cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gazte Topagunea
2008 - Lezo
Konfrontazio hori lehen aldiz Gazte Topagunera joateko deialdia eginez grabaturiko spotean ere ageria zen, non Espainiar Konstituzioa eta Frantziar Oilasko figurak parodiatzen zituzten euskal gazteriak garaitu beharreko etsaitzat markatuz. Bertan Urkullu Espainiaren konplize gisa ere markatzen dute, spotean antolaturiko gazteriak bi figurak gainditzen ditu. Hori bera islatzen da Topaguneko eskuorrian, aldarrikapen eta lanabes ezberdinak eskuetan dituztela (okupazio bandera, presoen aldarria, ikasleen arkatza, gitarra, adreilua, aurpegiko estalkia, matxinadaren sardexka...) prest dagoen gazteri baten sinbolizatzen zen. Gainera, bide propioa egiteko beharra azpimarratzen zuten "etorkizuna independentzia" lemapean, guaz mintzo direnean emakumeez, gazteez eta herritarrez mintzo direlarik: "Emakumeok, gazteok, herritarrok €uroaren zeinuaren menpeko subjektu abstraktu garen gauera ekarri gaituzte, etsiko dugulakoan, bizitzari eta herriari bizkar emango diogunaren uste erdi ustelean. Baina ilunabar horretan Independentzia hizki larriz idaztea erabaki dugu; Gaztetxea, Herri Eskola, Kontrainfomazioa, Parekidetasuna eta Eskubideak idaztea erabaki dugun moduan. Asmatu dugu hamaika aldiz gauaren ilunean argiz idazten genuela INDEPENDENTZIA Euskal Herriko zeruan, iluntasunean ikusi egiten baitugu, argitasunean sinesten dugulako. Eta orain, ametsak amestu ordez betetzea erabaki dugu, etorkizunak izen bakarra duelako: INDEPENDENTZIA!"
Egitarauan, dena den, hitzaldi eta eztabaidetan behintzat, independentziari edo proiektu politikoari buruzko gaiak ez ziren gehiegi ageri "herri honen erronka berriak" litzateke alor horretatik gertuen kokatutako hitzaldia. Ekitaldi politikoaren edo bestelako ekimenen inolako berririk baina Segiren historia batzen duen bideoan, edizio horretako ekitaldiren bateko irudiak ageri dira.
2010 eta 2011
Bi urtez behin Topaguneak antolatzeko dinamikaren haria eten egin zen urte hauetan zehar, baina udaberriak ez ziren gazte mobilizaziorik gabe geratu. 2008ko udazkenean egin Zutik Euskal Herria adierazpenaren ondoren, ezker abertzalea estrategia aldaketarako hausnarketa prozesu batean murgilduta zegoen. Hala ere, Estatu estrategiak bere horretan mantentzen ziren, errepresioaren jo puntutzat gazteria harturik, besteak beste. 2009. urtean Amaiur - Garazi arteko Gazte Martxa aurrera ateratzea lortu bazen ere, urte bereko azaroan, Zestoan burutu asmo ziren gazte mugimenduaren topaketen bezperatan, Segiren aurkako operazio polizialean 36 kide atxilotu, torturatu eta espetxeratu zituzten, beste lauk ihes egitea lortu zutelarik.
Gazteriaren kriminalizazioaren eraginez jardun politikoak klandestinoa behar zuen izan. Behin baino gehiagotan salatu izan dutenez (Tximeletak: etengabeko metamorfosia), klandestinitateak eta errepresioaren mehatxuak erabat oztopatzen zuen aktibitate normalizatua, gazteria defentsiba eta erantzun markoetan egotera behartuz. Zerbait eraikitzea oso zail bihurtuz.
Testuinguru honetan, non estrategia aldaketaren baitan indar metaketaz hausnartzen ari den ezker abertzalea, eta gazte mugimendu independentista kriminalizatuta dagoen, antolatu zuten GaztEHerria mobilizazio jaialdia. Gazte Herriak ideia zabalago bati erantzun asmo bazion ere (Gazteriaren Adierazpena, gerora Bruselara eramango zena), egun osoko ekimen batek hartu zuen zentralitatea, 2010eko apirilaren 2an izango zen Durangon. Ekimen hau eta Gazteriaren Adierazpenak, baina, indar metaketaren ideia horri ere erantzun asmo zion, ENAMen eremua zabaldu asmoz edo, lehen aldiz Gazte Abertzaleekin (Eusko Alkartasuna alderdiaren gazte antolakundea) elkarlanean atera zen aurrera: "Abagune politiko garrantzitsuan gaude. Euskal Herriko eragile politiko eta sozial ezberdinek Aberri Egunaren testuinguruan indarrak bildu eta independentziaren alde lanean jarduteko konpromiso irmoa hartu dute. Eta gazteok, mugimendu horretan badugu zer esana eta zer egina, noski. Herri honen oraina eta etorkizuna gara, eta beraz guri ere badagokigu independentziaren aldeko uholdean gazte olatu ahalik eta indartsuena sortzea.Hain zuzen ere horixe da GaztEHerria, independentzia Euskal Herriaren biziraupenerako aukera bakartzat ikusten dugun gazteon bilgunea. “Ez den herrialdearen kartografoak” izango gara, Sarrik zioen eran. GaztEHerria independentziaren alde lan egin nahi duen gazte ezkertiar ezberdinen topagunea da. GaztEHerria independentzia tresnatzat hartuz herri honek behar duen aldaketarako gazteon ekarpena da.. " (Gazte Abertzaleak web orritik)
Egun horretako egitarauan, baina kontzertuek hartzen dute itxuraz protagonismo gehien. Independentziaren aldeko gazteentzat egindako jaialdia litzateke, "bizi dezagun herria, eraiki independentzia" lemapean, ospetsu egin den Esne Beltzaren Sortzen abestiaz lagunduta.
Mobilizazio hori aurrera ateratzea lortu ondoren, urte bereko urrian beste operazio polizial handi bat egon zen Segiren kontra, beste behin, antolaketaren egitura ia guztiz deseginaz. 2011. urtean, beste formatu, bateko ekimena antolatuko da Soraluzen, gazte Matxinsalto eguna.
