cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meteorologia
Meteorologia (greziarretik - μετεωρολογία) atmosferaren fisika aztertzen duten zientzietako bat da; eguraldiaren eta ingurune atmosferikoaren egoera, horretan gertatzen diren fenomenoak eta horiek betetzen dituzten legeak aztertzen ditu. Zientzia atmosferikoen adarra izaki, kimika atmosferikoa eta fisika atmosferikoa uztartzen ditu, eguraldia iragartzera berariaz bideratuta. Meteorologiaren azterketaren hastapenak duela mende askokoak diren arren, egungo meteorologia-zientziaren iturburua da eguraldia modelizatzeko ekuazio konplexu andana ebaztea ahalbidetu zuten metodo konputazionalen garatzea.
Fenomeno meteorologikoak eguraldiarekin loturiko gertaera behagarriak dira, eta meteorologia-zientziaren bidez azaltzen dira. Horiek deskribatu eta kuantifikatzen dira, tenperatura, airearen presioa, ur-lurrunaren kontzentrazioa, masa-fluxua eta enparauak nola aldatzen diren eta elkarri nola eragiten dioten aztertuz.
Meteorologiak askotariko aplikazioak ditu, hamaika arlotan; nabarmenenak azpimarratze aldera, lau aipatuko ditugu: energia-ekoizpena, garraioa, segurtasuna eta nekazaritza.
Atmosfera eta haren ezaugarriak
Lurra hiru atal nagusik osatzen dute: litosfera deritzon egitura solidoa, litosferaren zatirik gehiena estaltzen duen geruza likidoa (hidrosfera) eta bi horiek inguratzen dituen gas geruza, atmosfera. Hiru zati horiek osatzen duten multzoa aztertzen duen zientzia geofisika da; beraz, zentzu horretan, meteorologia geofisikaren azpiatala da. Oro har, meteorologiak atmosfera du aztergai, baina hidrosferaren eta atmosferaren arteko elkarrekintzaren ondorioak ere aztertzen ditu.
Atmosferaren atalak, Lurraren azaletik hasita, troposfera, estratosfera, mesosfera, ionosfera eta exosfera dira. Lurrazaletik gertuen dagoena izateaz gain, troposferak atmosfera osoaren masaren hiru laurden ditu. Fenomeno meteorologikoen jatorria bertan dagoenez, meteorologiaren ikuspuntutik, geruza hori da gehien interesatzen zaiguna. Hala ere, gainerako geruzekiko elkarrekintzek ere eragina izan dezakete eguraldian.
Troposferaren presioa
Atmosfera oreka hidrostatikotik oso gertu dago, eta presioa altitudearekin nola aldatzen den ekuazio hidrostatikoak deskribatzen du : Ekuazio horretan:
Ekuazio horren arabera, oreka hidrostatikoan, puntu jakin bateko presioa puntu horrek gainean daukan airearen pisuaren berdina da. Ondorioz, atmosferaren presioa maximoa da itsas mailan, eta txikituz doa altitudeak gora egin ahala. Nolanahi ere, ekuazioan ageri den tenperatura altitudearen mendekoa da; beraz, beste ekuazio bat behar da presioaren eta altitudearen arteko erlazioa zehazteko.
Troposferaren tenperatura
Tenperaturak ere, presioak bezala, behera egiten du altitudea handitu ahala. Airea, baina, ez da gas ideala, eta duen ur-lurrunaren kantitatea aldakorra da; hortaz, orokorrean, ezin da ekuazio bidez adierazi nola aldatzen den tenperatura altitudearekiko.
Troposferaren osaera
Bolumenean, aire lehorraren osaera honakoa da: %78,08, nitrogenoa; %20,95, oxigenoa; %0,93, argona eta %0,04, karbono dioxidoa. Horrez gain, aireak ur-lurrunaren kantitate aldakorra ere badu, eta horrek eragiten du troposferaren osaera guztiz uniformea ez izatea. Troposferan, altitudea handitu ahala tenperatura txikitzen da. Era berean, asetasunezko lurrun-presioa bortizki txikitzen da tenperatura jaitsi ahala. Hortaz, atmosferak izan dezakeen ur-lurrunaren kantitatea nabarmen gutxitzen da altitudea handitzearekin batera; eta, ondorioz, ur-lurrunaren proportzioa handiagoa da lurrazaletik gertu.
Fluxu atmosferikoa
Oro har, atmosferaren fluxua mendebaldetik ekialderakoa da; hala ere, badira joera hori eten dezaketen fenomenoak, iparraldetik hegoaldera edo hegoaldetik iparralderako fluxuak eragiten dituztenak. Halako gertaerei, meteorologian, zonal edo meridional esaten zaie, eta atmosferako zonalde espezifikoei egiten diete erreferentzia.
Prezipitazioa
Prezipitazioa atmosferatik lurrazalera erortzen diren egitura akuosoen multzoa da eta duen egoeraren arabera hiru taldetan sailka ditzakegu: euria, elurra eta txingorra.
Euria
Aire masa beroak ditugunean, ekuazio hidrostatikoari erreparatuz, presioak behera egingo du, eta ondorioz, aire masak gorantz igotzeko joera izango du. Baina altitudea handitu ahala tenperaturaren beherakada dagoenez, ur lurruna kondentsatuko da ur tantak eratuz. Tanten tamaina nahikoa handia denean (5mm-tik gorako diametroa), aireak ezingo ditu egokiro garraiatu, eta grabitate indarraren eraginez, euria sortuko da.
Elurra
Elur malutak hodeien barnean sortzen dira, altitude handietan, bertan tenperatura uraren izozte-puntua baino nabarmen baxuagoa baita. Ur-molekulak elkartu eta izotzezko egitura zurrun txikiak osatzen dituzte: elur maluten nukleoak. Egitura horiek handituz doaz, inguruko ur-molekulak batzearen poderioz, harik eta lurrazalera erortzeko adina pisu izan arte. Azpiko aire-geruzen tenperatura zein den, gerta daiteke lurrera bidean elurra urtu eta euri bihurtzea. Hori ez gertatzeko baldintza da lurrazaletik gertuko aire-geruzen tenperatura 5 °C baino baxuagoa izatea. Dena dela, hezetasuna ere faktore erabakigarria da; izan ere, aire-geruzak oso hotzak izan arren, airean behar adina ur-molekula ez badago, ezin da inolako prezipitaziorik gertatu.
Pentsa daiteke 0 °C-tik gorako tenperaturan prezipitazioak halabeharrez likidoa izan behar duela, eta hala da gehienetan; hala ere, 0 °C eta 5 °C bitarteko tenperaturetan elur guztia urtzea oztopatzen duen fenomeno bat gerta daiteke. Elur maluta batzuk urtu ahala, urtze horretatik sortzen den lurrunak airea hozten du, eta gainerako elur malutek urtu gabe irautea ahalbidetzen du.
Txingorra
Goranzko haize bortitzek partikula solidoak garraiatzen dituztenean, partikulei ur-molekulak itsasten zaizkie. Bide horretan, partikulak uraren izozte-puntutik beherako tenperaturak jasaten baditu, inguruko ur-molekulak izoztu eta egitura solido bat eratzen da. Haize-bolada indartsuek kazkabar-aleak hodeiaren barruan mantendu ditzakete denbora luzez; ondorioz, ale horiek dimentsio handiak hartzen dituzte. Aleen masa behar bezain handia denean, grabitate-indarrak haizearen indarra gainditu eta txingorra erortzen da.
Elurrak ez bezala, txingorrak ez du beheko geruzetako tenperatura baxua izaterik behar gertatzeko. Aitzitik, geruza baxuetako tenperatura altua izateak txingorra egoteko probabilitatea areagotu dezake. Aire beroaren dentsitatea aire hotzarena baino txikiagoa denez, behe-geruzetako aire beroak gora egiten du. Horrela, goiko geruzetako tenperatura ohi baino baxuagoa bada, kazkabarra sortzeko baldintza egokiak izan daitezke.
Haizea
Mugitzen ari den aireari haizea deritzo. Mugimendu hori, baldintza atmosferikoen araberakoa da, eta, lehenengo hurbilketan, presio-gradientearen eta Coriolis indarraren arteko orekaren ondorio da. Oro har, aire-masak tropikoetatik ekuatorera mugitzen dira. Bertan, batetik airea berotzen delako; eta, bestetik, Lurraren errotazioaren ondoriozko indar zentrifugoaren eraginez, aire-masa horiek gorantz joan eta goi-geruzetan zehar tropikoetara bueltatzen dira. Nolanahi ere, bi indar haietaz gain, badira beste hainbat faktore airea batera edo bestera mugitzea egiten dutenak: flotagarritasun- eta marruskadura-indarrak, erliebearen ezaugarriak eta, bereziki, tenperatura-gradientea.
Lurrazaletik hurbil, bi puntuk tenperatura ezberdina izateak puntu horien artean presio-diferentzia egotea dakar. Aireak presio altuko guneetatik presio baxukoetara joateko joera duenez, presio-diferentzia horiek lurrazalean behatzen diren haize-boladak eragiten dituzte.
Tximistak
Baldintzak aproposak direnean, kumuloninbus izeneko hodeiek ekaitz elektrikoak gertatzea eragiten dute. Halako hodeietan dauden izotz-partikulen arteko talketan, karga positibo eta negatiboak bereizten dira. Lehenengoak hodeiaren goiko aldean kontzentratzen dira; eta bigarrenak, aldiz, beheko aldean. Berebat, Lurra neutroa denez, hodeiaren behe aldeko karga elektrikoaren eraginak hura polarizatzen du. Horren emaitza da karga positiboak hodeiaren azpi-azpiko Lur zatian kontzentratzen direla. Gauzak horrela, hodeiaren eta Lurraren artean eremu elektrikoa induzitzen da. Eremu horrek behar adinako indarra badu, hodeitik Lurrerako deskarga elektrostatikoak gertatzen dira, oreka berrezartzeko. Deskarga elektrostatiko horiei tximista deritze, eta bi fenomeno ikusgarriren iturburu dira. Batetik, karga elektrikoaren erradiazioz, tximistargi izeneko bristadak ikusten dira; eta, bestetik, tximistak airea berotzearen poderioz, haren bolumena handitzen da, baina inguruko aireak oraindik hotz dirauenez, bolumen aldaketaren ondoriozko talka-uhinek zarata bizia eragiten dute.
Muturreko fenomenoak
Lurrazaletik gertuko airea berotzeak, presio baxuko guneak sortzea dakar. Ondorioz, aire beroak gora egiten du, eta altitude handietan presio altuko gune bat sortzen du. Aldi berean, goiko aire hotz eta lehorrak aire bero horrek utzitako hutsunea betetzen du. Prozesua bereziki bizkorra edo bortitza denetan, kumuloninbusak, tornadoak, urakanak eta bestelako muturreko fenomeno meteorologikoak gertatzen dira.
Halako fenomenoak ez dira ohikoak, eta baldintza bereziak dituzten inguruetan izaten dira gehien bat. Hala ere, azken urteotan gertatzen ari den klima aldaketa azkarrak muturreko fenomenoak gertatzeko probabilitatea areagotu du.
Eguraldiaren iragarpena
Leku geografiko batean etorkizuneko atmosferaren egoeraren predikzioa egiteko erabiltzen den zientzia eta teknologiaren aplikazioa da eguraldiaren iragarpena. Hori egiteko, eskualde horretako atmosferaren egoerari buruzko aldiuneko datu kuantitatiboak jasotzen dira eta prozesu atmosferikoen azalpen zientifikoak kontuan hartuz atmosferaren eboluzioa balioztatzen da. Datu guzti horiek, iragarpen ereduak egiteko erabiltzen dira.
Atmosferaren natura kaotikoaren eraginez, konputazio gaitasun handiko programak erabili behar dira atmosferaren interakzioak deskribatzen dituzten ekuazioak ebatzi ahal izateko. Gauzak horrela, gizakiaren esku hartzea premiazkoa da atmosferaren baldintzen araberako modelo klimatikoa aurkeratzeko; horrek prozesua azkarrago egitea ahalbidetuko du eta errore txikiagoarekin.
Bestalde, datuen bilketaren egunaren eta eguraldia aurreikusi nahi den egunaren arteko denbora tartea handitu ahala, eguraldiaren iragarpena ez da nahi bezain zehatza izango. Ekuazioetan erabili beharreko hasierako baldintzek errore bat izango dute beti. Baina prozesu meteorologikoen zehaztapenaren izaera probabilistikoaren eraginez, denbora igaro ahala jaso ditugun datuekiko ziurgabetasuna handituko da, errorea handituz.
Nekazaritza
Eguraldiak eta klimak eragin bizia dute, besteak beste, landareen banaketan, uztaren eraginkortasunean, erabiltzen den uraren efizientzian, landare eta animalien garapenaren fenologian eta ekosistemen oreka energetikoan. Hori dela eta, badago meteorologiaren adar bat berariaz nekazaritzara bideratua. Adar horretako meteorologoek, lurzoruaren ezaugarriak aztertzeaz arduratzen diren zientzialariekin, hidrologoekin eta agronomoekin elkarlanean dihardute, uneko zein epe luzeko baldintza meteorologikoak aintzat hartuz, nekazaritza ahalik eta eraginkorrena izateko helburuan.
Energia-ekoizpena
Gizakiaren denbora eskalan agortezinak diren iturrietatik datorren energiari berriztagarri deritzo. Gaur egun pil-pilean dagoen alorra da, izan ere, ingurumenaren degradazioa, garapen-bidean dauden herrialdeen eta herrialde garatuen arteko desoreka energetikoa eta erregaien aniztasuna, energia berriztagarrien garapena bultzatu duten faktoreak dira. Energia berriztagarriak asko dira, eta horien artean gizakiarentzat garrantzitsuenak hauek dira: eguzki-energia, haizea, euria, itsasaldiak eta bero geotermikoa. Horregatik, energia-sektoreak meteorologiaren beharra du etorkizun hurbileko eta epe luzerako erabakiak hartu ahal izateko.
Segurtasuna
Meteorologiaren berariazko aplikazio bat gizartearen segurtasuna da. Ildo horretan kokatzen dira ez-ohiko gertakari meteorologikoek eragin ditzaketen kalteen prebentzioa, gizartea egoera meteorologiko arriskutsuez ohartarazteko alertak edota muturreko fenomeno meteorologikoei aurre egiteko protokoloak. Horren adibide, Euskal Meteorologia Agentziak kolore kode batez markatutako lau egoera bereizten ditu arriskuari dagokionez; samurrenetik arrisku handikoenera: berdea, horia, laranja eta gorria. Kolore kode hori egoera meteorologikoaren hainbat aldaerari esleitzen zaie, hala nola itsasoaren egoerari, prezipitazioei, hotzari edo haizeari. Aldaera bakoitzarentzat propio finkatzen dira egoerak sailkatzeko irizpideak, baina, oro har, arrisku-eskala berbera da guztientzat. Kolore berdea dutenak salbu, beste guztiak alerta egoerak dira, eta koloreak zehazten du zein diren alerta-maila eta hartu beharreko neurrien multzoa.
Euskal Herrian
Euskal Herrian, meteorologiaz arduratzen diren erakunde nagusiak hauek dira:
Nur eta herensugearen tenplua (filma)
Nur eta herensugearen tenplua 2017ko Juan Bautista Berasategi gipuzkoar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako euskal film bat da. Toti Martinez de Lezearen izen bereko liburuan oinarrituta, Eneko Olasagastiren gidoia du.
Oak Grove (Kentucky)
Oak Grove Kentuckyko hiri bat da. Christian konderrian kokatua dago. 2010ean 7,489 biztanle zituen, 27.85 kilometro koadrotan banatuta.
Atherinella nepenthe
Atherinella nepenthe Atherinella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Darul Aman Jauregia
Darul Aman Jauregia (د دارالامان ماڼۍ) Kabul erdigunetik hamasei kilometrotara dagoen jauregi modernoa da.
Historia
Darul Aman jauregia 1920ko hamarkadan eraiki zuten Amanullah Khan erregearen modernizazio kanpaina erreformistaren barruan. Eraikin neoklasiko ikaragarria da, lautada batek inguratzen duen muino batean.
Kabulgo kanpoaldean etorkizuneko parlamenturako egoitza gisatzat hartu zuten. Eraikina erabilerarik gabe egon zen urte askoan zehar, kontserbadore erlijiosoek Amanullah boterea uztera behartu eta bere erreformak gelditu ondoren.
1969an, sute batek kaltetu zuen. Kabulgo Museoaren egoitza izateko zaharberritu zuten, eta, beranduago, Defentsa Ministerioarena 1970 eta 1980 hamarkadetan. 1978ko apirilak 27an, Saurreko Iraultzaren garaian, eraso zuten.
1990eko hamarkadaren hasieran Kabulen kontrola lortzeko borrokan ari ziren fakzio mujahidinek berriro suntsitu zuten. 2019an jauregia zaharberritzeko eta berreraikitzeko lanak amaitu ziren.
SC Eisenstadt
SC Eisenstadt Austriako futbol talde bat da, Eisenstadt hirikoa. 1984an Mitropa Kopa irabazi zuen eta 2008an desegin zen.
Historia
1907. urtean sortu zen Kismarton FC izenarekin eta 1968 eta 1987 artean 13 denboraldi egin zituen Austriako Bundesligan. Ez zuen emaitza aipagarririk izan Austrian baina garai hartan Europa erdi-ekialdeko talde apalek jokatzen zuten Mitropa Kopa irabazi zuen 1984an. Ligaxka eran jokatu zen eta Eisenstadt txapeldun izan zen FC Prishtina talde kosovarraren, FK Teplice txekiarraren eta Vasas Budapest hungariarraren aurretik. Intertoko Kopa jokatzeko ere sailkatu zen 1983an eta 1985ean.
2007-08 denboraldia jokatzen ari zela diru arazo larrien erruz apirilean desegin zen taldea, denboraldiari amaiera eman ezinik. Ordurako Regionalliga Ost eskualde mailako ligara jeitsia zegoen.
2016an SC Eisenstadt 1907 talde berria eratu zen baina ez zuen aurrera egin eta 2017an SC Eisenstadt sortu zen. 2019an maila beherenetik hasi zen jokatzen.
Rigenteira
Rigenteira Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rézentières udalerrian erroldatutako biztanleak 126 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 73 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 65 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Rézentières udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Peio Arnáez
Peio Arnáez (Donostia, 1959 - ) gipuzkoar aktorea da. Zingili-Zangala Antzerki Taldea sortu zuen.
Rhipidomys emiliae
Rhipidomys emiliae Rhipidomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Konposatu aromatiko
Konposatu aromatiko esaten zaie aromatikotasunaren propietate kimikoa duten konposatu organikoe i. Konposatu ziklikoak dira, Hückel-en araua betetzen dutenak.
Konposatu aromatikoen artean bentzenoa da ezagunena, eraztun bakarreko egitura duena, baina horien artean badira naftalenoaren moduko hidrokarburo poliziklikoak edo pirrola eta furanoa bezalako heterozikloak.
Ezaugarriak
Konposatu aromatikoetan, ziklo osoan gertatzen den deslokalizazioa edo erresonantzia azaltzen da. Zikloaren atomo guztien artean elektroiak partekatzen direlako gertatzen da hori. Atomo horiek lotura sinpleak eta lotura bikoitzak txandakatuz daude elkartuta, eta, errealitatean, lotura guztiak berdinak dira; beraz, lotura bakoitza lotura sinplearen eta bikoitzaren arteko hibridoa da.
Esan bezala, konposatu aromatikoek aromatikotusna dute eta horrek hau adierazi nahi du:
Pisces (astrologia)
Pisces, halaber Arrainak, astrologiako hamabigarren zeinua da. Zeinu horretan bi arrain agertzen dira eta Cancer eta Scorpius bezala ura elementuari dagozkio. Neptuno eta Jupiter planetek zuzentzen dute. Aurrez aurrekoa eta osagarria duen zeinua Virgo da.
Naglfar
Eskandinaviar mitologian Naglfar osorik hildakoen azazkalez eginik zegoen itsasontzi bat zen. Ragnarökean Naglfar lurretik askatua izango da uholde baten bidez eta Vigridera, gudu zelaira nabigatuko du, Hymir eta honen Jotun armada daramatzala. Itsasontziak gaizkiaren armadak eramango ditu jainkoen aurka denboraren amaierako azken guduan, itsasotik mundu berri bat sortua izan aurretik.
Itsasontziaren izenak "haserre transbordadorea" esan nahi du, baina Snorri Sturlusonek Edda prosaikoan "azazkal transbordadorea" esan nahi duen etimologia folkloriko bat ematen du, hikdako bakar bat ere, azazkalak moztu gabe ez zela lurperatzen adieraziz.
Pisces (astrologia)
Otsailaren 19a eta martxoaren 20a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.
Zeinu honek bi arrain kontrako norabidean igerian irudikatzen ditu.
Alberto Ormaetxea
Alberto Ormaetxea Ibarluzea (Eibar, 1939ko apirilaren 7a − Donostia, 2005eko urriaren 28a) futbol jokalari eta entrenatzailea zen, Errealarekin batik bat.
Hain zuzen ere, Errealeko inoizko entrenatzailerik hoberena da, estatistika hoberenak lortu baitzituen, tartean taldeak dituen Espainiako futbol liga txapelketa biak irabaztea, Espainiako Superkopa. Halaber 1983an Europako Kopan final-erdietara iritsi zen, nazioarteko txapelketa batean taldeak daukan markarik onena izanda. Eskultura bat jarri zioten Anoetako estadiokoko kanpoaldean.
Jokalaria
1958an hasi zen S.D. Eibar taldean. 1962an Real Sociedadera jo zuen. Talde donostiarrean jokatu zuen 1974. Urtera arte. 1967an bigarren mailatik lehenengora igo zen Reala bera jokalari zela.
Entrenatzailea
1974an hasi zen Rafael Iriondo, Andoni Elizondo eta Jose Antonio Irulegiren laguntzaile lanetan. 1978-1979 denboraldian hau zuen bere gain lehen taldeko entrenatzaile lanaren erantzukizuna, 1984-1985 denboraldia amaitu arte. Ondoren Alacanteko Hércules Club de Fútbol taldean aritu zen.
Woodcock (Pennsylvania)
Woodcock Pennsylvaniako borough bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 157 biztanle zituen, 1.72 kilometro koadrotan banatuta.
Biopestizida
Azken urteetan gero eta erabiliagoak dira biopestizidak, izan ere, ez dute hondakin arriskutsurik sortzen, tratamenduen helburu nagusia ez diren espezieen gaineko eragina modu eraginkorrean murrizten dute, tokian bertan ekoizten direnean intsektizida kimikoak baino askoz merkeagoak izaten dira eta epe luzera pestizida sintetikoak baino askoz eraginkorragoak izan daitezke.
Hala ere, biopestizidak, sarritan, jarduteko abiadura motela izaten dute, eta, beraz, oso denbora-epe laburrean kalteak handiak izan daitezkeen kasuetan, litekeena da erabiltzea interesgarria ez izatea. Hortaz gain, biopestizidak organismo biziak dira, beraz, eragin biotiko eta abiotikoa dute. Hau kontrolaren baldintza ekologikoak gutxi ezagutzen direlako gertatu ohi da.
Motak
Zenbait ezaugarrien arabera banatu daitezke biopestizidak:
Ekintza mekanismoak
Mota askotako ekintza mekanismoak daude helburuaren arabera, biopestizidaren arabera… Ekintza mekanismo batzuei buruz informazio eta ikerketa asko daude, baina, badaude beste asko oraindik ez direnak ikertu. Hemen azaltzen dira ekintza mekanismo nagusiak:
Oomycota filuma
Onddo hauek zelulosa dute haien hifa zenozitikoan (kitina gabekoa), baita zoospora heterokontikoak ere. Ugalketa sexuala gametangioen artean hifa berean edo hifa ezberdinetan gertatzen da. Animali eta landareen parasitoak dira; nolanahi ere, zenbait espezie saprofitoak dira. Esaterako, Lagenidium giganteum moskito larbaren parasitoa da. Hauek beste zenbait espezie karramarro eta beste krustazeo urtar batzuen patogenoak dira.
Chytridiomycota filuma
Onddo talde honetako hifak zenozitikoak dira, pareta zelularra kitinazkoa da eta zoosporek flagelo bakarra aurkezten dute. rARN-an alderaketa filogenetikoetan oinarrituta, talde fungiko hau basaltzat har daiteke, bestela esanda, aldaketa handirik ez dute pairatu eboluzioan zehar.
Chytridiomycetes intsektu-infektatzailea Blastocladiales ordeneko eta Coelomomyces generokoa da, dibisio honetan gutxi gorabehera 70 espezie patogeno deskribatu dira. Orohar hemipteridoak eta dipteridoak infektatzen dituzte. Miriofagoak (Chytridiales) dipteridoen pupa infektatzen dute, zelomizidioek (Blastocladiales) aldiz, moskitoak.
Zygomycota filuma
Mizelioa multizelularra da, septa gabekoa eta gametangioek zigosporak eratzen dituzte fusioa gertatu ondoren.
Falco femoralis
Falco femoralis Falco generoko animalia da. Hegaztien barruko Falconidae familian sailkatua dago.
Bouy-Luxembourg
Bouy-Luxembourg Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biopestizida
Zygomycota filuma
Trichomycetes klaseko espezieak batez ere intsektuekin zerikusia dute. Entomophthorales ordenaren barruan intsektizidak diren 200 espezie baino gehiago daude.
Bouy-Luxembourg
Biztanleria
2007an Bouy-Luxembourg udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 71 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Eleutherodactylus pantoni
Eleutherodactylus pantoni Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bouy-Luxembourg
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biopestizida
Ascomycota eta Dueteromycota filumak
Mizelioak septadunak dira, haploideak eta askosporak (espora sexualak) askoan eratzen dira. Asko bakoitzak orohar 8 askospora barnebiltzen ditu. Cordyceps generoaren baitan entomopatogenoak diren 300 espezie baino gehiago daude. Arruntenak Beauveria, Aspergillus, Metarhizium, Culicinomyces, Hirsutella, Aschersonia, Lecanicillium, Paecilomyces, Tolypocladium... dira.
Basidiomycota filuma
Intsektizidak diren basidiomycetes gutxi batzuen txostenak daude. Uredinella eta Septobasidium entomopatogenoak dira. Entomopatogenoen bizi-zikloa
Bouy-Luxembourg
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Biopestizida
Basidiomycota filuma
Entomopatogenoak ingurunean esporetan aurkitu ohi dira. Landareen gainazalarekin, substratuarekin, suspentsioan dauden partikulekin edota intsektuen gorpuzkiekin kontaktua izan ondoren infektatzen dira intsektuak, bertan baitaude onddoak.
Bizi zikloa ostalariaren kutikulan esporen hozitzearekin hasten da. Elkarrekintza fisiko zein kimikoen bidez itsasten dira onddoak hostalarian. Kutikularen bitartez infektatzen dira intsektuaren ehunak, tolesduren zein zirrikituak baliatuz, bertan intsektuaren babes-egiturak meheagoak direla probestuz. Behin barruan, onddoak intsektuaren hemozelea infektatzen du. Onddo ugarik barruan daudela toxinak askatzen dituzte infekzioa azkartzeko helburuarekin. Behin hilda, onddoa exoeskeletoaren bitartez hazten da eta esporen produkzioari ekiten dio eta hauek pasiboki barreiatuak dira (haize, euri zein ingurumeneko animaliekin kontaktuaren bitartez). Hostalaririk aurkitzen ez duten esporak hil edo landareei atxikituta bizirauten dute. Orohar hazte-garaian esporak bideragarriak dira. Nolanahi ere, aipatu beharra dago zenbait onddo espeziek gaitasuna dutela haientzat onuragarriak izango diren ingurumen-baldintzei itxarongo dien esporak ekoizteko.
Bouy-Luxembourg
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 89 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 89 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (46 gizon eta 37 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouy-Luxembourg udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 192 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.156 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Bouy-Luxembourg udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Atherinella nesiotes
Atherinella nesiotes Atherinella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Errusiar Federakundearen ereserkia
Errusiar Federakundearen ereserkia (Государственный гимн Российской Федерации) Errusiako ereserki nazionala da. Aleksandr Aleksandrovek moldatu zuen eta Sergei Mikhalkovek hitzak egin zituen.
2000 urtean, Vladimir Putin presidenteak ereserki berria inposatu zuen, lehengo, Abesti Abertzalea (Патриоти́ческая пе́сня, Patriotitseskaia pesnia) aldatuz. Ereserkia Stalinek SESBentzat eginikoaren errestaurazioa izanda, neurri eztabaidatua izan zen oso.
Normalean, lehendabiziko estrofa baino ez da abesten.
Musika
[[Media:Patrioticheskaya Pesnya.ogg|Errusiako ereserkia]] (OGG artxiboa)
Toscanita
Toscanita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Toscanita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Komatula arrunt
Komatula arrunta (Antedon mediterranea) kaliz itxurako diskoa eta inguruan luzakin askoko hamar beso dituen ekinodermoa da. Gorri horixka edo hori moreantza izan daiteke. Mediterraneo itsasoan, urpean 80 m inguruan ibiltzen da. Planktona jaten du batez ere.
Crabtree (Oregon)
Crabtree Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Linn konderrian kokatuta dago, Oregon estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Danba
Danba 1984an Laudion sortu zen musika taldea da. Bilakaera handia izan zuen Danba taldeak ibilbide osoan. Hasierako punk zikin eta basatia jorratzetik ska doinuetara eta azken aroko funk, metal eta rock nahasketara egin zuen aldaketa, baita gaztelaniaz abestetik euskaraz egitera ere.
Taldea
Laudio, 1984ko negua. Punk musika egiteko asmoz lau lagunek bat egin zuten gau hotz batean: Abel (ahotsa), Javier Abal (bateria), Gille Iturriondobeitia (baxua) eta Javier Cepedak (gitarra) osatu zuten lehen laukotea. Batura hartatik jaio zen Danba. Taldearen lehen grabazioa bide laburreko maketa bat izan zen, lau kantuz osatua eta izenik eraman ez zuen kasete formatuan emana. "Hura izan zen egin dugun gauzarik atsegin eta errebeldeena". Ordurako, Cesar Fonbellida (saxofoia) taldean sartu zen, maketan parte hartuz. "Egin" egunkariko irakurleek urteko maketa onena zela erabaki zuten, eta Danba, etorkizuneko taldea. Horri esker, bilduma batean parte hartzeko aukera izan zuen urte batzuk geroago, Discos Suicidas diskoetxe bizkaitarrak bultzaturiko ¡Condenados a luchar!-Borrockari loturik! (1986) askoren artean eginiko diskoan hain zuzen ere. "Sucio progreso", "Somos presos" eta "Sin un puto duro" kantuek osatu zuten Danbak bildumari egindako ekarpena. Kantuen izenburuek argi uzten zuten hitzen nondik norakoa. Bilduma horretako beste talde askok bezala, oroitzapen txarrak dituzte diskoaren sorreraren inguruan. Diskoak, ordea, sekulako salmenta izan zuen, eta argitaratzen jarraitu da urte askoan. Bitxikeri modura, garai hartan Javier Abal bateria jotzailea La Polla Records taldearekin aritzen zen zuzeneko emanaldietan saxofoia jotzen.
Disko horretarako kantuak grabatu orduko, aldaketa nabariak gertatu ziren taldean. Gille Iturriondobeitia eta Javier Cepeda soilik geratu ziren, Cesar Fonbellida tartean ere zebilerarik. Josu Garaita (ahotsa) eta Pablo Torres (bateria) taldekide berriekin beste aro bat ireki zuen taldeak. Ordutik aurrera, kantu guztiak euskara hutsezkoak izan ziren, eta musika aldetik ere aldaketak izan ziren. Batez ere rocka jotzen jarraitu zuen, baina ska, reggae eta bestelako erritmo leunagoek ere toki nabarmena izan zuten lehen disko luzean, Plataforman (Tsunami, 1989). ¡Condenados a luchar!-Borrockari loturik! argitaratu eta hiru urtera kaleratu zen, eta diskoetxe baten babesik ez baitzuten izan, autoekoizpenaren bidetik jo zuten; garai hartan hori nahiko gauza arraroa zen. 2000 diskako tirakada egin zen, binilo formatuan. Hamaika kantu jaso zituzten, Donostiako Tsunami estudioan grabatuak, horien artean "Noizko?", "88ko maiatza" eta diskoari izena eman zion "Plataforman" bera. Cesar Fonbellida (saxofoia) diskaren azalen diseinua sinatu eta gero, taldetik irten egin zen.
Taldearen sorkuntza lana izugarria izan zen garai horretan, eta, urtebete eskasera, Esamesaka bigarren diskoa (Basati Diskak, 1991) kaleratu zuen, hamaika kantuz osatua; tartean, Ruper Ordorikaren "Erruduna" kantuaren moldaketa. Hori da taldearen diskorik ezagunena eta kantu esanguratsuenak batzen dituena: "Biktimak", "Zeru gorria", "Hau dena", "Eztanda"... CD formatuan kaleratu zen, eta Plataforman formatu digitalean zeraman batera.
Kontzertu ugari eman zituzten garai hartan, baina, era berean, entsegu lokaleko lanak ez zuen etenik izan. Esan Ozenki zigiluan kaleratu zen taldearen hirugarrena: Frango funts (1992). Lan horretan ere nabarmena izan zen taldearen musika garapena: Red Hot Chili Peppers, Fishbone edo Rage Against the Machine taldeen gerizpean ibili zen taldea, funk eta metal musika nahasketak eraginik. Diskoak ez zuen espero bezain harrera ona izan, eta garai hartarako aurreratuegia zela aipatu zuten zenbait komunikabidek. CD formatuan merkataratu zen.
1994an eman zuen Laudioko taldeak jendaurreko azken kontzertua, hamar urtez plazarik-plaza ibili eta gero. 2005ean, baina, Laudioko Gazte Egunaren ekitaldien barnean, sei kantu jo zituzten hainbat taldekide batu zituen talde batekin. Hala ere, taldearen jarduna betirako amaitua dagoela adierazi izan dute behin eta berriz.
Danbaren zenbait kantu, beste talde batzuek hartu eta moldatu dituzte. Betagarri taldeak "Biktimak" grabatu zuen 80/00 diskoan, eta Gasteizko The Dogs of the Black Foot taldeak "Eztanda" grabatu zuen 2006an.
Erreferentziak
Argia, 1263. zenbakia, 1989. Danba: "Euskaraz kantatzekotan, errezago Moskun jotzea Madriden baino"
Urs (Ariège)
Urs Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Urs udalerrian erroldatutako biztanleak 40 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 26 bigarren erresidentzia ziren. 42 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 18 etxebizitza nagusietatik 16 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek hiru zituzten, 1ek lau zituen eta 12 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 23 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboetatik 14 lanean zeuden (8 gizon eta 6 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 8 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra informazio eta komunikazio enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Columba (konstelazioa)
Columba edo Usoa —Columba— Hego hemisferioko konstelazio bat da. Canis Major eta Lepus konstelazioetatik hegoaldera kokatutako konstelazio txiki bat da. Antzina, Canis Major konstelazioaren barnekotzat jotzen zen, baina, 1679an, Augustin Royer-ek berezko konstelaziotzat hartu zuen. Beraz, XVII. mendean eman zitzaionez konstelazio-kategoria, ez du mitologian atxikitako ezer.
Montsecret
Montsecret Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montsecret udalerrian erroldatutako biztanleak 570 ziren. Familiak 217 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 91 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 346 ziren, horien artean 283 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 283 pertsona aktiboetatik 259 lanean zeuden (144 gizon eta 115 emakume) eta 24 langabezian zeuden (11 gizon eta 13 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montsecret udalerrian 223 unitate fiskal zeuden, 583,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.424 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Montsecret udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 770 hektarea erabiltzen.
Iceberg Curling Kluba
Iceberg Curling Kluba Gasteizko curling taldea da. BAKH izotz pistan jokatzen ditu partidak.
Amikuzeko ikastola
Amikuzeko ikastola Nafarroa Behereako ikastola bat da. Donapaleu herrian dago kokatuta.
Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioa rekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.
Historia
1973an sortua.
Laugarren Gurutzada
Laugarren Gurutzada (1202 - 1204) Gurutzadetako laugarren kanpaina izan zen.
Jatorrizko helburua Egipto zeharkatuko zuen espedizio batean musulmanek kontrolaturiko Jerusalem berreskuratzea zen. Hala ere, 1204ko apirilean, Mendebaldeko Europako gurutzatuek, Bizantziar Inperioko hiriburua, Konstantinopla kristau ortodoxoa, inbaditu eta arpilatu zuten. Gertaera honek Eliza Ortodoxoa eta Eliza Katoliko Erromatarraren arteko haustura, Zisma Nagusia, bururatu zuen.
Konstantinoplako Inperio Latindarra (1204–1261) eratzeaz gain, gurutzatuek konkistaturiko lurraldeetan beste latindar estatu batzuk sortu zituzten.
Historia
1192an sinatu zen akordioari eta Saladinen heriotzari esker, urte batzuk bakean igaro ziren. Gurutzatuen estatuak, itsasbazterreko zerrenda estu batean kokatuak, aberatsak ziren ekonomiaren aldetik baina oso ahulak erakunde militarren aldetik. Aberastasuna itsasaldeko hirien bidez egiten ziren salerosketei zor zitzaion gehienbat: Akre zen, esate baterako, Mediterraneo Sortaldeko merkatu nagusietako bat; eta halaxe bizi ziren hango buruzagiak, handizki eta esne mamitan. Ahultasun militarra, berriz, giza baliabideen urritasunak eta muga defendagarririk ez izateak eragina zen; europarren laguntza militarra hutsa izan baitzen.
Horiek horrela, 1198an Inozentzio III.a aita santuak Laugarren Gurutzadarako deia egitea erabaki zuen, estatu kristau haien egoera hobetzeko. Erantzunik hoberena Frantzian izan zuen, Tibalt Xanpainakoa, Balduin Flandriakoa eta Luis, Bloisko kondea buruzagi zirela. Tibalt 1201ean hil zenean, Bonifazio Montferratekoa bihurtu zen gurutzadako buru. Espedizioan ez zuten erregeek parte hartu eta helburua Egipto zen.
Oakland (Kentucky)
Oakland Kentuckyko hiri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 225 biztanle zituen, 3.62 kilometro koadrotan banatuta.
La Ferrière-de-Flée
La Ferrière-de-Flée Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Laugarren Gurutzada
Historia
1200ean gudaroste gurutzatua Venezian bildu zen, bidea itsasoz egiteko asmoz. Bertan, Enrico Dandolo duxak, Bonifazio Montferratekoak eta Alexio IV.a Angelo bizantziar usurpatzaileak elkar hartu zuten, gurutzadaren helburua aldatu eta Konstantinopla erasotzeko, hiruren nahia baitzen Alexio III.a Angelo, bizantziar enperadorea, kargutik kentzea. 1202ko azaroan, gurutzatuek Zadar hiri katolikoa setiatu eta arpilatu zuten; hori dela eta, Inozentzio III.ak eskumikatu zituen. 1203an Bizantzio eraso eta Alexio IV.a enperadore jartzea lortu zuten. Horrek liskar asko eragin zituen, eta 1204ko apirilean gurutzatuek hiria hartu zuten. Erasoa izugarria izan zen. Gurutzatuek milaka kristau hil zituzten, emakumeak eta haurrak barne. Elizak eta jauregiak lapurtu eta txikitu zituzten, hiriko artelan guztiak ostuz. Gertaera hauekin amaitu zen Bizantziar Inperioa, hainbat estatutan banatu baitzen, eta Balduin Flandeskoa bilakatu zen Konstantinoplako Inperio Latindarra sortu berriaren enperadore.
Konstantinoplako arpilatzea gertatu ondoren, Erromako eta Bizantzioko elizen artean harreman onak izateko itxaropenak eten egin ziren, Aita Santuak soldaduak gaitzetsi zituen arren. Palestinako estatu kristauentzat, berriz, kolpe bikoitza izan zen; batetik, espero zuten laguntza ez zen iritsi eta, bestetik, Konstantinoplan zaldunentzako erakarpen polo bat sortzeak, Lurralde Santuetan zeuden asko bertara joatea ekarri zuen.
La Ferrière-de-Flée
Biztanleria
2007an La Ferrière-de-Flée udalerrian erroldatutako biztanleak 316 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 135 etxebizitza zeuden, 117 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 135etxeak ziren. 117 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren eta 25 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (76 gizon eta 61 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Ferrière-de-Flée udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 344,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.923 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean La Ferrière-de-Flée udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.088 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Borodino
Borodino izan daiteke:
Eleutherodactylus parabates
Eleutherodactylus parabates Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Emily Hegarty
Emily Hegarty (Skibbereen, Irlanda, 1998ko abuztuaren 3a) irlandar emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta brontzezko domina lortu zuen lemazain gabeko laukoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Emily Hegartyk berak, Aifric Keoghek, Eimear Lambek eta Fiona Murtaghek.
Miguel León-Portilla
Miguel León-Portilla (Mexiko Hiria, 1926ko otsailaren 22 - Ibidem, 2019ko urriaren 1) mexikar filosofo eta historialaria izan zen, nahuatl literaturan espezialista zein ikerlari handienetakoa. 1988tik Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) ikerlari emeritoa, 1995an Belisario Domínguez Domina jaso zuen. 1971ko martxoaren 23tik El Colegio Nacional instituzioaren partaidea izan zen. 1987tik 1992 arte UNESCOn Mexikoko Enbaxadorea izan zen. Mexikoko intelektual handienetariko bat izan zen.
Datu biografikoak
Miguel León-Portilla Mexiko Hirian 1926an jaio zen. Miguel León Ortiz eta Luisa Portilla Nájeraren seme nagusia izan zen. Haren ondoren Maria Luisa eta Jorge jaio ziren. Lehen ikasketak Espainiako errepublikazaleek sortutako El Colegio de Méxicon ikastetxean egin zituen. Ikasketak Guadalajaran bukatu zituen. Los Angelesko Loyola Marymount Unibertsitatean Arteetako gradua lortu zuen 1951n. Bost urte geroago Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoaren Filosofia eta Letren Fakultatean doktoreago bukatu zuen; haren tesiaren izenburua La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes izan zen; lan hori egiteko Ángel María Garibay Kintanaren aholkularitza izan zuen. Lan hau unibertsitateak 1959an plazaratu zuen eta arrakasta handia izan zuen. Urte berean Visión de los vencidos argitaratu zuen, bere beste liburu ezagunetariko bat. Bigarren liburu horretan konkistaren aurrean nahuatl herriaren ikuspuntua jaso zuen nolabait. 1965an Ascensión Hernández Triviño hizkuntzalari espainiarrarekin ezkondu zen.
Liburu garrantzitsuenak
León-Portilla instituzio desberdinentzako artikulu ugari argitaratu zituen eta berrogei liburu baino gehiago. Horien artean hauek izan daitezke garrantzitsuenak:
Candida albicans
Candida albicans Candida generoko onddo mikroskopikoa da, kandidiasi izeneko gaitza sortzen duena. Onddo hau gure organismoaren biztanle komentsala da eta gorputzaren atal desberdinak kolonizatzen ditu inongo gaitzik sortu gabe: ahoa, heste lodia eta bagina, esaterako. Bertan, kopuru txikietan dago eta -egoera normaletan- ez du gaixotasunik eragiten.
Immunitate-sistema ahuldua duten gizabanakoengan (HIESa dutenak, minbizidunak, diabetes larria dutenak, transplantatuak...), bereziki, Candida albicansek kandidiasi eragin dezake. Ohikoa da ere gaitz hori agertzea haien flora bakteriarra desorekatuta duten pertsonengan (antibiotikoak luzaro hartu dutenengan, adibidez).
Ezaugarriak
Candida albicans legamien taldeko onddoa da. Legamiak onddo mikroskopikoak dira, berezko ezaugarri morfologiko eta fisiologiko dituztenak.
Morfologiari dagokionez, Candida albicans polimorfikoa da, morfologia desberdinak ditu. Esaterako, infektatzen duenean morfologia haritsua du, baina laborategiko hazkuntza-inguruetan hazten denean zelulabakarra da, zelula isolatuetan agertu ohi da. Era berean, zelula bakar horiek itxura desberdinak har ditzakete: biribilak, oboideak, etab.
Patogenia
Nahiz eta patogeno hertsia ez izan, Candida albicans mikrobio oportunista da. Horrek esan nahi du gaitza (kandidiasia) sor dezakeela aldeko baldintzak dituenean.
Bi dira kandidiasia harrapatzeko joera handiagoak dituzten gaixoak:
Kandidiasiak gorputzeko hainbat atali eraso diezaioke: ahoari, digestio-aparatuari, baginari eta larruazalari.
Immunitate-sistema indartsua duten gizabanakoengan kandidiasia erraz sendatzen da, baina immunogutxituengan septizemia eta beste ondorio larri batzuk eragin ditzake. Azken kasu honetan tratamendua askoz zailagoa da.
Reese Witherspoon
Reese Witherspoon (New Orleans, Louisiana, 1976ko martxoaren 22a) estatubatuar aktorea da. 2005ean Emakumezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen Walk the Line filmagatik.
Auga Seca
Auga Seca 2020ko luso- galiziar telesaila da.