cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juan de la Cosaren mapa
Egilea
Juan de la Cosa marinela (itsasgizona) Kantabrian jaio zen XV.mendearen erdialdean eta gaur egungo Kolonbiako kostaldean hil zen 1509an. Paper nabarmen bat izan zuen Kolonek Indietara egin zuen lehen bidaian (1492-93), kapitain-ontziko maisua bezala Santa Maria izan baitzen. Almirantearen bigarren bidaian (1493-96) ere parte hartu zuen. 1499an Alonso de Ojedarekin elkartu zen Amerikara espedizio propio bat egiteko, non Americo Vespuciok ere parte hartu zuen. 1499ko maiatzean abiatu ziren, Hego Amerikako kostalde atlantikoaren zati handi bat zeharkatu zuten eta 1499ko azaroan edo 1500eko ekainean itzuli ziren. Gauza jakina da Cosak mapa zirriborro (edo bozeto) bat zekarrela bidaia honen itzuleran. De la Cosa berriro itsasoratu zen Rodrigo de Bastidasen espedizioan, eta bere gutuna (edo mapa) 1500. urteko udan edo udazkenean egin behar izan zuen. Bere apaindura aberatsak islatzen du, lehen esan bezala, ziurrenik pertsonaia boteretsu baten enkarguz egitearen ondorioa, Fonseca gotzainaren enkarguz ziur asko.
Eztabaidak eta analisiak
Historialari batzuek zalantzan jarri dute gutuna 1500ekoa denik, bertan jasotako informazio kartografikoaren zati bat oraindik urte hartan aurkitu ez zela uste dutelako. Teoria hau formulatzen lehena George E. Nunn izan zen 1934an, Kuba 1509ra arte ez zela inguratua izan esaten zuena, eta horregatik, Cosak ezin zuela jakin uharte bat zenik, mapak erakusten duen bezala. Beste autore batzuek diotenez, gutunean ez dira agertzen 1500.urtearen ondorengo gertaeretako asko, adibidez, Cosak Mundu Berrira egindako hirugarren bidaia (1501-1502), Urabako golkoa eta Dariako kostaldea aurkitu zituena.
Teoria honen aldeko zantzu bat da toponimo asko irakurgaitzak direla, kopiatzailea jatorrizko egilearen letra deszifratzeko gai izan ez balitz bezala.
Bestalde, 1987an, Prado Museoko Dokumentazio Teknikoaren Kabineteak, hainbat analisiren bidez, kartaren pigmentuak 1500.urtean egindako batekin bateragarriak zirela erakutsi zuen. Ez zen gerora berriz pintatzeko zantzurik antzeman.
Desagertzea eta aurkikuntza
Ez dago maparen zuzeneko dokumenturik, baina Juan de la Cosak bi "Yndias marear gutun" aurkeztu zizkien Segoviako Errege Katolikoei 1503an. Horietako bat, beharbada, 1500ekoa bere mapamundia izan zen, edo, beharbada, honen ondorengo bertsio bat, espedizio berrienen aurkikuntzekin eguneratua. Bi mapak, ondoren, Fonseca gotzainaren esku utzi behar izan ziren.
Maparen pista erabat galtzen da, 1832an, Walckenaerreko baroiak Parisko merkatari bati erosi eta hainbat laguni erakutsi zion arte, horien artean Alexander von Humboldt alemaniar jakintsua, ezagutzera eman zuen lehena izan zena. Ramon de la Sagra espainiarrak 1837an argitaratu zuen gutunaren mendebaldeko zatia, eta 1842an Santaremeko bizkondeak Afrikari eskainitako zatia erreproduzitu zuen. 1852an Walckenaerreko baroia hil zenean bere liburutegia enkantera atera zen. De la Sagrak Espainiako Itsas Ministerioan ohartarazi zuen, gutunaren alde egin eta garaiko 4321 liberaren truke eskuratzea lortu zuela.
Egungo kokapena
1853tik Madrilgo Itsas Museoko aurkikuntza Aretoan dago ikusgai gutuna. Gutunak oso irteera gutxi egin ditu Museotik. Dramatikoena 1936ko azaroan gertatu zen, Gerra Zibil betean, Errepublikako Gobernuaren enkarguz Valentziara eraman zutenean.
Historiografia
Cosaren mapari buruzko lanak hiru une historikotan argitaratu dira :
Irudikatutako lurraldeak
Mapak honako hauek erakusten ditu, mendebaldetik ekialdera: Amerika eta bere ondoko uharteak; Ozeano Atlantikoa bere artxipelago nagusiekin; Europa, Mediterraneoa eta Afrika; Asiako kontinentea eta Indiako ozeanoa. Sarritan Juan de la Cosaren gutunari "mapamundi" deitzen zaio, baina ez zentzu hertsian, Asiaren irudikapena Indiako penintsulan mozten delako, Txina eta Japonia kenduta. Ozeano Barea eta Antartikako eskualdeak ere ez dira agertzen.
Erdialdeko Amerika eta Antillak
Maparen trazatua argia eta zehatza da Antilletako gunean, bakoitza bere izenarekin irudikatuak agertzen direlarik. De la Cosak zehaztasun handiz marraztutako Bahama uharteen artean Guanahani uhartea dago, bitxia bada ere, Kolonek bere Lehen Bidaian ikusi duen "Indietako" lehen lurraldea izan arren, tratamendu grafiko berezirik eta testu berezirik jasotzen ez duena.
Kuba apelazio horren pean agertzen da, Cubanacan hitz indigenatik eratorria, eta ez Kolonek eman zion Juana izenarekin. Maparen egileak uhartea behar bezala irudikatzen du, nahiz eta 1494ko ekainean Kolonek bere Bigarren Bidaian lagun zituen guztiei zin eginarazi zien, horien artean De la Cosa zegoela, Kuba ez zela uharte bat baizik eta Asiako kontinenteko penintsula bat. Autore batzuek zalantzan jartzen dute De la Cosak 1500. urtean Kubaren uhartetasuna ezagutu zezakeenik, mapa beranduago egin behar zela suposatuz, baina beste historialari batzuek diote 1500. urterako Gaztelako zenbait espediziok uhartea inguratu zutela.
Antillen kontrara, inguruko kostalde kontinentala zehaztasunik gabe marraztua dago, Florida eta Yucatango penintsulak, Mexikoko Golkoa eta, oro har, Erdialdeko Amerika falta direlarik, non San Kristobalen irudia duen lauki handi bat agertzen den. Uste denez, De la Cosak, lauki honekin, Erdialdeko Amerika estali ahal izan zuen Ipar Amerika eta Hego Amerika arteko etengabeko kostalde lerro bat marraztea eragozteko, honek, Kolonek eta beste batzuek esaten zuten Espezieen uharteetaranzko itsas igarobidearen existentzia ukatuko zuelarik.
Hego Amerika
Mapak Hego Amerika kostaldea erakusten du, La Vela lurmuturretik (egungo Kolonbian) kontinentearen ekialdeko muturreraino Gaztelako banderekin apaindua. Bertan, honako hau dioen testu bat agertzen da: "Este cavo se descubrio en año de mily IIII X C IX por Castilla syendo descubridor vicentians" ("lurmutu hau 1499an aurkitu zuen Gaztelak, Vicente Yañez aurkitzailea zela"), eta, ziur asko, 1500eko urtarrilaren amaieran Vicente Yañez Pinzonen etorrerari buruzkoa dela, Hegoamerikako ekialdeko puntara iritsi zenean, Santa Maria de Conicakoa deitu zuena.
Ipar Amerika
Mapak Ipar Amerika irudikatzen du Artikaraino hedatzen den masa kontinental jarraitu gisa. Cosak toponimoak idatzi zituen Ipar Amerikako kostaldearen zatian, nazio berari buruzko bi inskripzioren artean dauden bost bandera ingeles urdin eta marroik adierazten dute: mar descubierta po ynglesie ("ingelesek aurkitutako itsasoa") mendebaldean eta cavo de ynglaterra ("Inglaterrako lurmuturra") ekialdean.
Uste denez, de la Cosak, modu honetan, Giovanni Cabotok 1497 eta 1498ko bere espedizioetan Ingalaterrako banderapean eginiko aurkikuntzak irudikatu nahi izan zituen. Londresen zegoen enbaxadore Espainiarrak, Pedro de Ayalak, Cabotok marraztutako maparen kopia bat bidali behar izan zien Errege Katolikoei. Gaur egun kopia hori desagerturik dago.
Mundu Zaharra
Europako eta Mediterraneoko kostaldeak marraztuta ageri dira, garai hartako portularren ohiko zehaztasunarekin. Afrikako inguruak portugaldarren aurkikuntzarik berrienak islatzen ditu. Horrela, kontinentearen hegoaldeko muturrean ohar bat dago, honako hau dioena: "Honaino deskubritu zuen D.Juan de Portugal errege bikainak", Bartolome Diasek 1487-1488 bitartean egindako bidaiari erreferentzia eginez. Portugaldarrek ezagutu berri zuten Afrikako ekialdeko kostaldearen trazadura ez da hain zehatza. Asiako kontinentea, neurri batean bakarrik marraztua dago, eta nahiko modu zehazgabean. Mapa, Arabiar itsasoaren ertzean mozten da, eta, beraz, Indiako azpikontinentearen zati handi bat falta da. Ceilan, Trapobana izeneko hiruki formako uharte handi bat bezala irudikatua agertzen da. Indonesiako penintsularen azpian testu batek dio: "D.Manuel erregeak aurkitutako lurra, Portugalgo erregea", Vasco de Gamaren 1497-1499ko bidaiari erreferentzia eginez. Indiako ozeanoaren erdialdean bi uharte handi ageri dira marraztuta, Zanabar eta Madagascoa, Martin Behaimen lur globoaren antzekoak.
Mapa moztea, Indotxina eta Txina ez irudikatzeko, De la Cosaren amarru (edo maltzurkeria) bat izan zitekeen, horrela, Kolonek aurkitutako lurrak Asiaren ekialdeko muturra edo kontinente berri bat ziren erabaki behar izatea saihestuko zuena.
Erreferentzia-lerroak
Juan de la Cosaren mapak portularren noranzko tradizionalen lerroak aurkezten ditu. Bertan, 32 norabidetako haize nagusiko bi arrosa agertzen dira, bat Indiako hegoaldean eta bestea Atlantikoaren erdian. Bi arrosa hauek, haize txikietako beste 16 arrosek zehazten dituzten zirkunferentzia erdiguneak dira. Mapa honetako arrosak ez dira elkarren artean banatzen.
Gainera, hiru lerro zuzen nabarmen agertzen dira: bata, ekialde-mendebalde errotulatua, maparen ardatz nagusiarekin ia bat datorrena; bestea, "Zirkulu ekinokziala" edo "linea ekinokziala" izenekoa, aurrekoarekiko paraleloa eta hegoaldean kokatua, eta iparralde-hegoalde lerroa, Azoreetako eta Cabo Verdeko artxipelagoetatik igarotzen dena eta bi lerroekiko perpendikularki mozten duena. Historialariek aho batez identifikatzen dute "ekinokzio zirkulua" Ekuatorearekin, eta gehienek uste dute "zirkulu nekaezinak" Kantzer Tropikoa irudikatzen duela.
