cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berruguete (Madril)
Berruguete, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Tetuán barrutian. Hiriko 66. auzoa da.
Gerygone inornata
Gerygone inornata Gerygone generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
Kojiro Yasuda
Kojiro Yasuda (安田 虎士朗) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Fígols
Fígols Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokaturik dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 48 biztanle ditu.
Helmutwinklerita
Helmutwinklerita mineral bat da.
Ezaugarriak
Helmutwinklerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:.
Joxe Mari Arbelaitz
Joxe Mari Arbelaitz (Garbuno baserria, Oiartzun, Gipuzkoa, 1961eko ekainaren 10a) Formazioz autodidakta, 1980. urtean zerbitzu militarra amaitu zuenean Zuberoa familiako jatetxean hasi zen lanean, bere anaia Hilario Arbelaitzen ondoan. Bertan aritu zen 1999. urtea arte.
Denbora tarte honetan, Jaizubia Irun, Iturria Ainhoa, Pierre Bigatoren Parisko Apicius eta Alain Dutournier chefaren Carré des Feuillants jatetxeetan bere sukaldaritzako esperientzia zabaldu zuen. 1989. urtean Alicanteko Paco Torreblancarenean gozogintzaren esparrua ere ukitu zuen.
1999. urtetik Donostiako Miramon teknologia parkean Arbelaitz Miramon jatetxea zuzentzen du. 2005. urtean Michelin izar bat eman zioten, teknologia parke bati ematen zaion munduko estraineko aldia.
Chrosomus oreas
Chrosomus oreas Chrosomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Santilly (Eure eta Loir)
Santilly Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Santilly udalerrian erroldatutako biztanleak 361 ziren. Familiak 139 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 158 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 140 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 129 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 227 ziren, horien artean 184 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 184 pertsona aktiboetatik 162 lanean zeuden (90 gizon eta 72 emakume) eta 22 langabezian zeuden (6 gizon eta 16 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Santilly udalerrian 137 unitate fiskal zeuden, 350 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.415 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 3 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Santilly udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.332 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Agris
Agris Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 529 ziren, horien artean 398 aktiboak ziren eta 131 inaktiboak ziren. 398 pertsona aktiboetatik 371 lanean zeuden (214 gizon eta 157 emakume) eta 28 langabezian zeuden (7 gizon eta 21 emakume). 131 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Agris udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elephantulus fuscipes
Elephantulus fuscipes Elephantulus generoko animalia da. Macroscelidea ordenaren barruko ugaztuna da. Macroscelididae familian sailkatuta dago.
Dreva on Tweed
edota Dreva, Eskoziako etxalde bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Fayette (Missouri)
Fayette Missourieko hiri bat da. Howard konderrian kokatua dago. 2010ean 2,688 biztanle zituen, 5.74 kilometro koadrotan banatuta.
Tamara Salazar
Tamara Yajaira Salazar Arce (San Vicente de Pusir (Ekuador), 1997ko abuztuaren 9a) halterofilian aritzen den kirolari ekuadortarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian ≤87 kilo kategorian, bi jasoalditan 263 kilo jasoz; Wang Zhouyu txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Crismery Santana dominikarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
Killowen
Killowen (Cill Eoghain) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Rostrevor udalerritik hurbil dago, Carlingford aintziraren ertzean.
2001eko erroldaren arabera 159 biztanle zituen.
Hayato Okuda
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Chrosomus tennesseensis
Chrosomus tennesseensis Chrosomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Drumelzier
, Eskoziako herri eta parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
San Juan Chamelco
San Juan Chamelco Guatemalako Alta Verapaz departamentuan kokatutako udalerria da.
Gerygone fusca
Gerygone fusca Gerygone generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
San Juan Chamelco
Guatemala iparraldean dago, itsasoaren mailatik 1.200 metro ingurura.
Politika
San Juan Chamelcoko alkatea Licenciado Daniel Alejando Bac da
Jaiak eta ospakizunak
Udalerriak San Joan Batailatzailearen omenez ospatzen ditu jaiak.
Fenton (Missouri)
Fenton Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 4,022 biztanle zituen, 15.66 kilometro koadrotan banatuta.
Gosper konderria (Nebraska)
Gosper konderria (Gosper County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elwood da. 2010eko zentsuaren arabera 2,044 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Gosper konderriak 119,845 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,183 ura dira. Beste 118,662 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,71 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 2,044 pertsonetatik 2,003 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 49 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26 pertsonek kokatzen zuten.
Carmen Garay
Carmen Garay Irigoras (Bilbao, Bizkaia, 2004ko abenduaren 20a) surflari bizkaitarra “top 10” aren inguruan dago junior mailako Munduko Surf Txapelketan.
Villeneuve-Lécussan
Biztanleria
2007an Villeneuve-Lécussan udalerrian erroldatutako biztanleak 552 ziren. Familiak 231 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Carmen Garay
Biografia
Madrilen 9 urte bete arte egon zen bizitzen. Han, bere entretenimendurik handienak tenisa, margotzea eta gurasoekin eta anaiarekin igandero mendira joatea zan. Aitona Madrilera joan jaken bisitan, eta eskolatik irtetean eman eutson albistea. Bere hitzetan “Ezin zoriontsuagoa sentitzen nintzen une horretan, azkenean nire lehengusuak ikusi ahal izango dodaz eta surfurfeatzeko aukera ere agertuko jata!” Ordurarte udan bakarrik aritzen zan surfean. Plentziako surf eskola batera joaten zan, eta bertan, kayak edo yinkanak bezalako beste jarduera batzuk egiteaz gain surfean ere aritzen ziren. 11 urte bete ebazanean tenisa utzi eta neguan ere surfean hastea erabaki eban. Egunetik egunera gehiago gustatzen hasi jakon eta urte berean bere lehen txapelketan parte hartu eban. Lehen txandan kanporatu eben, baina berdin zan, esperientziaz gozatu zuelako. Anaiak esan eutson oso ondo egin zuela, eta berarentzat hori oso garrantzitzua zan. Bi hilabete geroago, Bizkaiko 3.a geratu zen 12 urtez azpikoetan.
