cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arma kimiko
Iraunkortasuna
Arma kimikoak iraupenaren arabera sailkatzen dira, hau da, barreiatu ondoren agente kimikoa aktibo dagoen denboraren arabera. Agente kimikoak iraunkorrak eta ez-iraunkorrak dira.
Ez-iraunkor gisa sailkatutako agenteek eraginkortasuna galtzen dute minutu edo ordu batzuen ondoren. Kloroa bezalako agente gaseoso hutsak ez dira iraunkorrak, ezta oso lurrunkorrak ere, hala nola sarina eta beste nerbio-agente asko. Taktikoki, agente ez-iraunkorrak askoz erabilgarriagoak dira denbora gutxian hartu eta kontrolatu behar diren helburuen aurka. Oro har, agente ez-iraunkorrek arnastearen ondoriozko arriskua baino ez dute.
Agente iraunkorrek, ordea, denbora luzeagoz egoten dira inguruan, astebetez, esaterako, deskontaminazioa zailduz. Agente iraunkorren aurkako defentsak babesa behar du epe luzeetarako. Agente likido ez-lurrunkorrak, hala nola babako agenteak eta VX nerbio-agente oleaginosoa, ez dira erraz lurruntzen, eta, beraz, arrisku handia dute kontaktuan.
Gerra kimikoko agente motak
Gerra kimikoaren eragileak giza gorputzari eragiten dioten moduaren arabera antolatzen dira kategoria askotan. Kategorien izenak eta zenbakiak pixka bat aldatzen dira iturritik iturrira, baina gerra kimikoko agenteen mota orokorrak honako hauek dira:
Garai klasikoren garaiko arma kimikoak
V. mendean. K. a. Txinako sekta moistaren idazki batzuek deskribatzen dute hauspoen erabilera ziapearen hazien kea sartzeko, eta beste landare toxiko batzuk, berriz, etsaien armadek lekuotan zulatzen zituzten tuneletan sartzeko. Oraindik zaharragoak diren txinatar idazki batzuk, K. a. 1000. urte ingurukoak. Ehunka errezeta dituzte ke toxikoak edo narritagarriak sortzeko, gerran erabiltzeko, bai eta horien erabileraren erregistro ugari ere. Erregistro horiei esker, behe-lainoak artsenikoa zuen espirituak harrapatzen ditu, eta haizearen laguntzaz lanbrotutako eta barreiatutako kare bizia erabiltzen da 178. urtean nekazarien matxinada desegiteko.
Mendebaldean gasaren erabilerari buruzko lehen berria K.a. v. mendekoa da. Atenasen eta Espartaren arteko Peloponesoko gerran. Espartar indarrek, atenastar hiri baten setioan, su bat piztu zuten harresien oinetan, egur, mundrun eta sufrez egina, ke kaltegarriak atenastarrak ondoren etorri zen erasoari aurre egiteko eragotziko zituelakoan. Esparta izan zen gerra horietan oso ohikoak ez ziren taktika hauek erabili zituen bakarra: esaten da Solon Atenaskoak eleboroaren sustraiak erabili zituela Pleistos ibaiak elikatutako akueduktu bateko ura pozoitzeko, K.a. 590. urtearen inguruan. K. a., Cirra setioan.
Sasanidek arma kimikoak erabili zituzten Erromako armadaren aurka III. mendean. C. Siriako Dura-Europosko tunel kolapsatuetan egindako ikerketaren arabera, irandarrek bitumen eta sufre-kristalak erabili zituzten haiek erretzeko. Piztu zituztenean, materialek gas itogarrien hodei trinkoak sortu zituzten, eta bi minututan 20 soldadu erromatar hil zituzten.
XV. mendearen amaieran, espainiarrek arma kimiko bati aurre egin behar izan zioten La Española uhartean. Takoiek errautsez eta baratxuri lainoztatuz betetako kalabazak botatzen zizkieten, eraso aurretik kezko gortina itsugarri bat sortzeko.
Gerra kimikoa Lehenengo Mundu Gerran
Agente kimikoak eskala handian erabili ziren lehen aldia Lehen Mundu Gerran izan zen, Ypresko Bigarren Batailatik hasita, 1915eko apirilaren 22an, alemaniarrek Frantziako, Kanadako eta Aljeriako tropei kloroz eraso zietenean. Ordutik, arnasketa-agenteen, negar-eragileen eta maskuri-eragileen 50965 tona erabili ziren bi aldeetatik, kloroa, fosgenoa eta ziape-gasa barne. Zifra ofizialen arabera, 1.176 500 inguru zauritu eta 85.000 hildako eragin zituzten zuzenean agente kimikoek gerran zehar.
Gerraren ondoren, erabili gabeko agente kimiko gehienak Itsaso Baltikora bota zituzten. Denborak aurrera egin ahala, ur gaziak karkasak korritzen ditu, eta edukiontzi horietatik isuritako ziape-gasa hondartzetara iristen da noizbehinka, argizari itxurako objektu solido gisa, anbararen antzekoa. Modu solidotuan bada ere, agenteak behar adina jarduera du manipulatzen duen edonori erredura larriak eragiteko.
Espainiako Gerra Zibileko arma kimikoak
Arma kimikoen erabilera Bigarren Mundu Gerran hedatu ez bazen ere, badira Ardatzaren potentziek agente kimikoak erabili zituzten kasu dokumentatuak.
Japoniak mostaza gasa eta lewisita izeneko beste agente bat erabili zituen Txinaren aurka borrokatu zuten gudu batzuetan. Yoshiaki Yoshimi eta Seiya Matsunoren lanek erakusten dutenez, Hirohitok agindu espezifikoen bidez (rinsanmei) baimendu zuen txinoen aurka arma kimikoak erabiltzea. Adibidez, Wuhanen inbasioan, 1938ko abuztutik urrira, enperadoreak 375 aldiz baimendu zuen gas toxikoa erabiltzea, 8 aldiz, Japoniako armadak gas toxikoa erabiltzea gaitzesteko Nazioen Elkarteak maiatzaren 14an hartutako ebazpena gorabehera.
Eraso horietan arma biologikoak ere erabili zituzten (Eskuadroia 731), nahita kolera, disenteria, tifusa, izurri bubonikoa eta antraxa (karbunkoa) hedatzen zituztelako. 2005ean ere, Bigarren Gerra Sino-japoniarretik hirurogei urtera, japoniarrek erretiratzeari ekin ziotenean abandonatu zituzten agente kimikoen edukiontziak aurkitzen dira; edukiontzi horiek kalteak eta heriotzak eragin dizkiete pertsonei.
Alemania naziak gerra kimikoa irauli zuen, ustekabean, gaur egun tabun, sarin eta soman izenez ezagutzen diren nerbio-agenteak aurkitzean. Naziek agente horien kopuru handiak garatu eta fabrikatu zituzten, baina gerrako bi aldeetako batek ere ez zituen eskala handian erabiltzen. Berreskuratu diren nazien dokumentu batzuek iradokitzen duter Abweh Alemaniako inteligentzia-agentziaren barruan uste zela aliatuek ere bazutela agente horiek eskuratzeko aukera, eta txosten zientifikoetan aipatzen ez zen gertaera informazio konfidentziala zelako izan zela. Egia esan, aliatuek ez zituzten gas horiek aurkitu, eta Abwehr-ek oker interpretatu zuen informazio falta. Alemaniak, azkenean, agente urduri horiek ez erabiltzea erabaki zuen, Aliatuek beren arma kimikoak erabiliz Hirugarren Reicharen aurka kontraeraso egingo ote zuten beldur baitziren.
William L. Shirer The Rise and Fall of the Third Reich (Hirugarren Reicharen igoera eta erorketa) liburuaren egilearen arabera, Erresuma Batuko ofizialik altuenek gerra kimikoa uztea erabaki zuten, Alemania naziak britainiar lurrak inbaditzea erabakiz gero uhartea defendatzeko azken aukera gisa.
Agente kimikoen erabilera, bereziki, kontraeraso baten beldurrik ez zegoenean gertatu zen, eta honako instantzia hauetan gertatu ziren:
1944an, Jerusalemgo Mufti Handiak, Amin al-Husaynik, Palestina ko buruzagi erlijioso islamiarrak eta Adolf Hitlerren aliatuak, eskualdeko komunitate juduaren aurkako kanpaina bat hasi zuen, eta, bertan, arma kimikoak erabiltzen saiatu zen. Bost paraxutistak, Tel Aviveko mapekin eta Alemanian egindako hauts zuri bat zuten ontziekin, Tel Aviveko putzuetara hautsa botatzeko jarraibideak zituzten. Fayiz Bey Idrissik, garai hartako poliziaren komandanteak, dioenez, edukiontzi bakoitzak 25.000 pertsona hiltzeko adina pozoi gordetzen zuen. Gutxienez hamar edukiontzi zeuden.
Naziek Zyklon B izeneko intsektizida erabili zuten, hidrogeno zianuroa duena, beren kontzentrazio-esparruetan pertsona asko hiltzeko, hala nola Auschwitz eta Majdanek, Holokaustoan.
Arma kimikoak eta terrorismoa
Erakunde terrorista askok agente kimikoak jotzen dituzte beren erasoak diseinatzeko arma gogokoentzat. Normalean, arma horiek merkeak izaten dira, eskuragarriak eta garraiatzeko errazak. Kimikan aditua den batek erraz formulatu ditzake agente kimikoak, formulak eta materialak eskura baditu.
Zenbait iruzkingile politiko arma biologiko eta kimikoak terroristentzat benetan praktikoenak izatearen ideiaren aurka jarri dira. Analista horiek aditzera eman dutenez, arma horiek erabiltzea ohiko lehergailuak erabiltzea baino askoz zailagoa da, eta suntsipen handiko armek beldur handiagoa eragin dezakete arma biokimikoek baino.
1974ko uztailean, bere buruari Aliens of America — kasu honetan, Aliens — izena jarri zion talde batek ingelesaren terminoari erreferentzia egiten zion atzerritar bati erreferentzia egiteko, eta, beraz, taldeak Estatu Batuetako atzerritarrak izena izango zuen — su eman zien epaile baten etxeei, poliziaren bi mandatariren etxeei, horietako baten autoari, bi apartamentu-eraikini, eta bonba bat leherrarazi zuen Los Angelesko Nazioarteko Aireportuko Pan Am terminalean; hiru pertsona hil ziren eta zortzi zauritu. "Erakundea" atzerriko egoiliar bakarra zen, Muharem Kurbegovic izenekoa. Sarin kopuru batzuk eta AA1, AA2, AA3 eta AA4S izeneko lau nerbio-agente zituela esan zuen. 1974ko abuztuan atxilotu zutenean agente horiek aurkitu ez bazituzten ere, nerbio-agente bat sortzeko osagai bat bakarrik erosi behar zuela jakinarazi zioten. Zure apartamentua erregistratu bitartean, hainbat lehengai aurkitu ziren, fosgenoaren aitzindariak eta 25 libra sodio zianuro edukiontzi bat barne.
1995eko martxoaren 20an, planeta osoaren berehalako suntsiketan sinesten zuen japoniar terrorista talde batek, Aum Shinrikyo izenekoak, sarina erabili zuen Tokioko metroaren sisteman. Eraso horrek 12 hildako eta 5.000 zauritu baino gehiago eragin zituen. Aum Shinrikyo hamar aldiz saiatu zen eraso mota horretan, baina haietako bakoitzean kultuko kideek bakarrik bukatu zuten erasoa. 1994ko ekainean, taldeak eraso kimiko bat egin zuen, sarina erabiliz, Matsumotoko apartamentu eraikin baten aurka.
Arma Kimikoen Hitzarmena
Arma Kimikoen Hitzarmena (AKH) –Arma Kimikoen Garatze, Ekoizte, Biltegiratze eta Erabiltzea Debekatzeari eta Horien Suntsipenari buruzko Hitzarmena– armak kontrolatzeko helburu duen ituna da, Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundeak (AKDE) kudeatzen duena, Hagan (Herbehereak) egoitza duen gobernu-arteko erakundea. Ituna 1997ko apirilaren 29an sartu zen indarrean, eta, hitzarmenaren bidez, arma kimikoak eta haien aurrekariak eskala-handian erabiltzea, garatzea, ekoiztea, biltegiratzea eta transferitzea debekatzen du, helburu oso mugatuetarako izan ezik –zehazki, ikerketa, medikuntza, farmazia edo babesa–. Hitzarmenaren arabera estatukideen betebehar nagusia debeku hori betearaztea da, bai eta egun beren eskutan dituzten arma kimiko guztiak suntsitzea ere –edukitzekotan–; gainera, suntsitze-jarduera guztiak AKDEren egiaztapenarekin egin beharko dira.
Arma kimikoak Euskal Herrian
Meatze-ustiapen ugariek, Frantziatik gertu egoteak eta Bilboko merkataritza-portuak Alfred Nobel, dinamitaren aurkitzailea, eraman zuten 1872an bere lehen fabrika espainiarra Bizkaian jartzera. Asmatzaile suediarrak eta Frantziako eta Belgikako enpresaburu-talde batek Bolbora Dinamitikoaren Espainiako Sozietate Anonimoa jarri zuten martxan, Santa Marina mendian, 250.000 liberako kapital sozialarekin eta Viuda de Errazquin e Hijos merkataritza-etxearen eta Chalbaud familiaren laguntzarekin. Fabrika, La Dinamita izenez ezagunagoa, Unión Española de Explosivos (UEE) delakoaren jatorria da, sektoreko hirugarren taldea munduan. XIX. mendearen amaieran, gizartea Galdakaoko Zuazo auzora lekualdatu zen, ekoizpena eta instalazioak handituz. Bizkaiko gizartearentzat lehergailuak fabrikatzeko esklusibotasuna amaitu zenean, beste dinamita-enpresa batzuk sortu ziren, eta enpresa horiek bat egin zuten 1896an, Unión Española de Explosivos izenarekin. Bilbon sortu zen 25 milioi pezetako kapitalarekin, eta urtebete geroago fabrikazio-monopolioa lortu zuen Espainian. Dinamitak, taldearen alma materrak, Nemrod lurrun-ontzian eta Gernikako itsasadarrean merkaturatzen zuen bere ekoizpena penintsulan. 1911n, UEE lehergai militarrak fabrikatzen hasi zen, bolbora, trilita, tetralita eta Defentsa Ministerioarentzat moldatutako kargak sortuz.
Ekoizpenaren handitzea beste lantegi batzuen integrazioarekin osatu zen, hala nola Franco-Española de Explosivos y Productos Químicos eta Sociedad Española de Armas y Municiones de Eibar, enpresa ezaugarritu duen hedapen-politika batean. Sektorearen buru izateko bokazio argiak Compañía Española de Minas de Río Tintoren xurgapena ekarri zuen 1970ean. Taldea Espainiako enpresa kimiko handiena bihurtu zen, Unión Explosivos Río Tinto (ERT) izenarekin bataiatu zena eta 2.600 milioi pezetako kapitalarekin jaio zena. 14.000 pertsonako plantilla bat holding industrialean sartzen zen, negozio petrokimikoekin, ongarriekin, metalurgikoarekin, meatzaritzarekin, farmazeutikoarekin, higiezinekin, plastikoekin eta, jakina, lehergaiekin. Taldearen handitasuna eta inbertsioen politika aktiboa Akilesen orpo bihurtu ziren 70eko hamarkadako krisi ekonomiko industrialean.
Faltsabilitate
Zientziaren filosofiaren diziplinaren baitan faltsabilitateaz mintzatzeari, deduktiboki eta modus tollendo tollensen arabera (latinez: “ezeztatzerakoan, ezeztatu egiten duen modua”), esperientzia eta behagarritasunean oinarrituz, proposizio unibertsal bat (hau da, enuntziatu behagarri bat) faltsua dela demostratu eta egiaztatzeari deritzo. Karl Popper (1902-1994) filosofo austriarrak sorturiko filosofoaren teoria epistemologikoa aren oinarrizko kontzeptua da faltsazionismoa.
Beste era batera esanda, behaketa enpiriko baten ondorioz, logikoki posiblea den enuntziatu batetik deduzitu baldin badaiteke proposizio unibertsal bat faltsua dela, azkeneko honi atxikituko zitzaiokeen propietateari faltsabilitate deritzo.
Popperrek faltsutu-ezinak diren ideiei erreferentzia egiteko nozio metafisikoen behaketa programazioa asmatu egin zuen. Positibismoa ez bezala (non proposizioen esangarritasun ezaren alde egiten den, hauek faltsutu edo egiazkotzat diren edo ez frogatu ezin denean), Popperrek defendatu egin zuen faltsabilitatea badela kritizismoaren nozio orokorra, nahiz eta gezurtatze enpirikoa, teorien gaineko kritikak gauzatzeko metodo efektiboenetariko bat izan.
Faltsabilitatea eta metodo zientifikoa
Metodo zientifikoaren oinarrizko bigarren zutabea da faltsabilitatea (erreproduzibilitatea lehenengoa izanik). Honen arabera, edozein proposizio zientifiko faltsutua izateko aukera izan behar du. Hau da, metodo zientifikoak egi absolutuak errefusatu egiten ditu hau ezartzeak, parametro espezifiko batzuen azpimultzoen esperimentuak diseinatzeko gaitasuna emango baliokeela, hasieran aurresandako emaitzekiko beste desberdin batzuk ondorioztatuz (eta modu honetan parametro hauetarako hasierako hipotesia ezeztatuz). Hortaz, proposizio zientifikoek ezingo dira inoiz guztiz egiazkotzat jo, baizik eta “ez faltsutuak” bezala.
Sasizientziak faltsutu ezin daitezkeen proposizioak dituztenak dira, esanahi honen arabera.
Demarkazioaren arazoa
Faltsabilitatearekin lotutako kontzeptu bat demarkazioaren arazoa da. Popperrek demarkazioa zientziaren filosofiaren arazo nagusienetarikoa bezala hautematen zuen.
Popperrek planteatutako irizpidea oso kritikatua izan da, gehien bat bi arrazoien nagusiengatik: lehenengoa zientziaren legitimitatea alde batera uzten duelako eta bigarrena, zenbait sasizientziei zientifikoak izatearen estatusa emateagatik. Astrologia gehien bat Popperrengandik sasizientzia bezala hartu izan duen adibidetzat joz, oso baztertua izan den esparrua da.
Adibidez, astrologia, zein Popperengandik pseudozientzia bezala kontsideratu izan den, oso baztertua egon izan da historian zehar. Era berean, sasizientzia hainbeste kritikatu da hura frogatu delako eta frogetan huts egin duelako. Beraz, arazoa ez dator frogaezina izatetik baizik eta frogagarria izanda huts egiten duelako.
Popperrek bere azken lanean azaltzen zuen demarkazioan beharrezko eta nahikoa den irizpidea faltsabilitatea dela. Berak faltsabilitatea esaldien egitura logikoaren eta esaldi moten elementu bezala definitzen du. Modu honetan, deklarazio baten egoera zientifikoa edo ez zientifikoa ez da denbora zehar aldatzen.
Beltxarga guztiak zuriak dira
Metodo hipotetiko deduktiboaren aburuz "beltxarga guztiak zuriak dira" generalizazioa justifikatzeko, beltxarga guztiak bilatu beharko genituzke guztiak zuriak direla frogatu ahal izateko; bide batez, ezinezkoa den zerbait. Izan ere, faltsabilitatearen metodoa aplikatuz, kontrakoa egin beharko litzake; hau da, zuria ez den beltxarga bat bilatu beharko genuke, hasierako hipotesia faltsutu ahal izateko.
Faltsua ere ez da
Faltsabilitatearen beste adibide bat Wolfgang Pauliren "faltsua ere ez da" esaldia da. Zerbait hain gaizki azaldua dagoenean ezin dela faltsatu erabil daiteke. Pauliren adibidean "Ez da soilik ez dela zuzena, baizik eta ez dela faltsua izatera ere iristen" esan zuen, eta sasizientzia batzuetarako erabiltzen da.
Humboldt itsaslasterra
Humboldt itsaslasterra edo Peruko itsaslasterra Hego Amerikako mendebaldeko kostaldean gertatzen den ur sakon, eta, beraz, oso hotzen igoerak eragindako itsaslaster bat da. Alexander von Humboldt zientzialariak deskribatu zuen bere Kontinente Berriko ekinoziotar eskualdeetarako bidaia lan ospetsuan, Aimé Bonplandek laguntzarekin idatzia XIX. mendearen lehen urteetan. Lurraren errotazio mugimenduaren eta ekuatorean ozeanoetako urek duten indar zentrifugoaren arteko uztarketaren ondorioz gertatzen da. Golkoko itsaslasterrarekin batera, Humboldt itsaslasterra munduko itsas itsaslasterrik garrantzitsuenetako bat da.
Funtsezko eragina du txiletar-peruar kostaldeko kliman, lainoxkaz estalitako zeruarekin, euririk gabe eta tenperatura epelekin neguan. Latitudeagatik, bere klima tropikoartekoa izan beharko litzateke, baina ur hotzek, era berean, atmosfera hozten dute, honek, era berean klima biziki idorra eragiten duelarik ur hotzen lurrunketa eskasagatik.
Fuente Déko teleferikoa
Fuente Déko teleferikoa, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Fuente Dé herrian dagoen teleferiko bat da, Camaleño udalerrian.
Huddinge
Geografia
Hiriburuaren hegoaldean dagoen Södertörn penintsularen erdialde guztia hartzen du. 140 km²-ko azalera du, hauetatik 9'62 km² aintzirek osatzen dute eta eremuaren erdia baino gehiago landa eremua da eta nekazaritza zabalduta badago ere bederatzi natura erreserba ditu.
Humboldt itsaslasterra
Txileko erdialdeko kostaldetik iparraldera doa, baina batez ere Peruko kostaldean zehar Humboldtek detektatutako anomalia termikoa eraginez, tropikoarteko eta azpitropikoko latitudeetan dauden eskualdeetan uren ez ohiko bataz besteko tenperatura baxu batean datzana.
Huddinge
Historia
Huddinge izena bertako lehenengo biztanleak izan ziren Uddung leinuak ematen dio. Huddingeko historia kontatzeko 1000 urte egin behar da atzera, Bikingoen Aroraino. Itsasontzi etsaiak inguratzen zirenean Mälaren aintziran kkaturik zituzten balizak pizten zituzten eta muinoetara egiten zuten alde. Hortik dator udalaren armarria.
Humboldt itsaslasterra
Aldaketa termiko honek itsaslasterrarekin kontaktuan dauden kostaldeko eskualdeetako klima bereizten duten eraginak ditu: eurien erregimen azpitropikalaren bat-bateko aldaketa, hareatza eta Atacama basamortua bezalako kostaldeko basamortu hotzezko lerro bat sortuz. Era berean, ur hotz eta sakonen azaleratzeak urazalera plankton ugari dakar (bestela ozeano hondoan hondoratuko litzatekeena), itsaslasterrak zeharkatutako urak planetako arrantzalekurik garrantzitsuenetako bat eta itsaslasterra bera Txile eta Peruko baliabide ekonomiko nagusietako bat bihurtuz. Berdin, itsaslaster honekin lotutako arrain aberastasunak kostaldean itsas hegazti ugari egotea eragiten du, horien artean guanoa sortzen duten hegaztiak daudelarik, XIX. mendeko peruar ekonomiarentzat garrantzi estrategiko handia izan zuena.
Huddinge
Historia
2008an udalerria bitan banatzeko erreferenduma egin zen baina ez zen egitasmoa aurrera atera.
Banaketa administratiboa
Udalerriak zazpi barruti ditu.
Kirolak
Izotz-hockeyak indar handia dauka. Huddinge IK taldea da bertakoa eta lehen mailan ari ez den arren nazioarteko txapelketetan ari diren jokalariak eman ditu, hala nola, Michael Nylander, Mattias Norström eta Kent Johansson.
Humboldt itsaslasterra
El Niño izeneko meteorologia sindrome oszilatorioaren aldikako gertaerek, Ozeano Barearen azaleko uren beroketaren ondorioz gertatuak nabarmen oztopatzen dute itsaslaster honek sortzen duen klima, arrantzalekuetako aberastasuna jaitsiaraziz eta kostaldeetan uholde handiak eraginez, baita alubioiak ere peruar Andeetan. Orohar, aldaketa meteorologiko larriak eragiten ditu.
Ibirubá
Ibirubá Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Humboldt itsaslasterra
Itsaslasterra Ozeano Barearen hegoamerikar kostaldean sortzen da, Txiletik iparralderantz joanez, hegoamerikar kostaldearekiko paraleloan, Paitatik (Piura, Peru) Pasado lurmuturreraino (Manabi, Ekuador) joanez, ondoren mendebalderantz desbideratuz, Galapago uharteetarantz. Uharteetan, bertako itsas faunak itsaslasterraren eragin nabarmena jasotzen du.
Heze
Heze (txinera sinplifikatuz: 菏泽; pinyineraz: Hézé), Shandong probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 8.165.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 12.193,9 kilometro koadroko azalera.
Pilot Knob (Missouri)
Pilot Knob Missourieko hiri bat da. Iron konderrian kokatua dago. 2010ean 746 biztanle zituen, 2.29 kilometro koadrotan banatuta.
Pribatutasun-politika
Pribatutasun-politika adierazpen edo dokumentu juridiko bat da (pribatutasun-zuzenbidean), bezero batek webgunean informazio pertsonala sartzean, webgunearen jabe den alderdiak informazio hori biltzen, erabiltzen, zabaltzen eta kudeatzen dituen modu batzuk edo guztiak azaltzen dituena. Informazio pertsonala pertsona bat identifikatzeko erabil daitekeen edozer izan daiteke: pertsona horren izena, helbidea, jaiotze-data, ezkontza-data, harremanetarako informazioa, nortasun-agiria eta iraungitze-data, finantza-erregistroak, kreditu-informazioa, mediku-historia, bidaiatzen den lekua, eta ondasunak eta zerbitzuak eskuratzeko asmoa. Negozio baten kasuan, sarritan, alderdi baten politika adierazten duen adierazpena da, biltzen duen informazio pertsonala nola biltzen, biltegiratzen eta deskargatzen duen dioena. Bezeroari jakinarazten dio zer informazio zehatz biltzen den, eta isilpean gordetzen den, bazkideekin partekatzen den edo beste enpresa edo enpresa batzuetara saltzen den. Pribatutasun-politikek tratamendu zabalagoa, orokortuagoa, adierazten dute datuen erabileraren aurkako adierazpenen arabera, zehatzagoa izateko joera baitute.
Pribatutasun-politika jakin baten eduki zehatza aplikatu beharreko legearen araberakoa izango da, eta beharrezkoa izan daiteke baldintzei muga geografikoen eta jurisdikzio juridikoen bidez heltzea. Herrialde gehienek beren legedia eta jarraibideak dituzte nortzuk dauden estalita, zein informazio bil daitekeen eta zertarako erabil daitekeen jakiteko. Oro har, Europan datuak babesteko legeek sektore pribatua eta sektore publikoa hartzen dituzte. Bere pribatutasun-legeak ez zaizkie soilik gobernu-eragiketei aplikatzen, baita enpresa pribatuei eta merkataritza-transakzioei ere.
Historia
1968an, Europako Kontseilua teknologiek giza eskubideetan zituzten ondorioak aztertzen hasi zen, teknologia informatikoak egindako mehatxu berriak ezagutuz, aurretik oso eskuragarriak ez ziren moduan lotu eta transmititu zitzaketenak. 1969an Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (ELGA) herrialdetik alde egin zuen informazio pertsonalaren inplikazioak aztertzen hasi zen.
Estatu Batuetan, 1960ko eta 1970eko hamarkaden amaieran pribatutasun-politikarekiko kezkak Fair Credit Reporting Act legea onartzera eraman zuen. Ekintza hau ez zen pribatutasun-lege bat izateko diseinatu, baina ekitaldiak kreditu-fitxategiak aztertu eta akatsak zuzentzeko aukera eman zien kontsumitzaileei. Kreditu-erregistroetan informazioa erabiltzeko murrizketak ere ezarri zituen. 1960ko hamarkadaren amaieran, Kongresuko zenbait azterketa-taldek informazio pertsonal automatizatua eta beste informazio batekin parekatua gero eta errazagoa zela aztertu zuten. Talde horietako bat Ameriketako Estatu Batuetako Osasun eta Giza Zerbitzu Saileko batzorde aholku-emailea zen, eta 1973an Bidezko Informazio Praktikak izeneko printzipio-kodea idatzi zuen. Aholku-batzordearen lanak pribatutasun-legera eraman zuen 1974an. Estatu Batuek 1980an sinatu zuten Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundearen jarraibideak.
Kanadako Lehen Auzialdiko komisario bat Kanadako Giza Eskubideen Legearen arabera eratu zen 1977an. 1982an, Privacy Compromiseko hitzordua Privacy Act berriaren kide zen. Kanadak 1984an sinatu zuen ELGAren gidaliburua.
Gaur egungo gauzatzea
1995ean, Europar batasunak (EB) bere estatu kideentzat Datuak Babesteko Zuzentaraua sartu zuen. Horren ondorioz, EBean jarduerak egiten dituzten erakunde asko zuzentarau hori betetzeko politikak egiten hasi ziren. Urte berean, Estatu Batuetako Merkataritza Batzorde Federalak (FTC, ingelesez) Bidezko Informazioaren Printzipioak argitaratu zituen. Nahiz eta politikarik eskatzen ez den, printzipio horiek pribatutasun-politikak egiteko moduaren gaineko kezkei buruzko orientazioa ematen dute.
Estatu Batuek ez dute pribatutasun-politiken ezarpen unibertsala ezarriko duen araudi federal zehatzik. Batzuetan, kongresuak onlineko informazio-bilketa arautzen duten lege integralak hartu ditu kontuan, hala nola, kontsumitzailearen Interneteko pribatutasuna hobetzeko legea eta 2001eko onlineko pribatutasuna babesteko legea, baina bat bera ere ez da aldarrikatu. 2001ean, Estatu Batuetako Merkataritza Batzorde Federalak berariazko lehentasuna eman zion "legea gehiago aplikatzeari, ez lege gehiagori", eta industriaren autoerregulazioan etengabeko ikuspegia sustatu zuen.
Kasu batzuetan, partikularrek pribatutasun-politiken terminoak aplikatzen dituzte klase-ekintzen eskaerak aurkeztuz. Hala ere, eskaera horiek, askotan, ez dira aukera bat, pribatutasun-politiketan edo zerbitzu-hitzarmenetan arbitraje klausulak daudelako.
Ameriketako Estatu Batuak
Estatu batzuek arau zorrotzagoak ezarri dituzte pribatutasun-politiketarako. 2003ko Kaliforniako Lineako Pribatutasuna Babesteko Legearen arabera, Kaliforniako egoiliarrei buruzko informazio pertsonala jasotzen duen edozein webgune komertzial edo onlineko zerbitzu behartuta dago gunean pribatutasun-politika bat argitaratzera. Bai Nebraskak, bai Pennsylvaniak, badituzte zenbait lege webguneetan argitaratutako pribatutasun-politiketako adierazpen engainagarriak iruzurti gisa tratatzen dituztenak.
Kanada
Kanadako pribatutasunari buruzko Lege Federala (PIPEDA, ingelesez), sektore pribatuari aplikatzekoa, informazio pertsonala eta dokumentu elektronikoak babesteko Legea da formalki. Merkataritza-erakundeek informazio pertsonala bildu, erabili eta zabaltzeko arauak ezartzea da legearen helburua. Erakundeari ahalmena ematen zaio informazio hori bildu, zabaldu eta erabiltzeko, arrazoizko pertsona batek egoera horretan egokitzat jotzen dituen xedeetarako.
Legearen arabera, Kanadako Intimitatea Babesteko Mandataria herriaren defendatzailea da, erakundeen aurka aurkeztutakoei erantzuteko. Arartekoak arazoak konpontzeko lan egiten du, aplikazio zorrotz baten ordez. Honek kexak ikertu, ikuskaritzak egin, sentsibilizazioa sustatu eta pribatutasun-gaiei buruzko ikerketak egiten ditu.
Europar Batasuna
Intimitaterako eskubidea oso garatuta dago Europan. Europar Batasuneko estatu kide guztiek ere Giza Eskubideen Europako Hitzarmena (GEEH) sinatu dute. GEEHren 8. artikuluak "bizitza pribatua eta familiakoa, helbidea eta korrespondentzia" errespetatzeko eskubidea ezartzen du, muga batzuekin. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak oso interpretazio zabala eman dio artikulu honi bere jurisprudentzian.
1980an, Europa osoan datuak babesteko sistema integrala sortzeko ahaleginean, Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (ELGA) bere gomendioak argitaratu zituen, intimitatearen babesa eta datu pertsonalen mugaz gaindiko fluxuak arautzen dituzten jarraibideei buruz. Datu pertsonalak babesteko ELGAren gomendioen zazpi printzipioak hauek izan ziren:
Hala ere, ELGAren jarraibideak ez ziren lotesleak, eta datuen pribatutasunari buruzko legeak asko aldatzen ziren Europa osoan. Estatu Batuek, ELGAren gomendioen alde egin arren, ez zuten ezer egin Estatu Batuetan aplikatzeko. Hala ere, zazpi printzipioak EBko zuzentarauan sartu ziren.
1995ean, EBk Datuak Babesteko Zuzentaraua onartu zuen, EBean datu pertsonalen tratamendua arautzen duena. Alde nabarmenak egon ziren EBko datuen babesaren eta Estatu Batuetako datuen pribatutasunari buruzko lege baliokideen artean. EBean diharduten enpresek ez ezik, EBko herritar bati buruzko informazio pertsonala ematen duen edozein erakundek ere bete behar ditu arau horiek.
2001ean, Estatu Batuetako Merkataritza Sailak lan egin zuen Portu Seguruko Programa baten esparruan Estatu Batuetako erakundeek legea betetzen zutela bermatzeko. Estatu Batuetako Merkataritza Batzorde Federalak AEBetako hornitzaile batzuk onartu zituen.
2018ko maiatzaren 25etik aurrera, Datuak Babesteko Zuzentarauaren ordez, Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorra (DBEO) ezarri zen, EBko estatu kide guztietan pribatutasun-arauak harmonizatzen dituena. Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorrak arau zorrotzagoak ezartzen ditu EBko datu-subjektuei dagokien informazio pertsonala biltzeari buruz, baita pribatutasun-politikak zorrotzagoak, argiagoak eta gardenagoak izateari buruzko betekizuna ere, identifikazio pertsonaleko informazioa biltzeko, tratatzeko, biltegiratzeko edo transferitzeko. Datuen tratamenduaren arduradunek aukera eman behar dute, halaber, beren datuak formatu arruntean eramangarriak izateko eta egoera jakin batzuetan ezabatzeko.
Australia
1988ko pribatutasun-legeak pribatutasunerako esparru juridikoa eskaintzen du Australian. Pribatutasun-printzipio nazional batzuk ditu. Pribatutasun-legearen arabera, hamahiru printzipio daude. Pertsonen informazio pribatuaren bilketa, erabilera eta zabalkundea gainbegiratzen eta arautzen ditu, bortxaketarik bada arduraduna nor den eta pertsonek informazioa eskuratzeko dituzten eskubideak ziurtatzen ditu.
India
2011n, Indiako Gobernuak Informazioaren Teknologiako Arauak preskribatu zituen (arrazoizko segurtasun-praktika eta -prozedurak, datu pertsonalak edo informazio sentikorra) eta aldizkari ofizialean argitaratu zituen. Arau horiek direla eta, enpresa orok pribatutasun-politika egin behar du informazio pertsonala erabili edo tratatzeko, datu pertsonal sentikorrak edo informazioa barne.
Pribatutasun-politika erakundearen enpresaren webgunean argitaratu behar da, eta lege-kontratu baten arabera informazio pertsonala eman duten informazio-hornitzaileen eskura jarri.
Sareko pribatutasun ziurtagiri programak
Lineako ziurtagiria edo "zigilu-programak" pribatutasuna kudeatzeko software edo zerbitzuak dira, hain zuzen, pribatutasun-politikak betetzeko industriaren autorregulazioaren adibide dira. Zigilatze programek bidezko informazioko praktikak aplikatzea eskatzen dute, ziurtapen programan zehaztutakoaren arabera, eta beharrezkoa izan daiteke betetzearen etengabeko jarraipena egitea. TRUSTArc (lehen TRUSTe), lineako pribatutasun-zigiluaren lehen programak, 1.800 kide baino gehiago sartu zituen 2007rako. Lineako beste zigilu-programa batzuek Trust Guard, eTrust eta Webtrust-en pribatutasun-programa egiaztatua dute.
Inplementazio teknikoa
Pribatutasun Lehentasunen Plataforma (P3P ingelesez), proiektua protokolo zaharkitua da, eta, horri esker, web-nabigatzailearen erabiltzaileei buruz biltzen duten informazioa aurreikusi bezala erabil dezakete webguneek. Nabigatzean erabiltzaileei informazio pertsonalaren kontrol handiagoa emateko diseinatua da.
Internet Content Rating Association (ICRA) irabazi asmorik gabeko nazioarteko erakundea izan zen, Estatu Batuetan eta Erresuma Batuan bulegoak zituena. ICRAk edukiak deskribatzeko sistema bat sortu zuen, web-arduradunei eta eduki digitalen sortzaileei edukia autoetiketatzeko aukera eman ziona, hala nola biluztasuna, sexua, hizkuntza (profanazioa, etab.) indarkeria, potentzialki desiratuak izan daitezkeen beste material batzuk eta lineako interaktibitatea, hala nola, sare sozialak eta txata. Badira testuinguru-aldagaiak, artea, medikuntza eta albisteak esate baterako, zeinetan eduki edo leku bat biluzien irudikapenekin deskriba baitaiteke, baina testuinguru artistiko, tekniko edo informatibo batean daude.
Sardinella sindensis
Sardinella sindensis Sardinella generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Pribatutasun-politika
Inplementazio teknikoa
Webgune batzuek beren pribatutasun-politikak ere definitzen dituzte P3P edo Internet Content Rating Association (ICRA) erabiliz. Horri esker, nabigatzaileek automatikoki ebalua dezakete guneak eskaintzen duen pribatutasun-maila, eta webguneko pribatutasun-praktikak erabiltzailearen pribatutasun-konfigurazioarekin bat datozenean soilik uzten dute sarbidea. Hala ere, irtenbide tekniko horiek ez dute bermatzen webguneek benetan eskatzen dituzten pribatutasun-politikak jarraitzen dituztenik.
Inplementazio horiek eskatzen dute, halaber, erabiltzaileek gutxieneko ezagutza teknikoa izatea nabigatzailearen pribatutasun-doikuntzak konfiguratzeko. Pribatutasun-politika automatizatu horiek ez dira ezagunak izan ez webguneekin, ez erabiltzaileekin. Jøsang, Fritsch eta Mahlerrek politika berrerabilgarriak eta ziurtatuak proposatu dituzte karga murrizteko.
Kritikak
Gainera, erakunde askok beren politiken nondik norakoak aldatzeko berariazko eskubidea dute. 2009ko ekainean, EFF TOSback-en webgunea aldaketa horiek arakatzen hasi zen Interneteko 56 zerbitzutan, Amazon, Google eta Facebook-en pribatutasun-politiken ikuskapena barne.
Ikerlan batean kontsumitzaileei pribatutasun-politikak ulertzen al zituzten galdetzen zieten, hau da,  hauek beren erabakiak hartzerakoan informatuta egoten laguntzen ote zieten pribatutasun-politika horiek. Stanford Persuasive Technology Lab-en 2002ko txosten baten arabera, webgune baten ikusizko diseinuek webgunearen pribatutasun-politikak baino eragin handiagoa zuten, kontsumitzaileek webgunearen sinesgarritasuna ebaluatzen zutenean.
Carnegie Mellon Unibertsitateak 2007an egindako azterlan baten arabera, "pribatutasun-informazio nabarmenik aurkezten ez denean...", kontsumitzaileak "...segur aski saltzaileari preziorik baxuenean erosketak egitea ziren, leku horretako pribatutasun-politikak gorabehera". Hala ere, azterketa berak erakutsi zuen pribatutasun-praktikei buruzko informazioa argi eta garbi aurkezten denean, kontsumitzaileek nahiago dutela beren pribatutasuna hobeto babesten duten txikizkariak, eta batzuk prest daudela pribatutasun-babesgarriagoak diren webguneetan dirua ordaintzeko. Gainera, Kaliforniako Unibertsitatean (Berkeley) egindako 2007ko azterketa baten arabera, pribatutasun-politikak dituen leku batean, hirugarrenen datuak partekatuko ez dituen kontsumitzaileen % 75ek pribatutasun-politika bat eta pribatutasun-babes zabala nahasten ditu.
Kritikariek ere zalantzan jartzen dute kontsumitzaileek pribatutasun-politikak irakurtzen dituzten edo irakurtzen dutena uler dezaketen. Pribatutasuneko Lidergoaren Ekimenaren 2001eko azterketa batek esan zuen kontsumitzaileen %3k bakarrik irakurri zituela pribatutasun-politikak kontu handiz, eta %64k, labur-labur, pribatutasun-politikak begiratu edo ez zituela inoiz irakurri.
Pribatutasun-deklarazioa irakurri ondoren, webguneko batez besteko erabiltzaile arruntak lehen zuena baino ziurgabetasun handiagoa izan dezake webgunearen fidagarritasunari buruz. Arrazoi bat, politiken iraupena eta konplexutasuna izan daiteke. Carnegie Mellonek 2008an egindako azterlan baten arabera, pribatutasun-politikaren batez besteko iraupena 2.500 hitzekoa da eta batez beste 10 minutu behar dira irakurtzeko. Ikerketaren arabera, "pribatutasun-politikak irakurtzen zailak dira" eta, ondorioz, "gutxitan irakurtzen dira". Hala ere, informazioa aurkezteko errazagoa izan dadin egiten den edozein ahaleginek informazioa sinplifikatzen du, eta ez du transmititzen erabiltzaileen datuak zenbateraino partekatzen eta saltzen diren. Horri "gardentasunaren paradoxa" deitzen zaio.
Lalage nigra
Lalage nigra Lalage generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Garra cyclostomata
Garra cyclostomata Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Kunio Kitamura
Kunio Kitamura (北村 邦夫, 1968ko abuztuaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Saint-Michel (Aisne)
Saint-Michel Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 3.521 ziren. Familiak 1.393 ziren, horien artean 450 pertsona bakarrekoak ziren (183 bakarrik bizi ziren gizonak eta 267 bakarrik bizi ziren emakumeak), 378 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 422 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 143 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.261 ziren, horien artean 1.434 aktiboak ziren eta 827 inaktiboak ziren. 1.434 pertsona aktiboetatik 1.164 lanean zeuden (699 gizon eta 465 emakume) eta 269 langabezian zeuden (138 gizon eta 131 emakume). 827 pertsona inaktiboetatik 250 erretiraturik zeuden, 175 ikasten zeuden eta 402 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Michel udalerrian 1.422 unitate fiskal zeuden, 3.459,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.523 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 71 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 5 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 2 albaitariak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Michel udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.786 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Saint-Michel udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen245 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Avernes
Biztanleria
2007an Avernes udalerrian erroldatutako biztanleak 817 ziren. Familiak 281 ziren, horien artean 53 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 147 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 311 etxebizitza zeuden, 292 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 304 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 292 etxebizitza nagusietatik 255 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 184 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 162 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Avernes udalerrian 288 unitate fiskal zeuden, 769 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.822 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 zurgina eta 2 eraikuntza enpresak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Avernes udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Paniceae
Paniceae Panicoideae belarren leinu handi bat da. Bere barruan 1.500 espezie eta 84 genero ezagutzen dira, batez ere ingurune tropikal eta azpitropikaletan bizi direnak. Paniceaeren barruan daude bai 4 karbonoen bidea zein 3 karbonoen bidea fotosintesia egiten duten espezieak daude. Artatxiki gehienak Paniceae leinukoak dira.
Avernes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Königsbronn
Königsbronn Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hayato Okanaka
Hayato Okanaka (岡中 勇人, 1968ko irailaren 26a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka eta Oita Trinita.
Garra cyrano
Garra cyrano Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
NA-8404
NA-8404 edo Sesmako zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7015 nafar errepideko 11,10 kilometroan hasi eta NA-129 errepidearen 28,20 kilometrora arte doa. Errepidea 2,49 kilometro luze da.
Pine Lawn (Missouri)
Pine Lawn Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 3,275 biztanle zituen, 1.57 kilometro koadrotan banatuta.
Schorndorf
Schorndorf Alemaniako Baden-Württemberg Estatuko hiri bat da. Stuttgart Estatuko hiriburutik 26 km ekialderantz kokatuta dago. Waiblingen eta Fellbach en atzetik Rems-Murr-Kreis eskualdeko hirugarren hiri handiena da.
Hiria Die Daimlerstadt (Daimler hiria, euskaraz) izenez ere ezaguna da, bertan Gottlieb Daimler (1834–1900) ingeniari alemaniar ospetsua jaio zelako.
Kokapen geografikoa
Hiria Rems ibaiaren haranaren zabalgunean kokaurik dago. Hirian iparraldetik datozen Schornbach eta Wieslauf ibai txikiagoak Rems ibaiarekin elkartzen dira. Rems ibaia ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du hiria. Hiriaren alde zaharra ibaiaren hegoaldean kokaturik dago.
Udalerri mugakideak
Hurrengo udalerriek Schorndorf-ekin muga daukate:
Winterbach, Remshalden, Berglen, Rudersberg, Welzheim, Urbach, Plüderhausen, Adelberg, Wangen, Uhingen eta Lichtenwald.
Demografia
Gaur egun, hiriak 40.000 biztanle inguru ditu. Biztanleriaren bilakaera hainbat hiri europarren antzekoa izan da, batez ere XX. mendean biztanleriak gora egin baitzuen.
The Square (2017ko filma)
The Square 2017ko Ruben Östlund suediar zinema zuzendariak zuzendutako film satirikoa da. Filmak Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.
Schorndorf
Auzoak
Hiritarren gehiengoa Kernstadt (hiri erdialdea, euskaraz) barrutian bizi da. Badaude udalerrian bertan beste auzo eta herri txiki batzuk:
Lurzoru-banaketa
Hauxe da udalerriaren lurzoruaren banaketa, erabilerari dagokionez.
The Square (2017ko filma)
Argumentua
Stockholmgo arte garaikideko museo batean, The Square izeneko erakusketa bat prestatu dute; giza balioak sustatu nahi dituen proiektua da, eta hori sustatu nahian dabiltza. Christian da museoko zuzendaria, eta komunikazio enpresa bat kontratatuko du erakusketa sustatzeko. Enpresa horrek ekintza ikusgarria prestatuko du, zeresan handia eta kritika ugari eraginen dituena.
Jakarta
Jakarta, ofizialki Jakarta hiriburuko eskualde berezia (Daerah Khusus Ibukota Jakarta edo DKI Jakarta), Indonesiako hiriburua da, Java uhartean kokatua. 664 kilometro koadroko eremua du, eta 2014an 9.992.842 biztanle zituen. Metropoli-eremuan 30.214.303 pertsona bizi ziren 2010ean. Herrialdeko gune politiko, ekonomiko eta industriala da.
Klima
Jakartak klima montzonikoa du (Am) Köppen klima sailkapenaren arabera.
Historia
V. mendean, Kalapa itsasportu txiki bat zen mendi baten ondoan, Ciliwung ibaiaren ertzean. XII. mendean, Sondako Erresuma hinduko portu handiena zen. Portugaldarrak izan ziren lehen europarrak bertara heltzen. XVI. mendean, Fatahillah gerlari gazteak eraso zuen herria, eta Djakarta izendatu zuen, Kalapa jatorrizko izena ordezkatuz. 1619. urtean, herbeheretarrek Batavia sortu zuten Djakarta izeneko herrian. Herbehereekin izaniko salerosketa harremanek aberastu zuten hiria XVII-XVIII. mendeetan. Ingelesen esku geratu zen 1811tik 1814ra. Matxinada nazionalista bat izan zen 1926. urtean. Japoniarrak jabetu ziren hiriaz 1942an, baina independentzia lortu zuten 1945ean.
Administrazioa
Indonesiako banaketa administratiboan, Jakarta estatus bereziko probintzia da (DKI Jakarta), eta 5 hiri (kota) eta erregeordetza (kabupaten) batean banaturik dago:
Ekonomia
Administrazio eta merkataritza hiria da, batez ere. Eskulangile eta industria berri ugari: metalurgia, ehungintza, kimika, eta beste. Herrialdeko portu nagusia da, eta nazioarteko aireportua du.
Edge of Darkness (2010eko filma)
Edge of Darkness (euskaraz Iluntasunaren Ertza), 2010eko Martin Campbell zeelandaberriar zinema zuzendariaren ekintza thriller film bat da. BBC katearen 1985eko izenburu berdineko telesailan oinarritua dago. Mel Gibson, Ray Winstone, Danny Huston eta Bojana Novakovic aktoreek antzeztu zuten.
Andra Mari eliza (Ondarroa)
Andra Mari eliza Ondarroan dagoen eliza da, Mariaren omenez sagaratua. Artibaiko itsasadarraren ondoan dagoen muino batean eraikia, lanak 1462an edo 1480an hasi eta hurrengo mendean amaitu zituzten.
Eraikina gotiko berantiar estilokoa da, 'Errege Katolikoak' joeraren oso gertukoa. Trazeria gotikoko leihoak eta arrosa-leihoak aurkezten dituzten hormak lorez beteriko friso batek apaitzen ditu; horren gainean irudi geometrikoak dituen gailurreria dago.