Eskala
Mapak puntu lerroen formako bi eskala ematen ditu, zenbakirik eta azalpenik gabe, gutunaren mendebaldeko erdiaren goiko eta beheko ertzetan jarriak. Mapa, Mundu Berrirako eta Zaharrerako eskala ezberdin bat erabiliz marraztua izan zela ere adierazi da, honek, Amerikaren irudia, Mundu Zaharrarekiko 1,4: 1eko proportzioan luzatuko zuelarik. Mapak ez ditu bere eraikuntzan erabilitako koordenatu-sistemaren balioak eta definizioa erakusten.
Latitudearen arazoa
Mapak, longitudeko eta latitudeko sare perpendikular baten arabera, lurreko globoa irudikatzen duela dioen hipotesitik abiatuz gero, ondoriozta daiteke Cosa nahiko zehatza izan zela luzerekin, baina aurkitu berri diren Amerikako lurren latitudearekin akats nabarmenak egin zituen: Puerto Rico, Kantzer tropikoaren gainean marraztua dago, zeina berez, tropiko horren bost gradu hegoalderantz kokatua egon beharko lukeen; Hispaniola (la Española) Kanaria uharteen altuera berdinean agertzen da, nahiz eta bere latitudeak zortzi gradutara egon beharko luketen; Kubako iparraldeko kostaldea mapan hogeita hamasei gradutara iparralderuntz iristen da, nahiz eta berez, hamabi gradu hegoalderuntz kokatua egon.
Kolonek, dirudienez, akats berberak egin zituen, beste adibide batzuen artean, 1493ko martxoan eskribauari bidalitako gutunean, Hispaniola-ri buruz honako hau zioen: "Eguzkiak han indar handia du, hogei eta sei graduko ekinoziozko lerrotik urrun baitago", uharte hau, benetan, iparralderuntz 17.5 eta 20 arteko latitudean dagoen bitartean.
1494n, datu bera errepikatu zuen Errege-erregina Katolikoei bidalitako gutun batean, bere Bigarren Bidaia kontatuz.
Segre ibaia
Segre (Sègre) Kataluniako ibaia da, Ebroren ibaiadarra dena ezkerretik. Bidean, eskualde hauek zeharkatzen ditu: Alta Cerdanyan jaio da, Ipar Katalunian, eta gero Lleidako probintzian sartzen da eta Alt Urgell, Noguera eta Segrià eskualdeetatik igarotzen da. Azkenik, Ebro ibaian urak isurtzen ditu Bajo Cinca eskualde huescarrean.
Ibilbidea
Llo udalerritik abiatuta (Alta Cerdanya), eskualde bereko La Guingueta d'Ix zeharkatzen du besteak beste. Baixa Cerdanyako eskualdean sartuta, Puigcerdàtik igarotzen da, eta hortik La Seu d'Urgell (Alt Urgell), Ponts, Artesa de Segre eta Balaguer (Noguera), Lleida, Torres de Segre eta Aitona (Segrià).
Mequinenza/Mequinensan (Zaragoza) amaitzen du bere ibilbidea.
Edmond (Oklahoma)
Edmond Oklahomako hiri bat da. Oklahoma konderrian kokatua dago. 2010ean 81,405 biztanle zituen, 219.36 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 5932
NGC 5932 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
FC Progrès Niederkorn
FC Progrès Niederkorn (izen osoa Football Club Progrès Niederkorn) Luxenburgoko futbol taldea da, Niederkorn herrikoa.
Bartoušov
Bartoušov (Pattersdorf) Txekiako udalerri bat da, Havlíčkův Brodeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 147 biztanle zituen 5,91 km²ko azaleran.
Ramón de la Cruz
Ramón de la Cruz (Madril, 1731ko martxoaren 28a - Madril, 1795eko martxoaren 5a) espainiar antzerkigilea izan zen.
Racineren, Shakespeareren eta Voltaireren obrak itzuli zituen. Gaztaroan klasizismoaren aldekoa bazen ere, obra nagusiak Madrilgo jende xehea oinarri hartuta idatzi zituen. Saineteak edo herri-komediak: La noche de San Juan (San Joan gaua), La pradera de San Isidro (San Isidro belardia), El sarao (Festa). Gisa horretako laurehunen bat lan idatzi zuen guztira, ohiturazkoak batzuk eta satirikoak besteak.
Tap Mun Chau
Tap Mun Chau (belar uhartea) Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da. 1,69 kilometro koadroko azalera dauka.
Kokapena
Administratiboki uhartea Tai Po barrutian dago Wan Chai barrutiaren mendebaldean. Gaur egun uhartean 100 bat pertsona bizi diren arren, duela hamarkada batzuk bi milatik gora ziren Tap Mun Chauko biztanleak. Herritar gehienak, hirira alde egin zuten, eta uhartean, turistentzako azpiegiturak eraiki dira.
Tradizionalki uhartean bizi ziren arrantzaleak ia erabat desagertu dira gaur egun, eta turismoak arrantza ordezkatu du uharteko jarduera ekonomiko gisa.
Paper-zulagailu
Paper-zulagailua paperezko orrietan zuloak egiteko gailu bat da, orri horiek uztai-karpetetan sartzeko.
Adam Bielecki
Adam Radosde Bielecki (1983ko maiatzaren 12a) poloniar alpinista da, Gasherbrum I eta Broad Peak zortzimilakoen neguko lehen igoerengatik ezaguna. Dominik Szczepańskirekin batera idatzitako Spod zamarzniętych powiek liburuan, Bieleckik bere eskaladen historia, Himalaiako espedizioen oroitzapenak eta mendirik garaienek eskatzen duten ahalegina kontatzen ditu.
