cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zona zirkunestelar bizigarri
Adierazpen matematikoa
Gune bizigarriaren barne eta kanpo mugak izarraren distirarekiko zuzenki proportzionalak dira, hau da, distira zenbat eta handiagoa izan, orduan eta urrunago egongo da harengandik gune bizigarriaren barne muga eta alderantziz. Zorroztasunez aztertu den gune bizigarri bakarra gure eguzki-sistemakoa da eta horregatik, beste izarrei egokitzen zaizkienak erabat teorikoak dira, aditu askoren arteko eztabaiden abiapuntu. Aditu batzuen arabera beste planeta-sistemetan gune bizigarria zabalagoa izan daiteke barnealdera edo kanpoaldera begira, beste aditu batzuek estuagoa izan daitekeela irizten dute ordea.
PHLaren arabera, David R. Underwood (2003) eta Franck Selsis (2007) ikerlarien ikerketetan oinarrituta, «arestiko Artizarra» eta «Marte primitiboa» ertz gordezaleak kontuan hartuta, gure eguzki-sistemako gune bizigarriaren kalkulua ondorengo adierazpenaren arabera kalkulatzen da:
Non r_i barne muturreko barnealdeko mugaren eta izarraren arteko distantzia den UAtan neurtuta, r_0 izarra eta kanpo muturraren arteko distantzia, L izarraren distira eguzki-unitatetan, T_{eff} izarraren tenperatura eraginkorra kelvin gradutan, Ts=5700 K, ai=2,7619×10-5, bi=3,8095×10-9, ao=1,3786×10-4, bo=1,4286×10-9, ris=0,72 eta ros=1,77.
Bestalde, planeta batek HZD eskalan duen balioa kalkulatzeko honako formula baliatzen da:
Non r izarraren eta planetaren arteko distantzia den UAtan eta r_i zein r_o planeta-sistemaren gune bizigarriaren mugak kalkulatzerakoan eskuratzen diren. Goiko bi formuletan, alegia.
Emaitzak
Goiko adierazpen matematikoak azpiko hamar exoplanetetan aplikatu dira, zeinak Lurrarekin antzekotasun handiena dutenak diren:
Izar motak
Gune bizigarriaren zabalera eta ezaugarriak zehazten dituen faktore nagusia izarraren distira da, zeina hein handi batean izar motaren eta haren bizi-zikloaren araberakoa den, izan ere, izarra zenbat eta distiratsuagoa izan orduan eta zabalagoa izango da gune bizigarria. Alabaina, izar ahulek (Eguzkia baino ahulagoek, M eta K motakoak) badituzte eruren abantailak, euren bizialdia askoz luzeagoa baita eta beraz, haien gune bizigarri estuak ez ditu aldaketarik pairatzen bilioika urtetan. Eguzkia baino masiboagoak diren izarretan aldiz, F, A, B eta O motakoak, gune bizigarriak askoz zabalagoak dira, baina aldakorragoak izaten dira izar hauen bizialdi laburragoa dela eta.
El Español
El Español gaztelerazko hedabide digitala da, Madrilen egoitza daukana. Pedro J. Ramírez ek sortu zuen 2015ean eta gaur egun arte zuzendaria da. Logotipoa lehoi baten burua da eta hedabide hau soilik online formatuan eskuragarri dago.
Historia
Pedro J. Ramírez 2014ean El Mundo egunkariaren zuzendaria izateari utzi ondoren sortutako hedabidea da El Español. Bere alabarekin batera sortutako proiektua da, Maria Ramírez Fernández, hedabidearen izenaren eta enpresaren sortzailea, bai eta bere senarra Eduardo Suárez ere. Hedabide honen berezitasun nagusia da sortu aurretik interes ikaragarria eragin zuela, bai akzionisten bai kazetariengan. Hasieratik Ramírezek hedabide ezberdina zela adierazi zuen hainbat elkarrizketetan, eta zuzendariaren ospea kontuan hartuta honek irrika piztu zuen.
Ezberdintasun horiek hasieratik nabari ziren, enpresa bultzatzeko crowdfunding-aren bitartez. Crowdfunding konbentzionaletan ez bezala, Ramírezek akzionista eta biztanle guztiei enpresaren sorreran parte hartzearen aukera eman zien, partizipazio sozial baten truke. Honek propietatea, bozketa eskubidea eta dibidendu eskubidea ematen zien.
Edukiak
Atal nagusiak:
Zona zirkunestelar bizigarri
M eta K berantiarrak
Nano gorriek oso argi gutxi igortzen dutenez, euren gune bizigarriak oso eskualde estuak izan ohi dira eta izarrarengandik hurbil egoten dira beste izarrekin alderatuz gero. Hurbiltasun horrek izarrak gune bizigarriko planetei eragin grabitazional handia egitea dakar, eta oso arrunta izango litzateke planeta horiek orbita sinkronoa ezartzea izarrarekiko (orbita sinkronoaren atalasea gune bizigarria baino urrunago egongo litzateke izarretik, hau da, planetek ezingo lukete errotazio periodo autonomo bat ezarri eta aurpegi berarekin begiratuko liokete beti izarrari). Errotazio autonomoa ez izateak planetaren eremu magnetikoa gogor kaltetu dezake eta hortaz, zaurgarriagoa bihur dezake izarraren igorpenekiko.
El Español
Ildo editoriala
Ramírezek El Español hedabidea sortuko zuela adieraztean, hau hedabide “unibertsal, independentea, berritzailea, borrokalaria, plurala, zintzoa, inteligentea eta tuiteroa” bezala definitu zuen. Dena den, gaur egun El Español utzi duten hainbat kazetarik adierazi dute hedabidea “klik” gehiago erakartzen dituzten gertaerei preferientzia ematen diela benetako kazetaritzari baino. Nahiz eta hedabide berritzaile bat bezala hasi, gaur egun aditu gehienek hedabide erreakzionario bat bezala definitzen dute. Eskuineko hedabidea da, ikuspuntu nazionalista espainol batekin.
Zona zirkunestelar bizigarri
M eta K berantiarrak
Erantzun gisa, zenbait adituk nano gorriek igorritako argiak planetaren albedoaren areagotzeak eragindako izotzaren atzeraelikadura murriztu dezakeela diote, hau da, nano gorrien gune bizigarriaren kanpo muturreko gorputzek errazago saihets dezaketela betiereko glaziazio global bat beste izarretako baldintza bereko gorputzekin alderatuz. Aditu hauen arabera, aipatutako zuzena balitz, kanpo muturra %10 eta %30 artean zabalagoa litzateke. Hori gutxi balitz bezala, azken ikerketen arabera, izar hauek igorritako argi desberdinak ez du eragiten fotosintesian eta hortaz, bizi zelulanitzaren oinarrietako bat dena posible da halako planeta-sistemetan ere.
El Español
Zuzendaritza
Zuzendaria: Pedro J. Ramírez. Zuzendari Orokorra: Mamen Vázquez.
Atal korporatiboan:
Zona zirkunestelar bizigarri
K, G eta F motako izarrak
Zientzialari gehienen ustez kolore laranja-horixkakoetatik kolore hori-zurixkara bitartekoa duten izarrak dira bizia iraunarazteko egokienak, euren egonkortasuna, bizialdia eta gune bizigarria kokatuta dagoen distantzia dela eta. Mota hauetako izarrak azkar eratzen dira, Eguzkia bezalako izar bat lehen bostehun milioi urtetan zehar oso aktibo eta bortitza izango da, gaztea izaki, baina ondoren ia erabat egonkortuko da. M motako izar batek 2000 eta 3000 milioi urte behar ditu eratzeko, aldiz. Ezin da ahaztu Eguzkiaren antzeko izarretan gune bizigarria nano gorrietan baino askoz urrunago kokatzen dela eta horrek zaildu egiten diela planetei izarraren gaztaroan zehar atmosfera galtzea. Gainera, orbita sinkronoaren atalasea izar horien gune bizigarriaren barne-mugan kokatzen da zehazki eta beraz, oso zaila da inguru horretan orbitatzen dabilen planeta bat ainguratuta egotea. Horrek planetei errotazio autonomo bat izaten uzten die eta horri esker eremu magnetikoak eta atmosferak ez dituzte nano gorrietan bezala eraso jarraituak pairatuko.
El Español
Zuzendaritza
Erredakzio atalean:
Zona zirkunestelar bizigarri
K, G eta F motako izarrak
Alabaina, hiru izar mota hauek ustez bizia iraunarazteko egokienak badira ere, euren artean desberdintasun ugari dituzte. Zenbat eta gorago egin sekuentzia nagusian, izarrak igorritako erradiazio ultramorea areagotu egiten da eta horrek zaildu egin dezake biziaren garapena. Lurraren antzeko planeta batek ozono geruzarik gabe garatu dezake bizia nano laranja baten inguruan orbitatzen badabil, F motako izar baten inguruan aldiz, ozonosfera dentso bat beharko luke bizi ez-urtarra azal zedin. Horregatik hartzen dira nano laranjak (K motakoak) bizia iraunarazteko egokienak, eta horien inguruan egongo lirateke orbitatzen planeta "superbizigarri" hipotetikoak, Lurra baino egokiagoak bizia aurrera ateratzeko.
El Español
Zuzendaritza
== Enpresa == Pedro J. Ramírezek bere kabuz aurrera eramandako proiektua izanik, enpresa argitaratzaile propio bat sortu zuen. Hasieran No Hace Falta Papel S.A. izena zeukan, baina 2016ean El León de El Español Publicaciones S.A. deitzera pasa zen. Ramírez enpresaren zuzendaria da eta hamahiru kontseilari gehiagok osatzen dute enpresa. Datu zehatzei dagokienez, 2019. urtean 8.974.073 euroko irabaziak izan zituen eta 10.786.774 euroko ondare garbia. Bezeroetatik 5.401.665 euro irabazi zituen eta hornitzaileetatik 2.905.773 euro.
Audientzia
El Español-ek, bere web orrialdearen arabera, 120.000 erabiltzaile erregistratu ditu eta 15.000 harpidetu. 5.000 akzionista baino gehiago ditu. Audientziaren artean, %51’9 gizonak dira eta %48’1 emakumeak, gehienak 25 eta 34 urte bitartekoak. Irakurleen ideologiari dagokionez, CISek 2015ean aurrera eramandako inkestetan ikus daiteke El Español hedabidearen irakurle gehienek PP eta Ciudadanos partiduak bozkatu zituztela.
Zona zirkunestelar bizigarri
Beste gune bizigarriak
Ur likidoa aintzat hartzen duen gune bizigarriaz gain, badira beste hainbat beste irizpideak aintzat hartzen dituztenak eta beste hauek ere esanguratsuak dira planeta batek bizia iraunarazteko izan lezakeen gaitasuna zehazterakoan.
Gune bizigarri ultramorea
Gune bizigarri honek DNAk iraun dezan behar duen erradiazio ultramore kopurua hartzen du aintzat. Gune bizigarri ultramorearen barne mugatik barrura kokaturik planetek erradiazio ultramore gehiegi jasotzen dute DNA molekulentzat eta horiek kaltetu edo deuseztatzeko aukera handia da, bereziki gainazalean. Bestalde, gune bizigarri ultramorearen kanpo mugatik kanpoaldera kokaturiko planetek ez dute nahikoa erradiazio ultramore jasotzen organismoek euren prozesu biogenikoak garatu ditzaten.
Adituen arabera, DNAk gehienez jasan dezakeen erradiazio ultramore kopurua Lurrak azken 3800 milioi urtetan espaziotik jasotakoaren bikoitza da, beraz, gure eguzki-sistemako gune bizigarria Eguzkitik 0,71 eta 1,9 UA artean kokatzen da. Ikerketen arabera, gune bizigarri ultramorea gune bizigarria baino askoz gertuago egon ohi da izarretik oro har eta are hurbilago izar ez oso distiratsuetan. Hori horrela, ikerketa horiek jarraituz, planeta-sistemen %60tan gune bizigarria eta gune bizigarri ultramorea ez datoz bat. Eguzkia baino masiboagoak diren izarretan aldiz, F motakoetan, gune bizigarri ultramorea gune bizigarriaren barne muturra baino askoz haratago kokatzen da izarretik eta hortaz, gune bizigarriaren barnealdeko eskualde zabal batean erradiazio ultramore gehiegi jasango lukete planetek bizia garatzeko.
Gune bizigarri galaktikoa
Peter Ward eta Donald E. Brownlee idazleek idatzitako Rare Earth: Why Complex Life Is Uncommon in the Universe (2000) liburuan Lur arraroaren hipotesia justifikatu zen, zeinak unibertsoan bizia oso ezohikoa dela babesten duen, kasualitate oso ezohiko ugari gertatu behar direlako hura sortzeko. Kasualitate horietako bat gorputza gune galaktiko bizigarrian kokatu behar dela adierazi zuten. Goiko bi idazleen azterlanak ordea, argitaratu zen garaian aldekotasun asko piztu bazituen ere, gaur egun bere oinarri gehienak ezeztatu egin dituzte azken behaketa eta ikerketek, hala nola, planeta batek bizia edukitzeko planeta-sistema beran Jupiterren tamainako gasezko erraldoi baten beharra talka astronomikoak ekiditeko eta ardatz planetarioa orekatzeko eta plaken tektonika eragiteko satelite handi baten beharra. Alabaina, oinarrietako batzuk ezeztatuak izan ordez, urteen poderioz egiaztatuak izan dira eta horietako bat da planeta gune bizigarri galaktikoan kokatzeko beharra.
Gune bizigarri galaktikoa eraztun baten antzekoa da, gure galaxiaren kasuan Esne Bidearen erdigunetik 4 kpc-tik 10 kpc-ra bitartera hedatzen dena. Eraztun formako eskualde hartan soilik garatu daiteke bizia, izan ere, eraztunaren kanpo mugatik haratago izarren metaltasuna baxuegia da Lurraren tamainako planeta harritsuak sor daitezen uzteko eta eraztunaren barne mugatik aurrera jarraituz gero aldiz, galaxiaren erdigunetik hurbilegi kokatuko litzateke planeta-sistema eta gertakari oso energetikoek erasateko arriskua ikaragarria izango litzateke, bizia ezinezko egiteraino. Gertakari horien artean aipagarri dira supernobak, zeinak igortzen dituen erradiazioak jasanezinak diren bizi forma ezagun ororentzat.
Bizigarritasuna
Hasieran «gune bizigarri» terminoa bizia planeta baten gainazalean garatu zitekeen planeta-sistemako eskualdeari zegokion. Alabaina, urteak pasa ahala terminoa kamusten joan da eta gaur egun soilik planeta baten gainazalean ur likidoa iraunarazi daitekeen planeta-sistemako eskualdeari egiten dio erreferentzia termino hark. Izan ere, gaur egun bizia gune bizigarritik at gara daitekeenaren aukera aintzat hartzen da eta baita ere gure planetarekin zerikusirik ez duen beste batean ere. Bestalde, oso kontuan hartzen da unibertsorik bizigarrienean egonda ere ziur aski planeta-sistema gehienen gune bizigarrian ez litzatekeela bizirik izango. Demagun bizia gune bizigarritik at garatu daitekeela, zer motako planeta edo argizagitan izango luke aukera garatzeko? Galdera luze eta zaila da erantzuten, baina gaur egun nahiko argi ikusten da gasezko erraldoi baten satelite ertain izoztu batek bizia edukitzearen aukera, bere izotzezko estalki mardularen pean kokatuko litzatekeen ozeanoan. Ozeano hori likido mantenduko litzateke orbitatuko lukeen planetak eragindako itsasaldiaren indarrengatik, edota satelitearen baitako aktibotasun geologikoagatik. Bizia edukitzeko hautagai diren satelite horiek gure eguzki-sisteman ere baditugu, hala nola, Europa (Jupiter) eta Entzelado (Saturno). Bestalde, komunitate zientifikoan eztabaida kartsuak piztu ditu bizia metanoa iturri nagusitzat hartuta existitzeko aukera, hau da, uraren zikloaren ordez metanoarena duten planetetan, hidrokarburo hori oinarritzat hartuta. Bizi mota hipotetiko hori aurkitzeko saiakeran, Titan Saturnoren satelitea jarri da jomugan, bertan metanoan aberatsak diren inguruneak dauden. Bizi hau existituko balitz, eurentzat aparteko gune bizigarri bat hartuko beharko litzateke aintzat, «metanoaren gune bizigarria» hain zuzen ere, zeina gune bizigarri arrunta baino askoz urrutiago egongo litzatekeen izarretik.
Bestetik, ezin da ahaztu gorputz batek bere izarrarekiko duen posizioa bizigarritasunaren faktore soil bat baino ez dela. Hau da, argizagi bat izarraren gune bizigarrian kokatzeak ez du esan nahi bizia edukiko duenik, izan ere, baliteke gasezko erraldoi bat izatea edo atmosfera bat iraunarazteko gorputz txikiegia. HARPS-N ikertaldeak eginiko ikerketek adierazi dute gorputz batek 1,6 lur erradio eta/edo 6 lur masa baditu, gorputz horrek bere inguruan hidrogeno eta helio kopuru handiak metatzeko aukerak asko handitzen direla eta hortaz, oso litekeena dela gasezko erraldoi izateko bidea hartzea, edo tartean geratzea «minineptuno» izeneko argizagia eratuz. Badira kontuan eduki behar diren beste hainbat faktore, hala nola, gorputzaren atmosferaren osaera, gorputzaren orbita mota (oso eszentrikoa bada baliteke tarteren batean gune bizigarritik irtetea), bere izarraren ezaugarriak, planeta-sistemaren kokapena galaxian, gorputzaren errotazioa, gorputzaren eremu magnetikoaren intentsitatea, gorputza kokatzen den sistemaren adina, etab.
Goikoagatik ematen du zaila dela planeta bizigarri bat aurkitzea, baina unibertsoaren zabaltasun irudikaezinak mirariak egiten ditu. Gaur arte aurkitu diren exoplanetetatik abiatuz, zientzialariek kalkulatu dute Esne Bidea bakarrik gure planetaren antzeko masa duten eta gune bizigarrian kokatzen diren berrogei mila milioi planeta daudela eta horietatik hamaika mila milioi Eguzkiaren antzeko izarrak orbitatzen egon daitezke, gutxi gorabehera. Datu horiek erreparatuz, exoplaneta bizigarririk hurbilena Lurretik hamabi argi-urtera egongo litzatekeela ondorioztatu daiteke eta hortaz, baikortasunez begira diezaiokegu astrobiologiaren etorkizunari, nahiko argi dago eta unibertsoa oso aberatsa dela bizian.
Sauveterre-la-Lémance
Sauveterre-la-Lémance Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 431 etxebizitza zeuden, 274 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 92 bigarren erresidentzia ziren eta 65 hutsik zeuden. 411 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 274 etxebizitza nagusietatik 189 bere jabearen bizilekua ziren, 69 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 96 etxek lau zituzten eta 132 etxek bost zituzten. 212 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 118 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 329 ziren, horien artean 213 aktiboak ziren eta 116 inaktiboak ziren. 213 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (92 gizon eta 74 emakume) eta 46 langabezian zeuden (24 gizon eta 22 emakume). 116 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sauveterre-la-Lémance udalerrian 270 unitate fiskal zeuden, 567 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.448 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 3 higiezinen agentziak.
2000. urtean Sauveterre-la-Lémance udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 270 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tetragona goettei
Tetragona goettei erle espezie bat da, Tetragona generoan eta Apidae familian.
NGC 2994
NGC 2994 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Lazar Hrebeljanović
Lazar Hrebeljanović (Лазар Хребељановић; Prilepac gotorlekua, c. 1329 - Kosovo pole, 1389ko ekainaren 15a) serbiar knez edo printzea izan zen. Serbiar Inperioko desintegrazioaren ondoren, lurraldean estatu boteretsuena sortu zuen, Moraviako Serbia bezala ezagutua, eta 1373tik hil zen arte zuzendu zuen.
Serbiar Inperioa berpizten eta zuzentzen saiatu zen, eta Nemanjić dinastiaren oinordeko zuzen izendatu zuen bere burua. Eliza Ortodoxoaren erabateko babesa izan zuen, baina ez nobleziarena.
1389ko ekainean hil zen Kosovoko guduan, otomandarrak borrokan ari ziren kristauen armada baten buru. Borroka garaile argirik gabe amaitu zen, bi aldeetan galera handiak izan zirelarik.
Eliza Ortodoxoak santu eta martiri gisa gurtzen du eta Serbiako poesia epikoan Lazar Tsarra (Цар Лазар) bezala ezagutzen da.
Surveyor 7
Surveyor 7 NASAren Surveyor programa barnean ilargira bidalitako zazpigarren espazio-zunda izan zen.
Ilargiratzea
1968ko urtarrilaren 7tik 10ra) - 1.491 kg Tycho kraterran jetisiera burutu zuen. Zundak 21.274 argazki bidali zituen. Horrez gain, Lurra eta Jupiter fotografiatu zituen eta zorua induskatu zuen barneko burdinaren konposaketa ikertzeko. Surveyor Esplorazio automatiko estatubatuarraren azken zunda izan zen. Ilargiratzea: 40,9ºI-11,5ºM.
Puten martxa
Puen martxak (SlutWalk) mundu osoan emakumeen eskubideen defentsan eta emakumeen biolentziaren aurkako egiten ekintza erreibindikatiboak dira. Lehen aldiz Toronton, Kanadan 2011an antolatu zen.
Jatorria
Lehen aldiz Toronton, Kanadan 2011ko apirilaren 11n antolatu zen, hirian ematen ari ziren emakumeen aurkako bortxaketen eta erasoen harira. Kasu gehienetan erasoen ardura emakumeen gainean jartzen zen, haien probokazioen erantzuna izango balira. Lindsay Herrioten esanetan, 2010eko urriatik azaro arte horrelako erasoak bereziki ugariak izan ziren. Tentsioa Michael Sanguinetti-ren, Kanadako polizia baten esanekin areagotu zen; haren iritziz, Osgoode Hall Law School-en egin zen seguritate inguruko hitzaldi batean, emakumeek, gizonezkoen biolentzia sahiesteko, ez zuten probokatu behar eta horretarako beharrezkoa zen puten gisa ez janztea. Hortik sortu zen Prostituten martxaren izenburua.
Martxa arrakasta handia izan zuen eta berehala beste estatuetan antzekoak antolatu ziren: Israel Amerikako Estatu Batuak, Erresuma Batua, Australia, India, Mexiko, Argentina, Kolonbia, Costa Rica, Peru, Ecuador, Honduras eta Uruguai. Europan ere egin dira horrelako ekintzak, esaterako Frantzian eta Herbehereetan.
Martxen ezaugarri bat janzkera probokatzaileak eramatea da, lema nagusi honekin: "guri ez esan nola portatu behar garen, haiei esan, ordea, gu ez bortxatzeko".
Helburuak
Martxa hauen helburu nagusia genero-indarkeria salatzea da eta, horrekin batera, biktima erruduna bihurtzen duen kultura matxista: bortxatzaileari akusatu beharrean biktima da gizartearen kritikak jasotzen dituena, bi aldiz biktima bihurtuz.
Hollywood (Hego Carolina)
Hollywood Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Charleston konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eslavonia
Eslavonia edo Esklavonia (Slavonija), Kroaziako ekialdean dagoen eskualde geografiko eta historiko bat da. Nekazal lautada emankor bat da, baso zabalekin, neurri batean Drava ibaiarekin muga egiten duelarik iparraldean, Sava ibaiarekin hegoaldean eta Danubiorekin ekialdean.
Geografia
Eskualdea bost konderritan banatzen da, 2001eko erroldaren arabera, 891.259 biztanle dituena. Bi konderri gehiagok, nagusiki Kroazia erdialdean aurkitzen direnak, Eslavoniaren mendebaldeko zati batzuk ere hartzen dituzte. Hiririk handiena, Osijek da, 114.616 biztanlerekin. Beste hiri batzuk, Slavonski Brod, Vinkovci, Vukovar, Đakovo, Požega, Virovitica, Nova Gradiška, Slatina, Županja, Našice, Valpovo eta Belišće dira.
Lautada bezala ezagutzen den arren, eskualde honek baditu mendiren batzuk. Garrantzitsuenak Psunj, Papuk, Požeška Gora, Ravna gora, Krndija eta Dilj dira, azken honek, Požegako harana inguratzen duelarik.
Historian zehar, Eslavoniaren mugak aldatuz joan dira. Hungariako Erresumaren Goi Erdi Aroan, Eslavonia, erresumaren probintzia basailu bat zen, eta, XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasiera honetan hartzen duen eremuarekin alderatuz, oraingo eremuaren mendebaldea baino ez zuen hartzen. Gainera, Kroazia erdialdeko zatiak hartzen zituen, Zagreb barne, baita egungo Bosniako eskualdearen iparraldeko eta mendebaldeko eskualdeak ere (Eslavoniaren ekialdeko eskualdeak, zuzenean Hungariar erresumarenak ziren). Behe Erdi Aroan, Eslavoniak, Sava, Drava, Sutla eta Danubio ibaien arteko lurraldeak hartu zituen. XVIII. mendean eta XIX. mendean, Eslavoniako erresuma Habsburgotar etxearen probintzia bat zen, eta egungo Eslavoniaren iparraldeko zatiak eta Sirmia hartzen zituen, hegoaldeko zatiak, Habsburgotarren Muga Militarraren zati ziren bitartean.
Historia
Eskualdea, jatorrian, Panonia erromatar probintziaren zati zen. VII. mendean, avaroei leialtasuna izan behar zion estatu bat ezarri zen, laster kroaziarrek ordezkatu zutena. Eslavonia, Trpimirovic etxeko Tomislav erregeak defendatu zuen hungariar inbaditzaileetatik, eta sortu berri zuen Kroaziako Erresumara 925ean erantsia. 1027an, Trpimirovic etxeko alboko adar batetakoa zen Stjepan Svetoslavicen agindupeko armada batek Eslavonia hartu eta Eslavoniako Banerria bihurtu zuen, Hungariako Erresumaren barnean, Svetoslavictarren bere dinastia propioak zuzendua. Eslavonia, Kroaziarekin, 1070ean birbateratua izan zen, Dmitar Zvonimir Svetoslavic erregearen agindupean. 1091n, berriz banandu zen eta hungariar erresumaren subirautza onartu zuen. Hamaika urte beranduago, Kroaziaren gainontzeko zatiak onartu zuen hungariar erresumaren subiranotasuna. XII. mendean, bazegoen praktika bat, non tronurako oinordekoa, lehenik Eslavoniako dukea izaten zen (Espainian, gaur egun, Asturiasko Printzea den antzera), eta bazeuden gatazkaren batzuk, kasu askotan, printzeak, erregeari gerra adierazten baitzion, bere botera ezarri eta berretsi nahian. Eslavonia, jatorrian, hungariar lege publikoak Hungariako Erresumako zatizat hartu zuen arren, erresuma honengandik geroz eta bananduago egotera iritsi zen, eta Kroaziako Erresumatik geroz eta gertuago.
XIII. mendean, Kroazia, banovina deritzen bi eskualdetan banatua zegoen, horietako bat, Eslavonia deitua izan zena, besteak, Kroazia izena mantentzen zuen bitartean. Noblezia, Eslavonian, hurbiltasun geografikoaren ondorioz, Hungariari lotuago zegoen, Kroaziakoa baino. XIII. mendearen amaieran, Nemanjic etxeko Stefan Vladislav II.a, Eslavoniako Ban izatera iritsi zen. Eskualdearen ekialdeko zatiak, erdi-independentzia egoera batetara pasa ziren tokiko gobernaria zen Ugrin Chaken boterepean (Ugrin Csak hungarieraz eta Ugrin Čak eslavieraz), Hungariako erregeak, eskualdea, 1311n hartu zuen arren, Ugrin hil ondoren.
Serbiako Despotatua erori ondoren ere, otomandar uztarripean zeuden serbiarren migrazioek jarraitzen zuten, euren noblezia barne, Eslavonian faktore politiko garrantzitsua izan zena. Eslavonia eta Kroazia, ban ezberdinek zuzenduta egon ziren 1476 arte, bi botere posizio hauek, bakar bat izatera pasa zirenean.
Turkiar otomandarrek Hungariako erresuma inbaditu eta hungariar armada Mohácseko guduan suntsitu zutenean, 1526an, Kroaziar Legebiltzarrak, Habsburgotarrak, Kroaziaren gaineko kontrola hartzera gonbidatu zituen. Gudu odoltsu ugariren ondoren, otomandarrek, egungo Eslavonia osoa konkistatu zuten, pixkana-pixkana 1529, 1536, 1540, 1543 eta 1552an, baina ez zuten Erdi Aroko Kroazia osoa konkistatzerik lortu. Habsburgotarrek, otomandarrengandik eskualde osoa hartu zuten Turkiar Gerra Handian, Karlowitzeko Itunak adierazia 1699an. Habsburgotarren agintaldian, Eslavoniako Erresuma, Habsburgotarren probintzia bat zen, eta Kroaziako Erresuma eta Hungariako Erresumaren zati izan zen. Egungo eskualdearen hegoaldeko zatiak, ez ziren probintzia honen zati, baina bai Habsburgotarren Muga Militarrean (Krajina Eslavona), Habsburgotarren noblezia, Eslavonian barneratzen saiatu zelarik, baina arrakastarik gabe. Eslavonia, 1699 ondoren, Erdi Aroko Eslavoniarekin alderatuz, geografikoki erabat bestelakoa zen. Erdi Aroko Eslavoniak, Drava eta Kupa ibaien arteko lurraldeak hartu zituen bitartean, Habsburgotarren Eslavonia, ekialderantz hedatzen zen, Sava eta Drava ibaien arteko oso populaturik ez zeuden lurraldeetan.
Kroazia-Eslavoniako Erresumaren hondar bat bezala, eskualdea, Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresumaren zati izan zen 1918ko abenduan. 1922 eta 1929 bitartean, Osijek Oblast probintzia bezala ezagutua izan zen, Osijeketik administratua, eta, 1929an, Jugoslaviako Erresuma sortu zenetik, Savako Banerriaren zati izan zen, Zagrebetik administratua. 1939ko abuztuan, Kroaziako banerriaren zati izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Kroaziako Estatu Independentearen zati izan zen (iparraldeko zatia Alemania Naziak kontrolatzen zuen). Jugoslavia gerraren ondoren eratu zenean, Eslavonia, Kroaziako Errepublika Sozialistaren zati izan zen.
Kroaziak, 1991n bere independentzia aldarrikatu zuenean, Krajinako Serbiar Errepublikako serbiarrek, euren estatu propioa aldarrikatu zuten Eslavonia ekialde eta mendebaldeko zatien gainean. Ekialdeko zatia, Eslavonia Ekialdeko, Baranja eta Sirmia Mendebaldeko Serbiar Eskualde Autonomoa deitua izan zen, eta Osijek eta Vinkovicitik ekialderako guztia hartzen zuen, Županjaren iparrekialdeaz gain, Vukovar eta Ilok hiriak barne, baita Baranja eskualde guztia ere. Krajinaren zati hau, etnikoki, kroaziar gehiengo erlatibo batekin nahastua zegoen, eta gerran zehar gudu odoltsuen lekuko izan da (Jugoslaviako Gerrak). 1991n, Vukovarreko gudua, eskualdean gertatu zen gerrako gertakaririk garrantzitsuena izan zen. RSKk kontrolatutako Eslavoniaren mendebaldeko zatiak, Okučani inguruak eta Psunj mendilerroaren zatirik gehiena hartzen zituen. 1995eko maiatzean, mendebaldeko zatia, Kroaziar kontrolpera itzuli zen Flash Operazioa deritzonean. 1996an, ekialdea, UNTAESari itzulia izan zen, eta, 1998an, Kroaziaren administraziopera itzuli zen.
Konderriak
Kroaziako bost konderri, nagusiki Eslavonian daude:
Nagusiki Kroazia erdialdean aurkitzen diren bi konderri, baina Eslavoniaren zatiak ere hartzen dituztenak:
Orotarik
Garia eta artoa dira gehien ereiten dena, eta, industria nagusia, jaki prozesatuarena da. Gainera, baliabide energetikoren batzuk ere badaude, gas naturala eta petrolioa kasu.
Haritz arruntaren azpiespezie bat, "Quercus robar slavonica", eskualdearen izena hartzen duena, ugari aurki daiteke.
Tisens
Tisens, italieraz Tesimo, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tisensek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ramy Youssef
Ramy Youssef (New York, 1991ko martxoaren 26a) jatorri egiptoarra duen umorista, aktore eta gidoilari estatubatuarra da. 2020an, Urrezko Globo Saria jaso zuen telesaileko aktore protagonista onenaren kategorian (komedia edo musikalen artean) Ramy telesailean lanagatik.
Ibilbidea
Ramy Youssef Queens- en (New York) jaio zen, 1980ko hamarkadan Estatu Batuetara modu independentean iritsi ziren migratzaile egiptorrak dituelarik guraso. Islamaren fedean hazi zen eta musulman praktikantea izaten jarraitzen du. Hurrengo urteetan, ahizpa batekin hazi zen Rutherford ( New Jersey) herrian, non bertako institutuan ikasi zuen. Lizentziatu ondoren, Rutgers Unibertsitatera joan zen, non politikan eta ekonomian lizentziatu zen. Bere aisialdian sketch ikuskizunetan agertzen zen. 19 urterekin unibertsitatea utzi eta New Yorkeko William Esper Studio ospetsuan aktore programan izena eman zuen. Hurrengo bi urteak bertan eman zituen Los Angelesera joan aurretik.
2019an, Ramy telesaila hasi zuen Hulu streaming plataforman, non Youssefek Ramy Hassan pertsonaia bera antzezten duen, nolabaiteko traza autobiografikoak badituen rol bat.
Seriean, bere bizitza errealean bezala, etorkin musulman egiptoarren familia bateko amerikar bat irudikatzen du. Gainera, seriearen ekoizle eta garatzaile exekutiboa da.
Trimorphodon quadruplex
Trimorphodon quadruplex Trimorphodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
La Marche
La Marche Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Eybens
Eybens Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Eybens udalerrian erroldatutako biztanleak 9.262 ziren. Familiak 3.715 ziren, horien artean 1.025 pertsona bakarrekoak ziren (311 bakarrik bizi ziren gizonak eta 714 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.036 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.272 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 382 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
La Marche
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Eybens
Etxebizitza
2007an 3.884 etxebizitza zeuden, 3.779 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 84 hutsik zeuden. 1.227 etxeak ziren eta 2.636 apartamentuak ziren. 3.779 etxebizitza nagusietatik 2.403 bere jabearen bizilekua ziren, 1.289 alokairuan okupaturik zeuden eta 87 doan lagata zeuden; 111 etxek gela bat zuten, 382 etxek bi zituzten, 877 etxek hiru zituzten, 1.251 etxek lau zituzten eta 1.158 etxek bost zituzten. 2.696 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.805 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.593 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Marche
Etxebizitza
2007an 338 etxebizitza zeuden, 265 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 50 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 331 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 265 etxebizitza nagusietatik 229 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 20 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 204 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 112 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Eybens
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.249 ziren, horien artean 4.656 aktiboak ziren eta 1.593 inaktiboak ziren. 4.656 pertsona aktiboetatik 4.270 lanean zeuden (2.153 gizon eta 2.117 emakume) eta 386 langabezian zeuden (169 gizon eta 217 emakume). 1.593 pertsona inaktiboetatik 452 erretiraturik zeuden, 752 ikasten zeuden eta 389 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
La Marche
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 358 ziren, horien artean 261 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 261 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (127 gizon eta 116 emakume) eta 18 langabezian zeuden (9 gizon eta 9 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Eybens
Diru sarrerak
2009an Eybens udalerrian 3.832 unitate fiskal zeuden, 9.522 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.258 euro zen.
La Marche
Diru sarrerak
2009an La Marche udalerrian 265 unitate fiskal zeuden, 592,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.171 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Eybens
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 132 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 13 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 6 igeltseroak, 14 margolariak, 23 zurginak, 10 iturginak, 13 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 9 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 17 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
La Marche
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
Eybens
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 3 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Eybens udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
La Marche
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Marche udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 650 hektarea erabiltzen.
Eybens
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
La Marche
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Eybens
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Eybens udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko bestelako formakuntza zentro bat zuen.
NGC 2995
NGC 2995 izar bat da, Vela konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Eybens
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Marche
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Epinephelus magniscuttis
Epinephelus magniscuttis Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Topatu!
Topatu! Internet bidezko informazio hedabidea izan zen 2010etik 2020ra, albisteak euskara hutsez astero argitaratzen zituena. Gaur egun, Klak! komunikazio hedabidea bezala ezagutzen da. Hedabidea Euskal Herriko gazteei zuzenduta zegoen eta idazleak, hain zuzen, gazte talde bat ziren.
Lehen argitalpena 2010. urtean egin zen webgunean. 10 urtez argitaratu ziren Euskal Herriko kultura eta gertakarien inguruko albisteak. 2020ko martxoaren 1ean aditzera eman zen hedabidearen itxiera. Hedabideko idazleak batez ere Euskal Herriko gazteak ziren. Hedabidearen webgunea ikusgarri dago gaur egun eta bertara igotako eduki guztiak eskuragarri daude.
2020ko otsailaren 28an mahainguru bat antolatu zen Gasteizen hedabidearen 10. urteurrenaren harira. Maider Galardi, Ion Telleria, Igor Goikolea eta Garazi Conde komunikatzaileak batu zituen Gazte Proiektu Komunikatiboaren etorkizunak eztabaidatzeko.
Hedabidearen idazleen artean hauek aurkitzen dira: Gaizka Suarez, Iratxe Letona, Maialen Alvarez, Iñigo Etxezarreta eta Irati Majuelo.
Wurtsboro (New York)
Wurtsboro  New York estatuko herri bat da. Sullivan konderrian kokatua dago. 2010ean 1,246 biztanle zituen, 3.28 kilometro koadrotan banatuta.
Tiers
Tiers, italieraz Tires, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tiersek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nicholas Wiseman
Nicholas Patrick Stephen Wiseman (Sevilla, 1802ko abuztuaren 3a - Londres, 1865eko otsailaren 15a) ingeles kardinala izan zen.
Sevillan jaio zen, irlandar gurasoen eskutik. 1805ean aita hil zitzaionean Irlandara joan zen familiarekin. Erromako Eskola Ingelesean ikasi zuen eta 1825ean apaiz ordenatu zuten. Ondoren, Eskolako errektorea izan zen eta Vatikanoko Liburutegiko ekialdeko eskuizkribuak aztertzen aritu zen. 1840an apezpiku izendatu zuten eta Ingalaterrara bidali zuten. 1850ean kardinal eta Westminsterreko lehen artzapezpiku izendatu zuten, Ingalaterran eta Galesen hierarkia katolikoa berrezarri ondoren.
Kökar
Kökar Finlandiako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Åland eskualde autonomoan kokatua.
Supremazismo zuri
Supremazismo zuria edo Nagusitasun zuria arraza zuria gainontzekoen gain dagoela defendatzen duen ideologia bat da. Izendapen hau zurien nagusitasun sozial eta politikoa bultzatzen duen mugimendua izendatzeko erabiltzen da. Etnozentrismoan eta zuriak ez diren gainontzeko arrazak menperatzeko asmoan oinarritzen da.
Supremazismoa arrazakeria eta antisemitismoarekin lotu ohi da, bai eta arraza beltz eta afroamerikar, mulato, indigena, australiar aborigen, mestizo, asiar arraza, hispano nahiz juduen aurkako gorrotoarekin ere,
Brehon legeak
Brehon legeak (irlanderaz An Féineachas eta Dlí na mBreithiún eta ingelesez Brehon law) Irlanda gaelikoan eguneroko bizitza eta politika gobernatu zuten estatutuak izan ziren. 1169ko Irlandako normandiar inbasioa jazotzean gainbehera jasan zuten, baina XIII-XVII. mendeen artean uhartearen zatirik handienean berpiztu egin ziren, ofizialki indarrean zeuden ingeles legeekin batera.
Irlanderaz An Féineachas izena Feni edo gizon askeen legeak zirela adierazten du.
Bizitza zibila nahiz kode kriminala erregulatzen zuten, egindako kalte ordainak eta jabetzak, bai eta ondorengotzak eta kontratuak ere; Irlandako antzinako legegileentzat estatuak krimenak zigortzeko eskumena izatea arrotza zitzaien. Lege hauek Goi Erdi Aroko Irlandako gizartearen ierarkizazioa agertarazten dute, maila sozialak, eta jabetzen arabera, bakoitzaren eskubideak eta betebeharrak, bai eta jaunen, beren bezeroen eta morroien harremanak zehazten zituzten.
Errege nahi zuen gizona
Errege nahi zuen gizona (jatorrizko izenburua, The Man Who Would Be King), 1975eko John Hustonek zuzendutako abentura filma bat da. Sean Connery, Michael Caine, Saeed Jaffrey eta Christopher Plummer aktoreek antzeztu zuten. Maurice Jarre frantziar musikagileak soinu banda konposatu zuen eta berez, jatorrizko kontakizuna bezala Afganistango Kafiristan eskualdean girotua egon arren, Marokon filmatu zen.
Rudyard Kiplingen idazlearen 1888ko izenburu berdineko kontakizunean oinarrituta dago, eta EITBk euskarara bikoiztu zuen.
Argumentua
1885, Indiako Britainiar Raja. Gau batez, Rudyard Kipling idazlea (Christopher Plummer) bere egunkariko bulegoan idazten ari dela gizon zarpail eta desitxuratu bat hurbildu eta hitz egiten hasi zaio. Hasieran Kiplingek diru eskean sartu den behartsu bat dela usteko du, baina bat-batean, harriduraz, haren aurpegia ezaguna egin eta orain duela bi urte ezagutu zituen alproja parea osatzen zutenetako bat dela ohartuko da, hots, Peachy Carnehan zena (Michael Caine). Orduan, duela bi urte bere bulegoan hiruen artean izandako hizketaldiaz oroitzen hasiko da...
Behin batez Danielek urruti eta erabat isolaturik dagoen Kafiristan erresumaren berri du (gaur egungo Afganistan herrialdeko Nuristan probintzia), hau Himalaia mendietatik haratago dagoen kondairazko erresuma bat da, hortaz bi adiskideak elkarren artean ados jarri eta bertaratzeko bidai arriskutsuari ekingo diote. Ia hiltzear egon diren bidaia burutu ondoren, Kafiristana ailegatu eta bertan Billy Fish (Saeed Jaffrey) izeneko gurkha ohi bat ezagutuko dute, honek bertakoen eta haien arteko itzultzaile lanak egingo dizkielarik. Han gudaz-guda bertako herrixketako jendea gudaroste txiki batean bildu eta azkenik haren buruzagiak bilakatuko dira. Horretaz gainera, eta guda batean zehar Daniel Dravoti gezi batek jo eta bere soinean eta arroparen azpian zeraman bandolera batean jo izanaren ondorioz bizirik ateratzean, bertako jendeak antzina bertan egon eta itzultzeko zina egin zuen jainko bat dela usteko du (gerora jainko hori Alexandro Handia zela ohartuko dira).
Astyanax latens
Astyanax latens Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Errege nahi zuen gizona
Argumentua
Britainiar alproja bi horiek, orduan, euren aldeko egoera horretaz baliatuko dira euren hasierako asmoa betetzeko: aberastea, alegia.
Panaspis breviceps
Panaspis breviceps Panaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Triepeolus donatus
Triepeolus donatus erle espezie bat da, Triepeolus generoan eta Apidae familian.
Megachile oblonga
Megachile oblonga erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Daleszyce udalerria
Daleszyce Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kielce barrutian kokatuta. 222,39 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15688 biztanle zituen.
Holway (Wisconsin)
Holway Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Taylor konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fun'ya no Watamaro
Fun'ya no Watamaro edo Bun'ya no Watamaro (文室綿麻呂) Heian garaiaren hasieran zerbitzatu zuen japoniar militar bat, Gorte Inperialeko noblea eta shoguna izan zen. Heizei Enperadorearen aitorlea izan zen eta Sakanoue no Tamuramarorekin elkartu zen, shogun titulua, azken hau hil ondoren lortuz, 813an, eta Emishi barbaroek domeinatutako lurrak baketzen lagundu zuen.
Husar
Gaur egun oraindik ere zenbait herrialdeek zeremonia eta desfileetarako zenbait husar unitate dauzkate.
Irlandako normandiar inbasioa
Irlandako normandiar inbasioa, XII. mendearen amaieraldera burutu zen, Irlanda gaelikoa hainbat erresumetan banaturik zegoen garaian, eta denen jaun eta jabe Irlandako errege nagusia zen.
1169ko maiatzean, aurrez Diarmait Mac Murchada Leinsterko errege kargugabetuak deituta, Kanbriar-normandiar mertzenarioak lehorreratu ziren, Diarmaitek bere erresuma eskuratzen lagunduko zutela uste baitzuen. Diarmait eta normandiarrek Leinster aste gutxi batzuen buruan bereganatu zuten, orduan inguruko erresumak erasotzeari ekin zioten. Esku hartze militar honek Henrike II.a Ingalaterrakoaren babesa izateaz gain Adrian IV.a Aita Santuaren baimena ere izan zuen.
Cowboy
Cowboy edo cow-boy (euskaraz: unai edo behizain) Estatu Batuetako arrantxoetako azienda zaindu eta gidatzen duen pertsona da. Estatu Batuetaz gain, iparraldeko Mexikoko Chihuahua, Sonora edo Coahuila estatuetan eta Kanadako Alberta edo Saskatchewan probintzietan ere ibili ziren. XIX. mendeko bigarren partean, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren ondoren, Texas eta iparraldeko estatuen arteko abere-ibilbideak sortu eta behar beharrezko bilakatu ziren bere trebetasuna eta iraupenari esker.
Volta aintzira
Volta aintzira (Lake Volta) munduko urtegirik handiena da azaleraren arabera eta laugarrena bolumenaren arabera. Ghana barnean osorik dagoen urtegi honek 8.502 km² azalera du, iparraldeko muturra Yapei herritik gertu eta hegoaldekoa Akosomboko presan izanik. Akosomboko presak Volta Zuria eta Volta Beltza batzen ditu Volta ibai bakarra sortuz.
Eclassan
Eclassan Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Marac
Marac Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Eclassan
Biztanleria
2007an Eclassan udalerrian erroldatutako biztanleak 833 ziren. Familiak 312 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 112 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 128 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Marac
Biztanleria
2007an Marac udalerrian erroldatutako biztanleak 226 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Eclassan
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Marac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Eclassan
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 527 ziren, horien artean 390 aktiboak ziren eta 137 inaktiboak ziren. 390 pertsona aktiboetatik 353 lanean zeuden (207 gizon eta 146 emakume) eta 37 langabezian zeuden (14 gizon eta 23 emakume). 137 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Marac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Eclassan
Diru sarrerak
2009an Eclassan udalerrian 348 unitate fiskal zeuden, 924 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.933 euro zen.
Marac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 93 lanean zeuden (48 gizon eta 45 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marac udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 222 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.569,5 euro zen.