cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikolai Txernykh
Txernykhek 74P/Smirnova-Txernykh eta 101P/Txernykh aldizkako kometak aurkitu zituen. 537 asteroide ere aurkitu zituen, horien artean 2867 Šteins eta 2207 Antenor troiar asteroidea. Txernykhek bere emazte eta lankidea zen Liudmila Txernykhekin pan egin zuen. 1979an Antonin Mrkos txekiar astronomoak aurkitu zuen 2325 Txernykh asteroidea bere omenez izendatua izan zen.
Redwater (Texas)
Redwater Texasko hiri bat da. Bowie konderrian kokatua dago. 2010ean 1,057 biztanle zituen, 5.15 kilometro koadrotan banatuta.
Merimnetria
Merimnetria Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Merimnetria flaviterminella da.
Omobranchus anolius
Omobranchus anolius Omobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Anjel Larrañaga
Anjel Larrañaga Sudupe (Azkoitia, 1947ko apirilaren 12a) gipuzkoar bertsolaria eta pandero-jotzailea da.
1980ko, 1982ko, 1986ko eta 1989ko Bertsolari Txapelketa Nagusietan parte hartu zuen.
Epelde eta Larrañaga eta Kupela musika taldeekin argitaratu izan ditu diskoak.
Hippotragus equinus
Hippotragus equinus Hippotragus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Hippotraginae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago
Ciuchici
Ciuchici Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Otus semitorques
Otus semitorques Otus generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Xabier Azurmendi
Xabier Azurmendi Agirre (Zegama, Gipuzkoa, 1935eko azaroaren 21a - Hernani, Gipuzkoa, 1996ko azaroaren 26a) euskal idazle eta elizgizona izan zen.
Bizitza
Zegaman jaioa, apaiz ikasketak Donostian 1961. urtean burutu zituen. Ondoren Erroman eta Valentzian beste ikasketak egin zituen. Teologian lizentziatu zen Gasteizen. Bertsolaritzarekin txikitandik izan zuen harremana, eta 1953an jaso zuen lehen olerki saria. Irun Hiria sariketan bigarren geratu zen 1971n. Euskal Literatura eta Antropologia ikertzen urte asko eman zituen. Hernanin Florida auzoko parrokoa izan zen. 1995an Gerriko Ikerlan-saria irabazi zuen. Euskal aldizkari eta egunkarietan sarritan kolaboratu zuen.
Lincoln Park (Chicago)
Lincoln Park AEBtako Illinois estatuko Chicago hirian dagoen hiri parke bat da. Michigan aintziraren bazterrean dago. 4,9 km²-ko azalera duenez, Chicago hiriko parkerik handiena da.
Izena
Parkeak izena AEBtako Abraham Lincoln presidentea zenaren omenez darama, bere bizitzaren zati handi bat Illinois estatuan bizitzen igaro baitzuen.
Historia
1860an Lake Park izenez parke gisa ezarri zen (aurretik Cemetery Park zenan). [Bost urte geroago, 1965eko ekainaren 12an erail berria izan zen Abraham Lincoln presidentearen izenarekin berrizendatu zen.
Parkea
Beisboleko 15 zelai ditu, saskibaloiko 6 kantza, softballeko 2 zelai, teniseko 35 pista, boleiboleko 163 jokaleku, kirol pabilioiak eta golf zelai bat ere bai. Ontzientzako hainbat kai eta hondartza publikoak ere baditu. Parkearen barnean urte osoz doaineko sarrera duen zoologiko bat dago.
Bestalde, Linkin Park rock talde ospetsuak bere izena sortzeko parke honen izenean oinarritu zen.
Tais (hetera)
Biografia
Ez dakigu noiz jaio zen, ezta noiz hil zen ere; kontakizun batzuengatik eta idazkun batzuengatik baino ez dugu ezagutzen. Bere bizitzako lehen urteak Atenasen eman zituen eta Alexisen komedia bati izena eman zion.
Tais, Alexandro k.a. 334 eta k.a. 330 arteko Persiar Inperioaren aurkako kanpainarekin bat egin zuen. Ptolomeorekin joan zen eta Asia osoa zeharkatu zuten. Tais, Persepolisko sutearen protagonistetako bat izateagatik ospetsua da, gertaera honi buruz iritsi zaizkigun bi kontakizunetako batean behintzat.
Klitarkoren arabera, Alexandro Handiak Persepolisen k.a. 330eko ekainean oturuntza bat antolatu zuen. Oturuntza jada oso aurreratua zegoenean, gonbidatu gehienak eta Alexandro bera jada mozkortuta zeudenez, Taisek hitzaldi bat egin eta, Alexandrori, berarekin dibertitzeko eta persiarrak zigortzeko, erronka egin zion: Xerxesen ehun zutabeetako aretoa erretzea. Alexandro jaiki eta Taisekin terrazaraino joan zen, non biek Xerxesen aretora zuzi bana bota zuten. Suteak jauregiaren zatirik handiena erre zuen. Alexandro handik gutxira suteaz damutu zen, izan ere, jada ez zen Greziaren mendekatzailea, Persiar Inperioko erregea baizik. Gertakarien beste bertsioan, historialari batzuen artean nolabaiteko ospea duena eta Ptolomeok kontatzen duena, Tais ez da agertzen.
Konkistatzailea hil zenean, Ptolomeoren maitalea izaten jarraitu zuen eta honekin hiru seme-alaba izan zituen.
Empedaula
Empedaula Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Empedaula insipiens da.
Eddard Stark
edo Ned Stark, George R. R. Martin idazlearen A Song of Ice and Fire eleberri saileko eta Game of Thrones telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Sean Bean, Robert Aramayo eta Sebastian Croft aktoreek antzeztu zuten. Stark etxeko kidea da. Catelyn Tullyrekin ezkondua dago.
Lyciasalamandra fazilae
Lyciasalamandra fazilae Lyciasalamandra generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Cañada Rosal
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.198 biztanle zituen.
Erraldoien hilobiak
Erraldoien hilobiak Sardiniako uhartean aurki daitezkeen gorpuak ehorzteko eraturiko monumentu megalitikoak dira. Taldeko hilobiak dira, nuraga kulturak eraikiak. Europar kontinentean ez daude hilobi horien parekoak: laukizuzen oinplanoa lurrean sartutako harrizko lauzekin eraikitako abside batekin.
Erabilera
Erraldoien hilobiak nuraga kulturako partaideek hildakoak gordetzen zituzten tokiak ziren. Normalean, herrietatik kanpo egoten ziren eta bertan pertsona asko lurperatzen zen, 100tik 300etara. Tribu partaideek toki horietara hurbiltzen ziren hildakoei omenaldiak egiteko. Hilobian sartu aurretik hildakoei haragia kentzen zieten eta horren aztarnak berreskuratu diren hezurretan ikus ahal izan da. Hildakoak asko zirenean orduan lur azpian sartzen ziren. Hilobi horietan hildakoak ez ziren gizarte-mailen edo hierarkien arabera jartzen; guztientzat trataera bera egiten zen.
Firthcliffe (New York)
Firthcliffe Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ulster (ibaia)
Ulster ibaia Alemaniako Turingia eta Hesse estatuak zeharkatzen dituen ibai bat da. Werra ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra da eta Weser ibaiaren arroaren zati da. Bere iturria Ehrenberg etik gertu dauden Rhon mendietan dago. Iparralderanzko ibilbidea du, Hilders, Tann, Geisa eta Unterbreizbach herriak zeharkatuz. Werra ibaian amaitzen du bere ibilbidea Philippstahl herrian.
Reklaw (Texas)
Reklaw Texasko hiri bat da. Cherokee konderrian kokatua dago. 2010ean 379 biztanle zituen, 7.62 kilometro koadrotan banatuta.
Otus lempiji
Otus lempiji Otus generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Ipar Lappiko historia
Ipar Lappiko historia edo Ipar Laponiako historia (finlandieraz, Pohjois-Lapin historia; ipar samieraz, Davvi-Lappi historjá) Finlandiako Lappi eskualdean dagoen Ipar Lappi azpieskualdearen historia da.
Historiaurrea
Eskualde honetara iritsi zen lehen gizarte antolatua Izotz Aroaren ondoren heldu zela uste da, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarra urtzen hasi zen garaian. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ozeano Artikoaren kostaldean ezarri zirenez batik bat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estua izan zutela pentsatzen da. Hipotesi hau baieztatzen duten hainbat aztarna aurkitu dira Ipar Lappi osoan zehar; denetan zaharrena, Utsjokiko Vetsijärvi aintziraren ertzean aurkitu diren giza-arrastoak dira, adituek 9.500 urte inguruko adina dutela defendatzen baitute. Lehenbiziko gizaki hauek ehiztari-biltzaileak ziren, orein, izokin, foka eta fruituez elikatzen zirenak, eta guztiz nomadak zirela pentsatzen da; horrela, ehizakiaren atzetik ibiltzen zirenez, sasoiaren arabera bizilekuz aldatuko zuten etengabe. Rahajärvi eta Inari aintziretan aurkitu diren aztarnek ere hipotesi honen alde egiten dute, finlandiar arkeologo eta historialariek 8.000 urteko adina dutela uste dutelako. Nahiz eta oraindik lurralde honen berezko biztanleen -samien- jatorria ezezaguna izaten jarraitzen duen, badirudi tribu hauen eta beranduago (Harri Aroan) Eskandinaviara ekialdetik sartu ziren herri uraldarren nahasketaren emaitza direla. Hasiera batean, hauen lurraldea Ozeano Artikoan hasi eta Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialdean bukatzen zen, eta muturreko egoera klimatikoei aurre egiteko baliabideak garatu zituzten. Inariko aintziren inguruan eta Kitinen ibaiaren arroan garai honetako bizi-aztarnak aurkitu dira, hauen artean, ehiza- eta arrantza-tresnak, 30 bat egonleku, harribitxi apaingarriak eta Säräisniemi taldekotzat jo diren zeramika puskak. Erdi Aroan bizimoduak antzeko jarraitu zuen Ipar Lappi eta Sápmi iparraldean. Biztanleria sakabanaturik bizi ziren eta sasoiaren arabera egonlekuz aldatzen zuten hainbat sami herri edo taldek osatzen zuten (siida); talde horiei batasuna ematen zien lotura kultura antzekotasuna eta lurralde banaketa ziren. Euren artean eta mugaz haraindiko beste sami taldeen artean harremana etengabea izango zela pentsatzen dute adituek, elkar trukeak urteetan zehar sendotutako sarea. Dena den, talde edo herri bakoitzak bizirauteko beharrezko guztia lortzen zuen ehizaren, arrantzaren eta bilketaren bitartez; beraz, horrek guztiak kanpotarrekin kontaktua izateko beharra gutxituko zuen. Zehazki, sei sami komunitate edo siida nagusi zeuden Ipar Lappin: Norvegiako zenbait lurralde ere hartzen zituzten Ohcejohka eta Deanu edo Juovssa siidak Utsjokin; Njávdán eta Anár komunitateak Inarin, eta Soađegilli eta Soabbat Sodankylän. Bestalde, klima hotza dela-eta, aipatzekoa da atzerriko erresumek ez zutela saiakera berezirik egin lurraldea bereganatzeko XIV. mendera arte; ondorioz, uste da bertako biztanleek jatorrizko bizimodu eta kulturari eutsi ahal izan ziotela arazo handirik gabe.
Suediar Erresuma
Ipar Lappiko jatorrizko biztanle samiek zeramaten oharkabeko bizimodua XVI. eta XVII. mendeen artean amaitu zen, suediarren eragina nabarmentzen hasi zen garaian, alegia. Kristautasunaren bultzadaz, lehen elizak eraikitzen hasi ziren Laponian. Lurraldearen zabalera eta orografia dela-eta, hainbat eliza eraiki behar izan zituzten eskualdean erlijioa egonkortzeko; lehenak Inariko Pielpajärviko baseliza, 1646. urtean eraiki zena (1760. urtean berreraiki behar izan zen), eta Sodankyläko eliza zaharra, 1689. urtean eraiki zena eta zutik dirauen Lappiko egurrezko eraikin zaharrena dena, izan ziren. Kristautasunaren etorrerarekin batera, samiek xamanismoa alde batera utzi eta iristen hasi ziren finn kolonoen sinesmena bereganatu zuten; hau da, kristautzea bat-batekoa izan zen. Xamanismoa eta ohitura zaharrak mantendu zituzten samiek sorgin-ehiza latza jasan behar izan zuten eta asko erreak izan ziren. Samien tradizio eta sinesmen ugari galdu ziren XVII. mendean; besteak beste, joik aurre-kristauen ohitura (livđe). Baina, honekin batera, suediarren agintea ere indartu zen. Suediar Inperioak iparraldean sektore ekonomiko berria sortzeko helburuarekin, elur-orein zaintza sustatzeko diru-laguntzak ematen hasi zen samiei eta hegoaldetik zetozen kolonoei. Beraz, erlijioa ez ezik, jatorrizko sodankylärrek, behintzat, bizimodu nomada galdu eta egonleku finkoak eraikitzen hasi ziren garaia izan zen. Utsjokiko eta Inariko samien bizimodu ibiltaria, aldiz, ez zen XIX. mendera arte desagertuko.
Errusiar Inperioa
XVII. mende bukaeran Izotz Aro Txikia iritsi zen eta herritarrek hildako asko eragin zituen gosete garai luzea pairatu zuten. Dena den, egonkortasun handiko urteak izan ziren, eta Errusiar Tsarerriaren eta Suediar Erresumaren iparraldeko muga lasaitu egin zen. XVIII. mendean baina, Finlandiaren kontrola izateko guduak hasi ziren berriro ere; Finlandiako Gerran, azkenik, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen finn nazionalismoaren laguntzaz, eta Finlandia Inperioko Dukerri Handi bihurtu zen 1809. urtean. XIX. mendearen hasiera izan zen, hain zuzen ere, Inari, Sodankylä eta eskualdearen hazkuntza areagotu zen garaia. Kemi hiriaren inguruan eratu zen industria Ekialdeko Lappiko basoak ustiatzen hasi zen, eta Kemi ibaia Laponiako garraiobide nagusi bihurtu zen. Baliabide naturalen erauzketak eta urre sukarrak ere herritar asko erakarri zituzten hegoaldetik, eta finlandiarren kopuruak azkar egin zuen gora. Kolonoen kokatzea bultzatzeko, gainera, eskualdea zerga-sistematik salbuetsia gelditu zen hainbat urtez. Horrela, basogintza industriaren bitartez, lehenengo azpiegiturak eraikitzen hasi ziren azpieskualdean eta inari samiak ere lehenbiziko bizileku egonkorrak eraikitzen hasi ziren XVIII. mendearen erdialdean.
Baina, hegoaldeko finlandiarrekin batera, beste kultura desberdineko samiak ere iristen hasi ziren. Hegoaldetik, Rovaniemi eta Kemijärvi ingurutik, kemi samiak iritsi ziren Inarira, kolonoek bereganatutako euren jatorrizko lurrak atzean utzita. Kemi samiek inariarrekin kultura eta hizkuntza antzekotasun handia zutenez, bat egitea erraza izan zen; dena den, Sodankylä eta hego Lappiko jatorrizko sami azpitalde honen azken urteak izan ziren, kemiarrak kemiko samieraren azken hiztunarekin batera desagertu baitziren XIX. mendean. Bestetik, iparraldetik, Kautokeino ingurutik, elur-orein zaintzan ziharduten hainbat ipar sami familia egokitu zen Inarin eta Sompion. Talde honekin harremana aberasgarria izan bazen ere, euren jatorrizko hizkuntza eta bizimoduari eutsi zioten.
Dena den, egoera ere asko aldatu zen Utsjokiko eta Inariko samientzat, batik bat, 1852. urtean Norvegiako muga itxi zenean. Izan ere, hotzaren eraginez, prozesu biologiko guztiak oso geldoak dira; hildako landare zein animaliek denbora asko behar izaten dute deskonposatzeko, eta hori dela eta, mantenugai gutxi izan ohi du lurzoruak. Honenbestez, elur-oreinak udan Ozeano Artikoaren kostaldeko larrera eraman behar izaten zituzten elikatzeko. Baina, muga itxi zenean, bizimodu nomada aldatuz joan eta bizileku egonkorrak finkatzen hasi ziren. Ipar Lappi osatzen duten hiru udalerriak XIX. mendearen bukaeran sortu ziren. Lehenak Inari eta Utsjoki izan ziren, 1876. urtean, eta azkena, aldiz, Sodankylä 1893an. Hala, XVII. mendetik parrokia bakoitzaren mugak nahiko zehaztuak zeuden arren, herritarrek orduan baino ez zuten jaso udalerri eskubidea.
Independentzia eta Bigarren Mundu Gerra
Gerraren ezkutuko albo-kalteak errefuxiatuak izan ziren. Neguko Gerra eta Jarraipenaren Gerra amaitu zirenean, 1939. eta 1941. urteetan, Finlandiak Ozeano Artikoan zituen lurraldeak galdu egin zituen: Ribatxi penintsula lehenik; ondoren, Petsamo udalerria. Ondorioz, bertako herritarrek bizilekuz aldatu behar izan zuten. Gehienak skolt samiak ziren, hizkuntza -skolt samiera- eta ohituragatik gainontzeko samiengandik bereizten direnak; horrela, Suonikylän bizi ziren samiak Näätämö eta Sevettijärvi herrietan geratu ziren; Paatsjoki ibaiaren inguruan bizi zirenak, aldiz, Keväjärvira joan ziren; eta Petsamokoak, azkenik, Nellim herrian amaitu zuten. Mugimendu fluxu honek erabat aldatu zuen Inari udalerriaren banaketa etnikoa eta eskualdearen jatorrizko biztanleak ziren inariko samiek euren lurrak banatu behar izan zituzten.
Historia garaikidea
Hala eta guztiz ere, Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu (Parisko Itunaren ondorioz, Inarik Jäniskoski–Niskakoski lurraldea galdu zuen) eta, 40 urtean, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuenetakoa bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Hala ere, hazkunde guztia ez zen horren oparoa izan Ipar Lappiko udalerri guztientzat. Izan ere, industriak bere sustraiak Sodankylän baino ez zituen errotu. Hala, basogintza industriak eta meatzeek garrantzi handia izaten jarraitu zuten; baina, iraultza handiena urtegien eraikitzea izan zen. Hain zuzen, 1960ko hamarkadan eraiki ziren iparraldeko Sompio eremuan dauden Lokan tekojärvi eta Porttipahdan tekojärvi urtegiak. Kitinen eta Luiroren urak bilduz, ibaien emaria kontrolatu zen, eta hauen arroan hainbat zentral hidroelektriko eraiki ziren, eskualdea argindarrez hornitzen dutenak. Dena den, guztira, 600 herritar lekualdatu behar izan ziren, gaur egun urtegiek hartzen duten eremuetan hainbat herri bitzeuden; haien artean, Lokka, Mutenia eta Vuotso.
Inarin, aldiz, jatorrizko samiek lehen sektoreko ekonomiatik bizirauten jarraitu zuten 1950eko hamarkadara arte. Hain zuzen ere, hamarkada horretan arrantza industria iritsi zen Inari aintzirara. Hegoaldetik etorritako finlandiar arrantzaleek lakua hustu egin zuten urte gutxian eta gehiegizko arrantzak inariko samien natura baliabide aberatsenarekin amaitu zuen. 1970eko hamarkadatik aurrera, aldiz, aintzira eta natura basatia babesteko ekintzak jarri ziren abian. Arrantza industriak udalerriaren motore ekonomiko nagusi izateari utzi zion, eta turismo berdearen aldeko apostua egin zuen Inariko Udalak. Horrela, parke nazionalak eta eremu basatiak sustatzen hasi ziren eta negu-kirolak praktikatzeko aproposak diren muinoen artean dagoen Saariselkä herriak ere bultzada handia izan zuen. Utsjokin, bestetik, azken urteotan turismoak diru-sarreretan duen garrantzia hazi den arren, utsjokiarrek abeltzaintzatik bizirauten jarraitzen dute.
Bi talde etniko nagusi dauden arren, finnak eta samiak guztiz bateratuak daude egunerokoan eta kultura aberastuz, bi gizarte-taldeak inolako desberdintasunik gabe bizi dira XXI. mendean. Samien ohiturak, hizkuntza eta lurrak babesten dituen Samien Lurraldea sortu zuten Inarik, Sodankyläk eta Utsjokik, Enontekiö udalerriarein batera, 1973. urtean, eta Samien Parlamentua, hain zuzen ere, Inarin eraikia izan zen 1996ean.
Azken urteotan hainbat istilu izan da babestutako eremuen kontura. 2005. urtean, esaterako, sami abeltzainek eta Greenpeace erakundeak bat egin zuten Metsähallitus enpresaren aurka egiteko. Metsähallitusek pinu basoen %40a babestea erabaki bazuen ere, babestutako eremu hau emankorrak ez ziren eta sartzen zailak ziren basoek osatzen zutela salatu zuten talde ekologistak eta samiek. Hain zuzen ere, sami abeltzainek euren aspaldiko kultura mantentzeko eta neguan elur-oreinak elikatu ahal izateko ezinbestekoak dituzte azpieskualdeko pinudiak eta zuhaitzen azalak; eta neurri horren ondorioz, eskura zeuden eta aspalditik samien egonleku izandako basoak babesgabe gelditzen ziren. Erabakiak Inariko pinu basoak herrialdeko papergintza enpresa nagusien esku gelditzeko erraztasuna ematen zuela salatu zuten aldarrikatzaileek. Azkenean, hainbat urteren ostean, Finlandiako Gobernua, Metsähallitus, Greenpeace eta samiak akordio batera iritsi ziren eta babestutako eremua %40tik %80ra zabaltzea adostu zuten 2010ean. Negoziazioan parte hartu zuten alderdi guztiak ados agertu baziren ere, Inariko Udalak urtero udalerriko naturaren gainean eskumena zabaltzeko aldarria egiten jarraitzen du.
Irumugarrieta
Irumugarrieta Nafarroa Garaiko iparraldeko mendi bat da, Eratsun (Malerreka) eta Basaburua (Ultzamaldea) udalerrien artean dagoena. Gaur egun bertze mugarik ez du markatzen, izenak bertzerik iradoki arren. 1.044 metroko garaiera du.
Abiapuntuak
Gorostietako mendi lepotik ordu eta erdiko igoera dugu; eta Eratsundik beste hainbeste.
Jesus Agirregabiria
Jesus Agirregabiria Onaindia, izengoitiak: Jesus Gabiria, James Gabiria (Donostia, Gipuzkoa, 1892ko urtarrilaren 6a - Donostia, Gipuzkoa, 1975) tenorra izan zen. Fidela Campiña abeslariarekin ezkondu zen, eta mundu guztia kurritu zuen bere ahotsa erakutsiz.
Aroffe
Aroffe Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aroffe udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 43 ziren, horien artean 17 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 52 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 51 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 37 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboak lanean(18 gizon eta 15 emakume) zeuden.. 24 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Aroffe udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bro Goth Agan Tasow
Bro Goth Agan Tasow (euskaraz Gure gurasoen lurra) Kornuallesko ereserkia nazionala da. Doinua Galesko Hen Wlad Fy Nhadauren berdina da, honi kornubierazko hitzak gehitu zaizkiolarik. Bretainiako Bro Gozh ma Zadoù ereserkia Kornuallesekoaren antzera ere, jatorrizko galestar ereserkiaren doinua oinarritzen da.
Halere 1824an Robert Stephen Hawkerrek idatziriko The Song of the Western Men abestia, Trelawny bezala ezagunagoa, Kornualleseko beste ereserkia nazionaltzat ere hartu ohi da.
Hitzak
Bro goth agan tasow, dha flehes a'th car,
Gwlas ker an howlsedhes, pan vro yw dha bar?
War oll an norvys 'th on ni scollys a-les,
Mes agan kerensa yw dhis.
Bis
Gwlascor Myghtern Arthur, an Sens kens, ha'n Gral
Moy kerys genen nyns yw tiredh aral,
Ynnos sy pub carn, nans, menydh ha chi
A gews yn Kernowek dhyn ni.
Crasimorpha
Crasimorpha Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Crasimorpha peragrata da.
Bro Goth Agan Tasow
Hitzak
Yn tewlder an bal ha war donnow an mor,
Pan esen ow qwandra dre diryow tramor
Yn pub le pynag, hag yn keniver bro
Y treylyn colonnow dhiso.
Petersboro (Utah)
Petersboro Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cache konderrian dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Codăești
Codăești Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
2014ko Bilboko ''Global Forum Spain'' bileraren aurkako protestak
2014ko Bilboko "Global Forum Spain" bileraren aurkako protestak 2014ko martxoaren 3an Bilboko Guggenheim Bilbao Museoan Espainiako Gobernuak antolatutako bileraren aurkako protestak izan ziren. Bilera horretan Espainiako zein nazioarteko agintari politiko eta ekonomikoek parte hartu zuten, tartean FMIko eta OECDko ordezkari nagusiek, ekonomia globalaren hazkunde ekonomikoari, lehiakortasunari eta horretarako beharrezkoak diren erreformei buruzko hitzaldiak eginez.
'El Correok' aditzera eman zuenez mila polizia baino gehiagok parte hartu zuten ekitaldiaren segurtasuna bermatzen eta Durangoko bidesarian Ertzaintzak kontrolak ezarri zituen.
EH Bilduk egun berean Jardunaldi Internazional bat egin zuen Europako beste alderdi ezkertiarrekin batera eta troikari aurre egiteko ideiez eztabaidatu zuten. Bizkaiko Eliza ere bileraren aurka azaldu zen eta langabetuen eta egoera txarrean zeuden pertsonak bileran ez egotea deitoratu zuten.
Besteak beste, ELA eta LAB sindikatuek eratzen zuten Euskal Herriko Gune Plataformak bileraren aurkako manifestazioak deitu zituen goizean nahiz arratsaldean, agintari horien politika ekonomikoaren aurka. Goizeko manifestazioak burua estalita zuten pertsona talde zenbaitek Bilboko kale nagusietako banketxe eta denden aurka jo zuen, hainbat txikizio eta graffiti eginez. Ertzaintzarekin istiluak ere izan ziren. Goizeko manifestazioa bertan behera utzi behar izan zen azkenik Ertzaintzaren aginduz eta ezarritako baldintzei uko eginez, arratsaldeko ez ospatzea erabaki zuten antolatzaileek. Hala ere, arratsaldez istiluak izan ziren Bilboko Alde Zaharrean. Aspaldian, Bilbon izandako istilu larrienak izan ziren.
Alde Zaharretik gertu, Solokoetxe eta Iturribide auzoetan ere istiluak egon ziren.
Istilu hauetan zazpi pertsona atxilotu zituen Ertzaintzak. Bilboko Udalaren arabera, istilu hauek 100.000 euroko kalteak eragin zituzten. Apirilaren 26an, Getxon eta Donostian bi atxiloketa egon ziren istiluen harira. Hurrengo egunetan aditzera eman zenez, Ertzaintzak 688 agente mobilizatu zituen eta honen kostua 72.000 eurokoa izan zen.
Biarritzeko itsasargia
Biarrizko itsasargia izen bereko udalerriko San Martin lurmuturrean dagoen itsasargia da.
Historia
1830 eta 1832 artean eraiki zuten, Viennois jauna arkitekto zuzendaria izanik. San Martin lurmuturraren mendebaldean kokatuta, oinarriak arrokan 5 metro sartu zuten (orduan dorrearen makurdura gertagarria saihesteko teknika zela eta). Kono formako dorre zuria duen eraikuntza, goardianoaren gela bakarrik uzten.
Prentsa idatzia
Prentsa idatzia idatzizko komunikabideen multzoa da. Oro har, bitan banatzen da prentsa idatzia: batetik egunkariak, bestetik aldizkariak, argitaratze maiztasuna zein den. Gainera, lehenengoen papera kalitate kaxkarragokoa da. Aldizkariena hobea ez ezik, koloretsuagoa ere izaten da. Halaber, aldizkariek hobeki egin diete aurre Internetek ekarri dituen komunikabide elektronikoei, agian bezero fidelagoak dituelako.
Biarritzeko itsasargia
Historia
Gertuko Itsasargiko kali jokoa baino berrogeita hamar urte lehenago eraikia izan zen, golf-zelaia 1888an eraiki zutelako.
1950ean elektrifikatua, itsasargia 1980an automatizatu zuten guztiz.
Frantziako Gobernuak monumentu historikoen zerrendan kokatu zuen 2009ko azaroaren 6an.
Ikuspegia
Solairua eta tontorraren arteko 248 harmailak igo ondoren, ia 80 metroko garaieran daude bisitariak. Hortik ikuspegi ikusgarria dago: behean duen Biarritz, Akitania eta Euskal Herriko kostaldea, edo Pirinioak. Iparraldean Aturriko bokalea; ekialdean Baiona; hegoaldean Hendaia eta Donibane Lohizune eta mendebaldean Bizkaiko golkoa ditu.
Prentsa idatzia
Izan ere, azken urteotan egunkarien salmentak behera egin du mundu osan, hainbat herrialdetan izan ezik (Txina eta garatzeko bidean dauden beste batzuetan). Horren eragile nagusiak doako prentsa idatzia eta Internet izaten dira askoren ustez. Horretaz gain, egunkari tradizionalen sinesgarritasuna eta independentzia kolokan daude herrialde askotan.
Papera
Papera material fin bat da, gehienbat bertan idazteko, inprimatzeko edo zerbait biltzeko erabiltzen dena. Elkar gurutzaturik dauden landare zuntzek eratzen dute, zelulosak batez ere, bai fisikoki eta bai kimikoki, hidrogeno zubiak direla eta. Material malgu bat da, erabilera askorekin: papera idazteko, paketeak egiteko, garbitzeko eta eraikuntzan zein prozesu-industrialetan erabiltzen da.
Izena, euskaraz, papirotik datorkio, horrela deitzen baitzen paperaren Egiptoko aitzindari bat, bere izen berbera daramaten landaren batzuen zuntzekin sortua.
Tinta
Tinta hainbat pigmentu (edo koloratzaile) eta likido garraiatzaile bat duen likidoa da. Material baten gainean idazteko edo marrazteko balio du, normalean papera. Edozein inprimazio egiteko erabiltzen da. Tintarik zaharrena txinatarra da, orain dela 5.000 urte baino gehiago asmatua.
Tinten likido garraiatzailea hainbat alkoholen eta uraren arteko nahasketa da. Nahasketa horietan gehien erabilitakoak etanola, metanola, isopropanola, etilen glikola eta ura dira. Likido garraiatzaileak tinta likido egoeran mantentzen du papera bezalako gainazal porotsu batekin ukipenean ez dagoenean.
Idazteko tintak kolorea ematen dion koloregai edo pigmentu berezi bat izaten du. Normalean tinta gehienak isurkariak izaten dira, baina badira ore bigunen modukoak ere. Tinta guztiek azido tanikoa izaten dute kopuru txikietan, eta horren eginkizuna koloregaia paperean finkatzea da. Tipografiako tintek bi osagai nagusi dituzte: batetik, gai solidoa edo pigmentu kolore emailea, eta bestetik, gai likatsua edo ore biguna.
Inprenta
Inprimatzeko makina edo moldiztegia testu eta irudiak paperaren gainean birsortzeko erabiltzen den makina da. Tinta jartzen da tipo izeneko metal zatien gainean, eta tinta hori paperera igarotzen da presioaren bidez.
Lehen inprimatzeko makina Bi Shengek asmatu zuen, 1040 aldean, Txinan. Europan halako makina bat egiterik ez izateko arazoa ez zen teknikoa; izan ere, Antzinako Erroman bazekiten tinta zigiluen bitartez inprimatzen, baina ez zegoen papera egiteko modu merkerik. Txinatarrek arroz-papera erabiltzen zuten, eta inprimatzeko portzelanazko oinarria. Europan ez dago argi nork asmatu zuen. Gehienen iritzia Johannes Gutenbergek asmatu zuela da, nahiz eta haren izena ez dagoen jasota inongo testu idatzitan. Johannes Mentelinek Estrasburgon (1458-1478), Panfilo Castaldik Italian (1470) eta Laurens Costerrek Haarlemen (1430) inprimatzeko makinaren asmatzaile direla esan ohi da, eta bakoitzari bere herrian monumentua ezarri zaio horren omenez.
Hippotragus leucophaeus
Hippotragus leucophaeus Hippotragus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Hippotraginae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago.
Prentsa idatzia
Egunkariak
Eguneroko berriak dakartzan aldizkakoa da. XIX. mendearen hasieran sortu ziren lehenengo egunkariak, orduan bete zirelako lehendabiziko aldiz egunkari bat sortzeko baldintzak. Batetik berri iturburuen iraunkortasuna, lehenengo agentziak sortu eta berriak igortzeko sistemak jarri zirenean: garraiobideak eta hasierako telegrafia sistemak. Orobat papergintza eta inprimaketarako sistemak ere hobetu egin ziren. Gaur egun, egunkariak hainbat sailetan banatuta egoten dira: kudeatzea, erredakzioa eta inprimaketa. Erredakzioa da kazetaritzari gehien dagokiona; bi sailetan banatzen da: erredakzioa bera, aldi berean alorka banatua, eta maketazioa, egunkariaren orrien banakera eta bertan berriak zein lekutan eta nola jarri erabakitzen duena.
Gaur egun, euskarazko bakarra Euskal Herri osoko mailan "Berria" da, "Euskaldunon Egunkaria" eta "Egunero"ren ondorengoa dena 2003tik, Egunkaria itxi baitzuten. Eskualde mailan, "Hitza" egunkariak ditugu. Hala ere"Hernaniko Kronika" da astean zazpi egunez argitaratzen den paperezko egunkari bakarra.
Historiari begiratzen badiogu, Espainiar estatuan gerra zibil modura ezagutzen den garaian "Eguna" izeneko egunkaria sortu zuten EAJko edo haren oso inguruko idazle eta gudari batzuek, hala nola Augustin Zubikaraik, Lauaxetak, eta abarrek.
Aljebra lineal
Aljebra lineala bektoreak, matrizeak, ekuazio linealen sistemak eta espazio bektorialak bezalako kontzeptuak aztertzen dituen matematikaren adar bat da.
Aljebra lineala funtsezkoa da matematikako ia arlo guztietan. Ingeniaritza zientzietako esparru gehienetan ere erabiltzen da, hainbat fenomeno natural modelatzeko.
Eragiketak
Izan bedi A\neq\emptyset multzo bat. Orduan, A multzoan eragiketa bat, * moduan adierazten dena, ondorengoa betetzen duen arau bat da:, a*b\in A.
Taldea
Izan bitez A multzoa eta * A-ko eragiketa. (A,*) taldea dela esaten da hurrengo hiru baldintzak betetzen direnean:
Gainera, propietate trukakorra betetzen bada, hau da,, orduan, (A,*) talde abeldarra edo talde trukakorra deitzen da.
Eraztuna
Izan bitez E multzoa eta gaineko bi eragiketa. Orduan, (E,+,\cdot) eraztuna dela esaten da baldin eta ondorengo baldintzak betetzen badira:
Gorputza
Izan bitez F eremu bat (F zenbaki errealen, zenbaki osoen edo zenbaki arrunten multzoa izan ohi da, adibidez) eta eraztuna. Orduan, gorputza dela esaten da ondorengo propietateak betetzen badira:
Espazio bektorialak
XIX. mendera arte, aljebra lineala sistema linealen ekuazioekin eta matrizeekin adierazi zen. Matematika modernoan, espazio bektorialen bidezko adierazpena hobesten da orokorrean; izan ere, mota horretako adierazpena sintetikoagoa, orokorragoa eta kontzeptualki adierazteko errazagoa da, nahiz eta abstraktuagoa izan.
Izan bitez gorputza eta V multzoa. Orduan V F-espazio bektoriala dela esaten da baldin eta ondorengo baldintzak betetzen badira:
V-ko elementuak bektoreak deitzen dira eta F-koak, aldiz, eskalarrak.
Aplikazio linealak
Aplikazio linealak bektore-espazio egitura gordetzen duten espazio bektorialen arteko aplikazioak dira. Izan bitez V eta W bi F-espazio bektorial, orduan aplikazio lineal bat izango da ondorengoa betetzen badu:   eta. Horrek ondorengoa inplikatzen du:.
Aplikazio lineal baten nukleoa Ker T moduan adierazten da, eta ondorengo multzoa da:.
Aplikazio berdinaren irudia ImT edo T(V) moduan adierazten da, eta ondorengo multzoa da:.
Aplikazio bat injektiboa izango da, baldin eta soilik baldin, bada, eta supraiektiboa da baldin eta.
Kontzeptu horiekin isomorfismoak definitu ditzakegu: T aplikazio lineala isomorfismoa dela esaten da baldin eta T bijektiboa bada, hau da, injektiboa eta supraiektiboa. V=W deneko kasuan, isomorfismoari automorfismo deritzo.
Bahía Blanca
Bahía Blanca Argentinako hiria da. 299.101 biztanle ditu (2010), 2.247 km²-tan. Bahía Blanca izeneko udalerriko hiriburua da. Buenos Aires hiritik 636 bat km-ra dago.
Francheville (Eure)
Francheville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Francheville udalerrian erroldatutako biztanleak 1.225 ziren. Familiak 508 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 168 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 152 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 668 etxebizitza zeuden, 508 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 115 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 616 etxeak ziren eta 47 apartamentuak ziren. 508 etxebizitza nagusietatik 351 bere jabearen bizilekua ziren, 155 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 43 etxek bi zituzten, 110 etxek hiru zituzten, 156 etxek lau zituzten eta 195 etxek bost zituzten. 472 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 246 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 205 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Prentsa idatzia
Aldizkariak
Aldizkariak maiztasun finkoa duen argitalpen idatzia da, eta argitaratze-maiztasun horren arabera hartzen du izen zehatzagoa: astekaria edo kazeta, hamaboskaria, hilabetekaria, bihilabetekaria, hiruhilabetekaria edo urtekaria, adibidez. Magazinak gai multzo zabala jorratzen duten aldizkariak dira, irudiekin eta dibulgaziorako. Gai zehatzak lantzen dituzten aldizkari berezituak ere badira. Egunkariak bezala, aldizkariak kiosko eta liburu-dendetan saltzen dira paperean, eta Internetez edizio digitalean
Francheville (Eure)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 790 ziren, horien artean 590 aktiboak ziren eta 200 inaktiboak ziren. 590 pertsona aktiboetatik 528 lanean zeuden (271 gizon eta 257 emakume) eta 62 langabezian zeuden (30 gizon eta 32 emakume). 200 pertsona inaktiboetatik 87 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 70 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Francheville udalerrian 507 unitate fiskal zeuden, 1.215 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.241 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Les Guilleries
Les Guilleries, Kataluniako ipar-ekialdean dagoen mendilerro bat da, Itsasertz Aurreko Mendilerroa eta Zeharkako Mendilerroaren artean, bien zati izanez. Girona probintziako La Selva eta Bartzelona probintziako Osona eskualdeetan dago, Sant Hilari Sacalm udalerria inguratuz, eta mendebaldean Viceko lautada duela.
Aljebra lineal
Azpiespazioak eta oinarriak
V F-espazio bektorial baten azpiespazio lineala V-ren azpimultzo bat da, W deituko duguna, ondorengoa betetzen badu: u+v\in W eta av\in W, eta. W ere F-espazio bektoriala da.
Les Guilleries
Mendilerro honetan mediterranear ezaugarrietako arteak eta artelatzak, eta eurosiberiar ezaugarrietako haritzak eta pagoak daude. Mendirik garaiena Sant Miquel de Solterra da (1.204 m.).
Aljebra lineal
Azpiespazioak eta oinarriak
V-ren bi azpiespazioen batura honela definitzen da:. Batura hori zuzena dela esaten da bada, eta kasu horretan  denotatuko litzateke.
Espazio bektorialak adierazteko, eta horiei buruzko informazioa barneratzeko, oinarriak ezinbestekoak dira. Oinarri bateko elementuekin espazio lineal baten elementu guztiak adieraz ditzakegu horien konbinazio linealen bidez, hau da, bektoreek V espazio bektorialaren oinarria osatzen badute, edozein v\in V bektore  moduan idatz daiteke,  eskalarrak izanik. Baina V azpiespazioaren oinarria izango da baldin eta ondorengo baldintzak betetzen baditu:
V espazio bektorial baten sistema sortzailea (S denotatzen dena) finitua bada, orduan V finituki sortua dela esaten da, eta S-k sortzen duen oinarriaren kardinalari V-ren dimentsioa deritzo.
Matrizeak
Matrizeek dimentsio finituetako espazio bektorialak eta aplikazio linealak modu esplizituan manipulatzea ahalbidetzen dute. Gainera, aljebra linealean funtsezkoak dira. Matrizeak isomorfismo batean parte hartzen duten bi espazioen arteko oinarri batetik bestera pasatzeko erabiltzen dira gehien.
Izan bitez V \ m dimentsioko F-espazio bektoriala eta V-ren oinarri bat. Oinarriaren definizioagatik
Orain, izan bitez W \ n dimentsioko F-espazio bektoriala eta W-ren oinarri bat, orduan ondorengo aplikazioa,, W-ren oinarriko elementuen gainean ondo definiturik dago, hau da,  non  j=1,...,n balioetarako. Beraz, f matrizearekin adieraz dezakegu.
Matrizeen biderkadurak bi aplikazioren arteko konposizio matrizea ematen du.
Sistema linealak
Ekuazio linealetako sistema bat m ekuazio eta n ezezagunekin egindako sistema da. Matrizeak bezala, aljebra linealean funtsezkoak dira. Historikoki, aljebra lineala eta matrizeen teoria sistema ezberdinei soluzioak emateko garatuak izan dira. Gaur egungo aljebra linealean, problema ezberdinak espazio bektorialen eta matrizeen bitartez interpreta daitezke, ekuazio linealetako sistema bezala.
Orokorrean ekuazio linealetako sistemak honela idazten dira:
non.
A=(a_{ij}) sistemaren matrizea den.
B=(b_j) gai askeen matrizea den.
X=(x_i) ezezagunen matrizea den.
(A \ | \ B) sistemaren matrize hedatua den.
Juan Bautista Eguzkitza
Juan Bautista Eguzkitza Meabe edo berak idazten zuen legez idatzita, Eguzkitza'tar Jon, (Lemoa, Bizkaia, 1875eko azaroaren 28a - 1939ko abuztuaren 12a) euskal idazle eta itzultzailea izan zen.
Aljebra lineal
Sistema linealak
Izan bedi AX=B ekuazio linealetako sistema bat. matrizea sistemaren soluzioa dela esaten da baldin eta A\alpha =B betetzen bada.
Juan Bautista Eguzkitza
Biografia
Zornotza eta Gasteizen egin zituen apaiz-ikasketak, 1879-1899 urteetan. Sardá y Salvanyren obra bat itzuli zuen Garbitokiko arimaren illa izenburupean, 1915. urtean. Handik lau urtera euskaltzain izendatu zuten. Kirikiño saria jaso zuen 1930. urtean Emakume Euskotarrak artikuluari esker. 1933. urtean bizkaierara itzuli zuen Frantzisko Balzolak gipuzkeraz eginiko Argi Donea otoitz-liburua. Bi urte geroago, Gizarte auzia: ugazaba eta langille arteko gora-berak gai sozialak azaltzen dituen obra eman zuen argitara (1935).
Artikulu ugari idatzi zuen Ekin, Jaungoiko Zale, Euskera, RIEV eta Yakintza aldizkarietan. Gramatika-legeei estu lotu zitzaien idazle garbizalea zen Juan Bautista Eguzkitza.
Aljebra lineal
Adibidea
Izan bitez ondorengo sistema lineala:
Lehenengo eta behin, har dezagun sistemaren matrizea:
eta gai askeen matrizea:
Deitu diezaiogun ezezagunen matrizea non AX=B den.
Orain, ezabaketa gaussiarra erabiliko dugu. Metodo hau errenkaden arteko eragiketetan oinarrituta dago, beraz, eragiketa hauek ez dute sistemaren soluzioa aldatzen.
Lake Erie Beach (New York)
Lake Erie Beach Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Erie konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lyciasalamandra flavimembris
Lyciasalamandra flavimembris Lyciasalamandra generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Omobranchus aurosplendidus
Omobranchus aurosplendidus Omobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Otus fuliginosus
Otus fuliginosus Otus generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Reno (Texas)
Reno Texasko hiri bat da. Parker konderrian kokatua dago. 2010ean 2,494 biztanle zituen, 33.3 kilometro koadrotan banatuta.
Surjoux
Surjoux Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Commatica
Commatica Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Commatica eremna da.
Iñaki Uria
Iñaki Uria Manterola (Zarautz, Gipuzkoa, 1960ko irailaren 18a) euskal idazle eta kazetaria da. Euskalgintzan aritu da beti. Hamaika Telebista Hedatzeko Taldearen zuzendari nagusia da 2006az geroztik. Susa aldizkariko sortzaileetako bat izan zen. 1980an Argia aldizkariaren berpiztean parte hartu zuen eta gero Euskaldunon Egunkaria euskarazko egunkariaren sortzaile eta bultzatzaile nagusietako bat izan zen.
Medikuntza ikasketak hasi zituen arren, euskalgintzan murgildu zen. 1980an Susa literatura aldizkarian idazteari ekin zion. Euskal Filologia ikasten ari zen garai hartan, Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako herri sarreretan zeuden panel informatiboak egiten.
Argia aldizkaria berpiztea (1980)
1980an Zeruko Argia aldizkaria krisi ekonomiko gorrian zegoenean, Kaputxinoen babesa desagertu zenean, Joxemi Zumalabe eta Jose Mari Ostolaza bakarrik geratu ziren. Baina gazte talde gogotsu baten laguntzarekin aldizkaria berpiztu zuten Argia izenarekin. Iñaki Uria zen gazte 'argiero' horietako bat Josu Landa, Pello Zubiria eta Jon Barandiaranekin batera. Juanjo de Marcos Poco eta Simeon Barrosori esker bideratu ahal izan zituzten arazo teknikoak, hasieran argitaratze-prozesuak 15 egun behar naitzituen aldizkaria amaitu eta etxeetara heldu bitartean. 1981ean hogeita lau zenbaki baino gehiago ezin ziren zuten atera, baina kide berriak biltzen hasi ziren: Pablo Sastre, Joseba Alvarez... Lehen hiru urteak oso biziak eta gogorrak izan ziren. Haietako inor ez zen aldizkarian egindako lanetik bizi. Zubiriak eta Landak bezalaxe, euskarazko eskolak ematen eta itzulpenak egiten irabazten zituen sosak. Amapa enpresan ere aritu zen lanean, Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako herri sarreretan zeuden panel informatiboak. Urte gutxitan, kiebran zegoen aldizkaria berrindartu zuten eta inguruan enpresak sortu zituzten: Apika informatikan eta Antza diseinu grafikoan.
Euskal prentsaren aldeko kanpaina (1988)
Argia aldizkaria sendotuta euskarazko egunkari bat sortzeko erronka planteatzen hasi ziren. Erdarazko prentsak erabateko nagusitasuna zuen orduan ere merkatuan. Deia eta Egin egunkarien euskararen erabilera %10-%20a zen hasieran eta ez zen aurreikusten %30a gainditzea, epe luzean ere ez. Euskaraz funtzionatuko zuten egiturak eta elkarlan sareak sortu behar zirela planteatzen zuten. Euskal prentsaren aldeko kanpaina abiatu zen orduan.
Argian teknologikoki oso aurreratuta zeudenez, 1988-89an egunkari bat egiteko behar zen guztia zutela eta egiteko erabakia hartu zutela esan izan du Uriak. Proiektua ARGIAtik zetorren, baina aurrera ateratzeko bere bidea egin behar zuenez Egunkaria Sortzen talde eragilea sortu zen 1990ko urtarrilean eta diru-bilketa erraldoia martxan jarri zuten.
Euskaldunon Egunkaria (1990)
Euskarazko egunkariaren sortzaileetako bat izan zen. 1990eko abenduaren 6an argitaratu zuten Euskaldunon Egunkaria-ren 1. zenbakia Hasiera hartan Uria izan zen zuzendariordea eta Pello Zubiria zuzendaria 1993ra bitarte. orduan Martxelo Otamendik egunkariko zuzendaritza hartu zuenean, Uriak Egunkariako kontseilari ordezkari kargua bete zuen 2003ko otsailaren 20ra arte, Guardia Zibilak kazeta itxiarazi arte.
Halaber, eskualdeko egunkariek 2001eko abenduan bideari ekitean Tolosaldean Egunero-rekin, Uria izan zen sortzaileetakoa.
Euskaldunon Egunkaria kasua (2003)
2003an Iñaki Uria atxilotu zuten Guardia Zibilak eta orduko Espainiako Gobernuak abiatutako operazio batengatik, torturak pairatuz eta salatuz. Akusazio haietaz guztiez absolbitu zuten 2010ean, jasandako guztia jasanda, Martxelo Otamendi, Xabier Oleaga, Txema Auzmendi eta Joan Mari Torrealdai lankideekin batera.
Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua
Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluaren sorreran parte-hartze handia izan zuen, eta bertako presidente ere izan zen aldi batez, Egunkaria-ren izenean.