cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dibertsio
Brikolajea eta eskulanak
Brikolajea eta eskulanak gauzen eraikuntza, aldaketa edo konponketa deskribatzen duten terminoetako batzuk dira, adituen edo profesionalen zuzeneko laguntzarik gabe. Ikerketa akademikoek honela deskribatu dute brikolajea: "Gizabanakoek material eta pieza gordin eta erdigordinak erabiltzen dituzte ondasun materialak ekoizteko, eraldatzeko edo berreraikitzeko, ingurune naturaletik ateratakoak barne (adibidez, lorezaintza)". Brikolaje-portaera aldez aurretik kategorizatutako hainbat motibaziok eragin dezakete, hala nola merkatu-motibazioek (onura ekonomikoak, produktuen eskuragarritasunik eza, pertsonalizazio-beharra, kalitate-hobekuntza) zein identitatearen hobekuntza (artisautza, ahalduntzea, komunitate sentimendua, singularitatea). Lan kualifikatuko trebetasun eta ezagutza bereziak eskatzen dituzten artisautzak inplika ditzakete. "Maker" kulturak dituen ohiko interesek ingeniaritzara bideratutako denbora-pasak barne hartzen dituzte, hala nola, etxearen hobekuntza, elektronika, robotika, 3D inprimaketa eta ordenagailu bidezko zenbakizko kontrolerako tresnen erabilera; bai eta jarduera tradizionalagoak ere, hala nola metalurgia, arotzeria eta, batez ere, artisautza tradizionala. Azpikulturak afizionatuentzako teknologia estandarizatuak moztu eta itsatsi egiten ditu, eta zaleentzako webguneetan eta argitalpenetan argitaratutako diseinuak berrerabiltzea sustatzen du. Enfoke handia dago trebetasun praktikoen ikasketan eta hauen aplikazioan. Ekitateari eta "maker" kulturari buruzko lan gero eta handiagoa ere badago.
Aire libreko aisialdia
Hauek aire zabalean egiten diren jolas-jarduerak, normalean ingurune naturaletan. Berezko jarduerak -arrantza, ehiza, backpackinga eta zaldiketa, adibidez- egiten diren ingurunearen ezaugarrien araberakoak dira. Jarduera horietako asko kirol gisa sailka daitezkeen arren, guztiek ez dute eskatzen parte-hartzailea atleta bat izatea. Lehiaketa, banakako edo taldeko kiroletan baino lasaiagoa izaten da, ez baita trofeo edo txapelketa baten bila aritzen. Jarduerak emozio bat, erronka fisiko bat edo aparteko arrisku bat dakarrenean, batzuetan "abentura-aisialdia" edo "abentura-entrenamendua" esaten zaio, muturreko kirol baten ordez.
Aire zabaleko jolas-jardueren beste adibide tradizional batzuk mendi-ibiliak, kanpaldia, mendizaletasuna, txirrindularitza, piraguismoa, espeleologia, kayak, rafting, eskalada, running, bela, eskia, paraxutismoa eta surfa dira. Jarduera berriak sortzen diren heinean, askotan aurreko jarduera batzuen hibridoak, beren nortasuna hartzen dute, hala nola coasteering, canyoning, fastpacking eta plogging.
Jolasak
Jolasak aisialdirako erabili ohi dira, baina helburu desberdinak ere izan ditzake, adibidez, diru-sari bat lortzea. Jokoen jarraitzaileek bakarrik, taldean edo online jolas daitezke. Horrez gain, badago jendea jolas egitea duena ogibide gisa, esate baterako, youtuber askok. Jolasak forma asko har ditzakete, izan ere, badaude materialik behar ez duten jolasak eta aldiz, ordenagailu bat eskatzen dutenak ere bai. Joko ohikoenak mahai jolasak, puzzleak edo bideojokoak dira. Donostian eta Interneten dagoen Jokoenea gunean beste askoren artean 1997an Patxi Angulok argitaratu zuen Mundu, zabaleko jokoak, jokoen mundu zabala liburukoak aurkitu daitezke, esaterako hauek:joko hauek aurkitu daitezke:
Bakar-jokoak
Kartetako bakar-jokoak: Hamabosta, Harpa, Lore-azaoa, Xirula, Zabaldua
Bestelako Bakar-jokoak: Afrikako buruhausgarria, Bakar-jokoa, Hanoiko dorreak, Pentaminoa, Soma, Tangram, Txinako bakar-jokoa
Dado-jokoak
Gezurtia, Kirikia, Lasterketa, Tortoloxak
Domino-jokoak
Dominoa, Hexagramak, Garrafina, Hiltzailea
Karta-jokoak
Azken altxaldia, Bihotzak, Kontinentala, Mah jong, Rumi, Ustela
Tetsuya Totsuka
Tetsuya Totsuka (japonieraz: 戸塚 哲也, 1961eko apirilaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Dibertsio
Taula-jokoak
Aurrez aurreko jokoak, Gala, baserritarren xakea, Shaturanga, Shogi, Japoniako xakea, Xiangqi, Txinako xakea, Alkerke, Fanorona, Seeg, Yote, Zamma, Abalone, Go edo Weiqi, Mu torere, Reversi, Azeria eta antzarak, Bagha chal, Erasoa, Erbia inguratu, Hnefatafl, Leopardoen jokoak, Rimau-rimau, Tablut
Egituraketa-jokoak
Halma, Piramidea, Salta, Txinako damak, Errotak, Go-bang, Hex, Havannah, Lasterketa-jokoak, Antzara, Asi keliya, Backgammon, Barrikadak, Kerala, Nyout, Partxisa edo Ludoa, Patol, Patolli, Saturankam, Senet, Tabula, Ur-eko erret jokoa, Mankalak, Awari, Congklak, Mbau, Gabata, Hus, Mefuhva.
Dantza
Dantza, dela dantza folklorikoa, dela gizarte-dantza, dela edozein formatako talde-dantza, dela bikote-dantza (mendebaldeko areto-dantzan ohikoagoa), helburu komun batekin egiten da nagusiki, hala nola, parte-hartzaileen entretenimendua, interakzio soziala edo ariketa fisikoa. Dantza mota ugarik aisialdirako aukera paregabea eskaintzen dute adin talde eta kultura guztientzat.
Artes bisualak
Zura lantzea, argazkilaritza, filmak grabatzea, bitxien fabrikazioa, Photoshop bezalako software-proiektuak eta etxeko musika edo bideo ekoizpena, eskumuturrekoen fabrikazioa, marrazketa, pintura, cosplay-a bezalako proiektu artistikoak (diseinua, sorkuntza eta lehendik dagoen sormen-propietate batean oinarritutako jantziaren erabilera), kartoi mehe edo paperezko modeloen sorkuntza -papercraft deiturikoa-. Aisialdirako erabiltzen diren arte bisual bezala sailka daitezke.
