cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tanxugueiras
Ibilbidea
2018an Tanxugueiras diskoa atera zuten eta Galizierazko talde onenaren MIN saria jaso zuten. 2019an Martín Códax da Música saria jaso zuten, Galiziako musika tradizionalaren atalean.
2019ko azaroan bigarren diskoa lazaratu zuten, Contrapunto izena duena. 2021ean "Midas" izeneko singlea atera dute, galiziar musika tradizionala traparekin eta musika elektronikoarekin uztartuz.
Balsa Nova
Balsa Nova Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Texasko Independentzia Gerra
Texasko Independentzia Gerra edo Texasko Iraultza 1835eko urriaren 2tik 1836ko apirilaren 21era bitartean gertatu zen. Gatazkan zeuden aldeak Mexiko eta Texas probintzia, garai hartan Coahuila eta Texas estatukoa zena, eta Ameriketako Estatu Batuetako zati batzuk izan ziren.
Texasko gobernu mexikarraren eta kolono anglohiztunen arteko arazoak inguruko estatuen migrazio intentsiboarekin hasi ziren, nagusiki Mississippi, Alabama eta Tennessee; 1880rako populazioa bikoiztu ze, gehiengo estatubatuarrarekin.
1835eko konstituzio zentralistaren aldarrikapenarekin, Zazpi Legeak bezala ezagutzen dena. Mexikoko presidente Antonio López de Santa Anna k aldarrikatutako legedi berri honek 1824ko Konstituzio federala eraginik gabe uzten zuen. Handik gutxira, herrialdeko zenbait eskualdetan altxamenduak sortu ziren. Gerra Texasko lurraldean hasi zen 1835eko urriaren 2an, Los Gonzáleseko gudua rekin. Berehala, Texaseko indarrek La Bahía eta San Antonio Béjar hartu zituzten, handik hilabete gutxira garaituak izango ziren arren.
Mexikoko zenbait garaipenen ondoren, gerra, ustekabean, San Jacintoko gudua rekin amaitu zen, egungo San Antonio hiritik 300 kilometro baino urrutiagora. Toki horretan, Samuel Houston jeneralak, Texasko matxinoak eta estatubatuar boluntarioak, Mexikoko tropen aurkako garaipen erabatekora eraman zituen, Antonio López de Santa Anna ren agindupean, guduaren ondoren harrapatu zuten jenerala. Gerra amaitu ondoren, Texasko Errepublika ren anexioa formalizatu zen de facto. Mexikoko kongresuak ez zuen inoiz onartu Velascoko Ituna, preso zegoen presidente batek sinatu zuenez, legezko baliorik ez zuela argudiatuz. Horren froga da 1842 eta 1844 artean bigarren kanpaina bat egin zela Texasen, Mariano Arista jeneralaren agindupean. Bigarren espedizio hau, Anastasio Bustamante presidenteak Texas berreskuratzeko izan zuen aktibitate ezaren aurkako kritiken aurrean armadako erreakzio bat izan zen, beranduago, bere boteretik kentzea eta Santa Anna presidentetzara itzultzea eragin zuen gertaera izan zen. Texas 1845ean batu zen Amerikako Estatu Batuetara, eta bi aldeen erreklamazioak ez ziren amaitu Estatu Batuen eta Mexikoren gerra bukatu arte, 1846 eta 1848 urteen artean iraungo zuena.
Azetona peroxido
Azetona peroxidoa edota triazetona triperoxidoa, peroxido organiko bat da, bai eta oso leherkorra den substantzia ere. 1895ean Richard Wolffenstein alemaniar kimikariak aurkitu zuen.
Atentatu terrorista ugaritan erabili izan den lehergaia da, adibidez, Estatu Islamikoak sarri erabili izan du, ekoiztea merkea izateaz gain, drogerietan salgai dauden etxeko produktu arruntekin egin baitaiteke: azido sulfurikoa, hidrogeno peroxidoa (ur oxigenatua) eta azetona; horregatik maiz eta bereziki hedabideetan Satanen Lehergaia ezizena jaso ohi du. Sobietar Batasuna osatzen zuten herrialdeetan kisa (киса, katutxo esan nahi du) izendapenaz ezaguna da.
Peroxiazetona tenperatura, frikzioa eta talkekiko oso sentikorra da. Berau erabili izan duten kimikari profesionalak ere istripuen ondorioz hilak suertatu izan dira.
Borgen
Borgen izan daiteke:
Itotze (maniobra)
Itotzea arnasa hartu ezinik hiltzea da. Maniobra lepoa estutzean datza, karotida arteriak edo trakea konprimitzeko. Itotzea borondatezkoa (suizidio-saiakera, gizahilketa, praktika erotikoa- itotze-jokoa- eta abar) edo ustekabekoa (objektu bat erortzeak eragindako konpresioa, lanean ari diren makinetan istripuz sartutako jantziak, adibidez) izan daiteke.
Itotzea ere heriotza-zigorra betearazteko erabili izan da, bai urkamendiaren bidez, bai eskuekin. Zuzenbidean, itotzea hilketa saiakeratzat hartzen dute.
Gurenera
Gurenɛ hizkuntza, gurenera, (frafra edo farefari hizkuntzetako bat) Ghanako iparraldeko gurene herriaren hizkuntza da, bereziki Ghanako Goi Ekialdekoa eta Burkina Fasoko hegoaldekoa. Fafra hizkuntzen dialekto nagusitzat ere jo izan da. Ghanako hizkuntza nazionala da, eta lotura estua du Dagbani rekin eta Ghanako iparraldeko beste hizkuntza batzuekin, eta Mossi hizkuntzarekin ere badu zerikusia, Mooré izenez ere ezaguna, Burkina Fasoko hizkuntza nazionalarekin. Ghanako hizkuntzen artean Dagbani hizkuntza da hiztun gehien dauzkana.
Calamus pennatula
Calamus pennatula Calamus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Iruñetik Garesera (Donejakue bidea)
Donejakueren Frantses Bideko laugarren etapa
Erreniegako mendilerroa k markatzen du gaurko etaparen norabidea. Igoerak 260 metroko desnibela du, oso progresiboa, eta jaitsiera sendoa eta harritsua da. Erreniegako Gaina begiratoki bikaina da: atzean Iruñea eta Pirinioak ikusten ditugu, eta aurrean Nafarroa ko lautada zabala. Etaparen amaieratik hurbil, Eunate ko Santa Maria ermita zoragarria bisitatzeko desbidera gaitezke. Gares etapa klasiko baten amaiera da, kultur erakargarritasun eta zerbitzu ugari dituen herria, eta ondorioz, erromes askok gehien atsegin dutena atseden hartzeko. Herri xumeen bakardadeak nahiago dituztenentzat, aukera onak daude kilometro gutxira.
