cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Curitibanos
Curitibanos Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Molotov-Ribbentrop Ituna
Molotov-Ribbentrop Ituna, Alemania-Sobietar Batasuna Ituna edo Alemaniaren eta Sobietar Batasunaren arteko Ez Erasotzeko Ituna Alemania naziak eta Sobiet Batasunak hitzartutako akordioa izan zen, elkarren kontra ez erasotzeko. Bi herrialdeetako Kanpo Aferetako ministroek, Alemaniako Joachim von Ribbentrop eta Sobiet Batasunako Viatxeslav Molotovek sinatu zuten, Moskun, 1939ko abuztuaren 23an, Bigarren Mundu Gerra piztu baino lehentxeago. Elkarri ez erasotzeko itunak ez zuen luze iraun, harik eta 1941eko ekainaren 22an Bizargorri Operazioa abian jarri zen arte, non Alemaniak Sobiet Batasunari eraso egin zion.
Nazien eta sobietarren arteko itun sekretua
Itunak protokolo sekretu bat zekarren. Horretan, Finlandia, Estonia, Letonia, Lituania, Polonia eta Errumania herrialde neutralen berrantolaketak lurralde eta politika mailetan aipatzen ziren espreski. Horrela, 1939ko irailaren 1ean Alemaniak Polonia inbaditu zuelarik, sobietar osteak ere sartu ziren herrialdean. Muga Mendebaldeko Bug ibaian ezarri zuten. 1939ko azaroan, berriz, SESBek Finlandiari eraso egin zion eta Kareliako istmoa beretu zuen. 1940ko ekainean Stalinek Herrialde Baltikoak anexionatu zituen.
Tor Hogne Aarøy
Tor Hogne Aarøy (1977ko martxoaren 20a - ) Norvegiako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Chiba.
The Heirs
The Heirs Lee Min-ho, Park Shin-hye eta Kim Woo-bin aktoreek antzezten duten Hego Koreako telesaila da. Kim Eun-sook-ek idatzia, drama pribilegiatuak eta hiper-aberatsak dituzten institutu batean kokatzen da. SBSn emititu zen 2013ko urriaren 9tik abenduaren 12ra.
The Caine Mutiny (filma)
The Caine Mutiny (euskaraz Caineko Matxinada) 1954ko Edward Dmytryk kanadar zinema zuzendariaren gerra film bat da. Herman Wouk idazlearen The Caine Mutiny eleberrian oinarritua dago. Bertan, Humphrey Bogart, José Ferrer, Van Johnson eta Fred MacMurray aktoreek antzeztu zuten.
Sariak
Filmak zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen:
Hnilčík
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1315. urtekoa da.
Parrella macropteryx
Parrella macropteryx Parrella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Peucedramus taeniatus
Peucedramus taeniatus Peucedramus generoko animalia da. Hegaztien barruko Peucedramidae familian sailkatua dago.
Middlehill (Kornualles)
Middlehill, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Cleer parrokian.
Taitō (Tokio)
Taitō (台東区) Tokio hiriko 23 auzo berezi bat da. Ohikoa da beste hizkuntza batzuetan "Taitō hiria" deitzea. 2011an, bertako biztanleria 168.909 zen, 16.745 biztanle kilometro karratuko dentsitatearekin 10,08 kilometro karratuko eremuan. Hiriko toki interesgarri batzuk bertan daude, besteak beste Ueno parkea eta Sensō-ji tenplua.
Geografia
Taitō, 23 auzo berezien artean ipar-ekialdera kokatua dago eta ekialdeko ertza Sumida ibaiak mugatzen du.
Historia
Gaur egungo Uenoko barrutian, 1868an, Enperadorearen Armadak, Tokugawa shogunerriaren azken babesa garaitu zuen borroka gertatu zen. Taitō 1947ko martxoaren 15ean eratu zen.
Banaketa administratiboa
Hainbat barrutitan banatzen da Taitō:
Jaialdiak
Auzo honetan, Sumidagawa su artifizial jaialdia ospatzen da, Asakusa samba aratustea eta Sanja Matsuri jaialdia, azken hau Tokioko hiru jaialdi handienetako bat.
Essen (Belgika)
Essen (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Essen erdigunea, Heikant, Horendonk, Wildert, Statie eta Hoek. 2015eko urtarrilaren 1ean 18.075 biztanle zituen. Herria Herbehereetako mugaren ondoan dago.
Udalerri honetan, abenduan, Grand Prix Rouwmoer ziklokros lasterketa ospatzen da, BPost Bank Trophyren parte dena.
Hiru Ahizpak (Australia)
Hiru Ahizpak (ingelesez Three Sisters) Australiako Mendi Urdinak mendilerroan dauden hiru harkaitz dira, Hegoaldeko Gales Berria estatutan. Katoomba udalerritik hurbil daude eta honako hiru harkaitzez osatuak daude: Meehni (922 m), Wimlah (918 m) eta Gunnedoo (906 m).
Międzyrzec Podlaski
Międzyrzec Podlaski Poloniako herri bat da. 17.300 biztanle ditu 19.75 km²-tan banatuta. Herriaren barnetik Krznaa ibaia igarotzen da.
Aragoierazko literatura
Aragoierazko literatura hizkuntza oso gutxituen tamainakoa da. Hala ere, aragoieraz idazten dute gaur egun hainbat idazlek, eta esan dezakegu hiztun horien literatura inoizko osasuntsuen dabilela azken urteotan.
Historia
X. mendekoa da aragoierazko lehen testu ezaguna, Glosas Emilianenses delakoak. XII. eta XIII. mendeetan lekukotza idatziak ugaritu ziren, eta XIV.enean lehen idazle azpimarratzekoa bizi izan zen, Juan Fernández de Heredia alegia.
Margarita Nájera
Ekonomia- eta enpresa-zientziatan lizentziatura-ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Gainera, masterra du enpresa-zuzendaritzan, baita antolaketa eta kudeaketa politikoan ere.
2007an Balear Uharteetako Gobernuko presidente Francesc Antichek Balearretako Lan eta Trebakuntzako ministro izendatu zuen, baina 2008ko irailean dimisioa eman zuen Madrilgo Gobernuan kargu bat hartzeko, Palmako hondartzako gune turistikoa bergaitzeko ardurarekin.
Busquístar
Busquístar Granadako udalerria da, Alpujarra Granadina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 317 biztanle zituen.
Bortxatzaile bat zure bidean
Bortxatzaile bat zure bidean  (Un violador en tu camino) performance feminista bat da, feminizidioaren eta indarkeria matxistaren kontra protesta egiteko. LASTESIS taldeak koreografia edo performance hori sortu zuen Valparaíson eta lehendabizikoz 2019ko azaroaren 18an egin zuten. Indar hartu du Sebastián Piñera Txileko presidentearen gobernuaren kontrako protesten harira, eta oso denbora laburrean mundu osora hedatu da. Herrialde bakoitzean, bertako hizkuntzara egokitzen dute performancean erabiltzen den kantuaren testua, eta Baztango feministek Berako herriko plazan egin zuten koreografiarako euskarara ekarri zuten.
