cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Adrián del Valle
San Adrián del Valle Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
The Apartment
Argumentua
C.C. Baxter (Jack Lemmon) Manhattango aseguru konpainia handi bateko langile apal baina handigura da. Ezkongabea, bakarrik bizi da apartamentu xume batean. Lantokian postu hobeagoetara iristeko itxaropenez, bizilekua nagusiei lagatzen die, euren maitaleekin egoteko amodio leku gisa; maiz haien sexu topaketak amaitu arte kalean zain egon ohi da. Baxterrek enpresako igoigailuko emakume langilea ezagutu (Shirley MacLaine) eta hartaz maitemintzean egoera guztiz aldatuko da. Hala ere, Baxter xaloak ez dakiena da neska gaztea bere nagusi gonazalearen (Fred MacMurray) maitale berria dela...
Estiloa
Billy Wilderek teknika xumea eta argumentu korapilatsuaz osatutako zinema egin ohi zuen. Izan ere, argumentua xehetasun, asmo eta irrika handiz osaturik dago. Inoren alde jartzen ez den narratzaile orojakile batek kontatzen digu ia film osoa; lehenbiziko eszenan, ordea, Jack Lemmon aktorearen ahotsak bere pertsonaia, haren bizitza eta haren arazo txikia aurkezten dizkigu.
San Adrián del Valle
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 135 biztanle zituen. biztanle zituen.
Adal
Adal, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Cicero udalerrian dagoen herri bat da. 2011n 470 biztanle zituen.
Baion
Baion Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 344 etxebizitza zeuden, 308 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 339 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 308 etxebizitza nagusietatik 237 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 87 etxek lau zituzten eta 147 etxek bost zituzten. 214 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 436 ziren, horien artean 326 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 326 pertsona aktiboetatik 289 lanean zeuden (156 gizon eta 133 emakume) eta 37 langabezian zeuden (14 gizon eta 23 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bayon-sur-Gironde udalerrian 316 unitate fiskal zeuden, 723 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.222 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Bayon-sur-Gironde udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
XSLT
eXtensible Stylesheet Language Transformations (XSLT) XMLn oinarritutako lengoaia da, XML fitxategiak transformatzeko balio duena.
XSLT estandarra, XML bezalaxe, W3Ck kudeatzen du.
Salmo obtusirostris
Salmo obtusirostris Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
George Arliss
Augustus George Andrews (Londres, 1868ko apirilaren 10a - ib., 1946ko otsailaren 5a), George Arliss izen artistikoz ezaguna, britainiar aktorea izan zen, zineman eta antzerkian aritutakoa.
1930ean gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Corumbá
Corumbá Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Oriolus chinensis
Oriolus chinensis Oriolus generoko animalia da. Hegaztien barruko Oriolidae familian sailkatua dago.
Blackpool (Cork)
Blackpool, 'An Linn Dubh', Irlandako Cork hiriko auzune bat da.
A Cova (Ayande)
A Cova, gaztelaniaz Coba, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko San Martín del Valledor parrokian dagoen herri bat da, Allande udalerrian.
Miguel Otero Silva
Miguel Otero Silva (Barcelona, Venezuela, 1908ko urriaren 26a—Caracas, 1985eko abuztuaren 28a) venezuelar idazle, kazetari, ingeniari eta politikari ezkertiarra izan zen.
Biografia
1937ko abuztuaren 8an, Venezuelako Alderdi Komunistaren Lehen Konferentzian hartu zuen parte. Garai horretan Espainiako Gerra Zibilan egon omen zen, Nazioarteko Brigadetan boluntario gisa; dena dela kritiko batzuk ez daude ados datu horrekin.
1942an, erbestetik bueltan, giro politikoa Isaías Medina Angaritaren gobernuarekin lasaitua zegoela eta, Aquí está aldizkari ezkertiarra sortu zuen. Aldizkari hori Alderdi Komunistaren bozeramale bihurtu zen, ordura arte izana zen El Martilloren ordez. Aitarekin batera, bestetik, 1943ko abuztuaren 3an, El Nacional egunkaria plazaratu zuen. Urte horietan ereMaría Teresa Castillorekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen; Castillo Venezuelako kulturaren pertsonalitate garrantzitsua zen.
1979an Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak Lenin Bakearen Saria eman zion.
Fernando Botero
Fernando Botero Angulo (Medellin, 1932ko apirilaren 19a -) kolonbiar muralista, eskultore eta margolari figuratiboa da. Bizirik dagoen Latinoamerikako artistarik ospetsuenetarikoa da. Artearen adierazgarri unibertsala da. 1976tik eskultore bezala lan egin du. Bere irudiek potolo izatearen berezitasuna dute.
Bizitza
Fernando Botero Kolonbiako Medellin hirian jaio zen. Hiru seme-alaben arteko bigarrena izan zen. Bere gurasoak David Botero eta Flora Angulo dira. Aita semeak lau urte zituela hil zitzaion. Bere osabak paper garrantzitsua izan zuen. Museoetatik aldenduta bizi zen arren, eliza kolonialetako eta hiriko estilo barrokoaren eragina jaso zuen.
Garapena
1948an izan zuen erakusketa bat lehendabiziko aldiz, bere lurreko beste zenbait artistekin batera. 1949tik 1950ra, Boterok dekoratuak diseinatu zituen. 1951an Bogotara joan zen. 1952an beste artista batzuekin batera Bartzelonara joan zen eta handik Madrilera. San Fernando akademian ikasi zuen. Bogotan Leo Matiz galerian berak bakarrik erakusketa bat egin zuen. Salón de Artistas Colombianos erakundearen bederatzigarren edizioa irabazi zuen. 1953an Parisera joan zen, han denbora gehiena Louvre museoko lanak aztertzen eman zuelarik. 1953tik 1954ra Florentzian (Italia) errenazimenduko lanak aztertu zituen. Azkeneko hamarkadetan batik bat Parisen bizi izan da eta urtero hilabete batez Medellin jatorrizko hirian egoten da. Munduko hiri nagusietan 50 erakusketa baino gehiago ditu eta bere arte lanen prezioa oso garestia da.
Estiloa
Hasieratik eguneroko gaiak landu izan ditu, kolore ilunak pintzelada askeetan banatuz lehendabizi, 60ko hamarkadako espresionismoaren antzera eta geroago pintzelada itxiagoak emantez eta kontornoa gehiago definituz, Azkenaldian Kolonbiako eta munduko egoera politikoa landu du. Adibidez, "Abu Ghraib" saileko 78 koadroek torturaren eta gudaren horrorea adierazten dute, Estatu Batuetako espetxe batean Irakeko Abu Ghraib presoak 2004 eta 2005 bitartean jasandako torturak salatuz.
Exerodonta
Exerodonta anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Fernando Botero
Lanak
Kolonbiako artearen historian, Boteroren lanik ezagunenak hauek dira:
Bere eskultura berrienak:
Margoak:
Rosenberg (Baden)
Rosenberg Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Northampton konderria (Ipar Carolina)
Northampton konderria (Northampton County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jackson da. 2010eko zentsuaren arabera 22,099 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Northampton konderriak 142,606 kilometro koadro ditu. Horietatik 363 ura dira. Beste 138,976 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,5 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 22,099 pertsonetatik 8,901 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 305 dira. 12,847 beltzak edo afroamerikarrak. 90 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 38 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 30 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 192 pertsonek kokatzen zuten.
Community
Community estatubatuar umorezko telesaila da, Dan Harmonek sortua.
Sinopsia
Bi urteko graduak eskaintzen dituen Greendaleko Unibertsitatea da telesailaren ardatza. Jeff Winger abokatuari baliorik gabe utzi diote bere graduaren titulua, eta unibertsitatera itzuli da karrera egiteko. Han, mota askotako jendea ezagutuko du.
Crash (2004ko filma)
Crash 2004ko drama filma da, Paul Haggisek zuzendua eta idatzia. Hiru Oscar irabazi zituen 2005ean, tartean film onenarena.
Zuzendariari gertatutako benetako pasadizo batean oinarrituta, filmean, arraza eta klase gatazkak hizpide, Los Angelesko hainbat hiritarren bizipenak kontatzen dira. Hori dela eta, protagonista askoko filma da.
Hemigrammocypris rasborella
Hemigrammocypris rasborella Hemigrammocypris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
XQuery
XQuery kontsulta lengoaia bat da, XML fitxategietan kontsultak egiteko balio duena. SQLren antzekoa da semantikoki.
W3C erakundea da XQuery teknologia XSLT teknologiarekin batera kudeatzeaz arduratzen dena. XQuery lengoaiaren helburua webeko dokumentuetan erraztasun osoz kontsultak egin ahal izatea da, web dokumentuen eta datu-baseen arteko interakzioa eskaintzeko. Honi esker, XML fitxategi kolekzioak datu-baseak bailiran irakur daitezke.
Tobera (edukiontzia)
Tobera kono-enbor edo piramide-enbor formako edukiontzia da, pikor edo hauts egiturako materialak banatzeko, dosifikatzeko eta, batzuetan, garraiatzeko erabiltzen dena. Errotetan, esate baterako, aleak errotarrira pixkanaka eta poliki eror daitezen erabiltzen da. Nekazaritzan eta industrian ere oso erabiliak dira.
Burundi
Burundi (kirundiz eta frantsesez  ahoskatua), ofizialki Burundiko Errepublika (Republika y'Uburundi ; République du Burundi), Ekialdeko Afrikako estatu burujabea da, Aintzira Handien eskualdean dagoena. 27.816 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2020an 11,9 milioi biztanle zituen. Gitega da hiriburua. Munduko herrialde pobreenetako bat da.
Geografia
Afrikako Ekialdeko Riftean dago. Iparraldean Ruandarekin du muga, mendebaldean Kongoko Errepublika Demokratikoarekin, eta ekialdean eta hegoaldean Tanzaniarekin.
Azken urteak
1993an egin ziren lehendakaria hautatzeko lehenengo hauteskundeak, Burundi independente zenetik. Melchior Ndadayek, hutu etniako diputatuak, irabazi zituen, baina handik hilabetera hil egin zuten estatu-kolpe batean. Heriotza hark gerra zibila piztu zuen etnien artean, eta milaka errefuxiatuk Ruandara ihes egin zuten. Cyprien Ntaryamira izan zen Ndadayen ondorengoa, eta borrokak eteten saiatu zen. Hura ere hil zuten, Ruandako lehendakari Juvénal Habyarimanarekin batera. Orduan, Silvestre Ntibantunganya jarri zuten lehendakari. Bien bitartean, Burundi saiatu zen Ruandatik zihoazen errefuxiatuei aurre egiten, han ere gerra zibil latza bizi baitzuten.
1995ean, borrokaldi gogorrak izan ziren Burundin, 1996an areagotu zirenak. Nazio Batuen Erakundeak eta Afrikako Batasunaren aldeko Erakundeak, gerra hura inguruko herrialdeetara zabalduko ote zen beldur, auzi hartan parte hartzea erabaki zuten. Baina nazioarteko soldaduak Burundin ez zitezen sar eta blokeoa amaiarazteko helburuarekin, armadak Pierre Buyoya lehendakari jartzea erabaki zuen, eta alderdiak legeztatzeko asmoa ere adierazi zuten. Hala ere, egoerak okerrera egin zuen, oposizioak boikota egin zion presidenteari, eta hutuen matxinada herrialde osora zabaldu zen. Horrek, aldi berean, zapalkuntza indartu egin zuen, eta hainbat esparru eraiki ziren biztanleak matxinoetatik babesteko. Gatazka odoltsu hartan 300.000 lagun inguru sarraskitu zituzten.
Su-etena ezartzea eta alderdi askotako hauteskundeak egitea adostu zuten 2000. urtean. Parlamentuak Pierre Nkurunziza, hutu matxinoen buruzagia, presidente hautatu zuen 2005ean. 2010eko hauteskundeak irabazi zituen, eta 2015ean berriro aurkeztu zen. Oposizioaren arabera, ezin zuen halakorik egin, hirugarren agintaldia zukeelako; Nkurunzizaren arabera, ez zuen konstituzioa urratu, lehenengo aldian ez baitzen hauteskundeetara aurkeztu. Oposizioa matxinatu egin zen eta Nkrurunzizak estatu kolpe ahalegin bat ere jasan zuen. Ehunka lagun hil, eta 400.000 inguru desplazatu zituzten hilabete batzuetako epean. 2018an, presidentearen agintaldiei muga kentzea onartu zuten erreferendum bidez.
Politika
2005etik indarrean dagoen konstituzioaren arabera, Burundi errepublika presidentzialista da. Errepublikako presidentea da estatuburua eta gobernuburua, eta sufragio unibertsalaren bitartez aukeratzen da bost urtetik behin. Parlamentua ganbera bikoa da: Senatuak (Inama Nkenguzamateka) 43 kide ditu, eta Biltzar Nazionalak (Inama Nshingamateka) 121 kide.
Nazio Batuen Erakundeak 2017an salatu zuenez, Burundin gizateriaren aurkako krimenak izan ziren 2015eko apirilaz geroztik: epairik gabeko ehunka heriotza zigor, milaka atxiloketa arbitrario, ehunka pertsona desagertu eta torturatu, eta dozenaka sexu eraso. Estatuko indar armatuei egotzi zizkien erasoak NBEk, eta Nkurunziza presidenteari eta haren gertukoei leporatu zien erantzukizuna.
Banaketa administratiboa
Herrialdea 18 probintziatan banaturik dago.
Biztanleria
NBEren zenbatespenaren arabera, 11.891.000 biztanle zituen 2020an. Dentsitatea oso handia da, Afrikako handienetako bat. Adineka, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak % 43,8 dira, 15-24 urte bitartekoak % 19,7, 25-54 urte bitartekoak % 29,2, 55-64 urte bitartekoak % 4,2, eta 65 urtetik gorakoak % 3,1. Bizi itxaropena 66,7 urtekoa da; 64,6 urtekoa gizonezkoena eta 68,8 urtekoa emakumezkoena (2020ko zenbatespenak).
Banaketa etnikoa
Biztanleen % 85 hutuak dira, tutsiak % 14, eta twak, pigmeo taldea, % 1 baino gutxiago.
Hizkuntzak
Hizkuntza nagusiak hauek dira: kirundia, frantsesa (biak ofizialak) eta bantu hizkuntzak (swahilia eta kinyaruanda).
Erlijioa
Biztanleen % 86 kristauak dira (% 62,1 katolikoak, % 23,9 protestanteak), eta % 2,5 musulmanak (2008ko zenbatespenak).
Ekonomia
Burundi nekazari herria da, batez ere, eta biztanle gehienak nekazaritzatik bizi dira. Tapioka, batatak, platanoak, lekak, ilarrak eta sorgoa landatzen dute. Kafea da esportatzen den gai nagusia eta ia bakarra, baina kotoia eta tea ere esportatzen hasi dira. Animalia sailak edukitzea garrantzi handikoa da kulturan eta gizartean, baina ekonomiari dagokionez ez dute etekinik ematen. Meatzaritzan urrea, bastnasita eta kasiterita meak ekoizten dira. Uranio, nikel eta turba hobi handiak daude, baina ekoitzi gabe. Burundiko merkataritza gehiena itsasontziz egiten da. 1994. urteaz geroztik Burundik bizi izan zuen gerra egoerak zaildu egin zuen ordurako gogorra zen egoera ekonomikoa.
Salmo ohridanus
Salmo ohridanus Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Chalermpol Malakham
Chalermpol Malakham (เฉลิมพล มาลาคำ), (Surin, Thailandia, 1962ko urriaren 10a - ) thailandiar abeslari eta aktorea da.
Pangio atactos
Pangio atactos Pangio generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
El elixir de la vida
El elixir de la vida Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezaguenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da, 1973an argitaratutakoa.
Istorioa
Von Nassen profesoreak presondegitik ihes egin du, eta objektuei bizia ematen dien elixir bat asmatu du. Von Nassenek bere asmakizuna plan maltzurrak betetzeko erabiliko du eta Mortadelok eta Filemonek geldiarazi egin beharko dute.
Oriolus chlorocephalus
Oriolus chlorocephalus Oriolus generoko animalia da. Hegaztien barruko Oriolidae familian sailkatua dago.
Zero gune
Zero gunea leherketa batetik gertuen dagoen lurraren gunea adierazteko erabiltzen den terminoa da. Era berean, lurrikara, uholde edo beste hondamendi bati buruz, kalte gehien jaso dituen eremua adierazteko erabiltzen da. Adibidez, Hiroshima eta Nagasakiko leherketa nuklearrak izan ziren gnue zehatzak nahiz 2001eko irailaren 11ko atentatuetan World Trade Centerreko eraikinak birrinduta geratu ziren gunea izendatzeko erabili izan da.
Dorothy Pitman Hughes
Bizitza
Dorothy Pitman Hughes 1938an jaio zen Lumpkin hirian, Georgian. Hamar urte zituenean, aita familiaren etxeko atean jo zuten ia hil arte; familiak uste zuen ekintza hura Ku Klux Klaneko kideek egin zutela. Pitman Hughesek, haurra zela, erabaki zuen, familiaren esperientziei erantzunez, aktibismoaren bidez pertsonen egoera hobetzen emango zuela bizitza.
Ibilbidea
Pitman Hughes Georgiatik New Yorkera joan zen 1957an. 1960ko hamarkadan, New Yorken, saltzaile, etxe-garbitzaile eta gaueko klubetako abeslari lan egin zuen. Bere aktibismoak bultzatuta, eskubide zibilen aldeko manifestarien fidantzarako dirua biltzen hasi zen.
Arraza anitzeko haurtzaindegi kooperatiboa
1960ko hamarkadaren amaieran, Pitman Hughesek, bere alabentzako zaintza behar zuelarik (1970ean, hiru alaba zituen), arraza anitzeko haurtzaindegi kooperatiboa antolatu zuen West Seten, West 80th Community Childcare Center zentroan, New York Gloria Steinem aldizkariko zutabegileak aipatua. Pitman Hughes eta Steinem lagun egin ziren, eta Pitman Hughesek Emakumeen Mugimenduaz jendaurrean hitz egitera bultzatu zuen Steinem. Bi urte eman zituzten herrialde osoan zehar agertokiak partekatuz.
Ms. aldizkaria
Bikoteak jaso zuen publizitatean oinarrituta, Pitman Hughesek Steinem animatu zuen emakumezkoek beste bazkide batzuekin argitaratutako aldizkari bat (Ms.) sortzera, New York aldizkariaren edizio berezitzat hasita. Sortzaileetako bat zela aipatu ohi da, baina gero Pitman Hughesek ez zuen rol formalik izan aldizkarian.
