cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Langile autonomo
6/2017 Legea, urriaren 24koa, Lan Autonomoaren Presako Erreformari buruzkoa
Lege honen bidez zenbait erreformatan sakontzen da, halako langileentzat errazagoa izan dadin jarduera ekintzailea garatzea. Zortzi titulu ditu, zazpi xedapen gehigarri, xedapen indargabetzaile bat eta hamahiru azken xedapen.
I. tituluan, langile autonomoen Gizarte Segurantzako kotizazioa errazteko eta administrazio-kargak gutxitzeko neurriak jasotzen dira. II. tituluan, langile autonomo berriei 50 euroren kuota murriztua hamabi hilabetera arte luzatuko zaiela ezartzen da, eta onura hori lehendik baziren beste batzuekin batera aurreikusten da. III. tituluak langile autonomoen lan-bizitza eta familia bateragarri egiten laguntzeko neurriak garatzen ditu. IV. tituluak, berriz, langile autonomoen eskubide kolektiboak hobetzen ditu. V. tituluaren bidez, pertsona fisikoen errentaren gaineko zerga aldatzen da. VI. tituluak langile autonomoen kotizazioa hobetzeko neurriak garatzen ditu. VII. tituluan, langile autonomoen enplegurako lanbide-heziketa hobetzeko neurriak jasotzen dira, eta VIII. tituluaren bidez, langileak parekatzen dira, laneko in itinere istripuen ondoriozko gertakariei dagokienez.
Langile autonomoen betebeharrak
Langile autonomoak beste langileek bezala hainbat betebehar dituzte eta betebehar hauek Langile Autonomoen Estatutuan (20/2007 Legea, uztailaren 11koa):
Langile autonomoen babes soziala
Autonomoak Gizarte Segurantzako Autonomoen Eraentzaren barruan kokatzen dira; eta horregatik, hainbat laguntza izaten dituzte beste langileek bezala. Honen barruan, osasun-laguntza izaten dute eta prestazio ekonomikoak jasotzen dituzte. Bestalde, langile autonomoek elkartzeko eskubidea ere badute.
Langile autonomoen eskubideak
Lehen azaldu den bezala, langile autonomoek hainbat betebehar izango dituzte. Aldi berean, eskubideak ere izango dituzte, Langile Autonomoen Estatutuan aurkitzen direnak:
Langile autonomoen bilakaera
Gizarte Segurantzako datuen arabera, krisiak eragina izan du autonomoen gain; izan ere, 2008tik gaur egun arte, % 8,6 autonomo gutxiago daude. Langile hauek 2013. urtetik suspertzen ari dira eta 2014. urtean biztanleriaren % 19 autonomoak izatera igaro ziren. Horrela, Gizarte Segurantzaren altak eta bajak handituz joan dira; eta nekazaritzako autonomoak izan dira kaltetuenak.
Gaur egun 3,2 milloi autonomo daude Gizarte Segurantzaren Erregimen desberdinetan. Horietatik, % 11,8 nekazaritzan aritzen da, % 4,4 industrian, % 10,8 eraikuntzan eta % 73 zerbitzu sektorean jarduten dute.
Bestetik, kopuru horren % 65,2 gizonak dira, eta % 34,8 emakumeak. Autonomoen % 71,9, gainera, 40 urtetik gorakoak izaten dira.
Langile autonomoak Gizarte Segurantzan kotizatzeko sistema
2018an %29,80 kotizazio tipo minimoa zegoen eta kontingentzia arruntengatik bakarrik kotizatzen zen; gaur egun, 2019. urtean, % 30eko beharrezko tipoa erabiltzen dute. Beraz, gaur egun, honako hauek sartzen dira kotizazioaren barruan:
Horrez gain, 2022rako tipoa % 31ra iristea espero da. Azaldutakoarekin jarraituz, gaur egun, langile autonomoen kotizazio minimoa hileko da, eta sozietateko autonomoena hileko 364,22 eurora iristea espero da. Lehen aipatutakoa aplikatuz, igoera hileko 5,36 eurokoa izango da, urteko 64 euro; aldiz, sozietateko autonomoek 6,89 euroko igoera izango dute hilean, eta urtean 82 eurokoa.
Marseilles (Illinois)
Marseilles  Illinoiseko hiri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 5,094 biztanle zituen, 22.59 kilometro koadrotan banatuta.
Gustav Hertz
Gustav Ludwig Hertz (Hanburgo, 1887ko uztailaren 22a – Ekialdeko Berlin, 1975eko urriaren 30a) fisikari alemaniarra zen, Heinrich Hertz fisikariaren iloba. Atomoen energia mailen kontzeptua garatu zuen 1923. urtean eta baita fluoreszentzia fenomenoen mekanismoa azaldu ere. 1925. urtean Fisikako Nobel Saria irabazi zuen.
Berlingo Fisika institutuko zuzendaria (1928), SESBeko ikerketa atomikoan parte hartu zuen (1947). Leipzigeko unibertsitateko irakaslea (1955). J. Franck-ekin lankidetzan, fluoreszentzia fenomenoak azaldu eta elektroien energia mailaren kontzeptua ezarri zituen (Bohr-en teoriaren berrespena).
Parotocinclus doceanus
Parotocinclus doceanus Parotocinclus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Saint Kitts-Nevis-Aingira
Saint Kitts-Nevis-Aingira (Saint Christopher-Nevis-Anguilla) Karibeko britainiar koroaren kolonia izan zen. 1958an Mendebaldeko Indietako Federazioaren parte bat izan zen. Federazioa 1962an desegin zenean, zenbait saiakera egin zituen beste federazio bat sortzeko.
1967an Saint Kitts-Nevis-Aingirak baren autonomia osoa bereganatu zuen. Hurrengo urteetan Aingirak bere independentziaren alde egin zuen eta baita 1980an lortu ere. Saint Kitts eta Nevisek 1983ko irailaren 19an, erabateko burujabetasuna erdietsi zuten.
Orwell (Ohio)
Orwell Ohioko herri bat da. Ashtabula konderrian kokatua dago. 2010ean 1,660 biztanle zituen, 5.09 kilometro koadrotan banatuta.
Marshall (Illinois)
Marshall  Illinoiseko hiri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 3,933 biztanle zituen, 9.64 kilometro koadrotan banatuta.
Fermo
Fermo Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Fermok honako udalerri hauekin egiten du muga:
And Now for Something Completely Different
And Now for Something Completely Different (euskaraz Eta Orain Zerbait Guztiz Ezberdina), 1971ko Ian MacNaughton eskoziarrak zuzendutako esketx komedia film bat da. Monty Python's Flying Circus (1969-1974) komedia saioan oinarritua dago. Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, Terry Jones eta Michael Palin aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Umorezko 45 esketxez osatua dago:
Aktoreak
Bakoitzak hainbat pertsonaia antzezten ditu:
NGC 5355
NGC 5355 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Carmen Cervera
María del Carmen Rosario Soledad Cervera y Fernández de la Guerra Thyssen-Bornemiszako baroisa alarguna (Bartzelona, 1943ko apirilaren 23), modelo eta aktore izan zen filantropo katalan bat da. Gaur egun, oso ezaguna da bere bildumagile jardueragatik eta Tita Cervera deitzen dio jendeak, nahiz eta Carmen Thyssen-Bornemisza ezkondu zeneko izena erabiltzen duen. Suitzako nazionalitatea du.
Martinsville (Illinois)
Martinsville  Illinoiseko hiri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 1,167 biztanle zituen, 5.32 kilometro koadrotan banatuta.
Carmen Cervera
Miss Espainiatik baroisara
Aita, Enric Cervera Anfruns i Manent, katalana zen eta ama, María del Carmen Fernández de la Guerra y Álvarez (Madrilen hil zen 1992/02/22an), Los Arcos-en (Nafarroa) jatorria zuen, non udak ematen zituen neskatoa zenean. Bertan, Kultura Etxeak bere izena dauka, eta haren inauguraziora joan zen 2000. urtean.
Carmen-ek Bartzelonako hainbat ikastetxe pribatuetan ikasi zuen eta gero Londresen.
1961. urtean, Miss Espainia lehiaketan irabazi zuen, Miss Katalunia bezala parte hartuz eta Miss Unibertso lehiaketan hirugarrena izan zen.
Miss Unibertso-ko parte hartzeari esker, Carmenek Hollywoodera joateko aukera izan zuen.
1965. urtean Lex Barker aktorearekin ezkondu zen, bere Tarzanen pelikulengatik famatua.
1972an alargun gelditu zen Lex Barker bihotzekoak jota ustekabean hil zenean New Yorken.
1975ean, Venezuelako playboy eta zinema produktore Espartaco Santoni ezagunarekin harremanak hasi zituen.
1981ean bere hirugarren senarra ezagutu zuen, Hans Heinrich Von Thyssen baroia, nahiz eta 1985. urtearen amaiera arte bere emaztea ez izan, Denise Shorto aurreko emaztearekin zeukan liskarragatik.
Draco norvillii
Draco norvillii Draco generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Osgood (Ohio)
Osgood Ohioko herri bat da. Darke konderrian kokatua dago. 2010ean 302 biztanle zituen, 0.88 kilometro koadrotan banatuta.
Opalo
Opalo hitza latinezko opalus hitzetik dator, eta hau grezierazko opallios ("harria") hitzetik.
Opaloa fosilak era ditzakeen mineraloideetako bat da. Hala ere, opalodun fosilak ez dute interes zientifiko berezirik, bildumagileentzat ez bada.
Heinrich Hertz
Heinrich Rudolf Hertz (Hanburgo, 1857ko otsailaren 22a - Bonn, 1894ko urtarrilaren 1a) fisikari alemaniarra izan zen. Bere abizenetik dator Frekuentzia neurtzeko hertz unitatearen izena. 1887. urtean Maxwell-en argiaren teoria elektromagnetikoa egiaztatu zuen.
Berlingo Unibertsitateko irakaslea (1889). Berak sorturiko osziladorearen bitartez, Maxwellen argiaren teoria elektromagnetikoa berretsi zuen (1887), eta haren izena daramaten uhin elektromagnetikoek argiaren ezaugarri berak dituztela frogatu. Ikerketa horien ondorio zuzena haririk gabeko telegrafia izan zen. Efektu fotoelektrikoa agerian jarri zuen, eta era horretan optikaren eta elektrizitatearen artean lotura berri bat ezarri (1887). Elektroiek materia zeharka zezaketela ikusi zuen, izpi katodikoak urrezko eta aluminiozko xafla mehetan zehar pasaraziz.
Francavilla d'Ete
Francavilla d'Ete Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Francavilla d'Etek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Marchigüe
Marchihue (edo Marchigüe) Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. O'Higgins eskualdeko Cardenal Caro probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 6.904 biztanle zituen.
Toponimia
Marchihue hitzak Mapudungunez sorgintasunaren lekua esan nahi du.
Ama
Ama seme-alaba bat edo gehiago eduki edo guraso bezala hezi duen emakumezkoari deritzo. Gizonezko baliokidea aita da.
Urtero, amaren eguna ospatzen da munduko herrialde askotan. Kristauek Andre Mariari Ama Birjina deitzen diote jainkoaren amatzat dutelako.
Amatxo amari deitzeko era familiarra da.
NGC 5356
NGC 5356 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Uhin berri
Uhin berri Juan San Martin idazleak 1969an argitaratu zuen euskal poesiaren antologia da. Helburua plazaratzen ari ziren idazle berriak aurkeztea zen. Guztira Euskal Herri osoko 25 idazleen lanak bildu zituen. Joera aldetik, mota guztietako poemak jaso zituen San Martinek. Kronologia aldetik, poemak 1964tik 1969 zihoazten. Idazleen antologia aurretik laburpen bibliografikoa jaso zuen.
Antologiaren garrantzia
Hirurogeigarren hamarkadaren amaieran poeta gazteek haien lanak plazaratzeko aukera gutxi izaten zituzten. Juan San Martin, bestetik, sarritan, gazteei bideak irekitzeko lanak egin zituen eta testuinguru horretan ullertu behar dugu liburu hau. Bertan agertu ziren gehienak zer esan handia eman zuten hurrengo urteetan. Liburu honi esker, bestetik, idazteko modu berriak ere ezagutarazi egin ziren. Hitzaurrean San Martinek zera azpimarratu zuen: "Inoiz izan baditu euskerak gizaldi berean poeta ugari eta onak, gaur ditu. Giro honen emaitzatik etorriko zaigu gure egungo poesiaren nagusitasuna".
Martin Ugaldek datu hauek azpimarratu zituen: "2 emakumeak dirala: Amaya Lasa ta Patxika Emarruzpe; 6 olerkari Bidasoz aruntzakoak dirala; ta 7 apaiz-prailleak eta 2 izatez utzi berriak (25-etik 9 Seminariotik pasiak, beraz)".
Zentsura
Zentsura informazio publikoaren kontrola eta ezabaketa da, agintetik emandako arrazoi politiko, ideologiko, erlijioso edo moralengatik burutzen dena.
Chipa guasu
Chipa guasua hainbat eratara egin daiteke: gazia zein apur bat gozoa, baita haragiz betea ere. Haragiz betetako chipa guasuari chipa guasu so'o deritzo guaranieraz. Osagaiei dagokienez, urez, gatzez, koipez (gantzaz zein olioz), Paraguai gaztaz, esnez, arrautzez, tipulaz eta txokloz egina dago.
Hego Amerikako hainbat tokitan prestatzen den txoklo-pastelaren antzeko platera da.
Nordstrandita
Nordstrandita oxido motako minerala da.
Chipa guasu
Izena
Izan ere, chipa guasu guaranierazko izenak xipa handia esan nahi du. Xipa arto- edo manioka-irinez egiten den ogi-opila da.
Nordstrandita
Ezaugarriak
Nordstrandita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Martinton (Illinois)
Martinton  Illinoiseko herri bat da. Iroquois konderrian kokatua dago. 2010ean 381 biztanle zituen, 0.71 kilometro koadrotan banatuta.
Grottazzolina
Grottazzolina Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grottazzolinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
3214 Makarenko
3214 Makarenko asteroide baten izena da. urriaren 2an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3214 Makarenko asteroidearen orbitak batezbeste 3,128 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,814 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,442 distantziara. Eszentrikotasuna 0,1 da, eta makurdura orbitala 7,22ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Cuisery
Cuisery Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cuisery udalerrian erroldatutako biztanleak 1.618 ziren. Familiak 689 ziren, horien artean 246 pertsona bakarrekoak ziren (101 bakarrik bizi ziren gizonak eta 145 bakarrik bizi ziren emakumeak), 246 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 149 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 863 etxebizitza zeuden, 697 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 90 hutsik zeuden. 609 etxeak ziren eta 249 apartamentuak ziren. 697 etxebizitza nagusietatik 410 bere jabearen bizilekua ziren, 267 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 98 etxek bi zituzten, 149 etxek hiru zituzten, 199 etxek lau zituzten eta 237 etxek bost zituzten. 445 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 330 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 249 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 927 ziren, horien artean 677 aktiboak ziren eta 250 inaktiboak ziren. 677 pertsona aktiboetatik 624 lanean zeuden (346 gizon eta 278 emakume) eta 53 langabezian zeuden (20 gizon eta 33 emakume). 250 pertsona inaktiboetatik 86 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 99 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cuisery udalerrian 721 unitate fiskal zeuden, 1.518 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.314 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 140 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 48 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 6 zurginak, 5 iturginak, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 7 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 6 liburu dendak, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Cuisery udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 975 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Cuisery udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 433 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kristautasun ortodoxo
Ekialdeko ortodoxia, ekialdeko kristautasun ortodoxoa bezala ere ezaguna, kristautasun kaledoniarraren hiru adar nagusietako bat da, katolizismoarekin eta protestantismoarekin batera.
Lehen milurtekoko Pentarkia bezala, Ekialdeko Eliza Ortodoxoa (edo "kanonikoa") eliza autozefalo independenteetan antolatzen da. XXI. mendean, eliza autozefalo konbentzionalen kopurua hamazazpi da. Eliza autozefalo nagusi horiek onartzen ez dituzten hainbat eliza autozefalo daude baita ere. Eliza autozefaloek beren primatu edo artzapezpikua aukeratzen dute. Eliza autozefaloek jurisdikzioa (agintaritza) izan dezakete beste eliza batzuen gainean, eta horietako batzuek "autonomo" estatusa dute; horrek esan nahi du eparkia sinpleek baino autonomia handiagoa dutela.
Liberec eskualdea
Liberec (txekieraz: Liberecký kraj; alemanez: Region Reichenberg) Txekiar Errepublikako iparraldean, Bohemia eskualde historikoan, dagoen eskualde administratiboa (txekieraz: kraj) da. 3.163 km²ko azalera du eta 2012an 438.600 biztanle zituen. Zentro administratiboa Liberec hiria da.
Kristautasun ortodoxo
Jurisdikzio horietako asko estatu moderno baten edo gehiagoren lurraldeei dagozkie: Moskuko patriarkatua, adibidez, Errusiari eta sobietar ondorengo beste estatu batzuei dagokie. Metropoliak, elizbarrutiak, parrokiak, monasterioak edo diasporak ere barnebil ditzakete (adibidez, Konstantinoplako Patriarkatza Ekumenikoaren Ekumenikoaren, zeinak eremu kanonikoa Greziako iparraldean eta ekialdean duen). Era berean, batzuetan gainjarri egiten dira: hori da Besarabiako kasua, non Bukaresteko eta Moskuko patriarkatuak agintzen duten.
Ekialdeko Ortodoxiaren hedapena Mediterraneoko arroaren ekialdean hasi zen, kultura grekoaren barruan. Ortodoxia honen komunitateek elizaren ulermen eta irakaspen antzekoak elkarbanatzen dituzte eta Eliza beraren parte direnaren nozio indartsua dute.
Ekialdeko kristau ortodoxoek haien urtea elizaren egutegi liturgikoaren arabera antolatzen dute.
Zubi Zaharra (Azpeitia)
Zubi Zaharra Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen harrizko zubi bat da. Urola ibaia zeharkatzen du eta Azpeitiko Alde Zaharra eta Enparan jauregiaren artean kokatua dago.
Kristautasun ortodoxo
Ekialdeko Ortodoxiaren arabera, Espiritu Santua Aitarengandik dator eta eliza latindarrek gehitutako "eta Semea" (Filioque) klausula ez dago onartua. Izan ere, haien ustez ez da kontziliorik deitu gehiketa hori onartzeko.
Zubi Zaharra (Azpeitia)
1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen.
Kristautasun ortodoxo
Hirutasuna
Ekialdeko kristau ortodoxoek Hirutasunean sinisten dute: hiru pertsona desberdin eta jainkotiarrak (hipostasak), elkarren artean gainjartzerik eta modalitaterik gabe, eta bakoitzak jainkozko esentzia bat duelarik: sortu gabea, ez-materiala eta betierekoa. Hiru pertsona horiek elkarrekiko harremanagatik bereizten dira. Aita betierekoa da eta ez da sortzen, eta ez dator inorengandik, Semea betierekoa eta Aitarengandik sortua da, eta Espiritu Santua betierekoa da eta Aitarengandik dator. Trinitateari buruzko ekialdeko doktrina ortodoxoa Nizeako kredoan laburbiltzen da.
Ekialdeko kristau ortodoxoek Jainkoaren ikuskera monoteista batean sinesten dute (Jainkoa bakarra da), zeina aldi berean transzendentea (unibertso materialetik guztiz bereizia) eta immanentea (unibertso materialean sartua) den. Jainkoak bere sorkuntzarekin duen harremana eztabaidatzean, ekialdeko teologia ortodoxoak bereizi egiten ditu Jainkoaren betiereko esentzia, guztiz transzendentea dena, eta bere sortu gabeko energiak, hau da, nola iristen den gizateriara. Hala ere, transzendentea den Jainkoa eta gizateria ukitzen duen Jainkoa bat eta bera dira. Hau da, energia horiek ez dira Jainkoarengandik datozenak edo Jainkoak ekoizten duen zerbait, baizik eta Jainkoa bera: desberdinak, baina banaezinak Jainkoaren barne-izaeratik. Ikuspegi horri palamismo esaten zaio maiz.
Hirutasuna "Jainkoa hiru pertsonatan" bezala ulertzean, "hiru pertsonatan" kontzeptua ez da "Jainkoa" kontzeptua baino gehiago nabarmendu behar, ezta alderantziz ere. Nahiz eta hiru pertsonak desberdinak izan, jainkozko esentzia bakar batean elkarturik daude, eta haien bakartasuna komunitatean eta ekintzan hain osoki adierazten da, ezin baitira bereizita hartu. Adibidez, gizadiaren salbazioa batera egiten duten jarduera da: "Kristo gizon bihurtu zen Aitaren borondate onagatik eta Espiritu Santuaren lankidetzagatik. Kristok aitarengandik datorren Espiritu Santua bidaltzen du, eta Espiritu Santuak Kristo gure bihotzetan eratzen du, eta horrela Jainko Aita loriatua geratzen da. " Haren "esentzia-jaunartzea" "zatiezina" da. Terminologia trinitarioa —esentzia, hipostasia, etab.— "filosofikoki", "herejoen ideiei erantzuteko" eta "akatsak eta egia bereizten dituzten terminoak kokatzeko" erabiltzen da.
Bekatua, salbazioa eta haragitzea
Ekialdeko kristau ortodoxoak gizakien erorketaz ari direnean, ez dute esaten giza izaera berez txarra bihurtu dela. Gizakia Jainkoaren irudira sortzen da oraindik eta beraz gizakiek Jainkoaren sorkuntza izaten jarraitzen dute. Jainkoak ez du inoiz ezer txarrik sortu, baina eroritako natura irekita dago asmo eta ekintza txarrei. Ekialdeko ortodoxo batzuen arabera gizakiak "bekatuari erakarriak" daude. Hau da, jendeak bekatu diren hainbat gauza erakargarri aurkitzen ditu. Bekadutun gauzak erakargarriagoak egitea tentazioaren izaera da, eta erorketaren ondorengoko gizakien natura da erakarpena hori bilatzen edo hari men egiten diona. Ekialdeko kristau ortodoxoek ez dute onartzen Adam eta Evaren ondorengoak beren arbasoen jatorrizko bekatuaren errudun direnik.
Kristoren berpizkundea
Ekialdeko Eliza Ortodoxoak Jesusen heriotza eta berpiztea benetako gertaera historiko gisa ulertzen du, Itun Berriko ebanjelioetan deskribatzen den bezala.
Kristau-bizitza
Elizaren irakaskuntza zera da: ekialdeko kristau ortodoxoak, bataioaren bidez, salbazio-bizitza berri batean sartzen direla damutzearen bidez, Espiritu Santuaren lanaren bidez Jainkoaren bizitzan konpartitzea helburu duena. Ekialdeko kristau-bizitza ortodoxoa erromesaldi espiritual bat da, non pertsona bakoitzak, Kristoren imitazioaren eta hesikasmoaren bidez,  otoitz etengabearen praktika lantzen baituen. Pertsona bakoitzaren bizitza Kristoren gorputzeko kide gisa ematen da elizaren bizitzaren baitan. Orduan, Espiritu Santuaren ekimenez eta Jainkoaren maitasunari esker kide bakoitza santuago, Kristorekin bateratuago bilakatzen da, bizitza honetan hasi eta hurrengoan jarraituz. Elizaren arabera, pertsona guztiak Jainkoaren irudira sortuak direnez, teosia edo dibinifikazioa egitera deituak daude, hau da, Jainkoaren antzerako irudia betetzea. Jainko sortzaileak, berez jainkotasuna izanik, jainkotasunean parte hartzea eskaintzen dio pertsona bakoitzari, bere graziaren dohaina onartuz.
Ekialdeko Eliza Ortodoxoak, bere burua Kristoren Gorputztzat hartuta, eta kristau-bizitza ulertzeko modu bertsuan, bere kide guztiak Kristorengan batuko direla uste du, bai gaur egun lurrean bizi direnak zein zerura joandakoak ere. Elizak garai guztietako kristau-santuak biltzen ditu, baita lehen ituneko epaile, profeta eta judu justuak ere, Adan eta Eva, aingeruak eta zeruko armadak ere. Ekialdeko ortodoxian, lurreko eta zeruko kideek Jainkoa gurtzen dute Kristoren komunitate gisa, denbora eta espazioa gainditu eta zerua lurrarekin lotzen duen elkartze batean. Elizaren unitate horri santuen jaunartzea deitzen zaio batzuetan.
Ama Birjina eta beste santu batzuk
Santuen artean nagusi Ama Birjina da (Theotokos edo Bogoroditsa: "Jainkoaren ama" deitzen zaio). Ekialdeko teologia ortodoxoan, Jainkoaren Ama Itun-kutxan errebelatutako Itun Zaharreko arketipoen betetzea da (Itun Berria Kristoren pertsonarengan zeramalako), baita Moisesen aurrean agertu zen zuhaixka sutsua ere.
Ekialdeko ortodoxoek uste dute Kristo, sortu zen unetik, erabat Jainkoa eta erabat gizatiarra zela aldi berean. Horregatik deitzen zaio Mariari Theotokos edo Bogoroditsa, erditu zuen haren jainkotasunaren adierazpen gisa. Uste da, halaber, bere birjintasuna ez zuela hautsi Jainko haragitua erditzerako garaian, ez zela kaltetua izan eta betirako birjina izan zela. Idazkietan Kristoren "anaiak" aipatzen direnean, senideak direla esaten da. Ekialdeko irakaskuntza ortodoxoaren arabera salbazioaren historian izan duen leku berezia dela eta, Maria gainerako santuen gaindi loriatzen da, eta bereziki Jainkoak haren bidez egin zuen lan handia.
Ekialdeko Eliza Ortodoxoaren ustez, santu guztien gorpuak santuak dira, misterio santu deritzen erritualetan parte hartzen dutelako. Santuei lotutako elementu fisikoak ere sakratutzat jotzen dira, santu horien lurreko obretan parte hartu baitute. Ekialdeko eliza ortodoxoaren irakaskuntza eta tradizioaren arabera, Jainkoak berak santuen erlikien santutasun horren lekukotza ematen du haiekin lotutako mirari ugarien bitartez. Mirari horiek historian zehar bibliako garaietatik eman izan dira, eta, sarritan, eritasuna eta lesioa sendatu izana aitortzen zaie.
Eskatologia
Ekialdeko kristau ortodoxoek uste dute pertsona bat hiltzen denean arima aldi baterako gorputzetik bereizten dela. Nahiz eta Lurrean aldi labur batez iraun dezakeen, azken buruan paradisura (Abrahamen linboa ) edo Hadesen iluntasunera doa, Aldi Baterako Judizio edo judizio partikularraren ondoren. Ortodoxoek ez dute onartzen purgatorioaren doktrina, katolizismoak bai egiten duen bitartean. Egoera horiek arimak bakarrik esperimentatzen ditu eta tarte batez: Azken Judiziora arte, non arima eta gorputza elkartuko diren.
Ekialdeko ortodoxoek uste dute Hadesen dagoen arima baten egoeran eragin daitekeela, maitasunaren eta justuen otoitzei esker. Hori dela eta, Elizak hildakoen aldeko otoitz berezia eskaintzen du ekialdeko kristau ortodoxo bat hil eta ondoko egunetan: hirugarren egunean, bederatzigarren egunean, berrogeita hamargarren egunean, eta urtebetera. Urtean zehar egun batzuk ere izaten dira hildakoen oroitzapen orokorrerako, batzuetan sinestunak ez direnak barne. Egun horiek normalki larunbatak izan ohi dira, Kristo hilobian larunbat batean egon baitzen.
Ekialdeko ortodoxoek uste dute azken judizioaren ondoren:
Tradizioz, Ekialdeko Eliza Ortodoxoak, gotzain bakar batek ebatz ditzakeen arazo handiagoei aurre egiten dienean, tokiko kontseilu bat du. Gotzainak eta deialdira joaten diren beste batzuk (San Pablok, adibidez, Korintoarrei deitu zien), elizaren adimena bilatzeko. Kontseilu baten adierazpen edo ediktuek, orduan, adostasuna adierazten dute (ahal bada). Aholku ekumeniko bat garrantzi, zailtasun edo barneratze handiko kontuetarako baino ez da deitzen, eta aholku txikienak ez dira aski horiei ekiteko. Kontseilu ekumenikoen adierazpen eta kanonek pisu loteslea dute eliza osoan duten irudikapenaren arabera, eta, beraz, erraz ikus daiteke elizaren adimena. Hala ere, arazo guztiak ez dira hain zailak, ebazteko aholku ekumenikoa behar baitute. Doktrina edo erabaki batzuk, adierazpen formal batean definitu gabeak edo ofizialki aldarrikatuak izan ez arren, eliza apurtezinak eta aho batez mantentzen ditu barne-nahasterik gabe, eta hauek, elizaren adimena ere islatzen dutenak, kontseilu ekumeniko baten adierazpen formala bezain ezeztaezinak dira. Formaltasun ezak ez du esan nahi autoritate falta tradizio sakratuan.
NGC 5357
NGC 5357 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Kristautasun ortodoxo
Elizaren egutegia
Urteko zikloez gain, denbora gutxiago irauten duten eta haiekin batera doazen zikloak ere badaude. Asteko ziklo batek egun bakoitzerako ikuspegi espezifikoa ematen du, urteko egutegikoez gaindi.
Igandea, Kristoren erresurrekzioari eskainia dago. Astelehenetan berriz, gorputzik gabeko indarrak omentzen dira: aingeruak, arkangelak... Astearteak profetei eskainiak daude eta bereziki San Juani. Asteazkenean Gurutzea gurtzen da eta Judasen traizioa gogoratu. Ostegunetan apostoluak eta patriarkak loriatzen dira, bereziki San Nicolas. Ostiralak, berriz ere, gurutzeari eskainiak dira eta kruzifixioaren eguna gogoratzen da. Azkenik, larunbatean saindu guztiak gogoratzen dira baina mereziki Mariari eskainia egoten da. Era berean, hildakoak oroitzen dira.
Musika eta kantua
Kantu erlijiosoaren konposiziorako octoechos delakoa erabiltzen da, mendebaldeko forma gregorianoen eta antzinako beste musika sistema kristau batzuen antzeko zortzi tonuko sistema. Musika bizantziarra mikrotonala da.
Iparraldeko eslaviarrek, ordea, tonu-sistema sinpleagoak erabili dituzte znamenny kantu-mota lokalaren garapen gisa. Tradizional eta onargarritzat jotzen diren bertsio eta estilo ugari daude, eta asko aldatzen dira kulturen artean
Monasterioak
Ekialdeko Eliza Ortodoxoak garrantzi handia ematen die monakotzaren eta aszetismoaren tradizioei, Ekialde Hurbileko eta Bizantziar Anatoliako kristautasun goiztiarrean sustraiak baitituzte. Kristau ortodoxoaren monakotza gune garrantzitsuenak Sinai penintsulako Santa Katalina monasterioa (Egipto) eta Grezia iparraldeko Athos mendia dira.
Gotzain guztiak monjeak dira; monjea ez den gizon bat gotzain hautatzen badute, kontsagratu baino lehen monje bihurtuko da. Normalean, gizon batek ere monje izan behar du edo ezkonduta egon behar du ordenatzeko.
Ikonoak
Ikonografia kristau aurreko arte erromatarrean eta arte helenistikoan inspiratua dago neurri batean. Henry Chadwickek hau idatzi zuen: "Kristoren irudikapenek, jaun ahalguztidunarenak, bere epaiketa-tronuan, zerbait zor zieten Zeusen irudiei. Jainkoaren Amaren erretratuak ez ziren erabat independenteak iraganeko ama-jainkosa paganoen irudiekiko. Herri-gogoan, santuek heroiek eta jainkoek jokatutako papera bete zuten".
Ikonoak elizetako hormak apainduz aurki daitezke, eta, askotan, barneko egitura erabat estaltzen dute. Ekialdeko etxe ortodoxo gehienek familia-otoitzerako eremu bat dute, oro har, ekialdera ematen duen horma bat, non ikono asko dauden zintzilik. Ikonoak kristautasun ortodoxoaren parte izan dira elizaren hasieratik.
Ikonostasia
Ikonostasia ikonoen eta pintura erlijiosoen horma bat da, eliza bateko habeartea santutegitik bereizten duena. Ikonostasia da, halaber, eliza baten barruan edozein lekutan jar daitekeen ikono eramangarriaren euskarria. Ikonostasi modernoak XI. mendeko bizantziar tenploietatik datoz. Ikonostasiaren bilakaera XIV. mendeko hesikasmo mistizismoari eta Errusiako Eliza Ortodoxoaren zurgintzako genialtasunari zor zaie.
Gurutzea
Goiko zeharbide txikiak Poncio Pilatok Kristoren buruan iltzatu zuen ikurrari egiten dio erreferntzia. Askotan, akronimo batekin inskribatzen da: "INRI", "Nazareteko Jesus, Juduen Erregea" latinez. Hala ere, askotan "Zeruko errege" esaldiarengatik aldatzen da, Pilatosen esanari Kristoren baieztapenarekin (Nire erreinua ez da mundu honetakoa) erantzuteko.
Ekialdeko Eliza Ortodoxoarekin lotutako beste gurutzeak hauek dira: barra bakarraren gurutzaketa tradizionalenak, gurutze grekoa, latindar gurutzea, Jerusalengo gurutzea, gurutze zeltak eta beste batzuk. Oin inklinatuko gurutzearen sinbolismo komun bat honakoa da: atsedeneko oinak gorantz, zerurantz, seinalatzen dute, Kristoren eskuinaldean, eta beherantz, Hadeserantz, Kristoren ezkerraldean.
Tokiko ohiturak
Eliz jurisdikzioko eskualdeetan ere adierazten dira tokiko ohiturak, eta sarritan herrialdeekin bat datoz. Eliza ortodoxo askok titulu nazionala dute (adibidez Ortodoxo albanarra, ortodoxo bulgariarra, ortodoxo georgiarra, ortodoxo grekoa, ortodoxo errumaniarra, ortodoxo errusiarra, ortodoxo serbiarra, ortodoxo ukrainarra, etab.) eta titulu honek identifika dezake zein hizkuntza erabiltzen den zerbitzuetan, zein gotzain den buru, eta zein ohitura jarraitzen dituzten kongregazio espezifikoek. Ekialde Ertainean, kristau ortodoxoei rum ("erromatarra") ortodoxo deitzen zaie, Bizantziar Inperioarekin lotura historikoa dutelako.
Misterio sakratuak (sakramentuak)
Mendebaldean sakramentu izena jasotzen diren ohiturek "misterio sakratu" bezala ezagutzen dira ekialdeko ortodoxoen artean. Eliza Katoliko Erromatarrak zazpi sakramentu dituen bitartean, eta talde protestante askok bi (bataioa eta eukaristia) edo bat ere ez, ekialdeko ortodoxoek ez dute kopurua mugatzen. Hala ere, erraztasunaren mesedetan, katixismoek zazpi misterio handiez hitz egiten dute maiz. Horien artean daude Komunio Santua (lotura zuzenena), bataioa, kristalizazioa, aitormena, batasuna, ezkontza eta antolamendua. Baina termino honek ere erreferentzia egin ahal die beste ekintza sakratu batzuei ere, hala nola, tontsura monastikoari edo uraren bedeinkatzeari.
Bataioa
Bataioa pertsona zahar eta bekataria pertsona berri eta puru bihurtzen duen misterioa da. Bizitza zaharra, bekatuak eta egindako akatsak joan eta zerotik hasten da, garbi. Bataioaren bidez, pertsona bat Kristoren Gorputzarekin lotuta dago, Ekialdeko Eliza Ortodoxoko kide bihurtzen denean. Zerbitzuan, ura bedeinkatu egiten da. Bataioa jasoko duen pertsona hiru aldiz murgiltzen da ur horretan Trinitatearen izenean. Hori "pertsona zaharraren" heriotzatzat hartzen da, Kristoren gurutziltzaketa eta ehorzketan parte hartzeagatik, eta Kristorenganako bizitza berriari ekitetzat, berpizkundean parte hartzeagatik.
Ondo eginda, gotzainek eta apaizek ematen dute bataioaren misterioa; larrialdi egoeretan, ordea, ekialdeko ortodoxiako edozein kidek bataiatu dezake. [52]
Sendotza
Sendotza (batzuetan krismazioa esaten zaio) misterio bat da, zeinaren bidez bataiatu batek Espiritu Santuaren dohaina jasotzen duen Krisma Santuarekin elkartzearen ondorioz. Normalean, bataioa egin eta berehala ematen da, zerbitzu beraren zati gisa, baina Ekialdeko Eliza Ortodoxoan iraungitako kideak hartzeko ere erabiltzen da. Bataioa pertsona batek Kristoren heriotza eta berpizkundean parte hartzea den gisan, sendotzean pertsona batek Mendekostean Espiritu Santuaren etorreran parte hartzen du.
Bataioa eda sendotzea jaso dituen ekialdeko kristau ortodoxo bat elizako kide osoa da, eta Eukaristia jaso dezake, adina edozein izanik ere.
Eukaristia
Eukaristia bataiaturiko eta sendotza eginiko kideei bakarrik ematen zaie. Hauek barau eta otoitz eginez eta konfesatuz prestatu behar dute. Apaizak koilara batekin, koklearra izenekoa, ematen ditu misterioak, kalizatik zuzenean hartzailearen ahora. Bataioaz geroztik haurtxoak eta haur txikiak kalizara eramanak izaten dira komunio santua hartzeko.
Damua (aitormena)
Praktika ezberdin asko daude ekialdeko kristau ortodoxoek aitortu behar duten maiztasunari dagokionez. Patriarka batzuek eukaristia bakoitzaren aurretik aitorpena egitea gomendatzen dute; beste batzuek, berriz, lau baraualdietako bakoitzean aitortzea gomendatzen dute (Garizuma Handia, Gabonetako baraua, Apostoluen Baraua eta Trantsizioaren Baraua). Bi nagusi hauez gain, beste aldaera asko daude.
Ezkontza
Ikuspegi ortodoxotik, ezkontza misterio sakratu edo sakramentuetako bat da. Beste tradizio kristau askotan bezala, esate baterako katolizismoan, emakume bat eta gizon bat Jainkoaren aurrean betiereko elkartasunean eta maitasunean elkartzeko balio du. Elkartze hau, Kristori eta haren Ebanjelioari jarraitu eta familia leial eta santu bat hazteko egiten da. Elizaren arabera, ezkontza gizon baten eta emakume baten arteko elkartzea da soilik, eta buruzagi ortodoxo batzuek irmo hitz egin dute sexu bereko pertsonen ezkontza zibilaren aurka eginez.
Elizak onartzen du bikoteak bereiztea hobea den kasu bakan batzuk daudela, baina ez dago dibortzio zibilen aitorpen ofizialik. Ortodoxoen aburuz, ezkontza banaezina dela esateak esan nahi du ez dela hautsi behar. Santutzat hartzen den elkartze hori apurtzea, bai adulterioaren edota bikotekide baten luzaroko absentziaren ondorioz, irain bat litzateke. Hala, ezkontza berria onartzea elizak bekadunarekiko duen gupidaren erakusle da.
Ordenazioak
Apaiz eta diakono alargunak ezin dira berriz ezkondu, eta ohikoa da kleroko kide horiek monasterio batera erretiratzea (ikus zelibatu). Hori kleroaren emazte alargunei ere aplikatzen zaie; ez dira berriz ezkontzen, eta moja bihurtzen dira seme-alabak hazi zaizkienean. Gizonei bakarrik onartzen zaie ordena sakratuak hartzea, nahiz eta diakonesei liturgia- eta pastoral-funtzioak izan elizaren barruan.
2016. urtean, Alexandriako Patriarkatuak diakono emakumeen ordena berrezartzea erabaki zuen. 2017. urteko otsailean, Theodore II patriarkak bost emakume kontsakratu zituen Alexandriako Patriarkatuko diakono izateko.
Banaketa
Kristautasun ortodoxoa munduko herrialde handieneko erlijio nagusia da, errusiarren % 77 dira kristau ortodoxoak .Bertan, gutxi gorabehera, munduko kristau ortodoxoen erdiak bizi dira. Erlijioa ere oso kontzentratuta dago Ekialdeko Europako gainerako lurraldeetan, non erlijio nagusia baita Ukrainan (% 65,4 -% 77 ), Errumanian (% 82), Bielorrusian, (% 48–% 73 ), Grezian (% 95 -% 98) , Serbian (% 97) , Bulgarian (% 88), Moldavian (% 93) , Georgian (% 84) , Ipar Mazedonian (% 65) , Zipren (89%) , eta Montenegron (72%). Abkhazia, Hego Osetia eta Transnistriako zonaldeetan ere erlijio nagusia da.
Gutxiengo esanguratsuak daude Europako zenbait herrialdetan: Bosnia eta Herzegovinan (%31), Letonian (%18), Estonian (%14), Albanian (%7) , Lituanian (%4), Kroazian (%4), Eslovenian (%2) eta Finlandian (%1,5). Erdialdeko Asiako sobietar errepublika zaharretan, ekialdeko ortodoxia da erlijio nagusia Kazakhstango iparraldean, hau da, eskualdeko biztanleriaren %23,9, eta gutxiengo nabarmena da Kirgizistanen (%17), Turkmenistanen (%5), Uzbekistanen (%5), Azerbaijanen (%2) eta Tajikistanen. (%2).
Ekialdeko Mediterraneoko populazio ortodoxo garrantzitsuak (batez ere greko ortodoxoak) Libanon (%8), Sirian (%5–8), Jordanian (%2–5) , Palestinan (%1–2,5) , eta Israelen (%1–2)  daude.
Parotocinclus eppleyi
Parotocinclus eppleyi Parotocinclus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Tōhoku eskualdea
Tōhoku eskualdea (東北地方) Japoniako eskualde geografiko bat da. Japonieraz ipar-ekialde esan nahi du eta Honshū uharteko ipar ekialdean dagoen zona guztia hartzen du. Batzuetan Michinoku (みちのく) izena ematen zaio. Populazioa 2010ean 9.335.636 zen.
Banaketa administratiboa
Prefetura hauek osatzen dute eskualdea:
Geb
Geb, jainko sortzailea, biziaren eta emankortasunaren printzipioa, Lurraren pertsonifikazioa da, Geben Etxea egiptoar mitologian.
Ikonografia
Koroatutako berde ilun koloreko gizona, buruan antzar bat duela
Mitologia
Geb, jainkorik antzinakoenetako bat da. Jainkoen Printzea, bere aita Shuren tronua heredatzen du, ondoren Lurraren gaineko autoritatea Osirisi eman zion, ondoren Horusentzat izan zen, eta, azkenik, faraoiarentzat, Geben oinordeko deitua.
Heliopoliseko kosmogonian, Shu eta Tefnuten semea zen. Nuten neba eta senarra, bere seme-alabak Osiris, Isis, Neftis eta Seth izan ziren. Nutekin, Arrautza Handia sortu zuen, hemendik, Bennu txoria jaio zelarik (Fenix hegazti egiptoarra).
Epaiketa Gelan, hildakoaren bihotzaren pisaketa zaintzen zuen eta zuzenak izan ez zirenen izpirituak preso mantentzen zituen, Hilen Liburuaren arabera. Duateko ateetako zaindari ere bada.
Sinkretismoa
Jainko sortzaile bezala, Atumekin identifikatua izan zen.
Gurtza
Heliopolis, Tebas, Edfu, Kom Ombo eta Sinain gurtua izan zen.
Maixa Zugasti
Maixa Zugasti Muñoa (Tolosa, Gipuzkoa, 1973) gipuzkoar idazlea da.
2017ko Kutxa Irun Hiria saria irabazi zuen euskarazko eleberri kategorian, L.A.A. eleberriarekin. Harrezkero, eleberri bat, Ahotsak eta itzalak (Erein, 2018), ipuin bat, Tximeletak hondartzan (Erein, 2019), eta poema bilduma bat, Hostoen hezurdura unatua (Balea Zuria, 2021) argitaratu ditu.
Eleberriak
Ipuina
Poesia
Fiodor Vasilievitx
Fiodor Vasilievitx Rostopchin (Livny, 1763ko martxoaren 23agreg./martxoaren 12ajul. - Mosku, 1826ko urtarrilaren 30agreg./urtarrilaren 18ajul.) errusiar jenerala eta estatu gizona izan zen.
Paulo I.a tsarraren laguntzailea izan zen, eta jeneral, mariskal eta Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuen, hurrenez hurren. 1812an Moskuko gobernari izendatu zuten. Frantziak Errusiari eraso zionean ez zuen Mosku babestu nahi izan, eta biztanleak aterarazi zituen handik. Frantsesak iritsi eta biharamunean gertatutako sutearen ardura leporatu zioten gobernariari, hark beti ukatu bazuen ere. Vienako kongresuko kide izan zen.
Lapedona
Lapedona Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lapedonak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kenenisa Bekele
Kenenisa Bekele (ቀነኒሳ በቀለ; Bejoki, Oromiako eskualdea, Etiopia, 1982ko ekainaren 13a - ) distantzia luzeetako etiopiar atleta da. Momentuko mundu errekorrak ditu 5.000 eta 10.000 metrotan. Bi aldiz izan da txapeldun Olinpiar Jokoetan 10.000 metroko proban eta behin 5.000koan. Historian izan den fondista hoberenetakotzat jotzen da.
Biografia
Bekele Etiopiako lurralde garaietatik datorkigu, munduko distantzia luzeetako korrikalari hoberenak atera diren tokitik, alegia. 2.000 metrora jaio zen, Arsi eskualdean 1982ko ekainaren 13an.
Aitaren etxaldean egin zuen lan, abereak zaindu eta oiloek jarritako arrautzak salduz. .
15 urte zituen orduan. Haile Gebrselassie izan zuen eredu, 90eko hamarkadako lasterketari nagusia, eta haren ondorengo izatea lortu du. Anaia gazteagoa du Tariku Bekele, nazioarteko atleta hura ere.
Karrera eta lorpenak
2000n hasi zen Europako pistetan gailentzen.
2001ean, munduko txapeldun bihurtu zen Ostenden eta bigarren egin zuen kros laburrean.
Hurrengo urtean, 19 urte zituen eta Dublinen zegoen, kategoria orokorrean Munduko Txapelketa eskuratuz, bai kros luzean eta baita laburrean ere. Lehena izan zen dobletea egiten. Orpazurdaren lesio batek udako tenporada gehiena galarazi zion ordea.
2003an, Pariseko Mundu Txapelketan izan zen eta garaipena lortu zuen 10.000 metrotan eta hirugarren postua 5.000koan. 10.000koan, Haile Gebrselassie (zilarra) eta Sileshi Sihine (brontzea) etiopiarrak garaitu zituen eta triplete etiopiarra izan zen lehen aldiz mundialetan. Urte horretan marka ederrak lortu zituen: 12.52.26 Osloko 5.000 metrotan eta 26.49.57 Parisko 10.000koan.
2003an Lausanan, 2004an Bruselan, 2005ean Saint-Étiennen eta 2006an Fukuokan dobletez doblete aritu da, historia izan den kros korrikalari hoberenaren izena hartuz.
Atenasko Olinpiadetan urrea egin zuen 10.000koan (27.05.10) eta zilarra 5.000koan, Hicham El Guerrouj marokoarraren atzetik.
2005aren hasieran, Alem Techale andregaia hil zitzaion Etiopian entrenatzen ari ziren bitartean. Hasiera batean, ezinezkoa ematen bazuen ere, lortu zuen lehiaketetara itzultzea. Abuztuaren 26an, bere mundu errekorra hautsi zuen Bruselan (26.17.53) 10.000 metrotan.
Atletismoko Nazioarteko Federazioak 2004 eta 2005eko atletarik hoberena izendatu zuen.
2008an, berriro lortu zuen garaipena Edimburgon eta, Pekineko Olinpiadetan ezin izan zuen inork garaitu; bietan lortu zuen errekorra: 12:57.82 eta 27:01.17.
2009a ere oso urte ona izan zen, garaile izan baitzen 10.000koan (26:40) eta 5.000koan (13:17) Berlingo Mundu Txapelketan. Golden Leaguen ere nagusitu zen 6 probak irabaziz eta milioi dolarreko saria eskuratuz.
2010ean, 28 urteko gazteak lehiaketei uko egin behar izan zien, orpazurdaren lesioa zela-eta. Haile bezalaxe, maratoia prestatzeko asmoz omen da.
Parotocinclus haroldoi
Parotocinclus haroldoi Parotocinclus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Patin-hockey
Patin hockeya bost jokalariz osaturiko bi talderen (zelaiko lau jokalari eta atezain bat) arteko lehian datzan kirola da. Zelaiak hesiz inguratuta egon behar du, izkinak biribilduak eta zelai bakoitzean ate banak egon behar du. Jokalariak lau gurpil paraleloz osaturiko irristailuen bidez mugitu behar dira eta sticka edo zurezko makila baten bidez kautxuzko pilota bat gidatu behar dute, hau aurkako taldearen porterian sartzen saiatuz.
Historia
Patin hockeya Ingalaterran asmatu zen XIX. mendearen amaieran. Edward Crawford izan zen asmatzailea eta izotzezko hockey-aren egokitzapen bat izan zen berak sortutakoa. 1924an, patinaje modalitate guztien federazioa sortu zen (patinaia artistikoa, abiadurazko patinaia eta hockeya). Herrialde sortzaileak Ingalaterra, Suitza, Alemania eta Frantzia izan ziren. Bi urte geroago munduko lehenengo txapelketa antolatu zen. Pixkanaka munduan zehar hedatuz joan zen, batez ere Europan, XIX. mendean, eta Hego Amerikan hurrengo mendean. Espainian, lehenengo taldea 1936an sortu zen eta Kataluniar federazioa sartu zen lehenegoa ere. Cerdanyola HC taldea izan zen, Cerdanyola del Vallés herri bartzelonarraean.
Jokalekua
Zelaiak forma laukizuzena izan bahar du (izkin biribilduekin) eta aldeek dimentsio proportzional batzuk erakutsi behar dituzte, non luzerek zabaleraren bikoitza izan behar duten. Hona hemen neurrien artean egon daitezkeen bariazioak: Azkenik, zelaiak metro bateko altueradun hesi batez inguratuta egon behar du.
Michigan (aintzira)
Michigan (Lake Michigan) Amerikako Aintzira Handietako bat da, osorik Ameriketako Estatu Batuetan dagoen bakarra. Mendebaldetik ekialdera, Wisconsin, Illinois, Indiana eta Michigan estatuetako lurretan ditu ur ertzak.
Izena
Michigan izenak, jatorriz, «aintzira» besterik ez du esan nahi, ojibweraz mishigami hitzak «ur handia» esan nahi baitu.
Geografia
Aintzira Handien arroa osatzen duen bostetako bat da, hirugarrena neurriari dagokionez: 57.800 km² (Kroazia baino pixka bat handiagoa). Munduko seigarren aintzirarik handiena da, eta ur geza dutenen arteko laugarrena. 190 kilometroko luzera, 494 kilometroko zabalera eta, batez beste, 85 metroko sakonera ditu.
Mackinaceko kanalak Huron eta Michigan aintzirak lotzen ditu, biak maila berean baitira. Geologikoki eta hidrologikoki ur multzo bera dira, horrexegatik batzuetan Michigan-Huron aintzira deritze.