cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irak iparreko erasoaldia (2014ko ekaina)
AEBen esku-hartzea
Egun berean, AEBek eta Erresuma Batuak ISren aurkako koalizio bat osatu nahi zutela adierazi zuten. Obamak eta Cameronek NATOri eskatu zioten ez zedila «bakartu» eta esku har zezala Iraken.
Irailaren 5ean zabaldu zenez, Iranek AEBekin lan egingo zuen Estatu Islamiarraren aurka. Komandante militar nagusiei indar estatubatuarrekin, irakiarrekin eta kurduekin elkarlanean aritzeko baimena eman zuen Jamenei irandarrak.
Egun berean, AEBek hamar herrialderi proposatu die IS Estatu Islamikoari erasotzeko koalizioan parte hartzea, John Kerry Estatu idazkariak jakinarazi zuenez. Estrategia zein izango zen ere argi utzi zuen: Irakeko segurtasun indarrak eta «beste eragile batzuk babestea». Koalizio horrek, beraz, ez zuen soldadurik bidaliko ISren aurka buruz buru borrokatzeko. AEBek behin-behinean aire erasoak eginez lagundu zieten Irakeko armadari eta Kurdistango Eskualde Autonomoko peshmerga indarrei. Borrokei dagokienez, peshmergek jakinarazi zuten Irakeko iparraldeko Mosul hiritik hamazazpi kilometrora erasoaldi bat hasi zutela eta ISko milizianoek atzera egin zutela. AEBen aireko laguntza izan zuten. AEBek Mosulen egindako eraso batean hil zuten Abu Baxar Miteudi ISko buruzagi militar eta Abu Bakr al-Baghdadi buruzagi gorenaren hurbilekoa.
Irailaren 7an, Barack Obama AEBko presidenteak Estatu Islamikoa garaitzeko egitasmo berezia iragarri zuen. Irailaren 10ean eramango zuen plan hori Kongresura, eta bertan emango zituen estrategiari buruzko xehetasunak.
Irailaren 9an, Berriak egindako erreportai batean agertu zenez, Estatu Islamikoko ekintzaileek setiatuta igaro zituzten 80 egun Amerliko biztanleek, izuikara batean. Suizidio kolektibo baterako ituna ere egina zuten, jihadistak herrixkan sartuz gero. Baina garaiz iritsi ziren Irakeko armadako, peshmerga indar kurduetako eta Mahdi miliziako soldaduak.
Irailaren 10ean, Barack Obama AEBetako presidenteak azaldu zuen Iraken IS Estatu Islamikoaren aurka aplikatuko zuen estrategia. Horren lehenbiziko pausoa izan zen Iraken hiru fakzio nagusiek adostutako gobernu bat osatzea —arabiar xiitek, arabiar sunitek eta kurduek—. Hala ere, batasuneko gobernua, egiazko batasun baten ondorio baino gehiago, muturreko egoera baten eta presio diplomatikoen emaitza izan zen, eta fakzio batek, kurduenak, ohartarazi zuen oinarriak oraindik ezartzeko zituela. Kurdistango Eskualde Autonomoak zenbait desadostasun ditu konpontzeko Irakeko Gobernuarekin. Horien artean hauek ziren nagusiak: lurraldetasunarenak —Estatu Islamikoaren aurkako borrokan, kurduek eskualde autonomotik kanpo hainbat lurralde hartu zituzten kontrolpean, historikoki aldarrikatutakoak—, petrolioarenak —Kurdistango petrolioa Bagdaden baimenik gabe saldu nahi zuten— eta Arbilek Bagdadi exijitutako ordainketenak. Egun horretan, oraindik gobernuko karguak zehazteko zeuden.
Egun berean, Irakeko armadaren berregituraketa iragarri zuen John Kerry AEBetako Estatu idazkariak, Estatu Islamikoaren kontra borroka egiteko. Erabaki hori AEBen estrategia "global eta zabalaren" parte zen. AEBek momentuz ez zuten lurreko erasorik egiteko asmorik. Bestalde, AEBetako Gobernuak iragarri zuen 48 milioi dolar emango zizkiola Iraki, iheslarien "larrialdiko" beharretarako. Janaria, ur edangarria, osasun azpiegiturak eta beste emango zizkion. Guztira 186 milioi euro eman zituen AEBek 2014n iheslariei laguntzeko.
Irailaren 12an, François Hollande Frantziako presidenteak babes politikoa eskaini zien Irakeko agintari berriei, eta Estatu Islamikoari (EI) aurre egiteko "giza eta segurtasun" laguntza emateko prest agertu zen. CIAren arabera, talde jihadistak 20.000-31.500 militante inguru zituen, maiatzean halako bi. Militante horietako 15.000 atzerritarrak ziren, 80 herrialdetatik Siriara heldutakoak; eta 2.000 inguru, mendebaldekoak. Australiak alerta terroristaren maila igo zuen atentatu arriskua zela eta.
Gerraren ondorioak
Abuztuaren 22rako, borroketatik ihesi, bestalde, 700.000 herritar iritsi ziren Kurdistango Eskualde Autonomora, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera. Iheslari gehienak Estatu Islamikoak jazarritako gutxiengo erlijiosoetako kideak ziren, yezidi kurduak eta kristauak batik bat.
Irak eta Siria
2003ko Irakeko inbasioarek ados ez zirenek, gertaera hauen atzean huts egin zuen irakiar nazioaren eraikuntza zegoela uste zyten, baita banaketa etnikoa eta sektarioa ere. Bestalde, Siriako gerra zibilak ISISi eta beste jihadista suniei aukera bat eman zien borrokarako, Irakeko kanpainak gero eta indar gutxiago zuenean. Sirian lortu zituzten garapenek babes bat eta bultzada bat eman zien. Tony Blairek esan zuenez, erasoaldi hau Sirian antolatu zuten ISISeko kideek.