San Andrés del Rabanedo
San Andrés del Rabanedo Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
Dorothy Pitman Hughes
Ms. aldizkaria
Pitman Hughesek tratu txarrak jasaten zituzten emakumeentzako lehen babeslekua antolatu zuen New Yorken, eta New Yorkeko Haur Garapenerako Agentzia sortu zuen. Agentzia hori aitzindaria izan zen haurrak zaintzen, eta hau adierazi zuen: "Emakume gehiegi behartuta dago seme-alabak etxean uztera, beren familiak elikatzeko lan egiten duten bitartean."
San Andrés del Rabanedo
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 30.906 biztanle zituen. biztanle zituen.
Dorothy Pitman Hughes
Ms. aldizkaria
1971n, Pitman Hughesek Gloria Steinemekin batera sortu zuen Women's Action Alliance, Estatu Batuetako eremu osoa hartzen zuen informazio zentro aitzindaria, haur hezkuntza irrazial eta ez-sexistan espezializatu zen zentroa. Bi emakumeak elkarrekin ibili ziren arrazaz, klaseaz eta generoaz hizketan 1970eko hamarkadan.
Ukabila altxatuta, argazki ikonikoa
Pitman Hughes eta Steinem elkarrekin ageri dira zuri-beltzeko argazki ikoniko batean. Orain, Smithsonian Institution erakundearen Erretratuen Galeria Nazionaleko bilduman dago, Washington hirian. Dan Wynn argazkilariak hartu zuen Esquire aldizkarirako, eta 1971ko urrian argitaratu zen. Wynnek Washingtongo erdialdean egin zuen argazkia, Steinemek eta Pitman Hughes ukabila altxatuta zutela, desafiatzaile ageri ziren Black Power mugimenduko keinu horrekin lehen aldiz, gero ospetsu egin den keinua. Pitman Hughesek une horretan zuen adiskidetasuna oso konplexua zela nabaritu zuen, eta onartu zuen Lumpkin jaioterrian (Georgia), Steinemekin, emakume zuri batekin, ikusten zutenean beldurra sentitzen zuela. 2017an, Pitman Hughesek Dan Bagan argazkilariari eskatu zion Steinemen 80. urtebetetzerako bi lagunen argazki bat, berriz ere ukabila altxatuta, antzeko jarrera batean, omenaldi-erretratua sortzeko.
1972an, Pitman Hughes izan zen Ms. aldizkariaren «Abortoak izan ditugu» kanpainaren sinatzaileetako bat. Kanpainak ugalketa-askatasuna mugatzen duten "lege arkaikoen" amaiera eskatzen zuen, eta emakumeak beren bizipenak partekatzera eta neurriak hartzera animatzen zituen.
Pitman Hughes irakasle gonbidatua izan zen Columbiako Unibertsitatean, Aldaketaren Dinamika izeneko ikastaroa eman zuen College of New Rochelle ikastetxean, eta irakasle gonbidatua izan zen Manhattango City College ikastetxean.
Enpresa txiki baten jabe lehenengo afro-amerikar emakumea
1997an, Pitman Hughes izan zen Harlem Office Supply, Inc. (HOS) fotokopiatze-zentro baten eta bulego-artikuluen jabe zen lehen afro-amerikar emakumea, eta New Yorkeko Paper Denden Elkarteko kide bihurtu zen. 1997ko maiatzean, Pitman Hughes HOS enpresaren dolar bateko akzioak ematen hasi zen, irabazi asmorik gabeko gizabanako, korporazio, elkarte eta erakundeei, afro-amerikar haurrei begira. Bere esperientziei buruz idatzi zuen Wake Up and Smell the Dollars liburuan (2000); beste afro-amerikar batzuek ere enpresa txikien jabe izatea aldeztu zuen, ahalduntzeko bidetzat.
Ahalduntzea
Pitman Hughesek Manhattan Garaiko Ahalduntze Eremuan (Upper Manhattan Empowerment Zone, UMEZ) parte hartu zuen. Bill Clintonen administrazioak 1994an sortutako programa federala zen, eta Harlemgo garapen ekonomikorako 300 milioi dolar bideratu zituen, funts federaletatik, estatukoetatik eta udalekoetatik. Pitman Hughesek ireki zuen Harlem Office Supply. Hala ere, Pitman Hughesek ekimena kritikatu zuen geroago, Staples denda bat gertu ireki eta negozioa itxi behar izan baitzuen. Programek enpresa handiak ekarri zituzten, hala nola Old Navy eta Disney, Harlemera, lanpostuak sortzeko, baina, azkenean, enpresa handi horiek baliabide gehiago zituztenez, arazoak sortu zizkieten tokiko jabeak zituzten enpresei. Pitman Hughesek, baliabideak Harlemeko enpresa txikien artean modu desberdinean banatzen ari zirelakoan, hau esan zuen: "Batzuk ziur daude ezen, korporazio handiak ahalduntzen baditugu gure auzokoei soldata apaleko lanpostuak eskain diezaieten, horrek ahalduntze ekonomikoa ekarriko diola komunitateari. [...] [Baina] afro-amerikar jaberik gabe, azken batean ez dago tokiko ahalduntzerik."
Pitman Hughesek geroago Just Saying... It Looks Like Ethnic Cleansing (The Gentrification of Harlem) idatzi zuen. Liburu horreatan, aholkuak eman zizkien antzeko gobernu-programak (hala nola Barack Obama Estatu Batuetako presidenteak 2012an onartutako JOBS Legea) erabili nahi zituzten afro-amerikar enpresaburuei.
Pitman Hughesek eta Steinemek berriro hitz egin zuten 2008an Eckerd Collegen, eta berriz erabili zuten ukabila altxatzearen keinua. Steinem batu zitzaien Pitman Hughesek Jacksonvilleko (Florida) Northside komunitatean egindako ahaleginei, gune komunitarioekin goseari aurre egitearren. Hizlari gisa agertu zen, eta laguntza finantzarioa eskaini zuen.
Bizitza pertsonala
Pitman Hughes hiru alabaren ama eta Gabourey Sidibe aktorearen izeba zen. 2022ko abenduaren 1ean, 84 urte zituela hil zen Dorothy, Tampa hirian, Floridan, bere familiaren etxean.
Armenande
Armenande, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Lago parrokian dagoen herri bat da, Allande udalerrian.
Pico Viejo
Pico Viejo edo Montaña Chahorra Tenerife uharteko gailurra da, uharteko eta uhartediko bigarren altuena dena. 3.135 metro ditu eta Teideko Parke Nazionalaren barnean dago. Duela 200.000 urte inguru sortua, 800 metroko kraterra du eta, azkenekoz, 1798an azken erupzioa izan zuen. Guantxeen mitologian, leku sakratua da.
Onslow konderria (Ipar Carolina)
Onslow konderria (Onslow County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jacksonville da. 2010eko zentsuaren arabera 177,772 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Onslow konderriak 23,463 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,081 ura dira. Beste 19,755 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 75,77 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 177,772 pertsonetatik 140,454 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 17,896 dira. 26,577 beltzak edo afroamerikarrak. 1,013 amerikar natiboak ziren eta 438 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3,163 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 290 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5,837 pertsonek kokatzen zuten.
Hidralazina
Hidralazina eragin zuzeneko muskulu lisoaren lasaigarria da, hipertentsio arterial moderatua edo larria tratatzeko egokia, bakarrik edo hipertentsioaren aurkako beste batzuekin konbinatuta. Muskulatura leuna erlaxatzen du, batez ere arterietan eta arterioletan, eta basodilatazioa eragiten du, eta, ondorioz, erresistentzia baskular periferikoa murrizten du; horrek presio arteriala gutxitzen du.
Ahotik aktibatutako lehen antihipertentsore aktiboetako bat izan zen, eta Estatu Batuetan merkaturatu zuten; hala ere, hasieran oso gutxitan erabili zen, takikardia eta takifilaxia zirela eta. Baskodilatadore arteriolareekin batera ematen diren erantzun kardiobaskular konpentsatzaileak hobeto ulertuta, hidralazina simpatikolitiko eta diuretikoekin konbinatu zen, eta emaitza terapeutiko hobeak lortu ziren.
Joël Shapiro
Joël Shapiro (New York, 1941eko irailaren 27a) estatubatuar eskultorea da.
Sorterrian egin zituen arteko ikasketak. 1970ean egin zuen bakarkako bere lehen erakusketa Paula Cooper galerian. Shapiroren hasierako lanetan garai hartan artean nagusitzen ari zen joera minimalistaren kutsua nabarmentzen da, molde geometriko soilak eta bere lanen osagaiak oinen gainean jarri ordez zuzenean lurrean jartzeak erakusten duenez. Dena dela, eta oro har, joera horrekin lotua izan bada ere, ezin uka daiteke minimalismotik urrundu zela zenbait ezaugarritan. Adibidez, bere obra figuratiboetan erreferentzia psikologiko garbiak erakusten ditu, eta ildo narratibo garbi bati jarraitzen dio. Teknika eta materialetan ere aldendu zen minimalismotik, brontze urtua edo harri landua erabiliz osatu baitzituen bere obrak. 1980-1990 hamarraldietan zurezko eskulturak landu zituen nagusiki, material horrek eskaintzen zizkion aukera plastiko apartengatik. Garai horretako bere obretan, bai brontzezkoetan bai zurezkoetan, lauki zuzen trinkoak agertzen dira osagai nagusitzat, grabitate-indarrari aurre egiten dioten konposizio dinamikoetan. Aipagarria du, besteak beste, Izengabea (1991) eskultura, brontzez egindako irudi hustua. Shapirok hainbat sari lortu ditu bere karreran zehar, eta munduko areto nagusietan egin ditu erakusketak. Bere obrak nazioarteko bilduma ospetsuenetan jasota daude.
Smolni institutua
Smolni institutua (Смольный институт) San Petersburgon dagoen eraikin bat da, Errusiako historian hainbat gertaera garrantzitsutan erabili izan dena. Bere eraikuntza Dontzeila Nobleen Hezkuntzarako Elkarteak Giacomo Quarenghiri enkargatu zion, eta 1806 eta 1808 artean eraikin zuten. Ivan Betskoik sortutako instituzio honek izena eman zion gertu adgoen Smolni monasterioari.
1917an Vladimir Leninek boltxebikeen kuartel orokor gisa aukeratu zuen, Urriko Iraultza abiatzeko. Hainbat hilabetez bere erresidentzia izan zen, ahalik eta gobernua Moskuko Kremlinera mugitu zen arte. Ondoren Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren egoitza lokala izan zen, baita hiriko udaletxe ere. 1927tik Leninen eskultura bat dago eraikinaren sarreran.
1934an Sergei Kirov bertan erail zuten, eta 1991an hiriko alkatearen egoitza bertan ezarri zuten. Vladimir Putinen lantokia izan zen 1991tik 1997ra bitarte, Anatoli Sobtxaken administrazioarekin.
Blackrock (Cork)
Blackrock, 'An Charrig Dhubh', Irlandako Cork herri eta auzune bat da.
Itziar Ugarte
Itziar Ugarte Irizar (Oñati, Gipuzkoa, 1995eko apirilaren 27a) kazetaria eta idazlea da.
Biografia
Kazetaritzan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Euskal Kulturgintzaren Transmisioa graduondokoaren seigarren edizioa egin du Mondragon Unibertsitatean. Argia-n hasi zen lehen kazetaritza lanak publikatzen, eta Berria-n dihardu egun, kultura sailean. Beste hedabide eta agerkari batzuetan ere idatzi izan du baita literatur eremukoetan ere. Itu bandako kidea izan da eta Lekore aldizkarian argitaratu ditu zenbait literatur pieza.
Jean Picard
Jean-Félix Picard (La Flèche, 1620ko uztailak 21-Paris, 1682ko uztailak 12) frantziar astronomo eta apaiz bat izan zen.
Henry Le Grand eskola jesuitan ikasi zuen. 1670ean Frantziako meridiano baten lehen neurketa egin zuen, Lurraren erradioaren nahiko neurketa zehatza eman ziona (bere neurketak, emaitza bezala Lurrak 6.328,9 kilometroko erradioa zuela eman zuen, gaur egungo neurketa 6.357koa delarik, Picardek gaur egungo neurketatik soilik %0,44 bategatik huts egin zuela esan nahi duena) eta Isaac Newtonen Grabitazio Unibertsalearen Teoriaren baieztapen bat eman zuen. 1679an frantsesez idatzitako lehen Urtekari Astronomikoa argitaratu zuen.
Takifilaxia
Takifilaxia farmako baten eragina pixkanaka gutxitzea da, etengabe edo behin eta berriz ematen denean (normalean, minututan agertzen da). Botikekiko tolerantzia terminoa gehiago erabiltzen da erantzun farmakologikoa murrizteko, denbora gehiago behar izaten baita (egunak edo asteak).
Fenomeno horren kausak asko dira, besteak beste:
Fejervarya
Fejervarya anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Dicroglossidae familian sailkatua.
Urrexolagaraiko gudua
Urrexolagaraiko gudua XIV. mendearen amaieran Oñatiko eta Leintz bailarako jauntxoen artean gertatutako borroka odoltsua izan zen. Leinu gerren barnean kokatzen da, hastapenetan, izan ere Garibai (ganboatarrak) eta Galartza (oinaztarrak) leinuak baitziren talde bakoitzeko nagusi. Oñatiarrek irabazi zuten gudua eta Leintz bailarak Oñatiko kondearen menpeko izaten jarraitu zuen 1556. urtearte.
Kontestu historikoa
1374. urtean Henrike II.a Gaztelakoa Frantzia aldean borrokan aritzetik itzultzen ari zela Oñatiko Beltran Gebarakoa kondeak bere jauregira etor zedin gonbidapena egin zion. Erregeak Arrasate haren esku uzteko eskaria egin nahi zion. Arrasatearrek horren berri izan zutenean Oñatira iritsi aurretik haien herria bisitatzera gonbidatu zuten erregea. Henrike II.a txundituta gelditu omen zen Arrasatek zuen industria eta harresiekin.
Oñatiko kondeak eskaera luzatu zionean erregeak ezetz esan zion baina haren ordez Leintz bailara eman zion. Bailarako hainbat jauntxok haien etxeari su eman eta alde egitea nahiago izan zuten Oñatiko kondearen menpe bizitzea baino, Bedoñako Artazubiagak eta Gatzagako Uriartek esate baterako. 1556. urterarte ez zuten leinztarrek Oñatiko kondeen menpekotasunetik askatzerik lortuko, baina tartean istilu ugari izan ziren. Denetan ezagunena Urrexolagaraiko gudua izan zen, hain odoltsua izateagatik oroimenean gelditu zena.
Borroka
Leinztarrek Oñatiko kondearen menpekotasunetik askatzeko ahaleginetan ari ziren eta 1388 eta 1401 arteko une batean (data zehatzik ez da ezagutzen) armak hartu eta erdibidean zegoen Urrexolagaraiko zelaian borroka egitea hitzartu zuten. Bailarako lau familia elkartu ziren, Arkarazo, Galartza, Azkarate (Otalora) eta Uribe, eta Galartzako maiorazkoa jarri zuten buru, Gonzalo Lopez Galartzakoa "Zaharra"-ren semea. Beste bi anaia ere borrokara joan ziren.
Oñatiarren artean Garibai eta Uribarri familiak elkartu ziren eta Pedro Garibaikoa jarri zuten buru. Garibaitarrak ganboatarren taldekoak ziren eta galartzatarrak oinaztarren taldekoak, eta familia bi hauen artean zegoen elkarren arteko ezinikusirik handiena, horregatik etxe hauetakoak izan ziren alde bakoitzeko buruak.
Borroka oso odoltsua izan zen eta oñatiarrak nagusitu ziren. Pedro de Garibai larri zauritu zen eta egun batzuen buruan hil zen. Galartzako hiru semeak ere borrokan hil ziren.
Esanak
Pedro Garibaikoak hiltzear zela, horrela kantatu omen zuen:
Urruxolako kantua izenaz jaso zuen Joan Perez Lazarragak 1588. urtean eta Koldo Mitxelenak sakonki aztertu zuen Textos Arcaicos Vascos liburuan. Juan Carlos Guerrak ere jaso zituen bertso horiek Los Cantares antiguos del Euskera (1924) liburuan.
Bestalde Gonzalo Lopez Galartzakoa "Zaharrak", Galartza familiako buruak, hiru semeen heriotzaren berri izan zuenean honela esan zuen:
Assis Chateaubriand (Paraná)
Assis Chateaubriand Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
.museum
.museum museoentzako bereziki sortutako goi mailako domeinu orokorra da.
Kanpo estekak
Toppdomän
Mercedes Olivera Bustamante
María Mercedes Olivera Bustamante (Mexiko Hiria, Mexiko, 1934 - San Cristobal de Las Casas, Chiapas, Mexiko, 2022ko abuztuaren 7a) mexikar antropologoa eta feminista izan zen. Merkataritza-ikertzailea, Mexikoko eta Erdialdeko Amerikako Ikasketa Zentroko (CESMECA) Genero eta Feminismo Ikasketak Kidego Akademikoaren burua. Emakume indigenekin, giza eskubideekin, lan-eskubideekin eta sexualitatearekin lankidetzan aritu zen.
Biografia
Antropologia eta Historiako Eskola Nazionalean ikasi zuen (1956). Pueblako komunitate indigenekin lanean hasi zen.
Antropologia eta Historiako Eskola Nazionaleko (ENAH) Antropologiako lizentziaturan hasi zen lanean 1956an. Antropologian doktorea da Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM), Ikertzaileen Sistema Nazionalean (SNI) parte hartu zuen eta Promep profila izan zuen.
Gizarte zibileko hainbat erakunderen sortzailea izan zen, hala nola Emakume Latinoamerikarraren Ikerketa eta Ekintza Zentroa (CIAM), Mercedes Olivera kolektibo feminista (Cofemo), Chiapaseko Emakumearen Eskubideen Zentroa (CDMCH), guztiak San Cristóbal de Las Casasen, Chiapas.
Emakume indigenekin, giza eskubideekin, lan-eskubideekin eta sexualitatearekin lankidetzan aritu zen.
2022ko abuztuaren 7an hil zen, 87 urte zituela, minbiziaren aurkako borroka luze baten ondoren.
Chérence
Chérence Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chérence udalerrian erroldatutako biztanleak 151 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mercedes Olivera Bustamante
Ibilbidea
Era berean, berak “feminismo indigena” zeritzona zalantzan jartzea planteatzen zuen.
Chérence
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 61 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 61 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mercedes Olivera Bustamante
Ibilbidea
2012ko martxoan, Chiapasko Zientzia eta Arteen Unibertsitateak (UNICACH) emakumeen aldeko ibilbide akademikoa eta aktibismoa aitortu zituen, eta Honoris Causa Doktoretza eman zion. Doktoretza horri uko egin zion protestan, erakunde berak Salvador Cienfuegos Zepedari, Defentsa Nazionaleko Idazkaritzaren (Sedena) titularrari, Oliveraren ustez, emakumeen eta gizonen bortxaketa, desagerpen eta heriotzen erantzulea zenari ere aitorpena emango ziolako.
Chérence
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mercedes Olivera Bustamante
Ibilbidea
2016ko maiatzean Martin Diskin Disertazioen Oroimenezko Saria jaso zuen, urtero Latinoamerikako Ikasketen Elkartearen (LASA) Nazioarteko Kongresuaren esparruan ematen dena.
Chérence
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (36 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Mercedes Olivera Bustamante
Ibilbidea
Gainera, gizarte zibileko hainbat erakunderen sortzailea izan zen, hala nola Centro de Investigación y Acción de la Mujer Latioamericana (CIAM) Kolektibo feminista Mercedes Olivera (COFEMO), Centro de Derechos de la Mujer de Chiapas (CDMCH), guztiak San Cristóbal de Las Casasen, Chiapas.
Chérence
Diru sarrerak
2009an Chérence udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 138 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.699 euro zen.
Mercedes Olivera Bustamante
Elkarlana talde-lanetan
==== Aipamenak ====
Chérence
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rosenberg (Ostalb)
Rosenberg (Ostalb) Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
The Night Manager (telesaila)
The Night Manager britainiar minisaila da, John le Carréren izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Erresuma Batuko zerbitzu sekretuak Jonathan Pine soldadu ohia kontratatzen du, Richard Onslow Roper nazioarteko arma trafikatzailearen sarean infiltratzeko.
Salmo pallaryi
Salmo pallaryi Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Hemitremia flammea
Hemitremia flammea Hemitremia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Periandro
Periandro (Περίανδρος, Periandros) Korintoko tiranoa izan zen, K.a. 627-585 urteetan. Merkataritza, industria eta artea bultzatu zituen, esklaboen merkataritza debekatu zuen eta Korzira eta Epidauro konkistatu zituen. Kolonia berriak sortu zituen (Apolonia, Potidea). Greziako Zazpi Jakitunetako bat izan zen.
Beyo (Ayer)
Beyo, gaztelaniaz Bello, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Aller udalerrian dagoen parrokia bat da. 2019an 240 biztanle zituen.
The Glen (Cork)
The Glen, 'An Gleann', Irlandako Cork hiriko auzo bat da.
Trianongo Ituna
Trianongo Ituna, 1920ko ekainaren 4an sinatua, Versaillesko gazteluko (Frantzia) Grand Trianon jauregira egindako batzarraren ondorioa da, Hungariako estatusa ezartzeko eta erabakitzeko egin zen, I. Mundu Gerran herrialde honek, Austro-Hungariar inperioaren osagarri gisa, galdu egin baitzuen aliatuen kontra. Herrialde interesatuaz gain, potentzia irabazleak (Erresuma Batua, Frantzia, Italia, Estatu Batuak eta Japonia) eta haien kideak, zeintarik hiru estatu berri sortuko ziren ondorioz: Serbiar, Kroazoar eta Esloveniarrren Erresuma (Jugoslavia bilakatukio zena), Errumania eta Txekoslovakia. Era berean, Hungariak harrezkero izan dituen muga nagusiak, eta 21. mendekoak direnak, Trianonen erabaki ziren.
Ituna, berez, Versailleskoaren (1919ko ekainaren 28a) ondorio bat izan zen, non Alemaniar Inperioaz arduratu ziren garaileak. Beste aurrekari bat izan zen Austriako Inperioari bake-baldintzak ezarri zizkion Saint-Germaingo ituna (urte hartako irailaren 10a). Formalki, Hungariak Inperio Austro-hungariarra 1918ko azaroaren 16an utzi zuen, eta aliatuek tratamendu berezia eman zioten, Trianonen ebatzi zena azkenean.
Hungariaren banaketa
Hungariako lurraldeen zati handi bat jadanik galduta zegoen, fronte aliatuek armistizioaren unea aurreratu zutelako (1918ko azaro-abendua), baina Trianongo Itunaren ondorioz askoz ere mutilatuago geratu zen oraindik.
Laguna Carapã
Laguna Carapã Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Trianongo Ituna
Hungariaren banaketa
Guztira, lurralde hauek banatu ziren Hungariatik:
Uraniborg
Uraniborg (suedieraz: Uraniborg, Uraniaren gaztelua), 1576 eta 1580 artean Frederiko II.a Danimarkakoak eraikitako eta Danimarkako Hveen uhartean kokatutako jauregi bezaala eraikitako behatoki astronomiko bat zen. Uharte hau Seeland eta Eskania arteko Oresundean dago. Bere eraikuntza Tycho Brahe astronomoak (1546-1601) erabaki zuen. Uraniborg jauregiak bere izena Uraniagatik jasotzen du, greziar mitologian astronomiaren musa zena. Jauregiak alkimia lanetarako laborategiak ere bazituen, eta lorategiak kontu handiz diseinatu ziren landare eta belarren patroi geometrikoekin. Garaiko ideiak jarraituz, Tychok astroen azterketa hauen eraginpeko metalen azterketarekin uztartzea nahi zuen.
Jauregian luxu harrigarri bat margolan eta estatuekin apaindutako gelekin eta Tychok diseinatutako neurketa tresnak eraikitzeko behar ziren tresna eta lantegiekin nahasten ziren. Laster, Uraniborg harranditsua "ikerketa institutu" oso bihurtu zen, bere ikerketa lanak argitaratzeko bere inprenta propioa ere bazuelarik. Hain ospe handia zuen lurralde askotako ikasle eta astronomoak erakarri zituela, bertako instalakuntzetan aldi berean 40 ikertzaile ere egoteraino. Bertako ikaslerik ezagunena Longomontano izan zen (Christen Sörensen Longberg, 1562-1647).
Ondoren, Tychok Stjerneborg (Izarren gaztelua) behatokia eraikitzea agindu zuen, Uraniborgen kokapena bere zehaztasun tresnentzat behar bezain egonkorra ez zela deskubritu zuenean. Tresna gehienak lurpeko aretoetan zeuden. 1597an Tychok Christian IV.a Danimarkakoa erregearen mesede galdu zuen eta Hveen uhartea utzi zuen. Uraniborg eta Stjerneborg behatokiek arpilaketak jasan zituzten arrantzaleen aldetik, laster soilik hondakinetan geratuz. 1671n Parisko Zientzia Akademiak Jean Picard bidali zuen Tychoren behatokiaren latitudea aurkitu eta astronomoaren behaketa batzuk egiaztatzeko. Frantziar astronomoak, gazteluaren hondarrik ez zegoela eta zimentuak aurkitzeko lurra zulatu behar izan zutela adierazi zuen.
