cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Brunswick-Lüneburgekoa
Maria Brunswick-Lüneburgekoa (Schladen, 1566ko urtarrilaren 13 - Lauenburg/Elba, 1626ko abuztuaren 13) Bruswick-Wolfenbütteleko printzesa zen jaiotzez eta Saxonia-Lauenburgeko dukesa ezkontzaz. Julio Brunswick-Wolfenbüttelekoaren eta Eduvigisen alaba zen.
1582ko azaroaren 10ean Wolfenbüttelen ezkondu zen Frantzisko II.a Saxonia-Lauenburgekoaekin. Bere bigarren emaztea izan zen. Franzhagen gaztelua eman zioten ezkondu ostean. Bertan eliza bat sortu zuen.
1626an hil zen eta bere senarrarekin batera lurperatu zuten Lauenburgeko familiaren kriptan.
Keisai Eisen
Keisai Eisen (渓斎 英泉) (1791-1848) margolari japoniarra izan zen. Haren estiloa ukiyo-e barruan kokatzen da. Halaber, Chiyoda Sai-ichi eta Ippitsuan Kako izengoitiekin eleberri komikoak idatzi zituen.
Hezkuntza baliabide irekiak
Historia
"Hezkuntza Baliabide Irekiak" terminoa Unescok 2002an antolatu zuen foro batean onartu zen lehen aldiz, garapen bidean dauden herrialdeetako Goi Mailako Hezkuntzan duten inpaktuari buruzko foroan hain zuzen.
Hezkuntza Baliabide Irekiei buruzko Mundu Biltzarraren esparruan. , Hezkuntza Baliabide Irekiei buruzko Pariseko Adierazpena egin zen 2012an. Adierazpen horretan, honako gomendio hauek ematen zaizkie estatu kideei:
Fred Sinowatz
Alfred "Fred" Sinowatz (Neufeld an der Leitha, Burgenland, 1929ko otsailaren 5a - Viena, 2008ko abuztuaren 11) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1983tik 1986ra.
Burgenlandeko gutxiengo kroaziarreko familia batean jaio zen. 1953an Historian doktoratu zen Vienako Unibertsitatean eta Burgenlandeko estatu-gobernuan lan egin zuen.
Austriako alderdi sozialdemokratako kide izan zen, eta diputatu eta Burgenñand estatuko gobernuko kide izan ondoren, 1971n diputatu federal hautatu zuten. Bruno Kreisky kantzilerrak Hezkuntza ministro izendatu zuen 1971ko azaroan. Hurrengo urteetan, Sinowatzek nabarmen erreformatu zuen Austriako hezkuntza-sistema, gizarte-mugikortasuna lortzeko.
1983ko hauteskundeetan Kreiskyk ez zuen gehiengo absolutua lortu eta Sinowatzek ordezkatu kantziler gisa. Bere koalizio gobernuak hainbat eskandalu eta nazionalizatutako industriaren zorren igoera jasan zituen.
Kurt Waldheim Austriako presidente hautatzearen aurka agertu zen eta kantziler kargua utzi zuen Waldheimek hautatua izatea lortu ondoren.
Olo
Jatorria
Etxeko oloa askoz geroago agertu zen, Ekialde Hurbiletik urruti, Brontze Aroko Europan. Oloa, zekalearekin batera, bigarren mailako laborea kontsideratu izan da beti, gariaren eta garagarraren garrantziaren aurrean.
Hezkuntza baliabide irekiak
Lizentziak eta motak
Hezkuntza Baliabide Irekiak, askotan, jabetza intelektualaren eskubideekin zerikusia duten gaiekin lotuta egoten dira; horrela, askotan, uste da lizentzia ireki baten pean dauden edukiak jabari publikokoak direla, eta egileak uko egiten diela material horren gaineko eskubide guztiei. Baina hori ez da horrela. Egia esan, lizentzia irekiek egile-eskubideak babestea dute helburu, baina eduki horiek, formatu digitalean daudenak bereziki, erraz kopiatu eta Interneten partekatu daitezke egilearen baimenik gabe.
Hezkuntza-material tradizionalak, testuliburuak, adibidez, egile-eskubideen baldintza konbentzionalek babesten dituzte. Hala ere, lizentzia-aukera alternatiboak, malguagoak, Creative Commons erakundearen lanaren ondorioz agertu dira. Erakunde horrek aurrez definitutako lizentzia-akordioak eskaintzen ditu, eta horiek ez dira copyright estandarraren nazioarteko terminoak bezain murriztaileak, hau da, "eskubide guztiak erreserbatuak". Lizentzia-aukera berri horiek guztiak HBI mugimenduaren zerbitzurako azpiegitura kritikoa bihurtu dira. Bestalde, HBI software garatzaileek erabili ohi duten Beste lizentzia mota bat GNU Lizentzia Publiko Orokorra da.
Hezkuntza Baliabide Irekien motak: ikastaro osoak, ikastaroetarako materialak, moduluak, ikaste-objektuak, lizentzia irekiko testuliburuak, lizentzia irekiko bideoak (askotan trasmititutakoak), test azterketak, softwarea eta, orokorrean, ezagutzaren atzipenean laguntzeko erabiltzen diren beste tresna, material edo teknika batzuk. HBIak izan daitezke eskuragarri libre dauden baliabide estatikoak, edo denboran zehar ezagutza-bilatzaileek eguneratzen dituzten baliabide dinamikoak (adibidez, Wikipediako artikulu hau), edo bi horien konbinazio bat osatzen duen ikastaro edo modulu bat.
Politika
Gobernu organoek hezkuntza erakundeetan eduki ireki edo libreak erabiltzeko hartutako printzipioa edo postulatuak dira Hezkuntza Baliabide Irekien politikak. Politika horiek, batez ere, herrialde, estatu edo probintzietan ari dira sortzen, gero eta gehiago esparru lokalean garatzen ari diren arren.
HBI programa garrantzitsu batzuk hauek dira:
2015ean, Unescok Goi Mailako Hezkuntzarako Hezkuntza Baliabide Irekien (HBI) gidalerroak argitaratu zituen. Bertan, HBIak goi mailako hezkuntzan integratzeko proposamenak egin ziren, gobernuak eta erakundeak HBIen produkzio, egokitzapen eta erabilera sistematikoak goi mailako hezkuntzaren eguneroko testuinguruan integratzeko, ikasketa-planen kalitatea hobetzeko asmoz, baita kostuak murrizteko asmoz ere, " beti ere inbertitzeko gonbita egin edo bultzatzeko helburuarekin".
Kokapena
Gaur egun, Hezkuntza Baliabide Irekien hainbat gordailu daude, jakintzaren hainbat diziplina eta arlotan erabil daitezkeenak, ikaskuntza-prozesua errazteko eta aberasteko. Gune horietan datu-base bibliografikoak, ikastaroak, saiakerak, eskuliburuak, liburuak, aurkezpenak, mapak, animazioak, tutorialak, baliabide interaktiboak, ikasteko objektuak, animazioak, irudiak, simulazioak eta testak, besteak beste.
