cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leon Tolstoi
Anarkismo kristaua
Bere pertsona anarkista izendatu gabe, XV eta XVI. mendeetako herri mugimendu erlijiosoetako bere aurrekoek bezala, Chojeckik, Denk eta beste hainbatek, Tolstoik jarrera anarkista hartu zuen estatuari eta jabetza eskubideei dagokienez, bere ondorioak izpiritu orokorretik ateraz, hots, Jesusen irakaspenetatik eta arrazoiaren beharrezko aginduetatik. Bere talentuaren indar guztiarekin, Tolstoik (batez ere Jainkoaren erreinua zure barnean dago lanean) kritika indartsua egin zuen elizaren, estatuaren eta legearen osotasunari, eta bereziki garaiko jabetza legeei. Estatua gaiztoen mende zegoela deskribatzen zuen, indar basatien laguntzaren bidez. Ongi antolatutako gobernu bat lapurrak baino askoz arriskutsuagoa dela zioen. Elizari, estatuari eta indarrean zeuden ondasunen banaketari kritika zorrotza egiten zien, eta Jesusen irakaspenetatik ondorioztatzen zuen erresistentzia-eza eta gerra guztien erabateko gaitzespenaren araua. Haren argudio erlijiosoak, hala ere, hain ondo konbinatzen ziren egungo gaitzen behaketa desafektibo batetik hartutako argudioekin, non bere lanen zati anarkistek irakurle erlijioso eta ez-erlijiosoak erakartzen zituzten.
Bizitzako azken 20 urteetan zehar ehunka saiakeratan, Tolstoik estatuaren kritika anarkista errepikatu zuen eta Piotr Kropotkin en eta Pierre-Joseph Proudhon en liburuak gomendatu zituen irakurleei, anarkismoaren bide iraultzaile bortitzen aldeko apustua baztertuz. 1900eko "Anarkiaz" saiakeran idatzi zuen: "Anarkistek arrazoia dute denetan; indarrean dagoen ordena ezeztatzean, eta Aginpiderik gabe ezingo litzatekeela izan Agintearena baino indarkeria okerragoa dauden baldintzetan. Anarkia iraultza batek eratu dezakeela pentsatzean bakarrik daude oker. Baina gobernu boterearen babesik behar ez duten gero eta jende gehiago egoteak bakarrik ezarriko du... Iraultza iraunkor bakarra egon daiteke, morala: barneko gizakiaren birsorkuntza". Hala ere, Tolstoik arriskuak hartu zituen Errusian pentsalari anarkisten debekatutako argitalpenak zabaltzeko, eta Kropotkinen 1906an San Petersburgo n legez kanpo argitaratutako "Matxino baten hitzak"-ren frogak zuzendu zituen.
Pazifismoa
1908an, Tolstoik Gutuna hindu bati idatzi zuen indarkeria ezaren sinesmena, India k kolonial agintetik independentzia lortzeko bide bezala adieraziz. 1909an, Gandhik gutunaren kopia bat irakurri zuen Hegoafrikan aktibista bilakatzen ari zela. Tolstoiri idatzi zion egilea zela frogatzeko, eta horrek korrespondentzia gehiago ekarri zuen. Tolstoiren Jainkoaren erreinua zure barnean dago lanak ere lagundu zion Gandhiri indarkeriarik gabeko erresistentziaz konbentzitzen, bere autobiografian aitortu zuen zorra, Tolstoi "gaur egungo garaiak sortu duen indarkeriarik gabeko apostolurik handiena" izendatuz. Haien gutuneriak urtebete baino ez zuen iraun, 1909ko urritik Tolstoi 1910eko azaroan hil zen arte. Baina Gandhik ”Tolstoi etxaldea" izena ematera eraman zuen Hegoafrika ko bere bigarren kanpalekuari. Bi gizonek begetarianismoaren merituetan sinesten zuten, Tolstoiren hainbat saiakeren gaia zena.
Boxerren matxinadak Txina ko filosofiarekiko interesa piztu zuen Tolstoin. Txinazale ospetsua zen, eta Konfuzio ren eta Lao Ziren lanak irakurriak zituen. Tolstoik Txinako jakituria eta beste testu batzuk idatzi zituen. Tolstoi Gu Hongming intelektual txinatarrarekin idazten zen, eta Txina nekazaritza-nazio bat izaten jarraitzea gomendatu zuen, eta ez Japonia bezalako erreformatua. Tolstoi eta Gu, Kang Youweik egindako “Ehun Eguneko Erreforma”ren aurka zeuden eta erreforma mugimendua arriskutsua zela uste zuten. Tolstoiren indarkeriarik gabeko ideologiak, talde anarkista txinatarraren sozialismoaren azterketaren pentsamendua moldatu zuen.
Bestalde, Tolstoik “Zortzi Nazioen Aliantzak” Txinako Boxerren Matxinada n, Filipino-Amerikar Gerran, eta Bigarren Boer Gerran egindako esku-hartzea salatu zuen. Tolstoik Boxerren Matxinada goraipatu zuen bitartean, Zortzi Nazioen aliantzako errusiar, alemaniar, amerikar, japoniar eta beste tropen ankerkeriak gogor kritikatu zituen. Arpilaketen, bortxaketen eta hilketen berri izan zuen, eta tropak hilketa zein «kristauen basakeria» salatu zituen. Ankerkeriaren erantzule nagusiak Nikolas II.a tsarra eta Wilhelm II.a Kaiserra izendatu zituen. Esku-hartzea "bere injustizia eta krudelkeria izugarriagatik" adierazi zuen. Gerra beste intelektual batzuek ere kritikatu zuten, hala nola Leonid Andreyev eta Maximo Gorki k. Kritikaren zati gisa, Tolstoik Txinako herriari izeneko gutuna idatzi zuen. 1902an, gutun ireki bat idatzi zuen Nikolas II.ak Txinan izandako jarduerak deskribatzen eta salatzen zituena.
Tolstoi esperanto mugimenduaren aldeko nagusia ere bilakatu zen. Doukhobortarren sinesmen bakezaleengatik txundituta geratu zen, eta haien jazarpenaren berri nazioarteko komunitatean eman zuen, 1895ean protesta baketsuan armak erre zituzten ondoren. Doukhoborrei Kanada ra emigratzen lagundu zien. Menonite i ere inspirazioa eman zien, gobernuaren eta gerraren aurkako sentimenduak zituen beste erlijio talde bat. 1904an, Tolstoik ondorengo Errusia-Japonia Gerra gaitzetsi zuen, eta Soyen Shaku apaiz budista japoniarrari idatzi zion adierazpen bakezale bateratua egiteko saiakera huts batean.
Georgismoa
Bere bizitzaren amaiera aldera, Tolstoi georgismoa ren teoria ekonomikoaz eta gizarte filosofiaz arduratu zen. Onargarritasunez sartu zuen Piztuera (1899) bezalako lanetan, bere eskumikurako arrazoi nagusia izan zen liburuan. Henry Georgeri buruz miresmen handiz hitz egin zuen, behin esanez: "Jendeak ez du Georgeren irakaskuntzarekin eztabaidatzen; besterik gabe, ez dute ezagutzen. Eta ezinezkoa da bere irakaskuntzarekin bestela egitea, hura ezagutzen duenak ezin duelako besterik egin". Halaber, Georgeren “Giza arazoak” aldizkarirako hitzaurre bat ere idatzi zuen. Tolstoik eta Georgek biek baztertu zuten lurraren jabetza pribatua (errusiako aristokraziaren diru-iturri garrantzitsuena, Tolstoik gogor kritikatu zuena). Era berean, zentralki planifikatutako ekonomia sozialistari uko egin zioten. Georgismoak administrazio bati lurren errenta kobratu eta azpiegituretan gastatzea eskatzen duenez, batzuek uste dute besarkada horrek Tolstoi bere ikuspegi anarkistetatik urrundu zuela. Dena den, orduz geroztik georgismoaren bertsio anarkistak ere proposatu dira. Tolstoiren 1899ko Piztuera eleberriak georismoari buruz zituen pentsamenduak aztertzen ditu, berak halako ikuspegia zuela iradokituz. Tokiko gobernantza duten komunitate txikiei proposatzen die ondasun komunetarako lurren errenta kolektiboak kudeatzea, oraindik ere estatuko erakundeak gogor kritikatuz, hala nola justizia sistema.
Ehiza
Ehizazale amorratua zen aitaren bitartez sartu zen Tolstoi ehizan. Txikitatik ehizatzeko trebatu zen, bera ere ehiztari sutsu bilakatuz. Ezaguna zen ahate, galeper, igarabak etab ehizatzen. Esaterako, Tolstoik 1852ko martxoaren 23an idatzi zuen bere egunkarian: "Eguraldi zoragarria zen, ehizara irten nintzen, gora eta behera ibiliz inguruko basoetan ordu batak arte. Bi ahate hil nituen". Gerra eta Bakea eleberrian ehiza eszenak bildu zituen. Tolstoik hamarkadak eman zituen animaliak ehizatzen, baina 1880. inguruan geratu zen eta ehizaren aurkari irmoa bilakatu, hiltzearen inguruko kezka etikoengatik. 1890ean, Tolstoik Vladimir Txertkov-en Zlaia zabava ehizaren aurkako liburuxkaren hitzaurrea idatzi zuen: Mysli ob okhote (Denbora pasa gaiztoa: ehizari buruzko gogoetak). Tolstoi bere azken urteetan ehizaren aurka agertu bazen ere, ez zuen inoiz utzi zaldi gainean ibiltzeko zaletasuna.
Begetarianismoa
Tolstoi 1882an hasi zen begetarianismoan interesatzen lehen aldiz, baina dieta begetarianora bihurtzea prozesu luzea eta mailakatua izan zen. William Fayk (Vladimir Konstantinovich Geins) 1885eko udazkenean Tolstoi bisitatu zuen, eta begetarianoa bilakatzeko eragin zuen. 1887an, Tolstoi dieta begetarianoa jarraitzen zuen, noizean behin haragia jan arren. 1890etik aurrera bakarrik hartu zuen dieta begetariano zorrotza, eta ez omen zuen inoiz kontzienteki traizionatu. Sophia emazteak argudiatu zuen bere dieta begetarianoak ez ziola behar adina elikadura ematen eta bere digestio-gaixotasunei laguntzen ziola. Hala ere, Tolstoik esaten zuen bere osasuna ez zuela dietak kaltetzen, hobetzen baizik. Tolstoiren kritikariek, hala nola I. S. Listovskyk, zuen idazteko talentua gainbehera joan zela iradoki zuten, haragirik gabeko dieta hartu ondoren.
Tolstoi begetarianoa bihurtu zen arrazoi etiko eta espiritualengatik, haragirik gabeko dieta "bizitzaren ikuspegi moral altuekin" lotuz. Ehiza eta haragia jatea gaitz moraltzat hartzen zituen, animaliekiko alferrikako krudelkeria dakartelako eta lehengo ohiturez damutu zen. 1891n, Tolstoik Howard Williamsen The Ethics of Diet liburuaren kopia bat eskuratu zuen Chertkovengandik. Bere alabak errusierara itzuli zuten liburua, eta Tolstoik 1893an argitaratutako "Lehen urratsa" izeneko sarrera-saiakera idatzi zuen. Bere sarrera-saiakeran Tulako hiltegi batera egindako bisitan izandako esperientzia anker bat deskribatu zuen. Ikusi zuen krudelkeriak haragia dietatik kendu behar zelaren ustea baieztatu zen. Saiakeran idatzi zuen haragia jatea "inmorala besterik ez dela, sentimendu moralaren kontrakoa den ekintza bat egitea baitakar, hiltzea".
Dieta begetarianoa izan zuen bitartean, Tolstoi arrautzak jaten zituenn egunero, baina bere lagun batek galdetu zion arrautzak jatea bizitza kentzea bezalakoa ez ote zen. "Bai, arrautzak jateari utzi behar nion. Hemendik aurrera behintzat utziko diot". 1903rako, Horrela, arrautzak kendu zituen dietatik. Tolstoi bisitatu zuen Vasily Rozanov-ek adierazi zuen begetarianismoa beretzat bizitzeko modu bat zela, eta haragia eta arrautza nahasiak jaten ari ziren familia eta gonbidatuak inguratutako mahaian, Tolstoi zerealez egindako papilla (kasha) jaten zuen. A. D. Zutphen Holandako mediku-ikasle bati idatzitako gutun batean, Tolstoik idatzi zuen: "Nire osasunak ez du kalterik izan; izan ere, nabarmen hobetu da esnea, gurina eta arrautzak, baita azukrea, tea eta kafea ere utzi ditudanetik. " Tolstoik bere dieta begetarianoa deskribatu zuen: papilla, gari osoko ogia, aza edo patata zopa, artobeltza, patata egosia edo frijitua, eta sagar- konpota.
Ondarea
Leo Tolstoi kristau anarkistatzat eta ez sozialistatzat hartzen bazen ere, bere ideiak eta lanak pentsalari sozialistengan eragina izan zuten historian zehar. Gobernuen ikuspegi ez erromantikoa zuen, funtsean estatuko agintaritzaren beldurrak, funtzionarioen ustelkeriak eta gaztetatik jendea adoktrinatzeak elkarrekin eutsitako indar bortitzak zirelako. Ekonomiaren ikuspegiari dagokionez, biziraupeneko nekazaritza itzultzearen alde egin zuen. Bere ustez, ekonomia sinplifikatu batek ondasunen trukearen behar txikiagoa emango luke, eta beraz, lantegiak eta hiriak –industriaren zentroak– zaharkituta geratuko lirateke.
1944an, Nikolai Gudzii literatura historialari eta Erdi Aro Sobietarrean adituak 80 orrialde zituen Tolstoiren biografia idatzi zuen. Irakurleei erakusteko diseinatu zuen Tolstoik bere sentimendu bakezale eta abertzaleen aurkakoak berrikusiko zituela Bigarren Mundu Gerra ren erdian bizirik balego. Aldi berean, Boris Eikhenbaum literatura jakintsu eta historialariak, Tolstoiri buruz egin zituen lehen lanen kontraste nabarmenean, eleberrigile errusiarra Robert Owen eta Henri Saint-Simon bezalako hasierako sozialista utopikoenekin bat zetozen norbait bezala irudikatu zuen. Eikenbaumek iradoki zuen eragin horiek Tolstoik norbanakoaren zoriontasunari eta nekazarien ongizateari buruz egindako enfasietan ikus daitezkeela. Eikenbaumek Tolstoiren erretratuetan izandako desadostasunak garaiko Errusia Sobietar reko presio politikoari egotz daitezke: funtzionario publikoek literatur jakintsuei presionatu zieten alderdien doktrinarekin bat egin zezaten.
Sobietar Errusian
Tolstoiren idazkietatik “Tolstoitarren mugimendua” sortu zen, eta bertako kideek bere lanak erabili zituzten indarkeriarik eza, hirigintzaren aurkako eta estatuaren aurkako iritziak sustatzeko. Tolstoi bera mugimenduarekin inoiz elkartu ez arren, edozein erakunde edo talde sartzearen aurka zegoenez, bere hamahirugarren haurra Alexandra (Sasha) L'vovna Tolstaya izendatu zuen bere lanen oinordeko, errusiar herriarentzat argitaratzeko asmoz. Bitartean, Tolstoik Vladimir Txertkov izendatu zuen –Tolstoiren eskuizkribu asko gordetzen zituena– bere lanen editore. Jatorriz Tolstoik errusiar herria bere idatzien oinordeko bihurtu nahi zuen, baina garai hartan Errusiako legediak erabaki zuen ondasunak gizabanako batek bakarrik jarauntsi zezakeela.
1917ko Errusiako Gerra Zibila ren ostean, aurretik zentsuratutako idatziak orain argitaratu ahal izan ziren, 1918ko azaroan literatur lan guztiak nazionalizatu baitzituzten. Alexandrak urte hauetan Tolstoiren lanen multzoak argitaratzen aritu zen: 1917tik 1919ra Zadruga argitaletxean lan egin zuen, Tolstoiren idazkiei buruzko hamahiru liburuxka argitaratzeko, lehenago Errusiako aginte inperialean zentsuratuak izan zirenak. Hala ere, Tolstoiren lanen bilduma osoa argitaratzea zailagoa izan zen. 1918ko abenduan, Hezkuntza Komisarioak 10 milioi errubloko diru-laguntza eman zion Chertkovi bere lanen edizio osoa argitaratzeko, baina ez zen inoiz gauzatu argitalpen eskubideak gobernuak kontrolatzen zituelako. Kooperatibak ere legez kanpo utzi zituzten Errusian 1921ean, Alexandra eta Chertkoventzat beste oztopo bat sortuz.
1920ko hamarkadan, Tolstoiren Yasnaya Polyana etxaldea zigortu zuen estatu sobietarrak tolstoiarren komuna izateko. Gobernuak komunitate kristau hau baimendu zuen, tolstoiarrak bezalako sekta erlijiosoak errusiar nekazarientzat eredu izango balira bezala sentitzen zutelako. Sobietar gobernua zen etxaldearen jabea, vaina Alexandrak Yasnaya Polyanan eskaintzen zen hezkuntzaren gaineko eskumena zuen. Eskola sobietar gehienek ez bezala, Yasnaya Polyanako eskolatzeak ez zuen prestakuntza militaristarik eskaini, eta propaganda ateoa zabaldu zuen. Hala ere, denborarekin, tokiko komunistek Estatuaren gobernuaren aurka agertu ziren erakundea ekonomikoki sostengatzen zuelako, eta maiz salatu zuten etxaldea ikuskapenak egiteko eskatuz. 1928tik aurrera, sobietar erregimeneko kultura-politikaren aldaketa batek tokiko erakundeak hartzea ekarri zuen, Tolstoiren ondarea barne. 1929an Alexandrak Yasnaya Polianaren buruzagitza utzi zuenean, Hezkuntza eta Osasun komisarioak kontrola hartu zuen.
1925ean, gobernu sobietarrak bere lehen Jubileu Batzorde bat sortu zuen, Tolstoiren jaiotzaren mendeurrena ospatzeko. Hasieran 13 kidek osatzen zuten, baina 38 kide izatera iritsi zen 1927an eratutako bigarren batzorde baten ondoren. Alexandra ez zen gobernuak emandako diruarekin konformatu, eta Stalin ekin bildu zen 1928ko ekainean. Bileran, Stalinek esan zion gobernuak ezin zituela eman batzordeak eskatutako milioi bat errublo. Hala ere, Estatuko Argitaletxearekin akordio bat lortu zen 1928ko apirilean, Tolstoiren lanen 92 liburukiko bilduma bat argitaratzeko. Jubileuaren Ospakizunean, Anatoly Lunatxarski Hezkuntzarako Herri Komisarioaren buruak, hitzaldi bat eman zuen, non ukatu egin zituen gobernu sobietarra Tolstoiren eta bere legatuaren aurka zegoela zioten txostenak. Tolstoiren lanen Sobietar Batasuneko erregimenaren aurka jarri zuten alderdietan zentratu beharrean, alderdi bateratzaileetan jarri zuen arreta, hala nola Tolstoik berdintasunarekiko eta lanarekiko zuen maitasunean, bai eta Estatuarekiko eta jabetza pribatuarekiko zuen erdeinuan ere. Tolstoiren lanen 400 milioi ale baino gehiago inprimatu dira Sobietar Batasunean, eta Errusiako autore salduena bilakatu da.
Eragina
Vladimir Lenin ek hainbat saiakera idatzi zituen Tolstoiri buruz, Errusiako gizarteari egindako kritikaren barruan kontraesana zegoela iradokiz. Leninen arabera, Tolstoi nekazariak gurtzen zituena eta errusiar gizarte inperialarekiko desadostasuna adierazten zuena, iraultzailea izan zitekeen bere kritiketan, baina bere kontzientzia politikoa ez zegoen erabat garatua iraultza baterako. Leninek pentsamolde hau erabiltzen du 1905eko Errusiako Iraultza aztertzerakoan. Berak "nekazarien iraultza burgesa" deitu zuenak, atzerapenagatik porrot egin zuela uste zuen: iraultzaileek Erdi Aro ko zapalkuntza moduak desegin nahi zituzten, eta haien ordez herriko komuna zahar eta patriarkal bat jarri. Tolstoiren gaizkiaren aurkako erresistentziarik ezaren kontzeptuak 1905eko iraultzaren arrakasta oztopatu zuen, Leninen ustez mugimendua ez zelako militantea eta horrela autokraziari haiek zapaltzen utzi ziolako. Hala ere, Leninek bere idazkietan ondorioztatzen zuenez, Tolstoiren kritiketan kontraesan ugari egon arren, feudalismoaren eta kapitalismoaren aurkako gorrotoak sozialismo proletarioaren ataria markatzen zuen.
Horrez gain, Tolstoik gaizkiari aurre ez egiteko zuen filosofiak eragina izan zuen Mahatma Gandhi ren pentsamendu politikoan. Gandhi biziki hunkitu zuen Tolstoiren egiaren kontzeptuak, non bere ustez, sufrimendua murrizten duen edozein doktrinak balio du. Gandhirentzat zein Tolstoirentzat egia Jainkoa da, eta Jainkoa maitasun unibertsala denez, egiak maitasun unibertsala ere izan behar du. Gujarati hitza Gandhiren mugimendu ez bortitzerako "satyagraha" da, sadagraha hitzetik eratorria, "sat" hitza "egiara" itzultzen duena, eta "agraha" "irmotasunera." Gandhiren satyagraha kontzeptua Tolstoik kristautasuna ulertzetik sortu zen, hindu tradiziotik baino gehiago.
Filmetan
Tolstoiren azken urteari buruzko filma, Azken geltokia (The last station), Jay Pariniren 1990eko eleberrian oinarritua, Michael Hoffman zuzendariak egin zuen Christopher Plummerekin Tolstoi lanean eta Helen Mirrenekin Sofya Tolstoya bezala. Bi antzezleak Oscar sari etarako izendatuak izan ziren beraien lanengatik. Idazleari buruzko beste film batzuk ere izan dira, besteak beste, 1912an hil eta handik bi urte eskasera egindako Agure handi baten irteera (Departure of a Grand Old Man), eta baita Zein ongi, zein fresko zeuden arrosak (How Fine, How Fresh the Roses Were) (1913), eta Leon Tolstoi (Lev Tolstoy), Sergei Gerasimovek 1984an zuzendu eta protagonista izan zuena.
Tolstoiren film galdu ospetsu bat ere badago, hil baino hamarkada bat lehenago egina. 1901ean, Burton Holmes irakasle estatubatuarrak Yasnaya Polyana bisitatu zuen Albert J. Beveridge AEB tako senatari eta historialariarekin. Hiru gizonak hizketan ari zirela, Holmesek Tolstoi filmatu zuen 60 mm-ko kamerarekin. Geroago, Beveridgeren aholkulariek filma suntsitzea lortu zuten, errusiar autorearekin biltzeak Beveridgek AEBko lehendakaritzara aurkezteko zituen aukerei kalte egingo ote zien beldurrez.
Obra
(*) Autobiografikoak
Berak esanak
"Errazagoa da printzipio filosofikoz osatutako hamar liburuki idaztea, printzipio horietako bakar bat praktikan jartzea baino".
Arroka metamorfiko
Arroka egitura gogorra da, sendotasun handikoa eta mineral batez edo gehiagoz osatutakoa. Metamorfiko, bere aldetik, metamorfismo prozesua jasan duena da. Hortaz, arroka metamorfikoak edo harri metamorfikoak metamorfismo prozesuaren ondorioz sortutako arrokak direla esan dezakegu.
Mineral metamorfikoak
Mineral metamorfikoak prozesu metamorfikoetan, hau da, tenperatura eta presio altuetan sortzen diren mineralak dira. Mineral hauek mineral indize izenarekin ezagutzen dira eta sillimanita, zianita, estaurolita, andaluzita eta granateak dira nagusienak.
Harri metamorfikoetan aurkitzen diren beste mineral batzuk, olibinoa, piroxenoa, anfibola, mika, feldespatoa eta kuartzoa kasu, metamorfismoarekin harremana izan dezakete, nahiz eta harri igneoetan sor daitezkeen ere. Mineral hauek presio eta tenperatura altuetan egonkorrak direnez gero ez dute aldaketarik jasaten metamorfismoan. Mineral bat ala beste bat aurkitzeak harria osatu zenean jasan zuen tenperatura eta presioa esango digu.
Harrian dauden mineral pikorren tamainaren aldaketari birkristalizazio deritzo. Adibidez kareharri batean dauden kaltzita kristal txikiak metamorfismoaren ondorioz marmol kristal handiagoetan bilakatuko dira. Bai presio altuak bai eta tenperatura altuak ere prozesu honetan laguntzen dute. Tenperatura altuak atomo eta ioiak errazago mugitzea baimentzen du, kristalak berrantolatuz. Presioak atomoen artean dauden distantziak txikiagotzen ditu.
Fazies metamorfikoak
Askotan, arroka metamorfikoak fazies metamorfikoen arabera sailkatzen dira. Kontzeptu hau presio eta tenperatura baldintza analogoak jasan dituzten arrokak sailkatzeko sortu da, hauen konposizio kimikoa edozein delarik. Fazies bakoitzak hartutako terminoak konposizio basaltikoko arroken metamorfismoa lor dezaketen mineralogiatik datoz.
Arroka metamorfiko asko haien ehunduraren arabera izendatzen dira, arrokaren metamorfismo gradua adierazi dezaketen mineral bat edo gehiagoren izenez jarraitua. Ehunduraren kalifikatzaileak hauek dira: arbela, filita, eskistoa, gneisa eta korneana.
Granulita terminoa aldi berean eskualde metamorfismoko presio eta tenperatura altuenak eta tamaina uniformeko mineralen ehundura adierazteko erabili da. Ehundura mota honetan hobe da ehundura granoblastiko terminoa erabiltzea.
Ekloglta konposizio basaltikoko harriei egokitutako terminoa da, baina basaltoaren mineralogiaren antzarik ez du, batik bat granatez eta klinopiroxenoz osatua baitago, azken hau sodio eta aluminio proportzio handikoa. Izan ere, asoziazio mineral hau tenperatura tarte handiko presio altuan soilik da egonkorra.
Metamorfismo graduak
Arroka batean temperatura edota presioa igotzen den ahala, metamorfismo gradua igotzen doala esan daiteke. Gradu metamorfikoa arroka metamorfikoak sortzen diren presio eta temperatura baldintza erlatiboak deskribatzen dituen termino orokorra da.
Foliazioa
Arroka metamorfikoen barruan sartzen den sailkapen bat da. Harri metamorfikoen barnean dauden laminazioei foliazioa deritze, latinezko folia, hostoa hitzatik datorrena. Konpresio indar handiak daudenean norabide horrekiko elkartzut birkristalizazioa gertatzen da. Honek kristal luzeak sortzen ditu, mika eta klorita kasu. Honen emaitza harri bandeatu edo foliatuak sortzea da, kolore desberdinetako bandak edo marrak sortuz. Ehundurak foliatu edo ez-foliatu kategorietan banatzen dira. Harria foliatua izango da jasandako estresaren arabera, batzuetan cleavage bat sortuz. Harri ez-foliatuek ez dute planorik.
Harriek presioa leku guztietatik jaso badute edo mineralek ez badute hazkuntza berezirik berez, ez dira foliatuak izango. Talde honen barruan sartzen diren arrokak foliazio kantitatea behatuz gero sailkatzen dira, adibidez; lutitak oso kristal txiki-txikiak ditu eta baita ere oso ordenatuak, honela foliazio oso handia lortuz. Arbelak oso kristal txikiak eta ordenatuak ditu ere, baina aurrrekoa baino foliazio baxuagoa lortzen du, ezaugarri hauek jarraituz lortzen dugu sailkapena: filita, eskistoa, gneisa, migmatita... Arroka hauek garrantzia handia dute gizartean, arkitekturan edota apaingarrietan, sukaldeetan adibidez.
Metamorfismo mota bat kimikoa da, mineralen artean gertatzen dena urtze-partzialik gabe. Prozesu honetan atomoen elkartrukea dago eta mineral berriak sortzen dira. Tenperatura altuko hainbat erreakzio gertatzen dira eta bakoitza tenperatura konkretu batean gertatzen denez oso erraza da jakitea zein tenperatura egon den emaitzak ikusita.
Metasomatismoa metamorfismoan gertatzen diren aldaketa kimiko handien izena da inguruan dauden beste harri batzuen elementu kimikoen sarrera dela eta. Urak elementu horiek distantzia handietara eraman ahal ditu. Hori dela eta, harri batek metamorfismoa izan ostean euren elementuak hasieratik zegoenatik aldatzen dira.
Granularra
Arroka metamorfikoetan dagoen beste sailkapena da. Arroka metamorfiko granularra aurrekoarekin konparatua honek ez du batere foliaziorik, hitzak esaten duen bezala grano bezalako puntu koloredunak ditu, ez du zertan kolore iluneakoak izan behar, baita ere izan daitezke kolore gorrikoak etb. Honen sorrera presio eta temperatura txikiagoan datza aurrerarekin konpratua, horregatik ez du foliaziorik, kristal ez daude ordenaturik. hauen erabilpena gizartean oso handi eta erabilgarria da, adibidez sukaldeetako mailak, edo baita ere mundu artistikoan edota arkitekturan.
Ukipenezko metamorfismoa
Ukitze metamorfismoa, metamorfismo termiko bezala ere ezaguna dena, magma beroak inguruan dituen harri solidoak metamorfizatzen dituenean gertatzen da. Harri igneoaren inguruan aureola metamorfiko izeneko zonaldea dago, gorputz intrusiboa inguratzen duena. Aureola osatzen duten arrokak korneanak dira, ehundura idioblastikoa edo hipidioblastikoa (kristal ondo edo partzialki eratuak) duten grano finak.
Aureolaren tamaina faktore hauen menpe dago, bero transferentzia kontrolatzen dutenak:
Eskualdeko metamorfismoa
Aktibitate tektoniko handiko lurrazalaren zonaldeetan gertatzen den metamorfismoa da (plaka litosferikoen ertzetan adibidez), denbora tarte luzeetan zehar presio eta tenperaturaren aldibereko igoeraren ondorioz sortutakoa. Beste faktore batzuk metamorfizatuko diren arroketan fluidoen presentzia eta plaka tektonikoen mugimenduen ondorioz sortutako tentsioak dira. Metamorfismo mota hau gertatzeko baldintzak hauek dira: 2 kbar eta 10 kbar bitarteko presioa, eta 200 °C eta 750 °C bitarteko tenperaturak.
Normalean eskualdeko metamorfismoan zehar kristalak hazten badira arrazoi tektonikoen ondorioz sortutako deformazioarekin bat datos. Honen ondorioz metamorfismo mota hau jasandako arroka askok foliazioa izatea eragiten du, hau da, beren mineralak jasan dituzten presioen direkzioaren arabera orientatzen dira. Foliazio graduaren arabera 4 arroka mota sailka daitezke :
Izan ere, soilik mikak dituzten arrokek garatzen dute foliazioa, beraz kuartzitek, marmolek eta anfibolitek ez dute foliaziorik.
Eskualdeko metamorfismoaren barnean presio eta tenperatura baldintzen arabera desberdintzen diren hiru zonalde daude:
Hobi metamorfismoa
Lurrazalean 10.000-12.000 metroko sakoneran dauden sedimentuek jasandako tenperatura eta presio igoeraren ondorioz gertatzen da. Tenperatura eta presioaren igoera gradiente hauen bidez handitzen doaz:
Honen ondorioz sedimentuak sakoneran 300 °C-ak gainditu ditzateke. Metamorfismo hau jasaten duten arrokek ez dute foliaziorik, mineralak ez dira guztiz transformatzen eta jatorrizko arrokaren ezaugarri asko gordetzen dituzte.
Metamorfismo hidrotermala eta metasomatismoa
Arroken eta kimikoki aktiboa den ur beroaren artean interakzio bat dagoenean gertatzen da. Metamorfismo mota hau disolbatutako ioi asko dituzten fluido beroen presentziarekin erlazionatuta dago. Arroka eta fluidoaren arteko interakzioaren ondorioz konposatu kimikoak gehitu edo galtzen badira metasomatismoa deritzo. Nahiz eta arrokaren konposizio kimikoa aldatzen den, bolumen molarra konstante mantentzen da, eta prozesu isokorikoa gertatu dela diogu. Metasomatismoaren adibide bezala, ura dagoenean olibinoa serpentinan bihurtzeko prozesua da:
Talka metamorfismoa
Inpaktu metamorfismo bezala ere ezagutzen da, eta meteoritoen inpaktu, leherketa nuklear edo laborategietako saiakeren ondorioz sortutako talka uhinengatik gertatzen da. Metamorfismo mota honetan 1.000 kbar-erko presioak lor daitezke. Intentsitate desberdinei dagozkien bost fase antzeman dira: 0, Ia, Ib, II eta III. Lehen hiru faseetan kuartzoak planoak erakusten ditu, gaztelerazko PDFak. Azken bi faseetan polimorfoak sortzen hasten dira, silizearen presio altuagatik; adibidez: koesita, stishovita, ringwoodita, jadeita, majorita eta lonsdaleita.
Makroskopikoki, ezaugarri garrantzitsuenetariko bat bretxen presentzia da. Inpaktu bretxa hauek meteoritoa erortzerakoan askatutako materialetatik datos, edota kraterren hondotik. Oso ohikoa da ere ezpaldun konoen presentzia, 20-200 kbar bitarteko presioan sortutako egitura konikoak.
Arroka metamorfikoen identifikazioa
Arroka metamorfikoak deskribatzeko, identifikatzeko eta sailkapen sinple bat egiteko, ondoko pausoak jarraitu daitezke:
Arroka metamorfikoa dela ziurtatzeko, mineralen kristalak ikusten diren begiratu eta ezaugarri metamorfikoak bilatu behar dira. Behin ziurtasunez arroka metamorfikoa dela jakinda:
Behin jakinda ziurtasunez arroka metamorfiko bat dela;
Arroka metamorfiko esanguratsuen deskripzio orokorra:
Erabilerak
Arroka metamorfikoek erabilera desberdinak dituzte, eta garrantzia handia dute eraikuntzan edota industrian.
Arroka metamorfikoz egindako eraikin asko daude, batzuk oso ezagunak; esaterako Granadako Chancilleriako Gazteluaren fatxada eta Salamancako Unibertsitatearen paretak. Hortaz gain, etxebizitza askoren paretetan eta harresietan ere oso ohikoak dira.
Adibideak
Zerrenda honetan arroka metamorfiko garrantzitsuenak agertzen dira.
* PROTOLITOA: Metamorfismoa jasan baino lehenagoko arroka mota, hau da, jatorrizko arroka.
Harri metamorfikoak Euskal Herrian
Euskal Herrian harri metamorfikoak Kintoako Mazizoan, Ursuia mendigunea eta Aiako Harrian agertzen dira. Ursuia mendigunea Lapurdin dagoen kanbriaurreko kolisioz sorturiko harriak dira. Aldudetan ere Ordoviziarreko harriak azaleratzen dira.
Harri metamorfikoak Espainian
Aurretik esandako harri esanguratsuenetik abiatuta; Gneisak aurki dezakegu Galizia edo sistema zentralean, kopuru txikiagotan ere aurki dezakegu Toledo n, Pirineotan eta Penibetikan. Filitak berriz aurki dezakegu Asturias en, Leon en, Sistema zentralaren puntu batzuetan, Extremaduran eta Sierra Morena n.
Malo (argipena)
Malo hitzak esanahi zenbait ditu:
Arroka metamorfiko
Harri metamorfikoak Espainian
Eskistoak eta kuartzitak filitak dauden leku berdinetan aurki ditzakegu ere. Marmol gehiena La Coruñan aurki dezakegu.
Azkenik Serpentina metamorfikoa Sierra Nevada n edo Serrania de Rondan aurki dezakegu.
Arroken ziklo orokorra
Irudian ikusi dezakegun bezala orokorrean arrokek ez dute jatorri espezifikorik,segun eta nolako faktore izan dute beste arroka motara bihur daiteke, Kasu honetan, arroka metamorfikoa arroka igneo, sedimentario edota baita ere beste arroka metamorfiko batetik eratorri daitezke. Noski, hasieran esan bezala honen faktore garrantzitsuena temperatura eta presioa izango da.
Arroka bat arroka metamorfiko batean bihurtze prezesuari metamofismoa deritzo. Arroka metamorfiko bat igneoa bihurtzeko lehenik eta behin magma izan behar da, horri fusio prozesua deritzo eta ondoren solidifikazioa, hor iadanik harri igneo bat izango da, (harri sedimentarioa bat ezin da zuzenean igneo bat izan, lehengo metamorfismo prozesutik bpasa egin behar da).
Arroka sedimentarioa izateko lehengo sedimento bat izan behar da, prozesu honi erosio prozesua deritzo, ( prozesu hau hiru arroka mottan gertatu daiteke, ez da aurrekoa bezalakoa).
Sedimentoa izan ondoren litifikazio prozesua jasaten du, honela arroka sedimentario bat bihurtzen.
Pickaway konderria (Ohio)
Pickaway konderria (Pickaway County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Circleville da. 2010eko zentsuaren arabera 55,698 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Pickaway konderriak 131,197 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,355 ura dira. Beste 129,841 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 42,45 da.
Arpafeelie
, 'Arpa Phìlidh', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Ross eta Cromarty barrutian. Black Isle uhartean dago, North Kessock udalerritik 4 kilometro ipar-mendebaldera eta Inverness udalerritik 8 kilometro ipar-mendebaldera.
Cynoscion praedatorius
Cynoscion praedatorius Cynoscion generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Corvus torquatus
Corvus torquatus Corvus generoko animalia da. Hegaztien barruko Corvidae familian sailkatua dago.
Alborache
Alborache (valentzieraz Alboraig) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Hoya de Buñol/Foia de Bunyol eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.209 biztanle zituen.
Artediellus uncinatus
Artediellus uncinatus Artediellus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Luxilus chrysocephalus
Luxilus chrysocephalus Luxilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Gioachino Greco
Gioachino Greco, ezizenez Calabriarra (1600, Calabria - 1634, Amerika), italiar xakelari bat izan zen. Bere garaiko xakelari onenetakoa izan zen. Xakeari buruzko eskuliburua ere idatzi zuen.
Partida ospetsuak jokatu zituen, hona hemen adibide bat:
Drusenheim
Drusenheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Drusenheim udalerrian erroldatutako biztanleak 5.028 ziren. Familiak 1.837 ziren, horien artean 342 pertsona bakarrekoak ziren (169 bakarrik bizi ziren gizonak eta 173 bakarrik bizi ziren emakumeak), 572 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 798 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 125 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.979 etxebizitza zeuden, 1.878 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 98 hutsik zeuden. 1.576 etxeak ziren eta 401 apartamentuak ziren. 1.878 etxebizitza nagusietatik 1.424 bere jabearen bizilekua ziren, 409 alokairuan okupaturik zeuden eta 45 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 77 etxek bi zituzten, 276 etxek hiru zituzten, 430 etxek lau zituzten eta 1.082 etxek bost zituzten. 1.648 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 756 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 978 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.323 ziren, horien artean 2.528 aktiboak ziren eta 795 inaktiboak ziren. 2.528 pertsona aktiboetatik 2.331 lanean zeuden (1.252 gizon eta 1.079 emakume) eta 198 langabezian zeuden (90 gizon eta 108 emakume). 795 pertsona inaktiboetatik 277 erretiraturik zeuden, 264 ikasten zeuden eta 254 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Drusenheim udalerrian 1.852 unitate fiskal zeuden, 4.918,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.693 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 193 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 36 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 18 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 26 administrazio publikoko enpresak ziren eta 18 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 55 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 6 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 margolariak, 6 zurginak, 1 iturgina, 7 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 13 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Drusenheim udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 539 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Drusenheim udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 369 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cerda (Palermo)
Cerda Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Záboří (České Budějoviceko barrutia)
Záboří Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 358 biztanle ditu eta 16.57 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1338 urtean egin zen.
Suttonians RFC
Klubaren egoitza JJ McDowell Memorial Grounds of Station Road, Sutton, Fingal da.
Klubak bost alde nagusi ditu, 6 urtetik beherako taldeak dituztenak, 20 urtetik beherakoak, gizonezkoak eta emakumezkoak.
Suttonians Irlandako Liga Guztietan (Clontarf, Skerries eta Malahide dira besteak) jokatu duten North Side Dublingo lau klubetako bat da.
Hasiera
Howth muinoak Dublingo badia ko iparraldeko kostaldera ematen du. Howth penintsulan dago, Sutton herrixka zaharraren maldan behera. Suttonen, 1899ko irailean, kluba Sutton Rugby Football Club bezala sortu zen. Poliziako eta kostazaintzako kideek osatzen zuten, hein handi batean. Gerra Handia kluba desegitearen eta kideak sakabanatzearen arduraduna izan zen. Kluba 1924an birmoldatu zen Suttonians Rugby Club bezala.
"Latorrizko estalpe" famatua, Howth Roadeko lurretarako sarrera nagusian zegoena, erabilia izan zen, 1970-71 bitartean, Jack McDowellen laguntzaz, Station Roaden dagoen tokian, klub berri bat eraiki zen arte.
Birjaiotzea
Elkarte gutxi edo batere zuzenekorik gabe, 1924ko udan, gazte talde batek taldea birmoldatu zuen Suttonians Rugby Football Club izen berriarekin, hamazortzi bat kiderekin. Andrew Jameson senataria k laguntza eta laguntza ekonomikoa eman zuen Howth gaztelutik, Sutton-eko Saxe Lane auzoan. Suttonians RFC Irish Rugby Football Union eko Leinster Branch taldean sartu zen 1927an, eta ordutik maila guztietako lehiaketetan parte hartu du.
Koloreak
1930erako, bazkide-kopurua handitu egin zen, eta klubaren garai hartako zerrendan berrogeita hamar jokalari baino gehiago sartu ziren, izar zuri enblazionatua zuen alkandora urdin bat baitzen. Zerrenda hau 1932/33 inguruan abandonatua izan zen eta egungo kolore urdin, zuri eta berde esmeraldak hartu ziren. Kolore hauek Jack McDowellen Caughoo zaldiak jantzi zituen 1947an Ingalaterrako Grand National irabazi zuenean.
Gailurra eta leloa
Klubeko gandorra eta leloa (Dublin motela eta Saint Lawrenceren armarrien zati bat barne) Royal Hotel Howthen egindako batzar orokor batean onartu zituen klubak, 1950eko hamarkadaren hasieran presidentea zen W.H.S. Campbell buru zela. Fág an Bealach, irlanderaz "Bidea argitu" itzultzen duena, klubeko lelotzat aukeratu zuten. Hau Royal Irish Fusiliers eta Faugh A Ballagh taldeen gerra oihutzat ere erabiltzen da.
Geltoki Bidea
1934an kluba Saxe Lanetik Suttongo Station Roadera aldatu zen. Orain dela gutxi induskatutako harea-zuloa atondu egin zen, eta bertako kideen ahalegin handi batek joko-zelai bihurtu zuen. Klubaren puntu nagusia da gaur egun ere, baina bete egin da. Lehen partida Malahide RFCren aurka jokatu zuen 1934ko azaroaren 24an.
Jokalariak
Bertako komunitatea marraztuz, suttoniarrak "parrokia" estiloko klub bat izan dira duela urte askotatik, inguruko kideak erakarriz. Oraindik ere etxeko jokalari gehienak bertan daudenez, kluba bere abegikortasunagatik da ezaguna, eta urrunagoko jokalari batzuen etxean egon da, eta horietako askok lotura sendoak dituzte klubarekin. Aaron Mauger rek denboraldi bat eman zuen klubarekin, Zeelanda Berria n maila profesionalean sartu aurretik. Era berean, klubak Ian Keatley irlandarra aurkeztu zuen errugbi partidara.
Klubak adin txikiko interprobintzial eta internazionalen aberastasuna du, horien artean Ladies Minor ordezkari bat, eta azkena Leinster Rugby Junior selekzioa. Jack Aungier Leinster Rugby Akademiako jokalaria, 20 urtez azpiko Irlandako Internazional ohia, bere errugbia Mini 's-etik hasi eta adin txikikoetaraino jokatzen zuena. Leinster akademiarekin urte pare bat ikasi ondoren, talde nagusiarekin agerpenen bat barne, Connachtera joan zen eta Connacht-erako debuta egin zuen Ulsterren aurka Aviva Stadiumean, 2020ko abuztuan.
Seniorra
XV
Leinster Liga ko 1. maila
XV
Spencer Cup
XV
TBC
Emakumeen XV
Liga osoa Irlandan
Gazte-taldeak
U19tik U6sera.
Jokalari profesionalak
Egungo jokalariak
(Irlanda) Jack Aungier
(Irlanda) Sean Cribbin (Irlanda Zazpi)
(Irlanda) Ian Keatley (nazioarte mailan)
(Irlanda) Peter Synnott
Jokalari ohiak
(Irlanda) Karl Cowman
(Irlanda) Aidan Kearney
(Zeelanda Berria) Aaron Mauger (nazioartekoa)
(Irlanda) Tom Sexton
Ikusi ere
• Suttonians Web Ofiziala
• SRFC Twitter
Alemaniako Errepublika Demokratikoa
Alemaniako Errepublika Demokratikoa (Deutsche Demokratische Republik, DDR), Ekialdeko Alemania ere deitua, Erdialdeko Europako antzinako estatu sozialista izan zen, 1949-1990 bitartean iraun zuena. 108.333 kilometro koadroko eremua hartzen zuen, eta 16,1 milioi biztanle zituen 1970ean. Berlin zen hiriburua.
Geografia
Mendebaldean Alemaniako Errepublika Federala zuen; hegoaldean, Txekoslovakia; ekialdean, Polonia eta iparraldean, Itsaso Baltikoa.
Talwar
Talwarra, Industango ezpata kurbatu mota bat da. Indiako usadiozko sable hau XVI. mendean sortu zen eta kiliç turkiarra edo shamsir pertsiarra eta pulowar afganiarra eta bertako khanda hindu sableen kopia edo garapena da, hauetatik gerora izena jasoko zuen helduleku bitxia bereganatu baitzuen.
Alemaniako Errepublika Demokratikoa
Historia
Alemaniako Errepublika Demokratikoa Bigarren Mundu Gerraren ostean Sobietar Batasunak okupatutako Alemaniako eremua izan zen. 1949ko urriaren 7an aldarrikatu zen Ekialdeko Berlinen. 1954an estatu subirano izendatua izan zen baina, Potsdameko Konferentzian adostutakoari jarraiki, sobietar tropak bertan geratu ziren. Mendebaldeko Alemanian, berriz, Estatu Batuetako tropak geratu zirenez, Gerra Hotzaren agertoki garrantzitsua izan zen. 1955ean, Varsoviako Itunaren sinatzaileetakoa izan zen.
Ekialdeko alemaniarrek Mendebaldeko Alemaniara ihes egin ez zezaten, Berlingo Harresia eraiki zuten 1961ean. 1989an, erregimen komunistaren kontrako manifestazio jendetsuak izan ziren; ondorioz, Erich Honecker presidenteak dimisioa eman zuen, eta Alemanien arteko mugak ireki ziren, Berlingo Harresia barne. 1990eko urriaren 3an, Mendebaldeko Alemaniarekin batu zen, autodeterminazio eskubidea erabilita.
Banaketa administratiboa
1945ean, Bigarren Mundu Gerra amaitu ostean, sobietarrek kontrolatutako bost estatu edo länder zeuden Alemaniaren ekialdean: Brandenburgo, Mecklenburg-Aurrepomerania, Saxonia, Saxonia-Anhalt eta Turingia: Bost estatu horiek, Ekialdeko Berlinekin batera, Alemaniako Errepublika Demokratikoa osatu zuten 1949an.
1952an, länder-en araberako banaketa bertan behera gelditu zen, eta bezirke edo barrutitan banatu zuten herrialdea. Barruti bakoitza hiri nagusiaren arabera izendaturik zegoen:
1990ean, länder-ak berriro indarrean ipini eta Alemaniako Errepublika Federalekoekin batu zituzten. Land bakoitza barrutitan (kreise) banatu zuten, Mendebaldeko Alemanian egiten zen bezala, eta bezirke-ak bertan behera utzi zituzten.
Ekonomia
Bigarren Mundu Gerraren ondoren eta Errepublika Federalarekin bat egin artean, Errepublika Demokratikoko ekonomia sozialistak produkzio sektore guztien nazionalizazioa zuen oinarri. Bizi maila Mendebaldeko Alemaniakoa baino apalagoa izanik ere, Ekialdeko Europako beste herrietakoa baino hobea zen. Nekazaritzan, ez baitzen planifikazioan gehien zaintzen zen alderdia, eskulanaren % 18ak ziharduen. 1946tik aurrera bultzaturiko nekazaritzaren erreformak (junker edo jabetza handien nazionalizazioa, 100 hektareatik gorako jabetzen zatiketa eta kooperatiben sortzea) eman zituen emaitzak industria arlokoak baino askoz ere apalagoak izan ziren. Laborantza eremuak lurralde osoaren % 58,8 hartzen zuen, eta basoek % 27. Patata, garia, garagarra, zekalea eta azukre erremolatxa ziren produktu nagusiak.
Langilegoaren erdia estatuko jarduera nagusia zen industrian aritzen zen. Energia baliabideen artean, lignitoaren ekoizpenak garrantzi handia zeukan. Petrolioa Sobietar Batasuna osatzen zuten estatuetatik heltzen zen oliobidez, eta indar elektrikoak jatorri termikoa zuen gehienbatean. Industria nagusia kimikoa zen; siderurgia oso garaturik zegoen, eta industria mekanikoa Ekialdeko Europako garrantzizkoena zen, Sobietar Batasunekoaren ondotik. Doitasun mekanika, itsas ontzigintza eta ehungintza ziren beste industria arlo aipagarriak.
Igotz Garde
Igotz Garde Gomez (Iruñea, 1981eko urriaren 31) futbol atzelari ohia da. Estatistika ofizialen arabera 1.82 mko altuera eta 77 kiloko pisua du.
Osasunako harrobian hezia, 2006-07ko denboraldian Gramaneten aritu zen utzita. Hurrengo denboraldian, aldiz, Osasunara itzuli zen, 15 zenbakia sorbaldan zuela, lehen taldean aritzeko. Urte horretan, ordea, ez zuen jokatzeko aukera handirik izan, lesio bat zela eta. Handik aurrera Sant Andreu (2007-08), Granada CF (2008-09), CF Badalona (2009-10) eta Peña Sporten jokatu du.
Ibilbidea
''2019ko ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Senlis (Pas-de-Calais)
Senlis Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 77 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (51 gizon eta 39 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Senlis udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 194 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.439 euro zen.