cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donostia Arraun Lagunak
Emakumezkoen trainerua
Emakumeekin, tostako ontzi txikietan aurrekari batzuk izan zituen batel eta trainerilletan hainbat urtez.
Hala ere, urte batzuk geroago osatu zuten emakumezkoen trainerua lehen aldiz, 2015ean hain zuzen, klubaren 50. urteurrena ospatzen zen urtean. Klub donostiarrek emakumezkoen traineruekin izandako bigarren ekimena izan zen, Ur-Kirolakek 2009an uretaratutako lehen traineruaren ondoren.
Lehen denboraldi horretan (2015an), Donostiarra traineru bateratuaren hitzarmenak eratutako egituraren pean kokatu zen nolabait (50 Aniversario Arraun - Donostiarra izendapena izan zuen), nahiz eta egitura osoa berez Arraun Lagunakena bakarrik zen; alabaina, 2016an ez zen inolako akordiorik lortu Donostiarrarekin, eta klubak bere ekimen bakarrez eta bereiz uretaratu zuen trainerua, Arraun Lagunak - Donostiako berdintasuna izenarekin, eta bere trainerua atera du ondorengo denboraldietan. 2017 denboralditik aurrera, bi traineru donostiar izan dira uretan, Donostiarrak ere bere trainerua atera baitzuen urte horretan.
2018 denboraldirako berritasunak aurkeztu zituen. Diseinuzko elastikoa alde batetik eta traineru berria bestetik, Iriyarena izenekoa, crowdfunding bidez lorturiko diruarekin erositakoa.
Postuetan gorantz egin zuen Euskotren Ligan eta Ligako lehen estropada 2018an irabazi zuen: Ondarroako Bandera. 2019an Lekeitioko Bandera irabazi eta bigarrena izan zen ligan. Kontxan ere bigarren egin zuen. 2020an denboraldi apala osatu ondoren 2021ean indartsu ekin zion eta Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketak irabazi ondoren aurreneko Liga eskuratu zuen. Oriorekin puntutan berdinduta amaitu arren garaipen kopuruak eman zion txapela. Ondoren Kontxako Banderako irabazlea izan zen, Donostiako traineru baten azken garaipenetik 71 urtetara. Jardunaldi bakarreko eta bi jardunaldietako errekorra ezarri zuten gainera.
2022an Orio eta Arraun Lagunaken arteko lehia estua espero zen baina oriotarrak erraz nagusitu zaizkio Ligan. Kontxako Banderarako sailkapen estropada ordea Arraunek irabazi zuen bigarren urtez jarraian. Lehenengo jardunaldian bi segundu atzetik izan zien eta bigarren jardunaldian 14 ehuneneko atzetik.
673 Edda
673 Edda asteroide gerrikoan aurkitutako 673. asteroidearen izena da. 1908ko irailak 20an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo eta apaiz estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1908 EA zen. Bere izena eskandinaviar mitologiari buruzko liburuak diren Eddengatik jasotzen du.
Birsemore
, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Sabina (Ohio)
Sabina Ohioko herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 2,564 biztanle zituen, 3.32 kilometro koadrotan banatuta.
Autile
Autile (frantsesez eta ofizialki Autevielle-Saint-Martin-Bideren; okzitanieraz Autivièla-Sent-Martin-Bidèren) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnon dagoena.
Blackdog
, Eskoziako etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Emoia tetrataenia
Emoia tetrataenia Emoia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Alpha ekaitz tropikala (2005)
Alpha ekaitz tropikala 2005ko 25. ekaitza izan zen.
Urakanak ikertzen eta izenak jartzen hasi zenetik, Floridako urakanen azterketarako zentroak letra grekoak erabili behar izan zituen, denboraldirako zituen izenak agortzean.
North Pekin (Illinois)
North Pekin  Illinoiseko herri bat da. Tazewell konderrian kokatua dago. 2010ean 1,573 biztanle zituen, 4.35 kilometro koadrotan banatuta.
Rhinelepis aspera
Rhinelepis aspera Rhinelepis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán (Caleruega, gaur egun Gaztela eta Leon, Espainia, 1170 - Bolonia, 1221eko abuztuaren 6a) edo San Domingo gaztelar elizgizona izan zen, domingotar predikarien ordenaren sortzailea. 1234an kanonizatu zuen Gregorio IX.ak. Jaieguna abuztuaren 8an ospatzen da (abuztuaren 4an 1970 arte).
Bizitza
Heretikoak gerraren bidez ez, baina bakearen bidetik bihurtu nahi izan zituen federa. Horregatik Inozentzio III.aren aurka azaldu zen. Okzitaniako Tolosan Predikatzaileen Ordena (domingotarrak) sortu zuen 1215. urtean bera bezala predikari izan nahi zuten gazte talde batekin eta Honorio III.a aita santuaren onespenarekin.
Real Club Celta de Vigo B
Real Club Celta de Vigo "B" Espainiako futbol talde bat da, Real Club Celta de Vigo-ren filiala. 1927an sortu zen eta Espainiako Bigarren B Mailako 1. multzoan jokatzen du. Tradizionalki Celta Turista deitu izan, Turista izan baitzen Gran Peña Fútbol Club Celtaren filial gisa ordezkatu zuena.
Club Turista
Turista Sport Club 1927an sortu zen Lavadores udalerrian, gaur egun Vigoko udalerrian integratuta. Geroago izena aldatu zuen; 1941ean Club Deportivo Turista, 1946an Turista Sociedad Cultural eta 1957an Club Turista.
Norgehiagoka handia izan zuen Gran Peña FC- rekin eta azken honekin bat egiteko bi saiakera egin ziren, bata 1967an Gran Peña- k sustatua eta 1987an Turista-k proposatutako beste bat, baina bat ere ez zen eman beste klubaren ezezkoa zela eta.
Celtaren filiala
1989an, zorrek itota, Klub Turistikoak Vigoko Celtaren filiala bihurtzea onartu zuen, Club Celta Turista izenarekin. Turistaren aurretik, Celtak filial gisa izandako klubak Berbés eta Gran Peña izan ziren (garai hartan Gran Peña Celtista izenarekin ezagutzen zena).
90eko hamarkadaren hasieran, talde filial gehienak klub nagusien menpekoak bilakatu ziren. Celta Turistaren kasua da, 1995ean Vigoko Celtaren menpeko taldea bihurtu zena, Real Club Celta de Vigo B. izena hartuz.
Harrobi oparoa izan zen eta horri Borja Oubiña, Michel Salgado eta Jorge Otero bezalako jokalariak garatu ziren. Bigarren Mailara igotzeko igoera jokatu izan dute hainbatetan, azkena 2020-2021. denboraldian, arrakastarik gabe.
2002. urtean Federazio kopa irabazi zuen CF Gavàren aurka.
Estadioa
Celta "B" k Barreiroko Udal zelaian jokatzen ditu bere partidak eta 4.571 ikuslerentzako lekua du.
Klubaren datuak
2020-21 denboraldia barne:
NGC 5479
NGC 5479 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Prades-le-Lez
Prades-le-Lez Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Prades-le-Lez udalerrian erroldatutako biztanleak 4.509 ziren. Familiak 1.692 ziren, horien artean 371 pertsona bakarrekoak ziren (139 bakarrik bizi ziren gizonak eta 232 bakarrik bizi ziren emakumeak), 481 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 645 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 195 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.832 etxebizitza zeuden, 1.750 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 66 hutsik zeuden. 1.537 etxeak ziren eta 290 apartamentuak ziren. 1.750 etxebizitza nagusietatik 1.232 bere jabearen bizilekua ziren, 477 alokairuan okupaturik zeuden eta 40 doan lagata zeuden; 33 etxek gela bat zuten, 137 etxek bi zituzten, 235 etxek hiru zituzten, 504 etxek lau zituzten eta 841 etxek bost zituzten. 1.439 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 730 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 920 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.125 ziren, horien artean 2.319 aktiboak ziren eta 806 inaktiboak ziren. 2.319 pertsona aktiboetatik 2.085 lanean zeuden (1.034 gizon eta 1.051 emakume) eta 234 langabezian zeuden (111 gizon eta 123 emakume). 806 pertsona inaktiboetatik 213 erretiraturik zeuden, 399 ikasten zeuden eta 194 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Prades-le-Lez udalerrian 1.695 unitate fiskal zeuden, 4.481,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.682 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 236 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 32 eraikuntza enpresak ziren, 43 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 46 zerbitzu enpresak ziren, 45 administrazio publikoko enpresak ziren eta 18 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Rhinelepis strigosa
Rhinelepis strigosa Rhinelepis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Prades-le-Lez
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 55 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 6 margolariak, 2 zurginak, 12 iturginak, 1 argiketaria, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Prades-le-Lez udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Obradovicita-NaNa
Obradovicita-NaNa mineral bat da eta obradovicita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Obradovicita-NaNa elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Myon
Myon Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2011an 190 biztanle zituen.
Biztanleria
2011an Myon udalerrian erroldatutako biztanleak 190 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren. 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2011an 110 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2011an lan egiteko adina zuten pertsonak 105 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 emakume eta 6 gizon). 20 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Myon udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bogniebrae
, 'Bognach', Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
North Riverside (Illinois)
North Riverside  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 6,672 biztanle zituen, 4.26 kilometro koadrotan banatuta.
Emoia tongana
Emoia tongana Emoia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Sarcenas
Sarcenas Frantziako udalerri bat da, Isere departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sarcenas udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 65 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 14 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 105 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 56 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 13 etxek hitu gela zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 124 ziren, horien artean 99 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 99 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (53 gizon eta 43 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sarcenas udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 188 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.715 euro zen.
Monanthocitrus
Monanthocitrus biologia generoa Rutaceae familiako bost landare loredun ezpeziekin.
Sarcenas
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 2 jatetxeak.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Untraceable
Untraceable (euskaraz Antzemanezina), 2008ko Gregory Hoblit estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Diane Lane, Colin Hanks, Billy Burke eta Joseph Cross aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
FBIak delitu zibernetikoak eta interneten jarduten duten gaizkileak ikertu eta atzemateko bereziki prestatua dagoen sail bat du. Portland hirian, Jennifer Marsh (Diane Lane) agenteak inongo aurrekaririk ez duen kasu bat argitzeko ardura jaso berri du: webgune sofistikatu batean tortura eta hilketen irudiak zintzilikatzen dituen serieko hiltzaile zibernetiko bat atzematea, baina webguneak arrastorik uzten ez duenez FBIak ezin dezake saretik deskonektatu. Webguneko biktimen patua ikusleen kopuruaren araberakoa da: gero eta bisitari gehiago izan, biktimak azkarrago hilko dira. Katua eta saguaren jolasa zerbait pertsonalean bilakatzean, Jennifer eta bere ikerketa taldeak hiltzailea harrapatzeko erlojuaren kontrako lasterketa bati ekin beharko diote.