Biltegi horiek erakunde konkretu batekoak izaten dira batzuetan eta, kasu horietan, erakunde horrek argitaratzen dituen materialak biltzen dituzte, beste batzuetan, aldiz, gai batean espezializatutako materiala biltzen dute. Eskola-liburutegi digitalak ere aipatzekoak dira, horiek hezkuntzarako baliagarri diren formatu digitaleko baliabideak biltzen baitituzte: dokumentuak, liburuak, mapak, aldizkariak, egunkariak eta ikus-entzunezko materialak. Eskola liburutegi digitalak hezkuntzarako baliabidetzat hartzen dira Lehen Hezkuntza, Bigarren Hezkuntza eta Batxilergoa bezalako etapetan.
HBIren biltegiek kalitate-irizpide batzuk jarraitu behar dituzte edukia bildu eta antolatzeko. Dena den, irakaskuntza- edota ikaskuntza-egoera batean erabiltzeko baliabideak izanik, beren egokitasuna hezkuntza-arduradunek baloratu beharko lukete.
Laguntza instituzionala
Hezkuntza Baliabide Irekiei buruzko hasierako lanaren zati handi bat unibertsitateek eta fundazioek finantzatu zuten, hala nola, William eta Flora Hewlett Foundation-ek HBIetarako laguntza ekonomiko nagusia eman zuen hasierako urteetan eta 2002tik 2010era bitartean 110$ baino gehiago gastatu zituen, horietatik 14 milioi dolar baino gehiago MITera joan zirela. Shuttleworth Fundazioak ere edukien sorkuntzarekin lotutako proiektuetan lagundu du. Bestalde, Erresuma Batuko gobernuak 5,7 milioi libera ekarpena egin zuen;   eta bertako JISC eta HEFCE finantzaketa agentziek ere eman zuten laguntza instituzionala.
Unescok protagonismoa hartu du "HBIek duten potentzialaz kontzientziatzeko". Izan ere, erakundeak berak duen Nazioarteko Hezkuntza Plangintzarako Institutuaren (IIEP) bitartez eztabaidak sustatu ditu HBI baliabide praktikan nola aplikatu aztertzeko.
Unescok, Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalaren izpirituari jarraituta, HBIak eskuragarritasuna, berdintasuna eta kalitatea sustatzeko bitartekoak direla defendatzen du, HBIek kalitatezko hezkuntza izateko eskubidea zabaldu baitezakete, batez ere, herrialde askok eta goi mailako hezkuntza-erakunde desberdinek partekatzen dituzten baliabideak direlako. Horren harira, eta lehen esan bezala, 2012an Hezkuntza Baliabide Irekiei buruz Unescon antolatutako Mundu Biltzarrean Hezkuntza Baliabide Irekiei buruzko Pariseko Adierazpena onartu zen.
Kanpoko diskurtsoa
HBI mugimenduari uhartetasuna eta lotura global baten falta leporatu izan diote. Hau da, "HBIak ez dira gai izango herrialdeei euren hezkuntza-helburuak lortzen laguntzeko, euren boterea eta potentziala jada interesatu diren komunitateetatik baino haratago azkar zabal daitekeela konturatu ezean".
Batez ere, HBIetako defendatzaileek argudiatutako arrazoi altruisten inguruan sortu ziren zalantzak. Proiektua, berez, inperialistatzat jo zen, herrialde oso garatuen lehentasun ekonomiko, politiko eta kulturalek zehazten baitute herrialde azpigaratuek erabil dezaketen ezagutza, eta hori inposizio bat izan liteke.
Keisai Eisen
Biografia
Samurai kastako familia batean jaioa, bere jaiotzez izena Ikeda Eisen izan zen. Kanō Hakkeisairen ikaslea izan zen eta haregandik (gō) Keisai izena hartu zuen; ondoren ere Kikukawa Eizan margolariaren ikaslea izan zen. Bijinga generoaren, hau da, emakume ederren margolanen generoa, ordezkari nagusia izan zen. Lan horiek erotismo kutsu handia dute. 1911n gai erotikoen liburuentzako marrazkiak prestatu zituen; Insai Hakusui izengoitiz plazaratu ziren. Lan horiek dekadentzia garai baten adierazpena dira, Bunsei garaia, alegia (1818–1830). Eisen bera alkool zalea zen eta putetxe bat eraman zuen. Erotismotik at, paisaiak ere landu zituen. Utagawa Hiroshigerekin batera Kisokaidōko hirurogeita bederatzi urtaroak izeneko saila egin zuen.
Hezkuntza baliabide irekiak
Barne-diskurtsoa
Stephen Downesek adierazi zuen, ikuspegi konektibistatik HBIen ekoizpena ironikoa dela, "Bukaerako analisi batean ezin dugulako jendearentzat baliabiderik sortu (...). HBI ekimenetaz onura ateratzen duten pertsonak baliabide horiek ekoizten dituzten berberak dira ".
Keisai Eisen
Biografia
Idazle gisa biografia batzuk idatzi zituen, Berrogeita zazpi Ronin. Baita ere Ukiyo-e Ruiko liburuaren jarraipena idatzi zuen eta eleberri komiko batzuk.
Würenlos
Würenlos Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asaccus kermanshahensis
Asaccus kermanshahensis Asaccus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Trochalopteron cachinnans
Trochalopteron cachinnans Trochalopteron generoko animalia da. Hegaztien barruko Leiothrichidae familian sailkatua dago.
Petit-Pont
Petit-Pont-Cardinal-Lustiger, Lustiger Kardinala Zubi Txikia, Frantziako Paris hiriburuan dagoen zubi bat da, Sena ibaia zeharkatzen du. 1853an eraiki zen eta 32 metro luze ditu.
Parisko 4. barrutia eta 5. barrutia elkarlotzen ditu.
Asiaren deskolonizazioa
Beste lurralde batengandik independentzia aldarrikatu eta estatu berria zuen Asiako lehen herrialdea Filipinak izan ziren 1898an, eta azkena Macau izan da, 1999an. Independentzia gehienak Bigarren Mundu Gerra ondoren eskuratu ziren. Oraindik, independentzia nahi duten lurraldeak daude Asian.
Ouvidor (Goiás)
Ouvidor Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Asiaren deskolonizazioa
Aurrekariak
XVII. mendean Espainia eta Portugalek izandako gainbeherak Europako beste potentzia batzuei (Herbehereak, Frantzia eta Ingalaterra) bidea ireki zien. Portugalek eragina galdu zuen bere hiru kolonietan, Indian, Macaun eta Timorren. XII. mendearen bukaera heltzerako, Herbeheretarrek Portugalen kolonia askoren gaineko kontrola zuten, eta gaur egungo indonesian merkatal postu ugari sortu zituen (Aceh, Banten, Makassar eta Jakartan, esaterako). Siam, Japonia, Bengala eta Txinaren artean merkataritza-bideak kontrolatzen zituzten. Britainiarrak portugaldar eta herbeheretarrekin lehiatu ziren India eta Indonesiako eremuak eskuratzeko, eta XIX. menderako Indiaren gehiengoa, Burma, Zeilan, Malaysia eta Singapur menpean zituzten. Britainiarrek Asian eskuratu zuten azken lurraldea Hong Kong izan zen, 1897an.
Frantziarrek ez zuten arrakasta handirik ukan Indian, baina ekialdeko kostaldean zenbait postu eskuratu zituzten (Puducherry eta Mahar). XIX. mendearen bukaeran, ordea, presentzia indartsua zuten Indotxinako lurraldeetan, Vietnam, Laos eta Kanbodian.
Amerikar Estatu Batuek ere izan zuten kolonia bat Asian, Filipinak menpean hartu baitzituzten hauek espainiarrengandik independentzia lortu eta berehala.
Txina menperatzeko lehian, 1905ean Japoniak Errusia garaitu zuenean, agerian gelditu zen asiarrak Mendebalde garatu eta industrializatuari aurre egiteko gai zirela, miliarki eta teknologikoki asiarrek europarrak garai zitzaketela. Hainbat herrialde asiarrek, Japonia garapen eredu gisa hartu zuten hainbat arlotan.
Lehen independentziak
Deskolonizazioa izan zen XX. mendeko prozesu garrantzitsuenetako bat: lurralde, ekonomia, politika eta gizarte arloan nazioarteko berrantolaketa sakona gertatu zen prozesu horren bidez. Bereziki Hirugarren Mundua deritzonari eragin dio.
Ekialde Hurbil eko hainbat herrialdek mende hasieran lortu zuten otomandar edo turkiar inperioarengandiko autonomia edo independentzia, baina zenbait, Lehen Mundu Gerra bukatzean, europar potentzien menpe gelditu ziren.
Bigarren Mundu Gerra ondorengo aldaketak
Bigarren Mundu Gerra bukatzean, eurroparrak ahulduta gelditu ziren, eta indartuta, berriz, Ameriketako Estatu Batuak eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna. Potentzia hauek Nazio Batuen Erakundea ren bidezko deskolonizazioen alde zeuden. Europar inperioek, bereziki Frantziar Inperio Koloniala eta Britainiar Inperioa k, inperioa mantendu nahi zuten. Beraz, herri kolonizatuetako mugimendu nazionalistak eta nazioarteko testuinguru berria gakoak izan ziren independentziak lortzeko.
1945eko ekainaren 26an, San Frantzisko ko Konferentzian, NBE ren Deskolonizazioaren Nazioarteko Zuzenbidearen baitan, deskolonizatu beharreko lurraldeak hiru motatan bereizi ziren: "Lurralde ez autonomoak", "espazio estrategikoak" eta "tutoretzapeko lurraldeak". Amerikako Estatu Batuek eragin handia zuten nazioarteko foroan, eta AEB en deskolonizazioaren aldeko kanpo politikak aurrekariak ere bazituen: 1823ko Monroe Doktrina, 1918ko Wilson presidentearen 14 puntuak, 1941ko Roosevelten Atlantikoko Karta, eta 1943ko Independentzia nazionalari buruzko Nazio Batuen Adierazpena. Hala ere, 1947an Gerra Hotza hastean, antikolonialismoa eta herrien autogobernuaren aldeko jarrera apaldu zen, eta dependentzia forma berria garatu, neokolonialismoa. Amerikako Estatu Batuen jarrera ere aldatu zen, esaterako, 1948ko Bogotako Konferentzia Iteramerikarrean ez zuen kolonialismoa gaitzetsi, eta herri asiar, arabiar eta iberoamerikarrek NBEren Giza Eskubideen Aldarrikapen ean Herrien Autodeterminazio Eskubidea sartu nahi izan zutenean, aurka egin zuten. Gerra Hotzak eta komunismoaren aurkako borrokak eragin handia izan zuen deskolonizazio prozesuetan.
Munduko ordenaren aldaketak, superpotentzien aurkaritzak eta NBE ren partaidetzak Indonesiaren independentzian ere eragin zuen. Are, Indonesia AEBren eta NBEren laborategi gisakoa izan zen deskolonizazioaren inguruko politika mundialerako. Indonesiak erreferente bihurtu zen eta deskolonizazioaren erritmoa markatu zuen Asia Hegoekialdean; eragin berezia izan zuen Frantziar Indotxina n gertatuak.
Txina, Korea, Vietnam, Kanbodia edo Kanputxea, Laos eta Mogolia bezala SESB ri lotutako herrialdeek bide komunista hartu zuten, eta horrek haien garapenean eragin handia izan du. 1945etitik aurrera, Amerikako Estatu Batuek Asian estrategia antikomunista ezarri zuten. Horren erakusle AEBen hainbat hitzarmen militar: 1953an Hego Korearekin egindakoa, 1954an Taiwanekin, eta 1954an Manilan zortzi estatuk sinatutako SEATO.
Asiarrek independentzia lortu nahia, nazio-estatuak sortu nahia, horretarako erabilitako armak, eta abar, europarrek Asian izandako eraginaren ondorio ere badira. Baina independentzia eta deskolonizazio prozesuak are tesuinguru konplexuagoan kokatu ziren. Europar inperioez eta lekuko agintariez gain, Asiako beste herrialdeek, munduko potentziek, eta tokiko aktore anitzek zituzten interesak herrialdeen sorreran edo berregituratzean. Interes horiek, boterea, ekonomia edo ondasunak, ideologia, kultura, nortasuna, erlijio eta beste hainbat faktoreren araberakoak izan ziren.
Independentzia mugimenduak
Asiaren historia moderno eta garaikidea ez da monolitikoa. Herrialde eta nazio orok aurrekariak ditu, aberatsa eta anitza da Asia: erlijio, ohitura, kultura, menperatzaile kolonial, egitura sozial, independentzia lortzeko jarraitutako politikak, parte hartu duten barne nahiz kanpo aktoreak, eta prozesuen erritmoak hainbat izan dira. Nazio askapenerako borroken lehen urteetan, ohikoena gidaritza rola eta protagonismoa talde feudalek, lurjabeek eta burgesek hartzea izan zen. Poliki, klase ertainek, langileek eta nekazariek gero eta indar handiagoa hartu zuten, bereziki alderdi, mugimendu, erakunde, sindikatu eta bestelako elkarte politikoetan antolatuta.
Asiako gizarteen egonkortasuna, gizarte estratifikazioan nabari zen ; horren adibide, indiar kastak, japoniar kategoriak (daimyo, samurai), lau izaera konfuzionistak (letratu, nekazari, artisau, merkatari) eta abar. Klase bereizi eta iraunokor horiek iraultzen bidez aladatu dira; batzuk aspaldi eta errotik, beste batzuk gutxi aldatu dira. 1868an hasitako Meiji erreformak eta 1911ko Txinako iraultzak, esaterako, aldaketa esanguratsuak eragin zituzten. Kolonien botereen itzalpean ibiltzen ziren agintariak, egoera berrira egokitzen saiatu ziren. Beste hainbat boteretsu, ordea, aldaketen aurka agertu ziren.
1920 eta 1930 bitartean, erakunde nazionalistak batez ere burgesia eta klase ertainek zuzentzen zituzten. Burgesien interesa uneko erregimenean jarduera ekonomikoarekin jarraitzea izan ohi zen, boterean parte hartzea; alderdi edo intelektual erradikalagoek independentzia nahi zuten, behar izatekotan erregimenen mugak gaindituz, matxinada armatu bidez ere.
Leptina
Leptina apetituarekin edo gosearekin zerikusia duen hormona bat da. Adipozitoek (gantz-zelulek) sortutako adipokina bat da, hipotalamoan, obulutegian eta plazentan adierazten dena.
Leptinaren errezeptorea leptina jasotzen duen proteina espezifikoa da.
Egoera energetikoaren seinale nagusietako bat bezala, leptina mailek apetituari, asetasunari eta energia erreserbak mantentzera bideratutako jokabideei eragiten diete; elikadura kasu.
Leptina zirkulatzailearen kopuruak korrelazioa du energia erreserba kopuruarekin, bereziki ehun adipotsuetan biltegiratuta dauden triglizeridoekin. Leptina-maila altuen bitartez, burmuinak energia-erreserbak altuak direla ondorioztatzen du, eta leptina-maila baxuen bitartez, berriz, energia-erreserba baxuak direla adieraziko da. Horrela, organismoak gosea egokitzeko prozesuan aldaketa metaboliko, endokrino, neuro-biokimiko, etab. eragingo ditu.
Asiaren deskolonizazioa
Independentzia mugimenduak
Indiako independentzia prozesua ezaguna da, bereziki Mohandas Karamchad Gandhi gatik. Indarkeria gabeko metodoen, borroka baketsuaren eta erresistentzia pasiboaren alde zegoen, desobedientzia zibilaren, kolonialistekin ez kooperatzearen eta boikot ekonomikoaren alde. Erabakigarria izan zen independentziaren aldeko borrokan, masa edo beheko estamentuen eta eliteen arteko lotura izan baitzen. Independentziaren aldeko eliteen artean, erabakigarria Pandit Nehru izan zen, Indiako Kongresua Alderdi ko burua. Independentzia lortu aurretik, 1947ko martxoaren 23an, Harreman Asiarren konferentzia deitu zuen, eta Asiako 25 herrialdetako 250 ordezkari bildu ziren. Independentzia lortu ondoren, 1955eko Bandungeko Konferentzia n parte hartu zuen. Bertan, Asia eta Afrikako 29 herrialde elkartu ziren, eta 1961ean izena hartu zuen Lerrokatu Gabeko Herrialdeen mugimendua ren aurrekari esanguratsutzat jotzen da batzar hori.
Leptina
Aurkikuntza
Zientzialariek bazekiten animali txiki horiei ohikoa ez zen zerbait gertatzen ari zitzaiela; beraz, berriro ekin zioten hazkuntzari, akatsaren jatorria aurkitzeko asmoz. Azkenik, 1957an, sagu bitxi eta lodi horiekin zortzi urtez lan egin ondoren, Genetika Molekularreko laborategiko Jeffrey M. Friedman adituak arazoa aurkitu egin zuen.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Japoniar inperioa da asiar inperio moderno ezagunena, eta Asiako hainbat lurralde izan zituen bere menpean.
Leptina
Aurkikuntza
Mutazio espontaneo batek saguen gene errezesibo espezifiko baten agerpena blokeatu zuen. Friedmanek eta bere lankideek, genetika jarraituz, gene hori hormona espezifiko bat sortzeaz arduratzen dela ohartu ziren. Hormona horrek seinale bat bidaltzen du saguaren burmuinera, jateari uzteko eta aktibatzen hasteko agintzen diona. Friedmanen taldeak, aurkitu berri zuten hormona honi Leptina izena eman zioten. Hitz hau grekotik eratorritakoa da, hain zuzen ere, leptos hitzetik, argala esan nahi duen.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Egungo Txina osoki eta aldi berean kanpoko indar bakarraren menpe egon ez bada ere, Txinako leku asko kanpoko inperioen menpe egon dira urte askotan. Kanpo eragin horren eragin agerikoenak Hong Kong eta Macau izan daitezke, eta Taiwan en kasu eztabaidatua.
Leptina
Aurkikuntza
Sagu hauek moralki akastunak al ziren?, ez al zuten adimentik? ahulak al ziren? Ez. Leptinaren beharra besterik ez zuten. Leptinarik gabe, garunak, gosea dela medio hil egingo dela uste du eta ondorioz, ez du inoiz jateari uzteko eta mugitzeko agindurik emango, salbu sentitzen ez delako. Hori jakinda, saguek leptina injekzio batzuk jaso ondoren, janariarekiko interesa galdu, kaiolako gurpilean korrika egiten hasi eta berriro argaldu ziren.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Mongolia Txinako dinastien menpe egon zen urte luzez, 1911 eta 1919 bitartean salbu. Ondoren, 1921ean errusiarren laguntzaz txinatarrak garaitu zituzten, eta 1924tik SESB desegin arte SESBen parte izan ziren.
Leptina
Aurkikuntza
Urte batzuk beranduago, giza Ob genea 7. kromosoman topatu egin zen. Gene hau ehun adiposo marroi eta zurian bakarrik adierazten da, eta 16 kD-eko 167 aminoazido dituen proteina bat kodetzen du, leptina. Proteina honek lipostato gisa jokatzen duela uste da: adipozitoetan biltegiratutako gantz kantitatea handitzen denean, leptina odol-fluxuan askatzen da, eta honek, seinale baten bitartez, hipotalamoari jakinarazten dio organismoak erreserba gehiegi dituela eta gosea inhibitu behar duela.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Korea ren kasua bereziki esanguratsua da. XVI. mendean zehar japoniarrak egon ziren, XVII.ean txinatarrak, isolatuta egon ziren, ondoren nazioarteko merkataritzan parte hartzera behartuta, 1910etik 1945 arte Japoniaren menpe, eta Bigarren Mundu Gerra bukatzean, iparraldea sobietarren menpe gelditu zen, eta hegoaldea estatubatuarren menpe.
Portfolio
Ikaskuntzarako portfolioa, askotan, metonimia ren bidez, portfolio digitala ere deitua, ebaluazio tresna konplexua da, bere baitan jasotzen baititu ikaskuntza prozesu osoa: nondik abiatzen garen (hasierako ebaluazioa), nora ailegatu nahi dugun (ikasleek eta irakasleek ebaluazio irizpideak eta adierazleak ezagutzea eta partekatzea, eta ikaskuntza prozesua planifikatzea), bidean izandako gorabeherak (feedback-a, akatsen kudeaketa) nora ailegatu garen (amaierako ebaluazioa) eta etorkizunean zer helburu berri izango ditugun.
Leptina
Aurkikuntza
Leptina jariatzearen erregulazioa, batez ere, gorputz-masaren mailaren aldaketagatik eta intsulinaren efektu estimulatzaileengatik ematen da. Hala ere, pertsona gizen askok leptina kontzentrazio handiak dituzte serumean, eta horrek adierazten du beste molekula batzuek, hala nola, grelinak, serotoninak, koleziokininak eta neuropeptidoak, asetasun-sentsazioan ere eragina dutela eta gorputzaren pisua erregulatzen laguntzen dutela.
Leptinaren aurkikuntzaren ondoren, proteina honen inguruko ikerketa gehienak gorputzaren pisua erregulatzeko faktore gisa betetzen duen zereginean oinarritu ziren. Hala ere, gerora egindako ikerketek hormona horretarako hartzaileen banaketa  zabala deskribatu zuten zenbait ehun periferikoetan, eta, horrela, hormona horren funtzio biologikoei buruzko ikerketa-eremu zabala ireki egin zen. Leptinak ugalketa, immunitatea edo angiogenesia bezalako prozesu fisiologikoetan parte hartzen du.
Estruktura
Leptina 167 aminoazidoko proteina bat da, 21 aminoazidoko peptido seinale bat duena. Ob(Lep) genean kodetuta dago; gizakietan 7. kromosoman aurkitu daitekeena.
Proteina honen hiru dimentsioko egiturak lau alfa kate ditu eta disulfuro zubi bat 96 eta 146 zisteinen artean; azken hau beharrezkoa da hormonaren jarduera biologikorako.
Sintesia eta jariapena
Leptinaren sintesia nagusiki, ehun adipotsu zurian ematen da. Horri esker, leptina jariatzeak garunari seinale gisa eragiten diola proposatu ahal izan zen, ehun adipotsuaren tamainari buruzko informazioa emanez eta faktore asetzaile gisa jardunez. Ehun adipotsu marroia edo arreak ere leptina sintetizatzen du, neurri txikiagoan bada ere. Jariatutako leptinak ehun adipotsu arrean duen papera ez dago argi, baina zirkulazio-fluxuari leptina gehiago gehitzea baino ez liteke izango, ehun adipotsuaren totalaren isla gisa.
Leptina adierazpenaren erregulazioa organismoaren gantz-biltegien mende dago, neurri handi batean. Horrela,tamaina handiagoko adipozitoek leptina gehiago sortzen duteeta erraietako gantzaren adipozitoek, berriz, leptina gutxiago jariatzen dute larruazalpeko gantz adipozitoek baino. Adipozito batean biltegiratutako triglizeridoen kopurua bakoitzak sortutako leptina kopuruarekiko proportzionala da. Horregatik, leptina maila zirkulatzaileak gorputzeko kantitatearekiko proportzionalak dira.
Leptinaren jariapena erritmo zirkadiano aren arabera aldatzen da, eta pultsaden bitartez jariazten da, intsulinak eta beste hormona batzuek modulatzen dute. Maiztasuna 45 minuturo pultsu batekoa da, gutxi gorabehera. Bere kontzentrazioa egunez pixkanaka handitzen da eta gauerdian goraino iristen da, ziklo berri baten hasierara arte murrizteko. Eredu hori elikaduraren araberakoa ere bada.
Horrela, leptina zirkulatzaileen kontzentrazioek gora egiten dute elikatu ondorengo lehen orduetan, eta gora egiten jarraitzen dute gehiegi elikatuz gero. Baraualdian, leptina gutxiago ekoizten da. Bestalde, badirudi elikadurarekin lotutako jariatze-patroiaren aldaketak lotuago daudela intsulinaren kontzentrazio plasmatikoarekin gorputzaren pisuarekin baino. Izan ere, intsulinak leptinaren adierazpena estimulatzen du adipozito isolatuetan, eta, beraz, maila zirkulatzailea igotzen du.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Vietnam ere bitan zatitu zen 1945ean japoniar soldaduak zeuden Frantziar Indotxinarengandik independentzia lortu zuenean. Ipar Vietnam komunista izan zen, eta Hego Vietnam en estatubatuarrak egon ziren, gerra Ipar Vietnamek irabazi arte. 1973an soldadu estatubatuarrak herrialdetik joan ziren, eta Vietnam 1976an batu zen.
Leptina
Sintesia eta jariapena
Behin zirkulazio fluxura jariatuta, leptina proteina plasmatikoei partzialki lotuta zirkulatzen du, leptinaren proportzioa proteinei lotuta txikiagoa izanda obesitatea pairatzen duten pertsonetan. OB-Re hartzaileak leptinari lotuta zirkulatzen du eta hormona askearen kontzentrazioaren erregulatzaile gisa funtzionatzen du.
Asiaren deskolonizazioa
Kolonialismo asiarra eta bestelako kasuak
Bangladesh ek Pakistandik lortu zuen independentzia. Britainiar kolonien artean, egungo Indian erlijio hindua zen nagusi, eta egungo Pakistan eta Bangladeshen, berriz, erlijio musulmana. Horregatik, 1947an Indiako koloniak independentzia eskuratu zuenean, bitan banatu zen, erlijio nagusien arabera. Ghandik eta beste hainbatek aberri batua lortu nahi zuten, baina ez da posible izan. Pakistan eta Bangladeshek ezberdintasunak zituzten etniei, hizkuntzari, ohiturei eta lurraldeari dagokienez, eta 1971n, gatazka armatua eta gero, Bangladeshko Errepublika sortu zuten.
Leptina
Sintesia eta jariapena
Pisu normala duten pertsonen leptina maila serikoak 3-18 ng/mL-koak dira, eta maila altuagoak daude emakumetan gizonetan baino; hala ere, 30-tik gorako gorputz-masaren indizea (GMI) duten banakoetan 30 ng/mL-tik gorako balioak aurki daitezke. Leptinak batez besteko bizitza antzeka du banako obeso eta ez obesoetan, 25 minutu ingurukoa endogenoaren kasuan eta 90 minutu ingurukoa leptina exogenoaren kasuan.
Leptina batez ere giltzurrunetatik kanporatzen da. Leptina bereziki giltzurrun-zelula epitelialek metabolizatzen dute. Hauek mekanismo baten bidez leptina molekulak jasotzen dituzte, mekanismo horretan hartzaile “laburrek” parte hartzen dute; horregatik, leptinaren kontzentrazioa handitu egiten da giltzurrun-gutxiegitasuna duten pazienteengan.
Efektuak
Nagusiki, leptina, “gastu energetikoaren hormona”, zelula adiposoek sortzen dute, eta, beraz, zelula adipotsuen hormona espezifiko izena ematen zaio. Leptinaren efektuen testuinguruan, hurrengo hiru hitz deskriptiboak era ezberdinean erabiltzen dira: erdiko, zuzena eta primarioa. Leptina hormonari dagokionez, erdikoa vs periferikoa garunaren zati hipotalamiko vs leptinaren ekintzaren kokapen ez-hipotalamikoa adierazten du; zuzena vs zeharkakoa, bitartekariaren agerpena adierazten du; eta primarioa vs sekundarioa leptinaren funtzio jakin baten deskribapena da.
Asiaren deskolonizazioa
Gatazka garaikideak
Estatu Islamikoa k eta antzeko proiektuek, askok islama aitzaki edo ikur hartzen dutelarik, estatu asiarretan erronka eta proposamenak ekarri dituzte armen bidez, eta are, lurraldeen antolaketa politikoan eragiten ari dira.
Leptina
Ekintza-gunea
Zelula adipotsuen hormona espezifikoaren (leptina) ekintza-gune nagusia hipotalamoa da, nerbio-sistemaren barne sartzen den garunaren zati bat. Leptinaren helmuga ez-hipotalamikoei diana periferikoak deritze. Leptinak hainbat egoera fisiologikoetan dituen interazkio zentral eta periferikoez eta espezieen arteko aldakuntzez bestelako garrantzi erlatiboa dago.
Asiaren deskolonizazioa
Independentziak herrialdeka
Ozeaniako nahiz Afrikako kolonialismoa eta inperialismoa Asiakoarekin lotuta dauden arren, egun bi kontinente geografiko nahiz politiko horietan dauden herrialdeak sartu. Taula honetan, kolonizatuak izan diren lurralde denak ere ez dira sartu, Txina, esaterako. Zenbait kasutan, Europa eta Asiaren arteko muga ere eztabaidagarria izan daiteke. Beraz, taula irekia dago. Independentzia data gisa hartzen diren datak eztabaidatuak izan daitezke hainbat kasutan, edo data esanguratsu gehiago egon daitezke.
Leptina
Ekintza-modua
Leptinak zuzenean, giza gorputzeko zelula mota ezberdinen mintzean leptina hartzaileei eragiten die. Leptina hartzailea zelula mota ugaritan aurki daiteke. Transmintz domeinu bakarreko I motako zitokinen hartzaile berezia da. Gainera, leptinak beste hormona batzuekin eta erregulatzaile energetikoekin elkarreragiten du, hurrengoen eraginak neurtuz: intsulina, glukagoia, intsulinaren antzeko hazkunde-faktoreak, hazkundearen hormona, glukokortikoideak, zitokinak eta metabolitoak.
Asiaren deskolonizazioa
Asiako koloniak XIX.mendetik Bigarren Mundu Gerraren amaiera arte
Hurrengo zerrendan 1945ean Bigarren Mundu Gerra amaitu ondorengo botere kolonialak, haien ondasun kolonialak edo administratiboak eta deskolonizazio data agertzen dira.
Leptina
Funtzioa
Hormona honen funtzio nagusia ehun adipotsuaren masa erregulatzea da, hipotalamo zentralak gosean, elikadura-energiaren erabileran, ariketa fisikoan eta oreka energetikoan dituen ondorioen bidez. Garunetik kanpo, hau da, organismoaren periferian, leptinaren bigarren mailako funtzioak honako hauek dira: gastu energetikoaren modulazioa, fetuaren eta amaren metabolismoaren arteko modulazioa, zelula immunitarioen aktibazioa eta hazkunde-faktorea.
Hipotalamoa
Hipotalamoa burmuinaren barruko eremu bat da, hur formakoa, eta hainbat funtzio betetzeko arduera duen nukleo txiki bat du. Guruin pituitarioa estimulatzen duten hormonak jariatzean, gosea, gorputzeko tenperatura, guraso-atxikimendua, sexu-desira, egarria, nekea, loa eta erritmo zirkadianoak kontrolatzen ditu. Kontrol-zentro oso garrantzitsua da, eta bizi-funtzio asko arautzen dira hemen.
Oraingoz, hormona jakin batean kontzentratuko gara, eta horrek hipotalamoak gure jateko modua kontrolatzeko duen trebetasunean oinarrituko gara. Hormona horri leptina esaten zaio.
Zientzalari askoren arabera, jendea orain leptinarekiko erresistantea da, bere garunak ez du erregistratzen, ez du odoleam dabilen leptina ikusten; horregatik, batzutan burmuinak ez du asetasunaren seinalea bidaltzen.
Leptinaren aurkako erresistentziaren buru-hausgarria ebazteak obesitatearen kodea deszifratzea ekarriko luke.
Y neuropeptidoa (NPY)
Leptinaren funtziorik garrantzitsuena apetituaren erregulazioa da, eta horretarako nukleo hipotalamikoetan eragiten du. Leptina adipozitoek jariatzen dute, modu horretan leptinemia gorputzaren gantz-erreserben isla da. Orduan, atzeraelikadura-zirkuitu negatibo bat ezartzen da, leptina zirkulatzaileak hipotalamoaren nukleo arkuatoan NPYren ekoizpena inhibitzen duena. Leptina molekulek mintz hematoentzefalikoa zeharkatzen dute transzitosi bidez. Likido zefalorrakideotik ere har daiteke.
Nukleo arkuato hipotalamikoan NPY sortzen da. NPYk gehiago elikadura handitzea sustatzen du eta termogenesia gutxitzen du. Leptinak apetitua erregulatzeko erabiltzen duen mekanismo nagusia, beraz, NPY sintesia eta jariaketa inhibitzea da.
Zenbait ikerketek frogatu dute NPYren hazkundeak gose-sentsazioa areagotzea dakarrela, eta, horrekin batera, epe luzera obesitatea ekarriko lukeen hiperfagia. Zenbait ebidentziaren arabera, leptinak arku-nukleoaren mailan eragiten du, eta Neuropeptido Y-ren eraketa eragozten du.
Gainera, neurona neuropeptidergikoen estimulaziorik ezean, nukleo arkuatoan POMC/CART neuronak ari dira lanean, besteak beste, jateko gogoa inhibitzeko funtzioa dutenak.
Intsulina
Dakigunez, intsulinak zerikusia du diabetesa eta azukre mailarekin. Hauxe da kontua: gure gorputzak azukrea behar du odolean, maila zelularrean energia lortzeko. Hala ere, odoleko azukrea ezin da zuzenean zeluletan sartu. Jan ondoren eta odoleko azukre-mailak gora egin ondoren, hipotalamoak seinale bat bidaltzen du pankreara intsulina odol-fluxuan isur dezan. Intsulina zelulei itsasten zaie eta beren “ateak” ireki eta azukrea xurgatzeko esaten die; horregatik, askotan “giltza” hormona bezala ezagutzen da. Intsulinak gorputzari esan ahal dio azukrea momentuan erabiltzea energia lortzeko, edo gerorako gordetzeko; odoleko azukre-mailak oso altuak edo oso baxuak izan ez daitezen laguntzen du.
Gure dietan gertatzen diren aldaketen ondorioz, intsulina-mailak altuegiak dira ia gu guztiongan.
Komunitate zientifikoak badaki obesitatea intsulina gehiegizkoarekin lotuta dagoela, baina ez zen izan UCSFko taldekak intsulinaren eta leptinaren arteko lotura bat aurkitu zuen arte; horrela ulertu genuen hain kaltegarria dela intsulina soberakin hori, leptina blokeatzen baitu asetasun-sentsazioa inhibituz.
Pārgauja udalerria
Pārgauja udalerria (Pārgaujas novads) Letoniako udalerri bat da. 486 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 3666 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Stalbe da.
Portfolio
Portfolioaren diseinua
Erakundearen beharren arabera, porfolio eredu bat edo beste hobetsiko da: karpeta bat, koaderno bat, tiradera bat, kutxa bat, artxibo bat, maleta bat, orga bat, portfolio digital bat ...
Vlist
Vlist Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 9.760 biztanle zituen.
Heteromycteris matsubarai
Heteromycteris matsubarai Heteromycteris generoko animalia da. Arrainen barruko Soleidae familian sailkatzen da.
Portfolio
Portfolioaren diseinua
Kontua da ebaluazio rako interesgarri izan daitezkeen ebidentzia guztiak, ahal den neurrian, jasotzea. Modu ahalik eta sistematizatuenean.
Porfolioa diseinatzerakoan oso kontuan hartu behar da, zer-nolako ebidentziak jaso nahi diren eta zein formatutan. Esate baterako jaso nahi diren ebidentziak fakturak eta tiketak baldin badira, erabaki behar da ea nahikoa den zapata-kutxa batzuetan denak edonola botatzea, edo zerbait sistematikoagoa. Nahikoa ote den paperezko ebidentziak jasotzea edo hobe ez ote den dena eskaneatzea eta formatu digitalean gordetzea. Sailkapena ahal bezain sistematizatua izatea komeni izaten ia beti.
Sailkapena eta sistematizazioa lortzeko erakundean nola egin adostu beharko da: sailkapen kronologikoa, alfabetikoa, arloka, kontabilitate planaren araberakoa, mintegika... Edo hainbat sistema batera.
=== Porfolioaren atalak ===
Leptina
Intsulina
Leptina hipotalamoak blokeatzen zuela pentsatu ohi genuen, eta hori egia da, eta berez nahiko txarra da, baina orain badakigu leptina beste leku batean ere blokeatzen dela: enbor entzefalikoan.
Enbor entzefalikoa
Garunaren oinarrian finkatuta dago, eta estrukturalki bizkarrezur-muinaren ondoan dago. Enbor entzefalikoak kontrolatu ezin ditugun gauzez arduratzen da; oinarrizko gauzak dira: arnastea, irenstea, gure odol-presioa, bihotz-funtzioak eta esna edo lokartuta gauden. Hau da, ez dago enbor entzefalikoari kasurik ez egiteko modurik; horregatik, ez daukagu enbor entzefalikoan gertatzen den leptinaren blokeoa kontrolatzeko modurik.
Modu horretan, gure garunaren zatirik primitiboena ez du jasotzen ase gaudela dioen seinalea. Leptinaren aurkako erresistentzia duten pertsonengan, enbor entzefalikoa erabat konbentzituta dago gosez hiltzen garela.
Tiroide-hormonak
Leptinaren eta tiroide-hormonen arteko erlazio ilogikoa dago: leptinak jarduera sinpatiko sistemikoa areagotzen du, ehun adipotsu eta muskuluan termogenesia areagotzen du. Tiroide-hormonak faktore nagusi bat dira metabolismo basalaren, termogenesiaren eta jarduera sinpatikoaren erregulazioan.
Hormona tiroideoek eta leptinak handitu egiten dute mitokondrioen proteina disoziatzaileen jarduera, eta horrekin termogenesia errazten dute. Litekeena da hormona tiroideoek zeregin bat izatea adipozitoek leptina erregulatzeko eta ekoizteko, eta, beharbada, haien mailak inhibitzea.
Leptinak zuzenean inhibitu dezake glukokortikoideen ekoizpena suprarrenaletan, eta kortikoideek zuzeneko eragina dutenez nukleo parabentrikularreko zeluletan TRH maila murriztuz, leptina mailen igoerak zeharka areagotu dezake jarduera tiroidea. Bestalde, leptinak NPY ekoizpena inhibitu egiten du nukleo arkuatoan, eta horrek TRH ekoizpena ere handituko luke.
Andaluziar errutilo
Andaluziar errutilo (Tropidophoxinellus alburnoides) Tropidophoxinellus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Leptina
Tiroide-hormonak
Badirudi barau-egoeretan energia aurreztea dela interesatzen dena, eta, horregatik kortisola handitzeak eta leptina gutxitzeak TRHren mailak murriztea eragingo luke, kortisolak maila zentralean zuzenean eraginez zein NPY hipotalamikoa handituz. Aitzitik, kaloria-ugaritasuneko egoera batean, leptina maila handitzean eta kortisol maila gutxitzean, termogenesia eta metabolismo basala areagotu egingo lirateke, leptinaren eta tiroide-hormonen eraginez eta NPY hipotalamikoaren murrizketaren ondorioz.
Mutazioak
Giza leptina mutante bat 1997an deskribatu zen lehen aldiz eta, horren ondoren, sei gehiago deskribatu izan dira. Hauek guztiak ekialdeko herrialdeetan pairatu ziren, eta guztiek zituzten teknika immunoaktibo estandarrak detektatu gabeko leptina-aldaerak, zeintzuek leptina-mailak baxuak edo hautemaezinak gertatzea eragiten zuten. 2015ean zortzigarren mutazioa aurkitu berri zen. Kasu honetan, teknika immunoaktibo estandarren bitartez detektagarria zen; azken finean leptina-maila altua zen baina honek ez zuen hartzailea pizten, eta horregatik du gaixoak leptina funtzionalaren urritasuna. Zortzi mutazio horiek obesitatea eragiten dute haurtzaroan, hiperfagiarekin batera.
Frameshift
Obesitatea zuten bi haurrei, odolkideak, frameshift mutazio bat antzeman zitzaien eta 2001ean egindako ikerketa batean, delta-G133 izeneko mutazio heterozistiko bat pairatzen zuten 13 pertsonek kontrolak baino odol leptina maila baxuagoa zutela ikusi zuten, mutazio berdinaren ondorioz.
Polimorfismoak
2004an egindako Human Genome Equivalent (HuGE) berrikuspenak leptinaren erregulazioari eragiten dioten mutazio genetikoen eta obesitatearen arteko loturari buruzko ikerketak aztertu zituen. Polimorfismo arrunt bat behatu zuten leptina genean (A19G; 0,46 frekuentzia) leptinaren hartzaile aren genean zeuden beste 3 mutazio (Q223R, K109R eta K656N) eta PPARG genean zeuden 2 mutaziorekin (P12A eta C161T) batera. Hala ere, ez zuten inolako loturarik aurkitu polimorfismoen eta gizentasunaren artean.
2006ko azterlan batean LEP-2548 G/A genotipo arruntaren eta loditasun morbidoaren artean lotura bat aurkitu zen, baina 2014ko meta-analisi batean ez zenez aurkitu, paziente hauen pisu igoera hartzen zituzten antipsikotikoekin lotu zuten.
Transbertsioa
2015eko urtarrilean, leptinarentzako gene-kodifikatzailean transbertsio-mutazio homozigo batean kasu bakarra jakinarazi zen. Transbertsioanen bitartez, azido aspartikoa tirosina bihurtzen zen 100. posizioan. Honen ondorioz, leptina mutanteak ezin zuen leptina-hartzailearekin in vitro lotu edo aktibatu, ezta in vivo leptina-gabezia zuen saguan.
Transbertsio hau obesitate larria zuen bi urteko ume batengan aurkitu zen, entzumen eta biriketako infekzio errepikakorrak zituena. Geroago aipatua izango den metreleptinarekin tratatu eta elikadura-portaera izugarri aldatzea lortu zen, pisua nabarmen galdu zuelarik.
Obesitatea eta pisu galerarekin zerikusia
Leptinaren funtzioa gosearen murrizketa izan arren, gizakabanako obesoen odol-zirkulazioan leptina konzentrazio altuagoa aurkezten dute gizabanako osasuntsuekin alderatuta, gizen dauden pertsonen gantz kantitate handiagoarekin bat datorrena (Leptina adipositoetan adierazten delako). Halere, 2. motako diabetes mellitus pairatzen duten pertsonek duten intsulinarekiko  erresentziaren oso antzekoa den leptinaren erresistentzia aurkezten dute gizabanako gizenak. Horregatik, leptina konzentrazio handiak izan arren, haien gorputza ez du erreakzionatzen espero den moduan.
Leptinaren aurkako erresistentziaren eragile diren faktoren artean leptinaren seinale hartzaileen aldaketa dago, bereziki nukleo arkatuan; hala ere, leptinaren hartzaileen akats edo aldaketa garrantzitsuak behin betiko kausa direla ez da pentsatzen. Beste azalpen batzuek leptinak hesi hematoentzefalikoa zeharkatzen duen moduari edo gizabanakoaren garapenean gertatzen diren aldaketari buruz hitz egiten dute.
Pertsona gizenetan, likido zefalorrakideoaren (LCR) leptina mailan, azterketek hesi hematoentzefalikoa (BHE) zeharkatzean (Obesitaterako helburu garrantzitsuak lortzeko, halaber, hipotalamora ailegatzeko)  leptina murriztearen muskulu-hormonalaren kontingentzia bat adierazten dute. Ikusi da gizakietan leptinaren ratioa LCRn, odolarekin alderatuta, txikiagoa dela pertsona gizenetan pisu normaleko pertsonetan alderatuta.
Gertaera honen arrazoiak leptina garraiatzailea gainezka dagoela  edo BHE bidez leptina garraiatzeari eragiten dioten triglizerido maila altuak daudela izan daitezke. Nahiz eta leptina plasmatik LCRra transferitzeko defizita pertsona gizenetan ikusten den, oraindik aurkitu zen leptinaren ehuneko 30 gehiago dutela bere LCRan, banako osasuntsuetan baino.
LCRan leptinaren goiko maila horiek  huts egiten dute obesitatea aurreikusteko unean. Izan ere, hipotalamoko leptina hartzaileen kantitatea eta kalitatea normala da gizaki gizen gehienentzat (RNA mezularian leptinatik datozen ikerketen arabera). Beraz, leptinaren aurkako erresistentziaren arrazoia leptinaren ondorengo hartzaileen defizita izan daiteke, 2. motako diabetes mellitusa duten banakoetan ikusitako intsulinaren ondorengo hartzaileen akatsaren antzekoa.
Leptina bere hartzailearekin lotzen denean hainbat bidezidor aktibatzen dira. Leptina erresistentzia bidezidor hauen parteren batean akats baten ondorioz sortu ahal da, bereziki JAK/STAT bidezidorran. Izan ere, STAT3-en aktibazioa ingibitzen duen leptina hartzaile mutatua duten arratoiak obesitatea eta hiperfagia adierazi dute. Gainera, PI3K bidezidorra leptina erresistentzian zerikusia izan dezake ere, PI3K seinalaztapen blokeatua duten arratoietan frogatu dena. PI3K bidezidorra intsulina hartzailearen bidez aktibatua izan ahal da ere, beraz, energia homeostasian lan garrantzitsua dauka aldi berean efektua intsulina eta leptina  dutelako. Gainera, beste ikerketetan ikusi den moduan, intsulina-PI3K bidezidorra POMC neuronen leptina insentsibilizazioa ekarri dezake.
Leptina amilinarekin interakzionatzen du (Huts gastrikoarekin eta osotasun sentimenduaren sorreran parte hartzen duen hormona). Gizen banakoei (Leptina erresistenteak ziren arratoiak) leptina eta amilina aldi berean ematean, pisu galera konstantea behatu zen. Horregatik, leptina erresistentziaren aurka amilina zuen efektuen ondorioz amilnaren erabilera tratamendu moduan aztertzen ari da.
Azaldu denaren ondorioz, leptinaren rola behar den gainetik jatea saihestea izan ordez, ahuleria denboretan bizirautea ziurtatzeko gantz erreserbak mantentzea laguntzeko janik eza seinalizatzea dela iradoki da. Hau da, animaliak janaria lortzeaz gain helburu duten ekintzak egiteko energia erreserbatua duela seinalizatzen du. Horrela, arratoiak energia-dentsoak ziren janariak zeukan dieta batean ipintzean  leptina erresistentzia garatzen zuten (Intsulina erresistentzia eta pisu igoera aurkezten zuten aldi berean). Efektu hauek arratoiak aurkezten zuten hasierako egoetara itzultzen ziren (Leptina eta intsulina erresistentziaren galera eta pisu osasuntsu batera itzultzea) energetikoki dentsitate baxua zuten janariak zeuzkan dieta bat jaten zutenean. Hau, aldi berean, abantaila ebolutiboa izan ahal du, janari ugari dagoenean energiaren metatze efizientea uzten duela abantailatsua izan ahal delako jan-eza ohikoa den populazioetan.
Erabilera terapeutikoa
2014an, Estatu Batuetan, leptinaren sortzetiko urritasunean eta sortzetiko lipodistrofia orokorrean erabiltzea onartu zen. Horrez gain, badago leptinaren analogo sintetiko bat; metreleptina, zeina leptinaren eskasiaren konplikazioen tratamenduan eta sortzetiko zein hartutako lipodistrofia orokortuarekin lotutako diabeteserako eta hipertiglizeridemiarako erabiltzen den; dietan hartuz.
Gaur egun, gainera, leptina anorexia nerbiosoa tratatzeko helburu potentzial gisa ebaluatzen ari da. Izatez, gorputzeko gantz masa pixkanaka galtzeak, eta zehazkiago, leptina maila baxuek, argaltzeko portaera obsesiboarekin erlazionatu egin da. Horrez gain, frogatuta geratu izan da anorexiadun pazienteen epe laburreko tratamendu metreleptinaren erabilerak efektu kognitibo, emozional eta konduktual onuragarriak zituela; besteak beste, depresioa, elikaduraren pentsamendu errepikakorrak, barne-ezinegona eta pisuaren fobia azkar gutxitu ziren. Hala ere, gaur egun ez dakigu metraleptina (edo beste leptinaren analogo bat) tratamendu egokia den anorexia nerbiosoarentzat.