cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romesko
Aldaerak
Plater herrikoiekin gertatzen den bezala, ia sukaldariak haina bertsio daude, baina diferentziak txikiak dira. Batenbatzuk almendren zati bat hurrengatik aldatzen dute, romeskoaren jatorriaren lurraldean landatzen direnak. Orokorrean olio gehiago gehitzen da saltsa leun eta likidoago bat nahi denean, edo ogi errea edo maría gailetak (gaileta hauek eta biskoteek batzuetan ogi errea ordezten dute nahasketetan edo sendotzaile bezala Kataluniako sukaldaritza tradizionalean) sendotu nahi bada. Zaporea eta ukitu pertsonal bat emateko, sukaldariaren arabera, baratxuri gordina, pipermina, piperrautsa etab... gehitzen zaio.
Zapore arinki minekoa (ez derrigorrez), haragiak, barazkiak eta arrainak laguntzeko erabiltzen da. Calçotentzat ere erabil daiteke, hauek zorroztasunez, salvitxada izeneko saltsaz lagundu behar diren arren, apur bat ezberdina dena, tomate erre gehiago eta ñora gutxiago erabiltzen baita.
Romesko piperra: Jatorrian ahuntz adar izeneko piper bat da, punta bakarrekoa eta kurbaduna izateagatik bereizten dena, aipaturiko animaliaren adarrak bezala.
San Bixintxo abadia (Lucq-de-Béarn)
San Bixintxo abadia (Abbaye Saint-Vincent) Lucq-de-Béarngo beneditar abadia ohia da, 970. urte inguruan Gilen Santxitz Gaskoiniakoak eraikia. Erdi Aroan eskualdeko abadia boteretsuenetraiko bat izan zen. 1569an, Erlijio Gerren garaian, arpilatua, bernabetarrek Frantziako Iraultzara arte mantendu zuten. 1790ean herriko eliza bilakatu zen eta 1984an monumentu historiko izendatu zuten
Betz (Oise)
Betz Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Betz udalerrian erroldatutako biztanleak 1.019 ziren. Familiak 353 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (30 bakarrik bizi ziren gizonak eta 38 bakarrik bizi ziren emakumeak), 91 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 160 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 34 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 414 etxebizitza zeuden, 374 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 354 etxeak ziren eta 57 apartamentuak ziren. 374 etxebizitza nagusietatik 271 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 208 etxek bost zituzten. 306 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 152 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 205 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 702 ziren, horien artean 565 aktiboak ziren eta 137 inaktiboak ziren. 565 pertsona aktiboetatik 525 lanean zeuden (275 gizon eta 250 emakume) eta 40 langabezian zeuden (19 gizon eta 21 emakume). 137 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 51 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Betz udalerrian 387 unitate fiskal zeuden, 1.098,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.240 euro zen.
Lagupie
Lagupie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Betz (Oise)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Pierlas
Biztanleria
2007an Pierlas udalerrian erroldatutako biztanleak 114 ziren. Familiak 41 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lagupie
Biztanleria
2007an Lagupie udalerrian erroldatutako biztanleak 572 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Aldapebeitia jauregia
Aldapebeitia jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). 1693an Antonio Aldapebeitia kapitainak agindu zuen jauregia eraikitzea, familiak Urarka errebalean zituen lurretan. Garai batean bertan egon zen Elorrioko anbulatorioa. Gaur egun jauregia Elorrioko Udalarena da, eta hutsik dago. Berau zaharberritu aurretik, udalak ideia-lehiaketa bat egin du herritarren artean, jakiteko jauregia zertan erabili.
Lagupie
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Aldapebeitia jauregia
Jauregia estilo barroko zorrotzean eraiki zen, apaingarri gutxirekin, garai hartan Elorrion egin ziren jauregi gehienak bezala. Fatxada nagusian leinuaren armarria dauka. Albo batean, berriz, loggia bat, hiru arkukoa.
Lagupie
Etxebizitza
2007an 242 etxebizitza zeuden, 223 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 241etxeak ziren. 223 etxebizitza nagusietatik 196 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 114 etxek bost zituzten. 191 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aldapebeitia jauregia
Aldapebeitia familia izen bereko baserritik zetorren, berau Aldape auzoan. Auzo horri Aldape leinuak eman zion izena.
Pierlas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Aldapebeitia jauregia
Historia
Erdi Aroan beste hiribildu hesituen antzera, Elorrion ere, behin bando-gerrak amaituta, bakealdi bat iritsi zen. Egoera hartan, leinu nagusiek auzoetako dorretxeak utzi eta herrian kokatu ziren. Horixe egin zuen Aldapebeitia familiak, zeina Aldape auzotik etorri baitzen hiribildura.
Pierlas
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 39 etxeak ziren eta 42 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Anolis toldo
Anolis toldo Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Betz (Oise)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Lagupie
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 396 ziren, horien artean 311 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 311 pertsona aktiboetatik 288 lanean zeuden (156 gizon eta 132 emakume) eta 23 langabezian zeuden (5 gizon eta 18 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lagupie udalerrian 245 unitate fiskal zeuden, 620,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.255 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 3 argiketariak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Aldapebeitia jauregia
Historia
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Lagupie
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lagupie udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 336 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Aldapebeitia jauregia
Historia
Aldapebeitia jauregia Urarka errebalean eraiki zen, estilo barroko zorrotzean, apaingarri gutxirekin. Profesional hauek zuzendu zituzten lanok: Domingo Urizar hargina, Agustin Landa eta Pedro Mekolalde arotzak eta Martin Barluzea Beitia, zeina arduratu zen ateak eta leihoak muntatzen.
Lagupie
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aldapebeitia jauregia
Historia
Zenbait urtez jauregi horretan egon zen Elorrioko anbulatorioa. Gaur egun Aldapebeitia jauregia Elorrioko Udalarena da. Zaharberritu aurretik, udalak ideia lehiaketa bat egin du herritarren artean, jakiteko zertan erabili jauregia.
