cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Armeniako Erresuma (Antzinaroa)
Antzinako Armeniako Erresuma K.a. 331 eta 428 AD artean iraun zuen monarkia burujabea izan zen. Erresumaren une gorena Tigranes II.ak eta bere semea zen Artavasdesek aro helenistikoan sartu eta Armeniar Inperioa ezarri zutenean etorri zen. Akemenestar Inperioa erori zenean, Armeniako satraperriak 120 klanetan banatuta zegoen, bakoitzak bere nakharar edo jauna zuena. Artaxias I.ak klanak bildu eta Artaxidar leinua sortu zuen. Hori zela eta, erresumaren lehendabiziko garaiak Artaxidar Armenia (armenieraz: Արտաշեսյանների Թագավորություն Artashesianneri Tagavorutyun) izena du.
Tigranes II.aren erreinaldian (K.a. 95-55 inguru) inperioa Mediterraneotik Kuraraino hedatzen zen. 12. urtean erromatarrek artaxidarrak bota eta gerra zibila hasi zen. Bi erromatarren aldeko erregek (Tigranes V.a eta Tigranes VI.a) boterea izateko borrokatu zuten. 54. urtean, Arsazidar leinuak garaitu eta garai hauek Arsazidar Armenia (armenieraz: Արշակունիների Թագավորություն Arshakunineri Tagavorutyun) izena zuten. 387an, Armeniak bitan zatitu zuten: mendebaldeko Bizantziar Armenia eta ekialdeko Pertsiar Armenia. Arsazidarrek Pertsiar Armenia 428ra arte mantendu zuten.
Egun armeniar nazionalistek Armenia Handiaz aritzean normalean Arsazidar Armeniako mugez ari dira.
Hipika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako zaldizko-ekitaldiak Versaillesko Jauregia n uztailaren 27tik abuztuaren 6ra egiteko programatuta daude. Hiru diziplinatan 200 partaide izango dira banakako eta taldeko lehiaketetarako, hau da, zaldi-heziera, osoa eta jauzia.
Sailkatzea
200-eko kupoak hiru diziplinen artean banatu ziren (75 jauzietan, 65 osoa proban eta 60 zaldi -hezieran). Diziplina bakoitzeko herrialdeek hiru zaldi-zaldizko bikote zituzten; talde bat kalifikatzen zuen edozein NOCek ere (20 talde saltatzeko, 16 osoko ekitaldietarako eta 15 talde zaldi-hezierako) 3 postu jaso zituen banakako lehiaketan. Taldeak kalifikatu ez zituzten NOCek osoan eta jauzian banakako leku bat irabaz lezakete, eta ekitaldian banakako bi leku ere bai. Guztira, 15 postu izango lirateke saltatzen eta hezieran, eta 17, osoan. Taldeek lehiaketa espezifikoen bidez kalifikatzen dira nagusiki (World Equestrian Games eta txapelketa kontinentalak), eta banakakoek, berriz, rankingaren bidez. Frantzia herrialde anfitrioiak automatikoki talde bat diziplina bakoitzean gordetzen du.
Bølgen
Filmak Møre og Romsdal eskualdean etorkizuneko gertaera posible bat deskribatzen du. Fiordo ikusgarri batean dagoen Åkerneset harria askatzen da, eta 80 metroko altuera duen tsunamia sorrarazten du, Geiranger herria suntsituz.
John Andreas Andersen-ek zuzendutako Skjelvet izenburuko segizio modukoa estreinatu zen 2018an.
Lugny (Saona eta Loira)
Biztanleria
2007an Lugny udalerrian erroldatutako biztanleak 901 ziren. Familiak 395 ziren, horien artean 130 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 138 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 475 etxebizitza zeuden, 404 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 413 etxeak ziren eta 60 apartamentuak ziren. 404 etxebizitza nagusietatik 251 bere jabearen bizilekua ziren, 140 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 73 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 156 etxek bost zituzten. 262 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 193 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 173 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 582 ziren, horien artean 447 aktiboak ziren eta 135 inaktiboak ziren. 447 pertsona aktiboetatik 418 lanean zeuden (219 gizon eta 199 emakume) eta 29 langabezian zeuden (11 gizon eta 18 emakume). 135 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 59 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lugny udalerrian 405 unitate fiskal zeuden, 935,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.794 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 62 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 4 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Lugny udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 666 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paul César Helleu
Paul César Helleu (Vannes, 1859ko abenduaren 17a - Paris, 1927ko martxoaren 23a) frantziar margolaria izan zen.
Hamasei urterekin Parisko Arte Ederren Akademian sartu zen eta Jean-Léon Gérômeren ikasle izan zen. Inpresionisten bigarren emanaldira joan zen eta John Singer Sargent, James McNeill Whistler eta Claude Monet ezagutu zituen. Sargenten laguna izan zen bizitza osoan. Giovanni Boldini ere ezagutu zuen, eragin handia izan ziona. Laster egin zen ezagun Belle Époque gizarteko emakume ederren erretratuengatik. New Yorken Grand Central Terminal geltokiko sabaiko konstelazioak margotu zituen.
O Burgo–Santiago geltokia
O Burgo–Santiago Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Giraffa camelopardalis peralta
Giraffa camelopardalis peralta edo Jirafa nigeriarra arriskuan dagoen jirafa azpiespezie bat da. Niger, Txad eta Burkina Faso hirukote horrek sortzen duen muga naturalean bizi da, eta Nigeriako jirafa izenagatik ezaguna izan arren, egia esan, Nigeriako lurretatik desagertua izan da.
Beste azpiespezietatik bereiz daiteke bere azal ori argiarekin kontrastea egiten duten orban gorrixkengatik.
Sandy Hollow-Escondidas (Texas)
Sandy Hollow-Escondidas Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nueces konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Adineko Pertsonen Nazioarteko Eguna
Adineko Pertsonen Nazioarteko Eguna Nazio Batuen erakundeak 1990 urtean ezarritako jai eta omenezko eguna da. Urtero, urriaren 1ean ospatzen da.
Danele Sarriugarte
Danele Sarriugarte Mochales (Elgoibar, Gipuzkoa, 1989ko abuztuaren 24a) gipuzkoar idazle, itzultzaile, literatura-kritikaria eta kazetaria da.
Ibilbidea
2012an Igartza Saria irabazi zuen Mamuak izenburuko eleberri proiektua aurkeztuta, baina eleberria Erraiak izenburupean argitaratu zen 2014an. Eleberriari Zilarrezko Euskadi saria eman zion Gipuzkoako liburu saltzaileen gremioak, urtero Liburuaren Nazioarteko Egunaren harira eman ohi duen saria. Bikote baten harremanetan gertatzen den haustura da eleberriaren gaia; familia, gizarte, eta lagunarteko giroan kokatuta hausturak eragiten duen obsesioa deskribatzen du liburuak.
2015ean Donostiako Udal Hauteskundeetan PlaZ! alderdi feministako zerrendan hautagai agertu zen.
Kazetari gisa hainbat komunikabidetan aritua da: BERRIA, Argia eta Pikara Magazinen.
Eusebio López
Francisco Javier Eusebio López Martínez (Lodosa, 1846ko martxoaren 5a – Tolosa, 1929ko martxoaren 11) inprimatzailea zen, Eusebio López izenez ezaguna.
Elias Lopez eta Blasa Martinez zituen guraso. Bere ume garaiaz ez dakigu gauza handirik. Gazte zelarik Bigarren Karlistaldia lehertu zen eta Eusebio soldadu joan zen. Karlos VII. erregearen zaldizko goardia-mutil ibili zelarik. Gerrak Tolosara eraman zuen. Bertan 1877an Juan Ignacio Mendizabal La Lama inprimatzaile tolosarraren alabarekin ezkondu zen eta argitalpen-negozioan sartu zen. Ezkontza horren fruitu Ixaka Lopez de Mendizabal euskaltzale eta politikari ezaguna izan zen.
Aipatzekoa da ere Juan Domingo Goitiaren Eusquerazco agricultura necazati euscaldunentzat guztiz egoqui datocen ejercicioac eracusten dituana nekazaritza-eskuliburuaren lehen edizioa egin zuela.
Bestetik, 1880aren bueltan Joan Esteban Zelaia Hernialdeko erretorearekin eta Frantzisko Maria Gorostidi Bidaniko erretorearekin liskar epistolar bat izan zuen Juan Irazustaren Dotrinaren berrargitaratzea zela eta. Erretoreek zioten Irazustaren dotrina euskara txarrean idatzita egoteaz gain heretikoa zela, beraz ez zela berrargitaratu behar eta Eusebio jendea engainatzen ari zela dotrina horrek eskoletan eta elizetan ezin zelako erabili gotzainaren lizentzia ez omen zuelako. Eusebio jakina ez zetorren bat iritzi horrekin.
Culver (Indiana)
Culver Indianako herri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 1,353 biztanle zituen, 2.33 kilometro koadrotan banatuta.
PS Kemi
Palloseura Kemi Kings edo PS Kemi Kings, Kemi hiri finlandiarreko futbol-taldea da. 2016 urtean egin zuen debuta maila gorenean.
Lehia berezi bat dauka, TP -47 Tornio hiriko futbol-taldearekin, eta maila berean jokatzen dutenez, urtero giro ezohiko bat egoten da.
NGC 6106
NGC 6106 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Meeker (Oklahoma)
Meeker Oklahomako herri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 1,144 biztanle zituen, 7.33 kilometro koadrotan banatuta.
Nestorren Kronika
Nestorren Kronika edo Pasa den urteetako historia (Повѣсть времѧньныхъ лѣтъ; Повесть временных лет), gutxi gorabehera, 850 eta 1110 urteen arteko ekialdeko eslaviarren lehen estatuaren, Kieveko Rusaren, historia da, jatorriz 1113 urtearen inguruan Kieven antzinako ekialdeko eslavieran idatzia.
Denbora luzez, jatorrizko idazketa Nestor izeneko Kieveko leize-zuloetako monasterioko monje bati egotzi zitzaion, eta hortik Nestorren Kronika edo Nestorren Eskuizkribua izena. Aditu modernoen aburuz, Nestorren Kronika autore ezberdinen nahasketa da, eta Nestorri zati handiena idatzi zuelako edo zatiak bildu zituelako egotzi zioten. Erabili zituen iturri ugarien artean honako hauek zeuden: lehen kronika eslaviarrak (gaur egun galduak), Joan Malalasen eta Jurgi Monjearen bizantziar urtekariak, kondaira herrikoiak eta saga nordikoak, greziar testu erlijioso ugari, bizantziar eta eslaviar tratatuak, Yan Vixatitxen eta beste buruzagi militar batzuen ahozko iturriak. Nestorrek Sviatopolk II.a Kievekoaren gortean lan egin zuen, eta ziurrenik eskandinaviarren aldeko printzearen politika bultzatu zuen.
Cumberland (Indiana)
Cumberland Indianako herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 5,169 biztanle zituen, 5.33 kilometro koadrotan banatuta.
Aldeanueva de Santa Cruz
Aldeanueva de Santa Cruz Ávilako udalerria da, El Barco de Ávila-Piedrahíta eskualdean dagoena.
Aiztondo (argipena)
Aiztondo  izenak hainbat adiera ditu:
Laemolyta garmani
Laemolyta garmani Laemolyta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Black the Ripper
Dean West (1986ko abenduaren 28a - 2020ko apirilaren 6a), Black the Ripper izen artistikoarekin ezagunagoa, britainiar Grime abeslaria, raperoa, enpresaburua eta kanabisaren aktibista izan zen. Bere diskoetxe propioa zuzentzen zuen, Dank of England (lehen Black Magic Entertainment izenez ezagutzen zena). Laster arropa eta marihuana osagarrien konpainia bihurtu zen.
Leku publikoetan kanabisa erretzeari buruzko akats biralengatik ere ezaguna zen, eta Erresuma Batuan kanabisa legeztatzen lagunduko zuela espero zuen
Heriotza
Black the Ripper 2020ko apirilaren 6an hil zen Montserraten bere bigarren etxean ostatu hartuta, 32 urte zituela. Haren heriotzaren kausa bihotzekoa izan zen.
Samak (Utah)
Samak Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Summit konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Molinao
Molinao Altza (Donostia) eta Pasai Antxo artean kokatutako auzoa da, lurrak Donostiako aldean egonik. Auzoan 100 bat herritar bizi dira.
Molinao Pasai Antxoren hegoaldearen eta A8 autobidearen artean kokaturik dago. Bertan Artxipi industriagunea dago. Solairu gutxiko etxeez osaturiko auzunea da, eta bi zatitan banaturik dago: Molinao Goikoa eta Molinao Behekoa.
Historia
Urteak pasata, auzoa hustuz joan zen, auzoko biztale ia bakarrak pertsona adinduak izanik. 1990eko hamarkadan, hala ere, biztanle berriak lortu zituen auzoak. Halaber, bertan zeuden "Argi Gorri" eta "Kanpsa" gune okupatuak ere, hainbat kontzertu eta ekimen antolatzen zituztenak. Hamarkada horretatik aurrera, auzotarren antolaketari esker, auzoak zerbitzu berriak lortu zituen Donostiako udalaren aldetik: parkea, sarrera berriak, etab. Molinaok, horrela, Trintxerpe eta Altzarekin lotzen dituen autobus linea dauka (Donostiako Tranbia Konpainiako 38. linea ).
Erreka
Auzo honetatik Molinao erreka igarotzen da, auzoari izena ematen diona, ehunka metro batzuen ostean Pasai Antxon Pasaiako badian itsasoratzen dena.
Giraffa camelopardalis antiquorum
Giraffa camelopardalis antiquorum jirafa azpiespezie bat da. Kordofango jirafa izenarekin ere ezagutzen zaio, Kordofan eskualdean ez egon arren. Kongo eta Sudango iparraldeko mugan eta Txad eta Afrika Erdiko Errepublikako mugan bizi dira. Beste azpiespeziengatik bereiz daiteke besteak baino gorputz bigun edo ahulagoa duelako eta baita hanketara doazen heinean bere orbanek forma eta patroi irregularrak hartzen dituztelako.
Indimitre
Indimitrea (Lagerstroemia indica) Lythraceae familiako zuhaixka bat da. Jatorriz Txina, Japonia, Himalaia eta Indiakoa da, geroago Asia osoan zabaldu zen eta Europan ondoren. Landare apaingarritzat erabiltzen da.
Indimitrea maiz zurtoin anitzekoa duen zuhaitza da. Azala lisoa du, gris arrosatsua eta pikardatua, urtero erortzen dena. Orriak txikiak dira eta berde ilunak; udazkenean hori eta laranja bihurtzen dira. Loreak zuri, arrosa, malba, purpura edo karmin-kolorekoak dira petalo kizkurtuekin, 9cm luzeko panikuletan.
Laborantza
Lagerstroemia indica ez da erraz izozten, eguzki betean egon nahiago du, eta 6 metroraino haztean 6 metro zabal izaten da. Hibrido asko garatu dira  L. indica eta L. faueri espezieen artean.
Erabilera
Zurak ez dauzka aplikaziorik. Medikuntza herrikoian, erroak egosita lortutako ura erabiltzen da aftak eta urdaileko minak sendatzeko. Orri eta lore egosiak purgatzat erabiltzen dira.
Ugalketa
Ugalketarako sarritan altsumak eta aldaxkak erabiltzen dira, hareazko substratuan hobeto, uztaila edo abuztuan, kanpoan aire librean. Hurrengo urtean mintegira aldatzen dira  lur heze-hondartsuan, hurrengo negura arte, eta orduan behin betiko tokira eramaten da. Haziak landatu ahal dira udaberrian, baina berotegian landatzen badira, udazkenean egin ahal izango da.
Ondo onartzen ditu inausketak. Adarrak errazak dira txertatzeko (txerto naturalak ere gertatzen dira), lorezainek hori aprobetxatu dute adaburuei forma desberdinak emateko.
Mukambu Mbande
Kambi, Kambu edo Mukambu Mbande (?-1666), Barbara bezala ere ezaguna; Matambako erresumako erregina izan zen 1663 eta 1666 artean, Ngola Nzinga bere ahizparen oinordeko bezala.
Laemolyta macra
Laemolyta macra Laemolyta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Karmen Eguneko Bandera
Karmen Eguneko Bandera urtero Uztailaren 16an Kontxako badian jokatu izan zen estropada da. 1988an Kontxako Saria izenarekin jokatu zen lehen ekitaldia eta 1999 urterarte iraun zuen. 1997 eta 1998an erlojuaren kontra jokatu zen eta lehen mailako taldeak aritu ziren bertan.
Bainuontzi
Bainuontzia bainatzeko erabiltzen den ontzia da. Bainuontzi moderno gehienak akriliko edo beira-zuntzekoak dira baina badaude burdin edo altzairu esmaltatuzkoak. Normalean bainugelan daude, bai bakarrik bai dutxarekin batera.
Bi motako bainuontziak daude:
Meno (Oklahoma)
Meno Oklahomako herri bat da. Major konderrian kokatua dago. 2010ean 235 biztanle zituen, 0.49 kilometro koadrotan banatuta.
Aldeaseca
Aldeaseca Espainiako hainbat udalerriren izena izan daiteke:
Xabier Irujo Ametzaga
Xabier Irujo Ametzaga (1967ko urtarrilaren 29a, Caracas, Venezuela) euskal irakaslea, historialaria eta idazlea da.
Nevadako Unibertsitatean dagoen Renoko Euskal Ikerguneko zuzendaria da.
Jarduera akademikoa eta profesionala
Xabier Irujo filologian (1991), historian (1994) eta filosofian (1998) lizentziatu zen UNEDen. Zazpi aldiz eman zioten espediente akademiko hoberenaren sari akademikoa UNEDen. Historia arloan doktoratu zen NUPen (2004) eta filosofia arloan EHUn (2011) summa cum lauderekin. NUPen historia arloan egin zen lehenengo doktoretza izan zen Irujorena.
1996 eta 2005 artean irakasle izan zen San Fermin Ikastolan eta 2005ean Boise State University-ko (Idaho) Euskal Ikasketen Programako zuzendari izan zen. Gaur egun, Nevadako Unibertsitateko Center for Basque Studies zentroaren zuzendaria da, eta genozidio ikasketetako irakaslea da.
Menen Asfaw
Menen Asfaw, Walatta Giyorgis jaioa (1891ko apirilaren 3agregoriotar egutegia/1881eko Magabit 26,etiopiar egutegia – 1962ko otsailaren 15a) Etiopiako Inperioko enperatriz ezkontidea zen, Haile Selassie enperadorearekin ezkondurik zegoelako.
Xabier Irujo Ametzaga
Jarduera akademikoa eta profesionala
Liverpoolgo Unibertsitateko Manuel Irujo Katedraren lehen ikerlari bisitaria izan zen (2015) eta genozidioari eta kultur genozidioari buruzko mintegiak eman ditu Boise State Universityn eta Santa Barbara Kaliforniako Unibertsitatean. Irujok Amerikako eta Europako ia ehun unibertsitate eta erakunde akademiko eta kulturaletan eman ditu eskolak eta hitzaldiak. Europako eta Amerikako lau argitaletxe akademikoren erredakzio batzordeko kidea da eta Gernikako Bake Museoaren eta beste erakunde akademikoen batzordeko kidea da.
Zenbait doktorego ikasleen zuzendari izan da Nevadako Unibertsitatean eta Euskal Herriko Unibertsitatean eta Bartzelonako Unibertsitatean hainbat ikasleen doktorego batzordeetako kide izan da ere.
Aktibismo politikoa
Irujo azken bost belaunaldietan sei erbestealdi jasan dituen euskal politikarien familiako kidea da. Franco jeneralaren diktadurako urteetan erbestean jaioa, familia Euskal Herrira itzuli zen diktadorea hil eta gero. 1985etik aurrera politikan aktiboki parte hartu zuen Gazte Abertzaleak EAko gazte erakundeko presidente gisa eta Europako Aliantza Askearen gazte erakundearen jarduera politikoen koordinatzaile gisa. Bere jarduera politikoa Europako gutxiengoen eskubide sozial eta kulturalen aldarrikapena izan du abiapuntu eta autodeterminazio eskubidearen aitorpena eskatzen duten hainbat elkarterekin lankidetzan aritu da hogeita hamar urtez. Beste hainbat euskaldunek bezala, bere burua intsumisotzat jo zuen eta uko egin zion Espainiako ejertzitoan zerbitzatzeari. 1989az geroztik derrigorrezko zerbitzu militarraren aurkako mugimenduan parte hartu zuen 2001eko abenduan soldaduska desagerrarazi zuten arte. Gaur egun, ohiko kolaboratzailea da hainbat egunkaritan eta bestelako euskarri digitaletan.
Pentsamendua eta lana
Hainbat urtez ikertu du Irujok izu bonbardaketak, batez ere 1937ko udaberrian Luftwaffek egindako izu bonbardaketa kanpainari eta Gernikako bonbardaketari dedikatu dio atentzioa. Ikerketa horien emaitza da Gernikako trilogia. Egileak bonbardaketaren ondorio diplomatiko eta politikoak aztertzen ditu Gernika: The Market Day Massacre liburuan (2015). Bigarren saiakera batean, Gernika: 26 de abril de 1937 (2017), zehatzmehatz jorratzen ditu 1937ko izu bonbardaketa kanpainaren xehetasun teknikoak eta estrategikoak eta, serie honetako azken lanean, Gernika: Genealogy of a Lie (2018), bonbardaketak gauzatu zituzten erregimenek askatu zituzten gezur ofizialen sareak historiografia alorrean zein memoria historikoa berreskuratzeko lanetan sortutako arazoak aztertzen du.
Genozidio ikerketen arloan, Irujoren hiru saiakerak osatzen dute bere erbesteari buruzko trilogia, Euskal erbeste politikoa Uruguain (2005), Expelled from the Motherland (2012) eta La hora vasca de Venezuela (2020). Bere esperientzia pertsonaletik eta bere senideen bizitasunetatik abiatuta, egileak XIX. mendearen hasieratik eta 1975. urtera arte Franco jeneralaren heriotzak itxi zuen euskal erbesteratze zikloa aztertu du. Ameriketan sortutako sare soziopolitiko, diplomatiko eta kulturalak ikertu ditu sakonki eta arreta berezia eskaini dio Eusko Jaurlaritzaren eta Estatu Batuetako Roosevelt administrazioaren arteko harreman paradiplomatikoari eta Bigarren Mundu Gerran zerbitzu sekretuen inguruko akordioen sorrerari. Era berean, Euskal Herritik kanpo diasporan sortutako sare politiko eta diplomatiko konplexuen antolaketa eta Buenos Aires, Londres, New York eta Parisko erbesteetatik lau hamarkadaz atzerrian Jaurlaritza aktiboa mantentzeko beharrezkoak diren ezaugarri eta baliabide administratibo eta soziokultural transozeanikoak aztertu ditu bere lanetan.
Erbestearen “deserrotze” kontzeptuan sakontzeak aukera eman dio haur erbesteratuen nortasun indibidualaren eta kolektiboaren garapenean izandako ondorioak ikertzeko. Euskal diasporan nazioz gaindiko identitateen sorreraz eta Joseba Achotegui doktorearen tesiari jarraiki, Ulises sindromearen ondorioez ere idatzi du Irujok, alegia, muturreko egoerak bizi dituzten etorkin edo erbesteratuengan eragina duen egoera psikologikoa. Emigrantearen estres kronikoa eta identitate anizkoitzaren inguruko gogoeta egin du egileak bere erbestearen inguruko lanetan.
Ikuspegi filosofikotik, egileak indarkeria gizatiarraren sustraiak aztertu ditu. Arlo horretan egindako ikerketen emaitza Ética e instito (2010) lana da. Hau da Nevadako Unibertsitatean ematen dituen eskolen (Genocide studies eta Transnational indentity) zeharlerro nagusia.
Bulgaria-Bizantzio gerrak
Bulgaria-Bizantzio gerrak bizantziar eta bulgariarren arteko gatazka armatu batzuk izan ziren. Borrokak Asia Txikiko protobulgariar talde bat Balkanetako penintsulan kokatu zirenean hasi ziren, V. mendean, eta, 680. urtearen ondoren, hego-ekialderantz zabaltzen hasi zen, Asparukh khan buru zela. Hurrengo mendean zehar, bulgariarrek eta bizantziarrek borrokan jarraitu zuten, Krum buru zuten bulgariarrek bizantziarrak garaitzea lortu zuten arte. 814an, Krum hil ondoren, bere seme Omurtagek hogeita hamar urte iraun zuen bakea sinatu zuen Bizantziorekin. 893an, gerra biziaren beste fase batean, Simeon I.ak, Bulgariako tsarrak, berriro garaitu zituen bizantziarrak Ekialdeko Europan inperio handi bat eraikitzeko saiakeran, baina azkenean porrot egin zuen.
971n, Joan I.a Tzimiskes bizantziar enperadoreak, Bulgariako Inperioaren zatirik handiena menderatzea lortu zuen Boris II.a garaitu eta Preslav hiriburua konkistatu ostean. Basilio II.ak 1018an amaitu zuen Bulgariaren konkista, Klidio-ko guduan irabazi ostean. Hurrengo hamarkadetan, bizantziar boterearen aurkako matxinada ugari izan ziren, baina, 1185. urtean, Teodoro Pedrok eta Ivan Asen I.ak Konstantinoplako uztarria astintzea lortu zuten, Bizantziar Inperioko dinastiko gatazkak aprobetxatuz.
1204an, gurutzatuen Konstantinoplaren konkistaren ondoren, Kalojan Bulgariako enperadorea lagunarteko harremanak ezartzen saiatu zen sortu berria zen Inperio Latinoarekin, baina gurutzatuek uko egin zioten hurbilketari. Jasandako arbuioaren aurrean, Kalojan Nizeako Inperioarekin aliatu zen (Konstantinopla erori ondoren sortutako bizantziar estatuetako batekin) gurutzatuen boterearen aurka. Inperio Latindarraren erorketaren ostean, bizantziarrek (bulgariarrek bizi zuten gerra zibila aprobetxatuz) Traziako zatiak konkistatu zituzten, nahiz eta handik gutxira Teodoro Svetoslav enperadoreak berreskuratu zituen. Bulgaria-Bizantzio harremanak ezegonkorrak izan ziren otomandarren botere berriak 1422an Bulgariako Inperioa eta 1453an Bizantziar Inperioa suntsitu zituen arte.
Bulgaria eta Bizantzioren erorketa
1422an, Bulgaria turkiar otomandarrek konkistatu zuten, eta Konstantinopla haien esku geratu zen 1453an. Hortik aurrera, bi estatuak Otomandar Inperioaren parte bihurtu ziren Bulgaria eta Bizantziar Inperioaren arteko liskar sorta luzeari amaiera emanez.
Aldeaseca (Ávila)
Adanero Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
3734 Waland
3734 Waland asteroide baten izena da. urriaren 17an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Aldeaseca (Ávila)
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 295 biztanle zituen.
Bizitza amets
La vida es sueño (euskaraz Bizitza amets) Pedro Calderón de la Barca idazle espainiarraren antzezlan ospetsua da. 1635an idatzia eta 1653an taularatu zen lehen aldiz. Espainaiko antzerkiaren lan garrantzitsuenetariko bat da. "La vida es sueño" bertsotan idatzitako drama da. Barrokoko antzezlan honetan gizakiaren askatasuna patuaren gainean haren bizitza antolatzeko da bere lan nagusia.
Argumentua
Poloniako Basilio erregeak, zenbait horoskoporen bidez, Segismundo bere seme jaio berria etorkizunean tirano fedegabea izango dela jakiten du. Erregeak, orduan, haurra hilik jaio dela sinestarazten die gainerakoei eta dorre batean sartzen du.
Dorrean basatien modura hazten da Segismundo. Baina erregeak, semea erregetzatik baztertu aurretik, froga bat egin nahi dio eta gortera eramaten du semea lokarturik.
3734 Waland
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 9527 P-L izena zeraman. Ondoren Robert L. Waland omentzeko izena eman zitzaion.
Bizitza amets
Argumentua
Sejismundori bere benetako jatorria zein den jakinarazten diotenean biziki haserretzen da. Erregeak, erantzuna ikusirik, dorrera bidaltzen du berriro ere. Behin dorrera itzuli denean gertatutako guztia ametsa izan dela uste du Segismundok, baina baita bera dorre hartan egotea ere. Azkenik, erregeak erregetza ilobei uztea erabakitzen du, baina herriak altxamendua antolatzen du eta Segismundo eramaten dute gortera. Baina Segismundo aitaren zerbitzura jartzen da apal-apal.
3734 Waland
Orbitaren ezaugarriak
3734 Waland asteroidearen orbitak batezbeste 2,464 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,809 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,119 distantziara. Eszentrikotasuna 0,266 da, eta makurdura orbitala 5,75ºkoa da.
Sauvosaari Kirol Zelaia
Sauvosaari Kirol Zelaia (Saukki bezala ezagunagoa), Kemi hiriko Sauvosaari auzoan dagoen kirol zelaia da. Gehien bat, futbolerako erabiltzen da; PS Kemi Kings taldea da zelaia erabiltzen duen futbol-taldea, eta Kakkonen ikusteko, hainbat zale gerturatzen da beratara uda garaian.
3734 Waland
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.0 da.
Sauvosaari Kirol Zelaia
1.500 zale sar daitezke zelaian.
Bizitza amets
Euskarazko bertsioa
Xabier Payak euskaratu zuen 2013an, Erein argitaletxean.
Pectolita
Pectolita silikato motako minerala da eta wollastonita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Pectolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.
Phantasm (filma)
Phantasm, 1979ko Don Coscarelli estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoitzitako beldurrezko film bat da. Michael Baldwin, Bill Thornbury, Reggie Bannister, Kathy Lester eta Angus Scrimm aktoreek antzeztu zuten.
Film independientea da, nagusiki aktore amateur edota aktore profesional izateko hautagaiez osatua. Kultuzko film bilakatu da eta ondorengo beldurrezko film eta sail askoetan eragina izan du.
Honako jarraipenak izan ditu: Phantasm II (1988), Phantasm III: Lord of the Dead (1994), Phantasm IV: Oblivion (1998) eta Phantasm: Ravager (2016)
Cynthiana (Indiana)
Cynthiana Indianako herri bat da. Posey konderrian kokatua dago. 2010ean 545 biztanle zituen, 1.03 kilometro koadrotan banatuta.
Phantasm (filma)
Argumentua
Mike Pearsonek (A. Michael Baldwin), gurasoak hil berri zaizkion gaztea, Jody (Bill Thornbury) anaia haren lagun onenaren ehorzketara nola doan ikusten du. Mikek anaiak jakin gabe jarraitu egin du, hileta amaitu ondoren hiria betiko abandonatzeko ideiaz obsesionatua baidago.
Behin hileta amaituta, Mikek gertaera bitxi bat ikusiko du: gizon garai bat (Angus Scrimm) etorri, hilberriaren hilkutxa haren autoans artu eta desagertu egingo dira. Mike ikusitakoa anaiari esango dio, baina hark erotzat hartuko du. Jody anaiak sinistu ez izana ongi hartu ez, eta ondorioz Mike gauez Morningside hilerrira itzuliko da, hiltegian sartu eta izaki beldurgarri batzuk topatuko ditu, gainera gizon garai misteriotsuaren jabetzakoa den zilarrezko esfera boteretsu batez jabetuko da.
NGC 6107
NGC 6107 galaxia bat da, Corona Borealis konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Andion
Andion Argako Erriberako Mendigorria udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XIV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Mendigorriko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak andiondarrak ziren.
Izena
Andion toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Historia
Badirudi 1348ko izurriteak eta ekonomia baliabideen urritasunak hustu zutela herria; izan ere, 1330ean 64 sugune zituen, eta 1366rako biztanlerik gabe geratua zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
MF Doom
Daniel Dumile (1971ko uztailaren 13a - 2020ko urriaren 31) britainiar-amerikar raperoa, musikagilea eta disko ekoizlea izan zen. Londresen jaio zen. Bere ibilbidea 1988an hasi zen. Madlibekin lan egin zuen eta biek Madvillain izenez ezagutzen den bikotea egin zuten. Beraien Madvillainy diskoa ezaguna da.
Dumile 2020ko urriaren 31n hil zen, 49 urte zituela. Bere heriotza bi hilabete geroago, abenduaren 31n jakinarazi zuen emazteak.
Athabasca aintzira
Athabaska aintzira (ingelesez Lake Athabasca, creeraz aðapaskāw edo "landare asko dituen [lekua]") Saskatchewango ipar-mendebaldeko eta Albertako ipar-ekialdeko aldean kokaturiko aintzira da, 58° eta 60° N artean. Kanadako aintzirarik handienetan zortzigarrena da, eta munduko handienen zerrendan hogeigarrena.
Semei
Semei, Семей, sovietarren garaian Semipalatinsk, Kazakhstango ekialdeko hiria eta izen bereko eskualdeko (179.600 km2 eta 715.000 biztanle) hiriburua da, Irtish ibaiaren ertzean.
3735 Třeboň
3735 Třeboň asteroide baten izena da. abenduaren 4an aurkitu zuen Z. Vávrová-ek Kleť Behatokitik.
Athabasca aintzira
Aintzirak 7.850 km² area, 283 kilometroko luzera eta 50 kilometroko zabalera ditu. Lekurik sakonena 124 metrotara dago. Bere urak iparralderako bidea hartzen dute Esklaboen ibaia eta Mackenzie ibaiaren arroen bitartez, Ozeano Artikora heltzeko.
Sidi Ifni
Sidi Ifni (arabieraz: سيدي إفني) hego-mendebaldeko Marokoko hiria da, Ozeano Atlantikoko kostaldean dagoena. Hiriak 20.000 biztanle inguru ditu, jarduera ekonomiko nagusia arrantza izanik. Jadanik XV. mendean espainiarrek okupatuta, Afrikako Gerraren ondorioz, Espainiak Ifni eskualdea eskuratu zuen 1860 eta 1969 artean, Sidi Ifni bertako hiriburua izanik.
Semei
Ekonomia
Nekazaritza-eremu zabal bateko (garia, garagarra, behi azienda) merkataritza-gune garrantzitsua da, eta industria da (ehungintza, janari-industria, nekazaritzako makineria, altzairugintza, eraikuntzako gaiak) hiriko ekonomia-jarduera nagusia.
Athabasca aintzira
Fort Chipewyan, Albertan dagoen europar herrixkarik zaharrena, aintziraren mendebaldeko kostalde txikian dago, Esklaboen ibaiaren iturriaren ondoan.
3735 Třeboň
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 XS izena zeraman. Ondoren Třeboň omentzeko izena eman zitzaion.
Sidi Ifni
Kostalde atlantikoan Agadir eta Tan-Tan arteko hiri nagusiena da. Sous-Massa-Draa eskualdean kokatuta, egungo izen bereko probintziako hiriburua da. Bertokoen gehiena bereberea da.
Semei
Ondarea
Aipagarria da gotorleku zaharra; Dostoievski hiri horretara bidali zuten erbesteratua.
3735 Třeboň
Orbitaren ezaugarriak
3735 Třeboň asteroidearen orbitak batezbeste 2,78 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,353 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,206 distantziara. Eszentrikotasuna 0,153 da, eta makurdura orbitala 6,81ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.
Cambreko geltokia
Cambre Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Rubinen loreontzia
Rubin-en loreontzia (batzuetan Rubin-en aurpegiak) forma anbiguoa duen irudi multzo famatua da. Edgar Rubin psikologo daniarrak garatu zuen 1915ean.
Irudian loreontzi bat ikusten da erdi-erdian, edo bi giza aurpegi elkarri begira bezala, aurrez aurre. Rubinen figura anbiguo baten beste adibide bat gurutze maltar ra izan zen.
Rubin-ek, bere doktorego-tesi an (1915), figura-hondoa erlazioaren deskribapen zehatza aurkeztu zuen, ikusizko pertzepzioaren garapena eta memoria Georg Elias Müller bere mentorearen laborategian. Rubinen ikerketaren ondorio bat honako oinarrizko printzipioan laburbil daiteke: "Bi eremuk muga komun bat dutenean, eta bat irudi gisa ikusten denean, eta bestea hondo gisa, berehalako pertzepzio-esperientziaren ezaugarria da figura muga komunetik sortzen dela eta eremu bakar batean edo bestean sortuko da batek edo besteak indar handiagoz jarduten duelako".
Thiers-sur-Thève
Biztanleria
2007an Thiers-sur-Thève udalerrian erroldatutako biztanleak 1.085 ziren. Familiak 389 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 198 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mark Hamill
Mark Richard Hamill (Oakland, Kalifornia, 1951ko irailaren 25a) estatubatuar antzezlea da. Luke Skywalker, George Lucasek sortutako Star Wars fikziozko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da batez ere. Azken hamarkadotan ahots aktore moduan lan egin du.
Rubinen loreontzia
Efektua
Ikus-efektuak, oro har, bi interpretazio aurkezten dizkio ikusleari; horietako bakoitza erretinako irudiarekin bat dator, baina horietako bat bakarrik manten daiteke une jakin batean. Ikusleak edo modu batean edo bestean interpretatuko du irudia, baina bi interpretazioak batera, ezinezkoa.
Meridian (Oklahoma)
Meridian Oklahomako herri bat da. Logan konderrian kokatua dago. 2010ean 38 biztanle zituen, 0.51 kilometro koadrotan banatuta.
Merovingiar leinua
Merovingiar leinua (latinez Merovingi, antzinako anglosaxoiz Merewīowing) V. eta VIII. mendeen artean egungo Frantzia, Belgika, eta Alemaniaren zati batean gobernatu zuen leinu frankoa izan zen. Leinuaren sortzailea Meroveo buruzagi frankoa izan zen eta lehendabiziko erregea Klovis I.a (481–511).
Historia
Meroveoren ondorengoa zen Klovis (481-511) izan zen frankoen lehen erreinuaren sortzaile eta bateratzailea. Errege hori kristau egin zen, bere herriarekin batera, 496an, eta ia Galia guztia izan zuen bere eskuetan. Egin zuen testamentuaren ondorioz, bere semeen artean banatu zen erresuma. Hala ere, merovingiar erregeek Burgundia eta Germania menderatu zituzten. 558–561 bitartean Klotario I.ak erresuma batzea lortu zuen.
Beste merovingiar errege aipagarri bat Dagoberto I.a (629-638) izan zen, hainbat urtez bereizirik egon ostean, erresuma frankoak batu zituena. Dagoberto hil ondoren, dinastiak behera egin zuen, eta denbora pasa ahala erregeen maiordomoak benetako errege bihurtu ziren. 751n, gorteko maiordomoa zen Pepin Laburrak (Karlos Martelen semeak) merovingiar erregeen aginteari amaiera eman zion, Txilderiko III.a kargutik kenduz. Era horretan Karolingiar leinuaren agintaldia hasi zen.
Jasone Aretxabaleta
Miren Jasone Aretxabaleta Osa, (Markina-Xemein, 1963ko urriaren 20a) kazetaria da.
Telebista ibilbidea
1988an itzuli zen ETBra, eta 1990 hamarkadan, kazetari ezaguna izan zen Euskal Herrian. ETB 1eko Gaur Egun albistegia aurkeztu zuen.
Informatiboez gain, Asier Odriozolarekin batera Goraintzi izeneko programa bat aurkeztu zuen 1994an.
Ondoren Madrilen egon zen ETBko informatiboetarako korrespoltsal gisa. Batez ere Auzitegi goreneko eta Auzitegi nazionaleko albisteak emanez.
Komunikazioa eta marketina
1999an, Josu Jon Imazek jeltzaleak deituta, bere komunikazio taldera joan zen lanera Eusko Jaurlaritzara.
2000tik SPRI-ko marketin eta komunikazioa arduraduna. Turismo arloko marketinean lan egin du, eta baita industria eta euskara arloan ere. Patxi Lopez lehendakari zenea, Aretxabaleta kaleratu egin zuten, baina epaileak arrazoi ideologikoengatik kaleratu zela ebatzi zuen eta lanpostuan berriro hartu behar izan zuten.
Thiers-sur-Thève
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 424 etxebizitza zeuden, 394 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 382 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 394 etxebizitza nagusietatik 322 bere jabearen bizilekua ziren, 62 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 91 etxek lau zituzten eta 233 etxek bost zituzten. 334 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 134 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 242 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 736 ziren, horien artean 573 aktiboak ziren eta 163 inaktiboak ziren. 573 pertsona aktiboetatik 538 lanean zeuden (276 gizon eta 262 emakume) eta 36 langabezian zeuden (17 gizon eta 19 emakume). 163 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thiers-sur-Thève udalerrian 394 unitate fiskal zeuden, 1.109,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.958 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 drogeria zen.
Zalduntza liburu
Zalduntza liburuak prosazko literatura genero bat da, ospe eta arrakasta handikoa Erdi Aroaren amaieran eta Pizkunde hasieran Europako aristokraten artean.
Thiers-sur-Thève
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Thiers-sur-Thève udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Zalduntza liburu
Literatura genero honen parodia bat egin zuen Cervantesek Kixotea idatzi zuenean, garai hartan dagoeneko modaz iragana baitzegoen. Azken jatorrizko liburua, Policisne de Boecia, 1602an argitaratu zen, baina zalduntza liburuetako asko XVII. mende osoan zehar berreditatu ziren.
Ezaugarriak
Honakoak dira bere funtsezko ezaugarriak:
Thiers-sur-Thève
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pigeon Creek (Ohio)
Pigeon Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Summit konderrian kokatuta dago, Ohio estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Malba zuri
Malba zuria (Althaea officinalis) Malvaceae familiako landarea da, Afrikan jatorria duena. Larruko puslak eta ultzera sendatzeko erabiltzen dena. Hosto zabal handiak, lore moreak eta fruitu biribilak ditu. Herri sendagintzan arnas-bideetako, urdaileko eta hesteetako eritasunak sendatzeko erabiltzen da. Landarearen gai batzuekin egiten den gozokia malbabisko du izena.
Katti Anker Møller
Katti Anker Møller (1868-1945) Norvegiako emakume feminista bat izan zen. Eskubide erreproduktiboen eta haurren eskubideen alde lan egin zuen lehenengoetarikoa izan zen.
Hamar-en jaio zen Cathrine Anker izenarekin, Herman Anker zen bere aita. Bederatzi anai-arreba izan zituen eta Sagatun Folkehøyskole-en hazi zen, Hamar-eko lehen herri unibertsitatean, bere aitak sortutakoa. Irakasle izateko ikasi zuen eta urtebete igaro zuen Frantzian, bertan prostituta eta ama ezkongabeekin izandako harremanak eragin handia izan zuten beregan.
Bere lehengusu Kai Møller-ekin ezkondu zen eta hiru haur izan zituzten. Møller seme-alaba ugari izatearen arriskuei buruz interesatu zen eta baita ama ezkongabe eta hauen haurrei buruz ere. Asko bidaiatzen zuen eta hitzaldiak ematen zituen herrietako topaketetan, lan egiteko modu hau ez zen batere ohikoa garai hartako emakumeengan.
Walatta Petros
Walatta Petros (, Wälättä P̣eṭros; c. 1592 – 1642ko azaroaren 23a) Etiopiako Tewahedo Eliza Ortodoxoaren emakumezko santua da. Bere hagiogafria (Walatta Petrosen Bizi-Arazoak, Gädlä Wälättä P̣eṭros) 1672an idatzi zen. Ezaguna egin zen katolizismo erromatarrera bilakatzea ukatzeagatik, komunitate erlijioso ugari sortzeagatik eta erregeengandik asilo-eska zeudenengan mirariak egiteagatik.
Peisleyita
Peisleyita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Peisleyita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Millerovoko aire-baseko erasoa
Millerovoko aire-baseko erasoa 2022ko otsailaren 25ean, Errusiako Rostov Oblastean kokaturiko Millerovo hiriko Errusiaren aire-baseari eraso egin zioten ukrainar indarrek, 2022ko Ukrainako inbasioaren testuinguruan. Ukrainako funtzionario batzuen arabera, Ukrainako Indarrek OTR-21 Tochka misilekin Millerovoko aire-baseari eraso zioten, Errusiako Aireko Armadako zenbait hegazkinak suntsitu eta aire-baseari su emanez.
Testuingurua
Millerovo Errusiako Rostov Oblasteko herri bat da, Luhansketik 60 bat kilometrora kokaturikoa, Donbass eskualdean kokaturikoa, Errusiarekin muga egiten duena eta, partzialki, Donetskeko Herri Errepublikaren eskutan Donbasseko Gerra hasi zenetik.
Erasoa
Tokiko legea betearazteko agentzia baten arabera, Komsomolskaia Pravda izeneko tokiko egunkariari esan zionez, Ukrainako Tochka-U motako misil batek instalazioa jo zuela. Tokiko beste iturri batek, Rostov Gazetak, jakinarazi zuen erasoa Ukrainako Indar Armatuek egin zutela.
Jurii Butusov-ek, Censor.net izeneko Ukrainako sareko hedabide handieneko edizioburuak "gerra-historiako Ukrainako Indar Armatuen operazio arrakastatsuenetako bat" bezala deskribatu zuen erasoa, bai eta "Putinek ezkutatu ezin izango duen porrota" bezala.
Erasoa, Ukrainako Indar Armatuek, ofizialki, erantzule zirenik esan ez zutena, Errusiako Indarrek Ukrainako hirien bonbardaketari erantzunez egin omen zuten.
Ondorioak
Aire-erasoaren ondorioz, hainbat pertsona zauritu zirela jakinarazi zuten; gainera, pilotu bat, beranduago, hil omen zen, zauriengatik. Gutxienez, Sukhoi Su-30SM bat suntsitu zen erasoan zehar, lurrean, txio bidez hedatutako irudien arabera. Hala ere, Ukrainako funtzionarioek eta aditu militarrak esan zuten, gutxienez, bi Su-30SM ehiza-hegazkin errusiar suntsitu zirela erasoan.
Natza Farré
Natza Farré i Maduell (Bartzelona, Katalunia, 1972ko urtarrilaren 23a) kataluniar kazetari eta idazle feminista da.
2016ko irailean Curs de feminisme per microones izenburuko liburua argitaratu zuen zeinean matxismo kasuez diharduen umoreaz baliatuz.
Kaldea
Kaldea (antzinako grezieraz: Χαλδαία, Kaldaia; akadieraz: māt Kaldu; hebreeraz: כשדים, Kaśdim; arameraz: ܟܐܠܕܘ, Kaldo) Babilonia hegoaldeko lurraldea izan zen, Itun Zaharrean askotan aipatua. Biblian ematen diren datuen arabera, Arabiako basamortutik Eufrates ibaiaren deltara bitarteko lurraldeak hartzen zituen. Gaur egun Irakeko hegoaldean dago.
Historia
K.a. VIII. mendean iritsi ziren lurralde horretara kaldearrak, eta bertan kokatu ziren. Bibliak hebreerazko כשדים (Kaśdim) hitza erabiltzen du kaldearrak deitzeko. Asiriaren aginpidea ahuldu zenean, Kaldeako Nabopolasar Babiloniako errege izatera iritsi zen. Babiloniako XI. dinastiak kaldear leinua izan zuen izena, nahiz eta ziurtasunez lehendabiziko lau erregeak baino ez ziren kaldearrak izan. Dinastia horrek agindu zuen Babilonian, K.a. 539. urtean Persiak inbaditu zuen arte.
3736 Rokoske
3736 Rokoske asteroide baten izena da. irailaren 26an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1987 SY izena zeraman. Ondoren Thomas Leo Rokoske omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3736 Rokoske asteroidearen orbitak batezbeste 2,558 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,238 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,878 distantziara. Eszentrikotasuna 0,125 da, eta makurdura orbitala 2,73ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.4 da.
Munsons Corners (New York)
Munsons Corners Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cortland konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Servio Tulio
Servio Tulio (K.a. 578 - K.a. 534) Erromako seigarren erregea izan zen.
Biografia
Elezaharren arabera erromatar esklaboa zen jatorriz, eta bere nagusi Tarkino Zaharraren alaba batekin ezkondu zelako eskuratu zuen erregetza. Hiritarrak beren ondasunen arabera (bost gizarte klasetan) sailkatu zituen konstituzio bat eman zuen (Servioren Konstituzioa), eta lurraldeak eskualdeetan banatu zituen. Berrikuntza horiek, hala ere, geroago gauzatu zirela uste dute adituek.
Tarkino Harroak hil zuen.
Gobela (argipena)
Gobela hitzak adiera zenbait ditu:
Symphony Hall
Symphony Hall (euskaraz Areto Sinfonikoa), askoz ere ezagunagoa Musikverein izenez soilik, AEBtako Massachusetts estatuko Boston hirian kontzertu-areto bat da. Sonoritate onena duten mundu osoko hiru kontzertu-areto edo antzokietako bat da, beste biak Vienako Musikverein eta Amsterdamgo Concertgebouw kontzertu-aretoak direlarik.
1900eko urriaren 15an inauguratu zen. Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketak suntsitu eta zaharberritua izan zen Alemaniako Leipzig hiriko Gewandhaus kontzertu-aretoan oinarritua eraiki zen. McKim, Mead & White arkitektur estudioak diseinatu zuen. Gaur egun Bostongo Orkestra Sinfonikoaren egoitza da.
Xarma-onddo
Xarma-onddoa (Leccinum carpini edo Leccinum pseudoscabrum) Boletaceae familiako onddoa da. usain nabarmenik ez du eta zapore suabea. Gutxi estimatzen da sukaldean, haragia belztu egiten baita.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Lehenik esferikoa, gero ganbila, azkenik ganbil-laua. Gaztetan, hori-oliba kolorea du edo gris-horixka, gris-arretik pasatuz eta, heltzen denean arre-beltzaxkaraino ilunduaz. Azala pikortsu samarra edo zimurtsua izan ohi da, hezea, ez da belusduna, pitzatzeko joera du.
Amavida
Amavida Ávilako udalerria da.
Xarma-onddo
Deskribapena
Tutuak: Luzeak, Itsatsiak, kolore zurixka-horixka dute, baina berehala kolore zikin bat hartzen dute, grisaxka.
Amavida
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 183 biztanle zituen.