cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mailly-le-Camp
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.079 ziren, horien artean 846 aktiboak ziren eta 233 inaktiboak ziren. 846 pertsona aktiboetatik 757 lanean zeuden (511 gizon eta 246 emakume) eta 89 langabezian zeuden (17 gizon eta 72 emakume). 233 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 63 ikasten zeuden eta 112 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mailly-le-Camp udalerrian 603 unitate fiskal zeuden, 1.556 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.911 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 ile apaindegia, 5 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Mailly-le-Camp udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.630 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Blue Mound (Texas)
Blue Mound Texasko hiri bat da. Tarrant konderrian kokatua dago. 2010ean 2,394 biztanle zituen, 1.34 kilometro koadrotan banatuta.
Mutsuki Hirooka
Mutsuki Hirooka (廣岡 睦樹) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Montedio Yamagata.
Immunoterapia
Immunoterapia edo terapia biologikoa tratamendu mediku mota bat da, immunitate-sistemaren aktibazioan datzana minbiziari -bereziki- eta beste gaixotasun batzuei (gaitz autoimmuneak, endekapen-gaitzak...) aurre egiteko. Terapia honetan erabiltzen diren substantzien artean antigorputz monoklonalak, txertoak eta interferoia, besteak beste, daude.
Kimioterapia klasikoaren aldean, immunoterapiak gorputzak berak ekoizten dituen substantziak erabiltzen ditu agente terapeutiko gisa. Hortik datorkio terapia biologikoaren izena.
Immunoterapia eta minbizia
Immunoterapiaren bidez immunitate-sistemaren aktibazioa lortzen da minbizidun zelulei eraso egin diezaien. Ezaguna da immunitate-sistemak zeregin oso garrantzitsua burutzen duela minbiziaren prebentzioan, NK zelulen eta T linfozitoen bidez (zelula hauek minbizidun zelula sortu berriak ezagutu eta suntsitzen baitituzte). Laborategian aktibatutako immunitate-sistemaren zelulak gai dira kasu batzuetan tumore baten zelula gaiztoei aurre egiteko eta suntsitzeko (adibidez, T linfozitoen aktibazioaren bidez hainbat melanoma tratatu dira arrakasta handiz).
Kanpo estekak
🇪🇺 Immunoterapia azaleko minbiziaren aurka
Petrovice (Rakovníkeko barrutia)
Petrovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 273 biztanle ditu eta 7,02 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.
Hen Wlad Fy Nhadau
Hen Wlad Fy Nhadau (euskaraz Nire arbasoen aberri zaharra) Galesko de facto ereserkia da.
Petrovice (Rakovníkeko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Hen Wlad Fy Nhadau
Musika
James Jamesek, Glamorgango Pontypridden jaiotako harpa-jotzailea, moldatu zuen 1856ko urtarrilean. Hasieran, Glan Rhondda (euskaraz Rhondda ibaiaren bazterrak) izenaz ezaguna zen. Jatorrizko partitura oraindik Galesko Biblioteka Nazionalean dago.
Hitzak
1856ko urtarrilean Evan Jamesek, James Jamesen aita, idatzi zituen galesez.
{|border="0" cellpadding="2"
Galesez
Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,
Dros ryddid collasant eu gwaed.
Hen Gymru fynyddig, paradwys y bardd,
Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;
Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si
La Muraz
La Muraz Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Muraz udalerrian erroldatutako biztanleak 845 ziren. Familiak 319 ziren, horien artean 75 pertsona bakarrekoak ziren (46 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 147 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 34 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hen Wlad Fy Nhadau
Galesez
Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,
La Muraz
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hen Wlad Fy Nhadau
Galesez
Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,
La Muraz
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Ichthyophis sikkimensis
Ichthyophis sikkimensis Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
La Muraz
Etxebizitza
2007an 415 etxebizitza zeuden, 316 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 79 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 360 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 316 etxebizitza nagusietatik 268 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 188 etxek bost zituzten. 278 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 180 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hen Wlad Fy Nhadau
Galesez
Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,
La Muraz
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hen Wlad Fy Nhadau
Galesez
Na thelyn berseiniol fy ngwlad.
Ingelesez
Hitzez hitzezko itzulpen librea.
La Muraz
Diru sarrerak
2009an La Muraz udalerrian 336 unitate fiskal zeuden, 888,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.531 euro zen.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
The land of my fathers is dear unto me,
La Muraz
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
Old land where the minstrels are honoured and free:
La Muraz
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
For freedom their life's blood they gave
La Muraz
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Muraz udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 616 hektarea erabiltzen.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
O land of the mountains, the bard's paradise,
La Muraz
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Portugalete IHT
Portugalete IHT izen bereko hiribilduko izotz hockey taldea izan zen.
Historia
Lehendabizikoz 1975/76 denboraldian igo zuten Espainiako Superligara. Izenaz aldu zuen 1978an, Zubialde izanik eta urte hartan maila galdu zuen azkena izan zelako.
La Muraz
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
Whose precipice, valleys lone as the skies,
Mugil capurrii
Mugil capurrii Mugil generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Hen Wlad Fy Nhadau
Ingelesez
Green murmuring forest, far echoing flood
Fire the fancy and quicken the blood
For tho' the fierce foeman has ravaged your realm,
The old speech of Wales he cannot o'erwhelm,
Or banish the harp from your strand.
Euskaraz
Hitzez hitzezko itzulpen librea.
Neure arbasoen lurra nigan maitasunez daramat,
Koblakariak ohoratuak eta askeak direneko lurra
Haren gerlari defendatzaileak, hain galantak eta ausartak,
Askatasunaren alde,, beren bizitzaren odola eman zuten.
O mendien lurra, bardoen paradisua,
Amildegi, zeruak bezain haran bakartiak,
Baso berdeen murmurio, urrutiko uraren oihartzuna
Irudimena piztu eta odola irakinarazten dute
Zure erresuman triskantza egin duten etsai ankerrek,
Galesko hizkera zaharra ezingo du zanpatu,
Ez eta gure olerkari gartxuak isiltasunera agindu arazi
Comprégnac
Comprégnac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Comprégnac udalerrian erroldatutako biztanleak 241 ziren. Familiak 95 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 124 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 124 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (61 gizon eta 52 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Comprégnac udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 236,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.019 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Comprégnac udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 328 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sundadanio
Sundadanio arrain genero bat da. Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen dira.
Copiapó
Copiapó Txileko iparraldeko komuna eta hiria da, izen bereko eskualdeko eta probintziako hiriburua, Copiapo ibaiaren ertzean dagoena. 70.241 biztanle (1982). Kobre-, urre- eta zilar-hobiak. Copiapo hiriaren eta Caldera bere portuaren arteko burdinbidea Hego Ameriketako zaharrena da. Lurrikarek hainbat alditan suntsitutako hiria da (1892an, 1922an, 1939an).
Daniel McFadden
Daniel Little McFadden (Raleigh, Ipar Carolina, ) estatubatuar ekonomialaria da, ekonometrian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten UCLAn. 2000. urtean Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'hautaketeei buruzko azterketak' sarituz.
Franklin Square (New York)
Franklin Square Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Almaș
Almaș Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Petromus typicus
Petromus typicus Petromus generoko animalia da. Karraskarien barruko Petromuridae familian sailkatuta dago.
Wakizashi
Wakizashia, shōtō bezala ere ezaguna, Japoniako ezpata labur tradizional bat da, 30 eta 60 zentimetro arteko luzera duena. (Kasurik laburrenean, ia tantōz hitz egin beharko litzateke, ganibet japoniar mota bat).
Bere forma, katana baten oso antzekoa da, ahoa, orohar, meheagoa den arren, eta, beraz, modu larriagoan zauri dezake babesik gabeko jopuntu bat. Samuraiek, sarri, biak eramaten zituzten, biei batera daishō izena emanez, literalki, "luzea eta laburra".
Wakizashia, hasiera batetik, samuraientzako defentsa arma gisa erabili zen, katana ez zutenean. Arlo honetan, tantōa ordeztu zuen, hasieran eta gerra zibiletan erabili izan zena. Samurai bat eraikin batean sartzen zenean, katana sarrera ondoan zegoen euskarri batean uzten zuen. Baina berarekin eraman zezakeen wakizashia uneoro, baita hurbil izan ere, lo zegoela, eraso bati aurre egiteko. Laburragoa eta erabilgarriagoa zenez, askoz egokiagoa zen toki itxietan defenditzeko, non, ia ziur, katana batekin egindako erasoa edo defentsak, haberen batekin, sabaiarekin edo altzariekin topo egingo zuen. Wakizashiak, beraz, egun pistolek indar armatuetan duten oso antzeko funtzioa zuten, eraginkorragoa zibilen edo paramilitareen artean borroka irekian baino.
Petrovice (Bruntálgo barrutia)
Petrovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 136 biztanle ditu eta 11,05 kilometro koadroko azalera. Bruntálgo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1267 urtean egin zen.
Wakizashi
Wakizashia, tenpluetan borrokatzeko ere erabiltzen zen, hauek, sabai baxukoak baitziren, baita seiza posturan borrokatzeko ere (belauniko oinak luzaturik).
Bere tamaina dela eta, ninjek ere erabiltzen zuten ninjatoaren ordez. Honek, tarteko postu bat du katana eta wakizashiaren artean.
Bere luzera dela eta, errazagoa zen zorrotik ateratzea, baita moztea ere.
Chaerephon nigeriae
Chaerephon nigeriae Chaerephon generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Fumut
Fumut 2010 urtean Lazkaon sortutako rock taldea da. 2016an atera zuten lehen diskoa, Fumut.
Ichthyophis singaporensis
Ichthyophis singaporensis Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Blue Ridge (Texas)
Blue Ridge Texasko hiri bat da. Collin konderrian kokatua dago. 2010ean 822 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Forceville-en-Vimeu
Forceville-en-Vimeu Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Forceville-en-Vimeu udalerrian erroldatutako biztanleak 269 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 114 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 127etxeak ziren. 114 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (55 gizon eta 45 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Forceville-en-Vimeu udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 259 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.081 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2000. urtean Forceville-en-Vimeu udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Allenbatrachus meridionalis
Allenbatrachus meridionalis Allenbatrachus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Batrachoididae familian.
Jelani Reshaun Sumiyoshi
Jelani Reshaun Sumiyoshi (住吉 ジェラニレショーン) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Levittown (New York)
Levittown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ducula pickeringii
Ducula pickeringii Ducula generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Ibai-kabuxa
Ibai-kabuxa (Salaria fluviatilis) Blenniidae familiako arraina da. Mediterraneon ahoa duten ibaietan bizi da, Europan eta Afrikan. 15 zentimetroko luzera du.
Hicksville (New York)
Hicksville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Langstedt
Langstedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ceptura
Ceptura Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
James Heckman
James Joseph Heckman (Chicago, Illinois, ) estatubatuar ekonomialaria da, mikroekonomian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten Chicagoko Unibertsitatean. 2000. urtean Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'hautaketei buruzko azterketak' sarituz.
Bro Gozh ma Zadoù
Bro Gozh ma Zadoù (euskaraz Nire arbasoen lur zaharra) Bretainiako ereserkia da.
Musika
Ereserkiak Galesko Hen Wlad Fy Nhadau musika bera du, Cornwallgo Bro Goth Agan Tasow ereserkiak ere musika bera du. James Jamesek, galestar harpa-jolea, moldatu zuen 1856ko urtarrilean.
Hitzak
François Jaffrenouk idatzi zituen 1897an. Hurrengo urtean argitaratu zenean, Henvelidigez (euskaraz egokitze) izena zuen. 1903an, Lesneven egindako Union Régionaliste Bretonnen Biltzarrean ereserkitzat hautatua zen galestarrekin elkartasuna adierazteko.
{|border="0" cellpadding="2"
Bretainieraz
Ni, Breizhiz a galon, karomp hon gwir Vro !
Brudet eo an Arvor dre ar bed tro-do.
Dispont kreiz ar brezel, hon tadoù ken mat,
A skuilhas eviti o gwad.
Breizh, douar ar sent kozh, douar ar varzhed,
N'eus Bro all a garan kement 'barzh ar bed.
Pep menez, pep traonienn, d'am c'halon zo kaer,
Enno kousk meur a Vreizhad taer !
Ar Vretoned zo tud kalet ha kreñv;
N'eus pobl ken kalonek a-zindan an neñv,
O ! pegen kaer ez out, ma Bro !
Mar d'eo bet trec'het Breizh er brezelioù bras,
He Yezh a zo bepred ken beu ha bizkoazh.
Dihunet out bremañ, ma Breizh !
Thryonomys gregorianus
Thryonomys gregorianus Thryonomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Thryonomyidae familian sailkatuta dago.
Goizalde Landabaso
Goizalde Landabaso Etcheverry (Bilbo, Bizkaia, 1970eko urtarrilaren 5a) kazetari eta euskal idazlea.
EHUn Informazio Zientziak ikasi ondoren Bizkaia Irratian jardun zuen lanean. 1994tik Euskadi Irratia eta Radio Euskadin aritu da, Goizean Behin eta Hágase la Luz bezalako espazioetan.
2000. urtean argitaratu zuen bere lehen liburua, Korte bat, mesedez (Alberdania).
Mugil curema
Mugil curema Mugil generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Goizalde Landabaso
Jakin aldizkarian 17 artikulu argitaratu zituen literaturaz 2010 eta 2013 urteen artean.
2021ean Krakovia eleberria argitaratu zuen.
Lanak
Dozena erdi liburu argitaratu ditu, hala nola kronikak, narrazio laburrak, poemak, korrespondentzia, eta eleberriak.
Wachowskitarrak
Lana Wachowski (jaiotzez Laurence "Larry" Wachowski, 1965eko ekainaren 21a, Chicago) eta Lilly Wachowski (jaiotzez Andrew Paul "Andy" Wachowski, 1967ko abenduaren 29a, Chicago), Wachowskitarrak edo Wachowski ahizpak (iraganean Wachowski anaiak) estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak dira, elkarren ahizpak, emakume transgeneroak biak.
Biek zuzendu eta idatzitako film nabarmenen artean The Matrix (1999), The Matrix Reloaded (2003), The Matrix Revolutions (2003) eta Jupiter Ascending (2015) daude. V for Vendetta (2006) kultuzko filmaren gidoia ere idatzi zuten.
Austriako artxidukerria
Austriako artxidukerria (Erzherzogtum Österreich) Germaniako Erromatar Inperio Santuaren printzerri nagusia izan zen, eta baita Habsburgotar monarkiaren nukleoa ere. Habsburgo leinuak 1282an bereganatu zuen Vienako tronua eta 1453an Frederiko III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak, austriar buruzagia zela, bere buruari artxiduke izendatu zion.
Petrovice (Příbramgo barrutia)
Petrovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.344 biztanle ditu eta 39,01 kilometro koadroko azalera. Příbramgo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.
Pili Zabala
Pilar Zabala Artano (Tolosa, 1968ko maiatzaren 7a), Elkarrekin Podemos koalizioko lehendakaritzarako hautagaia izan zen 2016ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetarako. Lanbidez odontologoa, GALek eraildako Joxi Zabalar en arreba izateagatik egin zen ezagun.
Saint-Macaire-du-Bois
Saint-Macaire-du-Bois Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Macaire-du-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 421 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 212 etxebizitza zeuden, 166 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 210etxeak ziren. 166 etxebizitza nagusietatik 122 bere jabearen bizilekua ziren eta 44 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 133 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 248 ziren, horien artean 174 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 174 pertsona aktiboetatik 156 lanean zeuden (87 gizon eta 69 emakume) eta 18 langabezian zeuden (5 gizon eta 13 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Macaire-du-Bois udalerrian 172 unitate fiskal zeuden, 434 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.400 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arraindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Macaire-du-Bois udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 936 hektarea erabiltzen.
Kaito Hirata
Kaito Hirata (平田 海斗) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Blum (Texas)
Blum Texasko herri bat da. Hill konderrian kokatua dago. 2010ean 444 biztanle zituen, 2.56 kilometro koadrotan banatuta.
Sorgin-ehiza
Sorgin-ehiza historian zehar sorginen aurka izandako jazarpena da, maiz jendearengan haienganako ikara eta gorrotoa zabalduz. Europan eta Ipar Amerikan gertatu ziren XV.-XVIII. mende bitartean eta horien ondorioz hamar milaka pertsona erailak izan ziren, maiz erreta. Gutxi gora behera, XV. mendetik XVII.era 100.000 bat pertsona hil zituzten munduan "sorginkeria" egotzita, horietako gehienak, hau da, % 80 emakumeak ziren.
Euskal Herrian, sorgin-ehiza ezagunenak bi dira: Zugarramurdikoa eta Lapurdikoa. Zugarramurdi eta inguruko herrietako ustezko sorginen eta sorginkeria leporatutako pertsonen aurkakoan (ikus Zugarramurdiko sorginkeria prozesua) XVII. mende hasieran gertatu zen; jazarpen horretan 300 pertsona inplikatu ziren eta azkenean, Logroñon izandako epaiketan 12 pertsona hiltzera kondenatu zituzten. Lehenago gertatu zen Lapurdiko sorgin-ehiza, Pierre de Lancre k zuzendutakoa. Biak aldi eta eskualde berean gertatu ziren eta lotuta daude.
Glenwood Landing (New York)
Glenwood Landing Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sorgin-ehiza
Sorgin-ehiza terminoa modu metaforikoan ere erabiltzen da, kolektibo bateko kideen aurkako jazarpena izendatzeko, bereziki horretarako jendearengan horien aurkako mesfidantza, beldurra eta gorrotoa zabaltzen denean. Azken honen adibide argi moduan McCarthyismoa dago.
Antzinaroa
Magoen existentziaren sinespena antzinako kultura handietatik dator, izan ere, arte magikoekin kontuz ibili behar zen eta magia beltza izateari beldurra zitzaion. Babiloniako Hammurabi Kodigoan eta Aitzinako Egipton magoak zigortzen ziren. Hala ere, ez zen inoiz Erdi Aroan bezalako sorgin-ehizarik izan.
Bibliak, Itun Zaharrak, batik bat, magia debekatzen du (Leivitico 19:26), eta bere jazarpenerako deialdia egiten du (Exodo 22:17). Hori bai, Exodo 22:17-ko esaldia Luterok gramatikalki "zuzendu" zuen, eta mago edo azti beharrean, "sorgin" hitza erabili zuen, emakumezkoei soilik egiten erreferentzia. Hala ere, sorginaren kontzeptu modernoa ez da agertzen Biblian. Nolanahi ere, horrek ez zituen sorginkeriaren teorikoak gelditu eta aipamen horiek sorginen existentzia eta zigorrak justifikatzeko erabili zituzten.
Bibliako bertze zati batzuetan magoen eta asmatzaileen arteko harremanak modu positiboan kontatzen dira. Saul erregeak Endorreko Sorginari aholkuak eskatzen dizkio (I Samuel 28, 5-25) filisteoengatik sentitzen zuen desesperazioa zela eta, berak asmakuntzak debekatu zituen arren. Jesusen jaiotzara joaten diren Errege Magoak, aldiz, ez dira aztiak, grekoan magi hitzak jakintsuei eta zientzialariei egiten baitzien erreferentzia.
Jatorrizko Elizak ez zuen hasierako jazarpen horietan parte hartzen baina magiarekin zerikusia zuten ekintzak baztertzen zituzten.
Erdi Aroa
Germanoak, kristau bihurtu baino lehen, ezagutzen zuten aztikeria kaltegarriak egiten zituzten magoen erreketa. Hala ere, Behe Erdi Aro Mediakarolingian ez zen sorgin-ehizarik izan. 785eko Paderboneko Itunak sorginenganako sinesmena eta jazarpena debekatzen zuen.
María José Fuster
María José Fuster-Ruiz de Apodaca (Benidorm, 1967) Gizarte Psikologian doktorea, UNEDeko irakaslea, GIB/HIESAren aurkako ekintzailea eta Seisida-ko zuzendari exekutiboa.
Sorgin-ehiza
Erdi Aroa
Hungarian sorginei strigis deitzen zitzaien eta Behe Erdi Aroaren hasieran Koloman Hungariakoa erregeak (1095-1116) lege bilkura zen liburu bateko artikuluan honakoa idatzi zuen: "De strigis vero, quae non sunt, nulla quaestio fiat" ("Sorginei dagokienez, hauek ez direnez existitzen, ez da haien bila ikerketarik eginen"). Hori guztia dela eta, Hungariar erreinu katoliko eta kristaua Erdi Aroko erreinuen artean ia bakarra izan zen sorginak ez jazartzen. Hala, ondotik tronura ailegatu ziren monarka hungariarrak malgutasun handia izan zuten judutarrekin, kumanuekin eta musulman uzbekoekin, baita etnia anitzekin ere; kroaziarrak, serbiarrak, eslovakoak, horiek hungariar erreinuan bizi zirelarik hizkuntzak eta kultura errespetatzen.
María José Fuster
Biografía
Benidormen jaioa, bere diagnostikoa (GIB+) partekatu duen aktibista honek epai aitzindaria lortu zuen GIBarekin bizi diren pertsonek arlo laboralean bazterketa pairatu ez dezaten.
Sorgin-ehiza
Erdi Aroa
Alemanian, sorgin hitzaren (hexe) existentziaren lehen frogak Frevelbüchern-ean (legeak) agertzen dira, Schaffhausen hirian, XIV.mendearen akabailan (1368/87), Oliver Landoltek azaldu duen bezala. Luzernan 1402an agertu zen lehen aldiz hitza.
María José Fuster
Biografía
1989an izan zuen diagnostikoaren berri drogak uzteko programa baten barruan ari zela, argitzen duenez transmisioa sexu bidezkoa izan zen: "tuve mucha suerte, porque el hecho de que me dieran el diagnóstico allí, en un contexto terapéutico, fue algo que marcó de manera importarte la forma de conducirme…"
Sorgin-ehiza
Inkisizioa
Kristautasunaren banaketaren ondoren, Eliza katolikoak erlijio katolikoaren garbitasuna zaintzeko sortutako Inkisizioa erakundea indarberritu egin zuen, eta inkisidoreak herriz herri ibiltzen ziren erlijioaren aurkako kideen bila. Inozentzio VIII.a aita santuak eskumen zabalak eman zizkion Inkisizioari heretikotzat jotako jarrerak pertsegitzeko 1484an, Errenazimenduaren atarian. 1487an, bulda horren babespean Malleus maleficarum argitaratu zen, inkisidoreen sorgin ehizarako eskuliburu bihurtutakoa.
María José Fuster
Biografía
(María José Fuster-Ruiz de Apodaca, 2009/04/07) Psikologia Klinikoan lizentziatu eta gero, GIBarekin bizi diren pertsonek pairatutako estigmaren gainean egin zuen tesia eta Gizarte Psikologian lortu zuen doktoretza. UNED-eko irakaslea da Gizarte Langintzako Graduan eta Psikologi-Ikerketa Unibertsitate Masterrean.
Sorgin-ehiza
Inkisizioa
Gaztela eta Aragoiko koroak bateratu ondoren, Fernando II.a Trastamarakoak Inkisizioa sortu zuen 1478an koroari lotutako auzitegi gisa; Nafarroako agintariak hura onartzera hertsatu zituen pixkanaka, Tuterakoak lehenik. 1525ean lehen sorgin ehiza hasi zen Errege Kontseiluak gidatuta, baina Inkisizioaren laguntzaz, espainiar okupazioaren aurkako azken erresistentzia guneak men egin berritan (Hondarribiko setioan, 1524ko apirilean).
María José Fuster
Biografía
Amigos de Benidorm izeneko elkartean hasi zen boluntario eta bertan jarraitzen du ekarpena egiten. 1997an, CALCSICOVA erakundea sortzen lagundu eta bost urtez aritu zen lehendakari. Bertatik CESIDA - Coordinadora Estatal de VIH y Sida-ren sorrera bultzatu eta zuzendaritzaren ardura hartu zuen. Egun, Sociedad Española Interdisciplicaria del Sida-ko (Seisida) zuzendari exekutiboa da eta Fundación Pedro Zerolo-ko patronatua.
Cecil Day-Lewis
Cecil Day-Lewis (1904ko apirilaren 27a, Ballintubbert, Laoiseko konderria - 1972ko maiatzaren 22a, Hadley Wood, Hertfordshire) ingeles-irlandar olerkari bat izan zen. Nicholas Blake ezizenaz misteriozko polizia istorioak idatzi zituen.
María José Fuster
Biografía
Biltzarren bitartez ere Estatu mailako GIBaren aurkako mugimendua sustatu du. Adibide dira 2014an Donostin ospatu zuen Congreso Nacional del Sida, 2017ko Conferencia mundial de personas LGTB que viven con VIH o sida 2019an Alicanten ospatutako XIX Congreso Nacional sobre Sida e ITS.
Sorgin-ehiza
Inkisizioa
XVI. mende osoan, hainbat sorginkeria eta sorgin ehiza agerpen izan ziren Nafarroan, Logroñotik Inkisizioak gaztelaniaz zuzenduta. Inkisidore ezagunenetakotzat jo izan da Pierre de Lancre, nahiz eta berez epaile hutsa izan. Bordeleko Parlamentuko kontseilaria, abokatua, jesuitekin ikasia eta sorginkeria kontuen zalea. Sorgin-ehizan aritu zen euskal lurraldeetan, besteak beste Lapurdin, 1609.urtean.
Ichthyophis sumatranus
Ichthyophis sumatranus Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Silvia Federici filosofoak Caliban y la bruja liburuan zenbait galdera egiten ditu: nolatan sorgin-ehizaren sarraskiak hain interes esplikatibo gutxi izan duen historiaren inguruko ikerkuntzan? Ba al du prozesu bortitz eta ezkutu honek ahalmen esplikatiborik? Gizonek honi guztiari aurre egin al zioten? Egile honek kapitalismoaren instaturazioaren eta proletariatuaren sorreraren arteko transizio gatazkatsuan kokatzen du, normalean jorratu izan diren dimentsio erlijio edo moraletatik at. Ikuspegi materialista batetik, Federicik erakusten du mendebaldeko emakumeek gogotik hartu zutela parte, ondare komunak defendatzeko borroketan Erdi Aroaren amaieran. Marxek Kapitalean erakutsi zuen nola aristokratek eta burgesiak pribatizatu zituzten lurrak, nekazariak industria-guneetara jotzera behartzeko, eta langile bilakatzeko. Federici Marxen ikuspuntutik haratago doa ikuspegi feministatik.
Cecil Day-Lewis
Lau seme-alaben aita izan zen, horien artean Daniel Day-Lewis aktore ospetsua eta Tamasin Day-Lewis dokumentalgile eta telebistako zuzendaria daudelarik.
María José Fuster
Aldizkarietan idatzitako artikuluak
Obra kolektiboetan idatzitako artikuluak
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Jakina denez, Erdi Aroan irauteko ekonomiaren buletan egituratzen zen lana, ez zegoen banaketa sexual hain hertsirik edota hainbeste ezberdinketa sozialik erreprodukzioa eta bizitzeko ondasun-ekoizpenaren artean. Dinamika soziohistoriko honen efektuak, besteak beste, izan ziren jauntxoei zerbitzuen bidez ordaindu ordez, diruaren bidezko ordainketak orokortzen ari zela lan-munduan, edota lan banaketa sexualaren ondorioz emakumeei baliabide ekonomiko edo lur-ondareak izateko aukera murrizten zietela.
Cecil Day-Lewis
Biografia
Bere hastapenetan hitz-lauezko olerki ezkertiar eta erradikala idatzi ohi zuen, Oxford hirian bildu ohi ziren olerkari eta idazle marxisten arabera, bertan Wystan Hugh Auden eta Stephan Spender olerkariekin batera ikasten egon zelarik.
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Garai zehatz hartan, heresia eta sorginkeria kasuak biderkatzen ziren, eta filosofo italiarrak ondorioztatzen du aldaketa sakon horien aurkako erresistentziei aurre egiteko estrategiaren baitan sartzen zirela, non emakumeak gehien bat izaten ziren jomuga. Botere erlijiosoak eta monarkikoak gogotik egiten zieten aurre praktika amoral hauei. XVgarren mendean lehenengo epaiketak burutu ziren Europako zenbait herrialdetan. Handik aurrera, dinamika kontrairaultzailea eta misoginoa piztu zen, esaterako, emakume langileen aurkako bortxaketek delitu izateari utzi zioten Europako zenbait lekutan. Emakumeen kontrako normalizazioa eta degradazioa indartu ziren, feminitatea eta maskulinitatea birdefinituta. Garai hartan emakumeak arlo publikotik kanporatzen hasi zen, gizonen presentzia indartu nahi zen bitartean. Gutxi balitz, orden publikoaren kontrako mehatxutzat jotzen hasi zen emakumea. Sorginen, emakume txiro eta langileen aurkako bortizkeria normalizatu eta handitu zen. Nolabait, tesia zera da: eliteek behar dutela bekatari edo errudun bat, gizarteko sektoreak disziplinatzeko eta orden soziopolitikoa finkatzeko, obedientzia herrikoia bermatze aldera. Kasu honetan, marko normatiboaren elementu gaitzesgarriena zen sorgina, beraz, emakume guztiak disziplinatu behar ziren, sorginak zigortuz eta akabatuz.
Cecil Day-Lewis
Biografia
Espainiako Gerra Zibilan brigadista modura Bigarren Errepublikaren alde borrokatu zen. Matxitxakoko itsas batailan aritutako gudarien omenez "Nabarra" izeneko poema idatzi zuen. Honela dio:
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Gaur egungo kapitalismoaren adreilu ezinbestekoa eta iraunkorra indartzen eta mutatzen joan da duela zenbait mende, heteropatriarkatua, alegia. Baina, M. Foucaultek frogatu zuen moduan, disziplinak buruan zein gorputzan eragiten zuen, lanerako indar sumiso bilakatzeko. Diskurtso edota sinemenez gain, praktika eta ohitura batzuk zigortzen hasi ziren emakumeak arrastoan sartzeko eta dagozkien espazio inposatuetara hesitzeko. Sorginak erretzen ziren, exekutatu, zeren eta ekoizpen-sistema berriaren aurkako diskurtsoak eta gaitasunak adierazten baitzituzten. Sexualtasuna bizitzeko, sendatzeko eta erreprodukzioa kontrolatzeko ideia eta praktikak garatu zituzten etsaitzat hartzen ziren emakume jakintsuek.
Allenbatrachus reticulatus
Allenbatrachus reticulatus Allenbatrachus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Batrachoididae familian.
Cecil Day-Lewis
Biografia
Bigarren Mundu Gerra amaitzean ideologia marxistatik urrundu eta bere olerkiak bizitza pertsonaleko gaiei buruz idazten hasi zen.
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Kolonizazioaren garaian, Amerikan calibanak izan ziren Europako emakumeak, jazarpen latzak sufritu baitzituzten, esklabu bihurtu arte.
Cecil Day-Lewis
Biografia
1952-1956 bitartean Oxfordeko Unibetsitateko irakasle izan zen. 1968an Britainiar Koroak Poet laureate zendatu zuen, kargu hau jasotzen duen olerkariak gortea edota Estatuaren ospakizun eta urteurrenetarako olerkiak idaztera derrigortua dagoelarik.
Sorgin-ehiza
Ikuspegi erlijio eta moraletatik haratago, ikuspegi materialista
Euskal Herriari dagokionez, Federicik nabarmentzen du emakumeen kontrako bortizkeriaren kontrako gizonen jokabideaz dokumentazio gutxi dagoela, baina, kontatzen du 1609an Donibane Lohizuneko arrantzaleek jakin zutela euren emazteak torturatu eta akabatuak izan zirela eta sutara eramateko sorginez betetako garraio bat libratu zutela bidean. Bertsio ofizialaren kontra, sorgin-ehiza ez zen Erdi Aroko obskurantismoan indartu, baizik XVI eta XVIIgarren mendeetan, hau da, Modernitatearen atarian. Europako hegoaldeko herrietan ez ezik iparraldeko herrietan ere gauzatu zen. Hau da, doktrina katolikoak ez du osorik esplikatzen zergatik prozesu disziplinario eta bortitz hori osatu eta garatu zen hainbeste herrialde europarretan, eta ez afrikarretan edo asiarretan. Elite ekonomiko, moral eta intelektualek oinarri teoriko eta normatiboa diseinatu zuten, emakumeen kontrako errepresioa justifikatzeko, eta orden ekonomiko kapitalista eta patriarkal berria balioztatu zein naturalizatzeko. Marxek zera esan zuen: erlijioa herriaren opioa da. Gizartea drogatzen duten bitartean, orden ekonomikoa eta normatiboa inposatzeko oztopo herrikoiak uxatzen dira.
Cerașu
Cerașu Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Arrabio arrunt
Arrabio arrunta (Salamandra salamandra) anfibio urodeloa da, Salamandridae familiakoa, Europan bizi dena. 15-16 zentimetroko luze da, lau hanka motz ditu eta buztan luzea. Gorputz beltza du, orban hori disdiratsuekin. Helduak lehortarrak dira, baina ingurune heze eta freskoak behar dituzte; horren ondorioz, baso hostogalkorretan bizi dira batik bat.
Deskribapena
Arrabio helduak 15-16 zentimetrorainoko luzera du, eta Euskal Herriko urodelorik handiena da. Burua zabala baino luzeagoa du, dortsobentralki zapaldua, eta atzealdean, dortsolateralki kokaturik, guruin parotoideo nabariak ageri ditu. Begi arre-ilunak ere oso nabarmenak ditu alde dortsalean, haien orbiten tamaina handia dela-eta. Soin-enborra zilindrikoa izaten du, eta beso eta hanka laburrek lurretik nekez altxa dezakete oinez doanean. Bizkarraldean, eta guruin parotoideoen jarraipen balira bezala, bederatzina pikortez osaturiko bi lerro paralelo hedatzen zaizkio lepo-aldetik hasi eta isatserantz.
Isatsa laburragoa izaten du soina baino, eta haren zeharkako ebakidurak sekzio biribiltsua ageri du; hori animaliaren izaera lehortarraren eta agerirako moldagarritasun ezaren adierazlea da. Baina arrabio helduaren ezaugarri deskribatzailerik adierazgarriena haren janzkera eder deigarria da, ezbairik gabe. Izan ere, arrabioaren larruazal hezea luzetarako orban edo arrasto hori eta beltz distiratsuz apaindua ageri baita; horri esker, animalia mendian ibilia den edonorentzat ikaragarri ezaguna da.
Larba 24-36 milimetro luze da jaiotzen denean, baina neurri hori egoera geografikoen araberakoa da. Buru handi eta zabala du, eta motots-brankial arrosak, tamaina aldakorrekoak, bizi den inguruneko oxigeno-mailaren araberakoak. Ondo definitutako begi handiak ditu, 50 zentimetroko distantzian mugimendua detektatzeko gai direnak. Gorputza alboetatik zapaldua du, eta isatsa baino zertxobait luzeagoa izaten da. Isatsa konprimatua dago, etagorputzaren erdialderainoko gandor dortsal bat du. Isatsaren muturra biribildua izaten da. Azal hori-beltza du, gorputzarekiko paraleloki luzatzen diren orbanez osatutako marrazki bat osatuz. Hanken hasieran kolore horiko orban argiak ditu, garapenean aurrera joan ahala deigarriagoak egiten direnak. Hanka sendoak ditu, ez oso luzeak, eta bost hatz dituzte atzekoetan eta lau aurrekoetan. Metamorfosia burutu aurretik 60-65 milimetroko luzera izaten dute, baina handiagoak ere ikusi izan dira, esaterako bizi direneko ingurunetik atera ezin direnean, eta 95 milimetrorainoko larbak ikusi izan dira, brankiak erabat garaturik dituztenak (neotenia).
Toxikotasuna
Arrabio arrunta, gainerako anfibio gehienak bezala, azal pozoitsuz horniturik dago. Haren kasuan, pozoia bizkarreko pikorta dortsolateraletan, eta buruko guruin parotoideetan ekoizten da baina, gainera, epidermi osoan zehar tartekaturik garatzen diren zelula guruintsuetan ere sortzen da, eta azala osoa sumingarria gertatzen da. Pozoi hori samandarina izeneko alkaloideen taldeko substantziez osatuta dago, eta zuzenean etsaien odolera sartzeko biderik balu, sekulako eragina izango luke haiengan.
Hala ere, arrabioaren pozoiak defentsa-funtzioa besterik ez du eta, horren ondorioz, aski du jateko asmoz datorkion etsaiaren ahoa sumintzearekin, horrek berehala askatuko baitu. Horregatik, arrabioak arriskua somatzen duenean, azaleko zelula guruintsuek pozoia jariatzen dute, eta berehala soin osoa zuku sumingarriz bustitzen da. Gainera, bizkarraldeko pikortek eta guruin parotoideoek pozoia esprai baten gisara jaurti dezakete.
Dena dela, defentsa-mekanismo berezi hori azaleko kolore biziak osatzen du. Izan ere, pozoiak etsaiak arrabioa askatzea eragiten duen arren, lehenbiziko hozkadak kalte handia egin diezaioke animaliari; horrela, derrigorrezkoa gertatzen da lehen eraso hori ere saihestea. Horregatik, arrabioak, tropiko-aldeko makina bat anfibiok bezalaxe, janzkera bizi eta deigarriaren bitartez bere izaera pozoitsua adierazten du, balizko etsai guztiei izaera horren berri emanez: kolorazio aposematikoa deritzo horri. Edonola ere, eta defentsa-mekanismo konplexu hori izan arren, haren etsairen bati edo besteri, dirudienez, pozoiak ez die eragiten: urubi arrunta (Strix aluco) eta basurdea (Sus scrofa) aipagarrienak dira.
Banaketa
Arrabio arrunta eskualde paleartikoko espeziea dugu, eta Europako erdialde eta hegoaldean, Asiako mendebaldean, eta Afrikako ipar-mendebaldean da. Iberiar penintsulan, iparralde osoan ageri dela esan daiteke; barnealdean, berriz, mendietan bakarrik. Euskal Herriari dagokionez, ohikoa da eskualde eurosiberiarreko ingurune gehienetan eta trantsiziozko mendietan. Aldiz, hegoaldeko lautada eta ingurune idorretan falta da, klima dela eta.
Bizimodua
Arrabioa bereziki espezie lehortarra dugu, eta larbak errutera baino ez da uretara hurbiltzen. Bizimodu ilunabartar eta gautarra duen arren, eguraldia euritsua denetan egunez ere ikus daiteke bere dietaren osagaien bila: intsektu ak, araknidoak, miriapodo ak, bare ak eta zizareeak. Oro har, bakarzalea den arren, batzuetan talde handiak ere ikusi izan dira, baina horren arrazoia ez da oraindik argitu. Egunean zehar, harripeetan, zuhaitz-enbor ustelduen edo goroldioaren azpian, lurpean edo mikrougaztunen galerietan ezkutaturik egoten dira. Ez dira batere oldarkorrak. Ugal garaian, eta baita arriskua sumatzen dutenean ere, “nit-nit-nit” moduko soinu bat ateratzeko gai dira.
Elikadura
Arrabioaren larbak oso jatunak dira eta aktiboki ehizatzen dute. Beste anfibio batzuek ez bezala, arrabioen larbek zein helduek hortz modukoak dituzte barailan, euren harrapakin espektroa zabaltzea baimentzen dietenak. Larben dieta batik bat, dafneek, trikopteroek eta dipteroek osatzen dute, baina joera kanibalak dituzte maiz: beren tamaina bereko aleak jaten ikusi izan dira.
Arrabio helduak, barailak eta mingaina erabiliz harrapatzen dituen ornogabe lurtar txikiak ditu elikagai. Arrabioek, gainera, ikusmen trikromatikoa dute, harrapakinak bilatzeko erabiltzen dutena. Hauen artean, koleoptero, gasteropodo, anelido, isopodo, miriapodo eta araknidoak topa daitezke. Kasu arraro batzuetan, moluskuak, diplopodoak, pentatomidoak eta lur-zizareak aurkitu dira haien digestio-hodietan.
Ugalketa eta ontogenia
Euskal Herriko gainerako urodeloak ez bezala, arrabioak lehorrean ernaltzen dira. Arrak eme bat aurkitzen duenean, lehenik gainera igotzen zaio, eta horrela geldiaraztzen du. Ondoren, eta bere besoez emearenei helduz, haren azpira sartzen da, eta berehala muturraz emearen lepapea igurtzitzeari ekiten dio, hura kilikatzeko asmoz edo. Minutu batzuen buruan, arrak espermatoforo bat askatzen du lurrera, eta segidan, soin-enborra 90° okertuz, espermatoforoaren gainera erortzen uzten dio emeari, horrek kloaka-ezpainez jaso dezan. Sistema horren bitartez, arrabioek barne-ernalketa lehorrean egiteko bidea asmatu dute.