cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jokin Inza
Frankismoaren aurkako borrokalari sutsua izan zen klandestinitatean. Hori dela eta, 3 urte egon zen preso frankismoaren aurkako propaganda egiteagatik. Aske utzi zutenean lehendabizi Frantziara ihes egin zuen eta ondoren Venezuelara. Euskal erresistentzian funtsezkoa izan zen, Venezuelatik Radio Euskadiren sorrera bultzatu baitzuen.
Sabino Arana Fundazioan ibili zen ere. 2006ko ekainaren 20an Hombre libre sin patria libre liburua aurkeztu zuen Bergaran.
Omaña (ibaia)
Omaña ibaia (leonesez: Oumaña) Espainiako ipar-mendebaldean, Leongo probintzian, dagoen ur gardenak dituen ibai txiki bat da. Udaberriko urtaldiko uretatik eta udazkeneko eta udaberriko euriteetatik jaiotzen da Tambarón-en oinean, Montrondo (Murias de Paredesko Udala) herrian eta amaitzen da bere urek Luna ibaiko urekin bat egiten dutenean, Órbigo ibaiari hasiera emateko.
Kanpokotasun
Ekonomian, kanpokotasunak sortzen direla esaten da, ekonomia-eragile batek bere ekoizpen nahiz kontsumoaren ondorioz kostu eta prezioetan islatu edo kontabilizatzen ez diren onurak eta kalteak ekartzen dituenean.
Kanpokotasunak positiboak, onurak sortzen direnean, nahiz negatiboak, kalteak sortzen direnean, izan daitezke.
Adibidez, kutsadura kanpokotasun negatibotzat jotzen da, sarri kutsatzaileak eragin duen kalte osoa ez baitu ordaindu behar izaten, kaltearen kostua gizarte osora lagatzen baitio; hezkuntza-sistema publikoen lana, berriz, kanpokotasun positibotzat jotzen da, enpresek ez baitiote ordaintzen administrazio publikoari enplegatuek jaso eta enpresek profitatzen duten prestakuntza. Zenbait enpresek eraikitzen dituzten azpiegiturak ere kanpotasun positiboak izan daitezke azpiegitura horiek aprobetxatzen duten beste enpresentzat, oso merke eta doan zerbitzu on bat eskuratu baitute.
Megachile mundifica
Megachile mundifica erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Pulaski (New York)
Pulaski  New York estatuko herri bat da. Oswego konderrian kokatua dago. 2010ean 2,365 biztanle zituen, 9.02 kilometro koadrotan banatuta.
South Palm Beach (Florida)
South Palm Beach Floridako herri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 1,171 biztanle zituen, 0.8 kilometro koadrotan banatuta.
Too Late the Hero (filma)
Too Late the Hero (euskaraz Beranduegiko Heroiak) 1970ko 1970eko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra film bat da. Michael Caine, Henry Fonda, Cliff Robertson, Ken Takakura, Denholm Elliott, Ian Bannen, Lance Percival, Ronald Fraser, Harry Andrews eta Percy Herbert aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945). 1942ko udaberrian, japoniar eta aliatuek Ozeano Bareko uharte bat okupatu zuten. Britainiar soldadu talde bate ohianean barna ia suizida den misio bat burutzeko bidalia izan da: japoniarren irrati-emisora bat desegitea.
Oligodon trilineatus
Oligodon trilineatus Oligodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Secugnago
Mugakideak
Secugnagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ricardo Becerro de Bengoa
Ricardo Becerro de Bengoa (Gasteiz, 1845eko otsailaren 7a - Madril, 1902ko otsailaren 1a) arabar ikerlari eta idazlea izan zen.
Biografia
Zientzian doktorea eta Fisika eta Kimikako katedraduna izan zen Madrilgo San Isidro institutuan. Politika-kargu ugari izan zituen: Espainiako Irakaskuntza Publikoko eta Erresumako nekazaritza kontseilari, gorteetako diputatu eta senataria. Pisu eta Neurrien batzordeko behin betiko kide ere izan zen, bai eta San Fernandoko Arte Ederren Akademiako kide, idazle eta hizlari ospetsua. Zientzia zehatzak, Fisika eta Natura Zientziak ikasi zituen Valladolideko Unibertsitatean; Palentziako institutuko Fisika eta Kimika arloan katedraduna izatera iritsi zen.
Gasteiz hiriari buruzko kronika ugari eta beste hainbat testu idatzi zituen, gai ugariri buruz: historia, biografia, literatura, artea, eta irakaskuntzaz, batez ere. Pentsamoldez errepublikarra eta foruzalea izan zen. El mentirón eta Aquello aldizkarien sortzaile eta lankide izan zen, eta La Naturaleza aldizkari zientifikoaren zuzendaria.
Alquezar (filma)
Alquézar, retablo de pasión 1965 urtean eginiko filma zen. Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukertek egin zuten film hau Frontera Films Irun produkzio-etxeari esker.
Irudiak Huescako probintzian dagoen Alquézarren grabatutakoak ziren. Turismo bultzatzeko asmotan egin bazuten ere, erlijio dokumentala ematen du.
Saint-Sornin-la-Marche
Saint-Sornin-la-Marche Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Sornin-la-Marche udalerrian erroldatutako biztanleak 234 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 189 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 186etxeak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 146 ziren, horien artean 94 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 94 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (50 gizon eta 35 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Sornin-la-Marche udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.748 euro zen.
Baldwinella vivanus
Baldwinella vivanus Baldwinella generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Saint-Sornin-la-Marche
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 2 eraikuntza enpresak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Sornin-la-Marche udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.659 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patria
Patria Fernando Aranburuk 2016an idatzitako eleberri dramatikoa da, oihartzun mediatiko handikoa.
Atractus lehmanni
Atractus lehmanni Atractus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Granger (New York)
Granger Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Allegany konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Senna Lodigiana
Senna Lodigiana Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Senna Lodigianak honako udalerri hauekin egiten du muga:
520 Franziska
520 Franziska, asteroide gerrikoan aurkitutako 520. asteroidearen izena da. 1903ko urriak 27an aurkitu zuten Max Wolf eta Paul Götz astronomo alemaniarrek Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, 1903 MV zen.
Quogue (New York)
Quogue  New York estatuko herri bat da. Suffolk konderrian kokatua dago. 2010ean 967 biztanle zituen, 10.85 kilometro koadrotan banatuta.
Andrena merriami
Andrena merriami erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Nuevo Catecismo Católico
Nuevo Catecismo Católico Donostiako punk musika taldea da.
Historia
Nuevo Catecismo Católico, 1992an, La Perrera taldea desegin zenean Donostian (Gipuzkoa) sortu zen taldea da. Gonzalo eta Arturo Ibañezek, Arturo Zumalabe (Hondakin taldeko baterijole ohia), Julen Atorrasagasti (Barrakos taldeko bajujole ohia) eta Jorge Reboredorekin (Barrakos taldeko gitarjole ohia) batera, NCC sortzea erabaki zuten. Formazio honekin, beraien lehen bi diskak kaleratu zituzten (Nuevo Catecismo Catolico eta En llamas). lehen bi diska hauek, hard rock estiloan kokatzen dira.
Hurrengo bi diskoetarako, Diskoetxez aldatu zuten eta baita formazioz ere. Jorge eta Julenek, 1995ean taldea utzi zuten eta Iker Illarramendi sartu zen gitarra jotzeko. Formazio honekin, Espainiar Estatuan etaFrantziar Estatuan bira egin zuten. Honez gain 10 hatzbeteko binilo bat ere kaleratu zuten.
2001ean, berriz ere formazio aldaketa bat jasan zuten. Gonzalo eta Arturok taldea utzi zuten eta beraien ordez, Eneko Etxeandia (Teen Dogs taldekoa) sartu zen. Formazio berriarekin, Scarred for life diska kaleratu zuten. Disko hau atera ondoren, Safety Pins taldearekin batera LP bat kaleratu zuten.
Beraien ibilbide guztian, Hellacopters, DOA, The Dammed, Señor No edota The Dictators bezalako taldeekin jo izan dute.
South Pasadena (Florida)
South Pasadena Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 4,964 biztanle zituen, 3 kilometro koadrotan banatuta.
Uda gau bateko ametsa (Mendelssohn)
Uda gau bateko ametsa Felix Mendelssohn alemaniar musikagile eta musikariak idatziriko musika lan bat da, William Shakespeare antzerkigilearen izen bereko antzezlanean oinarritua.
Oceania
Oceania Ozeania kontinentearen izena da hizkuntza askotan. Gainera, honakoa izan daiteke:
Coublevie
Coublevie Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coublevie udalerrian erroldatutako biztanleak 4.166 ziren. Familiak 1.529 ziren, horien artean 310 pertsona bakarrekoak ziren (90 bakarrik bizi ziren gizonak eta 220 bakarrik bizi ziren emakumeak), 545 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 592 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 82 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Izizeko jauregia
Izizeko Armagintzako Kaporalgo jauregia Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Izize etxaldean Erdi Aroko jauregi bat da.
Coublevie
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Izizeko jauregia
Eraikina
Izizeko jauregia, nahiz eta nahiko zaharra izan, ez da Nafarroako Erresumako Nomina Ofizialean ageri. Hala ere, 1571. urtean Joan Fortun Martinitz Ezprontzedakoa edukitzailearen aldeko salbuespen-epaia eman zen. 1574an, Lope Ezpartzakoari 30 000 marabedi egokitu zizkioten urtero, erregearen zerbitzura armak eta zaldia eramateko. XVI. mendean, jauregiko armarria urrez eta gulez fajatua zen. Horrela dago erregistratuta Nafarroako Armagintza Liburuan.
Coublevie
Etxebizitza
2007an 1.654 etxebizitza zeuden, 1.547 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 71 hutsik zeuden. 1.465 etxeak ziren eta 187 apartamentuak ziren. 1.547 etxebizitza nagusietatik 1.305 bere jabearen bizilekua ziren, 209 alokairuan okupaturik zeuden eta 32 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 133 etxek hiru zituzten, 332 etxek lau zituzten eta 1.039 etxek bost zituzten. 1.351 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 565 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 903 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.511 ziren, horien artean 1.750 aktiboak ziren eta 761 inaktiboak ziren. 1.750 pertsona aktiboetatik 1.648 lanean zeuden (864 gizon eta 784 emakume) eta 101 langabezian zeuden (50 gizon eta 51 emakume). 761 pertsona inaktiboetatik 233 erretiraturik zeuden, 331 ikasten zeuden eta 197 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 167 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 34 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 igeltseroa, 5 margolariak, 7 zurginak, 5 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Coublevie udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1, 2 psikiatriko eta botika 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 2811
NGC 2811 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Tyrannochromis nigriventer
Tyrannochromis nigriventer Tyrannochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Jack Black
Thomas Jacob "Jack" Black, Jr. (Santa Monica, 1969ko abuztuaren 28a), Estatu Batuetako aktorea da.
Espurio Kasio
Espurio Kasio Vezelino (Spurius Casius Vecellinus), militar eta politikari erromatar bat izan zen, hiru aldiz kontsula eta lehen nekazal erreformaren legearen egilea. Bere lehen kontsulaldian, K.a. 502an, sabinarrak garaitu zituen, bigarrenean, K.a. 493a, Latindar liga birsortu zuen, Zeres jainkosari, Zirkuan, honen omenezko tenplua eskaintzeaz gain. Hirugarren kontsulaldian, K.a. 486an, Espurio Kasiok, konkistatu berraik ziren hernikoekin adostasun batera iritsi ziren.
Bere nekazal erreformari buruzko txostenak nahaspilatsuak eta kontraesankorrak dira; argi dago, hala ere, plebeio behartsuei mesede egiteko diseinatua izan zela. Honegati, patriziarrak eta baliabide gehiagodun plebeioak kontra jarri zitzaizkion (equites edo zaldun klasea eratzen zutenak, honela, gerra garaian zaldi gainean aurkezteko pribilegioagatik deituak). Kasio, auziperatu egin zuten, eta jendeak, botere monarkikoa bilatzen zuela argudiatuz, zigortu zuen. Epaia, quaestores parricidii delakoek exekutatu zuten, Espurio Kasio, Tarpeia Harkaitzaren tontorretik jaurtiz. Beste txosten batean, bere aita propioaren esku hiltzera zigortua izan zela esaten da, nork bere proposamena, bere interes patriziarren aurkako mehatxu bezala ikusten zuen. Tito Livioren arabera, bere proposamena, bi alderdiek, zalantza eta susmo askorekin jaso zuten.
Brańsk
Brańsk Poloniako Podlasiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Bielsk barrutian kokatuta. 32,43 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3796 biztanle zituen.
Espurio Kasio
Historialariren batzuk, Mommsen kasu, istorio osoa, beranduagoko asmakizun bat dela diote, Grako anaien eta Mario Livio Drusoren nekazal proposamenetan oinarritua, nortzuk lur publikoak banatu nahi izan zituzten gainontzeko latindar biztanleriarekin. Kasio izena, Errepublika garaiaren gainontzeko zatian erabiltzen jarraitu zen, baina sekula ez gehiago, patriziarrekin lotua.
Teresa Rodríguez
María Teresa Rodríguez-Rubio Vázquez (Rota, Cádiz, 1981eko irailaren 18a ), Teresa Rodríguez izenez ezagunagoa, irakaslea eta politikari andaluziarra da, atxiki gabeko diputatua, Anticapitalistas taldekoa eta Adelante Andalucíako buruzagia, Andaluziako Parlamentuan.
Unibertsitate garaia eta militantzia IUn (1998-2008)
Teresa Rodríguez Arabiar Filologian lizentziatu zen Sevillako eta Cadizko unibertsitateetan, non ikasle asanbladak bultzatu zituen, funtsean Unibertsitateen Lege Organikoaren eta Boloniako Planaren eta Europako Konstituzioaren aurkako protesta egin zuen (2005).
Izquierda Unidako kidea zen. 18 urte zituela, bere izena IULV-CA zerrendetan agertu zen 2000ko Andaluziako Parlamenturako hauteskundeetan. Espacio Alternativo barbe koorronteko kide, IUren lehendakaritza federaleko parte izan zen. 2008ko urrian IU utzi zuen, Espacio Alternativoko gainerako militanteekin batera.
Izquierda Anticapitalista eta irakasle lana (2008-2013)
IU utzi ondoren, Espacio Alternativo Izquierda Anticapitalista bihurtu zen, eta ordutik Teresa Rodríguez bertako militantea da. Harekin, 2009ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan, Cádizko 2011ko udal hauteskundeetan eta 2011ko Espainiako hauteskunde orokorretan parte hartu zuen.
Bigarren Hezkuntzako Gaztelaniar Hizkuntzako irakasle oposaketak gainditu ondoren Gaztelaniar Hizkuntza eta Literaturako irakaslea izan zen Puerto Realeko Manuel de Falla Institutuan 2013ra arte Andaluziako Hezkuntzako Langile Sindikatuen (USTEA) ordezkari sindikala izan zen, eta hezkuntza publikoaren defentsako Marea Berdean parte hartu zuen.
Andaluziako Podemoseko eurodiputatu eta idazkari nagusia (2014-2020)
2015eko otsailean, Podemoseko hautagai hautatu zuten Andaluziako Juntako Lehendakaritzarako,. Botoen %80,86 batekin, Europako Parlamentuko eserlekutik dimisioa emanez.
2015eko martxoko hauteskundeetan bere alderdiak hamabost eserleku lortu zituen Andaluziako Parlamentuan, eta apirilean Teresa Rodríguez Andaluziako Podemoseko idazkari nagusi aukeratu zuten primario irekien prozesu baten bidez, botoen %85 ingururekin.
2016ko azaroan Teresa Rodríguez Podemos Andaluziako Idazkaritza Nagusirako berriro hautatu zuten, Andaluziako II. Asanbladako bozken %75,64 jaso ostean (  boto). Carmen Lizárraga hautagaiak, 'Ahora Andalucía' hautagaitzarekin eta Begoña Gutiérrez, 'Andalucía, plaza a plaza'koak, bigarren eta hirugarren postuan geratu ziren, %11,59ko eta %11,16ko babesarekin hurrenez hurren.
2018ko abenduko hauteskundeetan, Adelante Andalucía koalizioa zuzendu zuen, eta hamazazpi eserleku lortu zituen Andaluziako Parlamentuan.
Podemosetik irteera
2020ko otsailaren 12an, Pablo Iglesiasekin batera egindako bideo baten bidez, desberdintasun estrategikoengatik Podemosetik irten zela iragarri zuen, nahiz eta bere karguan jarraitu urte bereko maiatzean Andaluziako zuzendaritza berri bat hautatu zuten arte. Aldaketaren ostean, Andaluziako Podemosen zuzendaritza berriak, talde parlamentarioaren gutxiengoak, Rodríguez eta Antikapitalistetako beste zazpi diputatu transfugak zirela adierazi zuten eta horregatik Adelante Andalucía talde parlamentariotik kanporatzeko eskatu zuten. Parlamentuko kontseilari nagusiak eta presidenteak zalantza juridikoak izan arren, eskaera onartu zuen mahaiak Vox, Alderdi Popularraren eta PSOEren laguntzarekin, guztiak atxiki gabeko diputatu bihurtuz, erabaki judizialaren zain.
