cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iturgoien
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 98 biztanle ditu.
Ailuroedus crassirostris
Ailuroedus crassirostris Ailuroedus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ptilonorhynchidae familian sailkatua dago.
Barbus lauzannei
Barbus lauzannei Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Hydrolagus marmoratus
Hydrolagus marmoratus Hydrolagus generoko animalia da. Arrainen barruko Chimaeridae familian sailkatzen da.
Manuel Pérez Martínez (Pérez apaiza)
Gregorio Manuel Pérez Martínez (ezizenez Cura Pérez eta Poliarco; Alfamen, Zaragoza, Espainia, 1943 - Santander, Kolonbia, 1998) espainiar apaiz ohia eta Kolonbiako ELN (Ejército de Liberación Nacional) gerrillako buruzagia izan zen.
Biografia
1959an Zaragozako apaizgaitegian sartu zen, eta filosofiako ikasketak egin zituen. 1962an Obra de Cooperación Sacerdotal Hispano-Americana (OCSHA) elkartearekin bat egin zuen, eta teologia ikastera joan zen Madrila. 1966an ordenatu zuten apaiz, eta hiru urtez parrokia batean jardun ondoren, Santo Domingora (Dominikar Errepublika) joan zen, Laín eta Gracia apaizekin. Handik, Kolonbiara jo zuen, 1968an, José Antonio Jiménez apaizarekin.
Laínekin bat eginik, Cartagena de Indiasera joan ziren hirurak, eta 1968an gizarte- eta politika-zereginak betetzen zituzten apaizek osaturiko Galconda mugimenduko kide nagusietakoa izan zen Pérez. 1969an Espainiara egotzi zituzten, baina ezkutuan itzuli eta ELN gerrillan sartu zen, Laín eta Graciarekin batera.
1973an gudarosteak eraso gogorra egin zion gerrillari, eta Pérezek hartu zuen gerrillaren antolaketa eraberritzearen ardura; bera izan zen buruzagi eta arduradun politikoa aurrerantzean. 1989an eskumikatu egin zuten, Araucako gotzainaren hilketa zela-eta. 1991tik 1992ra bitartean, gobernuarekin elkarrizketak izan zituzten ELN eta FARC (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia) gerrillek, baina huts egin zuten.
Ernesto Samperren gobernuarekin bake-hitzarmena sinatu zuen 1994an, baina 1996an hauteskundeak bertan behera gera zitezela eskatu zuen, eta sabotajea iragarri zuen. 1998an hil zen mendialdean.
Cecilia Bartolomé
Cecilia Margarita Bartolomé Pina (Alacant, 1940 ko irailaren 10a) zinema-zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea da. Bere garaiko emakume zinemagile urratzaileenetakotzat jotzen da, eta aitzindaria izan zen bere lanetan sozialki eta politikoki tabuak ziren gaiak lantzen, hala nola abortoa, dibortzioa, espainiar kolonialismoa edo espainiar trantsizio politikoa. ¡Vámonos, Bárbara! (1978) filmaren zuzendari eta gidoilaria da, eta Espainian egindako lehen film feministatzat hartzen da. Bere garaian zentsuratua izan zen, baina gero hainbat aitorpen izan zituen.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian bertako erakunde publiko eta lege sistemaren bukaera izan zen Frantziako Iraultzaren aldian (1789-1795). Euskal autogobernua frantses tropak Euskal Herrira heldu zirenean desegin zen eraginkorki, Konbentzioaren Gerran kokatuta, herritarren kontrako izua zabalduz Lapurdin. 1780ko hamarkadan, Frantziako Koroaren hertsapen fiskalak handitu egin zuen haren eta mendeko lurraldeen arteko leizea, baita estamentuen arteko gatazka bizitu ere. Ipar Euskal Herrian, oso bizirik ziren herri lurren eta estatuen arteko mugaren inguruko gatazka eta aztoramendua, bereziki Baigorri haranean. Bestalde, artean, Nafarroa Beherea ez zen, formalki, Frantziako Erresumako zati.
Administrazio eta politika diseinu berriaren ondorioz, 1789ko abuztuaren 4an Parisen erabakia, beharturik desagerrarazi ziren Zuberoa, Nafarroa Beherea eta Lapurdiko ordu arteko gobernu eta jurisdikzio organoak. Euskal departamentu bat eratzeko euskal ordezkariek egin ahaleginak ahalegin, Pirinio Apaletako departamendua eratu zen trukean (legez, 1790eko otsailean), euskaldunak eta bearnesak administrazio lurralde berean gogoz kontra elkartuz, Frantziako departamendu sistema berrian kokaturik; diseinu horrek egun arte iraun du.
Cecilia Bartolomé
Biografia
Alacanten jaio zen, eta zazpi urterekin familia Ekuatore Gineara joan zen, garai hartan Espainiako kolonietan zentsura zinematografikoaren buru izendatu baitzuten aita. Ginean eskolako antzerki-emanaldietan antzezten eta zuzentzen hasi zen, eta nerabezaroan Indigenen Goi Eskolako ikasleak zuzentzen ditu. Han bizi izan zen 20 urte bete arte, ondoren Madrilera joan zen bizitzera. Urte batzuk geroago, elkarrizketa batean azaldu zuenez, "'Izugarrizko zitalkeria aurkitu nuen, eta denbora asko behar izan nuen horretara egokitzeko, eta matxismo temati bat'."Espainiara itzuli zenean, Ingeniaritza ikasketak eta Ekonomia Zientziak utzi ondoren, Madrilgo Zinema Eskola Ofizialean izena ematea lortu zuen, eta hirurogeiko hamarkadan zineman diplomatutako Espainiako lehen emakumeetako bat bihurtu zen, Pilar Mirórekin eta Josefina Molinarekin batera. Bertan, hirurogeiko hamarkadako Espainiar Zinema Berriaren itzalpean hainbat film labur filmatu zituen La siesta (1962), La noche del doctor Valdés (1964) edo Carmen de Carabanchel (1965), emakume espainiarren bizitza sexualari buruzkoa, irakasleentzat probokatzailea izan zena eta Josetxo Ceránek eta Marina Díaz Lópezek "triptiko emantzipatorioko" lehen lantzat hartzen dute, Plan Jack Cero Tres-ekin (1968), Gonzalo Surez-en historiarekin, eta Margarita y el lobo (1970) dibortzioari buruzko musika-mediometrajearekin batera. "1965ean Espainiako emakumeen bizitza sexuala nolakoa zen kontatu nahi izan nuen, Meriméeko Carmen maitagarrien ipuinaren aurrean; izan ere, emakume hark larrua jo ta jo ajardun, baina ez zen sekula haudun gelditzen.a. Nire film esperpentiko laburrean, seme-alaba gehiago izan nahi ez zuen bikote baten gorabeherak aipatzen ziren, eta antisorgailuak edo abortatzeko metodoak erabiltzen zituen, esnea, alegia. Karioka eroa nintzen, egin behar zela uste nuena egiten nuen, ez nuen bi aldiz pentsatzen; inoiz ez nintzen gelditu film bat egitea komeni zen ala ez pentsatzen. Bitxia bada ere, urte batzuk geroago, Carmen de Carabanchel ziklo batean programatu zuten, Eskolaren estiloa aldatu zuela esaten zutelako, ordura arte Antonioniren hizkuntza izan zen... azaldu zuen urte batzuk geroago."1969an graduatu zen, eta bere karrera amaierako proiektua erregimen frankistarentzat beste probokazio bat izan zen: zentsurak bahitutako Margarita eta otsoa (1970) mediometrajea ezkutuan erakutsi zen Espainiatik kanpo, demokrazia iritsi arte. Bartolome izena, beraz, "zerrenda beltzean" sartu zen eta Eskolatik ateratzean ezin izan zuen bere izenarekin lan egin eta publizitatean eta industria-dokumentalak filmatzen jardun zuen. Jose Luis Borauren sinadurarekin pelikula-proiektu bat ere aurkeztu zuen, baina ministerioak jakin zuen ni atzetik nengoela eta ez zutela baimenik eman", azaldu zuen urte batzuetara.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Elizjendearen Konstituzio Zibila, Ipar Euskal Herrian arbuiatua, ezarri zenean, herritar ugarik ihesari eman zioten, Pirinioak Gipuzkoa eta Nafarroa Garaira zeharkatuz eta batzuek hor erresistentziarekin bat eginez. Konbentzioaren Gerraren hasierak (1793ko martxoa) ekarri zuen aldaketa bortitzena eta itzulezina. Mendebaldeko Pirinioetako Armadak hartu zuen agintea Ipar Euskal Herrian, Konbentzio Nazionaleko mandatarien pean: Jacques Pinet eta Jean-Baptiste Cavaignac. Haiek agindu zuten Lapurdiko zenbait herritako ehunka (edo milaka) biztanleren deportazioa.
Cecilia Bartolomé
Biografia
Haren film-lana zentsuratu egin zen XX. mendean emakume espainiarrak zituen oztopoak argi eta garbi azaltzeagatik, garaiko askatasun faltatik sexualitateaz edo abortuaz gozatzeko mugetaraino.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Autogobernuaren higadura historikoa
1620tik aurrera pixkanaka murriztuta bazen ere, Frantziako koroaren peko euskal herritarrek estatus erdi-autonomo bati eutsi zioten, erresuma horretan zuten bazter kokapenari eta Hego Euskal Herriarekin zituzten harreman eta loturei esker, hor ere antzeko autogobernu sistema baitzuten. Hala ere, hiru gobernu eta lege jurisdikzio zituzten, eta horietako ordezkariak baziren ere Bordeleko Parlamentuko kideak Gaskoinian (Lapurdi) eta Paueko Nafarroako Parlamentukoak (Nafarroan Beherea, Zuberoa).
Lapurdi zen Ipar Euskal Herriko probintzia dinamikoena, autonomia oso handiaz zerga sisteman XVIII. mende erdialdera, baina aldi berean arrantza okerrera zihoan, Amerikara irekitzen saiatutako merkataritza bideek huts egin zuten, eta ez zen sortzen merkataritza erakartzeko balio erantsiko produkturik. Lapurdiko erakunde legegilea Biltzarra zen, erakunde demokratikoa, eta oso parte-hartzailea orduko estandarretarako. Nobleziaren pisua bertan zinez txikia zen.
Cecilia Bartolomé
Biografia
Franco jenerala hil eta trantsizio espainiarra hasi ondoren, Vámonos, Bárbara (1977), bere lehen film luzea zuzentzeko enkargua jaso zuen, Martin Scorsese zuzendari estatubatuarraren Alicia no vive aquí (1974) filmean oinarritua. Gidoia Espainiako bikote-arazoei eta dibortzioari buruzkoa da, eta kritikak Espainiako lehen film feministatzat jotzen du. Bere filmean, Bartolomék Scorseseren lanaren amaiera aldatzea erabaki zuen: "'Emakumearentzako irtenbidea ez da printze urdina aurkitzea, berak nahi duena bere burua aurkitzea eta senarrarekin izandako istorioa ez errepikatzea baizik.'"1979ko apiriletik 1980ko amaierara bitartean, José Juan Bartolomé nebarekin batera, Espainiako trantsizioari buruzko dokumental bikoitza filmatu zuen, kaleko jendeak kontatuta. Bi lan hauek egin zituen: No se puede dejar solos eta Atado y bien atado (1983), Después de... (1983) izenburu generikoarekin. Lan horietan, kritikoki Espainiak diktaduraren amaieran izandako aldaketa islatzen da. Ministerioak kalifikatu egin behar zuen, 1981eko estatu-kolpearen saiakeraren ondoren erakusteko -filmean kolpe aurreko giroa antzematen zen -, eta zentsurak debekatu ez ezik, bahitu eta hiru urtez gorde zen. Pilar Miró Zinematografiako Zuzendaritza Nagusira iritsi zenean, 1983an lana birgaitzea lortu zuen, eta erakutsi ahal izan zen, nahiz eta atzerapenak askoz eragin gutxiago izan. Hainbat gorabehera eta bahiketa izan ondoren, Kultura Ministerioak saritu zituen dokumentalak eta mundu osoan erakutsi ziren.
Delgrès gotorlekua
Delgrès gotorlekua Fort Delgrès, antzinean Fort Saint-Charles Basse-Terre hirian dagoen gotorleku historikoa da, Guadalupe eskualdean (Kariben). 1650ean eraikitako gotorlekua, gaur egun monumentua bezala babestuta dago (1997ko azaroaren 21eko dekretua).
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Autogobernuaren higadura historikoa
Nafarroa Behereak Frantziako Erresumaz aparte iraun zuen Pirinioen magalean, ekonomikoki bortuetako merkataritza bideak baliatuz, adibidez, Iruñea-Baiona bidea. Zuberoako oinarrizko lege agiria Kostüma zen, baina haren biltzar legegileko (estatua edo zinbideta) eskumen garrantzitsuenak 1733an erauziak izan ziren. Nafarroako Estatuek antzeko patua izan zuten Paueko agintariekin izandako auzien ondoren botere legegileak zorrozki murriztu zitzaizkienean, 1748an errege dekretu bidez.
Mugaren, herri lurren eta zergen auzia
Frantziako koroaren eta euskaldunen arteko harremanak gero eta zailagoak ziren: koroa gero eta eskumen gehiago biltzen ari zen, eta zerga ekarpen gero eta handiagoa eskatzen zuen. 1768tik Baigorri Harana eta Etxauzko bizkondearen etxea elkarren kontra asaldaturik zebiltzan errege jurisdikzioko lurren gaineko eskubideez. Eskubideak Etxautzeko jaunak eskuratu zituen, baina protestaka 1775ean herriak horiek berreskuratzea lortu zuen.
1784an, liskar gordin bat berpiztu zen Etxautzeko etxearekin, armak eraman eta ehizarako eskubidearen gainean. Mugen gaineko 1785eko Elizondoko Itunak berriz bizitu zuen herri xehearen haserrea, estatuek beren logika herriaren interesen gainetik inposatu zituztenean.
Cecilia Bartolomé
Biografia
Bere azken filma, Lejos de África (1996), nebarekin batera idatzia eta Kuban filmatua, Espainiaren Afrikako kolonialismoari buruzko lehen film luze kritikoa izan zen, eta berak bizi izan zituen munduko bizipenak jaso zituen.
Streltsien exekuzioaren goiza
Streltsien exekuzioaren goiza (errusieraz Утро стрелецкой казни) 1898ko Vasili Surikov errusiar magolariaren margolan bat da. 1698ko Streltsien matxinadan parte hartu zutenen exekuzioa Kremlinaren harresien aurrean irudikatzen du, bai eta XVII. mendearen amaieralderako Errusiako Gobernuaren eta bereziki Petri Handia tsarraren boterea ere, margolanaren eskuinean zaldu gainean, gorputza tente eta begirada zorrotzaz. Aldiz, streltsiak bizar, atorra zuriez eta itxura zarpailarekin agertzen dira.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Mugaren, herri lurren eta zergen auzia
Lapurdin, berriz, zerga berri bat, gabela, sartzeko koroaren ahaleginak zirela eta, ezinegona piztu zen herritarren artean 1784an. 2.000 emakumetik gora kalera atera ziren, haietako batzuk armak eskuetan. Guienako Nevilleko jaunak armadak deitu zituen monarkiako toki desberdinetatik eta interbentzio militar peto-peto bat prestatu. Haranburu apaizaren artekaritzak baretu zuen giroa.
Delgrès gotorlekua
Historia
Guadalupe uhartea Louis Delgrès (1766-1802) ofizial mulato eta errebeldeak esklabotzaren aurka eraman zuen borrokaren erdigunea izan zen. Frantziako Iraultzak 1794an esklabotza ezeztatu zuen baina Napoleonek berriro ere onartu nahi zuen. Delgrèsek horren aurka altxatu zen eta, borrokan, hil zen. Haren oroimenez, gotorlekuari bere izena eman zioten. Dena dela, gotorlekua zaharragoa da. 1650ean Charles Houël du Petit Pré gobernadore britainiarrak Basse-Terre herriaren gainean eraiki zuen, leku segurua sortzeko baina batez ere haren boterearen adierazpena bezala. Houëlek Fort St. Charles izena eman zion.
Streltsien exekuzioaren goiza
Margolana Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.
Delgrès gotorlekua
Historia
Urtetan Guadalupe uhartea borroka ugariren eszenatokia izan zen: frantsesek, britainiarrek eta suediarrek uhartea menperatzeko borrokatu zuten. 1814ean frantsesen eskuetan gelditu zen eta harekin gotorlekua.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Hautsak harrotuta Nafarroan, eta Frantziako Erresuman
Nafarroa Beherea asaldatuta zebilen, baina ez zen lurralde bakarra. Frantziako Erresuman, Luis XVI.a erregea estutzen ari zen erresumako lurraldeak zergapetzeko presioa. Aldiz, askotan tokian tokiko gorteen oposizioa aurkitzen zuen. Erregea hertsapenaren sinonimo bihurtzen ari zen, eta gorte horiek gogor egiten zioten. Luis XVI.ak 1788ko Maiatzaren 1eko Ediktua eman zuen; haren bitartez, bertan behera utzi zituen bere koroaren peko gorteak (parlamentuak).
Paueko Nafarroako Parlamentuak kontra erreakzionatu zuen, eta errebolta piztu zen. Frantziako Erresuma osoan izan ziren altxamenduak. Aztoramendu bizia ikusita, monarkak balio gabe utzi zuen bere lehengo erabakia (1788ko ekaina). Aldiz, erregeak zerga berriak jarri zituen, eta Nafarroako Parlamentuak amore eman zuen azkenean, "azken aldiz", adierazi zutenez. 1789an, beraz, Nafarroako Gorteak (estatuak, alegia, parlamentua) ez ziren jada ohartarazpenekin ase, eta betoak jarri zizkieten errege aginduei eta, aldi berean, beren agintaritza eta subiranotasuna berretsi.
Denak zeuden erregearen kontra, eta lurraldeotako eliza eta noblezia estamentuek lehengo protagonismoa eta indarra berreskuratzeko parada ikusi zuten tokian, hirugarren estatuko kideek, haatik, erregeari uztartuta nobleak eta elizjendea ere botatzeko nahia zuten. Luis XVI.ak Pariseko Estatu Orokorrak deitu behar izan zituen.
Aztoramendu horretan, Nafarroako Kantzilertza berrezartzeko mugimenduak hasi ziren. Protestari lotuta eta kantzilertza berrezartzeko, Nafarroako Erresumako intendenteak batzar bat deitu zuen Donapaleun, baina kale protestak erabakietan presioa egin zezakeelakoan, hura Donibane Garazira lekualdatu zuen; are, Kantabriar Ehiztarien konpainia bat bidali zuen bilkuren lasaitasuna bermatzeko. Bertan, "Alderdi Abertzale" (partie patriote) berriak, tokiko gorteak sendotzera dei egiteaz gain, noblezia eta eliza estamentuak elkartzeko erreklamatu zuen, pertsona bakoitzerako sufragio unibertsala, hirugarren estaturako sindiko berezi bat, eta Frantziako Erresumako "hiri eta probintzietan hartutako deliberoekiko atxikimendua".
NGC 3590
NGC 3590 izar kumulu bat da, Carina konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Raja radula
Raja radula Raja generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Versaillesko Estatu Orokorretarako deia
1789ko apirilaren 19an, larunbata, Lapurdiko 35 parrokiak Uztaritzen bildu ziren Versaillesera igorri beharreko ordezkariak hautatzeko. Hiru estamentuetako ordezkariak bildu ziren, erabat ezohikoa, Lapurdin erabakiak hartzeko eskumena hirugarren estatuak baitzuen. Goizeko hamarretan hasi zen bilkura San Bixintxo elizan, 16 urteko Dominique Joachim Urtubiakoa bailea buru zuela. Tartean, bozen eroskeria salaketak entzun ziren; izan ere, Ithurbide zen beste hautagaietako bat, Garat gazteenarekin lehia bizian, eta bigarren hori arrunt arrotza zen Lapurdin. Lapurtarrek 1788ko abenduan egin bezala, baxenabartarrak Donibane Garazin bildu ziren apiril hasieran, eta 1789ko apirilaren 4an ohartarazpena idatzi zioten erregeari:
Sandra Bullock
Sandra Annette Bullock (Airlington, Virginia, Ameriketako Estatu Batuak, 1964ko uztailaren 26a - ) aktore estatubatuarra da. Speed eta While You Were Sleeping filmetan antzeztu ondoren ospetsu egin zen.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Versaillesko Estatu Orokorretarako deia
Ekainaren 17an, Estatu Orokorrak ireki ziren Versaillesen; Nafarroan, berriz, Kexuen Kaiera prestatzen zuten, Nafarroako Estatu Orokorretako azkena, eta tonu zaharkitukoa, Bearno eta Lapurdikoa ez bezalakoa; azken bi horiek ere beren 'konstituzioa' (alegia, erakunde-egitura eta legeak) babesten zuten. Kaiera horretan, Nafarroa Frantziako tronutik aparte existitzen dela babesten da, baina erregea Nafarroa "bisitatzera" gonbidatu zuten, ohi zen bezala, erregeak bertako lurraldean egin behar baitzuen zina. Nafarrek Frantziako Erresumarekin konfederazio bat osatzeaz hitz egiten zuten. Azkenean, nafar ordezkariek Parisera mandatariak (diputazio bat) igortzeko deliberoa hartu zuten, erregearen aurrera.
Bertan, Logras, Olhontzeko markesa, eta Étienne Polverel sindikoa nabarmentzen ziren. Nafar mandatariak uztailaren amaieran heldu ziren Parisera, "beste mundu bateko enbaxadoreak izango balira bezala", Destreéek dioenez. Haatik, ordurako, erregeak Estatu Orokorrak desegiteko agindua emana zuen, eta Bastillaren Hartzea gertatua zen, uztailaren 14an. Beste mundu bateko ordezkariak ziruditela aurkeztu ziren Frantziako Nazio Biltzarrera, eskumen mugatuz, baina berehala adierazi zieten haien aginduak eta eskumenak baliogabeak zirela han. Zuberoako ordezkariek, nafarrak bezala, ez zuten ekaineko eta uztaileko bilkuretan parte hartu, artean Parisen ez zeudelako. Abuztuaren 4rako, helduak ziren.
! colspan="4" rowspan="5" style="border: none; background: ; text-align:center"| ! colspan="4" style="text-align: center;"| PARISEKO ESTATU OROKORRETARA BERTARATUTAKO EUSKAL ORDEZKARIAK (1789) Dominique Joseph Garat || Arnaud Vivié Jean-Baptiste Frantxistegi||Jean-Pierre Arraing Jean Escuret Laborde
Cecilia Bartolomé
Biografia
2005ean TVE Cuéntame como pasó telesailerako zuzendu zuen Carrero Blanco, el comienzo del fin dokumentalaren kapitulua, Francoren eskuineko eskua izan zen militarraren bizitza eta hilketa ikertzen eta aztertu zuen kapitulua.
Lori Sandri
Lori Sandri (1949ko urtarrilaren 29a - 2014ko urriaren 3a) Brasilgo futbolari eta entrenatzailea izan zen.
Cecilia Bartolomé
Bizitza pertsonala
José Luis Alcaine argazki-zuzendariarekin ezkonduta dago, eta bere filmetako batean lan egin du. Pancho Alcaine Bartolomé argazki-zuzendariaren ama da, Estatu Batuetan trebatua.
Creedita
Creedita mineral bat da.
Ezaugarriak
Creedita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca₃Al₂(SO₄)(OH)₂F₈*2H₂O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian
Ipar Euskal Herriko foru antolamenduaren azkena
Nafar ordezkariek are interes gutxiago agertu zuten gertatuko zena ikusirik. Abuztuaren 4ko gauean, Nazio Biltzarra aztoramendu handi batez egin zen. Oihuak entzuten ziren: "Askatasuna, anaitasuna, berdintasuna, ala heriotza!". Estamentuen amaiera aldarrikatzen zen, baina horren inguruko adostasunaz giroa baretzen zela zirudienean, Le Guen de Kergal bretoi ordezkariak "pribilegio kolektiboen" amaiera ere erreklamatu zuen. Euskaldunek, Garat anaia ilustratuak buru zituztela (Dominique Joseph eta Dominique Zaharra), ezin sinetsiz entzun zuten departamendu proposamena, eta aurka egin zioten frantses biltzarrean emandako hitzaldi sutsuetan.
Uhart eta Escuret-Laborde Zuberoko ordezkariak, halaber, haren kontra mintzatu ziren, eta foruak defendatu zituzten. Ondorioz, gaitzespen oihuak eta txistuak entzun behar izan zituzten, eta ganberatik alde egin zuten. Garat anaiak, haatik, aztoramendu iraultzaile horretan, gainezkaturik ikusi zuten beren burua, eta lege- zein zerga-arloko berezitasunak bertan behera uztearen alde bozkatu zuten. Manera horretan, bi estamentuen pribilegio eta eskumenak indargabetu ez ezik (eta horretan, nafar ordezkariak bederen, ados ziren), "probintzia, printzerri, herrialde, kantonamendu, herri eta herritar-komunitateenak" abolitu zituzten Frantziako Erresuma osorako. Adierazpen hori 1791ko Frantziako konstituziora gehitu zen.
Urriaren 12an, Frantziako Nazio Biltzarrak bere hurrengo biltzarra egin zuen. Bertan, Polverelen gutun bat jaso zuen eta, Garatek emandako azalpenari segida emanez, ohartarazten zuen Nafarroa ez zela Frantziako probintzia, erresuma baizik, eta "frantsesen errege" tituluak galarazi egingo zuela erregeak Nafarroa Garaiaren zein Beherearen gaineko eskubiderik izatea. Askatasunaren izenean, Garatek Nafarroako Gorteen oniritzia eskatu zuen lehenik. Hasiera batean, Frantziako Nazio Biltzarrak oniritzia emango ziola zirudien arren, berehala estatuak zituzten gainerako lurraldeak berdina eskatzen hasi ziren, erresuma ez ziren arren. Biltzarrak erabaki zuenez, "rien ne sera ajouté à l'expression Roi des Français". Artean, Nafarroako Gorteek beste ahalegin bat egin zuten, Polverelen Tableau de la Constitution du Royaume de Navarre et de ses rapports avec la France inprimatuz eta aurkeztuz, kutsu historizista handikoa. Patua, haatik, ez zuten alde. Pixkanaka, beren burua ezinean ikusita, Nafarroako hainbat udalerri antolamendu berria onartzen hasi ziren: Bastidak abenduaren 8an, Donibane Garazik hil beraren 13an.
Frantses antolamendu politiko berri bat
1790eko urtarrila Frantziako Nazio Biltzar eratu berriaren (Assemblée nationale) beste eztabaida batez hasi zen. Eskubideen berdintasunaren izenean, probintziak eta ordu arteko eskualdeko identitateak ezabatu nahi zituzten, desparekotasunak sortzen zituztelakoan. Parisen, Nazio Biltzarrak deliberoa hartu zuen: hutsetik hasitako diseinu administratibo bat erabaki zuen, eta bertan behera utzi ohiturazko herri lotura guztiak administrazioan. Beraz, proposatu zen Baiona, euskal lurraldeak eta Biarno elkartuko zituen departamentua sortzea. Euskal ordezkariek, Biarnorekin zituzten hizkuntz eta kultura desberdintasunak aipatuz, proposamen bat egin zuten hiru euskal lurraldeak departamendu batean elkartuko zituen diseinu administratibo alternatibo bat eratzeko. Garai honetan guztian, euskara zen eguneroko hizkuntza hiru lurraldeotan, gehiengo elebakarraz eta euskal-gaskoi elebidunen zati txiki batez osatuak, eta euskal ordezkariek euskaldunen hizkuntz errealitate desberdina nabarmendu zuten Frantziako Nazio Batzarrean.
Otsailaren hasieran, Ipar Euskal Herriko parrokiak eta haranak, Donapaleun bildurik, euskaldunen departamendu baten alde agertu ziren, Biarnotik bereiz. Herri ordezkarien gogoa ez zen urrun heldu; izan ere, otsailaren 26an, Pirinio Apaletako departamendu berriak unitate administratibo bakarrean uztartu zituen Biarno eta euskal lurraldeak, Jacques Guillaume Thoureten diseinuaren arabera. Lurralde unitate horretan, baina, euskaldunak gutxiengoa ziren. Etsipena eta samina zabaldu zituen euskaldunen artean, eta, Manex Goienetxearen esanetan, mugarria finkatu zuen Iraultzaren aroan Ipar Euskal Herrian.
Frantziako departamendu sistema sortzeko dekretuari Pirinio Apalak departamenduaren sorrera jarraitu zion 1790eko otsailean. Lapurdiko Biltzarrak sumindurik hartu zuen frantses erabakiaren berri eta, are, Garat anaiak kargugabetu zituen, azkenean Frantziako departamendu sistema berriaren alde bozkatzearren. Aldi berean, lurralde erakunde txikiagoak berritxuratu ziren, adibidez, Uztaritze eta Baiona uztartuz, 1780ko hamarkadan banandu berriak zirenean, Biltzarrak hala galdeginik. Frantses erabakiak berehala ekarri zituen arazoak. Garat pastorala Pagolan liburuko historia txostenaren arabera, une horretan, politikarako herritar aktibo berriak zerrenatu ziren: ez zen sufragio unibertsalik izango; izan ere, ordutik aurrera, euskal herritarren % 15ek baino gutxiagok izango zuten bozkatzeko eskubidea, eta hautagai izatekoa, berriz, % 1ek baino gutxiagok, ordu arteko tokiko biltzarretan usatzen zen etxe bakoitzeko boz bat printzipioaren kontrako aldean.
1791n, konstituzioa onartu zen Frantzian, 1790n bozkatutako antolamendu administratiboa berretsi zuena. Dominique Garat Zaharrak uko egin zion konstituzio horren aleak banatzeari, adieraziz euskarazko bertsiorik ez zutela. Nafarroaren ordezkariek (Frantxistegi, Polverel) erabaki zuten ez zutela bozketan parte hartuko, Luis XVI.a erregeak bere burua "Frantsesen Errege" izendatu baitzuen (1791ko irailaren 4a), ohiturazko "Frantziako eta Nafarroako Errege"ren ordez, argudiatuz haiek Frantziako zati ez zirela, eta lurralde erakunde aparte bat sortzeko aukera iradoki zuten. Frantzia erresuma zen artean eta, beraz, erregimen politikoak lehengo horretan jarraitzen zuen. Haatik, politikako kontuak pixkanaka aldatzetik iraultza kutsua hartzera pasa ziren. 1792ko irailean, Frantziako Lehen Errepublika aldarrikatu zen, eta jakobinoak zein Nazio Konbentzioa igo ziren agintera. Luze gabe, Luis XVI.a Frantziako erregea atxilotu eta exekutatu zuten 1793ko urtarrilean, eta nazioarteko aliantza bat eratu zen Frantzia iraultzaileari kontra egiteko.
Armada frantsesa Ipar Euskal Herrian
Konbentzioaren Gerrak berretsi egin zuen erregimen berria geratzeko etorria zela, Ipar Euskal Herriko lurraldeak kontrol militarraren pean geratu zirenean, Mendebaldeko Pirinioetako Armada heltzearekin batera. Luis XVI.a 1793ko urtarrilean exekutatu zuten arte, tentsioa gora egiten joan zen, elizjendeari Frantziako Elizjendearen Konstituzio Zibila zin egitea exijitu zitzaionean. Euskal apaiz gehienek uko egin zioten eta, trukean, apaiz 'konstituzionalak' ezartzeko agindua eman zen. Zenbait tokitan, elizak arrazoiaren tenplu bihurtu zituzten. Horrek agintari iraultzaile frantsesen eta euskal herritarren arteko tentsioak igo zituen.
Izutea
1794ko udaberrian, milaka herritar etxetik kanpora behartu, adinaren eta sexuaren arabera taldekatu, eta ilara luze batean bultzatu zituzten haien etxetik gutxienez 80 kilometrora, Donibane Lohizune tik pasa ondoren eta gehienak Capbreton ingurura. Ehunka hil ziren, eta haien jabetzak erre edo bahituak izan ziren.
Hilabete batzuen buruan, deportatu askok itzultzea erdietsi zuten Konbentzio Nazional Jakobinoak porrot egin zuenean, baina ordurako beren jabetzak frantses 'abertzaleen' eskuetan zeuden. Epaiketa bat egin zen erantzukizunak argitzeko Berolisko Konbentzioan, baina ez zen goi-arduradunik erruduntzat jo. Herritarrak asaldatu egin ziren Lapurdi hegoaldean mendeku gosez eta gauzak bere onera etor zitezen. Adibidez, talde batek Uztaritzeko Mundutegi jauna hil zuen, talde deportazioa babestu zuelakoan. Erregimen berriaren biktima eta disidente asko erbestera joan ziren.
Frantziako nazio-estatuaren hertsapena
Lehendabiziko Frantses Errepublikako garai gogorrena joan zen arren, errepresioak ondorio kaltegarri eta ahantzezinak utzi zituen euskal gogo kolektiboan. Hura izan zen frantses egituraketa nazional berrian euskaldunak desagerrarazteko lehen ahalegina. Modernitatea frantses nazio-estatuari loturik zegoelako ideiak baztertu egin zituen euskaldunak kultur eta politikako identitate berezi bat edukitzetik. Euskal Herrian, hiru mailatan ezarri zen zentralizazioa: foru abolizioa, lurralde batasuna eta hizkuntza uniformetasuna, eta horrek goitik behera astindu zituen komunitate historiko batek dituen hiru alderdi berezienak: politika, geografia eta hizkuntza.
Artean, Luis XVIII.a Borboiak Nafarroako Errege tituluarekin gobernatu zuen 1815etik 1824ra, baina sinbolikoa baizik ez zen, ez baitzuen esanahi juridiko edo politiko errealik: Nafarroako Erresuma ez zen existitzen gehiago. Iraun zuten Amikuze, Baigorri, Oztibarre, Garazi eta Zuberoako herri lurrek; 1838an ofizialki onartu ziren sindikatu komisioak eremu horiek kudeatzeko, eta 1856ko abenduko mugei buruzko hitzarmenak Pirinioetako haranen partzuergoak arautu zituen Añelarratik Txingudiko badiaraino.
Nafarroa Beherean, Alduden izan ezik, hirugarren estatua frantses sistema berriaren alde lerratu bide zen, bertako nobleziaren kontra egiten zuelakoan. Baigorriko herritarrek babesa eman zioten Jean Isidore Harizperi, 1.800 tiratzaileko Euskal Xazurren (edo Ehiztarien) armada osatuz eta Frantses Errepublikaren alde borrokatuz. Hurrengo hamarkadetan, ordea, euskaldunek kopuru handitan alde egin zuten Frantziako armadatik, bazterketa eta tratu txarren salaketen artean.
Euskal departamenduaren proposamena
Hala ere, Dominique Joseph Garatek, 1800 inguruan Bonaparteren arduradunetako bat zela, Frantziaren esaneko euskal printzerri bat sortzeko aukera proposatu zion. Proposamen horren zati batzuk Hego Euskal Herrian 1810etik aurrera ezartzen hasi ziren arren, Bonaparteren konponbidean Aragoi eta Kataluniako lurraldeak ere sartu ziren, Ebroz iparraldeko eremua, eta Bonapartek ez zuen kontuan hartu plan hori Ipar Euskal Herrirako.
1804an, Napoleonen Kode Zibila agindu zen, eta horrek oinordetzari eta jabetzari buruzko ohiturazko ikuspegia hautsi zuen, familiaren baserrien zatiketa ekarriz eta herri lurren erabilera murriztuz (estatuak zerga batzuk eskatzen zituen), beste emigrazio olde bat bultzatuz.Lege eta instituzioetako gertaera horiekin batera, askotariko espedizio militarrek exijentziak, errekrutatzeak eta bahimenduak ezarri zizkieten herritarrei, adibidez, Iberiar Penintsulako Gerran.
Frantses errepublikaren kontra
Mende erdi geroago, Pirinio Apaletako prefetak deitoratu egin zuen bere eskumeneko lurraldean 80.000 biztanle gutxiago zeudela zergapetzearen eta zerbitzu militarraren ondorioz; Fermin Lasala donostiarrak komentario hori nabarmendu zuen Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko berezitasun instituzionala defendatzeko, euskal lurralde horietako foruak bertan behera geratu (1876) baino justu aurretik.Ipar Euskal Herriko euskaldun gehienek Frantziako Errepublikaren ideiaren kontra agertzen jarraitu zuten mende batetik gora, Erregimen Zaharra eta bertako instituzioak berrezartzeko esperantzaz.
Ailuroedus melanotis
Ailuroedus melanotis Ailuroedus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ptilonorhynchidae familian sailkatua dago.
Jackson konderria (Missouri)
Jackson konderria (Jackson County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kansas City da. 2010eko zentsuaren arabera 674,158 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 674,158 pertsonetatik 483,008 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 56,434 dira. 159,442 beltzak edo afroamerikarrak. 2,668 amerikar natiboak ziren eta 1,492 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10,621 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 846 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 16,081 pertsonek kokatzen zuten.
Amerikar Beisbol Liga
Liga Nagusia bilakatzeko asmoz sortutako Mendebaldeko Liga (Western League) izeneko liga txikiago baten bilakaera izan zen. 1899ko urriaren 11an Mendebaldeko Liga Nagusia gisa berrizendatua izan zen eta 1900-1901 artean hiri handi askotara hedatuz gain, gaur egungo izena jaso zuen.
Antzinagokoa zen Beisbol Liga Nazionalak liga berri hau ez zuen onartu, eta azkenean bi ligen arteko liskar eta epaiketak jazo ondoren euren arteko maila eta baldintzen parekidetasuna onartu zen.
Urtero liga honetako txapelduna Amerikar Ligako Txapelketa Sailetan jokatutako partidu sailean erabakitzen da.
Talde sortzaileak
1901ko talde sortzaileak honakoak izan ziren:
Hor dago Abante!
Hor dago Abante! (antzina Hor Dago! izenarekin ezagutua) Bilboko konpartsa euskalduna da, hauen federakundearen kidea dena eta "Euskaldunon Egunkaria" kazetaren ingurukoa jatorrian eta gaur egun "Berria"renekoa.
Antzina "Hor Dago!" deitzen zen. 2003an, Euskaldunon Egunkariaren itxiera eta gero, konpartsaren abokatuek gomendioa emanda izena aldatzea erabaki zuten. Izan ere konpartsa honen eta "Euskaldunon Egunkaria"ren arteko harremana oso estua zen eta besteak beste konpartsaren irabazi guztiak aipatutako egunkarira bideratzen ziren. Gauzak horrela, "Hor Dago!"ko kideak beldur izan ziren epaile espainiarrek, antzeko arrazoiak argudiatuz ez ote zuten ere beraien konpartsa itxiko eta ilegalizatuko. Izatez 2003tik aurrera lehenengo urteetan "Abante!" izena bakarrik erabili zuten lehen idatzitakoaren bildur baitziren.
2016ko urtean barne hausnarketa baten ondorioz txoznarik ez zuten ipini Bilboko Aste Nagusian.
The Rock (filma)
The Rock (euskaraz Harkaitza) 1996ko Michael Bay estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller film bat da. Sean Connery, Nicolas Cage, Ed Harris, William Forsythe eta Michael Biehn aktoreek antzeztu zuten.
Soinu onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Kevin O'Connell, Greg P. Russell eta Keith A. Wester).
Argumentua
Francis Hummelek (Ed Harris) AEBetako Gobernuak misio sekretuetan hildako soldaduen familiei kalte ordainak eman diezaizkion lortu nahi du. Gas pozoitsudun 16 misil ohostu ondoren, Alcatrazeko kartzela bereganatu eta bertatik San Frantzisko hirira misilak jaurtikitzeko mehatxua luzatuko du. Larrialdi hau konpondu asmoz, FBIak arma biologikoetan aditua eta espetxe horretatik ihes egin duen preso bakarrari laguntza eskatuko dio, John Mason (Sean Connery) britainiar agente ohia.
Razines
Razines Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Razines udalerrian erroldatutako biztanleak 243 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 124etxeak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 147 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (55 gizon eta 35 emakume) eta 15 langabezian zeuden (3 gizon eta 12 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Razines udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.118 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Razines udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 560 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NA-6361
NA-6361 edo Mendabia-La Barca errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-134 nafar errepideko 81,22 kilometroan hasi eta Ebro ibaira arte doa. Errepidea 3,16 kilometro luze da.
Orgeval (Aisne)
Orgeval Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak
2003ko irailaren 23an, Eusko Jaurlaritzak monumentu-multzo izendatu zituen hiru baserriak, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Orgeval (Aisne)
Biztanleria
2007an OrgevalOrgeval udalerrian erroldatutako biztanleak 69 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak
Kokotenetxea
Kokotenetxea baserriak behe-solairua, lehenengoa eta teilatupekoa ditu. Zenbait material eta eraikuntza-aldiko eraikin heterogeneoa da. Zurrezko oholeria asko ditu, eta hiru isurialdeko teilatua. Hegoaldeko fatxada nagusia errepideari begira dago, eta gaur egun duen itxurari erreparatuz, asimetrikoa da. Behe-solairua, funtsean, harlangaitzezko horma bat da. Harri horrek zenbait tratamendu ditu, eta bertan harlandu batzuk ere badaude. Ate asko dauzka, eta horrek arintasuna ematen dio. Lehenengo solairuak bi zati ditu: gailurretik eskuinaldera, zurezko balkoi jarraitu bat eta kareorez osotutako zurezko armazoia daude; ezkerraldera, deskribatutako balkoia desagerturik, hormatal entokatu txikiago bat dago, hor bi bao ditu, armazoia ezkutuan dutela. Teilatupeko hegalean, balkoi itxi bat dago, jabaloi askok eutsita. Balkoiak armazoia eta oholtza bertikala zurezkoak ditu. Hegal hori eta jabaloien euskarria eskuinaldean baino ez daude, baina lehen ezkerraldean ere bazeuden, orain ez dauden jabaloiak hartzeko habexken kaxek erakusten dutenez. Fatxadaren goialdean, teilatu-hegal handi bat dago, jabaloi handiagoek eutsita. Ekialdeko alboko fatxadan, behe-solairuak sakabanatutako harlangaitzezko horma eskasa du, eskantzuetan ere erabilia. Lehenengo solairuak eta teilatupeak, fatxada nagusitik gertu, zurezko armazoiz eta kareorez, harlangaitzez eta adreiluren batez osotutako bi zati ditu. Zati bakoitzean bao bat dago, eta zuren arteko loturak txabetez eta batez ere enara-hegalen formako loturez eta zurezko kabilez eginda ditu. Mendebaldeko fatxadaren beheko solairua harlangaitzezko horma bat da; goiko solairuak zuriz entokatutako hormatalak dira, eta baoak dituzte lau ardatz bertikaletan antolatuta. Atzealdeko fatxada ere eraikuntzaren heterogeneotasunarekin bat dator, edozein modutan antolatutako bao txikiak baititu. Fatxada hori plano handi bat da; beheko solairua harlangaitzezkoa da; lehenengo solairuak zurezko armazoia du erdiko zatian; eta teilatupekoak zurezko oholtzazko itxiturak ditu, zati batzuetan eta modu irregularrean banatuta.
Rimbez-et-Baudiets
Rimbez-et-Baudiets Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak
Errementerikoa
Errementerikoa baserria aurrekoa baino txikiagoa da, eta haren atzean dago. Behe-solairua, lehenengoa eta teilatupekoa ditu. Eraikinak tratamendu bateratua du, homogeneoa, eta bi isuriko teilatua. Fatxadak lauak dira, simetria handikoak; oinplano ia karratua da, eta fatxada nagusian hain berezkoa den teilatu-hegala dago. Baserriko behe-solairua harlangaitzezkoa da, eta angeluetan harlandu txikiak ditu; lehenengo solairuan eta teilatupean, zurezko armazoia du, kareorez osotua. Hemen ere fatxada nagusia hegoaldera begira dago, eta harlangaitezko horma bat da. Ezkerraldean, bi bao ditu, eta eskuinaldean, harlanduz inguratutako bao txiki bat. Horma hori zurezko armazoiaren euskarria da; armazoiak zutabeek mugatutako lau zati ditu. Lehenengo solairuan, zati bakoitzak leiho bat du, ia karratua. Alboko zatietan zeharkako txarrantxak ditu eta horrek leihoen desplazamendua eragiten dute. Baoak ordenatuta daude, muntanga bertikalen antolamendua hautsi gabe. Jatorrizko baserriarena ez den balkoi bat dago. Teilatupekoan, erdiko bi zatiek, karelaren gainean, ez dute itxiturarik. Fatxadaren gainaldean, bost jabaloi daude, berezko teilatu-hegal handi baten euskarri. Iparraldeko atzealdeko fatxadaren konposizioa eta eraikuntza-sistema hegoaldekoa bezalakoa da, baina harlangaitzezko behe-solairua erdisotoa da, lurraren gorago duelako; gainerako fatxada zurezko armazoiko hormatal zuri handi bat da, ia simetrikoa, eta muntanga bertikalak nabarmentzen dira, batez ere. Leiho bat, patin bidezko sarrerako ate bat eta eranskin txiki bat baino ez daude; zeharkako txarrantxa bakarrak fatxadaren muturretan daude. Teilatupeko lau zatietan ez dago itxiturarik kareletik gora, eta ez dago teilatu-hegalik ezta jabaloirik ere. Alboko fatxadek ere harlangaitzezko horma dute, armazoiaren euskarri. Itxituraren muntangen artean leihoak daude, nahiko ordenatuta, eta zeharkako txarrantxa gehiago daude. Zurezko egitura zenbaitetan tamaina handikoa da, eta enara-hegalen formako lotura asko, egurrezko kabilak eta belarri batzuk ere ikusten dira.
Rimbez-et-Baudiets
Biztanleria
2007an Rimbez-et-Baudiets udalerrian erroldatutako biztanleak 93 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Orgeval (Aisne)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak
Fragua
Fragua baserria Kokotenetxea baserriaren aurrean dago, eta fatxada nagusia haren parean du. Baserri txikia da. Erdisotoa, behe-solairua eta teilatupekoa ditu, eta bi isuriko teilatua eta teilatu-hegal zabala. Fatxada nagusia iparraldera begira dago, eta zutabe bertikalek mugatutako lau zati ditu. Zati bakoitzean, leiho txiki bat dago ia karratua. Fatxadaren erdian dago sarrera-atea, eta hara igotzeko, harrizko patin bat dago. Fatxada simetrikoa da, eta aipagarriak dira teilatu-hegalaren euskarri diren kurba-formaz landutako jabaloiak, bai eta zurezko armazoia eratzen duten piezen loturak ere. Loturak enara-hegalen formakoak dira, eta zurezko kabilak. Armazoia kareorez eta harlangaitzez osotuta dago.
Rimbez-et-Baudiets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Orgeval (Aisne)
Etxebizitza
2007an 31 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 30etxeak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rimbez-et-Baudiets
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Orgeval (Aisne)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Richard Smalley
Richard Errett Smalley (Akron, Ohio, 1943ko ekainaren 6a - Houston, 2005eko urriaren 28a) estatubatuar kimikari eta fisikaria izan zen.
Rimbez-et-Baudiets
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (20 gizon eta 16 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Richard Smalley
Biografia
Michigango Hope Collegen egin zituen kimikako lehen ikasketak; Michigango Unibertsitatean eskuratu zuen lizentzia 1965ean, eta handik zortzi urtera doktore izendatu zuten Princetongo Unibertsitatean. Ondoren irakasle gisa lan egin zuen, eta 1981ean katedra eskuratu zuen. 1973an Chicagoko Unibertsitatera aldatu zen Smalley, eta 1976an Houstongo Rice Unibertsitatean hasi zen irakasle eta ikerketa-buru gisa. Smalleyk eta haren lankide Robert F. Curlek atomoek zenbait sustantziaren multzo txikietan duten egoera ikertu zuten. Smalleyk laser izpien bidez gaiak lurruntzeko sistema bat asmatu zuen, zeinaren bidez lurrundutako atomoek berak kontrolatzeko moduko multzoak osatzen zituzten, eta horrela gaiei buruzko ikerketak egin zitzaketen. 1984an Kroto zientzialariak sistema hura karbonoarekin erabiltzeko proposamena egin zion. Horrela, egitura esferikoak osatzen dituzten karbonozko atomo sail berri bat, fullereno izenekoa, aurkitu zuen Smalleyk, eta kimikaren baitan alor berri bat sortu zuen. Aurkikuntza horri esker Kimikako Nobel Saria eman zieten Smalley, Kroto eta Curl zientzialariei 1996an. Harrezkero, fullerenoen egituren inguruko lanak egiten jarraitu dute, eta erakutsi dute posible dela atomo espezifikoak txertatzea egitura horietan; aurkikuntza horri esker ate berriak zabaldu dizkiote industrian eta medikuntzan duten aplikazioari. 1997an Rice Unibertsitateko Nanoeskalen Zientzia eta Teknologia Zentroko zuzendari izendatu zuten. 2005. urtean hil zen Houstoneko M.D. Anderson Cancer Center ospitalean leuzemia baten ondorioz.
Rimbez-et-Baudiets
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Rimbez-et-Baudiets udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.