cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airearen kutsadura
Berotegi efektua
Arazoa honetan datza: karbono dioxidoa nahiko ugari edo lurrun asko duen atmosferak uhin infragorriei eutsi egiten die, ez die uzten espaziora ihes egiten, eta airea berotu egiten da. Horri deitzen diogu karbono dioxidoaren berotegi efektua, gas horren eraginez Lurrean sor daitekeen gehiegizko berotzeari.
Berotegi efektuaren eraginez, hau da, efektu horrek sortutako tenperaturaren igoera horren ondorioz, Lurburuetako izotza urtu egingo daitezke, eta urtutako ur horrek itsasoetako maila igoaraziko luke. Gainera, planetako gune batzuk basamortu bihur daitezke, haizeen norabideak eta abiadurak aldatu etab. Aldaketa horien ondorioak aurrez asma ezinak dira, baina larriak izan daitezke.
Atmosferan kutsadura gutxiagotzeko premiazko neurriak aplikatuz bakarrik geldi daiteke berotegi efektu hori, erregai fosilen kontsumoa murriztuz eta energiaren erabilera arrazionalagoa eginez.
Gizakiak sortutako berotegi-efektuaren eragin nagusienak ondorengoak dira:
Ozono troposferikoa
Ozono troposferikoa edo gainazaleko ozonoa troposferan kokatuta dagoen ozonoa da, lurrazaletik eta 10km gorako geruzan dagoena. Oso oxidatzailea denez, gainazalak, eraikuntzak eta beste material batzuk kalte ditzake. Uztentzako, basoentzako eta landaretzarako, kaltegarria da bere emankortasun biologikoa gutxitzen baitu. Baina batez ere osasun publikoarentzat da kaltegarria, hainbat efektuak sortuz, hala nola, eztula, begi, lepo eta eztarrian sumindura edo birika kapazitatearen murrizpena % 20an.
Hala ere, efektu hauek kontzentrazioaren arabera alda daitezke, eta baita, esposizio denbora eta norberaren sentsibilitatearen arabera. Biztanleriaren talde sentikorra, haurrak, zaharrak, arnasketa arazodun pertsonak eta ozonoaren eraginera oso sentikorrak diren pertsonak dira. Azken hauek biztanleriaren % 10 osatzen dute.
Lipno landa-udalerria (Kujavia-Pomeraniako voivoderria)
Lipno Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lipno barrutian kokatuta. 210,04 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11876 biztanle zituen.
Airearen kutsadura
Ozono geruzako zuloa
Atmosfera bost geruza ezberdinez osatuta dago eta ozonoa bi geruzatan dago: troposferan, ozonoaren % 10 hartzen duen lurrazaletik gertuen dagoen geruza, eta gainerako gasa biltzen den estratosferan, "ozono geruza" bezala ezagutzen dena. Ozonoak atmosferatik 30 eta 40 kilometro arteko banda bat hartzen duen arren, bere kontzentrazioa nahiko baxua da. Erradiazio ultramoreak energia handiko uhin elektromagnetikoekin sartzea eragozten duen geruza babesle hori gabe, gure planetak arazoak izango lituzke, esaterako, berotze globala.
Eguzkitik Lurrera datozen uhin ultramoreek erredura larriak sorraraz ditzakete, eta azaleko minbiziaren arriskua handiagotu. Erradiazio hori Lurrera zuzenean helduko balitz, bizitza ezinezkoa izango litzateke gure planetan. Zorionez, estratosferan ozono geruza bat dugu. Ozonoa hiru oxigeno atomoz osatutako substantzia bat da eta Eguzkitik datozen uhin ultramore kopurua handia desbideratzen du.
Azken urte hauetan ikusi ahal izan denez, ozono geruza hori mehetu egin da, eta zulo handi bat ere nabaritu zaio Antartikaren parean. Badirudi ozono geruza horren galera hegazkin supersonikoek eta CFC izeneko gaiek (kloro-fluoro-karbonatuak) eragiten dutela. Aerosol (esprai), hozkailu eta girogailuetan erabiltzen dira aipatutako substantzia horiek.
Ozono geruzako zulotik, izpi ultramoreak sartzen dira, ondorio kaltegarriak sortuz:
Ozono geruza horren galerak hainbat modutan sortzen dira:
Eragin toxikoak
Kutsatzaile atmosferikoen ikuspuntu toxikoa kontutan hartuz, bi mekanismo bidez kalte dezakete bizidunengan, bere dispertsio egoeraren arabera:
Airean dagoen azidoa arnasteak, eztula, arnas arazoak, begietan, sudurrean eta eztarrian narritadura sor dezake. Arnastutako hautsek, gasek eta partikulek substantzia kantzerigenoak izan ditzaketelarik. Batez ere diesel motorrek botatako partikula beltzek minbizia sor dezakete.
Industri toxikologikoan, materia toxikoentzako ezaugarri bat finkatu da, MAC (Maximun Allowable Concentration). MAC substantzia bakoitzeko, ohitu gabe dagoen pertsona batengan efektua egiteko behar den kantitatearen herena kontsideratzen da, balio hauek egunean 8 orduko esposizio egongo balira bezala suposatzen da.
Klima aldaketaren ondorioak gizakion biziraupenera ere iristen dira. Bero-boladek, hilkortasuna gehitzen dute hilabete beroetan. Ikerketen arabera, hondamendi egoerarik larriena, 2071tik aurrera emango da tenperatura urtean hiru gradu igoz gero, EBn urtero 86.000 pertsona gehiago hilko baitira. Kopuru hau gutxitu daiteke neurriak hartu eta betetzen badira.
