cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prostatako hiperplasia onbera
Etiologia
Horrez gain, prostata guruinean aurkitzen ditugun alfa neuroerrezeptoreen estimuluak (ehun prostatikoan oso ugariak dira) uretra barneko presioa asko handitzen du lehen aipaturiko sintomak eraginez.
Ez dago inolako erlaziorik sintomen larritasunaren eta prostataren tamainaren artean eta arrisku faktoreen artean adina eta testikuluen funtzionalitatea dira garrantzitsuenak. Beste arrisku faktore aipagarri bat arraza da: Amerikar beltzen artean oso ohikoa da eta ekialdeko arrazen artean nahiko urria.
Fisiopatologia
Prostatako hiperplasia onberan guruin epitelio ko zelulen zein estroma ko zelulen hiperplasia ematen da, estromako zelulen hiperplasia nagusitzen delarik.
Hiperplasiaren gehiengoa prostataren trantsizio eremuan ematen da, baina eremu periferikoan ere ematen da.
Anatomikoki, prostatako hiperplasia onberan prostataren lobulu lateralak eta lobulu mediala handiturik egon ohi dira, lobulu hauetan guruin epitelioa ugaria delako. Aldiz, aurreko lobulua handitzea ez da arrunta, bertako guruin epitelioa urria baita.
Diagnostikoa
Aipaturiko diagnostikorako teknika ezberdinen konbinazioei esker prostatako hiperplasia onberaren diagnostiko goiztiarra egin daiteke.
Tratamendu farmakologikoa
5α-erredutasa-ren inhibitzaileak eraginkorrak dira prostataren tamaina murrizteko. Aldiz, sintomak arintzeko ez da hain eraginkorra izango. Mota honetakoa izango da finasterida, batik bat. Finasterida-k  prostata ren tamaina murriztuko du, gernu-erretentzioa txikituko du eta kirurgia egin beharra sahiestuko du kasu askotan.
Hartzaile androgenikoen antagonistek Dihidrotestosterona (DHT) hartzaile androgenikoekin lotzea sahiestuko dute. Horrela ez da zelulen proliferaziorik emango. Mota honetakoak izango dira flutamina eta nilutamida .
Bestalde, alfa-inhibitzaileak (α1 hartzaile adrenergiko inhibitzaileak) prostatako hiperplasia onbera ren sintomak arinduko dituzte. Izan ere, prostata eta gernu-maskuriko lepoko muskulu leunean erlaxazioa eragingo dute, gernu fluxua hobetuz. Mota honetako izango da tamsulosina ,adibidez.
Kirurgia
Oso larriak ez diren kasuetan, anbulategi batean bertan egin daitekeen kirurgia mota bate erabili ohi da: Ur lurrun bidezko terapia termala. Oso inbasiboa ez den teknika intrauretral honen bitartez, ur lurruna erabiliz obstrukzioa eragiten duten prostatako eremuko zelulen apoptosia eragingo da, gerora gorputzak birxurgatuko dituenak.
Tratamendu farmakologikoak edota orain aipatutako kirurgiak eraginik izango ez balu, prostataren erresekzio transuretrala izeneko kirurgia egingo litzateke. Horretarako elektrolurrunketa, laserra edota mikrouhin bidezko termoterapia erabiliko da.
Azkenengo urtetan beste kirurgia teknika batek arrakasta izan du: arteria prostatikoaren enboliazioa. Arteria femoralean kateter bat sartuz arteria prostatikora helduko gara. Bertan, partikula enbolizanteak (mikroesferak, coils, alkohol polibinilikoa,…) isuriko dira. Ondorioz, arteria prostatikoaren fluxua txikituko da, prostataren tamaina murriztuz.
Aipatu bezala, alkoholaren eta kafeinaren kontsumo neurtua mantentzea gomendagarria da, korrelazio positiboa baitago substantzia hauen kontsumoaren eta prostataren hiperplasia onberaren agerpenaren artean. Bestalde, koipe ase ugari dituzten elikagaien konstumoa murriztea gomendagarria da ere bai. Izan ere, Estatu Batuetan Espainiar estatuan baino kasu gehiago ematen dira, dieta mediterraniarrak ez baititu horrenbeste koipe ase erabiltzen.
Mark Kolozsvary
Mark Daniel Kolozsvary,, (Eustis (Florida), 1995eko irailaren 4a), beisbolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako taldearekin, Japoniaren atzetik eta Dominikar Errepublikaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Shane Baz, Anthony Carter, Brandon Dickson, Anthony Gose, Edwin Jackson, Scott Kazmir, Nick Martinez, Scott McGough, David Robertson, Joe Ryan, Ryder Ryan, Simeon Woods Richardson, Tim Federowicz, Mark Kolozsvary, Nick Allen, Eddy Alvarez, Triston Casas, Todd Frazier, Jamie Westbrook, Tyler Austin, Eric Filia, Patrick Kivlehan, Jack López eta Bubba Starling-ek.
Dnieper
Dnieper (Днепр; Дняпро; Днiпро) Errusian jaio, Bielorrusia eta Ukraina zeharkatu eta Khersondik hurbil Itsaso Beltzera isurtzen den ibaia da. 2.290 km luze da, Europako luzeenetan laugarrena.
Ezaugarriak
Dnieperrek Errusia Erdialdeko Valdai muinoetan (220 m) du iturria. Errusiako 485 km, Bielorrusiako 595 km eta Ukrainako 1.095 km zeharkatzen ditu eta beste 115 kilometroz Ukraina eta Bielorrusiaren arteko muga da. Krimeako iparraldean, Khersonetik hurbil, Itsaso Beltzera isurtzen da. 504.000 km²-ko arroa du, hauetatik 289.000 km² Ukrainan. Dnieperren ertzeetako hiri nagusiak hauek dira: Smolensk Errusian, Orsha eta Mahiliou Bielorrusian eta Kiev, Txerkasy, Krementxuk, Dnipro, Zaporizhia, Nikopol eta Kherson Ukrainan.
Hidrologia
Dnieper ibaiak ordokiko elur erregimena dauka: emari handiena udaberrian, elurra urtzen denean (2.893 m³/s maiatzean) eta emari txikiena udazkenean (841 m³/s irailean). Goi-Dnieper, Berezina eta Soj ibaiek emari osoaren % 35 ekartzen diote, Pripiatek % 2 6 eta Desnak % 2 1. Dena dela, ibaiaren erregimena oso aldaturik dago, urtegi asko eraiki direlako. Izan ere, ibaiaren beheko zatia, 800 kilometroz, ondoz-ondoko urtegi-katea da.
Saint-Paul-en-Chablais
Saint-Paul-en-Chablais Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Paul-en-Chablais udalerrian erroldatutako biztanleak 2.060 ziren. Familiak 768 ziren, horien artean 162 pertsona bakarrekoak ziren (73 bakarrik bizi ziren gizonak eta 89 bakarrik bizi ziren emakumeak), 232 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 325 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 49 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.102 etxebizitza zeuden, 772 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 257 bigarren erresidentzia ziren eta 73 hutsik zeuden. 947 etxeak ziren eta 153 apartamentuak ziren. 772 etxebizitza nagusietatik 621 bere jabearen bizilekua ziren, 129 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 56 etxek bi zituzten, 101 etxek hiru zituzten, 165 etxek lau zituzten eta 429 etxek bost zituzten. 691 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 342 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 398 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
I Want to Break Free
I Want to Break Free (euskaraz Aske Izan Nahi Dut) Queen rock talde ingelesak 1984an The Works bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da.
Saint-Paul-en-Chablais
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.333 ziren, horien artean 1.011 aktiboak ziren eta 322 inaktiboak ziren. 1.011 pertsona aktiboetatik 958 lanean zeuden (535 gizon eta 423 emakume) eta 54 langabezian zeuden (22 gizon eta 32 emakume). 322 pertsona inaktiboetatik 117 erretiraturik zeuden, 95 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 104 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 11 zurginak, 2 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Paul-en-Chablais udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 882 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Paul-en-Chablais udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 437 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neyron
Neyron Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Beryx mollis
Beryx mollis Beryx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Berycidae familian.
Fuensanta Figueroa
Fuensanta Figueroa Figueroa (Barakaldo, 1973 - ) bizkaitar musikagilea da.
Barakaldoko eta Bilboko Kontserbatorioetan egin zituen Musika ikasketak. Psikodidaktikako doktoretza lortu zuen. Gaur egun, Barakaldoko Kontserbatorioan, pianista-laguntzaile modura aritzen da hainbat ikasgaitan, eta bigarren tronpeta da bertako txistu-, tronpeta- eta perkusio-orkestran.
Thouarcé
Thouarcé Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thouarcé udalerrian erroldatutako biztanleak 1.805 ziren. Familiak 702 ziren, horien artean 198 pertsona bakarrekoak ziren (91 bakarrik bizi ziren gizonak eta 107 bakarrik bizi ziren emakumeak), 218 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 250 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 802 etxebizitza zeuden, 718 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 744 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 718 etxebizitza nagusietatik 479 bere jabearen bizilekua ziren, 225 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 51 etxek bi zituzten, 126 etxek hiru zituzten, 179 etxek lau zituzten eta 357 etxek bost zituzten. 583 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 327 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 311 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Thouarcé udalerrian 724 unitate fiskal zeuden, 1.786 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.715,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 106 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 autoeskola, 2 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Thouarcé udalerrian 56 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.170 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta 2 anbulantzia zegoen.
Las Cortes
Las Cortes Abanto-Zierbena udalerri bizkaitarreko auzoa da. Yusoko Abanto antzinako kontzejuan dago, Sopuerta eta Galdamesetik gertu.
Auzoa Trianoko mendietan dago.
Thouarcé
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Thouarcé udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 660 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gymnoscopelus fraseri
Gymnoscopelus fraseri Gymnoscopelus generoko animalia da. Arrainen barruko Myctophidae familian sailkatzen da.
Aratinga acuticaudata
Aratinga acuticaudata Aratinga generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
North Brooksville (Florida)
North Brooksville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hernando konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vistula
Vistula (Wisła; Weichsel) Poloniako ibairik luzeena da. 1.047 kilometro luze da, eta 194.424 kilometro koadroko arroa drainatzen du, 168.699 kilometro koadro Polonian, eta gainerakoa Bielorrusia, Ukraina eta Eslovakian.
Geografia
Mendebaldeko Beskide mendietan du iturburua, Poloniako hegoaldean, Txekiar Errepublikako mugatik hurbil. Krakovia hiritik igaro ondoren, San ibaiaren ura hartzen du, eta iparraldera egiten du. Varsovia igarota Mendebaldeko Bug ibaiaren ura hartu eta Bydgoszcz hirira heltzen da. Ubide batek Oder ibaiarekin lotzen du eta iparraldera egiten du. Gdańskeko golkoan du ahoa.
Izoztuta egon ohi da urtarrilean eta otsailean, eta urte osoan zehar ibil daiteke ontziz bi hilabete horietan izan ezik. Poloniako zenbait hiri garrantzitsu haren ertzean daude: Krakovia, Sandomierz, Varsovia, Płock, Włocławek, Toruń, Bydgoszcz, Świecie, Tczew eta Gdańsk besteak beste.
Gaujac (Dordoina)
Gaujac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gaugeac udalerrian erroldatutako biztanleak 115 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Iraan (Texas)
Iraan Texasko hiri bat da. Pecos konderrian kokatua dago. 2010ean 1,229 biztanle zituen, 1.6 kilometro koadrotan banatuta.
Gaujac (Dordoina)
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 73 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 52 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (27 gizon eta 17 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 21 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gaugeac udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 106 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.874 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Gaugeac udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 408 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhomboceros
Rhomboceros Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Rhomboceros nodicornis da.
Abuelo Made in Spain
Abuelo Made in Spain 1969ko urteko espainiar komedia bat da. Zuzendaria Pedro Lazaga da eta Paco Martínez Soria, Mabel Karr, Florinda Chico eta Mónica Randall, besteak beste, aktore nagusiak dira.
Argumentua
Marcelino artzain lasaia eta atsegina da. Pirinioetako herri batean bizi da bere ardiekin. Egun batean, Cándida, Visi eta Nieves, bere hiru alabak, Madrilera bidaiatzen dute zortea bilatzera. Hirian, hirurak ezkontzen dira, seme-alabak dituzte eta haien aitaz ahazten dira. Ustekabean, Cándidak gutun bat bidaltzen dio bere aitari hirira joateko denbora pixka bat pasatzeko eta bere bilobak ezagutzeko. Madrilera iristean katastrofea hasiko da.
Harrera
30 urte geroago bere estreinaldiaz zinemetan, 2000 urtean La 1 katean emititu zen eta bost milioi baino gehiagoko ikusleak ikusi zuten, 33ko lekua okupatzen 2000-2009 urteetan gehien ikusi ziren filmen artean eta lehenengoa espainiar mailean.
Leptodactylus sertanejo
Leptodactylus sertanejo Leptodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bagmati Gunea
Bagmati Gunea (बागमती), Nepalgo Erdialdeko eskualdeko gune garrantzitsuena da, bertan kokatzen baita Katmandu hiriburua. Hiru milioi biztanle ditu. Izena eremua zeharkatzen duen Bagmati ibaiak ematen dio. 9.428 km²-ko azalera du eta 3.008.487 biztanle.
Gune honetako hiri garrantzitsuenak hauek dira:
1998ko Errioxako Itzulia
1998ko Errioxako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 38 edizioa izan zen, 1998ko apirilaren 30tik maiatzaren 3ra bitartean ospatu zen. Nahiz eta itzuli txikia izan munduko txirrindulari on batzuk etorri ziren, Abraham Olano, Haimar Zubeldia, Richard Virenque, Raimondas Rumsas edota Roberto Heras bezala.
Bigarren etapan, Serguei Smetaninek berriz irabazi zuen.
Hirugarren etapan, hiru iheslari izan ziren buruan Herrerako mendatera arte. Bertan, Iñigo Chaurreau, Euskaltel-Euskadi ko txirrindularia izan zen. Vitalicio eta Banesto taldeak lanean aritu ostean iheslariak harrapatu zituzten. Herreran, 11 txirrindulari bereizi ziren eta Haro ko helmugan Juan Carlos Dominguez gailendu zen. Etapa honetan, Abraham Olanok Serguei Smetanineren "maillot Rioja" eskuratu zuen eta Jose Jaime Gonzalezek mendiko sailkapenaren lidertza Stefano Verziagiri kendu zion. Gainera, Lokosphinx taldeko txirrindulari bat atzean geratu zen zulatu baten ondorioz eta taldeak beste txirrindulari bat berarekin joateko urtzi zuen, baina egun osoa denbora galdu ostean, biak kontroletik kanpora heldu ziren.
Laugarren eta azken etapa (Logroño-Logroño) lasaia izan zen, eta sprintean amaitu zen, Logroño n. Bertan, Iñaki Barrenetxea zetorren pelotoiaz tiraka eta sprintean, Jan Hordijk, bere taldekideak, garaipena lortu zuen. Garaipen hori bere taldeko lehena izan zen urte horretan.
Beste sailkapenetan, Jan Hordijk (tarteko helmugak), Edouard Gritsoun (sprint bereziak), Jose Jaime Gonzalez (mendiko sailkapena), Serguei Smetanine (erregulartasuna) eta Banesto (taldeka) gailendu ziren.
Arroka piroklastiko
Arroka piroklastikoak edo piroklastoak (Grekeratik eratorria πῦρ-ren esanahia sua da eta κλαστός-ren esanahia apurketa da) erupzio batean kanporatutako osagaiez osatuak daude. Sumendiaren materialak uraren bidez edo haizearen bidez mugituak eta landuak direnean arroka hauei bolkanoklastikoak deitzen zaie. Normalean eralki gabeko aktibitate bolkanikoarekin zerikusia daukate, esate baterako Plinian edo Krakatoa erupzio motak edota erupzio puzamagnetikoak ; piroklasto gordegailuak normalean erupzioetan botatako kea, lapilli eta bonba bolkanikoa "country rock" -ekin elkartzerakoan sortzen dira.
Arroka piroklastiko arruntena Toba da. Arroka honen osagai nagusiak errautsaren dimentsioa duten fragmentoak dira, fragmento hauek sumenditik atera bezain laister zementatu direnak. Baina zenbait egoeratan sumenditik kanporatutako partikulak bero jarraitzen dutenez partikula urtu egiten da beste arroka mota berri bat sortuz, arroka honi soldadutako Toba deitzen zaie. Soldadutako Tobaren osagai nagusia beirazko kapa txikiak izan arren intxaur tamainako pumita zatiak eta beste arroka puskak izan ditzazke.
Deskribapena
Arroka piroklastikoak berez zatitzen, kanporatzen eta haizeari esker mugitzen diren magma partikulak dira. Aireak mugitzen dituen partikula hauen tamaina minimoa denean errautsa bezela ezagutzen da.
Erupzioetan, tefra, haizearen laguntzaz, atmosferaraino iritsi daiteke eta geroago erupziotikan milaka kilometrotarainoko lekuetan erori. Fenomeno horri tefra euritea esaten zaio, eta oso arriskutsua izan daiteke. Tefra euritearen ondorio arriskutsuenak lurperaketak, ura edo airearen kontaminatzea, suteak eta hainbat konposatu kaltegarri mugitzea dira. Kasu gutxitan gertatzen den beste istripu bat hegazkinen turbinen geldiketa da, arrazoia tefra turbinetan sartzen dela da.
Villanueva de Sigena
Villanueva de Sigena (gaztelaniaz eta ofizialki Villanueva de Sigena eta aragoieraz Billanueba de Sixena) Huescako Monegroak eskualdean dagoen udalerria da.
Arroka piroklastiko
Formakuntza
Lehen esan bezala, arroka piroklastikoak sumendien erupzioetan kanporatutako konposatuen aglomerazioari esker sortzen dira, eta arroka horiek ezberdinak izango dira erupzioaren arabera. Hainbat faktorek erupzio mota definitzen dute: kanporatzen den presiopean dagoen gasaren indarra, kanporatzen den likidoaren indarra eta lurrazalaren tentsioa.
Villanueva de Sigena
2007an 520 biztanle zituen.
Arroka piroklastiko
Formakuntza
Erupzio piroklastikoak egoera oso ezberdinetan eman daitezke, adibidez gasaren eta likidoaren arteko erlazioa oso txikia denean eta baita erlazio hori franko handia denean ere. Berez, aldagai garrantzitsuenak gasaren eta likidoaren bolumenak dira, ala ere arazoak sor daitezke gasaren indarra likidoarena baino handiagoa denean. Aldagai guzti hauek burbuilen presentzia arroka piroklastikoetan ere definitzen dute.
Sailkapena
Arroka piroklastikoak prozesu bolkanikoen ondorioz ehundura klastikoa sortzen dute, aktibitate bolkanikoetan material detritiko piroklastikoa asko sortzen da. Magmaren leherketen ondorioz sortutako klasto angeluarrei blokea deitzen zaie. Bi kasu eman daitezke: erupziotikan ateratako konposatuak airean solidifikatzea edo erupziotikan ateratako konposatuak solido eran ateratzea eta zati txikiagotan puskatzea. Metatu gabe eta lehorrak dauden arroka piroklastikoek 0.4-0.7g/cm3 tarteko dentsitateak eduki ditzakete, bestalde hezeek eta metatuek 1g/cm3 ko dentsitatea edukitzera ailegatu daitezke. Ondorioz arroka mota honek tamaina oso ezberdinak eduki ditzake, µm-etatik metroetara.
Arroka piroklastikoak bi irizpideren bitartez sailkatu daitezke, arrokaren osagaien arabera edo pikorraren tamainuaren arabera. Osagai posibleak hiru dira: beira, kristala eta arroka ezberdinen zatiak. Tamainuak hiru taldetan banatzen dira: errautsa (<2mm), lapilli (2-64mm) eta sumendi bonbak (>64mm). Talde horietaz gain trantsizio-talde asko egon daitezke:Lapilli Tuff Breccia, Tuff, Lapilli Tuff,...
Sailkapena ez izan arren, kraterra era ezberdinetakoa izan daiteke arroka piroklastikoaren arabera. Partikula txikietatik datozenak estratosferaraino igo daitezke eta kraterretik urrundu. Partikula handietatik datozenak berriz, grabitateari esker, kraterraren inguruan geratzen dira eta sumendiaren konoa osatzen dute. Azkenik, tartekoek kono estratifikatuak osatzen dituzte.
Arroka piroklastikoen adibideak
Toba: Erraz hautsi eta hauts bihur daitekeen arroka piroklastiko bigun porotsu arina da. Ez da nahastu behar antzeko egitura bai baina konposizio eta jatorri desberdina dituen tufa karbonatozko metakin porotsuarekin. Tobek jatorri bolkanikoa dute, eta errautsen, lapillien eta sumendi-lokatzen solidotzeaz eratzen dira. Aluminio, sodio eta potasio silikato konplexuz eratuak dira, eta eraikuntzan mortairua eta adreiluak egiteko erabiltzen dira; gai urragarri gisa eta katalizatzaileen euskarri gisa ere erabiltzen dira.
Pumita: Arroka porotsuak dira, disdira ez metalikoa du, pumitaren dentsitate txikiaren ondorioz uretan flotatzen du. Beirazko fibres osatuak daude, hau dela eta apar itxura dauka. Magmaren berotik oso denbora txikitan hozten denean sortzen dira pumitak ondorioz pumita izaera felsikoa edo azidoa du. Bere erabilera ezagunena garbiketa produktu bezala da, pomez harria bezala.
Bibliografia
-https://petroignea.wordpress.com/tiposrocosos/clasificacion/rocas-piroclasticas/
Villiers-sous-Mortagne
Villiers-sous-Mortagne Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Arroka piroklastiko
Bibliografia
-https://es.wikipedia.org/wiki/Piroclasto
Villiers-sous-Mortagne
Biztanleria
2007an Villiers-sous-Mortagne udalerrian erroldatutako biztanleak 324 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Arroka piroklastiko
Bibliografia
-https://en.wikipedia.org/wiki/Tephra
Villiers-sous-Mortagne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arroka piroklastiko
Bibliografia
-http://www.medellin.unal.edu.co/~rrodriguez/geologia/piroclasticas.htm
Villiers-sous-Mortagne
Etxebizitza
2007an 159 etxebizitza zeuden, 126 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 159etxeak ziren. 126 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arroka piroklastiko
Bibliografia
-https://www.rutageologica.cl/index.php?option=com_content&view=article&id=389&Itemid=90&limitstart=11
Villiers-sous-Mortagne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arroka piroklastiko
Bibliografia
-https://glosarios.servidor-alicante.com/geologia/rocas-piroclasticas
-https://link.springer.com/article/10.1007/BF02596762
Villiers-sous-Mortagne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 216 ziren, horien artean 169 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 169 pertsona aktiboetatik 162 lanean zeuden (88 gizon eta 74 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Pouançay
Pouançay Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Villiers-sous-Mortagne
Diru sarrerak
2009an Villiers-sous-Mortagne udalerrian 125 unitate fiskal zeuden, 321,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.464 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Pouançay
Biztanleria
2007an Pouançay udalerrian erroldatutako biztanleak 240 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Villiers-sous-Mortagne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 jatetxe.
Pouançay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Villiers-sous-Mortagne
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villiers-sous-Mortagne udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.221 hektarea erabiltzen.
Pouançay
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 111 etxebizitza zeuden, 94 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 108 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 94 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 167 ziren, horien artean 132 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 132 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (66 gizon eta 46 emakume) eta 20 langabezian zeuden (9 gizon eta 11 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pouançay udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 254 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.730 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Roman
San Roman izenak hainbat adiera ditu:
Iredell (Texas)
Iredell Texasko hiri bat da. Bosque konderrian kokatua dago. 2010ean 339 biztanle zituen, 1.16 kilometro koadrotan banatuta.
Aratinga holochlora
Aratinga holochlora Aratinga generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Glasau
Glasau Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Farcașa
Farcașa Errumaniako udalerri bat da, Neamț konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hysterocladia
Hysterocladia Megalopygidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hysterocladia corallocera da.
Teodosio Goñikoa
Teodosio Goñikoa nafar elezahar bateko pertsonaia mitikoa da, Aralarko Done Mikelen santutegiarekin harreman estua duena. Bere gurasoak hiltzeagatik penitentzia egin zuen, ahalik eta herensuge batekin aurkitu zen arte. Otoitz egin zuenean Mikel goiaingerua agertu zitzaion, dragoia hil zuen eta bere penitentziako kateetatik askatu zuen.
Teodosio Goñikoaren kondaira kristautasunaren eta elementu paganoen arteko nahasketan oinarritzen da. Kristautasuna Mikel goiaingeruaren bidez islatzen da, Euskal Herrian kristautasuna sartzearen metafora; mundu paganoa edo lurtarra, bestetik Euskal Herriko mitologian ohikoak diren kobazuloekin eta herensugearekin lotuta dago. Ziurrenik, Erdi Aroaren amaieran edo Modernitatearen hasieran sortutako kondaira da.
Aita Burgiren bertsioa
XVII. eta XVIII. mendetan ohikoa zen iraganeko pertsonaia erlijiosoen biografiak idaztea, eta mirariak esleitzea. Horietako asko, gainera, asmatutako biografiak eta kronikak ziren. Horrelako testu bat da 1774an Francisco Tomas Burgik, Teologia irakaslea zena, San Mikel eta Nafarroako erresumari buruz idatzitako liburua, Done Mikelen inguruan: "San Miguel de Excelsis [...] como protector excelso aparecido y adorado en el Reyno de Navarra. Libro Segundo, en que se representan su aparición, y culto, su protección y Maravillas, en la cumbre del Monte Aralar del Reyno de Navarra; con los succesos de su favorecido Devoto Don Theodosio de Goñi, [...]".
Liburu horretan Burgik dio Teodosio Goñikoaren kondaira Joan VII.a aita-santu zenean (705-707) eta Witiza errege zenean (702-710) gertatu zela, zehazki 707. urtean, musulmanak Iberiar penintsulara iritsi aurretik. Teodosio Goñi herrikoa edo Goñerrikoa izango zela proposatzen du Burgik, eta abizena bere lekukoa zela. Konstantza izeneko emakume batekin ezkondu zen, Navarro Villosladak Konstantza Butroekoa izena jartzen diona, eta, handik gutxira, etxera utzi eta musulmanen aurka borrokatzera abiatu zen. Burgiren arabera, Don Julián kondearen esanetara egon zen Musa ibn Nusairren aurka.
Burgiren bertsioaren arabera, bere zerbitzua amaituta, herrira itzuli zen eta Errotabidea deituriko lekuan zegoela, ermitau bat agertu zitzaion, eta esan zion bere emaztea morroi batekin zegoela ohean. Kondairaren arabera, ermitau hau txerrena bera zen. Teodosio etxera iritsi eta ohean zeutzan bi pertsonak hil zituen. Etxetik atera eta mezatik itzultzen zen bere emaztea aurkitu zuenean, konturatu zen egindako akatsaz, ohean zeudenak Teodosioren beraren gurasoak baitziren, arrazoiren batengatik bere etxean atseden hartzen ari zirenak.
Teodosiok, orduan, Erromara joatea erabaki zuen, penitentzia egitera. Burgiren bertsioaren arabera, kate handi bat zeraman lepoan, gurutzea soinean eta biluzik zihoan. Goñitik gertu dagoen Ayedo izeneko lekura iritsi zenean, katebegi bat hautsi zen, eta bertan eraiki zuen bere lehenengo baseliza. Hortik Andia mendilerrora, Uharte-Arakilera eta Aralarrera jarraitu zuen penitentzian. Burgik, garaiko tubalismo eta eusko-kantabrismoa jarraituz, Aralar eta Ararat mendien artean zegoen antzekotasuna aipatzen du testuan.
Mendira igota, bertan herensuge bat bizi zela jakin gabe, penitentzia egiten jarraitu zuen. Herensugearen inguruko kondairak jasota daude Sakanan, non ohikoa den maiz pertsona bat sakrifikatu behar dela aipatzea, herensugea herrietara jaitsi eta jendea hil ez dezan. Une batean, herensugea agertu eta Teodosiok Mikel goiaingeruari otoitz egin zion. Goiaingerua agertu eta herensugea hil zuen, Teodosioren kateak apurtu eta egindako delituaz libratu zuen, hori baitzen askapenaren ikurra. Bertan ezarri zuen santutegi berria eta bere emaztearekin han bizi izan zen hil arte.
Burgiren iturriak
Burgik aipatzen dituen iturriak hiru dira. Alde batetik, ustez santutegian aurkitutako testuak daude. Bigarrenik, aipatzen du Diego Ramírez de Ávalos de la Piscina kronikalariaren Chronica de los Reyes de Navarra lana, 1534an idatzia. Testu honetan, kondaira antzekoa bada ere, gertakarien datak eta lekuak aldatuta daude. Testu honen arabera, Teodosio Remiro Santxitz Iruñekoa, Cid Campeadorren suhia lagundu zuen Lehenengo Gurutzadan, eta bueltan, Orreagatik gertu agertu zen deabrua. Erromara joan zen Urbano II.a aita-santuaren oinari musu ematera eta honek esan zion mendi batera igotzeko penitentzia egitera. Data hauek bat egiten dute santutegia eraikuntzaren garaiarekin, lehenengo albisteak 1027koak baitira, eta egindako indusketa arkeologikoek ez dutelako XI. mendea baino lehenagoko egiturarik aurkitu.
Apokalipsiko aipamena
Herensugearen eta Mikel goiaingeruaren arteko borroka Apokalipsian ere aipatzen da, bertsetetan:
Navarro Villosladaren bertsioa
Francisco Navarro Villosladak Amaia edo euskaldunak VIII. mendean liburuan ere jaso zuen kondaira hau, fikzio gehiago gehituz eta kondaira nazional bat irudikatuz. Adituen zirkulutik atera zuen kondaira eta publiko osora zabaldu. Bertsio honetan kondaira asko hedatzen da, pertsonaia gehiago sartuz. Bere gurasoak hil eta gero, Iruñera doa eta bertan Martziano apezpikuak eskatzen dio penitentzia.
Antzeko kondairak
Litekeena da Teodosio Goñikoaren kondaira bere leinuaren goieneko unean sortua izatea, hau da, XVI. mendean. Izan ere, lehendabizikoz, Erresumako nobleen genealogia adierazten duen mende horretako lan batean argitaratua izan zen.
Edipo
Kondaira beste kulturetan topatutako mitoen egokitzea besterik ez da, adibidez, greziar mitologiaren Ediporena. Ediporen kondairan batzen dira bi delitu handi: parrizidioa eta intzestua. Teodosioren kasuan bigarrena ez da agertzen. Edipto Tebasko erregea zen, Laio eta Jokastaren semea. Orakulu batek Laiori ohartarazi zion bere semeak hilko zuela. Bere patuari ihes egin nahian, bere seme jaioberriaren oinak lotu eta utzi egin zuen, mendi bakarti batean hil zedin. Bere semea artzain batek hartu eta Korintoko erregeari eman zion, honek Edipo izena eman eta bere semetzat hartu zuelarik. Haurrak ez zekien adoptatua zenik, eta orakulu batek bere aita hilko zuela esan zuenean, Korintotik alde egin zuen. Bidaian zehar, Laio aurkitu eta hil zuen, erregea eta bere lagunak lapur talde bat zirelakoan, eta horrela, ustekabean, profezia bete zen. Bakarrik eta etxerik gabe iritsi zen Edipo Tebasera, munstro beldurgarri batek, Esfingeak, jazarrita, hirira zihoazen bideetan barrena baitzihoan, planteatzen zien enigmari erantzuten ez zekiten bidaiari guztiak hiltzen eta irensten. Edipok enigma zuzen ebatzi zuenean, esfingeak bere buruaz beste egin zuen. Laio erregea erasotzaile ezezagunen eskuetan hil zelakoan, eta munstrotik libratzeagatik esker onez, tebastarrek saria eman zioten bere erregeari eta Jokasta erreginari emaztetzat emanez. Urte askoan, bikotea zoriontsu bizi izan zen, ama eta semea zirela jakin gabe. Laster konturatu zen Edipo bere aita nahi gabe hil zuela. Jokastak bere buruaz beste egin zuen, eta Edipo bere burua hil zuela konturatu zenean, begiak kendu eta tronua utzi zuen. Tebasen bizi izan zen hainbat urtez, baina erbesteratu egin zuten.
Judas Iskarioteren Legenda aurea
Caro Barojak Judas Iskarioteren Legenda aurearekin dituen antzekotasunak aipatzen ditu, hau ere Ediporen mitoaren berrikuspen bat, Judasen iragan gaizto baten aipamena. Legenda aurea hau Jacopo da Varazzek jaso zuen, eta berak ere aipatu zuen apokrifoa zela. Judasen kondaira hau honela laburbiltzen da:
Ziboreak, Judasen amak, amets egin zuen izango zuen semea mehatxu bat izango zela bere aitarentzat, Jainkoarentzat eta bere herriarentzat. Horregatik utzi zuen saski batean jaio bezain laster, eta itsasora bota zuen. Saskia Iskariote uhartera joan zen, eta bertako erreginak, seme-alabarik ez zuenak, umea adoptatu zuen. Handik gutxira, ordea, haurdun geratu zen eta seme bat erditu zuen. Judas ume honen ondoan hazi zen, bere anaiordea, etengabe tratu txarrak ematen zizkion izaki onbera. Azkenik, hil egin zuen eta Jerusalemera ihes egin zuen. Han, bere aberriko gobernadorearen (Pilatos) zerbitzura sartu zen eta, honek eskatuta, aitaren lorategian sagarrak lapurtzera sartu zen. In fraganti harrapatuta, aita hil zuen. Gero, alargunarekin ezkondu zen, hau da, bere amarekin. Bere benetako nortasuna jakin ondoren, bere errua ordaintzen saiatu zen, Kristoren apostoluetako bat bihurtuz, baina, berrerosi beharrean, bere maisua traizionatu zuen azkenean.
Judasen kondaira hau oso ezaguna izan zen mundu kristauan Erdi Aroan, eta tradizio handikoa da, adibidez Katalunian.
Kristau santu bekatariak
Tradizio kristauak hainbat santu bekatari ditu, intzestua edo/eta parrizidioa egin zutenak. San Julian Ospitalegilea kristautasuneko santu mitikoa da, Erdi Aroan eta Pizkundean Europa mendebaldean gurtza hedatua izan zuena. Bere identitate eta historia zenbait herri-elezaharren fusioaren ondorioa dela uste da. Bidaiarien patroitzat jo izan da Julian, Rafael goiangeruarekin eta San Kristobalekin batera. Bere kondaira eta Teodosio Goñikoarena oso antzekoak dira. Julian Ospitalegilearen lehen aipamenak XII. mendekoak dira, oso lotuta dago Donejakue Bidearen kondairekin, eta ez zen ezezaguna Euskal Herrian: Ororbiako San Julian eliza beraren omenez eraikia da , eta erretaula bat du kondairarekin. Bidaurretan ere eskulturak daude kondaira hau azalduz.
Urdiainen jasotako aldaerak
Jose Maria Satrustegik Urdiainen herensugeei buruz (irainsube) jasotako kondaira askoren artean, badaude Aralarren herensugea hiltzeari buruzkoak ere. Ipuin batean, Teodosio Goñikoaren bertsio batzuetan ohikoa den bezala, inguruko herrietakoek egunero sakrifikatu behar dute pertsona bat (kasu gehienetan, neskatxa bat) herensugeak jan dezan. Gazte batek dohain berezi bat jasotzen du, "Jaungoikoa eta lehoia" esanez lehoi bihurtzen dena, eta horrela egin dezake edozein animalia aipatuta. Sorgin baten etxean deabruak esaten dio bera hiltzeko modu bakarra dela Aralarko herensugea hiltzea, bere tripa ireki eta aterako den erbia hiltzea, erbiaren tripa ireki eta bertatik aterako den usoa hiltzea, eta usoaren tripa ireki eta bertan dagoen arrautzarekin deabruari kopetan ematea. Gazteak, noski, hori guztia egiten du lehoi, galgo eta arrano bilakatuta, eta deabrua hiltzea lortzen du, Aralarko herensugeaz gain. (Osorik irakurtzeko: ).
Kondaira hauen bertsioetan, Teodosio Goñikoa igarotzen da salbatzaile izatera. Hau da, Burgiren bertsioan Teodosio penitentzia egiten ari da eta Mikel goiaingeruak salbatzen du; Urdiainen jasotako kondairetan Teodosio da hil behar duten neska gaztea salbatzen duena, batzuetan neskak berak otoitz egiten diolako : "Aldi batean ailegatu zen neska gazten bat jatera zihoan. Teodosio joan zen orduan. Teodosiok apika gelditu zuen eta neska libratu jan gabe, borroka saio handia egin da, " edo ''Suertetara botata nor jan, neskatxa maja bat zela jateko; ta gero neskatxa hura han zegoela koban esperoan atera zen Herensugea. San Migeli laguntza eskatu eta Goñiko Zalduna agertu zen''.
Sant Miquelen gurtza Montserraten
Kataluniako Montserrateko monasterioaren babesletako bat Sant Miquel da. Bertan kontatzen den kondairetako bat Joan Garí ermitauarena da, deabruak ere engainatu zuena Bartzelonako kondearen alaba hiltzeko. Aita santuarengana joan behar izan zen penitentzia eskatzeko, eta urte batzuk lurrean aurkitzen zuena jaten eman ostean, Bartzelonako kondearen ehiztariek harrapatu zuten, baina Jaungoikoak barkatu zion. Kondaira honetan ez dago dragoirik, baina bai Teodosio Goñikoaren kondairarekin lotzen diren hainbat elementu, Mikel goiaingeruaren gurtza tarteko.
Teodosio Goñikoaren kondaira gaur egungo santutegian
Done Mikel Aralarkoaren santutegian badaude kondaira honekin lotutako hainbat elementu. Alde batetik ustez apurtutako kateak daude eskegita, honako testuarekin: ''Goñiko Teodosioren kateak / Si Cristo os hace libres / sereis realmente libres. / Kristok askatzen bazaituzte / benetan aske izango zarete''. Ohituraren arabera, kateak buru gainetik pasaz gero, buruko mina kentzen omen du. Bestetik, santutegiaren barruan, bere azpian egongo litzatekeen kobazuloaren soinua entzuteko zulo bat dago paretan. Bertan burua sartuta, herensugearen soinuak entzun daitezke noizbehinka.
Zamartzeko monasteriotik hasita, inguruan dauden San Migeli eskainitako bi tenpluak bisita daitezke Teodosio Goñikoaren kondairaren ibilbidea eginez.
Peter Wagner
Peter Wagner (Lütjenburg, Holstein, Alemania, 1956ko irailaren 18a) soziologo alemaniarra da. Bere ikerketak modernitatearen gaiaren inguruan aritzen dira, eta horretarako, instituzioen eta diskurtso intelektualen analisiak erabiltzen ditu.
Pângărați
Pângărați Errumaniako udalerri bat da, Neamț konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Centroberyx affinis
Centroberyx affinis Centroberyx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Berycidae familian.
Laissac
Laissac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laissac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.531 ziren. Familiak 704 ziren, horien artean 260 pertsona bakarrekoak ziren (132 bakarrik bizi ziren gizonak eta 128 bakarrik bizi ziren emakumeak), 228 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 196 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 919 etxebizitza zeuden, 717 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 94 bigarren erresidentzia ziren eta 108 hutsik zeuden. 626 etxeak ziren eta 254 apartamentuak ziren. 717 etxebizitza nagusietatik 438 bere jabearen bizilekua ziren, 257 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 46 etxek gela bat zuten, 55 etxek bi zituzten, 118 etxek hiru zituzten, 199 etxek lau zituzten eta 299 etxek bost zituzten. 455 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 350 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 257 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 919 ziren, horien artean 680 aktiboak ziren eta 239 inaktiboak ziren. 680 pertsona aktiboetatik 649 lanean zeuden (346 gizon eta 303 emakume) eta 31 langabezian zeuden (17 gizon eta 14 emakume). 239 pertsona inaktiboetatik 91 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 75 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laissac udalerrian 736 unitate fiskal zeuden, 1.604,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.183 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 132 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gymnoscopelus hintonoides
Gymnoscopelus hintonoides Gymnoscopelus generoko animalia da. Arrainen barruko Myctophidae familian sailkatzen da.
Laissac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.