cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mélicocq
Mélicocq Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mélicocq udalerrian erroldatutako biztanleak 660 ziren. Familiak 234 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 107 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 246 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 9 hutsik zeuden. 255 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 246 etxebizitza nagusietatik 208 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 146 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 465 ziren, horien artean 348 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 348 pertsona aktiboetatik 311 lanean zeuden (177 gizon eta 134 emakume) eta 38 langabezian zeuden (22 gizon eta 16 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tenisa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Parisko 2024 Udako Olinpiar Jokoetako tenis-txapelketak uztailaren 27tik abuztuaren 4ra Stade Roland Garros ikonikoan egiteko programatuta daude. Guztira, 172 tenislari arituko dira bost domina-ekitalditan: banakakoak eta binakakoak gizon eta emakumeentzat eta binakako mistoak.
Mélicocq
Diru sarrerak
2009an Mélicocq udalerrian 244 unitate fiskal zeuden, 675 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.249 euro zen.
Tenisa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Aurreko edizioetan bezala, Paris 2024 saioa gizonezkoen eta emakumezkoen banakako kanporatze-txapelketa esklusibo batean antolatzen da, 64 jokalariz osatua. Tenis-txapelketek sei txanda izanen dituzte gizonezko eta emakumezkoentzat, bost gizonezkoentzat eta emakumezkoentzat (zozketaren tamaina: 32) eta lau emakumezkoentzat (zozketaren tamaina: 16). Finalaurreko fasera arte aurreratzen diren jokalariek eta bikoteek beren dominak brontzezko domina baten alde lehiatzen diren bi finalaurreko galtzaileekin lehiatuko dira. Tokio 2020tik aurrera, banakako partida guztiak izango dira hiru set.etan onena, set bakoitzean eskala estandarrarekin (lehenengo puntutik zazpira), azken set-a barne. Binakako proba guztietan, tiebreak bat (lehenengo puntutik hamarrera) egingo da hirugarren setaren ordez.
Mélicocq
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Tenisa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Sailkapena
Paris 2024rako hautagai izateko, tenis-jokalari batek Davis Cup eta Billie Jean King Cup taldeetan jokatzeko irizpide nagusi berdinak bete behar ditu. Banakako txapelketetarako kalifikazio-bidea 2024ko ekainaren 12ko ITFren munduko sailkapenean oinarritzen da. Gizonezkoen eta emakumezkoen banakako txapelketa bakoitzean 56 jokalari sartzen dira (Batzorde Olinpiko Nazional bakoitzak lau jokalari ditu gehienez). Gainerako zortzi postutatik sei NOCei egozten zaizkie, teniseko jokalaririk gabe bost eremu kontinentaletan (bi Ameriketarako eta bat gainerakoetarako). Azken bi puntuak erreserbatuta daude, bata anfitrioi den nazioarentzat eta bestea aurreko urrezko domina olinpikoko edo Grand Slameko txapeldunarentzat. Gizonezkoen eta emakumezkoen binakako txapelketetan, hurrengo puntuek talde onenei 10 postu eskainiko dizkiete, lehen hamar postuetako jokalarientzat erreserbaturik. Talde horiek beren NOCeko bikotekidea aukera dezakete, banakako edo binakako top 300ean sailkatutakoen artean. Gainerako postuak rankingen bidez ematen dira, banakako jokalariek kuota osoa bete ondoren duten lehentasunarekin konbinatuta. Genero bakoitzeko postu bat nazio anfitrioiarentzat erreserbatuta dago, baldin eta horietako bat ere ez bada beste modu batera hautagarria izan. Misto bikoteentzako kupo erabilgarririk gabe, talde guztiek banakako edo bikotekako taldeetan sartutako jokalariak izango dira, sailkapen konbinatuko 15 talde onenak eta Frantzia herrialde anfitrioia barne.
Mélicocq
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Almibar
Almibarra (arabierazko al-maiba hitzetik ekarria, irasagarrekin eginiko jarabea) edo glukosa-ziropa, azukrea eta ura nahasi eta irakindakoan lortzen den elementu likidoari esaten zaio. Nahasketan erabiliko den azukre kopuruaren eta irakingo den denboraren arabera likido arinagoa, dentsoagoa, edo likatsuagoa lortuko da. Gozogintzan almibarraren testura edo dentsitate hauek neurtu egiten dira, puntu bakoitzari izendapen bat emanez; jarraian, prestaketa baterako edo besterako erabiltzeko. Almibarraren puntu bakoitzak erabilera zehatz bat izango du, frutak kontserbatzeko, bizkotxoak bustitzeko, budin oinarrietarako, turroia, merengeak, fondanta, gorringo kremak.....egiteko. Gainera, beste azkenburu batzuen oinarria da: aingeru-budinarena, sorbetearena, fruitu melatuena eta italiar merengearena.
Almibarra egiteko zaindu beharreko kontuak
Ez da mugituko. Hasieran, bitsa egingo balitz, hori kendu. Tarteka, uretan bustitako brotxa batekin kazolaren alboak bustitzen joango gara, bertan karamelua egin ez dadin.
Alderantzikatutako azukrea Karamelua gogortzerik ez badugu nahi, eta prestaketa likatsu bat lortu nahiko bagenu, glukosa edo limoi zukua gehituko genioke. Bigarren hau eginez gero alderantzikatutako azukrea esaten zaio, eta hau turroi batzuetan edo azukrea gogortzerik nahi ez dugun prestaketetan erabiliko da.
Almibarraren puntuak nola neurtu. Almibarren puntua neurtzeko bi aukera ditugu. Baumé gradua neurtuta edo almibarraren tenperatura neurtuta. Zenbat eta likatsuagoa almibarra, orduan eta tenperatura altuagoa izango du. Dentsitatea neurtzeko Baumé gradua neurtzeko gailua erabiliko dugu, eta tenperatura neurtzeko berriz, gozogintzako termometroren bat.
Baumé eskala
Baumé graduak elementu likido baten dentsitatea agertzen du. Almibarretan, azukre kopurua edo dentsitatea neurtzeko modu bat da. Hau egiteko Baumé gradua neurtzeko gailua dago.
Almibar arina edo ispilu-almibar arin puntua
Bizkotxoak bustitzeko erabiltzen da. Ura azukrearekin eta zaporea emango dioten beste osagai ( limoi azala, kanela, laranja azala, likoreak, banilla....) batzuekin irakinaldi bat eman, eta hozten uzten da. Sorbeteak egiteko ere erabiltzen da.
Hari ahul puntua
Hatz erakusle eta lodiaren artean almibar pittin bat jarri eta estutu egiten da, ondoren behatzak ireki eta itxi egingo dira azkar. Almibarra puntu horretan dagoela esateko puskatuko den hari fin bat sortu beharko du. Merengeak egiteko edo gurin kremak prestatzeko erabiltzen da.
Hari puntua
Hatz erakusle eta lodiaren artean almibar pittin bat jarri eta estutu egiten da, ondoren behatzak ireki eta itxi egingo dira azkar. Almibarra puntu horretan dagoela esateko puskatuko ez den hari fin bat sortu beharko du.
Bola ahul puntua edo globo puntua
Almibar tanta bat utzi ur hotzetan erortzen, behatz erakusle eta lodiarekin hartu eta bola bat egiten saiatu. Bola bigun bat egin beharko da. Beste aukera bat bitsadera almibarrean busti eta bere zuloetatik putz egitea izango da. Globo txikiak egin beharko dira.
Bola puntua
Almibar tanta bat utzi ur hotzetan erortzen, behatz erakusle eta lodiarekin hartu eta bola bat egiten saiatu. Bola gogor bat egin beharko du.
Karamelua
Almibarra kolorea hartzen hasten denean, esaten zaio. Zenbait koloretakoa izan daiteke, gorri koloretik iluneraino. Pralineak burutzeko, budinen oinarriak egiteko, karamelu kremak prestatzeko.....
Almibarraren puntuak
Hiru modu daude azukrearen sendotasuna zein den jakiteko.
Hiru modu hauen arabera, hau edukiko genuke
Azukreztatutako frutak edo laranja azalak
Fruta jarabe batean egosi egiten da minutu batzuetan, ondoren iragazi eta hozten utzi. Pauso hau errepikatu egiten da egunean 4 aldiz eta 2 egunetan. Poliki-poliki fruta, hezetasuna galtzen joango da eta azukrea hezetasuna xurgatzen, azukreztatua geratu arte. Errege-opila, plum-cakea edertzeko edo zaporea emateko, baita txokolatea estaltzeko edo txokolateari zaporea emateko ere erabiltzen dira.
Marmeladak edo konfiturak
Marmelada, fruta osoa edo zatitua, azukre ugarirekin egosi ondoko prestaketari esaten zaio. Konfitura berriz, fruta hau pulpa moduan erabiltzen denean esaten zaio. Marmeladak kontserbagarri bihurtzeko, almibarrak pisatzeko gailuak 32-33 Baumé gradu edo bere almibarrak hari ahul puntua izan beharko luke. Gradu honen azpitik eginez gero, gozoa ez da behar den bezala kontserbatuko, gradu honetatik gora eginez gero, denbora pasa ahala kristalizatu egingo da.
Konpotak
Fruta bat edo desberdina osoa edo zatitua, azukrearekin egosiak. Marmelada baino azukre gutxiagorekin, hezetasun handiagoz eta denbora gutxiagoan egosiak izaten dira. Gabonetako konpota, sagar konpota.....
Gelatinak
Hala esaten zaio fruitu zuku bat edo desberdinak azukrearekin nahastu eta dena edo zati bat berotu ondoren, gehitutako gelatinaren eraginez solido utziko dugun prestaketari.
Fruta almibarrean
Fruitu zuritua edo ez, osoak, erdibituak edo zatituak, almibar arin batean egositakoak eta bertan kontserbatzen direnak.
Fruta-mazedonia
Fruitu desberdinak zatiturik eta nahastuta, almibar edo zuku gozo batekin nahastuak.
Fruta-saltsa edo coulisea
Fruitu pure arinari esaten zaio; saltsa dentsitatea izaten du. Fruitua, azukre eta urarekin egosten da, ongi irabiatu eta iragazi ondoren lortzen da.
Jarabe arin puntua
Osagaiak
Prestaketa
Aholkuak
Ispilu edo jarabe puntua
Osagaiak
Prestaketa
Aholkuak
Hari ahul puntua
Osagaiak
Prestaketa
Erabilera
Hari puntua
Osagaiak
Prestaketa
Erabilera
Bola ahul puntua
Osagaiak
Prestaketa
Erabilera
Bola puntua
Osagaiak
Prestaketa
Erabilera
Karamelu puntua
Osagaiak
Erabilera
Karamelu ilun puntua
Osagaiak
Prestaketa
Erabilera
Wassy
Wassy Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wassy udalerrian erroldatutako biztanleak 3.074 ziren. Familiak 1.215 ziren, horien artean 406 pertsona bakarrekoak ziren (186 bakarrik bizi ziren gizonak eta 220 bakarrik bizi ziren emakumeak), 325 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 368 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 116 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.369 etxebizitza zeuden, 1.244 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 96 hutsik zeuden. 909 etxeak ziren eta 434 apartamentuak ziren. 1.244 etxebizitza nagusietatik 679 bere jabearen bizilekua ziren, 527 alokairuan okupaturik zeuden eta 38 doan lagata zeuden; 39 etxek gela bat zuten, 77 etxek bi zituzten, 244 etxek hiru zituzten, 335 etxek lau zituzten eta 549 etxek bost zituzten. 581 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 572 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 421 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.902 ziren, horien artean 1.304 aktiboak ziren eta 598 inaktiboak ziren. 1.304 pertsona aktiboetatik 1.118 lanean zeuden (641 gizon eta 477 emakume) eta 188 langabezian zeuden (78 gizon eta 110 emakume). 598 pertsona inaktiboetatik 169 erretiraturik zeuden, 193 ikasten zeuden eta 236 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wassy udalerrian 1.272 unitate fiskal zeuden, 2.888,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.745 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 140 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 34 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 margolaria, 5 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 7 jatetxeak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Wassy udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 272 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Wassy udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 406 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 211.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elisa Longo Borghini
Elisa Longo Borghini (Ornavasso, 1991ko abenduaren 10a) ziklista profesional italiarra da. Profesional gisa 2011n egin zuen debuta eta, 2012an, denboraldiko ustekabeetako bat izan zen, 20 urterekin garaipen bat, txapelketetan hainbat domina eta Emakumezkoen Italiako Girokoan 9. postua lortu baitzuen, proba horretako gazteen sailkapena bereganatuz.
Paolo Longo Borghini txirrindulari profesionalaren arreba da.
Palmaresa
2012
2013
2015
2016
2017
2018
2020
2021
Bira handien eta munduko txapelketen emaitzak
Bere kirol-ibilbidean, postu hauek lortu ditu emakumezkoen Bira Handietan eta errepideko Munduko Txapelketetan: —: parte-hartzerik ez
Ab. : abandonua
X: egin gabeko edizioak
Sphaerodactylus lazelli
Sphaerodactylus lazelli Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Raggamuffin jaia
Raggamuffin jaia Negu Gorriak euskal hip hop musika taldearen abesti bat da. 1990ean Negu Gorriak diskoaren barnean kaleratu zuten. Hitzak eta musika taldeak berak moldatu zituen.
Strandburg (Hego Dakota)
Strandburg Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grant konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oti berde
Oti berdea (Tettigonia viridissima) Tettigoniidae familiako ortopteroa da, Europatik Mongoliaraino bizi dena. Nekazaritza intentsiboaren eraginez, pixkanaka-pixkanaka desagertzen ari da.
Palau de Cerdanya
Palau de Cerdanya (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Cerdanya eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Palau de Cerdanya udalerrian erroldatutako biztanleak 516 ziren. Familiak 201 ziren, horien artean 43 pertsona bakarrekoak ziren (10 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 62 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 476 etxebizitza zeuden, 205 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 248 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 267 etxeak ziren eta 209 apartamentuak ziren. 205 etxebizitza nagusietatik 122 bere jabearen bizilekua ziren, 73 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 156 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 105 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 330 ziren, horien artean 248 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 248 pertsona aktiboetatik 240 lanean zeuden (116 gizon eta 124 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Palau de Cerdanya udalerrian 147 unitate fiskal zeuden, 357 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.772 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 14 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 4 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Palau de Cerdanya udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Jaiak
Xicolatada, abuztuaren 16an ospatzen den txokolatearen inguruko festa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 4377
NGC 4377 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
World Wide Web
World Wide Web (WWW) (edo soilik Web) haien artean loturik dauden hipertestu dokumentuen sistema bat da, Internet bidez atzigarria dena. Web-nabigatzaile bat erabiliz webguneak bistaratzen dira, eta haien web-orrietako esteken bidez nabigatuz bertako testuak, irudiak, bideoak edo bestelako multimedia-edukiak atzitu daitezke. Dokumentuak URI (Uniform Resource Identifier) baten bitartez identifikatzen dira.
Web-a 1990 aldera sortu zuten Geneva-ko (Suitza) CERN ikerketa-zentroan Tim Berners-Lee ingelesak eta Robert Cailliau belgiarrak. Orduz geroztik, buru-belarri aritu da Berners-Lee Web-erako estandarren garapena gidatzen (web-orriak sortzeko erabiltzen diren markaketa-lengoaien kasuan, adibidez); azken urteotan, Web Semantiko baten sorreraren alde lanean dabil.
Izena
WWW terminoa modu ezegokian erabili ohi da Internet-ari buruz hitz egiteko, baina Web-a eta Internet-a ez dira gauza bera ; Web-ak Internet behar du bere zerbitzuak eskaintzeko, posta elektronikoak ere Internet behar duen bezala.
Laburdura gisa, WWW esateko luze suertatzen da eta laburrago esan ohi da World Wide Web, WWW-k behar dituen 9 silabak baino (are gehiago eukaraz). Batzuek zentzu ironiko bat ikusi dute horretan, informatikako beste laburdura batzuk ere hitz-joko ironikoekin sortu baitira, hala nola Linux. Baina Tim-Berners Leek berak, idatzitako formula batean pentsatu zuen ahozkoan baino gehiago. Hori bai, izen eta laburtzapen ironiko batzuetan bai pentsatu zuen berak ere: "Mine of information" (Informazioaren meategia edo "Moi", hau da, norbera frantsesez, egozentriko samarra Berners-Leek berak pentsatu zuenez) eta "The Information Mine (itzulpen berekoa eta laburtuz gero "Tim", are egozentrikoagoa).
Web edo sare hitzak egon behar zuela pentsatu zuen azkenean sortzaileak, dezentralizazio ideia ematea inportantea zelakoan, eta web amaraun edo armiarma-saretzat itzul daitekeen arren euskaraz, Berners-Leek ez zuen bere termino aukera armiarmekin pentsatuz aukeratu, baizik eta grafo matematikoak deskribatzeko ere web erabiltzen zelako. Amarauna terminoa erabiltzen da euskaraz web delakoa adierazteko ere.
Guztiarekin WWW hain luzea dela jakini, W3 edo bereziki W3C (World Wide Web-aren partzuergoa, World Wide Web Consortium) terminoen erabilpena ere sustatu du Berners-Leek.
Ohikoa da WWW delako laburdura web-helbide edo URL batean ikustea, baina ez da ezinbestekoa. Ohikoa www.labur.eus eta labur.eus bezalako helbide pareak webgune berberera eramango dute, baina ez du horrela izan behar derrigor: konfigurazio kontu bat da webgunearen kudeatzaileek erabaki dezaketena, eta izatez bi eduki desberdin egon daitezke batean zein bestean.
Historia
WWW-aren oinarrian dagoen ideia Vannevar Bush-i zor zaio. Hark 1940ko hamarkadan antzeko sistema bat sortzeko proposamena egin zuen: sare moduan banatutako informazioa eta gako batzuen bidez identifikatutako beste artikulu batzuk interfaze operatibo baten bidez atzitzea. Proiektu hori ez zen inoiz gauzatu eta plano teoriko batean baztertuta geratu zen Memex izenarekin. 1950eko hamarkadan Ted Nelson-ek hipertestu-sistema bati buruz hitz egin zuen lehen aldiz; informazioa modu librean lotuko zuen sistema bati buruz. 1980 an lortu zen ideia hori gauzatzeko beharrezkoa zen euskarri operatibo teknologikoa, sare informatikoetan informazioa banatzeko aukera emango zuena. Orduan, Tim Berners-Lee-k ENQUIRE proiektua proposatu zion CERN zentroari. Proiektuaren izena "Enquire Within Upon Everything" esaldian inspiratuta dago, euskaraz, "Guztiari Buruz Galdezka" moduan itzul daitekeena. Hura izan zen Web hasiberriaren lehen gauzatze praktikoa.
1989 an Tim Berners-Leek ENQUIRE-ri erreferentzia eginez, informazioaren kudeaketarako sistema landuago baten proposamena egin zuen. Hasierako erreferentzia horietan ez da agertzen WWW edo Web terminorik, sare terminoa erabili zuten. Baina World Wide Web sarea orduan sortu zen.
Robert Cailliau-ren laguntzarekin World Wide Web-a gauzatzeko proposamen formalago bat argitaratu zen 1991ko abuztuaren 6an. Berners-Lee-k bezero-zerbitzari arkitektura erabili zuen eta Web-ak funtziona zezan beharrezkoak ziren tresna guztiak sortu zituen : lehen web-nabigatzailea (WorldWideWeb izenekoa, web-orrien editore ere bazena), lehen web-zerbitzaria eta lehen web-orriak. Interneten eskuragarri egon zen lehen web-orria Tim Berners-Lee-k berak sortu zuen 1991ean. Web-orri horretan Web-ari buruzko informazioa ematen zen.
Berners-Lee-ren lorpen handia hipertestua eta Internet lotzea izan zen. Bere "Weaving the Web" liburuan azaltzen duenez, berak behin eta berriz iradoki zuen bi teknologien arteko batasuna egitea posiblea zela, baina inork ez zionez sinetsi, proiektua berak garatzea erabaki zuen. Garapen-prozesuan, funtsezkoak diren hiru teknologia garatu zituen:
Garai hartan erabilgarri zeuden beste hipertestu-sistemekin konparatuz, WWW-ak berritasun batzuk ekarri zituen:
1993ko apirilaren 30ean CERN-ak Web-a publikoa izango zela iragarri zuen, eta horrela publiko bihurtu zen Tim Berners-Lee-k berak sortutako lehenengo web-orri hura. Bertan hipermediaren definizioa ematen zen, hipertestu baten adibidea erakusten zen eta Web-erako erabiltzaile-eskuliburu bat ere bazetorren. Web-aren garatzaileak aipatzen ziren, ekarpenak nola egin zitezkeen azaltzen zen, informazioa nola sailkatzen zen, existitzen ziren zerbitzariak eta softwareak zein ziren, bibliografia bat nola txerta zitekeen, etab. CERN-eko partikula-azeleratzaileari buruzko azalpenak ere ematen ziren. Gerora web-orri izateari utzi bazion ere, 20 urte beranduago, 2013ko apirilaren 30ean, web-teknologiaren jaiotzaren oroitzapen moduan berriro ere publiko egin zuten.
Web 2.0, Web3 eta mugikorrak
Urte batzuk beranduago, Web3 edo Web 3.0 kontzeptua ere zabaldu da. Blockchain teknologian Ethereum sortu zuen Gavin Wood-ek asmatu zuen Web3 terminoa 2014an, baina 2021ean kritpotxanponen eta NFTen famaren une gorenean zabaldu zen batik bat. Kasu honetan, web arkitektura desberdin bat da ideia honen sustatzaileek aurrikusten dutena: enkriptazioak eta bloke-kate teknologian oinarritutako protokolo berri batzuetan oinarritutako web paralelo edo hobe bat litzateke Web3 delakoa, ez HTTP teknologian oinarritua. Web bertsio ustezkoek baino iraultza handiagoa suposatu dute Web Wolrd Web delakoaren mugikor adimentsuen zabalkundeak. Batez ere 2010. urtearen inguruan iPhone eta Android telefonoak zabaldu zirenetik. Mugikor hauekin WWW nabigazioa posible da, eta ohiko jarduera da erabiltzaile ia guztien artean; baina Internet bidezko zerbitzu askoren erabilpena (berriak eta mugikorretarako espreski asmatuak asko) aplikazio bitartez egiten da, WWW delakoaren aldamenetik igaroz. Izatez, aplikazio batzuk, edukian oinarrituta egon arren, web-etik aparte funtzionatzen dute osoki: Instagram zen horietako bat, zeinak 2010 eta 2012 artean ez zuen webgunerik, aplikazio barruko partekatze eta ikuskatzeak zeuden, baina ez URL-rik non irudiak (edo erabiltzaileak, iruzkinak) ikus zitezkeen.
Web 2.0ari lotutako zerbitzuek eta Internet mugikorrak beste fenomeno bat ere eragin dute, batez ere Facebook-ek gorpuzten duena, walled garden edo "harresitutako lorategia" delakoa. "Lorategi" hori web-aren gainean eraiki zuen Facebook-ek lehenbizi, WWW hutsa izan arren bere sare soziala aplikazio mugikorrak iritsi aurretik, eduki trukea, komunikazioa, lagunak eta informazio guztia Facebook-etik irten gabe lortzeko ekosistema bat eraiki nahi izan zuten. Eredu hori zabaldu egingo zela adierazi zuen 2016an ? Evan Williamsek (Blogger eta Twitterren fundatzaileak), pronostikatu zuelarik “webgune indibidualek ez dutela garrantzirik izango", bakarrik egongo direla esparru itxiak, "lorategiak", konpainia handiek kudeatuak non kanpora irten gabe ibiliko diren erabiltzaileak . Denak ez daude ados ikuspegi horrekin, eta Drupal, Wordpress edo Plone bezalako CMS (edukia kudeatzeko sistemak) tresnen popularitateak, webguneak kudeatu eta sortzeko tresnak izanik, jarraitzen du 2020ko hamarkadan ere: enpresa, erakunde eta norbanakoek segitzen dute webgunez eta edukiz hornitzen web irekia, eta hori desagertzeko motiborik ez du ikusten, adibidez, Zack Rosen Drupalen fundatzaileak.
Web-aren funtzionamendua
Web-orriek web-helbideak dituzte. Web-zerbitzarien ostalari-izenek askotan "www" aurrizkia izaten dute. Web-orri bat  moduko URL baten bidez atzitu nahi denean, lehenengo urratsa web-zerbitzariaren izena ebaztea eta hari dagokion IP-helbidea lortzea da. IP-helbide batek halako itxura izan dezake: 127.255.255.255. Horretarako, domeinu-izenen informazioa gordetzen duen Domain Name System (DNS) Interneteko datu-base banatua erabiltzen da. IP-helbide hori beharrezkoa da web-zerbitzariarekin harremanetan jartzeko.
Ondoren, IP-helbide horretara http-eskaera bat bidaltzen da Internet bidez eta baliabidea eskatzen da, datu paketeak jaso ahal izateko. Web-orri tipiko baten kasuan, lehenik HTML testua eskatzen da eta web-nabigatzaileak berehala aztertzen du; ondoren, web-orri horretan grafikoak edo bestelako fitxategiak badaude, haiek ere eskatzen dira. Webgune baten ospea web-orri hori ikusi dutenen kopuruan, jaso dituen zerbitzari-eskaera kopuruan edo fitxategi-eskaera kopuruan oinarritzen da, normalean.
Web-zerbitzaritik eskatutako fitxategiak jaso direnean, web-nabigatzaileak web-orria bistaratu (renderizatu) egin behar du. Jaso den testua HTML markaketa-kodean, CSS an eta beste web-lengoaietan idatzita egongo da eta bertan deskribatutakoa erakutsi behar da. Irudiak eta bestelako baliabideak amaieran gehitzen dira erabiltzaileak bere pantailan ikusiko duen orrian.
Web-orriak
Web-a jende askorengana iristeko aukera ematen duen hedabide bat da. Bertan web-orri bat argitaratzeko ez da beharrezkoa editore batengana jotzea, liburuak edo aldizkariak argitaratzeko bezala. Ezagutza tekniko handiegirik ere ez da behar. Hori hala izanik, etengabe gora egiten ari da Web-ean argitaratutako web-orri kopurua. Denetarik aurki daiteke: informazio pertsonala duten web-orriak, helburu komertzialarekin argitaratutakoak, dibulgaziora bideratuak, blog-ak etab.
Editatu eta argitaratu
Web-editoreen bidez diseinatzen dira web-orriak. Aplikazio horiek oso modu grafikoan erabiltzeko diseinatuak izan dira, intuitiboak dira eta asko doakoak, gainera. Behin diseinatu ondoren, Web-ean argitaratuak izateko web-ostalari baten zerbitzua behar da. Badira kostu ekonomikorik gabe aukera ematen dutenak.
Irisgarritasuna
Gaur egungo Web-estandarrek gero eta arreta handiagoa eskaintzen diote Web-aren irisgarritasunari, ezgaitasunak dituztenek ere Web-a ahal den neurrian erabil dezaten. Herrialde askotan araudiek erregulatuta dagoen kontua da hori. Irisgarritasunerako jarraibideak Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) existitzen dira Web Accesibility Iniciative (WAI), ekimenaren barruan. Estandar horiek ere World Wide Web Consortium (W3C) erakundeak erregulatzen ditu.
Hainbat hizkuntzarako diseinatuak izan diren webguneak errazago iristen dira publiko zabalera. Web-eduki gehiena ingelesez dago; ondoren datoz txinera, espainiera, arabiera, etab.
Web-orriak hipertestua duten testu-fitxategiak izaten dira, HTML edo antzeko markaketa-lengoaia batean idatziak izan direnak. Oro har, karaktere-kodeketarako ASCII kodeketarekin bateragarritasun altua duen UTF-8 (Unicode Transformation Format) formatua erabiltzen da, erromanikoak ez diren grafiak alde batera utzita.
Web-orri estatikoak eta dinamikoak
Mota desberdineko web-orriak daude: estatikoak eta dinamikoak. Web-orri estatikoak web-zerbitzariaren fitxategi-sisteman web-eduki moduan gordetzen dira, eta halaxe transmititzen dira, erabiltzaile batek web-nabigatzaile baten bidez atzitu nahi dituenean. Web-orri dinamikoak, aldiz, zerbitzariko web-aplikazio batek kontrolatzen ditu bertan exekutatzen diren script edo programatxoen bidez. Web-orria areagotzea lortzen da horrela, informazioa eguneratzeko aukera emanez edo interaktiboa bihurtuz. Web-orri estatikoak ez bezala, dinamikoak ez ditu erabiltzaileak beti berdin ikusiko bere web-nabigatzailean eta elkarrekintzarako aukera izan dezake bertan. ASynchronous JavaScript and XML (Ajax)) eta Dinamic HyperText Markup Language (DHTML) moduko teknologiak erabil daitezke web-orri dinamikoak sortzeko.
Web-aren kontsulta
Web-a kontsultatzea bertan argitaratuta dauden webguneetako web-orriak atzitzea da. Hipertestu-dokumentuak izanik, web-orri batetik bestera esteken bidez mugituz kontsulta dezake erabiltzaileak informazioa. Horretarako, web-nabigatzaileak erabiltzen dira.
Web-nabigatzaileak eta abiadura arazoak
Web-orriak kontsultatzeko hainbat web-nabigatzaile existitzen da: Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer, Microsoft Edge, Opera, Safari , etab. Interneteko pilaketa-arazoek nabigazioa moteldu egiten dute eta horrek erabiltzaileen frustrazioa sortzen du. Horrek eraman du World Wide Web-ari World Wide Wait (euskaraz, munduko itxaronaldi handia) deitzea.
Web estandarrak
Webgune edo web-orri batek web estandarrak betetzen dituela esaten denean, bertan erabiltzen diren HTML, CSS eta JavaScript baliozkoak direla esan nahi du, normalean. Estandar maila osoago bat onartzen denean, RSS a, RDF a, metadata, XML, objektuen txertaketa, etab. ere baliozkoak direla esan nahi du.
Berners-Leek 2007 az geroztik zuzentzen du web-estandarretaz arduratzen den World Wide Web Consortium (W3C) erakundea. Estandar horiek eta beste batzuk garatzen eta mantentzen ditu.
Esteka hautsiak
Denbora pasa ahala, hiperesteken bidez lotutako web-baliabideak desagertu egiten dira, haien kokalekua aldatzen delako, beste edukiekin ordezkatzen direlako, etab. Halakoetan, web-orrien arteko loturak hautsi direla esaten da: "esteka hautsien fenomenoa" da eta hiperestekak "lotura hilak" direla esaten da.
Euskarazko edukien kasuan, salatu izan da nola 21. mende hasierako sareko eduki gehiena, erreferentzien bidez gorde bada, ez dagoela jada klikagarri edo inon gordea. Sustat euskarazko webguneak 2021tik argitaratu dituen artikulu guztien artxiboa badauka, baina 2002ko edo 2003ko artikuluetan klikatuz gero (2021eko ikusmirarekin), esteka hautsiak dira ia guztia.
Webgunearen izaera iragankorra dela eta, ahalegin handia egin due batzuek Web-eko informazioa biltegiratzeko. Interneteko artxiboa da ahalegin ezagunenetako bat, 1996tik ari dira Web-eko informazioa gordetzen. 2003rako jada 100 terabyteko artxiboa zeukan (12 terabyteko hazkunde hilero), eta 40 miliar web "kaptura" gordezka zeukan, hauekin petabyte bat informazio osatuz (20 terabyteko hazkunde hilero). Hogei urteren buruan, 330 miliar web orriren kaptura ditu Interneteko Artxiboak, izen berezi batekin gordeak (Wayback Machine), web edukiaz beste hainbat eduki digital gordetzera ere pasatu baita Interneteko Artxiboa.
2023. urtean, Espainiako Liburutegi Nazionalak eta Euskadiko Liburutegi Digitalak (Euskariana) iragarri zuten puntu.eus domeinu zuten 13.000 domeinutako edukia artxibatzeko ekimen bateratua. Domeinu bakoitzetik 150 Mb informazio gorde ziren lehen saio batean, guztiram 730 Gb bildurik.
Web-aren nazioarteko biltzarra
1989an sortu zuen Web-a Tim Berners-Lee-k CERNen (Ginebra, Suitza). Haren bilakaerari eta hari lotutako teknologien estandarizazioari buruz eztabaidatzeko eta teknologia horiek gizartean eta kulturan duten eraginari buruz hausnarketa egin ahal izateko, Web-ari buruzko nazioarteko biltzarrak antolatzen hasi ziren. Bertan ikerlariak, garatzaileak, erabiltzaileak eta enpresa komertzialak biltzen dira. Biltzarrak eztabaidarako leku ireki bat eskaintzen du. Bertan aurkezpen bat egin ahal izateko, adituen esku dagoen berrikuspen-prozesu zorrotza gainditu behar da, nazioarteko biltzar guztietan egin ohi den moduan.
Courtisols
Biztanleria
2007an Courtisols udalerrian erroldatutako biztanleak 2.581 ziren. Familiak 942 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 302 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 414 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 70 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cheust
Cheust Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Courtisols
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cheust
Biztanleria
2007an Cheust udalerrian erroldatutako biztanleak 86 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Courtisols
Etxebizitza
2007an 990 etxebizitza zeuden, 942 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 912 etxeak ziren eta 76 apartamentuak ziren. 942 etxebizitza nagusietatik 773 bere jabearen bizilekua ziren, 147 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 191 etxek lau zituzten eta 686 etxek bost zituzten. 785 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 372 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 522 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Cheust
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Courtisols
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.689 ziren, horien artean 1.236 aktiboak ziren eta 453 inaktiboak ziren. 1.236 pertsona aktiboetatik 1.174 lanean zeuden (627 gizon eta 547 emakume) eta 62 langabezian zeuden (23 gizon eta 39 emakume). 453 pertsona inaktiboetatik 161 erretiraturik zeuden, 177 ikasten zeuden eta 115 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courtisols udalerrian 951 unitate fiskal zeuden, 2.631 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.367 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 114 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Cheust
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Courtisols
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 29 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 5 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
Cheust
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Courtisols
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 kongelatu-denda zen eta 1 liburu denda zen.
Cheust
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Courtisols
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Courtisols udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fran Miklošič
Fran Miklošič (Radomerščak, 1813ko azaroaren 20a - Viena, 1891ko martxoaren 7a) Esloveniako hizkuntzalari ezaguna izan zen.
Biografia
Fran Miklošič Radomerščak herrian jaio zen, Austria-Hungariako Inperioan eta Grazeko Unibertsitatean filosofia eta Vienako Unibertsitatean zuzenbidea atera zituen. Bere ikasketetan zehar Jernej Kopitarren filologia esloveniarrari buruzko lanaren inguruan interesa azaldu zuen.
1844 eta 1862 artea Austriako Liburutegi Nazionalean egin zuen lan eta 1849 eta 1886 artean Vienako Unibertsitateko filologia eslaviarraren departamentuan ere aritu zen.
Bere lanek eslaviar hizkuntzaz gain beste hizkuntza batzuk ere aztertu zituzten, hala nola, errumaniera, arumaniera, albaniera, grekera eta erromaniera.
1848ko iraultzan parte hartu zuen mugimendu eslaviar nazionalaren alde.
Galzetaburuko lepoa
Galzetaburuko lepoa 263 metroko altuera duen mendatea da, RD-933en bidez Donapaleu eta Donibane Garazi udalerriak batzen dituena. Berez Gamarte udalerriaren goialdean dago.
Pagaburu (543 m.) ipar-mendebaldean eta Orgamendi (649 m.) hego-ekialdean ditu. Errobi eta Biduzeko haranak bereizten ditu. Geologikoki, lepoa Goi Kretazikoko flyschen eta Eozenoko hareharrien mugan dago.
Toponimoa
Cassiniren mapan Gaztelaburta izena zuen eta IGNan Galtzetaburua. Antzinako Ab Asturica Burdigalam errepideak bertatik pasa zen.
Malladrita
Malladrita haluro motako minerala da.
Ezaugarriak
Malladrita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Cheust
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Cheust udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 140 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lyman
Lyman (Лиман) –1925 eta 2016 artean Krasny Lyman izenez ezaguna (Красний Лиман)– Ukrainako Donetsk Oblasteko hiri bat da. Administratiboki, gainera, oblast-mailako garrantzia duen hiria da ere. 2016ra arte, Lyman Raion-ohiko administrazio-zentro ere izan zen, nahiz eta, zentzu hertsian, ez zen raionaren parte. Egun, oraindik izen bereko hromadaren –hau da, Lyman hromadaren– erdigune gisa jarduten du. Biztanleria, 2021eko estimazioen arabera, 20,469koa da –behera, 2001eko 28,172tik–.
Historia
XVII. mendean sortu zuten Sloboda kosako ukrainarrek, Lyman bezala –batzuetan, Liman bezala transliteratua–. 1708an, Moskuko Pedro I.a-k, tsarrak, burututako erreforma administratiboan, Lyman Azov Gobernazioari atxikituriko herrietako bat zela aipatu zen modu esplizituan. Herriak Krasny (errusieraz: Gorria) aurrizkia lortu zuen 1925ean, Ukrainako Herri Errepublika sobietarrek okupatu eta SESBa sortu ostean.
2014ko ekainean, hiria 2014ko Ukrainako Errusiaren aldeko gatazkan borrokaren eszenatokietako bat izan zen; hala ere, ekainaren 5ean ukrainar tropek hiria separatistengandik berreskuratu zuten.
2015eko deskomunizazioari buruzko legearen ondorioz, hiria Krasny Lyman soilik Lyman izena pasa zen, hurrengo urteko otsailaren 4an Verkhovna Rada-k –hots, Ukrainako parlamentuak– onartu zuen bezala.
Lyman hiria trenbide-bidegurutze garrantzitsua da. 2022ko apirilerako, Errusiako tropek mendebalderantz aurrera egiten ahalegindu ziren, Errusiar-Ukrainako Gerraren parte den Ukrainako inbasioaren zati den Donbasseko guduaren testuinguruan.
Sphaerodactylus microlepis
Sphaerodactylus microlepis Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Fontanigorda
Fontanigorda Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Fontanigordak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusia
Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusia, edo EAEAN, Espainiako Justizia Administrazioak Euskal Autonomia Erkidegoan duen justizia organo gorena da. Auzitegiaren egungo presidentea Juan Luis Ibarra da.
Alor zibilean, zigor-alorrean, administrazioarekiko auziak eta gizarte arloen gainean du eskumena. Hiru Sala ezberdinetan banatzen da. Auzitegiko Presidentea dago, eta sala bakoitzarentzat Presidente bat. Halaber, arlo bakoitzak bere Presidentea du eta sala guztiak hainbat magistratuek osatzen dute.
Plazen banaketa lehiaketa bidez egiten da, Estatu mailako arau orokorrei jarraituz:
Igari
Igari Zaraitzu ibaxako Gorza udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.
biztanle zituen.
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Armarria
Igariko armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Igariko bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Geografia
Igari Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñea Nafarroako hiriburutik 75 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzu ibaxan, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.
Klima eta landaredia
Igariren behealdeko guneetan, mediterraneoaren antzeko klima dago, eta gune altuetan, atlantiar motako klima. Oro har, bi klimak nahasten diren arren, batez besteko tenperatura aldakorra da puntu batetik bestera, 6º eta 10º bitartekoa. Prezipitazioa, berriz, 900 eta 1200mm ingurukoa da, eta urteroko egun euritsuak 115 dira, batez beste.
Jatorrizko landaredia pinu basatiek osatzen dute, basoen azaleraren %51,6. Basoak, oro har, udalerriaren ekialdean daude, eta pinuez gain, haritzak eta pagoak ere badaude, azken bi espezie hauek, gunerik euritsuenetan kokatzen dira. Birlandatutako espezieen artean, haritz amerikarra eta Austriako pinu beltza daude.
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Eulogio Kordobakoak bisitatutako monasterio loretsuetako bat zegoen IX. mendearen erdialdean, geroago 1085ean Antso V.a Ramiritz erregeak Leireko abadiari eman ziona; Done Bikendi Zarautzakoaren izenpean zegoen, eta dekaniak izan zituen Izizen jauregi gisa, etxe bat Ustaizen, bi eliza Bidankozen eta Gorzakoa eta Sartzekoa. Bilau izaerako tokiko bizilagunek beren urteko bularra ematen zuten haranaren gainerakoarekin batera, Leonor I.a Nafarroakoak 1469n Zaraitzuri kaparetasun pribilegio kolektiboa eman zion arte.
Bere elizak, monasterio zaharrak bezala, Done Bikendiri eskainita jarraitzen du. XIX. mendearen erdira arte, Zaraitzu ibaxako alkateak eta herria bere erregidoreekin batera aukeratzen zuenak gobernatzen zuten hiribildua; elizako bikarioa, berriz, Leireko abadeak izendatzen zuen. Zaraitzu gainean, Igarik irin-errota zuen. XIX. mendeko hogeita hamarreko hamarkadan Leireren aldarrikapena gertatu zenean, bikarioa auzotarrek hornitu zuten; administrazio zibilari dagokionez, berriz, 1845eko udal-erreformaren ondoren ibarra administrazio-unitate gisa banatu zenez, Igari Gorza eta Erripaldarekin banatutako udalerri bihurtu zen. 1847an eskolak 24 gari-lapurreta zituen; biderik onena Erronkaritik Agoitzerako bidea zen, baina egoera txarrean zegoen; ibaxako zerbitzariak zekarren posta, eta oihal eta mihise arruntak egiten ziren.
Demografia
biztanle zituen Igarik.
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Zaraitzu Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Zaraitzuk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.