cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Herriko aldizkariak
Nafarroako Unibertsitatea
- Anuario de Derecho Internacional
- Bit a Bit (Internetez)
- Cauces de Intercomunicación
- Comunicación y Sociedad
- Cuadernos de Arqueología
- Cuadernos Doctorales/Canon Law,
- Día a Día desde la Clínica Universitaria
- Entrada Este (Ekonomiako Fakultatea)
- Estudios sobre educación.
- Fidelium Iura Humana Iura
- Ius Canonicum
- Lecturas Filosóficas
- Limo (Boletín del Laboratorio de Investigación y Multimedia en Humanidades)
- Memoria de Proyectos de Arquitectura
- Noticias de la Clínica Universitaria
- Nuestro Tiempo
- Persona y Derecho
- Publicaciones de Biología. “Serie Botánica”
- Redacción
- Revista de Edificación
- Revista de Medicina
- Rilce
- Scripta Theologica
- State Ecclesiastical Law
- Vida Universitaria
Argitalpen politikoak
Joan Agirre Sorondo
Karlismoa
Euskal esparruan, karlismoa izan zen lehen mugimendu politikoa, prentsa idatzia limurtze eta propagandaren zerbitzura jarri zuena. Lehen Karlistada 1931n hasi zenean, karlistek komunikabide bat sortu zuten, Boletín Oficial del Ejército, bigarren gerran El Cuartel Real izena hartu zuena.
Karlistek, bi mendetako historia luzean, egunkari garrantzitsuak eta aldizkari ugari izan zituen kontrolpean: Ausarki, Boina Roja, Carlistas, La Cruzada Española, Chapel Zuri, Tradición Vasca, El Fuerista, El Jaimista, Montejurra, Insurgencia, La Esperanza –aldizkari hori noiz aterako zen jakitea kasik ezinezkoa zen, ezen, goiburuan zioenez, «gogoak ematen digunean aterako da»–, Informacion Mensual, eta, gaur egun, El Federal.
Sozialismoa
Alfonso C. Saiz de Valdivielso euskal prentsaren historialariak adierazi duenez, «Madrilgo El Socialista-ren atzetik –alderdiaren organo ofiziala–, La Lucha de Clases Espainian izandako egunkari zahar, serio eta borrokalariena izan da.
Han aritu ziren estatuko idazle sozialista garrantzitsuenak. Indalecio Prietok ere han idatzi zuen bere lehen artikulua, eta Miguel Unamunok, ezizenarekin edo inizialak jarriz, 1904ra arte lanak bidaltzen jarraitu zuen». La Lucha de Clases en zaildu zen Tomas Meabe idazlea, «mistiko gorria», aldi batez zuzendaria ere izan zena. La Lucha de Clases 1894tik 1937ko ekainaren 16ra bitartean bizi izan zen.
Diktadurako urteetan, Euskadiko batzorde sozialista nagusiak eta Langileen Batasun Orokorra (UGT) sindikatuak Euzkadi Socialista argitaratzen zuten, hilabetekari ibiltari bat, baliabide gutxirekin Toulouse, Bordele eta Mexikon inprimatzen zena.
Nazionalismoa
Sabino Arana euskal nazionalismoaren fundatzailea bere ideiak hedatzeko komunikabideak sortzeari buru belarri lotu zitzaion, XIX. mendeko azken hamarkadan. Aurrenekoa Bizkaitarra hilabetekaria izan zen, eta 1893tik 1895eko iraila bitartean iraun zuen, gobernuaren aginduz galarazi zuten bitartean. Elebiduna zen, eta bere editore eta idazle Arana Goiri anaien ikuspegitik garaiko auzi politikoen berri ematen zuen. Bizkaitarra-k erlijioaren eta euskaldunen etsaiak gupidagabe erasotzen zituen, baina baita erabat erlijio-joerakoak eta foruzaleak ziren euskaldun batzuek ere, bizkaitarrismoak areriotzat zituenak: Donostiako Euskal Erria aldizkariarekin zuten harremanagatik euskalerriako zeritzonak; horietaz jardunak gara lehenago.
Joera posibilistako nazionalistak, euskalerriakoak, 1896az geroztik Euskalduna astekariaren inguruan bildu ziren, 1909ra arte EAJren adar liberalaren bozeramaile gisa biziraun zuelarik.
Bizkaitarra bortxaz itxi eta urte eta erdira, Sabino Aranarekin batu zen Teofilo Guiard, elkarrekin Baserritarra ateratzeko. Astekari horrek, bere aurrekoaren oztopoak gainditzeko, joera aranistak ezkutatu zituen, eta foruzale euskalerriakoen aurrean neurritsuagoa agertu zen.
«Euzkadi» neologismoa, Aranak 1896an asmatua, behin betiko bermatu zen 1901ean, izen bereko aldizkaria agertu zenean. Hasiera batean zientziak, arte ederrak eta letrak zituen gai nagusiak, baina luze gabe eduki erabat politikoetara lerratu zen. Sabino Aranak berak, 1910era arte Euzkadi zuzendu zuenak, La Patria sortu zuen 1901ean, baina 1903an Patria izena hartuko zuen, eta 1906an Aberri.
Nazionalismoa Bizkaian baino beranduago sartu zen gainerako euskal probintzietan, eta, masa-mugimendua bihurtu aurretik, prentsa idatzia lehenetsi zuen jarduera-eremutarako. Alderdi sabindarraren lehen aldizkariak izan ziren: Gipuzkoarra (1907 eta 1913 bitartean), Napartarra (1911 eta 1918 bitartean), eta Arabarra.
Euzko Deya hilabetekaria, 1916tik EAJrena eta bigarren aldian (1921 1923) Euzko Gastedija-rena, euskal prentsaren historian sartu da; nolabaiteko garrantzia izan zuen eta erlijioaren eragin bakarra ez zuen euskara hutseko lehen aldizkaria izan zen.
Hogeiko hamarkadako nazionalismo erradikalaren zatiketari aberriano izena eman zitzaion, bere aldizkariaren izenburuari jarraiki. Aberri “Eusko Gaztediren organoa” izan zen, 1916tik eta 1920ra bitartean, eta EAJ Aberriren bozeramailea, 1921ean Comunión Nacionalista-k aipatu taldea egotzi zuenetik. Comuniónekoek beren ideiak Euzkadi-ren bitartez hedatzen zituztenez, 1923an nazionalista ortodoxoek Aberri egunkari bihurtu zuten. Primo de Riveraren estatu kolpearen ondotik, egunkari berria debekatu egin zuten. Comunión eta aberrikoek, 1930ean, «Bergarako besarkada» propioa eman zioten elkarri, Gipuzkoako herri horretan, Eusko Alderdi Jeltzale bakar batean bilduz.
Alabaina, beste zatiketa bat ere gertatu zen, talde ez konfesional eta apur bat ezkerreko batek alderdia uztean: Eusko Abertzale Ekintza (AEA). AEAk bizitza laburreko bi astekaritan hedatu zituen bere ideiak, Nacionalista, Acción Vasca, Tierra Vasca egunkaria moldatu arte. Egunkari ona zen, joera progresista eta intelektualekoa, ez baztertzailea, «nazionalismoaren iritzi egurastu eta liberalena ordezkatzen zuena», Saiz Valdivielsoren esanetan.
Faxistek Bilbo hartu ondoren, Tierra Vasca Baionara aldatu zen, eta han, Juan Carlos Basterraren zuzendaritzapean, 16 zenbaki inprimatu ziren, 1946 eta 1947 bitartean. Egunkariaren lehen zuzendari izandako Jose Olivares Larrondo “Tellagorri”k Buenos Airesen ardura nagusia hartu zuen ostera, 1956an. Eusko Abertzale Ekintzaren organoaren 231 zenbaki argitaratu ziren erbestean, 1975eko irailera arte.
Eusko Langileen Alkartasuna sindikatu kristau demokratak 1933ko abendutik 1937ko ekainean Euskadin Gerra amaitu zuen arte –urte horretako otsailean egunkari bilakatu zen– Lan Deya bere informazio sindikaleko organoari eustea erdietsi zuen, eta gerora ere inprimatzen jarraitzea lortu zuen, bai barne erresistentziaren barruan bai erbesteko edizioetan, Biarritz, Baiona eta Caracastik.
Enbata-tik Zutik-era
Hirurogeiko hamarkadaren hasieran, adiskide euskaltzaleen talde batek, hala nola Ximun Haran, Mitxel Labeguerie, Pierre Larzabal eta abarrek Enbata mugimendua sortu zuen, Europa batu baten baitan zazpi euskal herrialdeen federazioa, Frantzian euskal departamentu bat eta euskararen onarpena hizkuntza ofizialtzat bultzatzeko xedeaz. 1964an, Etxeberri Aintxart Enbatako hautagaia Baigorriko herrian zinegotzi hautatu zuten. Baina taldea erradikalizatu zelarik, Mitxel Labegueriek eta sektore oso batek Enbata utzi zuten, desadostasuna argudiatuz, «ez helburuen gainean, metodoen gainean baizik». Izan ere, nazionalista iraultzaileen aurrean jatorriko ideal kristau demokrata ahuldu egin zen. Enbata aldizkariak, 1961z geroztik argitaratzen zena, 1968an, ETAri zenbaki monografiko bat eskaini zion. Zenbait debeku-abisu jaso ondoren, 1974ko urtarrilean mugimendua legez kanpo utzi zuten, eta urtebete baino gehixeago igarota astekaria desagertu egin zen. Enbata gaur egun ere argitaratzen da, eta batik bat harpidetzaz banatzen da. Edukiaren %15 inguru euskaraz idatzia da.
Baionako rue des Cordeliers berean Ekaitza izeneko beste astekari batek du egoitza. Informazio politikozko aldizkarien merkatuan Enbata ren lehiakiderik handiena da.
ETAren fronte kulturalak, 1972an, Hautsi hiruhilabetekaria sustatu zuen Donibane Lohitzunetik, eta 1975ean aldizkariaren ardura «polimiliek», V. Asanbladako ETA politiko militarrak hartu zuten. Hautsi k adierazi zuen, 1981ean amaitzen den azken aldi horretan, «Estatutua independentzia eta sozialismoaren aldeko urrats bat dela».
Euskal ezkerra
Klandestinitateko urte gogorretan, Euskadiko Alderdi Komunistak, Errepublika garaian Erri aldizkari elebiduna argitaratu zuenak, ekintzarako ahalmen handia agertu zuen, eta ekintza horien artekoa zen liburuxka, paskin eta aldizkari ugariren argitalpena.
Euzkadi Obrera ezkutu samarrean baina erregulartasunez atera zen. Aurrena hilabetekaria eta 1972az geroztik hamaboskaria, gaztelaniaz eta euskaraz idatzita zegoen, eta 1957 eta 1977 bitartean Bilbon zein Parisen inprimatu zen.
Azkatasuna (1969) hilabetekaria ere elebiduna zen, eta indar dezentekoa, 1973tik aurrera Hemen eta Orain teoriko, politiko eta kulturaleko aldizkaria modura.
Ezkerreko Komunisten Erakundea (EKE) Iraultza argitaratzen hasi zen, 1976an, aldian behingo argitalpenez. Euskadiko Mugimendu Komunistak (EMK) beregain hartu zuen aldizkaria, 1980an. Lehen zenbakiak aurrekari zuzena izan zuen Zer Egin? aldizkariaren hamargarren urteurrenaren inguruko kolaborazioak jasotzen zituen.
EMK-k eta LKI-k bat egin ostean, Hika jaio zen 1991n, formatu handiko hilabetekaria. Euskal Herriari nahiz nazioarteari buruzko gai politikoen gainean dihardu, eta kultur gaiei zein gastronomiari eskainitako atalak ere baditu. Bere ezaugarri nabarmenenak jarraipena, erregulartasuna, akabera formala eta testuen aniztasun eta kalitatea dira. Ez da argitalpenera mugatzen, eta aldian aldian hitzaldiak eta biltzarrak antolatzen ditu.
Euskadiko Ezkerraren Hitz aldizkariak (1979-1984) borroka politikoari buruzko hausnarketa proposatzen zuen, euskal ezkerraren ikuspegitik. Aldizkariak uneoroko xeheki eta sakonean aztertzen zituen gai interesgarriak, NATO-n sartzea edo Abortuaren legea, kasu.
Hemendik argitalpenak 1992an hartu zuen txanda. Bere zikloa oso laster amaitu zen, Euskadiko Ezkerrak PSE EErekin bat egin ostean.
Herri Batasuna legez kanpo utzi zutenean, 2002ko martxoan, desagertu zen Herria Eginez, bederatzi urte iraun zuen hilabetekari elebiduna.
Ezpala-k bizialdi laburragoa izan zuen eta hamahiru zenbaki plazaratu zituen 1996 eta 1999 bitartean. Ezker abertzalearen aldizkaria zen, Donostian hiru hilean behin argitaratua, batik bat euskaraz, nahiz eta gaztelaniazko eta frantsesezko testuak ere eskaintzen ziren.
Garaia berragertu zen 2001aren hasieran, bere bigarren aldian, «kontrainformazio eta formazio fronte bat sortzeko xedeaz, zure aberastasun kultural eta politikorako nahiz eguneroko bizitzaren borrokarako baliagarri izango zaizkizun kritika eraikitzaileekin, irakurleen iritziekin eta gaiekin». Euskaraz eta gaztelaniaz idatzia, komikiak, informazio-artikuluak eta historia biltzen ditu.
Informazio-aldizkariak
Novedades, Vida Vasca, Azul y Blanco, Gran Vía, Lar, Euskal News Magazines, Punto y Hora, Berriak, Garaia, Ere, Argia, Zeruko Argia, Goiz Argi, Saski Naski, Eguna, Hemen, Zabalik eta Putz.
Espainian argitaratutako lehen astekari grafikoa Novedades, “Revista Semanal Ilustrada” izan zen, Rafael Pikabeak Donostian argitaratua, 1909 eta 1916 bitartean. Bigarren aldi batean Bilbora aldatu zen, hogeiko hamarkadaren amaieran.
Hermes kalitateko literatur aldizkariaren eredu den bezala, Vida Vasca gai anitzekiko aldizkari grafikoaren eredu da. Lehen aldiz Bilbon argitaratu zen, 1924an, baina Gerra Zibilaren ondorioz erredakzioa eta zuzendaritza Gasteizera aldatu ziren. Heliodoro Gonzalez ideologia monarkiko eta liberaleko editoreak argitalpenaren estiloan bere arrastoa utzi zuen. Aldizkari koloreanitza eta tradizionala zen edukietan, publizitate ugarikoa, estetikoki erakargarria.
“Revista Regional Española (Turismo de las Provincias Vascongadas y Navarra)” azpititulua zeraman aldizkarian guztia eta ia guztiak kabitzen ziren. Gai anitzekiko aldizkaria, orrialde bat informatiboa, hurrengoan zezenei buruzkoa, poetikoa segidan eta ia beti artistikoa, Jose Arrue eta Hombrados Oñatibia irudigileen lanari esker. Urtean behin argitaratzen zen, eta banaketa bikaina zuen, doanekoa, hiriko gizarte bizitza pil pilean zegoen leku orotan. Argitalpenak 1981era arte iraun zuen.
Todus mexicanus
Todus mexicanus Todus generoko animalia da. Hegaztien barruko Todidae familian sailkatua dago.
Euskal Herriko aldizkariak
Informazio-aldizkariak
Donostian, Jose Migel Azaolak –Egan literatur aldizkariko editore gisa aipatu dugu jada– Lar, “Revista para la familia” bultzatu zuen berrogeiko hamarkadan, eta hogei hilabeteko bizialdia izan zuen.
Francoren erregimena amaitzean, prentsaren mundua erabat aldatu zen. Errealitatea pertzepzio ezberdinez eta jarrera kritikoz interpretatzen zuten komunikabide berriak agertu ziren, muturreko eskuin espainiarrak 1939az geroztik zuen monopolioa urratuz. Itolarri luze eta mingarri bat leuntzeko ihesbide moduan, Euskadin, 1976 eta 1979 bitartean, informazio orokorreko lau astekari (news magazines) eta bi egunkari jaio ziren. Segidan aipatu astekariak izango ditugu hizpide.
Punto y Hora de Euskal Herria 1976ko apirilean sortu zen, Le Monde-ren antzera erredaktoreen elkarte gisa antolaturik, «askatasun osoa lortzeko ahaleginean, zeinaren baitan kazetariek irizpide propioak jarraitzen baitzituzten, elkarrizketa sakonak, analisia eta eztabaidak eskainiz». Bigarren zenbakian «scoop» grafiko bat (lehen berria) erdietsi zuen, urte horretako Montejurra karlistako istiluekin. Pistola zeraman «gabardinako gizonaren» argazkiak mundu osoan barrena hedatu ziren. Aldizkaria Egin egunkariaren editore zen Hernaniko Orain S.A.k erosi zuen, 1980an. Hamar urte geroago desagertu zen.
«Euskal Prentsaren Urtea» adierazpena egin zen urte berean, 1976an, heldu zen kioskoetara Berriak, “Semanario vasco de información”-en lehen zenbakia. Sustatzaileak kazetaritzaren hamar profesional izan ziren, eta ehun pertsonak baino gehiagok mantendu zuten ekonomikoki. Berriak Euskal Herrian «talde-kazetaritzaren» lehen esperientzia izan zen. Urte bereko abenduaren 9an 16. zenbakia, azkena, atera zen.
Izenarekin jolasean, Garaia astekariak bere lehen zenbakiaren azalean hitz-joko bat egin zuen, «Bazen/Bada Garaia», eta bere burua «herriak behar duen astekaria egiteko prest dagoen euskaldunen talde bat» definitu zuen. Donostian 1976 eta 1977an argitaratutako astekariak hainbat gai jorratzen zituen, hala nola kronika politiko eta sindikala, tribuna irekia, euskal kultur bizitza, nazioarteko informazioa, emakumeen gaiekiko orrialde bat, eta Estatuko gainerako nazionalitateei buruzko atal bereziak.
Estatutuaren gaineko erreferendumaren kanpaina betean, 1979ko irailean, jaio zen Ere, Donostiako beste astekari bat. Bere aurkezpenean iragartzen zuenez, «gure ideiak agertzea alferrikakoa iruditzen zaigu: gure egintzengatik, gure hitz idatziengatik, ezagutuko gaituzue. Aurretiaz onberak izan zaitezte». Ere bi urte geroago itxi zen, eta, bere esperientziari begira, Euskal Herriko informazio orokorreko aldizkariei patu beltza iragartzen zien: «Astean behingo argitalpena egunerokotasunaren erritmoak berak gainezkatzen du, batak bestea gainezkatzen duen gertakarien gurpil biziki bizkorra, bakoitza, bere horretan, ikusgarria gerta daitekeen arren».
Euskarazko aldizkariak
Argia merkatura itzuli zen 1980ko urrian. Osoki euskaraz argitaratutako astekariak 1919an zuen jatorria, urte horretan aita kaputxinoek Zeruko Argia sortu zutelarik. Aldizkaria 1936 eta 1953 bitartean galarazia, eta ostera 1961 eta 1962 bitartean, hamarkada hartan euskaltzaleen erreferentziako aldizkari bilakatu zen. Zeruko Argia, 1976an, informazio orokorreko astekari bihurtu zen.
Azken krisiaren kariaz, 1979an, erlijio-elkarteak proiektua utzi zuen, ordurako esku hartze eskasa baitzuen, eta horrela birjaio zen Argia, formatu modernoaz, egitura profesionalaz eta albiste politikoen presentzia handiagoaz. Gaur egun, Argia-k irakurle kopuru egonkorraz dirau, eta webgune aski interesgarria du, bere fondo editoriala barne hartzen duena. Kontsultak egiteko:
www.argia.com
Hedapen herrikoi handi samarraz eta aurkezpen xumeaz, baina eduki politiko garbi eta originalak agertuz, Goiz Argi “Burujabetzaren alde” aldizkaria eztabaida politiko eta kulturalen muinean egon zen, batik bat 70eko eta 80ko hamarkadetan. Gaur Interneten bizirik dirau, helbide honetan: www.goizargi.com
Saski Naski hilabetekari zen 1980an jaio zenean, baina zenbait urte geroago, 1999ko azaroan, arazo ekonomikoak medio, tirada urteko laura murriztea erabaki zuen. Euskaraz argitaratua, Donostian, euskal munduaren inguruko gaiak lehenesten zituen.
Kanpaina bat antolatu zuten 1980ko urte horretan euskarazko bost aldizkari nagusiek, hala nola Argia, Anaitasuna, Jakin, Saski Naski eta Herriak, «Euskal prentsarik gabe ez dago Euskal Herririk» ikurrizpean. Elebakartasuna bultzatzeaz gain, helburua aldizkari bakoitzerako lau mila harpide lortzea zen. Helburu handinahiegia zen, gero egiaztatuko zenez. Euskarazko kazetaritzak behera egin zuen nabarmen, eta zulotik ateratzeko urteak behar izan zituen.
Laurogeiko hamarkadaren amaieran, Eusko Jaurlaritzak bi astekari sortzeko lehiaketa publikoa iragarri zuen: Iparragirrek, Deia-ren editoreak, Eguna jarri zuen merkatuan, eta Orain-ek, Egin zeraman enpresak, berriz, Hemen. Lehenak 2.500 ale inguru saltzen zituen, eta Hemen-ek 3.500. Aurreikuspenek bakoitzari astero 10.000 aleko salmentak ematen zizkietelarik, hilabete gutxiren buruan laguntza publikoa kendu zitzaien, eta biak desagertu egin ziren.
Grupo Correo k atera zuen 2000ko azaroaren 27an Zabalik, Nerea Azurmendi kazetariak zuzendutako euskarazko astekari bat. 88 orrialde eta 20.000 aleko tiradarekin abiatu zen, eta euskal kultur eremu osoan barrena hedatu zen.
Merkatura heldutako azkenetako aldizkaria Putz bihilabetekaria da. Apokaliftin Elkarteak, Donostian kulturaren munduari bizitasun apur bat emateko sortua, abiarazi zuen. Erakargarria da, diseinuagatik eta argazkiak eta beste zenbait osagai grafiko baliatzen dituelako, eta elkarrizketak, bidaiak, gastronomia, sexologia eta aisia eskaintzen ditu, gaurkotasun politikoa duten gaiez gain.
Bidaia, natura, turismoa, aisia
Garaiak aldatu egiten dira, irakurleen nahiak aldatzen diren bezala, baina garbi dago gaur egun handia dela turismoari, txangozaletasunari eta bidaiei buruzko aldizkarien eskaria. Nahikoa da edozein kioskora hurbiltzea, denbora pasa horien gaineko eskaria izugarria dela egiaztatzeko.
Toulousetik, Milan Presse argitaletxeak Pays Basque Magazine ateratzen du hiru hilean behin. Euskal Herri beti eguzkitsu eta berde batean, aisialdiaz gozatzeko ezin konta ahala gomendio eta proposamen egiten dira. Ale bakoitzak hiri, bide, paisaia eta ibilbide jakinetako dossier handi bat eskaintzen du.
Euskal Herria, “Montaña, cultura, naturaleza, viajes” 2002aren amaieran sortu zen. Hasierako zenbakietan gaiak senderismoa eta bide berdeak, euskal hiriak, mendi garrantzitsuenak eta kostaldea dituzten orrialde bereziak paratu zituen. Hori guztia, asmo garbi batekin: «ongi pasaraztea, harriaraztea, sakontzea, gure bazterrik kutunenak ezagutzea, gure bizimoldeak erakustea, etorkizunari ilusioz begiratzea». Ongi idatzia eta bikain aurkeztua, Euskal Herria Sua-ren produktua da, tankera horretako argitalpenetan espezializatutako argitaletxearena, alegia, mendia, natura eta kulturari buruzko El Mundo de los Pirineos sustatzen baitu, halaber. Argitalpen-mota horretan ohikoa denez, mendiko ibilbideak erakusten ditu, koloretako argazki handiekin.
Azkenik, Iparraldean La Semaine du Pays Basque dute, argitalpen berritzaile, kultural eta freskoa. Frantsesez idazten da, noizean behin euskaraz idatzitako artikuluren bat izan ezik, eta ostiralero apaletara heltzen da, eduki asko samar eta irakurlego nahikoa anitzari irekia. Aldizkariak bostehun aste baino gehiago egin ditu.
Erlijio-aldikariak
Joan Agirre Sorondo
EUSKAL HERRIAN, erlijiozko prentsak eragin handia izan du, produkzioa bezain sendoa. Ordena erlijioso, erlijio-eskola, -institutu eta -zentroen babesean argitaratutako aldizkariak banan-banan aipatzea ia ezinezkoa litzateke. Beraz, hemen horietako batzuk baino ez ditugu aipatuko, eta aurreko ataletan aipatu aldizkariei gaineratu beharko zaizkie.
Aspaldikoa zelako eta euskal etxeetan harrera handia zuelako, Mensajero, “Revista popular, familiar, cristiana” aparteko kasua da Euskal Herriko aldizkako argitalpenen historian. Deustuko jesulagunen El Mensajero del Corazón de Jesús aldizkaria Bilbon hasi zen inprimatzen, 1883. urtean. Mensajero argitaletxe garrantzitsua jaio zen, 1915ean. Berrogeita hamar orrialdetan, hilero –abuztuan izan ezik– gaurkotasuneko gaiak –ez erlijioari buruzkoak soilik– lantzen ditu. Mende erdiz baino gehiagoan (1910 1961), El Mensajerok denbora pasako gehigarri bat zuen, De bromas y de veras, «irakurketa serio nahiz alaiekin» hilabetekaria, eta berrogeiko hamarkadan Favores del Hermano Gárate izenekoa gehitu zuen.
Bizitza luzeko beste aparteko kasu bat La Avalancha aldizkariarena da. Hamaboskari ilustratua, Biblioteca Católica Propagandista integristak 1895az geroztik argitaratzen zuen, Iruñean. Arazo ekonomikoek behartuta, 1950ean desagertu zenean, La Avalancha 1.312 zenbakira heldua zen.
Aranzazu harpidetzak familiaren bitartez eta belaunaldietan barrena berritzen dituen erlijiozko aldizkari horietako bat da. Arantzazuko frantziskotarrek idazten dute, Oñatin, 1921az geroztik, eta gaztelaniaz nahiz euskaraz. Azken aldian euskal elizaren eta mundu osoan barreiatutako misiolarien egoerari buruzko informazioa, pertsonaia ospetsuen gaineko berri laburrak, gaurkotasuneko kronikak eta iruzkinak, Andre Mariaren kontakizunak, eta Estatu espainiarrean burutzen diren erlijio mailako ekitaldien berri ematen du.
Anaitasuna aldizkaria, Tolosako Aita Frantziskotarrek 1953an sortua, beste nonbait aipatu dugu jada. Aldizkakoa, «hirugarrendarren maisua» erlijioari buruzko gaien euskarazko argitalpen bat zen, zenbait literatur kolaborazio zituena, han hasi zen Bernardo Atxaga delako bat.
Diaz Noci irakasleak dioenez, «euskal komunikabide guztietatik, akaso Anaitasuna aldizkaria izan zen 60ko hamarkadaren amaieran, euskararen aldaera batua egin berritan, hura erabiltzea erabaki zuen lehena. Euskara batuan idatzitako lehen testuak 1970ean agertu ziren Anaitasuna-n, eta hori arrisku bat eta aurrerapauso bat zen aldi berean, Xabier Kintana eta Gabriel Arestiren lanak ezagutzera eman zituzten, eta, gainera, ortografia berria, aski eztabaidatua, itsumustuan onartu zuten».
Ildoa aldatu zuen 1976an, eta aski politikoa bihurtu zen. Zuzendaritza Juan Mari Torrealdaik hartu zuen eta, hurrengo urtean, fundatzaileek aldizkaria langileen enpresa batzordearen esku utzi zuten. Beren burua abertzale eta sozialista bezala definitzen zuten. Argitaratzeari utzi zion 1983an, eta kazetarien zati handi bat Argia-n txertatu zen.
Oraino argitaratzen dena Karmel da, Larreako karmeldarren formatu txikiko euskarazko aldizkaria. Karmen’go Argia izenez hasi zen, 1931n. Hamabost urteko etenaren ostean, 1951n Karmel izenarekin atera zen. Aita Onaindiak zuzendutako gehigarri poetiko bat, Olerti, argitaratzen zuen 1959 eta 1969 bitartean, hiru hilean behin. Gaur egun, Karmel-ek gaurkotasuneko kultura, gizarte eta elizako gaiak zein iritzi artikuluak eskainiz jarraitzen du.
«Kristau-elkarteen eta bere burua eliz herrikoia deritzonari lotua sentitu duen pertsona ororen adierazpide eta topaleku izateko» xedeaz jaio zen 1978an Herria 2000 Eliza, Euskadiko Kristauen Asanbladaren ekimen politiko eta erlijiozkoa. Honen orrialdeetan euskal gizartean planteatzen diren gai nagusiak aztertzen dira, gizartea eraldatzeko ikuspegi batetik.
Argitalpen multzo bat badago, ezinbestean urtekaria izan behar duena: egutegi-sortak. Data bakoitzeko orri bat daukate, egunero kentzen dena.
Arantzazu-koa eta Jesusen Bihotza-rena ezagunak dira, eta lehen orain baino gehiago. Aldizkako erlijiozko argitalpenen barruan sartzen baditugu, edukiek urtea donesten dutelako eta egutegien filosofiak denboraren erabileraren zentzu moral bat gordetzen duelako da.
- Donejakuetar jarduerak. Gipuzkoako Santiago Bideen Adiskideen Elkarteko Aldizkaria / Actividades Jacobeas. Boletín de la Asociación de Amigos de los Caminos de Santiago en Gipuzkoa.
- Bourdon (Bulletin de liaison des Associations Régionale et Départementales des Amis de Saint Jacques en Aquitaine)
- Codex. Arabako Santiago Bideen Adiskideen Elkarteko Aldizkaria / Boletín de la Asociación de los Amigos del Camino de Santiago de Álava.
- Donejakuetar postetxea. Nafarroako Santiago Bideen Adiskideen Elkarteko Bihilabetekaria/Boletín bimensual de la Asociación de Amigos del Camino de Santiago en Navarra.
Kirol-aldizkariak
Kirol prentsaren hastapenak honako argitalpen hauetan daude: Sport Vasco (Bartzelona, 1911), Los Deportes, “Revista Ilustrada de Sport” (Bilbo, 1915), Sportsman astekaria (Bilbo, 1923), Guipúzcoa deportiva y aristocratica, “Revista Ilustrada de Deportes, Turismo y Gran Mundo” urtekaria (Donostia, 1926).
Kiroletako lehen euskal egunkaria Excelsior izan zen (Bilbo, 1924). Jabier Gortazarrek argitaratu eta Jazinto Mikelarena kazetari bizkaitarrak zuzendua, egunero 20.000 ale saltzen zituen. Nazionalismoaren barne borroken ondorioz, jabetza aldatu zuen 1931n eta Excelsius bilakatu zen. Gerra Zibilaren etorrerarekin desagertu zen.
Pyrenaica. Euskal Mendizaleen Federazioaren hiruhilabetekaria, 1926az geroztik Bilbon eta orain Tolosan ateratzen dena. Mendiaz interesatutako irakurleei zuzendua, senderismoari eta eskaladari buruzko erreportajeak, xeheki markatutako ibilbideak, aisialdirako proposamen ezberdinak eta informazio orokorra eskaintzen ditu, argazki eta mapa ugariz lagunduta.
Prentsa espainiarrean gehien saltzen den egunkaria, Marca, Donostian jario zen 1938an, Gerra Zibil betean, «Kirolen Astekari Grafiko» moduan. Madrilera aldatu zen 48 zenbaki atera ondoren, 1939ko abenduan, eta Mugimenduaren Kateko eguneroko prentsaren barruan sartu zen.
Ibilbide luzeko kirol egunkari bat da, eta egunero Euskal Herriko edizio bat ateratzen du.
Kirol gehigarriak
Estatuko lehen egunkari falangistak, Iruñeko Arriba España-k, kiroletako astekari bat atera zuen 1945az geroztik: Stadium.
Euskadi eta Nafarroako Automobil Klubak 1987az geroztik, Club hilabetekaria argitaratzen du bere bazkideentzat. Automobilaren erabiltzaileentzat gai interesgarriak jorratzen ditu, eta azken nobedadeen berriak, bidaietako erreportajeak eta elkarrizketak eskaintzen ditu.
Mutxo. Pilota aldizkaria, ez oso lodia baina kirol horretaz bakarrik arduratzen dena, bere aldaera ezberdinetan: esku pilota, erremontea eta zesta punta, eta Europa zein Amerikako pilota jarduerak.
Euskal Herriko Pilota Federazioak Pilotari argitaratzen zuen Oñatin (1990). Bigarren aldi batean, 1994az geroztik, tabloide formatuan eta aldizkari tankerako paperez agertzen zen. Gerora formatua murriztu egin zen, eta kolorea sartu, beti ere kalitateari eutsiz.
Satirikoak, umorezkoak, komikia
Joan Agirre Sorondo
La Comictiva, El Chimbo, El Danzarín, El Mentirón, El Ruido, Euskadi Sioux, Hordago, Ipurbeltz, Kili-kili, La Ametralladora, La Trinchera, Napartheid, TMEO.
Isabel II.ak, 1868ko iraultzaren ondoren, tronua galdu zuenetik 1876ko Errestauraziora bitarteko aldi horretan, satira politikoa irakinaldi betean zegoen. Aldizkariak eta egunkariak sortu ziren edonon, oro har bizialdi laburrekoak, eta garaiko politikarekin umorea eta burgesia berriaren usadioekin satira egiten zuten.
Gure artean, Tertulia Vitoriana ko adiskideek grina bereziz heldu zioten kazetaritza trufariaren generoari. Ricardo Becerro de Bengoak 1868-1869 biurtekoan, El Mentirón sortu, zuzendu eta moldatu zuen.
Bilbotik atera gabe, hamar urte baino gehiago (1900-1911) iraun zuen –datu nahikoa harrigarria, prentsa-mota hori, esan denez, iraupen laburrekoa izan ohi baitzen– astekari satiriko bat bazen: El Ruido, “Petardo dominguero con mucha sal y salero”.
Donostian, Gerra Zibil betean, Migel Mihura komediagileak La Trinchera zuzendu zuen, gerora La Ametralladora “El semanario de los soldados” izenekoa. Aldizkariak frogatu zuen gerra egoeran ere umorea, eta kalitatekoa, egin daitekeela. Aldizkaria zenbait hamarkadaz diktadorearen agindupekoei arnas apur bat eman zien La Cordoniz mitikoaren aitzindari zuzena izan zen. La Ametralladora-ko kolaboratzaile izan ziren Tono, Edgar Neville, Alvaro de la Iglesia edo Enrique Jardiel Poncela aparta.
Gerraostean broma eta alaitasun gutxi zegoen arren, Marc Legasse idazlearen Gastibeltzako karabinak ahaztezinaren egilearen adimen nekaezinetik aldizkari satiriko politiko bat atera zen Donibane Lohitzunen, 1946an: Hordago! “Bulletin des Muslari consacré aux touristes, Kaskoinak, Beharri motzak et Zazous”.
Aldizkari hau Txomin Peillen eta Jon Miranderen kolaborazioaren ondorioa izan zen. Parisen sortu zen 1962an umorezko aldizkari hau. Gai nagusiak erlijioa eta politika ziren eta ikuspuntua erabat sarkastikoa. Modu batez garaiko giro puritanoaren aurka jasio zen. Proposamena hiruhilekoa zen. Argitalpena xumea zen, multikopiagailuz egina. Lau zenbaki plazaratu ziren.
Kioskoak astindu zituen ezohiko paper baten agerpenak, 1979ko otsailaren 1ean. Azalari berari anarkismoaren usain nahastezina zerion, eta izenburua trazu handiz ageri zen: Euskadi Sioux. Ziur asko Trantsizio garaiko aldizkaririk ausartena, «bere eite grafiko eta estilografikoagatik», eguneko gai politiko eta kulturalak umorez eta ozartasunez jorratzen zituen, neurrigabekerian jausi gabe. Aldizkariaren tonu orokorrak, ordea, ez zuen beste\zenbait gairen tratamendu serioa eragozten. Argitalpena Antxon Olariaga eta Juan Carlos Eguilleor marrazkilariek egiten zuten, eta erredakzioan Rafael Castellano “Falete” eta Garikoitz Zabala zeuden; lehen zenbakian iragarri zuten moduan «iraun behar zuena iraungo zuela» oso gutxi iraun zuen.
Duela urte batzuk Euskadi Sioux-i buruz Bilbon egindako erakusketa baten kariaz, Juan Carlos Eguilleorrek adierazi zuen: «Herri honetan, oraindik ere osatu gabea den nolabaiteko postmodernitateaz hitz egin badaiteke, edo ez, uste dut Euskadi Sioux-ek, horretarako asmorik gabe, ekarpenik egin zuela, anitza eta mestizoa bultzatzen zituen heinean, itxia eta dogmatikoaren aurrean».
Euskadi Sioux osoa sarean dago: www.euskadisioux.org
Tokiko prentsa
Joan Agirre Sorondo
Prentsaren munduan, azken urteotako gertakari deigarrienetako bat udalek edo herrietako gizarte edo kultur taldeek argitaraturik tokiko aldizkarien eztanda izugarria izan da. Laurogeita hamarreko hamarkadaren amaiera aldera bildutako datuek diotenez, aleko irakurketa maila 2,5 irakurlerena da; horren arabera, gure herrian 600.000 pertsona inguruk irakurtzen dute aldizkari mota hori.
Kultur gertakari garrantzitsu bat
Prentsaren munduan, azken urteotako gertakari deigarrienetako bat udalek edo herrietako gizarte edo kultur taldeek argitaratutako tokiko aldizkarien eztanda izugarria izan da. Laurogeita hamarreko hamarkadaren amaiera aldera bildutako datuek diotenez, aleko irakurketa maila 2,5 irakurlerena da; horren arabera, gure herrian 600.000 pertsona inguruk irakurtzen dute aldizkari mota hori.
Aldizkari gehienak elebidunak dira, euskara gaztelania, baina elebakarren kopurua handitzen ari da. Azken horiek ditu aztergai Joxemari Muxikak, Eusko Ikaskuntzaren Mediatika. Komunikabideen Koadernoa-ren 9. zenbakian argitaratutako ikerlan batean.
Euskarazko prentsaren bizitasun handiaren adierazgarri, 1960 eta 1999 bitartean 237 aldizkari argitara eman dira, eta horietatik 179k bizirik diraute.
Eskuarki, euskal tokiko aldizkariak astekari edo hamaboskariak dira, A4 formatukoak, doan banatzen dira, eta diru-laguntza publikoez finantzatzen dira, publizitatearen diru sarrera osagarriarekin.
Aldizkari zaharrenetako bat, eta oraindik argitaratzen dena, Eibar, “Revista de un pueblo” da, berrogeita hamarreko hamarkadan Pedro Celaya apaiz dinamikoaren ekimenez sortua.
Hasieratik, euskarak leku nabarmena izan du. Gaurkotasuneko berriak ematen zituen, herriaren argazki memoria, pasadizo herrikoiak eta gertakarien historia nahiz herriko seme eredugarrien istorioak berreskuratzen zituen. Gerora, edukien formula hori ohikoa izan zen herriko aldizkarietan.
Euskarazko lehen aldizkari tokikotzat hartutakoa jaio zen 1993an, Arrasate Press, doaneko astekari bat, egunkarien formatu eta paperean egina.
Hamarkada horretan berrogeita hamar inguru izan dira Arrasateko aldizkariak hasitako ibilbideari lotu zaizkionak, eta Topagunea Euskara Elkarteen Federazioa sortu da. Federazioak Euskal Herriko 36 aldizkari biltzen ditu, hilean guztira 160.000 aleko zabalkundea dutenak; aldizkariak bidalketa pertsonalizatuaz banatzen dira.
Saarijärvi (Kemijärvi)
Inguruko landaredia basoen Lappi lurraldean aurkitzen diren landare ohikoak da; hala nola, azaleak, azeri-mahatsak eta urki zilarkarak.
Cuculidae
Kukulidoak (Cuculidae) Kukuliformeen ordenako izen bereko familiako hegaztiak dira. Lumak oliba kolorekoak, grisak eta beltzak izaten dituzte. Izaeraz bakarzaleak dira. Munduko eskualde oso lehor eta hotzetan ezik, beste guztietan bizi dira. Kukua da familia honetako hegaztirik ezagunena.
Saarijärvi (Kemijärvi)
Aintzirak gutxienez sei uharte dauzka, izengabeak.
Cuculidae
Generoak
Cuculinae azpifamilia
Phaenicophaeinae azpifamilia
Centropodinae azpifamilia
Coccyzinae azpifamilia
Crotophaginae azpifamilia
Neomorphinae azpifamilia
Nototheniops larseni
Nototheniops larseni Nototheniops generoko animalia da. Arrainen barruko Nototheniidae familian sailkatzen da.
Baie-Trinité (Quebec)
Baie-Trinité Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Côte-Nord eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Manicouagan konderriko eskualde-udalerria da. 2011ko zentsoaren arabera 501[4] biztanle zituen 425.32 kilometro koadroko azaleran.
Ormiscaig
, 'Ormasgaig', Eskoziako baserriz osatutako etxalde bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Corydoras paragua
Corydoras paragua Corydoras generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callichthyidae familian.
1045 Michela
1045 Michela asteroide gerrikoan aurkitutako 1045. asteroidearen izena da. 1924ko azaroak 19an aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1924 TR zen. Bere izena aurkitzailearen alaba zen Micheline Van Biesbroeckgatik jasotzen du.
Giltzurrunaren muin
Giltzurrunaren muina edo giltzurrunaren medula Malpighiren piramideek osatzen duten geruza da, giltzurrunaren barrualdekoa. Bertan dago gernubideen zatirik handiena, baita Henleren lakioak eta hodi biltzaileak ere. Egitura horiek guztiek giltzurrun-azalean dauden glomeruluetan dute jarraipena. Giltzurrun-muina giltzurruneko zatirik barnekoena da, eta bertan sortzen da gernua. Milioika nefrona ditu
Pitcalnie
, 'Baile Chailnidh' eta Cuilt Eararaidh, Eskoziako ipar-ekialdeko kostaldeko etxalde txiki bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Pristimantis bacchus
Pristimantis bacchus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Polbain
, Eskoziako baserriz osatutako urruneko etxalde bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Maurice Maeterlinck
Maurice Maeterlinck (Gante, Belgika, 1862ko abuztuaren 29a - Niza, Frantzia, 1949ko maiatzaren 6a) frantsesezko olerkigile eta antzerkigile sinbolista izan zen. Frantsesez idazten zuen, eta frantses literaturako mugimenduetan oinarritu zen, batik bat, bere lanak idazteko.
Lehen lan nagusia Serres chaudes (1899, Negutegi beroak) izan zuen, sinbolismoaren moldeei egokitutako olerki-bilduma. Hala ere, entzuterik handiena Pelléas et Mélisande (1892) antzezlan poetikoak izan zuen, drama sinbolistaren maisulantzat, XIX. mendeko drama poetiko nagusitzat jotzen dena, eta Debussyren opera baten libretoa izan zena. Maeterlinckek beste antzezlan batzuk idatzi zituen: Monna Vanna (1902) drama historikoa, L´Oiseau bleu (1908, Txori urdina) eta Le Bourgmestre de Stilmonde (1918, Stilmondeko burgumaisua).
Pixkana sinbolismotik aldendu eta ingeles dramagintzara hurbildu zen, Shakespeare eta jakobinoenera, batez ere. Maeterlincken antzezlanak hizkuntza askotara itzuli dira, eta eragin bizia izan dute mundu osoan. Maeterlinck, bestalde, prosaz ere idazle aipagarria izan zen. Haren lanetan filosofia-ezkortasuna eta izadiarekiko zaletasuna elkarturik agertzen dira. Arimaren hilezintasuna, gizakiak zenbateraino diren beren bizitzetako zoritxarren errudun eta norbanakoen komunikazioa izan ziren Maeterlincken gai nagusietako batzuk. Gorabehera mistikoak islatu zituen Les Trésor des humbles (1896, Jende xumeen altxorra) eta La Sagesse et la destinée (1898, Zuhurtzia eta halabeharra) liburuetan. Bestalde, filosofia-lan nagusiak hauek ditu: La Vie des abeilles (1901, Erleen bizimodua) eta L´Intelligence des fleurs (1907, Loreen adimena). Ez dira zientzia-lan zorrotzak, fabulak eta parabolak baizik. Inurrien bizimoduaz ere idatzi zuen (Lizardik euskarara egokitu zuen lan hori; Jakintza 1933). 1911. urtean, Literaturako Nobel saria irabazi zuen.
San Migel (Erriberagoitia)
San Migel Arabako herria da, Erriberagoitia udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 8 biztanle ditu.
Hylomanes momotula
Hylomanes momotula Hylomanes generoko animalia da. Hegaztien barruko Momotidae familian sailkatua dago.
Chiropotes chiropotes
Chiropotes chiropotes Chiropotes generoko animalia da. Primateen barruko Pitheciinae azpifamilia eta Pitheciidae familian sailkatuta dago
Miserey
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Henleren lakio
Henleren lakioa giltzurrun-tubuluko nefronaren zatia da, urkila-formakoa, hodixka bihurgunetsu proximalaren eta distalaren artean dagoena. Gernuaren kontzentrazioan eta diluzioan parte hartzea da haren funtzioa. Friedrich Gustav Jakob Henle alemaniar doktoreak aurkitu zuen.
Miserey
Etxebizitza
2007an 210 etxebizitza zeuden, 198 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 198 etxebizitza nagusietatik 162 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 58 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 176 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 122 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 365 ziren, horien artean 273 aktiboak ziren eta 92 inaktiboak ziren. 273 pertsona aktiboetatik 258 lanean zeuden (140 gizon eta 118 emakume) eta 15 langabezian zeuden (7 gizon eta 8 emakume). 92 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Miserey udalerrian 200 unitate fiskal zeuden, 545 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.032 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 11 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Miserey udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 462 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nototheniops nybelini
Nototheniops nybelini Nototheniops generoko animalia da. Arrainen barruko Nototheniidae familian sailkatzen da.
The Pack is Back
The Pack is Back Oxymoron musika taldearen 2. diskoa da, 1997. urtean Knock Out diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa binilo eta CD formatuetan. Beranduago Cyclone eta GMM (AEBetan) diskoetxeek berrargitaratu egin zuten.
1046 Edwin
1046 Edwin asteroide gerrikoan aurkitutako 1046. asteroidearen izena da. 1924ko abenduak 1ean aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1924 UA zen. Bere izena aurkitzailearen semea zen Edwin Van Biesbroeckgatik jasotzen du.
Domnall mac Donnchada Midi
Domnall mac Donnchada Midi (hila 799an) Mideko erresumaren erregea izan zen, Cholmáin Klanaren partaidea, Donnchad Midiren semea zen, Irlanda osoko erregea. Mideko erregea izan zen 797tik 799ra. Leinsterko liburuan ez da agertzen errege bezala baina Mideko erregeen poesietan agertzen da.
Donnchad Midiren hilketatik eta Conchobar mac Donnchadoren erregetzara,803an garai txarra izan zen Cholmain Klanarentzat. Dirudienez Donnchad oinordetzan utzi zuen Mide Domnall mac Donnchada Midiri 797an, urte horretan Aed Oirdnide, nEogainko Erregea Mide inbaditu zuen eta Cholmain klana garaitu zuen Druim Rigko batailan.Bataila honeta Domnallen bi osaba il ziren: Finnechta eta Diarmait Odar.Aed Mide sarraskitzen jarraitu zuen errenditu arte.
799 urtean Domnall mac Donnchada Midi hila izan zen haren gerlariengatik eta bere osaba  Muiredach mac Domnaill Midi erregea bihurtu zen. Muiredach agertu zen lehen aldiz 799an Tethbaren kontrako bataila batean.
Barkmere (Quebec)
Barkmere Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Laurentides eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Les Laurentides konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 58 biztanle zituen 18.93 kilometro koadroko azaleran.
Pristimantis baiotis
Pristimantis baiotis Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Erdi Brontze Aroa
Erdi Brontze Aroa (Europan, K.a. 1500-1200) Brontze Aroko bigarren garaia da, Erdi Europan Tumuluen kulturaren garapena ezaugarri nagusia duena.
Britainia Handian, monumentu megalitiko (tartean Stonehenge) ugariko Wessexko kultura garatu zen. Italian Terramare kultura garatu zen. Ipar Europan, Brontze Aroa hasi zen data horien artean.
Polglass
, 'Am Poll Glas', Eskoziako ipar-mendebaldeko kostaldeko baserriz osatutako etxalde bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Aspatha gularis
Aspatha gularis Aspatha generoko animalia da. Hegaztien barruko Momotidae familian sailkatua dago.
Lake Placid (filma)
Lake Placid (euskaraz Aintzira Barea) 1999ko Steve Miner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Bill Pullman, Bridget Fonda, Oliver Platt, Brendan Gleeson, Betty White, Meredith Salenger eta Mariska Hargitay aktoreek antzeztu zuten.
Ondoren jarraipen ugari izan ditu: Lake Placid 2 (2007), Lake Placid 3 (2010), Lake Placid: The Final Chapter (2012) eta Lake Placid vs. Anaconda (2015).