cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heisenbergen ziurgabetasunaren printzipioa
Oinarrizko mailen energiaren estimazioa
Ziurgabetasun printzipioaren bidez zenbait sistemen zero puntuko energia estimatu dezakegu. Horretarako, suposatuko dugu puntu honetan partikula geldirik dagoela (momentu linealaren balioa zero dela onartuko da kuantikan). Energia kalkulatzeko metodo honek, oinarrizko egoeraren magnitudearen ordenaren ideia bat ematen digu. Orokorrean balio hau ez da izango zehatza. Ziurgabetasun printzipioaren ondorioz metodoaren interpretazio fisikoak adierazten digu partikularen lokalizazioak energia kostu bat duela (energia zinetikoaren terminoa). Beraz, kuantikaren gorabeheren ondorioz, partikula indar-zentrutik gertuago egon ahala altuagoa izango da sistemaren energia. Horrela, oinarrizko egoeran sistemaren energiaren minimizazioa lortuko da.
Jane Austen
XIX. Mendea
Austenen berri eman zuen lehen kritikaria Philarète Chasles izan zen, 1842 ko saiakera batean, bi esalditan, idazle aspergarri, imitatzaile eta substantziarik gabeko bat bezala kaleratu zuena.
San Pablo (Txile)
San Pablo Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Osorno probintzian kokatuta dago. 10.162 biztanle (2002).
Jane Austen
XIX. Mendea
James Edward Austen - Leigh's a Memory of Jane Austen 1869 an argitaratzeak publiko zabalago bati "Jane izeba maitea" bezala aurkeztu zion. Memoirren argitalpenak Austenen eleberrien berridazketa bultzatu zuen — lehen edizio herrikoiak 1883 an argitaratu ziren eta argitalpen ilustratuak eta bildumagileak azkar jarraitu ziren. XX. mendea ren hasieran, Janeites leinu intelektual batek Austenen popularizazioaren aurka erreakzionatu zuen, euren estimazio sakonagoa masen berotasun arruntetik bereiziz.
Erantzun gisa, Henry Jamesek Austenekin "infatuazio eskerga bat" egin zuen, interes publikoko marea goraka joan zena Austenen "meritu eta interes intrintsekoak" gainditu zituena.
Modernitatea
Eztabaida moderno tipiko batean, Gene Koppel irakasle kontserbadore estatubatuarrak, bere literatura liberaleko ikasleen sumindurarako, Austen eta bere familia "tindu sakonenaren bidaideak" zirela aipatu zuen, hau da, kontserbadoreak whigs liberalen aurka. Claudia Johnson eta Mollie Sandock bezalako egile feministek Austen aldarrikatu zuten arren, Koppelek hainbat pertsonak literatur lan bati modu subjektibo ezberdinetan erantzuten diotela argudiatu zuen, Hans-Georg Gadamer filosofoak azaldu zuen bezala. Beraz, Austenen obraren interpretazio kontrajarriak ere baliozkoak izan daitezke, betiere testu-analisian eta analisi historikoan oinarrituta badaude: era berean, Austen erregeordetzaren gizartea kritikatzen duen feminista gisa eta bere balioak defendatzen dituen kontserbadore gisa ikus daiteke.
1939 an Mary Lascellesen Jane Austen and Her Art argitaratu zenean, Austenen ikasketa akademikoa sendotu egin zen. Lascellesek Austenek irakurri zituen liburuak eta bere obran izan zuen eragina aztertu zituen, eta Austenen "arte narratiboa" eta estiloa gertutik aztertu zituen. Akademikoek Austenen estimazioa gero eta teoria esoterikoagoekin iluntzen ari zelako kezka sortu zen, eta eztabaida horrek aurrera jarraitu du ordutik.
Bigarren Mundu Gerra ren ondorengo aldiak Austenekiko ikuspegi kritiko ugari ikusi ditu, teoria feminista barne, eta agian eztabaidagarriena, teoria postkoloniala. Dibisioa zabaldu egin da Austenen herri estimazioaren, bereziki janeitar modernoen, eta judizio akademikoen artean. 1994 an Harold Bloom literatur kritikariak Austen mendebaldeko idazle handienen artean kokatu zuen.
Txinako Herri Errepublikan, 1949 az geroztik, agintariek Mendebaldea modu negatiboan ordezkatzen zuten mendebaldeko itzulpenak bakarrik baimendu zituzten, eta Austen friboloegi kontsideratua izan zen. 1966-1969 ko Txinako Iraultza Kulturalean Austen "britainiar inperialista burgesa" bezala debekatua izan zen. 1970 eko hamarkadaren amaieran, Austen azkenean Txinan argitaratu zenean, irakurleen artean zuen ospeak agintariak nahastu zituen, arazoak baitzituzten ulertzeko jendeak normalean liburuak irakurtzen dituela gozatzeko, ez politikoki eraikitzeko. Eztabaida moderno tipiko batean, Gene Koppel irakasle kontserbadore estatubatuarrak, bere literatura liberaleko ikasleen sumindurarako, Austen eta bere familia "tindu sakonenaren bidaideak" zirela aipatu zuen, hau da, kontserbadoreak whigs liberalen aurka. Claudia Johnson eta Mollie Sandock bezalako egile feministek Austen aldarrikatu zuten arren, Koppelek hainbat pertsonak literatur lan bati modu subjektibo ezberdinetan erantzuten diotela argudiatu zuen, Hans-Georg Gadamer filosofoak azaldu zuen bezala. Beraz, Austenen obraren interpretazio kontrajarriak ere baliozkoak izan daitezke, betiere testu-analisian eta analisi historikoan oinarrituta badaude: era berean, Austen erregeordetzaren gizartea kritikatzen duen feminista gisa eta bere balioak defendatzen dituen kontserbadore gisa ikus daiteke.
Adaptazioak
Austenen eleberriek ia era guztietako ondorioak, prekuelak eta moldaketak ekarri dituzte, pornografia leunetik hasi eta fantasiaraino. XIX. mendetik aurrera, bere familiako kideek bere eleberri osatugabeen ondorioak argitaratu zituzten, eta 2000. urterako 100 moldaketa inprimatu baino gehiago zeuden. Austenen lehen egokitzapen dramatikoa 1895 ean argitaratu zen, Jane Austenen eleberrien Duologoak eta eszenak: Rosina Filippiren Arranged and Adapted for Drawing-Room performance, eta Filippi ere lehen antzerki-egokitzapen profesionalaren arduraduna izan zen, The Bennets (1901). Lehen zinema-egokitzapena Pride and Prejudiceren 1940ko MGM ekoizpena izan zen, Laurence Olivier eta Greer Garson protagonista zituena. BBCren telebista-dramatizazioak, 1970 eko hamarkadatik, Austenen bilbe, karakterizazio eta agertokiei zehatz-mehatz atxikitzen saiatu dira. Robert Irvine britainiar kritikariak, Austenen eleberrien iparramerikar moldaketa zinematografikoetan, Harrotasuna eta aurreiritzia 1940ko bertsioarekin hasiz, klasea sotilki minimizatzen dela adierazi zuen, eta Austenek ordezkatutako Ingalaterrako erregeordetzako gizartea, lurraren jabetzan eta familiaren abizenaren antzinatasunean oinarritutako hierarkia batean oinarritua, estatubatuarrek bere osotasunean onartu ezin duten zerbait da.
1995 etik aurrera Austenen egokitzapen asko agertu ziren Ang Lee Sense and Sensibility filmarekin, honen bidez Emma Thompson gidoilari eta izarrak Akademiaren sari bat irabazi zuelarik, baita BBCko Pride and Prejudice mini-telesail ezagunak ere, Jennifer Ehle eta Colin Firth protagonista zituena. Pride and Prejudiceren 2005 eko ekoizpen britainiar bat, Joe Wrightek zuzendua eta Keira Knightley eta Matthew Macfadyen protagonista zituena, 2007 an Mansfield Park, Northanger Abbey eta Persuasion de ITV, eta 2016 an Love & Friendship-ek jarraitu zuten.
Kritika feministak
Margaret Oliphant (1822-1897) eleberrigile eta literatur kritikari ingelesak Miss Austen and Miss Mitford lanean azaldutakoaren arabera, egilearen pertsonaiak ez dira finak eta testuinguru berean agertu ohi dira. Austenen eleberrian agertzen den pobrezia, ondare ekonomiko arazo baten ondorioa da, edo familiako patriarkaren heriotza goiztiarraren ondorioa. Oliphanten arabera, bere lanak ezagutzak eta naturak ezarritako mugari aurre egin behar diote. Pertsonaiak hazi egiten dira, heldu, eta boterea eta noblezia lortzen dute historian zehar.
Estiloa leuna da eta argumentuaren itxura barregarria nabarmentzen du. Austen errukitu egiten da sufritzen duten pertsonaiekin, baina ez dirudi penarik sentitzen duenik bere egoerarengatik. Bere lanetan inprimatzen duen pentsamoldea femeninoa besterik ez da, bere inguruko mundua esploratzeko, dantzaldietara eta hitzaldietara joateko adina denbora duen emakume bati lotua.
Bere idazkiek giza gogamenaren berezitasunak, xalotasuna eta absurdua azaltzen dituzte sarritan. Tolerantzia, pazientzia eta karitatea ere jasotzen dituzte (kristau printzipiotik ez datorren arren). Idazleak, gainera, sinesgogortasun ezaugarriak ditu, eta bere irakurleei gizakiak egindako akatsak erakusten dizkie, tonu umoretsu batez aldenduz, normalean ondo dagoenaren eta gaizki dagoenaren ideiarekin lotzen denarengandik.
Feminismo modernoago baten ikuspuntutik, bilakaera bat aurkitzen dugu: 1975 ean Marilyn Butler rek zioen Austenen eleberriek emakumea ezkontzara eta etxeko esparrura azpiratzen zuten gizarte-eraikuntza horiek betikotzen zituztela, eta Sandra Gilbertek eta Susan Gubarrek baieztapen horri baieztapen hori ezeztatzen diote La loca del ático obratik ziurtatzen du, aitzitik, emakumeari buruzko argumentu nagusia osatzen duten pertsonaiek ezin dituztela halako nobelak asmatu, nahiz eta ez dutela emakumeari buruzko argumentu horren kontra egiten. 1990 eko hamarkadan, Meenakshi Mukherjee kritikari indiarrak Jane Austen eta Mary Wollstonecraft en lanen arteko kontraste bat iradokitzen du, Mary Vindicación de los derechos de la mujer obran bezala, Jane Austenen lanen heroiak "izaki arrazional" bezala tratatuak izatearen alde agertzen baitira.
Emakumearen hezkuntzari buruzko dilema erabakigarria izan zen XVIII. mendean, eta Mukherjeek dioenez, "Sei eleberrietako bakoitzak kontraesan sakona du XVIII. mendeko Ingalaterrako gizartean nagusi den arrazoiaren nagusitasunaren eta, modu hipokritan, emakumea atxikitzea espero zen balioen artean." Bestalde, Austenek kontserbadore bezala zuen ideiak bere familiak hil ondoren erakutsi zuen irudiarekin zerikusia izan dezake, Austen-Leighen gutun eta memorien aukeraketaren bidez. Komediaren erabilera adimendunak ahalbidetzen du Austenen lanak inkonformista ez ematea. Bestalde, dio Mukherjeek, ezin dira begien bistatik galdu bere idazkeran eragina izan zezaketen garai eta gertaera berriak. Belaunaldi batek, Jane Austen eta Mary Wollstonecraft banatzen ditu, eta Austen bere eleberriak idazten hasi zenerako, Wollstonecraften ideiak azkar zabaltzen ziren, neurri batean, Godwinen memoriek eragindako eskandaluari zor zitzaion hedapena. Hala ere, eskandalu horrek feminismoaren aurrerabidea nolabait berretsi zuen, atzerapauso batetik balio kontserbadoreetara eramanez, eta giro horretan idazten du Austenek, eta oreka bat sortzen du bere lanetan, gomendagarria denaren eta entretenigarri eta onargarri soilaren artean, umorearen bidez gozatua. Gaur egun, Jane Austeni buruzko ikerketak bikote-harremanei buruzko ikuspegi bat ere jasotzen du, ezkonduta amaitzen zirenak ala ez.
Obra
Bere nobelagintzan bi garai bereizi ohi dira:
Gazte garaiko lanak
Egileak berak bildu zituen hiru liburukitan gazte garaietako lanak familia giroan irakurtzeko. Lan horiek 1787 eta 1793 artean idatzi zituen. 1922an argitaratu ziren.
'''Juvenilia. Lehenengo liburukia'''
'''Juvenilia. Bigarren liburukia'''
Ternuako Banku Handiak
Ternuako Banku Handiak (Grand Banks of Newfoundland; Grands Bancs) Ozeano Atlantikoan dagoen Ipar Amerikako plataforma kontinentalaren zati da, bertan eman ohi diren baldintzek mundu osoko arrantza eremu handiena bilakatzen dutelarik.
Jane Austen
Gazte garaiko lanak
=== Euskaratuak ===
Ternuako Banku Handiak
Ternua uhartearen hego-ekialdean dago, iparraldetik hegoaldera 560 km luze, eta ekialdetik mendebaldera 675 km zabal hedatu eta mundu osoan hagitz ezaguna den arrantza-eremua delarik, denera 282.500 km²-ko azalera du. Sakonera gutxiko urak dira (25-100 metro artean, gehienera 200 metro), eremu hotz horretan Labradorreko itsaslasterra eta Golkoko itsaslasterra, ondorioz bertan maiz laino itxia jazo ohi delarik.
1498an Joan Cabotok Banku Handiak lehenbiziko aldiz deskribatu zituen. XVI. eta XVIII. mendearen artean euskal baleazaleen ohiko arrantza eremua izan zen. 1977an Kanadak eskualde honetan ahal zen eremu handienera heldu nahizik bere arrantza baimena edo eskaera handitu zuen, ordutik aurrera beste herrialde batzuen arrantza eskubideak eremu honetan asko murriztu zirelarik.
Apil-Sin
Apil-Sin, Babiloniako I. Dinastiako laugarren erregea izan zen. K.a. 1830 eta K.a. 1813 bitartean gobernatu zuen Antzinako Ekialde Ertaineko kronologiaren arabera, eta K.a. 1767 eta K.a. 1749 bitartean kronologia laburraren arabera.
Bere aurreko erregea izan zen Sabiumen oinordekoa izan zen, eta 17-18 urte inguruko erregealdia izan zuen. Bere erregealdian, Babilonia, Borsippa eta Nurumeko harresiak eraiki ziren. Inannaren tenplua eta E-zidan Nabu jainkoaren tenplua eraiki ziren.
Antimony (Utah)
Antimony Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Garfield konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kashbad
Kashbad 1990eko hamarkadan Errenterian (Gipuzkoa) sortutako euskal rock musika taldea da. Luba, Txiki, Gorka Sesma eta Gorka Lazkanok sortu zuten taldea, eta laster emakumezko abeslaria gehitu zitzaien, Sorkun.
Taldeak maketa bat grabatu zuen, eta Fermin Muguruzak hauxe entzun zuenean, Negu Gorriak taldearen Ideia Zabaldu (1995) diskoan parte hartzera deitu zuen Sorkun, ahotsa gustoko zuela-eta. Ondoren, hiru disko argitaratu zituzten, Kashbad, Distantzia eta Hesiak.
Zazpi urteko ibilbidearen ondoren taldea uztea erabaki zuten, proiektu berriei ekiteko.
Taldea
Kutsu arabiarreko izena duen talde hau 1991n sortu zuten, Errenterian (Gipuzkoa). Hardcoretik abiatuta, intentsitate eta melodia handiko kantuak idatzi zituzten, baina, horrez gain, abeslari Sorkun Rubio izateak asko lagundu zien. Zer esanik ez, Euskal Herriko rockean sexuen arteko berdintasunaren aldeko bidea zabaldu zuten, askorentzat eredu bihurtuz. Taldeak hiru disko grabatu zituen eta 2001. urtean desegin zen, baina 2007an berriz elkartu zen hiru kontzertu emateko.
1991n hasi ziren Gorka Sesma (gitarra), Igor Elizondo Txus (baxua), Haritz Beristain Txiki (bateria) eta Iban Jimenez (gitarra) Errenteriako lokal batean instrumentuak jotzen ikasten. Abeslari batzuk probatu zituzten, baina ez zuten benetan aurrera egin bi urteren ostean Sorkun Rubio taldera batu arte. Hardcorea egiten zuten, azkarra, eta abeslariaren ahots tinbreak leundu eta goxotu egin zuen emaitza. 1995ean EMTEk (Errenteriako Musika Taldeen Elkartea) kaleratutako bilduman kantu bat sartu zuten; eta handik hilabete gutxira maketa grabatu zuten. Radio Terror taldean aritutako Mikel Gonzalez eta Jon Miner arduratu ziren soinua hartzeaz Errenteriako Soinu Tailerrean. Kasetean zortzi kantu propio batu zituzten, eta salgai jarri. Zabaldutako 600 aleak berehala saldu ziren, eta oso harrera ona izan zen.
Euskal Herrian Jingo de Lunch, Bad Brains eta halako taldeak hain ezagunak ez baziren ere, doinu gogorrei neska ahotsa gehitzeak erraztu egin zuen onespen zabala jasotzea. Nonahi jotzen hasi ziren, eta Esan Ozenki diskoetxea haiekin harremanetan jarri zen. Horren ondorioz, Negu Gorriak, Banda Bassotti, Radio Bemba eta beste talde batzuekin egin zituzten emanaldiak. Are gehiago: Egin Txotx lehiaketako finalera heldu ziren 1996an.
Kashbäd (Esan Ozenki, 1996) Kaki Arkarazorekin grabatu zuten, Azkarateko Katarain estudioan. Ordurako Gorka Lazkano (baxua) batu zitzaien taldera, eta Txus ordezkatu. Hamabost kantu grabatu zituzten, horietatik bost maketatik berreskuratuta. Hardcorea batez ere, eta reggae apur bat: "Hegaz" kantua izan zen ospetsuenetako bat. Manolo Gilek lagundu zien diseinu grafikoan, eta diskoaren haria lurra eta askatasuna ziren. Dagoeneko, Kashbad gelditu ezin zen makina zen, eta bidean ikasi behar izan zuten, beraiek gerora aitortu egin zuten moduan: "Hasieran ez genituen zuzenekoetarako tabla nahikorik, eta kontzertu handiak eman behar izan genituen. Behin baino gehiagotan pentsatu genuen maketa azkarregi grabatu genuela".
Hurrengo urtean, 1997an, Iban Jimenezek taldea utzi zuen, eta, atsedenaldi baten ondoren, laukote gisa jarraitu zuten, gitarra bakarrarekin. Distantzia bigarren diskoa ere (Esan Ozenki, 1997) Kaki Arkarazorekin grabatu zuten. Izenburuarekin irudikatu nahi izan zuten hirietan denok fisikoki gertuago baina benetan banatuago gaudela. Hardcore azkarra apur bat alboratu, eta, rocka oinarri hartuta, bestelako erritmoak lantzen hasi ziren. Hala ere, reggaeren bat ere aurki daiteke bertan, eta, PI.L.T. taldeko Rafa Rueda eta Xanperen laguntzarekin, "Lau hatz" kantua idatzi zuten, Saharako hassania dialektoan. 11 kantuez gain, diskoak bost pieza instrumental gordetzen ditu ezkutuan. Bitxikeria gisa eta musika ikuspegia zabaltzen ari ziren seinale, zuzenean Pixies taldearen "Isla de encanta" jotzen hasi ziren. Euskal Herri osoan ez ezik, Bretainian eta Italian ere kontzertuak eman zituen taldeak.
Puntu urdin margula
Puntu urdin margula honakoa izan daiteke:
Kashbad
Taldea
1999ko martxoan, hirugarren diskoa izango zenaren kantuak idazten hasi zirenean, Gorka Lazkano atxilotu eta espetxeratu egin zuten. Taldekideak zer egin ez zekitela gelditu ziren, baina, azkenean, aurrera egitea pentsatu zuten. Eta Karlos Osinaga (Lisabö) batu zitzaien behin-behineko ordezkapena egiteko. Behin abestiak prestatuta, ordura arte besteak beste PI.L.T. eta Zea Mays taldeekin lan asko egindako Jose Lastraren Tio Pete estudiora jo zuten. Hesiak (Esan Ozenki, 1999) izan zen emaitza, eta ordura arteko abiadura eta amorruari buelta eman zioten: kantu pop (post)rockeroagoak idatzi zituzten, intentsitatearekin gehiago jokatuz; eta lanak kutsu triste eta pentsakorragoa dauka, seguruenik, Gorkaren hutsuneak eraginda. Hala ere, diskoaren aurkezpen kontzertuetarako askatu egin zuten taldekidea, eta luze gabe berreskuratu egin zuen bere lekua taldean. Hala, ohiko kideekin, Gasteizko Gaztetxearen aldeko Gaztetxeak martxan!! bildumarako "Zuen eskaparateetan" kantu berria grabatu zuten, taldeak utzi duen azkeneko alea. Epe laburrera taldeak agur esan zuen, eta taldekideek hainbat proiekturi eutsi zieten: Sorkunek, Fermin Muguruza laguntzeaz gain, bakarkako hiru disko kaleratu ditu, Onna (Metak, 2002), Duna (Metak, 2005) eta Sorkun & Vicepresidentes (Pias, 2008); Txiki Peiremans+ eta Lau Itzal taldeetan ibili da; eta Gorka Sesma, Lau Itzal-en aritu ostean, gaur egun The Hot Dogs! taldeko soinu teknikaria da.
Horrez gain, 2007ko udazkenean hiru kontzertu bakarrik egiteko elkartu ziren: Bilboko Kafe Antzokian, Errenteriako Zumardian eta Gasteizko Gaztetxean.
Judoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 70 kg
Emakumezkoen 70 kg-ko judoko txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Nippon Budokanen, 2021eko uztailaren 28an.
Kaligula
Kaligula (Gaius Julius Caesar Germanicus) (K. o. 12ko abuztuaren 31 - K. o. 41eko urtarrilaren 24a) Erromako hirugarren enperadorea (37 - 41) izan zen. Germanikoren eta Agripinaren semea zen. Haren ankerkeria, despotismo eta bitxikeriengatik da ezaguna. Bere bizkartzainek hil zuten 41 urtean. Germaniako gotorleku militar batean igaro zuen haurtzaroa. Soldaduek Kaligula ezizena eman zioten haren botatxoengatik, horixe esan nahi baitu Caligulae latinezko hitzak. Kaligulak gorrotatu egiten zuen ezizen hori.
Tiberioren ondorengoa izan zen eta hasieran herriaren gogoko politika liberala bideratu zuen. Erialdi batek aldatu zuen, ordea, Kaligularen nortasuna eta bere burua, errege ez ezik, jainko bihurtu zuen. Inperioko altxorra xahutu zuen, herriari zergak ordainarazi zizkion eta, dirua lortzearren, aristokraziako kide ospetsuenak hil zituen. Bere eromenean, Erromako herriak buru bakarra izan zezan nahi zuen, ezpata ukaldi batez moztu ahal izateko. 41. urtean hil zuten. Erromako Senatuak enperadoreen zerrendatik kendu zuen. Albert Camus frantses idazleak antzerki lan ospe handikoa idatzi zuen, Caligula izenekoa, enperadorearen bizitza oinarri hartuta.
San Leucio
San Leucio Caserta udalerriko auzo edo frazione da. Karlos Borboikoak, Bernardo Tanucci ministroak hala aholkaturik, 1750ean bertan zetagileen industriagune bat eraiki zuen.
1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Gen hizkuntza
Gen (baita ere Gɛ̃, Gɛn gbe, Gebe, Guin, Mina, Mina-Gen, eta Popo) Gbe hizkuntza bat da, Togoko hego-ekialdean eta Beninen hitz egiten dena. Beste Gbe hizkuntzak bezala, hizkuntza tonala da. Gen-Minaren hizkuntzaren historian bi migrazio daude, Accratik eta Elminatik Ghanan. Mina herriak Elminatik migratu zuen Denkyira gerren ondorioz, eta Gen herria Accratik etorri zen Akwamu gerran galdu ostean. Bi taldeak Ewe herriarekin elkartu ziren, eta hizkuntza horietako, Fantiko, Ga Dangmeko eta Europako hizkuntza batzuetako hitzak hartu zituzten.
Villepinte (Aude)
Villepinte Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gen hizkuntza
1991n 200.000 hiztun inguru zituen Togon eta 2006an 130.000 inguru Beninen.
Villepinte (Aude)
Biztanleria
2007an Villepinte udalerrian erroldatutako biztanleak 1.218 ziren. Familiak 489 ziren, horien artean 148 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 70 bakarrik bizi ziren emakumeak), 137 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 149 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 55 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 615 etxebizitza zeuden, 525 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 56 hutsik zeuden. 512 etxeak ziren eta 96 apartamentuak ziren. 525 etxebizitza nagusietatik 308 bere jabearen bizilekua ziren, 208 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 29 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 71 etxek hiru zituzten, 149 etxek lau zituzten eta 239 etxek bost zituzten. 334 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 249 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 211 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 784 ziren, horien artean 547 aktiboak ziren eta 237 inaktiboak ziren. 547 pertsona aktiboetatik 456 lanean zeuden (252 gizon eta 204 emakume) eta 91 langabezian zeuden (50 gizon eta 41 emakume). 237 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 89 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villepinte udalerrian 502 unitate fiskal zeuden, 1.186 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.240 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Villepinte udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 836 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Erik I.a Norvegiakoa
Erik I.a Norvegiakoa, baita ere Erik Aizkora Odoldua (antzinako eskandinavieraz Eiríkr Blóðøx, norvegieraz Eirik Blodøks; c. 885-954) edo Erik Odoltzalea izenaz ezaguna, Norvegiako bigarren erregea izan zen. Erregealdiak, 930 eta 934 artean iraun zuen eta Harald I.a Norvegiakoaren semerik zaharrena zen.
Villepinte (Aude)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erik I.a Norvegiakoa
Bizitza
Boterea bere aitaren eskuetatik jaso ondoren, bere anaiekin lehian hasi zen. Bere anaietako asko hil zituen, Haakon Ona izan ezik, Ingalaterran babestu zena. Latinez jaso zuen ezizena Fratris Interfector (bere anaiak hiltzen dituena) izan zen. Bere ezizena, Aizkora Odoldua, bere anaiak hiltzeko joeragatik etor daiteke.
920an, espedizio bikingo bat eraman zuen Bjarmanlandera, Errusia iparraldean. Geroago, 930ean, bere konkista hasi zuen, Daugava ibaitik nabigatuz, Errusia barnean. Bertan, merkataritza portu txiki bat arpilatu zuen. Gutxi gora-behera urte horietan, Gorm Zaharra erregeak gonbidatu zuen Danimarkara, oturuntza batetara, non, oturuntzaren hurrengo egunean, bere emazte izango zen Gunnhild ezagutuko zuen.
Gunnhildek, sorgina izatearen ospe txarra hartu zuen. Teoria batek, geroago historialari batzuek ezeztatu zutena, Gunnhild, txabola batean bi azti finlandiarrekin bizi izan zela zioen, eurekin, euren magia ikasiz. Hauek, Gunnhild emazte bezala lortzeko borrokan hasi zirenean, Gunnhildek Erik erabili zuen bi aztiak hiltzeko, berehala Erikekin ezkonduz. Beste deskribapen batzuk, Eriken anaien eta beste etsai batzuen heriotzekin lotzen zuten, pozoi eta ekaitz bidezko heriotzak. Edozein modutan, egia edozein dela ere, guztiak, Erikek, bere emaztearen ospe txarra oso baliagarritzat jo zuela adierazten du.
Hurrengo udaberrian, Erikek bere anaien indar konbinatuak garaitu eta Norvegiako tronua berriz lortu zuen.
934an, bere anaiarik gazteena, Haakon Ona, Ingalaterratik itzuli zen, nobleziaren laguntzarekin bere anaia tronutik botatzeko. Eriken erregealdia, gogorra eta despotikoa zen, honela, nobleek, Erik tronutik kentzeko zuten gogoa azaltzen delarik.
Northumbria, Erik eta bere jarraitzaileak eusteko bezain aberatsa ez zenez, sarri arpilatu zituen Eskozia eta Irlandako itsasoetako beste lurralde batzuk.
Arpilaketa hauek errespetua eta ospea eman zioten, 947tik 948ra eta 952tik 954 arte Jorvikeko errege izatera eraman zutena. Bere gobernua laster hasi zen kaskartzen, inguruko errege ezberdinak aurka jarri zitzaizkiolarik. Traditua izan zen eta herritik bota zuten. Borrokan hil zen Stainmoorren, Westmorlanden 954an.
Genero ez bitar
Genero ez bitarra, bitartasunik gabeko generoa edo ez bitartasunaren generoa, genero azterketen esparruan, genero binarismotik kanpo dagoen genero identitatea onartzen duten pertsonak izendatzeko erabiltzen den izena da; izan ere, beren nortasuna ez dator bat ez maskulinoarekin ez femeninoarekin.
Genero bitarra ez dutenek bitartasunetik kanpoko generoarekin identifika daitezke; bi generorekin (bigeneroa), hiru generorekin (trigeneroa) edo genero gehiagorekin (pangeneroa) aldi berean; bi generoren edo gehiagoren artean betiko edo noizbehinka trantsizioa egingo duen genero jariakorra izan dezakete edo ageneroak izan daitezke, beren burua genero guztiekin edo batzuekin identifikatzen ez badute. Pertsona ez bitarrak transgenero identitate desberdinen artean sartzen dira, baina badira transgenero hitzarekin edo transexualitatearekin identifikatzen ez direnak, eredu bitarrei jarraitzen dietela uste baitute. Genero-identitatea orientazio sexual edo erromantikotik bereizita dago, eta pertsona ez bitarrek askotariko sexu orientazioak dituzte, heterosexuala barne, baita pertsona zisgeneroek ere. Pertsona bitarra ez izatea eta sexu artekoa izatea ere ez dira gauza bera; sexu arteko edo intersexual gehienak gizon edo emakume gisa identifikatzen dira.
Bitarra ez den genero batekin identifikatzen diren pertsona batzuek queer genero terminoa darabilte beren buruak izendatzeko.
Antzinaroa
Mesopotamiako mitologian, gizonezkoak eta emakumezkoak ez zirenen erreferentziak zeuden. K.a. bigarren milurteko eta K.a. 1700 urteko taula sumertarrek eta akadtarrek haurrak izan ezin zituzten emakumeak deskribatzen dituzte, emakume gisa bizi ziren gizonak, intersexualak, homosexualak eta bestelakoak. Gizartean zituzten rolak eta izendatzeko hitzak aipatzen zituzten. Antzinako Egipto ko idazkietan (K.a. 2000-1800) hirugarren generoa aipatzen zuten: sekhet (eunuko gisa itzulia). Sekhet horien hieroglifoek eserita agertzen den irudia dute, eta, oro har, gizon baten adierazle den arren, gizonari erreferentzia egiteko hitzak zakila esplizituki erakusten zuen hieroglifoa zuen, baina sekhetei erreferentzia egitekoak, ez. Gizon homosexualei erreferentzia egiteko irudiak izan daitezke eta ez nahitaez zikiratutako gizonari erreferentzia egiteko.
Aurreko adibideez gain, beste kultura eta talde etniko askok zituzten beste genero egitura batzuk, ez ziren mendebaldeko kultura gehienetako emakume-gizon egitura bitar hutsak. Adibidez, Asia ko hegoaldeko herrialdeetako Hegiran (K.a 400 - K.o 300) emakume eunukoak azaltzen dira, ez ziren hartzen ez gizontzat ez emakumetzat.
Eszitiarrek, bestalde, herritar jakin batzuk (apaizak eta gerlariak, esaterako) ohoratzeko beste genero aldaera batzuk zituzten eta hormona terapia zaharrena garatu zuten (K.a. VII. mendea). C.) erregaliz sustraia antiandrogeno gisa erabiltzen zuten eta behor gernua estrogeno gisa.
Urraburu
Urraburua edo txelba urraburua (Sparus aurata) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
Aldourie
, 'Allt Dobharaidh', Eskoziako Highland eskualdeko herrixka bat da. Loch Ness aintziraren ipar-ekialdeko ertzean. Bertan, Aldourie gaztelua dago.
Urraburu
Oso arrain preziatua da gastronomian, haren haragia jateko ona baita.
Allanfearn
, 'An t-Àilean Feàrna', Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Inverness udalerritik milia bat ekialdera.
Lestradea perspicax
Lestradea perspicax Lestradea generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Urraburu
Ezaugarriak
Itsaso bero edo epeletako arraina da urraburua. Begien ondoan urre koloreko orban edo marra bat du. Itxuraz bisiguaren antzekoa da. Bizkarraldea gris urdinxka izaten du, sabelaldea, berriz, zilar kolorea. Soinberak eta oskoldunak jaten ditu.
Madone
Madone Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Madonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Béla Tarr
Béla Tarr (Pécs, Hungaria, 1955eko uztailaren 21a) hungariar film zuzendari, gidoigile eta aktorea da.
Bizitza
Pécsen jaioa, Budapesten hazi zen langile familia batean. Bere amak Hungariar telebista nazionalera (MTV) casting bat egitera eraman zuen 10 urte zituela eta telebistarako egokitutako The Death of Ivan Ilyich (Leon Tolstoi) lanean aritu zen protagonistaren semearen paperean. 1886an Miklós Jancsóren Szörnyek évadja (Season of Monsters) filmean antzeztu ondoren Tarr ez da aktore lanetan ibili.
Karrera
Zinemagintzan, 16 urte zituela hasi zen amateur lanak egiten eta beranduago House for Culture and Recreation zaintzen. Bere lehenengo lan hauek dokumentalak ziren, eta gehienetan hungariar langile edo txiroak erretratatzen zituen. Lan hauek, Béla Belázs Studioetara hurbildu zuen Tarr, eta 1977an Családi tűzfészek (Family Nest) egin zuen bertan, 22 urterekin. Filmak ez zuen ez aurrekonturik ezta ere aktore profesionalik (egin zutenagatik ezer jaso ez zutenak) eta lokalizazio errealak erabili zituen sei egunetako filmaketan. Filma Budapest Schoolekoa zen, eta Béla Balázs Studioetako ildotik giza-errealitatea erakusten zuen pantailan. Kritikoek John Cassavetesen influentziak ikusi zituzten bertan, nahiz eta Tarrek hau gezurtatu, izan ere, esan zuenaren arabera ez zituen Cassavetesen filmik ikusi filmaketaren osteraino baino.
Harrera
1984an Őszi almanach (Almanac of Fall) sortu ondoren, László Krasznahorkai nobelagilearekin lanean hasi zen (ordura arte berak idazten zituen pelikulak), eta 1988an Kárhozat (Dammation) aurkeztu zuten. Krasznahorkai beraren Satantango nobela epikoaren egokitze lana ere orduan hasi zuten, eta zazpi urte beranduago 1994ean harrera oso onarekin hartu zuten mundu osoko kritikoek 415 minututako filma. 1995ean Journey on the Plain sortu eta gero, isilpean egon zen 2000. urtean Werckmeister Harmóniák (Werckmeister Harmonies) aurkeztu zuen arte. Zirkuitu internazionalean txalo artean jaso zuten orokorrean. Amaierako film hauetako hartze (toma) asko hamaika minututik gorako iraupena dute, eta hilabeteak eman zituzten hartze on bakarra lortzeko. Kamerarekin trebetasun handia erakusten dute bere filmek, eta pertsonaiak laguntzen dituzte leku ezberdinetatik, edo Hungariako herri lokaztuetatik, egun edo gauez.
Werkmeister eta gero Georges Simenonen The Man From London nobelaren egokipena grabatzen hasi zen. 2005eko Cannes Film Festivalean estreinatu behar zuen arren, Humbert Balsan produktoreak bere buruaz beste egin ondoren, filmaren finantzamendu arazoak zirela eta 2007rarte luzatu zen estreinaldia, eta Cannes Film Festivalean aurkeztu zen. Japonen ezik, urte askotan ez da bere materialik egon DVD formatuan, baina orain gutxi Werckmeister Harmonies eta Damnationen kopiak atera dira. Satantangoren DVDa azkenean 2008an atera zuten eta bere hasierako zenbait lan ere eskuragarri daude Estatu Batuetan.
Antoine (Arkansas)
Antoine Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pike konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
San Petersburgoko Estatu-Unibertsitatea
Unibertsitate honetan dauden zentroak hauek dira: 22 fakultate espezializatu, 13 ikerketa-institutu, Ikasketa Militarren Fakultatea eta Kultura Fisiko eta Kirol katedra bat. 2010ean 6.855 irakasle zituen. Unibertsitateak bi campus nagusi ditu: Vasílievski uhartean eta Peterhof uhartean. Sobietar Aroan, Leningradoko Estatuko Unibertsitatea izendatu zuten (Ленинградский государственный университет, Leningradski gosudàrstvenni universitet)
Studenec
Studenec izan daiteke:
Txekiar Errepublikan:
Glioxal
Glioxala OCHCHO formulako konposatu organikoa da dialdehidoen familiakoa bi aldehido talde baititu egituran. Solido kristalinoa zuria da tenperatura baxuetan, baina horitu egiten da fusio-puntura hurbiltzean (15º C). Likidoa horia da eta lurrundurik berdea.
Studenec
Eslovakian:
Eslovenian:
Glioxal
Glioxal hutsa izatea ez da ohikoa hidratatu eta oligomeroak eratzen dituelako. Hala ere, horrek ez du arazorik sortzen bere erabilera askotarako. Glioxala aztarna-gas moduan agertzen da atmosferan hidrokarburoen oxidazioz sortua.
Produkzioa
Heinrich Debus kimikari alemanak prestatu zuen lehen aldiz glioxala etanola azido nitrikoz erreakzionaraztean.
Bi manera daude glioxal komertziala prestatzeko :
Glioxal komertziala normalean % 40ko ur-disoluziotan saltzen da.
Erabilera
Glioxala kuxe papera egiteko eta ehungintzako akabera-prozesuetan baliatzen da, zimurtzen ez diren oihalak lortzeko, etsenplurako.
Polimeroen kimikan disolbatzaile eta saretze-agente moduan erabiltzen da.
Kimika organikoan konposatu konplexuagoak sintetizatzeko lehengai moduan baliatzen da, imidazolaren moduko heterozikloak sintetizatzeko adibidez.
Histologian finkatzaile moduan usatzen da.
Pilar López Díez
Pilar López Díez (Moreda de Aller, Asturias, 1948ko maiatzaren 1a) kazetaria eta irakaslea da. Komunikazioa eta sarrera-eskubidea ikertzen ditu, eta Espainiako komunikazioan eta generoan aholkuak ematen ditu. Informazio Zientzietan doktorea da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. 2009tik 2011ra, Genero Indarkeriarako Gobernuaren Ordezkaritzako adituen taldeko kide izan zen, Espainiako ikus-entzunezko hedabideetan gai horren tratamenduari buruz kazetariak aholkatu eta prestatzeko. Komunikazioari, berdintasunari, eta genero-indarkeriari buruzko hainbat ikerketa eta eskuliburu egin ditu.
Ibilbidea
Bere bizitza profesionala maistra gisa hasi zen, Haur Hezkuntzako haurrekin, baina «gauzak kontatzeko» grinak Madrileko Unibertsitate Konplutentsean ikastera bultzatu zuen, bertan lizentziatu eta doktoratu baitzen. Salamancako Unibertsitateko Emakumearen Ikasketa Zentroko kidea da.
Karrerako lehen urtean, 1973an, Cadena Ser-en hasi zen lanean. Ondoren, Onda Madriden eta Radio Nacional de Españan lan egin zuen. 2000. urtearen hasieratik, komunikazioari, berdintasunari eta identitateen eraikuntzari eta genero-indarkeriari buruzko hainbat lan ikertu eta argitaratu ditu.
2002an eta 2005ean bi ikerketa egin zituen Espainiako Irrati eta Telebista Institutu Ofizialean, eta agerian utzi zuen Espainiako irrati eta telebistetan emakumeen ordezkaritza gutxietsi egin zela.
Emakumeen eta gizonen arteko aukera-berdintasunari eta genero-indarkeriari buruzko informazio-tratamenduari buruzko Kantabriako kazetaritza- eta publizitate-jardueren protokoloa ere egin zuen, komunikabideek eta komunitate horretako Prentsa Elkarteak sinatua (2007).
2006tik 2011ra, “Nola erabili ahotsa komunikazio publikoan” ikastaroko komunikazio-irakaslea izan zen Kantabriako Politika, Komunikazio eta Lidergo Berrien Eskolan.
2009tik 2011ra, Genero Indarkeriarako Gobernuaren Ordezkaritzako adituen taldeko kide izan zen, gai hori ikus-entzunezko hedabideetan lantzen duten kazetariei aholkularitza eta prestakuntza emateko.
Hainbat komunikabidetarako aholkularitzak egin ditu: 2008an, Dekalogoaren eta Eskuliburuaren edukiei buruzko aholkularitza eman zion Publico egunkariari, genero-indarkeriari buruzko albisteak idazteko. Espainian gai horri buruz autorregulazio-kode bakarra da, eta hura betetzera behartzen du. 2010ean, Andaluziako Canal Sur Televisión eta Canal Sur 2 kateetako Kontseilu Profesionalari aholkuak eman zizkion Indarkeria Matxistari buruzko Informazioetarako Jokabide Profesionalaren Kodean.
2015eko abenduan, Magda Bandera kazetariarekin batera, genero-indarkeriaren aurkako dekalogo berria aurkeztu zuen komunikabideetan.
Komunikazioa eta genero indarkeria
2000. urtearen hasieratik ikerketa ugari egin ditu emakumeen komunikabideetako irudia eta genero-indarkerian duen tratamendua aztertzeko. "Emakumeen aurkako gizonezkoen indarkeria gai politikoa da, eta komunikabideetan horrela tratatu beharko litzateke, eta berdintasunean heziz gero ez litzateke gizonezkoen indarkeriarik egongo, neska-mutilek helduaroan haurtzaroan ikasitako arketipoak islatzen baitituzte. Hedabideen funtsezko zeregina ere nabarmentzen du:'komunikabideek emakumeak eta femeninoa, gizonezkoak eta gizonezkoak bezala errespetatuko balituzte'.                                                                                                      Pilar Lòpez Díez"1999. urteaz geroztik, Espainian legez tipifikatuta dago indarkeria hori esparru pribatutik haratago doan arazoa dela, eta arazo politikoa bihurtzen dela. Komunikabideek, berriz, "gertaera" gisa tratatzen dute, funtsean dituzten arrazoiak oso gutxi aztertuz. Tratu txarrak ematen dituenaren tratamenduari dagokionez, zera uste du, ezinbestekoa dela fokua haren gainean jartzea, ez biktimaren gainean.
NGC 1335
NGC 1335 galaxia bat da, Perseus (konstelazioa) konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Antrim (New Hampshire)
Antrim Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hillsborough konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mormyrus thomasi
Mormyrus thomasi Mormyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Mapello
Mugakideak
Mapellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
National Geographic Society
Bere helburua geografia eta munduaren ezagutza orokorra gizarteratzea eta hedatzea da. Honetarako esploraziorako bekak eskaintzen ditu eta hilabetero National Geographic aldizkaria kaleratzen du.
Baionako konstituzioa
Baionako konstituzioa edo Baionako estatutua (ofizialki, frantsesez, Acte Constitutionnel de l’Espagne), Espainiako monarkia bonapartistaren oinarrizko legea izan zedin, Josef Bonapartek, 1808ko uztailaren 8an, Baionan, zin egin zuen gutun aitortua izan zen. Konstituzioaren xedapen gehienak ez ziren gauzatu, Josef I.aren erregealdian Espainian etengabeko gerra izan zelako.
Baionako batzarra
1808ko maiatzaren 5ean Baionako abdikazioak gertatu ziren: Karlos IV.ak eta honen seme Fernando VII.ak uko egin zioten, hurrenez hurren, Espainiako tronuari. Horren ondotik, ekainaren 6an, Napoleonek Josef Espainako errege izendatu zuen.
Napoleonek, Espainiarekiko zekartzan egitasmoak aurrera eraman ahal izateko, dinastia aldaketaz gain, beharrezkoa zen konstituzio testu bat idaztea. Hori zela eta, Baionan espainiar handikien batzarra biltzeko agindua eman zion Murati. Batzarra 1808ko ekainaren 15-30 bitartean egin zen, antzinako estamentuen tradizioaren arabera, baina baita Nafarroa, Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Ameriketako lurraldeetako ordezkariak ere barne hartzen zituela.
Euskal lurraldeetako Aldundietako eta kontsulatuetako ordezkariak honako hauek izan ziren: Ortuño Mª Aguirre del Corral, Montehermosoko markesa, Arabako Aldunditik; Juan José Maria Jandiola, Bizkaitik; José Mª Lardizabal, Gipuzkoatik; Luis Antonio Gaintza eta Miguel Escudero Nafarroatik; Gabriel Mª Orbegozo Bilboko Kontsulatutik, eta Francisco A. Echague Gipuzkoakotik. Calahorrako apezpikuaren izenean Manuel Maria Upategi, Arrasateko bikarioa joan zen. Baionako Batzarreko idazkaria Mariano Luis Urkixo bilbotarra izan zen, Karlos IV.aren erreinaldian Estatuko Idazkari izan zena eta Josef I.aren monarkia berrian kargu bera izango zuena.
Konstituzioaren edukia
Frantses legedi berria zen testuaren iturria, elementu tradizional batzuen bertutez moderatua agertzen zelarik. Espainia oinordetza bidezko monarkia gisa antolatzen zuen. Senatua hiru estamentuz osaturik zegoen: nobleak, elizgizonak eta herria. Estatu Kontseiluak botere handiak zituen, hala nola, Zibil eta Zigor Kodeen aldaketak. Erlijio askatasuna, espainiarren eskariz, kendu zen testutik. Inkisizioa ezeztatu zen. Prentsa askatasuna aski mugaturik zegoen. Gizabanakoen eskubideei dagokienez, egoitzaren bortxaezintasuna, torturaren debekua, lekuz aldatzeko askatasuna eta herri karguetara iristeko berdintasuna izan zituen ekarpenik garrantzitsuenetako batzuk.
Alexio II.a Komneno
Alexio II.a Komneno (Αλέξιος Β’ Κομνηνός, Alexios II Komnēnos; Konstantinopla, 1169ko irailaren 10a – Konstantinopla, 1183ko urria) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1180-1183 bitartean. Aines Frantziakoarekin ezkondua, bere lehengusu Androniko I.ak hil zuen lepoa bihurrituta.
Lestradea stappersii
Lestradea stappersii Lestradea generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
1999ko Valentziako Erkidegoko Itzulia
1999ko Valentziako Erkidegoko Itzulia, Itzuli honen LVII. ekitaldia izan zen. Otsailaren 23tik, 27ra ospatu zen. Bostgarren, eta azken egunean, bi etapa izan ziren. 71 km goizean eta 13,6 km-tako erlojupekoa arratsaldean. Garailea, Alexander Vinokourov kazajistandarra izan zen.
Lehenengo etapan eroriko asko izan ziren eta pelotoia zati askotan ailegatu zen helmugara. Bertan, Sanrroma esprinterra Mario Cipollini garaitu zuen eta lider jarri zen. Bigarren etapa, Erik Zabel irabazi zuen sprintean eta Abraham Olano k Lasterketa itxi zuen. Hirugarren etapan, Michel Boogerd gailendu zen eta Marco Pantani k lasterketa utzi zuen. Laugarren etapan, Iñaki Barrenetxea ihesi joan zen eta 150 km egin zituen bakarrik Mendiko Sailkapeneko eta Tarteko Helmugetako puntu asko eskuratuz. Honegatik, lehen euskaldun bezela amaitu zuen bi sailkapenetan. Esprintean, Michele Bartoli k irabazi zuen. Azken egunean, Stefano Zanini k irabazi zuen goizeko etapan eta Alexander Vinokourov erlojupekoa irabazi zuen, itzulia irabaziz.
Jean-Armand du Peyrer
Jean-Armand du Peyrer (Oloroe-Donamaria, 1598 - Iruri, 1672ko maiatzaren 8a) Iruriko kondea izenaz ezaguna, militar zuberotarra izan zen. Alexandre Dumasek Hiru Musketariak bere eleberrian Monsieur de Tréville izenaz fikzio bilakatu zuen.
Jatorria
Peyrer ez zen aspaldiko leinukoa, bere aita zen Jean du Peyrerrek Iruriko izena sartu zuen familian. Ama Maria Aramitzekoa zuen, Zalgizekoa. 1607an, Zuberoako Iruri herria (Elizabea eta Casama­jor etxeak tartean) erosi zuen eta, orduan Ipar Euskal Herrian ohitura zena, aitoren seme bilakatu eta Zuberoako bizkonderriaren noblezian sartu zen.
Hasiera
1616an, hamazazpi urte zituela, aitaren negozioak utzi eta Parisera joan zen militarra izateko. Goardian kadete hasi eta, Henrike III.a Nafarroakoaren ahaidea zen bere amaren laguntzari esker, musketariekin 1627 eta 1628an Arroxelako setioan parte hartu zuen, non zauritu zuten. Irurikoak Luis XIII.aren konfiantza osoa zuen. 1634an Musketari Konpainiaren kapitain bilakatu zen. Bertan, 1640an, zenbait senide topatu zituen:
Zaintzaileak
Orduan Martxoaren bost eta François-Auguste de Thouren auzia jazo zen. Luis XIII.ak ez zuen Richelieuz fidatzen, baina ezin zuen kardinala baztertu. Errege-zalea, Irurikoak kardinala gorrotatzen zuen. Martxoaren bostak hori jakinda, bere planean laguntzeko aztertu zion. Irurikoak ezetz eta berak ez zuela inoiz inor erail erantzun zuen. Hala ere, erregeak agintzen bazuen berak egingo zukeela esan zuen.
Richelieuk konplotaz jabetu eta Martxoaren bost eta Thou hilarazi zituen. Ezin zuen Irurikoa konjurazioan sartu baina, era berean, ezin horrelako arerioa libre utzi. Erregeari Irurikoa erbestea eskatu eta erregeak baietz esan zuen.
Erregearen pribilegio bati esker Zuberoako bizkonde titulua jaso zuen. Horrela, Parisko Gorteetan zituen loturei esker Zuberoako lurralde asko lortu zituen, tartean Mauleko gaztelua.
1642ko abenduaren 4an Richelieu hil zenean, erregeak Iruriko jaunaren leialtasunaz gogoratu eta berriro musketarien buru izendatu zuen. Hilabete batzuk geroago, 1643ko maiatzaren 14an, erregea ere hil zen.
Zaintzaile nagusia galduta Ana Austriakoa erregeordeak, bere zerbitzuak eskertzeko asmotan, Iruriko jauna konde bilakatu zen.
Jules Mazarin ministro berri bihurtu eta laster hasi zen bera eta musketarien arteko tira-birak, gero gorrotoa sortuko zutenak. 1646an, Iruriko kondea konpainia utzi eta Mazarinek Mancini bere iloba hautatu zuen oinordeko. Laster konpainia desegin zuen.
Bukaera
Peyrerrek seme bi izan zituen, biak bera baino lehen hilak.
Zinema
Bere pertsonaia zenbait filmetan agertu da. Hona hemen bera antzeztu duten aktoreak:
Isaak II.a Angelo
Isaak II.a Angelo (Ἰσαάκιος Β’ Ἄγγελος, Isaakios II Angelos; 1156ko iraila – 1204ko urtarrila) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1185-1195 eta 1203-1204 bitartean.
Bizitza
1185ean enperadore izendatu zuten, Androniko I.a Komnenoren ordez. Bulgariarrak, serbiarrak eta valakiarrak matxinatu zitzaizkion, ezarri zituen zergak zirela-eta, eta behin baino gehiagotan Isaaki aginpidea kentzea lortu zuten. Alexio bere anaiak koroa uztera behartu zuen 1195ean.
Sport Vlaanderen- Baloise
Sport Vlaanderen-Baloise, belgikako txirrindularitza profesionaleko talde bat da.
Historia
Taldea, 1994ean eratu zen Vlaanderen 2002-Eddy Merckx izenarekin. 2005. urtean, belgikako beste talde batekin bateratu zen eta taldea Jaques Chocolade izena hartu zuen, orduan.
Anthony Zambrano
400 metroko finalista ere izan zen Kolonbian, Calin 2015eko Atletismoko Gazteen Munduko Txapelketan. Hurrengo urtean 400 metroko finalean izan zen 2016ko IAAF U20eko Munduko Txapelketan, Bydgoszczen, Polonian. Gaur egun, 400 metroko U23ko errekor nazionala du 43,93 segundotan, Hego Amerikako U23 errekorra eta 400 metroko Hego Amerikako bigarren marka historiko onena da aldi berean. Atletismoko 2018ko 23 urtez azpiko Hego Amerikako Txapelketa irabazi zuen, txapelketako errekorra ezarriz. 2019an Liman, Perun, 400 metroko Joko Panamerikarrak irabazi zituen.
Kolonbia ordezkatzeko sailkatu da 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan non zilarrezko domina irabazi zuen 400 metroetan 44.08ko denborarekin, Steven Gardinerren atzetik amaituz.