cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montoulieu (Ariège)
Etxebizitza
2007an 258 etxebizitza zeuden, 163 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 86 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 251 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 163 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 111 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 86 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Geroztik, biologiaren beste adar askok, genetikak eta biokimikak adibidez, froga gehiago eman dituzte eboluzioaren teoriaren alde. Lehenengo froga historikoak paleontologiak eman zituen, fosilen jakintzak. Fosilak eta gaur egungo animalia- eta landare-espezieak konparatuz gero, garbi ikusten da alde handia dagoela batzuen eta besteen artean, baina orobat ikusten da antzekoak direla oinarrizko alderdi batzuetan, ahaidetasunaren ustearen lagungarri, batzuk besteen ondorengo direlako ustearen lagungarri, alegia.
Montoulieu (Ariège)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 237 ziren, horien artean 166 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 166 pertsona aktiboetatik 143 lanean zeuden (77 gizon eta 66 emakume) eta 22 langabezian zeuden (12 gizon eta 10 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Beraz, froga horien arabera, bizitza-motak ez dira aldagaitzak; aitzitik, aldatuz joan dira denboran zehar, eta badute elkarren artean halako jarraitutasun bat. Organismo talde batzuen fosilak nahikoa ondo ezagutzen dira, eta, hala, haien iraganaren, haien filogeniaren berri jakin ahal izan da; zaldien aitzindariak, adibidez, ezagunak dira Eozenoaz geroztik.
Montoulieu (Ariège)
Diru sarrerak
2009an Montoulieu udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 353 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.014 euro zen.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Biogeografiak edo animalia- eta landare-espezieak, fosilak nahiz gaur egungoak, geografiaren arabera banatzen dituen jakintzaren alorrak eboluzioaren teoriatik kanpo ezin argi daitezkeen kasuak esplikatzen ditu.
Montoulieu (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Animalia- eta landare-espezieen anatomia konparatiboko azterketek ere balio handiko frogak ematen dituzte eboluzioaren teoriaren alde. Organo jakin batzuk konparatzen direnean, adibidez ornodun batzuen gorputz-adarrak (izurdea, balea eta lehorreko animalia batzuenak), oso antzekoak direla ikusten da; beraz, aise jakin daiteke batzuen zein besteen hezurrek elkarrekin duten egokitasuna.
Joan III.a
Joan edo Joanes III.a (Erroma, ? - † ibidem., 574eko uztailaren 13a) Eliza Katolikoaren 61. Aita Santua izan zen 561 eta 574 urteen bitartean. Bere agintaldian lombardiarren inbasioa gertatu zenez, apenas ez dira gelditu berari buruzko agiriak.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Beste asko bezala, organo homologoen kasu bat da hori, alegia, kanpoaldea antzekoa izan ala ez, egituraz antolamendu berekoak diren organoena.
Montoulieu (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren eta 3 margolariak.
Darwinismo
Eboluzioaren frogak
Gorputz-atal horiek zergatik dute anatomia-antolamendu komuna? Kidekoak direlako, aldez aurretik eredu bera izan baitzuten.
Adibidez, antzinako ugaztunek berezko zuten bost hatzeko gorputz-atalaren eboluzioa oso desberdina izan zen animalia-espezie batetik bestera (balearen hegala, hegaztiaren hegoa, zakurraren hanka, etab.), era askotako inguruetara egokitu behar izan zutenez (ura, airea, lurra). Homologiek, beraz, oso desberdinak diruditen organismoak kidetzeko balio dute (zakurra eta balea), eta baita animalia- eta landare-espezien filogeniaren berri izateko ere. Azkenaldian biokimikak zehaztasun handiko frogak eman ditu, DNA, RNA, proteinak eta era horretako molekula jakin batzuen osaketaren azterketak oinarritzat harturik. Azterketa horietan proteina batzuk baliatu izan dira bereziki: c zitokromoa, mioglobina, hemoglobina, etab. Proteina baten osaketak bi landare- edo animalia-espezietan zenbat eta antz handiagoa izan, hainbat eta kidetuago egongo dira bi landare- edo animalia-espezie horiek; beraz, hainbat eta hurbilagoa izango da haien aitzindari komuna. Hala, c zitokromoaren kasuan ikusi da gizakiarenak eta Rhesus tximuarenak aminoazido baten aldea dutela, gizakiarenak eta zaldiarenak 11koa, gizakiarenak eta oiloarenak 13koa, gizakiarenak eta atunarenak 21ekoa.
Montoulieu (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montoulieu udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Saint-Romain-sous-Versigny
Biztanleria
2007an Saint-Romain-sous-Versigny udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Newcastle (Monmouthshire)
Newcastle, 'Castell-meirch' edota Castell-newydd, Galesko udalerri txiki bat da, Monmouthshire konderrian.
Saint-Romain-sous-Versigny
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Montoulieu (Ariège)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Romain-sous-Versigny
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 55 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 54 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 43 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (37 gizon eta 21 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gabai txiki
Gabai txikia (Puffinus assimilis) Puffinus generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Saint-Romain-sous-Versigny
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Saint-Romain-sous-Versigny udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.312 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crosia
Crosia Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Crosiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Wok
Wok ekialdeko eta hego-ekialdeko Asian erabiltzen duten zartagina da. Tresna biribil eta sabeldu honek bataz-besteko 30 cm-ko diametroa du. Tradizionalak altzairuzkoak edo burdinurtuzkoak diren arren, badaude aluminiozkoak ere. Bertan kozinatzeko chahn (espatula) edo hoak (burruntzali) erabiltzen dute.
Tyonek (Alaska)
Tyonek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dicrostonyx richardsoni
Dicrostonyx richardsoni Dicrostonyx generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Snellen lege
Snellen Legeak adierazten du errefrakzio-indizearen eta intzidentzia-angeluaren sinuaren arteko biderkatzea konstantea dela edozein argi-izpirentzat, bi inguruneen arteko banaketan eragiten duenean. Nahiz eta Snellen legea argiaren errefrakzio-fenomenoak azaltzeko formulatua izan zen, uhin mota guztiei aplika dakieke, uhinek hedapen-abiadura aldatzen den bi inguruneren arteko banaketa-azalera zeharkatzen dituztenean.
Historia
Snellen Legea X. mendean aurkitu zuen Ibn Sahl-ek leiar anaklastikoen formak ebazteko. Leian anaklastikoak dira argia aberrazio geometrikoekin fokuratzen duten lenteak. XVII. mendean Willebrod Snel van Royenek enuntziatu zituen. Herrialde frankofonoetan Snellen legeari uzkurtzeko bigarren lege edo Descartesen lege deritzo.
Holčovice
Holčovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 710 biztanle ditu eta 40,62 kilometro koadroko azalera. Bruntálgo barrutian dago.
Snellen lege
Islapenaren legea
[[Fitxategi:DiagramaEcFesnel01.png|thumb|θi = θr
Holčovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Snellen lege
Islapenaren legea
Diagraman, P argi-izpi intzidenteak O puntu batean eragiten du, n1 eta n2 errefrakzio-indizeko bi eremu artean. Izpien zati bat Q izpia osatuz islatzen da, eta beste zati bat, S izpia osatuz errefraktatzen da.|157x157px]] Islapena uhin baten norabide aldaketa da, non bi ingurune aldakorren arteko banaketa azalarekin kontaktuan sartzean, uhina sortu den ingurunera bueltatzen den.
Irudian azalera lau batean islatzen den uhin-fronte baten itxura ageri da. Baldin eta uhin intzidentea gainazal islatzailearen lerro normalarekin osatzen duen angelua θi bada, frogatu da Huygens-en printzipioa aplikatuz, islatutako uhinak gainazalaren normalarekin sortutako angelua θr izango dela, non θi = θr beteko den.
Kasu honetan islapenaren legeak honako hauek dira:
Snellen errefrakzioaren legea
Bi ingurune daudenean, n1 eta n2, errefrakzio-indizeez ezaugarrituak eta S azalera batez bereiziak, bi inguruneak zeharkatzen dituzten uhinak errefraktatu egiten dira; hau da, hedapen-norabidea aldatzen dute n1 eta n2 errefrakzio-indizeen arteko zatiduraren arabera. Islapenarekin erkatuz uhina ez da sortu den ingurunera bueltatzen, aurrera jarraitzen du norabide aldaketa zehatz batekin.
Lehen ingurunean θ 1  intzidentzia-angelua duen uhin batentzat, bigarren inguruneko uhin hedatuak gainazalaren normalarekin eratutako angelua θ 2  izango da, zeinaren balioa Snellen legearen bidez lortuko den:" n1 * sin (θ1) = n2 * sin(θ2) "" n = c / v "Erreparatu θ 1 =0 kasurako (uhin intzidenteak gainazalarekiko perpendikularrean) izpi errefraktatuak θ 2 =0 angeluarekin agertuko direla edozein n1 eta n2-rentzat.
Snellen legearen simetriak esan nahi du argi-izpien ibilbideak itzulgarriak direla. Hau da, izpi batek θ 1  intzidentzia angelu batekin banatze-gainazalean eragiten badu, 2. ingurunean errefraktatzen da θ 2  errefrakzio-angelu batekin, orduan, kontrako norabideko izpi bat, 2. ingurunetik θ 2  intzidentzia angelu batekin eragitean 1 ingurunearen gainean errefraktatuko da θ 1  angelu batekin.
Errefraktaturiko izpiaren norabidea zehazteko erregela kualitatibo bat erabili ahal da, zeinek errefrakzio-indize handieneko inguruneko argi-izpia beti gainazaleko normalaren norabidera hurbiltzen dela zehazten duen. Errefrakzio-indize handieneko ingurunean argiaren abiadura txikiagoa izango da beti.
Snellen legea Fermat-en printzipiotik erator daiteke, zeinak argiaren ibilbidea argi-izpiek puntu batetik bestera joateko denbora gutxien behar dutela adierazten duen. Richard Feynman fisikariak proposatutako analogia klasiko batean errefrakzio-indize baxuenaren ordez hondartza bat dago eta altueraren ordez itsasoa. Sorosle batek itsasoan itotzen ari den pertsona bat erreskatatzeko modurik azkarrena Snellen bidea egiaztatzen duen bidea egitea da; hau da, ingurune azkarrenetik bide luzeagoa egiten, eta laburrenetik motzagoa beti ere bi inguruneen elkargunean ibilbide aldaketa eginez.
Islapen Osoa
Argi-izpi bat n1 errefrakzio-indizea duen ingurune batean hedatzen bada θ 1  intzidentzia angelu batekin n2 errefrakzio indizera eragitean, n1>n2 betetzen bada, errefrakzio-indize handiena duen ingurunearen barruan isla daiteke erabat. Fenomeno horri barne-islapen oso edo muga-angelu deritzo, eta balio kritiko bat baino handiagoak diren gorabeheren angeluetarako gertatzen da. Balio kritiko horren balioa honako hau da:" n1 * sin (θ 1 ) = n2 * sin(θ 2) " Snelleren legean:" θc = arcsin n2/n1 "n1> n2 bada, θ 2 > θ 1  izango dugu. θ 1  handitzen den heinean θ 2  90º-ra azkarrago iritsiko da. Errefraktatutako izpiak paraleloki bidaitzen du inguruneen azalera separatrizearekiko: θ 1  gehiago handitzen bada, θ 2  ezin denez 90º baino handiago izan, guztiz islatuko da.
Agi-izpien fotoiak teoria optiko korpuskularrean % 100ean islatzen direla jotzen da; hau da, galerarik ez dagoela. Erreferentzia gisa, metalezko ispiluek (zilarra, aluminioa), argi-potentzia intzidenteraren % 96 baino ez dute islatzen.
Snellen formulak
Argi-izpi baten ibilbidea hurrengo formularen bidez adierazten da:
n errefrakzio-indizea, r posizio-bektorea eta s espazioa izanik.
Dioptrio batez bereizitako bi inguruneen errefrakzio-indizea honela definitzen da:
s0 dioptrioaren gaineko puntuari dagokio eta f(s) eta f(g) bi funtzio deribagarri dira.
definituz.
Hurrengoa lortzen da:
\vec N, s0-n dioptrioaren normala izanik.
Beraz:
u ibilbidearen bektore ukitzailea da.
Hau ondoriozta daiteke:
eta
.
Bektore hauek koplanoak dira. Plano horretan lan egingo da, ardatz gisa \vec N-k eratua erabiliko da eta \vec N-rekiko beste bektore ortogonal bat,.
Beraz hurrengo sistema lortzen da:
o
Hortik ondorioztatzen da:
Durangoko merindadea
Durangoko ibar-jaurerria, Durangoko merindadea edo Durangoko merinaldea, Durangaldea osatzen duten udalerriek lehen zuten eraketa politikoa izan zen. Ibar-jaurerrian elizateek baino ez zuten parte hartu, hiribilduek ez zituztelako hitza ezta botorik ere. Elizateek Lur Edegia osatzen zuten eta foru zuzenbidea zuten jaurtzeko, hiribilduek, berriz, bere foru propioa zuten.
Parte-hartzaileak
Hona hemen Durangoko ibar-jaurerria osatzen zuten elizateek :
Inguruan zeuden hiribilduak Durango, Elorrio, Ermua eta Otxandio ziren.
1630an Elorrio hiribilduak San Agustin Etxebarria anexionatu eta hau ibar-jaurerritik at atera zen.
Egun Axpe, Arratzola eta Apatamonasterio antzinako elizateek Atxondo udalerria osatzen zuten.
Historia
Durangaldeak bere antolaketa politiko propioa zuenari buruzko lehendabiziko aipamena 1050 ingurukoa da, noiz Eneko Lupiz “Vizcaia et Durango” zuzentzeko izendatua zenean, eta Munio Santxez “Turango”ko kondeak emanaldia egin zuenean:
1076an Alfontso VI.a Gaztelakoak Iruñeko Erresumari Bizkaia osoa kendu zion, berriro 1134an berreskuratua izanda. Nafarroako Erresumak 1200. urtera arte mantendu zuen Durangaldea, orduan eta behin betiko, Gaztelako Erresumako armadak konkistatua zelako. 1212an Alfontso VIII.a Gaztelakoak orduko Bizkaiko Jauna zen Diego Lopez II.a Harokoari Durangaldea eman zion, Navas de Tolosako guduan emandako laguntzari eskertzeko.
1576an ibar-jaurerriak bere foru propioak baztertuz Bizkaiko Foru Zaharra hartzea eta Jaurerriak Durangaldean egiten duen kudeaketa ordaintzea erabaki zituen. 1628an Ibar-jaurerriak Gernikako Batzarretara ordezkariak bidaltzea erabaki zuten. Gernikan ordezkari bi baino ez zizkieten eskaini eta ez durangarrek nahi zituzten hamabi. Tirabira batzuk izan ondoren, 1740an bost eta 1800an beste hiru eman zituzten. Ordurako zortzi ordezkari zituen, beste lauak behatzaileak izanik. 1875eko abenduaren 27an Ibar-jaurerriaren azken batzarra egin zuten eta hurrengo urtean euskal foruak indargabetu zituzten.
Antolaketa
Ibar-jaurerria jaurtzeko “Ibar-jaurerriko Batzarra” osatzen zen Abadiñoko Gerediaga auzoko San Salbador eta San Klemente baselizaren aurrean dagoen enparantzan. Batzarra hamabi elizateetako ordezkariek, “fieles” izena zutenak, osatzen zuten. Gerediagako Batzarra Durangaldeako gobernu nagusia zen.
Batzarretara deitzeko, aritu behar ziren gaiak proposatzeko eta adostutakoa martxan jartzeko sindikoa zegoen. Batzarretara Jaurerria ordezkatzen zuten hiru pertsonak ere joaten ziren: Teniente Korrejidorea, Teniente Prestameroa eta Teniente Ibar-jauna:
Klemente Alexandriakoa
Tito Flavio Klemente (Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς; c. 150 – c. 215), Klemente Alexandriakoa izenaz ezaguna, Alexandriako maisu garrantzitsuenetako bat izateaz gainera, Alexandriako Elizan ospea izan zuen lehen kidea izan zen. II. mendearen erdialdera jaio zen, eta 211 eta 216 urteen artean hil zela uste da.
Bizitza
Klemente, Epifanio Eskolastiko historialariak kontatzen duenaren arabera, Atenasen jaio zen 150 urtearen inguruan. Greko klasikoan idazteko trebetasun handia zuela egiaztatzeak informazio hori indartu egiten du. Historialarien arabera, Klementeren gurasoak pagano dirudunak ziren, gizarte-klase altukoak. Greziara, Italiara, Palestinara, eta, azkenik, Egiptora bidaia egin zuen, maisu kristauen bila betiere. Azkenik, Alexandriara iritsi zen, helenismoaren garaiko kultura desberdinen bidegurutzearen "hiri sinboloa" denera, hain zuzen ere.
Durangoko merindadea
Antolaketa
Azaldu dugun bezala, Durangaldeako hiriburuek ez zuten Ibar-jaurerria osatzen. Hala ere, noizbehinka eta gaiaren arabera (bideak eraikitzea, eskualdeko zergak ordaintzea...), denek joaten ziren Batzarretara, orduan, “Hamalau herriko Batzarrak” zuten izena. 1630an Elorriok San Agustin Etxebarria bereganatu zuenetik aurrera, ez zuten berriro parte hartu.
Klemente Alexandriakoa
Bizitza
Klemente Pantenoren ikaslea izan zen; Alexandriako katekesi-eskolaren administraria zen Panteno. Klemente izan zen Pantenoren ondorengoa, hau hil zenean, eta Klementek hartu zuen eskolaren agintea. Klementek hezi izan zuen ikasle ospetsuenetako bat Origenes izan zen. Hainbat iturriren arabera, presbitero ordenatu zuten. Septimio Severoren jazarpen-aldian, 202-203 urteetan, Klementek Alexandriatik joan eta Cesarean hartu zuen babesa, Alexandro apezpikuaren ondoan. Klemente hil aurreko urteetan Kapadozian bizi izan zen.
Durangoko merindadea
Forua
Ibar-jaurerria zuzentzen zuen lehendabiziko forua 1200. urte inguruan Antso VI.a Jakitunak aldarrikatu eta San Agustin Etxebarriako elizaren meza-liburuan idatzi zuten.
Klemente Alexandriakoa
Bizitza
Klementek zuen kultura pagano handia ez zen bazter geratu kristautasuna aurkitzean. Haren ustez, filosofo jentilak, Platon bereziki, Jainkoa aurkitzeko zuzeneko bidean zeuden; hala ere, ezagutza bere osotasunean eta, ondorioz, salbazioa, Logosek, Jesukristok alegia, ekarriko zuen. Jesukristok guztiei hari jarraitzeko deia egin zien. Horixe da, hain zuzen ere, Klementeren lehen idazlanaren gaia.
Lanak
Hauek dira geratzen zaizkigun haren lan garrantzitsuenak:
Durangoko merindadea
Forua
1342. urtean "Durangoko Ibar-jaurerriaren Foru Zaharra" idatzi zuten. Bertan ondorengotza-zuzenbidea, jabetza eta zuzenbide penalari buruzko usadio eta ohiturak finkatzen zituzten, lehen ahozko tradizioan zeudenak. 1576an ibar-jaurerriak bere foru propioak baztertuz Bizkaiko Foru Zaharra hartu zuen. Hala ere, durangarrek bizirik mantendu zituzten bere usadio propioak. 1876an euskal foru guztiak indargabetuak izan ziren.
Klemente Alexandriakoa
Lanak
1. Protrepticus (edo "Grekoei erregua")
2. Paedagogus (edo "Maisua")
3. Stromata (edo "Saski-naskia")
Ez da konposizio sistematikoa; gai asko ukitzen ditu, Klementeren ohiko irakaskuntzen zuzeneko emaitza gisa.
Trilogiaz gain, osorik kontserbatu zen liburu bakarra hauxe da: Quis dives salvetur ("Zein da salbatuko den gizon aberatsa?").
Pedaliaceae
Pedaliazeo (Pedaliaceae) Lamiales ordenako izen bereko familiako kotiledoi biko landareez esaten da. Belar landareak edo zuhaixkak izan daitezke. Sustrai zuri mamitsua eta ardatz itxurakoa dute. Hostoak bakunak, osoak edo gingildunak izan ditzakete, aurka eta txandaka antolatuak; loreak berriz bakarka antolatuak eta hostoaren oinean kokatuak dituzte, hodi itxurakoak eta bost hostokoak. Fruitua zorro edo kusku egiturakoa izan dezakete. 60 bat mota biltzen dira pedaliazeoen familian; ezagunena Sesamum indicum da, Asiako tropikoan lantzen dena, dituen haziekin sesamo-olioa egiteko lantzen dena. Afrikan, Indian, Malaysian eta Australian hazten dira.
Durangoko merindadea
Batzar-etxea
Batzar ohikoak Batzar-Etxean egiten zituzten. Lehendabizikoa Durangoko Kurutzesaga auzoan zegoen eta “juntetxe zaharra” zuen izena. Durangoko udala eta ibar-jaurerri artean auziak izan zituzten juntetxearen jabetzari buruz.
1578an Ibar-jaurerriak Astolan etxe bat erosi eta bertan jarri zuen bere egoitza. Dorretxea 1570ean eraikia izan zen, lehen bertan zegoena sute bat izan ondoren. Astolako Etxean Teniente Korrejidoreak etxebizitza izan ez ezik, kartzela ere bazegoen. Egun Gerediaga Elkartearen egoitza da.
Landa forala
Ohiz kanpoko batzarrak Abadiñoko Gerediaga auzoko San Salbador eta San Klemente ermitaren aurrean dagoen plazan, haritz foralpean eta zirkuluerdia osatzen zuten 12 mugarritan- elizateek mugarri bana zuten- ospatzen zituzten. Lehendabiziko agiriak 1508koak baziren ere, ez dute ezagutzen noizkoak ziren lehendabizikoak.
Denbora pasa ahala, 1633an gurutzadura eraiki zuten bertan. XVIII. mendearen bukaeran Durango–Berriz errepidea eraiki eta haritza bota zuten.
Eserlekuak
Esan bezala, Batzarreko kideak eserleku eta boto bana zituzten. Zenbatuak ziren eta hona hemen esleitzea:
Limours
Limours Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Limours udalerrian erroldatutako biztanleak 6.344 ziren. Familiak 2.483 ziren, horien artean 606 pertsona bakarrekoak ziren (244 bakarrik bizi ziren gizonak eta 362 bakarrik bizi ziren emakumeak), 724 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 913 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 240 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.617 etxebizitza zeuden, 2.503 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 84 hutsik zeuden. 1.949 etxeak ziren eta 598 apartamentuak ziren. 2.503 etxebizitza nagusietatik 1.785 bere jabearen bizilekua ziren, 639 alokairuan okupaturik zeuden eta 79 doan lagata zeuden; 133 etxek gela bat zuten, 221 etxek bi zituzten, 313 etxek hiru zituzten, 503 etxek lau zituzten eta 1.332 etxek bost zituzten. 1.955 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.013 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.292 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.192 ziren, horien artean 3.173 aktiboak ziren eta 1.019 inaktiboak ziren. 3.173 pertsona aktiboetatik 2.984 lanean zeuden (1.541 gizon eta 1.443 emakume) eta 189 langabezian zeuden (109 gizon eta 80 emakume). 1.019 pertsona inaktiboetatik 355 erretiraturik zeuden, 435 ikasten zeuden eta 229 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Limours udalerrian 2.505 unitate fiskal zeuden, 6.547,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.773 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 70 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 7 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 4 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Limours udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
La Vaivre
La Vaivre Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Vaivre udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 116 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 114 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 130 ziren, horien artean 89 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 89 pertsona aktiboetatik 82 lanean zeuden (47 gizon eta 35 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Vaivre udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 219 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.644 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean La Vaivre udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patxi Villamor
Patxi Villamor Fernández (Gasteiz, 1955) arabar kantautorea da. 1977an argitaratu zuen Nora goaz diskoagatik ezaguna da.
Brie (gazta)
Brie ore biguneko gaztada, behi esne gordinez egina. Ile-de-France eskualdeko Brie lurraldean du jatorria (egun Sena-eta-Marne departamendua) eta hortik datorkio izena..
Ezaugarriak
Behi esne gordinarekin ekoizten da, Estatu Batuak eta Australiako salbuespenarekin, hauetan esne pasteurizatua erabili ohi da. Penicillium candida lizunak osatu eta erabat jangarria den azal xamur batez estalita dago (eta batzuetan Brevibacterium linens bakteriak ere osatu ohi du), azal hau ontze denboran sortzen da. Azalak hits, marfil edota hori kolorea du. Egitura krematsua eta zapore finekoa da, halere ontzean doan heinean zaporea bizitzera joan ohi da eta nolabaiteko amoniako usaina hartu.
Motak
Honako Brie gazta motak daude:
Lucy Spoors
Lucy Spoors (Christchurch, 1990eko abenduaren 24a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Lucy Spoorsek berak, Emma Dykek, Ella Greensladek, Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek, Jackie Gowlerrek eta Caleb Shepherdek
Matías Escalzo
Matías Escalzo Acedo (Sesma, - Columbrianos, ) nafar apaiz katolikoa izan zen, Astorgako apezpikua izandakoa.
Biografia
Iratxen eta Valladoliden egin zituen ikasketak. Ziortzako kolegiatako abade bezala, Mallorcako auzitegiko fiskal eta inkisidore bezala eta azken erresuma honetako kantziler nagusi bezala aritu zen. 1729ko uztailaren 29an Kordobako inkisidore eta, ondoren, Gorteko Auzitegiko kide izatera pasa zen. Bere kudeaketari esker, hamarkada hasieran hasi zen judu aurkako prozesuekin amaitu zen.
1745eko apirilaren 6an Inkisizioaren Kontseiluko fiskal izendatua izan zen, eta 1746ko maiatzean erakunde bereko kontseilari, Manuel Isidro Orozco inkisidore nagusiak proposatua izan zelarik. 1748an Astorgako gotzain izendatu zuten. Columbrianosen hil zen, gaur egungo Leongo probintziaren ipar-mendebaldean, 1749an.
East Petersburg (Pennsylvania)
East Petersburg Pennsylvaniako borough bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 4,506 biztanle zituen, 3.13 kilometro koadrotan banatuta.
Pipi (argipena)
Pipi hitzak adiera zenbait ditu:
Obanos
Bertako biztanleak obanostarrak dira.
Izena
Obanos toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Mikel Belaskoren ustez, Obanos esanahi ilun eta zalantzagarriko toponimoa da. Azaldu duenez, ondoko Adios herrian ez bezala, oraindik ez da azalpenik aurkitu Obanoz formatik Obanos egungo formara igarotzeko. Aldaera hipotetiko hori edukiz gero, toponimoa -oz edo -otz moduan amaitutako herri-izen ugariekin erlaziona liteke, eta "Oban izeneko pertsona baten jabetzako lekua" esanahia proposa liteke.
Gainera, antzeko izen gehienek azken silaban tartekatutako -n- bat dute erromantzez (-n- euskaraz desagertzen da: Arellao < Arellano, Urdaitz < Urdaniz, Lemoa < Lemona), baina Obaos forma behin baino ez dago erregistratuta, eta horrek esan nahi du izen isolatua eta bakarra dela.
1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Obanos nolabait euskaratuta, eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Obanotze forma proposatzen zuen, eta 1990ean Obanos aukeratu zuen arren.
Armarria
Obanosko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Obanosko banderak Obanosko armarria dauka hondo zuri baten gainean, "Obanos" izenako letreekin. Gainera, armarria armadura batez koroatuta dago eta banderaren ertzak triangelu gorriz eta urre-kolorez apainduta daude, eta goiko ezkerreko izkinakoa urdina da.
Geografia
Obanos Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean.
Inguru naturala eta kokapena
Nafarroa Garaiko erdialdean dago, Izarbeibarrean, Iruñeko merindadearen hegoaldeko muturrean. Arrizabalaga eta Obanos elkartzen dituen errepideak Iruñerriarekin komunikatzen du udalerria. Lau auzo ditu, San Juan, San Lorentzo, San Martin eta San Salbatore.
Klima eta landaredia
Gizakia agertu aurretik, udalerrian ameztiak eta zumelak nagusi ziren. Ameztiak gunerik hezeenetan ziren. Baina, zoritxarrez, nekazaritzaren hedapena dela eta, gaur egun ez dago jatorrizko landarediaren arrastorik. Herriaren inguruko basoak, birlandaturiko pinu beltz eta lariziarren hektarea gutxi batzuek osatzen dituzte.
Estazio meteorologikoa
Obanosen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Erdi Aroa
Ia ez dago tokiari buruzko aipamen laburrik, 978. urteko lehena izanik, Antso II.a Gartzeitz Iruñeko erregeak, Aragoiko San Pedro de Siresa monasterioari "Obano" gatzaren hamarrena eman zionean. 1092. urtean, bere elizaren errentak Iruñeko katedraleko kalonjeei esleituta zeudela ezagutzen da, 1296. urtera arte bere ondarearen zati izanik.
XI. mendean, berriz ere, Aragoiko monasterioen jabetzei buruzko berriak jasotzen dira Obanosen, hala nola Santo Tomas edo San Lorentzo elizak. Aldi berean, leku horretan 1093an zegoen gaztelua aipatzen da, Aragoiko eta Iruñeko errege Antso V.a Ramiritzen dokumentu batean aipatua. Baina Leireko monasterioak ere 1098an bere San Joan Bataiatzailearen elizak jasotzen zituen hamarrenen laurdena zuen, eta Iratxeko monasterioak edo Jerusalemgo San Joanen Ospitalekoek hainbat lursail zituzten udalerri barruan.
XI. mendearen amaieran, elizaren errentak Iruñeko gotzainarenak ziren, eta hark katedraleko kabildoari eman zizkion, jantzien gastuak ordaintzeko. Helburu hori zela eta, kameraren arkupeari esleitu zitzaizkion gero. Arbitraje-epai batek egoera hori berretsi eta auzotarren asmoak ukatu zituen, berreskuratu nahi zituztelako.
1122. urtea baino lehen, Alfontso I.a Aragoiko eta Iruñeko erregeak aipatu zuenean, Gares hiribildu berria sortu zen. Erregeak gatzagak zituen hiribilduan, koroaren esku geratu zirenak Karlos IV.a Bianako Printzeak 1448an Menaut Donamarikoari eta Joan II.ak Mattin Nabaskozekoari eman zizkion arte.
Infantzoien Biltarrak
Obanos 1665. urtean bihurtu zen hiribildu, baina jada XIII. mendean monarkiaren gehiegikeria salatzeko bilduriko nobleen "Infantzoien Biltzarra" delakoa herrian bildua zen. Erakunde hori, Nafarroako Erresuman eta Euskal Herrian izandako lehen erakunde "demokratikotzat" hartua izan da. XIII. mendearen hasieran Antso VII.a erregeak erakundea onartu eta bere konpetentziak zabaldu zituen eta gaizkileak harrapatu eta zigortzeko eskubidea eman.
Infantzoien Biltzarrak, nobleziako behe-estamentuetako kideak ziren, goi-burgesiaren azpian. Dena den, nobleez gain, nekazari, artisau, abade, eta merkatariek ere osatzen zuten elkartea, euren pribilegioak defendatzeko asmoarekin. Partaideak ez ziren soilik obanostarrak, inguruko herrietako biztanleek ere hartzen zuten parte bertan, eta Obanosez beste eskualdeetan ere bildu izan ziren. Dena den, Obanosen kokapen geografiko estrategikoa zela eta, bilera gehien egiten zen herria izan zen eta horregatik erlazionatzen da erakundea udalerriarekin gaur egun.
Aro Modernoa
Obanosko kontzejuak Udal ordenantza berriak onartu zituen 1538. urtean. Erredakziorako, Iruñeko Mikel Ozkaritz eta Sebastian Lopez Gareskoa batxilerrak deitu ziren. Ordenantza berri horiek hiribilduaren bizitzaren alderdi guztiak hartzen zituzten, arau ekonomikoetatik hasi eta erlijiosoetaraino.
Filipe IV.a Espainiako erregeak hiribildu onaren titulua eman zion Obanosi, Gorteei esertzeko eskubidea ematen ziona, 7000 errealeko dohaintzaren truke, gehi beste 2500 erret etxalde hondaturako. Pribilegio hori 1665. urtean eman zen, baina 1676. urtean Karlos II.a Espainiakoa erregeak aipatutako pribilegioa desegin zuen, Nafarroako bertze hiribildu onen eskariaren aurrean. Obanosek, orduan, emandako dirua itzultzeko eskatu zuen, eta oraingoz hiru mila erreal baino ez zituen lortu. 1693an, obanostarrek hiribildu onaren titulua lortu zuten berriro erregeordearengandik, San Valeroko markesarengandik, 1000 dukat eman ondoren, baina huts egin zuten pribilegioa behin betiko deuseztatu zitzaielako.
Aro Garaikidea
1810eko martxoan, Iberiar Penintsulako gerrapean, Xabier Minaren gerrillariek Iruñetik Obanosera zihoazen bostehun granadari eta berrogeita hamar zaldizkok osatutako destakamendu frantziar bati eraso zioten. Gerrilariek franziarrak inguratu eta errenditzea lortu zuten, baina hauek armak entregatzera zihoazenean, 700 zaldizko agertu zitzaizkien laguntzera. Mina, muniziorik gabe, Subitzako gainetara erretiratu zen bere jendearekin, eta hamalau zauritu galdu zituen. Subitzatik gerrilariak Gerendiainera abiatu ziren.
1812ko urriaren 13an, Frantzisko Espotz Minaren gerrilarien dibisioko zalditeria Obanosen zegoen, eta Mañerura joan zen gainontzeko dibisioarekin biltzera, egun horretan bertan frantziarrei erasotzeko asmoz. 1812ko abuztuaren erdialdean, Espotz Minako gerrillarien dibisioko hirugarren batailoia Obanosen zegoen, Espotz eta lehen batailoia Garesen zeuden bitartean. Espotz Abbé jeneralak abuztuaren 16an Zizur Zendeara bere burua hornitzeko espedizio bat egin behar zuela jakin ondoren, bi batailoiekin eta 160 zaldizkoekin irtetea erabaki zuen.
1835-1845eko Udal erreformetara arte alkate batek gobernatzen zuen, herriak proposatuta erregeordea izendatzen zuena. Eta, erreforma horietatik, araubide komuneko udalerria izan zen.
1847an bi eskola zituen, bata haurrena, ehuneko bateko maiztasunarekin eta urtean 1280 erreal eta 130 gari-erregu jasotzen zituen maisu baten eta 1460 eta hogei kobratzen zituen laguntzaile baten laguntzarekin, eta bestea neskatoena, hirurogeita hamarretik laurogeira bitartekoa eta 621 erreal jasotzen zituena. Irin-errota batek funtzionatzen zuen eta lehortze bidezko gatza egiten zen, bosturteko bakoitzeko 3000 lapurreta inguru.
XIX. mendeko eliza-erreforma arte, parrokiako abadea Iruñeko ganbera-arkupea zen, arimak sendatzeko bikario bat izendatzen zuena; 1802an, gainera, lau onuradun zeuden.
1920. urtearen inguruan, motor hidraulikoa zuen errota bat eta ospitale txiki bat zituen.
1936ko gerrako errepresioaren ondorioz, herri horretako 13 pertsona hil zituzten: Jose Alcala Gorriz, Roman Alcala Gorriz, Jesus Astrain Aget, Rogelio Astrain Aget, Rafael Gos Gosas, Santiago Guembe Redin, Teodoro Jaurrieta Beaumont, Santiago Jaurrieta Irurzun, Eugenio Lategui Santamaría, Santos Lategui Santamaria, Victoriano Munarriz Tabar, Cecilio Urue Gorozpe eta Benjamin Zabalegui Vallejos.
Demografia
biztanle zituen Obanosek.
Cwmcarvan
, 'Cwmcarfan', Galesko baserri giroko udalerri bat da, Monmouthshire konderrian.
Obanos
Politika
Obanosko udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Arantxe Hernandez Lacalle da, Nekeasko hautagai gisa aurkeztu zena.
Takuma Nakahira
Takuma Nakahira (中平 卓馬, Nakahira Takuma; Tokio, 1938ko uztailaren 6a - Yokohama, 2015eko irailaren 1a) japoniar argazkilari eta kritikaria izan zen. Ezagun egin zen 1960ko hamarkadan, Bigarren Mundu Gerraren ostean bere herrialdea nola gelditu zen erretratatu zuelako, irudi ilun eta lausoen bitartez. Gendai no me eta Provoque aldizkarietan aritu zen.
Obanos
Udala
Udaletxea Foruen enparantzan dagoen hiru solairuko eraikina da.
Egungo banaketa
Obanosko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Arantxa Hernandez Lacalle da, Nekeas zerrendakoa. Zinegotziak 6 daude:
Putzua eta pendulua
Putzua eta pendulua (The Pit and the Pendulum) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. The Gift: A Christmas and New Year's Present for 1843 argitalpenean argitaratu zen 1842an.
Obanos
Egungo banaketa
Bere idazkaria, Adios, Eneritz, Legarda, Muruzabal, Tirapu, Ukar eta Uterga Udaletako idazkari ere bada.
Alkateak
1979tik, Obanosek 6 alkate izan ditu:
Putzua eta pendulua
2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako Kontakizunak liburuan Putzua eta pendulua izenburupean argitaratu zuen.
Argumentua
Narratzailea badago Toledoko ziega ilun batean non Espainiako Inkisizioak zigortzen dituenak sartzen baizituzten. Tortura gogorrak jasotzen ditu: iluntasun osoa, erdian dagoen putzu batera erortzeko, nondik arratoiak ateratzen diren; jeisten ari den eta muturrean altzairu distiratsuzko ilargierdi bat zeukan pendulua; eta mugitzen ari diren paretak, ziegaren esparrua txikitzeko. Ziegan, putzuaz gain, lekurik ez zegoenean, Lasalle jeneralaren eskuak eusten zion. Izan ere, Napoleonen gerren garaian Toledon sartua zen jenerala eta Inkisizioaren biktimak salbatu zituen.
Obanos
Garraioa
La Estellesa autobus konpainiak Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka Aguilar Kodesko norantzan eta lau zerbitzu kontrako norabidean. Linearen ibilbidea honakoa da:
Hirigintza
Obanosko hiri-egitura bi plaza dituen nukleo bat da, tarteko espazio asko eta oinplano-irregulartasunak dituena, eta elementu gotizistak eta kastizistak gehitu zaizkio.
Eraikuntza zibilari dagokionez honako egiturak dira aipagarri:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Obanos sailkatu zituen, Izarbeibarreko herri guztiekin, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.
Koldo Zuazok, 2010ean, Obanos ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta eremu mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Obanos) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Elezaharrak
Elezaharrak dioenez, Filizia Akitaniakoak, Konpostelarantz zihoan erromes batek, Obanosetik igarotzean bere noblezia-bizitzari uko egin eta pobreei bizitza eskaintzeko Amokainen geratzeko erabaki zorrotza hartu zuen. Bere anaia, Gilen dukea, haren bila joan zen erabaki horren berri izan zuenean. Ahizpak sorterrira itzultzeari uko egin ziola-eta haserre, Filizia printzesari bizia kendu zion sastakai batez.
Dukeak, egin zuen ekintzagatik tristuraz eta damuz beterik, bere bekatua aitortu zuen Erroman. Horregatik, ezartzen dioten penitentzia Santiagora erromes joatea da. Erromesaldi horretatik itzultzean, uko egiten dio aurretik zuen bizitzari, eta nahiago du Obanosen geratu penitentzigile gisa, Ama Birjinaren baselizaren ondoan, Arnotegi mendian. Geroago, baseliza bere izenean dago, San Gilen.
Kondaira hau gaur egun herriko enparantzan antzezten da abuztuaren bigarren hamabortzaldian, 1962tik, Interes Turistiko Festa izendatuz. Baseliza hartako XIII. mendeko Ama Birjinaren irudia parrokian dago oraindik.
Herri senidetuak
Obanos ondorengo herriekin senidetuta dago:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Mud Bay (Alaska)
Mud Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Haines Boroughn dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Index Librorum Prohibitorum
Index librorum prohibitorum et expurgatorum edo Index expurgatorius (euskaraz: Debekatutako Liburuen Aurkibidea), Eliza Katolikoak federako kaltegarritzat jo zituen argitalpenen zerrenda da. Gainera, liburuaren lehenengo partean, Elizak liburuak zentsuratzeko erabili behar zituen irizpideak ere ezarrita zeuden.
Index-a Eliza Katolikoaren Inkisizioak sortu zuen, 1559. urtean. Besteak beste, euren lan guztiak debekatuta zeuden egileen izenak zeuden zerrendan; edo egile batzuen jakineko lanen bat, edo anonimoenak; nahiz ezabatu edo ebaki beharreko liburuen kapitulu, orrialde edo lerroak. Lan hori liburuzainena zen nagusiki, irakurleen esku utzi baino lehen egin beharrekoa.
Pipi
Pipiak (Anobiidae) koleopteroen ordenako intsektuen familia bat dira, bereziki horien larbek zura zulatu egiten dutelako ezagunak, pipi-hautsa edo zuhirina sortuz.
Familiak honako taldeak ditu:
Stanfieldita
Stanfieldita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Stanfieldita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
Holedeč
Holedeč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 595 biztanle ditu eta 18,55 kilometro koadroko azalera. Lounyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Dipignano
Mugakideak
Dipignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fresnay-le-Samson
Fresnay-le-Samson Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 78etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 40 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 40 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (19 gizon eta 16 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Fresnay-le-Samson udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 198 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mauretania Tingitana
Mauretania Tingitana antzinako erromatar probintzia izan zen, egungo Marokon zegoena.
I. mendean, Klaudio enperadoreak orduko Mauritania bitan zatitu zituen: Mauretania Caesariensis eta Mauretania Tingitana, muga Mulucha ibaian zutenak. Gibraltarko itsasartea eta Chellah eta Volubilis artean kokaturik, Tingitanak hiriburua Tingis zuen, egungo Tanger. Iulia Valentia Banasa eta Lixus eskualdeko hiri nagusiak ere baziren.
Nikolai Jaroxenko
Nikolai Aleksandrovitx Jaroxenko (Никола́й Алекса́ндрович Яроше́нко, Mikola Oleksandrovitx Jaroxenko; Микола Олександрович Ярошенко; Poltava, Errusiar Inperioa, orain Ukraina, 1846ko abenduaren 13agreg./abenduaren 1ajul. — Kislovodsk, Errusia, 1898ko uztailaren 7agreg.ekainaren 25ajul.) Ukrainiako eta Errusiar Inperioko margolaria zen.
1876an Peredvizhniki (noraezean dabiltzan ibiltariak) margolari errusiarren taldearen buru bilakatu zen. “Ibiltarien kontzientzia” izendatu zuten, bere printzipioei eusteagatik eta bere prestutasunarengatik. Bere genero pinturetan tortura, ahaleginak, fruitua, bainujantziak eta Errusiar inperioko beste miseria batzuk margotu zituen. XIX. mendeko azkeneko bi hamarkadetan Errusiar errealismoko margolari nagusietako bat izan zen.
Holenice
Holenice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 92 biztanle ditu eta 3,49 kilometro koadroko azalera. Semilyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1218 urtean egin zen.
East Pittsburgh (Pennsylvania)
East Pittsburgh Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 1,822 biztanle zituen, 1 kilometro koadrotan banatuta.