cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heriotza mugako esperientzia
Hipotesi fisiologikoa
Goian aipatu diren eragile fisiologikoen artean ez dago bat bera ere HME batean agertzen diren bizipen guzti guztiak sortzen dituenik. Horregatik Susan Blackmore psikologoak eta bera bezalako beste ikerlariek ere HME batean eragile batzuek batera jarduten dutela proposatzen dute: anoxia, endorfinak, serotonina, burmuineko aldaketa fisiologikoak, etab. Eragile horien guztien elkarrekintzek sortuko lituzkete heriotzaren mugan agertutako esperientziak.
Kontzientziaren biziraupenari eusten diotenen ustez, aldiz, bizipenen intentsitatea eta edukia ez da bera izaten HME bat izan duten eta drogen eraginpean egon direnen artean. Bruce Greyson psikiatraren esanetan, heriotza mugako esperientziak haluzinazio kimiko batekin alderatzea tximeleta baten hegaldia eta hegazkin supersoniko batena maila berean jartzea bezalakoa da: biek ala biek hegan egiten dute, baina hegaldiaren dimentsioa guztiz ezberdina da.
Bi kasu paradigmatiko
Heriotza klinikoa ezagutu dutenen milaka testigantzen artean kasu batzuk ospetsu bihurtu dira, ondo ikertuak izan direlako eta informazio oso zehatza eman dutelako. Bi aipatzekotan, Pamela Reynolds-ena eta Vicky Norotuk-ena aukeratu litezke.
Pamela Reynolds
Emakume estatubatuar honi burmuineko aneurisma itzela aurkitu zioten 1991ean. Aneurisma hori kentzeko hil ala biziko ebakuntza egin behar izan zioten Arizonako klinika batean. Ebakuntza oso korapilatsua zen, aneurisma horren kokapena zela eta. Sendagileek bihotz-gelditze hipotermikoa izeneko teknika burutu zuten, gaixoaren bizi-konstanteak geldituz: bihotzaren taupadak, arnasketa, eta burmuineko jarduera eten egin zituzten, eta gorputzetik kanpoko odol-zirkulazioa ezarri zioten, gorputzeko tenperatura 15 °C-tan atxikiz. Labur esanda, heriotza kliniko kontrolatua eragin zioten 45 minutuko tartean, aneurisma kentzeko. Tarte luze horretan Pamelaren EEG guztiz laua izan zen, bere burmuinean ez baitzegoen inongo jarduerarik.
Egoera horretan zela Pamelak HME bat bizi zuen. Bere gorputzetik atera omen zen eta mediku eta erizainen lana ikusi zuen. Kasu honi sinesgarritasun handia ematen diona Pamelaren testigantza zuzena da, lekukoak bere inguruneko xehetasun ugari eman baitzituen: erizainen arteko elkarrizketa eta ebakuntzan erabilitako tresneriaren deskribapena, besteak beste. Gero, ohiko bizipenak izan zituen: tunel batean sartu eta argi bizi baterantz zuzentzea, esaterako. Hildako senideak ikusi zituen eta aparteko lasaitasun, zoriontasun eta bakea bizi zituen argiarekin bat egin zuenean.
Bi dira kasu honi interes berezia ematen dioten faktoreak: alde batetik, heriotza kliniko kontrolatuan bizitako esperientzia bat izatea, hots, ospitale batean propio eragindako “heriotza programatu” bateko ondorio bat izatea, eta bestetik ebakuntza-gelan klinikoki hilda zegoen bitartean ikusi eta entzun zituen gauzei buruzko informazioa ematea, talde medikoak gero konfirmatuko zuena.
Ebakuntza egion zion Robert Spetzler neurozirujauak Pamelarena aparteko kasu bat zela aitortu zuen, eta gaia ikertu zuen Michael Sabom kardiologoaren iritziz (hasieran oso eszeptikoa zena) Pam Reynolds-en esperientziak agerian jartzen du kontzientzia eta burmuina autonomoak direla, lehenengoak bizirauten baitu bigarrenak jarduerarik ez duenean ere.
Vicky Noratuk: itsuak ikusi egiten du
Vicky Noratuk itsua zen jaiotzatik. Ez zuen inoiz ezer ikusi, ezta ametsetan ere. Gaztea zela istripu larria sufritu eta bihotz-biriketako gelditzea pairatu zuen. Gorputzetik kanpoko esperientzia bat izan zuen, eta bere gorpua eta aldamenean zeuden pertsona guztiak ikusi egin zituen. Ikusmenarena esperientzia guztiz berria izan zen harentzat, eta HME batean estreinako aldiz bizi izan zuen.
Egoera horretan zela, toki argitsu batera abiatzen zela sentitu zuen. Bertan, pertsona eta animalia argitsuak ikus zitezkeen, eta izaki argitsu batekin elkarrizketa sakon bat mantendu zuen.
Sharon Cooper eta Kenneth Ring doktoreek Vicky eta beste itsu batzuen kasuak aztertu dituzte, eta haien bizipenak eta pertsona normalarenak oso antzekoak direla HME batean ondorioztatu dituzte. Bi doktore horiek HME bat izan zuten 24 itsu elkarrizketatu zituzten, horietako 14 jaiotzez itsu zirenak, eta beren emaitzak 1997an argitaratu zituzten. Antza, Vicky Noratuk eta bera bezalako beste pertsonen kasuek aditzera ematen omen dute beren kontzientziek, arimek edo gogoek ez dutela beren burmuinek duten ikusmen-ezintasunik. Horrek kolokan jar ditzake haluzinazioen teoria fisiologikoak.
Ondorioak
Iritzi kontrajarriak sortzen dituzte komunitate zientifikoan heriotza mugako esperientziek, aurreko ataletan azaldu denez. Mundu honetatik harantzago eraman nahi dute ikerlari batzuek fenomenoaren azalpena, beste batzuek gertuko eragileak aintzakotzat hartzen dituzten bitartean. Harantzagoaren aldekoen iritziz HMEak burmuin-funtziorik ez dagoenean gertatzen dira, hots, lekukoa heriotza klinikoan dagoenean. Hipotesi fisiologikoen aldekoek, aldiz, HMEaren bizipenak “hil” aurretik gertatzen direla proposatzen dute, gaixoa konorterik gabe dagoenean baina burmuinak jarduera fisiologikoa duen bitartean. Horra hor eztabaida horren koska.
Ditugun baliabideekin ez dago jakiterik zein unetan bizitzen dituen lekukoak heriotza mugako esperientziak. Burmuinak funtzionatzen ez duenean izango balitz, ez legoke zalantzarik burmuina eta kontzientzia gauza independenteak direla. Hori gertatu ezean, ezin da inondik inora aurrekoa baieztatu.
Haluzinazioak izan ala ez, inork ez du zalantzan jartzen heriotzaren gertuko esperientzia baten protagonistek nortasun-aldaketa sakona bizi dutela esperientziaren ostean. Esperientzia horrek, nonbait, egundoko zirrara eragiten die. Dudarik gabe, horren atzean zer dagoen ikertzea merezi du.
Gordiano III.a
Marko Antonio Gordiano Pio (Marcus Antonius Gordianus Pius; 225eko urtarrilaren 20 - 244ko otsailaren 11), erromatar enperadorea izan zen, 238tik hil zen arte. Antonia Gordianaren semea izan zen. Hortaz, Gordiano I.a eta Gordiano II.a aitona eta osaba zituen hurrenez hurren. Aitaren izena ezezaguna da, baita Gordianok 238 baino lehen zeukana ere.
Alexandro Severo hildakoan, Maximino Trax bilakatu zen enperadore berria 235ean. Haren politikak sortutako desadostasunak zirela eta, Gordiano I.ak eta Gordiano II.ak matxinada sortu zuten Afrika probintzian 238an. Senatuak aldi bereko enperadoreak izendatu zituen. Maximianoren aldeko Numidiako gobernariak matxinada bertan behera utzi zuen, eta Gordiano I.a zein Gordiano II.a hil ziren. Nolanahi ere, erromatarrek bihotz oneko gobernariak bezala hartu zuten gogoan, Maximinoren opresioak erailak.
Gazteegia zenez, gobernua nobleziaren esku geratu zen. 241ean, Gordiano Furia Sabina Trankillinarekin ezkondu zen. Haren aitaginarreba, Temesiteo, Pretoriar Guardiako prefektua izendatu zuen. Honela, Timesiteo "de facto"ko gobernaria bilakatu zen.
Pertsiarrek Mesopotamia eraso zutenean, Gordianok Janoren tenpluko ateak ireki zituen azken aldiz, eta ekialdera jo zuen borrokatzera. Garaipena lortuta, etsaien eremua ere inbaditzea erabakitzen ari zela, Timesiteo baldintza ezezagunetan hil zen. Timesiteo gabe, kanpaina eta enperadorearen bizitza arriskuan zeuden.
Filipo Arabiarrak pretoriarren burua hartutakoan kanpainak aurrera egin zuen. 244an pertsiarrek kontraeraso egin zuten Falluja hiritik hurbil (gaur egungo Iraken). Erromatarrek galdu egin zuten horko horretan, eta Gordiano III hil zen. Filipo Arabiarrak hil zelako susmoa zabaldu bazen ere, Gordiano zerk hil zuena ez dakigu gaur ere. Edonola ere, Filipo Arabiarra Gordianoren ondorengoa izan zen. Enperadore berriaren ezezkoa gorabehera, Gordiano III.a jainko izendatu zuten, batez ere herritarren artean matxinadak sor ez zitezen. Izan ere, Gordiano III.aren gazteriagatik edo, erromatarren estimua jaso zuen.
Antonio Lozes
Antonio Lozes (Donostia, 1905eko maiatzaren 19a - 1945) gipuzkoar futbolaria izan zen, atezain moduan aritutakoa. 1930ean Frantziako futbol selekzio nazionalean debutatu zuen.
Frantziako Industria Iraultza
Frantziako Industria Iraultzaren garapena, historialari frankoren arabera, Bigarren Inperioan gertatu zen susperraldi ekonomikoa eta ekonomiaren modernizazioa da. Napoleon III.ak eskua sartu zuen ekonomian, Frantziako nekazarien babesa (populazio aktiboaren %50 baino gehiago) bereganatu nahian, laguntza eman zien. Halaber, Paris eraberritu zuen, hiriburuko langabeziari aurre egiteko eta negozio-burgesiaren babesa ere bereganatzeko.
Chatfield (Ohio)
Chatfield Ohioko herri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 189 biztanle zituen, 0.78 kilometro koadrotan banatuta.
Frantziako Industria Iraultza
Oro har, esan daiteke 1850eko hamarkadan babeskor jokatu zuela Napoleonek ekonomia arloan, eta ekonomia modernizatu ahal izan zuen. 1860ko hamarkadan, berriz, merkatuak ireki zituen, eta, 1866ko krisi ekonomikora arte, Frantziako kanpoko salmentak ugaltzea lortu zuen.
Munduko egoera ekonomikoa
Mundu osoko ekonomia hazi zen 1850 eta 1873 bitartean. Izan ere, Kalifornian (1848) eta Australian (1851) urrea aurkitu zuten, eta, honela, etekinak biltzera laguntzen duen inflazio epela lortu zen. Libra esterlinan oinarrituta, munduko moneta sistema egonkortu zen, eta urte horietan, merkatu berrien sorrerak munduko sal-erosketen kopurua hirukoiztu zuen.
Inbertsioa
Frantzian, barne aurrezkietatik etorri zen inbertsioa. Alde batetik, estatuak obra publikoetan eta atzerriko inbertsioetan bideratzen zuen diru horretako zati bat. Bestetik, Bigarren Inperioan sortutako sal-erosketa bankuek (Rothschild-en Société Générale edo H. Germain-en Crédit Lyonnais esaterako) edo industria bankuek (Pereire-ren Crédit Mobilier edo Banque de Paris) enpresetara eman zuten aurreztutako diru horren beste kopuru bat.
Nekazaritza
Aurrerapen zientifikoak zirela medio (barbetxoaren bazterketa, zoru berrien egokipena, ongarri berriek edota abereen hautaketa) nekazaritzaren emaitzak hobek izan ziren.
Eskualdeak espezializatu ziren, eta, honen ondorioz, eskasiak eragindako krisiak pairatzeari utzi zion Frantziak. Are gehiago, frantziarren elikadura hobesteaz gain, jangarriak kanpoan saltzeko gai ere izan ziren.
Industria
Industria nagusiak oihalezkoa izaten jarraitu zuen, baina meatzak (Lorenan) eta siderurgiak izugarri hazi ziren burdinbideek eta eraikuntza publikoaren eskutik. 1847tik 1869ra, Frantzia 1820 kilometro burdinbide izatetik 17300 izatera igaro zen. Horretaz gain, Frantziako enpresek burdinbide franko zabaldu zituzten Europako hegoaldean baita Austriar zein Turkiar Inperioan.
Sal-erosketak
Barne salerosketa biderkatu zen garai horretan. Hirietan azoka modernoak (Les halles) sortu ziren. Kanpo salerosketa hiri halakotu zen, eta balantza komertzialak superavita izan zuen 1867 arte.
Telegraforen hedapenak, 1855eko eta 1867ko nazioarteko erakusketek, nazioarteko komertziorako kaien atontzeak, atzerriko inbertsoreek, burdinbideen zabaltzeak eta 1860ko hamarkadako oztoporik gabeko politika ekonomikoak bultzatu zuten hazkunde hori. Suezko Kanalaren eraikuntzak (1869) ez zuen eragin zuzenik epe honetako hazkundean, baina hurrengo urteetan garrantzitsu bilakatzekoa zen.
Anomoeosis
Anomoeosis Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Anomoeosis phanerostigma da.
NGC 4858
NGC 4858 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Kinto Kurtzio Rufo
Kinto Kurtzio Rufo (latinez Quintus Curcius Rufus) idazle eta historialari erromatar bat izan zen, ustez, I. mendean, Klaudio enperadorearen erregealdian bizi izan zena.
Lana
Ezagutzen den bere idazlan bakarra Historiae Alexandri Magni izenburua duena da, hamar liburutan banatutako Alexandro Handiaren biografia bat. Lehenengo biak galduta daude, eta beste zortziak amaitu gabe.
Symphony of Destruction
Symphony of Destruction (euskaraz Suntsiketaren Sinfonia) Megadeth estatubatuar heavy musika taldearen abesti bat da. 1992an Countdown to Extinction ("Desagerpenerako Atzerazenbatzea") diskoaren barnean kaleratu zuten.
Luoyang aireportua
Luoyang Aireportua (txineraz: 洛阳北郊机场), (NAGE: LYA, NAZE: ZHLY), Txinako Herri Errepublikako Henan probintziako Luoyang hirian dago.
Casey (Illinois)
Casey  Illinoiseko hiri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 2,769 biztanle zituen, 5.59 kilometro koadrotan banatuta.
Campylarchis
Campylarchis Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Campylarchis acuta da.
Kenneth Hill
Kenneth Hill (Armidale, 1948ko abuztuaren 6a - Sidney, 2010eko abuztuaren 4a) australiar botanikoa izan zen. Zuntz optiko bidezko komunikazioen aitzindaria eta fotosentiberatasunaren aurkitzailea da. Laser bidez zuntz optikoa irradiatuz zuntz muinaren errefrakzio-indizea aldatu egiten dela aurkitu zuen 1978an, eta efektu horri fotosentiberatasun deitu zion. Aurkikuntza horri esker, tresna merke eta oso eraginkorrak lortu ahal izan dira: uhin luzerako iragazkiak, multiplexerrak eta laser-maiztasunaren egonkortzaileak, besteak beste; denak ere garrantzi handikoak telekomunikazioetan.
Urosaurus lahtelai
Urosaurus lahtelai Urosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
San Juan el Real eliza (Llamas)
San Juan el Real eliza Aller kontzejuko Llamas herrian dago, Asturiasko Printzerrian. Asturiasko arkitektura prerromaniko estiloko eraikina da. Lehen aldiz 857. urtean aipatu zen.
Kokapena
Casomerarako bidean, Collanzotik bi kilometrotara dago.
Historia
Elizaren lehenengo aipamena asturiar erregea izan zen Ordoño I.aren testamentuan izan zen, 857 urtekoa. Serrapioko San Bizente elizarekin batera kontzejuko zaharrenak dira. Atearen eskuinean beste idazkun batek 940. sortze-urtea aipatzen du. 1963ko maiatzaren 14ean Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena jaso zuen.
Ezaugarriak
San Juan el Real eliza Asturiar artearen barruan, estilo primitiboan kokatzen da. Inpostak gutxi landuak gordetzen ditu: pinaburuak, landareak, giza-irudiak... Interesgarria da, bestetik, tradizio erromanikoko kalbarioa; gustu herrikoikoa da eta gainetik polikromatutako tamainu desberdinetako tailak ditu. Erdiko erretaula XVIII. mendekoa da. XVI. mende ko Andra Maria gordetzen du baita ere. Oinplano bakarra eta kanoi ganga du, nolabait zorroztua.
Hisonotus leucophrys
Hisonotus leucophrys Hisonotus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Moctezumita
Ezaugarriak
Moctezumita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Terceira uhartea
Terceira uhartea Azoreetako (Portugal) erdialdeko uhartea da, 403 km²-ko azalera daukana eta 2011an 54.996 biztanle zituena. “Ilha Lilás” (Uharte moreak) ezizena ematen zaio eta uhartediko irla handienetako bat da.
Kontzejuak
Bertan dauden bi udalerri edo kontzejuak Angra do Heroismo eta Praia da Vitoria dira. Angra do Heroísmo Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 1983an.
Geografia
Elkarrekin dauden lau sumendik osatzen dute uhartea, lauak ere Terceirako Rift egituraren inguruan kokatzen direnak. Honako hauek dira sumendiak:
Kostaldetik urrunduz gero Terceirako paisaia muinotsua basati mantendu da eta erreserba naturala izendatua dago.
Historia
2000 urte dituzten hilobiak aurkitu dira, beraz badirudi asentamenduak izan zirela XV mendean portugaldarrak iritsi aurretik. Angelino Dalorto-k Iralandatik mendebaldera zeuden "Bracile" uharteak marraztu zituen 1325an, hortik sortu zen mendebaldeko "Brasil" herri mitologikoaren kondaira, eta 1436ko mapa veneziar batean Brasil uhartea marrazturik dago. Aurkikuntza ofiziala, baina, Vicente de Lagos marinelak egin zuen 1445eko urtarrilaren 1ean eta Ilha de Jesus Cristo izena eman zion. Gerora "Terceira" izena nagusitu da, Azoreetan aurkitu zen hirugarren uhartea izan baitzen.
Henrike Nabigatzailearen zerbitzuan zegoan Jácome de Bruges flandriarrak Herbehereetako nekazari, arrantzale eta merkatariak ekarri zituen Azore uharteak kolonizatzera.
XVI mendean Ekialdeko Indietarako geldiune garrantzitsua bihurtu zen eta kaia karabela eta galeoiez beteta egon ohi zen. Elizak, komentuak, jauregiak eta gotorleku militarrak eraiki ziren. Guimarãesko noblea zen Pero Anes do Canto (1480–1556) izan zen Terceira uharteko gotorlekuen agintaria eta Portugalgo koroak titulu heredagarria bihurtu zuen, Canto familia beraz hirurehun urtetan uharteko nagusia izan zen.
1980ko urtarrilaren 1ean lurrikara izan zen eta Angra do Heroísmok kalte handiak jasan zituen. Lau urtetan berriztu zuten herria eta 1983an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Scopalostoma
Scopalostoma Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Scopalostoma melanoparea da.
Frida Kahlo
Frida Kahlo (Coyoacán, Mexiko Hiria, Mexiko, 1907ko uztailaren 6a – 1954ko uztailaren 13a), margolaria izan zen, autorretratuengatik ospetsua.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderon uztailaren 6an jaio zen, Coyoacánen (Mexiko Hiria, Mexiko). Lau ahizparen arteko hirugarrena zen; Alemaniatik emigratutako judu hungariarra zuen aita, eta mexikar mestizo katolikoa ama. Urte horretan (1907), Picassok Avignongo andereñoak pintatu zuen, kubismoari sorrera emanez. Handik hiru urtera, 1910.ean Mexikoko Iraultza hasi zen, Frida iraultzaren gertaeren testigu izan zen eta honek pentsatzeko eran eragin zuzena izan zuen. 13 urterekin ikasleen organizazio ezkertiarrean militatzen hasi eta17 urterekin gazte komunisten afiliatu egin zen. Sei urterekin Eskola Alemanean sartu zuten gurasoek eta urte horretan Poliomielitisak jo eta herren txikia utzi zion eskuineko zangoan. Ezin izan zuen gaitza berdindu, eta zango bat bestea baino meheago geratu zitzaion. Gainontzeko umeen trufagai bihurtu zen eskolan eta konplexuek jota bizi zen aurrerantzean. Sobietar iraultza bizi izan zuen gertutik eta arreta osoz eta Lehen Mundu Gerraren amaieraren testigu ere izan zen. 15 urterekin “Prepa” eskolan sartu zen; 2000 ikasleren arteko 35 nesketako bat zen, medikuntza ikasi nahi zuena. Bertan mural bat margotzen zegoela ikusi zuen lehenengo aldiz Diego Rivera muralista mexikar ospetsua. Fridari oso gazterik ezagutzen zaizkio harremanak, nola mutilekin hala neskekin, baina guztien artean ikaskide zuen Alejandro Gomez Arias-ekin izan zuena da gogoangarrienetako bat.
Istripua
1925eko irailaren 17an, Alejandro eta Frida eskolatik Coyocanera zihoazela, tranbia bat jo zuen biak zeramatzan autobusak. Fridaren diagnostikoa ez zen batere ona: orno-hezurrak, saihetsak, hausturak, aldaka apurtuta ... istripu honek zeharo baldintzatu zuen Fridaren bizitza, 34 ebakuntza egin eta urteak eman zituen ohean etzanda, igeltsuzko gerruntzeak ere eraman behar izan zituen. Ordu luzeak eman zituen gelan. Fridaren asperraldia alaitzeko, ahizpari, logelako sabaian ispilu bat jartzea otu zitzaion. Fridak, bere buruaren isla ikusita, laster hartu zuen autorretratua egiteko erabakia, aitari pintura zaharrak eskatuta. Gurasoek asto bat egin zioten, mihiseei eusteko.
Heldutasuna eta ospea
Sasoi horretan, Mexikon, mugimendu artistiko berri bat sortu zen, Europako modeloak atzean uzteko asmoz eta arte estilo independente berri bat sortuz, kultura mexikarraren sustrai eta folklorean oinarrituz. 1927. Urtearen amaiera, Frida ia guztiz osatuta zegoen eta artista talde berri honetara batu zen 1928an. Bertako jendearen bitartez ezagutuko zuen Diego Rivera muralista. Diegok Fridarengan izandako eragina ezin daiteke ukatu baina Fridak bere artearen independentzia lortzea lortu zuen bere obren ezaugarriak originalak zirela oso. Gutxinaka-gutxinaka bereizten joan zen, ez bakarrik Riveraren emaztea izateagatik, bere izaera pertsonalagatik batik-bat. Mexikoko jantzi mitikoak erabiltzen hasi zen, tehaiantepec deiturikoak. Orrazteko zuen era propioarekin bat. 1930.ean EEBB joan ziren biak, Diegoren enkarguak zirela eta. Bertan hasiko dira Fridaren bizitzan sufrimendu handia eragindako gertaera: abortuak. Handik hiru urtera, euren aberrira bueltatu ziren. Urte honetan beste abortu bat nozitu zuen Fridak, eta Diego eta bere ahizpa Cristina elkarrekin zebiltzala jakitean, alde egin zuen, harremana hautsiz. 1937.urtean, Espainiako Gerra Zibila hasita zegoela, Trotski senar-emazteak iritsi ziren Mexikora, Fridaren familiaren Etxe Urdinean kokatuta. Bertan hasiko da Frida eta Sobietar Batasuneko buruzagiaren arteko maitasun- harreman laburra. Urte bat geroago, André Breton, Surrealismoaren aitzindaria heldu zen Mexikora. Kahloren lana ezagutu eta miretsi zuen. Orduan hasiko dira Fridaren lehen salmenta garrantzitsuak eta bakarkako erakusketa New Yorken. 1939an Parisera joan zen, beste erakusketa bat izan baitzuen. Bertan surrealistak ezagutu zituen baina bere osasun egoera delikatua zenez gero Mexikora bueltatu behar izan zen. Ospea eta arrakasta irabazia zuen Fridak, baina baita depresioa eta osasun arazoak ere. 1940an Trotski hil zuten eta Frida atxilotuta eraman zuten bi egunez, hilketaren susmagarri baitzen. Geroxeago, San Frantziskora joan eta bigarren aldiz ezkondu zen Diego Riverarekin. Bigarren ezkontza eta urte bat geroago Guillermo aita hil zitzaion eta senar emazteak Etxe Urdinean jarriko da bizitzen.
New Yorken eta mina kentzeko morfina eman zioten, honek menpekotasuna sortuko diona. Guerra Hotzaren hasiera gertatu eta Mexikoko Alderdi Komunistan sartu zen berriro Frida. Urtebetean zazpi ebakuntza egin zizkioten eta ia etengabe egon zen ingresatuta. Geroztik, aulki gurpildunean ibili behar izan zuen beti, erizain, botika eta drogen artean; baina bere ofizioari eutsi zion, ez zion margotzeari utzi. 1953. urtean Mexikon inoiz egin zioten bakarkako erakusketa bakarra zabaldu zen; inauguraziora bere ohean etzanda eraman zuten. Birikietako gaitzez ingresatuta, uztailaren 3an, medikuen esanaren kontra, Ameriketako Estatu Batuek Guatemalan antolaturiko estatu-kolpearen aurkako manifestazioan hartu zuen parte.
Heriotza
1954ko uztailaren 13an hilda agertu zen bere Coyoacán-eko etxean. Haren gorpuari beila egin zioten Mexiko Hiriko Arte Ederretako Jauregian, eta hilkutxa estali egin zuten Mexikoko Alderdi Komunistaren banderarekin. Gertaera horrek kritikatu handiak eragin zituen prentsa nazionalean.
Gorpua Doloreseko Erraustoki Zibilean erraustu zuten, eta errautsak Coyoacángo Etxe Urdinean, bere jaioterrian, gordetzen dira. Egin zuen azken koadroa ere bertan dago ikusgai. Sinadurarekin batera «Viva la vida. Coyoacán, 1954, Mexiko» mezua agertzen da. Bere egunkariko azken hitzak honako hauek izan ziren: "Itxaropena dut abiatze alaia izango dela, eta itxaropena dut inoiz ez naizela itzuliko".
NGC 4859
NGC 4859 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Frida Kahlo
Heriotza
Hil eta lau urtera, luzaroan Kahlo familiaren bizileku izandako Etxe Urdina, Frida Kahlo museoa bihurtu zen.
Mitoa eta legenda
Bere nortasuna etengabeko mina eragiten zioten gaixotasunez jositako bizi-ibilbidean oinarritu zen, bai eta lehen mailako beste pertsonalitate batzuekiko harreman pertsonaletan ere. Haren lanak bizitza ibilbide hori, bere fantasia eta Mexikoko herri-tradizioa islatzen ditu, exbotoena eta prehispanikoa barne.
Cortes de Baza
Cortes de Baza Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 2.167 biztanle zituen. Jaéngo probintziarekin muga egiten du.
Frida Kahlo
Mitoa eta legenda
Kahlok pintura iraultzailea miresten zuen eta bere garaian beharrezkotzat jotzen zuen, baina jabetzen zen bere pintura ez zela iraultzaile, honela idatzi zuen: "«Nire koadroak ondo pintatuta daude, ez arinki, pazientziaz baizik. Nire pinturak minaren mezua darama. Uste dut, behintzat, jende gutxi batzuei interesatzen zaiela. Ez da iraultzailea, zertarako egiten ditut ilusioak borrokarako dela; ezin dut»."Raúl Mejíaren aburuz, Frida Kahlok bere mito eta kondaira sortu zituen bere obra gehienetan agertzen den pertsonaiaren sorrerarekin. Bere garaiko arau eta konbentzio asko urratzen zituen, eta bere pinturen protagonista izatea erabaki zue, bere garaiko emakume batengandik espero zitekeen bezala, lan gozo bat egin beharrean, berezitasunez betetako obra bat eraiki zuen, eduki dramatiko handiarekin, bai gaietan, bai bere buruaren irudikapenetan.
Kahlo bere pinturetan agertu zen, bizitzarekin eta heriotzarekin bat eginez, batez ere ebakuntza kirurgiko ugari egiten zituenean, eta bere mina etengabea zenean. Bizkarrezur hautsian gorputza iltzez estalia agertzen da. Bizi- eta energia-ekoizle gisaere azaltzen da, edo maitasun- eta sentimendu-iturri moduan. Harremanen eta afektuaren gaia maiz ikus daiteke bere obran, bereziki Diego maitasun handia. Baina, batez ere, pertsonaiak berak sortu zuen bere koadroen arrazoi nagusia eta protagonista. Denborak aurrera egin ahala, haren mezuak indarrean jarraitzen du zapalkuntzaren aurkako salaketa oihu gisa.
35 urtetik aurrera idatzi zuen egunkarian, bere azken hamarkadako eta lehen urteetako bizipenak kontatu zituen. Bere pentsamendu, sexualitate, emankortasun, sufrimendu fisiko eta psikikoei buruz idatzi zuen.
Feminismoaren sinbolo
Bere lanean identitate femeninoa bere ikuspegitik adierazi zuen lehen pintoretako bat izan zen, eta baztertu egin zuen gizonezkoen mundu tradizionaletik marrazten zen femeninoaren ikuspegia. Frida Kahlo 1980ko hamarkadako heroi feminista perfektua izan zen: lehen biografia, Hayden Herreraren eskutik, 1983an argitaratu zen, Madonnak eta Cindy Shermanek emakumezkoen autoirudikapenari buruzko esperimentuak ikuskizun industrial bihurtu eta Latinoamerikako errealismo magikoarekiko interesa areagotu zutenean.
2018ko martxoaren 8an, eta Emakumearen Nazioarteko Eguna ospatzeko, Estatu Batuetako Mattel jostailu-markak iragarri zuen Barbie panpinen lerro bat aterako zuela, beste pertsonaia askoren artean, Fridarengan inspiratuko zirela. Hala ere, Fridaren familiak enpresa egin salatu zuen, artistaren irudia erreproduzitzeko legezko baimenik ez zutela alegatuz.
Etxe urdina
Familiaren etxea izandako Etxe Urdina Frida Kalhoren museoa da egun. Mexiko hiriko Coyoacán auzoan dago kokatuta, Londres eta Allende arteko izkinan. Etxea haren gurasoek eraiki zuten 1904an eta Fridaren koadro batean agertzen da, urdinez, 1936an (Nire aitona-amonak, nire gurasoak eta neu, 30,7 x 34,5 cm).
Frida Kahlo galeria
1997an Sinaolako Unibertsitate Autonomoak Frida Kalhoren omenezko galeria bat ireki zuen Culiacán-en. Hogei urtetan zehar galeria izan da Mexikoko ipar-ekialdeko artearen erreferentea, erakusketak, tailerrak, trukeak eta bestelako ekitaldiak antolatzen.
Fiesole
Fiesole Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Fiesolek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Empoli
Empoli Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hisonotus luteofrenatus
Hisonotus luteofrenatus Hisonotus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Chauncey (Ohio)
Chauncey Ohioko herri bat da. Athens konderrian kokatua dago. 2010ean 1,049 biztanle zituen, 1.72 kilometro koadrotan banatuta.
Empoli
Mugakideak
Empolik honako udalerri hauekin egiten du muga:
KV26
KV26 Egiptoko Luxor hiritik gertu dagoen Erregeen Haranean dagoen hilobi bat da. Ez da askorik ezagutzen hilobi honi buruz, baina, dirudienez, XVIII. dinastian datatua dago.
Kokapena
Erregeen Haraneko 26. hilobia, nekropoliko hegoaldeko zatiko hegomendebaldeko adarrean dago, KV29, KV30 eta KV40 bezalako beste hilobi txiki batzuetatik gertu. KV26tik gertu, ez da errege hilobi bakar baten ere sarrerarik aurkitzen, ingurua, toki "huts" eta Erregeen Haraneko beste toki batzuk baino garrantzi gutxiagokoa bihurtzen duena.
Hilobiaren oinplanoa noble baten lurperaketarekin bat dator. Erregeen Haranean lurperatua izatea errege familiakoa izan gabe, pribiliegiatu gutxi batzuk bakarrik gozatzen zuten mesede berezia zen, bere merituengatik edo euren garaian izan zuten eragin handiagatik. KV26an lurperatua izan zenak, benetan garrantzitsua izan behar zuen, beste bizitzaz, errege handien gertutasunarekin gozatzeaz gain, bere hilobiak, ohikoak diren sarrerako putzua eta hilobi kamera ezezik, biak lotzen dituen korridore bat baitu. Hilobia bera, dirudinez, oso modu trauskilean zulatua izan zen arrokan, hormak tailatzen amaitu gabe. Gainera, eta gainontzeko nobleen hilobietan bezala, bertan lurperatua nor izan zen jakiteko balio lezakeen apaindurarik gabe dago.
Indusketa
Lehen aipatu den bezala, ez da askorik ezagutzen KV26 hilobiari buruz. Jakinak diren gauzen artean, bere aurkikuntza data dago. Uste denez, James Burtonek bisitatu zuen XIX. mendearen lehen erdian, baina hilobi honen presentzia zalantzarik gabe zehaztu zuen lehen industailea Victor Loret izan zen, 1898an. Hala ere, ez da hilobiaren garbiketa eta indusketa lanik egin, bertan sartzea ezinezko bihurtzen duten hondakinez betea jarraitzen duena.
Oraingoz, hilobia zabalduko duen espedizio baten zain egon beharko da, barnean, oraindik, bertan lurperatutakoa nor izan zen argi dezakeen objekturen bat izan dezakeena. Dena dela, ia erabat ziurra da XVIII. dinastiakoa dela, hilobiaren arkitektura mota garai horretan dataturik dagoela baitirudi.
Taillet
Taillet Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Taillet udalerrian erroldatutako biztanleak 81 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 81 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 81etxeak ziren. 36 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 11 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (16 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia ziren.
2000. urtean Taillet udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 21 hektarea erabiltzen.
Santa Maria (Azoreak)
Vila do Porto kontzeju edo udalerri bakarra da.
Bigarren Industria Iraultza
Bigarren Industria Iraultza 1870 inguruan sortutako aldaketa ekonomiko sakona izan zen. Lehenengo Industria Iraultzaren lurrun eta ikatzaren aurrean, Bigarrenean energia-sortzaileak petrolioa eta elektrizitatea izan ziren. Garapeneko sektore aitzindariak, oihal industria eta 1850tik aurrera burdinbidearen hedapenak bultzatutako siderurgiak baziren ere, Bigarrenean industria kimikoa eta automobilak edo hegazkinak eragindako metalurgia berria izan ziren. Gehienetan, zientzia eta industriaren elkarlanaren fruitua izaten dira aldaketa horiek guztiak.
Garai honi Kapitalismo Handiko Aroa ere deitzen zaio, enpresek eta bankuek bat egitean, familia gutxiren esku baliabide handiko kontrola geratu baitzen: hala nola Krupp eta Thyssen Alemanian, edo Morgan, Rockefeller eta Ford Ameriketako Estatu Batuetan.
Industrializazioa lurralde askotara hedatu zen: Erresuma Batuko nagusitasun konparaezina amaituta, Alemania eta AEBetako ekonomiek izugarri egin zuten gora. Japoniak, esaterako, egundoko garapen ekonomikoa lortu zuen urte gutxiren buruan.
Telegrafoak, telefonoak, irratiak, argindarrak, tranbiak, metrok eta gainerako asmakizunek gizakien bizitza errazteaz gain (edo, hobe esanda, bizitza errazteagatik) baikortasun handia eragin zuten, eta gizakiarentzat mugarik ez zegoela pentsatzera eraman zuten.
Félix Berroeta
Félix Ignacio Berroeta Torres (Azpeitia, ? - † Valdivia, 1768ko maiatzaren 26a) gipuzkoar militar eta kolonia-administratzailea izan zen, 1761eko iraila eta 1762ko urria artean Txileko gobernadorea izandakoa. 1732an Espainiako armadan sartu eta hainbat gatazkatan borrokatu ondoren, 1760an Amerikara bidali zuten.
Hèches
Hèches (okzitanieraz, Hèishas, eta ) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hèches udalerrian erroldatutako biztanleak 620 ziren. Familiak 280 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 537 etxebizitza zeuden, 292 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 215 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 416 etxeak ziren eta 57 apartamentuak ziren. 292 etxebizitza nagusietatik 206 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 82 etxek lau zituzten eta 126 etxek bost zituzten. 180 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 385 ziren, horien artean 282 aktiboak ziren eta 103 inaktiboak ziren. 282 pertsona aktiboetatik 258 lanean zeuden (141 gizon eta 117 emakume) eta 24 langabezian zeuden (11 gizon eta 13 emakume). 103 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hèches udalerrian 278 unitate fiskal zeuden, 571 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.898 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Hèches udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 192 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nanyang aireportua
Nanyang Aireportua (txineraz: 南阳机场), (NAGE: NNY, NAZE: ZHNY), Txinako Herri Errepublikako Henan probintziako Nanyang hirian dago.
Donna Reed
Donna Reed (Donna Bell Mullenberg jaioa; Denison, Iowa, 1921eko urtarrilaren 27a - Beverly Hills, Kalifornia, 1986ko urtarrilaren 14a) estatubatuar aktorea izan zen. Bere ibilbideak 40 urte baino gehiago iraun zuen eta 40 film baino gehiagotan lan egin zuen. Frank Capraren It's a Wonderful Life filmean egindako lanagatik da ezaguna. 1953 Oscar Saria irabazi zuen From Here to Eternity filmean egindako lanagatik.
Cherry Fork (Ohio)
Cherry Fork Ohioko herri bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 155 biztanle zituen, 0.32 kilometro koadrotan banatuta.
Caseyville (Illinois)
Caseyville  Illinoiseko herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 4,245 biztanle zituen, 18.15 kilometro koadrotan banatuta.
Figline Valdarno
Figline Valdarno Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Meridarchis
Meridarchis Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Meridarchis trapeziella da.
São Miguel uhartea
São Miguel uhartea Azoreetako (Portugal) ekialdeko uhartea da, uhartedi osoko handiena (759 km2) eta populatuena (137.830 biztanle 2011n); horregatik, Uharte handia ere esaten zaio. Beste ezizen bat Uharte berdea da. Hiri handiena Ponta Delgada da.
Geografia
Uharteak hainbat faila ageri ditu ipar-mendebaldetik hego-ekialdera. Hainbat sumendi daude uhartean: Nordeste, Água de Pau, Sete Cidades, Furnas eta Povoação. Hona hemen eskualdeak:
Historia
Gonçalo Velho Cabral-ek aurkitu zuen 1427an, Azore uharteetan aurkituriko bigarrena izan zen. Lehen asentamendua Povoação Velha izan zen, uharteko hego-ekialdean. 1444 inguruan lurrikara bat izan zen eta Vila Franca do Campo uharteko gune populatuena bihurtu zen. 1522ko beste lurrikara batek hiria suntsitu eta 5.000 pertsona hil zirenean, Ponta Delgada hiriburu berria bilakatu zen. Egun ere, uhartediko hiri garrantzitsuena da.
Juan Uharte Beaumont
Juan Uharte Beaumont (Iruñea, - Madril, ) nafar enpresaburu eta mezenasa izan zen, Félix Uharte Goñi finantzariaren semea. Jorge Oteizarekin hasi zen, eta gerora Jose Antonio Sistiaga, Rafael Ruiz Balerdi eta Javier Saenz de Olza arkitektoaren lanak bultzatu zituen Huartek, eta 1972an Iruñeko Topaketak sustatu zituen, arte esperimentalaren alorrean aitzindariak izan zirenak. Urte batzuk lehenago, 1963an, X films ekoiztetxea sortu zuen, egile-zinema bultzatzeko asmoarekin. Hain zuzen ere, Sistiagaren Ere erera baleibu icik subua aruarenren izan zen ekoiztetxearen lanetako bat. 1980ko hamarkadara arte iraun zuen.
Urotheca fulviceps
Urotheca fulviceps Urotheca generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
NGC 4860
NGC 4860 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Rosemary's Baby (filma)
Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Ruth Gordon).
Argumentua
New Yorkeko Rosemary (Mia Farrow) eta Guy Woodhouse (John Cassavetes) senar-emazteak Manhattan auzoko Bramford eraikinera (gaur egun Dakota eraikina) joan dira bizitzera; lagun baten esanetan, eraikin hori madarikaturik dago. Han, Roman (Sidney Blackmer) eta Minnie Casteveten (Ruth Gordon) lagun egingo dira.
Woodhousetarrek haurra edukitzea erabakitzen dute. Gau batez, izaki arraro batek bortxatzen duen aluzionazioa izanen du Rosemaryk. Amesgaiztotik esnatzen delarik, Guyk barkamena eskatuko dio "konorterik gabe zegoenean maitasuna egiteagatik", eta Rosemary haurdun dagoela ohartuko da. Denborarekin, haurdunaldia normala ez dela pentsatzen hasiko da.
Bussenita
Bussenita silikato motako minerala da eta bafertisite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Bussenita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Hisonotus maculipinnis
Hisonotus maculipinnis Hisonotus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
À Tout le Monde
À Tout le Monde (euskaraz Mundu Guztiari) Megadeth estatubatuar heavy musika taldearen abesti bat da. 1994an Youthanasia diskoaren barnean kaleratu zuten. Abestiaren hitzak ingelesez abestuak daude, halere abestiaren izenburuaren gisa, frantsesez errepikatzen den bertso bat ere badu.
Catlin (Illinois)
Catlin  Illinoiseko herri bat da. Vermilion konderrian kokatua dago. 2010ean 2,040 biztanle zituen, 2.16 kilometro koadrotan banatuta.
Amaia Lasa (aktorea)
Irakasle-ikasketak egin zituen bitartean, Iruñeko Teatro Estable de Navarran aktore gisa lan egiten zuen. 1983.urtean, Eusko Jaurlaritzako Antzerki Eskolan, Antzertin alegia, ikasteko beka lortu zuen.
Boxeoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak welter
Boxeoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak welter 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 7ra ospatu zen Ryōgoku Kokugikanen. 18 herrialdetako 18 boxeolarik hartu zuten parte. Eulian 64 eta 69 kilogramo arteko boxeolariek hartzen dute parte.
Rocky Marciano
Rocky Marciano, jaiotzez izenez Rocco Francis Marchegiano (1923ko irailaren 1a, Brockton, Massachusetts - 1969ko abuztuaren 31, Newton, Iowa) estatubatuar boxeolari bat izan zen. Boxeoko pisu astunen mailako munduko txapelduna izan zen 1952ko irailaren 23tik (titulua Jersey Joe Walcott en aurka irabazi zuenean) 1956ko azaroaren 30 era arte. Egun horretan, ia 33 urterekin, erretiroa iragarri zuen titulua sei aldiz defendatu ondoren. 180 '3 cm-ko altuera zuen (5 oin 11 hazbete), eta 82-88 kg-ko pisua (176-193 libra). as albisteak historiako 10 pisu astun onenen artean sailkatu du.
Borrokaldirik galdu gabe erretiratu zen, hortaz gaur egun arte bere ibilbide osoan borrokaldi bat bera ere galgu gabe erretiratu zen pisu astunetako boxeo lari bakarra izan da. Ibilbide horretan zehar 43 K.O. lortu zituen.
Amateur ibilbidea
1944 an hasi zen boxeoarekin Estatu Batuetako Armada n, baina bere hastapenetan boxeo a ez da bere kirola, eta beisbol ean zortea izateko uzten du, baina ez zitzaion ondo joan. Martzianok armada ordezkatzen zuen, 1946 an Amateur Armed Forces boxing tournament irabaziz, Martziano zaletuen sailkapenetara itzuli zenean 1948 an Golden Glovesen borrokatu zen eta Boston Garden en Joko Olinpiko etarako selekzioan lehiatu zen.
Profesional ibilbidea
1947 ko martxoaren 17 an profesional izatera pasa zen. Bere lehen borroka profesionala Lee Epperson en aurka izan zen, eta boxeolari profesional gisa 1948 ko uztailaren 12 an hasi zituen bere borrokak. Nocaut bidezko lehen sei borrokak irabazi zituen, guztiak bosgarren asaltoa baino lehen eta bederatzi lehenengoan.
29 urteko martzianoa Pisu Astunen Munduko Txapelketa n borrokatu zen Jersey Joe Walcotten aurka (38 urte), Filadelfia n (1952ko irailaren 23an) irabazi egin zuen eta Walcott belaunen gainera erortzen ikusi zuen, bere besoa oraindik sokei eusten ziola. Bere lehen defentsa urtebete beranduago izan zen, 39 urteko Walcotten aurkako errebantxan.
Heriotza
1969 ko abuztuaren 31 n (46 urte bete aurreko egunean), Martziano bidaiari bat zen hegazkin pribatu txiki batean, Iowa ko Des Moinesera zihoan Cessna 1723 bat. Gaua zen eta eguraldi txarra iritsi zen. Glenn Belz pilotuak 231 orduko hegaldia zuen, horietatik 35 gauez, eta ez zuen instrumentuekin hegan egiteko kalifikaziorik. Belz hegazkina lurreratzen saiatu zen Newton (Iowa) kanpoaldean dagoen aerodromo txiki batean, baina hegazkinak zuhaitz bat jo zuen pistatik bi miliatara. Martzianorekin atzeko eserlekuan hegan zihoala, Frankie Farrell zegoen, 28 urtekoa, Lew Farrellen seme zaharrena, Martziano jaio zenetik ezagutu zuen boxeolari ohia. Martziano, Belz eta Farrell berehala hil ziren.
55 Central Park West
55 Central Park West edota Ghostsbusters eraikina (ingelesez Ghostbusters Building) EEBBko New York hiriko Manhattan barrutian dagoen eraikin bat da, hain zuzen ere Upper West Side eremuan. 1929an Schwartz and Gross arkitektura enpresak eraiki zuen.
Lanthenans
Lanthenans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lanthenans udalerrian erroldatutako biztanleak 65 ziren. Familiak 21 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 28 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 22 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek lau gela zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 43 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (18 gizon eta 11 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
55 Central Park West
Central Park parkearen mendebaldeko aldean eta Trinitate Santua eliza luteranoaren alboan kokatua dago.
Sebastian Iradier
Sebastian Iradier Salaberri (Lantziego, Araba, 1809ko urtarrilaren 20a - Gasteiz, Araba, 1865eko abenduaren 6a) musikagilea izan zen. Frantzian Sebastian Yradier izen-deiturez egin zen ezaguna, Parisko bere editoreak abizena hala idaztea gomendatu baitzion. Kantagilea zen, batez ere: Los caracoles, El contrabandista. Bizetek El arreglito izeneko Iradierren habanera erabili zuen Carmen operan. Iradier, hain zuzen ere, konposatu zituen habanerengatik egin zen ospetsu, eta bereziki La paloma izenekoagatik. 1860an konposatu zuen, Kubara egindako bisita baten ondoren. Abesti hori oso ezaguna egin zen Amerikan eta Espainian, eta habanerak ezagutarazi zituen.
55 Central Park West
1984an eraikin honetan Ghostbusters filma ospetsua filmatu zenez, estatubatuar pop kultura ere ospe handia bereganatu zuen.
Sebastian Iradier
Bizitza
Bederatzi urte zituela, Gasteizko Santa Maria kolegiata zaharreko abesbatzan sartu zen. Pianoa eta organoa jotzen ikasi zuen Gasteizen. Hamasei urte zituela, 1825eko apirilean, Gasteizko San Migel Goiaingeruaren elizako organista plaza lortu zuen; han jardun zuen 1827ko ekaina arte.
1827an, Aguraingo (Araba) San Joan Bataiatzailearen parrokiarako organista eta sakristau nagusiaren plaza irabazi zuen; ekainaren 5ean izendatu zuten. 1829an, Brigida Iturbururekin ezkondu zen Agurainen, eta seme bat izan zuten, Pablo. Sebastianek, bere betebehar musikal erlijiosoez gain, Hego Euskal Herriko goi mailako burgesiako areto pribatuetan modan zeuden abesti herrikoiekiko zaletasun handia sentitzen zuen, eta biziki gozatzen zuen organoarekin eta gitarrarekin joaz katxutxak, boleroak, seguidillak eta tiranak.