cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amalberga Temsekoa
Bizitza
Jaieguna uztailaren 10ean du. Santa Amalberga Temsekoa ez da nahastu behar Santa Amalberga Maubeugekoarekin, zeinaren jaieguna ere uztailaren 10a baita.
Swift Trail Junction (Arizona)
Swift Trail Junction Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Graham konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Anatasa
Anatasa titanio oxidoaren hiru mineral formetako bat da, beste biak brookita eta errutiloa direlarik. Beti dago isolatutako eta oso ondo garatutako kristal gisa, eta errutiloa bezala ohikoa da titanio dioxidoaren alterazio gisa jaiotzea, kristal-sistema tetragonalean kristaldua.
Historia
Anatasa, XVIII. mendearen amaieran aurkitu zuen Jean-Godefroy Schreiberrek Oisansen. Naturalista honi, estilbita eta axinitaren aurkikuntza ere zor zaio. Deskribapen ezberdinak izan zituen, 1801ean René-Just Haüy izan zelarik anatasari izena eman ziona. Hasierako analisi kimikoa Louis-Nicolas Vauquelini zor zaio.
Unai Intziarte
Unai Intziarte Muñoz (Donostia, Gipuzkoa, ) txirrindulari profesionala da. 2015ean debutatu zuen, Murias Taldean.
Kirol lorpenak
Ez du garaipenik profesionaletan
Emaitzak, lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen
Liberty (Oklahoma)
Liberty Oklahomako herri bat da. Okmulgee konderrian kokatua dago. 2010ean 220 biztanle zituen, 15.75 kilometro koadrotan banatuta.
Belgradeko bandera
Belgradeko bandera berez Belgrad hiriko armarria da, heraldika gabe, bandera osoa betez. Banderak karratu itxura du.
Ezaugarriak
Belgradeko banderak Serbiako hiru kolore nazionalak erakusten ditu: gorria, urdina eta zuria. Urdinek etorkizun hobearen itxaropena eta fedea sinbolizatzen dituzte. Lurreko gorria askatasunaren aldeko borrokan Serbiako herriaren sufrimenduaren ikurra da. Bi lerro zuri horizontalak Sava eta Danubio ibaiak dira, Belgraden indarraren sinboloak. Zuriak dira heraldikaren arauen araberakoak: "Beograd" Serbiako izena "hiri zuria" da; beraz, bertan, horma eta dorre zuriak daude. Harresiek merkataritza-hiria adierazten dute; dorreek eta ate irekiek merkatu irekia dagoela adierazten dute. Itsasontzia, erromatar hirukoitza, hiriaren antzinatasunaren ikurra da.
Trokoniz
Trokoniz Arabako herria da, Iruraitz-Gaunako udalerrian kokatzen dena, Iruraitz udalerri zaharrean. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 39 biztanle ditu.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Langarika
Langarika Arabako erdi-ekialdeko herri eta kontzeju bat da, Iruraiz-Gaunako udalerrikoa, Iruraitz udalerri zaharrean kokatua. 2007ko erroldan, 41 biztanle zituen.
Historia
Jauregi batean Langarika familiaren armarria ageri da. Aspaldi dorre bat izan zela iradokitzen du. Langarika Arabako lautadan hedatu zen abizen zaharrenetakoa da, Arabako Kofradeen artean agertzen baita 1262 urtean. Hainbat baseliza ere aipatzen dira jadanik existitzen ez direnak: San Quilez, Donejakue eta Santa Marina, Santa Tolia... Langarikaren hegoaldean Abitona izeneko herrixka bat ere izan zen baina biztanlerik gabe gelditu zen eta bertako hondarrak Agurainek hartu zituen etxeak eraikitzeko. Gaur egun ez da ezer gelditzen.
Burdeostik Astorgarako bidean kokaturik zegoen eta Frantziatik eta Nafarroatik zetozen bidaiarien geldiunea bihurtu zen Langarika. 1628 urtean Baltasar de Monconys-ek honako hau idatzi zuen: "oso toki arriskutsua da lapurretan eta hiletak izaten direlako. Gu iritsi baino 15 egun lehenago flandriar bat erahil zuten".
Euskara
XVII mendean euskaraz soilik hitz egiten zen herrian. 1840 urtean oraindik baziren euskaraz mintzo zirenak.
Garraioa
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Randi Altschul
Randice-Lisa "Randi" Altschul (Cliffside Park, New Jersey, 1960) jostailugile estatubatuarra da. Lehen telefono mugikorraren asmatzailea izan zen.
Mendibeltz (Harsüdürra)
Mendibeltz Nafarroa Behereko mendia da, 1411 metro ditu eta Harsüdürra mendilerroan kokatuta dagoena.
Oviedoko eskualdea
Oviedoko eskualdea Asturiasko (Espainia) erdialdean dagoen lurraldea da, kostalderik gabekoa. Eskualde mugakideak ditu Narceakoa mendebaldean, Oriente, Nalón eta Caudal ekialdean, Eo-Navia ipar-mendebaldean, Avilés eta Gijón iparraldean eta Leongo probintzia hegoaldean.
21 udalerrik osatzen dute, Oviedo nagusia izanda (225.391 biztanle 2014an). Haren ondoren, udalerri populatuenak Siero (52.094), Llanera (14.036), Grado/Grau (10.901), Salas (5.782), Nava (5.597) eta Noreña (5.432) dira.
3710 Bogoslovskij
3710 Bogoslovskij asteroide baten izena da. irailaren 13an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3710 Bogoslovskij asteroidearen orbitak batezbeste 2,397 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,88 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,913 distantziara. Eszentrikotasuna 0,216 da, eta makurdura orbitala 2,52ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.5 da.
Gang Mills (New York)
Gang Mills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Steuben konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gwaelod-y-Garth
, Galesko Pentyrch udalerrian dagoen parrokia bat da, Cardiff konderrian. Garth Hill mendiaren oinean dago.
NGC 6068
NGC 6068 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Akotz
Akotz Lapurdiko Donibane Lohizune udalerriko kostaldeko auzo bat da. Erdigune edo herrigunetik nahiko ipar-mendebaldera eta oso urruti dago, Getaria udalerriaren alboan.
Bordele-Irun trenbidea eta RN-10 errepideak zeharkatzen dute.
Auzo honetan Donibane-Ziburuko Gaztetxea, Maiarkobaitako hondartza eta Maria Bihotz Garbia edo Akotzeko kapera daude.
