cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ordoki
Alubioi ordokia
Haran hondoak sailkatzeko, alubioien konposizio mota hartu behar da batez ere kontuan, hesi naturalak edo hondar bankuak baino areago. Zoru guztiak ez dira berdinak, aldatu egiten baitira egituren eta ibai haranetan duten kokalekuaren arabera. Bestalde, sistema hidrografiko handietako ibai adarrek eramanda, alubioizko ordoki berean metatzen diren sedimentu guztiek ere ez dute jatorri berbera izaten. Era askotakoak izan arren, zoru horiek, oro har, inguruko lur garaiagoak baino askoz ere hobeak dira nekazaritzarako, bi arrazoi hauengatik, hain zuzen: batetik, berriki sortuak eta sakonagoak direlako eta, bestetik, erraz xehatzeko modukoak direlako.
Alubioizko ordokietan nekazaritza intentsiboa egiten da maiz, eta biztanle askoko eremuak izaten dira gainera, ura eskura baitago eta lurra emankorra baita.
Dena den, nekazaritzarako egokiak izan arren, arazo larri bat ere badute honelako ordokiek: uholde arriskua. Dike artifizialen bidez lortzen da ibai ibilguaren maila igotzea, baina, hala ere, batzuetan urak gainezka egiten du. Ildo horretatik, aipatzekoa da nola, kontrolpeko gainezkatzeak egin izan direnean –adibidez, Egipton–, uztak urritu egin direla, lurreko mineralek ez baitute urteko lokatz metatzeez aberasterik izaten.
Berriki sortutako itsas ordokiak
Pleistozenoaren azken laurdenean kontinenteen plataforma altxatu egin zen zenbait eremutan. Azaleratutako plataforma ia guztia uniformea zen erabat, tarteka sakongune txikiak ere agertu arren. Kontinenteen plataforma kanporatu ondoren, zabaldi laua bihurtu zen, baina bazituen, ordea, askorik sendotu gabeko harri sedimentarioak ere: hareharri bigunak, arbela eta kareharria. Geruza horiek guztiak oso makurdura txikia dute itsasoarekiko.
Berriki sortutako itsas ordokiak ia lauak izaten dira, olatuek eta itsaslasterrek sedimentuak etengabe banatzen dituztelako.
Ordokiak zertxobait altxatu eta kanporatu ahala, ibaien mailaketa prozesuak aldaketak eragin ditu ordokien azalean. Ordoki zabal horietatik igarotzen diren ur lasterrek ez dute askotan drainatzerik izaten, desnibela oso txikia baita. Horrenbestez, zingira asko sortzen da. Zenbaitetan, ordea, toles txikiz osatutako goraguneak ere agertzen dira, eta ura erraz itsasoratzen da orduan, ordokiaren azaleko materiala hareatsua izaten baita. Atlantikoaren eta Mexikoko Golkoaren kostaldean (Ipar Ameriketan) daude itsas ordoki sortu berriak.
Deltetako ordokiak
Alubioizko ordokiek ez bezala, deltetakoek itsasoan barneratzen diren ubide naturalak dauzkate, maila hidrostatikoa askoz ere garaiagoa da, eta ibaiertzak etengabe hedatzen dira. Oro har, alubioizko ordoki handiak dituzten ibaiek deltak ere handiak izaten dituzte, alubioizko ordokiak, pixkanaka-pixkanaka, delta bihurtzen baitira.
Dena den, zenbaitetan, ordokiak izan arren, ez da deltarik sortzen, eta gerta daiteke alubioizko ordoki handirik ez duten ibaietan ere deltak sortzea.
Urak gainezka egiteko arriskua egon arren, nekazariz osatutako biztanleria handia biltzen da maiz deltetan. Deltak hustubidez eratutako lubakiz eta hesi artifizialez beteak egon ohi dira gainera. Nilo ibaiaren delta da nekazaritza intentsiborako erabili zen lehenengoetakoa, Antzinako Egipton jada. Ildo horretatik, aipagarria da Herbehereen kasua: hain kokaleku geografiko berezia izanik, mendeetan zehar, lurra kendu behar izan diote itsasoari. Hesi bidezko sistema konplexuak erabiliz, polder derizten eremu itxiak sortu dituzte, alegia, lantzeko moduko lurrak.
Mendi oinetako ordokiak
Alubioizko mendi oinak lur garaien behealdean egoten dira, klima lehor edo erdi lehorreko eremuetan. Gainalde tolesduna dute: alubioizko konoak banan-banan elkarren gainka geratu direlarik, isurialde ganbilak eratu dira, eta horren emaitza dira azaleko toles txikiak. Azpialdean, ondorengo materialak daude: mendiaren oinaldean, ertz zorrotzeko legarrak; konoaren oinarrian, berriz, lokatz fina eta buztina.
Konoek ura xurgatu eta gordetzeko ahalmen handia dutenez gero, mendi oinetako zabaldiak oso egokiak dira nekazaritzarako.
Ura isurialde erradialean sartzen da, konoaren erpinean, eta alubioietan zehar iraziz, azkenean, konoaren oinarritik hurbil geratzen da, bertako material finak ez baitio pasatzen uzten. Gordetako ur hori alubioizko konoaren behealdeko alubioirik finenak ureztatzeko erabil daiteke, izan ere, grabitateari esker, erraz banatzen baita.
Tamainari dagokionez, alubioizko mendi oinak oso desberdinak izan daitezke: kilometro koadro gutxiko ordoki txikiak, nahiko bakartuak; laurogei eta ehun eta hirurogei kilometro koadro bitarteko hedadura izanik, hurrenez hurreneko ordoki zabalak... Hainbat lurraldetan daude era honetako mendi oinak: Kalifornian, Los Angeles-San Bernardinoko lur apaletan, Asiako Turkestaneko sakonguneetan etab.
Mendi oinetako ordokiak giza jardueretarako eremu garrantzitsuak ez ezik, kolonizazio guneak ere izan dira.
Aintzira ordokia
Erliebe mota lauenak dira, eta azalean ez dute ia inolako irregulartasunik izaten.
Badira, bestetik, hormaguneekin zerikusirik ez duten aintzira ordokiak, Kongokoa adibidez: erdi eta azken pleistozenoan sortutako aintzira handien emaitza dira. Dirudienez, zenbait goratze tektonikoren ondorioz, sakonera gutxiko sakongune zabalak sortu ziren. Goratze handi horien eraginez, gainera, kontinenteko eremu batzuk barruratz sartuak geratu zirelarik, itsasorako biderik gabeko sakongune bihurtu ziren. Denboraren poderioz, higadura gaitasun handia duten ibai handiek –besteak beste, Nilok eta Kongok–, hustu egin zuten aintziretako ura eta, horien lekuan, ordoki zabalak sortu ziren.
Millenia Tower
Millenia Tower Singapurreko etxe orratz bat da, 218 m-ko altuera eta 41 solairu dituena Marina Centre-n. Eraikina Millenia Singapurren dago, eta proiektuaren erdigunea da, Singapurreko Nazioarteko Aireportutik 20 minutu baino gutxiagora. Eraikina National Day Parade-n sartu zen, orduan MediaCorp-eko Evelyn Tan artistak abestia kantatu zuenean.
Ordoki
Aintzira ordokia
Gaur egun lauak dira, elkortasunari esker hain zuzen. Aintzira ordokien adibide dira, besteak beste, Txad aintziraren arroko ordokia (Afrikan) eta Kaspiar itsasoaren ingurukoak.
Goi ordokia
Goi-ordokiak elkarrengandik oso urrun dauden ibaiek ordokietan eragindako higadura sakonaren emaitza dira. Goi-ordokietan, zenbaitetan, agertzen dira halaber sedimentu geruza ia horizontalak, labazko uharrak edo higadura luze baten eraginez leundutako haitzak. Azalean gertatutako goratze handien ondorioz, bertatik igarotzen diren ibaien higaduraren ondorioz, haran sakon meharrak sortu dira. Elkortasunari eta haitz gogorrez osatutako estalkiari esker, eremu zabal horietan ez da inolako etenik gertatzen, eta ibai asko igarotzen da bertatik.
Goi-ordokiak, beraz, klima lehorreko lurraldeetako haitz sedimentario horizontalen gainean sorturiko taula formako eremu zabalak dira, ertzak aldapa malkartsuok dituztenak. Ibai sakonak izaten dituzte, eta husteko sistema eraginkorra dute; ibaien arteko banalerroak, hortaz, zabalak eta lauak dira. Coloradoko goi-ordokia da esandako guztiaren adibiderik argiena.
Ordoki abisala
Ozeano sakoneko ordoki laua edo oso malda txikikoa.
Schönenberg (Baden-Württemberg)
Schönenberg Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Balkanetako mendikatea
Balkanetako mendikatea (bulgarieraz eta serbieraz: Стара планина, Stara planina, "Mendi Zaharra") Karpato mendien luzapena da, bien artean Danubio muga bakarra izanik.
Balkan mendiek 560 km luzera dute, Vrashka Chuka mendian hasten dira, Bulgaria eta ekialdeko Serbiako mugan, gero Bulgaria zeharkatzen dute, Itsaso Beltzako Emine lurmuturrean bukatu arte. Mendikatearen mendirik altuena 2.376 metroko Botev mendigaina da. Mendiek Balkan penintsulari eman zioten izena. Stara Planina Bulgariako historian eta Bulgaria beraren sorreran oso inportantea zen.
Antzinean mendikatea Haemus Mons zuen izena.
Pasabideak
Mendiak zeharkatzeko badaude 20 pasabide eta haitzarte 2. Hauek dira nagusiak mendebaldetik ekialdera:
Hiroki Aratani
Hiroki Aratani (荒谷 弘樹, 1975eko abuztuaren 6a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds, Kawasaki Frontale, Omiya Ardija, Consadole Sapporo eta Ventforet Kofu.
Indirana
Indirana anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Ranidae familian sailkatua.
Lotuta eta ondo lotuta
Lotuta eta ondo lotuta baita ere Dena lotuta eta ondo lotuta edo jatorriz gaztelaniaz Todo atado y bien atado edo baita ere Todo está atado y bien atado 1969ko abenduaren 30an Francisco Francok irakurri zuen eta orduan ohikoa zen Gabonetako mezuaren esaldirik ezagunena da.
Bèra Vath
Bèra Vath Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Salvelinus lonsdalii
Salvelinus lonsdalii Salvelinus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Bèra Vath
Biztanleria
2007an Bellebat udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 38 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Lotuta eta ondo lotuta
Mezu politiko honen zatirik nagusienak bera hil eta bere ondoregotzari buruzkoa zen.
Bèra Vath
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 78 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lotuta eta ondo lotuta
1969ko uztailean egindako Ondorengotza Legean xedatutakoarekin bat, Francok Joan Karlos Borboikoa printzea, Joan Borboikoaren semea, bere ondorengo izendatu zuen. Izendapen horrekin burutu zen Carrero Blanco eta gobernu-talde teknokratikoak babestutako instituzionalizazio-programa.
Gaur egun Espainiako konstituzioarekin ados ez dauden askok esaldi hau erabiltzen dute nolabait gaur egungo Espainiako legeek eta pertsona askok frankismoaren kutsua edota frankismoaren jarraipena dutela salatzeko.
Bèra Vath
Diru sarrerak
2009an Bellebat udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 241 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.534 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Bellebat udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Precendi
, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen herrixka bat da. 2015ean 10 biztanle zituen.
Nienna (Tolkien)
Nienna, "hiletari" esan nahi duena, Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Pena eta errukiaren Valiëa da, eta, bere betebeharra, dolua da. Gainera, Aratarretako bat da. Mandosen geletatik gertu bizi da, Amanen mendebaldeko ertzean. Lorien eta Mandosen ahizpa-arreba da.
Forma fisikoa hartzen duenean, dolu kapa batean bildutako emakume bat da, baina ez desesperazioa bezala, pena bere domeinua den arren, malkoak etengabe erortzen zaizkio eta bere etxeak, Gaueko Harresietara eta itsasora begiratzen du. Gehiago da, itxaropen orotik haratago, jakinduria eta erresistentzia dakarten tristezia eta sufrimendua; bere malkoen uretik, espero gabeko gauza asko jaiotzen dira, askotan, bizitza bera eusten dutenak direnak.
ヴァラ Valar Valar (Tolkien)
Dicrurus andamanensis
Dicrurus andamanensis Dicrurus generoko animalia da. Hegaztien barruko Dicruridae familian sailkatua dago.
Hypselobarbus lithopidos
Hypselobarbus lithopidos Hypselobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Nivelles
Nivelles udalerriak (Nijvel; Nivele), azken udalerrien bateratzearen ondoren, herri hauek hartzen ditu barnean:
Désirée Gay
Jeanne-Désirée Véret Gay (Paris, 1810eko apirilaren 4a - Brusela, 1891) Frantziako kazetaria eta ekintzaile feminista eta sozialista izan zen.
Biografia
Désirée Véret langile-familia batean jaio zen, eta jostun gisa lan egin zuen 1831n Saint Simon filosofoaren ideien jarraitzaile bihurtu zen arte. 1832ko abuztuan, Marie-Reine Guindorf-ekin batera, La Femme Libre eskuorria sortu zuen, saint simonismoaren mugimenduan erabakiak hartzeko prozesuetan emakumeek jasaten zuten bazterketa salatzeko. Véletek zin egin zuen “emakumeen askatasunaren” alde borrokatuko zela beste edozein borrokaren aurretik. Urte bereko uda amaieran, Charles Fourier eta Victor Considerant sozialista utopikoak ezagutu zituen.
1833an, Désirée Véret Ingalaterran hasi zen lanean. Han Robert Owen sozialistaren jarraitzaileekin bat egin zuen, haien artean, Jules Gay parekotasun sozial eta sexualaren defendatzailearekin. Garai hartan, Véretek bitartekari lana egin zuen Owenen, Saint Simonen eta Charles Fourieren jarraitzaileen artean. Bi urte geroago, Frantziara itzulita, Dieppe-n lan egin zuen jostun gisa, berriz ere, Parisa bueltatu aurretik. Han, harreman labur bat izan zuen Víctor Considerantekin, baina 1837. urtearen amaieran Jules Gayrekin ezkondu zen. Harekin bi seme-alaba izan zituen, Jean (1838) eta Owen (1842). Orduan hartuko zuen bere izenik ezagunena, Désirée Gay, alegia.
1840an, Jules Gayrekin batera, Châtillon-sous-Bagneux-en eskola bat sortzen saiatu zen, umeei gorputz-hezkuntza eta hezkuntza morala emateko helburuarekin. Proiektuak, baina, porrot egin zuen, seguruenik kapital faltagatik. 1848ko Frantziako Iraultzaren ondoren, Gayk presentzia handiagoa izan zuen plaza publikoan. Behin-behineko gobernuari gutunak bidaldi zizkion hainbat eskakizun eginez: dibortzioa arautzeko lege liberalen ezarpena, emakume langileen egoeraren hobetzea, eta jatetxeak eta garbitegiak diruz laguntzea, emakumeek ekonomikoki independenteak izateko aukera izan zezaten. Gay aho batez hautatu zuten Luxenburgoko Jauregian elkartzen zen Langileen Batzordeko ordezkari. Era berean, Gobernuak Lantegi nazionalak sortu zituenenean gizon eta emakume langabetuei lana emateko, Gay Cour des Fontaines-eko dibisio-buru izendatu zuten. Dena dela, ehungintzako emakume langileek baino ez zuten izan tailer horietan lan egiteko aukera, eta gainera, miseriako soldata baten truke. Handik gutxira, martxoan eta apirilean, Jeanne Deroin-ek eta Eugénie Niboyete-k sortutako La Voix des femmes egunkari feministan parte hartu zuen. Laster utzi zioten egunkaria argitaratzeari, baina Gayk Deroinekin batera Association mutuelle des femmes elkartea sortu zuen, eta baita hari atxikitako beste egunkari bi; lehena, La Politique des Femmes, bi zenbaki besterik izan ez zuena, eta, haren ostean, l'Opinion des Femmes. Abuztuan, bi emakumeek Asanblada Nazionalaren 12.000 liberako dirulaguntza lortu zuten, emakumezkoen azpiko arropa-jostunen elkarte bat sortzeko ; Gayk, berriz, ez zuen parte hartu elkartearen eraketan. 1849an ekintza militantean parte hartzeari utzi zion eta 1850ean berriro hasi zen jostun lanean.
Paix kalean mertzeria bat sortu zuen bere aspaldiko lagun saint simonisten laguntzari esker, eta sari bat jaso zuen 1855eko Parisko erakusketa unibertsalean egindako lanagatik. Senarrak, berriz, liburu-saltzaile eta inprimatzaile gisa egiten zuen lan, «literatura galantean» espezializaturik, baina zentsurarekin izan zituen zailtasunek behartuta, Bruselara joan ziren 1864an. Han, Langileen Nazioarteko Elkarteko kide egin ziren, eta 1866an Désirée emakumeen sailaren buru izendatu zuten. 1868an, oraindik ere haurtzaroaz eta hezkuntzaz arduratuta, ama gazteei zuzendutako Éducation rationnelle de la première enfance izeneko eskuliburua argitaratu zuen. 1869an Genevan eta gero Turinen bizi izan ziren, eta 1876an Bruselara itzuli ziren.
1883an alargun geratu zen. 1890 bere bi seme-alabak hil ziren, eta geroxeago ikusmena galdu zuen. Urte berean, berriro ekin zion Considerantekin lehenago izan zuen gutun-harremanari. Posta-truke hori 1891ren erdialdean amaitu zen, agian Désirée, ordurako, hila zelako. Jakina da Considerant ez zela berarekin bildu azaroan Bruselara egin zuen bidaian, eta litekeena da bidaia hiletan parte hartzeko egin izana.
Bielorrusiar alfabetoa
Bielorrusiar alfabetoa bielorrusieraz idazteko erabiltzen den alfabetoa da. Gaur egungo idazkera modernoa 1918. urtekoa da eta alfabeto zirilikoa du oinarri. Guztira 32 letraz osatuta dago:
Sames (Amieva)
Sames, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen herri bat da. 71 biztanle ditu.
Mozambikeko Independentzia Gerra
Mozambikeko Independentzia Gerra (Luta Armada de Libertação Nacional (Mozambiken) eta Guerra da Independência de Moçambique (Portugalen) Mozambikeko Askapen Fronteko (FRELIMO) indar gerrillarien eta Portugalen arteko gatazka armatua izan zen. Gerra 1964ko irailaren 25ean hasi zen ofizialki, eta 1974ko irailaren 8an amaitu zen, su-eten batekin.
Portugalek bere lurralde afrikarretan gerrilla independentisten aurka izan zituen gerrak 1961ean hasi ziren Angolan. Matxinatuek, urruneko Angolako plantazioetan egindako ustekabeko eraso batzuetan, nekazari portugaldarrak eta euren familiak hil zituzten, emakumeak, haurrak eta langile beltzak barne. Mozambiketarren populazioaren zati handi bat ere Portugalgo politiken aurka zegoen, bertakoen aurka, eta horrek diskriminazioa eragin zuen, bizimodu tradizionala zailduz eta hezkuntza-sistemarako eta lanpostu kualifikatu jakin batzuetarako sarbidea mugatuz. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Afrika osoan autodeterminazioa defendatzen zuten hainbat mugimendu arrakastaz hedatu ziren. Mozambiketar asko pixkanaka independentista bihurtu ziren, eta frustrazioa areagotu egin zen atzerriko gobernu baten aurrean zegoen etengabeko menpekotasunaren ondorioz. Bestalde, Portugalgo Mozambikeko gizarte-antolaketan erabat integratuta zeuden biztanle askok, batez ere hiriguneetan bizi zirenek, kezka eta mesfidantza nahastuz erantzun zieten independentzia-eskaerei. Portugaldarrek, hauen artean buruzagi gehienak zeudelarik, militarren presentzia areagotuz eta garapen proiektu azkarrekin erreakzionatu zuten.
Inguruko herrialdeetan atzerriratutako intelligentsia politikoko talde handi batek babeslekuak eman zituen, non mozambiketar erradikalek ekintzak antolatu eta euren jatorrizko herrialdean ondoez politikoa sustatu ahal izan zuten. FRELIMO mozambiketar gerrillaren eraketak eta Sobietar Batasuna eta Kuba bezalako herrialde sozialisten babesak, armak bidaliz eta laguntza logistikoa emanez, hamarkada bat baino gehiagoz iraun zuen indarkeriaren eztanda ekarri zuen.
Ikuspuntu militar batetik, Portugalgo armada erregularrak abantaila izan zuen gerrilla independentistaren aurkako gatazka osoan zehar. Dena bere aurka izan arren, FRELIMOko matxinatuek garaipena lortu zuten, ezker indarrek Lisboan estatu-kolpe bat eman (Krabelinen Iraultza) eta Portugalen aldaketa politiko sakon baten ondoren. Mozambikek 1975eko ekainaren 25ean independentzia lortu zuen, ekialdeko Afrikako eskualde horretan 470 urteko portugaldar nagusitasun kolonialari amaiera emanez. Iraultzaren historialarien arabera, Portugalgo tropek Mozambikeko biztanleei ematen zieten tratuaren aurkako protestek metropolian kolpe militarra bultzatu zuten. Hala ere, Lisboan estatu-kolpea gidatu zuten militar portugaldar matxinatuen taldean gero eta eragin komunista handiagoa izatea eta, bestalde, nazioarteko komunitateak Portugalgo Gerra kolonialaren bilakaeran oro har egindako presioa azken emaitzaren arrazoi nagusiak izan ziren.
Sena de Ḷḷuna
Sena de Ḷḷuna (leonesez) edo Sena de Luna (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 400 biztanle zituen. biztanle zituen.
Amaia Nausia
Amaia Nausia Pimoulier (Iruñea, 1982) historialaria eta Eusko Ikaskuntzako egitasmoen arduraduna da. Hainbat komunikabidetan kolaboratzen du, hala nola Berria, Gara edo Euskalerria Irratian.
Biografia
Amaia Nausiak gaztetatik zuen argi Historia ikasi nahi zuela. 8 urte Nafarroako unibertsitatean eman ondoren, lizentziatura egiten lehenbizi eta tesia jarraian,  berehala Historia Modernoarekin maitemindu zen.
Historian doktorea da Nafarroako Unibertsitatean, eta “Entre el luto y la supervivencia: Viudas y viudedad en la Navarra Moderna (siglos XVI y XVII)” tesiaren egilea da, Jesús María Usunáriz Garayoa irakaslearen zuzendaritzapean. Pisako Unibertsitatearekin lankidetzan aritu zen bere europar doktoregoaren esparruan.
Historiagile moduan, beti dibulgaziozko tonuan, bere artikuluek eta ikerketek gure arbasoen rola, pentsatzeko, bizitzeko eta sentitzeko modua dute ardatz: historian zehar feminitatearen ideala azaltzea eta sistema patriarkalak bere forma desberdinetan ezarritako arauak haustera ausartzen zirenek jasandako doktrinamendua azaltzea. Gai hauek jasotzen dituzten hiru libururen egilea da.
Liburuetatik kanpo, hainbat komunikabideekin kolaboratzen du. Euskalerria Irratiko zutabegilea da, Euskadi Irratiko Faktoria saioko tertuliakidea eta Gaur 8 aldizkariko artikulu egilea ere bai. Berria eta Gara egunkarietan ere parte hartzen du.
Sorginkeriari, amatasunaren irudiari edo emakumeen marjinazioari buruzko artikuluak argitaratu ditu.
Puiuko geralekua
Puiu Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku bat da, Puiu udalerrian kokatuta dagoena.
Geralekua 1860ko ekainaren 22an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Geralekua 1860eko irailaren 15ean ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Iruña-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.
1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.
1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Deviat
Deviat Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Puiuko geralekua
Historia
Geralekuan zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geralekuari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.
Geralekua
Geralekua herriaren behealdean dago, Zidakos ibaiaren ondoan eta  errepidearen beste aldean. Nasa bat eta bide bat dituen geraleku soil bat da, nasa mendebaldekoa, hau da, herriaren aldekoa delarik. Eraikina soilik funtzionala da, bi solairu eta estilo lokala ditu. Gaur egun, etxebizitza bat da.
Deviat
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Puiuko geralekua
Zerbitzuak
Ez dago zerbitzuak geralekuan.
Deviat
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 87 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 72 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
1144 Oda
1144 Oda asteroide gerrikoan aurkitutako 1144. asteroidearen izena da. 1930eko urtarrilak 28an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1930 BJ zen.
Deviat
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 100 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 63 lanean zeuden (36 gizon eta 27 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Deviat udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 170 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.322 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 higiezinen agentzia.
Schöntal
Schöntal Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Naoto Sakurai
Naoto Sakurai (桜井 直人, 1975eko irailaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds, Tokyo Verdy eta Omiya Ardija.
TG4
TG4 (TG Ceathair, euskaraz "TG Lau", TG hizkiak Teilifís na Gaeilge edo "Irlanderazko Telebista" hitzen laburdura dira) irlanderazko telebista kate irlandarra da, "Radio Telefís Éireann" enpresa publikoak 1996ko urriaren 31n abiatutakoa. 2007an bere bide propioa hartu du, Europako Irrati-Telebista Batasunan sartuta. Egoitza nagusia Connemara eskualdeko Baile na hAbhann udalerrian du (Galway konderria).
Manuela Solís
Manuela Solís Clarás (Valentzia, 1862ko ekainaren 27a - ibidem 1910) ginekologoa izan zen, Valentziako lehen unibertsitateko ikaslea eta Valentziako Unibertsitatean medikuntzako lizentziatura lortu zuen lehen emakumea.
Hamasei urterekin, Valentziako Institutuan sartu zen. Batxilergoko ikasketak egiten zituen lehen emakumeetako bat izan zen, eta bikain kalifikazioa lortu zuen, nahiz eta emakumeen hezkuntzaren kontrako giroa izan. Goi-mailako hezkuntzan ere aitzindari izan zen. 1882 eta 1883 artean, Unibertsitaterako medikuntza prestatzen hasi zen. 1889an medikuntzako lizentziatura lortu zuen, bikaintasuneko kalifikazioarekin.
Indotyphlus
Indotyphlus anfibio genero bat da, Gymnophiona ordenaren barruko Indotyphlidae familian sailkatua.
Neferkara Iymeru
Neferkara Iymeru, Egiptoko XIII. dinastiako Sebekhotep IV.a faraoiaren chaty (ministro edo kantzilerra) bat izan zen, Iymeru eta Satamonen semea.
Bere gurasoen izenak ematen dituen eta faraoi ahulez eta inbasio atzerritarrek bereizten duten Egiptoko bigarren tarteko aroari buruzko informazioa ematen duten dokumentu batzuei esker ezagutzen da:
Neferkara Iymeru aipatzen duten aurkikuntza ugariek, garai bereko chatyei buruz dauden dokumentu urriekin alderatuta, Neferkara Iymeru, pertsonaia boteretsu eta eragin handiko bat zela pentsarazten du. Titulu ugari zeramatzan, eta erresumako zeremonia handietan parte hartzen zuen. Louvren kontserbatutako estatuari esker, milioi bat urteko etxearen inaugurazioan parte hartu zuela, eta, beharbada honen eraikuntza gainbegiratu zuela ezagutzen da, errege gobernariaren omenezko gurtza eraikina zena eta tokiko jainko edo jainkosari eskainia, kasu honetan Amon-Rari, eraikinaren izena ere adieraziz. Zehaztasun honek, garai honetan oso ez ohikoa dena, garai honetatik aurrera, Egiptoko Inperio Berrian ondo ezagutzen diren fundazio hauen existentzia ziurtatzen du.
Karnaken dagoen estatuak daraman idazkunaren arabera, Neferkara Iymeruk, herrialdearen zati batean matxinada bat zanpatu zuela adierazten du, honek, herrialdearen zatia zein den esaten ez duen arren, dinastia honetako faraoiek aurre egin behar izan zieten desordenak erakusten dituelarik. Azkenik, dokumenu beronen arabera, litekeena da Neferkara Iymeru tronurako oinordekoaren irakaslea izana, bere ondoan, goierliebean, haurtzaroko mototxa daraman gazte baten irudia agertzen baita.
Zer Bizio?
Zer Bizio? 1980ko hamarkadaren euskal musika taldea izan zen, punk, ska eta heavy metal landu zituena.
Bere hitzak latzak dira oso eta zapuzte pertsonalak, urratze sexuala, arazo sozialak, politika eta indarkeria jorratzen dituzte.
Diskografia
Lau album bereak, bildumak eta zuzeneko albumak argitaratu ez ezik zenbait talde-albumetan hartu zuten parte, tartean 1993an Platero y Tú eta Sedientos taldeekin batera egindako A todo gas edo Discos Suicidas argitaletxearen 10 urteurrenarena.
Hona hemen diskografia:
Arkimedesen solido
Geometrian, Arkimedesen solidoak (edo poliedro erdierregularrak) simetria handiko poliedro ganbil erdierregularrak dira, baldintza hau betetzen dutenak: aurpegiak bi edo hiru motako poligono erregularrak dira, erpin uniformeetan elkartzen direnak. Propietate horrek solido platonikoetatik bereizten ditu, platonikoetan aurpegiak mota bakar bateko poligonoak direlako; eta bai Johnson-en solidoetatik ere, azken solido horietan aurpegiak ez direlako elkartzen erpin uniformeetan. Arkimedesek aurkitu zituen gorputz hauek; baina haren lanak galdu, eta Berpizkundera arte ez zituzten berraurkitu artistek eta matematikariek.
Sailkapena
Arkimedesen solidoak 13 dira (edo 15, hexaedro moztuaren eta dodekaedro kamutsaren bi forma kiralak kontuan hartzen baditugu).
Hemen, erpin-konfigurazioa terminoak adierazten du zer motatako poligono erregularrak elkartzen diren erpinetan. Adibidez, (4,6,8) erpin-konfigurazioak esan nahi du karratu bat, hexagono bat, eta oktogono bat elkartzen direla erpin bakoitzean (erpinaren inguruan, erlojuaren orratzen noranzkoan).
Heskai
Heskaia zuhaixka biziz, eta batzuetan zuhaitzez eginiko hesia da, batez ere bi lursail banatzeko landatua. Bideak eta esparruak mugatzeko ere erabiltzen dira, eta beste askotan apaingarri gisa, arte topiarioa eratuz. Heskaiek etxabereak ihes egitea eragozten dute ohiko hesiek bezala, baina gainera haize bortitzetik babestu eta inguruneko baldintzak hobetzen dituzte, bocage izeneko paisaian esaterako. Gainera, landa lurren bioaniztasuna hobetzen dute, landare eta animalientzat babesleku eta janleku egokiak eratuz.
Batzuetan landaresi eta landare hesi terminoak ere erabiltzen dira, bai eta hesibizi ere.
Motak
Heskaiek, gizakien esku hartzearen (eta transformazioaren) arabera sailka ahal dira:
Habitata
Euskal Herriko kantaurialdean, ingurunearen baldintzen arabera, bost habitat banatu daitezke. Habitat hauen arabera, landaredi potentzial bat garatu daiteke eta, honela, heskaietako landare espezieak desberdinak dira :
Aniano Genbe
Aniano Guembe Mañeru (Obanos, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.
Gurutzaontzi (bidaiari-ontzia)
Gurutzaontziak plazerezko bidaiak gauzatzeko bidaiari-ontziak dira. Bertan ontziko zerbitzuak, batzuetan bidaiako geltokiak (eskala-portuak), eta bidaia bera esperientziaren parte dira. Garraioa ez da bidaiaren helburu bakarra, batez ere zirkuitu itxiko gurutzaontzi bidaietan, non, itsasontzia bidaia amaitzean hasierako portua itzultzen den.
Bestalde, transatlantikoek, garraiora bideratutako gurutzaontziek, bidaia zuzenak egiten dituzte puntu batetik bestera. Tradizionalki ozeanoa gurutzatzeko transatlantiko bat estandar altuagoetan eraikiko da, frankobordo gehiagorekin eta plaka indartsuagoekin; honek, itsaso zabalean aurkitu daitezken itsaso nahasiak eta baldintza txarrak jasateko ahalmena ematen die. Transatlantikoek, gurutzaontzi normalekin konparatuta, erregai-gaitasun handiagoa, elikagai eta janari gehiago, eta bidaiarientzako denda eta jatetxeak izaten dituzte bidaia luzeetan kontsumitzeko, baina horrelako gutxi geratzen dira, Queen Mary 2 adibidez.
Gurutzaontzi eta transatlantikoen arteko ezberdintasunak desegiten joan dira, baina eraikuntzako ezberdintasunek hor jarraitzen dute. Gurutzaontzi handienak ere bidaia luzeagoetan sartu dira, batik bat, hilabete batzuetan portu berera itzuli ezin diren bidaia transozeanikoetan (edo joan-etorriko bidaia luzeagoetan).
Transatlantiko zahar batzuek gurutzaontzi gisa jarduten dute, MS Marco Polo bezala, baina kopuru hori gutxitzen ari da. Transatlantiko gisa lan egiten duen ontzi bakarra Cunard lineako RMS Queen Mary 2 da. Gaur egun, Oasis klaseko Wonder of the Seas gurutzaontzia inoiz eraiki den handiena da.
Historia
1835ean, Eskozia, Islandia eta Feroe Uharteak bisitatzeko lehen gurutzaontziaren iragarkia agertu zen Shetland Journal aldizkarian. XIX. mendean inork ez zuen aurreikusiko gurutzaontzien arrakasta. Merkatura atera zen lehen konpainia 1837an sortu zen Stromnessen, Arthur Andersonek eta Brodie Wilcoxek sortua, Peninsular Steam Navigation Company izenarekin, geroago P & O Cruises bihurtu zena. Normala denez, ekimen honek inbertitzaile handien arreta erakarri zuen, eta 1840an Samuel Cunardek Cunard Line sortu zuen Liverpooletik Halifaxera, Eskozia Berrira eta Kanadara joateko bidaia transatlantikoetarako. Itsas ingeniaritzaren ekintza gogoangarrienetako bat eta, agian, urte horietako arrakasta handienetako bat, 1912an Titanic ontziaren uretaratzea izan zen, iceberg batekin talka egiterakoan hondoratu zena, bere bidaiako bosgarren egunean. Urtebete lehenago bere ontzi bikiak (zenbait txikiagoa), Olympicek, egin zuen inaugurazio bidaia.
1920tik aurrera “behar” bat bilakatu zen klase sozial altuetarako, eta modazko bidaiatzat hartu zen, gurutzaontziei erlaxazioa, esklusibotasun, entretenimendu eta kalitate sinbolo identitatea eman ziena.
Lamnay
Lamnay Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lamnay udalerrian erroldatutako biztanleak 866 ziren. Familiak 347 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (42 bakarrik bizi ziren gizonak eta 38 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 141 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 415 etxebizitza zeuden, 345 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 405 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 345 etxebizitza nagusietatik 262 bere jabearen bizilekua ziren, 78 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 110 etxek lau zituzten eta 157 etxek bost zituzten. 282 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 184 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 541 ziren, horien artean 417 aktiboak ziren eta 124 inaktiboak ziren. 417 pertsona aktiboetatik 399 lanean zeuden (212 gizon eta 187 emakume) eta 19 langabezian zeuden (5 gizon eta 14 emakume). 124 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lamnay udalerrian 365 unitate fiskal zeuden, 942 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.935 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 higiezinen enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Hideto Saito
Hideto Saito (斎藤 豪人, 1975eko urriaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.
La Vega Pervís
, (Vega de Pervís) Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen herri bat da. Mián parrokian dago, Amieva udalerrian. Cangas de Onís herritik hamar kilometrotara dago, Sella ibaiaren ezkerreko ertzean. Amievako kulturetxea herrixka horretan dago. Herriko festa abuztuaren bigarren larunbatean ospatu ohi dute.
Albert Camus
Albert Camus ( Mondovi, Aljeria, 1913ko azaroaren 7a - Villeblevin, Borgoina, Frantzia, 1960ko urtarrilaren 4a) idazle eta filosofo frantziarra izan zen. Frantsesezko egilerik handienetarikoa da, absurdoa landu zuena: "Absurdoa oinarrizko kontzeptua eta lehenengo egia da". 1957an jaso zuen Literaturako Nobel Saria. Antzerkia, saioak, eleberriak eta ipuinak idatzi zituen. Politika arloan, 1934an Frantziako Alderdi Komunistan sartu zen.
Bigarren Mundu Gerran Frantziako erresistentzian ibili zen. Espainiako Gerra Zibilean Francoren aurka kokatu zen. SESB-en erregimen totalitarioaren kontra ere azaldu zen. 1960an hil zen auto istripuan. Arrotza (1967an eta 2001an) eta Izurria (1991an) liburu ezagunak zinemara eraman dituzte.
Biografia
Laborari familia batean sortu zen, garai hartan Frantziako kolonia zen Aljerian, Mondovi/Dréan (الدرعان) ekialdeko kostaldeko herrian. Filosofia ikasten hasi zen, baina tuberkulosiak jota ikasketak utzi behar izan zituen. Literaturan eta kazetaritzan hasi ondoren L'Envers et l'Endroit, (Aurkia eta ifrentzua, 1937), Noces (Ezteiak, 1938) Frantziara jo zuen. Nazien aurkako erresistentzian, Combat egunkariko zuzendari izan zen (1944-1946). Sartreren aurka agertu zen 1952an, komunistengandik hurbilegi zegoelakoan, eta humanismo konprometitu baten aldeko bideak proposatu zituen, absurdua gaindituz, L'Étranger eleberrian (1942; Arrotza, J. M. Agirrek euskarara itzulia) eta Le Mythe de Sisyphe filosofia saioan (Sisiforen mitoa, 1942) aurreratu zuen bezala. Camusen unibertsoa gizonaren, absurduaren eta borrokaren beharraren inguruan mugitu zen; hasieran gizabanakoaren konpromisoaren alde agertu bazen ere (Caligule eta Le Malentendu antzezlanak, 1944), geroko obretan gizarteak gaizkiaren aurka aritzeko behar duen morala proposatu zuen La Peste eleberria (Izurria, 1947); L'État de siège antzezlana (Setioa, 1948). Abstentzionismoaren etsai izan zen eta, era berean, helburuak bitartekoak justifikatzen dituelako teoriaren kontrakoa Les Justes (Zintzoak) antzezlana, 1949; L'Homme revolté (Gizon matxinatua) historiari buruzko saioa, 1951. Bestalde giza jokabideak kezkatzen zuen La Chute (Erorketa, 1956). Hala, Camusek zoriona baino lurreko arazoen aurreko kontzientzia sustatzen duen humanismoa aldarrikatu zuen, metafisika eta politikako ametseetatik urrun: L'Exil et le Royaume (Erbestea eta Erresuma, 1958) kontakizun bilduma. Idazle zuhurra eta zorrotza izan zen Camus; idazkera neutroa bilatzen saiatu zen, gehiegikeriarik gabeko estilo baten bidez. Bere pentsaeraren oinarriak azaltzen zituzten artikulu asko idatzi zituen (Actuelles, artikulu bilduma, 1939-1958; Carnets, hilondoko bilduma, 1962). 1960. urtean hil zen, auto istripu batean.
Salvelinus mallochi
Salvelinus mallochi Salvelinus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Schönwald im Schwarzwald
Schönwald im Schwarzwald Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
1145 Robelmonte
1145 Robelmonte asteroide gerrikoan aurkitutako 1145. asteroidearen izena da. 1929ko otsailak 3an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1929 CC zen. Bere izena Sylvain Julien Victor Arend astronomoaren jaioterria zen Robelmont herri belgiarragatik jasotzen du.
Tegea
Tegea (grezieraz Τεγέα) Antzinako Grezian Arkadiako hiririk garrantzitsuena izan zen. Herrialdearen hego-ekialdean zegoen, bere lurraldea Tegeatida deitzen zen eta Zinuria eta Argolidarekin muga egiten zuen ekialdean, Lakoniarekin hegoaldean, Menaliarekin mendebaldean eta Mantinearekin iparraldean.
Arthur Honegger
Oscar-Arthur Honegger (Le Havre, 1892ko martxoaren 10a - Paris, 1955eko azaroaren 27a) suitzar musikagilea izan zen.
Parisen jaio zen guraso suitzarrekin eta ia bizitza osoa Parisen eman zuen. Zurich eta Parisko kontserbatorioetan ikasi zuen eta Charles-Marie Widorren eta Vincent d'Indyren ikaslea izan zen. Frantziako Erresistentziako kide izan zen.
Les Six (Seiak) taldeko kide izan zen. Beste kideak Georges Auric, Louis Durey, Darius Milhaud, Francis Poulenc eta Germaine Tailleferre izan ziren.
Bere lanik ezagunena Antigone da, Jean Cocteauren libretoarekin eta bere lanik interpretatuena Pacific 231, lurrunezko tren-makina baten soinuak inspiratua.
Ingerana
Ingerana anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Dicroglossidae familian sailkatua.
Coloconger japonicus
Coloconger japonicus Coloconger generoko animalia da. Arrainen barruko Colocongridae familian sailkatzen da.
Dicrurus paradiseus
Dicrurus paradiseus Dicrurus generoko animalia da. Hegaztien barruko Dicruridae familian sailkatua dago.
Donjeux (Mosela)
Donjeux Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Donjeux udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 40 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek lau gela zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (28 gizon eta 22 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Dinariar Alpeak
Dinariar Alpeak (kroazieraz eta bosnieraz: Dinarsko gorje edo Dinaridi, Динарске планине edo Динариди; Dinarsko gorstvo; Alpi Dinariche) Hegoaldeko Europako mendikatea da, Eslovenia, Kroazia, Bosnia-Herzegovina, Serbia, Montenegro eta Albania zeharkatzen dituena.
Mendikateak 645 km luzera du Adriatikotik Šar-Korab mendigunera. Dinariar Alpeen mendirik altuena 2692 metroko Prokletije, Montenegro eta Albania arteko mugan kokaturik.
Mendiak
Dinariar Alpeetako mendirik nagusienak hauek dira:
Karl Böhm
Karl August Leopold Böhm (Graz, - Salzburgo, ) austriar orkestra zuzendaria izan zen. Europako orkestrarik garrantzitsuenak zuzendu zituen. Mozart eta Wagner musikagileen lanak zuzentzen zituen batez ere.
Andagoya (Kolonbia)
Andagoya Kolonbiako ipar-mendebaldeko Chocó departamenduan dagoen udalerria da. Klima ekuatorialak bete-betean eragiten du ingurune honetan, munduko euritsuenen artean dagoena.
Izena Paskual Andagoiakoa esploratzaile euskaldunagatik jaso zuen. Izan ere, XVI. mendean arabar hura ingurune hartako gobernatzailea izan zen.
Klima
Andagoyako batez besteko tenperatura gutxi aldatzen da urteko hilabete guztietan. Apirila hilabeterik beroena da, 27,7 gradurekin, eta azaroa hotzena 27,0 gradurekin.
São Vicente (São Paulo)
São Vicente Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Erlijioa Frantzian
1789ko Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpenak kultuzko askatasuna bermatzen du Frantzian. Errepublikaren oinarrizko printzipioetako bat laikotasun (laïcité) da, 1880ko hamarkadako Ferryren legeek eta 1905eko Estatu eta Elizaren arteko banaketari buruzko frantziar legeak bermatzen dutena. Frantziarren erlijio nagusia katolizismoa baden ere, Frantziako Erresumaren garaian eta XIX. mendeko zenbait alditan (Berrezarkuntza, Uztaileko Monarkia eta Frantziako Bigarren Inperioa) ez bezala, egun ez da estatu-erlijioa.
Egungo frantziarren erlijiorik hedatuenak, besteak beste, katolizismoa, islama, judaismoa, protestantismoaren zenbait adarrak, hinduismoa, errusiar ortodoxia, armeniar kristautasuna eta sikhismoa dira, hau da, egungo Frantzia herrialde multikonfesionala da. Milioika frantziar sarritan erlijio zerbitzuetara joan arren, ez da aintzinean bezala. 2010eko Eurobarometroaren arabera, frantziarren %27ak Jainkoengan sinesten du, %33ak izpiritu edo indar batengan sinesten du eta %40ak ez du Jainkoengan edota izpiritu batengan sinesten, munduko herrialderik ateoenetariko bat izanda.
Morroi (argipena)
Morroi hitzak adiera zenbait ditu:
Vicente Ignacio Iturbe
Vicente Ignacio Iturbe Domínguez (San Pedro de Ycuamandiyú, 1786 - 1837ko maiatzaren 27a) paraguaitar borrokalaria izan zen.
Antonio Iturberen eta María del Carmen Domínguezen semea zen.
Paraguarí eta Tacuaríko guduetan esku-hartze nabarmena izan zuen Manuel Belgranoren espedizioaren aurka.
Bere anaia Juan Manuelekin batera espainiar gobernatzailea zen Bernardo de Velasco ikaratzeko arduraduna izan zen. Gainera, Paraguairen independentziaren albistea helarazi zion herriari:
Errege kuria
Errege kuria (latinez: curia regis) Erdi Aroko erregeen, eta batez ere kapetoen (Frantzia) inguruan, haren ahaideek eta nobleziak osatzen zuten gortea izan zen. Aholku ematea zuen eginkizuna. XIII. mendetik aurrera ordea, finantza eta epaiketa arazoetako taldeak erakunde burujabe bihurtu ziren. Asturias-Leon eta Gaztelako erregeek ere bazuten antzeko erakunde bat. Kuriaren bitartez hartzen zuten parte handizkiek erresumako arazoetan.
Ingalaterrako erregeek ere antzeko erakunde bat izan zuten, anglosaxoien witenagemot ordezkatu zuena. Denboraren poderioz, hazi eta zatituz joan zen, Ingalaterrako Parlamentua sortu arte.
Monéteau
Monéteau Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.