cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espainiako borboien berrezarkuntza Euskal Herrian
Bizkaiko modernotasuna eta beste probintzietako jarraitasuna
Industriako kapitainen botere ahalguztiduna, kontserbadoreena alegia, apurtzen hasi zen Bilbon XX. mendearen lehen hamarraldiaren hasieran, errepublikar, sozialista eta euskal nazionalisten pisua nabarmentzen hasi zenean hain zuzen. Une horretan hasi zen halaber gerora mamitu ez zen talde hori aldatzeko saio bat, Fernando Ybarra buru zuena; La Gaceta del Norte zelarik euskarria, eta euskal nazionalisten babesarekin, alderdi dinastiazale katoliko eta erregionalista baten aldera egin nahi zuen. Babes hori lortu nahian, Antonio Maura kontserbadorearen ardurapean, nazionalistak izendatu zituzten Bilboko alkatetzarako Ibarretxe, Horn Areilza, saioak iraun zuen artean. Horren ondorioz, nolanahi ere, kontserbadoreak (1909ko uztailean, Ybarra zela buru) eta liberalak (1910ean, Gregorio Balparda zela buru), alderdi gisa antolatzea besterik ez zen lortu.
Aipatutako talde horien antolaketaz aparte, aipagarria da Bizkaiko politikaren berrikuntzak ez zekarrela tradizionalisten ezeztatzerik. Etengabe beherantz ari baziren ere, ez baitziren egokitzen modernizatze prozesu laster batean sartua zegoen gizarte hari, oraindik ere izan zituzten emaitza onak Durango, Gernika, Markina eta beste zenbait laborari herritan (Markinan katolikoekin nahasirik eta haien mende bazen ere), eta, berandu arte, ordezkari asko izan zituzten Bilbon adibidez, joera askoko barruti bat baitzen (dena dela, XIX. mende bukaerako udal hauteskundeetako %20tik, erdira pasa ziren XX. mendeko lehen hamarraldietan).
Gipuzkoa oso poliki hasi zen industrializatzen eta aldatzen, eta, hori zela-eta, oso mantso aldatu ziren adierazmolde politikoak ere: nazionalistak, eta, askoz ere garrantzi gutxiagorekin, sozialistak, geroago azaldu ziren.
Gipuzkoan, tradizionalistek boto asko eskuratzen jarraitu zuten -boto multzo izugarriak batzuetan- Tolosa eta Azpeitia bezalako barrutietan (eta Zumaian, hauteskunde orokorretan, eta Bergaran, probintziakoetan).
Leku urbanoagoetan ere, Irunen adibidez, bazuten pisurik (%5 hirian baina %25 barrutian, 1890etik 1923rako probintziakoetan).
Horren antitesia hiriburua zen, Donostia, garbi-garbi liberala, eta neurri apalagoan, Irun eta Bergara (probintziako hauteskundeetan), tradizionalisten gotorlekuarekin lehiatu beharra baitzuten han.
Aldiei dagokienez, bi aldi oso desberdin azpimarra daitezke, gehienak liberal zirenak bat, eta tradizionalistak zirenak bestea, hurrenez hurren. Hasieran, liberalen eta errepublikar moderatuen arteko itun bat egin zen alderdi liberala zeritzana, hauteskundeetarako soilik eta politika edukirik gabea, karlismoaren kontrako izatea izan ezik. Jamar, Fermin Kalbeton, José Matxinbarrena, Brunetarrak, Goitia, Orbea bezalako jendea zen, industria gizonak edo profesional liberalak, probintziaren industrializazio eta modernizatze prozesuan sartuak, eta ekonomian bazutena politikan ere lortu nahi zutena. XX. mendeko lehen hamarraldiaren erdialdetik aurrera aldaketa garrantzitsuak gertatu ziren, Liga Foral Autonomistaren agerpenari lotuak hasieran; integrismotik errepublikanismoraino zihoazen taldeen arteko itun behin-behineko bat osatuz, aurreko oreka hautsi zuten. Baina hauteskunde horiek sorrarazitako aldaketek ez dute, inondik ere, joera aldaketaren benetako eragile zenaren garrantzia: erlijioaren auzia zen eragile hori.
Beste euskal probintzietan gertatu zen bezala, erlijioa berriz ere lehen mailako eztabaidagai bihurtzeak gobernuaren proiektuen ondorioz, eskuinaren finkatze eta bateratzea ekarri zuen; orobat, aurreko itunak betiko aldatuta, eta XIX. mendeko liberalismo-tradizionalismo kontrakotasun zaharrak beste bati, askoz modernoagoa zen bati, lekua uztea: ezkerra-eskuina. Hala, karlistek, integristek, kontserbadoreek eta, noizbehinka, nazionalistek, eta baita liberalek ere, eskuinen gehiengo hauskor baina iraunkorra osatu zuten probintzian, lehen bi alderdiak zirela garbi-garbi nagusi.
Beste aldean, txiki-txiki eginda geratu zen aurreko bloke liberala, bai barne arazoengatik, bai probintzia politikagatik. Liberalek, gogoz kontra baina, eskuin aldera egin zuten, eta errepublikarrek, beren aldetik, ezkerrerantz egin zuten, gero eta erradikalago, sozialistekin hitzarmenak eginez; denek ere, aginpide eta leku asko galdu zuten Gipuzkoan.