Gaztaroa eta hezkuntza
Adam Bielecki Tychy-n (Polonia) jaio zen. 17 urte zituela, Khan Tengri estilo alpinoan igo zuen pertsonarik gazteena izan zen.
Uztai-karpeta
Uztai-karpeta kaxa ireki baten moduko zorroak dira, ertz batean zulatutako orriak edo beste zorro batzuk sartu eta sailkatzeko uztaiak dituena.
Palygorskita
Palygorskita silikato motako minerala da eta palygorskita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Palygorskita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Plangintza
Plangintza erakundeek ezarritako helburuak betetzeko kudeaketa-metodologia bat da. Zehatzago, xede nagusiak planteatu, horretarako helburu zehatzak ezarri eta horien lorpenerako estrategia, politika eta programen zehaztapena dira plangintzaren pausoak, prozesuan zehar emaitzak eragin dezaketen aurreikuspen egokiak eginez. Erakundeetako zuzendaritza dagokion funtzioa izaten da eta kudeaketa prozesuko lehenengo pausoa da, ondorengoak antolakuntza, zuzendaritza eta kontrola izanik.
Hitzaren erabilera
Plangintza kontzeptua kale-mailan normalean ekonomi arloari edo Estatuaren interbentzio-politikari lotuta azaltzen baldin bada ere, askoz ere eremu zabalagoari dagokion kontzeptua da. Planifikazioaren aplikazioa arlo eta mota oso ezberdinetan ematen bait da gure gizartean.
Gurutze Sainduaren baseliza
Gurutze Sainduaren baseliza hainbat baselizetako izena da:
3603 Gajdušek
3603 Gajdušek asteroide baten izena da. irailaren 5ean aurkitu zuen L. Brožek-ek Kleť Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 RM izena zeraman. Ondoren Vilém Gajdušek omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3603 Gajdušek asteroidearen orbitak batezbeste 3,385 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,9 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,871 distantziara. Eszentrikotasuna 0,143 da, eta makurdura orbitala 11,02ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.3 da.
Bellerose Terrace (New York)
Bellerose Terrace Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
685 Hermia
685 Hermia asteroide gerrikoan aurkitutako 685. asteroidearen izena da. 1909ko abuztuak 12an aurkitu zuen W. Lorenz astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1909 HE zen.
Rang (Doubs)
Rang Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rang udalerrian erroldatutako biztanleak 396 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Villeneuve-sur-Lot
Villeneuve-sur-Lot edo okzitanieraz Vilanuèva d'Òlt Frantziako hegoaldean dagoen hiria da, Lot-eta-Garona departamenduko azpiprefetura dena. Kantonamendu burua da.
Bartošovice
Bartošovice (Partschendorf) Txekiako udalerri bat da, Nový Jičíngo barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 1.686 biztanle zituen 24,14 km²ko azaleran.
Banaketa administratiboa
Bartošovice udalerria honako herriek osatzen dute:
Rang (Doubs)
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 173 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 183 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 173 etxebizitza nagusietatik 147 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 20 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 105 etxek bost zituzten. 150 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 85 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Balkhax aintzira
Balkhax (kazakheraz Балқаш Көлі; errusieraz Озеро Балхаш) Erdialdeko Asian dagoen ur gaziko aintzira da, Kazakhstan hego-ekialdeko aldean. Aintzirako ibai nagusia Ili ibaia da, baina beste zazpi ibai txikietatik ere hartzen du ura: Karatal ibaia, Aksu ibaia, Lepsi ibaia, Byan ibaia, Kapal ibaia eta Koksu ibaia. Erdialdeko Asiako arro endorreikoan kokatzen da Kaspiar Itsasoa eta Aral itsasoarekin batera.
Rang (Doubs)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Balkhax aintzira
Aintzira azaroaren bukaeratik udaberrira izoztuta dago.
Historia
103 urtetik VIII.menderaino, txinatarrek aintzirari Pu-Ku edo Bu-Ku deitzen zioten. Qing dinastian, aintzira Txinako ipar-mendebaldeko muga zen. Hala ere, 1871an sinatutako Itunari esker, bai aintzira bai bere eskualdea Errusiar Inperioaren eskuetan bukatu zen. 1991an Sobietar Batasuna desagertu zenean, Kazakhstanen barruan egongo zen.
Rang (Doubs)
Diru sarrerak
2009an Rang udalerrian 180 unitate fiskal zeuden, 417 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.387 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak eta 1 iturgina.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 5933
NGC 5933 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Noguera Pallaresa
Noguera Pallaresa Kataluniako ibaia da, Segreren ibaiadarra dena eskuinetik. Bidean, eskualde hauek zeharkatzen ditu: Arango haranean jaio da, eta gero Pallars Sobirà eta Pallars Jussà eskualdeetatik igarotzen da, Nogueran urak isuriz.
César Luis Menotti
César Luis Menotti (Rosario, Santa Fe, 1938ko azaroaren 5a), ezizenez El Flaco (euskaraz: argala), futbolari ohi eta futbol entrenatzaile argentinarra da.
Aurrelaria zen eta bere lehenbiziko taldea Rosario Central izan zen. Argentinako futbol selekzio nazionalarekin 7 partida jokatu zituen eta gol bat sartu. Entrenatzaile karrera 1970ean hasi zuen. 1973an Argentinako Torneo Metropolitanoa irabazi zuen Club Atlético Huracán talde xumearekin. Besteak beste, FC Barcelona, CA Peñarol eta Boca Juniors zuzendu zituen, baina gailurra 1978an jo zuen, Argentinako selekzioarekin Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuelarik.
Kassel
Kassel hiri alemaniarra da, Hessengo eskualdekoa. Fulda ibaiertzean dago. 195.530 biztanle zituen 2010eko Abenduaren 31an.
Etimologia
Izena Castellum Cattorum zuen erromatarren garaian eta Kato leinu germaniarraren gaztelua esan nahi zuen. X mendean Chasella izena zuen eta 1926an hartu zuen gaur egungo Kassel izena.
Historia
Kassel herriaren lehenengo aipamena 913 urtekoa da. Fulda ibaiaren gaineko zubia zaintzen zuen gotorlekua zuen herriak. 1189ko dokumentu batean hiri eskubideak dituela aipatzen da, baina ez da jakina noiz eskuratu zituen.
XVI mendean kalbinismoaren alde egin zuen eta hiria asko gotortu zen katolikoengandik babesteko. 1685ean Frantziatik ihesi zetozen 1.700 higanot protestante hartu zituen.
1805 urtean Grimm anaiak bertako liburutegian lanean ari zirela aurkitu zituzten gerora bilduma osatuko zuten ipuin eta kondairak. 1807an Napoleonek hartu eta Westfaliako Erresumaren hiriburu bihurtu zuen, baina 1813an berriz ere printze-hauteslearen menpeko lur bihurtu zen. 1866an Prusiak eskuratu zuenean printzearen egoitza izateari utzi zion.
Bigarren Mundu Gerran Dachau kontzentrazio-esparrurako azpi-esparru bat egon zen bertan. Aliatuek gogor bonbakatu zuten hiriaren %90a suntsituz. 10.000 pertsona hil ziren eta 150.000 etxerik gabe gelditu. Lantegiek berriz ez zuten ia kalterik izan. 1945ean estatubatuarrak jabetu ziren hiriaz hiru egunetan zehar etxez-etxeko tiroketekin aurrera eginez.
Gerra ondoren hiria berreraikitzeari ekin zitzaion. Hiriaren suburbioek oraindik XIX mendeko eraikinak badituzte.
Pampaloita
Pampaloita mineral bat da.
Kassel
Hiri senidetuak
Kassel ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Pampaloita
Ezaugarriak
Pampaloita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Dinas uhartea
Dinas uhartea, Ynys Dinas eta Dinas Island, Galesko hego-mendebaldean dagoen penintsula bat da, Pembrokeshire konderrian, eta Fishguard eta Newport udalerrien artean. Bere punturik garaiena Pen-y-fan (142 metro) muinoa da.
Ikonografia
Ikonografia arte-irudiak eta batez ere haien literatura-erreferentziak aztertzen eta sailkatzen dituen zientzia da. XIX. mendean sortu zen ikonografia: Frantzian, Didron eta Durand, eta Alemanian, Piper eta Springer izan ziren aitzindari. XX. mendean, Londresko Warburg Institutuan Panofskyk egin zituen ikonografia-ikerketa nagusiak. Mendebaldeko artearen bi ikonografia-sail nagusiak, mitologia klasikoa eta kristaua alegia, hiztegi eta azterketa ugarietako gai izan dira.
Dinas uhartea
Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalan dago.
L'Échelle
L'Échelle Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an L'Échelle udalerrian erroldatutako biztanleak 136 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 75etxeak ziren. 56 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 81 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an L'Échelle udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 149 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.868 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean L'Échelle udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 608 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elgin (Oklahoma)
Elgin Oklahomako hiri bat da. Comanche konderrian kokatua dago. 2010ean 2,156 biztanle zituen, 9.59 kilometro koadrotan banatuta.
686 Gersuind
686 Gersuind asteroide gerrikoan aurkitutako 686. asteroidearen izena da. 1909ko abuztuak 15ean aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1909 HF zen.
Cahaba Heights (Alabama)
Cahaba Heights Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Vestavia Hillsn dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kalkopirita
Kalkopirita burdinadun eta kobredun mineral sulfurikoa da. Bere osaera kimikoa CuFeS2 da.
Jefferson Valley (New York)
Jefferson Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Westchester konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Astenia
Astenia (grezierazko α [a] —alfa pribatibo—: " ez eduki", eta σθένος [sthénos]: "indar", "botere") ahuldade edo neke fisiko nahiz psikikoaren sentsazio patologikoa da. Sintoma hori sarritan lotzen da minbiziarekin eta horren kontrako tratamenduekin. Hilgarria ere izan daiteke, astenia pairatzen duen gaixo batek minutuko ariketa egiten badu. Astenia luzeak neke-sindrome kronikoa diagnostikatzea eragin dezake.
Kausa funtzionala
Orokorrean, egunsentian agertzen da, hau da, goizean nagusi da eta aldakorra da denbora igarotzerakoan. Atsedenarekin ez du hobera egiten edo are larriagotu egiten da, eta loaren nahasmendu batekin lotuta egoten da. Arrazoi erreaktiboengatik denean, gehiegizko jarduera fisiko edo mentalaren ondoren agertzen delako da. Arrazoi psikiatrikoengatik denean, sindrome depresiboarekin lotzen dute.
Koadro klinikoa
Asteniaren ezaugarri nagusia nekea da, energia eta motibazio faltaren, nekearen edo nekearen sentsazio gisa. Asteniak funtzio intelektualei eragin diezaieke: oroimenaren galera, arreta, kontzentrazio eta zaintza gutxiago. Sarritan, beste nahasmendu psikologiko batzuk nabarmentzen dira, kanpoko munduaren pertzepzio aldatua, nortasunaren nahasmenduak eta antsietatea barne.
Asteniak funtzio sexualei ere eragiten die, anafrodisia eta zutitzearen disfuntzio eraginez. Nahasmendu fisiko ohikoenak jangura galtzea, muskuluen nekea eta loaren nahasmenduak dira.
Astenia ez da loguraren sinonimoa. Logura eta apatia (axolagabekeria gisa ulertuta) nekearen sintomak izan daitezke, esfortzu fisikoaren edo lo faltaren ondoren. Ondo lo eginez eta estresa gutxitzearekin arintzen ez bada, medikuak baloratu beharko du.
Asteniaren ohiko beste arrazoi batzuk hauek dira: bihotzeko eta onkologiako kausak larritasunagatik, drogak eta alkohola hartzeagatik, depresioa eta haurdunaldia nerabeengan, loaldiko apnearen sindromea eta tratu txarrak eskolan zein familian.
Diagnostiko diferentziala
Beharrezkoa da astenia eta nekea bereiztea: asteniaren sintomak ez dira atsedenarekin hobetzen. Neke-sindrome kronikoarekin ere ez da nahastu behar. Sintomak 6 hilabete baino gehiagoz irauten badira, eta ez badira depresio-egoeraren ondorio, baliteke neke-sindrome kronikoa izatea.
Asteniaren kasu berezi bat udaberriko astenia da, urtaro honen etorrerarekin agertzen den jatorri ezezaguneko gaixotasuna.
Astenia infekzio eta gaixotasun askotan ager daiteke, bai organikoetan, bai funtzionaletan. Adibidez:
William Klein
William Klein (New York, AEB, 1926ko apirilaren 19a - Paris, 2022ko irailaren 10a) estatubatuar argazkilaria izan zen.
Biografia
Moda eta publizitateko argazkilari gisa egin zen ezagun. Baina bere lan nagusiak erreportaje-argazkien sailekoak izan ziren. Aipagarria zuen, beste lan batzuen artean, New York izeneko argazki-sorta, zeinean bere hiriaren ikuskera azaldu baitzuen. Horretaz gainera, eta beste lan askoren artean, Erroma, Mosku eta Tokioko argazki-sortak argitaratu zituen. Argazki-sortak ez ezik, argazkilaritzari buruzko liburuak ere argitaratu zituen.
Sumy Oblasteko errusiar okupazioa
Konotop
Otsailaren 25ean, Errusiako Indarrek Konotop hiria bereganatu zuten.
Martxoaren 2an, Artem Seminikhinek, Konotopeko alkateak, adierazi zuen hiriko errusiar indarrek ohartarazi ziotela hiria bonbardatuko zutela, bizilagunek okupazioari aurre egiten bazioten. Errusiako ibilgailuak, udaletxearen kanpoaldean zabalduta, bertakoek inguratuta zeuden. Seminikhinek, orduan, hiriko bizilagunei galdetu zien ea borrokatu nahi zuten ala amore eman; bizilagunek "ia aho bakarrez" errenditzeari uko egin zioten. Beranduago egunean, hiri-agintariek Errusiako Indarrekin negoziatu zuten, hamabi minutuko elkarrizketa batetan. Errusiar Indarrek hiri-gobernua ez aldatzea, tropak hirian ez zabaltzea, garraioa ez oztopatzea edo Ukrainako bandera ez kentzea onartu zuten. Horren trukean, hiriko arduradunek adostu zuten bizilagunek ez zutela errusiar indarrei eraso egingo; de facto, herria errendituz.
Apirilaren 2an, Errusiako Armadak Konotop Raionean hornidura-korridore bat mantentzen zuela jakinarazi zuten, zeinaren bidez Kiev eta Txernihiveko ekipoak Errusiara erretiratzea ahalbideturik zuen Errusiak. Apirilaren 3an, Ukrainako parlamentari batek –Olexander Katxura– Twitter bidez adierazi zuen Errusiako Indar guztiek Konotop Raiona utzi zutela. Apirilaren 4an, gainera, Dmytro Zhyvytsky-k, Sumy Oblasteko Gobernadoreak, adierazi zuen Errusiako tropek ez zutela jada Sumy Oblasteko herri bat ere okupatzen eta, horietako gehienetan, erretiratu zirela, Ukrainako tropak gainerako unitateak era tropa atzeratuak kanporatzeko lanean ari ziren bitartean.
Gogor
Gogor taldea 60ko hamarkadan eratutako euskal apaizen protesta talde bat izan zen, euskal joera abertzale eta progresistakoa, Bizkaian oinarritua. Hainbat protesta ekintza egin zituzten Euskal Herriaren eskubideen alde eta Francoren diktaduraren errepresioaren kontra.
Sumy Oblasteko errusiar okupazioa
Konotop
Apirilaren 5ean, Zhyvytsky Gobernadoreak Konotop Raionean torturatutako hiru zibil-gorpuzki, gutxienez, aurkitu zituztela adierazi zuen.
Gogor
1968an, Vatikano II. Kontzilioko erabakien epelean, Derioko apaiztegian giltzapetu ziren diktaduraren kontra eta Euskal Herria aitortu eta haren eskubideen alde. Pablo Gurpide Bilboko elizbarrutiko apezpikuak estu hartu zituen eta, urte horretako azaroan hil baino lehen, apaiz horiek etenaldian ezarri zituen a divinis.
Sumy Oblasteko errusiar okupazioa
Trostianets
Martxoaren 1ean, Errusiako Indarrek Trostianets hiria hartu eta hiriaren okupazio militar bat hasi zuten.
Okupazio militarra
Errusiaren egoitza militarra herriko tren-geltoki nagusian ezarri zen. Martxoaren erdialdean, errusiar tropa batzuk Errusiak-lagundutako indar separatistekin ordezkatu zituzten.
Ukrainaren kontraerasoa
Martxoaren 23an hasitako Ukrainaren kontraeraso batek hiria ukrainarren esku berrerortzea eragin zuen, martxoaren 26rako. Borroketan herriko ospitalea bonbardatu zuten; bizilagunen arabera, errusiar indarrek. Hiriaren kanpoaldean borroka eta bonbardaketen ondoren, errusiar tropak gauean zehar erretiratu ziren, Ukrainako Indarrak iritsi baino lehen. AFPren txosten batek "dozena bat" tanke eta ibilgailu blindatu suntsitu edo kaltetu zirela adierazi zuen. New York Times egunkariak, bestalde, jakinarazi zuen janaria urritzear zegoela Ukrainak hiria berreskuratu zuenerako.
Sainte-Radegonde (Gers)
Sainte-Radegonde Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 74etxeak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 67 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Fernanda de Utrera
Fernanda Jiménez Peña, ezaguna Fernanda de Utrera izenez (Utrera, Sevilla, 1923ko otsailaren 9a - ibidem, 2006ko abuztuaren 24a) andaluziar flamenko-kantaria izan zen.
Biografia
Fernanda Jiménez Peña jaio zen. Gurasoak José (Aurorarena) eta Chacha Ines ziren. Pinini flamenko kantariaren biloba zen, zeinek nahiz eta kantari profesionala izan ez, ospea zuen Utreran. Bere ahizpa Bernardak zioenez ahizpa biak jaiotzako kantariak ziren, haurtzarotik jaso zuten beren inguruaren eragin artistikoa, ijito jaio baitziren. Txikitatik, artista ijito flamenko asko joaten ziren Jiménez Peña familiaren etxera neskatoak entzutera.
Ibilbide artistikoa
Fernandaren karrera artistikoa estu lotuta dago bere ahizpa Bernardarekin, zeinarekin berrogeita hamar urtez kartelak eta grabazioak partekatu baitzituen. Bi ahizpek 1957an ekin zioten lanari Antonio Mairenaren eskutik, eta Madrilera eraman zituen Zambra, El Corral de la Morería, Torres Bermejas eta Las Brujas tablao delakoetan aritzeko.
Sainte-Radegonde (Gers)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 103 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (43 gizon eta 25 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fernanda de Utrera
Estiloa
Fernanda garai guztietako soleareetako flamenko-kantari onena izan dela uste dute askok,hori frogatzea zaila den arren, ez baita gordetzen iraganeko artisten soinu-erregistrorik. Aditu guztiak bat datoz XX. mende osoko flamenko-makila horretako kantaririk onena dela adieraztean, XIX. mendeko La Serneta (Mercedes Fernández Vargas 1840-1912), flamenko-kantariarekin soilik aldera baitaiteke, baina ez dago azken honen grabaziorik. Ahots zakarrak, hautsiak eta haren modulazioak estilo propioa ematen zion, flamenkoaren panoraman bakarra.
Soleáez gain, flamenkoaren beste makila batzuetan ere maistratasuna aitortzen zaio, hala nola bulerian, cantiñan edo fandangoan.
Fandangera bezala, ohikoa zen. Izan ere, berak esan bezala, bihotza jarri behar da: "Nik fandango grabao bat daukat, A mis niños no me los abandones... Izan ere, nire ahizpa bat hil zenetik, hori ezin dut nik kantatu, ahizparekin gogoratzen bainaiz, seme-alabak bakarrik utzi zituela. Jendeak eskatzen dit, eta kantua behartuta kantatu egiten dut; baina atzera egiten dit, gorputz-deskonposizio bat ... ezin dut, ezin dut".
Sainte-Radegonde (Gers)
Diru sarrerak
2009an Sainte-Radegonde udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 180 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.320 euro zen.
Fernanda de Utrera
Estiloa
Soleari aurre egiten zion aldiro, bere kantuko iturburu ijitoa jaiotzen zen txoko ilunetan borroka dramatikoa askatzen zen. Izan ere, Fernandak, ahots opaku eta hautsiarekin, dena arriskatzen zuen bere kantuetan, herenak borrokatzen zituen bere ahalbideak agortu arte, berriro bilatzen zuen, zimeltzen zuen, iratxoen atzetik ibiltzen zen larriki, etsita. Hainbeste arriskatzen zuen, ezen flamenko-kantaria babesgabe geratzen baitzen koplaren aurrean, eta lortu nahi zen lorpenera iristen ez bazen, hautsi samar ikusten zen, borrokaldian garaitua; baina, lorpena iristen bazen, pribilegioa izaten zen —gero eta bitxiagoa baita zaleen artean—, beti harlandu bat den mirariaren pribilegioa. "Nik Fernanda nirekin eraman nuen -esan zuen Manuela Vargasek -, niri kantatuz soleá zer den transmititzen uzten zidan".
Sainte-Radegonde (Gers)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sainte-Radegonde udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.490 hektarea erabiltzen.
Fernanda de Utrera
Eritasuna eta omenaldiak
2006ko abuztuaren 24an, Fernanda Utreran hil zen, bihotzekoak jota.
Sainte-Radegonde (Gers)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fernanda de Utrera
Eritasuna eta omenaldiak
Azkenik, Manolo Bohórquez kritikariak hari buruz hauxe idatzi zuen: "'Mendi arrosa txiki-txikiez osatutako pielago gisa jarri zitzaigun dermisa... Entzutea ez da plazera: flagelazioa da, sufritu egiten da, inpotentziaz inguratuta ikusten da eszenatokiaren gainean; mindu egiten gaitu aurpegi zahartuaren beltzak, min ematen digu gure haragietan, soinekoari itsasten dion torlojuak, Juaniquiren apaizari gutxieneko duintasun artistikoarekin koroatzen lagunduko dion aire-ahokada baten bila. Zaila egiten zaigu jakitea Fernandak oilo batek baino arnasa gutxiago duela. Gurtzen jarraitzen dugu, erabat sinetsita baikaude ijitoei geratzen zaizkien egia bakarretakoa dela. Fernanda de Utrera bezala kantatzea ezinezkoa da; haren ahots-oihartzuna, lurraren hondotik azaleratzen den naturaz gaindiko indar hori eta bere aurpegiaren emozioa, harekin joango dira eta ez dira sekula itzuliko'." 2005eko maiatzaren 7an, Utrerako Udalak Fernanda eta Bernardaren monumentua inauguratu zuen Ximénez de Sandoval plazan, bien izena daraman kalearen inguruan. Monumentu horrek ahizpak abesten irudikatzen ditu flamenko soinekoak jantzita.
Filmografia
Aktore ez izan arren, Fernandak ekoizpen zinematografiko batzuetan parte hartu zuen:
Saint-Pierre-de-la-Fage
Saint-Pierre-de-la-Fage Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 81 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 72 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-la-Fage udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 107 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.784 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Saint-Pierre-de-la-Fage udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Beterriko liburua
Beterriko liburua: literatur aipamenaren aldizkaria Andoaingo Manuel Larramendi Kultur Bazkunak 1988tik argitaratzen duen euskal literaturaren gaineko bihilabetekaria da.
Mark David Chapman
Mark David Chapman (Fort Worth, Texas, AEB, 1955eko maiatzaren 10a) estatubatuar kriminal bat da eta John Lennon hil zuelako da ezaguna. Hilketa 1980ko abenduaren 8ko gauean, New Yorken, gauzatu zen. 22:52etan gertatu zen Lennonen etxearen aurrean, Dakota Building, 72. kaleko izkinan, Central Parketik gertu, eta 38. kalibreko errebolberreko lau bala erabili zituen. 2000. urtetik aurrera baldintzapeko askatasun-eskaera baterako hautagai zen Chapman, eta New Yorkeko Estatuaren justiziak hamaika aldiz ukatu dio eskaera azken hogei urteotan.
Bartošovice v Orlických horách
Bartošovice v Orlických horách (Batzdorf im Adlergebirge) Txekiako udalerri bat da, Rychnov nad Kněžnouko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 208 biztanle zituen 35,6 km²ko azaleran.
Banaketa administratiboa
Bartošovice v Orlických horách udalerria honako herriek osatzen dute:
Elk City (Oklahoma)
Elk City Oklahomako hiri bat da. Beckham konderrian kokatua dago. 2010ean 11,693 biztanle zituen, 41.94 kilometro koadrotan banatuta.
Joncy
Joncy Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Joncy udalerrian erroldatutako biztanleak 516 ziren. Familiak 227 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 73 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 354 etxebizitza zeuden, 232 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 98 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 292 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 232 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 91 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 31 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 186 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 108 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 283 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 211 lanean zeuden (122 gizon eta 89 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Joncy udalerrian 232 unitate fiskal zeuden, 501,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.725 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Macarena Olona
Andaluziako hauteskunde automomikoetara 2022an aurkeztu zen lehendakaritzarako Voxen izenean, eta ez zuen arrakasta handirik izan. Ondoren, Vox utzi zuen, eta fundazio politiko antifeminista bat sortu zuen.
BOJ
BOJ enpresa, BOJ Global eta BOJ Olañeta izenak darabiltzana, Eibarko burdingintzako lantegi industriala da, etxerako eta sukalderako tresna metalikoak ekoizten dituena.
Historia
1905. urtean sortu zuten enpresa Manuel Barrenetxea, Bernardo Olañeta eta Vicente Juaristi eibartarrek, eta hiruen deituren inizialetik osatu zuten BOJ izena. Eibarko Jardineta auzoan sortu zen enpresa, baina 1940. urtean Matsaria auzora aldatu zen.
Metalezko pieza ugari egin izan zituzten lehen urteetan, bereziki intsigniak eta gerrikoen belarriak. 1930eko hamarkadan labana bat patentatu eta beraien produktu bereizgarriena sortu zuten, palanka bikoitzeko kortxo-kentzekoa, David Olañetak diseinatua 1932an.
1940tik aurrera, palanka bikoitzekoa ekoizten egin zuten lan bereziki, baina beste hainbat gailu ere bai: bizarra kentzeko makinak, depilatzeko pintzak, sarraila eta giltzarrapoak. 21. mendean, kortxo-kentzeko ugari ekoizteaz gain, eltzeak eta etxerako elektragailuak ere egiten dituzte.
NGC 5934
NGC 5934 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
687 Tinette
687 Tinette asteroide gerrikoan aurkitutako 687. asteroidearen izena da. 1909ko abuztuak 16an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1909 HG zen.
Belcastel
Belcastel (okzitanieraz Bèlcastèl) Frantziako zenbait udalerriren izena da:
3604 Berkhuijsen
3604 Berkhuijsen asteroide baten izena da. urriaren 17an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 5550 P-L izena zeraman. Ondoren Elly M. Berkhuijsen omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3604 Berkhuijsen asteroidearen orbitak batezbeste 3,121 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,358 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,884 distantziara. Eszentrikotasuna 0,244 da, eta makurdura orbitala 4,86ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Panasqueiraita
Panasqueiraita fosfato motako minerala da eta tilasita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Panasqueiraita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Elmer (Oklahoma)
Elmer Oklahomako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 96 biztanle zituen, 1.12 kilometro koadrotan banatuta.
Eider
Eider (Somateria) Anatidae familiaren hegaztien genero baten izen arrunta da. Barnean hiru espezie baino ez ditu.
Erbi artiko
Erbi artikoa (Lepus arcticus) taigako erbi espeziea da. Iparraldera hurbildu ahala, erbi artikoek ile txuriagoa daukate; eta taigaren hegoaldean bizi diren erbi artikoek, aldiz, ile urdinxkagoa.
Azpiespezieak
Erbi honek lau azpiespezie ditu: