cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Claude (Jura)
Saint-Claude Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2007an 11.635 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Claude udalerrian erroldatutako biztanleak 11.635 ziren. Familiak 5.127 ziren, horien artean 2.009 pertsona bakarrekoak ziren (858 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.151 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.341 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.320 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 457 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 6.380 etxebizitza zeuden, 5.214 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 329 bigarren erresidentzia ziren eta 837 hutsik zeuden. 1.167 etxeak ziren eta 5.185 apartamentuak ziren. 5.214 etxebizitza nagusietatik 2.105 bere jabearen bizilekua ziren, 2.962 alokairuan okupaturik zeuden eta 147 doan lagata zeuden; 174 etxek gela bat zuten, 830 etxek bi zituzten, 1.484 etxek hiru zituzten, 1.619 etxek lau zituzten eta 1.107 etxek bost zituzten. 2.222 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.718 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.261 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Claude udalerrian 4.901 unitate fiskal zeuden, 11.177 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.824,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 664 komertzioetatik, 9 erauzte enpresak ziren, 15 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 64 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 56 eraikuntza enpresak ziren, 197 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 52 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 47 finantziazio enpresak ziren, 29 higiezinen enpresak ziren, 68 zerbitzu enpresak ziren, 72 administrazio publikoko enpresak ziren eta 34 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 146 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 autoeskolak, 5 igeltseroak, 11 margolariak, 7 zurginak, 11 iturginak, 8 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 13 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 aldi baterako lan enpresak, 30 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 91 establezimendu komertzialetatik, 5 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 7 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 9 okindegiak, 5 harategiak, 6 liburu dendak, 27 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 3 lurrin-dendak, 4 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Claude udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 770 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 5 osasun-zentro, 8 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 203
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 220ko hamarkada | K.a. 210ko hamarkada | K.a. 200ko hamarkada | K.a. 190ko hamarkada | K.a. 180ko hamarkada
K.a. 208 | K.a. 207 | K.a. 206 | K.a. 205 | K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201 | K.a. 200 | K.a. 199 | K.a. 198
Semnopithecus hypoleucos
Semnopithecus hypoleucos Cercopithecidae familiako Semnopithecus generoko espezieetako bat da. Indian aurkitu daiteke.
Eckermannita
Eckermannita silikato motako minerala da eta eckermannite root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Eckermannita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Frontis (arkitektura)
Arkitekturan, frontisa eraikin baten aurrealdeko apaingarrien diseinu-elementu arkitektoniko bat da, oro har, fatxadaren eremuan. Bere konposizioa arkitekturaren lanaren aldi historikoa islatzen du; izan ere, eskola jakin baten ezaugarri nagusia da.
Semnopithecus dussumieri
Semnopithecus dussumieri Cercopithecidae familiako Semnopithecus generoko espezieetako bat da.
Thorigné-Fouillard
Thorigné-Fouillard Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mosul
Mosul (الموصل al-Mawṣil; Nînwe; Mûsil/Nînewe; Musul) Irakeko iparraldean dagoen hiri nagusia eta herrialdeko hirugarren handiena da Bagdaden eta Basoraren ondoren. Halaber, Kurdistan osoko hiririk handiena da.
Thorigné-Fouillard
Biztanleria
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mosul
2002an 1.739.800 biztanle inguru zeukan.
Thorigné-Fouillard
Etxebizitza
2007an 2.642 etxebizitza zeuden, 2.528 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 103 hutsik zeuden. 2.083 etxeak ziren eta 553 apartamentuak ziren. 2.528 etxebizitza nagusietatik 1.964 bere jabearen bizilekua ziren, 554 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 144 etxek bi zituzten, 294 etxek hiru zituzten, 385 etxek lau zituzten eta 1.692 etxek bost zituzten. 2.263 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 968 etxetan auto bat zegoen eta 1.454 bi edo gehiago zeuden
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.761 ziren, horien artean 3.360 aktiboak ziren eta 1.401 inaktiboak ziren. 3.360 pertsona aktiboetatik 3.169 lanean zeuden (1.618 gizon eta 1.551 emakume) eta 191 langabezian zeuden (93 gizon eta 98 emakume). 1.401 pertsona inaktiboetatik 454 erretiraturik zeuden, 585 ikasten zeuden eta 362 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thorigné-Fouillard udalerrian 2.567 unitate fiskal zeuden, 7.117 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 24.501€ zen.
Mosul
Hizkuntzak
Arabierazko hango dialektoaz gain, hiritarrek kurdueraren aldaera batean ere hitz egiten dute, Kurmanji izenekoan.
Thorigné-Fouillard
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 259 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 47 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 27 finantziazio enpresak ziren, 19 higiezinen enpresak ziren, 39 zerbitzu enpresak ziren, 40 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 6 margolariak, 4 zurginak, 5 iturginak, 4 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 15 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Thorigné-Fouillard udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an psikiatriko 1 eta 3 botika zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Calera (Alabama)
Calera Alabamako hiri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 11,620 biztanle zituen, 186.2 kilometro koadrotan banatuta.
Reillanne
Reillanne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gustavo Angulo García
Gustavo Angulo García (Gasteiz, 1979/1980 ), Euskal Herriko politikari, arte-historialari, merkatari eta erizaina da, Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkide dena, Elkarrekin Podemosen alderdiaren eskutik.
2019ko Apirileko hauteskundeetan, Podemos-IU-Equo Berdeak koalizioaren barruan 25,688 boza lortu zituen, bozen %14.86a. 2019ko Senaturako Hauteskundeetan ere Arabako barrutitik aurkeztu zen, Podemos-IU koaliziopean, 21,541 boza lortuz (bozen %12.86a), eserlekua lortzetik urrun geratu bazen ere.
Reillanne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gustavo Angulo García
Ibilbidea
EHUn Artearen Historian lizentziatua, Valladolideko Unibertsitatean Museologia master bat egin zuen. Bertan, Valladoliden, turismo-gida modura egin zuen lan, bai eta museo zein arte-erakustokietan ere. 2010ean, Picara Sensual izeneko denda ireki zuen, 2015. urteko udara arte irekita mantendu zuena. Azken urteetan erizaintzan lanbide-heziketa jaso zuen, Diagnostikorako Irudi-teknikaritzan. Ondorioz, Gasteizko Txagorritxu Ospitalean egiten du lan.