2019ko abenduaren 6an Donostian egin zen, 11an Beran, 13an Iruñean eta 19an Bilbon.
Testuingurua
Abestiaren letrak Txileko historia politikoaren hainbat erreferentzia sinboliko ditu. 80ko hamarkadaren amaieran, Pinocheten diktaduratik irteteko prozesua hastearekin batera, Carabinerosen polizia erakundeak 90eko hamarkadako slogana ezarri zuen: "Lagun bat zure bidean". "Herria hurbiltzea" zuen helburu, garai hartan gaitzespen maila handia baitzuen. "Bortxatzailea zu zara, pakoak dira..." salatzen du Las Tesis taldeak bere letran, "Lagun" hitza "bortxatzaile" hitzaz aldatzearekin leloaren jatorrizko zentzuari buelta eman zion.
LASTESIS Valparaisoko lau emakumez osatutako taldea da: Daffne Valdés, Paula Cometa, Sibila Sotomayor eta Lea Cáceres. Hainbat forma artistiko barneratzeaz gain (antzerkia, diseinua, musika, arte bisualak …), pieza bakoitza ikerketa teoriko eta historikoko prozesu batean oinarritu nahi dute. 2019an, esaterako, Silvia Federici idazlearen "Caliban eta sorgina" liburua antzezteko lan egin zuten. Munduko ospea lortu duen performancea osatzeko, Rita Segato  antropologoaren testuen azterketan oinarritu ziren: autore honen iritziz, bortxaketak ez dira gertakari isolatuak, gertakari politiko-sozialak baizik.
Txilek 2019ko urrian hasi zuen matxinada prozesuaren baitan, hainbat mekanismo errepresibo garatu zituzten Carabinerosek: hilketak, bahiketak eta begietara tiro zuzenak eta sexu indarkeria.
Performancea "feminizidioa da, hiltzaileaz gara ahazten; desagerpena, eta bortxaketak" adierazten duten bertsoetara iristen direnean, emakumeek eskuak beren buruen atzean eramaten dituzte, eta eserialdiak egiten hasten dira, Carabinerosek gehien erabiltzen dituen tortura metodoetako bat erreproduzitzeko asmoarekin. Abofem Txileko abokatu feministen sarearen arabera, agenteek emakumeak biluzten dituzte, "eta eseriarazten dituzte, baginak barruan zerbait gordetzen duten aztertzeko". "Pakoen" (carabineroen) errepresioaren sinbolo bihurtu ziren eserialdiak, Las Tesisek berrerabili zituzten erresistentziaren aurka egiteko. Euskerazko bertsioan zipaio hitza erabiltzen da, “pakoen” ordez.
Baina letraren atalik sendoena Carabinerosen ereserki instituzionaletik hitzez hitz atera zutena da: "Duerme tranquila, niña inocente, sin preocuparte del bandolero, que por tu sueño dulce y sonriente vela tu amante carabinero". Abestiak, "Orden y patria" izenburu adierazgarria daramana, karga sinboliko berezia du txiletarren memoriarn: Pinocheten diktadura garaian derrigorrezko irakaskuntzakoa zen lehen hezkuntzako eskoletan. Orain emakumeek ereserki diktatoriala hartu eta, Txilen inork "lasai lo" egiten ez duela esatean, ereserki errebelde bihurtuz.
Hitzak
Bilbon, 2019ko abenduaren 19an abestu zena. Egindako koreografiaren gida bat ere egin zen.
Patriarkatua da epaile Jaiotzetik sententziatuz ''Ta gure zigorra? Bortizkeria ikusezina ''
Patriarkatua da epaile Jaiotzetik sententziatuz ''Ta gure zigorra? Bortizkeria nabaria ''
Feminizidioa da Hiltzaileaz gara ahazten Desagerpena Eta bortxaketak
Eta errua ez zen nirea, ez non nengoen, ezta janzkera Eta errua ez zen nirea, ez non nengoen, ezta janzkera Eta errua ez zen nirea, ez non nengoen, ezta janzkera Eta errua ez zen nirea, ez non nengoen, ezta janzkera
Bortxatzailea zu zinen Bortxatzailea zu zara Zipaioak, epaileak, Estatua, Presidentea
Estatua zapaltzailea, ar zantar bortxatzailea Estatua zapaltzailea, ar zantar bortxatzailea Bortxatzailea zu zinen Bortxatzailea zu zara
Bortxatzailea zu zara Bortxatzailea zu zara Bortxatzailea zu zara Bortxatzailea zu zara
Gourdon (Lot)
Gourdon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gourdon udalerrian erroldatutako biztanleak 4.636 ziren. Familiak 2.171 ziren, horien artean 862 pertsona bakarrekoak ziren (395 bakarrik bizi ziren gizonak eta 467 bakarrik bizi ziren emakumeak), 741 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 391 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 177 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.614 ziren, horien artean 1.828 aktiboak ziren eta 786 inaktiboak ziren. 1.828 pertsona aktiboetatik 1.596 lanean zeuden (855 gizon eta 741 emakume) eta 232 langabezian zeuden (105 gizon eta 127 emakume). 786 pertsona inaktiboetatik 324 erretiraturik zeuden, 214 ikasten zeuden eta 248 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gourdon udalerrian 2.184 unitate fiskal zeuden, 4.385,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.679 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 115 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 4 funerariak, 11 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 autoeskolak, 7 igeltseroak, 7 margolariak, 12 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 19 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 62 establezimendu komertzialetatik, 5 supermerkatuak, 7 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 4 harategiak, 4 liburu dendak, 12 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 3 drogeria, 2 lurrin-dendak eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Gourdon udalerrian 88 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.102 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Gourdon udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 530 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 196 eta lizeo teknologikoetan 143.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paineiras
Paineiras Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bothriechis marchi
Bothriechis marchi Bothriechis generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Aintzane Urkijo
Aintzane Urkijo Sagredo (Santurtzi, 1967ko urriaren 28a) Euzko Alderdi Jeltzaleko politikaria da, gaur egungo Santurtziko alkatea dena (Bizkaia).
Biografia
Santurtziko zinegotzi aukeratu zuten 2007an EAJrekin eta Turismoko zinegotzi delegatua (2007-2011) izendatu zuen Ricardo Ituarte-k Santurtziko alkate gisa. 2011an berriro hautatua izan zen eta zinegotzi ordezkaria izendatu zuten Gizarte Ekintza Udalean.
2015ean berriro hautatu zuten Santurtziko udalerrian, eta Ricardo Ituarteren ondorengoa izateko, Santurtziko lehen alkate emakumea izan zen, 2019an kargua berretsi zuen.
2019ko Txileko protestak
2019ko Txileko protestak, Txileko udaberria edota 30 pesoen iraultza Santiagon sortutako eta Txileko eskualde guztietara hedatutako manifestazio eta istilu batzuk dira, herrialdeko hiri nagusietan, Valparaíson, Concepciónen eta La Serenan, 2019ko urrian, azaroan eta abenduan eragin handia izan dituztenak.
Gertakari horien berehalako arrazoia 2019ko urriaren 6an indarrean jarri zuten Santiagoko garraio sistema publikoaren tarifaren igoera izan zen. Tarifak igo ondoren, ehunka ikasle antolatu ziren Santiagoko metroan ihesaldi masiboko ekitaldiak egiteko. Egunak aurrera joan ahala, iheslarien kopuruak gora egin zuen, eta istiluak izan ziren lurrazpiko trenbidearen geltokien barruan. Egoera larriagotu egin zen 2019ko urriaren 18an, ostiralean (Santiagazo izenekoa) ; izan ere, apurka-apurka lurpeko sare osoko operazioak bertan behera geratu ziren, jendetzak karabineroekin izandako liskarrengatik. Horren ondorioz, urriaren 18ko gauean, ostirala, hainbat protesta eta istilu bortitz agertu ziren herrialdean zehar. Urriaren 19ko goizaldean, Sebastián Piñera presidenteak larrialdi-egoera ezarri zuen Santiago Handiko udalerrietan, eta etxeratze-agindua eman zuen hilaren 19ko gauetik aurrera.
Hainbat analisten arabera, protestetan ez da liderrik egon eta, maila desberdinetan, gizarte-espektro zabalak hartu du parte, behe-klasetik hasi eta batez besteko altura arte. Zabaldu zuten aldarrietako bat «ez dira 30 peso. 30 urte dira» izan zen. Berehalako arrazoia garraio publikoaren tarifa-gorakadari egotz dakiokeen arren, herri-elkarretaratzeek laster azaldu zituzten horren arrazoi mediatikoak: bizitzaren kostu handia (2019ra arte Santiago Latinoamerikako bigarren hiri garestiena da), pentsio baxuak, farmakoen prezio altuak eta osasun-tratamenduak, eta klase politiko osoari eta azken urteetan metatutako erakunde-deskredituari uko egitea, herrialde horretako Konstituzioa bera barne.
Urriaren 18an hasi zituzten protesta jendetsuez geroztik, 23 hildako izan ziren, Txileko Fiskaltzak emandako datuen arabera. Giza Eskubideen Institutu Nazionalak jakinarazi zuen 2.300 salaketa jaso zituela izandako urraketekin harira eta hamalau sexu indarkeriagatik. Giza Eskubideen Amerikarteko Batzordeak, berriz, herrialdean sartzeko baimenaren zain zegoen.
Rolling Stone (Txile)
Rolling Stone Chile estatubatuar musika aldizkariaren herrialde horretara zuzendutako edizioa izan zen. Tokiko edukiak biltzen zituen, eta Estatu Batuetako edizioan argitaratutako txostenen itzulpenekin osatu zen.
Historia
1998az geroztik, Rolling Stone aldizkariaren Argentinako edizioa iritsi zen Txilera, Paraguain, Uruguain eta Bolivian ere banatzen dena.
2003ko maiatzetik aurrera, Txileko edizioa argitaratzen hasi zen, EDU Komunikazioen eskutik. Argentinako edizioaren azpizatiketa zenez, Argentinako edizioen zenbaketarekin jarraitu zen.
2006ko urtarriletik, Rolling Stoneren Txileko edizioa El Mercurio egunkariko Publicaciones Lo Castillo enpresak ekoizten du.
2007ko ekainean eta azaroan (111. eta 116. zenbakiak, hurrenez hurren) Rolling Stone Chileren bi edizio berezi argitaratu ziren, AEBetako edizioaren 40 urteak ospatzeko. AEBetako edizioan agertutako txostenen bertsio laburtuak aurkeztu zituzten.
2008ko uztaileko zenbakitik aurrera (124. zenbakia) "Agenda Rolling Stone" argitaratzen hasten da, formatu txikiko gehigarria, aldizkariaren amaieran aurretik agertzen ziren atalak jasotzen dituena (Libros, El Sitio, Qué Hay, etab.). ). Gehigarri hau Rolling Stoneren ohiko ediziora itzuli zen urte bereko abenduko zenbakitik, aldizkariaren amaierako atal gisa.
2009ko urtarriletik aurrera, aldizkariaren formatua aldizkari gehienen estandarrera aldatzen da (txikiagoa eta estuagoa eta kortxeteen ordez bizkarrezurra lotua duena), Ipar Amerikako edizioaren arrastoari jarraituz.
Rolling Stone Chileren azken edizioa 2011ko abenduan zabaldu zen, Publicaciones Lo Castillo eta El Mercurio aldizkariaren tokiko edizioa ixtea erabaki ostean.
Prunella himalayana
Prunella himalayana Prunella generoko animalia da. Hegaztien barruko Prunellidae familian sailkatua dago.
Andaluziera
Andaluziera (andaluz, ahoskatua; andaluzieraz  ahoskatua) gaztelaniaren dialektoa da, Andaluziakoa. Fonetika mailakoak dira ezaugarri nagusiak, txistukarien ahoskatzea batez ere, hala, eta besteak beste, s eta z ez dituzte bereizten. Herrialde batzuetan biak s bezala ahoskatzen dira eta besteetan biak z bezala.
Matt Lam
Matthew Thomas Lam, Matt Lam (1989ko irailaren 10a - ) Kanadako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Chiba.
Trachemys decorata
Trachemys decorata Trachemys generoko animalia da. Narrastien barruko Emydidae familian sailkatuta dago.
K.a. 128
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 140ko hamarkada | K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada
K.a. 133 | K.a. 132 | K.a. 131 | K.a. 130 | K.a. 129 | K.a. 128 | K.a. 127 | K.a. 126 | K.a. 125 | K.a. 124 | K.a. 123
Pingo-d'Água
Pingo-d'Água Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Anamorphosis
Anamorphosis 2011. urtean eginiko film fantastikoa da.
New York City International Film Festivalean izan zen eta bi sari lortu zituen.
Sinopsia
Gau batean Sara esnatu eta mundua aldatu dela konturatzen den bakarra da: David bere senargaia beste emakume bategaz bizi da eta ez du Sara gogoratzen. Sara zerotik hasi behar izango da bere bizitza berrian.
Itsas Alpeetako eta Varko Tourra
Itsas Alpeetako eta Varko Tourra (Tour des Alpes-Maritimes et du Var), lehen Haut-Varko Tourra deitua, Frantziako Var departamenduan urtero otsailean ospatzen den etapakako txirrindularitza proba bat da.
1969tik ospatzen da. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourren zati da .1 mailan (2.1 zenbaita etapatakoa denean eta 1.1 etapa bakarrekoa denean). Frantziako Txirrindularitza Koparen zati izan zen egun bakarrean ospatzen zenean.
Joop Zoetemelk da proba honetan garaipen gehien lortu dituena, hiru aldiz irabaziz.
Hrabušice
Hrabušice Eslovakiako udalerri bat da, Spišská Nová Vesko barrutian kokatuta. 40,90 km²ko azalera du eta 2486 biztanle 2017ko datuen arabera.
Ueno parkea
Ueno parkea (上野公園), Japoniako hiriburu den Tokioko Taitō auzoko Ueno barrutian kokatua dagoen parke publiko zabal bat da. Tokioko museo garrantzitsuenak bertan daude. Natur eta aisialdi baliabide garrantzitsua ere bada, baita etxerik gabeko zenbait pertsonen bizilekua ere.
Frantzisko Egia Beaumont
Frantzisko Egia Beaumont (Lizarra, Nafarroa Garaia, 1602 – Napoli, c. 1652) militarra eta idazlea izan zen. Bi urtez Italian gerran aritu ondoren Frantziako eta Kataluniako borroketan jardun zuen, Espainiako erregearen zerbitzuan. Erregezalea zen; Defensa de la verdad contra la proclamación y triunfos de la monarquía de Felipe IV obra idatzi zuen katalanen erasoei aurre egitearren. Komediak ere idatzi zituen: La fe en Pamplona y su primer obispo; Emblemas de San Fermín; Historias del Serenísimo Príncipe Don Carlos de Navarra; El monstruo español en minas y combates, Felice en armas y desgraciado en ellas; Guerras en España y Francia por la parte de Labort, Navarra, la Provincia y Perpiñán, 1634-1642. Obra hauen aztarnarik ez da geratu ordea. Harena da, halaber, Estrella cautiva o historia de la ciudad de Estella y su Merindad obra luzea (1644); lan hau ez da oraindik argitara eman.
Ueno parkea
Historia
Hainbat proposamen izan ziren lur hau aprobetxatzeko, azkenean Bauduin mediku herbeheretarraren ideia gailendu eta parke publiko bihurtu zen 1873an.
Erlijio baliabideak
Kan'ei-ji tenpluaren atal batzuk gelditu dira, bost solairutako pagoda, Tōshōgū santutegia eta Bentendō kaperak.
Natur baliabideak
8.800 zuhaitz ingur daude bertan landatuta. Tartean Ginkgoak, Cinnamomum camphorak, zelkovak eta hainbat gereziondo mota. 24.800 m²-ko sastrakadia ere badago. Aintzira txiki bat ere badu, Shinobazu lakua, udan loto-loreak estaltzen duena.
Ueno parkea fikzioan
Ueno parkea, japoniar fikzioko pertsonaia ospetsuen irudiez inguratua dago, horien artean, Mori Ogaik asmatutako Gan pertsonaia.
Schlangenbad
Schlangenbad Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Milcombe (Kornualles)
Milcombe, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Bala Town F.C.
Bala Town Football Club Galesko futbol taldea da, Bala hirikoa.
Historia
Galesko talde zaharrenetakoa da, 1880 urtean sortu baitzen. Hala ere Balako talde bat aritu zen 1877-78 denboraldiko Galesko Kopan.
A Tale of Two Cities
A Tale of Two Cities (Bi Hirien Istorioa) 1859ko Charles Dickens britainiar idazlearen eleberri historiko bat da. Frantziako Iraultzan girotua dago.
1859ko apirilaren 30etik azaroaren 26ra idazleak berak sortutako All the Year Round aldizkarian epeka eta 30 ataletan argitaratu zen.
Argumentua
Bi Hirien Istorioa eleberria aipu ospetsu honekin hasten da. Antzezlan garaikide batean oinarritua, honetan gizon batek bere arerioak biek maite duten emakumea izan dezan bere bizitza sakrifikatuko du, honela maitasun triangelua Charles Darnay, Lucie Manette eta Sydney Carton eleberriko pertsonaia protagonisten harreman konplexuen oinarria izango da.
Gainera, Dickensek erredentzioa eta berpizkundea nahiz maitasuna eta bortizkeriaren gaiak jorratu eta Frantziako Iraultzaren une historikoa Paris eta Londres hirietako ikuspuntutik ikusita azalduko du.
Suitzako Sari Nagusia
Suitzako Sari Nagusia 1 Formulako Bremgartengo zirkuitoan egiten zen lasterketa zen. 1955ean Le Manseko lasterketan gertatu zen istripu ikaragarriaren ondorioz Suitzako gobernuak erabaki zuen auto lasterketa guztien debekatzea. Alta, hamarkada batzuk berantago, 1982an, debeku hori mantentzen zelarik, Suitzako Sari Nagusia berriz antolatua izan zen bainan Frantziako Dijon-Prenois zirkuitoan.
Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea
Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea Bizkaiko Foru Aldundiaren entitate autonomoa, Gizarte Ekintza Sailari atxikia.
Historia
1988ko irailaren 28an, 106/88 Foru Araua onartu egin zen, non Bizkaiko Foru Aldundiaren Gizarte Ongizatearen Departamentuaren Erreglamenduaren 7.artikuluan GUFE haren kudeaketa organismoa izango dela esaten da:"La denominada 'Fundación Pública del Servicio Instituto Foral de Asistencia Social de Bizkaia (IFAS) es el Organismo Autónomo Administrativo de la Diputación Foral de Bizkaia al que corresponde la gestión de los Centros y Servicios que, en materias de su competencia, determine el Departamento de Bienestar Social de la misma al que está adscrito. (BOB, 106/88 Foru Araua, 7.artikulua)."
Germán Ormaetxea
Germán Ormaetxea, (Iruñea, 1972 - ), ezagunagoa Dj Moderno ezizenaz, nafar musikari eta musikagilea da.
Nafarroako Unibertsitate Publikoan ingeniaritza ikasi ondoren, 2002an Horthy taldea sortu zuen. Zinemarako lanak ere egin ditu, La mirada negra, Anamorphosis, Nexos eta beste filmerako.
Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea
Helburua
Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundearen helburua daGizarte Ekintza Sailaren gomendiotan emandako pertsona guztiei arreta integrala eta pertsonalizatua ematea, batez ere beharrizan konplexuak dituzten pertsonei. Horretarako, zerbitzu eta gizarte-baliabide berezi eta kalitatezkoak ematen eta bermatzen ditu erabiltzaileei eta beren familiei bizitza duina izaten laguntzeko. Modu horretan, haien eskubideak erabiltzearen eta ahalmenak garatzearen aldeko ingurunea sustatzen da.
Horrenbestez, Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea herritarren bizi-kalitatea eta ongizatea hobetzeko bidea da. Horretarako, erantzukizun sozialeko eta lurralde-aberastasuneko motor gisa lan egiten du, eta Bizkaiko gizartearen garapen integrala, bidezkoa, solidarioa eta jasangarria sustatzen du.
Roman Four mendia
Roman Four mendia (edo Roman Four gailurra) (Lau zenbaki erromatarra) Margarita badiaren hegoaldean dagoen mendia da, Antartikako penintsularen mendebaldean. itsas gaineko 878 metroko garaiera du.
Historia
1934-1937ko Erresuma Batuko espedizioan kartografiatu zen lehen aldiz. Izena mendi-maldan dauden arrakalen ondorioa da: antza denez IV zenbaki erromatarraren itxura baitute. Izen hori 1939-1941 urtetan bertan egon ziren East Base estatubatuarraren pertsonek jarri zioten.
Erwin Piscator
Erwin Piscator (Greifenstein, 1893ko abenduaren 17a - Starnberg, Bavaria, 1966ko martxoaren 30a) alemaniar antzerki-zuzendaria izan zen.
Jauru
Jauru Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Gers (ibaia)
Gers (Gers, Gers) hego-mendebaldeko Frantziako ibaia da, Garonaren adarra, Pirinio Garaiak, Gers eta Lot eta Garona departamenduak zeharkatzen dituena. 175,4 kmko luzera eta 1.227 km² arroa ditu.
Foilletoi
Foilletoi (frantsesetik feuilleton, feuillet hitzaren txikigarria, 'orria', liburu baten orria) fikzio dramatiko generoaren ekoizpen literarioa da. Normalean ez zuen kalitate literario handia, garrantzitsuena erraza irakurtzeko izanik. Frantziako erromantizismoarekin sortu zen eta hasiera batean emanaldietan plazaratzen eleberriak izatetik laster beste euskarrietara pasa zen, esaterako antzerkia, irratia eta zinema, gaur egun telesailetara ere bai. Betidanik herri generoa izan da. Idazle ospetsu askok foilletoiak haien ideiak zabaltzeko erabili zuten ere bai.
Historia
Generoa Frantziako Erromantizismoan sortu zen. XIX. mendean herriaren alfabetizazioa zabaldu zen eta horrek beste motatako literatura baten beharra ekarri zuen, populazio osoari zuzendutako literatura, denbora pasatzeko, merkea, diru gutxiko jendearentzat ere bai. Hasieran egunkariek emanaldietan banatutako narrazioak argitaratzeari ekin zioten, batzutan aparteko koaderno bezala eta hortik dator "filletoi" izena. Narrazio horiek egunero argitaratzen ziren eta beti suspentse beteriko bukaerak izaten zituzten, irakurleen jarraipena lortzeko. Horrelako eleberri batzuek arrakasta handia izan zuten eta, ondoren, liburu bezala argitaratu ziren.
Gers (ibaia)
Geografia
Lannemezanen du iturburua, 613 mko garaieran, eta Layrac-en, Agendik hurbil, Garonara isurtzen da. Ibaiadar nagusiak Cier (13,7 km), Gèze (11,7 km), Cédon (18,7 km) eta Sousson (33,9 km) eskuinetik, eta Arçon (18,2 km), Aulouste (20,6 km), Talouch (14 km), Ousse (10,6 km), Lauze (16,3 km) eta Auchie (15,8 km) ezkerretik, dira.
Foilletoi
Historia
Formatu berria hasieran bi egunkarietan agertu ziren: La Presse eta Siècle nahiz eta Lehen Inperioan aurrekariak izan. Arrakastarekin batera emanaldietan eleberriak argitaratzen zituzten aldizkariak kaleratu ziren: Revue des deux mondes eta Revue de Paris; horietan Balzac, Eugène Sue, Ponson du Terrail, Paul Féval, Charles-Paul de Kock edo Alexandre Dumas mailako idazleak agertu ziren.
Gers (ibaia)
Geografia
Zeharkatzen dituen hiri handienak hauek dira:
Foilletoi
Foilletoi ospetsu batzuk
Hona hemen ospetsuenetariko batzuk:
Gers (ibaia)
Hidrometria
Gers ibaiaren batez besteko emariak (m³/s), Layrac-en neurtuak Datuak: 1967 eta 2006 artean
Foilletoi
Foilletoiak beste herrialdetan
Formula laster zabaldu zen eta beste herrialdetan ere horrelako eleberriak argitaratu ziren:
My Love from the Star
My Love from the Star 2013-2014 Hego Koreako telesaila da, Jun Ji-hyun, Kim Soo-hyun, Park Hae-jin, Yoo In-na, Shin Sung-rok eta Ahn Jae-hyun protagonista dituena.
Eusko Ekintza (argipena)
Eusko Ekintza izenak hainbat adiera ditu:
Cacín
Cacín Granadako udalerria da, Alhama eskualdean dagoena.
The Maltese Falcon (1941eko filma)
The Maltese Falcon (euskaraz: Maltar Belatza) 1941eko John Huston estatubatuar zinema zuzendariaren zinema beltzeko suspense filma bat da. Dashiell Hammett idazlearen The Maltese Falcon eleberrian oinarritua dago. Bertan, Humphrey Bogart, Mary Astor, Gladys George, Peter Lorre eta Sydney Greenstreet aktoreek antzeztu zuten.
Cacín
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 626 biztanle zituen.
The Maltese Falcon (1941eko filma)
Argumentua
1593an Maltako Ordenako zaldunek Karlos V.a Espainiakoari harribitxidun urrezko belatze bat oparitzea erabaki zuten, harekiko leialtasuna adierazteko, monarka hark Malta uhartea eman baitzien. Urrezko belatzea itsasontziz erregearen eskuetara zihoala piratek ontzia erasotu eta urrezko belatzearen aztarna desagertu zen.
Larehun urte beranduago, AEBtako San Frantzisko hirian, Sam Spade (Humphrey Bogart) detektibea eta Archer (Jerome Cowan) lankideak emakume baten (Mary Astor) eskakizunean oinarritutako kasua onartu eta ikertzen hasiko dira, alegia,Floyd Thursby izeneko eskrupulurik gabeko gizon baten mende dagoen bere ahizpa topatzea, baina gauzak korapilatuz joango dira.
La Baussaine
La Baussaine (bretainieraz Baosan) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Prunella rubeculoides
Prunella rubeculoides Prunella generoko animalia da. Hegaztien barruko Prunellidae familian sailkatua dago.
