cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisco Iturrino
Bizitza
Harrezkero Andaluzia-Euskal Herria-Frantzia (Sevilla-Bilbo-Paris, zehatzagoak izateko) izan zuen bere bizitzaren ardatz. Izugarri erakarri zuen Andaluziako giroak, argiak eta paisaiak, ondo adosten zelako bere helburu nagusietako batekin, kolorearen garbitasuna eta bizitasuna azaldu nahiarekin. Hala, Iturrinok Gaztelako eta Andaluziako ibilerak islatu zituen gehienbat bere koadroetan: paisaiak, zezenak, toreatzaileak, feriak, erromeriak… eta batez ere emakumeak, emakumea dantzan eta festan, arropa koloretsuz jantzia edo biluzik. Argiaren aurkikuntzak estilo aldaketa nabarmena eragin zuen haren obran, eta hasierako koadroetako belztasuna alde batera utzita, askoz koadro argi, alai eta atseginagoak egin zituen aurrerantzean, kolorea –gero eta zuri gehiago– ausarki erabiliz.
1911n Tangerra joan zen, Matisserekin, lagunak ziren Iturrino eta Matisse; elkarrekin bizi ziren, eta elkarrekin margotu zuten. 1922an zenbait ebakuntza egin zioten, eta zango bat moztu behar izan zioten.
Aurrerantzean akuafortea landu zuen batez ere. Diru-premia larrian zegoenez, haren lagunek –Picasso, Bonnard, Matisse…– diru-bilketa bat bultzatu zuten, etxea erosi eta pintatzen jarrai zezan. Hala, Cagnes-sur-Mer hirira joan zen bizitzera. Iturrinoren obra museo askotan (Bilbokoan esate baterako) eta bilduma partikularretan banatua dago. Ambroise Vollard arte merkatari ospetsua izan zuen Iturrinok erosle nagusia.
Iturrino nortasun handiko margolaria zen, jenioz bizia. Kolorea zen gehien maite duena; kolorea bizi zuen, eta kolorean jartzen zuen arreta osoa. Marrazkian, berriz, gorabeherak ditu. Zabarra da batzuentzat, eta gaizki marrazten duela ere esan izan du zenbaitek. Beste batzuentzat, berriz, «zoragarri gaizki» marrazten zuen.
Kontua da Iturrinok, bere garaian sortu zen fauvismoari jarraituz, koloreari eman ziola lehentasuna; izan ere, fauvismoaren sorrerak konfiantza handia eman zion Iturrinori berak gogoko zuen margolaritza mota egiteko, kolore garbi biziak erabiliz kontraste nabarmenak eragiteko. Iturrino ez zen –itxuraz, behintzat- marrazkiaz gehiegi kezkatu, nahiz eta badituen marrazki fin zehatzeko lan aipagarriak ere. Gainera, lehen ukituan margotzen zuen, pintzelkada zabal bizkorrez, oso azkar, «bat-batean» ia esateko, margoa ahalik eta gardenen eta garbien zabalduz oihalean.
Iturrinok, beraz, postinpresionismoaren eta fauvismoaren eragina izan zuela esan daiteke, bere-berea duen estiloa landu zuela kontuan harturik, betiere. Inpresionista da pintura higikunde horren ekarpenen oinordeko den neurrian, eta bere koadroen argitasunagatik eta pigmentuen garbitasunagatik, eta fauvista, berriz, kolorearen bizitasunari eman zion garrantziagatik.
Leptostomias macropogon
Leptostomias macropogon Leptostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Troglohyphantes cerberu
Troglohyphantes cerberus Linyphiidae familiako armiarma da. 1884an Eugène Simonek Pirinio frantsesen hego-mendebaldeko koba zehaztugabe batean topatu zuen.
Bílkove Humence
Bílkove Humence Eslovakiako udalerri bat da, Senicako barrutian kokatuta. 4,10 km²ko azalera du eta 202 biztanle 2017ko datuen arabera.
Peritiba
Peritiba Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pottoka urdinaren ibilbidea
Pottoka Urdinaren ibilbidea (edo Xareetako ibilbidea) Euskal Herria n kokatzen den Xareta bailarako lau herriak zeharkatzen dituen ibilbidea da. Ainhoa, Sara, Urdazubi eta Zugarramurdi herrietako plazetatik pasatzeaz gain eskualdeko hiru kobazulo garrantzitsuenak zeharkatzen ditu: Ikaburu (Urdazubi), Sorginen Lezea (Zugarramurdi) eta Sarako historiaurreko lezea.
Ibilbide zirkularra Pottoka Urdin baten bidez markaturik dago, guztira 36,4km izanik desnibel txikiarekin. Ibilbidearen zatirik ezagunena Urdazubi, Zugarramurdi eta Sarako lezeak elkartzen dituena da, Kontrabandisten Bidea bezala ezagutzen dena. Izen horren zergatia, Frantziar eta Espainiar estatuko muga gainditzen duelako bideak eta kontrabandorako erabili ohi zen. Ibilbide honek 7.2km-ko distantzia du eta haritz, gaztainondo eta pinuez osaturiko basoak zeharkatzen ditu.
Une honetan (2023ko maiatzean) Zugarramurdi-Sara zatia itxita dago eurite batek egindako kalteagatik. Zali urdinak kendu dituzte baina ez dago behar bezalako abisurik. Urdazubi aldean bide-markarik ez dago. Zugarramurdiko informazio gunean ez dakite ibilbideak zein egoeran dauden.
Ibilbidea
Ibilbidea zirkularra den heinean hainbat abiapuntu izan ditzake. Osotara ibilbide osoa egiteko 8 ordu eta erdi - 9 ordu bitarte behar dira. (Ibilbide ondoan dauden leizeak bisitatuz gero, askoz ere denbora gehiago beharko da).
Ibilbide osoan zehar pottoka urdinaren sinboloak topatuko ditugu eta haiek markatzen duten bidea.