Marrazkiak egitea
Marrazkilaritza, gutxienez 16.000 urte atzera eginda aurkitzen da, Paleolitikoan hain zuzen ere, labar artearekin. Labar artea Frantziako Lascaux kobetan edo Espainiako Altamiran aurki daiteke, beste hainbat lekuren artean. Antzinako Egipton, marrazkiak tintaz egiten ziren papiroaren gainean; askotan pertsonak irudikatzen zituzten eta pintura edo eskulturarako modelo gisa erabiltzen zituzten. Greziarren artea, hasiera batean geometrikoa zen arren, eboluzionatu egiten du zeramika beltzezko pertsonen itxura hartu harte, K. a. VII. mendean. Papera ohikoa bilakatu zen Europan XV. mendean. Marrazkilaritza Sandro Botticelli, Rafael, Michelangelo eta Leonardo da Vinci bezalako artistek bereganatu zuten eta arte gisa erabili zuten, eskultura edo pinturarako prestakuntza soila izan orden.
Margolaritza
Marrazkilaritzak bezala, pinturak ere kobazuloetan eta pareta harritsuetan dokumentatuta ditu bere jatorriak. Adibide onenen artean, batzuek 32.000 urteko antzinatasuna dutela uste dutenak, Frantzia hegoaldeko Chauvet eta Lascaux kobazuloetan daude. Kolore gorri, marroi, hori eta beltzetan, horma eta sabaietako pinturek bisonteak, abereak, zaldiak eta oreinak irudikatzen dituzte. Antzinako Egiptoko hilobietan giza irudien pinturak daude. Ramses II.aren tenplu handian, Nefertari, bere erregina, Isisek gidatzen duela ikus daiteke. Greziar eta erromatar arteak, Fayumgo momia helenistikoen erretratuek eta Ponpeiako Issusko batailak bezala, bizantziar arteari lagundu zioten K. a. IV. mendean, ikonoen pinturan tradizio bat hasi zuena. Hegazkinen, itsasontzien, autoen, tankeen, artilleriaren eta baita soldadu eta superheroien irudien maketak eraikitzeko, margotzeko eta erakusteko gai entzutetsuak dira.
Literatura
Literaturak eskutitzak, egunerokoak edo blogak ere barne hartzen ditu, ez dauka zertan nobela bat edo poesia izan zentzu hertsian. Estatu Batuetan, pertsona helduen erdiak gutxienez liburu bat irakurtzen du bere aisialdian; bestalde, %5 inguruk 50 liburu baino gehiago irakurtzen ditu.
Argazkilaritza
Argazkilaritza hobby edo zaletasun gisa duen pertsonak ez du irabazi ekonomikorik lortzen bere lanaren truke, beraz, aisialdiko jarduera bezala sailka daiteke. Zale batzuek lanen kalitatea oso espezializatua edo eklektikoa izan daiteke gaien aukeraketan. Argazkilaritza amateurrean ez da ohikoa lotura komertziala daukaten gaiak erretratatzea. Argazkilaritza kategoria hau XIX. mendearen amaiera aldera hasi zen hazten, eskuko kameraren ospeagatik. Gaur egun oso zabaldurik dago, bereziki argazkiak sare sozialen bidez partekatzea, eta gainera, plataforma desberdinen bidez egin daiteke, mugikorra erabiliz. Gaur egun, mugikorrek sobera kalitate daukate argazki onak ateratzeko, ondorioz, argazkilaritza irisgarriagoa da jendearentzat.
Acanthodactylus spinicauda
Acanthodactylus spinicauda Acanthodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Ingalaterrako Futbol Kopa
FA Cup (Football Association Challenge Cup) edo Ingalaterrako Futbol Kopa urtero Ingalaterran jokatu ohi den futbol lehiaketa bat da. Gaur egun 700 talde baino gehiago lehiatzen dira. Herrialde barneko munduko kopa guztien artean ospe handienekoa dela jo ohi da.
Historia
1871an jokatu zen lehenbiziko FA Cup lehiaketa. Munduko futbol lehiaketa zaharrena da.
1916tik 1919rarte Lehen Mundu Gerra dela eta jokatzeari bertan behera laga zitzaion. 1940 eta 1945 artean Bigarren Mundu Gerrak lehiaketa berriz ere etetea derrigortzen du.
Lehiaketa sistema
Lehiaketa sistema partida bakarreko kanporaketa zuzenean oinarritzen da, lehiaketa talde guztiek osatzen duten taula orokor batean antolatuta dagoelarik. Berdinketa kasuan, lehenengo partidan kanpoko taldea izan denaren futbol-zelaian partida gehigarri bat jokatu ohi da. Beste berdinketa bat jazo ezkero, bisitari gisa gol gehien sartu dituen taldea hurrengo txandara igaroko dela esan nahi du. Berdinketak jarraitu ezkero, penalty jaurtiketara jo ohi da. Ingalaterrako Futbol Kopako txapeldunak datorren urterako UEFA Europa League txapelketan jokatzeko postua bereganatzen du.
Egoitzak
Usadioz Ingalaterrako Futbol Koparen finala Londresko Wembley Stadium zelaian jokatu ohi da. Halere zelai horren zaharberritzea dela eta, 2001tik aurrera Galesko Cardiff hiriburuan dagoen Millennium Stadium zelaian jokatu zen. 2008tik aurrera Wembley berriz ere finalaren egoitza bilakatu zen. Antzina beste zelai batzuetan ere jokatu zen: Kennington Oval (1872 eta 1874-92), Crystal Palace Park (1895-1914), Stamford Bridge (1920-22), eta 1873an Fulhamgo Lillie Bridge zelaian (London) el 1873. Finalerdiak futbol-zelai neutraletan jokatu ohi dira.
Babesleak
FA Cup lehiaketa 1994-95tik aurrera babestuta dago, halere bere izen ofiziala ez du aldatu. Lehiaketaren babesleak orain arte honako hauek izan dira:
Virgen de los Reyes Glorieta (Sevilla)
Virgen de los Reyes Glorieta, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dago, Amerikako Plazaren eta Sevillako Arkeologia Museoaren atzean.
Glorieta, kirol ugari praktika daitezkeen tamaina handiko plaza batez osatua dago. Hasieran, 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketa inauguratu zenean, barrutia apaintzen duen idulkia eta aldi berean iturria denean, zeramika beiratuan, Sevillako patroia den Virgen de los Reyesen irudi bat ikus zitekeen, haurra aurkezten. Albo batean, Sevillako santurik garrantzitsuenak irudikatzen ziren hiriko armarrian bezala, San Fernando San Leandro eta San Isidororen artean, eta, beste alboan, Santa Justa eta Rufina irudikatuak zeuden, Giralda babesten.
Multzo guztia, idulkia izan ezik, erretiratua izan zen, inork suntsi ez zezan.
Komunikazio handigarria eta alternatiboa
Komunikazio handigarria eta alternatiboa izenaz mintzatzeko arazo larriak dituzten pertsonentzako sistemak ezagutzen dira. Terminologia hau ez da batere zehatza eta moden edota teorien arabera aldatzen doa. Sistema alternatiboak, komunikazio handigarria, sistema alternatiboak eta handigarriak... izen ugari ditu errealitate horrek. Dena dela, gehienetan, aipatutako errealitate horren isla da, hau da, lengoaiaren arloan muga handiak dituzten pertsonei eskaintzen zaizkien komunikatzeko aukerak eta hauek pertsonen arabera oso desberdinak izan daitezke.
Alternatiboak eta handigarriak
Askotan bi kontzeptu bateratuak agertzen dira: alternatiboak eta handigarriak. Hauen arteko diferentzia honetan datza: handigarriak adierazten pertsona batek hizkuntza barneratua duela baina gauzak adierazteko edo ondo ulertzeko arazoak ditu; alternatibo hitzak pertsona horrek komunikatzeko beste biderik ez duela adierazten du. Bigarren kategoria hori, alternatiboarena alegia, zeinu hizkuntzari aplikatzen zitzaion bereziki. Denboraren poderioz, gorren kolektibitatearen gizarte onarpena eman da eta horrekin haren hizkuntzaren errekonozimendua; ondorioz, alternatibo kontzeptua ia hutsik gelditu da. Gainera oso zaila izaten da bata edo bestea den azaltzea. Horregatik gaur egun biak batera ematen dira edo handigarriaren kontzeptua bakarrik.
Ezaugarri nagusiak
Bi dira komunikatzeko sistema hauen ezaugarri nagusiak:
Erabiltzaileak
Asko dira une batean edo bestean horrelako sistema baten beharra izan dezaketen kolektiboak. Hona hemen nagusiak:
Sistemen sailkapena
Sistema hauek defitzeko garaian lau kontzeptu erabiltzen dira:
Laguntzarekin pertsona horrek komunikatzeko tresna bat behar duela adierazten dugu. Laguntzarik gabe bada, ordea, pertsona hori bakarrik bere gorputzaz baliatuko da komunikatzeko.
Menpekoak, bestetik, zera esan nahi du: erabiltzaileak mezu osatu gabekoak sortzen ditu eta beste pertsona batek hutsuneak bete behar ditu. Independentan, ordea, erabiltzaileak mezu osoak sortzen ditu.
Sistema ezagunenak
Euskal Herrian horrelako sistema asko ezagutzen da:
Jakina, hauek ez dira munduan ezagutzen diren guztiak. Hor daude esaterako PIC komunikazio sistema, Sings, Rebus eta beste asko, gurean zabaldu ez direnak.
Euskarriak
Sistemen euskarriak mota askotakoak izan daitezke eta egoeren arabera moldatu egiten dira. Irakasteko garaian arbela bat edo pegatinak jartzeko ohola izan daiteke. Ondoren, oso ohikoak dira, tableroak, koadernoak, e.a. Gaur egun, informatikari esker, tresna elektroniko eta digital asko daude, ordenadore moldatuak, e.a. Sinboloak markatzeko edo sortzeko bideak ere ugariak dira: begien bitartez, kopetan jarritako likornio baten bidez, behatzez... Euskarri hauek guztiak laguntza teknikoak dira.
Kanpo estekak
🇪🇺: [http://www.hezkuntza.ejgv.euskadi.net/r43-2459/eu/contenidos/informacion/dia6/eu_2027/r01hRedirectCont/contenidos/informacion/dif7/es_2082/adjuntos/documentos/ESTBLESO%20(14)/ESTABLEK.pdf Garapenaren nahaste orokortuak dituzten ikasleentzako gela egonkorren funtzionamenduko orientabideak. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailaren dokumentua.]
Amarako jaiak
Danborrada
Donostiako danborrada, urtarrilaren 20an ospatzen den San Sebastian egunean hiri osora hedatzen diren jai eta desfileak dira. Amara auzoak ere bere konpainia eta ibilbide propioak ditu eta udaran ere, auzoko jaietan, kalez kale ibiltzen dira.
Urtarrilaren 19ko gauerdian hasi eta 24 orduz etengabe aritzen dira danborrada konpainiak Raimundo Sarriegiren abestiak joaz.
Kaldereroak
Euskal Herrian kaldereroak Inauteriaren aurrekari dira. Herritarrak, garai bateko ijitu nomadez mozorroturik, abestuz eta sartaginak joaz hiriko kaleetan zehar dabiltza datorren Inauteriaren berri ematen. Donostian 1984. urtean ospatu ziren lehenengoz, Raimundo Sarriegik sortutako doinuak eta Victoriano Iraola eta Alberto Combok idatzitako letrak abestuz, Alde Zaharreko auzoan. Gerora beste auzo batzuek ere antolatu eta ospatu dute jai hau, Amarakoa tarteko. Bertan, 2000. urtean, Amarakaldek antolatu zuen lehen kalderero konpartsa urtarrilaren 20ko arratsaldean ateratzen ziren danborradetako partaideek osatua. Hasiera batean, 12 danborrada zebiltzanez Amaran, partehartze handia espero zen arren 80 lagun baino ez ziren atera lehen urte hartan, Gaur egun ordea, 120 heldu eta 50 haur inguru biltzen ditu ekintza honek.
Maiatza
Morlans. 2013an sortutako Morlanstarrak Auzo Elkarteak antolatzen ditu festa hauek maiatzaren bigarren asteburuan. Sukaldaritza lehiaketa, olinpiadak, danborrada, txokolatada, txirrindulari proba, buruhandiak etab. dira bertako ekintzak. Jaien ikurra eta festei hasiera emateko modua antzinako gas faroltxoaren itxura duen argia piztea da.
Intef I.a
Sehertauy Intef edo Intef I.a, Egiptoko XI. dinastiaren benetako sortzailetzat hartzen da, eta Tebasetik gobernatu zuen, K. a. 2119 eta K. a. 2103 bitartean, beharbada, bere aita Mentuhotep I.arekin elkargobernatuz, tokiko buruzagi bat zena.
Txasperro
Txasperro Nafarroako erdialdeko Pirinioetan dagoen mendi bat da, Mendiaundi mendilerroan, Auritzetik gertu. Mendiaundi mendilerroa osatzen duten bi mendietako bat da. Bestea Mendiaundi II da. 1185 metro ditu eta Mendiaundi mendilerroa osatzen duten bi mendietatik txikiena da Txasperro.
Odol-hodi
Odol-hodia gorputzean zehar odola eroaten duen hodia da. Ornodunen odol zirkulazioaren sistema hiru motatako odol-hodiez osatua da: arteriak, arteria sistemakoak; zainak, zain sistemakoak; eta kapilarrak, mikrozirkulazioa ahalbidetzen dutenak. Hodi horiek guztiek, zeinek bere ezaugarri bereziak badituen arren, antzeko egitura dute: barneko tunika edo mintz bat, mintz eusle bat eta ehun konjuntiboa euskarri dituen endotelio batez osatua; tarteko gihar gunea edo tarteko tunika, eta kanpoko tunika, ehun konjuntibozkoa. Arteria sisteman bihotzetik kapilarretarako zirkulazioa gertatzen da, hau da zirkulazio zentrifugoa; kapilarretan elikagaien, oxigenoaren, karbono dioxidoaren eta beste hondakin batzuen trukea egiten da. Zainek, berriz, odola kapilarretatik bihotzera eramaten dute berriro.
Txasperro
Irispideak
Ibilbiderik zuzen eta laburrena Sorogain lepotik abiatzen da, 830 metroko garaieran, GRko marka ez oso garbiak jarraituz, zeinbat muino zeharkatuz, 1120 metrora dagoen lepora iristen dena, tontorraren mendebaldean dagoena, nora Auritzeko bidea iristen den.
Mendiaundi mendira iristeko ohiko bidea berriki berriz margotutako GR 11 den arren, Txasperrora igotzeko, igoera, Sorogainekin lotzen duen GRaren saihesbidearen bidez egin daiteke. Auritzen, 880 metroko garaieran, ubidea, gutxienez bi puntutan zeharkatzen duen bidea hartu behar da, margo gorri eta zuriz adieraziak. GRa banatzen den bidegurutze batera iritsi eta ezkerretarako bidea hartu behar da, eskumatara doana lehen aipaturiko Mendiaundi mendirako ohiko bidea baita. Bidearen hainbat loturaren ondoren, eta Oiarzabal ubidea igaro ondoren, GRaren seinalera iritsi behar da, non Sorogaingo bidezidorra hartzen den, zuhaitzetan dauden seinaleei arreta handia jarriz. Jada arazorik gabe, ehiza babeslekua dagoen lepora iristen da, Mendiaundi azpian dagoen harrobi baten ondotik igarotzeko. Bihurgune luze baten ondoren, Txasperro mendiaren tontorraren azpialdera iristen da, eta, beraz, leporantz doan bide luzea eragotzi nahi izanez gero, utzi daiteke hesitura zeharkatuz, behin bidezidorretik kanpo, tontorreko etxetxora iristeko pagadiko muino maldatsutik. Tontorretik Mendiaundi menditik banatzen duen lepora jaitsiz, bertara iritsi behar da orain Auritzera doan GR 11 ibilbidetik jaisteko, tontor nagusitik iparraldera aurkitzen diren bi zubietako lepoaren bidez.
Intef I.a
Garai honetan, Egipto zatitua zegoen, eta bere kontrolpean biltzen saiatu zen. Bere inguruan bildu ahal izan zituen hegoaldeko nomo gobernari guztiak, diplomazia edo indarraren bidez. Hori egin eta berehala, bere burua faraoi izendatu zuen, eta Goi Egipto guztian gobernatu zuen, bere hiriburua Tebasen ezarriz, are, bere izena kartutxo batean ere idatzi zuen, honela, antzinako faraoiek bezala, Horusen izena izanez.
Odol-hodi
Sarrera
Gorputzeko zelulak inguruneko gaien etengabeko trukeari esker bizi dira. Gai horietako asko difusioz ateratzen dira zelula mintzetik kanpora eta sartzen dira barnera, gas trukean, adibidez. Baina animalia askok, beren gorputz egiturari esker, ehunen bidez egiten dute zelula arteko trukea, eta gorputzeko pareten bidez zelulatik kanporanzko trukea. Hala ere, gorputz batzuek kanpotik oso urrun dituzte zelula asko eta horrek ia ezinezkoa egiten du zelularen eta kanpoaren arteko trukea. Arazo horri aurre egiteko, animaliek zirkulazio sistema eraginkorra behar dute, zelulek behar dituzten gaiak –batez ere oxigenoa eta elikagaiak– gorputzeko zelula guztietara irits daitezen, eta metabolismoan sorturiko hondakin gaiak –karbono dioxidoa eta metabolitoak– zeluletatik kanpora atera daitezen. Zirkulazio sistema horretan hormonak eta sistema immunologikoko zelulak ere badabiltza, eta tenperatura erregulatzen da.
Intef I.a
Herakleopolis Magnako gobernaririk boteretsuenei aurre egin ahal izan zien, hain baitzen sakona etsaitasuna, soilik etsai bezala aldarrikatuz jarraitzaileak lortzen zirela. Baina Herakleopoliseko erregeek, Behe Egipton, Intefen erregealdian boterea mantendu zuten, mende betez gerra zibilak eraginez.
Amarako jaiak
Ekaina
Amara Berri. Ikasbide Kultur Elkarteak San Juan inguruan antolatzen ditu jai hauek eta bezperako suarekin amaitzen dira. Haurrentzako jokoak, txokolatada, herri afaria, txarangak, lehiaketak etab. antolatzen dira
Odol-hodi
Sarrera
Zirkulazio sistemaren osagaiak hauek dira: odola, osaera konplexuko ehun likidoa; gihar-ponpa bat edo gehiago –bihotzak–, isurkaria gorputzean zehar higitzeko presioa eragiten dutenak; eta diametro desberdineko zenbait odol-hodi, odola eramateko. Hodien diametroa handitzea ezaugarri duen gertaerari basodilatazio esaten zaio, eta alderantzizkoari basokonstrikzio.
Odol hodiak
Ornodunen zirkulazio sistemak hiru eratako hodiak ditu: arteriak, arteria sistema eratzen dutenak; zainak, zain sistema osatzen dutenak, eta kapilarrak, mikrozirkulazioa ahalbidetzen dutenak. Hodi horien guztien egitura antzekoa da, zirkulazio sistema guztiak duenaren berdina:
Hodi handietan, ehunak ez dira elikatzen odolaren zikulazioak bideratzen duen difusio hutsaren bidez. Hori dela eta, baskularizazio edo hodi sare propioa dute, vasa vasorum (hodien hodiak) deritzen arteria txikiez osatua: Hodi txiki horiek kapilar sare bat osatzen dute kanpoko tunikan.
Egitura orokor horretan, tarteko gihar geruzan izan daitezke, batez ere, desberdintasunak. Izan ere, kapilarretan, adibidez, ez dago tarteko gihar geruzarik, eta bihotzekoa, aldiz, oso handia da.
Hodiak bi sistema desberdinetan daude egituratuta:
Arteria sistema
Arteria sistemak odola bihotzetik kapilarretara eramaten du. Beraz, arteriak eramaile zentrifugoak dira bihotzari buruz. Bihotzaren uzkurdurek pultsu moduko odol jario bat sortzen dute. Pultsu edo taupada bakoitzean arterietako paretak zabaldu egiten dira bihotzaren bentrikuluen uzkurduren ondorioz, eta ondoren lehengo egoerara itzultzen dira. Zabaltze-lehengoratze mekanismo hori arterietako paretetako ehun elastikozko geruza bati esker gertatzen da. Zuntz elastiko horiek eta husgune txiki bat uzten duen muskulu lisozko geruza lodi bat dira arteria sistemaren ezaugarri berezienak. Sistema horretan odolaren presioa oso handia da, eta arterien elastikotasunari esker pixkanaka eta etengabe iristen da odola kapilarretara, nahiz eta bihotzaren jardueraren ondorioz pultsu moduan edo taupadaka sartzen den. Muskulu lisoz osaturiko geruzak odol jarioa erregulatzen du, hark mugatzen du organo eta ehun bakoitzera zenbat odol iritsi behar den, hormonen edo nerbio-sistema sinpatikoaren kitzikadurarekin hodien diametroa aldaraziz.
Arteria sisteman ondoko hiru hodi mota hauek bereizten dira:
Hodi hauetan egituraren araberako mailaketa bat antzematen da: zenbat eta txikiagoak izan hodiak orduan eta ehun elastiko gutxiago dute. Gero eta garrantzi handiagoa hartzen dute gihar osagaiek. Horrela, arteria elastikoen osagai elastikoak arteriolenak baino ugariagoak dira.
Kapilarrak: mikrozirkulazioa
Mikrozirkulazio esaten zaio gas, elikagai, likido eta metabolismoaren hondakin trukean parte hartzen duen zirkulazio sistemaren parteari. Kapilarretan egiten da zirkulazio mota hau, kapilarren eta likido interstizialaren artean. Kapilarrak oso txikiak dira, 1 mm luze ere ez askotan, baina oso ugariak direnez, gorputzeko zelula bakoitza kapilar batetik 2-3 zelulara gelditzen da. Horrela, oxigenoa eta elikagaiak zelula guztietara iristeko moduan daude. Gune edo organo jakin bateko kapilarren multzoari geruza kapilar esaten zaio.
Kapilarren ezaugarri aipagarrienak hauek dira:
Zain sistema
Mikrozirkulazioan parte hartzen duten zainak alde batera utzita, zain sistemak sistema biltzaile baten gisa dihardu, oro har: kapilarretako odola bildu eta bihotzera eramaten du berriro. Odola benula izeneko hodi batzuen bidez igarotzen da kapilarretatik zain sistemara. Benulak elkartu egiten dira eta gero eta hodi handiagoak eratzen dituzte, odola bihotzera daramaten zain handiak eratzeraino. Zainen egitura zirkulazio aparatuarenaren antzekoa da, baina osagai elastikoak eta gihar osagaiak askoz ere txikiagoak dira. Zainen paretak arterienak baino meheagoak eta zurrunagoak dira. Zainak neurri askotakoak izan daitezke, eta horrek egituran ere badu eragina:
Zain gehienek ilargi erdiaren itxurako balbula batzuk dituzte, odola bihotzerantz higiarazteko eta ez kontrako norabidean –grabitateari aurre egiten laguntzen dute–, baina ez dago oso argi zein den beren zeregina. Balbulen aurretik, zainak dilatazio edo poltsa bat du. Balbulak bereziki ugariak dira gorputz adarretako zainetan eta urriak sabelalde eta bularraldeetan. Oro har, zain adar bat beste zain handiago bati lotzen zaion gunea baino lehenxeago egoten dira. Zain txikietan, garuneko zainetan eta kabetan, ez dago balbularik. Balbulak zainaren paretatik husgunera doazen bi luzakin edo erpinez osatuta egon ohi dira. Batzuek erpin bakarra dute. Erpinak barneko tunikaren tolesturak dira, eta erdialdea ehun konjuntiboz sendotua dute. Hodiaren husgunera begira dagoen balbularen partean zuntz elastiko batzuk daude.
Arnasketa eta gihar jarduera odola zainetan mugitzeko lagungarriak dira, eta lagungarria da, halaber, balbulen jarduera. Giharrak uzkurtzean gihar barneko zainak estutzen dira eta horrela zainetako odolari bultzatzen dio. Hori da –zainetako odolaren itzulerarik eza– pertsona bat zutik eta geldirikk denbora luzean egotean (soldaduak, esaterako) gertatu ohi diren zorabioen arrazoia.
Amarako jaiak
Uztaila
Amara Osinaga, Karmengo jaiak ospatzen dira uztailean Amarako Auzokide Elkarteak antolatua 1996tik gaur arte. 2009. urtean lehenengoz Balearen igoera ospatu zen jaiei amaiera emateko, globoz osaturiko bale erraldoia aske uztea alegia, eta bale hau festen ikur bihurtu da Karmentxu izena 2014ean jarri ziotelarik. Bestelako jarduerak erraldoi eta buruhandiak, danborrada, mus txapelketa, crossa, haur jolasak, kontzertuak etab. dira
Odol-hodi
Odol hodietako eritasunak
Arteriosklerosi izen generikoa ematen zaie arterien loditzea eta elastikotasuna galtzea ezaugarri duten eritasunei. Arteriosklerosi motarik ezaguneta aterosklerosi izenekoa da. Arterien barnean lipidoak pilaturik hodia gogortzea eta, horrenbestez, husgunearen diametroa txikitzea dira eritasun honen bi ezaugarri nagusiak. Eritasun hau ia arteria guztietan gertatu ohi da, aortan eta bihotzeko eta garuneko arterietan batez ere. Garuneko arterietan gertatuz gero, garuneko krisia eragiten du.
Amarako jaiak
Abuztua
Amara Zaharra. San Ignazio festak uztailaren azken egunetatik abuztuaren lehenengoetara ospatzen dira. Hasieran Donosti-Berri elkarteak antolatzen bazituen ere 1990. hamarkadatik aurrera jarduera honetarako sortu zen Amara Jai elkarteak hartu zuen lan hau bere gain. Ekintza gehienak Easo Plazan gauzatzen dira: bazkari herrikoiak, tortilla eta pintxo lehiaketak, danborrada, sardinadak, kontzertuak, haurrentzat jolasak etab. Jaien abestia ere badute Skakeitan taldeak konposatua eta Mireia auzotarrak abestua.
Odol-hodi
Odol hodietako eritasunak
Lipidoak, gantza edo kolesterola esaterako, ezin dira uretan urtu. Digestio-hodian sartu ondoren linfabideetara iristen dira, eta hodi horiek odolaren zirkulazio sisteman husten dira. Zirkulazio sisteman, plasman igeri iraunarazten dituzten garraiatzaile proteikoekin bat egiten dute lipidoek. Aterosklerosia denean, lipidoak arterien paretetako muskulu lisoko zeluletan pilatzen dira eta barne estalkia loditu egiten da. Arterien paretetako lipido kopurua gero eta handiagoa egiten da aldi berean, kaltziozko gatzak jalkitzen dira eta zuntz sare bat eratzen da. Horren ondorioz xafla aterosklerotiko bat eratzen eta arteriaren husgune aldera hazten da. Arteriak elastikotasuna galtzen du eta itxi egiten da pixkanaka. Zenbat eta gehiago estutu edo txikitu husgunea, orduan eta odol gutxiago igarotzen da arterietan zehar ehunetara, eta ehunak iskemiko bihurtzen dira, hau da, behar adina odol iristen ez zaiela gelditzen dira. Gerta daiteke, halaber, odolaren plaketak ere xaflan harrapatuta gelditzea, odolbildua sorraraztea eta tronbo bat eratuz arteriaren barrunbea estutu eta ixtea ere.
Amarako jaiak
Iraila
Loiolako Erriberak. Erriberako Auzokideak elkarteak antolatuak, jaiak irailean ospatzen dira 2009. urtetik hona. Beste ekintzen artean zezentxoak umeentzako, haur jolasak, puzgarriak, berbena, tortilla lehiaketa, txarangak, apar festa etab. gozatu ahal dira.
Odol-hodi
Odol hodietako eritasunak
Xafla aterosklerotikoen ondorioz bularraldeko angina edo miokardio infartua gertatu ohi da, xafla hori bihotzeko arterian eratzen denean. Gerta daiteke egoera arruntetan bihotzeko ehunetara behar adina oxigeno iristea, baina ariketa fisikoak egitean edo estres emozionala denean oxigeno gehiago behar izatea. Oxigenorik iristen ez zaion bihotzeko giharraren partea hil egiten da minutu gutxiren buruan.
Amarako jaiak
Urria
Amara Berriko jai herrikoiak Amara Berriko Jai Batzordeak antolatzen ditu urriko bigarren astean. Bertako ekitaldi nagusiak buruhandiak, txokolatada, kontzertuak, danborrada, herri kirolak etab. dira. Jaien maskota Supersagu da, sagu euskaltzale begibakarra da eta abestia ere badute
Intef I.a
Intef I.ak, Neferkara herakleopolistar erregearen aurka borrokatu zuen, tarte sakon bat sortuz, Egipto, bi erregeek zuzendutako bi bloke handitan banatu izanagatik. Bi lurraldeen arteko harremanak, barealdi batean sartu ziren, Neferkararen aliatu zen Anjtifiren hilobian aurkitutako idazkunen ondorioz ezagutzen den benetako gerra bat eragingo duten uneko mugako gatazkek apurtua. Anjtifik Intefen aurka borrokatu zuen, hasiera batean garaile irtenaz. Dirudienez, Goi Egiptok jasan zuen gosete baten ondorioz eten ziren borrokak. Borroka hauek jarraitu zirenean, Intefek dirudi garailea, handik gutxira hilez.
Gymnothorax castlei
Gymnothorax castlei Gymnothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Intef I.a
Intefek, Tebasetik iparraldera aurkitzen ziren hiri batzuk konkistatu zituen, Koptos eta Dendera kasu. Hierakonpolis eta El Kab ere domeinatu zituen.
Odol-hodi
Odol hodietako eritasunak
Kolesterolaren ondorioz eratu ohi dira xaflak, nahiz eta beste eragile batzuk ere baduden. Kolesterola odolak garraiatua denean, bi lipoproteina motari lotze zaie: HDL edo dentsitate handiko lipoproteinak eta LDL edo dentsitate txikiko lipoproteinak. LDL motako lipoproteinek bihotzeko gorabeherekin zerikusia dute, arterietako paretak igarotzeko gaitasuna baitute. HDL proteinek kolesterola arterietako paretatik bereizten dutela eta gibelera eramaten dutela dirudi, han metaboliza dadin. Dirudienez, gantz asegabeak –oliba olioarenak edo arraiarenak esaterako– LDL maila apal dezakete eta beraz, xaflak sortzeko arriskua murriztu.
Intef I.a
Uste denez, Intef I.a gazterik hil zen, ziuraski adin ertainekoa zela, eta harkaitzean zulatutako hilobi estu batean lurperatua izan zen, Tebaseko mendebaldeko ibarrean, El-Tarifen. Diseinua, patio handi batean zetzan, mendiaren magalean moztua, albo batean zenbait hilobi zulatuak zituela. Erregearen beraren hilobia, ez zen alboko besteak baino handiagoa, ziuraski, familiako kideentzat, emazteentzat eta gortetar altuentzako eraikiak.
Odol-hodi
Odol hodietako eritasunak
Odol hodiekin zerikusia duten eritasunetan arruntena hipertentsioa da. Arteria txikietatik igarotzen den odolaren erresistentzia gero eta handiagoa denean sortzen da, alegia, arteria presioa igotzen denean. Presio igoera horrek eraginik, bihotzak lan gehiago egin behar du, handiagoa izan behar du eta haren taupadek ez dute behar adinako eraginkortasunik. Hipertentsioaren ondorioz ere gal dezakete arterien paretek eraginkortasuna, eta odola behar bezala ez iritsi bizi organoetara. Herentziaz harturiko eritasuna da, baina elikadurak garrantzi handia du. Gatz asko hartzeak, adibidez, arterietako presioa jaso dezake horretarako joera duten pertsonengan.
Pertsona batek denbora asko igarotzen badu zutik, odola zangoetako zainetan biltzen da eta zain horiek dilatatu egiten dira, halako eran non balbulen erpinak ez diren elkarri ongi egokiturik gelditzen. Barizeak –zain dilatatuak, okertuak, luzatuak– pertsona lodietan edo herentziaz zain pareta ahulak dituztenengan agertzen dira, batez ere. Hemorroideak uzki aldeko barize zainak dira, idorreria kronikoak edo haurdunaldiak eragindako zainetako presioaren neurriz gaindiko igoeraren ondorioz sortuak.
Ctenochromis polli
Ctenochromis polli Ctenochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Blanca (Colorado)
Blanca Coloradoko herri bat da. Costilla konderrian kokatua dago. 2010ean 385 biztanle zituen, 4.625 kilometro koadrotan banatuta.
Kaushambi barrutia
Kaushambi barrutia Indiako barruti bat da, Allahabad dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Seattle Sounders FC
Seattle Sounders FC Estatu Batuetako futbol talde nagusietakoa da, Seattle hirian egoitza daukana. Bi aldiz irabazi du MLS Kopa. 2022an CONCACAF Txapeldunen Liga irabazi zuen.
Postojna
Postojna ( ahoskatua, Adelsberg, Postumia), Esloveniako hiria da, Karniola Beherea-Kostaldea eskualdeko hiri handiena. 2012ko erroldaren arabera 9.189 biztanle ditu. Herritik lau kilometrotara dagoen Postojnako leizea Esloveniako turismogune garrantzitsuenetakoa da.
Geografia
Esloveniaren hego-mendebaldean kokaturik dago Karst lurraldearen erdian eta Karniola Beherea lurralde tradizionaleko hiriburua da. Pivka ibaiak zeharkatzen du.
Dinariar Alpeetako 30 kilometrotako pasabide estu batean kokaturik dago, pasabide horri Postojnako atea esaten zaio. Pasabide hori 606 metrotako altueran dago eta bi isurialde banatzen ditu, mendebaldean Adriatikoa eta ekialdean Panoniako ordokia eta ondorioz Itsaso Beltzeko isurialdea.
Historia
Paleolito garaitik populatuak izan ziren Postajnaren inguruko leizeak.
Idatzizko lehenengo aipamena XIII mendeko agiri batean dago. 1432ko beste agiri batean barrutia dela aipatzen da baina ez zen herri bihurtu 1909 arte. Erdi Aroaren bukaeran Karniola dukerriaren parte izan zen, Habsburgotarren inperioan zegoen beraz.
Ondasun nabarmenak
Postojna nazioartean ezagun egin duena bere leizea izan da. Postojnako leizeak 20.570 metrotako luzera du eta Pivka ibaiak sortu du. Esloveniako turismogune garrantzitsuenetakoa bihurtu da. Honi lotuta beste leize bat ere badago, Planina leizea.
Postojnatik gertu Predjamako gaztelua dago, haitzulo baten sarreran kokaturiko eraikin ikusgarria.
Shinji Tanaka
Shinji Tanaka (japonieraz: 田中 真二, 1960ko irailaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Arenzana de Arriba
Arenzana de Arriba Errioxako udalerria da, 2005ean 40 biztanle zituena.
Paderne
Paderne Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzosko eskualdean kokatzen den udalerria da.
Tsubasa Terayama
Tsubasa Terayama (寺山 翼, 2000ko apirilaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Burlatako Martingala
Burlatako Martingala da Burlatako inauteen izena. Hartan, Aierbeko Lukas atxilotu eta epaitu egin ohi dute. Ondoren, urkatu, eta sutan erretzen dute, eta, bien bitartean, oihu-zalaparta handia eta Joasikeroen dantzak izaten dira.
1988 urtetik hona egiten den Burlatako inauteriari ematen zaion izena.
Inauteri - astelehenean, ilunabarrean, Burlatako alde zaharreko giro lasaiak eztanda egiten du joasikeroen istilu eta iskanbilaz. Haiek, joasikeroak, panderetaz eta erratzaz armatuak dabiltza Lukas Aierbekoaren bila, ezkiltxo edo kanpaitxo txiki - txikiei eraginez, Lukas atxilotu eta herrian barna jendearen aurrean erakusteko asmoz. Honekin batera atxiloketa ospatu eta martingalaren dantza egingo dute panderetak joz eta herritar begiraleei erratzaz eraso eginez.
Aierbeko Lukas
Martingalaren pertsonaiarik nagusiena. Tolosarra jaiotzez, Atarrabian bizi izan zen, eta Burlatan sorginkeri batzuk egin omen zituen. Izpiritu gaiztoak kanporatzeaz gain, sendagile ere ba omen zen.
Inauteri astelehen ilunabarrean gure herriko alde zaharrean Joasikeroen zalapartak somatzen dira. Aierbeko Lukas arrapatu eta atxilotu dute. Martingala ospatzen ari dira, dantza eta pandero musika doa herritik barna. Ikusmina duen guziak ertzkadaren bat ere jasoko du. Astearte gauean, Zorrotzek, Aierbeko Lukas epaituko dute, Muxinarien negarrak entzun ahal izango ditugu Joasikeroen oihuekin batera:
'''Aierbeko Lukas! Akerburu, txakurburu!! Aierbeko Lukas, sorgiña! Akerburu, txakurburu!! Zuregan dugu grina! Sutara, sutara!!'''
Muxinariak
Aierbeko Lukas laguntzen duten beltzez jantziriko emakumeak dira, negar batean pasatzen dute ibilaldi guzia.
Zorrotzak
Lukas de Aierbe preso daramaten epaileak dira, bigarren egunean hauek epaituko dute Lukas.
Joasikeroak
Martingalan doan jende guziari deritzo koloredun jantzia, erratza tipia, pandereta, lastozko txanoa eta ezkiltto edo kanpanila batzuk daramazkite. Ezkittoak eramateren arrazoia hauxe da Burlatarron ezizena izan den "campaneros" horrekin usadioa lotzea.
Joasikeroz nola jantzi
Jantzia honelakoa da: kolorez beteriko tunika bat (formak ez du axolik). Tunikaren gainean edozein gauza eraman ahal da: zapiak, zintak, larruak... Edozein modutako lastozko kapela eta, bertan jarrita, oilo edo faisai lumak. Aurpegia estaliko da mozorro batez, kapeletik zintzilikaturiko zintez, margoez, eta abarrez. Esku batean pandereta eramango da edo antzekorik (lapiko baten estalkia, sartaia...etb) eta bestean makila mozturiko erratza (eskobatxo batez edo adaska xorta batez ordezkatu ahal da). Pandereta erratzaz jotzen da erritmikoki, musikaren arabera, horregatik erratza erabilgarria izango da. Bestalde, KANPAITXOen erabilera nabarmendu nahi dugu (ez zintzarriak, ez eta kaskabiloak ere). Gerrian, bularrean, hanketan edo kapelean eramango dira... Honen arrazoia da Burlatarrok kanpanjoleak izengoitiaz ezagunak garela eta elementu jator eta atsegin hau sartzeko modua eta beronek iraun dezan laguntzeko modua dela.
Casorate Sempione
Casorate Sempione Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casorate Sempionek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Blue River (Colorado)
Blue River Coloradoko herri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 849 biztanle zituen, 6.514 kilometro koadrotan banatuta.
Wambrechies
Wambrechies Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wambrechies udalerrian erroldatutako biztanleak 9.875 ziren. Familiak 3.605 ziren, horien artean 805 pertsona bakarrekoak ziren (210 bakarrik bizi ziren gizonak eta 595 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.040 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.476 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 284 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.759 etxebizitza zeuden, 3.659 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 84 hutsik zeuden. 3.110 etxeak ziren eta 571 apartamentuak ziren. 3.659 etxebizitza nagusietatik 2.515 bere jabearen bizilekua ziren, 1.101 alokairuan okupaturik zeuden eta 43 doan lagata zeuden; 82 etxek gela bat zuten, 206 etxek bi zituzten, 403 etxek hiru zituzten, 850 etxek lau zituzten eta 2.119 etxek bost zituzten. 2.423 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.540 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.556 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Tairō
Tairōa, Tokugawa shogunerrian, XVII. mendeko Japonian (大老, Tairō?, literalki "agure handia"), maila altuko gobernu posizio bat zen. Tairōak, samurai beterano bat, ohi izango zen agure kontseiluko presidentea larrialdirik balego. Orohar, tairōaren funtzioa, Japoniari, aldi baterako buruzagi ahaldun bat ematea zen, shoguna kanpoan balego edo ezgaia izango balitz.
Wambrechies
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.357 ziren, horien artean 4.510 aktiboak ziren eta 1.847 inaktiboak ziren. 4.510 pertsona aktiboetatik 4.046 lanean zeuden (2.139 gizon eta 1.907 emakume) eta 464 langabezian zeuden (259 gizon eta 205 emakume). 1.847 pertsona inaktiboetatik 559 erretiraturik zeuden, 717 ikasten zeuden eta 571 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wambrechies udalerrian 3.619 unitate fiskal zeuden, 9.697,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.724 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 535 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 7 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 35 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 60 eraikuntza enpresak ziren, 144 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 14 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 41 finantziazio enpresak ziren, 19 higiezinen enpresak ziren, 93 zerbitzu enpresak ziren, 49 administrazio publikoko enpresak ziren eta 29 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 98 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 10 zurginak, 17 iturginak, 7 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 13 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 5 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 1 drogeria zen eta 9 lore-dendak ziren.
2000. urtean Wambrechies udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 3 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 2 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 706
NGC 706 galaxia espiral bat da, Pisces konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sisavath Keobounphanh
Sisavath Keobounphanh (ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ; Houaphanh probintzia, Frantziar Indotxina, 1928ko maiatzaren 1a - Vientiane, 2020ko maiatzaren 12a) Laosko lehen ministroa 1998tik 2001era eta presidenteordea 1995tik 1998ra izan zen. Laos Herriko Alderdi Iraultzaileko kidea izan zen.
Fuensanta Nieto
Fuensanta Nieto de la Cierva (Madril, 1957ko apirilaren 18a) madrildar arkitektoa da, eta 90eko hamarkadatik aurrera ospe nazionala eta nazioartekoa hartu ditu arkitekturako lehiaketa publikoen bidez. Hainbat sari eta kondekorazio ditu, besteak beste, Alvar Aalto domina (2015), Finlandiako arkitektura-museoak eta Finlandiako Arkitektoen Elkarteak emana.
Ikasketak
Fuensanta Nieto arkitektoa da, Madrilgo Arkitekturako Goi Eskola Teknikoan (ETSAM) eta Master of Science in Building Design Graduate School of Architecture and Planning-en (GSAPP), New Yorkeko Columbiako Unibertsitatean (AEB) ikasi zuen.
Lana
Proiektu-irakaslea da Madrilgo Unibertsitate Europarreko Arkitektura Eskolan. Fuensanta Nietok arkitekturari buruzko hitzaldiak ematen ditu eta mundu osoko hainbat erakundetako epaimahaietan eta sinposioetan parte hartzen du. 1986tik 1991ra Madrilgo Arkitektoen Elkargo Ofizialak argitaratutako Arquitectura aldizkariko zuzendarikidea izan zen.
Ibilbide profesionalean egindako lanak
Profesional gisa egindako lanaren gehiengoa lehiaketa publikoen irabazle izandakoak izan dira, eta, hain zuzen, bere lehen proiektu garrantzitsua Vigoko Unibertsitateko errektoretza handitzea izan zen, 1995ean lanak esleitzeko lehiaketa irabazi baitzuen.
Zaragozako Kongresu Jauregia diseinatu zuen. Ranillasko meandroan dagoen eraikina eta Expo 2008 Nazioarteko Erakusketa zela-eta eraikitakoa.
Las Palmasen Itsas Museoa eraiki zuen, Argiaren Gazteluan. Espainiako Arkitektoen Elkargoen Kontseilu Gorenak emandako Espainiako Arkitekturaren 2015 Sariaren aipamen berezia jaso zuen lan horrek.
Kordoban (2005-2013) eraikitako Andaluziako Sorkuntza Garaikideko Zentroan, inguratzailearen tratamendua Realities:United artista-taldearekin lankidetzan egin zuen. San Telmo museoa handitzean (Donostia, Gipuzkoa, 2005-2011), eraikinak "likenez eta goroldioz inguratutako azal metalikoa" aurkezten du, proiektuan parte hartu zuten Leopoldo Ferrán eta Agustina Otero artistek egina.
Sariak eta aintzatespenak
Bere ibilbide profesionalean zehar, Nieto Sobejano estudioak sari eta goraipamen ugari jaso ditu arkitektura lehiaketetan, besteak beste:
Aipamen berezia merezi du, Enrique Sobejano bazkidearekin batera, Alvar Aalto 2015 domina jaso izanak. Finlandiako arkitektura-museoak eta Finlandiako Arkitektoen Elkarteak (SAFA) emandako nazioarteko arkitektura-saria da Alvar Aalto 2015, eta sari hori jasotzen duten Espainiako lehen arkitektoak dira.
Konosuke Kusazumi
Konosuke Kusazumi (草住 晃之介, 2000ko uztailaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Acanthodactylus taghitensis
Acanthodactylus taghitensis Acanthodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Ctenopharynx intermedius
Ctenopharynx intermedius Ctenopharynx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Gymnothorax cephalospilus
Gymnothorax cephalospilus Gymnothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Firozabad barrutia
Firozabad barrutia Indiako barruti bat da, Agra dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Arnedillo
Arnedillo Errioxako udalerria da, 2005ean 480 biztanle zituena.
Biztanleriaren bilakaera
]
Gaza probintzia
Gaza Mozanbikeko probintzia da. Bere hiriburua Xai-Xai da. 75.709 km²ko azalera du eta 1,3 milioi biztanle inguru 2002 datuen arabera.
Barrutiak
Gaza ondorengo barrutietan banaturik dago:
Udalerriak
Gazako udalerriak honako hauek dira:
Martinsburg (Nebraska)
Martinsburg Nebraskako herri bat da. Dixon konderrian kokatua dago. 2010ean 94 biztanle zituen, 0.27 kilometro koadrotan banatuta.
Cassano Magnago
Cassano Magnago Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cassano Magnagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Yutaka Ikeuchi
Yutaka Ikeuchi (japonieraz: 池内 豊, 1961eko abuztuaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Neferura
Neferura Egiptoko XVIII. dinastiako printzesa gortesau bat izan zen. Hatshepsut eta Tutmosis III.aren arteko elkar-gobernuaren garaikidea da.