cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salamanca
Salamanca izen bereko probintziako hiriburua da, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoaren hego-mendebaldean kokatutakoa. Tormes ibaiaren ertzean dago eraikita, eta 153.472 biztanle zituen 2011an. Erkidego osoko hirugarren udalerririk populatuena da, Valladolid eta Burgos ostean.
Jahodov
Jahodov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 107 biztanle ditu eta 4,25 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
Carl XVI.a Gustaf Suediakoa
Carl XVI.a Gustaf (jaiotzez: Carl Gustaf Folke Hubertus, 1946ko apirilaren 30a) egungo Suediako erregea da. 1973ko irailaren 15ean Gustavo VI.a Adolfo bere aitona ordezkatu zuen, aita lehen hil zelako.
1980an eskubide bereko premutasunaren legea ezarri zutenetik, bere balizko ondorengoa Viktoria printzesa da. Europako erregeen artean, botere gutxien duena da, herrialdeko ikurra besterik ez izanik.
1976an Silvia Sommerlath ezkondu ondoren hiru seme-alaba izan ditu.
Jahodov
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1515 urtean egin zen.
Indianola (Washington)
Indianola Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kitsap konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Salamanca
Bi alde bereizten dira Salamancako hirian: 1936tik aurrera eraiki zen hiria, batetik, eta Erdi Arokoa, bestetik. Monumentuei dagokienez, multzo nabarmena dago hirigunean.
Ondarea
Monumentu aipagarriak dira XII. mendeko katedral zahar erromanikoa, XVI-XVIII. mendeetako katedral berria —molde gotiko, errenazentista eta barrokoan egina—, XV-XVI. mendeetako San Esteban eliza domingotarra, XVI. mendeko unibertsitateko eskolak, XVIII. mendeko plaza nagusia eta XVI-XVIII. mendeetako eliza eta jauregi ugari. 1988an, gizateriaren ondare izendatu zuen UNESCOk.
Bestela, bertako Aste Santua deklaratu dute nazioarteko interes turistikodun jaia.
Historia
Alfontso VI.ak bere suhi Raimundo Burgundiakoari agindu zion hiria berriro eraiki zezan. Alfontso IX.ak unibertsitatea sortu zuen 1200ean, Alfontso X.aren garaian Europa guztian zehar ospe eta sona handia izan zuen ikastetxea, hain zuzen. 1520an, komunitateen arteko gerra zela eta, herri osoa matxinatu zen Salamancan, eta nobleak eta lur-jabe handiak kanpora egotzi zituzten.
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan, gainbehera etorri zen hiriko ekonomia, larrugintza eta ehungintza desagertu ziren, eta izugarri murriztu zen biztanle-kopurua.
1936ko Gerra Zibilean, Francoren armadaren alde agertu zen hiria hasieratik, eta gobernu-egoitza izan zen.
Unibertsitatea
Salamancako Unibertsitatea 1218an sortu zuten, eta Europako zaharrenetako bat da.
Ekonomia
Errepide eta burdinbideen gune garrantzitsua da. Nekazaritza-produktuen merkataritza, industria (tresneria mekanikoa, metalurgia, kimika-industria, janari-industria, ehungintza) eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Suklaro-Egur
Zaraitzu Ibarrean izen honekin deitzen zitzaion egun motz eta argi gutxiko garai honi eta egur handi bat errez aro berrirako beroa, argia eta lurraren emankortasuna erakartzeko errituala egiten zen.
Suklaro Kondaira
Kondairak dio Zaraitzura elurra iritsi zenean, eguzkia sartu zela Jaurrieta inguruan. Itzaltzutik atera eta Jaurrietan sartu. Egunero egiten zuen bide berdina Eguzkiak. Udaberrian, udan, udazkenean eta neguan. Bide bera egunero-egunero egiteak Eguzkia nekatzen zuen. Neguan lo besterik ez zuen egin nahi izaten. Ordu asko ematen zituen lo. Hainbeste lo egiten zuen, non gure arbasoak beldur ziren. Beldur ziren uste baitzuten egun batean Eguzkia ez zela esnatuko: ez zela Itzaltzutik berriro agertuko, ez zutela berriro eguzkiaren berotasuna sentituko; hotzak jango zituenaren beldur ziren.
Zaraitzuarrek hotzari eta iluntasunari aurre egiteko sua egiten zuten. Euskal Herriko su egile trebeenetarikoak ziren. Hotza handia zenean, basoko zuhaitz sendoenak mozten zituzten, enborrak etxera eraman eta etxeko sutan jartzen zituzten. Egurraren berotasuna ezinbestekoa zen neguko gau luzeetan. Enbor horiengatik izango ez balitz, zaraitzuarrek ezingo lukete negua igaro. Horregatik ziren enbor haiek preziatuak Zaraitzun; Suklaro zuten izena.
Gau batean, Eguzkia inoiz baino nekatuago zegoela somatu zuten Jaurrietan, Abenduaren 21a zen. Iluntzean abixua eman zitzaion bailara osoari:
- Iguzkia inoiz beino lehenago altxatu zaiku!
- Inoiz beino akaituago dagoelakoz da kori! - Erantzun zion itzaltzuar batek.
Ezkarotzen ere kezkatzen hasi ziren:
- Kain akaiturik badago, inoiz argituko al du egunak berriro?
Espartzako sorginik jakintsuenak zera esan zuen orduan:
- Iguzkiak bellitzeko indarra izatea nahi badugu, gure etxeetan ditugun Suklaro indartsuenak erre behar tugu. Suklaroren berotasunak, Iguzkiaren loa goxatuko du; solo kola, izanen du bihar bellitzeko indarra.
Esan eta egin: bailara osoko etxeetan Suklarok su hartu zuen. Bailara osoko etxeetan suak gorantz egin zuen. Suak gorantz egitean, Suklaroren indarra Eguzkiarengana iritsi zen. Momentu batez, Suklaroren eta Eguzkiaren indarrek bat egin zuten. Momentu horretan, Eguzkiak indarra berreskuratu zuen, eta sorginkeria hasi zen: Suklaro Eguzkiaren bizigogoz blaitu zen, bizigogo hori errauts bihurtuz sutan.
