cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vera Zakharova
Bigarren Mundu Gerraren ondoren Anatoli Xmatkov hartu zuen senartzat, erregimentu bereko pilotua izandakoa. Hasiera batean Brianskera joan ziren bizitzera, baina senarra lanbidez fiskala zenez, hainbat aldiz aldatu ziren lekuz. 1965ean senarra bihotzekoak jota hil ostean, Vera Jakutskera itzuli zen. Han Sobietar Zientzia Akademiako Kosmofisika eta Aeronomia Institutuaren adar batean egin zuen lan. Gainera, 1976 eta 1983 bitartean Sobietar Bake Batzordean zerbitzatu zuen.
2010ean hil zen Jakutsken 89 urte zituela.
Txomin Arrotegi
Txomin Arrotegi Vélez (Donostia, ), gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.
Ibilbidea
''2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Alazne Etxebarria Urizar
Alazne Etxebarria Urizar (Santurtzi, Bizkaia, 1997 ko martxoaren 18 a), bizkaitar atleta da. Atleta korrikalariak Bizkaiko eta Euskadiko txapeldun tituluak lortu ditu. Bizkaiko errekorra bi aldiz ondu du 2022an, 35 urtetan zehar 55.90eko markatik mugitu gabe egon eta gero. Bizkaiko txapelketan marka hori 54,91era jaistea lortu zuen.
Biografia
Santurtzin jaio zen 1997ko martxaren 18an eta sei hilabeterekin Sondikara bizitzera joan zen. Txikitatik gustatu zaio korrika egitea Aikor aldizkariari azaldu zionez:"'Hasieran judoa egiten nuen eta gero atletismoan saiatu nintzen eskolan'."
Ibilbidea
2010 ean Durangoko Bidezabal atletismo klubera batu zen, kadete kategorian lehiatzen zuen eta.
2011. urtean Espainiako lehiaketetan parte hartu zuen: Euskadiko hirugarren postua lortu zuen 100 metrotan, Bizkaiko lehenengoa 300 metrotan, Euskadiko hirugarrena 300metrotan, Bizkaiko bigarrena 100 metroko hesi-lasterketan, baita Bizkaiko bigarrena 300 metroko hesi-lasterketan; eta Euskadiko Federazioarekin lehenak gelditu ziren txandakako lasterketan (CSD)
2012. urtean lortutako postuak: Bizkaiko absolutuetan bigarrena 200 metrotan, Euskadiko hirugarrena (gazte-jubeniletan) 200 metrotan, eta Euskadiko hirugarrena babestutako pistako konbinatuetan.
2013. urtean Bizkaiko bigarren absolutua lortu zuen 200 metrotan
2014. urtean kluba aldatu zuen Donostiako Atlético San Sebastián taldearekin ohorezko dibisioan korritzeko. Talde horrekin lortu zuen Bizkaiko lehena izatea junior kategorian 100 metrotan, baita 200 metrotan ere, seigarrena Espainiako lehiaketako 200 metrotan, Euskadiko bigarrena 200 metrotan bai aire librean, bai pista estalian.
2016. urtean Euskadiko Federazioarekin parte hartu zuen100 metrotan, 4x100 y 4x400 (errelebotan), eta Bizkaiko hirugarrena gelditu zen kategoria absolutuan 200 metrotan.
2017. urtean Bizkaiko bigarren absolutua 200 metrotan, baita Bizkaiko bigarrena junior kategoriko 400 metrotan.
Santa Eufemia eliza (Alesbes)
Santa Eufemia eliza Aragoiko Erriberako Alesbes udalerrian kokatutako Erdi Aroko kristiau eliza bat da. Barroko estiloa ditu.
Alazne Etxebarria Urizar
Ibilbidea
2018. urtean Bizkaiko txapeldun absolutua izan zen 200 metrotan, eta zazpigarrena Espainiako lehiaketa 23 urtetik beherakoen 400 metrotan.
María Rosa Bendala Lucot
María Rosa Bendala Lucot (Algeciras, 1912- Madril, 1997) jantzien diseinatzaile eta ilustratzaile espainiarra izan zen.
Santa Eufemia eliza (Alesbes)
Historia
Eliza adreiluzko fabrika barroko monumentala da, ingurunearekin harmonian dagoena. Aurreko eraikin bateko egiturak eta elementuak ordezten ditu eta zati batean aprobetxatzen ditu. Arku zorrotzeko ateari eta San Ramon Nonato kaperari erreparatuta, XIV. mendeko eliza gotiko bat egon zen. Dokumentu-datuen arabera, 1497 eta 1552 artean zabaldu zen gotiko-pizkundetar estiloan, eta Migel Idoiagak eta Pedro Uhartek egin zituzten obra horiek. Handitze horrekin, elizak gurutze latindarreko oinplanoa eskuratu zuen, alboko kaperekin. Azkenik, XVIII. mendeko obrek eman zioten parrokiari bere egungo itxura barrokoa, nahiz eta neurri batean aurreko egitura errespetatu zen. Obra horietan maisu askok hartu zuten parte, besteak beste, Juan Antonio Jimenezek, gurutzaduraren diseinuaren egileak, eta nabea frai Luis Tafalla kaputxinoaren planoekin egin zen. Eraikuntza-jarduera horren emaitza oinplano gurutze latindarra eta alboko kaperak dituen eliza da, kanoi erdiko gangaz estalia, ilargixkak dituena, gurutzaduran izan ezik, non kupula gallonatu bat iraultzen den. Habeartearen atalak markatzen dituzten pilastren kapiteletan, erlaitz-lerroan, kupulan, leihoen markoetan eta korupeko eremuan biltzen dira hosto-igeltsuak, eta efektu barroko bikainak lortzen dituzte.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
Bordeleko Luisa Lucot Bribes eta Manuel Bendala Palacios militarraren alaba zen. Lehen Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasketak Ceutan eta Tenerifeko Santa Cruzen egin zituen, bere aita toki horietara bidali baitzuten.1927an, familia osoa Madrilen finkatu zen behin betiko, eta han jarraitu zuen kultura orokorreko eta marrazketako ikasketak Cots Akademian, marrazketarako erraztasun handia erakutsiz.
Santa Eufemia eliza (Alesbes)
Eraikina
Espazio-multzo horren batasuna gurutzaduraren bi aldeetan dauden bi kaperek hausten dute, une honetan erabat errotuta dauden konponbideak jarraituz. Arrosarioko Ama Birjinarena, Epistolaren aldean, elizaren aldi berean eraiki zen. Erdiko oinplanoak gurutze greko bat marrazten du, petxinen gainean danborra duen kupulaz estalia. Lengoaia eta erritmo bereko apaindura mamitsu batek barruko paramentuak animatzen ditu eta sarrerako arkura jauzi egiten du. Parean Xabierko San Frantziskoren kapera dago, XIX. mende hasierako neoklasikoa, Francisco Martín Corcinen eta Miguel Hermosillaren planoekin egin zena. Maisu horiek kupula obalatuaz estalitako espazio eliptiko bat planteatu zuten.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
1931n Madrilgo Círculo de Bellas Artes- en lehiaketa nazionalean ezagutarazi zen, non olio-pintura bat erakutsi zuen. Urte horretan Espainiako Marrazkilarien Batasunean sartu zen,garai haietan marrazkilari ilustratzaile gehienak biltzen zituen taldea. Elkarte horrek, Umoristen Aretoaz gain, kultur jarduerak eta dantzak antolatzen zituen inauterietan eta Gabonetan. Bendala bere Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen.
Santa Eufemia eliza (Alesbes)
Eraikina
Kanpoaldea oso konplexua da, eta elkarren ondoan dauden organismo kubiko eta oktogonal ezberdinek osatzen dute. Dorrea, Nafarroako Erriberako ederrenetakoa eta Tuterako katedralekoa, 1692tik aurrera hasi zen, Santiago Raón, Pedr Agirre Loreagaren trazekin, eta hari zor zaizkio lehen bi gorputzak eta arkupea. Geroagokoak dira Tuterako katedraleko dorrean esku hartu zuen Jose Ezkerrak diseinatu zituen gainerako bi gorputzak. Hiru gorputz kubiko eta laugarren oktogonal bat dituen harlanduzko oinarri baten gainean altxatzen da. Bere gainean balaustrada bat dago. Pilastra landuek, erlaitz gutxi gorabehera apainduek, baoek eta dekorazio geometriko oparoak multzoa edertzen dute. Hizkuntza hori guztia elizpera transmititzen da, eta kanpoko harmonia nabarmendu egiten da. Parrokia horretan arkitekturaren lorpenak nagusitzen dira erretaularen gainetik, eta hori, konparazio batera, eskasagoa da. Presbiterioaren eremu honetan gustu neoklasikoa da nagusi, erretaula nagusiaren eta alboko erretaulen arteko loturarekin, hirurak 1786 inguruan eraberritu baitzituen Santiago Marsili maisu italiarrak, erretaula barrokoetatik abiatuta. Handienak, barroko berantiarreko ezaugarriak eta jada klasizistak diren beste batzuk elkartzen dituzten erliebeak eta eskulturak ditu. Lehenengoaren iraupena pertsonaien antzerki-jarrerak dira, eta aurpegien leuntasunak, idealizaziotik urrun ez daudenek, neoklasizismoari begiratzen diote. San Estebanen alboko erretaulan, Santa Eufemiaren busto erlikiario bat gurtzen da, Berbar de Gabadik zizelkatua XVI. mendeko bigarren herenaren berezko fintasun guztiarekin.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
1932an, Espainiako XV. Umoristen Aretoan eta Vienan egindako Umoristen Nazioarteko Aretoan parte hartu zuen. Las chicas de peligros errebistarako figurinak egitean, hainbesteko arrakasta lortu zuen, Madrilgo Teatro Martin Konpainiako kide ofizial bihurtu baitzuten. Katiuska, la mujer rusa zarzuelaren eta errebisten: Cómo toma del frasco, Manos arriba eta Las tentaciones-en figurinak marraztu zituen. Errebistak Teatro Pavónen antzezten ziren eta une hartan Celia Gámez zen izarra.
Santa Eufemia eliza (Alesbes)
Eraikina
Arrosarioko kaperan 1730 inguruko erretaula barrokoa dago, Tuterako tailerrarekin lotu daitekeena, hostoz, kardinaz eta amorotxoz apainduta baitago. Gainerako erretaulek kronologia zabala hartzen dute; XVII. mendeko lehen erdialdetik San Isidro eta San Ramon Nonato erretauletaraino, rococo estiloan.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
1933an Espainiako Umoristen XVI. Aretora berriz bere lanen erakusketa bat egin zuen, hauteskunde-kartelen lehiaketa batean parte hartu zuen eta figuringile gisa lanean jarraitu zuen errebistetarako arropen diseinuak egiten.
Alazne Etxebarria Urizar
Ibilbidea
2019. urtean entrenatzailea aldatu zuen: Jose Luis Garcíarekin jarraitu zuen.
2020. urtean Euskadiko txapeldun absolutua izan zan 400 metrotan, eta Espainiako lehiaketan bigarrenak txandako 400 metrotan Atletico San Sebastian klubarekin.
Guðni Jóhannesson
Guðni Thorlacius Jóhannesson (Reykjavik, 1968ko ekainaren 26a) Islandia hidtorialari eta politikaria da. Islandiako presidentea da 2016tik.
Alazne Etxebarria Urizar
Ibilbidea
2021. urtean Euskadiko txapeldun absolutua 400 metrotan, aire librean eta pista estalian. Euskadiko ordezkari bezala federazioen arteko lehiaketetan 400 metrotan eta txandakako mistoetan ere parte hartu zuen. Bere marka pertsonala 55.98-ra bajatzea lortu zuen.
2022. urtean - Bizkaiko errekor absolutua lortu zuen 400 metrotan (05-14) Donostiako ohorezko dibisioan: 55.70. Aurreko errekorra Cristina Castro (1987) eta Nerea Azkarate (1996) atletek zeukaten ex aequo 55.90 segundotan. Bizkaiko txapelduna izatea ere lortu zuen 400 metrotan (05-28) bere marka pertsonala bajatuz eta lurralde horretako errekorra lortuz 54.91-ra.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
Blanco y Negro aldizkariak antolatzen zuen portada-lehiaketarako lau marrazki aurkeztu zituen eta flamenko-dantzari bat irudikatzen zuen Nati izenekoa aukeratu zen. 1934ko azaroaren 11ko azalean argitaratu zen.
Alazne Etxebarria Urizar
Ibilbidea
21-22 denboraldia amaitu baino lehen, Ekainaren 25 ean Nerjako probetan, berriro lortzen du bere errekorra jaistea: 54.58 Espainiako hamabigarrena geratuz.
Ikasketak eta Lana
2015 ean UPV/EHUn hasi zituen Ikus-entzunezko Komunikazioaren ikasketak, 2019 an gradua lortuz; eta 2021/22 kurtsoan Errioxako Unibertsitatean (UNIR) diseinu grafikoko masterra egin zuen. Diseinatzaile grafiko bezala lan egiten du enpresa batean. Atletismoari denbora eta ahalegin ugari dedikatuta, hainbat klubetan korritu izan duenez (Urdanetan, Durangoko Bidezabal eta Donostiako Atletico San Sebastian), kirola uztartu behar izan du ikasketekin hasieran eta lanarekin ondoren; eta ez da erraza goi-mailako kirolari batentzat, bateragarri egitea entrenamendua eta lanaldia, zeren egun askotan nekatuta heltzen baita entrenamenduetara. Aikor aldizkariari aitortu dionez: "'Azken batean lana dut eta horrek asko mugatzen nau: bakarrik kirolean dabiltzan atletek, goizean eta arratsaldean entrenatu ahal dute, eta nahi bete deskantsatu... Eta jakin badakit momentu batean edo bestan ezin izango diodala guztiari eutsi eta kirola utzi beharko dudala'."
Lorpenak
2022an Espainiako Atletismoko Federazioaren araberako datuak honelako erregistroak lortu zituen Aire Librean: 400 metro Errelebotan Aire Librean 200 metrotan Barne Aldean 400 metrotan Barne Aldean
Steventon (Hampshire)
Steventon herrixka bat da, eta 250 biztanle inguru ditu Hampshireko iparraldean, Ingalaterran. Basingstoke hiritik 7 milia hego-mendebaldera, Overton, Oakley eta North Waltham herrien artean, M3-ko 7. bidegurutzetik gertu dago.
Historia
Komunitatea 1086ko Domesdayren liburuan ageri da manor gisa, baina elizarik ez da aipatzen.
Jane Austen idazlearen jaioterria da Steventon. Idazlea 1775etik 1801era bizi izan zen han, bere bizitzako lehen urteetan, gurasoekin. Gero, gurasoekin Bath-era bizitzera joan zen. Errektoretza, bere garaian, 1824. urtean, eraitsi zuten. Bertan bizi izan zen Jane Austen bere familiarekin, bere aita erretorea baitzen. Ama etxeko andre izan zen, ahizpa nagusi bakarra Cassandra margolari amateurra eta sei neba izan zituen. Zortzi seme-alaben artean Jane zazpigarrena zen. Errektoretza n idatzi zituen, Harrotasuna eta aurrejuzguak, Northanger-en Abadia eta Zentzua eta Sentsibilitatea. Erretoretza 1824 inguruan behera bota zuten arren, lekua oraindik ezki zahar ikusgarri batek markatzen du, eta uste da James anaia zaharrenak landatu zuela, aitaren parrokia oinordetzan hartu zuenak. 2011n egindako indusketa batek antzinako erretoretzaren lekua aurkitu eta mapatzeko gai izan zen, eta bere garaiko hainbat tresna berreskuratu ziren. Hesitutako eremu batek eta ohartarazteko seinale batek izendatzen dute gunea gaur egun.
Gobernantza
Herria, gaur egun, parrokia zibila da eta Overton, Laverstoke eta Basingstokeko Steventon pabiloien eta Deaneko Udalaren parte da. Hampshire Konderriko Kontseiluko barruti ez-metropolitar bat da udal-kontseilua.
Romola Garai
Romola Sadie Garai (Hong Kong, 1982ko abuztuaren 6a) zinema eta antzerki aktore britainiarra da.
Biografia
Romolaren gurasoak jatorri britainiarrekoak ziren. Aitaren familia judua zen. Bere ama, Janet A. Romola eta bere hiru nebak. Aita, Adrian Earl Rutherford Garai (1945ean jaioa),, banku-kudeatzailea zen. Garaiko birraitonak, Bernhard "Bert" Garai, Hungariako etorkinak, XX. mendearen hasieran sortu zuen Keystoneko Prentsa Agentzia, argazki-agentzia eta artxibo bat, Londresen.
Romola Garai Singapur eta Hong Kongen artean bizi izan zen 8 urte bete arte, gero familiarekin Erresuma Batura joan zen, Wiltshirera zehazki. Lau neba-arrebetatik hirugarrena da. 16 urte zituela Londresera joan zen, City of London School for Girls-en ikasi zuen eta National Youth Theatre (gazteen antzerki nazionala) izenekoan parte hartu zuen.
Ibilbidea
Aktore-karrera 2000. urtean hasi zuen telebistako hainbat produkziotan egindako lanean, baina 2002an lortu zuen aukera handia, Nicholas Nickleby filmean paper bat lortu zuenean, Charles Dickensen klasiko baten egokitzapenean. 2003ko I Capture the Castle filmean, Cassandra Mortmain 17 urteko neskaren papera egin zuen, eta, horri esker, oso kritika onak lortu zituen, eta British Independent Film Awards sarietarako izendatu zuten.
2004an Dirty Dancing 2 filmeko protagonista izan zen, filmatzen hasi aurretik dantzan esperientziarik izan ez arren. Ondoren, Reese Whiterspoon aktorearekin batera parte hartu zuen Vanity Fair-en filmean, Mira Nair-ek zuzendua eta William Makepeace Thackerayk-en XIX. mendeko eleberri batean oinarritua.
2005ean, Londresko Zinemako Kritikoen Zirkuluko bigarren mailako aktore onenaren saria jaso zuen, Inside I'm Dancing film independentean egindako lanagatik, eta, hurrengo urtean, Scarlett Johansson-en lagun gisa agertu zen Woody Allenen, Scoop filmean. Telebistako Emma miniseriean, Jane Austenen izen bereko nobelaren zinemarako egokitzapenean, aktore onenaren izendapena jaso zuen miniserie batean edo telebistarako film batean, 2011ko Urrezko Globoetan.
San Salbatore eliza (Azagra)
San Salbatore eliza Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako XVI. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko-pizkundar estiloa ditu.
Eraikina
Eliza estilo gotiko-pizkundarrean eraiki zen, habearte bakarrarekin, burualde pentagonalarekin eta kontrahormen arteko kaperekin. Hori guztia, altuera berean, izar-gangez estalita dago. 1530a baino lehen, Joan Ilarregi Azkoiengo maisuaren parte-hartzea dokumentatu zen, eta, geroago, bertan lan egin zuten Paskoal Izaguirre eta Domingo Igarzabal harginek ere. Haien oinordekoak, Domingo Sagastizabalek, ordainketak eskatzen zituen 1658. urtean. 1718koa da José de Raónek, Kalagorriko bizilagunak, eraiki zuen sakristia berria, eta 1734an Isidro Sanchezek adreiluzko elizpea eraiki zuen. Erretaula nagusiak, San Frantzisko Xabierkoaren eta San Gregorio Ostiakoaren alboekin batera, Nafarroako barrokoaren multzorik onenetako bat osatzen dute, bere trazagatik eta Tuterako obra garaikideekin duen dekorazioagatik lotuta dagoena. Zehazki, erretaula nagusia Francisco de San Juan y Velascok eta bere seme Josek, Tuterako eskultoreek, dokumentatu zuten 1700. urtean. Alboetako erretauletako teilatupeko pinturak, bai Desposorioen mihisea, bai San Pedroren Predikazioarena, Kalagorriko José de la Fuente Santa Mariako margolariak egin zituen 1730ean. Jesusen Bihotzaren eta San Joseren bikien aldeko erretaulak dira, 1680. urtean.
Sare bikain
Sare bikaina (Cortinarius praestans) Cortinariaceae familiako onddoa da.
Jangarri bikaina, baina Euskal Herrian ez da kontsumitzen, ez baita oso ezaguna. Tamaina eta ezaugarriak direla eta, nahastezina da. Cortinarius generoan tamaina handiena hartzen duena da.
Deskribapena
Kapela: 8 eta 20 cm arteko diametrokoa, arre-gorrixka edo marroi-ardo kolorekoa, distiratsua eta ez oso likatsua hezetasunarekin. Haragitsua, sendoa, globo itxurakoa, ganbila, ondoren hemisferikoa, ertza errezel orokorraren mintz hondarrez bat eginda oinean, kolore zurikoa edo lila zurbilekoa, azkenean ildaskatua.
Hanka: Sendoa, betea, erraboilduna, goialdean mehetua. Kolore zuria du eta erreflexu moreak goialdean, Errezela sendoa eta zurixka du, eta isla lilak ditu.
Haragia: Lodia, trinkoa eta zuria kapelarena, oinarena lila zurbilez tindatua, usain eta zapore onak eta atseginak ditu.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Praestans epitetoa latinetik dator eta nabarmena esan nahi du. Bere tamaina handiagatik.
