cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ford v Ferrari
Argumentua
1963an, Lee Iacocca (Jon Bernthal) Ford Motor Companyko presidenteordeak Henry Ford II.ari (Tracy Letts) proposatzen dio diru gutxirekin Ferrari erostea bere auto salmentak handitzeko eta Le Manseko 24 ordu etan parte hartzeko. Hala ere, Enzo Ferrarik (Remo Girone) Ford en eskaintza erabiltzen du Fiat ekin irabazizko akordio bat ziurtatzeko, Scuderia Ferrari ren jabetza osoa mantentzea ahalbidetzen diona. Fordekin proposatutako akordioa errefusatzean, Enzok Ford eta Henry II.a ere iraintzen ditu nahita. Erantzun gisa, Henry II amorratu batek, bere lasterketa dibisioari, Le Mansen Ferrari garaitzeko auto bat eraikitzeko agintzen dio. Zeregin horretarako, Iacoccak Shelby Americaneko Carroll Shelby (Matt Damon) jabe estatubatuarra kontratatuko du, 1959an Le Mans lasterketa irabazi zuena, baina bihotzeko minagatik erretiratu behar izan zuen. Era berean, Shelbyk Ken Milesen (Christian bale) laguntza lortuko du.
Shelby eta Milesek Ford GT40 Mk I prototipoa probatzen dute Los Angeleseko Nazioarteko Aireportua n, bere diseinu akats guztiak konponduz lasterketarako prest egon arte. Miles bere gidari ideala ez dela ikusita, Fordek Phil Hill eta Bruce McLare n bidaltzen ditu 1965eko Le Manseko 24 orduetara. Milesek iragarri bezala, Ford autoak ez dute lasterketa amaitzen. Henry II.ak hau porrot umiliagarri bezala ikusten duen bitartean, Shelbyk GT40ak Ferrarin beldurra eman zuela azaltzen dio, 350 kilometro orduko abiadurara iritsi baitzen, Mulsanneko zuzengunea n matxuratu baino lehen. Henry II.ak bere bulegotik lantegiaren parean dagoen eraikin industriala erakusten dio, Bigarren Mundu Gerra n, Estatu Batuetan egindako bost bonbaketarietatik hiru, gerra garaian hortik aireratu zirela esanez, eta Henry II.ak Shelbyri galdetzen diola: "Uste duzu Roosevelte k Hitler garaitu zuela? Pentsatu hobeto ". Fordek Le Mansen izan zuen lasterketa ez zela "Ford Motor Europan gerrara doan lehen aldia" izan ohartarazten dio, eta Shelbyk alde egin aurretik, Henry II.ak esaten dio: "Aurrera, Carroll. Zoaz gerrara ". Shelbyk eta Milesek GT40 Mk II garatzen jarraitzen dute, baina Miles ia hil egiten da autoaren frenoak probetan huts egiten dutenean. 1966an, Leo Beebe (Josh Lucas) Forden presidenteorde seniorrak lasterketa dibisioaren ardura hartzen du, programa Miles gabe jarraitzeko asmoarekin, baina Shelbyk Henry II.a autoan eramaten du eta konbentzitzen dio 1966ko Daytonako 24 ordua k irabazten baditu Le Mansen korritzeko aukera eman diezaion.
Shelby American Daytonan sartzen da, baina Beebek bigarren Ford bat dauka NASCAR Holman-Moodyren taldearekin. Holman-Moodyren taldeak box azkarragoetan geldialdiak egiten dituen bitartean, Shelbyk Milesi esaten dio bere autoaren muga 7000 RPMr a bultzatzeko eta horrela lasterketa irabazten dute.
1966ko Le Manseko 24 orduetan, Milesek ate akastun batekin borrokatzen du lehen itzulian, baina Phil Remington (Ray McKinnon) taldeko ingeniariak mailu batekin konpondu ondoren, Milesek errekorra ezartzen du Ferrarietara iristen den bitartean. Lorenzo Bandini (Francesco Bauco) Ferrariko pilotuarekin lehiatzen den bitartean, Milesek frenoetan higadura izaten du eta bere sistema osoa boxetan aldatzen dute. Ferrarik neurria salatzen du, baina Shelbyk ordezkapena legezkoa dela esan die lasterketako ofizialei. Milesek eta Bandinik elkarren aurka jokatuko dute berriro Mulsanneko zuzengunean, Bandinik bere motorra lehertu arte, Ferrari txapelketatik kanporatuz. Hiru Ford lehenengo postuetan, Beebek Shelbyri abiadura moteltzeko agintzen dio, beste bi Fordek harrapatu dezaten eta prentsari hiru autoko argazki finish bat eman diezaioten. Hasiera batean, Miles erabaki honen aurka dago, eta itzulerako errekor berriak ezartzen jarraitzen du lasterketaren amaieratik gertu, baina azken itzulian Fordi berea lortzen uztea erabakitzen du. Azken finean, teknizismo batek McLaren garailetzat jo du, baina Milesek eskerrak eman dizkio Shelbyri Le Mansen lehiatzeko aukera emateagatik.
Le Mans baino bi hilabete geroago, Riverside International Raceway n J-car probatzen ari denean, Milesek frenoetan failak izaten ditu berriz ere eta talkan hiltzen da. Sei hilabete geroago, Shelbyk Milesen alarguna Mollie (Caitriona Balfe) eta bere semea Peter (Noah Jupe) bisitatuko ditu, eta 1963an Willow Springsen SCCA lasterketa bat irabazi aurretik Milesek bota zion giltza ingeles bat ematen dio Peterri.
Produkzioa
Filmaren ekoizpenaren lehen etapetan, Tom Cruise eta Brad Pitt aukeratu zituzten paper protagonistetarako, baina plan horiek porrot egin zuten. Mangold 2018ko otsailean kontratatu zuten, eta Damon, bale eta gainerakoak uda horretan batu ziren. Filmazioa 2018ko uztailean hasi zen Kalifornian eta bi hilabete baino pixka bat gehiago iraun zuen.
2018ko otsailaren 5ean, James Mangold ek Jason Keller, Jez Butterworth eta John-Henry Butterworthen aurreko gidoian oinarritutako filma zuzentzeko kontratatu zutela iragarri zen. Geroago, Caitriona Balfe, Jon Bernthal eta Noah Jupe elkartu ziren, Christian bale eta Matt Damon aktoreekin batera. 2018ko uztailean, Jack McMullen aukeratu zuten Milesen funtsezko mekanikari britainiar bat interpretatzeko, eta Tracy Letts ere elkartu zen Henry Ford II.a interpretatzeko, Joe Williamsonekin batera. 2018ko abuztuan, Roy Lunn ingeniari autopropultsatua, Ingalaterrako Ford Advanced ibilgailuen burua eta Henry Ford II.aren eskuineko eskua interpretatzeko aukeratu zuten JJ Feild-ri. Marco Beltrami konpositoreak elkarrizketa batean baieztatu zuen filman parte hartzen ari zela, Beltramik aurretik Mangoldekin lan egin baitzuen El tren de las 3:10, Wolverine Inmortal eta Logan filmetan.
Filmazioa
Filma 2018ko uztailaren 30ean hasi zen, 67 eguneko iraupenarekin, eta Kalifornian, New Orlean sen, Louisiana n, Atlanta n, Savannahn, Statesboro n (Georgia) eta Le Mansen (Frantzia) egin zen. Daytona bezalako filmean agertzen diren lasterketa eszenak Fontana ko Auto Club Speedway n filmatuak izan ziren; beste lasterketa eszena asko Hondako proba pista batean filmatuak izan ziren (Riverside International Raceway-en) Mojave Valley n eta Porsche Experience n (Dearborn eko proba pistarako) Carsone n. Eszena batzuk Georgiako pistetan filmatu ziren. Le Manseko tribuna, putzu eta garajeak Dulce Airpark ureta n erreplikatu ziren. Autoak garatu ziren hangar eremua Ontarioko Nazioarteko Aireportua n filmatu zen.
Indar-pare
Indar-pare aurkako norantza, paraleloak eta magnitude berdina duten bi indarrez osaturiko sistema da. Indar pare baten momentua indar bat bider bi indarren artean den distantzia biderkatuz lortzen da.
Under the Bridge
Under the Bridge (euskaraz Zubipean, maiz City of Angels deitua, Aingeruen Hiria) Red Hot Chili Peppers estatubatuar funk musika taldearen abesti bat da. 1992an Blood Sugar Sex Magik diskoaren barnean argitaratu zuten.
Indar-pare
Indar-pare baten momentua edo M magnitude bektoriala da eta honako formula du:
Raspita
Raspita oxido motako minerala da eta scheelita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Raspita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Choratice
Choratice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 69 biztanle ditu eta 4,45 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1252 urtean egin zen.
Angula
Angula, txardieta edo txitxardina aingiraren arrainkumea da, arrantza ditzaketen arrainkume bakarra legearen arabera hain zuzen ere. Saltzen dutenean, gramo bateko pisua, 8 zentimetroko luzera eta bi edo hiru urte ditu.
Leitersburg (Maryland)
Leitersburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Angula
Euskal gastronomian oso jaki estimatua da, besteak beste oliba olioa eta baratxuriarekin edo arrautzopilean. Egosiak saltzen dira, bizirik daudenean gardenak direlako. Oso arrain garestia delako, surimizko suzedaneo merkea du, "gula" izen komertzialez ezaguna.
Biologia
Angula aingiraren arrainkumea da. Aingira erruntzeko bidaia luzea egiten du Europako ibaietatik hasita eta Karibe itsasoan dagoen Sargazoen itsasoraino. Azken 140 milioi urte bezala, angulak Europaraino itzultzen dira, 2 edo 3 urte dirauen 5.000 kilometroko bidea eginez. Ibilbidean ez dute elikagairik behar. Gero lehorrean kilometroak egin ditzakete azalaren bitartez arnastuz.
Jaio direnean denak emeak badira ere, denboraren poderioz batzuk sexuaz aldatzen dira. Koloregabeak, 5 eta 6 zentimetro arteko luzera dute. Ibaietan bizi direnean kolorez aldatzen dira: horitik berdera eta, azkenean, zilar-kolorera.
Gastronomia
Euskal sukaldaritzan bere ospea zela eta, inguruko herrialdeetara zabaldu zen angulak jatea. Errezeta nagusia angulak Bilboko eran da, baratxuriak eta pipermina dituena. Espainian, Frantziako Nantes, Arroxela eta Bordeleko eskualdetan eta Alemaniako Saxonia Beherean angulak jatea zabalduta dago.
Normalean aurrez prestatutakoak erosten dira, non kolore zuria edo erdi-beltza duten. Kolorea ibaian emandako denboraren arabera aldatzen denez, beltzak garestiagoak izan ohi dira. Bizirik erosten badira, hiltzeko uretan disolbatutako tabakoa erabiltzen da. Gero garbitu eta gatzunetan egosten dira kolore zuria izateko. Jateko entsaladan edota arrain eta itsaskiekin batera ere.
Trevelin
Trevelin Argentinako hiria da, Chubuteko probintzian eta Futaleufú-ko departamenduan dagoena. 6.400 biztanle zituen 2001ean.
Jatorriz "Colonia 16 de Octubre" bazen ere, kolonia galesak (Y Wladfa) izena aldatu zion. "Trevelin" galeserazko "Trefelin" izenetik dator, "erroten herria" esan nahi duena.
Herriko lehenengo errotak "Los Andes" izena zeukan, eta John Evans-ek eraiki zuen 1889an.
Formicola
Formicola Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Formicolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chornice
Chornice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 866 biztanle ditu eta 14,21 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1365 urtean egin zen.
Freyja
Freyja, Freja edo Freia (Frigg) antzinako germaniarren artean maitasunaren jainkosa zen. Izenak anderea edo maiteena esan nahi du batzuentzat, eta erromatarren Venusen parekoa zen; hala, alemaneko Freitag hitzak Veneris dies, ostirala, esan nahi du. Beste batzuentzat, Antzinako eskandinavieraz, andre, emakume, neska-lagun edo amorantea, maitea, esan nahi du. Eskandinaviar mitologian Odin jainkoaren emaztea eta Balderren ama da, Freyr jainkoaren arreba bikia eta jainkosa garrantzitsuena. Etorkizunean zer gertatuko den badaki, baina ez dio inori esaten.
Freyja XIII. mendean idatzitako Edda poetikoan agertzen da, aurreko iturri tradizionaletatik jasota; Edda prosaikoan eta XIII. mendean Snorri Sturlusonek konposatutako Heimskringlan; Islandiako zenbait sagatan; "Sörla þáttr" ipuin motzean eta garai modernoetako eskandinaviar folklorean.
Freyjaren ikurrak
Katuek tiratutako gurdi batean mugitzen da eta horrekin, Eskandinaviako kosmos mitologikoaren inguruan bidaiatzen da. Beste atributu bat belatz lumaz egindako arropa da - beroki bat, kapa bat edo soineko bat -. Seguru asko, Hildisvini basurdea ere Freyjaren atributuen artean egongo litzateke; Hyndluljuventud poeman basurde hori zamalkatzen aipatzen da. Bere anaia Freyr ere basurde batekin lotzen da, Gullinbori izenekoa. Sýr, Freyjarentat erabiltzen den beste izen bat, hainbat itzulpen ditu: "liho", "babestu" edo "entzun" esan nahi du.
H. R. Ellis Davidson folklorista eta germaniar mitologiaren ikertzailearentzat zaldiak eta behorrak Freyja-Freyr bikotearekin erlazionatuta zeuden, eta aipatutako jainko-jainkosa pareak ugalkortasunarekin. Jainkosaren beste ikur edo atributu bat Brísingamen izeneko lepokoa da.
Ugalkortasuna, maitasuna, lizunkeria
Freyjaren funtzioen oinarria ugalkortasunaren jainkosa gisa duen zereginetik dator etga aldi berean, Vanir-en familiakoa delako. Badu ematen zaion beste izan bat: Horn (Härn, edo Härn), antzinako eskandinavieratik datorrena, eta "lihoa" esan nahi duena. Produktu garrantzitsua zen lihoa, eta Eskandinavian goiz hasi zen lantzen; uste zen gaitza saihestu (beraz, apotropaikoa zen) eta gizateriari emankortasuna ematen ziola. Lihoaren fabrikazioa emakumeen kontua zen, eta andregai-soinekoak lihoaz eginak zeudenez, Freyja maitasunaren eta ezkontzen defendatzaile bihurtu zen, baita ere. Beste izen bat, Gefn, antzinako eskandinavieraz "emalea" esan nahi zuen, oparotasunaren jainkosa gisa zuen papera gogora arazten duena.
Mitologiak Freyjaren eginkizuna azpimarratzen du sexualitatearekin zerikusia duten gauza guztietan. Lizunkeriazko objektu zoragarri gisa agertzen da maiz, batez ere erraldoien begien aurrean. Thrym erraldoia, adibidez, Thor-i lapurtutako mailua itzultzeko prest dago, soilik Freyja beretzat lortzen badu. Gauza askoren "prezioa" izateaz gain - beste jainkoek ordaindu nahi ez dutena -, beste mito batzuek Freyjaren ustezko sexualitate librea eta nabarmena indartzen dute. Lokasenna-ren poeman Loki jainkoak inguruko guztiak iraindu eta jainkosa guztiei hainbat sexu-ekintza leporatzen badizkie ere, Lokik Freyjari honela egiten dio errieta: Zaude isilik, Freyja! Ondo ezagutzen zaitut,
Bekaturik gabe ez zara zu zeu;
Kultura-ondare
Kultura-ondarea komunitate baten iraganaren berezko jaraunspen kulturala da, gaur egunera arte mantendu eta gaur egungo belaunaldiei helarazi zaiena.
Lege babesa
Eremu politiko eta legalean, ondasun jakin batzuk herri, eskualde, estatu edo gizateria osoaren kulturarako garrantzitsutzat jotzen dira eta juridikoki horrela sailkatzen dituzten entitateek ondasun horien zaintza eta babesa bermatzen dituzte. Horrela, etorkizuneko belaunaldientzako behar bezala kontserbatu nahi da, eta horiek erabili, gozatu edo bisitatzen dituzten guztientzat aztergai eta esperientzia emozionalen iturri izan daitezen.
Freyja
Ugalkortasuna, maitasuna, lizunkeria
bakoitzak, zure maitaleak bezala, gezurra esan du. (30) Lau ipotxekin lo egitea onartzen du, haiek Brissingamen lepokoa eman diezaioten, eta Hyndluljuventud poeman Óttar heroiaren maitalea izatea leporatu diote. Badirudi, beraz, lehen eskandinaviarrek Freyjarengana jotzen zutela maitasun- eta lizunkeria-kontuetan.
Kultura-ondare
Lege babesa
Egungo kultur ondasun kontzeptua zehaztu zen ofizialki lehenengoz Europan 1945. urtean Hagan egin zen Gatazka Armatuetan Kultur Ondasunak Babesteko Konbentzioa.
Uneskok, Gizateriaren ondare sailkapenaren izendapena ematen du. Estatu bakoitzak, bere kultura ondasun eta sailkapen mailak garatu ditu. Adibidez, Frantziak Monumentu historiko irudi legala dauka, eta Espainiak, aldiz, Kultura Intereseko Ondasuna (BIC). Erresuma Batuan, Scheduled Monument irudia erabiltzen da.
Freyja
Aberastasuna, oparotasuna
Bedstalde, Freyja aberastasunaren jainkosa ere bada, altxorren batekin lotzen duten erreferentzia poetiko ugariek erakusten dutenez. Esaten da bere malkoak urrez eginak direla, baita materialaren sinonimo izanik ere: Urrea Freyjaren malkoak da (…). Honela kantatu zuen Skúli Thorsteinssonek:
Kultura-ondare
Lege babesa
Estatu barruko lurralde batzuk ere bere legedia garatu dute, hala nola Euskadiko Autonomia Elkargoak eta Nafarroako Foru Erkidegoak.
Kultura ondasunak fisikoak edo ukiezina izan daiteke. Azken kasu horretan Kultura Ondare Immaterial izena ematen zaio, eta babes maila altuena ematen du UNESCOk irudi honetaz baliatuta: Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial. Kultur ondasun materialen artean, ondare arkitektonikoa izaten da ezagunena. Bestalde, aurretik garrantzia ematen ez zitzaion industria ondarea ri balio handiagoa eman zaio azken urteetan. Beste azpikategoria gisa ikus dezakegu ondare arkeologikoa, batzuetan, bere balioa ez baita agerikoa.
Freyja
Aberastasuna, oparotasuna
Ezpatagizon ausart ugarik
Kultura-ondare
Lege babesa
Beste ondare mota batzuek ere ezagutza ofiziala lortu dute, hala nola, Natur ondareak.
Chomýž
Chomýž Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 363 biztanle ditu eta 3,56 kilometro koadroko azalera. Kroměřížko barrutian dago.
2495 Noviomagum
2495 Noviomagum asteroide baten izena da. urriaren 17an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 7071 P-L izena zeraman.
Chomýž
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1339 urtean egin zen.
2495 Noviomagum
Orbitaren ezaugarriak
2495 Noviomagum asteroidearen orbitak batezbeste 1,918 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,721 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,114 distantziara. Eszentrikotasuna 0,103 da, eta makurdura orbitala 21,12ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 15.2 da.
Kultura-ondare
Ikus, gainera
Monumentu
Freyja
Aberastasuna, oparotasuna
Freyjaren malkoak jaso zituzten.
(Skáldskaparmál, 37) Freyjaren alaben izenak Hnoss eta Gersimiren dira, hau da: 'baliotsua' edo 'altxorra' dira eta horregatik, esan daiteke "Freyjak altxorraren iturritzat hartu zuen poesia-konbentzioaren ondorio gisa: urrezko malkoez negar egiten duelako edo aberastasuna gobernatzen duen jainkosa gisa".
Funtzio psikoponpoa
Jainkosa psikoponpoa da: Freyjak eta Odinek hildako gudarien arimak beren artean zatitu egin zituzten: erdiak Freyjako belaontzira joaten ziren, Folkvangrera, eta beste erdiak Odinen aretoetara, Valhallara.