Blairren ikuspegia hainbat politikok kritikatu zuten, tartean, Michale Rose jeneral ohiak. Erresuma Batuko alderdi kontserbadoreko kide zen Peter Tapsellek ere adierazpenak kritikatu egin zituen. Fareed Zakariak, Time egunkarikoa eta Bush administrazioaren Ekialde Hurbileko politikako aholkulariak, mendebaldeko esku hartzeek Siria eta Irakeko egoera okertu egiten zuela adierazi zuen, muturrekoei boterea emanez eta sekta gerrak handituz Financial Timesek esan zuenez, Irak eta Siriako gerra erlijiosoek Europako Hogeita hamar urteko gerraren antza zuten.
Suniak eta xiitak
Irakeko gobernua kritikatzen duteneak, Nuri al Malikik xiiten alde egindako politikak sunien eta kurduen erasoaren jatorrian daudela adierazi zuen. Politika horrek segurtasuna ahuldu egin zuen eta muturreko sunitek indarra hartu zuten. Al-Malikik, Saudi Arabiari ISISeko militanteei lagundu izana egotzi zion, Ekialde Hurbilan kalifato suni bat sortzeko helburuarekin. Foreign Policy eta The Daily Best aldizkarietako idazleek ideia hau babestu egin zuten eta Saudi Arabiako gobernuak Irakeko xiiten politika menperatzailea arrisku bezala ikusita muturreko suniei armak eta materiala eman ziela esan zuten.
Irakeko armadak alde egitea
Irakeko armada batzuen arabera arabiar munduko onena, ISISeko 1.000 militante baino gutxiagorekin erori zen eta hauek Mosul eta Tikrit erraz hartu zituzten. Gainera, Kirkuketik alde egin zuten peshmerga kurduei lurrak utziz. Hainbat teoria gertaera hau azaltzen saiatu ziren. The Daily Telegraphren arabera, hiri horietako egoitza militarretako jeneralek Baathismoa babesten zuten eta horregatik segituan alde egin zuten. The Guardianen arabera, Mosul, Tikrit eta Kirkukeko jeneralek ez zuten asmorik ondo ez zebilen estatu baten alde borrokatzeko. Irakiar tropek eurak jihadisten etsai ez zirela ikustea zegoela denaren atzean ere pentsatzen zuten batzuek.
Hirugarren teoria baten arabera, kurduei Kirkuk ematea (petrolio erreserba handiak dituen eskualdea) lehen urratsa izan zitekeen Bagdad eta kurduen artean gertatu ziren mugimenduetan. Hau babesten zutenek, kurduek al-Maliki lehen ministroan konfiantza galdu zutela esan zuten. Rowsch Shawaysek, jatorri kurduko ministroak, peshmerga eta Irakiar armadaren arteko harremanei egotzi zien ardura eta al-Malikik kurduei ez ziela laguntzen ere adierazi zuen.
Mutterstadt
Mutterstadt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Orizingo jauregia
Orizingo Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Orizin lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Münk
Münk Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Musweiler
Musweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Orizingo jauregia
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1559an Martin Ximenezena zen, eta 1627an Martin Armendaritz eta Maria Remiretz Amatriainena. 1645ean Juan Armendaritz agertzen da jabe gisa, bere semearekin eta izen bereko oinordekoarekin batera. Dionisio Iriarte eskribauaren testigantzaren arabera, 1712an Luis Donamariarena zen. 1723ko Kontuen Ganberaren zerrendan Martin Sebastian Donamaria ageri da jabe gisa. 1744an, Juan Markos Donamariak errebate eskatu zuen, eta 1783an, bere alaba Josefak, garai hartan alarguna zenak.
Nachtsheim
Nachtsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nerilie Abram
Nerilie Abram (Australia,1977ko ekaina) irakasle laguna da Australian National Universityn (ANU), Research School of Earth Sciences, Australian National University, Canberra, Australia. Klima-aldaketan eta paleoklimatologian du esperientzia, Antartikako klima, Indiako ozeanoko dipoloa eta Australiako klimaren gaineko eraginak barne.
Hezkuntza
Abram Wangi Wangi Hegoaldeko Gales Berrian (Australia) hazi zen. Torontoko bigarren hezkuntzan amaitu zuen bigarren hezkuntza.
Abramek Zientzietako lizentziatura (Advanced) egin zuen Sydneyko Unibertsitatean 2000. urtean. Gradu horretan, Ryukyu uharteetako (Japonia) historia klimatikoa aztertzen zuen ohore-proiektu bat sartu zen. Graduatu aurreko ikasketetatik Unibertsitateko Dominarekin graduatu zen.
Ikerketak
Abramen esperientzia ikerketa arloan sistema klimatiko antartikoak eta tropikalak hartzen ditu. Porites generoko koralak, espeleotema, haitzuloetako laginak eta izotz-lekukoa erabiltzen ditu iraganeko klima-aldaketak berreraikitzeko, eta epe luzera ikuspegi erabakigarria ematen du berriki egin diren eta etorkizunean proiektatu diren klima-aldaketei buruz. Abramen argitalpen-erregistroak lehen autorearen artikuluak biltzen ditu Science, Nature, Nature Geoscience eta Nature Climate Change aldizkari zientifikoetan.
2011 bitartean, Abram izotz-nukleoko zientzialari bat izan zen, British Antarctic Survey-rekin. Han, James Ross uharteko izotz-nukleoa zulatu zuen taldeko kide izan zen 2008. urtean. Proiektu horren araberako doktorearen aurkikuntzak, Antartikako penintsula oso azkar berotzen ari da, eta 10 aldiz handitu da udako izotza Antartikako eremu horretan urtzea.
2010. urtean Abram NEEM ice core proiektuaren analisi kimikoko taldeko kide izan zen Groenlandiako iparraldean. Eemian glaziazio arteko periodoko izotza berreskuratu nahi zuen, Lurra berotze globalaren eraginpean nolakoa izango zen jakiteko. 2013/14 udan, Abram Antartikako ekialdeko Aurora arroko izotzgunea zulatu zuen nazioarteko taldeko kide ere izan zen.
Zientziaren komunikatzailea
Abram komunikatzaile zientifiko dedikatua da, eta bere lana irratiz eta telebistaz inprimatutako nazioarteko komunikabideek bete dute. Hainbat dokumentaletarako ere elkarrizketatua izan da; besteak beste, Iain Stewartek aurkeztutako BBC Men of Rockeko telesailari eta Robert Falcon Scotten azken espedizioko Historia Naturaleko Museoko erakusketari (Londres).