Mazères-de-Neste
Mazères-de-Neste Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mazères-de-Neste udalerrian erroldatutako biztanleak 301 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (22 bakarrik bizi ziren gizonak eta 26 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 117 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 101 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 173 ziren, horien artean 111 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 111 pertsona aktiboetatik 101 lanean zeuden (50 gizon eta 51 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mazères-de-Neste udalerrian 146 unitate fiskal zeuden, 311 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.488 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Mazères-de-Neste udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 96 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
St. Bernard (Ohio)
St. Bernard Ohioko hiri bat da. Hamilton konderrian kokatua dago. 2010ean 4,368 biztanle zituen, 4 kilometro koadrotan banatuta.
Rhinolekos britskii
Rhinolekos britskii Rhinolekos generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Errepertorio (argipena)
Arte eszenikoetan, errepertorioa garai jakin batean plazaratu ohi diren lanen multzoa da, bereziki artista edo artista talde baten eskutik. Arte eszenikoen arabera honako hauek bereizten dira:
Waterfall (Cork konderria)
Waterfall (irlanderaz Tobar an Iarla) Irlandako Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Cork hiritik hurbil dago, Crossbarry udalerria eta hiri hori elkarlotzen dituen L2230 errepidean.
Antrodoco
Antrodoco Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Waterfall (Cork konderria)
Ballinora GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.
Bogton
, Eskoziako baserri giroko eremu bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Antrodoco
Mugakideak
Antrodocok honako udalerri hauekin egiten du muga:
3295 Murakami
3295 Murakami asteroide baten izena da. otsailaren 17an aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1950 DH izena zeraman. Ondoren Tadayoshi Murakami omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3295 Murakami asteroidearen orbitak batezbeste 2,655 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,139 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,171 distantziara. Eszentrikotasuna 0,194 da, eta makurdura orbitala 13,92ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.1 da.
Duguen Egileor
Duguen Egileor (Bilbo, 1877ko abuztuaren 26a - Buenos Aires, 1952ko ekainaren 6a) bizkaitar opera-abeslaria izan zen. Tenorra zen.
Milanen egin zituen Kantuko ikasketak. 1905ean hasi zen opera kantatzen, Bartzelonan, Lohengrin lanarekin. Harrezkero, Milan, Erroma, Ferrara, Novara, Piacenza, Padua, Venezia, Paris eta beste hiri askotako antzokietan abestu zuen. Berak kantatutako operetan, hauek dira aipatzekoak: Mefistofeles, Aida, Tosca, Rigoletto, Andrea Chenier, Lucia di Lammermoor. Ahots-teknikari buruz zenbait idazki ere argitaratu zituen.
St. Clairsville (Ohio)
St. Clairsville Ohioko hiri bat da. Belmont konderrian kokatua dago. 2010ean 5,184 biztanle zituen, 6.26 kilometro koadrotan banatuta.
Bonnykelly
, Eskoziako baserri giroko eremu bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
NGC 5480
NGC 5480 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
3296 Bosque Alegre
3296 Bosque Alegre asteroide baten izena da. irailaren 30ean aurkitu zuen Felix Aguilar Behatokia-ek El Leoncito Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 SF izena zeraman. Ondoren BosqueAlegre omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3296 Bosque Alegre asteroidearen orbitak batezbeste 3,134 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,591 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,678 distantziara. Eszentrikotasuna 0,173 da, eta makurdura orbitala 2,38ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Barbara haize ekaitza
Barbara haize ekaitza Atlantikoko depresio sakona izan zen, 2020ko urriaren 20an eta 21ean Iberiar penintsularen iparraldeko herena eta Frantziaren hegoaldea zeharkatu zuena; bidean, haize bortitza eta euri-erauntsiak utzi zituen. Haize ufadarik gogorrenak Iratiko eski-estazioan neurtu ziren: 217 km/h urriaren 21eko goizaldearen lehenbiziko orduetan. Aralarren 201 kilometro orduko haizetea izan zen, inoiz neurtu den handiena.
Bi egun horietan Euskalmetek lau alerta laranja igorri zituen: bi haizeagatik haizeguneetan eta bi haizeagatik haizeguneak ez diren tokietan. Hego-mendebaldeko haize zakarrak kalte ugari eragin zituen Euskal Herrian, handiagoak Kantauriko isurialdean, eta larrialdi zerbitzuek ehunka esku hartze egin behar izan zituzten (zain-iraulitako zuhaitzak, eraitsitako elektrizitate dorreak, hondatutako teilatuak, iraulitako kamioiak, eragozpenak bide sarean...). Frantzian pertsona bat hil zen, Saona eta Loirako Digoin herrian, zuhaitz bat gainera erorita.
Trufultruful ur-jauzia
Trufultruful ur-jauzia Trufultruful ibaiaren goiko eremuan, Txileko Araucanía eskualdean, kokatutako ur-jauzi edo turrusta multzoa da. Mendilerroko urek inguratzen duten basoarekin batera oasi bat sortzen dute Valle de la Luna del Llaima deiturikoaren erdian, sumendi homonimoen erupzioen emaitza. Horrela, ur-jauzi hauek Conguillio Parke Nazionalaren barne daude, Txile hegoaldeko flora eta fauna ugari biltzen dituena.
Toponimia
Bere izena Truful-Truful ahots mapudungunetik dator, ibaiaren eremu batean dauden ur-jauziak direla eta "jauziz jauzi" esan nahi du.
Chionactis palarostris
Chionactis palarostris Chionactis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Trufultruful ur-jauzia
Ezaugarriak
Trufultruful ur-jauzia zakar bolkaniko batean txertatzen da, geruza basaltiko eta bolkanikoekin batera lautada bat sortu du, gutxi gorabehera 7 m-ko altuera duen ebaki batekin, ibaiak zeharkatzen duena, dagoeneko izendatutako jauziak sortuz. Gainera, inguruan, ibaiaren harana estali zuten antzinako glaziarrek izan zuten eragina egiaztatu daiteke, milaka urtetan zehar sortutako lur geruzak ikusgai egonik, ibaiek higatuta eta bertikalki moztuta daudenak.
North Utica (Illinois)
North Utica  Illinoiseko herri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 1,352 biztanle zituen, 8.95 kilometro koadrotan banatuta.
André Lefevere
André Alphons Lefevere (Belgika, 1945eko ekainaren 19a – Austin, Texas, 1996ko martxoaren 27a) itzulpen teorialaria izan zen. Ganteko unibertsitatean ikasketak egin zituen, eta Essexeko Unibertsitatean doktoretza lortu zuen. Lovainako Literatura Konparatuko Sailean egin zuen lan eta beranduago Estatu Batuetara joan zen Texaseko Unibertsitatean, Austinen, lan egitera. Han hil zen leuzemia akutuak jota.
Ikerketa eta eragina
Bere lehen ikerketak Even-Zoharren Polisistemen teoriaren eta Manipulazioaren Eskolaren inguruan egin zituen. Baina aurrerago egin zuen ikerketak bidea ireki zuen Mundayk cultural turn deitzen duena gertatzeko, hau da, itzulpena testu soil gisa ikustetik ideologia eta kultura elementu gisa ikustera pasatzeko. Kulturaren eta itzulpenaren arteko harremanari buruzko bere ikerketak Translation, Rewriting and the Manipulation of Literary Fame (1992) liburuan argitaratu zituen.
Itzulpena berridazketa gisa
Lefeverek arretagune bihurtzen ditu literatura-testuak jasotzea, onartzea edo baztertzea sistematikoki baldintzatzen dituzten zenbait faktore. Faktore garrantzitsuenak boterea, ideologia, instituzioak eta manipulazioa dira. Lefeverek dio boterean daudenek literatura berridazten eta publikoaren kontsumoa gobernatzen dutela. Berridazketek motibazio ideologikoa (ideologia dominantearekin bat egiteko edo hari aurre egiteko) eta poetologikoa (poetika dominantearekin bat egiteko edo hari aurre egiteko) izan dezakete. Lefevereren ustez, berridazketa-prozesu hori hainbat alorretan gerta daiteke: itzulpengintzan, historiografian, antologizazioan, kritikan, edizioan,… Baina bere lanaren erdigunean itzulpengintza dago beti, nabarmenena eta eraginik handiena duena delako, autore baten irudia bere jatorrizko kulturaren mugetatik kanpo proiektatzeko gai delako.
Itzulpenaren bidez, boterean daudenek publikoak irakurriko dituen lanak kontrolatu ditzakete eta lan horietan bere ideologia edo gustuko poetika ezarri.
Literatura kontrolatzen duten faktoreak
Edozein literatur sistema hiru faktorek kontrolatzen dutela dio Lefeverek:
Literatur sistematik kanpoko patrozinioa
Literaturaren irakurketa, idazketa eta berridazketa bultza edo oztopa dezaketen boteredunak:
Lefeverek patrozinio honetan hiru elementu identifikatzen ditu:
Hiru elementu horiek pertsona edo erakunde berak ematen baditu patrozinioa berezi gabea (undifferentiated) da, eta ez baditu ematen bereizia (differentiated) da.
Poetika dominantea
Lefeverek sistemaren joera kontserbadore handia ikusten du, obra klasikoak garaiaren poetika dominantera moldatzen diren arren, klasiko “kanonizatu” horiek ez dutelako inoiz bere estatusa galtzen.
Esan beharra dago Lefeverek dioela poetikak eta ideologiak pisu handiagoa dutela itzulpen batean linguistikak baino; ideologiak bereziki. Bere hitzetan:"'On every level of the translation process, it can be shown that, if linguistic considerations enter into conflict with considerations of an ideological and/or poetological nature, the latter tend to win out.' (Lefevere 1992a: 29) (“Itzulpen prozesuaren maila guztietan erakutsi daiteke ezen, faktore linguistikoak faktore ideologiko edo poetologikoekin gatazkan badaude, azkenengo horiek irabazi ohi dutela”)."
Itzulpena errefrakzio gisa
Errefrakzio kontzeptua lehen aldiz 1980an aipatu zuen Lefeverek bere Mother's Courage Cucumbers: Text, System and Refraction in a Theory of Literature artikuluan. Termino horren bidez, kultura batetik bestera testu bat itzultzean gertatzen diren transformazioak definitu nahi ditu. Transformazio horiek testuaren irakurgarritasuna aldatzen dute, publiko jakin bati bideratzeko. Egile atzerritarren kanon literarioa manipulatzen da xede-kulturako faktore ideologiko eta poetikoengatik, eta errefrakzioak horren adibide argia dira.
Hiru errefrakzio mota identifikatzen ditu:
Erroilbide
Erroilbide edo Lizarretako Gaina Aiako harria mendiguneko mendirik garaiena da (837 metro). Gailurra Gipuzkoaren eta Nafarroa Garaiaren arteko mugan dago. Aiako harria osatzen duten hiru gailur edo mendietatik garaiena eta hegoalderenekoa da. Granitozkoa da.
Ohiko bideak
Erroilbide mendira igotzeko ohiko bideak honako hauek dira: Aritxulegi (1 ordu 30 min.) eta Elurretxe (2 ordu 30 min.)
