cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loano
Mugakideak
Loanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arteriola
Arteriolak odola arterietatik kapilarretara daraman odol-hodi txikitxoak dira. Arterien adarrak dira, izenak dionez bezala.
Arteriolak 40-100 μm-ko (mikrometro) diametroa dituzte; zenbat eta kapilarretik hurbilago, orduan eta diametro txikiagoa. Odola kapilarretara daramaten amaierako adarrak dira. Barnealdeko tunika oso mehea da, eta barne lamina elastiko mehe bat du. Tarteko tunika, berriz, muskulu lisozkoa da, ia osorik. Arteriolek garrantzi handiko zeregina dute ehun edo organo bakoitzera bidaltzen den odol bolumenaren eta arteria presioaren kontrolean. Odola kapilarretara bidaltzen dute eta beren diametroa handi eta txiki dezakete, odol jarioari erresistentzia gehiago ala gutxiago egin behar zaion. Arteriolen eta kapilarren artean metarteriola izeneko hodiak daude; kapilarra metarteriola batetik sortzen den guneetan gihar zelula leun bat dago kapilar aurreko esfinter bat eratzen duena, eta uzkurtzean, odol jarioa ehunak dituen beharrei egokitzeko, odolaren garraioa geldiarazten edo eteten duena.
Prionobrama paraguayensis
Prionobrama paraguayensis Prionobrama generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Castelnau-le-Lez
Castèlnòu de Les Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 15.201 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Castelnau-le-Lez udalerrian erroldatutako biztanleak 15.201 ziren. Familiak 5.858 ziren, horien artean 1.522 pertsona bakarrekoak ziren (504 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.018 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.676 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.077 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 583 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9.678 ziren, horien artean 6.771 aktiboak ziren eta 2.907 inaktiboak ziren. 6.771 pertsona aktiboetatik 6.021 lanean zeuden (3.131 gizon eta 2.890 emakume) eta 751 langabezian zeuden (357 gizon eta 394 emakume). 2.907 pertsona inaktiboetatik 734 erretiraturik zeuden, 1.316 ikasten zeuden eta 857 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Castelnau-le-Lez udalerrian 6.060 unitate fiskal zeuden, 14.964 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.475 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.352 komertzioetatik, 9 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 10 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 39 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 121 eraikuntza enpresak ziren, 273 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 31 garraio enpresak ziren, 46 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 61 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 68 finantziazio enpresak ziren, 91 higiezinen enpresak ziren, 245 zerbitzu enpresak ziren, 255 administrazio publikoko enpresak ziren eta 89 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 279 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 14 banku bulegoak, 3 funerariak, 38 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 3 autoeskolak, 27 igeltseroak, 9 margolariak, 19 zurginak, 18 iturginak, 10 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 25 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 aldi baterako lan enpresak, 33 jatetxeak, 39 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 15 apaindegiak.
2009an zeuden 71 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 5 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 11 okindegiak, 7 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 5 liburu dendak, 10 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 4 elektrotresna dendak, 6 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Castelnau-le-Lez udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, 6 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Castelnau-le-Lez udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 758 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.689.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Triplophysa orientalis
Triplophysa orientalis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Ballynacally
Ballynacally (irlanderaz Baile na Caillí, "Mojaren Herria" esan nahi du) Irlandako mendebaldean dagoen Clare konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Ennis udalerritik 16,7 km (10,4 minutu) hego-mendebaldera dago, Kilrush udalerri doan R473 kostaldeko errepidean.
Magnesio-hastingsita
Ezaugarriak
Magnesio-hastingsita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Donetseko gudua
Donetseko gudua –Siversky Donetseko gudu edo, zehatzago, Siversky Donetseko igarobideetako gudu modura ere ezaguna– 2022ko maiatzaren 5–13 bitartean Donbasseko guduko Lyman–Sievierodonetsk frontean izandako gudu bat izan zen. Ekialdeko Ukrainako ofentsiba zabalaren parte izan zena Ukrainako Ukrainako errusiar inbasioaren testuingurua.
Guduan, Errusiako Indarrek –zehazki, Arma Konbinatuen 41. Armadako Guardiako Errifle Motordunen 74. Brigadako kideek– Ukrainako Indar Armatuen 30. Brigada Mekanizatuko tankeen eta Tankeen 17. Brigadako artilleriaren aurrean galdu zuten, errusiarrak Donets ibaia zeharkatzen saiatu zirenean, Dronivka, Bilohorivka eta Serebrianka herrietatik gertu.
Ukrainako Indarrek, aurretik, Errusiako Indarren ibaia zeharkatzeko saiakera ugari uxatzea lortu zuten ere; hala ere, maiatzaren 10eko batailoi talde taktiko oso bat suntsitzea, "[ Errusiarentzat] gerrako gudurik hilgarriena" zela eta Errusiako Armadarentzat "hondamendia" izan zela adierazi zuten.
Testuingurua
Donets ibaia, Ukrainako laugarren ibairik luzeena, bai eta Ekialdeko Ukrainako luzeena; horren ondorioz, Donbasseko Gerran zehar Ukrainako Armadaren defentsa-lerro estrategikotzat hartua izan zen aspalditik. Eskualdeko ibairik luzeena izanik, Donets ibaiaren kontrolak mugimendu militarra askeak ahalbidetuko lituzke ibaiaren iparralde zein hegoaldeko ibaiertzetan, bai eta eskualdeko nekazaritzan eragiteko ahalmenean zein inguruko hiri nagusietako ur-horniduraren kontrolean; hala nola, Sievierodonetsk, Lysytxansk eta Kharkiv.