Iruñetik Garesera: 23,9 km.
Udaletxeko enparantzatik Kale Nagusira joan, Zitadela parkea zeharkatu eta Nafarroako Unibertsitate ko campuseko lorategietatik Iruñetik irten. Sadar ibaia ren gainean dagoen Azella Erdi Aro ko zubitik igaroko gara, eta oinezkoentzako bide bat hartuko dugu, Zizur Txiki ko errepidearekiko paralelo. Igoera apal batean, Elortz ibaia, trenbidea eta AP-15 autobidea gurutzatuko ditugu, Zizur Txikira iritsi arte.
4,9. Zizur Txikia. Irteeran parke bat zeharkatuko dugu, ondoren zereal-soroen arteko pistetan aurrera egiteko, igoera apalean. NA-6004 errepidea gurutzatu, eta pista bat jarraituko dugu Zarikiegiraino.
11,0. Zarikiegi. Pixkanaka Erreniegako gainera iritsiko gara. Beherago Erreniegako iturriaren ondotik igaroko gara, eta elezahar baten arabera, deabruak iturri horretako urarekin tentatzen zituen erromesak, fedea ukatzearen truke. Hala, haizeak gogor jotzen duen Erreniegako Gainera ailegatuko gara. 13,3. Erreniega gaina. Jaitsiera hasten dugu, lehen zatian oso nabarmena, harri solteko pista deseroso batetik. Behean lautada erosoagotan jarraituko dugu, zereal-soroen artean.
16,8. Uterga. Aurrera jarraitzen dugu, inolako zailtasunik gabe, lehenbizi nekazaritzako pistetatik eta gero landa-bide batetik, Muruzabal era ailegatu arte.
19,5. Muruzabal. Herriaren erdian, 2,4 km-ra. dagoen Eunate ko Santa Maria oinplano oktogonaleko ermita erromaniko zoragarrirantz desbideratzeko seinaleak daude. Bisitaldiaren ondoren, ermitatik Muruzabalera itzuli edo Gares era joango da zuzenean. Eunatera joaterik ez badugu, Muruzabaletik lurrezko pista batetik jarraituko dugu Obanos eraino, non Bide Frantsesa eta Somportetik eta Jakatik datorren Aragoiko Bide Frantsesa elkartzen dira.
Gares
Arga ibaia ren gaineko zubi erromaniko zoragarritik doa Donejakue bieda, herriari toponimia ematen diona. Eraikin historiko ederrak ditu, eta horien artean Sarriako eta Iriberriko jauregiak nabarmentzen dira.
Aterpetxeak
Ezagunena “Aita Zuzentzaileen aterpetxea” da, herriaren sarreran dagoena. Bertan 100 lagun sartzen dira hamabi logela partekatutan. Gidetako beste aterpetxe batzuk honakoak dira: Jakue aterpetxea, Santiago aterpetxea, Puente aterpetxea, Amalur aterpetxea, Estrella Guia aterpetxea, Zubi ostatua, eta Plaza ostatua.
Eugenio Trías
Eugenio Trías Sagnier (Bartzelona, 1942ko abuztuaren 31 − ib., 2013ko otsailaren 10a ) Kataluniako filosofo eta idazlea izan zen.
Biografia
Bartzelonan, Madrilen, Bonnen eta Kolonian egin zituen ikasketak. Ikasketak bukatuta, eskolak eman zituen Hego Amerikako herrialde batzuetan. Gero, Bartzelonako Unibertsitateko Arkitekturako Goi Eskola Teknikora deitu zuten, estetika- eta konposizio-katedradun gisa. Bartzelonako Filosofia Eskolaren sortzaileetako bat izan zen. Espainiako pentsamendu-bide berrien ordezkari nagusietako bat da. Lan nagusiak: La filosofía y su sombra (1969), Metodología del pensamiento mágico (1970), Drama e identidad (1974), El artista y la ciudad (1976), Lo bello y lo siniestro (1982), Tratado de la pasión (1979), Del amor, el deseo y otras pasiones (1980), La dispersión (1971), La memoria perdida de las cosas (1978) eta La aventura filosófica (1988). Hainbat sari jaso ditu, eta azken lana La imaginación sonora (2010) du.
Oxyeleotris altipinna
Oxyeleotris altipinna Oxyeleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Belén (Lempira)
Belén Hondurasko Lempira departamenduko udalerri bat da. 198 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 6519 biztanle zituen.
Eulogio Urrejola
Eulogio Urrejola Ortiz de Ginea (Bilbo, 1883ko martxoaren 12a - ibid. 1958ko irailaren 18a) euskal sozialista eta sindikalista aitzindaria izan zen. Ogibidez epaitegi-prokuradorea, Bizkai ko Metalgintza Sindikatuaren aholkularitza juridikoan lan egin zuen, eta Eibar ko Udalean zinegotzi a izan zen; baita Bilbokoan ere, 1937an Espainiako Gerra Zibilean matxinatuak hiriaz jabetu zirenean.
Ibilbide politikoa
1904an Bilboko Gazteria Sozialisten sortzaileetako bat izan zen (gero Espainia osora zabalduko zen erakundea). 1907an Eibarrera joan zen, eta han 1909an Kooperatiba Sozialistaren eta Casa del Pueblo aren sorreraren eragile nagusietako bat izan zen.1917ko greba iraultzailea ren ondorioz erbesteraturik, Hendaia n eta Paris en izan zen; hemen Pedro Chastang koinatuarekin (Eulogioren emazte Lorenzaren anaia) eta Indalecio Prieto rekin kointziditu zuen. 1920ko PSOE ko Ezohiko Kongresuan Eibarko Talde Sozialista ordezkatu zuen. 1921ean Bilbora itzuli zen, UGT ren Langile Elkarteen Federazioaren bulego juridikoaren zuzendari izateko. Gero epaitegi-prokuradore aritu zen, Industria Epaimahaiaren aurrean Bizkaiko langileen kasuak eramanez. UGTko eta Bilboko Talde Sozialistaren kidea, 1923ko probintzia-hauteskundeetan aurkeztu zen. 1931eko apirilaren 12ko hauteskundeetan Bilboko Udal eko zinegotzi hautatu zuten, eta alkateorde eta Hezkuntza Komisioko buru izan zen.