Espartzako sorginak gertatutakoaren jakitun, zaraitzuar guztiei eskatu zien errautsak erabil zitzaten. Zaraitzuarrek errauts haiek baratzean barna bota zituzten, eta uzta oparoak izan zituzten. Errauts haiek etxe inguruan bota zituzten, eta etxeak babestuta gelditu ziren. Errauts haiek jaioberriei oparitu zizkieten eta osasuntsu hazi ziren.
Abestia
“Suklaro” abestia neguko solstizioari lotuta egiten diren ospakizunen inguruan Otsagabiko Eskolan sortutako abestia da.
Musika eta Letra: Zesar Armendariz Irigoyen
Zeropean berriz karrika hotz
bortuan elur ta izotz Gaba oso luze eguna motz
argia itzuliko al da inoiz?
Olentzero, subilaro, eguberri, gabonak
mendez mende, etxez etxe, nork bere gisara
Zaraitzun diogu “Suklaro”
Suklaro-egur zati bat erre
ta bertzea lagunendako
Argiaren bizteko, lurraren bellitzeko*
enbor handia: suklaro.
Karlos VII.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Biografia
1722an Maria Amelia Austriako artxidukesa, Josef I.a Erromatar Inperio Santuko enperadorearen alaba gazteenarekin ezkondu zen. Zazpi seme-alaba izan zituzten. 1726an, aita hil zitzaionean, Bavariako duke eta Erromatar Inperio Santuko printze hautesle izendatu zuten.
Karlos VI.a enperadorea 1740an hil zen. 1713ko Santzio Pragmatikoaren arabera, haren alaba Maria Teresa izan beharko zen oinordekoa. Baina Karlos Albertok Josef I.a enperadorearekin zuen ahaidetasuna (suhia zen) erabili zuen Habsburgotar dinastiaren lurraldeak erreklamatzen hasteko aitzakia gisa. Horrek Austriako Ondorengotza Gerra piztu zuen. 1741ean Karlos Alberto Bohemiako errege koroatu zuten, eta 1742an enperadore, Frantzia eta Espainiaren laguntza jaso ondoren. Handik gutxira, Maria Teresak, hungariarren laguntzaz, Austria Garaia eta Bohemiatik bota zuen. 1744an, Prusiako errege Frederiko II.a Handiak Bohemia inbaditu zuen, eta horrek Karlos Alberto Bavariara itzultzea ahalbidetu zuen. Karlos Alberto Munichen hil zen, gerra amaitu baino lehenago.
Ozeano Atlantikoa
Ozeano Atlantikoa Amerika (mendebaldean) eta Europa eta Afrika (ekialdean) bereizten dituen ozeanoa da. Ekuatoreak erdibitzen du, bi zati hauek eratzeko: Ipar Atlantikoa eta Hego Atlantikoa. Munduko bost ozeanoetako bat da, eta 106.460.000 km2rekin munduko bigarren zabalena da. Lurraren gainazalaren %20 estaltzen du, eta ur azaleraren %29. "Mundu Zaharra" eta "Mundu Berria" bereizten dituen ozeanoa da, europarren munduaren ikuspuntuan. Iparraldean Ozeano Artikoarekin lotzen da, Ozeano Barearen hego-mendebaldeko mugan, Indiako Ozeanoarekin hego-ekialdean eta Ozeano Antarktikoarekin hegoaldean, nahiz eta definizio batzuetan Atlantikoa Antarktikaraino hedatzen den. Ekuatoreko Kontrakorronteak bitan zatitzen du ozeanoa, bata iparraldea eta bestea hegoaldean.
Challenger espedizioa, Alemaniako Meteor espedizioa, Columbiako Unibertsitateko Lamong-Doherty Lurraren Behatokiak edo AEBko Navy Hydrographic Officek ikertu dute, besteak beste.
Geografia
14.700 km luze eta 106.400.000 km² inguru ditu (munduko bigarrena Ozeano Barearen ondotik). Muga hauexek ditu: Ozeano Artikoa, iparraldean; Ozeano Antartikoa, hegoaldean. Itsaso garrantzitsuak ageri dira haren ondoan, luzakin gisa: Ipar Itsasoa, Itsaso Baltikoa, Mediterraneoa, Karibe Itsasoa.
Ozeano Atlantikoak «S« luze eta zabal baten itxura du, antzina elkarturik zeuden Amerika eta Afrika bereizi ondoren sortu bide zena. Iparretik hegoaldera hedatzen den urpeko mendilerro batek (Atlantikoko bizkarra) sakonune handiak ezkutatzen dituzten bi aldeetan banatzen du ezkerretik eskuinera Ozeano Atlantikoa.
Mendilerro horretako alde bolkaniko batzuk uraren gainetik ageri dira uharteak osatuz (Azore uharteak, Tristan da Cunha, Asuncion, Santa Helena,…). Beste uharte batzuk kontinenteko plataformetatik bereizitako guneak dira: Britainiar uharteak (Ingalaterra, Gales, Eskozia, Irlanda), Antillak, Kanariar uharteak. Atlantiko aldera doazen ur lasterren artean, oso ibai handiak ageri dira, Afrikan eta Ameriketan batez ere: Amazonas, Rio de la Plata, Mississippi, Orinoko, San Laurendi, Kongo, Gabon, Niger eta Europakoak (txikiagoak eskuarki).
Uraren gazitasuna % 35etik beherakoa da. Sakonera, 3.900 m batez beste, 9.200 m-ra iristen da Puerto Ricoko sakongunean. Ozeano Atlantikoan era askotako mugimenduak sortzen dira: itsasaldi bizienak badia eta itsasertzetan gertatzen dira. Urte osoan zehar egon ohi diren goi-presioek etengabeko haize boladak eragiten dituzte: alisioak. Ur laster hotzei (Benguela, Kanariar uharteak, Labrador eta Groenlandiakoa) eta beroei (Brasil, Ekuador, Ginea eta, batez ere, Golkokoa) esker, latitude berean dauden ekialdeko eta mendebaldeko itsasertzetako lurraldeetan oso klima desberdina da.
Arrain kopuru handiko ura da: Ipar Itsasoa, Ternua-Kanada eta Afrika ipar-mendebaldea, nahiz hego-mendebaldeetakoak izan emankorrenak. Itsas nahiz airebide ugarik zeharkatzen dituzte ozeanoko bazter guztiak, Ipar Atlantikoan batez ere: iparraldeko bi aldeetan sortu dira munduko porturik garrantzitsuenak (Rotterdam, New York, Londres, Anberes, etab.).
Historia
Bikingoek ezagutzen bazuten ere, XVI. mendearen hasiera arte, Ozeano Atlantikoa ez zen behar bezala esploratzen hasi. Kolonen aurkikundearen ondoren (1492), Ameriketara joateari ekin zioten espainiarrek eta portugaldarrek, Atlantikoaren bazter berriak arakatuz.
Ameriketako konkistan, espainiarren banderapean, parte hartu zuten hego euskaldunek eta lehen ekintza horietatik kanpo geratu ziren ipar euskaldunek Ipar Atlantikoko urak jorratuak bide zituzten Kolonen aurkikundearen aurretik Ternua eta Labradorren bidean (dena den, alde hartako egiazko arrantza industria XVI. mendearen hasieratik aurrera garatu zuten euskaldunek).
Aurkikunde garaietatik aurrera, mendeetan luzatu ziren emigrazio oldeak txandakatu ziren etenik gabe Europatik Ameriketara, itsasoa zeharkatuz. XX. mendearen lehen hamarkadetan egin ziren Atlantikoa airez zeharkatzeko lehen saioak.
Itsas lasterrak Ipar Atlantikoan
2018an UEUk antolatzen duen Txiotesia lehiaketa irabazleak (Naima El Beni) sei txiotan azaldu zuen "Ipar Atlantikoan eta Artikoan iraganeko itsas-hondoko korronteen tenperaturaren azterketa foraminifero bentonikoak erabiliz" izenburuko tesia. Gaur egun, foraminiferoen inguruko doktorego-ikerketak egiten ari da Tromsøko Unibertsitatean.
Santo Stefano in Aspromonte
Santo Stefano in Aspromonte Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santo Stefano in Aspromontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Purulia
Purulia (bengalieraz:পুরুলিয়া)) Indiako hiria da, Purulia barrutiaren administrazio zentroa, Mendebaldeko Bengala estatuan.
Geografia
253 metroko altitudean dago. Kalkuta, estatuko hiriburua, 296 kilometrotan dago. Kangsabati ibaiaren iparraldean dago.
Klima
Udak beroak eta lehorrak izaten dira, 23 °C-ko baxuetatik 38 °C-tik gorako altuerara bitarteko tenperaturarekin. Neguak lehorrak eta freskoak dira, eguneko tenperatura 12 °C eta 26 °C artekoa. Prezipitazio gehienak montzoi hezeetan gertatzen dira.
Biztanleria
2010ean 133.574 biztanle zituen.
Purulia abestiak
Purulia abestiak bengaleraz egiten diren abesti mota bat da, batez ere Purilian abestuak baina baita ere Birbhum eta Bankura barrutietan.
Actimel
Actimel jogurt likido baten marka komertziala da, Danone enpresa frantziarrak probiotiko moduan ekoiztu eta saltzen duena. 1994an hasi zen Europan merkaturatzen.
Produktu honen osagai bereizgarria, beste jogurten aldean, bakterio laktiko berezia da, Lactobacillus casei immunitas izenekoa (Lactobacillus casei Danone edo Lactobacillus casei DN-114.001 izenekin ere ezagutua). Bakterio honekin batera, jogurtaren ohiko bakterioak (Lactobacillus bulgaricus eta Streptococcus termophilus) daude.
Horretaz gain, jogurt honek D eta B6 bitaminak ere baditu.
Esfingosina
Esfingosina (2-amino-4-trans-oktadezeno-1,3-diola) 18 karbono dituen aminoalkohol asegabea da. Gantz-azidoekin elkartzen denean zeramida izeneko molekulak sortzen ditu eta honek Esfingolipidoak eta glukolipidoak osatzen ditu. Zelula mintzetan agertzen dira.
Actimel
Enpresa ekoizlearen arabera, Actimelek, besteak beste, immunitate-sistema bizkortu eta indartu egiten du, organismoaren defentsa organikoak hobetuz. Beste probiotikoekin gertatzen denaren antzera, baina, ikerketa zientifikoek ez dituzte onura horiek argi baieztatzen, sarritan emaitza kontrajarriak agertzen direlako
Euskal Herrian 100 ml-ko ontzietan saltzen da, eta fruta ezberdinetako zaporeetan ere eros daiteke.
Esfingosina
Biosintesia
Esfingosina palmitoil-CoA eta serinaren arteko kondentsazioaren ondorioz sortzen den molekulatik (deshidroesfingosinatik) agertzen da, erredukzio eta oxidazio baten ostean:
Zirkulazio-argi
Zirkulazio-argi –batzuetan, argi soilik– edo semaforoa ( Heg. ) errepide eta kaleetan dagoen trafiko-seinale argiduna da eta igaro daitekeen ala ez adieraztean du. Eskuarki, hiru edo bi argiz osatua egoten da.
Zirkulazio-argiak, teknikoki trafikoa kontrolatzeko seinale gisa ere ezagutzen direnak, bide elkarguneetan eta trafikoa erregulatzeko beste toki batzuetan kokatzen diren seinale gailuak dira, eta, beraz, oinezkoen zirkulazioa arautzeko ere balio du. Lehen zirkulazio-argia, John Peake Knightek sortua, Londresen ezarri zen 1868an.
Trafiko-seinaleen gorakada automobil-trafikoaren hazkunde azkarrari lotuta dago, batez ere Estatu Batuetan, Henry Fordek 1908an t eredua sartu eta 1913tik aurrera seriean ekoizten hasi ondoren. Lehen aldiz, autoak merkeak ziren eta batera joan-etorriak egiteko behar bezain fidagarriak.
Munduko lehen zirkulazio-argiak bizitza laburra izan zuen. Laspel bidez pizten zen, eskuz, eta Londresen instalatu zen 1868ko abenduan. Hilabete batzuk beranduago eztanda egin zuen eta kudeatzen zuen polizia zauritu zuen. 1890ko hamarkadatik aurrera beharrezko bilakatzen hasi zen trafikoa kontrolatzea, baina ez zen izan 1910era arte Earnest Sirrinek lehenbizikoa patentatu zuena, Chicagon. "STOP" eta "PROCEED" hitzak zituen, baina ez ziren pizten.
Kolorezko argiak zituen lehen zirkulazio-argia 1914an, Alfred Benesch-ek asmatu zuen, Estatu Batuetako Cleveland hirian. Lau urte geroago Britainia Handiko zirkulazio-argietan hiru margoko sistema erabiltzen hasi ziren.
Zirkulazio-argia, trafikoa eta oinezkoak kontrolatzeko egina da. Autoek oinezkoak pasatzen uzteko, edo alderantzizko helburuarekin jartzen dira. Beste batzuetan ere, auto desberdinak (bidegurutze batean...) kontrolatzeko, eta gidatzea errazagoa izan dadin jartzen dira, istripurik ez gertatzeko etab.
Etimologia
Semaforo hitza argi seinaleen bidez ibilgailu eta oinezkoen zirkulazioa arautzen duen tresna elektrikoa izendatzeko Hegoaldean baino ez da erabiltzen  . Iparraldean, (zirkulazio-)argi esateaz gain, argigorri  edo su (gorri) hitzak erabiltzen dira. Hala ere, semaforo hitza nazioartekoa da burdinbideetako eta itsas semaforoei dagozkienetan.
Semaforo hitza, grezieratik dator, σñμα (sema), seinalea esan nahi duena, eta  φόρος  "foroak", eramailea esan nahi duena, hau da, semaforo bat “seinaleak daramatzana” da.
Gaztelaniaz, duela mende batzuk, semaforo deitzen zitzaien lurralde osoan zehar hedatzen ziren seinale-dorreei, eta haietatik, seinale optikoen bidez (argiak gauean, koloretako banderak egunean), albiste garrantzitsuak jakinarazten ziren, zaldi bat lauhazka baino azkarrago. Era berean, itsasertzetan eta portuetan ezarritako telegrafo optikoaren seinaleak transmititzen ziren geltokiei ere horrela deitzen zitzaien, horien helburua itsas zabaletik zetozen edo bistatik itsasoan ibiltzen zuirn ontzien iritsieren eta maniobren berri ematea, bolen edo banderen bidez premiazko ohartarazpenak ematea edo haiengandik jasotzea baitzen. Semaforoa masta batean zetzan, non zelatariek seinaleak egiten zituzten, langen bidez, bola edo banderekin, eta, gaua bazen, esku-argiekin. Oro har, semaforoak inguruko estazio telegrafikoekin komunikatzen ari ziren.
Historia
1868ko abenduaren 9an lehen zirkulazio-argia ezarri zen Londresen. John Peake Knight trenbide ingeniariak diseinatu zuen, garaiko trenbide seinaleetan oinarritu zena. Lehen zirkulazio-argia gaur egungoaren oso desberdina zen, bi beso altxatzen baitziren gelditu behar zuen noranzkoa adierazteko. Gainera, kolore gorri eta orlegiko laspelezko lanpak erabiltzen ziren gaueko funtzionamendurako. Hala ere, lehen zirkulazio-argi hau eskuzkoa zen, eta, beraz, polizia batek kontrolatu behar zuen denbora guztian. Lehen zirkulazio-argi hau, soilik hilabete geroago lehertu zen, 1869ko urtarrilak 2an, kontrolatzen zuen polizia larri zaurituz.
1910ean, Ernest Sirrinek zirkulazio-argia hobetu zuen, automatiko bihurtuz. Sirrinen sistemak Stop (gelditu) eta proceed (jarraitu) hitzak erabili zituen argiztapenik gabe. 1912an, Lester Wirek, Salt Lake Cityko polizia ofizial batek, aurreko sistemara itzultzea erabaki zuen, argi gorri eta berdeekin. Eskuzkoa zen arren, berrikuntza argi elektrikoak eta burrunbagailu bat erabiltzea izan zen, egoera aldaketaz ohartarazteko, eta, gainera, polizia eta suhiltzaile estazioei zirkulazio-argiaren egoera aldatzeko aukera ematen zien larrialdietan. AEBetako gobernuko langile bat izateagatik, bere asmakuntza ez zen inoiz patentatua izan.
T ereduaren ondorengo trafiko-kontrolaren berrikuntza aroa Estatu Batuetan gertatu zen batez ere, han trafiko gehiago zegoelako. Estatu Batuetako mendebaldeko hiriek ekialdeko hiriek baino autoen jabetza tasa altuagoak zituzten, autoa gizon aberats baten jostailu bat baino zerbait gehiago bihurtu ondoren. 1910ean, Los Angelesek munduko per capita autoen erregistrorik altuena izan zuen, kale sistema ona zuen hiri aberats bat baitzen, bere klimak urte osoan gidatzeko aukera ematen zuelarik (auto irekiak 1923ra arteko araua ziren).
Ingeniaritza elektrikoaren teknologian egindako aurrerapenek seinaleztapena hobetzea ahalbidetu zuten: ingeniariek Lehen Mundu Gerran komunikazio sistema militarretarako programatzaile automatikoak garatu zituzten. Elektrikoak ziren argi gorri eta berdak erabiltzen zituen lehen zirkulazio-argi automatikoa William Ghiglierik patentatu zuen San Frantziskon, Kalifornian, 1917an. Bere diseinuak eskulan modu bat ere bazuen.
1920an, William Pottsek, une horretarako zenbait zirkulazio-argi asmatu zituenak, zirkulazio-argiari argi horia gehitu zion. Une horretarako, zirkulazio-argiak munduan zehar hedatuak zeuden, baina, bi etapakoak ez bezala, hiru etapakoak, gidariari, argi gorriaren aldaketa hurbilari buruz hobeto ohartaraztea ahalbidetzen zion. Potts Detroiteko polizia ofizial bat zen, eta, beraz, Wirek bezala, ez zuen inoiz bere asmakuntza patentatu. Garrett Morgan hiru etapa elektrikoko zirkulazio-argi baten bidez patentea lortu zuen lehen pertsona izan zen 1923an. Hala ere, zirkulazio-argia oraindik gaur egungotik urrun zegoen, bi beso baitzituen eta hitz argitsuak erabiltzen baitzituen. Bere diseinua General Electric-i saldu zion 40.000 USD ingururengatik.
1936an, Charles Marshallek zirkulazio-argiaren egoera aldatu aurretik geratzen zen denbora adierazten zuen txandakako seinale bat sortu zuen.
Osagaiak
Zirkulazio-argia honako osagaiek osatzen dute:
Funtzionamendua
Oinezkoen argiak bi argi izaten ditu, kolore gorrikoa eta kolore berdekoa. Kolore gorriak itxaron egin behar dela adierazten du eta berdeak pasa daitekeela.
Autoen argiak, berriz, bi edo hiru argi eduki ditzazke, oinezkoen kolore berdinak bi, eta bestea laranja. Kolore honek kontuz ibili behar dela adierazten du, anbar izenarekin ezagutzen dena, eta orlegitik gorrirako pasabidean kolore naranja honek 3 segundu irauten ditu. Tenporizadore baten bidez, argiak txandaka pizten joaten dira. Oinezkoen argian berdea dagoenean autoenean gorria egongo da. Oinezkoen argia gorria dagoenean, autoenean hasieran berdea egongo da eta ondoren laranja. Horrela behin eta berriz, ziklo osoa errepikatzen joango da.
Egungo zirkulazio-argiak
Zirkulazio-argiak eboluzionatuz joan dira denborak aurrera egin ahala, eta, gaur egun, errentagarritasuna dela eta, led lanpak erabiltzen ari dira argi-seinaleztapenerako; izan ere, Led lanpek lanpa goriek kontsumitutako energiaren % 10 baino ez dute erabiltzen, 50 aldiz bizitza handiagoa dute gutxi gorabehera, eta, beraz, energia eta mantentze-lan asko aurrezten dituzte, fidagarritasun eta segurtasun publiko handiagoa lortzeko helburua betez. Led duten argi-seinaleek honako abantaila hauek dituzte, besteak beste:
Led optika zirkuitu inprimatuko plaka batek, babes-polikarbonatoak eta E-27 zorro hariztatzaileak osatzen dute. Elementu horiek guztiak kono-euskarri batean integratuta daude. Zirkuitu inprimatuak, babes-polikarbonatoak eta inguratzaile konikoak aireztapen-zuloak dituzte, barneko beroa errazago ebakuatzeko.
Ledeek bonbilla tradizionalen aldean abantaila ugari eskaintzen dituzten arren, euren eragozpen handienetako bat bat-bateko energia-aldaketak ez jasatea da, argi bakoitza pizten edo itzaltzen denean gertatzen dena, gainera, argi bakoitza azkar itzali behar baita gainerako argiekin nahasterik ez sortzeko, eta, ondorioz, diodo batzuk urtu egiten dira.
Duela urte batzuetatik hona, zirkulazio-argietan haririk gabeko teknologia erabiltzen da, zirkulazio-argi adimendunek espero zen moduan funtzionatu ez dutelako. Espainiako hainbat hiritan, garraiobideek eta larrialdietakoek oso irismen laburreko irrati-seinaleak igortzen dituzten ekipo informatikoak eta hargailu digitalak eransten dituzte. Unitate horiei esker, ibilgailua beste ekipo batekin hornitutako zirkulazio-argi batera hurbiltzen denean, bi gailuak elkarrekin konektatzen dira, eta, baimen-kodea egiaztatu ondoren, elkargunea arautzen duten zirkulazio-argiak autobusari edo anbulantziari bidea libre emateko koordinatzen dira. Horrela, garraio publikoaren trafiko arina lortzen da, edo bidegurutzeetan zerbitzuan dagoen anbulantzia bat seguru igarotzea lortzen da.
Nahiz eta ez den oso teknologia hedatua, litekeena da gero eta gehiago erabiltzea, etorkizunean lortzen diren emaitzen arabera.
Zirkulazio-argi atzerako kontaketaduna
Led-erako atzerako kontaketa duen zirkulazio-argia edo denbora-unitatean aldatzeko ohartarazten duen ibilgailu eta oinezkoentzako zirkulazio-argia trafikoa kontrolatzeko seinale bat da. Horren helburua bide-zirkulazioa arautzea da, argi-alderdiak aldatzeko geratzen den denbora oinezkoei eta gidariei adierazita. Helburua bide-segurtasuneko neurriak osatzea da, automobilistek bat-batean edo ustekabean balaztatzea edo bidegurutze bat argi gorriz gurutzatzea saihestuz. Bere bertsio erabilienak, oinezkoen argiak, oinezkoek kalea modu seguruan zeharkatzeko geratzen diren segundo kopurua ezagutzea ahalbidetzen du.
Erreiaren kontrola
Zirkulazio-argiak erabil daitezke errei bakoitzaren jarioa kontrolatzeko. Hau, gidariei, erreietako bat itxita dagoela edo bertatik zirkulatzea segurua ez dela ohartarazteko erabil daiteke. Zirkulazio-argi mota hau bide itzulgarri bat dagoenean ere erabiltzen da, trafikoaren norabidea aldatzen duena, eta, beraz, gidariei esan behar zaie zein errei erabil daitezkeen.
Ohiko argiez gain, zirkulazio-argi gehienek "x" batekin konbinatutako geziak erabiltzen dituzte errei bakoitzaren egoera adierazteko.
Norabidearen kontrola
Kasu batzuetan, zirkulazio-argiak jar daitezke noranzko espezifiko baterako. Eskuarki, zirkulazio-argi horiek erabiltzen dira kontrako noranzkotik datorren trafikoak biratzen duten ibilgailuen fluxu egokia saihesten duenean, edo biratzen duten ibilgailuek kontrako noranzkoan datozen ibilgailuen fluxu egokia eragozten dutenean. Horrek auto-pilaketak sor ditzake eta istripu-arriskua areagotu.
Oinezkoak
Semaforo hauetako gehienek ez dute berdearen eta gorriaren arteko argirik, eta, beraz, normalean argi berdeak edo gorriak bizpahiru aldiz kliskatzen du hurrengo aldaketa iragartzeko.
Kasu batzuetan, oinezkoentzako argiek denbora-kontagailuak izan ditzakete, oinezkoak bidea gurutzatzeko denbora nahikoa duen ala ez erabaki ahal izan dezan, kontagailua zerora iristen den unean berehala oinezkoentzako argigorrira aldatzen baita.
Kasu batzuetan, zirkulazio-argiak sakagailu bat izan dezake oinezkoak eskuz igarobidea eskatu ahal izateko. Horrek balio dezake ibilgailuak beharrik gabe gelditzea saihesteko, baldin eta, egia esan, bidea gurutzatu nahi duen oinezkorik ez badago, edo oinezkoen itxaronaldia murrizteko.
Txirrindularientzat
Bizikleta bidea badago edo txirrindulariek partekatzen badute bidea, semaforo bereziak erabil daitezke haientzat, eta, horrela, haien segurtasuna eta ingurukoena hobetzea lortuko da. Normalean, txirrindulariei lehentasuna emateko edo beste bide-erabiltzaile batzuengandik (oinezkoak edo ibilgailuak) urrun mantentzeko erabiltzen dira.
Zirkulazio-argiak nazioartean
Haien oharrak interpretatzeko modua alda daiteke herrialde batetik bestera, baina ohikoena da herrialdeek Bide-seinaleei buruzko Vienako Konbentzioa betetzea. Zirkulazio-argi arruntena hiru argi dituena da: gorria, anbarra - Batzuetan horia deitua - eta berdea. Argitzen denean, gorriak ibilgailuei eta oinezkoei gelditzeko adierazten die, anbarrak erne egoteko eta berdeak jarraitzeko. Estandar unibertsala - Zirkulazio-argiak zut - anbarra erdian egotea da, gorria goian eta berdea behean. Zirkulazio-argi horizontaletan, gorria berdearen ezkerrean dago. Hala ere, estandarrak herrialdeen gidaritzaren arabera aplikatzen dira.
Herrialde bakoitzak zirkulazio-arau ezberdinak ditu, zirkulazio-argien interpretazioa barne. Adibidez, herrialde batzuetan, argi hori batek adierazten die motorzaleei errepidea hutsik badago gidatzen jarrai dezaketela, oinezkoei eta errepide elkarzutetako ibilgailuei bidea libre emanez.
Tianjinen zirkulazio-argi bat dago, honela funtzionatzen duena: barra gorrian dagoenean, gelditu egin behar da. Gero, barra txikitzen hasten da eta zenbat denbora egongo den gorri erakusten du. Gorria kliskatu eta desagertu egiten da, eta barra berde bihurtzen da. Berdearen ordez, kolore horia jartzen da, segundo batzuk irauten duena. Barrak argia kliskatzen du eta horia desagertu egiten da, gorri koloreari bidea emanez.
Belloy-en-Santerre
Belloy-en-Santerre Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Belloy-en-Santerre udalerrian erroldatutako biztanleak 179 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 77 etxebizitza zeuden, 66 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 66 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 66 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 119 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (38 gizon eta 26 emakume) eta 19 langabezian zeuden (8 gizon eta 11 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Belloy-en-Santerre udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 172 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.384 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Belloy-en-Santerre udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 295 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Korredu
Nafarroa Garaian, korredua unitate bat legez osatzen duten herrien multzoa da. Banaketa administratibo zaharkitua da, nahiz eta toki-erakunde tradizional batzuetan erabiltzen den.
Mankomunitateak edo unibertsitateak ez bezala, Nafarroako Erresumako figura berezkoagoa da, 1835eko eta 1845eko erreformekin erabilerarik gabe geratu zena. Ez dira benetako udalerriak, baizik eta horien azpibanaketak, askotan Urraul edo Orbaibar bezalako hedadura handiagoko ibarretan sartuak. Hauek izan ziren Nafarroan izan ziren korreduak:
Orbaibarran, batzuetan, zendeak edo barrutiak izena hartu zuten, nahiz eta izen zehatzena eta tradizionalena izan.
Florisando
Florisando Amadis de Gaularekin abiatutako espainiar zalduntza liburuen saileko seigarren liburua da. Liburu honen egilea Ruy Páez de Ribera izan zen eta, lehen aldiz, Salamancan argitaratu zen, 1510ean. Lana, itzulpen faltsuaren topikoa jarraituz toskaneratik itzulia izan se la esaten dena, Juan de la Cerdari eskaini zitzaion, Medinaceliko dukea, El Puerto de Santa Mariako kondea eta Cogolludo eta Deza hiribilduetako jauna zena.
Crepidophryne guanacaste
Crepidophryne guanacaste Crepidophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
McClure (Pennsylvania)
McClure Pennsylvaniako borough bat da. Snyder konderrian kokatua dago. 2010ean 941 biztanle zituen, 9.72 kilometro koadrotan banatuta.
Cracks (filma)
Cracks, 2009ko Jordan Scott ingeles zinema zuzendariaren drama thriller psikologiko bat da. Sheila Kohler idazlearen 1999ko izenburu berdineko eleberriam oinarritua dago. Eva Green, Juno Temple, María Valverde, Imogen Poots eta Sinéad Cusack aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
1930eko hamarkada, Ingalaterra. St Mathilda's nesken ikastetxe elististan, Gribben (Eva Green) andereinoa etorri berria den Fiamma Coronna (Maria Valverde) ikasle eder, bakarti eta aztoragarriaz maiteminduko da. Neska gazte honek pizten duen harretak gainontzeko neskak jeloskor jarriko ditu.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
Herbehereetako futbol selekzio nazionala herrialde hartako ordezkaria da. 1905ean lehenengo partida jokatu zuten, Belgikaren aurka hain zuzen ere. Hiru aldiz izan da munduko txapeldunordea eta behin Europako txapelduna.
Miru beltz
Miru beltza (Milvus migrans) accipitridae familiako hegazti harraparia da.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
1900-1920
Bi hamarkada hauetan hiru aldiz brontzezko domina eskuratu zuen Olinpiar Jokoetan, 1908, 1912 eta 1920an.
Perry (Kansas)
Perry Kansasko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 929 biztanle zituen, 2.01 kilometro koadrotan banatuta.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
1974-1978
Munduko Futbol Txapelketan txapeldunorde izan zen 1974an (Alemania Federalak 2:1 Herbehereek) eta 1978an (Argentinak 3:1 Herbehereek), tartean Johan Cruyff, Johan Neeskens, Rob Rensenbrink, Willy van de Kerkhof eta René van de Kerkhof jokatzen ari zirelarik.
Miru beltz
Ezaugarriak
Tamaina ertaineko hegazti harraparia da miru beltza. Hego luze eta zorrotzei esker hegan erraztasun handiz egiten du eta maniobratzeko gaitasun handia dauka. Zentzu horretan miru gorriaren oso antzekoa da, baina miru beltzak ez du isatsean horren sargune nabarmenik. Hori da bien arteko ezberdintasun agerikoena, baina baita hegoen alde bentraleko panel zuriak ere (miru beltzean askoz ere apalagoak dira miru gorrian baino). Miru beltzak kolore marroi iluna dauka (alde dortsala are ilunagoa da), baina alde bentralean kolore gorrixka ere igarri ahal zaio. Buruko eta lepoko lumadia argiagoa da.
Qingyunpu Barrutia
Qingyunpu Barrutia (txinera sinplifikatuz: 青云谱区; pinyineraz: Qīngyúnpǔ Qū), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 260.000 pertsona bizi ziren 40,40 kilometro koadroko azaleran.
Paulo Muwanga
Paulo Muwanga (Uganda, c. 1921 edo 1924 edo 1925 - Kampala, 1991ko apirilaren 1a) Ugandako presidente eta lehen ministroa izan zen.
Administrazio kolonialean hasi zen lanean eta 1950ean sartu zen politikan. Parlamentuko kidea (1962-1964), enbaxadore Egipton (1964-1970) eta Frantzian (1970-1972) izan zen. Ingalaterran erberestatua 1972tik 1978ra Ugandara itzuli zen Uganda eta Tanzaniaren arteko Gerran borrokatzeko. Barne ministro izan zen Yusuf Lule eta Godfrey Binaisaren gobernuetan. 1980ko maiatzaren 12an armadak Binaisa kargutik kendu zuen eta Muwanga Presidentetza Batzorde bateko lehendakaria izendatu zuen. Batzordeak 1980ko abendura arte egin zituen estatuburuaren eginkizunak. 1980ko hauteskundeetan garaile izendatu zuen Milton Obote; Yoweri Musevenik ez zituen emaizak onartu eta gerrilla gerra hasi zen. 1980 eta 1985 bitartean Muwanga Oboteren presidenteordea eta Defentsa ministro izan zen eta baita lehen ministro ere, labur-labur 1985ean. 1986 eta 1988 bitartean atxilotu egon zen eta berriro 1989 eta 1990 bitartean.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
1998
1998ko Munduko Futbol Txapelketan 4. postua eskuratu zuten, Edwin van der Sar, Dennis Bergkamp eta De Boer anaiak tartean zirelarik.
Miru beltz
Ezaugarriak
Alderantzizko dimorfismo sexuala dutela esan ohi da. Hots, emea arra baino handiagoa da, baina ez oso nabarmenki: hego zabalera emeetan 180 cm eta arretan 160 cm; pisua emeetan 914 g eta arretan 796 g.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
2010-2014
2010eko Munduko Futbol Txapelketaan hirugarren eta azken aldiz munduko txapeldunorde bilakatu zen (Espainiak 1:0 Herbehereek), Arjen Robben, Robin Van Persie eta Wesley Sneijder jokalari nabarmenen artean zeudelarik.
Miru beltz
Kantua
Irrintzi baten antzeko kantu azkarra egiten du, pi-iiiii modukoa.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
2010-2014
2014ko Munduko Futbol Txapelketan 3. postua eskuratu zuen, Arjen Robben eta Robin Van Persie berriro nabarmendu zirelarik.
Miru beltz
Banaketa
Miru beltza Europan, Asian, Afrikan nahiz Australian aurki daiteke. Zona guztiotan zehar Miru beltzak 5-7 subespezie desberdinetan banatzen da. Gurean dakusaguna M. migrans migrans subespeziea da.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
Jokalari aipagarrienak
2022ko irailaren 25ean eguneratua.
Miru beltz
Garaia
Europako populazioek negua Afrikan igarotzen dute, Sahara hegoaldean batez ere, eta bertara abuztuan zehar alde egiten dute. Ostera, negua Iberiar Penintsulako hegoaldean igarotzen dute ale bakan batzuek. Afrikatik martxoaren erdialdean etortzen da berriro ere gurean uda igarotzeko.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
Entrenatzaileak
Urte gehien egondako entrenatzailea Bob Glendenning (1923 eta 1925-1940) izan zen, eta bere atzetik Elek Schwartz (1957–1964).
Miru beltz
Habitata
Iritsi bezain laster miru beltzak basoak miatzen hasten dira haien habia non eraiki erabakitzeko asmoz. Horretarako, orokorrean, zuhaitz dentsitate ez oso handiko basoak hobesten dituzte, eta abeltzaintza estentsiboko zonaldeak gertu daudeneko inguruetan ikus daitezke batez ere. Halaber, antropizazioa ondo jasaten duen espeziea da miru beltza, elikagaiak lortzeko baliagarri bazaio behintzat (Bustamante eta Seoane, 2004), baina Nafarroan giza eragina oso nabaria den ingurunea ekiditen du.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
Entrenatzaileak
Nabarmendu dira selekzioak Munduko eta Europako txapelketetan lortutako postuengatik Rinus Michels (1974 eta 1988), Ernst Happel  (1978), Guus Hiddink  (1998), Bert van Marwijk  (2010) eta Louis van Gaal  (2014).
Miru beltz
Elikadura
Miru beltzarentzat zabortegiak elikagai-iturri oso garrantzitsuak dira, baina ezin esan liteke espezie bereziki sarraskijalea denik. Izan ere, hegaldi luzeak egiten ditu bere ehiza edo arrantza guneetan zehar bestelako hegazti, ugaztun, eta arrainen bila batez ere. Anfibioak, narrastiak eta intsektuak ere jaten ditu.
Herbehereetako futbol selekzio nazionala
Historia
1971 urtean debuta egin arren hamarkadetan maila apala izan du. 2009an sailkatu zen lehen aldiz Europako Futbol Txapelketa jokatzeko eta final laurdenetara iritsi zen. Ordutik aurrera Europako eta Munduko txapelketetan aritu da. 2017an Europako Txapelketa antolatu zuen eta Txpelduna izan zen.
Miru beltz
Elikadura
Doñanan egindako ikerketa batek agerian utzi bezala, elikagaien hautua eskuragarritasunarekin hertsiki lotua dago. Horregatik miru beltza espezie oportunista dela esaten da. Adibidez, miru beltzak Doñanan mixomatosia gaitza duten untxiak ehizatzen ditu errazen, baina bestela ehiztari makala dela dio ikerlari askok.
Ugalketa eta ontogenia
Ohikoa da miru beltza taldetan bilduta ikustea, baita txitak hazten ari direnean ere. Halere, loturak bikoteak osatzean eraikitzen dira, eta ez hainbeste talde beraren barnean. Emeak apirilaren erdialdetik bukaera artean 2-3 arrautza erruten ditu, zuriak orbain morroiekin. Arrautzok 32 egunez inkubatzen dira eta lan hori emeak egiten du batez ere.
Tracyton (Washington)
Tracyton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kitsap konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Miru beltz
Bizimodua
Katajinetek (Genetta genetta) eta katamotzek (Lynx sp.) miru beltzaren ugalketaren porrotan eragin zuzena dute, eta Nafarroan hontz handiaren harrapakinen artean dagoela ikusi da.
Taxonomia
Bost Azpiespezie ditu:
Scido
Scido Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scidok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fregata aquila
Fregata aquila Fregata generoko animalia da. Hegaztien barruko Fregatidae familian sailkatua dago.
Jakubčovice nad Odrou
Jakubčovice nad Odrou Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 647 biztanle ditu eta 3,37 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1516 urtean egin zen.
Chalonnes-sous-le-Lude
Chalonnes-sous-le-Lude Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chalonnes-sous-le-Lude udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Down konderria
Down konderria (ingelesez County Down, irlanderaz: Contae an Dúin, esanahia: "Gotorlekuaren Konderria"; Ulsterko eskozieraz: Coontie Doun), Ulster-eko eskualdean dago, Ipar Irlandan, Erresuma Batua. Konderriaren batez besteko biztaleria 416.000 pertsonakoa zen, baina 2007an 516.000 pertsonako errolda egin zen. Konderriko hiburua Downpatrick da, nahiz eta Bangor herri handiagoa izan. Hiri maila duen herri bakarra Newry da. Halere, Belfast hiriaren ekialde eta hegoaldeko zenbait auzo bai eta Lisburn hiriaren hegoaldea Down Konderriko eremuan barneratzen dira.
Chalonnes-sous-le-Lude
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 56 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Down konderria
Hiri eta herriak
Hauetaz gain:
Chalonnes-sous-le-Lude
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Crinia bilingua
Crinia bilingua Crinia generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Down konderria
Kirolak
Futbol gaelikoa da kirol nagusia Downeko konderrian. Down GAA taldeak 5 All-Ireland txapelketa eta lau Liga eskuratu ditu bere historian.
Chalonnes-sous-le-Lude
Diru sarrerak
2009an Chalonnes-sous-le-Lude udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 145 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.064 euro zen.
Down konderria
Kirolak
Today's Golfer aldizkariaren arabera Estatu Batuetatik kanpoko golf zelai onena bertan dago, Newcastle herriaren ondoan, Royal County Down izena du. Rory McIlroy golflaria ere bertakoa da. 2012an PGA Tourreko jokalari onena izendatu dute.
Chalonnes-sous-le-Lude
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Chalonnes-sous-le-Lude udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.118 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Lande-de-Goult
La Lande-de-Goult Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Lande-de-Goult udalerrian erroldatutako biztanleak 135 ziren. Familiak 61 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Liparis brashnikovi
Liparis brashnikovi Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Metionina
Metionina (Met) proteinen osagaia den 20 aminoazido esentzialetako bat da, beraz dieta bidez hartu beharrekoa. Azido 2-amino-4-(metilsulfanil)butanoiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH2CH2SCH3 da eta AUG kodonaren bidez adierazten da, proteinen sintesian hasiera kodona dena alegia.
La Lande-de-Goult
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 64 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 93 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 64 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Metionina
Molekula hidrofobikoa da, hau da, uretan disolbaezina.
La Lande-de-Goult
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (32 gizon eta 23 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Lande-de-Goult udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 140 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.469,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean La Lande-de-Goult udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 540 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Peromyscus furvus
Peromyscus furvus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Jakubov u Moravských Budějovic
Jakubov u Moravských Budějovic Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 632 biztanle ditu eta 9,87 kilometro koadroko azalera. Třebíčeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1707 urtean egin zen.
Abaro
Abaroa (Αβάροι, Abaroi; Avari, Avares) Eurasiako herri nomada bat izan zen, VI. mendean Ekialdeko eta Erdialdeko Europara lekualdatu zena eta bertan inperio bat sortu zuena. IX. mendea arte Panoniako ordokian nagusi izan ziren. Zaldia oinarrizko garraiobidetzat zuten nomadak ziren, eta Khagan (Khan handi) baten agindupean bizi ziren.
Nahiz eta Mendebaldeko Asian jatorria izan, ez dira kaukasiar avaroekin nahastu behar.
Aditu gehienen arabera, hizkuntza turkikoan mintzatzen ziren jatorriz. Hipotesi onartuenak dio Oghur adarreko hizkuntza bat hitz egiten zutela. Hala ere, Avar khanerriaren azkenean hizkuntza eslaviarra mintzatzera igaro ziren.
Boisson
Boisson Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Triodon macropterus
Triodon macropterus tetraodontiformeen ordenako espezietako bat da. Egun monotipikoa da Triodon generoan eta Triodontidae familian. Eozenon jada kide fosilak zituen.