cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antimonio
Antimonioa elementu kimiko bat da, Sb ikurra (Stibium, latinezko izena) eta 51 zenbaki atomikoa dituena. Antimonioaren forma egonkorrak kolore urdin-zurikoak dira. Forma horiak eta beltzak ez-metal ezegonkorrak dira.
Metaloide honek 4 forma alotropiko ditu. Forma egonkorrean metal zuri-urdinxka da. Antimonio beltz eta horia, berriz, forma ez-metaliko ezegonkorrak dira. Antimonioa hainbat gaitan erabiltzen da, esaterako, suaren aurkako elementuetan, margoetan, zeramikan, esmalteetan, aleazioetan, elektronikan eta kautxuan.
Ezaugarri nagusiak
Antimonioa, forma elementalean, solido zuri zilarkara, hauskorra, galdagarria eta kristalinoa da. Eroankortasun elektriko eta termiko txikia dauka eta tenperatura baxuetan lurrintzen da. Metaloidea izanik, metalaren antzekoa da, bai itxuran bai zenbait propietate fisikotan, baina kimikoki ez du metal gisa jokatzen. Azido eta halogeno oxidatzaileek erasaten diote. Antimonioak eta bere aleazioek badaukate berezitasun bat: hoztean hedatu egiten dira.
Antimonioaren ugaritasunaz egin diren estimazioen arabera, Lurrazalean elementu honen 0,2 eta 0,5 ppm artean daude. Azken kalkuluen arabera, antimonio-hornidurak 30 urte iraungo du, nahiz eta, espero den eskari-emendioa ikusirik, 15 urte barru agortua egon daitekeen.
Historia
Basil Valetine alkimista (1565-1624, askotan antimonioaren aurkitzailetzat jo dena, a ntimonioa bere konposatuetatik nola bereizi zitekeen deskribatu zuen lehena izan zen, bere "Triumph Wagens des Antimonij" (Antimonioaren gurdi arrakastatsua) tratatuan.
Antimonio hitzak انتيمون ("al-ithmīd") hitz arabiarraren latinizazioan du jatorria eta hau, berriz, stibium hitz latindarraren arabiartzetik.
Beste teoria batzuen arabera, antimonio hitza latinezko "anti" (bildurra) eta "mono" (bakarrik) hitzen elkartzetik dator, antimonioak naturan duen konposatu izaerari erreferentzia eginez.
XVI. mendean inprentaren asmatzearen ondoren, antimonioa zigilu tipografikoak egiteko aleante gisa erabili zen. Berau hoztean, hedatzeko ez-ohizko propietatea du solidifikatzen doan heinean. Hala, moldeetako pitzadurak betetzea lortzen da, sortzen diren piezen ertzak oso zorrotzak eginez. Arrazoi honengatik, inprentako tipoak egiteko erabili zen. XIX.mendean, berriz, zinkarekin eginiko aleazioa mahai-tresnak, argimutilak eta ganderailuak egiteko erabili zen antimonioa.
Pilaren asmatzearen ondoren, beruna eta antimonioaren arteko aleazioak pilen iraupena asko lutzatzen zuela frogatu zen. Lehen Mundu Gerra n antimonioaren ustiapenak goia jo zuen, bere erabilera armamentistikoa medio, erdimetal honek berunaren eta eztainuaren gogortasuna eta indar mekanikoa areagotzen baititu. Halaber, automobilgintzaren industriaren garapenarekin bat, antimonioaren erabilerak gora egiten jarraitu du urtetik urtera, nahzi eta lehen mundu gerran jotako mailara ez berriro iritsi 1990.hamarkadara arte.
Aplikazioak
Antimonioak erdieroaleen industrian du garrantzia, bereziki, diodo, infragorri detektore eta Hall efektuzko gailuen produkzioan. Elementu hau aleazioetan erabiliz gero, erdimetal honek gogortasuna eta erresistentzia handitzen du esfortzu mekanikoekiko. Beste hainbat aleaziotan ere erabiltzen da, hala nola, peltre a, marruskaduraren aurkako metala (eztainuarekin egindako aleazioa), metal ingelesa (zinc eta antimonioak osatuta), etab.
Hainbat aplikazio espezifiko: Antimonioa duten oxido, sulfuro, antimoniato eta halogenuro konposatuak suari erresistenteak diren materialak egiteko erabiltzen dira: esmalteak, beirak, pinturak eta zeramikak. Hauetatik antimonio trioxidoa da garrantzitsuena, zeina suaren atzeratzaile moduan erabiltzen den. Azken erabilera hau arropa, jostailu eta eserlekuen estalkien merkatuan zabala da.
Erabilera metalikoak
XX. mendean berun eta azidoko pila edo bateria elektrikoa garatu zenetik, kargatu daitekeen bigarren bateriarik garrantzitsuena izan da. Motordun ibilgailuetan erabili ohi da edo bateria industrial gisa.
Antimonioak berunarekin batera osatzen duen aleazioa metagailu elektrikoteko hainbat piezatarako erabili ohi da, non korrosioaren aurkako erresistentzia beharrezkoa den.
Soldadura suabe askotan (625K baino tenperatura baxuagotan urtzen direnak) antimonioa osagai urri baina garrantzitsua da. Soldadura hauek %0,5 eta 3 bitarte antimonio izan dezakete eta bere eginkizuna soldadura finkatzea eta tenperatura baxuetan eztainuaren alotropoen eraketa ekiditea dira. Era berean, antimonioa munizioan erabilitako beruns gogortzeko ere erabili izan da.
Estatu Batuetan antimonioren erabilera bala eta perdigoien fabrikaziora mugatzen da gehien bat. Berunak eragindako lurpeko uraren kutsadura, baita lurrarena eta kate trofikoarena, kezka iturri handia izan da urte askoz eta ingurugiroaren arautzeak beruna eta antimonioaren arteko aleazioa, tungstenoaren aleazioagatik ordekatzera bultzatu du.
Erabilera ez-metalikoak
Sergutasun-fosforoen puntek antimonio trisulfuroa dute. Konbustioa erreakzio exotermikoa da, barnean sortutako erradikal askeek eta beroak mantenduta. Halogenoa duten sugarren atzeratzaileek gas-fasean katearen mekanismoa oztopatzen dute. Haien kabuz erabiltzen direnean, berriz, halogenoa duten sugarren atzeratzaileak kantitate oso handietan erabili behar dira. Arazo hau ekiditeko, antimonio trioxidoa gehitzen da, halogenoekin batera lan egiten duena, beharrezko atzeratzaile kopurua gutxituz eta tratamenduaren kostu globala murriztuz. Antimonioa eta halogenoen arteko baterako lana era desberdinetan azaldu nahi izan da, baina ez da behin-betikorik.
Cyttus
Cyttus arrain zeiformeen generoa da, Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena. Cyttidae familia monotipikoa osatzen duen bakarra da.
Antimonio
Erabilera ez-metalikoak
Antimonio trioxidoa katalizatzaile bezala erabiltzen da PET-aren polimerizazioan, botila, pelikula eta beste hainbat produktutan erabiltzen den plastikoa dena. Antimonioaren konposatuak dira, germanio dioxidoarekin batera, PET-rentzat erabili ohi diren katalizatzaile lehenetsiak.
Germanio dioxidoa erabilita lortzen den produktuak gardentasun hobea du antimonioa erabilita lortzen denak baino, baina PET aplikazio askotarako garestiegia da. Antimonio trioxidoa, bestalde, kanpoko pinturetarako pigmentu zuri bezala ere erabiltzen da, atmosferak eragindako higaduraren aurrean erresistentzia altua zuela ikusi baitzen. Hala ere, bere izaera toxikoaz jabetu ondoren, antimonio trioxidoa titanio dioxidoagatik ordezkatu da (TiO2).
Antimonioa eta ingurunea
Antimonioa iturri natural eta industrialetatik iristen da ingurunera. Airean partikula oso txikiei itsatsita gera daiteke egun askotan zehar. Aireko antimonio gehiena zoruan jalkitzen da, non altzairu, manganeso edo aluminio partikuletara irmoki itsasten den. Denboraldi luzez arnasten dugun airean antimonio kantitate handia egoteak begi- eta birika-narritadura eta arnas-, bihotz- eta sabel-arazoak eragin ditzake.
8 orduko lanegun batean aire m³-ko 0,5 mg antimonioren eraginpean jartzea
izango litzateke lan-munduan ezartzen den muga. Europa mailan, edateko urak izan dezakeen antimonio kantitate maximoa, berriz, 0,006 ppm-koa da.
Hiri-airean aurkitzen den antimonioaren iturri nagusia ibilgailuen, zentral elektrikoen eta erraustegien erregai fosilen konbustioa litzateke.
Ugaritasuna eta lorpena
Naturan hainbat mineraletan aurki daiteke antimonioa, nahiz eta elementu ugaria ez izan. Hala ere, aske aurkitzea posible da, normalean sulfuro formarekin. Antimonioaren mea nagusia antimonita da (estibina ere deritzona), Sb2S3.
Neurriak
Antimonioa eta bere konposatuetako asko toxikoak dira eta, ondorioz, haiek maneiatzerako orduan kontu handiz ibili behar da. Oxidatzaile indartsuekin bortitzki erreakzionatzen du (adib. halogenoak, permanganato alkalinoak eta nitratoak), su eta eztanda arriskua eraginez. Azido egoeran hidrogenoarekin erreakzionatzen du estabamina izeneko gas oso toxiko bat sortuz. Konposatu hauek azidoak eraso ditzakeen metalak daudenetan sortzen dira, esate baterako, burdina. Horregatik, inoiz ezin dira objektu metalikoak erabili (pintzak, ontziak, etab.) antimonioaren mineralak azidoarekin garbitzen direnean.
Auto sutze puntuaren tenperatura 900ºC-ekoa da eta biltegiratzea jaki, pentzu, oxidatzaile indartsu eta azidoengandik aldentuta egin behar da. Era berean, eskularruak eta babes-betaurrekoak erabili behar dira maneiurako.
Lantuenoko geltokia
Lantueno Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Lance Creek (Wyoming)
Lance Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Niobrara konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Civitaluparella
Civitaluparella Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Civitaluparellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 6841
NGC 6841 galaxia bat da, Sagitarius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Pontymoile
, 'Pont-y-moel', Galesko Pontypool udalerriaren auzunea eta komunitate bat da, Torfaen lurraldean.
Wheeler (Oregon)
Wheeler Oregongo hiri bat da. Tillamook konderrian kokatua dago. 2010ean 414 biztanle zituen, 1.33 kilometro koadrotan banatuta.
Pachypeza
Espezieak
Pachypeza generoak espezie hauek ditu:
Sobienie-Jeziory udalerria
Sobienie-Jeziory Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Otwock barrutian kokatuta. 97,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6388 biztanle zituen.
Apogon hyalosoma
Apogon hyalosoma Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Sobków udalerria
Sobków Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Jędrzejów barrutian kokatuta. 144,31 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8526 biztanle zituen.
Berun tetraoxido
Berun tetraoxido, minioa edo berun gorria berunezko oxido bat da, kolore gorrikoa. Bere izen arrunta latinetik dator, Miño ibaitik datorrela adieraziz, bertatik atera zelako lehen aldiz.
Minioa askotan erabiltzen zen Erdi Aroan kodizeak margotzeko eta hortik dator miniatura izena.
Ezaugarri kimikoak
Kimikoki minioa Beruna da bere tetraoxido egituran: Pb3O4 edo 2PbO·PbO2. 500 °Cko fusio tenperatura du eta berun oxido (II) eta oxigenoan deskonposatzen da.
Alloclinus holderi
Alloclinus holderi Alloclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Azaroaren 14
Azaroaren 14a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hamazortzigarren eguna da, 319.a bisurteetan. 47 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Azaroaren 13 | Urteko egutegi | Azaroaren 15
Targelion
Targelion (grezieraz Θαργηλιών, hargêliốn) egutegi atenastarraren hilabete baten izena da, gutxi gora-behera, maiatza hilabetearekin bat datorrena.
Hilabete honetan, antzinako Atenasen, Targeliarrak ospatzen ziren, Artemisaren neba zen Apoloren omenezko jaiak, jainko araztaile gailena zena, nori targelos izeneko pastela edo labore salda eskaintzen zitzaion.
Joniar jatorriko beste hiri batzuk ere bazuten hilabete hau euren egutegian, Efesok adibidez, tokiko elezaharraren arabera, Artemisa jainkosa jaio zen hilabetea zelako ospatzen zuena.
Platon filosofo ospetsua, Targelion hilabeteko zazpigarren egunean jaio zen.
Targelion, edo Thargelion, Tolkienen legendarium ospetsuko toki bat ere bada.
Vietnamdartzea
Vietnamdartzea da Richard Nixon AEBetako lehendakariak Vietnamgo Gerran Hego Vietnamgo armada handitu, hornitu eta entrenatzeko abiarazi zuen politika, borrokan gero eta parte handiagoa har zezaten eta, hala, AEBko tropak murriztuz joateko.
Ellochotis
Ellochotis Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ellochotis infausta da.
Vietnamdartzea
1969ko abuztuan, Washington eta Hanoi isilpeko negoziaketan hasi ziren Parisen, H. Kissinger eta Le Duc Tho ordezkari nagusiak zirela. Aldi berean, ordea, Estatu Batuek bere aire-indar guztia erabili zuten oinezko tropen murrizketa orekatzearren eta Ho Chi Minh pista deitua (iparraldetik hegoalderako laguntza bideratzen zuena) hondatzearren.
Negoziaketan, Estatu Batuek uko egin zioten Hanoik eta Behin-Behineko Iraultza Gobernuak aurkezturiko bake-planari, komunistek Van Thieu-ren dimisioa eta nazio-akordiorako gobernua eskatzen baitzituzten (1971ko ekaina-uztaila).
Montpellier-Mediterraneo aireportua
Montpellier-Mediterraneo aireportua (Aéroport de Montpellier–Méditerranée; IATA: MPL, NAZE: LFMT) Montpellier hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
Frantzia osoko hamargarren aireporturik handiena da, 2010ean 1,18 milioi bidaiari izanda. 1946an ireki zuten Mauguio udalerrian.
Aerodromoan École nationale de l'aviation civile (Frantziar abiazio zibileko unibertsitatea) campus bat dago.
Amietophrynus kassasii
Amietophrynus kassasii Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
La Bastide-sur-l'Hers
La Bastide-sur-l'Hers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Bastide-sur-l'Hers udalerrian erroldatutako biztanleak 720 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 142 pertsona bakarrekoak ziren (61 bakarrik bizi ziren gizonak eta 81 bakarrik bizi ziren emakumeak), 97 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 77 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 420 ziren, horien artean 306 aktiboak ziren eta 114 inaktiboak ziren. 306 pertsona aktiboetatik 247 lanean zeuden (141 gizon eta 106 emakume) eta 58 langabezian zeuden (25 gizon eta 33 emakume). 114 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Bastide-sur-l'Hers udalerrian 317 unitate fiskal zeuden, 664,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.002 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 8 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen eta 2 harategiak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra osasun-zentro zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cyprinodontidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 139 espezie ditu, 9 generotan banaturik:
Mélecey
Mélecey Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 83 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nantes Atlantiko aireportua
Nantes-Atlantiko aireportua (Aéroport Nantes Atlantique; IATA: NTE, NAZE: LFRS) Nantes hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
Mélecey
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 124 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (51 gizon eta 27 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Mélecey udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 498 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andresa Portugal (murala)
Andresa Portugal horma-írudia Donostiako Bretxa merkatuan dago. Udalak jarri zuen 2012an arrain-saltzailea izan zen Andresa Portugalen omenez. Horma-irudiak argazki bat jasotzen du kristal eta marko batean.
Oiartzungoa izanda, Donostiara ezkondu zen arrantzale batekin. Kalean arrainak saltzen lan egin zuen 70 urte luzetan, eta arrain garbitua saltzeari utzi zion azkena izan zen. Oso ezaguna eta maitea zen donostiarren artean eta Donostiako udalak hiritar merezimenduaren domina eman zion 2012. urtean.
Bretxako azokan urteetan lan egin zuen txoko berean kokatuta dago zuten horma-irudia.
NGC 6843
NGC 6843 galaxia bat da, Aquila konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Vardanes I.a
Vardanes I.a Partiar Inperioa 40tik 47ra gobernatu zuen errege bat izan zen. Bere aita Artaban II.aren oinordekoa izan zen, baina etengabe borrokatu behar izan zuen bere arerioa zen Gotarzes II.aren aurka.
Txanponek 40tik 47raino errege bakarra zela erakusten dute. 43an Seleuzia Tigrisekoa Partiaren mende egotera behartu zuen, zazpi urteko matxinada baten ondoren. Ctesifonte, erregeen bizilekua zena Tigris ibaiaren ekialdean eta, era berean Seleuziaren arerioa zena, gerraren ondorioez modu naturalean onuradun izan zen, eta, ondorioz, Amiano Martzelinok Vardanes I.a "Ctesifonteren sortzaile" deitzen du. Erromatar Inperioaren aurkako gerrarako prestatu zen, Armenia birkonkistatzeko asmoz, baina, azkenik, erromatar legioei aurre ez egitea erabaki zuen.
Arrakasta handia lortu zuen Asia Erdialdeko nomaden aurka Gotarzesen aurkako gerra berri batean zehar. Tazitoren arabera, denbora batez Gotarzesek tronua kendu zion, eta Baktrianako lautadetan babesteko ihes egin zuen (ziur asko garai horretan Baktria okupatzen zuten yuezhiak). Boterea berreskuratua, Gotarzesen dahezko armadaren aurkako kanpaina arrakastatsu bat zuzendu zuen, Sindes ibairaino bultzatuz.
Tazitok gobernari gazte, eder eta energia handikoa bezala goraipatzen da, baina gizatasun gutxikoa. 47 inguruan ehizan ari zela hila izan zen, eta Gotarzes bigarren aldiz igo zen tronura, bakarrik gobernatuz 51n hil zen arte.
Vardanes Apolonio Tianakoaren bizitzan ere aipatua da, honen ongile bezala. 98 inguruan gutunak bidali zizkion Indiarako pasabide seguru bat bermatuz, herrialdeko errege indiar-partiarra zen Fraotesekin elkarrizketa bat izan zezan.
.
Sciotodale (Ohio)
Sciotodale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Scioto konderrian dago, Ohio estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Civitella Messer Raimondo
Civitella Messer Raimondo Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Civitella Messer Raimondok honako udalerri hauekin egiten du muga:
2304 Slavia
2304 Slavia asteroide baten izena da. maiatzaren 18an aurkitu zuen A. Mrkos-ek Kleť Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
2304 Slavia asteroidearen orbitak batezbeste 2,612 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,264 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,96 distantziara. Eszentrikotasuna 0,133 da, eta makurdura orbitala 13,59ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.1 da.
Trevethin
, 'Trefddyn', Galesko Pontypool udalerriaren auzunea eta komunitate bat da, Torfaen lurraldean.
Lola Dueñas
María Dolores Dueñas Navarro (Madrid, ) zineman eta antzerkian aritutako aktorea da.
Sobolew udalerria
Sobolew Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Garwolin barrutian kokatuta. 94,8 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8237 biztanle zituen.
Taijiang Barrutia
Taijiang Barrutia (txinera sinplifikatuz: 台江区; pinyineraz: Táijiāng Qū), Fuzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 320.000 biztanle bizi ziren 18,0 kilometro koadroko azaleran.
Halita
Sistema kubikoan kristaltzen den gatz koloregabea da, beiraren distira duena (pisu espezifikoa 2,17; gogortasuna 2). Metaketa ebaporitikoetan ageri ohi da, sulfato, haluro eta boratoekin batera. Halita itsasoko edo aintziretako ur gazia lurrundu ondoren geratzen den hondarrean izaten da beste zenbait gatzekin batera (igeltsua, silbina, karnalita, anhidrita, etab.). Munduko toki askotan dago halita gatza; garrantzi handia dute, besteren artean, Wieliczkako hobiek (Polonia), Stassfurtekoek, Saxonian (Alemania); Euskal Herrian bada halita, Gipuzkoako Gatzaga herrian. Halita elikagai eta kimika industrietan erabiltzen da.
Isozaki Atea
Isozaki Atea Bilboko etxebizitza-multzo bat da,Abandoko auzoko Uribitarten, bi dorre eta altuera txikiagoko beste hiru eraikinek osatzen dute. Egileak Arata Isozaki japoniar arkitektoa eta Iñaki Aurrekoetxea euskal herritar arkitektoa dira.
Aurrekariak
Isozaki Atea altxatzen den gunean "Depositu Frankoa" izeneko eraikina altxatu zuten 1920ko hamarkadan, Ricardo Bastida arkitektoak egina. Eraikina Bilboko portuaren jardueretarako erabili zen, baina 1970eko hamarkadan erabiltzeari utzi zitzaion. Bilboko udalak eraikinari irtenbide bat topatu nahian, proiektu bat onartu zuen. Proiektu haren arabera eraikinaren kanpoaldea mantendua izango zen, baina barrualdea eraitsi eta berriz eraikiko zen.
Obrak hasi eta urte eta erdi geroago, eraikuntzaz arduratzen zen enpresak porrot egin, eta proiektua bertan behera geratu zen. Eraikuntzak ondorengo urteetan abandonaturik jarraituko zuen, enpresa ezberdinek gune hartan zer egitea pentsatuta zeukan udaletxeari proposatzen zieten bitartean. Proposamen haietako batek, Argentaria bankuak egina, 200 metroko etxebizitza dorre bat proposatzen zuen, "Argentaria dorrea" delakoa. Udalak ez zuen onartu.
Isozaki Atea
Arata Isozaki arkitektoaren proiektuaren lehen proposamenetik onartu zen arte hainbat aldakuntza jasan zituen. Hasieran 26 solairuetako bi dorre proposatzen zituen Bilboko Ertzilla kalearen hasieran kokaturik. Azkenik, 22 pisutara murriztu zen dorreen altuera. Proiektuak antzinako eraikinaren horma batzuk mantentzen zituen, dorre eta etxebizitza berriekin batera.
Dorreak etxe orratz askok bezala, altzairuzko jazenak ditu. Eraikuntzaren fatxadak, kristala eta harria batzen ditu. Dorreen behekaldean harri berde-grisa dago eta dorrearen gainerakoan gortina horma urdin iluna. Dorreen ondoan dauden eraikin txikiagoek adreilua eta harri berde-grisezko fatxadak dauzkate. Isozaki Atea konplexua orotara 254 etxebizitzaz osaturik dago eta 91 milioi euroko kostua izan zuen. Horrez gain, 3.753 metro karratu erabilpen komertziala dute, eta 1.360 metro karratuk bulego erabilpena.
Eugenio Fernández Granell
Eugenio Fernández Granell (Coruña, 1912- Madril, 2001) Galiziako pintore, idazle eta poeta surrealista izan zen.
Isozaki Atea
Eraikuntza
Dorreen inguruan bizi diren bizilagunak elkarte bat osatu zuten proiektua ez eraikitzeko, baina azkenik auzitegietan galdu eta gero dorreen eraikuntzari ekin zitzaion. 2003ko udan 1980ko hamarkada bukaeran Depositu Frankoan eraikitako egituraren eraisketa hasi zen. Lurrazaleko solairuak bakarrik eraitsi ziren, lurpean eraikitako bost solairuak mantendu zirelarik.
Eugenio Fernández Granell
Bizialdia
Eugenio Granell Coruñan jaio zen 1912an. Haurtzaroko zatirik handiena Santiagon pasatu zuen.
Isozaki Atea
Eraikuntza
Dorreen benetako eraikitze lanak ez ziren 2003ko urte bukaerararte hasiko. Guztira sei eraikuntza garabi erabili dituzte eraikin desberdinak altxatzeko. Lehenik altxatzen hasi zirena lehen dorrea izan zen eta ondoren bigarren dorrea. Lehen dorreak 2005eko martxoan eskuratu zuen altuera maximoa, 83 metroko altuera guztira. Bigarren dorreak bestetik 2005eko uztailean eskuratu zuen altuera maximoa.
Eugenio Fernández Granell
Bizialdia
1928an Madrilera joan zen Goi Mailako Musika Eskolako biolin ikastaroak egiteko. Han ezagutu zuen Enrique Casal Chapí konpositore eta zuzendaria.' Bere lagunartean Benjamin Péret edo Wilfredo Lam zeuden, eta Unificación Marxistako Langileen Alderdira (POUM) eraman zuten. 1935ean hasi zen militatzen.
Espainiako Gerra Zibilean, armada errepublikanoaren miliziekin bat egin zuen Madril defendatzeko, eta POUMen El guerriente rojo egunkaria zuzendu zuen. Gerraren ondoren, bi alderdiek jazarri zuten Stalinen komunisten kasuan, POUM eta haren militantzia trostkista komunismoaren etsaitzat hartzen ziren.
1939an, Frantzian erbesteratu zen eta han hainbat kontzentrazio-eremutan ibili zen, baina ihes egitea lortu zuen, eta Parisera iritsi zen. Han, Péret eta Lamarekin topo egin eta Hego Amerikara alde egin zuen. Lehenago, Empar Segarra erbesteratutako valentziarra ezagutu zuen. Elkarrekin joan ziren Dominikar Errepublikara. Santo Domingon orkestra sinfonikoko kide izan zen lehen biolin gisa. 1941ean André Breton ezagutu eta lagun bihurtu ziren. 1944an Gizon berdea kontakizun-liburua argitaratu zuen
1946an, Trujilloren diktaduraren aurrean, Guatemalara joan ziren, eta Arte Plastikoen Eskolako irakasle izan zen bertan.
Cangshan Barrutia
Cangshan Barrutia (txinera sinplifikatuz: 仓山区; pinyineraz: Cāngshān Qū), Fuzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 370.000 biztanle bizi ziren 139,0 kilometro koadroko azaleran.
Eugenio Fernández Granell
Bizialdia
Guatemalako iraultzaren hasieran, 1950ean, pertsekuzio estalinista zela-eta, Puerto Ricora joan ziren, eta han Artearen Historiako katedra hartu zuen Fakultatean. Urte horietan Isla Cofre Mitikoa obra surrealista argitaratu zuen, eta hainbat erakusketatan parte hartu zuen, Juan Ramón Jiménezekin adiskidetzeaz gain.
1958an Marcel Duchamp ezagutu zuen eta urte berean New Yorkera joan zen Brooklyn Collegera. Bere doktore-tesiaren izenburua Sociological Perspectives of Gernika izan zen. Federica no era tonta eta beste ipuin batzuk ere argitaratu zituen, baita La leyenda de Lorca eta beste idazki batzuk ere.
1985ean itzuli zen behin betiko Espainiara. Besteak beste, Arte Ederren Urrezko Domina jaso zuen, Ministroen Kontseiluak emana.
Bere funts pertsonala Eugenio Granell Fundazioan dago gordeta.
Bartzelonako Unibertsitateko Errepublikaren Pabiloiko CRAI Liburutegiari eman zizkion materialak; besteak beste, Espainiako Gerra Zibilari, Erbestealdiari, Frankismoari, POUMi eta kultura-jarduerei buruzko prentsa-zatiak.
Eugenio Granell Fundazioa
Eugenio Granell Fundazioa 1995ean sortu zuten Santiagon, Bendaña jauregian.
Santo Domingo 1940-1947
-	El hilo del azar (s/f) -	Descanso en las nubes (1942) -	Figuras jugando (1945) -	Armida (1943) -	Amistad (1946)
Lehen etapa honetako lanek Picasso, Wilfredo Lam edo Miró pintoreen eragina jaso zuten.
Guatemala 1947-1950
-	Cabeza de indio (1945) -	Curandero indio (1946) -	Los blasones mágicos del vuelo tropical (1947)
Picassoren eragina nabaria da berriro ere, estilo kubistarekin eta abangoardia historiko europarrekin.
Puerto Rico, 1950-1956
-	Noche de paz noche de amor (1956) -	Génesis probable del blasón (1956) -	La vitrina del entomólogo (1952-1954)
Helduaroa da.
Estatu Batuak 1956-1985
-	Figuras llamando a una puerta incendiada (1976) -	El volcán de agua (1954) -	La estrella de Perseo (1957) -	El palacio flotante en algas y corales (1963) -	La dama del aire (1976)
Abstrakzioa nagusi duen etapa bat da. Geroago figuratibismora eta pop artera itzuli zen.
Espainia, 1985-2001
-	Escaramuza tribal en el centro mismo de Madrid (1993) -	El pajarero busca a su ruiseñor (1993) -	El artista escultor atempera con flores la rebelión de sus monumentos (1989) -	El príncipe constante (1990)
Etapa honetan, perspektibarik eza, barrokismoa eta naturalismoa bultzatzen ditu.
Willamina (Oregon)
Willamina Oregongo hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 2,025 biztanle zituen, 2.39 kilometro koadrotan banatuta.
Vulkano
Vulkano izan daiteke:
Iliada Txikia
Iliada Txikia (grezieraz Ἰλιὰς μικρά, Ilias mikra, latinez Ilias parva), Troiar Zikloko galdutako olerki bat da, Leskes Pirrakoa edo Mitilenekoari (Lesbos) ematen zaiona. Bere edukia, lau liburutan banatua, Etiopidan kontatukoaren jarraipena zen, eta, ondorengo bezala, Iliupersis izan zuen.
Datazioa
Klemente Alexandriakoak emandako berrien arabera, Fanias izeneko historialari batek, Leskesek, Arktino Miletokoarekin leihatu zela dio eta Janto Lidiakoa izeneko beste egile batek, hamazortzigarren olinpiar jokoetan datatzen zuen. Datu hauen arabera, Iliada Txikia, beharbada, K. a. 700. urte inguruan idatzia izan zen.
Eztabaida
Ezagutzen den Iliada Txikiko zatietako batek, Troia akaiarrek hartua izan zen uneari buruz zioena, hau da:
Istorioa
Galdutako olerki honen istorio edo argumentua, Prokloren Krestomatían agertzen diren zatiren batzuk eta laburpen baten bidez ezagutzen da.
Iliada Txikiak, Akilesen armak Odiseori, Ayax Nagusiaren eroaldia eta bere buruaz beste egitea; akaiarrek Heleno harrapatu izana eta Troiaren konkistari buruzko bere profezia, Parisen heriotza Filoktetesen esku, Akilesen seme zen Neoptolemoren Troiarako iritsiera, Odiseo eta Diomedesen Troiako erasoa eta Paladioaren lapurreta, eta Troiako Zaldia hirian sartu izana kontatzen zituen.
Colledimacine
Colledimacine Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Colledimacinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Distagmos
Distagmos Praydidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Distagmos ledereri da.
Somorrostro
Somorrostro izan daiteke:
Auchenionchus crinitus
Auchenionchus crinitus Auchenionchus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Amietophrynus kerinyagae
Amietophrynus kerinyagae Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vignec
Vignec Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Aure haranean dago. Haran honek, Lauron haranak eta Neste haranak, Pays d'Aure osatzen dute.
Biztanleria
2007an Vignec udalerrian erroldatutako biztanleak 202 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 524 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 422 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 360 apartamentuak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 139 ziren, horien artean 110 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 110 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (64 gizon eta 41 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vignec udalerrian 99 unitate fiskal zeuden, 205 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.866 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Vignec udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eusko-akitanierazko epigrafia
Herri honetan eusko-akitanierazko izena duen epigrafea agertu da. Eduardo Orduña Aznarrek honela dio bere blogean:"Kanpoko horman sartua, elizaren ipar-mendebaldeko izkinan (ez Saint-Jaquesko Chapelletik, G. Fabier-en argitalpenean esaten den bezala). Tximistorratz baten kableak kaltea egin dio harriaren gainazalari eta, batez ere, estetikari."Itzulpena: Oidrito jainkoari, Neovate eta Harexvate paganoek, borondatez eta zuzenki beren zina bete diote.
Santa Katalina zubia
Santa Katalina zubia Donostia hiriko Erdialdean dagoen zubi bat da. Urumea ibaia zeharkatuz Askatasunaren etorbidea eta Mirakruz kalea lotzen ditu. Urumea ibaia zeharkatzen duten lehenbiziko sei zubietatik bigarrena da Santa Katalina (beste lauak Zurriola zubia, Maria Kristina zubia, Mundaitz zubia, Agirre Lehendakaria zubia eta Errealaren zubia dira).
Historia
Antzinako egurrezko Santa Katalina zubiaren lehen aipamenak XIV. mendekoak dira, garai hartan Urumea zeharkatzen zuen zubi bakarra zen eta XIX. mendera arte honela jarraitu zuen. 1870ean, ordea, zubi hori bota eta gaur egungo zubi neoklasikoa eraiki zuten, Antonio Kortazar arkitektoaren zuzendaritzapean. 2014ko otsailaren 2ko enbataren ondorioz, kalte handiak izan ziren zubian.
Egitura
Lau arku beheratu ditu eta harlanduzko lana da. Mutrikuko harri argiekin eta Ereñoko kareharri gorriekin eginda dago.
Hawaiian Paradise Park (Hawaii)
Hawaiian Paradise Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hawaii konderrian dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Wilsonville (Oregon)
Wilsonville Oregongo hiri bat da. Clackamas konderrian kokatua dago. 2010ean 19,509 biztanle zituen, 18.66 kilometro koadrotan banatuta.
Cynoglossidae
Cynoglossidae arrain pleuronektiformeen familia da, itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi dena. .
Rio Ebroko geltokia
Rio Ebro Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, Reinosa udalerrian kokatuta dagoena.
Cynoglossidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 143 espezie ditu, 3 generotan banaturik:
Assur
Assur hiria (Asshur edo Ashur ere deitua), Tigris ibaiaren ertzean dagoena, jatorrian, Babiloniaren kolonia bat izan zen, eta, ondoren, Asiriako lehen hiriburu bihurtu zen (K.a. 879 arte), estatu honi, Asiriari, izena eman ziolarik. Bere existentziaren lehen testigutzak, K.a. III. milurtekoak dira. Mediarrek hartu zuten K.a. 614an eta, erabat suntsitua izan zen.
Bere hondakinak, gaur egun, Irakeko Kalaat Shergat den tokian daude. UNESCOk, Assur, Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2003an eta, urte berean, arriskuan zeuden gizateriaren ondare izendatutako tokien zerrendan sartu zuen.
Assur Kristo aurreko III. milurtekoan
Indusketa arkeologikoek, tokia, K.a. III. milurtekoaren erdialdean okupatuta zegoela frogatzen dute, sumertar garaian, Asiriar Inperioa agertu aurretik. Hiriaren hondarrik antzinakoenak, Ixtar jainkosaren tenpluko zimenduetan eta Antzinako Jauregian aurkitu ziren. Akadiar Inperioan, hiria, jatorria Akaden zuten erregeek gobernatu zuten. Sumertar Pizkundea deritzonean, hiria, gobernari sumertar batek gobernatu zuen.
Assur, Antzinako eta Erdiko Asiriar Inperioan
Ur-III neosumertar dinastia elamitek suntsitu zuten garaian, K.a. 2004an, tokiko printzeak, Assurrekoak barne, atzerritarren nagusitasuna gainetik kendu zuten. Assur, laster bihurtu zen merkataritza gune garrantzitsu bat, eta merkataritza ibilbideek, hiria Anatoliarekin lotzen zuten, non Assurreko merkatariek merkataritza koloniak ezarri zituzten. Kolonia hauei, kârum zeritzen, eta, nagusiki, eztainu eta artilearen salerosketan aritzen ziren (Kültepe). Assur hirian eraiki ziren lehen tenplu handiak, tokiko jainkoa zen Assurri eta Adadi sagaratuak. Lehen gotorlekuen eraikuntza ere, garai honetan hasi zen.
Asiriak, bere independentzia, K.a. XIV. mendearen erdialdean berreskuratu zuen, eta, hurrengo mendeetan, Assurreko antzinako tenplu eta jauregiak zaharberritu ziren. Tukulti-Ninurta I.ak (K.a. 1244-K.a. 1208), tenplu berri baten eraikuntza hasi zuen, Ishtar jainkosari sagaratua. Anu-Adaden tenplua, Tiglath-Pileser I.aren erregealdian eraikia izan zen (K.a. 1115-K.a. 1075). Hiriaren harresituriko zatia, asiriar garai ertainean hazi zen, 120 hektareako hedadura hartzeraino.
Assur neoasiriar garaian eta ondoren
Mende batzuk beranduago, hiria berriz okupatua izan zen, partiar garaian. Hiriaren iparraldean, izaera administratiboko eraikin berriak eraiki ziren, eta, hegoaldean, jauregi berri bat. Hala ere, hiria berriz suntsitua izan zen Sapor I.a sasanidar erregearen garaian (241-272). Hirian, finkatzeak, XII eta XIII. mendeetatik ezagutzen dira, baina, ondoren, beduino nomadak bakarrik bizi izan ziren bertan. Egungo asiriarrek, tokia gurtzen jarraitzen dute.
Errege jauregiak
Assurreko monumentu garrantzitsurik zaharrena, "Jauregi Zaharra" da, jada eraikia zegoena Shamshi-Adad I.aren garaian, K.a. XVIII. mendean, eta, ondoren, Arad-Nirari I.ak eta Asurnasirpal II.ak berreraiki zutena. 1,2 hektareako hedadura du eta erdialdeko patioen inguruan antolatua dago.
Alberto Iñurrategi
Alberto Iñurrategi Iriarte (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1968ko azaroaren 3a) mendizalea da, Euskal Herriko ospetsuenetarikoa eta mundu osoan ezaguna.
Assur
Errege jauregiak
"Jauregi Berria", beranduago eraikia izan zen, gotorlekuaren iparmendebaldean, Tukulti-Ninurta I.aren erregealdian, eta ondoren, Senaqueribek zaharberritua. Eraikin honetan, asiriar errege askoren hilobiak aurkitu dira: Assur-bel-kala I.arena (K.a. 1074-K.a. 1056, Asurnasirpal II.arena, Shamshi-Adad V.arena K.a. 824-K.a. 811), eta baita, beharbada, Senaquerib berarena ere. Azken honek hiria berrantolatu zuenean, hegoalderago bere semeentzako beste jauregi bat eraikitzea agindu zuen. Hiriko noble garrantzitsuen etxe pribatuak ere aurkitu dira, nobleak ez ziren beste pertsona batzuen hilobiez gain.
Alberto Iñurrategi
Felix Iñurrategi anaiarekin batera 12 zortzimilako igo zituen, harik eta 2000 urtean Felix hil zen arte. Mendigoizaletasunean jarraitu ala ez ezbaian izan ondoren, munduko 14 tontor garaienak osatu zituen 2002an. Horrelakorik lortzen, munduko hamargarren pertsona izan da.
Bizitza
Bere anaia Felixekin batera, 1990ean egin zuen lehen espedizioa Himalaiara, 7.161 metroko Pumori mendira igoz. Hamar urtez —2000. urtean Felix anaia ezbehar baten ondorioz hil zen arte— izugarrizko palmaresa lortu zuten biek elkarrekin. Lorpenik handienak Himalaian egin zituzten. Helburua 8.000 metrotik gorako 14 gailurrak igotzea izanik, horretarako lehen urratsa 1991n egin zuten, Makaluren gailurra (8.463 m) zapalduz. 1992an Everest igo zuten; Alberto izan zen, hain zuzen, oxigenorik gabe Everest mendia igo zuen lehen euskalduna eta munduko pertsonarik gazteena, 24 urte zituela lortu baitzuen.
Iñurrategi anaiek zortzi milatik gorako hamabi gailur igo dituzte bederatzi urtean. Everesten ondoren, K2 (1994), Cho Oyu (1995), Lhotse (1995), Kangchenjunga (1996), Shisha Pangma (1996), Broad Peak (1997), Dhaulagiri (1998) eta Nanga Parbat (1999) mendiak igo zituzten. Hain zuzen ere, azken mendi hartan, bi anaiek parte hartu zuten mendizale kolonbiar baten erreskatean, tontorrera egun batzuk geroago igo baino lehen. Hori dela eta, Gipuzkoako Foru Aldundiak omendu zituzten.
Rio Ebroko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Alberto Iñurrategi
Bizitza
Iñurrategi anaiek euskal mendizaletasuna profesionaltasunaren bidean jarri zuten. Felixek eta Albertok mendian beti erakutsi duten zuhurtasun eta tentuarengatik ezagunak egin dira. Euskal Herri osoan zehar eskaini zituzten ikus-entzunezko emanaldiekin euskal mendizaleei Himalaia erakutsi diete.
2017an omenaldia jaso zuen, Juan Vallejo eta Mikel Zabalza sokakideekin batera, "Consejo Superior de Deportes" erakundearen eskutik. Izan ere, urte hartako uztailaren amaieran Valerio Annovazzi italiarra erreskatatzearren, 7.000 metroko altueran.
Bi anaiak
Felixi eskainia, 2003an Hire Himalaya izeneko ikus-entzunezko emanaldia prestatu zuen, geroxeago Gure Himalaya filma dokumentalarekin osatua 2004an.
2020an, Felixen heriotzaren 20. urteurrenean, "Iñurrategi anaiak" izenburuko komikia kaleratu zuten omenaldi gisa, biografiaren errepaso zabala eginda.
Colledimezzo
Colledimezzo Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Colledimezzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nora Méndez
Nora Méndez (San Salvador, 1969ko martxoaren 24a) El Salvadorko idazlea da. Soziologian eta Komunikazioetan lizentziatua, musikan interprete eta konpositore lanetan ibilia da.
Ibilbidea
“Nuevamerica” musika taldeko interprete eta konpositore izan zen 80ko hamarkadan, eta Erdialdeko Amerikako hainbat kontzertuetan parte-hartu zuen. 1991 eta 1992 urteetan, ASTAC taldeko Guanacanto orria diseinatu eta argitaratu zuen Diario CoLatino egunkarian, “Pajarillo Verde” izengoitiarekin. Horrez gain, “Sombrero Azul” argitaletxeko partaide izan zen. Nuevametikan hainbat abesti idatzi zituen; audio formatuan El Salvadorko gerraostean grabatutako “Condenados al amor” balada erromantikoa besterik ez zen erregistratu.
2008an, “Rufina llora por sus hijos” abestia idatzi zuen. Abestiak omenaldia egiten dio Rufina Ayala-ri, El Salvadorko Gerra Zibilean El Mozoteko sarraskitik bizirik irten zen persona bakarrari. 2010ean “Reciclando el Balam” bideo artistikoak burutu zituen Manuel Carcache konpositorearen musikaz baliatuz. 2009 eta 2012 urteen artean, bere poemetako batzuk Roberto Farona artistak sortutako Giroscopio izeneko poesía esperimental plaquette batean argitaratu ziren, Espainiako Badajoz hirian.
Hainbat performance kolektibo zuzendu eta burutu ditu San Salvadorko kaleetan. Horien artean “Poesía en la calle” (2004), “El Parque de Zapatos” (2010) eta “El color de la sangre jamás olvidada” (2014) daude. Horrez gain, 2017an, San Salvadorko modernizazioari eta memoriaren ahanzturari kritika egiten zion performance sorta jarri zuen martxan. Mendezek burubelarri diardu memoriaren, egiaren eta sistema sozialen eraldaketen hausnarketetan.
Bloglari bezala, nabarmendu egin da hainbat kronika eta artikuluetan izan duen parte-hartze politikoaren ondorioz. 2010ean, lehenengo goi-bilera euro latinoamerikarrera gonbidatu zuten. Bilera streaming bidez transmititu zen. Beraz gain, Yoani Sánchez, Verónica Baz, Judith Leclerc y Julia Ardón bloglariek parte-hartu zuten.
Mendezen interesen artean, esperimentazioa eta teknologiaren erabilera aurki daitezke. Hori dela eta, multimedia baliabideak erabiltzen lehenengoetariko poeta izan zen. Errusiako telebista Kate Internazionalean, salatu zuen nola bere lanetako iritzi politiko eta salaketa sozialen ondorioz jazarpen politikoa jaso zuen.
Ziritza (Deierri)
Ziritza edo Ziritza Deierri Aizkoako etxaldea da, Deierriko udalerrian. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera hiru biztanle ditu. NA-700 eta NA-7330 errepideen lotunean dago.
Esprontzeda
Esprontzeda ([es̺pronts̻eða]) Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek 0 biztanle zituen. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 75 kilometrora dago.
Inguru naturala eta kokapena
Herria, Nafarroa mendebaldean kokatzen da, Arabako mugatik gertu. NA-7200 errepidean dago, Santsoleko norabidean.
Klima eta landaredia
Esprontzedako klima, mediterraniar kontinentala da, urteko batez besteko balioak honakoak dira: 11 graduko tenperatura, eta 600-1.000mm bitarteko prezipitazioak. Urteroko egun euritsuak 80 inguru dira herrigunean, eta 100 edo gehiago udalerriaren iparraldeko gune menditsuenean.
Nekazaria eta gizakiaren eragina dela eta, jatorrizko landaredia bost hektarea arte, eta birlandatutako pinuetara mugatzen da. Zuhaitz hauek, olibondo eta bestelako laboreak dauden lurren artean hazten dira.
Historia
Esprontzedako udalaren mugetan Pedrigosako historiaurreko aztarnategia dago. Jaurerria duela mende askotatik, 1323an herritarrek Morentingo Gonzalo Martinezi jaurerria erosi zioten, eta Nafarroako Carlos I.a erregeak Vianako forua eman zien esprontzedatarrei.
1847an herriak eskola zeukan. Maisua, sakristaua eta udaletxeko idazkaria zen aldi berean. 1833 eta 1839 urteetako Gerra Karlistan udalerrian zegoen mendi bakarra goldatu zen. XX. mendean uruna egiteko errota zegoen herrian.
Maximo Ruiz de Gaona zientzialari ospetsua bertan jaio zen 1902an.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,38a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udal hauteskundeak
2007an ez zen hauteskunderik izan, ez zelako inongo talderik aurkeztu. Hori dela eta 2003koetan UPNren izenean aurkeztu zen Jose Luis Fernandez Irisarrik karguan segitu zuen.
2011n bi hautesle elkarte independente aurkeztu ziren: San Vicenteren 4 kide (haien artean alkate bihurtu zen Angel Maria Fernandez Azpilicueta) eta Agrupación Independiente de Espronceda (AIE) izenekoaren beste bat zinegotzi atera ziren.
Udaletxea
Esprontzedako udaletxeko idazkaria Torres del Rio eta Azueloko idazkari ere bada.
Alkateak
Hauek izan dira Esprontzedako azken alkateak: