cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Udako ordutegi
Energiaren erabilpena
Goizean ordutegia atzeratzean eta arratzaldean luzatzean, energia ere aurrezten da ez delako hainbeste energia gastatu behar argiztapen artifizialean eguzki argia izanez gero. Egunean zehar eguzki argia gehiago erabili ahalko dugu udako ordutegian eta ez dugu eguzki argi pixka bat ere xahutuko. Adibidez Estatu Batuetan 1975. urtean ikusi zuten aldaketa hau eginez gero martxoan eta apirilean energiaren %1a aurrezten zutela. Teknologia Institutu Nazionala aldiz, urte bat geroago egindako ikerketan ikusi zuen energia kopuru hori ez zela aurrezten eta energia kantitate berdina erabiltzen zela. Australian 2000. urtean udako ordutegia erabiltzen hasi ziren negua amaitzear zegoenean baina goizean erabilitako elektrizitatearen kontsumoa zein honen prezioak gora egin zuten. Estatu Batuetan, 2007.urtean ez zegoen egon energia aurrezketa esanguratsurik baina gasolinaren kontsumo %1ean igo zen. Zenbat eta ekuatoretik urbilago egon orduan eta justifikazio gutxiago du ordu aldaketak. Izan ere, eguzki orduak berdintsuan dira udan zein neguan.
Osasuna
Udako ordutegiak osasunean zenbait efektu eragiten ditu. Lanerako ordutegi finkoa duten gizarteetan ordutegi aldaketak arratzaldean argi gehiago ekartzen du eta honekin batera, kalean ariketak egiteko aukera gehiago. Eguzkiarekiko erakusketa aldatzen du; baina abantaila edo desabantaila bat dela ezateko denbora eta pertsona kontutan hartu beharra dago, izan ere, eguzki argiak D bitamina jaurtitzen ditu azalera, baina gehiegizko erakusketak azaleko minbizia izatera eraman gaitzake. Eguzki argiak zerikusi zuzena du neguko depresioekin. Udako ordutegiak mota honetako depresioa duten pertsonei lagundu diezaieke, pertsona hauek lehenago jeikiaraziz baina halere badaude pertsonak kontrako sintomak jasaten dituztenak. Honetaz aparte, beste desabantaila batzuk ere badaude, esaterako, ordu aldaketak arazoak sortzen dituzte lo egiterako orduan, loaren efikazia eta iraupena murriztuz.
Tetrapturus belone
Tetrapturus belone Tetrapturus generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.
Borek (Praga-Ekialdeko barrutia)
Borek Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 324 biztanle ditu eta 2,98 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1557 urtean egin zen.
Alba Adriatica
Alba Adriatica Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Alba Adriaticak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pedro Villuela
Pedro Villuela Cuesta (Barakaldo, Bizkaia, 1971ko ekainaren 13a) grekoerromatar borrokan aritzen den kirolari bat da, 1990eko hamarkadan oso goi mailan ibili zena. Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan: Bartzelonan, hain zuzen ere. Bigarren errondan kaleratu zuten. 1991n Munduko Txapelketetan 23.a eta Europakoetan 4.a izan zen.
Jon Tecedor
Biografia
Lasartearra, lanbidez teknikari elektrikoa izan zen.
2008ko ekainaren 15ean hil zen, moto istripu baten ondorioz, Euskadiko Halterofilia Txapelketara zihoala eta kamioi batek jo zuenean.
Barjòus
Barjòus Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barjols udalerrian erroldatutako biztanleak 3.041 ziren. Familiak 1.313 ziren, horien artean 460 pertsona bakarrekoak ziren (236 bakarrik bizi ziren gizonak eta 224 bakarrik bizi ziren emakumeak), 420 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 309 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.856 etxebizitza zeuden, 1.349 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 362 bigarren erresidentzia ziren eta 145 hutsik zeuden. 1.038 etxeak ziren eta 811 apartamentuak ziren. 1.349 etxebizitza nagusietatik 790 bere jabearen bizilekua ziren, 474 alokairuan okupaturik zeuden eta 85 doan lagata zeuden; 43 etxek gela bat zuten, 208 etxek bi zituzten, 360 etxek hiru zituzten, 396 etxek lau zituzten eta 342 etxek bost zituzten. 725 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 699 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 419 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.853 ziren, horien artean 1.217 aktiboak ziren eta 636 inaktiboak ziren. 1.217 pertsona aktiboetatik 1.027 lanean zeuden (541 gizon eta 486 emakume) eta 190 langabezian zeuden (87 gizon eta 103 emakume). 636 pertsona inaktiboetatik 222 erretiraturik zeuden, 114 ikasten zeuden eta 300 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barjols udalerrian 1.382 unitate fiskal zeuden, 3.059,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.158 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 227 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 32 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 23 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 65 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 10 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 6 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 7 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Barjols udalerrian 72 nekazaritza-ustiategi zeuden, 184 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Barjols udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 701 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Allobates olfersioides
Allobates olfersioides Allobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Antinhac
Antinhac Okzitaniako bi udalerriren izena da:
Buztanbeltz
Buztanbeltz honako animalien izena da:
NGC 6630
NGC 6630 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Rozogi udalerria
Rozogi Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Szczytno barrutian kokatuta. 224,41 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5645 biztanle zituen.
Sakramentu
Sakramentua edo ikurtona dimentsio sakratua duen egintza erlijiosoa da, jasotzailea sagaratzen duena.
Historia
Antzinako gizarteetan baziren sakramentuen antzeko ospakizunak edo jardunak, hala nola, uzta ona edo eguraldi ona eskatzeko, bizitzan aldi berri bat hasteko, eta abarretarako; ohikune edo jai horietan aginpide sakratuari edo jainko ukiezin bati arrakasta edo emaitza ona eskatzen zitzaion.
Kristautasunak esanahi zehatzagoa eman zion sakramentuari. Sakramentua Jainkoaren eta gizakiaren arteko batasuna finkatzeko era da, eta Kristoren gorputz mistikoa den erakundearen, Elizaren, bidez eratzen da. Testamentu Berrian bataioa, oin-garbiketa, oliatzea, taldeko afaria eta antzeko errituak azaltzen dira; antzinako kristauek horietako batzuk gorde zituzten, beste batzuk galdu, eta berriak sortu ere. Baina hasierako kristauek ez zuten ez sakramentua zer zen, ezta zenbat ziren ere, garbi finkatu.
Halsey (Oregon)
Halsey Oregongo hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 904 biztanle zituen, 1.45 kilometro koadrotan banatuta.
Suitzako Jauregi Federala
Suitzako Jauregi Federala (alemanez Bundeshaus, frantsesez Palais fédéral, italieraz Palazzo federale) Suitzako Biltzar Federalaren (parlamentua) eta Kontseilu Federalaren (gobernua) egoitza nagusia da. Eraikina Bernan dago.
Eraikina Hans Auer arkitektoak diseinatu zuen eta 1902ko apirilaren 1ean ireki zuten. Eraikuntzak, guztira, orduko 7.198.000 suitzar liberako kostua izan zuen.
Bertan gobernua eta parlamentua biltzen dira. Parlamentua osatzen duten Kontseilua Nazionala eta Estatuen Kontseilua Hall of the Dome delakoak banatzen ditu.
Thisizima
Thisizima Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thisizima ceratella da.
The Visit (2015eko filma)
The Visit (euskaraz Bisita), 2015eko M. Night Shyamalan indiar-estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako beldurrezko thriller film bat da. Olivia DeJonge, Ed Oxenbould, Deanna Dunagan, Peter McRobbie eta Kathryn Hahn aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Pennsylvania. Loretta (Kathryn Hahn) bere bi seme-alabak, Becca eta Tyler (Olivia DeJonge eta Ed Oxenbould) landan isolatua dagoen baserri batean bere aiton-amonanen (Deanna Dunagan eta Peter McRobbie) zaintzapean laga ditu. Haurrek beren aiton-amonak beldurgarria den zerbaitetan sartuak daudela jabetuko dira.
Txokoketan
Txokoketan harrapatzeko jolas tradizonala da. Haurrak plaza bateko izkina edo antzeko lekuetan banaka jartzen dira. Horien erdian jartzen den haurrak horietako edozein harrapatzen saiatu behar da, izkinetan dauden haurrak lekuz aldatzen direla aprobetxatuz. Ezin da harrapatu izkinan dagoen haur bat. Erdiko haurrak beste haur bat harrapatzen duenean, bere rola harrapatu duenari pasa eta horen izkinara aldatuko da. Mugimenduzko jolasa izateaz gainera, trebetasuna eskatzen duen jolasa, bi jokalarik izkinaz aldatzeko korrika saioa hasi eta berahala atzera egin dezaketelako, beste izkinetako haurrek izkinak alda ditzaten.
Van Buren (Indiana)
Van Buren Indianako herri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 864 biztanle zituen, 1.51 kilometro koadrotan banatuta.
Mongoliko (argipena)
Mongoliko hitzak adiera zenbait ditu:
Gero Doktorea
Gero Doktorea (jatorrizko japonieraz Dr. ゲロ edo Dr. Gero ?) edo Zibor 20 (jatorrizko japonieraz 人造人間20号 edo Jinzō'ningen Nijūgō ?) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonia da. Androide eta zibor guztien sortzailea da.
Antràs
Antràs izenarekin Okzitaniako bi udalerri ezagutzen dira. Bien izen ofiziala Antras da:
Gero Doktorea
Iragana
Gero Doktorea Zapi Gorridun Armadarentzat lan egiten zuen zientzialarietako bat zen. Makinaria militarra eta androideak sortu zituen. Bere sorkuntza handiena Super 8 (edo 8. Androidea) izan zen, Frankensteinen antzeko robot bakezalea. Son Gokuk Zapi Gorridun Armada desegin ostean, Gero Doktorea mendien arteko gordeleku batean ezkutatu zen, bere lanarekin jarraitu eta Son Goku akabatzeko. Urte askoan zehar bere teknika hobetu eta 16,17,18 eta 19 ziborrak sortu zituen, baita bere sorkuntza handiena ere: Cell. Zibor 19ren laguntzaz bere burua ere androide bilakatu zuen: Zibor 20. Zibor hauen ezaugarri nagusiena eskuetan etsaiari energia xurgatzeko dauzkaten gailuak dira. Behin dena prest zuela, Gokuren aurkako mendekuari ekin zion.
Ziborren esnatzea
Etorkizuneko Trunksen iritsierarekin, Son Goku eta lagunek bazuten iborren iritsieraren berri. Nahiz eta androideak azalduko ziren tokia eta orduaren jakinaren gainean egon, Zibor 19 eta 20k ustekabean harrapatu zuten Yamcha. Zibor 20k bere energia xurgatu eta bularra zeharkatu zion ia hilda utzita.
Ancarano
Ancarano Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ancaranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gero Doktorea
Zibor perfektua sortzen
Hil ostean infernura joan zen eta han Mu Doktorea ezagutu zuen, Umeren sortzailea. Bi zientzialari eroek gauza bat zuten komunean: Son Gokuz mendekatzeko gogoa. Biek batera Zibor 17 berri bat sortzeari ekin zioten. Hau Lurrean zebilen jatorrizko 17rekin batzeko sortua izan zen.
Infernutik atera eta Lurrera joateko plan bat burutu zuten. Infernua eta Lurraren lotzen zuen zulo bat irekitzea lortu zuten, irtetea lortu eta gainera Son Goku infernuan harrapatzea lortu zutelarik. Lurrean, kostata jatorrizko 17 aurkitu zuten. 17 berria eta originala fusionatuta Super Zibor 17 sortu zen. Hau Mu Doktorearen menpe zegoen eta ez zuenez garaipena banatzeko inolako interesik, Super 17k Gero Doktorea akabatu zuen berriz ere.
Kanpo estekak
Cyborgs de Dragon Ball
Rozprza udalerria
Rozprza Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Piotrków barrutian kokatuta. 163,08 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12343 biztanle zituen.
Borek (České Budějoviceko barrutia)
Borek Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.595 biztanle ditu eta 1,93 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Winnie (Texas)
Winnie Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Chambers konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Borek (České Budějoviceko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1436 urtean egin zen.
Tetrapturus georgii
Tetrapturus georgii Tetrapturus generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.
NGC 6631
NGC 6631 galaxia bat da, Scutum konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Hurtado Amezaga kalea
Hurtado Amezaga kalea Bizkaiko Bilbo hiriburuko erdigunean dagoen kalea da. Abando eta Zabalburu auzoen artean hedatzen da, Plaza Biribilan hasi eta Zabalburu plazan amaituz.
Eraikin interesgarriak
Hurtado Amezaga kalearen inguruan honako eraikin nabarmeen hauek daude:
Allobates ornatus
Allobates ornatus Allobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2198 Ceplecha
2198 Ceplecha asteroide baten izena da. azaroaren 7an aurkitu zuen Harvardeko Behatokia-ek Harvardeko Behatokia Behatokitik.
Veedersburg (Indiana)
Veedersburg Indianako herri bat da. Fountain konderrian kokatua dago. 2010ean 2,180 biztanle zituen, 7.04 kilometro koadrotan banatuta.
2198 Ceplecha
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 VF izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2198 Ceplecha asteroidearen orbitak batezbeste 2,591 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,079 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,104 distantziara. Eszentrikotasuna 0,198 da, eta makurdura orbitala 3,63ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.4 da.
Happy Valley (Oregon)
Happy Valley Oregongo hiri bat da. Clackamas konderrian kokatua dago. 2010ean 13,903 biztanle zituen, 21.45 kilometro koadrotan banatuta.
Les Magny
Les Magny Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Magny udalerrian erroldatutako biztanleak 132 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 61 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 52 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 82 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Les Magny udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tyrannosauroidea
Tyrannosauroidea dinosaurio teropodo superfamilia bat izan zen. Jurasikoajada sortuak, Kretazeoan Ipar Hemisferioko harrapakari dominatzaile bilakatu ziren, Tyrannosaurus rex gailurra izanik.
Vera Cruz (Indiana)
Vera Cruz Indianako herri bat da. Wells konderrian kokatua dago. 2010ean 80 biztanle zituen, 0.26 kilometro koadrotan banatuta.
Borek (Pardubiceko barrutia)
Borek Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 264 biztanle ditu eta 5,22 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1267 urtean egin zen.
Paratorna
Paratorna Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Paratorna dorcas da.
Zazera
Zazera, zazakia edo dimlia indoeuropar hizkuntza bat da, hizkuntzetako bat, gehienbat Turkiako ekialdean hitz egiten dena, Zazaistan deritzon lurraldean, Turkiako ekialdean, mendebaldean. Zaza etniaren berezko hizkuntza da.
Dialektoak
Zazerak hiru dialekto nagusi ditu:
Bannockburn
, 'Allt a' Bhonnaich', Eskoziako udalerri bat da, Stirling konderrian.
Djenné
Djenné (banbaraz: ߘߖߋߣߣߋ) Mali erdialdeko Mopti eskualdeko hiria eta udalerria da. Niger eta Bani ibaien elkargunean eratzen den barne deltan dago, Moptitik 130 km hego-mendebaldera. Udalerriak hiria eta inguruko 10 herri hartzen ditu barne eta 2009an 32.944 biztanle zituen.
Djennéko historia Timbuktukoari estuki loturik egon da. XV. eta XVII. mendeen artean, Timbuktutik irten edo Timbuktura sartzen ziren Saharan zeharko merkataritzako gai gehienak (urrea, gatza..) eta esklaboak, Djennétik zehar igarotzen ziren. Bi hiriak islamdar jakinduriaren gune bilakatu ziren. Baina, portugaldarrek Afrikako itsasaldean merkatal portuak eraiki zituztelarik, Saharan zeharko merkataritzak garrantzia galdu zuen eta Djenné gainbehera etorri zen.
Hiria ospetsua da bere lasto-buztinezko arkitekturarengatik. Eraikin aipagarriena Meskita Handia da, lehengo meskita zegoen leku berean 1907an eraikia. Hiru kilometro hego-ekialdera Djenné-Djenno dago, Djennéren jatorrizko kokapena eta Saharaz hegoaldeko Afrikako hiri zaharrenetako bat. 1988an UNESCOk Djenné eta Djenné-Djenno Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Borek (Havlíčkův Brodeko barrutia)
Borek Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 126 biztanle ditu eta 6,59 kilometro koadroko azalera. Havlíčkův Brodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1777 urtean egin zen.
Roźwienica udalerria
Roźwienica Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Jarosław barrutian kokatuta. 68,75 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6225 biztanle zituen.
Priceita
Priceita borato motako minerala da.
NGC 6632
NGC 6632 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Priceita
Ezaugarriak
Priceita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Brundage (Texas)
Brundage Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dimmit konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Mard-lès-Rouffy
Saint-Mard-lès-Rouffy Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Mard-lès-Rouffy udalerrian erroldatutako biztanleak 153 ziren. Familiak 57 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Priderita
Ezaugarriak
Priderita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.
Saint-Mard-lès-Rouffy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 93 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (38 gizon eta 36 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 17 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Arsita
Arsita Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Siversk
Siversk (Сі́верськ) edo Seversk (errusieraz: Се́верск) –1973ra arte, Jama (ukrainera zein errusieraz: Я́ма)– Ukrainako Donetsk Oblasteko Bakhmut Raionean kokaturiko hiri bat da,Donetsk hiritik 99 kilometrora kokaturikoa, iparraldean. 2021ean, 11,068 biztanle zituen hiriak, behera 2010eko 12.608tik.
Raion barruan kokatutako industria-fabrika nagusietako batzuk daude bertan; batez ere, Stroidetal adreilu-fabrika. Siversk Yamskyi izena zuen sovhoz garaiean; izan ere, herria 1913an sortu zen, 1910ean eraikitako Jamako tren-geltokitik gertu dagoen dolomita-meategiaren ustiapenagatik. Herriak 1961ean hiri-estatusa jaso zuen eta, 1973an, egungo Siversk izena hartu zuen.
2014ko uztailaren 10ean, Ukrainako Indarrek herri-kontrola, errusiarren aldeko separatisten erasoen aurrean, mantendu zuten.
Arsita
Mugakideak
Arsitak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Mard-lès-Rouffy
Diru sarrerak
2009an Saint-Mard-lès-Rouffy udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 160 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.605 euro zen.
Siversk
Biztanleria
Biztanleriaren azken estimazioak edo errolda-emaitzak:
Saint-Mard-lès-Rouffy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Saint-Mard-lès-Rouffy udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 999 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tetrapturus pfluegeri
Tetrapturus pfluegeri Tetrapturus generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.
Buztanbeltz (hegaztia)
Buztanbeltz (Cercomela melanura) Muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, iparraldeko Afrikan, Ekialde Hurbilean eta Arabian bizi dena.
Tramezaïgues
Tramezaïgues Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tramezaïgues udalerrian erroldatutako biztanleak 32 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 38 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 32 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 17 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta1 inaktiboa zen. 16 pertsona aktiboak lanean(11 gizon eta 5 emakume) zeuden.. Pertsona inaktibo bakarra "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ruciane-Nida udalerria
Ruciane-Nida Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Pisz barrutian kokatuta. 357,98 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8253 biztanle zituen.
Ni neu
Ni neu (frantsesez: Moi-même) Henri Rousseau margolari frantsesak, «El duaner Rousseau» bezala ezagututa ("Rousseau muga enplegatu" euskaraz) 1890ean egindako olioa oihal gainean da. Egun Pragako Galeria Nazionalean ikus daiteke. Naïf estilokoa da.
Paisaia-erretratua
Margolan honekin Henri Rousseauk genero berri bati hasiera eman ziola zioen, paisaia-erratratuarena alegia. Funtsean paisaia margotzean zetzan baina gaienan pertsona baten erretratua gehitzen zuen. Kasu honetan Parisko bere gustuko paisaia aukeratu zuen gainean haren autoerretratua lehen planoan ipiniz. Modu batez, paisaiak erretratuko pertsonaren irudiari beste informazio gehitzen dio.
Acrolophus
Acrolophus Acrolophidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Acrolophus vitellus da.
Atri
Atri Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ni neu
Deskribapena
Margolariak eskuetan ofizioko lanabesak erakusten ditu: paleta eta pintzela. Paletan bi izen irakur daitezke: «Clemence» (bere lehen emaztearen izena, Clemence Boitard) eta «Josefina» (bigarren emaztearen izena, Josefina Noury). Elementu horiek Rousseuaren barruko bizitzaren informazioak aderazten ziren. Dirudienez, aurretik beste idazkuna zegoen; hau ezabatu (antza «Pour ne pas les oublier», "zuek ez ahazteko" jartzen omen zuen) eta gainean bi emakumeen izenak margotu zituen. Ezkerreko solapan Frantziako gobernuak eman zion Les Palmes académiques sariaren intsignia erakusten zuen.
Atri
Mugakideak
Atrik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jonval
Jonval Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Harrisburg (Oregon)
Harrisburg Oregongo hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 3,567 biztanle zituen, 3.62 kilometro koadrotan banatuta.
Jonval
Biztanleria
2007an Jonval udalerrian erroldatutako biztanleak 81 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 47 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 46 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 36 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek hiru gela zituen, 5 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 31 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 31 pertsona aktiboak lanean(17 gizon eta 14 emakume) zeuden.. 13 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Jonval udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Enrique Gorriarán
Enrique Haroldo Gorriarán Merlo (San Nicolás de los Arroyos, 1941eko urriaren 18a - Buenos Aires, 2006ko irailaren 22a) argentinar iraultzailea izan zen.
Vernon (Indiana)
Vernon Indianako herri bat da. Jennings konderrian kokatua dago. 2010ean 318 biztanle zituen, 0.62 kilometro koadrotan banatuta.
1904ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula
12 herrialdeko 651 atletek hartu zuten parte, 16 kiroletan banatutako 94 probatan. Domina taula honek proba horietan emandako dominak jasotzen ditu, waterpoloan emandakoak izan ezik, 1904ko txostenean aipatzen direnak baina Nazioarteko Olinpiar Batzordeak bere datubasean gordetzen ez duena. Ameriketako Estatu Batuek irabazi zituzten txapelketa horretako hiru dominak, New Yorkeko talde batek urrea, Chicagok zilarra eta Missouriko hirugarren batek brontzea.
Enrique Gorriarán
Bizitza
Unibertsitatean ekonomia ikasi eta Langileen Alderdi Iraultzailean sartu zen. Horrez gain, Herri Armada Iraultzailea talde armatu gebaristaren sorreran parte hartu zuen. Gorriaranek, Nikaragua, Argentina eta Latinoamerikako beste herrialdeetan borroka egin zuen. 1976an Herri Armada Iraultzailea oso suntsituta zegoenez, Fronte Sandinistan sartu zen. 1979an sandinistek Managua hartu zuten eta Anastasio Somozaren aurkako planak prestatzen hasi zen. 1980ko irailaren 17an, Asunciónen (Paraguai) Somoza diktadorea hil zuen komandoko kidea izan zen.
1989an Argentinara itzuli zen. Urte horretan, La Tabladako kuartela erasotu zuen eta atxilotu zuten. Espetxeratua izan zen eta 2006ko irailaren 22an hil zen bihotz- eta arnas funtzioak hutsegin ondoren.
1904ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula
Talde mistoak irabazi zituen bi dominez gain, beste bederatzi herrialdek lortu zituzten dominak. Atzera begira, NOBek "talde mistoa" izena sortu zu (ZZX kodea) herrialde batez baino gehiago osatutako taldeentzat. 1904ko jokoetan atletismoan eta eskriman irabazi zituzten dominak talde horiek. Atleta batzuek indibidualki eta taldean irabazi zituzten dominak, eta taula ezberdinetan agertzen dira: batean herrialdearen pean, bestean talde misto gisa.
Ameriketako Estatu Batuek 239 domina irabazi zituzten, gaur egun oraindik mantentzen den errekorra. Sobietar Batasuna gertu egon zen 1980ko Udako Olinipar Jokoetan, 193 dominekin. Sobietarrek, hala ere, 80 urrezko domina eskuratu zituzten, AEBk 1904an irabazi zituen 78ak baino gehiago. Hala ere, AEBk 83 urrezko domina irabazi zituen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, errekor berria ezarriz. 1904ko Jokoetan, lehen aldiz, urrezko domina eman zitzaien irabazleei. Lehenago zilarra eman ohi zitzaien eta brontzea bigarren geratzen zenari.
Giuseppe Mazzini
Giuseppe Mazzini (Genova, Italia, 1805eko ekainaren 22a – Pisa, Italia, 1872ko martxoaren 10a), filosofoa eta italiar politikari abertzale eta iraultzaile errepublikazalea izan zen. Haren ideia eta jarduera politikoek eragin nabaria izan zuten Italiako Erreinuaren sorreran; Italiako hainbat auzitegitan ezarri zizkioten kondenen ondorioz, ordea, ihesean ibili behar izan zuen hil arte. Mazziniren teoriak oso garrantzitsuak izan ziren XIX. mendeko Europan estatu demokratiko eta errepublikanoen aldeko mugimenduetan. Giuseppe Garibaldi, Viktor Emanuel II.a Italiakoa eta Camillo Bensorekin batera, aberriaren aitatzat hartua da Italian.
Bizitza
Genovan egin zituen abokatu ikasketak eta bertan ogibide horretan aritu zen, tarteka hainbat aldizkaritan idazten zuela. 1830ean carbonari elkartean sartu zen; atxilotu zuten baina alde egin eta Marsellara joan zen. La Giovine Italia elkartea sortu zuen han, 1831n. Italia batu, libre eta errepublika egiturakoa eskaintzen zuen elkarte horren programak. Italiako zenbait estatutako agintariak botatzeko bi matxinada ahalegin egin zituen 1831n eta 1834an, baina ez zitzaizkion nahi bezala atera eta Suitzara joan zen bizitzera. 1837an Londresa aldatu zen. Handik ere lehengoan segitu zuen. Frantziako 1848ko iraultzaren ondoren, Milana joan zen eta heroi gisa hartu zuten. Erromako Errepublikako hiru agintarietako bat izan zen. Erroma Frantziako gudarosteen eskuetan erori zenean, Londresa ihes egin zuen berriro. Beste matxinada batzuetan eta Garibaldirenetan ere hartu zuen parte. Italia batzeak poz eman zion baina monarkiaren kontra egon zen beti. Parlamentario ere izan zen, baina ez zen bileretara behin ere joan. 1870ean berriro atxilotu zuten, Garibaldiren matxinadan parte hartu zuela salaturik.
Aberriaren kontzientzia
"Nazioak elkarteak dira eta elkartze horren arrazoiak honakoak dira: hizkuntza, geografia, historian jokatu izan duten rola eta abar. Baina, betiere, printzipio bera onartzen dute eta batutako inperioaren eskubidearen bidean doaz zehaztutako helmuga bakarra lortzeko helburuarekin.
Mazziniren iritzira, nazio batek printzipio fisikoak, hautemangarriak, objektiboak ditu:
Francisco José Sánchez
Francisco José Sánchez Moreno (Bilbo, 1970eko abenduaren 5a -) euskal kirolaria da, borroka librean aditua.
Kirol ibilbidea
Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan: Bartzelonan hain zuzen ere. Bigarren errondan kaleratu zuten.
Hona hemen lortutako emaitzarik onenak nazioarteko txapelketetan:
2199 Kleť
2199 Kleť asteroide baten izena da. ekainaren 6an aurkitu zuen A. Mrkos-ek Kleť Behatokitik.
Espezieen iraungipen
Biologian eta ekologian, iraungipena espezie bateko kide guztiak galdu izana da. Galera hori gertatzen da espezieko azken kidea hil denean. Halaber, sexu bidez ugaltzen diren animalietan, ale bakarra edo sexu bereko aleak besterik ez geratzean, ezin saihestuzkoa da galera.
2199 Kleť
Orbitaren ezaugarriak
2199 Kleť asteroidearen orbitak batezbeste 2,241 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,791 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,692 distantziara. Eszentrikotasuna 0,201 da, eta makurdura orbitala 8,2ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.7 da.
2200 Pasadena
2200 Pasadena asteroide baten izena da. irailaren 24an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 6090 P-L izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2200 Pasadena asteroidearen orbitak batezbeste 2,404 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,047 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,762 distantziara. Eszentrikotasuna 0,149 da, eta makurdura orbitala 4,6ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Espezieen iraungipen
Eboluzioari esker espezie berriak sortzen dira espeziazioaren bidez. Hala ere, beste espezie asko iraungitzen dira baldintzen zein beste lehiakideen aurrean ezin direlako biziraun. Normalki, espezie baten iraungipena agertu eta 10 milioi urte baino lehenago gertatu ohi da, baina fosil bizidunak deritzonak aldiz, aldaketarik gabe bizi ohi dira milioika urtez. Iraungipena gertakari naturaltzat hartuta dago. Estimatzen da, existitu izan diren espezien %99,9a gaur egun iraungi direla.
Iraungipen masiboak gertakari arraroak ziren gizakien hedapeneko garaian. Baina duela 100.000 urte gizakien hazkundearekin batera iraungipena ere asko areagotu da.
Definizioa
Espezie bat iraungi egingo da espezie horretako azken kidea hiltzean. Kide gutxi gelditzean eta ugaltzea ezinezkotzat ematean ere esan daiteke espezie hori iraungia dagoela.
Ekologian, iraungipena ere esan ohi zaio eremu batean gertatutako espeziearen galerari, beste leku batean espezie horrek bizirik jarraitzen badu ere. Iraungi gabeko espeziei izatedun deitzen zaie, iraungitzeko arriskuan daudenei mehatxatuta, arriskuan edo arrisku larrian, egoeraren arabera. Gizakiek arriskuan dauden espezieak bizirik ateratzeko ahaleginak egiten dituzte hainbat zoologiko eta edo beste edozein giro artifizialean ezarriz.
Espezie baten iraungipenak bere bizilekuan parte hartzen duten beste espezien iraungipena ekar dezake, iraungipen kateatua deritzon gertakariari bide emanez.
Apurkakoak eta osokoak
Iraupenaren edo denboraldiaren arabera, bi iraungitze mota izan daitezke:
Kausak
Sinpleena ugaltzeko ezintasuna edo beste habitat batetara aldatu ezina litzateke. Espezien iraungipenaren beste kausa nabarmenena gizakiaren esku-hartzea da. Horien adibide dira: ehiza, kutsadura, habitaten deuseztapena etab. Gizakiaren iraungipenari buruz hitz egitean klima aldaketa eta edo teknologia hondamendi Our Final Hour (2003) Martin Reesen liburuan agertzen den moduan. Honi aurre egiteko hainbat gobernuk eta ingurugiroarekin erlazionatutako hainbat taldek kontserbazio programa ugari egin dituzte kausa hauei aurre egiteko.
Fenomeno demografiko eta genetikoak
Populazioaren genetika eta fenomeno demografikoek eboluzioari eragiten diote, ondorioz espezie baten galerari ere. Populazio txikietan eragin handiagoa dute efektu hauek. Espezien hautespen naturalak onurarik gabeko alderdi genetikoak alde batera uzten ditu eta onuragarri direnak mantendu.
Kutsadura genetikoa
Historikoki eta naturalki gune batean hazi diren espezieak kutsadura genetikoaz mehatxatuta egon daitezke kanpotik sartutako beste espezie batez aldea atera baitzezakeen lehenengoa homogeneizatu bada. Espezie arraroetan errazago eman daiteke, gutxiengo direnak gehiengoarekin nahastean bere ezaugarriak galdu baititzakete, espeziea iraungiz.
Habitaten degradazioa
Bizitzeko baldintzak aldatzera eraman dezake habitaten degradazioak, honela espezieek bizirauteko arazoak dituzte. Ondorioz, galdu ohi dira. Eremua biziezina bihurtzea edo lehengaien murrizketa dira honen eragin nabarienak.
Berotze globala
Lurrazaleko, aireko eta ozeanoetako batez besteko tenperaturaren igoera da berotze globala, azken hamarkadetan eta bere aurreikusitako jarraipena.
Lurrazaletik hurbil batez besteko aireko tenperatura orokorra 0,74 ± 0,18 º C igo da azken mendean. Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen arabera “antzemandako tenperaturaren gehienezko igoera XX. mende erdialdetik, gizakiak isuritako berotegi-gasetan oinarrituta bide dago”. Honek lurrazala eta behe atmosferaren beroketa eragiten du, berotegi-efektua handitzen.
Ikerketa batzuek diotenez, ondorioz urtero animalia eta landareen laurdena galtzen da.
Iraungipen masiboak
Bost iraungipen masibo antzematen dira historian zehar gure munduan: Ordovizikoan, Devon aroan, Permikoan, Triasikoan, eta Kretazikoan. Permikoan gertatu zen bizitzaren historiako hondamendi larriena: garai hartako itsas bizitzaren %96 galdu zen. Orduan iraungitako talde garrantzizko bat Trilobiteak dira, Paleiozoikoko animalia ezaugarrienak, hain zuzen. Mesozoikoan, Triasikoaren azkenean gertatu zen lehen iraungitze prozesu handia. Narrastietako 19 ordena eta azpiordenatatik 8 galdu ziren. Kretazikoan berriz, dinosauroak, amoniteak, belemniteak eta soinberetako beste zenbait talde galdu ziren. Ia Permikokoak bezainbateko eragina izan zuen taxonomian. Zenozoikoan gertatutako iraungialdi handi bakarra Pleistozenoan agitu zen. Lehorreko ugaztun ugari galdu zen orduan.
Dinosauroen iraungitzea
Kretazikoaren amaierako iraungitze aldi handiak sekulako eragina izan zuen dinosauroetan, baina ez dago hura esplikatzen duen arrazoi absoluturik. Bi teoriaren oinarrian, Kretazikoaren eta Zenozoikoaren arteko mugan aurkitu den iridio ugaritasun normalaz gainetikoa dago, oso bakana baita elementu hori lurraren azalean. Lehenengo teoriaren arabera, garai hartako sumendi erupzio eskergek atera bide zuten iridioa Lurraren sabeletik azalera. Bigarrena, Luis Alvarezek eta bere ekipoak plazaratua, meteorito ikaragarri batek Lurraren aurka egindako talkan oinarritzen da (Chicxulub kraterra), eta kasu honetan kanpoko espaziotik letorke iridioa. Talkaren ondorioz, planeta osoa estali zuen hautsezko laino ikaragarri bat sortu bide zen, agian urteak iraun zituen denboraldi batez eguzkiaren izpiak estali zituena, eta ondorioz, hoztu egin bide zen Lurra. Planetako kliman sekulako eragina izango zuen horrek eta taxon ugari galdu ziren horregatik.
Gizakia eta iraungipena
Zenbait autoreren iritziz, bilakaeraren azken kate mailak eman duen harrapari bat izan da –gizakia, alegia– mota askoren iraungitzea eragin duena. Gizakiok, beste ezein animaliak ez bezala, ingurugiroa aldarazteko gaitasuna dugu. Gizakiaren jarduerak sortarazitako ingurugiro aldaketa sakonaren eraginez –kutsadura eta habitaten desegitea, bereziki–, minutuko lau izaki bizi mota galtzen direla kalkulatzen da. Hala, gaurko iraungitze indizea gizakia lurrean agertu aurretikoa baino 10.000 aldiz handiagoa izango litzateke.
El astronauta
El astronauta 1970eko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da. Almeríako probintzian grabatu zuten.
Espezieen iraungipen
Gizakia eta iraungipena
Gaur egun, aintzat hartzeko beste iraungitze arrazoietako bat ondoren azaltzen den hau da: gizakiak zenbait mota arrotz sartu ditu toki jakin batzuetan, eta toki horietako organismoek ez dute defentsarik gizakiak sartutakoei aurre egiteko. Esandakoaren adibide argiak europarrek kolonizatutako herrialdeetan gertatu dira. Izan ere, eraman dituen zenbait animalia (batzuk nahita, katu, zerri, zakur, e.a., eta beste batzuk nahi gabe, arratoiak, e.a.) bertakotu eta basapiztia bihurtu baitira.
El astronauta
Argumentua
Minglanillas herriko taberna batean, lagun talde batek gizakiaren ilargiratzea ikusten duten bitartean, beraiek ere egitea erabakitzen dute. Horretarako Don Gregorio Minglanillas (Antonio Ferrandis) lurdunak eremua utzi eta Don Anselmo (José Luis López Vázquez) irakaslea, Wernher von Braunekin lanean aritutakoa dela diotena, bahitu eta lanean hasten dira.
Espezieen iraungipen
Gizakia eta iraungipena
Gainera, gizakiarentzako kaltegarriak ez diren teknologia batzuk animalia askoren galera eragin dezakete, DDTa adibidez.
Planifikatutako iraungipena
Gizakiak espezie askoren iraungipenean lan egin du gogor, birus eta bakteria asko, gaixotasun asko deuseztatze arren. Olivia Judson biologoak adibidez, beste zientifiko batzuekin batera, espezie zehatz batzuen iraungipenaren alde egin du, Anopheles eltxoa adibidez, malaria eta Aedes gaixotasunak transmititzen baitituzte.
Helix (Oregon)
Helix Oregongo hiri bat da. Umatilla konderrian kokatua dago. 2010ean 184 biztanle zituen, 0.33 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6634
NGC 6634 galaxia bat da, Scorpius konstelazioan. Nicolas Louis de Lacailleek aurkitu zuen n.
Imanol Laspiur
Bizitza
Bergaran jaio zen 1929ko otsailaren 21ean. Aita, Leon, bergararra zuen; ama, Gumersinda, eskoriatzarra. 1930ean sendiarekin Eibarrera bizitzera joan zen. Aitak Eibarko udalean egiten zuen lan, estatistika sailean eta txistularien bandan.
Imanolek euskararen eta euskal naziotasunaren aldeko grina erakutsi zuen, batez ere Espainiako diktadura frankistak Euskal Herriari egindako zapalkuntzak bultzaturik. Isilpeko borrokarekin bat egin zuen, hasieran Ekin taldearen bitartez Euzko Gaztedin sartuz eta ondoren, Euskadi Ta Askatasunan 1958an sortu zenean. 1961ean poliziak Laspiur preso hartu eta atxiloaldian bortizki torturatu zuen. Hamabost urteko kartzela zigorra ezarri zioten bere militantziagatik, baina lau urte eman zituen espetxean. Euskara batua sortzearen aldeko Ermuko zinean (1968), besteak beste, Eibarko Idazle eta euskaltzale gazte batzuk ere egon ziren. Ipar Euskal Herrian Euskal Idazkaritzak 1964an onartutako gomendioak onartuz eta erabiliz, denbora laburrean ohitura bihurtu zituzten. Geroago, 1970ean Batasunaren Kutxa liburuaren sarreran, Baionan eta Eibarren Ermuko zina berretsi eta sinatutako hirurogeita hiru euskaltzale eta idazleen zerrenda argitaratu zen. Horien artean baziren lehen aipatutako eibartarrak: Imanol Laspiur, Juan San Martin, Serafin Basauri eta Bego Etxebarria.
1975eko ekainaren 27an euskaltzain urgazle izendatu zuten.
1998ko abenduaren 24an hil zen 69 urte zituela.
Iturbe etxea
Iturbe etxea Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Bidekurutzeta kaleko 22. zenbakian, eta Bidekurutzeta 26. eta 28. zenbakiko etxeetatik hurbil.
Aurrealdeko bigarren solairua armarri bat du eta ataria bi zutabez apaindua.
Cromeria nilotica
Cromeria nilotica Cromeria generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.
Artomaña dorretxea
Artomaña dorretxea Amurrion (Araba) dagoen dorretxea da, estilo gotiko-errenazentistakoa, XIV. mendearen bukaeran eta XV.aren hasieran eraikia. 2018ko otsailaren 13an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, Arabako eskualde kantabriarreko dorreak monumentu-multzo sailkapenaren barnean.
Urduña haraneko kokaleku estrategikoa dago, Banderilla mendatearen ondoan, Zuia eta Kuartango, Urkabustaitzetik, Urduñarekin lotzen dituen bidean.
Ezaugarriak
Mendebaldean kokatutako etxebizitzan geroko obrek ezkutatzen duten beste dorre bat dago. Micaela Portillaren arabera, zubi edo pasabide batek lotuko zituen eraikin biak.
Alazne Aiestaran
Alazne Aiestaran Yarza (Ermua, 1972) kazetaria eta UPV/EHU ko irakasle eta ikerlaria da. Doktorea da komunikazio zientzietan eta irakaslea ere bada Euskal Herriko Unibertsitatean. Hedabide lokalen esparrua ondo baino hobeto ezagutzen du: Ermua eta Mallabiko Drogeteniturri aldizkariko zuzendaria izan da urte luzez eta egun kolaboratzaile gisa ari da bertan. Bestetik, tokiko hedabideen irakasgaiko irakaslea da Gizarte eta Komunikazio Zientzien fakultatean. Bere doktorego tesia Deba-barreneko sei herri aldizkari aztertuta egin zuen.
Ibilbidea
Zazpi urtez eman zituen AEKn euskara-eskolak. Zazpi urtez ere aritu zen Ermuko eta Mallabiako Drogetenitturri herri aldizkarian lanean, zuzendari gisa, eta gero urtebetez irakatsi zuen Mondragon Unibertsitatean.
EHUko doktorea da Komunikazio Zientzietan 2007tik. Urte berean hasi zen lanean irakasle gisa UPV/EHUko Kazetaritza Sailean. 2014ko apiriletik Kazetaritza Saileko Idazkari Akademikoa da.
Euskal Herriko Unibertsitateko Gizarte eta Komunikazio Zientzien fakultatean irakaslea da. Jose Inazio Basterretxearen zuzendaritzapean egin zuen doktorego-tesian Deba Barreneko euskarazko komunikazio sistema aztertu zuen. Bailarako 6 aldizkariak aztertu zituen (eta Kitto, Pil-pilean, Barren, Berriketan, Kalaputxi eta Drogetenitturri) 2000-2004 bitarteko gaiak analizatzeko.
2011ko urtarriletik ZER Komunikazio Ikasketen Aldizkariko Kontseilu editorialeko kidea da.
Argitalpenak
Argitaratu dituen liburuen artean hauek daude:
Uztaro eta ZER aldizkarian ere hainbat artikulu idatzi ditu kazetaritza, komunikabideez, lanaz edo ekonomiaz:
2004ko Espainiako hauteskunde orokorrak
2004ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak martxoaren 14an izan ziren. Mariano Rajoy (PP) eta Jose Luis Rodriguez Zapatero (PSOE) ziren bi hautagai nagusiak. Espainiako Langileen Alderdi Sozialistak garaipena lortu zuen, baina gehiengo osorik gabe. Alderdi Popularraren ustez 3 egun lehenago gertatutako atentatuek Zapateroren garaipena eragin zuten.