Magia eta heriotza
Magiarekin duen lotura ere oso ezaguna da, eta Snorri Sturlusonek azpimaratzen du Freyjak irakatsi ziola aurrena xamanismo magiari (seiðr ) Æsir-ei.
Azkenik, Freyjak badu biolentziarekin lotuta dagoen beste funtzio bat: gorago esan den bezala, hildako gudariak beretzat aukeratzen ditu, Odinen egiten duen bezala. Ezaugarri hori dela eta, heriotzaren jainkosa gisa ere edukiko zituen zereginak, eta agian, gudaren jainkosa izan zitekeen.
Freyjaren eta Odinen arteko lotura horrek, eta Odin-ek magiarekin duen gaitasun handiak ere, Odin eta Ódr, Freyjaren senarra, hasieran pertsonai bera izan zitezkeela erakusten du.
Errunen sorrerarekin ere lotzen da Freyja. Jainkoen esanak idazteko modu gisa ikusten ziren hasiera batean, eta bakarrik Freyjaren sazerdotisen esku zegoen hastapen batean haien ulermena.
Neopaganismoa eta Freyja
20. eta 21. mendeko talde neopagano nordiko batzuek Freyjaren gurtza berreskuratu dute, Odinenarekin batera.
Kooperazio Ekonomikorako Elkartea
Kooperazio Ekonomikorako Erakundea (KEE, ingelesez Economic Cooperation Organization ECO) Asiako 10 herrialde biltzen dituen gobernu arteko erakunde bat da. Garapenaren, merkataritzaren sustapenaren eta ikerkuntza aukeren inguruko elkarrizketa sustatzen duen plataforma da. KEE osatzen duten herrialdeak hauek dira: Afganistan, Azerbaijan, Iran, Kazakhstan, Kirgizistan, Pakistan, Tajikistan, Turkia, Turkmenistan eta Uzbekistan. Elikagaien eta zerbitzuen merkatu bakarra ezartzea du helburu partekatua, Europar Batasunaren Batasunaren antzera. KEEren idazkaritzaren egoitza Teheranen (Iran) dago, bulego ekonomikoa Turkian eta zientifikoa Pakistanen.
Historia
Kooperazio Ekonomikorako Erakundea gobernuen arteko eskualde erakunde gisa sortu zuten Iranek, Pakistanek eta Turkiak, 1985ean. Kide diren estatu guztien artean lankidetza ekonomiko, tekniko eta kulturala sustatzea du helburu. Jatorrian, Garapenerako Eskualde Lankidetza (ingelesez Regional Cooperation for Development) erakundea dauka, 1962an sortua eta 1979ra arte indarrean egon zena. 1992ko udazkenean, KEEk hedapen handi bat ukan zuen, zazpi estatu kide berri sartu baitzirn: Afganistan, Azerbaijan, Kazakhstan, Kirgizistan, Tajikistan, Turkmenistan eta Uzbekistan.
KEEren estatusa eta eragina handitu egin dira azken urteotan, eta erronka berriak ezarri dira. Hala ere, estatu kideek ez dute, oraindik, beren garapena eta eskualdeko baliabideen erabilera osoa bermatzen duen azpiegiturarik eta erakunderik, osatzen duten herrialdeen garapen jasangarria lortzeko.
2003ko uztailaren 17an, Lankidetza Ekonomikoaren Ituna sinatu zen Islamabaden.
Arthroleptella drewesii
Arthroleptella drewesii Arthroleptella generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Piabucina astrigata
Piabucina astrigata Piabucina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Canis adustus
Canis adustus Canis generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.
Lurmuturreko kolonia
Lurmuturreko kolonia (Kaapkolonie; Cape Colony) Hegoafrikako lurralde bat izan zen, hasieran Herbehereen mende egon zena (1652-1795), eta ondoren Britainia Handiaren mende (1795-1910). Koloniaren ereserkia  God Save the Queen  izan zen.
Ozeano Atlantikotik hasi eta ekialdera zabaltzen zen. Bertan bizi ziren xhosekin hainbat gudu egin ondoren, lurraldearen mendebaldeko muga Fish ibaian ezarri zen. Bestalde, iparraldeko muga ezartzeko Orange ibaia erabili zen denbora askoan. Muga horrek Orange ibaiaren iparraldeko zeuden Botswana hegoaldeko lurrak koloniarekin batu ziren unera arte iraun zuen. Lurmuturreko kolonia Jan van Riebeeck komandante herbeherearrak —Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiarentzat (Vereenigde Oostindische Compagnie) lan egiten zuen— 1652an Lurmutur Hiria sortu zuen unetik existitzen hasi zen.
«Frantziar Gerra Handia» izenaz ezagutzen den garaiaren hasieran (garai horrek Napoleondar Gerrak barne hartzen ditu), Napoleonek Herbeheretar zazpi probintziak menderatu zituen, Britainia Handiaren hainbat lurrekin batera. 1798an, Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiak bere mende zeuden lurrak Bataviako Errepublikari eman zizkion: urte horretan bertan, konpainia likidatu egin zen diru faltarengatik. Britainia Handiak 1803an Bataviako Errepublikari Lurmuturreko kolonia itzuli zion.
Frantziaren aurkako guduek bere horretan segitzen zutenez, britainiarrek ekialde urrunera joateko bideak kontrolpean edukitzeko eta Napoleon lurralde horretatik kanpo mantentzeko, 1806an Blaauwbergo gudua irabazi ondoren, Lurmuturreko kolonia bereganatu zuten.
1806ko urtarrilaren 8an, kolonia britainiarren mendeko lur gisa aitortu zen eta beraien mende segitu zuen, 1910ean Hegoafrikar Batasuna estatu unitario gisan sortu zen arte. Une hartatik aurrera, Lurmuturreko probintzia izena hartu zuen.
Juan José Torres
Juan José Torres (Cochabamba, 1920ko martxoaren 5a - San Andrés de Giles, Buenos Airesko probintzia, 1976ko ekainaren 2a) boliviar politikari sozialista eta militarra izan zen. Boliviako presidentea izan zen 1970etik 1971ra.
1941ean armadan sartu eta 1964an Brasilen agregatu militar izendatu zuten. Boliviako enbaxadorea ere izan zen Uruguain 1965etik 1966ra. 1966an Lan ministro izendatu zuten.
Alfredo Ovando Candía erreformistaren konfiantzazko gizona izan zen. Torres militar ezkertiarrenetako bat izan zen, eta Gulf Oil konpainiaren nazionalizazioaren protagonistetako bat. 1970ean estatu-kolpe batek Ovando presidentea kargutik kentzen saiatu zen, baina Torresek zuzendutako ezkerreko militarren esku-hartzeak porrot egin zuen. 1970eko urriaren 7an Ovandok Torresi eman zion lehendakaritza.
Gizarte formazio
Gizarte formazioa (Gesellschaftsformation) kontzeptu marxista da ('gizarte' hitzaren sinonimoa), eta ekoizpen modu kapitalistaren, produkzio aurre kapitalisten mantentzearen eta ekonomiaren testuinguru instituzionalaren (desanbiguazioa) arteko artikulazio zehatz eta historikoari dagokio. Ekoizpen-modu kapitalistaren teoria hori Karl Marxen Kapitalean dago.
Dedham (Iowa)
Dedham Iowako hiri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 266 biztanle zituen, 1.5 kilometro koadrotan banatuta.
Juan José Torres
Urtebete baino ezin izan zuen iraun boterean Hugo Banzer jeneralak Estatu Batuen laguntza zuen estatu-kolpe odoltsu batean kanporatu zuen arte. Torresek Buenos Airesera ihes egin zuen, eta 1976an bahitu eta hil zuten.
Gizarte formazio
Marxek terminoa erabili zuen gizartearen garapen ekonomiko eta politikoaren azterketan.
Erica Quinn Jennings
Erica Quinn Jennings (Dublin, Irlanda,
1980ko maiatzaren 17a) irlandar jatorriko lituaniar abeslaria da.
Gizarte formazio
Marxek paradigma bat hartu zuen kapitalisten eta soldatapeko langileen arteko botere-harremanak ulertzeko: "sistema aurre kapitalistetan bistan zen jende gehienak ez zuela bere patua kontrolatzen, feudalismoan, adibidez, morroiek beren jaunentzat lan egin behar zutela. Kapitalismoa desberdina dela ematen du, teorian pertsonak beren buruarentzat edo besteentzat lan egitetik aske direlako, aukeramena baitute, itxuraz. Hala ere, langile gehienek beren bizitzari buruzko kontrol gutxi dute, morroi feudalen antzera".
Cavetown (Maryland)
Cavetown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Erica Quinn Jennings
1998an Vee Diawarak, Vilius Alesiusek eta hirurek Skamp lituaniar pop musika taldea sortu zuten. Harrezkero taldearen abeslaria da eta ingelesez gain, lituanieraz ere abesten du. 2001ean Skamp taldeak Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu zuen You Got Style izeneko abestiarekin.
Germán Gabriel
Germán Gabriel Benaches (Caracas, 1980ko azaroaren 16 a) Espainiako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Asefa Estudiantes taldean dabilena.
Ibilbidea
Nahiz eta Venezuelan jaioa izan, txikitatik bizi da Málagan eta bertako Unicaja de Málaga taldeko harrobian hasi zen. 1998-99 denboraldian EBAko Unicaja Macías taldean aritu zen urtebete. Urte hartan Munduko Junior Txapelketa irabazi zuen Espainiako selekzioarekin.
Hiru urte eman zituen ACB Ligako Unicaja Málagan bi urte eperako Adecco Estudiantesi utzi arte (2001-02 eta 2002-03).
2005-06 eta 2006-07 denboraldietan Akasvayu Girona taldean izan zen berriro Unicaja Málaga taldera itzuli arte.
2009-10 denboraldirako Asefa Estudiantesek fitxatu du.
Aiztondo Adunako Udal Liburutegia
Aiztondo Adunako Udal Liburutegia Herriko plazan dago. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
Tuliszków udalerria
Tuliszków Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Turek barrutian kokatuta. 149,66 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10665 biztanle zituen.
Jute
Jutea  edo jute zuria (Corchorus capsularis) landare espezie bat da. Bere zurtoina 4 metro edukitzera irits daiteke. Haren zuntza lortzeko erabiltzen da.
Klima heze eta beroetan, batez ere Indian eta Bangladeshen, lantzen da.
Haren zuntza oso aberatsa zelulosan eta lignina da
Francolise
Francolise Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Harea-arakatze
Harea-arakatzea (ingelesez beachcombing) pertsona batek hondartza bateko harea arakatzean edo "orraztean" (ingelesez to comb) egiten duten jarduera da, etekin ekonomikoa ateratzeko edo ez.
Historiaurrea eta aintzinaroa
Arkeologian, harea-arakatze jardunak herri ehiztari-biltzaile ekin eta aztarnategietan aurkitu ohi diren maskortegiekin lotzen dira; batzuetan milaka urteko jardunaren ondorioz, zabortegi hauetan material kopuru handiak aurkitu ohi dira. Hegoafrika n eta Eritrea n bildutako ebidentzia zientifikoak erakusten duenez, harea-arakatzea Homo sapiens modernoa Homo erectus -aren azpiespezieetatik bereizi zuen jardueretako bat izan zen.
Jarduera honen aztarnak XX. mend era arte iraun du zenbait kultura indigenetan, hala nola Hegoafrikako strandloper retan.
Europarrak Hego Ozeano Barean
Beachcombing kontzeptua Hego Ozeano Bare an erabiltzen hasi zen, bereziki XIX. mendea n, europar konkista eta merkatal espedizioen testuinguruan agertutako abenturazaleak ugaltzearekin batera. Hitza lehen aldiz Richard Henry Dana Jr.- en Two Years Before the Mast idazlanean agertzen da (1840); geroagokoa da Herman Melville-ren Omoo-ren erreferentzia (1847) non Hego Ozeano Bare ko uharteetan bizi zen europar biztanleria deskribatzen zuen, hondartza eta inguruko urak "orrazten" aritzen zena flotsam, jetsam edo erabiltzeko moduko beste edozeren bila. Bizimodu nagusia harea-arakatzea zuten pertsonek ospe txarra zuten, eta gizarteak gaizkileen pare hartzen zituen; baina gehienak langabezian zeuden marinelak besterik ez ziren. Halere, baziren Ozeano Bareko uharteetan hortik bizitzea apropos aukeratu zuten pertsonak, Herman Melvillek Typee idazlanean, edo Harry Franck Vagabonding Around the World liburuetan deskribatu bezala. Robert L. Stevenson ek ere harea-arakatzaileen erretratu fidela egin zuen The Ebb-Tide eleberrian (1894).
Bidai gogorren ondorioz, ez zen arraroa izaten marinel batzuek baleontzi a utzi nahi izatea, Polinesia ko Tahiti edo Markesa uharteetan aldi baten gelditzeko; harea-arakatzea ohiko aktibitatea zen haien artean. Halere, ontzia ustea desertzio tzat hartzen zen. Kasuren batean kapitainek haren partez beste harea-arakatzaileren bat enbarkatzea onartu zezaketen; baina bestela desertorearen aurkako neurriak hartuko ziren, indigenei hura harrapatzearen truke diru saria eskainiz (eta sari hori marinelaren soldatatik kenduz).
Lehen espainiar esploratzaileen garaietatik, Hego Ozeano Barean naufrago en presentzia ohikoa izan zen. Baina kopurua asko handitu zen XIX. mende hasieran, baleontziek itsaso horretan arrantzan hasi zirenetik. Kalkulatzen denez, harea-arakatzaileen %75a itsasontzitik alde egindako marinelak ziren, batez ere baleazaleak; eta %20a Australia ra garraiatutako eta hango zigor kolonietatik ihes egindako kondenatu ingelesak. 1850. inguruan Polinesian eta Mikronesian 2.000 harea-arakatzaile inguru zeudela kalkulatzen da. Polinesian eta Melanesian naufrago eta harea-arakatzaileak komunitatean integratzen ziren, tribuko buruzagien aldetik estimazioa izaten baitzuten. Batzuek indigenen eta marinelen artean merkatal-artekari lana egiten zuten. Beste batzuek desertoreengatik ordaindutako diru-sariak eskuratzen saiatzen ziren, edo tripulazioentzat marinel berrien bila aritzen ziren (indigenak bahituz, adibidez). Europara itzuli ziren harea-arakatzaileek Ozeano bareko uharteetako tatuaje estiloak hedatu zituzten. Harea-arakatzaileen eginkizun soziala eta komertziala misiolariak iritsi zirenean amaitu zen. Uharteetan merkataritzan espezializatutako agente europarrak (palagi) agertu ziren, merkataritza-konpainien interesak ordezkatuz, eta askotan harea-arakatzaile ohiek bete zituzten postu horiek.
Itsaskia eta algak
Esan bezala, itsaski-bilketa historiaurre tik dokumentatua dagoen jarduera da; eta gaur egunean ere mantentzen da.
Gauza bera esan daiteke alga-bilketari buruz: algak ekoizteko haztegi modernoak alde batera utzita, urteko zenbait arotan mareek itsas hondotik tonaka alga naturalki erauzten dituzte, gero hondartzetan pilatzen direnak. Alga hauek tradizionalki bildu izan dira, gero elikadura edo kosmetika industriari saltzeko.
Erabilera modernoa
Harea-arakatzaile moderno askok hondartzaren marearteko zona n aritzen dira, itsasoak ekarritako material naturalen bila: oskolak, fosilak, zeramika edo beira zatiak, objektu historikoak, itsas baba k, egurra, botilaratutako mezuak... kuriositate edo apaingarri bezala erabiltzeko (itsas hondakinen zatirik handiena kanpo utzita, gehiena ez baita ez erabilgarria ez apaingarria). Hare-arakatze moderno honen adibide da Edmund James Banfield, zeinak XX. mende hasieran Dunk uhartea n bertako landaredia, hegaztiak eta itsas bizitza aztertu zituen.
Aisialdiko hare-arakatzaile sofistikatuenek ekaitzak, geografia, ozeano korronteak eta sasoiko gertakariak monitorizatzen dituzte, ekokontserbazioa praktikatuz (ehiza, arrantza edo bilketa agresiborik gabe) eta gobernuko agentziekin lankidetzan itsasertzeko higadura, isurketak eta kutsadura kontrolatzeko. Aditu hauen artean daude: Curtis Ebbesmeyer ( Flotsametrics and the Floating World ) ozeanografoa; Deacon Ritterbush ekohezitzailea( A Beachcomber's Odyssey ); itsas beira adituak Richard LaMotte ( Pure Sea Glass ) eta CS Lambert ( Sea Glass Chronicles ); Margaret Carruthers geologoa ( Beach Stones ); Chuck eta Debbie Robinson malakologoak ( The Art of Shelling ), eta Blair Witherington eta Dawn Witherington zoologoak ( Florida's Living Beaches: A Guide for the Curious Beachcomber ).
Azken urteetan metal detektagailu ak erabiltzen dituzten harea-arakatzaileak ugaritu dira. Zenbait kasutan bilaketa hauen kontura gatazkak izan dira, batez ere jarduera hauek ondare arkeologiko aren edo jabetza pribatuaren espolio bezala ulertu izan direnean.
Herri kulturan
The Wrecking Season filmean, Nick Darkek Cornwalleko ( Erresuma Batua) kostaldean duen jarduna azaldu zen, harea-arakatzearen eta wrecking-aren alde ludiko eta erabilgarria argitara emanez.
The Beachcombers, Kanadako telebistako seriea, XX. mende amaierako Columbia Britainiar reko harea-arakatzaileen bizimoduan oinarritua dago.
On Her Majesty's Secret Service filmean, James Bond ek bi asteko baimena jasotzen du eta Moneypennyk nora joango den galdetzen dionean, honela erantzuten du: "Alferrarena egiteko lekuren batera. Hare-arakatzera ".
Ingeles ezko terminoak zenbait aldaera sortu ditu beste hizkuntzetan:
Chorušice
Chorušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 533 biztanle ditu eta 17,74 kilometro koadroko azalera. Mělník barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1205 urtean egin zen.
Piabucina aureoguttata
Piabucina aureoguttata Piabucina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Tułowice udalerria
Tułowice Poloniako Opoleko voivoderriko landa-udalerri bat da, Opole barrutian kokatuta. 81,25 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5245 biztanle zituen.
Deep River (Iowa)
Deep River Iowako hiri bat da. Poweshiek konderrian kokatua dago. 2010ean 279 biztanle zituen, 1.1 kilometro koadrotan banatuta.
Arthroleptella landdrosia
Arthroleptella landdrosia Arthroleptella generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2496 Fernandus
2496 Fernandus asteroide baten izena da. urriaren 8an aurkitu zuen Indiana University-ek Brooklyn Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1953 TC izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2496 Fernandus asteroidearen orbitak batezbeste 2,171 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,098 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,243 distantziara. Eszentrikotasuna 0,033 da, eta makurdura orbitala 0,92ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.
Vito Rogado
Vito Rogado (Errenteria, - ) gipuzkoar aktorea da, Mi querido Klikowsky telesailean Ainhoa idazkariaren papera betetzeagatik ezaguna. Antzerkian lan ugari egin ditu.
Ibilbidea
Antzerkian eta zineman hasi zen aktore lanetan. Hainbat laburmetrai egin zituen, gehienak Javi Alonso zuzendariaren lanetan. 2003an ETBn egin zuen debuta eta bost urtez Mi querido Klikowsky telesailean agertu zen Ainhoaren paperean, eta gero eta pisu handiagoa hartuz joan zen.
Antzerkian lan asko egin du eta hainbat sari ere jaso ditu. 2016an Maitasunaren ostean maitasuna antzezlanak Donostia Antzerki Saria irabazi zuen. Azken urteetan Tanttaka Teatroak egindako antzezlanetan zuzendari laguntzailea ere izan da, Muxua eta Viaje a América lanetan esate baterako.
Carrhaeko gudua
Carrhaeko gudua K.a. 53ko maiatzaren 6an jazotako gatazka militarra izan zen, Marko Lizinio Krasok zuzendutako erromatar armada eta Surena spahbodak zuzendutako partiar armadaren artekoa. Erromatar Errepublikak jasan zuen porrotarik handienetariko bat izan zen.
Kraso Lehen Triunbiratuaren kidea izan zen eta baita Erroma osoko herritar aberatsena ere. Pertsiaren aurkako kanpaina batek emango zizkion dirua eta gloriak bultzatuta, Erromako Senatuaren baimenik gabe 39 000 lagun bildu eta borrokari ekin zion. Artavasdes II.a armeniar erregearen laguntzari uko eta Mesopotamian barrena sartu zen. Carrhaetik gertu Surenaren armada topatu zuen. Partiarra egoera txarragoan zegoen arren, erromatarrak inguratu eta mendean hartu zituen. Kraso bertan hil zen eta Triunbiratua desegin zen gerra zibila piztuz.
Tuplice udalerria
Tuplice Poloniako Lubuszeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Żary barrutian kokatuta. 65,75 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3138 biztanle zituen.
Parisko 10. barrutia
'''Parisko 10. barrutia' (frantsesez 10e arrondissement de Paris'') Paris banatuta dagoen hogei barrutietako bat da. Sena ibaiaren eskuinaldean dago. Arrondissement de l'Entrepôt izena ere badu, antzina Arrondissement de l'Enclos Saint-Laurent bazuen ere, izen hauek askorik erabiltzen ez diren arren.
Frignano
Frignano Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Parisko 10. barrutia
Mugakideak
Iparraldean 18. barrutia du, mendebaldean 9.a, hegoaldean 2. eta 3.a eta ekialdean 20. eta 19.a.
Auzoak
Barrutia honako lau auzoetan banatua dago:
Historia
Egungo mugak 1860koak dira, Paris 20 barrutitan banatu zuen 1859ko ekainaren 16ko legeari jarraikiz ezarriak.
Choryně
Choryně Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 744 biztanle ditu eta 9,1 kilometro koadroko azalera. Vsetín barrutian dago.
Derna
Derna (arabieraz: درنة Darnah) Libiako ipar-ekialdeko hiria da, izen bereko herrialdeko hiriburua dena. 26.000 biztanle ditu.
Geografia
Libiako ipar-ekialdean dago, Mediterraneo itsasoaren ertzean, Egiptoko mugatik hurbil.
Klima lehorra da.
Gaiman
Hiriaren garrantzia historikoa eta kulturala da, kolonia galesaren ("Y Wladfa") erdigunea baita. Galeserazko hiztunen kontzentrazio esanguratsua dago bertan. Halaber, museo etnografiko interesgarriaz gain ("Museo Regional Galés"), hirian Eisteddfod jaialdia urtero ospatzen dute, urrian.
Derna
Ondasun nabarmenak
Oso ospetsua da 42 kupula dituen meskita.
Gaiman
Hainbat kapera protestante ere badago kokatuta Gaimanen, handiena "Capel Bethel" izanda.
Xerofito
Xerofito ingurune lehorrean bizi den landarea da, lehorte luzeetan, basamortuan adibidez, irauteko gauza dena (xero: lehor; fito: landare). Batzuk euri-sasoi laburretako ura jaso eta barnean gordetzeko gauza dira, lurretik ura lortu ezin den garaian erabiltzeko, eta ur gutxi galtzen dute (kaktusak, adibidez): beste batzuek, berriz, erdi ihartuta egon ondoren, berriz ere onera etortzeko gaitasuna dute (basamortuko zuhaixka batzuek, adibidez).
Sarrera
Jakina denez, landareek lurzorutik ura xurgatzen dute, ondoren ur hori ageriko partera garraiatu, eta hostoetan ebaporatzen da, transpirazioa deritzon prozesu baten bidez. Uraren eskuragarritasuna mugatua deneko leku batean, landare xerofitoek moldapen espezializatuak aurkezten dituzte baldintza horietan bizirauteko. Horietako batzuk hurrengo hauek dira: uraren biltegiratzea, uraren banaketa estrategikoa ehunen hazkuntza lekuetara edota ur galera minimizatzea. Espezie bakoitzak, bere ezaugarri eta mekanismoen arabera, uraren horniketa kudeatuko du modu desberdinean bere biziraupena bermatzeko. Hauek dira adibide batzuk: kaktusak eta bestelako landare zukutsuak (basamortuetan), bromeliazeoak (oihan tropikaletan) edota txaparralak (klima mediterraneoetara moldatuta). Kaktusetara zuzendu, Cactaceae familiako landare hauek zurtoin oso borobilduak eta hosto bestigialak izaten dituzte, hostoak askotan arantzetara erreduzituta egonik. Are gehiago, askotan ez dituzte hostorik, baizik eta soilik arantzak. Egitura bereizitu horietan -zurtoin lodi edo hanpatu eta arantzetan- ura biltegiratzen dute.
Beste kasu bereziagoak aipatzearren, baldintza artikoetara eta gazitasun-maila altu batera moldatutako landareak ditugu. Batetik, baldintza artikoetan bizi dezaketen landareek moldapen xerofitikoak aurkezten dituzte; substratua izoztuta dagoenez gero, ura ez dago erabilgarria xurgatzeko. Egoera honen bi ordezkari, Europan aurki daitezkeen Haberlea rhodopensis eta Ramonda serbica ditugu. Bestetik, gazitasun-maila oso altua deneko inguruneetan, hala nola mangladiak, bertako gatzen kontzentrazio altuak uraren xurgapena eragozten du. Hori dela eta, baldintza hauetan bizirautea lortzen duten landareek halofitoak nahiz xerofitoak izateko eboluzionatu dute; hau da, gazitasun-estresari nahiz ur-estresari aurre egiteko estrategiak erakusten dituzte. Zygophyllum xanthoxylum espezie zukutsu xerofitoa, esaterako, zeluletan proteina garraiatzaile espezializatuak dituzte, zeintzuek ioien kontzentrazio altuak bakuoloetan metatzen dituzten pH zitosolikoa ez desorekatzeko eta konposizio ioniko egokia mantentzeko.
Uraren eskuragarritasuna hainbat faktorek afektatzen dute, eta horien artean nagusiak dira hazien hozitzea eta hazien biziraupena.
Motak
Batetik, euxerofitoak edo benetako xerofitoak baldintza lehorrekiko erresistenteak eta jasankorrak dira, eta hori dela eta, ur-estresa edo baldintza lehorrak jasateko mekanismoak aurkezten dituzte. Hartara, landare ez-zukutsuak dira, ez dutelako ura aurrezteko egitura hanpatuen beharrik, modu arrakastatsuan bizirauten dutelako ur eskuragarritasun urriko baldintzak. Ur-defizientziak euren pisu freskoaren % 60-70 ingurura heltzen da normalean, hain zuzen. Tamaina txikikoak dira eta itxura ahula izan ohi dute.
Bestetik, efimeralak edo benetako xerofitoak ez direnak, baldintza lehorrekiko erresistenteak eta aktiboak dira, eta hori dela eta, ur-estresa edo baldintza lehorrak sahiesteko edo ekiditeko mekanismoak aurkezten dituzte. Horietako mekanismo bi aipatzen dira jarraian. Urteroko landareak bizi-zikloa, edo, gutxienez, ugal-zikloa, sasoi lehorra hasi baino lehen betetzen dutenak dira, hau da, ur-estresa eman baino lehen. Geofitoek, bestalde, urez beteta dauden lurpeko organoak (errizomak, tuberkuluak, erraboilak) dituzte.
Moldapen morfologikoak
Landare xerofitoek tamaina, forma eta egitura antzekoak izan ohi dituzte, jarraian azaldutako ezaugarriak izanik. Horregatik, nahiz eta modu estuan ahaidetuta ez egon, konbergentzia ebolutiboaren bidez itxura nahiko berdina izatera eboluzionatu dute.
Azaleraren murrizketa
Xerofitoek euren azalera murriztearen bidez transpirazio bidezko ur galera murrizten dute baita ere. Horretarako, orokorrean hosto txikiagoak eta adar gutxiago izaten dituzte. Xerofito batzuek euren hostoak oinaldean konpaktatuta izan ditzakete, erroseta moduan antolatuta; honen adibideak Kaliforniako Heriotzaren haranean kokatuta dauden Agave eta Eriogonum espezieetan aurki daitezke.
Lurrunan aberatsa den ur ingurunearen formakuntza
Tomentoa landare bateko zurtoin edo hostoak estaltzen duen ileen geruza fina da. Ileetan estomak kokatzen dira. Ile hauek landaretik pasatzen den aire fluxua murriztu egiten dute eta ondorioz, transpirazio-tasa murrizten da ere.
Ezaugarri islatzaileak
Landare baten kolorea edo bere azaleran dagoen ileen kolorea Eguzki izpiak islatu ditzake, transpirazioa murriztuz. Adibide bezala Dudleya brittonii espeziea daukagu; landare honen epikutikulan dagoen ezkoen geruzak argi ultramoreen isladapen izugarri altua dauka.
Kutikulak
Landare xerofito askok kutikulen geruza zurrunak izan ohi dituzte. Argizariz osatutako landareen kanpoko geruza bat izanda, bi funtsezko funtzio ditu: batetik, faktore biotiko eta abiotikoekiko defentsa eta bestetik, baldintza lehorrekiko babesa. Bigarren funtzio honi jarraiki, ur estres larriko sasoietan, kutikulak duen urarekiko iragazkortasun baxuak landarearen biziraupena bermatzen du. Kutikularen egitura aldakorra da espeziearen arabera. Adibide bezala Afrikako Namaqualand eskualdean topa daitezkeen hiru kutikuladun espezie ditugu, egituraren aldetik ezberdinak izanik: Antizoma miersiana-k kutikula nahiko lodia duen bitartean, Hermannia disermifolia eta Galenia africana espezieenak nabarmen finagoak dira.
Moldapen fisiologikoak
Landare xerofitoek maila molekularreko aldaketak izaten dituzte ere, horien bitartez moldapen biokimikoak agerraraziz.
Ura metatzea
Landare xerofitoen bereizgarria da sukulentziaren ezaugarria, ura metatzea egitura hanpatuak itxuratuz, hala nola, sustraietan, zurtoinean edo hostoetan.
Molekula babesleen ekoizpena
Epikutikula lodia osatzeko erretxinak eta argizariak jariatzen dituzte, transpirazio tasa murriztuz. Malosma laurina txaparral espezieak, adibidez, konposatu organiko lurrunkorrak (VOC, Volatile Organic Compounds) aurkezten ditu bere epikutikulan.
Horretaz aparte, Eguzki izpiekiko etengabeko esposizioa dagoen lekuetan, izpi ultramoreek kalte biokimikoak eragin ditzakete landareetan, material genetikoan mutazioak sortuz. Konkretuki, fotosintesian parte hartzen duen II. fotosistema kaltetuz gero, landareak erantzun modura, flabonoideak eta argizaria ekoitziko ditu; izpi ultramoreak xurgatzen duten osagai babesleak baitira. Aipatzekoa da ere argi-estresarekiko babesteko estrategia gisa, beste proteina bereziagoak (HPS, Heat Shock Proteins) sintetizatzen direla; hauen zeregina proteinen desnaturalizazioa ekiditea da.
Estomen itxiera
Estomak guztiz edo partzialki ixtearen bitartez transpirazio tasa mugatzea lortzen dute. Landare baten sustraiak ura xurgatzearen organo arduradunak direnez, lurzoruan estres hidrikoa baldin badago hura detektatuko dute. Egoera horretan, sustraietan hormonak ekoiztu eta horiek seinale gisa bidaliko dira landarean transpirazioa gertatzen den guneraino.
Fosfolipidoen asetzea
Zelulen mintz plasmatikoa fosfolipidoak izeneko molekulez osatuta dago. Fosfolipidoak jariakorragoak bilakatzen dira tenperatura igo eginez gero. Fosfolipido aseak (lotura bikoitzarik ez dutenak), asegabeak (lotura bikoitzak dituztenak) baino zurrunagoak dira eta hori dela eta, fosfolipido asegabeen proportzio altu batek edo fosfolipido aseen proportzio baxu batek, mintzaren jariakortasun-maila emendatzen du.
Oso garrantzitsua suertatzen da mintzaren integritatea mantentzea, landare zelulen barnealde eta kanpoaldearen artean hesi baten modukoa delako; horrela ez izanez gero, landare zelulen patogenoekiko edo herbiboroekiko defentsa nabarmen murriztuko litzateke.
Xantofilen zikloa
Xantofilen zikloa argi-estresa toleratzeko mekanismo bat da, zeinean bero moduan askatutako energia ezabatzen edo disipatzen den. Kloroplastoetan bi xantofila molekulak ageri dira, forma molekularra desberdina dutenak: biolaxantina (oxigenoa duena) eta zeaxantina (oxigeno gabekoa). Baldintza normaletan biolaxantinak argia fotosintesia egitera bideratzen du. Argi-maila oso altua dagoenean aldiz, biolaxantina konbertsio kimikoa pairatu eta zeaxantinan bilakatzen da, fotosintesia baimenduta ez egonik. Izan ere, estres baldintza hauetan kaltegarria izan daiteke gehiegizko argia fotosintesira bideratzea proteinak kaltetu daitezkeelako.