cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bienvenidos a Edén
Bienvenidos a Edén espainiar thrillerra da, Joaquín Górrizek eta Guillermo Lópezek Netflixerako sortua. Amaia Aberasturi, Amaia Salamanca, Belinda eta Albert Baró bere protagonistak dira.
Bombus medius
Bombus medius erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
NGC 3057
NGC 3057 galaxia espiral bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Veremundo Arias
Veremundo Anselmo Arias Teixeiro Rodríguez (San Juan de Cabanelas, O Carballiño, - Villar del Arzobispo, ) galiziar beneditar elizgizona izan zen.
Causus resimus
Causus resimus Causus generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Castello-Molina di Fiemme
Castello-Molina di Fiemme Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castello-Molina di Fiemmek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Iván Pérez Cuevas
Iván Pérez Cuevas (Gasteiz, 1993ko apirilaren 12a) arabar futbolaria da, egun Real Union taldean dagoena. Eskuin atzelari lanetan aritzen da.
Astyanax saltor
Astyanax saltor Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Hemanthias peruanus
Hemanthias peruanus Hemanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Artearen historiaren ikerketa
Artearen historiaren ikerketa artelanak bere garapen historikoan eta testuinguru estilistikoan (generoa, diseinua, formatua eta itxura) aztertzen dituen diziplina akademikoa da, baita artistak beren testuinguru kultural eta sozialean ere. Azterketa-metodo ezberdinen bidez, arte bisualak (pintura, eskultura eta arkitektura) aztertzen ditu funtsean eta, gutxiagotan, beste arte eder batzuk (musika, dantza, literatura), arte-industriak eta arte-lanbideak (urregintza, altzarigintza, jantziaren historia, eta abar).
Ernst Gombrichek artearen historiaren eremuak Zesarren Galiaren antza duela ikusi zuen, tribu ezberdinez hiru zatitan banatuta, nahiz etsaiak izan ez nahitaez: «jakintzaileak», (ezagutzaileak, zaleak) kritikariak eta arte historialari akademikoak.
Eremu horien ezinezko mugaketa objektibotasunaren arazoa askoz ere larriagoa bihurtzen du interes ekonomikoen, moda intelektualen eta gustu artistikoaren mendeko judizio estetikoen arteko lotura estuak artearen historiako ikasketetan historiografiaren edo gizarte zientzien beste esparru batzuetan baino, horiek, jada, zientzia fisiko-naturalak baino subjektiboagoak baitira. Artea lantzen duen literatur ekoizpenaren zati batean erabiltzen den hizkuntzak, batzuetan, ohiko zorroztasun formala eta zehaztasun metodologikoa alde batera utzi ohi du testu zientifikoetan, idatzitakoaren kalitate estetikoaren alde eginez, edo hiperbole bezalako bizioetan erortzen da (nolakotasunen ponderazio gehiegizkoa edo paralelismoak, antzekotasunak eta harreman nekezak bilatzea), baita mistifikazioan ere (ezkutatzea, faltsutzea edo baita datuak asmatzea ere).
Diziplina akademikoa
Artearen historiaren azterketa diziplina akademiko nahiko berria da; XIX. mendean hasten da. Historiaren beste adar batzuen analisiak, hala nola historia politikoa, literaturaren historia edo zientziaren historia hitz idatziaren argitasuna eta hedagarritasunari etekina ateratzen dion bitartean, arte-historialariak kontzeptu formalen, ikonologiaren, semiotikaren (estrukturalismoa, post-estrukturalismoa eta dekonstrukzioa) azterketan oinarritzen dira: psikoanalisia eta ikonografia ; baita lehen mailako eta bigarren mailako iturriak (erreprodukzio artistikoak) eztabaidarako eta aztertzeko arrazoi gisa ere. Bigarren Mundu Gerraren ostean, argazkien erreprodukzio eta inprimatze tekniken aurrerapenek artelanen erreprodukzio fidelak egiteko gaitasuna areagotu zuten. Hala ere, arte bisualen estimua eta azterketa autore askoren ikerketa-eremua izan da mendearen amaieran. Artearen historiaren definizioak artearen definizioan dagoen dikotomia islatzen du: artea, historia gisa, testuinguru antropologikoan, edo artea formaren azterketa gisa.
Metodologiak
Analisi estilistikoa elementu formalak estilo koherente batean konbinatzean zentratzen dena da. Normalean, analisi estilistiko batek, mugimendu edo joera artistikoei, erreferentzia egiten die objektu jakin baten eragina eta garrantzia ateratzeko baliabide gisa.
Azterketa ikonografikoa objektu baten diseinu-elementu jakinetan zentratzen dena da. Horrelako elementuen irakurketa arretatsu baten bidez, haien jatorria trazatu daiteke, eta motibo horien jatorria eta ibilbidea dakarten ondorioak atera. Era berean, objektu hori ekoizteko arduradunen balio sozial, kultural, ekonomiko edo estetikoei buruzko oharrak egin daitezke.
Azkenik, arte-historialari askok teoria kritikoa erabiltzen dute artelanen inguruko ikerketak egiteko. Teoria kritikoa lan berriagoak jorratzen direnean erabiltzen da gehien, XIX. mendearen bukaeratik. Zertxobait lausoagoa den terminoak, artearen ikuspegi teorikoak, erabilera kronologiko zabalagoa du, estetikaren analisi psikologikotik kritika marxistaraino eta artearen historiaren diziplinaren barruan finkatu diren beste batzuk (feminista, arraza-teoria kritikoa, queer teoria, kolonial osteko teoria). Beste ikerketetan bezala, arte-historialarien artean, interes akademikoa badago naturan eta ingurumenean, baina, oraindik, ez du arreta nahikorik jaso norabide hori zehazteko.
Zatiketak aldiaren arabera
Artearen historiaren eremua, tradizioz, denborazko edo eskualdeko zatiketa batean oinarritutako espezializazioetan banatzen da eta, ondoren, azpizatiketetan oinarritutako bitarteko artistikoan (pintura, eskultura, arkitektura), eskola edo artista zehatzetan, edota horien lanaldietako hiperespezializazioetan edo artelan berezietan. Bestalde, antzinako artearen eta arte modernoaren kontzeptuak ez ohi dira bat etortzen Antzinako Aroko artearen edo Aro Modernoko artearenekin, baizik eta XIX. mende amaierako eta XX. mende hasierako abangoardiaren ohiko arteen berritzeari lotutako irizpide estetikoekin. Mendebaldekoak ez diren zibilizazioen arterako, denbora-segidak ez du zer ikusia mendebaldean Erdi Aroko, Errenazimentuko, Barrokoko arteaz, eta abarrekin.
Mendebaldekoa ez den artearen historiaren eta arte primitiboaren azterketa
«Arte primitiboa» fenomeno historiko oso anitzak biltzen dituen termino orokorra da. Arte primitiboaren adibiderik zaharrenak (ezagutzen ditugun artelan zaharrenak) Goi Paleolito garaikoak dira, ziurrenik K.a. 20.000 eta 10.000 artean. Arte hori, bere hasierako faseetan, Harri Aroan bizi izan ziren «hasierako gizaki» deitutakoek gauzatu zuten.
Mendebaldeko artearen azpizatiketa ugarien aurrean, antzinako Asiako artearen edo Afrikako artearen espezializazioa eta «Arte primitiboaren» begirune generikoa partekatzen duten beste batzuk (guztiak artearen kanon historiografikoaren barneko eraketa nahiko berrikoak) oso globala izan ohi da, nahiz hazten doan gutxiengoa den eta elkarren artean zerikusi gutxi duten zibilizazioak edo kulturak eta oso aldi zabalak biltzen dituen.
Eurozentrismoaren salaketa, kulturaren esparru guztietarako orokorra, bereziki nabarmentzen da artearen historiaren azterketari dagokionez, XIX. mendearen amaieratik, abangoardiaren testuinguruan, arte-munduaren barruan sortu zen susmoa, (inpresionisten ekialde urruneko arte plastikoaren erakarpena, Gauguin-en tahitiar fasea, afrikanismoa eta Picassoren fase kubistaren primitibotasuna). Geroagoko beste ikuspuntu batzuetatik, kultur aniztasunaren, indigenismoaren eta, lehen, kultura primitibo deitzen zirenen defentsatik begiratuta (zuzentasun politikoan erortzea leporatzen zaien irizpideak), normalean, mendebaldekoak ez diren zibilizazioen kultur agerpenak mespretxuz tratatu izan ohi dira, eta erreklamatu eta birbaloratu egin behar dira.
Artea eta artefaktua
Artearen eta artefaktuaren arteko zatiketa semantikoaren berrikuspenean (ingelesezko artifact-etik), mendebaldeko kulturak irizpide estetikoekin sortutako objektuak baloratu ditu, lehen artistikoki estimatzen ez zirenak, eta egungo artearen ezaugarri berezienetako batekin lotuta dago: artisten eta haien artearen erakusketaren arteko harremana eta museoak eta mota guztietako espazioak mota guztietako artelanak eta instalazio artistikoak adierazteko baliabide gisa erabiltzea.
Literatura artistikoaren iturriei buruzko azterlanak
Alor meta-historiografiako horretan, (artearen historiaren ikerketa zientifikoa iturri dokumental gisa, hau da, historiografia artistikoaren historiografia egitea edo artearen historiaren azterketaren azterketa) aitzindaria Julius von Schlosser alemaniarra izan zen bere Die Kunsliteratur (Arte Literatura, Viena 1924) monumentalarekin, XIX. mendearen aurreko garai aldira mugatuta. Lionello Venturi italiarrak (Arte Kritikaren Historia, 1936) XX. mende arteko sintesia egin zuen. Espainiako estatuan, Marcelino Menéndez y Pelayo poligrafoak Ideia Estetikoen Historia (1883-1884) zabal eta ezberdina egin zuen.
Antzinako mundua
Artearen historia gisa sailka daitezkeen arteari buruz dauden lehen idazlanak Xenokrates Sizionekoaren ideiak dira, agian, lehen arte historialaria izan zen eskultore greziarra eta Plinio Zaharraren Historia naturalis liburuan Greziako pintura eta eskulturaren garapena aipatzen den zatian aipatzen dena. Plinioren lanak, zientziaren entziklopedia izan arren, eragin neurrigabea izan zuen artean Errenazimentuaren ondoren, bereziki Apelles margolariak erabilitako teknikei buruzko pasarte batek. Vitruvioren Hamar Arkitektura Liburuek eraikuntza teknika greko-erromatarrak sistematizatu zituzten, nahiz eta arkitektura-lan zehatzei buruzko informazio askorik ematen ez zuen. Erretorikoek, aldiz, artelanen deskribapenean jarri zuten arreta (Filostratoren irudiak). Pausaniasen Greziaren Deskribapenak interes topografikoa du batez ere.
Era berean, modu independentean bada ere, VI. mendean arteari buruzko garapen historiografikoak gertatu ziren Txinan, non ospe handiko artisten kanona ezarri eta funtzionarioen klaseko idazleek egindako sailkapenen esku utzi baitzen (Txinako kaligrafian nahitaezko prestakuntza dela eta, artistatzat har daitezke haiek ere). Zibilizazio horren beste iturri bat Xie He-ren Pinturaren sei printzipioak da.
Erdi Aroko mundua
Gehiegizko apaingarriaren aurkako erreakzioak San Bernardo Clairvauxkoa zistertarrarekin hasten dira, eta, irizpide ezberdinekin, Italiako Errenazimentu aurrekoek (Dante, Petrarka eta Bocaccio) jarraitzen dute. Artistaren figura sozialaren balorazioa Filippo Villani (De origine civitatis Florentiae et eiusdem famosis civibus, 1400) historialari florentziarrarekin hasten da, Florentziar ospetsuen artean Giotto eta Cimabue zerrendatzen baititu. Cennino Cennini margolariak, Il libro dell'arten, Erdi Aroko azken errezeta liburu edo tailer-eskuliburua egin zuen, Pizkundearen kontzeptuak (modernoa, erliebea, natura, fantasia) sartzen zituen bitartean.
Erdi Aroko Bizantzioko testuak Dionisio Furnakoak (XVIII. mendea) bildu zituen Hermeneia tes Zographikesen.
Vasari eta artearen historiaren azterketa modernoaren hasiera
Pizkundearen hasieratik, artearen eta artisten inpresio pertsonalak idatzi eta zabaltzen ari baziren ere (lehen adibide bat Lorenzo Ghiberti izan zen), manierismora arte izan ez zen Historiografia artistikoaren oinarria ezartzen du (artearen aurrerapena eta garapena azpimarratuz) Giorgio Vasari margolari eta eskultore toskanarrak, Viterenegileak (Le vite de ' più eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a' tempi nostri (Italiako arkitekto, margolari eta eskultore bikainenen bizitza Cimabuetik gure garaira arte) 1542–1550, bigarren edizioa, 1568an handitua). Berea erlazio pertsonal eta historikoa zen, banakako artista italiarren biografiak erakusten zituena; horietako asko bere garaikideak ziren, eta zuzenean ezagutzen zituen. Ospetsuena Michelangelo zen, eta Vasari txundituta geratu zen, nahiz eta mutur batzuetan itsutu egin zen. Vasariren arteari buruzko ideiak XVIII. mendera arte iraun zuten, kritikariak historia pertsonalizatuaren estilo berezia berdintzen saiatu zirenean.