Mürlenbach
Mürlenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Amatriaingo jauregia
Amatriaingo Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Amatriain lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Mikroaurrezki
Alternatiba garrantzitsua dira pobreentzat, horiek dakartzaten onurek mikrokredituak sor diezazkieketenek baino balio handiagoa dutelako.
Familiek aurrezten dutenean, etorkizunerako ondare bat metatu dezakete, eta beren aldizkako gastuak hobeto kudea ditzakete, ustekabeetarako mikroseguruak eskura ditzakete edo inbertitu.
Aurrezki-produktu oinarrizkoenak mikrokontuak eta mikrogordailuak dira.
Mikrokontuak
Banku tradizionalaren antzera, mikrokontuak gordailu-kontratuak dira, dirua ikusita, libreta edo kontu korronte moduan.
Mikrogordailuak
Mikrogordailuek ageriko kontuen antzeko baldintzak dituzte, eta desberdintasun nagusiak dira hilabete batetik 3 urtera arteko iraupen-epea ezartzea eta mikrokontuetan baino errentagarritasun handiagoa izatea.
Interesak ageriko kontu batean ordaintzen dira, eta ordaintzeko aldizkakotasuna askotarikoa da. Dirua erabiltzeko epeak bete behar dira. Bi kasuetan, gordailutu beharreko zenbatekoak txikiak dira, baita dolar batetik aurrerakoak ere, eta ordainsaria askotarikoa da.
Makirriaingo jauregia
Makirriaingo Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Makirriain lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1571. urtean, bere salbuespen-pribilegioa berretsi zitzaion epai bidez, eta Joan Ximenez Makirriain eta Aldontza Olleta izan zituen jabe. Jauregi honek berak hitzarmen batzuk sinatu zituen bertako bizilagunekin, elizan lehentasuna izan zuten zenbait desberdintasun konpontzeko. 1681ean Luis de Arévalo y Eguía jauna auzitan jarri zuen, Joan Ximenez aitaginarrebak gozatu zuen bezala uxatu zezaten. 1723ko Kontuen zerrendan Maria Etxeberria andrea ageri da jabe gisa. Rebate Berriak Luis de Arevalo jauna eskatu zuen 1727an, bere seme Joaquinen izenean, eta 1774an Rafael de Arevalo jaunak ere eskatu zuen.
Amatriaingo jauregia
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1655ean, Blas Rodríguez de Arellano y Solórzano jaunaren alde Nafarroako Gorteetarako deia egin zen. 1659. urtean, ezberdintasun eta liskar batzuen ondoren, herriko bizilagunekin akordio batera iritsi zen elizako eserlekuari eta lehentasunei buruz, herriko biztanleek eztabaidatzen baitzioten, jauregi horretakoak izan diren jaunek denbora luzean ez dutelako bertan bizi izan. 1664an, Diego José Rodríguez de Arellano jaunaren tutoreak auzia jarri zuen Nafarroako fiskalaren eta kondestablearen aurka, etxetik salbuetsita egoteagatik, eta Diego jaunak berak berriro ekin zion prozesuari 1685ean, oraingo honetan erantsitako ondasunei zegokienagatik. 1712an Alonso Rodríguez de Acedorena zen, eta 1723an, Comptosen arabera, Atonia de Acedorena. 1747an Alonso Rodríguez de Arellanok eta 1782an bere anaiak, Juan Josék, errebateak eskatu zituzten.
Muxerath
Muxerath Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nackenheim
Nackenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Leozko jauregia
Leozko Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko izen bereko kontzejuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgogisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Orube horretako alaba bat, Maria Leotz, Fernando Katolikoaren inudea izan zen, kroniken arabera. 1571n jauregiaren salbuespena ebatzi zen, eta jabea Juan Beltran Leotz zen, 1592an oraindik bizi zena. Haren oinordekoa Antonio semea izan zen, eta haren alaba Maria Beltran Leotz, 1629an Migel Mururekin ezkondu zena. Hauen alaba eta oinordekoa Mariana Muru izan zen, 1687an kapilau izendatua izan zena. 1710ean, Frantziska Iruñela Bakedao kuartelen errebateagatik auzibidean aritu zen, 1723an artean bizi zen Manuel Berrioren alarguna. Bere alaba Manuelak beste errebate bat eskatu zuen 1745ean. 1788an, Beraskaingo abadeak datu bat idatzi zuen, hau da, jauregiak garai batean bere Magestadeko Mendietan finkatuta zeudela.
Nerilie Abram
Zientziaren komunikatzailea
2013. urtean, Antartikoko izotzak urtzeari eta itsas maila handitzeari buruzko saiakera gonbidatu bat idatzi zuen The Curious Country-rentzat, Australiako zientziaren garrantziari buruzko liburua, Office of the Chief Scientist-entzat (Australia) argitaratua. Lan hori Best Australian Science Writing 2014ren antologian berriro argitaratzeko hautatu zuten.
Abram hiru seme-alabaren ama da, eta interes handia du beste emakume batzuen karrera zientifikoak bultzatzeko. Londresko Times Magazineko "I don't know how she does it"-rako artikuluaren gaia izan zen zientzialari antartiko eta ama gisa egindako lanaren profila.
Sariak eta aintzatespenak
Abram, Geozientzien Europar Batasunari atxikitako Climate of the Paster aldizkariaren kide editorea da 2010az geroztik.
Mützenich
Mützenich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Naunheim
Naunheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nattenheim
Nattenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nasingen
Nasingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ditlev Blunck
Kopenhageko Arte Errege Akademian ikasi zuen Christian August Lorentzen eta Christoffer Wilhelm Eckersberg irakasleekin eta Wilhelm Bendz, Ernst Meyer eta Albert Küchler izan zituen ikaskide. 1818tik 1820ra Munichen ikasi zuen. Danimarkara itzulita, Johan Ludwig Lund gai historikoen margolariaren ikaslea izan zen. Blunck gai historikoak margotzen hasi zen, eta gero errealistako genero eszenak.
1828an Alemanian bizi izan zen eta Caspar David Friedrich eta Johann Friedrich Overbecken eragina jaso zuen. Nazaretar Mugimenduak eragindako eszena erlijiosoak margotzen hasi zen. Erromara ere joan zen eta Bertel Thorvaldsen artista daniarren zirkuluan sartu zen.
1841ean Danimarkatik kanporatu zuten jokabide homosexualagatik. Herrialdea utzi zuen eta Danimarkaren aurka borrokatu zen Schleswigeko Lehen Gerran.
Nack
Nack Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
RedEFES
Finantza Etiko eta Solidarioen Aldeko Sareak (RedEFES gazteleraz) heziketa ekonomiko kritikoa eta finantza etiko eta solidarioak sustatu nahi dituzten pertsona, erakunde eta plataformak batzen ditu, pertsonak eta planeta erdigunean jartzen dituen ekonomia baten alde.
Testuingurua
Horrek pobrezia eta gizarte-bazterkeria iraunarazten du, batez ere Hegoalde Globaleko emakumeetan. Aurrekaririk gabeko krisi ekologikoa ere iraunarazten du.
Etxagueko jauregia
Etxagueko Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Etxague kontzejuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1545ean, Martin Azpilkuetak, bertako jabeak, auzia eraman zuen lekuaren eta bertako epaimahaien aurka, elizako nagusitasunengatik, eta aldeko epaia lortu zuen. 1575ean Joan Azpilikueta jaunarena zen. 1665eko Errege Mesedeetako baten arabera, data horretan Frantzisko Etxague jauna zen jabea, Errege Kontseiluko kontalaria. Frantzisko Olortza Arradakoa jaunaren arabera, 1712an hondatuta eta deseginda zegoen. 1726an Francisco Pantaleón del Rey jaunarena zen, eta hark Frantzisko Etxague jaunarengandik eskuratu zuen. 1745ean José del Rey jaunak errebate bat eskatu zuen, eta 1759an Felicia andreak Diego Etxague eskatu zuen 1780an, eta Vicente Etxague Estillarterena 1790ean.
RedEFES
Testuingurua
Ekonomia heziketak gaur egungo sistema ekonomiko eta finantzarioak pertsonetan –bereziki emakumeetan- eta planetan duen eragina ezkutatzen du maiz. Horrek beste ikuspegi ekonomikoak baztertzen ditu (feminista, ekologikoa, ekonomia solidarioa eta finantza etikoak, esaterako).
Misioa
RedEFES-en bidez, ekonomia kritikoen irakaskuntza sustatu nahi dugu sistema ekonomiko globalaren inguruan, gazteek giza eskubideekin eta planarekin dituzten alternatiba ekonomiko justuak, berdinak, jasangarriak eta errespetuzkoak izan daitezen
Erakundeak
FETS, Finantzaz haratago, Finantza Etikoak Fundazioa eta Oikocredit Catalunya sustatzen duten RedEFES
Nanzdietschweiler
Nanzdietschweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nannhausen
Nannhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nauort
Nauort Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Joan eliza (Artariain)
San Joan eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Artariain lekuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Eraikina
1200 inguruan eraikitako jatorrizko fabrikatik kanoi zorrotzeko estalkia duen nabea eta Ebanjelioaren aldean dagoen kapera txiki bat gelditzen dira. Burualdea, nerbiodun ganga gallonatuarekin, sakristia eta Epistolaren aldeko kapera 1671ko obrak dira, Barasoaingo Pedro Metton harginak eginak. Portada errenazentista eraberritu eta elizpea eraiki zuen Joan Doneztebek 1772tik aurrera, Francisco Emeterio Agirre Tafallako harginak emandako trazari jarraiki. Erretaula nagusiak, errokoko estilokoak, elementu manierista aprobetxatuak ditu, eta San Joan Bataiatzailearen eta Santa Luziaren tailu erromanista bat babesten du, XVI. mendekoa, bere ermitatik datorrena.
Naurath (Eifel)
Naurath (Eifel) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Naurath (Wald)
Naurath (Wald) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neidenfels
Neidenfels Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Santsomaingo jauregia
Santsomaingo Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Santsomain lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1568an, Graziau Donamaria eta Beatriz Soltxaga jabeek, hauek ere Benegorriko jauregia zutenek, auzia eraman zuten bi tokietako kontzejuen aurka, kuartelak jartzetik salbuetsita zeudelako. Haren oinordekoa Juan Donamaria izan zen, Maria Salvadorrekin ezkondua, eta 1599an testatu zuen. Lehentxeago, haren alaba Beatriz Donamaria Xerles Oloritzekin ezkondu zen, eta aurrerantzean bi jauregiak lotuta geratu ziren. 1712an Fernando Ibero jaunarenak ziren, Calatravako zalduna eta Iruñeko gotorlekuko erregeordea. Orduan, bertako elizan, jauregiko armez gain, zeinak lau kuarteletan zortzi otso baitziren, bakoitzean bi, hormatik zintzilik ikusten ziren, zoladurak eta banderak ikusten ziren, hilobiaren goiko aldean, arma eta armarri horiekin. 1800. urtean hiru jauregiak Juan Jose Salaberri jaunarenak ziren. XIX. mendean, Agustin Salaberri jaunak Zareko Manuel Urizi saldu zion jauregia, bere etxaldearekin.
Juana de Vega
Juana Maria de la Vega, Espoz y Minako kondesa (Coruña, 1805eko martxoaren 7a - Coruña, 1872ko ekainaren 22a), galiziar idazlea eta ekintzaile liberala izan zen.
Bizitza
Juana de la Vega Coruñan jaio zen 1805eko martxoaren 7an. Haren gurasoak, Juan Antonio de la Vega eta Maria Josefa Martinez, hiri horretan kokatuak ziren aita Kubatik aberasturik itzuli ondoren. Heziketa aberatsa jaso zuen letra eta humanitateetan, eta kulturarako interes handia izan zuen bizitza osoan.
1821ean, Francisco Espoz nafar militar eta politikari liberalarekin ezkondu zen. Bi urte geroago, Hirurteko Liberalaren amaierarekin, senar-emazteak Ingalaterran erbesteratu, eta 1833 arte ez ziren Espainiara itzuli. 1836an, senarra hil ondoren, Espoz y Minako kondesa titulua eman zion gobernuak. 1837ko apirilean Coruñara itzuli zenetik aurrera, hiriko liberalen bilgunea bilakatu zen bere etxea. 1840an, aita hil eta gero, familiaren ondasuna jarauntsi zuen.
1840 amaieran, Elisabet II.a erreginaren eta Luisa Fernanda Borboikoaren hezitzaile izendatu zuten eta, 1842ko urrian, Jauregiko ganberazain nagusi. Goi nobleziako emakumeen esku egonak ziren bi kargu horiek ordura arte, baina Baldomero Espartero erregeordeak liberalismoan hezi nahi izan zituen erregina eta haren ahizpa. 1843ko uztailaren 24an, Espartero kargugabetu zutelarik, zeregin horiek utzi behar izan zituen.
Berriz ere Coruñan kokaturik, haren etxeko egongela liberalen batzargune eta jarduera kulturalen egoitza bilakatu zen. Memorias del General Francisco Espoz y Mina idazten eta prestatzen jardun zuen; idazlan hori 1851n hasi zen argitaratzen. 1852an, Pablo Sarasate haurra ezagutu zuen, eta haren mezenasa izan zen hurrengo urteetan. 1860ko hamarkadaren hasieran, Rexurdimentoaren sorrera babestu zuen. Ongintzan eta gizarte laguntzan ere aritu zen buru-belarri, askotan Concepción Arenalekin batera.
Neichen
Neichen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jaione Munarriz
Jaione Munarriz Aramendi (Idiazabal, Gipuzkoa, 1981eko ekainaren 17a) meteorologoa da Euskalmeten egiten du lan.
Biografia
Beasaingo Txindoki institutuan batxillergoa egin ondoren, Ingurumen Zientzia ikasketak egin zituen Salamancako Unibertsitatean eta Meteorologia Bartzelonakoan. Mendiko kirola da bere zaletasun nagusia: Hueskako Pirinioetako Tena bailarako maratoiko ibilbidea osatu zuen lagun batzuekin, ama izan ostean kirolari berrekiteko helburuz.
Euskalmeten egin du lan, eta haren esan etan, Euskalmeten 365 egunetan egiten dute lan eta 24 orduz. Zortzi orduko txandatan egiten dute lan, eta haien lana bi zatitan banatzen dute: iragarpena eta jarraipena. Jaionek goizez egiten du normalean lan. Kate lana da, zeren bera iristen denean  gaueko txandakoak iragarpen bat eginda uzten du. Bakoitzak bere interpretazioa egiten du eta lau egunetako iragarpena egiten dute. "Ulertu beharko genuke iragarpena probabilitate kontua dela."Azkeneko urteetan teknologia asko garatu da Jaioneren esanetan eta horrek asko laguntzen omen du eguraldiaren iragarpenean. Euskaldunek eguraldiaren berri izateko duten afizioaz Jaionek dio iragarpen okerra egiten dutenean batzuk kexuka hurbiltzen zaizkiola askotan.
San Petri eliza (Doneaniz)
San Petri eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Doneaniz herri hustuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Neidenbach
Neidenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nauroth
Nauroth Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Bartolome eliza (Munarrizketa)
San Bartolome eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Munarrizketa lekuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da.
Eraikina
Aurri-egoeran dagoen eraikuntza da, harriz eraikitako Erdi Aroko egitura zutik mantentzen duena. Habearte angeluzuzen bakarra zuen, burualde karratua, epistolaren aldetik sarrera duena, zirkuluerdiko arkua eta apaindu gabea. Kanpandorrea oinaldean dago, habeartearen lehen atalaren gainean, eta goiko aldean zirkuluerdiko bao bikoitza du kanpaientzat. Eliza honen bataiarria Orreagako kolegiata eta bere altzariak Barasoaingo elizara eraman ziren.
Nehren (Renania-Palatinatua)
Nehren Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neitersen
Neitersen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neu-Bamberg
Neu-Bamberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Andres eliza (Bezkitz)
San Andres eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Bezkitz lekuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Eraikina
Oinplanoak hiru ataleko habearte bakarra du, burualde zuzena eta korua oinaldean. Estalki gisa kanoi-erdiko gangak erabiltzen dira, zirkuluerdiko fajoiz artikulatuak eta biribilkizko modiloietan zurkaizten direnak. Tenplu xume horri barroko garaian, Ebanjelioaren aldean, Arrosarioko Ama Birjinaren kapera atxiki zitzaion, ganga beheratuaz estalia, eta, XVII. mendearen hasieran, Juan de Flamarique herriko harginak egindako sakristia. Kanpoaldeak harlanduzko eta harlangaitzezko hormak ditu, kontrahormek zedarrituta, eta portada erromaniko xumea, zirkuluerdiko arkua eta bi arkibolta lau dituena.
Desagertu egin dira Arrosarioko Ama Birjinaren erretaula, 1200 eta 1206 artean Simon Bengoetxea egin zuena, eta Fernando Sokarro Iruñeko zilarginak XVIII. mendearen hasieran landutako prozesio-gurutzea. XIV. mendeko Ama Birjina gotikoaren irudia Iruñeko Elizbarrutiko Museoan gordetzen da. Erretaula nagusia Francisco Ontzaik egin zuen 1773 eta 1777 artean, eta Jose Perez Eulatek aitortu zuen.
Munarrizketako jauregia
Munarrizketako Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Munarrizketa lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1513ko bidalketen roldean Johan Sebastian agertzen da. Barasoaingo Azpilkuetetakoa zen, eta 1563an Martin Azpilkueta doktore nafarraren maiorazkoaren fundazioan sartu zuten. 1571n, Joan Azpilkuetaren aurka hasitako ondasunen betearazpena bertan behera uzteko agindu zen, etxea salbuesteko pribilegioa zuelako. Fermin Arradakoa Azpilkuetak errentan eman zion Beltran Zabalegiri 1646an. 1723an Jose Antonio Bakedaorena zen. 1712an jauregi zaharra hondatuta eta deseginda zegoen, Orbaibarrako beste jauregi batzuk bezala.
Nerdlen
Nerdlen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Esteban eliza (Iratxeta)
San Esteban eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Iratxeta kontzejuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Eraikina
XII. mendearen amaieran eraiki zen, XIII. mendearen hasieran, eta aldaketa eta gehigarri ugari egin zaizkio. Hasierako garaiari dagokionez, hiru ataleko oinplano angeluzuzena eta burualde karratua daude. Antzina ganga izan zuen, baina erre egin zen eta ez zuten berregin. Hala, zatiketaren hondarrak ikus daitezke, parpain-arkuak eta garaipen-arkuaren abioa dituztenak. Dorrea, bere antzinako garaikoa, bi gorputzekoa da eta goikoak zirkuluerdiko bi bao ditu kanpaientzat. Erdi Aroko bataiarria ere gordetzen du. Portada, arkupea eta egungo estalkia XVI. mendekoak eta geroagokoak dira. Jatorrizko sarrera izan behar zuena gaur egun kristalezkoa da, eta Epistolaren aldean dago, dorrearen gorputzean, arku zorrotz sinple batez osatua. Kanpoaldean, jatorrizko eraikina osatzen duten harlangaitza eta harlanduak ikus daitezke.
Neuburg am Rhein
Neuburg am Rhein Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Santa Katalina eliza (Makirriain)
Santa Katalina eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Makirriain lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. GOtiko estiloa ditu.
Eraikina
XIII. mendearen hasieran eraiki zen, estilo aurregotikoan. Nabe angeluzuzena da, gangak eta gangak artikulatzen dituzten arku zorrotzak abiatzen diren lekuraino. Estalkiaren gainerakoa, tertzeletedun gangez egina, XVI. mendekoa da. Dorrea eta portada ere Erdi Aroko fabrikari dagozkio. Tenpluaren barnealdea XVIII. mende hasierako erretaula nagusi barroko batek apaintzen du.
San Klemente eliza (Uzkita)
San Klemente eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Uzkita lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da.
Eraikina
Jatorriz XIII. mende hasierako fabrika izan zen, baina gaur egun aldaketa ugari daude. Oinplanoan, habearte angeluzuzen bakarra, burualde zuzena eta goi-korua ditu oinaldean. Kanpoaldean, Erdi Aroko harlanduxkako eta harlanduzko jatorrizko hormak ikus daitezke, eta dorre trinko bat oinaldean, harrizko lauzazko teilatuarekin. Ia bere hornidura guztia desagertu egin da, baina zilargintzako piezaren bat geratzen da oraindik. Oinplano angeluzuzeneko ermita baten aurriak ere zutik daude, habearte bakarrekoa eta burualde zuzenekoa.
Nentershausen (Renania-Palatinatua)
Nentershausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Olorizko jauregia
Olorizko Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko izen bereko kontzejuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Nerzweiler
Nerzweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Olorizko jauregia
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Orubearen antzinatasuna VIII. mendekoa da, eta hori zoragarria da. 1385ean Piarres Martinitz Oloritzena zen. 1513. urteko epaiaren bidez, jauregiaren salbuespena ezarri zen, eta Petri Iturbide jabea kuartelak bidaltzeko rolean inskribatu zen. 1582an Xerles Oloritz Iturbiderena zen, Tafallako bizilaguna, eta Xerles Asiainekin harremanak izan zituen elizan lehentasuna izateagatik. Xerles Beatriz Donamariarekin ezkondu zen 1590ean, eta haren ezkontzagatik Santsomaingo eta Benegorriko jauregiak Olorizenarekin lotuta geratu ziren. 1637an bere ondorengoak, Agustinek, 20 000 marabediko oheratzea lortu zuen. 1712an Inazio Oloritzen oinordekoena zen, eta 1723an Frantzisko Iberorena.
San Andres eliza (Orizin)
San Andres eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Orizin lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Neuheilenbach
Neuheilenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Soltxagako jauregia
Soltxagako Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Soltxaga kontzejuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Martín Peritz Soltxaga Errege Gorteko alkatea zen 1377an, Karlos II.a Nafarroakoarekin. 1543an Migul Soltxaga eta Ana Garroze jauregiak ziren. Pedro semea eta oinordekoa Magdalena Ximenez Argozekin ezkondu zen 1587an. Beste alaba batek, Xeronimak, Alontso Azkoiengoarekin egin zuen; horregatik bildu ziren jauregian Nafarroako leinurik nobleenetako jendea. Bere seme Agustin Soltxaga izan zen Pedroren oinordekoa jauregian, eta bi aldiz ezkondu zen: Ana Etxalatzekin lehenik, eta Maria Donamariarekin gero. 1635ean ibarreko arma-jendearen kapitaina zen. Bere oinordekoa Antonio semea izan zen, Azkoiengo eta Mauleko Isabelekin ezkondua. 1671n, Kontseiluaren epai batek herriaren jurisdikzio kriminala kendu zion, zeina ez baitzen oso garestia, eta eraiki zituen urkamendia, pikota, zepoak eta kartzelak suntsitzera behartu zuen. Ondoren, Francisco Pedro Soltxaga jauregia heredatu zuen, 1684an Felipa Donamariarekin ezkondu zena. 1723an jabea Juan Antonio Soltxaga Araba zen. 1801ean kuartelei aurre egiteko eskatu zuen Manuel Angel Bidartek.
Millicent Garrett Fawcett
50 urtez izan zen mugimendu sufragistaren buru. Lydia Becker hil zenetik, haren ondorengotza jaso zuen. 1867an egin zen sufragisten batzordeko kide, eta ondorengo urtean lehendabiziko hitzaldi publikoa eman zuen, emakumearen hezkuntza eta bozkatzeko eskubideen alde. Emakumezkoen Sufragioaren Elkarteen Batasunaren sortzaileetako bat izan zen. 1887an lehen emakumezkoen unibertsitateren sorkuntzaren partaide izan zen.
Bizitza
Millicent Garrett Fawcett Alderburgh-en (Suffolk, Ingalaterra) jaio zen, 1847an. Bere familia ilustratua zen. Hamar neba-arrebetatik zazpigarrena. Louise Dunell eta Newson Garrett ziren bere gurasoak.