Villeneuve-Lécussan
Etxebizitza
2007an 255 etxebizitza zeuden, 228 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 249 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 228 etxebizitza nagusietatik 207 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 141 etxek bost zituzten. 185 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 137 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 351 ziren, horien artean 260 aktiboak ziren eta 91 inaktiboak ziren. 260 pertsona aktiboetatik 247 lanean zeuden (133 gizon eta 114 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 91 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Carmen Garay
Biografia
Astebururo hasi ziran familiako ihesaldiak egiten olatu onenen bila, eta 2017ko neguan landetan etxetxo bat alokatu eben. Ostiraletan eta eskolen ondoren joaten ziran Landetara, eta igande iluntzean itzultzen ziran. Pixkanaka txapelketa gehiagotan parte hartzen hasi zan, hasieran bertakoak. Baina 15 urterekin hasi zan nazionalekin eta geroxeago internazionalekin. Gaur egun munduko junior txapelketara heldu dan arte.
Villeneuve-Lécussan
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-Lécussan udalerrian 224 unitate fiskal zeuden, 551 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.889 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Carmen Garay
Ikasketak
Carmenek DBH eta Batxilergoa Urdaneta ikastetxean ikasi ebazan. Lehiaketen ondorioz bidaiak euki arren, Carmenek ikastetxeagaz eta irakasleekaz kontaktuan jarraitzen eban eta ikasketak aurrera eroatea lortu eban.
Villeneuve-Lécussan
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 igeltseroak, 3 zurginak eta 2 argiketariak.
2000. urtean Villeneuve-Lécussan udalerrian 53 nekazaritza-ustiategi zeuden, 980 hektarea erabiltzen.
Carmen Garay
Lehiaketak
Bizkaiko open txapelketa: 2.a
Villeneuve-Lécussan
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Esnon
Biztanleria
2007an Esnon udalerrian erroldatutako biztanleak 380 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 171 etxebizitza zeuden, 144 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 165 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 144 etxebizitza nagusietatik 126 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 235 ziren, horien artean 176 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 176 pertsona aktiboetatik 165 lanean zeuden (86 gizon eta 79 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Esnon udalerrian 154 unitate fiskal zeuden, 409,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.695 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
La Chapelle-du-Bois
La Chapelle-du-Bois Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Esnon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Esnon udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Chapelle-du-Bois
Biztanleria
2007an La Chapelle-du-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 878 ziren. Familiak 307 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 154 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 352 etxebizitza zeuden, 315 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 343 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 315 etxebizitza nagusietatik 233 bere jabearen bizilekua ziren, 79 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 165 etxek bost zituzten. 255 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 185 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 562 ziren, horien artean 452 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 452 pertsona aktiboetatik 422 lanean zeuden (234 gizon eta 188 emakume) eta 29 langabezian zeuden (8 gizon eta 21 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-du-Bois udalerrian 324 unitate fiskal zeuden, 868,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.394 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean La Chapelle-du-Bois udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.328 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chrysichthys nyongensis
Chrysichthys nyongensis Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Dryburgh
, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
NA-7501
NA-7501 edo Egiarretako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7500 nafar errepideko 0,62 kilometroan hasi eta Arakilen dagoen Egiarreta kontzejura arte doa. Errepidea 1,55 kilometro luze da.
Afganistan
Afganistan (افغانستان) Hegoaldeko Asia eta Erdialdeko Asiaren bidegurutzean dagoen estatu itsasgabe menditsu bat da. Pakistanekin egiten du muga ekialdean eta hegoaldean, Iranekin mendebaldean, Turkmenistanekin, Uzbekistanekin eta Tajikistanekin iparraldean eta Txinarekin ipar-ekialdean. 652.864 kilometro koadrorekin, batez ere ingurune menditsua da, lautadekin iparraldean eta hego-mendebaldean. Kabul da hiriburua eta hiririk handiena, 4.600.000 pertsona ingururekin. Herrialdeko etnia nagusia paxtunak dira, baina badaude ere tajikoak, hazarak eta uzbekiarrak.
Aurkitutako lehen giza aztarnak Erdi Paleolitokoak dira, eta herrialdearen kokapen estrategikoa Zetaren Bidearen baitan Ekialde Hurbilarekin zein Asiako beste eskualde batzuekin kontaktu zuzena ziurtatu dio. Lurralde honek gatazka militar eta okupazio ugari izan ditu, Alexandro Handiatik hasita, Maurya Inperioak, arabiar musulmanek, mongoliarrek, britaniarrek, sobietarrek eta Ameriketako EStatu Batuek gidatutako NATOren aliantza batek okupatu dute. "Konkistaezina" eta "inperioen hilerria" ezizenak jaso ditu, nahiz eta historiako epe askotan okupazio ugari izan dituen. Lurralde honetatik ere abiatu dira hainbat inperio handi sortzeko indarrak, tartean Greko-Baktriar Erresuma, Kusan, Heftalitak, Samandar Inperioa, Ghaznavidak, Guridar Inperioa, Khilji dinastia, Mogol Inperioa, Hotakiar dinastia eta Durrani Inperioa.
Afganistango estatu modernoa Hotakiar dinastiarekin eta Durrani Inperioarekin abiatu zen XVIII. mendean zehar. XIX. mendean, Afganistan Britainiar Rajaren eta Errusiar Inperioaren artean kokatutako tapo estatua izan zen Joko Handiaren testuinguruan. Hirugarren Anglo-Afganiar Gerraren ostean, 1919an, herrialdea kanpoko influentziatik libratu zen, Amanullah erregearekin Afganistango Erresuma bilakatuz. Mende erdi beranduago Zahir Shah kanporatu zuten eta Afganistango Errepublika osatu zen. 1978an, Saur Iraultzaren ondorioz Afganistan estatu sozialista bilakatu zen, baina mujahideenen altxamenduaren ostean Sobietar-Afgandar Gerra hasi zen. 1996an Afganistango lurralderik gehiena Taliban fundamentalista islamikoen esku zegoen, bost urtez erregimen totalitario bat ezarri zutenak. Talibanak boteretik kendu zituzten estatubatuar inbasio baten bidez, baina oraindik ere herrialdearen zati handiak kontrolpea izan zituzten. Hogei urteko gerra bat hasi zen Talibanaren eta Afganistango Errepublika Islamikoaren artean, 2021eko taliban erasoaldiarekin eta Kabulen erortzearekin amaitu zena, Talibana berriro ere boterera helduz.
Herrialdeak terrorismo, pobrezia, gosete eta ustelkeria maila oso altuak ditu. Herrialdea Nazio Batuen Erakundearen, Batzar Islamikoko Erakundearen, Eskualdeko Kooperaziorako Hegoaldeko Asiako Elkartearen, G77ren, Kooperazio Ekonomikoko Erakundearen eta Lerrokatu Gabeko Herrialdeen Mugimenduaren kide da. Afganistango ekonomia munduko 96.a da, 72.000 milimoi dolarreko barne produktu gordinarekin. Hala ere, per capita errentaren mailan 169.a da 186 herrialdetik, 2018ko datuen arabera.
Etimologia
Afghān erroa, hainbat ikerlariren arabera, Hindu Kush eskualdean bizi ziren antzinako Aśvakan edo Assakan izenetik eratorria izango litzateke. Honek zaldun edo zaldi hazleak esan nahi du, Sanskritoko aśva edo aspa hitzetik, "zaldia". Afghānistān izena ( [avɣɒnestɒn]) afghan hitza bezain zaharra izango dela uste da. X. mendeko Hudud ul-'alamen geografia liburuan agertzen da. "Afghan" erroa historikoki paxtu etniakoak izendatzeko erabili izan da, eta -stan atzizkiak "-en lekua" esan nahi du. Beraz, Afganistanek Afganoen lekua esan nahi du, eta zentzu historikoan Paxtuen lekua. Hala ere, egungo Afganistango konstituzioak dio afgan hitzak Afganistango herritar guztiei aplikatzen zaiela.
Mugakideak
Mendebaldean, Iran du mugakide; hegoaldean, Pakistan; iparraldean, Turkmenistan, Uzbekistan eta Tadjikistan; eta ipar-ekialdean, Txina.
Historia
Inpierio eta erresuma ugarik hartu dute agintea Afganistango lurretan, tartean Greko-baktriarrak, Indo-eszitiarrak, Kusan, Kidaritarrak, Heftalitak, Alkon Hunoak, Nezak Hunoak, Zunbil, Shahis Turkiarrak, Hinduixahidak, Lawik dinastia, Saffari dinastia, Samandarrak, Gaznavidarrak, Guridak, Korasmia, Khalji, Kart dinastia, Lodi dinastia, Suri, Mogolak eta, azkenik Hotak dinastia eta Durrani, gaur egungo estatu modernoaren hasiera markatu zutenak. Milurtekoz milurteko, hainbat gaur egungo Afganistanen dauden hainbat hiri inperioen hiriburu izan dira, tartean Baktra, Alexandria Oxuskoa, Kapisi, Sigal, Kabul, Kunduz, Zaranj, Firozkoh, Herat, Ghazna (Ghazni), Binban (Bamyan) eta Kandahar.
Herrialdea hainbat taldeen bizilekua izan da historian zehar, tartean antzinako Irandar herriak, Indo-irandar hizkuntzek eskualdean duten garrantzia eman zutenak. Historiako une askotan Afganistango lurrak beste inperio handiagoen zati izan dira, tartean Akemenestar Inperioa, Mazedoniar Inperioa, Maurya Inperioa eta Islamiar Inperioa. XIX. mendean eta XX. mendean zehar inbasioei erresistentzia handia eman izanagatik, Afganistanek "inperioen hilerria" ezizena jaso du, baina ez dago argi nork sortu zuen esaldi hori.
Historiaurrea eta antzinaroa
Historiaurreko aztarnategien indusketek iradokitzen dute gizakiak Afganistanen bizi zirela duela 50.000 urte gutxienez, eta inguruko nekazaritza-komunitateak munduko zaharrenetakoak izan zirela. Askok uste dute Afganistan jarduera historiko goiztiarren toki garrantzitsua dela eta Egiptorekin alderatu daitekeela bere aztarnategi arkeologikoen balio historikoari dagokionez.
XX. mendean egindako esplorazio arkeologikoek Afganistango eremu geografikoa kulturak eta merkataritzak ekialdeko, mendebaldeko eta iparraldeko bizilagunekin estuki lotuta egon dela iradokitzen dute. Afganistanen Paleolito, Mesolito, Neolito, Brontze eta Burdin Aroko ohiko artefaktuak aurkitu dituzte. Uste denez, hiri-zibilizazioa jada K. a. 3000 urtean hasi zen, eta Mundigak hiria (Kandahar inguruan, herrialdearen hegoaldean) Helmand kulturaren gune bat izan zen. Aurkikuntza berriagoek, Indo Haranaren Zibilizazioa, egungo Afganistaneraino hedatzen zela ikusi dute, gaur egungo Pakistan, Afganistan eta Indiaren zatiak hartuz. Xehetasun handiagoarekin, Pakistango ipar-mendebaldetik Indiako ipar-mendebaldera eta Afganistango ipar-ekialdera hedatzen ari zen. Indus Haraneko aztarnategi bat aurkitu da Oxus ibaian, Shortugain, Afganistan iparraldean. Kultura horren kolonia txikiago batzuk ere badaude Afganistanen.
K. a. 2000. urtearen ondoren, IErdialdeko Asiatik zetozen herri erdi-nomaedn olatuak Afganistan hegoalderantz mugitzen hasi ziren, hauen artean, Indo-irandar hizkuntzak hitz egiten zuten indoeuropar asko zeudelarik. Beranduago, tribu hauek Asia hegoalderantz, Asia mendebalderantz eta Europarantz jarraitu zuten Kaspiar itsasoaren iparraldeko zatian zehar. Garai hartan Ariana izena zuen eskualdetik.
San Cristobal Verapaz
San Cristobal Verapaz Guatemalako Alta Verapaz departamentuan kokatutako udalerria da.
Afganistan
Zoroastrismoa eta Aro Helenistikoa
Ikerlari batzuek pentsatzen dute zoroastrismoa gaur egun Afganistan den tokian sortu zela, K. a. 1800 eta K. a. 800 bitartean. Bere sortzailea, Zoratustra, Balkhen bizi eta hil zela uste baita. Litekeena da, zoroastrismoaren sorreraren garaian, eskualdean ekialdeko iraniar hizkuntza zaharrak hitz egitea. K. a. VI. mendean, akemenestarrek mediarrak boteretik kendu zituzten, eta Arakosia, Aria eta Baktriana euren ekialdeko mugetan sartu zituzten. Persiako Dario I.aren hilarrian dagoen idazkun batek Kabul harana aipatzen du konkistatu zituen 29 herrialdeen zerrenda batean. Arakosia eskualdea, Kandahar inguruan, gaur egungo Afganistan hegoaldean, nagusiki zoroastrismoaren jarraitzailea zen, eta funtsezko papera bete zuen Avesta Persiara eramatean, beraz, batzuek "zoroastrismoaren bigarren aberria" bezala hartzen dute.
Elephantulus fuscus
Elephantulus fuscus Elephantulus generoko animalia da. Macroscelidea ordenaren barruko ugaztuna da. Macroscelididae familian sailkatuta dago.
Afganistan
Zoroastrismoa eta Aro Helenistikoa
Alexandro Handia eta bere mazedoniar indarrak, Afganistanera, K. a. 330ean iritsi ziren. Urte bat lehenago, Gaugamelako guduan, Dario III.a Persiakoa garaitu ondoren. Alexandroren okupazio laburraren ondoren, Seleukotar Inperioaren ondorengo estatuak, eskualdea kontrolatu zuen K. a. 305 arte. Bere zati handi bat Maurya Inperioari eman zion aliantza hitzarmen baten zati bezala. Mauryarrek Hindu Kushetik hegoaldera zegoen eremua kontrolatu zuten K. a. 185 inguruan boteretik kendu zituzten arte. Bere gainbehera, Asokaren gobernua amaitu eta 60 urtera hasi zen, greziar-baktriarren birkonkista helenistikora eraman zuena. Zati handi bat laster banandu zen haiengandik eta indo-greziar erresumaren zati izatera pasa zen. Indo-eszitiarrek garaitu eta kanporatu zituzten K. a. II. mendearen amaieran.
Mongoliarrak eta Babur
Erdi Aroan, Mongolen Inperioaren sasoian, Ilkhanerri izeneko lurraldea osatzen zuen egungo ia herrialde osoak.
Barakzai dinastia eta britainiarren aurkako gerrak
Erbesteko hainbat inperioren mende egon ondoan, XVIII. mendean (1748) osatu zen Afganistango lehen erresuma burujabea. XIX. mendean, Britainia Handiak halako protektoratu moduko bat ezarri zuen Afganistanen, errusiarrak iparraldetik bultzatzen ari ziren hedapen politika galaraztearren.
Historia garaikidea
1921. urtean lortu zuen askatasuna Amanullah Khan emirraren eskutik, eta monarkia ezarri zen. Bigarren Mundu Gerran neutrala izan ondoan, Nazio Batuen Erakundearen partaide bihurtu zen. 1964an egin ziren lehen hauteskunde demokratikoak, Mohammed Zahir sha edo erregeak bideraturiko konstituzioaren ondorioz, eta 1973an errepublika ezarri zen Mohammed Daoud Khan printzeak egin zuen estatu kolpe batez. Beste estatu kolpe batek Daoud islamiarra eraitsi eta Nur Muhammad Taraki, Afganistango Alderdi Komunistaren sortzaileak hartu zuen gobernuaren kargua. Sobietar Batasunarekiko harremanak zirela eta, gobernu berriko partaideen artean sortu ziren susmoek eta, batez ere, sozializazio neurrien kontra, xiitak eta sunnitak elkar harturik, altxatu zen oposizioak ekarri zuten Sobietar Batasuneko gudarostearen inbasioa, Hafizullah Aminek Taraki hilez egindako kolpearen ondoan. Sobietar Batasunaren babespean betiere, Babrak Karmalek aginpidea hartu eta, baketzeko politika baterako pausoak emanagatik, gerra zibil bortitz gogorra piztu zen. Estatu Batuek, Pakistanen bidez, bultzatzen zituen gerrilla islamiarren eta Sobietar Batasunak laguntzen zuen gobernu ofizialaren arteko gerrak, herria odolustutzea, gobernua ahultzea eta, bederatzi urte luzez higatu ondoan, Sobietar Batasunaren armada erretira eraztea (1989) ekarri zuen; islamiarren gobernu proposamenek nazioartean ez dute eskaintzen halako fidagarritasunik, beren arteko koalizio gobernurik ez baitute onartzen gainera inola ere. Sobietar Batasunaren eta Estatu Batuen ageriko interes geopolitikoez gainera, oraindik giro erdi-feudalean bizi diren herri desberdinen arteko tirabirek zerikusi handia dute Afganistan barneko tentsio giro horrekin.
SESBeko gudarosteak Afganistandik erretiratuta, gerra zibilak aurrera segitu zuen. Bestalde, nahiz eta Afganistan ez zen jadanik Gerra Hotzaren gune, inguruko herrialdeentzat (Pakistan, India, Iran, Errusia, Uzbekistan) garrantzi handiko lekua bihurtu zen, oso inguru estrategikoan baitago. 1992an, matxinatuek Najibullah aginpidetik kendu eta Kabul hartu zuten; Burhanuddin Rabbani izendatu zuten behin-behineko presidente. Erabaki hori urte berean batzar berezi batek onetsi zuen, baina indar politiko-militarren arteko borrokak bere horretan iraun zuen. Indar horiek egitura etniko-erlijiosoa dute, eta horien artean nagusia paxtunek osatu zuten, harik eta 1994an talibanen taldea sortu zen arte. 1993an Hekmatyarrek Lehen Ministro kargua zin egin zuen, eta urte horretan bertan gerrillako buruzagiek behin-behineko konstituzio bat onartu zuten; baina 1994an borrokak sortu ziren hiriburuan, Rabbani presidentearen aldekoen eta Hekmatyar Lehen ministroaren aldekoen artean. 1994ko ekainaren bukaeran, Afganistango beste lurralde batzuetara zabaldu zen borroka, eta 2.500 lagunetik gora hil ziren: eta garai horretako kaos politikoaz baliatuta, Kabul aldera abiatu ziren talibanak; 1995eko otsailean, Kabul ingurura iritsi eta 1996an hiriburua hartu zuten. Talibanak Kandahar eskualdeko (Afganistan hegoaldeko) teologia ikasleak dira, paxtun etniakoak. Beren helburuetako bat islamaren inguruko beren ikuspegi murriztailea zabaltzea da: jendaurrean sexuak elkarrengandik erabat banatzea, emakumeei lanpostuak lortzeko debekua ezartzea, zigorrei buruzko legegintza aldatzea, lege zorrotzagoak erabiltzeko, eta abar. 1997an, Afganistango Islamiar Emirerri bihurtu zen ofizialki herrialdea. Izen horren bidez, Mohamed Omar emirraren aginpidea sendotu egin zen. 1998ko otsailean, urteetako gerrak ekarri zituen ondorio latzei herrialdearen iparraldean izan ziren lurrikararenak gehitu zitzaizkien: 5.000 lagunetik gora hil ziren.
2001ean, Estatu Batuek, nazioarteko koalizio baten laguntzaz, herrialdea okupatu eta erregimen talibana eraitsi zuten, New Yorken 2001eko irailaren 11n izandako atentatuen erantzun gisa. 2004an, lehendakaria hautatzeko hauteskundeak egin ziren, eta Estatu Batuek Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluari baimena eman zioten nazioarteko talde bat sortzeko, Hamid Karzai afganistandar lehendakariari laguntzeko. Neurri horiek, ordea, ez dute herrialdeko egoera egonkortzerik eta liskar etengabeetan murgilduta dago oraindik ere.
2014ko uztailaren 8an, Afganistango presidentetzarako hauteskundeetan, Axraf Ghanik bozen %56,44 jaso zituen, atariko lehen zenbaketak igorritako datuen arabera. Abdullah Abdullahek, berriz, bozen %43,56 lortu zituen; hala adierazi zuen Hauteskunde Batzorde Independenteak (IEC). Abdullahek, baina, bere burua irabazletzat jo zuen jarraitzaileen aurrean. Ohartarazi zuen ez zituela emaitzok onartuko, eta milaka jarraitzaile atera ziren Kabulgo kaleetara haren alde eta hauteskunde batzordearen erabakiaren kontra. 8.109.493 boz zenbatuta, 4,5 milioi Ghanirentzat izan ziren, eta Abdullaherentzat, berriz, 3,5 milioi.
2014ko abuztuaren 8an, Abdullah Abdullah eta Axraf Ghani Afganistango presidentetzarako hautagaiak akordio batera iritsi ziren: "Ghanik eta biok batasun gobernu bat eratzea adostu dugu, egonkortasun politikoaren eta Afganistango segurtasunaren alde", esan zuen Abdullah-ek Tolo News telebistak jasotako prentsaurreko batean. John Kerry AEBetako Estatu idazkariarekin bildu ondoren iritsi ziren akordio horretara. Abuztu amaierarako espero zuten hauteskundeen emaitza ofizialean berri izatea, presidente nor hautatu zuten jakiteko. Horren ondotik, "elkarlanerako konpromisoa" hartu zuen Ghanik. Irailaren 15ean, Afganistango Hauteskunde Batzordeak baliorik gabe utzi zituen 1.028 hauteslekutako botoak, presidentetzarako hauteskundeetan «neurri handiko iruzurra» izan zela frogatutzat jota. Abdullah Abdullah hautagaiak ez zuen emaitza onartu bigarren itzulian, Axraf Ghaniren aldeko iruzurra salatuta. Irailaren 20an, Abdullah Abdullah eta Axraf Ghani Afganistango presidentegaiek batasun gobernua hitzartu zuten, negoziazio luzeen ostean. Irailaren 21ean emango zituzten ekainaren 14an eginiko bozen emaitzak. Irabazten ez zuen hautagaiak ere gobernua osatuko zuen. Irailaren 21ean, batasuneko gobernua osatu zuten Afganistanen. Ashraf Ghanik hartuko zuen presidente kargua eta Abdullah Abdullah lehen ministroa. Irailaren 24an, Axraf Ghanik eta Abdullah Abdullahek Afganistanen agintea partekatu eta batasuneko gobernu bat eratzeko egin zuten akordioarekin, herrialdea «beste krisi batean» murgilduko zela adierazi zute talibanek. Akordioaren eraginez, Kabulen «administrazio ahul bat» izango zela eta AEBek aurrerantzean ere «gehiegikeria izugarriak» egingo zituela nabarmendu zuten talibanek. Irailaren 29an, Afganistango presidente kargua hartu zuen Axraf Ghanik. Hamid Karzai ordezkatu zuen, 2001az geroztik presidentetzan zena. Irailaren 30ean, Afganistanek segurtasun akordioak sinatu zituen AEBekin eta NATOrekin. Akordio horien ondorioz hurrengo urtean atzerriko 12.500 soldadu egongo zirela aurreikusi zuten. Azaroaren 15ean, segurtasun kontuetan elkarri laguntzea adostu zuten Afganistanek eta Pakistanek.
Azaroaren 23an, gutxienez 45 pertsona hil ziren eraso suizida batean eta 70 pertsona zauritu ziren. Boleibol partida batean izan zen erasoa. Azaroaren 27an, talibanek egindako eraso batean britainiar bat eta bost afganistandar hil.
Urtarrilaren 12an, Afganistango Gobernu berria aurkeztu zen.
Banaketa administratiboa
34 probintziak osatzen dute gaur egungo Afganistan: Badakhshan, Badghis, Baghlan, Balkh, Bamijan, Daikondi, Farah, Fariab, Ghazni, Ghor, Helmand, Herat, Jowzjan, Kabul, Kandahar, Kapisa, Khost, Kunar, Kunduz, Laghman, Logar, Nangarhar, Nimruz, Nuristan, Oruzgan, Paktia, Paktika, Panjshir, Parvan, Samangan, Sar-e-Pol, Takhar, Wardak eta Zabul. Afganistan monarkia izan zen 1973 arte, baina urte horretan erregea eraitsi zuten eta errepublika ezarri. 1977an aldarrikatu zen konstituzioan ahalmen guztiak ematen zitzaizkion presidenteari: alderdi bakarreko erregimen bihurtu zen eta islama izendatu zen estatuko erlijio. Konstituzio hori, ordea, 1978an deuseztatu zen estatu kolpe baten ondorioz. 1987an gobernu komunistak, sobietar gobernuaren laguntzaz, konstituzio berria osatu zuen, lehendakaria zazpi urtez behin hautatzea erabakitzen zuena. 1989an sobietar gudarostea Afganistandik irten zen eta 1992an erregimen komunista indargabetu zenean, behin-behineko batzorde batek hartu zuen aginpidea. 1992an, lehendakari berria hautatu zen. Hala ere, Afganistanek 1994az geroztik bizi duen gerra egoera dela-eta, ez dago gobernu erakunde finkoez hitz egiterik.
Hona probintziak edo wilayatak:
Demografia
Kokapena dela-eta, era askotako zibilizazioen topalekua izan da betidanik Afganistan. Biztanle gehienak nekazariak dira, eta leinuetan eta klanetan daude banatuta. Lau talde etniko handi daude: paxtunak, biztanleen gehiengoa osatzen dutenak eta bi taldetan banatuak, duranioak eta ghilzaiak; tajikoak, irandar etniakoak; uzbekoak eta hazarak. Afganistanek inoiz baino demografia hazkunde handiagoa du, emakumeko batez besteko haur kopurua 6,64 delako (munduko altuenetakoa) nahiz eta haurren heriotza tasa handia izan. bizi itxaropena 43 urtekoa da. Biztanleriaren erdia, gutxi gorabehera, nomada edo erdi nomada da. Oinarrizko hezkuntza doakoa eta nahitaezkoa bada ere 7 eta 15 urte bitarteko haurrentzat, biztanleen % 36 dago alfabetatua.
Ekonomia
Afganistan munduko herrialde pobreenetako bat da; nekazaritza eta abeltzaintza (ardiak eta ahuntzak) dira ekonomiaren oinarria. Afganistango ekonomia, dena dela, gerraren gorabeheren mende egon da. Gerra garaian, biztanleriaren herenak utzi zuen Afganistan, eta Pakistan eta Iranera joan zen ihesi (6 milioitik gora). Biztanle gehienek arazoak dituzte jana, jantziak, etxea eta medikuak lortzeko. Gobernua saiatu da kanpoko inbertsioak erakartzen, baina ez du halakorik lortu. Garia, artoa, arroza, garagarra, barazkiak eta intxaurrak lantzen dira batez ere. Ardiaren hazkuntzatik lortzen den haragia nahikoa da biztanleriaren beharrak asetzeko, eta artilea eta larrua esportatu egiten dira (1990. urte hasieran 14 milioi arditik gora zeuden). Karakul ardiaren larrua oso preziatua da eta animalia horren hazkuntzak garrantzi handia du.
Urre, zilar, kobre, berilio eta lapis lazulia betidanik ustiatu dira, kopuru txikitan, Afganistango mendialdean. Afganistango gas naturaleko hobiak sobietarren laguntzari esker ustiatu dira. 1960-1980 bitartean, bestalde, asko hazi zen Afganistango industria. Lantegi nagusiak hiriburuan daude, eta ehungintzaren eta zapatagintzaren alorrekoak dira gehienak. Langabezia eta langile eta funtzionario publiko gaituen gabezia dira lanaren inguruko arazo nagusiak.
Killyleagh
Killyleagh (Cill Ó Laoch) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Bertan, Killyleagh gaztelua dago.
2001eko erroldaren arabera 2.483 biztanle zituen.
El Capricho
El Capricho (euskaraz Gutizia) 1883an Antoni Gaudí arkitekto katalandarrak proiektatutako eraikina da eta bere laguntzailea zen Cristòfor Cascante i Colom zuzendaritzapean Kantabriako Comillas udalerrian eraiki zen. Bere benetako izena Villa Quijano da, Comillasko Markesa zen Claudio López Bru edo Comillasko Markesa zenaren Máximo Díaz de Quijano bere koñatuak eraikina egiteko enkargua egin baitzuen, honekin ekialdeko eran eraikitako udako egoitza bat izateko asmoz. Eraikuntza lanak 1883 eta 1885 bitartean burutu ziren.
Deskribapena
Gaudí zena Joan Martorellen laguntzailea izan zen Comillasko markesaren Sobrellanoko Jauregiaren eraikuntza prozesuan, honetan zehar jauregiaren kaperako altzariak proiektatu zituelarik. Horregatik jauregiaren alboko ostatutxo bat eraikitzeko enkargua jaso zuen, El Capricho izango zena. Gaudík ekialdeko erako proiektu bat burutu zuen, lan garaikideak diren Bartzelonako Vicens Etxearekin paraleloki; ziurrenik 1876ko bere unibertsitate garaian proiektatutako ontziraleku batean iradokitu zen.
El Caprichok oinarri luzea du, 15 x 36 metroko azalera du; sotoa, solairua eta ganbara bat ditu, persiar alminar itxurako dorre zilindriko batekin, zeramikaz erabat estalia. Sarrerak ateburudun arkua eta lau zutabe ditu, Vicens Etxearen antzera hosto eta txoriekin apainduriko kapitelekin. Areto edo egongela nagusia gillotinazko leihodun lehiateengatik nabarmentzen da, eta arabiar erako estukozko ganga faltsuez estalitako erreleku bat ere badu.
Apainduran eguzkilorearen gaia errepikatzen du; bestalde harlandua, adreilua, burdina eta zeramika bezalako materialeak katalandar arkitektoaren ezaugarri diren itxura ludiko eta organikoekin tartekatzen ditu. Nabarmentzekoa da baita ere Gaudík El Caprichon erabilitako kolore biziak, zeramika orlegia, eta harri eta adreilu gorri eta horiak elkar konbinatuz.
1977an eraikinaren zaharberritze bat egin zen, honetan arabiar teilak fibrozementuzko plakengatik ordezkatu zirelarik.
Gaur egun El Capricho eraikina jatetxe bat da.
Shuhei Kawasaki
Shuhei Kawasaki (川﨑 修平) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Apiano
Apiano (Ἀππιανὸς Ἀλεξανδρεύς Appianòs Alexandreús; Appianus Alexandrinus; c. 95-c. 165)) erromatar historialaria izan zen, Alexandrian jaioa. Uste denez, 95ean jaio zen. Postu altuetan egon zen funtzionario bezala Egipton, Antonino Pio enperadorearen erregealdian, II. mendearen erdialdean, eta, beraz, inperioko dokumentazioa ikus zezakeen. Alexandrian, kargu administratibo ezberdinak bete zituen, ondoren, abokatu izango da, Zizeron izan zen bezala, eta Antonino Pioren prokuradore bezala amaituko du.
Erromaren historia luze bat idatzi zuen, 24 liburutan banatuta, hiriaren sorreratik, K.a. 35 arte hartzen duena.
Gainera, Iberiaren historiaren liburuak idatzi zituen, modu etnografikoan. Bere liburu honetan, Zeltiberiar Gerrak eta Numantziaren konkista kontatzen dira.
Bere iturririk garrantzitsuena Polibio da (honen galdutako zati asko ordezkatuz), Gaio Salustio, Paulo Clodio, Posidonio, Tito Livio, Zelio Antipatro, Jeronimo Kardiakoa, Julio Zesar, Augusto, Asinio Polion, Plutarko eta Diodoro Sikulo eta beste egile batzuen datuak ere hartzen dituen arren.
Testről és lélekről
Testről és lélekről 2017. urtean Ildikó Enyedi hungariarrak zuzendutako filma da. Urte hartako Berlinaleren Urrezko Hartza irabazi zuen.
Sinopsia
Budapesteko hiltegi batean lanean hasiko da Mária, eta laster hari buruzko esamesak zabalduko dira. Bakarrik igarotzen du denbora lanean eta bazkalorduan. Endre, Máriaren nagusia, gizon lasaia da. Pixkanaka Endrek eta Máriak elkar ezagutuko dute.
Quinta Normal parkea
Quinta Normal parkea Santiagoko izen bereko udalerrian dagoen parke publiko bat da. 40 hektarea inguruko hedadura du eta bere barnean aintzira artifizial bat du.
Bere izena kolonian "Quinta" hitza garaiko autoritateei euren irabazien bosten bat ordaintzen zieten fundoentzat erabiltzen zen. Normal hitza Parisko Goi Eskola Normalagatik jasotzen du, parkean mahatsondo eta beste landare batzuen kontserbazioa eta tratamendua aztertzen baitziren.
Jatorrian 1838an Nekazaritza Elkarte Nazionalaren nekazal esperimentaziorako erositako 25 hektarea ziren. Bertan, Claudio Gayk bertako eta atzerriko espezieak landatu zituen.
Austrolebias litzi
Austrolebias litzi Austrolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Quinta Normal parkea
Lur hauetan ofizialki inauguratzen da Nekazaritzako Quinta Normal bezala, 1842an nekazal erakuste eta hedapen bezala, SNAren ardurapeko nekazal praktikarien eskola batekin. Inguruko lurrak eransten zaizkio 134 hektareatako hedadurara iritsi arte. Beranduago Txileko Nekazal Institutu (1876-1915) eta Agronomia Institutu (1915-1928) bihurtua izan zen. 1928an Txileko Unibertsitatera gehitua izan zen Agronomia eta Albaitaritza Fakultate bezala. 1971 arte bertan izan zuen bere egoitza, Antumapu Kanpusera eraman zenean.
1853an Lorategi Botanikoa eta Negutegia eraiki ziren Rodolfo Philippiren zuzendaritzapean.
Lur hauetan 1875eko Nazioarteko Erakusketa (1875eko irailak 16-1876ko urtarrilak 16) egin zen. Erakusketarako animali exotikoen erakusketa bat egon zen. Zooa 1882an inauguratu zen, 1925ean Santiagoko Metropoliar Parkera eramanez.
Quinta Normalen barnean honakoak daude:
Luis García Berlanga
Luis García-Berlanga Martí edo Lluís Garcia-Berlanga i Martí (1921eko ekainaren 12a, Valentzia - 2010eko azaroaren 13a, Madril) espainiar zinema zuzendari eta gidoilari bat izan zen.
Bere zinemagintza hainbat gizarte eta politika gaiei buruzko ironia zorrotz eta satira garratzez josia egoteagatik nabarmentzen da.
Kinallen
Kinallen (Cionn Álainn) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Dromore udalerritik lau miliatara eta Dromara udalerritik bi miliatara dago.
Lita Stantic
Lita Stantic, jaiotzaz Élida Stantic (Buenos Aires, Argentina, 1942ko apirilaren 7a) argentinar zinema-zuzendari, ekoizle eta gidoilaria da.
Teresa Rodrigo Anoro
Teresa Rodrigo Anoro (Lleida, Katalunia, 1956ko abenduaren 28a - Santander, Espainia, 2020ko apirilaren 21a) espainiar fisikaria izan zen. 1994az geroztik Fisika Atomiko saileko katedraduna zen Kantabriako Unibertsitatean. 2016an Kantabriako Fisika Institutuko zuzendari izendatu zuten.
Ibilbidea
1980an Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean. 1985ean Zientzia Fisikoetan doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. 1981 eta 1987 bitartean Energia, Ingurumen eta Teknologia Ikerketen Zentroan (CIEMAT) egin zuen lan. Ondoren, doktoretza-ondoko egonaldiak egin zituen: 1988tik 1990ra CERNen (Suitza) eta 1990etik 1993ra Fermi National Accelerator Laboratoryn (Ameriketako Estatu Batuak).
Lita Stantic
Argentinako zinema berriaren produktorerik garrantzitsuenetakoa da, eta zuzendari berri gailenetako batzuen estreinaldiaren arduraduna da, hala nola Lucrecia Martel, Pablo Trapero eta Israel Adrián Caetano.
Teresa Rodrigo Anoro
Ibilbidea
Rodrigok garrantzi handiko bi saiakuntzatan parte hartu zuen. Lehenik eta behin, Fermilabeko Talkagailu Detektagailuan (CDF) tontor quarka aurkitzera eraman zuen esperimentuan egin zuen lan, ikerketaren funtsezko hainbat alderditan kolaboratuz. Bigarrenik, Higgs bosoiaren aurkikuntzan ere paper garrantzitsua izan zuen. Esperimentu hura CERNeko Hadroi Talkagailu Handian egin zen, Genevan. Esperimentuan zehar erakutsitako arduragatik eta lortutako emaitzengatik, 2010ean Muoien Solenoide Trinkoa (CMS) delako esperimentuko Nazioarteko Lankidetza Kontseiluko presidente aukeratu zuten, non 40 herrialdetako erakundek parte hartzen duten. 2012an CERNeko Politika Zientifikoko Batzordeko kide bihurtu zen.
2018an Emakume Zientzialarien Taula Periodikoan sartu zuten Dmitri Mendeleievek elementu kimikoen taula periodikoa argitaratu zuenetik 150. urteurrena betetzen zenean.
Lita Stantic
Haurtzaroa
Jatorri eslovakiarreko familia batekoa da. Oroitzapen oso sendoak ditu Chas Parquearen inguruan. Urteetara auzokide izan zuen Esther Ballestrino de Careaga (Maiatzeko Plazako Amen sortzaileetako baten izena) kale bati emateko ekimena bultzatu zuen. Adolfo Aristarain eta Eduardo Mignogna zuzendariak ere bizikide izan zituen.
Jarduera zineman
1965ean hasi zen zineman lanean, film laburrak zuzenduta: El bombero está triste y llora eta Un día... eta Diario de campamento filmean zuzendariaren laguntzaile gisa. 1968 eta 1977 artean, film luzeen produkzioko buru izan zen, eta 1978tik aurrera produkzioan aritu zen. 80ko hamarkadan, María Luisa Bembergekin batera, GEA Cinematografía produkzio-etxea sortu zuen. Gero, Lita Stantic Producciones du izena.
1993an Un muro de silencio zuzendu zuen, bere lehen eta azken film luzea. Lita Stantic-ek ere gremio-jarduera egin zuen eta 1986 eta 2001 bitartean Industria Zinematografikoaren Argentinako Ganberako buru izan zen.
Deilingen
Deilingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.