cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
McLean (Virginia)
McLean Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fairfax konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Clavy-Warby
Clavy-Warby Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Clavy-Warby udalerrian erroldatutako biztanleak 350 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 144 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 145 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 144 etxebizitza nagusietatik 116 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 125 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 89 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kiyosu (Aichi)
Kiyosu (清須市), Japoniako hiria da, Aichi prefeturan kokatua dagoena, Nagoiaren ipar-mendebaldeko mugan. 2014ko erroldaren arabera 66.062 biztanle ditu. Hiriko gazteluagatik da ezaguna.
Geografia
Shonai ibaiaren aho ondoan kokatua dago eta bertatik hurbil daude Shi eta Gojo ibaiak ere.
Clavy-Warby
Diru sarrerak
2009an Clavy-Warby udalerrian 142 unitate fiskal zeuden, 363 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.242 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
Kiyosu (Aichi)
Historia
Kamakura, Kyoto eta Ise santutegi handia elkartzen zituzten Nakasendō eta Minoji errepideek bat egiten zuten tokian kokaturiko posta-hiria izan zen Kiyosu. Muromachi Aroan gaztelua eraiki eta bertatik kontrolatu zuen Oda leinuak Owari probintzia osoa.
Clavy-Warby
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Clavy-Warby udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Kiyosu (Aichi)
Historia
Edo Aroan ordea Tokugawa Ieyasuk gaztelua eraitsi eta bertako harriak hegoaldera eraman zituen toki estrategiko hobean Nagoiako gaztelua eraikitzeko. Meiji berrezarkuntza hasi zenean nekazal eremua zen erabat. Kiyosu herria 1889ko abuztuaren 1ean ezarri zen.
2005ean antzinako Kiyosu, Nishibiwajima eta Shinkawa herriak batu eta egungo hiria osatu zuten.
Maricica Puică
Maricica Puică (Iași, 1950eko uztailaren 29a) errumaniar atleta izan zen, 1984an txapeldun olinpikoa eta 1987an munduko txapeldunorde izan zen 3000 metroko proban espezializatua.
Kirol-karrera
Los Angeles 1984ko Joko Olinpikoetan urrea irabazi zuen 3000 metroetan, eta brontzea 1500 metroetan.
Hiru urte geroago, Erroma 1987an jokatu zen Munduko Txapelketan, zilarrezko domina irabazi zuen 3000 metroetan, 8:39,45 segundoko denborarekin, Tetyana Samolenko sobietarraren atzetik eta Ulrike Bruns alemaniarraren aurretik helmugara iritsi arte.
Bigarren Hezkuntzako Institutu
Espainian eta Hego Euskal Herrian, Bigarren Hezkuntzako Institutuak edo BHI, gaztelaniaz Instituto de Enseñanza Secundaria (IES), Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (orohar, 12-16 urte) eta Batxilergoa (orohar, 16-18 urte) ikasteko ikastetxe publikoak dira. Lanbide Heziketa eta oinarrizko bestelako ikasketak ere eskaintzen dituzte.
2018ko Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa
2018ko Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa urte hartako esku huskako pilota txapelketa izan zen. Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatu zuen eta ASPE eta Asegarce enpresetako pilotariek hartu zuten parte.
5. jardunaldia
(1) Peio Etxeberria eta Ion Jaunarena 22-0 irabazi zuten, Beñat Urretabizkaia ordezkoak Iñaki Etchegoinen ordez jokatu ezin zuelako jokatu.
7. jardunaldia
(2) Lesioak zirela eta, partidu bertan behera utzi zuten.
Snegurotxka
Snegurotxka (Снегурочка, Снігуронька, "Elurrezko neskatoa") Errusiako Eguberrietako folkloreko pertsonaia da, Ded Moroz pertsonaiaren biloba. Etimologiaz, elurrezko neskatoa esan nahi du. Kondairaren arabera, seme alabarik gabeko nekazari bikote batek elurrezko neskato bat sortu zuten: neskatoa azkar hasi zen, baina udaberria hastean, lagunekin joan zen; jolasetan, su baten gainean jauzi egin eta deuseztu egin zen.
3504 Kholshevnikov
3504 Kholshevnikov asteroide baten izena da. irailaren 3an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 RV izena zeraman. Ondoren Kholshevnikov omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3504 Kholshevnikov asteroidearen orbitak batezbeste 2,758 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,448 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,068 distantziara. Eszentrikotasuna 0,112 da, eta makurdura orbitala 6,64ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Ames (Oklahoma)
Ames Oklahomako herri bat da. Major konderrian kokatua dago. 2010ean 239 biztanle zituen, 0.77 kilometro koadrotan banatuta.
Four Corners (Montana)
Four Corners Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Gallatin konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Malaysiako historia
Malaysia Asiako hego-ekialdeko herrialdea da; historian, bere posizio geografiko estrategikoak oso zehaztua izan du, eta merkataritzaren eta nazioarteko eraginen konbergentzia puntu bihurtu zuen. Mendebaldean, India hindua, Ekialde Hurbil Islamikoa, Europa kristaua eta Txina eta Japonia ipar-ekialdean, berriz, eskualdeko merkataritza bideek ekarritako influentziak eragin handia izan zuten. Malaysiako historia Indonesia, Singapur, Filipinak, Brunei eta Thailandiako bizilagunekin ere nahastuta dago. Merkataritzaren eta atzerriko kulturen eragin horiek aberastasun eta aniztasun handia ekarri zuten Malaysiara, nahiz eta menderakuntza eta kolonialismoaren bektore ere izan.
Malaysiako historia atzerriko eraginaren ondoz ondoko uhinek eta, ondoren, XX. mendearen erdialdean lortutako botere kolonialekiko independentzia markatu dute. Indiatik inportatutako kultura hindu eta budistak nagusi izan ziren Malaysiako hasierako historian. Kultura horiek Sumatran Srivijaya zibilizazioan iritsi ziren bere gailurrera, eta haren eragina Sumatra, Java,Malaysiako penintsula eta Borneoko zati handi batean hedatu zen VII. eta XIV. mendeen artean.
X. mendean zehar musulmanak Malaysiatik igaro baziren ere, XIV. eta XV. mendeetara arte ez zen islama Malaysiako penintsulan finkatu. XV. mendearen inguruan, islamaren onarpena sultanatu kopuruaren hazkuntzan islatzen da, eta, horien artean, garrantzitsuena Malakako Sultanerria izan zen. Malaysiar herrian, islamiar kulturak eragin handia ez ezik, haren eragina era jaso zuen.
Locomotoras Albacete
Locomotoras Albacete Espainiako Albacete hirian lurrunezko tren-makinak fabrikatzen zituen enpresa izan zen, XIX. mendean.
Historia
Goicoechea familiaren (Talgo) eta British Lancashire and Yorkshire Railway-ren kapitalarekin sortu zen konpainia. Bere fabrika Albaceten (Espainia) zegoen eta bertan Mikado lokomotorrak ekoizten zituen.
John Hulse industria ingeniari ingelesa arduratu zen 1893an Espainiako hirian lurrunezko lokomotorrak fabrikatzeko oinarriak jartzeaz. XIX amaieran hiriburuan praktikatzen hasi zen fabrikako langileen futbol irakaslea ere izan zen, Gaztela-Mantxako aitzindari izan zen kirol hori praktikatzen.
Horrela, afizionatuen futbol klub bat sortu zen enpresaren inguruan, Locomotoras Albacete Balón-Pie, John Hulsek ezarritakoa, Sheffield protokoloaren arabera futbol ingelesaren arauak ekarri zituen Albacete hirira, zeinak bere jarduera garatu zuen partida eta txapelketetan parte hartuz. batez ere Gaztela-Mantxa eta Murtziako eskualdeetan. Gaur egun Murtziako (1897), Alcázar de San Juan (1899) eta Villarrobledoko (1899) aisialdi taldeen aurkako partiden erregistroak daude. Taldea hiriburuaren orduko kanpoaldean hasi zen jokatzen bere lehen partidak, “La Era La Primera” izenez ezagutzen den lurretan, baserriaren jabearen ezizenari erreferentzia eginez. 1899an Gabriel Lodares politikari eta enpresaburuak, geroago Albaceteko alkate izango zenak, kirol hasiberri honen zaletasuna piztu zuen eta taldea sortu zuen lantegitik gertuago baldintza hobeak zituen zelaia eskuratzea erraztu zuen, Campo del Paseo de la Cuba.
Fabrika Albacete hiriburuan bagoiak fabrikatzen zituen Foudres Guillot bezalako beste batzuei gehitu zitzaien.
Luis Migel Arkonada
Luis Migel Arkonada Etxarri (Donostia, 1954ko ekainaren 26a - ) Realaren lehen taldeko atezaina izan zen 1974tik 1989ra bitartean. Errealaren titulu guztietan hartu zuen parte, bi Liga, Kopa eta Superkopa garaipenetan, hain zuzen ere.
Errealak atezain handiak izan ditu historian zehar eta haien artean Luis Arkonada izan zen ibilbide guztian taldean geratzea erabaki zuen bakarra. Espainiako selekzioarekin ere 68 partida jokatu zituen. Bai zelaian, bai zelaietatik kanpo erakusten zuen karisma zela-eta, futbolzale askoren idoloa zen. Zale txuri-urdinek askotan aldarrikatzen zuten esaldi hau: "No pasa nada, tenemos a Arkonada" ("Ez da deus gertatzen, Arkonada dugu eta").
Errekorraren urtea
1978-79. denboraldian laugarren egin zuen taldeak. Denboraldi hartako azken sei partidetan ez zuen porrotik izan eta hurrengo denboraldiko aurreneko 32etan segitu zuen galdu gabe, horrela Europa mailako errekorra ezarri zuen, handik 38 urtera Bartzelonak hautsi zuena. 1979-80 hartan Errealak ez zuen ordea Liga irabazterik lortu, partida bakarra galdu arren Real Madril puntu bakarraren aldeaz nagusitu zitzaion. Azken aurreko partidan Sevillan 1-1 zeudela eta Sevillak bi jokalari gutxiago zituela, andaluziarrek bigarren gola sartzea lortu zuen. Errekorrari amaiera emateaz gain, Liga galdu zen. Arkonadak Zamora Saria eskuratu zuen, 20 gol soilik jaso izanagatik.
Liga tituluak
Aurreko Liga bikainak emaitza gazia utzi ondoren 1980-81. denboraldia espero baino okerrago hasi zuen Realak. Hamar partidaren faltan Bartzelonan 2-0 galduta Atlético Madril liderrarengandik sei puntura zegoen (garaipenak 2 puntu balio zituen garaian). Zazpi jardunaldiren faltan ere bosgarren postuan zegoen taldea baina azken partidara Liga irabazteko aukerekin iritsi zen. Gijónen ziren jokatzekoak eta berdinketa nahikoa zuten. Realak sartu zuen aurreneko gola, Kortabarriak penaltiz. Ondoren Sporting 2-1 aurreratu zen eta azken unean Zamorak gola sartu eta Errealak lehendabizko Liga titulua eskuratu zuen. . Josean Alkorta Herri Irratiko kazetariaren golaren oihuak Gipuzkoako etxe askotako irratietan eztanda egin zuen eta gaur egun ere Realaren historiako grabazio mitikoa kontsideratzen da.
Taldea jokalari hauek osatu zuten: Arkonada, Zelaieta, Gorriz, Kortabarria, Olaizola, Diego, Alonso, Zamora, Idigoras, Satrustegi eta Lopez Ufarte. Bigarren zatian Bakero eta Larrañaga atera ziren. Entrenatzaileak Ormaetxea eta Boronat izan ziren. Errealzaleek kantu bat osatu zuten jokalarien izenekin Aupa Real, Aupa Donosti, Gora Gipuzkoa, Gora Euskadi! leloa zuena. Realak Donostiarako itzulera bidaian Gipuzkoako herri guztietan geldialdiak egin zituen eta jende andana irten zen haiek agurtzera. Taldearen argazkiarekin 280.000 erretilu atera zituzten, Gipuzkoako etxe askotan oraindik ere daudenak.
Bigarren liga jarraian iritsi zen. Bartzelonarekin lehia estua izan zuen azken 10 jardunaldietan eta azken aurreko partidan lortu zuen lehen postuan jartzea. Azken partida euskal derbia izatea egokitu zen Atotxan eta Realak 2-1 irabaziz txapelketa eskuratu zuen. Liga bi haietan ere Arkonadak Zamora Saria eskuratu zuen, 1980-1981ean 23 gol jasota eta 1981-1982an, 33. Denboraldia amaitzeko, Espainiako Superkopa txapelketa sortu zen. Ligako txapeldunak (Reala) eta Kopako txapeldunak (Real Madril) elkarren aurka jokatu behar zuten "Supertxapelduna" zein zen erabakitzeko. Lehenengo partida Madrilen jokatu zen urriaren 13an eta madrildarrak 1-0 nagusitu ziren. Itzulerakoa abenduaren 28an Atotxan jokatu zen eta gipuzkoarrek 4-0 irabazi.
Hurrengo denboraldian Reala maila apalagoan aritu zen Ligan. Europako Kopan ordea inoizko emaitzarik onena izan zuen, finalerdietara iritsi baitzen. Hamburger SV talde alemaniarra egokitu zitzaion aurkari. Joaneko partida Atotxan jokatu zen eta 1-1 berdindu zuen. Itzulerakoan 1-1 zeudela alemaniarrek jokoz kanpo gola sartu zuten eta epaileak baliozkotzat eman zuen. Hanburgo izan zen finalean txapeldun, Juventus FC-ri 1-0 irabazita.
Lesio luzea eta Errege Kopa
Hurrengo denboraldietan 6. eta 7. postuetan gelditu zen Reala. 1985ean John Benjamin Toshack entrenatzaile galestarra fitxatu zuen talde donostiarrak eta haren teknika berritzaileek azkar ekarri zituzten emaitza bikainak. 1985-86ko denboraldia ordea oso txarra izan zen Luis Arkonadarentzat, aurreneko partidan lesionatu eta denboraldi guztia galdu baitzuen. Agustin Elduaienek hartu zuen haren lekua.
1986-1987an itzuli zen Arkonada eta Erreala Ligan zortzigarrena izan zen arren Kopa txapelketa bikaina egin zuen. Finalerdietan Athletic kanporatu ondoren, finalerako sailkatu zen. Zaragozan jokatu zen finala eta Atletico madril izan zuen aurkari. Partida 2-2 amaitu ondoren, penalti jaurtiketatan erabaki zen. Luis Arkonadak Quique Ramosen jaurtiketa gelditu zuen eta Realaren aurreneko Kopa eskuratu zuen.
Kopa tituluak hauspotuta 1987-1988 denboraldia oso ona izan zen. Ligan bigarren postua eskuratu zuen Realak eta bigarren aldiz jarraian Kopako finalerako sailkatu zen, finalaurrekotan Real Madrilen aurka 0-4 emaitza lortuz. Finaleko aurkaria Bartzelona zen, Liga eskasa egina zuena (6. postua), eta itxaropen handia zegoen titulua berrizteko. Baina kataluniarrak 1-0 nagusitu ziren.
1989an erretiroa hartu zuen Arkonadak. 1989ko ekainaren 24an omenaldia jaso zuen urte berean erretiratu zen Zamorarekin batera Ligako azken partidaren hastapenetan. Halabeharrez, Sporting de Gijón zuen aurkari Realak eta txuri-urdinek irabazi zuten partida hura ere.
Erretiroa hartu ondoren ez zuen futbolaren munduan jarraitu, tarteka Realeko presidente izateko zurrumurruak azaldu izan diren arren. 1998an FIFAk azken 25 urtetako Espainiako futbolari onenaren saia eman zion.
Espainiako selekzioa
1972an Espainiako gazteen selekzioan lau partida jokatu zituen. 1976ko Olinpiar Jokoetarako selekzioan egin zuen debuta, bi partidu jokatu zituen orduan. Selekzio nagusiarekin 1977ko martxoaren 27an jokatu zuen aurreneko partida Hungariaren aurka. 1978ko Argentinako Munduko txapelketan bigarren atezaina izan zen Miguel Ángel galiziarraren itzalean. Ordutik aurrerako Munduko eta Europako txapelketa guztietan titularra izan zen, 1985ean lesionatu zen arte. 68 partida jokatu zituen, garaiko errekorra izan zena.
Espainiak Munduko txapelketa antolatu zuen 1982an eta Arkonada selekzioko jokalari ezagunenetakoa izan zen, iragarkiak egiteko ere deitu zioten, ezagunena Coca-Colarena. Euforia giro horretan, ordea, Espainiako selekzioak emaitza eskasa lortu zuen. 1984ko Frantziako Eurokopan ordea txapelketa bikaina egin zuen selekzioak eta Arkonadak garrantzi handia izan zuen finalera iristeko partidatan. Finalaurrekoetan Danimarka penalti jaurtiketatan kanporatu zuten adibidez. Finalean ordea Michel Platini frantziarraren jaurtiketaren ondoren besapetik alde egin zion Arkonadari eta selekzioak finala galdu zuen. Espainian Arkonada porrotaren erruduntzat jo zen eta haren akatsa oraindik ere gogoratzen dute.
1985eko Ligako aurreneko partidan urte osorako lesionatu zen eta Andoni Zubizarreta aretxabaletarrak hartu zuen haren lekua.
Espainiako selekzioak 2008an Eurokopa irabazi zuenean, garaikurra hartzeko unean Andrés Palop atezainak Arkonadak 1984ko finalean zeraman elastikoa jantzi zuen, hari omenaldia egiteko.
Euskadiko selekzioa
Euskadiko selekzioa 1979an berriz abiatu zen eta Luis Arkonadak aurreneko bi partidak jokatu zituen, Irlandaren aurkakoa eta Bulgariaren aurkakoa, biak ere 1979an. Aurrenekoan Iribar izan zen titularra eta Arkonada 2. zatian atera zen, bigarrenean Arkonada izan zen titularra eta Urrutikoetxeak jokatu zuen bigarren zatian.
1988an Tottenham Hotspur taldearen aurkako partidan ere lehenengo zatia jokatu zuen.
Ohiturak
Ohitura bitxiak ere bazituen. Adibidez, galtzerdi zuriak erabiltzen zituen beti, bai Realean eta baita Espainiako selekzioarekin jokatzen zuenean ere. Horrek hainbat kritika ekarri zizkion Espainian, galtzerdi beltzek zuten Espainiako bandera erakutsi nahi ez zuela zabaldu baitzen. Bestetik, elastikoa ez zuen aldatzen partida galtzen zuen artean. 1979-1980 artean 38 partidatan elastiko bera erabili zuen, beraz.
Politika publiko
Politika publikoa da arazo garrantzitsu eta mundu errealekoak konpontzeko proposamen instituzionalizatu bat, hau da, estatuaren edo beste aginte publiko baten esku hartze bat. Politika publiko ororen xede generikoa da eragin bat edukitzea gizartearen edo lurraldearen gainean, ikuskera batez gidatuta, arazo sozial jakin bati erantzuteko. Politika publikoak dira aginte publikoen, oro har maila guztietako gobernuen, jokamoldea gauzatzeko bidea.
Definizio zabal horretatik haratago, politika publikoak zenbait modutan kontzeptualizatu izan dira. Politika publikoak ulertzeko eta gauzatzeko modu orokortu bat dira «ziklo politikoa» izeneko urratsak. Etapa edo urrats bakoitzaren ezaugarriak aldatu daitekeen arren, oinarrizko sekuentzia bat hau da: agenda ezartzea > formulazioa > legitimazioa > inplementazioa > ebaluazioa.
Arduradun politikotzat jotzen diren hautetsi eta funtzionarioek erantzukizun zehatz bat dute, politika publikoetan interesa izan dezaketen aldeen zilegizko interesak islatzeko. Politiken diseinuak ahalegin kontziente eta berariazko bat eskatzen du, politikaren eta mapagintza tresnen bidez zehazteko. Akademikoek eta ikasketa politikoetako beste aditu batzuek tresna eta ikuspegi ugari garatu dituzte, zeregin horretan laguntzeko.
Alkimia
Zientziaren historian, alkimia (الخيمياء) antzinako praktika protozientifikoa da eta, era berean, kimika, metalurgia, fisika, medikuntza, astrologia, semiotika, mistizismoa, espiritualismoa eta artea bezalako jardueretako elementuak konbinatzen dituen diziplina filosofikoa da. Alkimia Mesopotamian, Antzinako Egipto n, Persian, India eta Txinan, Antzinako Grezia n eta Erromatar Inperioa n, Islamiar inperioa n eta, ondoren Europan XVIII.mendera bitarte, 2500 urteko sistema filosofiko eta eskola desberdinen sarea osatuz.
Nellieburg (Mississippi)
Nellieburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lauderdale konderrian dago, Mississippi estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alkimia
Gaur egun, bere aspektu mistikoa, esoterikoa eta artistikoa dela eta, zientziaren historialarien eta filosofoen intereseko diziplina da. Zientzia modernoa ren sustatzaile bat da, eta antzinako alkimiaren substantzia, tresna eta prozesu ugari oinarrizkoak izan dira industria kimiko eta metalurgi ko modernoetan.
Ezagutza arruntean, alkimia deritzo beruna urre bihurtzeko prozesuari. Alkimiaren beste adiera bat sorgin harria ren bilaketa da, harri horrekin urrea transmutatzeko bertutea edo betiereko bizitza lortu ahal zitekeen.
Alkimiaren plano espiritualean, alkimistek haien arima transmutatu behar zuten metalak transmutatu baino lehen. Beraz, purifikatu egin behar zuten, otoitza eta barauaren bitartez.
Etimologia
Alkimia hitza arabiarretik dator, al-khīmiyaˀ (الخيمياء), hain zuzen. al- artikulua eta khumeia (χυμεία) hitz greziarra dira osagaiak, azken honen esanahiak batera bota, jaurti, soldatu, etab. direlarik. Diocleciano k greziarrez 300. urte inguruan idatzitako dekretu baten arabera urrearen eta zilarraren ekoizpenaz tratatzen zuten liburuak erretzea agindu zen, khemia. Arabiar kīmiya artikulurik gabe, euskarazko eta bestelako hizkuntzetan kimika moduan itzuli izan da, egungo arabiarrean ere, al-kīmiya hitzak kimika esan nahi du.
Esan izan da al-kīmiya hitz arabiarraren jatorrizko esanahia zientzia egipziarra zela, koptoera kēme, Egipto, hitza hartuta. Hala, alkimia Kemeko artea zen. Erdi Aroan, ars chimica adierazpena erabili ohi zen alkimiari erreferentzia egiteko.
Noizbehinka, krisopeia hitza alkimiaren sinonimotzat erabiltzen da, baina kontzeptu hori urrea ekoizteko metodoaren bilaketa baino sakonago doa. Krisopeia antzinako grezierako χρυσoσ (urrea) eta πoιεω (egin) hitzetatik dator. Kriso- aurrizkia urrearen inguruan diharduen kontzeptuetan atxikitzen da, esate baterako, krisoterapia (gaixotasun jakin batzuk sendatzeko urrezko gatzen bitartezko tratamentua).
Begiztapen orokorra
Azken mendeetan, alkimistek haien denbora gehiena pozio magikoak, pozoiak, etab. osatzen ematen zuten. Haien zientzia-jarduerak lau ardatz nagusi zituen: sua, lurra, ura eta airea. Lau elementuekin horien potentzia zuen bostgarren bat sortzen zuten.
Erdi Arotik aurrera, alkimista batzuk alkimiaren erroak metafisika n zeudela defendatzen hasi ziren eta sustantzia kimikoak eta prozesu materialak transformazio espiritualen metafora bezala katalogatzen. Horrela, bai metalen transmutazioak bai panazea unibertsalak egoera inperfektu batetik perfektu baterako jauzia adierazten zuen.
Isaac Newton edota Robert Boyle bezalako ikerlari argi eta azkarrak ziren alkimistak. Hauentzat, sustantzia oro hiru osagaietan banatzen zen: merkurioa (espiritua), sufrea (arima) eta gatza (gorputza). Zati bakoitza behar bezala purifikatu ondoren, betiere sua zela medio, berriro ere hiru zatiak hasierako sustantzia osatu behar zuten, osotasun horrek ahalmen jakin batzuk eskura zitzan.
Alkimiak astrologia rekin harreman handia izan du ere historian zehar. Diziplina biak garatu izan dira ezkutuko jakintzaren bila.
Mendebaldeko alkimiatik dator, hain zuzen, zientzia modernoa. Gaur egun erabiltzen diren tresna zientifiko askok eta askok haien jatorria alkimiaren jardueran dute. XVII. mendera bitarte, alkimia Europan zientzia seriotzat hartzen zen, Tomas Akinokoa, Tycho Brahe, Thomas Browne, Ramon Llull eta Parmigianino bezalako izen esanguratsuek babesten zutela. Kimika modernoa alkimista frustratu eta alkimia bera kritikatzen zuten ikerlarietatik sortu zen, arrazionalismoa n oinarritutako jarduera berri bati ekinez.
Orokorrean, alkimiaren historia jakintza eremu anitza eta emankorra bihurtu da. Alkimisten hizkuntza iluna argitzen doan heinean, historialariak diziplina horrek historiako beste esparru askotan (soziologian, psikologian, etab.) eduki izan zuen eragina mahai-gaineratzen ari dira.
Taylor Springs (Illinois)
Taylor Springs  Illinoiseko herri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 690 biztanle zituen, 2.6 kilometro koadrotan banatuta.
Alkimia
Alkimia historian zehar
Alkimiaren hastapenak Egipton agertu ziren eta bertatik Greziara eta ondoren Erromara eta Inperioaren bitartez Europa osora zabaldu ziren. Parisko Liburutegi Nazionalean dauden eskuizkribuen arabera, Zosimo «Filosofo jainkotiarra» goitizena zuena izan zen alkimiaz hitz egin zuen lehen idazle grekoa, IV. mendean. Arabiarrek grekoengandik ikasi zuten, eta gaztetasuna mantentzeko edabea asmatzea zen bere xede nagusia. Horretarako, era guztietako eragiketa kimikoak egin zituzten eta, edaria ez baina bestelako gaiak aurkitu zituzten, esaterako alkohola. Hanburgoko Brandt alkimistak adibidez, XVII. mendean, fosforoa deskubritu zuen, urrea aurkitzeko esperantzatan gernua destilatzen ari zelarik.
Alkimia garai modernoan
Alkimia egungo zientzia modernoen aurrekari izan zen, eta sasoi hartako substantzia, tresna eta prozesuak funtsezkoak izan dira industria kimiko eta metalurgiko modernoen sorreran.
Alkimiak forma asko hartzen dituen arren, kultura herrikoian askotan aipatzen da beruna (edo beste elementu batzuk) urre bihurtzeko prozesu modura. Alkimiaren beste forma ezagunetako bat harri filosofalaren bilaketa da. Aro honetan, metodo zientifikoa erabiliz, garapenak egin dira alkimiaren helburu batzuk lortzeko.
Adimen artifiziala ren xedea, esate baterako, hutsetik bizitza sortzea da. Adimen artifizial honen aurkariek alkimiarekin alderatzen dute, adibidez, Herbert eta Stuart Dreyfus egileek 1960 urteko Alchemy and AI entseguan. Hala eta guztiz ere, alkimiaren helburu zehatza transmutazio humanoa denez (hutsetik bizitza sortzea baino), ikerketa genetikoa egongo litzateke diziplina horretatik gertuago.
Transmutazio nuklearra
1919.urtean Ernest Rutherford-ek desintegrazio artifiziala erabili zuen nitrogenoa oxigeno bilakatzeko, naiz eta sorgin harririk erabili ez. Prozesu guzti hau komertzio sailean erreaktore nuklearren eta partikula-azeleragailu en bitartez egiten jarraitu da, bertan nukleo atomiko ak energia altuko partikulekin talka egiten dute.
Beruna urre bilakatzearen ideia ez da osoki okerra, teorian, berun atomo batetik hiru protoi ateraz gero, urrezko protoi bat lortuko litzatekeelako. Esaterako, 1980an Gleen T. Seaborg ek beruna urrean bilakatu zuen, ondorioz ateratako urreak segundo gutxi batzuk iraun zituen arren, bere ezegonkortasun atomikoa zela eta.
Egiaztatu gabeko transmutazio baieztapenak
1964.urtean, George Ohsewa eta Michio Kushi-k, Courentin Louis Kervran-en lehen baieztapen batean oinarrituz, informatu zuten sodioa potasioan transmutatzea lortu zutela arku elektriko baten bidez, eta ondoren, karbonoa eta oxigenoa burdinan. 1994an, R. Sundaresan eta J. Bockris-ek informatu zuten uretan murgilduta zeuden karbono barra batzuen tarteetako deskarga elektrikoetan fusioko erreakzioak ikusi zituztela. Hala ere, ondoko baieztapen hauek ez dira beste zientifikoen artean zabaldu eta ideiaren ukapena gaur egun nahiko hedaturik dago.
Psikologia analitikoa
Carl Gustav Jung psikiatra suitzarrak interes ezetik abiatu zuen alkimiarekin harremana. Bere iritzia goitik behera aldatuko zuen 1928an, Richard Wilhelm sinologoaren eskutik, XIII.mendeko alkimia tratatu baten itzulpena zela eta: Urrezko Lorearen sekretua (Tai Yi Jin Hua Zong Zhi), hain zuzen. Alkimiarekin zuen harremana, orduan, hasieratik baldintzatuta egon zen indibidualizazio prozesuak aurkitu zituelako obran. Hamar urte behar izan zituen alkimiaz solasten ziren testu horiek behar bezala interpretatu eta itzultzeko.
Jungek alkimia bereizketaren saria bilatzen zuen mendebaldeko proto-psikologia bat bezala ikusten zuen. Interpretazio horren arabera, alkimia Berpizkundean gnostizismoak bizirik irauteko erabili zuen kareta izan zen. Alkimia mendebaldean yoga rekin alderatzen zuen Jungek. Psychologie und Alchimie (1944) bere obran, aipatzen du ametsak bezalako inkontzienteko fenomeno hautemangarriak sinbologia alkimikoan aurkitu daitezkeen elementu sinbolikoez osatzen direla. Gainera, sorgin harriaren eta kristoren arteko paralelismoari analisi bat eskaintzen dio. Mysterium coniunctionis (1955-1956) obran, alkimia eta psikologia analitikoa ren arteko talkaren azken ezarpenak lotzen ditu.
Guzti honetaz gain, ezin da ahaztu Jungen alkimiaren esentziarako gura hori Judeako Maria, Panopoliseko Zosimo edota Paracelso bezalako pertsonaia historikoek elikatu zutela.
Alkimia herritar kulturan
Hainbat idazlek alkimisten figura erasotu zuten satiraren bidez. Bi adibide klasiko dira:
Obra berriagotan, alkimistak mago eta sorgin bezala adierazten dira, argi erromantiko eta mistiko batekin:
Sivapithecus
Sivapithecus primate genero desagertu bat da. Gaur egun animalia genero honi egozten zaizkion fosilak Miozenokoak dira, orain dela 12,5-8,5 milioi urte bizi zirenak. Indian aurkitu dira, Siwalik Muinoetan. Genero honetako espezieetako bat gaur egungo orangutanen aintzindaria litzateke.
Vallecorsa
Vallecorsa Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vallecorsak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Yǒnglè
Jaiotza-izena Zhu Di, "zoriontasun, dohatsutasun betiko" adierazten duen Yǒnglè goitizena hartu zuen. Txinako Ming dinastiako hirugarren enperadorea (Nanjing, 1360 - Pekinerako bidean, 1424). Haren erreinaldian (1403-1424) herrialdeak aurrerapen nabarmena egin zuen. 1409an hiriburua Nanjingetik Pekina aldatu zuen, eta eraikuntza berri asko egin zituen han. Annam konkistatu zuen (1406) eta Mongoliaren aurkako zenbait eraso antolatu zituen. Haren mendean, halaber, itsas espedizio handiak egin ziren hala Hegoaldeko Itsasoetara, Indonesiara eta Indiako itsasora.
Écuelle
Biztanleria
2007an Écuelle udalerrian erroldatutako biztanleak 87 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 47 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 37 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Écuelle udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 428 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vallemaio
Vallemaio Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vallemaiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
3505 Byrd
3505 Byrd asteroide baten izena da. urtarrilaren 9an aurkitu zuen B. A. Skiff-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 AM izena zeraman. Ondoren Byrd omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3505 Byrd asteroidearen orbitak batezbeste 2,598 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,2 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,997 distantziara. Eszentrikotasuna 0,153 da, eta makurdura orbitala 12,81ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.0 da.
NGC 5780
NGC 5780 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Lekeitioko portua
Lea ibaiaren bokalean kokatuta dago, Isuntzako hondartzaren badian, eta herriko erdigunea da antzinatik legez gaur egun ere. Kontutan hartu behar da ohiko pasealekua izateaz gain, jai egun nagusiak ere bertan ospatzen dituztela: San Pedroko jaietan kofradia aurrean kaxarranka dantza (ekainaren 29an) eta San Antolinetan antzar eguna (irailaren 5ean).
Historia
Gaur egun dagoena baino lehenago beste kai batzuk egon ziren herrian, eta honi buruzko lehenengo berriak XIV. mendekoak ditugu. Hala ere, antza denez erromatarren garaian ere portus bat egon zelako aztarnak badaude.
XV. mendean, 1486ko ordenantzen arabera, hiru toki zeuden itsasontziak lotzeko: Lea ibaiaren ertzean (Madalena eta Isuntzako moilen artean) eta kaian bertan. Mende hartakoa edo zaharragoa San Pedro arrantzaleen kofradia ere bada. Erdi Aro hartatik balearen harrapaketak garrantzi handia eduki zuen Lekeition, inguruko beste herrietan bezala.
Urteak aurrera, eta 1735eko deskripzio baten arabera, kaian bi nasa zeuden: Nasabarri eta Nazazarra, eta tartean nasabittartia zelakoa. Orduan, Holandako moila izenekoa bazegoen bertan, Herbehereetako itsasontzi merkatarien joan-etorrien lekukoa izan dena.
Azkenik, portuaren gaurko egitura XIX. mendearen amaieran finkatu zuten, 1887 eta 1891 artean, Jose Lekerika ingeniariak egindako proiektuari jarraituz. Honen arabera lau moila eraiki zituzten: Abadeen moila, plazaren azpikoa (gaurko Independentzia enparantzaren azpikoa), Txatxo kaia eta iparraldekoa edo tinglaua (1932tik tinglatu batek estalia). Ordurarte, Arranegi kaleko etxeek hondartzara edo itsasora ematen zuten zuzenean.
Ontziolak
Gogoan hartu behar dugu Leako itsasadarrean ontziolak egon direla gutxienez XIV. mendetik, eta gaur egun ere hauen aztarnak badaude.
Islako moila
Islako moila, lazunarri edo malekoia 1856an amaitu zuten, itsasadarra Karraspioruntz bideratzeko XVIII. mendetik zetozen asmoak azkenean gauzatuz. Honek arrantza jarduera erraztu zuen, besteak beste.
Alain Robert (eskalatzailea)
Robert Alain Philippe (1962ko abuztuaren 7a, Digoin, Saona eta Loira) frantziar eskalatzaile bat da. harkaitzak nahiz hirietako eraikinak eskalatu ohi ditu, nagusiki etxeorratzak eskalatzeagatik ospetsua bilakatu delarik. Nazioartean The French Spiderman ("Frantziar Armiarma") eta The Human Spiderman ("Giza Armiarma") ezizenez ezaguna da.
Biografia
Jada 11 urte zituela bera bizi zen 8 solairuko garaiera zuen etxebizitza bakarka eskalatzeko gaitasun erakusgarria erakutsi zuen, hori egiteko arrazoia, bere etxebizitzaren barnean giltzak ahaztuta utzi izana izan zen.
Istripuak
2005ko elkarrizketa batean, Alain Robertek zioenez, bere bizitza osoan zazpi alditan erori omen zen. Erorketa hauetako larriena 1992ko irailean jazo zelarik.
1993an bere ikasle batzuei eskalatzen ari zirela igotzeko heuren hanketan fidatzen irakasten ari zela 8 metroko garaieratik erori zen. Ibilbide erraz batetan eskuak bere bizkar atzean zituela zihoan, baina oreka galdu eta buruz behera erori zen, ondorioz bi eskumuturrak hautsi zituen. Koman egon eta ospitalean bi hilabetez egon zen.
Lege arazoak
Bere eskaladak burutu aurretik horrelako ekintzak gauzatu ahal izateko eraikinetako jabeei baimena eskatzea oso gutxitan egin izan duen gauza izan da, honen poliziaren partehartzea eta berarekiko hedabideen eragin mediatikoa ekarri izan duelarik. Eskalada hauek baimenik gabe burutu izan ezkero, herrialde bakoitzeko agintariek eskalatzailearen atxiloketa eta ondorengo diru isuna dakarte.
Uraren kolore
Uraren kolorea aldatu egiten da ur hori dagoen ingurunearen arabera. Ur kantitate txikiek ura gardena dela erakusten duten arren, ur puruak kolore urdin argia du. Kolore horrek urdin ilun bilakatzeko joera du aztertutako laginaren lodiera handitzen denean. Uraren tonalitate urdina berezko propietatea (propietate intrintsekoa) da, argi zuriaren xurgapen selektiboaren eta sakabanaketaren ondorio. Disolbatutako elementuek edo esekitako elementu txiki eta ezpurutasunek uraren kolorea beste tonalitatera batera eraman dezakete.
Berezko kolorea
Uraren berezko kolorea frogatu daiteke ur puruz betetako eta bi aldeetan kristal gardena duen hodi batetik argi zuria igortzen bada. Argi ikusgai espektroan xurgapen txiki bat ematen denez atal gorrian, sortzen den argiaren koloreak urdin turkesa tonalitatea hartzen du. Ikusgai espektroan gertatzen diren xurgapenak materiaren konfigurazio elektronikoan ematen diren kitzikapenengatik ematen da. Ura hiru atomo sinple duen molekula da, H2O, eta bere konfigurazioan gertatzen diren xurgapen maila altuenak atal ultramorean izaten dira (ultramore eskualdean ematen denez, ez du kolore ikusgarrian eraginik). Uraren molekulek oinarrizko hiru bibrazio modu ezberdin dituzte. Bi luzapen bibrazio O-H lotura kimikoan (uraren gas egoeran) v1 = 3650 cm−1 eta v3 = 3755 cm−1 xurgapen koefizienteetan gertatzen dira. Bibrazio horien ondorioz xurgapenak argiaren espektro infragorrian jazotzen dira. Argi ikusgai espektroan xurgapena v1+ 3v3 = 14,318 cm−1 harmonikoa da, edo 698 nm uhin-luzera. Likido egoeran 20 °Cetan bibrazio horiek alde gorrian gertatzen dira hidrogenoaren lotura kimikoarengatik, xurgapena 740 nm-tan emanda. v1 + v2 + 3v3 harmonikoek adibidez, 660 nm gorri xurgapena emango lukete. Ur astunaren (D2O) xurgapen kurbak antzeko itxura du, baina espektroaren infragorrian ematen da, bibrazioak maila energetiko txikiago batean daudelako. Horren ondorioz, ur astunak ez du argi gorria xurgatzen eta D2O bezalako materia astunek ur puruaren propietate den kolore urdina galtzen dute.
Aintzira eta ozeanoen kolorea
Arrazoi ezberdinengatik aintzira zein ozeanoen kolorea urdina da. Haietako bat uraren gainazalak zeruaren kolorea islatzen duelako da. Islapen horrek ikusten den kolorean eragina duen arren, ez da arrazoi bakarra.
Ozeanoaren gainazalean jotzen duten argi izpi batzuk islatuak izaten dira, baina gehienak ura zeharkatzen dute haren molekulekin elkarrekinez. Uraren molekulek hiru modu ezberdinetan bibratu dezakete argia islatzen dutenean. Gorri, laranja, hori eta berde argi uhinak xurgatuak izaten dira, soberan geratzen diren eta ikusten direnak koloreak urdinak eta bioletak izanik. Hori da ozeanoaren kolorea urdinaren arrazoi nagusia.
Itsas uraren zenbait osagarrik ozeanoaren itzal urdinean eragina izan dezakete. Zuriz margotutako hondo eta aldeak dituen eta botatzen zaizkion produktu kimikoengatik igerilekuen urak kolore urdin-turkesa hartzen du. Azuleju zuriak dituen igerileku, edo zeruaren argitik estalita dagoena, baten ur garbia edo ez kontaminatuak kolore urdina du. Igerilekua zenbat eta sakonagoa izan, gero eta urdinagoa izango da bere ura. Zintzilikatutako partikulen sakabanaketak rol garrantzitsua hartzen du aintziren eta ozeanoen kolorean. Hamarm metro ur gutxik argi guztia xurgatuko du, beraz sakabanaketarik gabe, ura beltza agertuko litzateke. Aintzira eta ozeano gehienek esekitako materia bizidun eta mineralak dituztenez, koloreko disolbatutako materia organikoa (KSMO) bezala ezagutzen dena, goitik igortzen zaion argia gorantz islatuko da. Zintzilikatutako partikulen sakabanaketak normalean kolore zuria sortzen du, elurra adibidez, baina argia urdin koloredun likido baten kapa ezberdinetatik pasatzen denez, sakabanatutako argiak kolore urdina hartuko du. Ur oso purua dagoenean, mendi lakuetan topatzen dena, non kolore zuriko partikulen dispertsiorik ez dagoen, ur molekulen dispertsioak kolore urdina sortzen laguntzen du.
Glaziarren koloreak
Ohiko izotzaren kantitate txikiak zuriak dirudite barnean dituen aire burbuila kopuru handiagatik, eta ur kantitate txikiaren kolorea gardena delako. Glaziarren kasuan presio handiek aire burbuilak, metatutako elurpean daudenak, kanporatuak izaten dira sortutako izotzaren dentsitatea handiagotuz. Ur kantitate handiak urdin kolorea hartzen duen bezala, konprimatutako izotz, edo glaziar, masa handiek ere urdin kolorea hartuko dute.
Uraren kalitatea eta kolorea
Etxeko ur edangarria orokorrean gardena da, baina koloredun urak ez du zertan adierazi behar edangarria ez denik. Kolorea sortzen duten sustantziak, taninoak adibidez, ez dira kontsumorako kaltegarriak.
Ur iragazkiek normalean ez dute uraren kolorea kentzen, hala ere, arean oinarrituta daudenak propietate hori izan dezakete. Koagulazio tratamenduak erabiliz uraren kolorea ken daiteke ere.
Uraren kolorean eragina izan dezaketen bestelako faktoreak:
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox Mozilla Fundazioak garatutako web nabigatzaile librea da; haren bilakaeran edonork lagun dezake eta euskaraz ere eskaintzen da. Mozilla Application Suite-ren ondorengoa da eta, egun, Mozilla Korporazioak kudeatzen du. Mozilla Firefox Interneten gehien erabiltzen den bigarren nabigatzailea da: 2010eko urriaren amaieran, merkatuko % 22.82ko kuota zuen, Net Applications ek baieztatzen zuenez.
Firefox hainbat plataformatan erabil daitekeen web nabigatzailea da eta Microsoft Windows, Mac OS X, GNU/Linux, eta Unix en oinarritutako beste hainbat sistematako bertsioetarako baliagarria da.
Iturri kodea librea du, GPL/LGPL/MPL hirukoitz baten mendean publikatua.
Historia
Proiektuaren hasieratik urte asko pasatu ziren gauzatu arte. Mozillaren 1.0 bertsio egonkorra 2002an iritsi zen, eta harrera epela izan zuen. Firefox (izen asko probatu ondoren) haren bertsio hobetua 2004an merkaturatu zen eta denbora laburrean oihartzun handia lortu zuen, fitxak, arintasuna eta eskaintzen dituen aukera ugariei esker.
Dunia Ayaso eta Felix Sabroso
Ibilbidea
Antzerki-konpainia batean hasi ziren, eta geroago hainbat zinema-ikastaro egin zituzten. Felixek telebistako gidoilari gisa lan egin zuen, eta Duniak bideo industrialak egiten zituen Fea lanarekin debuta egin aurretik.
1994an zuzendu zuen Fea, Felix Sabroso senar eta gidoilariarekin egin zuen lehen film luzea izan zen. Bikoteak hiru urte geroago lortu zuen arrakasta Perdona bonita, pero Lucas me quería a mí filmarekin, besteak beste Alonso Caparrós, Jordi Mollá eta Pepón Nieto protagonista zituela.
Ondoren, El grito en el cielo (1998) eta Descongélate! (2003) lanek Loles León eta Candela Peña aktoreak aurpegi ezagunak izan zituen, azken aktore hori Los años desnudos (2008) filman ere parte hartu zuen Mar Flores eta Goya Toledorekin batera eta La isla interior (2009) Kanaria Handian filmatu zen oso-osorik, eta Alberto Sanjuán eta Geraldine Chaplinek parte hartu zuten.
Dunia Ayaso urte batzuk zinematik urrundu eta oholtzan zuzendu zituen hainbat lan: Antonia San Juan protagonista zuen De cintura para abajo; Lifting Josele Román, Miren Ibarguren, Pepa Rus eta Elisa Matillarekin eta Las histéricas somos lo máximo En clave de Ja taldekoekin. Espainian krisi ekonomikoa larria zegoenean, ikuslearengan barrea pizten zuten antzezlanak ziren.
Hipposideros sumbae
Hipposideros sumbae Hipposideros generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
John Flaxman
John Flaxman (York, 1755eko uztailaren 6a - Londres, 1826ko abenduaren 7a) eskultore, diseinatzaile eta grabatzaile ingelesa izan zen. George Romney eta William Blakerekin bat egin zuen, eta erliebeak eta dominetako erretratuak egin zituen. Erroman egin zuen egonaldi batean, Winckelmannen teoria neoklasikoen eragina izan zuen. Ospe handia izan zuen Europa osoan, eta monumentu askotan egin zuen lan (Nelsonen hilobia, Westminster abadia). Ontzi grekoetatik hartu zituen gaiak, Iliada eta Odisearen argitalpenak apaintzeko (1793).
Diplodactylus granariensis
Diplodactylus granariensis Diplodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Aritz Aldasoro
Aritz Aldasoro Sarriegi (Beasain, 1999ko apirilaren 5-) euskal herritar futbolaria da. Erdilari moduan jokatzen du.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Frankenstein
Frankenstein edo Prometeo modernoa (Frankenstein; or, The Modern Prometheus) eleberri epistolar bat da, Mary Shelleyk 1818ko urtarrilaren 1ean anonimoki argitaratua. Victor Frankenstein zientzialari suitzar gazteak hildako haragi-zatiekin mihiztatutako izaki bizi bat sortu zuela kontatzen du. Bizia eman dion izakiaren itxura izugarriaz izututa, Frankensteinek bere "munstroa" alboratzen du. Baina azken hau, adimenez hornitua, mendekatuko da sortzaileak baztertu eta gizarteak jazarri duelako.
Eleberriaren jatorria gazte erromantiko talde batean dago, besteak beste, Mary Wollstonecraft Godwin, bere maitale eta senarra izango zen Percy Bysshe Shelley, eta bere lagun Lord Byron, 1816ko ekainean denboraldi bat Suitzan igarotzea proposatu ziena. Lord Byronek iradoki zuen bakoitzak beldurrezko istorio bat idatz zezala denbora pasatzeko. Byronek zirriborro bat hasi zuen, John Polidorik berrartu eta The Vampyre bezala argitaratu zuena, banpirismoaren gaia literaturan plazaratu zuena, baina Mary izan zen -orduan hemeretzi urterekin- Frankensteinekin edo Prometeo modernoarekin testu landuena eta lortuena idatzi zuena, bizia sortu eta beldurtzen den zientzialari baten inguruko istorio batekin.
Argitaratu zenetik, Frankensteinek hainbat egokitzapen egin ditu antzerkirako eta music-hallerako, zinemarako eta telebistarako: beste arte batzuek ere, hala nola komikiak eta bideojokoek, gaiari heldu diote, desitxuratuta bada ere. "Mito" literario bat izan ondoren, Frankenstein mito zinematografiko bihurtu zen, eta, are gehiago, herri-kulturaren elementu. Nahiz eta askotan Mary Shelleyren jatorrizko kontakizunetik oso urrun egon, Frankensteinen istorioa eta hari lotutako pertsonaiak fantasiaren eta izuaren arketipoak izaten jarraitzen dute, baita estereotipoak ere. Herri-kulturan, maiz, Frankenstein izena munstroari ematen zaio, eta ez munstroa sortu zuen zientzialariari.
Walton kapitainaren sarrera narratiboa
Frankenstein modu epistolarrean idatzitako istorio errekurtsibo bat da. Robert Walton kapitainaren eta Margaret Walton Saville arrebaren arteko fikziozko korrespondentzia dokumentatzen du. Istorioa XVIII. mendean garatzen da (kartak "17-" etan datatuta daude). Robert Walton idazle porrokatua da eta Ipar Poloa arakatzera doa ezagutza zientifikoak zabaltzeko itxaropenarekin. Bidaian zehar, tripulazioak izaki erraldoi batek gidatutako txakur lera bat ikusten du. Ordu batzuk geroago, eskifaiak Victor Frankenstein izeneko gizon bat erreskatatu zuen. Frankenstein Waltonen tripulazioak behatutako gizon erraldoiaren atzetik ibili da. Frankenstein bere ahaleginetik berreskuratzen hasi da; Waltonengan bera suntsitu duen obsesio bera ikusten du, eta Waltoni bere bizitzako miserien istorio bat kontatzen dio ohartarazpen gisa. Kontatutako istorioa da Frankensteinen kontakizunaren esparrua.
Victor Frankensteinen narratiba
Victor haurtzaroa kontatzen hasten da. Napolin (Italia) jaioa, Genevar jatorriko familia aberats batean, Victor eta bere anaia gazteenak, Ernest eta William, Alphonse Frankensteinen eta Caroline Beaufort zaharraren seme-alabak dira. Oso gaztetatik, Victorrek mundua ulertzeko gogo bizia du. Alkimisten teoriak aztertzearekin obsesionatuta dago, nahiz eta, handiagoa denean, teoria horiek nabarmen zaharkituta daudela konturatzen den. Victorrek bost urte dituenean, gurasoek Elizabeth Lavenza (desjabetutako italiar noble baten alaba umezurtza) adoptatzen dute, eta gero Victor harekin ezkontzen da. Victorren gurasoek geroago beste neskato bat hartu zuten, Justine Moritz, Gilen umezain bihurtu zena.