cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batman (Turkia)
Aireportua daukate, eta militarren basea ere badago: hegazkinek eta helikopteroek erabiltzen zuten Golkoko Gerran.
Historia
XX. mendeko 50eko hamarkadara arte Batman Iluh izeneko herria zen, 3.000 biztanle ingurukoa. 40ko hamarkadan petrolio-putzuak aurkitu zituztenetik herria arin hazten eta garatzen hasi zen. 1957. urtean Batman izena ipini zioten herriari, ibaiarena hain zuzen, eta hiri-izaera eman zioten, baita barrutiko hiri nagusitzat hartu ere. Eraikuntza eta biztanleria nabarmen hazi ziren hurrengo 50 urteetan.
1967. urtean petrolioa garraiatzeko 511 km-ko hobia egin zuten Batman hiritik Dörtyol itsas portua zuen hiriraino. 1990. urtean Batman probintziako hiriburu izendatu zuten.
Hezkuntza
2007. urtean Batmango Unibertsitatea ireki zuten hirian, eta Erasmus programako partaide da harrezkero.
Euskal aditz
4. Modua: [± ahala]
Aspektuaz eta denboraz gainera, adizkiek beste bereizgarri bat ere dute: modua. Denboraren aldetik, iragana eta oraina bereiz daitezkeen bezala, eta aspektuaren aldetik, [+ burutua] eta [- burutua], [+ geroko] eta [- geroko], eta [+ puntukari] eta [- puntukari], beste aditz bereizgarri batzuk modu kontzeptupean ezarri dira: [+ ahala] eta [- ahala] bereizteko bidea ematen dute, edo [+ agintera] eta [- agintera]. Hala, dator eta datorkeren arteko ezberdintasuna [- ahala] / [+ ahala] gisakoa da. Dena den: [± ahala] delako ezaugarriak ez du nahi eta ez «ahalera» edo «potentziala» adierazten. Ahalera-balio hori egiazki adizki perifrastikoetan bakarrik gertatzen da: etor gaitezen / etor gaitezke. Gainerakoetan, potentziala baino gehiago «zerbait gertatu izana edo gertatzea posible dela» adierazten du. Adibidez, egia da eta egia dateke bi gauza desberdin dira, baina bigarrena, nolabait parafraseatu beharko balitz, honela egingo litzateke: «agian egia da». Gaur, hori honela esaten da: «Egia izango da (hala ere, hiztunak ez daki hala izanen den)». Eta datorren eta betorren artean ere moduzko ezberditasuna nabari daiteke: dator [- agintera] / betor [+ agintera].
Lafare
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lafare udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Euskal aditz
4. Modua: [± ahala]
Haatik, hori beste zenbaitetan ezin da: esaterako, Garaiz ZATOZ (hau da, Garaiz iritsi zara) eta ZATOZ garaiz (= Etor zaitez garaiz) perpausetan, ZATOZ adizkia modu-balio banatan erabiltzen da, adieran bezala.
La Monselie
La Monselie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Monselie udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 104 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 56 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lafare
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Monselie
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (28 gizon eta 12 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Monselie udalerrian 55 unitate fiskal zeuden, 115 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.054 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean La Monselie udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 572 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uchon
Uchon Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Uchon udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Euskal aditz
Laburbilduz
Beraz, aditz-erro jakin bati marka bereziak ezarriz,adizkiak lortzen dira, pertsona, denbora, aspektu eta moduaren aldetik desberdinak direnak. Adibidez, eros eta eror aditzoin desberdinak dira, bakoitzak bere esanahi berezia duela. Aditzoin horiei dagokien edozein laguntzailez jokatuz gero, alde batetik erosi nituen, erosiko nituzke, eros itzazu, eros ditzaket… bezalakoak ditugu eta, bestetik, erori nintzen, eroriko nintzateke, eror zaitez, eror zaitezke… bezalakoak. Adizki horietako bakoitzak bere esanahia du:
Uchon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Euskal aditz
Adizki trinkoak
Adizki trinkoetan, hitz bakarrean biltzen da aditzak bildu ohi duen informazioa. Honako hauek dira adizki trinkoetan biltzen diren markak:
Uchon
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Komořany
Komořany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 709 biztanle ditu eta 5,88 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Euskal aditz
Adizki trinkoak
a) Aspektuari dagokionez, ez daramate aspektu-marka berezirik. Formalki, hortaz, aspektua ez dute markatzen baina, esanahiari dagokionez, adizki trinkoek puntukaritasuna markatzen dutela esan ohi da.
Komořany
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Uchon
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Euskal aditz
Adizki trinkoak
Hori argi ikusten da dator eta etortzen da adizkiak konparatuz gero. Haien arteko alde bakarra aspektuari dagokio: biak dira burutu gabeak, baina bata puntukaria eta bestea ez. Eta denborari, pertsonari eta moduari dagokienez, berdin-berdinak dira, ez dute inongo kontrakotasunik. Non datza, hortaz, aldea? Puntukari izatean edo ez izatean: b) Denborari dagokionez, oposizio argia ikusten da, adibidez, dator eta zetorren adizkien artean. Bi forma horiek, hain zuzen, denboraren arabera bereizten dira. Baina bi adizki horien ondoan, formalki iraganeko zetorren horren oso antzekoa den beste adizki bat ere bada: -letor (baletor baldintzazkoetan ageri den bera: baletor = ba-letor. Hots: -letor adizkiari baldintzaren marka erantsiz lortzen dena). Forma hori, berez, ez da, ez orainaldia, ez iragana, hipotesi moduko zerbait baizik, alegiazkoa, balizkoa, alegiazkoa. Hortaz, hor dago, nolabait, denborari dagokion oposizioa: c) Gorago adierazi bezala, moduari dagokion oposizioa ere bada. Izan ere, DATOR / ZETORREN / BALETOR hirukote horren kontra beste hirukote hau ere badago: DATORKE / ZETORKEEN / LETORKE. Hirukote horien arteko dagoen oposizioa moduzkoa da. Formaz, adizki batzuetako marka -(te)ke da: adizki batzuek badute, eta beste batzuek, ez: Eta zein da marka hori duten adizkien eta ez dutenen arteko aldea? Dator eta datorke formen arteko oposizioa hauxe da: gertaera bat ziurra da (norbait dator) eta bestea, agian gertatuko da, gerta liteke (norbait datorke)...
Ahaltasuna eta gerokotasuna ere adierazten dute -(te)ke morfemak daramatzeten adizkiek. Horregatik, ñabardura guztiak kontuan hartuz, adizki horien artean [- ahal] / [+ ahal] oposizioa dago. Hortaz, goiko koadroa osatu beharra dago, sei adizkiei leku egiteko: Adizki trinkoen joko guztia, funtsean, koadro horretan bil daiteke. Beraz, sei zulo izango dira, eta bakoitza [± orain], [± iragan] eta [± ahala] ezaugarrien zehaztapenen arabera defini daiteke. Ezaugarri horietaz gainera, jakina, adizki bakoitzak dagokion aditzaren oina du (-tor-, -kar- -ki-, -rama-, -bil-… etab.) eta pertsona-komunztadurari dagozkion markak.
Ezteiak (Stravinski)
Ezteiak (Les noces; Свадебка) Igor Stravinski errusiar musikagileak konposatutako bi ekitaldiko kantata dantzatua edo balleta da. Bronislava Nijinska koreografoaren lan hau lehenbiziko aldiz 1923ko ekainaren 13an Parisko Théâtre de la Gaîtén taularatu zuen Errusiar Balletak konpainiak.
Uchon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Euskal aditz
6. Adizki trinkoen eta laguntzaileen forma kanonikoa
Forma kanonikoak ohiko forma esan nahi du, osagaiek erakutsi ohi duten hurrenkera. Hau da, funtsean, adizki horien osagaiek duten segida: Pluralgilea ere behar denean agertzen da. Marka hori, batzuetan, erroaren aurrean doa (-it-) eta beste batzuetan, ondoren (-z, -tza-, -zki). Forma kanonikoa hori bada ere, zenbait adizkitan NOR-en kokagunean, adizkiaren aurre-aurreko lekuan alegia, NORK-en marka agertzen da:
a. dakart baina nekarren.
Uchon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
Euskal aditz
6. Adizki trinkoen eta laguntzaileen forma kanonikoa
b. duzu baina zenuen.
Uchon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Uchon udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Euskal aditz
6. Adizki trinkoen eta laguntzaileen forma kanonikoa
Hori gertatzen da NOR 3. pertsona eta NORK 1. eta 2. pertsonakoa denean, iraganaldiko eta alegiazko formetan.
Uchon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal aditz
Adizki perifrastikoak
Adizki perifrastikoak adizki nagusi batez eta laguntzaile batez osatuak daude. Adizki nagusiak honako forma hauetako bat hartu behar du, aspektuaz hiztunak egiten duen aukeraren arabera. Adizki laguntzaileak, berriz, aditz laguntzaileen forma trinkoak besterik ez dira. Hots: IZAN, *EDUN, *EDIN eta *EZAN aditzen forma trinkoak.
IZANek eta *EDUNek (ekialdeko euskalkietan, UKAN) aditz laguntzaile gisa ez ezik, aditz nagusi gisa ere lan egiten dute: Baina *EDIN eta *EZAN beti aditz laguntzaileak dira, ez dute beregain izateko gaitasunik:
Hortaz, funtsean, adizki perifrastikoak bi osagai elkartuz osatzen dira: adizki nagusia eta adizki laguntzailea.
Aditz laguntzaile egokiaren hautapena aditz nagusiaren arabera egiten da. Aditz batzuk NORK-dunak dira eta besteak, gabeak. Horren arabera, batzuek *EDUN eta *EZAN hautatu behar dute, eta besteek IZAN eta *EDIN. Adibidez: Horrenbestez, adizki nagusiak lau aukera besterik ez ditu funtsean. Laguntzaileak, berriz, gainerako adizki trinkoek dituzten forma guztiak izango ditu. Adizki nagusiaren lau forma horiek adizki laguntzaileak aurkez ditzakeen gainerako forma guztiekin konbinatuz lortzen dira teorian posible diren adizki guztiak. Teorian, zeren forma guztiak ez baitituzte euskaldun guztiek erabiltzen: euskalki batetik bestera aldea dago. Adizki nagusiak eta laguntzaileak behar bezala konbinatuz, berez, 24 forma ateratzen dira. ETORRI aditza eredu harturik, hona hemen forma guztien laukia:
Adizki jokatu gabeak
Perpausean, adizki jokatu gabeak ere ager daitezke: ez dute pertsona- eta denbora-markarik izaten. Aditzaren jokoa, batez ere, bi kategoria horien inguruan gertatzen denez, eta horiek inondik ageri ez direnez, adizki jokatugabe deritze. Adizki jokatugabeen forma adizki perifrastikoetako adizki nagusiak duen bera izaten da, hots, aditzoina (etor, ekar, lagun…), partizipioa (etorri, ekarri, lagundu…), aditz-izena (etortze-, ekartze-, laguntze-…) eta etorkizuneko forma (etorriko, ekarriko, lagunduko…). Holako adizkiak, normalean, ez dira perpaus lokabeetan agertzen, eta agertzen direnean, ez dira egiaz adizki jokatugabeak izaten, laguntzailea ezabatu zaien adizki jokatuak baizik. Agintera ere, berez, laguntzailea ezabatua duen adizki jokatua da: Edo zenbait galderatan: Perpaus txertatuetan dute adizki jokatuek beren leku tipikoa, baina adizki jokatu gabeek, txertaturik dauden perpausean dagokien zeregin gramatikalaren arabera, kasu-marka edo postposizio berezia hartuko dute: etab.
Ama kuraia
Ama Kuraia edo Ama Kuraia eta bere seme-alabak (Mutter Courage und ihre Kinder) Bertolt Brecht idazleak 1939an argitaratu zuen antzezlana da. Bertolt Brecht antzerkigilearen obrarik ezagunenetako bat da eta XX. mendeko gerraren aurkako obra nagusia da. 2019an Kepa Errastik euskaratu zuen eta Arriaga antzokiak ekoiztu zuen. Antzokiaren denboraldiko ekoizpen propio nagusia izan zen pieza, eta, horregatik, hamahiru aktoreko lantaldea izan zuen bere esanetara zuzendariak.
Ama Kuraia eta bere seme-alabak (Mutter Courage und ihre Kinder) Bertolt Brecht-en antzerkian funtsezko pieza da, eta Paul Dessauren musika gehitu zitzaion 1949ko Berlingo bertsiorako.1933an nazien Alemaniatik ihes egin ondoren, Brecht-ek bost astetan idatzi zuen lana Lindingo uhartean, Suedian, 1939an, Finlandiara eta Amerikako Estatu Batuetara Errusiatik ihes egin aurretik. Obra Zurichen estreinatu zen 1941ean, Therese Giehseren aktorearen eskutik. [1] Brecht-ek berrikusi, ekoitzi eta zuzendu zuen 1949an Berliner Ensemble-rentzat, berak Helene Weigel-ekin, bigarren emaztearekin, sortu zuena. Peter Palitzschek 1961ean zuzendu zuen izen bereko filmean ere izan zen protagonista.
Munduan, Brecht-en eta alemaniar antzerkiaren lorpen handienetakotzat hartzen da obra hau, eta mundu osoko herrialde guztietara heldu da. Besteak beste hauetara: Londres, Glasgow, New York, San Francisco, Paris, Viena, Cologne, Bochum, Slovenia. Bogota, Argentina, (Buenos Aitres (1954 Uruguai, Mexiko, Uganda, Kolonbia (Medellín) eta Costa Rica. Katalanera itzuli izan da, 1976an Jordi Voltasek lehen aldiz, eta bigarren aldi batean Feliu Formosak 2001ean.
Sinopsia
Pertsonaia nagusia Grimmelshauseneko XVII. mendeko ipuin pikaresko batetik hartuta dago. Hogeita Hamar Urteko Gerran kokatzen da argumentua. 1618-48 bitartean Europako nazio gehienek zio erlijiosoak, leinukoak, lurraldekoak eta komertzialak zirela medio guduia amaiezinean aritu ziren. Non Ama Kuraia saltzaile ibiltari ausarta zen. Bizirik irauteko, katolikoen eta protestanteen arteko desberdintasunak trebetasunez saihesten ditu, Suediako armadak gurdiarekin jarraitu eta gerrari eta giza minari etekina ateratzen dio. Irabaziak lortzen ditu amak, baina hiru seme-alabek ordaindu behar dute ausardia horrengatik. Brecht-ek «gerra-antzezlan honen protagonista bihurtu zuen, pertsonaia guztiak mugiarazten dituen motorra da ama: denak bizi dira bere erabakien mende, eta guztiak irentsi egingo ditu gerrak.»[6] Alegato antibelizista sakona da, non Anna Fierling, Ama Kuraia ezizena duena eta gerraren ordainaren irudi mitikoa dena, guztiz bakarrik geratzen baita eta bere gurdia suntsituta. Brecht faxismoaren eta nazismoaren igoerari aurre egiten saiatu zen bederatzi antzezlanetako bat da, eta Polonian Hitlerrek 1939an egindako inbasioari buruzko zuzeneko aipamena.
Gudak beti negozioa esan nahi izan du. Eta Ana Fierling jakinaren gainean dagoenez gero, bere bi seme eta alabarekin guda-ankerkerien artean ibiltzen da. Alde biei eta aldi berean bati ere ez zerbitzatzen dabiltzala, istorio tipiko hau biribiltzen da, gizakiaren biziraupenaren ankerkeria ardatz duena.
Euskarazko bertsioa (2020)
Testua Kepa Errastik euskaratu zuen 2019an, eta Arriaga antzokiak ekoiztu zuen Maria Goirizelaia zuzendaritzapean. Estreinaldia 2020ko martxoaren 18rako programatuta bazegoen ere, Koronabirus pandemia dela eta urriaren 22ra arte atzeratu behar izan zuten.
Ione Irazabal aktoreak jokatu zuen pertsonaia nagusia euskarazko bertsioan, Itziar Lazkanok gaztelerazkoan, eta 11 aktore zituzten ondoan: Ane Pikaza, Eneko Sagardoi, Mikel Losada, Miren Gaztañaga, Iñaki Urrutia, Gabriel Ocina, Alfonso Diez, Idoia Merodio, Aitor Borobia, Adrian Garcia de los Ojos eta Mikel Martinez.
Jatorrizko lanaren musika ere egokitu zuten. We Are Standard taldeko Jon Agirrezabalak egin zituen egokitzapen lanak alor horretan, eta Paul Dessau konposatzaileak idatzitako liburuxka izan zuen abiapuntu horretarako.
Brecht-en kezka, ikuslegoaren erantzunaz
Suitzan 1941ean egindako aurkezpenen ondoren, Brechtek uste zuen kritikariek antzezlana gaizki ulertu zutela. Brechten helburua Ama Kuraia oker zegoela erakustea zen, baina kritikari askok Kuraia pertsonaia jatortzat hartu zuten. Kezkatuta zegoen, Kuraia eta seme-alabak zer egoeratan zeuden kritikariek ulertzen ez zutelako. Hans Mayer- ren arabera, geroago Brechtek gidoia egokitu zuen 1949ko Eki-Berlineko emanaldietarako, Kuraia pertsonaia hura ikus-entzuleentzat ez hain atsegina izan ez zedin. Hala ere, Mayer-ren arabera, aldaketa horiek ez zuten nabarmen aldatu Kuraiaren aldeko sinpatia, eta Katie Baker-ek obraren 75. urteurreneko artikulu erretrospektibo batean adierazi zuenez, Brechtek triste aipatu omen zuen hau: "1949ko [Eki-Berlingo] ikuslegoek ez zituzten ikusten Ama Kuraiaren krimenak, haren manipulazioa, gerraren negozioaren onurak lortzeko nahia; Kuraiaren porrota eta sufrimenduak besterik ez zituzten ikusten."
Clinton (Kentucky)
Clinton Kentuckyko hiri bat da. Hickman konderrian kokatua dago. 2010ean 1,388 biztanle zituen, 4.17 kilometro koadrotan banatuta.
Diasporus tigrillo
Diasporus tigrillo Diasporus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tikhonenkovita
Tikhonenkovita haluro motako minerala da.
Ezaugarriak
Tikhonenkovita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Garrote
Garrotea (katalanez eta gaztelaniaz Garrote vil) heriotza zigorra gauzatzeko gailu bat da.
Historia
1820-1978 artean Espainian ofizialki legeztatua egon zen, bai eta Kuba, Puerto Rico eta Filipinetan espainiar koloniak izan ziren garaian. Dena den, jada aurrez Antzinako Erroman nahiz gerora Erdi Arotik aurrera Iberiar penintsulan jada erabilitako sistema da.
1974ko martxoaren 2an, Bartzelonako Model espetxean, Salvador Puig kataluniar preso anarkista Espainian garroteaz hildako azken pertsona izan zen.
Funtzionamendua
Garrotearen funtzinamendua honetan datza: burdinezko lepoko bat du, girgilu moduko bat,kirten batean amaitzen den torloju bat duena, borreroak kirten hori mugiarazten duen aldiro, burdinezko lepoa estutuz doa, zigortuari lepoa apurtu arte. Teorian, zigortuaren heriotza bizkarrezurreko atlas gaineko axis ornoaren apofisi odontoideen luxazioaren ondorioz dator, horrek garunaren koma egoera eta heriotza eragin behar luke, baina praktikan heriotza asko laringeko kalteen ondoriozko itoketarengatik datoz.
Heriotza zigor sistema horren eraginkortasuna batez ere borreroaren esku-besoen indar fisikoa eta zigortuaren lepoaren neurria eta erresistentziaren araberakoa da. Borreroa indar fisiko makaleko bada edo zigortuak lepo sendoa badu, zenbait kasutan zigorra gehiegi luzatu da eta tortura izatera ere iritsi da.
San Juan (Argentina)
San Juan Argentinako mendebaldean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.
Psednos nataliae
Psednos nataliae Psednos generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Tarazona de Guareña
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 369 biztanle zituen.
Ameriketako Estatu Batuetako Kapitolioa
Ameriketako Estatu Batuetako Kapitolioa Washington Hirian dagoen eta Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren bi ganberak kokatzen diren eraikina da. Lehenbiziko eraikuntza lanak 1793ko irailaren 18an hasi ziren. Gaur egun hiri honetako turismo gune garrantzitsuenetako bat da.
Hasierako eraikinaren diseinatzailea William Thornton izan zen; gerora Benjamin Henry Latrobe eta Charles Bulfinch arkitektoek eraldatu zuten. Thomas U. Walter eta August Schoenbornek gaur egungo domoa eta Senatuaren hegala diseinatu zuten. Kapitolioak bere erdigunean kupula handi bat eta albo banatara bi eraikin atxikiak ditu. Iparraldeko hegalean Ameriketako Estatu Batuetako Senatua dago, aldiz hegoaldeko hegalean Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Etxea dago. Goiko solairuetan bisitariek legebiltzar horien ekitaldi jakin batzuk ikusteko egokituak dauden aretoak kokatzen dira. Estatubatuar arkitektura neoklasikoaren adibide garbia da.
Holyrood abadia
Holyrood abadia (Gurutze Santuaren abadia, eskozieraz) Eskoziako hiriburua den Edinburgon hondakinetan dagoen agustindar abadia bat da. Abadia hau (Holyrood jauregiaren lurretan dagoena, hau baino lehenagokoa delarik) 1128an eraiki zen David I.a Eskoziakoaren aginduz. A mailako eraikina izendaturik dago.
Izenaren etimologia
"Rood" gurutze (cross) esateko eskoziar hitz bat da, Jesus gurutziltzatu zuten gurutzea esan nahi duena; beraz, izena, "Gurutze Santua" edo Holy Crossen baliokidea da. Elezahar batek David I.a erregeak basoetan ehizan zailtasunak izan zituela eta bere adarretan dizdiratzen ari zen gurutze bat zuen orein batek salbatu zuela dio, nori toki horretan eliza bat eraikiko zuela zin egin zion.
Abadiaren sorreraren elezaharra
Beste elezahar baten arabera, 1127an, David I.a erregea Edinburgo tik gertuko basoetan ehizan ari zenean, bapatean bere burua arriskuan ikusi zuen orein baten adarrak parean zituela. Bi anaik, Johannes eta Bregan izenekoak, Strathclyde Garaiko Crawford Baroitzakoak, erregea salbatu zuten. Esker on bezala, erregeak bi anai horiek zaldun egin zituen eta Holyrood abadia sortu zuen hurrengo urtean. Egun horretatik aurrera, Crawford familiaren adar horrek adarren artean urrezko gurutze bat zuen orein buru baten tontorra hartu zuten euren armarritzat abadiaren sorrera gogoratzeko. Familia honek Tutum Te Robore Reddam (Gure indarrak indarra emango dizu) leloa hartu zuen.
Erabilera eta hondakinak
XV. mendetik, Holyrood abadia errege koroaketa eta ezkontza asko ospatu diren tokia izan da, baina eraso ugari ere jasan ditu. Anglo-eskoziar gerran Henrike VIII.a Ingalaterrakoak, Edward Seymourrek eta Earl Hertfordekoak abadia arpilatu zuten 1544an, ondoren Somerseteko Babesle bezala, asaltu bat egin zuen, eraikinei kalte handia eraginez. Jakue II.a Ingalaterrakoa Jesuiten eskola bat jarri zuen Holyrooden eta 1688ko maiatzean Karduaren Ordenarentzat abadia kapera katoliko erromatar bihurtzera behartu zuen, kongregazio protestantea Canongate Kirk berrira joan zelarik. Ondoren, 1688ko azaroan, Gilen III.a Ingalaterrakoak Iraultza Loriatsua aurrera eraman zuenean, Edinburgoko herritarrak eliza eta errege kripta arpilatzera sartu ziren. 1691n, Canongate Kirkek abadia tokiko eliza parrokial bezala aldatu zuen. Zaharberritze lanean abadiaren sabaia sartu zen, 1758an berreraiki zena, baina sabaia urakan baten ondorioz behera etorri zen 1768an, egundaino hondakinetan geratuz.
Hilobiak
Beste gizon emakume haundiren artean, honako errege-erregina hauek daude bertan hilobiratuta.
Francisco Ynduráin
Francisco Ynduráin bi nafar zientzialarien izena da:
80 Safo
80 Safo, asteroide gerrikoan aurkitutako 80. asteroidea da. Gaur egun Chennai izena duen Madras hiri indiarretik aurkitu zuen Norman Robert Pogsonek, 1864ko maiatzaren 2an. Bere izena, emakumeen arteko maitasunari buruz idatzi zuen izen bereko greziar emakume olerkariagandik datorkio.
Kanpo estekak
Lista de asteroidi
Megaoryzomys curioi
Megaoryzomys curioi Megaoryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Tardáguila
Tardáguila Salamancako udalerria da, La Armuña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 233 biztanle zituen.
Espartako (argipena)
Espartako hitzak adiera zenbait ditu:
Juvénal Habyarimana
Juvénal Habyarimana (Gasiza, 1937ko martxoaren 8a - Kigali, 1994ko apirilaren 6a) Ruandako politikari eta militarra izan zen. Ruandako armadaburu eta Guardia Nazionalaren ministro izan zen 1963an. Estatu-kolpea jo zuen 1973an, eta Grégoire Kayibanda agintetik kendu. Errepublikako presidente izan zen, Defentsa ministro gero eta, ondoren, lehen Ministro. Hutu eta tutsi etnietako herritarren arteko harremanak baretzen ahalegindu zen.
Pagliara
Pagliara Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pagliarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rita (antzezlana)
Rita (Educating Rita) Willy Russell idazleak 1980an argitaratu zuen antzezlana da. 2019. urtean Begoña Bilbao Lejarzegik euskarazko moldaketa zuzendu zuen.
Sinopsia
Frank, Unibertsitateko literatura irakasleari, ikasle berri bat etorri zaio: Rita, pelukera. Bi mundu aparte. Irakaslea etsiak jota dagoen poeta da, amore emandakoa, baina Ritaren agerpenak berpiztuko du. Ikasleak ikastea maite du eta irakasleak maitatzen ikasiko du. Sarritan, ikaslea bera izan ohi da irakaslerik onena.
Francisco Ynduráin Hernández
Francisco Ynduráin Hernández (Agoitz, 1910eko ekainaren 25a - Madril, 1994ko urriaren 25a) nafar hizkuntzalari eta literatura-kritikaria izan zen.
Meadow Glade (Washington)
Meadow Glade Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clark konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Francisco Ynduráin Hernández
Salamancako Unibertsitatean Filosofia eta Letrak ikasi ondoren, Madrilgo Unibertsitatean doktoretza lortu zuen. Salamanca, Oviedo, Zaragoza eta Konplutentsean iraskaslea izan zen.
Dora Muñoz Buron ezkondu eta hiru seme izan zituzten, horien artean Francisco Ynduráin Muñoz fisikaria (1940-2008) eta Domingo Ynduráin Muñoz hizkuntzalaria (1943-2003)
Accipiter henicogrammus
Accipiter henicogrammus Accipiter generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Avreuil
Avreuil Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Avreuil udalerrian erroldatutako biztanleak 170 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 89etxeak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (37 gizon eta 27 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Avreuil udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 151,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.666 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Avreuil udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.000 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bouzincourt
Bouzincourt Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Maellako gaztelua
Maellako gaztelua (castillo de Maella; castell de Maella) edo Arandako kondearen gaztelua (castillo del Conde de Aranda; castell del Comte d'Aranda) Zaragozako probintziako Maella (Espainia) herriaren goialdean erortzeko zorian dagoen gaztelu bat da.
Bouzincourt
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 219etxeak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 167 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 33 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 112 etxek bost zituzten. 163 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 87 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Peter Benenson
Ohore guztiei uko egin zien bere bizitza osoan zehar, baina 80 urterekin, batez ere bere familiari atsegin emateko, 2001ean “Britainia Handiko harrotasuna” (Pride of Britain) saria jaso zuen. 1980ko hamarkadan, Torturaren Aurkako Kristauen Elkarteko presidentea izan zen. Gainera, 1990eko hamarkadan Peter Benensonek errumaniar umezurtzentzako laguntzak antolatu zituen. Gaixotasun zeliakoen biktimei laguntzeko talde bat ere sortu zuen.
Bouzincourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 247 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 247 pertsona aktiboetatik 223 lanean zeuden (123 gizon eta 100 emakume) eta 23 langabezian zeuden (13 gizon eta 10 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Peter Benenson
Hasierako bizitza
Benenson Londres en jaio zen familia judu handi batean, Britainia Handiko Harold Solomonen eta Errusia ko Flora Benensonen seme bakarra. Peter Benensonek bere amaren neska-izena hartu zuen beranduago. Bere aita, armadako ofiziala, epe luzeko lesio baten ondorioz hil zen Benensonek bederatzi urte zituela, eta W. H. Audenek tutore pribatuak jaso zuen Eton College-ra joan aurretik. Hamasei urte zituela, Espainiako Gerra Zibile an umezurtz geratutako haurrentzako beste eskola-mutiko batzuekin sorospen funtsa ezartzen lagundu zuen. Bere amaren Benenson izena hartu zuen hilzorian zegoen aitonaren nahia betez, Grigori Benenson finantzario errusiarra (1860–1939).
Bouzincourt
Diru sarrerak
2009an Bouzincourt udalerrian 214 unitate fiskal zeuden, 536 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.045 euro zen.
Peter Benenson
Hasierako bizitza
Oxford eko Balliol Collegen matrikulatu zen, baina Bigarren Mundu Gerra k eten zuen bere hezkuntza. Informazio Ministerioko Inteligentzia Kidegoan zerbitzatu zuen, eta bertan ezagutu zuen bere lehen emaztea, Margaret Anderson. Bigarren Mundu Gerran Bletchley Park-en lan egin zuen, Testeryn. RSM Benenson gisa ageri da 41. aretoan kriptografo gisa.
Bouzincourt
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Peter Benenson
Karrera
1946an desmobilizatu ondoren, Benenson abokatu gisa aritzen hasi zen Alderdi Laborista n sartu zenean, eta 1950ean Streatham-en eta Hitchin-en 1951, 1955 eta 1959an hauteskundeetarako arrakastarik gabe aurkeztu zen. Britainia Handiko abokatu taldeko bat izan zen 1957an “Justizia” sortu zutenean, Erresuma Batuan oinarritutako giza eskubideen eta legeen erreformaren erakundea. 1958an, gaixotu eta Italia ra joan zen gaixondora. Urte berean, Erromatar Eliza Katoliko ra bihurtu zen.
Bouzincourt
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Peter Benenson
Aktibismoa
Benensonek esan zuen harrituta eta haserretuta zegoela António de Oliveira Salazar ren erregimenean subertsioagatik espetxera zigortutako bi portugaldarren erreportaje baten ondorioz. Garai hartan, Portugal Estatu Novo erregimen autoritarioak gobernatzen zuen, eta erregimenaren aurkako konspirazioak gogor erreprimitu zituen Portugalgo Estatuko Poliziak eta portugaldarren aurkakotzat jo zituzten. David Astor-i idatzi zion, The Observer egunkariko editoreari. 1961eko maiatzaren 28an, Benensonen artikulua argitaratu zen, "Ahaztutako atxilotuak” (The Forgotten Prisoners) izenekoa. Bertan irakurleei sinesmen politiko edo erlijiosoengatik preso dauden guztiei atxikimendua adierazteko gutunak idazteko eskatu zien. Gutunak idazteko kanpaina horiek koordinatzeko, Amnistia Internazionala Londresen sortu zen 1961eko uztailean, Benenson eta beste sei gizonen bilera batean, kontserbadore bat, liberal bat eta laborista diputatu bat barne. Hain izan zen erantzuna erabatekoa, non urtebeteko epean dozena bat herrialde baino gehiagotan hainbat gutun-idazle talde sortu baitziren.
Bouzincourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bouzincourt udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 962 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Peter Benenson
Bizitza pertsonala
Benensonek bere lehen emaztea Margaret Andersonekin 1972an dibortziatu zen. 1973an Susan Boothekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituzten.
Heriotza
Benenson 2005eko otsailaren 25ean pneumoniak jota hil zen Oxfordeko John Radcliffe ospitalean, 83 urte zituela, lurperatu zuten inguruko Nuneham Courtenay herrixkako bizilaguna.
Kanpo estekak
"Ahaztutako atxilotuak", 1961ko artikulua.
Sentein
Biztanleria
2007an Sentein udalerrian erroldatutako biztanleak 144 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 363 etxebizitza zeuden, 76 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 257 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 356 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 76 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 76 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (25 gizon eta 19 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sentein udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 135 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.266 euro zen.
O final do camiño
O final do camiño (El final del camino; Bidearen Amaiera) telesail dramatikoa da, Miguel Alcantud, Óscar Pedraza eta Miguel Condek TVE eta TVG kateetarako sortua.
Sinopsia
Iberiar penintsulan XI. mendearen amaieran eta XII. mendearen hasieran girotua, bertan bizi diren hiru anai-arreben bizipenen bidez Santiago de Compostelako katedralaren eraikuntza birsortzen du. Horren atzean, pertsonaia historikoak daude, hala nola Alfontso Ausarta erregea, Konstantza Borgoinakoa haren emaztea, Diego Gelmirez gotzaina, Urraka erregina edo Raimundo Borgoinakoa, besteak beste.
Sentein
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen eta 1 funeraria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Sentein udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 252 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sigma Octantis
Sigma Octantis edo Polaris Australis (σ Oct / HD 177482) Octans konstelazioko izarra da. Polaris Australis izena hartzen du Hego Hemisferioko izar polarra delako, Ipar Hemisferioko Polarisen baliokidea. Hala ere, hau ez bezala, Polaris Australis +5,42 itxurazko magnitudea duen izar ahul bat da, begi hutsez ia ikusten ez dena. Horregatik, praktikan, Hegoaldeko Gurutzearen konstelazioa erabiltzen da zeruko hego poloa aurkitzeko. Lurraren prezesioa dela eta, Polaris Australis Hego polotik urrundu egiten da 1872an izan zuen banaketa txikienetik.
Eguzki sistematik 270 argi-urtera, Polaris F0III espektro motako izar erraldoi zuri gisa sailkatuta dago, 7460 Kelvineko azaleko tenperatura duena. Bere errotazio-abiadurak, 128 km/s-tik gorakoa, egun eta erdi baino gutxiagoko biraketa periodoa ematen du. Era berean, eguzki erradioa baino 3,8 aldiz handiagoa den erradioarekin eta Eguzkiarena baino 40 aldiz handiagoa den argitasunarekin, izarra azpierraldoi bat da benetako erraldoi bat baino. Metalikotasun handia du, eguzkiarena baino % 80 handiagoa. Gainera, Delta Scuti motako aldakor pultsatzaile bat da, bere distiran 0,05 magnitudeko aldakuntza eta 2,3 orduko neurtutako aldi bakarra duena.
Polaris Australis bandera nazional batean agertzen den izarrik ahulena da, Brasilgoan hain zuzen ere, Brasilia hiriburua sinbolizatuz.
Tejeda y Segoyuela
Tejeda y Segoyuela Salamancako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 110 biztanle zituen.
Rutledge (Pennsylvania)
Rutledge Pennsylvaniako borough bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 784 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Neah Bay (Washington)
Neah Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clallam konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Xincheng Barrutia (Hohhot)
Xincheng Barrutia (txinera sinplifikatuz: 新城区; pinyineraz: Xīnchéng Qū), Hohhot osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 320.000 pertsona bizi ziren 700,0 kilometro koadroko azaleran.
Dos Torres
Dos Torres Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 2.570 biztanle zituen.
Annie Londonderry
Annie “Londonderry” Cohen Kopchovsky (Riga, Letonia, 1870 - New York, AEB, 1947ko azaroaren 11) txirrindularia, kazetaria eta abenturazalea zen, eta munduan bizikletaz ibili zen lehen emakumea izan zen. Annie gazte askatzaile, ekintzaile, kirolari eta ibiltaria zen, eta bere burua “Annie Londonderry” ausart gisa birsortu zuen.
Biografia
1870ean jaio zen, Rigan (gaur egungo Letonian), familia judu batean, eta 1875ean, neskatoa zela, Estatu Batuetara emigratu zuen. Gurasoak Levi (Leib) eta Beatrice (Basha) ziren. Cohen Max Kopchovskyrekin ezkondu zen 1888an, eta hiru seme-alaba izan zituen harekin hurrengo lau urteetan.
Munduan zehar
1895eko urriaren 20an, New York World-ek honelaxe deskribatu zituen bere abenturak: "“Emakume batek inoiz egin duen bidaiarik harrigarriena”."Londonderryk adierazi zuen bere klubeko bi kiderekin hasi zela Bostonen. Londonderryren erronka munduari bira bizikletaz ematea zen, 15 hilabetetan, eta saria 5.000 dolarrekoa zen. Abentura emakume baten bere kabuz moldatzeko trebetasunen azterketa zen. Bizikletan inoiz ibili ez zen arren, Annie Bostondik joan zen pedalei eragitera, senarra eta seme-alaba txikiak atzean utzita.
New Yorketik Chicagora joan ostean, gonak kendu eta bonbatxoak (errazago mugitzeko praka-gona batzuk) ipini zituen. Bizikleta ere aldatu zuen, Columbia-emakume bizikleta astuna utzi eta gizonezkoen Sterling askoz arinagoa hartu zuen. Mendebaldetik ekialderako ibilbidea aldatu zuen, seguruenik neguagatik, eta New Yorketik Europara joan zen. 1894ko abenduaren 3an iritsi zen Le Havrera, Frantziara. Zailtasun burokratikoak gorabehera, Londonderryk esan zuen Frantzian zehar egindako bidaia izan zela errazena. Paristik Marseillara joan zen bi astetan, eta jendearen onarpena irabazi zuen. Mediterraneoan zehar ibili zen Egiptoraino, herrialdean zehar ibilaldi txikiak eginez, eta ondoren Jerusalenera eta gaur egungo Yemenera joan zen, Kolonbora eta Singapurrera joateko.
San Frantziskotik Estatu Batuetara itzuli ondoren, 1895eko martxoaren 23an, Los Angeleseraino pedalei eragin zien, eta, ondoren, El Pasora, iparralderantz, Denverrerantz, 1895eko abuztuaren 12an. Bidean, bidaiako kontakizun zoragarriak oparitu zizkien entzuleei, eta 'kandeleroan' oso eroso sentitzen zela erakutsi zuen. Irailaren 24an iritsi zen Bostonera, 15 hile geroago. Nahiz eta kritikak egin, "bizikleta batean" baino "bizikletarekin" bidaiatu zuela esan, bere herrialdean zehar hainbat herri lasterketatan trebea zela erakutsi zuen.
Emakume berria
Bidaiaren ondoren, Annie Kopchovskyk New Yorkera eraman zuen familia. Han, hilabete askoan, artikulu handiak idatzi zituen New York Worlderako, "The New Woman" (Emakume berria) izenarekin. Lehen atala, bizikleta-abenturari buruzko kontakizuna izan zen. Annie Londonberrik hauxe idatzi zuen: "'Kazetaria naiz eta Emakume Berria, termino horrek gizon batek egin dezakeen edozer egiteko gai naizela uste badut'."Baina ospeak ez zuen asko iraun, eta Annie 1947an hil zenNew Yorken bertan, 76 edo 77 urte zituela.
Arte eder
Mendebaldeko Europako tradizio akademikoan, arte ederra (baita pluralean ere, arte ederrak) edo edertia helburu estetikoa duen adierazpide artistikoa da. Arte aplikatuari kontrajartzen zaio, azken horrek funtzio praktikoren bat baitu, estetikoaz gain.
Historikoki bost arte eder nagusi izan dira: margolaritza, eskultura, arkitektura, musika eta olerkigintza. Horiei arte eszenikoak ere gehitzen zaizkio, besteak beste antzerkigintza eta dantza. Gaur egun beste hainbat esparrutako formak ere arte ederren adigaian sartzen dira: zinemagintza, argazkigintza, arte kontzeptuala eta irarketa.
Komorní Lhotka
Komorní Lhotka Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.340 biztanle ditu eta 19,89 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1366 urtean egin zen.
Moxe ben Ezra
Moxe ben Ezra (أبو هارون موسى بن يعقوب ابن عزرا, Abu Harun Musa bin Ya'acub ibn Ezra, משה בן יעקב הסלח אבן עזרא; Granada, 1060 inguru - ?, 1140 inguru) hebrear poeta eta literatura-arauemailea izan zen.
Biografia
Poesia-obra zabala idatzi zuen, bai erlijiozkoa eta bai bestelakoa. Olerki profanoak ditu onenak. Haietatik aipagarriena: Sefer ha-anaq edo Sefer ha-tarsi (Lepokoaren liburua). Kritikazko obra nagusia, arabieraz: Kitab al-muhadara wa-l-mudakara (Iruzkinen eta oroipenaren liburua).
Melanomys caliginosus
Melanomys caliginosus Melanomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
OSI eredua
OSI eredua (Open System Interconection) sare protokoloen diseinua deskribatzen duen eredua da, zazpi geruzatan banatuta dagoena. Open Systems Interconnectionen ekimen bat da. Teknologia ezberdinen arteko bateragarritasuna erraztu eta bermatzea da bere helburu nagusia. Geruzatan banatuta egoteari esker, hauetako bakoitzak goiko eta beheko geruzekin baino ez du lan egin behar.
Panjshir harana
Panjshir harana (درهٔ پنجشير, literalki Bost Lehoien harana) Afganistango iparraldean dagoen bailara bat da, Kabuletik 150 kilometrora eta Hindu Kush mendietatik gertu. Panjshir ibaiak erdibitzen du. Bertan 100.000 pertsona baino gehiago bizi dira, tartean tajik etniako Afganistango talderik handiena. 2004tik aurrera, Afganistango Errepublika Islamiarra sortu zenean, Panjshir probintziaren muinean bilakatu zen, lehenago Parwan probintziaren parte izanik.
Afganistango Errepublika Demokratikoaren garaian, bertan Gobernuaren indarrek eta Sobietar indarrek mujahidinen aurkako Panjshir ofentsiba egin zuten, Afganistango gerraren baitan, 1980 eta 1985 artean. Ahmad Shah Massoud komandante lokalak bailara babestu zuen eta lortu zuen sobietarrek ez hartzea. Afganistango Gerra Zibilaren baitan, Talibanaren eta Iparraldeko Aliantzaren arteko guda baten lekuko izan zen, Massoud komandantearen gidaritzapean, berriro ere Talibanek eskualdea hartzea ekidin zuenean. Afganistango Errepublika Islamiarraren garaian, herrialdeko eskualderik seguruena zela esan ohi zen, eta 2021eko abuztutik ere Panjshir erresistentziaren gune nagusia da Afganistango Emirerri Islamiarraren aurka.
OSI eredua
Historia
OSI, Open System Interconection, eredua, 1984an sortu zen, ISOk garatutako sare eredu deskriptibo bat bezala. Hardware egileentzat estandar multzoa edukitzea suposatu zuen, bateragarritasun gehiago eta sare sistemen arteko operatibitate gehiago emanez.
1980. hamarkadaren erdialdean, enpresak hasi ziren jasaten hedapen azkarraren ondorioak. Garapen abiadura oso altua, eta ondorioz berritasun asko denbora gutxian. Hizkuntza bera hitz egiten ez duten pertsona bik komunikatzeko arazoak dituzten modu berean, berezitasun eta inplementazio ezberdinetako sareak informazioa elkar trukatzeko arazoak zituzten.
Sareen arteko bateraezintasunaren arazoari aurre egiteko, ISO erakundeak sareen arkitekturako eredu ezberdinak aztertu zituen, sare guztietara aplikagarriak izango liratezkeen arauak finkatzeko asmoarekin. Ikerketa honen ondorioz, sare ezberdinen arteko bateragarritasuna egingarriagoa da.
OSI eredua
Eredu honen eskemari jarraituz, protokolo ezberdinak sortu ziren (X.25), komunikazio informatikoan garrantzi handia hartuz. Denborarekin, protokoloen diseinua malguagoa da eta zailago suertatzen da geruzen zehaztapena. Honek ekarri du eredu hau neurri batean bigarren plano batera pasatzea. Halere, daukan balore kontzeptualagatik oso garrantzitsua da, eta komunikazio protokoloen egiturak eta funtzioak ulertzeko oso baliogarria da.
Eredua bere baitan ezin da arkitektura bezala definitu, ez duelako geruza bakoitzeko protokolo bat zehazten. Erreferentzia eredu bat da, eraikitzen diren arkitekturek oinarri bezala hartzeko. Eredu hau zazpi geruzetan banatzen da.
Internet hedatu zenetik OSI erreferentzia eredua irakaskuntza mailan bakarrik du indarra zeren eta TCP/IP eredua merkatuan nagusi bilakatu da.