cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mordelles
Activitats ecomòmiques
2009an zeuden norbanakoentzako 79 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 4 igeltseroak, 6 margolariak, 3 zurginak, 6 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 11 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2000. urtean Mordelles udalerrian 80 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.938 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an psikiatriko 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cockwells
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Ludgvan parrokian.
Saint-Pierre-des-Landes
Saint-Pierre-des-Landes Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-des-Landes udalerrian erroldatutako biztanleak 967 ziren. Familiak 408 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Maximiliano I.a Mexikokoa
Biografia
Frantzis Karlos artxidukearen eta Bavariako Sofiaren semea, eta Frantzisko Josef I.aren anaia zen.
Saint-Pierre-des-Landes
Etxebizitza
2007an 476 etxebizitza zeuden, 404 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 472 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 404 etxebizitza nagusietatik 300 bere jabearen bizilekua ziren, 92 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 19 etxek bi gela zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 116 etxek lau zituzten eta 207 etxek bost zituzten. 320 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 206 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 160 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Maximiliano I.a Mexikokoa
Biografia
1857an, Belgikako Leopoldo I.aren alaba Karlotarekin ezkondu zen. Lonbardia-Benetoko errege izan zen 1857tik 1859ra. Napoleon III.aren armadak Mexikon sartu zirenean (1864), hango nobleziako elkarte batek Mexiko inperio bihurtzea eta Maximiliano, gaztelaniaz zekienez, enperadore egitea erabaki zuen.
Frantziaren mende zegoen Mexikoko lurraldean bakarrik izan zen enperadore, Benito Juárez errepublikanoen buruak ez baitzion gehiagotarako aukerarik eman.
1868an, Frantziako gudarosteek laguntza ukatu egin zioten eta ezin izan zien eutsi errepublikanoei. Queretaron bi hilabetean inguratuta egon ondoren, garaitu egin zuten haiek, preso hartu, eta gerra-kontseilu batean hiltzera kondenatu zuten. Tomas Mejía eta Miguel Miramón jeneralekin batera hil zuten.
Wald
Toponimoa
Alemania: Suitza: Austria: Estatu Batuak:
Saint-Pierre-des-Landes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 578 ziren, horien artean 445 aktiboak ziren eta 133 inaktiboak ziren. 445 pertsona aktiboetatik 433 lanean zeuden (241 gizon eta 192 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 133 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Pierre-des-Landes udalerrian 138 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.515 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Buztanzuri kaskazuri
Buztanzuri kaskazuria (Oenanthe leucopyga) Oenanthe generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Rindal
Rindal Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 640.67 km² ditu eta 2,045 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Antares (eraikina)
Antares eraikina Bartzelonan kokatutako etxe-orratz bat da, 30 solairtukoa, Odile Decq arkitektoak diseinatua, eta gehienbat luxuzko etxebizitzek okupatua.
Figueirão
Figueirão Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Euskal Herriko Karlista Alderdia
Euskalherriko Karlista Alderdia, EKA (Partido Carlista de Euskalherría) Hego Euskal Herriko alderdi politiko karlista ezkertiarra da.
E.K.A.k-Euskal Herriko Karlista Alderdiak, ia bi mendeko bizia du Alderdi Karlistaren barruan, izen honen zama historikoaren kontzientea da, eta kendutako Askatasuna berreskuratzeko Herri baten ahaleginen jarraitzaile hartzen du bere burua, eta denboren eskakizunei egokitzen saiatzen da.
Askatasunen berreskurapenaren guda luzean, eta denboran zehar, zenbait goiburu edo printzipio erabili izan dira historian zehar laguntza moduan; “Jaungoikoa, Aberria, Erregea”, hasieran; “Jaungoikoa, Aberria, Foruak, eta Erregea”, gero, eta egun “Askatasuna, Sozialismoa, Federalismoa, Autogestioa“; bakoitzaren eta guztion xedea gizon eta emakume pertsona egiten duen Askatasuna lortzeko izanik, besteon askatasuna muga bakarra izango litzateke, besterik ez; honek, askatasun politikoa, soziala eta ekonomikoa eskatzen du. Hau lortzeko baliabide baketsu, legalak eta demokratikoen bidez, egungo eta etorkizuneko iharduera ezartzen du Euskal Herriko Karlista Alderdiak, E.K.A.k.
Alderdi guztiz subiranoa da, Estatuko beste alderdi karlistekin federatuta dago Alderdi Karlistan. Gizarte aske, demokratiko eta zuzenagoa lortzea aldarrikatzen du libre eta borondatezko itun baten bidez, Estatuko Herri guztien artean egina.
1976ko Aberri Eguna antolatu zuten erakundeetako bat izan zen zenbait euskal alderdi ezker independentistakin (ETA (m eta pm), EHAS, LAIA eta LAB) eta espainiar alderdi ezker iraultzailekin (MC, LCR eta ORT) batera. 1977ko otsailean Euskal Erakunde Herritarraren sorreran parte hartu zuen.
Kanpo estekak
E.K.A.ren webgunea
Henri Pousseur
Henri Pousseur (Malmedy, - Brusela, ) belgikar musikagilea eta musikaren teorikoa izan zen. Liejako eta Bruselako kontserbatorioetan egin zituen musika-ikasketak. 1951ean, Boulez ezagutu zuen; Boulezen eraginaz gainera, Webernek, Stockhausenek eta Beriok eragin handia izan zuten Pousseuren musikan. Artikuluak eta liburuak idatzi zituen musika berriari buruz, eta Bergen idatziak frantsesera itzuli zituen. Basileako kontserbatorioan musika berriaren irakasle izan zen, eta analisi-ikastaroak egin zituen Koloniako musika berriaren eskolan. Pousseurek hotsaren fenomenoa eraberritzea bilatu zuen. Lan aipagarrienak: Sinfonia (1955); ''Quintette à la mémoire d´A. Webern (1955), eta Répons (1960); Scambi (1957); Rimes pour différentes sources sonores (1958-1959); 3 Visages de Liège (1961); Croisées des couleurs croisés ''(1970). Idatzi aipagarriak: Fragments théoriques I. Sur la musique expérimentale (1970), eta Musique, sémantique, société (1972).
Víťaz
Víťaz Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 19,30 km²ko azalera du eta 2034 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1272. urtekoa da.
Coldharbour (Kornualles)
Coldharbour, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Carlos Mejía Godoy
Carlos Arturo Mejía Godoy ( 1943 -) Nikaraguako musikari, konpositore eta kantautorea da, eta bere herrialdeko kantu testimonialaren edo berriaren ordezkari nagusietako bat da.
Antares (argipena)
Antares izenak adierazt dezake Wikipedia honetan:
Carlos Mejía Godoy
Carlos Mejía Godoy musika herrikoiarekin, folklorearekin eta kultura tradizionalarekin lotutako familia batean hazi zen, eta horrek Nikaraguako mundu kultural eta artistikoarekin harreman oso goiztiarra izatea ekarri zion.
Pedro Miranda Camerata Bach eta Los de Palacagüinako gitarra-jotzailearekin eta Silvio Linarte musikari nikaraguarrarekin adiskidetasun estua izan zuen.
Iraultza Sandinista n aktiboki parte hartu zuen, Iraultzari lotutako abestien zati handi bat konposatuz eta Anastasio Somoza Debayle ren diktaduraren aurkako borrokaren kausa munduan zehar zabalduz. Garaipen iraultzailearen ondoren, gobernu sandinisten kultur sustatzaile nagusietako bat izan zen. 1990eko hauteskundeetan FSLN ren boterea galdu ondoren, FSLNa utzi eta politikoki alderdi honengandik eta Daniel Ortega ren lidergoarengandik urrun kokatzen joan zen, 2018ko protestetan aktiboki parte hartzera iritsiz.
Tomicodon myersi
Tomicodon myersi Tomicodon generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Moskva (gurutzaontzia)
Slava bezala (1976–1996)
Slava ontzia 1976an eraiki zuten, Mykolaiv hiriko 61 Kommunara Ontzigintza-Plantako 445. Ontziolan, garaiko Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialistan. 1979an uretaratu zuten, eta 1983ko urtarrilaren 30ean jarri zuten martxan. 1986ko azaroaren 18–22 bitartean, ontziak Greziako Pireo hiriko portua bisitatu zuen.
Mikhail Gorbatxov buruzagi sobietarraren eta George H. W. Bush presidente estatubatuarraren arteko Maltako Goi-Bileran (1989ko abenduaren 2–3 artean) parte hartu zuen Slavak. Sobietar Batasuneko ordezkaritzak erabili zuen; Estatu Batuetako ordezkaritzak, berriz, USS Belknap ontzian zuen bere ganbara. Itsasontziak Marsaxlokkeko kostaldearen aurreko arrada batean ainguratuta zeuden. Eguraldi ekaiztsuak eta itsaso asaldatuak bilera batzuk bertan behera uztea edo birprogramatzea eragin zuten; hala, nazioarteko komunikabideen artean "Itsas-Zorabioaren Goi-Bilera" ezizena hedatu zen. Azkenean, bilerak Maxim Gorkiy itsasontzian egin ziren, Marsaxlokkeko badian ainguratutako gurutzaontzi sobietarra.
Slava 1990eko abenduan itzuli zen Mykolaiv hirira, non 1998ko amaiera arte iraun zuen berregokitzapen baterako. 1996ko maiatzaren 16an itsasontzia Moskva izena hartu zuen, formalki.
Moskva bezala (1996–2021)
2000ko apirilean, Moskvak Kynda klaseko Admiral Golovko gurutzaontzia ordezkatu zuen Errusiako Itsaso Beltzeko Flotaren ontzi nagusi gisa.
2003ko apirilaren hasieran, Moskva, Pytlivyy fragatarekin, Smetlivyrekin eta lehorreratzeko ontzi batekin batera, Sebastopoletik abiatu zen Indiako Ozeanoan ariketak egiteko, Ozeano Bareko Flotako lantalde batekin –zehazki, Marshal Shaposhnikov eta Admiral Panteleyev ontziak– eta Indiako Itsas Armadarekin. Indarrak 1559V Proiektuko Ivan Bubnov petrolio-ontziaren eta 712 Proiektuko Shakhter atoiontzi ozeanikoaren laguntza izan zuen.
Moskvak, 2004ko urrian, Maltako Portu Handia bisitatu zuen, non Itsaso Beltzeko Flotaren Multzoak kontzertu bat eskaini zuen Valletako Mediterraneoko Konferentzia Zentroan. 2008 eta 2009an, Mediterraneoa bisitatu zuen ere, bai eta itsas-ariketetan parte hartu zuen Iparraldeko Flotako ontziekin.
2008ko abuztuan, Georgiaren inbasio errusiarraren alde, Moskva hedatu zuten Itsaso Beltza ziurtatzeko. Leherraldi labur batean, Georgiako Itsas Armadak misil batekin harrapatu zuen Moskva ontzia, lehen honek galdu aurretik. Errusiak Abkhaziaren independentzia onartu ondoren, ontzia Abkhaziako hiriburuan, Sokhumi-n, geratu zuten. 2009ko abenduaren 3an, Moskva hilabetez ibilgetua izan zen Sebastopolgo PD-30 dike flotatzailean, programatutako behin-behineko berrikuspen bat egiteko. Berrikuspen horren barruan sartzen ziren, besteak beste, hozte-makinak eta bestelakoak ordeztea, ontzi-hondoa eta kanpoko osagarriak berreskuratzeko lanak eta ontziaren hondoko zatiak eta kroskoaren gainazala garbitzea eta pintatzea. 2010eko apirilean jakinarazi zen gurutzaontzia Indiako Ozeanoan Itsas Armadako beste unitate batzuekin batuko zela ariketak egiteko. 2013ko abuztuan, gurutzaontziak Habana bisitatu zuen, Kuban.
2013ko abuztuaren amaieran, Moskva Mediterraneo itsasoan hedatu zuten berriro, Siriako kostaldean gerraontzi estatubatuarren pilaketari erantzuteko. Errusiak 2014an Krimea inbaditu zuenean, Moskvak Ukrainako flota Donuzlav Lakuan blokeatu zuen.
2014ko irailaren 17an, Moskva Mediterraneo itsasoan hedatu zuten berriro, Pytlivy guardiako ontziaren lekukoa hartuz.
2015eko uztailean, Moskvak Luanda bisitatu zuen, Errusiak Angolarekin lankidetza militarra indartzeko helburuarekin. 2015eko irailaren amaieratik, ontzia Mediterraneo ekialdean zegoela, Siriako Latakia hiritik gertu basea zuen Errusiako hegazkin-taldearen aire-defentsaz arduratu zen. 2015eko azaroaren 25ean, Sukhoi Su-24 errusiarra eraitsi ondoren, Moskva, lurretik-airerako S-300F misil-sistemarekin armatua, Siria eta Turkiaren arteko kostaldeko mugatik gertu zabalduko zela jakinarazi zen. 2016an, Varyag ontzi bikiak ordezkatu zuen Mediterraneo ekialdeko itsasoan. 2016ko uztailaren 22an, Moskvak Nakhimoven Ordena jaso zuen.
2016ko urtarrilean etxera bueltatu zenean, Moskva birmoldatu eta eguneratu behar izan zuten; halere, diru-falta zela eta, etorkizuna zalantzazkoa zen 2018ko uztailerako. 2019ko ekainean, Moskva Itsaso Beltzeko Sebastopolgo portutik atera zen, bere borroka-sistema eta propultsio nagusiak probatzeko.
2020ko uztailaren 3an, Moskvak konponketa- eta mantentze-lanetako bi hilabete eta erdi osatu zituen, 2040ra arte zerbitzuan egon ahal izateko. Konponketen ondorengo lehen hedapena 2020ko abuzturako aurreikusita zegoen; halere, ez zen 2021eko otsailera arte hedatzeko prestatzen hasi. 2021eko martxorako, azkenean, itsasoan zegoen ariketak egiten.
Ukrainako inbasioa (2022)
2022ko otsailean, gurutzaontzia Sebastopoletik atera zen, 2022ko Ukrainaren inbasio errusiarrean parte hartzeko. Ondoren, ontzia Ukrainako Indar Armatuen aurka erabili zuten, Sugeen Uhartearen aurkako erasoan, Vasily Bykov patruila-ontzi errusiarrarekin batera. Moskvak uharteko soldadu ukrainarrei deitu zion irratiz, hauek errenditzeko eskatuz; ukrainarrek "Errusiako gerraontzi, joan zaitez pikutara!" erantzun zutelarik. Honen ondoren, Sugeen Uhartearekin kontaktu guztia galdu zen, eta hamahiru kideko ukrainar taldea harrapatua izan zen. Slava-klaseko gurutzontziak aireko nagusitasunerako eraikita daude eta, beraz, ez dute lurreko erasorako misilik. Ondorioz, Moskva, batez ere, beste gerraontzi errusiar batzuen atzean geratu zen, aire-estaldura emanez Odesa itxurazko helburutzat zuten urlehortar lehorreratzeen erakustaldi militarretarako.
Moskvaren hondoratzea
Oleksi Arestovytx-ek, Ukrainako Presidentearen aholkulariak, eta Maksym Martxenko-k, Odesako Gobernadoreak, adierazi zuten euren indarrek Moskva erasotu zutela 2022ko apirilaren 13ko azken orduetan, R-360 Neptune ontzien aurkako bi misilekin; bai eta arratsaldeko 19:00ak inguruan, bertako orduan, sutan zela, itsaso asaldatuaren erdian. Informazio hau Ukrainako agintariek zein AEBtako Defentsa Departamentuak baieztatu zuten. Hala ere, Errusiako Defentsa Ministerioak bigarren bertsio bat eskaini zuen, non ontzia hondoratu zen ontziko munizioak leherrarazi osteko su-agerraldiaren ondorioz.
Biharamunean, Ukrainako Hegoaldeko Aginteak adierazi zuen Moskva iraulita zegoela, bai eta hondoratzen hasia zela. Egun hartan bertan, 2022ko apirilaren 14an, hondoratu zen, Itsaso Beltzean, Odesa hiriaren kostaldetik 100 bat kilometrora.honek, ontzia Bigarren Mundu Gerraz geroztik borrokan hondoratutako gerraontzirik handiena bihurtzen du –antzeko tamainako ontzi bat hondoratu zen ere Falklandetako Gerran–.
Kristau Batasuna (Herbehereak)
2000. urtean sortu zen, Aliantza Politiko Erreformatuak (GPV) eta Federakunde Politiko Erreformatzaileak (RPF) bat egiteaz. Kristau Batasunak lau eserleku ditu Lehen Ganberan eta bost Bigarren Ganberan. 2006ko hauteskundeetan, eserlekuak bikoiztu ondoren, Balkenenderen laugarren kabineteko kide txikiena izan zen. Hauteskunde batzuetan, Alderdi Politiko Erreformatuarekin (SGP) aliantzan aurkezten da; hura CU ez bezala, lekukotasun alderdia da, hots, agintea egikaritzea baino bere printzipioak atxiki eta zabaltzea nahiago duen alderdia.
Cold Northcott
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Clether parrokian.
Kristau Batasuna (Herbehereak)
CU alderdi nagusiki protestantea da, Biblian oinarritzen ditu bere politikak, eta karitatearen eta zaintzaren printzipio teologikoak hartzen ditu oinarri gastu publikoa eta ekologismoa babesteko. Alderdiak gobernuak kristau-moraltasunari eutsi nahi dio, baina erlijio-askatasuna onartzen du norberaren inguruarekiko burujabetzaren neokalbindar doktrinaren pean. Alderdia euroeszeptiko biguna da; lehen, Europako Legebiltzarrean Kontserbadore eta Erreformisten (ECR) taldearekin zegoen, baina orain Europako Alderdi Popularra taldearekin (EPP) dago. Europako Kristau Higikunde Politikoko kidea da.
Moskva (gurutzaontzia)
Moskvaren hondoratzea
Lituaniako Defentsa Ministroaren arabera, 485 tripulatzaile zeuden ontzian, 66 ofizial barne. Halaber, esan zuen "ontzi turkiar" batek sorospen-dei bati erantzun ziola eta tripulazioko 54 kide salbatu zituela goizaldeko ordu bietan; halaber, ontzi-kapitaina gertakarian hil zela jakinarazi zuten. Errusiak, bestalde, ez zuen hildakorik iragarri itsasontziaren sutean zein hondoratzean. Estatu Batuetako iturriek, hirugarrenik, biktimak egon zirela defendatzen dute.
Tres Cantos
Tres Cantos Madrilgo Erkidegoko (Espainia) udalerria da. Madril hiriburutik 23 kilometro iparraldera kokatua dago. 2006an, 41.800 biztanle zituen. 1991 urterarte, Colmenar Viejo udalerriaren menpe zegoen Tres Cantos.
Mirari
Miraria edo mirakulua ustez Jainkoaren edo izate jainkotiar edo mitologiko baten esku hartzeaz izandako gertakari harrigarria da, maiz profeta, santu edo beste bitartekari baten bitartez burutzen dena. Askotan, mirari deitzen den gertaera ezin da azaldu indarrean dauden ezagutza eta zientzia erabiliz; ustezko azalezintasun horrek, hain zuzen, ematen dio gertaerari mirari izaera.
Halsa
Halsa Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 300.84 km² ditu eta 1,671 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anolis alayoni
Anolis alayoni Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Elacatinus prochilos
Elacatinus prochilos Elacatinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Welara
Welara ponia, edo Welara zaldia, (Ingelesez: Welara), Ingalaterrako bertako zaldi mota moderno bat da. Bere fenotipoaren ezaugarri asko zaldiarenak izan arren, bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Welarak arabiar zaldi eta galesdar ponien arteko nahasketen ondorio dira.
Etimologia
Welara hitza ingelesaren Welsh-arabian hitzen trinkotzetik dator, hau da, galesdar eta arabiar euskaraz. Zaldi mota honen jatorria aipatzen du.
Isabel Villenakoa
Elionor Manuel Villenakoa edo Isabel Villenakoa (c.1430 - Valentzia, 1490eko uztailaren 2a) XV. mendeko lekaime eta idazle valentziar protofeminista izan zen.
Isabel 1430ean jaio zen, Valentzia hirian. Enrique Villenakoa Trastamara etxeko ondorengoaren alaba ez-legitimoa izan zen, eta baita Alfontso Zaharraren, Gandiako lehen dukearen, birbiloba ere. Jaiotzean Elionor izena jarri zioten, ohikoa bere familian, eta txikitatik bizi izan zen Maria Gaztelakoaren gortean, Aragoiko tronurako hautagaien emakume ondorengoek bertan bizi behar izan baitzuten, Caspeko hitzarmenean amaitu zen interregnoa izan zen bitartean. Trastamaratarrek emakume horiek, nahita ala ez, familiaren aliatuekin ezkonarazten zituzten. 1445ean, Valentziako moja klaratarren Trinitatearen monasterio berrian (Tordesillaseko araua). Han Isabel izena hartu zuen, agian Aragoiko familiako erregina santuaren omenez, eta 1462an bertako abadesa aukeratu zuten.
Isabel Villenakoak Trinitatearen monasterioko lanak bultzatu zituen, eta Valentziako gotiko berantiarreko harribitxi bihurtu zuen lortu zituen dohaintza handiei esker.
Isabelek pertsona bertutetsu eta adimentsu ospea hartu zuen, eta oso gogoan zuen bere leinuaren jatorri erreala. Valentziako garaiko hainbat idazlek bere zintzotasuna eta erudizioa goresten zituzten idatziak eskaini zizkioten. Isabel Villenakoa ezagutzen dugun Valentziako literaturako lehen emakume idazlea da. Komentu berean bizi izan zen berrogeita bost urtez, eta bertan hil zen Valentzia 1490ean jo zuen epidemia baten ondorioz.
Vita Christi da kontserbatu den Villenaren lan bakarra. Aldonça Montsoriukoa abadesak Valentzian, 1497an, argitaratu zuen.
Elionor izatetik Isabel izatera
1445ean, 15 urte baino ez zuela, Valentziako moja klaratarren Trinitate Txit Santuaren komentuan (Tordesillasko arau berritua) sartu zen bere borondatez. Komentua Maria erreginak fundatu eta finantzatu zuen aurreko urtean Elionorrek berak erreginari bere zorra kitatzeko emandako diruarekin. Maria erreginak espazio pribatu bat izan zuen komentuan erretiro-orduak beste edozein mojaren moduan pasatzeko. Elionorrek orduan hartu zuen Isabel izena. Isabel Villenakoa, Trinitate komentuan klarisa gisa izan zuen bizimoduagatik, zintzotzat eta bertute handikotzat hartu izan zuten garaikideek.
1462 an abadesa izendatu zuten. Kargua, baina, ez zuen onartu hurrengo urtera arte, alaba ez-legitimoa izateagatik aita santuaren dispentsa bat behar baitzuen. Abadesa egin ondoren, bere ardura eraginkortasun eta erantzukizun handiz eraman zuen bere bizitza guztian. Diru kontuetan zorrotza zen, eta Trinitate monasterioko lanak jarraitzeko eta bukatzeko jasotzen zituen dohaintza guztiak erregistratu zituen. Bere lanean frantziskotarren espiritualtasun zorrotzarekiko konpromiso handia sumatzen da, Tordesillasko arau erreformatuari zegokion bezala, Clara Asiskoak, ordenaren sortzaileak, proposatutako sinpletasunera itzultzeko eskatzen baitzuen.
Bere obra: Vita Christi
Vita Christi Jesukristoren bizitzari buruzko narrazioa da, komentuko mojen hausnarketetan laguntzeko idatzia. Autoreak maisuki bete zuen bere lana, bai pasadizo narratibo bizietan, bai estilo erretoriko jasoa erabiltzean, gaiari zegokion bezala. Lanaren berezitasunik handiena da Isabel Villenakoa oso kontziente dela bere hartzaile zuzenen izaeraz (Trinitateko mojen komunitatea), eta horregatik, kontaketa ikuspegi kontzienteki femeninoaz markaturik dagoela. Horrela, Kristoren bizitza izan behar zuena Ama Birjinaren bizitza da bere eskuetan: liburua Ama Birjinaren jaiotzarekin hasi eta haren jasokundearekin amaitzen da. Egileak Christi vitae generoko beste lan batzuk ezagutu zituen, hala nola Ludolf Saxoniakoarena, Joan Roís Corellakoak "Kartusiarra" izenburupean itzulia eta arrakasta eta hedapen handia izan zuena. Baina Villenaren lanak oso ezaugarri pertsonalak ditu; esate baterako, sarritan latinezko pasarteak tartekatzen ditu (gehienetan liturgiatik datozenak), eta, ondoren, erromantzez haien glosa egiten du eta naturaltasun osoz txertatzen ditu narrazioan, adibidez, pertsonaien elkarrizketetan. Villenak ez du arazorik Ebanjelio kanonikoekin zerikusirik ez zuten Jesus eta Mariaren bizitzako pasarteak txertatzeko, ebanjelio apokrifoen elementuak erantsiz, oso ezagunak baitziren artean erdi aroan, nahiz eta ortodoxia zorrotzenak onartzen ez zituen.
Lan femeninoa ala feminista?
Feminitatea nahita aukeraturik dago, eta edozein orrialdetan aurki daiteke:
Baina gehien eztabaidatu den kontua da ea Isabelek, bere lana ikuspuntu «femenino» batetik egiteaz gain, lan «feminista» ere egin ote zuen. Ausartegia izan liteke XV. mendeko emakume bat feministatzat hartzea, baina begibistakoa da haren liburua Erdi Aroko literatura guztia bereizten duen misoginiaren kontrako erantzuna dela. Jaume Roig-ek, Espill (Ispilua) XV. mendeko katalanezko literaturako libururik misoginoenaren autoreak, harreman estua zuen Trinitatearen komentuarekin, bertako medikua baitzen. Isabelek, seguru asko, Roigen liburua eta jarraitzen zuen tradizioa ezagutuko zituen, eta Vita Christi idaztean Espill-i erantzun bat eman nahiko zion, emakumearen bertuteak nabarmenduz eta akusazioen faltsutasuna erakutsiz:
Feminismoa emakumearen defentsa dela ulertzen badugu, zalantzarik gabe, Isabel Villenakoa feministatzat har daiteke, nahiz eta garai hartan feminismoa mugimendu antolatu gisa artean agertu ez. Era berean, bere jenialtasuna ikus dezakegu kristau-salbazioaren historia kontatu eta interpretatzeko moduan, Jesukristoren inguruan zebiltzan emakumeen ikuspuntuaz baliatzen baita; horrela, salbazioaren historia horretan emakumeen balioa eta protagonismoa aitortu zituen.
Ez dakigu nola lortu zuen Isabelek bere prestakuntza intelektual eta literarioa; baina, Enrique Villenakoa katalanezko eta gaztelaniazko idazle jakintsuaren alaba izanik, ez da harritzekoa prestakuntza intelektual sendoa izatea. Badakigu Maria erreginaren gortean liburutegi bikaina zegoela, gehienbat testu moralak biltzen zituena. Hango liburu asko jarauntsi zituen aurrerago Trinitateko komentuan irakasle izango zen erreginaren dametako batek, eta horregatik, liburu horiek Isabel Villenakoa abadesa izan zen komentura helduko ziren. Isabel Villenakoaren eragina XV. mendetik XVI. mendera bitartean idatzitako pintura-eskuizkribu batean ere ikusten da. Bertan Villenak bere Vita Christi liburuan deskribatu zituen eszenak agertzen dira.
Aldarrikapen feminista
Vita Christi liburua Jesusen bizitza kontatzean oinarritzen da, eta helburua du irakurlearen debozio emozionala piztea eta kristaua hunkitzea, istorio honetako pertsonaia nagusiekin identifikatu dadin. Hala ere, Villenaren Vita Christi oso lan pertsonala da hainbat alderditan, emakumeek eta ekarpen feministek duten presentzia eta garrantzian, hain zuzen.
Obra hau Kristoren bizitzan agertzen ziren emakumeei buruzkoa da. Vita Christi-n Santa Ana, Ama Birjina eta Maria Magdalena ohiko emakume, amona edo amak dira, Kristoren bizitza edozein emakumeren moduan bizi dutenak, hau da, giza sentimenduekin. Lan bikain honek, pertsonaia femeninoetan enfasia jartzeaz gain, Bibliako testu apokrifoak baliatu zituen, eta ez zuen arazorik izan testu sakratuen ortodoxiatik urrun zeuden sinesmenak eskaintzeko, horixe egin baitzuen, adibidez, Maria, Jesus zerura igo ondoren, Eliza berriko buru eta «papisa handi» gisa eta «doktore» gisa, apostoluen maistra, aurkeztean.
Vita Christi-ren lehen xedea erlijio-debozioa sustatzea zen; baina, horrez gain, egileak emakumeen defentsa argudio sendoetan oinarritua eta ukatzeko gaitza egiteko ere aprobetxatu zuen. Haren analisiak frogatzen du autoreak zuzenean kontra egin ziela Aragoiko Koroan hainbat hamarkadatan oso ugaria izan zen literatura misoginoaren topikoei.
Aipatzekoa da Villenaren lanak, komentuko ahizpa eta hurbileko fededunen artean arrakasta izateaz gain, literatura eta intelektualitatearen munduko gizon askoren mirespena ere eragin zuela.
Oso adierazgarria da, bestetik, lan hau, emakume batek idatzia, beste bi emakumeren ekimenez inprimatua izan zela, Isabel Villenakoaren ondorengoak, Aldonça de Montsoriu abadesak, inprentara eraman baitzuen lehen aldiz, Gaztelako Isabel I.a erreginak irakurtzeko adierazi zuen interesagatik. Ez dirudi erreginak batere zailtasunik izan zuenik jatorrizko hizkuntzan irakurtzeko.
Villenaren Vita Christi liburuaren hiru edizio egin ziren gutxienez: Valentzian, 1497an (Lobo de la Roca); Valentzian, 1513an (Jorge Costilla, xilografia ugarirekin), eta Bartzelonan, 1527an (Carles Amorós).
Autorearen garrantzia, geroago, ez zen izan behar bezala balioetsia, Valentziako urrezko mendeko ezinbesteko lantzat jo ez zelarik; baina, hala ere, emakume askok irakurri eta estimatu zuten, adibidez, María Jesús Agredakoa mistikak edo, goian esan bezala, Isabel Katolikoa erreginak. Isabel Villenakoaren Vita Christi 1497an argitaratu zen azkenean, Trinitateko monasterioan haren ondorengoak egindako bitartekaritzari esker.
Vita Christiren estiloa
Tradizionalki, Isabel Villenakoaz autore xaloa izan zela esan izan da, hizkuntza sinple eta gutxi landua erabili zuena, txikigarriz betea. Azterketek erakutsi dute, ordea, bere obran agertzen diren txikigarriak arraroak direla haurren munduaren erreferentzietatik kanpo. Ikusi da, halaber, autore honek estilo jasoa duela, gai sakroetarako erretorikaren arauek eskatzen zuten moduan, eta hainbat baliabide erretoriko erabiltzen dituela Vita Christin, hala nola, epitetoak, sinonimiak, litoteak, metaforak, hiperboleak, girotzeak, ekfrasiak, hiperbatonak eta abar. Isabel de Villena maistra da arte-prosaren erabileran, Joan Roís Corellakoa herrikidearen antzera. Ez da harritzekoa hori, kontuan hartzen badugu haren aita, Enrique Villenakoa, maisua zela goi mailako erretorika erabiltzean. Baina Isabel Villenakoa narratzaile bikainak ez du inoiz uzten bere trebetasun erretorikoek narrazioaren emozioa oztopa dezaten, modu arinean jarrai baitakioke kontakizunaren hariari. Bere teknika anplifikatzailea ere azpimarratu behar da: Ebanjelioaren bertset bakar batetik abiatuta kapitulu osoa idazteko trebetasun bitxia du, gainerakoa bere irudimen miresgarriarekin eraikiz.
Joan Fusterren arabera, Vita Christin bi narrazio-plano ematen dira, paraleloan lantzen direnak: terrenala, zeinean Familia Sakratuak miseriak eta penalitateak pairatzen dituen, eta zerutiarra, luxuz beteriko gorte baten moduan aurkeztua. Autoreak zeruko zeremonien protokoloaren solemnitatea eta handitasuna deskribatzen ditu, oihalen, bitxien, janarien eta eszenografiaren handitasunean laketuz.
Masato Yamazaki (1990)
Masato Yamazaki (山﨑 正登, 1990eko maiatzaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol eta YSCC Yokohama.
La Grande Magie
Sinopsia
Charles eta Marta hotel batean daude, bikote harremanaren azkenetan. Afaltzen duten bitartean, Albertek, mago berritsu batek, Marta desagerraraziko du. Charles urduritu egingo da. Magoak kutxa bat emango dio. Marta barruan omen dago; baina emakumearengan erabateko konfiantza baldin badu bakarrik ireki dezake.
Oenanthe monacha
Oenanthe monacha Oenanthe generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Isamu Akasaki
Isamu Akasaki (赤崎 勇) japoniar ingeniari eta fisikaria izan zen. 2014ko Fisikako Nobel Saria irabazi zuen Hiroshi Amano eta Shuji Nakamurarekin batera argi urdina igortzen duten diodoak asmatzeagatik.
Kyotoko eta Nagoiako unibertsitateetan ikasi zuen. LED argia aztertzen hasi zen 1960ko hamarkadaren amaieran. Amano, Nakamura eta bera argi mota berria aurkitzen giltzarri izan ziren.
Smøla
Smøla Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 281.85 km² ditu eta 2,137 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cabeceira Grande
Cabeceira Grande Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Calés (Lot)
Biztanleria
2007an Calès udalerrian erroldatutako biztanleak 138 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 10 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Os Demónios do Meu Avô
Os Demónios do Meu Avô 2022ko Nuno Beato portugaldar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da.
Calés (Lot)
Etxebizitza
2007an 148 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 145 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Uzzo koba
Koba
Uzzoko koba Sizilia osoko historiaurreko tokirik garrantzitsuenetako bat da, non duela 10.000 urte inguruko giza presentziaren aztarnak aurkitu diren. Lehenagokoak dira koban aurkitutako animalia batzuen aztarnak, errinozeroak, lehoiak eta mamutak, esaterako.
Calés (Lot)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Uzzo koba
Koba
Aurkitutako gorpuzkiak aztertzean, gizakiarenak, edo hauek erabilitako tresnak, posible zen euren bizimodua berreraikitzea. Kobako estratifikazioak azken 10.000 urteetan gizakiak izan duen bilakaera ezagutzeko aukera eman du. Kobako komunitatea ehiztari talde txiki batek osatzen zuen. Kobazuloak animalia basatiez babesa ematen zuen. Mendeetan zehar, komunitateak lurra lantzen eta arrainez elikatzen ikasi zuen, haitzulotik oso gertu dagoen itsasoan oso ugariak zirenak.
Calés (Lot)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (26 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Calès udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 156 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.406 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lurrin-denda bat zen.
2000. urtean Calès udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 812 hektarea erabiltzen.
Venta Laperra (leizea)
Venta Laperrako leizea Karrantzan (Bizkaia) dagoen haitzuloa da. Ezaguna da batez ere lau bisonte eta hartza baten labar-pinturak direla-eta, K. a. 25000an, Goi Paleolitoko Gravetiar bukaeran edo Solutrear hasieran datatuak.
1904an labar-artearen lehen aur­kikun­tza egin zen Euskal Herrian: irudi bat, kobazuloaren sarreran bertan. Bi urte beranduago, Breuilek beste lau irudi gehiago aur­kitu zituen: buruzagirik gabeko hiru bisonte azefalo, hatz oso bat, zehaztasun gutxiko bobido bat eta lerro-segida ulertezin bat. Hai­tzean halakoxe sakontasuna duen grabatu batez eginak daude. Grabatu hauen ezaugarri bereizgarria honetan da­tza: kobazuloaren sarreran zeudela eta eguz­kiaren argitan ikus daitez­keela. Gure herrian aur­kitu ditugunen artean, zaharrenak eta Auriñaciense aldiari dagoz­kionak dira. Apellanezi gertakari honek zera pen­tsarazten dio, Paleolito aldi an­tzinakoetan, Kantabriako artea, Euskal Herriko sartalderaino zetorrela, beste arte formula ba­tzuk (piriniotarrak) hartu ahal izateko edo bere-bereak sor­tzeko, Herria libre utziz.
Coldvreath
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Roche parrokian.
Anolis aliniger
Anolis aliniger Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Alan Bartlett Shepard
Alan Bartlett Shepard, Jr. (East Derry, New Hampshire, 1923ko azaroaren 18a - Pebble Beach (Kalifornia), 1998ko uztailaren 21a) estatubatuar astronauta izan zen. Estatu Batuetako Itsas Gudarosteko Akademian graduatu zen, tenienteorde mailarekin, 1944an. Bigarren Mundu Gerran itsas armadan jardun zuen; ondoren graduazioak eskuratu zituen Marylandeko Patuxent River Itsas Pilotuen Eskolan, eta Rhode Islandeko Newport Gerrako Itsas Eskolan. 1959an, Estatu Batuetako armadako astronauten saila sortu zen, eta bera izan zen sail hartako lehenengo zazpi kideetako bat. Shepard izan zen, halaber, espaziora hegan egin zuen lehen estatubatuarra, 1961ean; Freedom 7 kapsula nanoan 15 minutuko hegaldia egin zuen 185 km-ko altueran, orbitaz beheko hegaldi batean. Osasun-arazoak zirela-eta, aldi batez erretiraturik egon ondoren, 1971n, Ilargirako hegaldia zuzendu zuen Apolo 14 ontzian, eta Ilargi gainean iraunaldi luzeena egitea lortu zuten, 33,5 orduko errekorrarekin. 1974an, utzi egin zuen astronauta-lanbidea.
Arrakala digital
Arrakala edo eten digitala maila sozioekonomiko desberdinak dituzten gizabanakoen, familien, eremu ekonomikoen eta geografikoen arteko desfasea edo banaketa da, bai informazioaren eta komunikazioaren teknologietara iristeko aukerei dagokienez, bai Internet askotariko jardueretarako erabiltzeari dagokionez. (ELGA, 2011.)
Kontzeptualizazioa
Arrakala digitala terminoaren erabilera pasa den mendeko 90ko hamarkadaren erdialdean AEB etan hasi zen Clinton Administrazioan (1997-2001), teknologia berrien hedapenean teknologietara sartu aurreko aldea aipatuz, "konektatuak" eta "ez konektatuak" zirenei aipamen eginez.
Hasiera batean, eten digitalak informazioaren eta komunikazioaren teknologiari (IKT) zegokion fenomeno bati egiten zion erreferentzia. IKTetarako sarbide fisikoa zutenen edo ez zutenen arteko desberdintasunari buruzkoa zen, zehazki. Laster arrakala digital mota desberdinak identifikatzen hasi ziren: arrakala soziala, hala nola herrialde bakoitzeko pobreen eta aberatsen artean informazioa eskuratzeko dagoen aldea; arrakala globala, IKTen erabileran garatutako eta garatzen ari diren herrialdeen arteko aldea; eta eten demokratikoa, IKTak mobilizatzeko eta eremu publikoan parte hartzeko erabiltzen dituztenen arteko aldea. Izan ere, ikuspegia zabalduz joan zen hainbat faktore sozial kontua hartzen hasi zirelako.
Gaur egun, gero eta gehiago lotzen da, ez bakarrik Internetera sartzeko aukerarekin, baizik eta erabiltzen jakiteko behar diren gaitasunekin. Ikuspegi horretatik, arrakala bere dimentsio politiko eta hezitzailean aintzat hartzen da, eta, horregatik, desberdinkeria sozialik zaharrenetariko batekin lotuta dago: hezkuntza rako sarbidearekin lotutakoa. Horregatik, eten digitala gero eta gehiago lotzen da gizarte inklusio/bazterkerta eta parte-hartze sozialeko dinamikekin eta alfabetatze digitaleko politikak praktikan jartzeko premiarekin. Hori dela eta, arrakala digitala izeneko desberdintasuna fenomeno konplexu bat da, alderdi politikoak, ekonomikoak eta sozialak hartzen dituena, eta gizarte globalaren egiturazko arazoekin lotzen da, hala nola pobreziarekin, bazterketarekin, langabeziarekin, lanaren prekarizazioarekin, aberastasunaren banaketan dagoen ekitaterik ezarekin eta globalizazioaren ondorioz sortzen diren beste arazo batzuekin.
Mailak
Teknologien aprobetxamendua atzeratzen duten arrakala digitalaren hiru maila nagusi identifikatu dira: herritarrek eta erakundeek (publikoak edo pribatuak) IKTekiko iriste-eten maila, erabilpen-eten mala eta eskuratze-eten mailak.
Lehen maila: sarbide-arrakalarekin du zerikusia eta bertan kontuan hartzen dira elementu hauek:
Bigarren maila: erabilera-arrakalari dagokio, eta zerikusia du, batetik, gailu motekin, erabileraren maiztasunarekin, iraupenarekin eta IKTak erabiltzeko behar den lekuarekin, eta, bestetik, erabileran esku hartzen duten trebetasunekin eta gaitasunak eskuratzeko eta garatzeko moduekin.
Hirugarren mailak jabetze-arrakala aipatzen du, hau da, IKTek eguneroko bizitzan (lan eremuan, hezkuntzakoan, familiakoan, pertsonalean eta sozialean) ekartzen dituzten onurak eskuratzeko orduan ,herritarren erabilera aurreratu edo esanguratsua oztopatzen duen arrakalarekin,
Saskia Sassen
Saskia Sassen (Haga, Herbehereak, 1949ko urtarrilaren 5) soziologo, hirigile eta ekonomilari amerikarra da. Globalizazioa eta migrazioari buruz egindako azterketengatik ezaguna da.
Arrakala digital
2013ko Arartekoaren txostena
2013. urtean Ararteko aren Gizarte Harremanetako, Azterlanetako eta Modernizazioko Zuzendaritzak agindu zuen “E-inklusioa eta Euskadi n herritarrek IKTen bitartez gizartean eta eremu publikoan parte hartzea” txostena herritarrek gizartean eta eremu publikoan informazioaren eta komunikazioaren teknologien (IKT) bidez duten e-inklusioari eta parte hartzeari buruzko azterketa sakona egiteko asmoz.
Txostenak ahalduntze digitalaren bidean lau eten-digital bereizi zituen:
Oenanthe melanura
Oenanthe melanura Oenanthe generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Saskia Sassen
Gaur egun Columbiako Unibertsitateko eta Londresko Ekonomia Eskolako soziologia irakaslea da. Richard Sennett soziologo eta historialariarekin ezkonduta dago.
Arrakala digital
2018ko datuak EUSTAT
Interneterako sarbideari dagokionez, 706.800 familiak baino gehiagok (% 79,9k) dute aipatu zerbitzua beren etxebizitzan. Ondorioz, 14.600 familia gehiago dira 2017ko epe berberarekin alderatuta. Seme-alabak dituzten ia familia guztiek (% 96,7) dute Interneterako sarbidea. Etxean Sarerako sarbidea duten 15 urtetik gorako biztanleak 2017n baino 28.200 pertsona gehiago dira (1,3 puntu), % 86,6ra iritsiz. Telefono mugikorra, bere aldetik, etxeetako % 94,5ean dago presente. 15 urtetik gorakoei erreparatuz gero, % 96,7k telefono mugikorra dauka. 2018ko lehen hiruhilekoan, Euskadiko AEko etxeen % 69,5ean ordenagailu bat dute. Etxean ordenagailua duten 15 urtetik gorako biztanleak % 77,3 dira.
Interneteko erabilerak gora egin du langabeen artean eta jarduerari dagokionez, ikasleen % 99,1k Internet erabiltzen du, bai eta lanean daudenen % 96,2k ere. Azkenik, langabeen % 54,5k Internet erabiltzen du. Azken talde hori izan da iragan urtearekin alderatuz igoerarik handiena izan duena (6,6 puntu portzentual).
Internetera sartzeko lekurik erabiliena etxea da oraindik, erabiltzaileen % 98 etxetik konektatzen baita. Beste leku batzuetatik eginiko sarrerak (% 38,1), bestalde, igoerarik handiena izan dute 2017rekin alderatuz gero (13,9 puntu), eta lantokitik egindako sarrerak (% 36,6) eta ikastegitik eginiko sarrerak (% 10,5) baino ugariagoak dira (azken horiek % 0,1 eta % 0,7 puntu egin dute gora, hurrenez hurren).
Genero haustura mantendu egin da IKTen erabilerari dagokionez.
IKTen erabilera 2017koa baino handiagoa izan da, bai Internet erabiltzen duten pertsonen kopuruan, bai ordenagailuen kopuruan eta merkataritza elektronikoaren tamainan ere. Hazkunde hori, gainera, azterturiko adin-tarte guztietan eman da.
2023ko Ohioko trenaren istripua
2023ko Ohioko trenaren istripua otsailaren 3an Ohioko (AEB) East Palestine herrian gertutako tren istripua izan zen. Sustantzia kimiko arriskutsuak zeramatzen Norfolk Southern enpresaren tren bat errailetik irten zen eta lehertu zen, binil kloruro bezalakoak eguratsera botaz. Trenak 141 bagoi zituen kargatuta, beste bederatzi hutsik eta hiru lokomotor. Illinoisko Madisonetik atera zen eta Conwayra zihoan, Pennsyilvanian. Binil kloruroa ezinbesteko substantzia da PVC plastikoa ekoizteko.
Leherketaren ondorioz hainbat egunez piztuta egon zen sua sortu zen. Otsailaren 6an lortu zuten kontrolatzea, sua bera sortuz eta substantzia kimiko hegazkorrak ateraz, leherketa bat egon ez zedin. Erreketak hidrogeno kloruroa eta oso toxikoa den fosgenoa jaurti zituen airera. Milia bateko distantzian bizi ziren pertsona guztiak ebakuatu ziren, baina ez zen hildakorik egon.
Tomicodon petersii
Tomicodon petersii Tomicodon generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Vasily Blyukher
Vasily Konstantinovitx Blyukher (Василий Константинович Блюхер; Barschinka, Errusiar Inperioa, 1889ko abenduaren 1a - Mosku, 1938ko azaroaren 9a) sobietar mariskala izan zen.
Gurev izeneko nekazari familia batean jaio zen, baina lurjabe batek Blyukher ezizena jarri zien Gebhard Leberecht von Blücher prusiar mariskalaren omenez.
Lehen Mundu Gerran esku hartu zuen eta 1915ean larri zauritu zuten. 1916an Alderdi Boltxebikean sartu zen eta 1917ko Errusiako Iraultzan esku hartu zuen, Samaran.
Elacatinus puncticulatus
Elacatinus puncticulatus Elacatinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Vasily Blyukher
Errusiako Gerra Zibilean Armada Gorriko buru garrantzitsuenetako bat izan zen. 1924tik 1927ra aholkulari militarra izan zen Txinan. Errusiar Ekialde Urruneko komandante izendatu zuten eta "Napoleon Gorria" ezizena jaso zuen. 1935ean Sobietar Batasuneko mariskal mailara igo zen eta 1938an japoniarrak garaitu zituen Khasan lakuko guduan, Koreako mugan.
Mikhail Tukhatxevski kondenatu zuen epaimahaiko kide izan arren, 1938ko urrian atxilotu eta Purga Handian hil zuten.
Aubignosc
Aubignosc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aubignosc udalerrian erroldatutako biztanleak 556 ziren. Familiak 226 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 89 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 77 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 257 etxebizitza zeuden, 230 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 236 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 230 etxebizitza nagusietatik 176 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 97 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 128 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 355 ziren, horien artean 275 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 275 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (142 gizon eta 113 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aubignosc udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 527,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.430 euro zen.