Rafaello Borghinik Vasariren Viteren jarraipen kronologikoa egin zuen, non XVI. mende amaierako artistak sartu zituen (Il Riposo, in qui della pittura e escultura si favella, 1584). Karel van Mander holandarrak, 1604an, Alkmaarren Schilderboek argitaratu zuen, antzinako artea eta Italiako Pizkundeko pintura eta Europako iparraldeko margolariak (bere zatirik originalena eta baliotsuena) lantzen dituen lau liburutako lan teoriko eta historikoa, Vasariar biografien ereduari jarraituz.
Garai berean, arkitekturari buruzko idazleek, historiografikoak ez diren irizpide tekniko edo estetikoak erabiliz, iraganeko edo garaikideko lanen datuak ematen dituzte beren lanetan; Andrea Palladio, Vincenzo Scamozzi eta Sebastiano Serlio italiarrak, Diego de Sagredo espainiarrak, Francisco de Holanda portugaldarrak (De pintura antigua, 1548), Androuet du Cerceau eta Philibert de l'Orme frantsesak edo Wendel Dietterlin alemaniarrak.
Giovanni Paolo Lomazzok (Tratado dell'arte della pittura, 1584) maisu lonbardiarren inguruko informazio ugari ematen du.
Tratatu artistikoak eta artearen historiak XVII. mendean
XVII. mendean, eskuliburu artistikoak ugaritu egin ziren (Federico Zuccaro, Giovan Battista Agucchi), eta, horien artean, Giovanni Pietro Bellorirenak (Vite de'Pittori, Scultori ed Architetti moderni, 1672) eredu vasariarraren gainditzea suposatzen du, italiarra ez den pintura sartuz Erromako Frantziako Akademiaren irizpide kosmopolita eta klasizistarekin (Nicolas Poussinen laguna zen), Filippo Baldinucci (Notizie de' professori del disegno da Cimabue in qua, 1681) gehiago Vasariren jarraitzaile den bitartean zeinaren datuak eguneratzen eta zuzentzen duen, baita ondorengo artisten informazioa gehitzen ere. Veneziako pinturan ardaztuta daude: Carlo Ridolfi eta Marco Boschini (italiarrak ez ziren margolari perfektutzat hartu zituen lehena izan zena: Rubens eta Velázquez). Espainian, Pablo de Céspedes, Vicente Carducho, Francisco Pacheco edo Jusepe Martínez. Frantzian, André Félibien des Avaux (Entretiens su les plus excellents peintres anciens et modernes, 1666) eta Roger de Piles (Abregé de la vie des peintres, 1699) bezalako egileek sartu zuten artearen historiografia. Alemanian, Joachim von Sandrart (Teutsche Academie, 1675), Vasari eta Van Mannderen ereduak jarraitzen ditu.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea Getxon hasi zen 2022ko irailaren 24an eta Lizarran amaitu zen urte ereko urriaren 9an. Lehenengo fasean 36 bertsolari aritu ziren kantuan, bakoitzak bere herrialdeko txapelketan lortu zuen sailkapenari esker. Lehen fase honetan sei bertsolariko sei saio egin ziren, eta hauetatik 19 pasatuko ziren finalaurrekoetara: saio bakoitzean nagusitu ziren sei bertsolariak zuzenenan, eta gainerakoen artean puntu gehien batzen dituzten hamahiruak finalaurrekoetara pasatu ziren.
Egin beharreko ariketak
(15 bertso puntuagarri)
Getxo
Getxon, lehen faseko lehen saioa izan zen. Muxikebarri zentroan jokatu zuen 2022ko irailaren 24ko 17:00etan eta eta 600 bertsozale bildu ziren Aurreko egunean, Alaia Martinek Eneko Lazkoen ordez abestuko zuela baieztu zuen.
Gaiak
Artearen historiaren ikerketa
Artearen historia Ilustrazioan
XVIII. mende ilustratuaren erdiko hamarkadetan, neoklasizismoaren garaipen estetikoaren aurretik, benetako sukar arkeologikoa piztu zen (Herkulano, 1711, Erromako Palatinoa, 1729, Tivoliko Villa Adriana, 1734, Ponpeia 1748); Ingalaterran bereziki, sukar palladiarrarekin eta Grand Tour-eko ohitura aristokratikoaren hasierarekin bat egin zuena. Testuinguru horretan gertatu zen James Stuart eta Nicholas Revett Greziara egindako bidaia, 1751 (Atenaseko Antigüedades, 1762an argitaratua) eta Caylus-en (Antigüedades Bilduma, 1750), Robert Wood (Palmirako hondakinak, 1753 eta Ruins of Balbek, 1757), William Chambers (Designs of Chinese Buildings), Robert Adam (Ruins of the Palace of the Emperor Diocleziano Spalato at, 1764) eta abarren lanen agerpenak.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
8ko NAGUSIA: Oihana eta Nerea.Zuek, Oihana eta Nerea, bikotea zarete. Lagundutako ugalketa bidez izan dituzue seme-alabak. Zuk, Oihana, kontatu beharra sentitzen duzu; Nereak, berriz, nahiago du isilpean gorde.
Artearen historiaren ikerketa
Artearen historia Ilustrazioan
Antzinako arteari buruzko ezagutza multzoa sortzen ari zen antzinako zaharren justaposizio akritiko hutsetik haratago zihoana. Antzinatearen ideia generikoa gainditu zen greziar eta erromatar artea gero eta zuzenago bereizteko, eta baten edo bestearen lehentasun estetikoa eztabaidatu zen. Informazio eta iritzi truke horiek Italiako arte idazleen elite ilustratu batek partekatu zituen, eta Europako Erdialdeko pertsonaia nabarmenak hartu zituen bere baitan: Francesco Milizia, Carlo Lodoli (1690-1761) eta Francesco Algarotti (1712-1764) oinarrizko lan baten egilea, Arkitekturari buruzko saiakera (1753). Bohemiako jatorrikoa, Vienako Habsburgotarren lurraldeetan, Anton Raphael Mengs (1728-1779), margolari eta artearen teorialaria (Reflections On Beauty and Taste In Painting, 1762), ingurune intelektual horretan parte hartu zuen Erroman egin zuen egonaldian, eta zapore berri horren teorian zein praktikan zabaltzaile handia bihurtu zen, Espainian oihartzun handiarekin, han egin baitzuen bere lanaren zati handi bat. Erromatar talde oso horren ekarpenik erabakigarriena prusiar batek egin zuen: Winckelmann, Albani kardinalaren liburuzaina eta Mengsen lagun ona.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Agin eta Peru.Zuek, Agin eta Peru, 12 anaiak zarete. Orain arte logela berean moldatu zarete. Orain, ordea, zuk, Agin zure logela propioa nahi duzu; Peru, berriz, nahiago du partekatzen jarraitu.
Unai eta Alaia.Lagunak zarete Unai eta Alaia.Badira urte batzuk arropak eskuz egiten hasi zinetela. Hasieran zuentzat egiten zenituzten; ondoren, baita inguruko lagunentzat ere. Zuk, Unai zuen sorkuntzak salgai jartzeko gogoa daukazu; Alaiak, berriz, ez.
Artearen historiaren ikerketa
Winckelmann eta arte kritika
Johann Joachim Winckelmann-ek (1717-1768) Vasarik nortasun artistikoari egiten zion kultua kritikatu zuen, garrantzi handiena ikusle ikasiaren ikuspuntuari eman behar zitzaiola eta ez artista karismatikoarenari. Winckelmannen idatziak arte kritikaren hasiera izan ziren. Barroko eta Rokoko formen gehiegikeria artistikoei egindako kritikagatik eta gustuaren erreformarako neoklasizismo soilago baten aldeko proposamenagatik egin zen ospetsu, oinarrizko Pizkundearen pentsamendura itzultzearekin. Bere Antzinateko Artearen Historian, lau garai bereizten ditu: zaharra (gaur egun arkaikoa deiturikoa), sublimea (K.a. V. mendeko klasizismoa), ederra (K.a. IV. mendeko klasizismoa) eta geroagoko dekadentzia (egun helenismoa deitzen duguna). Winckelmannen berritasun metodologikoa bere aldarrikapen zientifikoa zen funtsean, eta horrek artearen historiarako abiapuntutzat jotzen du.
Luigi Lanzik (Storia pittoria dell'Italia del risorgimento delle belle arte fin preso le fine del XVII secolo, 1789) aitzitik, artisten banakotasunean egin zuen azpimarra, estiloen eta eskolen bilakaeran, italiar puntu aurrenazionalista batetik. ikuspegia. Obra artistari egoztearen arazoa planteatzen du zientifikoki.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Alaia eta Oihana.Bizilagunak zarete, Alaia eta Oihana. Txandaka egiten duzue atariko garbiketa. Alaia konturatu zara Oihanak ez duela ganoraz garbitzen bere txanda heltzen denean.
Artearen historiaren ikerketa
Jacob Burckhardt
Jacob Burckhardt (1818-1897) suitzarrak, artearen historian oinarrizko pertsonaiatzat har daitezkeen beste egileetako batek, Pizkundearen Kultura Italian (1860) ezinbesteko lanarekin, Winckelmannen XIX. mendean zehar egindako planteamenduen jarraipena irudikatu zuen. Burckhardtek adierazi zuen Winckelmann izan zela: antzinako artearen garaiak bereizten eta estiloaren historia munduaren historiarekin lotu zuena. Aipagarria da, Winckelmannen garaitik XX. mende arte, artearen historiaren esparru akademikoan alemanez mintzatzen ziren pertsonaiak zirela nagusi.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Peru eta Unai.Autobus-gidaria zara, Peru.Gaur ere Unai atea ixtearekin batera iritsi da autobusera, eta abiatzera zoazela atea jo du.
Artearen historiaren ikerketa
Erromantizismo eta idealismo alemaniarra
Winckelmann zen Johann Wolfgang Goethe eta Friedrich Schillerrentzat irakurketa gogokoena, eta, biak, artearen historiari buruz idaztera bultzatu zituen. Goethek Laokoon-en deskribapena egitera bultzatu zuen (On Laocoonte, 1798) Gotthold Ephraim Lessing-en Laokoon edo pinturan eta poesian egindako mugei (1766, Winckelmannek 1764ko Artearen Historian antzinatean egindako eskulturaren tratamenduan inspiratuta eta harrituta nola oinazea eta heriotza obra eder baten objektu izan zitezkeen). Aurretik, Edmund Burke ingelesak bere Philosophical Inquiry into the origine of our ideas about sublime and the beautiful (1756) argitaratu zuen, non sublimearen kontzeptua finkatu baitzuen: izua edo egonezina eragiten, baina eutsi ezinez erakartzen duena; pintoreskoaren aldean (XVIII. mendeko Ingalaterran erabilera estetiko berri batekin finkatutako beste termino bat) harrigarria, erakargarria eta singularra besterik ez dena eta hausnarketa atsegin batera gonbidatzen duena. Hori guztia klabe aurre-erromantikoan, batetik hondakinek sortzen duten gozamen estetikoa edo bestetik naturaren ikuskizun ikaragarriak (ekaitzak, amildegiak) justifikatzeko.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
PUNTUARI ERANTZUNAK Doinua: Orain hasi bihagu Gaia: Txapelketa. 1. Bost urteren ondoren/ dator txapelketa 2. Getxotik Iruñera/ doa aurten trena 3. Bertsozaleek ere/ bazuten gogoa
Artearen historiaren ikerketa
Erromantizismo eta idealismo alemaniarra
Artea espekulazio filosofikoaren gai nagusi gisa agertzea 1790ean, Immanuel Kanten Judizioaren Kritika agertzean sendotu zen, eta, ondoren, Hegelen Estetikari buruzko hitzaldiak (1818tik Berlingo irakasle katedran emanak eta hil ondoren bilduak 1831n).
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Gaia: Turismoa. 1. Izan ote liteke / berez jasangarri 2. Turistaz betetzen da/ udan kostaldea 3. Barnealdea ere / bisitariz lepo
Artearen historiaren ikerketa
Rumohr eta Berlingo Eskola
Karl Friedrich von Rumohr-ek (Italienische Forschungen, 1827-1831) artxiboan ikertutako lehen iturrien azterketa kritikoan oinarritutako artearen historiografia garatu zuen objektibotasun handiagoaren bila.
1756 Giacobini
1756 Giacobini asteroide gerrikoan aurkitutako 1756. asteroidearen izena da. 1937ko abenduak 24an aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 YA zen. Bere izena Michel Giacobinigatik jasotzen du.
Bombus skorikovi
Bombus skorikovi erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Artearen historiaren ikerketa
Rumohr eta Berlingo Eskola
Filosofia hegeldarrak inspirazio zuzena izan zuen Karl Schnaase-ren (1798–1875, Niederländische Briefe) lanean, zeinak artearen historiaren oinarri teorikoak ezarri zituen diziplina autonomo gisa. Bere Geschichte der bildenden Künste, diziplina horren lehen eskuliburuetako batek, Antzinatetik Pizkundera arte hartzen duena, bere irakaskuntza erraztu zuen aleman hizkuntzako unibertsitateetan. Garai berean, Franz Theodor Kugler-en (1808-1858) antzeko lan bat argitaratu zen.
Ruskin
John Ruskin poligrafo ingelesak (1819-1900, Modern Painters, by a Graduate of Oxford -1839-, Seven Lamps of Architecture -1849-) estetikan eta arte-kritikan izan zuen bere oinarrizko arloetako bat. Artearen ikuspegia, funtsean historiografikoa ez bazen ere, paisaia-margolari modernoen nagusitasuna eusten zuen maisu zaharren gainetik; aitzitik, arkitekturaren eta arte dekorazioen alorrean, industrializazioari eta baliabide naturalen erabilerari muzin egiten zion, material berriak (batez ere, burdinurtuz moldean egindako dekorazio-motiboak) gezurra bezala ikusten baitzuen artisau-ezagutza tradizionalaren zintzotasun tradizionalaren aurrean, alde batetik kontserbadore eta erreakzionarioen antza duten jarrerak mantenduz eta bestetik sozialista utopikoen kritika sozial batzuekin ados zetozenak, zehazki William Morrisen eta Arts and Crafts mugimenduaren proposamenen aurretik.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Gaia: Prezioen gorakada. 1. Nabarmen igo dira / prezioak non-nahi 2. Batzuen etekinak / gora eta gora 3. Soldatak ere berdin / igoko balira…
Artearen historiaren ikerketa
XIX. mendeko arkeologoak: inperialismoaren garaia
Napoleonek Egiptora egindako espediziotik (1798), Ekialde Hurbiletik eta Greziatik bertatik etorritako material arkeologikoen benetako arpilatzea izan zen, gehienbat Europako potentzia nagusien hiriburuetako museoetara bideratua (Louvre, British Museum —Elginen marmolak)— eta Berlingo museoak —Altes Museum, Pergamon Altar—, Munich — Glyptothek, Staatliche Antikensammlungen—, Viena edo, xumeago, Madrilgo Arkeologia Museoa).
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Gaia: Ikasturte hasiera. 1. Ikasturte honetan/ zein duzu erronka? 2. Irailean edozer / da aukera ona 3. Asmoa asmo hutsa / bihurtzen da sarri
Gaia: Suteak. 1. Landalur asko dago / suak kiskalita 2. Beroteek ez dute/ askorik laguntzen 3. Behar adina zaintzen / al dugu mendia
Artearen historiaren ikerketa
XIX. mendeko arkeologoak: inperialismoaren garaia
Arkeologoaren figura erromantikoaren profesionalizazioak (Champollion, Ippolito Rosellini, Heinrich Schliemann, Robert Koldewey, Augustus Pitt Rivers, Flinders Petrie, eta jada XX. mendean Arthur Evans, Howard Carter edo Mortimer Wheeler) indusketa eta informazioa tratatzeko prozedura egokiak progresiboki ezartzea ekarri zuen, eta horrek arkeologia sistematikoa sortu zuen, jeloskor metodo zientifikoa zorroztasunez aplikatu nahi duen zientziatzat hartzeaz, eta hori erakunde arkeologikoen sorreraren bidez bideratu zen (1829tik Friedrich Wilhelm Eduard Gerhard-ek Instituto di corrispondenza archeologica - Institut für archäologische Korrespondenz - Arkeologia Korrespondentzia Institutua Erroman sortu zuenean).
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Gaia: Zaintza-lana. 1. Denok izaten dugu / zaintzaren beharra 2. Ordainduko bagenu / behar den bezala 3. Erakundeek ere / badute ardura
Artearen historiaren ikerketa
XIX. mendeko arkeologoak: inperialismoaren garaia
Horrelako erakundeak, herrialde bakoitzeko nazio mailan erreproduzitutakoak, beste esparru batzuetan nazio presentzia lehiakorra zen erakustaldirako aplikatutako gizarte zientifikoen parekoak ziren, geografikoan adibidez (batzuetan, esplizituki, elkarte kolonial deitzen zitzaien) ; denak inperialismoan ohikoa den munduaren banaketa kolonialaren aldeko lasterketan kokatuta.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Nerea eta Unai. Lagunak zarete Nerea eta Unai. Astean behin elkartean elkarrekin bazkaltzeko plana egin ohi duzue. Nerea jasangarritasunaren mesedetan, Unaik otordu horietan haragirik ez jatea proposatu dizu.
O'Donnell geltokia
, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Retiro eta Salamanca barrutietan.
1979eko urriaren 11ean inauguratu zen.
Manchester Handia
Manchester Handia Ingalaterrako konderria da, Erresuma Batuan, Ingalaterra ipar-mendebaldea izeneko eskualdean kokatutakoa. Konderri zeremonial ez ezik, konderri metropolitarra ere bada.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
Peru eta Alaia. Bikotea zarete, Peru eta Alai. Urteak dira lan egonkorra lortu, etxea erosi eta elkarrekin bizi zaretela. Peru, gaur, Alaiak proposatu dizu lana uztea, etxea saltzea eta munduko beste txoko batean hutsetik hastea.
Manchester Handia
Mugakideak
Mugakide hauek ditu: Cheshire (Warrington barne), Derbyshire, West Yorkshire, Lancashire (Blackburn barne) eta Merseyside.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Getxo
BAKARKA, GAIA EMANDA Epailearen aurrera ekarri zaituzte. Esaten duzunak ez du zugan bakarrik eragingo.
Manchester Handia
Historia
1974an sortu baino lehen, Manchester Handiko area el Cheshire eta Lancashire artean banatuta zegoen eta SELNEC (South East Lancashire North East Cheshire) ezizenez ezagutua zen.
Barrutiak
Gaurko konderria hamar barrutietan banatuta dago:
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Arrasaten, lehen faseko bigarren saioa izan zen. Amaia udal antzokian jokatu zuen 2022ko irailaren 25ko 17:00etan. Emanaldiaren egun berean, Bertsozale elkarteak Xabat Illarregik abestuko zuela Xabier Silveraren ordez baieztu zuen.
Bizkaiko Industria Ingeniarien Elkargo Ofiziala
Bizkaiko Industri Ingeniarien Elkargo Ofiziala zuzenbide publikoko lanbide korporazioa da, 1948an sortua. Berezko lege-nortasuna du, eta bere helburuak betetzeko gaitasun juridiko osoa (publikoa nahiz pribatua). Bizkaian industria ingeniari gisa lan egin nahi duen orok nahitaezkoa du elkargo horretako kide izatea.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Gaiak
Bizkaiko Industria Ingeniarien Elkargo Ofiziala
Elkargoaren helburu nagusiak hauek dira:
Artearen historiaren ikerketa
Wölfflin eta analisi estilistikoa
Heinrich Wölfflin (1864-1945), Burckhardtekin Basilean ikasi zuena, arte modernoaren historiaren aita da. Berlin, Basilea, Munich eta Zuricheko unibertsitateetan irakatsi zuen. Bere ikasle asko geroago egindako proiekzioagatik nabarmendu ziren, hala nola Jakob Rosenberg eta Frida Schottmuller. Diziplinaren ikuspegi zientifiko bat sartu zuen hiru kontzeptutan zentratuz. Lehenik eta behin, psikologia erabiliz saiatzen zen artea ikasten, bereziki Wilhelm Wundt-en lana aplikatuz. Besteak beste defendatzen zuen artea eta arkitektura onak direla giza gorputzaren antza badute. Adibidez, etxeak egokiak dira haien fatxadak aurpegien antza badute. Bigarrenik, artea metodo konparatiboaz aztertzeko ideia aurkeztu zuen. Koadro bakoitza besteekin alderatuz, estilo bereizketak egiteko gai zen. Bere Pizkunde eta Barroko lanak ideia hori garatzen zuen, eta garai estilistiko horiek elkarrengandik bereizita erakusten lehena izan zen. Giorgio Vasariri ez bezala, Wölfflin-i ez zitzaizkion artisten biografiak interesatzen. Izan ere, «izenik gabeko artearen historia» proposatu zuen. Azkenik, artea aztertu zuen nazionalitatearen, eskolen eta estilo nazionalaren ideian oinarrituta. Bereziki italiar edo alemaniar kulturan, zer zen italiarra edo alemana argitzea interesatzen zitzaion. Interes hori luze azaldu zuen Albrecht Dürer artista alemaniarrari buruzko monografian. Artearen Historiaren Oinarrizko Kontzeptuak (1915) liburuan, estetika klasikoa eta estetika barrokoa kontrastatu eta definitu zituen bikote kontzeptu batzuen bidez (lineala/piktorikoa, batasuna/aniztasuna, eta abar).
Bizkaiko Industria Ingeniarien Elkargo Ofiziala
Honako lege testu hauek arautzen dute elkargoa: Elkargo Profesionalei buruzko apirilaren 14ko 7/1977 Legeak (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 1997-04-15), Tituludun Lanbideei eta Profesionalen Elkargo eta Kontseiluei buruzko azaroaren 21eko 18/1997 Legeak (Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 1997-12-11) eta elkargoaren estatutuek.
Artearen historiaren ikerketa
Thausing, Riegl, Wickhoff eta Vienako Eskola
Wölfflinen ibilbidearekin batera, artearen historiari buruzko pentsamendu-eskola garrantzitsu baten jarduera gauzatzen ari zen Vienako Unibertsitatean, Vienako Artearen Historiaren Eskola, zeina ez den nahastu behar beste alor batzuetako beste talde intelektual batzuekin, adibidez, Vienako Eskola —ekonomia— edo Vienako Zirkulua —zientziaren filosofia—. Vienako Eskola haren lehen belaunaldian, Alois Riegl (1858-1905) eta Franz Wickhoff (1853-1909) nagusitu ziren, biak Moritz Thausing-en (1838-1884) ikasle, eta artearen historiatik ahaztuta zeuden garaiak ahanzturatik erreskatatzeko joera izan zuen ezaugarri. Rieglek eta Wickhoffek biek Antzinaro Berantiarreko arteari buruz idatzi zuten, lehenago ideal klasikoaren gainbehera garaitzat hartua izana zena. Rieglek barrokoaren birbalorazioan ere lagundu zuen, eta kunstwollen (artearen borondatea) kontzeptua sartu zuen, funtsezkoa alderdi askotan.
Albioak
Albioak Galiziako tribu bat izan zen, erromatar iturrien arabera, Asturiasko (Espainia) hego-mendebaldean asentatu ziren.
Belinda (abeslaria)
Belinda Peregrín Schüll (Madril, ) espainiar jatorriko mexikar abeslari eta aktorea da. Oso gaztetan hasi zen lanean, hamar urte besterik ez zituela. Laster pop latinoaren izarretako bat bilakatu zen.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
8ko NAGUSIA: Miren eta Iñaki. Bikotea zarete. Urteak daramatzazue elkarrekin alokairuan bizitzen. Berriki, etxebizitza erosteko aukera sortu zaizue. Zuk Miren erosi nahi duzu, Iñakik, aldiz, alokairuan jarraitu nahi du.
Albioak
Arkeologia aztarnetariko bat Nicerko estela da, Albionen printzipea, 1932an A Veigan aurkitua.
Cariaca zen bere hiri nagusia
Pliniorengatik dakigu lurraldean hiru herri zeudela, Albioak, Zibarkoak eta Egobarroak. Albioak Navia ibaiaren ertzean zeuden kokatuta, Ptolomeokere hauengan idazten du eta Navia ibaiari Albión deitzen dio.
Erreferentziak
1-«Memorias de Historia Antigua XXIII-XXIV». Consultado el 10 de febrero de 2009. Universidad de Oviedo 2-«Breve historia de los Celtas». Consultado el 2010. Ediciones Nowtilus
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Joanes eta Gorka. Lankideak zarete. Posta elektroniko ugari jasotzen duzue eguneko edozein ordutan. Joanes, zuk laneko posta elektronikoa instalatu duzu zure mugikorrean uneoro eskura izateko. Gorkak ez du hori egiteko inongo asmorik.
8ko TXIKIA: Iñaki eta Xabat. Iñaki haurra eta Xabat gurasoa zarete. Iñaki, etxean telebista ikusteko denbora tartea oso mugatua duzu. Gauez jaikitzen zaren aldiro Xabat zure aita telebista ikusten atzematen duzu. Gaurkoan ere bai.
Gorka eta Miren. 45 urteko bi lagun zarete. 25 bat urte zenituztenetik ez duzue janzkera aldatu. Gorka, janzkera aldatzeko garaia heldu dela uste duzu. Mirenek, ordea, ez du beharrik ikusten.
Artearen historiaren ikerketa
Vienako bigarren eskola
Vienako irakasleen hurrengo belaunaldia Max Dvořák, Julius von Schlosser, Hans Tietze, Karl Maria Swoboda eta Josef Strzygowskik (1862-1941) osatu zuten. XX. mendeko arte historialari garrantzitsuenetako asko, Ernst Gombrich barne, Vienan, ikasle ziren garai hartan. «Bigarren Vienako Eskola» edo «Vienako Eskola Berria» esamoldea sarritan erabiltzen da irakasle-talde hori izendatzeko, baita Hans Sedlmayr, Otto Pächt eta Guido Kaschnitz von Weinberg ere. Intelektual horiek, 1930eko hamarkadaren inguruan, lehen belaunaldiaren lana berrikusten hasi ziren, bereziki Riegl eta bere kunstwollen kontzeptua, arte-historiaren metodologia oso eta integral batean garatu nahian. Sedlmayr-ek bereziki baztertzen zuen testuinguru historikoan oinarritutako ikonografiaren azterketa, mezenasgoaren eta beste ikuspegi batzuen azterketa zehatza, eta horren ordez nahiago zuen artelanen ezaugarri estetikoetan zentratu. Ondorioz, Vienako Bigarren Eskolak neurririk gabeko eta arduragabeko formalismoaren ospea lortu zuen; hari gehitu behar zitzaion Sedlmayr-en arrazakeria irekia eta alderdi nazien kide izatea. Joera hori ez zuten eskolako kide guztiek partekatzen: Pächt bera judua zen, eta Viena utzi behar izan zuen 1930eko hamarkadan.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Saioa eta Joanes. Bikotea zarete. Saioa, aspaldi isun bat jarri zioten Joanesi, baina arrazoia berak zuela-eta, ez zuen ordaindu nahi izan. Gaur eskutitz bat iritsi da etxera, isuna hirukoiztu dela esanez.
PUNTUARI ERANTZUNAK Doinua: Haizeak bidali du Gaia: Umorea 1. Barre egitea da/ hain gauza ederra 2. Jarri behar al zaio batzuetan muga? 3. Nork bere buruari / barre egitean
Gaia: Euskal Herria. 1. Atturritik Ebrora / bada zer ikusi 2. Ezagutzen al dugu / guk gure herria? 3. Aniztasuna dugu / zinezko altxorra
Artearen historiaren ikerketa
Warburg, Panofsky eta ikonografia
Artearen eduki sinbolikoaren egungo ulermena, 1920ko hamarkadan, Hanburgon sortu zen intelektual talde batetik dator. Horien artean, Erwin Panofsky (Ikonografia-azterketak, 1939), Aby Warburg eta Fritz Saxl izan ziren. Elkarrekin, eta garai hartako beste intelektual batzuen eraginez, hala nola Ernst Cassirer, hiztegiaren zatirik handiena garatu zuten eta XX. mendearen bukaerako eta XXI. mendearen hasierako historialariek  erabiltzen jarraitzen dutena. Ikonografiak (grezierazko eikon —ikonoa, irudia— eta graphien —grafia, idazkera, deskribapena—) iturri idatzietatik eratorritako materia artistikoari egiten dio erreferentzia, batez ere bibliakoak edo mitologikoak. Ikonografia (logos atzizkiarekin —hizkera, tratatua, zientzia—) termino zabalagoa da sinbolismo mota guztiak barne hartzen dituena, testu zehatz batetik eratorritakoa izan edo ez. Artearen historialariak ez daude ados bi terminoen erabilera zehatz batean, eta, askotan, bata zein bestea erabiltzen dituzte. Panofskyren ustez, artelanen azterketa espezifikoak ondoz ondoko hiru analisi izan behar ditu: lehenik, ikonografia aurreko azterketa (garaian eta estiloan kokatzen dena formen arabera, termino deskriptiboetan), bigarrenik, azterketa ikonografiko (non lanarekin batera datozen elementuak aztertzen diren, bere atributu edo ezaugarri desberdinak, gaia testu bati dagokionean eta elementu figuratiboak funtzio sinbolikoarekin erlazionatuta identifikatuz), eta, azkenik, azterketa ikonografikoa (non bere kontzeptua edo ideologia esanahia bere garaiko kultur testuinguruan aztertzen den).
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Gaia: Apustu etxeak. 1. Gero eta gehiago/ auzo txiroetan 2. Jokoa adikzio / bihurtzen da sarri 3. Irabazteko baino / galtzeko gehiago
Artearen historiaren ikerketa
Warburg, Panofsky eta ikonografia
Panofskyk, bere lehen lanetan, Rieglen teoriak ere garatu zituen; nahiz eta denborarekin, ikonografiaz arduratu zen eta bereziki antzinate klasikoko gaien Erdi Arora eta Pizkundera transmititzeaz. Alde horretatik, bere interesak bat zetozen Warburgenekin (familia aberats bateko semea), Hanburgon  liburutegi ikusgarri bat osatu zuena eta geroko arte eta kulturan tradizio klasikoaren jarraipenean espezializatu zena. Saxl-en babespean, liburutegi hori Hanburgoko Unibertsitateari lotutako ikerketa institutu bihurtu zen, non Panofskyk irakasten zuen.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Gaia: Kontsumismoa. 1. Asko daukagun arren/ beti gehiago nahi 2. Aukerarik ba al da / ihes egiteko? 3. Kontzientzia pizten / hasiko bagina
Artearen historiaren ikerketa
Warburg, Panofsky eta ikonografia
Warburg 1929an hil zen, eta, 1930eko hamarkadan, Saxl eta Panofsky, biak juduak, erbesteratzera behartu zituzten. Saxl Londresen finkatu zen Warburg Liburutegia berarekin eramanez eta Warburg Institutua sortuz. Panofskyk gauza bera egin zuen Princetonen, Institute for Advanced Studyn. Haiek, eta baita garai horretan mundu akademiko anglo-saxoira etorritako alemaniar arte-historialari ugariek ere, berebiziko eragina izan zuten horretan, artearen historia ikasketa-eremu legitimo gisa ezarriz. Zehazki, Panofskyren metodologiak AEBko artearen historiaren ibilbidea zehaztu zuen gutxienez belaunaldi batez.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Gaia: Nerabezaroa. 1. Nola oroitzen duzu nerabezaroa? 2. Lagunak jainko eta/ gurasoak traba 3. Garai zaila da baina / oso aberatsa
Artearen historiaren ikerketa
Freud eta psikoanalisia
Heinrich Wölfflin ez zen artearen azterketan teoria psikologikoak aipatzen zituen intelektual bakarra. Psikoanalisiaren aitak berak, Sigmund Freud-ek, Leonardo da Vinci-ri buruzko liburu bat idatzi zuen, non Leonardoren margolanak erabili zituen artistaren psikea eta sexu-orientazioa aztertzeko. Freudek, bere analisitik, de Vinciren homosexualitatea ondorioztatu zuen.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Gaia: Sare-sozialak. 1. Bizitza perfektuak/ asmatzen ditugu 2. Dena epaitzen dugu / segundo gutxitan 3. Konektatzen gaituzte/ urrun daudenekin
HAMARREKO TXIKIA Miren Amuriza, Xabat Illarregi Marzol 10eko txikia Miren eta Xabat. Miren eta Xabat zuen lagun bat zendu zen duela hilabete batzuk. Miren, gaur Xabatek proposatu dizu hura oroitzeko omenaldi festa bat antolatzea.
Iñaki eta Joanes. Bulego bereko abokatuak zarete. Iñaki hasiberria eta Joanes beteranoa. Bulegora kasu entzutetsu bat iritsi zen, irabazteko ia ezinezkoa zirudiena. Iñaki, Joanesek esan zizun zu arduratzeko defentsaz. Auzia irabazi egin duzu eta Joanesek proposatu dizu elkarrekin prentsaurrekoa ematea.
Artearen historiaren ikerketa
Jung eta arketipoak
Carl Jungek arteari ere aplikatu zion teoria psikoanalitikoa. Suitzar psikiatra zen, eragin handiko pentsalaria eta psikologia analitikoa sortu zuena. Psikologiaren ikuspegia psikean zentratu zen ametsen, artearen, mitologiaren, erlijioaren eta filosofiaren munduak arakatuz. Bere lan gehienak ekialdeko eta mendebaldeko filosofia, alkimia, astrologia eta literatura eta artearen soziologia aztertzera bideratu zituen. Ekarpen aipagarrienak arketipoaren kontzeptuak, inkontziente kolektiboa eta sinkronizazioaren teoria dira. Jungek uste zuen kasualitate gisa hautemandako esperientzia gehienak ez zirela zori hutsaren ondoriozkoak, baizik eta haien dinamika erabakigarria islatzen zuten gertaera edo zirkunstantzia paraleloen agerpena iradokitzen zutela. Artean, inkontziente kolektiboa eta irudi arketipikoak antzematen zirela argudiatu zuen. Bere ideiak XX. mendeko 40. eta 50. hamarkadetako espresionismo abstraktu amerikarrean zabaldu ziren batez ere. Bere lanak ametsetatik eta inkontzientetik irudiak ateratzeko kontzeptu surrealista inspiratu zuen.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Arrasate
Saioa eta Gorka. Irakasleak zarete. Euskal Kulturaren transmisioan eten nabaria egon dela uste duzue biok. Saioa, Gorkak zuen lankideekin hitz egin beharko zenuketela esan dizu, ikastetxean ere gaia lantzeko.
BAKARKA, GAIA EMANDA Autoa hartu duzu bila joateko. Iristear zinela, ordea, buelta ematea erabaki duzu.
Artearen historiaren ikerketa
Jung eta arketipoak
Jungek oreka eta harmoniaren garrantzia azpimarratu zuen. Beldur zen gizaki modernoak zientzian eta logikan gehiegi fidatzen ari zirela, espiritualtasuna eta eremu inkontzientearen balioespena integratzean onura zezaketenean. Haren lanak arte historialarien lan analitikoan eragina ez ezik, artisten lanaren osagai ere bihurtu zen. Jackson Pollock-ek, adibidez, marrazki-sail famatu bat sortu zuen bere saio psikoanalitikoekin laguntzeko, Joseph L. Henderson psikoanalista jungtarrarekin. Hendersonek, marrazkiak, Pollockekin egindako saioei eskainitako lan batean argitaratu zituen gero, marrazkiak tresna terapeutiko gisa duen ahalmen handia erakutsiz.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Gotaine-Iribarne
Gotaine-Iribarnen, lehen faseko hirugarren saioa izan zen. Herriko Gelan jokatu zuen 2022ko urriaren 1eko 17:00etan eta 650 lagun bildu dira bertan.
Artearen historiaren ikerketa
Pollock eta Lacan
Psikoanalisiaren aztarna sakona izan da artearen historian, eta Freud eta Jung baino haratago hedatzen da. Griselda Pollock arte feministaren historialari ezagunak, adibidez, psikoanalisitik ateratzen ditu, bai arte garaikidearen irakurketa, bai arte modernoaren berrirakurketa ere. Frantziako bere psikoanalisi feministaren aplikazioak, batez ere Julia Kristeva eta Bracha L. Ettingerren lanetan oinarrituta; Rosalind Krauss-ek egindako Jacques Lacan eta Jean-François Lyotard-en lanaren aplikazioak, edo Catherine de Zegher-en artearen berrirakurketa sendagarriak gizon eta emakumeen ikuskera berria eratu dute artearen historian.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Gotaine-Iribarne
Gaiak
Artearen historiaren ikerketa
Marx eta ideologia
XX. mendearen erdialdean, arte historialariek historia sozialaren ikuspegi kritikoan parte hartu zuten. Beren helburua arteak gizarteko botere egiturekin nola elkar eragiten duen erakustea zen. Erabili zuten metodologietako bat marxismoa izan zen, materialismo historikoaren alderdian. Artearen historia marxista artea nola lotzen den gizarte-klase zehatzekin erakusten saiatu zen, nola irudiek ekonomia munduari buruzko informazioa duten eta nola erabil daitezkeen ideologikoki status quo-a naturala bezala azal dadin.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Gotaine-Iribarne
8ko NAGUSIA: Eneko eta Patxi. Talde bereko emakume kirolariak zarete. Babesle ekonomikoen presioagatik, zuen taldeak janzkera aldatzea erabaki du. Eneko, onartzeko prest zara. Patxik aldiz ez du begi onez ikusten.
Oihana eta Nerea, senideak zarete. Amak hazi eta hezi zaituzte. Zuen aita ez da orain arte zuen bizitzan agertu. Orain, adinean gora egin duenean, zuengana gerturatzen hasi da. Zuk, Oihana ez duzu ezer jakin nahi aitaz; Nerea, berriz, aitarekin egon nahian dago.
Julio eta Ane etxalde bereko laborariak zarete. Etxaldearen salbatzeko lur zati baten saltzea erabaki duzue. Gaur erosle batek lurraren balioa baino bi aldiz gehiago eskaini dizue bertan eraikitzeko. Julio zuk proposamena onartzea pentsatzen duzu, Anek aldiz, lur zatia laborari batek erostea nahiago luke.
Artearen historiaren ikerketa
Schapiro, Hauser eta Clark.
Meyer Schapiro (1904-1996) XX. mendearen erdialdeko arte historialari marxistarik eragingarrienetako bat da. Garai eta gai askori buruz idatzi bazuen ere, Berant Erdi Aroko eta Lehen Pizkunde garaiko eskulturari buruzko iruzkinengatik da gogoratua, non kapitalismoaren gorakadaren eta feudalismoaren gainbeheraren (feudalismotik kapitalismorako trantsizioa) frogak ikusten dituen.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Gotaine-Iribarne
8ko TXIKIA: Patxi eta Oihana, irakasleak zarete. Usu egiten duzue topo irakasle gelako kafe makinan. Patxi, gaur ere, aste honetan hirugarrenez, Oihanak txanponik ez duela eta, kafe bat aterako ote diozun eskatu dizu.
Artearen historiaren ikerketa
Schapiro, Hauser eta Clark.
Arnold Hauserrek (1892-1978) mendebaldeko artearen historia marxistaren lehen eskuliburua idatzi zuen: The Social History of Art, non, garai artistiko bakoitzean, klase kontzientzia nola islatzen den erakusten saiatzen den. Bere lanak polemika gogorrak sortu zituen 1950eko hamarkadan, batez ere aro osoetara aplikatutako orokortzeengatik; beraren kontrakoek marxismo arrunta deitzen diote estrategia horri.
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko lehen fasea
Gotaine-Iribarne
Ane eta Eneko. Lagunak zarete. Ane, Enekok sakelako telefonotik iraupen luzeko ahots mezuak bidaltzen ditu etengabe. Hiru minutu eta erdiko mezua jaso duzu berriz ere.
Artearen historiaren ikerketa
Schapiro, Hauser eta Clark.
TJ Clark-ek (1943), ikuspegi marxistatik, halako orokortzeak gainditzea proposatzen du, hainbat artista inpresionista eta errealistaren historia marxistekin adibideak emanez, Gustave Courbet edo Édouard Maneten kasu. Bere lanek artea sortzen den giro politiko eta ekonomikoari erreparatzen diote.