cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Schenectady konderria (New York)
Schenectady konderria (Schenectady County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Schenectady da. 2010eko zentsuaren arabera 154,727 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Japoniar egutegia
Urteak
Greogoriotar egutegia ezarri zutenetik, japoniarrek urteak izendatzeko hiru sistema dituzte:
Schenectady konderria (New York)
Geografia
Schenectady konderriak 54,231 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,261 ura dira. Beste 52,969 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 285,31 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 154,727 pertsonetatik 128,236 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 8,827 dira. 13,528 beltzak edo afroamerikarrak. 445 amerikar natiboak ziren eta 81 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4,917 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2,708 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4,812 pertsonek kokatzen zuten.
Japoniar egutegia
Urteak
Urte inperiala Bigarren Mundu Gerraren bukaeran desagertu zen.
Obabakoak
Obabakoak euskal literaturaren historian libururik ezagunena izan da Euskal Herritik kanpo, jadanik hogei hizkuntza baino gehiagotara itzulia izan delarik. Landa munduan girotutako ipuin bilduma da, errealismo magikoaren eragin nabariarekin eta literatura unibertsalari egindako milaka keinu intertestual baliatuz. Zenbait kritikarik neorruralismoa deituriko korrontearen barruan kokatu dute.
Atalak
Liburua ipuin bilduma eta eleberriaren arteko hibridazio bat bezala uler daiteke, ipuin gehienek lotura edo jarraitutasun bat mantentzen dutenez gero. Kontakizun gehienak azaltzen diren pertsonaia, dokumentu eta grabazioetan oinarritzen dira. Haien artean, Atxagak ahozko tradizioko sinesmen bat baliatzen du: Belarri-zulotik sartu eta burmuinaz elikatzen den muskerrarena.
Ia 400 orrialdeak bi atal nagusitan banatuta daude. Lehenengoak ez du izenburu propiorik eta bigarrenak, luzeenak, bai. Jarraian, kapitulu guztien izenburuak azalduko ditugu.
Itzulpenak
2011ko urrian errusiera izango da itzulitako 25. hizkuntza liburu honetarako. Guztira, hauek dira bertsio guztiak: Euskara, ingelesa, gaztelera, frantsesa, alemana, italiera, portugesa, nederlandera, suediera, norvegiera, daniera, finlandiera, kroaziera, errumaniera, poloniera, turkiera, greziera, albaniera, katalana, galiziera, asturiera, japoniera, arabiera, hebreera eta koreera.
Zineman
2005ean, Montxo Armendariz orbaibartar zuzendariak liburua zinemara eraman zuen, Obaba filmarekin.
Nurnen itsasoa
Izenaren etimologia
Bere izena, Christopher Tolkienek Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanean, "Ur tristea" bezala itzultzen du. Helios de Rosario Martinezek, berriz, izenaren lehen elementua, ziuraski Nurnekin lotua dagoela dio, sindarinez "negarra", "axanpa" edo "kexua" esan nahi duena, baina, hain balizkoa ez den arren, agian, "tristea" esan nahi duen _noer_ edo _-nor_ hitzekin ere loturarik ere izan dezakeena, NAY erroduna. Izenaren bigarren elementua, _nen_ da, "ura" esan nahi duena, NEN erroduna.
Maat
Maat, Egia, Justizia eta Harmonia kosmikoaren ikurra, jainkosa bezala ere irudikatzen zen, Raren alaba egiptoar mitologian.
Funtsean, maat, justizia unibertsalaren, kontzeptu abstraktu bat da, munduan, bere sorreratik nagusi diren eta mantendu beharrekoak diren oreka eta harmonia kosmikoarena. Kosmobisio egiptoarra laburtzen du, greziarren harmonia eta aretearen antzerakoa, edo bertutearena, judutar-kristauen artean.
Maat eta harmonia unibertsala
Maataren sinesmena, oso antzinatik dator egiptoar kulturan, eta kultura honen funtsezko elementu bat da, bere izaera dualistari zentzua ematen diona. Ra, eguzkiaren jainkoa, gauero, behe mundura, Duatera jaisten zen, eta, zeharkatu ostean, berriz agertzen zen zeruan hurrengo goizean. Munduaren birsortze eguneroko ziklo hau geldi ez zedin, Rak, Duatean, arrakastarekin aurre egin behar zion Apofisi, suge bezala irudikatutako gaizkiaren ikurra. Rak Apofis garaitu izan hau sinbolizatzeko, hau da, Ongiak Gaizkia garaitu izana, egiptoarrek, maataren printzipioa, Rari honen borrokan laguntzen dion jainkosa bezala irudikatzen zuten.
Maat, egiptoarrentzat, eurek gurtzen zituzten jainkoak elikatzen ziren indar ongilea zen. Horregatik, apaizek, egunero, ofrendak eta magia erritualak egiten zituzten, bere nagusitasuna bermatzeko, horren mende baitzegoen munduaren ordena harmoniatsu eta zuzenaren mantentzea.
Pachycephala macrorhyncha
Pachycephala macrorhyncha Pachycephala generoko animalia da. Hegaztien barruko Pachycephalidae familian sailkatua dago.
Maat
Maat eta faraoia
Maat, estuki lotuta zegoen faraoiari, zentzu erlijioso eta moral batean. Lotura honek, bere garapen gailena, Egiptoko Antzinako Inperioan lortu zuen, eta ohikoa zen erregea bera izatea eguneroko ofrendak egiten zituena.
Tifinagh
Tifinagha (tifinaghez, ⵜⵉⴼⵉⵏⴰⵖ ou ⵜⴼⵏⵗ ; ABL, Tifinaɣ) amazigera eta berbere hizkuntza batzuk idazteko erabiltzen den alfabetoa da. Haren eredu zaharrena alfabeto libiko edo berbero-libikoa da, Afrika iparralden eta Kanariar Uhartetan K. a. III. mendean dokumentatuta. Jatorri puniko edo kartagotarra egokitzen zaio. Ondoren, tifinagha amazigeraren lurraldetan ia galdu egin zen: bakarrik tuaregek beren hizkuntza idazteko gorde zuten. XX. mendean, ordea, berbere erakunde kultural batzuek berreskuratu zuten eta amazigeraren barianteak idazteko moldatu zuten (hizkuntza horietako batzuek ordu arte ez zuten idazkerarik). Tifinaghen antzinako bertsioek bakarrik kontsonanteak idazten zituzten; egungoak, aldiz, bokalentzako ikurrak ere ditu.
Alfabeto libikoa
Kontsonantikoa da. Bi barietate izan zituen:
Maat
Maat eta faraoia
Oparoaldia, faraoiaren lan onaren ondorio bezala interpretatzen zen. Aldiz, krisiak, maataren porrota esan nahi zuten gaizkiaren indarren aurrean. Pepi II.a hil ondoren izan zen krisi politikoaren ondoren, antzinako egiptoarren fedea krisian sartu zen, eta, beraz, maat kontzeptua, faraoiaren funtzioetatik banandua izan zen.
Tifinagh
Alfabeto libikoa
Bietatik bakarrik ekialdekoa deszifratu da, idazkun elebidun ugari aurkitu direlako; 24 sinbolotatik 22ren esanahaia argitu da. Antza, mendebaldekoa zaharragoa zen eta Kartagoko hizkuntzaren eragin txikiagoa zuen. Karaktere gehiago ditu, 37.
Maat
Maat jainkosa bezala
Batzuetan, maat kontzeptua, jainkosa bat gehiago bezala irudikatzen zen, baina, dirudienez, hau, arrazoi alegorikoengatik izan zen, Maat jainkosak ez baitzuen askoz partehartze gehiagorik izan egiptoar jainkoen saga mitologikoetan.
Tifinagh
Alfabeto libikoa
Bietan aurkitu diren idazkunak laburrak dira, eskaintza laburrak eta epitafioak gehienbat. Hitzak idazteko ez dago norabide bakarra baina ohikoena hitzak behetik gora idaztea da. Lerro bakoitzak hitz bat edo esanahi osoko esaldia du. Ikur batzuek, irakurketan laguntzeko, lerroaren hasiera markatzen dute.
Maat
Ikonografia
Jainkosa bezala, Maat, emakume bezala irudikatua agertzen da, zutik edo eserita, buru gainean, bere ikurra den ostruka luma eramanez, bertikala, uas zetrua eta ankha ere eramanez. Akenatonen erregealdiaren ondoren, hegodun emakume bezala ere irudikatu zen.
Tifinagh
Tifinagh tradizionala (tuarega)
Sahariar tifinagh tuareg herriaren idazkera arkaikoa da. Bertako laginek berrehun urte inguru dute. Haren jatorria, bestetik, ezezaguna da: ez dakigu Libiako alfabetoaren mendebaldeko edo ekialdeko formatik datorren edo norberaren arteko trantsizioa den, ez noiz hasi zen erabiltzen (libikoaren garaikidea den edo berriagoa, alegia), ezta arabiarren konkistaren aurrekoa ote den ere. XX. mendearen hasieran, Charles de Foucauld misiolariak alfabetoa deskribatu zuen.
Maat
Mitologia
Jainkosa hau irudikatzen duen hieroglifoa, ostruka luma bertikal bat da, oreka perfektuan eta beste aldaera batzuk. Ikur hau, Osirisen epaiketaren irudikapenean agertzen da, bi platereko balantza batean, hildakoaren Iba edo kontzientzia pisatzen zen unean, plater batean hildakoaren bihotza jartzen zen (bere kontzientziaren ikurra) eta bestean, Maat hieroglifoa agertzen zen (harmonia eta justizia unibertsalaren ikurra). Bihotzak, maatak beste pisatzen bazuen, hildakoak, beste munduan betiereko egonaldia lortzen zuen.
Tifinagh
Tifinagh tradizionala (tuarega)
Normalean, bokalik gabe idazten zen; salbuespen bakarra hitzaren amaiera zen. Egun, hori aldatzen ari da.
Maat
Gurtza
Maat, jainkosa bezala, Karnaken gurtua izan zen, bertako santutegian. Menfisen ere izan zuen tenplu bat, Deir el-Medinako tenpluan eta beste jainko batzuen omenezko beste tenplu egiptoar batzuetan gurtua izan zen.
Tifinagh
Tifinagh tradizionala (tuarega)
Tuareg herriaren tifinagh batzuetan testu luzeak idazteko erabiltzen da, baina ez da ohikoena: oro har, oharretan eta epitafioetan, maitasunaren adierazpenetan eta hainbat idazkunetan ikus daiteke. Inskripzioak sarritan formula honekin hasten dira: Awa näk [izena] innân, hau da, "Ni, [izena], zeinak esan zuen...".
Idaztearen ohitura tuaregen artean hedatzen ari da, emakumeen artean batik bat. Dirudienez, bi emakumeetako batek idatz dezake ongi; gizonen artean, estatistika herena da. Azkenaldian, tifinagin alfabetoa analfabetismoaren aurkako kanpainetan laguntza pedagogikoa gisa erabili da.
Tifinagh garaikidea (neotifinagha)
1965ean gazte berbere batzuek, beren hizkuntzen normalizazioan, Berbere Akademia kultur elkartea sortu zuten, baina proiektuak ez zuen luze iraun. 1967an, eta desagertu arte, Agraw Imazighen izena hartu zuen. Elkarte horrek Aljeriako tuareg herriak erabiltzen zuen alfabetoan oinarritutako alfabetoa proposatu zuen. Ordu arte, arabiar alfabetoa edo latindarra erabiltzen ziren.
1972an, Berbere Akademiaren partaidea eta kultura berberearen ikertzaile Ammar Negadi k antzinako tifinaghari buruzko lan batzuk egin zituen. Horrela neotifinagha sortu zen; IRCAM erakundeak (Amazigh Kulturaren Errege Institutua) proposamena onartu eta zabaldu zuen. 1975ean, Asaghen aldizkariak, Ammar Negadik egindako ikerketetan oinarritutako 750 amazigh izenen zerrenda bat plazaratu zuen. Aljeriako Barne Ministerioak 2013an zerrenda horretan oinarritu zen amazigh izenen zerrenda ofiziala onartzeko. Geroztik alfabetoaren barianteak egin dira: ezagunena Salem Chaker irakasleak prestatukoa ezagunena da. 2003an Marokok tifinagha ofizialki onartu zuen hezkuntzan erabiltzeko. Azken urteetan tifinagha dezente zabaldu da, baina oraindik orain beste alfabetoen lehia du.
Letrak
Tifinagh karaktereak Unicoden U+2D30—U+2D7F mailakoak dira, 4.1.0 bertsiotik aurrera. 55 karaktere definituta daude baina gehiago erabiltzen dira. ISO 15924an, Tfng kodea tifinagh alfabetorako gordetzen da. Hona karaktereen koadro bat:
Bernes-sur-Oise
Bernes-sur-Oise Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bernes-sur-Oise udalerrian erroldatutako biztanleak 2.363 ziren. Familiak 772 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 196 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 392 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 72 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 796 etxebizitza zeuden, 781 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 14 hutsik zeuden. 659 etxeak ziren eta 135 apartamentuak ziren. 781 etxebizitza nagusietatik 569 bere jabearen bizilekua ziren, 202 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 109 etxek hiru zituzten, 267 etxek lau zituzten eta 378 etxek bost zituzten. 614 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 344 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 377 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.624 ziren, horien artean 1.193 aktiboak ziren eta 431 inaktiboak ziren. 1.193 pertsona aktiboetatik 1.069 lanean zeuden (558 gizon eta 511 emakume) eta 124 langabezian zeuden (75 gizon eta 49 emakume). 431 pertsona inaktiboetatik 126 erretiraturik zeuden, 168 ikasten zeuden eta 137 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bernes-sur-Oise udalerrian 782 unitate fiskal zeuden, 2.326 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.848 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 8 argiketariak, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Bernes-sur-Oise udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 500 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bernes-sur-Oise udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 367 ikaslekin.
