cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ourville-en-Caux
Biztanleria
2007an Ourville-en-Caux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.104 ziren. Familiak 396 ziren, horien artean 82 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 114 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 159 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 41 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Diru sarrerak
2009an Ourville-en-Caux udalerrian 420 unitate fiskal zeuden, 1.065 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.868 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Hagin arrunt
Ezaugarriak
Zuhaitz dioikoa da, hau da, ale batzuk emeak dira eta besteak arrak.
Zurtoina – Azala
Enbor lodia eta leuna du, kolore arre-purpurakoa.
Hostoak
Hostoak linealak eta puntazorrotzak dira; berde ilunak gainaldean eta argiagoak azpialdean.
Loreak
Loreak, arrak zein emeak, txikiak eta horiak dira. Lore arrak zuhaitz batzuetan sortzen dira, eta emeak, beste batzuetan; hau da, dioikoa da hagina.
Habitata
Euskal Herriko eremu karstikoetan eta baso mistoetan ageri da. Hala ere esan daiteke hagina ondo moldatzen dela lur ezberdinetan, azido edo basikoa izanik. Baita baso eutrofo edo oligotrofo izan.
Hagin basoak
Kasu gutxitan benetako hagin basoak edo hagindoiak sortzen ditu, baina badaude mota honetako hainbat baso Mendebaldeko Europan. Ezagunak dira Asturiasko Suevekoak, Palentziako Tosandeko hagin basoa edo Zamorako "El texeduelo". Euskal Herrian Pagoetako natura parkekoak dira handienak, baina badaude gehiago esate baterako Aralarren, Izkizen, Trebiñun eta Gorbeian.
Dena den mendeetan eta mendeetan baso hauek intentsiboki ustiatu dituztenez zura lortzeko, eta haginak basoetako leku ospeletan sakabanatutako ale batzuetara murriztu dira. Dena den, munduan luzaroen bizi den zuhaitzetako bat da.
Peter Farrelly
Peter John Farrelly (Phoenixville, ) estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea, gidoigilea eta idazlea da. Bere anaia Bobby Farrelyrekin batera, Farrelly anaiek hainbat komedia film zuzendu zituzten, besteak beste Dumb and Dumber eta There's Something About Mary. 2018an, Peterrek soilik Green Book komedia dramatikoa zuzendu eta idatzu zuen.
Hagin arrunt
Erreferentzi historikoak eta erabilerak
Paleolitoan jada erabiltzen zen haginaren egurra zenbait lanabes eta tresna egiteko. orraziak, aizkora kirtenak eta lantzak.
Ourville-en-Caux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 2 harategiak ziren.
2000. urtean Ourville-en-Caux udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 822 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hagin arrunt
Erreferentzi historikoak eta erabilerak
Ezaguna da antzina, arkuak egiteko erabiltzen zela hagina, horretarako aparteko ezaugarriak baitzuen bere egurrak. Bestalde, haginaren zura oso gogorra da, eta ebanisterian eta tornugintzan oso estimatua izan da. Dirudienez, horrexegatik egin du horrenbeste atzera zuhaitz honen populazioak; gainera, kontuan hartu behar da oso motel hazten dela, eta, beraz, asko kostatzen dela populazioa berreskuratzea.
Kimaketa oso ondo jasaten duenez, oso erabilia da lorezaintzan, eta horretarako hainbat hagin mota berezi daude. "Irlandar hagina" izenekoa lorategietan bere formagatik oso erabilia da.
Erabilera sinbolikoa
Euskal Herriko mitologiari nahiz zelta mitologiari estu loturiko zuhaitza da. Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, eta hilen munduarekin lotu.
Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira. Errezilgo armarriko zuhaitza ere hagin bat dela uste da.
Babes maila
Hagina "interes bereziko espeziea" izendatuta dago Euskal Autonomia Erkidegoan.
Horrez gain hainbat hagin monumentalak "Aparteko zuhaitzak" bezala izendatuak daude Hego Euskal Herrian.
Magdelaine Chapelain
Magdelaine Chapelain (1651-1724), igarlea eta pozoitzailea, Frantziako Pozoien aferan nahastuta egon zen, bizitza osorako espetxe zigorra jasoz.
Biografia
Chapelain igarle arrakastatsua izan zen, eta dirutza lortu zuen bere lanarekin. Atezain gisa postu bat betetzen zuen morroi batekin ezkonduta, hainbat higiezinen jabea ere bazen. Pozoien auziari lotuta, eskandaluan nahastuta egon zen Françoise Filastre neskame kontratatzeagatik. Filastre 1679ko abenduan Auvergnera egindako bidaia batetik itzultzean atxilotu zuten; Chapelainek ordaindutako bidaia zen. Magdelaine ere Louis de Vanensekin lotuta zegoen, biek batera etxe bat alokatu baitzuten. Adam Lesagek esan zuen Chapelainek pozoien manufakturarekin eta magia beltzaren erabilerarekin lortu zuela bere dirutza, Boucher izeneko gizon batekin elkarlanean. Filastrek, berriz, adierazi zuen batzuetan pozoia ematen ziola Chapelaini saltzeko, eta Chapelainek kontratatu zuela Satanekin itun bat egiten laguntzeko; gainera, Chapelainek sorginkeriak egiten zituela eta zerbitzu magikoak egiten zituela bezeroentzat. Filastrek ere adierazi zuen Chapelain Madame de Montespanek kontratatu zuela hiltzaile bat (Filastre) Maria Angelica de Fontangesen egoitzan sartzeko.
Pozoien auzian nahastutako beste asko bezala, Magdelaine Chapelain ez zuten inoiz epaitu, eta bizi osorako kartzela-zigorra ezarri zioten Belle-Île-en-Merren, Lettre de cachet baten bidez. Preso askoren heriotza-data ezezaguna den arren, badakigu Chapelain 1724ko ekainean hil zela; bere heriotza erregistratutako azkena izan zen.
Atropoides indomitus
Atropoides indomitus Atropoides generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Coalingita
Ezaugarriak
Coalingita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.
Manuel María Smith
Familia irlandarrekoa, Smithek Urduñako jesuiten eskolan ikasi zuen. 1896an Madrilen arkitektura ikasketak hasi zituen, École des Beaux Arts irakasketa eredua jarraituz. Bere lehen estudioa Bilboko Gardoki kalean izan zuen, eta ondoren Lutxana kalean. Bere lehen proiektua Restituto Goioagaren etxea izan zen Negurin. Ondoren, Negurin bertan, familiabakarreko etxebizitza ugariren proiektuak garatu zituen.
1936an Bordelera joan zen bere familiarekin han bizitzera. Espainiako Gerra Zibila amaitzean bueltatu, eta birrindurik topatu zuen Euskal Herria. Orduan, jauregiak baino, familia anitzeko etxebizitzak eraiki zituen. Garai honetako obra garrantzitsuena Gernikako plazan eginiko etxebizitzak izan ziren 1939ean.
Bizkaian, Ingeles estiloaren aitzindaria izan zen Smith Ibarra, Neguriko burgesiarekin harreman estuak izan zituela. Horrela, bere lanik garrantzitsuenak Getxon topa daitezke: Algorta, Areeta eta Neguri auzoetan. Lan horren erakusgarri ikusgarri bezala, Luis Lezama Legizamon, Olasoko Markesa, edo Jose Joaquin Ampuerori eginiko etxe paregabeak ditugu.
Bere lanen artean bost langile-auzo topa ditzakegu. Bere ustetan, dentsitate txikiko hirigintza edozein gizarte-mailarako egokia zen eta horren bultzatzaile sutsua bihurtu zen.
Tore Pedersen
Tore Pedersen (1969ko irailaren 29a - ) Norvegiako futbolari ohia da.
Hautespen-unitate
Hautespen-unitatea antolakuntza biologikoaren barruan dagoen entitate biologikoa da, hautespen naturalari lotuta dagoena. Hautespen-unitateak nukleotidoetatik hasten dira eta gene, zelula, organismo, talde sozial eta espezieak hartzen ditu bere barruan. Funtsean, hautespen-unitatea eboluzioaren eragileak diren entitateak dira. Honen inguruan aritu izan diren zientzilarien galdera bada: zeren arabera ematen da eboluzioa? Zer da eboluzioaren eragilea?
Haddonfield (New Jersey)
Haddonfield New Jerseyko borough bat da. Camden konderrian kokatua dago. 2010ean 11,593 biztanle zituen, 7.31 kilometro koadrotan banatuta.
Hautespen-unitate
Hamaika eztabaida eta iritzi aurkituko ditugu honen inguruan, erabakitzeko ze puntura arte izan den moldeatua eboluzioa hautespen presioetatik maila ezberdin hauetara. Eztabaida honek baita tratatu izan du hautespen naturalaren esanahi eta unitate hauen garrantzia erlatiboak, hau da, indibiduoen hautespena zein taldekoa ba al dira altruismoaren eboluzioa bultzatu dutenak? Altruismoak indibiduoen gaitasunak murrizten dituela ikustean, zaila da jakitea nola eboluzionatu duen altruismoak hautespen darwinianoaren barruan, indibiduoengan eraginez.
NGC 1079
NGC 1079 galaxia espiral bat da, Fornax konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Hautespen-unitate
Bestetik, genea hautespen unitatearen oinarria dela diotenek defendatzen dute, izaki bizidunok berekoikeriarekin jokatzen dugula maiz eta altruismoarekin jokatzen dugunean ere berekoikeriaz jokatzen ari garela finean. Geneak dira belaunaldiz belaunaldi aldatuz doazenak eta aldaketak ez dira espezie gisa bizirauteko ez hobetzeko, baizik eta banako gisa berekoikeriaz jokatuz bizirauteko. Genea hautespen unitatea denaren aldekoa Richard Dawkins da, zeinetan bere Gene berekoia liburuan, argi defendatzen duen bere ikuspuntua eta adibide anitzak ematen dituen.
Geneak
Hautespen unitatea geneak direla defendatzen duten biologari ugari daude. Geneak eboluzio luze baten ostean, efektu fenotipikoen ondorioz, hobekien adaptatuak izan diren gene "berekoiak" dira.
George C.Williams-ek bere liburuan, Adaptation and Natural Selection ,egiten du genean oinarritutako eboluzioaren ikuspuntuaren lehendabiziko aipua, genea hautespen unitate gisa azalduz, esanez hautespen unitate batek iraunkortasun maila altu bat izan beharko lukela eta hori geneak betetzen du. Baita gene berekoikeriaz eta banakoaren altruismoaz hitz egiten du. Gene berekoikeria, indibiduoak beraien gene “onak” iraunarazteko eta eboluzioan mantentzeko jokatzen dutelaren ideiarekin. Banakoaren altruismoa, bada ideia honi kontra egin ziezaiokeen puntu bat, nahiz eta teoria honen aldekoek maiz azaldu duten bezala, banakoaren altruismoaren atzean, hau da, banako batek beste bati altruismoz laguntzean, ekintza horren atzean dauden ideiak berekoiak izan daitezke eta benetako intentzioa bere gene berekoiaren biziraupena bermatzea izatea.
Hautespen unitate hau defendatzen duen beste zientzilari garrantzitsua, aurretik aipatutako Rickard Dawkins da. Berak zioen geneek fenotipoak sortzen dituztela eta hauek epaituak izaten direla efektu fenotipikoengatik. Honek, azken finean, Williamsek zituen idei antzekoak erabili zituen, baina bi kontzeptu berri sartzen ditu bere diskurtsoan: "replicator" eta "vehicle". "Replicator" esaten dio geneari, erreplikatzen denari eta "vehicle", ordea, indibiduo edo taldeari. Haren hitzetan, "replicator" izan beharko litzateke hautespen unitatea, azken finean, geneak direlako ia hilezkorrak diren eta belaunaldiz belaunaldi transmititzen diren erreplikatzaileak. Gainera maiz indibiduo hitza erabiltzen duenean, berez geneei egiten dio erreferentzia. Geneak aldatzearen ondorioz aldatuko dira indibiduoak.
RNA world
Hipotesi honek defendatzen du bizitza RNA-n oinarritzen dela DNA-an zein proteinetan baino lehenago. Alexander Rich eta Walter Gilbertek osaturiko hipotesia da eta indar handiko hipotesia izan da, nahiz eta hipotesi gisa mantendu izan den. RNA, DNA eta porteinen aurrekaria da informazio genetikoaren gordailu funtzioan. Honek informazio genetikoa gorde dezake (DNA-ren antzera) eta erreakzio kimikoak katalizatu aldi berean. Baita esaten da RNA-world hipotesia DNA-world beste hipostesiak biltzen duela, hau da, honen barruan egon daitekeela, RNA DNA eta proteinen bitartekaria izanik.
Hipotesi honek baztertzen du DNA eta proteinaren sistema interdependentea lehenengo bizidunetan, teorikoki, baina praktikoki ezinezkoa litzateke. Adibidez, lehenengo RNA-k beste molekulen ( erribosa, fosfatoak eta RNA osatzen duten lau nukleotido baseak) agerpena beharko zukeen bera osatzeko. Baina oso zaila izango litzateke RNA eraketako molekula hauek sintetizatu eta mantentzea eta are gehiago egitazko kondizio prebiotikoetan.
Hipotesiaren beste akats bat da, naturalki eratzen diren RNA molekulek entzimen propietate espezifiko oso gutxi dituztela. Proteinek dituzten funtzio anitzetatik erribozeimek gutxi batzuk soilik egin ditzakete. Gainera RNA molekula honek autobirkonbinaketa bat egin behar izan zuen egun dauden proteína espezifiko anitzak eratzeko eta ez da eman oraindik trantsizio honen inolako azalpenik.
Beraz, RNA world hipotesiaren konklusioa da RNAk bakarrik funtzio gutxi batzuk dituela eta beste molekulen beharra du funtzio hauek betetzeko. Baina azken finean, neo-Darwinista askok defendatzen dute RNA world existitu beharko litzatekela gerora DNA-protein world eman ahal izateko.
Epigenetika
Epigenetika gure DNA-sekuentzia aldatu gabe, baina heredagarriak eta aldakorrak diren aldaketen ikerketa da. Aldaketa hauek portaerak eta kanpo-ingurumen faktoreek eragindakoak dira. Kontuan hartu behar dugu, aldaketak fenotipoan eta ez genotipoan ematen direla.
Zelulak
Zelula hautespen unitate gisara identifikatzen duen zientifikoetatik Leo Buss dago. Berak idatztiako liburuan The evolution of individuality esaten du, animalien eboluzioko garapenak adierazten dutela hautespen presioa zelula unitate gisa eta organismo multizelularren indibiduoen arteko gatazka.
Hautespen hau proliferazio aske bezala estutasunean dabil egokitasunarekin banakoaren interesetan eta horregatik tentsioa dago hautespena zelula eta indibiduo mailaren artean. Ornogabe baten inmunitate sistemako zelula espezifiko baten ( patogenoen infekzioen aurka programatua dagoena) proliferaziotik, errepresentatzen du indibiduoaren hautespeneko manipulazioaren adibide bat zelulak bere egokitasuna hobetzeko duen gaitasunaren mailan. Ornodunen inmunitate sisteman, hautespena zelula eta indibiduo mailan ez daude gatazkan.
Beste batzuek hautespen-unitate gisa mimbizi zelulak ikusten dituzte. Horien artean Mel Greaves mimbizi biologoa dago The role of steroid hormones in breast cancer stem cells. Teoria hau hainbat zientzialarik defendatu izan dute.
Jokabideak
Gizakion jokaerak bi eboluzio prozesuen produktua dira: eboluzio genetikoa eta eboluzio kulturala.
Alde batetik, eboluzio kulturala defendatzen duen ideiari izen bat eman zaio: memetika eta honen arabera, meme bat geneen analogoa den unitate kultural bat da. Hau indibiduo bat edo gehiagoren garunean gordeta dirau eta bere burua erreplikatu dezake, beste indibiduoetara pasatuz.
Jokabidea hautespen-unitate gisa hartzen dutenek diotenez,organismoaren arrakasta genetikoa lankidetza eta jokabide altruistatik dator edo horretan oinarritzen da.
Organismoak
Organismoan oinarritutako eboluzioa defendatzen duen hipotesi bat existitzen da: Ortogenesia. Ortogenesiaren ideia da, organismoek badutela sortzetiko joera bat eboluzionatzeko norabide zehatz batean xede edo jomuga batenganantz, mekanismo edo indar sustatzaile batzuen ondorioz.
Darwinismoaren ikuspuntutik azaltzen al da puntu hau. Adibidez: azkarra den gazela bat hobe moldatzen bada bizirauteko eta gehiago ugaltzen bada, egokitzapen altu honen kausazioan fijatu beharko ginateke baldin eta erreparatzen badiogu nola gazelak indibidualki jaten duten predazioaz baliatuz. Azkarragoa den gazelaren abiadura gene bakar batek, poligenikoa edo ingurumenarekin egokitua egoteak eragin dezake.
Taldeak
Talde batek beste batekin konparatuz egokitzapen hobeak baditu, zeinetan taldearen egokitzapenak altuagoak edo baxuagoak diren garrantzitsuagoa den egokitzapena hautatutako banakoarekin alderatuz, talde hautespena eman daiteke.
Demagun eltxo batek birus bat transmititzen diola untxi bati eta infektatzen duela. Birus hauek hedatuko dira baldin eta kutsaturiko untxiek "sasoi" dauden untxiak kutsatzen badituzte. Honek hautespen-presioan eraginten du birus talde guztietan ez bilakatzeko birulentuegia eta kutsaturiko untxia hiltzeko, birusa hedatu aurretik. Gainera, infektaturiko untxia bere patogenoekin batera ustelduko da.
Espezieak eta maila altuagoak
Biologoen artean eztabaida ugari daude erabakitzeko espezie edo talde altuagoetan hautespen unitateak jarduten duten. Zientzialari askok defendatzen duten teoria da, genearekin batera gehienetarikoa. Teoria honen oinarria da, espeziea hobetzeko ematen dela eboluzioa eta indibiduoa beharrean talde gisa aritzen garela izaki bizidunok.
Talde eta kolonia mailako hautespena Darwinek proposatua izan zen,The origin of species. Honek altruismoa bere ideiaren sostengu gisa erabili zuen. Hein batean altruismoa, beste indibiduo bat laguntzea norbera bere burua kaltetuz izaki, ezingo zen eman hautespen unitatea genea edo indibiduoa balitz. Altruismoa ematen da espezie bezala garatu eta eboluzionatzeko.
Thomas Moore
Thomas Moore (Dublin, Irlanda, 1779ko maiatzaren 28a - Sloperton Cottage, Bromham, Wiltshire, Ingalaterra, 1852ko otsailaren 25a) ingelesez idatzi zuen irlandar olerkaria izan zen. Zuzenbide ikasketak egin zituen Londresen, eta han, arrakasta handia izan zuen aristokraten artean bere olerki erromantikoei esker. Ingalaterrako gobernuaren ordezkari izan zen Bermuda uharteetan, eta ondoren Ipar Amerikan, Italian eta Parisen bizi izan zen, berriro ere Britainia Handira itzuli aurretik.
Idatzi zituen lanen artean hauek ditu aipagarrienak: Irish Melodies (1808-1834, Irlandar doinuak), olerki abertzaleak; Lalla Rookh (1817), ekialdeko giroan oinarritutakoa; The Letters and Journals of Lord Byron (1820, Lord Byronen gutunak eta egunkariak), The Twopenny Postbag (1813) eta The Fudge Family in Paris (1818).
Boffalora sopra Ticino
Boffalora sopra Ticino Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Boffalora sopra Ticinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Conségudes
Conségudes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Conségudes udalerrian erroldatutako biztanleak 79 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 65 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 108 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 40 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 40 pertsona aktiboetatik 34 lanean zeuden (24 gizon eta 10 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sevillako metroa
Sevillako metro sarea Sevilla hiriko eta bere ingurune metropolitarreko lurrazpiko garraiobidea edo metroa da. Sareak line bat du ekialde-mendebalde ardatz batean, sevilla 1linea. Gaur egun, linea operatibo bat du, 2009ko apirilaren 2an inauguratua, metropoli-eremuko lau udalerritan banatutako 22 geltoki dituena.
Aurreikusita dago hiru linea berri sortzea, sevilla 2sevilla 3eta sevilla 4lineak. Hauek, hurrenez hurren, ekialde-mendebalde, iparralde-hegoalde eta zirkular ardatz bat jarraituko dute. Horietatik, sevilla 3linea bakarrik dago lizitazio-prozesuan.
22 geltokietatik 3tan tranbiarekin lotura dago eta 2tan (horietako bat eraikitzen ari dira) aldiriak sarearekin bat dator.
Hasierako proiektua
Sevillarako metropoli-trenbidea sortzeko lehen urratsak 1960ko hamarkadakoak dira. 1968an, Sevillako Udalak, "Udalaren hamar urteko jarduera-planean", adierazi zuen lurrazaleko garraioak ez zirela nahikoak herritarren mugikortasun-eskaerei erantzuteko, bide-gaitasunak agortu zirelako eta garraio pribatua gero eta gehiago garatu zelako. Plan horrek 1970. urterako lurpeko metropoli-trenbide bat sortzea proposatzen zuen.
1969ko uztailaren 30ean, udaleko osoko bilkurak azterlana onartu zuen, eta Herri Lanen Ministeriora bidali zuen; azken horrek, proiektua berrikustean, proiektua idazteko lehiaketa deitu zuen. 1972ko irailean amaitzen da idazketa hori, Sevillako Metroaren lehen aurreproiektua sortuz. Lehen proiektuak elkarren artean konektatutako hiru linez osatutako sare bat planteatzen zuen, guztira 27,2 kilometro eta 32 geltoki zituena, hiriaren erdialdean trenbideak lurperatzea eta aldirietan lur gainean igarotzea planteatuz. Proiektuak Sevilla metroa zuen hirugarren hiri espainiarra bihurtu zuen.
sevilla 1lineak 10,5 kilometro zituen lurpean, eta ekialdea hiriaren iparraldearekin lotzen zuen, aldi berean erdigune historikoaren bihotzetik igaroz. sevilla 2linearen proiektuak, 7,2 kilometrokoa, hiriburuaren ipar-mendebaldea eta hegoaldea lotzen zituen trazadura aurreikusi zuen. Bestalde, sevilla 3lineak sarea ekialdetik mendebaldera egingo zukeen, hiriaren erdigunea Erronda Historikotik inguratuz.
Lehen lan esperimentalak alamedan hasi ziren 1974ko erdialdean. Gorte frankistek legea onartu ondoren, sevilla 1linea egiteko lanak La Plata-Gran Plaza tartetik hasita inauguratu ziren 1976ko apirilean. 1978an eta 1979an, lineako bigarren eta hirugarren tarteak lizitatu ziren, Plaza Nueva-Estrella eta Estrella-Plaza Nueva tarteei dagozkienak, hurrenez hurren.
1981eko azaroaren 4an Plaza Nuevan zegoen San Fernandoren omenezko monumentua hondoratu egin zela ikusi zen arte, lanak inolako istilurik gabe joan ziren eraikitako hainbat tunel-kilometrorekin. 1982ko martxoaren 28an, 5 metro baino gehiagoko zulo bat gertatu zen Puerta Jerez geltokian, eta urte horren amaieran pitzadurak agertu ziren San Bernardoko geltokian eta La Equitativa eraikinean.
Obrak bertan behera uztea behin betiko bihurtu zen administrazioaren txosten baten ondoren. Txosten horretan, Sevillako lurzoruaren izaera konplexu eta hauskorraren ondorioz, obrek eraikin historiko askotan kalteak eragin zitzaketen beldur ziren, bai eta proiektuaren errentagarritasun ekonomiko falta ere, txostenen zehaztasunik ezagatik; izan ere, txosten horien arabera, biztanleria askoz gehiago handitu zen.
Egungo proiektua
Proiektua bertan behera utzi eta hamabost urtera, 1999an, Espainiako Langile Alderdi Sozialista eta Alderdi Andaluzista alderdien arteko udal hauteskundeen ondorengo udal itunak proiektua berraktibatzea bultzatu zuen, tunelak eraikitzeko teknologian izandako aurrerapenetan eta biztanleriaren hazkunde eraginkor batean oinarrituz.
Andaluziako Juntak metroaren sevilla 1lineako obrak berreskuratzen zituen oinarrizko proiektu bat garatu zuen, eta, beraz, diagnostiko-lanak eskatu zituen, aurreko proiektuan jada eginda zeuden eraikuntzen egoera egiaztatzeko eta horiek berreskuratzeko. Lineak metropoli-gerrikoko udalerriak hartuko zituen trazadura berri bat aurreikusten zuen.
