cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Messanges (Landak)
Etxebizitza
2007an 1.057 etxebizitza zeuden, 398 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 649 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 838 etxeak ziren eta 215 apartamentuak ziren. 398 etxebizitza nagusietatik 297 bere jabearen bizilekua ziren, 83 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 75 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 189 etxek bost zituzten. 320 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 187 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 196 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 609 ziren, horien artean 428 aktiboak ziren eta 181 inaktiboak ziren. 428 pertsona aktiboetatik 377 lanean zeuden (209 gizon eta 168 emakume) eta 51 langabezian zeuden (24 gizon eta 27 emakume). 181 pertsona inaktiboetatik 90 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Messanges udalerrian 399 unitate fiskal zeuden, 948 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.516 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 110 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 24 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 margolariak, 2 zurginak, 3 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 6 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 1 arropa denda zen eta 1 zapata-denda zen.
2000. urtean Messanges udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 84 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kaltziotantita
Ezaugarriak
Kaltziotantita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.
Searching for Bobby Fischer
Searching for Bobby Fischer (euskaraz Bobby Fischerren Bila), 1993ko Steven Zaillian estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Joe Mantegna, Laurence Fishburne, Joan Allen, Max Pomeranc eta Ben Kingsley aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, New York, Josh Waitzkin (Max Pomeranc) mutiko arrunta da, baina baita xakelari prodigiotsua ere. Xakearekiko erabateko irrikia du eta bere idoloa den Bobby Fischer berri batean bilakatzeko nahia. Joshen aita den Fred Waitzkin (Joe Mantegna) lanbidez kirol kazetaria da eta semeari laguntza osoa eskeintzen dio, etorkizunean xake maisu izan dadin. Baina Josh oso hotza den Bruce Pandolfini (Ben Kingsley) irakaslearen hezkuntzapean jarriko dute, honek mutikoari Bobby Fischerren estrategiak irakatsiko dizkio.
Polemika
Bobby Fischerrek sekula ez zuen filma ikusi eta "lapurreta ikaragarritzat" jo zuen, bere izena bidegabeki erabili zutelakoan.
Secqueville-en-Bessin
Biztanleria
2007an Secqueville-en-Bessin udalerrian erroldatutako biztanleak 355 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 138 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Negreni (Cluj)
Negreni Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Secqueville-en-Bessin
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 242 ziren, horien artean 169 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 169 pertsona aktiboetatik 156 lanean zeuden (83 gizon eta 73 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Negreni (Cluj)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Secqueville-en-Bessin
Diru sarrerak
2009an Secqueville-en-Bessin udalerrian 133 unitate fiskal zeuden, 364 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.007 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak eta 1 argiketaria.
2000. urtean Secqueville-en-Bessin udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
María Ángeles Pérez López
María Ángeles Pérez López (Valladolid, 1967) gaztelaniaz idaten duen poeta espainiarra da.
Biografia
Nicanor Parraren (Páginas en blanco), Juan Gelmanen (Oficio ardiente) eta Ernesto Cardenalen (Hidrógeno enamorado) antologiaren hitzaurrea eta edizioa egin zituen poesia Iberoamerikarreko Reina Sofía Sarirako. Francisca Aguirreren (Calambur) eta Ernesto Cardenalen (Trotta) poesia osoa editatu ditu. Hainbat literatura sariketako epaimahaikidea izan da, besteak beste, Premio Miguel de Cervantes 2007. Salamancako Unibertsitateko “Intersecciones" poesia-zikloa koordinatu zuen 2008 tik a 2012ra,.
2016ko uztailetik, Estatu Batuetako Gaztelania Akademiako kide da, eta, 2016ko abendutik, Fontiverosko Juglareen Akademiako kide da eta Fontiverosko alaba kutuna.
Bere lanaren antologiak Caracasen, Mexiko Hirian, Quiton, New Yorken, Monterreyn, Bogotan eta Liman argitaratu dira. Italian eta Portugalen ere bai, bi hizkuntzetan.
2021etik Claudio Rodríguez mintegi iraunkorreko kidea da eta Gonzalo Rojas katedrako ohorezko batzordeko kidea.
Ismael Lejarreta
Ismael Lejarreta Arrizabalaga (Berriz, 1953ko ekainaren 11 -) euskal txirrindulari ohia da, 1977 eta 1983 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean sei garaipen lortu zituen.
Marino (1957) anaia eta Iñaki (1983-2012) semea ere, txirrindulari profesionalak izan ziren.
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen
Tasov (Žďár nad Sázavouko barrutia)
Tasov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 670 biztanle ditu eta 7,76 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1234 urtean egin zen.
St. Louis Park (Minnesota)
St. Louis Park Minnesotako hiri bat da. Hennepin konderrian kokatua dago. 2010ean 45,250 biztanle zituen, 27.55 kilometro koadrotan banatuta.
Pazko prozesioa Kursk eskualdean
Pazko prozesioa Kursk eskualdean (Крестный ход в Курской губернии) Ilia Repin margolari errealista errusiarraren lana da. 1883ko mihise gaineko olio-pintura da. Beste izen batzuekin ere ezagutzen da: Pazko prozesioa Kursk barrutian edo Prozesio erlijioso bat Kursk Gubernian. Ilya Repinek 1880 eta 1883 artean margotutako margolana da. Moskuko Tretiakov Galerian (738 inbentario-zenbakia) gordetzen da. Margolanaren neurriak 178 × 285,4 zm-koak dira.
Gaia
Mihisean Kursk oblastako Andra Mariaren ikonoaren omenezko prozesio erlijiosoa ageri da, urtero Kurskeko Jainkoaren Amaren monasteriotik hasi eta hogei bat kilometro hiritik iparraldera dagoen Korennaïa ermitaraino egiten dena. Zeremonia horren barruko kontrasteak eta argi-ilunak azaltzen dira lanean.
Historia
Margolanaren gaia Repinen irudimenean jaio zen 1876-1877 urteetan, bere jaioterria den Txuhuivera egin zuen bidaian, Kharkov gobernuaren hirira, Errusiar Inperioan. Gai honekin lotutako lehen zirriborroa 1877koa da. Mihisearen gaineko lan zuzena 1880an hasi zen Moskun. Margolana 1883ko martxoan San Petersburgon aurkeztu zen, Margolari Ibiltarien XI. Erakusketan. Kritikarien iritziak banatuta zeuden. Vladimir Stassovek "arte garaikidearen ospakizun onenetako bat" gisa hartu zuen lan hau, eta Dmitri Stakheievek "gure errusiar bizitza gaiztoaren agertoki bat" esan zuen, "gezur inepto bat" eta "desberdintasunen salaketa" irudikatuz. 1883ko urte berean, oihala egileari erosi zion Pavel Tretyakov-ek.
Sechellophryne pipilodryas
Sechellophryne pipilodryas Sechellophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Sooglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nabatz
Nabatz (izen ofiziala: Navaz) Txulapaingo (Nafarroa) kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 50 biztanle zituen.
Nabazko hizkuntza nagusia gaztelania, eta 1960 ondorengo urteetan galdu zen herriko usadioko euskara. Aipagarriak dira Erdi Aroko jatorria duen San Martin Tourskoaren eliza, eta han gordetzen den XVIII. mendeko erretaula nagusi barrokoa.
Teremia Mare
Teremia Mare Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alan Parsons
Alan Parsons (Londres, 1948ko abenduaren 20a) musikari ingelesa da. Bere karreran zehar hogei milioi disko baino gehiago saldu ditu, eta hamaika aldiz izendatu dute Grammy sarietarako, behin saria irabaziz.
Teremia Mare
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Alan Parsons
Bizitza
Musikaren munduan soinu-ingeniari gisa hasi zen lanean, The Beatles (Abbey Road) eta Pink Floyd (The Dark Side Of The Moon) taldeekin, besteak beste. Aurrerago, eta musika-ekoizle gisa ere ospe handia lortu ondoren, bere grabazioak argitaratzea erabaki zuen, Alan Parsons Project titulupean, Eric Woolfson musikagile eta teklistarekin batera. Bien bitartean Abbey Roadeko estudioetan lan egiten jarraitu zuen.
1976an iraupen luzeko lehenengo lana argitaratu zuen, Arista etxearekin, Tales Of Mistery And Imagination, concept-album, Edgar Allan Poeren kontakizunetan oinarriturik. Parsonsen lehen lan hura Britainia Handiko eta Estatu Batuetako musika entzunenaren zerrendetan sartu zen: I Robot (1977) Estatu Batuetako hamar onenen artean sartu zen. Pyramid (1978) Parsonsen lehen urrezko diskoa izan zen; bigarrena, Eve, urtebete geroago argitaratu zen.
Bere karrerako gailurra 1982an iritsi zuen, Eye In The Sky diskoarekin. Disko horretako izen bereko kanta Estatu Batuetako hirugarren salduena izatera iritsi zen. Handik aurrera salmentak behera egin zuen, eta Parsonsen proiektua 1980ko hamarraldiaren amaieran bukatu zen, Sterotomy (1986) eta Gaudi (1987) diskoekin.
1980ko hamarraldiaren bigarren erdian Parsonsen rock-moldeak ez zuen arrakasta handirik izan. Isilaldi luze baten ondoren, 1993an, Try Anything Once argitaratu zuen, eta 1994ko bukaeran, jendaurrean grabatutako disko bat, Luciferama, jendaurrean jotzen zuen lehenengo aldian, hain zuzen. Geroago, album kontzeptualagoak kaleratu zituen: On Air (1996), Time Machine (2001) eta A Valid Path (2004).
Wikibertsitatea
Bertako edukiak GFDL lizentziapean argitaratzen dira.
Tašov
Tašov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 149 biztanle ditu eta 3,6 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Labem barrutian dago.
Masegosa
Masegosa Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
Kamsdorf
Kamsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudochromis magnificus
Pseudochromis magnificus Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Sorex preblei
Sorex preblei Sorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Røros
Røros (hegoaldeko samieraz: Plassje) Norvegiako Sør-Trøndelag konderriko udalerri eta herria da, Gauldalen barrutian dagoena. Udalerriko hirigunea Røros da eta herri nagusiak Brekken, Glåmos, Feragen, Galåa eta Hitterdalen.
Rørosko meatze-herriak batzutan Bergstaden (euskaraz "meatze-herria") du izena eta bere kobre ospetsua. XVII. eta XVIII. mendeko zurezko meatze-eraikinei ezker 1980an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Arradon
Arradon (bretainieraz Aradon) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Xolmis velatus
Xolmis velatus Xolmis generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Alburnus zagrosensis
Alburnus zagrosensis Alburnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Tasovice (Blanskoko barrutia)
Tasovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 73 biztanle ditu eta 3,27 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1292 urtean egin zen.
St. Martin (Minnesota)
St. Martin Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 308 biztanle zituen, 2.23 kilometro koadrotan banatuta.
Emakumeen aurkako epaiketa Zaldibian (1646)
Ezkondu gabe seme-alabak hazten zituzten hamar emakumeren aurkako auzi bat izan zen, Zaldibian (Gipuzkoa) egindakoa, 1646ko ekainean. Kasu guztietan, bortxaketa baten, hautsitako ezkontza agindu baten edo, orobat, gizonezkoen indarkeriaren ondorioz zeuden emakumeak egoera hartan. Herriko alkate eta epaileak zigortu nahi izan zituen. Auziaren autoa edo agiria Ordiziako Udal Artxiboan gordetzen da.
Alkatearen autoa
Juan Martinez Nazabal alkate eta epaile arruntak ireki zuen autoa, jakinik herrian bazirela «desegoki, bekatuan, eskandaluzko egoeran» ziren emakumeak; hori da, ezkondu gabe egonik, sexu harremanak izaten zituzten emakumeak. Garai hartan nagusi zen Eliza Katolikoaren begietara, egoera hori «iraingarria zen Jaungoikoarentzat, justiziarentzat eta halakorik ikusi behar zuten guztientzat». Horren ondorioz, agindu zuen informazioa biltzea eta ikerketa zabaltzea, 1646ko ekainaren 4an, errudun emakumeei behar bezalako zigorra ezartzeko xedez. Herriko hamar emakume izendatu zituen autoaren lehen orrian: Maria Arruitz Mendiola, Maria Albisu, Maria Bautista Agirre, Barbara Agirre, Maria Ana Mendiola, Maria Bartzelona, Maria Joanitz Iraola, Maria Gartzea Jauregi, Katalina Iztueta eta Margarita Eleizegi.
Lekukoak
Hurrengo egunean, ekainaren 5ean, herriko hiru lekuko deitu zituen deklarazioa egitera, hirurak gizonezkoak: Sebastian Aranburu, Juan Aiestaran eta Martin Agirre. Banan bana alkatearen aurrean deklarazioa eginik, hirurek aitortu zuten hamar emakume akusatuak ezagutzen zituztela, ezkongabeak zirela eta seme-alabak zituztela, bat edo gehiago.
Emakumeak espetxera
Lekukoen aitorpena jasota, akusatutako hamar emakumeak herriko espetxean preso sartzea agindu zuen alkateak, mehatxu eginez, ihes eginez gero, ondasunak bahitu eta hiru eguneko epea emango zietela kartzelan agertzeko. Ohartarazpen bat ere egiten zuen autoak: hiru egunen buruan espetxera sartu ezean, herrian ahoz gora esandako bando edo pregoien bitartez deituko zituzten, herri osoak jakin zezan.
Ekainaren 6rako, hamar emakumeak espetxean ziren, baina sartu bezain laster eskatu zuten jakitea zergatik izan ziren espetxeratuak, eta aske uztea edo, gutxienik, aitorpena emateko eskubidea.
Ez zituzten aske utzi, baina alkatearen aurrean deklarazioa hartzera deitu zituzten, banan bana, ekainaren 7rako.
Emakumeen aitorpenak
Auzian akusatutako hamar emakumeen aitorpenen laburpenak ematen dira jarraian.
Maria Albisu
1617ko apirilaren 27an jaio zen, Zaldibian. Pedro Zuntzunegi zaldibiarrarekin Katalina alaba eta seme bat izan zituen, ezkontzeko aginduaren aitzakiatan. Semea jaio eta urtebetera hil zen Pedro Zuntzunegi. Geroztik, ez omen zuen sexu harremanik izan beste inorekin. Maria Albisu 1647ko urtarrilaren 13an hil zen, Zaldibian, auzia amaitu eta sei bat hilabetera.
Maria Bautista Agirre
1620ko apirilaren 26an jaio zen, Ordizian. Tolosan neskame ari zela, sexu harremanak izan zituen Antonio Hernandosoro tolosarrarekin, 1644an. Haurdun zegoela nabaritu bezain pronto, Zaldibiara itzuli zen, haurra izatera. Joan Martinez semea 1645ean jaio zen, baina urtea bete aurretik hil zitzaion. Antonio Hernandosoro ezkongabea zen harremana izan zutenean, baina bi urte baino lehenago beste emakume batekin ezkondu omen zen. Maria Bautista Agirre 1676ko martxoaren 6an hil zen, Zaldibian.
Barbara Agirre
1611ko urriaren 9an jaio zen, Zaldibian. Herriko Santa Fe parrokiako Martin Olano apaiz presbiteroarekin izandako sexu harremanen ondorioz, bi alaba zituen, Domenja, 1633an jaioa, eta Katalina, 1641ean jaioa. Beste seme bat ere izan zuen harekin, Martin 1634an, baina jaio eta gutxira hil zitzaion. Azkenik, laugarren ume bat izan zuen 1644an, Juan Bautista, baina auziak ez du argitzen hura ere apaizaren semea ote zen. Auzian deklaratu zuen apaizarekin zortzi bat hilabete hitz egin gabe zeramala, eta ez zuela sexu harremanik izan beste inorekin. Barbara Agirre 1681eko apirilaren 20an zendu zen, Zaldibian.
Maria Ana Mendiola
1610eko maiatzaren 27an sortu zen Maria Ana Mendiola Irazusta, Zaldibian. Hiru seme-alaba izan zituen Martin Loinaz zaldibiarrarekin: Martin, 1639an jaioa; Santiago, 1643an jaioa; eta Maria, 1646ko martxoaren 30ean jaioa, hau da, auzia hasi baino bi hilabete lehenago. Martin Loinazek berarekin ezkonduko zela agindu zion arren, ez zuen emandako hitza bete. Auzian aitortu zuen aurrez beste gizon batekin izan zuela sexu harremana, haren izena oroitzen ez bazuen ere. Maria Ana Mendiolaren heriotza data zehatza ez dago jakiterik.
Maria Bartzelona
1615eko uztailaren 17an jaio zen, Zaldibian. Alaba bat zeukan Martin Etxeberria Agirrerekin, Maria, 1646ko martxoaren 26an jaioa, hau da, auzia hasi baino hilabete batzuk lehenago. Auzian deklaratu zuenez, ezkontzeko asmotan omen zeuden oraindik, eta ez zuen harremanik beste inorekin. Maria Bartzelonaren heriotza data ez dago jakiterik.
Katalina Iztueta
1614ko martxoaren 19an jaio zen, Zaldibian. Martin Etxeberria herrikidearekin bi alaba izan zituen, Maria 1640an eta Serafina 1943an, baina lehena lau urterekin hil zen eta bigarren zazpi hilabeterekin. Ezkontzeko agindua eman ziolako izan omen zituen harremanak Etxeberriarekin, baina auziaren garaian bi urte omen zeraman harekin hitz egin gabe. Katalina Iztueta 1697ko maiatzaren 20an hil zen, Zaldibian.
Margarita Eleizegi
1610eko urriaren 10ean jaio zen, Zaldibian. Pedro Aiestaran herrikidearekin izandako Bizente semearekin bizi zen. Beste haur bat ere izan omen zuen harekin, baina bigarrena jaio aurretik hil zitzaion. Auzian azaldu zuen ezkontza agindu ziolako izan zuela haurra Aiestaranekin, eta oraindik itxaropen horretan jarraitzen zuela. Margarita Eleizegi 1682ko maiatzaren 4an hil zen, Zaldibian.
Auziaren emaitza
Aitorpenak egin ostean, auzipetutako hamar emakumeek idatzi bat aurkeztu zuten, sinatu gabea, ez baitzekiten idazten. Idatzian argudiatzen zuten arrazoi gabe izan zirela atxilotuak eta auzipetuak, eta aitorpenetan ere ez zela haiek zigortzeko ezer aurkitu.
Ekainaren 11n edo 12an, emakume guztiak aske utzi zituzten, baldintza jarrita epaileak espetxeratzeko erabakia hartuz gero, bila joan behar izan gabe aurkeztuko zirela epailearen aurrera.
Artxiboa
Zaldibiako hamar emakumeen aurkako auziaren agiria Ordiziako Udal Artxiboan gordetzen da, auzi historikoen atalean, auzi zibilen azpiatalean, 33. orri sortan, 18. zenbakiaz.
Ezaugarri formalak
Agiriak azal orri bat du, non agertzen baitira liburuki berean biltzen diren hiru espedienteen eskribauen izen-deiturak; horien artean, auzi honen eskribaua izan zen Juan Lopitz Berastegirena. Azal horren ostean, 25 orrialde ditu, jarraian idatzitakoak. Auziaren une edo gertakari bakoitzaren zatikiaren amaieran —auziaren hasiera, lekukoen adierazpenak, auzipetuen aitorpenak eta abar— eskribauaren sinadura ageri da; guztira, 16 zatikitan dago banatuta.
Agiria aski ongi kontserbatua dago, paper orriak osorik daude, idatzitako eremu guztian. Antzematen da hezetasun arazo bat pairatu zuela, liburukiaren behe ezkerraldean.
Idazkera
Idazkera gotiko prozesal endekatuan dago idatzia agiria, letra etzanean, Aro Modernoan egin ohi zen gisan.
Agiriaren zabalkundea
Agiri honen berri Mikel Urteaga ikerlariak eman zuen, 2022ko martxoaren 8an, Emakume Langilearen Nazioarteko Egunean.
Biderkari
Biderkaria edo produktua biderketa adierazten duen idazkera matematikoa da.
Notazioa
Notazioa greziar pi Π letra larriz adierazten da honela:
m < n balio guztietarako
m = n bada:
m –n baino handiagoa bada, biderketaren elementu neutroaren balioa esleitzen zaio, bat:
Indukzioz honela defini daiteke.
1. Definitzen da
2. n ≥ 1 bada, honela definitzen da
Sânpetru Mare
Sânpetru Mare Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Biderkari
Adibidea
Biderkaria beste berdintasun garrantzitsu batzuk definitzeko erabil daiteke. Beraz, n = 1 hartuz eta bigarren berdintasuna aplikatuz, lortuko dugu:
Sânpetru Mare
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Biderkari
Adibidea
n = 2 definituta, bigarren berdintasuna berriro aplika daiteke n = 2rekin lortzeko
Horrela, biderketaren elkartze-legea erabiliz, produktua berdina da  eta, beraz, segurtasunez baztertu dezakegu parentesien erabilera eta besterik gabe erabiltzea
Orduan edozein rentzat erabil daiteke arrazoibide hori nahasteko arriskurik gabe.
Biderkariaren beste adibide ezagun bat n! definitzeko erabiltzen dena da. ( n faktoriala ) honela:
Latinezko Wikipedia
Latinezko Wikipedia (Latinez: Vicipaedia Latina) wikipediaren edizio bat da. 2002 jarri zen abian. Latinezko wikipediak 2018ean 128.000 artikuluak gainditu zuen. Hizkuntza hil baten wikipediarik handiena da.
Louvre–Rivoli (Parisko metroa)
Louvre–Rivoli Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko I. barrutian kokatuta dagoena.
Geltokia 1900ko abuztuaren 13an ireki zen, Parisko metroaren paris 1linea inauguratzearekin batera.
Historia
Geltokia 1900eko uztailaren 19an ireki zen, paris 1linearen eraikuntzarekin.
Silurana epitropicalis
Silurana epitropicalis Silurana generoko animalia da. Anfibioen barruko Pipidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Diska (Izate taldearen diskoa)
Diska Izate taldearen diskoa da. 2006an plazaratu zuten.
Abestien zerrenda
Hauek dira:
Semnodactylus wealii
Semnodactylus wealii Semnodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tasovice (Znojmoko barrutia)
Tasovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.373 biztanle ditu eta 15,91 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1267 urtean egin zen.
Blacy (Yonne)
Biztanleria
2007an Blacy udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 80 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 76 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (21 gizon eta 23 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yves Rocard
Yves Rocard (Vannes, Morbihan, 1903ko maiatzaren 22a - Paris, 1992ko martxoaren 16a) frantses fisikaria izan zen.
Bere lehenengo ikerketa-lana argiak isurkarietan duen difusioari buruzkoa izan zen. Bestalde, automobilei eta gurpilei buruz azterketa ugari egin zituen, eta ospe handiko zientzialaria izan zen, alor horretan. 1928an Radiotechnique enpresak haririk gabeko lanparak hobetzeko kontratatu zuen. Rocardek berotze ez zuzeneko lanpara bat egitea proposatu zuen. Hegazkinen hegoen dardarak eragiten duen triodoen burrunbaz ere arduratu zen, eta orobat, gaur egungo hegazkinen industriako beste zenbait arazoz. 1943an Aliatuen alde jarri zituen bere ezagutzak, irratiko ingeniari gisa lan eginez haientzat. Ondoren, Frantziako itsas gudarostean sartu zen. Gerra ondoren, goi-mailako eskolara itzuli zen, eta han, fisikaren alorra indartu zuen. Jakintza-arlo berri bat sortu zuen Frantzian, irrati-astronomia, hain zuzen ere. Beste hainbat alor lantzeaz gainera, Yves Rocardek energia atomikoko erakundean ere lan egin zuen, eta 1952. urtetik aurrera, Frantziako arma nuklearrak definitzeko goi-mailako lanak egin zituen. Rocarden ekarpena oinarrizkoa izan zen eztanden ahalmena neurtzeko. Dynamique des vibrations (Dardaren dinamika) lanean, uhin akustikoen transmisioa azaldu zuen. Bere lanak aurrera eramateko, geofisikaren alorrean ere ikerketak egin behar izan zituen. Berak asmatutako sismografoak jarri zituen Frantzian, eta bulkanologoek bere izena jarri zioten itsaspeko sumendi bati. Yves Rocardek, bestalde, beti erakutsi zuen mundu bizigabearen eta mundu bizidunaren arteko harremanen inguruko kezka.
Francesc de Cabo
Francesc de Cabo Vives (Buenos Aires, - Bartzelona,  ) politikari eta iraultzaile katalana izan zen. XX. mende hasierako mugimendu anarkosindikalistaren ekintzaile nabarmenetakoa izan zen. Familiaren lan-arazoak zirela eta, Argentinatik Bartzelonara jo zuten, 1917an. Goi-mailako ikasketarik ez zuen egin, baina kultura handia bereganatu zuen, edozer irakurtzeko zaletasuna baitzuen, eduki filosofiko-politikoko obrak, batik bat. Kropotkin, Trotski eta Bakuninen ideiek eragin handia izan zuten berarengan. Bigarren Errepublikaren aurreko urteetan, hainbat talde ezkertiar-errepublikazaletan ibili zen, eta garai horretan egin zen CNT sindikatu anarkistako kide ere. Organizazio- eta propaganda-lan handiak egin zituen CNTn, eta hantxe ezagutu zuen Andreu Nin iraultzaile katalana. 1930 aldera sartu zen Nin buru zuen alderdian, ICEn (Espainiako Ezker Komunista). Nin eta Trotski elkarrekin haserretu (1934) eta handik bi urtera sortu zuten Cabok eta Ninek POUM (Batasun Marxistaren Langileen Alderdia), Errepublikaren garaiko erakunde eraginkorrenetakoa, Leninen zalea, anarkista- eta troskista-joerako komunista asko erakarri zuena. Gerra Zibila hasi (1936) eta Nin estalinistek bahitu eta hil ondoren (1937), Francesc de Cabo bihurtu zen POUMeko buruzagi. Alderdia borrokarako talde antifaxistetan eratu zuen berriz, eta gogor jardun zuten POUMekoek Aragoiko frontean. Buenaventura Durrutirekin ibili zen Cabo Ebroko gudu sonatuan. Gerra amaitzean (1939), Argentinara alde egin zuen, politika utzi, eta irakaskuntzari ekin zion. 1982an itzuli zen Kataluniara, Andreu Nin Fundazioaren presidente gisara. Bertan hil zen, 1997ko urtarrilean.
Arzal
Arzal (bretainieraz Arzhal) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Koochiching konderria (Minnesota)
Koochiching konderria (Koochiching County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua International Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 13,311 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Koochiching konderriak 816,888 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,938 ura dira. Beste 80,395 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,63 da.
Ancha es Castilla
Ancha es Castilla, Beasaingo musika talde bat izan zen 1980 eta 1990 hamarkadetan aritu zena.
Koochiching konderria (Minnesota)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 13,311 pertsonetatik 12,659 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 147 dira. 76 beltzak edo afroamerikarrak. 303 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 44 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 224 pertsonek kokatzen zuten.
Ancha es Castilla
Ibilbidea
1986 urtean sortu zen eta 1987an Me voy a suicidar 3 abestitako EPa atera ondoren urte berean aurreneko disko luzea kaleratu zuten, Fantástica!. 12 abesti zituen eta abesti ezagunenak "me voy a suicidar" eta "un casanova incompetente" izan ziren. 1988 urtean Oihukaren bilduma diskoan aipaturiko abestiak sartu ziren eta urte berean bigarren diskoa atera zuten, Confucio. 1989ko Oihukaren bilduman "Borrachos al volante" abestia atera zen.
Hirugarren diskoa 1993 urtean argitaratu zuten. Hueco izena zuen. Diskoa aurkeztu eta handik gutxira taldea desegin zen.
Kuku
Kukua edo kuku arrunta (Cuculus canorus) Cuculidae familiako hegazti espezie bat da. Arrautzak hegazti txikiagoen habietan jartzen ditu (hala nola kaskabeltz edo txantxangorriak). Kukuak, zeuden arrautzak habiatik kanpo bota ondoren berea jartzen du (kolorez eta tamainaz, hautatzen dituen espezieetakoen antzerakoak); horrela, hegazti txikiek berea bezala erruten eta elikatzek dute kuku txita.
St. Marys Point (Minnesota)
St. Marys Point Minnesotako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 368 biztanle zituen, 1.01 kilometro koadrotan banatuta.
Kuku
Kukua 32 cm inguru izaten da luze. Gorputzaren gaineko aldea eta paparra gris urdinxka du, azpikoa aldiz zurixka eta zerrenda ilunak dituena. Izaeraz bizia eta izutu erraza da. Udaberrian hasi eta uda ondo aurreratu arte kanta berbera errepikatzen du. Lezka-txoriaren eta txantxangorriaren habietan erruten du arrautza eta haiek ateratzen eta hazten diote umea, eta berenik ez dute hazi ahal izaten gainera, honen umeak beste arrautzak habiatik kanpora botatzen dituelako. Europan, Asian eta Afrikan bizi da, eta intsektuak jaten ditu.
Espezie honen beste ezaugarri nagusiena bere kantua da, nondik hegazti honen izena dator.
Kultura herrikoian
Euskal Herrian kukuaren kantua eta udaberria aspaldidanik lotu izan da. Kukua udaberriaren iragarle. Hainbat sineskeria zegoen kukuaren inguruan eta horietako batzuk idatzizko literaturara iritsi ziren.
Atsotitzetan
Kukua, euskal kultura herrikoian, udaberriaren sinboloa izanda, hainbat esapide eta atsotitzetan erabili izan da. Gotzon Garateren Atsotitzak bilduman 50 esaera zaharretik gora ikus daitezke "kuku" hitzari lotuta.
"Urliak ez du hurrengo kukua entzungo" bezalako esamoldeak erabiltzen ziren pertsona batek negua amaitu baino lehenago hilko zela iragartzeko.
Montigny-le-Franc
Montigny-le-Franc Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 84etxeak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 66 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 66 lanean zeuden (35 gizon eta 31 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montigny-le-Franc udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 163 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.282 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Montigny-le-Franc udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 545 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kannawurf
Kannawurf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudochromis marshallensis
Pseudochromis marshallensis Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Alakylä
Alakylä Finlandiako Kittilä udalerriko herrixka bat da. Erdigunetik hegoaldera dago, Ounasjoki ibaiaren ertzean eta Rovaniemiko mugatik gertu. Kittiläko herrixka handienetako bat da eta, gutxi gorabehera, 120 bat biztanle dauzka. Helppi eta Kaukonen artean dago eta udalerria hegoaldetik iparraldera zeharkatzen duen Rovaniemiko Kantatie 79 errepidea bertatik igarotzen da. Udalerriko Lehen Hezkuntza bost eskoletatik bat Alakylän dago. Herrixkan, Kittilä hegoaldeko kapera ospetsuenetako bat dago, Alakyläko kapera. Kapera hau, egurrezko eta betoizko da eta goitik lurreraino doan teila gorriko teilatu ezaguna dauka.
Xolmis irupero
Xolmis irupero Xolmis generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Alakylä
Urtero arrantza lehiaketak antolatzen dira Ounasjoki ibaiean; haien artean, ospetsua da negu partean ospatzen den izotz-arrantza lehiaketa. Urtero, inguruko herrixketako biztanleak gerturatzen dira txapelketa honetan parte hartzera.
Agirre
Agirre hitzak hainbat adiera eduki ditzake:
Arzon
Arzon (bretainieraz Arzhon-Rewiz) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Hidrogenazio
Hidrogenazioa esaten zaio substantzia bat hidrogenoarekin konbinatzen den prozesu kimikoar i. Substratu ohikoenak konposatu organiko asegabeak izaten dira, hala nola, alkenoak, alkinoak, konposatu aromatikoak, zetonak eta nitriloak. Eskuarki katalizatzaileen bidez egiten da. Katalizatzaileak platinoaren, paladioaren, rodioa edo iridioaren gisako trantsizio-metalak izaten dira.
Hidrogenazioak garrantzia handia du elikagaien, petrolioaren eta botiken industrian.
Kontrako erreakzioari, hots, konposatu bati hidrogeno-atomoak kentzeari deshidrogenazioa esaten zaio, esaterako, alkano bat alkeno bihurtzean.
Adibideak
Azido maleikoa hidrogenatzean azido sukzinikoa lortzen da paladio katalizatzaile moduan usatuz. 1-Butanola polimeroak eta disolbatzaileak prestatzeko baliatzen da. Uretan oinarritutako margoetan, adibidez, maiz aurkitzen den kodisolbatzailea izaten da. Prozedura tradizionalean 1-butanola bi faseko erreakzio baten bidez sintetizatzen da azetaldehidotik abiatuta. Lehenean bi molekula azetaldehidok erreakzionatze dute krotonaldehidoa emanez. Hau hidrogenatuz sintetizatzen da 1-butanola. Egun gehiago baliatzen den propilenoaren hidroformilazioan, atzen urratsa bitarteko produktu den butanalaren hidrogenazioa da.
Kafarsita
Ezaugarriak
Kafarsita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Nuin
Hizkuntza
Gaztelania hitz egiten da. XX. mendearen azken hamarkadetan galdu da euskara.
Ondasun nabarmenak
Aipagarriak dira XIII. mendeko San Martin Tourskoaren eliza eta bertan gordetzen den XVI. mendeko zilarrezko gurutzea.
Lottinghen
Lottinghen Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lottinghen udalerrian erroldatutako biztanleak 511 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 326 ziren, horien artean 243 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 243 pertsona aktiboetatik 220 lanean zeuden (130 gizon eta 90 emakume) eta 23 langabezian zeuden (9 gizon eta 14 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Lottinghen udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 750 hektarea erabiltzen.
Aorta arteria
Aorta giza organismoko arteria nagusia da. Bihotz eko ezkerreko bentrikulua n du jatorria, eta hasierako ibilbidea goranzkoa da. Ondoren, arku itxura duen aortaren arkua edo makoa osatzen du, bizkarrezur raren ezker alderantz bideratzen dena. Arku honen jarraipena beheranzko-aorta da, eta azken honen lehen atala, aorta torazikoa izango da, beherantz bideratzen dena (behe atzeko mediastino tik). Behin beheranzko-aortak diafragma aorta-hiatotik zeharkatzean, abdomen-aorta bilakatzen da, bukaera aldean bi ilion-arteria komun etan banatuko dena. Arkutik ondorengo ibilbide guztia sakonaldetik burutzen du aortak, bizkarrezurraren aurreko aldean kokatzen baita. Organismoko arteria guztien jatorria da, eskuin bentrikulutik biriketara bideratzen diren birika-arteriena izan ezik. Bere helburua gorputzeko zelula guztiak hornitzea da, hauen metabolismorako behar dituzten mantenugai eta oxigenoa duen odola garraiatzen eta bideratzen baitu bere adarren bitartez.
Lottinghen
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Aorta arteria
== Ezaugarriak == Aortaren batazbesteko diametroa 2,5 zm-koa helduetan eta bere funtzioak burutzea laguntzen duten ezaugarri histologiko konkretuak ditu. Odol-hodiaren hormek elastina kopuru handia dute, aortari distentsibilitate eta elastikotasun ezaugarriak ematen dizkiona. Azken ezaugarri hauek odolaren ponpaketan ezinbesteko garrantzia izango dute.
Lottinghen
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aorta arteria
Honen ondorioz, bihotzaren uzkurketan edo sistole an ezker bentrikulutik kanporatzen den odol-fluxuak aorta zabaltzea eragiten du. Une horretan aortan neurturiko presio ari presio sistoliko deritzo. Eragindako zabalera edo distentsio hori ezaugarri elastikoak dituzten arterietan zabalduko da uhin gisa. Odol-fluxuak aorta zein ondorengo arteria elastikoetan eragindako zabaleraren garraioari pultsu-uhin deritzo.Diastole an edo bihotz-erlaxazioan, aldiz, balba-aortikoa ixtearen ondorioz, aortara ez da odol-fluxurik bideratuko. Hala ere, aorta-balbaren itxieraren ondorioz, presio arteriala zertxobait igotzen dela nabari dezakegu; uhin dikrotoa deritzo fenomeno honi. Aortak duen ezaugarri elastikoari esker, bere aurreko formara itzuliko da, odol-fluxua aurrerantz bideratuz (fluxu ez-etena). Diastolean aortan neurturiko presioari presio diastoliko deritzo, eta odol-fluxuak arterien hormen aurka egiten duen gutxieneko indarra da. Sistole eta diastolean odol-fluxuaren presioak desberdinak direnez, fluxua taupakaria dela esaten da.
Sistolean eta diastolean odol-fluxuak eragindako arterien deformazioari (zabaltze eta bere aurreko formara itzultzeari), Windkessel gertakaria deritzo.
== Jatorri enbrionarioa == Zirkulazio-sistema garapen enbriologikoaren 3.astearen erdialdera garatzen hasten da, enbrioiaren nutriente beharra areagotzen denean. Garapen honen aurretik, 13 eta 15 egunen artean, epiblasto tik zelula berezi batzuk diferentziatu eta epiblasto eta hipoblastoaren artean interposatuko dira, enbrioi barneko zelula mesodermikoak bihurtuz. Hauek enbrioi-plaka osoan zehar hedatzen diren arren, plaka orala inbaditu ezin dutenez, honen alde kranealean eremu kardiogenikoa deituriko akumuluazio berezi bat sortuko da (22. egunean). Eremu honek tutu itxura hartuko du.
Ondoren, tutu kardiakoa (bihotza bihurtuko dena) tolestu egingo da kabitate perikardikoa n sartzeko eta garatzeko helburuarekin (bertan tolesturekin jarraituz). Bihotza bi aldeetan desberdinduko da: aurikula eta bentrikulua.
Hauen tabikazio prozesua ematen den heinean, bihotza 4 kabitatetan banatuko da.
Bentrikulua bitan banatzen den moduan, irteerako hodiak, tutuaren barneko erdialdean fusionatuko diren bi hemipareten bidez, banaketa prozesua jasango du, tabike tronkokonala eratuz. Egitura hau ia bere osotasunean ertz neuraleko zelulez osatuta egongo da. Banaketa honek bihotzaren irteera-hodia bi zatitan bereiziko du: ezkerretik ​aorta-arteria eta eskuinetik birika-arteria​. Hauetan balba sigmoideoa k​ garatuko dira. Beraz, 2 balba sigmoideo aurkituko ditugu, honetariko bakoitzak 3 ilargierdi-itxurako balbula dituelarik.
Minglanilla
Minglanilla Cuencako udalerria da, Manchuela conquense eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.742 biztanle zituen.
Aorta arteria
Hala ere, hodi bateratuak espiral forma hartuko du, eta ondorioz, behatzeko planoaren arabera egiturak posizio desberdinetan ikusiko dira.
Aorta ri dagokionez, garai goiztiar batean 2 aorta dortsal egongo dira, berehala batu egingo direnak aorta dortsal bakarra osatzeko. Hala ere, zati bat mantenduko da bikoiztuta, ​arku aortikoa​k izango direnak, hain zuzen ere. Hauek arteria enbor raren dilatazio berezi batetik (​zaku aortiko deiturikoa) sortuko dira. Arku aortiko ek arku faringeo ak odoleztatuko dituzte eta hauek garatzen diren neurrian, arku aortikotik, arku faringeo bakoitzari dagokion arteria garatuko da.
Arku aortikoen garapena bihotza garatzen den bitartean emango da. 6 izango dira: - '''I/II. arku aortikoak''':​ Desagertzen dira. Lehenengo arkuaren arrastoak ​barail-arteria n​ topa daitezke. Bigarren arkuarenak, berriz, pertsona heldu batean hoide-azpiko arteria n ​eta arteria estapedio an ikusiko dira.
- '''III. arku aortikoa'''​ asko garatuko eta karotida sistema emango du. Arteria hau lepoaren bi aldeetan dagoen arteria nagusia izango da eta garai enbrionarioan bitan banatuko da: barneko eta kanpoko karotida arteriak.
- '''IV. arku aortikoa''': ​Karotida sistemaren simetrikoa izango da, laugarren arkua izan ezik. Alde bakoitzean desberdin garatuko da. Eskuinaldean, eskumako lepauztai-azpiko arteria (eskumako gorputz adarra odoleztatuko duena) eta zazpigarren segmentu-arteko arteria (laguntzailea dena) emango ditu. Ezkerraldean, aldiz, aorta makoa eta zazpigarren segmentu-arteko arteria garatuko dira, azken honek ezkerreko aldea odoleztatzen duelarik.
Tarako idoloa
Tarako idoloa terrakotaz eginiko 26 zentimetroko irudi txikia da. Lan horretan islatzen pertsonaia ez da erraza definitzeko. Sexualki, esaterako, bisexuala izan daiteke. Gorputz adarrak oso garatuak, bestetik, oso garatuak erakusten ditu. Ikerlarien arabera Kanaria Handiko aintzinako biztanleen ugalkortasunaren idoloa zen. Tara izena Telden zegoen herri aborijen batetik dator irudia bertan aurkitu baitzen. Dena dela, gaur egun ideia hori, aurkikuntzaren tokiarena, zalantzan dago ezen ikerlari zenbaiten ustez, esaterako Celso Martín de Guzmán, aurkikuntza Gáldarren izan baitzen.
Jatorrizko irudia Las Palmas Kanaria Handikoaren Kanariar Museoan gordetzen da. Idolo hori ez dago osoa, besoak falta baitzaio. Irudia jatorriz margotuta zegoen. Idoloa kanariar identitatearen sinboloa da gaur egun.
Aorta arteria
- '''VI. arku aortikoa''': ​Arteria pulmonarrak/birika arteria k garatuko dira.
Arku aortikoez gain beste arteria batzuk eratuko dira aorta dortsaletik: segmentu-arteko arteriak edo somatikoak, orno-arteria, bitelo-zakura doazen arteriak, alboko arteria esplaknikoak, arteria iliako a, arteria sakro a, zilborreste-arteria k, etab.
== Atalak eta ibilbidea == Nagusiki bi sailkapen mota daude. Alde batetik, ikuspegi anatomikoa kontuan harturik toraxeko aorta (bihotz etik diafragma ra) eta abdomeneko aorta (diafragma tik aortaren bifurkaziora) bereiz daitezke. Bestetik, odol-fluxuak egiten duen ibilbidea kontuan harturik, 3 atal nagusi bereiz daitezke: goranzko aorta, aortaren makoa edo arku aortikoa eta beheranzko aorta.