cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontzientzia
Metafisika
Metafisika errealitatearen izaeraz arduratzen den filosofiaren adarra da. Nagusiki, bi ikuspegi metafisiko tradizional eta kontrajarri daude gogamenaren izaerari eta egoera mental kontzienteei dagokienez: dualismoa eta materialismoa. Lehenak, eskuarki, gogamen kontzientea edo egoera mental kontziente bat ez dela fisikoa defendatzen du. Bestalde, materialistek diote gogamena burmuina dela, edo, zehatzago esanda, jarduera mental kontzientea jarduera neuronalaren berdina dela. Bestalde, materialistak horrela deitzen dira, burmuina gauza material bat bezala ikusten dutelako, gogamenarekin identifikatzeko hautagai fisiko probableena delakoan.
Esan beharra dago dualismo eta materialismo mota asko dagoela, eta bata eta bestea denboran zehar gero eta sofistikatuagoak bilakatu dira.
Dualismoa
Hainbat arrazoirengatik mantendu da dualismoaren bertsioren bat mendeetan zehar. Alde batetik, bereziki ikuspegi introspektibotik, gure egoera mental kontzienteek ez dirudite gauza edo prozesu fisikorik. Hau da, gure pertzepzio kontzienteei, minei eta desioei buruz hausnartzen dugunean, ez dirudi fisikoak direnik, inondik inora. Argudio dualisten arabera, pentsa daiteke kontzientzia-egoerak gorputzik gabe existitzen direla edo, aitzitik, alderdi fisikoa bera inolako kontzientziarik gabe imajina daitekeela. Azkenean, ondorio metafisikoa da kontzientzia ezin dela izan ezer fisikoaren berdina, ez dagoelako lotura kontzeptual esentzialik mentalaren eta fisikoaren artean. Honelako argudioak Descartes filosofoarengana atzera jotzen dute eta gaur egun ere hainbat moduan erabiltzen dira. Dualismo mota batzuetan (esaterako, Platonen Fedon izeneko elkarrizketan) lotura argia dago dualismoaren eta hilezkortasunaren sinesmenaren artean, eta beraz, dualismoan sinesteak motibazio teologiko esplizitua izan ohi du. Gogamen kontzientea fisikoa ez bada, gorputz-heriotzaren ondorengo bizitza-posibilitatean sinesteak onargarriagoa dirudi. Agian antzeko lotura historikoa dago aukeramen askearen auziarekin. Askatasunez jardutea zer den azaltzen duten definizio batzuetan, gaitasun horrek ia "naturaz gaindikoa" dirudi, norberaren erabaki kontzienteek naturako gertakarien sekuentzia alda dezaketelako zentzuan.
Norberak bere buruari galde diezaioke, "gogamena fisikoa izan arren, zer gertatzen da arimarekin?" Agian, gogamena baino, arima izango da, tradizio erlijioso askotan esaten den bezala, fisikoa ez dena. Egia bada ere, “gogamena” erabili beharrean, “arima” (edo “espiritua”) terminoa askotan testuinguru erlijiosoetan erabiltzen dela, arazoa da ez dagoela garbi arima gogamenetik nola bereizten den. Egia da "arima" terminoak konnotazio teologikoagoa duela, baina ez da ondorioztatzen "arima" eta "gogamen" hitzak gauza erabat desberdinei dagozkienik.
Zenbait fenomeno paranormal eta psikiko (hala nola, heriotzatik gertu dauden esperientziak, iragarmena, fedearen bidezko sendaketa eta irakurketa-mentala) batzuetan dualismoaren eta hilezkortasunaren froga gisa aipatzen dira. Hala ere, askotan materialistak (eta baita dualista asko ere), arrazoi ugariengatik ustezko fenomenoekiko eszeptikoak ageri ohi dira. Ez dago erabat argi nola argudiatu dualismoaren alde horrelako fenomenoetan oinarrituz, benetakoak izango balira ere.
Motak
Gaur egun dualismoaren forma nagusi eta hedatuenari propietateen dualismoa deitzen zaio. Propietateen dualismoaren tesi nagusiaren arabera propietate mentalak (hau da, gauzen ezaugarriak edo alderdiak) propietate fisikoetara erreduziezinak dira. Propietate kontzienteak, adibidez, modu kontzientean ikusmenaren bidez hautematen den kolore baten esperientzia, ezin dira termino fisiko hutsetan azaldu eta, beraz, ezin dira berez identifikatu burmuineko ezein egoera edo prozesurekin.
Beste ikuskera mota bat epifenomenismoa da. Epifenomenismoak gertaera mentalak burmuineko gertaerek eragiten dituztela dio, baina gertaera mental horiek "epifenomeno" hutsak dira, eta, aldi berean, ez dute ezer fisikorik eragiten, nahiz eta kontrakoa dirudien sarritan.
Azkenik, dualismo modu bat ez den arren, idealismoak dio substantzia mental immaterialak baino ez daudela. Idealismoaren mendebaldeko defendatzaile nabarmenena George Berkeley XVIII. mendeko enpirista izan zen. Idealista ados dago substantzia dualistarekin, hau da, gogamenak ez direla fisikoak, baina gero erabat ukatzen du gogamenarekin zerikusirik ez duten substantzia fisikoen existentzia.
Aurkako argudioak
Dualismoaren arabera gogoa eta gorputza elkarrengandik independenteak dira, baina argi dago bien arteko harremana oso estua dela. Gogoak gorputzean eragiteko ahalmena dauka, eta era berean, gorputz-egoera batek gogoan eragin dezake. Elkarreragin kausal horri interakzionismoa deitzen zaio, nahiz eta Descartesen eraginaren ondorioz "dualismo kartesiar” gisa ere ezagutzen den. Nola azaldu daiteke hain ezberdinak diren bi substantzien arteko eragin-truke hori? Gainera, kausalitate printzipioaren arabera, kausatik efektura energia transferitzen da, orduan nola da posible eragin-truke hori gertatzea gogoamena fisikoa ez bada?
Materialistek interakzionismoaren aurkako argudio gisa, burmuin-kalteek eragiten dituzten akats-mentalak ere aipatzen dituzte. Ez dago dudarik egitate hori duela mende askotatik ezagutzen dela, baina ezagutza maila zehatza izugarri areagotu da azken urteotan zientziaren aurrerapenei esker.