Dumbo (2019ko filma)
Dumbo 2019ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko eta abenturazko film bat da. 1941eko izen bereko marrazki bizidunetako filmaren berregokitzapena da, hau aldi berean Helen Aberson eta Harold Pearlen eleberrian oinarritu zelarik. Colin Farrell, Michael Keaton, Danny DeVito, Eva Green, eta Alan Arkin aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Max Medici zirkuko ugazabak Holt Farrier kontratatzen du elefante-kume baten zaintzaile bezala; elefantetxoaren itzelezko belarriek denen irri-bazka bilakatu dute gainbeheran dagoen zirkuan. Baina Holten haurrek Dumbok egan egin dezakela ezagutzen dutenean, V. A. Vandevere ekintzaile bairagarria eta Colette Marchant trapezista bertan azaltzen dira, aparteko pakidermoa izar bihurtzeko.
Eldoret
Eldoret Kenyako hiria da, udalerri maila duena, Uasin Gishu konderriko hiriburua.
Ascrea
Ascrea Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eldoret
289.380 biztanle ditu 2009ko erroldaren arabera, eta horrek herrialdeko bosgarren hiririk populatuena bihurtzen du. Ekuatorearen erdialdean dagoen goi-lautada epel batean dago, itsas mailatik 2.095 metrora, eta horrek klima atsegina ematen dio urtean zehar.
Eskualde mailako garrantzia duen merkataritza eta nekazaritza gunea da, batez ere Nairobi Ugandako Kampala hiriburuarekin lotzen duen errepidearen erdibidean dagoelako eta baita Victoria aintziraren ertzean dagoen Keniako Kisumu hiriarekin ere.
Ascrea
Mugakideak
Ascreak honako udalerri hauekin egiten du muga:
O'Danielita
O'Danielita mineral bat da eta alluaudita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
O'Danielita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Pierre Sanfourche-Laporte
Pierre Sanfourche-Laporte (Sarlat, 1774ko martxoaren 24a- ib., 1856ko uztailaren 9a) Frantziako legelaria da.
Bere obra nagusia, Le Nouveau Valin (1809), René Josué Valin eta 1681. Itsas Ordenantzari buruzko iruzkinak aipatzen ditu. 1832 eta 1852 bitartean, Bruselako Kasazio Auzitegiko abokatua izan zen.
Margaret Atwood
Margaret Eleanor Atwood (Ottawa, Ontario, 1939ko azaroaren 18a-), kanadar poeta da, nobelagile, literatur kritikari, saiogile, asmatzaile, irakasle eta ingurunemaren aldeko aktibista. Hamazazpi poesia-liburu argitaratu ditu, hamasei nobela, hamar liburu fikzioz bestekoak, zortzi bilduma fikzio laburrekoak, zortzi haur-liburu, eta nobela grafiko bat; baita zenbait edizio mugatu poesian eta fikzioan ere. Atwoodek berak eta beraren lanek sari eta ohore ugari irabazi dituzte, hauek barne: Man Booker saria, Arthur C. Clarke saria, Gobernadore Nagusiaren saria, Booker saria, Asturiasko Printzearen saria eta Franz Kafka saria. Orobat, Atwoodek asmatu eta garatu zuen LongPen teknologia, zeinak errazten baitu dokumentuen urrutiko idazketa robotikoa.
Nobelagile eta poeta moduan, Atwooden lanek gai asko jorratzen dituzte, hala nola hizkuntzaren indarra, generoa eta identitatea, erlijioa eta mitoa, klima aldaketa eta “joko politikoak”. Haren poema asko oinarrituta daude mitoetan eta maitagarrien ipuinetan, gaztetan izugarri interesatu zitzaizkion-eta. Aipatzekoak dira Atwooden bestelako ekarpenak Kanadako literaturari, berak sortu baitzituen Griffin Poesia saria eta Writers' Trust of Canada, gobernuz kanpoko erakunde bat, lan egiten duena bertan bizi diren kanadar idazleen alde. Amnistia Internazionala erakundeko kide da, eta BirdLife International elkarteko zuzendaritzakoa. Atwooden lan dezente moldatu egin dira zine, telebista edo antzerkirako, hala nola, Surfacing, The Handmaid’s Tale eta Alias Grace, besteak beste.
Rhinolekos garavelloi
Rhinolekos garavelloi Rhinolekos generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Margaret Atwood
Biografia
Atwood Ottawan jaio zen, Kanadako hiriburuan, hiru seme-alabaren arteko bigarrena. Haren aita Carl Edmund Atwood izan zen, zoologoa, eta ama Margaret Dorothy William, nutrizionista. Aitak basoen entomologia ikertu behar zuela-eta, Atwoodek haurtzaroko zati handi bat igaro zuen Quebec-eko toki urrunetan, eta atzera eta aurrera bidaiatuz Ottawa, Sault Ste. Marie eta Toronto artean. Zortzi urte izan arte ez zen eskolan hasi egun osoz. Literatura-irakurle amorratu bihurtu zen, eta denetarik irakurtzen zuen: misteriozko nobelak, Grimm anaien ipuinak, Kanadako animalien istorioak eta komiki-liburuak. Leaside Institutuan ikasi zuen, Toronton, eta 1957an graduatu zen. Sei urterekin hasi zen poesiak eta antzezlanak idazten.
Hamasei urterekin konturatu zen idazle profesionala izan nahi zuela. 1957an Victoria Unibertsitatean hasi zen ikasten, Toronton, eta bertako aldizkarian, Acta Victoriana, idatzi zituen poemak eta artikuluak. Irakasle izan zituen Jay Macpherson eta Northrop Frye, zeinek bideratu zuten haren hastapeneko poesia mito eta arketipoetara. 1961ean Filologia ingelesean graduatu zen, Frantsesa eta Filosofia ere ikasita.
1968an Atwood ezkondu zen Jim Polk-ekin. 1973an banatu ziren. Ondoren, bizitzen hasi zen Graeme Gibson nobelagilearekin, eta Alliston-era joan ziren bizitzera, Ontarion, etxalde batera. 1976an, hantxe jaio zen bien alaba, Eleanor Jess Atwood Gibson. 1980an familia Torontora itzuli zen.
Ikasketa aurreratuak
1961ean Harvard Unibertsitatean hasi zen ikasten, Woodrow Wilson beka bati esker. 1962an master gradua lortu zuen, eta bi urtez doktore ikasketak egin zituen, baina ez zuen amaitu tesia, “The English Metaphysical Romance”.
Irakatsi zuen British Columbiako Unibersitatean (1965), Sir George Williams Unibertsitatean, Montrealen (1967-1968), Albertako Unibertsitatean (1969-1979), Torontoko York Unibertsitatean (1971-1972), eta New Yorkeko Unibertsitatean.
Literatur ibilbidea
Atwoodek nobela idatzi du, saioak, errelatoak eta poesia. Baita telebistarako gidoiak, hala nola The Servant Girl (1974), eta saioak, hala nola Days of the Rebels: 1915-1840.
Idazle feministatzat jo ohi da, generoa modu nabarmenean agertzen baita haren zenbait lanetan. Zentratu da kanadarren nortasunean, Kanadaren, AEBen eta Europaren arteko harremanetan, giza eskubideetan, ingurumenarekin lotutako arazoetan, Kanadako mortuetan, gizarteak feminitateaz dituen mitoetan, emakumearen gorputza zelan irudikatzen den artean, esplotazio sozialean eta ekonomikoan eta baita emakumeen arteko zein gizonekiko harremanetan.
1969an argitaratu zuen The Edible Woman, non nabarmendu baitzuen emakumearen bazterkeria soziala. Procedures for Underground (1970) eta The Journals of Susanna Moodie (1970), haren hurrengo poesia-liburuetan, pertsonaiek oztopoak dituzte zentzugabea ulertzeko. Baliteke azken hori izaten haren lan poetikorik ezagunena; bertan idazten du Sussanna Moodie-ren ikuspegitik, Kanadako mugaren kolonizazioaren aitzindari bat XIX. mendean. Power Politics lanean (1971) hitzak erabiltzen ditu babesleku moduan gizonen indarrari aurre egiten dioten emakume ahulentzat.
Literatur kritikari dagokionez, ezagunena izango da Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature (1972), zeina jotzen baita Kanadako literaturaz idatzi den libururik harrigarriena. Ondorioz, areagotu egin zuen interesa Kanadako literaturan. Urte hartan bertan Surfacing argitaratu zuen, nobela bat non termino politikoetan planteatzen baita izadiaren eta teknologiaren arteko gatazka.
Arrakasta handiz, eta kritikaren oniritziarekin, idatzi zuen You Are Happy (1974), eta beraren hirugarren nobela, Lady Oracle (1976), parodia bat maitagarrien gaineko ipuinez eta amodio nobelez. 1978an kaleratu zuen Two-Headed Poems, esploratzen duena hizkuntzaren bikoiztasuna, eta Up in the Tree, haur-liburu bat. Haren hurrengo nobela, Life Before Man (1979), tradizionalagoa da bere aurreko fikzioa baino, eta zentratzen da zenbait maitasun-triangelutan.
Atwoodi beti interesatu zaizkio giza eskubideak, ikus daitekeen moduan True Stories (1981) poesia-liburuan eta Bodily Harm (1981) nobelan. 1982an argitaratu zuen Second Words, Kanadan idatzitako lehen lan feministetako bat. Urte berean, zuzendu zuen Oxford Book of Canadian Poetry lana, eta horrek jarri zuen bere belaunaldiko poeta kanadarren buruan. 2000.ean kaleratu zuen The Blind Assassin, eta horrekin irabazi zituen Booker Prize eta Hammett sariak.
Atwoodek segitzen du idazten arrakasta handiarekin, bai kritikarien iritziz eta baita irakurleen artean ere. Haren liburuak mundu osoko eskola, institutu eta unibertsitateetan aztertzen dira.
Bring It On (filma)
Bring It On (euskaraz Eman Egurra), 2008ko Peyton Reed estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Kirsten Dunst, Eliza Dushku, Jesse Bradford eta Gabrielle Union aktoreek antzeztu zuten.
Film ugarik osatzen duten saila osatzen du eta jarraipen hauek dauzka: Bring It On Again (2004), Bring It On: All or Nothing (2006), Bring It On: In It to Win It (2007), Bring It On: Fight to the Finish (2009), Bring It On: Worldwide Cheersmack (2017) eta Bring It On: Halloween (2022).
Argumentua
AEB, San Diego hiriko Rancho Carne institutuko Toros saskibaloi taldeak txapelketa nazionaleko trofeoa bereganatzeko koreografia erakargarri bat du. Baina neska animatzaile taldeko Torrance Shipman kapitain berriari garaipenerako bidea okertu zaio, aurreko kapitainak koreografia ohostu eta orain dantza egiten duen Clover taldeko animatzaileak erabiltzen baitu. Toros taldeko animatzaileek koreografia berri bat sortzen etsi-etsian dabiltzan bitartean, Isis (Gabrielle Union) buru duen Clover taldeak bere arazoak ere badauzka: txapelketa jokatzeko desplazamenduen gastuak ordaintzeko diru asko lortu beharrean baidaude. Tentsioa areagotu eta denbora agortuz doan heinean, bi kapitainek beren taldeak lur jota utziko dituzte. Talde bakar batek bakarrik ekar dezake trofeoa etxera, hortaz, onenak irabaz beza.
Errododendro
Errododendroa (ῥόδον "arrosa" eta δένδρον déndron "zuhaitz") edo azalea Ericaceae familiako Rhododendron generoko espezieei ematen zaien izen arrunta da.
Loreak gorri-beltzak edo arrosa kolorekoak dituzte, oso ikusgarriak. Hostoek lantza-itxura dute, eta oso gogorrak izaten dira. Landare apaingarri gisa erabiltzen dira; Europako, Ipar Amerikako eta Asiako lurralde menditsuetan eta Himalaian, batez ere, ugariak dira.
3297 Hong Kong
3297 Hong Kong asteroide baten izena da. azaroaren 26an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 WN izena zeraman. Ondoren Hong Kong, Txinako Herri Errepublikako administrazio eskualde berezia omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3297 Hong Kong asteroidearen orbitak batezbeste 2,353 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,898 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,809 distantziara. Eszentrikotasuna 0,194 da, eta makurdura orbitala 2,57ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.7 da.
Llaima sumendia
Llaima Txileko Araucanian kokatutako sumendia da. Forma koniko nahiko erregularra eta simetrikoa du, geruza-sumendi gisa sailkatuta, Llaimak 3.195 m-ko altitudea du. Temuco hiriko 72 km-ra ipar-ekialdean La Frontera-ko magalean dago, eta bertatik ikus daiteke.
Izena maputxe hizkuntzatik dator, nahiz eta zenbait desadostasun egon esanahiari buruz, izan ere, batzuentzat "hustubidea" edo "hobia" esan nahi du, 1873ko erupzioan kraterretik gertu agertu den arrail handi bat gogora ekarriz, edo beste itzulpen batzuen arabera, "zainak" edo " alarguna". Llaima herrialdeko eta Hego Amerikako aktiboenetzat jotzen da, XX. mendean sumendiaren 23 erupzio garrantzitsu izan zirearik, 1994an azkena. 2008ko urtarrilaren 1 ean ,18.20an, Txileko orduan, izan zuen XXI. mendeko lehen erupzioa.
Conguillío Parke Nazionalaren barnean kokatzen da, eta bere araukarien basoengatik nabarmentzen da, kono bolkanikoa inguratzen duten zepa ugariak inguratzen dituztenak. Llaimaren edertasun eszenikoak lagundu du ingurua turismo helmuga garrantzitsu bihurtzen. Mendebaldeko maldan Las Araucarias eski gunea dago.
Los Bañales
Los Bañaleseko aztarnategi arkeologikoak hiri erromatar baten hondakinak gordetzen ditu. Hiri horren izena ezin da oraindik segurtasunez identifikatu. Hogei hektareatik gorako azalera izan ei zuen, iparraldean monumentuaz beteriko bizigune batek mugatuta; hegoaldean, El Huso eta La Rueca muinoak daude; ekialdean, Puy Foradado; eta, goialdean, akueduktu bat eraiki zuten. Mendebaldean, El Pueyo muinoaren oineko ustezko nekropoliak leudeke.
Hiri horretatik, urte askoan ikertu zen gauza bakarra, xehetasun handiz aztertu ere, sistema hidraulikoa izan zen. K.o. I. mendearen amaieran inguruko urtegi batetik ura eramaten zuen hirira eta termetara. Bainuetxe horrek eman zion izena bertan zegoen Ama Birjinari eskainitako ermitari, Los Bañaleseko (bainuak) aztarnategiaren gainean dagoena hain zuzen. 2008az geroztik, Uncastillo Fundazioaren eta Aragoiko Gobernuko Ondare Zuzendaritza Nagusiaren bultzadari esker, berriz ekin zaio ikerketari, eta hiriko hirigintzaren eremuak eta eguneroko kultura materialeko objektuak azaleratu dira.
Gaur egun, Aragoiko Gobernuko Kultura Ondarearen Zuzendaritza Nagusiaren, Cinco Villas eskualdeko eta Uncastilloko, Sádabako, Layanako eta Biotako udalen laguntza dute lan arkeologikoek, ikerketa- eta prestakuntza-lanek. Gainera, ondare arkeologikoaren kudeaketan eredu berritzaile batekin, Uncastillo Fundazioak proiektuari laguntzen dioten enpresa pribatuen laguntzak bideratzen ditu (E.ON España, General Eolica Aragonesa edo ACS Fundazioa).
Historia
Los Bañalesera iritsi baino lehen, Biotako udalerria zeharkatuz bertara sartzen zen bidean bertan, Ejea de los Caballeros herrian egon zen hiri erromatarretik pasatzen zen, agian antzinako iturrietan aipatzen den Segia hiria.
Ez dakigu hiriak zein izen izan zuen bertan bizi zirenentzat, ez eta erromatarrek eman ziotena ere, K.a.l 195. urte inguruan iritsi zirenean. Aztarnategi hau aztertzen eman diren urteetan izen zahar asko proposatu dira, hala nola Clarina, Muscaria edo Atiliana. Baina gaur egun onargarriena baskoien Tarraga hiria izatea da, Ravennako kosmografian zerrendatuta agertzen den Teracha (IV 311, 11), Plinioren arabera (Nat. Hist. III, 24) Komentu zesaraugustoarra buruzko zerrendetan, hiri federatu gisa aipatzen duena eta Ptolomeoren arabera Caesaragustatik Pompaelorako bidean zegoen Tarraga hiri baskoia (II 6, 66). Azken bide hori, ordea, ez da agertzen Antoninoren ibilbidean. Nolanahi ere, etorkizuneko indusketetan inskripzio publikoren bat agertzeak ebatziko du gai hori.
Ezagutzen diren azken datuek proposatzen dutenez, hiriak —behealdean dagoena eta monumentalena dena behinik behin — lehen eta ia erabateko abandonua izan zuen K.a. III. mendearen inguruan. Une horretan bertako eliteak I. mendetik aurrera ustiatzen zituzten landa-finketara joaten dira hiria atzean utzita. Garaiko beste hirirekin gertatu zen bezala, eremu urbanoa El Pueyo izeneko muinora mugatzen da, hiriaren tontorra, hain zuzen. Populazioa uzkurtuta, K.o. IX. mendera arte iraun zuela ematen du.
Jarduera arkeologikoa
1931ko ekainean, Gaceta de Madrid-en, Estatuko Aldizkari Ofizialaren aitzindarian, Los Bañales de Uncastillo eta inguruko beste monumentu batzuk sartu zituen Tesoro Artístico Nacional katalogoaren barruan. Atilioen mausoleoa ere katalogo horretan sartu zen. Hirurogeita hamar urte geroago, 2003ko martxoan, Aragoiko Gobernuko Ondare Zuzendaritza Nagusiak Kultura Interreseko Ondasuan deklaratu zituen multzo horiek. 931 eta 2003 urteen artean, aztarnategian hiru jarduera arkeologiko egin ziren:
El Pueyo
Los Bañales inguruan orain arte egindako prospekzio-kanpainen emaitzak kontuan hartuta, kalkulatzen da 24 hektarea inguruko azalera hartu zuela hiriak, El Pueyo muinoaren hegoaldeko hegalaren eta El Huso eta La Rueca mendien (503 m.) artean, haranaren hondoan, bi harri handi eta zakar daude zutik, erromatarren garaian altxatuak eta kondaira batzuen protagonista direnak, seguruenik, hiriaren mugaren bat markatzen zutenak. El Pueyo muinoa, 567 metroko kotako muino txiki bat eta inguruko lurren gainean ehun metro baino zertxobait gutxiago dituena, erromatarren aurreko garaiko zonaren populatzearen abiapuntua da, ziur aski. Hiru terraza horietako bakoitzean, neurri desberdinean erromatartuta dago, eta, azken ebidentzia ezagunen arabera, oso okupatuta egongo zen IX. mendera arte. Dena den, ordurako, herria desegiten ari zen eta bertako biztanleak eskualdeko beste gunetan barreiatuta.
2016. eta 2017. urteetako indusketek VIII. eta IX. mendeetako zeramikazko materialen sorta nabarmena azaleratu dute, bai eta arabierazko testua duen hezurrezko eskapula berezi baten aurkikuntza ahalbidetu.
Foroa
El Puiuko lehen terraza (beheren dagoena) helburu publikoetarako erreserbatuta egon zitekeen. Hala uzten dute agerian 1940ko hamarkadako indusketetan José Galiayk tenplu izendatu zuen eraikuntzaren hondarrek. Izan ere, idulki eta elementu molduratu garrantzitsu asko pilatu ziren bertan, muinoranzko angelu-itxiturako horma baten ondoan.
Azken indusketa-kanpainetan egindako jarduketek agerian utzi dute foroa zimendu-kaxa handietan oinarritzen zela. zimendu-kaxek arrokan bertan finkatuta zeuden eta kuxin-formako harlanduz eginda zeuden, eta, beraz, horien gainean zeuden espazioak handientsuak izan zirela. Horretaz gain, Los Bañaleseko Andre Mariaren ermitaren eta El Pueyoko igoeraren artean dagoen eremu zabal batean duen kokapen altu eta mailakatua du, eta horiei esker, suposatzen da foroa nabarmen ikusiko litzatekeela bidetik, harana gurutzatuz hiriaren hegoaldera pasatze zen errepidetik, hain zuzen.
Termak
Termak dira, ezbairik gabe, Los Bañales aztarnategiko monumenturik adierazgarriena eta, seguruenik, bainuei dagokien zonaren egungo izenaren elementu inspiratzailea. Neurri handi batean, gaur egun duen kontserbazio-egoera bikaina urtetan etxebizitza gisa izandako aprobetxamenduaren ondorio da, horrela deskribatu baitzuen 1610ean Juan Bautista Labaña geografo portugaldarrak, Aragoiko Erresumako mapa eta ibilbide baten egileak. Jose Galiayk eta gero Antonio Beltránek induskatu zituzten, eta berritu eta estali egin zituzten, eta egoera horretan gaur egun arte iritsi dira. Gutxi gorabehera 530 m²-ko azalera du eta 60 pertsonarentzako tokia zuen. Horrek pentsarazten du ez liratekeela hiriko terma bakarrak izango, ahalmen handiagoko terma batzuk beharko liratekeelako Los Bañales bezalako uri batean. Nolanahi ere, terma horiek behar diren gela guztiak dituzte ibilbide termala edo garbiketa osoa egiteko.
Bankudun bi atarte txikitatik sartzen zen, sarrera- eta irteera-txandak kontrolatu ahal izateko. Lehen gela horietatik aldagela batera (apodyterium) joaten zen, eta han arropa gordetzeko horma-hobiak (loculi) kontserbatu dira. Handik, bi atetatik, igerileku txiki bat zegoen areto hotzera (frigidarium) edo areto berora (caldarium) sartzea zegoen. Caldariumean, sauna moduan erabil zitekeena, ur beroko bainuontzia zegoen. Termen ekialdeko alboan, komun batzuk zeuden, frigidariumetik eta atondotik ere iristeko moduan kokatuta.
Bizitegiak, artisau eta merkataritza auzoak
Los Bañales hirian badira zenbait eremu, bizitegi- eta/edo merkataritza-gune gisa identifikatzen diren egiturekin, bai erromatarren garaian, bai historiaren beste une batzuetan. Zona horietako bakoitzak bere berezitasunak ditu.