Reillanne
Etxebizitza
2007an 1.014 etxebizitza zeuden, 663 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 266 bigarren erresidentzia ziren eta 85 hutsik zeuden. 890 etxeak ziren eta 106 apartamentuak ziren. 663 etxebizitza nagusietatik 432 bere jabearen bizilekua ziren, 194 alokairuan okupaturik zeuden eta 37 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 167 etxek hiru zituzten, 209 etxek lau zituzten eta 226 etxek bost zituzten. 429 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 364 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 247 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gustavo Angulo García
Ibilbidea
Autonomia-koordinaziorako Kontseiluaren kidea da Euskadin, bai eta Arabako koordinazioaren buruetako izan ere.
Reillanne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gustavo Angulo García
Ibilbidea
Aipatu bezala, 2019. urteko bi Hauteskunde Orokorretan Senatura aurkeztu zen, Arabako barrutitik. 2020ko Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeetan, Arabako barrutiko zerrendaburu modura aurkeztu zen, Elkarrekin Podemosen alderdiaren eskutik eta Cristina Macazagaren trukean.
Reillanne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 897 ziren, horien artean 603 aktiboak ziren eta 294 inaktiboak ziren. 603 pertsona aktiboetatik 501 lanean zeuden (273 gizon eta 228 emakume) eta 102 langabezian zeuden (50 gizon eta 52 emakume). 294 pertsona inaktiboetatik 118 erretiraturik zeuden, 71 ikasten zeuden eta 105 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gustavo Angulo García
Kontrobertsia
OKDiariok 2020ko ekainaren amaieran argitaratu bezala, "2010 eta 2015. urteen artean izandako" Picara Sensual izeneko dendak "emakumeak kosifikatu egiten" zituen. OKDiarioren hitzetan, gainera, egunkari digital honek egindako publikazioaren ondorioz, Angulok aipatutako dendarekin erlazionaturiko web-orria zein sare sozial ezberdinetako kontuan ezabatu zituen, urte bereko uztailaren hasieran.
Anisotremus virginicus
Anisotremus virginicus Anisotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Reillanne
Diru sarrerak
2009an Reillanne udalerrian 644 unitate fiskal zeuden, 1.401,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.655 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 97 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 7 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 6 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Reillanne udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.728 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cryptoblepharus burdeni
Cryptoblepharus burdeni Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
K.a. 204
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 209 | K.a. 208 | K.a. 207 | K.a. 206 | K.a. 205 | K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201 | K.a. 200 | K.a. 199
Horntvedt glaziarra
Horntvedt glaziarra (norvegieraz: Horntvedtbreen) Bouvet uhartearen iparraldeko kostaldera isuritzen den glaziar txiki bat da, Circoncision lurmuturretik hegoaldera, kokapen geografikoan. Uharte subantartikoa Hego Ozeano Atlantikoan dago. Glaziar hau Carl Chun buru zuen espedizio alemaniarrak ikusi zuen lehen aldiz 1898an. Ondoren, Norvegiako espedizioak Harald Horntvedt "Norvegia" itsasontziaren kapitainaren agindupean bisitatu zuen berriro, eta uhartea bere herrialdera beretu zuen. Glaziarrak haren omenez hartu zuen izena.
Semnopithecus entellus
Semnopithecus entellus, langur arrunta edo enteloa Cercopithecidae familiako Semnopithecus generoko espezieetako bat da.
Tximu ile-horia da, hinduen tximu sakratua. Aurpegi, esku eta hanketako ileak beltzak ditu; gainerakoa horixka da. 1.70 m luze izaten da, isatsaren 80 cm-ak barne hartuta. Oihanetan, talde handietan bizi ohi dira, gidari bat buru dutela. Ibiltzen den inguruetako baratzeetan galera handiak eragiten ditu.
Crithagra donaldsoni
Crithagra donaldsoni Crithagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Semnopithecus entellus
Historia
Indiako elezahar batek dioenez, Ravan-ek Rama-Schri-ren emazte Sita bahitu eta Zeilango uhartera eraman zuenean, entelo batek askatu omen zuen, senarrari itzultzeko gero. Tximu horren azkarkeriak aipatzen dituen kontakizun asko da, bizi den eskualdeetan. Bertakoek diotenez enteloari esker dute mango izeneko fruitua, hark harrapatu baitzien erraldoiei, ezkutaturik zuten baratzetik. Harrapatu eta erre egin nahi izan omen zuten erraldoiek enteloa; ez zen erre, baina sua itzaltzean eskuak eta hanka belzturik geratu omen zitzaizkion.
Nagisa Sakurauchi
Nagisa Sakurauchi (櫻内 渚, 1989ko abuztuaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Eckhardita
Eckhardita mineral bat da.
Ezaugarriak
Eckhardita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Macrotrema caligans
Macrotrema caligans Macrotrema generoko animalia da. Arrainen barruko Synbranchidae familian sailkatzen da.
Ameivula confusionibus
Ameivula confusionibus Ameivula generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Krišlovce
Krišlovce Eslovakiako udalerri bat da, Stopkoveko barrutian kokatuta. 4,39 km²ko azalera du eta 31 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1567. urtekoa da.
Takaaki Kinoshita
Takaaki Kinoshita (木下 高彰, 1993ko ekainaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Júbilo Iwata.
Lepilemur fleuretae
Lepilemur fleuretae Lepilemur primate Strepsirrhini generoko espezieetako bat da. Lemuriformes guztiak bezala Madagaskarreko endemikoa da.
Morisko
Moriskoak (morisco; mourisco; euskaraz "mairuzko" esan nahi duena) Iberiar penintsulan erresuma kristauak hegoalderantz joan ahala kristautasunera bihurtutako musulmanak izan ziren. 1492an, Espainiako Errege-erregina Katolikoek Granada musulmanei hartu ondoren, itxuraz behintzat kristau jokabidea harturik, Espainian geratu ziren musulmanez esaten da. Teorikoki Gaztela edo Aragoiko beste biztanleen modukoak izan arren, baztertuak izan ziren gizarte eta politika mailan, 1609an Filipe III.a Espainiakoak egozteko agindua eman zuen arte.
Sinfonia
Sinfonia mendebaldeko musika klasikoan hedatutako konposizio musikal mota da, gehienetan, orkestrarako konposatua. Eskuarki, lau mugimendutan banatuta dago, bakoitza une eta egitura desberdinarekin. Hasiera batean, ondoren interpretatzen zenarekin zerikusirik izan gabe interpretatzen ziren.
Definizioa
Terminoak antzinako greziar aroan sortu zenetik esanahi asko izan baditu ere, XVIII. mendearen amaieran, hitzak gaur egun ohikoa den esanahia hartu zuen: normalean sekzio edo mugimendu ezberdinez osatuta dagoen obra, askotan lau, lehen mugimendua sonata formakoa delarik. Sinfoniaren forma aldatu egin da garai klasikoaren, erromantikoaren eta XX. mendearen arteko denborarekin; adibidez, Arthur Threisherren sinfonia garaikideak hiru mugimendukoak dira.
Sinfonia bat interpretatzeko, orkestraren tamaina ez da aldaezina. Denborarekin, oro har, hazi egin da: dozena pare bat instrumentu dituen ganbera-orkestra bat Joseph Haydnen sinfonia bat interpretatzeko nahikoa denean, Gustav Mahlerren sinfonia batek zenbait interprete gehiago behar ditzake. Ia beti, orkestra batek osatzen du, eta, hariz (biolina, biola, biolontxeloa eta kontrabaxua), metalez, zurezko haize-instrumentuez eta perkusioz osatutako atal batek osatzen du. Sinfoniak instrumentuen zati guztiak biltzen dituen partitura musikal batean idazten dira. Orkestrako musikariek beren instrumenturako idatzitako musika duten zatiekin soilik jotzen dute. Sinfonia batzuek ahots zatiak ere badituzte, adibidez, Ludwig van Beethovenen Bederatzigarrena. Garai klasikoan, famatuak dira Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart eta Beethovenen sinfoniak.
Sinfoniak heldutasuna lortu zuen Beethovenekin. Haren sinfoniek lehen Allegro mugimendu sonata bat izaten zuten, mugimendu geldo bat (batzuetan, gai eta bariazio moduan), erritmo hirutarreko mugimendu bat (normalean, scherzo bat; lehen, ohikoa, minueto eta hirukote bat zen), eta, azkenik, beste mugimendu azkar bat (rondo). Badira azken mugimendu bat forma-sonata gisa idatzita duten sinfoniak. Frantziako eta Italiako operen oberturen alderdiak hartzen ditu, eta bere egiturak Kochen ereduari jarraitzen dio: allegro, andante eta liriko, eta allegro homofonikoa.
Jatorria
Greziar teoria berantiarrean eta Erdi Arokoan, hitza kontsonantziarako erabiltzen zen, «diaphōnia»ren aurkaritzan. Erdi Aroan eta geroago, sinfonia latindarra hainbat instrumentu deskribatzeko erabili zen, batez ere aldi berean soinu bat baino gehiago sortzeko gai zirenak. Isidoro Sibiliakoa izan zen sinfonia hitza bi buru zituen danbor baten izen gisa erabili zuen lehena, eta 1155etik 1377ra bitartean, symphonie forma frantsesa organistrum edo zarrabetearen izena zen. Erdi Aroko Ingalaterra berantiarrean, sinfonia bi zentzuetan erabili zen, baina, XVI. mendetik aurrera, dulzemelearen sinonimoa zen. Alemanez, Symphonie termino generikoa izan zen espinetentzat eta birjinalentzat, XVI. eta XVIII. mendeen artean.
Elkarrekin jo esanahiaren zentzuan, hitza XVI. eta XVII. mendean argitaratutako zenbait konpositoreen izenburutan agertzen da, esaterako, 1697an eta 1615ean, hurrenez hurren, argitaratutako Giovanni Gabrieliren Sacrae Symphoniae eta Symphoniae sacrae, liber secundus lanetan; Eclesiastiche sinfonie, dette canzoni in aria francese, per sonare, et cantare, op.16 Adriano Banchierik 1607an argitaratua; Sinfonie musicali, op.18 Ludovico Grossi da Viadanarena 1610ean argitaratua; eta Symphoniae sacrae I, op.6, eta Symphoniarum sacrarum secunda pars, op. 10 Heinrich Schützena, 1629an eta 1647an, hurrenez hurren, argitaratuak. Viadanaren bilduma izan ezik, musika instrumentala eta sekularra biltzen zuena, guztiak obra bokalak eta sakroak ziren, batzuetan instrumentuekin lagunduta.
Barrokoa
XVII. mendean, aro barrokoaren zatirik handienean, sinfonia terminoa hainbat konposizio ezberdinetarako erabili zen, operetan, sonatan eta kontzertuetan erabilitako pieza instrumentalak barne, normalean obra handiago baten zati bezala. Operako sinfonia edo italiar obertura, XVIII. mendean, hiru mugimendu kontrastedun egitura estandar bat zuen: azkarra, geldoa, azkarra eta dantzaren antzekoa. Forma hori jotzen da orkestra sinfonikoaren aitzindari zuzentzat. Obertura eta sinfonia hitzak trukagarritzat jo ziren XVIII. mendearen zati handi batean.
XVII. mendean, instrumentu multzo handi baterako konposatutako piezek ez zuten, zehazki, zein instrumentuk jo behar zuten adierazten, XIX. mendetik gaur egunera arte egin ohi den bezala. XVI. mendeko konpositoreek piezak idatzi zituztenean, espero zuten obra horiek edozein musikari taldek interpretatzea. Adibide bat jartzearren, XIX. mendeko lan batean baxu lerroa biolontxelo, kontrabaxu bikoitz eta beste instrumentu zehatz batzuetarako markatuta dagoen bitartean, XVII. mendeko obra batean, sinfonia baterako pieza basso continuo batek ez luke zehaztuko zein instrumentuk interpretatuko lukeen papera. Piezaren emanaldia biolontxelo eta klabikordioa bezain talde txiki batekin egin zitekeen. Hala ere, emanaldi baterako aurrekontu handiagoa edukiz gero eta soinu handiagoa behar izanez gero, basso continuo talde batek hainbat instrumentu (klabikordioa, lutea, etab.) eta baxu instrumentu ezberdin batzuk (biolontxeloa, kontrabaxua, biola, edo serpentoi batek interpreta litzake.
Musika adeitsu eta klasizismokoa
LaRue, Bonds, Walsh eta Wilson-ek The New Grove Dictionary of Music and Musiciansen bigarren edizioan idazten dute «sinfonia izugarrizko intentsitatez landu zela XVIII. mendean», Paper garrantzitsua jokatu zuen bizitza publikoan, erlijio-zerbitzuak barne , baina, emanaldi sinfonikoetarako, laguntza eremu bereziki sendoa aristokrazia izan zen. Vienan, beharbada sinfonien konposiziorako Europako lekurik garrantzitsuena zenean: «Literalki, ehunka familia noblek musika-establezimenduen alde egin zuten, denbora, oro har, Vienaren eta beren arbasoen ondasunen artean (Inperioko beste leku batzuetan) banatuz». Orduko orkestraren tamaina normala nahiko txikia zenez, gorteko establezimendu horietako askok sinfoniak interpretatzeko gai ziren. Joseph Haydn gazteak, 1757an Morzin familiarentzat musika-zuzendari gisa lehen lana hartu zuenean ikusi zuen bere orkestra propioa musika-eszena bizi eta lehiakor baten parte baino ez zela familia Vienan zegoenean eta aristokrata ugarik beren taldeekin kontzertuak babesten zituztela
Lepilemur grewcocki
Lepilemur grewcocki Lepilemur primate Strepsirrhini generoko espezieetako bat da. Lemuriformes guztiak bezala Madagaskarreko endemikoa da. Uhartearen ipar-mendebaldean bizi da, hosto erorkorreko basoetan.
María Jesús Almazor
María Jesús Almazor Marsal (Bartzelona, 1970) bartzelonar telekomunikazio ingeniaria eta Espainiako CEO da, Telefónica Tech-eko Cloud and Ciberseguritateko buru exekutiboa.
Camden (Alabama)
Camden Alabamako hiri bat da. Wilcox konderrian kokatua dago. 2010ean 2,020 biztanle zituen, 186.6 kilometro koadrotan banatuta.
Sinfonia
Musika adeitsu eta klasizismokoa
Multzo xume honi egindako lehen gehikuntzak tronpa pare bat izan ziren; batzuetan oboe pare bat, eta, gero, tronpa eta oboe biak batera. Mendean, beste instrumentu batzuk gehitu zitzaizkion orkestra klasikoari: flautak (batzuetan oboak ordezkatuz), fagotentzako zati bereiziak, klarineteak, tronpetak eta tinbalak. Obrak aldatu egin ziren partituran, tresna gehigarri horietako zein agertuko zen kontuan hartuz. Kide handiko orkestra klasikoak, mende amaieran kide handieneko sinfonietarako zabaldua, arestian aipatutako hari-estandarren multzoa zuen, haize-bikoteak (txirulak, oboeak, klarineteak, fagota), tronpa pare bat eta tinbalak. Teklatuzko tresna jarraitua (klabezina edo pianoa) aukerakoa zen oraindik.
Ameivula cyanura
Ameivula cyanura Ameivula generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Sinfonia
Musika adeitsu eta klasizismokoa
Sinfoniaren estilo italiarra, (opera-antzokietan, askotan, obertura eta atsedenaldi gisa erabiltzen dena), hiru mugimenduko forma estandar batera aldatu zen: mugimendu azkar bat, mugimendu motel bat eta beste mugimendu azkar bat. XVIII. mendean, ohitura bihurtu zen lau mugimenduko sinfoniak idaztea hurrengo paragrafoan deskribatutako ildoei jarraituz. Hiru mugimenduko sinfonia, poliki-poliki, itzaltzen joan zen; Haydnen lehen hogeita hamar sinfonien erdiak, gutxi gorabehera, hiru mugimendu ditu; Wolfgang Amadeus Mozarten ustez, hiru mugimenduko sinfonia araua zen, beharbada bere lagun Johann Christian Bach-en eraginpean. 1786ko Mozarten Praga sinfonia da hiru mugimenduko sinfonia klasikoaren adibide berantiar azpimarragarri bat.
Bilakaera horretatik sortu zen lau mugimenduen forma honako hau izan zen:
Diseinu horren aldaketak (mugimendu ertainen ordena aldatzea edo lehen mugimenduari sarrera geldoa gehitzea) arruntak ziren. Haydn, Mozart eta bere garaikideek, lau mugimenduen forma musikara edo hainbat instrumentutara mugatu zuten ganbera orkestrarako, hala nola laukoteetara, nahiz eta Ludwig van Beethovenez geroztik sonata bakarlariak lautan bezain sarri idazten diren hiru mugimendutan.
Lehen sinfonien konposizioa Milanen, Vienan eta Mannheim-en zentratu zen. Milango eskola Giovanni Battista Sammartinirengan zentratu zen, eta Antonio Brioschi, Ferdinando Galimberti eta Giovanni Battista Lampugnani barne hartu zituen. Vienako formaren lehen adierazleek Georg Christoph Wagenseil, Wenzel Raimund Birck eta Georg Monn izan ziren, eta ondorengo sinfonia garrantzitsuen vienar konpositoreek, berriz, Johann Baptist Wanhal, Carl Ditters von Dittersdorf eta Leopold Hofmann. Mannheimeko eskolak Johann Stamitz bere baitan hartu zuen.
XVIII. mendearen azken zatiko sinfonista garrantzitsuenak dira: Haydn, gutxienez, 106 sinfonia idatzi zituena 36 urtetan, eta Mozart, gutxienez, 47 sinfonia 24 urtetan.
Erromantizismoa
Franz Schuberten sinfonietatik, bi errepertorioko funtsezko elementuak dira, eta maiz interpretatzen dira. Bere Zortzigarren Sinfoniatik (1822), lehen bi mugimenduak baino ez zituen osatu; lan oso erromantiko hori bere goitizenagatik deitzen zaio Bukatugabea. Bere azken sinfonia osoa, Bederatzigarrena (1826), lan izugarria da Klasizismoaren hizkuntzan.
Lehen erromantikoetatik, Felix Mendelssohnek (bost sinfonia, gehi hamahiru hari-sinfonia) eta Robert Schumannek (lau) sinfoniak idazten jarraitu zuten molde klasikoan baina beren lengoaia musikala erabiliz. Aitzitik, Hector Berliozek programa-lanak bultzatu zituen, Romeo eta Julieta sinfonia dramatikoa, Harold Italian biolarako sinfonia eta jatorrizko Sinfonia Fantastikoa barne. Azken hori ere programa-obra bat da, eta martxa bat, bals bat eta bost mugimendu ditu ohiko lauen ordez. Bere laugarren eta azken sinfonia, Grande Symphonie Funèbre et Triomphale (jatorriz Symphonie Militaire izenekoa), 1840an konposatu zuen berrehun kideko musika banda militar batentzat, aire zabalean interpretatzeko, eta banda-sinfonia baten adibide goiztiarra da. 1851n, Richard Wagnerrek adierazi zuen Beethovenen ondorengo sinfonia guztiak epilogo bat besterik ez zirela, funtsean ezer berririk eskaintzen ez baitzuten. Izan ere, Schumannen azken sinfoniaren ondoren, 1850ean konposatutako Hirugarrena, bi hamarkadatan Franz Liszten poema sinfonikoak sinfonia eskala handiko musika instrumentalaren forma nagusi gisa baztertu zuela zirudien. Hala ere, Lisztek bi sinfonia koral programatiko ere konposatu zituen, Fausto eta Dante. Sinfonia beste era batera eklipsatu bazen ere, ez zen denbora asko igaro, 1870 eta 1880ko hamarkadetan «bigarren aro» batean, berpiztu baino lehen, Anton Bruckner, Johannes Brahms, Piotr Ilitx Txaikovski, Camille Saint-Saëns, Aleksandr Borodin, Antonín Dvořák eta César Francken sinfoniekin, neurri handi batean Berlioz eta Liszten elementu programatikoak saihestu zituztenak eta, gutxienez mende batez, kontzertuen errepertorioan nagusi izan zirenak.
XIX. mendean, konpositoreek orkestra sinfonikoaren tamaina handitzen jarraitu zuten. Mende hasieran, eskala handiko orkestrak flauta, oboe, klarinete, fagot, tronpa, tronpeta eta, azkenik, tinbalen multzo batek osatuko luke. Hau da, esaterako, Beethovenen Lehen, Bigarren, Laugarren, Zazpigarren eta Zortzigarren sinfonietan erabilitako partitura. Tronboiak, lehenago musika sakrora eta antzerkira mugatu zirenak, orkestra sinfonikora gehitu ziren, bereziki Beethovenen Bosgarren, Seigarren eta Bederatzigarrenean. Dunbal, triangelu eta txindaten konbinazioa (batzuetan pifanoa ere), XVIII. mendeko musikagileek turkiar erako musika deiturikoan efektu kolorista gisa erabili zutena, gero eta gehiago erabiltzen hasi zen XIX. mendearen bigarren erdian genero konnotazio horiek gabe. Mahlerren garaian, konpositore batek sinfonia bat idatz zezakeen orkestra instrumentuen benetako bilduma bat egiteko. Instrumentu ugari gehitzeaz gain, XIX. mendeko sinfoniak, pixkanaka, hari-instrumentu interprete gehiagorekin eta haize zati gehiagorekin gehitu ziren, eta, beraz, orkestra nabarmen hazi zen kopuruan, baita kontzertu aretotan ere.
Erromantizismo berantiarra, modernismoa eta postmodernismoa
XIX. mendearen amaiera aldera, Gustav Mahler sinfonia luzeak eta eskala handikoak idazten hasi zen, eta XX. mendearen hasierara arte jarraitu zuen konposatzen. Bere Hirugarren Sinfonia, 1896an osatua, emanaldi gehienetarako ehun minutu inguruko iraupenarekin, erregulartasunez interpretatutako sinfoniarik luzeenetakoa da. Zortzigarren Sinfonia 1906an konposatu zen, eta Milen Sinfonia ezizena jaso zuen, berau burutzeko behar ziren ahots ugariengatik.
XX. mendeak dibertsifikazio handiagoa ikusi zuen konpositoreek sinfonia izendatu zituzten obren estiloan eta edukian. Konpositore batzuek, Dmitri Shostakovitx, Sergei Rakhmaninov eta Carl Nielsen barne, lau mugimenduren forma tradizionalean idazten jarraitu zuten, eta beste konpositore batzuek, berriz, ikuspegi desberdinak hartu zituzten: Jean Sibeliusen Zazpigarren Sinfonia, azkena, mugimendu batez osatua; Richard Straussen Alpeetako Sinfonia, mugimendu bakar batean eta hogeita bi zatitan banatua, mendietan zehar hamaika orduko igoera bat zehazten du, eta Alan Hovhanessen bederatzigarren sinfonia, Saint Vartan (hasiera batean op. 80 eta op. 180ra aldatua), 1949-1950ean konposatua, hogeita lau zatitan banatua dago. Sinfonien iraupenean, antzeko barietatea ikusi zen; Gustav Mahlerrek interpretatzeko ordubete baino gehiago behar duten obra izugarriak konposatzen jarraitu zuen, baina beste batzuk, Havergal Brian kasu, 1927an osatu zuen bere lehen sinfoniak, Gotikoak, ia bi ordu irauten du. Eskalaren beste muturrean, Darius Milhauden ''1. Sinfonia Txikia''ren interpretazio batek, 1917an konposatua, hiru minutu eta erdi besterik ez du irauten.
XIX. mendearen amaieran, kezka bat sortu zen lau mugimenduko sinfonia tradizionala ikuskera formal subsumitu bakar batean bateratzeko, forma sinfoniko bidimentsionala deiturikoa, eta inflexio-puntu nagusia Arnold Schönberg-en ''1. Ganbera Sinfonia'', op. 9 (1909) delakoan aurkitu zuen. 1920ko hamarkadan, sinfonia hori jarraitu zuten mugimendu bakarreko beste sinfonia alemaniar nabarmen batzuek: Kurt Weill-en Lehen sinfonia (1921), Max Butting-en Ganbera Sinfonia (1923) eta Paul Dessau--ren Sinfonia (1926) barne.
Esperimentazio horrekin batera, XX. mendeko beste sinfoniak nahita saiatu ziren XVIII. mendeko generoaren jatorria gogora ekartzen, baita formari eta musika estiloari dagokionez ere, Sergei Prokofieven 1916-1917ko sinfonia Klasikoa eta 1938-1940 bitartean konposatutako Ígor Stravinskyren do sinfoniaren adibide nabarmenekin.
Hala ere, joera batzuek bere horretan jarraitu zuten. Lan bat sinfonia izendatzeak nolabaiteko sofistikazioa eta helburuaren seriotasuna zekarren. Sinfonietta hitza sinfonia bat baino helburu apalagoak edo arinagoak dituen lan laburrago bat izendatzeko erabili zen, hala nola Prokofieven orkestrarako Sinfonietta.
Mendearen lehen erdi aldean, konpositore modernistak, hala nola Edward Elgar, Gustav Mahler, Jean Sibelius, Carl Nielsen, Ígor Stravinsky, Bohuslav Martinů, Roger Sessions, Sergei Prokofiev, Rued Langgaard eta Dmitri Xostakovitx, sinfoniak konposatu zituzten esparru, aberastasun, originaltasun eta adierazpen premiaz apartekoak. Sinfonia baten esanahiaren neurria sortu zen garaiko forma tenporalari buruzko ikuskerak islatzen dituen maila da. XX. mendean, neurri hori betetzen duten bost konpositore dira: Sibelius, Stravinsky, Luciano Berio (bere Sinfonian, 1968-1969), Elliott Carter (Hiru orkestraren sinfonian, 1976) eta Pelle Gudmundsen-Holmgreen (Symphonia/Antiphonian, 1980).
XX. mendearen erdialdetik XXI. mendera arte, sinfoniarekiko interesa piztu egin da konpositore postmodernista asko kanonari nabarmen gehituz, batez ere Erresuma Batuan: Peter Maxwell Davies (10), Robin Holloway (1) , David Matthews (9) , James MacMillan (4) , Peter Seabourne (4) eta Philip Sawyers (3).
Kontzertu talderako sinfoniak
Hector Berliozek, 1840an, Grande Symphonie Funèbre et Triomphale idatzi zuen banda militarrarentzat. Anton Reicha-k bere lau mugimenduko Commemoration sinfonia konposatu zuen (Musique pour célébrer le Mémorie des Grands Hommes qui se sont Illustrés au Service de la Nation Française izenez ere ezaguna) haize-talde handirako 1815ean, Luis XVI.a eta Maria Antonieta berrehorzketarekin lotutako zeremonietarako.
Hasierako ahalegin horien ondoren, haize-bandetarako sinfonia gutxi idatzi ziren XX. mendera arte, kontzertu-bandarako iragan mendeetan baino sinfonia gehiago idatzi baitziren. Adibideak 1932tik aurrera badauden arren, garrantzi handiko lehen sinfonia Nikolai Myaskovskyren ''19. sinfonia'', op. 46, 1939an osatua izan zen. Beste adibide batzuk dira: Paul Hindemith-en bandarako si bemoleko sinfonia, 1951n konposatua; Morton Gould-en West Point 4. sinfonia, 1952an konposatua; Vincent Persichettiren ''6. sinfonia, op. 69, 1956an osatua; Vittorio Gianniniren 3. sinfonia, 1958an konposatua; Alan Hovhanessen 4. sinfonia''k, op. 165, 7. zenbakia, Nanga Parvat, Op. 175, 14. zenbakia, Ararat, Op. 194, eta 23. zenbakia, Ani, op. 249, 1958, 1959, 1961 eta 1972an hurrenez hurren ; John Barnes Chanceren ''2. sinfonia'', 1972an konposatua; Alfred Reed-en 2., 3., 4. eta 5. sinfoniak, 1979, 1988, 1992 eta 1994an hurrenez hurren; David Maslankaren hamar zenbakidun sinfonietatik zortzi ; Julie Giroux-en orain arteko bost sinfonia (nahiz eta gaur egun seigarren bat lantzen ari den) ; Johan de Meij-en 1. Sinfonia "Eraztunen Jauna", 1988an konposatua, eta bere 2. Sinfonia Sagar Handia, 1993an konposatua; Yasuhide Itoren La Vita sinfonia, hiru eszenatan, 1998an konposatua eta haize bandarako bere hirugarren sinfonia dena; John Coriglianoren 3. Sinfonia Circus Maximus, 2004an konposatua; Denis Levaillant-en PachaMama Symphony, 2014 eta 2015ean konposatua, eta James M. Stephenson-en ''2. Sinfonia, Estatu Batuetako Marine Band-ek The President's Own'' estreinatu zuen, eta National Band Association-en William D. Revelli (2017) eta American Bandmasters Association-en Sousa/Ostwald (2018) sariak jaso zituen.
Sinfoniaren beste usadio moderno batzuk
Ingelesaren forma batzuetan, symphony hitza orkestra izendatzeko ere erabiltzen da, obra hauek interpretatzen dituen talde handiak izendatzeko. Sinfonia hitza orkestra askoren izenean agertzen da: London Symphony Orchestra, Boston Symphony Orchestra, St. Louis Symphony, Houston Symphony edo Miami's New World Symphony. Orkestra batzuentzat, Symphonyk izen osoaren bertsio laburragoa eskaintzen du; adibidez, OEDk «Vancouver Symphony» ematen du Vancouver Symphony Orchestraren forma laburtu posible gisa.
XIX. mendeko sinfonia
XIX. mendean, askatasun handiagoz sortu zuten sinfonia Franz Schubert, Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Anton Bruckner, Johannes Brahms, eta Hector Berlioz musikagileek. XIX. mendearen bukaeran, musikagile abertzaleek landu zuten sinfonia, formaren aldetik inolako aldaketarik egin gabe, Antonín Dvořák txekiarra, eta Nikolai Rimski-Korsakov, Aleksandr Borodin, Piotr Ilitx Txaikovski errusiarrak, besteak beste.
XX. mendeko sinfonia
XX. mendeko sinfoniak, berriz, hamabi tonukoak, atonalak, elektronikoak eta neoklasikoak izan dira, eta ezin sailka daitezke ohiko moldeetan.
Sinfonia ospetsuak
Ludwig van Beethoven
María Jesús Almazor
Biografia
Telekomunikazio Ingeniaritzan graduatu zen Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan, 1994an. Kirolaren eta itsasoaren zale amorratua da. Teknologiekiko grinak bultzatu zuen Telekomunikazio Ingeniaritza ikastera. Gehien gustatu zitzaion ikasgaia komunikazio mugikorrena izan zen. Zorte handia izan zuen lehen telefono mugikorra izatean GSM ez egotea.
Lan ibilbidea
Espainia osoan ibili da lanean hasi zenetik, graduatu eta berehala. Bere ibilbide profesional osoa Telefónican egin du. Madrilen hasi zen, eta gero Katalunian mugikorren sarearen hedapenaren arduraduna izatera pasatu zen. Hortik aurrera, hiru urtez behin, jarduera aldatuz joan da, eta, 2006an, iparraldeko eragiketen banaketa egiten hasi zen, gero hegoaldekoa; han, sarea sortzeko, Hegoaldeko Lurraldeko sare finko eta mugikorraren hornidurarako eta mantentze-lanetarako arduradun lan egin zuen, eta 2012an, berriz, hegoaldeko eragiketen zuzendari. 2001ean kontseilari delegatua izan zen, eta 2021ean CEO, Telefónica Tech-eko Cloud eta Zibersegurtasuneko buru exekutiboa. Teknologiak bezeroaren ezagutza sakona eta aztertzeko gaitasun handiagoa ematen du.
Maria jesus Almanzor 2023ko maiatza
Kabriana
Kabriana Arabako Lantaron udalerriko herri hustua da, Komunioi kontzejuan dagoena. Legar-hobiez beterik, izen bereko urmael bat du.
Jada 1709an Gure Amaren omenezko eliza bat zuen, XIX. mendean desagertu zena. Bere hondarrak Salcedoko elizara eraman zituzten.
Erromatar villa
Antzinarotik izan zituen biztanleak, herrian erromatar berantiarreko nekropoli bat dago (Inperio Behekoa), villa bat eta hilobi batzuez osaturik dagoena. Astorga eta Bordele lotzen zituen erromatar galtzada bertatik pasatzen zen.
Mosaiko ederrak ere aurkitu dituzte villa horretan. Batean, lau urtaroak irudikatzen dituzten emakumeak ageri dira, bi griforekin batera. Beste batean Minerva ehiztaria agertzen da orein baten aurrean.
Bertan topaturiko aztarnak Arabako Arkeologia Museora eta Burgoskora (terra sigillatak eta Maxentzio usurpatzailearen garaiko altxortxo bat batez ere) eraman zituzten.
Wim Udenhout
Willem Alfred Udenhout (Coronie, 1937ko irailaren 29a - Paramaribo, 2023ko maiatzaren 22a) Surinamgo lehen ministroa izan zen 1984ko otsailetik 1986ko uztailera.
Literatura ikasi zuen Leidengo Unibertsitatean eta irakasle eta Black Powerreko ekintzailea izan zen. Surinamgo militarrek bi urtez ezarri zuten lehen ministro karguan. Geroago enbaxadore izan zen Estatu Batuetan. Ez zuen lagundu militarrek egindako zibilen hilketei buruzko ikerketa.
Crithagra buchanani
Crithagra buchanani Crithagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Boridia grossidens
Boridia grossidens Boridia generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Zanbo (antropologia)
Zanbo (Brasilen cafuzo, Mexikon lobo, eta Garífuna Honduras, Nikaragua, Guatemala eta Belizeko ekialdeko Karibeko edo Atlantikoko kostaldean) pertsona beltz batek amerindiar batekin mestizajetik jaiotakoari ematen zitzaion izena zen.
Europarrek Amerikako garai kolonialean zeuden giza taldeak zuriak, indiarrak eta beltzak bezala sailkatu zituzten, eta haien gurutzatzeak mestizo, mulato eta zanbo gisa sailkatu zituzten.
Alderdi demografikoak
Amerikako hainbat eskualdetan, aldaketa demografikoak izugarriak izan ziren 1542tik aurrera eta, geroago, esklaboen salerosketaren ondorioz (Europan Errenazimentuko garaian ohikoa zen praktika), koloniatzat hartzen ziren eskualde batzuetan kultura eta ezaugarri genetiko ezberdinetako pertsonak aurkitzea bultzatu zen; Interakzio sozial hori laster amaitu zen arraza desberdinetako pertsonen arteko elkartzeetan.
Hispanoamerika Kolonialean zegoen kasta sistemaren arabera, zanbo terminoa jatorriz afrikar eta amerindiar baten seme-alabei edo bi zanboren seme-alabei aplikatzen zitzaien. Garai honetan baziren zanboen ehuneko handiagoa edo txikiagoa adierazten zuten beste termino batzuk: "cambujo" terminoaren kasua da, zanbo baten eta amerindiar baten ondorengoak aipatzen zituena. Gaur egun, zanboa arbaso afrikar eta amerindiar kopuru handia duten pertsona guztiak izendatzeko erabiltzen da.
1610ean Potosiko Hiri Inperialean egindako errolda batek erakusten du 160 000 biztanleen artean "6.000 beltz, mulato eta zanbo bi sexuetako" zeudela.
Mestizaje hau oso maiz gertatzen da Brasilen (bereziki Pará, Amapá, Bahia eta Maranhão), Ekuadorko kostaldeko eskualdean (Guayas, Esmeraldas, Santa Elena, Manabí), Venezuelan eta Panaman. Erdialdeko Amerikako Karibeko kostaldean talde espezifikoak garifuna edo miskito izenez ezagutzen dira.
Txilen, zanboak Atacama eskualdean gertatu ziren, non Txilen bizi ziren beltz gutxi batzuk finkatu ziren, batez ere erdialdean, eta 1820 inguruan esklabotza deuseztatu zutenean, iparralderantz emigratu zuten, ekonomia hoberen bila, aske izateagatik, abeltzainentzat eta lur-jabeentzat erakargarri izateari utzi zioten, beltzak aske izateak ordaintzea suposatzen baitzuen, ekoizpen-kostuak handituz, erdialdeko abeltzainek eta lur-jabeek ezin zuten egoera hori jasan, kontuan hartuta, Independentzia Gerraren ondorioz, Txileko ekonomia ia suntsituta zegoen, eta nekazaritza hondatuta.
Oraina
Panamak munduko Zanbo biztanleriaren ehunekorik (% 14) handiena du. Gaur egun, zanboek Hego Amerikako ipar-mendebaldeko herrialdeetan talde handi bat ordezkatzen dute, hala nola Ekuadorko Pazifikoko kostaldean. Zanbo kopuru handia baina nabarmena da afrikar jatorriko amerindiar emakume eta gizonen arteko azken batasunen ondorioa. Brasilen, dauden komunitateei (batez ere herrialdearen ipar-mendebaldean) cafuzos deitzen zaie.
Proterorhinus nasalis
Proterorhinus nasalis Proterorhinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Zanbo (antropologia)
Oraina
Hondurasen Garífuna izenez ezagutzen dira, jatorria eta historia Karibeko eta Erdialdeko Amerikako beste herrialde batzuetan (Dominikar Errepublika, Belize eta Nikaragua) bizi diren zanboetatik bereizita. Zanbo edo zanbo arbasoen adibide nabarmenak dira Manuel Antonio Noriega Panamako diktadore ohia edo King Africa abeslari argentinarra.
Arrazakeria eta diskriminazioa
Afrikako eta amerindiar jatorriko populazioak, oro har, baztertuak eta diskriminatuak izan dira.
2008ko martxoan, orduko Barack Obama AEBetako senatariak Afrikako eta Amerindiar arbasoen populazioek jasaten zuten egoera zailari buruz hausnartu zuen hitzaldi batean, bere herrialdeko zanbo populazioarekiko kezka agertuz.
Ninheira
Ninheira Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Elusate
Elusate (Elusati) Antzinako Erroma baino lehen Akitanian bizi izan zen tribu bat zen, gaur egungo Eauze inguruan. Mendebaldean tarusateak, iparraldean sotiateak, ekialdean laktorate eta auskiarrrak eta hegoaldean bigerrioiak zituzten. .
Bere hiriburua Eauzetik hiru kilometro iparralderantz zegoen oppidum bat izan zen, Esbérous eta Higat ordokietan kokaturik. Lubaki eta harresi batek babestuta, Brontze Arotik Burdin Aroaren amaiera arte biztanleak zituen.
Publio Lizinio Krasok, Julio Zesarren ordezkaria zena, k. a. 56an menderatu zituen. Konkista eta gero, elusateek civitas bat eraiki zuten, k.a. I. mendearen amaieran gertuko sotiateekin bat egin zuena.
I. mendean, egungo Eauzetik kilometro batetara, Elusa izeneko hiria eratu zuten ex nihilo. Hiria, kolonia bilakaturik, Novenpopulaniako hiriburu bilakatu zen.
Josu Calvo Aurrekoetxea
Josu Calvo Aurrekoetxea (Sestao, 1994) bizkaitar fisikari eta astrofisikoa da. Gaur egun Oxfordeko Unibertsitate ko ikerlaria da.
Bizitza
Euskal Herriko Unibertsitatea n (EHU) fisika gradua ikasi zuen (2012-2016). Talentia Programa rako hautatua izan zen.
Ondoren, fisika teorikoan eta fisika matematikoan masterra (MSc) egin zuen Londreseko Imperial College unibertsitatean (2016-2017).
Doktoregoa (PhD) egin zuen King's College London unibertsitetan (2017-2021), fisika teorikoan eta fisika matematikoan.
Gaur egun Oxfordeko Unibertsitate ko ikerlaria da.
K.a. 205
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 220ko hamarkada | K.a. 210ko hamarkada | K.a. 200ko hamarkada | K.a. 190ko hamarkada | K.a. 180ko hamarkada
K.a. 210 | K.a. 209 | K.a. 208 | K.a. 207 | K.a. 206 | K.a. 205 | K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201 | K.a. 200
Aloe arborescens
Aloe arborescens Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.
Camp Hill (Alabama)
Camp Hill Alabamako herri bat da. Tallapoosa konderrian kokatua dago. 2010ean 1,014 biztanle zituen, 43.5 kilometro koadrotan banatuta.
Ordainketen etenaldi
Ordainketen etenaldia edo ordainketa-etendura aktiboa pasiboa baino handiagoa izan arren, likidezia falta zaiolako bere betebeharrei garaiz erantzun ezin dien enpresaren egoera da. Ordainketen etenaldia aldi baterakoa da, iraunkorra denean porrota delako.
Quierschied
Quierschied Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
K.a. 206
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 220ko hamarkada | K.a. 210ko hamarkada | K.a. 200ko hamarkada | K.a. 190ko hamarkada | K.a. 180ko hamarkada
K.a. 211 | K.a. 210 | K.a. 209 | K.a. 208 | K.a. 207 | K.a. 206 | K.a. 205 | K.a. 204 | K.a. 203 | K.a. 202 | K.a. 201
Garoera
Garoera, edo A-Chikku, Garo muinoetan, Indian, eta Bangladesh estatuko toki batzuetan ere hitz egiten den hizkuntza bat da. Indiako Meghalaya barrutian eta Assam eta Tripura barrutietako zati batzuetan mintzo da. 2001ko zentzuaren arabera, 889.000 garoerazko hiztun daude Indian eta beste 130.000 Bangladeshen.
Rehlingen-Siersburg
Rehlingen-Siersburg Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Crithagra flaviventris
Crithagra flaviventris Crithagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Monopterus albus
Monopterus albus Monopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Synbranchidae familian sailkatzen da.