Dualistek aurkako argudioei dagokienez hainbat irtenbide proposatu dituzte, besteak beste: okasionalismoa, paralelismoa eta epifenomenismoa.
Giovanni Agnelli
Giovanni Agnelli izan daiteke:
Kontzientzia
Materialismoa
Gaur egungo ezagutza zientifikoei esker, agerian geratu da kontzientziak burmuinaren funtzionamenduarekin duen lotura estua. Burmuineko kalteek eragin zuzena izan dezakete hainbat kontzientzia egoeratan, esaterako; norbait hiltzat emateko irizpide nagusia burmuin-heriotza da. Zientziak erakusten digu gogo-egoera kontzienteak, ikusmen-pertzepzioen antzera, burmuineko zenbait prozesu neurokimikoren berdin-berdinak direla.
Sinpletasun printzipioaren arabera, bi teoria ezberdinek neurri berean azaldu badezakete fenomeno bat, gauzaki edo indar gutxien ezartzen dituena onartu behar da. Kasu honetan, dualismoak kontzientzia era berean azaldu badezake ere, materialismoa da argi eta garbi teoriarik sinpleena, ez baitu fisikaren gainetik inolako gauzaki edo prozedurarik planteatzen.
Motak
Gaur egungo materialismoak identitate-teoriaren forma hartu du. Zientziak (batez ere XX. mendean) egindako hainbat aurkikuntza identitate-baieztapenetan laburbiltzen dira. Esaterako, kimikarien eskutik zientziak erakutsi du, ura H2O dela. Hau da, betidanik egon den kontzeptu arruntak (ura) eta gerora aurkitutako kontzeptu sofistikatuak (H2O) erreferentzia bera dutela. Materialista batzuk horrelako identifikazio teorikoetan oinarritzen dira, zientziak bere ibilbidean zehar “kontzientzia” fenomenoarekin antzerako aurkikuntza bat egingo duela argudiatzeko. Uste dute burmuinaren ikerketei esker, mundu mentala termino materialetan azaldu ahal izango dela, alegia, kontzientzia kontzeptuaren erreferentzia materiala dela.
Materialismo mota horri hainbat kritika leporatu zaizkio. Esate baterako, gogo-egoera ugari intentzionalak dira, besteak-beste, proposizio-jarrerak: “Uste dut gaur Zarauzko itsasoan enbata sumatuko dela”. Kritikariek uste dute materialistek ez dutela gogo-egoeren identifikazio mota hori aurkituko. Izan ere, arestian aipatutako gogo-egoera horrek kanpokoari egiten dio erreferentzia.
Bestetik, identifikazio teorikoaren arabera, esaterako, sentsazioak (adibidez beldurra), burmuin-egoera batekin identifikatuko dira. Baina ez al da posible gurea bezalako burmuina ez duten izakiek gogo-egoera hori bera (beldurra) edukitzea? Ez al da posible beldurra bera gauzatzea sustrai material desberdinetan? Hala balitz, ezingo litzateke identifikatu beldurra burmuin-egoera batekin.
Funtzionalismoaren arabera, gogo-egoera kontzienteak soilik identifikatu behar dira organismo batean betetzen duten zeregin funtzionalaren arabera. Orokorrean, funtzionalismoa materialismo motatzat jotzen da, azken finean ia funtzionalista gehienek uste dutelako fisikoa den zerbaitek gauzatzen duela egoera funtzional hori organismoan. Hala ere, funtzionalismoak ez dakar bere baitan berez materialismoa egiazkoa denik. Funtzionalismoari hainbat kritika leporatu zaizkio.
Aurkako argudioak
Materialismoari egindako kontrako argudioen artean Thomas Nagelen eta Frank Jacksonen idazkietatik datozenak oso eztabaidatuak izan dira. Argudio hauek, bereziki Jacksonena, ezagunak izatera iritsi dira “ezagutzaren argudio” adibide gisa, materialismoari esleitzen dizkioten muga epistemologikoak direla eta. Nagelek proposatzen duen argudioa: Demagun saguzarren burmuinei buruz jakin daitekeen guztia dakigula, baina hala ere, ezingo genuke jakin zer edo nolakoa den saguzar bat izatea lehenengo pertsonan edo saguzar baten ikuspuntutik. Onartzen badugu saguzarren burmuinei buruzko gertaera fisiko guztiak ezagutzen ditugula, eta hala ere, esperientzia subjektibo hori edo espeziearen araberakoa den ikuspuntu hori ezin dugula ulertu, orduan materialismoa berez akastuna da kontzientzia azaltzean.
Jacksonek proposatzen duen argudioa: Mary jaiotzetik gela zuri-beltz batean bizi da, eta jasotzen duen ikus-informazio guztia zuri-beltzean dago. Gainera, gelan dagoen bitartean kolorearen ikuspegiari buruzko gertaera fisiko eta neurofisiologiko guztiak ikasten ditu. Egun batean gelatik irteten da eta lehenengo aldiz gorria den zerbait ikusten du. Hortaz, Maryk gorria zer den esperimentatzen du. Hau jakintza berri bat da, beraz, fisikoa ez den zerbait ezagutzera iritsi behar izan da (berak ia da ezagutzen baitzituen gertaera fisiko guztiak). Guzti honek erakusten du, gogamen kontzienteari buruzko ezagutza guztia ez dela ezagutza fisikoa.
Materialistek erantzun asko eman dituzte kritiken aurrean, esaterako, identitate-teoria ekartzen dute gogora.
Kontzientzia animaliengan
Gaia aztertzen duten aditu gehienek onartzen dute, nerbio-sistema zentrala duten organismoek burmuineko gaitasunen bat dutela sufrimendua eta gozamena sentitzeko esperientzia kontziente gisa, hala ere, badira kontrakoa uste duten salbuespenak ere. 2012ko uztailaren 7an, nazioarteko neurozientzialari kognitibo ospetsuen talde bat Cambridgeko Unibertsitatean elkartu zen "Francis Crick Memorial Conference 2012" ospatzeko. Bertan, Kontzientziari buruzko Cambridgeko Deklarazioaren (Cambridge Declaration on Consciousness ) bidez, gizakiak ez diren animaliek kontzientzia dutela aldarrikatu zuten.
Deklarazioaren arabera, orain arte egindako ikerketak frogatu du animalien erreinuko organismoek berezko existentzia eta inguruko mundua hautemateko gaitasuna dutela. Gainera, azken urteotan neurozientziak burmuinaren eremuak aztertu ditu, eta aditzera eman dute, gainerako animaliengandik bereizten gaituzten eremuak ez direla kontzientzia sortzen dutenak. Horrela, ondorioztatzen da ikertutako animaliek kontzientzia dutela, gizakiengan eta beste animaliengan kontzientzia sortzen duten prozesuen erantzule diren burmuin-egiturak baliokideak baitira. "Gizakiak ez dira kontzientzia eratzeko beharrezkoak diren oinarri neurologikoak dituzten bakarrak. Gizakiak ez diren animaliak, ugaztun eta hegazti guztiak eta beste hainbat izaki (olagarroak adibidez) barne, oinarri neurologiko horiek dituzte baita ere".
Animalia kontzientzidunen gaia arazoz josia dago, ez baitute gizakien hizkuntza erabiltzeko gaitasunik, eta horrenbestez, beraien esperientziak azaltzeko aukerarik ere ez. Gainera, kontzientziadunak direla onartzeak ez al dizkie erantzukizun edota eskubide jakin batzuk aitortzen? Eztabaida ugari dago auzi hauen inguruan.
Kontzientzia adimen artifizialean
Zalantza ugari daude kontzientziaren izaeraren inguruan eta hau nola erlazionatzen den adimen artifizialarekin. Ez dago ziur kontzientzia fenomeno kognitibo gisa konplexutasun konputazionalaren (edo izaki bizidunetan neuronalaren) emaitza baino ez den, edota materia-interakzioaren fenomeno emergente bat den.
Makinek kontzientzia izan ote dezaketen auziari dagokionez, Alan Turing (1912-1954) matematikariaren lan ezaguna, “Turingen Testa”, abiapuntu gisa hartzen da, nahiz eta Turingen helburua “makinek pentsatu al dezaketen” galdera erantzutea zen. Horretarako, imitazio-jokoa gainditu ahal izango zuen lehen konputazio makina hipotetikoaren funtzionamendua garatu zuen. Turingen proposamenaren arabera, makina batek galdetzaile bat (makina ikusi ezin duena) engainatu badezake gizaki bat dela pentsaraziz, orduan ondorioztatuko litzateke makinek pentsatu dezaketela, edo gutxienez adimena dutela.
Gaur egun konputazio makinek Turingek pentsatu zuena baino askoz ere garatuagoak badira ere, ezin izan dute “Turingen Testa” gainditu. Gainera, makina batek edo robot batek “Turingen Testa” gainditu ahal izango balu ere, pentsalari askoren arabera horrek ez luke frogatuko makinek pentsatu dezaketela edo are gehiago, kontzientziarik dutela. Turingek berak hainbat aurkako argudio aintzat hartu zituen eta bere erantzunak azaldu zituen, gaur egun oraindik eztabaidatzen direnak.
Oso eztabaidatua izan den beste argudio bat John Searleren (1932) “Chinese Room Argument” (1980) ospetsua da.
Kanpo estekak
Filosofo klasikoen ikuskeretan sakontzeko euskarazko testuak (sarean):
Zülo
Zülo 2004. urtean jaiotako Zarauztar Hardcore punk musika taldea zen. Metralleta eta Erantzuneko taldekide batzuk sortu zuten, proiektu paralelo batean. Hasiera batean, inongo abeslaririk gabe entsaiatzen hasi ziren gitarra, baxu eta bateria. Hainbat entsegu egin ostean, Txixaparraztako kidea den Aubelo elkartu zitzaien abeslari moduan.
2004ko abenduan, lehen demoa grabatu zuten 11 abestiz osatua. Diska hau K7 formatuan eta miniCD formatuan kaleratua izan zen Metralleta taldearekin elkarbanatua.
Beraien ibilbide guztian, hainbat kontzertu eman zituzten Euskal Herri guztian eta baita besteren bat ere Espainiar estatuan. 2005ean, 10 eguneko Europar bira egin zuten, Alemania, Frantzia, Suitza edo Belgika bezalako Herrialdeetan joz. Bira amaierako azken kontzertuan, Lyonen (Frantzia) zeudela, arazoak izan zituzten Polizia Frantsesarekin, hauek jotzen ari ziren etxe okupatua desalojatu nahi izan zuen. Tentsiozko gau baten ostean birako furgoneta eraman eta bi egun gehiago pasa behar izan zituzten hirian bertan.
2007-an taldeko partaideak berriz elkartu ziren Zarauzko Putzuzulo Gaztetxeko urteurrenean gustoko taldeen bertsio batzuk jotzeko. 2010ean berriz Arraio Irratiaren urteurren kontzerturako elkartu ziren azken aldiz kontzertu bat emateko.
Taldekideak
Aros- Bateria
Lope - Gitarra
Elbira Iturri
Elbira Iturri Urrutia (Mundaka, Bizkaia, 1889ko maiatzaren 30a -?) bizkaitar aktibista eta Gernika-Lumoko lehen ikastolaren sortzailetako bat izan zen eta bertan bere omenezko izena darama kale batek.
Bizitza
Bere bataio-agiriak jasotzen duen bezala, Mundakako Ondarza baserrian jaio zen 1889ko maiatzaren 30ean eta bi egunetara izan zen inskribatua. Aita, Juan Bautista Iturri Abina, Sukarrietakoa zuen eta ama, Magdalena Urrutia Luzarraga, Mundakakoa bertakoa. Ama besoetakoaren izena jarri zioten neskatoari. Aita, seme-alaben bataio dokumentuen arabera, nekazari gisa dihardu Elbira jaiotzean eta itsasgizon bezala beste bi semeak munduratzean. Elbirak 6 urte zituela hil zen aita, 46 urterekin, Ondarzan bertan eta birikietako tuberkulosi baten ondorioz.
Aipatutako bataio-agiriak bere ezkontzaren gaineko oharra ere dauka. Bilbon amarekin bizi zela, 1917ko abenduaren 29an Begoñako basilikan Domingo Zabalgogeaskoa Omarrekin ezkondu zen, jatorriz Nabarnizekoa zen merkataria. Kuban aldi batez bizi ostean, Bilbora lekualdatu zen familia.
Zülo
Taldekideak
Abuelo - Ahotsa
Elbira Iturri
Bizitza
Emakume Abertzaleen Batzeko lehendakaria, Eusko Ikastola Batzeko partaidea eta EAJ alderdiko kide aktiboa izan zen. 1933an, Gernikako beste emakume batzuekin batera, herriko lehen ikastolaren bultzatzailetako bat izan zen eta bertako lehen zuzendaria ere. Bere pentsaeragatik kartzelatua, Gasteizen eduki zuten preso 1937-39 urteen bitartean.
Zülo
Diskografia
Maketa (2005)
Elbira Iturri
Bizitza
Gernika-Lumoko Carlos Gangoiti kalean zuen txaleta eta ondoko ortu ederra, hiribilduko EAJren Batzokia izan zen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, konfiskatu eta Falangearen bulegoak jarri ziren bertan. Hura eta herriko beste eraikin batzuk garbitzeko, Emakume jelkideen izen zerrenda bat osatu zen eta, etxerik etxe deia eginez, "estropajo eta baldeekin" joatera behartu zituzten. Elbira Iturri alderdikidearena izandako txaleta eta haren orube guztia,1976an EAJk erosi zuen kooperatiba bi egiteko.
Zülo
Diskografia
<li>Deja de ladrar
<li>Errealitateaz ihesi
<li>Hipokriten erreinuan
<li>A Nation sleep (Dropdead)
<li>Urinal cake (Spazz)
<li>Israel
<li>Nire aukera
<li>Naturaren hilketa
<li>Cancer
Bildumetako partehartzeak
<li> "Etxe hutsa birziklatu" abestia ZAGA 10 urte bilduman (2005). <li> "Nire aukera" abestia ''MusikHerria 1. bilduma'' bilduman (MusikHerria, 2005). <li> "Bake amets" abestia Musika askea mundurat bilduman (2006).
Kanpo estekak
🇪🇺 Züloren web orria
Clytolaema rubricauda
Clytolaema rubricauda Clytolaema generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Gutapertxa
Gutapertxa (malaieraz getah: 'izerdi' eta pertja: 'zuhaitz') Tropiko inguruetako zenbait zuhaitzen latexetik, Palaquium genereoko zuhaitzetatik, ateratzen den goma da, kautxuaren antzekoa. Tenperatura normalean gogorra da, baina uretan irakinez gero elastiko eta bigun bihurtzen da. Elektrizitate gaiak, golf pilotak eta txiklea egiteko erabiltzen da.
Arenzano
Arenzano (Arensen edo Aensen ligurieraz, Insën tokiko aldaeran) Italiako Liguria eskualdeko Genovako probintziako 11.724 biztanle dituen herri bat da.
Lurraldea
Herria Mendebaldeko Rivierako kostaldean dago, Genova mendebaldean dagoen San Martino lurmuturraren ondoko badia baten barnealdean, Genovatik 29 kilometrora dagoelarik. Herriaren lurraldeak, 24,60 kilometroko azalera hartzen duena, hiriburuaz gain, Terralba izeneko frazione bakarra eta Bicocca, Cantarena, Case Soprane, Gazzo eta Terrarossa herrixkak hartzen ditu, Iparraldean Savonako probintziako Sasello herriarekin, hegoaldean Liguriar itsasoarekin, mendebaldean Cogoletorekin eta ekialdean Genovako Voltri delegazioarekin muga egiten du.
Herriaren lurraldearen zatirik gehiena, erabat Eskualdeko Beiguako Natura Parkearen barnean dagoena, 2/3etan menditsua da, lurralde hedadura batekin, kostaldetik abiatuz Beigua mendiko mendigunearen oinera iristen dena, mila metrotik gorako altuerara iristen dena. Beste mendi batzuk Reixa mendia, Rama mendia eta Argentea mendia dira.
Kanpo estekak
Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago.
Arribe-Atallu
Arribe-Atallu Araizko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 280 biztanle ditu. Eurengandik gertu dauden bi herrik osatzen dute: Arribek eta Atalluk.
Delingsdorf
Delingsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Erdialdeko Mendigunea (Frantzia)
Erdialdeko Mendigunea edo Massif Central (Massís Central edo Massis Centrau; Massif Central) Frantziako toki garai bat da, herrialdeko erdialde-hegoaldean dagoena eta batez ere mendiz eta goi ordokiz osatua dagoena.
Erdialdeko mendi hauek Rodano ibaiak eratutako pitzadura baten ondorioz daude banatuak Alpeetatik, frantsesez sillon rhodanien bezala ezagutzen dena (literalki, Rodanoren ildoa).
Administrazioa
Erdialdeko Mendigunea honako frantziar departamenduetan barrena hedatzen da: Allier, Ardèche, Aveyron, Cantal, Corrèze, Creuse, Loira Garaia, Vienne Garaia, Loira, Lot, Lozère eta Puy-de-Dôme.
Honako eskualde hauek, oso osorik daude Erdialdeko Mendigunearen barnean: Auvernia eta Limousin. Oso osorik ez daudenak, baina zatiren bat mendikate honetan dutenak, beste honako hauek dira: Languedoc-Roussillon, Midi-Pyrénées eta Rhône-Alpeak.
Mendikate honetan aurkitzen diren hiririk garrantzitsuenak Clermont-Ferrand eta Saint-Étienne dira.
Aphyosemion chauchei
Aphyosemion chauchei Aphyosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Ogilbia jewettae
Ogilbia jewettae Ogilbia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Espektro mota (astrofisika)
Izarren espektro mota, Harvardeko espektro sailkapena bezala ere ezaguna, 1890ean Harvard Unibertsitateko Edward Charles Pickeringek abiarazi baitzuen, ondoren unibertsitate bereko Annie Jump Cannonek hobetuz 1901ean, astronomian gehien erabiltzen den izar sailkapena da. Mota ezberdinak beroenetatik hotzenetara sailkatzen dira. Honakoak dira:
Mota ezberdinak, ondoren, 0tik 9rako zenbakiak jarriz banatzen dira. A0 A motako izarrik beroenei dagokie, A9 hotzenei dagokien bitartean. Adibidez, gure eguzkia G2 motako izar bat da. Sailkapen hau R, N eta S motekin osatzen da.
Hertzsprung-Russell diagramak espektro sailkapena izarren magnitude absolutua, argitasuna eta azaleko tenperaturarekin lotzen du. Sekuentzia gogoratzeko badago ingelesez baliabide mnemotekniko bat, hizki horiekin hasten diren hitzez osatutako esaldi bat: Oh, Be a Fine Girl/Guy/Gay, Kiss Me Right Now Sweetley.