Neosalanx anderssoni
Neosalanx anderssoni Neosalanx generoko animalia da. Arrainen barruko Salangidae familian sailkatzen da.
Bernes-sur-Oise
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gidor Bilbao
Gidor Bilbao Telletxea (Bermeo, Bizkaia, 1965eko irailaren 16a) Euskal Herriko Unibertsitatean Ikasketa Klasikoetako irakaslea da, Euskaltzain urgazlea, Uztaro aldizkariko zuzendaria, eta Udako Euskal Unibertsitateko kidea.
EHUko irakasle eta ikerlaria
Filologia Klasikoa eta Euskal Filologia ikasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), Gasteizen. Filologia Klasikoan doktorea da 2006an "Joanes Etxeberri sarakoaren saiakera-lanak eta latina ikasteko gramatika: edizioa eta azterketa" izeneko tesi-lana aurkeztu zuenetik.
Latina, latin-literatura eta itzultzaileentzako informazio- eta dokumentazio-lana irakatsi ditu EHUko Letren Fakultateko graduetan, eta euskal testu zaharren edizioa master mailan. Monumenta Linguae Vasconum ikerketa-taldeko kide da.
Letretako Fakultateko idazkari eta dekanorde izan da hamaika urtez. EHUko Euskara Zerbitzuaren zuzendaria izan da bi urtez eta EHUko Euskara eta Eleaniztasuneko errektoreordea izan zen 2011n eta 2012an, eta orain Mikel Laboa Katedraren laguntzailea da..
"31 eskutik" blogean idazten zuen hilean behin.
Euskaltzain urgazlea
2003ko urtarrilaren 31n izendatu zuten Euskaltzain urgazlea. Euskaltzaindiko batzorde hauetan parte hartu izan duak: Exonomastika (1999-), Azkue Biblioteka eta Artxiboa (1999-), Zientzia eta Teknika Hiztegia biltzeko egitasmoa (2007-) eta Euskera agerkaria (2009-).
UEUko kidea
Udako Euskal Unibertsitatearekin (UEU) ere urte askotan aritu izan da sailburu gisa nola hizkuntz zuzentzaile gisa. Azken urteetan, UEUko Argitalpen Batzordean dihardu, Uztaro aldizkariko kalitate-arduraduna izan zen lehenago eta 2017tik zuzendaria.
Beste elkarte batzuk
Legution Geurie Euskara Batzordean ibili zen 2000-2010 hamarkadan. Gasteizko Geurekin Mendira taldearekin joaten da mendira eta Geu Elkartearen talde dinamizatzailean dago; Bermeon Euskara Aholku Batzordean laguntzen du.
Idazlanak
Latinetik eta gaztelaniatik euskarara itzulitako liburuak argitaratu ditu, bai eta latin-literaturako eskuliburua eta euskal pidginei buruzko liburua ere. Tradizio klasikoaren azterketan, itzulpenaren eta sorkuntzaren arteko mugen azterketan eta testu zaharren edizioan egin ditu ikerketa-lan gehienak. Monumenta Linguae Vasconum ikerketa-taldeko kide da.
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako lanak 60 baino gehiago dira.
Ered Lithui
Ered Lithui, sindarinez "Errautsezko Mendiak" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko mendilerro bat da. Mordorren iparraldeko muga osatzen zuten, eta, Ephel Duath edo Itzalen Mendiak izeneko mendilerroarekin batera, Mordor erresuma iluneko ferra formako defentsa naturala osatzen zuten mendi batzuk jasotzen zuten izena da.
Mendi hauek, zeharkaezinak ziruditen, Ephel Duathekin elkartzen ziren tokian izan ezik. Bi mendilerroak elkartzen ziren pasabide estua, Morannon zen, "Ate Beltza", Sauronen erresumarako sarrera nagusia zena.
Kanpo estekak
Lista gór i wzgórz Śródziemia
Michael (sheading)
Michael, 'Maayl', Erresuma Batuko Man uhartean dagoen sei sheading eremuetako bat eta parrokia bat da.
Dunajec
Dunajec (polonieraz ahoskatua) erdialdeko Europako ibaia da, ipar-ekialdeko Eslovakia eta hegoaldeko Polonia zeharkatzen dituena. Vistularen ibaiadarra da. Nowy Targen du iturburua, Czarny Dunajec eta Biały Dunajec (Dunajec Zuria eta Beltza) ibaien bilgunean. 17 kilometroz herrialde bien arteko muga sortzen du. 249 kilometroko luzera eta 6.796 km²-ko arroa ditu.
Bere ibilbidean Spišská Stará Ves, Majere, Lechnica, Červený Kláštor, Lesnica, Nowy Targ, Maniowy, Czorsztyn, Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem, Łącko, Stary Sącz, Nowy Sącz, Gródek nad Dunajcem, Czchów, Zakliczyn, Wojnicz, Tarnów eta Żabno zeharkatzen ditu.
Giuseppe Giacosa
Giuseppe Giacosa (Collereto Parella, 1847ko urriaren 21a - ibidem, 1906ko irailaren 1a) italiar olerkari, antzerkigile eta libreto egilea izan zen.
Zuzenbidea ikasi arren, Turingo Unibertsitatean ez zen lanbide legalean aritu. Bere lehen arrakasta 1871ko Una Partita a Scacchi antzezlana izan zen. 'La signora di Challant' idatzi zuen Sarah Bernhardt aktore frantziarrarentzat.
Giacomo Pucciniren Manon Lescaut operaren libretoaren azken bertsioa idatzi zuen, baita Pucciniren beste hiru operaren libretoak ere (La Bohème, Tosca eta Madama Butterfly), azken hau Luigi Illicarekin batera.
Botia udomritthiruji
Botia udomritthiruji Botia generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Garra qiaojiensis
Garra qiaojiensis Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Porte de Clignancourt (Parisko metroa)
Porte de Clignancourt —Puces de Saint-Ouen azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 18. barrutian dagoena.
Maulburg
Maulburg Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ingurumen arrazismo
Ingurumen-arrazakeria (Ecological apartheid) ingurumen-bidegabekeri mota bat deskribatzeko erabiltzen den terminoa da. Arrazakeria horren oinarria da gutxiengo etniko jakin batzuek, politikoki zein ekonomikoki ahulagoek, kutsatzaileekiko esposizio neurrigabea jasaten dutela. Era berean, sarritan, baliabide natural jakin batzuetarako sarbidea ukatzen zaie, hala nola aire garbia, edateko ura eta bestelako onura ekologikoak. Bazterketaren beste ondorioa izan daiteke. Lantegi arriskutsuak, zabortegiak, hondakin arriskutsuak biltzeko garaian, baztertutako komunitateen lurretan jartzen dira.
Nazioartean, lehengaiak ustitzearekin ere lotuta dago, hau da, meatzaritza, petrolioaren erauzketa eta nekazaritza industrialaren inguruko ingurumen-kargak eta nekazaritza industriala herrialde pobreetan zein gutxiengo etnikoen lurretan kokatzen dira. Nazioarteko testuinguruan, ingurumen-bazterketak nazio industrializatuen eta Hego Globalaren arteko harreman ekologiko ahulak deskribatzen ditu. Ingurumen-arrazakeriaren barruan sartzen dira hondakin toxikoekiko esposizioa, uholdeak, baliabide naturalak eta industrialak erauzteak eragindako kutsadura, funtsezko ondasunik eza edo administrazioa baztertzea eta tokiko lurrei eta baliabide naturalei buruzko erabakiak hartzea.
Ingurumen arrazakeriaren erantzuna 1970eko eta 1980ko hamarkadetan zehar Estatu Batuetan eta, ondoren, mundu osoan garatu zen ingurumen justizia mugimenduan lagundu du.
Kontzeptuaren jatorria
Benjamin Chavis afroamerikar eskubide zibilen buruzagi batek "ingurumen arrazakeria" terminoa sortu zuen 1982an. "Ingurumen politika egitean, arauak eta legeak betearaztea, kolore komunitateek hondakin toxikoak lortzeko nahita bideratutako arraza diskriminazioa" izendatu zuen. instalazioak, pozoiak eta kutsatzaileak gure komunitateetan bizitza arriskuan jartzeko zigorra ofiziala, eta koloreko jendea ekologia mugimenduen gidaritzatik kanpo uztearen historia ”.
Milton (Glasgow)
Milton, Eskoziako Glasgow hiriaren iparraldean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.
Ingurumen arrazismo
Kontzeptuaren jatorria
Ingurumen arrazakeriaren definizio integrala Robert Bullard-ek honela definitzen du: "arrazan oinarritutako pertsona, talde edo komunitateak modu desberdinean eragiten edo desabantailatzen dituen (nahi edo nahi gabe) edozein politika, praktika edo zuzentarau". Frogatu zuen haur afroamerikarrek Kaukasoko haurrek baino bost aldiz probabilitate handiagoa izan zutela berunarekin pozoitzeko. Gainera, urtean 50-60.000 dolar irabazten dituzten amerikar beltzak ere kutsatutako guneetan bizitzeko aukera handiagoa zuten beren kide zuriek 10,000 dolar baino. Erresuma Batuan, berriz, gobernuaren txosten batek zuritzen zuen haur beltz britainiarrek haur zuriek baino% 30 aire kutsadura handiagoarekin mehatxatzen dutela.
Pachycephala mentalis
Pachycephala mentalis Pachycephala generoko animalia da. Hegaztien barruko Pachycephalidae familian sailkatua dago.
Middle (sheading)
Middle, 'Medall', Erresuma Batuko Man uhartean dagoen sei sheading eremuetako bat da.
Plácido Bilbao
Plácido Bilbao Zubiaur (Leioa, -ib., ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena.
Bengoetxe baserria
Bengoetxe Loiuko Zabaloetxe auzoan dagoen baserria da, egun "Aspaldiko" jatetxea dena.
1999ko ekainaren 22an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Ezaugarriak
Oinplano angeluzuzena daukan eraikina da, bi isurkitako estalkiarekin; azken hau fatxada nagusiarekin elkarzutean, non beheko eta goiko oinak ageri baitira, erdiko gorputzean ganbara txiki bat (sapaia) duela.
Fatxada nagusiko eta eskuinaldeko behe-oinak harlangaitzez moldaturik daude, eraikinaren gainontzeko aldeetan teilaturaino iristen delarik. Fatxada nagusian goiko oina zurezko bilbaduraren gainean ezarritako oholeriak ixten du, eta alboko eskuinaldekoan zurezko armazoiak eta fabrikak. Estaldura zeramikazko teila konkortuek gauzatzen dute.
Fatxada nagusia, ekialdera begira, hiru zatitan banatuta dago. Erdiko gorputza lurretik estalkiraino doazen osoko zutoinek enmarkatzen dute. Erdiko gorputz hau habetzar sendo baten gainean oinarritzen da, habeak azpian egun erdi itxita dagoen karrerapea itxuratzen duelarik. Lehen oinaren itxitura seriean mihiztatutako haritz-oholez burutzen da; gainean sei hutsuneko sekuentzia bat ageri da, galeria gisa, erdi-puntuko errematearekin, eta apaindura geometrikoak eta kordoi-moldurak dituzten habe horizontalekin. Galeriaren gainetik ganbara dago, hegalkin eran jarria, hiru jabaloiek eutsia, hauek kanpokoaldeko ertzetan dekorazio koskaduna dutelarik.
Eraikinaren egitura haritzezko zutikotzarrek osatzen dute; hauek lurreko harroinetatik estalkiraino altxatzen dira eta solairuaren solibei eta estalkiaren armazoiari eusten diote.
Bengoetxe XVI. mendeko baserrien tipologian sartzen da. Tankera honetako oso adibide gutxi geratzen zaigu; batez ere, hain ondo kontserbatuta eta jatorrizko hainbeste elementurekin.
Korear egutegia
Korear egutegia Korean erabiltzen zuten egutegia izan zen, bertoko jaioak eta ospakizunak kalkulatzeko erabiltzen zena.
Gregoriotar egutegia 1895ean ezarri zutenetik, ez da ofizialki erabilia, baina agureek oraindik erabiltzen dute Koreako jairik handiena Seollal da, Korear urte berriaren ospakizuna dena. Beste jai nagusiak Daeboreum (lehenengo ilargi betea), Dano (udaberriko jaia) eta Chuseok (uztaren jaia) dira.
Bengoetxe baserria
Ezaugarriak
1525 eta 1550 bitartean dataturiko eraikuntza hau baserri gotiko-errenazentistaren hiru mota oinarrizkoetariko bati dagokio. Mota honek aurreko alde simetrikoa izan ohi du, hiru gorputzetan antolatua; fatxada horren beheko oina harlangaitzez itxita egoten da, eta goiko oin guztia zurezko bilbadura eta oholen bitartez. Oin hau, gehienetan, lerrokadura-planoari aurreratu egiten zaio, inoiz erdiko gorputzean "sapaitarako" gune bat atontzen delarik, bilbadura-planoa bera baino aurreratuxeago; bizilekua beheko oinean kokatzen da eskuarki, eta sarrera ere bai: hau aldamen batean edota, kasu honetan bezala, erdian jarritako atean egon daiteke.
XVI. mendeko baserrietan ohizkoa den legez, Bengoetxek lurretik estalkiraino doazen osoko zutoinez egindako zur-egitura ikaragarria dauka; egitura hau harlangaitzezko itxituratik aparte ezarria dago; honetaz gain, eraikuntza-ezaugarri bikainak azpimarratu behar dira zurajean; garai bereko beste baserri batzuetakoak aski onak izanik ere, honetakoak hobeak dira oraindik; gorago deskribatu den bezala, ezaugarri hauek fatxada nagusiko erdialdean ageri dira batik bat.
Bere antzinatasun, tipologia aldetiko adierazgarritasun eta kontserbazio-egoerarengatik, euskal arkitektura herritarraren aparteko adibidea dugu baserri hau, historia eta etnografiari dagokienez interes handikoa, eta aipaturiko aldian eraikuntza eta arotzia mailetan zegoen teknikaz argibideak eskaintzen dizkigun benetako dokumentu materiala.
Meckenbeuren
Meckenbeuren Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mosspark
, 'Pàirc na Mòna', Eskoziako Glasgow hiriko barruti bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean.
Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi
Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi (Lamden, Aleg, 1938 - Nuakxot, 2020ko azaroaren 23a) Mauritaniako 7. presidentea izan zen 2007tik 2008ra. Senegalen ikasi zuen eta gero ekonomiako ikasketak sakondu zituen Grenoblen. Ministro izan zen Moktar Ould Daddah presidentearen gobernuan. 1978ko uztaileko estatu-kolpearen ondoren, kartzela egon zen 1979ko apirilera arte eta Kuwaiten bizi izan zen 1982 eta 1985 bitartean. 1986an itzuli zen Mauritaniara eta ministro izan zen Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya presidentearen gobernuan. Nigerren bizi izan zen 1989 eta 2003 bitartean. 2007ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen eta karguaren zina 2007ko apirilaren 19an egin zuen. 2008ko abuztuaren 6an Mohamed Ould Abdel Azizek zuzendutako estatu-kolpe militar batean kargutik kendu zuen eta denbora bat eman zuen kartzelan.
Łyna (ibaia)
Erdi Aroan Ordena Teutonikoaren Monasterio-Estatuaren barnean zegoen, gero ekialdeko Prusia bilakatuko zena. Bere ibilbidean Łyna, Nidzica, Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce, Sępopol, Pravdinsk eta Znamensk zeharkatzen ditu.
Neosalanx argentea
Neosalanx argentea Neosalanx generoko animalia da. Arrainen barruko Salangidae familian sailkatzen da.
Schoharie konderria (New York)
Schoharie konderria (Schoharie County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Schoharie da. 2010eko zentsuaren arabera 32,749 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Schoharie konderriak 162,218 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,168 ura dira. Beste 16,105 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,19 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 32,749 pertsonetatik 31,666 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 924 dira. 394 beltzak edo afroamerikarrak. 54 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 217 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 30 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 385 pertsonek kokatzen zuten.
St. Paul (Missouri)
St. Paul Missourieko hiri bat da. St. Charles konderrian kokatua dago. 2010ean 1,829 biztanle zituen, 17.29 kilometro koadrotan banatuta.
Joseba Agirretxea
Joseba Andoni Agirretxea Urresti (Ondarroa, ) bizkaitar politikaria da. EAJko kidea, Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen. 2008tik aurrera diputatua da.
Tiro olinpiko
Tiro olinpikoa tiroaren (kirola) modalitateetako bat da eta bi azpimodalitatetan banatzen da: batetik, doitasuna helburu duena, zeinetan geldi dagoen edo mugikorra den objektu bat jo behar den; eta bestetik, plater-tiroketa, zeinetan helburua makina baten bidez jaurtitzen diren platerak apurtzean datzan.
Kirol honen arauak Tiroaren Federazio Internazionalaren (ISSF) arabera ezartzen dira. ISSFren egoitza Alemanian aurkitzen da eta haren lana tiro olinpikoak bere gain hartzen dituen modalitateen txapelketa eta ekitaldiak antolatzea da.
Historia
Uste da Tiro Olinpikoaren sorrera ehizaren praktikarekin batera hasi zela. Hasieran ehizaren helburua biziraupena izan arren, apurka-apurka, ehiza kirol modalitate bezala ulertzen hasi zen.
Joko Olinpikoetan izan duen historia
Aro Modernoko Olinpiar Jokoen lehen edizioa Atenasen, Grezian, jokatu zen 1896. urtean. 1907. urteko uztailaren 7an, zortzi federazio nazionaletako hainbat kidek, Zürich-en (Suitzan), Tiroko Federazio eta Elkarte Nazionalen Nazioarteko Batasuna sortu zuten Tiro Olinpikoaren antolakuntza zuzentzeko. Hau 1915ean desegin zen Lehenengo Mundu Gerraren ondorioz eta 1921. urtean, berriro berpiztuz, Nazioarteko Tiro Batasun (UIT) izena hartu zuen. Azkenik, 1998. urtean, Bartzelonan, gaur egun duen izena hartu zuen, Kirol Tiroaren Nazioarteko Federazioa (ISSF), hain zuzen ere.
1896. urtean jokatutako Greziako Olinpiar Jokoetan, 12 herrialde ezberdinetako 285 pertsonak hartu zuten parte eta haietatik 116k Tiro Olinpikoan. Handik lau urtetara, 1900. urteko Olinpiar Jokoetan, Frantzian, 166 pertsonak. 1904ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan soilik egin zuen huts.
Kirol honi dagozkion modalitateak asko aldatu dira urteetan barrena. 1920. urteko Joko Olinpikoetan 21 modalitate ezberdin jokatu ziren, 1932. urtean bi modalitate egon ziren eta 1928. urtean, bat ere ez. 2012. urtean, modalitateei dagozkien azken aldaketak egin zituzten, 17 modalitatetik 15 izatera pasatu zen, zeinetatik 9 modalitate gizonezkoenak diren eta 6 emakumezkoenak. 15 modalitate horiek hiru diziplinatan banatuta daude: bost erriflearekin, bost pistolekin eta beste bost eskopetarekin.
Erriflea
Errifle modalitatean, 3 proba ezberdin daude: 50 metroko distantzia hiru posizio ezberdinetan (emakumezko eta gizonezko kategoriak), 50 metroko distantzia ahuspezko etzaneran (gizonezko kategoria) eta 10 metroko distantzia (emakumezko eta gizonezko kategoriak).
50 metroko distantzia, hiru posizio ezberdinetan
Hauek dira hiru posizioak: ahuspezko etzaneran, zutik, Belauniko. Proba honetan, emakumezkoek eta gizonezkoek hartzen dute parte.
50 metroko distantzia, ahuspezko etzaneran
Olinpiadetan, proba honetan gizonezkoek soilik hartzen dute parte, emakumezkoen kasuan, nahiz eta proba olinpikoa ez izan, Munduko Txapelketetan parte har dezakete.
Erabiltzen den arma aurreko modalitatean erabiltzen den berdina da, kanoi luzeko 22LR kalibreko erriflea hain zuzen ere.
60 tiro jaurtitzen dira guztira, 10 tiroko sei serietan. Gehienez, ordu eta 15 minutuko denbora dute, lehenengo 15 puntuak beroketarako izanik. Puntuazio sistema elektronikoa baliagarri ez badago, 15 minutu gehiago izaten dituzte.
10 metroko distantzia
Proba honetan, gizonezko eta emakumezkoek hartzen dute parte. 4,5 mm-ko airezko fusila eta gehienezko 5,5 kg-ko pisua duen errifle bat erabiltzen da armatzat. Jaurtitzaileek ordu eta 45 minutu izaten dituzte 60 tiro jaurtitzeko. Proba hau zutik egiten denez, oreka mantentzeko arropa espezializatua erabiltzea onartuta dago, bizkarrean sortu daitezkeen lesio kronikoak saihesteko.
Pistola
Pistola modalitatean 4 proba ezberdin daude: 50 metroko distantzia (gizonezko kategoria), 25 metroko distantzia, suzko pistola azkarra (gizonezko kategoria), 25 metroko distantzia (emakumezko kategoria) eta 10 metroko distantzia, airezko pistola (emakumezko eta gizonezko kategoriak).
50 metroko distantzia
Modalitate zaharrenetako bat da. XIX.mendean sortu zen eta ordutik hainbat aldaketa izan ditu: distantzia, armaren kalibrea, arma mota, denbora... hala ere, probaren helburua ez da aldatu.
Zutikako posizioan egiten dira proba honetako jaurtiketak, arma esku bakarrarekin eutsiz. Jaurtitzaileak 2 ordu ditu 60 tiro jaurtitzeko. Arma 22LR-ko kalibrea duen pistola bat da. Horretaz gain, ez dago ia araurik armaren inguruan. Esaterako, kakoak jaurtitzaileak nahi duen presioa eduki dezake eta pistolaren heldulekua, ahalik eta ergonomikoen izateko moduan diseinatua egon daiteke. Pisuan eta tamainan ere ez dago mugarik. Horregatik, proba hau "pistola libre" bezala ere ezagutzen da.
25 metroko distantzia, suzko pistola azkarra
Proba honetan, jaurtitzaileak zutik egiten du tiro. Arma, pistola erdiautomatiko bat da, 22LR kalibrekoa. Jaurtitzaileak 12 serie egiten ditu, eta serie bakoitzeko 5 tiro jaurtitzen ditu, guztira 60 tiro. Tiroak jaurtitzailetik 25 metroko distantziara dauden bost ituetara jaurti behar dira. Itu horiek aldi berean agertzen dira bata bestearen ondoan eta tiro bakoitza itu batera jaurti behar da. Tiro bat beranduegi jaurtitzen bada, ez du balioko. Lehenengo bi serieetan bost tiroak 8 segundotan jaurti behar dira. Hurrengo bi serieetan, 6 segundo ditu jaurtitzaileak 5 tiro horiek jaurtitzeko eta hurrengo 2 serieetan, soilik lau segundo ditu. Bigarren zatian, hau da, hurrengo 6 serieetan, segida berdina errepikatzen da.
25 metroko distantzia
Proba hau "kirol pistola" bezala ere ezagutzen da. Modalitate hau emakumeentzat sortu zen 1960. urtean eta 25 metroko suzko pistola azkarraren arauetan oinarritu zen.
Proba honetan doitasunerako 30 tiro eta beste 30 tiro azkar jaurtitzen dira.
Doitasuneko fasean, 6 serie daude eta serie bakoitzean 5 tiro jaurtitzen dira. Horretarako, 5 minutuko denbora dute gehienez. Tiroak 50 cm-ko diametroa duen itu batera jaurtitzen dira. Ituek 0-tik 10-erako puntuazioa dute. Azkartasun fasean ere 6 serie daude eta bakoitzean 5 tiro jaurtitzen dira. Serie bakoitzean 3 segundoko denbora dute. Tiroak 50 cm-ko itu batera jaurtitzen dira. Ituak 5-etik 10-era doazen puntuazioa dauka.
Txapelketa faseko lehenengo 8 onenak Fase Olinpikora igarotzen dira. Bertan, tiro azkarreko 4 serie jaurtitzen dira.
10 metroko distantzia, airezko pistola
Proba hau emakumezko zein gizonezkoek praktikatzen dute. Helburua 10 metroko distantziara dagoen itu bat jotzea da, ahalik eta puntuazio altuena lortuz. Erabiltzen den arma 4,5 mm-ko kalibrea duen pistola bat da, zutik eta esku bakarrarekin heldu behar dena, eta guztira 60 tiro jaurtitzen dituzte ordu eta 15 minutuko tartean; normalean, 10 tiroko 6 serietan banatzen dira. Proba hauetan, Puntuazio elektroniko sistema erabiltzen da puntuak kontatzeko; hortaz, baten bat ez badago erabilgarri, jokalari horrek 15 minutu gehiago ditu nahi adina tiro jaurtitzeko. Tiroak 17x17 cm-ko itu batera jaurti behar dira. Tradizionalki, ituak kolore argiko kartoiz eginak daude eta bertan puntuazio lerroak daude, 7tik 10era doazenak. Azken urteetan, itu tradizional horiek puntuazio sistema elektroniko batzuengatik ordezkatu dira, zuzenean puntuazioak erakusten dituztenak. Gaur egun, puntuazio sistema elektronikoak erabiltzen dira goi- mailako txapelketetan, baita nazioarteko txapelketetan ere. Herrialde batzuetan, nazio mailako txapelketa batzuetan ere ohikoak dira. Proba honetan erabiltzen den arma 4,5 mm-ko kalibrea duen airezko pistola bat da eta diabolo formako balatxoak erabiltzen dira. Balatxoen punta ia laua da eta ituan zulo biribilak uzten ditu, puntuazioa erraztuz.
Plater-tiroketa
Plater tiroketan hiru proba daude: trap (emakume eta gizonezko kategoriak), trap bikoitza (gizonezko kategoria) eta skeet (emakume eta gizonezko kategoriak). Probak, nahiko antzekoak dira.
Trap (hobia)
Klasifikazio fase bat dago, zeinetan betunez eta karez egindako 125 plater (11 cm-ko diametroa dutenak) jaurtitzen diren 5 serie ezberdinetan (25 plater serie bakoitzeko). Normalean hiru serie izaten dira lehenengo egunean eta hurrengo egunean beste biak.
Platera hautsita dagoen ala ez epaileak esaten du. Epaileak plateraren zati bat hausten dela ikusten duenean ematen du platera hautsitzat. Hau ez bada gertatzen, "plater galdua" edo "zero" bezala kontsideratzen da.
Ez dira mira optikoak erabiltzen.
Trap bikoitza (hobi bikoitza)
Bi plater aldi berean jaurtitzen dira, jaurtitzailearengandik 15 m-tara dagoen hobi batetik, 60 km/h-ko abiaduran eta 10 º-ko angelu batekin. Guztira 150 plater jaurtitzen dira, 50 platereko 3 serietan banatuta. Jaurtitzaileak plater bakoitzeko tiro bakarra egin dezake.
Ez dira mira optikoak erabiltzen.
Skeet (plater tiroketa)
Platerak 60 km/h-ko abiaduran jaurtitzen dira 36,7 m-tara dauden bi txaboletatik. Batak bestearen norabidean jaurtitzen du, modu honetan, erdiko puntu batean gurutzatuz. Bi txabolek 25 objektu jaurtitzen dituzte ordena zehatz batean: batzuk bakarka, beste batzuk binaka... Jokalari bakoitzak tiro bat jaurti dezake plater bakoitzeko eta hori kontrako txabolara iritsi baina lehen.
Ez dira mira optikoak erabiltzen.
Txapelketek 5 serie edukitzen dituzte, bai emakumezko bai gizonezkoentzat.
St. Peters (Missouri)
St. Peters Missourieko hiri bat da. St. Charles konderrian kokatua dago. 2010ean 52,575 biztanle zituen, 57.93 kilometro koadrotan banatuta.
Canthophrys gongota
Canthophrys gongota Canthophrys generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Mount Florida
, 'Cnoc Florida' eta 'Munt Floridae', Eskoziako Glasgow hiriaren hegoaldean dagoen auzo bat da.
Singapur
Muga hauek ditu: iparraldean, Johoreko itsasarteak berezirik, Malaysia; ekialdean eta hegoaldean, Singapurko itsasartea; hego-mendebaldean, Malakako itsasarteak berezirik, Indonesiako Sumatra uhartea.
Geografia
Singapur estatua izen bereko uhartea k eta haren inguruko beste 50 uharte askoz txikiagoek osatzen dute. Estatuak dituen 618 km2-etatik 544 km2 Singapur uharteari dagozkio. Ia uharte osoa 15 m-tik beherako zelaia da. Erdialdean, ordea, granitozko muino artean, 177 m-ko Bukit Timah mendia (177 m) dago. Uhartearen ekialdea ordoki hareatsua da, baina higadurak muinoak eta ibarrak eratu ditu. Erdialdeko muinoetatik hegoaldera eta sortaldera, zenbait tokitan, lurraldea zimurtua da eta, kostaldean zehar, labar txikiak eta sakontasun txikiko ibarrak daude. Erreka asko daude: luzeenak, Seletar ibaiak, 15 km ditu.
Klima eta landaredia
Singapurrek klima ekuatoriala du, beroa eta euritsua. Urtean zehar, batez beste, 25 °C eta 2.500 mm inguru euri izaten dira. Behiala uhartea estaltzen zuen landareditik ia ez da ezer geratzen. Basoak lurraldearen % 5 estaltzen du, eta babestuta dago. Erreka batzuetan, iparraldekoetan batez ere, eratzen diren estuarioetan ur gazietara egokitutako landareak hazten dira. Gainerakoan, sastraka edo belarra hazten da.
Historia
Singapur uhartea, lehen Temasek edo Tumasik izenaz ezagutzen zena, arrantzaleen eta itsaslapurren bizileku izan zen urteetan, eta uhartearen kokapenagatik, garrantzi handiko gunea izan zen Sumatrako Srivijaya Inperioarentzat. XIV. mendean, Javako Majapahit Inperioak Sumatrakoaren tokia hartu zuen eta, gero, hari Siamgo Ayutthayako Erresuma jarraitu zitzaion. XV. mendearen hasieran, Malakako Inperioaren agintaritzapean geratu zen Tumasik. XVI. mendearen lehen urteetan, portugaldarrak heldu ziren, eta XVII. mendean, holandarrak. 1819an, Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiak, Johoreko sultanarekin hitzartuta, Singapurko hiria eta portua sortu zituen, britainiarrek Asiako hego-ekialdean zituzten kolonien erdigunea izan zirenak.
1869an Suezko kanala ireki zenean, eta lurrun-itsasontzietarako bideak finkatu zirenean, Singapurrek oso hazkunde bizkorra izan zuen, Europaren eta Asiako ekialde eta hego-ekialdearen, eta baita Australiaren arteko joan-etorrien geltoki izan baitzen. 1867an, Straits Settlements (Itsasarteetako koloniak) britainiar kolonien (Singapur, Penang, Malaka eta Labuanek osatua) administrazio gune bilakatu zen. Bigarren Mundu Gerran japoniarren mendean egon zen. 1946an, Straits Settlements desegin zirenean, Singapur besteetatik bereizitako kolonia izan zen. 1959an, bere gain hartu zuen barne-arazoetarako ardura, eta 1961ean, Lee Kuan Yew legegizona lehen ministro izendatu zuten.
1963an, Malaysiako Federazioa sortu zen, eta Singapurrek, federazio haren barruan, autonomia ekonomikoa eta politikoa gorde zituen. Txinatarren eta malaysiarren arteko aurkakotasuna zela eta, 1965eko abuztuaren 9an burujabetasuna lortu zuen. Harrezkero, PAP alderdiak, Lee Kuan Yew lehen ministroaren bitartez, despotismoz gobernatu du, gizarte-jokabideak estutik begiratuz. Singapur Sortalde Urruneko bi herrialde industrializatuetako bat izatera iritsi zen, eta garrantzi handiko finantza gune bilakatu zen. 1971n, britainiar gudarostearen egoitza itxi zenean, Britainia Handiarekin, Australiarekin, Zeelanda Berriarekin eta Malaysiarekin batera, babes-hitzarmen bat izenpetu zuen Singapurrek. Halaber, kanpo-harremanetan, Estatu Batuekiko eta Japoniarekiko harremanak estutu eta komunismoaren aurkako jarrera hartu zuen, baina, geroztik, inguruko herrialdeetara hurbildu da, Asiako hego-ekialdean sortzen ari zen egoera berrira egokituz. 1990ean Lee Kuan Yewek haren hurbileko Goh Chok Tonki utzi zion lehen ministro kargua. 1991ko hauteskundeetan, PAP alderdiaren nagusitasuna sendotu zuten. 1994 eta 1995 urteen bitartean, Singapurko gobernuak tirabirak izan zituen Estatu Batuekin, Filipinekin eta Herbehereekin. Izan ere, nederlandar ingeniari bat urkatu zuten, heroina saltzeagatik, estatubatuar gazte bat atxilotu eta kanabera-zartadak hartzera kondenatu, eta filipinar zerbitzari bat hil zuten hilketa-salaketapean. Bestalde, funtzionario bat, bi ekonomista eta bi kazetari atxilotu zituzten estatuko sekretuak arautzen dituen legea hausteagatik: ekonomia-hazkundearen aurreikuspenak argitaratu zituzten, ofizialki argitaratu baino lehen. Bestalde, El Niño fenomeno klimatikoak eragindako lehorteek eta haize-aldaketek galera nabarmenak eragin zizkieten Singapurko nekazaritza eta turismoari. Haizeen ondorioz, ke-lainoak Singapurrera iritsi ziren, eta horrek osasun-arazo larriak sortu zizkien biztanleei.
1998an, Singapurko dolarraren balioak beherantz segitu zuen, Asiako finantza krisia zela-eta. 1999an, Sellapan Ramanathan Nathan izendatu zuten estatuburu. 2000ko hamarraldiko lehen urteetan, Singapurrek krisi handia izan zuen; batetik, eraso terrorista latzak gertatu ziren uhartean, dozenaka hildako eta ehunka zauritu eragin zituztenak; bestetik, 2003an, arnasteko sindromea edo SARS deritzan gaixotasun larriak 200dik gora kasu izan ziren Singapurren eta kezka handia sortu zuen. 2004an, Lee Hsien Loong, Lee Kuan Yew-en seme zaharrena, lehen ministro izendatu zuten.
Gizartea
Singapurko biztanleen hiru laurdenak Txinako Fujian eta Guangdong probintzietatik joandako txinatarren ondorengoak dira. Estatuko batez besteko dentsitatea munduko handienetakoa da: 6.389 bizt/km2. Singapur sortu zenetik, txinatarrentzat immigrazio-gunea izan da. Hala eta guztiz ere, azken urteetan, gobernuak immigrazioa eteteko neurriak hartu ditu, eta langile atzerritarrek ez dute lortzen denboraldi baterako baimena besterik. Bestalde, Singapurko biztanleriaren ugalketa bizkorra zela eta, gobernuak jaiotza-kopurua jaisteko neurriak hartu zituen 1960-1980 bitartean, eta jaiotzak erdiraino jaistea lortu zuen. Etniak: txinatarrak, % 77,7; malaysiarrak, % 14,1; indiarrak eta srilankarrak, % 7,1; besteak, % 1,1. Erlijioak: budismoa, % 28,3; kristautasuna, % 18,7; islama, % 16; taoismoa, % 13,4; hinduismoa, % 4,9; bat ere ez, % 17,6; besteak, % 1,1.
Ekonomia
1950. urtearen amaiera arte, Singapurko ekonomia merkataritzan eta britainiar itsasontzi- eta hegazkin-baseekin lotura zuten jardueretan oinarritzen zen. Baina Malaysiatik banandu ondoren eta 1971n britainiarrek Singapur utzi ondoren, goitik behera aldatu zen ekonomiaren antolamendu hori. Gobernuak industrializazio-politika jarri zuen abian; 1960an BPGren % 7 hartzen zuen industriak, eta 1995ean % 36ra igo zen. Industrializazioaren lehenengo aldian, eskulangintzako industria sortu zen, baina ekonomia-jarduerak esportazio-gaietara aldatu dira urteek aurrera egin ahala. Azken urteetan, teknologia aurreratuak (hegazkinen konponketa, informatika, elektronika) dira nagusi. Singapurko portua munduko nagusietako bat da (93 km2), eta bost terminal espezializatu ditu. Petrolioa, kautxua, espeziak, arroza, ehunak eta zura dira portuko merkataritza-gai nagusiak. Bestalde, Singapur merkataritza- eta finantza-gune handia bihurtu da nazioartean. Horrez gainera, turismo-gune garrantzitsua da (2007an, 10,2 milioi turista izan ziren Singapurren). Singapurrek merkataritza-harremanak ditu Estatu Batuekin, Japoniarekin, Malaysiarekin, hego-ekialdeko Asiako herrialdeekin eta Europarekin. 1997ko udan Asian izan zen finantza-krisiak oso larri utzi zuen Singapurko ekonomia, eta izugarri hazi zen langabezia.
I Still Believe (filma)
I Still Believe amodiozko dramako pelikula bat da eta 2020an Erwin anaiek zuzendu zuten. Bertan, protagonista nagusien rolak KJ Apa, Britt Robertson, Shania Twain, Melissa Roxburgh eta Gary Sinise izeneko aktoreek antzezten dituzte. Garrantzitsua da aipatzea, pelikula benetako gertaera batean oinarrituta dagoela, zehazki, Jeremy Camp abeslari eta konpositore estatubatuarraren eta Melissa Lynn Henning-Camp, bere lehen emaztearen, bizitzan. Are gehiago, pelikularen izenburua Campen "I Still Believe" abestitik dator eta pelikulak kristautasuna agerian jartzen du, Estatu Batuetako zenbait estatuetan dagoena.
Filma Kingdom Story Companyren lehen ekoizpena da eta Erwin anaien bosgarren film luzea. Gainera, Lionsgateren bidez egindako bigarren estreinaldia da. 2020ko martxoaren 7an ArcLight Hollywooden estreinatu zen eta 2020ko martxoaren 13an Estatu Batuetan.
Sinopsia
Jeremy musikari estatubatuar eta musikagilearen bizitza erabat aldatu zen unibertsitatera ikastera joan zenean. Izan ere, laguntzaile gisa zenbait kontzertuetan lan eginez, Melissa ezagutu zuen, bere bizitzako maitea bilakatu zena. Une horretan erabat maitemindu zen eta, ahalegin handia egin ondoren, Melisa berataz maitemintzea lortu zuen. Dena den, doktoreen berri larri batek egoera guztiz aldatu zuen: Melissak minbizia zuen. Honen aurrean, biek ezkontzea erabaki zuten eta gaixotasuna kudeatzeko, Melissari proba asko egin behar izan zizkioten. Zorionez, bere aurka borrokatzea eta irabaztea lortu zuen! MINBIZIA GARAITU ZUEN!