Matxinsaltoko bozeramaileek Gara egunkariari emandako elkarrizketa batean (2011-04-07) adierazten dutenez gazteriak behar batzuk dituela uste dute:"aspaldidanik gazte mugimenduan hausnarketa bat irekita dago eta ikusten duguna da zailtasunak eta beharrak ditugula gure ideiak aurrera eramateko. Hausnarketa on bat egiteko garaia heldu dela uste dugu".
Matxinsalto egunarekin hitz joko bat egin nahi izan zuten, matxinatu eta salto egin "gazteok, matxinatu gaitezen eta salto egin dezagun hemendik etorkizun hobeago batera, edo gure iritzia eta lana kontuan hartuak izango diren etorkizun batera". Egitarauak, beraz, asmo horri erantzungo dio, eskaintza kulturalaz gain, mobilizazioaren helburua hausnarketak burutzea denez, eztabaida gune ezberdinetan antolatu zituztelarik tailerrak: harremanak eta sexualitatea, komunikazioa, kultura, hezkuntza, nekazaritza, sozio ekonomia eta aisialdia. Bozeramaileen hitzetan klabeak koherentzia, autogestioa, auzolana eta txikitasunetik lan egitea lirateke.
2013 - Urduña
Gazte Danbada, Martxoak 29,30,31etik Apirilak 1era.
Fase berrian barneratuta, Segiren desegitearen ondoren martxan jarritako ZukGua prozesuaren fruitu izan zen 2013ko martxoan ezagutzera emandako Ernai gazte antolakundea. Hilabeteren barruan, bere jardunari hasiera indartsua eman asmoz antolatuko zuten lehen ekimen nagusia, Gazte Topagune eraberritua, Gazte Danbada izenarekin gauzatuko zen Urduñan. Funtsa berdintsua izango da: hainbat egunetako gazte kanpaldia, non eremu ezberdinetako alorrak uztartuz gazteria protagonista izango den, gazteek eta gazteentzako antolatutako mobilizazio handi batean. Dena den, saiatuko da edukiz zein formaz, hainbat eremutan berritzailea izaten. Eskuorriari erreparatzean hainbat ezberdintasun nabarmentzen dira. Hasteko, babesle moduan Topatu.info eta Naiz ageri dira, laguntzaile moduan berriz, Info 7, Gara, Musika zuzenean eta Berria; horrez gain, Urduñako Udalaren logoa ere ikus genezake eskuorrian, nolabaiteko babes instituzionalaren adierazle. Topatu-ko kideek gainera, ekimenetako irudiekin bideo ezberdinak grabatu eta sareratuko dituzte, tartean egunez egungo jarraipen berezia, umorea eduki politikoekin uztartuz. Bigarrenik, orain arteko eskuorritan ez bezala, hainbat oharren artean eraso sexista, homofobo edota arrazisten salaketarako telefonoaren berri ematen da, ekimenean halako jarrerak onartuko ez direla azpimarratuz. Horrez gain, zaborraren sailkapenerako irizpideak luzatzen zaizkie parte hartzaileei "atez ate askoz hobe" leloarekin, nahiz eta jendea kanpindendetan egon. Atez ateko zabor bilketaren sistemak Gipuzkoan sorturiko zalapartarekin, eta errauskailuaren aurka sorturiko Zero Zabor mugimenduarekin harremandu daiteke adierazpen hau. Errespetua ere eskatzen da, herriarekiko, herritarrekiko, lanean ari direnekiko, eta pazientzia itxarotea egokitzen den momentuetarako. Errebeldiarako ohiko deien aurrean, pazientzia eskatzeak badu zeresanik, errespetuaren eta tolerantziaren mezuek, gazterian ere isla izan dutenaren seinale.
Ernairen logoa modu zentralean agertzeaz gain, helburu hauek atxikitzen dizkiote ekimenari: "Gazte Danbadak auzolana du oinarri eta Ernairen izaera islatzeaz gain, gazteontzat baliagarriak izango diren tresna sortzeko tartea eskainiko digu: formakuntzan sakonduz, baliabideak sortuz, eztabaidatuz, etab. Horregatik guztiagatik, Gazte Danbada jaialdi huts izatetik harago, gazte iraultzaile bezala hezteko espazioa izango da. Lau egunetan zehar jaia eta borroka uztartzea posible dela erakutsiko dugu." Helburu horiek egitarauan islatzen direla esan behar da, hitzaldi eta eztabaidetako gaiak zabaltzen doaz: borroka ideologikoa, internazionalismoa, zero zabor, lomce, jai eredua, elikadura subirautza, gazte problematika, Ezker Abertzalea, EPPK, ipar Euskal Herria eta beste hainbat gai izango dira hizpide. Horrez gain, militantzia ereduen eta bestelako identitateen gaineko hausnarketa bideak ere irekitzeko borondatea ere ikusten da: heteroarauari, pantojismoari edo maskulinitateari buruzkoak eta "zapalkuntza ugari, askabide a(u)nitz" bezalako tailerren bidez.
Ekimen edo mobilizazioei dagokionean, gudariei omenaldia eta ekitaldi nagusia identifikatzen dira egitarauan. Gazte Danbada burutzen ari zen egunetan, baina, Xabier Lopez Peña "Thierry", orduan euskal preso politikoa zena hil zen espetxean. Heriotza guztiz naturala izan ez zenaren susmopean, familiak heriotza "politikoa" izan zela salatu zuen, eta Gazte Danbadan manifestaldi bat antolatu zen erantzun modura. Gerora, manifestaldiaren eta ekitaldi politikoaren harira, Ernaiko 6 kide, Topatuko kazetari bat eta Periko Solabarria Ezker Abertzaleko militante historikoa inputatu zituen espainiar justiziak, "ETAri gorazarre" egin zietelakoan.
2014 - Altsasu
2014, saiakera berri bat, ALTSASU Ernairen jaiotza ekitaldia egin eta lehen hilabetean antolatu zuten lehen Gazte Danbada, bigarrena, baina, bi urte geroago izan ordez, hiru urte geroago etorri da. Izan ere, 2014. urteko udaberrirako, gazte topaketen formatu berri bat saiatu zuen Ernaik, oraingoan jaio berri zen Aitzina ipar Euskal Herriko gazte antolakundearekin elkarlanean. Gazte Burutakzio topaketak Altsasun izan ziren eta dimentsio txikiago batez, baina Ernai eta Aitzinaren bidez gazte mugimendura batu ziren belaunaldi berriei, harremanak egin eta formakuntzako bidea emateko helburuz antolatu ziren. Antolatzaileen arabera "Sistemari nola aurre egin lantzeko topaketak izango dira, eta borroka praktiken inguruko formazio teoriko zein praktikoa jasotzeko aukera eskainiko da ". (Gara 2014-03-07) Topaketak irekiak izango dira, baina parte hartzeko aurrez erregistratu beharko da. Izan ere, formatu berri honetan aurrez finkaturiko bide-orriaren eta programa irekiaren arteko konbinazio bat probatuko da. Hala, erregistratzean nork gehien lantzea interesatuko litzaizkiokeen gaien arabera kolore bat hautatu behar du, topaketetan zehar ordu batzuk, koloreen baitan egindako taldeek okupatuko dituzte, formazio dinamikak talde horrekin aurrera eramango direlarik. Taldeko dinamiken ostean, egitarau zabala legoke, parte hartzaileek nahi duten aukerak egingo dituztelarik.
Koloreak, eta oro har, formazio edo tailerrak gai desberdinen inguruan antolatuko dira: desobedientzia, desnormalizazioa, sormena, komunikazio gerrilla, kanpo proiekzioa eta taldeen mikro politikak. Topaketak aurreikusi baino egun bat beranduago hasi ziren, Nafar gobernuaren mehatxupean. Itxuraz, Nafarroako Foru Erkidegoan hiru egunez gaindiko kanpaldiak egitea debekatzen duen legediren bat indarrean zegoen. Sarean eta parte hartzaileen artean egon ziren desobedientziarako eskaerak eskaera, antolatzaileek, kasu honetan Burutakzio topaketak egun bat beranduago hastea erabaki zuten. Dena den, parte hartzaileek iradokitzen dutenez, balorazioa oso baikorra da, eta beharrezkotzat dituzte halako jardunak. Kasu honetan ere, Topatu.info-k egunez egun jarraipen berezia egingo die topaketei.
2016 - Laudio
Ernai eta Aitzinak elkarlanean, Laudion antolatu dute azken edizioa. Hala adierazten dute eskuorrian: "Laudion elkartuko gara bestelako herri eredu baten aldeko borroka hauspotzeko. "Esna harrapa gaitzala" lemapean, aisialdia eta borroka uztartuko dituen planteamendua garatuko dugu lau egunez. Esna harrapa gaitzala, egon gaitezen esna. Oraina garelako, biharkoa guk nahi dugun bezalakoa izateko, esna! Egun gazteok bizi dugun egoera prekarioan, esna egotea ezinbestekoa baita. Esna egoteak bere horretan adi egotea esan nahi du, prest. Prest ito nahi gaituen zurrunbilotik atera eta gure bide propioa egiteko, ekiteko. Iraultza gure baitan hasten da, horregatik da ezinbesteko esna egotea. Burujabetzaren bidean urratsak ematen jarraitzeko, gazteok elkartu eta gure ekarpena egiteko, Gazte Danbada!" Ito nahi dituen sistemaren aurrean esna eta adi egoteko deia egiten diote beraz, antolatzaileek gazteriari. Eskuorriaren formatuak lehen Gazte
Danbadakoaren esentzia mantentzen du, eta berrikuntzen artean bi nabarmendu ditzakegu. Batetik, elikadura burujabetzara bidean bertako produktuen alde egindako apostua "akeita gunean egongo diren edari guztiak ekologikoak eta inguruko ekoizleenak izango dira. Jantokian ere, bertako eta garaiko produktuek osatutako platerak izango ditugu" ildo horretatik, bertako garagardo ekoizleen azoka eta nekazari eta artisau gazteen azokak ere azpimarratzen dira. Bestetik, "Oholtza gainean bakerik ez" ekimena, musika talde gazteek Danbadan beren lekua izan dezaten, estilo ezberdinetako euskal musika taldeei oihartzuna emateko helburuarekin.
Mobilizazio edo ekimenen artean ere badu bere isla horrek, ekintza feminista bat aurreikusten baita. Horrez gain, Hartu Trena presoen aldeko ekimena, Herria Testigu lore eskaintza, ekitaldi nagusia eta aberri eguneko ekitaldia nabarmendu ditzakegu.
Pil pilean dauden gaiei jarraiki, aurtengo Gazte Danbadan gazte prekarietatea eta borroka moldeak, Euskal Herriaren burujabetza prozesua, burujabetza eta independentzia Eskoziar, Greziar eta Herrialde Katalanetako gonbidatuekin, edota Koop 57 eta ekonomia sozial eraldatzailea bezalako alorrak azpimarratuko genituzke. Baita, azken urtean nahiko polemikoa izan den amnistiaren, presoen eta estrategiaren inguruko gaiak ere.
Txirria
Txirria Izarbeibarrako Uterga udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Utergako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak txirritarrak ziren.
Izena
Txirria toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Txirria Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Uterga udalerrian.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.
Klima eta landaredia
Altuera zein den aldaketa handiak dauden arren, Utergako klimaren ezaugarriak klima mediterranearenak dira. Urteko batez besteko tenperaturak 10 eta 13 gradukoak eta prezipitazioak 700 eta 900mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 90 inguru dira.
