cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hostomelgo gudua
Ukrainaren kontraerasoa (2022ko martxoa)
Martxoaren 11n, bizilagunek jakinarazi zuten Errusiako Indarrek Hostomelen zatirik handiena kontrolatzen zutela, eta oso zaila egiten zitzaiela herritik ateratzea edo laguntza humanitarioa jasotzea. Errusiako ekipamendu militarra hirigunera eta bizitegi-guneen ingurura mugitu ziren, eta Errusiako Indarrek hornigaiak helikopteroen bidez jasotzen zituzten bitartean. Lekukoek, gainera, kadyrovtsyak Hostomel inguruan arrazoirik gabe zibilak exekutatzen ari zirela jakinarazi zuten. Hala ere, autobus-bidezko ebakuazioek, hurrengo eugnean, martxoaren 12an, jarraitu ahal izan zuten.
Martxoaren 13an, ukrainar indarrek Errusiako Indarrei eraso egin zieten Hostomel inguruko ibai bat zeharkatzen saiatzen ari zirela, pontoi-zubi bat erabiliz. Erasoan, zubia zein Errusiako hainbat ibilgailu suntsitu zituzten ukrainarrek.
Martxoaren 14an, Ramzan Kadyrov-ek, Txetxeniako Errepublikako Buruak, Hostomelen sartu zela esan zuen. Informazio hau ezin izan zen egiaztatu iragarpenaren unean; halere, zalantzak sortu ziren bere iragarpena Errusiako estatu-hedabideek igortzen zutelako. Oleksi Arestovytx-ek, Presidentearen kontseilariak, ere zalantzan jarri zuen Kadyroven aldarrikapena, iragarpenaren aurreko egunean Groznyn ikusi zuelako hau. Egunean zehar, bi ebakuazio zibil egin zituzten Hostomelen; hamar autobusez osatutako lehen zutabeak arrakastaz ebakuatu zituen amak, haurrak, adinekoak eta ezinduak. Hala ere, lau autobusez osatutako bigarren konboia errusiar morteroek sua jaso zuten; erasoan, emakume bat hil zen eta beste bi gizon zauritu ziren.
Martxoaren 16an, ukrainar indarrek kontraeraso bat hasi zuten Errusiako Indarren aurka, Kiev inguruan –Hostomel barne–. Andri Nebitov-en arabera, Kiev eskualdeko poliziaburua, Ukrainako Indarrek Errusiako posizioak hautsi ahal izan zituzten artilleria-erasoak egin ostean. Gainera, kontraeraso horrek Kiev erasotzeko Errusiako indarren plana eten zuela esan zuen ere.
Errusiako Indarren erretiratzea (2022ko apirila)
Apirilaren 1ean, Oleksandr Pavlyuk-ek, Kieveko Eskualdeko Administrazio Militarreko buruak, Errusiako Indarrek Hostomel utzi zutela esan zuen. Apirilaren 2rako, gainera, Kiev Oblast osoa –non Hostomel dagoen kokaturik– Errusiako militarrez libre deklaratu zuen Ukrainako Defentsa Ministerioak, errusiar tropek eremua utzi ostean.
Himerako gudua (K.a. 480)
Himerako gudua (K.a. 480) antza denez, Salaminako gudua edo Termopiletakoa egun berean gertatu zen. Himera guduan, Gelon Sirakusakoak eta Teron Agrigentokoak Hamilkarren indarrak garaitu ondoren, ezerezean geratu ziren kartagotarren ahaleginak Himerako tiranoa berrezartzeko.
Gaurko ikerlariek ez dute uste Himera eta Salaminako guduen kointzidentzian ezta pertsiar-kartagotar konspirazioan greziar zibilizazioa deseuztatzeko ere. Hala ere, ados daude greziar garaipenaren ondorioz, kartagotarren eragina ahuldu zela Sizilian zenbait harmakadatan. Himerakoa, Siziliar gerretatik garrantzitsuenetariko bat izan zen.
Aurrekariak
Feniziarrek Siziliako kostan merkataritza-postuak ezarri zituzten K.a. 900 urtetik, baina ez ziren inoiz oso barrualdera joan. Haiek elimoen, sikanoen eta sikuloen komunitateekin merkataritza egiten zuten eta greziar kolonoak heldu zirenean, K.a. 750 ondoren, erresistentziarik gabe Motiara, Panornosera eta Soluntera erretiratu ziren. Hiri hauek independenteak izan ziren K.a. 540 arte, Malko Kartagokoak “Sizilia osoa” konkistatu eta gero, arpilatutakoa Tirora bidali zuenean.
Kartagotarren nagusitasuna eta greziarrak Sizilian
Kartagotarrak saiatu ziren greziarren intrusioak feniziar eskualdeetan eteten. Hasieran (K.a. 750-650), feniziarrek amore eman zuten, baina greziarrak Iberiar penintsulara heldu zirenean, K.a. 650 inguru, Kartago feniziar erresistentziaren liderra bilakatu zen.
VI. mendean, gehienbat Magonidak leinuan zeudela, Kartagok Mediterraneoko hegoaldea kontrolatu zuen. K.a. 580an, Siziliako feniziarrak eta elimoak elkartu ziren Selinoko eta Rodasko grekoak (Lilybaeum ingurukoak) irabazteko. Hau izan zen irlan ezaguturiko lehen borroka greziarren eta punikoen artean. Sizilian izandako hurrengo greziar espedizioa 70 urte beranduago gertatu zen. Greziar siziliarrek beren jatorrizko lekuetako ohitura berberak zituzten, hau da, hau da, joniar/doriar gatazkek irauten zuten bitartean, euren domeinu politiko eta komertziala zabaltzen zuten euren bizilagunen kontura. Doriar koloniak askoz oldarkorragoak ziren lurraldeak handitzean. Merkataritza handitu zen jatorrizko biztanleria, greziarrak eta kartagotarren artean. Horren ondorioz, Greziako koloniak aberastu egin ziren, eta bertako bizilagunen lurraldeak okupatu nahi izan zituzten. Jarrera horrek hasiera eman zion Siziliar lehen gerrari.
Kartago borrokan
Kartago eta elimoak elkartu ziren K.a. 510ean Dorieo printzearen espedizioari aurre egiteko. Honek, Espartako tronua galdu ondoren, saiatu zen Erice kolonizatzea Kartagok Libiatik kanporatu eta gero, K.a. 511an. Gudu horretan bizia galdu zuen eta bizirik atera ziren greziarrek Heraklea Minoa fundatu zuten. Siziliako grekoek (agian, Akragas, Gela eta Selinus) mendekua hartu zuten eta horrek Minoaren suntsipena erakarri zuen baina onura ekonomikoak greziarrentzat. Dorieoren heriotza mendekatzeko laguntza eskatu zuten Grezian, hala ere, hango hiriek ez entzunarenak egin zuten, Espartak barne, non, Dorieoren anaiak, Leonidasek (Termopiletako guduan betiko ospea lortuko zuena K.a. 480an), agintzen zuen. Horrek adierazi nahi zuen greziar hiriek, banaka, ezer gutxi egin zezaketela Kartagoren aurrean edo greziar metropolien ezintasuna laguntzeko. Egoera hau aldatuko zen Siziliako greziar tiranoak agertzean.
Siziliako greziar tiranoak
Kartago Sardinian aritu zen bitartean, K.a. 510ean ondoren, Siziliako greziar kolonia gehienak tiranoen kontrolpean erori ziren. Gela, Agrigento eta Reggioko tiranoek boterea eskutaru zuten jatorrizko biztanleen eta beste greziar hiriren kalterako, bereziki K.a. 505-480 artean. Gela izan zen doriar hiria arrakastatsuena.
Doriar grekoek Sizilia kontrolatuz
Kleandro Gelakoak (K.a. 505-498) eta bere anaiak, Hipokrates Gelakoak (K.a. 498-491), menperaturiko joniar eta doriar eremuak zituzten. K.a. 490rako, Gelak honako hiri hauek kontrolatzen zituen: Zankle, Lentini, Catania, Naxos, Camarina eta sikuloen ondoko lurraldeak ere. Gelonek, Hipokratesen ondorengoa, Sirakusaz jabetu ondoren, hiriburua bilakatu zuen. Garbiketa etnikoa, erbesteratze eta esklabotza erabiliz, Gelonek joniar hiriak, doriarrak bilakatu zituen eta Sirakusa Siziliako hiririk boteretsuena egin zuen. Bitartean, Agrigento doriar hiriak, Teron tiranoak gobernatzen zuen bitartean (K.a. 488-472), sikanoen eta sikuluen lurrak hartu zituen. Agrigento eta Sirakusaren arteko gatazkak ekiditzeko, Gelon eta Teron ezkondu ziren beste familietako emakumeekin, honela batasuna sortu zuten sikuloen eta Siziliako joniarren kontra.
Joniar grekoak Kartagon laguntzaren eske
Doriar mehatxuari aurre egiteko, Anaxilao Reggiokoa, (K.a. 490ean, Zankle Gelari kendu ziona) Terilo Himerakoa rekin aliatu eta honen alabarekin ezkondu zen. Horren ostean, Himera eta Reggio Kartagoren aliatuak bilakatu ziren eta harreman estu izan zuten Magonidekin. Selinonte, Teron jabegoaren ondoko beste doriar hiri bat, kartagotarren aliatua bilakatu zen ere. Erabaki horren uztezko arrazoia izan zen Gelonek Megara Hiblearen suntsitzea (Selinonteko ama-hiria). Beraz, K.a. 483an, hiru botere zeuden Sizilian: joniarrak iparraldean, kartagotarrak mendebaldean eta doriarrak ekialdean eta hegoaldean. Barnealdean, sikuloak eta sikanoak pasiboak zeuden edo aldizka greziarrei laguntzen zieten bitartean, elimoak kartagotarren aliantzan sartu ziren.
Atarikoa
Himerako biztanleek Falaris Agrigentokoari (K.a. 570-554) eskatu zioten Himera gobernatzea. Teronek Falaris imitatu zuen Terilo kargutik kendu zuenean eta Himera bere domeinuan gehitu zuen K.a. 483an. Teronek Himeraren kontrola lortu zuen oligarkak botatzean. Hauek Agrigenton babestu ziren. Beharbada, Terilok ez zuen herritarren atxikimendua lortu eta horretaz baliatu zen Teron. Terilok laguntza eskatu zien Hamilkar I.ari, Kartagoko sufeteari eta Xenia lagunari. Anaxilao laguntzera etorri zen, eta bere leialtasuna frogatzeko, bere semea bidali zuen prenda gisa Kartagora. Hiru urte eta gero, (K.a. 480an), Hamilkarrek kartagotar espedizio bat zuzendu zuen Siziliara, Xerxesek Greziara bidalitakoaren aldi berean.
Gelonek Greziako laguntza eskaerari muzin eginez
Greziak enbaxada bat bidali zion Geloni laguntza eske Xerxesen kontra. Nahiz esta hasieran Gelon kexatu zen iraganean Greziak kartagotarren kontra laguntza ez emateaz, eskaini zizkien: 24.000 oinezko, 4.000 zaldi, 200 itsasontzi eta konbinatutako greziar armadarako hornidura osoa, baldin eta bera bazen buruzagi nagusiena. Espartak ezetz esatean, Gelonek laguntzaren truke, itsas- edo lehorreko armadaren buruzagitza eskatu zuen, baina bigarrren baldintza hau Atenasko ordezkariek ez onartzean, mezulariak esku utzik Greziara itzuli ziren. Gelonek balizko galerak kontrolatu nahian, hiru itsasontzi bidali zituen Delfosera, Kadmo Koskoak zuzendurik. Instrukzioak ziren: pertsiar garaipena izatekotan, Xerxesi menpekotasuna eskainiko ziotela.
Kartagotar armada
Armadaren muina Afrikatik zetorren. Afrikar infanteria formazio itxian ari zen borrokan eta armamentu gisa lantza luzeak, eskutu borobilak, kaskoak eta lihozko korazak zeramatzaten. Libiar eta iberiar infanteria arinak xabalinak era ezkutu txiki bat zeramatzan. Iberiar infanteriak tunika zuriak purpurazko ertzekin eta larruzko kasko bat janzten zituen. Infanteria astunak borrokatzen zuen falange trikoan, jaurtitzeko lantzekin armaturik, gorputzaren tamaineko ezkutuekin eta zirtadak egiteko espatekin. Sardiniako eta Galietako infanteriek arma propioak zituzten baina askotan, Kartagok hornituta. Libiarrek, kartagotarrek eta libio-feniziarrek ondo disziplinatutako zalditeria zekarten, zulatzeko lantzekin eta eskutu borobilekin. Iberiarrek eta galiarrek zalditeria zuten eta libiarrek lau zaldietako gerra-gurdiak zekartzaten.
Siziliako greziar armada
Gelon eta Teronek bazuten ondo prestaturiko armada: hiritarrez gain, greziar eta sikulo mertzenarioez osatutakoa. Gelonek dirua eskatu zien hiritarrei gerrarako. Himerara Sirakusak eramandako armadaren taimaina (50.000 oinezko eta 5.000 zaldi), agian handikeri bat zen. Teronen armadaren osaera ezezaguna da: hoplita gehienak Siziliako greziar hirietatik zetozen. Hauekin batera, bazeuden beste mertzenario batzuk Siziliatik, Italiatik eta Greziatik etorritakoak. Hainbat hiritarrek peltastak moduan borroka egiten zuten bitartean, aberatsenek zalditeriazko unitateak osatzen zituzten. Sikuloak eta sikanoak armada honetako soldaduak ziren. Mertzenarioen artean arkulariak, habailariak eta zaldunak zeuden.
Himerako kanpainia
Hamilkarrek ez zen, lehenik eta behin, Selinontera abiatu ondoren Agrigento erasotzeko nahiz eta hiri hauek Kartagoko kostatik hurbilago egon. Hri egin beharrean, Kartagoko itsas-armada, 60 trirremek babesturik, Panormusera abiatu zen. Litekeena da, Hamilkar portu hau aukeratzea ahalik eta lasterren Terilo tronuan berrezartzeko. Nahiz eta Siziliako konkista beste helburu bat izan, bigarren planoan geratu zen. Itsas-armadak bidean zegoela, ekaitz bat jasan zuen. Ekaitz honetan, gurdiak eta zaldiak zeramatzaten itsasontziak galdu ziren. Galera hauek oso garrantzitsuak ziren gertatuko ziren guduetarako.
Kartagotarren kanpamendua Himeran
Hamilkarrek hiru egun erabili zituen Panornon armada berrantolatzeko eta itsasontziak zaharberritzeko. Kartagotarrak kostaldetik Himerara abiatu ziren, itsas-armadak itsasotik bide bera egiten zuen bitartean. Azkenean, hiritik hurbil jarri zuten kanpamentua. Teron hirian zegoen armadarekin baina ez zien aurre egin. Hamilkarren greziar aliatuak (Selinoskoak eta Anaxilao Reggiokoak) kanpoan zeuden, beraz, ez zuten parte hartu gudu honetan. Himera muino baten gainean zegoen, ehun metroko altueran, Iparraldeko Himeraren mendebaldean. Muinoa nahiko bertikala da iparraldean, mendebaldean eta ekialdean, baina hegoaldean aldapatsua. Hiriko hegoaldean eta mendebaldean aldapak daude. Kartagotarrek bi kanpaleku eraiki zituzten hiriaren ondoan: itsasokoa Himeraren iparraldean; itsasoaren ondoan, oholesi eta lubaki batez inguraturik. Soldaduak beste kanpamentu batean zeuden, hegoaldean, Himeraren mendebalderako muino batean. Itsasoko eta lehorreko kanpalekuak konektaturik zeuden setiatzeko lanekin.
Federico Mena
Federico Mena Quintero (Mexiko Hiria, 1976ko uztailaren 29a) ordenagailu programatzaile Mexikoarra, GNOMEren "Canvas"-a idatzi zuen Red Haten lan egiten zuen bitartean. Denbora batez GIMPen arduraduna izan zen, eta Ximianen, orain Novellek erosia, kontratatutako lehenetakoa izan zen, eta oraindik bertan jarraitzen du. Miguel de Icazarekin batera, Federicok GNOME proiektua fundatu zuen.
Universidad Nacional Autónoma de México unibertsitatera joan zen, eta bertan Icaza ezagutu zuen, Ordenagailu zientziak ikasten zituen bitartean; ondoren unibertsitatea utzi zuen Red Hat-entzat lan egiteko Estatu Batuetan. Bere bizitzaren zatirik handiena Mexiko Hirian igaro du, baina orain Xalapan, Veracruzen, bizi da bere emaztearekin.
Himerako gudua (K.a. 480)
Teronen porrota eta Gelonen etorrera
Ez dago jakiterik Hamilkarrek Himeran zegoelarik, setiatzeko makinak egin zituen edo guduan zehar erabaki zuen hauek egitea. Kanpamenduak egin ondoren, itsasontzi punikoek hornidurak deskargatu zituzten itsas-kanpamenduan eta abiatu ziren Sardiniarantz eta Afrikarantz hornidura gehiagoren bila. Hogei trirreme patruiatzen ziren bitartean, gainontzeko itsasontziak itsas ondoko kanpamenduko hondartzetan zeuden. Himera ez zegoen guztiz gotortuta, ekialdea eta hegoaldea zabalik baitzeuden. Hamilkarrek zuzendu zuen giza-talde bat tokia ezagutzeko eta, lehenengo topaketetan, greziarrak garaitu zituen Himerako kanpoaldean. Greziarrek mendebaldeko ateak itxi zituzten eta haien morala behera joan zen ikustean nola kartagotar soldaduak Himerako lurraldeen zehar mugitzen baitziren elikagaien bila. Teron mezuak bidali zizkion Geloni eta hau etorri bezain pronto ibairen beste aldean kanpatu zuen. Gelonen zalditeriak lortu zuen kartagotar elikagai-biltzaileak harrapatzea, Hamilkarrek ez zuelako zaldirik kontraerasoa egiteko. Himeraren morala igo zen eta Gelonek agindu zuen itxitako ateak zabaltzea.
Diodoro Sikuloren eta beste informazio iturri batzuk
Greziar zalditeriak kartagotar elikagai-biltzaileak erasotzean, Hamilkarrek gutun bat bidali zuen Selinontera. Horretan Himerako zalditeria eskatzen zuen data zehatz baterako, non Hamilkarrek sakrifizio bat Poseidoni egin nahi zion, greziar jainko honekin greziarren presentzia eskatzeko. Gelonen gizonek gutuna harrapatu zuten. Gelonek erabili zuen berezko zalditeria, Selinontearena baliz bezala, kartagotar kanpalekuan sartu ahal izateko, bere armadak lehorreko kanpalekua erasotzen zuen bitartean.
Grekoek lehorreko kanpalekua erasotuz
Gelonen zalditeriak zehaztutako egunaren aurreko gauean bere kanpalekua utzi zuen eta egusentian kartagotar itsas ondoko kanpamendura heldu eta sartu ziren. Grekoek Himeratik gertatutakoa ikusten ari zirenez, Geloni esan zioten. Horren ostean, Gelonen armada hegoaldera mugitu zen, ibaia zeharkatu eta kartagotarrak atzeguardiatik sorpresaz hartu zituen. Kartagotarren kanpamenduaren aurrean gudu bat irabazi ondoren, kanpalekua erasotu zuten. Kartagotar armadak kanpamendua utzi zuen eta muino baten gainean ezarri zen, honela, greziarrak behartuta zeuden aldapan gora borroka egitera. Gudua gogorra eta luzea izan zen, inork irabazi gabe.
Zalditeria eta Hamilkarren heriotza
Guduaren hasieran, mozorrotatako zaldunek Hamilkar hil zuten sakrifizio prestatzen ari zen bitartean. Hondartzan zeuden itsasontziak erretzean, kanpamendu horretan nahasia itzela izan zen. Hala ere, ez dago argi greziar zalditeriaren guduan egindako lana. Kartagotarrak korrika joan ziren itsasontziak salbatzera eta hauetariko batzuetan, soldaduen gainezka, alde egin zuten. Hamilkar hilda zegoela eta itsasontziak erre egin zirela jakin zenean, greziarrek gogorrago borrokatu zuten. Kartagotarrek nahasian, kanpamendua utzi zuten. Beste hautazko bertsio batean, Gelonek agindu zion Pediarkosi, arkularien kapitainari, bere itxura hartuz eta gero, kanpalekuaren aurrean sakrifizioak eskeintzeko. Hamilkarrek sakrifizioak ere egin zituenez, orduan greziar arkulariek aukeraz baliatuz, hil zuten.
Teron, guduan sartuz
Gelonen armada arrapaladan sartu zen kartagotar kanpamenduan eta soldaduak banatu ziren dendak arpilatzeko. Kartagotarrekin zeuden iberiarrak berrantolatu ziren eta sakabanaturiko greziarren indarrei kalte handia egin zieten. Greziarrek berriro borroka egin behar zuten baina iberiarrak irabazten ari ziren. Larrialdi honetan, Teronek erabaki zuen borrokan sartzea. Hark zuzendu zuen erasoa iberiarren ertzean eta atzeguardian, haren ondoko dendak sutan jarriz. Azkenean, iberiarrek amore eman zuten eta oraindik hondoratu gabeko itsasontzietan ihes egin zuten. Bizirik zeuden beste kartagotar batzuek erretreta hartuz, muino batean babesa bilatu zuten. Azkenean, ur falta dela eta, errenditu ziren. Kartagotar armadaren erdia eta flota gehiena galdu zen. Preso asko eta ospil handia harrapatu zen. Antza denez, itsasoratu zirenen itsasontziak, Afrikarako bidean zeudelarik, ekaitz batek hondoratu zituen.
Ondorioak
Gelonek eta Teronek ez zuten Reggio edo Siziliako kartagotar eremua erasotu guduaren ostean. Kartagok, ostera, hiriko harresiak gotortu zituen eta prestatu zen Afrikan ustezko greziar inbasio baterako, baina ez zuen borroka jarraitu ere. Gelonek ez zion eskakizun handirik ezarri bakearen eske etorri zen kartagotar enbaxadari. Kartagok 2.000 zilarrezko talento gerraren kalte-ordaina gisa ordaindu behar zituen eta Himera guduaren oroimenez, bi monumentu eraiki behar zituen. Hala ere, ez zuen lurrik galdu. Selinontek eta Reggiok ere, harremanak hobetu zituzten Sirakusarekin, Anaxilaoren alaba Hieron I.arekin ezkondu zelako, hau da, Gelonen anaiarekin. Gerraren aurreko status quo berrezarri zen, benetazko galtzailea Terilo izanik. Greziar kultura eta merkataritza gailendu zen Sizilian. Gelonek, Teronek eta Hieronek eraikin publikoak egin zituzten, adibidez Garaipenaren tenplua, guduan irabazitako esklabuak eta arpilaturikoa erabiliz. Oparotasunezko aldia hasi zen, tiranoen arteko gerrei esker bakea apurtu ez zelako. Kartagoren helburu berria izan zen Afrikan hedatzea, honela Sizilia 70 urtez bakean utzi zuen. K.a. 454 gatazka baten aparte, feniziarrek eta greziarrek ez zuten elkarren artean Sizilian arazorik izan. Himera izan zen Agrigentoren jabego bat K.a. 472 arte. Teronek joniarrei egotzi zien kolpe bat eman nahi izateaz eta doriar jatorrizko greziarrak hirira ekarri zituen. K.a. 466 inguruan, Siziliako greziar hiriek Gelon eta Teron menpekotasunetik ihes egin zuten hauen ondorengoak kanporatuz. Horrez geroztik, hiru ziren Siziliako botere greziarrak: Sirakusa, Agrigento eta Reggio. K.a. 461ean, hamaika greziar elkarte zeuden. Doriar eta joniar arteko gatazkak usuak ziren baita Siziliako jatorrizko biztanleei mehatxuak ere. Azkenean, ekintza hauek, K.a. 409an, Bigarren Siziliar Gerra eragin zuten eta Himeraren suntsiketa osoa ere. Himera antzinako koloniaren ondoan trenbide bat eraiki zuten bitartean 2008an, arkeologoek eriden zuten 10.000 hilobi baino gehiago. Hauetako kopuru bat K.a. V. mendeko soldaduenak ziren.
Kanpo estekak
Livius Picture Archive: battle of Himera (480 BCE)
Antichrist (filma)
Antichrist 2009an Lars von Trierrek idatzi eta zuzendutako eta Willem Dafoe eta Charlotte Gainsbourg aktoreek antzeztutako beldurrezko psikologiako film esperimentala da. Bere haurra hil ondoren, basoan dagoen etxola batera erretiratzen den bikote baten istorioa kontatzen du, non gizonak ikuspen bitxiak bizi dituen eta emakumeak gero eta sexu portaera eta sadomasokismorako joera gero eta bortitzagoak agertzen dituen. Narrazioa hitzaurrea, lau kapitulu eta epilogo batean banatuta dago.
2006an idatzi zen, artean von Trier ospitaleratuta zegoela depresio pasarte garrantzitsu batengatik. Filmak depresioaren eta antsietatearen aurkako egilearen borroken isla da. Filmaketa 2008ko uda amaieran hasi zen, batez ere Alemanian. Danimarkaz gain, Europako sei herrialde desberdinetako zinema ekoizpen konpainiek koproduzitu zuten.
2009ko Canneseko zinema-jaialdian estreinatu ondoren, non Gainsbourg-ek jaialdiko emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen, filmak berehala sortu zuen eztabaida, kritikariek oro har bere exekuzio artistikoa goraipatu zuten baina bere funtsezko merituari dagokionez oso banatuta jarraitzen zuten. Filmak irabazitako beste sari batzuk honakoak dira Nordic Council Film Prize Danimarkako film onenaren Robert saria, Nordic Council Film saria, film nordiko onenari, eta Europako Zinema Saria zinematografia onenari. Filma Andrei Tarkovsky (1932-86) sobietar zinemagileari eskainia dago.
Antichrist von Trierren Depresio Trilogia ez-ofizialaren lehen filma da. 2011n Melancholiak jarraitu zuen eta gero Nymphomaniacek 2013an.
Masuyita
Masuyita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Masuyita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Pellegrino Parmense
Pellegrino Parmense Italiako udalerri bat da. Parmako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
AS Monaco
AS Monaco FC Frantziako futbol txapelketaren talde nagusietakoa da. Taldeak nahiz eta Monakoko printzerrikoa izan, frantziar ligan hartzen du parte. 7 Liga eta 5 Kopa eskuratuak ditu eta 2004ean Txapeldunen Ligako finala jokatzera iritsi zen.
Historia
Taldea 1924 urtean sortu zen printzerrian zeuden hainbat futbol talde elkartzean. Profesionaletan aritzeko lehen saiakera 1948an egin zuen eta 1953an Frantziako lehen mailara iritsi zen. 1960an lehen kopa eskuratu zuen eta hiru urtetan bi liga eta bi kopa gehiagoz jabetu zen. 70. hamarkadaren bukaeran bigarren aro oparo bati eman zion hasiera berriz ere Ligak eta Kopak irabaziz.
1987an oraindik ezezaguna zen Arsène Wenger entrenatzailea fitxatu zuten. Honek harrobiarekin lan itzela egin zuen eta gerora arrakasta handia izango zuten hainbat jokalari atera zituen, Emmanuel Petit, Lilian Thuram eta Thierry Henry besteak beste. Liga eta Kopa bana irabazteaz gain lehenengo Europar finalera iritsi ziren. Errekopa hura Lisboan jokatu zuten eta Werder Bremenek 2-0 irabazi zien.
Arsène Wenger 1994ean joan arren taldeak emaitza bikainak lortu zituen eta 2004 urtean bigarren final europarra jokatu zuen, oraingoan Txapeldunen Liga. Hau ere ezin izan zuen irabazi, izan ere Gelsenkirchenen FC Portok 3-0 irabazi baitzion. Ondorengo urteetan diru arazoen erruz gaizki ibili eta maila galdu zuen.
2011eko abenduan Dmitri Ribolovlev bilionario errusiarrak erosi zuen taldearen %66a. 2013an maila irabazi eta lehen mailara igo zen eta hurrengo urtean bigarren gelditu da. 2015 eta 2016an ere goian ibili zen eta hirugarren postuak eskuratu zituen. 2017an Txapeldunen Liga bikaina egin zuen eta finalerdietara iritsi da, baina Juventus FC-k kanporatu du. Ligan ordea bikain ibili zen eta erraz irabazi zuen golen errekorra gaindituz gainera. 2018-19 denboraldian ordea 17. amaitu du azken jardunaldian salbatuz.
Uniformea
Hasieran hainbat kolore izan zituen, baina 1940an kolore gorria eta zuria hartu zituen. 1962an talde desberdindua izan nahian Grace printzesak elastikoa diseinatu zuen.
Jokalari ezagunak
Manuel Amoros, Fabien Barthez, Thierry Henry, David Trezeguet, Christian Panucci, Fernando Morientes, Jurgen Klinsmann.
Euskal taldeen aurkako partidak
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan AS Monacok euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:
Menan (Idaho)
Menan Idahoko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 741 biztanle zituen, 26.95 kilometro koadrotan banatuta.
Miguel Díaz Montes
Miguel Díaz Montes (Lizarra, ) nafar futbolaria da, erdilari moduan aritzen dena.
Kirol ibilbidea
''2019ko ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Benauita
Benauita fosfato motako minerala da eta plumbogummite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Benauita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Estarvielle
Estarvielle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Estarvielle udalerrian erroldatutako biztanleak 29 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 30 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 24 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 11 etxebizitza nagusietatik 6 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 5 etxek lau zituzten eta 4 etxek bost zituzten. 6 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
2000. urtean Estarvielle udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Asma Barlas
Asma Barlas (1950ean jaioa) idazle eta akademiko pakistandarra da. Barlasen espezialitateak nazioarteko politika, islama eta hermeneutika koranikoa eta emakumeen ikasketak dira.
Biografia eta hezkuntza
Barlas Pakistanen jaio zen 1950ean. Kinnaird College-n Ingeles Literatura eta Filosofiako gradua lortu zuen eta Punjabeko Unibertsitatean Kazetaritzako masterra. Denverreko Unibertsitatean Nazioarteko Ikasketetako masterra eta doktoretza lortu zituen.
Linton (Ipar Dakota)
Linton Ipar Dakotako hiri bat da. Emmons konderrian kokatua dago. 2010ean 1,097 biztanle zituen, 1.93 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 4544
NGC 4544 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Edward D. Swiftek aurkitu zuen n.
CONCACAF Urrezko Kopa
CONCACAF Urrezko Kopa (ingelesez CONCACAF Urrezko Kopa) CONCACAFek antolatzen duen selekzio nazionalen arteko txapelketa da. Bi urtetik behin jokatzen da eta Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika eta Karibe aldeko herrialdeetako selekzioek hartzen dute parte.
Takydromus toyamai
Takydromus toyamai Takydromus generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
CONCACAF Urrezko Kopa
Historia
Urrezko Kopa 1991an abiarazi zen baina aurretik ere izan ziren txapelketak, CONCACAF Txapelketa hain zuzen ere, zeina NAFC Txapelketa (Ipar Amerikako Futbol Kluben Txapelketa) eta CCCF Kopa (Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Konfederazioaren Futbol Kopa), batzean sortu zen 1961ean eta 1989 arte iraun zuen.
Ancistrus macrophthalmus
Ancistrus macrophthalmus Ancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
CONCACAF Urrezko Kopa
NAFC Txapelketa
Lau ekitaldi izan zituen. 1947 eta 1949 urteetan Kuba, Mexiko eta Estatu Batuen arteko txapelketa izan zen eta 1990 eta 1991ean talde gehiagok hartu zuten parte. Talde irabazleak honako hauek izan ziren:
CCCF Txapelketa
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko selekzioek jokatu zuten 1941 eta 1961 artean eta Costa Ricako selekzioa izan zen nagusi:
CONCACAF Txapelketa
1963 eta 1989 artean 10 ekitaldi jokatu ziren. Hasieran txapelketa bi urtez behin jokatu zen, 1973tik aurrera ordea lau urtean behin jokatzen hasi zen, izan ere helburua Munduko Futbol Txapelketara sailkatzea baitzen, hori irabazleak bakarrik lortzen zuen.
CONCACAF Urrezko Kopa
Estatu Batuetan (batzutan Mexikon ere) jokatzen den txapelketa da. Bertan CONCACAFeko talde indartsuenek eta beste konfederaziotatik gonbidaturik datorren selekzio batek jokatzen duten txapelketa da. Gonbidatuen artean aipatzekoak dira Brasil eta Kolonbia (3 parte hartze) eta Hego Korea (2 parte hartze).
María Lourdes Albertos
'
María Lourdes Albertos Firmat' (1927 - 1985) espainiar hizkuntzalaria izan zen, Hispaniako onomastikan aditua. Baezako institutuaren latinezko katedraduna izan zen. Euskal toponimiari buruzko idazlanak ere egin ditu, Uxama Barcari buruzkoak hain zuzen ere.
Lisbon (Ipar Dakota)
Lisbon Ipar Dakotako hiri bat da. Ransom konderrian kokatua dago. 2010ean 2,154 biztanle zituen, 5.82 kilometro koadrotan banatuta.
Aiete jauregia
Aiete jauregia Donostia hiriko Aiete auzoan dagoen jauregia da. Aiete jauregia 74.400 bat metro koadroko lorategi-barrutia den Aieteko parkean dago. Multzo horretan jauregia bera nabarmentzen da, kapera, zaintzailearen etxea, usategia eta antzinako zalditegiak bezalako eraikuntzak osagarri dituela.
Historia
Gaur egun jauregia eta izen bereko parkea dagoen lursailetan Erdi Aroan Hayet edo Aiete gaskoi leinuak etxaleku bat eraiki zuen.
Bere kokaleku estrategikoarengatik (Donostia eta Hernani elkartzen zituen bidearen bazterrean eta gain batean), helburu militarretarako erabili zen etxe edo baserri hau. 1719an Berwick-eko dukeak hantxe jarri zuen bere koartel nagusia Donostia erasotzeko eta 1813an Graham britainiarrak ere bai. Karlistaldietan izandako borroketan (Lugarizko gudua) nahiko hondatuta suertatu zen Aiete baserria.
1878an Castaños jeneralaren ondorengo zen Eduardo Carondelet Donado Bailengo III. dukeak eta bere emazteak - Jose Manuel Collado oligarka donostiarraren alaba - lursail horiek erosi eta baserri zaharra eraitsiz, bertan jauregi bat eraiki zuten. Eraikina, neoklasiko estilokoa, Adolphe Ombrecht arkitekto frantsesak diseinatu zuen. Hortaz, izaera frantziarreko eraikina dela esaten da. Bertan Alfontso XIII.a eta Maria Kristina Austriakoa Espainiako errege-erreginek ostatu hartu izan zuten. Hainbat jaberen eskuetatik igaro ondoren, 1939an Donostiako Udalak jauregi hau Quirósko Markesari eta Romili Kondesari 850.000 pezetatan erosi eta Francisco Franco diktadoreari udako egoitza gisa eskaini zion eta 1975 urtera arte xede hori bete zuen. 1946 eta 1973 urte bitartean, 28 Ministro Kontseilu ospatu ziren han. Urte honetan berriz ere Donostiako Udalaren eskuetara itzuli zen eta honek harreraleku gisa erabili eta lorategiak jendeari ireki zion 1977ko uztailaren 20an.
Gaur egun Aiete auzoko Kultur Etxea ere badago bertan eta jauregiaren alboan lur azpian eginiko eraikinean. 2006ko urriaren 24an, Eusko Jaurlaritzak monumentu-multzo izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
2011. urtean eraikin honetan Donostiako Nazioarteko Bake Konferentzia ospatu zen, gaitzat Euskal Herriko gatazkaren konponbidea zuena. Konferentzia horretan nazioarteko hainbat politikari eta bakegintzako ekintzaile bildu ziren, besteak beste Kofi Annan, Bertie Ahern, Gro Harlem Brundtland, Pierre Joxe, Gerry Adams eta Jonathan Powell.
Meridian (Idaho)
Meridian Idahoko hiri bat da. Ada konderrian kokatua dago. 2010ean 75,092 biztanle zituen, 693.9 kilometro koadrotan banatuta.
Aiete jauregia
Fatxadak
Iparraldeko luzetarako fatxada etzana da, simetrikoa, zati batean kuxindutako akabera zurikoa, eta erdiko ardatz nabarmena du eta bi gorputz fatxada nabarmentzen duten muturretan. Hierarkia azaltzen du bai garaieran bai garapen horizontalean. 9 bao-ardatz bertikal ditu, 1-2-3-2-1 hutsuneen erritmoko konposizio-eskemari erantzuten diotenak, diferentziak markatuz hormatalaren edo fatxada-gorputzaren arabera. Hala, fatxada-garaiera osoa okupatzen duen eta fatxada baino irtenagoa den erdiko gorputz erdioktogonalak bao-ardatz bat du aurpegi bakoitzean, atzeraxeago dauden alboetako hormatalek bina ardatz dituzte, eta fatxada errematatzen duen azken gorputzak ardatz bakarra. Etxabeko baoek giltzarri nabarmenduko erdi-puntuko arkuak dituzte erdiko gorputzean, landare-motiboz dekoratutako giltzarridun arku beheratuko hauts-babesak alboetan eta hainbat troxatako leihoburu zuzena, dekorazio gutxiago eta leiho maineldunak muturretako hormataletan. Garapen bertikal handiko leihoak dira, beheko ertzean idulki nabarmenak dituztenak. Etxabea terraza baten bitartez komunikatzen da lorategiarekin; harmailadi zuzena du zokaloan integratua, erdiko gorputzean kokatua. Lehen solairua inposta baten bitartez bereizten da etxabetik. Bere baoek hauts-babesak dituzte behealdean zatitutako frontoi txiki batekin erdiko gorputzean, hauts-babes zuzenak alboetan eta frontoi triangeluar klasikoa muturretan. Muturrek zein erdiko gorputzak burdinazko balkoiak dituzte. Erdiko gorputzekoa balkoi jarraitua da. Lehen solairuaren eta estalkipearen artean erlaitz dentikulatua dago, bloke kubiko edo dentikulu txikiz osatua. Landuagoa da erdiko tartean eta muturretan. Estalkipeak bao-ardatzekin jarraitzen du, baina tamaina eta presentzia txikiagokoak eta homogeneoagoak dira. Bao guztiek kurbatua dute goiko aldea eta erdiko ardatzekoa bere frontoi kurbatuagatik nabarmentzen da. Fatxada kareharrizko harlanduzko zokalo txiki baten gainean sostengatzen da; konposizioaren ardatzak mantentzen dituzten eta sotoari zerbitzu egiten dioten bao angeluzuzenak ditu.
Hegoaldeko luzetarako fatxadak antzekotasun handiak ditu konposizioan iparraldekoarekin, baina baita aldaketa formalak ere. Simetria azaltzen du, erdiko ardatz nabarmena du eta bi gorputz fatxada nabarmentzen duten muturretan, eta hierarkia bai garaieran bai garapen horizontalean. Honek ere hormatalaren edo fatxada-gorputzaren arabera bereizten diren 9 bao-ardatz bertikal ditu, 1-2-3-2-1 eskemari jarraituz. Alabaina, fatxada zatikatu eta heterogeneoagoa da, muturretako hormataletan diferentziak nabarmentzen baititu material-aldaketarekin, zarpiatu zurikoak baitira, eta fatxadaren gainerakoa hareharrizko harlanduzkoa. Erdiko gorputza neurriratu egiten da erdioktogonoa utziz eta bere ordez hormatal leuna erabiliz. Gorputzen arteko bereiztea markatzen duten angeluak pilastrak osatzen dituzten kuxindurak erabiliz nabarmentzen dira. Erdiko gorputzak presentzia handia mantentzen du eta fatxada-garaiera osoa okupatzen du hiru bao-ardatzekin, atzeraxeago dauden alboetako hormatalek bina ardatz dituzte, eta azken gorputzak ardatz bakarra. Baoen tratamenduak antzekotasun handiak ditu iparraldeko fatxadarekin, baina muturretako leiho maineldunak desagertu egiten dira. Etxabeko baoak arku beheratuko hauts-babesekin estaltzen dira, landarezko dekorazio eta moldadurekin. Erdiko gorputzeko erdi-puntuko hiru arkuek dekorazio handiagoa dute, giza aurpegien irudiak eta landare-motiboak giltzarrietan. Erdiko hiru bao horiek eraikinerako sarrera nagusia osatzen dute eta bi atal kurbatu eta erdiko atal zuzen bat dituen harmailadi bikoitz bati egiten diote zerbitzu. Harmailadi simetrikoa da, abiaburuaren muturretan harrizko txakur banak apaindua eta burdinazko habeek sostengatutako burdinlan eta beirazko markesina batek estalia. Etxabearen eta lehen solairuaren artean inposta bat dago. Lehen solairuan baoek frontoi triangeluarreko hauts-babesak dituzte eta pilastrak muturretan, eta hauts-babesak zuzenak baina frontoirik gabekoak dira alboetan. Erdiko gorputzean, lehen solairuan, friso erlaizduna antolatzen da frontoi triangeluar zatituarekin, armarri bat hartuz hiru baoen erremate gisa. Erdiko gorputzeko bao horiek pilastrekin eta erdizutabe jonikoekin markoztatzen dira. Solairu horretako bao guztiak burdinlanezko karela duten arrasean jarritako balkoiak dira. Erdiko gorputzeko balkoia jarraitua da. Estalkipearekiko bereiztea erlaitz dentikulatu handi baten bidez egiten da. Erdiko hormatalean, erlaitzaren gainean, elkartutako zinta kurbatuen begizta-sarea egiten da. Estalkipean bao-ardatzek jarraitzen dute, baina tamaina txikiagokoak dira eta goiko aldea kurbatuta dute. Erdiko ardatzean begizta-sarea eteten duen eta pilastra artean frontoi kurbatu batekin errematatzen den baoa nabarmentzen da.
Alboetako zeharkako fatxadak zuriz zarpiatutako hormatal leunak dira, baoen dekorazio, dimentsio, inposta eta dentikuluekin eraikinaren estiloari jarraitzen diotenak, baina dekorazioa soilagoa da, beren bigarren mailako izaeraren adierazgarri. Bi fatxadek atal zuzeneko eskailera bikoitz txiki bat dute erdialdean. Ekialdera orientatutakoak 1-1-1 bao-konposizioa du. Traza zuzena nagusi duten bao lau eta soilak dira. Mendebaldera orientatutakoak bao-ardatz berak ditu, baina erdikoak tamaina handiagoko baoak ditu bi mainelekin.
Barrualdea
Barrualdean bi solairu nagusi, sotoa eta estalkipea ditu jauregiak. Etxabea eta lehen solairua eraikineko solairu nagusiak dira eta komunikazio-sistema bikoitza dute. Solairu nagusietan gela guztiak elkarrekin lotzen dituen komunikazio perimetrala dago, gela bakoitzetik aldamenekora sar baitaiteke. Horrez gain, zerbitzuko korridore bat dago lehen solairuan. Bi solairuetan argi eta garbi islatzen da karga-hormen bitartez fatxadetako gorputz desberdinen konposizio-eskema. Izan ere, zati batean bakarrik eteten da jauregiaren mendebaldean komunikagune bertikal trinkoa bere baitan hartzeko. Komunikagune horrek elkarri bizkarra ematen dioten eta oso kontzeptu desberdinei erantzuten dieten bi eskailera hartzen ditu bere baitan. Bata jauregi-moldeko eskailera nagusia da, garapen kurbatukoa, etxabeko atondoa goiko solairu nagusiko logelekin bakarrik komunikatzen duena, 4,76 metroko altuera gaindituz. Eskailera-begia berunez loturiko beirazko argizulo batek koroatzen du estalkian. Beste eskailera zerbitzukoa da, atal zuzenetan garatzen da eta eskailera nagusiaren atzean dago, ezkutuan, mendebalderantzago, eta solairu guztiak elkarrekin komunikatzen ditu. Bestalde, hirugarren eskailera bat dago ekialdeko hegalean, lehen estaiko solairu nagusian hasi eta estalkipera igotzen dena. Solairu nagusiak moldadura, plafoi, oholtza eta kasetoidurekin ugaritasunez dekoratuta daude, eraiki zireneko garaiko estiloari eutsiz. Etxabea jauregiko espazio publikoa da eta dimentsio handieneko aretoak hartzen ditu bere baitan. Hiru fatxadatara orientatuta dagoen areto bakarra nabarmentzen da ekialdeko muturrean. Erdiko gorputzeko iparralde-hegoalde ardatzak ez du zuzeneko komunikazioa, bi aretotan zatituta dago-eta: bata iparraldera begira dago eta hegoaldera bestea. Mendebaldeko hegala zatikatuago dago, eskaileragune bikoitza, tamaina txikiagoko gelak eta zerbitzuak hartzen baititu bere baitan. Ez dago aretoak banatzen dituen korridorerik. Lehen solairuan logela nagusiak kokatzen dira erdiko korridore zabal baten inguruan. Beren komunikazio perimetrala mantentzeaz gain, logelek korridore horretara ematen dute. Sotoa eta bigarren solairua bigarren mailakoak dira. Gela ugari dituzte eta zerbitzuak eta mirabeen gelak zeuden bertan. Geletara korridore baten bitartez sartzen da.
Markel Bergara
Markel Bergara Larrañaga (Elgoibar, 1986ko maiatzaren 5a) gipuzkoar futbolari ohia da. Gazte mailan heldu zen Errealera. Sanserekin, 2003ko irailaren 7an debutatu zuen. Bertan, 2 denboraldi eman zituen. 2005-2006 denboraldian, Eibar KEn jokatu zuen, Errealak utzita. Eta, hurrengo denboraldian, Kanarietako Vecindario futbol taldean jokatu zuen, hemen ere, Errealak utzita. 2007-2008 denboraldian debutatu zuen Errealaren lehen taldearekin, 2007ko irailaren 4an Las Palmas-Real Sociedad partiduan, Errege Kopan.
Estatistikak
''2019ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.''
Aiete jauregia
Lorategia
Lorategiek 74.400 metro koadroko azalera dute eta Pierre Ducasse errege-lorezainak diseinatu zituen. Lorategiak hiru zati bereizi ditu.
Lehen zatia jauregitik hurbil dagoen zatia da, iparraldekoa. Lorategi erregularra da, trazadura geometriko zuzeneko parterreak dituena, ebakitako landare-motiboek (esferikoak batzuk) edo zuhaitz-ilara zuzenek markatzen dituzten bide erregularrak ezarriz. Bideak bat datoz jauregiaren ardatz nagusiekin. Erdian glorieta bat duen iparralde-hegoalde ardatza nabarmentzen da. Muinoko eremu horretan soropila, ordena geometrikoa eta inguruak mendean hartzen dituen jauregiaren ikuspegia dira nagusi.
Parterreen arteko desnibelei harmailadien bitartez ematen zaie irtenbidea. Parterre baten erdian tenplete klasiko bat dago. Lorategiko bigarren eremua azalera handiagokoa da eta hori ere muinoaren goiko aldean dago, baina jauregiaren hegoaldean. Jauregiko sarrera nagusirantz, hegoaldeko fatxadan, erdian estatua bat duen urmael bat, oroitzapenezko monolito bat eta landare-elementuak daude. Espazioa bidezidor kurbatuz, urmael bihurgunetsuz eta perspektiba desberdinak sortzen dituzten elementuz hornitzen da, jauregiaren ikuspegi partziala eskainiz. Eremu horretan daude eraikin osagarri gehienak eta lorategirako hegoaldeko sarreraraino iristen da; beranda txiki bat dago bertan. Garaiko lore-espezieak ezartzen dira, hala nola udaberri-loreak, lilipak, tulipak eta hiazintoak, presentzia handiagoko zuhaitzekin batera, hala nola itsas pinua, pago barietateak, sagarrondo txinatarrak, ezkiak, urkiak, platanoak, makalak, ginkgoak eta palmondoak. Lorategiko hirugarren eremua muinoaren beheko aldea da, ekialderantz orientatua, lur irregular eta malkartsukoa. Paisaia transformatu egiten da, landaredia oparoagoa da, oihantsuagoa, bidezidor irregular kurbatuak, zubiak, haitzulo artifizialak, ur-jauziak eta abar agertzen dira eta jauregiaren ikuspegia desagertu egiten da. Haitzulo artifizial txiki bat dago hainbat zuhaitz-multzoren ondoan. Horien artean bi sekuoia luze eta sekuoia erraldoi daude, Lawson altzifre bat, araukariak, idi-bihotz arbola eta likidanbarra, eta jende gutxien ibiltzen den aldean bertako zuhaitzez osatutako basoa, batez ere astigar zuriek, ereinotzek, lizarrek, haritzek eta hurritzek osatzen dutena.
Eraikin osagarriak
Muinoaren goiko aldean kokatutako eraikin lagungarriak kapera, tenpletea, zaintzailearen etxea, usategia, antzinako zalditegiak, lanabesak gordetzeko etxolak, oroitzapenezko monolitoa, beranda mehea eta abar dira. Eraikin lagungarriek jatorrizko jauregiaren berezko giroa birsortzen laguntzen dute eta monumentu-multzoaren osagaiak dira.
Kaperak kokapen adierazgarria du, jauregia ipar-ekialdeko angeluan inguratzen duten bideen ikus-erremate gisa, eta angeluetako batean estalki piramidala duen dorre oktogonal liraina du bereizgarri. Garaiera handiko eta harri izaerako etxabeak eta goiko gorputz arinak osatzen dute.
Harlanduz eraikitako tenpletea kaperaren iparraldeko fatxadatik hurbil dago, kota txikiagoan, eta kupula erdiesferiko bat sostengatzen duten 4 zutabek osatzen dute.
Zaintzailearen etxea mendebaldeko sarreraren ondoan dago eta etxabe eta solairu bateko eraikina da. Harlanduzko uztarriak ditu eskantzu eta baoetan, fatxada ordenatuak, apaindura eklektiko fina eta maileta-babesak estalkiko teilatu-hegaletan.
Usategia solairu bakarreko eraikin lineala, eklektikoa eta pintoreskoa da. Sarrerako ate-sorta erregularra du, eta erdiko ardatza dorre txiki batekin nabarmendua. Maileta-babesak ditu teilatu-hegaletan eta arbelezko estalkia.
Antzinako zalditegiek bolumen handiagoa dute, forma konplexuagoa eta etxabea eta solairu bat.
Dhu al-Hijjah
Dhu al-Hijjah (arabieraz ذو الحجة) islamiar egutegiaren hamabigarren hilabetea da. Izenak euskaraz "erromesaldiarena" esan nahi du, izan ere, hilabete honetan musulmanek Hajj edo Mekarako erromesaldia egiten dute. Eid al-Adha edo sakrifizioaren eguna ere hilabete honeta ospatzen dute, islamiar egutegiaren urteko azken hilabetea dena.
Islamiar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik Dhu al-Hijjaha ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako Dhu al-Hijjaha data hauetan da:
Muskiz
Muskiz Bizkaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da. Administratiboki, Bilboaldea eskualdekoa da, zehatzago Meatzaldekoa; hala ere, historikoki, Enkarterrikoa izan da. . urtean 0 biztanle zituen.
Geografia
Udalerria Bizkaiko kostaldeko mendebaldeko muturrean dago. Iparraldean Bizkaiko golkoa; hegoaldean Galdames; ekialdean Abanto-Zierbena eta Zierbena eta mendebaldean Kantabriako Urdialaitz ditu mugakideak.
Barbadun ibaiak udalerria zeharkatzen du. Honek Bizkaiko golkoan du ahoa, zehazki Zierbenarekin erdibanatua duen La Arena hondartzan.
Muskizko mendirik altuena hegoaldean dagoen Mello (626 m.) da. Beste mendi nagusiak Corbera haitza, (361 m.), Carrascal (269 m.), Ramos (229 m.) eta Janeo tontorrak (203 m.) dira.
Auzoak
Hona hemen Muskizko auzoak:
Hizkuntza baltikoak
Hizkuntza baltikoak indoeuropar taldeko azpitalde bat da, iparraldeko Europan hitz egiten dena. Herri baltikoek mintzatuak, lehen aztarnak XIV. mendekoak dira. Hain berandukoak izanagatik ere, protoindoeuropear hizkuntzen ezaugarri zahar asko gordetzen dituzte eta oso interesgarriak dira hizkuntzalaritza historikoaren adituentzat.
Muskiz
Antzinaroa
I. mendean Plinio Zaharrak Naturalis Historia bere liburuan adierazi zuen Kantabriako itsas parteak hainbeste burdina zuen, non burdinazkoa zen mendi malkartsu eta garaia bazegoen. Adituen ustez, horrek esan nahi zuen erromatarrek gertuko Trianon meategiak zituztela. Hala ere, Flaviobriga ondoan izanda ere ez da erromatar aztarnarik aurkitu Muskizen.
Erdi Aroa
IX. mendera arte ez dago Muskizi buruzko testurik. Alfontso III.a Asturiaskoaren kronikan, 880. urte ingurukoa, esaten da Alfontso I.a Asturiaskoak Karrantza eta Sopuerta birpopulatu zituela. Somorrostro Harana aipatzen duen lehendabiziko dokumentua 1068. urtekoa da.
Hizkuntza baltikoak
Talde horretako hizkuntzak huek dira:
Muskiz
Erdi Aroa
Kristautasuna hedatu ahala, elementu berri bat agertu zen: elizak. Eskualdeko antzinakoenak Pobeñako Andra Mari eta Cardeokoa dira. XIII. mendean Haroko Diego Lopez II.ak, Bizkaiko Jaunak, 1212an Antso Ortiz Marrokin Montehermosokoari Somorrostro Haranean zenbait eliza (tartean San Juliangoa) eta Barbadun ibaitik itsasoratzen zen mea guztia zergapetzeko eskubidea eman zion.
Hizkuntza baltikoak
(†— galdua)
Muskiz
Erdi Aroa
Hala, Erdi Aroan, San Juliango parrokiaren ondoan kontzejua sortu zen. Hori Enkarterriko Somorrostro Haranaren zati bat zen. Somorrostro Harana bitan banatuta zegoen: alde batetik, Hiru Kontzejuak, eta bestetik, Lau Kontzejuak. Muskiz, Lau Kontzejuetako bat zen Zierbenako San Roman, Abantoko Santa Juliana (edo Susoko Abanto) eta Abantoko San Pedro (edo Yusoko Abanto) kontzejuekin batera.
Eskualdeak banderizoen arteko gudetan parte hartu zuen, Muskiz hiriburutzat zuen Salazar leinua 1256 inguruan agertu zen, bertako Muñatoizekin senidetu zenean. Muskizko banderizorik famatuena XV. mendeko Lope Gartzea Salazar izan zen, Istoria de las bienandanças e fortunas liburua idatzi zuena. Hark San Martin auzoko bere dorretxetik eskualdea kontrolpean zuen.
Salazartarrak ez ezik, ahaide nagusietan bazegoen besterik, banderizoak ere baziren Saltzedokoak, Marrokinekoak, Putxetakoak, Santelicesekoak eta Bañalesekoak. Guztira, 17 dorretxe zituen Muskizek.
Aro Modernoa
XVI. mendea industriaren mendea izan zen Muskizen. Indar hidraulikoak eta gabiak siderurgia izugarri aurreratu zuten, muskiztar askok ontzigintzan eta itsas arloko jardueretan lan egin zuten: itsasgizonak, pilotuak eta beste. Mende hartan San Nikolas kofradia sortu zen.