cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arteta (Ezporogi)
Historia
Handik gertu, Getadarrerantz, San Salbatore baseliza zegoen. 1858 (23 biztanle), 1887 (14), 1920 (18), 1930 (7), 1940 (9) eta 1950eko (biztanlerik gabe) populazio-izendegietan bakarrik agertzen da. Sabaitza, Usunbeltz, Getadar, Julio, Loia, Gardalain eta Irangoitirekin Getadar izeneko Nafarroako Baso Ondarearen finkak 3465 Ha ditu (basoko pinua eta basoberritzeko larizioa, haritza).
Ambophthalmos magnicirrus
Ambophthalmos magnicirrus Ambophthalmos generoko animalia da. Arrainen barruko Psychrolutidae familian sailkatzen da.
Xermaménil
Xermaménil Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Xermaménil udalerrian erroldatutako biztanleak 516 ziren. Familiak 181 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 181 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 181 etxebizitza nagusietatik 160 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 157 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 116 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 344 ziren, horien artean 268 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 268 pertsona aktiboetatik 247 lanean zeuden (126 gizon eta 121 emakume) eta 21 langabezian zeuden (5 gizon eta 16 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Xermaménil udalerrian 193 unitate fiskal zeuden, 557 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.352 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Txernikovita
Txernikovita fosfato motako minerala da eta meta-autunita taldearen kidea da.
Xermaménil
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Xermaménil udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Txernikovita
Ezaugarriak
Txernikovita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Xermaménil
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pariseko Iñigez-Abarka jauregia
Pariseko Iñigez-Abarka jauregia edo Pariseko jauregia Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Alde Zaharran kokatutako XVI. mendeko jauregi bat da. Pizkundar estiloa ditu.
Historia
Beheko solairua harlanduzkoa da, eta atetzar dinteldua du; goiko aldea, berriz, adreiluzkoa. Lehenengo solairuan balkoi bat dago, palomilla bihurrituen gainean balaustrada duena, eta goiko aldean galeria bat, zirkuluerdiko bost arku txaranbeldurekin eta zurezko teilatu-hegal batekin, harburu begetalak eta pinjante esekiak dituena.
Ander Lafuente
Ander Lafuente Aguado (Santurtzi, 1983ko otsailaren 18a-) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da. Puntaerdi moduan aritzen zen.
Estatistikak
''2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.''
Harrison konderria (Mississippi)
Harrison konderria (Harrison County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gulfport and Biloxi da. 2010eko zentsuaren arabera 187,105 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Harrison konderriak 252,827 kilometro koadro ditu. Horietatik 104,163 ura dira. Beste 148,664 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 74,01 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 187,105 pertsonetatik 135,678 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 9,937 dira. 40,975 beltzak edo afroamerikarrak. 719 amerikar natiboak ziren eta 227 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5,258 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 214 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4,034 pertsonek kokatzen zuten.
Bizkaia (Nafarroa)
Bizkaia Euskal Herriko ibar bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 50,2 kilometrora. Altuera 456 eta 1025 metro artekoa da, eta 39,96 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Bizkaia ibarra Nafarroa Garaiko ibar garrantzitsuena da, despopulatzeari dagokionez. Morionesek izan ezik, bertako herriek ez dute XX. mendetik bizirik iraun. Morionesek bost biztanle besterik ez ditu. Ezporogi udal-barrutian dago, eta lurralde ezezaguna da biztanle gehienentzat, Oibar ibarreko gainerako barrutitik kanpo baitago. Izan ere, ibarra zeharkatzen duen errepide bakarra 2 kilometrokoa da, Moriones eta Zare pareko udalerria lotzen dituena, eta antzinako herri batzuek ez zuten ez argirik ez ur korronterik izan. Gaur egun, ibarra gehiena Nafarroako Gobernuaren jabetzako finka pribatua da, eta ibarraren azalera osoa pinu beltzez birlandatu da.
Bertako biztanleak bizkaitarrak dira. Ibarburua Moriones herria da.
Izena
Bizkaia beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Juan Jesus Recalde Recalde, ''La Bizkaia de Navarra. Memorias de un valle en silencio bere liburuan, Bizkai'' hitza bizkarretik dator, hau da, bizkarrezurra, bizkarra edo lekurik goiena. Kasu honetan muino bati buruzkoa izan liteke, eta ibar honen idiosinkrasiak, hainbat muinoz inguraturik dagoenak, logika ematen dio teoriari. Gainera, ibarra zeharkatzen duten erreketako batek izen bera du.
Koldo Mitxelenak dioenez, adirudi garai batean bizkai izena izan dela toponimian duen hedapenaren arabera, eta agian leku garaiak izendatzen zituen. Arnaut Oihenartek izena ematen du, nahiz eta bere hitzak anbiguo samarrak diren: «Bizkaia: lurralde menditsu eta malkartsua irudikatzen du». Agian ibar proportzioa onar daiteke: ibar - ibai, bizkar - bizkai.
Bizkai izena Erronkaribarrarentzat eta Lapurdikoarentzat da, eta izen hori duten mendien eta mendixken kopurutik ondorioztatzen da. Adibidez, La Bizkaia, Taxoareko mendilerroaren toki bateko izena. Zonaldean, berdin deitzen da El Cerro eta La Bizkaia herrien arabera. Patxi Salaberri bizkai izenarentzat sierra (mendilerro) ahots erromantzearen euskal ordezkaria da.
Bizkaia herrialdea ez bezala, Nafarroako Bizkaiak "-a"-ri eusten dio une oro, artikulu gisa jarduten baitu: Bizkaiako, Bizkaian, Bizkaiaren, Bizkaiari...
Armarria
Bizkaiko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Bizkaiko banderak Bizkaiko armarria dauka hondo gorri baten gainean.
Ezaugarriak
Ez dira gorde, eta, ondorioz, ez dira ezagutzen Bizkaia ibarraren ikur adierazgarriak. Hala ere, Bizkaia ibarra eta Ageza kontzejua biltzen dituen Ezporogi udalerriak armarri bat erabiltzen du, non zuhaitz berde bat ageri den hondo hori baten gainean. Beharbada, Bizkaiko armarri ibarra izan daiteke, baina Agezak ere erabiltzen duenez, Agezakoa izan liteke.
Geografia
Bizkaia ibarra Oibar ibarrean dago, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.
Klima eta landaredia
Bizkaiko klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.
Bizkaiko basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.
Estazio meteorologikoa
Bizkaia ibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Oibar pareko ibarreko Oibar udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 556 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Banaketa
Hauek dira Bizkaia ibarreko 12 herriak:
Sorrera
Historiaren Errege Akademiaren Hiztegiak, 1802an, aipatzen zuen inguru horretan zeuden herri guztiak Bizkaia ibarrekoak zirela, baina Oibar ibarreko Bizkaia izena ematen zion bere hiztegi geografiko-historikoan. Beraz, ez zion kategoria berezirik ematen Oibar ibarretik. Hala ere, Juan Jesus Recaldek bere liburuan jasotzen duenez, 1842ko apirilaren 23an erakunde administratibo independente gisa agertzen da, las Vizcayas ("Bizkaiak") hamabi liberako ekarpena egiten baitiote erresumari etxebizitzen bilketan. Dirudienez, argi dago harreman estua dagoela Oibar ibarrekin, askotan haren parte izan baita.
Terminoaren agerpenari dagokionez, 924. urteko Ibn-Idhariren kronika aipatzen da José María Lakarraren Estudio de Historia de Navarra lanean. Bertan honako hau jasotzen da: "Al-Nasirrek bere tropak inoiz sartu ez ziren lekuetatik zeramatzala, gazteluak erre zituen, etxebizitzak hondatu zituen, harik eta Bizkaiko herrixkara iritsi zen arte (Bachkunsa izena du), bertako kristaua baitzen jatorriz, eta etxe guztiak suntsitu ziren, eta aurkitu zen guztia erre zen". Kristaua aipatzean, Antso I.a Gartzeitz aipatzen du, jatorriz ibarrekoa zena. Aurrerago, eta Juan Jesus Recalderen obran jasotzen den bezala, izena zenbait zatitan agertzen da, hala nola 1571. urteko vecinos foranos del lugar desolado de Gardelayn que es en la Vizcaya de la valle de Aybar (Gardalaingo leku hondatuko bizilagun foranoak, Oibar ibarreko Bizkaian) edo 1589. urteko en el lugar desolado de Yrangot que es en la Vizcaya de la val de Aybar (Oibar ibarreko Bizkaian dagoen Irangoiti leku hondatuan). Haietan, isolamendu hitza agertzen da, eta horren zantzuak ematen ditu. Izan ere, Florentzio Idoate Iragik egindako azterlanean 1534 eta 1800 urteen artean Nafarroan bizi ziren biztanleen eta despopulatuen zerrenda ematen da, eta Bizkaiko herriak desolatuen multzoan sartzen dira.
Ezaugarri orokorrak
Ibar honen berezitasunetako bat da bertako biztanleak etxejabeak eta errentariak zirela, ez baitzegoen inor beren lurren eta etxeen jabe zenik. Herri hauek, beraz, bertan bizi ez ziren nobleenak ziren, eta lurra modu iraunkorrean lantzen zen, errentariak baitziren eta ohikoa baitzen biztanleak herri batetik bestera mugitzea kontratua amaitzen zenean. Juan Jesus Recaldek dio pobreak eta marjinalak zirela, eta euren jarduera ekonomiko nagusia abeltzaintza eta nekazaritza zela. Hala ere, kaparetasun pribilegioak dituzten bost jauregiren existentziari buruz ikertu da; izan ere, badirudi haien historia gatazkaz eta auziz beteta dagoela XV. mendetik XX. mendera arte. Gainera, isolamendua eta pobrezia ez ziren oztopo izan izaera alaia garatzeko; izan ere, koplak gitarra eskuan abestuz komunikatzen ziren, eta poesia askotan ikusten zen zentzu artistiko handia zuten, Recalderen arabera. Isolamenduaren ondorioz, biztanleek erabiltzen duten hizkera berezia da, ''La Bizkaia de Navarra. Memorias de un valle en silencio, hain erabiliak ez diren ahotsen hiztegi bat dauka, non achun (asun) edo zimitorio'' (hilerri) bezalako hitzak agertzen diren.
Despopulatzea
Bizkaia ibarraren ezaugarriek, ikus haren isolamendua, pobrezia edo lurrekiko eta etxeekiko jabetza eza, eragin dute bailara honen despopulatzea. Argindarra eta ur korrontea ezin izan ziren iritsi herriek 8 edo 9 etxe baino gehiago ez zituzten gune batera, eta, beraz, pixkanaka, hustu egin zen. Juan Jesus Recaldek dioenez, Nafarroako Foru Aldundiak 1944an Arteta, Julio, Getadar eta Usunbeltz herriak erosi zituenean gertatu zen nolabait despopulatzea. Horrek besteak jendez hustera bultzatu zituen, 1960tik 1969ra bitartean guztiak saldu zituzten arte. 1965ean Sabaitzako azken bizilagunak Iruñea hiriburura joateko erabakia hartu zuen, ibarra erabat hutsik utziz.
XXI. mendean, oraindik populatuta zegoen herri bakarra Moriones zen, nahiz eta 2021ean 5 biztanle baino ez dauden. Jenderik gabeko ibar honen figurak bertako biztanleen ondorengo askoren interesa piztu du, eta horregatik jaso dira leku horren memoria aldarrikatzeko hainbat ekimen.
Juan Jesus Recaldek 2020an argitaratu zuen ''La Bizkaia de Navarra. Memorias de un valle en silencio''. Bertan, Bizkaia ibarra osatu zuten herri guztien historia eta bizimoduak jasotzen ditu, eta lurralde horietan bizi izan ziren bizkaitarren belaunaldia aztertzen du. Bere ondorengoek, bere aitaren amona Julion jaio baitzen, eta bertako historiarekiko zaletasunak, Bizkaiari buruzko lehen obra egitera bultzatu dute, bere oroimena gordetzeko asmoz. Horrez gain, ibarrari eskainitako zenbait abesti eta kopla daude, eta horien artean Jesus Aiesak konposatutakoa nabarmentzen da, Bizkaia.
Ageza pareko herrian Bizkaia Ibarreko Oroitzapen Museoa eraiki da, bizilagunen laguntzarekin eta Ezprogiko Udalaren eta Agezako kontzejuaren babesarekin. 2021eko udaberrian inauguratuko da, eta Agezako harrizko biltegi zaharrean egongo da. Gainera, sorkuntza lana Manu Navallas Juan zangozarrak egin du. Museoaren babesa Eugenio Lecumberri Seviné buru duen Bizkaiko Lagunen Elkartearen eraketatik etorri da, Gardalain herrian sustraiak dituena.
Demografia
biztanle zituen Bizkaia ibarrak.
Ekonomia
Ibar honetan ez dago ekonomiarik, oso despopulatuta baitago. Izan ere, bizi den herri bakarra den Morionesko 5 biztanleetatik, inor ez da lanean ari.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Bizkaia ibarra atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Bizkaia ibarra ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Bizkaia ibarra eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %16,70k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 16,13k eta 2018n % 6,70k.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Maresquel-Ecquemicourt
Maresquel-Ecquemicourt Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maresquel-Ecquemicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 853 ziren. Familiak 360 ziren, horien artean 101 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 66 bakarrik bizi ziren emakumeak), 112 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 50 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 414 etxebizitza zeuden, 368 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 392 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 368 etxebizitza nagusietatik 290 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 85 etxek lau zituzten eta 225 etxek bost zituzten. 283 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 196 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 123 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 542 ziren, horien artean 341 aktiboak ziren eta 201 inaktiboak ziren. 341 pertsona aktiboetatik 292 lanean zeuden (168 gizon eta 124 emakume) eta 49 langabezian zeuden (24 gizon eta 25 emakume). 201 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Maresquel-Ecquemicourt udalerrian 361 unitate fiskal zeuden, 865 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.849 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Maresquel-Ecquemicourt udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paula Hawkins
Paula Hawkins (Salisbury, 1972 ko abuztuaren 26a) zimbawe n jaiotako kazetari eta idazle britainiarra da. The Girl on the Train eta Into the water eleberrien idazlea da.
Ibilbidea
Paula Salisbury, Rhodesia hirian (Gaur egun Harare, Zimbabwe) jaio eta hazi zen. Bere aita ekonomia irakasle eta kazetari ekonomikoa zen.
Hawkins, 1989 an Londresera bizitzera joan zen, 17 urte zituela. Oxfordeko unibertsitatean filosofia, politika eta ekonomia ikasi zuen. The Times egunkarian lan egin zuen ekonomia atalean kazetari gisa eta geroago, autonomo gisa, zenbait argitalpenetarako. Baita ere, emakumeen aholkularitza ekonomikorako The Money Goddess liburua idatzi zuen.
2009an, Paula Hawkinsek eleberri erromantikoak idazteari ekin zion Amy Silver izenpean. Idatziriko eleberrien artean ezagunena Confessions of a Reluctant Recessionista da.
2015ean The Girl on the Train eleberria idaztean, bere lanen tematika erabat aldatu zuen, azken hau misterio eta dramaren ingurukoa baita. Eleberri honek arrakasta handia izan zuen.
The Girl on the Train
The Girl on the Train eleberri ospetsua,misterioz beterik dago. Bertan, indarkeria matxista edo alkoholaren neurrigabeko kontsumoa bezala gaiak jorratzen ditu. Eleberri honek, arrakasta komertzial oso handia izan zuen.
Eleberri hau idazten sei hilabete iraun zuen, tarte hortan Hawkinsek bere bizitzako denboraren zati handi bat honi eskainiz. Eleberria idatzi bitartean, zailtasun ekonomiko handiak bizi zituen eta lan hau amaitu ahal izateko bere aitari mailegu bat eskatu behar izan zion.
2016an, Tate Taylorrek The Girl on the Train filma egin zuen, Paula Hawkinsek idatzitako eleberriko pasarteetan oinarriturik.
Aitortzak
The Girl on the Train eta Into the Water lanak Goodreads Choice Award sariarekin saritu zituzten 2015 eta 2017 an misterio eta suspense atalean. Horrez gain, 2016an BBC k emakume eraginkorrenetakoen artean aukeratu zuen.
Steve Erkiaga
Steve Erkiaga, artistikoki Steve Erquiaga, Estatu Batuetako San Frantzizkon jaiotako gitarjole eta musikari ezaguna da. Haren familiak jatorri euskalduna du. Haren melodiak, bestetik, film eta telebista-sail desberdinetan agertu da. Musikari askorekin kolaboratu du baita ere, besteak beste, Bobby McFerrin, Joe Henderson, Les McCann, John Scofield, David Byrne, The Turtle Island String Quartet, Paulo Bellinati, Jim Nichols, Andy Narell eta Paul McCandless. Berkeleyko Jazz Kontserbatoriaren irakaslea da. Haren estiloa jazz-fusioan kokatzen da. EITBrako Boulevard saiorako sintonia prestatu zuen.
Musika bildumak
Album kolektiboetan sarritan hartu du parte. Hemen album horiek eta haietan Erkiagak interpretatutako gaiak biltzen ditugu:
Helmut Jahn
Helmut Jahn (Zindor, Nurenberg, Alemania, 1940ko urtarrilaren 4a - Campton Hills, Illinois, 2021eko maiatzaren 8a) alemaniar jatorriko estatubatuar arkitektoa izan zen.
Biografia
Municheko Technische Hochschule eskolan arkitektura ikasi eta gero, Estatu Batuetara joan zen doktoregoa egitera. Myron Goldsmithekin eta Fazlur Kahnekin ikasi zuen han, garaiera handiko egituretan adituak ziren bi teknikariekin. Tesia egiten ari zela C.P. Murphy Associates enpresan hasi zen lanean. 1973an Helmut Jahn enpresa horren lehendakariorde eta Estudioen eta Diseinuen zuzendari izendatu zuten. Proiektu ugaritan lan egin zuen, eta horrek ospe handia eman zion Estatu Batuetan eta atzerrian. American Institute of Architectsen kide egin zen eta 1977an Who´s Who in Americaren berrogeigarren edizioan parte hartzera gonbidatu zuten.
1980an Indianako Saint Mory´s Collegeko Arte Ederretako sailak honoris causa doktore titulua eman zion. Ordurako 15 bat eraikin eginak zituen, Chicagoko Xerox Center, bere lanik garrantzitsuenetakoa, besteak beste. 1980an Estatu Batuen ordezkari izan zen Veneziako Bi Urtekoan, eta Who´s Who in Technology Todayren bosgarren ediziorako hautatu zuten.
1975etik aurrera berrogeita hamar sari inguru irabazi zituen bere proiektuengatik, eta bere lanaren erakusketa ugari egin zituen mundu osoan zehar. Irakaskuntzan ere aritu zen, Harvardeko Unibertsitatean 1981ean eta Yalekoan 1983an, esate baterako.
Lars von Trier
Iratxe Fresneda EHUko irakasleak Trier-ren filmografia aztertuta ondorioztatu du Lars von Trierrek emakumezko pertsonaiak erabiltzen dituela zinema akademikoaren moldeen kontra matxinatzeko.
Biografia
Lars von Trier 1956ko apirilaren 30ean jaio zen Kopenhagen (Danimarka).
Von Trier zinezaleen artean hezi zen. 11 urte zituela lehen kamera lortu zuen, Super 8 bat; honekin, lagunak filmatzen zituen eta Kopenhageko zine eskolan sartu zen 1980ko hamarkadan. 1981 eta 1982an, bere ikasle garaiko filmek hainbat sari jaso zuten Municheko Zinemaldian.
Dogma 95en sortzaileetako bat da, ahalik eta efektu berezi gutxien erabiliz, istorio sinesgarriagoak sortu nahi dituen mugimendu zinematografikoa.
1983an zine eskolan graduatu ondorengo lehen filma Forbrydelsens Element (Krimenaren elementua) izan zen, 1984an. Cannesko Zinemaldian deigarri gertatu zen eta saria jaso zuen arrakasta teknikoagatik.
Von Trierrek “von” itsatsi zion izenari Gert Fredholm irakasleak zur eta lur utzi zituenean bera eta beste hainbat ikasle, muntaien gelan, gauez, ixteko ordua zela gogorarazi zienean; ikasleek errieta eginez erantzun zioten bere onetik atera arte. Isekei honela erantzun zien:
Kopenhageko burgesen seme-alabei egiten zien erreferentzia esaldi horrekin eta, ondoren, euren abizenen aurretik “von” jartzeko zirikatu zituen, horrela mundu guztiak ezagutuko baitzituen. Larsen ikaskideek ez zioten kasurik egin, baina Erich von Stroheim eta Josef von Stemberg zuzendari ezagunekin zerbait komunean edukitzeak erakarri egiten zuen Trier, eta izena aldatzea erabaki zuen.
Lars von Trierrek bere Europa Trilogiarekin jarraitu zuen 1987an, Epidemic filmarekin. Film hau zine zuzendari bati buruzkoa da –berak antzeztua-, zeinaren helburua film baten barruan film bat egiteko dirua biltzea den. Azken hau, Alemanian sarraskia egin duen birus bati buruzkoa da.
1988an daniar telebistarako Medea egin ondoren, 1991n von Trier gorenera iritsi zen trilogiako Europarekin, Alemanian Bigarren Mundu Gerraren gerraostean kokatzen den komedia beltza da. Europak ikuslegoaren arreta erakarri zuen bere gainezartze, atzealdeko proiekzio eta txuri beltzean eta koloretan eginiko eszenen arteko aldaketa dramatikoengatik. Ameriketako Estatu Batuetako bertsiorako Zentropa izena jarri zitzaion. Europak onarpen zinematografikoa eman zion von Trierri. Cannesko Zinemaldian hirugarren postua lortzearekin lilura galduta, saria onartu zuen Roman Polanski epai-mahaiko presidente ipotxari esker onak emanaz.
Dimension izeneko filmazio proiektu baten bidez, bere filmerako ikuspena esperimentatzen jarraitu zuen Lars von Trierrek. Dimension filmak 30 urtez 3 minutuko segmentu desberdinak edukiko ditu. Film honen emaitzak oraindik ikusteke daude.
Bere aita biologikoak amaren heriotzaren berri eman zionean eta aitari von Trier ez zizaiola axola jakin zuenean, iraganari aurka eginda, katolizismora aldatzeaz gain Europa trilogiako perfekzionismoarekin amaitu zuen. Bere prestutasuna zela eta, Carl Theodor Dreyerren lan ikonoklasta miresten zuen, bere kastitate artistikoa autoezarrita. Horrela bihurtu zen Dogma 95-eko egilekide, Dane Thomas Vinterberg-en ondoan. Berarekin talde bat sortu zuen, non efektu berezirik gabeko eta erabilera tekniko minimoko film industriako istorio sinesgarrietara itzultzea aholkatzen zuen.
Arrazoi hau dela eta, bere filmak kamera sorbaldan jarrita grabatzen dira eta oso gutxitan erabiltzen dute kamera finkoa. Film mota hauetako ezaugarri nagusienetako bat da argiztapen naturala erabiltzen dela eta edizio mota eszena eta toma batzuetan ustekabekoa da, pertsonaien elkarrizketan tartekatuta eta denborarekin bat ez datorrela. Horrek itxura dokumentala edo informala ematen die filmei, errealismo handiago bat sortzeko (batez ere momentu kritikoetan), kritikak aspektu hau laburtze metodo bezala har badezake ere.
1989ko ekainean, Lars von Trierrek elkarrizketa batean bere burua honela definitu zuen:
Nahiz eta audientzia zabalagoa bilatzen zuen ingelesezko hizketa zuten filmekin, bere arrakastarengatik, zine eskandinaviarraren suspertzea lortu zuen.
Europa (Zentropa) bezalako filmekin arrakasta handia lortu zuen arren, 1996an Breaking the Waves (Olatuak Apurtzen) filmak, Europako zine zuzendari garrantzitsuenetako batean bilakatu zuen.
Azken ekoizpen honek, Dancer in the Dark eta Idioterne edo Dogma #2 artean Urrezko bihotzen trilogia deritzona osatzen dute. Dancer in the Dark filman, Björk abeslari islandiarra da protagonista eta Catherine Deneuve eta Peter Stormare aktore suediarra ditu lankide.
Lars von Trier margolari ere bada eta bere lanetako bat Hillerod gazteluaren azken pisuan dago ikusgai, Danimarkan. Bere filmak bezalaxe, unibertso monokromatiko eta angustiaz beterikoa islatzen du.
Errekonozimendua
Breaking the Waves filmagatik, von Trierrek Epaimahaiaren Sari Berezia jaso zuen Cannesko zinemaldian. Film hau emakume baten sakrifizio eta martirio sexualari buruzkoa da, eta Robby Müller zinematografoaren esku-hartzearekin eta Emily Watson aktorearen agerpenarekin nabarmendu zen. Emilyk paper bizi eta izaera sinplekoa interpretatu zuen eta Aktore onenaren Oscarrerako proposatu zuten. Filma Pers Kirkeby margolariak eginiko kapitulu koloreztatuetan zegoen segmentatua.
Vinterbergen Celebración filmarekin lortutako arrakastaren ondoren, 1998an, von Trierrek bere Dogmako lan propioa aurkeztu zuen The Idiots filmarekin, bideo digitalean filmatutako filma. Atentzioa erakarri zuen orgia baten eszena baterako biluzik agertzen ziren sekuentzia bat moztera ukatu eta genitalak barra beltzekin soilik estaltzea mugatu zelako. 1999an von Trier mindua sentitu zen ekoizleek koloreak artifizialki nabarmendu zituztenean bideoa ateratzeko, hori Dogma 95-en aurkakoa baitzen.
1999an, Danimarkako telebistarako Morten Korch izeneko nobela baten ekoizle exekutibo izan ondoren, drama musikal bat gauzatzen hasi zen; 2000. urtean Dancer in the Dark egin zuen eta Cannesen Urrezko Palma saria jaso zuen Pelikula Onena izateagatik eta Björk kantari islandiarrari Aktore Onenaren saria eman zioten. Islandiarrak, Selma izeneko ikusmena galtzen doan etorkin txekiarraren papera zuen.
Dancer in the Dark-ekin von Trierrek berriro ere publikoa zur eta lur uztea lortu zuen 100 kamera digital finkoren erabilerarekin, Björken abestiaren, I'vee Seen It All, eszenak grabatzeko erabiliak, hauek mugimenduan dagoen tren batean gertatzen dira. Bestalde, abestia Abesti Onenaren Oscarrerako proposatua izan zen 2001ean.
Dancer in the Dark-ekin, von Trierrek Ameriketako Estatu Batuekin hasi zuen bere finkapena, eta bere proiektu berria hasi zuen: gizarte estatubatuarrari buruzko trilogia bat. Lehenengo filma Dogville izan zen (2003), hangar itxi baten barruan filmatu zen, gutxiengo dekoratuarekin eta hormak eta atrezzozko elementuak adierazteko lurrean arrastoak zituzten. Bertan, Nicole Kidman aktore australiarrak Grace izeneko bere iragan misteriotsutik ihesi dabilen emakumearen papera antzezten du.
Manderlay-n, trilogiaren bigarren zatia, von Trierrek Grace esklaboek ustiatutako plantazio batera eramaten du eta berriro ere egoismoak, botereak eta interes pertsonalek bultzatutako gizarte indibidualistarengatik sufritzen duten eta umiliatuak diren pertsonaia talde baten bizitzak nabarmentzen ditu. Bigarren zati honetan, Gracen papera interpretatzen duen aktorea Bryce Dallas Howard da.
2009ko Cannesko Zinemaldian Antichrist aurkeztu zuen. Willem Dafoe aktorea protagonista den film honek polemika sortu zuen eta kritika gogorrak jaso zituen sexu eta automozketen eszenen ondorioz.
Tordouet
Tordouet Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Lars von Trier
Errekonozimendua
Ameriketako Estatu Batuak: aukeren lurra trilogiaren azken filma Washington izango da.
2010etik aurrerako filmei dagokienez, Melancolía munduaren amaierari buruzko drama psikologiko bat da, non protagonista Kirsten Dunst den. Filma 2011ko Cannesko zinemaldian estreinatu zen eta nahiko harrera ona izan zuen ideologia naziaren inguruan zuzendari daniarrak azaldu zuen ikuspuntuak sortutako polemika gorabehera.
Von Trierrek Melancolia-ren ondoren Nymphomaniac-en ekoizpenarekin hasiko zela adierazi zuen, emakume baten iratzartze sexualari buruzko filma (Charlotte Gainsbourg-ek interpretatua, Melancolia-n ere azaldu zena).
Tordouet
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lars von Trier
Errekonozimendua
Von Trierren berezitasun bat da fobia diola hegan egiteari, eta arrazoi hau dela eta, ez da inoiz joan errepidetik joan ezin daitekeen leku batera. Honek arazoak ekarri dizkio hainbat lan egiteko, Ameriketako Estatu Batuetan oinarritzen diren filmak egiteko adibidez, horretarako beti jo izan du Danimarka eta bere inguruko herrietara.
Tordouet
Etxebizitza
2007an 160 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 160etxeak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lars von Trier
Polemikak
2011ko maiatzaren 19an, Cannesko zinemaldiak persona non grata izendatu zuen zinemagilea eta zinemalditik kanporatu zuten. Polemika von Trierrek honako hau baieztatu ondoren hasi zen:
Tordouet
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lars von Trier
Polemikak
Adierazpenak 2011ko maiatzaren 19 goizean egin zituen. Arratsalde horretan bertan barkamena eskatzen komunikatu publiko bat egin zuen:
Tordouet
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 169 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (69 gizon eta 51 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lars von Trier
Polemikak
Geroago, prentsari adierazi zion dena txantxa pisutsu bat izan zela eta, prentsaurrekoan, Cannesen zegoen kazetari frantses batek (zinemagilearen iritziz ingeles txarra zuen) eginiko galdera bat agian gaizki interpretatu zuela:
Tordouet
Diru sarrerak
2009an Tordouet udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 278 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.743 euro zen.
Lars von Trier
Polemikak
.
Tordouet
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.
2000. urtean Tordouet udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Ledea
Ledea (zaraitzueraz: Ledia) Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatua. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 44,1 kilometrora. Altuera 395 eta 924 metro artekoa du, eta 19,28 km²-ko azalera. biztanle zituen.
Urraul ibarrekoa da geografikoki, baina ez administratiboki 1846tik,urte horretan udalerri independente bat bilakatu baitzen. Bertako biztanleak ledeatarrak (zaraitzueraz: lediatarrak) dira.
Izena
Ledea edo Ledia beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Ramon Menendez Pidalek herriaren izena Laetus latindar izenarekin lotzea proposatu zuen, ondoren Iberiar Penintsulan hedapen handia duen atzizki batekin. Hipotesi hori frogatzea zaila da, eta, gainera, Ricardo Zierbidek zaila ikusten du Liédena edo Ledea Laetus izenetik desbideratzea, li- silaba postonikaren kontserbazioa dela eta.
Gerhard Rohlfsek izen horretan ikusten du -na desinentzia, «historiaurreko garaietakoa».
Dena dela, antzinako izena Ledena izan zen, eta hortik sortu zen bai izen erromantze diptongatua, Liédena, bai bokalarteko -n- eta diptonga ez den Ledea galtzen duen euskalduna; gaur egun Ledia esaten dute zaraitzuerazko euskaldunek.
Herri-etimologiek "dena lohitsu" edo "heletxal" azalpenekin lotzen dute.
Armarria
Ledeako armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Ledeako banderak Ledeako armarria dauka hondo gorri baten gainean.
Geografia
Ledea Urraul ibarran barruan dago geografikoki, baina, administratiboki, udalerri independente da. Ibar hau Pirinioaurreko ibarra da, Longida, Itzagaondoa eta Ibargoiti ibarren eta Nabaskoze almiradioaren artean. Ibarra zeharkatzen du Irati eta Zaraitzu ibaiak, Aragoi ibaiaren adarrek.
Inguru naturala eta kokapena
Ledea Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da, Nafarroako hiriburutik 44 kilometrora. Herrira heltzeko N-240 errepidea hartu behar da Iruña-Oska norabidean. Zangozara doan NA-127 errepidearekin ere lotzen da.
Klima eta landaredia
Ledeako klima mediterraneo-kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperaturak 12º eta 13º bitartekoak dira eta batez besteko prezipitazioak 600mm eta 100mm bitartekoak, altuera zein den. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, eta, oro har, udaberrian eta udazkenean metatzen dira, izan ere, udak leho samarrak izaten dira. Alde termikoa nahiko nabaria da.
Basoak udalerriaren %3,9 baino ez dira, eta jatorrizko zuhaixkak eta hariztiak ia erabat galdu dira. Nafarroako hainbat udalerritan gertatu bezala, larizio pinu ugari birlandatu dira XIX. mendetik aurrera.
Estazio meteorologikoak
Ledean ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Esa pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 487 metrora, Nafarroako Gobernuak 1991an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Antzinaroa
Amaieran, Brontze Aroko hiru aizkora leundu aurkitu zituzten. Saxo izeneko tokitik dator erromatarren garaiko hilobi-inskripzio bat. Erromanizazio handiko eremua da, haren lekukotza arkeologikoen arabera, hala nola Arroileko hiria, erromatarren garaikoa.
Erdi Aroa
Herri horretatik gertu, 905. urtean, Lope ben Muhammad banukasitaren eta Antso Gartzeitz Iruñekoa errege baskoi berriaren arteko topaketa izan zen. Ez da ahaztu behar Erronkaribarreko armarrian mairu bat ageri dela, zubi baten gainean lepoa moztuta. Zubi hori, tradizio baten arabera, Esako zubia da, Ledearen parean, nahiz eta zubi hori ez den hain zaharra.
Antso Gartzeitz Iruñekoa erregeak 918an Leireko monasterioari hiribildua eman ziola alegatu zen arren, XI. mendean Almorabide leinuko arbasoek usurpatu egin zuten, Lope Lopitzek, ezizen horretako lehenak, 1104an abadia hori behin betiko besterendu zuen arte. Berezko urtean Iñigo Fortunitz uko egin zion Ledeako hiribilduaren gainean zuen eskubideari, Artaxotik gertu dagoen Santsoain hiribilduaren truke, gaur egun Urraulbeiti udalerrian. Ospitale bat egon zen, 1173an dokumentatua.
Aro Modernoa
1521eko maiatzean Nafarroaren errekonkista kanpainan, herritarrak okupatzaileen kontra altxa ziren Nafarroan zehar, baita Esan, Ledean eta Zangozan ere, nafar legitimisten tropak Pirinioak hegoaldera igaro ahala. Ledeatarrek Aragoira ihes egiten zuen gaztelar kontingentearen kontra borrokatzen parte hartu zuten.
1647an Ledeako Korredukoa zen, Urraul ibarra banatzen zen lau eremu erdi-autonomoetako bat, eta 1845ean udal-barruti bihurtu ziren. Hurrengo urtean, korredua desegin eta egungo Ledea eta Esa udalerriei bidea eman zien. Horiei, hurrenez hurren, Kortes eta Baldetorre herri hustuen terminoak gehitu zitzaizkien, horiek ere desagertutako banaketa administratiboan sartuta.
Aro Garaikidea
XVIII. mendearen amaieran, lurrak lantzea zaila zen, ibaiaren beste aldean baitzeuden, eta zubia legoa erdi bat baino gehiagotik urrun, ibaia txalupaz zeharkatzeko. 1847an, 632 erreal zituen eskolak; parrokiako bikarioak Leireko monasterioa hornitu zuen 1830eko hamarkadara arte; bideak ferrazkoak ziren eta irin-errota bat zuten. 1855eko maiatzaren 1eko desamortizazio legea betez, herri honetan 1865ean ehundegi bat eta 1872an errementeria bat saldu ziren.
Ledeako komunikazioak nabarmen hobetu ziren XIX. mendearen bigarren erdialdean eta, batez ere, XX. mendearen hasieran; zementu armatuzko eta burdinazko zubi bat eraiki zen Iratiko trenarentzat, eta, gainera, geltokia izan zuen Ledean bertan. Hori garrantzitsua zen Erronkaribarrerako eta Jazetaniarako autobus-lineekin konektatzean. Hogeiko hamarkadan irin-fabrika, bi eskola, bi olio-errota eta ehungintza bat zituen. Irakaskuntza hobetzeko eta karitatea gauzatzeko fundazio batek funtzionatzen zuen.
Demografia
biztanle zituen Ledeak.
Ekonomia
Udalerrian hiru sektore nagusi daude: meatzaritza, industria eta nekazaritza. Meatzaritzaren kasuan, Leireko mendilerroko harrobi batzuk daude udalerrian bertan, kareharrizko agregakinak erauzteko eta kare industriala fabrikatzeko meategiak ustiatzen dituztenak. Industria, batez ere, Irunberrin eta Zangozan dago, eta bizilagunak inguruko udalerrietara joaten dira. Azkenik, nekazaritza udalerrian bertan garatzen da, Irati eta Aragoi ibaiek inguratutako ibar emankorra. XIX. mendean garia, ardoa eta garagarra biltzen ziren batez ere. XX. mendearen amaieran labore nagusiak zerealak, mahastiak eta olibadiak ziren.
Politika
Ledeako udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Ricardo Murillo Delfa da, Ledeako Hiribildua zerrendako hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Ledeako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Ricardo Murillo Delfa da, Ledeako Hiribildukoa. Zinegotziak 6 daude:
Alkateak
1979tik, Ledeak 5 alkate izan ditu:
Garraioa
La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:
Gainera, La Veloz Sangüesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak Ledea Zangoza, Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Ledea atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Ledea ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Ledea eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 2,40k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 2,36k eta 2018n % 3,20k.
Hezkuntzari dagokionez, Irunberriko ikastola zentrorik gertuena dute ledeatarrek.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Messier 93
Messier 93 izar kumulu bat da, Puppis konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen n.
Planta (argipena)
Planta hitzak adiera zenbait ditu:
Cottunculus granulosus
Cottunculus granulosus Cottunculus generoko animalia da. Arrainen barruko Psychrolutidae familian sailkatzen da.
Cérilly (Yonne)
Cérilly Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cérilly udalerrian erroldatutako biztanleak 49 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 25 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 42 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 25 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 26 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboetatik 14 lanean zeuden (7 gizon eta 7 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 10 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2000. urtean Cérilly udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Răducăneni
Răducăneni Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Portobello (Edinburgh)
Portobello, 'Portabellae', Eskoziako Edinburgh hiriburuko kostaldeko auzo bat da, Fortheko fiordoaren ertzean. Joppa eta Craigentinny auzoen artean dago. Hiriburuaren erdigunetik 5 kilometro ekialdera dago.
Historikoki udalerria izan den arren, gaur egun Edinburgh hiriburaren auzune bialaktu da. Hondartza eta malekoia ditu.
Răducăneni
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hegazti-okela
Hegazti-okela, hegaztikia edo hegazti-haragia hegaztitik eratorritako haragi-produktua da, hazkuntzaren bidez (etxeko hegaztiak) edo, historikoki, ehizaren bidez (ehiza-hegaztiak) lor daitekena. Herrialde askotan kontsumitzen dute. Arrainena bezala, haragi zurien taldekoa da..
Villar del Infantado
Villar del Infantado Cuencako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 45 biztanle zituen.
Sylvacaecilia grandisonae
Sylvacaecilia grandisonae Sylvacaecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Indotyphlidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Onard
Onard Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Onard udalerrian erroldatutako biztanleak 325 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 140 etxebizitza zeuden, 126 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 126 etxebizitza nagusietatik 115 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 8 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Portobello
Portobello hau izan daiteke:
Onard
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 219 ziren, horien artean 166 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 166 pertsona aktiboetatik 154 lanean zeuden (88 gizon eta 66 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Portobello
Leku izenak
Bestelakoak:
Onard
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Onard udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 403 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sol (Madril)
Artikulu hau Madrilgo auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sol».
Sol, Espainiako Madril hiriburuko Centro barrutia osatzen duten sei auzoetako bat da. Hiriko 16. auzoa da. Izena auzo honetan dagoen Puerta del Sol plazari dagokio, hain zuzen ere, Espainiako errepide guztien 0 kilometroaren kokalekua dena.
29. Oscar Sariak
29. Oscar Sarien ekitaldia 1957ko martxoaren 27an Hollywoodeko Pantages Antzokian egin zuten 1956. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Jerry Lewis eta Celeste Holm izan ziren eta Estatu Batuetan NBC telebistak eman zuen.
Izendapen eta Sariak
Garaileak letra lodian agertzen dira.
Margaret Bourke-White
Margaret Bourke-White (jaiotzez Margaret White, Bronx, New York, 1904ko ekainaren 14a – Stamford, Connecticut, 1971ko abuztuaren 27a) estatubatuar argazkilari eta argazkigintza dokumentalaria izan zen.
Bourke-White ezaguna da, Depresio Handiaren, Buchenwald kontzentrazio-eremutik bizirik atera zirenen eta Gandhiren gurpil birakariko irudi ikonikoei esker.