cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
K.a. 200
K.a. 220ko hamarkada | K.a. 210ko hamarkada | K.a. 200ko hamarkada | K.a. 190ko hamarkada | K.a. 180ko hamarkada
K.a. 205 | K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201 | K.a. 200 | K.a. 199 | K.a. 198 | K.a. 197 | K.a. 196 | K.a. 195
Magny-Saint-Médard
Magny-Saint-Médard Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Magny-Saint-Médard udalerrian erroldatutako biztanleak 234 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Magny-Saint-Médard udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 247 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.385 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Magny-Saint-Médard udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 602 hektarea erabiltzen.
Piazza del Quirinale
Piazza del Quirinale (Kirinal Plaza) Erromako plaza ospetsua da. Kirinal muino historikoaren gainean dago, Via del Quirinale eta Via XXIV Maggio artean, Monti eta Trevi rioni artean. Bertan Italiako Errepublikaren Presidentearen egoitza dago.
Palazzo del Quirinale
Plazaren ipar-ekialdean, Kirinal jauregiaren fatxada ikaragarriak ikus daitezke. Palazzo hori Italiako Errepublikako presidentearen egoitza ofiziala da. 1573-1585 urteetan, aita santuen udako egoitza gisa, Martino Longhi Zaharrak eraiki zuen, eta, ondoren, Ottaviano Mascherinok bukatu zuen. Ondoren, Domenico Fontanak, Flaminio Ponziok, Carlo Madernok eta Gian Lorenzo Berninik zabaldu zuten. 1870eko irailaren ondoren, Erromako okupazioaren ondoren, eraikina erregeen egoitza bihurtu zen. 1946ko ekainaren 2ko erreferendumen ondorioz, Errepublikako epailetzaren egoitza nagusia bihurtu zen.
Fontana dei Dioscuri
Fontana dei Dioscuri edo Fontana di Monte Cavallo plazaren erdian dago. Erromatar Inperioaren garaiko multzo eskultorikoa da. Lanak Konstantinoren Termetan aurkitu zituzten eta han kokatu zituzten. Eskulturetan Kastor eta Polux bikiek zaldiak heltzen ikus daitezke. Multzo berean Augustoren Mausoleoan zegoen obeliskoa dago.
Palazzo della Consulta
Plazaren ekialdean dago. Garai batean Vatikanoaren epaitegia izan zen. Ondoren, Kolonietako Ministerioa izan zen. 1955etatik Gorte Konstituzionala dago.
Isla Bekoa
Isla Bekoa Gautegiz-Arteagako auzoa da, herriko kanpoaldean kokatutakoa. Auzoa, udalerriaren iparraldean dago, Kanalarekin egiten du muga iparraldean, Mundakako itsasadarrarekin mendebaldean eta Isla Goikoarekin hegoaldean.
Ondarea
San Lorentzo baseliza, itsasoaren mailatik 15 metrora dago. Laukizuzen itxurako nabe bakarrez osatuta dago, sarrera mendebaldeko fatxadan dago, eta atearen goikaldean egurrezko gurutze bat dago. Baselizak birmoldaketa ugari jasan ditu, eta azkena 2004. urtean burutu zen, herriko bolondresen laguntzari esker.
Eastonita
Eastonita silikato motako minerala da eta biotite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Eastonita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Tomoya Inukai
Tomoya Inukai (犬飼 智也, 1993ko maiatzaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse eta Matsumoto Yamaga FC.
Salvator duseni
Salvator duseni Salvator generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Aloe aculeata
Aloe aculeata Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa. Hego Afrikako Limpopo eta Mpumalangan eta Zimbabwe eta Mozambikeko hegoalde eta erdialdean aurki daiteke. Belardietan eta sastraka eremu lehorretan hazten da.
1965 eta 1989 artean Hego Afrikako 10 zentimoko txanponean agertu zen landarea da.
Lanjarón
Lanjarón Granadako udalerria da, Alpujarra Granadina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.897 biztanle zituen.
Bédée
Bédée (bretainieraz Bezeg) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Club de Fútbol Fuenlabrada
Club de Fútbol Fuenlabrada futbol talde madrildarra da, 1975ean Fuenlabrada hirian sortutakoa. 2018-19 denboraldian Espainiako bigarren mailara igotzea lortu zuen lehen aldiz.
Historia
Club de Fútbol Fuenlabrada 1975 urtean sortu zen Club de Fútbol San Esteban (1971) eta Agrupación Deportiva Fuenlabrada (1974) elkartzerakoan. Behe mailatan hasi zen jokatzen, La Aldehuela estadioan, eta 1986an Hirugarren mailara igo zen. Hurrengo urteetan taldea indartu egin zen eta hainbat play-offetanhuts egin ondoren 1994 urtean lortu zuen Bigarren B mailara igotzea. Ordutik maila biak tartekatu izan ditu. 2011 urtean Fernando Torres estadioa inaugauratu zuen.
2018-19 denboraldian Bigarren B mailako txapelduna izan zen eta Bigarren Mailara igotzea lortu zuen. Denboraldi bikaina egin zuen eta igoera play-offetara sailkatzear egon zen, baina COVID-19 pandemiak harrapatu zuen eta hainbat jokalarik positibo eman zutenez erabakiorra izan zitekeen azken partida ezin izan zuen behar zenean jokatu. Eskaera ordea onarru zioten eta hiru aste beranduago jokatu zen partida, baina azken minutuan jasotako golaren ondorioz 8. postuarekin konformatu behar izan zuen.
Datuak
2022-23 barne:
Hernani Club Rugby Elkartea
Hernani Club Rugby Elkartea Gipuzkoako Hernani udalerriko errugbi taldea da.
Historia
1965 urtean sortu zen eta 1977-78an egin zuen debuta Espainiako Ohorezko mailan. Orduan ezagutu zituen garai onenak lau urtetan ligako txapeldunordea izan baitzen. 1987 artean mantendu zen maila gorenean eta ondoren azpiko kategoriatan aritzea tokatu zitzaion.
Harrobiarekin lan handia egiten zuen ordea eta 2000-01 eta 2001-02 denboraldietan gazte mailako taldeak Estatuko txapelketak eskuratu zituen. 2000 eta 2006 arteko final guztiak jokatu zituen gainera. Harrobiko lan honi esker 2005 urtean Ohorezko B mailara igo zen eta 2012an Ohorezko mailara itzuli zen. Ordutik bertan ari da.
2018-19 urtean Errege Kopako finalerdiak jokatu zituen baina Bartzelonak garaitu zuen. 2019-20 denboraldia gaizki hasi zuen eta 17. jardunaldian COVID-19 pandemiak Liga eten zuenean azken postuan zegoenez Ohorezko B mailara jeitsi zen.
Synaphobranchus calvus
Synaphobranchus calvus Synaphobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Synaphobranchidae familian sailkatzen da.
Hernani Club Rugby Elkartea
B taldea
Gizonezkoen B taldea ere badu, Euskal Ligan ari dena. Euskal Ligako A multzoak ''1. maila'' izena hartu du 2015-16an. 2018an Atlético San Sebastiánekin batera osatu du taldea Atlético SS/Hernani bihurtuz.
Emakumezkoen taldea
Hernani Rugby Elkartearen emakumezkoen taldea Euskal Lehen Mailan ari da jokatzen. 2019an Landarbaso Rugby Taldea proiektua eratu zuen Atlético San Sebastian, Ordizia eta Txingudiko taldeekin batera.
Alexandrina Liburutegia
Alexandrina Liburutegia (مكتبة الإسكندرية) liburutegi eta kultura-zentro garrantzitsua da, Egiptoko Alexandria hirian kokatuta, Mediterraneo Itsasoa ren ertzean. Antzinaroan bota zen Alexandriako liburutegi zaharraren omenez eraiki zuten, lehenago bertan kokatutako liburutegi zaharraren lekua hartzen du, honek zuen erakargarritasuna berpizteko asmotan.
1987an kultura-proiektua hasi zen martxan: liburutegi berri bat eraikitzea -Alexandrina Liburutegia- Alexandria hirian, antzinaroko gizadiaren ondare bat berpizteko. Hau lehenengo liburutegia desagertu ondoren eta 1600 urte geroago burutu zen. Proiektu izugarri hau aurrera eramateko, hainbat esfortzu ekonomiko batu ziren: Europakoak, Ameriketakoak, Arabiakoak, Egipto ko gobernukoak eta UNESCO koak (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization). Urte horretako aurrekontua 230 mila dolarrekoa izan zen. Obrak 1995ko maiatzaren 15an hasi ziren eta 1996ko abenduaren 31an amaitu. 2002ko urriaren 16an, Alexandrina  Liburutegiak ateak ireki zituen. Bere inaugurazio-ekitaldira Estatuko buruzagi batzuez gain hiru erregina joan ziren: Espainiakoa, Suediakoa eta Jordaniakoa.
Eraikina Norvegiako Snøhetta arkitektura-estudio batean diseinatua izan zen, izugarrizko hormigoi zko zilindro formarekin egina dago, beira rekin eta granitoa rekin batera. Asuan etik ekarritako materialekin burutu zuten fatxada. Honek baditu ia munduko hizkuntz guztiekin sortutako erliebe kaligrafikoak. Alexandriako malekoian kokaturik dago, lehenengo liburutegia kokatzen zen lekuaren hurbil alegia.
Bere azalera 36.770m2-koa da eta bere altuera 33m-koa. Hamaika maila desberdinez osatuta dago, hauetatik lau kaleko mailaren azpitik daudenak. Badauka gela hipostila bat egiptoar estilokoa, hormigoizko eta egur noblezko zutabeekin eutsita. Eraikinaren erdian kokatuta dago, irakurtzeko erabilia eta 2000 pertsonentzako edukiera du. Bere estalkiak forma zirkularra du, Ra (eguzkiaren jainkoa) egiptoar-jainkoa omentzeko asmoz. Estalki hau beirarekin eta aluminioarekin diseinatuta dago argia barrualdera sartu ahal izateko, kanpotik ordea, Mediterraneo aldera erreflexu egiten du, Alexandriako Itsasargia ren oroimen modura.
Gutxi gora-behera hogei miloi liburu egon daitezkeela uste da, nahiz eta hasieran 200.000 liburu egon; liburu hauen gehiengoa dohaintzak dira. 50.000 mapa inguru daude, 10.000 eskuidatzi, 50.000 liburu eta beste zenbait mundu modernoko ale, 10.000 entzunezko multimedia-dokumentu eta 50.000 dokumentu bisual. Hau dena 600 funtzionariok zuzendu eta gainbegiratzen dute.
Semnopithecus schistaceus
Semnopithecus schistaceus Cercopithecidae familiako Semnopithecus generoko espezieetako bat da.
K.a. 199
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
Alexandrina Liburutegia
Liburutegi honi esker beste bi eraikin egin dira, bata konferentziak emateko zentro batean bideratuta eta bestea hiru museok osatzen duten planetarioa. Museoak hauek dira: Zientziarena, Kaligrafiarena eta Arkeologiarena. Gainera badago errestaurazio laborategi bat, baita ezgaitasunak dituzten haurrentzako liburutegi bat eta inprenta moderno bat.
K.a. 199
K.a. 210ko hamarkada | K.a. 200ko hamarkada | K.a. 190ko hamarkada | K.a. 180ko hamarkada | K.a. 170ko hamarkada
K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201 | K.a. 200 | K.a. 199 | K.a. 198 | K.a. 197 | K.a. 196 | K.a. 195 | K.a. 194
Alexandrina Liburutegia
Liburutegi honetan bertan ospatzen da Liburuaren Azoka Internazionala, liburutegia eraiki eta urte gutxira sortua.
Euskal Kantagintza Berria
Euskal Kantagintza Berria euskal kulturako mugimendua izan zen, 1961etik 1980ko hamarkadara arte Euskal Herrian jardun zuena. Nova Cançó Catalana-ri jarraituz sortu zen, euskal kultura azpiratua zegoen garai hartan. Euskal abesti herrikoiak jendartean entzuten ez zirenez, kanta zahar horiek hartu eta jantzi berriekin aurkeztu zituzten, bai eta euskal abestietan politika eta gizarte gaiak sartu ere, euskaldun jendea pizteko, «zegoen egoeratik esnatzeko».
Formaren ikuspegitik, Kataluniako, Frantziako eta Ameriketako hainbat egile abeslari hartu zituzten eredutzat. Edukiaren aldetik, Nova Cançó mugimenduan bezala, gizarte injustiziak salatu eta bertako hizkuntza aldarrikatu zuten, Frankismo garai hartan. Baina, Katalunian ez bezala, Euskal Herrian elebakarra izan zen kantagintza hori (hain zuzen ere, euskaratik datorkio euskal izendapena). Katalunian elebitasunera jo zuen hainbat kantarik (Joan Manuel Serratek, kasu).
XIX. mende bukaeratik zetorren kantagintza tradizionalean, abestaldeen kantu polifonikoa zen nagusi: abesbatzak, zortzikoteak, kantutegi tradizionaleko abestiak, musika klasikoaren ildoari jarraitzen zioten zenbait tenorino eta opera abeslari... Kantagintza Berriak, ideologia berriak sartzeaz gain, kantautorearen irudia ekarri zuen agertokira. Taldeetan abesteko ohituraren aurrean, kantautoreak «bakardadearen aroa» hasi zuen, JosAnton Artzeren hitzetan; kantautorea bakarrik dago taulen gainean, munduari, bizi dituen arazoen aurrean, askatasun mezu bat kantatzen.
Aurrekariak
Nemesio Etxaniz azkoitiar apaizak 1951. urtean idatzitako hitz horiek ederki islatzen dute garai hartako euskal musikaren egoera zein zen. Abesbatzetan kantatzeko doinuak, otxoteen musika eta herri kantu tradizionalak kenduta, basamortua zen euskal abestigintza. Inguruko herrietan nagusitzen ari ziren doinu eta erritmo berriek ez zuten islarik gurean, erdarazko eredu inportatuetan ez bazen.
Kezka horrek akuilatuta, kantagintza berritzeko beharra aldarrikatu zuen Etxanizek. Hura hasi zen zenbait tango, runba, pasodoble eta modako beste doinu batzuk moldatzen eta euskaratzen. Haren ekarpenak segida izan zuen; izan ere, handik gutxira dantza talde batzuk —Azkoitiko Kontrapuntoak eta Bilboko Soroak laukoa, besteak beste— hasi ziren kantu zaharrak modu berrian ematen. Eta horien atzetik etorri ziren besteak, egoera irauli zutenak. Tunelaren ilunean argia ikusten hasi zen. Nemesio Etxanizi zor zaio euskal kantagintza berriaren aitatasuna (espirituala, bederen).
Nazioarteko erreferenteak
Gainera, Bob Dylan zen orduko Mendebaldeko Europako gazteen erreferentzia nagusietakoa, eta Euskal Herria ez zen salbuespen; Ameriketako Estatu Batuetako folk berria eta protesta abestiaren eragina zentsura guztien gainetik heldu zen gurera, gitarra soil batez gauza asko egiten ahal zirela erakutsiz. Dylan, Pete Seeger, Joan Baez, Simon and Garfunkel eta enparauek arrasto sakona utzi zuten Euskal Herriko kantari berrien artean.
Orobat, eragin handia izan zuten Hego Amerikako kantariek (Atahualpa Yupanqui, Víctor Jara, Violeta Parra, Quilapayún taldea...) eta Europako beste hainbat herrialdetakoek (Georges Brassens, Jacques Brel, Tommy Steele, The Beatles, Domenico Modugno...).
Euskal Herrian bezala, Galizian (Voces Ceibes) eta Gaztelan (Canción del Pueblo) ere sortu zen kantagintza berritzeko mugimendurik, Kataluniakoari jarraituz. Latinoamerikan ere bazuten antzeko mugimendua, Nueva Canción izenekoa, bereziki Txilen garatua.
Gizarte ingurunea: euskal kulturagintza, borborrean
Halako mugimendu baten sorrera ulertzeko, ezinbestekoa da garai hartako egoerari begiratzea. 1960ko hamarkadan aldaketa handi eta garrantzitsuak izan ziren mundu osoan, eta Euskal Herrian ere, egoera berezian izanik, aldaketa gose handia zegoen. Oztopoak oztopo, bazuen nora begiratu.
Euskal kulturaren berpizkundearen hamarkada izan zen 1960koa. Euskaltzaindiak euskara baturako pausoak eman zituen; antzerkira joera modernoak ekarri zituzten taldeak ugaldu ziren (Jarrai, Goaz, Geroa...); Gerediaga Elkarteak Euskal Liburu eta Disko Azoka antolatu zuen lehendabiziko aldiz, Durangon; Nestor Basterretxeak eta Fernando Larrukertek hainbat film esperimental egin zituzten, horien artean Ama Lur; euskal literatura garaikideak lehen fruituak eman zituen (Txillardegiren Leturiaren egunkari ezkutua, Gabriel Arestiren Harri eta Herri); artista taldeak sortu ziren Hegoaldeko lau lurraldeetan (Gaur, Gipuzkoan; Hemen, Bizkaian; Orain, Araban; Danok, Nafarroa Garaian)... eta Jorge Oteizak Quousque Tandem...! argitaratu zuen. Liburu horrek eta oro har Oteizaren ideiek eragin handia izan zuten gero musikari garrantzitsuak izan diren gazte askorengan. Oteizak berak bultzatutako Euskal Arte Garaikidearen Eskola gauzatu ez arren, akuilu garrantzitsua izan zen Ez Dok Amairu taldearen sorrerarako.
Musikagintza ezin zen borborrean zegoen eltze horretatik kanpo gelditu. Peio Ospitalek honela deskribatu du: «Eguneroko bizitzako kontuak kantatzen genituen. Euskara, langabezia, errepresioa... Kantua borrokarekin lotua zegoen. Kantua desalienatzailea zen, euskal kontzientziaren piztailea».
Clermont-sur-Lauquet
Clermont-sur-Lauquet Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Euskal Kantagintza Berria
Hastapenak
Aita espirituala Nemesio Etxaniz bada, Mixel Labéguerie lapurtarra da Euskal Kantagintza Berriaren izatezko aita. Bi disko txiki baino ez zituen argitaratu, 1961. eta 1963. urteen artean; osotara, zortzi abesti grabatu zituen, Ximun Haran pilotariaren etxean. Abesti bakan horiek erakutsi zuten bazela musika egiteko beste modu bat. Xabier Letek idatzi zuenez, «Labéguerie-ren diskoek, batez ere lehenak, izugarrizko garrantzia izan zuten euskal kanta herrikoiaren estilo aldaketan: gitarra soilez lagunduriko kantak baitziren, ahots partikular bezain apal eta arruntez kantaturikoak, molde komertzialei zegozkien amaneramendu eta sofistikazio guztietatik urruti». Bi disko horiek grabatuta, musika utzi eta buru-belarri politikagintzan murgildu zen Labéguerie, baina hark ereindako haziak eman zuen fruitua. Gazteri berria abestia, 1963ko diskoan plazaratua, askatasun gosez zebilen euskaldun gazteriaren himno bihurtu zen berehala.
