cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tortura Euskal Herrian
Zinema
Aspaldi era zuzenean, tortura eta tratu txarrak era argi batean ageri izan dira Euskal Herrian egindako pelikula askotan, bai euskaraz, bai erdaretan. Nahiz eta bere garaian kritikaren bat edo beste izan, normaltasun handiz hartu izan ziren tortura eta tratu txarrak, garaian, kasua hauek zein zabalduta eta onartuta zeuden ulertzeko laguntzen dute.
Torturatuek esandakoak
Kontutan hartu behar da, torturatzaileak ez dituztela ia inoiz publikoki torturak onartu. Hemen idatzitakoak fidagarritasun osoa duten torturatuak entzundako esaldi eta mehatxuak dira. "Hamar metrora jarrita buruan tiro egiten badizut, eta ihes egiten ari zinela esaten badut, kondekoratu egingo naute"
Crotalus cerberus
Crotalus cerberus Crotalus generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Neil Sheehan
Cornelius Mahoney "Neil" Sheehan (Holyoke, Massachusetts, 1936ko urriaren 27a - Washington, 2021eko urtarrilaren 7a) estatubatuar idazlea eta kazetaria izan zen. 1971n The New York Times egunkarian berri-emaile lanean ari zela Pentagonoko Paperak agiri sekretuak jaso zituen Daniel Ellsbergen eskutik. Horren ondoren, artikulu batzuk argitaratu zituen Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Sailak Vietnamgo Gerran egin zuen ekintza bati buruz. Ameriketako Estatu Batuetako gobernuak artikuluen argitalpenak geldiarazten saiatu zen eta afera Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorenera eraman zuen, baina Gorte Gorenak The New York Timesi eman zion arrazoia.
Sahelanthropus tchadensis
Sahelanthropus tchadensis hominido-espezie iraungitua da, frantziar-txadtar talde batek Djurabeko basamortuan bere aztarnak aurkitu zituenak. Ezagutzen dugun espezimen bakarra, Toumaï ezizena duena, duela 6-7 milioi urtekoa da (Messiniar Aroa, Miozenoren amaiera).
Buscate
Buscate Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Buscatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Parkgate (Dumfries eta Galloway)
Parkgate, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Derioko egoera soziolinguistikoa Tximintx euskara elkarteak 2003 urtean Derion eginiko txostena da.
Hizkuntza gaitasuna
Behin EAE, Bizkaia eta Txorierriko datuak ikusita, Derioko datuei erreparatuko diegu. Derion 2001ean 2 urtetik gorakoak 4.728 pertsona ziren. Horien artean euskaldunak ziren 1.321, ia euskaldunak 1.314 eta erdaldunak 2.093. Ehunekoetan adierazita honela geratuko litzateke: euskaldunak %27´9, ia euskaldunak %27´8 eta erdaldunak %44´3. Jarraian ikusiko dugu zeintzuk ziren datu hauek 1996an: Derion bizi ziren 4.526 pertsona (2001ean baino 202 gutxiago); horietatik euskaldunak ziren 1.242 pertsona (%27´44), ia euskaldunak 1.013 (%22´4) eta erdaldunak 2.271 (%50´1). Ikusten dugunez, erdaldunen ehunekoa nabarmen jaitsi da bost urtetan ( -% 5´8), baina euskaldunen kopurua ez da igo proportzio berean (%0´46). Beraz, erdaldunen kopurutik ateratako jendea ez da euskaldunen taldera joan, ia euskaldunen taldera baizik. Gainera, azkenengo bost urte hauetan euskaldunen kopurua ia ez da igo, eta hori bereziki kezkagarria da, igoeraren erritmoa erabat gelditu egin delako. Aipatu behar da ere Derion inmigrazioak duen indarra. 1996an Derioko 1.131 biztanle etorkinak ziren (% 24´9), hau da, EAEtik kanpora jaiotakoak. Beraz, derioztarren laurden bat ez da jaio EAEn eta suposatzekoa da horietatik gehienak erdaldun elebakarrak direla. Ez dugu lortzerik izan 1986 eta 1991eko datuak, baina bai, ostera, 1981ekoak. Beraz, estimatu dezakegu zein izan den urte hauetan gertatutako igoera. 1981ean derioztarren %19´86 zen euskalduna, %14´99 ia euskalduna eta 65´15 erdalduna. Beraz, 1981etik 1996ra igoera %7´58a izan denez, bost urterik bost urtera igoera gutxi gorabehera %2´5a izan da. Azken bost urteetan (96tik 01era), aldiz, igoera %0´46koa izan da. Argi dago igoera asko moteldu egin dena, gelditu ez dela ez esatearren.
{| ! !! Biztanleak !! Euskaldunak !! Ia euskaldunak !! Erdaldunak ! 1981 ! 1996 ! 2001
2. laukia: Derion ezagutza datuak 1981ean, 1996an eta 2001ean. Geuk egindakoa.
Hiztun tipologia
Hiztun tipologiari dagokionez, ez dugu lortzerik izan 2001eko datuak. Beraz, 1996ko datuak erabiliko ditugu. Ondorioz, kontuan hartu behar da erdaldunen multzoetatik ateratako ia pertsona guztiak ia euskaldunen multzoetara pasa direla, euskaldunen kopurua ia ez delako aldatu azken 5 urteotan. Derioko biztanle multzorik handiena (%49´5) erdaldun zaharra da, 1996an 2.232 pertsona. Hurrengo multzoa partzialki euskaldunduena da (%19´3), 1996an 875 pertsona. Hirugarren multzoa euskaldun zaharrena da (%14´9), 675 pertsona. Laugarrenik, euskaldun berriak ditugu (%9´3), 423 pertsona. Ondoren daude jatorrizko elebidunak (%3´2), 144 pertsona, partzialki erdaldunduak (%3´1), 139 pertsona eta guztiz erdaldunduak (%0´7), 31 pertsona. Aipatzekoa da euskaldun zaharren eta jatorrizko elebidunen multzoak nahiko handia direla, euskaldun guztien kopuruari begiratuta (1242 euskaldunetik 819, %65´9 hain zuzen ere). Beraz, Derion etxeko transmisioa indar handia dauka euskararen ezagutzari dagokionez.
