cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bassa-Comba (Tolosa Okzitaniako metroa)
Historia
1993ko ekainaren 26an ireki zen Bassa-Comba geltokia, Belmont eta Bassa-Comba arteko tolosa alineako gainerako geltokiekin batera.
Geltokiak lanak izan ditu 2017-2019 urteen artean, tolosa alineako arraunak bikoizteko proiektuaren baitan, 26-52 metro artean. Lan horiek jada existitzen diren kaien antolamenduan oinarritu dira, oraindik ustiatu gabe baitaude.
Igarotze azkarreko autobusa
Geltokia linearekin konekta da.
Hiriko busa
Geltokia eta linearekin konekta da.
Azzio
Azzio Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bassa-Comba (Tolosa Okzitaniako metroa)
Hiriarteko busa
Geltokia Arc-en-Ciel sarearen 388 linearekin konekta da.
Azzio
Mugakideak
Azziok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Javier Merino
Javier Merino Sánchez (Donostia, - ) gipuzkoar aktore eta umorista da, zineman, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Lourvier´s antzerki taldea sortu zuen Lourdes Bediarekin batera.
Belle-Île
Belle-Île (Enez ar Gerveur) Bretainiako hegoaldeko kostaldean dagoen Morbihan departamentuko uhartea da. Bro Gwened eskualde historikoan dago. Uhartetarrei Bellilois eta Belliloises (Bellitar) deitzen zaie.
Îles du Ponant edo Aucun uhartediko uharterik handiena da, Quiberon udalerri eta penintsulako kostaldetik 14 kilometrotara dago, Houat eta Hœdic uharteetatik hurbil. Berez kantonamendu bat osatzen du, bere barnean Bangor, Locmaria, Le Palais eta Sauzon udalerriak daudelarik.
Quejo lurmuturra
Quejo lurmuturra (cabo Quejo) Kantabriako lurmuturra da, Arnuero udalerrian dagoena. Inguruko uren arroketan itsas triku arrunta, Actinothoe sphyrodeta itsas anemona eta Falkenbergia rufulanosa esporofito inbaditzailea bizi dira.
Raimundo VI.a Tolosakoa
Raimundo VI.a Tolosakoa (1156ko urriaren 27a - Tolosa, Okzitania, 1222ko abuztuaren 2a) Tolosako kondea izan zen 1194-1222 bitartean.
Biografia
Aurrekoek ez bezala Aragoiko koroarekin lotura izan zuen, Petri Katolikoaren arreba Leonorrekin ezkondu baitzen 1204an. Hiriko burgesia eta albitarrak babestu zituen eta, ondorioz, Inozentzio III.ak eskumikatu zuen.
Raimundo VI.a katolikoen mendekotasuna onartzeko prest agertu zen, baina Simon Monfortekoa kontra izan zuen. Lagun zuen Petri Katolikoaren heriotzak Okzitaniako Tolosa erortzea ekarri zuen 1215ean, hiria bi urtez setiatua egon ondoren, eta Aita Santuaren esku utzi behar izan zituen kondeak bere lurrak. Hala eta guztiz ere, Kataluniako gudarosteak berreskuratu zuen Tolosa eta hara itzuli zen Raimundo VI.a.
Leigh (Nebraska)
Leigh Nebraskako herri bat da. Colfax konderrian kokatua dago. 2010ean 405 biztanle zituen, 1.55 kilometro koadrotan banatuta.
Drake (argipena)
Drake izeneko zenbait artikulu daude Wikipedian.
Pertsonak:
Geografia:
Matematika:
Mairu Guardia
Mairu Guardia (Guardia Mora) eliteko unitate militar bat izan zen, jatorriz Marokokoa (horregatik zuen mairu izena), Francisco Francoren guardia pertsonala izan zena Espainiako Gerra Zibilean eta Francoren diktadurako lehen urteetan. Espainiaren Afrikako Armadako kideen artean hautatutako gudariek osatua zen, eta uniforme arranditsuak zituen ezaugarri. Denborarekin, Mairu Guardia frankismoaren ikurretako bat bihurtu zen.
Mairu Guardia 1956an desegin zen, Marokok independentzia lortu ondoren. Hala ere, Espainiako Erresumak, diktadura frankistarekin etenik izan ez duenez, unitate frankista horretako kide erretiratuei eta ondorengoei ordaintzen jarraitzen du: 2017an, 7,2 milioi euro.
Nonahiko konputazio
Nonahiko konputazioa (ubicomp) software-ingeniaritzako eta konputazio-zientzietako kontzeptu bat da. Informatika pertsonaren ingurunean integratzen da, edozein leku eta unetan, ordenagailuak objektu berezitutzat hartu gabe. Kontzeptu horrek zehazten du, lehen aldiz, gizakia ez dela makinara egokitu behar, baizik eta makina gizakiari egokitu behar zaiola. Nonahiko konputazioa, hodeiko zerbitzu gisa ezagutzen da eta sare baten bidez konputazio-zerbitzuak eskaintzeko paradigma bat da; sare hori, eskuarki, Internet da.
Mahaigaineko konputazioan ez bezala, nonahiko konputazioa edozein gailu, leku eta formatu "erabiltzean" gerta daiteke, ("erabiliz" esaten dugu, erabiltzaileak ez duelako inoiz zuzenean egingo) eta, oro har, hauteman gabe. Erabiltzaileak sistema txertatuekin elkarrekintzan jarduten du eta hainbat eratara aurki daiteke teknologia hau: Internet, middleware, sistema eragileak, kode mugikorra, sentsoreak, mikroprozesadoreak, erabiltzaile-interfazeak, sareak, komunikazio-protokoloak, GPS eta material berriak.
Nonahiko konputazio-eredu guztien puntu komun gisa, nabarmentzekoa da txikiak, disimulagarriak, sendoak eta sarea prozesatzeko gaitasuna dutenak izatearen ikuspegia partekatzen dutela. Gaur egungo egunerokotasunak hartzen dituen eskala guztietan banatuta daude, eta, oro har, gure ingurunean integratzeko modukoak dira, bereziki deigarriak izan gabe. Adibidez, etxeko nonahiko konputazioko gailu batek argiztapen eta berokuntza sistemak interkonektatu ahal izango lituzke giro kontrolarekin, horrela, egunaren momentuaren eboluzioaren eta bere ezaugarrien arabera, sistema honek erreakzionatu ahal izango luke eta etxebizitza edo eraikin bateko tenperatura eta argi baldintzak aldatu ahal izango lituzke, modu jarraitu eta hautemanezinean. Ohiko beste aplikazio bat hozkailuak dira, eta behar bezala etiketatu denean edukiaren berri izaten dute. Aste osorako menu osasungarriak planifikatzeko gai dira, familiako kide bakoitzaren premien arabera, eta janari gutxi edo egoera txarrean dagoen janariaren berri ohartarazteko gai dira.
Erabiltzaileak elkarrekintza du sistema txertatuarekin hainbat eratara eta teknologiak honek barne hartzen ditu Internet, middleware, sistema eragileak, kode mugikorra, sentsoreak, mikroprozesadoreak, erabiltzaile-interfazeak, sareak, komunikazio-protokoloak, GPS eta material berriak.
Diziplina hau ingelesez Pervasive computing , ambient intelligence , Calm technology, Things That Think eta Everyware terminoekin ezagutzen da. Duela urte batzuetatik ingurumen-adimena ere esaten zaio. Gainera teknologia hauei, Gauzen Interneta (IoT) edo adimen artifiziala ere deitzen zaie.
NGC 677
NGC 677 galaxia bat da, Aries konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Nonahiko konputazio
Nonahiko konputazioak topiko-sorta zabala ukitzen du, hala nola zenbaketa banatua, konputazio mugikorra, sare mugikorrak, testuinguruaren eta semantikaren konputazioa, sentsore-sareak eta gizakia-makina elkarrekintza.
Aurrekari historikoak
Mark Weiserri egozten zaio kontzeptuaren autoretza 1991n idatzitako azken artikuluetan, Palo Altoko (PARC) laborategian Xerox-entzat lan egiten zuenean. Weiserri, neurri batean, Philip K. Dick-en Ubik eleberriko distopiaren trataerak eragin zion. Eleberriaren ustetan, gure bizitzako elementu guztiak teknologikoak izango ziren, ateetako heldulekuetatik hasi eta komuneko papereraino. Zientziaren aurrerapena ez da Weiser-ek iragarri bezain azkar joan, baina azken urteotan aurrerapen handiak egin dira norabide horretan.
Massachusetts-eko Institutu Teknologikoa teknologia honetako hainbat aportazioen erantzule izan da. Garrantzi handiena Things That Think, Hiroshi Ishiirena, Media Lab eta Oxygen proiektuan gauzatutako CSAIL ekimena izan dira.
2004ko artikulu batean, Adam Greenfield idazle estatubatuarrak everyware termino burutsua sortu zuen nonahiko konputazioa, ingurumen-adimena edo baliabide ukigarriak dituzten teknologietarako. Bere Everyware: The Dawning Age of Ubiquitous Computing liburuan, Greenfieldek nonahiko konputazioaren arteko elkarrekintza paradigma "portaeran informazioa prozesatzeko nahasketa"-tzat deskribatzen du, mundu errealaren adibide bezala Londresen erabilitako Oyster txartelaren sistema aipatuz.
Mark Weiserrek oinarrizko hiru eredu proposatu ditu nonahiko sistemak garatzeko:
Weiserrek proposatutako kategoria horiek, oro har, handiak izaten dira, forma laua izaten edo irteera bisualen bat izaten dute. Gogoeta horiek lasaitzen badira (adibidez, nanometroen tamainaraino iristen diren gailuak onartzea ahalbidetuz), tarte hori askoz gailu gehiagotara zabal daiteke, baita askoz gailu erabilgarriagoetara ere. Beraz, denborarekin, beste hiru sailkapen mota proposatu dira:
Ikerketa-arloak
Nonahiko konputazioa erronka zientifiko/tekniko handia da, aukera-nitxo handi bat, eta enpresa-sektorearentzat eremu erakargarria da. Eragin soziala, inpaktu zientifikoa, inpaktu teknologikoa eta, azkenik, inpaktu ekonomikoa izango dira herrialdearen garapen-ildo estrategikoetako bat. Tokiko zenbaketaren barruan lehentasun handikotzat jotzen diren ikerketa- eta garapen-arloak, zehatzak izan gabe, honako hauek dira:
New Songdo City
New Songdo City (ingelesez New Songdo City) hiri bat da, uharte batean eraikitzen ari dena, Inchon hiriaren parean, Hego Koreako Seul hiritik 60 kilometro mendebaldera. 680 hektareako azaleran eraikitzen da hiri hau, non informazio sistema guztiak interkonektatuta egongo diren eta konputagailuak etxebizitzetara, kaleetara eta bulego eraikinetara integratuta egongo diren. 25.000 milioi dolarreko aurrekontuarekin, hiria Eremu Ekonomiko Librea kokatzen ari da. 2014rako hiria amaituta egotea espero zen eta 65.000 pertsonako biztanleria izatea, horietatik 30.000 inguru bertan lan egingo zutenak. Hala ere, 2019ko datuen arabera, 6km2 ko azalera dauka eta 48.000 biztanleko populazioa.
Kanpo estekak
Kongresuak:
Aldizkariak:
Prestakuntza:
Fikzioa
Crenicichla tesay
Crenicichla tesay Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Solaris (2002ko filma)
Solaris 2002ko Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko drama film bat da. Berez, 1972ko izenburu berdineko sobietar filmaren berregokitzapen bat da, biak ere 1962ko Stanisław Lem. poloniar idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarrituak daude. George Clooney eta Natascha McElhone aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Rheya (Natascha McElhone) emaztearen heriotzatik osatzen ari den Chris Kelvin (George Clooney) psikologoak bere adiskide Gilbarian doktorearen (Ulrich Tukur) mezu kriptiko bat jasoko du, honetan Solaris espazio estaziora joan eta bertan espazio fenomenu batzuk aztertzen ari den adiskidearekin elkartzeko jartzen du. Fenomeno horien ondorioz, Solaris estazioko eskifaiaren oroitzapenetako pertsonek bizia hartu eta heuren artean elkarbizitzen hasiko dira, psikologoaren hildako emaztea barne. Agertzen diren pertsonak fenomenuek sortuak direla ez dira jabetzen eta "benetazko" pertsonak direla uste dute, alegia, Solarisko benetazko pertsonekin batera elkarbizitzen dauden pertsonak direla.
Ramon Menezes
Ramon Menezes Hubner (1972ko ekainaren 30a - ) Brasilgo futbolari ohi eta entrenatzailea da.
Leshara (Nebraska)
Leshara Nebraskako herri bat da. Saunders konderrian kokatua dago. 2010ean 112 biztanle zituen, 0.18 kilometro koadrotan banatuta.
Enchelycore kamara
Enchelycore kamara Enchelycore generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Ricardo Lucas
Ricardo Lucas Figueredo Monte Raso Dodô (1974ko maiatzaren 2a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Apiales
Apiales fanerogamoen ordena bat dira. Ordena honetako familiak berrikusten ari dira eta baliteke horren ondorioz aldakuntza txiki batzuk egotea, bereziki Torriceliaceae familian.
Badira ordena honen barruan oso ezagunak diren espezieak: azenarioa, apioa, perrexila eta huntza, besteak beste.
Cronquist sisteman Apiaceae eta Araliaceae familiak bakarrik daude sartuta, eta ordena asterideekin baino errosidekin kokatuta. Pittosporaceaeak Errosalekin zeuden, eta beste forma batzuk Cornaceae familian.
Landare hauen artean joera dago zurkaretatik belarkaretara pasatzeko. Erretxinadun hodiak dituzte eta lore pentameroak, hermafroditak, diklamideoak, batzuetan kaliza txiki-txikiarekin. Ginezeo inferoa izaten da, bikarpelarra, karpelo itxiak eta estilo askeak. Loreak gingailetan elkartuta. Batzuetan lore-dimorfismoa dago.
Eskualde epeletan eta hotzetan.
Biotipoak
Zuhaitzak (Ferula batzuk), zuhaixkak (Bupleurum), eta sarriago belarkiak, urterokoak, biurterokoak edo bizikorrak. Hostoak txandakatuak ia gehienetan.
Arku toral
Arku torala egiturazko elementu bat da, kupuladun tenplu baten ardatz nagusiaren ahoa eratzen duen arkua hain zuzen ere, eta hedaduraz, gurutzadurako lau arkuetako bakoitza, eta, era berean, ardatz nagusi horrekiko elkarzut diren arku guztiak.
Horrez gain arku torala ere esaten zaio bi ganga jarraian banatzen dituen arkuari.
Barasso
Barasso Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Barassok honako udalerri hauekin egiten du muga:
1986ko Italiako Giroa
1986ko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 69. edizioa izan zen. 1986ko maiatzak 12 eta ekainak 2 artean ospatu zen, sarrerako 1 eta 22 etapatan banatutako 3858 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Roberto Visentinik, batez beste, 37,615 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.
Erabat italiarra izan zen podium batekin amaitu zen Giro oso berdindu bat izan zen: Roberto Visentini izan zen garailea, Giuseppe Saronni bigarren eta Francesco Moser hirugarren.
Maiatzak 28an Emilio Ravasio hil zen Palermon 17. etapan. Urte bete baino ez zeraman profesionaletan. Giroaren historian, itzulia ospatzen ari zen bitartean hirugarren hildakoa izan zen.
Makuhari Messe
Makuhari Messe (幕張メッセ) Japoniako biltzar-jauregia da, Chiba prefekturako ekialdeko eskualdean dago, Mihama hirian. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, COVID-19 pandemiaren ondorioz 2021ean ospatuko zirenak, Eskrima, Taekwondo, Karate eta Borroka lehiaketak jokatu ziren Makuhari Messen.
Fumihiko Makik diseinatua, Tokioko trenbide sistemaren bidez ere irits daiteke. Bere izena eskualdearen izenetik, Makuhari-tik, datorkio, ondoren, Messe, azoka esan nahia duen hitz alemaniarra daramalarik.
Zentroa 1989ko urriaren 9an amaitu, eta inauguratu zen. Orduz geroztik, ekitaldi asko eta garrantzitsuak antolatu izan dira. Makuhari Messe, turismo arrazoiengatik, Urayasuko Tokyo Disney Resortetik gertu dago, baita Chiba hondar beltzeko hondartzetatik ere.
Ospatutako ekitaldiak
1989 eta 2001en artean, Nintendo Space World-en egoitza nagusia izan zen, Nintendo-k antolatutako bideojokoen azoka
2011z geroztik, KONAMI Arcade Txapelketako finala antolatu du, Konami-k duen arkade biideojokoen kopa.
Arturo Toscanini
Arturo Toscanini (Parma, 1867ko martxoaren 25a - New York, 1957ko urtarrilaren 16a) italiar orkestra-zuzendaria izan zen.
Makuhari Messe
Ospatutako ekitaldiak
2016tik Hatsune Miku Magical Mirai ekitaldia antolatu du.
Resedaceae
Erresedazeoak (Resedaceae) Brassicales ordenako familia bat da, normalean belarkarak eta noizbehinka zuhaixkak direnak.
Makuhari Messe
Ospatutako ekitaldiak
Makuhari Messe, Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan, lau kirolen egoitza izan zen. Eskrima, taekwondo, karate eta borroka kirolak, hasiera batean, Tokyo Big Sight-en jokatu behar ziren. Mugimendu hau antolatzaileek ezarritako kostuak murrizteko neurrien parte izan zen. Geroztik, Karatea Nippon Budokanera eraman dute.
Resedaceae
Kiderik ezagunenak honakoak dira:
Ryoichi Kawakatsu
Ryoichi Kawakatsu (japonieraz: 川勝 良一, 1958ko apirilaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Gordos
Gordos 2009ko Daniel Sánchez Arévalo espainiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Sinopsia
Filmak gizentasunari buruzko bost istorio azaltzen ditu, talde-terapia baten kideek protagonizatuak.
Chamoux-sur-Gelon
Chamoux-sur-Gelon Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chamoux-sur-Gelon udalerrian erroldatutako biztanleak 814 ziren. Familiak 334 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 82 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 118 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 449 etxebizitza zeuden, 347 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. 324 etxeak ziren eta 124 apartamentuak ziren. 347 etxebizitza nagusietatik 229 bere jabearen bizilekua ziren, 114 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 38 etxek bi zituzten, 73 etxek hiru zituzten, 106 etxek lau zituzten eta 126 etxek bost zituzten. 245 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 145 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 510 ziren, horien artean 369 aktiboak ziren eta 141 inaktiboak ziren. 369 pertsona aktiboetatik 351 lanean zeuden (185 gizon eta 166 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 141 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chamoux-sur-Gelon udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 874 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.767 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 54 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jose de Azpiazu
Jose de Azpiazu XX. mendeko oñatiar konpositore ezaguna da, gitarra partitura ugari, transkripzio eta abar argitaratzeagatik. Oñatiko batzokiko EAJko idazkaria izan zen, Gernikako bonbardaketa izututa ikusi zuen, eta bi urte eman zituen Martuteneko espetxean.
Euskaldunak, gutxi erakusten badu ere, barren-barrenean sentitzen du (Mauricio Ravel)
Karrera musikala
1912an Oñatin (Gipuzkoa) jaioa. Laster kutsatu zen Angel Iriarte (amaren anaia) osabaren musika zaletasunaz, Musika Bandaren zuzendaria zen, eta baita txistularia ere. Musikarako zuen gaitasunak eta ezinegonak egin zuten gainerakoa.
1950ean Genevara joan zen eta bertan bizi izan zen hil arte. Handik Europa konkistatu zuen. Andres Segoviak gomendatuta, Geneva eta Lausanneko kontserbatorioetako irakasle izendatu zuten eta 1950etik 1964ra bete zituen karguak. Une honetatik aurrera, musika-jarduera etengabea hasi zuen, kontzertuak, irrati eta telebista emanaldiak eta ikerketa lan garrantzitsu bat eginez. 1964tik aurrera irakaskuntzari uko egin zion eta Lupe alabarekin batera kontzertuekin, diskoen argitalpenean, konposizioan eta abarretan aritu zen.
Azpiazu gitarraren maisua, mundu osoan ibili zen eta Bach-en lauterako jatorrizko obra integrala kontzertu publikoan eskaini zuen lehena izan zen eta Re mayorreko kontzertua aurkitu zuen lauteentzat eta Vivaldiren orkestrarentzat. Europa osoan ezagun egin zuten kontzertuengatik baino gehiago, prentsa espezializatuaren arabera, Azpiazu ezaguna zen, gitarra partitura ugari argitaratzeagatik, obra ospetsuen transkripzioak egiteagatik, ahaztutako piezen berreskurapenengatik eta argitu gabeko lanengatik.
Bere heriotza ondoren, Genevako prentsak, 1950etik bizi izan zen Suitzako hiria, idatzi zuen, Andres Segoviaren laguntza eta Gagnebin-en espiritu irekiari esker artista oñatiarrarekin, munduan zegoen bigarren katedra sortu zela, Madrilgoaren ondoren.
Baina bere sortzaile eta transkribatzaile alderdia baloratzen zen batez ere. Autodidakta zen, eta gitarra bere artista-jarreraren neurrira modelatzea lortu zuen.
Bizitza
Oñatiko batzokiko EAJko idazkaria zen. 1937an Gernikako bonbardaketa izututa ikusi zuen mendi baten gainetik. Bilbora iristean, italiarrek preso hartu zuten, eta bi urte eman zituen Martuteneko espetxean.
Lagunekin batera, gitarra bat egin zuten kartzelan kazola batekin, puru kaxa batekin etab. 1943an ezkondu zen. 1950ean Suitzara abiatu zen hiru hilabeterako Geneva irratiaren kontratu batekin eta Genevak eskaintzen zion edertasun eta erosotasunez maitemindurik, han gelditzea erabaki zuen, eskatzen zioten lekuan jardunez.
Mary Treat
Mary Treat, jaiotzaz Mary Lua Adelia Davis (Trumansburg, New York, AEB, 1830eko irailaren 7a – Pembroke, New York, AEB, 1923ko apirilaren 11) estatubatuar naturalista eta berriemailea izan zen Charles Darwinekin. Treatek ekarpen handiak egin zizkion botanikari eta entomologiari: lau landare- eta animalia-espeziek dute bere eponimoa, amaryllis bat barne, Zephyranthes treatae (gaur egun Zephyranthes atamasca var. treatae deitzen zaio) eta inurri moduko bat: Aphaenogaster treatae.
Biografia
Klase ertaineko familia bateko Mary Davis jaio zen, Trumansburgen (New York), eta Ohion hazi zen batez ere. Han nesken eskola publiko eta pribatuetara joan zen. Davis 1863an Joseph Burrell Treat doktore, abolizionista eta irakaslearekin ezkondu zen. Iowan bizi izan ziren eta 1868an Vinelandera, New Jerseyra, joan ziren bizitzera.
Ibilbidea eta ikerketak
New Jerseyra joan ondoren, Treat ikasketa zientifikoak egiten hasi zen. Senarrarekin kolaboratu zuen entomologiari buruzko artikulu eta ikerketetan. Treaten lehen artikulu zientifikoa 39 urte zituela argitaratu zen The American Entomologist-en. 28 urtez 76 artikulu zientifiko eta herri-dibulgaziokoak idatzi zituen, baita bost liburu ere. Haren ikerketa azkar hedatu zen entomologiatik ornitologiara eta botanikara, New Jerseyko hegoaldeko hegaztien eta landareen bizitza zehaztuz. 1874an, senarrarekiko bereizketari jarraituz, Treat bere buruari sostengua eman zion zientzia-dibulgazioko artikuluak argitaratuz Harpers and Queen bezalako aldizkako argitalpenetan. 1870etik aurrera, artikulu herrikoi naturalistak argitaratu zituen Garden and Forest, Hearth and Home, Harper's eta Lippincott's aldizkarietan.
Haren testua, Injurious Insects of the Farm and Field, 1882an argitaratua, bost aldiz berrinprimatu zen. Landareak eta intsektuak bildu zituen beste ikertzaile batzuentzat, eta horietako bat Harvard Asa Gray botanikari ospetsua izan zen. Grayren bidez aurkeztu zioten Charles Darwin. Treatek oharrak idatzi zituen diskurtso botaniko eta entomologikoetan parte hartzeko, ez bakarrik Darwin eta Grayrekin, baita Auguste Forel eta Gustav Mayrekin ere. Hainbat aldiz joan zen Floridara 1876 eta 1878 bitartean, landare intsektujale gehiago ikertzeko. Bidaia horietako batean, Zephyranthes treatae (Sereno Watson-ek bere omenez izendatua) lirioa aurkitu zuen eta beste lirio bat ez zegoela desagertuta ikusi zuen.
Charles Darwinekiko lankidetza
Treat eta Darwinen arteko lehen korrespondentzia 1871ko abenduaren 20koa da. Treatek Droseraren euliak harrapatzeko jarduerak deskribatu zituen, eguzki-ihintzezko instalazio gisa ezagutzen direnak. Treat eta Darwinen korrespondentzia erregistratua bost urtez luzatu zen, Darwin ikertzen eta argitaratzen ari zen garaiaren inguruan, landare haragijaleetan. Landare horiek elkarrekikotasunean eztabaidatu zten batez ere (gai bakarra ez izan arren, tximeleten sexuaren kontrola ere eztabaidatu zuten), eta Treatek argi eta garbi kritikatu zituen Darwinen hipotesiak. Truke handi bat koltza-plantari buruzkoa zen, Utricularia clandestina-ri buruzkoa.
Treat-ek honelaxe deskribatu zuen: «Maskuri txiki hauek... benetan, animalia-elikagaiak digeritu eta asimilatzea». Darwin oso zegoen hunkituta Treatek landare haragijaleei buruz egin zuen lanarekin, bai testu nagusian, bai orri-oineko oharretan, Planta insectívoras (1875) argitalpenean.
Treat-en lan zientifikoari buruzko adierazpen publiko horiek egitean, Darwinek zientzialari gisa zuen zeregina legitimatu zuen, nahiz eta hori ez den erabat eztabaidagarria. Hala ere, Gianquittoren iritzia ez da islatzen Treat-en nortasun zientifikoa eztabaidatzen duten idazle guztietan». Interneten etorrerarekin, Treatek Darwinekin duen korrespondentzia xehetasun gehiagorekin aztertu da.
Legatua
Mary Treat Barbara Kingsolver-en Babes gabe eleberri historikoko pertsonaia nagusietako bat da (Harperrek 2018/16/10ean argitaratua)
Lana
Treateko lanek gehienbat intsektu eta hegaztien behaketak zehazten zituzten, haur txikiek eta gutxien hezitako haurrek erabil zezaten
Lerista maculosa
Lerista maculosa Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Big Walter Horton
Big Walter Horton edo Walter "Shakey" Horton (Horn Lake, Mississippi, AEB, 1917ko apirilaren 6a - Chicago, AEB, 1981eko abenduaren 8a) Estatu Batuetako blues abeslari eta harmonika-jotzailea izan zen.
Harmonikaren arloan berritzailea, esaldi leunak eta timbre bereziagatik ezaguna izan zen. Bere ibilbidean zehar musikari askorekin jo zuen, bai estudioan eta baita zuzenean ere. Normalean Memphis eta Chicagoko guneetan aritu bazen ere, Europan jotzera ere iritsi zen.
Chicagon hil zen 1981 urtean bihotzekoak jota.
Lilipa
Lilipa edo aratuste-lore Amaryllidaceae familiako Narcissus generoko landareen izen arrunta da. Espezie gehienek hegoaldeko Europan dute jatorria, batez ere Mediterraneo inguruan, baina badira jatorria erdialdeko Asian edo Txinan dutenak ere. Urtero aldaera berriak sortzen dira mintegietan, lorategi eta etxeetan apaingarri gisa erabiltzeko.
Euskaraz nartziso izena ere badute, izen bereko greziar mitoan oinarrituta. Izen hori antzinako grezierazko narkào (euskaraz: narkotiko) hitzetik eratorria da, landare hauek usain sarkorra dutelako.
Bardello
Bardello Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bardellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gaur egun
Gaur Egun Euskal Telebistako erreferentziazko informazio saioa da, euskaraz ekoiztua eta ETB 1en eguneroko emisioa duena. Teleberriaren euskarazko bertsioa da, ETB 2ko informazio saioa.
Historia
1983tik dago airean, katearen emisio erregularrak hasi zirenetik. Euskal Herriko gaurkotasun politikoa, soziala, ekonomikoa, kulturala eta kirol arlokoa du hizpide, bereziki Euskal Autonomia Erkidegoan zentratua, eta neurri txikiago batean Nafarroan eta Iparraldean. Halaber, euskal ikuspuntu batetik Espainiako eta Frantziako estatuen aktualitatea lantzen da, baita Europakoa, Ameriketakoa eta gainontzeko mundukoa.
Egunero bi edizio ditu: Gaur Egun 1, arratsaldeko lehenbiziko orduetan (14:00), eta Gaur Egun 2, arratsaldeko azken orduetan (20:00). Bi zati guztiz bananduak ditu, legez bi saio desberdin balira bezala funtzionatzen dutenak: informazio orokorrari eskeinitako blokea, eta kirolei eskeinitakoa (Gaur egun Kirolak). Asteburuetan aurkezle berak egiten ditu eguneko bi edizioak (Gaur egun asteburua). ETBren hastapenetan asteburuetako saioak Jai egun zuen izena.
Edukia eta egitura
Aurreikusitako gaien agendaren arabera, gaurkotasun orokorrekoak zein kiroletakoak, erredakzioan lehenengo bilera editoriala egiten da goizero. Horrela, saioa gutxi gorabehera bi multzotan banatzen da: bata, Euskal Herriko eta nazioarteko politikari, gizarteari eta kulturei buruzkoa, eta, bestea, kirolei buruzkoa. Ohikoena lehenengo blokeak espazioaren lehen ordu erdia betetzea izaten da, eta bigarrenak, berriz, 10-15 minutu hartzen ditu, lehenengoaren ondoren eta bere menpe.
Crenicichla tigrina
Crenicichla tigrina Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Gaur egun
Edukia eta egitura
Oro har, sarrerako gortina laburraren ondoren, cold intro batera pasatzen da. Bertan, eguneko gai nabarmen bati buruzko irudi batzuk agertzen dira, aurkezlearen lokuzioarekin batera. Ez du zertan informatiboki garrantzizkoena izan behar, irudi atsegina edo bitxia izan baitaiteke, abiarazteko erakargarri gisa. Istorio nagusia ez bada, irudi horien ondoren aurkezlea eguneko istorio nagusia kontatzen hasiko da, eta titular-multzo ilara batekin jarraituko zaio. Gertaera bereziki garrantzitsuen kasuan, albistegi osoak edo partzialki monografikoak editatu daitezke.
Enchelycore lichenosa
Enchelycore lichenosa Enchelycore generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Gaur egun
Edukia eta egitura
Gaur Egun saioan, baita ETBko albistegi guztietan ere, gero eta pisu handiagoa dute albiste guneetara joandako erreportariekin egiten diren zuzeneko konexioek. ETB1eko albistegiaren kasuan, platoak pantaila handi bat du eskuineko atzealdean, eta bertan kazetariaren irudia agertzen da hitzaldiaren hasieran. Ondoren, ohikoa da erreportariaren irudiarekin batera baliabide-irudi erlazionatuak jartzea, bere interbentzioan zehar.
Aurkezle zerrenda
Historian zehar Gaur egun aurkeztu duten pertsonakː
Henri Poincaré
Jules Henri Poincaré (Nancy, Frantzia, 1854ko apirilaren 29a – Paris, 1912ko uztailaren 17a) frantses matematikaria, fisikaria eta filosofoa izan zen. Matematikan topologiaren sortzaileetako bat izan zen eta oraindik frogatu gabeko Poincaréren hipotesiaren asmatzailea da. Fisikan, optika eta mekanika landu zituen eta erlatibitatearen teoriaren aitzindaria izan zen.
Biografia
Parisko eskola politeknikoan (1872-1875) eta Meatzetako Eskola Gorenean egin zituen ikasketak. Matematika huts eta aplikatuak ikasteari ekin zion ondoren, eta 1879. urtean egin zen doktore, ekuazio diferentzialei buruzko tesi batekin. Caengo Unibertsitatean irakasle izan ondoren, Parisko unibertsitatera deitu zuten, eta han irakasle izan zen hil zen arte. Bere garaiko matematikaririk onenetakoa izan zen; matematikaren adar guztietan egin zituen ikerketak: analisia, zeru-mekanika, fluidoen mekanika eta geometriaren oinarriak. Lan garrantzitsua egin zuen, halaber, topologia modernoaren inguruan.
Parisko Zientzien Akademiako kide izendatu zuten 1887an, eta lehendakari 1906an. Urte berean elektroiaren dinamikari buruzko ikerlan bat egin zuen, Albert Einsteinek erlatibitatearen teoriaren ondorioz aurkitu zituen zenbait emaitzaren aitzindaria izan zena. Frantziako Akademiako kide izendatu zuten 1908an. Obra nagusiak: La Science et l´hypothèse (1903, Zientzia eta hipotesia) eta Science et méthode (1908, Zientzia eta metodoa).
Lewellen (Nebraska)
Lewellen Nebraskako herri bat da. Garden konderrian kokatua dago. 2010ean 224 biztanle zituen, 0.96 kilometro koadrotan banatuta.
Punta de la Orchilla
Punta de la Orchilla Kanarietako lurmuturra da, El Pinar de El Hierro udalerrian dagoena. Hierroko lurmutur hau mendebaldeagoan dagoen Espainiako lekua da.
Greenwich meridianoa ezarri baino lehen, frantziarrek bertan ezarri zuten 0 meridianoa,
Dama- eta xake-taula
Dama- eta xake-taula damak eta xakea praktikatzeko joko-taula bat da, non joko-piezak kokatzen diren.
Taula dametan jokatzeko erabiltzen denean, dama-taula deitzen zaio.
Luffa
Luffa Kucurbitazeoen familiako loredun landareen generoa da. Kalabaza luzanga moduko bat ematen duten landare igokariak dira. Loreak, oro har, horiak dira. Askotan Asiako eta Afrikako eremu tropikaletan barazki gisa hazten dira. Luffa generoko landareen hostoak dira lepidoptero batzuen beldarren janaririk gogokoena, Hypercompe Hypercompe albicornis adibidez.
Erabilerak
Fruitua samurra dagoenean barazki gisa jan daiteke. Kalabazinaren antzeko zaporea eta ehundura ditu, nahiz eta kanpoko azala latzagoa den. Fruta berdeen zukua medikuntza tradizionalean erabiltzen da ikteriziaren aurkako erremedio gisa. Fruitua heltzen uzten bada fruitu barruko zuntzak gogor bihurtzen dira. Forma honetan, fruitu lehorrak bainurako belaki begetal gisa erabil daitezke. Landare belakiak sarritan lixibarekin zurituta saltzen dira eta, ontziratuta, farmazietan saltzen dira. Belaki hauekin azala igurzteak odol-zirkulazioa sustatzen du.
Dawid Tomala
Dawid Tomala (Tychy, 1989ko abuztuaren 27a) ibilketa atletikoan aditua den atleta poloniarra da eta egungo txapeldun olinpikoa da 50km-ko ibilketan, Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan urrea irabazita. Gainera, bere herrialdea ordezkatu zuen Londresko 2012ko Olinpiar Jokoetan 19. postuan amaitu zuen 20 kilometroko ibilketan.
Tomala 2003an hasi zen lasterketetan Poloniako Bieruneko UKS Maraton Korzeniowski klubean. Bere aita Grzegorz Tomalak entrenatzen du.
Marka pertsonalak
Outdoor
Indoor
Lilipa arrunt
Lilipa arrunta edo anbulo gaiztoa (Narcissus pseudonarcissus) Amaryllidaceae familiako espezie baten izen arrunta da.
Iparraldeko eta erdialdeko Europako baso hezeetan jatorria duen, Euskal Herrian zenbait azpiespezie bizi dira. Likorina izeneko alkaloide dutelako, pozoitsuak dira eta ezin dira jan.
Kondairak dio Nartziso izeneko gazte ederrak maitasunezko proposamen guztiei ezetza ematen ziela. Mendeku bezala jainkoek aintzira batean ikusi zuen bere buruaren islaz maiteminduarazi zuten eta aintzira barrura erori zen bere buruaren bila. Itota hil zen eta toki horretan bertan bere izena daraman lorea hazi zen (Liliparen izen zientifikoa narcissus pseudonarcissus da).
Carmen Matute
Carmen Margarita Matute Monzón (Guatemalako Hiria, 1944ko urtarrilaren 7a) Guatemalako idazle, poeta eta akademikoa da, 2015ean Miguel Ángel Asturias Literatura Sari Nazionala jaso zuen, saria jasotzen duen bostgarren emakumea izanik. Poesia eta narrazio liburuak argitaratu ditu. Academia Guatemalteca de la Lengua eta Real Academia Españolako kidea da. Guatemalako Emakume Kazetari eta Idazleen Elkarteko (AMPEG) zuzendariordea izan zen. Fundación Mario Monteforte Toledo elkarteko kidea da ere.
Biografia
1974an Guatemalako San Carlos Unibertsitatean lizentziatu zen, Hizkuntza eta Literatura Hispanoamerikarrean. Bere lanak ingelesera, italierara, suediera eta frantsesera itzuli dira. Besteak beste, Israel, El Salvador, Nikaragua eta Estatu Batuetan poeta eta egile gisa parte hartu zuen.
RIN-78 argitalpen-taldeko kide izan zen, 1978an Rafael Landívar Unibertsitateko ikasleek sortutako taldea. Taldeak Guatemalako autoreak argitaratu zituen, besteak beste, Luz Méndez de la Vega, Dante Liano, Ana María Rodas eta Franz Galich. Taldeak literatur bildumak sortu zituen ere, besteak beste, Colección Literatura, Colección Rescate, Colección Texto eta Colección Ensayo. 1990ean, taldeak Palo de Hormigo argitaletxea sortu zuen Juan Fernando Cifuentes idazlearekin batera (1936-2006), Guatemalako tipografia nazionalaren zuzendari ohia.
Carmen Matutek Estatu Batuetako enbaxadako kultura-sailean lan egin zuen, kultura-gaietako aditu gisa, eta zinemari, arteari eta kulturari buruzko artikuluak idatzi zituen El Imparcial, El Gráfico, Siglo 21 eta La Hora egunkari nazionaletan argitaratu dira.
La gran familia española
La gran familia española 2013ko Daniel Sánchez Arévalo espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.
Sinopsia
2010eko Munduko Futbol Txapelketaren finaleko egunean, familia batek ezkontza bat ospatzen du.
Bradley McGee
Bradley McGee (Sydney, 1976ko otsailaren 24a) australiako txirrindulari ohia da.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu
X: ezz en jokatu
Urdinbelar
Urdinbelarra (Isatis tinctoria) Brassicaceae familiako landarea da. Erdialdeko Asia eta Kaukasiako estepa eta basamortuetan jatorria du eta txinatar medikuntza tradizionalean bere sustraia erabiltzen dute.
Gurutzedunen familiako landare lore-horia, hostoek anilaren antzeko koloregaia ematen dutena.
Imanol García de Albeniz
Imanol García de Albeniz Crecente (Gallarta, 2000ko ekainaren 8a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezitakoa. Ezker atzelari lanetan aritzen da. 2023ko Uztailaren 12an egin zuen debuta lehen taldearekin San Mamesen.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Bedero Valcuvia
Bedero Valcuvia Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Palafito
2002. urtean Sarno ibaiaren bokalean aurkikuntza garrantzitsu batek agerian utzi zuen Ponpeiako portuko kanal-sistemetan palafitoak bazirela eta horrek Veneziarekin nolabaiteko antzekotasun bat iradokitzen du.
Bedero Valcuvia
Mugakideak
Bedero Valcuviak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fábio Júnior
Fábio Júnior (1977ko azaroaren 20a - ) Brasilgo futbolaria izan zen.
Nartziso (argipena)
Nartziso hitzak adiera zenbait ditu:
Mitsugu Nomura
(japonieraz: 野村 貢, 1956ko azaroaren 21a - ) Japoniako futbolaria da.
Añua
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Lerista microtis
Lerista microtis Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Joko-mahai
Joko-mahaia mahai-jokoetan aritzeko diseinatutako altzari mota bat da.
Eskuarki, joko-mahaien eta ohiko mahien arteko desberdintasuna mahai-jokoak oro har edo mahai-joko zehatz batzuk burutzeko diseinatutako taulan dago. Joko-mahai arrunten artean, xakean edo dametan aritzeko 8x8 laukiko taula bat marraztuta dutenak edo backgammon-jokoaren triangelu gorri eta beltzeko taula klasikoa dutenak daude.
Crenicichla tingui
Crenicichla tingui Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Oxigenazio Handia
Oxigenazio Handia, Oxigenoaren Iraultza edo Oxigenoaren Hondamendia izenekin ere deitua, jarduera biologikoaren ondorioz Lurraren atmosferan oxigenoaren agerpenari deritzo. Zientzialariek uste dute hori duela 2.400 milioi urte inguru gertatu zela, Sideriar garai geologikoan.
Lurraren antzinako atmosfera erreduktorea zen, oxigenorik gabekoa. Horregatik, Lurrean agertu ziren lehenengo bizidunak anaerobioak ziren, eta baita heterotrofoak ere (itsasoetan zegoen salda primitiboaz elikatzen baitziren). Geroago agertu ziren lehenengo autotrofoak, oxigenorik gabeko fotosintesia (fotosintesi anoxigenikoa) burutzen zutenak. Uste da organismo horien eboluzioaren ondorioz agertu zirela duela 2.600 milioi urte lehenengo zianobakterioak, benetako fotosintesia egiten dutenak eta oxigenoa kopuru handitan atmosferara askatu zutenak.
Hasiera batean fotosintesian askatutako oxigenoa harkaitzen metalekin konbinatu zen, metal horiek oxidatuz (Fe eta Si, batez ere): horrela agertu ziren burdin oxidoak, itsasoetan pilatu zirenak, eta baita silizea eta silikatoak ere. Oxigenatu zitezkeen metal guztiak oxigenatu zirenean, gehiegizko oxigenoa atmosferan pilatzen hasi zen, Oxigenazio Handiari hasiera emanez.
Oxigenazio handi horrek hondamendi bat ekarri zuen bizidun askorentzat, anaerobioak zirelako (oxigenoak hiltzen ditu). Atmosfera oxigenatu ahala, bizidunen eboluzioak aerobioen alde jokatu zuen, eta organismo anaerobioak -ordura arte nagusi zirenak- desagertzen hasi ziren. Gaur egun, organismo anaerobioak mikrobio gutxi batzuk besterik ez dira, oxigenorik gabeko habitat oso berezietan soilik bizi direnak.
Oxigeno molekularraren agerpenak (O2) beste ondorio bat ekarri zuen: atmosferan oxigeno hori garai hartan oso ugaria zen metanoarekin (CH4) konbinatu zen, CO2 sortuz. Metanoa desagertzerakoan negutegi efektua nabarmen murriztu zen, Lurraren tenperatura jaitsiz (horrek glaziazio huroniarra eragin zuen).
Atmosfera goiztiarra
Lurreko atmosfera goiztiarra nolakoa zen ez dakigu ziur. Hala ere, gehiena dinitrogeno (N2) eta karbono dioxidoa (CO2) ziren seguruenik, eta horiek dira gaur egun bulkanismoak sortzen dituen karbono- eta nitrogenodun gasen partikula gehienak. Gas geldo samarrak dira. Eguzkiak orain dela 4 mila milioi urte distiraren %70 inguru izango zuen, baina argi dago Lurrean ur likidoa zegoela une horretan. Eguzki ahula izan arren, Lur bero bati Eguzki gazte ahularen paradoxa esaten zaio. Edo, bestela, karbono dioxidoaren maila askoz altuagoa zen une hartan, Lurra berotzeko berotegi efektu nahikoa ematen baitzuen, edo berotegi efektuko beste gas batzuk ere bazeuden. Gas probableena metanoa da, CH4, berotegi-efektua eragiten duen gas ahaltsua, eta metanogeno izeneko bizi-forma goiztiarrek sortu zituena. Zientzialariek Lurra bizia sortu aurretik nola berotu zen ikertzen jarraitzen dute.'
N2 eta CO2 batez ere zituen atmosfera bat, H2O-aren, CH4-aren, karbono monoxidoaren (CO) eta hidrogenoaren (H2) aztarnak dituena, oso atmosfera erreduzitzaile gisa deskribatzen da. Atmosfera horrek ez du ia oxigenorik. Atmosfera modernoak oxigeno ugari du, eta horrek atmosfera oxidatzaile bihurtzen du. Oxigenoa zianobakterioen bidezko fotosintesiari egozten zaio, duela 3,5 mila milioi urte eboluzionatu zutela uste baita.
Gaur egun, atmosfera erreduktore ahul batetik atmosfera oso oxidatzaile batera noiz eta nola aldatu zen ulertzeko, neurri handi batean, 1970eko hamarkadan, Preston Cloud geologo estatubatuarrak lan egin zuen. Cloud-ek ikusi zuen duela 2 mila milioi urtetik gorako sedimentu detritikoek pirita, uraninita eta siderita pikorrak zituztela, eta burdina edo uranio forma txikiak dituzten mineral guztiak, sedimentu gazteagoetan ez daudenak, azkar oxidatzen baitira atmosfera oxidatzaile batean. Halaber, ikusi zuen hematita mineral oxidatutik (burdinazkoa) kolorea lortzen duten ohe gorri kontinentalak erregistro geologikoan agertzen hasi zirela denbora horren inguruan. Burdin bandeatuaren formazioa, neurri handi batean, desagertu egin zen erregistro geologikotik, duela 1.85 mila milioi urte, orain dela 2.500 milioi urte inguruko gailurraren ondoren. Burdina bandeatua eratzeko, nahikoa da burdina ferroso ugari garraiatzea arro deposizionaletara, eta ozeano oxigenatu batek blokeatu egiten du garraio hori, burdina oxidatu eta konposatu ferriko disolbaezinak sortzen baititu. Beraz, duela 1.850.000 milioi urte burdin banden formazioa jalkitzearen amaierak ozeanoetako sakoneren oxigenazioa markatzen duela interpretatzen da. Heinrich Hollandek ideia horiek sakondu zituen 1980ko hamarkadan, duela 2,2 eta 1,9 mila milioi urte bitarteko oxigenazio-tarte nagusia ezarriz, eta gaur egungo ulermen zientifikoa moldatzen jarraitzen dute.
Adierazle kontinentalak
Paleozoruek, pikor detritikoek eta estratu gorriek oxigeno-maila txikia adierazten dute. 2.400 milioi urtetik gorako paleozoruek (lurzoru fosilek) burdin kontzentrazio txikiak dituzte, eta horrek higadura anoxikoa adierazten du. 2.400 milioi urtetik gorako sedimentuetan dauden pikor kaltegarriek oxigeno gutxi dagoenean bakarrik egonkorrak diren mineralak dituzte. Ohe gorriak hematitaz estalitako hareharri gorriak dira, eta horrek adierazten du burdina bere egoera ferrikoan oxidatzeko oxigeno nahikoa zegoela.
Burdina bandatu formazioa (BIF)
Burdina bandatuak formazioak chert-geruza mehez (silize fina) eta burdin oxidoz, magnetitaz eta hematitaz osatuta daude. Arroka mota horren metaketa zabalak mundu osoan daude, ia guztiek 1.85 mila milioi urte baino gehiago dituzte eta gehienak duela 2,5 mila milioi urte inguru metatu ziren. Burdina bandatuen formazioan, burdina hein batean oxidatu egiten da, burdin ferroso eta ferriko kopuru berdintsuekin. Burdina bandatua sortzeko, burdina ferrosa disolbagarriz garraiatzeko gai den ozeano sakon anoxikoa behar da, bai eta sakonera txikiko ozeano oxidatua ere, non burdina ferrosoa burdina ferriko disolbaezin bihurtu eta ozeanoaren zoruan hauspeatzen baita. Duela 1.800 milioi urte baino lehen burdin bandatua metatzeak iradokitzen du ozeanoa egoera ferruginoso iraunkorrean zegoela, baina sedimentazioa noizbehinkakoa zen eta euxinia-tarte nabarmenak egon zitezkeen.
Burdinaren espeziazioa
Eskisto laminatu beltzak, materia organikoan aberatsak direnak, askotan baldintza anoxikoen markatzailetzat hartzen dira. Hala ere, materia organiko ugariko depositua ez da anoxiaren adierazle segurua, eta laminazioa suntsitzen duten organismoek oraindik ez zuten eboluzionatu Oxigenazio Gertaera Handiaren garaian. Hala, berez laminatutako eskisto beltza oxigeno mailaren adierazle eskasa da. Zientzialariek baldintza anoxikoen proba geokimikoak bilatu behar dituzte. Horien artean daude anoxia ferruginosoa (burdina ferroso disolbatua ugari da) eta euxinia (hidrogeno sulfuroa uretan dago).
Gaur egun eskura dagoen ebidentziak iradokitzen du ozeano sakona anoxiko eta ferruginoso mantendu zela duela 580 milioi urte arte, Oxigenazio Gertaera Handia baino askoz geroago, eta denbora tarte horretan ez zela oso euxinikoa izan. Plataforma kontinentaletako eta ezpondetako euxiniaren baldintzak pirita gisa burdingintzako uraren iturburuko burdina hauspeatzen hasi zirenean.
Punta de La Restinga
Punta de La Restinga Kanarietako lurmuturra da, El Pinar de El Hierro udalerriko izen bereko herrian dagoena. Hierroko lurmutur hegoaldeagoan dagoen hau Espainiako lekua da.
Bere inguruko uren fauna dela eta, itsas erreserba izendatu dute. 2011-12ko Hierroko erupzioa bertatik gertu izan zen.
Johnny Winter
John Dawson "Johnny" Winter (Beaumont, Texas, AEB, - Zurich, ), blues eta rock musika estiloetan nabarmendu zen gitarra-jotzaile estatubatuarra izan zen. 14 urterekin hasi zen jotzen talde batean, eta 1969an grabatu zuen bere lehen diska. 70eko hamarkadan blueslari famatua zen jada eta Woodstockera legenda moduan iritsi zen. Geroztik disko asko grabatu ditu, eta egun oraindik itzal handiko musikaria da.
2004an argitaraturiko I'm a Bluesman lanarekin Grammy sarietarako izendatu zuten berriro. Sari hori jaso zuten Wintersek Muddy Watersentzat ekoitzitako hiru diskok.
Diskografia
Zerrenda honetan ez dira abestien bildumak agertzen, ezta ofizialak ez direnak ere.
Enchelycore nigricans
Enchelycore nigricans Enchelycore generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
2018ko Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa
2018ko Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa urte hartako esku huskako pilota txapelketa izan zen. Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatu zuen eta ASPE eta Asegarce enpresetako pilotariek hartu zuten parte.
Final zortzirenak
(1) Asier Agirre lesionatu eta bertan behera utzi zuten
Exoudun
Exoudun Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.