Gudua
Maiatzaren 5eko goizaldean, Errusiako Armadak, artilleria-bonbardaketa baten ostean, Donets ibaia zeharkatzen saiatu zen Dronivka inguruan; aitzitik, Ukrainako tropa eta tankeek errusiar tropak geldiarazi zituzten. Horretarako, Ukrainaren 30. Brigada Mekanizatuaren parte diren bi tankek Errusiaren lauzpabost BMP infanteria-ibilgailu, bi ontzi eta bi infanteria-eskuadroien aurka jo zuten 1,200 metroko distantziara, errusiarren aurrerapena geldituz. Ostean, artilleria-dulu bat jarraitu zen bi alderdien artean, non errusiarrek beste hamar ibilgailu eta zubi-burua galdu zituzten.
Maiatzaren 8an, Errusiako Indarrek Donetsen bigarren zubi bat eraiki zuten, Bilohorivka inguruan. Bertan, milaka soldadu, tanke eta bestelako ibilgailu militar batzuk zeuden kokaturik, ibaiaren mendebaldeko ertzera igarotzeko eta, ostean, Lyman aldera, mendebalderantz, aurrera egiteko.
Egun berean, Ukrainaren Tankeen 17. Brigadak errekonozimendu-talde bat bidali zuen mendebaldeko ibaiertzera, Errusiako aurrerapen-eremuan behatzeko. Errusiako tropek ke-granadak bota zituzten ingurura, ikuspenerako zailtasunak sortuz. Horri aurre egiteko, Ukrainako Indarrek droneak zabaldu zituzten, goizalderako errusiarren pontoi-zubia ongi ikustea lortuz. Informazio hori Ukrainako Aire Armadari eta eremu osoan kokatutako artilleria-taldeei helarazi zitzaien; hauek zubia kolpatu zuten aire- eta artilleria-bonbardaketa konbinatu batekin. Hala, maiatzaren 10erako, zubia suntsitu zela baieztatu zuten.
Azken zubia Bilohorivka eta Serebrianka artean eraiki zen maiatzaren 12 inguruan, baita ere ere suntsitu zutena. Honen ondorioz, Errusiaren azken tropak ibaiaren albotik erretiratu ziren maiatzaren 13rako.
Magnesio-foitita
Magnesio-foitita silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da.
Donetseko gudua
Biktima eta giza galerak
Guztira, lau zubi eraiki ziren, bai eta hiru zubi-buru ezarri ziren ere: bat Dronivkan, bi Bilohorivkan eta beste bat Serebriankan. Gudu osoak zortzi egun iraun zuen –maiatzaren 5etik maiatzaren 13ra–, zeinetan Ukrainako Armadak zubi eta zubi-buru guztiak suntsitu zituen. Era berean, guztira, Errusiaren bi BTG suntsitu zirela jakinarazi zen ere.
Serhi Haidai-ren arabera, Luhansk Oblasteko Gobernadorea, guduan ukrainarrek errusiar tanke, ibilgailu blindatu, zubi-ekipo, helikoptero eta ontziak suntsitu zituzten. Haidaik esan zuenez, Ukrainako Indarrek bi BTG errusiar suntsitu zituzten; ia 1,000 soldadu denetara.
Magnesio-foitita
Ezaugarriak
Magnesio-foitita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.
Donetseko gudua
Biktima eta giza galerak
Beste iturri batek, bestalde, hurrengo errusiar galerak izendatu zituen: gutxienez, sei tanke, hamalau BMP infanteria-ibilgailu blindatu, zazpi MT-LB ibilgailu anfibio, beste bost ibilgailu blindatu eta atoiontzi bat. Drone-irudietan oinarritutako kalkuluek, izan ere, errusiar galerak 73 ibilgailu eta ekipamendu-ekipotan kokatzen dituzte.
Gudu-ostea
Mendebaldeko analista militarrak, ere, zur eta lur geratu omen ziren ibaia zeharkatzeko saiakeren zentzu taktikoaren faltagatik. Analista hauen ustez, Errusiako komandanteek operazioa presaz burutu nahi izana gerta zitekeen, edozein aurrerapen militarra egiteko ahalegin etsi batean.
ISWk adierazi zuenez, amaitzeko, guduan izandako biktima handiak Errusiako Indarrak Sievierodonetsk eta Lysytxansk hiriak iparraldetik isolatzeko gaitasunean izugarrizko eragina izango du.
NGC 4302
NGC 4302 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Magnesiohatertita
Magnesiohatertita mineral bat da eta alluaudita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Magnesiohatertita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Sergio Rodríguez Martínez
Ibilbidea
Unió Esportiva Lleidan hasi zen profesionalki eta klube katalanan 5 urtez egon zen. 2006an Cadizera joan zen baina denboraldiaren bigarren zatia Lleidan jokatu zuen berriz ere. Hurrengo denboraldian Deportivo Alavésen jokatu zuen eta 2008an errealaren jokalaria bilakatu zen. Errealak lehenen mailara igoera lortu ondoren Sergiok kluba utzi egin zuen. Berehala klub berri baten bila hasi zen.
San José Chinantequilla
Chinantequilla Mixeko eskualdean dagoen komunitate bat da. 2005 ean 463 biztanle zituen.
Ikus, gainera
Oaxaca
Jorge Donn
Jorge Donn (Buenos Aires, 1947ko otsailaren 25a - Lausana, 1992ko azaroaren 30a) argentinar dantzaria izan zen. Buenos Airesko Colón antzokiko dantzari izan zen, eta 1963an Maurice Béjarten XX. mendeko balleteko kide egin zen. Denbora gutxian ballet horretako dantzari nagusietako bat izan zen. Egin dituen lan nagusien artean, aipagarriak dira: Meza gaur egunerako (Pierre Henryren musika, 1967), Hau izango da heriotza (1970), Nijinski, Jainkoaren clowna (1971), Gure Fausto (Henri Pousseurren musika, 1976). 1979an Claude Lelouchen Batzuk eta besteak lanean parte hartu zuen. 1992an HIESaz hil zen.