Estazio meteorologikoa
Utergan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Antzinako monasteriotxo bat da, gaur egungo Uterga udalerrian kokatua, XIII. mendearen lehen erdian jada Iratxeko abadiarena zen, eta hurrengo mendearen amaieran bere gelekin besterendu zuen. Gero, Muruzabalgo bizkonderriko kide izan zen. Jatorrizko San Pedro izendapenaren azpian ermita bat dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Vervezelle
Vervezelle Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vervezelle udalerrian erroldatutako biztanleak 147 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (42 gizon eta 30 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vervezelle udalerrian 51 unitate fiskal zeuden, 143 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.143 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 argiketaria.
2000. urtean Vervezelle udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Biologia
Biologiak bizidunek partekatzen dituzten ezaugarriak aztertu eta ikertzen ditu. Bizidunen aniztasuna egundokoa da: Erlojuaren orratzen norabidean: Escherichia coli bakterioa, sahats japoniarra, gazela eta kakalardoa.
Biologia biziaren zientzia da. Organismo bizien ezaugarriak eta portaerak aztertzen ditu; baita izaki bizidunak nola heltzen diren izatera, espezien bilakaera eta euren arteko eta ingurumenarekiko harremanak. Biologiaren barruan batzuetan burujabetzat hartutako arlo akademiko asko sartzen da; euretariko batzuk behean dagoen zerrendan agertzen dira, azpikategoriak legez sailkatuta.
Biologiaren ikergaia izaki bizidunak dira, haien jatorria eta eboluzioa. Biologiak banakako organismoen zein espezien ezaugarriak eta portaerak ikertzen ditu, eta baita izaki bizidunen ugalketa eta ingurumenarekin dituzten harremanak ere. Labur esanda, bizitza organikoak jarraitzen dituen arauak edo lege orokorrak ulertzen saiatzen da.
Zăpodeni
Zăpodeni Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Biologia
Historia
Biologia izena grezierazko bi osagai erabiliz eratua da: βίος, bios, «bizitza»; eta -λογία, -logia, «azterketa». Hau da, etimologiaz, «bizitzaren azterketa» esan nahi du. Alemanez agertu zen lehen aldiz, Biologie formarekin, 1791n.
Zăpodeni
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Biologia
Historia
XVII. eta XVIII. mendeetan lehenengo ikerketa biologikoak garatu ziren, hein handi batean bizidunen inbentarioekin lotuta zeudenak. Aurrebiologiaren mende horietan ikerlari hauek nabarmendu ziren: Anton van Leeuwenhoek, protozooak eta beste bizidun mikroskopikoak aurkitu zituena; Marcello Malpighi, anatomia mikroskopikoan jardun zuena; John Ray, espezien kontzeptua asmatu zuena; Antoine de Lavoisier, kimikaz gain fisiologian ere nabarmendu zena, eta eremu organikoa eta inorganikoa lotzen hasi zena kimikaren bitartez; Carolus Linnaeus, taxonomiaren aitzindaria eta espezien lehenengo sailkapen zientifikoa osatu zuena, etab.
Ikerlari hauen lanek bidea ireki zieten XIX. mendeko zientzialariei, gaur egungo zientzia biologikoen oinarriak finkatu zituztenei: Jean-Baptiste Lamarck frantziarrari, eboluzio biologikoaren lehenengo teoria formulatu zuenari; Claude Bernard-i, fisiologia modernoaren oinarriak ezarri zituenari; Gregor Mendel-i, genetikaren aitzindariari; Louis Pasteur-i, mikrobiologia zientifikoa garatu zuenari; Charles Darwin-i, bere Espezieen jatorriaz (1859) liburuan eboluzioa eta hautespen naturalaren teoria iraultzailea frogatu zuenari... Ikerlari hauek guztiak biologiaren erraldoiak izan ziren, nor bere eremuan, kategoria zientifikoa eman baitzioten ordura arte heldugabe zegoen diziplina horri.
XX. mendean zehar, teknologiaren garapenari esker, ikerketa biologikoak ugaritu, hobetu eta emaitza oparoak eman zituzten. Mikroskopia elektronikoak eta X izpiek, esaterako, bizidunen egitura txikienak eta bizi-molekulen konformazioa (proteina eta azido nukleikoenak, adibidez) argitu zituzten. Elektroforesia, isotopo erradioaktiboen erabilpena, kromatografia, espektroskopia, PCR-a... biokimika, genetika edo immunologia arloetan burutu diren ikerketak ahalbidetu dituzten teknikak dira, gaur egungo ikerketa-laborategietan ezinbestekoak direnak. Aurrerapen teknologiko hauek biologiaren arlorik berrien eta zirraragarriena sortzen lagundu dute: biologia molekularrarena, hain zuzen, DNAn dagoen informazio genetikoa ikertzen duena.
Biologiaren adarrak
Biologiak arlo edo adar ugari ditu, biziaren ikerketa ikuspuntu desberdinetatik aztertzen dutenak. Hasierako zoologia, botanika eta giza-anatomiari, XIX. mendetik aurrera gero eta diziplina berri gehiago gehitu zitzaizkien; hori dela eta, zientzialari askoren iritziz egokiagoa da "zientzia biologiko"en izendapena, pluralean, biologia izena baino.
Ikuspegi desberdina izan arren, zientzia biologiko guztiek izaki biziduna dute oinarrizko eta funtsezko ikergaia.
Zientzia biologikoen artean honako hauek dira aipagarrienak:
Biologia karstaren zientzia garrantzitsuenetako bat da, espeleologiaren baitan kobazuloetako izakiak ikertzen dituelarik.
Bizia
Izaki bizidun eta ez-bizidunen arteko desberdintasuna, itxuraz, argia eta nabarmena da. Birus bezalako egitura mikroskopiko eta oinarri-oinarrizkoekin, aldiz, desberdintasun hori ez da hain argia. Bizia izaki bizidunen ezaugarria esklusiboa denez, errazagoa izango da izaki bizidunen propietateak aipatzea bizia bera definitzea baino.
Izaki bizidun guztiek ezaugarri multzo bat partekatzen dute:
Lau ezaugarri klasiko hauetaz gain, bada beste bat oso ongi datorkiona materia bizidunari: informazio-konplexutasun ordenatuarena, hain zuzen ere. Kontzeptu horrek esan nahi du izaki bizidunek konplexutasun molekular handia dutela ez-bizidunen aldean, baina egitura konplexu horrek aparteko ordena duela.
Adibide batekin hobeto ulertzeko, azter dezagun birus baten egitura molekularra eta harri batena. Zalantzarik gabe, lehenak konplexutasun molekular handiago dauka bigarrenak baino eta –aldi berean– askoz ordenatuagoa. Esaterako, poliomielitisaren birusaren egitura deskribatzen badugu, deskribapen molekularra ia berdina izango da poliomielitisa eragiten duen beste birusarena. Baina harri bat deskribatzen badugu, ia ezinezkoa da egitura molekular berdina duen beste harri bat topatzea. Izaki bizidunak, beraz, ordenazio handiko sistemak dira materia ez-bizidunaren aldean.
Termodinamikaren 2. printzipioak Unibertsoan entropia gero eta handiago dela finkatzen du. Hots, sistema gehienak desordenatu egiten dira denboraren poderioz. Izaki bizidunak sistema oso ordenatuak direnez, termodinamikaren 2. legearen kontra jotzen dute, antza. Baina hori ez da gertatzen: izaki bizidunek egitura ordenatuak dituzte bizi direnen ingurumena desordenatzen dutelako.
Biologiaren oinarriak
Biologia, zientzia gisa, hazi eta garatu egin da zimentu sendo baten gainetik. Hainbat oinarrik osatzen dute aipatutako zimentua, biologiaren oinarriak –hain zuzen ere–, urteetan zehar biologoek aurkitu, ikertu eta frogatu dutenak. Hona hemen hauetako batzuek:
Unibertsaltasuna
Bizidun guztiek -bakterioetatik ugaztun handienetara- ezaugarri batzuk partekatzen dituzte:
Eboluzioa
Biologiaren funtsezko oinarri batek bizidun guztiak urruneko arbaso amankomun batengandik, eboluzioaren bitartez, datozela adierazten du. Horrek azaltzen du aurreko atalean aipatu den bizidunen arteko antzekotasun zitologikoa, biokimikoa eta genetikoa.
Bizidunen kimika
XIX. mendean teoria bitalistek zartada gogorra jaso zuten Friederich Wöhler-ek substantzia inorganiko bat (zianato amonikoa) substantzia organiko (urea) bihurtu zuenean. Bitalismoaren arabera, bizidunen kimikak ez zuen zer ikusirik laborategiko kimikarekin, "bizi-fluido" ikusezin batek bizidunen prozesu guztiak zuzentzen baitzituen. Wöhler-ek frogatu zuen gaur egun nabaria dena: bizidunen kimikak (kimika organikoak) kimika inorganikoak jarraitzen dituen lege eta arau berdinak dituela.
Izaki bizidun guztiak elementu kimiko urri batzuez osaturik daude. Elementu kimiko horiek litosferan eta/edo atmosferan egoten dira.
Aniztasuna: bizidunen barietatea
Funtsezko ezaugarri batzuk partekatu arren, izaki bizidunek, morfologia eta egiturari dagokionez, aniztasun handia dute. Hori ordenan jartzeko biologoek bizidunen sailkapena egiten dute, sistematika eta taxonomiaren bidez. Taxonomiak organismoak taxon izeneko taldeetan kokatzen ditu, eta sistematikak organismoen arteko harremanak aztertzen ditu.
Duela gutxi arte bizidun guztiak bost erreinutan sailkatu dira:
Gaur egun, aldiz, hiru domeinutan sailkatzen dira:
Bestalde, metabolismorik gabeko zelula barneko parasito hertsiak daude, zientzialari gehienen ustez bizidunak ez direnak, baina Biologiaren lan eremuan sartzen direnak: birusak, biroideak eta prioiak.
Homeostasia
Homeostasia sistema ireki batek bere barne-ingurua egonkor mantentzeko duen ahalmena da, oreka dinamikoa doituz erregulazio-prozesu batzuen bidez. Bizidun guztiek, zelulabakarrek zein zelulanitzek, berezko homeostasia dute. Adibide batzuk aipatzearren:
Lawrence (Wisconsin)
Lawrence Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Brown konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Revolver
Revolver The Beatles taldearen musika diskoa da, 1966an argitaratutakoa.
1966ko abuztuaren 5ean estreinatu zen, "Eleanor Rigby"/"Yellow Submarine" single bikoitzarekin batera.
Grabaketa honetan, estudioko lanean jarri zuen indarra taldeak, eta zuzeneko interprete bezala erretiratu egin ziren: baina diskoa kaleratzearekin batera egin zuten azken bira, Estatu Batuetan. Orduan esan zuen John Lennonek bere esaldi ospetsuetako bat: "Jesukristo baino ospetsuago gara Beatles".
Historikiko, pop musikaren historiako albumik handienetakotzat eta berritzaileenetakotzat hartu da, bere musika estilo, soinu eta eduki liriko ugaritan oinarrituta. Rolling Stone aldizkariaren 2003ko zerrenda batean, inoizko 3. disko onena izendatu zuten, eta NME agerkari ingelesaren 2013ko zerrendan, 2.a.
The Beatlesek Revolver grabatu zuten 1966ko hasieran hiru hilabeteko atseden bat hartu ondoren, eta Londres garaiko kultur hiriburu bihurtu zen garai batean. Iruzkingile batzuek taldearen aldi psikodelikoaren hasieratzat hartzen dutenez, abestiek LSD drogarekiko, ekialdeko filosofiarekiko eta abangoardiekiko interesa islatzen dute, eta, aldi berean, heriotza eta kezka materialen transzendentzia bezalako gaiak jorratzen dituzte.
Estudioan, teknologia landu zuten, 1965eko Rubber Soul diskoko aurrerapenetan oinarrituta. Beren material berria kontzertuetan erreproduzitzeko asmorik gabe, taldeak soinu esperimentuak sartu zituen diskoan: trakzio bikoitz automatikoa,, alderantzizko zintak, gertuko audioak eta zuzeneko muntaia estandarretik kanpoko tresnak.
Erresuma Batuan, diskoaren 14 kantuak irrati kateetan banatu ziren pixkanaka argitaratu aurreko asteetan. Ipar Amerikan, Revolver 11 abestira murriztu zuen Capitol Recordsek. Albumak Erresuma Batuko top salmenten lehen postuan izan zen zazpi astez eta AEBetako Billboard Top LP zerrendan goi-goian beste sei astez. Erreakzio kritikoa oso ona izan zen ordun Erresuma Batuan, baina ez hainbeste Estatu Batuetan.
Řepiště
Řepiště Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.833 biztanle ditu eta 8 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1790 urtean egin zen.
Stegastes leucorus
Stegastes leucorus Stegastes generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Pat Garrett
Patrick Floyd Jarvis "Pat" Garrett (Chambers konderria, Alabama, 1850eko ekainaren 5a - Las Cruces, Mexiko Berria, 1908ko otsailaren 29a) estatubatuar sheriff, lege-gizona, tabernari eta aduana-agentea izan zen, Billy Haurra hiltzeagatik ezaguna.
18 urterekin Mendebaldera joan zen. 1876an bisonte-ehiztaria zen. Garai hartan egin zuen lehen hilketa, baina ez zuten auzipetu. Gero Mexiko Berrira joan eta cowboy lana aurkitu zuen.
Yellow Submarine
Yellow Submarine The Beatles taldearen musika diskoa da, 1969an argitaratutakoa.
Pat Garrett
1882an Texasera joan zen, senatari aukeratzen saiatu zen eta Texas Rangers taldeko kapitaina izan zen. 1896an ureztatze negozioetan aritu ondoren, Doña Ana konderriko sheriff izendatu zuten.
1901ean, Theodore Roosevelt presidenteak aduana-agente izendatu zuen El Pason.
1908ko otsailaren 29an Garrett hil zuten. Jesse Wayne Brazelek hilketaren egilea zela aitortu zuen, baina absolbitu egin zuten. Hiltzailearen nortasuna ez da ezagutzen eta hainbat susmagarri proposatu dira.
Ranodon sibiricus
Ranodon sibiricus Ranodon generoko animalia da. Anfibioen barruko Hynobiidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Întorsura
Întorsura Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Megadontomys
Megadontomys Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Percnostola arenarum
Percnostola arenarum Percnostola generoko animalia da. Hegaztien barruko Thamnophilidae familian sailkatua dago.
Isbergues
Isbergues Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Isbergues udalerrian erroldatutako biztanleak 9.449 ziren. Familiak 3.779 ziren, horien artean 1.066 pertsona bakarrekoak ziren (394 bakarrik bizi ziren gizonak eta 672 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.188 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.175 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 350 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.147 etxebizitza zeuden, 3.898 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 230 hutsik zeuden. 3.788 etxeak ziren eta 300 apartamentuak ziren. 3.898 etxebizitza nagusietatik 2.728 bere jabearen bizilekua ziren, 1.113 alokairuan okupaturik zeuden eta 56 doan lagata zeuden; 50 etxek gela bat zuten, 139 etxek bi zituzten, 377 etxek hiru zituzten, 1.049 etxek lau zituzten eta 2.283 etxek bost zituzten. 2.945 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.992 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.221 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.016 ziren, horien artean 3.916 aktiboak ziren eta 2.100 inaktiboak ziren. 3.916 pertsona aktiboetatik 3.405 lanean zeuden (1.994 gizon eta 1.411 emakume) eta 511 langabezian zeuden (252 gizon eta 259 emakume). 2.100 pertsona inaktiboetatik 641 erretiraturik zeuden, 556 ikasten zeuden eta 903 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Isbergues udalerrian 3.879 unitate fiskal zeuden, 9.429,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.114 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 62 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 5 zurginak, 7 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 10 ile apaindegiak, 7 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 35 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 6 harategiak, 2 liburu dendak, 5 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Isbergues udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 702 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Isbergues udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 394 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cadejo orbana
Cadejo Plutoneko orban txiki bat da, Voyager Terratik gertu. Bere izen ez-ofiziala El Cadejoren omenez ematen zaio, Ertamerikako folkloreko infernuko ispiritu bat, txakur itxurarekin eta sugarrezko begi gorriekin agertzen dena. Orbana lehen aldiz New Horizons misioan aurkitu zen, planeta nanoaren inguruan 2015eko uztailean egin zuen hegaldian.
Saint-Andéol-le-Château
Saint-Andéol-le-Château Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 603 etxebizitza zeuden, 565 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 531 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 565 etxebizitza nagusietatik 448 bere jabearen bizilekua ziren, 102 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 151 etxek lau zituzten eta 313 etxek bost zituzten. 433 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 190 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 349 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.038 ziren, horien artean 763 aktiboak ziren eta 275 inaktiboak ziren. 763 pertsona aktiboetatik 730 lanean zeuden (392 gizon eta 338 emakume) eta 34 langabezian zeuden (13 gizon eta 21 emakume). 275 pertsona inaktiboetatik 106 erretiraturik zeuden, 105 ikasten zeuden eta 64 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Andéol-le-Château udalerrian 574 unitate fiskal zeuden, 1.583 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.305 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 margolariak, 3 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lurrin-denda zen.
2000. urtean Saint-Andéol-le-Château udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acanthurus leucocheilus
Acanthurus leucocheilus Acanthurus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acanthuridae familian.
Colin Farrell
Colin James Farrell (Castleknock, Dublin, Irlanda, 1976ko maiatzaren 31 - ) aktore irlandarra da.
Isabel Diaz
Isabel Diaz Lopez (Laudio, Araba, 1966ko uztailaren 27a - ) euskal idazlea da, poeta.
Biografia
Euskal Filologian lizentziatua. Urduñako AEK (Alfabetatze Euskalduntze Batzordea) euskaltegiko irakaslea. Bi liburu ditu sarituak: Ura badoa maldan behera (1996) 'Ernestina de Champourcin' V. Poesia Sariketa irabazi zuen lan honi esker, eta Ontzi iluna (1999) XXIX. Irun Hiria Literatur Sariaren irabazle.
Stegastes leucostictus
Stegastes leucostictus Stegastes generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Raorchestes akroparallagi
Raorchestes akroparallagi Raorchestes generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Let It Be
Let It Be The Beatles taldearen musika azken estudio diskoa da, 1970ean argitaratutakoa.
Șendreni
Șendreni Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Pasealeku Berria (Donostia)
Pasealeku Berria Gipuzkoako Donostiako itsas pasealekua da, Urumea ibaiko bokaletik, Urgull mendia iparretik inguratuz, Donostiako kaira heltzen dena. Salamanka pasealekua eta San Juan kalearen elkargunean hasi, Zuloaga plazaren parean, eta Jacques Cousteau plazan amaitzen da, Donostiako Aquariumaren jatetxearen parean. 1916-1919 bitartean eraiki zen.
Bloomington (Minnesota)
Bloomington Minnesotako hiri bat da. Hennepin konderrian kokatua dago. 2010ean 82,893 biztanle zituen, 89.83 kilometro koadrotan banatuta.
Pasealeku Berria (Donostia)
Oinezkoek eta txirrindulariek maiz ibiltzen duten pasealekua da, Kantauri Itsasoko ikuspegiak alde batetik eta Urgull mendiko magalak bestetik, hiritik gertu naturaz gozatzeko aukera eskaintzen dutelako. Ibilbidean zehar Gipuzkoako Argazkilari Elkartearen egoitza, Jorge Oteizaren Eraikuntza Hutsa eskultura eta Donostiako kaiaren inguruetan, mendebaldean, Donostiako Aquariuma daude.
Pasealeku Berria eta Salamanka pasealekuak sarri itsas enbata eta olatuen eraginez kalteak jasan ohi dituzte.
Pasealekua, itsasoko enbaten mendean
Ekaitzek sorrarazitako olatu handiek maiz erasotzen dituzte pasealekuko hormak, gehienetan udazkenetik udaberrira. Hormetan gora lehertzen diren olatuen ikuskizunak hiritar ugari erakartzen ditu Pasealeku Berrira, bereziki Eraikuntza Hutsa eskulturaren eta pasealekuarekin lotzen den Aldamar kalearen inguruetan eta Urgull mendiko begiralekuetan.
Olatuen erasoek pasealeku ixtea eta oinezko eta ibilgailuei pasabidea debekatzea ekartzen du askotan. Olatuen ondorioz kalte ugari izan dira batzuetan. Pasealekua hilabete batzuetan zehar guztiz ixtera behartu duten zuloak ere sorrarazi izan dituzte ekaitzek.
Gertakariak
2013ko abuztuan donostiar gazte bat hil zen Urgull menditik Pasealeku Berrira eroritako harritzar batek buruan jota. Hilabete batzuk lehenago, 2012ko azaroan, eroritako beste harritzar batek pasealekua ixtera behartu zuen egun batzuetan zehar.
Leku interesgarriak
Pasealeku Berriaren inguruan honako leku interesgarri hauek daude:
Řepníky
Řepníky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 371 biztanle ditu eta 10,95 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1377 urtean egin zen.
Leslie konderria (Kentucky)
Leslie konderria (Leslie County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hyden da. 2010eko zentsuaren arabera 11,310 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Leslie konderriak 104,751 kilometro koadro ditu. Horietatik 933 ura dira. Beste 103,818 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,8 da.
Percnostola lophotes
Percnostola lophotes Percnostola generoko animalia da. Hegaztien barruko Thamnophilidae familian sailkatua dago.
Řeřichy
Řeřichy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 88 biztanle ditu eta 4,88 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1115 urtean egin zen.
Řepov
Řepov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 713 biztanle ditu eta 2,37 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Hasdrubal Giskon
Ez da Hasdrubal Barka, Hanibalen anaiarekin nahastu behar.
Hasdrubal Giskon (punikoeraz : 𐤏𐤆𐤓𐤁𐤏𐤋 𐤁𐤍 𐤂𐤓𐤎𐤊𐤍), latinizatua: ʿAzrubaʿal, (Baalen Laguntza),(K.a. 202), Erromaren aurka borrokatu zen kartagotar jenerala izan zen, Iberian (Hispania) eta Afrikako iparraldean, Bigarren Gerra Punikoan.
Biografia
Hasdrubal Giskon armada batekin bidali zuten Iberiara K.a. 215eko udaberrian, Hasdrubal Barka Dertosako guduan porrot egin ondoren. Iberiara K.a. 214an iristean, Barzida familiaren agindu absolutua amaitu zuen. K.a. 212an, Iberiako bi komandante erromatarrek, Publio Kornelio Eszipion Asinak eta Gneo Kornelio Eszipion Burusoila k, eraso egitea erabaki zuten. Publio Eszipionek Hasdrubalen eta Magon Barkaren indarrekin topo egin zuen, Masinisak agindutako zalditeria numediarrarekin indartuta zegoena. Castulo inguruko batailan, indar erromatarrak garaituak izan ziren eta horretan Publio Eszipion hil zen. Garaipen hori lortu eta berehala, Hasdrubal bere armadara Hasdrubal Barkarekin bat egitera joan zen. Kartagotar indar konbinatuek Gneo Eszipion Ilorkatik gertu harrapatu zuten, beste garaipen bat lortuz, Gneo Eszipion hil zen bere anaia Publio hilabete bat baino gutxiago.
Hasdrubal Barka Baeculako gudutik ihesi Italiara abiatu ondoren, Gisko Lusitaniar joan zen mertzenarioak biltzera. K.a. 207. urtean, Hasdrubal Iberiar penintsulako hegoaldeko Gadesetik gertu zegoen, eta han Magon Barkak berarekin bat egin zuen. 206. urtean, Hasdrubalek tropa berriak lortu zituen 70.000 infanteria eta 4.500 zalditeriako armada osatuz. Hala ere, Eszipion Afrikarrak, Publio Eszipionaren semeak, bera eta Magon eraso egin eta Ilipako guduan garaitu zituen.
Hasdrubal Afrikako iparraldera igaro zen, eta han Sifax, Numidia mendebaldeko Masesilo tribu berbereko erregea, konbentzitu zuen Kartagorekin aliatzeko Erromaren aurka borrokatzeko. Hasdrubalek hori lortu zuen Sifaxi bere alaba Sofonisba emaztetzat eman ondoren. Eszipion Afrikako iparraldean lehorreratu zenean, K.a. 204an, Hasdrubal eta Sifaxen 80.000 infante eta 13.000 zaldizko indarra izan zuen aurrean. Negoziazioak jarraitu bitartean, Eszipionek eta Masinisa bere aliatu berria (ironiaz erromatarrekin leiala bihurtu zena beste numadiar fakzioko buruzagia, Sifax, Kartagorekin aliatu zenean) kartagotar-numidiar kanpalekura hurbildu ziren eta ixilpean su eman zioten. Polibioren arabera, kartagotarren eta numidiarren artean 40.000 hildako suertatu ziren.
Abbey Road (albuma)
Abbey Road The Beatles taldearen musika diskoa da, 1969an argitaratutakoa.
Hasdrubal Giskon
Biografia
Dirudienez, Sofonisbak Sifax konbentzitu zuen kartagotarren kausa alde batera ez uzteko eta numidiarrak, Hasdrubalekin batera, 4.000 zeliberiar mertzenarioen indarra batu zuten. Borroka eskaini zuten berriro, baina berriro Eszipionek eta Masinisak garaituak izan ziren Bagradasko guduan. Hasdrubal Kartagora itzuli zen, eta han bere buruaz beste egin zuen K.a. 202an, kartagotar jendetzak lintxatua izan ez zedin.
Jeneral gisa, ez zen Barzida anaien kategoriakoa, nahiz eta Liviok modu honetan deskribatu zuen: Hamilkarren hiru semeen ondoren, gerra honek sortu zuen jeneralik onena eta bikainena zen. Beste pasarte batean, Liviok Kinto Fabio Maximo Berrukoso aipatuz, aipu ez hain laudagarria eskaintzen du: Hasdrubal abiadura handiko jenerala zen, batez ere erretiratzean. Diplomaziorako talentu izugarria zuen eta hiru aldiz armada handiak lortu zituen, nahiz eta Iberian eta Afrikan, porrot larriak izan. Polibiok dio Indibili diru kopuru handia ateratzen saiatu zela, kartagotarrek Iberian izan zuten lagunik leialena zela esanez. Polibioren ustez, Indibilek ordaintzeari uko egin zionean, Hasdrubalek salaketa faltsua egin zuen eta ordainketan bere alabak bahitu zituen.
Nelsonia
Nelsonia Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Karlovačko
Karlovačko Kroaziako Karlovac hirian egiten den garagardo marka da, Kroazia guztian eta Bosnia-Herzegovinan oso ezaguna. Garagardo arina da, alkohol kopurua 5'4 gradutakoa baita. 2005ean 4'5 eta 5'5 gradu arteko garagardoen Nazioarteko Sariaren urrezko medaila irabazi zuen (Brewing Industry International Award)
Karlovačka Pivovara, Nikola Vranyczany Baroiak sortu zuen garagardo lantegia 1854ean. 2003an Heineken konpainiak bereganatu zuen.
Norwich (New Yorkeko herria)
Norwich (town), New York Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Chenango konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Andoni Urzelai
Andoni Urzelai Eraña (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1967ko urtarrilaren 18a - ) euskal idazlea eta telebista errealizadorea da.
Surfside Beach (Hego Carolina)
Surfside Beach Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Horry konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Andoni Urzelai
Biografia
XXI. mendearen hasieran bi liburu argitaratu zituen, Haginkadaka eta Zirkulua. Lehenengoarekin Irun Hiria literatur saria irabazi zuen. 2015ean gazteleraz atera zuen aurreneko liburua, Demencia izena duena, bertan gaur egungo gizartea aztertzen du. Urte berean Karanbola toxikoak ipuin liburua atera zuen. 2022ko martxoan liburu berria atera du, Ametsen trafikatzailea izena duena. "Fabula hiperboliko" gisa definitu du.
Telebistan ere lan egin du, hainbat programatan errealizadorea izan baita, "Bricomanía" edo Karlos Argiñanoren programetan esate baterako.
Game Boy Color
Game Boy Color, 1998an Nintendo japoniar bideo-joko enpresak merkaturatutako kontsola bat da. Modelo honen berzeitasunetako bat, koloredun pantaila izateaz gain, bere aurreko modeloaren bateragarria izatea eta Game Boy modelo zaharragoen bideo-jokoak ere jokatu ahal izatean datza. Mundu osoan 118,69 milioi unitate saldu ziren.
Grafikoei dagokionez, bere garai beretxukoak diren Neo Geo Pocket Color eedo Atari Lynx kontsolak baina zertxobait beheragoxeago zegoen, baina gaitasun teknikoei zegokionez Sega Game Gear kontsola baina hobexeagoa zen. Dena den, tamaina eta praktikotasunari zegokionez, Atari Lynx edo Sega Game Gear kontsolak baina hobeagoa zen.
2001ean Game Boy Advance modeloak ordezkatu zuen.
Řestoky
Řestoky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 482 biztanle ditu eta 3,91 kilometro koadroko azalera. Chrudim barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1292 urtean egin zen.
Șuici
Șuici Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rešice
Rešice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 347 biztanle ditu eta 9,96 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Baoding
Baoding (txinera sinplifikatuz: 保定; pinyineraz: Bǎodìng), Hebei probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 10.700.000 biztanle inguru dauzka 2006ko erroldaren arabera eta 8.556 kilometro koadroko azalera.
Rešice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1292 urtean egin zen.
Schistocichla schistacea
Schistocichla schistacea Schistocichla generoko animalia da. Hegaztien barruko Thamnophilidae familian sailkatua dago.
Baoding
Hiriaren erdigunean 1.061.036 pertsona bizi ziren 2007an.