cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aigre (Charente)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Clinostomus elongatus
Clinostomus elongatus Clinostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Foster (Missouri)
Foster Missourieko herrixka bat da. Bates konderrian kokatua dago. 2010ean 117 biztanle zituen, 1.26 kilometro koadrotan banatuta.
Azerbaijan
Azerbaijan (Azərbaycan), ofizialki Azerbaijango Errepublika (Azərbaycan Respublikası), Asiako hego-mendebaldeko estatua da, Kaukasia eskualdean kokatua, Kaspiar itsasoaren ertzean. Mugakide ditu Errusia iparraldean, Georgia ipar-mendebaldean, Armenia mendebaldean eta Iran hegoaldean.
Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista Sobietar Batasuneko errepublika izan zen, harik eta batasuna desegin eta 1991n Estatu Independenteen Erkidegoa sortu zenean burujabetasuna aldarrikatu zuen arte. 86.600 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2016an 9.754.830 biztanle zituen. Hiriburua Baku da.
Mugak
Ekialdean Kaspiar itsasoarekin du muga, iparraldean Errusiarekin, ipar-mendebaldean Georgiarekin, mendebaldean Armeniarekin eta hegoaldean Iranekin. Nakhitxevan barrendegiak Armeniarekin du muga iparralde eta ekialdean, Iranekin hegoalde eta mendebaldean, eta ipar-mendebaldean 11 kilometroko muga dauka Turkiaren.
Erliebea
Azerbaijan mendiz inguraturik dago. Kaukaso Handiko hego-ekialdeko mendiek babesten dute lurraldea iparraldetik Kaspiar itsasoraino (Abseron penintsula). Mendilerro horretan, Errusiako mugatik gertu, Bazardüzü (4.466 metro) dago, herrialdeko mendirik garaiena. Mendebaldean Kaukaso Txikiko hormak ageri dira, eta Talis mendiak hegoaldean. Armeniako mugatik hurbil dago Karabakh goi-ordoki bolkanikoa. Punturik beherena Kaspiar itsasoaren ertzean dago (-28 metro).
Hidrografia
Azerbaijango erdialdea Kura ibaiaren arroak hartzen du, eta bertara biltzen da Araxes ibaiaren ura.
Klima
Oso klima ezberdinak daude Azerbaijanen: subtropikala eta erdi-agorra erdialde eta ekialdean; subtropikal hezea hego-ekialdean; epela itsasertzean; kontinentala mendebaldean; eta hotza mendietan. Bakuk klima epela dauka; urtarrileko batez besteko tenperatura 4 °C-koa da, eta uztailekoa 25 °C-koa. Euri urrien ondorioz (200-350 milimetro urtean, batez beste), nekazaritzak ureztapenaren beharra du. Kaukasoko gailurretan eta Lankaranen jasotzen dira prezipitaziorik handienak (1.600-1.800 milimetro urtean). Abseron penintsulan egiten du euri gutxien.
Historia
VIII. mendean, arabiarrek hartu eta Islamera bihurtu zuten Azerbaijan. Persiarrek XVI. mendean hartu ondoren, turkiarren eta persiarren arteko gatazka iturria izan zen.
Estatu independentea
Aiaz Mutalibov buruzagi komunista ohia izan zen Azerbaijango Errepublikako Lehen lehendakaria, 1991n, baina 1992ko maiatzean dimisioa ematera behartu zuen oposizioko Herri Fronteak, Karabakheko egoera kontrolatzerik lortu ez zuelako. Gorabehera askoren ondoren, lehendakaritzarako hauteskundeak egin ziren 1993an, eta Albufaz Elxibey Herri Fronteko burua izan zen garaile, botoen %55 eskuratuta. Presidente hark Errusiatik aldentzeko eta Turkiara hurbiltzeko ahaleginak egin zituen (Estatu Independenteen Erkidegotik atera zen Azerbaijan 1992an) eta Mendebaldeko herrialdeekin petrolioaren esportaziorako hitzarmenak lortzen ahalegindu zen. Baina Elxibeyk ez zuen lortu ekonomiak hobera egitea eta Nagorno-Karabakheko gerra amaitzea.
Hain zuzen ere, gudaroste azeriak zenbait gudu galdu zuen armeniarren kontrako gerran (ikus beherago), eta horren eraginez estatu kolpe bat eman zuten Guseinov koronelaren jarraitzaileek. Elxibeyk ihes egin zuen eta Kontseilu Nazionalak Heydar Aliev komunistaren esku utzi zituen ahalmenak. Heydar Aliev lehendakaria Turkiarekiko harremanak sendotzen saiatu zen, beti agertuz azerien alde eta armeniarren kontra, eta Errusiarekiko hurbiltasuna ere bilatu zuen, etorkizunean mugen kontrola bideratzen lagun ziezaiokeelakoan. Horrela, 1993an Estatu Independenteen Erkidegoan onartu zuten berriro Azerbaijan. Urte hartan bertan, urrian, lehendakari izendatu zuten Aliev (%98,8). 1994ko maiatzean, su-etena sinatu zuen Nagorno-Karabakheko gerran, Errusiaren presioaren eraginez, baina 1996 arte elkarrizketak egon ziren arren, gatazka ez zen erabat konpondu. 1994an Husseynov lehen ministroaren jarraitzaileek estatu kolpea emateko saioa egin zuten, su-etenaren kontra baitzeuden, baina ez zuten beren helburua lortu eta atxilotu egin zituzten.
Karabakh Garaiko gerrak
Independentzia lortu eta berehala gatazkak sortu ziren estatu berrian, biztanleriaren osaerari dagokionez lurralde armeniarra den Nagorno-Karabakheko lurraldearen gaineko kontrola zela-eta. 1991an Nagorno-Karabakheko gehiengo armeniarrak (170.000 biztanle, %76 armeniarrak, %23 azerbaijandarrak), estatu burujabe aldarrikatu zuen lurralde hura, baina Azerbaijango sobiet gorenak ez zuen erabaki hura onartu.
1992 eta 1994 urteen artean gerra egon zen Azerbaijan eta indar armeniarren artean Karabakh Garaiko eskualde autonomoaren estatusaren inguruan. Armeniarrek irabazi zuten lehen gerra hura, eta nazioartean onarpenik izan ez zuen errepublika armeniar bat eratu zen bertan, Artsakh izenekoa. Era berean lurralde horrek Karabakh Garaiko mugak gainditzen zituen, eta lur konexioak zituen Armeniako estatuarekin.
2020an, Azerbaijan ekonomikoki eta militarki indartsuago batek Karabakh Garaiko Bigarren Gerra probokatu eta irabazi zuen, armeniarren Lehen Gerrako okupazioetan atzerakada bultzatuz. Hala ere, Karabakh Garaiko lurrik gehienak kontrol armeniarraren pean geratu ziren, eta korridore bat osatu zen gainerako Armeniarekin (Latxingo korridorea), errusiar bake indarren kontrolpean.
1994-2020 urteen bitartean hau izan zen de facto-ko lurralde kontrola Armenia eta Azerbaijan artean:
Bigarren Gerra amaitu zuen itunaren ondorioz, hau izan zen ezarritako egoera berria. Urdinez, Azerbajainek gatazkan irabazi zituen lurraldeak (denak beren konreolpean geratu ziren), berde ilunez Armeniak ebakuatu zituenak Azerbaijanek okupatzeko. Marroiz, armeniar kontrolpeko Artsakh eskualdea, kontrastean sobietar garaiko Karabakh Garai eskualdearen mugekin (marra zuri tartekatua). Artsakh eta Armeniako estatuaren artean, Latxin morez.
Politika
Azerbaijan errepublika presidentzialista da. Gaur egun indarrean dagoen konstituzioa 1995ekoa da. Organo legegile nagusia Mejlis edo Batzar Nagusia da, bost urtez behin aukeratutako 300 kidez osatua. Estatuburua presidentea da, eta, konstituzioaren arabera, lehen ministroa izendatu eta gobernua osatzeko ahalmena dauka, Mejlisaren onespenarekin, betiere. 1991n 50 kidez osaturiko organo legegile bat antolatu zuen Mejlisak, Nazio Kontseilua. Nazio Kontseiluak indar gabe utzi zuen Mejlisa 1992ko estatu kolpearen ondoren.
Banaketa administratiboa
Azerbaijan honela dago banatua:
Biztanleria
Azerbaijan da Mendebaldeko Asiako herrialdeetan biztanle gehien duena; 2016an 9.750.000 baino gehigiago zituen, 112,6 biztanle kilometro koadroko dentsitatearekin. Biztanleen %54,6 bizi da hiriguneetan. Adineka, berriz, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak %22,8, 15-24 urte bitartekoak %15,8, 25-54 urte bitartekoak %45,3, 55-64 urte bitartekoak %9,6 eta 65 urtetik gorakoak %6,5. Bizi itxaropena 72,5 urtekoa da, 69,5 urtekoa gizonezkoena eta 75,8 urtekoa emakumezkoena (2016ko zenbatespenak).
Banaketa etnikoa
Gizataldeei dagokienez, etnia askotako jendea bizi da. Gehienak, %91,6, azeriak dira, %2 lezginak, %1,3 armeniarrak, %1,3 errusiarrak eta %1,3 talixak. Gaur egun, Azerbaijango armeniar gehienak Nagorno-Karabakhen bizi dira. Azerbaijanen administraziopean dago, orobat, Nakhitxevan, Armeniarekin mugan dagoen lurraldea, etniari dagokionez azerbaijandarra.
Hizkuntzak
Hizkuntza ofiziala azerbaijanera da, biztanleen %92,5-en ama hizkuntza. %1,4 errusieradunak dira, eta %1,4 armenieradunak.
Erlijioa
Biztanleen %97 musulmanak dira, gehienak xiiak. Kristauak %3 baino ez dira (2010eko datuak ).
Ekonomia
Azerbaijango ekonomia jarduera nagusia industria da, barne produktu gordinaren %61,1 2016an, nahiz eta bera den Kaukasiako errepublikarik atzeratuena, industrializazio mailari dagokionez. Petrolioari loturiko industria da bereziki azpimarratzekoa; izan ere, munduko petrolio erreserba nagusietako bat dauka Azerbaijanek. 1997aren amaieran, Kaspiar itsasoan zituen petrolio hobiak zabaldu ziren, gobernuak atzerriko 12 enpresaz osaturiko talde batekin lorturiko hitzarmenari esker. Petrolioaz gainera, aipagarriak dira Kaspiar Itsasoaren inguruko baliabideei loturiko industriak (kimika industriak, altzairua, etab.).
Nekazaritzari dagokionez, barne produktu gordinaren %6.4 bat hartzen zuen 2016an, eta kotoia, laboreak, mahatsa eta tabakoa dira gai nagusiak, baina kotoiaren eta mahatsaren ekoizpenak behera egin du azken urteetan.
Azerbaijango ekoizpenak, oro har, behera egin zuen 1990eko hamarkadan, Nagorno-Karabakheko gerraren ondorioz kostuak garestitu zirelako eta Sobietar Batasun ohiko beste errepublika batzuekiko merkataritza harremanak eten zirelako. Gaur egun, Europako herrialdeekin, Turkiarekin, Iranekin eta Estatu Batuekin ditu merkataritza harreman nagusiak. Sobietar Batasun ohiko herrialdea izaki, arazoak izan ditu merkatuko ekonomiara egokitzeko, baina aberastasun eta energia iturri ugari izateak asko lagun diezaioke.
Yunque de Baracoa
Yunque de Baracoa ekialdeko Kubako mendia da, Baracoa hiritik gertu dagoena. Bere ezaugarri naturalak zirela eta, 1980an monumentu izendatu zuten. 575 metroko altuera du eta hegazti asko ditu (tartean Priotelus temnurus edo Columba junoniae)
NA-7519
NA-7519 edo Hiriberriko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2410 nafar errepideko 6,45 kilometroan hasi eta Hiriberri udalerriaren erdigunera arte. Errepidea 0,22 kilometro luze da.
Joaquín Urio
Joaquín Urio Velázquez (Martutene, 1947ko apirilaren 18a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Gipuzkoar Batzarraren kidea, hainbat denboraldietan zehar Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen, non 200 partida baino gehiago arbitratu zituen, baita nazioartean ere.
Takaya Yoshinare
Takaya Yoshinare (吉馴 空矢) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Anthony Quayle
Sir John Anthony Quayle (Southport, Merseyside, 1913ko irailaren 7a - Londres, 1989ko urriaren 20a) ingeles aktore, antzerki zuzendari eta idazlea izan zen.
Bigarren Mundu Gerran ofiziala izan zen eta Operazio Berezien Zerbitzuaren eta partisano albaniarren arteko lotura izan zen.
1948tik 1956ra Shakespeare Memorial Theatre-ko zuzendaria izan zen. 1935ean egin zuen debuta zineman, eta Broadwayn ere egin zuen lan. Zinema britainiarrean lan egin zuen batez ere, baita telebistan ere. 1969an Oscar sarirako izendatua egon zen Anne of the Thousand Days filmean egindako lanagatik.
Iturissa
Iturissa (ustez, Iturri-zar euskal izenetik eratorria) edo Eturissa, erromatar garaiko baskoi-erromatar hiri bat izan zen. II. mendean, Ptolomeok “Baskoien hiria” zela idatzi zuen.
Aurizperri eta Auritz herrietako (Nafarroa Garaia) lurretan dagoen Zalduako aztarnategian azaleratzen ari den erromatar garaiko hiri baskoiarekin identifikatzeko proposamena egon zen aztarnategia hiri erromatarra zela jakin zenean, baina oraingoz ezin da ezer baieztatu. 400 urte inguruko iraupena izan zuela uste dute arkeologoek, hau da, I. mendetik Erromatar Inperioaren gainbeheraraino. Astorgatik Bordelera zihoan erromatar galtzadaren alboan zegoen.
Ptolomeok Iruñetik ipar ekialdean kokatu zuen, baina Antoninoren Ibilbidean (455, 6) eta Ravenako kosmografian (311, 14) hiriburutik iparraldera marraztu zuten. Alicia M. Canto historialariak dio, Eturissa dela hiriaren izanaren forma zuzena, epigrafian horrela agertu delako.
1986/87 bitartean, María Jesús Perex eta Mercedes Unzu Urmenetak Urizperriko Ateabalsa lekuan zegoen nekropolian egin zituzten indusketetan, erromatar garaiko 49 hilkutxa aurkitu zituzten zeramikazkok eta beirazkoak eta barruan, edo ondoan zegoen hilobiratze-ostilamenduako materialak: ukenduak gordetzeko beirazko botilatxoak, lantza puntak, fibulak, bi eraztunen pusketak, txanponak, atab. Etxebizitzak iparraldera egongo zirela proposatu zuten, han aurkitu baitzituzten hormak, iltzeak, Terra sigillata eta zeramika arrunta. Bi arkeologoek proposatu zuten aurkitutako aztarnak Iturissako hiriarenak izan behar zutela.
Acanthiza ewingii
Acanthiza ewingii Acanthiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
Fountain N' Lakes (Missouri)
Fountain N' Lakes Missourieko herrixka bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 165 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Austrolebias periodicus
Austrolebias periodicus Austrolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Clinostomus funduloides
Clinostomus funduloides Clinostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Rafael Anson
Rafael Anson Oliart (Donostia, ) madrildar enpresaburua da. Zuzenbidea ikasi ondoren, administrazioan lan egin zuen. RTVEko zuzendari nagusia izan zen Adolfo Suárezen agintaldian. 2005ean Luis María Anson anaiarekin batera Ahora egunkaria bultzatu zuen.
Paso de los Toros
Paso de los Toros Uruguaiko hiria da, Tacuarembóko departamendukoa. Negro ibaiaren iparraldean dago. Departamentuko bigarren hiririk populatuena da, hiriburuaren ostean.
Chrysichthys thonneri
Chrysichthys thonneri Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Tomohiro Katanosaka
Tomohiro Katanosaka (片野坂 知宏) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima, Kashiwa Reysol, Oita Trinita, Gamba Osaka eta Vegalta Sendai.
Entrenatzaile gisa Oita Trinita taldeak zuzendu zituen.
Tom Curren
Tom Curren (Santa Barbara, Kalifornia, 1964ko uztailaren 3a) estatubatuar surflaria da.
World Surf Leagueko hiru txapelketa irabazi zituen 1985., 1987. eta 1990. urteetan. Lee-Ann Curren surflari lapurtarraren aita da.
Álvaro Villa Galvis
Álvaro Villa Galvis (Medellín, Kolonbia, 1940 -) kolonbiar ingeniaria da; Imageneering delakoaren munduko hiru handietako bat.
Biografia
Pertsonek bezala dantza, abestu, negar eta hitz egiten duten robot erraldoien egilea, joko didaktiko eta ekipo interaktiboen eta aireportuentzako informazio-sistemen asmatzailea.
Disneyn bizi da, bere enpresa AVG Productionsen zuzendari. Etxe-tresnetako lantegi txikietan hasi zen lanean. 1961ean Estatu Batuetara joan zen pilotu izateko asmoz, eta NASArentzako espazio-ontziei buruzko lehen proiektuak egin zituen.
1978an Disney konpainiak kontratatu zuen Disney Worldeko (Florida) jolas-parkea berritzeko eta irudi, jolas eta denbora-pasarako instalazio gehiagoz hornitzeko: Tiki room, Etxe sorgindua, Lehendakarien Aretoa, Karibeko piratak, Laser-galeriak, etab. Horrez gainera, bostehunetik gora giza irudi eta berrehundik gora munstro diseinatu eta fabrikatzeaz gainera.
Bestalde, zenbait filmetarako antzezleku fantastikoak eraiki ditu (Drakularen gaztelua, Galaxietako gerra, ETren abentura...), Fuji telebista-kate japoniarrarentzat Dinosauroen azken gaztelua (benetakoen neurrian egindako hemezortzi dinosauro), Singapurko abentura (46.450 metro koadroko jolas-parkea), Animatronic Herensugea (Las Vegasko Excalibur hotelarentzat), Mamuen antzerkia (Queen Island, Ohio, munduko fantasia handienetakotzat hartua), Pekingo jolas-parkeko igel kantariak eta dragoiak, berrogei monumentu historiko Omango gobernuarentzat, etab.
Hitchcock konderria (Nebraska)
Hitchcock konderria (Hitchcock County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Trenton da. 2010eko zentsuaren arabera 2,908 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Hitchcock konderriak 186,085 kilometro koadro ditu. Horietatik 221 ura dira. Beste 183,874 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,56 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 2,908 pertsonetatik 2,862 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 42 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 24 pertsonek kokatzen zuten.
Acanthiza murina
Acanthiza murina Acanthiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
Honolulu konderria
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 953.207 pertsonetatik 259.117 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 77.433 dira. 17.929 beltzak edo afroamerikarrak. 1.699 amerikar natiboak ziren eta 86.235 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 410.019 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1.287 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 176.921 pertsonek kokatzen zuten.
Hiri senidetuak
Honoluluko hiri-konderria ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Rhynchocyon petersi
Rhynchocyon petersi Rhynchocyon generoko animalia da. Macroscelidea ordenaren barruko ugaztuna da. Macroscelididae familian sailkatuta dago.
Ninotchka Matute
Ana Silvia Ninotchka Matute Rodríguez (Guatemalako Hiria, Guatemala, 1967) arkitektoa, hirigilea eta politikari guatemalarra da.
Biografia
Guatemala Hirian hirian jaio eta zazpi urte zituela, bere familiarekin batera Txilera joan ziren bizitzera. Txileko Unibertsitatean arkitekturan lizentziatu zen, hirigintzan hain zuzen ere. 1992an Guatemalara itzuli zen, eta han Rafael Landívar Unibertsitatean arkitekturan lizentziatu zen berriro ere.
2008an Fundación Crecer sortu zuen, baliabide naturalen kudeaketa egokia eta biztanleen bizi-kalitatea hobetzeko lan egiten duen erakundea.
Esatari gisa ere aritu da eta emakumeen eta ingurumenaren zaintzarekin lotutako irratsaioak gidatu ditu. Guatemalako hirigintzaz aritzen den blog batean ere idazten du.
Udal hautagaitza
Movimiento Semilla alderdiaren kidea da. 2023ko otsailean, hiru alderdik (Movimiento Semilla, Movimiento Político Winaq eta Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca) osatzen duten FoppaX laCiudad izeneko zerrendaren bidez Guatemala Hiriko Udaleko bigarren zinegotzi izateko hautatua izan zen. Udal zerrendan inskribatua izan bazen ere, Hauteskunde Auzitegi Gorenak ez zuen zerrendaburua inskribatu, Juan Francisco Solórzano Foppa.
Alkate izateko hautagaitza hutsik geratzean zerrendako bigarrenak Verónica Molina Lee, lehenengo zinegotzi izateko aukerari uko egin zion 2023ko apirilean. Beraz, Matute litzateke FoppaXlaCiudad zerrendaren alkategaia.
Hadden (Roxburghshire)
Hadden, Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Max Brisson
Max Brisson (Baiona, -) lapurtar politikaria da. Historia ikasketak egin zituen Bordelen, eta, gero, irakasle izan zen Marokon, Normandian eta René Cassin Baionako ikastetxean. Hezkuntza nazionaleko ikuskatzaile orokorra izandakoa ere bada. Politikan, 1989an hartu zuen lehen kargua, Miarritzeko Herriko Etxean. 1990eko hamarkadan eskualdeko kontseilari hautatu zuten, eta, 1998an, Pirinio Atlantikoetako kontseilari nagusi. Departamendu Kontseiluaren lehen lehendakariordea izan zen 2004tik 2008ra, eta 2015etik 2017ra. 2017an Frantziako senatari izendatu zuten arte. Departamenduko UMP alderdiko idazkari nagusia izan da 2011tik 2015era.
Bickenholtz
Bickenholtz Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bickenholtz udalerrian erroldatutako biztanleak 73 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 33 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 28 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 29 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 38 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 38 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (20 gizon eta 16 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 5 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bickenholtz udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 264 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kaito Hayashida
Kaito Hayashida (林田 魁斗) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
1954 Kukarkin
1954 Kukarkin asteroide gerrikoan aurkitutako 1954. asteroidearen izena da. 1952ko abuztuak 15ean aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeiseko Krimeako Astrofisika Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1952 PH zen. Bere izena Boris Kukarkin sobietar astronomoagatik jasotzen du.
1953 Rupertwildt
1953 Rupertwildt asteroide gerrikoan aurkitutako 1953. asteroidearen izena da. 1951ko urriak 29an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 UK zen. Bere izena Rupert Wildt estatubatuar astronomoagatik jasotzen du.
Magheralin
Magheralin (Machaire Lainne) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Moira eta Lurgan udalerrien arteko errepidean dago, Lagan ibaiaren alboan.
2001eko erroldaren arabera 1.144 biztanle zituen.
Algadefe
Algadefe Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 669 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Frankford (Missouri)
Frankford Missourieko hiri bat da. Pike konderrian kokatua dago. 2010ean 323 biztanle zituen, 1.35 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Perdon
Saint-Perdon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2007an 1.293 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Perdon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.293 ziren. Familiak 472 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 200 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 523 etxebizitza zeuden, 490 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 504 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 490 etxebizitza nagusietatik 367 bere jabearen bizilekua ziren, 116 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 148 etxek lau zituzten eta 309 etxek bost zituzten. 376 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 177 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 296 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 856 ziren, horien artean 636 aktiboak ziren eta 220 inaktiboak ziren. 636 pertsona aktiboetatik 585 lanean zeuden (313 gizon eta 272 emakume) eta 51 langabezian zeuden (16 gizon eta 35 emakume). 220 pertsona inaktiboetatik 90 erretiraturik zeuden, 79 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Perdon udalerrian 608 unitate fiskal zeuden, 1.518,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.422 euro zen.
Mayobridge
Mayobridge (Droichead Mhaigh Eo) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Beres, Newry hiriaren barnean dago.
2011ko erroldaren arabera 965 biztanle zituen.
Saint-Perdon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Saint-Perdon udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 430 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oppy
Oppy Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oppy udalerrian erroldatutako biztanleak 383 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 142 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 145 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 142 etxebizitza nagusietatik 117 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 109 etxek bost zituzten. 115 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Migel Sanoitz Uncastillokoa
Migel Santxitz Uncastillokoa (Uncastillo, ?-Iruñea, ) aragoiar apaiz katolikoa izan zen. . Iruñeko katedralean, hasieran kalonje (1263), ondoren txantre (1269) eta gero diruzaina, 1277ko abuztuan apezpiku hautatu zuten, Armingot hil eta hiru hilabete geroago. Nabarreriako gerraren ondorioz diozesiak galdutako ondasun eta jurisdikzioei buruzko erreklamazioak bideratu zituen.
Oppy
Diru sarrerak
2009an Oppy udalerrian 147 unitate fiskal zeuden, 393 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.083 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Oppy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Uruguaiko historia
Uruguaiko historia ez zen hasi europarren etorrerarekin. Portugalgo eta Espainiako esplorazioen aurretik, lurraldea zenbait etnia ehiztari-biltzaile, txarrua, txane, guarani, tape eta aratxaneak besteak beste, bizi ziren lurraldean. Horien artean txarrua leinukoak nabarmendu ziren, espainiarren kolonizazioa eragotzi baitzuten. Izan ere, espainiarren eta txarruen arteko gatazkak XIX. mendera arte izan ziren. Bestalde, espainiarrak iristearekin batera, guaranien eragina ari zen zabaltzen, eta haien hizkuntzak eman zion batasuna lurraldeari.
Kolonia-garaia
Europarrak egungo Uruguai lurraldera 1516an heldu ziren aurreneko aldiz. Alabaina, urre eta zilar urritasunak kolonien sorrera eragotzi zuen XVI. eta XVII. mendeetan. Lurralde horiek Portugal eta Espainiako inperioen arteko muga zen. 1603an Paraguaiko gobernadorea, Hernando Arias de Saavedra, lurraldean abere hazkuntza bideratzeko egokieraz jabetua, behiak eraman eta aske utzi zituen.
Jesuita eta frantziskotarrek erredukzioak sortu zituzten, portugaldarrek beren lurraldeak Rio de la Plataraino zabaltzera Brasildik bidalitako bandeirantes edo esploratzaileen erasoak pairatu zituztenak. Lehendabiziko bizileku finkoa Santo Domingo Soriano izan zen, 1624an Negroko hego-mendebaldeko ibaiertzean espainiarrek fundatuta. Portugaldarrek 1680an Colonia del Sacramento sortu zuten Buenos Airesen aurrean. Espainiak, berriz, lurraldearen garrantziaz jabeturik, eta brasildarren hedapenari aurre egitearren, Montevideo sortu zuen 1726an. Bi nazioen arteko liskarrak 1777an egin zen San Ildefonsoko hitzarmenarekin amaitu ziren: Espainiak estuarioaren ekialdeko ertza, Sacramento barne, eskuratu zuen eta Portugalek ekialdeko misioak. Uruguaiko lurraldea, orduan Sortaldeko Zerrenda deitua, Río de la Platako Erregeorderria sortu berriaren barruan geratu zen, Buenos Aires hiriburu zuela. Artean oso jende gutxi bizi zen lurraldean (indiarrak, bidelapurrak eta kontrabandistak), Montevideon eta kostaldeko herri batzuetan izan ezik.
Merkataritza askerako arautegia onartu zenean (1778) hasi zen Montevideo aurrera egiten, Buenos Airesekin lehian, eta herriak sortu ziren barnealdean. Karlos IV.a Espainiako erregearen eta Napoleon I.aren arteko hitzarmena zela eta, 1806an britainiarrek Buenos Aires hartu zuten. Montevideoko gudarosteak britainiarrengandik askatzea lortu zuen baina hurrengo urteko otsailean britainiarrek hartu zuten Montevideo eta iraila arte egon ziren.
Independentziaren aldeko borroka
1808an Jose Bonaparte Espainiako errege izanik, Frantziako gudarostea Espainian sartu zenean, Francisco Javier de Elío Montevideoko gobernariak batzorde bat eratu zuen, eta Santiago de Liniers erregeordeari kargua uzteko eskatu zion, frantsesen aldekoa zelakoan. Buenos Airesen Maiatzeko Iraultzak Gobernu Batzorde Probintziala eratu zuen (1810), burujabetasunaren aldekoa, Montevideok ezagutu ez zuena eta bi hirien aurkakotasuna areagotu zuena. Espainiar erregezaleak Montevideora babestu eta erregeordetzaren hiriburu izendatu zuten.
1811ko otsailaren 28an hasi zen Montevideoko agintarien aurkako matxinada (Grito de Asencio), José Gervasio Artigas jeneralaren gidaritzapean. 1814an espainiarrek amore eman zuten, eta hiria utzi. Buenos Airesko oligarkiak Sortaldeko Lurraldera hedatu nahi zuen bere aginpidea, eta Artigasen jarraitzaileek, berriz, burujabetasuna nahi zuten. Egoera horretan izan ziren liskarrez eta guduez baliatuz portugaldarrek hartu zuten Sortaldea (1817), Buenos Airesen oniritziarekin. 1821ean Brasilgo Cisplatina probintzia izena eman zitzaion lurralde horri. Baina, 1825ean, Buenos Airesen erbesteratuak zeuden Hogeita hamaihiru sortaldetarrek Brasilen aurkako matxinadara deitu zuten, Juan Antonio Lavallejaren eta Manuel Oriberen gidaritzapean. Biltzar bat egin zuten Floridan, Sortaldeko Lurraldea Rio de la Platako probintzien arteko bat izatearen aldekoa, eta Buenos Airesko gudarostearen laguntza jaso zuten. Uruguaiarrak Ituzaingóko guduan garaile atera ondoren (1827), britainiarrek Argentinak eta Brasilek Uruguairen burujabetasuna onartzea lortu zuten Rioko bakean (1828).
Uruguai burujabea
1830ean onartu zen lehen konstituzioa, eta Fructuoso Rivera hautatu zuten errepublikako lehendakari. Riveraren gobernuak Lavallejaren matxinadei (1832 eta 1834), txarrua indiarren erasoei (1830-1832) eta Buenos Airesko gudarosteari (1833) aurre egin behar izan zien. Riveraren eta Lavallejaren arteko gorabeherek geroztik herrialdean nagusi izan diren alderdi politikoak sortu zituzten: Lavallejaren jarraitzaileen Alderdi Zuria, lurjabe handien interesak babesten zituena, eta Riveraren jarraitzaileen Alderdi Gorria, hirietako erdiko mailako klasearenak defenditzen zituena. 1838an bi alderdien arteko Gerra Handia hasi zen: gorriak alde batetik, Rivera buru eta frantsesen eta ingelesen laguntza zutela, eta zuriak bestetik, Manuel Oribe buru eta Juan Manuel de Rosas argentinar diktadorearen laguntza zutela. 1851n Rosas diktadorea kargutik kendu zutenean Manuel Oribek amore eman zuen eta, galtzailerik eta irabazlerik gabe, bakeak egin zituzten bi alderdiek.
Gerraren ondorengo gobernu gehienak Alderdi Zurikoak izan ziren harik eta 1865ean Venancio Flores lehendakari ohiak, Brasilen laguntzarekin, aginpidea kendu zien arte. Laguntza horrek Argentinarekin eta Brasilekin Aliantza Hirukoitza osatzera eta Paraguairi gerra (1865-1870) egitera behartu zuen Uruguai.
Hurrengo urteetako barne egoera nahasiak eta krisi ekonomiko larriak militarren gobernualdiak ekarri zituzten: Lorenzo Latorre (1876-1880), Máximo Santos (1882-1886) eta Máximo Tajes (1886-1890). Denbora horretan gobernuak lurjabe handien ahalak murriztu, bakea bideratu eta abere hazkuntza sustatu zituen landetan. Halaber burdinbideak egin eta telegrafo hariak hedatu ziren, hezkuntza publikoa bultzatu zen eta, oro har, britainiarren dirulaguntzaz, estatu moderno baterako oinarriak jarri ziren. Bestalde, italiar eta espainiar asko iritsi ziren eta herrialdea, 1875an 450.000 biztanle zituena, milioi bat biztanle izateraino handitu zen mende bukaerako. 1890ean Tajes jeneralak zibilei itzuli zien lehendakaritza, herrialdearen normalizazio politikoari bide emanez.
XX. mendea
Mende hasierako politikoen artean aipagarria da José Batlle y Ordóñez, Alderdi Gorrikoa, 1903-1907 eta 1911-1915 urteetan lehendakari izan zena, eta ondoren ere eragin handia izan zuena. Batlleren ideologia liberal berriaren administraziopean (batllismoa), esportazioetan oinarritzen zen ekonomiaren sendotzearekin batera, oso urte oparoak izan zituen Uruguaik alor guztietan, erdiko mailako klasearen nagusitasuna ekarri zutenak. Besteak beste, langileen eskubideei eta betebeharrei buruzko eta gizarte laguntzaren babeserako legedi aurreratuak egin ziren, Europako zenbait herrialdetakoak baino aurreratuagoak.
1917ko konstituzioa hark egindako berrikuntzetan oinarritua zen. Konstituzio horrek aginpide eragilea lehendakariaren eta Administrazio Kontseilu Nazionalaren ardurapean uzten zuen. Baina 1929ko krisi ekonomikoaren ondorioz, Gabriel Terra lehendakariak (1933-1938) estatu kolpe baten bidez aginpide osoa bere gain uzten zuen konstituzioa indarrean eman zuen.
Alfredo Baldomir jeneralak (1938-1943) Terraren konstituzioa baliogabe utzi zuen eta aurreko urtetako demokraziara hurbildu zen politika egin zuen, 1952an lehendakariaren ordez Administrazio Kontseilu Nazionala onartzearekin gauzatu zena. Bien bitartean, Bigarren Mundu Gerran Uruguaik neutraltasuna gorde zuen, nahiz eta gerra aldarrikatu zion Alemaniari. Gerrako urteetan ekonomiak aurrera egin zuen, Estatu Batuetako kapitalaren laguntzaz. Literatura arloan 45eko belaunaldia, Mario Benedetti eta Juan Carlos Onetti besteak beste, nabarmentzen hasi zen.
1954an, ordea, berriro ere krisi ekonomiko larria izan zen, arazo soziopolitikoak sortu zituena. 1958an Alderdi Zuriak irabazi zituen hauteskundeak, lehenengo aldiz 93 urtetan, baina zurien gobernualdiek ezin izan zuten inflazioa geldiarazi eta gizarte arazoak are larriago izan ziren. 1966an Gestido jeneralak lehendakaritza onartzen zuen konstituzioa egin zuen atzera. Bitartean, Tupamaroak (Tupac Amaru II.a indiar buruzagiaren omenez izen hori zutenak) izeneko gerrilla iraultzailea antolatu zuten hirian, bortizkeria erabiliz krisialdiari amaiera ematen saiatu zena. Gobernuak errepresioa areagotuz eta gizabanakoen eskubideak bertan behera utziz erantzun zuen.
Juan María Bordaberry lehendakariaren gobernualdian (1972-1976) gerra egoera ezarri zen, zibilez eta militarrez osatutako Segurtasun Kontseilu Nazionala sortu zen, Senatarien eta Diputatuen ganbarak desegin ziren, langileen erakundeak eta ezkerreko alderdi politikoak debekatu eta herritarren eskubideak murriztu ziren, eta gerrillari jazarri zitzaion. 1976an militarrez eta zibilez osatutako Batzorde Nazionalak kendu zion lehendakaritza Bordaberryri eta Aparicio Méndez izendatu zuen haren ordez.
1980ean militarrei esku handia ematen zien konstituzioari buruzko errefereduma egin zen, hautesleek atzera bota zutena. Militarrek Gregorio Álvarez jeneralari eman zioten lehendakari kargua eta demokrazia bideratzeko plana egin zuten, aginpidea zibilei itzultzeko. 1984ko hauteskundeetan, 1971etik egiten ziren lehen hauteskunde demokratikoetan, Alderdi Gorriko Julio María Sanguinetti atera zen garaile, alderdi politiko guztiak onartuz eta preso politikoak askatuz militarren errejimenari amaiera eman ziona.
1990ean Alderdi Zuriko Luis Alberto Lacalle hautatu zuten lehendakari. 1991eko martxoan Mercosur ekonomia elkartearen sortzaile izan zen, Argentina, Brasil eta Paraguairekin batera. 1992ko abenduan biztanleen %72k legearen kontra eman zuten botoa. Hala eta guztiz ere, gobernuak aurrera jarraitu zuen zenbait enpresa pribatizatzeko asmoarekin, hala nola hegazkin konpainia, gasa eta iparraldeko azukre kanabera sailak. Gobernuaren erabakiak kontrako manifestazio eta higikunde ugari sortu zituen.
1994ko hauteskundeetan Julio María Sanguinetti hautatu zuten lehendakari boto gutxiren aldearekin. 1996. urtearen erdialdean alderdi politikoen egiturak koloka larrian egon ziren, Lacalle presidente ohiaren emaztea eta bere hainbat laguntzaile ustelkeriaz salatu baitzituzten. 1997n Uruguaiko ekonomiak onera egin zuen, eta inflazioa %4 jaitsi zen. 1999an Jorge Batlle hautatu zuten lehendakari.
NA-7512
NA-7512 edo Uztegi-Gaintza errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-1300 nafar errepideko 24,67 kilometroan hasi eta Gipuzkoako mugara arte doa Araitz udalerria zeharkatu eta gero. Errepidea 3,24 kilometro luze da.
Uruguaiko historia
XX. mendea
1999tik 2002ra krisi ekonomiko larria izan zen. 2001eko udan, bankuak astebetez itxi zuten, eta, abuztuan, harrapaketak izan ziren Montevideoko auzo batzuetako denda eta saltokietan. Uruguai kaos ekonomikoan murgildua zegoen artean, NDFk Uruguairi batere dirurik ez mailegatzeko agindua eman zuen. Azkenean, negoziazio gogorren ondoren, Estatu Batuek 1.500 milioi dolarreko mailegu bat eman zioten Uruguairi banku estatalak kapitalizatzeko. Orduan hasi zen krisiaren konponbidea, baina haren ondorioak latzak izan ziren: 2003 eta 2004 urteetan, soldataren batez bestekoa %22 jaitsi zen 2000 urtearekin konparatuz; langabezia-tasa %17raino igo zen 2002an; suizidio-tasa ere %12,6 igo zen 2002an. 2004ko hauteskundeetan, Tabaré Vázquez hautagai sozialista aukeratu zuten lehendakari.
2014ko urriaren 25ean, zirrikitu bat ireki zitzaion eskuinari hauteskundeetan. Frente Amplioko Vazquez zen faborito bozak irabazteko Uruguain, baina inkesten arabera, bigarren itzulia behartuko zuen oposizioak. Azkenik, botoen %18,1 —394.077— zenbatuta, Fronte Zabaleko hautagai Tabare Vazquezek 162.086 eskuratu zituen; Alderdi Nazionaleko Luis Alberto Lacalle Pouk, berriz, 139.449. Bi hautagai horiek igaroko ziren bigarren itzulira, Pedro Bordaberry Colorado alderdiko hautagaiak 57.398 boto jaso baitzituen.
Azaroaren 30eko hauteskundeetan, Tabare Vazquez Frente Amplioko presidentegaiaren garaipena ziurtzat ematen zen. Lacallek ere onartu zuen ezkerra zela faborito. Azkenik, Vazquezek irabazi zuen eta hirugarrenez segidan ezkerra boterean izango zen. Inoiz baino babes zabalagoarekin irabazi zuen eta ekonomia bide onetik zihoan arren hezkuntza sistema hobetzea zuen erronka nagusia.
Abenduaren 7an, Uruguaik Guantanamoko sei preso errefuxiatu moduan jaso zituen. Uruguaira egindako presoen lekualdaketa Barack Obamak Guantanamo ixteko egindako planaren asmoetako bat zen.
Pátzcuaroko aintzira
Pátzcuaroko aintzira Mexikoko Michoacán estatuko Pátzcuaro udalerrian dagoen aintzira bat da, Morelia hiritik 62 kilometro mendebaldera.
Michoacán estatuaren barnean, turismogune erakargarrienetako bat da. Aintziraren perimetroa 55 kilometro luze da, eta bost uharte ditu: Janitzio, La Pacanda, Yunuen, Tecuen, La Tecuenita izeneko uhartetxo bat, eta Jaracuaro, errepidez iristeko bidea duena.
Duela zenbait hamarkadetatik, aintzirak, enzolbatze, kutsadura eta eutrofizazio prozesu bat jasaten ari da, inguruko herrien hazkuntza, baso soiltze eta lurren higaduraren ondorioz. Gobernuaren zenbait ikerketa eta egitasmo, arazoa konpontzen saiatu dira.
Oraindik badago pinu eta artezko basorik, non, mofetak, zarigueiak (opposum), azkonarrak, urtxintxak, untxiak eta azeri grisak bizi diren. Aintzirak, uretako landaredi barietate handi bat eta bost arrain espezie ditu: arrain zuri ospetsua (iraungitze arriskuan dagoena), amuarraina, akumara, tiruh eta cheguak.
Aktibitate turistikorik garrantzitsuenak, txalupan egiten diren ibilbideak dira, uharteak bisitatzeaz gain, bereziki Janitzio.
Hilen Egunaren ospakizun ospetsua Pátzcuaroko aintziran ere egiten da. Eskualdeko biztanleak, kandelen bidez argiztaturiko kanoetan, Janitzio uharteko panteoira joaten dira, maite dituztenen hilobietan lore eta jaki eskaintzak uztera.
Pedrie Wannenburg
Pedrie Johannes Wannenburg (Nelspruit, 1981eko urtarrilaren 2a - Houston, 2022ko apirilaren 22a) hegoafrikar hamabosteko errugbilaria izan zen.
2001ean hasi zuen bere ibilbidea Bulls taldearekin. 2010ean Irlandara joan zen Ulster Rugby taldearekin bi denboraldi jokatzera, eta 2012an Frantziara iritsi zen. Castres Olympiquen jokatu zuen bi urtez eta beste bi urtez Oyonnaxen. 2016an Estatu Batuetara joan zen jokatzera.
41 urterekin hil zen Texasen, auto istripu batean.
Chrysichthys thysi
Chrysichthys thysi Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Felipe Ugarte
Felipe Ugarte Lambert de Sainte-Croix (Donostia, 1916ko apirilaren 2 - 1988) militar espainiarra, funtzionario, politikari eta Donostiako alkatea frankismo garaian. Bere udal politika nahiko txikitzailea izan zen eta herri mailan oso ospe txarra izan zuen.
Biografia
Batxilergoa Donostian hasi zuen, Parisen bukatzeko zeren eta bere familia hara joan baitzen. Zuzenbidea eta Ingeniaritza ikasi zuen baina Espainiako Gerra Zibilarekin baztertu zituen armada frankistan sartzeko boluntario gisa. Armadan artilleria behin-behineko tenientea izan zen. Gerra bukatu ondoren armadan jarraitu zuen, teniente-koronela kargua eta Estatu Nagusiko diplomatua izan arte. Ondoren Informazio eta Turismo Ministerioan oposaketak egin zituen. 1953an Ministerio horren Gipuzkoako Lurralde Delegatua izendatu zuten. Postu horretan hamabost urte eman zituen. 1969ko ekainaren 16an Donostiako alkate izendatu zuten, Miguel Muñoa Caressoni ordezkatzeko. Postuan 1974ko abenduaren 13 arte egon zen. Bere gestioa zela eta, ez onartze zabal izan zuen eta, azkenik, Arabako Gobernadore Zibil izendatu zuten. Espainiako Gortetan ere prokuradorea izan zen 1971tik 1974 arte.
Donostian egin zituen aktuazioak
1969tik 1974 gehiengoaren iritziaren aurkako ekintzak eraman zituen aurrera. Hona hemen batzuk: Donostiako Udalak 1972an onartu zuen Uliako Plan Partzialak Uliako 102 eraikin eraitsi nahi zituen (1500 etxebizitza guztira) Saguesen, Zemorian, Uliako mendi-magalean, Ategorrietan eta Intxaurrondo Zaharrean. Ulia auzoan masiboki eraikitzeko plana zen, baina ez zen burutu. Uliako bizilagunek urtebetez kontra ekin eta gero, alkateak bertan behera utzi zuen plana.
Clypeobarbus bellcrossi
Clypeobarbus bellcrossi Clypeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Savonnières
Savonnières Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Savonnières udalerrian erroldatutako biztanleak 2.970 ziren. Familiak 1.086 ziren, horien artean 162 pertsona bakarrekoak ziren (71 bakarrik bizi ziren gizonak eta 91 bakarrik bizi ziren emakumeak), 389 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 480 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 55 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.185 etxebizitza zeuden, 1.098 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 1.135 etxeak ziren eta 45 apartamentuak ziren. 1.098 etxebizitza nagusietatik 929 bere jabearen bizilekua ziren, 157 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 42 etxek bi zituzten, 133 etxek hiru zituzten, 233 etxek lau zituzten eta 682 etxek bost zituzten. 874 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 342 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 715 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.995 ziren, horien artean 1.489 aktiboak ziren eta 506 inaktiboak ziren. 1.489 pertsona aktiboetatik 1.431 lanean zeuden (739 gizon eta 692 emakume) eta 57 langabezian zeuden (27 gizon eta 30 emakume). 506 pertsona inaktiboetatik 225 erretiraturik zeuden, 188 ikasten zeuden eta 93 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Savonnières udalerrian 1.116 unitate fiskal zeuden, 3.087 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.407 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 125 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 33 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Savonnières udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 855 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acanthiza uropygialis
Acanthiza uropygialis Acanthiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.