Jangarritasuna
Jangarri bikaina, Cortinarius onenetako bat.
Nahasketa arriskua
Cortinarius variecolor delakoarekin, baina hau txikiagoa da eta larru ustel usaina du. Cortinarius praestans espezieak, gaztea denean, Boletus pinicola onddoaren antz handia du, baina honek ez du ez orririk ez gortinarik.
Sasoia eta lekua
Uda bukaeran eta udazkenean, batez ere kare-lurrak dituzten hostoerorkorren basoetan. Gehien pagadietan ikusten da. Urria da; hala ere, ugaria da irteten den lekuetan.
Banaketa eremua
Ohikoa da mendebaldeko Europan, batez ere Ingalaterran eta Frantzian.
Erreferentziak
}
2022ko Frantziako Tourra
2022ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 109. edizioa izan zen. 2022ko uztailaren 1ean Kopenhagen hasi eta uztailaren 24an Parisen amaitu zen, tartean txirrindulariek ezarritako 21 etapa egin zituztelarik.
Saint John's College (Cambridge)
Saint John's College Ingalaterrako Cambridgeko Unibertsitatean dauden hogeita hamaika collegeren bat da. St John kalean dago.
Historia
College 1511n Lady Margaret Beaufortek sortu zuen; Margaret Henrike VII.a Ingalaterrakoaren ama zen.
Ezaguarriak
College honek 135 irakasle elkartuak ditu ("fellows"), 530 ikasle eta doktoretza egiten ari diren 300 ikasle. Cambridgeko Unibertsitatearen hirugarren unitatea da; aurretik Trinity College eta Homerton College daude.
Instituzio honen zortzi partaideek Nobel Saria eskuratu dute.
Andy Goram
Andrew Lewis Goram (Bury, 1964ko apirilaren 13a - 2022ko uztailaren 2a) eskoziar futboleko atezaina izan zen.
Ibilbidearen hasieran Oldham Athletic eta Hibernian FC taldeetan jokatu zuen, baina gogoratuagoa da 1990eko hamarkadan Glasgow Rangers taldean jokatu ez zuelako. Han "The Goalie" ezizena jaso zuen eta 2001ean zaleek inoizko Rangerseko atezainik onena bozkatu zioten.
Eskoziako futbol selekzio nazionalarekin 43 partida jokatu zituen eta 1986 eta 1990eko Munduko Txapelketetan eta 1992 eta 1996ko Europako Txapelketetan parte hartu zuen.
Kriketa ere jokatu zuen Eskoziako selekzioarekin.
Palmaresa
Rangers Manchester United
San Migel eliza (Azkoien)
San Migel eliza Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako XVII. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.
Nerea Castaño
Bizitza
Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza (EAZ) eta Zuzenbidea Gradu bikoitza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatea n (2013-2019).
Ondoren Abokatutza Masterra egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatea n (2019-2021). Abokatutzan sartzeko azterketa gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2021 urtean.
2021 urtean "Antonio Hernández-Gil" Abokatu Gazteen Saria jaso zuen.
Nazioarteko Balea Batzordea
Nazioarteko Balea Batzordea (International Whaling Commission, IWC) balea arrantza arautzen duen erakunde bat da. 1946ko abenduaren 2an sortu zuen Washingtonen (AEB) Baleen Arrantza Arautzeko Nazioarteko Konbentzioak, zeina zetazeoen arrantza eta merkataritza arautzeko helburuarekin sortu zen. IWCren egoitza nagusia Cambridge da, Ingalaterran. Hiru batzorde nagusi ditu: zientifikoa, teknikoa eta finantza-administrazioa. Ohi denez, IWC urtero biltzen da, maiatzean edo ekainean. Estatu parte-hartzaile bakoitzak batzordekide bat du, eta aditu eta aholkulariekin batera parte hartu dezake.
Estatu bazkideak
IWCko estatu bazkideen barruan bi jarrera daude: zetazeoak babestu nahi dituzten herrialdeak eta merkataritza erabilerarako arrantza kontrolatua sustatzen duten herrialdeak, hala nola Norvegia eta Islandia. 2019, Japoniak Batzordetik erretiratu zen, baleen ehiza komertzialari berrekiteko.
1986ko moratoria
1970eko hamarkadan balea-arrantzaren aurkako mundu mugimendua hasi zen. 1972an, Giza Ingurumenari buruzko Nazio Batuen Biltzarrak proposamen bat onartu zuen Stockholmen, zetazeoen arrantza komertzialean 10 urteko moratoria gomendatzen zuena, baleen populazioak berreskuratu ahal izateko. Mehatxatutako Espezieen Nazioarteko Merkataritzari buruzko Konbentzioak (CITES) 1977an eta 1981ean egindako txostenek identifikatu zituzten galzorian zeuden zenbait balea espezie.
1982an, IWCk arrantza komertzialaren amaiera erabaki zuen, balea-arrantzaren nazioarteko moratoria baten bidez, 1985-1986 aldian gauzatu zena. Islandiak eta Hego Koreak baimen bereziak lortzeko, araudia erabili zuten bitartean, Japoniak, Norvegiak, Peruk eta Sobiet Batasunak desafiatu egin zuten erabakia, arrantzatzen jarraitu baitzuten, argudiatuz moratoria ez zela oinarritzen Batzorde Zientifikoaren aholkularitzan. Japoniak eta Peruk, azkenean, jarrera aldatu zuten, Estatu Batuek egindako presioen ondorioz. 1987an Sobiet Batasunak ere baleen arrantza bertan behera utzi zuen.
Fortsas gezurra
Fortsas gezurra Binchen, Belgikan, 1840an eman zen txantxa intelektual handia izan zen. Txantxaren biktimak liburu arraroen erosleak eta bildugileak izan ziren. Gezurra asmatu zuena Renier Hubert Ghislain Chalon, erretreta hartuta zuen militar eta antigoalekoen saltzailea izan zen.
Nazioarteko Balea Batzordea
1986ko moratoria
Moratoria egon arren, konbentzioaren VIII. artikuluak helburu zientifikoekin arrantzatzea ahalbidetzen du. Salbuespen horretaz baliatuz, Japoniak merkataritza debekua onartu zuen azkenean, baina arrantza zientifikoa hasi. Japoniak 400 balea inguru arrantzatzen ditu urtean. Estatu bazkideen %75en gehiengoa behar da neurria atzera botatzeko.
Fortsas gezurra
Liburu arraroen enkantea
Europako liburu arraroen erosleek eta bildugileek enkante berezi baten berri jaso zuten. Helburu horrekin oso liburu bereziak zituen katalogoa zabaldu zen; antza denez, liburu horiek Binchen enkantean saldu behar ziren. Bidalitako katalogoaren arabera, Jean Nepomucene Auguste Pichauld, Fortsasko kondea, liburu arraroen bildumagile izan zen, kopia ezagun bakarreko liburuen bildumagile, alegia. Hil zenean, 1839ko irailaren 1ean, 52 ale bakar zituen. Jaraunsleek, ez baitzuten interesik jaraunspenaren edukian, bilduma enkantean jartzea erabaki zuten. Enkantea 1840ko abuztuaren 10erako ezarri zen katalogoan.
Azkoiengo kanpandorrea
Azkoiengo kanpandorrea Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako Erdi Aroko kanpandorre bat da. Azkoiengo ikur nagusia da eta XVIII. mendean berregin zen, toskanar estiloan.
Ro-ro ontzi
Ro-ro ontziak (ibilgailuak eta plataformak garraiatzeko ontzia edo gurpil bidez kargatzeko ontzia ), gurpildun karga eramateko diseinatuta dauden ontziak dira, hala nola kotxeak, motozikletak, kamioiak eta autobusak. Itsasontziaren bizkarretara zuzenean barrura eta kanpora gidatzen dira, ibilgailuen gurpilekin edo beste ibilgailu batez bultzatuta. Ro-Ro ontziak lift-on/lift-off ontziekin ezberdintzen dira, azkeneko hauek garabiak erabiltzen dituztelako kargatzeko eta deskargatzeko.
Fortsas gezurra
Enkantearen eguna
Data horretan, bildumagile eta intelektual ugari hurbildu ziren Binchera, enkantean parte hartzeko irrikaz. Iritsi eta denbora gutxira, konturatu ziren enkantea egingo zen notarioaren bulegoa ez zela existitzen, ezta ustez notarioa zegoen kalea ere. Zirkular bat egin zen egun hartan bertan, eta enkantea ez zela egingo azaldu zen, Bincheko liburutegi publikoak bilduma osoa erostea erabaki baitzuen. Jakin-min eta bibliofilo askok, liburutegi horren bila joatean, adierazitako liburutegirik ere ez zegoela ikusi zuten. Geroago jakin zuten Fortsasko kondea ere ez zela existitu.
Azkenean, Renier Hubert Ghislain Chalon izeneko antikuario eta ofizial erretiratu batek prestatu eta burutu zuen txantxa.
Ro-ro ontzi
Ro-Ro ontziak beraien arrapala propioekin eraikita egon daitezke edo portu berezietara doaz (hauetan karga eta deskargatzeko medio espezifikoak dituzte), gurpildun ibilgailuak beraien kabuz ontzira igo edo jaitsi daitezen. Distantzia txikiak nabigatzen dituzten arrapaladun ferry txikiak ez dira Ro-Ro ontzitzat hartzen, ozeanoak gurutzatzen dituzten itsasontzi handiak deitzen baitira Ro-Ro, ferry modura ezagutzen direnak, RoPax teknikoki. Arrapalak eta ateak txopan, brankan edo aldeetan kokatzen dira.
Fortsas gezurra
Katalogoaren balorea
Paradoxikoki, Chalonek bere txantxaren biktimei bidali zizkien liburu bakarren fikziozko katalogoa bibliofiloek gutiziatutako bitxikeria bibliografiko bihurtu da. Ondoren, katalogoaren hainbat edizio egin dira.
Ro-ro ontzi
Lehenengo ibilgailuak zama orokorreko ontzietan eramaten ziren arren, ibilgailuak gidatzen zamatzearen abantailak ikusita, garabirik erabili gabe, lehenengo tren-ferryak egin ziren eta gero Ro-Ro ontzi ezberdinak.
Xehetasunak
Ro-ro ontzi mota ezberdinak daude: ferryak, gurutzaontziak, zamaontziak, gabarrak eta aireko garraioentzako ontziak. Autoentzat bereziak diren ro-ro ontziak daude, “pure car carrier” (PCC) autoak bakarrik daramatzaten ontziak edo “pure car/truck carrier” (PCTC) autoak eta kamioiak baino daramatzaten ontzi bereziak.
Ro-ro ferry handiena  MS Color Magic da eta  75,100 tonako edukiera du.
Edukieraren-unitateak
Ontzi-industrian normalean zamak izango duen edukiera tonan neurtzen da, baina ro-ro ontzietan zamak normalean “Lanes in meter” (LIMs) unitatean neurtzen da. Unitateak kalkulatzeko, zama bizkarraren luzeraren eta errailen arteko biderketa (itsasontzi bakoitzak errail zabalera ezberdina izango du, estandar batzuk dauden arren) egin behar da. PCC ontzietan, zenbat zama sartu daitekeen kalkulatzeko RT edo RT43 unitateak erabiltzen dira (1966 Toyota Corolla autoak behar duen lekua) edo “car-equivalent units" (CEU) kotxe unitate baliokideak.
Nabigagarritasuna
Car carrier motatako itsasontzia, ikusi dezakegu bere urgaineko aldea oso handia dela. Egonkortasuna kolokan jarriz. Nabigatzeko erabiltzen diren RoRo-ferri ontziak, kanpo ate handiak dituzte flotazio-marratik oso hurbil eta beraien zama lekuak irekiak dira, oso trenkada gutxirekin. Gainera urgaineko aldea (flotazio-marratik gorago dagoen kroskoaren zatia) oso handia da, horrek iraultzeko aukera gehiago ematen dizkio. Horregatik ontzi mota hauek arrisku handiko diseinua dutela esaten da. Itsasontzi hauen ahulgunerik handienak kanpo ateak dira, hauek irekitzeotan oso errez eta azkar sartzen delako ura. Horrez gain, zama leku irekiak dituztenez, ura bertan azalera libreen efektuagatik, itsasontzia azkar buelta emateko eta ondoratzeko arrisku gehiago dauka. Ms Estonia edo TEV Wahine ontziei gertatu zitzaien bezala.
Ro-ro itsasontzi mota ezberdinak
Beste ontzi motetan gertatzen den bezala, ro-ro ontziak beste zama ezberdinak eramateko gai dira. Horiek itsasontzi hibridoak deitzen dira. ConRo motako itsasontzia
ConRo (container eta Ro-ro) ontzia
Ontzi hibrido mota hau Roro motakoa eta kontainer-ontzi motakoa da. Beheko bizkarrak ibilgailuak zamatzeko erabiltzen dira eta kontainerrak goiko bizkarretan pilatzen dira. G4 motako ConRo ontziak, kontainerrak, autoak, zama oso pisutsuak (metal-bobinak) eta zama oso handia (aerosorgailuen palak) garraiatu ditzakete. Bizkarrak mugitu egiten dira, horrela trailerrak eta zama soltea soto ezberdinetan zamatzen da. Ropax itsasontzia
RoPax (Roll-on eta passenger) ontzia
Ontzi hibrido da eta ibilgailuak zamatzeko eta bidaiariak eramateko gaitasuna duen ontzia da. Ibilgailuak zamatu daitezkeen ferry guztiak, Ropax ontziak dira. 500 bidaiari baino gehiago eraman ditzaketen ferryei ferry-gurutzaontzia deitzen zaie.
Historia
Gurpildun ibilgailuak hasieran zama orokorreko ontzietan garraiatzen ziren, edozein zama arrunt bezala. Autoak beraien erregai tanga hutsik eta beraien bateria deskonektatuta garraiatu behar zuten, itsasontziko sotora sartu aurretik lan hauek egin behar ziren. Autoak kopuru handietan mugitu nahi zirenean prozesu hau zaila eta gogaikarria zen. Gainera itsasontziak beste zama batzuekin garraiatzen zituztenez bidaian kotxeak kolpatu edo apurtu zitezkeen eta ez ziren izan praktikoak ibilgailu asko mugitzeko. Tren ferry itsasontzia Lehenengo roll-on/roll-off zerbitzua, tren ferry bat izan zen. 1833. urtean hasi zen Forth eta Clyde ubidean, Eskozian.
Leviathan deitu zen lehenengo tren ferry modernoa, 1849an egin zena. “Edinburgh, Leith and Newhaven Railway” konpainia 1836. urtean sortu zen eta Erresuma Batuko ekialdeko kostaldeko trenbide nagusia Dundee eta Aberdeen hirietara heltzea nahi zuten. Zubiak eraikitzeko teknologia ez zegoenez oso aurreratua eta “Firth of Forth” estuarioa gurutzatu behar zenez, 5 miliako zabalera duena, beste irtenbide bat aurkitu behar zen. Beraz merkantziak eramateko Leviathan tren ferrya egin zen. Errailak zituen itsasontzi bat sortu zuten popa eta brankatik zabaldu ahal zena eta portuko arrapalekin trena, lehorreko beste trenbide batera jaitsi ahal zena.
Lehenengo munduko gerran asko erabili ziren tren ferryak. 1918ko otsailaren 10etik, trenetan izakinen, artilleriaren  eta bestelako hornigaien kopuru handiak garraiatu ziren, Richborough portutik( Ingalaterra) Frantziara.
Lehenengo mundu gerraren bukaeran gerra ibilgailuak Frantziatik Richboroughko portura bueltatu ziren tren ferry ontzian. Britaniako armadak gerra zegoen bitartean antzeman zuen, lehorreratzea zuzena (horizontala, garabirik erabili gabe) potentzial handia zuela eta askoz azkarragoa zela. Ideia sinplea zen, tankeak, armak eta kamioiak  zuzenean zamatu ahal ziren eta gero gidatzen hondartza batera jaitsi ahal ziren. Berdina egin ahalko zen merkatu zibilean, horrela zamaketa denborak gutxituko ziren. Ideia honetatik dator gaur egungo roll-on/roll-off eta ferry ontzien industria. Bigarren mundu gerran ontzik ibilgailuak lehorreratzen Bigarren mundu gerran lehorreratze ontziak behar zituzten, ibilgailuak garraiatu zitezketen itsasontzi transatlantikoak eta zuzenean lehorreratu ahal zirenak. Urlehortar ekintzak egiteko itsasontzitik tankeak eta beste ibilgailu batzuk jaisteko beharra zuten. Hiru tanga ontzi aukeratu ziren, 4.000-4.500 tona gordin zituztenak. Hauek aukeratu ziren zingo gutxi zutelako, ateak jarri zituzten popan eta brankan eta itsasontzi hauek lehenengo tanke lehorreratze ontzi bihurtu ziren.
“Searoad of Hyannis” lehenendo roll-on/roll-off itsasontzia izan zen, erdiatoiak garraiatzeko helburuz eraiki zena. Horren helburuarekin itsasoratu zen 1956ean. Edukiera txikiko itsasontzia zen, hiru erdiatoi baino garraiatzeko gai zen. Hyannis (Massachusetts) eta Nantucketek irlaren artean bidaiak egiten zituen, izotza zegoen hiletan ere.
Halcyon
Halcyon coraciformes hegaztien generoa da, Halcyoninae familiakoa.
Simon Sebag Montefiore
Simon Sebag Montefiore (Londres, 1965eko ekainaren 27a) ingeles historialari eta idazlea da.
Halcyon
Izenaren jatorria
Halcyon greziar kondairako hegazti baten izena da, eta, oro har, martin arrantzalearekin lotzen da. Antzinaroan uste zen hegazti horrek habia egiten zuela itsaso barearen gainean, arrautzak habia flotatzailean txitatu ahal izateko. Horregatik, bi asteko barealdia espero zen neguko solstizioaren inguruan. Mito horren ondorioz, halcyon hitza bakearen eta lasaitasunaren sinonimo gisa erabiltzen zen.
Simon Sebag Montefiore
Judu sefarditen familia bateko kidea da. Historia ikasi eta filosofian doktoratu zen Cambridgeko Unibertsitatean eta bankari eta gerrako berriemaile lanetan aritu zen Sobietar Batasuna desagertu ondorengo gatazketan. Historia eta eleberri liburuen egilea eta telebista saioen aurkezlea da.
Halcyon
Banaketa
Espezie gehienak Saharaz hegoaldeko Afrikan aurkitzen dira. Dena dela, Asian ere bi espezie daude eta horietako bat, Halcyon smyrnensis, Europan agertzen da batzutan.
Biologia
Hegazti hauek oso handiak dira eta moko handiak dituzte. Hegazti sedentarioak izan ohi dira, nahiz eta Halcyon smyrnensis eta Halcyon coromanda hegaztiak partzialki migratzaileak izan. Habitat mota askotan aurkitzen dira, eta mota askotako basoak dira ingurune gogokoenak. Zelatan ehizatzen dute, eta geldirik egoten dira animalia txikien zain, hala nola intsektu handiak, karraskariak, sugeak, igelak, eta batzuek arrainak ere harrapatzen dituzte.
Espezieak
Iturri batzuek genero honetan ere beste hauek sartzen dituzte: Pelargopsis, Syma eta Todirhamphus.
Azkoiengo jauregia
Azkoiengo Armagintzako Kaporalgo jauregia Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako Erdi Aroko jauregi bat da.
Eraikina
Existitu zena armagintzako kaporalgo gisa ageri zen Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Erdi Aroan erregearen jauregi batzuk izan ziren, errege dohaintza bidez 1377an Karlos II.aren kontseilari Gartzia Martinitz Azkoiengoarenak zirenak. 1513 arioko diruzainaren erroiluaren arabera, zenbait zaldun zeuden egun horretan, eta haien etxeek kuartelak bidaltzen zituzten, hala nola jauregiak, Martin eta Roldan Goñirenak eta Johan Romeorenak, besteak beste. 1744. urtean, Nafarroako Errege Kontseiluak Azkoiengo eta Bidaurreko jauregiak armagintzako kaporalen artean ohar zitezen agindu zuen: garai hartan Nafarroako mariskala zen Granada Egako dukea. Piarres Azkoiengoak, Joan II.a hiribildua 1430ean dohaintzan eman zionak, errege beraren pribilegioz, Nafarroako armak gehitu zizkion, Bianako Printzea Erresumaren oinordeko gisa protestatuz.
David Ruiz Gómez
David Ruiz Gómez (Irun, ) gipuzkoar futbolaria ohia da, atzelari moduan aritzen zena.
Mina hartzeko ere
Mina hartzeko ere Juan Luis Zabalaren poema-liburu bat da, Susa argitaletxeak Susa -literatura bilduman 2022an CC-BY-SA lizentzia librearekin argitaratutakoa.
Liburua 58 poemaz osatuta dago. Ni-tik idatzita daude gehienak, baina badira batzuk bigarren eta hirugarren pertsonan, Poema gehienak laburrak dira, eta segidan azaltzen dira denak, atalik bereizi gabe.
Gaia
Beldurra da gai nagusia liburuan. Beldurra minari, zahartzeari, gaixotzeari, hiltzeari, ingurukoak hiltzeari, ingurukoak gaixotzeari; baita ere giza harremanetako gaizki-ulertuei, erdi-ulertuei, ondoegi-ulertuei; nostalgiaren nagusitasunari; txikitako hizkuntzaren galerari eta euskararen beraren indar espresiboa galtzeari. Lliburuko tonua ez da bereziki optimista, baina badago liburuan bizitzeko nahi bat, beti ere bizitza zer den jakinda.
Liburuaren izenburua idazlearen amak esaten zuen esamoldea da, gerora oso zabalduta ez dagoena. Hori esaten zuen amak jolasean zerbait arriskutsua egiten zutenean, baita telebistan norbait erortzeko arriskua sortzen zuen zerbait egiten ikusten zuenean ere,
Umetako jolastokira itzuli eta hizkuntzaren adarkatzeetan jostatzen du egileak. Orain maitasunaren gozotik, orain oinazearen garratzetik, bata galduko edo bestea luzatuko den beldurrez, konformidadearen bila, ironiaren argiz bildu ditu Juan Luis Zabalak poema liburu honetako aleak.
Pirinioetako bidea
Ekimenaren funtsa Pirinioetako 300 tontor baino gehiago (Euskal Herrikoak, Biarnokoak, Aragoikoak eta Kataluniakoak) argiztatzea zen, mendikatearen mutur batetik (Jaizkibel mendia, Euskal Herrian) beste muturreraino, Creus lurmuturreraino (Katalunian), 440 kilometroetako argi-lerroa osatuz.
Ekimen honen bitartez nazioarteko arreta erakarri nahi izan zuten erakunde antolatzaileek, bi helbururekin: Euskal Herriko zein Kataluniako autodeterminazio eskubidea aldarrikatzea, alde batetik, eta euskal zein katalan hizkuntzentzat eta kulturentzat begirunea eskatzea.
Ekimenean euskaldunek Euskal Herriko eta Aragoiko 154 tontor argiztatu zituzten, eta katalanek Kataluniako Pirinioetako gainontzeko guztiak. Bi izan ziren gau hartako topagune nagusiak: bat, Guils de Cerdanya-koa, Katalunian, eta bestea Jaizkibel mendia, Euskal Herrian.
Antolatzaileen esanetan Pirinioetako bidea Europako mendietan inoiz burutu den ekimen politiko handiena izan zen. Milaka lagunek erantzun egin zioten deialdi horri, eta ez ziren gutxi bezperan joandakoak, gailur zailenetara garaiz iritsi ahal izateko.
Gaspar de Bragança
Gaspar de Bragança ( Lisboa, 1716ko urriaren 8a - Braga, 1789ko urtarrilaren 18a ) Joanes V.a Portugalgoa erregearen seme sasikoa izan zen, Madalena Máxima da Silva de Miranda Henriques mojarekin izandako harremanetik, bigarrena izanik. Palhavã mutilak deiturikoetako bat, Bragako artzapezpikua izan zen.
J. J. Abrams
Jeffrey Jacob Abrams (New York, 1966ko ekainaren 27a) estatubatuar zinema zuzendaria da. Akzioko, dramako eta zientzia fikzioko filmak zuzentzen ditu. Ekoizlea eta telesailen sortzailea ere bada.
Merina Gris (musika taldea)
Merina Gris 2020. urtean sorturiko euskal musika taldea da. Pop musika jorratzen dute, sintetizadore efektu indartsuz lagundurik.
Anonimotasunetik jotzen dute, eta maskarak jantzita ematen dituzte kontzertuak. Taldekideen abizenik ere ez dute azaleratu.
Ibilbidea
Julen eta Paskal 2016an elkartu ziren eta abeslari bat behar zutela ikusita Sara gehitu zitzaien taldera. COVID-19 pandemiak eragindako itxialdi betean sortu zuten aurreneko abestia, "Besteek zer" izenekoa. Bideoklipa ere egin zuten. 2022an EP bat, Gureak ez zirenak, eta Zerua orain diskoa plazaratu zuten. Agian arrakasta handien lortu duen abestia: Ez geratu azalean.
Joana Garitano
Joana Garitano Arzak (Donostia, 2008ko abenduaren 24a) gipuzkoar aktorea da. Antzerkia ikasten du eta, lehendabizikoz, Irabazi Arte telesailean parte hartu zuen. Telesailean 11 urteko Areneren ahizpa txikiaren rola antzeztu zuen.
Iñigo Arteaga
Iñigo Arteaga Nieto (Añorga, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritu zena. Eretiratu eta gero atezain entrenatzaile bilakatu zen.
Ibilbidea
''2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Dj Txako (musika taldea)
DJ Txako, Japoniako eszena mestizoko lehen emakumezko DJ a da. Disko-jartzaile izateaz gain, "Japonicus" ekoiztetxearen eta "Caribbean Dandy" DJ kolektiboaren parte ere bada. Txakoren oinarria musika errebeldea eta bere ekialdeko jarrera dira, bere saioetan estilo pertsonal batek markatutako japoniar eragina erakusten du, nahasketa eta erritmo globalak hautatuz.
Denbora gutxian, Tokioko underground eszenaren erreferente bihurtu zen eta Japonian eta munduko hainbat herrialdetan ekitaldi eta jaialdi handietan parte hartzen hasi zen. Mundu osoan zehar ibili da lanean artista anitzekin. Tartean, Fermin Muguruza, Banda Bassotti, Mimi Maura eta beste hainbat talderekin.
2008an, denbora batez Tokio ko underground zirkuituan musika jartzen haritu ondoren, bere lehen emanaldia egin zuen Japondik kanpo. Euskal Herria n egin zuen bere atzerriko debuta, Inoren Ero Ni eta Berri Txarrak bezalako artistekin batera haritu zen.
Walter Burley Griffin
Walter Burley Griffin (Maywood, 1876ko azaroaren 24a - 1937ko otsailaren 11) AEBetako arkitekto eta paisajista izan zen. Ezaguna da Marion Lucy Mahony emaztearekin batera Canberra hiria diseinatu zuelako, Australiako hiriburu berria izateko.
Gibelaranja hankagorri
Gibelaranja hankagorria (Russula decolorans) Russulaceae familiako onddoa da.
Walter Burley Griffin
Biografia
George Walter Griffin aseguru-agentearen eta Estelle Griffinen lau seme-alabetatik handiena zen. Familia Oak Parkera joan zen bizitzera, eta gero Elmhurstera haurtzaroan.' Umetan oso goiz interesatu zitzaizkion paisaia eta lorategiak, eta gurasoek etxeko lorategia, Elmhursten, bere gustura konpontzeko aukera eman zioten. Griffinek goi-mailako ikasketak egin zituen Oak Park High Schoolen. O. C. Simonds paisaia-diseinatzaileak arkitektura-karrera bat aztertzeko konbentzitu zuen. Arkitekto titulua Illinoiseko Unibertsitatean jaso zuen 1901ean, eta estatu berean arkitekto lizentzia lortu zuen, arkitekto gisa praktika pribatua egiteko aukera ematen ziona. Frank Lloyd Wrightekin hasi zen lanean Oak Park-en ikaskuntzan, eta han egon zen 1905era arte, japoniar monetarekin soldata jasotzearen ondorioz eztabaida baten ostean alde egin zuen arte. Wrightekin lanean ari zela, Marion Lucy Mahony ezagutu zuen, Wrighteko paisaia-arkitekturako lanetan eraikinen perspektiben hainbat modelazioren arduraduna, eta 1911n harekin ezkondu zen.
Gibelaranja hankagorri
Jangarria da. Haragia berez gris edo beltz bihurtzeko joera duen taldeko Russula da. Ezaugarri hori nabarmenagoa da espezie honetan.
Walter Burley Griffin
Biografia
Bere bulegoa zabaldu zuen, batez ere etxeak diseinatzeko enkarguekin lan egiten zuena. Aldi baterako, Francis Barry Byrne eta Harry Robinsonen Wrighten langile eta lankide ohiak kontratatu zituen. 1912an, Canberra hiriburu berria (Australia) diseinatzeko lehiaketa irabazi zuen Griffinek. Bera eta Marion Australiara joan ziren 1914an, hiriburu berriaren diseinua eta eraikuntza ikuskatzeko, Walterrek aparte jasotako beste enkargu batzuekin batera. Francis Barry Byrne Chicagoko bulegoa administratzen utzi zuen, Marionek Sidneyn bulego bat zuzentzen zuen bitartean, eta Walter Melbourneko bulegoaren kargura zegoen.
Walterrek 21 urtez lan egin zuen arkitekturan Australian Lucknowera (India) abiatu aurretik, Lucknoweko Unibertsitateko Liburutegia diseinatzeko. Indian zegoela hil zen, 1937an.
Gibelaranja hankagorri
Deskribapena
Kapela: 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, haragitsua, hasieran hemisferikoa, denbora askoan ganbila, amaieran hondoratua eta labur ildaskatua. Gainazala likatsu samarra da denbora hezean eta laranja-lehoi kolorekoa, arbeletxeko kolorekoa edo hori-laranja. Gero grisaxka egiten da eta azkenean beltzaxka.
Orriak: Itsatsiak eta nahiko estu, krema kolorekoak gero horixkak bihurtzen dira, gero grisaxkak eta azkenean beltzak.
Hanka: Sendoa, zilindrikoa, zimurtsua, zuri kolorekoa grisez zikindua eta zahartzean belztuta.
Haragia: Lodia eta itxia kapelan, zuria da, gero grisera pasatzen da eta beltzez zikintzen da. Usain gabea edo ezti usain txiki bat du, eta zapore gozoa. "Sulfato de hierro" erreaktiboarekin kolore arrosa zurbila hartzen du.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik:apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako Russula generoko espezie askok. Decolorans epitetoa ere latinetik dator, eta kolorez aldatzen dela, esan nahi du. Haragia gris bihurtzen zaiolako.
Jangarritasuna
Jangarria da.
Nahasketa arriskua
Russula vinosa delakoa oso antzekoa da eta batzuentzat Russula decolorans espeziaren aldaera iluna da. Leku berdinetan bizi da, kapela gorrixka marroi samarra du, haragia ebakitzean belztu egiten da, eta multzoak decolorans delakoa bezain beste edo kolore beltzagoa hartzen du.
Sasoia eta lekua
Udazkenean ateratzen da mendiko izeien baso hezeetan, ahabien ondoan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Japonia eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.
George Armitage Miller
George Armitage Miller (1920ko otsailaren 3a - 2012ko uztailaren 22a) psikologo estatubatuarra izan zen, psikologia kognitiboaren sortzaileetako bat eta, zabalago, zientzia kognitiboaren sortzaileetako bat. Psikolinguistikaren sorreran ere lagundu zuen. Millerrek hainbat liburu idatzi zituen eta WordNeten garapena zuzendu zuen, programa informatikoek erabil dezaketen hitz-loturen datu-basea. "The Magical Number Seven, Plus or Minus Two" ("zazpi zenbaki magikoa, gehitu edo kendu bi") artikuluaren egilea da. Artikulu horretan, oro har kontuan hartutako emaitza esperimental ezberdin askok epe laburrean giza memoriaren gaitasunerako zazpiko batez besteko muga erakusten dutela ikusi zuen. Artikulu hau askotan aipatzen dute psikologoek eta, oro har, kulturan. Millerrek sari ugari jaso zituen, besteak beste, Zientziaren Domina Nazionala.
Psikologian nagusi zen teoria konduktismoa zenean hasi zuen bere ibilbidea Millerrek. Teoria horrek prozesu mentalen azterketa saihesten zuen eta jokabide behagarrian jartzen zuen arreta. Ikuspegi hori baztertu zuenean, Millerrek teknika esperimentalak eta metodo matematikoak asmatu zituen prozesu mentalak aztertzeko, hizketan eta hizkuntzan arreta berezia jarriz. Batez ere Harvardeko Unibertsitatean, MITen eta Princeton Unibertsitatean lan eginez, psikolinguistikaren sortzaileetako bat bihurtu zen, eta zientzia kognitiboaren eremu zabalago berriaren fundazioan funtsezko figuretako bat izan zen, 1978 inguruan. Zientzia kognitiboko eta psikolinguistikako beste figura batzuekin, Noam Chomskyrekin kasu, kolaboratu zuen eta lan egilekide izan zen. Psikologia prozesu mentalen eremura eramateagatik eta mugimendu hori informazioaren teoriarekin, konputazioaren teoriarekin eta hizkuntzalaritzarekin lerrokatzeagatik, Miller XX. mendeko psikologo handienetakotzat jotzen da. 2002an argitaratutako Review of General Psychology inkestaren arabera, Miller izan zen garai hartako hogeigarren psikologorik aipatuena.
Laukizko Udala Saria
Laukizko Udala Saria urtero martxoan Laukiz inguruan jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. Euskaldun Txapelketarako baliagarria da eta 23 urtez azpiko eta elite mailako txirrindulariek har dezakete parte.
2013ko edizioa, taldeako erlojupeko formatuan jokatu zen.
Eskoziar salda
Eskoziar salda, Barley salda edo Scotch broth Eskoziako sukaldaritzako zopa tradizional moduko bat da.
Osagaiak
Salda honek dituen osagai nagusiak hauek dira: behi- edo arkume-haragia, garagar-aleak, azenarioak, arbiak eta kolinaboa (Europa iparraldeko zopetan oso ohikoa den elementua), aza eta porruak bezalako barazkiak. Proportzioak eta osagaiak aldatu egin daitezke tokiko errezetaren eta sukaldariaren gustuen arabera. Zopari ilar lehorrak, dilistak eta abar gehitu ohi zaizkio. Zopa honek denbora behar izaten du behar bezala prestatzeko; batzuetan ontzietan merkaturatzen da.
Historia
XIX. mendearen hasierako Maria Rundellen A New System of Domestic Cookery sukaldaritza liburuan "Scotch Mutton Broth" ardi lepoarekin egiten da, gaingabetu eta sutan egosi ordubete inguru, hezurdun ardi mozketak gantza kendu eta gehitu baino lehen zopara. Hainbat ordu igaro ondoren zopan barazkiak gehitzen dira, arbiak, azenarioak eta tipula, eta sutan egosten dira samurtu arte, eta, azkenik, aldez aurretik bustitako garagar eskoziarra gehitzen zaio. Zopa perrexil fresko apaingarri batekin zerbitzatzen da.