cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xabier Amuriza
Bertsolaritza
Bertsoa plazaratu eta bertsolaritza hedatzeko era asko frogatu ditu, eta askotan aitzindari izan da: herriz herri bertso jarrien emanaldia (1978-1981), Larehun herri, mila bertso berri argitalpenaren oinarri izango zena; saio integrala bezala bataiatua (1996?-1998?); Xalbador bat-bateko mirakulua (1999); Lazkao-txiki bat-bateko sorgina (1999)....
Arkimedesen puntu
Arkimedeses puntua (Punctum Archimedis) ikuspuntu hipotetiko bat da, nondik behatzaile batek objektiboki hauteman dezakeen ikerketaren gaia, osotasunaren ikuspegitik (hau da, jainkoaren ikuspegitik); edo abiapuntu fidagarri bat da, arrazoitu ahal izateko aukera ematen duena. Beste era batera esanda, Arkimedesen ikuspuntu batetik aztergaitik "kentzeko" ideala deskribatzen du, norberak gainerako gauzekiko erlazioan ikusi ahal izan dezan, haien mende egoteari utzi gabe.
Xabier Amuriza
Bertsolaritza
Bertsolaritzari iraultza ekarri zion 1981-1982an bere trilojiarekin (Hitzaren kirol nazionala. 1981; Hiztegi errimatua. 1981; Zu ere bertsolari. 1982): "berezkoa"ren mitoa hautsi zuen, bertsoa eskuragarri bihurtu zuen "zu ere bertsolari" esanaz eta bertsoaren barruak azaleratuz. Bertsolaritzaren aro berria erakarri zuela esan ohi da. 1980ko hamarkadako helduen bertso-eskola mugimenduaren sortzaile eta eragile nagusitzat har daiteke. Bat-batean txapelduna (1980, 1982), bertso-jartzaile maisua, bertsoaren barne egitura ordura arte beste inork ez bezala aztertu eta agertu dituena, bertsolari eta bertsozale askoren eredu ... Bertsolaritza modernoak izan duen figura nabarmenetakoena, erraustezina, ezpairik gabe.
Tepidarium
Tepidariuma bainugela epela zen (tepidus) terma erromatarretan, zorupeko hipokausto sistema baten bidez berotuak.
Arkimedesen puntu
Adibidez, John Rawls filosofoak jatorrizko posizioaren gailu heuristikoa erabiltzen du banakako agenteen aurreiritzi partikularrak ezabatzeko ahaleginean, izaki arrazionalak justiziaren formulazio objektibora irits daitezkeela frogatzeko.
Xabier Amuriza
Itzulpena
Dragoi-bola marrazki bizidunen itzulpena Xabier Amurizak egin zuen hasierako urteetan, ehundaka atal itzuli ere. Maila altuko itzulpena landu zuela esaten zen, baita garaiko gazteen artean euskararen hedapenean asko lagundu zuela ere.
Tepidarium
Adibide interesgarri bat dago Ponpeian. Hau, zirkuluerdi formako kanoi ganga baten bidez estalia izan zen, iztukuz eginiko erliebeekin apaindua, eta, gelaren inguruan, telamonek banandutako ildo karratu batzukin.
Xabier Amuriza
Saiakera
Mendebalde argitaletxearekin bost liburu argitaratu zituen beste hamabost egilerekin.
Arkimedesen puntu
Jatorria
Arkimedes matematikari handiari dagokio terminoa, Lurra bere zimenduetatik altxatu lezakeela esan omen zuena, eusteko leku bat izanez gero, puntu sendo bat eta palanka luze bat emango balitzaio.
Xabier Amuriza
Kazetaritza
Egin egunkariaren hasierako urteetan egunero ateratzen zituen azken aurreko orrialdean euskara errazaz idatzitako lau artikulu, Semaforo gorria atalean, bakoitza euskara ikasteko zailtasun-maila desberdin batean.
Tepidarium
Tepidariuma erromatar termetan, gainontzeko guneak biltzen zituen barruti handi borobila zen, eta termen planoentzako gakoa eman zuena. Ziuraski, bainatzera zihoazenak lehenik biltzen ziren harreragela zen, bainu bero edo caldariumetara, edo bainu hotz edo frigidariumetara joan aurretik. Tepidariuma, haitzurdin eta mosaiko aberatsenekin apaindua izan zen, bere argia, klerestorioko leihoen bidez jasotzen zuen, alboetatik, aurretik, eta atzetik, eta artearen altxorrik finenak jarri ziren barrutia izan zela esan liteke. Honela, Karakalaren Termetan, Herkules Farnesioa eta Zezen Farnesioa, bi gladiadoreak, orain Vatikanon dauden basalto berdezko sarkofagoak eta beste altxor ugari, Paulo III.a aita santuak aurkitu zituen 1546ko indusketetan, eta Vatikanora eta Napoliko Arkeologia Museo Nazionalera eramanak izan ziren.
Arkimedesen puntu
Jatorria
Terminoaren ideia Descartesi egozten zaio bere bigarren <i id="mwHQ">Meditazioan</i>, eta Arkimedesi buruz ari da, "puntu sendo eta aldaezina" bakarrik eskatuz, ziurtasuna aurkitzeari dagokionez: "Arkimedesek, Lur osoa beste leku batetik eraman ahal izateko, puntu sendo eta aldaezin bat besterik ez zuen eskatzen; hala, itxaropen altuenak hartzeko eskubidea izango dut, baldin eta gauza bat, segurua eta ukaezina, aurkitzeko zortea badut."
