cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teotihuacan
Hiria K. a. 200 aldean sortu, eta VII-VIII. mendean utzi zen bertan behera. Goren unean, 1. milurtekoaren lehen erdian, Ameriketako hiri handiena eta munduko handienetakoa zen, 200.000 biztanle baino gehiago baitzituen. Hiri horri lotutako zibilizazioari Teotihuacano edo Teotihuacan deitzen zaio. Inperio baten erdigunea ote zen eztabaidagai dagoen arren, argi dago eragin handia izan zuela Mesoamerika osoan. Teotihuacanoen presentzia, agian erabateko kontrol ekonomiko eta politikoa ere, Veracruzeko hainbat gunetan eta Maien eskualdean ikus daiteke. Biztanleen etnia ere eztabaidagaia da, besteren artean nahuak, agian otomiak edo totonakak izan baitziren. Zenbait adituren arabera, Teotihuacan estatu multietnikoa izan omen zen.
Historia
Teotihuacan hiri inguruan sortu zen zibilizazioa maien garaikoa da. Hiria K. a. 500. urte inguruan sortu zen, nahiz eta hainbat mendetan zehar osatu zen erabat, eta eremu berriak erantsi zitzaizkion urteek aurrera egin ahala. Hiri hura hartzen da Mendebaldeko hemisferioko lehen hirigunetzat eta Azteken Inperio aurreko Ameriketako metropoli handientzat. Izan ere, 200.000 biztanle inguruko hiria izan zen garai oparoenean (450-650 aldean), eta 20 kilometro koadrotik gorako eremua hartzen zuen.
Oro har, zibilizazio baketsua izan zela esan daiteke, arma eta gerrari buruzko irudi eta sinbolo gutxi aurkitu baitira. Ez zuten harresiak eraikitzeko ohiturarik, kasu berezietan eta hiriaren hondamena hasi zen garaian izan ezik, eta agintariak printze borrokalariak izan ordez erlijioarekin lotura handiagoa zuten errege-apaizak ziren. Jainko nagusia Tlaloc zen, uraren jainkoa, eta haren mende zeuden izadiko gainerako indarren jainkoak. Teotihuacanen agertu zen lehen aldiz Mexikoko kulturan garrantzi handikoa izan den beste mito baten irudia: Quetzalcoatl edo suge lumaduna.
Aldiak
Teotihuacango historian zenbait aldi bereiz daitezke :
Arkitektura
Hiriaren antolaketa geografikoa mesoamerikar hirigintzaren adibide ona da, kokapena eta eraikinak Unibertsoaren ikuspegiari jarraiki. Hiriaren ardatza 15,5º lerratuta dago iparraldetik ekialderantz. Teoria baten arabera, Eguzkia angelu berdinarekin igotzen da udako egun berean urtez urte. Biztanleek lerrokadura erabiltzen ei zuten denbora neurtzeko, zenbait erritu egiteko edo landaketak egiteko. Beste teoria baten arabera, Mesoamerikako beste hirien antzera, inguruetako mendi garaienarekin lerrokatua egongo litzateke. Badirudi hau dela Teotihuacanen kasua, nahiz eta lerrokatu zeneko mendia ez dagoen ikusgai, beste mendi batek ezkutatzen baitu.
Teotihuacango hiriko arkitektura gotorra eta arranditsua da oro har. Hiriaren ardatza Hilen Etorbideak (ipar-hegoalde) eta Ekialdeko Hiribideak (eki-mendebalde) osatzen zuten; haiek eraiki ziren garai bertsukoak dira, orobat, Eguzkiaren tenplua eta beste zenbait eraikin ospetsu. Hilen Etorbidea (gaztelaniaz Avenida de los Muertos, nahuatlezko Miccoatli izenaren itzulpena) 1.700 metro luze eta 45 metro zabal zen, eta plaza karratu batean amaitzen zen. Plaza horretan Ilargiaren piramidea eraiki zuten. Etorbidean barrena, plataforma txikiagoak badaude. Aztekek hilobiak zirela uste zuten, eta horregatik eman zioten izen hori etorbideari. Adituen ustez, zeremoniak egiteko plataformak ziren, gailurrean tenpluak zituztela. Hilen Etorbidean, Ilargiaren piramidearen ekialdean, gotorlekua eta Eguzkiaren piramidea, harkaitzez inguratua, eraiki zituzten.
Teotihuacanen, Erdialdeko Amerikako beste kultura batzuetan hezala, garrantzi handiko eraikina izan zen piramidea, baina Teotihuacangoek zenbait ezaugarri berezi dauzkate: piramide garaiak eta aldi berean gotorrak dira, bolumen handikoak (1.300.000 metro kubo Eguzkiaren piramidearen kasuan), eta eskailera ataletan banatua dute, piramidearen gorputz bakoitzean atal bana, eta eskaileraren aurrean, berriz, beste eraikin mailakatu bat dute, plataforma moduko bat. Harri horizontalak laukizuzenak dira eta idazkunak dituzte zizelatuak, baita monumentu txikiagoetan ere.
Bi piramide nagusiez gainera, monumentu aipagarria da gotorlekua eta bertako tenplu nagusia, Quetzalcoatl jainkoarena, piramide formakoa hau ere. Sei maila ditu eta friso zizelatuz apaindurik dago; inguruan beste hamabost monumentu txikiago zituen. Hilen Etorbidearen albo batean Nekazaritzaren tenplua dago, horma irudi bikainez hornitua. Hasieran piramide txiki bat zen, baina gero terraza bat erantsi zitzaion, mailadi zabal batekin.
Administrazio eta erlijio guneez gainera, hainbat auzo zegoen hirian. Auzoetan, bizitokiez gainera, tenpluak eta administrazio eta politikarekin loturiko eraikinak zeuden. Etxebizitzak areto eta gela laukizuzenez osatuak ziren, plaza eta kalexka itxiez bereiziak. Pezozko hormak zituzten, ez zuten leihorik, baina patio txikietara ematen zuten; patioaren erdian ur biltegi moduko bat zegoen. Etxeek gurutze formako oinarria zuten, eta beso bakoitzean gela bana zeukaten, patiora begira. Orain arte ikertu den auzorik handiena Tlamimilolpa multzoa da. 3.500 metro koadrotik gorako eremua hartzen zuen eta 176 gela, 21 patio txiki, 5 plaza handi eta hainbat kalexka zeuden bertan.
Eskultura
Teotihuacango multzoko arkitektura bezala, gotorra eta arranditsua da eskultura ere. Dena dela, ez zuten eskultura monumentala landu. Erliebe modura zizelkaturiko buruak (Tlaloc jainkoaren burua, suge lumadunarena, etab.) eta maskarak dira eskultura aipagarrienak.
Maskarak hileta errituarekin loturik zeuden, adituen ustez, eta oso zurrunak dira, eskultura eta artea oro har bezala, baina batzuek agerian dituzte hildakoaren ezaugarriak. Harri gogorrean egiten zituzten maskarak, serpentina, diorita eta onizean, eta obsidianazko, piritazko, granatezko eta jadezko mosaikoez hornituak dira asko.
Pintura eta zeramika
Pinturaren alorrean horma irudiak dira adierazpide aipagarriena. Piramideak eta eskulturak kolore distiratsuez margotuak zeuden, nahiz eta gaur arte gorde diren aztarnetan ez diren behar bezala nabarmentzen, ospakizun eremuaren inguruko jauregietan izan ezik. Oinarri gisa karea eta kuartzo hauts oso finezko nahastura bat erabiltzen zuten; gainerako margoak oso nabarmen gelditzen ziren hondo horren gainean. Pinturen gaiari dagokionez, errituei edo mitologiako gaiei buruzkoak dira gehienak: Tlaloc jainkoa, lurren emankortasunagatik eta uragatik eskerrak emateko hari egindako eskaintzak eta otoitzak eta abar.
Teotihuacango pinturaren erakusgarri nagusia Lurreko Paradisuaren horma irudia da, Tepantitlakoa; hil ondoko bizitzaren adierazpena da, ez du leku jakin bat zehatz-mehatz deskribatzen, eta ez dago espazio errealaren edo leku jakin baten erreferentziarik. Hondoa neutroa da, gorrixka. Irudi guztiak soslaiez daude, eta ez dagokio izaki jakin batzuei, aldiz, Tlalocen erreinura iristeak dakarren zorionaren kontzeptua bakarrik islatzen dute.
Zeramika lanetan aipagarriak dira hiru oin zilindrikoko ontziak eta buztin egosizko irudi txikiak. Ontziak kolore biziko irudi geometrikoez apaintzen zituzten. Irudiak moldez egiten zituzten eta gizakiak edo jainkoen irudiak dira gehienak: hiruki tankerako aurpegia dute eta jantzi, orrazkera eta bitxi dotoreak dituzte.
Halle-Ingooigem
Halle-Ingooigem Belgikako Halle eta Ingooigem artean ospatzen den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa bat da.
1945ean Bruxelles-Ingooigem izenarekin sortua, 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourren zati da, 1.1 mailan.
Aarti Mann
Aarti Majmudar, izen artistikoa Aarti Mann duena, (Connecticut, 1978ko martxoaren 3a) estatubatuar aktorea da, The Big Bang Theory telesailean Priya Koothrappaliren papera betetzeagatik ezaguna dena.
Carate Brianza
Carate Brianza Italiako udalerri bat da. Monta eta Brianzako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aarti Mann
Biografia
Gurasoak India mendebaldeko Gujaratetik joan ziren Estatu Batuetara eta Aarti han jaio zen. Haurra zela hainbat hiritan bizi izan zen familia, Pittsburgh, Mt. Lebanon eta Wexford hirietan besteak beste, Fox Chapel (Pennsylvania) hirian finkatu ziren arte. Vasanti Majumdar ama Pittsburgheko Unibertsitateko Mediko Zentroko (UPMC) ginekologoa izan zen. Aita hil egin zitzaion Aarti nerabe zela. Eskola ez zuen inoiz antzerki lanetan parte hartu eta hala ere New Yorkeko Unibertsitatean zinemagintza ikasketak atera zituen, gidoigintzan eta zuzendaritzan. Bere helburua zinema zuzendari izatea zen baina Kruti Majumdar ahizpak egin nahi zuen laburmetraiean aktore izan zedin eskatu zion eta hor hasi zuen aktore ibilbidea.
Brzeszcze udalerria
Brzeszcze Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Oświęcim barrutian kokatuta. 45,6 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 21486 biztanle zituen.
Cyclophiops hamptoni
Cyclophiops hamptoni Cyclophiops generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Aarti Mann
Biografia
2000. hamarkadaren erdialdera hasi zen aktore lanetan, batzuetan Aarti Majmudar izenarekin eta beste batzuetan Aarti Mann izenarekin. Hainbat laburmetraietan agertu zen eta Volvo autoen iragarki bat ere egin zuen.
Münster
Münster Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiri independentea da. Westfaliako iparraldean kokatzen da eta Münster eskualdeko hiriburu eta gune kultural nagusia kontsideratzen da.
Geografia eta klima
Aa ibaiaren ertzean dago, Ems ibaiarekin bat egiten duen puntutik 15 kilometro hegoaldera. Münsterländer Kiessandzug mendizerrak zeharkatzen du hiria, baina muinorik altuena den Mühlenberg-ek 96 metrotako garaiera baino ez du. Azalerari dagokionez Alemaniako metropoli eremu handienetakoa da, izan ere etxeak baxuak izateaz gain nekazal eremuak ere hirian txertaturik baitaude. Hiriak 302'89 km²-ko azalera badu ere, nekazal eremuek 156'61 km² estaltzen dute, etxeek 57'54 km², basoek 56'69 km², garraiobideek 25'73 km² eta urak 8.91 km².
Esaera zahar batek dio ''Entweder es regnet oder es läuten die Glocken. Und wenn beides zusammen fällt, dann ist Sonntag'' (Edo euria egiten du edo kanpaiek jotzen dute. Biak batera gertatzen badira igandea da). Euri asko egitearen fama du, baina batezbestekoa (urteko 758 mm) Alemania osoaren antzekoa da, hala ere aipatzekoa da egun euritsuak asko izaten direla. Batazbesteko tenperatura 9'4 °C da eta neguak suabeak dira, ez baitu normalean elurrik egiten.
Sorrera eta garapena
793 urtean Karlomagnok Frisiako Ludger bidali zuen Münsterland kristautzera. Hasieran monasterioa sortu zuen baina inguruak zituen baldintza egokiek herriaren zabalkuntza azkarra ekarri zuten eta 803rako katedrala eraikitzen hasiak ziren. 805ean Ludger bera bihurtu zen Münsterreko lehen apezpiku. Katedrala 850an bukatu zuten eta honekin batera liburutegia, eskola eta elizaren administrazio gunea sortu ziren. 1040an Henrike III.a Münsterreko lehenengo errege bihurtu zen. Hain garrantzitsua zen hiria 1046rako Henrike III.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore izendatu zutela. Hansa Ligan sartu zen 1441ean.
Vaudreuil-Soulanges
Vaudreuil-Soulanges Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Montérégie administrazio-eskualdean dago eta hiriburua Vaudreuil-Dorion da.
Münster
Münsterreko matxinada
1534 eta 1535. urteetan Münsterreko matxinada izenaz ezagutzen dena gertatu zen. Anabaptista erradikalek teokrazia komunal bat ezartzeko saiakera egin zuten. Jan Matthysen gidaritzapean txanpona ezeztatu, jabegoa elkarbanatu eta gizakien arteko berdintasuna aldarrikatu zuten, gerora "kristautasun komunista" deitu izan dena. Hiria, esku anabaptistetan egon zen 18 hilabetez, 1534ko otsailean udaletxea hartu eta Bernhard Knipperdolling alkate izendatu zenetik, 1535. urtean setio-indarrak hirian sartu ziren arte. Iraultzaile guztiak exekutatu eta hirian zehar eskegi zituzten.
Aro modernoa
Münster berehala errekuperatu zen eta 1580rako Westfaliako hiri nagusia zen berriz ere. 1648ko urtarrilaren 30ean Espainiako Erresumak eta Herbeheretar Errepublikak bertan eta Osnabrücken sinatu zuten Westfaliako bakea.
Xenotilapia nasus
Xenotilapia nasus Xenotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Münster
Aro modernoa
1780an Münsterreko Unibertsitatea (Westfälische Wilhelms-Universität, WWU) sortu zen. 1802an Napoleonen gerren ondoren Prusiak konkistatu zuen eta Westfaliako probintziako hiriburu ezarri zuen.
XX mendea
Münsterreko apezpikua zen Clemens August Graf von Galen 1940 urtean Nazien aurka sutsuki mintzatu zen. Bigarren Mundu Gerran hiria izugarri gotortu zen arren 1944eko bonbaketek alde zaharraren %91 eta hiri guztiaren %63a suntsitu zuten. 1945ean estatu batuarrek hartu zuten Münster. Gerra ondoren britainiarren okupazio eremuan gelditu zen eta 50. hamarkadan hiriaren alde zaharra berreraiki zen.
Ekonomia
Hiriaren ekonomia unibertsitatean eta estatu administraziotan oinarriturik dago gaur egun. Parke teknologiko aurreratua ere badu, bertan informatika, nanoteknologia eta bioteknologia enpresak daudelarik besteak beste.
Hiri senidetuak
Duisburg ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Aarti Mann
Bizitza pertsonala
Los Angelesen bizi da Purvesh Mankad senarrarekin eta Nikita izeneko alabarekin.
Virgenes lurmuturra
Virgenes lurmuturra, Argentinako Errepublikako Santa Cruz probintziako Güer Aike departamendukoa da, Río Gallegos hiritik, probintziako hiriburutik, 134 km-ra hego-ekialdean dago. Lurmutur horretan Itsas-hidrografia Zerbitzuak kudeatzen duen itsasargi homonimoa dago. Argentina kontinentaleko punturik hegoekialdekoena da, hala ere, azken horren punturik hegoaldekoena Dungeness lurmuturra da, kilometro gutxi batzuetara dagoena. Lurmuturra Argentinako ibilbide luzeenaren eta nazioarteko turismoari dagokionez garrantzitsuenaren (Ruta 40) 0 kilometroa da. Bide hori 5224 km-ko luze da leku honetatik Boliviaraino, 20 parke nazional, eta 18 ibai garrantzitsu zeharkatzen ditu, 27 mendate lotzen ditu, eta itsas mailatik altitudeko 5.000 m-ak ukitzera igotzen da.
Carate Brianza
Mugakideak
Carate Brianzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Perfugas
Perfugas Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Perfugasek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Round Lake (New York)
Round Lake  New York estatuko herri bat da. Saratoga konderrian kokatua dago. 2010ean 623 biztanle zituen, 2.91 kilometro koadrotan banatuta.
Auxon-Dessous
Auxon-Dessous Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gorka Santamaría
Gorka Santamaría Nos (Bilbo, Bizkaia, 1995eko uztailaren 3a) Euskal Herriko futbolaria da. Josu Santamaria aurrelariaren anai gaztea da. Bere anai bikia Ander futbolaria da ere.
Auxon-Dessous
Biztanleria
2007an Auxon-Dessous udalerrian erroldatutako biztanleak 1.167 ziren. Familiak 414 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 143 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 175 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gorka Santamaría
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Auxon-Dessous
Etxebizitza
2007an 428 etxebizitza zeuden, 416 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 410 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 416 etxebizitza nagusietatik 373 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 308 etxek bost zituzten. 391 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 131 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 270 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 776 ziren, horien artean 567 aktiboak ziren eta 209 inaktiboak ziren. 567 pertsona aktiboetatik 551 lanean zeuden (284 gizon eta 267 emakume) eta 16 langabezian zeuden (6 gizon eta 10 emakume). 209 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 83 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Auxon-Dessous udalerrian 453 unitate fiskal zeuden, 1.280 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.314 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 arropa denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Auxon-Dessous udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Le Pondy
Le Pondy Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Pondy udalerrian erroldatutako biztanleak 113 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak eta 10 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 14 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 101 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 100 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (18 gizon eta 18 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Pondy udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 127 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.522 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Le Pondy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pimentel
Pimentel Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Rik Van Steenbergen
270 garaipen ditu bere baitan profesional bezala klasikoa zein Itzuli Handietan lortutako etapa garaipenak. Azken hauetan, 4 etapa irabazi zituen Frantziako Tourrean, 15 Italiako Giroan eta 6 Espainiako Vueltan.
Klasiketako parte-hartzaile bezala, txirrindularitza monumentu deritzen probetan lortu zituen garaipenak nabarmentzen dira. Hala, 2 aldiz irabazi zuen Flandriako Tourra, beste bi aldiz Paris-Roubaix eta behin Milan-San Remo.
3 aldiz munduko txapeldun ere izan zen.
1991tik Antwerpeko probintziako Aartselaar herrian bere omenezko txirrindularitza proba bat ospatzen da, Rik Van Steenbergen Memoriala deitzen dena.
Cyclophiops herminae
Cyclophiops herminae Cyclophiops generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Otocryptis beddomii
Otocryptis beddomii Otocryptis generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
NGC 2832
NGC 2832 galaxia bat da, Lynx konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Crachier
Crachier Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crachier udalerrian erroldatutako biztanleak 458 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 286 ziren, horien artean 230 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 230 pertsona aktiboetatik 223 lanean zeuden (112 gizon eta 111 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crachier udalerrian 176 unitate fiskal zeuden, 482,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.900 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 9 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 4 zurginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tavares (Florida)
Tavares Floridako hiri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 12,919 biztanle zituen, 19.3 kilometro koadrotan banatuta.
Nannotrigona testaceicornis
Nannotrigona testaceicornis erle espezie bat da, Nannotrigona generoan eta Apidae familian.
Rouses Point (New York)
Rouses Point  New York estatuko herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 2,209 biztanle zituen, 4.56 kilometro koadrotan banatuta.
Joel McHale
Joel Edward McHale (Erroma, 1971ko azaroaren 20a), Estatu Batuetako aktorea da.
Centropristis philadelphica
Centropristis philadelphica Centropristis generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
El Abra-Getxo kirol-portua
Gainera, honako zerbitzuak ditu:
Piscinas
Piscinas Carbonia-Iglesiasko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Xylocopa bryorum
Xylocopa bryorum erle espezie bat da, Xylocopa generoan eta Apidae familian.
Brzeziny udalerria (Polonia Handiko voivoderria)
Brzeziny Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kalisz barrutian kokatuta. 126,95 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5836 biztanle zituen.
Jean-Baptiste Carpeaux
Jean-Baptiste Carpeaux (Valenciennes, 1827ko maiatzaren 11 - Courbevoie, 1875eko urriaren 12a) frantziar eskultore eta margolaria izan zen.
Igeltsero baten semea zen eta Arte Ederretako Eskolan ikasi zuen. 1854an Erromako Saria irabazi zuen eta Italiara joan ahal izan zen maisuak ikastera. Erroman egon zen 1854tik 1861era, eta gustua hartu zion mugimenduari eta bat-batekotasunari. Bere ereduak kaleetan bilatu zituen eta tradizio klasikoa alde batera utzi zuen barrokoaren hastapenengatik. Napoleon III.aren mireslea izan zen, eta haren hainbat enkargu jaso zituen.
Carnate
Mugakideak
Carnatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cyperus papyrus
Papiroa (Cyperus papyrus) Cyperaceae familiako landare belarkara da, afrikar jatorrikoa. Ebakidura triangeluarreko 3-5 metroko zurtoinak ditu. Zurtoin bakoitzaren goiko muturrean hosto-mototsa zabaltzen da. Landare urzalea da, Afrikako padura, aintzira eta ibai bazterretan eremu handiak hartzen dituena.
Antzinako Egipton landare hau papiro papera egiteko erabiltzen zen.
Xenotilapia nigrolabiata
Xenotilapia nigrolabiata Xenotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Stracciatella (argipena)
Stracciatella izena italierazko hitza da, eta hainbat adiera ditu Italiako astronomian:
Elorretako Haitza
Irispideak
Biderik ohikoena, Elixabarritik doa. Hona, zuzenean Mendiolatik, Peñakulu igaroz, edo Bolibartik, hel daiteke. Bolibartik datorren bideak, Mendiolatik datorren bideetako batekin bat egiten du, pinudi baten ondotik igarotzen den bide batean, ehiztariak ibili ohi diren beste pinudi batetik gertu. Hemendik, lur eta harrizko bide bat abiatzen da, gorantz eta gorantz, San Juan Portaletaña edo San Juan Txikia izeneko ermitara heldu arte. Handik gora, zuzenean Mendiolatik datorren bidearekin bat egiten du bide honek. Behin bide hortara helduta, aurrera jarraitu besterik ez dago, Kargaleku edo Apotza izeneko lepora heldu arte. Behin hemen, ezkerretarantz hartzea baino ez da geratzen, mendiaren tontorrera heltzeko.
Inguruko tokiak
Apotza edo Kargaleku lepoa
Blanc i negre
Blanc i negre (euskara: zuria eta beltza) ogitarteko valentziarra da. Osagai nagusiak hestebete-barietate bi direlako deitzen da horrela: lukainka (zuria) eta botifarra (beltza).
Ogitartekoa erraz prestatzen da, hestebeteak plantxan edo frijituta prestatzen baitira. Askotan, pataketa izeneko ogi-mota erabiltzen da.
Hage Geingob
Hage Gottfried Geingob (1941eko abuztuaren 3a) Namibiako hirugarren eta egungo presidentea da, 2015eko martxoaren 21az geroztik karguan dagoena. Geingob 1990eko martxoaren 21etik 2002ko abuztuaren 28ra Namibiako lehen lehen ministroa izan zen, eta berriro 2012ko abendutik eta 2015eko martxoaren 21era lehen ministro gisa ere aritu zen. 2008 eta 2012 artean, Geingob Merkataritza eta Industria ministroa izan zen. 2017ko azaroan kargurako aukeratu zutenetik SWAPO alderdiaren egungo presidentea ere bada.
2014ko azaroan, Geingob Namibiako presidente aukeratu zuten. 2017ko azaroan, Geingob SWAPOko hirugarren presidentea bihurtu zen alderdiaren 6. Kongresuan marjina handiez irabazi ondoren. 2018ko abuztuan, Geingobek urtebeteko epea hasi zuen Afrikako Hegoaldeko Garapen Komunitateko presidente gisa.
Temple Terrace (Florida)
Temple Terrace Floridako hiri bat da. Hillsborough konderrian kokatua dago. 2010ean 24,541 biztanle zituen, 18 kilometro koadrotan banatuta.
Sahn
Sahn (arabieraz صحن) islmadar arkitekturan patio erlijioso bati erreferentzia egiteko erabiltzen den hitza da.
Ia meskita, etxe eta islamdar munduko beste toki batzuetako eraikin guztiek dute Sahn bat, alde guztietatik arkuen bidez inguratuak daudenak. Mediar-pertsiar arkitekturan sahnak orokorrean howz bat izaten du, hau da, abluzioak egiten diren igerileku simetriko bat. Batzuk, edateko iturriak ere izaten dituzte.
Sahna meskita batean badago, abluzioak egiteko erabiltzen da. Patio pribatu edo etxe tradizional batean badago, bainurako, estetikarako edo bietarako erabiltzen da.
Orosei
Orosei (Sardinieraz Orosèi) Nuoroko probintziako (Sardinia, Italia) udalerria da, 6779 biztanle dituena. Turismo eta natura ikuspuntutik oso eremu preziatua da, 25km-ko kostaldea eskaintzen baitu Baronietako eskualde historikoan.
Herriko alde zaharra erdi aroan du jatorria, eta azken urteotan burututako kontserbazio-planari esker, geroz eta hobe balorizatutako eta armonizatutako espazioan ari da bihurtzen. Udalerriaren mugen barne, historian zehar desagertutako zein herri nagusiaren parte bihurtu diren herri txikiagoak ere daude.
Geografia
Orosei ordoki baten oinetara dago kokatua, tertziarioko kareharri eta hareen gainean ipinitako basaltozko laba beltzezko kolada batek osatua. Hemendik, Cedrino ibaiaren ubidea segitzen duen lautadan behera hedatzen da 2,5km-z, Tirreniar itsasoraino (Marina di Orosei auzoa). Udalerriko kostaldeak 25km inguru dauzka, eta bertan itsaslabarrak hondartzekin alternatzen dira. Hauen artean Marina di Orosei, Su Barone, Osala, Cala Ginepro, Sas Linnas Siccas, Cala Liberotto, Bidderosa eta Sa Cucurica daude. Gainera, kostaldean Sos Alinos eta Cala Liberotto auzoak aurki daitezke, herri nagusitik banatuta daudenak.
Eremua irregularra da, lautadak, mendiak, ordokiak eta padurak barne hartzen dituena. Azken ekosistema honen zati bat Batasunaren Garrantzizko Leku bezala izendatu zen, Osallako padurak eta Avalè-Su Pedrosu zingirak osatutako eremua hain zuzen. Hauetaz, gain, beste zingira ugari daude herritik gertu, adibidez Bidderosa edo Sa Mattanosan.
Hidrologia kontuan hartuz, beste gertuko eremuak ez bezala, Orosein iturri gutxi daude eta emari gutxirekin. Honen eraginez, 50. hamarkadaraino putzuetatik, zuzenean ibaitik edo, familia ahaldunen kasuan, zisternetatik hartzen zen ura.
Cedrino ibaiaren presentziak nekazaritzarako aproposa den dolomia-lautada eratu du, baina aldi berean eremua uholdeen aurrean sentikor bihurtu du. Honengatik, ibaiaren ertzeetan altxatze-lanak burutu dira, eta ahoan ura deskargatzeko instalazioak ipini dira. Hauen parte da kanale-sare bat, aurretik aipatutako zingiretara ura ailegatzea bermatzen duena.
Megachile deceptrix
Megachile deceptrix erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Orosei
Klima
Eskualdeko gainontzeko kosta-eremuak bezala, klima tipikoki mediterraneoa da. Neguan, Atlantikotik ekialdera mugitzen diren presio baxuek eguraldi heze, suabe eta aldakorra eragiten dute; udan aldiz presio baxu hauek mediterraneoaren ipar zein hegoaldera mugitzen dira, Orosein egun lehor eta beroak eraginez. Hauek lehorteetan bihurtu daitezke, egun askotan eguzki-irradiazio maximoa eskuratu baitaiteke. Urte osoan, herriak 500 eta 600mm euri eskuratu ohi ditu. Tenperatura aldetik, hilabete hotzenetan batez bestekoa 5 eta 15ºC artean egon ohi da, eta udan normalean 30ºC-tara ailegatu daiteke. Honek lurzoruaren ebapotranspirazioa udan neguan baino askoz altuagoa izatea eragiten du.
Fauna eta flora
Fauna aldetik, basurdeak, azeriak, erbiak eta untxiak ugariak dira, eta iraganean oreinak ere ikus zitezkeen. Ubide eta zingiretan, uroilo urdin a, koartzatxo txikia, koartza hauskara, flamenko arrosa eta hainbat ahate espezie bizi dira. Itsasoan, ubarroiak, izurdeak eta baleak bizi dira, azken hauek gehienbat migrazioetan golkoan elikatzeko gelditzen dira.
Iraganean, eremu honetan itsas txakur fraidea ere aurki zitekeen. Hala ere, Mediterraneoko beste eremu ugaritan bezala, desagertzera arte ehizatu zen. 60. hamarkadan 20 indibiduo inguruko kolonia bat besterik ez zen geratzen, eta nahiz eta 1987an espezie babestu gisa izendatu, hamarkada horretan erregistratu ziren azken indibiduoak. Nahiz eta babes legala izan, arrantzari askok haien etekinarentzat arrisku gisa ikusten zuten, eta normala zen fusilez hildako animaliak hondartzan ikustea.
Aro aurrenuragiko eta nuragikoa
Era nuragikoan (K.a. 2000 urtetik K.a. II. mendera arte) izan zen garapen nabarmenena. Eremuko lautada emankorrek eta lurraldea ondo ikustea ahalmentzen zuten ordokiek populazioaren finkapena ekarri zuten, Pirastrettu, Rampinu, Sa Linnarta eta Sos Muros bezalako herriak sortuz, handiak eta eraikin altuen presentziarekin. Nuragheek ere haien ondoan biztanleriaren presentzia demostratzen dute, nabarmenenak Osala, Gabriele, Rampinu, Dudurri edo Chilivri izanik. Batzuen kasuan, harresiak ere aurkezten dituzte, Pirastrettu, Punta Fraicata edo Cuccuru 'e Frores-en kasuan bezala; beste eraikinak Murjé-ko putzua eta Rampinu-ko iturri sakratua dira.
Hauetaz gain, uste da gaur egungo Oroseiko alde zaharra den eremuaren oinarria egitura nuragiko bat izan zitekeela, eta horko harriak San Gavino eliza eraikitzeko erabili zirela kontatzen da herrian.
Aro erromatarra
Egitura nuragikoetan aurkitutako arrastoek baieztatzen dute hauetan jendea bizitzen segitu zela erromatarren irismena eta gero. Gainera, herri erromatarrak aurkitu izan dira Foiai eta Chilivri-ko eremuetan, eta Sa Serra-ko nekropolian hilobiak aurkitu dira.
Herriari dagokionez, erromatarrek aurretiko egitura nuragikoan bizilekuak eraiki zituztela uste da. Gainera, azpiegitura berriak sortu zituzten, zubia bezala, nahiz eta honen dataketa zaila den, XIX. mendean egitura handiago baten parte bihurtu zelako. Gainera, eremua Ptolomeo ren izkribuetan ageri da, zeinetan Cedrino ibaia Caedrus izenarekin erreferentziatzen duen.
Erdi aroa eta aro modernoa
Urte hauetan, Orosei egitura eklesiastiko eta militarren inguruan antolatzen ziren herri ezberdinen multzo bat zen oraindik, Terra di Oriseto deiturikoa. Eremu hau Pisa ko familia noble baten menpe zegoen, Kaietandarrak hain zuzen. XII. mendean, Gallurako judizierriaren parte zen, eta bertako kuriaren egoitzarik garrantzitsuena zen, gehienbat Santa Maria di Pisa elizari esker. Eraikin honen izenetik ondoriozta daiteke eremuan merkatari pisar ugari ibiltzen zirela. Gutxinaka, Gallura eta Pisak erlazio komertzial ona eraikitzen joan ziren, irlatik barazkiak eta abere-produktuak salduz. Hauek garraiatzeko, Olbia eta Orosein portuak garatu ziren, herriek garrantzia bereganatuz.
Bertan, toskanarrak tokiko elitearekin ondo integratu ziren. Izan ere, 1183 an Oroseiko Majore de portu kargua Viviano deituriko merkatari batek hartu zuen, seguraski pisarra zena. Pertsona honek merkataritzaren pisaketa kontrolatzen zuen, zergak kobratzen zituen eta gatzaren salerosketaren monopolioa zeukan. Orosein, gainera, Consul mercatorum deituriko kargua ere zegoen, hau da, merkatari pisarren kontsulea. Honek inongo oztoporik gabe bere sozioengan neurri juridikoak ezartzen zituen.
XIII eta XIV. mendeen arteko garaia izan zen Oroseirentzat garrantzitsuena. Izan ere, garai honetakoak dira Sant'Antonio dorrea edo San Giacomo eta San Gavinoren eliza. 1313an, Orosei udalerri bihurtu zen, eta Pisako Errepublikaren itsasoz haratago lurraldeen parte izatera pasa zen. Hauen menpe, portuko goardia ezarri zen 1314ean, portuko fortifikazioarekin batera, eta herriaren eta bere lurraldeen zentsoa garatu zen 1321ean. 1323an, Pisa eta Aragoiren arteko krisi diplomatikoaren ondorioz, aragoar ontziek herria erasotu eta hartu zuten, Aragoiko Koroan integratuz Sardiniako erresumaren parte bezala.
Aragoarrek, gainera, herriaren ondoko Terranova eta Posada herriak Oroseiren menpe ipini zituzten, sistema feudal baten bidez. Hala ere, leku hauetako eliteek ez zuten haien pribilegioak galtzeko intentziorik, eta tentsio handia eraikitzen joan zen Oroseiko agintariekiko. 1341ean, matxinatu ziren, kuriaren egoitzan armekin sartuz, Bremont prokuradorea eta bere familia hiltzea mehatxatuz. Honen ondoren, prokuradoreak bere kargua utzi eta ondorengotza-krisian sartu zen herria, Sentmenatarren gizonen familia-adarraren desagertzearen ondorioz.
Urteetan zehar, Arborea ko judize izan zen Mariano IV-aren familian boterea haien artean borrokatu zuten, Sentmenatarren familiaren alboko adarra baitziren: Marianoren emaztea, Timbor, eta anaia, Giovanni, izan ziren hasieran hautagai nagusiak. 1342an aldi batez Marianoren izeba Miliari pasatu zitzaion boterea, 1349an Timborri eta 1352an Moncadako Sibillari, Giovanniren emaztea. 1353an, baina, herriko biztanleek Milan go Viscontitarren menpe egotea erabaki zuten. Izan ere, familia hartako Gian Galeazzo Gallurako Beatrizekin ezkondu zen. 1355ean Arboreako Mariano igo zen boterera, ordura arte gaztelua okupatu zuten Viscontitarrak kanporatu ondoren, eta herria Pere de So gaztelujaunari eman zion, Aragoako erregeekin, Aita Santuarekin eta Doriatar familiarekin sinatutako itunaren bidez. Hala ere, populazioak Milango Viscontitarren alde segitu zuen hainbat urtez, herrian hainbat matxinada eta gatazka sortuz hurrengo urteetan.
1438an Vasto eta Vademonteko markesari eman zitzaion, Enrico di Guevarari hain zuzen. Honek 1449an Guisotarrei, Sardiniako familia noble bat, saldu zien betirako, Salvatore Guiso dinastia honen Oroseiko lehen agintaria bihurtuz. Garai hartan, Orosei oraindik gotorleku oso garrantzitsua zen estrategikoki, eta merkataritza-puntu handia ere. Hurrengo urteetan, herria are gehiago garatu zen, gutxinaka osatzen zuten herrixka guzti horiek bateratuz eta hauen kohesioa indartuz.1547an, Antonio Guiso seme-alabarik gabe hil zen, eta beraz senitartekoen artean gatazka sortu zen ondorengotzarengatik. Hau 1649an amaitu zen, Aragoako kontseiluak Antonio Manca Guisoren alde jo zuenean. Hau izan zen 1686ean herriko ospitalearen sortzailea, Sant'Antonio Abate elizaren ondoan, eta ia 3 mendez funtzionatzen egon zena. Herria Guisotarren menpe segitu zuen XVIII. mendearen bukaerara arte, Raffaele Manca Guiso ondorengotza gabe hil zenean.
Aro garaikidea
1806 ko ekainaren 5ean, Osallako kalan, 700 "moro" baino gehiago lurreratu ziren, Tunezetik etorritakoak, eta hurrengo egunsentian herria sitiatu zuten. Gatazka bortitza izan zen: sitioaren berri Mojolu eta Gozzatarren familiek eman zuten, herriaren kanpoaldean bizi zirenak. Hauen abisura herritarrak armekin joan ziren Orosei defendatzera, umeak eta emakumeak Sant'Antonio dorrean babestu ziren bitartean. Tuneztarrek dorrea erasotzen saiatu ziren baina arrakastarik gabe, eta herriko defentsak Turcuriseko zingiretarantz eraman zituen, haietako asko han hilez. Herritarren ausardia hain handia izan zen, Sardiniako erregeak errekonpentsatu zituela.
1808 an, Manca-Guisotarren familiak metatutako zorrengatik, herria zuzenean Sardiniako Erresuma ren menpe egotera pasa zen. Urte hauetan, itsasontzi-konpainia askok haien operazioen oinarria Oroseiko portuan ezartzen dute. 1839 an, sistema feudalaren supresioarekin, Orosein alkate eta udal-kontseilua ezartzen dira. XIX. mende osoan zehar, herriak biztanleria-hazkundea jasango du, baina ez da Nuoroko probintziako handienen artean sartuko. Hau arraroa dirudi, esan bezala, portu aberatsa zeukalako, baina horretaz gain medikuak, farmazia eta beste instituzioek bertan egoitza zutelako. Honetarako arrazoi bat komunikazioa izan daiteke: herri barnean, mende honetara arte, ibaia oinez edo ontziz igaro behar zen. Honek ohiko heriotza-kausa suposatzen zuen, bereziki emakumeen artean landatik izerditan eta kargatuta zetozenean, ur bortitzak edo ura eta ingurunearen tenperatura-ezberdintasunarengatik. Herritik kanpo, bideak estuak eta malkartsuak ziren, mendi harritsuen artean igarotzen zirelako.
Malariak ere hainbat bizitza eramaten zituen urtero, sukar eta epilepsiarekin batera. Hortaz, ibai eta zingiretan lanak burutu ziren. 1880 ko hamarkadan, Orosein lau uholde tragiko eman ziren. Ura 4 metro arte igo zen, eta 1886koak hain bortitzak izan ziren, parlamentuan horiei buruz hitz egin zela. 1889an, Orosei Sassariko probintzia n sartu zen.
XX. mendea Orosein gutxinaka eman zen. Aro honetan, herrian mendeetatik zirauen sistema feudalista behin betiko utzi zen atzera. Mende hasieran, adibidez, oraindik erregistratu ziren itsasontziak mineral, gari eta ikatz kargamentuekin. Mendeko lehen aurrerapenen artean, adibidez, autobus zerbitzua eta postetxeak daude.
1910ean, krisiari aurre egiteko, udal-kontseilua deuseztatu eta egoera hau 3 hilabetez mantendu zen, lur publikoen salmenta ahalbidetu eta zor publikoa ordaindu ahal izateko. Aldi berean, Barne-arazoetako Ministeritzak hilerri, akueduktu eta azokaren berriketak burutu zituen.
1923an, Orosein Alderdi Faxista ren egoitza ezartzen da, Italia osoan mugimenduak izaten ari zuen zabalketaren bitartean. Alderdiaren kideek kontraste osoan zeuden tokiko administrazioarekiko: Giovanni Battista Porru alkateak, izan ere, neurri sardistak (Sardiniako kultura eta identitatearen aldekoak) bultzatzen zituen. Gatazka geroz eta tentsoagoa zen, eta 1926ean bukatu zen, "Legge fascistissima" onartu zenean. Izan ere, lege honek udal-kontseiluak ezeztatu eta haien lekuan Podestà izeneko figura autoritario lokalak ezarri zituen Italia osoan.
Sexu jargoi
Sexu jargoia giza sexu-organoak adierazteko erabiltzen diren izenen multzoa da. Hitz esplizituegiak erabiltzearen lotsaz, nolabaiteko tabu sozial baten ondorioz, zenbait hizkuntza-erregistroren perifrasiak edo terminoak erabiltzen dira. Hizkuntza arruntaren hitzak dira eta, sarritan, umorea erabiliz sortu izan dira. Askotan ez daude ondo ikusita.
Orosei
Aro garaikidea
Urte honean, Oroseira ur korrontea ailegatu zen, herrian zehar sakabanatutako 5 iturri publikoren bidez. 1927an Nuoroko probintziaren parte izatera bueltatzen da, eta portuari lotutako botere ekonomiko, fiskal eta aduanako ugari galdu zuen. Hurrengo urteetan, zingiren ontze-lanek segitu zuten, aldi honetan eremu handiak pinuz estaltzen.
Bigarren Mundu Gerran, soldadu italiar eta alemanek bunker eta gotorlekuak eraiki zituzten hainbat puntu estrategikoetan. Era berean, nahiz eta normalean haientzat eraikitako barrakoietan bizi, kargu batzuek jadanik existitzen ziren eraikinak okupatu zituzten, hala nola Guisotarren etxe historikoa. Militarren presentziaren alde efektuetako bat zinemaren irismena izan zen, soldaduek San Antonio da Padovako elizan proiekzioak antolatzen baitzituzten.
Gerraostean, Rockefeller fundazioak zingiren ontze-lanetan aurrerapausu garrantzitsuak ematen lagundu zuen, eremuan Anopheles eltxoen presentzia asko murriztuz. 50. hamarkada osoan zehar, zingira eta ibaian ere lan garrantzitsuak burutu ziren, ertzeen errefortzuak eta kanalen eraketak bezala. 60. eta 70. hamarkadetan, herria itsasertzerantz hedatu zen, turismoa hazten zen bitartean. Garai hauetan, gainera, Orosein berpizkunde kultural bat ematen da: 1962 an lekuko biztanleen elkartea ezartzen da, 1964ean udal-liburutegia, eta 1967an lehen gazte-elkartea, "Su puntorju" deiturikoa. Hauen ondoren, 1970ean Oroseiko Folk Taldea eratzen da, eta 1973an, Santa Maria del Mareko koroa. 1975ean herriko eskolako haur-talde batek XVI. mendean Guisotarrek eraikitako baseliza baten errestauraziorako proposamena burutu zuten. Honen harira, Guisotarren azkenetako ondorengo batek, Nanni Guiso notario eta idazleak, proiektua gidatu zuen Giuseppina Manca irakaslearekin batera. Horri esker, 1976ean Santa Maria del Mareko festak berreskuratu ziren, eta baselizako tenore-koroa eratu zen. Azkenik, 1989an herriko kanpina eraikitzeko baimena lortu zen.
XXI. mendea ren hasieran, herriaren alde zaharraren errestaurazio orokorra eman zen, eta herriko plaza nagusia, Piazza del Popolo, berdiseinatu egin zen, parke publiko batekin.
Kultura
Gaur egun, mantentzen diren festak hauek dira:
Rushville (New York)
Rushville  New York estatuko herri bat da. Ontario konderrian kokatua dago. 2010ean 677 biztanle zituen, 1.66 kilometro koadrotan banatuta.
Greensboro (Maryland)
Greensboro Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Caroline konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gure Aita
Gure Aita edo Aita Gurea Kristautasuneko otoitz garrantzitsuena da. Mateoren eta Lukasen Ebanjelioen arabera, Jesusek berak irakatsi zien bere ikasleei, nola otoitz egin behar zuten galdetu ziotenean (Mt 6,9-13; Lk 11,1-4).
Gaur egun zenbait bertsio daude, elizaren arabera baina, hala ere, oinarrian Ebanjelioan azaltzen den otoitza errepikatzen dute kristauek. Katoliko en arabera, kristau doktrinaren laburpen argia da; protestante en arabera, kristau otoitzetan eredu; azkenik, ortodoxo en arabera, otoitzik perfektua.
NGC 2833
NGC 2833 galaxia bat da, Lynx konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Gure Aita
Hitzak
Lukasen Ebanjelioan, honela azaltzen da otoitza:
Mateoren Ebanjelioan luzetxoagoa da, gaur egun erabiltzen den bertsioaren antzekoagoa:
Otoitzaren ondoren, zenbaitek, gehienbat elizkizunetan, ondorengo formula hau esaten dute:
Otocryptis wiegmanni
Otocryptis wiegmanni Otocryptis generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Lavernoy
Lavernoy Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lavernoy udalerrian erroldatutako biztanleak 78 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 47 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 35 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aitor Gorosabel
Aitor Gorosabel Garai (Eibar, Gipuzkoa, 1970eko otsailaren 2a) Su Ta Gar taldeko gitarra-jotzaile solista, kantari eta konpositore nagusia da.
Lavernoy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 48 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboak lanean(19 gizon eta 16 emakume) zeuden.. 13 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Aitor Gorosabel
Biografia
Lau senideetatik hirugarrena da. Eibarren jaio zen 1970eko otsailaren 2an. Bere anaia-arreba guztiek dute lotura musika munduarekin. Arreba biak, Aintzira eta Amaia, musika irakasleak dira, eta bere anaia nagusia Mikel "Norton" E.H Sukarra taldeko kantaria eta gitarra jotzailea da.
Lavernoy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren eta 1 eraikuntza enpresa zen.
Aitor Gorosabel
Biografia
Aitor lauzpabost urterekin hasi zen pianoa jotzen bere anaia-arrebekin batera eta OHO-ko lehenengo hiru urteetan solfeo eta piano ikasketak egin zituen. Horrez gain Euskal Herriko Unibertsitatean publizitatea ikasi zuen.
Lavernoy
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Aitor Gorosabel
Biografia
12 urterekin gitarra klasikoa hartu zuen eta "Norton" imitatuz ikasteari ekin zion. Ondoren Joko zituen lehenengo kantuak punk sailekoak izango ziren; La Polla eta Eskorbuto bezalako Euskal Herritar taldeak mirestuz. 16 urterekin Heavy Metala ezagutu zuen Accept, Judas Priest, Faith No More edo Metallica bezalako taldeen eraginez, horrela, gitarra elektrikoarekin hasi zen "Napalm" talde Eibartarreko gitarra jotzaileak emandako lehen ikastaldiekin. Ondoren autodidakta gisa jarraitu zuen.
Lavernoy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lavernoy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Aitor Gorosabel
Biografia
1987an, ikastolako ezagunak zituen Xabier Bastida, Asier Osoro eta Borxa Arrilagarekin elkartu eta denen artean Su Ta Gar taldea osatu zuten. Taldearekin estudioko hamaika disko plazaratu ditu, zuzeneko 4 disko eta hainbat bideo. Azken diskoa 2016an atera dute "Maitasunari pasioa" izenarekin.
Lavernoy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aitor Gorosabel
Biografia
Bakar lanean ere atera izan ditu abesti batzuk ere. Esate baterako bere anaia Mikelekin batera (Norton) Euskal Herriko Unibertsitatearentzat 2004an atera zuen "Hesi artean" abestia edota 1993an Egunkariaren ekitaldi baterako eta hamar urte geroago Su Ta Gar en Itsasoz beteriko mugetan diskoan sartuko zuen Zu zara Egunkaria abestia hain zuzen ere.