1930eko hamarkada n Eusko Ikaskuntza k bultzatutako Lizarrako estatutua n, Urrejola Hego Euskal Herri ko Federazio Sozialistak haren alde eginiko ponentziako kideetako bat izan zen. 1934ean, euskal udalen auzi munizipalistaren kontura kartzelaratua izan zen. 1936ko Gerra Zibilean Epaitegi Mixtoen arduraduna izan zen (Lan Delegazioa).
Gerra ostean Frantzia ra erbesteratu zen, Troyes-en (Aube) kokatu zelarik. Han UGT eta PSOE-ren ordezkaritzen eraketan parte hartu zuen. 1947an, Aubeko ordezkaria izan zen PSOE-ren erbesteko Ordezkarien Asanbladan. Emaztearen gaixotasun bat zela eta, familia Euskal Herrira itzuli zen: lehenik Baiona ra, eta 1948an Eibarrera. Emaztea hil zenean Urrejola Bilbora itzuli zen, epaitegi-prokuradore bezala lan eginez, eta PSOE-ren "barneko" egitura klandestino an arituz ("kanpokoarekin" koordinaturik jarduten zuena). 1958ko abuztuan Toulouse n PSOEren VII Erbesteko Kongresuan parte hartu zuen, barne ordezkari modura; handik itzuli eta aste gutxira hil zen Bilbon.
Aitortzak
2021. urtean, Espainiako II. Errepublika ren aldarrikapenaren 90. urteurrenean, Euskal Herriko Talde Errepublikanoak 1931ean hautatutako Bilboko udal korporazioaren aitortza eta omenaldia proposatu zuen, Eulogio Urrejolarena barne.
Gennep
Gennep Herbehereetako Limburg probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 17.140 biztanle zituen.
Chanel Contos
Aktibismoa
2021eko otsailean, Contosek inkesta bat hasi zuen Instagramen, sexu-erasoak jasan zituzten Australiako emakume gazteen istorioak eskatuz. Erantzun ugari jaso ondoren, Teach Us Consent, web orria abiarazi zuen. Erantzun sendoa eman zuen: 44.000 sinadura baino gehiago izan zituen hilabeteko epean, eta sexu-erasoen 5.000 istorio baino gehiago bildu zituen.
2021eko martxoan, Hegoaldeko Gales Berriko poliziaren sexu-delituen unitatea lankidetzan aritu zen Contosekin, erasoaren lekuko izan ziren emakume gazteei NSWko polizia-sailari txostenak egiteko eskatzeko Contosen webgunean. 2021eko apirilean, Contosek proposatu zuen leku anonimo bat sortzea, sexu-erasoen biktima ziren gazteek Australiako Poliziaren aurrean erasoak salatu ahal izateko. 2021eko maiatzean, Australiako lehen ministro Scott Morrisonek Contosekin biltzeko konpromisoa hartu zuen, sexu-hezkuntzari buruz hitz egiteko.
Etxeratze-agindu
Etxeratze-agindua, kera-deia, isildeia edo ametsezkila eguneko ordu zehatz batean, hiri edo estatu batean arrazoi batzuengatik, hiritarrei kalean ibiltzeari debekua jartzea da. Normalean, gobernu batek agintzen du, salbuespen-egoeratan, ordu zehatz batzuetan kalean ibiltzea debekatzen duena, orokorrean gauean.
Etxeratze-aginduaren ondorioz, kalean harrapatua izanez gero, Estatuak edozein ekintza gauzatu dezake etxeratze-agindua bete ez duenaren kontra.
Pseudoxyrhopus quinquelineatus
Pseudoxyrhopus quinquelineatus Pseudoxyrhopus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Hidrokuzio
Hidrokuzioa gorputz-tenperaturaren bat-bateko jaitsierak eragiten duen sinkopea da, ur hotzetan sartuta. Arruntean digestio-etendura diote baina termino hori ez da egokia, ez baita digestio-prozesuaren alterazioa, baizik eta digestio-sintometako multzo bat, hidrokuzio-sinkopearekin lotzen dena, zeina gorputz-tenperaturaren bat-bateko jaitsierak eragiten baitu. Gehienetan, bihotz-biriketako geldialdi bat eragiten du.
Anolis podocarpus
Anolis podocarpus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
El camino real
El camino real, Todos Tus Muertos taldearen estudioko seigarren diska da.
Šahy
Šahy Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 42,73 km²ko azalera du eta 7368 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1237. urtekoa da.
Ama Say
Ama Say, 1991eko Aste Santuan Ortuellan (Bizkaia) sortutako taldea da. Pixies, Sonic Youth edo Charlattans bezalako taldeetan oinarritzen da beraien musika. Letrak ingelesez eta euskaraz nahasten dituzte.
Bost urtetan, bi disko luze eta single bat kaleratu zuten, denak Esan Ozenki zigiluarekin. Taldea 1997an desagertu arren, 2008ko azaroaren 14an agertokietara itzuli ziren.
Taldea
AEBetako Rock talde alternatibo garaikideen soinu distortsioa eta melodiarako sena jorratu zuen, euskara eta ingelesa nahasiz erreferentzia literarioz jositako hitzetan. Bi disko eta zuzenean grabaturiko CD txiki bat argitaratu zituen Esan Ozenki diskoetxearekin, 1995ean desagertu aurretik. Taldekideetako batzuek Zein? sortu zuten geroago, eta 2008an berriz elkartu zen Ama Say, zuzenekoak eskaintzeko.
Ibon eta Gontzal Bilbao anaiek (ahotsa eta gitarra, eta bateria, hurrenez hurren), Karlos Alonsok (baxua) eta Pepek (gitarra) sortu zuten Ama Say, 1991. urteko Aste Santuan. Taldekideetako batzuk aurreko urtean hasi ziren biltzen, El Club del Sexo izenpean, eta maketa bat grabatu zuten lehiaketa batera bidaltzeko. Partaide aldaketa batzuk izan ondoren, 1991n finkatu zen Ama Sayren lehen formazioa. Izena euskara eta ingelesa lotzen zituen hitz joko bat zen, eta taldearen bereizgarrietako agertzen zuen: bi hizkuntzen erabilera, nagusiki euskaraz abesten bazuen ere. Horri lotuta zegoen ahotsa beste instrumentu bat bezala erabiltzeko eta hitzen sonoritatearekin jolasteko taldearen joera. Mikel Laboa zuten eredu. "Abangoardia izan da eta izaten jarraitzen du. Bilatzen dituen doinuak eta ahotsak oso gustukoak ditugu. Oso ausarta izan da beti, eta eskemak apurtzen aritu izan da. Norma apurtzen saiatu da, edukia apurtzen, melodia apurtzen, kontrasteak bilatzen..." . Hori bera bilatzen zuen Ama Sayk ere, eta lortu zuen bere neurrian.
1991ko irailean Pepek taldea utzi zuen, eta Txabi Palacios gitarrista sartu zen taldean. Bi maketa kaleratu ondoren, 1992ko udan lehen diskoa grabatu zuten euren kabuz, eta Esan Ozenkiri bidali ostean, Irungo diskoetxeak argitaratu zuen Ikusi ditut umeak kalean ametsak akatzen (1992). Berrikuntza ekarri zion Ama Sayk euskaraz egindako rockari, garai hartako AEBetako talde independenteen eraginak bereganatuz: Sonic Youth, Pixies, Yo La Tengo, Dinosaur Jr... Euskal Herrian baziren ingelesez abestuz eragin berberak zituzten talde batzuk, Getxo Sound multzoa osatu zutenak (El Inquilino Comunista, Lord Sickness, Los Clavos...), baina musika hori euskaraz egiten lehena izan zen Ama Say. Karlos Alonsoren arabera, "Beti Muganekin batera agian euskal musikaren esparrua zabaldu genuen. Baina promozioa ez zen izan aproposena. Esan Ozenkiren katalogoan oso arraroa zen Ama Sayren diskoa garai hartan. Estatu mailan adibidez, ez dugu uste gure diskoa guk izan genezakeen entzulegora iritsi zenik, baina guk geuk ere ez genuen inoiz ipurdia gehiegi mugitu gure lana promozionatzeko". Hala ere, lehen diskoaren ale batzuk Frantzian saldu ziren, beharbada Negu Gorriak taldearekin Pauen eman zuten kontzertuaren ondorioz.
Lehen diskoak oso harrera ona izan zuen kritikaren aldetik. Euskaraz entzun gabeko doinuak modu interesgarrian lantzeaz gain, hitzetan ere euskal rockaren barruan ohikoak ez ziren literatur erreferentziak zeuden: Andoni Tolosaren "Gaua" poema musikatzeaz gain, Inazio Mujika Iraolaren Azukrea belazeetan nobela aipatzen zuten "Dream darabil" kantuan, eta Iñaki Mendiguren idazlea zuten gogoan "Lizzik (haltzak badu bihotzik)" doinuan. Halaber, liburuetatik hartutako esaldiz osatuta zeuden kantuetatik asko.
Kontzertuetan taldeak agertzen zuen indarraren erakusgarri, 1994ko apirilean Noiz pop? (Esan Ozenki, 1994) grabatu zuen Gorlizko Xurrut tabernan, sei kantuz osaturiko zuzeneko CD txikia. Grabazioak ez zuen taldeak espero zuena jaso, baina hala ere argitaratzea erabaki zuen. "Kontzertua bi zatitan eman genuen, eta lehena zen grabatu behar zena, baina teknikoari rec botoia sakatzea ahaztu eta noski, ez zen grabatu. Bigarren partea grabatu zen, baina punkyagoa izan zen hura. Nahasketetan ere ez genuen ardura gehiegi jarri eta gauza batzuk desproporzionatuta geratu ziren. Dena den, prestakuntza osoa egin genuenez, argitaratu egin genuen".
1994ko udan grabatu zuen laukoteak bigarren eta azken lan luzea, Say ama (Esan Ozenki, 1994), Jose Lastra soinu teknikariarekin, ohi bezala. Argazkietan ez agertu arren, taldeko beste kide bat zen Lastra, zuzeneko soinu teknikaria izateaz gain kantuetarako ideiak ematen baitzituen. Giro ilun, esperimental eta itogarrietan bildu zituzten disko horretako kantuak, lelo eta melodia kutsagarrietarako joera galdu gabe. Hitzetan erreferentzia literario ugari zeuden ("Papillons noirs", Pako Aristiren ipuinetako izenburuekin osatu zuten; "Adi Holden" Zekale artean harrapaka (J. D. Salinger) nobelako protagonistari buruzkoa da; "Beldurrik ez" Dune liburuan oinarritutako beldurrezko istorio bat da...) eta baita zinematografikoak ere (Leolo). Kolaboratzaile ugari izan zituzten estudioan, tartean Beti Mugan-eko Nagore Santamaria abeslaria ("Beti Mugan" taldearen omenezko kantua da), Mikel Kazalis (Anestesia, Negu Gorriak) eta Lino Prieto (Parabellum). Halaber, Joakin Pikaza gitarristak hiru kantu grabatu zituen. Diskoa kaleratu eta berehala Palacios ordezkatu zuen Pikazak. Urte batzuk geroago Ixo taldea sortu zuen Palaciosek.
Lehen disko luzeak bezala, bigarrenak harrera ona izan zuen kritikaren aldetik, eta taldearen zale kopurua zabaldu egin zuen. 1995ean kontzertu ugari egin zituen laukoteak, horietako bat Yo La Tengo taldearekin Gasteizko El Elefante Blanco aretoan. Haatik, taldeak hirugarren diskorako kantuak eginda zituenean, Ibon Bilbaok ikasketekin jarraitzeko taldea utzi nahi zuela azaldu zien beste taldekideei, eta hor amaitu zen Ama Sayren ibilbidea. 1995eko azaroaren 11n eman zuen azken kontzertua, Lasarte-Orian (Gipuzkoa), Zulo aretoan.
2008. urtean berriz entseatzen hasi ziren Ama Sayko kideak, eta azaroaren 13an etenaldiaren ondorengo lehen kontzertua eman zuten Bilboko Kafe Antzokian. Karlos Alonsoren ordez, Mikel Gonzalezek hartu du baxua, eta Jose Lastra soinu teknikaria ere batu zaio taldeari, teklatuak eta programazioak joz. 2009an Bilbao BBK Live jaialdian parte hartu zuen.
Bestalde, Gontzal Bilbaok eta Karlos Alonsok Zein? sortu zuten 1997an, Kepa Bilbao (ahotsa eta gitarra) eta Lino Prietorekin (gitarra). Urte berean "Bautista Basterretxe" kantua grabatu zuten Ikastola berria eraik dezagun Zuberoan disko kolektiborako (Esan Ozenki, 1997). Geroago, Joakin Pikaza sartu zen Prietoren ordez. Zein?-ek hiru disko argitaratu ditu: Seiehun eta bi (Metak, 2002), Photogramak (Metak, 2004) eta Ahari-talka (Noizpop, 2008). 2004an euskal talde onenaren saria irabazi zuen Bilbo Hiria Pop-Rock Lehiaketan.
Lophozosterops superciliaris
Lophozosterops superciliaris Lophozosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Cruzeiro do Iguaçu
Cruzeiro do Iguaçu Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Barzan
Barzan Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Württembergeko Dukerria
Württembergeko Dukerria (Herzogtum Württemberg) Alemaniako hego-mendebaldean zegoen estatu bat izan zen. 1495 eta 1806 bitartean Germaniako Erromatar Inperio Santuko kide izan zen. Dukerriak lau mendez irautea bere tamainagatik izan zen, hau da, bere ondokoak baino hedadura handiagokoa zuelako. Erreforma protestantean, Württembergek Germaniako Erromatar Inperio Santuaren presio handi bati aurre egin zion kide bezala geratzeko. XVII. eta XVIII. mendeetan, Württembergek behin eta berriz eutsi zion frantziar inbasioei, Borboi Etxearen eta Habsburgo Etxearen arteko lehia luzean frantziar eta austriar armaden arteko bidean zegoen arren. 1803an Napoleonek dukerria desegin zuen Germaniako Erromatar Inperio Santuko hauteslerria izateko, eta berak 1806an Inperioa abolitu zuenean, hauteslerria Erresuma bilakatu zuen.
Barzan
Biztanleria
2007an Barzan udalerrian erroldatutako biztanleak 451 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 329 etxebizitza zeuden, 179 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 129 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 326etxeak ziren. 179 etxebizitza nagusietatik 148 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 97 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 236 ziren, horien artean 145 aktiboak ziren eta 91 inaktiboak ziren. 145 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (71 gizon eta 62 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 91 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Barzan udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 728 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cololaca
Cololaca Hondurasko Lempira departamenduko udalerri bat da. 221 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 8512 biztanle zituen.
Candelaria (Honduras)
Candelaria Hondurasko Lempira departamenduko udalerri bat da. 60 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 6714 biztanle zituen.
Calamus proridens
Calamus proridens Calamus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Clarisse Agbegnenou
Clarisse Agbegnenou (Rennes, Ille-et-Vilaine (Frantzia), 1992ko urriaren 25a) judo borrokalari frantziarra da.
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen ≤63 kg-ko emakumezkoen kategorian, Tina Trstenjak esloveniarrarekin galduz (urrezkoa) eta Yarden Gerbi israeldarra eta Anicka van Emden herbeheretarra garaituz (elkarbanatutako brontzezkoa).
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa lortu zuen ≤63 kg-ko emakumezkoen kategorian, Tina Trstenjak esloveniarra (zilarrezkoa) eta Maria Centracchio italiarra eta Catherine Beauchemin-Pinard kanadarra garaituz (elkarbanatutako brontzezkoa). Frantziako taldearekin, berriz, urrezkoa lortu zuen talde mistoko kategorian, Japoniako taldearen (zilarrezkoa) eta Alemaniakoaren (brontzezkoa) aurretik. Honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Sarah-Léonie Cysique, Guillaume Chaine, Margaux Pinot, Axel Clerget, Romane Dicko, Teddy Riner, Clarisse Agbegnenou, Amandine Buchard, Madeleine Malonga, Kilian Le Blouch eta Alexandre Iddir-ek.
Afrikar literatura
Afrikar literatura idatzia zaharrenetarikoa da, behintzat Antzinako Egiptotik baitator. Neurri handian Ahozko literaturari lotuta dago eta idatzizko ekoizpenari dagokionez, XX. mendetik aurrera garatzen da. Testuen hizkuntzari dagokionez, eragin handia izan dute gobernu kolonialek eta horren ondorioz bi aro desberdindu dute aditu askok: Europako koloniak ezarri aurrekoa eta hauek desagertu ondorengoa, azken mendeetako produkzioa baldintzatu dutelako. . Erabilitako hizkuntzak bigarren aldi horretan, batik bat ingelesa, frantsesa eta portugesa izan dira, baita arabiera eta, poliki-poliki, gero eta gehiago tokian tokiko hizkuntzak ere.
Idazle ezagunei dagokienez, aipagarriak dira Wole Soyinka da Nobel Saria eskuratu duen lehenengo Afrikako egilea (1986). Bere ondoren Nadine Gordimer (1991an), John Maxwell Coetzee (2003an), Doris Lessing (2007an) eta Abdulrazak Gurnah (2021) tamaina horretako saridunak izan dira.
Garai kolonia-aurrekoa
Ahozko literatura izan da nagusi Afrikan historian zehar, munduko beste hainbat lekutan eta kulturatan bezala. Belaunaldiz belaunaldi istorioak, ipuinak eta elezaharrak transmititu dizkiete gurasoek seme-alabei gaur egun arte ama-hizkuntzan. Azpimarratzekoak dira halaber griot izeneko ipuin kontalari-abeslariak, musikaren bidez kontuka ibili izan direnak Mendebaldeko Afrikan.
Antzinaroan testu zaharrenak Egipton ekoiztu ziren idazkera hieroglifikoa erabiliz eta hainbat urtez ulertezinak izan ondoren, 1822 urtean haien esanahia ulertzen hasi ziren, Rosetta harriari esker Jean-François Champollion frantziarrak dezifratu ondoren. Gerora, Ptolomeotar dinastiaren garaian, greziera erabili zen literaturako hizkuntza gisa eta Alexandriako Liburutegi enblematikoa eraiki zen.
Greziera eta feniziera izan ziren Antzinako Kartagon erabilitako hizkuntzak testuetan, eta garaitua izan ondoren, Gerra Punikoak amaitu ostean, latin nagusitu zen Afrikako Iparraldean. Hauetako idazki asko arabierara itzuli ziren eta mezkitetan gorde.
Bestalde, Iparraldeko Afrika eta Sahara-Sahel inguruan, Egiptotik Kanaria Uharteetara, amazigera hizkuntzaren lurraldean, ahozko literatura tradizio propioa eta berezko grafia gorde dituzte, baina aldagai geografikoak eta historikoak direla medio, - tartean komunitateen arteko isolamendua, arabieraren ospea liturgiarako eta hortik eratorritako tokiko dialektoak, europar kolonizazioa etab- hizkuntzaren fragmentazio handia ekarri dute. .
Halere, Goi Erdi Aroan, Timbuktuko unibertsitate famatuan, Sankore, eskualde hartako 300.000 eskuizkribu inguru kontserbatu ziren, gehienak arabieraz idatzitakoak, baina baita bertako beste hizkuntza batzuetan ere, fulaz eta songhaiz adibidez. Material zabal honek gai ugari hartzen du barne, besteak beste astronomia, poesia, legeak, historia, fedea, politika eta filosofia. Islamiar eraginetatik, swahilizko literatura garatu izan da, lanik goiztiarren artean "Utendi wa Tambuka" edo "Tambukako istorioa" dugularik.
Etiopiaren kasuan, Erdi Aroan, amharera hizkuntza garatu zen, desagertutako Aksumgo Erresumaren garaian, Ge'ez hizkuntzarekin batera. . Arabierazko literaturan Ibn Khaldun moduko iparrafrikarrak nabarmendu ziren, Fez eta Kairoko unibertsitateekin batera.
Herrialde batzuetan, Ghana edo Nigeria kasu, aipagarria da antzerki tradizioa. Ondoren, antzerki lan asko, taularatu ez, baina irrati bidez zabaldu egin dira XX. mendean.
Garai kolonia-ondorengoa
Kontinentean egiten den literaturaren hedapenari dagokionez, batik bat, frantesez eta ingelesez idatzitakoa eta Mendebaldeko kanonetan formakuntza izan duten idazleek sortua izan da ezaguna. Baina kontuan hartu behar dira ere arabieraz, neurri txikiagoan iberiar hizkuntzatan egindako lan literarioak eta etxeko hizkuntzan idatzitakoak.
Garai honetako lehen liburu nabarmena The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano edo (1789) izan zen, non Olaudah Equiano izena zuen Nigeriako esklaboak pairatutako sufrikarioak kontatzen dituen.
1911an Joseph Ephraim Casely-Hayford edo Ekra-Agiman izenak zituen egileak (gaurko Ghana) Afrikan ingelesez idatzitako lehenengo eleberria kaleratu zuen: "Ethiopia Unbound: Studies in Race Emancipation".
1935ean Herbert Isaac Ernest Dhlomo-k (Hegoafrika) The Girl Who Killed to Save: Nongquase the Liberator antzezlana estreinatu zuen, Afrikan inglesez egindako lehena.
1948an Léopold Sédar Senghor-ek (Senegal) argitaratu zuen Anthologie de la nouvelle poésie nègre et malgache de langue française, frantsesezko poesiari buruzko lehenengo antologia.
Steven Weinberg
Steven Weinberg (New York, AEB, 1933ko maiatzaren 3a - Austin, Texas, 2021eko uztailaren 23a) estatubatuar fisikaria izan zen.
Afrikar literatura
Garai kolonia-ondorengoa
XX. mendearen bigarren erdialdean ingeles hizkuntzan idazten duten zenbait egile nabarmentzen dira, hala nola, Chinua Achebe eta Wole Soyinka idazle nigeriarrak, Ghanako Kofi Awoonor edo Keniako Ngũgĩ wa Thiong'o, eleberrigintzan. Hedapen horretan mendebaldean zerikusi handia izan zuten Heinneman argitaletxe britaniarrak edo Longman edo East African Publishing House bezalako argitaltxeak. Halere, zenbait korronteren arabera, Afrikar literatura baino, afroeuropar literaturatzat hartu izan da, bai erabilitako hizkuntzagatik, bai narrazioek islatzen duten influentziagatik. .Aitzitik, afrikar literaturak bertako hizkuntzetan sortutakoa kontuan hartu beharko luke, nahiz eta hainbat arazo sortu diren garatzeko, besteak beste, hizkuntzaren irakaspena, atzerritarrek eginiko eredu ortografikoak, batzuetan oso egokiak ez direnak, hizkuntzen normalizazio falta edo irakurle kopuru urria. Era berean, arabieraz eginikoa eta diasporakoa ere aintzakotzat hartu behar dira, batik bat Karibe eta afro-amerikarra. .
Euskarara ekarriak
Euskaraz itzulita ditugu afrikar literaturako hainbat lan: "Lotsaizuna" (Coetzee, 2004), "Mirarien kalezuloa" (Mahfuz, 2006), "Gainbehera dator dena" (Achebe, 2007), "Belarra kantari" (Lessing, 2008), "Ogi hutsa" eta "Hutsegiteen garaia" (Xukri, 2011 eta 2015); "Hain gutun luzea" (Mariama Bâ, 2015), "Guztiok izan beharko ginateke feminista" (Adichie, 2016) eta "Paradisua" (Gurnah, 2022), besteak beste.
Steven Weinberg
Biografia
1967an, zatiki azpiatomikoen arteko interakzio elektromagnetikoari eta ahulari buruzko gertaera ezagunak batzen zituen hipotesia adierazi zuen, Abdus Salam pakistandar fisikariarekin batera. Aurrerago, bateratze-hipotesia delakoa esperimentu bidez frogatu zen, eta espero ziren emaitzak lortu ziren, beste hipotesi batzuekin ez bezala. 1979an, Fisikako Nobel saria jaso zuten bi fisikariek, Sheldon Lee Glashow estatubatuarrarekin batera, oinarrizko zatikien interakzioak ulerrarazteko egindako ekarpenengatik. Kosmologiaren alorrari dagokionez, "Grabitazioa eta kosmologia" liburua argitaratu zuen 1972an, gai horri buruzko obra garrantzitsu eta funtsezkoenetakoa.