NGC 4447
NGC 4447 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Espainiako borboien berrezarkuntza Euskal Herrian
Bizkaiko modernotasuna eta beste probintzietako jarraitasuna
Oso berandu arte, tradizionalismoaren eta liberalismoaren arteko eztabaida izan zen nagusi. Tradizionalismoak izugarrizko indarra duen barrutiak ageri dira berriz ere: nafar barruti guztiak, Iruñea eta Tuterakoak bereziki probintziako hauteskundeetan, eta Iruñea, eta batez ere Agoitz, orokorretan (azken hori karlista baino, tradizionalista bazen ere, M.C. Minak seinalatzen duenez); Biasteri eta Gasteiz Gorteetako hauteskundeetan eta Diputaziokoetan; baina, batez ere, hiriburuetako udalak: 1890etik 1923ra Gasteizen tradizionalistak ziren %46,3 zinegotzi eta Iruñean %58,6 zinegotzi. Era berean, baziren dinastiazaleak nagusi ziren barrutiak -aipagarria da Amurrioko barrutia Araban-, eta ordezkari asko zuten Tutera, Agoitz eta Tafallan. Gobernu instituzionalaren egoera berriz ere orekan oinarritzen zen, hiriburuen udaletan izan ezik, udal horiek zenbaitetan karlisten mende egon baitziren. Arabako Diputazioa, bestalde, dinastiazaleen esku geratu zen, Urkixotarrek beren barrutian zuten aginpide osoagatik,eta beste bietakoa (Gasteiz eta Biasteri) zalantzazkoa zelako. Azkenik, sozialistak eta nazionalistak oso berandu agertu ziren, eta indar gutxirekin gainera.
Nafarroan, 1891 eta 1923 artean, kontserbadoreek lortu zituzten Gorteetako diputatu kopuru handienak (46), karlistek 41 zituztela, 13 liberalek, 7 integristek eta 5 euskal nazionalistek (nahiz eta Diputazioko hauteskundeen zenbaketan karlistei eman zitzaien nagusitasuna, ordezkarien ia %36 baitzuten, kontserbadoreen %29,6 eta liberalen %14aren ondoan). Talde horretan bi garai behar dira bereizi ordea, ideologiaz ere oso desberdinak: lehenengo garaia Unión Católicako kontserbadoreei dagokie (Alejandro Pidal y Monen tesien eraginpean, karlismoaren muga-mugan), Nafarroan Vadilloko markesa zutela buru, 1891 eta 1914 artean Iruñetik diputatu izan zena, eta koroaren ministroa; bigarren garaiaren ezaugarri nagusia kontserbadoreen haustura izan zen: mauristak alde batetik, Iruñean eta Agoitzen, eta Eduardo Datoren jarraitzaileak bestetik, Tafalla eta Tuterako barrutietan (Méndez Vigo nabarmendu zen Tuteran).
Laburtuz, eta kronologiari dagokionez, lehen aldian dinastiazaleak nagusitu ziren; horren arrazoia, parte batean behintzat, karlistak politika eta hauteskunde jokora berandu itzuli izana da (1885ean), eta euskaroek bakarrik, eta oso gutxi, kontra egin izana dinastiazaleei. Gizonezkoen sufragio unibertsala onartu zenez geroztik, eta 1905 arte, kontserbadoreak izan ziren erakundeetan nagusi, baina karlistek ere pisu handia zuten; azken aldian, 1916 arte, karlistek hartu zuten probintzia beren mende, Angel García-Sanzen interpretazioaren arabera, Errestaurazioaren erregimenak huts egin zuelako Nafarroan. Kronologia Arabakoaren antzekoa da (eta, ikusi dugunez, Gipuzkoan ere ez zen oso desberdina izan). 1880ko lehen probintzia hauteskundeek karlisten indar handia jarri zuten agerian; izan ere, nahiz eta irabazi ez, oso emaitza onak lortu zituzten, eta hiriburuko ordezkari guztiak atera zituzten.
Horrek, eta horrekin batera Bizkaiko eta Gipuzkoako zenbait barrutitan lorturiko emaitzek, karlismoaren kontrako koalizioak osatzera bultzatu zituen liberalak eta gobernua bera ere. Araban ere antzera gertatu zen; han, izen desberdinekin, kontserbadore, errepublikar eta independenteen koalizioak, ahal zuen neurrian, erakundeetako aginte karguetatik baztertu zituen tradizionalistak.
Hala ere, indar handia zuten tradizionalistek: hala adibidez, 1891n sufragio unibertsala aplikatu zenetik, eta 1903ko hauteskunde "garbi"etaraino, karlistek lortu zituzten Gasteizko zinegotzien erdiak.
Koalizio liberalaren baitan, XIX. mendearen azken hamarralditik aurrera, errepublikar moderatuek lortu zuten nagusitasuna, hautesleen ugaritzeagatik dudarik gabe -gizartean oinarri zabala zuen alderdia baitzen-, Gasteizek eta Arabako hegoaldeko parteak zuten tradizio errepublikarragatik, eta hautagaiek gizartean zuten izenagatik.
1903tik aurrera lekua galtzen hasi ziren Arabako talde dinastiazaleak, eta herrian oinarri sendoa zuten taldeek, errepublikarrek nahiz karlistek, hartu zuten mendean politika egoera eta udal, probintzia eta Gorteetako ordezkaritza. 1909 arte, errepublikarrek, eremu liberala beren esku zutelarik, ahalmen handia lortu zuten, nahiz eta gauza aski zaila zen, kontuan izanik zein estua zen Errestaurazioaren sistema. Baina 1909tik aurrera, beste euskal probintzietan bezala, erlijioaren auziak mugiarazi eta bildu zituen indar kontserbadore eta katolikoak, karlisten onurarako azkenean, eta, era horretan, karlistak jarri ziren Arabako politikaren buru Lehen Mundu Gerra arte.
Masen agertzea eta Errestaurazioaren krisia
Europako gizartean XX. mende hasieran izandako aldaketa sakonak antzeman ziren, maila desberdinetan, euskal probintzietan ere. XIX. mendeko gizarte tradizionalak beste bati utzi zion lekua; aurreko ordena hautsiz, masak noranahi heltzea zen gizarte berri horren ezaugarri nagusia.
1890ean, gizonezkoen sufragio unibertsalak legezko izatea eman zien aldaketa horiei denei, eta politikak berak ere aldatu behar izan zuen. Modu horretan, eliteen politika baten ordez, beste politika mota bat sortu zen, herriaren protagonismoa aintzat hartu behar zuena.
Esan den bezala, leku guztietan ez ziren berdinak izan aldaketa horiek: zenbait tokitan, barnealdean adibidez, oihartzun arina izan zuten; baina Bizkaian eta Gipuzkoan oso azkar errotu ziren, eta baita hiriguneetan ere. Diskurtso berriak eta alderdi berriak sortu ziren. Euskal Herrian, sozialistak, euskal nazionalistak eta errepublikarrak izan ziren talde berri horiek, ahaztu gabe ordea beste faktore batzuk, biztanleriaren mobilizazioa adibidez: tradiziozko talde baten alde egin zuen herriak, hau da, karlistek eta integristek osatzen zutenaren alde. Ezker-eskuin kontrakotasunak -euskal nazionalismoarekin batera hemen- hartu zuen lehengo liberalismo-tradizionalismo bitasunaren lekua, nahiz eta azken horrek luzaro iraun zenbait tokitan.
Horrela, gizarte aldaketak, sozialisten eta nazionalisten agerpen gero eta indartsuagoa, eta Errestaurazioaren sistemarekiko konfiantzaren krisia, 1917an azaleratzen hasi zena, izan ziren XX. mendeko lehen bi hamarraldietako euskal politikaren ezaugarriak.
Ezker-eskuin lehiak, gero eta nabarmenagoa baitzen, alderdien estrategiak aldarazi zituen. Ezkerrean, 1909an hasi zen aplikatzen Conjunción errepublikar-sozialista, eta hari elkartu zitzaizkion gero, gogoz kontra eta estrategiarik gabe ordea, liberal urbanoak (Gasteiz edo Donostian).
Koalizio horrek bazuen aurrekaririk, ez formala baina bai praktikoa; hala ere, Euskal Herrian koalizioa ofizial bihurtzeak aldaketa garrantzitsuak ekarri zizkien sozialistei, eta, era horretan, Prietoren politika demokratikoa eta liberala nagusitu zitzaion lehengo Perezaguaren klasismoari. Eskuinean, tradizionalistei eta katoliko independenteei hurbildu zitzaizkien kontserbadore dinastiazaleak (nahiz eta horrekin borrokak desagertu ez, contra natura-ko talde eta boto emate hauen baitan). Euskal nazionalismoak bakarka jokatu zuen, zenbait salbuespenekin: hala, Iruñeko barrutian 1917an tradizionalismoarekin egin zuen koalizioaren kasua, eta kontserbadore katolikoei emandako behin-behineko laguntza (hala Fernando Ybarrari Bizkaian emandako babesa, edo Gipuzkoako beste zenbait kasu).
Liberal-kontserbadore lehia ezker-eskuin arteko lehia bihurtze horren jatorrian, erlijioaren auzia zen faktore nagusietako bat. Aldi hartan izan ziren, mende hasieran, eliza-estatu banaketari edota elizaren pribilejioak mugatzeari buruzko eztabaidarik handienak. Garai horretakoak dira Canalejasen proiektuak eta haren Erlijio Elkarteen Legea (giltzarrapoaren legea izenaz ezagunagoa zena), edota Combes eta Waldeck-Rousseauren frantses politikaren aurreko eragina. Horrek guztiak erraztu egin zuen apezpikuen ildo berrien babespeko katolizismo politikoaren inguruan biltzea eskuina. Erlijio faktorearen azpian beste bat zegoen ordea, garrantzitsuena, gizartearena; hau da, indarrean zegoen ordena defenditzeko irizpidea, edota hura berriztatu nahia. Urte horietako karlismoa -Javier Realek adierazi duenez-, liberalismoaren sarrerari kontra egiteko saioetatik, (gizarte) iraultzaren zabaltzea geldiaraztera igarotzen da.
Bizkaian, indarrak biltzea lortu zuen ezkerrak, baina ez eskuinak. Izan ere, hasieran, monarkismoaren edo kazikismoaren kontra nazionalismoaren hedatzea talde desberdinak erakartzeko zenbait ahalegin oso goiz egin ziren arren, La Gaceta del Norteren sorrera adibidez (1901), jende guztiz desberdina bateratzeko gauza izan zena, hala Lezama-Leguizamón, tradizionalista, Chalbaud, nazionalista, Adolfo González Kareaga, monarkikoa edota José María Urkixo Ybarra, katolikoa. Egin ziren hitzarmen batzuk, baina, nazionalisten indarra hazi ahala, nazionalista-antinazionalista lehia izan zen probintzia horretako eztabaiden ezaugarri nagusia, 1918tik aurrera batez ere; kontserbadore dinastiazaleek egindako itun xelebreak ere azalduko zituen horrek, hala La Piñako kide ohiak sozialistekin elkartu zituena.
Politika gertaera jakin batzuek aldatu zuten egoera. Bizkaian, nazionalistek bat batean agertu zuten indarra izan zen gauzarik nabarmenena: 1917an Diputazioaren lehendakaritza lortu zuten, eta Gorteetako diputatu guztiak urte bete geroago, Bilbokoa izan ezik, urte horretatik aurrera Prieto sozialista izango baitzen Bilboko diputatua.
Nazionalistek Bizkaian zuten oparoaldia laster zabalduko zen beste probintzietara ere. Gipuzkoako barruti mendebalekoenean, Bergaran, beste diputatu bat lortu zuten, Iruñean bezala, kontserbadore karlista eta mauristekin elkartuta. Bilbo eta Donostiako udaletan talde nagusia izan ziren, eta, geroxeago, 1920tik aurrera, bigarrena, karlisten atzetik, Gasteiz eta Iruñekoan.
Dinastiazaleei dagokienez, indarrak bateratzeko alferreko saio asko egin ondoren, berregituratu ziren azkenean, eta horrek, eta nazionalisten arrakastaren aurkako erreakzioak, koalizio saio bat egitera bultzatu zituen, Liga de Acción Monárquicaren inguruan; liberal zahar batek, Gregorio Balpardak, eta itzal handiko pertsonek (hala Luis Salazar Zubia, Datoren aldeko kontserbadorea eta Diputazioko lehendakari ohia, edota Ramón Bergé eta Félix Lekerika mauristak) fundatu zuten 1919an. Ligak, besteak beste, lortu zuen, aurrenik, Bizkaiko probintzia erakundeen ordezkaritzaren kontrola monarkikoentzat berreskuratzea, bere inguruan berriz ere industriaren kapitainak biltzea (Gandarias, Txabarri, Ybarra, Echebarria eta beste batzuk sorreratik bertatik sartu ziren Ligan), eta etorkizun hurbilerako zertzea bizkaitar oligarkiaren oinarri ideologiko eta politikoak: bizkaitarrismoa, espainolismoa eta antinazionalismoa (euskaldunen kontrakoa), argi asko adierazten zutenak nola ari ziren autoritarismoaren aldera egiten. Bestalde, horrekin guztiz egituratua geratu zen bizkaitar politikaren hirukia: monarkikoak, nazionalistak eta sozialistak.
Araban, Guillermo Elio kontserbadoreak eta Gabriel Martínez de Aragón liberalak zirela buru, Eduardo Datoren inguruan bildu ziren karlismoaren kontrako guztiak; era horretan karlisten nagusitasun aldia amaitu zen, eta jarri ziren Gasteizko indar biziak probintziako politikaren buruzagi. Prozesu horretan, errepublikarrek, hasieran koaliziora erakarri bazituzten ere (Alianza Patriótica Alavesa zuen izena), berezko ezaugarriak galdu zituzten, eta krisi sakon eta ezin gaindituzko batean sartu ziren. Karlistek, besterik gabe, denbora pasatzen utzi zuten, harik eta Aliantza desagertu eta eskuineko beste bloke batzuk sortu ziren arte; haietan tradizionalistek berreskuratu zuten zertxobait aurreko posizioa. Izan ere, Datoren Aliantzaren politika jardunak, diskurtso politikoan baino areago interes materialetan oinarriturik -mesede truke, Gasteizek Eduardo Dato hautatzen zuen barrutiko diputatu-, bizkortu egin zuen arabar alderdien krisia, haien ideologia profilak apur bat ezabatu baitzituen. Krisi hura onuragarria gertatu zitzaien bai euskal nazionalistei, hiriburuan, beherantz zihoan Errestaurazioak gastatu gabeko alderdi bakarra baitziren, bai Urkixozaleei, haiek, eskuinerako jarrera orokorrak lagunduta, Amurrioko barrutian zuten nagusitasuna probintzia osora zabaldu baitzuten, baita Gasteiza ere.
Nafarroan, gertaerarik nabarmenena alderdi kontserbadore indartsuaren baitan gertaturiko haustura izan zen, alderdi maurista sendotu zuena; hura zen tradizionalista ez zirenetan garrantzitsuena, Diario de Navarraren orrialdeek ondo babestua. Iruñeko mauristek, karlistek eta nazionalistek, behin eta berriz eskuratu zuten, txandaka, 1918tik aurrera eta elkartuta, hiriburuko ordezkaritza; mauristek ere ordezkariak lortu zituzten Agoitzeko barrutian (Barrikartek hartu zuen Rodeznoko kondearen karlistaren lekua). Hegoaldean, Tafallan eta Tuteran, kontserbadoreak Datoren jarraitzaileen pareko ziren, José María Méndez Vigo eraginkorraren mende. Nolanahi ere, tradizionalistek ez zuten indar askorik galdu, Vázquez de Mellaren zatiketaren ondorioak gorabehera; banatutakoak mauristekin elkartu ziren, bozeramaile berezi bat zutela, Víctor Pradera, nabarrismo politikoaren aldezle zena. 1921ean, tradizionalisten artean izandako aldaketak zirela-eta, koalizio bat osatu zuten jaimistek euskal nazionalistekin, Aliantza Forala: berrizalea gertatu zen Nafarroarentzako egitarau politiko benetako baten adierazpen zelako, eta era horretan 1923 arte boto gehienak bildu zituen probintziako erakundeetan.
Gipuzkoan, azkenik, ez zuen nagusitasunik galdu tradizionalismoak, integristen eta karlisten (jaimisten) artean banatuta, zein bere feudoan. Azken horien alderdiak jarraitu zuen boto gehien biltzen, era guztietako hauteskundeetan eta erakundeetan.
Eskuineko taldeen artean, bi indartu ziren.
Aurrena, kontserbadoreak; probintziako politikak eta euskal politikak eskuin aldera egin izanak lagunduta, eta bestetik eskuineko indarrak bateratzeko saioen ondorioz, ordezkarien kopurua gehitu zuten, eta Gipuzkoan zuten benetako presentzia sendotu.
Bigarren, euskal nazionalistak; eskuineko gainerako taldeekin elkartuta nahiz bakarka, emaitzak asko hobetu zituzten, bai Donostian bai Bergarako barrutian, eta, gutxiago izan arren, baita Tolosako eta Azpeitiko barrutietan ere. Ezkerrean, oso maila garrantzitsuetan mamitu zen errepublikarren krisia. Oso behera egin zuten, liberalen onurarako; hala, alde horretatik irabazten zutenarekin orekatu zuten liberalek eskuinetik galtzen zutena (kontserbadore dinastiazaleen mesedeetan).
Errestaurazioaren azken krisiaren unea bestalde, politika alderdien baitan, une larri eta liskar handiekin batera gertatu zen Euskal Herrian. Errepublikarren artean sekulako krisia sortu zen bat-batean, alderdia desagertzeraino ia. Errusiako Iraultzaren eta Hirugarren Internazionalaren zuzeneko ondorio gisa, komunistak eta sozialistak banatu egin ziren 1921ean; nolanahi ere, banaketa hori sindikatuetan antzeman zen batez ere, politikan eta hauteskundeetan baino gehiago. Urte horretan bertan bereizi ziren Euzko JEL-Batzatik (EJB), sasoiko EAJren izena, independentistak bereizi ziren, eta EAJ-Aberri sortu zuten, EJBk utzi zuen izen historikoa berreskuratuz. Horiek horrela, bi talde abertzale egon ziren, batez ere Bizkaian garrantzitsu zirenak: EJB eta EAJ-Aberri, bereizitakoek hartu zuten izena. Gainerako probintzietan talde ofizialarekin geratu ziren nazionalista gehienak. Karlistek ere izan zuten beren zatiketa mellista (Vázquez de Mella, bultzatzailearen izenagatik), aurreko integristenarekin elkartu zena; baina zatiketa hark, aldi berean, beste taldeekin elkartzeko aukerak zabaltzen zituen, mauristekin esate baterako, eta nolabait jaimisten diskurtso zaharkitua berritzen zuen. Horrez gainera, oso ahulduta baitzebiltzan garai hartan, euskal nazionalismoaren bultzadak Bizkaian sorrarazitako eztabaida ere beretu behar izan zuten, nazionalismoak nola indargabetzen zituen ikusiz. Primo de Riveraren kolpe militarra iritsi zenean, 1923ko irailean, euskal gizartea, politikari zegokionez, gizarte espainolaren krisi berean zegoen murgildua, eta horregatik ere ez zion behar bezalako indarraz kontra egin diktaduraren ageriko mehatxuari.
Euskal pluralismoa
Juan Pablo Fusik bere garaian esan bezala, Errestaurazioko euskal gizarteak -gerora Errepublikarenak bezala- pluralismo bat adierazi zuen. Honela definitzen zen kultura eta politika pluralismoa Horace M. Kallenen proposamen batetik abiatuta: Ezaugarri nagusia bere baitan talde kultural eta etniko desberdinak izatea duen lurralde errealitatea, elkarren ondoan harmoniaz bizi diren taldeak eta kultura baterakor batean elkartu gabeak. Gure kasuan, lehen ondorioa oraindik ere agerikoa gaur, nortasun bateratzaile bat ez izatea da, aitzitik, kultura desberdinak izatea.
