cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Paul-la-Coste
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Llorente
San Llorente Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2016an 29 biztanle zituen.
Auersperg jauregia
Auersperg jauregia 1706 eta 1710 artean eraiki zen Rottenhof zaharrean, Johann Bernhard Fischer von Erlach eta Johann Lukas von Hildebrandt arkitekto ezagunen planen arabera, Hieronymus Capece de Rofrano-rentzat, aurreko izenaren Rosenkavalier izenarekin. Jauregiaren erdiko atala 1720 eta 1723 artean aldatu zuten Johann Christian Neupauerreren arabera.
1749an, Josef Saxe-Hildburghausengoa printzearen jauregia neguko egoitza gisa erabiltzen hasi zen. Giuseppe Bonno kontratatu zuen jauregiko musika zuzendari gisa. 1754 eta 1761 artean, astero musika ikastaroak egin ziren neguan zehar.
1759tik aurrera, jauregia alokatu zuen eta Christoph Willibald Gluck kontratatu zuen bertan egiten ziren kontzertuen zuzendari nagusi gisa.
1777an Auersperg jauregiko Johann Adam printzeak, Frantzisko I.a eta Maria Teresa enperadorearen adiskide eta konfidentea, jauregia erosi zuen, garai hartan Palais Rofrano deitzen zena.
1940an, Ferdinand Auerspergek Palais heredatu zuen eta 1942an, bere arreba Christiane Croyk bere herentzia onartu zuen. Bigarren Mundu Gerran familiarekin bizi zen Auesperg jauregiaren goiko geletan. Bigarren Mundu Gerran bertan zeuden erresistentziako kideak ere ezkutatu zituzten. Auesperg jauregia Alliierte Kommandanturek, Aliatuen Kontrol Kontseiluaren indar poliziaren esku geratu zen eta gero haien egoitza gisa erabili zuten.
Konsul Alfred Weissek, Arabiako Kaffee fundatzaileak, erosi zuen Auesperg jauregia 1953an. 1953an eta 1954an Oswald Haerdtl arkitektoak zabaldu zuen, laranjeria, neguko lorategia eta gela funtzionalagoak gehitu zituena. Alfred Weissek 600 lagunentzako kafetegi handi bat ireki zuen Auesperg jauregian, ondoan terraza batekin.
2006 hasieran, Auesperg jauregia berriro saldu zen Europako familia zahar bati. Estatuak apartamentu berdinak izaten jarraitzen dute eta helburu musikaletarako erabiltzen dira oraindik. Datozen urteetan Auesperg jauregia zaharberrituko da eta museo txiki bat egitea aurreikusten da. Gaur egun, Auesperg jauregiak mota askotako musika ekitaldietarako erabiltzen da; hamaika logela ditu eta gehienez 1000 gonbidatu izan ahal dira.
Chikayuki Mochizuki
Chikayuki Mochizuki (望月 慎之, 1972ko maiatzaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga.
Maestranzako Antzokia
Sevillako Maestranzako Antzokia (Teatro de la Maestranza), hiriko erdireneko tokietako batean kokatua, Urrearen Dorrea eta Maestranza Zezen Plazaren ondoan, Guadalquivir Ibaiaren ertzean, Espainiako antzokirik aitzindarienetakotzat hartua da, herrialde osoko eszenatokirik handiena duelarik, 18,9x9,5 metrokoa.
1992an eraiki zen, urte horretan, hirian bertan ospatuko zen Nazioarteko Erakusketa probestuz, lehen, Artilleriaren Errege Maestranzaren Kuartelak hartu zituen lur batzuetan, eraikin honetatik, gaur egun, soilik fatxada mantentzen delarik. Forma zilindrikozkoa egina dago, 1774 pertsonentzako tokiarekin. 47,20 metroko kupula bat du.
Bere akustikari esker, ikuskizun ezberdinak antzezteko diseinatua dago, operetatik hasi eta musika klasikoko eta kantarien kontzertuetaraino, flamenkotik eta ospe handiko musikarietatik pasatuz, eta, bere eskenategi handiari esker, ballet eta zarzuelako lan handiak antzez daitezke.
Urteren batzuetan, Aste Santuan, udaberriko jai honen pregoia emateko erabili izan da.
Auditorioaz gain, antzerki esperimentaleko eta erakusketako gelak eta ikerketa kulturalen gune bat ditu.
Kontzertu denboraldian, Sevillako Errege Orkestra Sinfonikoa, bere eskenategian aurkezten denetako bat da.
Mauritania
Mauritania (موريتانيا Mūrītānyā; amazigeraz: Muritanya edo Agawej; Gànnaar; soninkeraz: Murutaane; fulaz: Moritani; Mauritanie), ofizialki Mauritaniako Errepublika Islamiarra (الجمهورية الإسلامية الموريتانية, al-Jumhūriyyah al-ʾIslāmiyyah al-Mūrītāniyyah; République Islamique de Mauritanie), Afrikako ipar-mendebaldeko herrialdea da. Mendebaldean Ozeano Atlantikoarekin egiten du muga, hego-mendebaldean Senegalekin, ekialde eta hego-ekialdean Malirekin, Aljeriarekin ipar-ekialdean, eta ipar-mendebaldean Mendebaldeko Sahararekin (haren zatirik handiena Marokok okupatzen du). Herrialdearen izena Mauretania berbere erresuma zaharretik dator.
Hiriburua eta hiririk handiena Nuakxot da, kostaldean.
1.030.700 km2 ditu.
Geografia
Mauritania Afrikako ipar-mendebaldean dago, Ozeano Atlantikoaren itsasertzean. Sahel eskualdean dago, eta bere lurraldearen zatirik handiena Saharako basamortuak betetzen du (herrialdearen bi heren), kostaldeko lerro estuan izan ezik. Lerro horretan kokatzen dira herrialdeko ia hiri garrantzitsu guztiak, Nuakchot (hiriburua) eta Nuadhibu (merkataritza hiri nagusia), esaterako. Barnealdeko hiri nagusiak Tidjikdja, Atar eta Chinguetti dira.
Iparraldea klima lehor-lehorrekoa da, goi-ordoki harritsu eta duna eremu zabalekikoa. Hegoaldera, basamortuak Sahelgo sabanari hezeagoa eta berdeagoa uzten dio lekua.
Senegal ibaiak Senegal eta Mauritaniaren arteko hegoaldeko muga osatzen du. Hura da eremurik euritsuena. Han dago bilduta merkataritza jarduera guztia eta han bizi da jenderik gehiena, salbu artzain nomadak, lurralde osoan barreiatuta.
Banaketa administratiboa
Mauritania 12 eskualdetan (régions) gehi hiriburuaren barrutian banaturik dago. Horiek, era berean, 44 departamendutan (départements) banatzen dira. Hauek dira eskualdeak eta hiriburu-barrutia, beraien hiriburuekin, hurrenkera alfabetikoaz:
Demografia
Mauritaniako biztanleen % 80 mairuak edo mestizoak mairuen eta beltzen arteko nahasketa dira, Erdi Aroan inperio almorabidea sortu zutenen ondorengoak. Mairuak arabiarren, berberiarren eta beste herri batzuen nahasketaren emaitza dira, eta artzain nomadak izan dira betidanik. Mairuez gainerakoak (biztanleen % 40) Afrika hegoaldeko herriren bateko kideak dira: pularra, soninkeak, wolofak, banbarak... Beltzak mairuak baino askoz azkarrago ari dira ugaltzen, eta horrek arazoa sortu dio gobernuari, arabiarren esku baitago, eta harreman gehienak mundu islamiarrarekin dituelako.
Hizkuntza ofiziala arabiera da, baina frantsesa oso erabilia da, eta, horiez gainera, gizatalde bakoitzak berea erabiltzen du: fula, soninkera, wolofera... Etniaz ez bezala, erlijioz ere herrialde homogeneoa da Mauritania, biztanle guztiak musulmanak baitira. Hiriburuaz gainera, hauek dira Mauritaniako hiri nagusiak: Nuadhibu (arrantzagunea eta itsas portua), Kiffa eta Rosso dira hiri nagusiak. XXI. mendearen atarian, Mauritania herrialde behartsua da eta aurrerabide luzea duena oraindik: alfabetizazio maila % 43 ingurukoa eta biztanleriaren hazkunde maila % 2,88koa.
Hizkuntza ofizialak
Mauritaniako hizkuntza ofizial bakarra eta nazionala arabiera da (Hassaniya dialektoa), baina de facto frantsesak betetzen du bere papera gizarteko esparru askotan. Legeen arabera, arabiera hizkuntza ofizialarekin batera, ondoko hizkuntzek ere izaera nazionala dute: fula, soninkera eta wolofera.
Ekonomia
Mauritaniako ekonomia munduko atzeratuenetakoa da; kanpoko laguntzaren mendean dago (Frantziaren eta Persiako Golkoko herrien mendean batez ere), eta azken urteetan kanpo zorrak gora egin du, lehorteen eta ekonomiaren kudeaketa kaskarraren eraginez batez ere. Mauritaniaren bezero eta hornitzaile nagusiak Europar Batasuna eta Japonia dira.
Mauritaniako biztanleriaren gehiengoa nekazaritza eta abeltzaintzaz bizi da. Hala ere, 1970 eta 1980ko hamarkadetatik aurrera, nomada nahiz nekazari ugarik hirietara emigratu zuten, Sahelak pairatutako lehorte ugarien eraginez.
Herrialdeak meategi garrantzitsuak baditu, burdinarenak batez ere. Horiek dira Mauritaniako esportazio ia guztiak. Arrantza ere aktibitate ekonomiko esanguratsua da, Kanarietatik (Espainia) hedatzen den arrantzarako eremu aberatsa baitute Mauritaniako itsasaldeak. Munduko arrantza eremurik oparoena du, baina garrantzizko jarduera den arren, herrialdeak ez du behar adina ustiatzen, eta atzerritarren neurriz gaindiko ustiapena dela-eta, baliabide hori arriskuan dago: Japoniako eta Europar Batasuneko (Espainiakoek batez ere) flotek ustiatzen dituzte. Arrantza baliabideei eta gehiegizko ustiatzeari buruzko azterketarik egin ez izanak, Mauritaniako itsas baliabideen etorkizuna kolokan ipini du 2001etik aurrera.
Mauritaniako industria sarean mea erauzteko jarduerak dira nagusi: burdina da aberastasun natural inportanteena. Kobre, gatza eta igeltsu hobiak ere badira. 2001ean petrolioa aurkitu zuten, baina ikusteko dago zenbateraino lagunduko duen Mauritaniako ekonomia egoera hobetzen.
Historia
Frantsesak XIX. mendearen bigarren erdialdean sartu ziren Mauritanian. 1900. urtean, mugak ezartzeko hitzarmena sinatu zuten Frantziak eta Espainiak. 1904. urtean, Frantziako Mendebaleko Afrikaren barruan sartu zen Mauritania, eta 1920an kolonia bihurtu zen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Mauritania Frantziako probintzia bilakatu zen, eta diputatuak bidaltzen zituen Frantziako Legebiltzarrera.
Hamar urte geroago, barne autonomia lortu zuen, eta 1960an burujabetasuna. Estatu berriak, baina, ez zuen inolako azpiegiturarik ez bere burua administratzeko ahalmenik; pertsona gutxi batzuk besterik ez zituen unibertsitate ikasketak egiten. Biztanle gehienak truketik bizi ziren, eta gaur egun ere herri nomada da neurri handi batean. Enpresa trasnazional bat (MIFERMA), frantses kapitalarekin sortua, estatua bera baino ahaltsuagoa zen. Bere burdin meek esportazioen % 80 hartzen zuten eta herriko soldatapekoen % 25 enplegatzen zituzten. Mauritaniako Alderdi Popularreko sektore progresista Moktar Ould Daddahren gidaritzapean nazioaren burujabetasunerako benetako oinarriak jartzen hasi zen pixkanaka.
1965ean Mauritaniak bertan behera utzi zuen OCAM erakundea, Frantziak bere kolonia izandako herrialdeak kontrolpean edukitzeko sortutakoa. 1966an SOMITEX sortu zen kontsumo produktuen inportazioaren elkarte monopolizatzailea, frantses salerosleen monopolioa hausteko. Arabiar kultura aintzat hartzen hasi ziren ostera; aduanak ezarri ziren Senegaletik bereizteko; Arabia eta Mauritaniako Bankuak kanpoko operazioen monopolioa eskuratu zuen; eta Mauritaniak bere dirua izan zuen lehenengo aldiz.
Ontoria
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de la Sal udalerrian dagoen herri bat da. 2015eko erroldaren arabera 543 biztanle zituen.
Mauritania
Historia
1978an krisiak eztanda egin zuen, eta sei urteko epean bost estatu kolpe izan ziren. Herrialdea osotara arabiar kulturaren mendean jartzeko ahalegina egin zen, hegoaldean bizi ziren gainerako herriak aintzat hartu gabe. Azkenik, baina, gobernuak alde batera utzi zituen herria arabiartzeko eta Sahara hartzeko asmoak, eta 1979ko abuztuan bake hitzarmena izenpetu zuen Fronte Polisarioarekin. Aldi berean, eta ezkerreko ofizialek bultzaturik, gobernuak esklabotasuna abolitu zuen.
Dão-Lafões
Dão-Lafões Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.
Mauritania
Historia
1984an Maawiya Ould Sid Ahmed Taya koronelak hartu zuen aginpidea. Honek Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa ezagutu zuen. 1985ean Nazioarteko Diru Funtsak 12 milioi dolarretako mailegua eman zion, oso baldintza gogorretan, basamortuaren zabaltzeari aurre egin behar dion eta ale defizit izugarria (12 mila tona urtean) duen herri batentzako. Mauritaniako lurraldeak desertu eremu handiak ditu, klima tropikal beroa eta lehorra, eta euri gutxi. Egoera ekonomiko sozialak okerrera egin zuen: hegoaldean, nekazaritza eta abeltzaintzarako erabiltzen ziren lurrak urrituz joan ziren desertua zabaldu ahala. Nomadek, pobreturik, hirietara jo behar izan zuten. 1987az geroztik arazoak izan dira nekazarien eta abeltzainen artean hegoaldeko mugan, Senegal ibaiaren aldean.
1989an egoerak okerrera egin zuen, hiriburuan, mauritaniar talde haserretu batzuek makilez eta harriz eraso zietenean ehunka senegaldar armagabetuei. Mauritaniatik itzulitako senegaldar batzuek mauritaniarrek bere herrikide asko hil izana salatu zuten. Mendekuz, Mauritaniako talde erradikalek Senegalgo salerosleak lapurtu eta hil zituzten. Gatazka horretan ehunka pertsona hil ziren, eta azkenik, 1989ko abuztuan, bi herrialdeek harremanak eten zituzten. Mauritania barruan ere arazo larriak izan ziren hegoko mauritaniarren eta herrialdeko gainerako arabiar eta berberiarren artean. Gudarostea azken horien alde atera zen, eta istiluetan ehunka pertsona hil ziren.
1991ko uztailean mauritaniarrek alderdi aniztasunaren eta gobernu demokratiko baten alde egitea onartu zuten erreferendum bidez. Oposizioa aspaldidanik ari zen gobernua horretara bultzatzen, baina 1991 arte gobernuaren erantzun bakarra errepresioa izan zen. Konstituzioaren erreforma gorabehera, tentsio soziala ez zen baretu, eta borrokak, manifestazioak eta grebak izan ziren. Alderdi guztiak onartu ziren lehenengo hauteskundeetan, 1992ko urtarrilean, Maawiya Ould Sid Ahmed Tayak karguari eutsi zion. Oposizioak eta nazioarteko begiraleek, baina, iruzur egin izana leporatu zioten. Tayak botoen % 63 eskuratu zituen eta honen aurkari nagusiak, Ahmed Oul Daddahk, % 33. Martxoan, legebiltzarrerako hauteskundeetan, gobernuko alderdia izan zen garaile, 79 aulkietatik 67 eskuratuta. Oposizioko sei alderdik boikot egin zuten eta iruzurra salatu zuten. Apirilean, Mauritania eta Senegal harremanetan hasi ziren berriro, muga aldeko eta errefuxiatuen arazoak konpontzearren. Txina eta Frantziaren diru laguntzak bultzada handia eman zion Tayaren gobernu ospe txarrekoari. Nazioarteko Diru Funtsak erabakitako egokitze plangintza bat indarrean jartzeak oinarrizko produktuen prezioa handitzea ekarri zuen eta egoerak okerrera egin zuen berriro ere.
1995eko urtarrilean milaka manifestarik hankaz gora jarri zuten hiriburua autoak erre, dendak lapurtu, balio erantsiaren gaineko zerga ezartzeak gauzen prezioa igoarazi ondoren. 1996ko urtarrilean lehendakariak Lehen Ministro izendatu zuen El Afia Ould Mohamed Khouna. Apirilean, oposizioak ez zuen parte hartu Senatu berri bat aukeratzeko hauteskundeetan. Gobernuaren Alderdi Errepublikano Sozial eta Demokratikoak eskuratu zituen aulki gehienak. Legebiltzarrerako hauteskundeetan ere, urrian, 79 aulkietatik 71 eskuratu zituen. 1996ko ekainean, Europar Batasunarekin egindako hitzarmen batean, Mauritaniak bost urteko kreditu kuota finkoak lortu zituen bere itsas eremuan munduko aberatsenetakoa arrantza egiteko baimenaren truke. Hala ere, munduko herrialde behartsuenetako bat da oraindik. 1997ko abenduan, lehendakaritzarako hauteskundeetan, Taya izan zen garaile berriro, botoen % 90 eskuratuta. Lehendakariak Mohamed Lemine Ould Guig izendatu zuen Lehen Ministro.
2005ean militarrek Tayaren kontrako estatu kolpea eman zuten, eta Ely Ould Mohamed Vall izendatu zuten lehendakari. 2006an erreferenduma egin zen konstituzioa berritzeko, eta gobernuen agintaldiaren iraupena mugatu zen. Urte berean legebiltzarrerako hauteskundeak egin ziren; eta 2007an, lehendakaritzako hauteskundeak: Sidi Ould Cheij Abdallahi izan zen garaile. Esklabotasuna 1980an debekatu bazuten ere, 1998ko apirilean, giza eskubideen aldeko erakundeek Mauritanian oraindik esklaboak zeudela salatu zuten; hala, 2007an gobernuak esklabotasuna zigortzen zuen lege bat jarri zuen indarrean. 2008an militarrek beste estatu kolpe bat eman, eta beren karguetatik kendu zituzten Sidi Ould Cheij Abdallahi lehendakaria eta Yahya Ould Ahmed Waghf Lehen Ministroa. Mohamed Uld Abdelaziz eta Mulay Uld Mohamed Laghdaf jarri zituzten haien ordezko, hurrenez hurren. Nazioarteko komunitateak (Nazio Batuak, Europar Batasuna...) gogor gaitzetsi zuen estatu kolpea, baita Mauritaniarekin harreman estuenak zituzten estatuek ere (Estatu Batuak, Frantzia, Espainia, Aljeria...).
2015eko urtarrilaren 15ean, esklabotzaren aurkako mugimenduko buruzagia kartzelan sartu zuten Mauritanian.
Leuciscus lindbergi
Leuciscus lindbergi Leuciscus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cinco lobitos
Cinco lobitos 2022. urtean Alauda Ruiz de Azúa bizkaitar zinema zuzendariak eginiko film dramatikoa da.
Malagako Zine Jaialdian Espainiako film onenaren Urrezko Biznaga eskuratu zuen. Gainera, emakumezko aktore onenaren 'ex aequo' saria ere jaso dute Laia Costak eta Susi Sánchezek, eta gidoi onenaren saria ere eskuratu du Ruiz de Azuak berak.
Sinopsia
Amaia erditu berri da, eta konturatuko da ez dakiela oso ondo nola izan ama. Bikotekidea joan egin beharko da, lan kontuak direla eta, eta Amaia gurasoen etxera joango da, euskal kostaldeko herri batera, egun batzuez umea zaintzen lagun diezaioten.
Folkling
Biztanleria
2007an Folkling udalerrian erroldatutako biztanleak 1.384 ziren. Familiak 560 ziren, horien artean 132 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 80 bakarrik bizi ziren emakumeak), 176 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 196 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 56 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 590 etxebizitza zeuden, 569 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 21 hutsik zeuden. 507 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 569 etxebizitza nagusietatik 494 bere jabearen bizilekua ziren, 68 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 399 etxek bost zituzten. 540 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 209 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 307 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 940 ziren, horien artean 656 aktiboak ziren eta 284 inaktiboak ziren. 656 pertsona aktiboetatik 596 lanean zeuden (309 gizon eta 287 emakume) eta 60 langabezian zeuden (15 gizon eta 45 emakume). 284 pertsona inaktiboetatik 115 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 96 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Folkling udalerrian 552 unitate fiskal zeuden, 1.417,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.738 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 63 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 7 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Folkling udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 546 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lamontélarié
Lamontélarié Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lamontélarié udalerrian erroldatutako biztanleak 60 ziren. Familiak 31 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 87 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 111 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 33 ziren, horien artean 25 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 25 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (11 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2000. urtean Lamontélarié udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Shadows
The Shadows (euskara Itzalak) Ingalaterrako Rock and Roll talde bat da. Hasiera batean 1959ean Cliff Richard musikariari laguntzeko talde gisa The Drifters izenez sortu zen, gainera "Cliff Richard and The Shadows izenez ere ezagunak egin ziren.
Talde honen ezaugarri nabarmenetako bat bere soinuaz gain taldekideek musikaren erritmoarekin batera euren gitarra eta gorputzekin burutu ohi zituzten mugimendu berezi eta errepikakorrak izan ziren (batez ere ankekin).
Euren abesti ezagunenen artean Apache, FBI, Man of Mystery, Frightened City, Kon Tiki, The Savage, Wonderful Land, Guitar Tango, Dance On, Foot Tapper, Atlantis, Shindig, The Rise and Fall of Flingle Bunt edota Don't Make my Baby Blue'' izan ziren.
Akuri
Akuria edo kuia (Cavia porcellus) karraskari txiki bat da, Hego Amerikan orain dela milaka urte etxekotua. Egun, konpainia-animalia gisa ere da. Halaber, haren haragia gastronomian estimatua da, Peru, Bolivia, Ekuador eta Kolonbian batez ere. Biologia-esperimentaziorako laborategietan ere erabiltzen da.
Milne badia (probintzia)
Milne badia (Milne Bay Province) Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Papua eskualdean dagoena. Ginea Berriaren ekialdeko muturra eta 600 uharte baino gehiago hartzen ditu. 14.345 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 276.512 biztanle zituen. Hiriburua Alotau da.
Paso Carrasco udalerria
Paso Carrasco Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko hiria da.
Historia
Paso Carrasco udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.
Loizuko gizona
Loizuko gizona Erroibarko Loizu herriko Errotalde I leizean aurkitutako giza arrasto batzuen izena da. 2017ko azaroan, Sakon espeleologia taldeak oharkabean hezurdura topatu zuen, eta hasiera batean berriagoak zirela pentsatzen bazen ere, orain dela 11.700 urte bizi zen gizonezko baten aztarnak zirela ikusi zen.
Proiektua 2021eko Nafarroako Telebista Sarien Kultura Balioen kategorian saritu zuten.
Aurkikuntza
Loizuko gizona 2017ko azaroaren 20an aurkitu zen, haitzuloaren sarreratik ia 200 metrora, gutxi gorabehera 45 minutuko distantziara, Errotalde I-eko haitzuloaren sistema nahaspilatuaren barruan, ibaiko meandro fosil batean, ibilbide mehar eta estu baten amaieran, Sakon espeleologo taldea Errotalde I-eko haitzuloan espeleologia ekintzak garatzen ari zen bitartean.
Arrastoak
Gizonezko baten aztarnak dira, 21 eta 23 urte bitarteko batenak, Aintzioa-Loizuko kontzejuko haitzulo honen barnean apropos gordetakoak. Kalkulatzen da 1,6 metro inguru neurtzen zituela. Eskeletoa osorik dago, konexio anatomikoan, eta guztiz ondo kontserbatuta Gorpua ahoz gora, luzatuta eta besoak sabelaren gainean ezarrita zegoen. Garezurrak zulo bat dauka, antza denez jaurtigai baten inpaktuaren ondorioz.
Posizioak eta aurkitutako hondakinek ahalbidetu dute ondorioztatzea gorpua ziur aski hil-oihal edo hileta-pakete batean bilduta egon zela, azaletik okrea dirudien sedimentu gorrixkarekin estalita. Hondakinak aldatu gabe kontserbatu dira egundaino.
Hasierako karbono 14 bidezko datazioari esker eskeletoa orain dela 11.700 urtekoa dela ikusi da, Pleistozenoaren eta Holozenoaren arteko mugan. Beraz, Pirinio nafarreko azken ehiztarien eta biltzaileen elkarteak ditugu hizpide. Zirkunstantzia honek aurkikuntza ohiz kanpokoa bihurtzen du, garai honetako erregistro antropologikoa oso eskasa delako mendebaldeko Europa osoan.
Ziberkafe
Ziberkafea edota ziberkafetegia bezeroei kafetegi, jatetxe edota taberna bateko ohiko zerbitzuaz gain interneterako sarrera eskeintzen zaien lokal publiko bat da. Horretarako lokalean ordenagailuak erabilgai daude, eta ohikoena haien erabilerarengatik denbora epe baten truk tarifa finko bat ordaintzea da.
Interneterako sarrera duten ordenagailu zerbitzua, baina kafetegi edo taberna zerbitzurik ez duten lokal publikoak ere baude, hauek solastokiak dira.
Interpolazio lineal
Interpolazio lineala puntu bi zuzen baten bitartez lotzen dituen lerro doikuntza da, puntu bi horien arteko puntu bati buruzko koordenatu bakar baterako (abzisa edo ordenatua), beste koordenatua (ordenatua edo abzisa) zehaztea ahalbidetzen duena. Aplikazio anitz ditu balio ezezagun bat hurbildu behar denean ezagunak diren alboko puntu bietan oinarritua.
Adibidea
Izozki denda batean, tenperatura 30 gradukoa denean, 400 izozko saltzen dira. Tenperatura 25 gradukoa denean, 100 izozki saltzen dira. Zenbat izozki salduko dira 28 gradurekin?
(400-100)/(30-25)=(x-100)/(28-25)
x=280 izozki
Leuciscus merzbacheri
Leuciscus merzbacheri Leuciscus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Amish Mafia
Amish Mafia AEBtako telesaila bat da. Bertan amish komunitate batetan jardun ohi duen ustezko mafia baten nondik norakoak azaltzen dira. 2012ko abenduaren 12an Discovery Channel katean estreinatu zen, 2013ko martxoan zortzi atal berriz osatutako telesailaren bigarren denboraldi bat egonen zela aurreiragarri zen, azkenik 2013ko abuztuaren 13an estreinatu zelarik.
Argumentua
Telesailak "Lebanon Levi" (1979an Levi King Stoltzfus izenez Pennsylvania estatuko Lebanon konderrian jaioa), deritzon amish komunitateko kide bat eta bere hiru laguntzaileen gorabeherak jarraitzen ditu, talde hau Pennsylvania estatuko Lancaster konderrian aritu ohi da.
Paraconger ophichthys
Paraconger ophichthys Paraconger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Apache (The Shadows)
The Shadows Jerry Lordan musikariak idatzitako abesti bat da. 1961ean The Shadows ingeles musika taldeak 1960ean lehenbiziko bertsioa kaleratu zuen.
Lady Oscar (filma)
Argumentua
Oscar François de Jarjayes emakume jaio zen, baina bere aitak semea nahi zuen oinordeko. Hala, aurretik ere bost alaba zituenez, gizonezko izateko hezi zuen, André bere umezainaren bilobarekin batera.
Yasuhide Ihara
Yasuhide Ihara (井原 康秀, 1973ko martxoaren 8a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga, Sagan Tosu eta Shonan Bellmare.
Schindleria praematura
Schindleria praematura Schindleria generoko animalia da. Arrainen barruko Schindleriidae familian sailkatzen da.
The Last Hard Men (filma)
The Last Hard Men (euskaraz Azken Gizon Gogorrak) 1976ko Andrew V. McLaglen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. Charlton Heston, James Coburn, Barbara Hershey, Jorge Rivero, Michael Parks eta Larry Wilcox aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Jerry Goldsmith musikagileak konposatu zuen.
Argumentua
1909. urtea, Arizona. Zach Provo (James Coburn) lan astunak egitera zigortutako gizonak beste sei presoekin batera ihes egitea lortu du. Bere helburua askatasuna lortzea baino tiroketa batean bere emaztea hil, eta ondoren berau atzeman eta espetxeratu zuen Sam Burgade (Charlton Heston) sheriff erretiratuaz mendekatzea da.
Aldaregi
Aldaregi Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Inbuluzketa kontzejura pasa ziren.
Bertako biztanleak aldaregitarrak ziren.
Izena
Aldaregi toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Kione
Greziar mitologian, Kione (Χιονη, "elurra"), Boreas ipar haizearen (neguko jainkotzat ere hartua) eta Oritiaren alaba bat zen. Kleopatra, Zetes eta Kalaisen ahizpa-arreba zen. Ezkutuko harreman bat izan zuen Poseidon itsasoko jainkoarekin, honekin, Eumolpo izeneko seme bat izan zuelarik. Bere aitaren haserrea eragozteko, Kionek, jaio berria, uretara bota zuen, non Poseidonek bere babesean hartu zuen. Aelianoren arabera, Boreasekin, Hiperboreoen ama izan zen.
Kione izeneko beste pertsonaia bat, naiade bat zen, Nilo ibaia eta Kalirroeren alaba. Nekazari batek bortxatu zuen, eta Zeusek, berataz errukituz, lainoetara eraman zuen, nondik, Egiptoko basamortu idorretara elurra botatzen zuen.
Kione izeneko hirugarren pertsonaia bat, Dedalionen alaba bat zen, jainkoren batzuk, berataz maitemindu izaterainoko bezain ederra izateagatik nabarmentzen zena. Hermes eta Apoloren maitalea izan zen, lehenarekin Autoliko izan zuelarik, eta, bigarrenarekin, Filamon. Bere edertasunagatik harrotua, Artemisa mespretxatzeko ausardia izan zuen. Mendeku bezala, jainkosak, gezikada batez zeharkatu zion mihia, handik gutxira hilko zuen zauri larri bat eragin ziona.
Maurizio
Maurizio (Mauritius, ahoskatua; Maurice), ofizialki Maurizioko Errepublika (Republic of Mauritius; République de Maurice) Afrikako hego-ekialdeko uharte estatua da, eta estatu horretako uharte nagusia ere bai. Hiriburua Port Louis da.
Geografia
Maurizio Indiako Ozeanoan dago, Madagaskarretik ekialdera 900 kilometrora eta Reunion uhartetik 250 kilometrora. Maskareinetako uharteetako bat da. Uharte nagusiak 1.865 km² ditu zabaleraz, hau da, estatuaren % 90 da. Ekialderantz Rodrigues uhartea, eta iparralderantz Cargados Carajos eta Agalega uharteak daude. Uharte bolkanikoa da. Leku altuena (828 m) Piton de la Petite Rivière Noire da, hego-ekialdean.
Bambusinae
Banbusinae Bambuseaeren barruko azpileinu bat da, Poaceae familiaren barruan sailkatua. 10 genero ezberdin sailkatzen dira hemen.
Maurizio
Geografia
Klima tropikala du, hego-ekialdeko alisioen bidez epelduta. 'Negua', maiatzetik azarora arte, denboraldi lehorra da; eta 'uda', azarotik maiatzera arte, euritsua da. Noizean behin, zikloiak egoten dira.
Ipar-mendebaldeko kostaldean Port-Louis hiriburua dago. Beste hiri handi batzuk Curepipe (erdialdean), Vacoas-Phœnix, Quatre Bornes, Rose-Hill eta Beau-Bassin dira. Mahébourg (hego-ekialdean) ez da oso handia baina bertan Plaisance-Sir Seewoosagur Ramgoolam nazioarteko aireportua dago.
Ekonomia
Turismoa da, egun, ekonomiaren beste zutabea. Milaka turista hara heltzen dira; horretarako, ehun bat hotel daude uhartean.
Historia
V. mendean marinel arabiarrak irsitsi ziren Mauriziora (Dina Arobi izena eman zioten) baina ez ziren finkatu; gero, 1505ean, Indiarako bidean zebiltzala, portugaldarrak iritsi eta Cirné izena eman zioten. 1598an herbeheretarrak uhartean finkatu eta Mauritius izena eman zioten, Nassauko Mauritius printzearen ohorez. 1715 ean Frantziaren kontrolpean geratu zen, Guillaume Dufresne d'Arselen bidez. Frantsesez Île de France (Frantziako uhartea) izena jarri zioten. Frantziaren menpean azukre-kanabera zabaldu zen, eta horretarako esklabo asko ekarri zituzten Madagaskar eta Afrikako ekialdetik batez ere. Esklabo haietatik dator gaurko populazioaren zatirik handiena (kreoleak). Populazioaren hazkuntzarekin batera, zenbait animaliaren iraungitzea gertatu zen: besteak beste, dodoa rena, hau da, uhartearen egungo sinboloarena.
1810eko hamarkadan, britainiarrek uhartea menperatu zuten eta izen zaharra eman zioten: Mauritius (hau da, Maurizio).
1835-1839ean esklabotza bukatu zen. Esklabo libreak ez ziren, gehienetan, haien aurreko jabeekin geratu lanean, eta britaniarrak Indiarantz joan ziren langile berrien bila; hortik dator populazioaren zati handi bat.
1958an demokrazia heldu zen uhartera, eta 1967-1968an independentzia, baina Commonwealthen barruan geratu zen. 1992ko martxoaren 12an Errepublika aldarrikatu zen.
Banaketa administratiboa
Barrutiez gain, ondorengo hiru dependentziak ditu:
Mauriziok beretzat aldarrikatzen ditu ondorengo lurralde hauek:
Hizkuntza ofizialak
Mauriziar gehienak elebidunak dira, baita hirueledunak ere.
Periedo
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de la Sal udalerrian dagoen herri bat da. 2015eko erroldaren arabera 126 biztanle zituen.
Saltsa arrosa
Saltsa arrosa maionesarekin eta tomate saltsarekin egiten den saltsa da. Ketchupa, brandya, esne-­krema eta beste osagarri asko ere izan ditzake, eta itsaski­-koktelari, entsaladari edo arrain frijituari, eta abarri laguntzeko erabiltzen da. Badaude britainiar jatorria duena esaten dutenak, baina aspalditik egiten dute antzeko prestaketak. .
Solastoki
Solastokia edo mintzalekua bezeroei telefono deiak burutzea edota interneterako sarreradun ordenagailuetan aritzea eskeintzen duen lokal komertzial bat da.
XX. mendearen hasieran telefonoa zuten etxeak oso urri ziren garaian sortu ziren, udalerri edo herri bakoitzean gutxienez bat izatera ere iritsi ziren. Ondoren, telefonoa gailu arrunta bilakatu eta etxe gehienetara zabaldun zenean solastokien gainbehera etorri zen.
Halere, interneten sorrera eta hedapenarekin batera, 1990ko hamarkadako azken urteetan eta batez ere 2000eko hamarkadan solastokiek berpizkundea izan eta edonora hedatu dira.
Pasaiako erlojupeko traineru estropada
Pasaiako erlojupeko traineru estropada edo San Pedroko Test estropada Sanpedrotarra Arraun Elkarteak Pasaiako uretan antolatzen duen denboraldi-aurreko estropada da. 2009tik aurrera jokatu izan da martxoan. 2012an eta 2018an estropada suspenditu beharra izan zen itsasoaren egoera arriskutsuarengatik. 2017an estropada berean Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa ere jokatu zen.
Henry konderria (Ohio)
Geografia
Henry konderriak 108,715 kilometro koadro ditu. Horietatik 969 ura dira. Beste 107,746 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,95 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 28,215 pertsonetatik 27,721 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,860 dira. 103 beltzak edo afroamerikarrak. 73 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 205 pertsonek kokatzen zuten.
Mézeray
Mézeray Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mézeray udalerrian erroldatutako biztanleak 1.696 ziren. Familiak 637 ziren, horien artean 125 pertsona bakarrekoak ziren (42 bakarrik bizi ziren gizonak eta 83 bakarrik bizi ziren emakumeak), 229 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 250 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 807 etxebizitza zeuden, 653 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 110 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 790 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 653 etxebizitza nagusietatik 518 bere jabearen bizilekua ziren, 127 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 56 etxek bi zituzten, 116 etxek hiru zituzten, 188 etxek lau zituzten eta 289 etxek bost zituzten. 456 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 271 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 313 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.034 ziren, horien artean 756 aktiboak ziren eta 278 inaktiboak ziren. 756 pertsona aktiboetatik 692 lanean zeuden (380 gizon eta 312 emakume) eta 64 langabezian zeuden (33 gizon eta 31 emakume). 278 pertsona inaktiboetatik 100 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 103 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mézeray udalerrian 690 unitate fiskal zeuden, 1.811,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.230 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Autoliko
Autoliko, Hermes eta Kioneren semea, Antiklea eta Polimedesen aita eta Odiseo edo Ulisesen aitona izan zen.
Autoliko, lapurretan maisua zen. Heraklesek hil zuen. Bere aitagandik, lapurtzen zuen guztia eraldatu eta desitxuratzeko trebezia jaso zuen, lapurtutako gauzen jabeei, ezagutezin egiteraino. Sisifok, bere txahalen lapurreta deskubritu zuen, apatxetan eginiko ildo batzuengatik. Argonauten espedizioan parte hartu zuen. Thomas De Quinceyk aipatzen du Del asesinato considerado como una de las bellas artes lanean.
Mézeray
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Nâzım Hikmet
Nâzım Hikmet Ran (Tesalonika, Otomandar Inperioa, 1902ko urtarrilaren 15a - Mosku, Sobietar Batasuna, 1963ko ekainaren 3a) turkierazko idazlea izan zen. Espetxeratuta edo erbesteraturik eman zuen helduaroko zatirik handiena.
Etxekotze
Etxekotzea gizakiak lanerako, lagun gisa erabiltzeko edo janaritarako animalia eta landareak egokitzea da. Etxekotze hitza etxe hitzetik eratortzen da, eta gizakiak Neolitoan egindako etxe-eraikitze prozesuarekin lotuta dago, orain dela 11.000 urte ingurutik aurrera. Espezie bat etxekotua dagoela esaten da ezaugarri morfologiko, fisiologiko edo portaera bat garatu duenean gizakiarekin elkarrekintza luze baten ondorioz, eta gizakiak ezaugarri horiek lortu, sortu edo indartzeko hautespen artifiziala egin duenean.
Gizakientzat duen interesa, eta euren eboluzioa zein demografia azaltzeko duen garrantzia dela eta, etxekotzeak zientzialari ugari erakurri dituen ikerketa da, arkeologia, paleontologia, antropologia, botanika, zoologia, genetika eta ingurumen zientzietan.
Abereen etxekotzea
Etxekotu zen lehen ornoduna txakurra izan zen, Eurasia osoan zehar hedatu zena Pleistozenoaren amaieran, beste edozein animalia etxekotu eta landare landatu baino askoz lehenago. Datu arkeologiko eta genetikoek diote denbora luzez bi norabidetako gene-fluxua egon dela animalia basati eta etxekotuen artean, bereziki asto, zaldi, gamelu, ahuntz, ardi eta txerrien artean.
Hegaztiak
Hegaztien artean etxekotutako espezierik garrantzitsuena oiloa da, haragi zein arrautzengatik hazten direnak. Indioilarrek edo pintadek ere garrantzia ekonomikoa dute. Txoriak ere kaiolatan gordetzen dira euren kantua edo konpainia izateko, adibidez txori abeslariak eta loroak.
Nâzım Hikmet
Bizitza
Moskun zortzi urteko egonaldia egin zuen (1921-1928). Turkiara itzuli eta Kemal Atatürk diktadorearen kontra aritu zen komunistekin bat eginik. Hori zela eta, hamabi urteko kartzela-zigorra izan zuen (1938-1950). Espetxetik irten eta hil artean erbestean, Moskun, bizi behar izan zuen (1951-1963). Gehienbat poesia idatzi bazuen ere, Hikmetek antzerkia, kontakizunak, eta itzulpenak ere landu zituen. Errusiako futuristen eraginez bertso librea erabili zuen lehen aldiz turkiera poemagintzan. Hikmetek erantzukizun politikoa, turkiar aberkideen egoera eta munduarekiko irekitasuna dira haren olerkien gaiak. Alor horretan Hikmetek lan eskerga egin zuen.
Haren obra batzuk: 1941 urte honetan, Giza ikuspegiak (1942-1950), Poemak, Amodiozko poemak (1933-1962), Hau lana, erbestea. Antzerkietako zenbait: Gizon ahantzia, Bidaiaria, Existitu zen benetan Ivan Ivanovitx? (1956), Stalinen garaietako burokraziaren satira, errusieraz idatzia. Kontakizunen alorrean eleberriak eta ipuinak idatzi zituen: Sagar berdeak, Hodei maitemindua, Odolak mintzorik ez eta Erromantikoak, hil ondoren agertutako eleberri autobiografikoa. Gabriel Aresti euskal poetak Hikmeten poema hautatu batzuk itzuli zituen Lau gartzelak izenburupean.
Etxekotze
Kronologia historikoa
Hona taula bat, hainbat abereren etxekotzeen antzinatasuna adierazten duena :
Landareen etxekotzea
Landareen etxekotzea orain dela 12.000 urte hasi zen, zerealekin Ekialde Hurbilean eta edankuiarekin Asian. Nekazaritza munduko 11 lekutan garatu zen independenteki, gutxienez, landare eta animalia ezberdinak etxekotuz prozesu horretan. Landare asko ere edertasunagatik etxekotu dira, nahiz eta jangarri edo ekonomikoki garrantzitsu ez izan.
Mézeray
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mézeray udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.098 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
FBI (The Shadows)
FBI The Shadows ingeles musika taldeak 1961ean kaleratu zuen abesti bat da.
Ekoien (Izarbeibar)
Ekoien edo Ekoiengaitz (izarbeibarreraz: Ekoian) Izarbeibarrako Gares udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
1950eko hamarkadan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Garesko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak ekoiendarrak (izarbeibarreraz: ekoiandarrak) ziren.
Izena
Ekoien toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Ekoien Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Gares udalerrian.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.
Klima eta landaredia
Gares udalerria, iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.
Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.
Estazio meteorologikoa
Garesen estazio meteorologiko bat dago, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
San Esteban monasterioa Iratxeko abadiari eman zion Orti I.a Gartzeitzek 1064. urtean. Bertan, ondasunak izan zituzten Jerusalemgo San Joanen Ospitalekoek eta, batez ere, Irantzuko monasterioak, XIII. mendearen erdialdean hamabi lepoko zituen monasterioak. 1366an jendez hustu zen.
1802ko Hiztegiak Guendulaingo kondeen etxe baten existentzia aipatzen du. 7 biztanle zituen 1802an, 10 1858an, 6 1930ean, 5 1940an, bakar bat ere ez 1950ean, eta geroago ez zen ageri biztanleriaren izendegietan.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Kanoiontziaren diplomazia
Kanoiontziaren diplomazia (ingelesez gunboat diplomacy) nazioarteko politikan estatu edo herrialde batek bere kanpo-politikako helbururen bat indar erakustaldi baten bidez beraganatzen saiatzean datza.
Paraconger similis
Paraconger similis Paraconger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Mendebaldea (azpieskualdea)
Oeste Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.
Eski nordiko
Eski nordikoa neguko kirolen familia da, botaren orpoa eskien zolara finkatu gabeko modalitateak barnean hartzen dituena. Bost dira, guztira, eski nordikoaren modalitateak: iraupen-eskia, eski-jauziak, konbinatu nordikoa, biatloia eta telemarka; azkena izan ezik, olinpiar modalitateak dira guztiak.
Terry Pratchett
Sir Terence David John "Terry" Pratchett (Beaconsfield, Buckinghamshire, 1948ko apirilaren 28a - Broad Chalke, Wiltshire, 2015eko martxoaren 12a) fantasia eta zientzia fikziozko idazle ingelesa izan zen. Haren lanik ezagunenak Discworld sailekoak dira.
Das Kapital
Kapitala, jatorriko izenburuan Das Kapital edo Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie (alemanez ahoskatua) Karl Marx alemaniar ekonomialariaren obrarik garrantzitsuena da. Hiru aletan argitaratu zen, 1867, 1885 eta 1894. urteetan; azken biak Engelsek idatzi zituen Marxek idatzitako eskuizkribu batzuen gainean oinarriturik. Obran Marxek sistema kapitalistari buruzko teoria, haren dinamika eta Marxen ustez kapitalismoak bere kasa egingo zuen hondamendirako bidea aztertu zituen. Das Kapital liburuaren parte handi bat gainbalio kontzeptuaren gainean dago idatzia. Marxek dioenez, sistema kapitalistan lana, edo Marxek esaten duenez lan indarra, salgaia besterik ez da, eta haren balioa langileak bizitzen jarraitzeko behar dituen produktuak edo iraupen-bideak ekoizteko beharrezkoak diren lan-orduena da. Kapitalistak langilea lan-indarraren balioaren arabera ordaintzen du, nahiz eta langileak iraupen-bideak ekoizteko baino denbora gehiago erabil dezakeen; hala, langileek ekoizten dituzten produktuek produktu horiek ekoiztuak izateko behar izan dena balio badute, diferentzia bat izango da lan-indarrak lorturiko produktuen balioen eta lan-indarraren balioaren artean; diferentzia horri Marxek gainbalio esaten dio. Obraren bigarren eta hirugarren aleetan Marxek sistemak oso-osorik hartuta dituen arazoez idazten du: krisi kapitalistei buruz eta kapitalaren interesari buruz besteak beste.
Terry Pratchett
Berak Idatzitako 90 liburuak 37 hizkuntzetara itzuli dira, guztira 70 milioi liburu saldu direlarik.
1998. urtean Britainiar Inperioaren Ordenaren Ofizial izendatu zuten literaturari egindako ekarpenengatik, hurrengo urtean Warwickeko Unibertsitatean Literaturan Doctor Honoris Causa eta 2001 urtean izendapen berdina Portsmoutheko unibertsitatean. 2009. urtean Britaniar Inperioaren Ordenaren Zaldun bihurtu zuten.