Henry Draper katalogoa
Espektro sailkapen hau XX. mendearen hasieran Henry Draperrek Harvard Collegeko Behatokian eginiko lanetatik sortu zen. Draperrek motatan banatutako izar sailkapen bat hidrogenoaren Balmer lerroen intentsitatea erabiliz egin nahi zuen. Bera hil ondoren, bere alargunak sailkapen lanak jarraitzeko behatokiari eman zion diru kopuru handi bat biltzea lortu zuen. Hauek Williamnia Flemingek (1857-1910) egin zituen, 10.000 izar baino gehiago identifikatu zituena eta lan horretara dedikatzen ziren behatokiko emakume langileen lana ikuskatu zuena. Katalogoa, azkenik, 1918an argitaratu zen eta Henry Draper katalogoa izena jaso zuen. Berrikuskatu eta hedatutako katalogo bat 1924an argitaratu zen, Annie Jump Cannonek egina, 250.000 izar baino gehiagoren espektrua sailkatu zuena eta 9. magnituderainoko izarrak barne hartzen zituena.
Philautus kerangae
Philautus kerangae Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Angela Davis
Angela Yvonne Davis (Birmingham, Alabama, AEB, 1944ko urtarrilaren 26a) politikari marxista eta filosofia irakaslea da. Beltzen eta emakumeen eskubide zibilen aldeko borrokan dihardu, pentsamendu eta diskurtso marxista ardatz hartuta. Kaliforniako Santa Kruz Unibertsitateko Kontzientzia Historia saileko irakaslea da.
Gaztaroa
Angela Davis Birminghamen (Alabama) jaio zen 1944ko urtarrilaren 26an. Garai horretan Jim Crow legeak indarrean zeuden eta Estatu Batuetako hegoaldean arraza-segregazio legeak inposatzen ziren. Aita Ipar Carolinako afroamerikarren Raleigh unibertsitatean ikasketak egin zituen. Ama Alabamako Unibertsitatean graduatu zen eta lehen hezkuntzako maistra izan zen. Umetatik ezagutu zuen beltzen kontrako indarkeria: Dynamite Hill esaten zioten bere auzoari, Ku Klux Klanek beltzen aurka egiten zituen erasoengatik. Gurasoak National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) delako erakundeko ekintzaileak ziren organizazioa guztiz debekatu zuten arte. Angela Davisek Lehen Hezkuntzako ikasketak eskola segregatu batean egin zituen. 14 urterekin ikasketa beka bat eskuratu zuen, American Friends Service Committeek elkartearen eskutik, eta Bigarren Hezkuntzako ikasketak egiteko New Yorkera joan zen. Ikasketetan Theodor Adorno eta Herbert Marcuse pentsalarien ikasle izan zen, esaterako.
New Yorkera iristeak aro berri bat markatu zuen bere kontzientzia politikoa hartzean. Izan ere, William Howard Melish apaizaren etxean hartu zuen ostatu; bera zen, batetik, Brooklyngo apezpiku-elizarik handieneko artzaina 1950eko hamarkadan, bestetik, makarthismo rako izendatu zuten oposiziogilea eta, gainera, Sobiet-American Friendship Organization-eko (Ameriketako eta Sobietar Batasuneko Adiskidetasun Erakundea) kidea.
New Yorken, Angelak sozialismo a deskubritu zuen, Robert Owen en eta Manifestu komunista ren lanengatik, eta, horren ondorioz, "Herri beltzaren arazoak langile-klasearen mugimenduaren testuinguru zabalenean kokatzen ditu". Garai hartan ezagutu zuen Bettina Aptheker, Herbert Aptheker historialari komunistaren alaba. 1960ko otsailean Greensboron (Ipar Carolina) hasitako "eserialdien" bidezko protesta-kanpainarekin bultzada berri bat izan zuen eskubide zibilen aldeko mugimenduari babesa emateko manifestazioetan parte hartu zuten.
Unibertsitate ikasketak: marxismo eta feminismo antiarrazista
1962an Davisek beka bat lortu zuen Walthameko Brandeis Unibertsitatea n (Massachusetts) frantsesa ikasteko. Lehen urteko hiru ikasle afroamerikar bakarretako bat izan zen. Oso gaztea zenean, frantsesa ikasten ari zela, Europara bidaiatzeko aukera izan zuen. Frantzian eta Alemanian barrena ibiltzeaz gain, sei astez izan zen Miarritzen, 1963an. Bertan zegoela bere jaioterriko eliza batean lau neska beltz hil zituzten leherketa batean. Bere ikasketek existentzialista frantsesak (Jean-Paul Sartre, Albert Camus) ezagutzera eramaten dute. Unibertsitateko ikastaroan James Baldwin idazleak literaturari buruzko hitzaldi batzuk eman zituen, eta hitzaldi horietan misilen krisia gertatu zen Kuba n. James Baldwin ek ez zuen aurrera egin nahi izan, eta Herbert Marcuse ren ondoan egindako batzar nagusian krisiari buruz hitz egitea erabaki zuen, Angelak lehen aldiz entzun zionean. Urte hartan, hainbat lanpostu izan zituen, eta, horri esker, bidaia bat ordaindu zuen Europan zehar. Bidaia horretan, Londres, Paris, Lausana eta Helsinki bisitatu zituen, non Gazteen eta Ikasleen Munduko Jaialdira joan baitzen.
Bere karreran egonaldi bat egin zuen Frantzia n. Biarritz en hilabete eman zuen, eta han jakin zuen ezagutzen zituen lau neska hil zituztela Birminghamgo Eliza Bataiatzaile aren leherketan, 1963ko irailean. Angelak adierazi zuen atentatua ez zela jokabide arrazista isolatu baten emaitza, baizik eta "zapalkuntza arrazistaren eguneroko errutina, askotan monotonoa" esamoldea. Brandeisera itzulita, Frantziako Iraultza z geroztik Europako pentsamendu politikoari buruz Hebert Marcusek egindako hitzaldi sorta batean izan zen. Graduatu ondoren, eta bere aholkuei jarraituz, 1965ean Frankfurteko (Mendebaldeko Alemania) J. W. Goethe Unibertsitate ko Filosofia Fakultatean Filosofia ikastea erabaki zuen.
Alemanian, Alemaniako Ikasleen Federazio Sozialista ko (Sozialistischer Deutscher Studentenbund edo SDS) ikasleengana joaten zen, askotan Ekialdeko Berlin bisitatzen zuen eta Vietnamgo esku-hartze estatubatuarra ren aurkako manifestazioetan parte hartzen zuen. Bitartean, Estatu Batuetan, askapen afroamerikarraren mugimendua eboluzionatzen zihoan eta Black Power izeneko mugimenduaren arrastoan erradikalizatzeko joera zuen. Bere herrialdean nagusi zen militantzian ezin parte hartzeagatik zapuzturik, bi urteren buruan itzultzea erabaki zuen.
Kaliforniako Unibertsitatea aukeratu zuen San Diego n, eta han Herbert Marcuse irakasten zuen, zeinak bere tesia zuzentzea onartu zuen, hasiera batean Theodor Adornoren tutoretzapean.
Davis, gainera, Santa Cruzeko Kaliforniako Unibertsitate ko Kontzientzia Historiako Departamentuko irakasle emeritua da, non Donna Haraway, Hayden White eta Teresa de Lauretise kin batera langileak integratu dituen.
Militantzia politikoa
Pantera Beltzen mugimenduan zebilela, Kaliforniako Unibertsitatetik bota zuten, Filosofiako irakasle zela, Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Komunistan sartuta zegoelako. 1972an Soledad Stateko kartzelan izandako hilketa batzuekin erlazionatu zuten, nahiz eta bera ez izan erruduna. Izan ere, erabilitako arma batzuk Angelaren izenean zeuden. Mundu osoan egin zen ezagun kasua, eta azkenean ez zuten kondenatu. 1973an absolbitu zuten. 1976an bere autobiografia argitaratu ondoren irakaskuntzara itzuli zen.
Davisek afroamerikar ikasketen hizlari gisa lan egin zuen Claremonteko Ikastetxean, 1975etik 1977ra, San Frantziskoko Estatu Unibertsitatean Etnia eta Emakumearen Ikasketetan katedradun bihurtu aurretik. Era berean, elkartasuna adierazi zion sandinisten borrokari Nikaragua n. 1979an, Sobietar Batasuna bisitatu zuen Davisek, non Bakearen Lenin Saria jaso zuen eta ohorezko irakasle izan zen Mosku ko Estatu Unibertsitatean. 1990eko hamarkada ren hasieran, Davis Kaliforniako Unibertsitatera itzuli zen, Santa Cruz eko campusean ikastaroak emanez. 1980 eta 1984an, Davis Gus Hall hautagai komunistaren presidenteorde gisa aurkeztu zen AEBetako presidentetzarako hauteskundeetara.
1981ean Women, Race and Class liburua idatzi zuen, bere pentsamendu eta jardunbidearen berri emateko.
Out aldizkari gay estatubatuarraren 1997ko otsaileko alean, publikoki lesbiana deklaratu zen. 2006an Thomas Merton saria eman zioten, Estatu Batuetan eta munduan justiziaren alde egindako lana aitortzeko. 2014ko abenduan honoris causa doktore titulua jaso zuen Nanterreko Unibertsitate an (Frantzia).
XXI. mendean Davisek Alderdi Demokrata babestu zuen.
Omenaldiak
1970ko hamarkadaren hasieran, kantuak eskaini zizkioten Pablo Milanések (Canción para Angela Davis), The Rolling Stonesek (Sweet Black Angel) eta John Lenn on eta Yoko Onok (Angela).
Txileko Santiagon bada populazio bat, Davisek 1970eko hamarkadan Estatuko Unibertsitate Teknikora (ABEE) egindako bisitaren ondoren bere izena daramana. Bisita horretan, dirua eman zuen instalazio elektrikoak eta edateko ura egiteko.
2016ko otsailean Hego Euskal Herrira etorri zen Gite-Ipes eta Ipar Hegoa Fundazioak gonbidatua. Bisita horretan Negu Gorriak taldeko kidea zen Fermin Muguruza ren eskutik omenaldia egin zioten "Angela Davis gure laguna da!" lelopean.
31P/Schwassmann-Wachmann
31P/Schwassmann-Wachmann, Schwassmann-Wachmann 2 bezala ere ezagutua, gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. 1929ko urtarrilak 17an aurkitu zuen Arno Arthur Wachmannek eta Friedrich Karl Arnold Schwassmannek. Bere itxurazko magnitudea 11koa da.
Kometa honen nukleoak 6,2 kilometroko diametroa du.
A Moveable Feast
A Moveable Feast liburua (euskaraz: «Festa mugigarria») 1964an plazaratu zuen Ernest Hemingwayren alargunak, Mary Welsh Hemingwayk, idazlea hil ondoren. Memoria liburuaren itxura baldin badu, elementu asko fikziozkoak dira. Liburua egilea memoria galtzen ari zenean idatzia izan zen, 1957ko udazkenean, eta horrek agertzen diren kontraesanak justifikatzen ditu. Funtsean XX. mendeko hogeigarren hamarkadako Parisko bizimodu bohemioaren deskripzio nostalgikoa eta bizia da. Liburu laburra da.
Edukia
Liburua hogei kapitulutan antolatzen da, askotan, denborazko salto batzuekin. Berez, kapitulu bakoitzak nahiko autonomoa da, ipuin bat izango balitz bezala. Liburuan ospe handio pertsonaiak agertzen dira, besteak beste, Ezra Pound, Gertrude Stein, Ford Madox Ford, Francis Scott Fitzgerald...
Hemingwayren idealizazioak Paris bera harrapatu zuen: «Paris ez da inoiz amaitzen, eta han bizi izan den pertsonaren oroimena beste pretsonarenarekin ez du ezer ikusirik».
Liburuan ere Euskal Herriko leku batzuk aipatzen dira: Donibane Garazi, Iruñea, Baiona...
2011an Woody Allen zuzendariak liburu horretan nolabait inspiratuta, Midnight in Paris filma egin zuen.
Paris est une fête
Ingelesezko izenburua beste hizkuntzetan ez zen erakargarria. Beraz, 1964an berean Frantzian agertutako itzulpena izenburu desberdin bat izan zuen: Paris est une fête (euskaraz: Paris festa bat zen). Itzultzailea Marc Saporta izan zen eta argitaletxea Gallimard. Gaztelaniazko itzulpena frantsesaren ildotik joan zen: París era una fiesta.
Pezizomycetes
Pezizomycetes Ascomycota dibisioko onddo klase bat da. Pezizomycetes guztiek apothecia bat dute, hau da, esporak sortu eta banatzeko gorputza (ascoma) disko itxurakoa dute. Ascoma honek zelula espora-sortzaile zilindrikoak ditu.
Familia bakarra dago onddo klase honetan, Pezizales izenekoa.
Philautus leitensis
Philautus leitensis Philautus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Saltsa bizkaitar
Saltsa bizkaitarra edo bizkaitar saltsa Bizkaian jaio zen saltsa gastronomiko bat da, osagai nagusitzat piper txorizeroa eta tipula dituena. Aukerakoak diren beste osagai batzuk berakatza, tomatea edo ogia dira.
Saltsa honen erabilera tradizionaletako bat bakailaoaren lagungarri gisa da.
Prestaketa
Piper txorizero lehorrak, haziak eta txortena kenduta, uretan jarri eta irakin arte uzten dira sutan. Ondoren, koilara batekin barruko mamia erauzten zaie. Tipula xehe-xehe egin, nahi izanez gero berakatza ere gehitu, eta erregosten jartzen da oliotan, gorritu arte. Piperren mamia erantsi eta nahi bada, baita tomatea ere. Utzi dena su leunean ongi egin arte. Amaitzeko, pasatu nahastea puregailu edo irabiagailutik, saltsa leuna lortu arte. Saltsa likidoegi geratzen bada, gaileta birrinduak gehitu ahal zaio.
Sueztitu tipula, kolorea hartu arte; aurretik, bota errehidratatutako lukainka-txorizoak, eta sueztitu pixka bat; loditu irin pixka batekin, eta zopatu fumetarekin edo hondorekin, norbere gustuaren arabera, edo arrainekin, haragiekin, edo berdurekin erabili nahi den kontuan hartuta. Utzi irakiten minutu batzuetan. Txikitu eta bahetu.
Ricardo Arrue
Ricardo Arrue Valle (Abando —gaur egun Bilbo—, 1889ko azaroaren 5a - Caracas, 1978ko martxoaren 11) euskal margolaria izan zen.
Biografia
Hiru anaia artista, Alberto, José eta Ramiro Arrue, izan zituen eta Bilbon ikasten hasi zen. Alberto anaia izan zuen irakasle urte askotan, pixkanaka zeramika eta esmaltetan trebatu bitartean. Erakusketa ugari antolatu zuen. Gerra Zibila pil pilean zegoenean, Donibane Lohizunera alde egin zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondorioz, Parisetik Venezuelara joan zen eta Caracasko Arte Ederretako Lizeoko esmalte- eta zeramika- irakasle izan zen urtetan.
Heliodoxa xanthogonys
Heliodoxa xanthogonys Heliodoxa generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Bosforoko Erresuma
Bosforoko Erresuma edo Zimeriar Bosforoko Erresuma (Βασίλειον τοῦ Κιμμερικοῦ Βοσπόρου) Itsaso Beltzan zegoen antzinaroko herrialdea izan zen, k.a. 438an Spartokos I.ak sortua. Kertx-eko itsasarteko eskualdean zegoen, eta joniar jatorriko greziar kolonia batzuen batasunak eratu zuen. Kolonia horien artean Eupatoria, Fanagoria, Feodosia, Tanais, Olbia eta Panticapea nabarmendu ziren, gehienak Krimean, greziarrek Khersoneso Tauriko deitzen zioten penintsulan, kokatuak. Bere hiriburua Panticapea hiria izan zen.
Hurrengo mendeetan zehar, erroxolanek eta iazigiarrek etengabeko mehatxua eragin zuten beren bizitzarako. Godoek, azkenean, herri horiek baztertu eta erresuma inbaditu zuten, IV. mendean barbaroen inbasioen garaian suntsitua izan zena. Hiriek iraun egin zuten hamarkada batzuetan, hunoak iritsi arte.
Oswaldo Guayasamín
Oswaldo Guayasamín (Quito, 1919ko uztailaren 6a - Baltimore, Estatu Batuak, 1999ko martxoaren 10a) ekuadortar pintore eta eskultorea izan zen.
Yokohama Flügels
Yokohama Flügels (横浜フリューゲルス) Japoniako futbol talde bat da, Yokohama hirikoa.
Oswaldo Guayasamín
Quitoko Arte Ederretako Eskolan pintura eta eskulturako ikasketak egin zituen. Ikasketak amaituta, museoz museo ibili zen pintura unibertsaleko maisu handiak aztertuz. Gero, Latinoamerikako herrialdeetan barrena egin zuen bidaia batean, indiar gizarte zapaldua ezagutzeko aukera izan zuen, eta harrezkero, hura izan zuen bere koadroetako gai nagusia. Bi urtez luzatu zen bidaia horretan, hiru milatik gora marrazki egin zituen. Marrazki horietan oinarrituta Huacaynan (Negar-bidea) saila egin zuen, ehun eta hiru koadro, hiru ataletan banatuta: indiarrak, mestizoak eta beltzak. 1955ean Espainian izan zen lehen aldiz, Bartzelonako Hispaniar Amerikar Artearen III. Bienalean parte hartzeko, eta pinturako lehen saria irabazi zuen El ataúd blanco (Hilkutza zuria) obrarengatik. 1957an Hego Ameriketako margolari hoberenaren saria irabazi zuen Sao Pauloko Bienalean. 1960an Kuban izan zen Fidel Castroren koadro bat egiteko, eta Martiriak saila margotu zuen, Batistaren gobernuak egindako sarraskietan oinarrituta. 1961ean Hiraren aroa saila margotzen hasi zen: 250 koadro guztira, bost milatik gora marrazkitan oinarrituta. Obra horrekin berari bizitzea egokitu zitzaion garaiaren ankertasuna eta injustizia islatu nahi izan zuen, eta horretarako mundu osoan zehar bidaiatu zuen, kontzentrazio-esparruak eta Hiroshimako hiria bisitatuz, besteak beste. Lan nagusiak: Espainiarren konkistari buruzko fresko bat Ekuadorko kultura-etxerako (1948); beirazko mosaiko bat Caracasko Centro Bolivarren fatxadarako; Amazonas ibaiaren aurkikuntza murala Quitoko Gobernu Jauregirako (1958); Gizonaren eta kulturaren historia murala Ekuadorreko Unibertsitate Zentralerako (1958); Espainiari eta Hispanoamerikari eskainitako mural bana (120 metro) Madrilgo Barajasko aireporturako (1982); Bizi naizen artean beti izango zaitut gogoan saila, munduko ama guztiei eskainia; 360 metroko mural bat Ekuadorko Legebiltzarrerako (1988); 1942tik aurrerako europar inbasioaren biktimei omenaldia monumentua (1992); Egunero gosez hiltzen diren haurrei eskainitako murala, UNESCO erakundearen Parisko egoitzaren sarrerarako (1992).
Yokohama Flügels
Historia
Taldea 1964an All Nippon Airways (全日空) izenarekin sortu zen. 1992an liga profesionala eratu zenean izen berria hartu zuen, Yokohama Flügels (横浜フリューゲルス).
Marko Annio Vero
Artikulu hau politikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».
Marko Annio Vero Erromatar Inperioko politikari bat, I. eta II. mende artean bizi izan zena.
Marko Annio Vero zaharraren semea zen, Senatuan sartu ahal izan zena eta pretore aukeratua izatea lortu zuena. Bere familia Uccibikoa zen Espejo, Cordubatik gertu (egungo Kordoba), Hispaniako Baetica probintzian. Bere arbasoek eragin handia zuten, eta aberastasun handia bildu zuten Hispanian oliba olioarekin.
Verok, Erromako praefectus urbis bezala zerbitzatu zuen eta Vespasiano eta Titoren zentsorealdian, lehenengoaren erregealdian, enperadoreak izendatutako patriziar berri bezala erroldatua izan zen. Bere karrera politikoan, kontsul bezala, hiru aldiz aukeratua izan zen: lehenengoa, Domiziano enperadorearen erregealdian, bigarrena 121ean, Hadrianoren erregealdian, eta, hirugarrena eta azkena, 126an. Rupilia Faustinarekin ezkondu zen, kontsul mailko familikoa zena. Faustinaren ahizpaordea, Vibia Sabina enperatriza zen, eta bere ama, Salonina Matidia, Trajano enperadorearen iloba.
Hiru seme-alaba izan zituen:
Bere seme Marko Annio Vero 124an hil ondoren, Vero zaharrak, bere bilobak, Marko Aurelio eta Annia Cornificia Faustina adoptatu zituen, bere errainarekin batera. Meditazioak izeneko bere lanean, Marko Aureliok, "duintasun" eta "odol hotz"eko eredu bat bezala deskribatzen du. Marko Annio Vero 138an hil zen, laurogeitamar urtetik gertu zegoela. Bere azken urteetan, maitale bat izan zuen.
Ihurre (Olaberria)
Ihurre, Gipuzkoako Olaberria udalerriko langile klaseko auzo bat da. Berez, Olaberriko bi gune nagusietako bat da, mendi kaxkoan dagoen usadiozko herrigunetik urrundua, Oria ibaiaren haranean eta N-1 autoidearen alboan, Beasain eta Idiazabal udalerrien artean. Goierri eskualdeko industriagune nagusienetako bat da, enpresa, lantegi, tailer eta merkatal-gune askoren kokalekua.
Auzoa
1960ko hamarkadaren hasieran langile klaseko jendearen etorrerarekin osatu zen, horietako asko Nafarroa Garaikoak eta Espainiako hainbat lurraldetatik etorriak, nagusiki José María Aristrain nafar jatorriko gipuzkoar enpresaburuak sortu eta bertan dagoen Aristrain altzairutegian (Arcelor Mittal) lan egitera, horregatik auzo honetako zati handi bat osatzen duten langile etxebizita blokeei Goierrin "Aristrainen etxeak" deitzen zaie.
Morcourt (Somme)
Morcourt Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Morcourt udalerrian erroldatutako biztanleak 274 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 123 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 123etxeak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren eta 32 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 120 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 120 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (62 gizon eta 48 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Morcourt udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 278,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.238 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2000. urtean Morcourt udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 528 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vibia Sabina
Vibia Sabina (86-136 edo 137), Erromatar Inperioko enperatriza izan zen, Hadriano enperadorearen emaztea eta urruneko lehengusina. 86 inguruan jaio zen, Salonina Matidia, Trajano enperadorearen iloba eta Luzio Vibio Sabinoren alaba, kontsul mailakoa. Sabina, bere amona, ama eta Matidia Minor ahizpa eta bere ahizpaordeekin batera, Trajano eta honen emazte Ponpeia Plotinaren familiaren etxean bizi eta heziak izan ziren.
Hadrianorekin ezkondu zen 100ean, Plotina enperatrizak eta Salonina Matidiak hala eskatuta. Ezkontzak, Hadrianoren enperadore izateko aukerak sendotu zituen, Trajanoren oinordekoa izango zena hau hil ondoren, 117an. Ezkonbizitza, baina, ez zen zoriontsua izan. Ez zuten seme-alabarik izan.
128an, Augusta titulua eman zitzaion. 136 edo 137an hil zen, Hadriano baino lehenago. Ez da ezagutzen bere heriotzaren arrazoia. Badaude zurrumurruak, Hadrianok pozoitu zuela diotenak, baina ez dago hori hala izan zela frogatzen duten frogarik.
Rouffignac-Saint-Cernin-de-Reilhac
Rouffignac-Saint-Cernin-de-Reilhac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rouffignac-Saint-Cernin-de-Reilhac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.542 ziren. Familiak 715 ziren, horien artean 230 pertsona bakarrekoak ziren (107 bakarrik bizi ziren gizonak eta 123 bakarrik bizi ziren emakumeak), 298 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 155 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 984 etxebizitza zeuden, 729 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 195 bigarren erresidentzia ziren eta 60 hutsik zeuden. 920 etxeak ziren eta 53 apartamentuak ziren. 729 etxebizitza nagusietatik 549 bere jabearen bizilekua ziren, 155 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 55 etxek bi zituzten, 156 etxek hiru zituzten, 229 etxek lau zituzten eta 282 etxek bost zituzten. 498 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 332 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 311 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 908 ziren, horien artean 639 aktiboak ziren eta 269 inaktiboak ziren. 639 pertsona aktiboetatik 565 lanean zeuden (314 gizon eta 251 emakume) eta 74 langabezian zeuden (39 gizon eta 35 emakume). 269 pertsona inaktiboetatik 140 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 88 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rouffignac-Saint-Cernin-de-Reilhac udalerrian 694 unitate fiskal zeuden, 1.479 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.919 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 110 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 6 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Rouffignac-Saint-Cernin-de-Reilhac udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.548 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.