Bankoa
Bankoa Gipuzkoako banketxe bat da. 1974an sortu zen "Banco Industrial de Guipúzcoa" izenarekin, nahiz eta ondoren "Bankoa" izenarengatik aldatu. Egoitza nagusia Donostian dauka eta 278 langile inguru zituen 2008an. 1997etik Frantziako Crédit Agricole banketxea da akzio guztien jabea. 2011n Caisse Régionale de Crédit Agricole Mutuel Pyrénées Gascognek akordioa sinatu zuen Ipar Kutxarekin bi enpresak batzeko baina azkenik 2012an akordioa hautsi eta Ipar Kutxak Euskadiko Kutxarekin batzea erabaki zuen.
Bulegoak
2006an Bankoak 46 bulego zituen, Gipuzkoa, Araba, Bizkaia, Nafarroa, Errioxa eta Madrilen.
Venda
Venda bantustan bat izan zen, hau da, Hegoafrikako apartheid sistema arrazistaren barruan etnia bantuentzat egokituriko lurralde autonomo bat. 1979an independentzia eskuratu zuen. 1994an, apartheid erregimena suntzitua izan ondoren, Hegoafrikar Errepublikan integratu zen berriro ere. Bantuen Venda herria edo etniarako sortu zen.
Geografia
Guztira 7.460 km² hedadura zuen Vendako Errepublikak, eta 635.000 biztanle. Vendera, ingelesa eta afrikaans ziren hizkuntza zabalduenak. Hiriburua Thohoyandou da. Populazio gehiena beltza da.
Politika
Patrick Mphephu (1924-1988) izan zen 1979tik 1988ra herrialde honen lehen presidentea.
Barrutiak 1991an
Hona hemen urte horretan bereizi egin ziren barrutiak eta haien populazioak:
I Feel Pretty
I Feel Pretty 2018ko Abby Kohn eta Marc Silverstein estatubatuar zinema zuzendarien film komikoa da.
Argumentua
Neska arrunt bat bere buruarekin borrokan dabil egunero, segurtasun faltarengatik. Baina egun batean istripu bat izango du, eta, esnatuko denean, munduko emakumerik ederrena eta iaioena sentituko da. Bat batean, segurtasun osoz bizitzen hasiko da, baina noiz arte?
Brasilgo Inperioa
Brasilgo Inperioa 1822 eta 1889 bitartean existitu zen estatu bat da, Brasilgo Estatu Batuen aurretik.
Brasilgo Inperioa Brasilgo Erresuma Portugal, Brasil eta Algarveko Erresuma Batutik banandu zuen Brasilgo Independentzia Gerraren amaieran ezarri zen, eta Brasilen Errepublika Aldarrikapena gertatu zen arte iraun zuen, kolpe militar bat, honen ondoren Inperioa desegin zelarik, 1889an. Inperioaren garaia Brasilgo Lehen Inperioa, Erregeordetza Garaia eta Brasilgo Bigarren Inperioa izeneko garaietan banatzen da. Garai hau iristean, jada ez da erabiltzen Brasilgo errege titulua, bertako monarkak Brasilgo Enperadore titulua hartuz.
Inperiora goraketa
Portugal, Brasil eta Algarveko Erresuma Batua 1825ean desegina geratu ondoren, Brasilgo printze titulua portugaldar tronurako printze hautagaiengandik ezabatua izan zen, hauek soilik Bragantzako duke titulua zeramatelarik. Nominalki, Pedro I.a Brasilgoa izan zen bi tituluak izan zituen azkenekoa, Brasilgo Printze Erregeorde izan zelarik denbora laburrez Independentziaren aurretik. Pedro I.ak, era berean, Brasilgo enperadoreen leinua hasi zuen Rio de Janeiroko Kapera Inperialean Brasilgo Enperadore koroatua izan zenetik 1822ko urriak 12an. Hala ere, Brasilgo Printze Inperial tituluarekin ere, Pedro Bragantzakoa eta bere semea apenas egon ziren tronu inperialean.
Pedro I.ak tronuari uko egin ostean Erregeordetza Garaia hasten da, Pedro II.a Brasilgoa adin nagusitasunera iritsi eta jaiotzatik zuen tronuratze eskubidea erabiltzeko gai izan zen arte iraun zuena.
Brasilgo Enperadore Titularra - Bragantza leinua
Brasilgo Independentzia Gerra amaitu ondoren Rio de Janeiroko hitzarmena ezarri zen 1825eko abuztuak 29an Portugal eta Brasilen artean. Hitzarmen honen arabera, portugaldar koroak antzinako Brasilgo erresumaren independentzia errekonozitzen zuen, baina Pedro I.a Brasilgoaren aita zen Joan VI.a Portugalgoarentzat erreserbatzen zuen Brasilgo Enperadore titulua. Aipaturiko hitzarmenak, hasiera batean behintzat, 1824ko brasildar konstituzioaren aurreko araua baliogabetzen zuen, gobernariak, aldi berean, bere boterea Portugalen eta Brasilen erabiltzea debekatzen zuena. Edonola ere, Joan VI.a ez zen de factoko enperadorea izan, ez bait zen hala izendatua izan, eta ez zuen inongo ekintza politikorik egin, eta Pedro I.ak are gutxiago izendatu zuen bere burua enperadore ohi bezala. Bi brasildar enperadore egotearen egoera bitxi honek gutxi iraun zuen, zazpi hilabete beranduago Joan VI.a hil bait zen.
Anoplopoma fimbria
Anoplopoma fimbria Anoplopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anoplopomatidae familian.
Baskoniako Dukerria
Baskoniako Dukerria (baita Waskonia eta geroago Gaskoiniako dukerria) VII. mendean sortutako marka frankoa zen, Akitaniako mugetan baskoiak (Vascones) kontrolpean izateko. Novenpopulania izeneko antzinako probintzia erromatarra eta, garai jakin batzuetan behintzat, Pirinioen hegoaldeko eta Iruñea inguruko eskualdea ere barnean hartu zituen.
IX. mendeko frankoen erresumako guda zibil eta matxinaden ondorioz, behin betiko galdu zuten boterea Pirinioez hegoaldeko lurraldeetan. Orduz geroztik, Pirinioetako bi aldeak bereizi egin ziren: hegoaldean independenteak eta iparraldean, Gaskoinia, frankoen mende, izenez bederen, nahiz eta IX. mendearen bigarren erdian eta X. mendeetan de facto independente izatera heldu.
Jatorria
Barbaroen inbasioen garaietan mendebaldeko Pirinioak baskoien aterpe bilakatu ziren. Hispaniako bisigodoak zein Galiako frankoak baskoiak mendean izateko borrokatu ziren, baina inork ez zituen baskoiak bere eremuan mantendu. 602an, merovingiarrek beren hego-mendebaldeko mugan dukerri bat sortu zuten franko, bisigodo eta baskoien arteko gudan. Era berean, Hispaniako bisigodoek Kantabriako dukerria sortu zuten hegoaldeko baskoiak kontrolpean izateko.
580. urte inguruan, barbaroen erresuma biek jadanik espedizioak bidaliak zituzten baskoiak mendean hartzeko. Txilperiko I.ak Bladastes bere dukea bidali zuen, baina baskoiek Tolosa Okzitaniatik mendebaldeko lautadetan garaitu zuten, baita presoak hartu eta mendira eraman ere. Bitartean, Leovigildo bisigodoak hegoaldetik eraso eta Victoriacum izeneko gotorlekua sortu zuen (batzuen ustez Gasteiz aitzinako herriaren ondoan). Franko eta bisigodoen kroniketan espedizioak labur aipatu zituzten. Biek ere Vasconia edo Wasconia hitza erabili zuten mendebaldeko Pirinioen bi aldeetan zegoen lurraldea izendatzeko. Gainera, hainbatetan VII-VIII. mendeetan, Vasconia deitu zitzaien Loira ibairainoko lurraldeei.
Burt (Michigan)
Burt Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Saginaw konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Baskoniako Dukerria
Frankoen hasierako garaia (602–660)
602. urtean, Baskonia, frankoen mendean zegoen, eta Genial delako buruzagi frankoa jarri zuten agintari Garona ibaiaren inguruko lurraldetan eta Kantabriaraino. Aldiz, 610 eta 612 urteetan hurrenez hurren, Gundemaro eta Sisebuto errege godoek baskoien aurkako espedizioak bidali zituzten, eta Dukerriaren Kantabriako lurrak (egungo Araba eta Bizkaia ere tartean) bereganatu zituzten. 621ean baskoiek Ebro ibaiaren harana eraso eta gero, Txintilak azpiratu egin zituen eta, urte horretan bertan, Erriberriko gotorlekua sortu zuen, mendean hartutako baskoiak bertan finka zitezen.
626an, baskoiak frankoen aurka altxatu ziren eta, ondorioz, Eauzeko apezpikua erbestera kanporatu zuten agintari frankoek, baskoi matxinoak babestu eta haiekin bat egitea leporatuta. 635ean, garai hartako armada erraldoiena bidali zuten frankoek Pirinioen mendebaldera baskoien kontra Arnebert dukearen buruzagitzapean. Baskoiek mendietan babestuta eutsi zieten eta Arneberten beraren soldadu zutabea garaitua izan zen Zuberoan.
Bestade, 633an, Iruñeko apezpikua Toledoko Laugarren Kontziliora joan ez zenez, ulertu da hiriburua baskoien (edo frankoen) kontrolpean zegoela. 643an, berriro egungo Iparralden matxinatu ziren eta 648an Pirinioen hego-mendebaldean ari ziren bisigodoen aurka.
Akitaniarekin pertsona-lotura (660–768)
660an, Felix Akitaniakoa Baskonia eta Akitaniako duke bihurtu zen. Garai hartan, Felixen aginte-eremua ez zen helduko Tolosatik oso iparraldera, baina gero Akitaniak Garona eta Loira ibaien arteko lurraldea hartu zuen bere baitan, baita Baskonia ere. Felix eta bere oinordekoak dukeak zirela, frankoen gailentasuna soil-soilik izenezkoa zen. 683 inguruan, Felixen lekukoa Lope I.ak hartu zuen, eta gero etorri zen Eudon dukea 700 urte inguruan.
711ko musulmanen konkistak zeharo aldatu zuen orduko egoera. Godoen errege Rodrigok Iruñean baskoien kontra borrokan ari zela izan zuen espedizio afrikarraren berri. Eudon akitaniar dukea burujabea zen, eta merovingiar erregearen zein bere etxezainaren autoritateari uko egin zion. 719an (edo segur aski lehenago), musulmanek Iruñea konkistatu zuten. 721ean, Eudonek musulmanak mendean hartu zituen Tolosako Batailan. 732an (edo 733an, azken ikerketen arabera), hala ere, Bordeletik gertuko Garona Ibaiko Guduan, Eudon garaitua izan zen, eta armada musulmanek Narbona beren eskuetan hartu zuen. Hori zela eta, Eudonek Karlos Martel frankoari men egin behar izan zion eta, buruzagi frankoarekin batera, Tourseko Batailan irabazi zien musulmanei. Hori zela eta, bai Akitania bai inguruko markak Frantziako etxezainaren esaneko bihurtu ziren, nahiz eta benetan Eudonek hil artean jaun eta jabe jarraitu zuen Akitania-Baskonian. Batzuen ustez, Eudonek Bordelen garaipena lortu izan balu, bera izango zatekeen gailen eta Martel ez zen izango kristautasunaren defendatzaile, Eudon bera baizik.
Baskonia karolingiarren garaietan
Aro berriko mehatxu nagusiak Karolingiar Inperioa eta Kordobako emirerria ziren. Behintzat, baskoiek ez zituzten mendebaldetik erasoak jasan behar izan, Asturiasko Erresuma ondorengotza eztabaidetan murgilduta zebilelako. 768an, Baskonia eta Akitania banandu egin ziren berriz eta Lope II.a aurkitzen dugu Baskoniako duke. Hala ere, hitzez frankoen mendeko jarri arren, Karlomagno ez zen Lope II dukeaz eta bere sendiaz gehiegi fio, ordu arte Loiraz eta Garonaz hegoaldeko agintariek bizkarra eman baitzieten Galia iparraldeko agintari frankoei.
Horrenbestez, Bordelen bere konfiantzako kontea jarri zuen eta, hartara, Lope IIren leinuari boterea kendu (778). Gainera, konterriak sortzen hasi zen, eta Baskoniaren feudalizazioari ekin zion: Tolosa Okzitaniaz eta Bordelez gain, lehenengo konterria Fezensac izan zen Garona ibaiaz hegoaldera Bordele eta Tolosa artean, eta Karlomagnok jatorri germaniarreko pertsonak izendatu zituen bertako buruzagi. Baskoiek ez zituzten batere begi onez hartu errege frankoaren politika berria eta kolonizazio asmoak, eta hainbatetan erasotu zituzten konte berriak.
778an Orreagako gudua izan zen. Guda horretan, frankoek Iruñea eraso ondoren, baskoiek Karlomagnoren erretagoardia segada batean harrapatu eta birrindu zuten. Kronikalari frankoek baskoi/euskal traizioa (wasconica perfidia) deitu zioten gertaerari, haiekin lokarriren bat bazutela aditzera emanez. Adalric baskoiak Tolosa Okzitaniako Torson kontea bahitu zuen, baina hitzarmen "umiliagarri" baten bidez aske utzi zuen, Lope II duke baskoiari men egitea zin eginaraziz. Ondorioz, Karlomagnok Torson kargugabetu egin zuen eta bere gortean ibilitako Gillen Gellonekoa leiala jarri zuen ordezko (790). Harrezkero, Gillenek baskoiak menderatu zituen, eta Tolosa Okzitania frankoen hegoaldeko hiriburu bihurtu zuen. Pirinioez iparraldeko baskoiek frankoekin batera lan egin zuten 799ko Bartzelona musulmana azpiratzeko espedizioetan.
Musulmanek ere Baskonia eraso zuten, eta Iruñea bere eskuetan izan zuten VIII. mendean hainbat alditan. 798-801eko Iruñeko altxamenduek Kordobako gobernaria kanporatu zuten, baina Tutera inguruan Banu Qasien boterea sortzen lagundu zuten. 806an, frankoen aldeko Velasko delako buruzagiak Kordobaren gobernaria berriz egotzi eta nagusitza hartu zuen Iruñean. 812 inguruan, Iruñeko altxamendu giroa ikusita, Luis Errukitsua hirira bertaratu zen "gauzak bere onera" ekartzeko, baina ez bide zuen arrakastarik izan. Iparraldera bueltan zela gutxigatik saihestu zuen beste segada bat Orreagan, Iruñea edo inguruko emakumeak eta umeak bahituta hartzeari esker. Une horretan, frankoen kontrako Eneko Aristaren aldeko taldea egin zen nagusi Iruñean.
814an, Karlomagno hil berritan, Iruñeko matxinada Pirinioez iparraldera zabaldu zen. 815ean (edo 816an) Luis Errukitsuak Baskoniako dukea zen Xemen (edo Seguin, edo Sihimin) kargugabetu zuen. Horrek baskoien altxamendu orokorra piztu zuen Pirinioez bi aldeetan Garonaraino, autore batzuen arabera Gartzia Ximenoren zuzendaritzapean (Eneko Arista Iruñeko lehendabiziko erregea bera edo bere anaia zena). Buruzagi baskoiek gogor egin zioten Luis Errukitsua errege frankoari, baina men egin behar izan zioten Akizen 817 urte inguruan. Aldiz, bakea ez zen errotu eta berehala Lope III.a Zentulo, 818an Pepin I.a Akitaniakoak duke izendatua, matxinatu egin zen, baina errege horrek berak zapaldu zuen errebolta, Akitaniako erregearen garaipena partziala izan arren. Ordurako, Baskoniako dukerriko Pirinioez hegoaldeko alderdi osoa (Nafarroa edo Aragoiko konterria tartean) galdua zuten frankoek. Pepin I.a Akitaniakoak, ordea, ez zuen etsi nahi izan eta espedizio militar bat bidali zuen Iruñera, buruzagi Eblo kondea eta Aznar I.a Antso dukea zituela. Iruñera erresistentzia gabe sartu ziren, baina bueltarakoan zain zituzten baskoiak eta Banu Qasien armada bortuetan. Baskoiek eta Banu Qasitarrek espedizioa eraso, suntsitu eta frankoen aldeko bi buruzagiak preso hartu zituzten. Ondorioz, Iruñeko Erresuma independentea sortu zen, Enekotarrek eta Banu Qasitarrek elkarren indarrak uztartuta. 828an ere Pirinioz iparraldera (mendebaldean) erreboltak izan zirela dirudi.
Errebolta giro horretan, Aturri inguruko lurraldeak bereizi eta burujabe egin zirela dirudi, Baskoniako konderria izena erabiliz. Aznar Antso, 824ko Orregako Guduan preso hartua eta gero garaile euskaldunen senitartekoa zela-eta libre utzia, Pirinioez iparraldeko lurraldean altxa zen Pipino I.a Akitaniakoaren kontra, baina Aznar Antso kondea (edo dukea) 836an hil zuten ("heriotza lazgarria izan zuen"). Luis enperadore frankoa uzkur izan arren, Aznar Antsok Antso II.a Antso anaia izan zuen oinordeko. Hain zuzen, konde berria Luisen oinordeko-gai Karlos Burusoila Frantzia Mendebaldeko erregearen kontra borrokatu zen. Hurrengo urteetan, Luis Errukitsuaren, Pepin I.aren, Pepin II.aren eta Karlos Burusoilaren arteko borrokak izan ziren nagusi Baskoniaren iparraldeko lurraldean eta Akitanian.
843an, bikingoek Bordele inbaditu eta, Luis Errukitsuak Bordeleko duke izendatu berritan, Xemen II.a (edo Seguin II.a) hil zuten. Bere oinordeko Gilen ere hil zuten Bordele berreskuratzen ari zela 848an, nahiz eta batzuen ustez atxilotu baino ez zuten eta gero erregeak kargutik kendua izan zen. Aurreko biak hil ondoren, litekeena da Antso II.a Antso Bordelen nagusitu izana.
Pepin II.ak aterpe hartu zuen Baskoniaren Garonako mugako lurraldean eta Akitaniako Erresuma independente baten alde egin zuen. Hala ere, Musa ibn Musa Baskonian sartu zen eta Antso hartu zuen gatibu, baina Karlos Burusoilak bere askapena negoziatu zuen. Ondorioz, Antso II.a Antsok (Aznartarren familiakoa) berean babes hartutako Pepin II.a Karlos Burusoilari eman zion (852), eta Antso Karlosen mendeko bihurtu zen. Karlos Burusoilak, trukean, Baskoniako duke izendatu zuen. 853ko leialtasun adierazpen hori izan zen Baskoniak frankoei men egitearen azken lekukotza, geroztik bertako dukeak independenteak izan baitziren mende bat baino gehiago. Antso hil zenean (864), Arnaut Gaskoiniakoa bihurtu zen duke berri, baina hilabete gutxi batzuen buruan hil zen bikingoak borrokatzen ari zela.
Baskonia Gaskoinarantz
Hurrengo bi mendeetan eta 1058 arte duke independenteak izan ziren Baskoniako buruzagi, ustez Antso III.a Mitarra Gaskoiniakoak sortutako leinuaren eskutik. Hala ere, konderri berriak sortzen hasi ziren Baskonia barruan, eta dukeak agintea galtzen joan ziren kondeen mesedetan, non eta Armagnac, Astarac, Fezensac, Tolosa Okzitania, Lapurdi, Zuberoa eta abarretan. Euskal Herriko mugetatik at, gaskoiera iparraldeko ordokietan hedatu zen eta euskara Pirinioetan babestu. Hala eta guztiz ere, Baskoniako dukerria berriro izango zen Nafarroako Erresumaren eraginpean, batez ere Antso III.a Nagusiaren erregealdian.
Eblo
824an, Vita Hludowiciak esana, Aznar eta Aeblus kondeek (Eblus atque Asenarius committees) armada bat zuzendu zuten Iruñea kontrolatzeko. Einharden Annales regni Francorumen esanetan, biek (Aeblus et Asinarius committees) aberastasunez beterik joan ziren. Hala ere "bigarren Orreagako guduan" euskaldunek mendean hartu zituzten, Iruñeko erresuma burjabetasuna mantendu eta konde biak atxilotuak izan ziren. Aznarrek, harrapatzaileen senidea (consanguineus) izanik, aske utzi zuten, Aeblus, ordea, frankoa zenez gatibu bildai zuten Kordobaraino, non hil zen.
Kaohsiung
Kaohsiung (txineraz: 高雄市), Taiwango hiri bat da. 154 kilometro karratuko azalera dauka eta 2006ko datuen arabera 1.514.706 biztanle.
Lima (Oklahoma)
Lima Oklahomako herri bat da. Seminole konderrian kokatua dago. 2010ean 53 biztanle zituen, 1.17 kilometro koadrotan banatuta.
Kaohsiung
Ekonomia
Metalurgia, petrokimika eta petrolio findegiak ditu. Arrantza ontzidi garrantzizkoa.
Historia
Arrantzale portu txiki bat izan zen 1895ean japoniarrek hartu zuten arte. Harrezkero merkataritza portu garrantzitsua izan zen, eta portu militar gisa ere garrantzi handia izan zuen. Ontzi eta industria eraikuntzak hondatu egin ziren Bigarren Mundu Gerran, baina Txinako gobernuak 1945etik aurrera berriro egin zituen. Gaur egun Taiwango portu nagusia da Kaohsiung.
Kromatina
Kromatina DNA eta proteinaz osatutako konplexua da eta zelulen genoma osatzen du. Zelularen nukleoan agertzen da eta zelula eukariotoen kromosomak osatzen ditu. Izan ere zelula bakoitzean 60.102 kopia daude.
Orduan kromatina heteroproteina bat da eta kondentsazioaren arabera bi forma desberdin aurkezten ditu: heterokromatina (kondentsatuta) eta eukromatina (ez kondentsatuta).
Chalmers (Indiana)
Chalmers Indianako herri bat da. White konderrian kokatua dago. 2010ean 508 biztanle zituen, 0.64 kilometro koadrotan banatuta.
Patxuli
Patxulia edo patchouli (Pogostemon cablin) Asia eta Ozeania tropikaleko landare ezpainduna da, mendaren oso antzekoa.
Ezaugarriak
1960ko eta 1970eko hamarraldietan modan egon zen hippieen artean.
Kromatina
Kromatina osatzen duen proteina histona deritzo eta DNAren paketamenduan laguntzen du. Kromatina osatzeko DNA eta histona batzen dira eta 4 antolakuntza maila desberdinetan antolatzen dira azkenenan kromatina osatzeko: nukleosoma, solenoidea, kromosoma interfasikoak eta kromosoma mitotikoak.
Kromatinaren formak
Kromatina bi forma desberdin aurkezten ditu.
Heterokromatina
kondentsatuta dagoen kromatina da eta beraz, ezin da transkibatu, ezin da ARN bihurtu (polimerasa entzimek ezin dutelako irakurri). Iluna da eta kantitate gehiena nukleoaren periferian egoten da, nukleoaren barnean dagoen piru ertainez oasatutako sareari atxikituta, nukleoaren xaflaska deritzona. Honen barruan bi mota bereizten dira.
Konstitutiboa DNA sekuentzia errepikakorrak dira eta beti heterokromatina moduan dago. Kromosoma zentromeroan kokatzen da.
Fakultatiboa baldintza batzuen menpe deskondentsatu eta transkibatu daitekeen kromatina da. Funtzioaren arabera kondentsazio maila desberdina du.
Eukromatina
laxoagoa da eta ez dagoenez kondentsatuta %100a transkibatu egiten da. Argia da eta kantitate handiena nukleoloaren inguruan dago. Metabolikoki aktiboagoak diren zeluletan eukromatina kantitatea heterokromatina baino handiagoa da.
Histona
Histona proteina mota bat da eta DNAren informazioa bildu eta paketatzen du. Horretarako DNA moldatu eta egitura desberdinak eratzen ditu kromosometara heldu arte. Egitura horiek kromatinaren antolakuntza mailak dira.
Histona barruan H1, H2A, H2B, H3 eta H4 bereizten dira.
2 kopia H4 eta 2 kopia H3 laukote bat osatzen dute eta aldi berean, 2 kopia H2A eta 2 kopia H2B beste laukote bat. Hauek batzen dira eta oktamero bat sortzen dute (zortzikotea). Azken hau DNA kiribilduarekin batera nukleosoma osatzen dute, kromatinaren lehenengo antolakuntza maila.
Kromatinaren antolakuntza mailak
Antolakuntza mailak, lehen esan bezala, histona DNArekin osatzen dituen egitura desberdinak dira. Egitura bakoitza aurrekoaren jarraipena da. Orduan, kromatina lau antolakunza maila ditu, azkenean kromosomak osatzen dituztenak.
1. antolakuntza maila (Nukleosoma)
kromatinaren egitura unitatea da, paketatze prozesuan lehen urratsa. 146 base pareko DNAk histonen oktameroaren (H4(x2) + H3(x2)  eta H2A(x2) + H2B(x2) ) inguruan bi bira ematen ditu eta nukleosoma sortzen da.
Susanna Martín
Biografia
Susanna Martín Bartzelonan jaio zen eta Pirinioetako mendietan hazi zen. Historian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean. Ondoren, Ilustrazioa eta muralismoa ikasi zituen Bartzelonako La Llotja Arte Eskolan. Publizitatean, prentsan, zinema-ekoizketetan eta arkitektura-estudioetan parte hartu du.
Ibilbidea
Ikasketak amaitu eta hainbat lan egin ondoren, 2008an Luzinema Produccions-ekin lankidetzan aritu zen publizitate gidoi grafikoa, diseinu korporatiboa eta ilustrazioak sortzen. Urte horretan bertan, Kataluniako Unibertsitate Politeknikoko Water Pollution liburuaren azala ilustratu zuen. Zinemaren arloan, Anibal ad Portas Quique Gandarillas eta Christo Theodorou (Eccoli producciones) film laburraren gidoi grafikoa egin zuen, eta Perdida Viviana García Besnéren film luzearen marrazkiak egin zituen.
Kromatina
3. antolakuntza maila (Kromosoma interfasikoak)
solenoidea kiribiltzen da eta kromosoma interfasikoak sortzen dira, kromosomen egitura ez-kondentsatua. (300nm-ko zuntza)
Susanna Martín
Ibilbidea
2009an, Matias Ru-Tagle arkitekturaren azterlanean parte hartu zuen Teruel Activa proiektuan.
Longepierre
Longepierre Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Susanna Martín
Ibilbidea
2010ean, lehen eleberri grafikoa egin zuen Isabel Francekin, Aliciarekin, mundu erreal batean. Lana lau hizkuntzatara itzulita dago eta Estatu Batuetan argitaratu zuen Fantagraphics argitaletxeak.
Kromatina
DNAren arkitektura molekularra
Zelula bakoitzean 46 kromosoma ditugu, 46 DNA molekula. 23 pare. Kromosoma bakoitza DNA molekula bakoitza da, molekula lineala, muturrak libre dituena.
Susanna Martín
Ibilbidea
2011n La Martina, la por i el gat Faluga haurrentzako telesaila marraztu zuen Kataluniako Tretzevents aldizkarian, eta Yes we camp! Trazos para una (r)evolución (Dibbuks) Argentinako Página 12 egunkarian argitaratu zuen hileroko zerrenda. ¡No somos hermanas! Flavia Companyrekin. 1, 2, 3, 4 komikia egin zuen.''.. Historietas diversas. Guía afectivo/sexual y de identidades para adolescentes'' Nac Scratchs-ekin.
Longepierre
Biztanleria
2007an Longepierre udalerrian erroldatutako biztanleak 174 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kromatina
DNAren arkitektura molekularra
Kopuru hau espezie bakoitzaren araberakoa da.
Longepierre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Susanna Martín
Ibilbidea
2012an Sonrisas de Bombay komikia argitaratu zuen, Jaume Sanllorenteren testuekin. Gogoeta-aldi kolektiboa sortu zuen, María Castrejónekin eta FLICKekin batera, Una idea brillante proiektuan.
Kromatina
Kromatinaren funtzioak
Kromatina beharrezkoa da zelula zatiketan informazio genetikoaren transferentzia eta banaketa modu egokian burutzeko. Horretarako DNAren erreplikazioa eta transkipzioa egiten dira.
Susanna Martín
Ibilbidea
2014. urtean Enjamba komikien antologia koordinatu zuen eta Isabel Franc-ekin errepikatu zuen Sansamba eleberri grafikoan. Aldi horretan, QdeCOMIC irrati-espazioa ere gidatu zuen InOut Radio irratian, 2014/2015 bitartean.
Longepierre
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Kromatina
DNA-ren erreplikazioa
DNAren erreplikazioa beharrezkoa, eta akatsik gabea da, eta ezinbestekoa da prozesu biologiko guztien funtzionamendu normala bermatzeko. Funtsezko prozedura da zelulen bizitzarako. Horregatik bikoizketa zehatza burutzen da. Hiru pausotan bereiz daiteke:
Longepierre
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 125etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Kromatina
DNA-ren erreplikazioa
(1) DNAren erreplikazioaren hasiera: DNAren helizea deskiribiltzen da entzimen bidez. (2) DNAren erreplikazioa: kate bakoitza kopiatzen da eta azkenean bi helize berri sortzen dira. Bakoitza kate zahar batekin eta beste berri batekin. Horregatik prozesu erdikontserbakorra da. (3) DNAren erreplikazioaren amaiera.
Susanna Martín
Ibilbidea
Bilbora lekualdatu ondoren, hainbat euskal erakunderekin lan egin du. 2016. urtean Gaza Amal: Historietas de mujeres valientes en la Lista de Gaza argitaratu zuen, UNRWA Euskadirekin lankidetzan. 2017an, Tipa-Tapa komikia aurkeztu zuen, Red de Decrecimiento y Buen Vivir. Sarerako egina, eta Astiberrik argitaratutako ''Un regalo para Kushbu. Historias que cruzan fronteras,'' Bartzelonako errefuxiatuen eta migratuen bizitzaren gertaerak kontatzen dituzten lan kolektiboan parte hartu zuen. .
Kromatina
DNA-ren erreplikazioa
DNAren erreplikazio-gertaera osatugabeak edo okerrak direla-eta, zelula-ziklo aberratuak, mutazio genetikoak eta kopia genikoaren aldaketak gertatzen dira, eta hori gaixotasunetan buka dezake, baita minbizian ere. Beraz, prozesu autozuzendua da. Noski batzutan autozuzenketa hau gaizki ateratzen da ere.
Longepierre
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Susanna Martín
Ibilbidea
2019 eta 2020 bitartean, “Annemarie” argitaratu zuen, María Castrejónekin batera, “Residencia de Estudiantes", gidoilari eta marrazkilari gisa, eta Ofensiva Final, Miguel Ángel Giner Bouren gidoiarekin. Anna Dédalus detective gazte sagaren bigarren eta hirugarren emanaldietako marrazkilaria ere bada.
Kromatina
DNA transkipzioa
Prozesu honek ez ditu zuzenketarik, hau da, akatsak posibleak dira.
Longepierre
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (35 gizon eta 20 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Susanna Martín
Ibilbidea
2022an “Black is Beltza II: Ainhoa” jarraipen filma egin zuen, Fermin Muguruza, Harkaitz Cano eta Isa Camporekin.
Longepierre
Diru sarrerak
2009an Longepierre udalerrian 85 unitate fiskal zeuden, 182 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.903 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Longepierre udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.170 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Groupe BPCE
Groupe BPCE Frantziako finantza-talde bat da, 2009an CNCE (Caisse nationale des caisses d'épargne) eta BFBP (Banque fédérale des banques populaires) taldeen fusioen bidez eratua. 8.200 sukurtsal baino gehiago ditu herrialde osoan, ia 40 milioi bezero zerbitzatzen dituztenak. Bere filialeen bidez (Natixis barne), bezero pribatuei, profesionalei, enpresa txiki eta ertainei, enpresa handiei eta Frantziako eta nazioz gaindiko erakundeei zerbitzu finantzarioak eskaintzen dizkie.
Sorbs
Sorbs Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 51 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 45 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 18 etxebizitza nagusietatik 17 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 4 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 23 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboetatik 11 lanean zeuden (7 gizon eta 4 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Sorbs udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.674 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Introi
Introia DNA-ren zatia da, itzulpen prozesuan aminoazidoak kodetzen ez dituena. Hots, adierazten ez den DNA-pusketa da introia.
Eukariotoen DNA-k proteinak kodetzen dituzten zatiak ditu (exoiak), proteinak kodetzen ez dituzten zatiekin (introiekin) tartekatuak. Prokariotoen genomak, aldiz, ez du introirik.
Eukariotoengan transkripzioaren bidez DNA-k RNA-m sortzen du. Sortutako RNA-m hori ez da heldua, RNA-m-aren aurreko forma baizik. Geroago burutzen den beste prozesu batean, aurre-RNA-m hori RNA-m heldu bihurtzen da, entzima batzuek eremu ez-kodetzaileak (introiak) moztu eta kendu ostean (ikus irudia). Horrela, RNA-m-aren heltze prozesuan introiak desagertzen dira.
Duela gutxi arte introiek informazio genetikorik ez zutela uste zen, eta haien balioa hutsaren hurrengoa zela. Gaur egun, aldiz, "splicing" edo RNA-m-aren birdoitze prozesurako funtsezko informazioaren jabe direla uste da.
Introien kopurua oso aldakorra da ornodunengan: animalia batzuek introi gutxi dute haien DNA-n, baina ugaztunen genoman ugariak dira.
Giza genomaren zati handi batek ez du inongo proteinarik sortzen. DNA honi "DNA zaborra" edo DNA ez-kodetzailea deitu zaio. Gure DNA osoaren %75, gutxienez, (zientzialari batzuek ehuneko hori nabarmen handitzen dute) DNA ez-kodetzailea dela kalkulatzen da. Introiez gain, DNA zaborra edo ez-kodetzailea DNAren sekuentzia errepikorrez, transposoiez eta sekuentzia erregulatzailez osatuta dago. Garai batean DNA horrek ez zuela inongo funtziorik uste bazen ere, gero eta zantzu gehiagok DNA mota horrek funtzio erregulatzaile bat betetzen duela ustera garamatzate
Suzoy
Suzoy Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 194 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 200 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 194 etxebizitza nagusietatik 167 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 100 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 342 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 101 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 211 lanean zeuden (122 gizon eta 89 emakume) eta 30 langabezian zeuden (16 gizon eta 14 emakume). 101 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Suzoy udalerrian 201 unitate fiskal zeuden, 522 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.225,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Suzoy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 228 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vilar do Barrioko geltokia
Vilar do Barrio Galiziako Ourenseko probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Emily Mortimer
Emily Kathleen A. Mortimer (Londres, 1971ko abenduaren 1a) zinema eta telebistako ingeles aktore bat da.
Gobelako geltokia
Gobela Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko Itzubaltzeta auzoan kokatuta dagoena. 1996ko ekainaren 24an ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.
Geltokiak nasa bakarra du, zentrala, bi norantzetan ibiltzen diren trenen trenbideak nasa aldaketarik egin behar gabe jasotzen dituena.
Sarbideak
Geltokia trenbidearen behean kokatzen den bestibuluz hornituta dago. Hortik eskailera zein igogailu bidez igo daiteke nasara.
Historia
2017ko azaroaren 13tik 17ra bitartean itxita egon zen, geltokiaren estalkia aldatzeko lanak zirela eta. 2017ko azaroaren 18an berrireki zen.
Urriaren 1
Urriaren 1a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita hamalaugarren eguna da, 275.a bisurteetan. 91 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jack Hargreaves (arraunlaria)
Jack Hargreaves (Wellington, 1993ko uztailaren 24a) australiar arraunlaria da. Tokion, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen lemazain gabeko lauko proban urrezko domina lortuz Alexander Purnell, Spencer Turrin eta Alexander Hillekin batera.
3711 Ellensburg
3711 Ellensburg asteroide baten izena da. abuztuaren 31n aurkitu zuen J. Gibson-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 QD izena zeraman. Ondoren Ellensburg omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3711 Ellensburg asteroidearen orbitak batezbeste 3,157 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,614 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,701 distantziara. Eszentrikotasuna 0,172 da, eta makurdura orbitala 2,56ºkoa da.
Requiem (Fauré)
Requiema re minorrean, op. 48 requiem bat da, Gabriel Fauré musikari frantsesak konposatutakoa. Requiem bat izan arren meza baikor eta itxaropentsuenetarikoa da, eta, askorentzat, genero erromantikoaren muina bihurtu da.
3711 Ellensburg
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Requiem (Fauré)
Historia
Gehiena 1887ko urria eta azaroa artean konposatu zen, eta Parisko Madeleine elizan estreinatu zen 1888an. Requiem honen beste atal batzuk bi zatitan konposatu ziren; lehenengoa hilabete horietan eta bigarrena 1892 inguruan. Ganbera orkestra batekin estreinatu zen, baina 1901ean argitaratutako partiturak jada orkestra sinfonikoa zuen, hau da, 1890eko hamarkadan zehar lanarekin egin ziren emanaldi desberdinetan egin zituen proba desberdinen emaitza izan zen. Fauré-ren hiletan 1924an antzeztu zen.
Egileak adierazi zuen ez zuela idatzi obra bereziki inoren omenez, baizik eta plazer hutsagatik egin zuela. Soprano eta baritonorako, ahots mistozko abesbatzarako eta orkestrarako idatzita dago. Gaur egun, 1893ko ganberako bertsioa (John Rutterrek bertsio berrikusia du) eta 1901eko orkestra handiko bertsioa biak interpretatzen dira, bertsioa zein den programetan zehaztuta. Fauré Frantziako melodiaren maisuetako bat dela aitortzen bada ere, ziur asko lan hau izan da nazioarteko proiekzio maximoa eman diona. Fauréren Requiema generoan egindako beste ekarpenen artean ezohiko lana da, requiemetan orokorrean heriotzari aurre egiteko unearen alderdi dramatikoa eragiteko joera duena. Fauré, berriz, itxaropentsua eta errekontziliatzailea da, beti ere berak heriotzaz defendatzen zuen ideiaren arabera. Horrela, berak une hori "esperientzia mingarri moduan ez, askapen zoriontsu gisa" ulertu zuen eta, beraz, bere Requiema samurra zela aldarrikatu zuen - "ni neu naizen bezain samurra" idatzi zion behin Ysaÿen - edo, azken batean, "heriotzari buruzko sehaska-kanta bat". Hori dela eta, lehen begiratuan badirudi lan hau gainerakoen artean oasi gisa sortu zela. Hala ere, eta Frantziatik irten gabe, beste garai batzuetako ekoizpena aztertzen badugu, ikusten dugu joera bat dagoela, eta ikuspegi erosoago bat lantzen dela atzeraezina den heriotzaren unearen aurrean. galera. Zentzu horretan, eta Berliozek konposatu zuena alde batera utzita - antitesi nabarmenena beharbada - aurreko bi mendeetan argitaratu ziren beste requiem batzuetan antzerako ikuspegiarekin ikusi zuten: Pierre Tabartek  XVII. mendean eta André Camprarenak XVIII.an. Biak XX. mendean Maurice Duruflé eta Alfred Desenclosekin jarraituko zuen joeraren aurrekotzat har daitezke.
Azken Judizioko tronpetetatik eta arima kondenatuen itxaropenik gabeko negarretatik urrun, Fauréren itxaropenari eta salbazioari irekitako Requiema da. Egia da bere Introitoak, Re minorrean (Mozarten tekla bera), hasieran heriotzaren alderdi iluna eta goibela aurkezten duela, baina pixkanaka tonu lasaiago bat inposatzen da, baita biziagoa ere. Agnus Dei gutxi dira lan honetakoa bezain gozoak eta amaierako In paradisum zatia, Dies Irae sekuentziaren ordez sartuta, egilearen asmo gaitzeslea berresten du. Laino lasaigarri baten antzera bere lerroak estaltzen dituen haloek, eta, zalantzarik gabe, pianisimoarako pentsatutako akordeen misterio garratz horrekin, erromantizismoaz baino inpresionismoaz askoz gehiago hitz egiten digute.
Mugimenduak
Faurék ordura arte konposizio horietan tradizionala zen liturgia ordena aldatu zuen, Sekuentzia baztertuz eta In Paradisum erantsiz. Letrak aldatu ere egin zituen, bere ustez adierazitakoarekin bat ez datozen zatiak alde batera utzita, beraz, bere lana honako hau da:
Lana Introit-a eta Kyrie hasten da, motel, solemne, sakon, pianissimo, tenore en sarreraz gozatzen dena, oso adierazkorra, eta jarraian soprano en txanda oso goxo abestua, mugimendu forte-ra iristeko, bihotz betean ex audi adiertzeko! Eta gero, Kyrie eleisonetik, crescendoan jotzen du, eta pianissimo batekin bukatzen du berriro, ia xuxurla hutsa denarekin.
Offertorioa melodia harmoniatsua eta aldi berean solemne batekin hasten da, kontraltoek sarreran distira egin dezaten eta ondoren tenoreek. Baina aldaketa handiena baritonoari sarrera emateko sortzen da. Hemen dena aldatzen da eta 3/4 erritmora joaten gara baritonoak notetan aldaera gutxi dituen doinua abesten duen bitartean, horrek tentsioa ematen dio eta interpretatzeko erraza dirudien arren, pieza zorrotza eta korapilatsua da.
Sanctus-en kontroltoeak desagertzen dira. Sopranoak hasten dira, eta tenoreek eta baxuek erantzuten diete, pieza piano erritmoan eta pianisimoan exekutatzen dute, Hosanna-raino, momentu horretan, fortissimoak guztiarekin apurtzen du, berriro, apurka-apurka, pianissimo batera itzali arte, giroa edertasun musikalez betetzen duen kontraste atsegina osatuz.
Pie Jesuk ez du kantuaren goxotasuna alde batera uzten eta sopranoari harmoniko gutxi eskatzen dizkio, baina betiko zeruko plazeraz gozatzeko eskutik hartzen zaitu, gozamenerako.
Agnus Dei, lan honetako guztia bezala, gozoa eta melodiatsua hasten da, baina melodian aldaketa sakonekin jotzen du eta forte eta pianoaren arteko modulazioa aprobetxatzen du Lux Aeterna- ra eramaten gaituen solemnitate lasai eta ez beldurgarria emateko. abesbatza eta batez ere baxuen eta tenoreen banaketekin, abesbatzaren zatirik sakonenera iristen den soinuen "sinfonia" lortuz. Ondoren, orain arteko sorkuntza guztia moztu eta Introitus errepikatzen du (nahiz eta ahotsetan aldakuntza batzuk izan) amaitzeko.
Eta hau guztia gutxi balitz Fauréren ustea adierazteko (heriotza pauso sinple bat zela, ez traumatikoa, baizik eta zoriontsu askatzea zela) bere Requiema In paradisum-ekin amaitzen du, arimaz eta esanahiaz beteriko pieza horrek hil ondoren egoteko guztiok nahiko genukeen leku horretan egotearen plazera sentiarazten zaitu. Amaieran, bihotzak pianissimo aeternam habeas requiem gozoa abesten du.
Mikel Larrañaga
Mikel Larrañaga Elgarresta (Azpeitia, 1989ko abenduaren 20a) gipuzkoar aizkolaria da.
Haritz Orbe
Haritz Orbe Urrutia (Gernika, -) euskal txirrindularia da, 2012an Orbea Continental taldean debutatu zuena.
Mikel Larrañaga
Ibilbidea
Hogei urterekin hasi zen aizkoran, gazte koadrilen arteko desafio batean, Amezketan. 2013an Gipuzkoako Bigarren Mailako Aizkolari Txapelketan nagusitu zen, eta 2014an Lehen Mailako Txapelketa irabazi zuen.
Haritz Orbe
Palmaresa
Ez du garaipenik profesionaletan
Mikel Larrañaga
Ibilbidea
2016an podiuma osatu zuen Euskal Herriko txapelketan eta ordutik puntako aizkolaria da. 2019an bigarren egin zuen Euskadiko txapelketan eta Urrezko Aizkoran, eta 2020an Sherpa.ai txapelketan ere bigarren postua eskuratu zuen. 2022an laugarren aldiz irabazi du Gipuzkoako txapelketa.
Pauflerita
Pauflerita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Pauflerita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.