Enryaku-ji
Enryaku-ji (延暦寺), Ōtsun dagoen tenplu budista bat da. 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak multzoaren barnean.
Arkimedesen puntu
Kritika
Filosofo eszeptiko eta antirrealistek kritikatu egiten dute Arkimedesen puntu bat izateko aukera, zientifizismo mota bat dela argudiatuz. Adibidez, Michael Sherger-en arabera: "Ezin ditugu gehiago bereizi gure teoriak eta kontzeptuak gure datuetatik eta Arkimedesen benetako puntu batetik, Jainkoaren, geure buruaren eta gure munduaren ikuspegi batetik".
Xabier Amuriza
Diskografia
Xabier Amurizaren olerkiak hainbat abesti herrikoiren letra izan dira:
Enryaku-ji
Historia
Tendai monasterioa da eta Hiei mendian eraiki zuen Saichō monjeak 788 urtean, Kyototik gertu, eta gaur egun oraindik Tendai sektaren tenplu nagusia da.
Kammu enperadorearen babesean Saichōk ehun ikasle ordenatu zituen 807an. Diziplina zorrotza ezarri zien Hiei mendian eta 12 urtez itxituran egon ziren ikasten eta meditatzen. Ondoren monasterioko eta gobernuko postu garrantzitusak eskuratu zituzten.
Xabier Amuriza
Diskografia
Argitaratutako diskoak hauek dira:
Udako Euskal Unibertsitatean
1981. urteko UEUko udako ikastaroetan hasi zen bertsolaritza irakasten, 1999ra arte, Iruñean, besteak beste, Jon Lopategiren laguntzarekin. Urte haietan Bertsolari Txapelketako txapelduna eta txapeldunordea ziren. Dinamizatzaile izan zen UEUko bertsolaritza sailean. Iruñeko Larraona ikastetxean 18 hitzaldi eta lau ikastaro eman zituen 1981tik 1999era bitarte. Horien artean ikastaro hauek:
Enryaku-ji
Historia
Enryaku-ji tenpluaren garai onenean 3.000 azpitenplu izan zituen eta monje gerlarien (僧兵 sōhei) armada boteretsua eratu zuen. X mendean Ōtsuko Enryaku-ji eta Mii-dera tenpluen artean borroka piztu zen Tendai tenplu nagusia nor izango eta monje gerlariek baretu zuten egoera. Eskualdeko tenpluen artean gatazkek jarraitu zuten eta 1571ean Oda Nobunagak Enryaku-ji erasotzearekin bukatu zuen egoera honekin, eraikinak suntsitu eta monjeen artean sarraski itzela eginez. Gaur egun dakusagun tenpluko pabiloi gehienak beraz XVI eta XVII mendetakoak dira.
Egitura
Enryaku-ji tenpluko eraikinak hiru eremutan banaturik daude:
Álex Ubago
Alejandro Martínez de Ubago Rodríguez, (Gasteiz, 1981eko urtarrilaren 29a - ), ezagunagoa Álex Ubago izenaz, arabar abeslari eta konpositorea da. Pop musika estiloa landu du 2001ean ¿Qué pides tú? albuma egin zuenetik. Amaia Monterorekin egin zuen Sin miedo a nada abestiak eman zion ospea. Alex, Jorge y Lena musika taldearen partaide izan zen.
Lau urte zituela, Donostiara joan zen bizitzera.
Bakarlari gisa
Estudioan
Zuzenean
Bildumak
Lergako mendilerroa
Lergako mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Montejulio mendia da, 1.002 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Lerga udalerriak ematen dio izena mendilerroari.
Microbrotula queenslandica
Microbrotula queenslandica Microbrotula generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Austriako Askatasunaren Alderdia
Austriako Askatasunaren Alderdia (Freiheitliche Partei Österreichs, FPÖ) eskuin muturreko alderdi politiko nazionalista da. 1986 eta 2005 bitartean Jörg Haider izan zen alderdiko buruzagia. 2005 urtea geroztik Heinz-Christian Strache da alderdiko presidentea. Gaur egun, Austriako hirugarren indar politikoa da.
Malabarera
Malabarera (malabareraz: മലയാളം, Malayāḷam, [mɐlɐjäːɭɐm] entzun) Indian hitz egiten den hizkuntza drabidikoa da. Indiako % 2,88k hitz egiten zuen malabarera 2011n, eta mundu osoan zehar 34 milioi hiztun ditu. Keralako estatuan, Lakadive uharteetan eta Mahe hirian (Puducherryn) hizkuntza ofiziala da. Gutxiengo batek ere hitz egiten du Kerala inguruko estatuetan; hiztun kopuru nabariak daude Tamil Naduko Nilgiris, Kanyakumari, Coimbatore, Tenkasi eta Theniko eskualdeetan, eta Karnatakako Kodagu eta Dakshina Kannadako eskualdeetan.
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Malabarera Indiako hego-mendebaldeko bertako biztanleriak hitz egiten duen hizkuntza da. 2011ko Indiako erroldaren arabera, 32.299.239 malabarera hiztun zeuden Keralan. Kopuru hori Indian malabarera hitz egiten duten pertsona guztien % 93,2 da; gainontzeko nabarmenak Karnatakan (701.673 hiztun, % 1,14), Tamil Nadun (957,705 hiztun, % 2,7) eta Maharashtran (406.358 hiztun, % 1,2) zeuden. Keralan, 2011n, biztanleriaren % 96,74k hitz egiten zuen malabarera.
Lakadive uharteetan 51.100 malabarera hiztun zeuden 2011n, malabarera hiztunen kopuruaren % 0,15, baina Lakadiveetako biztanleriaren % 84 osatzen zuten.
Jouy-sur-Eure
Jouy-sur-Eure Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Malabarera
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Estatu Batuetako 2000. urteko erroldaren arabera, 179.860 malabarera hiztun zeuden, bereziki Bergen Konderrian (New Jerseyn) eta Rockland Konderrian (New Yorken) zeuden.
Jouy-sur-Eure
Biztanleria
2007an Jouy-sur-Eure udalerrian erroldatutako biztanleak 570 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Malabarera
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Australiako 2016. urteko erroldaren arabera, 11.687 malabarera hiztun zeuden.
Jouy-sur-Eure
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Malabarera
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Kanadako 2001eko erroldaren arabera, 7.070 pertsonak malabarera ama hizkuntza gisa zerrendatu zuten, batez ere Toronton.
Jouy-sur-Eure
Etxebizitza
2007an 268 etxebizitza zeuden, 229 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 253 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 229 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 132 etxek bost zituzten. 174 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 114 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 386 ziren, horien artean 307 aktiboak ziren eta 79 inaktiboak ziren. 307 pertsona aktiboetatik 278 lanean zeuden (147 gizon eta 131 emakume) eta 29 langabezian zeuden (18 gizon eta 11 emakume). 79 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Jouy-sur-Eure udalerrian 222 unitate fiskal zeuden, 579,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.604 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 zurginak ziren, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 1 bitxi-denda zen.
2000. urtean Jouy-sur-Eure udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 474 hektarea erabiltzen.
Leazkue
Leazkue Nafarroa Garaiko kontzejua da, Anue udalerrikoa. 2012an 16 biztanle zituen.
Euskara
Ultzamako euskara da Leazkuen egiten dena, nafarreraren aldaera.
Amaia Montero
Amaia Montero Saldias, (Irun, 1976ko abuztuaren 26a - ) euskal abeslaria da.
Bere karrera La Oreja de Van Gogh taldean hasi zuen. 2007an taldea utzi (Leire Martínezek ordezkatu zuen) eta bakarlari gisa dabil.
John Connolly
John Connolly (Dublin, 1968ko maiatzaren 31) idazle irlandarra ezaguna argitaratu dituen polizia eleberriei esker. Bere liburuetan argumentu poliziakoak beldurrezko literaturaren elementuekin nahasten dira. Bere lan ezagunenak Charlie Parker detektibearenak dira.
Biografia
Lanaldi osoko eleberrigile bihurtu aurretik, Connolly kazetari, taberna zerbitzari, tokiko gobernuko funtzionario eta Harrodseko saltzaile lanetan aritu zen. Dublingo Trinity Collegen ingelesez lizentziatu zen eta Dublingo Unibertsitatean Kazetaritzan master bat lortu zuen. Ondoren, bost urte eman zituen The Irish Times egunkarian, freelance gisa lanean. Laster nekatu egin zen lanbideaz, eta fikzioa idazten jarraitzea erabaki zuen. Hala ere, aldian-aldian artikuluak argitaratzen jarraitzen du, horien artean beste idazle batzuei egindako elkarrizketak.
Connollyren lehen liburua, All That Dies, oso harrera ona izan zuen. Lehen nobela onenaren Bram Stoker sarirako hautagaia izan zen, eta 2000ko detektibe eleberri onenaren Shamus saria irabazi zuen. Estreinaldi honetan, Connollyk Charlie Parker antiheroia aurkeztu zuen jada, bere emaztearen eta alabaren hiltzailea aurkitzearekin obsesionatutako polizia ohia. Lan hori Parker protagonista duela hogei liburu dituen serie baten hasiera izan zen. Aldi berean, krimen eleberriak ez diren beste arlo batzuetara ere aritu da, beldurrezko istorio sorta argitaratu du, baita Ingalaterran Bigarren Mundu Gerran zehar mutil gazte batek ikasitako prozesuari buruzko eleberria ere.
Liburuetan oinarritutako filmak
2010ean, Luis Berdejo zuzendari espainiarrak, Kevin Costner eta Ivana Baquero aktoreekin, The New Daughter filma estreinatu zuen, partzialki Connollyren istorio batean oinarrituta. Connolly kolaboratzen ari da ere bai bere beste ipuin baten zinemarako moldaketan, El Erlking.
Basseux
Basseux Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Basseux udalerrian erroldatutako biztanleak 145 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 60 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 57 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 54 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (40 gizon eta 34 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Basseux udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 147 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.136 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak albaitaria ziren.
2000. urtean Basseux udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lampornis castaneoventris
Lampornis castaneoventris Lampornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
John Connolly
Estiloa
Bere eleberrietan fantasiak garrantzi handia du baina modu neurtu batez. Connollyk honakoa dio: “Badakit honekin kritikariak asko molestatzen direla. Oreka mantendu behar dut. Arriskutsua litzateke errudunak mamuak balira izatea. Eraikinak, kaleak, hiriak deskribatzen ditut modu errealistaz, naturaz gaindikoa sartzea harrigarria izan dadin, eguneroko eta oso sinesgarria den mundu batean gertatzen delako»
Villacerf
Villacerf Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villacerf udalerrian erroldatutako biztanleak 484 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 212 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 208 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 195 etxebizitza nagusietatik 177 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 335 ziren, horien artean 267 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 267 pertsona aktiboetatik 257 lanean zeuden (134 gizon eta 123 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Aphyosemion callipteron
Aphyosemion callipteron Aphyosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Villacerf
Diru sarrerak
2009an Villacerf udalerrian 204 unitate fiskal zeuden, 524,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.005 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Villacerf udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 936 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Circourt-sur-Mouzon
Circourt-sur-Mouzon Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Circourt-sur-Mouzon udalerrian erroldatutako biztanleak 222 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Pölitz
Pölitz Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Circourt-sur-Mouzon
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 86 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Philautus davidlabangi
Philautus davidlabangi Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Circourt-sur-Mouzon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 142 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 95 lanean zeuden (55 gizon eta 40 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 44 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Circourt-sur-Mouzon udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 212 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.687 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Leonardo Bruni
Leonardo Bruni edo Leonardo Aretino (Arezzo, 1370eko otsailaren 1a - Florentzia, 1444ko martxoaren 9a) italiar politikari, historialari eta humanista izan zen.
Circourt-sur-Mouzon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean Circourt-sur-Mouzon udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Leonardo Bruni
Coluccio Salutati buruzagi politiko eta kulturalaren ikasle izan zen, eta Florentziako kantziler karguan jarraitu zion. Harengandik ikasi zituen gizalegezko humanismoaren ideiak. 1405etik 1414ra lau aita santuren idazkari apostolikoa izan zen.
Circourt-sur-Mouzon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erdinger
1886an Johann Kienle garagardogileak sortu zuen.
Microbrotula rubra
Microbrotula rubra Microbrotula generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Hipokausto
Hipokaustoa (latinez hypocaustum), bereziki Erromatar Inperioko termetan, caldariumean, eta etxe handi batzuetan erabilitako lurrazpiko berotze sistema zen.
Sistema honen aipamen zaharrenak iradokitzen du Efesoko tenpluan, K.a. 350. urtean, hipokausto bidez berotzen zela. Hala ere, Vitruviok Cayo Sergio Orata ingeniari erromatarrak K.a. 80. urtean asmatu zuela idatzi zuen.
Deskribapena
Eraikinaren kanpoaldean labe bat eraikitzen zen (praefurnium), eta sortutako aire beroa, lurraren azpian zeuden kanalizazioen bidez eramaten zen, lurzoruaren lauzak adreilu pilek eusten zituztelarik. Airea ibiltzen zen espazio hutsaren altuera, 40 eta 60 zentimetro artekoa zen. Etxeetan lortzen zen tenperatura, kalkuluen arabera, ez zen 30 gradu baino gehiagokoa izango.
Termetan, bero biziago bat lortzeko, hormetan, gainera, buztin egosizko hodiak sartzen ziren (tubuli), labeko keari irteera ematen ziotenak, baita hipokaustotik zebilen aire beroari ere.
Adda
Adda (Abdua edo Addua; lombardieraz Ada) Italiako Lombardia eskualdeko ipar-mendebaldeko ibai bat da, Po ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra. Izena hizkuntza zeltikotik eratorri da, hori baitzen Antzinatean eskualde horretako populazioaren hizkuntza, eta «dabilen ura» esan nahi du.
Po ibaiaren ibaiadar nagusia da, eta 313 km luze da. Italiako ibaietan laugarrena da. Haren arro hidrografikoak 7.979 km² ditu.
Rhetiako Alpeetan du jatorria, Stelvio mendatetik mendebaldera, 2.235 m-ko altitudean. Lehenik, hegoalderantz egiten du; gero, mendebalderantz sartzen da, eta Como aintzira zeharkatzen du. Bere ibilbidearen azken zatian hegoalderantz egiten du berriro Lombardiako lautadan, eta Po ibaiarekin bat egiten du Castelnuovo Bocca d'Adda herrian, 36 m-ko altitudean. Lombardiako Sondrio, Como, Lecco, Bergamo, Milan, Cremona eta Lodi probintziak zeharkatzen ditu.
Energia hidroelektrikoa eta lautada ureztatzeko ustiatzen da. Batez beste, 187 m³/s-ko emaria du.
Neuville-au-Plain
Neuville-au-Plain Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neuville-au-Plain udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 46 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 46etxeak ziren. 39 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (25 gizon eta 14 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2000. urtean Neuville-au-Plain udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aretxagazeta
Aretxagazeta 1992. urtean Aretxabaletan sortu zen herri aldizkaria izan zen, euskara hutsezkoa eta hamabost egunero herriko albisteak biltzen zituena.
Historia
Arrasateko Arrasate Press aldizkariaren harira sortu zen. 1991ean hasi ziren biltzen eta 1992ko martxoaren 12an atera zuten aurreneko alea. Hasiera batean bi astean behin kaleratzen hasi zen eta 12 orrialde zituen, ondoren tamainaz handitu zen 24 orrialdetaraino. Guztira 2.500 ale banatzen ziren. Loramendi Elkartea izan zen arduraduna.
1998an Aretxabaletako Komunikabideak-Loramendi Elkartea eratu zen eta 1999an Atxabalta Telebista abiatu zen, 2000 arte iraun zuena. 2000. urtean Goiena Komunikazio Taldeak Debagoieneko herri komunikabide guztiak bateratu zituen eta urte amaieran Goienkaria astekaria argitaratu zen. Urte pare bat gehiago iraun zituen Aretxagazetak.
Goienkaria astekariaren Aretxabaletako atalak Aretxagazeta izena mantendu zuen (gainerako herri aldizkariena bezalaxe) baina 2006an herrien izena hobestea erabaki zen.
Olvedoko mendilerroa
Olvedoko mendilerroa Araban kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Pelistornes mendia da, 942 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Olvedo mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Éloie
Éloie Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éloie udalerrian erroldatutako biztanleak 950 ziren. Familiak 350 ziren, horien artean 50 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 146 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Pedro Agirre
Pedro Agirre donostiar pirata, Ezkila kapitaina edo Campanario izenaz ezaguna zena, XVI. eta XVII. mendeetan bizi zen. Espainiako Felipe II.a erregeak 1588an Ingalaterra erasotzeko "Jornada" izeneko kanpainan mutil gisa aritu zen hasieran. 1588an armada horretako ontzi baten agintera iritsi zen, baina ontzi hori hondoratu egingo zen geroago. 1623an korsuan hasi zen San Pedro izeneko patatx erako itsasontzian, hainbat ontzi holandarren aurka eraso joz. Itsaso eta gerrako kapitain izendatu zuten 1624an, eta bere lapurreta eta harrapaketa-ekintzetan jarraitu zuen. Frantsesak bila ibili zitzaizkion egin zituen hainbat gehiegikeriengatik.
Éloie
Etxebizitza
2007an 365 etxebizitza zeuden, 348 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 17 hutsik zeuden. 334 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 348 etxebizitza nagusietatik 329 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 254 etxek bost zituzten. 309 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 238 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arraza (argipena)
Arraza izenak zenbait adiera ditu:
Pedro Agirre
Donostiako Piratek pertsonaia garrantzitsu bati "Ezkila kapitaina" izena ematen diote Donostiako aste nagusian.
Éloie
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 631 ziren, horien artean 438 aktiboak ziren eta 193 inaktiboak ziren. 438 pertsona aktiboetatik 408 lanean zeuden (218 gizon eta 190 emakume) eta 30 langabezian zeuden (17 gizon eta 13 emakume). 193 pertsona inaktiboetatik 83 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Éloie udalerrian 357 unitate fiskal zeuden, 1.017,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.281 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rümpel
Rümpel Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
1983ko Euskal Herriko Itzulia
1983ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 23. edizioa izan zen. 1983ko apirilak 4 eta 8 artean egin zuten. 866 kilometro egin ziren 5 etapatan banatuta.
Edizio honetan 5 talde profesional espainiarrek parte hartu zuten (Reynolds, Kelme, Teka, Zor eta Hueso) eta 4 talde atzerritarrek (Sammontana, Inoxpran eta Alfa-Lum Olmo italiarrak eta Euroshop-Splendor belgiarra).
Garailea Julian Gorospe bizkaitarra izan zen, etorkizun itxaropentsua zuena, eta 1990ean ere proba hau irabaziko zuena. Bere garaipena Errezilgo gainera iristen zen azken erlojupekoan sendotu zen, non bere espezialitatea ziren kronoeskaladetan erakustaldi bat eman zuen.
Philautus disgregus
Philautus disgregus Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Philautus dubius
Philautus dubius Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
David Villa
David Villa Sánchez ( ahoskatua; Tiuya, Llangréu, Asturias, 1981eko abenduaren 3a) espainiar futbolaria da. Aurrelaria da eta gaur egun FC Barcelonan, lehen mailako ekipoa, jokatzen du. Bere bizkortasuna eta mugimenduagatik karakterizatzen da. Bere ezizena «El Guaje» da, lagunek ezarria beti nagusiekin jokatzen zuelako.
Paolo Soleri
Paolo Soleri (Turin, Italia, 1919ko ekainaren 21a - Paradise Valley (Arizona), Arizona, AEB, 2013ko apirilaren 9a) italiar arkitektoa izan zen.
Bere jaioterriko Eskola Politeknikoan egin zituen ikasketak. 1947an, Estatu Batuetara joan zen Frank Lloyd Wright arkitektoaren estudioan lan egitera (Arizona). Baina urte horretan bertan lan hori utzi eta Mark Millsekin batera basamortura joan zen. Basamortuan egin zuten beren lehenengo lana, burujabetasunaren sinbolo izango zena: harlanduzko zutabe bat. Arizonan, Dome House eraiki zuten. Etxe hura erabat lurperaturik zegoen, eta gainean aluminiozko eta beirazko kupula bat zuen, Wrighten arkitektura organikoaren teorien arabera eraikia. 1949an, Carolyne Woodsekin ezkondu zen eta Turinera itzuli zen. Italian bost urte egin zituen, eta urte horietan hainbat lan egin zituen, marrazkiak oihalean, zeramika eta camping karabana bat ere asmatu zuen, Leoncino. Karabana horretan Vietri sul Marera joan zen (Salernotik hurbil), eta han, 1953an, zeramika-fabrika bat eraikitzeko enkargua eman zioten. Wrighten Guggenheim Museoaren espiral-planoan oinarritu zen lan hartarako.
Izu Garaia
Izu Garaia edo Izualdia (la Terreur) Frantziako Iraultzako aldi bat izan zen. 1792ko abuztuaren 10ean aldarrikaturiko iraultzaren ondoren, auzitegi berezia eratu zen. Auzitegi horrek susmagarrien epaiketak prestatu eta iraileko hilketak agindu zituen (Lehen Izua deiturikoa).
Erregearen bizitza salbatu nahirik aritu ziren girondarrak Konbentziotik kanpo egotzi ondoren (1793ko ekainak 2), Iraultzak beste oztopo asko izan zituen: Europako estatuek haren aurka eraturiko armada, barneko kontrairaultza (federalisten altxamenduak, Vendéeko Gerra, Chouannerie) eta ekonomia eta finantzen egoera larria. Horrek guztiak herri-mugimendu erradikalaren (sans culottes) gorakada eragin zuen eta, berauek 1793ko irailaren 4 eta 5ean egindakoen ondorioz, Robespierre buru zuten menditarrek Iraultza bultzatzeko neurri funtsezkoak hartu zituzten.
Salbamendu Publikorako Batzordeak eta Segurantzarakoak kudeaturiko Bigarren Izu horretan, berdintasun soziala helburu zuten lege ekonomikoekin batera, kontrairaultzaileen aurkako errepresioa hedatu zen Frantzia osora (Parisko Auzitegi Iraultzailea, Departamentuetako Auzitegi Kriminalak, Batzorde Militarrak). Euskal Herrira ere izua heldu zen Konbentzio Gerran Mendebaldeko Pirinioetako Armada etortzearekin batera (1793): haiekin, Jean-Baptiste Cavaignac eta Jacques Pinet konbentzioaren ordezkariak heldu ziren, eta lapurtar euskaldunen kontrako izua zabaldu, euskara gaitzetsiz eta herritar ugariren talde deportazioa aginduz, Landetara eta urrunago.
Gizarte-maila guztietatik auzipetu zuten jendea: nobleak, apaizak, militarrak, erregeren aldekoak, espekulatzaileak, ondasun-biltzaileak. Guztira, 17.000 pertsonak galdu zuten bizia auzien ondorioz eta 25.000 inguruk auzirik gabe (altxatuak, legez kanpokoak, Frantziara itzulitako erbesteratuak).
Aurreneko oldarrean girondarren buruzagiak eta Maria Antonieta erori ziren (1793ko urrian). Gero, armada iraultzaileen garaipenak zirela eta, heriotza-zigorrak urritu ziren, baina 1794ko udaberrian berriro abiatu ziren, aginpideari eusteko bitarteko gisa oraingoan (Héberten jarraitzaileak, Dantonen aldekoak). 1794ko maiatzean departamenduetako auzitegiak kendu eta auzi guztiak Parisko auzitegira igarotzearekin batera Izu Handia deiturikoa abiarazi zen; auzipetuen garantiak ezabatu ziren (ekaina) eta 1794ko uztailaren 27 bitartean 1.300 pertsona baino gehiago gillotinatu zituzten. Data hartan, Izuaren antolatzaile batzuek moderatuekin elkarturik Robespierre eta bere jarraitzaileak (Couthon, Saint Juste) aginpidetik kanpora egotzi zituzten; Berolisko Konbentzioak amaiarazi zuen Izu Garaia, Robespierre eta haren lagunak hilarazita.
Susmagarriei buruzko dekretua
1. artikulua. Dekretu hau argitaratzen den unetik aurrera, Errepublikaren lurraldean egon eta oraindik aske dauden susmagarri guztiak atxilotu egingo ditugu.
2. artikulua. Zerrenda honetan ageri diren guztiak hartuko ditugu susmagarritzat: a) Beren jarreraren, harremanen, helburuen edo idatzien bidez, tiraniaren edo federalismoaren alde eta askatasunaren aurka azaldu diren guztiak.
b)Irauteko modua eta betebehar zibikoak betetzen dituztela frogatu ezin duten guztiak.
c)Herritartasun-ziurtagiria eskatu eta lortu ez dutenak;
Gregorio Tarkaniotes
Gregorio Tarkaniotes (, Gregorio Tracanioto edo Tracamoto) protospatario bat izan zen eta 998tik 1006ra bitarte Italiako katapana, erregealdirik luzeena izan zuena. 999ko abenduan eta, berriro ere, 1002ko otsailaren 2an Ascoliko Monte Cassinoko abadiaren jabetzak berrezarri zituen.
Klasizismo
Klasizismoa klasikotzat hartzen den garaiko ereduen imitazioan oinarrituriko arte-joera da. Sartaldeko kulturan K.a. V. eta IV. mendeetan, Atenasen bereziki garatu zen artea da klasikoa. Bestalde, klasizismoak oposizio estetikoa adierazi ohi du: klasizismoa erromantizismoaren aurka, klasizismoa abangoardiaren aurka, eta abar.
Izu Garaia
Susmagarriei buruzko dekretua
d)Konbentzio Nazionalak edo bere komisarioek suspenditu edo kargugabetu, eta ondoren, berriro gaituak izan ez diren [[funtzionario publikoak.
Klasizismo
Ezaugarriak
Hala, klasizismoko aldiek garai horretako artearen ezaugarriak betetzen dituzte:
Gregorio Tarkaniotes
1004an Fortoreko Dragonara gazteluaren harresiak eraiki zituen eta gaztelua bera handitu. Hiru dorre zirkular eman zizkion, eta dorre karratu bat. Lucera ere indartu zuen.
Leppävirta
Leppävirta Finlandiako udalerri bat da, Iparraldeko Savoniako lurraldean kokatuta. 10.392 biztanle ditu.
Izu Garaia
Susmagarriei buruzko dekretua
e)Orain arteko nobleak eta nobleen senarrak, emazteak, gurasoak, seme-alabak, eta neba-arrebak, bai eta etengabe emigratuen administratzaileak ere.
f)1789. urteko uztailaren 1etik aurrera emigratu dutenak, Frantziara itzuli arren.
Paulaner
Paulaner Brauerei GmbH & Co KG Alemaniako Bavaria estatuko Munich hiriburuko garagardotegi bat da. 1634an sortua izan zen. Weizenbier edo Weissbier motakoa garagardoa da (gariz egina).
Garagardoaren jatorria Gutxiengoen ordenan datza (alemanez Paulaner Orden), XVI. mendean Munichen San Frantzisko Paulakoak sortutako fraide ordena. Gaur egun, garagardo marka honen ikurrak santu horren irudia erakusten du.
Monothrix polylepis
Monothrix polylepis Monothrix generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Plesiobatis daviesi
Plesiobatis daviesi arrain miliobatiformeen espeziea da, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dena. Bere genero eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa. 2,7 metroko luzera eta 1,5 metroko zabalera ere izan ditzake.
Klasizismo
Ezaugarriak
Nolanahi ere, antzinako eredu horien interpretazioa eta aplikazioa desberdina izan da aldien eta generoen arabera.
Klasizismoa artean
Italiako Pizkundean, XIV. mendearen amaieran, benetako klasizismorako joera nabarmendu zen. XV. mendearen hasieran Florentziako zenbait artistak (Brunelleschi, Masaccio) Erromako monumentuen hondakinetan aurkitu zituzten ereduak; L. B. Albertik arkitektura arrazional eta klasikoaren printzipioak definitu zituen. Lehen klasizismoaren aldian nagusi dira Florentziako arkitekto, margolari eta eskultoreak: Donatello, Ghiberti, Andrea del Castagno, Botticelli, Filippino Lippi, Piero di Cosimo eta abar. Florentziatik kanpo Piero della Francesca eta Andrea Mantegna nabarmentzen dira. XVI. mendea Pizkundeko klasizismo betearen garaia da.
La partitura
La partitura (eusk: 'partitura') Mónica Rodríguez asturiar idazleak idatzitako gazteentzako eleberria da. Martaren istorioa kontatzen du; eta honek Daniel eta Sayá musikariaren istorioa kontatzen du gutun baten bidez.
Klasizismo
Klasizismoa artean
Harrezkero, klasizismotik saihesten diren manierismoa eta gero Michelangeloren obran jatorria duen barrokoa garatu ziren. Azken joera horren aurka, alabaina, XVII. mendeko frantses klasizismoa sortu zen: Nicolas Poussin frantses margolariak arrazoian oinarrituriko klasizismo garbira jo zuen berriro, Rafael eta Tizianoren ereduei jarraituz. Arkitektura-obra garrantzitsuak dagozkio klasizismo molde honi, Louvreko eta Versaillesko jauregiak adibidez. XVIII. mendean, Palladioren obran oinarrituriko klasizismoa garatu zen, gero Estatu Batuetara hedatu zena. Garaitsu hartan bermatu zen neoklasizismo deiturikoa, baina joera honek antzinatekoak ez bezalako ikusmoldea zekarren, eta hala hautsi zen benetako tradizio klasikoa.
Teatre Lliure
Teatre Lliure Kataluniako antzerki-taldea da. 1976ko maiatzaren 1ean sortu zuten, elkarte kooperatibo gisa, Fabià Puigserver, Pere Planella, Lluís Pasqual eta Carlota Soldevilak. Birritan irabazi du Antzerkiaren Sari Nazionala, bata 1978. urtean egindako lanagatik, eta bestea, Shakespeareren Al vostre gust (1984, Zure nahierara) lanaren egokitzapenagatik.
Josebiñe (izena)
Josebiñe emakumezko izena da, Sabin Aranak sortutakoa. Bere garaian erabilera handia izan arren, orain ez da izen oso zabaldua, eta Euskal Herrian 20 pertsona baino gutxiagok deitzen dira horrela. Josefina edo Josephine izenaren itzulpena da.
Teatre Lliure
Antzerki independentearen barruan, talde honek Europako antzerki eredu aurreratuenak bereganatu ditu, eta antzerkigile klasiko nahiz modernoen lanak aurkeztu ditu. Sortzaile izan zirenetatik, egun Carlota Soldevilak jarraitzen du bakarrik; Lluís Pasqual Parisko Odeonera joan zen, Fabiá Puigserver 1991n hil zen, eta Pere Planellak taldea utzi zuen zentsuraren inguruko desadostasunengatik.
Lluís Homar, Anna Lizaran eta Carlota Soldevila antzezleek eta Ricard Pedreira zuzendari teknikoak osatu izan dute taldea. Teatre Lliureren historian zehar beste antzezle askok hartu izan dute parte: Inma Colomer, Quim Lecina, Domènech Reixach, Antoni Sevilla, Muntsa Alcañiz eta abar. Antzerki mundutik kanpoko hainbat artistaren lankidetza ere izan dute, hala nola Frederic Amat pintorearena, Lluís Llach musikariarena, edota Albert Boadella eta Carlos Gandolfo eszena-zuzendariena.
Philautus erythrophthalmus
Philautus erythrophthalmus Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Teatre Lliure
Hainbat sari jaso ditu, hala nola Antzerkiko Sari Nazionala (1978), Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina (1983), Sant Jordi Gurutzea (1985), Jaume I.aren Ohorezko Saria. 1985ean Teatre Lliureren Ganbera Orkestra sortu zen. Azken urteotan, hainbat lan egin ditu Cesc Gelabert eta Lidia Azzopardiren dantza-taldearekin.
2003. urtetik Àlex Rigola da zuzendari artistikoa.
Nielsenichthys pullus
Nielsenichthys pullus Nielsenichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Philautus garo
Philautus garo Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Urbanizazio (prozesua)
Urbanizazio edo hiritze-prozesua mundu osoan gertatzen ari den hirien hazkundea da.
Biztanleak arian-arian hiriguneetan eta hirietan bizitzen jartzeko prozesuari esaten zaio urbanizazioa. Gizakiaren historiak azken 200 urteetan ezagutu duen eta egun bizi duen prozesu garrantzitsuenetakoa da.
Prozesuak ez du geldialdirik izan; gainera, are garrantzitsuagoa da egun, mundu osora hedatu delako. Urbanizazioa dagoeneko ez da herrialde garatuenen kontua, zuzeneko eragina baitu mundu osoan.
Horrenbestez, gure bizitzaren esparru guztietan du eragina urbanizazioaren fenomenoak, eta esparru guztiak ukitzen ditu: ekonomia, kultura eta ingurumena, baliabide naturalak hirietan oker erabiltzen direnez, ingurumena hondatzeko arriskua gero eta handiagoa baita.
Urbanizazioa datutan
2025. urtean munduko biztanleetatik % 61 hiri-esparruetan biziko da, hau da, gutxi gorabehera 5.065.000.000 lagun biziko dira hirietan. Kopuru horretan, ordea, alde handiak daude Lurreko herrialdeen artean.
Herrialde garatuenetan % 84 ingurukoa da urbanizazio-tasa, eta hain garatuta ez dauden herrialdeetan, % 57 ingurukoa. Oso garapen-maila txikiko herrialdeetan 100 lagunetatik 43 bizi dira hiri esparruren batean.
Askotarikoak dira munduko lurraldeetan hiriguneak handitzeko arrazoiak, baina urbanizazioaren fenomenoaren konplexutasuna hobeto ulertzeko modua eskaintzen duten ideia orokor batzuk atera daitezke.
Herrialde aberatsek edo garatuek, nagusiki Japoniak eta Europan, Ipar Amerikan eta Ozeanian daudenek, XIX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, batez ere Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, izan zituzten hazkunde-tasarik handienak.
Industria Iraultzak, nola nekazaritzan hala fabriketako produkzioan aplikatu zen aurrerapen teknologikoarekin batera, landa-eremutik hiriranzko emigrazio handia eragin zuen, hiriguneetako demografiaren hazkundea ekarriko zuena. Herrialde garatuetako biztanleen % 53 hiriguneetan bizi zen 1950. urterako, eta ordutik aurrera portzentaje horrek gora egin du etenik gabe baina erritmo motelago batez. Kalkulu batzuen arabera, munduko biztanleen %8 0 hiriguneetan biziko da 2030. urterako. Herrialde horietako urbanizazio-prozesua azkenetan dagoela esan daiteke, eta hirien hazkundea hiri horietan bizi den biztanleen hazkunde naturalaren ondorioa dela batez ere.
Oso bestelakoa da garapen bidean dauden herrialdeen egoera. 1950. urtean biztanleen % 17 baino ez zen hiriguneetan bizi; 2030. urtean % 57 hiriguneetan biziko direla uste da. Lurraldea eta populazioa herrialde garatuek bizi izan dituzten urbanizazio aldi bizkorrenetan baino azkarrago urbanizatzen dira gaurko egunean garapen bidean dauden herrialdeetan. Hala eta guztiz ere, hazkundearen erritmoak, nola demografiari hala urbanizazioari dagozkienak, moteldu egingo direlako ustea dago. Herrialde horietan, hirietan biziko direnen kopurua adierazten duten tasak baino kezkagarriagoa da hirigune horiek izango duten neurri absolutua. Garapen bidean dauden herrialdeetako urbanizazio-prozesua ez da, hasieran pentsa daitekeen bezala, batez ere landa-eremutik hiriranzko emigraziotik elikatzen. Herrialdeen artean alde handiak badiren arren, migrazio-mugimendu horien batez besteko ekarpena % 40 dela esan daiteke. Mota horretako herrialdeetako hirien hazkundeak ez du zuzeneko loturarik ekonomiaren hazkundearekin, hau da, hirietako bizi-baldintzak ez dira migrazio handiak erakartzeko bezain onak. Baina hirietako biztanleen kopurua hain da handia ezen hazkunde-erritmo txikienak ere milioika pertsonaren hazkundea eragiten baitu.
Demografiaren joera horien ondorioz, munduko herrialde txiroenetan egongo dira gure planetako hiri-aglomerazio handienak.
Hirien zeregina gaurko egunean eta etorkizuneko joerak
Gure garaiko munduko gizarte-prozesu garrantzitsuenetan, gero eta protagonismo handiagoa dute hiriek. Prozesu horien gertalekua gero eta gehiago mugatzen da hirietarantz, eta gero eta gehiago urruntzen da herrialde edo nazio-estatuen aurretiko sailkapen-esparrutik.
Ekonomian, kulturan eta politikan, estatuetako instantziek metropoli edo hirietako gobernuen esku uzten ari dira ahalmenak eta eskuduntzak. Aldaketa horiek era askotan isla daitezke.