cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sassen (Alemania)
Sassen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sankt Johann (Mayen-Koblenz)
Sankt Johann Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rutsweiler an der Lauter
Rutsweiler an der Lauter Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sarmersbach
Sarmersbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sargenroth
Sargenroth Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sankt Julian
Sankt Julian Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schalkenbach
Schalkenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Caspar Wessel
Caspar Wessel (Vestby, Dröbak inguruan, Norvegia, 1745eko ekainaren 8a - Kopenhage, Danimarka, 1818ko martxoaren 25a ) norvegiar-daniar matematikaria izan zen.
Biografia
Jonas Wessel-en aita eta aitona elizan ministroak ziren. Amak, Marie Helenek, hamalau seme-alaba izan zituen, eta horietatik Caspar seigarrena izan zen.
Caspar Christianiako (gaur egun Oslo) katedraleko eskolara joan zen anaia nagusietako birekin batera, Johan Herman Wessel eta Ole Christopher Wessel. 1761ean Danimarkako Kopenhageko Unibertsitatean sartu zen, garai hartan Norvegian unibertsitaterik ez baitzegoen, eta Zuzenbidea ikasi zuen.
1762an, anaia, Ole Christopher Wessel, Danimarkako Zientzia eta Letren Errege Akademiaren (Kongelige Danske Videnskabernes Selskab) proiektu baten ikuskatzaile gisa eskatu zuten Danimarkaren posizioa triangeluatzeko. 1764an Caspar bere anaiaren laguntzaile gisa sartu zen proiektuan.
Ekarpenak
1782ko maiatzean Wessel Danimarkako Errege Akademiarekin egindako lanetik askatu zuten, Oldenburgoko dukerriaren azterketa trigonometrikoa egin ahal izateko. Wessel Oldenburgeko azterketan lan egin zuen 1785eko udara arte, Danimarkako Errege Akademiarekin lan egitera itzuli zen arte. Metodo matematiko gero eta sofistikatuagoak garatu zituen, eta 1787an idatzi zuen txosten batean guztiz azaldu zituen. Txosten horrek jada Wessel-en ekarpen matematiko bikaina jaso zuen, hau da, zenbaki konplexuen interpretazio geometrikoa.
1796rako, Wessel-ek Danimarkaren triangulazioa amaitu zuen eta lortutako datuak erabili zituen herrialdeko lehen mapa zehatza egiteko. Urte berean, zenbaki konplexuen interpretazio geometrikoa adierazten zuen matematikako lehen dokumentua eta bakarra idatzi zuen eta Danimarkako Errege Akademiaren bilera batean aurkeztu zuen 1797ko martxoaren 10ean. Dokumentu hori 1799 arte ez zen argitaratu.
Azken egunak
Wessel-ek Danimarkako Errege Akademian zuen lana utzi zuen 1805ean, 60 urte zituela. Danimarkako Errege Akademiaren zilarrezko domina jaso zuen bere lan eta mapengatik. 1815ean Dannebrog-en Ordenan zaldun izendatu zuten.
Schallodenbach
Schallodenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sauerthal
Sauerthal Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saulheim
Saulheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rutsweiler am Glan
Rutsweiler am Glan Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scharfbillig
Scharfbillig Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schalkenmehren
Schalkenmehren Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sankt Katharinen (Bad Kreuznach)
Sankt Katharinen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Salz (Renania-Palatinatua)
Salz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sankt Katharinen
Sankt Katharinen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saxler
Saxler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Natalia Kanem
Natalia Kanem (Panama, 1954ko azaroaren 8a - ) medikua da, eta gaur egun UNFPAko zuzendari exekutiboa da, sexu- eta ugalketa-osasunerako Nazio Batuen erakundea. Kalitate horretan, Nazio Batuetako emakume nabarmenenen eta UNFPA zuzentzen duen lehen latinoamerikarraren artean dago.
Biografia
Johns Hopkins Unibertsitateko eta Columbiako Unibertsitateko medikuntza eta osasun publikoko eskoletan hasi zuen karrera akademian. Mendebaldeko Indietako Lloyd Best Institute-ko kide nagusia izan zen Trinidad eta Tobagon, 2012tik 2013ra. Harvardeko Unibertsitatera joan zen eta bertan magna cum laude graduatu zen, historia eta zientziako lizentziatura tituluekin. Harvardeko ikasle eta emakume gisa zituen eskubideei buruzko gaietan arduratuta 1975ean Nazio Batuen Emakumeari buruzko Mundu Konferentzian parte hartu zuen. New Yorkeko Columbiako Unibertsitateko titulu mediko bat eta Washingtongo Unibertsitateko Epidemiologia eta Prebentzio Medikuntzako masterra ere ditu.
Ford Fundazioko ofizial gisa lan egin zuen 1992tik 2005era, eta aitzindaria izan zen emakumeen ugalketa-osasunean eta sexualitatean, batez ere Mendebaldeko Afrikan, ordezkari gisa. Geroago, Ford Fundazioak Afrikan, Asian, Europako Ekialdean, Hego Amerikan eta Ipar Amerikan dituen bake- eta gizarte-justiziako munduko programen lehendakariorde izan zen.
Nazio Batuen Populazioaren Funtsa
Nazio Batuen Populazio Funtsa, (ingelesez UNFPA) Nazio Batuen agentzia espezializatua da. Nazio Batuen Batzar Nagusiaren mendeko erakundeetako bat da, eta New Yorken du egoitza.Natalia Kanem-ek zuzentzen du
Helburuak
Ugalketa-osasuneko programetan nazioarteko erakunde nagusia da, batez ere jaiotza-tasaren kontrola, familia-plangintza eta sexu-transmisiozko gaixotasunen aurkako borroka, batez ere herrialde azpigaratuetan. Emakumeari eta gazteriari laguntzeko politiketan 140 herrialdetan baino gehiagotan egiten du lan.
Bere helburua da herrialdeei laguntzea biztanleria-datuak pobrezia murriztuko duten politika eta programetarako erabiltzen, eta ziurtatzea haurdunaldi bakoitza nahi bezalakoa dela, erditze bakoitza segurua dela, gazte bakoitza hiesik gabea dela eta haur eta emakume bakoitza duintasunez eta errespetuz tratatzen dela.
Biztanleriari eta Garapenari buruzko Nazioarteko Konferentzia - 1994
1994an Kairon egindako Biztanleriari eta Garapenari buruzko Nazioarteko Konferentziak ICPDren Ekintza Programa izenekoa ezarri zuen. Dokumentu horrek biztanleriari eta garapenari buruzko azken estrategiak biltzen ditu, eta emakumeen eta gizonen oinarrizko beharrak asetzea du helburu, helburu demografikoak ezarri ordez.
Emilie Martin
Emilie Norton Martin (Elizabeth, New Jersey, 1869ko abenduaren 30a - 1936ko otsailaren 8a) matematikari estatubatuarra eta Mount Holyoke College-ko matematika irakaslea izan zen.
Biografia
Martinek Bryn Mawr College-n lortu zuen lizentziatura 1894an, matematika eta latina ikasiz. Bryn Mawr-en jarraitu zituen graduondoko ikasketak Charlotte Scotten zuzendaritzapean. 1897 eta 1898 bitartean Bryn Mawr-eko Mary E. Garrett beka erabili zuen Göttingengo Unibertsitatean ikasteko. Göttingenen Martin eta Virginia Ragsdale Felix Kleinen eta David Hilberten hitzaldietara joan ziren. Bere izena eta tesiaren izenburua 1899ko hasierako programan inprimatu bazituzten ere, bere doktoregoa. ez zioten eman 1901. urtera arte, bere tesia argitaratu zen arte.
1903an Mount Holyoke Collegeko irakasle izan zen. Gerora irakasle elkartua eta gero irakasle titularra izen zen. Doktoretza lortu bazuen ere, horrek ez zuen azkartu irakasle izateko. Zortzi urte eman zituen irakasle gisa eta hamabost irakasle elkartu gisa. Hori ohikoa zen bere garaiko emakumeentzat, askotan katedra elkartua gainditu ezinik. Martinen ikerketak 15. graduko ordezkapen talde primitiboetan eta 18. graduko ordezkapen talde primitiboetan zentratu ziren. 1904an American Mathematical Society-ren buletinaren lehen hamar liburukien aurkibidea argitaratu zuen.
Martin Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkarteko, Estatu Batuetetako Matematika Elkarteko eta Amerikako Matematika Elkarteko kidea izan zen.
Scheitenkorb
Scheitenkorb Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schauerberg
Schauerberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schankweiler
Schankweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Carl Størmer
Frederik Carl Mülertz Størmer (Skien, 1874ko irailaren 3a; Oslo, 1957ko abuztuaren 13a, bere abizena Störmer bezala agertzen dena), geofisikari eta matematikari norvegiarra izan zen, aurora polarren aditua.
Bizitza pertsonala
Carl Størmer Henrietta Mülertz-en eta Georg Ludvig Stormerren seme bakarra zen. Bere aita farmazia-kimikaria zen eta Carl jaio zenean Skienen lanean ari zen, baina geroago familia Oslora joan zen bizitzera.
Txikitatik, hasiera batean natur zientzietan, oro har, astronomian, fisikan, kimikan, geologian, meteorologian eta botanikan interesatu zen. 16 urterekin, azkenean, bere interesak matematika hutsean kontzentratu zituen.
1900ean Ada Clausonekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen.
Ibilbide akademikoa eta ekarpen zientifikoa
1892an Christianiako Unibertsitatean hasi zituen ikasketak (gaur egun Osloko Unibertsitatean). Ikasle gisa lehen urtea egiten ari zela, bere lehen argitalpena (serie trigonometrikoen baturari buruzko lana) argitaratu zuen eta lizentziatu baino lehen zazpi artikulu matematiko argitaratu zituen, arlo botanikoko artikulu labur batzuez gain.
Schauren
Schauren Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Carl Størmer
Ibilbide akademikoa eta ekarpen zientifikoa
1903tik 1946ra Cristianiako Unibertsitatean (gaur egun Osloko Unibertsitatea) matematika puruko irakaslea izan zen, 1918an sortutako Norvegiako Matematika Elkarteko lehen presidentea izanik.
Oslon irakasten hasi zen urte berean, Kristian Birkeland fisikari eta asmatzailearekin harremanetan jarri zen, garai hartan unibertsitatean ere irakasten ari zena. Birkelandek eremu magnetikoetan izpi katodoen mugimenduei buruz egiten ari zen esperimentu sorta bat erakutsi zion. Esperimentu horiek, batez ere esfera magnetizatu baten edo dipolo magnetiko baten eremuan egindakoak, halako neurri batean liluratu zuten Størmer, non matematika puruaren eremua alde batera utzi eta bere interesa auroren azterketara bideratu baitzuen. 1905ean Acta Mathematica-ren koeditorea izan bazen ere, urte horretan bertan egin zuen argitalpen bakarra Sophus Lie matematikari norvegiarrak egindako lan zientifikoen deskribapena izan zen.
Horren ordez, Lurraren eremu magnetikoko elektroien bideei buruzko hiru artikulu argitaratu zituen eta Paul Ulrich Villard-en orbita horiei buruzko esperimentuak komentatu zituen. Lan hauek gai horiei buruz argitaratutako lehen txangoak dira, handik aurrera bere lan zabalaren ardatza izango zena.
Hala ere, bere ikerketaren lehen erakusketa zabala bi urte beranduago izan zen, Genevako Archives des Sciences Physiques et Naturelles aldizkarian argitaratu zituen artikulu sorta batean (frantsesez). Jakinarazi zuten aurkikuntza nagusia "dipolo magnetiko egonkor baten eremuaren eraginean soilik mugitzen den partikula kargatu baten mugimendu-ekuazioen lehen integralak aurkitu zituela" da. Lehen integral hauek ibilbideen izaerari buruzko inferentzia baliotsuak ahalbidetu zizkion, baina soluzio osoek integrazio numerikoa beharko lukete, beraz, hainbat urte eman zituen kalkulu konplexuak egiten eta horiek antolatzen, orbita ugari aurkituz.
Gai honi buruz argitaratu zituen lanak bere ekoizpen zientifikoaren zati nabarmena izan ziren, eta 48 artikulu bildu zituen hainbat hizkuntzatan.
Størmerrek aurora polarren fenomenoen teoria matematiko bat garatu zuen. Verlet-Störmer metodoak —Elkarri eragiten dioten partikulen mugimenduaren ekuazio newtoniarren zenbakizko integraziorako— bere izena eta Loup Verleten izena dutu.
1936an Osloko Matematikarien Nazioarteko Biltzarraren osoko bilkuran (Programme for the Quantitative Discussion of Electron Orbits in the Field of a Magnetic Dipole, with Application to Cosmic Rays and Kindred Phenomena) aurkeztu zuen eta 1924an aurkeztu zuen bere teoria Toronton egindako biltzarrean (Modern Norwegian Researches on the Aurora Borealis).
Størmer Errusiako Zientzien Akademiako kidea izan zen, 1918tik "kide korrespontsala" eta 1934tik "ohorezkoa".
Sariak eta ohoreak
Elkarte zientifiko ezberdinetako kide hautatua izateaz gain, besteak beste, Eskandinaviako hainbatez gain, Londresko Errege Elkartea, Frantziako Zientzien Akademia eta Errusiako Akademia, doktore honoris causa titulua ere eman zioten. Oxford, Kopenhage eta Pariseko unibertsitateetan. 1922an Parisko Zientzia Akademiak Janssen domina eman zion. Bere meritu akademikoak aintzat hartuta, 1936an Oslon ospatu zen Matematika Nazioarteko Biltzarraren buru izan zen.
Inoiz ez zuen Nobel Saria irabazi, nahiz eta 1915 eta 1934 artean zazpi aldiz izendatu zuten sei urte ezberdinetan. Baina Suediako Zientzien Errege Akademiak beste hautagai batzuen alde egin zuen.
Scheid (Renania-Palatinatua)
Scheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scheuern
Scheuern Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scheibenhardt
Scheibenhardt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schindhard
Schindhard Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scheuerfeld
Scheuerfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schleich (Alemania)
Schleich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schloßböckelheim
Schloßböckelheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schellweiler
Schellweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schleid (Renania-Palatinatua)
Schleid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schauren (Cochem-Zell)
Schauren Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schmalenberg
Schmalenberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schmitt (Alemania)
Schmitt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schmißberg
Schmißberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schlierschied
Schlierschied Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schiesheim
Schiesheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schnorbach
Schnorbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schneppenbach
Schneppenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schneckenhausen
Schneckenhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scheidt (Renania-Palatinatua)
Scheidt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Zhong Acheng
Zhong Acheng, Ah Cheng gisa ezaguna, 阿城, (Pekin, 1949ko apirilaren 5a) gizon idazle, eleberrigile eta gidoilari txinatarra da. Dianfei Zhong kritikariaren semea da. 1979an, Ah Cheng "Izarrak" taldearen sortzaileetako bat izan zen, Txinako lehen abangoardiako mugimendu artistikoa, Wang Keping, Huang Rui, Ma Desheng, Li Shuang eta Ai Weiweirekin batera.
Obra
Bere eleberri-trilogiak ("Erregeak") arrakasta handia izan zuen "sustraiak bilatzen" literaturaren esparru berrian; joera horretan Europako eraginetik urrundu nahian idazleak Txinako tradiziora hurbiltzen dira. Achengen hizkuntza narratiboaren originaltasuna txinera klasikoaren dotorezia eta ahozko hizkuntzaren adierazgarritasunari eusteko gaitasunean datza, eta irudimena gehien deitzen duten xehetasunei arreta ematen die. Zhong Acheng ipuinen egilea ere bada, horietako asko Biandi fengliu (Beijing, Nanking 1985-86, "Bere bidea galdu") izenburupean bilduak.
Schönau (Renania-Palatinatua)
Schönau Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schmitshausen
Schmitshausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schönborn (Donnersbergkreis)
Schönborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schoden
Schoden Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schönborn (Rhein-Hunsrück)
Schönborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schömerich
Schömerich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schmidthachenbach
Schmidthachenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schöneberg (Altenkirchen)
Schöneberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schiersfeld
Schiersfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Regina Lago García
Regina Lago García (Palentzia, 1897- Mexiko Hiria, 1966) pedagogo, psikologo eta zientzialari espainiarra izan zen.
Biografia
Palentziako familia aberats batean jaioa, Palentziako Eskola Normalean Irakasle ikasketak egin zituen eta Madrilgo Irakasle Ikasketen Goi Eskolan zabaldu zituen, bere promozioko lehena izanik zientzien atalean. Fisika eta Kimikako irakasle izan zen La Lagunako Kanarietako Eskola Normalean (1924) eta, geroago, Lugoko Eskola Normaleko Matematikako irakasle (1927).
Gazte-gaztetatik politikoki eta sindikalki konprometitutako emakumea, 1921ean UGTn afiliatu zen, Sorospen Gorriko eta Emakume Antifaxisten Elkarteko kide izan zen.
1928tik 1930era, Ikasketak Hedatzeko Batzordearen beka bat lortu zuen, Genevako J. J. Rousseau institutura joateko, Psikologia Esperimentaleko prestakuntza zabaltzeko eta Suitzako Eskola Normalen funtzionamendua ezagutzeko. Itzulitakoan, Las Repúblicas Juveniles (1931) argitaratu zuen. Lugoko, Segoviako eta Palentziako Eskola Normaletatik igaro ondoren, 1934an Museo Pedagogiko Nazionalean materialen atalburu izateko oposizioa gainditu zuen. Urte berean Emakume Antifaxisten Elkartean eta Nazioarteko Sorospen Gorrian sartu zen.
Juan Comas senarrarekin batera, La práctica de las pruebas mentales y de instrucción (1933) argitaratu zuen.
1936tik 1938ra, Andereen Egoitzarako (Residencia de Señoritas) Batzorde bat izendatzean, Regina izendatu zuten batzorde horretako lehendakari, eta Maria Maeztu ordezkatu zuen. Halaber, 1938an Carabanchelgo (Madri l) Hospicio de niñas difíciles-eko zuzendaria izan zen, eta Valentziako inspektorea.
Espainiako gerra zibila amaitzean, Parisera joan zen, eta Haurtzaro Ebakuatuaren Kontseilu Nazionaleko kontseilari pedagogikoa izan zen. Erbestean jarraitu zuen New Yorken eta Mexikon. Mexikoko FETEren batzorde eragilean parte hartu zuen, zenbait urtez Elkartasun Batzordea zuzenduz eta Espainiako irakaskuntzako profesionalei lagunduz. Dirua biltzeko kanpainak egiteaz arduratu zen, premia-egoeran zeuden lankideei laguntzeko, Afrikako kontzentrazio-esparruetan atxilotuak askatzen saiatzeko eta Mexikora iristen ziren maisuen harrera eta kokapena prestatzeko. Bertako hiriburuan hil zen 1966an.
Schöndorf (Renania-Palatinatua)
Schöndorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schönbach (Renania-Palatinatua)
Schönbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schönecken
Schönecken Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schönenberg-Kübelberg
Schönenberg-Kübelberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Izumi Nakamitsu
Izumi Nakamitsu (Japonia, 1963) 2017ko martxoaren 29tik Nazio Batuetako Armagabetze Gaietako Idazkari Nagusi Albokoa da, António Guterres Nazio Batuetako idazkari nagusiak izendatuta. Aurretik, Nazio Batuen Garapenerako Programan aritu zen.
Biografia
Nakamitsuk Wasedako Unibertsitateko legeetako lizentziatura eta Georgetowneko Unibertsitateko Atzerriko Zerbitzuko Zientzietako masterra ditu.
Virginia Ragsdale
Virginia Ragsdale (1870eko abenduaren 13a - 1945eko ekainaren 4a) kurba aljebraikoetan espezializatutako irakasle eta matematikaria izan zen. Ragsdaleren aieruaren sortzaile gisa ezagutzen da.
Biografia
Ragsdale Jamestown-eko (Ipar Carolina) baserri batean jaio zen John Sinclair Ragsdale eta Emily Jane Idol-en hirugarren seme-alaba izanik. John Gerra Zibilean ofiziala izan zen, Flint Hill Eskolako irakaslea eta, geroago, estatuko legegilea.
Izumi Nakamitsu
Biografia
Kofi Annan-en garaian, ACNUR en aritu zen eta horri lotuta Jugoslavia ohian, Turkian eta Irak-en lan egin zuen. Ondoren, 1998tik 2004ra, International IDEA-n aritu zen Stockholm-on. 2005tik 2008ra Hitotsubashiko Unibertsitatean aritu zen irakasle, Tokion, eta Japoniako Kanpo Harremanetako ministroaren eta Japoniako Nazioarteko Lankidetzarako Erakundearen aholkulari ere izan zen.
Virginia Ragsdale
Ikasketak
Txikitan, Ragsdale Salem Akademian sartu zen, eta 1887an graduatu zen valedictorian aparteko diploma batekin. Ragsdale-k Greensboro-ko (Ipar Carolina) Guilford College-n ikasi zuen, non 1892an lortu zuen lizentzia. Ikasleen bizitzan aktiboa izan zen, campusean YMCA bat ezarriz, Unibertsitateko kirolak zabalduz eta Guilford-eko ikasleen Elkartearen sorreran lagundu zuen.
Izumi Nakamitsu
Biografia
2008an Nazio Batuen Erakundera bueltatu zen, eta 2012ra arte zuzendari kargua bete zuen Nazio Batuen Bakeari Eusteko Eragiketen Departamentuan. Idazkari Nagusiaren laguntzaile izateaz gain, Ban Ki-moonek, Nazio Batuetako idazkari nagusiak, aholkulari izan zuen errefuxiatu eta migratzaileen gaietarako.
Virginia Ragsdale
Ikasketak
Bere bi lankiderekin batera (Emilie Martin barne), 1897-98an atzerrian egon zen Göttingengo Unibertsitatean, Felix Klein eta David Hilberten hitzaldietara joaten. Estatu Batuetara itzuli ondoren, hiru urtez Baltimoren irakatsi zuen, harik eta Emakumeen Unibertsitate Hezkuntzaren Sustapenerako Baltimore Elkartearen bigarren beka batek Bryn Mawr unibertsitatera itzultzeko aukera eman zion doktoregoa amaitzeko Charlotte Scotten zuzendaritzapean.
Bere tesia, "On the Arrangement of the Real Branches of Plane Algebraic Curves" (Kurba aljebraiko lauen adar errealen antolamenduaz), 1906an argitaratu zuen American Journal of Mathematics- ek. Bere tesiak Hilberten 16. problemei jorratu zien, eta horretarako Ragsdalek mota jakin bateko zirkulu topologikoen kopuruaren goiko muga ematen zuen aieru bat formulatu zuen. Bere emaitza Ragsdaleren aierua deitzen da; problema irekia izan zen 90 urtez Oleg Virok (1979) eta Ilya Itenbergek (1994) kontra-adibideak atera arte.
Izumi Nakamitsu
Biografia
2017. urteko martxotik, Nakamitsu idazkari nagusiaren albokoa eta Armagabetze Gaietarako Bulegoko goi-ordezkaria izateko izendatu zuten, horrez gain genero-berdintasunaren aldeko International Gender Champions (IGC) sareko kidea da, baita nazioarteko erakundeetan ere.
Paca Blanco
Paca Blanco Díaz (Madril, 1949ko otsailaren 13a) espainiar feminista, ekologista, antifaxista, antinuklearra, antikapitalista eta pentsioduna da. Ekologistak Martxan taldearen sortzaileetakoa izan zen, eta Hipotekak Kaltetutakoen Plataformaren parte da, besteak beste.
Biografia
Francisca Blanco Díaz Madrilen jaio zen 1949ko otsailaren 13an. Aita preso politiko errepublikanoa izan zen, eta kontzentrazio-eremu batean egon zen ia hil arte. Aita hil zenean, 16 urte zituen Pacak. Bost seme-alabaren ama zela atera zuen eskola-graduatua. Unibertsitate arautura joatea gustatuko zitzaiokeen, baina ezinezkoa izan zitzaion. Harentzat, bizitza da ikasi nahi dutenei irakasten dien unibertsitatea. Asko irakurtzen zuen. Gaztetan, Marx, Troski eta Engelsen liburu debekatuak bilatzen zituen. Irakurri, eta aitak jasan behar izan zituen bidegabekeria guztiak pentsatzen zituen, baita erreformatorioetan berak ikusi eta sufritu zituenak ere. Irakurtzen zuena inguruan ikusten zuenarekin erlazionatzeko gaitasuna zen, harentzat, kulturaren oinarria. Espainiako hainbat herritan bizi izan da, eta lan-bizitza "irregularra" izandakoa. Ahal zuen tokian lan egin behar izan zuen, seme-alabak aurrera ateratzeko, lanaren kalitateari begiratu gabe.
Virginia Ragsdale
Karrera
Gradua amaitu ondoren, Ragsdalek New York hirian eta Dr. Sach's School for Girls eskolan aritu zen 1905era arte. Bryn Mawr-eko Baldwin Eskolako zuzendaria izan zen 1906tik 1911ra, eta Charlotte Scotten irakasle-laguntzailea izan zen 1908tik 1910era. Ragsdale Ipar Carolinara itzuli zen 1911n Greensboroko Woman's College-n (gaur egun Greensboro-ko Ipar Carolinako Unibertsitatea bezala ezagutzen dena) matematikako lanpostu bat onartzeko. Han egon zen ia bi hamarkadaz eta departamentuko buru izan zen 1926tik 1928ra. Eskola teleskopio bat erostera animatu zuen, eta matematika saila curriculumean estatistikak gehitzera.
1928an, irakaskuntzatik erretiratu zen amaren osasuna zaintzeko eta familiaren baserria kudeatzen laguntzeko. 1934an bere ama hil ondoren, Guilford College-n etxe bat eraiki zuen, non azken urteak lorezaintzan, altzariekin lanean, Hil zenean, bere etxea Guilford College-ri eman zion, non irakasleak, ikasle ohiak eta bisitariak ostatuz zeuden. 1965ean Guilford Grimsley Hobbs-eko presidentea Ragsdale-ren etxera joan zen bizitzera, eta harrezkero unibertsitateko presidentearen etxea izan da.
Paca Blanco
Aktibista ibilbidea
Ekologistak Martxan taldearen sortzaileetako bat izan zen. Mugimendu Iberiko Antinuklearraren, Extremadurako Antinuklear Foroaren eta Recuperar Valdecañas plataformaren parte da. Ecologistas en Acciónetik, energia-pobreziari eta energia-aurrezkiari buruzko hitzaldiak eman ditu Madrilen. Generoa eta energia taldean, Energia Eredu Berriaren aldeko Plataforman (Px1NME) eta Trantsizio Energetiko Ekofeministaren aldeko Emakumeen Sarean parte hartzen du.
Schopp
Schopp Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Paca Blanco
Valdecañasko legez kanpoko eraikuntza
2006. urtean, piraguista batzuek dei bat egin zieten Ecologistas en Acción taldekoei Tajo ibaia lehor zegoela esateko. Alarmak piztu eta turistentzako urbanizazio proiektu bat zegoela abian jakin zuten, José María Gea eraikitzaileak sustatutako luxuzko resort bat izan zena. Blanco El Gordo herrian bizi zen, Madrildik hurbil, eta han modu onean bizi zen. Berak eta bere bikotekideak etxe bat zaharberritu zuten beren eskuekin. Herri horretan urbanizazio bat eraikitzen hasi ziren legez kanpo, eta, Extremadurako Ecologistas en Acción elkartearen koordinatzaile gisa, salatu egin zuen.
2007. urtean, Ecologistas en Acción elkarteak auzitegietara eraman zuen Isla Marina de Valdecañas, (Valdecañasko Itsas Uharteko) luxuzko gune turistikoa legez kanpo eraikitzea, Extremaduran, hiru ingurumen-babeseko eremu batean eraikia (HBBE, BGL eta Natura 2000 Sarea). Extremadurako Batzordeak, orduan Juan Carlos Rodríguez Ibarra buru zuela, dekretu bat onetsi zuen Valdecañas uhartean Eskualde Intereseko Proiektu (BEP) gisa eraiki ahal izateko.
Schuld
Schuld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Paca Blanco
Valdecañasko legez kanpoko eraikuntza
2011. urtean, Extremadurako Justizia Auzitegi Nagusiak arrazoia eman zien, urbanizazioak BEP izateko beharrezko baldintzak ez zituelako, eta eraisteko agindu zuen. Batzordeak Gorenera jo zuen. 2011n, kultura-arloko pertsonek eta gizarte-mugimenduetako ordezkariek elkartasun-agiria sinatu zuten Blancorekin, agintari publikoen pasibotasunarekin izandako erasoen ondorioz. Blancok Extremadura utzi zuen 2011n, 2007az geroztik bizi zen herrian jasandako jazarpenagatik, legez kanpoko eraikuntza salatzeagatik.
2014, 2019 eta 2022an ere, zenbait epaik legez kanpo eta irregularki legeztatutako konplexu bat eraisteko agindu dute berriro.
Almaraz zentral nuklearrak
Ecologistas en Acción Extremaduratik eta Cerrar Almaraz Antinuklear Plataformak (PACA), 2008tik, ibilaldiak eta kontzentrazioak deitu zituzten Cáceresko Almaraz I eta II zentral nuklearrak ixtea eskatzeko. Zentral horien funtzionamendu-baimena 2010ean amaitzen zen, baina beste 20 urtez luzatu zen, matxura sistematikoak izan arren.
Hipotekak ukitutakoen plataforma
Valdecañasen eraikuntza salatzeagatik jasotako jazarpenagatik El Gordo utzi ondoren, Madrilera joan zen bere bikotekidearekin, garai hartan Brasilen bizi zen semearen etxera. Etxebizitza Madrilgo Etxebizitza eta Lurzoruaren Udal Enpresarena zen (EMVS). 2015etik bere egoera arautzeko eta alokairu soziala kobratzeko zain dago. Eskatzen dioten guztiaren baldintza falta duela alegatu diote. Horregatik, administrazioak okupatzat hartzen du. Ama eta alaba zaindu ditu hil ziren arte, eta minbizia duen laguna zaintzen du. 600 €-ko pentsioarekin bizi dira. Madrilgo Hipotekak Kaltetutakoen Plataformaren (PAH) parte da. "PAHn egoteari eta energia-borrokari esker, ulertu dut etxebizitza duina ez dela etxebizitza soilik, hornidurak ere badira. Energia eskubidea da, ezinbestekoa da gure bizitza garatzeko, hala nola airea, ura edo elikadura."
Ibilbide politikoa
2019an, 12. hautagaia izan zen Izquierda Unida hauteskunde-koalizioko (Madril) hauteskundeetan En Pie Municipalista (IU-MpM), Madrilgo udal-hauteskundeetarako.
Schutzbach
Schutzbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schutz (Alemania)
Schutz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schürdt
Schürdt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schornsheim
Schornsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schwabenheim an der Selz
Schwabenheim an der Selz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Basilio Sierra
Basilio Sierra Araujo (Igeldo, Donostia) Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle katedraduna da Informatika Fakultatean 1995etik, Konputazio Zientziak eta Adimen Artifiziala sailean.
Informatikan Lizentziatua (1990), Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia Masterra eta Informatikan Doktorea (2000). Gaur egun Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldeko (RSAIT) burua da. Bere ikerkuntza arloak robotika, ordenagailu bidezko ikusmena eta ikasketa autonomoa dira bereziki, burutzen duen lana roboten autonomia areagotzeko helburua duelarik.
Bertso zalea eta pala-jokalaria ere bada.
Irakaslea
2010etik irakasle katedraduna da eta 2022an bere saileko idazkari akademikoaren karguan aritzen da. Hainbat irakasgaitan izan da irakaslea, esaterako, Konputazio-zientzien metodo matematikoak, Matematika diskretua eta Aljebra.
Ikerlaria
2000n defenditu zuen doktore-tesian Sailkapen gainbegiratua ikertu zuen, Pedro Larrañaga irakaslearen zuzendaritzapean. Sailkapen gainbegiratua datu batzuek duten kategoria bereizten saiatzean datza edo ezaugarri jakin batzuetatik abiatuta objektu edo kasu bati dagokion klasea asmatzea da helburua. Horretarako, erabakitzen duen sailkapen-eredu bat sortzen da. Eredu hori aditu batek zuzenean eman dezake, edo ikasi automatikoki, hainbat kasu adibide dituen datu-base batetik abiatuta, automatikoki ekiteko. Tesian ikaskuntzarako sare bayesiarretan oinarritutako paradigma berri batzuk aurkeztu zituzten. Enpirikoki frogatu zituzten metodo haiek, emaitza onak lortu zituzten medikuntzako edo finantza-munduko datu errealekin. Gaur egun Informatika Fakultateko Robotika eta Sistema Autonomoen taldea (RSAIT) koordinatzen du Elena Lazkano irakaslearekin batera. Talde honek robot mugikorrak, robotika soziala eta ikasketa automatikoa uztartuz lan egiten du. Beren robotak martxan erakusten dituzten hainbat bideo eskaintzen dituzte. Hainbat ikerketa-proiektu zuzendu ditu eta horietan parte hartu du, eta ikerketaren arloko enpresekin eta zentroekin kontratuak ere izan ditu.
Beste ikergai hauek ere lantzen ditu: Hurbileneko bizilagunaren algoritmoa, Algoritmo genetikoak, banaketa-algoritmoen zenbatespena, Sare bayesiarrak, Medikuntzako aplikazioak eta Ikasketa automatikoa eta datu-meatzaritza, oro har.
15 doktorego tesi baino gehiago zuzendu ditu.
Ikasketa automatikoa eta Hizkuntzaren prozesamendua
Iñaki Alegria eta Olatz Arregi rekin batera zuzendu zuen Ana Zelaiaren tesian lehen urratsak egin zituzten euskararako hizkuntzaren prozesamendua eta Ikasketa automatikoa uztartzeko. Tesiaren izenburu osoa hau izan zen: "Latent semantic indexing eta ikasketa automatikoa hizkuntzaren prozesamenduaren arloan: testu-sailkatzea, hitzen adiera-desanbiguatzea eta korreferentzia-ebaztea svd bidezko dimentsio murrizketa eta multi-sailkatzailea konbinatuz".
Robot bertsolariak
BertsoBot robot bertsolaria da, Ixa taldearekin eta Aholab taldearekin batera garatzen zuten proiektua. Bertsolaritza euskal kulturaren adarra da, abestuz, errimatuz eta neurtuz egiten den berbaldia. Bertsolaritzak batean biltzen ditu robot adimenduna garatzeko beharrezkoak diren hainbat abilezia, hala nola: ahots-seinalearen ulermena, ordenagailu bidezko ikusmena bertsolariak eta oholtza gaineko beste ezaugarriak ezagutzeko, nabigazioa, elkarrekintza publikoarekin, gorputz-espresioa, etab. Erronka berria bihurtu zen taldearentzat robot bertsolaria garatzea. 2013an saio bat prestatu zuten. Galtxagorri eta Tartalo robotek euren lehen plaza egin zuten, EHU-ko Gipuzkoako Campuseko gelategiko portxetan. Andoni Egaña, Felix Zubia, Maialen Velarde eta Oier Lakuntza bertsolariak lagun hartuta, ordu erdi pasatxoko bertso-saioa egin zuten.
Handik lau urtera ”Bertsobot: Gizaki-Robot arteko komunikazio eta elkarrekintzarako portaerak” izenburuko doktorego-tesia aurkeztu zuen Aitzol Astigarraga informatikari bertsozaleak. Elena Lazkano eta Basilio Sierraren zuzendaritzapean.
Schwall
Schwall Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Alderdi Piraten Internazionala
Alderdi Piraten Internazionala (PPI, Pirate Parties International) Alderdi Piraten mugimenduaren nazioarteko konfederazioa da. 2010ean sortu zen ofizialki PPIren kongresuan, Bruselan (Belgika). Alderdiek ahaleginak egiten dituzte egile-eskubideei eta patenteei buruzko legeak aldatzeko.
Helburuak eta egitura
PPIren estatutuen helburua hau da: "mundu osoko alderdi piraten arteko komunikazioa eta lankidetza ezartzen, bultzatzen eta mantentzen laguntzea."PPIren helburuak dira, halaber, pirata-mugimendua ezagutaraztea, zabaltzea eta bateratzea, koordinazioaren eta informazio-trukearen bidez, eta Alderdi Pirata berriak sortzen laguntzea.
Alderdiak ahaleginak egiten ditu egile-eskubideei eta patenteei buruzko legeak aldatzeko. Programak pribatutasunerako eskubidea indartzeko laguntza ere eskaintzen du, bai Interneti bai eguneroko bizitzari dagokienez, eta Estatuko administrazioaren gardentasuna ere bai.
Bi presidentekide dituen batzorde batek gobernatzen du PPI. Politika, gobernua eta afiliazio-eskaerak PPIren batzar nagusiaren ardura dira, eta urtean behin bildu behar dira gutxienez.
Historia
Historiako lehen Alderdi Pirata Suediako Piratpartiet izan zen, 2006ko urtarrilaren 1ean sortua. Ondoren, beste talde edo alderdi politiko batzuk eratu ziren Alemanian, Austrian, Danimarkan, Espainian, Finlandian, Irlandan, Herbehereetan eta Polonian. 2007an, alderdi horietako ordezkariak Vienan (Austria) izan ziren, aliantza bat osatzeko eta 2009ko Europako Parlamentuko hauteskundeetarako ekintzak planifikatzeko. Orduan, beste hitzaldi batzuk izan ziren 2008an Berlinen eta Uppsalan, non "Uppsalako Adierazpena" idatzi baitzen hauteskundeetarako oinarrizko plataforma eratzeko.
2008ko irailean, Andrew Norton PPI kolektiboaren koordinatzaile izendatu zuten. 2009ko abuztuan karguari uko egin zion eta Patrick Mächler eta Samir Alliouiren esku geratu zen.
2010eko apirilaren 18an, ofizialki sortu zen Alderdi Piraten Internazionala Bruselan PPIren Kongresuan, apirilaren 16tik 18ra.
2010eko urrian, Piratas de Cataluña ofizialki erregistratu zen PPIn, nahiz eta oraindik ez den agertzen PPIren webguneko kideen zerrendan.
Mundu osoko pirata-mugimendua
Suediatik kanpo, badira alderdi piratak 40 herrialdetan baino gehiagotan, Suediaren ekimenean oinarrituta.
Schwarzen
Schwarzen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Schwanheim (Renania-Palatinatua)
Schwanheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dobbs Jackson Women's Health erakundearen aurkako auzia
Dobbs Jackson Women's Health Organizationen aurkako auzia, Estatu Batuetako Gorte Gorenak 2022ko ekainaren 24an eman zuen epai historikoarekin amaitu zen auzi judizial bat izan zen. Epai horretan, Auzitegiak dio Estatu Batuetako Konstituzioak ez duela abortatzeko eskubiderik aurreikusten, eta bertan behera utzi zituen Roe v. Wade (1973) eta Caseyren aurkako Planned Parenthood (1992) kasuak. AEBetako Auzitegi Gorenak bertan behera utzi du abortu eskubide konstituzionala. Ondorioz, aurrerantzean, estatu bakoitzak izanen du auziaren gainean erabakitzeko eskumena, eta litekeena da herrialdeko estatuen erdietan baino gehiagotan abortua debekatzea ala haurdunaldia eteteko aukerak murriztea.
Gertaera
Iragarrita zegoen, baina kolpea izugarria izan da: Roe v. Wade abortu eskubidea bermatzen zuen 1973ko aurrekaria bertan behera utzi du Gorenak. Bost epailek bozkatu dute Roe v. Wade baliogabetzearen alde, eta lauk kontra —hiru epaile aurrerakoiekin batera bozkatu du magistratu kontserbadoreetako batek—. Errepublikanoen esku dauden 25 estatutan gutxienez abortua debekatuta edo oso murriztuta egongo da aurki, eta, horietako hamahirutan, trigger law izenekoak: orain artean ezartzerik ez zuten baina Gorenak aukera eman bezain laster indarrean sartuko ziren abortuaren aurkako legeak. 36 milioi emakume bizi dira estatu horietan, eta beste dozena bat estatuk iragarri dute datozen asteetan onartuko dituztela abortua legez kanpo uzteko neurriak.
Erreakzioak
Auzitegi Gorenak abortu eskubide konstituzionala ezabatu eta berehala, herrialdean hedatu ziren manifestazioak eta elkarretaratzeak. Jendetzarik handienetakoa Auzitegi Gorenaren atarian bertan eta inguruko kaleetan bildu zen, Washington hiriburuan, egun osoko protestan. Milaka lagunek egin zuten protesta, AEBetako beste 500 hiritan, bestetik. Zutitu, egin borroka eta eutsi izan zen mobilizazio horietan gehien entzundako leloetako bat.
«Lur jota gaude. Auzitegiak esan digu ez dagoela berdintasunik, ez dugula gure gorputzen kontrolik. 50 urteko aurrekaria kentzea izugarria da; milioika emakumeri eragingo die», esan zuen malkoei eutsiz Alexis McGill Johnson Planned Parenthood elkarteko zuzendariak.
Joe Biden presidentearen erantzuna
Joe Biden presidenteak esan zuen abortu eskubiderik gabeko estatuetako emakumeek beste estatu batzuetan eten ahalko dutela haurdunaldia, eta botikak eskueran izatea ere babestuko duela erantsi zuen, «bai abortuetarako, bai antisorgailuetarako». Dena dela, Auzitegi Gorenaren erabakiaren ondorioetako bat «amen heriotza tasa igotzea» izango dela aitortu zuen. «Muturreko ideologia» baten ondorio zela esan zuen Bidenek: «Inoiz egin ez dena egin du auzitegiak. Berariaz kendu du estatubatuar askorentzat oinarrizkoa den eskubide konstituzional bat».
Intimidad
Intimidad euskal telesail dramatikoa da, Txintxua Filmsk Netflixentzat egina. Ingelesezkoa ez den Netflixeko telesailen artean gehien ikusi zena izan zen mundu osoan, ekainaren 13tik 19rako astean: 30,2 milioi orduz ikusi zuten Netflix plataformaren erabiltzaileek. Bigarrenak —Our Blues hegokorearra— izandako orduak halako bi.
Sinopsia
Etorkizun oparoa izango duen politikari buruzko sexu-bideo bat da istorioaren ardatza, prentsara bidalia. Hori dela eta, lau emakumek bizitza publikoari eta pribatuari dagokienaren arteko marra mehea zapaldu beharko dute.
Bugatti Type 57 SC Atlantic
Bugatti Tipo 57 Coupé Atlantic, Type 57 SC Atlantic izenez ere ezaguna, Jean Bugattik diseinatutako eta 1936tik 1938ra merkaturatu zen coupé luxuzko bat izan zen. Atlantic-a historiako lehen supera-autoa dela esan ohi da. Beste "57" autoek bezala, autoak 3257 cm³ lineako 8 zilindro batekin hornituta zegoen eta horrek, Roots gainkargagailu batek gainkargatuta, 210 km/o-ra bultzatzen zuen, garai hartako abiadura oso handia.
Atlantic autoaren gorputza, aluminioz egina, Type 57 originala baino baxuagoa zen eta gidariaren eserlekua atzealdetik hurbil zegoen.
Aleak
Lau unitate soilik egin ziren. Bat Jean Bugattik berak beretzat hartu zuen, beltza, La Voiture Noir izenez ezaguna izan zena: II. Mundu Gerran galdu zen.
Egindako jatorrizko lau haietarik bi ale baino ez dira geratzen osorik 21. mendean. Bi autoetako bat 1988an saldu zioten Ralph Lauren diseinatzaile estatubatuarrari. Bestea, n.57734 zenbakiaz identifikatua, egin zen 1936an Victor Rothschild bankariarentzat eta 2010ean enkantean saldu zitzaion Mullin Automotive Museum delakoari, 30/40 milioi dolarretan, historiako bigarren auto garestiena salmenta batean. Ale hori Guggenheim Bilbao museoa n egon zen ikusgai 2022ko erakusketa batean.
Schwarzerden
Schwarzerden Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Giza Garapenaren Txostena
Giza Garapenari buruzko Txostena (ingelesez, HDR) Giza Garapenaren Indizeari buruzko txostena da, Garapenerako Nazio Batuen Programaren Giza Garapenari buruzko Txostenaren Bulegoak argitaratua.
Schwarzenborn
Schwarzenborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Giza Garapenaren Txostena
Historia
Mahbub ul Haq ekonomialari pakistandarrak eta Amartya Sen Nobel saridun indiarrak kaleratu zuten txostena 1990ean.
2010eko Giza Garapenaren Txostena
Giza Garapenaren 2010eko Txostenak hiru indize berri aurkezten ditu. Txosten berrian, halaber, indizeak kalkulatzeko metodologia aldatu zen metodo estatistiko hobeak erabiliz, eta parametro berriak ezarri ziren hazkundea eta garapena epaitzeko.
2020ko giza garapenari buruzko txostena
2020ko txostenak dio giza presio ikaragarriak sortu direla garai geologiko berri batean, Antropozenoan edo Gizakien Aroan. Hala, txostenak indize berri bat sartu du presio horien berri emateko: Presio bidezko Giza Garapenaren Indizea (PHDI), herrialde baten karbono dioxidoaren emisioak eta aztarna materiala barne hartzen dituena. Txostenaren hitzaurrean, NBGPko administratzaileak, Achim Steinerrek, esan zuen: "gizakiek inoiz baino botere handiagoa dute planetan. Etete-tenperaturen eta desberdintasunaren espiralaren (COVID-19) ondoren, bada garaia botere hori erabiltzeko aurrerabide gisa ulertzen duguna birdefinitzeko, non gure karbono- eta kontsumo-aztarnak ez baitaude ezkutatuta".
Oso garatuta zeuden herrialde aberats asko erori egin ziren ingurumenean zuten eraginaren ondorioz; esaterako, Estatu Batuak, 45 leku jaitsi baitziren. Aldiz, aztarna arinagoak dituzten herrialdeek, hala nola Costa Ricak, Moldovak eta Panamak, indizea 30 bat lekutan igotzen dute.
Dangsin eolgul ap-eseo
Dangsin eolgul ap-eseo (Zure aurpegian) 2021eko Hong Sang-soo hegokorear zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Argumentua
Emakumezko aktore beterano baten bidea kontatzen du: jaioterrira itzuliko da, ahizparen etxera. Zinemagile gazte batek, berriz, bere proiektuan lan egiteko eskatuko dio. Hasieran, aktoreak ezezkoa emango dio. Baina Seulgo erdialdean elkartuko dira, elkarrekin mozkortu, eta euria erruz hasiko da...