cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arsenal Football Club
Arsène Wenger: Txapeldunen Ligako finala
2018ko maiatzaren 23an Unai Emery hondarribitarrak hartu zuen Arsène Wenger-ren tokia. Aurreneko denboraldi honetan UEFA Europa Leagueko finala jokatu zuen baina Chelseak 4-1 garaitu zuen.
2019an Mikel Arteta entrenatzaile donostiarrak hartu zuen taldearen ardura. 2020an hamalaugarren aldiz irabazi zuen Ingalaterrako Kopa eta 2022-23 denboraldian Ligako txapeldunordea izan zen berriz.
Uniformea
Arsenalen kamiseta tradizionalki gorria izan da mauka zuriekin. 1886an taldea sortu zenean Fred Beardsley and Morris Bates Nottingham Foresteko jokalariak Woolwichera lanera joan ziren eta hauek beren taldearen kamiseta gorrien lote bat lortu zuten Arsenalentzako musutruk. Arsenalek esker onez beti kamiseta gorria erabiltzeko erabakia hartu zuen. 1933an Herbert Chapmanek ekipai dotoreagoa ezarri nahi izan zuen eta horregatik gehitu zizkion mauka zuriak.
Emakumezkoen taldea
1987an sortu zen Arsenalen emakumezkoen taldea eta ordutik Ingalaterran palmaresik onena lortu duen taldea izan da. Herrialdeko txapelketa gehien irabazteaz gain 2007an Txapeldunen Ligako txapelduna izan zen.
Shinji Yamasaki
Shinji Yamasaki (山崎 慎治, 1972ko urtarrilaren 17a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Scarus xanthopleura
Scarus xanthopleura Scarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Topiaria
Topiaria edo arte topiarioa (latinez Ars topiaria) landareei, inausketaren eta beste tekniken bidez, forma artifizialak eta artistikoak emateko artea da. Landare bizietan egindako eskulturaren antzekoa da arte hau. Inausketa laguntzeko, batzuetan lorezainak elementu metalikoak erabiltzen ditu landareen hazkuntza gidatzeko, eta inauskaiei laguntzeko sokaz, plomuz eta txantiloiz baliatu daiteke.
Landareei askotariko itxura eman dakieke: forma geometrikoak (piramidea, konoa, zilindroa, paralelepipedoa, etab.), arkitektonikoak (arkuak, zutabeak, hormak, etab.) edo fantasiazkoak (animaliak, pertsonaia errealak edo alegiazkoak, etab.). Heskaia topiaria forma sinple bat da, batez ere mugak, hormak edo pantailak sortzeko erabilia.
Hitza latinetik dator, apaindurako lorezain paisajistatik (topiarius), hau da, "toki" edo topia sortzailea (grezierazko τόπος, topos, "tokia"), fikziozko barne-paisaiak freskoan egiten zituztenentzat ere erabilia.
Historia
Europako arte topiarioa Antzinako Erromaren garaian agertu zen. Virgiliok bere Georgikak lanean deskribatzen du eta Plinio Gazteak bere Gutun batean aipatzen.
Erdi Aroan, topiaria desagertu egiten da, lorategiak beste forma batzuk hartzen baititu. Ezpelak edo zuhaitz inausi bakan batzuek bakarrik mugatzen dituzte monasterioetako lorategi itxiak. Ondoren, italiar Pizkundeak, arte hau berpiztu zuen, Antzinateko beste hainbat elementu bezala. Mantuan 1485 inguruan zirrimarratua, Aita Santuek bere gain hartu zuten arte hau garatzeko hautua. Inflexio puntua 1503an izan zen, Bramantek Vatikanoko Belvedere lorategietarako hiru terraza handiak diseinatu zituenean. Italiar arkitektoak ez ditu soilik landare-eskulturak eta parterre geometrikoak erabiltzen, baizik-eta lorategi bat (opus topiarium) bururatzen, zeinak poesiak eta paisaia-margolanek deskribatutako leku bat irudikatzen duen. Gerora, aristokratek lorategi honen planoa egokitu zuten Erromako eta inguruetako landetxeetara.
Philibert Delormek italiar estiloa teorizatu eta praktikan jarri zuen Frantzian XVI. mendearen erdialdean. Jacques Boyceauk, Luxenburgoko lorategia sortu zuenak 1615ean, eta gero bere oinordekoek, Claude Molletek eta André Le Nôtrek, arte hau garatu zuten hainbat elementu ezarriz: parterre konpartimentudunak, broderiazko parterreak, arkuak, kolomadiak, sehaskak eta labirintoak. Frantses lorategietako urrezko aroa, topiaria barne, XVII. mendean izan zen.
XVIII. mendetik aurrera, ingeles lorategien hedapenarekin, itxuraz naturalagoak eta geometria organikoetan oinarrituak, arte topiarioa ahaztarazi zuen. Hala ere, erregezko lorategi askok kontzeptu mistoa gorde zuten: bizitegitik hurbil erregularra (frantsesa) eta hurrunago naturala (ingelesa). Oraindik ere mantentzen dira lorategi mota horietan arte topiarioarekin landutako landareak. Gaur egun lorategi mota guztietako osagai izatera heldu dira.
Ekialde Urrunean
Zuhaixkak eta zuhaitzak zehaztasun berarekin moztu eta eratu izan dira Txinan eta Japonian, baina beste arrazoiengatik. Helburua izan da pinu zaharren itxura "naturala" modu artistikoan lortzea, haizeak eta eguraldiak eratua bezala. Egintza honen erakusgarri dira txinatar penjin eta japoniar bonsai arte senidetuak.
Landareak
Lorategi topiarioa landare ugarik osatzen duten lorategi mota bat da, batez ere hosto iraunkorreko landare zurkarak, hosto txikiekin eta eite trinkoarekin.
Ezaugarri horiekin gehien erabiltzen direnak dira hagina (Ilex espezieak) (eta ezpela (Buxus sempervirens), baina baita ereinotza (Laurus nobilis), altzifrea (Cupressus espezieak) eta huntzak (Hedera espezieak) err. Tuia (Thuya espezieak), mirtoa (Eugenia edo Myrtus espezieak), arbustua (Ligustrum espezieak) eta gartxua (Phillyrea espezieak) ere erabili izan dira.
George Clooney
George Timothy Clooney (Lexington, 1961eko maiatzaren 6a - ) Estatu Batuetako zinema aktore, zuzendaria eta gidoigilea da. ER izeneko telesaioari esker ezaguna egin zen. Hortik zinemara igaro zen, eta arrakasta are handiagoa eskuratu zuen. Berak zuzendutako filmak ere egin ditu. Good Night, and Good Luck. izenekoarengatik ez du emaitza makalik lortu ez ikusleengandik ez kritikagileengandik. Syriana filmeko paperarengatik Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen 2005ean.
Kuartil arteko ibiltarte erlatibo
Estatistikan, kuartil arteko ibiltarte erlatiboa kuartil arteko ibiltartetik eratortzen den sakabanatze neurri erlatiboa da, honela kalkula daitekeena:
Abantaila gisa, jasankorra dela aipatu behar da, muturreko datuak baztertu eta kuartiletan bakarrik oinarritzen baita.
1979ko Espainiako Traineru Txapelketa
1979ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 32. ekitaldia) Zarautzen jokatu zen, eta Santurtzik bere bigarren garaipena lortu zuen.
Historia
Larunbatean sailkapen estropadak izan ziren eta Santurtzi, Orio, Kaiku eta Lasarte sartu ziren ohorezko txandan. Aipatzekoa da Lasarte urtero sailkatu zela finalean 1968tik aurrera, beste inork lortu gabeko marka. Honako hau taldearen azken denboraldia izan zen.
Igandean Santurtzi oso erraz nagusitu zen.
La Vallée-Mulâtre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 71 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 70 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 58 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 12 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 88 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (29 gizon eta 16 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Vallée-Mulâtre udalerrian 62 unitate fiskal zeuden, 155 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.146 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean La Vallée-Mulâtre udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 376 hektarea erabiltzen.
TF1
TF1 edo Télévision Française 1 Frantziako telebizta kate generalista eta pribatu bat da. Egoitza nagusia Paris hiriburuaren iparraldean dagoen Boulogne-Billancourt udalerrian du. Bestalde, Frantziaz gain, Belgika, Suitza, Luxenburgo, Andorra eta Monakon ere ikusgai dago.
Historia
Frantziako telebista kate zaharrena da, 1935ean sortu baitzen. Bere sorrera urtetik hasi eta 1987. urterarte telebista kate publiko bat izan zen, halere urte hartan François Mitterrand buru zuen gobernuak kate pribatu bilakatzea erabaki zuen. Gaur egun kate hau Groupe TF1 taldearen jabetza da, era berean talde hau Bouygues industria taldearen barnean dago.
Herritarren Segurtasunerako Legea (1992)
1/1992 Lege Organikoa, otsailaren 21ekoa, Herritarren segurtasuna babestekoa Espainiako lege organikoa izan zen, 1992ko martxoaren 13tik 2015eko uztailaren 1era arte indarrean egon zela. Egun hartan 4/2015 Lege Organikoa, martxoaren 30ekoa, Herritarren segurtasuna babestekoak ordezkatu zuen.
Aurrekariak
Espainian herritarren segurtasunari buruzko zenbait lege izan dira: 1940an masoneria eta komunismo zapaltzeko legea eman zuten baina jada Espainiako Bigarren Errepublikan 1933ko Alfer eta gaizkinen Legea bazegoen, 1954an emendatu zutena.
45/1959 Legea, ordena publikokoa, frankismoaren ikur izan zen eta 1992ra arte zenbait atal indarrean izan ziren.
Konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoak
Legeak eztabaida handia sortu zuen eta bere kontra zenbait konstituzio-kontrakotasuneko errekurtso jarri zituzten. Errekurtso hauek guztiak Espainiako Konstituzio Auzitegiak 341/1993 epaiaren bitartez ebatzi zuen. Auzitegiak errekurtso gehienak indargabetu zituen baina horietako bi partzialki onartu zituen. Epai honen bitartez 21.2 eta 26 j) artikuluak baliogabetu zituen (lehenengoa "atean ostiko"arena zen)
Noissevilleko guda
Noissevilleko guda Franco-Prusiar Gerrako konfrontazio bat izan zen, 1870eko abuztuaren 31n hasi eta irailaren 1ean bukatu zena. Prusia garaile atera zen.
Metztik bidaiatzen, François-Achille Bazaine mariskalaren agindupean zeuden armadak Prusiako lerroa apurtzen saiatu ziren. Hasieran frantziar armadak arrakasta apur bat izan zuen baina irailaren 1.ean frantziarrak Metzera bultzatuak izan ziren berriro.
Faina Ranevskaia
Faina Georgiyevna Ranevskaia (jaiotza izenez: Faina Girshevna Feldman; Фаина Георгиевна Раневская, Taganrog, Errusiar Inperioa greg./abuztuaren 15ajul. - Mosku, Sobietar Batasuna, ) sobietar aktorea izan zen, zineman zein antzerkian. XX. mendeko aktore komikoen artean nabarmena da, bere pertsonaien interpretazioari esker. Who is Who britainiar entziklopediaren arabera Ranevskaia XX. mendeko 10 emakume aktore onenen artean dago. Bere aforismoengatik ere ezaguna da.
Labeobarbus batesii
Labeobarbus batesii Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Conger oligoporus
Conger oligoporus Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Genainville
Genainville Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Genainville udalerrian erroldatutako biztanleak 535 ziren. Familiak 193 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 89 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 229 etxebizitza zeuden, 196 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 196 etxebizitza nagusietatik 169 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 149 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 108 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 374 ziren, horien artean 294 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 294 pertsona aktiboetatik 268 lanean zeuden (144 gizon eta 124 emakume) eta 26 langabezian zeuden (12 gizon eta 14 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Genainville udalerrian 199 unitate fiskal zeuden, 538 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.667 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 2 albaitariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Genainville udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 435 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wittighausen
Wittighausen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Arses telescopthalmus
Arses telescopthalmus Arses generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
TV Breizh
TV Breizh telebista katea Groupe TF1 taldearen Bretainiako katea da. 2000ko irailaren 1an sortu zen eta egoitza An Orient/Lorient hirian du. Bretainierazko saioak ere bazituen baina hauek piskanaka murriztuz joan ziren eta 2010. urtetik aurrera jada saio guztiak frantses hutsean emititzen dira.
Numa Denis Fustel de Coulanges
Numa Denis Fustel de Coulanges (Paris, 1830eko martxoaren 18a - Massy, 1889ko irailaren 12a) historialari frantsesa izan zen. Bere lanik ezagunena La cité antique izan zen, 1864an argitaratua.
Angelu (Lapurdi)
Angelu (ofizialki: Anglet) Lapurdiko bigarren udalerri handiena da, Baiona lehena izanik, eta hauek biek Biarritzekin batera BAM izeneko metropolitar gunea osatzen dute, Ipar Euskal Herriko populatuena eta Euskal Herri osoko bortzgarrena.
Izena
Herriaren euskal izena Angelu da; eta frantsesez nahiz gaskoiez, Anglet (frantsesez  eta gaskoiz  ahoskatua).
Angelu toponimoak itxura hauek izan ditu idatzizkoan:
Larramendik euskarazko angelu hitzaz dio "sakan" edo "sakonune" esan nahi duela. Goienetxeren iritziz, berriz, latinetik sortutako Angelu leku eta herri izenak "ondarreta" du euskal ordaintzat, hondartza bat, alegia.
Geografia
Baiona eta Biarritz ezagunen artean ezkutuan gera daiteke Angelu. Bi udalerri horiek alboan dituela, zaila da mugak zehaztea. Izan ere, BAB hirigune sendoa da, eta Lapurdiko biztanleen erdia baino gehiago hortxe bizi da. Baina Angeluk 26,5 km2 ditu; hortaz, zabalagoa da Baiona baino, eta Biarritzen azaleraren bikoitza du. Gainera, Angeluren itsasertza luzeagoa da haiena baino: Atturri ibaiaren bokalean hasten da Angeluko hondartza eta San Martin lurmuturreraino iristen da, Biarritzeko itsasargia dagoen lekuraino, hain zuzen.
Angeluko geografia askotarikoa da: iparral­deko itsasaldetik hasi eta nekazaritzan eta abeltzaintzan oinarritutako barrual­deko lurral­deetaraino, Arrangoitze eta Basusarri udalerrien mugan. Angelu, garai batean, baso hostotsua izan zen, gero, pixkanaka, baso hura desagertu da, zuhaizti batzuk irauten badute ere. Ontzioletara eramandako egurrak eragin handia izan du pobretze‑prozesu horretan. Angeluko ia itsasertz guztia hondartza da, zertxobait hautsia, itsaso zabaleko olatuen erasoa pairatzen duena. Atzeal­dean, berriz, dunak dauzka. 7 km‑ko hondartza hori kai‑mutur artifizial batzuen bidez banatuta dago. Hondartza‑zati bakoitzak izena, sarbidea (dunen artean), aparkalekua, eta bainu‑zerbitzuak ditu. Hondartzen izenak hauek dira: Cavaliers, Xiberta, L’Océan, Sables‑D’Or, Madrague, Marinela, Kortsarioak, Petit Chambre d’Amour eta Chambre d’Amour. Azken hondartza horrek San Martin lurmuturrarekin bat egiten du, bihurgune bat eratuz. Angeluren mendebal­deko muturrean geratzen da, eta, ziur asko, bitxiena da. Chambre d’Amour esaten diote, behin batean ezusteko itsas kolpe batek bikote maitemindu bat eraman baitzuen, hondartzan besarkaturik zeudela, itsasoari begira.
Pierre de Lancrek, Inkisizioko epaile ankerrak, eskuetako hatzak ere sorgin bihurtzen zitzaizkionak, 1609an ez zituen begi onez ikusten hondartza horretara joaten ziren bainu‑hartzaileak... Gaur egun, familientzako oporretarako gunea da, maien arkitektura inspirazio‑iturri duena, eta estatuaren eskuetan dago.
N‑10 errepidea zeharkatzea nahikoa da Parmako aireportura iristeko, eta haren zati handi bat Angeluko lurretan dago. Kilometro bat egin aurretik Brindos ain­tzira aurkituko dugu, eta haren uretan islaturik Brindos gaztelua. Ingurua ederra da eta gazteluko gela atseginak jatetxe ospetsu bihurtu dira. Baiona‑Angelu‑Biarritz el­karlotuta daude BAB bulebarraren bidez. Sarbide azkarra eta oso erabilia da hainbat lekutara iristeko: auzo jendetsuetara, hipermerkatuetara eta Atturri ibaian dagoen portura (Baionari dagokion atalean deskribatu dugu portua).
Ingurune naturala
Udalerriaren %10 pinudiz beteta dago, batez ere Pignada, Lazaret eta Xiberta auzoetan. Eremu oso laua da, mendirik ez duena.
Hondartzak
Angeluk 4,5 kilometroko kostaldea eta 11 hondartza ditu, iparraldetik hegoaldera hauexek dira:
Euskal Herriko kostaldea eta Landetako Côte d'Argent arteko muga Amodio Ganbera izeneko haitzulo angeluarrak sortzen du.
Hidrografia
Aturrik Bizkaiko golkoan duen bokalean Angelu ezkerraldean eta Tarnose eskuinaldean daude.
Gainera Aturriko ibaiadarrak diren Maharin eta Esboucdes errekek udalerria zeharkatzen dute. Azkenik, Petaburu errekak, Harrieta errekaren ibaiadarra dena, Angelutik ere pasatzen da.
Udalerriak hiru aintzira ditu: Xiberta, Aturriren bokalean dagoen Bokale eta Biarrizko Harausta auzotik gertu dagoen Brindos.
Klima
Bizkaiko golkoaren aurrean bere kokapenak itsas-haizeetara zabaltzen du Angelu. Neguak ez dira latzak eta udan beroa jasan daiteke. Haize erregimena moderatua da oso eta eragin hirukoitza jasaten du: Ozeano Atlantikoa, Pirinioak eta bertoko brisak. Nagusiak diren itsas-haizeek udan hezetasuna eta freskura eta neguan leuntasuna ekartzen dituzte. Hegoaldeko haizeak Pirinioetan Foehn efektua sortzen du. Köppen klima sailkapenaren arabera, Angeluko klima ozeaniko epela da.
Demografia
Angeluk hazkunde demografikoa izan du azken bi mendeetan, XIX. mendetik hasita gutxienez. 1800an 2.000 biztanle inguruko herri txiki bat zen, eta XIX. mendean hazkunde etengabe baina ez oso handia izan zuen, mendearen bukaeran 5.500 biztanle izan arte. XX. mendean, berriz, eztanda demografikoa jasan zuen, eta 1920tik aurrera eta batez ere 1960ko hamarkadatik aurrera biztanlea biderkatu egin zen. Mendearen amaieran 35.000 biztanle zituen, ordurako hiri bihurturik.
XXI. mendearen hasieran hazkundeak aurrera jarraitu zuen.
Hazkunde demografiaren arrazoien artean, nabarmentzekoa da Lapurdiko hiriburu Baionaren alboan egotearen garrantzia, eta harekin eta Biarritzekin batera Euskal Kosta-Aturri multzoa osatzea.
Ekonomia
Lehen laborantzan, batez ere baratzetan, oinarritutako ekonomia bazuen ere, egun Baiona-Angelu-Biarritz gune metropolitarrean bere kokapena dela eta ekonomia modernoa du.
Angeluk, Baiona eta Miarritzerekin BABko aireportuaren kudeaketan parte hartzen du. Era berean, Baiona, Bokale eta Tarnoserekin batera Baionako portua ere kudeatzen du.
Lekuko aktibitate ekonomi garrantzitsuenak:
Era berean departamenduko 50 nagusien aurrean nekazaritzako elikagaien industriak ere baditu :
Hizkuntzak
Gertuko Biarritz eta Baiona bezala, Gaskoinia eta Euskal Herria arteko mugan kokatuta dagoenez, zalantzazkoa da ea Erdi Aroan edo Aro Modernoan gaskoia ala euskara zen udalerriko hizkuntza nagusia.
Atlas Linguistique de Gascogne liburuak bere alde egin eta gaskoi herritzat hartu zuen Angelu. 1863an, berriz, Luis Luziano Bonapartek Angelun kokatu zuen euskararen muga, zenbait auzotan dudarik gabe nagusia zena. Hala ere, XX. mendean frantsesa da hizkuntza ofizial eta nagusia.
Toponimia kontuan hartuta, euskarazko "Angelu" eta gaskoizko "Anglet" izenek esanahi berbera dute: Aturri 1578. urte eta aurrerago sortzen zuen angelutik erakarria, orduko bokalea Capbreton eta Bokale Zaharra artean zegoelako.
Herriak gaskoizko goiburua du: "Mar e pignada per m'ayda", euskaraz "itsasoa eta pinudia ni laguntzeko" esan nahi duena. Tokian tokiko toponimia euskarazkoa eta gaskoizkoa da: kaleak eta auzoak tartean XIX. mendean Baionari utzitako Saint-Léon auzoa.
Euskara bultzatzeko 2001ean 15 lagunek "Ipar Izar" erakundea sortu zuten; gaskoia bultzatzeko, aldiz, Ací Gasconha erakundeak lan egiten du.
Jaiak
Herriko bestak edo jaiak martxoaren lehenengo igandean egin ohi dira. Abuztuaren bigarren astean Euskal kirolen astea izaten da. Uda‑garaian txirrindulari‑lasterketak, xistera‑partidak, Trinitatean, nazioarteko petanka‑lehiaketak, Neptunoren festa Chambre d’Amour hondartzan, kermezak, musika‑jaial­diak...
Autobusa
Angelutik STABen 1, 2, 4, 6, 7.1, 7.2, 7.3, 8, 9, 14 eta Allobus Anglet lineak pasatzen dira.
Lineak:
Hezkuntza
Udalerriak ikastetxe bi (Endarra publikoa eta Stélla Maris pribatua), lizeo bi (Cantau teknologikoa eta Sainte-Anne) eta ikastola bat (Angeluko ikastola) ditu. Bestetik, BTP institutua, arte-eskola bat eta kontserbatorioa ere baditu.
Horiez gain Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatea ren Montaury campusa Angelun kokatzen da. Bertan Euskal kostaldeko zientzia eta teknologia fakultatean biologia, ingurumen zientziak, kimika, fisika, logistika, ingeniaritza eraikuntza eta ingeniaritza zibila ematen dira. Baiona eta Euskal Herriko IUTk informatika eta ingenieritza eta industria mantentzea ematen ditu, baita Sistema eta Softwere Informatiko, Ekologia Industrial, GEO 3D, Lanbide Digitalak eta Programazio Aitzinduaren lizentzia profesionalak.
Le notti di Cabiria
Le notti di Cabiria 1957ko Federico Fellini italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Filmak ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Argumentua
Cabiria emagalduak maitasuna bilatzen du, ordea, desengainuak besterik ez ditu topatzen.
Labeobarbus brevicauda
Labeobarbus brevicauda Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Rolette konderria (Ipar Dakota)
Rolette konderria (Rolette County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rolla da. 2010eko zentsuaren arabera 13,937 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Rolette konderriak 243,288 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,392 ura dira. Beste 233,896 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,73 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 13,937 pertsonetatik 2,935 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 133 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 10,677 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 286 pertsonek kokatzen zuten.
Arses lorealis
Arses lorealis Arses generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Wittlingen
Wittlingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sent Laurenç de Carnòls
Sent Laurenç de Carnòls Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Esposizio (argarkigintza)
Esposizioa, argazkigintzan, irudi bat osatzeko material fotosentikorrak (argazkigintzan kimikoan) edota irudi-sentsoreak (argazkigintza digitalean) jasotzen duen argi kopurua da.
Matematikoki: esposizioa = argiztapena x denbora
Sent Laurenç de Carnòls
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-de-Carnols udalerrian erroldatutako biztanleak 450 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Esposizio (argarkigintza)
Aurreko formulak adierazten duen moduan, esposizioa denbora eta material fotosentikorrak jasotako argiztapen kopuruaren arteko konbinazioa da, eta lux segundutan neurtzen da.
Sent Laurenç de Carnòls
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Esposizio (argarkigintza)
Esposizioaren kontrola
Argazki kamera batean, esposizio denbora obturazio abiadurak eta objektiboaren irekidurak finkatzen dute. Azken bi faktoreak (abiadura eta irekidura) EB edo esposizio balorea izeneko zenbaki bakar batean konbinatzen dira.
Esposizio egokia
Nahi dugun argazkia edo irudia lortzeko behar den esposizio egokia da. Esposizio egoki bat lortzeko modu on bat sunny 16 araua da: egun eguzkitsu batean, ISO 100 sentsibilitatea eta f/16 irekidura erabiliz, obturazio egokia 1/100 litzateke.
Sent Laurenç de Carnòls
Etxebizitza
2007an 239 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 49 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 223 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 149 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 105 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 296 ziren, horien artean 220 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 220 pertsona aktiboetatik 206 lanean zeuden (115 gizon eta 91 emakume) eta 14 langabezian zeuden (6 gizon eta 8 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-de-Carnols udalerrian 185 unitate fiskal zeuden, 477,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.032 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Laurent-de-Carnols udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 286 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saimaa
Saimaa (finlandiar suedieraz: Saimen) Finlandiako hego-ekialdeko aintzirada. 4.400 km² izanik, Finlandiako aintzirarik handiena eta Europako laugarrena da. Bere kostaldean dauden herri nagusiak Lappeenranta, Imatra, Savonlinna, Mikkeli, Varkaus eta Joensuu dira. Vuoksi ibaia Saimaatik Ladogara doa. Saimaa uhartez beterik dago eta kanal txikiek aintzira banatzen dute zenbait zatitan (bakoitzak bere izen propio duena: Orivesi, Puruvesi, Haukivesi, Yövesi, Pihlajavesi eta Pyhäselkä).
Saimaa kanalak, Lappeenrantatik Vyborgera joaten dena, Saimaa eta Finlandiako golkoa lotzen du.
Rashida Obeida
Rashida Obeida, arabieraz رشيدة عبيدة (Jerusalem, XX. mendea) palestinar aktibista politikoa da, Palestina Askatzeko Fronte Popularreko kidea (FPAP).
Ibilbidea
1960ko hamarkadaren amaieran, dozenaka emakume palestinar agertu ziren borroka armatuan. Obeida, Leila Khaledekin batera, entrenamendu militar eta gerrilla zorrotza egin zuten militanteen bi adibide izan ziren. Familia eta lagunak alde batera utzita, komando-entrenamendu gogorrak jasan zituzten Sirian eta Libanon, teoria iraultzailea eta lehergaiak fabrikatzeko metodoak ikasi baitzituzten. Leila Khaled-en hitzetan Amina Dahbour eta Xàdia Abu Gazalarekin batera, alderdiko nesken hiru inspirazio-iturri nagusietako bat zela esan zuen.
Dokumentala
2007. urtean, 1970eko hamarkadako beste sei gerrillari palestinarrekin batera (Amina Dahbour, Leila Khaled edo Theresa Halsa, adibidez), Tell Your Tale, Little Bird dokumentala agertu zen. Arab Loutfi zuzendari libanoarrak 1993an grabatutako film luzeak azaltzen du emakume hauek nola izan ziren herri palestinarraren borrokaren ikono, lehen pertsonan kontatuta eta elkarrizketa formatuan.
Michel Serrault
Michel Serrault  (Brunoy, Essonne, Frantzia, 1928ko urtarrilaren 24a - Calvados, 2007ko uztailaren 29a) frantses antzezlea izan zen.
Biografia
1954. urtean hasi zen antzezle gisa lanean, baina lehenengo lanak barrea erraz eragitea beste helbururik ez zuten filmetako paperak izan ziren.
1973. urtean, aldiz, antzerkian lortu zuen ospea, La Cage aux folles (Eroen kaiola) laneko Zaza Napoli trabestiaren paperean. Lan horren aurretik, zineman Le Viager (1972) lanean ospetsu egingo zuten paperen eredua aurkitu zuen. Urte horretan bertan, Un meurtre est un meurtre (Hilketa bat hilketa bat da) lanean, ikerketa-metodo susmagarriez baliatzen den polizia baten papera egin zuen. Hala, Serraulten karrera lan komikoen eta ezohikoen artean igaro zen. Alde batetik, aipatutako La Cage aux folles (1978-1985) eta Pierre Tcherniaren komedia satirikoak, Les Gaspards (1974), La Gueule de l'autre (1979, Bestearen aurpegia), eta, beste alde batetik, gaizkiaren hezur-mamitzea, hala nola Fantômes du chapelier (1982, Txapelgilearen mamuak), À mort l'arbitre (1984), Docteur Petiot (1990), Mortelle randonnée (1983, Bira hilkorra), On ne meurt que deux fois (1986, Bitan besterik ez da hiltzen).
Horrez gainera, Serraultek maisutasun handiz egin zituen ñabarduraz beteriko pertsonaiak, hala nola Garde à vue (1981, Adi egon) eta Nelly et monsieur Arnaud (1995) lanetako pertsonaia bakartiak.
John Major
Sir John Major (Carshalton, Surrey, 1943ko martxoaren 29a) Erresuma Batuko politikari kontserbadorea da. 1990 eta 1997 artean lehen ministroa izan zen.
Biografia
Suttonen jaio bazen ere, familia Brixtonera aldatu zen aitak erreka jo zuenean. Arazo ekonomikoak zirela eta, hamasei urterekin ikasketak utzi behar izan zituen. 1965ean Standard Chartered bankuan lanean hasi zen. 1967an auto istripu larria izan zuen Nigerian. Politika oso gaztetik interesatu zitzaion eta Alderdi Kontserbadorean sartu zen. 1968 eta 1971 artean Lambethko Udal Kontseilaria edo zinegotzia izan zen. 1979an Legebiltzarreko Behe Ganberako parlamentario edo diputatu aukeratu zuten Huntingdonshire barrutian (Cambridgeshire). Gero eta ardura handiagoko karguak izan zituen Margaret Thatcherren gobernuetan: Altxor idazkari nagusia (1987), Kanpo eta Commonwealth-eko Arazoetarako estatu idazkaria (1989) eta Ekonomia eta Finantza ministroa (1989). 1990eko azaroaren 28an lehen ministro bihurtu zen, Thatcherrek dimisioa eman ondoren. 1992ko apirileko hauteskundeetan berriz hautatua izan zen.
Margaret Thatcherren politikaren jarraitzailea izan zen, baina Europa batuaren aldekoagoa, Europar Batasunaren aldeko politika bultzatu baitzuen. Hori zela eta, Alderdi Kontserbadoreko euroeszeptikoen aurkakotasuna jasan behar izan zuen. Golkoko Gerran (1990-91) AEBei laguntza eman zien baina bigarren mailako papera jokatuz. Hala ere, Majorren agintaldiko arazo nagusiak ekonomikoak izan ziren: inflazio handia, langabeziaren goratzea eta liberaren ahulezia. 1992ko irailaren 16an, Asteazken Beltza deitutakoan, eraso espekulatzaileek beharturik, libera Europako Moneta Sistematik atera zen. Ipar Irlandako gatazka konpondu nahian, 1993ko abenduaren 15ean John Majorrek eta Irlandako lehen ministro Albert Reynoldsek Downing Streeteko adierazpena egin zuten. Agintaldiaren amaieran Behi eroen krisia gertatu zen.
1997an, Tony Blair laboristak hauteskundeak irabazi ondoren, Majorrek Alderdi Kontserbadoreko buruzagitza utzi zuen. 2001eko Komunen Ganberako hauteskundeetara ez zen aurkeztu eta politikatik erretiratu zen.
Paulínia
Paulínia Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lacapelle-Ségalar
Lacapelle-Ségalar Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lacapelle-Ségalar udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cesare Zavattini
Cesare Zavattini (Luzzara, 1902ko irailaren 20a - Erroma, 1989ko urriaren 13a) italiar gidoilaria izan zen.
Lacapelle-Ségalar
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cesare Zavattini
Zuzenbide ikasketak egin zituen Parmako Unibertsitatean, baina berehala ekin zion idazteari. 1930ean Milanera joan zen eta 1936an idatzi zuen bere lehen gidoia.
1935ean Vittorio De Sica ezagutu zuen eta elkarrekin hogei bat film egin zituzten, horietako batzuk Italiar neorrealismoaren maisulanak.
Lacapelle-Ségalar
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 60 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 1ek hiru zituen, 9 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 60 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (29 gizon eta 15 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Lacapelle-Ségalar udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 432 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Clare Hollingworth
Clare Hollingworth (Leicester, 1911ko urriaren 10a-Hong Kong, 2017ko urtarrilaren 10a) Erresuma Batuko kazetari eta gerra berriemaile ezaguna izan zen. 1939an, Poloniatik Alemaniara zihoanean, mugan zeuden Alemania naziren armada prestatuta ikusi zuen eta The Daily Telegraph egunkariari informazioa bidali zion. Hiru egun geroago Poloniaren inbasioaz eta Bigarren Mundu Gerraren hasieraz informatu zuen lehen kazetaria izan zen.
Biografia
1911ko urriaren 10ean jaio zen Knightonen, Leicesterreko hegoaldeko auzo batean. Gurasoak Daisy eta Albert Hollingworth ziren. Idazle izateko interes goiztiarra erakutsi zuen, amaren aurkako jarrera izan arren. Bere aitarekin batera Erresuma Batuko eta Frantziako gudu zelai historikoetara egindako bisitek gerretan zuen interesa handitu zuten. New Statesman egunkarian freelance gisa artikuluak idazten hasi zen.
1938an Alemaniako Txekoslovakia inbasioaren ondoren, Varsoviara joan zen, txekiar errefuxiatuekin lan egiteko. 1939ko martxoa eta uztaila bitartean milaka pertsona erreskatatzen lagundu zuen britainiar bisadoak eskuratzen lagunduz. Orduan, Arthur Wilsonek, The Daily Telegraph egunkariaren editoreak, kontratatu zuen, 1939ko abuztuan.
Astebete baino gutxiago zeramatzan Telegrapheko kazetari gisa lanean, Poloniara bidali zutenean, nola Europan tentsioak areagotzen ari zirela informatzeko. John Anthony Thwaites, Katowiceko britainiar kontsul nagusia konbentzitu zuen bere autoa eta gidaria utzi zezan Alemanian datuak aurkitzeko bidai baterako. Abuztuaren 28an Alemaniako eta Poloniako mugan zehar zihoala, Hollingworthek alemaniar tropen pilaketa masiboa ikusi zuen. Tropak, tankeak eta ibilgailu blindatuak Polonian sartzeko prestatzen ari ziren. Hurrengo egunean, bere berria Daily Telegraph egunkariko lehen orrialdean agertu zen.
Irailaren 1an, Varsoviako Britainia Handiko enbaxadara deitu zuen Alemania Polonia inbaditzen ari zela salatzeko. Funtzionario diplomatiko zalantzen aurrean, hauek konbentzitzeko, telefonoa bere logelako leihoaren kanpoaldean jarri zuen, indar alemaniarren hotsak atzemateko proba garbiena gisa.
Poloniako egoeraren berri ematen jarraitu zuen eta, 1940an, Daily Expressen lan egiten ari zela, Bukarestera joan zen: Bertatik Errumaniako Karlos II.a erregearen behartutako abdikazioaren eta ondorengo istiluen berri eman zuen. 1941ean Egiptora joan zen eta, ondoren Turkiatik eta Greziatik informatzen jarraitu zuen. Haren lana ez zen erraza izan zeren eta emakumezko gerra korrespontsalek ez baitzuten akreditazio formalik jasotzen. Bernard Montgomery mariskalak Tripolin sartu ondoren, 1943an, Kairora itzultzeko agindua jaso zuen. Hala ere gatazken lehen lerroetan jarraitu nahi zuen. Aljerreko Dwight D. Eisenhower jeneralaren indarren operazioen gaineko informazioak zabaldu zituen, esaterako, Chicago Daily News egunkarian idazten. Geroago Palestinatik, Iraketik eta Persiatik informatu zuen. Garai horretan Mohammad Reza Pahlavi Iraneko Shah elkarrizketatu zuen lehen kazetaria izan zen.
Gerraosteko hurrengo hamarkadetan, Palestinan, Aljerian, Txinan, Adenen eta Vietnamgo gatazketaz informatu zuen, The Economist, The Observer, The Guardian eta Telegraphen egunkarietan.
1963aren hasieran, oraindik The Guardianen lanean, Beiruten zegoen. Hollingworthek Kim Philby, Observer egunkariaren korrespontsala ikertu zuen eta sobietar itsasontzi batean Odessara alde egin zuela deskubritu zuen. The Guardianen editorea zen Alastair Hetheringtonek, ekintza judizialen beldurrez, Philbyren defekzioaren istorioa hiru hilabetez gorde zuen. Azkenean, txosten zehatza 1963ko apirilaren 27an argitaratu zen. Gobernuak berretsi zuen gertaera. 1963an Hollingworth The Guardianen defentsa gaietan berriemailea izendatu zuten; lanpostu horretan lehen emakumea izan zen.
1973an, The Telegraphen korrespontsala izan zen Txinan, lehenengoa Txinako Herri Errepublika 1949an sortu zenetik. Han Zhou Enlai eta Jiang Qing, Mao Zedongen emaztea ezagutu zituen. 1981ean erretiroa hartu zuen eta Hong Kongen finkatu zen. Asiako hirian hilko zen, 2017ko urtarrilaren 10ean, 105 urte zituela.
Zuzeneko zerga
Ogasun publikoan, zuzeneko zergak pertsona fisiko edo juridiko jakin batek, zuzenean, ordaindu behar dituen zergak, eskuratutako errenta, irabazia edo ondarea zuzenean zergapetzen dituena, bitartekari baten bitartez jasotzen diren zeharkako zergak ez bezala. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga eta Sozietateen gaineko Zergak, besteak beste, zuzeneko zergak dira. Aldizkako zerga da, urtero aplikatu ohi dena.
Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga
Pertsona Fisikoen Errentaren Gaineko Zerga (PFEZ): urte naturalean lurralde batean (adib: Gipuzkoan) egoitza duten pertsonek lorturiko errenta kargatzen du. Zergadunaren egoera pertsonalak eta egoera familiarrak kontuan izaten dira zerga hau aplikatzerakoan, honela, berdintasun, orokortasun eta progresibitatearen printzipioak jarraituz.
Sozietateen gaineko zerga
Sozietateen gaineko Zerga (SZ): subjektu pasiboek errentatik lorturiko mozkina kargatzen du. Merkataritza-sozietateek lortu dituzten etekinen araberako zorra da.
Ondasun Higiezinen gaineko zerga
Ondasun Higiezinen gaineko Zerga (OHZ): ondasun higiezin landatar eta hiritarren balio katastrala zergapetzen du.
Oinordetza edo Dohaintzen gaineko Zerga
Oinordetza edo Dohaintzen gaineko Zerga (ODZ): Herentzia edo Dohaintzaren bidez edozein oinordetza tituluz ondasunak eta eskubideak eskuratzean, baita Bizitza aseguruen kontratuen bidez jasotakoaren zenbatekoa beti ere, asegurua kontratatu duena eta onuraduna persona ezberdinak balira.
Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zerga
Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zerga (AFHZ): pertsona fisikoaren titularitzapean dituen ondasun eta eskubide ekonomiko guztiek osatzen dute, pertsona fisikoaren zama, karga, zor eta obligazioek gutxitzen dutelarik.
Crœttwiller
Crœttwiller Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crœttwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 165 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 69 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 11 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 84 lanean zeuden (52 gizon eta 32 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crœttwiller udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 166 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.913 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 ile apaindegia.
Izarbeibarrera
Izarbeibarrera hegoaldeko goi nafarrera euskalkiaren hizkera bat da, Nafarroa Garaiko Izarbeibar (Izarbeibarra) eta Orbaibar (Orbaibarra) ibarretako berezko euskara. Azpieuskalki gisa ere hartzen da.
Crœttwiller
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izarbeibarrera
1935ean, ez zegoen izarbeibarrerazko euskaldun gutxienik, eta, beraz, hizkera hilda da.
Historia
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Gareis, Obanos, Legarda, Uterga, Muruzabal, Adiotz, Eneritz, Ukar, Añorbe, Biurrun, Olkotz, Tirapu, Untzue, Barasoain, Garinoain eta Orisoain udalerriak eta Munarrizketa, Artariain, Iratxeta, Iriberri, Bariain, Etxague, Oloritz eta Orizin lekuak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkiko Izarbeibarrera azpieuskalkian. Azpieuskalki horretakoak ziren, euskararen intentsitate txikiko eremuan, herri guztiak. Pedro Irizarren kalkuluen arabera, 1860 eta 1870 artean 1 600 izarbeibarrerazko euskaldun inguru egongo ziren hiru ibarretan.
1904an, Iruñeko gotzaindegiko Elizaren Gida eta langileen egoeraren arabera, 1904ko irailaren 1ean, oso Izarbeibarrera hiztun gutxi geratzen ziren. Dokumentu horren arabera, euskara jada ez zen komunikazio hizkuntza nagusia bailarako inongo herritan.
1935ean, euskaldunen errolda berria egiteko orduan, jada ez zen horrelako Izarbeibarrerazko euskaldunik geratzen.
Kokapena
Gaur egun, ez dago izarbeibarrera hiztunik. Hala ere, 1870an, hiztunak erregistratu dira, honako udalerri hauek barne:
Hizkerak eta aldaerak
Izarbeibarrera hizkera ez da inongo azpieuskalkitan sartzen, ez sortaldeko ez sartaldeko goi-nafarrera, eta azpieuskalki independente bat mantentzen da, nahiz eta beti hegoaldeko goi nafarreraren barruan egon. Sailkapen horretara eraman duten aldeak izan aditzean ikus daitezke. Orainaldia gainerako azpieuskalkien antzekoa den bitartean, zuek zarate (zuek zarete) forman, sartaldekoa bezalakoa, eta zu zare (zu zara) forman, sortaldekoa bezalakoa, lehenaldiak bere berezitasunak ditu, eta horien artean ni niza (ni nintzen) nabarmentzen da.
Azpieuskalki hau ere berezia da, bere barruan hizkera ezberdinik ez duelako, baizik eta etengabe bat osatzen duelako. Hala ere, kontuan hartzen badugu azpieuskalki horren azkartasun azkarra, beste bien aldean, eta Luis Luziano Bonapartek 1863an aztertu zuenean zuen egoera kaskarra, pentsa genezake informazio faltagatik gertatzen dela, eta informazio gehiago izanez gero, hizkerak eta aldaerak ere identifika zitezkeela.
Hiztegia
Herri gehienek izarbeibarreraz dute izen tradizionala, eta gaur egungoak, euskara batuaz:
Hiztunak
Hizkera hori ziurrenik desagertua dago 1935etik. Hauxe da hiztun kopuruaren bilakaera historian zehar:
Konparaketa
Luis Luziano Bonapartek, XIX. mendean, Izarbeibarrako herri batzuetako euskararen aditz forma batzuk bildu zituen. Goiz desagertu zenez, ez da datu askorik ezagutzen, nahiz eta beste aldaera batzuetatik jasotako datuek hurbileko hizkerekin alderatzeko aukera ematen duten, hala nola Oltzakoarekin edo Eguesibarrekoarekin, adibidez:
Gournay
Gournay Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2007an 335 biztanle zituen.
Pailly (Yonne)
Pailly Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.