New Rose Hotel
New Rose Hotel 1998ko Abel Ferrara estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Etorkizun hurbilean, Hosaka korporazio japoniarrak Fox eta X espioi industrialak kontratatu ditu Maas alemaniar enpresa aurkakoari Hiroshi, munduko zientzialari bikainenetakoa kendu diezaien.
Serra-di-Scopamène
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Palentziako katedrala
Palentziako katedrala edo Palentziako San Antolin Hiri Katedral Basilika Eliza Santua (gaztelaniaz Santa iglesia catedral basílica metropolitana de san Antolín) Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Palentzia hirian dagoen katedral bat da. XIV. - XVI. mendeen| artean eraikiza izan zen eta gotiko estilokoa da.
Tebas (Egipto)
Tebas (izen greziarra) Egiptoko Inperio Ertainaren eta Egiptoko Inperio Berriaren hiriburua izan zen. Egungo Luxorren kokatua zegoen.
Rhabdophis auriculata
Rhabdophis auriculata Rhabdophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Tebas (Egipto)
Tebas, Uaset "uas zetruaren hiria" izeneko antzinako hiria, Homerok "ehun ateen hiria" deitua bertako harresietan irekitzen ziren ate ugariengatik, arabiarrek Al-Uqsur "Jauregien Hiria" deitu zuten eraikin erlijioso monumentalen hondarrengatik. Antzinako jauregitzat hartuak izan ziren.
Gizateriaren ondarea
1979an, Tebaseko multzoa (Karnak, Luxor) bere nekropoliekin (Erregeen Harana, Erreginen Harana, Deir el-Bahari) UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Antzinako Tebas bere nekropoliekin izenarekin.
Tebas Antzinako Egiptoko hiriburu bezala
Tebas Menfisen ordezko bihurtu zen Egiptoko hiriburu bezala K.a. 2050ean, Egiptoko XI. dinastian, mila urte baino gehiagoz Antzinako Egiptoko hiriburua izan zelarik, faraoien egoitza, hiri sakratua eta Amonen Apaiz Gorenen egoitza. Uste denez Inperioaren goraldi handieneko garaian (Inperio Berrian), 650.000 biztanle baino gehiago izan zituen.
K.a. 2150ean, Egiptoko lehen tarteko aroan sortu zen XI. dinastia, bertako buruzagiek, Tebasen jaioak, etengabeko lehiak izan zituztelarik ondoko nomoen gobernarien aurka, lehenik eragin-guneak lortzeko, eta ondoren Egipto guztia kontrolatzeko. Mentuhotep II.ak, K.a. 2025 inguruanHerakleopolis Magna konkistatu ondoren, Egipto guztia bateratu zuen bere agintepean. Egiptoko Inperio Ertainaren hasiera izan zen. Garai horretako faraoiek euren jaioterrian ezarri zuten hiriburua, Tebasen.
Zenbait garaitan hiriburutza galdu bazuen ere, Tebasek garrantzia izaten jarraitu zuen gune erlijioso handi bezala.
Asiriako Asarhaddon erregeak K.a. 661ean eta ondoren Asurbanipalek hiria arpilatu zuten eta haren gainbehera abiarazi. Egipto Alexandro Handiak konkistatu zuen K.a. 332an, eta haren ondorengoek, Ptolomeotar dinastiako faraoiek, hiriburu berri bihurtu zen Alexandriatik gobernatu zuten.
Hondar arkeologikoak
Tebas ezinbesteko tokia da Historia ezagutzeko. Bere hondakin bikainek oraindik hor diraute, Nilo ibaiaren bi alboetan hedatzen direlarik. Ibaiaren ekialdeko ibarrean bi herri daude, Luxor eta Karnak, ordu erdiko distantziara, antzinako hondakinen erdian eraikiak. Mendebaldekoan nekropoli zabaletara daroaten jauregi eta tenplu multzo bat dago.
Luxorreko tenplua eta Karnakeko multzoa prozesio bide batez (dromos) lotuak zeuden.Esfinge ilara bikoitz bat zuen alde banatan, mila estatua baino gehiago izango zituena. Tenplu hauen artean, Karnaken Amon jainkoaren omenez eraikitakoa izan zen, bi kilometro baino gehiagoko luzeradun harresi batek inguratua gela hipostilo ospetsuarekin, edo zutabedun harreragela, munduko handiena, ehun metro inguruko luzera baitu, bertan 134 zutabe daudelarik, horietatik hamabi hogei metro baino gehiagoko altuera dutenak.
Eraikin sakratu, zibil eta hil eraikinen multzo eta hondar garrantzitsuenak honako hauek dira:
Mendebaldeko ibarrean
Artisauen hiria, Deir el-Medina, honako nekropoli hauek:
eta hil tenpluak:
Tebasen aipamenak Biblian
Bibliako honako pasarte hauetan aipatzen da hiria:
Springwater (New York)
Springwater Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Livingston konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Manuel Kristobal Errandonea
Manuel Kristobal Errandonea (Irun, 1905eko otsailaren 27a - Paris, 1957ko uztailaren 7a) Eusko Gudarosteko komandantea izan zen. Irungo herriaren defentsaz arduratu zen Frankoren matxinada hasi zenean. Euskadiko Alderdi Komunistako kidea zen, eta Rosa Luxenburgo batailoi komunista antolatu zuen, Irungo langile komunista batzuekin batera. Eusko Gudarostea brigadetan banatu zenean, VI. brigadaren ardura eman zioten Errandoneari, eta aipaturiko brigadarekin Lemoako gaina eta Urrustiko lekunea berreskuratu zuen errepublikarrentzat. Lemoan zauritu zuten zango batean. Bizkaia galdu ondoren, Santanderko bigarren brigada-taldeko burua izan zen.
Geo Meneses
Georgina Meneses (Oaxaca, Mexiko - 1974) abeslari mexikarra da, folk eta pop arlokoa. Eulogio Meneses eta Linda Garciaren alaba da.
Viva Las Vegas
Viva Las Vegas (euskaraz Gora Las Vegas), 1964ko George Sidney estatubatuarrak zuzendutako musikal film bat da. Elvis Presley eta Ann-Margret aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Las Vegas, Lucky Jackson (Elvis Presley) auto lasterketa gidari eta abeslariak kasi bateko Rusty Martin (Ann-Margret) dantzaria ezagutuko du, eta abesti eta abesti artean, bien arteko maitasuna piztuko da...
Messier 61
Messier 61 galaxia espiral bat da, Virgo konstelazioan. Barnaba Orianiek aurkitu zuen n.
Ameugny
Ameugny Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 118 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 50 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 103 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (30 gizon eta 31 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ameugny udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 133 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.926 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Ameugny udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pristella maxillaris
Pristella maxillaris Pristella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Springwater (Wisconsin)
Springwater Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waushara konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charles Stewart Parnell
Charles Stewart Parnell (1846ko ekainaren 27a, Avondale,Wicklowko konderria - 1891ko urriaren 6a, Brighton) irlandar politikari nazionalista eta Irlandako Alderdi Parlamentarioaren sortzailea izan zen. Bizi zela Koroarik gabeko Irlandako erregea ezizenaz ere ezaguna egin zen. Ingeles jatorriko familia protestante bateko semea zen, baina bera irlandarren alde borrokatu zen.
Biografia
Aita lurjabe anglo-irlandar eta ama estatubatuar baten semea izan zen. Ziur aski Daniel O'Connellekin batera XIX. mendeko irlandar nazionalismoaren pertsonaiarik garrantzitsuenetakoa izan zen.
1874. urtean Parlamentuko Behe Ganberan sartu ondoren, Home Rule League alderdi autonomistaren buruzagi izendatu zuten. Diziplina zorrotza ezarri zuen alderdian, eta bitartekari-lanak egin zituen kontserbadoreen eta liberalen artean. Irlandarentzako autogobernua eta Home Rule legearen aldekoa izan zen, 1875. urtetik aurrera Erresuma Batuko Komunen Ganberan Meatheko konderria ordezkatu zuen. 1877. urtetik aurrera Irlandako Lurraren Ligaren presidentea izan zen, erakunde horretan ari zela britainiar agintarien aurkako taktika eragozleak hobetu zituen.
1879. urtean Irish Land League, Nekazarien Ligako lehendakari izendatu zuten, eta nekazarien matxinada zapaltzeko 1880. urtean ezarritako legearen aurka borrokatu zen, baina porrot egin zuen. 1881ean kartzelan sartu zuten, Kilmainhamen. Kartzelan zegoela, liberalen buruzagiak, Gladstonek, proposaturiko ituna sinatu zuen (Kilmainham Treaty), eta aske utzi zuten; horren arabera, nekazarien matxinada geldiarazteko ardura hartu zuen Parnellek, Ingalaterrako gobernuaren eskaintza batzuen truke.
Handik gutxira, Irlandarako idazkari ingelesa hil zuten Phoenix Parken (1882); atentatu horrek britainiarrengan sorrarazi zuen haserreak kalte handia egin zion Parnellen politikari, eta zapalkuntza-lege berrietarako bidea erraztu zuen. 1887an, Parnell atentatuaren egileekin lotzen zuten dokumentu batzuk argitaratu zituen Times egunkariak; epaitegian, egozten zioten guztia gezurra zela frogatu ahal izan zuen. Horrek britainiarren iritzia aldatu, eta garaipena gertatu zen Home Rule Partyrentzat. Familiako arazo batek amaiera eman zion Parnellen politika-ibilbideari: bere lankide baten emaztearekin harremanak zituela eta, dibortzio-prozesu bat bideratu zen, eta Parnell errudun atera zen (1890). Gladstonek eta Alderdi Liberal osoak Parnellekin zituen harremanak eten egin zituen, eta Irlandako Elizak gogor gaitzetsi zuen; bere alderdiaren gehiengoa ere aurka jarri zitzaion. Handik gutxira hil zen.
Courdemanges
Courdemanges Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courdemanges udalerrian erroldatutako biztanleak 422 ziren. Familiak 165 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 77 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 176 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 192 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 176 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 170 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 96 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 287 ziren, horien artean 204 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 204 pertsona aktiboetatik 188 lanean zeuden (110 gizon eta 78 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courdemanges udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 427 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.488 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Courdemanges udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.512 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cristina Alcázar
Ana Cristina García Alcázar (Elx, 1978ko irailaren 17a - ) espainiar aktorea da.
Mary (2005eko filma)
Mary 2005eko Abel Ferrara estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
I-11ko atentatuen osteko mundu asaldatuan, hiru pertsonaiek euren bideak gurutzatu dituzte Kristoren irudiaren bitartez.
Serriera
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
'R Xmas
'R Xmas 2001eko Abel Ferrara estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Eguberriak gainean dira eta senar-emazte latinoamerikar batzuk beren alabaren eskola-antzerkia ikustera doaz. Beraien erdi-klaseko bizimodu eta ohiturek ez dute susmorik sortzen, heroina-trafikatzaileak dira baina.
Barefield
Barefield (irlanderaz Gort Lomán) Irlandako mendebaldean dagoen Clare konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Ennis eta Gort udalerrien artean dago, R458 eta M18 errepideek zeharkatzen dutelarik.
Soccia
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Constantino Salinas
Constantino Salinas Jaka (Altsasu, Nafarroa, 1886ko abenduaren 12a - Buenos Aires, 1966ko urriaren 14a) nafar sendagile eta politikari sozialista izan zen.
Nafarroako aldundiburua izan zen 1931tik 1934ra arte. Bere aita arabarra zen, eta bere ama gipuzkoarra. Bizkaitar batekin ezkondu zen. Berak esaten zuenez, lau herrialdeak berarengan biltzen ziren.
1931ko apirilean Altsasuko alkateorde izendatu zuten, baita Aldundiko Batzorde Gestorearen buru ere. 1932ko ekainaren 19an, Hegoaldeko lau herrialdeentzako Estatutua onartzeko Iruñeko Gaiarre antzokian egin zen Udalen Batzarreko buru izan zen. 1936an, Francoren estatu-kolpea dela eta, Gipuzkoan aterpetu zen. Geroago, Euskadiko Ospitaleen Zuzendari Nagusi izendatu zuten Bilbon. Frantzian erbesteratu zen eta 1941ean Argentinara joan zen, non hil egin baitzen 1966an.
Sendagile gisa, ume utzitakoak ume abandonatuen etxetik Barañaingo ospitalera eramatea lortu zuen.
Aliatuak (xilografia)
Deskribapena
Sei zaldun agerten dira Lehen Mundu Gerrako sei herrialde aliatuen banderak inguruan dituztela; Japonia, Erresuma Batua, Belgika, Errusia, Serbia eta Frantzia.
Mallare
Mallare Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mallarek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Antzinaro Berantiarra Euskal Herrian
Azken Antzinaroa edo Antzinaro Berantiarra deitu izan zaio antzinaroaren eta Erdi Aroaren tarteko aldi historikoari. Beste era batean esanda, V-VIII. mendeak, gutxi gorabehera, hartzen ditu aldi horrek. Mende hauek giltzarri izan ziren euskaldunen historian, izan ere, baskoi izenarekin, protagonismo berezia izan baitzuten euskaldunek Europako herrien artean. Hain aldi garrantzitsua izanik ere, historiografiaren aldetik ezjakintasunaren eta aurreiritzi ideologikoen mende egon da. Arkeologiaren alorrean azken urte hauetan egin diren zenbait aurkikuntza garrantzitsuri esker, mende hauei buruz genituen ezagutza asko hankaz goratu egin dira.
Migrazio mugimenduak
Europako historia sakonen markatu duten fenomenoetako bat, dudarik gabe, migrazio mugimendu handiak izan dira, mende askotan gertatu baitziren, eta dramatikoak izan ziren sarritan. Gaur egun, gertaera hori iraupen luzeko fenomeno tipikotzat hartzen dute historialariek, historiaurreko migrazio mugimenduekin hasi eta XIII. mendean, Errusia eta Hungariaren gaineko mongolen presioarekin bukatu baitziren.
Bi mila urte baino gehiago izan ziren beraz herri nahasketa handi hau ikusi zutenak, eta, esan dugun bezala, Europaren etorkizuna markatu zuten. Inbasioak akademikoki, ohituagoak gaude hitz horrekin ez ziren bada izan noizbehinkako pasarteak, ez pasarte bakanak, aitzitik, gure iraganaren konstante iraunkor eta sakona dira. Gaia ondo ezagutzen duen batek seinalatzen zuen bezala, Europa mendebaleko eta hegoaldeko biztanleriaren egonkortasuna, hain erraz gertaera mugiezintzat hartzen duguna, aski egoera berria da, Europako ekialdeak oraindik iritsi ez duena (L. Musset). Duela ia hogeita hamar urte idatzi baziren ere, Balkanetako gertaerak ikusirik, guztiz gaurkoak gertatzen dira hitz horiek.
St. Agatha (Maine)
St. Agatha Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Antzinaro Berantiarra Euskal Herrian
Migrazio mugimenduak
Lehenengo milurtekoaren bigarren erdiaren parte handi batean Pirinio mendebalaren inguruetan bizi izan ziren zenbait gertaeraren analisia egitea da analisi sintetikoa, nahitaez atal honen helburua. Ageriko gauza da, esandako guztiaren argitan, geografia inguru horretan migrazio mugimenduek izango zuten indarra. Ez ditugu hemen aztertuko lekualdatze horiek eragin zituzten arrazoi sakon, nahasi eta askotarikoak, baina gogoratuko ditugu, L. Musseti jarraiki, K. o. IV. mendetik aurrera izan ziren mugimenduen daturik adierazgarrienak. Lehen uholde handia laugarren eta bosgarren gizaldien artean gertatu zen; ezaugarri nagusiak migrazio mugimenduen hedadura handia (Pontoko estepatik Iberiar penintsularaino), eta Inperioaren barnean izan zituen efektu dramatikoak izan zituzten. Hunoak, alanoak, bandaloak, sueboak, burgundiarrak eta godoak izan ziren mugimendu horren protagonista nagusiak. Alabaina, haiek sortutako egitura politikoak godoenak izan ezik, guztiz pasakorrak izan ziren.
Askoz ere iraunkorragoak izan ziren bigarren mugimendu baten ondorioak; haren protagonistek Inperioaren parte handi bat okupatu zuten V eta VI. mendeetan, eta pixkana-pixkana zabaldu ziren, erakustaldi militar handirik gabe. Hori dela-eta, ez da gauza erraza haien mugimenduak denboran zehaztasunez kokatzea. Frankoek Europako etorkizunean izango zuten protagonismo erabakiorrarekin erakutsiko dute ondoen bigarren migrazio mugimendu honen sendotasuna. Lehorreko migrazio horiekin batera, Europako Atlantiko aldean izan ziren V. eta VI. mendeetan itsasoko migrazioak ere, heruloak, saxoiak, angloak, jutoak, piktoak, eskotoak eta bretoiak tarteko zirela. Seigarren mendearen hasieran, baretzen hasiko dira migrazioen astinaldi horiek, eta formazio politikoak hasiko dira sortzen, Europako mapa gauzatuko dutenak, nahiz eta duda-mudazkoak izan oraindik. Vouilléko garaipenaren ondoren (507), frankoek Galiaren parte handi bat hartu zuten, eta erreinuaren hiriburua Toledora aldatzera behartu zituzten bisigodoak. Anglosaxoiek Bretainian eta ostrogodoek Italian osatzen zuten protagonista nagusien zerrenda, beste herriak ere ahaztu ezin diren arren (sueboak, burgundiarrak, alamanak, bavariarrak); baina berehala beretuko zituzten haien egitura politikoak, bisigodoek lehengoenak, eta frankoek gainerakoak. Egonkortasun politiko hura ordea itxurazkoa zen, eta ez zuen askorik iraun. Justinianok, antzinako Erromatar Inperioaren pars Occidentis hura berreskuratzeko ahaleginetan, erreinu ostrogodoa desegin zuenean, lonbardiarrek bete zuten ostrogodoek utzitako hutsunea; hala, beren lurraldeak utzi zituztenean Italian sartzeko, domino efektu bat eragin zuten, hainbat herri mendebal aldera erakarriko zituena (avaroak, bulgariarrak, eslaviarrak).
Migrazio uhin horien ondoren, VII. mendean zehar, nolabaiteko lasaitasun aldi bat ezagutuko du Mendebaleko Europak.
Mende horretan ez zen kanpotik presiorik izan, baina itxura besterik ez zen. Gertu zegoen ordurako Europa kristauaren kontrako bigarren erasoaldi bat L. Musseten hitzetan, VIII. mendean hasiko zena. Demografiaren aldetik, eragin nabarmena izan zuen gure kontinentearen ekialdeneko parteetan, herri eslaviarrek hartuko baitzituzten ia osorik. Europa mendebalean, berriz, ondorioak gehiago izan ziren politikoak.
Iberiako Penintsulako parte handi bat errealitate berri eta ahaltsu baten mende geratuko da, luzaro geratu ere, islamaren mende alegia. Izan ere, Europako bihotzaren kontra egindako erasoak huts egin zuen arren, ardura handia izan zen islama kristau munduarentzat, mende asko iraun zuena.
Eskandinaviako leherketa handia izan zen Europako mendebalak pairatu zuen azken astinaldia, baina haren mugimenduak, gure geografia eremuari dagokionez, atal honetako muga kronologikoetatik kanpo geratzen dira.
VI. mendea arte
Pirinio inguruak, jakina, ezin izan zuen Europako patua markatuko zuen migrazio uholde izugarri horretatik aparte geratu.
Inbasioen hasieratik bertatik, Pirinioak izango dira suebo, alano eta bandaloen Hispania erromatarrean sartzeko ahaleginen gertaleku nagusia. Lehen unean, Pirinioetako igarobide nagusietan ziren defentsa sistemek geldiarazi zituzten, baina Akitania eta Novempopulaniako zabaldiak ostu ondoren, Pirinioak igaro (409), eta penintsulako euskal lurrak gurutzatuz, hegoalderantz egin zuten.
Gertaera horiek, hain segidakoak eta traumatikoak izanik, nahitaez izan behar zuten eragina euskal lurretan; izan ere, erdi erditik gurutzatzen zituzten lur horiek espedizio militarren joan-etorrien lekuko mutuak izan ziren komunikabide garrantzitsuek.
Hala ere, ez dirudi oso aktiboa izan zenik gure geografia eremuko biztanleen jarrera (ezagutzen diren lekukotasunen arabera), eta kontraste handia egiten du VI. mendearen bigarren erditik aurrera erakutsiko duten dinamismo izugarriarekin.
VI. mendetik aurrera
Pirinioen hegoaldean, ondo ezagunak dira garai hartako kronikariek jasotzen dituzten gertaerak. 581ean hasi zen baskoien kontrako Leovigildoren kanpaina, baskoien eta bisigodoen monarkiaren arteko mendeetako liskar aldia, askotan eta askotan aztertu eta eztabaidatu dena. Juan Biclarokoak dioenez, Leovigildo erregeak Baskoniako parte bat hartu eta Victoriaco izeneko hiria sortu zuen, Gasteiz, Bitoriano edota Arabako inguruko beste lekuren batekin identifikatu izan dena.
Pasarte horren ondoren, behin eta berriz agertuko dira kroniketan baskoien eta bisigodoen arteko borrokak, gure mendeko bibliografiak ere asko landu dituenak.
Gai hau orain sakon aztertu ezin badugu ere, esan beharra dago badela borrokaldien lekukotasunik Rekaredo, Gundemaro, agian Sisebuto, Suintila, Txindasvinto, Rezesvinto, Wamba, eta azkenik, Rodrigoren erreinaldietan.
Alegia, bederatzi errege godok, gutxienez, mugitu behar izan zituzten beren armadak penintsulako baskoiak kontrolatzeko eta menderatzeko ahaleginetan. Ez zuten inoiz beren asmoa oso-osorik mamitu.
Baskoien ekimenetako batzuk handiak izan ziren. Rezesvintoren erreinaldian, adibidez, 653. urtean, Zaragozari setio jartzera iritsi zen espedizio batean parte hartu zuten. Kasu horretan, monarkia bisigodoko erregenahia zen Froiaren aliatu gisa zetozen.
Tajon, Zaragozako apezpikua, gertaera horien lekuko izan zen; hiri barnean zegoen setioaren garaian, eta gutun batean eman zion setioaren berri bere Bartzelonako kide Kirikori. Froia Rezesvintoren kontra altxatu zen dio, eta, krimen hori zela eta, baskoien herri krudela, Pirinio mendietatik aterea, lurrak errautsiz batera sartu zen Iberian (?) Kristau askoren odol errugabea isuri zen. Batzuei lepoa moztu zieten, beste batzuk geziz eta era guztietako arma jaurtigaiez zauritu zituzten. Preso kopuru handia altxatu zuten, eta sekulako harrapaketak egin zituzten. Jaungoikoaren tenpluetara ere eraman zuten zorigaitzeko gerra hau. Aldare sakratuak suntsitu zituzten.
Ezpatak hartu, eta elizgizon asko txikitu zituzten, eta gorpu asko utzi zituzten lurperatu gabe, zakurrek eta hegaztiek jan zitzaten. Hitz horiek adierazten dutenez Abilio Barbero eta Marcelo Vigilen hitzetan, baskoiek, Pirinioetako eskualdean independenteak izateaz gainera, bazuten antolamendua eta indarra gai bihurtzen zituenak esku hartzeko berea baino askoz nazio ahaltsuagoen bizitzan.
Díaz y Díazek argitaratu berri du himno bisigotiko bat, kanpainan irteten den gudaroste baten (de prefectione exercitus) agur ospakizunetarako ondua; orain argitzea ez dagozkigun baina guztiz sinesgarriak diruditen arrazoiengatik, egile honek 653ko udan gertatu zen espedizio gogorrarekin lotzen du himno hori, baskoien kontra bisigodoek egin zutenarekin hain zuzen, goian aipatu den baskoien sarrera bortitzaren ondoren. Gainera, Froia aipatzen bide da himnoaren bertsoetako batean (45. bertsoan), eta baita baskoiak ere, barbaro eta gupidagabetzat deskribatuak (31-32 bertsoak); haien bihotz gogorkeria eta paganismoaren kontra, adierazten da kristauen eskubidea, Kristoren odolak berrerosiak baitira, eta bataioak birloratuak, beren arerioen kontra.
Pirinioen iparraldean gertaerak orobat izan ziren ikusgarriak. 541ean borrokatua zen Klotario iparraldeko baskoien kontra, eta baskoiak izan ziren garaile. Barberok eta Vigilek aipatzen duten bezala, urte batzuk geroago, baskoiak beren mendietatik jaitsi zirela kontatzen digu Gregorio Tourskoak, mahastiak eta soroak suntsitu zituztela, etxeak erre, eta gatibu eraman zituztela asko eta asko, aziendak ere ostuta. Haien kontra jardun behar izan zuen Austrobaldo jeneral merovingiarrak, aski zorte txarrez ordea.
Dirudienez, VI. mendearen azken herenean, erreinu frankoaren mugetan sartu nahian zebiltzan Pirinio iparraldeko baskoiak, non kokatu bila. Lortu zuten, dirudienez; Ravenako kosmografoak (VII. mendearen bukaeran idatzitako dokumentua), esaten baitigu Akitaniari Guaskonia deitzen ziotela, edo baskoien lurra (Vasconum patria); urte batzuk lehenago Gregorio Tourskoak Novempopulania zeritzon Aktianiaren hegoaldeari, eta Pirinioetako mendialderako gordetzen zuen Vasconia hitza, Barberok eta Vigilek dakarten bezala. VII. mendean zehar Teodoberto II.ak, Teodoriko II.ak, Txariberto II.ak, Dagoberto I.ak, Pipino Heristalgoak, liskar etengabeak izan zituzten, baita frankoek 768an Akitania konkistatu ondoren ere, eta orobat Karlomagnok bere seme Ludovico Piorentzat, Orreagako hondamendiaren ondoren, Akitaniako erreinua sortu eta gero ere.
Hala bada, gai ziren Pirinioen bi aldeetako baskoiak Barberok eta Vigilek zioten bezala, garai hartako bi monarkia ahaltsuenen bizitzan, frankoen eta bisigodoen bizitzan, indarrez esku hartzeko. Karlomagnoren seme Ludovico Pioren biografoak kontatzen du, nola zeramatzan errege gazteak soinean, Padeborneko biltzarraren aurrera aurkeztu zenean, aitaren aginduen arabera, euskaldunen tankerako jantzi motz eta biribila, atorreko mahukak erakutsiz, estaliak zangoak, ezproiak oinetakoetan loturik, eta jabalina bat eskuan. Izango zuen indarrik euskaldunen izenak dio hitzez hitz Lakarrak, monarkiako seme lehena horrela aurkezten zutenean gortearen aurrean. Dudarik gabe, era horretan lausengatu nahi zituen bere mendeko borrokalarienak, eta aldi berean Luisen sarrera erreinu berrian prestatu.
Eta hementxe iritsi gara auziaren mamira.
Zein dira baskoi hauek, non bizi dira, nola antolatzen zuten gizartea? Hasteko, arrazoizkoa dirudi pentsatzea izan behar zuela ekintza haien atzetik, nahitaez, azpiegituraren bat, antolamendu militarren bat nahiz eta guztiz txikia izan, babeserako erabiliko zituzten herri gotortuak eta, hala, ere, hau baiesten zen duela gutxi: baskoien ekinaldiak primarioak ziren, instintuzkoak, inolako mekanismo konplexurik gabeak (Sayasek dioen bezala).
Egia ote da beraz baskoi haiek, gure egunotako bardoren batek kantatzen duen bezala, turuta hutsaren hotsetara biltzen zirela, eta, etsaiak garaitu ondoren, lasai lasai etxeratzen zirela, sutondoan atseden hartzera? Ez dirudi ez oso gauza logikoa, eta sinesten nekeza da. Laburturik ikusiko ditugu orain garai honetako auzi eztabaigarrienetako batzuk.
Aurkikuntza arkeologiko berriak
Benetan eskasa zen duela hamar urte garai garrantzitsu honi buruz genekiena.
Laster aipatuko dugun haitzulo artifizialen fenomeno ohargarriaz gainera, ezagutzen ziren Antzinate Berantiarreko aurkikuntza batzuk ere, txikiegiak ordea eta, gure ustez, beren ingurunetik kanpo aztertuak. Albisteen zerrenda oso laburra zen. Dozena erdi aurkikuntza ustekabeko Araban, Bizkaian pare bat eta ezertxo ere ez Gipuzkoan.
1987an Aldaietako nekropolia aurkitu zen, Langara-Ganboako udalerrian, Gasteiztik gertu. Aintzirako urek kalte handia egin bazioten ere, ehunetik gora hilobi agertu ziren, tipologiaz antzekoak denak. Zulo soileko hilobiak dira; gorpua egurrezko hilkutxa batean dago sartua, hornia eta ehortz gordailua zeuzkala aldamenean, kalitate nabarmenekoak zenbait kasutan. Multzokatuak zeuden hilobiak, eta espazio libre zabalak zeuden multzoen artean. Zenbaitek hilobi zerrenda luzeak osatzen zituzten. Beste batzuek, berriz, antolamendu guztiz desberdina zuten: bazen lehen maila bat horni aberatsekoa, eta, haren gainean, zenbaitetan, baita hiru hilobi maila desberdin ere.
Oso deigarria gertatzen da, dudarik gabe, bai hilobien orientazioan, bai gorpuen posizioan edo zenbait ehortz gordailuen presentzian dudarik gabe, aztikeriazko esanahia dute, antzematen den ehorzketa errituen ugaritasuna. Emaitzak, zenbait kasutan, ikusgarriak dira: badira bururik gabe lurperaturiko gorpuak, badira hezurdurak postura berariaz bortxazkoetan, zaldien hortzak ageri dira zenbait hilen ondoan, eta abar.
Baina gure gaiari dagokionez, horniduretan ageri den arma kopuru handia da daturik aipagarriena. Arma horiek, batere dudarik gabe, gure aroko VI. eta VIII. mendekoak dira, hau da, hispaniar historiografiak aldi bisigotikoa deritzan garaikoak, eta galiar historiografiak, berriz, aldi frankoa, eta zehatzago, merovingiarra deitzen duenekoak.
Baina, eta lehen begiratuan pentsa daitekeenaren kontra, Aldaietako nekropolisak geografikoki Hispanian dagoen arren, eta Regnum Visigothorumari dagokion eremuan, guztiz harritzekoa bada ere, merovingiar aldiko Regnum Francorumen ehorzketa errituen kultura ezaugarri guztiak ageri ditu. Ahalik eta hobekien saiatuko gara hori azaltzen.
Peregrinatio Gothica luze hura aztertu duten arkeologo eta historialariek hainbat kultura mota berezi dituzte K. o. I- IV. mende bitartean: Wielbarkekoa Pomeranian, Przeworskekoa Polonia erdialdean eta Txernyakhovekoa Ukrainan, besteak beste. Kultura gotiko horiek oso desberdinak dira: batzuek beren sorlekuko hilobiratze ohiturak gordeko dituzte, eta beste batzuek, berriz, okupaturiko herrien ohiturak beretuko. Denetan izango da, ordea, ezaugarri komun bat, definiziozkoa: beren hilobietan ez da armarik ageri. Eta gauza bera gertatuko da bisigodoak Erromatar Inperioan sartzean, luzaro harat-honat ibili arren behin betiko Toledoko erreinuan kokatzen diren arte. Badira, jakina, zenbait salbuespen, baina hain da zabaldua ohitura hori, non iritsi baitira proposatzera, teoria argigarri gisa, gai honi buruz bazela tabu sendo bat godoen artean.
Aitzitik, VI. eta VII. mendeetako mundu frankoaren ezaugarririk baldin bada, bisigodoentzat deskribatu berri dugunaren kontrakoa da hain zuzen ere. Orriotan ezin dugu Regnum Francorumen formazio prozesua agertu, baina gauza da erreinu haren hilobiratze ohituren mende geratuko dela gure kontinentearen parte handi bat, Mantxatik Danubio Erdiraino, eta Saale ibaitik Pirinioetaraino. Badira milaka ehorzketa gune, ondo ezagutzen direnak eta europar arkeologoek joan den mendeaz geroztik sakon aztertu dituztenak; horien arabera, ehorzketen ezaugarri nagusiak definitu ahal izan dira, horniduren bidez hain zuen.
Magnesiohögbomita-2N2S
Magnesiohögbomita-2N2S oxido motako minerala da eta högbomita taldearen kidea da.
Antzinaro Berantiarra Euskal Herrian
Aurkikuntza arkeologiko berriak
Eta armez osatuak izatea da, erasorako armez batez ere, horniduren ezaugarri nagusia: hala adibidez francisca edo gezi-aizkora disimetrikoa, scramasaxa edo ezpata aho-bakarra, eta lantza. Ez dira hain sarriak izango, aldiz, defentsazko armak, hala kaskoak eta ezkutuak, edota bi ahoko ezpata luzea; azken hori zaldi gainean borrokatzen ziren buruzagiek erabiltzen zuten. L. Mussetek dioenez, antzekoa da koadroa, aldaketa txikiak gorabehera, aipatu dugun geografia eremu osoan.
Aldaietako hilobiratzeak bete-betean sartzen dira paradigma horretan. Lantza puntek, scramasaxek eta batez ere borrokako aizkoren tipologia aberatsak, Europa mendebaleko nekropolien testuinguruarekin lotzen dute. Aurkitutako armen kronologia VI. mendearen bigarren erditik VII. mende osora, edota hurrengoaren hasierara, luza daiteke.
Magnesiohögbomita-2N2S
Ezaugarriak
Magnesiohögbomita-2N2S oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Antzinaro Berantiarra Euskal Herrian
Aurkikuntza arkeologiko berriak
Aurkikuntza berez izan zen garrantzitsua.
Aldaieta ez da, beraz, gertaera bakana, aitzitik, transzendentzia historiko handiko aurkikuntza da. Kultura errealitate berri bat, oso garrantzitsua, adierazten duten aski leku aurkitu dira jadanik, eta errealitate berri horrek, oro har, filiazio frankoko testuinguruekin du zerikusia.