Newson Garrettek borroka egin zuen bere alaba zaharrena lehen mediku emakumea izatearen alde. Newsonek bere alabak barnetegi batera bidali zituen Blackheath-en, Londresen, beren izebaren zaintzapean. Bertan Millecent Fawcettek literaturan eta heziketan interesa erakutsi zuen. 1858tik 1863ra artean egon zen bertan. 12 urte zituelarik bere ahizpa Elisabeth Garrett medikuntza ikastera joan zen. Millicent bera bisitatzera joaten zen aldizka eta emakumeen mugimenduari buruzko interesa piztu zitzaion. 1865ean Millicent Elizabethekin batera John Stuart Mill en emakumeen eskubideen inguruko hitzaldia entzutera joan zen. Liluraturik geratu ostean haren lanaren babesle sutsua bilakatu zen. 1866an, 19 urte zituela, Londreseko emakumeen sufragioaren aldeko elkarteko idazkari izan zen.
Bikotekidea
1867an Henry Fawcett izeneko politikari batekin ezkondu zen Millecent Garrett. Biak borroka bera zuten barnean. Bozkaketa eskubidea sexuaren ondorioz ez ukatzea eta unibersala izatea. Henry Fawcettek, lehenagotik, 1.499 emakumeren firma bildu eta parlamentura joan zen, bere lagun John Stuart Mill-ekin, baina beraien eskaera ukatua izan zen. Henry Fawcett itsua zen; beraz, Millicent Garrett gizonaren begi bihurtu zen. Parlamentura laguntzen zion idazle lanetarako.
Bere ezkontzaren lehen urteak ekonomia eta zientzia politikoan informatzeko balio izan zion; ondoren, hainbat liburu idatzi zituen, hoien artean Essays and Lectures on Social and Political Subjects (1872) bilduma. Nerabeei zuzendurik dauden liburuak dira.
Langintza politikoa
1868an Millicent Londreseko Sufragioaren Batzordearen partaide izan zen. Lehenengoko eztabaidan sufragio unibertsalaren aldeko jokabidea hartu zuen. 1874an liburu bat argitaratu zuen: Tales in Political Economy, irudiz lagundurik ekonomia erakusteko ideiarekin. 1884an Newnham College unibertsitatea irekitzen lagundu zuen, emakumezkoen hezkuntza ahalbidetzen zuena. Ondoren mugimendu sufragistan murgildu zen Lydia Becker hil zen arte, 1897an. Orduan mugimenduaren buru izatera pasa zen. 1919an buruzagitza alde batera utzi zuen, emakumearen bozkatzeko eskubidea ahalbidetu ondorengo urtean. 1917an The Position of Women in Economic Life argitaratu zuen, emakumezkoen zailtasunak azaleratuz. Lan merkatuko ezberdintasunak eta lan aukera berdinen aldeko ideia bultzatuz.
Bakezaletasuna
1901ean Britainia Handiko gobernuak Hegoafrikako kontzentrazio kanpoetako ikertzaile gisa izendatu zuen. Bertako egoera lazgarriak aztertu zituen, Bigarren Boereseko gudan, 1899-1902.
Lehen mundu gerra hasi zenean, 1914an, NBESA (Nazioarteko batasuna emakumeen sufragioaren alde) ez zen gudan murgildu, taldeak zituen bakezaleei esker. Ondoren emakumezkoen bozkatze eskubidearen alde egin zuen borroka, emakumezkoek guda garaian izandako garrantzia zela medio.
Ekonomia
1870. urtean "Political Economy for Beginners" liburua argitaratu zuen. Emakumeak lan eskas eta garrantzirik gabekoak egitera bideratuak zirela zioen teoria babesten zuen.
Neuhofen
Neuhofen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Bartolome eliza (Benegorri)
San Bartolome eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Benegorri lekuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Todo cambia (abestia)
«Todo cambia» (euskaraz, «Dena aldatzen da») Julio Numhauser autore txiletarrak Suedian 1982an erbestean sortutako abestia da. Kanta Mercedes Sosak grabatu zuen 1984an, eta bertsio horrekin zabaldu zen pieza. Miren Amurizak euskarara itzuliz zuen eta 2022an Ines Osinagak bertsio abestua zabaldu du.
Testuingurua
Julio Numhauser kantagintza berriko Quilapayún taldeko sortzaileetako bat izan zen. 1973an, Augusto Pinocheten kolpe militarraren ondorioz, Europan erbesteratu zen. Suedian ezarriko zen 1975ean. 1982an «Dena aldatzen da» konposatu eta grabatu zuen, Somos taldearekin batera. Diskoa ofizialki ez zen sortu, baina Txilen modu informalean ibili zen.
Hitzak
Txileri eskainitako hitzek denboran zehar gauzen eta pertsonen aldaketaz hitz egiten dute. Dena aldatu arren, Txile jaioterriarekiko maitasuna ez da aldatuko.
Bertsioak
1984an, Mercedes Sosak abestiaren bertsio bat grabatu zuen, ''¿Será posible el sur? (Posible ote da hegoaldea?'') bere albumaren bosgarren abestia da. 1985ean argitaratu zuen Philipsek. Bi urte geroago, 1986an, Guadalupe Pinedak Todo cambia izeneko LP bat plazaratu zuen, non Numhauser-en kantaren bertsio bat interpretatzen baitzuen lehen abestian. Album hori NGSk argitaratu eta Fonovisa Melodyk banatu zuen.
Rosariok 2009an Cuéntame diskoa kaleratu zuen; 11. pistan, albumaren azkenaurrekoa, «Todo cambia» sartzen zen. Disko hau Universal etxeak argitaratu zuen.
2011n, Nanni Morettiren Habemus Papam filmean agertu zen Mercedes Sosaren bertsioa. Kantaren bertsio bat ere grabatu zuten, Ana Belén eta Víctor Manuelek 2015eko Canciones regaladas diskoan.
Julio Numhauserrek bertsio bat argitaratu zuen berriro 2016an, Maciel Numhauser semearekin, YouTubeko plataformako kanalean.
2021ean, La Beriso, Rock itxurarekin grabatu zuen «Todo cambia» abestia "El último que apague la luz" albumean..
Neunkhausen
Neunkhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neuerkirch
Neuerkirch Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neuhütten (Renania-Palatinatua)
Neuhütten Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eneritz Gorrotxategi
Eneritz Gorrotxategi (Gabiria, Gipuzkoa, 1985) kazetaria, ama, euskaltzalea, dantzazalea eta euskal kultura mugimenduzalea da.
Kazetari ibilbidea
Bekadun hasi zen Euskadi Irratian, 2006. urtean, Aperitifa saioan. Gerora, atal desberdinak ezagutzen joan da bertan. Informatiboetan ere jardun du. Dena den, beste toki batzuetan ere ibili da lanean; Euskal Herriko Trikitixa Elkartean eta Goierriko Hitza-n. Kazetaritza oso gustuko du, jende eta gauza berriak ezagutzeko aukera ematen baitu.
Euskadi Irratiko ‘Hitza jolas’ bertsolaritza saioaren gidaritza hartu zuen 2021ean. Nikolas Aldaik, lehenengo, eta Xabier Sukiak, ondoren, egindako lanari jarraipena eman nahi zion, ukitu berridun saioan. Gustura eta ilusio handiarekin hartu zuen programaren parte izatea."«Nire asmoa da entzule denentzako moduko saioa egitea, bertsozale amorratuentzat eta ez direnentzat» «Irratiak ere birpentsatu behar du bere etorkizuna, informazioa kontsumitzeko modua aldatu delako»"Bertsozalea da, baina ez da bertsoa zainetan behar duen horietakoa edo saio guzti-guztietara joaten den horietakoa, baina bai, atzetik, beti segi izan du bertsolaritza. 90eko hamarkada hasieran hasi zen Nikolas Aldai. Euskal Herrian zehar zuen grabatzaile sare bati esker dokumentu pila bat jaso zituen, eta jakin izan zuen horri garrantzia ematen. Artxibo handi bat osatu zuen, dokumentazio lan mardula eginez. Aldaik, Xabier Sukiari pasa zion lekukoa. Aldairen bidea oso ondo ezagutuz ekin zion Sukiak, eta denbora dexente egin zuen.
Eneritzi tokatu zitzaion Nikolas Aldairen omenezko saio bat egitea, eta pixka bat gehiago ezagutzeko aukera eman zion horrek. Horrez gain, Euskadi Irratian lanean sartu zen hartan, taldean bazkaltzera joaten zirela, baita bera ere, eta oroitzapen oso goxoa du. Beti zuen hitz bat eskaintzeko, oso argia buruz. Urrian egin zuten programa berezia eta hor utzi zuten, egunen batean Hitza jolas hasiko zen hari hori zintzilik.
Irratiaren bilakaera
Lehen, etxean irratia piztu eta konpainia egiten zuen, ordutan. Orain, mobila eskuan hartu eta podcasten bidez, orain gauza bat, gero bestea entzuten du jendeak. Esparru digitalak asko eragin du eta etorkizunari begira, garai berrietara moldatu behar da.
Osinalde Saria
Gauza handia bezala bizi izan dute herrian Osinalde Saria. Aurrena izaten zen, bertsolariei eta afaltzera etortzen zirenei zerbitzatzera joatea. Abentura bat zen Eneritz eta lagunentzat. Bertsolariak kantuan ari zirenean, isil-isilik ibili behar zuten, eta bertsolariak isiltzen zirenean, orduan hasten zen zalaparta, platerak mugitu eta, barre batean ibiltzen ziren, gustura!
Neumagen-Dhron
Neumagen-Dhron Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neustadt (Wied)
Neustadt (Wied) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Neupotz
Neupotz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Esteban eliza (Amatriain)
San Esteban eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Amatriain lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da.
Newel (Alemania)
Newel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Esteban eliza (Amatriain)
Eraikina
Erdi Aroko eraikuntza da, harriz eraikia, XVII. mendearen hasieran zaharberritu zena (1614 baino lehen Martin Erripalda eta Juan Flamarique harginek zaharberritu zuten), kanpandorrea izan ezik. Kanpandorrea mende beraren erdialdean berregin zen 1651an, eta erabilitako materialek kanpoaldera begiratzen dute. Habearte bakarra du, sei ataletan banatuta, burualdea burualde zuzenekoa du, eta harrizko erlaitzetan zurkaizten diren arku fajoien gainean dagoen kanoi-gangaz estalita dago.
Sarrera epistolaren aldetik egiten da, bigarren atalean, harrizko arku zorrotzeko atearekin, eta arkupe moderno batez babestuta dago. Ebanjelioaren hormaren erdiko ataletan kapera txiki bat atxiki zen, bataiarria duen ilargixka-gangaz estalia, eta bertatik goi-korura eta kanpandorrera sartzen da, habeartearen lehen atalean. Erretaula nagusiak burualdearen aurrealdea hartzen du, barroko aurreratuan (1680 inguruan egin zuen Asiaingo eskultoreak, Migel Saez Arintzaok, eta polikromatu egin zuten 1709an), eta XVII. mende hasierako erromanista estiloko aurreko erretaula zainduago baten zati bat gordetzen du. Horrela gertatzen da tenplete itxurako sagrarioarekin, bere aurrealdean birbiztutako Kristoren erliebezko irudi batekin edo koroatzearen Kalbarioan agertzen den Gurutziltzatuarekin ornatuta. Bere iruditeriaren gainerakoa, ebanjelariak erretaularen muturreko zutabeetako plintoetan, Pedro eta Pablo apostoluak sagrario zaharraren alboetan erantsita, titularraren irudi eseria tronuratua, alboetan eszena martirialak dituzten erliebeak (Aurelio eta Natalia Santuak eta Veronako San Pedro martiria), eta gurutzearen oinean dauden Maria eta Joanen irudiak.
Epistolaren hormari atxikita, Ama Birjinaren eta Haurraren tailu eseria dago, desagertutako Sagrarioko Andre Mariaren ermitatik datorrena. Aspaldi zaharberritua, Haurraren irudi berriarekin eta polikromia modernoarekin, frantziar eragin nahiko aurreratuko gotiko estilokoa da, jantzien tratamenduak erakusten duen bezala, XIV. mendearen lehen erdian datatu zitekeena.
San Petri eliza (Lepuzain)
San Petri eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Lepuzain herri hustuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.