Pascua caudilinea
Pascua caudilinea Pascua generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
K.a. 129
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 140ko hamarkada | K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada
K.a. 134 | K.a. 133 | K.a. 132 | K.a. 131 | K.a. 130 | K.a. 129 | K.a. 128 | K.a. 127 | K.a. 126 | K.a. 125 | K.a. 124
Trachemys dorbigni
Trachemys dorbigni Trachemys generoko animalia da. Narrastien barruko Emydidae familian sailkatuta dago.
La Bazouge-du-Désert
La Bazouge-du-Désert (bretainieraz Bazeleg-an-Dezerzh) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Max Velthuijs
Max Velthuijs (Haga, Herbehereak, 1923ko maiatzaren 22a - 2005eko urtarrilaren 25a) herbeheretar ilustratzailea da. Hans Christian Andersen saria eskuratu zuen 2004an, haur eta gazte literaturari egindako ekarpenagatik.
Bizitza
Haurtzarotik gustatu izan zitzaion marraztea. Bigarren Mundu Gerra garaian bere familia Amsterdamera joan zen bizitzera Academie voor Kunsten Beeldende eskolan margolaritza eta diseinu grafikoa ikasi zituen. Gustuko zituen ikasketa haiek, baina bertan behera utzi behar izan zituen 1944an hiria ebakuatu behar izan zutenean.
Gerra amaitzean Hagara itzuli zen eta politika gaiei buruzko grabatuak, afixak, zigiluak, liburuen azalak, animazio filmak, iragarkiak eta telebista iragarkiak egiten hasi zen. Orduan ohartu zen benetan zer egin nahi zuen: liburuak ilustratu eta diseinatu.
Herbehereetako haur ilustratzailerik ezagunena izan zen eta hainbat sari eskuratu zituen. Bere 80 urtebetetzearekin batera, bere ibilbideari buruzko atzera begirako erakusketa egin zen 2003an. 2004an, berriz, Ilustrazioaren Hans Christian Andersen saria jaso zuen.
Ilustratzaile ibilbidea
Ilustratzaile ibilbidea 1962an hasi zuen, Herbehereetako argitaletxe batek haurrentzako errima liburu ezagun bat ilustratzeko eskatu zionean: Versjes die wij nooit vergeten (Inoiz ahaztuko ez ditugu errimak). Lehenago beste zenbait ilustratzaile ezagunek ere ilustratutako liburua zen, baina liburuaren hamargarren edizioa, Velthuijs-en ilustrazioak zituena, berezia izan zen.
1969an idatzi eta ilustratu zuen Der Junge und der Fisch liburuak eman zion nazioarteko ospea. Liburu horrekin, hain zuzen, Bratislavako Ilustratzaileen Biurtekoko Urrezko Sagarra eskuratu zuen 1971n, eta Treize saria (Frantzia).
Kikker  edo euskarara itzulitako Igela bilduma izan da bere lanik ezagunenetarikoa Igela eta arrotza, Igela beldurrez dago, Bai ausarta dela igela eta Igela igela da.
Kanpo loturak
Max Velthuijs-en web gune ofiziala
Guadalupeko gotorlekua
Guadalupeko gotorlekua Jaizkibelgo mendian 1900. urtean eraiki zen gotorlekua da, Hondarribian kokatua, Guadalupeko baselizatik hurbil. Oiartzungo lubaki-eremua delakoa osatzen zuten hiru gotorlekuetan handiena da (beste biak Txoritokietakoa eta San Markokoa dira), eta karlisten altxamenduei aurre egiteko eraiki ziren. Artilleriako pieza handiekin hornitu zuten. Gotorlekuak hiru atal ditu, erdikoa, eskuinekoa eta ezkerrekoa izenez ezagunak direnak. Erdiko atalak aurrealde bakarra du. Eskuinekoak eta ezkerrekoak hiru aurrealde eta bateria estali gabe bat dute.
1934. urtean kartzelatzat erabili zen, Arrasate eta inguruko matxinoak bertan preso izan baitzituzten. Espainiako Gerra Zibilaren hasieran Errepublikaren eskuetan izan zen, eta Irungo guduan protagonismo garrantzitsua izan zuen, bai errekete eta legionarioen kontra, bai Almirante Cervera eta España gerraontzien kontra. Irun eskuindar matxinoen eskuetan erortzear zela, zenbait eskuindar pertsonaia ezagun fusilatu zituzten bertan, adibidez, Joaquín Beuntza.
Gaur egunean Hondarribiko Udalarena da.
Gramatika unibertsal
Gramatika unibertsala, askotan GU idatzita, (jatorriz, ingelesez, Universal Grammar, UG ), hizkuntzalaritza modernoan, hizkuntza fakultateko osagai genetikoen teoria da, normalean Noam Chomskyri egozten zaioa terminoaren sortzea eta batez ere dibulgatzea. Gramatika unibertsalaren oinarrizko postulatua da gizaki orok berezko duela Giza hizkuntzari loturiko egitura arau multzo jakin bat, sortzezkoa dela giza gaitasun hori, esperientzia sentsorialetik independentea. Garapen psikologikoan zehar estimulu linguistiko gehiagorekin, haurrek Gramatika unibertsalarekin bat datozen arau sintaktiko zehatzak hartzen dituzte. Batzuetan "gramatika mentala" bezala ezagutzen da, eta beste "gramatika" batzuekin kontrastatzen da, adibidez, aginduzkoa, deskribatzailea eta pedagogikoa.
Teoria honen defendatzaileek estimuluaren argumentuaren pobrezia eta gizakien hizkuntza naturalen zenbait propietate unibertsalen existentzia azpimarratzen dute eta neurri batean horretan oinarritzen dira. Hala ere, azken hau ez da finkatuta egon, zenbait hizkuntzalarik argudiatu baitute hizkuntzak hain askotarikoak direla unibertsaltasun hori sinesgaitza dela.
Ikerketa enpirikoaren zeregina da bereiztea eta zehaztea giza hizkuntzen tasun guztien artean zer propietate diren unibertsal eta zer gaitasun linguistiko diren sortzetik datozenak.
Argudioa
Gramatika unibertsalaren teoriak proposatzen du gizakiak baldintza normaletan hazten badira (ez muturreko sentsazio gabezian daudenak), orduan beti garatuko dutela hizkuntza zenbait propietaterekin (adibidez, izenak aditzetatik bereizteko ahalmena edo funtzio hitzak edukien hitzetatik bereiztea).
Teoria honek proposatzen du sortzetiko eta genetikoki zehaztutako hizkuntza fakultate bat badagoela, arau horiek ezagutzen dituena, eta gizaki orok sortzez daukan giza hizkuntza ikasteko gaitasun horri esker haurrek hitz egiten nahiko erraz ikasten dute, eta horrelako berezko gaitasunik ez balego, umeek ez lukete hain erraz berez hain konplexua den kode bat ikasiko.
Giza fakultate honek ez daki hizkuntza jakin bateko hiztegia (beraz, hitzak eta haien esanahiak ikasi behar dira). Hiztegia bera eta beste hainbat parametro geratzen dira hizkuntzen artean askatasun osoz alda daitezkeenak (izenlagunak izenen aurretik edo ondoren datozen ala ez ikasi behar da, aditza esaldiaren baitan non kokatu ohi den ikasi behar da...). Ideia horren aldeko hainbat ebidentzia bildu dira azken hamarkadetan. Esate baterako Valian-ek (1986) erakutsi zuen, harrigarriro, adin oso txikiko haurrek kategoria sintaktikoak eta haien banaketak ulertzen dituztela, ezagutza hori ekoizpenean agertu aurretik.
Noam Chomskyk dioen moduan, "bistan denez, gizabanakoaren hizkuntzaren garapenak hiru faktore izan behar ditu: sortzez dakarren dotazio genetikoa, eskuragarri dauden hizkuntzei mugak ezartzen dizkiena, eta horrela hizkuntza eskuratzea posible egiten duena; kanpoko datuak, hizkuntza bat edo beste bat hautatzen duen esperientzia sorta jakin eta estua eskaintzen diona gizabanakoari ; eta azkenik, Hizkuntza Fakultatekoak berezkoak ez diren printzipio edo hatsarreak".
Batzuetan, gramatika unibertsalaren alderdiak deskribagarriak direla dirudi ezagutzari buruzko xehetasun orokorren arabera. Adibidez, gertakariak eta objektuak klase desberdinekoak bezala sailkatzeko joera gizakiaren ezagutzaren parte bada, eta hizkuntza guztietan agertzen diren izenak eta aditzak zuzenean sortzen badira, orduan pentsa liteke gramatika unibertsalaren alderdi hori hizkuntza jakin batzuetako espezifikoa baino giza hizkuntzari dagokiola, orokorrean gertatzen denez, munduko hizkuntza guztietan, gizaki ororen ezagutzaren zati bat da kategorizazio hori. Ezagutzeari buruzko beste gertakari batzuetatik aurki daitezkeen hizkuntzen propietateak bereizten ez dituzten hizkuntzen propietateak bereizteko, UG*, -euskaraz GU*-, laburdura erabil daiteke. UG Noam Chomskyk maiz erabiltzen duen terminoa da giza burmuinaren hizkuntza alderdia izendatzeko.
Historia
"Gramatika unibertsala" terminoa ez zuen Noam Chomskyk asmatu, aurrekoa da, baina gramatika unibertsaleko chomskyren aurreko ideiak desberdinak ziren eta gaur egun Chomskyren ikuspegia nagusitu da. Chomskyren aburuz, UG "[genetikoki oinarritutako hizkuntza-fakultatearen teoria] da, eta horrek hizkuntza-jabetzearen teoria bihurtzen du GU, eta hizkuntza ikasteko dohaina jaiotzetik datorren hipotesiaren parte da. Aurreko gramatikariek eta filosofoek gramatika unibertsalean pentsatu zuten, hizkuntza guztien gramatika tasun unibertsalaren zentzuan. XX. mendearen amaieran gramatika unibertsala ulertzeko hurbilketa ezaguna da, esate baterako Greenberg-en hizkuntza-unibertsalak dira.
Gramatika unibertsal baten ideia Roger Baconek bere. Gramatikaren sinopsian eta c. Gramatika grekoa: hizkuntza guztiak gramatika komun baten gainean eraikitzen dira, nahiz eta intzidente-aldaketak izan ditzakeen; eta XIII. mendeko gramatika espekulatiboak, zeinak, Roger Baconi jarraituz, gramatika dauden arau unibertsalak postulatu baitzituzten. Gramatika unibertsalaren edo hizkuntzaren kontzeptua izan zen XVII. mendeko hizkuntza filosofikoetarako proiektuen erdigunea. Denbora horretan eragina izan zuen obra bat Claude Lancelot-en eta Antoine Arnauld egileen Grammaire générale izan ziren, René Descartesen lanen gainean eraiki zutenak. Hizkuntzetarako gramatika orokor bat deskribatzen saiatu ziren, eta ondorioztatu zuten gramatikak unibertsala izan behar duela. XVIII. mendeko gramatika unibertsalen eskola eskoziar bat dago, hizkuntza filosofikoaren proiektutik bereizten den bezala. Han sartzen dira James Beattie, Hugh Blair, James Burnett, James Harris eta Adam Smith. Entziklopedia Britainiarraren lehen edizioan (1771) gramatikari buruzko artikuluak "Gramatika unibertsaletik" izeneko atal zabala du.
Tradizio hori XIX. mendearen amaieran jarraitu zuten Wilhelm Wundtek eta XX. mendearen hasieran Otto Jespersen hizkuntzalariak. Jespersenek ez zuen bat egin "gramatika unibertsalaren" lehen gramatikalekin, esanez latinetik gehiegi eratortzen saiatu zirela, eta latinean oinarritutako GU batek huts egin behar zuela, munduko hizkuntza-aldaketaren zabalera kontuan hartuta. Otto Jespersenek ez dio erabat uko egiten "gramatika unibertsal" baten ideiari, baizik eta kategoria sintaktiko unibertsalei edo superkategoriei mugatzen du, hala nola, kopuruari, denborari eta abarrei. Jespersenek ez du eztabaidatzen propietate horiek giza kognizio orokorraren gaineko egitateetatik edo hizkuntzaren dotazio espezifiko batetik datozen (Chomskyren formulaziotik hurbilago egongo litzateke). Lan hau genetika molekularraren aurrekoa denez, ez du eztabaidatzen genetikoki baldintzatutako gramatika unibertsalaren nozioa.
Konduktismoaren gorakadaren garaian, gramatika unibertsalaren ideia (zentzu batean zein bestean) baztertu egin zen. XX. mendearen hasieran, hizkuntza ikuspegi konduktista batetik ulertzen zen normalean, eta iradokitzen zen hizkuntzaren jabekuntza, beste edozein ikaskuntza-mota bezala, arrakastaren entseguen ondorio zela, proba-akats entseguen ondorioa, eta arrakasta-sarien segida baten bidez azal zitekeela. Hau da, haurrek imitazio soilez ikasten zuten ama hizkuntza, helduek esandakoa entzunez eta errepikatuz. Esaterako, ume batek "esnea" esaten duenean eta amak irribarre egingo duenean, eta horren ondorioz haurrari esnea emango dionean, haurrak emaitza hau aberasgarri izango du, horrela haurraren hizkuntza garapena hobetuz. GU hizkuntzalaritza modernoan protagonismoa eta eragina izan zuen Chomsky eta Montagueren teoriekin 1950-1970eko hamarkadetan, " linguistika gerren " zati gisa.
Erwin Piscator
Bizitza
Unibertsitatean Arte Dramatikoko ikasketak egin ondoren, antzezle eta zuzendari gisa lan egin zuen. 1919an KÖningsberren zuzendaritza hartu zuenean, aktore eta zuzendari bezala lan egin zuen kanpainako antzokietan. Volksbühne antzokiko zuzendaria izan zen 1924. urteaz geroztik Berlinen. 1929ko krak ekonomikoan porrot egin zuen, eta urte horretatik munduko bigarren gerra hasi zen arte, Sobietar Batasunera bidaiatu eta ikusmolde artistiko berriak ikasi eta praktikatu zituen. Estatu Batuetara erbesteratu zen nazismoaren garaian, eta New Yorkeko Gizarte Ikerketarako Institutu Berriko antzerki-saileko lantegiaren zuzendaria izan zen (1939-1951). Bertan, eduki sozialeko lanen antzezpenean lan egin zuen, markartismoaren indarrak, histeria antikomunistak eta, ondorioz, sorgin ehizak, 50eko hamarkadatik aurrera, Estatu Batuetako dramaturgiaren 'hamarkada isila' gauzatu zuen arte. 1951n itzuli zen Berlinera, eta Volksbühne antzokiaren zuzendaria izan zen berriro ere.
Gramatika unibertsal
Historia
2016. urtean, Chomskyk eta Berwickek Why Only Us izeneko liburua idatzi zuten. Bertan, programa minimalista eta tesi minimalista indartsua definitu zituzten, bai eta haien ondorioak ere, UGren teoriaren ikuspegia eguneratzeko. Berwick eta Chomskyren arabera, beren tesi minimalista indartsuan diote "UG sistema eraginkortasun konputazionaleko baldintzen arabera funtzionatzen duten printzipio konputazional sinpleenetara murriztea izango litzateke egoera onena. Hipotesi horri Tesi Minimalista Indartsua (SMT) deitzen zaio". SMTren garrantzia da gramatika unibertsalaren aurreko enfasia nabarmen aldatzea Chomskyk eta Berwickek orain "fusionatu" deitzen duten kontzeptuari. "Fusionatu" bere 2016ko liburuan honela definitzen da: "Sistema konputazional bakoitzak bere baitan jadanik eratuta dauden X eta Y objektuei aplikatzen zaien eragiketa bat sartu du, eta horietatik abiatuta Z objektu berri bat eraikitzen du. 'Fusionatu' eragiketa honetara deitzen du". SMTk dioenez, " 'Fusionatzea' ahalik eta sinpleena izango da: ez du X edo Y aldatuko eta ez du konponketarik ezarriko; bereziki, nahigabetuta utziko ditu, gertaera garrantzitsu bat... Beraz, bat-egitea multzoaren eraketa baino ez da: X-ren eta Y-ren fusioak “ X, Y’ multzoa sortzen du.
Chomskyren teoria
Chomskyk argudiatu zuen giza garunak murrizketa-multzo mugatua duela hizkuntza antolatzeko. Horrek esan nahi du, era berean, hizkuntza guztiek egitura-oinarri bera dutela: "gramatika unibertsala" izeneko arau-multzoa.
Hizkuntza batean adituak diren hizlariek badakite zer esamolde diren onargarriak beren hizkuntzan eta zeintzuk diren onartezinak. Funtsezko buru-hausgarria da nola iristen diren hiztunak hain azkar eta hain zehatz beren hizkuntzako murriztapen horiek ezagutzera, murriztapen horiek urratzen dituzten adierazpenak ez baitira agertzen txikitan jasotzen diren sarreretan. Chomskyk argudiatu zuen estimulu-pobrezia horrek esan nahi duela Skinnerren eta beste konduktibisten ikuspegi konduktistak ezin duela hizkuntzaren eskurapena behar bezala azaldu. Proba negatiborik ez izatea —adierazpen bat hizkuntza jakin bateko esaldi ez-gramatikalen klasearen parte dela— da bere argudioaren muina. Adibidez, ingelesez, izenordain galdetzaile bat, klausula erlatibo baten barruan predikatu batekin ezin da lotu. Honelako esaldiak ez-gramatikaltzat joko luke edozein ingeles-hiztunek, (nahiz eta inoiz antzekorik aditu ez):
Erwin Piscator
Lanak eta eragina
Ekintza politikotzat ulertzen zuen antzerkia. Berehala egin zen ezagun, M. Gorki sobietarraren eta Jaroslav Hasek txekiarraren obrak antzeztokirako egokitu zituenean, batez ere. Filmez eta ikus-entzunezkoez baliatzen zen antzerkietan. Eszena, funtsean, arte espazial gisa, Bauhausen ikusmoldeetatik abiatzen zen ideia zen eta Piscatorrek aprobetxatu zuen bere antzerki-esperientzietan. .
Mugimendu dadaistak eragin zion. Vsévolod Meyerholden eszenako biomekanikaren teoriak praktikara eraman zituen. Bertold Brechten aurrekari zuzena izan zen, garaikidea izateaz gain. Gaur egungo 'antzerki-dokumentuaren' aitatzat jotzen da.
Kanpaina Miresgarria
Kanpaina Miresgarria (Campaña Admirable) Venezuelako Independentzia Gerrako kanpaina izan zen. Simón Bolívarrek zuzendu zuen eta Venezuelako mendebala askatzea lortu zen.
Erwin Piscator
Lanak eta eragina
Aipagarria da Peter Weiss herrikidearen obrarako antolatu zuen muntaia: Die Ermittlung (Azterketa). Eleberrien egokitzapen ausartak egin zituen.
Kanpaina Miresgarria
Gertakariak
1813ko maiatzaren 14an, Cúcutan (Kolonbia), Venezuelako Lehen Errepublikaren gainbeheraren ondoren, Simón Bolívarrek 'Kanpaina Miresgarria esan zitzaion martxa abiatu zuen, Venezuela Espainiako koroatik askatzea xede. Abuztuaren 6an Bolivarren armada Caracasen sartu zenean herritarrek miresmenez, txaloz eta lorez hartu zuten garailea.
K.a. 130
K.a. 150ko hamarkada | K.a. 140ko hamarkada | K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada
Kanpaina Miresgarria
Gertakariak
Kanpaina militarra abiatu aurretik, 1813ko urtarrilean, Antonio Nicolás Briceño buruzagi venezuelarrak, aldeko beste hainbat ofizialekin batera, Venezuela askatzeko plan zuzen eta gordina diseinatu zuten: Cartagenako Hitzarmena. Hona hemen dokumentuaren pasarte batzuk :