Bestalde, Alatz, Irkus, Ugutz eta Iker Robles-Arangiz anaiek eratutako Soroak laukoak, 1961ean, disko txiki bat argitaratu zuen Ximun Haranekin Baionako Euskal Museoan eta, Joxemari Iriondo kazetariaren ustez, hori izan zen «Euskal Kantagintza Berriaren lehenengo urratsa». Dena dela, sarreran aipatu dugunez, Kantagintza Berriaren ezaugarri nagusietako bat izan zen bakarlari gisa aritzea, eta alde horretatik Soroak boskotea oraindik kantagintza tradizionaleko abestalde moldeari atxikita zebilen nolabait.
Ez Dok Amairu
1965eko urrian, taldeak, artean izenik ez zuela, lehen bilera egin zuen, Zarautzen. Negu horretan, Jorge Oteizak izena eman zion jada izana bazuen taldeari, non musikariez gain bestelako artista batzuek ere hartzen zuten parte. Jendaurreko lehen emanaldia, artean taldearen izena erabili gabe, Hernanin eskaini zuten, 1966ko urtarrilaren 9an. Aurkezpen ofiziala Irunen izan zen, urte bereko martxoaren 6an.
Ez Dok Amairun parte hartu zuten, abeslari gisa, Mikel Laboak, Lourdes Iriondok, Benito Lertxundik, Julen Lekuonak, Xabier Letek eta Oskarbi taldekoek; ideologo gisa, Jorge Oteizak; eta, beste hainbat zereginetan, beste hainbat jendek. Euskal kantagintzaren eztanda horren lagungarri izan zen euskal kulturagintza osoa bizi zuen borborra ere.
Julen Lekuonak ederki azaldu zuen zein zen talde jaio berriaren espiritua:
Zazpi urte emankor izan ziren, harik eta 1972ko Eguberrietan taldea desegin zen arte. Baina ez zen deusen amaiera izan, hasiera baizik. Ez Dok Amairuk ikaragarrizko eztanda eragin zuen euskal musikagintzan; urte emankorrak eta sormen handikoak izan ziren. Haren errautsetatik bi egitasmo sortu ziren: Zazpiribai eta Ikimilikiliklik kantu-ikuskizunak. Horrez gainera, Ez Dok Amairun ibilitako askoren bakarkako ibilbide oparoa: Mikel Laboa, Lourdes Iriondo, Xabier Lete, Benito Lertxundi... Gaur egun euskal musikagintzan ezinbestekoak diren hainbat musikariren lehen lanak ondu ziren 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970eko hamarkadaren hasieran.
Eztanda
Txanpinoien aroa deitu izan zaio 1970eko hamarkadan Euskal Herrian gertaturiko kantarien ugaltzeari. Mixel Labégueriek ireki eta Ez Dok Amairu taldeko kideek zabaldutako Euskal Kantagintza Berriaren bidera izen berri asko agertu ziren. Horren arrazoietako bat Larrun aldizkariaren 1985. urteko zenbaki batean aurkitu dugu:
Hala, bada, mugimendu horren eztanda eragin zuen Ez Dok Amairuk. Euskal Kantagintza Berriaren olatua norabide guztietan zabaldu zen: Maite Idirin, Oskorri taldea (Natxo de Felipe abeslariarekin), Gontzal Mendibil, Estitxu, Ipar Euskal Herriko kantaldien loraldia, Ortziken kolektiboa, Pantxoa eta Peio, Etxamendi eta Larralde, Antton Valverde, eta abar.
Egoera politikoa arras aldatu zen 1973an, ETAk Luis Carrero Blanco Espainiako gobernuburu eta militarra hil ondoren. Francoren diktadura azkenetan zegoen, ETAren hedapen ideologiko eta kulturala gero eta handiagoa zen, errepresioak askatasun egarria areagotu besterik ez zuen egiten, eta aldarrikapen politikoen bozgorailu bilakatu ziren jaialdiak.
Kantariak bihurtu ziren esperantza eta amets guztien bozeramaile, politikarien ordez. Eta herriak jarraitu zien. Kantaldiak ugaritu egin ziren, batez ere Gipuzkoan eta Bizkaian, herrietako pilotalekuak eta plazak milaka lagunez eta ikurrinez betetzen hasi ziren, eta ordura arteko kantu jaialdietan ezagutzen ez zen osagai berri bat agertu zen: entzuleen parte-hartzea. Emozioa, herriaren ilusioekiko lotura eta bultzatzen ari ziren aldaketetan parte izateko sentimendua azaleratu zituzten kantaldiok.
Fenomeno horretan bada mugarri bat: 1976ko martxoaren 27an Herri Irratiak Donostiako Anoetako belodromoan antolaturiko 24 orduak euskaraz jaialdia. Artze anaiak, Jean Mixel Bedaxagar, Lourdes Iriondo, Gorka Knörr, Mikel Laboa, Benito Lertxundi, Lupe, Gontzal Mendibil eta beste hainbat musikari aritu ziren ekitaldi gogoangarri hartan. «Hortik aurrera beste neurri bat, beste itxura bat hartu zuten jaialdiek. Hor zerbait piztu zen, eta gero, nik uste, toki askotan Anoetan bizi izan genuen giro hori sortu nahi izan zela, eta batzuetan pixka bat artifizialki. Han gertatu zena esplosio bezalako bat izan zen, inork ez zekien aurretik zer gertatuko zen», azaldu zuen Peio Ospitalek. Beste jaialdi garrantzitsu bat Bai Euskarari kanpainaren amaierakoa izan zen. Bilbon, lepo betetako San Mames futbol zelaian egin zuten, 1978ko ekainaren 17an, eta hainbat kantari, bertsolari eta idazle bildu zituen: Lourdes Iriondo, Jean-Louis Davant, Gorka Knörr, Mikel Laboa, Lupe, Xabier Amuriza, Urko, Antton Valverde, Gontzal Mendibil, Xabier Lete, Oskorri, Pantxoa eta Peio... Kantaldia grabatu egin zuten, eta zuzeneko disko bikoitz batean argitaratu.
Kantaldien gorakadak isla zuzena izan zuen diskoen ekoizpenean eta salmentan. Diskoetxe berriak agertzearekin batera (IZ, Elkar...) kantuak grabatzeko eta argitaratzeko inoiz baino aukera gehiago izan zuten kantariek, eta disko batzuek ezohiko salmenta kopuruak erdietsi zituzten. Pantxoa eta Peioren lehen disko luzea eta Urkoren Sakonki dira bi adibide. Ez da harritzekoa, beraz, Espainiako zenbait diskoetxe handik (CBS, Movieplay, Zafiro...) euskarazko diskoak salgarriak zirela ikusita, hemengo kantariengana jotzea: Oskorri, Urko, Niko Etxart, Gorka Knörr, Iñaki Eizmendi, Miren Aranburu, Lupe... Are gehiago, gaztelaniaz abesten zuten zenbait kantarik euskaraz disko bat grabatzea erabaki zuten: Patxi Andion (Joxe Maria Iparragirre Patxi Andion'en erara), Mocedades (Kantaldia)... Urte batzuk geroago, gauza bera egin zuen Mocedades taldeko abeslari Amaia Urangak ere (Lilura urdinak).
Sukarrak 1978 arte iraun zuen, ordutik aurrera kantaldiek behera egin zuten. Kantari batzuk nekatu egin ziren kontzertuak mezu politikoetarako baliatzeaz, eta erretiratu egin ziren, apur bat desengainaturik; beste batzuk bestelako bide musikalak eta estetikoak jorratzen hasi ziren, eta politikoei utzi zieten aldarrikapenen zeregina...
Bukaera
1980ko hamarkadan bukatu zen Euskal Kantagintza Berriaren mugimendua. Izan ere, kantautoreak bigarren plano batera pasa ziren, salbuespenak salbu. Lehenengo folk eta rock taldeak (Errobi, Itoiz, Izukaitz, Haizea, Oskorri...) hasi ziren haien lekua hartzen, eta Eusko Rock Erradikalaren agerpenak erabateko etena ekarri zuen.
Duzunaritze
Antzina, udalerri propioa izan zen, baina 1841eko maiatzaren 12an Sarasketa udalerri zaharrarekin bat egin zuen Duzunaritze-Sarasketa udalerria sortzeko.
Bertako biztanleak duzunariztarrak dira.
Izenaz
Duzunaritze beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
"D-" hasierak nahiko berria dirudi eta euskaraz ere ugariak dira toponimoa "B-"z hasten den testigantzak. Kasu honetan, ordea, Euskaltzaindiak berrikuntza hobetsi du arautzeko orduan.
Herria, batzuetan, frantsesaren edo antzinako formen eraginagatik da, oker deitua Buzunaritze.
Etimologia
Etimologiaz autoreen arabera "makal zuria(k dauden lekua)" edo "lertxunen haritzak edo hariztia" esan nahi du.
Geografia
Duzunaritze Hergarai ibarran dago.
Ingurune naturala
Garaziko ekialdean, Hergarai azpieskualdeko iparraldean, garaztarrak ditu inguruko herriak: iparraldetik Iriberri, Buztintze eta Lakarrako lurrak ikutzen baditu, ekialdean Sarasketa udalkidea dauka. Hegoaldean Ahatsako auzo batzuk ditu eta hego-mendebaldean Aintzilako lurrak. Amaitzeko, mendebaldean zerbitzu batzuk eskaintzen dizkion Donazaharre dago.
Historia
Erdi Aroan, Duzunaritzek eta Sarasketak parrokia bera partekatzen zuten, udalerri ezberdinak izan arren. Honek, udalerriko egungo eliza, bi herrien artean zaldiz kokatzea eragin zuen.
Frantziako Iraultzan, Gratian Dagorret herriko apaizak erbesteratu behar izan zuen.
1841eko maiatzaren 12an, Duzunaritze eta Sarasketa udalerriek bat egin zuten Duzunaritze-Sarasketa udalerri berria sortzeko.
Demografia
Udalerri independentea zeneko datu demografikoak daude:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Anisotremus scapularis
Anisotremus scapularis Anisotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Teius oculatus
Teius oculatus Teius generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Lanteira
Lanteira Granadako udalerria da, Guadix eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 567 biztanle zituen.
Semnopithecus priam
Semnopithecus priam Cercopithecidae familiako Semnopithecus generoko espezieetako bat da.
Arraun surf
Arraun surfa edo padelsurfa surf kirolaren aldaera bat da, Hawaiin sortua. Ohiko surfean, kirolaria eserita izaten da uhin bat etorri arte; arraun surfean, aldiz, surflaria taularen gainean zutik izaten da, eta arraun bat darabil ur gainean mugitzeko. Kirol hau 2013an dokumentatu zen.
Gran Enciclopedia Aragonesa
Gran Enciclopedia Aragonesa edo GEA (Aragoiko Entziklopedia Nagusia) Aragoiko entziklopedia tematikoa da. Gaztelaniaz dago eta on-line erabil daiteke.
Historia
GEAren lehen aurrekariak Los aragoneses izenburua zuen eta 1977an argitaratu zen, Istmo argitaletxearen eskutik. Egileen artean Eloy Fernández Clemente zegoen. Ondoren, 1978an, José María Sáiz-ek, UNALI argitaletxearen sortzaileak, Aragoiko Entziklopedia handi bat egitea proposatu zion. Lan hori 1980-1981 urteetan plazaratu zen; hamabi liburuki zituen eta Gran Enciclopedia Aragonesaren lehenengo edizioa izan zen. Proiektuak harrera handia ezagutu zuen. 1983 eta 2007 artean, gainera, lau Gehigarri plazaratu ziren; lehenengo, hirugarren eta laugarrenaren zuzendaria Eloy Fernández Clemente izan zen; bigarren gehigarriarena, ordea, Manuel Martín Bueno izan zen. Azkena, bosgarrena, Wifredo Rincón Garcíak zuzendu zuen.
Shackleton–Rowett espedizioa
Shackleton-Rowett espedizioa (1921-22) Ernest Shackleton-en azken proiektu antartikoa izan zen, eta Antartikako Esplorazioaren Aro Heroikoan egindako azken saioa. John Quiller Rowett-ek finantzatutakoa, batzuetan Quest espedizioa ere deitzen zaio, Quest ontziagatik, Norvegiako baleaontzi birmoldatu bat.
Brookside (Alabama)
Brookside Alabamako herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,363 biztanle zituen, 82.2 kilometro koadrotan banatuta.
Shackleton–Rowett espedizioa
Shackletonek Artikora joan eta Beaufort itsasoa esploratu nahi izan zuen, baina plan hau bertan behera utzi zen Kanadako gobernuak finantza-laguntza bertan behera utzi zuenean; Shackletonek Antartikara zuzendu zuen arreta. Quest, Antartikako edozein esplorazio ontzi baino txikiagoa zen, ez nahikoa egin behar zuen lanerako, eta hegoalderantzeko bidaia atzeratu zen motorraren arazo larriengatik. Espedizioaren lana hasi aurretik, Shackleton itsasontzian hil zen, Hegoaldeko Georgiak azpiantartiar uhartedira iritsi ondoren. Hortik aurrera espedizioa hasierako planaren zertzelada bat izan zen Ekialdeko Antartikako hiru hilabeteko gurutzaldi bat izanez, Frank Wild taldeko bigarren komandantearen gidaritzapean. Quest ontziaren gabeziak laster agertu ziren: abiadura motela, erregaiaren kontsumoa, itsas handietan noranzkoa aldatzeko joera eta zuloak kroskoan. Itsasontzia ezin izan zuen 20°-ko longitudea baino harago joan, bere helmugatik oso urrun, eta, gainera, bere motorraren potentzia baxua zen bankisan sartzeko. Zenbait saiakera antzuen ostean, Wildrek itsasontzia Hego Georgiara itzuli zuen, Elefante uhartea bisitatuz bidean, non bera eta beste 21 gizon denbora batez abandonatuak izan ziren Endurance ontziaren hondoratzearen ondoren, Shackletonen Trans-Antartika Espedizio Inperialean sei urte lehenago. Wildek itsas-izotzetan denboraldi luzeagoa eta emankorragoa egitea pentsatu zuen eta itsasontzia Lurmutur Hirira eraman zuen konpontzera. Hor, 1922ko ekainean, Rowett-ek bidalitako mezu bat jaso zuen ontzia etxera Ingalaterrara itzultzeko aginduz, horrela espedizioa bertan behera geratu zen. Quest ontziaren bidaia ez da oso kontuan hartzen esplorazio polarren historian, eta oroimen publikoan geratu zen gertaera, beste jarduera batzuk estaliz: Shackletonen heriotza goiztiarra.
Jorge Amado
Jorge Leal Amado de Faria (Pirangi, Bahia, 1912ko abuztuaren 10a - Salvador de Bahia, 2001ko abuztuaren 6a), Jorge Amado literaturan, brasildar idazlea izan zen.
Bizitza
Zuzenbidean graduatua, diputatua, kartzelan sartu zuten bere ideia aurrerakoiengatik, eta Frantzia eta Txekoslovakian egon zen erbesteraturik (1948-1952). Lehen eleberrietan langileen bizi-baldintza gogorrak deskribatu zituen. Romances de Bahía (Bahiako eleberriak) sailaren barne aurkitzen dira: O pais do carnaval (1931), Cacau (1933), Jubiabá (1935) eta Capitães de areia (1937). 1943an Terras do sem fim eleberria argitaratu zuen. Azken lanetan elementu fantastiko eta erotikoak alderdi sozialekin nahastu zituen: Dona Flor e os seus dos maridos (1966), Tieta do Agreste (1977), Tocaïa grande (1985). Amadoren eleberri eta kontakizun batzuk zinema eta telebistara aldaturik daude.
Jorge Amado euskaraz
1997. urtean haren Jubiabá euskaraturik agertu zen (Jubiaba, Valentin Olaetxearen itzulpena).
Gran Enciclopedia Aragonesa
Historia
Entziklopediaren jabetza 1999an El Periódico de Aragón egunkariak erosi zuen. Gaurkotu ondoren, 2000. urtean, GEA 2000 izenarekin ezagutzen den edizio berri bat plazaratu zuen. Edizio honek edukiak berrantolatuak aurkeztu zituen. Edizio berri horrek hamasei liburuki izan zituen eta 8.000 ale saldu zituen. Edizio horretan lehenengo, bigarren eta hirugarren gehigarri jaso ziren ere bai.
Entziklopedia 2002an hasi zen digitalizatzeko prozesua. 2003ko irailean 1.0 bertsio digitala edo GEA OnLine plazaratu zen. Bertsio digital horrek Aragoiko Diputazio Orokorraren laguntza izan zuen.
Crithagra xantholaema
Crithagra xantholaema Crithagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Satoru Kashiwase
Satoru Kashiwase (柏瀬 暁, 1993ko ekainaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Derval (Loira Atlantikoa)
Biztanleria
2007an Derval udalerrian erroldatutako biztanleak 2.919 ziren. Familiak 1.128 ziren, horien artean 320 pertsona bakarrekoak ziren (148 bakarrik bizi ziren gizonak eta 172 bakarrik bizi ziren emakumeak), 376 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 380 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.288 etxebizitza zeuden, 1.137 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 50 bigarren erresidentzia ziren eta 101 hutsik zeuden. 1.209 etxeak ziren eta 74 apartamentuak ziren. 1.137 etxebizitza nagusietatik 834 bere jabearen bizilekua ziren, 279 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 15 etxek gela bat zuten, 88 etxek bi zituzten, 192 etxek hiru zituzten, 276 etxek lau zituzten eta 566 etxek bost zituzten. 750 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 496 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 521 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.803 ziren, horien artean 1.295 aktiboak ziren eta 508 inaktiboak ziren. 1.295 pertsona aktiboetatik 1.196 lanean zeuden (691 gizon eta 505 emakume) eta 99 langabezian zeuden (48 gizon eta 51 emakume). 508 pertsona inaktiboetatik 163 erretiraturik zeuden, 209 ikasten zeuden eta 136 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Derval udalerrian 1.255 unitate fiskal zeuden, 3.123 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.626 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 148 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 31 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 25 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 5 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Derval udalerrian 115 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.184 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Derval udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 311 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Perl (Mosel)
Perl (Mosel) Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Priolepis triops
Priolepis triops Priolepis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Rosita Parsons
Rosita Parsons, jaiotzaz Rosa Herminia Parsons Bobadilla (Santiago, Txile 1970eko urtarrilaren 9a) txiletar modeloa eta enpresaburua da. 1980an modelajearen ikonoa izan zen.
Biografia
Oso goiz hasi zuen karrera. 80ko hamarkadan, edertasun-ikono handiabat zen, eta top model gisa katalogatuta zegoen. Gero edertasun-erregina, enpresaburu eta modelo-hezitzaile bihurtu zen.
Lepilemur aeeclis
Lepilemur aeeclis Lepilemur primate Strepsirrhini generoko espezieetako bat da. Lemuriformes guztiak bezala Madagaskarreko endemikoa da.
Rosita Parsons
Biografia
Claudio Izzorekin ezkonduta egon zen eta gero 1998an Eduardo Lyonekin ezkondu zen. 2016ko urtarrilaren 22an Antonio Eguiguren enpresaburuarekin ezkondu zen, eta hil arte egon zen harekin, 2017ko martxoaren 8an. Lorenza Izzo Parsons eta Clara Lyon Parson s alaba modeloen ama da.
Lan ibilbidea
1980an modelajearen ikono izan zen Txilen.Horregatik, itzalean oso ezaguna egin zen, eta “edertasun-erregina” ere izendatu zuten. Baina dena ez duenez betiko irauten, hainbat urteko ibilbidea egin ondoren, erretiratu egin zen.
Telebista
2006an eta 2007an, Carolinak eta Rosita ahizpak Scouting Parsons modeloak bilatzeko programa sortu eta gidatu zuten.
Arropa-marka
2022rako, bere arropa-marka sortu zuen, “Rosita Parsons” izenekoa, eta emakumeentzako hainbat pijama mota egiten ditu. “Echimuco” azoka-denboraldiaren zuzendaria ere bada. Azokak hainbat ekimenek osatzen dituzte.
Brookwood (Alabama)
Brookwood Alabamako herri bat da. Tuscaloosa konderrian kokatua dago. 2010ean 1,828 biztanle zituen, 84.4 kilometro koadrotan banatuta.
Vacaria
Vacaria Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ecandrewsita
Ecandrewsita oxido motako minerala da eta ilmenite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ecandrewsita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Synaphobranchus dolichorhynchus
Synaphobranchus dolichorhynchus Synaphobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Synaphobranchidae familian sailkatzen da.
Korunková
Korunková Eslovakiako udalerri bat da, Stopkoveko barrutian kokatuta. 11,21 km²ko azalera du eta 82 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1408. urtekoa da.
Wallace Shawn
Wallace Michael Shawn (New York, 1943ko azaroaren 12a) estatubatuar aktore, antzerkigile eta saikeragilea da.
Jatorri juduko newyorkarra, ateo, sozialista eta palestinarrekiko bakearen aldekoa da. Woody Allenen sei filmetan parte hartu zuen, Vizzini izan zen The Princess Bride filmean eta Rexen ahotsa egin zuen Toy Storyren filmetan.
Caporettoko gudua
Caporettoko gudua, Kobaridko gudua eta Isonzoko hamabigarren gudua izenekin ere ezagutua 1917ko urriaren 24tik azaroaren 9ra arte iraun zuen gudu bat izan zen, Lehen Mundu Gerrako Italiako Frontean gertatu zena. Kobarid/Caporettoko herrian gertatu zen, gaur egungo Eslovenian.
Aurrekariak
Italiar frontea 1915ko amaieran egonkortu zen Isonzoko hainbat guduak eta gero non Italiarrak lur gutxi batzuk lortu zituzten hil eta zauritu ratio oso handia izanda. Austria-Hungariar Armadak bere posizioetan oso nekatuta zeuden baita, haien artean morala oso baxua izanik. Momentu hartan hainbat fronteetan borrokatzen eta galtzen zeuden aldi berean.
Borroka-sistema berri hau erabili izango zen Italian lehen aldiz gudu honetan. Taktika ondo funtzionatzeko ezin zen Isonzoko ibarrean aurrera joan, leku ireki bat zelako; ondorioz erasoa zuzenean mendietatik hegoalderantz garatzea erabaki egin zen.
Austro-alemaniar erasoa
Otto von Below jeneralak gidatutako austro-hungariarrak, Oskar von Hutier jeneralaren tropa alemaniarrekin indartu zirenean, 1917ko urriaren 24ko goizean ofentsiba hasi egin zuten Kobarid (italieraz Caporetto) herriaren ondoan. Italiarren lerroak berehala hautsi zituzten eta posizioa defendatzen zuten italiar indarrak sakabanatu ziren, erretiradan.
Italiar armadaren agintariek gas-aurkako maskarak banatu zituzten, kalitate txarrekoak, baita artilleriarako munizio pixka bat ere, baina ez nahikoa gudu osoa irauteko. Honek Italiar defentsak babesten zutenei posizioak berrantolatzea eragotzi zion. Egun berean alemaniarrek eta austro-hungariarrek Caporetton irekitako zuloa aprobetxatu zuten eta aurrerago zegoen lautadarantz abiatu ziren Italiarrei geratzen zitzaien indarrak suntsitzeko. 25 kilometro egin zuten egun hartan eta gerraren hasieratik Italiako lurra lehen aldiz inbaditzea lortu zuten.
Are okerrago egoteko, Luigi Cadorna Italiako jeneralak, 2. Italiako armadako agintari burua zena, frontetik hurbil kokatuta zegoen eta debekatu egin zuen atzera egitea. Haren aginduz erresistentzia mantendu beharko zen, nahiz eta 25etik aurrera Italiako posizioak baztertuta izaten hasi ziren. Cadornak kontraeraso bat agintzen saiatu zen puntu zehatz batzuetan baina italiar armadak ez zeukan erreserban tropa nahikorik eraso hau aurrera eramateko. Azkenean, erretiratzea izan zen aukera bakarra bizirik ateratzeko. Hala ere, Cadornak fusilamentuarekin mehatxatu zuen beste komandante italiarrak, erretiratu ez zezaten.
Kaosa italiar frontean
Egunak pasatu ahala Italiako egoera larritu zen Austria-Alemaniako aurrerapenaren abiadura handiarengatik, batez ere Italiako Estatu Nagusiak infiltrazio taktikak Alpeetan oso eraginkorrak zirela aurreikusi ez baitzituelako eta errefortzuak bidaltzeak frontearen beste puntu batzuk ahultzea esan nahi zuen, erabat ezegonkorra bihurtu arte. Urriaren 28an Italiako lerroak presioarengatik erori ziren eta austro-alemaniarrek Udine italiar hiria hartu zuten. Egun hartan, Luigi Cadorna jeneralak Tagliamento ibairantz erretiratzea baimendu zuen, baina iraganean egindako mehatxuak jada moralean izanda zuten efektua eta milaka italiar errenditzen hasi ziren.
Italiarren atzera-egitea
Erasoan bizirik iraun zuen Regio Esercitoaren unitateak oso nekatuta eta nahasita zeuden eta gerra egiteko ekipamendu gehiena falta zitzaien; beraz, ezin zuten defentsa lerro antolatu bat mantendu. Erantzun gisa, Cadornak Tagliamentoko hego-mendebalderantz erretiratzen jarraitu behar zutela agindu zuen. Soldaduek hamaika mila italiar errefuxiatuekin batera ibili ziren.
Azaroaren 6an italiarrek Livenza ibairantz erretiratu ziren, lurralde gehiago Austro-Alemaniarren eskuetan utziz. Egun berean,Vittorio Emanuele Orlando ministroak Cadorna postutik kaleratu zuen, armadaren agintea kenduz, eta Armando Diaz jeneralak ordezkatu zion. Aldaketa honek hurrengo urteko garaipenetan oinarrikoa izango zen, Diazek abilitate handiko jeneral zela frogatuko zuelako. Diazek italiar tropak berrantolatzea lortu zuen eta Piave ibaian defentsa posizio berri bat sortu zuen azaroaren 12an, Austro-Alemaniar ofentsiba geldituz.
Ondorioak
Austro-Alemaniar erasoaren boterea oso handia izan zen garaiko beste batzuekin alderatuta, eta gudu honetan italiar armadaren porrota Gerra Handian jaso zuen txarrena izan zen. 270.000 italiar baino gehiago izan ziren atxilotuak. 300.000 italiar alde egitea lortu zuten baina ia ekipamendu guztia atzean utzi zuten eta berrantolatu behar ziren. Austro-alemaniar indarrek galera larriak jasan zituzten, baina azkenean 100 kilometro baino gehiago aurreratu zuten frontea eta Italiako lurraldea Veneziako norabidean inbaditu zuten. Austro-Hungariarrek Piave Ibaian gelditu ziren, italiarrek defentsa lerro berri bat ezarri zutelako. Eten hau eta gero frontea leku berean mantendu zuten Vittorio Venetoko gudura arte. Borroka honetan Theodor Sproesserek eta Nazi Alemaniako Erwin Rommel Oberleutnantek borrokatu zuten uzten agintari batailonak garrantzi handia izan zuen. Erroman, Paolo Boselliren gobernua desegin zen urriaren 29an, guduaren porrots eta gero; Vittorio Emanuele Orlando aukeratu zuten ordezko gisa.
Italiako egoeraz kezkatuta, aliatuek Ravennan hitzaldi bat eman zuten non Victor Emmanuel III erregeak ziurtatu zien Italiako armadak bere posizioak arazorik gabe mantenduko zituela. Eta horrela izan zen: 1918an gerra amaitu arte Italiako frontea Piave ibaiaren atzealdean egonkortu zen.
Borroka honen ondorioz "Caporetto" terminoa "Porrot" terminoaren sinonimo bat bihurtu zen.
Villa (Antzinako Erroma)
Villa, Antzinako Erroman eta iturri klasikoen arabera, landan zegoen etxe isolatu bat zen, eta domusaren kontrakoa zen. Hala ere, villa terminoa erabiltzen dienean, askotan, esanahi murritzagoa ematen zaio, eta aristokraziaren nekazaritza-jabetza baten erdigunea eratzen zuen etxaldea dela esaten da, bizileku-eraikin nagusi batez eta produkzio-jardueretarako eraikin xumeagoez osatua, hau da, zehazkiago, "villa rustica" esaten zaiona da.
Jatorria eta garapena
K.a. V. mendeko greziar landetxeetan oinarriturik, hurrengo urtean Latium eskualdeetatik hedatu ziren. Erromatar Errepublikaren krisialdian (K.a. II eta I. mendeetan) nekazari xumeak desagertu ziren eta latifundio hauek benetako domus bilakatu ziren. Garai hartan, villa horien artean, ekoizpen gune handiak aurki daitezke, bere ingurunean jende asko biltzen zituenak, eta beraz populazio bilguneak zirenak, herriak, alegia.
Motak
Herri edo hirietatik kanpo zeuden etxe isolatu guztiak ez ziren villa-k, beste etxe mota batuk era baziren eta; etxe apalak casae ziren eta etxolak tuguria, lur sail txikietan egoten zirenak.
Bi villa mota nagusi zeuden: villa rustica, eta villa d'otium (villa urbana, pseudourbana eta suburbana ere deituak ikerketa lanetan). Augusto enperadorearen etxea (domus bat) Erromako beste senatarien etxeen antzekoa zen tamainan eta Palatinotik gertu zegoen, baina hori hurrengo enperadoreekin aldatu zen. Enperadoreen egoitzak handitu eta konplexuagoak bilakatu zirenean, eta Erroma zentrotik kanpoan eraikitzen hasi zirenean, gaur egun palazioak deituko genukeenak bilakatu ziren. Eraikin mota horri villa inperiala izena ematen zaio ikerlanetan.
Villa maritima, itsaslaldean zeudenak ziren, eta villa lacustre, laku baten ertzetan, gaur egun bezala, Italiako Po ibaitik iparraldeko lakuetan aberatsek zituztenak Inperioaren garaian; Como eta Garda lakuetan horien aztarnak aurkitu dira.
Villa rustica delakoan, bizilekua sinplea izaten zen gehienetan, nahiz eta guregana iritsi direnak eta ezagunak egiten direnak, handiak, konplexuak eta aberatsak izan. Nekazaritzarekin eta abeltzaintzarekin erlazionatuta zeuden. Varronek K. a. I. mendean villak deskribatzen dituenean, batzuk nekazaritza lanetan aritzen zirela dio, beste batzuk abeltzaintzan, eta beste batzuk bi lan motetan. Pasto villatica-k ere aipatu zituen, eta kontzeptu horren barruan sartzen dira txoritegiak, basurdeentzako itxiturak, erlauntzak eta ur gazi edo geziko haztegiak.
K.o. I. mendeko Columella agronomoak, villa-konplexuak hiru zati zituela idatzi zuen:
Villa rustica
Gorago azaldu bezala, villa-en aurrekariak, K. a V eta VI mendeko Greziako aristokraten etxaldetan egon daiteke, hala nola Kartagoko K. a. IV mendeko luxuzko etxeetan, soro joriez inguratuta zeudenak. Lazion IV. mendean villa-k zeuden jada, leku garaietan kokatuta, bizitzeko eta lan egiteko eraikinak bananduta zituztenak. K.a. III. mendean ez dago aldaketa tipologikorik. Baina K.a. II eta I. mendean, jabetza ereduak aldetzen dira Errepublikaren baitan. Mediterraneo ekialdean erromatarrei irekitzen zaizkien merkatu berriek, nobleziako familien aberasteak dakar, bere jabetzako lurrak eta nekazari ondasunak nabarmen handitzen dira. Lurra esku gutxiagotan biltzen da eta nekazari txiki libreak desagertzen hasten dira eta jabe handiak lana kontramaisuen ardurapean uzten duten urrun dauden errentadun bilakatzen dira. Errepublikaren azken urteetan, Italia erdialdeko eta hegoaldeko villa-handiek, badituzte beharrezko egitura guztiak, ekoizpen handiak sortu eta esportatzeko.
New in Town
New in Town (euskaraz Berria Hirian), 2009ko Jonas Elmer danimarkar zinema zuzendariaren amodiozko komedia film bat da. Renée Zellweger, Harry Connick, Jr., Siobhan Fallon Hogan, J.K. Simmons eta Frances Conroy aktoreek antzeztu zuten.