cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tamerlan
Bizitza
Mongoliar soldadu nomada batzuen buruzagi gisa hasi zen; 1364an, abentura eta gorabehera askoren ondoan, Ilias Khoja Transoxianako erregea menderatu zuen, eta 1366-1370 bitartean, Mongoliar Inperioko khan nagusi bihurtu zen, Samarkandako hirian.
1370-1380 bitartean, Turkistan aldeko khanerriak menderatu eta, Krimeako mongoliar agintarien laguntzaz errusiarrei eraso zien. 1380an sartu zen Moskun, eta lituaniarrak garaitu zituen Poltavako guduan.
1383an Persiako konkistari ekin zion: 1383-1385 bitartean Khorasan eta Persiako ekialdea konkistatu zituen, eta 1386-1394 bitartean, Farz, Irak, Azerbaijan, Armenia, Mesopotamia eta Georgia geratu ziren haren mendean. Urte haietan, Tokhtamish Krimeako mongoliar khana izan zuen arerio nagusi; 1391n menderatu zuen Tokhtamish, eta Moskuko hirian egon zen ondoren, urtebetez.
1398an, Indiari eraso zion bertako musulmanek hinduen aurrean toleranteegiak zirelakoan, eta urte bereko abenduan Delhiko hiria suntsitu zuen. 1399ko apirilean irten zuen Indiatik eta espedizio bat antolatu zuen Egiptoko mamelukoen eta Baiazid I.a otomandar sultanaren aurka. 1401ean mamelukoak menderatu zituen Sirian, eta sakaila handia agindu zuen urte berean Bagdadeko hirian, bere aurka matxinatu zitzaiolako.
1402an hartu zuen Ankara eta 1404an erretiratu zen Samarkandara, Bizantzioko enperadoreak eta Egiptoko sultanak men egin ondoren. Hiri hartara iritsi orduko hasi zen Txinako konkista prestatzen, baina gaixotu eta hil zen. Gur-e Amir mausoleoan ehortzi zuten, Samarkandako hirian. Hil ondoren, seme eta biloba nagusien artean banatu zen haren inperio handia.
Abenakiita-(Ce)
Abenakiita-(Ce) ziklosilikatoen klaseko mineral bat da. Quebeceko Mont-Saint-Hilairen aurkitu zuten 1991an eta izena abenaki leinuaren omenez jarri zitzaion. Batzuetan torio eta samarioa ditu, erradiaktibitate ahula duelarik.
Ezaugarriak
Abenakiita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na26Ce6(Si6O18)(PO4)6(CO3)6(SO2)O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
Gijsbert van Tienhoven
Gijsbert van Tienhoven (De Werken, 1841eko otsailaren 12a - Bentveld, 1914ko urriaren 10) herbeheretar politikaria izan zen. Herbehereetakolehen ministroa izan zen 1891tik 1894ra.
Ibilbide politikoa udal mailan hasi zuen eta Amsterdamgo alkate izan zen 1880tik 1891ra. Urtebetez Ordezkarien Ganberako kide izan zen eta hamaika urtez senatari.
1891n lehen ministro izendatu zuten eta kargua Kanpo Arazoetako ministroarekin konbinatu zuen. Honako lan hauek proposatu ziren: sufragio-eskubidea eta zergak erreformatzea, lantegietako segurtasuna eta lan-aukerak hobetzea eta langileentzako gizarte-aseguruak sartzea. 1894an dimititu zuen, Ordezkarien Ganberak gizonezkoen sufragio unibertsalari uko egin ondoren.
North Laurel (Maryland)
North Laurel Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Howard konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Amaiera gabeko bideak
Amaiera gabeko bideak Last Rebels musika taldearen lehen diskoa da.
Cyrtodactylus wakeorum
Cyrtodactylus wakeorum Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Imanol Idiakez
Joseba Imanol Idiakez Barkaiztegi (Donostia, ) gipuzkoar futbolari ohia eta entrenatzailea da. Iñigo Idiakezen anaia da.
Araucanía (eskualde historikoa)
Araucanía edo Araucana, XVIII. mendean Molutxe bezala ezagutzen ziren Maputxe herriak bizi ziren Txileko eskualdeari emandako izen espainiarra izan zen. Espainiak Txile konkistatu aurretik, Molutxeko lurrak Itata ibaiaren eta Toltén ibaiaren artean zeuden. Molutxe eta Huilitxeen altxamendu handiaren ondoren, 1598ko Curalabako guduaren ondoren, Araucoko Gerran, espainiarrak, Biobío ibaiaren hegoaldetik kanporatuak izan ziren. Hamarkada askotako gerra gehigarriaren ondoren, espainiarrek Araucaniako mugak onartu zituzten Bio-Bio ibaiaren eta Toltén ibaiaren artean. Araucanía eskualde zahar hau, gaur egun, Bío-Bío Eskualdea eta Araucanía Eskualdea, Txileko hegoaldean, banatuta dago.
South Roxana (Illinois)
South Roxana  Illinoiseko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 2,053 biztanle zituen, 3.95 kilometro koadrotan banatuta.
Oihana Amundarain Zubillaga
Oihana Amundarain Zubillaga (Elduain, Gipuzkoa) Enpresa Zuzendaritzan eta Administrazioan Lizentziatua eta politikaria da, 2023ko ekainaren 17an Elduain udalerriko alkate bilakatu zen bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.
Biografia
Enpresa Zuzendaritzan eta Administrazioan Lizentziatua da Oihana. 2023ko ekainaren 17an bigarren agintaldiari heldu zion, maiatzaren 28ko hauteskundeetan emaitza hauek lortu ondoren: 56 boto eskuratu zituen EH Bilduk. Baliogabeak 7 boto izan ziren, 13 zuri eta %49,35-eko abstentzioa izan zen.
Ehyophsta
Ehyophsta (euskaraz "emakume hilehoria") emakume-gerlari txeienea izan zen.
John Stands-in-Timber intelektual txeienearen alaba eta Bad Faced Bull-en iloba zen.
Beecher uharteko batailan borrokatu zen 1868an eta urte berean xoxoneen aurka ere egin zuen eta etsai bat hil zuen. 1869 urtean berriz ere xoxoneen aurka borrokatu zen. Emakumezko txeieneen elkarte sekretu batetako partaidea zen. 1915 urtean hil zen.
Gamere
Gamere Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1836an Zihigarekin batera Gamere-Zihiga udalerria osatu zuen.
Toponimia
Frantsesezko toponimoa Camou da. Toponimo hori batzutan Camou-Soule idatzia izan da, Nafarroa Behereko Gamue (frantsesez: Camou-Mixe) herritik ezberdina izateko.
Biztanleriaren bilakaera
Iturria : Cassini proiektua
Ikustekoak
Done Petriren eliza Erdi Aroko eraikina XIX. eta XX. mendeetan berreraikia izan zen.
Ceprano
Ceprano Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cepranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Muletto
Automobilismoan, Muletto (italiar jatorriko hitza, asto txikia esanahia duena) lehiaketako ekipo bateko erreserba-autoa da, istripua edo matxura larria izanez gero nagusia ordezkatzeko.
1 Formularen kasuan, auto-gidarietako bati esleitzen zaio, normalean lehenengo gidariari baina baita lasterketa edo txapelketa irabazteko aukera onena duenari ere. Ezarpenak auto nagusiaren berdinak izan daitezke, edo desberdinak gidaria bi ezarpenen artean zalantzan dagoenean (adibidez, zoru lehorrerako bat eta zoru bustitakoa). Rallyan, errekonozimendu garaian erabiltzen ziren ibilgailuei ere deitzen zitzaien igarotze kopuru mugagabea baimenduta zegoenean (batez ere 1970eko, 1980ko edo 1990eko hamarkadetan) eta ia lehiaketakoak bezalakoak ziren.
Gaur egun, taldeen logistika handiagoak "muletto" hitza eta bere esanahia zaharkituta utzi ditu, baina oso ezaguna eta eztabaidagarria izan zen 1980ko hamarkadetan eta 1990eko hamarkadaren hasieran, batez ere bi gidari bikainek taldea partekatzen zutenean (horrelakoa izan zen Ayrton Senna eta Alain Prost- en kasua McLarenen, 1988 eta 1989 denboraldietan).
DAM
DAM 1998an Israelen sortutako lehen rap musika talde palestinarra da. Izenak arabieraz (eta hebreeraz) "odola" esan nahi du. Batez ere arabieraz abesten dute, baina ingelesez eta hebreeraz ere, publikoa zabaldu nahian. Izan ere, israeldarrei palestinarren egoera helarazi nahi diete ("Arabiarrek badakite nolako da euren bizitza. Israeldarrei kontatu behar diegu"). Taldearen letrek fustrazioa dute oinarri, batik bat Israelen bigarren mailako herritarrak bezala sentitzeagatik. Baina beste hip-hop musika taldeen ildoan, droga eta bortizkeria ere dauzkate hizpide. Diskoetxerik ez izan arren, Meen Irhabi? (Nor da terrorista?) kanta webgunetik etengabe jaitsi da, eta Europan zehar ibiliak dira. Euskal Herrian, Barakaldoko BECen 2006ko azaroaren 11n 18/98+ auzia bertan behera uzteko egin zen ekitaldian Fermin Muguruzarekin, La Banda del Surdorekin eta Bad Sound Systemekin batera agertu zen DAM.
Cervaro
Cervaro Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cervarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mitsubishi Pajero
Mitsubishi Pajero Mitsubishi Motorsek 1982an sortutako SUV klaseko luxuzko kotxea da. Leopardus pajeros animaliaren omenez izendatu zuten baina, pajero gaztelaniaz esapide trauskila denez, herrialde gaztelaniadunetan Mitsubishi Montero deitu zuten. Erresuma Batuan, Mitsubishi Shogun izena zuen.
Kotxe honek lau belaunaldi ezberdin ditu. Sakahogin (Japonian) eta Tramagalen (Portugalen) egiten dute.
Jeanne d'Arc Kirol Taldea
Jeanne d'Arc Kirol Taldea edo JAB (Jeanne d'Arc de Biarritz) Biarritzeko (Lapurdi) kirol talde amateurra da.
South Wilmington (Illinois)
South Wilmington  Illinoiseko herri bat da. Grundy konderrian kokatua dago. 2010ean 681 biztanle zituen, 1.45 kilometro koadrotan banatuta.
São Marcos badia
São Marcos badia (Baía de São Marcos) Ozeano Atlantikoaren badia da Brasilgo ipar-ekialdeko Maranhão estatuan. Badia 100 kilometro inguruko estuarioa da. Bertan hainbat ibai isurtzen dira, Grajau, Mearim eta Pindare ibaia barne. Mearim ezaguna da bere pororokengatik.
2013ko Donostia Klasikoa
'''XXXIII. Donostia Klasikoaren ekitaldia''' 2013ko uztailaren 27an ospatu zuten. UCI WorldTourreko hogeita batgarren txapelketa izan zen.
20 taldek hartu zuten parte, horietatik 19 UCI WorldTour mailakoak. Kontinental mailakoa bakarra Caja Rural izan zen. 155 txirrindularitik 102k amaitu zuten.
Andover (Florida)
Andover Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami-Dade konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 5725
NGC 5725 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Forest Warrior
Forest Warrior (euskaraz Basa Gerlaria), 1996ko Aaron Norris estatubatuarrak zuzendutako abenturazko film bat da. Chuck Norris, Terry Kiser eta Max Gail aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Oregon, lau mutiko-neskato naturzalez osatutako lagun taldea akanpalekuko sutondoan daudela Clovis Madison (Roscoe Lee Browne) agurearen ipuin bat entzungo dute: Jeremiah McKennaren kondaira, XIX. mendearen amaieraldera Tanglewood baso-mendietan amerindiar buruzagi baten alaba zen bere emaztearen batera bizi zen gizasemea. McKenna gaizkile batzuen esku hil zen, bere emaztea sendatzeko asmoz botika bat eramaten ari zela eraila. Baina sorginkeriz McKennaren mmamua gaur egunera itzuliko da.
Ephippidae
Ephippidae arrain pertziformeen familia da, Atlantikoko Indiako eta Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena.
Generoak
FishBaseren arabera, familiak 20 espezie ditu, 8 generotan banaturik:
Lassiter
Lassiter edota  The Magnificent Thief (euskaraz Lapur Bikaina, 1984ko Robert Young esrarubatuar zinema zuzendariak zuzendutako espioitza eta abenturazko film bat da. Tom Selleck, Jane Seymour, Lauren Hutton, Bob Hoskins, Joe Regalbuto, Ed Lauter eta Warren Clarke aktoreek antzeztu zuten. Estreinatu zen garaian Selleck protagonista zen Magnum telesailaren ospeak filmari diru etekinei dagokionez mesede handia egin zion.
Stay Hungry
Stay Hungry (euskaraz Gose Egon), 1976ko Bob Rafelson estatubatuarrak zuzendutako drama-komedia film bat da. Gidoia Charles Gainesek idatzi zuen, aurrez, 1972an idatzitako izenburu berdineko eleberria egokituz.
Argumentua
AEB, Alabama, Craig Blake (Jeff Bridges) negoziogizon aberatsa Mary Tate Farnsworth (Sally Field) langileaz maitemindu da. Baina arazo txiki bat dago, Mary Taten mutilaguna Joe Santo (Arnold Schwarzenegger) kulturista gihartsu eta izugarria baita.
Mediodactylus walli
Mediodactylus walli Mediodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
María Dueñas
Biografia
Maria Dueñas nerabetasunean Madrilera joan zen eta han Filologia Ingelesa ikasi zuen; doktorego egin zuen eta, ondoren, Filologia ingeleseko irakasle titularra Murtziako Unibertsitateko Letren fakultatean lan egin zuen; gaur egun baimenarekin kanpoan dago. Bere ibilbide profesionalean irakasle izan da Ipar Amerikako unibertsitateetan eta hezkuntza, kultura eta argitalpen proiektu askotan parte hartu du. Bere lehen lan arrakastatsua 2009an argitaratutako El tiempo entre costuras izan zen. Liburua best-seller izan zen. Hizkuntza askotara itzulia Antena 3 kateak telebistako saila bezala egokitu zuen. Gaur egun Cartagenan bizi da.
Colfelice
Colfelice Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
3461 Mandelshtam
3461 Mandelshtam asteroide baten izena da. irailaren 18an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Real Sociedad 2022-2023
Entrenatzailea: Imanol Alguacil (17-18, 18-Egun)
3461 Mandelshtam
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 SA izena zeraman. Ondoren Osip Mandelstam omentzeko izena eman zitzaion.
Real Sociedad 2022-2023
Estatistikak
Jokalariak guztira: 33
Denboraldiko Hamaikakoa
Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.
3461 Mandelshtam
Orbitaren ezaugarriak
3461 Mandelshtam asteroidearen orbitak batezbeste 2,24 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,142 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,338 distantziara. Eszentrikotasuna 0,044 da, eta makurdura orbitala 6,77ºkoa da.
Fountainbleau (Florida)
Fountainbleau Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami-Dade konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
3461 Mandelshtam
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.4 da.
3462 Zhouguangzhao
3462 Zhouguangzhao asteroide baten izena da. urriaren 25ean aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 UA izena zeraman. Ondoren Zhou Guangzhao omentzeko izena eman zitzaion.
Sarrikotagaine
Sarrikotagaine (Zubereraz, Sarrikotagaina Nafarreraz) Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1613. urtean Arhane eta Sarrikotagaine herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko. Lakarri, 1831n batu zitzaien Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine osatzeko.
3462 Zhouguangzhao
Orbitaren ezaugarriak
3462 Zhouguangzhao asteroidearen orbitak batezbeste 2,314 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,195 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,433 distantziara. Eszentrikotasuna 0,051 da, eta makurdura orbitala 6,07ºkoa da.
Sarrikotagaine
Toponimia
Frantsesezko toponimoa Charritte-de-Haut da. Herriko toponimoa honela idatzia izan da historian zehar :
Biztanleriaren bilakaera
Iturria : Cassini proiektua
3462 Zhouguangzhao
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
Colm Tóibín
Colm Tóibín (Enniscorthy, Wexford konderria, 1955eko maiatzaren 30a) irlandar idazlea da.
Aitona Michael eta osaba aitona IRAren kide izan ziren. 1975ean University College Dublinen graduatu ondoren, Bartzelonan bizi izan zen hiru urtez. 1980ko hamarkadan kazetari gisa lan egin zuen eta Magill aldizkariaren editorea izan zen 1982 eta 1985 artean. Columbia eta Manchesterreko Unibertsitateko irakaslea da. 2017an Liverpooleko Unibertsitateko kantziler izendatu zuten.
Eleberri, ipuin, antzezlan, saiakera eta olerkien egilea da.
Arazotza
Arazotza Zornotzako (Bizkaia) ipar-mendebaldean dagoen auzoa da. Zornotza erdialdetik 2 kilometrotara, Bizkargi mendiko bidean, Larratik joanda.
Abernathyita
Abernathyita fosfato motako minerala da eta meta-autunite taldearen kide da.
Ezaugarriak
K(UO2)(AsO4)·3H2O formula duen mineral bat da. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Jesse Evrett Abernathyren (1913–1963) omenez izendatu zuten, bera izan zelako lehenengoa aurkitzen 1953an Utahn. 1956an deskribatu zuten lehen aldiz. Horia da eta kristal txikitan agertzen da.
Pretty Little Liars
Pretty Little Liars Estatu Batuetan sortutako telesaila da, Sara Shepard-en liburuetan oinarrituta. 2010eko ekainaren 8an estreinatu zen Estatu Batuetako ABC Family kanalean eta arrakastatsua izan zen. 2011ko urtarrilaren 17an, Espainiako MTV kanalean hasi zen, eta urte horretako martxoaren 30ean Boomeran Latinoamerikan. Gaur egun, AXN White-n seigarren denboraldia igortzen ari dira eta denboraldi gehiago egiteko intentzioa dute.
Gaia
DBH-ko bigarren mailan dauden lau lagun, minduta geratzen dira bere taldeko buruzagia Alison DiLaurentis desagertzen denean, bost neskak elkarrekin lo egin zuten gau batean. Gertaera honen ondoren, lau nesken arteko harremana desegiten da, baina, urte baten ondoren, Alison bere etxean agertzen da, hilda, eta lau neskak berriz elkartzen dira, -A deritzon pertsonai batek mobilera mezuak bidaltzen dizkietelako, beraien sekretuak dakizkiela esanez. Orain neskak, A nor den asmatu behar dute, bere sekretuak hel ez daitezen besteen eskuetara. Txarrena da, neskek ezin diotela inori A-ren berri eman, eta honek gauzak zailagoak egiten ditu.
Denboraldiak
Pretty Little Liars telesailak 7 denboraldi daude eta bukatutzat emana dago. MTV Espainian lehenengo denboraldia ematen zuten eta AXN White-n sei denboraldiak igorri dituzte.
Hanna Marin-etik eratorriak :
Spencer Hastings-etik eratorriak :
Emily Fields-etik eratorritakoak
Aria Montgomery-tik eratorriak
Beste batzuk
Antzin
Antzin ([ants̻in]) Nafarroako udalerria da. 0 biztanle zituenko erroldaren arabera. Bi herrik osatzen dute udalerri: Antzinek eta Mendilibarrik.
Inguru naturala eta kokapena
Herria Nafarroako hiriburutik 60 kilometrora dago, Lizarrako merindadearen mendebaldean. NA-132A errepideak zeharkatzen du Murieta-Acedoko norabidean.
Antzinek Murietarekin egiten du muga ekialdean, Mendazarekin mendebaldean, Lokizgo mendizerrarekin iparraldean, eta Legaria eta Piedramillerarekin hegoaldean.
Klima eta landaredia
Antzinek klima mediterraneoa eta azpimediterraneoaren arteko trantsiziozko klima du. Uda garaian bi hil lehor izaten dira, eta prezipitazioak udaberri eta udazkenean pilatzen diren arren, urteko batez besteko prezipitazioak ez dira klima mediterraniarrean bezain urriak, 700-800mm ingurukoak baitira. Batez besteko tenperatura 10 eta 12 gradu artekoa da.
Nekazaritzaren eragina dela eta, jatorrizko basoen azalera ia guztia galdu da gaur egun.
Estazio meteorologikoa
Herrigunearen kanpoaldean, Valdegako lur ureztagarrietatik gertu, eta itsasoaren mailatik 469 metrora, Nafarroako gobernuak jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Datuak urriak dira. XIII. mendean Antzin Berruezako eskualdeko herrietako bat zen, baina XIV. mendean Ega haranari gehitu zitzaion. Erdi Arotik XIX. mendera arte jaurerri izan zen, eta 1846ean independentzia eskuratu zuen, udaletxe propioa lortuta.
1132an Alfontso Borrokalariak antzindarrei lezda kendu zien, esportazioentzat izan ezik (lezta non detis in tota mea terra nisi in exita de mea terra).
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 59 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 16,39 (Nafarroako batez bestekoaren gainetik).
Udal hauteskundeak
Antzingo alkatea Agrupación Independiente Iraldea (AII) herri ekimeneko Javier Ibáñez Iriarte atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen taldeak, eta hortaz gehiengo absolutua udalean. Baliogabeko botoak 13 izan ziren (emandako guztien % 7,60) eta boto zuriak 13 izan ziren (botoen % 8,23). Abstentzioa % 36,67koa izan zen.
2011n aurkezten bakarra izan zen Agrupación Independiente Lazagorri zerrendako Javier Dallo Díaz de Zerio aukeratu zuten alkate.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio:
Gainera, La Estellesa eta Pinedo autobus konpainiek Lizarra eta Iruñearako autobus zerbitzua eskaintzen dute. La Estellesa autobus konpainiak, esaterako, Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu ditu Aguilar Kodesko norantzan eta lau kontrako norabidean. Ibilbidea honakoa da:
Goi-tentsio dorreak
2003an Espainiako elektrizitate-kudeatzaile publiko Red Eléctricak Castejón eta Gasteiz artean 400.000 volteko goi-tentsio linea bat eraikitzeko proiektua proposatu zuen. Proiektu horren arabera, 46 metroko goi-tentsio dorreak eraiki behar ziren, Lizarraldeko hainbat udalerri zeharkatuz. 2008an proiektuaren aurkako talde bat sortu zen, eta 2010eko urtarrilaren 31n proiektuaren inguruko bozketa antolatu zen Arabako bost herri eta Nafarroako hogei herritan. Ezezko botoak % 98,9 izan ziren.
Kirolak
Antzinek kiroldegia, frontoi estalia eta irekia, futbol zelaia eta udal igerilekuak ditu.
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Antzin eremu ezeuskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 3,14k zekien euskaraz hitz egiten.
2009ko urtarriletik Antzingo udalerriaren izen ofiziala Ancin <> Antzin da.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Jaiak eta ospakizunak
Antzingo jaiak uztaileko azken larunbataren inguruan ospatzen dira, Karmengo Amaren omenez. Handik bi hilera, urriaren 13an, "jai-txikiak" ospatzen dira, eta azkenik azaroaren 30ean, Mendilibarriko San Andresen omenezko ospakizuna.
Zerbitzuak
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea zaborra biltzeaz, urez hornitzeaz eta bestelako zerbitzuez arduratzen da, Antzinen eta eskualdeko beste hainbat herritan.
San Fausto eliza
Antzingo San Fausto eliza estilo gotiko-pizkundetarrekoa da. XVI. mendean eraiki eta XVIII. mendean handitu zen, sakristia eta elizaren goikaldea zaharberrituz. Lau zatitan banaturiko nabe bakarra du. Erretaula nagusia, estilo neo-gotikokoa, jatorrizko erretaula erromanista ordezkatzeko egin zuen Troasko Juan lizarrarak.
Eliza barruan Erdi Aroko bataiarri bat dago.
San Roman baseliza eta tren geltokia
Estilo modernoko eraikin txiki eta karratua da. Antzina hondatutako baseliza baten arrastoen gainean eraiki zen eta barruan Karmengo Ama Birjinaren irudia eta San Romanen margolana daude. Baselizaren ondoan, XIX. mendearen amaieran eraikitako burdinbidearen geltokia dago. Anglo-Vasco-Navarro trenbidea bertan behera geratu zenetik, geltokia udalaren eraikintzat erabiltzen da.
Bigarren mailakoa izan arren, geltokiak dorre karratuaren itxura du. Beheko solairuan biltegia, bulegoak eta txarteldegia zeuden, eta goiko solairuetan, etxebizitzak. Tomas Urbinak 1925ean eraiki zuen eta lanek 58.842 pezetako kostua izan zuten.
Zubia
Antzingo udalerrian 1870eko lau arkuko harlangaitzezko harrizko zubi bat dago, ondorengo hamarkadetan porlanezko egituraz berriztutakoa.
Ossen
Ossen Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ossen udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 111 ziren, horien artean 84 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 84 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (37 gizon eta 33 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ossen udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 193,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.653 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Ossen udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3463 Kaokuen
3463 Kaokuen asteroide baten izena da. abenduaren 3an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3463 Kaokuen asteroidearen orbitak batezbeste 2,338 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,968 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,708 distantziara. Eszentrikotasuna 0,158 da, eta makurdura orbitala 1,76ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
Rhyd-y-clafdy
Rhyd-y-clafdy edo Rhydyclafdy Galesko ipar-mendebaldea dagoen Gwynedd eskualdeko herria da. Llŷn penintsulan dago eta Pwllheli udalerriaren barnean.
Karatako
Karatako (Caratacus, Καράτακος, Caractacus edo Caradawc) siluriar tribuko britoi errege bat izan zen. 42. urtean britoi buruzagien koalizio baten buruzagi bilakatu zen.
Kunobelino erregearen semea izan zen, Britaniako erromatar inbasioan erasotu zuten erromatarren aurka borrokatu eta gerrarako kokapen egoki baten bila Galesko hegoaldeko eremua utziz iparraldeko Ordoviko tribuaren lurraldera mugitzera behartua egon zen. Publio Ostorio Eskapula erromatar buruzagia Karatakoaren lekualdatzeaz ohartu eta hari erasotzera ez zen ausartu, halere bere ofizialak borrokatzera behartuarazi eta erromatarren diziplina eta armamentuaren nagusitasunaren ondorioz 50. urtean Caer Caradoceko guduan erromatarrek britoiak garaitu zituzten.
Karatakoren emaztea eta alabak erromatarren eskuetan erori eta Karatakoren anaiak errenditu egin ziren. Aldiz, Karatakok brigantiar tribuko Kartimandua erreginaren babesa eskatu zuen, baina erregina honek ez zuen erromatarren aurkako gudarik hasi nahi eta 51. urtean Karatako buruzagia erromatarrei eman zien.
Klaudio enperadoreak Kataratako erregea Erromako kaleetan zehar iragan zen erromatar triunfo ospakizunean hiritarrei erakusgai ipini zien. Kondairaren arabera, nahiz eta bere familia Klaudio enpreadorearen aurrean belaunika jarri zuten, Karatako enperadoreari zintzoki mintzatu eta hitzaldi ikusgarri bat eman omen zion, enperadorea zur eta lur geldituz eta askatasuna emanez. Halere, zinez Karatakok bera eta bere senideen biziaz erregutu eta enperadoreak bizirik laga ezkero britoiak ekintza dohatsu harren berri jakin eta xamurtuko zituela konbentzitu zuen.
3464 Owensby
3464 Owensby asteroide baten izena da. urtarrilaren 16an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 BA izena zeraman. Ondoren Owensby omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3464 Owensby asteroidearen orbitak batezbeste 2,41 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,051 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,768 distantziara. Eszentrikotasuna 0,149 da, eta makurdura orbitala 4,11ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.
Tramolé
Tramolé Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tramolé udalerrian erroldatutako biztanleak 521 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 200 etxebizitza zeuden, 183 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 183 etxebizitza nagusietatik 170 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 13 etxek hitu gela zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 113 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 326 ziren, horien artean 254 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 254 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (128 gizon eta 115 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tramolé udalerrian 182 unitate fiskal zeuden, 534,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.395 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Tramolé udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 340 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Adikzio
Adikzioa edo mendekotasuna substantzia edo jokamolde konkretu batekiko nahigabeko atxikimendua sortzen duen burmuineko gaixotasuna da. Substantziaren erabileraren bidez asetzen da, eta beraz, asetze hori gauzatzeko bilaketa patologikoak ezaugarritzen du adikzioa.
Honek, jokaerak kontrolatzeko ezgaitasun bat suposatzen du, kontsumorako premiazko desira, honi uko egiteko zailtasuna, jokaerak suposatzen dituen arazoak (harreman interpertsonal eta intrapertsonalean) antzemateko murrizketa. Honen ondorioz, adikzioa jasaten duenaren bizi kalitatea kaltetzen da (lanean, ikasketetan, harremanetan, familian…).
Neurozientziaren arabera, sustantzienganako adikzioa eta jokamoldeenganako adikzioa oinarri neurobiologikoak partekatzen dituztela.
Sustantzia psikoaktiboen kontsumoaz gain, beste jokamolde eta prozesu batzuetara ere ikusten dira adikzioak, halaber, sexua, jokoa, pornografia, telebista, kirola, teknologia, mugikorra, Interneta…
Historia
Zibilizazioaren hasieratik existitu izan den zerbait da ezaugarri psikoaktiboak dituzten substantzienganako mendekotasuna. Antzinako gizakiaren aurretiko primateek ere fruitu helduenganako gustu bat zutela uste da, alkoholera irakinda zuten azukre kopuruaren ondorioz. Horrek baliteke eboluzionalki alkohol edarienganako erakarpen bat edukitzera eraman izana.
Substantziak
Medikuntzak eta psikologiak dependentziaz hitz egiten dute, pertsona batek substantzia baten efektuak esperimentatzeko behar konpultsiboa duenean edo bere gabetzeagatik agertzen den ondoeza lasaitzeko. Esan beharra dago, droga legalak (alkohola edo tabakoa) zein ilegalak (kokaina, heroina, marihuana, e.a.) dependentzia eragiten dutela eta ondorioz, alkoholismoa, tabakismoa eta drogamenpekotasuna sortzen dira.
Sustantzienganako adikzioa jasankizun kroniko, progresibo eta batzuetan hilgarria da, droga hauen kontsumoan ezaugarritzen delarik, honek dituen ondorio kaltegarriez gain. Horregatik, burmuineko gaixotasun bat kontsideratzen da, sustantzia psikoaktibo hauek eta honek suposatzen dituzten jokaerek burmuin organoko zenbait sailen estruktura eta funtzionamendua aldatzen baitu.
Norbanakoaren pentsamendu eta jokaerak kontsumitzen dituzten desirengandik osatuta dago, eta hauek lortu nahi den sentsazio eta efektu…
Ohitura eta influentzia kontsumistetaz aparte, adikzioak mendekotasunak dira, ondorio larriak ekartzen dituztenak. Ondorioak norbanakoaren bizitza pertsonal eta sozialean eragiten dute, eta baita osasun egoeran (fisiko eta mentalki), eraginkorki funtzionatzeko gaitasuna kentzen digute gainera. Norbait mendekotasunean bizi da, mendekotasun horren objektu den hori gabe ezin denean bizi, eta beraz jarraikortasunez bilatzen duelarik.
Mendeko pertsonak ez du kontrolatzen adikzioa, honen arabera bizi delako, eta honako hau da ardatza eta errutina guztien baldintzatzailea. Errutina horretatik irteten saiatzen bada, antsietate arazoak jasaten ditu, eta orokorrean mendeko objektu hori kontsumitzen amaitu dezake. Kontsumitzeari uztean, hasieran “mono” deituriko fase bat bizitzen du norbanakoak.
Europan, gehien kontsumitzen den droga ez legalizatua cannabis-a da.
Alkoholismoa
Alkoholdun edariak modu desegoki batean hartzen dituzten pertsonen gaixotasuna da; hau da, gaitz hau duten pertsonek, gehiegizko era batean kontsumitzen dute mota honetako edariak. Zeinak, norbanakoan menpekotasuna sortzeaz gain, zenbait gaixotasun edukitzeko arriskua ere gehitzen duten (gibel zirrosia, minbizia mota batzuk, arteria hipertentsioa, gaixotasun zerebrobaskularra, e.a.). Gainera, familian zein lan eta gizarte inguruetan ere buruhausteak eragiten duen. EHAEko 16 urtetik gorako biztanleriaren ia %4ak gehiegizko era batean kontsumitzen dute alkoholdun edariak 97-EHAEOIren arabera. Ehuneko hau gizonezkoen artean altuagoa da (%6,3) emakumezkoetan baino (%1,2). Aipatu beharrekoa da, adinaren eta sexuaren arabera alkoholdun edarien larregizko kontsumoa aldatu egiten dela; hau da, 45-64 urteko gizonezkoek onartu egin zuten gehiegi edaten zutela mota honetako edariak. Emakumezkoen kasuan aldiz, adinak gora egin ahala, proportzioak behera egiten du, baina esan beharra dago, emakume eta gazteen artean gero eta kasu gehiago ematen ari direla Munduko Osasun Erakundeko (OMS edo OME) datuen arabera.
Drogomendekotasuna
Drogen kontsumorekin erlazio zuzena duen menpekotasuna da eta pertsonak ondo sentitzeko edota bere eginbeharrak burutzeko sustantzia kontsumitu behar duenean ematen da. Hau da, adikzioa, plazerra, euforia, tentsio arintzea, etab. sortzen duen edozein substantzia natural edo sintetikoa da. Honen (drogen) kontsumoa, ezaugarri sozial eta pertsonal ezberdinen ondorioz ematen da; esaterako, pertsonaren ingurunearekin (gizarte eragina eta jokabideak) eta pertsonarekin zuzenki (kontsumitzen hasteko motibazioak, jarrera) loturik dauden faktoreengatik. Drogamenpekotasuna duen pertsona batek, kontsumo horrekin erlazionatutako arazoak ukatu edo gutxiesteko joera dauka. Hau pairatzen duen pertsonak, jokaeran aldaketak izaten ditu; hala nola, autokontrolaren galera, nortasunaren aldaketa, erasorako jarrerak erakustea, etab. Aldaketa hauetaz gain, zenbait sintoma agerikoak izan ohi dira; esaterako, biharamuna, betseinak handituak izatea, begi gorrixkak, e.a.
Tabakismoa
Tabakoa erretzeagatik edo honen gehiegizko kontsumoagatik sortzen den menpekotasuna da. Honek, gaixotasun kardiobaskularrak, birikako gaitz kronikoak eta minbizia sor edota eragin ditzake. Espainian urtero, 55.000 hildako inguru egoten dira; %28,1ak egunero erretzen du eta %2,9ak noiz behinkako eran egiten du. Berriz, %17,3 erretzaile ohia deklaratzen da eta %51,7ak aitortzen du ez duela inoiz erre, Osasun Nazioko galdeketaren arabera.
Jokoarekin erlazionatutako menpekotasuna
Munduko Osasunaren Erakundeak, ludopatia gaixotasun bat bezala jotzen du; izan ere, jokoa gauza normala eta atsegina bada ere, mendekotasun bilakatzen denean gaixotasun bihurtzen da. Pertsona askok jokoarekin duten menpekotasuna dela eta dirua, lana, familia, e.a. galdu izan dute.
Menpekotasun honen ezaugarriak hurrengoak dira:
Jokamolde mendekotasuna
Mendekotasuna ez da soilik substantziekiko. Esaterako, erosketak egiteko, sexurako, jateko, jokorako, kirolerako... Eta batzuetan mendekotasuna ez da soilik zerbait egitea, baizik eta zerbait ez egin edo saihestea. Honi dilazioa edo prokastinazioa deitzen zaio, momentu oro “ez egitearen” edo berandututzearen dinamikan sartzea.
Menpekotasun emozionala
Bikote erlazioetan, familian edo adiskidetasunean agertzen edota ematen den egoera psikologiko bat da. Dependentzia emozionalaren sintomak identifikatzea erraza da, izan ere, aipatu bezala, gure ingurune intimoko pertsonekin gertatzen zaigun zerbait baita; senideekin, lagunekin eta batez ere bikoteekin. Honekiko, bikotearekiko, dependentzia emoziala izateak, beste irudi txeratsu batzuekiko mendekotasun emozionala izan dezakeela adierazten du; hala nola, guraso edo hurbileko lagunena. Hori dela eta, banantzearen beldurra izaten dute eta beste pertsona une oro lokalizatua izan behar dute, eta horretarako, sarri deitzen edo mezuak bidaltzen diote, berarekin kontaktuan sentitzeko. Behar hau, berarekin kontaktuan egotearena eta bere atentzioa izatearena, banantze-larritasunarekin elkartzen da, antsietate edo pena markatua izango du eta hortaz, ez du lortzen zoriontsu izatea ezta disfrutatzea pertsona horren bidez ez bada.
Abstinentzia
Abstinentzia gorputzaren erreakzioa da, mendeko den substantzia horri uko egitean sortzen dena. Substantzia gabe, honengandik dependentzia zuten organismoko osagaien funtzioak aldatu egiten dira. Ezegonkortasun kimiko eta hormonalak, eta larritasun psikologikoa bizitzen du, substantzia hartu arte berriz.
Tolerantzia
Tolerantzia abstinentzia sindromearen zeharkako fenomeno bat da. Honi, substantziaren dosi kantitatea handitzeari dagokio, nahi izandako efektu horiek lortzeko, hau da, “mono”a kentzeko. Kontsumo jarraiaren ondorioz sortzen diren ezegonkortasun kimikoen ondorioz da.
Interbentzioak
Errehabilitazio eta auto-laguntza programa tradizionalez gain, hainbat iniziatiba daude prebentzio eta laguntza terapeutikoari dagokionez adikzioari aurre egiteko. Adibidez, opiazioenganako mendekotasunaren aurrean egiten den tratamendua “metadona”-ren bitarteko mantentzearekin egiten da.
Beste modu bat, buprenorfina bezalako medikamentuen bidezko terapia da, metadona baino hobea askoren ustez. Honek opiazeo hauen efektuak blokeatzen ditu, baina soilik erreakzio leunak sortzen ditu.
Ikerketa berri batek dioenaren arabera, antigorputzak ere garatu daitezke medikamentu espezifiko bati aurre egin ahal diotenak, plazer efektuak nulu bihurtuz. Gaur egun, kokaina, heroina, metanfetamina eta nikotinarenganako mendekotasunaren aurkako bakunak ere sortu dira, proba kliniko ezberdinen bidez eraman dira aurrera, eta prebentzio lanerako emaitza onak ikusi dira, errehabilitaziorako bezala.
Beste tratamendu metodo bat, Estimulazio Zerebral Sakona (ECP gazteleraz) da, eta prozedura hau burmuineko zenbait sailetara abiatzean zentratzen da.
Mekanismo biologikoak
Zenbait ikerketek mekanismo biologikoak presente daudela argudiatzen dute zientifikoki. Hala, norbanakoaren natura biologikoak zenbait erabaki eta ekintza azaltzen ditu. Horrela, informazio genetikoa belaunaldiz belaunaldi pasatzen dela ikusi da. Beraz, mendekotasunak ere, DNA (azido desoxirribonukleiko) eta herentzia genetikoarengandik transmititu daitezke.
Nerabezaroa da etorkizunean mendekotasunen aurrean ahulago izateko bizitzako etapa zailena. Izan ere, garai honetan gure burmuinak garapen neurologiko kritiko batean dago, honen moduko egoeren aurrean oso minbera dena. Beraz, burmuinean ematen diren aldaketen ondorioz, errazago erori gaitezke mendekotasunean.
Bibliografia
•CCM. (2017). Tabaco - Estadísticas de los fumadores. http://salud.ccm.net/contents/478-tabaco-estadisticas-de-los-fumadores eskuratua
•Dependencia Social Media. (2017). Dependencia 2.0. https://web.archive.org/web/20171117002216/http://www.dependenciasocialmedia.com/%C2%BFporque-dependencia-2-0/ eskuratua
•Eroski Consumer. (2004). Ludopatia: Joko mendekotasuna gaixotasuna da. http://revista.consumer.es/web/eu/20040101/interiormente/67644.php eskuratua
•Eusko Jaurlaritza- Hezkuntza Saila. (2017ko azaroaren 5a). Menpekotasuna: lehenengo seinaleak. http://www.hiru.eus/eu/habitos-saludables/adiccion-primeros-signos eskuratua
•20 minutos. (2006). El 89% de los adictos al juego son hombres y de estatus social alto. http://www.20minutos.es/noticia/166925/0/adictos/juego/adiccion/ eskuratua
•Fipsicologia. (2016). Dependencia emocional: sintomas de dependencia emocional. http://psicologiavigo.com/sintomas-de-dependencia-emocional/ eskuratua
•Osakidetza- Osasun Saila. (2010). Alkoholaren kontsumoa. https://www.osakidetza.euskadi.eus/r85-ckdrog03/eu/contenidos/informacion/r01hRedirectCont/contenidos/informacion/alcohol/eu_4046/consumo_e.html eskuratua
•Pérez, J. eta Merino, M. (2013). Definición de dependencia. https://definicion.de/dependencia/ eskuratua
•Psicopedia: Información y Recursos sobre Psicologia. (2013). Dependencia emocional. ¿Una adicción destructiva?. http://psicopedia.org/2588/dependencia-emocional-una-adiccion-destructiva/ eskuratua
Txekiera
Txekiera (čeština, český jazyk) Txekian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza ofiziala da. Hamabi milioi hiztun ditu eta latindar alfabetoa z idazten da. Hurbilen dituen hizkuntzak eslovakiera eta poloniera dira.
Historia
Txekierazko lehen idazlanak XIII. mendekoak dira. Jan Husek eta moraviar anaiek ortografia finkatu eta hizkuntza aberastu zuten. XVI. eta XVII. mendeetan, ordea, alemana nagusitu zitzaion. XVIII. mendean, nazio sentimenduaren eraginez, berpiztu egin zuen: Pragako unibertsitatean txekierazko hizkuntz eta literatur katedra bat sortu zen eta Dobrovskyk eta Jungmannek hizkuntza modernoaren gramatikaren eta hiztegiaren oinarriak jarri zituzten.
Literatura
Milan Kundera (1929-) txekierazko idazle ezagunen artean dugu, frantsesez ere idatzi duen arren. Jaroslav Seifertek (1901-1986) 1984an Literaturako Nobel Saria irabazi zuen.
Filomena
Izenaren jatorria
Filomena izena antzinako grezieratik dator, Φιλουμένη, "kantatzea gustatzen zaiona". Hau, era berean, urretxindor arruntari ematen zitzaion izena zen.
Biografia
1802an, hizki-zatiak zituzten hezur batzuk aurkitu ziren Santa Priszilako katakonbetan. Filumena deituriko martiri baten izena ageri zen. 1805ean, erlikia haiek Mugnanora eraman zirenean, mundu guztira zabaldu zen martiriaren ospea, eta bere bizitza idatzi ere egin zen. 1904an, ordea, H. Marruchik erakutsi zuen inskripzioak faltsuak zirela.
Antzina, abuztuaren 11n ospatzen zen Santa Filomenaren Eguna, baina 1961ean kendu zen santutegitik.
NGC 5726
NGC 5726 galaxia bat da, Libra konstelazioan. Ormond Stoneek aurkitu zuen n.
Den of Thieves (filma)
Den of Thieves edo Criminal Squad, Christian Gudegast estatubatuarrak zuzendutako ekintza film bat da. Gerard Butler, Curtis "50 Cent" Jackson, Pablo Schreiber, O'Shea Jackson Jr., Evan Jones, Dawn Olivieri, Mo McRae eta Max Holloway aktoreek antzeztu zuten.
Esterbrook (Wyoming)
Esterbrook Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Converse konderrian kokatuta dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Collepardo
Collepardo Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Abhurita
Abhurita haluroen taldeko mineral bat da. 1983an aurkitu zen, Saudi Arabiako Yeddako "Sharm Abhur" hondartzan. Eztainua dauka.
Ezaugarriak
Abhurita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: Sn21Cl16(OH)14O6. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Saint-Félix-de-l'Héras
Saint-Félix-de-l'Héras Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Félix-de-l'Héras udalerrian erroldatutako biztanleak 35 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 38 etxebizitza zeuden, 15 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 32 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 15 etxebizitza nagusietatik 10 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18 ziren, horien artean 13 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 13 pertsona aktiboetatik 12 lanean zeuden (7 gizon eta 5 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 5 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zohra Ben Lakhdar
Zohra Ben Lakhdar Akrout (Kerkenna, 1943ko martxoaren 12a) fisikari tunisiarra da. Izpi infragorrien bidezko espektroskopia erabiliz uraren eta airearen kutsadura neurtzeko egindako ikerketengatik 2005ean Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen.
Biografia
Kerkenna uhartedian jaio zen 10 alaba zituen familia batean. Aita injeniaria zuen eta sindikatu eta antikolonalismo borroketan aritu zen. Susan egin zituen bigarren maiako ikasketak.
1956an Tunisiak independentzia lortu zuen eta familia Tunis hiriburura aldatu zen. Zohrak bertako unibertsitatean egin zituen Fisika ikasketak. Ondoren beka bat lortu eta Parisen ikasten jarraitzeko eta Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean graduatu zen 1968an. Ondoren espektroskopian espezializatu eta 1978an doktoratu zen.
Frantzian lan eskaintza ugari izan bazituen ere 1982an Tunisiara itzultzea erabaki zuen eta senarrarekin batera espektroskopia laborategi bat eraiki zuen. Izpi infragorriak erabiliz molekulen arteko interakzioen inguruko ikerketak egin zituen.
Mary Sidney
Mary Herbert, Pembrokeko kondesa (jatorriz Sidney; 1561eko urriaren 27a - 1621eko irailaren 25a) izan zen bere poesia eta mezenasgo literarioari esker ospe handia lortu zuen lehen emakume ingelesetako bat. 39 urte zituenerako, bere anaia Philip Sidney, Edmund Spenser eta William Shakespeare- rekin batera zerrendatu zuten bere garaiko egile garrantzitsuenetako bat bezala John Bodenham- en Belvedere bertso bilduman. Bere antzezlan Antonius-en eragina zabal onartua da; eredu klasikoetan oinarritutako bakarrizketan interesa berpiztu zuen eta ziur asko iturri izan zen, besteak beste, Samuel Daniel-en Cleopatra (1607) eta Shakespeareren Antony and Cleopatra (1594) lanentzat. Sidney ezaguna zen, baita ere, Garaipenak poesia antologiako Petrarca -ren "Heriotzaren garaipena" itzultzeagatik; baina poesian bere ospea ziurtatu zuena bere Salmoen itzulpen lirikoa izan zen.
Altiphylax baturensis
Altiphylax baturense Altiphylax generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.