1900 eta 1936 artean ordena politiko berri bat mamitu zen, oinarrizko bi gertaerek definitzen dutena: Aurrena, euskal politikaren hiruki forma izateko joera, hiru kultura politiko desberdinduetan oinarrituta: eskuin espainolista, euskal nazionalismoa eta ezker demokratikoa edo errepublikar-sozialista. Fusik, gainera, "hiruki polarizatua" dela dio, elkarren kontrako baitira euskal herritartasunaren ideia eta espainoltasunarena, nazionalistek eta monarkiazaleek bultzatzen zituztenak, hurrenez hurren. Horrez gainera, ez da hiruki perfektua, talde bat baino gehiago baitago erpin bakoitzean: tradizionalistak eta hainbat eratako dinastiazaleak (liberalak edo kontserbadoreak); nazionalistak, liberal erregionalista eta etniazale independentistetan banatuak, eta, geroago, joera laikokoak (Jagi-Jagi); ezkerraren baitan, berriz, baziren hainbat eratako sozialista eta errepublikarrak, beste eremu sindikaletan eta politikoetan zebiltzanez gainera: CNTko anarkistak eta anarkosindikalistak, eta komunistak.
Bigarren, ez zegoen erabat nagusitasuna zuen indarrik, egoera politikoa desberdina baitzen probintzia bakoitzean. Egoera hori sendotu egingo zen, gainera, Bigarren Errepublikarekin.
Horretatik abiatuta, geografia eremuak bereiz daitezke, bakoitzean nagusi zen egoera politikoaren arabera. Hala, errepublikar-sozialisten eraginpeko eremuak Bilbo eta Nerbioi ibaiaren mea eta lantegi esparrua hartuko lituzke, eta Donostia, Irun, Eibar, Gasteiz eta Iruñea. Eremu nazionalista, berriz, hau izango litzateke: Bilbo, Bizkaia (1918tik aurrera), Gipuzkoako parte bat (mendebala hasieran eta gero, 1930etik aurrera, gainerakoa), Arabako iparraldea eta Nafarroako mendebal eta ipar-mendebala.
Eremu tradizionalista Arabak eta Nafarroak osatuko lukete, eta horiekin batera Tolosa eta Azpeitiko barruti urbanoek, eta Durango eta Markina bezalako bizkaitar barrutiek (gero eta ahulago, halere, nazionalisten indar hartzearen ondorioz).
Eremu monarkiko-espainolistak, azkenik, Bilbon izango luke gune nagusia (eskuin espainolista), eta eragina zuen, halaber, Donostian eta Gasteizen (monarkiko liberalak) eta kazikismo dinastiazaleen eraginpeko lurraldeetan (Amurrio eta Balmasedatik, Tutera edo Tafallaraino).
Bonners Ferry (Idaho)
Bonners Ferry Idahoko hiri bat da. Boundary konderrian kokatua dago. 2010ean 2,543 biztanle zituen, 63.22 kilometro koadrotan banatuta.
Siria-Libano kanpaina
Siria-Libano kanpaina, Exporter Operazioa izenez ere ezaguna, Britainiar Inperioko indarrek, Bigarren Mundu Gerran 1941eko ekainean eta uztailean egindako Siria eta Libanoren inbasioa izan zen (orduan Vichyko Frantziak kontrolatua).
Fingal (Ipar Dakota)
Fingal Ipar Dakotako hiri bat da. Barnes konderrian kokatua dago. 2010ean 97 biztanle zituen, 1.08 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Saint-Martin-sur-Lavezon Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Siria-Libano kanpaina
1941eko apirilaren 1ean, estatu-kolpea izan zen Iraken, eta Irakeko Erresuma nazionalista irakiarren kontrolpean geratu zen, Rashid Aliren zuzendaritzapean. Gobernu hark laguntza eskatu zien Italia Faxistari eta Alemania Naziari. Anglo-irakiar gerrak (1941eko maiatzaren 2tik 31ra) Aliren erregimena eraistera eta gobernu britaniar-zale bat jartzea lortu zuen. Gatazka horretan, Vichyko ordezkari nagusiak, François Darlan almiranteak, Iraken britainiarren aurkako erasoetarako hegazkin alemanek Vichyko Gobernuak Sirian zituen aerodromoak erabiltzeko baimena eman zuen. Britainiarrek Siria eta Libano inbaditu zituzten ekainean, Ardatzeko potentziek Vichyk kontrolatutako Siriako Errepublika eta Libano frantsesak erabil ez zitzaten Egiptoren aurkako erasoen oinarri gisa. Inbasioren beldurra nabaria zen Ardatzak Greziako batailan (1941eko apirilaren 6tik 30era) eta Kretako guduan (maiatzaren 1etik 20ra) lortutako garaipenen ostean. Mendebaldeko Basamortuaren Kanpainan (1940 – 1943), Afrikako iparraldean, britainiarrak Battleaxe Operazioa prestatzen ari ziren Tobrukeko setioa arintzeko, eta Ekialdeko Afrikako Kanpainan ere borrokatzen ari ziren (1940ko ekainaren 10etik 1941eko azaroaren 27ra) Etiopian eta Eritrean.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Biztanleria
2007an Saint-Martin-sur-Lavezon udalerrian erroldatutako biztanleak 435 ziren. Familiak 174 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Buhl (Idaho)
Buhl Idahoko hiri bat da. Twin Falls konderrian kokatua dago. 2010ean 4,122 biztanle zituen, 47.05 kilometro koadrotan banatuta.
Barrydawsonita-(Y)
Barrydawsonita-(Y) mineral bat da eta wollastonite taldearen kidea da.
Niko Lizeaga
Nikolas Lizeaga Urdanpilleta (Hernani, Gipuzkoa, 1966) gipuzkoar aktorea da, telebistan eta antzerkian aritutakoa.
Barrydawsonita-(Y)
Ezaugarriak
Barrydawsonita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bals
Bals (alemanez walzer) areto dantza klasiko mota bat da. XVI. mendekoak dira haren lehendabiziko aipamenak, Austria eta Alemanian deskribatuta. Vienan arrakasta handia izan zuen XVIII. mendearen amaieran, eta Johann Strauss hurrengo hamarkadetan bihurtu zen musika mota honen sortzaile handienetariko.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Etxebizitza
2007an 237 etxebizitza zeuden, 176 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 220 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 176 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Créchets
Biztanleria
2007an Créchets udalerrian erroldatutako biztanleak 36 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 279 ziren, horien artean 202 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 202 pertsona aktiboetatik 181 lanean zeuden (95 gizon eta 86 emakume) eta 21 langabezian zeuden (7 gizon eta 14 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
NGC 4448
NGC 4448 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-sur-Lavezon udalerrian 172 unitate fiskal zeuden, 430 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.517 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Créchets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 19 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 34 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 19 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 4 igeltseroak ziren, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
Créchets
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 15 lanean zeuden (7 gizon eta 8 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 higiezinen enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak higiezinen agentzia ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Siria-Libano kanpaina
Frantsesek gogor defendatu zuten Siria, baina uztailaren 10ean, 21. Brigada Australiarra Beiruten sartzear zegoenean, frantsesek armistizio bat bilatu zuten. Uztailaren 12ko gauerdia baino minutu bat geroago, su-etena jarri zen indarrean, eta kanpaina amaitu zen. Saint Jean d'Acre Armistizioa (Akreko Konbentzioa) uztailaren 14an sinatu zen, Sidney Smith kuartelean, hiriaren kanpoaldean. Entregak egiten ari ziren bitartean, Time aldizkariak Siria-Libano kanpaina "ikuskizun misto" gisa aipatu zuen, eta gaur arteko kanpaina nahiko ezezaguna da, parte hartu zuten herrialdeetan ere.
Tappahannock (Virginia)
Tappahannock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Essex konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tyttobrycon hamatus
Tyttobrycon hamatus Tyttobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Antitronbotiko
Antitronbotikoak bihotzeko bat, istripu zerebrobaskular bat eta arterien eta zainak blokeo bat izateko arriskua murrizten duten sendagaiak dira. Odolak gorputzeko zainetan zehar metaketak sortzea ekiditen du.
Bals
Denborak aurrera egin ahala munduko beste toki batzuetan ere euren mota berezia garatu izan dute, hala nola AEB, Peru, Mexiko eta Venezuelan.
Saint-Martin-sur-Lavezon
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Martin-sur-Lavezon udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 581 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Sphenomorphus sabanus
Sphenomorphus sabanus Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Puntu kritiko
Puntu kritiko terminoak adiera zenbait ditu:
Tatum (Hego Carolina)
Tatum Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marlboro konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Finley (Ipar Dakota)
Finley Ipar Dakotako hiri bat da. Steele konderrian kokatua dago. 2010ean 445 biztanle zituen, 8.99 kilometro koadrotan banatuta.
Killaloe (Clare konderria)
Killaloe (irlanderaz Cill Dalua, "Lua-ren Eliza" essan nahi du) Irlandako mendebaldeko Clare konderriaren ekialdean dagoen kostaldeko udalerria da. Shannon ibaia eta Derg aintziraren mendebaldeko ertzean dado, aintziraren ekialdeko ertzean dagoen Tipperary konderriko Ballina udalerriarekin bat "udalerri bikiak" delakoak osatzen dute.
Inguruek txangolari eta mendizaleen artean ospea dute.
Sumu
Sumuak (txineraz: 苏木; pinyineraz: sūmù), Txinako Herri Errepublikako Barne Mongoliako eskualde autonomoan dagoen laugarren mailako banaketa administratiboa da.
Ezaugarriak
Sumuak herrixka bat baino handiagoak dira, baina bandera bat baino txikiagoak. Han edo mongoliar etniako biztanleak gutxiengo ez diren sumuei sumu etniko deritze.
Yunnanilus parvus
Yunnanilus parvus Yunnanilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Pià
Pià Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pia udalerrian erroldatutako biztanleak 7.134 ziren. Familiak 2.520 ziren, horien artean 520 pertsona bakarrekoak ziren (208 bakarrik bizi ziren gizonak eta 312 bakarrik bizi ziren emakumeak), 708 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.000 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 292 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.847 etxebizitza zeuden, 2.593 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 193 hutsik zeuden. 2.464 etxeak ziren eta 273 apartamentuak ziren. 2.593 etxebizitza nagusietatik 1.943 bere jabearen bizilekua ziren, 571 alokairuan okupaturik zeuden eta 79 doan lagata zeuden; 24 etxek gela bat zuten, 122 etxek bi zituzten, 466 etxek hiru zituzten, 925 etxek lau zituzten eta 1.056 etxek bost zituzten. 2.109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.185 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.567 ziren, horien artean 3.095 aktiboak ziren eta 1.472 inaktiboak ziren. 3.095 pertsona aktiboetatik 2.688 lanean zeuden (1.489 gizon eta 1.199 emakume) eta 407 langabezian zeuden (188 gizon eta 219 emakume). 1.472 pertsona inaktiboetatik 403 erretiraturik zeuden, 384 ikasten zeuden eta 685 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Taylor (New York)
Taylor Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cortland konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pià
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 120 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 19 igeltseroak, 28 margolariak, 15 zurginak, 8 iturginak, 13 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Pia udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 564 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tyttobrycon marajoara
Tyttobrycon marajoara Tyttobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Rives (Isère)
Rives Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rives udalerrian erroldatutako biztanleak 5.794 ziren. Familiak 2.309 ziren, horien artean 720 pertsona bakarrekoak ziren (308 bakarrik bizi ziren gizonak eta 412 bakarrik bizi ziren emakumeak), 644 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 762 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 183 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.488 etxebizitza zeuden, 2.351 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 104 hutsik zeuden. 1.216 etxeak ziren eta 1.267 apartamentuak ziren. 2.351 etxebizitza nagusietatik 1.323 bere jabearen bizilekua ziren, 940 alokairuan okupaturik zeuden eta 88 doan lagata zeuden; 37 etxek gela bat zuten, 213 etxek bi zituzten, 525 etxek hiru zituzten, 720 etxek lau zituzten eta 856 etxek bost zituzten. 1.563 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 959 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.713 ziren, horien artean 2.734 aktiboak ziren eta 979 inaktiboak ziren. 2.734 pertsona aktiboetatik 2.486 lanean zeuden (1.353 gizon eta 1.133 emakume) eta 248 langabezian zeuden (97 gizon eta 151 emakume). 979 pertsona inaktiboetatik 279 erretiraturik zeuden, 337 ikasten zeuden eta 363 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rives udalerrian 2.541 unitate fiskal zeuden, 6.106,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.026 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 305 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 43 eraikuntza enpresak ziren, 62 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 15 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 50 administrazio publikoko enpresak ziren eta 23 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 89 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 11 igeltseroak, 8 margolariak, 9 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 9 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 10 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Rives udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 306 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1  bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1  bat, psikiatriko 1  bat eta 2 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Rives udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 681 ikaslekin.
14 de abril. La República
'14 de abril. La República' espainiar telesail dramatikoa izan zen, Diagonal TVek TVErako sortua. 2011ko urtarrilaren 24 eta apirilaren 18 artean eman zuten. La Señora telesailaren spin-off bat izan zen. Jordi Frades izan zen bere zuzendaria.
Sinopsia
De la Torre leinua, Madrilen Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian bizi den familia aberatsa, zeharo hunkituta izango da: Fernando de la Torrek (Félix Gómez) Alejandra (Verónica Sánchez) eta Mercedes (Mariona Ribas) artean erabaki behar izango du, Jesús Prado (Alejo Sauras) bere laguna arerioa izanda.
Hystricidae
Hystricidae ugaztunen familia bat da, karraskarien barruan sailkatuta dagoena. Mundu Zaharreko espezieak dira.
NGC 4449
NGC 4449 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Manganogrunerita
Ezaugarriak
Manganogrunerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.
Chenou
Chenou Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chenou udalerrian erroldatutako biztanleak 282 ziren. Familiak 114 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 194 ziren, horien artean 151 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 151 pertsona aktiboetatik 140 lanean zeuden (83 gizon eta 57 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Chenou udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Laurehun eta hirurogeita hamasei
Laurehun eta hirurogeita hamasei (476) laurehun eta hirurogeita hamabostaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Beldurrezko eleberri
Beldurrezko eleberria eleberriaren azpigeneroa da. Eleberria, bestetik, epikaren edo narratibaren azpigeneroa da. Literatura mota honen ezaugarri nagusia beldurra helburu literario nagusia bezala azaltzea. Eleberri mota honen aurrekariak eleberri gotikoa eta beldurrezko ipuina izan dira.
Ezaugarriak
Beldurrezko eleberria bereziki herrialde anglosaxoietan landu da, baita ere Frantziako literaturan. Hona hemen ezaugarri batzuk:
Horace Kallen
Horace Meyer Kallen (Bernstadt, Silesia, 1882ko abuztuaren 11a – Palm Beach, Florida, 1974ko otsailaren 16a) estatubatuar filosofoa izan zen. Pluralismo kulturalaren bultzaialtzea izan zen.
Cartagenako geltokia (Feve)
Cartagena Espainiako Murtziako Eskualdekotren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Franois
Franois Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Franois udalerrian erroldatutako biztanleak 1.917 ziren. Familiak 718 ziren, horien artean 168 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 223 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 279 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 737 etxebizitza zeuden, 730 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 563 etxeak ziren eta 171 apartamentuak ziren. 730 etxebizitza nagusietatik 513 bere jabearen bizilekua ziren, 207 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 49 etxek bi zituzten, 84 etxek hiru zituzten, 141 etxek lau zituzten eta 449 etxek bost zituzten. 663 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 314 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 375 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: