cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Großbundenbach
Großbundenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Idazkari nagusi
Idazkari nagusi, idazkari orokor, idazkari betearazle edo lehen idazkari terminoak zenbait erakunde sindikal, mugimendu, alderdi politiko, elkarte nazional edota nazioartekoetako edo enpresetako buru edo lider nagusia identifikatzeko izendapena da. Nazioarteko erakunde aldeaniztun bateko kargurik garrantzitsuena izendatzeko ere erabiltzen da.
Erakunde bateko lehendakaria eta lehendakariordea izendatzeko ere erabil daiteke. Erakunde edo alderdi politiko bateko bigarren kargua izan daiteke, lehendakariorderik ez badago.
Großfischlingen
Großfischlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
El Dorado (1966ko filma)
El Dorado 1966ko Howard Hawks estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Harry Brown idazlearen The Stars in Their Courses eleberrian oinarritua dago. Bertan, John Wayne, Robert Mitchum, James Caan, Ed Asner, Charlene Holt eta Paul Fix aktoreek antzeztu zuten. Technicolor sistemaz filmatua izan zen.
Rio Bravo (1959) eta Rio Lobo (1970) filmeekin batera trilogia osatzen du.
Argumentua
Mendebalde Urruneko herri bateko jauntxoa den Bart Jasonek (Ed Asner) Cole Thornton (John Wayne) pistolaria bere zerbitzupean lan egiteko kontratatu nahi du, baina Thortonek Jasonen eskaintzari uko egiten dio, horrek bere adiskide zaharra den J.P. Harrah (Robert Mitchum) sheriff mozkortiaren aurka borrokatzea suposatzen baitu. Baina handik gutxira hiriko pistolari onenak Jasonen eskeintza onartu duela jakingo du, hortaz Thortonek bere adiskideari laguntzea beste erremediorik ez du izango.
Banatzaile (argipena)
Banatzaile hitzak adiera zenbait ditu:
Run for the Sun
Run for the Sun (euskaraz Ihesa Eguzkiruntz) 1956ko Roy Boulting estatubatuar zinema zuzendariaren abentura filma bat da. Bertan, Richard Widmark, Trevor Howard, Jane Greer eta Peter Van Eyck aktoreak antzeztu zuen.
Argumentua
Katty (Jane Greer) astekari batean idatzi ohi duen estatubatuar kazetaria da. Behinola, eleberriak idazteagatik ospetsua den eta aspalditik bere berririk ez den Michael Latimer (Richard Widmark) idazlearen bila Mexikoko San Marcos izeneeko arrantzale herri txiki batera bidaiatuko du. Han Latimer topatu eta berehala idazleak kazetariarekiko erakarpena sentituko du. Emakumeak aldegitea erabakitzen duenean, idazleak bere hegazkinean eramateko eskeintza egingo dio. Hegaladian zehar, eta ohartu gabe, emakumeak bere poltsa hegazkinaren norabide adierazle magnetikoaren alboan jarriko du, honela bikoteak jabetu gabe hegazkinaren norabia aldatuko delarik, azkenean oihanean eroriz...
Edinburgheko Errege Behatokia
Edinburgheko Errege Behatokia Eskoziako Edinburgh hirian dagoen behatoki astronomiko bat da. 146 metroko garaieran dago, Blackford Hill muinoan.
Historia
1822an Jurgi IV.a Erresuma Batukoak eskoziar hiriburura burututako bisitaren ondoren "Jurgi Erregearen Behatokia" izena jaso zuen. 1834an Britainiar Gobernuaren diru laguntzaz behatokia eraikitzeaz amaitu zen. Henderson Thomas lehenbiziko Eskoziako Errege Astronomilaria izendatua izan zen. Behatoki honetako lehenengo gailu garrantzitsuena 6,4 hazbete (16 cm) eta 3.5 hazbete (9 cm) neurriko teleskopio bat izan zen.
1852an bigarren Eskoziako Errege Astronomilaria izan zen Charles Piazzi Smythek behatoki astronomiak garaiera handiko mendi eta gailurretan ezartzea otu zitzaion, handik 100 urtera mundu osora hedatu eta burutu ohi den jarduera.
1896an behatokia gaur egungo kokalekura lekualdatu zen.
Eraikina
Bere liburutegian 1888ko astronomiari buruzko idazlan eta liburuez osatutako Crawford bilduma dago.
Großsteinhausen
Großsteinhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Edinburgheko Errege Behatokia
Eraikina
Behatokia bera egoteaz gain, astronomia ikerkuntza eta unibertsitate irakaspenerako instalakuntzak ere badaude, bai eta gailu astronomikoen diseinua, proiektuen kudeaketa, teleskopio eta behatoki astronomikoen proiketu eta diseinurako kudeaketa, eta astronomia irakasle eta zientzia-dibulgatzaileen heziketarako ikasgelak ere.
Indiako Teknologia Institutuak
Indiako Teknologia Institutuak (IIT) (ingelesez, Indian Institutes of Technology) hezkuntza aurreratuko institutu publiko autonomoak dira, Indian kokatuak. Institutes of Technology Act, 1961 legearen arabera kudeatzen dira, institutuak "garrantzi nazionaleko erakundeak" izendatu zituen. Aktak hamasei institutu zerrendatzen ditu, bakoitza bere aldetik autonomo da,eta Kontseilu komun baten bidez elkarri lotuta daude. Kontseiluak haien administrazioa gainbegiratzen du.
Historia
IIT sistemaren historia 1946an hasi zen, Kontseilu Exekutiboko Sir Jogendra Singh-ek batzorde bat sortu zuenean. Batzorde horren zeregina Indiako gerraosteko industria-garapenerako goi-mailako erakunde teknikoak sortzea izan zen. 22 kideko batzordeak, Nalini Ranjan Sarkar buru zuela, erakunde horiek Indiako hainbat lekutan sortzea gomendatu zuen, Massachusettseko Teknologia Institutuaren (MIT) ildoei jarraituz, bigarren mailako erakunde afiliatuekin.
Indiako lehen Teknologia Institutua 1950eko maiatzean sortu zen, Hijlko atxiloketa-kanpamentuan, Kharagpurren (Mendebaldeko Bengala). "Indian Institute of Technology" izena Maulana Abul Kalam Azadek asmatu zuen 1951ko abuztuaren 18an institutua formalki inauguratu aurretik. 1956ko irailaren 15ean, Indiako Parlamentuak Indiako Teknologia Institutuaren (Kharagpur) Legea onartu zuen, eta Garrantzi Nazionaleko Institutua izendatu zuen. Jawaharlal Nehru, Indiako lehen ministroak, 1956an Kharagpur IITaren lehen diskurtsoan hau esan zuen:
2008 eta 2009 artean zortzi IIT berri sortu ziren Gandhinagar, Jodhpur, Hyderabad, Indore, Patna, Bhubaneswar, Ropar eta Mandin. 1972tik eta hautatze-prozesu berari jarraituz, 2012an Varanasiko Hindu Unibertsitateko Teknologia Institutua IITetako kide bihurtu zen, eta IIT (BHU) Varanasi izena hartu zuen.
Gobernu zentralak Indiako Teknologia Institutu (IIT) guztien 2017-18ko aurrekonturako egindako guztizko esleipena inr 70000000000 milioi tik gorakoa izan zen (US$920 milioi). Hala ere, Estatu Batuetan ikasle indiarrek Hirugarren mailako Hezkuntzan gastatutako dirua Indiako Gobernuak IIT guztietan gastatutakoa baino sei aldiz handiagoa izan zen.
Institutuak
‡ – zein urtetan bihurtu zen IIT
Grumbach
Grumbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Grünebach
Grünebach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Guldental
Guldental Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gückingen
Gückingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Güllesheim
Güllesheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Piogeniko
Mikrobiologian eta medikuntzan, piogeniko (edo piogeno) zornea eragiten duen eragileari deritzo. Eragile piogeniko ohikoenak bakterioak dira.
Piogeniko hitza grezieratik dator (pyon: zornea, eta geno: sortzailea). Zorne-jarioa sortzeaz gain, mikrobio piogeniko gehienek hantura ere eragiten dute.
Luzea da bakterio piogenikoen zerrenda. Derragun, soilik, ohikoenen artean Streptococcus pyogenes eta Staphylococcus aureus daudela.
Gumbsheim
Gumbsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Izar-paralaxia
Izar-paralaxia urruneko izarrekiko edo objektuekiko hurbileko izarren mugimenduari deritzo. Lurraren orbitaren kokapen aldaketarengatik antzematen da. Aldaketa oso txikia da eta sei hilabete igaro direnean ondoen nabaritzen da, Lurra Eguzkiarekiko aurkako kokapenera heltzen denean.
Gundheim
Gundheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Béla Endre
Béla Endre (Szeged, 1870eko azaroaren 19a - Mártély, 1928ko abuztuaren 12a) hungariar margolari eta diseinatzailea izan zen, Ordoki Handiko Eskolaren ordezkari garrantzitsuenetako bat.
Biografia
Szegedeko Etxe Beltza (Szeged) ospetsuan jaio zen, bere aitonak, Ferdinand Mayer merkatariak (1817–1903) eraikitakoan. Hasiera batean ingeniaritza karrera bat egitera bideratua, artea egitea aukeratu zuen; pintura ikasketak inguruan urte batzuetan, gero Urbinoko Raffaello Akademian 1895etik 1897ra eta Parisko Julian Akademian 1898tik 1900era. 1901ean, Hódmezővásárhely-n kokatu zen, eta han János Tornyai eta Gyulá Rudnay-rekin partekatzen zuen estudio bat zuen.
1910etik hil zen arte, Mártélyn igaro zituen udak, Hungariako Ordoki Handiko jendea eta paisaiak margotuz. Bere lanek Mihály Munkácsyren eta Nagybányai-ko Arte Koloniaren artisten eragina erakusten dute; nahiz eta zenbait ezaugarri Postinpresionista ere badituzten.
Lan gehienak Tornyai János Múzeum-en daude, baina Hungariako Galeria Nazionalean eta Móra Ferenc Múzeum-en ere ikus daitezke, besteak beste. 1970ean, bere jaiotzaren 100. urteurrena ospatzeko, oroimenezko erakusketak egin ziren Hódmezővásárhely, Budapest eta Szeged-en. 2005ean, oroigarri iraunkor bat ireki zen Ópusztaszer Ondare Nazionalaren Parkean.
Gundersweiler
Gundersweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gunderath
Gunderath Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gundersheim
Gundersheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Guckheim
Guckheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Albaola Itsas Kultur Erakundea
Albaola Itsas Kultur Faktoria Gipuzkoako Pasai San Pedro herrian dagoen ontziola museoa da. Bertan Albaola Elkartea XVI. mendeko San Juan baleontziaren erreplika zientifikoa eraikitzen ari da jendaurrean, garaiko teknikak eta materialak erabiliz. Hori dela eta 2015. urtean baleontziaren eraikuntza prozesuak UNESCOren babesa lortu zuen. 2018an zehar 63.000 bisitari jaso zituen.
Kanadako Ternuako ur hotzetan XX. mendeko bukaeran Euskal itsasontzi baten sakarra aurkitu zuten. Ontziaren hondar horiek eta garai haietako Gipuzkoako agiri zaharrak aztertuta jakin izan zuten San Juan baleontziarenak zirela, ekaitz batek badia horretan hondoratu zuena.
XV. menderako euskaldunak balea- eta bakailao-arrantzan ibiltzen ziren, eta arrantza-postu aurreratuak kokatu zituzten Labradorren eta Ternuan. Horietatik handiena Red Bayn izan zen: 900 lagun inguru zituen, eta urtero 15 baleontzi ibiltzen ziren. Badia horretan aurkitu ziren aipatutako San Juan baleontziaren hondarrak. Gaur egun Red Bay herrian Euskal Herriko Baleazaleen Museoa dago, San Juan baleontzitik berreskuratutako txalupa bat erakusten duena.
Museoa
Museoan hiru espazio ezberdin bisitatu daitezke: euskal baleazaleen historiaren erakusketa, arotzen lantegia eta San Juan baleontziaren egitura.
Museoa asteartetik igandera dago irekita 10:00etatik 14:00etara eta 15:00etatik 18:00etara, eta azalpenak lau hizkuntzatan idatzita daude paneletan (euskara, gaztelania, frantsesa eta ingelesa), baina beste 20 hizkuntzatan ere irakur eta entzun daitezke azalpen horiek norberaren telefono mugikorrean.
Euskal baleazaleen historia
XVI. mendearen inguruan Euskal Herrian nola bizi zen erakusten da San Juan baleontziarekin harremana zuten jarduera ekonomikoen eskutik. Nola eraikitzen zituzten baleontziak? Nondik lortzen zituzten lehengaiak? Zura, belak, sokak, bikea (zura iragazkaitz bihurtzeko likidoa)... Zer eramaten zituzten bidaia luze horietan jan eta edateko? Arrain-kontserbak, fruituak, lekaleak, ura, sagardo asko (eskorbutoa ez harrapatzeko prebentziorik onena zen eta)... Nola janzten ziren? Arropak, oinetakoak... Ze tresna eta lanabes baliatzen zituzten? Poleak, arpoiak...
1985ean Labradorrera 1. euskal espedizioan bale-ehizaren aztarnen bila joan ziren hamar ikerlari. Aurkitu berria zen San Juan baleontzia agertu zen tokitik mila gutxitara zegoen uharte batera Belle Ile itsasestura. Ikeralari horietako bat Miren Egaña hizkuntzalari eta etnografoa izan zen. Bere ikerlanak topatu daitezke toponimian, Euskal Herriko Atlas Etnolinguistikoan, euskal arrantzaleek gaurko Kanadan utzitako aztarna linguistikoetan, eta Ternuako euskal hilarriez egindako argitalpenetan.
Arotzen lantegia
Baleontziaren erreplika eraiki ahal izateko behar diren zurezko pieza guztiak lantegi honetan prestatzen dira jendaurrean, garaiko teknikak eta materialak erabiliz.
San Juan baleontziaren estruktura.
Arotzek sortzen dituzten zurezko pieza handiak nabe handi honetara ekartzen dira pixkanaka itsasontziaren egitura antolatzeko.
Orribeltz berdexka
Orribeltz berdexka (Panaeolus papilionaceus edo Panaeolus sphinctrinus) Bolbitiaceae familiako perretxiko txiki marroixka da, gorozkietan sortzen dena. Panaeolus generoaren espezie tipoa, mundu osotik hedaturik dago. Onddo horri orribeltz berdeska, orribeltz ezkilaire edo orribeltz nabarra esaten zaio
Sinonimoak ''Panaeolus papilionaceus var. papilionaceus, Agaricus calosus, Panaeolus campanulatus, Galerula campanulata, Agaricus campanulatus, Panaeolus retirugis edo Panaeolus sphinctrinus'')
Deskribapena
Kapela: 1,5 eta 3 cm. arteko diametrokoa, parabolikoa edo konikoa, opakua, leuna, ertzak errezel zuri baten hondarrak ditu. Kolorea gris-errautsetik beltzaranera eguraldi lehorrarekin eta gris-oliba denbora hezearekin, higrofanoa.
Hanka: Gehienez ere 10 cm-ko altuera eta 3 mm-ko lodiera, zilindrikoa, zurruna, hutsa, gris-kedar kolorekoa, goian zuria irinaren antzekoa.
Haragia: Grisaxka, mehea, trinkotasun gutxikoa, zaporegabea eta usaingabea.
Etimologia: Panaeolus terminoa, grezieratik dator “panaiolos” hitzetik, “pas pasa pan” = dena, eta “aiólos” = hainbat koloretakoak. Orriengatik. Sphinctrinus epitetoa ere grezieratik dator “sphinctr”= esfinter, oso lotuta edo estu dagoena.
Toxikotasuna
Janezina. Ziurrenik propietate haluzinogenoak izango ditu. Psilocybe-ak bezala. Heriotza eragin dezake haurrengan.
Nahasketa arriskua
Beste Panaeolus batzuekin: Panaeolus fimicola-rekin, baina honek ez du errezel arrastorik. Panaeolus retirugis arrosa-purpura kolorekoa. Anellaria semiovata (=separata) honek eraztun iraunkorra du.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean. Ondo ongarritutako zelaietan edo abere-gorotzetan.
Burke eta Haren hilketak
Burke eta Haren hilketak edota West Porteko hilketak 1827ko azaroa eta 1928ko urriaren 31a artean Eskoziako Edinburgh hiriburuan burututako hilketa saila izan ziren.
Hiltzaileak
Hilketa hauek burutu izanaren ardura William Burke (1792-1829) eta William Hare (1792/1804-????) irlandar etorkinei egotzi zitzaien. Bi gizaseme hauek bere 15 biktimen gorpuak diruaren truk disekzio material gisa saldu zituzten. Hauen eroslea Robert Knox eskoziar medikua eta Edinburgheko Mdikuntza Eskolako Edinburgh Medical College) irakaslea eta anatomia ikertzailea izan zen.
Hilketa metodoa
Hiltzaileen ustezko laguntzaileen artean Burken maitalea zen Helen McDougal, eta Haren emaztea zen Margaret Laird zeuden. Hiltzaileek hilketak burutzeko ia arrastorik uzten ez zuen metodoa erabili zuten, ingeles hizkuntzara "burking" izenaz igaro dena, hots, biktima ito arte bularra zapalduz hilaraztea; ikus daitekenez, ingelesezko izendapen hori hiltzaileetako baten abizenan oinarritu zen. Zentzu orokorrean, izendapen horrek norbait modu seguruan eta indar handirik erabili gabe hiltzea esan nahi du. Zinez, hiltzaileen exekuzio metodoa oso sinplea eta eraginkorra zen: haietako batek biktima atzetik heldu eta mugiaraztea eragozten zion bitartean, bigarrenak bere hatz luze eta erakuslearekin sudurzuloak itxiarazten zizkion artean, hatz lodia biktimaren kokots azpian jarriz ahoa ireki zezan eragozten zion, honenbestez eta ezinbestean biktima denbora laburrean itoz.
William Burkek bere biktimak akatzeko zuen prozedura bitxi honi dagokionez, honakoa adierazi izan da: Azken honek itotzeko erabilitako maniobra historia forentsera "Burke Metodoa" izendapenaz igaro da.
Ondorioak
Hiltzaile bikotearen azken biktima Marjorie Campbell Docherty izan zen. Burkek bere ama ere Dochertytar bat zela esanez bera zegoen Margaret Laird ostatura erakarri zuen. Bertan James eta Ann Gray senar-emazteak ere ostatu hartu zutenez, Burkek itxaron egin zuen. Graytarrak alde egin eta gutxira, auzolagunek ostatutik ohiuak entzun zituzten.
Gerora, anonimo baten gutunak polizia Knox medikuaren bulegora zuzendu zuen, bertan biktima baten gorpua topatu zuelarik, James Gray lekukoak ostatuan ikusi zuen Marjorie Campbell Docherty emakumearena zela identifikatu zuen. Handik gutxira William eta Margaret Hare atxilotuak izan ziren. Ordurarte urte osoz iraun zuen hilketa bolada amaitu zen. Hareri hilketak aitortu eta epaiketan Burken aurka lekukotasuna eman ezkero inmunitatea eskeini zioten, eta horrelaxe egin zuen.
1829ko urriaren 28an Burke urkatua eta bere gorpua Edinburgheko Medikuntza Eskolan publikoki disekzionatua izan zen. Hare urkamenditik salbatu zen, eta Burkek Knox medikuak gorpuen jatorriari buruz ezer ez zekiela zin egin zuenez, medikua libre gelditu zen, baina 15 hilketen eragilea izateagatik sekulako eskandalu publikoa jasan behar izan zuen.
Margaret McDougal bere etxera itzuli zen baina jendetza amorratu batek bere etxebizitza erasotu zuen. Uste denez bere familiaren Stirling hiriko etxera itzuli zen, eta esamesen arabera Australiaren bizitzea lekualdatu omen zen, 1968an zenduz. Margaret Harek jendetzak jipoitu zezan saiestu eta Irlandako familiaren jaiotetxera itzuli zen. Ez zen bere berririk inoiz gehiago izan.
Gusenburg
Gusenburg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Guntersblum
Guntersblum Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hechtel-Eksel
Hechtel-Eksel Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. 2013an 11.940 biztanle zituen.
Pertsonen Salerosketa eta Sexu Explotazioaren Aurkako Konbentzioa
1949ko abenduaren 2an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak Pertsonen salerosketa eta besteen prostituzioaz aberastearekin amaitzeko hitzarmena onetsi zuen eta 1951ko uztailaren 25ean sartu zen indarrean.
Historia
2013ko abenduan, 82 Estatuk konbentzioaren kide ziren (ikus mapa). Beste 13 estatuk hitzarmena sinatu bazuten ere, ez zuten berretsi.
Konbentzioak derrigorrezko prostituzioaren alderdi batzuk hartzen zituzten aurreko zenbait konbentzio ordezkatzen ditu. 1949ko Konbentzioaren arabera, sinatzaileek hiru betebehar dituzte: 1) salerosketaren debekua; 2) berariazko administrazio eta exekuzio neurriak eta; 3) salerosketaren xede diren pertsonei zuzendutako gizarte neurriak. Konbentzioak prostitutak biktimatzat hartzen ditu baina, esklabo zurien trafikoa eta emakumeak terminoak saihesten ditu, generoa eta arrazari lotutako diskriminazioak ikusezin bihurtuz. Konbentzioaren arabera trafikotzat hartzeko ez du zertan nazioartekoa izan behar.
Hitzarmena ez sinatzeko arrazoiak
Herrialde askok ez dute Konbentzioa berretsi, eta horren arrazoi nagusietako bat da borondatezko prostituzioari ere aplikatzen zaiola, 1. artikuluan "pertsona horren baimenarekin ere" terminoa agertzen delako. Adibidez, Alemania, Herbehereak, Zeelanda Berria, Grezia, Turkia eta beste herrialde batzuetan, borondatezko prostituzioa legezkoa da eta "enplegu" gisa araututa dago.
Antolatutako Krimen Transnazionalaren Aurkako Konbentzioaren 2000. urteko Protokoloak ordea, salerosketaren gaineko definizio desberdina du eta herrialde gehiagok sinatu dute.
Ledicia Costas
Ledicia Costas Álvarez (Vigo, Galizia, 1979 ko irailaren 19) idazle galiziarra da. 2014 an Haur Literaturako Merlin Saria jaso zuen Escarlatina a cociñeira defunta liburuarekin eta 2015ean Espainiako Haur eta Gazte Literaturaren Sari Nazionala eskuratu zuen liburu berarekin. Urte hartan, Lazarillo Literatur Sorkuntza Saria ere irabazi zuen Jules Verne e a vida secreta das Femmes Plante lanarekin.
Bizitza
Oso gazte zela hasi zen literaturan, bere lehen nobelak nerabezaroa n idatzi baitzituen. Zinemagintza ko eta ikus-entzunezko gidoilari lanetan ibili da. Hainbat dokumental etan hartu du parte eta A miña vida é unha caixa de zapatos film laburra zuzentzeaz gain, bertako protagonista ere bada. Zeregin horiek hainbat errezitaldirekin, literatur sorkuntzarekin eta abokatutza lanekin uztartzen ditu. Galiziako Haur eta Gazte Literaturako Criaturas aldizkari digitalaren koordinatzaileetako bat da.
Pertsonen Salerosketa, Emakume eta Haurrena bereziki, Aurreikusi, Ezabatu eta Zigortzeko Protokoloa
Historia
Protokoloa 2000. urtean onetsi zuen Nazio Batuen Batzar Nagusiak, eta 2003ko abenduaren 25ean sartu zen indarrean. 2020ko maiatzaz geroztik, 178 Estatuk berretsi dute.
Gutenacker
Gutenacker Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pertsonen Salerosketa, Emakume eta Haurrena bereziki, Aurreikusi, Ezabatu eta Zigortzeko Protokoloa
Historia
Drogaren eta Delituaren aurkako Nazio Batuen Bulegoa (ingelesez, UNODC) protokoloaren aplikazioaren arduraduna da. 2009ko martxoan, UNODCk Bihotz Urdinaren Kanpaina jarri zuen abian, gizakien salerosketaren aurka borrokatzeko, parte-hartzea sustatzeko eta ekintza bultzatzeko.
Gizakien salerosketaren aurkako eskualdeko ekintza
Varsovian, 2005eko maiatzaren 16an, Europako Kontseiluak gizakien salerosketaren aurkako ekintzari buruz egindako hitzarmena atxiki zuen. Konbentzioak Gizakien Salerosketaren aurkako Ekintzan Aditu Talde bat (GRETA) ezarri zuen, Konbentzioaren aplikazioa gainbegiratzen duena herrialdeen txostenen bidez. Europako 45 estatuk berretsi dute (2016ko urtarrilean), eta beste estatu batek (Turkia) sinatu du, baina oraindik ez du berretsi.
Gainera, Estrasburgoko Europako Kontseiluko Giza Eskubideen Europako Auzitegiak gizakien salerosketari buruzko epaiak eman ditu, Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren arabera hartutako betebeharrak urratu zituztenak: Siliadin Frantziaren aurka, 2005eko uztailaren 26ko epaia, eta Rantsevek Zipreren eta Errusiaren aurka, 2010eko urtarrilaren 7ko epaia.
Gusterath
Gusterath Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kabinda (hiria)
Kabinda, Cabinda edo Chioua, Angolako Kabinda probintziako hiriburu administratiboa da. Inguruko uretan petrolio-erreserba handiak daude. 2018ko uztailean, 699 593 biztanle zituen, gutxi gorabehera. Herrialdearen iparraldean dago, Kongoko Errepublikaren eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren mugaren ondoan.
Historia
Inguruan itsasoko petrolio erreserba handiak daude.
Barrutiak
Kabinda hirian hiru barruti daude:
Gutenberg (Alemania)
Gutenberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gutweiler
Gutweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ainhoa Colino
Ainhoa Colino Biella (Berriz, Bizkaia, 2004ko maiatzaren 16a) ibiltaria da. Durangoko Bidezabal taldeko kidea da.
2020an Maila absolutuan Euskadiko txapelduna izan zen eta maila handia erakutsi zuen Espainiako Txapelketan. 2022an Euskadiko txapelketa irabazi zuen eta ibiltari onena bilakatu zen.
Kirolari ibilbidea
Kirolean hasi zenean korrika egiten zuen, baina taldekide bat martxa-probak ikusi eta jakinmina sortu zitzaion, probatu eta engantxatu egin zen. 2022ko ekainean Euskadiko Txapelketan lehena izan zen. Bizkaian 5 eta 10 kilometroko errekorrak Ainhoarenak dira, 26:19 eta 56;21, hurrenez hurren. Bere markak hobetzeko entrenatzen jarraitzen du.
Euskal Herrian ibiltari gutxi dago. Bizkaiko eta Euskadiko txapelketetan betikoak batzen dira, lau edo bost. Madrilen eta Katalunian talde indartsu bana dago. Murtzia eta Andaluzia inguruan ere badu indarra kirol horrek.
Erronkak
Ainhoa AEBko Hego Karolinako estatuko Columbia College unibertsitera joango da 2022 abuztuan, kirol beka eta beka akademikoa lortu ondoren. Ikastera eta entrenatzera joango da. Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako ikasketak egingo ditu, eta unibertsitateko ibilketa taldean entrenatzeko aukera izango du. Martxa eta krosa egingo ditu, biak. Entrenatzailea munduko txapelketan ibilitakoa da.
César Mallorquí
César Mallorquí (Bartzelona, 1953ko ekainaren 10) kazetari, irratiko gidoilari, publizitate ko sortzaile, eta idazlea da. Haur eta Gazte Literaturan liburu asko argitaratu ditu, batez ere, fantasia eta zientzia fikziozko eleberriak. Hainbat sari eskuratu ditu, besteak beste, Espainiako Haur eta Gazte Literaturaren Sari Nazionala, 2013an.
Tikvah Alper
Tikvah Alper (Hegoafrika, 1909ko urtarrilaren 22a - Sarisbury, Erresuma Batua, 1995eko otsailaren 2a) fisikaria eta erradiobiologoa izan zen eta entzefalopatia espongiformearen transmisio mekanismoak aurkitu zituen.
César Mallorquí
Bizitza
Bartzelonan jaio zen 1953ko ekainaren 10ean, baina handik urtebetera bere aitak (José Mallorquí, El Coyote fikziozko pertsonaiaren sortzailea) Madrilera joan behar izan zuen eta familia osoa joan zen berekin. Madrilgo Complutense Unibertsitatean egin zituen kazetaritza ikasketak eta 1970 etik aurrera hainbat aldizkaritan egin zuen lan, horien artean La Codorniz aldizkarian, Espainiako umore grafikoaren eta literarioaren aldizkari mitikoan.
1980ko hamarkada n zenbait publizitate agentziatan jardun zuen lanean eta ondoren literatur sorkuntzara itzuli zen.
Tikvah Alper
Biografia
Hegoafrikan jaio zen. Bere familia etorkin judutar behartsua zen eta berak lau arreben artean txikiena zen. Durbango goiko eskola femeninora joan zen. 1929an, Lurmutur Hiriko Unibertsitatean Fisikan graduatu zen. 1930 eta 1932 bitartean, Berlinen lan egin zuen Lise Meitner fisika nuklearraren aginduetara, eta urte bat geroago, 1933an, delta izpien eta alfa partikulen inguruan artikulu bat idatzi zuen.
Hackenheim
Hackenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tikvah Alper
Biografia
1932an, Hegoafrikara bueltatu zen eta Max Sterne bakteriologoarekin ezkondu zen, abereentzako antrax txertoaren asmatzailea. Ezkondutako emakumeak ezin zutenez unibertsitatean lan egin, etxean laborategi bat sortu zuten non bera eta bere senarra batera egiten zuten lan. 1935 eta 1936an bi ume izan zituen, Jonathan eta Michael izena zutenak. 1937 aurrerantzean, gorrentzat irakaslea zen, bere seme handiena gor sakona zelako eta bere fisikako jakintasuna aprobetxatu zuen hizkeraren artikulazioaren soinuaren osaketan ume gorrentzat ikertzeko. 1948an. Hegoafrikako Fisikako Laborategi Nazionalaren arduraduna bihurtu zen.
Gero eta fama handiagoa lortzen ari bazen ere zientzialari bezala, 1951n Max Sterne eta Tikvah Alper Hegoafrikatik joatera behartuta ikusi ziren, apartheidaren kontrako jarrera irekia baitzuten. Tikvah ikertzeko lan bat aurkitu zuen (ordainketarik gabekoa) MRC-a Hammersmith Londreseko Ospitaleko Erradiobiologia Laborategietan, Hal Grayek zuzenduta, aurreko bisitetan ezagutu zuena. Bere lana zentratu zen biologia zelularraren ikerketan, erradiazioaren efektuaren konplexutasuna zelula mota desberdinetan, eta bere ininterakzioa beste prozesu kimiko eta fisiologikoak. Erradiobiologiaren unitatearen zuzendaria izan zen 1962tik jubilatu zen arte, 1974an. Bere ikerketekin frogatu zuen dardara bezala ezagututako gaixotasun kutsakor neuroendekapenezkoan -ardiei eta ahuntzei eragiten diela- edo «scrapie-an» agente infekziosoak azido nukleikorik ez daukala. Aurkikuntza garrantzitsu honek baimendu zuen mekanismoak entzefalopatia espongiforme transmitigarriko era guztiak -pertsonei ere eragiten diete- hobeto ulertzea.
Bere bizitza profesionalarekin jarraitu zuen 1979an Radiobiologia zelularra argitaratuz eta 83 urte zituela Dallasen konferentzia bat eman zuen Erradiazio Ikerketa Sozietatearen aurrean. Sabisburyn, Hampshiren hil zen, 1995ean.
Serpico
Serpico 1973ko Sidney Lumet estatubatuar zinema zuzendariaren polizia filma bat da. Peter Maas idazlearen Serpico biografia liburuan oinarritua dago, bertan New York hiriko Frank Serpico poliziaren bizitza kontatzen delarik, liburua nahiz filmak polizia honen bizitzaren 12 urte erakuste dituzte, hain zuzen ere, 1960-1972 arteko ibilbidea. Al Pacino, John Randolph, Jack Kehoe, Biff McGuire, Barbara Eda-Young, Cornelia Sharpe, Tony Roberts eta F. Murray Abraham aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Frank Serpico (Al Pacino) New York hiriko polizia da. Gizon zuzena da, beste polizakide ustel asko ez bezala ez dago kriminalen dirua onartzeko prest, arrazoi horrengatik polizikide bakar batek ere ez du berarekin lan egin nahi, beti arrisku etengabean baitago.
Serpicok polizian gauza asko aldatu nahi ditu. Buruzagi nagusienagana jo du, baina ez diote jaramonik egiten. Honela bada, egunen batean gauza aldatuko ote diren beste itxaropenik ez zaio geldituko. Azkenean, bere poliziakide ustelei aurre egin beharko dielarik, bere bizia arriskuan jarri eta kriminal eta poliziakide ustelen ezinikusia irabaziz.
Anders Jonas Ångström
Anders Jonas Angstrom (Lödgö, Suedia, 1814ko abuztuaren 13a - Uppsala, Suedia, 1874ko ekainaren 21a), suediar fisikari eta astronomo ospetsu bat izan zen.
Biografia
Angstrom 1814ko abuztuaren 13an jaio zen Lödgön, Suedian eta Uppsalako Unibertsitatean ikasi zuen. Bertan, 1839an fisika irakaslea bihurtu zen. 1842an Stockholmgo Behatokira joan zen non astronomian gehiago praktikatzeko aukera izan zuen.
Magnetismoan interesa agertzen hasten da eta intentsitatearen behaketa asko egin eta Suediako hainbat lekutako lurraren eremu magnetikoa egiten ditu. Arduratu zen, nahiz eta aipaturiko lana bere heriotza baino lehen amaitzera ez heldu, "Eugénie" bere bitarteko 1851 eta 1853 munduren inguruko bidaiako fragata suediarrak lortutako eremu magnetikoaren gaineko datuak analizatzeko Suediako Zientzietako Akademia Erreala....
Angstrom, 1867an, lehena izan zen aurora borealen mamua aztertzean, eta antzeman zuen eta lerro distiratsua hori-berdexka eskualdeko karakteristikak neurtu zuen, nahiz eta erratu bide hori bera, batzuetan bere izenarekin ezagututa, zodiakoko argietan ere ikusiko litzatekeela. 1874ko ekainaren 21ean Upsalan hil zen.
Bere semea Knut Ångström, ezaguna izan zen eguzki-erradiazioan, Eguzkitatiko bero erradiazioan eta lurreko atmosferatik bere xurgatzean Upsalako Unibertsitateko bere lanagatik. Ikerketa honetarako hainbat metodo eta tresna delikatuak garatu zituen, konpentsazio elektrikoagatik bere pirometroa, 1893an asmatuta, eta mamu infragorriaren irudikapen fotografikoa 1895ean lortzeko aparatu bat sartuz.
Julia Pastrana
Julia Pastrana (Sinaloa, Mexiko, 1834 - Mosku, Errusia, 1860ko martxoaren 25a) Europan jasaten zuen hipertrikosia erakusten ibili zen emakume mexikarra izan zen.
Biografia
1834an, Sinaloan (Mexiko) Julia Pastrana izenez ezaguna zen emakumea jaio zen, sustrai biltzailea zen indiar tribu batean. Hipertrikosia zuen, hots, gorputz guztia ile beltzez estalita zuen. Gainera bi hortz ilara zituen eta helduaroan 137 zentimetro neurtzera baino ez zen iritsi. Medikuen bisita lehen aldiz jaso zuenean diagnostikoa bestelakoa izan zen: gizaki baten eta gorila baten arteko harreman antinaturalaren fruitu omen zen.
Horrelako pertsonek zirkuan arrakasta handia zuten garaian, norbaitek negozioaren usainari jarraituz alaba «erosi» zion Juliaren amari. 20 urterekin zirkuko «fenomeno» moduan hasi zen lanean Mexikon bertan, baina berehalako arrakastak AEBetara eraman zuen; «Hibrido harrigarria» moduan aurkeztu zuten.
Europan ere bira egin zuten ikuskizun berri batekin: «Munduko emakume itsusienak». Akrobaziak egiten zituen zaldi baten gainean, eta dantzan eta kantuan Lola Montes imitatzen zuen. 1860an haur bat izan zuen, baina, erditzea konplikatuta, egun gutxira hil ziren ama-semeak.
Heriotza ondoren
Lenten anbizioak, ordea, ez zuen mugarik. Izan ere, emaztearen agonia ikusteko sarrerak saldu zituen. Hil eta gero, bi gorpuak momifikatzeko agindua eman zion Sukolov doktoreari eta momiak Moskuko Unibertsitateari saldu zizkion. Baina handik gutxira unibertsitateak momiak erakutsita negozioa egiten zuela jakin zuen eta, Juliaren pagotxa heriotzak eten ez zuela ikusita, gorpuak erreklamatu zituen. Plataforma baten gainean erakusten zituen, Julia dantzari errusiar bat bezala jantzita eta haur txikia marinel jantzia zeramala.
1864an Lent berriro ezkondu zen. Hau ere emakume bizarduna zen eta Pastranaren ahizpa ezkutua bailitzan promozionatu zuen. Baina gutxi falta zitzaion enpresariari burua galtzeko eta eroetxean hil zen, bere emazteei esker irabazitako dirua errekara bota ondoren. Emazte berriak bizarra moztu, mundu hura utzi eta senarrak utzitako momiak saldu zituen.
Jean Monnet
Jean Omer Marie Gabriel Monnet ( ahoskatua; Cognac, Charente, – Houjarray, Bazoches-sur-Guyonne, ) frantziar ekonomialari eta diplomatikoa izan zen. Europar Batasunaren arkitekto nagusienetariko bat izan zen eta baita aita sortzaileetako bat ere. Ez zuen inoiz bere burua hauteskundeetara aurkeztu beti itzaletan lan egin zuen. Edonola ere, Europako Ikatz eta Altzairuaren Batzordeko lehen presidente izendatu zuten.
Jacobus Kapteyn
Jacobus Cornelius Kapteyn (Barneveld, 1851ko urtarrilaren 19a - Amsterdam, 1922ko ekainaren 18a) herbeheretar astronomoa izan zen. Esne Bideari buruzko ikerketa zabalak egin zituen eta errotazio galaktikoaren kurbaren ebidentzia aurkitu zuen. Materia ilunaren existentzia iradokitzen lehenetarikoa ere izan zen.
Zygaenoidea
Zygaenoidea intsektu lepidopteroen goifamilia bat da, barnean 2.600 espezie baino gehiago dituena.
Jacobus Kapteyn
1875etik 1878ra Leidengo Behatokian lan egin zuen. Utrechteko Unibertsitatean fisika eta matematika ikasi zituen. 1878an Groningeneko Unibertsitateko astronomia irakasle izendatu zuten eta bertan Astronomia-Behatokia sortu zuen.
1879an Kapteynen izarra aurkitu zuen eta 1904an errotazio galaktikoa. 1906an Galaxiako izarren banaketa aztertzeko plana abiatu zuen.
Zygaenidae
Zygaenidae lepidopteroen ordenako sitsen familia da. 1.000 espezie inguru ditu barnean.
Kontinente arteko Saskibaloi Kopa
Kontinente arteko Saskibaloi Kopa Kontinente bakoitzeko talde onenek jokatzen duten saskibaloi txapelketa da. Hainbat urtetan jokatu gabe egon ondoren 2013an berrabiarazi zuten.
Historia
1966an hasi zen jokatzen Kontinente arteko Kopa izenarekin eta 1987 arte iraun zuen. Ekutaldi batzuetan Kluben arteko Mundiala izena ere izan zuen.
1987an txapelketa jokatzeari utzi zitzaion eta Mc Donald's txapelketa hasi zen, NBAko txapeldunaren eta Europako txapeldunen artean. Honek 1999 urterarte iraun zuen eta talde estatubatuarrek irabazi zuten beti.
2013tik aurrera FIBA Nazioarteko Kopa antolatzen da. Bertan hasiera batean Amerikako txapeldunak eta Euroligako txapeldunak elkarren artean jokatzen zuten baina 2016tik aurrera Europako Txapeldunen ligako (mailaz 3. txapelketa) garaileak jokatzen du.
Brassempouyko venusa
Brassempouyko venusa edo Brassempouyko andrea (la Dame de Brassempouy) boliz egindako emakumezko estatua antropomorfo baten zati bat da. 1894 an, Landetako Brassempouy herritik gertu dagoen paleolitoko aztarnategi batean topatu zuen Édouard Piette izeneko frantziar arkeologoak.
Habscheid
Habscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Brassempouyko venusa
Paleolitoko Venus hori 3,65 cm luze da, 2,2 cm zabal eta 1,9 cm lodi. Nahiz eta venusik xehatuenetako bat izan, haren proportzio anatomikoak ez dira zehatzak eta ez du ahorik.
Riddarholmen
Riddarholmen Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stadsholmen eta Helgeandsholmen uharteekin batera Gamla Stan alde zaharra osatzen duena.
Brassempouyko venusa
Gainean zuen geruzaren arabera, gravettiar arokoa (Goi Paleolitoa, duela 29.000 eta 22.000 urte artekoa) da; beraz, historiaurreko beste venusen (besteak beste, Laussel, Lespugue, Willendorf edo Dolní Věstonice) garaikidea da.
Riddarholmen
Izenaren historia
Hasiera batean Kidaskär izena izan zuen eta honek ahuntzak hazteko erabiltzen zela adierazten du. 1270an Frantziskotarren (monje grisen) monasterio bat eraiki zen eta Gråbrödraholm izena hartu zuen, "monje grisen uhartea". Erreforma protestantearen eraginez monasterioa itxi egin zen. Orduan Riddarholmen izena hartu zuen, "Zaldunen uhartea".
Ondasun nabarmenak
Uhartean dagoen eraikin nabarmenena Riddarholmen eliza, Suediako errege erreginak bertan hobiraturik baitaude. Uharte txikiaren erdigunea Birger Jarls torg enparantza da eta inguruan hainbat jauregi daude, aipagarriena Wrangel jauregia.
Balmaseda Futbol Taldea
Balmaseda Futbol Taldea, Balmasedako futbol taldea da. 1914an sortua, egun Hirugarren Mailan jokatzen du.
Historia
Sociedad Deportiva Balmaseda Fútbol Club 1914an sortu zen eta D. Teodomiro Alonso izan zen lehenengo presidentea. 1954 urtean hirugarren mailara igo zen eta bertan mantendu zen 1959 arte. 1978-79 denboraldian Errege Kopa jokatu zuen. Lehenik eta behin Real Unión kanporatu zuen etxean 2-0 irabaziz eta Irunen 2-2 berdinduz. José Manuel Esnal "Mane" izan zen golegileetako bat. Ondoren Athletic-en aurka jokatzea egokitu zitzaion eta galdu egin bazuen ere ikusmin itzela izan zen Balmasedan.
1993an Ohorezko maila irabazi eta berriz ere hirugarren mailara igo zen berriz ere 4 urtetarako. Ondorengo urteetan Bizkaiko maila apaletan ibili da baina 3. mailarako azken igoera bat izan izan zuen 2011ean eta ordutik bertan ari da jokatzen.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Malcolm Holcombe
Malcolm Holcombe (Asheville, Ipar Carolina, 1955eko irailaren 2a) estatubatuar egile abeslaria da.
Arabiar Hizkuntzaren Nazio Batuen Eguna
Abenduaren 18an Arabiar Hizkuntzaren Nazio Batuen Eguna ospatzen da urtero.
Historia
2010ean, Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundeak(UNESCO) jaieguna sortu zuen, "eleaniztasuna eta kultura-aniztasuna ospatzea eta erakunde osoan ofizialak diren sei lan-hizkuntzen erabilera-berdintasuna sustatzea" helburu hartuta. Abenduaren 18a arabiera rako data gisa aukeratu zuten, "1973an, Batzar Nagusiak arabiera Nazio Batuen hizkuntza ofizial gisa onartu zutelako".
Hahn bei Marienberg
Hahn bei Marienberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hahnenbach
Hahnenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Objektibo (argazkilaritza)
Objektibo baten prezioa zenbait faktoreren menpe dago, lente kopurua, eginda dagoen materiala edo egonkortasun gaitasuna esaterako. == Historia == XVII. mendean kokatutako kamera ilunaren zuloa hartzen da historiako lehenbiziko objektibotzat. 1812an, William Hyde Wollanston ek menisko sinpleko lehenbiziko objektiboa diseinatu zuen, kalitate handiagoko irudia ahalbidetzen zuen lente konbergente bat zen.
Charles-Louis Chevalierrek doblete akromatikoa diseinatu zuen, zeina Daguerrek bere lehenbiziko daguerrotipo etan erabiliko zuen aurrerago. Objektibo sinple horiek Grubb eta Goerz-ek adibidez findu zituzten arren, nahiko mugatuta zegoen, sentsibilitate eta argitasun eskasagatik. József Miksa Petzval izan zen lehenbiziko aldaketa egin zuena, objektiboaren irekiera handituz. John Frederick Goddard izan zen hurrengo hobekuntzaren egilea, esposizio denbora gutxitu zuelarik. Poliki-poliki errakuntza guztiak finduz joan ziren, Bigarren Mundu Gerra ren ostean adibidez, F.G. Black-ek zoom “modernoa” aurkeztu zuen.
Fokatze automatikoa eta egonkortze automatikoa ere asmakuntza garrantzitsuak izan ziren, XX. mende bukaerako asmakuntza apartenak.
Vikidia
Vikidia Frantzian sortutako wiki entziklopedia-proiektu bat da, 8 eta 13 urte bitarteko umeentzat pentsatua, baina ez bakarrik irakurle edo erabiltzaileak izateko, baita parte hartzaile eta artikulugileak izateko ere. Webgune hau ez dago Wikipedia bultzatzen duen Wikimedia Fundazioarekin loturik. Jatorrizko Vikidia proiektua 2006ko azaroan jarri zen martxan.
Objektibo (argazkilaritza)
Ezaugarriak
Argazki eta bideo etan eragin dezaketen zenbait ezaugarri ditu objektibo batek:
Vikidia
Sorrera
Vikidia proiektua Wikipedia Junior izeneko wiki entziklopedia bat sortzeko asmoan du jatorria. Frantsesezko Wikipedia Junior horretan, Wikipediako artikulu bilduma bat hartu eta umeentzako CD-ROM batean argitaratu nahi zen. Azkar ikusi zen, ordea, artikuluak adin-tarte horretarako egokiak eta baliagarriak izango baziren, moldaketa dezentekoak egin beharko zirela, bai artikuluen luze-laburrari dagokionez, baita erabilitako hizkuntza-mailari dagokionez ere. Gainera, bultzatzaileek garbi zuten umeen beraien partaidetza ere interesgarria izango zela; hau da, umeek aukera izan behar zutela artikuluak egiteko ere, ez bakarrik irakurtzeko. Hori, irakasleen laguntzarekin errazagoa izango zela pentsatu zen, eskolako lan edo jarduera osagarri modura. Horregatik guztiagatik, aparteko wiki bat egitea erabaki zen.
Objektibo (argazkilaritza)
Foku-distantzia
Argazkia atera nahi diogun elementura gure objektiborekin zenbat hurbilduko garen adierazten du. Lautada bati bere osotasunean argazkia atera nahi badiogu adibidez, foku-distantzia txikia erabiliko dugu; ordea, paisaia horretako elementu jakin bat nahi badugu, zuhaitza bat adibidez, foku-distantzia handia erabiliko dugu.
Vikidia
Sorrera
Garai hartan Wikipedia Fundazioaren barruan hori egitea posible ez zenez gero, Mathias Damour (Astirmays) izeneko wikizale batek zabaldu zuen Vikidia 2006ko azaroaren 17an, aurreko proiektuari buruzko eztabaidetan parte hartu zuten beste wikizaleen laguntzaz.
Objektibo (argazkilaritza)
Foku-distantzia luzea
Zentru optikotik, puntu fokalera dagoen distantzia handia bada, argazkia atera nahi dugun lokalizazioa ez dugu osotasunean irudikatuko, elementu jakin bati aterako diogu argazkia, ikus-angelua txikiagoa baita. Irudikatu nahi dugun elementua bere ingurunetik isolatuko dugu gainera, arreta guztia elementu jakin horrek izanik. Efektu hau objektibo mota jakin batzuekin lortzen da, teleobjektiboekin hain zuzen ere.
Vikidia
Norentzat da Vikidia?
Vikidia umeentzat da eta umeek ere idatz dezaketen entziklopedia bat da. Wikipediak duen funtzionamendu berbera du, arau berberak eta antolaketa berbera.
Objektibo (argazkilaritza)
Foku-distantzia motza
Distantzia txikia bada, lokalizazio bat bere osotasunean irudikatu daiteke argazkian, ikus-angelua handiagoa izanik horrela. Ez da elementu jakin bat gailentzen, eremu sakontasun handiagoa lortzen da. Objektibo angeluarrekin lortzen dira gisa honetako argazkiak.
Vikidia
Norentzat da Vikidia?
Artikuluak idatzi nahi dituztenek argi eduki behar dute 8 eta 13 urte bitarteko umeen euskara eta ulermen mailara egokitutako testuak nahi ditugula. Horrek ez du esan nahi beste edonork erabili ezin duenik Vikidia gai bati buruzko azalpen sinple bat eskuratzeko. Vikidiako artikulu bat oso lagungarria izan daiteke, euskarazko wikipediako artikulua luzeegia edo zailegia bada.
Objektibo (argazkilaritza)
Ikus-angelua
Elementu honek adierazten du gure irudian eszenako zenbat agertuko den. Bi faktorek baldintzatzen dute ezaugarri hau, foku-distantziak eta kameraren sentsoreak. Ikus-angelua kamera bakoitzarekin aldatzen da, izan ere, sentsore konpletoa dute batzuk (full frame) baina bertzeek ordea, tamaina desberdineko sentsoreak dituzte. Horregatik, ikus-angeluaz orokorrean aritu beharrean, foku-distantziari heltzen zaio, objektibo guztietan mantentzen den distantzia delako -zentru optikotik, puntu fokalera-.
Diafragmaren irekiera
Kamerara sartzen den argi kopurua erregulatzen du elementu honek, gizakiaren begiko irisak bezala, diafragmaren irekiera propio bat du objektibo mota bakoitzak.
Vikidia
Nork egiten du Vikidia?
Frantsesezko Vikidia bultzatu dutenak Wikipediako kolaboratzaileak ziren lehendik ere, baina, orain, izena emanda dauden gehienak eskola-ume gazteak dira.
Objektibo (argazkilaritza)
Diafragmaren irekiera
F zenbaki en bidez adierazten da, foku-distantziaren eta diafragmaren irekieraren diametroaren arteko harremana delarik. Gero eta txikiagoa izan f zenbakia, irekiera handiagoa izanen da, argi gehiago igarotzen utziz. Irekiera hau automatikoki edo eskuz doitu daiteke.
Objektibo bakoitzak diafragmaren irekiera maximo bat du: objektiboaren foku-distantzia finkoa bada, irekiera ere finkoa da; ordea, zoom objektiboetan, irekiera maximoa foku-distantziaren arabera aldatu daiteke, edo finkoa izan daiteke.
=== Irudiaren egonkortasuna === Argazkiak mugituak ez ateratzea ahalbidetzen duen tresna da, objektiboan txertatuta egon daiteke edo kameran bertan.
Fokuratze sistema
Enfokatze sistema bada argazkian eragina izanen duten elementu garrantzitsuenetako bat. Fokuratzen dugunean, irudiko elementu jakin bat edo elementu multzo bat gailentzen dira, argitasun gehiago emanez aipatutako elementuei. Objektiboa da fokuratze lanak egiten dituen kameraren zatia, fokuratze mekanismoa sinplea da: objektiboaren barruan dauden zenbait lente mugitzea. Sistema hau aldatu eta hobetu da urteen poderioz, fokuratze sistemak bereizten ahal direlarik gaur egun.
==== Eskuz enfokatzea ==== Objektiboek badute eraztun moduko elementu bat, eta hori biratuz gero, barneko kristalak mugitzen dira, horrela, foku-planoan irudia argia izanen den distantzia aldatuko da.
Zenbait kameretan, fokatze sistema hau laguntzeko gehigarriak txertatu dira. Eraztuna mugitzen den heinean agertzen diren puntu edo ingeradak nabarmentzea adibidez, edo zoom digitala ahalbidetzea, horrela argazkilariak fokuratze zehatzago bat egiteko aukera du.