Pangio bitaimac
Pangio bitaimac Pangio generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Warner Baxter
Warner Leroy Baxter (Columbus, Ohio, 1889ko martxoaren 29a - Beverly Hills, Kalifornia, 1951ko maiatzaren 7a) estatubatuar aktorea izan zen, zineman eta antzerkian aritutakoa.
1929an gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Arbitraje (zuzenbidea)
Zuzenbidea n, auziak konpontzeko modu bat da arbitrajea, ohiko jurisdikziora jo gabe burutzen dena eta alderdien borondatean oinarritzen dena.
Auziaren alderdiek, adostasunez, hirugarren inpartzial bat izendatzean datza, arbitro izenekoa, edo arbitraje epaimahai bat arbitro bat baino gehiago izendatuz gero. Arbitro hori izango da auziari irtenbide bat emango diona. Hala ere, arbitroak muga batzuk izango ditu bere funtzioa egikaritzeko orduan, alderdiek laudo arbitralean adostutakoaren arabera jardun beharko baitu. Laudo horren bidez, zein legetan oinarritu beharko den ezar daiteke, edo, adibidez, ekitate printzipioa erabiliaz auzia adierazi beharko duela.
Arbitrajea legearen arabera burutzen denean ohiko jurisdikzioa ordezkatuko du. Hala ere, beharrezkoa izango da epailearengana jotzea haren beharra dagoenean hartutako erabakia betearazteko (akzio exekutiboa), edo, erabakia ez bada legearen arabera hartu edo alderdietako batek haren kontra egiten badu.
Arbitrajearen aukerak hainbat abantaila dauzka, hala nola: arintasuna, malgutasuna eta alderdien borondatea.
Zuzenbide publikoko eta Zuzenbide pribatuko arbitrajea
Publikoen artean administrazio eta lan arbitrajeak daude; eta, pribatuei dagokienez, Arbitraje Legean aurreikusten direnak izango dira.
Barnekoa eta nazioartekoa
Legeak berak (3. artikuluan) arbitrajearen nazioarteko izaera erakusten du hurrengo egoeretatik baten bat suertatzen baldin bada:
Arbitraje hitzarmena egiteko orduan, alderdiek euren ohiko egoitza herrialde ezberdinetan izatea.
Arbitrajea obligazioak bete behar diren lekuan adieraziko da, hots, alderdien artean gatazka sortu den lekuan. Hala ere, leku hori zehaztu ezin bada, alderdiekin harreman estuena duen herrialdean adieraziko da, adibidez: alderdien azken ohiko egoitza komuna, demandatzailearena.
Gatazkatsua den harreman juridikoak nazioarteko merkaritzako interesetan eragina izatea.
Zuzenbidezkoa eta ekitatea
Sailkapen honek arbitroek gatazka bat ebatzi behar duten moduari egiten dio erreferentzia: zuzenbidearen edo ekitatearen arabera ebatzi behar da, hots, arbitroaren jakintzaren eta ulermenaren arabera.
Legearen 34. artikuluko lehenengo atalak xedatu egiten du alderdiek euren arbitraje hitzarmenean jaso beharko dutela zein den aukeratuko duten bitartekaritza mota, eta ez baldin badute modalitate zehatz bat argi eta garbi aukeratu, ondorioztatuko da arbitroek zuzenbidearen arabera ebatziko dutela.
Ad hoc bitartekaritza eta instituzionala
Erakundezko bitartekaritzan alderdiek arbitrajearen administrazioa eta arbitroen hautaketa erakunde juridiko baten esku uzten da. Ad hoc bitartekaritzan, aldiz, aldeek aukeratuko dute arbitroa.
Arbitraje formala eta informala
Formala legearen menpekoa dena izango da. Informala, aldiz, ez da legearen menpe egongo, eta, beraz, ez ditu arbitraje formalak sortzen dituen efektuak ekarriko; adibidez, ez du gauza epaituaren efekturik sortuko, ez du exekuzio indarrik izango, eta, beraz, alderdien esku geratuko da hirugarrenak erabakitakoa betetzea edo ez, baina legeak ez du zigorrik ezarriko erabakitakoa bete ezean.
Jatorri juridikoa
Arbitrajearen jaiotzean, garapenean eta amaieran izaera ezberdineko jarduerak gertatzen dira. Aniztasun horrek eztabaida doktrinal ugari eragin ditu, hiru teoriatan banatu daitezkeenak.
Printzipioak
Arbitrajea erregulatzen duten printzipioak honako hauek dira:
Ordezko justizian arazo juridiko bat sortzen denean, eztabaidan dauden alderdiek, arazoa konpontzeko, hau erabaki dezakete: bitartekotza-kontratua egitea, Kode Zibil eko 1.809. artikuluaren arabera beren artean konpontzeko; edo, auzi juridikoa ebazteko ardura hirugarren baten esku uztea. Azken bide hori, era berean, bi modutara burutu daiteke: aginte judizialaren bidez, babes judizialerako eskubidea baliaraziz (EK ko 24. art.); edo, arbitroen bidez, borondate-autonomiaren printzipioa baliaraziz (KZko 1255. art.). Hain zuzen ere, arazo juridikoak konpontzeko nahitaez epaileengana joan beharra agintzen duen araurik ez dago. Horregatik, egun arbitrajeak duen garrantziaren oinarria botere judizialaren alternatiba gisa duen balioan dago, herritarrei bereziki ebazpen azkarra eta eraginkorra segurtatzen dielako. 60/2003 Legeak, abenduaren 23koak, arbitrajeari buruzkoak, hauxe xedatzen du 2. artikuluan: son susceptibles de arbitraje las controversias sobre materias de libre disposición conforme a Derecho. Azken batean, eztabaida juridikoa arbitrajearen bidez konpon daiteke izaeraz negozio juridikoa delako, alderdiek ezbaiaren objektua xedatzeko aukerarekin bat datorren heinean (kontratuei buruzko arau orokorretara meneratua, beraz).