2003. urtean, proiektua zehaztu eta metro-sare berriaren oinarriak ezarri ziren. Andaluziako zenbait probintziatan hiri-trenbidea erkidegoan hedatzeko egin ziren plan batzuen testuinguruan gertatu zen hori, eta Malagako metroa, Granadako metroa, Cadizko badiako tranbia eta Jaengo tranbia sortzea ere aurreikusi zen.
Proiektu berriak lau linea sortzea aurreikusten zuen, lurpeko zati batzuekin eta lurrazaleko beste batzuekin. sevilla 1eta sevilla 2lineek ekialdetik mendebaldera doan metropoli-eremua zeharkatuko lukete, hiriburua Mairena del Aljarafe, San Juan de Aznalfarache, Alcala de Guadaíra eta Dos Hermanas udalerriekin lotuz. sevilla 3linea zeharkakoa izango litzateke, eta sevilla 4lineak, berriz, zirkularra.
Eraikuntza
2003ko irailaren 23an Sevillako metroaren lanak hasi ziren, Nerbioi geltokia eraikitzen eta duela 25 urte eraikitako tunela zaharberritzen hasiz. Tunela uholde-egoeran zegoen, hainbat urtez erabili gabe egon ondoren. Lehenengo fasean, sevilla 1linea eraikitzea eta martxan jartzea aurreikusi zen, eta proiekzioa sistema inauguratu zenerako utzi zen. Lanek 428,5 milioi euroko inbertsioa aurreikusten zuten eta 2006ko ekainean amaitzea aurreikusten zuten.
Eraikuntza-lanek aurrera egin zuten, baina eraikitze-lanetan arazo eta gorabehera tekniko ugari izan ziren, eta irekiera-data atzeratu eta aurrekontua handitu egin zen. Lanek zulo ugari eragin zituzten hainbat galtzada-zatitan, hiriburuan zehar, eta habe bat SE-30 errepidean erori zen.
2006ko ekainean, hasiera batean inaugurazioa aurreikusita zegoenean, oraindik trazatuaren obren erdia baino gehiago egiteko zegoen. Hala ere, zenbait trazadura-aldaketa eta makinen desbideratzerekin topo egin arren, lanak errendimendu handiagoarekin ari ziren aurrera egiten garai hartan.
2007ko udaberrian, hiriburuaren alde zaharra zeharkatzen duen udal tranbia inauguratu zen, Metrocentro. Garai hartan, tranbiak ez zuen zerbitzua emateko unitate propiorik, eta, beraz, Sevillako Metroak Udalarekin akordio bat lortu zuen. Akordio horren arabera, Urbos 2tik TUSSAM -era bost unitate laga zituen alokairu-erregimenean, 37.500 €/ hilean.
Hilabete batzuk geroago, TUSSAM -ek Sevillako Metroari unitateak erostea erabaki zuen, 12 milioi euroren truke. Hala ere, tranbiak 2010ean trenbide berriak estreinatu zituenean, antzinakoak bere fabrikatzaileari, CAFri, itzuli zizkion, eta honek, ondoren, Sevillako Metroari berriz saldu zizkion 9,5 milioi euroren truke.
2008ko azaroaren 27an, zerbitzua irekitzeko asmoa zegoen egunetik 24 egunera, gertakari nabarmen bat gertatu zen, eta, horren ondorioz, inaugurazioa hiru hilabete eta erdi gehiago atzeratu zen: Puerta de Jerez geltokian egiten ari ziren jarduketen ondorioz ur-iragazketa bat gertatu zen, eta horrek lur-jausi bat eragin zuen, eta zulo handi bat eragin zuen Almirante Lobo kalean, hiru metroko sakoneran eta sei metroko diametroan. Honek, aldi berean, prentsa kiosko baten hondoratzea eragin zuen, zuloak erabat irentsita geratu zena.
Inaugurazioa
Sevillako metroa, azkenean, 2009ko apirilaren 2an inauguratu zen irekiera ekitaldi berezi batean, Andaluziako Juntako eta Udaleko politikari ospetsuak bertan zirela. Egun horretan hainbat informazio-ekitaldi egin ziren garraiobide berriaren funtzionamendua herritarren artean ezagutarazteko eta sustatzeko. Sevilla metropoli-trenbidea zuen Andaluziako lehen hiria bihurtu zen, eta Espainiako zazpigarrena.
Massimiliano Lelli
Massimiliano Lelli (Manciano, 1967ko abenduaren 2a) italiar txirrindulari ohia da. 1989tik 2004ra izan zen profesional. Hiru aldiz sailkatu zen Italiako Giroko hamar onenen artean.
Sevillako metroa
Sarea
Sevillako metroak funtzionamenduan dagoen linea bat du, sevilla 1linea izenekoa. Hasierako proiektuak lau lerro sortzea aurreikusten zuen arren, irekiera gertatu zen krisi ekonomikoaren testuinguruak gainerako lineak eraikitzeko planak atzeratzea ekarri zuen, etorkizunean berriro martxan jartzeko zain. 2010. urtearen amaieran, Herri Lan eta Etxebizitza Sailak Sevillako Metroaren sevilla 2sevilla 3eta sevilla 4lineen alternatiben aurreproiektuei aurkeztutako 174 alegazio-idazkien azterketa eta ebazpena amaitu zuen. Mugarri horrek trazadurak diseinatzeari amaiera eman zion, eta aurreproiektu horiek ingurumen-izapidearen mende jartzea ahalbidetu zuen, bai eta eraikuntza-proiektuak urtean zehar amaitzea ere.
Massimiliano Lelli
Palmaresa
1990
Sevillako metroa
Sarea
Andaluziako Junta eta Sevillako Udalak lantalde tekniko bat eratu zuten Sevillako Metropolitarraren sevilla 2sevilla 3eta sevilla 4lineetako proiektuak arintzeko, eta, proiektuak idazten amaitu ondoren, bi administrazioek beren trazadurari buruzko jarrera bateratua ezarri zuten. sevilla 3linea, Sevillako ipar-hego ardatzean barrena doana, finantzatzeko zailtasunak badaude ere, lehentasunezko jarduera izango da, sevilla 1linearekin batera artikulatzeko duen gaitasunagatik, harekin bat baitator, eta biztanle asko dituzten auzoei eta intereseko ekipamendu publikoei erantzuteko duen potentzialagatik.
Massimiliano Lelli
Palmaresa
1991
1992
Sevillako metroa
Geltokiak
Sevillako metroaren geltokiek eredu orokor bat jarraitzen dute, eta, beraz, sarrerak, salbuespen batzuk izan ezik, gris koloreko metro karratuko ahoen bidez egiten dira, geltokiaren izena berde kolorekoa delarik. Guztiek dituzte alboetako bi nasa, eta, horietan, nasa-ateak daude, erabiltzaileak bidera sar ez daitezen.
Massimiliano Lelli
Palmaresa
1993
1995
Sevillako metroa
Disuasio-aparkalekuak
Gaur egun, bost disuasio-aparkalekuak dago. Aldiriko aparkaleku horiek metro-geltoki bati lotuta daude, eta horrek ibilgailu pribatuaren eta metroaren arteko trukea errazten du.
Massimiliano Lelli
Palmaresa
1996
1997
2003
Sevillako metroa
Ustiapena
Bidearen 18,05 kilometroek, 1 435 mm-ko zabalerakoak, lurrazaleko beste batzuekin konbinatutako lurpeko zatiak dituzte. Azken horietan, trenbidea gainerako garraioetatik bereizitako plataforman igarotzen da beti. Ibilbideak 22 geltoki ditu: hamabost lurpean eta zazpi lur gainean.
Ordutegiak
Trenbideen gehieneko zirkulazio abiadura 70 km/h da, 3 minutu inguruko maiztasunarekin puntako orduetan eta 5-6 minuturekin haran orduetan. 00: 00etatik aurrera, nasa 12-15 minututan itxaroten da.
Flota
Sevillako metroa tren arina da eta CAF fabrikatzailearen Urbos 2 modeloko 21 unitatek ematen dute zerbitzua; 31,25 metroko luzera dute eta 275 bidaiarirentzako lekua.
Lo Bruèlh au Fag
Lo Bruèlh au Fag Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sevillako metroa
Tarifikazioa
Sevillako metroaren tarifak hainbat parametroren arabera aldatzen dira, hala nola hiriko hainbat eremutatik eta haren eragin-eremutatik bidaiatzea, edo metro-sistemarekin bateragarriak diren bidaia-titulu baliodunak erabiltzea. Txartela Andaluziako Juntak diruz laguntzen du hein handi batean. 2012an txartela 0,86 €-tik 1,32 €-ra kostatzen zitzaion bidaiariari, eta benetako kostua 3,60 €-koa zen.
Lo Bruèlh au Fag
Biztanleria
2007an Breuilaufa udalerrian erroldatutako biztanleak 143 ziren. Familiak 59 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sevillako metroa
Garraio-tituluak
Metroko instalazioetan erabiltzen den ordainketa-sistema aldakorra da. Erabiltzaileak bi ordainbide aukeratu ditzake: Sevillako metroaren titulu esklusiboa edo hiriko metropoli-eremuko garraio-partzuergoaren txartel multimodala.
Lo Bruèlh au Fag
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sevillako metroa
2. linea
sevilla 2linea, gaur egun, proiektuan eta jendaurreko informazio-fasean dago. Alegazioak aurkezteko epea 2010eko abuztuaren 31n itxi zen; 129 iradokizun jaso zituzten auzotarrek eta kolektiboek, horien artean Torre Triana geltokitik Camas herrira luzatzea gomendatzen duena. Torreblanca-Sevilla ekialdea-Santa Justa-Sevilla erdialdea-Puerta de Triana ibilbidea du. Aireporturako lotura bat baztertuta geratu da, Santa Justatik trenbide-tunel bat proiektatuta dagoelako. Etorkizunean Aljarafe alderako metropoli-hedadurak egon daitezke.
3. linea
sevilla 3linearen ibilbidea Pino Montano-Macarena-Ronda Histórica-Prado de San Sebastián-La Palmera-Bermejales izango litzateke, baina linea Bellavista auzora hedatzeko aukera ere aztertzen ari dira, non aldiriko geltokiarekin intermodalitatea egingo lukeen. Ildo hori proiektuan eta alegazio-fasean dago gaur egun. sevilla 2lineak bezala, lurpekoa izango litzateke oro har, baina Andaluziako Juntak lehen instantzian aukeratutako alternatiban, bi zati izango lituzke gainazalean, bata Bermejales eta Pineda arteko linearen hasieran, eta bestea San Lazaro eta Los Carteros geltokien artean.
Lo Bruèlh au Fag
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 73 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 57 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sevillako metroa
3. linea
Andaluzian 2019ko azaroaren 10eko hauteskundeak egin zirenetik, PP, Ciudadanos eta Vox alderdi politikoek osatutako gobernu berriak bizkortu egin ditu metroaren sevilla 3linea eraikitzeko martxan dauden izapide guztiak. Coronabirusaren krisiaren ondorioz alarma-egoera deklaratu ondoren, izapide horiek eten egin dira, eta dagoeneko lizitaziorako hautatutako enpresa finalistak daude. Andaluziako Juntaren arabera, barne-prozeduretan ari dira lanean, kontratazioa amaitu arte.
4. linea
sevilla 4linea (zirkularra) proiektuan eta alegazio-fasean dago gaur egun. 2007ko maiatzean linea lizitatu aurretik, gainazaleko tarteak eraikitzeko ideia nagusitu zen, baina gaur egun Cartuja uhartetik igarotzen den linea bakarrik hartzen da kontuan; gainerako zatia lurpekoa izango litzateke, sareko gainerako zatiak bezala.
Lo Bruèlh au Fag
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 90 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (40 gizon eta 37 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Breuilaufa udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 151 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.273 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Breuilaufa udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ostichthys sheni
Ostichthys sheni Ostichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Kosuke Ota
Kosuke Ota (japonieraz: 太田 宏介, 1987ko uztailaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Iris Murdoch
Dame Jean Iris Murdoch (Dublin, Irlanda, 1919ko uztailaren 15 -Oxford, Ingalaterra - 1999ko otsailaren 8) Irlandan jaiotako idazlea eta filosofoa, oso ezaguna bere eleberrigileei esker. Haren eleberri bat, Under the Net, Erresuma Batuko XX. mendeko onenetarikoak bezala sailkatua izan da. Ingalaterrako emakumerik distiratsuena izengoitiarekin ezaguna izan zen.
Biografia
Dublingo Blessington Street 59.ean jaioa, haren aita, Wills John Hughes Murdoch, Hillhallko (Belfastik gertu) nekazari familia presbiteriano batetik zetorren. Ama, Irene Alice Richardson, familia anglikanokoa zen. Iris oso gazte zenean familia Londresera joan zen. Han, idazlea izango zena, eskola aurrerakoiak ezagutu zituen: Froeble Demonstration School lehendabizi eta, gero, Bristolgo Badminton School, 1932an. Irakurle porrokatua, Oxfordeko Unibertsitateko Somerville Collegen klasikoak, antzinaroko historia eta filosofia ikasi zuen. Graduatu ondoren, Cambridgeko Unibertsitateko Newnham Collegen filosofia ikasten jarraitu zuen, tartean Ludwig Wittgenstein irakaslearekin. 1948an Oxfordeko St Anne's Collegen irakasle gisa sartu zen. 1939an, alderdi komunistako kide aktiboa izan zen Murdoch, baina laster utzi zuen.
Bere lehenengo liburuak filosofiari buruzko saiakerak izan ziren, tartean Jean-Paul Sartreri buruzko ingelesez plazaratutako lehenengo ikerketa. 1954an, bestetik, bere lehenengo eleberria plazaratu zuen, Under the Net, benetako klasiko garaikidea. 1956n John Bayley (1925) idazlea eta irakaslearekin ezkondu zen. Senar-emazteak berrogeita bost urte elkarrekin egon ziren. Iris Murdoch gaixotu zenean ere, Bayleyk azken une arte zaindu zuen. 1978an Booker Prize saria eman zioten, The Sea, the Sea liburuarekin. 1987an Murdoch Britainiar Inperioko Ordenaren Dama Komandantea izendatu zuten.
Irisek 25 eleberri plazaratu zituen bizitza osoan. Horiekin batera filosofiari buruzko liburuak eta antzerki-lanak. 1995tik aurrera, zoritxarrez, Alzheimer gaixotasunak jota, literatura utzi behar izan zuen. 79 urtekin hil zen, 1999an, Oxforden. Bayley, bestetik, handik bi urtetara berriro ere ezkondu zen. Modern Library argitaletxeak Murdochen lehen eleberria, aipatutako Under the Net, 2001ean XX. mendeko Ingelesez idatzitako ehun eleberri onenen artean aukeratu zuen. 2005ean Time aldizkariak antzeko zerrenda prestatu zuen, 1923tik 2005 arte, eta eleberri bera jaso zuen zerrendan.
Murdochen eleberriak
Egile honen eleberriak biziak eta harrigarriak dira. Umore beltza, argumentu iragarrezinak, goi mailako eliteen kritikak ohikoak dira lan horietan. Pertsonaiak arazo moral eta etiko aurrean definitu behar dira. Ongia eta gaizkiaren arteko gatazkak goi mailako munduaren testuinguruan aurkezten dira. Intelektualki oso eleberri landuak dira baina, aldi berean, melodramatikoak eta komikoak. Nolabait, helburua «ipuin dibertigarre on bat» narratzea da. Haren eleberrietan askotan maskota atseginak eta pertsonaia alaiak agertzen dira. Batzutan ere deabruaren ezaugarriak dituen gizona ager daiteke; horretaz egileak zera zioen: Elias Canetti amorantearen irudiaren gainean eraikitako pertsonaia zela.
Haren lanetan filosofo eta pentsalari handien eragina nabaria da: Platon, Freud, Simone Weil eta Sartre. Baita ere XIX. mendeko eleberrigile errusiarrak eta ingelesak.
Hasierako liburuak narratzeko modu errealista barruan kokatzen ziren. Poliki-poliki anbiguetatea ere zabaltzen hasi zen, baita fantasia ere. The Unicorn (1963) eleberri gotiko moduan edo genero horren parodia moduan irakur daiteke. The Black Prince (1973), aldiz, obsesio erotikoaren inguruko ausnarketa sakona da.
Telebistan eta zineman
Iris Murdochen lan asko telebistarako moldatuak izan dira. J.B. Priestley-k A Severed Head (1971) eleberria dramatizatu zuen. Richard Attenboroughek zuzendu zuen eta protagonista Ian Holm izan zen.
2001ean, Richard Eyrek Iris filma egin zuen. Lan hori Irisen senarraren oroitzapenetan oinarrituta dago, batez ere idazlearen azken urteak jasoz, Alzheimerren txikizioak erakutsiz. Paper nagusiak Judi Denchek eta Kate Winsletek egin zituzten, Iris zaharra eta gaztea hurrenez hurren.
Eirenis levantinus
Eirenis levantinus Eirenis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (Burdinbide Azpiegituren Kudeatzailea), ezagunagoa ADIF siglaz, Espainiako burdinbide sarea mantentzeaz eta kudeatzeaz arduratzen den enpresa publikoa da. 2005eko urtarrilaren 1ean sortu zen, RENFE zatitu izanaren ondorioz. Zatiketa hartan, alde batetik Renfe Operadora sortu zen, tren, bidaiari eta merkantziazko garraioaz arduratzen den enpresa publikoa; eta, bestetik ADIF, Estatuko trenbide azpiegituren jabea. ADIFek zerbitzu-kanon bat kobratzen dio Renfe Operadorari, bere azpiegiturak erabiltzeagatik.
2014ko abenduaren 25ean jakin zenez, grebara deitu zuten Renfe Operadoran eta ADIFen abenduaren 26rako, 23 orduko lanuztean (00:00etatik 23:00etara), eragina izanik 262 tren-zerbitzuetan. Grebak eragozpen txikiak sortu zituen Hego Euskal Herrian. Renfeko grebaren jarraipenaren datu kontrajarriak eman zituzten. Tren konpainiaren arabera, langileen % 0,75ek egin zuten greba; CGT sindikatuaren esanetan, ordea, % 70koa izan zen jarraipena.
Katu
Katua edo etxe-katua (Felis catus edo, batzuetan, Felis silvestris catus) animalia haragijale txiki, gehienetan iletsu eta etxekotua da. Karniboro ordenaren barruan Felidae familian sailkatzen da. Beste felido batzuek ere katu izena izaten dutenez, askotan etxe katua bereizteko erabiltzen da, nahiz eta basakatu a eta hura desberdinak izan. Beharrik ez dagoenean, katu hitza soilik nahikoa izaten da. Katuak oso erabiliak dira konpainia emateko gizakiei eta saguak zein beste animalia ez gogoko batzuk ehizatzeko duten gaitasunagatik. Katuak gizakiekin bizi dira gutxienez orain dela 9.500 urtetik eta gaur egun konpainia-animalia hedatuena da. Gizakiekin batera bizi direnez, mundu zabalean ia edonon daude.
Anatomiari dagokionez, katuak beste felidoen oso antzekoak dira, gorputz indartsu eta malguarekin, erreflexu handiekin, atzapar luze eta erretraktilak eta animalia txikiak ehizatzeko gaitasuna ematen dioten hortzeriarekin. Egunsentitarrak dira ehizarako garaian eta horregatik oso entzumen ona dute eta ia iluntasunean ikusteko gaitasuna dute. Katuek gizakiek antzeman ezin ditzaketen hainbat soinu entzun ahal dituzte, bai bolumenean bai eta maiztasun garaiagoetan. Katuek ehizatzen dituzten animaliek, askotan karraskariak, frekuentzia altuko soinuak egiten dituzte eta eboluzioan zehar gaitasun hori garatu dute. Usaimena ere gizakiena baino hobea da.
Ehiztari bakartiak dira, eta beren komunikazioan bokalizazio ezberdinak zein feromonak sartzen dira; gainera, gorputz-hizkuntza berezia dute. Bestalde, azkar ugaltzen dira. Ugaltzea kontrolatua bada, pedigria izan dezakete, eta erakusketak antolatzen dira. Etxeetatik alde egindakoek nahiz alde batera utzitakoek sasiko katuak ugaritzea ekarri du. Kontuan hartu behar da horiek eta basakatua ez direla espezie bera. Ameriketako Estatu Batuetan 60 milioi sasiko katu daudela jotzen da.
Etxe-katuen portaera ez da soziala, parasoziala baizik. Felido sozial bakarra lehoia da; gainerako felido guztiak bakartiak dira, eta ugaltzeko baizik ez dira elkartzen; halaber, amek umeak hazten dituzten bitartean.Gizakiek eskaintzen dizkieten kondizio seguruek eragiten dute batzuek normaltzat duten gremialismo hori: ematen zaien babesak eta, bereziki, jan ugariak. Bizitza askeak eragiten duen estresa erlaxatuta, espeziekideen presentzia hurkoa aiseago eramaten dute etxe-katuek. Baina kontzentrazio artifizial horien eraginez, katu-kolonietan beste inon baino askoz ere sarriago pairatzen dituzte gaixotasun kutsakorrak, eta borrokak eta borrokek eragindako zauriak ere inon baino maizago izaten dira kolonietan.
'Kolonia' terminoa bera ere, beraz, oso eztabaidagarria da heien kasuan, ez baitaude berez; aitzitik, giza jarduerek sortuak dira.
Kultu animaliak izan ziren Antzinako Egipton eta horregatik uste da bertan izan zirela etxekotuak lehen aldiz. 2004an gizakien eta katuen arteko harremana orain dela 9.500 urtera eraman zen, Zipreko ume baten hilobian katakume bat aurkitu zutenean. Gaur egun Zipren ez dago Felis silvestrisik. 2007an egindako ikerketa genetiko batek adierazi zuen Felis silvestris lybicaren bost emerengandik sortu direla egungo katu guztiak, K. a. 8. milurtekoan, Ekialde Hurbilean.
Nomenklatura
Hainbat modu daude animalia talde bat izendatzeko. Izen kolektibo ohikoak urdaldea (txerriak), andana (hegaztiak) edo sarda (arrainak) dira. Hala ere, ez dago modu zehatzik nomenklatura zoologikoan katu talde bat izendatzeko; katuen kolonia hitza erabiltzen da. Gauza antzekoa gertatzen da katu txikiak izendatzerako garaian, batez ere, heldutasunera iritsi ez diren garaian.
Katu baten arbasoen harreman genealogikoak eta arrazak jasotzen dituen dokumentuari pedigri deitzen zaio. Katu baten arbasoak arraza berdinekoak badira, arraza purua dela esaten da. Arbasoak formalki erregistratuta dituzten animaliei pedigri gisa kalifikatzen dira, eta arbaso horien erregistro genealogiko bat existitzea funtsezkoa izango da, arraza berdinetakoak izan edo ez.
Sailkapen zientifikoa
Etxe-katua Felis catus gisa izendatu zuen Carolus Linnaeus-ek bere  Systema naturæ obran, 1758 an. Johan Christian Daniel von Schreber-ek Felis silvestris izena jarri zion basakatuari 1775 ean; gaur egun ordea, onartua da Felis silvestris basakatuaren azpi-espezieetako bat dela.
Bulletin of Zoological Nomenclature-n (2003 ko martxoaren 31a) 2027. iritzian, Nomenklatura Zoologikoaren Nazioarteko Batzordeak berretsi zuen F. silvestris erabiltzea basakatua izendatzeko eta F. silvestris catus azpi-espezie etxekotua izendatzeko erabiltzea.
Historia
Ez dago argi noiztik lagundu dion katuak gizakiari. Ohiz, bere etxekotzea egiptoarrekin, asiriarrekin edo aurreko kulturaren batekin lotu izan da, Afrikako katu basatitik (Felis silvestris lybica) abiatuta. Arratoiak eta saguak beren aletegietatik kanpo mantendu ohi zituzten katuek.
Egipto
Egiptoarrentzat, animalia sakratuak ziren, eta, beraz, hauetako bat hiltzeagatik heriotza-zigorra izaten zuten. Bastet jainkosa, adibidez, katu buruarekin irudikatzen zuten. Katuak hiltzen zirenean, batzuetan momifikatu egiten ziren. Freya eskandinaviar jainkosak katuek tiratutako gurdi hegalari bat gidatzen zuen.