Afrikar literatura
Afrika euskal literaturan
Jon Arretxek ere, bestela, kontinente honetan kokatu ditu osoki edo partzialki liburu hauek: "Tubabu" Afrikako iparraldetik Mali alderantz (1994), "Hakuna Matata" (2000), "Zazpi kolore" (2000), "Griot" Burkina Fason (2004) eta "Tangerko ametsak" Tanger eta Bamako hirietan (2011). Halaber, "19 kamera" (2012) eta "612 euro" (2013) eleberrietan Bilbon bizi den afrikar etorkin baten abenturak kontatzen ditu.
Ezin ditugu aipatu barik utzi "Afrika Express" kronika liburua, Marokotik Malira egindako bidaia kontatzen duena (Urtzi Urrutikoetxea, 2008), "Zazpi etxe Frantzian" kolonien garaiko Kongo Belgiarrean kokatuta (Bernardo Atxaga, 2009), "Moroak gara behelaino artean?" Rifen girotuta (Joseba Sarrionandia, 2010) eta "Iazko hezurrak" (Unai Elorriaga, 2014), Ruandako genozidioa jorratzen duena besteak beste.
Esperanza Molina Cubillo
Esperanza Molina Cubillo (Madril, 1931 - Gasteiz, 2021eko maiatzaren 22a) emakume eta gazteen eskubideen aldeko idazle eta antropologoa izan zen.
El Pozo del Tío Raimundo
1957ko otsailaren 15ean, Serranoko neskatila izateko bizitza erosoa uztea erabaki zuen, Paulino Pérez Flores mutil-lagunarekin joateko. Hark erabaki zuen El pozo del Tío Raimundo izeneko auzo madrildarra, eraikitzen laguntzea. . Bikotea gerraostean baliabiderik gabeko pertsonak eta familiak iristen ziren auzo horretara, Osaba-Raimundoren Putzura, bizitzera joan zen. Han osatu zuten txabola-etxea, eta han jaio ziren lau seme-alabetatik hiru. Han bizi izan ziren 1964 ra arte. Esperientzia gogorra izan zen Esperanza Molina Cubillorentzat.
Meaulne
Meaulne Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Esperanza Molina Cubillo
El Pozo del Tío Raimundo
Gazteenen prestakuntza akademikoan lagundu zuen. Auzoari buruzko azterketa etnografikoak egin zituen, Los otros madrileños liburua azpimarratzekoa da. Liburu horretan, zehatz-mehatz deskribatzen da auzotarren egunerokotasuna, Putzuko biztanleen erabilerak, ohiturak eta haien bizi-gorabeherak, ezinbestekoa baita txabolismoaren kontzeptuaren ondoren zegoen —eta oraindik ere beste leku batzuetan dagoen— giza alderdia ezagutzeko.
Meaulne
Biztanleria
2007an Meaulne udalerrian erroldatutako biztanleak 782 ziren. Familiak 361 ziren, horien artean 126 pertsona bakarrekoak ziren (53 bakarrik bizi ziren gizonak eta 73 bakarrik bizi ziren emakumeak), 134 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 89 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Esperanza Molina Cubillo
Ibilbide politikoa
«Txaboletara jaitsi nintzen, jauregietara igo nintzen...», Molinak Juan Tenoriori parafraseatuz errepikatzen zuen esaldia zen. Espainiako Langile Alderdi Sozialistan afiliatuta egon gabe, eta ideologia politikoa Espainiako Alderdi Komunistatik eta Langile Batzordeetatik hurbilago izanik, Felipe Gonzálezen Kabinetearen aholkulari izan zen hiru urtez enplegu arloan. Moncloan lanean hasi zenean, harritu egin ziren ez zegoelako afiliatuta. Moncloatik irtetean PSOEn afiliatu zen. 2000. urteko hauteskundeetan, 68 urte zituela, PSE-EEren Arabako hautagaitzan bigarren postua lortu zuen, Ramon Jauregiren atzetik.
Portets
Portets Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Portets udalerrian erroldatutako biztanleak 2.195 ziren. Familiak 859 ziren, horien artean 208 pertsona bakarrekoak ziren (106 bakarrik bizi ziren gizonak eta 102 bakarrik bizi ziren emakumeak), 288 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 288 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 75 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Esperanza Molina Cubillo
Ibilbide profesionala
Filosofia eta Letretan doktorea eta antropologoa zen, eta bere karrera profesionala irakaskuntzaren eta liburu askoren argitalpenaren artean garatu zen. Madrilgo Complutense Unibertsitateko Antropologia eta Etnologia Amerikarreko Departamentuan eta Lathaneko Unibertsitatean (New York) eman zituen eskolak. INEMen ere lan egin zuen, Arabako zuzendari probintziala izan baitzen 1990 eta 1996 bitartean, eta emakumeen soldata-bereizkeriaren aurkako borrokan arrastoa utzi zuen.
María de Maeztu Forum Feministako kidea izan zen eta solasaldi eta irratsaioetan parte hartu zuen, Radio Vitorian esaterako. Erretiratu ondoren, Arabako Campuseko Esperientzia Geletako irakaslea izan zen, enpresaburu gazteen aholkularia, Assadaka elkartetik Marokoko kulturaren sustatzailea eta hainbat libururen egilea.
Bizitza pertsonala
Ezkonduta zegoen eta lau seme-alaba zituen. Idaztea gustatzen zitzaion, bakardade-une urriez gozatzeko modurik onena. Asko gustatzen zitzaion pentsatzea. Amak lanen bat egiteko eskatzen zionean, berak "pentsatzen ari naiz" esaten zion. Hiltzea onartzea kosta egiten zitzaion, eta irrazionala iruditzen zitzaion pertsonak beren artean hiltzea. Jendeak noizbait elkar hiltzeari uzteko itxaropena zuen.
Portets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 970 etxebizitza zeuden, 882 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 78 hutsik zeuden. 927 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 882 etxebizitza nagusietatik 617 bere jabearen bizilekua ziren, 234 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 152 etxek hiru zituzten, 261 etxek lau zituzten eta 427 etxek bost zituzten. 645 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 392 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 404 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.415 ziren, horien artean 1.055 aktiboak ziren eta 360 inaktiboak ziren. 1.055 pertsona aktiboetatik 961 lanean zeuden (510 gizon eta 451 emakume) eta 94 langabezian zeuden (37 gizon eta 57 emakume). 360 pertsona inaktiboetatik 125 erretiraturik zeuden, 104 ikasten zeuden eta 131 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Portets udalerrian 934 unitate fiskal zeuden, 2.336,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.473 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 123 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 46 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 8 igeltseroak, 7 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 5 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Portets udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 713 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Meaulne
Etxebizitza
2007an 534 etxebizitza zeuden, 371 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 108 bigarren erresidentzia ziren eta 55 hutsik zeuden. 503 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 371 etxebizitza nagusietatik 268 bere jabearen bizilekua ziren, 90 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 95 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 141 etxek bost zituzten. 287 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 192 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 135 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 456 ziren, horien artean 335 aktiboak ziren eta 121 inaktiboak ziren. 335 pertsona aktiboetatik 286 lanean zeuden (155 gizon eta 131 emakume) eta 49 langabezian zeuden (19 gizon eta 30 emakume). 121 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Meaulne udalerrian 359 unitate fiskal zeuden, 765 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.851 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Meaulne udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.441 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rümikon
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gulpen-Wittem
Gulpen-Wittem Herbehereetako Limburg probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 14.597 biztanle zituen.
Maria Bengoetxea
Maria Bengoetxea Isasi-Isasmendi, Maria Txindurri herritarren ezagupenez (Ermua, Bizkaia, 1906ko azaroaren 1a – Euba-Zornotza, Bizkaia, 2006ko urriaren 5a), hainbat tertulia, grabazio eta irratsaiotan hizlari gisa arituz, ahozko testigantzen bidez abesti eta herri ohituren berri eman zuen euskaltzalea.
Biografia
Ermuko Izelaieta kaleko 8. zenbakiaren lehenengo solairuan jaio zen. Guillermo Bengoetxea Izagirre eta Luzia Isasi-Isasmendi Marzana bikote ermuarrak izandako 10 seme-alabetan adin nagusira ailegatutako bietako bat izan zen Maria. Ama Luzia inude izandakoa eta abeste zalea zen, oso. Ez zen gutxiago aita Gillermo, ofizioz armagina, baina afizioz bertsolaria, plazetan kantari eta paperetan olerkari.
Eskolara Ermura eta Eibarrera joan zen Maria eta, bere esanetan, okerkerietara baino olgatzera egiten zuen gehiago: soka-saltoan, tortolosetan, Enadiadeka…  Ume-umetatik jaso zuen ahozkotasunetik datorren aberastasuna: abestiak, kontakizunak, gertaerak… Zazpi urteko neskatotxoa zela, puntua egiten ikasi zuen, eta, laboreren bat eskuetan zuela, aita eta amaren kantu, bertso eta ipuinak entzutea maite zuen ezer baino gehiago.
Neska gaztea zela ere ez zuen galtzen lagun artean abesteko aukerarik: mendira joaten zirenean, afari-meriendetan, egunpasan egindako bidaiatxoetan… Kantuetarako aparteko memoria eta intonazio ezin hobekoa izanik, ikasitakoak betiko gordetzeko ahalmena izan zuen, edozein egoeratan eta larregi erregutu gabe abesteko prest agertuz beti.
1931n Jose Mari Areitioaurtena Orberekin ezkonduta, 4 alaba izan zuen bikoteak. Izelaietako euren etxe azpian dendatxo bat zuen Mariak: elektrizitate gauzak ziren bertan nagusi, hala nola, etxetresna txikiak, pilak, bonbilak, linternak… Jubilatu ostean ere, goizero zabaltzen zuen eta saltoki baino lagunen biltoki bihurtzen jakin zuen: atearen ondoan bueltan-bueltan jarritako banku luze eta jezarlekuek bertan geratzeko gonbitea egiten zuten, ipuinen batzuk esan, beste batzuk entzun, kanturen bat akordura ekarri…
Berriemaile
Eskura eta gogotsu beti, ez zuen errezelorik izaten bere gogorapen eta bizipenak partekatzeko, ermuarren 36ko gerraren aurreko bizimoduaren kronista bihurtuz. Telebista, irrati zein prentsa idatzirako izanda ere, Maria Txindurri ez zen kikiltzen, kantuetarako eta kontuetarako prest nonahi. Parte hartu zuen aktiboki Ermuko Cable Spot telebistan, EITBn, Arrate eta Euskadi Irratietan, Ermua eta Mallabiko Drogetenitturri aldizkarian, Euskal Herriko Ahotsak egitasmoan… 1999an, Korrikaren 11. edizioan, Ermuko Euskal Birusa Elkarte Kulturalaren lekukoa eraman zuen.
Halaber, Ermuko Alboka Musika Eskolak eta Drogetenitturri aldizkariak bultzatutako Bertako kantuak egitasmoaren oinarri dira Mariari jasotako herri-abestiak: ume kantuak, Santa Ageda koplak, politikoak, aratusteetakoak, gabon kutsukoak, maitasunezkoak… aita Gillermok sortutakoak tarteko. Entzungai daude bertan, besteak beste, "Trena eta trena", "Hartzaren koplak", "Babia saltzen", "Eman eman eman", "Baserriko alabak"… Hainbat tertulia eta hitzalditan hartu zuen parte, eta, esaterako, XX. mendeko historia jasotzeko Euskal Telebistak egindako saio berezi baten, bera izan zen Bizkaiko ordezkaria.
Maria eta Gillermo Bengoetxearen omenezko izena darama 1975. urtean Ermuan sortutako Txindurri Dantza eta Txistu taldeak.
Euban hil zen Maria, 100 urte bete aurretxoan.
Guairaçá
Guairaçá Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sinkope
Sinkopea edo zorabioa konortearen galera, erabatekoa, laburra normalean. Itxurazko heriotza-egoera hau garuneko funtzioak une batez geratu egiten direlako gertatzen da, odol arteriala garunera iristen ez delako, bihotzeko arritmia baten eraginez sarritan. Kontzeptu hori ez da lipotimiarekin nahastu behar, hau konortea galdu gabeko "zorabioa" baita.
Oso ohiko arazoa da. Helduen %20 inguruk sinkope bat izan du bere bizitzan zehar. Gizonen prebalentzia %3koa da eta emakumeena %3,5ekoa. Ohikoena sinkope basobagala da.
Šalov
Šalov Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 19,04 km²ko azalera du eta 373 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1233. urtekoa da.