2020ko ekainean, Anticapitalistas Andalucía alderdi politiko instrumentalak izena eman zuen, nahiz eta Adelante Andalucían hauteskundeetara aurkezten jarraitzeko asmoarekin jarraitu.
Ignacio Mendy
2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen gazteen 7ko errugbi taldeko kide izan zen .2021ean, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
Biografia
1980ko hamarkadan selekzioko jokalari ohi eta 1995ean UAR txapelketan La Plata Rugby Club-en jokatu zuen txapeldunaren, Christian Mendyren, semea da.
Ernst Otto Fischer
Municheko Unibertsitate Teknikoan lortu zuen kimikako doktoregoa (1952). 1954an venia docendi lortu zuen unibertsitate horretan, eta 1957an kimika inorganikoko katedra. Wissenschaftengo Bayerische akademiako kidea da, eta Austriako Zientzia Akademiako eta Göttingengo Zientzia Akademiako kidea ere bada. 1973an Kimikako Nobel saria lortu zuen, atomo metalikoek eta molekula organikoek dituzten erlazioari buruz G. Wilkinsonekin egindako lanengatik.
Granger (Wyoming)
Granger Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sweetwater konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tibidabo
Tibidabo Collserola mendizerrako mendia da, 516,6 metro ditu eta Bartzelonako udalerriaren mendebaldean dago. Collserolako mendirik altuena da. Mendian, izen bereko jolasparkea dago eta Bihotz Sakratuaren tenplua (Temple Expiatori del Sagrat Cor).
Somaglia
Somaglia Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Somagliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orotelli
Orotelli Nuoroko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa (Gante, Belgika, 1500 - Yusteko monasterioa, Espainia, 1558), izengoitiz Karlos artxidukea, Germaniako Erromatar Inperioko eta Gaztela eta Aragoiko Koroetako agintari gorena izan zen, azken bi horietan Karlos I.a izenaz, tartean zela ere Nafarroa Garaia, eta Gaztelaren inguruan osatzen ari zen Espainiar Inperioa (1516-1556). Garai hartan Espainiako Erresuma ez zen existitzen, "Espainiak" baizik, baina Espainiako errege gisa ere ezagutzen da Espainiako historiografian. Bere titulua Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore izan zen, eta Karlos V.a izena hartu zuen horretarako (1520–1558).
Joana I.a Gaztelakoaren (Joana Eroa izengoitiz ezaguna) eta Filipe Ederraren ondorengoa izan zen eta aitona-amona ospetsuak izan zituen: Maximiliano I.a Austriakoa eta Maria Borgoinakoa aitaren aldetik eta Errege-erregina katolikoak amarenetik. Oinordetzaz, lur asko izan zituen bere menpe: Herbehereak, Austriako lurraldeak eta tronu inperialerako eskubidea jaso zituen aitona Maximiliano eta amona Mariagandik eta Errege-erregina Katolikoek, berriz, Gaztelako konderria, Napoli, Sizilia, Indiak, Aragoi eta Kanariar uharteak utzi zizkioten.
Biografia
Prinsenhof jauregian (Gante, Flandria) dantzaldi bat ospatzen ari ziren bitartean, haurdun zegoen Joana artxidukesak tripako min handiak zituen. Inoren laguntzarik gabe, komunerantz abiatu zen eta horrelaxe jaio zen bere bigarren semea, asteartea zen 1500eko otsailaren 24ko goizeko 03:30ean. Joanak Juan deitu nahi izan zion, orain dela gutxi hildako anaiaren omenez, baina azkenean, Karlos izenez bataiatu zuten aitak hala nahi zuelako.
Urtea bete baino lehen, Filipek Luxenburgoko duke izendatu zuen, baita Urrezko Toison deritzon Borgoinako ordenako zaldun ere.
1501eko azaroaren 16an, Filipe eta Joanak Espainiara bidaiatu zuten, Errege-erreginen oinordeko izendatu baitzituzten eta Karlos txikia Margarita Yorkekoaren eskuetan geratu zen. Frantziatik pasatu zirenean, Filipek eta Luis XII.ak bere seme-alabak ezkontzeko ituna sinatu zuten eta, urte batzuk beranduago, itun hori Bloisko itunean berretsi zen.
Filipe Flandriara itzuli zenean, Margarita zaintzailea edadetua zela eta Ana Borgoinakoaren esku utzi zuen printze txikia eta bere hezkuntza zuzenduko zutenak ere izendatu zituen. Fernando Katolikoak, berriz, printzea Gaztelako errege izan zitekeen ustean, Luis de Vaca bidali zuen Flandriara, gaztelania eta Gaztelako ohiturak irakasteko haurrari. Alferrikako ahalegina, nonbait, urte batzuk geroago Karlos printzea Espainiara hurbildu zenean, oraindik ez baitzuen hizkuntza erabat menperatzen.
Euskaraz ere halamoduz hitz egiten zuela eta gustatzen zitzaiola euskaraz hitz egitea ere jaso izan da. Lope Martinez de Isastik 1620an jaso zuenez, Karlos V.ak euskaldunak zituen medikua, kapilaua eta konfesorea, eta haiengandik ikasi omen zuen euskara apurra.
Andrena nubecula
Andrena nubecula erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Biografia
1506an, Elisabet Katolikoaren heriotzaren ondoren, Filipe eta Joana berriro joan ziren Gaztelara, hango koroa eskatzera. Lortu zuten, baina hauen erregealdiak gutxi iraun zuen, Filipe hil egingo baitzen eta Joana, berriz, erotu egin zela-eta, Tordesillasko komentu batean itxi baitzuen aitak.
Karlos adinez txikia zenez, bere aitona Maximiliano I.ak hartu zuen Herbehereen erregetza, baina berehala utzi zion kargua Margarita Austriakoari, Karlos eta bere senideen heziketarekin batera. Horrela bada, printze gaztearen hezkuntza guztia Flandrian garatu zen. 1509an, enperadoreak Adrian Utrechtekoa izendatu zuen Karlosen maisu.
Azkenean, 1515eko urtarrilaren 5ean, Karlos adinez nagusi zela esan zuten eta Herbehereetako jaun izendatu zuten. Horrela bukatu zen izeba Margaritaren erregeordetza, baina errege gazteak ez zuen gobernatzeko gogorik eta Chièvresko jaunak zuen botere osoa bere esku. urte horretan etorri zen Adrian Utrechtekoa Gaztelara, aitona Fernandok bere oinordetza eskubideak kenduko ote zizkion beldur. Karlosen anaia gazteagoa zuen gogoko, bere ondoan hezitakoa eta harenganako joera zuela zirudien.
Gaztelako eta Aragoiko erregea
Martxoaren 23an, Fernando erregea Madrigalejon (gaur egun, Caceres) hil zen. Hortik aurrera, Karlos errege sentitzen hasi zen. Gaztelako Kontseilua ez zegoen horrekin ados eta martxoaren 4an gutuna bidali zioten, amaren tituluak errespetatzeko eskatuz, Joanak bizirik jarraitzen baitzuen. Hala ere, Fernandoren hiletak bukatu eta 10 egunetara, oihuek garbi erakusten zuten, aldaketa zetorrela:
Karlosek gaztelarren gutunari erantzun zion, errege izateko erabakia komunikatuz. Eztabaida luze baten ondoren, apirilaren 3an, Cisneros kardinalak Karlosen erabakiaren berri eman zion erreinuari eta 13rako gauzatuta geratu zen.
Bestalde, Nafarroako 3 estamentuek fideltasuna egin zioten zin Karlosi.
Bitartean, Aragoiko koroaren egoera erabat kaotikoa zen. Lurralde hartako justiziak Alonso Aragoikoa artzapezpikuari agintea kendu zion, Aragoiko legeen arabera kargu hori tronuaren oinordekoari zegokiola esanez.
Aragoiko Erregeren Audientziak arrazoia eman zion justiziari, baina artzapezpikuak goberna zezakeela erabaki zuen, Joanaren sendagile eta zaintzaile zelako. Justiziak ez zuen onartu, ordea, Joana ez zela oinordeko esan zuen, semea izan bezain pronto, haren eskutara pasatzen baitzen agintea. Beraz, eta Fernandok beste seme bat izan zuenez Germana Foixkoarekin, Joanaren zina ezerezean geratzen zen (umea jaio eta ordu gutxira hil zen arren).
Maiatzaren 13an, Karlosek Joanaren zaintzaile bezala zituen botereak errekonozitu zizkion artzapezpikuari, baina zina egiteari uko egin zion. Gainera, Aragoiko Erreinuaren Diputazioak Joana hartu zuen koroaren oinordeko bezala, gaixo zegoenez, gobernutik alboratu eta bere semeagan erortzen bazen ere kargu hori. Gainera, ez zen Aragoiko instituziorik Karlos errege bezala onartzen zuenik, foruak ez bazituen zin egiten.
1518ko otsailaren 9an, Gaztelako Gorteak, Valladoliden bilduta, Karlos izendatu zuten errege. 600.000 dukat ere eman zitzaizkion eta Gorteek hainbat eskaera egin zizkion. Hauek dira haietako batzuk:
Aragoiko egoerak zaila izaten jarraitzen zuen. Maiatzaren 9an, Karlos Zaragozara iritsi zen. Aragoiko Gorteen bilera saioak maiatzaren 20an hasi ziren eta, eztabaida luzeren ondoren, maiatzaren 29an, Karlos egin zuten Aragoiko errege. Joana ere erregina izango zen, baina gobernatzeko gaitasunik ez zuen eta bere tituluak nominalak besterik ez ziren.
1519ko otsailaren 15ean, Karlos Bartzelonara iritsi zen eta Gorteak konbokatu ziren hurrengo egunerako. Aragoiko hitzaldiaren antzeko baten ondoren eta ondorengo eztabaiden ondoren, Karlos eta Joana koroatu zituzten apirilaren 16an. 1520ko urtarrilera arte ez zen diruaren kontua garbitu eta, azkenean, 300.000 libera eskaintzea erabaki zuten.
Hau guztia gertatzen ari zen bitartean, 1519ko urtarrilaren 12an, Maximiliano I.a enperadorea hil egin zen. Ekainaren 28an, Karlos izendatu zuten Frankfurten Germaniako Erromatar Inperio Santuaren enperadore eta horregatik utzi zuen bertan behera Valentziarantz bidaiatzeko asmoa. Gaztelako Gorteei deitu zien Santiagora 1520ko martxoaren 20rako. Horrela, Karlosek Adrian Utrechtekoa bidali zuen bitarteko izateko eta ondoren Valentziakoa ere konbokatu ahal izateko. Legez kanpokoa zen hori eta estamentu pribilegiatuek gaizki hartu zuten. Iskanbila ugari izan zen eta 1520ko apirilaren 30ean, erregeak dokumentua bidali zien, foruak eta pribilegioak gordetzeko prest zegoela esanez. Azkenean, erregeak legeak agintzen zuen guztia bete zuen, Monzongo Gorte Orokorretara joan zen, Valentziatik pasatu zen eta foruak zin egin zituen maiatzaren 16an.
4 urte pasa ziren kontu guzti hauetan eta Karlos izango zen Gaztela, Aragoi eta Nafarroa bilduko zituen lehen erregea.
Arazoak Gaztelan: Komuneroak (1520-21)
Karlos Gaztelara iritsi zenean, eskarmenturik gabeko gazte bat zen; ez zituen bertako ohiturak ezagutzen, ez hizkuntza ere eta horregatik Flandriatik etorritako kolaboratzaile borgoinarren laguntza hartu beharra izan zuen, aberastasun ugari eskaintzen zien bitartean. Hau guztia ez zen gaztelauen gustuko izan eta horrelaxe jakinarazi zioten Valladolideko Gorteetan 1518an. Erregeak ez zion jaramonik egin eta berehala joan zen Aragoirantz. Gaztelauek gero eta haserreago zeuden, behar hainbateko arreta ez zielako eskaini.
Bartzelonan jakin zuen erromatarren errege egin zutela eta Santiagokora deitu zituen Gorteak, atzerriko gastuak ordaintzeko, batez ere. Orduan Gaztelako hiriak ezezkoa eman zioten, ez baitzuten Alemaniako interesak Gaztelaren aurretik jartze hori eta erresumara itzultzeko deia egin zioten. Azkenean, amore eman zuten eta Karlos Alemaniarantz joan zen, Hadriano Utrechteko kardinalari erregetza utziz.
Gustu txarra zabaltzen joan zen Gaztela osoan eta Medina del Campoko suteak komuneroen altxamendua piztu zuen. Jauntxoen aurkako altxamenduak zirenez, hauek Karlosi lagundu zioten eta, pixkanaka, komuneroen mugimendua itzaltzen joan zen. Azkenean Juan Padillaren agindupean zeuden komuneroei irabazi zien Villalarreko guduan (Valladolid).
Arazoak Aragoin: Germaniak (1519-23)
Levanteko lurraldeetan gertatu zen hau. Valentziako artisauak Fernando Katolikoak emandako pribilegioa zuten. Miliziak antola zitzaketen berbereen aurka egiteko. 1519an, Karlosek baimena eman zuen milizia haiek osatzeko eta Joan Lloren jarri zen agintean.
1520an, izurria izan zen Valentzian eta nobleek alde egin zuten; miliziek agintearen jabe egin ziren eta Hadriano Utrechtekoaren disolbatzeko agindua ez zuten obeditu. Egun gutxiren buruan, mugimendua Balear uharteetara ere iritsi zen eta 1523ra arte iraungo zuen.
Espainiar inperioaren antolaketa: sistema polisinodiala
Kontseiluetako kideak erregeak berak aukeratzen zituen eta, erregearen aurrean edo ordezkariren baten aurrean, hainbat gai eztabaidatzen zituzten. Erregeak zuen azken hitza, baina izugarrizko boterea zuten: Kontseilua, Inkisizioaren Kontseilua...).
Garrantzi handia zuten idazkariek. Kontseiluetako idazkariek ematen zien erregeari Kontseiluan tratatutakoaren berri edo Kontseiluari eramaten zizkion erregearen erabakiak. Azkenean, eragin handia zuten kontatzeko erarekin, aurreratu edo atzeratzeko neurriekin... Askotan salatu zituzten eta eskandalu ugari izan ziren (gehienbat Filipe II.aren garaian).
Gaztelako Kontseilua
Garrantzitsuena zen ezbairik gabe. Gaztelako etxe noble handiak biltzen zituen, 2 edo 3 eklesiastiko eta lizentziatu kopuru bat ere bai.
Bere funtzioetan Gaztelako erresuma gobernatzea zeuden eta justizia administratzea.
Estatu Kontseilua
Kontseilu bakarra da presidenterik gabekoa, Erregea baita lan hau egingo duena. Kontseilariak ez dira lege gizonak, harreman internazionaletan, baizik, Albako Dukea bezala edo Nikolas Perrenot. Beraz, kontseilari hauek beti ziren goi nobleziakoak edo goi klerokoak.
Filipe II.aren garaian, erregea askotan ez zen egoten kontseilu honetan eta Antonio Pérez idazkaria bidaltzen zuen bere ordez.
Kontseilu honen lana erregeari atzerriko politikan aholkuak ematea zen eta hainbat enbaxadetako kontrola bereganatzen zuen: Erroma, Viena, Venezia, Genova edo Europako potentzia nagusienak: Frantzia, Ingalaterra eta Portugal.
Gaztelako Kontseiluan, erregeak kontseilarien esanak entzun eta gauzatzen zituen. Estatu Kontseiluan, ordea, erregeak berak eramaten zituen eztabaidatzeko gaiak, kontseilarien esanak entzun eta nahi zituen erabakiak hartzen zituen.
Aragoiko Kontseilua
Kontseilu honek ere bere berezitasunak zituen:
Inkisizioaren Kontseilua
1535ean eraiki zuen Karlos V.ak, Inkisizioak zeukan jurisdikzioa kontrolatu nahian. Hala ere, 1545ean, Filipe erregetzan zegoenean, berriro eskaini zion aurreko jurisdikzioa Inkisizioari. kontseiluak bitartekari lanak egin beharko zituen.
Ordenen Kontseilua
Pixkanaka, Karlos haien pribilegioak gutxitzen joan zen, batzuetan arrazoi politikoak erabiliz, komuneroei lagundu ziela edo... Askok alde egin zien zigorrei, pribilegio hauek zirela-eta.
Azkenean, Filipe II.aren garaian, Kontseilu hau Ohorezko titulu bat balitz bezala hartu zen, odol garbitasunaren bermea, alegia.
Gehien bat, elizgizonak zeuden bertan eta dirua bildu eta bula horien administrazioan aritzen ziren, inperioaren finantza iturri handia ezbairik gabe.
Ogasuneko Kontseilua
1523an sortutako kontseilu honek, Gaztelako Ogasunaren arrazionalizazio handia suposatu zuen.
Horrela osatu zuten: 3 kontseilari, normalean Gorteko burokrazian eskarmentu handiko lizentziatuak, eta 4 asistente: diruzaina, finantza eskribaua, kontadorea eta idazkaria.
Funtzioen artean hurrengoak ditugu: gastuak burutu, finantza iturri berriak bilatu, aurrekontuak egin, beste kontseiluetako kondaroeei informeak eskatu... Normala den bezala eta familia garrantzitsuenetako kideak ez izatean, kontseilua hau berehala hasi zen beste kontseiluekin ika-mika.
Indietako kontseilua
1511n sortu zuten eta Karlosek 1524an erreformatu zuen.
Horrela osatzen zuten: Presidente bat, Kantziler Handia, 12 kontseilari, betiko pertsonala eta Indiako Kontseiluari zegozkion postu bereziak, Indietako kronista ofiziala, kosmografoa, Kontratazio Etxeko entzulea...
Bere konpetentzien artean, Mundu Berriko itsaso eta lurren gaineko edozer zegoen, bai militar eta bai politikoa, bai bakea eta bai gerra, bai zibila eta bai kriminala. Indietako Kontratazio Etxea zaintzen zuen Sevillan. Indietarako erregeordeak, armadetako jeneralak, artzapezpikuak... proposatzen zituen. Auziak ere erabakitzen zituen.
Bere erregealdian gertatutako hainbat gauza hurrengoak dira:
Honek denak, lehen inperio globalizatua eraiki zuen, Filipe II.ak jarraituko zuena.
Nafarroako gerra
Gaztelako komuneroen gerra ikusita eta Nafarroako desmilitarizazioa zela eta, 1521ean, nafarrek kontraerasoa jo zuten hirugarren aldiz okupazioaren kontra, erresuma berreskuratu nahian. Oraingo honetan, Henrike II.a Nafarroakoak Frantzisko I.a Frantziakoaren laguntza zuen, eta ia Nafarroa osoa altxatu zen haien alde. Hasierako arrakastaren ondoren, André Foixkoa jeneral frantsesaren akats estrategikoek eta armada espainiarraren errekuperazio azkarrak Noaingo gudua izugarrira eraman zuten, Karlos V. enperadorearen garaipenaz.
Hurrengo urteetan, armada nafar-frantsesek erasoa jo zuten Baztan-Bidasoara, baita denbora batez Belatetik iparraldeko lurraldea bereganatu ere. Aldiz, Karlos enperadoreak emandako eraso batek azpiratu egin zuen nafarren erresistentzia Amaiurren eta Hondarribian (1523-1524) eta, harrezkero, espainiarrak berriz ziren Donibane Garaziren atarian. 1528tik aurrera, su-etena izan zen, eta Karlos enperadorearen tropek Luzaidera egin zuten atzera, arrazoi estrategikoengatik. Hala ere, gerra-egoerak indarrean jarraitu zuen Nafarroan.
Erromatarren errege
Frankfurtko Germaniar Erromatar Inperioa enperadorerik gabe geratu zen 1519ko ekainean, Maximiliano I.a hil zenean. Baina berehala konpondu zen hau Karlos enperadore berri izendatuz. Hala ere, Frantziako erregea zen Frantzisko I.ak lehia garbia egiten zion eta diru askoren beharra izan zuen Karlosek. Gaztelan bilatu zuen dirua eta Jakob Fugger bezalako alemaniar bankariena ere bai.
Alemaniara itzuli zen errege koroatzeko eta Espainiatik at ibili zen 1522 arte. 1520ko urriaren 23an koroatu zuten errege Akisgranen eta, 3 egun beranduago, enperadore egin zuten.
Turkiarren aurkako gatazka
1516an, Selimek, Aljerko printzeak Baba Aruj ("Bizargorri" goitizenaz ezaguna) itsaslapurrari Gaztelaren menpekotasuna deuseztatzeko laguntza eskatu zion. Arujek baiezkoa eman zion, baina Aljertik espainiarrak bota ondoren, Selim hil eta errege izendatu zuen bere burua. Cisneros kardinalak, Karlosen iritsiera arte Gaztelako erregeorde izan zenak, 8.000 gizoneko gudataldea bidali zuen Diego de Veraren agindupean hiria birkonkistatzeko. Heziketa militarrik gabeak ziren ordea, eta galtzaile izan ziren.
1517an, Arujek Tilimsen hartu zuen, Orango gobernadore espainiarraren zergadun zen hiria. Handik urtebetera, gobernariak itsaslapurra garaitu eta hiltzea lortu zuen, eta bere anaia Hayreddin Bizargorri Aljerko errege egin zuen. Karlosek honen berri izan zuenean, berehala bidali zuen Hugo de Moncada 7.500 gizonez osaturiko espedizio baten buru, hiria birkonkistatzeko asmoz. Abuztuaren 17ko gerra kontseiluak Tilimisengo erregearen laguntza itxarotea erabaki zuen, baina, ekaitz izugarri batek ontziteria guztia hondatu zuen, Hugo de Moncadak atzera egin behar izan zuen.
1520an Selim I.a hil eta gero, bere seme bakarra zen Suleiman Bikaina Otomandar Inperioko sultan bilakatu zen eta erasoa hasi zuen Balkanetan eta Mediterraneoan. 1521ean, Belgrad sakeatu eta erre zuen eta hurrengo urteetan, bere erresuma Hungariako erresumarantz inguratu zen. 1526ko abuztuaren 29an, Suleimanek Luis II.a Hungariakoa garaitu zuen Mohácsesko guduan eta Fernando I.a Habsburgokoa izendatu zuten oinordeko, Anarekin ezkonduta zegoelako, Hungariako erregearen arrebarekin, alegia.
Printze protestante alemaniarren laguntzarekin, eta Gaztelako nobleziarenarekin, Karlos anaiaren laguntzan agertu zen 1532an, Viena Suleimanen erasoetatik defendatzeko. Hala ere, Frantzisko I.ak enperadoreak turkiarrak garaitu eta bere aurkako gerran hasiko ote zen beldur zen eta ez erasotzeko aholkua eman zion sultanari, borrokarik egin gabe erretiratu zelarik.
Urte berean Hayreddin Bizargorrik Aljerko haitzetik espainiarrak kanporatzea lortu zuen eta 1533an Solimanekin elkartu zen, bere ontzidiaren almirante izendatu zuelarik. Itsaslapurrak Tunis hartu zuen hurrengo urtean, Karlosek bi operazio burutu zituen. Lehenengoa 1535ean izan zen, Tunisko jardunaldia izenez ezagutua, eta Bizargorriri Tunis kendu ziotenekoa eta bigarrena, Aljerko jardunaldia, 1541ean, eguraldi txarra zela-eta porrot egin zuena.
Frantziaren aurkako gerrak
Lau gerra burutu zituen Frantzisko I.a Frantziakoaren aurka, inperioko koroaren atzetik baitzebilen hau ere, eta Karlosek Borgoinaren itzulpena eskatzen zion:
Protestantismoa
Aita santuaren eskutik koroa jaso ondoren (1530), Karlosek luteranismoak sortutako arazoei erantzun beharra sentitu zuen.
1530ean, Augsburgeko Dieta deitu zuen, luteranoak eta katolikoak aurrez aurre jarriz, "Augsburgeko Konfesioak" deritzonean. Karlosek Wormseko Ediktoa konfirmatu zuen 1521, luteranoak eskumikatuz. Luteranoek Schmalkaldengo Liga osatu zuten 1531n eta armada eta finantziazio komun bat ziurtatu zuten, protestanteen liga deitu zitzaion honentzako.
Erreformaren beharra onartuz eta arazoa konpondu nahian, Paulo III.a aita santuak Trentoko Kontzilio Ekumenikora deitu zuen, 1545eko abenduaren 5ean hasiko zena lanean.
Protestanteek ez zuten Trentoko Kontzilioa onartzen eta enperadoreak 1546ko ekaineko gerra hasi zuen. Aita santuaren armak ziren eta Oktavio Farnesek agintzen zuen, Austriako Fernandoren esanetara zegoen austriar bat, alegia. Sajoniako Maurizio ere enperadorearen alde zegoen, Schmalkaldengo Ligatik apartatu baitzen. Karlosek garaipen garbia izan zuen Mühlbergeko guduan 1547an eta, handik gutxira, alemaniar printzeak erretiratu eta enperadorearen aginduetara jarri ziren.
Garaipen itzela izan bazen ere, ez zuen luteranismoa eta katolizismoa bateratzea lortu eta 8 urte geroago Augsburgoko Bakea sinatu beharrean izan zen, nahi zuten erlijiora atxikitzeko alemaniarrek eskubidea onartuz. Betirako ez zen izango, baina momentuz, Erreformak sortutako arazoa baretuta geratu zen.
La Batalla (aldizkaria)
La Batalla (gudua) Montevideon (Uruguai) XX. Mendearen lehen erdialdean agertu zen hamabostekari feminista izan zen
Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Karlos V.aren abdikazioa eta oinordekotza
XVI. mendeko lehenengo erdian berarekin batera izandako Europako protagonista handiak hilik ziren, jada: Henrike VIII.a Ingalaterrakoa eta Frantzisko I.a Frantziakoa, Martin Luther, Erasmo Rotterdamgoa eta Paulo III.a aita santua ere desagertuta zeuden.
Bere bizitzako eta egin zuen guztiaren balantzea ez zen guztiz positiboa. Habsburgotarrek gobernaturiko inperio unibertsalaren ametsak porrot egin zuen eta Borgoina berreskuratzeko ahaleginak ere bai. Erromatar Elizaren defendatzaile sutsua izanik ere, ezin izan zuen luteranismoaren ezarpena gelditu. Itsasoaren beste aldeko lurrak asko hazi zitzaizkion, baina administrazio egonkor bat lortu gabe zegoen oraindik. Italian, aldiz, espainiar agintea finkatuta zegoen eta 1559an bermatuko zen Cateau-Cambrésisko Bakean eta 150 bat urte iraungo zuena.
Karlosek gero eta argiago zuen Europa printze berrien eskuetan eroriko zela, eta Inperioaren ideia baztertzen ari zen, Espainiaren hegemonia azpimarratzen zihoan bitartean.
La Batalla (aldizkaria)
Jatorria
Aldizkari honen lehen zenbakia 1915eko uztailean agertu zen, María Collazo zuzendaria zelarik. Idazpurua Periódico de Ideas y de Críticas (Ideien eta Kritiken egunkaria) zuen. La Batallaren artikuluen xedea irakurleen garaiko izpiritu kritikoa piztea eta herrialdearen eta bertako biztanleen etorkizunarekiko kezka zabaltzea zen. Aldizkaria irakurleen ekarpenekin eta Montevideoko Miguelente erreka ondoan egiten ziren piknikekin finantzatzen zen. 1927ra arte argitaratu zen eta 1934an bigarren aldi bat izan zuen.
Bathyanthias cubensis
Bathyanthias cubensis Bathyanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Karlos V.aren abdikazioa eta oinordekotza
Bruselako abdikazioetan (1555-1556), Karlos V.ak bere anaia, Fernando, izendatu zuen erromatarren errege eta Espainia eta Indiak bere semea zen Filiperi utzi zizkion. Flandriatik Laredoraino bidaiatu zuen Espainiarantz itzuliz eta hezueriak ematen zizkion sintomak lasaitu nahiaz. Hiri handietatik urrun zegoen herri bat gomendatu zioten horretarako, La Vera eskualdean (Extremadura), eta hilabete eta 3 aste iraun zuen Jarandilla de la Verarainoko txangoak. Oropesako kondeek utzi zioten gaztelua bertan bizi ahal izateko.
1556ko otsailaren 3ra arte, itxaron zuen han, Yusteko monasterioaren ondoan eraiki behar zuen jauregia egiteko obrak bukatzen ziren bitartean. Erretiro honetan, urte eta erdi egon zen, hirietatik eta politikatik urrun, Jeronimoen ordenako fraideen gidaritza espiritualean.