Euskaldun zaharrak	Jatorrizko elebidunak	Euskaldun berriak	Partzialki euskaldunduak	Partzialki erdaldunduak	Guztiz erdaldunduak	Erdaldun zaharrak 1996	675 (%14´9)	144 (%3´2)	423 (%9´3)	875 (%19´3)	139 (%3´1)	31 (%0´7)	2.232 (%49´5) 3. laukia: Derion 1996an zeuden hiztunen tipologia. Geuk egindakoa.
Ama hizkuntza eta etxean erabiltzen den hizkuntza
Euskara	Gaztelera	Biak	Beste bat Ama hizkuntza 789 (%16´3)	3.766 (%77´7)	250 (%5´2)	41 (%0´8) Etxean zein erabiltzen den 311 (% 6´4)	4.017 (%82´9)	506 (%10´5) 	12 (%0´2)
4. laukia: Derion 2001ean ama hizkuntza eta etxean erabiltzen den hizkuntza zeintzuk diren. Geuk egindakoa.
Irakaskuntza
Irakaskuntzari buruz aurkitu ditugun datuek ez diete erreferentziarik egiten Derioko biztanleei, baizik eta Derion kokatuta dauden irakaskuntza zentroei. Beraz, ez dago jakiterik zenbat derioztarrek ikasten duten herrian eta zenbat kanpotarrek Derion. Hortaz, datuak ez dira oso esanguratsuak izango eta kontu handiz hartu beharrekoak. Ezinezkoa da, beraz, datu hauek derioztar guztiei estrapolatu. Hala ere, erabaki dugu hona datuok ekartzea joeren berri eman baitezakete. Derion, egun, bost ikastetxe daude: hiru publikoak dira (Derioko Herri Eskola, Txorierri institutua eta Derioko Nekazaritza Eskola) eta bi pribatuak (Txorierri Politeknika ikastegia eta Asbibe ikastetxea). Horretaz aparte, haurtzaindegi pribatu bat ireki berri dute Derion 2002ko irailean, Eguzki Eder haurtzaindegia hain zuzen ere. Kontuan eduki behar da Asbibe ikastetxean (Heziketa bereziko zentroa da), Txorierri institutuan, Nekazaritza eskolan eta Politeknika ikastegian matrikulatuta dauden ikasle gehienak ez direla derioztarrak izango, nahiz eta derioztar gehienek bertan ikasi. Haurtzaindegiak euskaraz baino ez du funtzionatzen. Aurton (03/04 ikasturtea) 37 haur daude matrikulatuta bertan. Dena den, haurrak Deriokoak ez ezik, Txorierriko beste herri batzuetakoak ere badira. 2001/2002 ikasturtean Haur Hezkuntzan matrikulatutako haur guztiak D ereduan zeuden (Herri Eskolan, 107 ikasle). Lehen Hezkuntzan D ereduan matrikulatuta zeuden 135 ikasle (Herri Eskolan) eta 83 A ereduan (Asbibe-n). Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan D ereduan matrikulatuta zeuden denak, 330 pertsona (Txorierri institutuan). Kontuan izan behar dugu institutura Txorierriko herri guztietatik datozela ikasleak (Sondika, Loiu, Zamudio, Lezama eta Larrabetzukoak, derioztarrez aparte). Batxilergoan D ereduan matrikulatuta zeuden 154 pertsona eta A-X ereduan 55 (Politeknikan). Lanbide Heziketan panorama errotik aldatzen da: A-X ereduan 399 pertsona zeuden matrikulatuta (Politeknikan eta Nekazaritza Eskolan) eta D ereduan 29 (Politeknikan). Datu hau oso kezkagarria da, kontuan hartzen badugu bertan ikasten duten askok eskatzen dutela euskarazko irakaskuntza. Lanbide Heziketa euskaraz ez dute ikasleek klaserik hartzen, ez eskaririk ez dagoelako, eskaintzarik ez dagoelako baizik. Datu hauek ikusi ondoren, irakaskuntza publikoan D eredua baino ez dago Derion (Nekazaritza Eskola kenduta). Beraz, datuak pozgarriak direla pentsa genezake. Dena den, ez dugu ahaztu behar Loiun eta Zamudion ikastetxe pribatu pila bat dagoela eta derioztar batzuek han ikasten dutela, nahiz eta datu zehatzik ez izan. Ikastetxe pribatu horietan A-X eredua da nagusi. Hortaz, ez dezagun pentsa derioztar gazte guztiak eskolak euskaldunduko dituela, eskolan D eredua baino ez dagoelako. Horretaz aparte, aipatu behar dugu Derioko Herri Eskola, Txorierri institutua eta Politeknika ikastegietan martxan daudela Hizkuntza Normalkuntzako programa bana. Horrek etorkizunari begira ondorio baikorrak eduki beharko lituzke gazteen eta haurren ezagutzan eta erabileran. Dena den, ez dugu lortzerik izan programa hauen inguruko datu zehatz eta fidagarririk.
Trichonotus cyclograptus
Trichonotus cyclograptus Trichonotus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichonotidae familian sailkatzen da.
Ouville-l'Abbaye
Ouville-l'Abbaye Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Euskalduntze alfabetatzea
Derion hiru euskaltegi daude: AEK-Txepetxa (homologatua), Txorierriko Udal Euskaltegia (publikoa) eta Uztarri (homologatu gabea). Ez dugu jasotzerik izan azkenari buruzko datuak. Dena den, ez direla oso esanguratsuak izango iruditzen zaigu, nahiko ikasle gutxi omen dagoelako. Txepetxa euskaltegiak bere egoitza nagusia Derion dauka, baina klaseak eskaintzen ditu Erandio Goikoan, Sondikan, Zamudion, Lezaman eta hainbat enpresatan. Gainera, datuak ez daudenez banatuta, Txorierriko datuekin konformatu beharko dugu. Udal Euskaltegiak, aldiz, Derion baino ez ditu klaserik ematen. Hala ere, eskualde izaerakoa da. Beraz, kasu honetan eskainiko ditugun datuak eskualdekoak izango dira eta ez Deriokoak. Eskuartean erabiliko ditugun datuak 2000/2001 ikasturtekoak izango dira. Dena den, aipatu dezakegu hurrengo ikasturteetan izan den bilakaera, behintzat Bizkaia eta EAE mailan. Azken urte hauetan euskalduntze-alfabetatzearen sektoreak krisi sakona jasan du, batez ere EAEn. Matrikulazio datuak urtetik urtera behera joan dira 1995/1996 ikasturtetik. Joera mantendu da 2002/2003 ikasturtera arte. 2003/2004 ikasturtean, berriz, datu hauek emendatu dira eta, behingoz, ematen du krisia gainditze bidean egon daitekeela. Azken ikasturte hauetako daturik ez dugu lortzerik izan. Beraz, ez dakigu EAE mailan eta Bizkaia mailan izan den joera horri jarraitu dion gure eskualdeak ere. 2000/2001 ikasturtean Txorierrin 439 pertsona egon ziren euskaltegietan matrikulatuta, 263 Txepetxa euskaltegian (%59´9) eta 176 Udal Euskaltegian (%40´1). Beraz, txorierritarren % 2´5ak ikasten du euskara nagusitan. Nolanahi ere, datu hau altuagoa da kontuan hartzen badugu 16 urtetik beherakoek ezin dutela matrikulatu euskaltegiotan. Aurretik aipatu dugu 1995/1996 ikasturtetik aurrera krisia egon dela euskalduntze eta alfabetatzearen sektorean. Bada, ikus dezagun krisi urte horietan zelan ibili den matrikulazioa Txorierrin. 95/96 ikasturtean 289 ikasle matrikulatu ziren Txorierriko euskaltegietan. Hurrengo ikasturtean, 354 ikasle, hau da, % 22´5 gehiago. 97/98 ikasrutean, berriz, 378 ikasle matrikulatu ziren, %6´8 gehiago. 98/99 ikasturtean matrikulazioak behera jo zuen, 317 ikaslerekin (-%16´14). 99/00 ikasturtean berriro ere igo zen matrikulazioa: 483 ikasle, aurreko ikasturtean baino %52´4 gehiago. 00/01 ikasturtean, azkenik, matrikulazioak berriro behera egin zuen: 439 ikasle, -%9´1a. Datuak ikusita, ez du ematen sektorearen krisiak eragin handirik eduki duenik Txorierriko euskaltegietan. Aitzitik, 95/96 ikasturtetik hona ikasleak galdu beharrean ikasleak irabazi dituzte Txorierriko euskaltegiek: + 150 ikasle, %51´9.
Ouville-l'Abbaye
Biztanleria
2007an Ouville-l'Abbaye udalerrian erroldatutako biztanleak 621 ziren. Familiak 208 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Euskalduntze alfabetatzea
Ikasle kopurua 1995/1996 ikasturtea	289 1996/1997 ikasturtea	354 (+%22´5) 1997/1998 ikasturtea	378 (+%6´8) 1998/1999 ikasturtea	317 (-%16´14) 1999/2000 ikasturtea	483 (+%52´4) 2000/2001 ikasturtea	439 (-%9´1) 6. laukia: 1995/1996 ikasturtetik 200/2001 ikasturtera Txorierriko euskaltegiek izandako matrikulazioa
Ouville-l'Abbaye
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Derioko egoera soziolinguistikoa
Euskalduntze alfabetatzea
Amaitzeko, aipatu behar da AZTIKER ikerguneak Udalbiltzarako egin zuen datu-bilketan, 1996an Euskal Herriko 1.000 erdaldunetik (erdaldunak + ia euskaldunak) 21 lagun zebiltzan euskaltegietan (beraz, %2´1). Datu hori Txorierriko errealitatearekin erkatzen badugu, euskara ez dakiten txorierritarrak (erdaldunak + ia euskaldunak) 9.747 dira eta horietatik 439 euskaltegietan daude matrikulatuta. Beraz, euskara ez dakitenen %4´5a, Euskal Herriko kopuruarekin alderatuta oso altua (+ 2´4, bikoitza baino gehiago).
Ouville-l'Abbaye
Etxebizitza
2007an 226 etxebizitza zeuden, 209 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 222etxeak ziren. 209 etxebizitza nagusietatik 189 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 160 etxek bost zituzten. 189 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 113 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 436 ziren, horien artean 327 aktiboak ziren eta 109 inaktiboak ziren. 327 pertsona aktiboetatik 299 lanean zeuden (169 gizon eta 130 emakume) eta 27 langabezian zeuden (14 gizon eta 13 emakume). 109 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Udal administrazioa
Derion martxan dago udalaren erabilera plana. Horren arabera eta derrigortasunak ezartzeko irizpidea erabiliz gero (euskaldunak + ia euskaldunak / 2), 1996an Derion derrigortasun indizea %40´86koa da. Hori dela eta, administratuari zerbitzua euskaraz eskaini behar zaio ahoz zein idatziz. Horretarako, jendaurreko atal elebidunak ezarri behar ditu udalak. Era berean, administrazio atal elebidunak ezarriko dira gizarte izaerako ataletan eta, apurka-apurka, erakundeak erabilera normalizatzeko duen planean horrela zehaztuta badago, euskara erabiltzeko mikroplanak egin beharko dira maila orokorreko administrazio ataletan ere. Derioko udalean 2001eko urrian 26 lanpostu zeuden. Horietatik 11etan derrigorrezkoa da euskara maila egiaztatzea (%42´3) eta 8k egiaztatu dute (%72´7). Beraz, hiru langilek ez zuten 2001eko urrian egiaztatu behar zuten hizkuntza eskakizuna. Hortaz, langileen %34´6k baino ez du egiaztatu hizkuntza eskakizuna, derrigorrezkotasun indizetik behera. Erabilera plan honen betetze mailari buruzko bestelako daturik ez dugu topatu. Beraz, balorazio orokor bat egiteko informazio nahikorik ez dago. Hala ere, aipatu behar da 2001eko datuei jaramon eginez gero, derrigortasun indizea igoko litzateke: 44´07. Hori dela eta, lanpostuen derrigorrezkotasuna indizetik behera egongo litzateke. Nolanahi ere, ez dakigu Derioko udalak derrigorrezkotasun indizera egokitzeko pausorik eman duen. Udal administrazioari dagokionez, aipatu behar da Derion Txorierriko Mankomunitateko bulegoak daudela. Horien artean, euskara zerbitzua eta honen barruan euskara teknikari bat.Gainera, Derion, Txorierriko beste herrietan bezala, Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia martxan dago 2003ko azarotik aurrera. Honenbestez, oraindik goiz da plan horrek ekarri dituen onurei (edo ekarri ez dituen onurei) buruz berbarik egiteko edo balorazio zehatz bat egiteko. Ondorioz, aurrerantzean plan hau sakon aztertu beharrekoa izango da.