Evaristo Carazo
Evaristo Carazo Aranda ( Rivas, 1821eko urriaren 24a - Granada, 1889ko abuztuaren 1a ) Nikaraguako militar eta politikari kontserbadore bat izan zen, 1887ko martxoaren 1etik 1889ko abuztuaren 1era Nikaraguako presidente izan zena. "Hogeita hamar Urte Kontserbadoreak" deritzon garaiko zazpigarren presidentea izan zen.
Benetako interesa erakutsi zuen Rubén Darío gaztearen bizitza eta obran, Valparaíson Nikaraguako kontsul izendatu zuena Txilen egon zen bitartean.
1889ko abuztuaren 1ean hil zen, presidente karguan, Managuatik Granada ra trenbidean zihoala.
Bere heriotzaren ondoren, David Nicolás Osorno, Gobernazio ministroa, Botere Exekutiboaren arduradun gisa geratu zen.
XII. mendeko Pizkundea
'''XII. mendeko Pizkundea''' Tarteko Erdi Aroan gizarte-, politika- eta ekonomia-aldaketa ugariko garaia izan zen, non Europa arlo intelektualean suspertu zen sustrai filosofiko eta zientifiko sendoekin. Aldaketa hauek guztiek geroagoko lorpenei, hala nola XV. mendeko Italiako Pizkundeari eta XVII. mendeko zientzia-garapenei, bidea zolatu zieten.
Sal-erosketak
Iparraldeko Europan, Hansako Liga XII. mendean sortu zen, Lübeck hiria 1158-1159 fundatu ostean. Germaniako Erromatar Inperio Santuko hiri franko Hansako hiri bihurtu ziren, besteak beste Hanburgo, Stettin, Bremen edo Rostock. Inperiotik at, Hansako hiriak, esate baterako, Brugge edo Danzig ziren. Garai honetan ere, alemaniarrek ekialderako hedapenari ekin zioten, Inperioz haratago, Prusia eta Silesia aldera.
XIII. mendearen amaieran, Marco Polo izeneko esploratzaile veneziarra Zetaren Bidea Txinaraino egiteko lehen europarra izan zen. Il Milione deituriko liburuan bidaiak idatzita utzi zituenean, mendebaldetarrek Ekialde Urrunaren gaineko informazio gehiago bereganatu zuten. Horren ostean, ekialdera misiolari kristau ugarik eta zenbait bidaiari gehiagok ere jarraitu zioten.
Zientzia
Aurreko Erdi Aroan, Erromatar Inperioaren Gainbeheraren ondoren Mendebaldeko Europan geratu ziren antzinako greziarren kopietan eta iruzkinetan oinarritzen ziren zientzia- eta filosofia-ikasketak. Europa gehienak lehengo ezagutza ahaztuta zeukan. Eszenatoki hau XII. mendeko Pizkundean aldatu zen. Islamdar munduarekiko hartu-eman ohikoagoak Iberiar Penintsulan, Sizilian eta Gurutzaden bitartez, nahiz Bizantziar Inperioarekiko hartu-eman sendoagoak ere, filosofo greziar eta islamdarren lanak, batik bat Aristoteles, Euklides, Ptolomeo, Plotino, Geber, Al-Khwarizmi, Rhazes, Abulkasis, Alhacen, Avicena, Avempace eta Averroes, aurkitzea eta itzultzea ahalbidetu zien europarrei. Ertaroko unibertsitateen garapenak testu horien hedape azkarra ekarri zuen, eta zientzia-taldeek behar zuten azpiegitura ezartzen hasi zen.
XIII. mendearen hasierako, Antzinateko idazle garrantzitsu ia guztien neurrizko latinezko itzulpen zehatzak bazeuden, zeinek unibertsitateen eta monasterioen bidez ideia zientifikoen hedapena eragin zuen. Orduko, testu haietan agertzen zen zientzia naturala handitzen hasi zen, besteak beste Robert Grosseteste, Roger Bacon, Alberto Handia eta Duns Scoto eskolastiko nabarmenei esker. Egungo metodo zientifikoaren aitzindariak ikus daitezke Grossetestek matematika azpimarratzean, natura ulertu ahal izateko bidea zelakoan, baita Baconen jokabide enpirikoan, batez ere Opus Maius delakoan.
Teknologia
Europan, XII. mendean, ekoizpen-bitartekoak eta hazkunde ekonomikoak jorratzeko moduaren berrikuntzen zein asmakizunen proportzioan aldaketa sakona gertatu zen. Mende batean baino gutxiagotan, mundu osoko giza historiako aurreko milurtekoan baino asmakizun garatu eta aplikatu gehiago egon ziren. Garai honetan, teknologian, aurrerapauso itzelak eman ziren, besteak beste inprenta, bolbora, betaurrekoak, erlojuak, astrolabioak eta itsasontzi askoz hobeak. Azken bi asmakizun horiek Esplorazioen Aroaren lehendabiziko urratsak ekarri zituzten.
Alfred Crosby historialariak teknologia-iraultza hau deskribatu zuen:
Eskolastika
Eskolastika izenpean ikasteko modu berria XII. mendearen amaieran garatu zen, Aristotelesen lanak berriro topatutakoan, baita berak eragindako Erdi Aroko filosofo judu eta musulmanen lanak, tartean Maimonides, Avicena eta Averroes, edota haiek guztiek eragindako filosofo kristauen lanak, tartean Alberto Handia, Buenaventura eta Abelardo, ere. Eskolastika jorratzen zutenek enpirismoan eta, ikasketa sekular, arrazoi eta logikaren bitartez, Eliza Katolikoaren dotrina babestean sinesten zuten. Mistizismo kristauari, platon-agustindarren buru-dualismoari eta mundua berez gaiztoa zen ikuspegiari aurre egiten zieten. Eskolastiko nabarmenena Tomas Akinokoa izan zen, platonismo eta agustinianismotik aristotelismorako mugimenduko burua. Eskolastikaren metodoak erabiliz, adimenaren filosofia garatu zuen. Adimena jaiotzean tabula rasa (taula hutsik) zela idatzi zuen, formak eta ideiak Jainkoaren txinpartaren bidez ezagutzeko gai zena. Beste eskolastiko nabarmenduak Roscelin, Petri Abelardo eta Petri Lombardo izan ziren. Garai honetako eskolastikoen artean ez zeudenak, aldiz, Antselmo Canterburykoa, Petri Damian edo Bernardo Clairvauxkoa ziren besteak beste.
Leptostomias multifilis
Leptostomias multifilis Leptostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Arrokaren Kupula
Arrokaren Kupula (arabieraz قبة الصخرة Qubbat as-Sajra) Jerusalemgo Meskiten Zelaigunearen erdian dagoen islamdar tenplu bat da. 687 eta 691 bitartean eraiki zuen Abd al-Malikek, bederatzigarren kalifak. Umarren meskita izenarekin ere ezagutzen da (berez, meskita bat ez den arren), bertan, bigarren kalifa izan zen Umarrek, musulmanek Jerusalem konkistatu zuenean otoitz egin zuen tokia delako. Musulmanek, gainera, Mahoma zerurantz igo zen tokitzat hartzen dute.
Musulmanek, Kupularen erdian dagoen arroka, Mahoma zerurantz igo zen tokia dela uste dute, Alarekin biltzeko, Gabriel goiaingeruak lagunduta. Musulmanentzako, toki sakratua da.
Juduek, toki hori, Yahvehren aginduz, Abraham bere seme Isaak sakrifikatzeko zorian egon zen tokia dela diote, non Jakobek zeruranzko eskailera ikusi zuen, eta Jerusalemgo tenpluaren bihotza dagoen tokia. Beste judutar tradizio batzuek, mundua eraikitzeko lehen harria jarri zen tokia dela diote. Islamak ere bere baitan hartzen du Abrahamen sakrifizioaren tradizioa, baina, kasu honetan, Abrahamek sakrifikatu beharreko bere semea ez da Isaak, Ismael baizik, bere seme nagusia.
Hamahiru mende baino gehiagoz aldaketa nabarmengarririk gabe, Arrokaren Kupulak, munduko arkitektura altxorrik eder eta iraunkorrenetako bat izaten jarraitzen du.
Historia
Tenplu hau 687-692 artean izan zen eraikia, musulmanen hedapenaren puntu gorenenean. Nahiz eta islamak urte asko zeraman etengabeko hedapenean, esan daiteke hau dela islamdar arkitekturaren lehenengo eraikin garrantzitsua. Izan ere, ordura arte arabiarrak herri nomada zirenez, ez zuten arterako ezta arkitekturarako tradizio handirik. Islamdar arkitektura eta artearen garapena beste herri eta kultura batzuekin kontaktuan jartzean gertatu zen. Kontaktu hau gauzatu ahal izateko funtsezkoa izan zen 660. urtean hiriburua Medinatik Damaskora eramatea, Damaskon kultura greko-erromatarren eragina handiagoa baitzen.
Arrokaren Kupula eraiki zen garaian, Damaskoko kalifa eta Mekako kalifaren artean gatazka zegoen. Tenplu honen eraikuntzarekin Damaskoko kalifak erromesaldia Mekatik Jerusalemera igaro nahi izan zuen.
Eraikina
Eraikina santutegi kristauetan oinarritua dago eta zirkuluetan ibili ahal izateko dago diseinatua, oinplano oktogonalaz baliatuz:
Solairuaren erdian arroka sakratua dago, eta horren gainean danbor gaineko kupula. Arrokaren inguruan deanbulatorio bikoitza nabari da, zirkunbalazioaren erritualerako. Deanbulatorio hauek banatzeko 2 arkupe ilara daude, txikiena zirkularra eta handiena berriz oktogonala, tenpluaren paretei paralelo.
Oinplano hau joko geometriko desberdinak eginez eraiki da. Oktogono nagusia zirkuinskribatzen duen zirkunferentzian bi karratu inskribatu dira, bata besterekiko 45º-tara. Hauek elkartzen diren puntuetatik lerro desberdinak pasaz, ebaki puntu berriak lortuko dira. Ebaki puntu hauetan arkupe zirkunferentzia txikiena. Karratua eta zirkunferentziaren arteko joko hau Bizantzion asko erabili zen, eta esanahi sinbolikoa du. Karratuak lurra sinbolizatzen du eta zirkunferentziak berriz zerua. Erromesak tenpluan zehar ibiltzean, lurretik zerurako bidearen esperientzia biziko du. Geometrikoki, oktogonoaren bidez egiten da karratutik zirkunferentziara trantsizioa.
Lehen aipatutako arkupe ilara gainean kupularen danborra kokatzen da, forma zilindrikoko pareta bat, eta haren gainean kupula dago, 36 metroko garaierarekin. Bi zurezko egituraz dago osatua, kanpokoa ferra-arku goratu formarekin, eta bere barruan dagoena erdi-esfera itxurarekin. Harriaren ordez zura erabiltzearen teknika hau Siriatik zetorren, eta haren bidez espazioa zabalak egitura arinak erabiliz estaltzea lortzen zen.
Oso modu aberatsean dago apaindua. Ezin aipa daitezke xehetasun guztiak, baina esan daiteke Konstantinopolisko gaiak erabili direla, bai gai geometrikoak, bai lore jokoak, inoiz ez pertsonen irudiak, islamdar artean beti gertatuko den eran.
Pachydactylus punctatus
Pachydactylus punctatus Pachydactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Barreirinhas
Barreirinhas Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kathleen Lonsdale
Dame Kathleen Lonsdale Yardley (Newbridge, Kildare, Irlanda 1903ko urtarrilaren 28a - Londres, 1971ko apirilaren 1a) irlandar jatorriko britainiar kimikaria izan zen. Kristalografia zientziaren aintzindaria, ikerkuntza oso garrantzitsuak burutu zituen estruktura molekularraren inguruan, bentzenoaren egitura finkatu zuen hain zuzen ere. Zientziari eskainitako ekarpenez gain, emakume zientzialari askok jarraitutako bidea ireki zuen; lehenengo irakasle emakumea izan zen University College London unibertsitatean, Royal Society-ko lehenengo emakume kidea izan zen eta beste hainbat ohore lortu zituen.
Bizitzako lehen urteak
Kathleen Lonsdale Yardley, Newbridge, Irlandako hiri batean jaio zen 1903.urtean eta bost urte zituela Essex, Inglaterrara bizitzera joan zen bere ama eta senideekin, bere gurasoak dibortziatu zirelako. Inglaterran Woodford nesken eskolara joan zen. Ikasle bikaina zen eta zientzietako ikasgaietan nabarmendu zen. Baina neskentzako eskolan ez zen ez matematikarik ez fisikarik irakasten eta ondorioz, Ilford mutilentzako eskolara joan behar zuen ikasgai horiek ikastera.
Bere azterketak oso ondo egin eta Bedford College Unibertsitatean sartzea lortu zuen 16 urterekin. Hasieran matematiketan graduatu behar zen, baina lehenengo urtean fisikako gradura aldatu zen. Unibertitate horretako azken hamar urteetako notarik altuenetarikoenak lortu zituen. 1922.urtean graduatu zen eta 1924an Zietzietan Master bat egin zuen University College London Unibertitatean.
Ikasketak eta ikerketak
Masterra egiten ari zelarik W. H. Bragg ezagutu zuen eta ingeles zientzialari honi esker, gartzen hasi berria zen X-izpien bidezko kristalografiaren zientzian murgildu zen. Bragg-en ikerkuntza taldera batu zen Royal Society-n eta bere gomendioak jarraituz, molekula organiko sinpleen egituren inguruan lan egin zuen. Baita, W. T. Astbury -ren X-izpien difrakzioaren teorian parte hartu zuen.
1927.urtean Thomas Lonsdalerekin ezkondu eta Leeds-era bizitzera joan ziren. Leeds-eko Unibertsitatean X-izpien difrakzioaren inguruan lan egin zuen, baina baita zientziari eskainitako lanik esanguratsuena bete zuen. Bentzenoaren egitura finkatu zuen, kimikan azkeneko 60 urte horietan askotan eztabaidutako arazoa. C. K. Ingold kimikariak hexametilbentzeno kristalak eman zizkion ikertzeko eta  bere ikerketei esker, argi erakusten da bentzeno eraztuna laua dela: c-c arteko loturen luzera berdina da eta c-c-c lotura guztiek 120º-ko angelua osatzen dutela. Datu hau oso esanguratsua izan zen kimika organikoarako.
Haurdun geratu ondoren, bere ikerketak geratu behar izan zituen baina, posible izan zuen bezain pronto lanera bueltatu zen. X-izipi en bidez, kristalografia ikerketetan jarraitu zuen Royal Society-n eta geroago, 1949 urtean, kimikako irakaslea bilakatu zen University College London Unibertsitatean.
Ohoreak eta emakume zientzialari bezala primiziak
Zientziaren eta bizitzaren arlo askotan bezala, garai hartan kimikan ere gizonezkoak nagusitzen ziren, baina horrek ez zuen ekidin Kathleen Lonsdale bere ibilbidea zientzian egiteko. Emakume zientzialari askok jarraitutako bidea ireki zuen Kathleen Lonsdalek, izan ere, 1945.urtean Royal Society-n onartua izan zen lehenengo emakumea izan zelako. Emakumeak onartuak ez izatearen 285 urteko tradizioari amaiera eman zion elkartean sartu zenean. Baita, University College London Unibertsitateko-ko lehenengo irakasle emakumea izan zen ere. Gainera, International Union of Cristallography elkarteko lehenengo emakume lehendakaria izan zen. Hortaz gainera, beste hainbat ohore lortu ditu zientzan egindako lanagatik:
Bizitza pertsonala
Bere ikerketak hasi zituenean, Thomas Jackson Lonsdale, University Collgeko-en ingeneritza ikaslea, ezagutu zuen. 1927.urtean ezkondu ziren eta hiru seme-alaba izan zituzten: Jane (1929), Nancy (1931) eta Stephen (1934). Bere senarrak garbi adierazi zuen Kathleen-etik gehien erakarri zuen gauza bere abilidade matematikoak izan zirela eta ez zela berarekin ezkondu etxeko garbitzaile bat edukitzeko. Bere senarrak beti errespetatu zuen bai zintzialari zein emakume bezala, eta haurdun geratu ondoren, lanean jarri zezan bultzatu zuen.
Pazifismoa
Lonsdale eta bere senarra pazifistak deklaratu ziren II. Munudu Gerran zehar eta bakearen alde lan egin zuten. Errefuxatuei babesa eta aterpea eman zieten, eta 1943. urtean hilabete bat egon zen kartzelean gerraren aldeko lanetan ez parte hartzeagatik. 1956.urtean Estatu Batuetan, Sobietar Batasunean eta Britaina Handian hain ugariak ziren froga nuklearrei buruz, Is pace possible? (Posible al da bakea?) izenburua duen liburua idatzi zuen, bakearen aldeko manifestua.
Brachycope anomala
Brachycope anomala Brachycope generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Kathleen Lonsdale
Kristalografiari buruz
Nahiz eta kristalografia rn jatorria Ren Jus Juy 1743-1822 urte bitarteetan egindako lanetara atzera egin, kristalografia, zientzia bezala, ez zen benetan garatzen hasi X-izpiak sortu ziren (1895) arte. 1912. urtean Max von Laue zientzialari frantsesak X-izpiak erabili zituen lehenengo aldiz hainbat kristalen barne egitura aztertzeko. William eta Laurence, aita eta semea, X-izpiak erabili zituzten egitura inorganiko sinpleen egitura molekularra zehazteko. I. Mundu Gerran zehar, ikerketa guztiak eten behar izan ziren, baina ondoren Bragg semea eta aitak, kristalografiaren mundua beraien artean banatu zuten: aitak egitura organikoen inguruan ikertu zuen University College London Unibertsitatean (horrela Kathleen Lonsdale ezagutu ahal izan zuen), eta bere semeak berriz, gainerako sustantzia inorganikoen egiturak aztertu zituen Manchester-eko Unibertsitatean.
Raúl Sendic
Raúl Sendic (Flores departamendua, Uruguai, 1925eko martxoaren 16a - Paris, Frantzia, 1989ko apirilaren 28a) politikaria eta gerrillaria izan zen.
Bizitza
Uruguaiko Alderdi Sozialistako kide izan zen garai batean, baina gerora alderdi hartatik atera zen. Artigasko Azukrearen Langileen Batasunaren sorreran parte hartu zuen. 1962ko hauteskundeetan, Uruguaiko Herritar Batasuna alderdiak garaipenik lortu ez, eta borroka armatuaren bideari heltzea erabaki zuen Sendicek, eta Uruguaiko Nazio Askapenerako Mugimendua gerrilla-taldea sortu zuen, gaur egun Tupamaroen gerrilla izenaz ezagutzen dena. Talde armatuak hainbat ekintza egin zituen. 1972an Sendic atxilotu zuten, eta bizi arteko espetxe-zigorra ezarri zioten, baina aske gelditu zen Julio María Sanguinetti (1985-1990) lehendakariaren gobernuak emandako amnistia-legeari esker, 1985ean. Behin aske gelditu zenean, demokraziari, legeari eta konstituzioari men egingo ziela deklaratu zuen.
Lythrypnus brasiliensis
Lythrypnus brasiliensis Lythrypnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fagundes
Fagundes Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Zilindro (motorra)
Zilindroa, txandakako barne-errekuntzako motore (TBEM), ponpa edo konpresore baten pistoi edo enbolo higigarria gidatu eta estaltzen duen hodia da. Hodi horrek bere forma geometriko zilindrikoagotatik hartzen du zilindro izena.
TBEMetan, zilindroak bakarrik edo multzoka bata bestearen ondoan kokatzen dira banku edo bloke motore batean, motorearen funtzionamendu egokirako beharrezkoak diren neurri eta tolerantziak errespetatuz.
Zilindroak erregaiaren eztanda jarrai iraunkorrak eta pistoiaren mugimendu konstantearen marruskadura pairatuko ditu bere bizitza-zikloan zehar. Ondorioz, metal gogor batekin eraikitzen den pieza da; tenperatura zein presio handiak jasateko eta nekearekiko erantzun egokia izateko. Normalean, aluminio-aleazioak edo burdinurtua erabiltzen da.
Zilindroaren atorra
Motore batzuetan zilindroa atorra batez osatuta dago. Atorra, blokean kokatzen den hodi zilindriko bat besterik ez da, metal gogorrago eta iraunkorrago batez forratutako hodia, alegia. Higadura gehiegizkoa izanez gero, erraz ordeztu daitekeela eta uraren zirkulazioa ahalbidetzen duela dira haren ezaugarri nagusiak.
Fabrikatzaileak ematen ditu zilindroko atorraren barne-neurriak, baina horiek aldatu egin daitezke zilindroak aleka hartzekotan; beti ere, nikasila ez denean atorraren fabrikazioan erabilitako materiala. Zilindroaren edo atorraren paretan aplikatzen den eta higadurarekiko iraunkorra den estaldura tratamendua da nikasila.
Atorran sortutako energia mekanikoa itsasontzi baten helizearen mugimendurako edo sorgailu elektrikoetan energia elektrikoa sortzeko erabil daiteke; bai instalazio finkoetan haien berezko horniketarako, bai itsasontzietan haien propultsiorako edo elektrizitate-horniketarako.
Zilindroek atorrak izan ahal dituzte edo ez. Motor bakoitzari emango zaion erabileraren arabera erabakitzen du fabrikatzaile bakoitzak atorra instalatzeko diseinua egiten duen edo ez, nahiz eta kasu askotan antzerako emaitzak lortu. Atorrarik gabeko motoreak “zulo nagusiko motore” moduan ezagutzen dira.
Desplazamendua
Zilindro baten desplazamendua neurtzeko behar diren neurriak diametroa eta ibiltartea dira. Hauen arabera motoreen ezaugarritzea lortzen da, konpresio-erlazioarekin eta bira-lastertasunarekin harreman zuzena baitute, motorraren potentzian eragiten dutenak.
Zilindro baten desplazamendua (zilindrada unitarioa edo Vu), bere zeharkako sekzioaren azalera (barneko diametro erdiaren karratua bider pi) ibiltartearekin biderkatuz kalkulatzen da.
Zilindrada unitarioa motorrak dituen zilindro kopuruarekin (Z) biderkatuz lortzen da motorraren desplazamendua edo zilindrada osoa (Vt). Normalean, cm3-tan ematen da neurri hau.
Pistoia BIPen dagoenean, zilindroaren barneko bolumen guztia hartzen du gasak (Vu+Vc). Pistoia GIPen dagoenean, berriz, gasa konprimatu egiten da, eta errekuntza-ganbararen bolumena besterik ez du hartzen (Vc). Bi bolumen horien arteko erlazioari konpresio-erlazioa (r) deitzen zaio, eta horrek konpresioaren azken tenperatura eta presioa baldintzatzen du.
Bira-lastertasuna (n), motorrak minutu bakoitzean ematen dituen bira kopurua zehazten du. Normalean, bira/minutu erlazioa erabiltzen da.
Brensbach
Brensbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gréoux-les-Bains
Gréoux-les-Bains Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Hego Hwanghae
Hego Hwanghae (황해남도, Hwanghaenam-do) Ipar Koreako hego-mendebaldeko probintzia da. 8.450 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2.310.485 biztanle zituen 2008an. Hiriburua Haeju da.
Gréoux-les-Bains
Biztanleria
2007an Gréoux-les-Bains udalerrian erroldatutako biztanleak 2.459 ziren. Familiak 1.110 ziren, horien artean 396 pertsona bakarrekoak ziren (164 bakarrik bizi ziren gizonak eta 232 bakarrik bizi ziren emakumeak), 321 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 281 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 112 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
1288
1288 ostegunez hasitako bisurte bat izan zen.
Gréoux-les-Bains
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.933 etxebizitza zeuden, 1.130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.692 bigarren erresidentzia ziren eta 111 hutsik zeuden. 1.121 etxeak ziren eta 2.624 apartamentuak ziren. 1.130 etxebizitza nagusietatik 622 bere jabearen bizilekua ziren, 465 alokairuan okupaturik zeuden eta 43 doan lagata zeuden; 80 etxek gela bat zuten, 154 etxek bi zituzten, 301 etxek hiru zituzten, 305 etxek lau zituzten eta 290 etxek bost zituzten. 828 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 587 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 392 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.456 ziren, horien artean 1.055 aktiboak ziren eta 401 inaktiboak ziren. 1.055 pertsona aktiboetatik 861 lanean zeuden (487 gizon eta 374 emakume) eta 194 langabezian zeuden (66 gizon eta 128 emakume). 401 pertsona inaktiboetatik 163 erretiraturik zeuden, 100 ikasten zeuden eta 138 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gréoux-les-Bains udalerrian 1.283 unitate fiskal zeuden, 2.612,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.643 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 327 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 9 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 63 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 48 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 41 higiezinen enpresak ziren, 38 zerbitzu enpresak ziren, 58 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Zilindro (motorra)
Kopurua eta geometria
Zilindroaren tamaina finkatu eta gero (zilindrada unitarioa), behar den potentziak eta beste aldagai batzuek definituko dute zilindro kopurua. Zilindro kopurua handitzen denean, motorraren oreka eta funtzionamendua hobetuko da. Izan ere, orekatuago eta banatuago egongo dira esfortzuak, motorra borobilago biraraziz; fintasun handiagoarekin, alegia. Zenbat eta zilindro gehiago izan, orduan eta indar (pare) eta potentzia gehiago sortzeko gai izango da motorra. Barne errekuntzako motor mota anitz daude. Zilindro bakarra duten motorretatik, motozikleta edo motozerrena adibidez, 12 edo 16 zilindro dituzten motorretara, zenbait auto, kamioi edo hegazkinena kasu.Orientazio eta itxura desberdinak ager daitezke motor-blokeen artean. Motorrak izango duen tokia faktore garrantzitsua da hau definitzeko. Hala ere, kontuan hartzeko beste faktoreak izaten dira aireztatzea edo mantenurako erraztasuna.
Lau bloke mota nagusi daude zilindroen antolamendua diseinatzean: lerroan (L), V-n (V), boxer eran (180º) edo izarrean.
Aleka hartzea
Lubrifikazio-arazoengatik gerta daiteke pistoia edo pistoiaren eraztunak zilindroaren paretetan trabatzea eta itsastea. Itsaspen hau ematen da motorea erabili bitartean emandako lubrifikazio falta eta gainberotze baten ondorioz, edo biltegiratzean sortutako kondentsazio eta korrosioaren ondorioz.
Arthon-en-Retz
Arthon-en-Retz bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Zilindro (motorra)
Aleka hartzea
Normalena, motorra denbora luzez gogor exijitu ostean sortutako tenperatura altuen bero-disipazio (hozte) urriagatik gertatzea da. Kasu honetan, bai metalen bai olioen funtzionamendu-tenperaturak gainditzearen ondorioz, metalak dilatatu egiten dira bata bestearekin trabatuz. Katigatzea, esfortzu mekaniko handiak egiten ari diren bitartean suertatzen da, atzera bueltarik ez duten kalte garrantzitsuak sorraraziz, elementu nagusien marraketa edo haustura eraginez, besteak beste.
Gréoux-les-Bains
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 67 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 8 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 17 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
Addams (Artizarreko kraterra)
Addams Artizarreko talka krater bat da. 87 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1994an jarri zion. Jane Addams (1860-1935) emakume soziologo estatubatuarraren omenez eman zitzaion.
Krater honek ezaugarri batzuk ditu: inpaktu gertatutako tokitik, orografia jarraituz, arroka urtuaren fluxu bat ikusten da. Agian, talkaren ondorioz, sumendi-leherketa eman zen eta handik sortuko zen laba.
Gréoux-les-Bains
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 7 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Gréoux-les-Bains udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.688 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juan Bautista Sacasa
Emiliano Chamorro Vargas jeneralak boterea utzi behar izan zuen 1926ko urriaren 30ean, estatubatuarren presioengatik. Baina presidente kargua Juan Bautista Sacasa ri eman beharrean, Carlos José Solorzano ren presidenteordea zena, Konstituzioak adierazten zuen bezala, orduko diputatu Sebastián Uriza ri eman zion, honek 1926ko azaroaren 11n kargua hartu zuelarik, handik egun gutxira Adolfo Díaz Recinos i emateko 1926ko azaroaren 14an, Nikaraguako Gerra Konstituzionalista ri hasiera emanez. Arrazoi honegatik, Juan Bautista Sacasa Errepublikako Presidentea izan zen (disidentzian, Puerto Cabezas en egoitza zuena) 1926ko azaroaren 14tik 1929ko urtarrilaren 1era bitartean.
Ondoren, Juan Bautista Sacasa 1933ko urtarrilaren 1etik 1936ko ekainaren 9ra bitartean izan zen Errepublikako presidente, Anastasio Somoza García k egindako estatu-kolpe baten bidez kargutik kendu zuen arte. Azken honek Carlos Alberto Brenes Jarquín jarri zuen Nikaraguako presidente, 1936ko ekainaren 9tik 1937ko urtarrilaren 1era.
José María Escrivá
San Josemaría Escrivá de Balaguer, jaiotzez José María Mariano Escrivá y Albás (Barbastro, Huesca, 1902ko urtarrilaren 9a – Erroma, 1975ko ekainaren 26a) espainiar apaiza izan zen. Opus Dei 1928an eta Nafarroako Unibertsitatea 1952an fundatu zituen.
Joan Paulo II.a aita santuak santu egin zuen 2002ko urriaren 6an.
Liburuak
Funtsean homiliak eta aforismoak argitaratu zituen:
Arthon-en-Retz
Biztanleria
2007an Arthon-en-Retz udalerrian erroldatutako biztanleak 3.365 ziren. Familiak 1.243 ziren, horien artean 285 pertsona bakarrekoak ziren (114 bakarrik bizi ziren gizonak eta 171 bakarrik bizi ziren emakumeak), 387 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 493 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 78 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
2010eko Brasilgo Sari Nagusia
2010eko Brasilgo Sari Nagusia Sao Pauloko Jose Carlos Pace autodromoan ospatu zen.
Arthon-en-Retz
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.438 etxebizitza zeuden, 1.257 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 119 bigarren erresidentzia ziren eta 62 hutsik zeuden. 1.404 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 1.257 etxebizitza nagusietatik 1.004 bere jabearen bizilekua ziren, 238 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 61 etxek bi zituzten, 207 etxek hiru zituzten, 358 etxek lau zituzten eta 622 etxek bost zituzten. 1.027 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 521 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 628 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Arthon-en-Retz udalerrian 1.354 unitate fiskal zeuden, 3.585,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.344 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 55 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 igeltseroak, 5 margolariak, 7 zurginak, 6 iturginak, 6 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Arthon-en-Retz udalerrian 54 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.984 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euplectes afer
Euplectes afer Euplectes generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Pachydactylus scherzi
Pachydactylus scherzi Pachydactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Buschwiller
Buschwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 437 etxebizitza zeuden, 403 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 342 etxeak ziren eta 93 apartamentuak ziren. 403 etxebizitza nagusietatik 323 bere jabearen bizilekua ziren, 70 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 69 etxek hiru zituzten, 85 etxek lau zituzten eta 225 etxek bost zituzten. 364 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 147 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 644 ziren, horien artean 503 aktiboak ziren eta 141 inaktiboak ziren. 503 pertsona aktiboetatik 460 lanean zeuden (256 gizon eta 204 emakume) eta 43 langabezian zeuden (22 gizon eta 21 emakume). 141 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buschwiller udalerrian 411 unitate fiskal zeuden, 965 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.370 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Buschwiller udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 116 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Augustin Thierry
Jacques Nicolas Augustin Thierry (Blois, 1795eko maiatzaren 10a - Paris, 1856ko maiatzaren 22a) frantziar historialaria izan zen.
École Normale Supérieureren hezi ondoren, Compiègnen irakasle izan zen. Frantziako Iraultzaren idealak eta etorkizuneko gizarte ideal baten Henri de Saint-Simonen ideiak gogo biziz hartu zituen. Denbora batez Saint-Simonen idazkari izan ondoren, 1814tik 1817ra Auguste Comteren idazkaria izan zen.
Saint-Simonen ideietan ez ezik, literatura erromantikoan ere inspiratu zen. Censeur européen aldizkarirako idatzi zituen artikuluetan, germaniar inbasioei, normandiar konkistari eta nazioen mailaz mailako gorakada erakunde parlamentarioetarantz buruzko ideiak azaldu zituen. Lehen mailako iturriak erabili zituen bere lanetarako. 1830ean Académie des inscriptions et belles-lettres erakundeko kide aukeratu zuten eta 1841etik aurrera eta hamabost urtez Gobert Saria jaso zuen.
Frantzian erakunde komunalen azterketa kritikoa inauguratu zuen. Bere bizitzako azken urteetan etsipenez bizi izan zuen 1848ko Iraultza, burgesia liberalaren gobernua suntsitu eta katolizismoarekin adiskidetzen zena.
Ogenne-Camptort
Ogenne-Camptort (okzitanieraz Augèna-Camptòrt) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Leptostomias robustus
Leptostomias robustus Leptostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Cerová
Cerová Eslovakiako udalerri bat da, Senicako barrutian kokatuta. 21,88 km²ko azalera du eta 1176 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1696. urtekoa da.
Lerista nevinae
Lerista nevinae Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Toarciar iraungitzea
Toarciar iraungitzea, Pliensbachiar-Toarciar iraungitzea edo Jurasiko Goiztiarreko iraungitzea Pliensbachiar estaiaren bukaera eta Toarciar estaiaren hasiera markatu zuen iraungitzea serieen izena da. Orain dela 183 milioi urte gertatu zen.
Toarciar iraungitzeak oso indartsu eragin zuen izaki urtarretan, batez ere ammonitetan Hedadura globala izan zen, Japoniako urtean, Andeetako arroan eta Tetis itsasoan ikus daitekeen bezala. Badirudi gertakariaren arrazoia hipoxia izan zela, alde batetik, eta Karoo-Ferrar izeneko sumendien eztandak.
Angelos Sikelianos
Angelos Sikelianos (Άγγελος Σικελιανός; Leukadia, Grezia, 1884ko martxoaren 28a - Atenas, Grezia, 1951ko ekainaren 19a) greziar poeta izan zen. Grezia modernoaren poetarik handienetakoa.
Biografia
Bere obran kristautasunaren eta doktrina orfikoen arteko sinkretismoaren erakarmena agertzen da, eta antzinako munduaren eta gaurkoaren arteko jarraipena aldarrikatzen du. Ideia horiek bultzaturik, 1930 inguruan batasun intelektuala lortzea helburu zuen nazioarteko arte-gune bat eratu zuen Delfosen. Olerkigintzan irudimen oparoa eta hizkuntzarekiko zaletasuna erakutsi zuen, izadiaren senarekin batera. Olerki asko egin zituen, 1946-1947an "Bizitza lirikoa" izeneko hiru liburukitan bildu zituenak: "Bizitzaren atarikoa" (1915-1917); "Jainkoaren ama" (1917); "Hitzaldi delfikoa" (1927); "Poema akritikoak" (1942). Halaber, herrien ekintza eta jarduera kolektiboa goraipatzen duten antzerki-obrak idatzi zituen: "Arrosaren ditiranboa" (1932); "Sibila" (1940); "Dedalo Kretan" (1942); besteak beste.
Lythrypnus cobalus
Lythrypnus cobalus Lythrypnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Breuna
Breuna Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Czocha gaztelua
Czochako gaztelua (Tzschocha, Caychow) Leśnako gminatik (herria) gertu dagoen Erdi Aroko gotorlekua da, Behe Silesiako voivoderriaren Lubańgo barrutian, Poloniako hego-mendebaldean. Gaztelua Leśniako presaren ondoan dago, Kwisa ibaiaren urak biltzen baititu. Gaur egun, Lusazia Garaiaren zati poloniarra da. Czochako gaztelua gneiss arrokaz egina dago, eta haren alderik zaharrena omenaldiaren dorrea da, azken honen inguruan bizitzeko moduko egiturak eraiki ziren.
Historia
XIV. mendearen erdialdean, Czochako gaztelua Karlos Bohemiako I. ak eta Alemaniako IV.ak, Erromatar Germaniar Inperio Santuaren enperadoreak eta Bohemiako erregeak erantsi zuten. 1389 eta 1453 bitartean, von Dohn eta von Kluks familia nobleen jabetzakoak izan ziren gotorlekuak. Defentsa indartuekin, XV. mendearen hasieran, husitek eraiki zuten gaztelua, eta 1427an hartu zuten hustarrek. Denbora mugarik gabe iraun zuen botere horrek (ikus gerra hustarrak). 1453an, Von Nostitz familiak hartu zuen konplexua, 250 urtez berea izan eta 1525 eta 1611n errotik aldatu zuena. Gazteluko harresi indartuek arrakastaz jasan zuten suediarren setioa Hogeita hamar Urteko gerran (1618-1648). 1703an, gotorlekua Jan Hartwig von Uechtritzek erosi zuen, Augusto II Indartsuaren gorteko eragin handiko batek. 1793ko abuztuaren 17an gazteluak sute suntsitzailea jasan zuen.
1909an, Czochako gaztelua Ernst Gutschow Dresdeneko tabako-saltzaile baten esku geratu zen. Jabe berriak Berlingo Bodo Ebhardt arkitektoak zuzendutako berreraikuntza sakona agindu zuen, 1703ko gazteluko pintura batean oinarrituta. Gutschow, Errusiako gorte inperialarekin zerikusia duen gizona, gazteluan emigrazio zuriko hainbat errusiar hartu zituen. Enpresaburua gotorlekuan bizi izan zen 1945eko martxora arte, gazteluko objektu baliotsuenak berekin zeramatzala.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, gaztelua hainbat aldiz arakatu zuten, bai Armada Gorri sobietarreko soldaduek, bai lapur poloniarrek, altzariak eta bestelako ondasunak lapurtu baitzituzten. 1940ko hamarkadaren amaieran eta 1950eko hamarkadaren hasieran, gotorlekua Greziako Gerra Zibiletik ihes egiten zuten errefuxiatu grekoen etxea izan zen. 1952an, Poloniako Indar Armatuek hartu zuten gaztelua, eta mapa ofizialetatik ezabatu eta ofizialentzako oporraldi eremu gisa erabiltzen hasi ziren.
Gaztelua hotel eta hitzaldi-zentro gisa ireki zen 1996ko irailean. Konplexua filmazioko platoa izan da zinema eta telebistako hainbat ekoizpenetarako.
Jallanges
Jallanges Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gatzaren martxa
Gatzaren martxa, Salt Satyagraha, Dandi martxa edo Dandi Satyagraha, 1930eko martxoaren 12tik apirilaren 6ra Mahatma Gandhi eta bere jarraitzaileek burututako manifestazio bat izan zen ia 300 kilometroko luzera izan zuena. Martxa hau India Britainiar Inperiotik independizatzea ahalbideratu zuten gertakari garrantzitsuenetako bat izan zen. Bigarren satyagraha edo egia aurkitu arteko laguntza izenarekin ezagutzen da gertakizun hau (Marti, 2012).
Jallanges
Biztanleria
2007an Jallanges udalerrian erroldatutako biztanleak 318 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Gatzaren martxa
Gatzaren martxa nazio mailan emandako protesta izan zen, eta hau martxan jartzeko arrazoia, besteak beste, Indiako Kongresu Nazionalaren haserrea izan zen, Britainia Handiak ez ziolako Indiari domeinu-estatusa aitortzen. Egoeraz kontziente, Indiaren independentzia lortzeko, Gandhik India guztiari eragiten zion egoera baten aurka ekitea erabaki zuen. Horrela, gobernu britainiarrak gatza ri ezartzen zizkion zergen aurka egin zuen, India osoa zeharkatuz bere jarraitzaileekin.
Jallanges
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gatzaren martxa
Historia
Kolonialismo europearra XV. mendean hasi zen. Herrialde kolonialistak pixkanaka lurrak kolonializatzen zihoazten, eta, aldi berean, India n ordura arte aktibo zegoen Mogol inperioa ren zatiketa eman zen. Honek ateak ireki zizkien herrialde kolonialistei, gerra piztuz beraien artean. Indiak britainiarren interesa piztu zuen ehuna k, espezia k eta opioa zirela eta. (De Blas Ruiz, 2019).
Jallanges
Etxebizitza
2007an 147 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gatzaren martxa
Historia
1600 ean, Isabel I.a Ingalaterrako erreginak Ekialdeko Indietako Britainiar Konpania sortzeko baimena eman zuen. Honen helburua komertzio erlazioak ezartzea zen Asia rekin. Indiak momentu horretan enperadore bat zuen agintean, baina hala ere, lurraldea zatituta zegoen. Pixkanaka Europa ko herrialdeekin akordioak eztabaidatzen hasi zen bertako gobernua, etengabeko borrokak sortuz britainiarren, holandarren, portulgarren eta frantziarren artean. Azkenean, mende eta erdi beranduago, britainiarrek lortu zuten Indiaren kontrol osoa.
Jallanges
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 190 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (60 gizon eta 56 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gatzaren martxa
Historia
Pixkanaka britainiarren eragina handitzen joan zen, interes komertzialak alde batera utzi zituzten eta barne gatazketan sartzea erabaki zuten, interbentzionismo politiko eta militarrean sartuz. XIX.menderako Indiako gobernua britainiarren esku zegoen. Horrela, gatazkak handitzen joan ziren britainiarren eta indiarren artean, XVIII.mendetik XIX.mendera bitartean indiarren matxinadak gehiagotuz joan ziren. Ekialdeko Indietako Britaniar Konpainiak arazorik gabe egin zien aurre hauei, 1857 ko zipaioen matxinada eman zen arte.