Beste kutsatzaile batzuk izpi ultramoreak dira. Frogaturik dago, UV-B erradiazioa gehitzeak ondorio kaltegarriak dauzkala gizakiarentzat:
Arazoak saihesteko:
Nola sortzen dira?
Orokorrean, energia-iturri diren ikatzaren eta petrolioaren errekuntzatik sortzen dira. Erregai horiek kopuru handian erabiltzearen ondorioa da, jarraian gehien kutsatzen duten faktoreak ezarriko ditugu:
Erregai fosilak
Airearen kutsaduraren faktore nagusietako bat erregai fosilak dira. Erabiltzean sortzen den Garrantzitsuena karbono dioxidoa da, zein ozono geruzaraino iristean kaltetu egiten du.
Erregai fosilen isuriak hainbat modutan isurtzen dira adibidez, garraioaren bidez,industriaren bidez eta zentral elektrikoen bidez, hauen artean aipagarriena autoak eta beste edozein garraioak dira.
Industria-tximiniak
Bi kutsadura mota existitzen dira industria iturri batez hitz egiten ari garenean. Lehenengo kutsatzailea labeak eta makina industrialak igortzen duen kea atmosferara eragiten du. Hala ere, azken urtetan poluzio-mota hori murriztu egin da, ikatza eta petrolioaren bidez energia elektrikoa erabiltzen delako.
Bigarren kutsadura mota erregaien kontrol txarra da. Hau da, gaizki kontrolatutako erregaiak atmosferara joaten dira zuzenean, eta hori, izaki bizidunen bizitza kaltetzen du.
Zaborraren erreketa
Aire zabaleko hondakinak erretzeak eta zabortegietako hondakin organikoek atmosferara dioxina kaltegarriak, furanoak, metanoa eta karbono beltza askatzen dituzte. Mundu mailan, uste da hondakinen % 40 aire zabalean erretzen dela, arazo hori herrialde garatuetan gertatzen da.
Industria kimikoa
Industria kimikoetan, prozesu kimiko asko egiten dute. Prozesu kimikoetan, produktu kimiko batzuk kanpora ateratzen dira, eta produktu horiek oso kutsakorrak dira eta hori ingurumena aldatzen eta kaltetzen du. Kasu batzutan ingurumen-hondamendiak gertatzen dira. Eta ekintza jakin bat ez bada hartzen iraunkorrak izan daitekeen klima-efektu aldakorrak gerta daitezke.
Etxeak
Etxebizitzak dira ingurunea gehien kutsatzen dutenak, barrualdean erregai fosilak, egurra eta beste biomasa-erregai batzuk erretzea direlako, suak prestatu, berotu eta pizteko. Hiri garatuetan urtero barneko airearen kutsadurak 3.8 milioi heriotza inguru eragiten ditu.
CFC
CFC-ak hozgarriak sortzen dituzten enpresek igotzen duten substantzia batzuk dira. Adibbidez, aerosolak…
Pixkanaka-pixkanaka jakin da CFC-a etengabe erabiltzea ozono-geruzarentzat ondorio toxiko asko eragiten dituela.Une hortatik, CFCrik ez duten aerosolak hartzeko aukera dugu.
Nola ekidin edo murriztu daiteke?
Hainbat metodo daude airearen kutsadura murrizteko. Hona emen adibide batzuk.
Garraio Publikoa
Garraio publikoa erabiltzea, egokiagoa da auto bat erabiltzea baino. Auto batean gehienez 5 pertsona joan daitezke eta garraio publikoetan, berriz, pertsona asko sar daitezke. Ondorioz, auto batean doan pertsona bakoitzak 104g CO2 kutsatuko du kilometro bakoitzeko, berriz, autobus batean doan pertsona batek, 68g CO2 kutsatuko du kilometro bakoitzeko. Beraz, dezberdintasuna handia da.
Autoa aukeratzeko momentuan
Autoa erosi behar denean, hoberena izango litzateke baxu kontsumoko auto energetiko bat erostea, hauek gutxiago kutsatzen dutelako.
Bizikleta gehiago erabili edo bestela oinez joan
Bizikletaz edo oinez joatean, ez da ezer kutsatzen.
Pöyrisjärvi
Pöyrisjärvi hauetako bat izan daiteke:
Airearen kutsadura
Hirietako parkeak eta zelaiak babestea
Zuhaitzak eta landareak, oxigenoa sortzen dute. Beraz, garrantzitsua da hirietako zelaietan zuhaitzak landatzea oxigenoa sortzeko eta CO2a xurgatzeko.
Kontsumo baxuko bonbillak erabiltzea
Bondilla hauekin argi berdina izan dezakegu, dezberdintasun bakarra da, gutxiago kutsatuko dutela.
Marvin (Ipar Carolina)
Marvin Ipar Carolinako herrixka bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 5,579 biztanle zituen, 15.26 kilometro koadrotan banatuta.
Airearen kutsadura
Ura alferrik ez gastatzea
Bainu bat hartu beharrean, dutxa bat hartzea.
Eskuak garbitzerakoan, xaboia botzean, iturria itxi.
Haragia gutxiago jan
Haragia saltzerakoan egin behar den prozesu guztia oso luzea da eta asko kutsatzen du.
Hiri kutsatuenak
Munduko Osasun Erakundearen arabera, hauek dira aire kutsadura handiena duten hiriak larritasunaren arabera:
Senrako geltokia
Senra Galiziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Alsakharovite-Zn
Alsakharovite-Zn mineral bat da eta gutkovaite taldearen kidea da.
Consolation-Maisonnettes
Consolation-Maisonnettes Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Consolation-Maisonnettes udalerrian erroldatutako biztanleak 27 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 12 etxebizitza zeuden, 10 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. 7 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 10 etxebizitza nagusietatik 8 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek hiru zituen, 2 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kuratita
Kuratita mineral bat da eta aenigmatita taldearen kidea da.
Consolation-Maisonnettes
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra erauzte enpresa batena zen.
Kuratita
Ezaugarriak
Kuratita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Herchies
Biztanleria
2007an Herchies udalerrian erroldatutako biztanleak 635 ziren. Familiak 230 ziren, horien artean 41 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 74 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ergoiena (Ataun)
Ergoiena Ataungo auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 103 biztanle ditu.
Herchies
Etxebizitza
2007an 243 etxebizitza zeuden, 231 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 231 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 231 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren eta 28 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 194 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 429 ziren, horien artean 311 aktiboak ziren eta 118 inaktiboak ziren. 311 pertsona aktiboetatik 288 lanean zeuden (146 gizon eta 142 emakume) eta 23 langabezian zeuden (14 gizon eta 9 emakume). 118 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Herchies udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 625 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.088 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Herchies udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Villegenon
Villegenon Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Herchies
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Villegenon
Biztanleria
2007an Villegenon udalerrian erroldatutako biztanleak 226 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 179etxeak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Emys
Emys Emydinae familiako narrasti genero bat da. Europa eta Ipar Amerikan bizi dira.
Villegenon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 141 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (54 gizon eta 44 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Villegenon udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.326 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edge of the City
Edge of the City (euskaraz Hiriaren Ertzean), 1957ko Martin Ritt estatubatuarrak zuzendutako dramazko film beltz bat da. Robert Alan Aurthur antzerkigilearen The Philco Television Playhouse telebista istorio antologia saioko A Man Is Ten Feet Tall (1955, Gizon Bat Hamar Oin Garai Da) antzezlan atalean oinarritua dago. John Cassavetes. Sidney Poitier. Jack Warden, Kathleen Maguire eta Ruby Dee aktoreek antzeztu zuten.
NGC 3745
NGC 3745 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Ralph Copelandek aurkitu zuen n.
DNA polimerasa
DNA polimerasa edo ADN polimerasa DNAren erreplikazioan parte hartzen duen funtsezko entzima da, DNAren kate berria sortzen duena kate zahar bat moldetzat hartuz. Zehatz esanda, DNA polimerasa entzima bakarra baino konplexu entzimatikoa da, eukariotoetan hainbat DNA polimerasak ezagutzen baitira.
DNA polimerasek DNAren nukleotidoen (desoxirribonukleotidoen) elkarketa katalizatzen du, beren polimerazioa eraginez. Nukleotidoen elkarketa horretan azido fosforikoen 2 molekula askatzen dira.
Prozesua ekuazio honekin laburbil daiteke:
"(DNA)n + dNTP ↔ (DNA)n+1 + PPi"
DNA polimerasak 5' → 3' norabidean soilik katalizatzen du erreplikazioa. Abiadura handian lan egiten du: DNA berrian 1000 nukleotido/segunduko elkartzen ditu.
DNA berriaren sintesia hasteko, DNA polimerasak talde 3'-OH askea behar du. Hots, kate berri bat hasteko, beharrezkoa da abierazle edo "primer" bat izatea: DNA polimerasak lehen nukleotidoa lot dezakeen gunea. Kasu gehienetan, RNA kate motz bat izaten da abiarazle hori.
Sintetizatzen ari den DNAren kate berrian nukleotidoak jartzeaz eta lotzeaz gain, DNA polimerasak beste zeregin garrantzitsua ere burutzen du: prozesu horretan gertatzen diren akatsak zuzentzen ditu. Kontuan hartu behar da milioka nukleotido sartzen direla sintetizatzen ari den DNA berrian eta, noizean behin, ereduko katearen osagarri ez den nukleotido bat sartzen dela katean. Hori gertatzen denean, DNA polimerasak segituan antzematen du akatsa eta nukleotido okerra kentzen du (atzera egiten du bere lanean akatsa zuzentzeko). Horri esker, mutazioak ekiditen dira eta DNAren erreplikazio prozesua oso zehatza da.
Erabilera bioteknologian
Polimerasaren kate-erreakzioak (PCR deituak) bioteknologian erabiltzen den teknika da, DNAren zati batetik abiatuta DNA horren milioika kopia egiten dituena. Hasierako ADN kopurua oso txikia izan arren (molekula bakarra, esaterako), PCRaren bitartez molekulen kopurua izugarri ugaritzen da, gene jakinen baten kopia asko lortuz, klonatzeko edo sekuentziatzeko.
DNAren kopiak egiteko, PCRk DNA polimerasa entzima erabiltzen du. Baina tenperatura altuetan lan egiten duenez, PCRk entzima bereziak behar ditu, termoegonkorrak direnak. Horrenbestez, bioteknologiako laborategietan erabiltzen den DNA polimerasa bakterio termofilo batetik lortzen da (Thermus aquaticus-etik). Entzima honek (Taq pol) aurre egiten die DNA desnaturalizatzeko PCRn erabiltzen diren tenperatura altuei.
Mékinac
Mékinac Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Mauricie eskualdean dago, hiriburua Saint-Tite da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
Hyphessobrycon copelandi
Hyphessobrycon copelandi Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Memphrémagog
Memphrémagog Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Estrie eskualdean dago, hiriburua Magog da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
Autoerretratua. Ordulariaren eta ohearen artean
'Autorretratua. Ordulariaren eta ohearen artean' 1940-1943 artean Edvard Munchek egindako margolana da. Bere bizitzaren azken urtetako garrantzitsuenetariko bat izan zen. Gaur egun Munch Museoan ikus daiteke.
Ezaugarriak
Margolariak bere gela jaso zuen lan honetan. Gela argitsua da eta hormetan beste garaietako lanak ikus daitezke. Baina, kontrastean, bere burua horrela definitu zuen garai horretan: gizon zaharra eta zorigaiztoko naiz. Arazoa artistaren adina zen eta, horregatik, protagonistaren alboetan, denbora joatearen sinboloak agertzen dira. Ordulariak denbora markatzen du; ohea, bestetik, gizonaren amaiera adierazten du. Lan honen bidez Munchek zera azaldu nahi zuen: bere denbora amaitzear zegoen eta ertilariarentzat etorkizunik ez zegoen.
Matthews (Ipar Carolina)
Matthews Ipar Carolinako herri bat da. Mecklenburg konderrian kokatua dago. 2010ean 27,198 biztanle zituen, 44.32 kilometro koadrotan banatuta.
Oceana (Mendebaldeko Virginia)
Oceana Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Wyoming konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lipowa udalerria
Lipowa Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Żywiec barrutian kokatuta. 58,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10649 biztanle zituen.
Vicente Ripa
Vicente Ripa González (Miranda Arga, ) nafar politikari eta irakaslea da.
Kantabrian eta Nafarroan institutu-zuzendaria izendatua, 2004ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren zerrendetan. Ez zuen asko iraun, laster gobernuaren ordezkari izendatu zutelako.
Noale
Mugakideak
Noalek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brooklingo erokeriak
Brooklyngo erokeriak (The Brooklyn Follies) Paul Auster idazleak 2005ean argitaratu zuen eleberria da. 2006. urtean Oskar Aranak euskaratu zuen.
Sinopsia
Nathan eta Tom osaba-ilobak dira. Osaba dibortziatuta dago eta bizitzan gorabehera franko bizi izan eta gero, ezertan askorik sinesten ez duela, biriketako minbiziaren putzutik burua ateratzen aurkitzen dugu bere haurtzaroko Brooklynen.
Kultura eta Zientziaren Jauregia
Antzina, Josef Stalinen Kultura eta Zientziaren Jauregia (Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) izenarekin ezagutzen zen, Sobietar Batasunak Poloniako Herri Errepublikari egindako oparia izan baitzen.
Mercedes Núñez Targa
Mercedes Núñez Targa (Bartzelona, 1911ko urtarrilaren 16a - Vigo, 1986ko abuztuaren 4a) Espainiako politikari errepublikanoa izan zen, militante antifaxista, Franco eta Hitlerren erregimenen aurkako askatasun zibilen aldeko borrokalaria.
Gerra, espetxea, erbesteratzea eta deportazioa jasan zituen, eta Saarbrücken, Ravensbrück eta Leipzig- Schönefelden naziar kontzentrazio-esparruetatik bizirik irten zen. Gerran borrokatu zen PSUCrekin batera, eta 1939an atxilotu eta Las Ventas emakumeen kartzelara eraman zuten. Askatu ondoren, Frantziara ihes egin zuen eta paper aktiboa izan zuen Frantziako Erresistentzian. Gestapok 1944an atxilotu zuen eta Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremura eraman zuten. Aliatuek 1945ean askatu zuten. 1968an Galiziako Alderdi Komunistaren sorreran parte hartu zuen eta 1975ean Espainiara itzuli zen.
Ibilbidea
Mercedes Bartzelonan jaio zen, Santa Anna kaleko 5. zenbakian, Hiri Zaharreko barrutian, familia aberats batean. Haren ama, Ángela Targa Guitart, katalana, Kanaleteen Ramblan negozioa zuen txokolategile baten alaba zen. Aita, José Núñez Otero, Bergondon (Coruña) jaio zen, eta Rambla de las Floresen jarri zuen bitxi-denda. Hamasei urterekin, argazki-laborategi batean hasi zen lanean Mercedes, aitaren irizpidearen kontra. Hezkuntza arduratsua jaso zuen Mercedesek. Lehen hogeita hamarreko hamarkadan kontabilitateko laguntzaile eta mekanografo gisa lan egin zuen Huguet Film Zinematografikoetan. Errepublikan, lan hori eta daktilomekanografia uztartu zituen Bartzelonako Txileko kontsulatuan, non Pablo Nerudaren idazkari izan baitzen, harik eta 1935eko otsailean Madrilera eraman zuten arte.
Oso gaztetatik 1930eko hamarkadako korronte erreformistaz arduratu zen, Bartzelonako kultura- eta elkarte-munduarekin konprometituz. "Ateneo Entziklopediko Herrikoia", "Amics del Sol" elkarte higienista eta naturista eta "Club Femení d'Esports de Barcelona" elkarteko kidea izan zen. Kataluniako lehen kirol-erakundea emakumez bakarrik osatuta zegoen, eta diruzaina izan zen. Elkarte horretatik Olinpiada Herrikoiak antolatzen parte hartu zuen, Berlingo 1936ko Olinpiar Joko deialdiaren aurka.
1936ko apirilean aita hil ondoren, Gazteria Sozialista Bateratuetan (JSU) sartu zen. Altxamendua gertatu ondoren, Kataluniako Alderdi Sozialista Batuan sartu zen. Gerra betean, administrazio-lanak egin zituen Alderdiaren Batzorde Zentralaren egoitzan, Milá Etxean (La Pedrera). Francoren tropek 1939ko urtarrilean Bartzelona hartu zutenean, Alderdi Komunistaren zuzendaritzak PCa Coruñan berrantolatzeko agindu zion. 1939ko martxoan iritsi zen.
Frankisten kartzelak
Segurtasun Zuzendaritza Nagusiko agenteek zainduta, azaroaren 10ean atxilotu zuten, eta Betanzosko espetxe probintzialera eraman zuten. Han, gela batean isolatuta egon zen, gero Coruñako Kartzela Probintzialera, eta, azkenik, 1940ko martxoaren 6an, Madrilgo Las Ventas emakumeen kartzelara eraman zuten, Espainiako Iparraldea helburu zuen sare klandestino zabal batean laguntzeagatik.
Frantziara ihes egitea eta erresistentziarekin lankidetzan aritzea
Aske utzita, Bartzelonan bizitzeko baimena lortu zuen. Han, ihesaldi klandestinoa prestatu zuen Frantziara. 1942ko uztailean, Pirinioak gurutzatu zituen, Bigarren Mundu Gerran, “Francisca Colomer, Puig andrea” identitate faltsuarekin. Bi hilabete geroago, polizia frantsesak atxilotu eta Perpignan espetxean kartzelaratu zuten, “mugatik ezkutuan igarotzea” leporatuta, eta hilabete bateko kartzela-zigorra ezarri zioten. 1942ko urrian, Argelésko eremuan sartu zuten, eta handik atera zen hurrengo hilabetean.
1943ko urtarrilean, nazien okupazio-indarren Estatu Nagusian aurkitu zuen sukaldari-lana Carcasonan. Frantziako Erresistentzian sartu zen lotura gisa, eta l’Audeko Espainiako Gerrillarien Elkartean 5. saileko parte aktiboa izan zen, “Paquita Colomer” ezizenarekin. Geroago, FTPFen (Francs Tireurs et Partisans de France) sarjentu maila lortu zuen. Carcasonan Bartzelonako lagun batekin egin zuen topo, Agustí Centelles erreportari grafikoarekin, eta biek lagundu zieten gerrillariei dokumentuak faltsutzen.
Deportazioa eta kontzentrazio-eremuak naziak
1944ko maiatzean, bere gerrillari-taldeko hamaika kiderekin batera atxilotu zuten, eta René Bach Gestaporen zerbitzuan ari zen kolaborazionista frantsesak torturatu zuen. Carcasonatik Fort de Romainvillera eraman zuten (nazien espetxea, Paristik hurbil; han, batez ere presoak egon ziren, kartzelan sartu, exekutatu edo kontzentrazio-eremuetara eramaten zituzten), eta handik hilabetera Alemaniara erbesteratu zuten, lehenik Sarrebrückeko kontzentrazio-eremura, eta, ondoren, Ravensbrückeko emakumezkoenera, 1944ko ekainaren 23an. Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremua batez ere naziek okupatutako herrialde guztietako emakumeak hartzeko erabili zen. Mercedes Núñezek ''El Carretó dels gossos. Una catalana la Ravensbrück'' lanean Ravensbrück-eko eremuan egindako egonaldiari buruzko kontakizun autobiografikoa idatzi zuen. Oroitzapenetan zehar, Mercedes Nuñezek bere kontakizuneko protagonisten erretratu ugari islatu zituen Erresistentzian eta soroetan, espainiarrak, frantsesak, poloniarrak, errusiarrak, jugoslaviarrak, aleman naziak eta ez naziak. Honako hauek deskribatu zituen: degradazio- eta irain-sistemak, errausketa-labera zuzenean eramango zuten gaixotasun-motaren bat harrapatzeko beldurra, presoek muntatu behar zituzten obusak deuseztatzeko ahaleginak. Aipamen berezia egiten die emakume 'kapo' edo zaintzaileei. Nuñez Targak honelaxe deskribatu zituen: "nazien sinpatia apur bat lortzeko presoekiko jarrera gogorra zuten presoak ziren". Eremuko140.000 emakumeetatik, ehun bat Espainiako errepublikanoak izan ziren. Berrogei egunez egon zen bertan, Neus Catalá, Geneviève De Gaulle-Antonihoz eta Lise London bezalako lankideak ezagutuz.
Erbesteratuak marra jantzian jositako zenbaki baten bidez identifikatzen ziren, eta beste kolore bateko triangelu baten bidez, presoaren sailkapena. “Politikoetarako”, hala nola Mercedes, gorria; horia juduen kasuan; urdina aberrigabeen kasuan (Mauthausengo espainiar deportatu askok ere kolore horixe eraman zuten), etab.
Hasag komandoa
1944ko uztailaren 21ean, Hasag industrialdera bidali zuten. Hasag Leipzigeko industriagunea zen, eta presoak arma-fabrika batean lan egitera behartu zituzten, armada alemaniarra hornitzeko.
Sei mila emakumeetatik zortzi espainiarrak izan ziren: Constanza Martínez Prieto, Carme Boatell, Mercedes Bernal, Marita, Elisa Ruiz, María Ferrer, Contxita, María Benítez Luque eta Mercedes Núñez Targa ('Paquita' izenekoa). Komando horretan, Mercedesek sabotaje-ekintzetan parte hartu zuen, egiten zituzten obusak alferrikakoak izan zitezen.
Urkillaga
Urkillaga Ataungo auzoa eta mendate bat da. Bertatik, Lareoko urtegira doan mendi pista ateratzen da.
Mercedes Núñez Targa
Hasag komandoa
1980ko azaroan Montserrat Minobis-ekin egindako elkarrizketan hauxe aipatu zuen:"“Egia esan, landara iritsi ginenean, konturatu ginen ezinezkoa zela han ezer egitea, fabrikara eraman ondoren, zerbait egiten saia gintezkeela. Eta, benetan, galduengatik galduz gero, obusekin sabotajeak egiten saiatu ginen, kontrol faltagatik, nahiz eta SS eta langile alemanak egon. Obus asko galdu genituen…”"1945eko apirilaren 14an askatu zuen Infanteriako 2. Dibisioko aliatu amerikarrak. Mercedes eremuko erizaintzan zegoen, eskarlatina eta tuberkulosiarekin, gas-ganberarako bidean.
Frantziara itzuli
Mercedes ezin zen Espainiara itzuli, erregimen frankistarentzat apatrida baitzen. 1945eko maiatzean itzuli zen Frantziara, eta Parisko Bichat ospitalean sartu zen. Gaixorik eta ahul zegoen. Bi hilabete geroago, Carcasonara joan zen René Bachen aurkako epaiketan akusazioaren lekuko gisa parte hartzera. Gestaporen zerbitzuko torturatzailea zen Bach, eta hil eta fusilatu egin zuten urte horretako irailean.
Handik hilabete batzuetara Medardo Iglesias ezagutu zuen, Madrilgo Asaltoko Guardiako kapitain errepublikanoa. Medardo Ipar Afrikako eremuetan egon zen Oranen Stanbrookean iritsi zenetik. 1947an ezkondu ziren. Drancy-n bizi izan ziren, eta haren etxea militante klandestino, errepresaliatu eta intelektual askoren topaleku bihurtu zen. Mercedesek ondorio fisiko garrantzitsuak izan zituen deportazioagatik, eta handik urte batzuetara biriketako bat kendu zioten. Medikuen kontrako iritzia izan arren, 1949an jaiotako Pablo semea izatea erabaki zuen.
Inoiz ez zion bere jarduera militanteari utzi: espainiar emigratzaileei lagundu zien, deportazioari buruzko biltzarretan parte hartu zuen, Espainiako eta Frantziako hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, Radio España Independiente estazioko De Ribadeo a Tuy programa koordinatu zuen. "Amical de Mauthausen y otros campos" (elkarte hori 1962an sortu zen klandestinitatean, nazismoaren kontzentrazio-eremuetako deportatu errepublikano ohiak eta bizirik atera zirenen zein eremuetan hildakoen senide eta lagunak biltzen zituena). 1968an, aktiboki hartu zuen parte Galiziako Alderdi Komunistaren sorreran, lehen Batzorde Zentraleko kide izanik.
Parisen 1967an argitaratutako Las Ventas kartzelari buruzko liburua idatzi zuen, eta Ravensbrück-eko eremu nazian izandako esperientziak kontatzen hasi zen. 1980an argitaratu zen katalanez, El carretó dels Gossos (Txakurren gurdia) izenburuarekin.
Espainiara itzultzea
Franco hil ondoren, 1975ean Mercedes Espainiara itzuli zen senarrarekin eta Vigon finkatu ziren.
Vigoko urteetan (1975-1986), Galizian eta Katalunian, batez ere ikastetxeetan, nazien kontzentrazio-esparruei buruz zuten ikuspegia ezagutaraztea izan zuen helburu militantea. Irrati eta telebistako hitzaldi eta eztabaidetan ere parte hartu zuen. Prentsa idatziak ere jaso zuen bere lekukotza. 1983an, Mercedes "Amical de Mauthausen y otros campos" erakundeko Galiziako ordezkari izendatu zuten, eta nazien kontzentrazio-eremuetan hildako 200 galiziar baino gehiagoren errolda egiteaz arduratu zen.
Mercedes 1986ko abuztuaren 4an hil zen Vigon, baina Galiziako eta Estatuko agintarien aintzatespena ez zuten lortu deportatuek.
Lanak
Hainbat artikuluz gain (Mujeres Antifascistas Españoles, L’Humanité, Información Española, Mundo Obrero, Treball, Nuestra Bandera, Nova Galicia eta beste hainbat argitalpenekin kolaboratu zuen.), Mercedes Núñezek bi liburu idatzi zituen, eta berrargitaratu eta itzuli egin ziren:
Edinburgheko Hiri Berria
Historia
XVII mendean Albany eta Yorkeko dukeak, gerora Jakue II.a Ingalaterrakoa eta VII.a Eskoziakoa izango zenak Holyrooden errege komisario zela Edinburgh hiriaren iparraldeko lur lauetan aintziraren atzean hiria heda zitekeela pentsatu zuen eta hori ahalbidetzeko legea sortu zuen. 1682an dukeak hiria utzi zuen Errege izateko eta haren proposamena aurrera eramateko erabakia atzeratu egin zen.
1766an hiri berria planifikatzeko diseinu lehiaketa bat antolatu zen eta 26 urtetako adina zuen James Craig arkitektoak irabazi zuen. Hurrengo urtean abiatu ziren lanak iparraldeko zubiaren atzean. 1830 hamarkadan lakua lehortu egin zuten eta hiri berria 1850 inguruan bukatu zuten eraikitzen.
Deskribapena
Hiru kale paralelo daude. Kale nagusia, erdikoa, George Street da, garai hartan Erresuma Batuko erregea zen Jurgi III.aren omenez. Iparraldeko kale paraleloa Queen Street da eta hegoaldekoa St. Giles Street, hiriko patroia.
Huangshan Tunxi nazioarteko aireportua
Huangshan Tunxi Nazioarteko Aireportua (txineraz: 昆明巫家坝国际机场; pinyineraz: Huangshan Tunxi Guójì Jīchǎng), (NAGE: TXN, NAZE: ZSTX), Huangshan hiriko aireportu nagusia da, eta hiriaren erdigunetik zazpi kilometro ipar-mendebaldera dago.
1959an zabaldu zen, eta ordutik hainbat handitze lan burutu dira. Bidaiarientzako terminalak 11.000 kilometro koadroko azalera dauka.
Hegaldiak
Aireportuak 18 hegaldi dauzka Txinako Herri Errepublikako beste hainbat hirietara.
Cordylus cordylus
Cordylus cordylus Cordylus generoko animalia da. Narrastien barruko Cordylidae familian sailkatuta dago.
Ontologia
Ontologia izakiaren azterketa da, horregatik, izatearen teoria izenez ezagutzen da, hau da, gauzen azterketa: zer den, nolakoa den eta nola den posible. Ontologiaren zeregina oinarrizko kategoriak ezartzea da.
Aristotelesek K.a. IV. mendean metafisika orokorraz edo hasierako filosofiaz eman zuen definizioarekin bat dator ontologia. Ontologiak XVIII. mendean hartu zuen indarra Wolff-ek emandako azalpenekin. Wolff-ek izakiari dagozkion ezaugarri orokorrak aztergai dituen alor gisa definitu zuen ontologia, ez badiren izakien ezaugarriena soilik, diren eta izan daitezkeena baizik; Kantek, ordea, badiren izakien azterketa gisa ulertu zuen ontologia eta argudio ontologikoaren bidez izaki perfektuenak ere (Jainkoak), perfektu izango bada, existitu beharra duela adierazi zuen. XX. mendean berriro ere indartu da ontologia, fenomenalisten eta existentzialisten artean batez ere.
Ikuspegi orokorra
Ontologia estuki lotuta dago Aristotelesek "ser enquanto ser" delakoari buruz duen auziarekin: entitate guztiek zentzurik zabalenean zer duten komunean, alegia. Printzipio eleatikoa gai honi emandako erantzuna da: izakia kausalitateari estuki lotuta dagoela baieztatzen du, "Boterea Izatearen marka" dela. Erantzun horrekin sortzen den arazo bat objektu abstraktuak baztertzen dituela da. Berkeleyren "ser es ser percibido" esloganean, beste erantzun esplizitu baina ez oso onartu bat aurki daiteke. "Ser enquanto ser" galderarekin hertsiki lotuta baina ez berdin-berdin, kategorien arazoa da. Kategoriak, oro har, mota edo genero altuenak hartzen dira kontuan. Kategorien sistema batek entitateen sailkapen esklusibo eta zehatza ematen du: entitate bakoitza zehazki kategoria batekoa da. Mota horretako hainbat sailkapen proposatu dira, eta, askotan, substantzien, propietateen, harremanen, gauzen egoeren eta gertaeren kategoriak barne hartzen dituzte. Kategorien arteko bereizketaren muinean funtsezko hainbat kontzeptu eta bereizketa ontologiko daude, hala nola, berezitasuna eta unibertsaltasuna, abstrakzioa eta zehaztasuna, mendetasun ontologikoa, identitatea eta modalitatea. Kontzeptu horiek, batzuetan, kategoria gisa tratatzen dira berez, kategorien arteko aldea azaltzeko erabiltzen dira, edo beste rol nagusi batzuk betetzen dituzte teoria ontologiko desberdinak karakterizatzeko. Ontologiaren barruan, ez dago adostasun orokorrik kategoriak definitzeko moduari buruz. Hainbat ontologo askotan ez daude ados kategoria jakin batek kideak dituen edo kategoria jakin bat funtsezkoa den.
Partikularrak eta unibertsalak
Partikularrak edo banakoak unibertsalekin kontrastatzen dira eskuarki. Unibertsalak partikular ezberdinek adibidetzat har ditzaketen ezaugarriei dagozkie. Adibidez, tomate bat eta marrubi bat kolore gorriaren unibertsalaren adibide diren bi partikular dira. Unibertsalak espazioa ez den beste leku batzuetan egon daitezke aldi berean, partikularrak une jakin batean leku batera mugatuta dauden bitartean. Gainera, unibertsalak oso presente egon daitezke une desberdinetan, eta horregatik batzuetan errepikakor deitzen zaie, partikular errepikaezinen aldean. Unibertsalen problema deritzona zera da, beren ezaugarrietan gauza ezberdinak nola batera daitezkeen azaltzea, adibidez, tomate bat eta marrubi bat nola izan daitezkeen gorriak biak. Unibertsalei buruzko errealistek unibertsalak daudela uste dute. Unibertsalen arazoa konpon dezakete, komuna dena bi entitateek partekatzen duten unibertsal baten bidez azalduz. Errealistak euren artean banatuta daude, unibertsalak zerbaiten bidez ("ante res") eredugarriak izan edo ez ("in rebus") izan daitezkeen kontuan hartu gabe. Nominalistek, aldiz, unibertsalak daudela ukatzen dute. Beste nozio batzuetara jo behar dute azaltzeko ezaugarri bat hainbat erakunderentzat komuna izan daitekeela, adibidez, erakundeen arteko funtsezko antzekotasun-erlazioak edo klase natural komun bati partekatutako kidetasuna proposatuz.
Champaubert
Champaubert Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Champaubert udalerrian erroldatutako biztanleak 133 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 60 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 53 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Maxton (Ipar Carolina)
Maxton Ipar Carolinako herri bat da. Robeson konderrian kokatua dago. 2010ean 2,426 biztanle zituen, 6.99 kilometro koadrotan banatuta.
Champaubert
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 81 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (40 gizon eta 24 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champaubert udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 124 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.570 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Champaubert udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Lipowiec Kościelny udalerria
Lipowiec Kościelny Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Mława barrutian kokatuta. 114,45 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4882 biztanle zituen.
Champaubert
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alterita
Alterita mineral bat da.
Ezaugarriak
Alterita mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Oconto (Wisconsin)
Oconto Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oconto konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ile
Lotutako gaixotasunak
Hipertrikosia edo hirtsutismoa ilearen larregizko hazkuntza da, emakumezkoengan banaketa aldaketa dakar gizonezkoen itxura emanez, eta gizonezkoengan ilea leku normaletan banatzen da baina gehiegizko kopuruan. Beste alde batetik, burusoiltasuna edo alopezia ilearen eskasia da, eta gizonei gehiago eragiten die biologikoki. Ilearen arazoez arduratzen den espezialitate medikoa dermatologia da.
84 Klio
Klio, asteroide gerrikoan aurkitutako 84. asteroidearen izena da. 1865eko abuztuak 25ean aurkitu zuen Karl Theodor Robert Lutherrek.
Bere izena, greziar mitologiako Klio izeneko musatik datorkio, musa guztiak bezala, Zeus eta Mnemosineren alaba zena. Klio, historia eta olerkaritza heroikoaren musa zen.
Minganie
Minganie Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Côte-Nord eskualdean kokatuta dago, hiriburua Havre-Saint-Pierre da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
Esloveniako geografia
Estatu mugakideak
Mugakideak: Italia mendebaldean, itsaso Adriatikoa hego-mendebaldean, Kroazia hegoalde eta ekialdean, Hungaria ipar-ekialdean eta Austria iparraldean.
Natura eskualdeak
Europako lau eremu geografikok bat egiten dute Eslovenian: Alpeek, Dinariar Alpeek, zabaldi panoniarrak eta Mediterraneoak. Esloveniako puntu altuena Triglav mendia da (2.864 m), eta herrialdeko batez besteko altuera 557 metro da. Esloveniako berezko lurraldeaz gainera, beste lurralde hauek ere hartzen ditu barnean: Karniola, Istriako iparraldea, Triesteko zati bat eta Estiriako hegoaldea.
Eslovenia oso lurralde menditsua da, eta goi-lautadaz betea (Esloveniako Alpeak, Kras-eko goi-lautadak). Itsasertza, berriz, laua da. Karstalde garrantzitsuak daude Eslovenian: Karniola Zuria edo Notrajsko («barrengo herria») eta Dolenjsko («herri beherea»). Triesteko iparraldean daude Postojnako leizea edo Škocjan leizeak, biak ala biak ere oso leize ospetsuak, eta Panoniako muino eta lautadak hedatzen dira. Primorjeko lautadak zabaltzen dira Istriako iparraldean. Herrialdearen azaleraren erdia (10,124 km2) basoek hartzen dute: Finlandia eta Suediaren ondoren, baso-portzentajeari dagokionez, Europako hirugarrena da Eslovenia.
Mendiak
Eslovenian dauen mendiak hiru multzotan banatzen dira:
Ibaiak
Kontraesana dirudien arren, Esloveniako lurraldearen % 81 Itsaso Beltzeko isurialdeak osatzen du, horrela beraz herrialdeko hiru ibai nagusiak diren Drava, Sava eta Mura ibaiek ipar-mendebaldetik hego-ekialdera zeharkatzen dute Eslovenia eta Danubiora isurtzen dituzte beren urak. Itsaso Adriatikora doan ibai garrantzitsuena Soča (Isonzo) da.
Geologia
Herrialdea eremu sismiko nahiko aktiboan dago: izan ere, Eurasiako plakak eta Afrikako plakak Adriatikoko plaka txikia sarritan estutzen dute. 60 lurrikara inguru kontatu izan dira historian zehar, batzuk gogorrak, 1895ekoa esate baterako. Mugimendu horiuen ekintzen ondorio dira Juliotar Alpeak eta Dinariar Alpeak.
Leizeak
Esloveniako mendebaldean Karst izeneko eremua dago, kareharriz osatutako leizez betea: haren izena erabiltzen da, eremu karstikoa izendatzeko. Postojnako leizea edo Škocjan leizeak oso ospetsuak dira; bigarrenak, gainera, Gizateriaren Ondare izendatu zuten UNESCOk 1986an.
Parke nazionalak
Parke Nazional bakarra dauka, Triglav Parke Nazionala, izen bereko mendiaren (2.864 m) ingurua hartzen du, herrialdearen ipar-mendebaldea. 880 km²-ko azalera du eta 1981 urtean eratu zen. Eskualde mailako parkeak ere izendatu ditu; Karniola barnekoa, Kozje parkea eta Škocjan leizeak.
Biosfera Erreserba
Eslovenian bi Biosfera erreserba izendatu dira, Juliotar Alpeak eta Karst goi-ordokia.
Ramsarko hitzarmena
Ramsarko hitzarmena betetzen duten hiru eremu ere badaude, Cerknica aintzira, Sečovlje gatzagak eta Škocjan leizeak.
Natura 2000
Eslovenian hainbat eremu izendatu dira Natura 2000, besteak beste: Juliotar Alpeak, Kamnik-Savinjako Alpeak, Karavanke mendilerroa, Ljubljanako padurak, Cerknica aintzira, Drava ibaia, Mura ibaia, Kolpa ibaia, Karst goi-ordokia, Sečovlje gatzagak...
Clarà i Villerac
Clarà i Villerac (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Geografia
Canigó mendi ospetsuaren iparraldean dago.
Biztanleria
2007an Clarà i Villerac udalerrian erroldatutako biztanleak 241 ziren. Familiak 89 ziren, horien artean 17 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 169 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 165 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nemacheilus troglocataractus
Nemacheilus troglocataractus Nemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Clarà i Villerac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 145 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (38 gizon eta 36 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Clarà i Villerac udalerrian 99 unitate fiskal zeuden, 235 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.060 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.