Betz (Oise)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Betz udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.430 hektarea erabiltzen.
Aldapebeitia jauregia
Ezaugarriak
Aldapebeitia jauregia estilo barroko zorrotzean egin zen, apaingarri gutxirekin. Maila jasoko etxandi erresidentziala da, erdi urbanoa, hiribildu eta ingurune natural baten erdian kokatuta baitago, landako izaera ere ematen diona. Atzeko aldean lorategi ederra dauka, gaur egun haurrentzako jolastoki bihurtua, baina antzina bertatik pasatzen zen ubide bat, harresiaren muturreko presatik zetorrena eta Ibarra errota urez hornitzen zuena.
Betz (Oise)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Mercedes-Benz 1 Formulan
Mercedes-Benz 1 Formulako automotrizerik arrakastatsuenetako bat da, emaitza onenak lortu dituen lau taldeetako bat, Williams, Ferrari eta McLarenekin batera. Hasieran 1 Formulako eraikitzaile gisa parte hartu zuen 1954 eta 1955 ean, eta 2010 etik gaur egun arte berriz egin zuen. Alemania ko taldeak azken zortzi Eraikitzaileen Txapelketa k jarraian irabazi zituen (2014t ik 2021 era). Pilotu Txapelketa gehien dituen hirugarren taldea da, bederatzi jokalarirekin (1954, 1955, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 eta 2020); Lewis Hamiltonek (6), Juan Manuel Fangiok (2) eta Nico Rosbergek (1) irabazitakoak. Historian garaipen gehien (124) eta pole (135) lortu dituen hirugarren taldea ere bada, Ferrari eta McLarenen atzetik.
Betz (Oise)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pierlas
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 71 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (26 gizon eta 18 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
White Hunter Black Heart
White Hunter Black Heart (euskaraz Ehiztari Zuri, Bihotz Beltz) 1990eko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoiztu eta antzeztutako drama film bat da. 1953ko Peter Viertel idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Berak, Jeff Fahey, George Dzundza, Alun Armstrong eta Marisa Berenson aktoreek antzeztu zuten.
Cannesko Zinemaldian Urrezko Palmarengatik lehiatu zen.
Pierlas
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
White Hunter Black Heart
1952ko The African Queen ("Afrikar Erregina") film ospetsuaren filmaketan oinarritua dago. Filmeko pertsonaiak ere filma mitiko hartan parte hartu zuten benetazkoetan oinarritu dago: hortaz, John Wilson zuzendaria delakoa John Huston litzateke, Paul Landers ekoizlea Sam Spiegel, eta Kay Gibson eta Richard Vanstone aktoreak Katherine Hepburn eta Humphrey Bogart.
Pierlas
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
White Hunter Black Heart
Argumentua
John Wilson (Clint Eastwood) zuzendariak bere hurrengo filmaren kokaleku egokiak topatzeko asmoz Afrikara bidaiatuko du. Behin bertaratuta, ekoizlea eta gainontzeko filmaketa taldearen etsipenerako guztia bere benetazko helburu bakarra elefanteak ehizatzeko asmoa ezkutatzeko aitzakia izan dela jakitea izango da.
Mercedes-Benz 1 Formulan
Gainera, marka beste talde batzuentzako motorren fabrikatzailea izan da, 1990eko hamarkadaren amaieran eta 2000. urtean McLarenekin izan zituen arrakastarik handienak.
Lisbeth Añez
Lisbeth Auxiliadora Añez Tohmi, Mamá Lis izenez ere ezaguna, Venezuelako giza eskubideen aldeko ekintzailea da.
Ibilbidea
2014ko Venezuelako protestetan, Caracaseko toki publikoetan, Altamiran, Chacaon eta Las Mercedesen, Nicolas Maduroren gobernuaren aurka protesta egiteko, astez aste kanpatu zuten gazteei janaria eta ura ematen zien emakumeen erakundeko kide izan zen, eta Mamá Lis izenarekin ezagutzen hasi zen. Segurtasun indarrek kanpamenduak desegin eta hamarnaka ikasle atxilotu ondoren, Añezek janaria eta tresnak eraman zizkien preso zeuden kartzeletara. Batzuk atxilotzetik ihes egin zuten arren, arropa, diru edo baliabiderik gabe geratu ziren jatorrizko egoerara itzuli ahal izateko, eta Añezek horietako batzuk zaindu zituen.
Atxiloketa
2017ko martxoaren 31n, Añezek Optika Karoniko gerente izateari utzi zion, Estatu Batuetara joateko eta zuen hepatitisarentzako tratamendu bat ebaluatzeko. Maiatzaren 11n, 2017ko Venezuelako protestetan, Kontrainteligentzia Militarreko Zuzendaritza Nagusiko (DGCIM) funtzionarioek atxilotu zuten, Maiquetiako Nazioarteko Aireportuan zegoela. Ondoren, auzitegi militar batean auzipetu zuten, matxinada militarra eta aberriari traizioa egitea leporatuta, zibila izan arren. Hurrengo egunean, Luis Almagro Amerikako Estatuen Erakundeko idazkari nagusiak Añezen «beharrezko prozesuaren eta giza eskubideen urraketa» salatu zuen, eta auzitegi militar batek «frogarik gabe» epaitu izana. Abuztuaren 11n, Human Rights Foundation (HRF) gobernuz kanpoko erakundeak Añez berehala eta baldintzarik gabe askatzeko eskatu zion gobernuari, agintariek Añezi bizi-tratamendu medikoa jasotzea galarazi ziotela salatuz.
Gutxienez lau aldiz atzeratu zioten audientzia. Haren abokatu defendatzaileak, Alfredo Romerok, Foro Penal GKEko zuzendariak, hainbat irregulartasun adierazi zituen, «justifikaziorik gabeko» harrapatze-agindu batetik hasita, «ez baitu konbikzio-elementurik». Leporatu zizkioten delituak ustez protestak antolatzen ari ziren pertsonekin kolaboratzeagatik erlazionatuta zeuden, eta haien ebidentzia WhatsAppeko elkarrizketak eta audioak izan ziren, legez kanpo berrikusitako telefono mugikorrean aurkitutakoak. Helicoiden, ezin izan zuten ez senideek ez defendatzaileek bisitatu, eta, beraz, ordurako ezin izan zuten haren osasun-egoera egiaztatu.
2017ko irailaren 6an, lau hilabeteko atxiloketaren ondoren (118 egun), kautelazko neurri bat lortu zuen, eta ikerketekin jarraitzen zuten bitartean askatu zuten, baldintza batekin: zortzi egunean behin Justizia Jauregiaren aurrean aurkeztu behar zuen, herrialdetik irten gabe eta komunikabideen aurrean deklaratu gabe. 2017ko amaieratik, minbizia duten haur eta nerabeei laguntzen hasi zen. 2019an, Añezek Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariarekin izandako bilera batean parte hartu zuen, Michelle Bachelet Venezuelan izan zenean, preso politikoen kasuak salatzeko.
Mercedes-Benz 1 Formulan
Aurrekariak
Mercedes-Benz aurretik lehiatu zen Sari Nagusien garaian 1930 eko hamarkadan, orduan «zilarrezko geziak» nagusitu baitziren lasterketetan, Auto Union aurkariekin batera. Rudolf Caracciola, Manfred von Brauchitsch, Hermann Lang eta Luigi Fagioli izan ziren bere pilotu nagusiak. Caracciolak hiru aldiz irabazi zuen Europako Pilotu Txapelketa Mercedes-Benzekin.
Lehenengo etapa
1954 an, Mercedes-Benz 1 Formula (1950ean ezarri zen munduko txapelketa) izenekora itzuli zen Alfred Neubauerren gidaritzapean, Mercedes-Benz W196 teknologikoki aurreratua erabilita. Autoa estali gabeko gurpilen ohiko konfigurazioan nahiz forma aerodinamiko batean gauzatu zen, gurpil estaliak eta karrozeria zabalagoa («Montza mota») zuena. Juan Manuel Fangio, 1951 ko txapelduna, Maseratiko denboraldi erdian Mercedes-Benzera joan zen 1954ko uztailaren 4an Frantziako Sari Nagusian debuta egiteko. Taldeak berehalako arrakasta izan zuen eta garaipena lortu zuen Fangio eta Karl Klingekin 1-2, baita itzuli azkarra ere (Hans Herrmann). Fangiok beste hiru lasterketa irabazi zituen 1954an, txapelketa irabazita.
1990-2009 urteak
1995etik aurrera, Mercedesek motorrak hornitu zizkion McLareni, taldearen % 45 eskuratuz eta bere bazkide nagusietako bat bilakatuz.12 Anitz dira aliantza horren ondorioz lortutako arrakastak: pilotuen 3 txapelketa eta eraikitzaileen 1 txapelketa (2008ra arte).
2009ko denboraldia amaitzean, asko izan ziren Brawn GP eta Mercedes-Benz enpresen arteko batasun handiagoa adierazten zuten espekulazioak. Azkenik, azaroaren 16an, Mercedesek Ross Brawn i Brackleyren ekipoa erosi ziola baieztatu zen, zehazki akzioen % 75,1. Horrela, bazkide nagusiak Mercedes-Benz eta Aabar izango lirateke. Taldeari Mercedes Grand Prix izena eman diote.
Brawn GP eskuratuta, Mercedes-Benzek McLaren taldetik partzialki aldendu dela iragarri du, bere % 40ko partaidetza salduta. McLarenek berak erosiko ditu. Hala ere, talde britainiarrari motorren hornidura mantenduko diote 2014ko denboraldia amaitu arte.
2009ko abenduaren 21ean, Petronas petrolio-enpresaren eta Mercedes GPren arteko babes-akordioa iragarri zen. Petronasek Sauber eta BMW Sauber babestu zituen 1994tik 2009ra, eta hasiera batean Sauber berpiztuaren ondoan jarraituko zuela pentsatu zuten, baina azkenean gezurtatu egin zuten eta Mercedes GPren alde sinatu zuten.
2010: laugarren postua Michael Schumacherren itzuleran
2009ko azaroaren 16an, Brawn GP 2009ko denboraldiko talde txapeldunaren erosketaren iragarpenarekin, Mercedesek 1 Formula ra itzuliko zela iragarri zuen 2010etik aurrera. Erosketa honekin, McLaren (orain arte 1 Formulako izarraren markako "bikotea") motor alemaniarrek jasotzen duten talde bat besterik ez da, Mercedes-Benzek Wokingek dituen akzioen % 40 salduko ditu. Aurreikuspenen arabera, 2011. urterako Mercedes McLarenekin erabat lotuta egongo da taldearen jabetzari dagokionez, baina hori ez zen 2014. urtera arte gertatu, McLarenen azken urtea izan baitzen Mercedes.
Taldearen F1 modernoko lehen denboraldirako, Mercedes-Benz GPk Michael Schumacher Munduko heptakampeoia eta Nico Rosberg fitxatu zituen.
Aldapebeitia jauregia
Ezaugarriak
Fatxada nagusian jauregiak Aldapebeitia leinuaren armarria dauka, eta justu berorren azpian, inskripzio bat: ''Esta casa izo el capitan don Antonio de Beitia. Año de 1694. Ekialdeko fatxadan, ostera, loggia'' bat dauka, hiru arku dituena, zirkulu erdikoak, eta beste horrenbeste zutabetan bermatuta, toskanar estilokoak.
Mercedes-Benz 1 Formulan
2010: laugarren postua Michael Schumacherren itzuleran
Hasiera guztiz txarra ez bazen ere (Nico Rosbergek bi podium jarraian lortu zituen Malaysian eta Txinan eta pilotuek puntuetan bukatzen zuten), Mercedesek ezin zuen puntako monoplazekin (Ferrari, McLaren eta Red Bull) borrokatu. Espainiako Sari Nagusian lehen bilakaera handia aurkeztu zuten W01 ean, Michael Schumacherri laguntzeko, bere autoaren joera azpiratzaileak jota. Lasterketa hartatik aurrera, aldizkakotasunak izan ziren bere emaitzen ezaugarri nagusia (adibidez, Turkian oso lehiakorrak izan ziren, baina Hungarian ez zuten punturik lortu). Podium bakarra lortu zuten eta, azkenean, talde anglogermanikoak 4. amaitu zuen eraikitzaileetan.
Aldapebeitia jauregia
Ikus, gainera
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:
Mercedes-Benz 1 Formulan
2010: laugarren postua Michael Schumacherren itzuleran
Oro har, Schumacherrek espero zenaren azpitik amore eman zuen (bere emaitzarik onena 3 aldiz lortu zuen 4. postua izan zen) eta Rosberg konstante baten hiru postuek egoera zertxobait makillatzeko baino ez zuten balio izan. Mercedesek ez zuen Brawn GPren nagusitasuna heredatu, eta etxe alemaniarrak egindako inbertsioaren arabera, denboraldi hau ahultzat jo behar da
2011: podiumik gabeko urtea
Itzuli zenetik taldearen bigarren denboraldian, Michael Schumacher alemaniarra hobeto moldatu zen plaza bakarrera eta mailara, denboraldiko emaitzarik onenak lortuz eta Nico Rosberg herrikidearekin parez pare borrokatuz. Mercedesek lortutako emaitzen artean, Michael Schumacherrek Kanadako Sari Nagusian lortutako laugarren postua nabarmentzen da, azken itzulietan bigarren postuan egon ondoren, eta Belgikako GP historikoan eskarmentu handiko pilotuak lortutako bosgarren postua, azken postuan egon ondoren. Emaitzak ere ez ziren espero zirenak izan. Rosbergek loria distirak izan zituen Txinan (lasterketako liderra izan zen, baina azkenean lasaitu egin behar izan zuen erregai-arazoengatik) eta Turkian (3. postutik irten zen parrillan), Schumacherrek Kanadan podiumerako aukerak izan zituen bitartean; baina azkenean Mercedesek ez zuen kaxoirik ere lortu, pneumatikoen higadurarekin arazo ugari izan zituen eta punta-puntako taldeengandik distantzia handira bukatu zuten, nahiz eta txapelketan 4. postua sendotu zuten. Oro har, aurreikuspenak bete ez ziren urtea izan zen berriz ere.
2012 denboraldia: izen aldaketa eta lehen garaipena 50 urtetan
Mundu mailako kategoria goreneko hurrengo denboraldiari begira (2012), taldearen izen osoa aldatu eta Mercedes AMG F1 Team-era igaroko zela iragarri zen, "Gezi zilarreztatuak" biktimengatik berriro borrokatu ahal izateko itxaropenarekin. Horretarako, taldeak bere sail teknikoa berregituratuko du, Geoff Willis, Bob Bell edo Aldo Costa.
Taldeak sailkapenean errendimendu ona erakutsiz hasi du urtea, bere DRS-Duct-ari esker, baina lasterketan pneumatikoen degradazioarekin sufritzen du eta ez du emaitza onik lortzen, Malasiako Sari Nagusian puntu bat baino ez baitu lortua.
Txinako Sari Nagusian, Rosbergek eta Schumacherrek Q3 handi bat egin dute hasierako parrillako lehen bi posizioak lortzeko, neurri batean Lewis Hamilton jatorrizko bigarren sailkatua 5 posizioekin kanbio-kaxa aldatzeagatik zigortua izan delako. Horrela, Mercedes F1 W03 ak lehen lerroan hasi ziren, 1955. 27ko Monzako Sari Nagusitik lortu ez zen arrakasta. Lasterketan, Rosbergek nagusitasunez lortu du garaipena, eta Mercedesi itzuli dio arrakasta. Garaipen hori garrantzi handikoa izan zen taldearentzat, Mercedesen baitan 1 Formulatik alde egitearen aldeko jarrera erakutsi zuten akziodunak baitzeuden, 2010eko eta 20129ko zaporegabeen ondoren.
Mercedes lehiakorra izan zen berriro Monakon, zigor batek Michael Schumacherri pole position-a kendu zion eta Nico Rosbergek bigarren postua lortu zuen lasterketan. Michael Schumacherrek azkenean Valentziako tiraderara igotzea lortu zuen. Hala ere, taldeak ez zuen emaitza on horiek errepikatzea lortuko hurrengo lasterketetan, txapeldunaren 5. postura jaitsiz.
2012ko irailaren 28an, Lewis Hamiltonen kontratazioa berretsi zen, 2013rako "zilarrezko geziengatik". Nico Rosberg-ekin batera taldeko pilotu izateko 3 denboraldiko kontratua sinatu zen. Era berean, Niki Lauda aholkularitza gisa iritsiko zela eta Norbert Haug. kirol-zuzendariaren kontratua bertan behera geratuko zela iragarri zen.
Mercedesek urte amaiera beldurgarria izan zuen, 5 lasterketa jarraian puntuaziorik lortu gabe. Bolada txarra izan zen, eta eraikitzaileen munduko txapelketako 5. postua kostatu zitzaien, berriro ere balantze negatiboa ateraz.
2013 denboraldia: Hamiltonen etorrera
2013rako, Mercedesek hainbat aurpegi berri izan zituen: Lewis Hamiltonek Michael Schumacherek utzitako hutsunea bete zuen eta Niki Laudak Norbert Haug ordezkatu zuen. Gainera, Toto Wolffek (taldeko zuzendari exekutibo berria) eta aipatutako Niki Lauda Mercedeseko akziodun bihurtu ziren, akzioen % 30 eta % 10 eskuratuz, hurrenez hurren.
Auto berria, Mercedes AMG F1 W04, otsailaren 5ean aurkeztu zen. Markak lau talde onenen artean egoteko helburua ezarri zuen. Mercedesek denboraldi-aurreko testak amaitu zituen, azken bi egunetan jarraibidea ezarriz.
2013a "zilarrezko geziekin" hasi zen, sailkapenean abiadura ona erakutsiz, batez ere Lewis Hamiltonen eskutik, baina ez hainbeste lasterketan. Pilotu ingelesak bosgarren postua lortu zuen Australiako Sari Nagusian, eta bere lehen podiuma lortu zuen izarraren markarekin Malaysian 3. amaituz, Nico Rosbergen aurretik. Britainiarrak tiradera errepikatuko zuen Txinan, pole position-a lortu ondoren. Baréinen, Nico Rosbergek bigarren polea jarraian ezarri zuen Brackleyren taldearentzat; eta lasterketan zailtasun gehiago izan zituzten arren, bi pilotuek puntuak lortu zituzten. Montmelon, Mercedesekoek parrillaren lehen lerroa hartu zuten, baina berriro ere posizio asko galdu zituzten lasterketan, pneumatikoen gehiegizko higadurarengatik.
Hala ere, Pirelli pneumatikoekin testa egin ondoren, bere errendimendua nabarmen hobetu zen lasterketan: Monakon, Mercedesek degradazio arazoak gainditu dituela dirudi, eta horri esker Rosbergek bigarren garaipena lortu du F1ean, baita Alemaniako markarentzat bigarrena ere bigarren era Lewis Hamilton podiumera itzuli zen Kanadan, eta emaitza horri Nico Rosbergen 5. postua gehituta, Rosbergek garaipena lortu du Lotusen. Span ezin izan zuten garaipena errepikatu, baina Hamiltonek hirugarren bukatu zuen eta Rosbergek laugarren. Lasterketa diskretu samarren ondoren, bai taldearen bai pilotuen akatsekin, Rosbergek podiuma lortu du berriro Indian taldearentzat, eta Mercedes munduko eraikuntza txapelketako bigarren sailkatua izan da. Abu Dabin pilotu alemaniarraren beste podium batek pribilegiozko posizio hori mantentzen lagundu zuen txapelketan, Ferrari.
2014ko denboraldia: eraikitzaileen Lehen Txapelketa
Mercedesek Lewis Hamilton eta Nico Rosberg ditu 2014an, baina taldearen zuzendaritza Toto Wolff eta Paddy Lowe 2 taldeen esku geratu da. taldeak bere plaza berria aurkeztu zuen, W05, urtarrilaren 28a. Denbora onak markatu eta denboraldi-aurreko testetan fidagar.ritasun ona erakutsi ondoren, Mercedesi eman zaio Australiako Sari Nagusiko kartela.
Taldeak pronostiko onak egin zituen Lewis Hamiltonekin pole position-a lortuz eta Nico Rosbergekin lasterketa irabaziz, eta hurrengo 5 probak gainditu zituen britainiarrarekin Montecarlon izan ezik alemaniarraren aurretik bineteak eginez. W05a motorragatik eta aerodinamikagatik goraipatu zuten. Bere bolada ikaragarria Kanadan amaitzen da, non balazta arazoek Lewis Hamilton utzi eta Nico Rosberg garaipena uztera behartzen duten. Hala ere, Brackleyren taldea garaipenaren bidera itzuli da Silverstone eta Hockenheim-en. Bi lasterketatan Daniel Ricciardo k arazoak izan ondoren, Mercedesek berriro irabazi du Monzan eta urteko gainerako garaipenak eskuratu ditu.
Errusiako Sari Nagusian, Mercedesek denboraldiko bederatzigarren bikoa lortu du eta eraikuntzako txapeldun izendatu da. Eta urteko azken hitzorduan, Abu Dabiko Sari Nagusian, Lewis Hamiltonek munduko peoi bikoa lortu du, Juan Manuel Fangiotik Mercedesekin egin duen lehen pilotua.
2015: pilotuen lehen bikonatoa 60 urtetan
Taldeak aurreko urtean bezala ekin zion urteari, Australiako Sari Nagusian nagusitasun argiarekin irabaziz (eta binakakoa eginez). Bigarren lasterketan, Malaysiako Sari Nagusian, segurtasun-auto batek bere estrategiari kalte egin zion eta Sebastian Vettelek garaipena lortu zuen, baina azkar suspertu ziren Txinan beste biko batekin, eta hurrengo 6 lasterketak irabazi zituzten. Hungarian eta Singapurren lasterketa txarrak egin ondoren, Sebastian Vettelek garaipena lortu zuen. Hala ere, Errusiako Sari Nagusian, Mercedesek bere eraikitzaile txapelketa berretsi du, eta hurrengo hitzorduan Austinen, Lewis Hamilton ere txapeldun izendatu da. Txapelketako azken hiru lasterketak taldeak ere irabazi ditu, oraingo honetan Nico Rosbergen eskutik, eta Lewis Hamilton geratu da bigarren postuan.
2016: denboraldi bateko garaipen portzentaje handieneko errekorra
Denboraldia Nico Rosbergen lau garaipenekin eta Lewis Hamiltonen errendimendu eskasarekin hasi zen, baina taldeko bi kideen arteko bosgarren lasterketaren ostean ingelesak gora egin zuen hurrengo 7 lasterketetatik 6 irabaziz eta Hungariako Sari Nagusiaren osteko udako atsedenaldira lehen postuan doa.
Belgika, Italia eta Singapurreko sari nagusiak jarraian irabazi ondoren, Nico Rosberg txapelketaren puntara itzuli da, eta gero Hamiltonek Malaysiako Sari Nagusia utzi zuen, gidarien txapelketan alemaniarrari abantaila handia emanez.
Japoniako Sari Nagusian, Rosbergek ziurtatu du ez duela beste lasterketarik irabazi behar munduko txapeldun izateko. Eta horrela gertatu zen, Lewis Hamiltonekin azken 4 lasterketak irabaziz eta Nico Rosbergekin bigarren. Azpimarratzekoa da denboraldi amaiera zirraragarria Arabiar Emirerri Batuetako Sari Nagusian, Hamiltonek lasterketa moteldu zuenean Vettelek eta Max Verstappenek lortu zezaten eta, noizbehinka, Nico Rosberg gaindituz. Horrela, britainiarra txapeldun ateratzen zen.
Denboraldi honetan, Mercedesen autoek 21 sari nagusitik 19 irabazi zituzten, hau da, lasterketen % 90 inguru, 1 Formulako historiako denboraldirik arrakastatsuenetako bat bihurtuz.
2017: lehen denboraldia Valtteri Bottasekin
Mercedes taldeak laugarren urtez jarraian lortu zuen garaipena Pilotuen Munduko Txapelketan eta taldeen txapelketan. Ondorioz, laugarren taldea izan zen bolada horri aurre egiten. McLarenek (1988-1991), Ferrarik (1999-2004) eta Red Bullek (2010-2013) bakarrik egin zuten.
1 Formulak Araudi Teknikoaren belaunaldi berri bat estreinatu zuen, monoplazen ildo aerodinamikoa birdefinitu zuena. Mercedesek maila eman zion erronkari. W08a parrillako autorik indartsuena izan zen, nahiz eta Ferrari SF70-H autoarekiko aurrekoek baino abantaila txikiagoa izan.
Lewis Hamilton eta Valtteri Bottas pilotu ofizial zirela, izarraren markak 12 garaipen eta 15 pole positions lortu zituen. Eraikitzaileen Munduko Txapelketan nabarmendu zen hasieratik, baina gogor lan egin behar izan zuen Sebastian Vettelen erasoaldiari aurre egiteko.
Hamiltonen erregulartasunak eta W08ren fidagarritasunak egutegiaren bigarren erdian ezarri zuten aldea, Vettelek eta bere Ferrarik txapelketako trena galdu zutenean, era askotako ezustekoen ondorioz. Mercedesek aro hibridoaren monopolio mundialistari eutsi zion, nahiz eta oraingoan aurrekoetan baino tarte txikiagoa izan.
2018: bosgarren txapelketa jarraian, puntuen errekorra
Mercedes ez zen faborito argia izan 2018ko eraikitzaileen txapeldun izateko, eta hori gertatu zen 2015, 2016 eta 2017an, denboraldi hasiera etsigarriaren ondoren: taldearen lehen garaipena Azerbaijanen iritsi zen, Bottasen ziztada batek amaieratik hiru itzulira eta Vettelen akats batek eraginda.
Hau izan zen, zalantzarik gabe, zailena izango zuten denboraldia, baina Alemaniako Sari Nagusian, taldeak berriro amets egin zuen.
Bottasek, bi pole egin eta itzuli azkar gehien dituen pilotua izan arren, 7, ez zuen lasterketarik irabazi, bere emaitzarik onena zazpi lasterketatan bigarren postua izanik. 5. denboraldia bi Ferrarien eta Verstappenen atzetik amaitu zuen, 247 punturekin.
Hau taldeko bosgarren txapelketa jarraia izan zen, eta balentria hori egiteko gai izan zen bigarren taldea izan zen, Ferrariren atzetik.
2019: Ferrariko errekorra berdindu
2018an arazoak izan bazituzten, 2019an Mercedes txapelketa menderatzera itzuli zen.
Lewis Hamilton berriro izan zen munduko txapeldun 413 punturekin, errekor berri bat, Valtteri Bottas txapeldunordearekin, eta lehen aldia izan zen 2016tik biek lehen eta bigarren amaitu zutela pilotuen txapelketan.
2019an seigarren txapelketa jarraian lortu zuten, eta Ferrariren atzetik, 6 txapelketa jarraian irabazi zituen bigarren taldea izan zen
2020: dominazioa
Denboraldi-aurrean talde guztiak beldurtu zituzten DAS sistemagatik, errektasetan etenaldia kontrolatzeko erabilitako sistemagatik.
Black Rain
Black Rain (euskaraz Euri Beltza) 1989ko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren ekintza filma da. Michael Douglas, Andy García, Ken Takakura, Kate Capshaw, Yusaku Matsuda eta Tomisaburo Wakayama aktoreek antzeztu zuten.
Mercedes-Benz 1 Formulan
2020: dominazioa
7 lasterketatan, taldeak horietako 6 irabazi zituen, eta horietako bat bakarrik nabarmendu zen, Britainia Handikoa: Mercedes eta Carlos Sainz Jr. biek ezkerreko aurreko pneumatikoa zulatu zuten, Hamiltonek lehena, Bottasek hamaikagarrena eta Sainzek hamahirugarrena. Talde batek bolada hau egin zuen azken aldia, Mercedes kontuan hartu gabe, Brawn GP izan zen 2009an.
Batesland (Hego Dakota)
Batesland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Shannon konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Black Rain
Soinu onenaren Oscar Saria (Donald O. Mitchell, Kevin O'Connell, Greg P. Russell eta Keith A. Wester) eta Soinu edizio onenaren Oscar Sariaren (Milton Burrow eta William Manger) izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan.
Mercedes-Benz 1 Formulan
2020: dominazioa
Gaur egun, Lewis Hamiltonek 1 Formulako podium gehien dituen errekorra hautsi du (157, Michael Schumacherren 155en aurretik) eta munduko txapelketako liderra da 176 punturekin, Mercedes denboraldi honetako txapelduna delarik.
Black Rain
Argumentua
New York hiriko Nick Conklin eta Charlie Vincent (Michael Douglas eta Andy García) poliziek AEBtan bizi diren japoniar mafia kideen arteko liskarrak ikertzen ari dira. Japoniar mafiakide horietako bat atxilotzea lortu dute, Sato (Yusaku Matsuda) psikopata hiltzailea, eta Japoniako Osaka hirira eraman behar dute. Behin hara iritsita, Yakuzaren laguntzaz Satok ihes egin du. Bi estatubatuar poliziak hura japoniar poliziari laga arte haren arduradunak direnez, berriz ere atxilotzera derrigortuta daude; hortaz, estatubatuarrek japoniar mafia arrotzean gero eta gehiago barneratu behar dute. Leku eta unez ezustekoenean, Sato eta bere motorzale taldeak Charlie hil dute. Orduan, Nickek bere berezko metodoak erabiliz japoniar kriminalak atzeman behar ditu, Masahiro Matsumoto (Ken Takakura) japoniar poliziaren laguntzaz.
Mercedes-Benz 1 Formulan
2021: Verstappeneko Red Bull taldearen aurkako erorikoa
2021ean Mercedesek eraikitzaileen zortzigarren munduko txapelketa jarraian irabazi zuen, baina ez hain eroso.
Hurbiletik estutu zuen Red Bull taldeak. Mercedesentzat txapelketa irabazteko borroka hau ez zen gertatu 2018tik, Mercedes eta Ferrariren arteko gerrarekin. Mercedesek 28 puntuko aldea lortu zuen eraikitzaileetan, baina pilotuen txapelketan Lewis Hamiltonek eta Max Verstappenek Abu Dhabiko azken lasterketara arte eraman zuten borroka, puntuetan berdinduta iritsiz.
Pilotu britainiarrak ia poltsikoan zeukan titulua. Irteera handi batekin argiak itzali zirenetik nagusitasuna erakutsiz, lehen postua kendu zion 33. autoari lehen bihurgunean, eta 5. bihurgunean pistako irteera polemiko batekin lehen postuarekin jarraitu zuen, eta nagusi izan zen azken itzulietara arte, baina Williams baten istripuak balantzeak eman zizkion Herbehereetako pilotuari, bere taldearen estrategia handi baten laguntzaz lasterketa irabaztea lortu baitzuen azken biran, lehen aldiz txapeldun bihurtuz.
Arturo Peña
Arturo Peña Aznar (Deustu, 1903ko azaroaren 21a - 1969ko abenduaren 13a) euskal atleta izan zen, distantzia luzeetan aditua.
Palmaresa
Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan, 1928an hain zuzen ere :
Putumayo (ibaia)
Putumayo (kitxuaz: Putu mayu), Brasilen Içá deitua, Amazoniako ibaia da. Kolonbiako Andeetako Nudo de los Pastosen du iturburua, Putumayo departamenduko San Francisco udalerrian. Kolonbia eta Ekuadorren arteko muga eratzen du hasieran eta Peru eta Kolonbiaren artekoa ondoren. Brasilen barneratzen da gero, Amazonas ibaiarekin bat egiten duen arte. Ontziz ibil daiteke ia bere ibilgu osoan zehar. 1.813 kilometro luze da, eta 148.000 kilometro koadroko arroa dauka.
Izena
Putumayo izena kitxuazko putu, «zuhaitz frutuz eginiko pitxerra», eta mayu, «ibaia», hitzetatik dator; «beraz euren fruituak pitxer bezala erabiltzen diren landareak hazten diren tokian jaiotzen den ibaia» esan nahi du.
Geografia
Putumayo mugako ibaia da ia bere ibilgu guztian. Nudo de los Pastos mendigunean jaio eta hasierako zatian Kolonbian zehar doa, Cehembí ibaiarekin elkartu rte. Toki horretatik aurrera, Kolonbia eta Ekuadorren arteko muga egiten du lehenik, eta Kolonbia eta Peruren artekoa gero. Ezkerraldeko isurialdea, Kolonbiako aldean dagoena, eskuinaldekoa baino garaiagoa izateagatik bereizten da. Tarte horretan dago biztanleriaren dentsitaterik handiena, eta abeltzaintzarako erabiltzen diren larredi zabalak daude. 1.500 kilometroan herrialdearen hegoaldeko muga eginik, berriz sartzen da Kolonbian, eta Leticiako trapezioa zeharkatzen du. Azkenik, Brasilen barneratu eta Amazonasera isurtzen da, Santo Antônio do Içá herritik hurbil.
Ibaiadarrak
Hauek dira Putumayoren ibaiadar nagusiak:
Hidrometria
Putumayoren emaria 1979 eta 1993 artean neurtua izan da São Paulo de Olivençan (Brasil), ahoa baino 320 kilometro lehenago. Drainatutako eremuak 990.781 kilometro koadroko azalera hartzen du puntu horretan, arro osoaren % 80. Urteko batez besteko emaria 7.035 m³ segundoko da. Emari handiena maiatzean du (9.261 m³/s), eta txikiena otsailean (5.644 m³/s).
Putumayoren batez besteko emariak (m³/s), São Paulo de Olivençan neurtuak Datuak: 1979 eta 1993 artean
Nabigazioa
Putumayo ibaia 1.800 kilometroan zehar da nabigagarria, Puerto Asísetik Amazonasekin elkartu arte. Urte osoan zehar da nabigagarria Peruko El Estrecho herritik Amazonaseraino, lau oineko kalatua duten itsasontzientzat. Korrontearen batez besteko abiadura 0,5 eta 1,5 metro segundo artean dago, urte garaiaren eta kontuan hartzen den ibai zatiaren arabera. Adibidez, 1,5 metro segundoko abiadura du ibaiaren goiko zatiak emari ertaineko garaietan (500 metro kubiko segundoko), agorraldian (250 metro kubiko segundoko) 0,60 metro segundoko abiadurara iristen den bitartean. Ibaiaren erdialde eta behealdeko zatietan, 4 eta 9 metro arteko sakonera dauka, eta 0,9 metro segundoko abiadura, Tarapacá herri inguruan duen 7.000 metro kubiko segundoko emariarekin. Putumayo ibaiak maila aldaketa handiak izaten ditu arroaren goiko aldean, 48 ordutan 2 metro baino gehiagoko gorabeherak izaten baitira. Baina maila horiek egonkorragoak izaten dira erdialde eta behealdean; Tarapacán, esate baterako, 0,5 metrokoa da gorabehera handiena 48 ordutan.
Ibaiaren uraldiek higadura eta luizi handiak eragiten dituzte. Ibaiak garraiatzen dituen materialak, buztina, hondarra eta neurri handiko zuhaitzak, oso arriskutsuak nabigaziorako. Hondarpeak ere eratzen dira.
NGC 1400
NGC 1400 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Valeri Karpin
Valeri Georgievitx Karpin (Валерий Георгиевич Карпин; Narva, Estonia, 1969ko otsailaren 2a - ), erruso-estoniar futbolari ohia da.
2007an, Karpin Galicia txirrindularitza taldeari babesa eman zion.
Anolis ventrimaculatus
Anolis ventrimaculatus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Sarnico
Sarnico Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ferrussac
Ferrussac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ferrussac udalerrian erroldatutako biztanleak 81 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 80 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 80etxeak ziren. 39 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Azentu zorrotz
Azentu zorrotza ( ´ ) zenbait hizkuntzatan hainbat ezaugarri adierazteko erabiltzen den ortografia zeinua da (esate baterako, irekiera, intentsitatea edo tonua).
Dolganera
Dolganera (Дулҕан, Dulğan edo Һака, Haka) dolganen hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Hizkuntza eranskari horrek sakhera senide hurbila du.
Ferrussac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (15 gizon eta 15 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Petrocephalus simus
Petrocephalus simus Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Azentu zorrotz
Gaur egungo euskaran ez da erabiltzen, baina 1936ko Espainiako Gerra Zibilaren aurretik nahiko orokortuta zegoen sabindar euskara idatzian ŕ hizkian erabiltzen zen, alegia, egungo rr bikoitzaren ahoskera adierazteko (eŕe, egun erre), baina gerra ondorenean erabilpena gainbehera joan zen eta euskara batuaren sorrerarekin jada 1970eko hamarkadaren amaieraldetik aurrera erabiltzeari utzi zitzaion.
Ferrussac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ferrussac udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 612 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Azentu zorrotz
Hizkuntza erromantzeetan zeinu arrunta da, batez ere frantsesean, baina baita katalan eta italieran ere, bokar itxiak adierazteko: katalanez, é [e] ahoskatzen da eta ó, [o]. Aldiz, portugesez alderantzikoa adierazten du, é eta ó bokal irekiak dira. Bestalde, gaztelania, katalan, galiziera eta portugesez azentu zorrotzak azentua daraman bokala intentsitate handiagoz ahoskatu behar dela adierazten du. Alegia, gaztelaniaz azentua deritzona: límite ("muga", izen proparoxitonoa) vs limite ("muga dezadan", "muga dezan", "muga dezazun", aditz paroxitonoak) vs limité ("mugatu nuen", aditz oxitonoa).
Polonieraz ó bokala itxiago eta biribilduago ahoskatu behar dela adierazteko erabiltzen da.
Galeseraz normalki intentsitatea hitzaren azkenaurreko silaban dago: hala ez bada, azentu zorrotzak zein silaba intentsitate handienaz ahoskatu behar den adierazten du. Bokalez gain, galeserak w eta y hizkiak ere onartzen ditu eta horiek ere batzuetan azentu zorrotza daramate (ẃ, ý), bi hizki horiek ere hizkuntza horretan bokal soinuak adierazten baitituzte.
Yatta!
"Yatta!" (やった) 2001. urteko Happa-tai (ingelesez Green Leaves taldea) pop musika taldearen abestirik arrakastatsuena izan zen. Yatta! horrek Lortuta!, lortu dugu! edo egina! bezala euskara daiteke.
Azentu zorrotz
Txekiera, eslovakiera, hungariera eta irlanderaz azentu zorrotzak bokal luzea adierazten du. Eslovakieraz, bokalez gain, ŕ eta ĺ hizkiak ere azentu zorrotza eraman dezakete.
Yatta!
Bere garaian Interneteko fenomeno biral bihurtu zen. Abesti umoretsua da. Bere garaiko krisi ekonomikoari nolabaiteko aipua egin nahi zion, Japoniako topiko batzuekin nahastuz (sakura lorearen petaloak etab.). Garai hartako zenbait mutil banden parodia egiten zuen. Baikortasuna transmititu nahi zuen.
Azentu zorrotz
Kroaziera, mazedoniera eta serbieraz ć hizkiak [ʨ] soinua adierazten du.
Francisco Antonino Vidal Silva
Francisco Antonino Vidal Silva (San Carlos, 1825eko maiatzaren 14a - Montevideo, 1889ko otsailaren 7a), Uruguaiko politikari eta medikua, Uruguaiko presidentea 1880 eta 1882 artean eta 1886ko martxoa eta maiatza artean.
Teledonosti
Teledonosti (aurretik La 10 Teledonosti) 1994an Donostian sortu zen telebista katea zen. Errotaburu auzoaren aldameneko Zuatzu Enpresa Parkean zegoen Ulia eraikineko bere instalazioetatik emititzen zuen. Donostia eta inguruetako udalerrietan ikusten zen; gero, LTDari esker, Gipuzkoa osoan ere bai. 2020an Teledonostik jarduera eten zuen.
Vocento espainiar hedabide taldearen barnean zegoen.
Bath (New Hampshire)
Bath Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Marie-France Hirigoyen
Marie-France Hirigoyen (Frantzia, 1949) frantziar psiakatra, psikoanalista eta psikoterapeuta da.
1974an bigarren mailako unibertsitate-gradua eskuratu zuen Etnologian Bordelen, Etnopsikiatria hautazkoa zuela. 1978an doktoratu zen. Ondoren psikiatrian espezializatu zen.