cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fenizia
Historia
K.a. 2000. urte ingurutik aurrera Egiptoren eragina areagotu egin zen, eta bere mendean hartu zuen Egiptoko XVIII. dinastiak (K.a. XVI. mendea). Egiptoren mendean jarraitu zuen, egiptoarren eta hititen arteko borrokaren ondoren. Itsasoko herrien erasoaren garaian (K.a. 1200), Feniziako hiri batzuk (Ugarit, Sidon, Tiro) suntsiturik geratu ziren, baina askatasun eta oparotasun garai bat ekarri zuen horrek: hititen eta egiptoarren inperioak eta Mizenasko herriaren itsas indarra gainbehera hasi zirenean, feniziarrek gaina hartu zuten. Mediterraneoko merkataririk handienak izan ziren: Gibraltarretik harantza zilar eta eztainu bila joan ziren Iberiako penintsulako meatzetara; murize delakoa bildu zuten Afrikan eta Egeo itsasoan purpura egiteko; beira, eraikuntzarako zura (Libanoko zedroak) eta are esku-langile trebeak (Jerusalemgo Tenpluaren eraikuntza) esportatu zituzten, eta koloniak sortu zituzten Txipren, Kretan, Sizilian, Maltan, Iberian (Gades) eta Afrikan (Utika, Hadrumeta, Leptis, Kartago). Tiro izan zen garai horretako hiri nagusia.
K.a. IX. mendean, matxinadak ekarri zituen asiriarren nagusitasunak (Asurnazirpal II.aren eta haren ondorengoen erreinaldietan). Babiloniako erregeen erasoa etorri zen ondoren (Nabukodonosorrek Tiro setiatu zuen, K.a. 586-573 bitarteko urteetan) eta persiarrek hartu zuten K.a. 538an. Sidonek orduan Tirori gaina hartu zion. Medoen gerretan feniziarren gudarosteak gogor egin zuen persiarren alde. Ondorioz, Feniziako hiriek helenismoaren eragina jaso zuten. Alexandroren kanpainan, hiri guztiek hura onartu zuten, Tirok ezik (K.a. 332an hartu egin behar izan zuen). Lagidek eta seleukotarrek beraientzat hartu nahi izan zuten. Anarkia eta anaiarteko gudu sail baten ondoren, Armeniako Tigranoren mendean gelditu zen Fenizia (K.a. 83-69), eta azkenik Erromako Inperioko lur bihurtu (Siriako probintzia, K. o. 64).
Erlijioa
Jatorriz, nekazaritzari lotutako kultura zen feniziarrena. Jainkoak leku garaietan edo hirietako tenpluetan gurtzen zituzten, hiri bakoitzak bere jainkoak zituela. Giza opariak eskaini ohi zitzaizkien batzuetan, erregeen lehen semeak batez ere, Kanaango ohituren antzera. Baina, oso aukera berezietan izan ezik, abere bat eskaintzen zen haurren ordez. Adonis, Astarte, Atargatis, Baal, Exmun, Hadad eta Melkart ziren jainko nagusiak.
Artea
Feniziako arteak Mesopotamiako eta Egiptoko eragin handia izan zuen. Baina osagaien artean lortu zuten sintesian trebetasun bikaina erakusten du. Eskulturan Biblosko erraldoiak, estatua txikiak, behe-erliebeak gorde dira (Ugariteko estelak, Biblosko Ahiramen sarkofagoa).
Arkitekturan harria erabili zuten (ospe handia zuten feniziarrek eraikuntzan); hirigintza aurreratua zuten (ubideak, kaleak angelu zuzenez elkartzea), eta hilobi gangadunak egin zituzten.
Akizeko geltokia
Akize Okzitaniako Bearno eskualdeko tren eta autobus geltoki bat da, Akize udalerrian kokatuta dagoena.
Historia
1790ean, Akize ez bada atxikitzen departamenduaren prefektura gisa, hiria 1854an izendatzen da geltokia hartuz. Biarritzen bikote inperiala dagoela aprobetxatuz (Napoleon III.a eta Eugenia), alkateak enperadoreari esan dio geltokia ponpa handiz inauguratzeko. Estatu-kontuengatik atxikia (Krimeako gerra), Napoleon III.ak ezin du bertan egon. Enperatrizea, berriz, autoz iritsi da Biarritzetik, 8 000 lagun ingururen aurrean geltokia inauguratuz, eta lehen trenean igo da Bordelera.
Grafiko (argipen)
Izenondo bezala: grafiko hitza zerbait irudien edo zeinu idatzien bidez irudikatzen duenari dagokio.
Akizeko geltokia
Historia
2014. urtean, Akizeko geltokia truke-zentro multimodal (PEM) bihurtu zen, lan askoren ondoren.
Cryptoblepharus egeriae
Cryptoblepharus egeriae Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Isoxazol
Isoxazol-eraztunak produktu naturaletan aurki daitezke hala nola azido ibotenikoan eta muszimolean, bi-biak kuleto faltsuaren eragin psicotropikoen erantzuleak.
Hainbat botika eta herbizida isoxazolaren deribatuak dira.
Xota Futbol Sala
Xota Futbol Sala (izen osoa Xota Futbol Sala Kirol Elkartea, gazteleraz Club Deportivo Xota Fútbol Sala), Irurtzungo areto-futbol taldea da, talde nagusia ordea Iruñeako Anaitasuna kiroldegian jokatzen ditu partidak.
Historia
1978an sortu zen eta 1989an Espainiako Areto Futboleko Liga sortu zenean hirugarren mailan hasi zen jokatzen. 1994an bigarren mailara igo zen eta 1995ean bere betiko babeslea hartu zuen, Miguel Rico Asociados (MRA). Ordutik aurrera MRA Xota izenaz ezagutu izan da.
1997-98 denboraldian txapeldun geratu eta Lehen Mailan egin zuen debuta. Hurrengo urteetan hainbat izen izan ditu, beti ere babeslearen araberakoak; MRA Navarra, Magna Navarra, Magna Gurpea...
2017ko maiatzean Osasuna futbol klubarekin hitzarmena egin du eta Club Atlético Osasuna Xota izena hartu du.
Datuak
2017-18 barne:
Motoo Tatsuhara
(japonieraz: 立原 元夫, 1913ko urtarrilaren 14a - 1984ko azaroa) Japoniako futbolaria izan zen.
Habia rubica
Habia rubica Habia generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Hironobu Yoshizaki
Hironobu Yoshizaki (吉崎 弘宣, 1992ko abuztuaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Fort Peck (Montana)
Fort Peck Montanako herri bat da. Valley konderrian kokatua dago. 2010ean 233 biztanle zituen, 2.22 kilometro koadrotan banatuta.
Clemens Brentano
Clemens Wenzeslaus Brentano (Koblentza, 1778ko irailaren 9a - Aschaffenburg, 1842ko uztailaren 28a) alemaniar olerkari eta eleberrigilea izan zen. Erromantizismo alemaniarraren famatu nagusietako bat izan zen.
Bettina von Arnimen neba eta Christian Brentano, Franz Brentano, Lujo Brentano eta Gisela von Arnimen osaba izan zen. Hallen eta Jenan ikasi zuen eta Christoph Martin Wieland, Johann Gottfried von Herder, Johann Wolfgang von Goethe, Karl Wilhelm Friedrich von Schlegel, Johann Gottlieb Fichte eta Ludwig Tiecken laguna izan zen. 1798tik 1800era Jenan bizi izan zen, erromantizismo alemaniarraren lehen erdian. Ondoren, Gottingen, Heidelberg, Berlin eta Dülmen hirietan bizi izan zen. Bizitza nomadaz nekatuta, 1818an fede katolikoaren praktikara itzuli zen eta Dülmengo monasterioan giltzapetu zen. Bere bizitzaren azken zatia Regensburgen, Frankfurten eta Munuchen eman zuen, katolizismoa zabaltzen.
Sociedad Deportiva Zalatambor
Sociedad Deportiva Zalatambor edo MRA Area 99 Lizarrako areto-futbol taldea izan zen, 1994an sortu eta 2013an desegin zena.
Xota Futbol Sala taldearekin ituna sinatu zuen eta Espainiako bigarren mailako ligan aritu zen diru arazoengatik desegin zen arte..
Hurghada
Hurghada (arabieraz الغردقة, el-Ġardaqa ahoskatua) Egiptoko hiria da, Itsaso Gorriaren kosytaldean dagoena. Itsaso Gorriko gobernazioko hiriburua da. Turismo-gune ospetsua da.
Casalnoceto
Casalnoceto Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Reagrupament
Reagrupament edo Reagrupament Independentista (euskaraz, Berbiltze Independentista; RI edo RI.cat) 2009ko urrian formalki sortutako Kataluniako alderdi politikoa da. Kataluniako independentziaren aldeko jarraitzaile ezberdinen aterki-taldea da, egun Kataluniako Parlamentuan ordezkaririk ez badu ere. 2012ra arte Kataluniako ordezkaririk ez zuen alderdi independentista nagusia izan zen. Alderdiaren jatorria 2007an kokatzen da, Kataluniako Ezker Errepublikanoaren (ERC) barneko korronte kritiko modura, korrontekideak PSC eta ICV bezalako alderdi politiko ezkertiar baina ez-independentistekin akordioetara ailegatzeko kritikoak baitziren. Hala, 2009an, plataforma politiko berria sortu zuten, ostera alderdi politiko modura bermoldatua izan zena.
Suszeptantzia
Suszeptantzia elektrikoa (B) admitantziaren zati irudikaria da. Admitantzia inpedantziaren alderantzizkoa da. Admitantziaren zati erreala konduktantzia da. Suszeptantziaren unitatea Nazioarteko Unitate Sisteman Siemensa da. Propietate hau lehenengoz Oliver Heavisideek definitu zuen, permitantzia izenarekin, 1887ko ekainean.
Reagrupament
RIren bi oinarri estrategikoak Kataluniako birsorkuntza demokratikoa eta Kataluniako aldebakarreko independentzia-aldarrikapena dira, Kataluniako Parlamentuan.
Suszeptantzia
Formula
Admitantzia definitzen duen formula hurrengo da:
non:
Admitantzia (Y) inpedantziaren (Z) alderantzizkoa denez,
Lounès Matoub
Lounès Matoub (kabilieraz: Lwennas Meɛṭub; ⵍⵡⴻⵏⵏⴰⵙ ⵎⴻⵄⵟⵓⴱ edo ⵎⴻⵄⵜⵓⴱ edo ⵎⵄⵟⵓⴱ ⵍⵓⵏⵉⵙ; Béni-Aïssi, Frantziar Aljeria, - ), askotan Matoub Lounès deitua, kabiliar poeta eta egile abeslaria izan zen. Berberen eskubideen aldeko aktibista eta bere ikuspegi demokratiko eta laikogatik ezaguna, Aljeriako Gerra Zibilean alde biek gorroto zuten. Iturri ofizialen arabera, Islamiar Talde Armatuak erail zuen baina kabiliarrek Aljerko Gobernuari leporatzen diote.
Oroimena
Joxe Ripiauren Paradisu Zinema diskoko Kabilia hautsia da coraçao kantuan bere hilketa salatzen da.
Suszeptantzia
Formula
Oharra: suszeptantzia (B) admitantziaren zati irudikaria da.
Australoheros capixaba
Australoheros capixaba Australoheros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mozota
Mozota Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 117 biztanle zituen 8,68 kilometro koadroko azaleran. Zaragozako eskualdean dago.
Kazuki Tachibana
Kazuki Tachibana (橘 一輝, 1992ko ekainaren 8a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Cryptoblepharus eximius
Cryptoblepharus eximius Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Akon
Aliaune Damala Badara Akon Thiam, Akon​ (​) modura ezagunagoa (Saint Louis, AEB; 1977ko apirilaren 16), Senegalen jatorria duen hip-hop, rap eta R&B abeslaria da, bai eta musikagilea, disko-ekoizlea eta enpresaburu estatubatuarra ere. 2004. urtean hasi zuen famarako bidea, bere Trouble albumeko "Locked Up" singlearekin. Bere bigarren albumarekin, Konvicted, bere lehen Grammy Sarietarako izendapena lortu zuen, "Smack That" abestiak Best Rap Collaboration (Rap-kolaborazio Onena) sarian nominazioa lortu zuenean. Hala ere, bere singlerik ezagunena Snoop Dogg-ekin duen "I Wanna Love You" kolaborazioa da. Kon Live Distribution zein Konvict Muzik-en buru da ere.
175 abesti baino gehiagotan hartu du parte; zeinetatik 37 Billboard-en Hot 100era ailegatu diren.
CE Principat
Club Esportiu Principat Andorrako futbol taldea da 3 aldiz irabazi du Andorrako futbol liga eta beste 6 aldiz Kopa. Taldea Andorra la Vellakoa da, futbol zelaia Sant Julià de Lòrian badu ere.
Europako txapelketatan parte hartu zuen lehenengo taldea izan zen. Dundee United FC izan zuen aurkaria. 90. hamarkadan lortu zituen garaipen guztiak, ordutik aurrera 2009ko ligako hirugarren postua du markarik onena. 2014ean ordea maila galdu zuen eta 2015 denboraldian taldea desegin zen.
NGC 268
NGC 268 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Liberté, égalité, fraternité
Liberté, egalité, fraternité (euskaraz «askatasuna, berdintasuna, senidetasuna») Frantziako eta Haitiko nazio goiburua da, frantsesez idatzia. Frantziako Logia Handiaren zigilua ere bada.
Bigarren Mundu Gerran Frantziaren alemaniar okupazioan, Vichyko gobernuak Travail, famille, patrie ("Lana, familia, aberria") goiburura aldatu zuen, gobernuaren norabide berria adierazteko.
Tadao Horie
Tadao Horie (japonieraz: 堀江 忠男, 1913ko irailaren 13a - 2003ko martxoaren 29a) Japoniako futbolaria izan zen.
Habia fuscicauda
Habia fuscicauda Habia generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Moa
Moa (Dinornithiformes) hegan egiten ez zuten, Zeelanda Berrian bizi eta 1400. urte inguru iraungi ziren sei generoko hamaika espezieen izena izan zen. 3,7 metroko altuera zuen belarjale endemiko hau māoriek akabatua izan zen.
Polopos
Polopos (edo Polopos - La Mamola) Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.645 biztanle zituen.
Pelagra
Pelagra niazina edo B3 bitaminaren gabeziaren ondorioz sortutako gaitza da, digestio-aparatua, larruazala eta nerbio-sistema kaltetzen duena.
Casasco
Mugakideak
Casascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pelagra
Pelagra elikadura txarraren ondorioz ager daiteke (herrialde txiroetan, batez ere, B3 bitamina duten elikagaiak dietatik kanpo geratuz gero) edo bitaminaren heste-zurgapena eragozten duen gaitz baten ondorioz ere. Alkoholikoen artean ohikoagoa da.
Masayoshi Takayanagi
Masayoshi Takayanagi (高柳 昌賢, 1994ko uztailaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Theodor Herzl
Theodor Herzl (תאודור הֶרְצֵל Te'odor Hertsel, Herzl Tivadar; Budapest, 1860ko maiatzaren 2 — Viena, 1904ko uztailaren 3 ) kazetari eta idazle austriar-hungariarra, sionismo politiko garaikidearen sortzailea izan zen. Nazioartean alemanezko izenarekin ezagutzen da.
Froid (Montana)
Froid Montanako herri bat da. Roosevelt konderrian kokatua dago. 2010ean 185 biztanle zituen, 0.73 kilometro koadrotan banatuta.
Theodor Herzl
Biografia
Budapesten jaio zen baina gaztetxo zela Vienara joan eta zuzenbidea ikasi zuen, baina betidanik izan zuen kazetaritza eta literaturarekiko grina. Gaztetan Burschenschaft mugimenduan ibili zen, Alemaniaren batasuna defendatzen zuen mugimenduan hain zuzen. Garai hartan arazo judutik aldendu samar ibili zen. Parisen Neue Freie Presse egunkariko korrespontsal izan zen.
Parisen zela, antisemitismoaren gorakada ezagutu zuen, bereziki Alfred Dreyfus kasua bertatik bertara bizi izan ondoren. Epaiketa horren ondoren, juduak Europa liberalean barneratzea ezinezkoa zela konturatu zen, eta pixkanaka nazionalismo alemaniarretik urruntzen hasi zen eta bere judu izaerari garrantzia handiagoa ematen.
1896an Vienara itzuli eta "Estatu Judua: arazo juduaren konponbide modernoren gaineko saiakera" ("Der Judenstaat") lana idatzi zuen. Arazo judua nazioarteko gai garrantzitsua zen beretzat, eta lan horretan nazionalismo juduaren oinarri berriak jarri zituen. Lan horrek ez zuen hasieran arrakasta handirik izan ez asimilazioaren aldeko judu liberalen artean, ezta judutar erlijioso tradizionalisten artean ere.
Hala ere, Herzlek gogor jarraitu zuen bere ideiak zabaltzen. Vienan sionismoaren lehen bulegoa zabaldu zuen, eta horrela lan diplomatikoan buru belarri sartu zen. Bere helburua garai hartan Palestina bereganatuta zeukaten otomandarren babesa lortzea zen, bertan estatu judua eraiki ahal izateko. Lan horiek koordinatzeko, 1897an Munduko Erakunde Sionista sortu zuen.
1902an "Lurralde zahar berria" ("Altneuland") eleberria kaleratu zuen; bertan etorkizuneko estatu judua deskribatzen da. Argi ikusten da sozialismo utopikoaren eragina.
1904an pneumoniak jota hil zen. Bere jarraitzaileek bere gorpua Israelera eraman zuten, eta egun Jerusalemgo Herzl mendian hilobiratua dago.
Omenaldiak
Parisen bada Theodor Herzl plaza, Bertrand Delanoë auzapezak 2006ko uztailaren 5ean inauguratua, 3. barrutian, Turbigo eta Réaumur kaleen gurutzean (Arts et Métiers metroa).
Honela dio oroitarriak: PLACE THEODOR HERZL 1860-1904 JOURNALISTE ET ÉCRIVAIN INSPIRATEUR DU FOYER NATIONAL JUIF
''THEODOR HERZL ''PLAZA 1860-1904 KAZETARI ETA IDAZLEA ''ABERRI NAZIONAL JUDUAREN INSPIRATZAILEA
Pastriz
Pastriz Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.381 biztanle zituen 16,5 kilometro koadroko azaleran. Zaragozako eskualdean dago.
Nuez de Ebro
Nuez de Ebro (aragoieraz Nuez d'Ebro) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 646 biztanle zituen 8,2 kilometro koadroko azaleran. Zaragozako eskualdean dago.
Kiasma
Kiasma Helsinkiko arte garaikidea ren museoa da. Mannerheimintie hiribidean dago, Carl Gustaf Emil Mannerheim-en estatuaren eta Postitalo eraikinaren artean. Finlandiako Galeria Nazionalaren arte garaikidearen bilduma dago bertan erakusgai. Kiasmaren helburu nagusiak arte garaikidea herritarrei hurbiltzea eta haren estatusa indartzea dira.
Kiasmak bost solairu ditu. Erakusketa-aretoez gain, museoan kafetegia, denda, liburutegia, seminario-gela eta antzokia daude. Bertan, arte erakusketez gain, antzerki emanaldiak, seminarioak eta hitzaldiak antolatzen dira.
Historia
Kiasma eraiki aurretik, arte garaikidearen museoa Ateneumen zegoen. Kiasma museoa Steven Holl arkitekto estatubatuarrak diseinatu zuen. 1992 an lehiaketa bat antolatu zuten, arte garaikidearen museoa diseinatzeko. 1993 an Steven Hollen obra aukeratu zuten, Chiasma izenekoa, aurkeztutako 516 proposamenen artetik. Museoa 1996 eta 1998 bitartean eraiki zen. 1998ko maiatzaren 30ean ireki zituzten museoko ateak. 2014ko irailean itxi egin zuten konponketa batzuk egiteko, eta berriz zabaldu zuten 2015 eko udaberrian. Kiasma Carl Gustaf Emil Mannerheim en estatuaren ondoan eraikitzea gai polemikoa izan zen 1990 ean. 2015 eko udaberritik aurrera Leevi Haapala Arte Ederretako Akademiako katedratikoa izan da Kiasmako zuzendaria.
Tomislav Marić
Tomislav Marić (1973ko urtarrilaren 28a - ) Kroaziako futbolari ohia da.
Hisingerita
'''Hisingerita]] =
silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Hisingerita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Fromberg (Montana)
Fromberg Montanako herri bat da. Carbon konderrian kokatua dago. 2010ean 438 biztanle zituen, 1.25 kilometro koadrotan banatuta.
Touzac (Lot)
Touzac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Touzac udalerrian erroldatutako biztanleak 348 ziren. Familiak 151 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 217 etxebizitza zeuden, 154 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 199 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 154 etxebizitza nagusietatik 116 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 137 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 134 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 134 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (59 gizon eta 53 emakume) eta 23 langabezian zeuden (6 gizon eta 17 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Touzac udalerrian 143 unitate fiskal zeuden, 340 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.224 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Touzac udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 168 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rikito Inoue
Rikito Inoue (井上 黎生人, 1997ko martxoaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Ahuntz
Ahuntza (emea) edo akerra (arra) (izen zientifikoa: Capra aegagrus hircus) ugaztun hausnarkaria da, Caprinae subfamiliakoa, Capra aegagrus basahuntzaren subespezie etxekotua. Kumeei, berriz, antxume, aume edo ahuña deritze. Azienda xehetzat hartuta dago, ardiak eta txerriak bezala.
Gizakiak ahuntzengandik elikagaiak eskuratzen ditu: esnea eta haragia. Esnea zuzenean har dezake, edo esneki landu gisa (gazta, jogurta...).
Etimologia
Emearen izena, aitzineuskaraz, *ha(n)-huntz berreraiki du Lakarrak (non *han 'animalia' eta huntz landare-izena ikusten dituen). Mitxelenak, Anuncibay toponimoan oinarrituta, anuntz proposatu zuen.
Kumearen izenei dagokienez, antxume da hedatuena, eta ahuntz-ume du jatorrizko forma (Axularrek eta Etxeberri Sarakoak erabili zuten). Euskararen bazterretako hizkeretako aldaerek iradokitzen dute, ordea, ahuntz-en bukaerako -tz geroago gehitutako morfema dela (ikus halaber beltz):
Red Dragon
Red Dragon (euskaraz Herensuge Gorria) 2002ko Brett Ratner estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazlearen Red Dragon eleberrian oinarritua dago. Anthony Hopkins, Edward Norton, Ralph Fiennes, Harvey Keitel, Emily Watson, Mary-Louise Parker eta Philip Seymour Hoffman aktoreek antzeztu zuten.
Habia atrimaxillaris
Habia atrimaxillaris Habia generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Red Dragon
1991ko The Silence of the Lambs ("Bildotsen Isiltasuna") eta 2001eko Hannibal filmeen jarraipena da.
Argumentua
FBIko Will Graham (Edward Norton) agenteak Hannibal Lecter (Anthony Hopkins) doktorea espetxeratu ondoren, Grhamamek agente federal lanetik erretiratu eta bere familiarekin batera hiritik urruti atseden hartzean erabakiko du.
Ekuazio linealetako sistema
Matematikan eta aljebra linealean ekuazio linealetako sistema bat, edo sistema lineal bat, gorputz edo eraztun trukakor batean definitutako ekuazio linealen multzo bat da (hau da, ekuazio guztiak lehenengo mailakoak dituen ekuazio-sistema). Hona hemen ekuazio linealetako sistema baten adibidea:
Ekuazio linealetako sistema hori ebaztearen helburua hiru ekuazioak betetzen dituzten x_1,x_2 eta x_3 ezezagunen edo aldagaien balioak aurkitzea da.
Ekuazio linealetako sistemen ebazpena aljebran garrantzi handiko gaia da.
Ekuazio linealetako sistemen problema matematikako problema zaharrenetarikoa da, eta aplikazio ugari ditu, hala nola seinale digitalen prozesaketan, estimazioan, aurresatean, programazio linealean eta zenbakizko analisiko problema ez-linealen hurbilketetan.
Australoheros charrua
Australoheros charrua Australoheros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Red Dragon
Argumentua
Bapatean, bere hilketak gauzatzeko unean Lecter eredutzat duen serieko hiltzaile izugarri bat agertuko da (Ralph Fiennes), FBIk Graham agenteari kasu hartan parte hartu eta susmagarria atxilotzeko laguntza eskatuko dio. Halabeharrez, Grahamek Lecter doktorea espetxean bisitatu eta haren laguntzaz ikerketan aurrera egin eta serieko hiltzailea atzematen saiatuko da.
Ekuazio linealetako sistema
Sarrera
Oro har, m ekuazio lineal eta n ezezagun dituen sistema bat honela idatz daiteke:
Akiyama Nobutomo
Akiyama Nobutomo (秋山 信友) Takeda klanaren zerbitzura egon zen zerbitzari bat izan zen, klaneko buruzagiak, lehenik Takeda Shingen, eta, ondoren, Takeda Katsuyori izan zirenean.
Ekuazio linealetako sistema
Sarrera
non ezezagunak diren, eta  zenbakiak, sistemaren  gorputzaren gaineko koefizienteak. Sistema hori forma matrizialean berridatz daiteke:
Akiyama Nobutomo
Nobutomok, parte-hartze nabarmena izan zuen 1547an, Ina barrutiko guduan, Takeda Shingenen alde borrokatuz, eta, beraz, Ina barrutiaren iparraldeko zatia eman zioten sari bezala, gaur egun, Naganoko Kamiina barrutian kokatua dagoena. Bere lana, ia erabat, egitura militarren defentsan egin zuen, Takato gaztelua eta Iida gaztelua kasu. Takeda no Mogyu (japonieraz 武田の猛牛, literalki, "Takedatarren zezen haserretua") ezizena zuen. Diplomatiko bezala ere aritu zen 1568an, Oda Nobunagaren semea zen Oda Nobutada eta Takeda Shingenen alabaren arteko ezkontzara Shingenen ordezkari bezala bidalia izan zenean, Gifu gaztelura.
Ahuntz
Etimologia
Azkueren arabera, esaterako, Erronkarin aiñe/a nahiz aiñume erabiltzen ziren.
Cryptoblepharus keiensis
Cryptoblepharus keiensis Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Ekuazio linealetako sistema
Sarrera
Matrize bakoitza letra batez adierazten bada, honako adierazpena lortzen da:
Adierazpen horretan, A da mxn dimentsioko matrize bat; x, n luzerako zutabe-bektore bat, eta b, m luzerako zutabe-bektore bat. Mota honetako sistemetan Gauss-Jordan algoritmoa erabiltzen da, koefizienteak edozein gorputzetakoak izanda ere. A matrizea sistema lineal horren koefiziente-matrizea da; b, sistemaren gai askeen bektorea, eta x, sistemaren ezezagunen bektorea.
Sistema lineal errealak
Atal honetan, gorputzaren gaineko ekuazio linealetako sistemen propietateak dira aztergai, hau da, koefiziente errealak dituzten ekuazio linealetako sistemak.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Antzara-jokoa gelaxka segida batean zehar piezak mugitzen dituen taula-joko bat da, mugimenduak dadoek erakusten duten puntu kopuruari jarraiki egiten direla. Bi jokalarik edo gehiago har dezakete parte, bakoitza kolore ezberdineko piezekin eta txandaka piezak mugituz. Helburua bere piezak azken laukira eramaten dituen lehena izatea da. Guztira irudiak agertzen dituzten 63 gelaxka daude; tarteka, antzarak agertzen dituzten gelaxkak daude eta bertara helduz gero, antzara duen hurrengo gelaxkara egiten da jauzi eta berriz ere dadoak botatzeko aukera ematen da, "antzararik antzara, neu berriro jokora", "Antzara bat eta antzara bi, berriz ere niri!" edo antzeko esaldiak aipatuz, jokoari izena ematen diotenak. Helmugarako ibilbidean zehar bestelako irudiak dituzten gelaxkak badaude: zubiak, jauziak egiteko aukera ematen dutenak; putzuak, non beste jokalari bat bertatik pasa arte ezin den bertatik atera; kartzelak, non txanda kopuru bat galtzen den; dadoak, non dadoak berriz ere botatzen diren edota heriotza, non abiapuntura itzuli behar den.
Ekuazio linealetako sistema
Adierazpen grafikoa
n ezezagun dituen sistema bat dagokion espazio euklidearrean irudika daiteke.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Historia
Jokoak bere jatorriko bertsioan XVI. mendean sortu zen. Lehen bertsioa, Florentziako Frantzisko I.a Medicik Filipe II.a Espainiakoari 1574 eta 1587 artean oparitutako mahai joko bat izan omen zen. XIX. mendearen bukaeran zabaldu zen publikoaren artean.
Espainiako Areto Futboleko Lehen Maila
Espainiako Areto Futboleko Lehen Maila (Primera División de fútbol sala) Espainiako areto-futbol liga da. 1989an izan zuen lehen ekitaldia eta Inter Fútbol Sala da garaipen gehien lortu dituena.
Egitura eta historia
Hasiera batean hainbat multzo osatu ziren eta ondoren irabazleek beren artean jokatzen zuten. 1995ean egitura aldatu zen eta ordutik aurrera bi fasetan jokatzen da txapelketa. Lehenik eta behin fase erregularra jokatzen dute 16 taldeek eta ondoren zortzi onenek txapelketarako play-offak jokatzen dituzte. Finala hiru partida irabaztera jokatzen da 2009-10 denboralditik aurrera.
Euskal taldeak
Bi taldek hartu dute parte Lehen Mailan, biak nafarrak. Xota finala jokatu zuen 2010ean.
Ismailia
Ismailia (arabieraz الإسماعيلية, al-ʾIsmāʿīliyyah, ahoskatua) ipar-ekialdeko Egiptoko hiria da, Suezko kanalaren ertzean dagoena. Izen bereko gobernazioko hiriburua da.
Roberto I.a Alemaniakoa
Roberto edo Ruperto Wittelsbach (Ruprecht; Amberg, 1352ko maiatzaren 5a – Oppenheim, 1410eko maiatzaren 18a) Palatinatuko kondea 1394-1410 urteetan eta erromatarren erregea (rex Romanorum) 1400-1410 urteetan izan zen. Erromatarren errege izendatu zuten Wentzeslao postutik kendu zutenean, eta Kolonian koroatu zuten 1401ean. Italiara joan zen, baina Gian Galeazzo Viscontik Brescian garaitu zuen eta Alemaniara itzuli behar izan zuen. Bohemiako errege zen Wenceslaori aurre egin behar izan zion eta ezin izan zuen inperioko autoritatea berrezarri.
Cassano Spinola
Cassano Spinola Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arnold Zweig
Arnold Zweig (Glogau, 1887ko azaroaren 10a - Berlin, 1968ko azaroaren 26a) Alemaniako idazlea izan zen, antifaxista eta gerraren aurkako mugimenduko aktibista. Lehen Mundu Gerrari buruz idatzitako sei bolumeneko lanagatik oso ezaguna da.
Cassano Spinola
Mugakideak
Cassano Spinolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Antzara-joko (taula-jokoa)
Joko arauak
Dado batekin edo birekin jokatzen da, bi jokalarik edo gehiagok jokatzen dute, bakoitzak fitxa bat duela. Dadoarekin punturik gehien lortzen duen jokalaria hasten da. Fitxek tiradaren puntuazioaren arabera egiten dute aurrera. Erortzen den laukitxoaren arabera, aurrera egin daiteke edo, aitzitik, atzera, eta lauki batzuetan zigorra dago adierazita. 63. laukira iritsi den lehen jokalariak irabazi du jokoa.
Jokoaren hainbat bertsio daude, lauki eta kokapen desberdinekin, baina gehienek lauki hauek dituzte:
Antzarak
Honako lauki hauetan daude kokatuta: 1, 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59 eta 63 (helmuga). Lauki horietako batean erortzen denean, hurrengo antzararaino aurreratzen da, eta dadoa berriro botatzen da. Tradizioz, "antzararik antzara, neu berriro jokora" esaten da edo "Antzara bat eta antzara bi, berriz ere niri! ".
Zubiak
Normalean 6. eta 12. laukietan edo 2. eta 12. laukietan daude.
Ostatua
Normalean 19. laukian dago. Lauki honetan erortzean, 2 txanda galtzen dira.
Arnold Zweig
1927an Der Streit um den Sergeanten Grischa (Grischa sarjentoaren kasua) argitaratu zuen, gerraren aurkako liburu ezaguna.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Putzua
Normalean 31. laukian dago. Lauki horretan erortzean, bi txanda galtzen dira.
Dadoak
26. eta 53. laukitxoetan daude normalean. Bi lauki horietako batean erortzean, hurrengora egiten da aurrera edo atzera, eta berriz botatzen da esanez "dadotik dadoetara (26 gelaxkatik 53 gelaxkara) salto-saltoka aurrera noa” edo “Dadoetatik dadora (53 gelaxkatik 26 gelaxkara) salto-saltoka atzera noa”, non berriz dadoa botatzen den.
Ahuntz
Munduko aziendak
Hauek dira gaur egun ahuntz gehien dituzten herrialdeak: · Txina : 173.000.000. · India : 124.500.000. · Pakistan : 52.800.000. · Sudan : 40.000.000. · Bangladesh : 34.500.000. · Nigeria : 27.000.000. · Iran : 26.000.000. · Indonesia : 12.450.000. · Tanzania : 11.700.000. · Kenia : 11.000.000.
Maria Clara Haitikoa
María Clara Haitikoa, edo Marie-Claire Hereuse Félicité (Léogâne, Saint Domingue, 1758ko otsailaren 3a - Gonaïves, Haiti, 1858ko abuztuaren 9a) Haitiko enperatriz ezkontidea izan zen, Jean-Jacques Dessalinesen emaztea.
Osera de Ebro
Osera de Ebro (aragoieraz Osera d'Ebro) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 446 biztanle zituen 24,6 kilometro koadroko azaleran. Zaragozako eskualdean dago.
Maria Clara Haitikoa
Enperatriz
1804an senarra koroatu ondoren, Maria Clara Haitikoa izeneko enperatriza ezkontide bihurtu zen. 1806an, monarkia abolitu egin zuten eta Dessalines hil. 1811n, Maria Luisa Haitiko erreginaren ohorezko dama izan zen. 1820an, monarkia desagertu egin zen, eta Maria Clara Gonaïvesen bizitzen jarraitu zuen, Gobernu errepublikanotik 1.200 gourdeseko pentsioa jaso zuela. 1849an, inperioa berrezarri zenean, Faustin Soulouque buru zela, Maria Clarak Adelina enperatrizaren mirespena jaso zuen, eta gortera gonbidatu zuen. 1858ko abuztuaren 8an, enperatrize haitiar ohia Gonaïvesen hil zen, ehun urte zituela.
Zuraide
Zuraide Lapurdiko hegoaldeko udalerri bat da, Lapurdi Garaia eskualdekoa.
Akiyama Nobutomo
Iida gaztelua babestea eta Mino probintziako kanpaina enkargatu zitzaion ondoren, non, 1573an Iwamura gaztelua arrakastaz hartu zuen, Toyoma Kageto, gaztelua defendatzen zuena zena, bat batean hil zenean. Eta, beraz, Lady Toyamak, Kagetoren alarguna eta Nobunagaren izeba zenak, bake hitzarmen bat sinatu eta berarekin ezkondu zen. Une honetatik aurrera, Nobutomok, gaztelu honetan ezarri zituen Mino probintziaren aurkako bere defentsa nagusiak.
Ahuntz
Euskal Herriko bertako ahuntz arrazak
Euskal Herrian bertako bi ahuntz arraza daude: ahuntz azpigorria eta piriniotar ahuntza. Haiez gain, kanpoko beste arrazetako etxeko ahuntzak daude ere esne eta haragitarako.
Ekuazio linealetako sistema
Adierazpen grafikoa
Bi ezezaguneko sistemetan, sistemaren espazioa plano bidimentsionala da, eta ekuazio bakoitza zuzen baten bidez adierazten da. Ekuazio horien bidez adierazitako zuzenek elkar mozten duten puntua (edo lerroa) da soluzioa. Zuzen guztiek elkar ebakitzen duten punturik existitzen ez bada, sistema bateraezina dela edo soluziorik ez duela esaten da.
Akiyama Nobutomo
Shingen hil ondoren, Nobutomok, Katsuyori eta honen kanpainen alde egiten jarraitu zuen, baina, 1575ean Katsuyorik Nagashinoko guduan porrot egin ondoren, Nobutomo, aliaturik eta babesik gabe geratu zen. Oda Nobutadak gazteluari eginiko setio luzearen ondoren, Nobutomok, gazteluaren jabetza, azarora arte mantendu ahal izan zuen, Nobunagak bere armada nagusia bidali zuenean. Nobutomok, itun bat egin nahi izan zuen Nobunagarekin bere errendiziorako, baina Nobunagak ez zuen akordio hori bete, eta bere emaztearekin batera exekutarazi zuen, Nagara ibaian gurutziltzatuak izan zirelarik.
Dibamidae
Dibamidae Sauriaren barruan sailkatzen den narrasti familia bat da. Asiako ekialdean eta hego-ekialdean, Ginea Berrian eta Mexikon bizi dira. 25 bat zentimetro dituzte, emeek ez dituzten hankak eta arrek hanka bestigialak dituzte.
Ahuntz
Akerra
Akerra sarri agertzen da herri sinesmenetan, baita Euskal Mitologian ere, Akerbeltz izenarekin. Gainera, Euskal Herrian zein Pirinio guztian ohikoa izan da aker beltzak edukitzea artalde zein ukuiluetan gainontzeko abereak babesteko.
Kristauentzat, Deabru beraren berraragiztatzea da, eta apaizek sorgin eta aztiak jazarri dituzte Akelarreetan era guztietako gehiegikeria sexualak egitearen salaketapean. Egun zera uste da berriz, Akerbeltza antzinako jainko bat zela, abereen babeslea. Akerraren inguruko gurtza hau gainera Europako beste zenbait lekuetan ere eman da. Akerbeltz honen inguruko zenbait sinesmenek gaur egun arte iraun dute.
Ekuazio linealetako sistema
Adierazpen grafikoa
Hiru ezezaguneko sistemen kasuan, berriz, espazio tridimentsionala da sistemaren espazioa, eta ekuazio bakoitza plano baten bidez adierazten da. Plano guztiek puntu batean elkar ebakitzen badute, puntu horren koordenatuak dira sistemaren soluzioa. Bestalde, plano guztien ebakidura zuzen bat edo plano bat bada, sistemak infinitu soluzio izaten ditu; zuzen edo plano horietako puntuen koordenatuak, hain zuzen ere.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Labirintoa
42. laukitxoan dago, labirintoan erortzen denean, 30. laukira atzera egitera behartuta dago. "Labirintotik 30era" esan ohi da. Beste bertsio batzuetan, harrapatuta geratzen da eta ezin da aurrera egin dadoekin zenbaki jakin bat atera arte. Baina beste bertsio batzuetan 2 txanda galtzen dituzu.
Zorokiain
biztanle zituen.
Bertako biztanleak zorokiaindarrak dira.
Izena
Zorokiain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Zorokiain Untzitibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.
Klima
Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.
Estazio meteorologikoak
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.
Historia
Nobleen jaurerriko antzinako lekua, 1094an Leireko monasterioa, XIII. mendean Jerusalemgo San Joan Ospitaletegiak eta Orreagako Santa Maria Ospitaleak (1410-1418) ondasunak eskuratzen joan ziren tokia. Haren lepoko batzuk behintzat Subizako nobleen leinukoak izan ziren. Bertako bizilagunek 1427an urteko petxa gisa 5 kahitze gari zor zizkioten koroari, 20 Orreagari, 6 San Joani eta 8 Leireri, kasu honetan 5 sosekin batera.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Espetxea
52. laukian dago. Espetxean erortzen denean, 3 txanda galtzen dira. Beste aukera bat da espetxean eroriz gero, fitxa ibilgetuta geratzen dela beste jokalari bat erori eta erreskatatu arte, eta hura harrapatuta geratzen dela.
Zorokiain
Historia
1835-1845eko udal-erreforma uniformatzaileak arte, ibarreko diputatuak eta herriko erregidoreek gobernatzen zuten lekua, eta bizilagunen artean aukeratzen ziren. 1850ean herritarrek zuten parrokoa aurkezteko eskubidea. Pixkanaka, herria jendez husten joan zen, XXI. mende hutsera iritsi arte.
Herriaren berpizkundea
Hiriko bizitza utzi eta Zorokiain bezalako herri txiki batera bizitzera joateko erabakia hartu zuten bederatzi familiak. Guztira hamazortzi pertsona heldu eta hamar haur dira, Iruñea ingurukoak gehienak.
Antzara-joko (taula-jokoa)
Garezurra edo heriotza
58. laukitxoan dago, garezurrean edo heriotzan erortzen denean, hasierako laukitik hasten da berriz.
Azken laukia, 63.a (helmuga)
Lauki honetara iritsi ahal izateko, dadoarekin puntu zehatzak lortu behar dira, bestela soberako puntu adina lauki atzera egingo duzu. Laukitxo horretara 59. laukiko antzaratik iritsiz gero, dadoa berriro bota behar da, eta "antzararik antzara, neu berriro jokora" arauaren arabera markatzen dituen laukitxoak atzera egin.
Zorokiain
Herriaren berpizkundea
Auzolanean eliza eta herriko bazterrak konpontzeko elkartzen dira igandero, baina etxeak eraikitzen ez dira hasi oraindik. Herria urbanizatu behar dute lehendabizi, elektrizitatea jarri edo zolaketa lanak egin besteak beste.
Urbanizazio proiektuaren kudeaketa Untzitibarreko Udalak hartu du bere gain eta Nafarroako Gobernuak lanen zati bat ordainduko du. Proiektua esleiturik dago jada eta aurtengo urterako (2019) egitea espero dute.
Zorokiaingo biztanle berrietako batek adierazi duenez, “hirian ikasi dugun autogestioa eta tankerako balioak, naturarekin praktikan jarri nahi ditugu hemen”. Beste herritar baten iritziz, “Iruñekoa eta kaletarra kontsideratzen naiz, baina nire bizitzako momentu honetan ingurugiro honen beharra dut”.
Demografia
biztanle zituen Zorokiainek.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Itzagaondoa sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Untzitibar eta Ibargoiti ibarrekin hitz egiten zena.
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da Pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Longidako mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Zuraide
Ingurune naturala
Urdazurira isurtzen diren Amezpetuko eta Opalazioko errekak udalerritik igarotzen dira. Era berean, Errobiren ibaiadarra den Zubizabaleta errekak ere udalerria gurutzatzen du. Azkenik, Antzara errekaren ibaiadarra den Urloko erreka ere igarotzen da Zuraidetik.
Historia
Frantziar Iraultzaren garaian, udalerriak Mendialde izena hartu zuen. Izualdian, Zuraideko biztanleak, Ainhoa, Azkaine, Ezpeleta, Itsasu eta Sarakoekin batera deportatuak izan ziren Landetara eta bertako alkatea gillotinatua izan zen.
1790ko martxoaren 4ko legeak, departamenduak eta barrutiak sortuz Frantziako paisaia administratibo berri bat zehaztu zuenak, Pirinio Basoen departamenduaren sorrera erabaki zuen, Biarnoa, Baiona eta Bidaxuneko lur gaskoinak eta hiru probintzia euskaldun frantsesak elkartuz. Azken hauentzat hiru barruti sortu ziren: Maule, Donapaule eta Uztaritze, Lapurdiko bailararen ordez. Uztaritzeko egoitza Baionara eraman zuten ia berehala. Bere Direktorioak udalerri asko bultzatu zituen Iraultzaren izpirituarekin bat zetozen izen berriak hartzera. Hala, Zuraidek Mendialde izena hartu zuen, Uztaritzek Marat-sur-Nive, Itsasuk Union, Arbonak Constante, Baigorrik Thermopyles, Donapaulek Mont-Bidouze, Luhusok Montagne-sur-Nive, Donibane Garazik Nive-Franche, Donibane Lohizunek Chauvin-Dragon, borrokan hildako soldadu gazte baten izenaz eta Ainhoak Mendiarte.
1794an, Izuaren gorenean, eta Itsasuko berrogei eta zazpi gazteren desertzioaren ondorioz, Salbamendu Publikorako Komiteak (1794ko martxoaren 3ko Agindua) Ainhoa, Azkaine, Ezpeleta, Itsasu, Sara eta Zuraideko biztanleen parte bat (gizonak, emakumeak eta haurrak) atxilotzea eta deportatzea agindu zuen, Espainiako mugatik hurbil dauden gainerako udalerriek bezala, «udalerri zitalak». Neurri hori Pausu, Kanbo, Larresoro, Luhuso, Lekorne eta Makeara hedatu zen.
Biztanleak elizetan bilduak izan ziren, eta gero oso baldintza prekarioetan deportatuak Baiona, Capbreton, Saint-Vincent-de-Tyrosse eta Ondresera. Aipatu udalerrietako biztanleak sartu ziren departamenduak Lot, Lot-et-Garonne, Gers, Landak, Basses-Pirinioak (Biarnesen zatia) eta Pirinio Garaiak izan ziren.
Erbesteratuak itzultzea eta haien ondasunak berreskuratzea 1794ko irailaren 29an eta urriaren 1ean harturiko agindu batzuek erabaki zuten, Uztaritzeko Direktorioak bultzaturik: "Ez dira landatu Saran, Itsasun, Azkainen Pausun eta Neguetako auzune komunak, duela zortzi hilabete segurtasun neurri orokorrez barneratutako biztanleak.  Ondasunen berreskurapena ez zen eragozpenik gabe gertatu, hauek sekuentziapean jarri ziren, baina ez ziren erregistratuak izan, eta harrapaketara emanak izan ziren: "Sarako biztanleen ondasun, altzari eta higiezinak ez dira egiaztatu, ez eta legalki deskribatu ere; gure altzari eta ondasun higigarri guztiak inguruko herrietara eraman zituzten nahas-mahas. Leku seguruetan utzi beharrean, zati bat enkantean saldu genuen, eta beste bat enkanterik gabe»
Demografia
XIX. mendean zehar 600 biztanle inguru izanik, XX. mendearen hasieran biztanleak galtzen hasi zen Zuraide eta 1960ko hamarkadan 500 baino gutxiago zituen. Ordutik hazkunde nabarmena izan zuen herriak, eta XXI. mendearen hasieran 1.000 biztanleen maila gainditu zuen.
Euskara
Zuraiden Sara-Ainhoa inguruko hizkera mintzatzen da, nafar-lapurtarraren aldera.
Ekonomia
Udalerria Ezpeletako piperraren sor-markako lurren barnean dago. Udalerriko lurretan ofita harrobi bat aurki daiteke.
Ekuazio linealetako sistema
Adierazpen grafikoa
Lau ezezagun edo gehiago dituzten sistemetan, adierazpen grafikorik ez da existitzen eta, ondorioz, problema hauek ez dira ikuspuntu horretatik aztertzen.
Sistema lineal motak
Ekuazio-sistemak horiek onar dezaketen soluzio kopuruaren arabera sailka daitezke. Horrela, honako kasu hauek ager daitezke:
Honela geldituko da sailkapena:
Sistema bateraezinak, geometrikoki, elkar ebaki gabe gurutzatzen diren (hiper)planoak edo zuzenak dira. Sistema bateragarri determinatuak, aldiz, puntu bakar batean elkar ebakitzen duten (hiper)planoen edo zuzenen multzoak dira. Azkenik, sistema bateragarri indeterminatuak zuzen batean zehar [edo orokorrean dimentsio txikiagoko (hiper)plano bat] elkar ebakitzen duten (hiper)planoak dira. Aljebraikoki, sistema bateragarri determinatuen ezaugarri nagusia koefiziente-matrizearen determinantea ezberdin zero dela da:
Sistema bat bateragarria den zehazteko algoritmoa
Rouche-Frobenius-en teorema ren bidez, ekuazio linealetako sistema bat bateragarria den edo ez jakin daiteke, sistemaren koefizienteen matrizearen heina eta matrize zabalduaren heina berdinak ote diren begiratuz. Demagun sistema bateragarria dela. Aurretik aipatutako bi matrize horien heinak berdinak badira eta hein horiek ezezagun kopuruarekin bat badatoz, orduan sistema hori sistema bateragarri determinatua izaten da; bestelakoan, sistema bateragarri indeterminatua.
Sistema bateragarri indeterminatuak
gorputzaren gaineko sistema bat bateragarri indeterminatua dela esaten da infinitu soluzio dituenean. Adibidez, sistema hau:
Sistema bateraezinak
Sistema bat bateraezina dela esaten da soluziorik ez duenean. Adibidez, hurrengo sistema:
Grafikoki bi ekuazio horiek malda bera duten bi zuzen adierazten dituzte. Paraleloak direnez, ez dute elkar ebakitzen, hau da, ez da existitzen bi ekuazioak betetzen dituen punturik.
Sistema linealen ebazpen-metodoak
Bi ezezagun dituzten ekuazio linealetako sistemetarako, metodo aljebraiko errazak erabil daitezke sistema ebazteko: ordezkapen-, berdinketa- edo laburketa-metodoak.
Ane Garcia Lopez
Ane Garcia Lopez (Hondarribia, ) itzultzaile eta abeslari gipuzkoarra da.
Ekuazio linealetako sistema
Ordezkapen-metodoa
Bi ezezagun baino gehiago dituzten sistemetan, aukeratutako ezezaguna ekuazio guztietan ordezkatu behar da, askatu dugun ekuazioan izan ezik. Egoera horretan, hasierako sistemak baino ezezagun bat gutxiago eta ekuazio bat gutxiago dituen sistema lortzen da, eta behin eta berriz aplikatu ahal izango da metodo hau. Adibidez, demagun honako sistema ebatzi nahi dela ordezkapen-metodoaren bidez.
Lehenengo ekuazioan, ezezaguna aukeratzen da, koefiziente txikiena duen ezezaguna delako (horrela eragiketak errazagoak izango dira), eta bakandu egiten da. Honako ekuazioa lortzen da:
Hurrengo urratsean ezezagunaren adierazpena beste ekuazioan ordezkatzen da, ezezagun bakarra  duen ekuazio bat lortzeko:
Ane Garcia Lopez
June Jordanen poesia-bilduma bat itzuli du Munduko Poesia Kaierak egitasmoaren baitan, eta 2020an argitaratu du lana Susa argitaletxeak.
Bestalde, Lurra musika-taldeko abeslaria izan da, 2011 eta 2017 bitartean. Iñigo Muguruza ren (Kortatu, Negu Gorriak) ikaslea zen Ane; haren ahotsak liluratu zuen, eta Carlos Zubikoa (Apurtu, Sagarroi) eta Ander Larrañagarekin batera Lurra taldea sortzea erabaki zuten.
Ekuazio linealetako sistema
Berdinketa-metodoa
Berdinketa-metodoan adibide gisa erabilitako sisteman, esaterako, ezezaguna bakantzen bada bi ekuazioetan, sistema hau lortzen da:
Ikus daitekeenez, bi ekuazioek berdintzaren ezker aldean adierazpen bera dute. Orduan, berdintzaren eskuineko atalak berdinak izango dira:
Behin ezezagunaren balioa lortuta, haren balioa hasierako ekuazioetako batean ordezkatuz,  ezezagunarena lortzen da eta sistema ebatzita dago.
Laburketa-metodoa
Metodo hau sistema linealetan erabili ohi da, eta gutxi dira sistema ez-linealetarako erabiltzen diren kasuak. Bi ekuazio edo ezezagun dituzten sistemen laburketa-metodoaren prozedura bi ekuazioetako bat aldatzean datza. Ezezagunetako batek bi ekuazioetan koefiziente bera baina aurkako zeinukoa izatea  (biderketak erabiliz, gehienetan) lortzea da lehen urratsa. Jarraian, bi ekuazioak batzen dira, eta ezezagun hori deuseztatzen; horrela, ezezagun bakarreko ekuazio bat lortzen da. Ekuazio horren ebazpen-metodoa erraza da.