cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekialde Hurbileko historia
Aginduen araubidea
Bestalde, beste hiru gune politiko handi zeuden eskualdean. Egiptok bere eskubide-independentzia ziurtatu zuen, eta 1922an monarkia bihurtu zen. Arabiako penintsulan, berriz, Saud Etxeak ia lurralde guztiak bateratzea lortu zuen (XXI. mendera arte bizirik iraun zuten zenbait emirerri periferiko izan ezik), eta, 1932an, ofizialki eratu zen Saudi Arabia, mendebaldeko petrolio-interesekiko lagunarteko politika garatuz, bereziki ARAMCOrekiko. Persiak, berriz, Mendebaldeko kapitalen erdi mendeko jarraitu zuen, eta, barne-arazoetan, esku-hartze handia izan zuen: Anglo-Iranian Oil Companyk.
Ekialde Hurbileko gainerako herrialdeetan nagusitu nahi zuten mendebaldeko potentziek nazionalismo arabiarraren aurka egin behar izan zuten orduan, eta, beraz, uko egin zioten inperialismo irekiari. Aurkitu zuten irtenbidea berriki sortutako Nazioen Elkartean (1919) babestea izan zen. Elkarte horrek eskualdearen kontrola Ingalaterrari eta Frantziari eman zien mandatu moduan, argudiatuz domeinu horiek (lehen otomandarrak zirenak) oraindik ez zeudela prest independentziarako urratsa erantzukizunez bere gain hartzeko. Nahiz eta juridikoki lurralde horiek mandatuak izan, praktikan, Ingalaterrari eta Frantziari eskualde horien babesletza ematea eskatzen zuen. Siria Frantziaren agindupean geratu zen. Irak, berriz, ingelesaren agindupean geratu zen. Ingalaterrari ere Palestinako mandatua eman zitzaion, baina laster Jordan ibaiaren ekialdeko eskualdea banandu egin zen, Transjordania sortuz. Jordanian eta Iraken monarkia bana sortu zen, Husseinen bi semeren ardurapean, britainiarren eta frantsesen aurkako matxinada gehiago ez bultzatzeko lagun ziezaioten, Lehen Mundu Gerran otomandarren aurka sustatu zituen bezala.
Garai hartan hasi zen juduen auzia ere. 1917an, mugimendu sionistak Balfour Adierazpena lortu zuen Ingalaterratik, Palestinan juduen etxe bat sortzea bilatzen zuena, antzinako Salomonen Erresumaren lurralde gisa. Horrela hasi zen juduen migrazio geldoa, baina iraunkorra, Europako ekialdetik Palestinara, kibbutzetan kolono gisa kokatu zirenak. Emaitza juduen eta palestinarren arteko tentsioa areagotzea izango zen, eta mundu osoa behin baino gehiagotan airean jarriko zukeen nazioarteko arazo geopolitiko baten sorrera.
Independentzia politikoa
Bigarren Mundu Gerraren ondoren (1939-1945), agintaldien erregimena jasanezina bihurtu zen politikoki, eta, beraz, sistema horren azpian administratutako lurraldeei independentzia osoa ematea erabaki zen. Hala ere, Ekialde Hurbilaren garrantzi geoestrategikoaren ondorioz, gaur egun munduko petrolio-ekoizpenaren gune nagusia den aldetik, garaiko bi superpotentzia berriek (Estatu Batuak eta Sobietar Batasuna) ezin zituzten horiek alde batera utzi, eta horrela sartzen da Ekialde Hurbila Gerra Hotzaren berezko eskeman. Hala ere, eskualdeko nazioak ez dira beti superpotentzien eskuetan dauden txotxongilo otzanak izango, petrolioaren giltza ixteko aukera zutenez, negoziazio-ahalmen handia eskuratu baitzuten. Hori, bereziki, agerian geratu zen Gamal Abdel Nasserrek Egipton zuen gobernuarekin. Horrek, monarkia kendu zuen 1952an, eta, hasiera batean Estatu Batuek babestu zuten arren, aldendu egin zen, bereziki Jakartako Konferentzian (1955), Hirugarren Munduko nazioek beren bidea jarraitu behar zutela aldarrikatu zuenean. Nasserrek Estatu Batuen eta Europaren begirunea galdu zuen, hainbesteraino ezen 1956an Ingalaterrak eta Frantziak inbasioa egitekotan egon baitziren, 1875etik britainiarren esku zegoen Suezko kanala nazionalizatzeko neurriari erantzunez. Sobietar Batasunak gogor babestu zuen Nasser, eta Aswango presa, neurri handi batean, esfera komunistatik etorritako kapitalen ekarpenari esker eraiki zen.
Ekialde Hurbilak aurre egin behar izan zion arazorik larriena Israelgo Estatuaren sorrera izan zen. 1948an Palestinaren gaineko britainiar agintaldia amaitu zen, eta juduak estatu independente berriaren kontrola hartzera pasa ziren. Jerusalem bi eremutan banatuta geratu zen, bata juduen kontrolpean eta bestea musulmanen kontrolpean. Konponbide horrek, jakina, bi aldeak atsekabetu zituen, hiri hori sakratua baita bi erlijio-aitortzentzat. Herrialde arabiarren koalizio batek gerra deklaratu zion Israeli independentzia egunean bertan, eta Israel atera zen garaile. 1956an, Israelek bere posizioa pixka bat gehiago finkatzea lortu zuen, Sinaiko gerran alde anglo-frantziarra Egiptoren aurka jarriz. Hala ere, abantaila handienak 1967an lortu zituzten, Sei Eguneko gerrarekin. Horri esker, Israelek Jerusalemen kontrol osoa irabazi zuen, Jordaniari musulmanen alde erdia kenduz eta ordura arte Siriaren esku zeuden Golango gainak bereganatuz; Egiptori Sinai osoa ere kendu zioten, Suezko kanalaren ekialdeko ertzeraino, nahiz azken lurralde hauek 1975ean itzuli ziren.
Aldi berean, adierazi behar da asmo nazionalista guztiak ez zirela eratu, mendebaldeko interesentzat komenigarrienak zirenak baizik ez. Horrela, palestinarren populazioa Israelen agintepean murgildu zen. Palestinarrek, beren Estatuko nazionalak izateko ahaleginean bortxaturik, beren ihesbidea borrokan aurkitu zuten, Palestinaren Askapenerako Erakundeak eta beste talde erradikal batzuek garatua. Israeldarren eta palestinarren arteko negoziazioen bideak nahiko sigi-sagatsuak izaten jarraituko zuten, neurri batean, gatazkaren bi aldeetan kokatutako erradikalek akordio batera iristeko zuten erresistentziagatik. Aintzat hartu ez zen beste aldarrikapen nazionalista bat kurduena da, Lehen Mundu Gerran otomandarren aurka matxinatu zirenak, baina behin gerra amaituta, Turkia, Siria eta Irakeko mugen artean sakabanatuta geratu zirenak. Ondorengo garaietan, kurduek Kurdistanen estatu nazional bat sortzeko egindako aldarrikapen nazionalistei gogor egin zien aurre Sadam Huseinek, Irakeko diktadore ohiak.
Iran izan zen nazionalista sutsua garatu zuen beste herrialde bat, Mendebaldearekin gogor borrokatu zuena. Mossadeqh lehen ministroa mendebaldeko interesetatik askatzen saiatu zen Anglo Iranian Oil Companyren nazionalizazioa bilatuz, baina Reza Shah Pahlavik sustatutako estatu-kolpe batek indarrez kendu zuen agintetik. Reza Shah Pahlavik mendebaldearen aldeko erregimen bat ezarri zuen 1952an. Erreakzio nazionalista orain sektore xiita erradikalagoaren zati batetik etorri zen, zeinak, Ruhola Khomeini aiatolaren gidaritzapean, Shah agintetik kendu baitzuen; erbesteratzera behartu, eta boterea bereganatu zuen teokrazia fundamentalista eta gogorki mendebaldearen aurkakoa. Erantzun gisa, Estatu Batuek Sadam Husein finantzatu zuten 1980 eta 1988 artean Iranen aurkako gerra bat egin zezan. Iran-Irak izeneko gerra, azkenean, eskualdearen oreka nabarmen aldatu gabe amaitu zen.
Aiatola Khomeiniren figuraren sorrera 1970eko hamarkadan eskualdean bizi izan zen berpizte islamikoaren parte da. 1973an, potentzia arabiarrak, bereziki Egipto eta Siria, Israelen aurkako gerra berri batean sartu ziren. Mendebaldeak Israeli laguntzea eragozteko, Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundean (LPEE) bildutako nazio arabiarrek petrolioa esportatzeko kuotak banatu zituzten; petrolioaren ekoizpena murriztu, eta krisi energetikoa deiturikoa sortu zuten, krisi ekonomikoa eragin zuena. Nahiz eta aurrerantzean LPEE Mendebaldearekin erdizka ulertu, islamiar berpiztearen ideia jaurtita geratu zen. Islama aldarrikapen sozialen aldeko borrokaren bandera ere bihurtu zen, bereziki petrolio-erregimenetan, zeinetan aberastasuna familia handietan pilatuta baitzegoen, miseriazko poltsa handien inguruan. Hamarkada batzuen bueltan, horrek, Iranen xiismo militantearen garapena ez ezik, borroka fundamentalistarena ere bultzatu zuen, hala nola Afganistango mugimendu talibana edo Al Kaida erakundea.
1990ean Sobietar Batasuna erori zenean, Estatu Batuek esku hartze handiagoa izan zuten eskualdeko gaietan, ageriko kontrapisurik gabe. Horrela, 1991n, Nazio Batuen Erakundearen bidez orkestratutako nazioen koalizio baten buru izan zen aurreko urtean Kuwait Emirerria inbaditu zuen Sadam Huseinen aurkako gerra eramateko. Husseinek Kuwaitetik alde egin behar izan zuen, eta bere erregimenak murrizketa handiak jasan zituen. Hala ere, hori ez zen nahikoa izan, eta 2003an, George W. Bush presidenteak inbasio bat sustatu zuen Irakek suntsipen handiko armak zituela aitzakiatzat hartuta (gero gezurrezko txostenak zirela agertu zen), eta Hussein boteretik kendu; harrapatu; epaitu, eta exekutatu zuten.
Gaur egun, beraz, Ekialde Hurbileko eta Ekialde Ertaineko eskualdeak gehienbat islamikoak, eta herrialde independenteak dira, kasu askotan, egitura politiko oso sinplifikatua dutenak. Monarkia absolutu gisa gobernatzen dira; baliabideak petrolioaren ustiapenetik lortzen dituzte, eta desberdintasun sozial handiak dituzte. Nazio horietako batzuetan, sekularizazio prozesuak gertatu dira, adibidez,Turkian; inperfektuak dira, eta erresistentzia izugarriak dituzte, Egipton adibidez, beste batzuetan islamismorik erradikalena finkatu den bitartean, Iranen adibidez. Buru-hausgarri geopolitiko korapilatsu horren erdian, oso zaila da hemendik aurrera eskualdean zer gertatuko den argitzea.
538 Friederike
538 Friederike, asteroide gerrikoan aurkitutako 538. asteroidearen izena da. 1904ko uztailak 18an aurkitu zuen Paul Götz astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bre behin-behineko izendapen zientifikoa, 1904 OK zen.
Iwierzyce udalerria
Iwierzyce Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ropczyce-Sędziszów barrutian kokatuta. 65,52 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7701 biztanle zituen.
Barçalona de Gèrç
Barçalona de Gèrç Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barcelonne-du-Gers udalerrian erroldatutako biztanleak 1.322 ziren. Familiak 580 ziren, horien artean 180 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 212 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 140 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 688 etxebizitza zeuden, 595 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 61 hutsik zeuden. 622 etxeak ziren eta 62 apartamentuak ziren. 595 etxebizitza nagusietatik 427 bere jabearen bizilekua ziren, 150 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 159 etxek lau zituzten eta 345 etxek bost zituzten. 480 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 271 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 269 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 792 ziren, horien artean 549 aktiboak ziren eta 243 inaktiboak ziren. 549 pertsona aktiboetatik 518 lanean zeuden (266 gizon eta 252 emakume) eta 32 langabezian zeuden (10 gizon eta 22 emakume). 243 pertsona inaktiboetatik 118 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barcelonne-du-Gers udalerrian 584 unitate fiskal zeuden, 1.316 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.033 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen eta 2 elektrotresna dendak ziren.
2000. urtean Barcelonne-du-Gers udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.220 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
OPDS
OPDS akronimoa ingelesetik Open Publication Distribution System argitalpen elektronikoak katalogatu edo sindikatzeko formatua da. Atom eta HTTP formatuetan oinarritzen da. Formatu honek aukera ematen du argitalpen elektronikoak multzokatzeko, banatzeko, bilatzeko eta eskuratzeko. OPDS katalogoak estandar irekiak erabiltzen ditu eta lehentasuna ematen dio soiltasunari.
Deborah Cameron
Deborah Cameron (Eskozia, 1958ko azaroaren 10 ) hizkuntzalari feminista da. 2004ko urtarrilean, Rupert Murdoch katedran lan egiten du Hizkuntza eta Komunikazioan, Worcester Collegen (Oxfordeko Unibertsitatea).
OPDS
Partaideen talde informal batek prestatzen ditu OPDS zehaztapenak. Talde horretan daude, besteak beste, Internet Archive, O'Reilly Media, Feedbooks eta One Laptop per Child|OLPC.
Kanpo estekak
OPDS estandarra
Deborah Cameron
Ibilbidea
Oxfordera iritsi aurretik, Cameronek eskolak eman zituen Roehampton Institute of Higher Education, The College of William and Mary Virginian AEB, Glasgoweko Strathclyde University, Londresko Institute of Education, Suediako Göthernburgeko Unibertsitatea, New Yorkeko Unibertsitatea eta Sidneyko Teknologia Unibertsitatea (Australia).
OPDS
Kanpo estekak
OPDS lantaldeen estekak
Deborah Cameron
Ibilbidea
Cameronek Worcester Collegen egiten duen lanaren zati bat ingeleseko gradurako bada ere, zatirik handiena Ingelesa, Hizkuntzalaritza eta Emakumearen Ikasketak masterrean oinarritzen da, eta derrigorrezko zein aukerako irakasgaiak ematen ditu.
OPDS
Kanpo estekak
Bestelako baliabideak
Deborah Cameron
Ibilbidea
Urte askoan, Trouble & Strife aldizkari feminista ekoizten eta idazten lagundu du Cameronek. Trouble & Strife-ren web orrian eta blogean eta ikasleei eta beste publiko batzuei zuzendutako feminismoari buruzko hitzaldiak ere ematen ditu.
Lan nabarmenak
Hauexek dira bere lan batzuk:
NGC 3316
NGC 3316 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Lazise
Lazise Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lazisek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Poblenou (telesaila)
Poblenou 1994an Kataluniako TV3 telebista katean emititu zen telesail bat izan zen. Katalanez telebistan igorri zen lehenbiziko telesaila izan zen, bere gidoiak Josep Maria Benet i Jornet idazleak idatzi zituelarik.
Argumentua
Telesaila honek Bartzelona hiriko Poblenou auzoan bizi den pertsonen bizitza azaltzen digu. Telesailaren gune nagusia Aiguadé familiaren supermerkatua da, honen inguruan, telesailean agertzen diren familia nagusienen istorioen lotura ezberdinak sortzen direlarik.
Iwkowa udalerria
Iwkowa Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Brzesko barrutian kokatuta. 47,22 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6341 biztanle zituen.
Lovell (Maine)
Lovell Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Halland
Halland Suediako hego-mendebaldean dagoen probintzia historikoa (landskap) da. Västergötland, Småland, Eskania eta Kattegat itsasoa mugakideak ditu. 1645eko Brömsebroko Bigarren Itunera arte, Danimarkako Erresumaren zati bat izan zen.
Dick Tooth
Richard Murray Tooth (Bombala, Hegoaldeko Gales Berria, 1929ko irailaren 21a - Sydney, 2020ko abuztuaren 5a), australiar errugbilaria izan zen. Hamar aldiz jolastu zuen Australiako errugbi selekzioan, horietako bi kapitain gisa. Bere taldeak Sydney University Rugby Club eta Randwick izan ziren. Medikua lanbidez, kirol medikuntzaren altzindaria izan zen.
Tropiocolotes nubicus
Tropiocolotes nubicus Tropiocolotes generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Blas Infante
Blas Infante Pérez de Vargas (Casares, Andaluzia, 1885eko uztailaren 5 - Sevilla, Andaluzia, 1936ko abuztuaren 11), politikari andaluziarra izan zen, andaluzismoaren ideologoa: 1983an, Andaluziako Parlamentuak autonomia-estatutuaren sarreran andaluziar aberriaren aitatzat hartzea onartu zuen. 2007ko otsailaren 18an andaluziarrek berretsi zuten autonomia-estatutua berritzeko egindako erreferendumean.
Notario, historialari, antropologo, musikologo, idazle eta kazetari lanak egin arren, oso irakurle handia eta mintzalari ona zen. Nahiz eta haren lanen artetik 14 argitaratuak izan, 3.000 idazki baino gehiago idatzi zituen.
Andaluziako Juntako Andaluziako Ikaskuntzak Infantek Coria del Rion zuen etxea erosi zuen 2001ean, bertan etxe-museoa eraikitzeko. Urtero, Andaluziako egunean, otsailaren 28an omentzen dute.
Andaluziako errealitatearekiko harremanetan
Aita Luis Infante Andrade zuzenbideetan lizentziatua zen eta Casaresko Epaitegiko idazkaria. Ama Ginesa Pérez de Vargas klase ertaineko nekazarien familiakoa zen. Blas Infantek batxilergoa ikasi zuen 1899ra arte Archidonako Eskolapioetan. 1900dik aurrera Casaresko Epaitegiko eskribau gisan lan egin zuen, eta aldi berean, Granadako Unibertsitatean, zuzenbidea ikasi zuen ikasle libre moduan, bakarrik ekainean eta irailean aurkezten baitzen. 1906an amaitu zituen ikasketak. Apunteak, Alberto Alvarez de Cienfuegos poetak, bere lagun minak, uzten zizkion.
Infantetarrak 1898ko krisi ekonomikoaren ondorioz, estu eta larri ibili ziren: hori zela eta, Blas Infantek eskola utzi behar izan zuen. Halere, batxilergoko azken kurtsoa bere kabuz ikasi zuen.
1909an oposizioak gainditu zituen eta Cantillanan, Sevillako probintzian, notario jardun zen. Han, Sevillako intelektualekin eta ideologiak erregionalistekin harremanetan jarri zen, bereziki Sevillako Ateneoko kideekin.
Andaluziako jornalarien egoera ikusteak izugarri harritu zuen eta urte batzuk geroago hurrengoa idatzi zuen:
Lehendabiziko batzar andaluziarra
1915en bere idazlanik garrantzitsuena argitaratu zuten Ideal Andaluz, non Andaluziako historia, identitate eta arazoei buruz bere iritzia emateaz gain, konponbideak proposatu zituen.
1918an, Rondan, 1883ko Constitucion Federal de Antequera kantonalistan oinarriturik, lehendabiziko batzar andaluziar erregionalista egin zen. Han, andaluzismoak jarraitu beharreko urratsak zehaztu zituzten, Andaluziarentzat autonomia osoa lortu ahal izateko. Horrez gain, Blas Infantek Andaluziarentzat propostatutako bandera eta armarria onetsi zuten. al-Andalus garaitik, 1095tik, dokumentatutako bandera zuri-berdea eta Herkules agertzen den armarria, Cadizko armarrian oinarritutako armarria izan ziren aurrerantzean "Andaluziako ikurrak".
1919ko urtarrilaren 1ean, hainbat Andaluziar etxeetako kideek eta berak, 1919ko Cordobako Manifestu Andaluzista sinatu zuten. Han Andaluzia nazio historikotzat definitu zuten Espainiako estatu federalean.
Angustias García Pariasekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten. Motamid (1920), La dictadura pedagógica (1921) eta Cuentos de animales (1921) liburuak idatzi zituen. 1924an Marokora bidaiatu zuen: bertan Motamiden hilobia bisitatu eta haren ondorengoak Agmaten ezagutu.
Miguel Primo de Riveraren diktaduran zehar, berarekin elkarrekin lan egitea errefusatu zuen, eta horren ondorioz, Andalucía aldizkariko argitaratzaileak eta berak eraikitako andaluziar etxeak itxi zizkioten. 1921an La dictadura pedagógica azterketa filosofikoa egiten duen liburua argitaratu zuen.
1924an irailaren 15ean islamera bihurtu zen publikoki, shahadaren bitartez, Agmhateko meskita txiki batean eta Ahmad izena hartu zuen.
1928an Galiziara joan zen, "galegismoaren" ideologoekin biltzeko. Urte horietan zehar, Maroko eta Portugalera ere bidaiatu zuen. Horrez gain, Nós aldizkari erregionalista galiziarrean parte hartu zuen.
1930ean Malagan, Sociedad Económica de Amigos del Paísen mintzaldi politiko bat eman zuen, andaluziar herria nabarmenduz.
Bigarren Errepublika
1931n, Espainiako Bigarren Errepublikaren aldarrikapenarekin batera, Coria del Rioko notariotzaren ardura hartu zuen: hor, bere etxea eraiki zuen. Dar al-Farah ("Alaitasunaren etxea") izena jarri zion eta al-Andalusko arkitekturan oinarritu.
Blas Infantek Junta Liberalista Andaluzaren buru izan zen (JLA) eta Alderdi Errepublikar Federalarekin aurkeztu zen. Halere ez zuen ordezkaririk parlamentuan lortu.
1931an La verdad sobre el complot de Tablada y el Estado libre de Andalucía liburua argitaratu zuen. Nahiz eta lan horretan agertze independentistak egon, herriaren babesa falta zela medio, diskurtsoa moderatu zuen eta Andaluziako Estatu Askea opresiotik, mendera-alditik eta bidegabekeriagatik askea giaan definitu zuen, bere geroa erabaki ahal izateko.
1933ko azaroko hauteskundeetan Malaga n aurkeztu zen Andaluziako Ezker Errepublikazalea koalizioarekin, baina berriz ere porrot egin zuen. Anarkismoaren defentsan atera zen askotan, anarkismoaren aldekoa baitzen.
1933ko urtarrilean, Cordobako probintzian, Andaluziako autonomia-estatutuaren oinarrien aurreproiektua onetsi zen, erreferendumean onetsi behar zena, baina ez zen inoiz erreferendum ik egin, Espainiako Gerra Zibilak geldiarazi zuelako.
1936 ko hauteskundeetan, Espainiako Fronte Popularraren garaipenarekin, mugimendu andaluzista sendotuz joan zen eta uztailaren 5eko batzarrean, Blas Infante etorkizuneko Andaluziako Junta Erregionalaren Ohorezko presidente aukeratu zuten.
1936an, faxisten estatu-kolpearen ondoren, Espainiako Falangeko kide batzuek preso hartu zuten Coria del Rion, eta 1936ko abuztuaren 11n, epaiketarik gabe, fusilatu zuten.
Galeziar
Galeziar edo galaiko (Gallaeci edo Callaeci) Hispanian, Iberiar goi-lautadan, bizi zen herri zelten konfederazioa izan zen. Gallaecian bizi ziren, egungo Galizian, iparraldeko Portugalen eta mendebaldeko Asturiasen. Kantabriar Gerretan erromatarrek konkistatuak izan ziren.
Plectranthias vexillarius
Plectranthias vexillarius Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Rhinolophus paradoxolophus
Rhinolophus paradoxolophus Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Coniophanes melanocephalus
Coniophanes melanocephalus Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Soldanella villosa
Soldanella villosa landare belarkara iraunkorra da, primulazeoen familiakoa. Euskal Herrian eta Kantabrian soilik aurkitu daiteke.
Ugalketa
Apirila eta maiatza bitartean loratzen da, eta maiatza eta ekaina bitartean ematen du fruitua. Hosto berde eta harkaitz ilunen artean, lore moreak erabiltzen dituzte intsektuak erakarri eta polena zabalduz genetikoki ezberdinak diren landare berriak sortzeko. Hala ere, landareen %85-90ak ez du lorerik emango, eta nagusiki bide begetatibotik ugaltzen da, zurtoin sustraituen bidez. Hostoak errekara erori, ur behera joan, nonbait geratu, sustraiak bota, eta jatorrizko landarearen kopia genetiko bat hazi daiteke. Iñaki Sanz-Azkueren biologoaren esanetan, Urumea bailarako errekastoetan ikusi da, frogatua ez badago ere, egur hilak papera jokatzen duela Soldanella villosaren ugalketan, presak txikiak sortu, uraren abiadura moteldu eta landareak sustraiak botatzea erraztuz.
Banaketa
Euskal Herriko eta Kantabriako endemismoa da, Ipar Euskal Herritik Kantabriako mendebalderaino hedatzen dena. Ipar Euskal Herriak eta Gipuzkoako ekialdeak osatzen dute espeziearen banaketa-eremu nagusia; Bizkaia eta Kantabriako populazioak, berriz, horietatik oso urrun eta isolatuta daude.
Harkaitz silizeoak gustuko ditu: eremu azidoak. Nafarroa iparraldean eta Gipuzkoa ekialdean ditu populazio oparoenak: Leitzaran, Urumea, Artikutza, Bertiz, Belate eta Aritzakun-Urritzate-Gorramendi inguruetan. Lapurdi eta Nafarroa Beherean ere aurki daiteke, baita Bizkaia mendebaldean, Zuhaiztieta aldean, eta Kantabriako zonalde txiki batzuetan ere. Hala ere, azken horietan landareak oso banaketa murritza du.
Habitata
Goroldioz estalitako ezponda eta arroken pitzaduretan hazten da, gehienetan erreka eta sakan hezeen ondoan, ur-jauzien edo iturburuen ertzetan. Normalean, harizti edo pagadietan agertzen da, eta neurri txikiagoan, ihitoki azidofiloetan edo zohikatz zonaldeetan.
70 eta 970 metro arteko altuerako erreka inguruak dira Soldanella villosa ikusteko egokienak. Urak eta harkaitzak bat egiten duten lekuak gustuko dituzte, hala nola, ur-jauziak, ur tantek landareen hostoak zipristintzen dituzten tokiak, haran sakon eta ilunetako erreka hertzeko harrizko horma naturalak. Erreka batzuen iturburuetan ere kantitate handietan topa daitezke, baita hezegune, zohikaztegi eta lintzuretan ere.
Habitat horiekiko duen mendekotasunak zaurgarri bihurtzen du aldaketen aurrean. Erreka ertzeko basoaren kudeaketa txarrak eragin zuzena izan dezake Soldanella villosa populazioetan, esaterako, Urumea bailaran gero eta ugariagoak diren eukalipto landaketek.
Populazioaren tamaina eta bilakaera
Guztira 2.500 ale baino gutxiagoko populazioa du, gorabehera handiekin indibiduo kopuruaren eta populazio bakoitzaren okupazio-eremuan. Espeziea kaltebera gisa sailkatuta dago IUCNren arabera. Europa mailako Habitat Zuzentarauan ere babestua dago, baita Euskal Herri mailan ere. Azkenaldian ez da egiaztatu populazio-galerarik. Oro har, talde txikiek osatzen dituzte populazioak, 1etik 25era bitartekoak, nahiz eta toki askotan ugariak izan daitezkeen eta ehunka baino gehiago izan.
Bertako espezie endemikoa denez, eta banaketa txikia duenez, Aranzadi Zientzia Elkarteko Botanika Sailak hainbat lan egin ditu espezie honen banaketa eta dentsitatea ezagutzeko. Europar Batasuneko aginduei jarraituz, eta Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren eskariz, sei urtetik behin aukeratutako populazioen kontserbazio egoera aztertzen ari dira. 2021-22an egin zen azken laginketa EAEn, eta 2019an Nafarroan.
Karpinskita
Karpinskita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Karpinskita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Lovell (Wyoming)
Lovell Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Big Horn konderrian kokatuta dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oleg Menxikov
Oleg Jevgenievitx Menxikov (Олег Евгеньевич Меньшиков; Serpukhov, 1960ko azaroaren 8a) errusiar aktore eta abeslaria da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa.
Encarna Abad
1950 eta 1960 hamarkadak
1950eko hamarkadaren hasieran, vedette komiko gisa jarraitu zuen, hainbat lanetan: Día y noche de Madrid (1952), Torre de arena (1956) eta El visón de Lulú (1959), Eugenia Rocarekin, nahiz eta sainetearen generoan ere labn egin zuen: Cuidado con Paca (1951) eta El niño de las coles (1951), biak José de Luciorenak.
60ko hamarkadaren hasieratik, Encarnitaren izen artistikoa Encarnaren izen artistikoarekin aldatu zuen, eta, azkenean, musika-generoa utzi eta komediari ekin zion, horretarako bereziki prestatua baitzegoen. Halaxe aipa daitezke La malcasada (1962), Lope de Vegarena, Un 30 de febrero (1963), Alfonso Paso, La Gobernadora (1964), Pedro Porcel eta Francisco Piquer eta Un sereno bajo la cama (1970), Carmen Maura lagun zuela.
1970 hamarkadatik aurrera
1972an, Tirso de Molina konpainiako aktoreekin batera, Alemaniako Errepublika Federalera joan zen, Miguel Mihura Ninette y el señor de Murcia lana emigrante espainiarren aurrean aurkezteko. Handik itzultzean, bere errepertorioa zabaltzen jarraitu zuen dozenaka lanekin, horietako asko Gustavo Pérez Puig-en zuzendaritzapean, eta horien artean aipa daitezke: Jean Anouilhen Los animales rojos (1973), Pedro Muñoz Secarena La venganza de Don Mendo (1977), Enrique Jardiel Poncelaren Angelina o el honor de un brigadier (1979), Jean de Letrazen Una noche en su casa ... señora (1979), Miguel Mihuraren Un caso de una mujer asesinadita (1982), Jardielen Un marido de ida y vuelta (1985), Guillen Castroren Las mocedades del Cid (1990), Pedro Salinasen Judith y el tirano (1992), Jacinto Benaventeren Los intereses creados (1992), Juan José Alonso Millánen El cianuro ... solo o con leche? (1993), José Zorrillaren Don Juan Tenorio (1993), Alejandro Casonaren El caballero de las espuelas de oro (1994), eta Javier García Mauriñoren Picospardo's (1995), Mara Recateroren zuzendaritzapean, aipatutako azken hirurak Español Antzokian.
Era berean, 1960ko hamarkadaren erdialdeaz geroztik ohiko aurpegia izan zen telebistan, eta telebistaz emandako zenbait antzerkitan parte hartu zuen, Estudio 1 saioan esaterako.
1990eko hamarkadaren amaieran erretiratu zen.
Denudazio
Denudazioa lurrazalaren erliebea desegiten duten prozesuen multzoa da. Hiru aldi ditu: meteorizazioa, higadura eta garraioa. Prozesu endogenoek, hala nola sumendiek, lurrikarek eta plaken tektonikak, lurraren azala goratu eta denudazio prozesuen mende uzten dute.
Cantabrana
Cantabrana Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 36 biztanle zituen. XX. mendean zehar biztanleria asko gutxitu zen, herritar askok Burgosera eta gertu dauden Bilbo bezalako gune industrialetara lan bila joan zirelako.
540 Rosamunda
540 Rosamunda edo Rosamunde, asteroide gerrikoan aurkitutako 540. asteroidearen izena da. 1904ko abuztuak 3an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik.
Bere izena, Franz Schubert konposatzaile austriarrak, Rosamunda izeneko antzezlanerako 1823an idatzi zuen musika lanagatik jasotzen du. Gainera, Rosamunda, pertsonaia historiko bat ere bada.
Charax rupununi
Charax rupununi Charax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Nully (Marne Garaia)
Nully Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nully udalerrian erroldatutako biztanleak 174 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 90 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (32 gizon eta 23 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nully udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 182 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.471,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Coniophanes michoacanensis
Coniophanes michoacanensis Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Pierre Michon
Pierre Michon (Châtelus-le-Marcheix, 1945eko martxoaren 28a) frantses idazlea da.
Legnago
Legnago Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Legnagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Peter D. Mitchell
Peter Dennis Mitchell (Mitcham, Surrey, 1920ko irailaren 29a - Bodmin, Kornualles, 1992ko apirilaren 10a) ingeles kimikaria izan zen.
Teoria bat proposatu zuen zelula bizian energia nola garraiatzen eta metatzen den azaltzeko. 1978an Kimikako Nobel saria jaso zuen azterketa horiengatik. Cambridgeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak; 1955ean Edinburgheko Unibertsitateko Biologia Kimikoko sailaren zuzendari izendatu zuten, baina osasun arazoak zirela-eta bertan behera utzi behar izan zuen. 1964-1986 bitartean Glynn Ikerketa Laborategiko zuzendari izan zen, Kornuallesen, eta mitokondriek energia nola metatzen duten aztertu zuen batez ere.
Doctor Who
Doctor Who (Who Doktorea) Erresuma Batuko zientzia-fikziozko telesail bat da. Sydney Newman, C. E. Webber eta Donald Wilson ekoizleek sortu zuten. Errekorren Guinness Liburuan agertzen denez "zientzia fikziozko munduko telesail luzeena eta historiako arrakastatsuena" da.
Telesailak bi aldi edo aro izan ditu: lehena, aldi klasikoa, 1963tik 1989 arte BBC One katean aireratu zenekoa, eta bigarrena, aldi modernoa, 2005etik gaur egun arte kate berdinean aireratzen dena. Jada 1960ko hamarkadan Erresuma Batuan telesail mitikoa bihurtu zen, britainiar pop kulturaren ikur, eta gaur egun kultoko telesaila izaten jarraitzen du.
Who doktorea BBCk 1963tik aurrera emandako zientzia fikziozko telesail britainiarra da. Telesailak Denboraren Jaun baten abenturak kontatzen ditu, Doktorea izenez ezagutzen dena. Doktoreak unibertsoa esploratzen du TARDIS izeneko espazio-ontzi batean. Espazio-ontzia kanpoaldea britainiar polizia kabina urdin bat bezala agertzen da, 1963an, telesaila lehen aldiz aireratu zenean, Britainia Handian ohikoa zena. Hainbat lagunekin, doktorea etsaien aurka borrokatzen da; zibilizazioak salbatzeko lan egiten du, eta behar dutenei laguntzen die.
William Hartnellengandik hasita, hamahiru aktore desberdinek jokatu dute doktorearen papera; 2017an, Jodie Whittaker izan zen, ofizialki, telebistan rola jokatu zuen lehen emakumea. Aktore batetik besterako trantsizioa serieko bilbean idatzita dago birsortze kontzeptuaren haragitze berri batekin, Denboraren Jauna gorputz berri batean eraldatzen den tramankulu bat, egungoa oso kaltetua dagoenean normaltasunez sendatzeko. Aktore bakoitzaren antzezpena bakarra da, baina guztiek pertsonaia beraren bizitzako etapak irudikatzen dituzte, eta, elkarrekin, bizitza bakar bat osatzen dute narrazio bakar batekin. denbora-bidaien ezaugarriak esan nahi du doktorearen gorpuzki ezberdinak noizbehinka elkartzen direla.
Seriea kultura herrikoiaren zati handi bat da Britainia Handian eta beste leku batzuetan  ; kultuko jarraitzaileak ditu. Telebista britainiarreko profesionalen belaunaldietan eragina izan du, eta horietako asko telesaila ikusten hazi ziren. Telesailaren jarraitzaileek, batzuetan, Whovians esaten diete beren buruei. Seriea Guinness World Liburuan agertzen da zientzia-fikziozko telesail luzeena bezala, baita garai guztietako zientzia-fikziozko serierik arrakastatsuena ere, bere emisio orokorreko kalifikazioetan, DVD eta liburuen salmentetan eta iTunesen trafikoan oinarrituta.
Telesailak 1963tik 1989ra iraun zuen. 1996an, ekoizpen arrunta berpizteko saiakera bat izan zen, Doctor Who izeneko telebista-filmaren tankerako atzeko ateko pilotuarekin. Telesaila 2005ean berrabiarazi zen, eta, geroztik, BBC Galesek ekoitzi du Cardiffen. Doctor Who ere produktu ugari sortu ditu, besteak beste komikiak, filmak, eleberriak, audio dramak, eta Torchwood telesaila (2006-2011), The Sarah Jane Adventures (2007-2011), K9 (2009-2010), eta Class (2016). Herri kulturan, parodia eta erreferentzia asko jasan ditu.
Sorrera eta aro zaharra (1963-1989)
1963ko azaroaren 23an argitaratu zen lehenengo atala. Hasiera hartan asteroko maiztasuna zuen eta 25 minutu irauten zituen atal bakoitzak. Hezkuntzara bideraturiko familia programa izatea zuen helburu, historiako momentu garrantzitsuak eta zientziaren aurkikuntzak zabaltzeko modu bat. Lehenengo denboraldi hartan dalek izaki gaiztoak agertu ziren eta arrakasta handia izan zutenez BBC kateak merchandising zabala egin zuen daleketan oinarrituta.
Hiru denboraldiren ondoren William Hartnell aktorearen osasuna gaiztotu egin zenez aktore berriak hartu zuen doktorearen papera, Patrick Troughtonek. Hurrengo etorri ziren doktoreek 3-4 denboraldi osatu zituzten. Iraupen luzeena izan zuena Tom Baker izan zen, 1974 eta 1981 artean izan baitzen doktorea. 1989an zazpigarren doktorearekin amaitu zen telesaila. BBC katea saiatu zen telesaila berriz ateratzen eta 1996an telefilme bat egin zen eta arrakasta handia izan zuen, baina ez zen nahikoa izan telesailari berriz ekiteko.
Bestetik aipatu behar da 1967 ta 1978 arteab BBC-ren biltegietan pilaturiko bideozintek toki handia okupatzen zutela eta hainbat suntsitu egin zituen kateak espazioa eskuratzeko. Doctor Who-ren 253 atal grabatu ziren lehen sei urtetan eta haietatik 97 galdu dira, gehiena 3., 4. eta 5. denboraldietakoak. Atal horietako batzuk berreskuratu ahal izan dira ikusleek eginak zituzten grabaketei esker.
Aro berria (2005- )
2005ean aro berriari ekin zitzaion Christopher Eccleston aktorearekin. Lehenengo kapituluaren izena "Rose" izan zen eta horrek erakusten du "Rose Tyler" (Billie Piper) doktorearen laguntzaileak aurrez ez bezelako pisua izango zuela Doctor Who-n. Eguberrietako atal bereziak eman zion amaiera denboraldiari, aro berrian beti errepikatu den kontua da. Hurrengo doktorea David Tennant aktoreak gorpuztu zuen eta arrakasta handia izan zuen, izan ere hamalaugarren doktorea ere bera izan baitzen, sorpresaz. Hasieran Billie Piperrek jarraitu zuen laguntzaile eta ondoren Catherine Tate. Tatek 14. doktorearen aldia ere errepikatu zuen Tennantekin.
Matt Smith eta Karen Gillan bikoteak oso ondo funtzionatu zuen, biek ala biek izaera indartsuak eman zizkieten pertsonaiei. Hauekin batera Arthur Darvill eta Alex Kingston ere aritu ziren. Gillanek telesaila utzi ondoren Jenna Coleman laguntzailea iritsi zen. Honek bi doktorekin egin zuen lan, Matt Smith eta Peter Capaldirekin. 2018an Jodie Whittaker aktoreak bete zuen doktorearen papera, lehenengoz doktorea emakumezkoa izan zen. Horrek izaera berezia eman zion doktoreari eta laguntzaileekin 2023an Ncuti Gatwa izango da hamabosgarren doktorea.
Doctor Who-ren spin-off gisa beste bi telesail sortu ziren, Torchwood (2006tik aurrera) eta The Sarah Jane Adventures (2007tik aurrera). Antzezlanak, audio-liburuak eta bestelako formatuetan ere egin izan dira lanak Doctor Who-rekin eta haren spin-offekin.
Argumentua
Inork ez daki doktorearen benetako izena, telesaila horregatik deitzen da Doctor Who ("Nor?" doktorea).
Doktorea jatorriz Gallifrey planetakoa den estralurtar bat da, gizaki itxura hartu eta denboran nahiz espazioan atzera-aurrera abentura ugarietan zehar bidaiatzen duena. Horretarako TARDIS (Time And Relative Dimensions In Space, "Denbora eta Erlatibitate Dimentsioak Espazioan") izeneko aparatua lapurtu eta bere planetatik ihes egin zuen. TARDISak kamuflatzeko inguruko objeturen baten itxura hartzen du eta Lurrera iritsi zenean izorratu egin zitzaion aldatzeko gaitasun hori eta britainiar polizia kabina urdin baten itxurarekin gelditu zen betirako.
Izatez doktorea "denboraren jaun" bat da, gelditzen den azkena, eta espazioan edo denboran akatsak eragiten dituzten etsaien aurka borrokatzen du, bereziki dalek izaki zitalen aurka. Baditu beste hainbat etsai ere, ezagunenak cybermanak, The Master, sontaranak, aingeru negartiak eta ixiltasuna dira.
Doktorea gizaki bitxi eta bihurria da. Tarteka eraldatu egiten da eta itxura eta izaera berria hartzen ditu. 2023 artean hamabost eraberritze izan ditu. Telesaila abiatu zenean 750 urtetako adina zuen eta aro berriaren hasieran 900 urte baino gehiago zituen jadanik. Atal batzuetan doktorearen itxura desberdinak elkartu izan dira, eta adin desberdina duen doktore bera ere bai.
Doktoreak laguntzaileak izaten ditu, lurtarrak gehienetan, eta telesailaren aro berrian laguntzaile hauek pisu handia dute istorioan.
Telesaileko atalak toki eta garai desberdinetan girotzen dira, denboran eta espazioan bidaiatzen baitu. Antzinako Egipton, Ponpeian, Shakespeareren Londresen, Viktoria erreginaren garaian, gaur egun edo etorkizuneko 5000. urtean edo 3 mila milioigarren urtean egon izan da, eta esàzioari dagokionez Lur planetaren azalean, nukleoan, ilargian, fikziozko planetatan, espazio ontzietan edo unibertso paralelotan ere koka daiteke istorioa.
Doktorea
Telesailaren iraupen handia dela eta, Doktorea eraldatu edo berriztu egiten da eta itxura eta izaera aldatu egiten ditu. Doktorearen pertsonaia aktore ugarik antzeztu izan dute.
Laguntzaileak
1963an hasi zenetik doktoreak laguntzaile bat izan du. Laguntzaile honen rola doktorearen moralari eragitea da. Aro berrian laguntzaileak zeregin handiagoa izan du eta inoiz doktorea baino ezagunagoa ere bihurtu da gerora.
Hona hemen laguntzaile ezagunenetakoak:
Etsaiak
Telesailean agertu diren etsaien zerrenda oso luzea da. Batzuk ibilbide luzea izan dute, ia denboraldi guztietan agertzeraino, eta dagoeneko ikonikoak bihurtu dira.
2005etik aurrera etsai berriak agertu dira:
NGC 3318
NGC 3318 galaxia espiral bat da, Vela konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Iwonicz-Zdrój udalerria
Iwonicz-Zdrój Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Krosno barrutian kokatuta. 45,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10958 biztanle zituen.
539 Pamina
539 Pamina, asteroide gerrikoan aurkitutako 539. asteroidearen izena da. 1904ko abuztuak 2an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izena, 1904 OL zen.
Bere izena, Wolfgang Amadeus Mozarten Txirula magikoa operako Pamina izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Gauaren Erreginaren alaba zena. Konposatzaileak ere badu bere izeneko asteroide bat, 1034 Mozartia.
Izabelin udalerria
Izabelin Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Varsovia Mendebaldea barrutian kokatuta. 65,01 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10521 biztanle zituen.
Emma de Cartosio
Emma de Cartosio (1928-2013) argentinar idazlea, poeta, ipuingilea, saio-idazlea eta irakaslea izan zen. Emma de Cartosio poesia lehiaketa Entre Ríosko probintzian ezarri zen 2015ean.
Biografia
Cartosio Concepción del Uruguay-n (Entre Ríosko probintzia) jaio zen. La Platako Unibertsitate Nazionaleko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean graduatu zen.
Argentinan, Cartosiok bere poesiaren aitortza handia jaso du. 1863. urtean, Madrilgo Hispaniar Kulturako Institutuko kide bihurtu zuen. Espainiako poesia garaikidea ikasi zuen eta gai honi buruzko artikuluak argitaratu zituen Argentinan eta Espainian egunkari garrantzitsuenetan.
1965-69 urteetan Parisen bizi zen. Literaturari buruz hitz egin zuen, oro har, baina bereziki, Latinoamerikako eta Argentinako barnealdeko poesia. Bidaiari nekaezina, Cartosiok Europa, Afrika, Ekialde Hurbila eta Latinoamerikako hainbat herrialde bisitatu zituen, La Nación egunkarirako eta beste batzuetarako bidaietako kronikak idatziz. Nagusiki gaztelaniazko idazle izan arren, frantsesez idatzi zuen istorio liburu bat ere, idazle frankofonotzat ere har daiteke.
2013ko urriaren 25ean hil zen. 2013ko urriaren 30ean bere gorpuzkia erraustu zuten, bere nahia zen bezala.
Charax stenopterus
Charax stenopterus Charax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
541 Deborah
541 Deborah, asteroide gerrikoan aurkitutako 541. asteroidearen izena da. 1904ko abuztuak 4an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, 1904 OO zen.
Kontrabando
Kontrabandoa edo gaulana ondasun eta pertsonen legez kanpoko mugimendua eta merkataritza da, gehienetan herrialde batetik bestera. Kontrabandoan aritzen denari kontrabandista, trafikatzaile, peon edo zamari deritzo. Kontrabandoaren helburua legez kanpoko produktuak garraiatu eta saltzea, legez kanpoko immigrazioak pertsonak garraiatzea, produktuek edo pertsonek gainditu beharreko kontrola saihestea, edo produktuen salerosketan ordaindu beharreko zergak ekiditea. Kontrabandoz mugitzen diren produktuak merkatu beltzean saltzen dira.
Euskal Herrian kontrabandoa ohiko jarduera izan da, batez ere Frantzia eta Espainiaren arteko mugan eta XIX. mendetik aurrera, batez ere, frankismo garaian, 1945-1961 urte bitartean. Adibidez, Saran kontrabandisten lasterketa ospatzen da urtero, bertan kontrabandoa jarduera ekonomiko garrantzitsu bat zeneko garaiak oroitzeko. Pio Baroja eta Pierre Loti idazleen lanetan ere, kontrabandoa maiz agertzen da, euskaldunen ohiturak irudikatzerakoan.
Burgille
Burgille Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Burgille udalerrian erroldatutako biztanleak 444 ziren. Familiak 149 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 18 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 18 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: