Villaquejida
Erdi Aroa
Pedro Fernandez de Castro kondea Fernando Vermudez Ceako kondearen eta Saldañako etxeko Elvira Díazen semea zen. Estefania Foixkoa Nafarroako erreginaren anaia eta erresumako lehen nobleziarekin senidetuta, Munio Fernandez de Saldaña Astorgako kondearen alaba zen Sancha Muñizekin ezkondu zen, Vermudoren garaian matxinatu zena (982/985-999). Gaztelako kondeekiko bere gorrotoak eta bere familia harreman bikainek Alfontso V.aren babes politiko irmoena bihurtu zuten, benetan bere kuttuna izateaz gain. Errege hau gobernatu zuen urteetan erresumako gertaera nagusietan parte hartu zuen, eta, froga orori zion leialtasunaren sari bezala, Eslako eskualdean zenbait lurralde jaso zituen, bere emazte Sanchak jada zituen hiriei gehituta (Zimanes, Matilla eta Bariones), eskualdeko jaun nagusi bihurtzen dutena Villaquejidaren inguruan, zalantzarik gabe, Leongo erresumako aberatsenetariko bat. Pedro Fernandezek erregearen ondoan aurkitu zuen heriotza Viseuko setioan (1028). Haren alarguna, Sancha kondesa, XI. mendeko dama intrigante eta boteretsuenetako bat izan zen Leongo historian, eta esku ezkutuetako bat Gartzia Santxitz Gaztelakoa kondearen heriotzaren bultzatzaile eta Fernando I (1037/8-1065) erregearen garaian Nafarroako dinastiak Leoni egindako etorreraren sustatzaile izan zen "alderdi nafarra" delakoan. Bere botere izugarria, edozein handikiren boterearen parekoa, bere dohain politiko bikainak eta bere familia eskrupulu urriak, bere iloba Nuño Perezen hilketara iritsi ziren. Gertaera bortitz horrek zirrara sakona eragin zuen gortean, bereziki, handik gutxira, hiltzailea ustekabean hil zenean, eta, ondorioz, gizonen justiziatik ihes egin zuen gaizkilea jainkozko zigor baten zurrumurrua izan zen. Dena dela, zeruaren zigorra edo ez, kontatu berri dugun gertaera hau, dokumentazio garaikidean ez ezik, kondesa honen hondakinak dituen harrizko sarkofagoaren zistan ere islatzen da, Leongo Katedralean kontserbatzen dena, Andre Maria Zuriaren tailuaren eskuinaldean. Esan dugun bezala, ezkontza honen ondorengoak falta izan ziren, eta, beraz, bere ondasunen multzoa Leongo apezpikutzaren esku geratu zen, hain ondasun aberatsak ihes egiten uzteko prest ez zegoena. Hala ere, Villaquejida Leongo erregeen esku geratu zen. Bere ahalmen ekonomiko bikainak erregetxearen eta nobleen arteko etengabeko auziak eragin zituen, hauen konponketan erregea aktiboki parte hartzera eraman zuten gatazkak, gortera deitzera behartuko dituen erabakia. 1067an, hiru erlijioen enperadore eta Toledoko konkistatzaile zen Alfontso VI.aren gobernutik, Pelaio apezpikuak eta Havive Doninizek subiranoaren aurrera jo zuten, honek, Sancha kondesa zenari zegozkion hiri batzuei buruz erabaki zezan, arazo hau konpontzeko, erregea, garai hartako noble nagusiekin zegoena "in villa nomine Quexscita, ripa fluvw Estole", hau da, Quejida izeneko hirian, Esla ibaiaren parean. Prelatua eta bere lekukoak eta zalduna bere lekukoekin joan daitezela agintzen du, Kuria Palatinoaren saio batean erregeak eta bere ikasgelak gai ilehori buruz erabaki dezaten. Erregearen ondoan, Villaquejidan, gorteko bilera honetan, Estorgako apezpikua eta Pedro Pelaez kondeak, Pedro Gonzalez, bere gogokoena zen Pedro Ansurez, erregearen alferez eta bere miliziaren buru, Martin Alfonso eta beste noble eta elizako gizon batzuk zeuden. Liskarra apezpikuaren alde amaitu zen. Koroari lotuta, Villaquejida apezpikuaren kontroletik kanpo mantentzen saiatzen da, dagoen bezala, Leongo egoitzako tokiek inguratua. Tenente batek gobernatua, hau da, erregearen ordezkari batek, erdi aroan, eta behe aroan funtzio berberak zituen alkaide batek, XIII. mendean zehar, hainbat indar sozial, bere domeinua, hain hiri aberatsera hedatzen saiatzen ari dira. Horrela, 1260an, Martin Miguelezek eta bere emazte Domingak Villaquexida hirian kokatutako ondasunak Don Martin de Santiagori, Vegako artzapezari, saldu zizkioten.