cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nekea materialetan
Diseinua
Nekeak eragiten duen hausturaren probabilitatea txikiagoa izan daiteke, ertz biziek eragiten dituzten bat-bateko aldaketak kenduz (adibidez, kurbadura-erradio handiagoekin biribildutako gainazalak). Horretaz aparte, piezaren neurriek ere eragina dute, hau da, zenbat eta handiagoa izan piezaren tamaina, orduan eta txikiagoa izango da nekeagatik hausteko probabilitatea.
Moëze
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 354 ziren, horien artean 264 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 264 pertsona aktiboetatik 240 lanean zeuden (131 gizon eta 109 emakume) eta 24 langabezian zeuden (12 gizon eta 12 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Nekea materialetan
Gainazala gogortzea
Azaleko gogortasuna eta nekearekiko zailtasuna areagotzen dituen teknika da. Nekearen propietateen hobekuntza gogortasunaren handiagotzetik dator. Teknika honekin batera, zementazio eta nitrurazio-prozesuan sortzen diren konpresioaren hondar-tentsioetatik ere, nekearen bizitza luzatu egiten da.
Moëze
Diru sarrerak
2009an Moëze udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 545 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.265 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Moëze udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.442 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nekea materialetan
Ingurunearen eragina
Inguruneak bi modutara eragin diezaioke portaerari:
Korrosioaren ondoriozko nekea
Tentsio zikliko bat eta aldi berean eraso kimiko bat gertatzen denean sortzen da. Pitzadura edo zulo txikiak sor daitezke, eta tentsio kontzentratzaile moduan jokatuko dute. Hori dela eta pitzadura handiagoak dira.
Araguanã (Maranhão)
Araguanã Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Mouille
La Mouille Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Mouille udalerrian erroldatutako biztanleak 289 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 141 etxebizitza zeuden, 115 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 127 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 115 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 98 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 200 ziren, horien artean 163 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 163 pertsona aktiboetatik 152 lanean zeuden (84 gizon eta 68 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Mouille udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 337 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.646 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 finantziazio enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 1 argiketaria.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Donne (kraterra)
Donne Merkurioko krater bat da. 83 kilometroko diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1976an jarri zion. John Donne (1572-1631) poetaren omenez eman zitzaion.
Bare (animalia)
Barea maskorrik ez duten edo barne-maskor bestigiala duten arionidoen eta limazidoen familiako molusku gastropodoen izen arrunta da. Maskordunek, berriz, barraskilo dute izena. Taldea parafiletikoa da, hau da, superfamilia askok osatua.
Long Beach
Long Beach Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko hiria da. Hiriak 2009 urtean 492.682 biztanle zituen.
Bare (animalia)
Taxonomia
Pulmontae sei ordenetako bi baino ez, onchidiacea eta soleolifera hain zuzen ere, guztiz bareez osatuta daude. Sigmurethra familiak berriz, barraskiloak eta sasi-bareak ere baditu.
Long Beach
Hiri senidetuak
Long Beach ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Genero-margolan
Genero-margolan eguneroko eszenak, barrukoak zein kanpokoak, erakusten dituen lan artistiko mota bat da. Egile askoren ustez, kontzeptuaren jatorria Erromantizismo garaian errealismoaren aurrekari bezala landu zen kostunbrismoan bilatu behar da. Dena dela, mugimendu horien aurretik horrelako eszenak erakusten dituzten margolanak aurki daitezke, esaterako XVI. mendeko Pieter Bruegel Zaharraren edo XVII. mendeko Velazquezen lanetan. Margolan hauetan ez dira gertaera heroikoak edo mitikoak, erabat arruntak baizik: pasadizuak, ohiturak, eguneroko gertaerak...
Kontzeptuaren jatorria, bestetik, Denis Diderotek idatzitako Essais sur la peinture (1766) liburuan dago. Dideroten arabera, "genre" margoa eguneroko aktibitateak, paisaiak eta izadi-hilak margotzean datza. Ondoren, Quatremère de Quincyk kontzeptua zabaldu egin zuen.
Iruditegia
Genero-margolan batzuk:
Enontekiö aireportua
Enontekiöko aireportua (finlandieraz, Enontekiön lentoasema; ipar samieraz, Eanodaga girdingieddi) Lappiko Hetta herrixka finlandiarrean dagoen aireportua da. Larunbatero eta martxotik maiatzera egunero hegaldiako daude Helsinki hiriburuko aireportura eta 2009tik Parisera ere hegaldiak daude. 2008. urtean 21.245 bidaiari igaro ziren bertatik.
Nahiz eta, Ivalokoaren ostean, herrialde osoko iparren dagoen aireportua, eta bestea bezain garrantzitsua ez izan, 2008. urtean, 20.000 pasatxo bidaiarik erabili zuten; izan ere, Finlandiako Eskandinaviako mendien atea bihurtu da.
Zekale-ogi
Zuntz dietetiko handia duen ogia da, eta gaur egun oso ezaguna da. Antzina jende xumearen ogitzat hartzen zuten. Zapore handia du, eta denbora luzez jateko ona da.
Anthipes monileger
Anthipes monileger Anthipes generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Andromeda galaxia
Andromeda galaxia, Messier 31, M31 edo NGC 224 bezala ere ezaguna, eta, jatorrian, Andromedaren nebulosa (ikus aurrerago), Lurretik 2,5 milioi argi urtera (770 kiloparsecs) dagoen galaxia espiral barratu bat da, baita Esne Bidetik gertuen dagoen galaxia nagusia ere. Galaxiaren izena, lurreko zerutik dator, non Andromeda konstelazioa agertzen den, aldi berean, greziar mitologian, Perseoren emazte izan zen etiopiar edo feniziar printzesaren izena jasotzen duena.
Andromeda galaxiaren masa biriala Esne Bidearenaren magnitude berdinekoa da, bilioi bat eguzki masarekin (2,0 × 1042 kilogramo). Bi galaxietako edozeinen masa zehaztasunez estimatzea zaila da, baina denbora luzez Andromeda galaxia Esne Bidea baino masiboagoa zela uste izan zen, %25 eta %50 arteko tarteagatik. Hori zalantzan jarri du 2018ko azterlan batek, Andromeda galaxiaren masari buruzko estimazio baxuagoa aipatu baitzuen, esne-bidearen masa altuagoa zenbatesten duen 2019ko azterlanari buruzko aurretiazko txostenekin konbinatuta. Andromeda galaxiak, 220.000 ly (67 kpc) inguruko diametroa du, hedadurari dagokionez, Talde Lokaleko kide handiena bihurtzen duena.
Andromeda galaxiak duen izar kopurua bilioi batean (1 × 1012) estimatzen da, hau da, Esne Biderako estimatutako kopuruaren bikoitza gutxi gorabehera.
Esne Bidearen eta Andromedaren galaxiek 4.000 edo 5.000 milioi urte barru talka egitea espero da, galaxia eliptiko erraldoi bat edo galaxia lentikular handi bat sortzeko bat eginez. 3,4ko itxurazko magnitudearekin, Andromeda galaxia Messier objektu distiratsuenen artean dago, Lurretik begi hutsez ilargirik gabeko gauetan ikusgarri bihurtzen duena, baita argi-kutsadura moderatua duten guneetatik ikusten denean ere.
Squalus edmundsi
Squalus edmundsi Squalus generoko animalia da. Arrainen barruko Squalidae familian sailkatzen da.
Andromeda galaxia
Behaketen historia
Garaiko izar mapek, Hodei Txikia bezala etiketatu zuten. 1612an, Simon Marius astronomo alemaniarrak Andromeda galaxiaren lehen deskribapen bat egin zuen behaketa teleskopikoetan oinarrituta. Pierre Louis Maupertuisek 1745ean orban lausoa uharte unibertso bat zela suposatu zuen. 1764an, Charles Messierrek Andromeda M31 objektu bezala katalogatu zuen, eta Marius aurkitzaile bezala behar ez bezala egiaztatu zuen, begi hutsez ikus zitekeen arren. 1785ean, William Herschel astronomoak, Andromeda nukleoan, tonu gorrixka ahul bat ikusi zuen. Andromeda, "Nebulosa handi" guztien artean hurbilena zela uste zuen, eta, nebulosaren kolore eta magnitudean oinarrituta, oker, Sirioren distantzia baino 2.000 aldiz gehiago ez zela suposatu zuen, hau da, 18.000 ly (5,5 kpc). 1850ean, William Parsonsek, Rosseko hirugarren kondeak, Andromedaren espiral egituraren lehen marrazkia egin zuen.
1888an Isaac Robertsek Andromedaren lehen argazkietako bat hartu zuen, oraindik gure galaxiaren barnean nebulosa bat zela uste zena. Robertsek, Andromeda eta antzeko beste "nebulosa kiribil" batzuk, eratzen ari ziren izar sistemekin nahastu zituen.
1912an, Vesto Slipherrek espektroskopia erabili zuen Andromedaren abiadura erradiala neurtzeko gure eguzki sistemarekiko: orain arte neurtutako abiadura handiena, 300 km/s.
Uharte-unibertsoa
1917an, Heber Curtisek noba bat ikusi zuen Andromedan. Argazki erregistroan bilatuz, beste 11 berri aurkitu ziren. Curtisek, noba hauek, batez beste, zeruko beste toki batzuetan gertatzen zirenak baino 10 magnitude ahulagoak zirela ikusi zuen. Ondorioz, 500.000 Ly (3,2 × 1010 UA) -ko distantziara iritsi ahal izan zen. "Uharte unibertso" direlakoen hipotesiaren defendatzaile bihurtu zen, nebulosa espiralak benetan galaxia independenteak zirela zioena. 1920an Harlow Shapley eta Curtisen arteko Eztabaida Handia gertatu zen Esne Bidearen izaerari, nebulosa kiribilei eta unibertsoaren neurriei buruz. Andromedaren Nebulosa Handia, izatez, kanpoko galaxia bat zela baieztatzeko, Curtisek, Andromedaren barnean, gure galaxiaren beraren hauts lainoen antza zuten errail ilunen agerpena ere ikusi zuen, baita Andromeda galaxiaren Doppler desplazamendu esanguratsuaren behaketa historikoak ere. 1922an, Ernst Öpik Andromedaren distantzia kalkulatzeko metodo bat aurkeztu zuen, bere izarren abiadura neurtuak erabiliz. Bere emaitzak Andromedaren nebulosa gure galaxiatik oso urrun kokatzen zuen, 450 kpc (1.500 kly) inguruko distantziara. Edwin Hubblek eztabaida 1925ean amaitu zuen Andromedaren argazki astronomikoetan lehen aldiz Zefeida izar aldakor estragalaktikoak identifikatu zituenean. Hauek, 2,5 metroko Hooker teleskopioa eskuratu zuten, eta Andromedako Nebulosa Handiaren distantzia zehaztea ahalbidetu zuten. Bere neurketak modu eztabaidaezinean frogatu zuen elementu hau ez zela gure galaxiaren barnean zegoen izar eta gas kumulu bat, baizik eta erabat banandutako galaxia bat, Esne Bidetik distantzia handi batera zegoena.
1943an, Walter Baade Andromeda galaxiaren erdialdeko eskualdeko izarrak konpondu zituen lehen pertsona izan zen. Baadek bi izar populazio ezberdin identifikatu zituen bere metaltasunaren arabera, i mota diskoko izar gazteak eta abiadura handikoak deituz, eta II mota bulboko izar gorri eta zaharrenak. Nomenklatura hau, beranduago, Esne Bideko eta beste toki batzuetako izarrentzat hartu zen. (Jan Oortek jada aipatu du bi populazio desberdin daudela). Baadek, zefeatutako bi izar aldakor mota zeudela ere aurkitu zuen, Andromedarekiko eta gainontzeko unibertsoarekiko distantziaren estimazioa bikoiztea eragin zuena.
1950ean Hanbury Brownek eta Cyril Hazardek Jodrell Banken behatokian Andromeda galaxiaren irrati emisioa detektatu zuten. Galaxiaren lehen irrati-mapak 1950eko hamarkadan egin zituzten John Baldwinek eta Cambridgeko Radioastronomia Taldeko kolaboratzaileek. Andromeda galaxiaren nukleoa 2C 56 deitzen da 2C erradioastronomia katalogoan. 2009an, litekeena da Andromeda galaxiako lehen planeta aurkitu izana. Mikrolente izeneko teknika baten bidez detektatu zen, objektu masibo batek argia desbideratzen duenean.
Linealki polarizatutako irrati emisioaren behaketek, Westerborken sintesi irrati-teleskopioa, Effelsbergen 100 metroko teleskopioa eta Very Large Arrayrekin, "10 kpc-ko eraztun" gasean zehar lerrokatutako eremu magnetiko ordenatuak eta izar eraketa erakutsi zituzten. Eremu magnetiko osoak 0,5 nT inguruko intentsitatea du, horietatik 0,3 nT ordenatuak direlarik.
Orokorki
Andromeda galaxiaren eta gure galaxiaren arteko distantzia, 1953an bikoiztu zen, beste Zefeida izar aldakor ahulago baten existentzia aurkitu zenean. 1990eko hamarkadan, erraldoi gorri estandarren eta Hipparcos sateliteen izar gorrien neurketak erabili ziren Zefeiden distantziak kalibratzeko.
Eraketa eta historia
Andromeda galaxia duela 10.000 milioi urte sortu zen, protogalaxia txikiagoek talka egin eta gero.
Talka bortitz honek halo galaktikoaren (metaletan aberatsa) eta galaxiaren disko hedatuaren zatirik handiena sortu zuen. Garai honetan, bere izar eraketa erritmoa oso altua izan zen, 100 milioi urteko galaxia argitsu infragorri bat bihurtzeraino. Andromedak eta Triangeluko Galaxiak oso gertuko urratsa izan zuten duela 2.000-4.000 milioi urte. Gertaera honek izar eraketa tasa handiak eragin zituen Andromeda galaxiaren disko osoan, baita kumulu globular batzuetan ere, eta M33ren kanpoko diskoa asaldatu zuen.
Azken 2.000 milioi urteetan, Andromedaren disko osoan izar eraketak behera egin duela uste da, ia inaktiboa izateraino. M32, M110 edo Andromeda galaxiak xurgatu dituen beste galaxia satelite batzuekin interakzioak gertatu dira. Elkarrekintza hauek Andromedako Izar Korronte Erraldoia bezalako egiturak eratu dituzte. Uste denez, duela 100 milioi urte gertatutako fusio galaktiko batek Andromedaren erdigunean dagoen aurkako errotazioko gas disko baten ardura du, baita bertan izar populazio gazte samar bat egotearena ere (100 milioi urte).
Distantziaren estimazioak
Gutxienez lau teknika erabili dira Lurretik Andromeda galaxiara dauden distantziak kalkulatzeko. 2003an, infragorrian (I-SBF) gainazaleko distiraren fluktuazioak erabiliz eta periodo-argitasun balio berria doituz eta -0,2 mag dex-1 (O/H) -ko metaltasun-zuzenketa eginez, 2,57 ± 0,06 milioi argi-urteko estimazioa lortu zen (1,625 × 1011 ± 3,8 × 109 unitate astronomiko). 2004ko Zefeiden aldakorren metodo batek 2,51 ± 0,13 milioi argi-urtetan (770 ± 40 kpc) estimatu zuen distantzia. 2005ean, Andromeda galaxian izar bitar itzaltzaile bat aurkitu zen. Bitarra O eta B motako bi izar urdin berok osatzen dute, izarren eklipseak aztertuz, astronomoek euren tamaina neurtu ahal izan zuten. Izarren tamaina eta tenperatura ezagutzean, euren magnitude absolutua neurtu ahal izan zuten.Magnitude bisual eta absolutuak ezagutzen direnean, izarrarekiko distantzia kalkula daiteke. Izarrak 2,52 × 106 ± 0,14 × 106 ly (1,594 × 1011 ± 8,9 × 109 UA) eta Andromeda galaxia guztia 2,5 × 106 ly (1,6 × 1011 UA) distantziara daude. Balio berri hori bat dator zefeidetan oinarritutako aurreko distantzia-balio independentearekin. TRGB metodoa 2005ean ere erabili zen, 2,56 × 106 ± 0,08 × 106 ly (1,619 × 1011 ± 5,1 × 109 UA) distantziarekin. Distantzia-estimazio horien batez besteko balioa 2,54 × 106 ± 0,11 × 106 ly da (1,606 × 1011 ± 7,0 × 109 UA). Eta, hortik aurrera, Andromedaren diametroa punturik zabalenean 220 ± 3 kly-koa (67.450 ± 920 pc) dela kalkulatzen da. Trigonometria (diametro angeluarra) erabiliz 4,96 graduko itxurazko angelua ageri da zeruan.
Masaren estimazioak
2018ra arte, Andromeda galaxiaren haloaren masa-estimazioek (materia iluna barne) 1,5 × 1012 M ☉ inguruko balioa ematen zuten, Esne Bidearen 8 × 1011 M ☉-ren aurrean. Honek, aurreko neurketen aurka egiten du, Andromeda galaxia eta Esne Bidea ia masa berdina dutela adierazten zutenak. 2018an, masa berdintasuna, irrati emaitzek, gutxi gorabehera, 8 × 1011 M ☉ bezala berrezarri zuten 2006an, Andromeda galaxiaren esferoideak, Esne Bidearena baino izar dentsitate altuagoa duela erabaki zen, eta bere izar disko galaktikoa Esne Bidearen diametroa baino bi aldiz estimatu zen. Andromeda galaxiaren masa osoa 8 × 1011 M ☉ eta 1,1 × 1012 M ☉ artean estimatzen da. M31ren izar masa 10-15 × 1010 M ☉-koa da, masa horren %30 erdiko erraboilean, %56 diskoan eta gainontzeko %14a izar haloan. Irratiaren emaitzak (Esne Bidearen antzeko masa) 2018tik aurrera hartu behar dira probabilitate handienekotzat, nahiz eta, bistan denez, mundu osoko hainbat ikerketa-taldek gai hori modu aktiboan ikertzen jarraitzen duten.
2019tik aurrera, ihes-abiaduraren eta masa dinamikoaren neurketetan oinarritutako egungo kalkuluen arabera, Andromeda galaxia 0,8 × 1012 M ☉ da, hau da, Esne Bidearen masa berrienaren erdia baino ez da, 2019an 1,5 × 1012 M ☉-tan kalkulatua.
Izarrez gain, Andromeda galaxiaren izarrarteko inguruneak gutxienez 7,2 × 109 M ☉ ditu hidrogeno neutro eran, gutxienez 3,4 × 108 M ☉ hidrogeno molekular bezala (bere 10 kiloparsec barnekoenen artean), eta 5,4 × 107 M ☉ hauts.
Andromeda galaxia, galaxiako izarren masaren erdia duela kalkulatzen den gas bero halo masibo batez inguratua dago. Haloa, ia ikusezina, milioi bat argi urte inguru hedatzen da bere galaxia anfitrioitik, gure Esne Bidearen erdibidean. Galaxien simulazioek, haloa Andromeda galaxiarekin batera sortu zela adierazten dute. Haloa, hidrogenoa eta helioa baino elementu astunagoetan aberastua dago, supernobetatik sortua, eta bere propietateak, galaxiaren kolore-magnitude diagramako "haran berdean" dagoen galaxia batentzat espero direnak dira. Supernobak Andromeda galaxiako izarrez betetako diskoan erupzioan sartzen dira eta elementu astunagoak espaziora botatzen dituzte. Andromeda galaxiaren bizitzan zehar, bere izarrek sortutako elementu astunen ia erdia, galaxiaren izar diskotik haratago kanporatuak izan dira, 200.000 argi urteko diametroa duena.
Argitasunaren estimazioak
Esne Bidearen aldean, Andromeda galaxiak, nagusiki, >7 × 109 urteko adina duten izar zaharragoak dituela dirudi. Andromeda galaxiaren estimatutako argitasuna, ~2,6 × 1010 L ☉, gure galaxiarena baino % 25 handiagoa da gutxi gorabehera. Hala ere, galaxiak, Lurretik ikusitako inklinazio handi bat du, eta bere izarrarteko hautsak, ezagutzen ez den argi kopuru bat xurgatzen du, eta, beraz, zaila da bere benetako distira estimatzea, eta beste egile batzuek, Andromeda galaxiaren argitasunerako beste balio batzuk eman dituzte (egile batzuek, Esne Bidearen 10 megaparseceko erradioan, bigarren galaxiarik distiratsuena dela ere proposatzen dute, Sombrero galaxiaren ondoren, -22,21 edo gertuko magnitude absolutuarekin.
2010ean argitaratutako Spitzer espazio teleskopioaren laguntzaz egindako estimazio batek -20,89ko magnitude absolutua (urdinean) iradokitzen du (+0,63ko kolore-indizearekin, ikusmen-magnitude absolutua -21,52koa da, eta Esne Bidearena -20,9koa.), eta 3,64 × 1010 L ☉-ko uhin luzera horretan erabateko argitasuna.
Esne Bidean izar eraketa erritmoa askoz handiagoa da, Andromeda galaxiak urtean eguzki masa bat baino ez baitu sortzen, Esne Bidearen 3-5 eguzki masekin alderatuta. Esne Bideko noba tasa ere Andromeda galaxiakoaren bikoitza da. Honek, azken honek, bere garaian, izar eraketa fase handi bat izan zuela iradokitzen du, baina, orain, lasaitasun egoera erlatibo batean dagoela, Esne Bidea, izar eraketa aktiboago bat esperimentatzen ari den bitartean. Honek jarraituz gero, Esne Bidearen argitasunak Andromeda galaxiarena gaindi lezake.
Berriki egindako ikerketen arabera, Andromeda galaxia, galaxien kolore-magnitude diagraman "haran berdea" bezala ezagutzen den tokian dago, "Hodei urdinetik" (izar berriak aktiboki eratzen dituzten galaxiak) "sekuentzia gorrira" (izar eraketarik ez duten galaxiak) trantsizioan dagoen Esne Bidea bezalako galaxiek populatutako eskualde bat. Haran berdeko galaxietan izar eraketa aktibitatea moteltzen ari da izarrarteko ingurunean gas formatzailerik gabe geratu ondoren. Andromeda galaxiaren antzeko propietateak dituzten galaxia simulatuetan, izar eraketa hemendik 5.000 milioi urte barru desagertzea espero da, baita Andromeda galaxiaren eta Esne Bidearen arteko talkaren ondorioz epe motzean izar eraketa tasak izango duen igoera kontuan hartuta ere.
Estruktura
Argi ikusgarrian duen itxuragatik, Andromeda galaxia SA(s)b galaxia bezala sailkatuta dago Vaucouleurs-Sandage galaxia kiribilen sailkapen sistema zabalduan. Hala ere, 2MASS zundaketaren eta Spitzer espazio teleskopioaren datu infragorriek, Andromeda, benetan, galaxia espiral barratu bat dela erakutsi zuten, Esne Bidea bezala, Andromedako barraren ardatz nagusia, 55 gradu orientatua, erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan diskoaren ardatz nagusiarekiko. 2005ean, astronomoek, Keck teleskopioak erabili zituzten, galaxiatik kanpo zabaltzen den izarren zipriztin arina, benetan, disko nagusiaren zati dela frogatzeko. Honek esan nahi du Andromeda galaxiako izarren disko espiralak lehen estimatutakoa baino hiru aldiz diametro handiagoa duela. Hau, galaxiak 220.000 argi urte baino gehiagoko diametroa (67 kiloparsecs) izatea eragiten duen izar disko zabal bat dagoela frogatzen duen froga da. Aurretik, Andromeda galaxiaren tamainaren estimazioak 70.000 eta 120.000 argi-urte artekoak ziren (21 eta 37 kpc arteko diametroa).
Galaxiak Lurrarekiko 77ºko inklinazioa duela uste da (non 90 graduko angelu bat albotik zuzenean ikusiko litzatekeen). Galaxiaren zeharkako sekzioaren formaren analisiak, disko lau soil baten ordez, S formako alabeo bat frogatzen duela dirudi. Alabeo honen balizko kausa, Andromeda galaxiatik gertu dauden satelite galaxiekiko interakzio grabitatoriala izan liteke. M33 galaxiak Andromedaren besoetan nolabaiteko laudorioa eragin lezake, distantzia eta abiadura erradial zehatzagoak behar diren arren. Azterketa espektroskopikoek Andromeda galaxiaren errotazio-abiaduraren neurketa zehatzak eman dituzte, nukleoarekiko distantzia erradialaren arabera. Errotazio abiadurak 225 km/s (140 mi/s) balio maximoa du 1.300 ly (82.000.000 UA) nukleotik, eta bere minimoa ziurrenik 50 km/s (31 mi/s) 7.000 ly (440.000.000 UA) nukleotik. Harantzago, errotazio abiadura 33.000 ly (2,1 × 109 UA) erradioraino igotzen da, non 250 km/s maximora iristen den (160 mi/s). Abiadurak pixkanaka distantzia horretatik haratago jaisten dira, 200 km/s (120 mi/s) -tik 80.000 ly (5,1 × 109 UA) -ra jaitsiz. Abiadura-neurketa horiek 6 × 109 M ☉ inguruko masa kontzentratua eragiten dute nukleoan. Galaxiaren masa osoa linealki handitzen da 45.000 ly arte (2,8 × 109 UA), eta, ondoren, motelago egiten du erradio horretatik aurrera. Andromeda galaxiaren beso espiralak HII eskualde batzuek delineatzen dituzte, Walter Baadek xehetasun handiz lehen aldiz aztertuak eta berak "hari bateko kontuak" bezala deskribatuak. Bere ikerketek, bi beso kiribil erakusten dituzte, oso biribilduak diruditenak, gure galaxian baino tarteago dauden arren. Beso bakoitzak Andromeda galaxiaren ardatz nagusia zeharkatzen duenean, hauek dira egitura espiralaren deskribapenak : Andromeda galaxia ia kantuz ikusten denez, zaila da bere egitura espirala aztertzea. Galaxiaren irudi zuzenduek, dirudienez, nahiko normala den galaxia kiribil bat erakusten dute, gutxienez 13.000 ly (820.000.000 UA) batez elkarrengandik bananduta dauden bi arraste-beso jarraitu erakusten dituena, eta, gutxi gora-behera, nukleotik, 1.600 ly (100.000.000 UA) distantziatik kanporantz jarrai daitezkeenak. Egitura kiribil alternatiboak proposatu ditu, hala nola beso kiribil bakarra edo beso espiral luze, harizdun eta lodien patroi malutatzailea.
Uste denez, patroi espiralaren distortsioen kausarik probableena, M32 eta M110 satelite galaktikoekiko interakzioa da. Hau izarren hidrogeno neutro hodeien desplazamenduagatik ikus daiteke.
1998an, Europako Espazio Agentziaren ISO espazio teleskopioaren irudiek Andromeda galaxiaren forma orokorra eraztun galaxia bihurtzen ari dela frogatu zuten. Oro har, gasa eta galaxiaren hautsa hainbat eraztun gainjarritan osatuta daude, nukleotik 32.000 ly (9,8 kpc) erradioan eratutako eraztun bereziki garrantzitsu batekin, astronomo batzuek suzko eraztuna deitua. Eraztun hau galaxiaren argi ikusgarriaren irudietan ezkutatuta dago, nagusiki hauts hotzez osatua baitago, eta Andromeda galaxian gertatzen den izar eraketaren zatirik handiena bertan biltzen da.
Spitzer espazio teleskopioaren laguntzarekin eginiko ondorengo ikerketek, infragorrian Andromeda galaxiaren egitura espirala, dirudienez, erdiko barra batetik sortzen diren bi beso kiribilez osatua dagoela erakutsi zuten, eta lehen aipaturiko eraztun handitik haratago jarraitzen dute. Beso horiek, ordea, ez dira jarraituak eta egitura segmentatua dute.
Andromeda galaxiaren barnealdearen teleskopio bereko azterketa xeheak, duela 200 milioi urte baino gehiago M32rekin izandako elkarreraginak eragin zuela uste den hauts eraztun txikiago bat ere erakutsi zuen. Simulazioek, galaxia txikienak, Andromeda galaxiaren diskoa, honen ardatz polarrean zehar zeharkatu zuela erakusten dute. Talka honek, masaren erdia baino gehiago kendu zion M32 txikienari, eta Andromedaren egitura deuseztatzaileak sortu zituen. Messier 31 ko gasean aspalditik ezagutzen den ezaugarri deuseztatzaile handiaren koexistentziak, aurkitu berri zen barne egitura deuseztatu honekin batera, barizentrotik aldendua, M32 satelitearekin ia aurrez aurreko talka bat egitea iradoki zuen, Gurdi Gurpilaren topaketaren bertsio leunago bat.
Andromeda galaxiaren halo hedatuaren ikerketek, gutxi gora-behera, Esne Bidearenarekin aldera daitekeela erakusten dute, haloan, eskuarki, "Metalean pobreak" diren izarrak dituena, eta gero eta distantzia handiagoarekin. Ebidentzia horrek adierazten du bi galaxiek antzeko eboluzio-bideak jarraitu dituztela. Litekeena da masa baxuko 100-200 galaxia inguru akrezioz asimilatu izana azken 12.000 milioi urteetan. Andromeda galaxia eta Esne Bideko halo hedatuetako izarrak, bi galaxiak banatzen dituen distantziaren ia heren bat zabal daitezke.
Nukleoa
Andromeda galaxiak bere erdian izar kumulu trinko bat duela ezagutzen da. Tamaina handiko teleskopio batean, inguruko protuberantzia lausoenean txertatutako izar baten ikusizko inpresioa sortzen du. 1991n Hubble espazio teleskopioa erabili zen Andromeda galaxiaren barne nukleoaren irudiak lortzeko. Nukleoak 1,5 pc-z (4,9 ly) bereizitako bi kontzentrazio ditu. Kontzentraziorik distiratsuena, P1 bezala izendatua, galaxiaren erdigunetik desplazatua dago. Kontzentrazio ahulena, P2, galaxiaren benetako erdian dago, eta 3-5 × 107 M ☉-ko zulo beltz bat du 1993an, eta 1,1-2,3 × 108 M ☉-ko zulo beltz bat 2005ean. Materialaren abiadura 160 km/s (99 mi/s) neurtzen da. Ikusitako nukleo bikoitza, P1, orbita eszentriko batean, erdiko zulo beltzaren inguruko izar disko baten proiekzioa den azal daitekeela proposatu da. Eszentrikotasuna, izarrak, apozentro orbitalean mantentzen direla da, izar kontzentrazio bat sortuz. P2k a espektro klaseko izar beroen disko trinko bat ere badu. A izarrak ez dira nabariak iragazki gorrienetan, baina argi urdin eta ultramorean nukleoa menderatzen dute, P2k P1 baino nabarmenagoa ematen duelarik.
Bere aurkikuntzaren hasieran, nukleo bikoitzaren zatirik distiratsuena, Andromeda galaxiak "kanibalizatutako" galaxia txiki baten hondarra zela zioen hipotesia planteatu zen arren, hau jada ez da azalpen bideragarritzat hartzen, neurri handi batean, mota honetako nukleo batek, oso bizitza laburra izango lukeelako, erdiko zulo beltzaren mareak eragindako asalduraren ondorioz. Hau partzialki konpon daitekeen arren, P1ak bere zulo beltza izango balu egonkortzeko, P1n dagoen izarren banaketak ez du bere erdian zulo beltz bat egotea iradokitzen.
Iturri diskretuak
Ordutik, Andromeda galaxian x izpien iturri ugari aurkitu dira, Europako Espazio Agentziaren XMM-Newton orbitan dagoen behatokiaren behaketei esker. Robin Barnard et al.-ek planteatzen duten hipotesiaren arabera, zulo beltzak edo neutroi izar hautagaiak dira, sartzen den gasa milioika kelvinetara berotzen dutenak eta x izpiak igortzen dituztenak. NuSTAR espazio misioaren behaketa kanpaina batek mota honetako 40 objektu identifikatu zituen galaxian. 2012an, Andromeda galaxian mikrokuasar bat detektatu zen, zulo beltz txikiago batetik datorren irrati-bolada bat. Guraso-zulo beltza erdigune galaktikotik gertu dago eta 10 M ☉ inguru ditu. Europako Espazio Agentziaren XMM-Newton zundak bildutako datuei esker aurkitu zen, eta, ondoren, Gamma izpien Swift Misioak eta X Izpien Chandra Behatokiak, Very Large Arrayk eta Very Long Baseline Arrayk behatu zuten. Mikrokoadrarra, Andromeda galaxiaren barnean behatutako lehena izan zen, eta lehena Esne Bidetik kanpo.
Kumulu globularrak
Andromeda galaxiari lotutako 460 kumulu globular inguru daude. Kumulu hauetatik masiboena, Mayall II bezala identifikatua, Globular One ezizena duena, galaxien Tokiko Taldean ezagutzen den beste edozein kumulu globularrek baino argitasun handiagoa du. Milioika izar ditu eta Omega Centauri baino bi aldiz argitsuagoa da, Esne Bidean ezagutzen den kumulu globularrik distiratsuena. Bat Globularrak (edo G1) zenbait izar-populazio ditu, eta egitura masiboegia globular arrunt batentzat. Horregatik, batzuen ustez, G1 Andromedak iragan urrun batean kontsumitu zuen galaxia nano baten nukleo hondarra da. Distira handiena duen globularra G76 da, hego-mendebaldeko besoaren ekialdeko erdian dagoena. Beste kumulu globular masibo bat, 037-B327 deitua eta 2006an aurkitua Andromeda galaxiaren izarrarteko hautsagatik, G1 baino masiboagoa zela uste zen, eta Talde Lokaleko kumulu handiena, baina, beste ikerketa batzuek, benetan, G1en antzeko propietateak dituela frogatu dute.
Esne Bideko kumulu globularrak ez bezala, adin dispertsio erlatiboki baxua erakusten dutenak, Andromeda galaxiako kumulu globularrek adin tarte askoz handiagoa dute: galaxia bera bezalako sistema zaharretatik hasi eta sistema askoz gazteagoetaraino, ehunka milioi urte eta bost mila milioi urte bitartean dituztenak.
2005ean, astronomoek izar kumulu erabat berri bat aurkitu zuten Andromeda galaxian. Aurkitu berri diren kumuluek ehunka mila izar dituzte, kumulu globularretan aurki daitekeen kopuruaren antzekoa. Kumulu globularretatik bereizten dituena da askoz handiagoak direla -ehunka argi-urteko diametroa- eta ehunka aldiz ez hain trinkoak. Beraz, izarren arteko distantziak askoz handiagoak dira aurkitu berri diren kumulu hedatuetan.
Hurbileko Galaxiak eta Sateliteak
Esne Bideak bezala, Andromeda galaxiak galaxia sateliteak ditu, 20 galaxia nano baino gehiagoz osatuak. Galaxia satelite ezagunenak eta behatzeko errazenak M32 eta M110 dira. Gaur egungo proben arabera, badirudi M32k Andromeda galaxiarekin hurbileko topaketa bat izan zuela iraganean. Litekeena da M32 galaxia handiago bat izan izana, M31k bere izar diskoa kendu ziona eta nukleoaren eskualdeko izar eraketaren gehikuntza handi bat jasan zuena, nahiko oraintsu arte iraun zuena.
M110 Andromeda galaxiarekin ere elkarreraginean ari dela dirudi, eta astronomoek, azken honen haloan, satelite galaxia hauek kendu dituztela diruditen metal aberatseko izar korronte bat aurkitu dute. M110k hautsezko errei bat du, izar eraketa berria edo bidean dagoena adieraz dezakeena. M32k ere izar populazio gazte bat du.
Triangeluko Galaxia, Andromedatik 750.000 argi-urte ko distantziara dagoen galaxia ez nano bat da. Gaur egun, Andromedaren satelite bat ote den ez da ezagutzen.
2006an aurkitu zen bederatzi galaxia satelite Andromeda galaxiaren nukleoa zeharkatzen duen plano batean daudela; ez daude ausaz jarriak interakzio independenteetatik espero zitekeen bezala. Honek sateliteentzako marea jatorri komun bat adieraz lezake.
PA-99-N2 ekitaldia eta balizko exoplaneta galaxian
PA-99-N2 1999an Andromeda galaxian detektatutako mikrolente gertaera bat izan zen. Azalpenetako bat erraldoi gorri baten lente grabitazionala da, izar batek eguzkiarena halako 0,02 eta 3,6 arteko masa duena, izarra, ziur aski, planeta batek orbitatua dagoela iradoki zuena. Balizko exoplaneta honek Jupiterrena baino 6,34 aldiz masa handiagoa izango luke. Azkenean baieztatzen bada, aurkitutako lehen planeta estragalaktikoa izango litzateke. Hala ere, gerora anomaliak aurkitu zituzten.
Andromeda-Esne Bidea talka
Andromeda galaxia Esne Bidetik 110 kilometro segundoko (68 milia segundoko) distantziara dago. Eguzkiarekiko 300 km/s-ko hurbilketa neurtu da (190 mi/s), Eguzkiak galaxiaren erdigunearen inguruan 225 km/s-ko abiaduran orbitatzen baitu (140 mi/s). Honen ondorioz, Andromeda galaxia, desplazamendu urdina duten 100 galaxia behagarrietako bat da. Andromeda galaxiaren abiadura tangentziala edo albokoa, Esne Bidearekiko, hurbilketa abiadura baino erlatiboki txikiagoa da, eta, beraz, 4.000 milioi urte barru Esne Bidearekin zuzenean talka egitea espero da. Talkaren emaitza posible bat galaxiak bat egitea da, galaxia eliptiko erraldoi bat edo, beharbada, disko galaxia handi bat sortzeko. Horrelako gertaerak ohikoak dira galaxia taldeen artean. Lurraren eta Eguzki Sistemaren norakoa, talka gertatuz gero, gaur egun ezezaguna da. Galaxiak bat egin aurretik, Eguzki Sistema Esne Bidetik kanporatua izateko edo Andromeda galaxiara batzeko aukera txiki bat dago.
Behaketa amateurra
Andromeda galaxia urruneneko objektua da, eta begi hutsez ikus daitekeen Esne Bidetik kanpoko galaxia kiribil bakarra. Galaxia zeruan kokatzen da, Casiopea eta Pegaso konstelazioei erreferentzia eginez. Andromeda hobeto ikusten da udazkeneko gauetan ipar hemisferioan, altuera handira igarotzen denean, bere punturik altuenera urriko gauerdi inguruan iristen delarik, eta bi ordu beranduago hilabetero. Gaueko lehen orduan, ekialdetik irteten da irailean, eta mendebaldetik jartzen da otsailean. Hego hemisferiotik Andromeda galaxia urria eta abendua bitartean ikus daiteke, eta iparraldetik hobeto ikusten da. Prismatikoek, galaxiaren egitura handiago batzuk eta bere bi satelite distiratsuenak diren M32 eta M110 ikus ditzakete. Zaletu teleskopio batek Andromedaren diskoa, bere kumulu globular distiratsuenetako batzuk, hauts iluneko errailak eta NGC 206 izar hodei handia adieraz ditzake.
Glossogobius concavifrons
Glossogobius concavifrons Glossogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Leuconostoc mesenteroides
Leuconostoc mesenteroides Leuconostoc generoko bakterioa da, bakterio laktikoen taldean sailkatzen dena. Talde honetako bakterioek hartzidura laktikoa burutu eta glukosa azido laktiko bihurtzen dute.
Leuconostoc mesenteroides bakterio Gram positiboa da, koko itxurakoa. Anaerobio fakultatiboa, ez da mugikorra eta ez du esporarik sortzen. pH azidoetan bizi da (4,5 eta 7 bitarteko pHtan).
Mikrobio hau prozesu industrialetan erabiltzen da dextranoa lortzeko. Bakterio honen polisakaridoak sortzeko gaitasunari buruzko lehen erreferentziak azukrearen industriak kutsatzen zituela ikustean egiaztatu zen, muki-masa handiak sortuz: sakarosa (azukre-industrian ugaria) dextrano bihurtzen du Leuconostoc mesenteroides-ek. Giro aerobioan, oxigenazio onarekin, Leuconostoc mesenteroides-ek inguruneko glukosaren % 40 dextrano bihur dezake. Dextranoak ospitaleetan erabiltzen dira, hortzetako pastan agente lodigarri gisa eta izozkien fabrikazioan ere.
Janarien industrian, bestalde, erabiltzen da Leuconostoc mesenteroides, barazkiak hartzitzeko eta sauerkraut bezalako janari hartzituak eskuratzeko.
Orokorrean patogenoa ez bada ere, bakterio honen andui batzuk infekzio nosokomialekin lotu dira kasu gutxitan. Mikrobio oportunista bezala jardun dezake, beraz.
Rawalpindi
Ekonomia
Errepide- eta burdinbide-gune garrantzitsua da. Merkataritza eta industria (petrolio- eta gas-findegiak, burdinbide-gaiak, kimika-industria, armagintza, tresneria elektrikoa, ehungintza, janari-industria) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Base militarra du. Aipagarriak dira hiritik hurbil dauden Taxila hiri zaharreko hondakinak. Unibertsitatea du; nazioarteko aireportua.
Historia
Bertan errenditu ziren sikhak Gujarateko guduaren ondoren, eta, hala, Ingalaterraren mende geratu zen, 1849an. Rawalpindin izenpetu zuten britainiarrek Afganistango independentziako hitzarmena. Pakistango hiriburua izan zen 1959tik 1969ra bitarteko urteetan.
Veckersviller
Veckersviller Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Veckersviller udalerrian erroldatutako biztanleak 293 ziren. Familiak 93 ziren, horien artean 17 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 105 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 99 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 7 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 183 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (71 gizon eta 40 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Veckersviller udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 279 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.630 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 finantziazio enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Veckersviller udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 189 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jandaíra (Rio Grande do Norte)
Jandaíra Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
SP Tre Penne
SP Tre Penne (izen osoa Società Polisportiva Tre Penne) San Marinoko futbol talde nagusia da, San Marino hiriburukoa. San Marinoko 4 liga eta 5 kopa irabazi ditu.
Bèlvianes e Cavirac
Bèlvianes e Cavirac Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Babinec
Babinec Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 4,91 km²ko azalera du eta 72 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1407. urtekoa da.
Joseba Grajales
Joseba Mikel Grajales Jiménez (Gasteiz, ) enpresaburua, Gamesa eta Guascor enpresen sortzaile eta jabe ohia, egun Keralty (Organización Sanitas Internacional ohia) enpresa taldeen jabea da. Forbesen arabera, espainiako aberatsenen artean dago, 2021ean 98. postuan agertzen zen, 2023an ordea, 266 postuan.
Gamesa
Juan Luis Arreguirekin batera Gamesa sortu zuen 1976an, garai horretan Grupo Auxiliar Metalúrgico deitzen zen. 2000. urtean enpresa burtsara atera zuten. 2017an Siemensek enpresa erosi zuen, orain Siemens Gamesa, hala ere egoitza Zamudion mantendu zen.
Guascor
Guascor arrantza-ontzien motoreak sortzen zituen zumaiko enpresa izan zen baina 90. hamarkadan sektorea porrot egin zuenean Joseba Grajales eta Juan Luis Arreguik enpresa erosi eta Plan 3R funts publikoei esker bizirautea lortu zuen. 2011an Grajalesek Guascor saldu zion Dresser-Rand ipar amerikako enpresari, Siemenseko jabea, 500 millioi euroren truk. Arabako Merkataritza Ganberak eta Confebaskek salmenta kritikatua izan zen erosketa, kontratazio eta hedatzera bideratutako erabaki guztiak.
Fénix
2012an Jon Azuarekin batera Fenix Group Development (FGD) sortu zuen, gasaren ustiapenari lotutako enpresa multzoa. Enpresak lau kluster ditu, Fenix Motor, Fenix Oil & Gas, Fenix Energy eta Fenix Mine & Services. Enpresak gas ez-konbentzioala ustiatzen du Amerikako Estatu Batuetan, besteak beste, CrossRock Drilling enpresarekin batea. Enpresa petrolioaren ustiaketan aritu da Kolonbia, AEB-n eta Peru, Kanada eta Ekuadorreko petrolioan interesa agertu du ere.
Centauro Capital: Keralty eta Versania
Centauro Capital Grajalesen inbertsio elkartea da eta bi taldek osatzen dute, Keralty eta Versaniak. 80. hamarkadan sortu zen, Colsanitas izenarekin eta ordutik hazi baino ez da egin. Izan ere, osasunari lotutako hainbat eremu jorratzen ditu, besteak beste, bioteknologia, gaixotasun mentalak, erresidentziak, farmakoak eta abar. Horrez gain, unibertsitate, fundazio eta argitaletxe propioak ditu.
Bellencombre
Bellencombre Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Joseba Grajales
Centauro Capital: Keralty eta Versania
2014an, Grajales eta Jon Azua Sanitas USA Inc sortu zuten Floridan eta bertan ezarri zuten Keralty Foundation Inc-en egoitza, Blue Cross Blue Shielden bazkidea izanik ere.
Bellencombre
Biztanleria
2007an Bellencombre udalerrian erroldatutako biztanleak 637 ziren. Familiak 254 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 91 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Joseba Grajales
Euskal Herrian
Keraltyri lotutako hainbat enpresek euskal administrazioaren diru-laguntzak jaso dituzte, hala nola, Biokeralty, Praxis, Biopharma Praxis eta Mizar. Jon Azua, Jon Darpon, Fátima Ansotegi eta María Teresa Bacigalupe bezalako politikariek kargua utzi eta gero enpresan sartu ziren. Hori dela eta, ate birakaria eman dela eta Osakidetzaren pribatizazioara lagundu dutela kritikatu du, besteak beste, Euskal Herria Bilduk.
Bellencombre
Etxebizitza
2007an 310 etxebizitza zeuden, 266 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 274 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 266 etxebizitza nagusietatik 171 bere jabearen bizilekua ziren, 80 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 123 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 394 ziren, horien artean 300 aktiboak ziren eta 94 inaktiboak ziren. 300 pertsona aktiboetatik 267 lanean zeuden (152 gizon eta 115 emakume) eta 33 langabezian zeuden (12 gizon eta 21 emakume). 94 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bellencombre udalerrian 285 unitate fiskal zeuden, 690 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.218 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 margolaria, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Bellencombre udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 680 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pleumeleuc
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 2.567 ziren. Familiak 928 ziren, horien artean 196 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 116 bakarrik bizi ziren emakumeak), 277 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 390 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 65 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Llywel
, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Trecastle komunitateko herri nagusia da. 2011ko erroldaren arabera 497 biztanle zituen.
Pleumeleuc
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.698 ziren, horien artean 1.321 aktiboak ziren eta 377 inaktiboak ziren. 1.321 pertsona aktiboetatik 1.244 lanean zeuden (670 gizon eta 574 emakume) eta 77 langabezian zeuden (27 gizon eta 50 emakume). 377 pertsona inaktiboetatik 140 erretiraturik zeuden, 148 ikasten zeuden eta 89 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pleumeleuc udalerrian 1.030 unitate fiskal zeuden, 2.790 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 19.366€ zen.