Enpresa mundua
Derion bereziki garrantzitsua da industria sektorean lan egiten duen ehunekoa: %35´58. Ehuneko hori Bilbo Handiko, Bizkaiko eta EAEko kopurutik gora dago. Hala ere, enpresa mundua euskararekin oso herren dabil oraindik gure herrian. Derion ez da enpresa bat bera ere euskara plana martxan duenik eta, gizartearen beste esparru batzuetan gertatu ez bezala, lan mundua euskararen berreskurapena oztopatzen ari dela esan dezakegu.Gainera, lehen aipatu bezala Lanbide Heziketan ez dago euskarazko eskaintzarik eta horrek zerikusia izan dezake euskarak lan munduan duen presentzia eskasarekin.
Ouville-l'Abbaye
Diru sarrerak
2009an Ouville-l'Abbaye udalerrian 213 unitate fiskal zeuden, 628 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.453 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Merkataritza
Eustat-ek 2003an argitaratutako datuen arabera, Derion merkataritzarekin zerikusia duten 238 zentro daude. Horietatik 35k (%14´7ak) Artez euskara zerbitzuak martxan ipini duen merkataritza euskalduntzeko kanpainan hartzen dute parte. Horien artean denetarik dago: tabernak, okindegiak, arraindegiak, kioskoak, ... Dena den, kopurua Derion dauden euskaldunen ehunekotik nabarmen behera dago (- %13´2). Horretaz aparte, kontuan eduki behar dugu Artez-ek aurrera daraman kanpaina oso xumea dela. Kanpainak, gehien bat, hizkuntza paisaia euskalduntzeari erreparatzen dio, eta ez horrenbeste benetako euskalduntzeari. Beraz, kanpaina honek oso fruitu eskasak eman ditu orain arte eta ez da sumatu aldaketa handiegirik merkataritza arloan. Dena den, aurrerantzean merkataritza benetan euskalduntzeko kanpaina bati ekiteko abiapuntu egokia izan daiteke.
Komunikabideak
Komunikabideen arloan, aipatu behar dugu Derion tokiko hedabide bat baino ez dagoela: Ilotz irratia. Irrati honetan programa guztiak gaztelera hutsez egiten dira, bat izan ezik. Dena den, irratia profesionala ez denez, programa bakoitzak izan behar duen hizkuntza programa egiten duenak erabakitzen du. Saioa gidatzen duena ez bada euskalduna, ez dago euskaraz egiterik. Beraz, euskaldunok irratian parterik ez badugu hartzen, irratia euskalduntzea ezinezkoa izango da. Horrez gain, badago aipatu beharreko beste hedabide bat: Aikor!. Hedabide hau hilerik behin argitaratzen den doaneko eskualde-aldizkaria da. Aldizkari honek Txorierri osoa aintzat hartzen du eta euskara hutsez plazaratzen da. Bertan Deriori buruzko berriek berebiziko tokia dute. Aikor! aldizkaria Derioko etxebizitza guztietara banatzen da, bai eta leku estrategiko batzuetara ere (udala, euskaltegiak, zenbait taberna, …). Ikusi dugunez, komunikabideen arloa ere ez da oso egokia berreuskalduntzeari begira. Alde batetik, tokiko hedabide bi baino ez daude. Gainera, horietako bat ia osorik gaztelera hutsez. Bigarrenik, kontuan eduki behar dugu Derion Espainia eta Euskal Herri mailako komunikabideek ere zer esana dutela. Dena den, lan honen asmoa ez da horien gainean jardutea, denok baitakigu zein den euskararen egoera aipatutako hedabide horietan.
Ouville-l'Abbaye
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ouville-l'Abbaye udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 448 hektarea erabiltzen.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Erabilera
Erabilerari dagokionez, Derion ez da inoiz Kale Neurketarik egin. Litekeena da 2005eko Kale Neurketan Derio egotea, baldin eta 5.000 biztanleko muga gainditzen badu. Dena den, Txillardegik (1994) proposatutako eredu matematikoari jarraikiz erabilera isotropikoa kalkulatzea posible da. Ez ditugu lan honetan Txillardegiren eredu matematikoaren nondik-norakoak aletuko. Horren inguruko interesa duenak jo beza bibliografiara eta bertan aurkituko ditu beharrezkoak diren xehetasunak. Hala ere, ereduaren mamia zertan den labur-labur azalduko dugu. Gizarte honetan bi hizkuntza daude ukipenean. Baina arazoa da hiztun guztiak ez direla bi hizkuntzak mintzatzeko gai. Derion euskaldun guztiok, aldiz, gai gara gazteleraz ere mintzatzeko. Beraz, euskaldunok gure artean baino ezin dugu euskaraz egin. Eredu honek kalkulatzen du euskararen erabilera zenbatean den posible. Hau da, elebidun eta elebakar kopuruen arabera, euskaraz mintzatzeko zenbat aukera dagoen aztertuz, erabileraren proportzioa ezagutu daiteke. Derion, ezagutza datuak kontuan izanda, erabilera isotropikoa %5´01ekoa dela estimatzen da. Datu hau ez da benetakoa, estimatutako datua baizik. Dena den, Euskal Herriko Kale Neurketa guztietan frogatu da benetako erabilera estimatutako datutik nabarmen gora dagoela, euskaldunon komunitatearen trinkotasuna dela eta. Olatz Altunak (2002) 2001eko Kale Neurketaren emaitzen azterketan adierazi duenez, hizkuntza gaitasuna %30ekoa denean, erabilera %14koa izaten da (ezagutza eta erabileraren arteko indizea 0´47koa). Derion gaitasuna ez da %30eko ehunekotik urrun, beraz erabilera ez dela %14tik urrun egongo pentsa dezakegu.
Ouville-l'Abbaye
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Derioko egoera soziolinguistikoa
Begira, prospekzioak egiteko tresna
Tresna informatiko hau SEI elkarteak gauzatu du. Honen bidez, jakin dezakegu hemendik 10 urtera zenbat euskaldun izango diren gure herrian, orain arteko igoera mantentzen bada. Tresna hau Excel 97an eratutako kalkulu liburua da eta edonork jaitsi dezake internetetik www.sortu.org webgunean. BEGIRAk Deriorako ematen dizkigun datuak ez dira oso positiboak. Kontuan eduki behar dugu 1996tik 2001era Derion euskaldun kopuruaren igoera oso baxua izan dela. Beraz, BEGIRAk ateratzen duen argazkia ez da dantzan hasteko modukoa. Honen arabera, hemendik hamar urtera Derion euskaldunak ez dira %30era ere iritsiko, azken bost urteko joera mantenduz (2012an %29´07). Gainera, kontuan eduki behar dugu Bilbo Handirako Lurraldeko Plan Partzialak aurreikusten duela Derion biztanleria asko igoko dela hurrengo urteetan. 8 urteko epean 6.284 etxebizitza eraikiko dituzte gehienez eta Eusko Jaurlaritzak aurreikusten du 2´5 pertsona egongo direla etxebizitzako. Beraz, horrek emango liguke 15.700 pertsona gehiago Derion hurrengo urteetan. Populazioa igo denean, Txorierriko beste herri batzuetan gertatu dena espero dezagun Derion ez errepikatzea. Adibidez, Loiun azken bost urteetan euskaldunen ehunekoa % 10´86 jaitsi egin da, baina bertan 520 pertsona gehiago bizi dira, igoera % 31´7 izan da. Gauzak horrela, euskararen egoera Derion hurrengo 10 urteetan oso kezkagarria izan daiteke.
Ondorioak
•Derioztarren %21´5ak du euskara ama-hizkuntza. Aurreko ondorioan azaldutako datuarekin harremanetan jartzen badugu, konturatuko gara %3ko aldea dagoela. Ezberdintasun hori estatistikek izan dezaketen errore margenaren barruan egon daiteke. Datu hau pozgarria da, baina jarraian dator horren baikor ez izateko moduko datu bat. Etxean euskara erabiltzen dutenen kopurua %17a da (horietatik, gainera, %10´5 gaztelerarekin batera). Estatistika hauetan adituek diotenez, fidagarriagoa da etxean erabiltzen den hizkuntzari buruzko galdera, ama hizkuntzarena baino. Biziki kezkagarria da, inondik etxean euskara bakarrik erabiltzen dutenen kopuru apala: %6´4a. Euskararen elikadurarako hauek lirateke funtsezkoenak, euskara ongien eta maizago erabiltzen dutenak baitira (ikus. Martinez de Luna, 1999).
•Irakaskuntzari dagokionez, derioztarrei buruzko daturik ez dugu topatzerik izan, bakarrik Derion dauden ikastetxeei buruzkoak. Dena den, uste dugu derioztar gehienek ikastetxe hauetan ikasten dutela. Beraz, baliagarriak izan daitezke, baina kontu handiz hartu behar ditugu. Haur Hezkuntzan, Lehen Hezkuntzan, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan D eredua da jaun eta jabe Derion. Datu horixe oso datu interesgarria da, baina ezin dugu hartu erabateko poztasunez. Gainera, gero eta ikerketa gehiagok aipatzen dute eskolak bakarrik ez dituela umeak euskalduntzen. Gero eta garrantzi handiagoa aitortzen zaio aisialdiari eta gero eta gutxiago heziketa arautuari. Lanbide Heziketan, aldiz, joera guztiz bestelakoa da. D eredua testimoniala baino ez da, eta A-X eredu erdaldunak nagusi dira. Lanbide Heziketan ikasten dabiltzan askok, gainera, ez dute bermatuta irakaskuntza euskaraz jasotzeko eskubidea.LHko datu hau oso kezkagarria da lan munduan batutako datuekin harremanetan jartzen badugu. Lan mundua eta Lanbide Heziketa esku beretik doaz. Orain arte euskalgintzak ahaleginak egin ditu esparru hauetan eragiteko, baina lan eraginkorragoa egin behar dugulakoan gaude.Ezinezkoa izango baitzaigu lan mundua euskalduntzea, baldin eta LH euskalduntzen ez badugu.
•Merkataritza arloan, aldiz, aurrerapauso batzuk egin izan dira, Artez eta Txorierriko Mankomunitatearen eskutik. Dena den, pauso hauek oso uzkurrak dira oraindik. Gainera, kontuan izan behar dugu pausoak eman dituen merkataritza zentroen kopurua Derioko euskaldun kopurutik nabarmen behera dagoela. Nolanahi ere, abiapuntua egokia izan daiteke kanpaina hau aurrera begira.
•Komunikabideen arloan ere lan egin izan da, baina ez da nahikoa. Aikor! hor dago eta oso garrantzitsua da, baina ez dugu ahaztu behar komunikabide handiekin alderatuta harri koskor bat baino ez dela. Txorierri mailako euskarazko hedabide gehiago behar ditugu eta daukaguna maiztasun eta profesionaltasun handiagorekin. Beraz, hementxe dugu irekita geratzen den beste lan esparru bat.
•Erabilerari buruz, ezin gauza handirik aipatu. Derion ez da inoiz Kale Erabilera neurtu eta, beraz, ez dago horren inguruko daturik. Guk estimazioak ekarri ditugu hona eta akaso datorren urteko neurketa Derion egiten bada, estimazio hauek errealitatean frogatzeko parada ederra edukiko dugu eta, bide batez, lan egiteko tresna interesgarri eta baliagarria.
Douglas izei
Douglas izeia (Pseudotsuga menziesii) Pinaceae familiako espezie baten izen arrunta da.
Mendebaldeko Ipar Amerikan jatorria duen konifera honek bi azpiespezie ditu:
Sekuoia luze eta gero, munduko zuhaitzik altuena da, 100-120 metro arteko altuera ere izanik.
Douglas izeia Euskal Herrian
Zuhaitz espezie hau nahiko zalbalduta dago Euskal Herriko mendietan egurra lortzeko egindako aldaketetan. Duela 90 urte inguru aldatu ziren lehenak. Euskal Herriko menditeako zuhaitzik altuena Douglas izei bat da. Albizturren dago, 1920.en urtean aldatu zuten beste hainbat izeikin batera eta 55 metro altuera zeukan aparteko zuhaitza izendatzerakoan, nahiz eta azken neurketan Noiz? 60 metro pasa dauzka jada.
Hampton (New Jersey)
Hampton New Jerseyko borough bat da. Hunterdon konderrian kokatua dago. 2010ean 1,401 biztanle zituen, 3.97 kilometro koadrotan banatuta.
Bussero
Bussero Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Busserok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vic-de-Chassenay
Vic-de-Chassenay Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vic-de-Chassenay udalerrian erroldatutako biztanleak 237 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 131 etxebizitza zeuden, 94 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 94 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (61 gizon eta 42 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Asier Etxeandia
Asier Gómez Etxeandia (Bilbo, 1975eko ekainaren 27a - ) bizkaitar aktore eta abeslaria da.
Vic-de-Chassenay
Diru sarrerak
2009an Vic-de-Chassenay udalerrian 96 unitate fiskal zeuden, 247 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.521 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vic-de-Chassenay udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.115 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 1084
NGC 1084 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sergei Kirov
Sergei Mironovitx Kirov, errusieraz Серге́й Миро́нович Ки́ров (Urzhum, Errusiar Inperioa, 1886ko martxoaren 27a - San Petersburgo, Sobietar Batasuna, 1934ko abenduaren 1a) politikari sobietarra izan zen. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako buruzagia izan zen.
Probirus
Probirusa bere material genetikoa zelula ostalariaren DNAn txertatu duen birusa da. Birusa bakteriofagoa baldin bada, profago deritzo bakterioaren DNAn integratutako genoma birikoari.
Sergei Kirov
Biografia
Leningradoko Alderdi Komunistaren idazkari nagusi eta Politburoko kide izan zen (1930), eta Batzorde Zentraleko idazkari (1934). Stalinen ondorengotzat hartzen zuten askok.
Mirko Hrgović
Mirko Hrgović (1979ko otsailaren 5a - ) Bosnia-Herzegovinako futbolari ohia da.
Sergei Kirov
Biografia
1934. urtearen bukaeran atentatu batean hil zuten. Heriotza horren errua troskistei egotzi zitzaien, eta Stalinek 1934-1938 bitartean egin zuen garbiketa handiaren hasiera izan zen. Geroago (1956), Nikita Khrustxevek ezagutzera eman zuen Stalinek berak hilarazi zuela Kirov. Kiroven ohoretan Errusiako hainbat hiriren izenek bere izena daramate edo eraman zuten: Kirov, Kirovohrad, Kirovakan, Kirovabad.
Probirus
Probirusa, beraz, birusaren material genetikoa besterik ez da, zelula ostalariaren DNAn integratuta dagoena eta berarekin batera erreplikatzen dena. Horrenbestez, probirusa ondorengo zelulei transmititzen da zatiketa zelularra (mitosia ala erdibitzea) gertatzen denean.
Erretrobirusen kasuan RNAa DNA bihurtu behar da (alderantzizko transkriptasaren bidez) zelula ostalariaren material genetikoan integratu baino lehen. RNA birusek ezin dute zuzenean euren material genetikoa ostalariaren DNAn txertatu.
Probirusa sor egoeran luzaro egon daiteke. Egoera horretan, zelula ostalariek birusaren material genetikoa daramate baina ez dute inongo kalterik jasotzen. Birusak ziklo lisogeniko deritzona jarraitzen du, ez da modu aktiboan erreplikatzen eta ez ditu birus berriak sortzen.
Infekzio latentea aktibo bihur daiteke kanpoko eragile baten edo zelula ostalariaren aldaketa baten eraginez: probirusa aktibatzen da orduan eta birus berriak sortu, zelula ostalariaren lisia burutuko dutenak.
Lundeko Unibertsitatea
Lundeko unibertsitatea (Lunds universitet) Suediako eta Europa iparraldeko unibertsitate handiena, zaharrena eta garrantzitsuena da, 1666 urtean sortutakoa baina jatorria 1425eko eskola frantziskotar batean duena. Lund hirian dago.
Historia
Lunden ikasten egon zen lehen emakumea Hildegard Björck izan zen, 1880ko udaberrian. Aurrez Uppsalako Unibertsitatean aritu zen bera.
Gaur egun 42.000 ikasle ditu
Eraikinak
Unibertsitateak hainbat eraikin hartzen ditu Lunden:
Malmön eta Helsingborgen ere baditu kanpus sateliteak.
Endotoxina
Endotoxinak hainbat bakterio Gram negatibok zelula horman dituzten toxinak dira, bakterio hauen ostalariarentzat toxikoak direnak. Exotoxinen aldean, egitura somatikoak dira, bakterioari lotuak daudenak, beraz ez dira bakteriotik kanpo askatzen.
Endotoxinak lipopolisakaridoak dira. Hori dela eta, beroarekiko erresistenteak dira, ez dute desnaturalizazioa jasaten. Lipopolisakarido horien zati lipidikoa da toxizitatea eragiten duena.
Endotoxinek ez dute toxoiderik sortzen eta ez dira exotoxinak bezain toxikoak.
Beren jarduerari dagokionez, eragin biologiko hauek burutzen dituzte:
Endotoxina-dosi handiak arriskutsuak dira eta heriotza eragin dezakete, schock hemorragikoa eta ehunen nekrosiaren ondorioz.
Elaphe davidi
Elaphe davidi Elaphe generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Contes (Itsas Alpeak)
Contes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Contes udalerrian erroldatutako biztanleak 6.868 ziren. Familiak 2.485 ziren, horien artean 603 pertsona bakarrekoak ziren (258 bakarrik bizi ziren gizonak eta 345 bakarrik bizi ziren emakumeak), 742 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 957 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 183 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.906 etxebizitza zeuden, 2.536 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 183 bigarren erresidentzia ziren eta 186 hutsik zeuden. 2.083 etxeak ziren eta 793 apartamentuak ziren. 2.536 etxebizitza nagusietatik 1.764 bere jabearen bizilekua ziren, 636 alokairuan okupaturik zeuden eta 137 doan lagata zeuden; 64 etxek gela bat zuten, 317 etxek bi zituzten, 703 etxek hiru zituzten, 742 etxek lau zituzten eta 709 etxek bost zituzten. 1.923 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.040 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.216 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.248 ziren, horien artean 3.137 aktiboak ziren eta 1.111 inaktiboak ziren. 3.137 pertsona aktiboetatik 2.965 lanean zeuden (1.556 gizon eta 1.409 emakume) eta 171 langabezian zeuden (75 gizon eta 96 emakume). 1.111 pertsona inaktiboetatik 404 erretiraturik zeuden, 386 ikasten zeuden eta 321 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Contes udalerrian 2.586 unitate fiskal zeuden, 6.500,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.855 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 444 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 39 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 112 eraikuntza enpresak ziren, 71 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 51 zerbitzu enpresak ziren, 75 administrazio publikoko enpresak ziren eta 28 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 130 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 17 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 21 igeltseroak, 8 margolariak, 15 zurginak, 18 iturginak, 16 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 15 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 3 elektrotresna dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Contes udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 465 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Contes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 714 ikaslekin.
Eneko Undabarrena
Eneko Undabarrena Ubillos (Gorliz, 1993ko martxoaren 10a) Euskal Herriko futbolaria da. Egun Amorebietan jokatzen du.
Estatistikak
''2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.''
Contes (Itsas Alpeak)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Balas blancas
Balas blancas, euskaraz Bala zuriak, Barricada rock taldearen zortzigarren disko luzea izan zen. Lana 1992ean plazaratu zuten Polygram diskoetxearekin eta arrakasta handia izan zuen, 100.000 kopia baino gehiago saldu baitzituen, taldearen bigarren Platinozko Diskoa izanik.
NGC 1085
NGC 1085 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Trichonotus elegans
Trichonotus elegans Trichonotus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichonotidae familian sailkatzen da.
Harrington Park (New Jersey)
Harrington Park New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 4,664 biztanle zituen, 4.74 kilometro koadrotan banatuta.
Adelaida Umaran
Adelaida Umaran Sánchez (1958ko martxoaren 2a) euskal mikrobiologoa da. Euskal Herriko Unibertsitatean egiten du lan irakasle Bizkaiko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko Immunologia, Mikrobiologia eta Parasitologia sailean.
Bizitza
Zientzia Biologikoetan lizentziatu zen 1980an Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean. Unibertsitate berean doktoratu zen 1986an ''Ría de Bilbao. Distribución de bacterias indicadoras de contaminación fecal y plásmidos de resistencia a los antibióticos'' izenburuko doktore-tesiarekin.
Etoliar Liga
Etoliar Liga, Antzinako Grezian, Etoliako hirien federazioa izan zen, K.a. IV. mendearen hasieran eratutakoa. K.a. III. mendean hartu zuen garrantzia, Akaiar Ligari aurka egin zionean. Laster izan zen nagusi Greziako erdialde osoan, Itsaso Jonikotik Egeoraino, eta Peloponeso, Tesalia, Trazia eta Asia Txikia eskualdeak kontrolatu zituen. K.a. 220an, liskarrean sartu zen Filipo V.a Mazedoniakoarekin, eta galtzaile atera zen. Orduan erromatarrekin elkar hartu zuen, hauek ere borrokan ari zirelako Filiporen aurka. Erromatarrek Zinoszefalosko guduan garaitu zuten Filipo, K.a. 197an. Baina etoliarrek ezin izan zituzten berreskuratu erromatarren esku zeuden euren lurraldeak, eta Antioko III.a Handiarekin elkartu ziren, Erromaren aurka. K.a. 190ean Antioko azpiratua izan zen, eta etoliarrek hurrengo urtean eman zuten amore. Liga, formalki, K.a. 167an desegin zen.
Elaphe dione
Elaphe dione Elaphe generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Crotalus culminatus
Crotalus culminatus Crotalus generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
SK Brann
SK Brann (izen osoa Sportsklubben Brann) Norvegiako futbol taldea da, Bergen hirikoa. Norvegiako 3 liga eta 6 Kopa irabazi ditu.
Canfranc
Canfranc (Canfrán) Huescako udalerria da. Herriko eliza Pilarreko Gure Amaren Eliza da.
Bertan antzinako Canfranceko nazioarteko tren geltokia kokatzen da.
Sargocentron bullisi
Sargocentron bullisi Sargocentron generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Jose Antonio Ardanza
Jose Antonio Ardanza Garro (Elorrio, Bizkaia, 1941eko ekainaren 10a - ) politikari jeltzalea eta enpresaburua da. 1985tik 1999ra Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izan zen. Gaur egun, Euskalteleko presidentea da.
Karrera politikoa
EAJko militantea 1979an Arrasateko alkate aukeratu zuten eta 1983ean Gipuzkoako Ahaldun Nagusia. 1985an Karlos Garaikoetxeak lehendakari postua utzi zuenean Eusko Alkartasunaren zatiketaren ondoren Eusko Jaurlaritzako lehendakari izendatu zuten.
1999ko urtarrilaren 2an, bere agintaldia bukatuta, kargua utzi eta Juan Jose Ibarretxe bihurtu zen Eusko Jaurlaritzako lehendakari.
Enpresaburu
Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakaritza utzitakoan, lehen mailako politikagintza ere utzi zuen, eta enpresaren munduan murgildu zen. Besteak beste, Tubacex enpresako kontseilari izendatu zuten, eta Ardantzaren izena maiz aipatu zen beste hainbat kargutarako, betiere enpresaren eta ekonomiaren munduari loturik. 1999ko abenduan, azkenik, Euskaltel telekomunikazio enpresak administrazio kontseiluaren presidente izendatu zuen, eta kargu hori du orduz geroztik.
Pteropus tuberculatus
Pteropus tuberculatus Pteropus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Haplochromis pellegrini
Haplochromis pellegrini Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Montalembert (Deux-Sèvres)
Biztanleria
2007an Montalembert udalerrian erroldatutako biztanleak 268 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ringford
, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Montalembert (Deux-Sèvres)
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 168etxeak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (55 gizon eta 43 emakume) eta 10 langabezian zeuden (1 gizon eta 9 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montalembert udalerrian 116 unitate fiskal zeuden, 252 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.221 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.
2000. urtean Montalembert udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 486 hektarea erabiltzen.
Capdesaso
Capdesaso Huescako udalerria da.
José de Obaldía
José Arsenio Vicente del Carmen de Obaldia y Orejuela (1806ko uztailaren 19a - 1889ko abenduaren 28a) Hego Amerikako politikaria izan zen.
Biografia
José de Obaldia 1806an jaio zen Santiago de Veraguasen, Granada Berriko Erregeorderrian; bere gurasoak Domingo Bias de Obaldia y Latatu eta Juana Maria de Orejuela Cordero ziren. Zuzenbidea ikasi zuen Bogotako Unibertsitate Zentralean eta Zuzenbidean eta Zientzia Politikoetan doktoratu zen.
1851ko apirilaren 1ean, José de Obaldia Granada Berriko Errepublikako presidenteorde aukeratu zuten; garai honetan herrialdeko presidentea José Hilario López zen. Lopezen faltan, Obaldiak herrialdeko presidente gisa jardun behar izan zuen 1851ko urriaren 14tik 1852ko urtarrilaren 21era arte.
1855eko apirilaren 1ean, José de Obaldia hautatzeko epea amaitu zen eta Manuel Maria Magliarino herrialdeko presidenteorde berria bihurtu zen. Konstituzioak presidentearen eta presidenteordearen hauteskundeak bi urtez bereiztea eskatzen zuenez, Magliarinok 1857ra arte jardun zuen herrialdeko presidente gisa.
1855eko otsailaren 27an Panamako Estatu Subiranoa sortu zen. Presidenteorde izateari utzi ostean, Obaldia estatu berriko jarduera politikoetan sartu zen eta Kongresuan ordezkatu zuen.
José de Obaldiaren semea, José Domingo de Obaldia, Panama independenteko 2. presidente izan zen 1908an.
Daiki Miya
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.
Hirukote sexual
Sexualitatean, hirukotea edo batzutan ere ménage à trois (frantsesez, hiruko afera) izeneko harremana hiru pertsonen arteko sexu harremana da. Pornografian askotan agertzen den egoera bat bada ere, ez da sexu praktika arrunta. Praktika sexu bereko zein ezberdineko pertsonen artekoa izan daiteke. Ohikoena ordea bi sexuak izatea da: bi gizon eta emakume edota bi emakume eta gizon bat. Gizakiaren kasuan, hirukotea sexu praktika arraroa izatearen arrazoi biologiko gisa, primateeak ere estaldura burutzeko taldetik aldendu egiten direla aipatu da, koitoan zehar babesik gabe geratu eta emea galtzeko arriskua ekiditeko seguru asko.
Begoña Maestre
Begoña Maestre (Bilbo, Bizkaia, 1978ko abuztuaren 1a) aktorea da.
Hetairoi
Hetairoiek ("lagunak"), Alexandro Handiaren armadako elitezko zalditeria osatzen zuten. Eraso arma izateaz gain, mazedoniar jeneralaren goardia pertsonal bezala aritzen ziren. Mazedoniar falangearekin batera erabilia, honek, etsaia, bere tokian "finkatzen" zuen, eraketa defentsiboan mantenduz, eta lagunen zalditeriak, bere albotik edo atzetik erasotzen zuen. Zalditeriak, beraz, "mailu" izena jasotzen zuen estrategietan, literalki, "ingudeak" edo "falange"ak finkatutako etsaien unitateak zanpatzen baitzituen. Ohi, Alexandro zen erasoaren buru, bere zaldizkoak ziri eran eratuz.
Busto Garolfo
Busto Garolfo Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hetairoi
Hetairoiak, 200 eta 300 soldadu arteko taldeetan antolatuak zeuden. Persiako kanpainan zortzi talde zeuden, Filotasek zuzenduak, horietako bat, errege taldea zelarik (Alexandroren hurbileko lagunek, noble mazedoniarren semeek eratutakoa).
Amorante (argipena)
Amorante hitzak honako adierak ditu:
Busto Garolfo
Mugakideak
Busto Garolfok honako udalerri hauekin egiten du muga: