cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frederiko II.a Handia
Biografia
Ekonomia merkantilista eta industria bultzatu zuen, baina betiere agintaritzatik gidaturik. Atzerriko politikan aitak ez bezala jokatu zuen: Austriaren kontra aritu zen etengabe. Austriako Erregetzarako Gerran, Silesia hartu zuen, gerra deklaratu ere egin gabe. Baina ez zuen Ingalaterra bereganatzea lortu (Westminsterreko hitzarmena, 1756), eta Zazpi Urteko Gerra hasi zuten, Prusia ia hondamendira eraman zuena. Poloniaren lehen zatiketan parte hartu zuen (1772), eta Bavariako Oinordetzarako Gerran (1779) Austriaren kontra egin zuen, haren kontra Printzeen liga sortuz (1885). Prusiaren indarra gailurrera eraman zuen, baina ahulezia handiak utzi zituen agerian; zurruntasunarena, batez ere, zentralismo eta autoritarismo gehiegizkoaren ondorio zena; horrek argi dezake, beharbada, zergatik erori zen Prusia Napoleonen mende.
Sichuan probintziaren banaketa administratiboa
Sichuan probintzia honako banaketa administratiboek osatzen dute:
Prefektura mailan
Prefektura mailako 21 banaketa:
Konderri mailan
Konderri mailako 181 banaketa:
Herri mailan
Herri mailako 4.782 banaketa:
Slovenská Kajňa
Slovenská Kajňa Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 6,73 km²ko azalera du eta 771 biztanle 2017ko datuen arabera.
Eurras
Eurras Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Slovenská Kajňa
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1334. urtekoa da.
Eurras
Biztanleria
2007an Éourres udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gilmarita
Ezaugarriak
Gilmarita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Eurras
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 86 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (20 gizon eta 19 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Éourres udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 99 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sakonune endorreiko
Sakonune endorreikoak paisaia karstikoaren parte dira, kareharriz osaturik baitaude.
Arro hidrologiko oso bateko ibaiak ez badira itsasoratzen, batik bat, aintziraratzen baitira, arro endorreiko bat osatzen dute.
Tove Skutnabb-Kangas
Tove Skutnabb-Kangas (Helsinki, 1940ko uztailaren 6a - Lund, Suedia, 2023ko maiatzaren 29a) finlandiar hizkuntzalari eta pedagogoa izan zen, hizkuntza gutxituen hiztunen eskubideetan berezitua eta gutxiengo hauen aldeko lanean nabarmendu zena.
Biografia
Helsinkin jaio zen, eta bi ama-hizkuntzarekin hazi, suediera eta finlandiera, Finlandiako gutxiengo suediarraren barruan.
Hiriburuan bertan ikasi ondoren, irakasle eskola batean lan egin zuen denbora laburrean. 1967tik 1968ra AEBetara joan zen, eta Harvardeko Hizkuntzen Sailean lanpostu bat lortu zuen. Ondoren, Helsinkin lan egin zuen irakasle gisa. 1970etik Finlandiako eta Danimarkako unibertsitateetan ikertzaile gisa jardun zuen. 1976an lortu zuen lehen doktoretza, gaitzat elebitasuna izan zuelarik. 1995etik 2000ra Roskildeko Danimarkako Unibertsitatean irakatsi zuen, non ikertzaile bisitaria izan zen 1979tik 2007ra. Gero erretiroa hartu zuen.
Hizkuntzakeria eta elebitasuna
Bere lanaren gai nagusia elebitasunaren baldintzen ikerketa da. 1980ko hamarkadaren hasieran, funtsezko zeregina izan zuen hizkuntza gutxituen aurkako diskriminazioa analisatzeko orduan, eta ordutik hizkuntzakeria edo glotofobia kontzeptua garatu bada neurri handi batean berari esker da.
Euskal Herrian 2004an egindako mintegi batean esan zuen: "Hizkuntz eskubideak giza eskubideak dira, beraz, giza hizkuntza eskubideei buruz hitz egin behar da. Horiek bizimodu duinarekin erlazionatuta daude, eta badituzte bi alde: eskubide pertsonalak eta kolektiboak". Elebitasuna eta hezkuntza sistemaren gainean, zera gehitu zuen: "talde berean ama hizkuntza euskara eta gaztelania duten neska-mutikoak sartzea ez da egokia; egokiagoa litzateke bi talde egitea".
Tresevern Croft
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Stithians herriaren mendebaldean.
Marcelino Oreja Elosegi
Marcelino Oreja Elosegi (Ibarrangelu, 1891 - Arrasate, 1934ko urriaren 5a) gipuzkoar politikari, abokatu, ingenari eta enpresaburua izan zen.
Gaztetan, ikasle garaietan, Espainiako Ikasle Katolikoen konfederazioko idazkari nagusia izatera heldu zen. Geroago, Unión Cerrajera de Mondragón eta Vidriera Española enpresetako administrazio kontseiluetako buru izan zen eta 1931ko hauteskundeetan diputatu aukeratu zuten Bizkaitik. Acción Católica eta Asociación Católica de Propagandistas kide izanik, tradizionalismotik oso hurbil zegoen politikaria izan zen, eta Euskal Herriarentzako Sortarauaren defendatzaile sutsua izan zen.
1934ko Iraultzaren barnean, langile sozialista eta sindikalistak kontratatu nahi ez izateaz akusaturik ("UGTkoek belarra jango dute"la adierazi zuen publikoki) langile altxatuek Unión Cerrajeran berau atzeman eta ihesaldi behartu batean tiroz hil zuten Arrasateko Herriko Etxean, Dagoberto Resustarekin batera.
Familia
Marcelino Oreja Elosegi enpresari eta politikari tradizionalisten familia baten kidea da. Bere familiaren sorterria, Gipuzkoako Orexa herrian datza. Semea Marcelino Oreja Agirre zuen, honek, kristau demokrazia bultzatu zuen Unión de Centro Democrático sortzeko eta Espainiako Trantsizio Demokratikoan, senatari eta, 1976 eta 1980 artean, Espainiako Kanpo Harremanetarako Ministro bilakatu zen. Ricardo eta Benigno bere osabak frankismoaren garaian diputatuak ere izan ziren. Bere semearen iloba Jaime Mayor Oreja da.
Micralestes holargyreus
Micralestes holargyreus Micralestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Eucometis penicillata
Eucometis penicillata Eucometis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Sarbegi
Sarbegia azaleko ur-korronteak lurpera bideratzen duen zuloa da (leizeak, adibidez).
Formazio hauek paisaia karstikoetan kokatzen dira, adibidez, sakonune endorreikoetan. Iturburuen aurkakotzat har daitezke.
Glyptauchen panduratus
Glyptauchen panduratus Glyptauchen generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Azetil-CoA
Azetil-CoA metabolismoan funtsezko zeregina betetzen duen molekula bitartekaria da, azetilo taldea duena A koentzimari lotua.
Azetil-CoA bide katabolikoetan zein anabolikoetan agertzen da.
Bide katabolikoetan:
Bide anabolikoetan ere funtsezko molekula da Azetil-CoA, ondoko prozesu hauetan parte hartuz:
Gonfreville-Caillot
Gonfreville-Caillot Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gonfreville-Caillot udalerrian erroldatutako biztanleak 313 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Shinji Morita
Shinji Morita (, 1987ko ekainaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Mazères-Lezons
Mazères-Lezons (okzitanieraz Masèras-Leson) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Shinji Morita
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Gonfreville-Caillot
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 215 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 143 lanean zeuden (83 gizon eta 60 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gonfreville-Caillot udalerrian 116 unitate fiskal zeuden, 329 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.888 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Valpalmas
Valpalmas Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 165 biztanle zituen 39,6 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.
Tisafernes
Tisafernes (antzinako grezieraz: Τισσαφέρνης; antzinako persieraz: Čiθrafarnahc; K.a. 445- Kolossos, K.a. 395) persiar jeneral eta politikaria izan zen. K.a. 413tik aurrera satrapa edo gobernaria izan zen Lidian eta Karian. Espartaren alde borrokatu zen Peloponesoko Gerran, baina espartarren garaipenaren ondoren, ahaleginak egin zituen Dario II.ak Espartari lagun ez ziezaion (K.a. 407). Horrelakorik onartzen ez zuela eta, Dario II.ak Ziro semea jarri zuen haren ordez Asia Txikian, eta aurka jazarri zitzaion Tissaferne. Artaxerxeren alde borrokatu zen Kunaxako guduan (K.a. 401); Ziro hil zen gudu hartan, eta lepoa moztu zien haren jeneral guztiei Tissafernek. Artaxerxek Lidiako eta Kariako satrapa ezarri eta gero, joniarren eta espartarren aurka jo zuen, baina haiek menderatu zuten Parysatisko guduan (K.a. 395). Hil egin zuten guduaren ondoren.
Gunnar Gunnarsson
Gunnar Gunnarsson (1889ko maiatzaren 18 - 1975eko azaroaren 21) idazle islandiarra zen, gehienbat danieraz idatzi zuena.
Bibliografia
Izenburuak islandieraz:
Hakaria simonyi
Hakaria simonyi Hakaria generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Biel (Zaragoza)
Biel Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 217 biztanle zituen 30,64 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.
Micralestes humilis
Micralestes humilis Micralestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Soľ
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1252. urtekoa da.
Vergné
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 67 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 7 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vergné udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 146 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.093 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 zurginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vergné udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 696 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cuneatus nukleo
Cuneatus nukleoa atzeko zutabearen nukleoa da, falka forma duena. Kokapenari dagokionez, entzefalo-enbor raren erraboilean dago, Gracilis nukleo aren alboko aldean eta trigeminoaren bizkar-nukleo aren alde medialean. Nukleo honetako zelulek Cuneatus tuberkulua osatuko dute, bizkar-muin aren atzeko aldetik ikus daitekeena.
Funtzioa
Nukleoa atzeko funikulu-erdiko leminisko bide aren atala da. Garraiatutako informazioa epikritikoa (ukimen fina) eta propiozepzioari buruzkoa da. Zehazki goiko gorputzaren adarreko (T6 mailatik gora aurpegiko eta belarriko informazioa izan ezik, izan ere, informazio hori trigeminoaren bizkar-nukleotik helduko zaio) informazioa atzeko kordoitetatik helduko zaio eta nukleo honekin sinaptatuko du. Hemendik zuntzak, barne zuntz arkutuak deitutakoak, aurrera eta alde kontralateralera doaz, erdialdeko leminisko an sartuz talamo ra heltzeko.
Konexioak
Konexioei dagokionez, aferentzia zuzenak jasotzen ditu goiko gorputz adarreko mekanohartzaile etatik.
Oloroe-Donamariako barrutia
Oloroe-Donamariako barrutia Frantziar estatuko egitura administratiboa da. Berau Pirinio Atlantikoak departamentuan eta Akitana Berriko eskualdean kokatzen da. Euskal Herrian, Zuberoako udalerri gehienak barruti honetan daude kokaturik, Euskal Mendialdea kantonamenduaren baitan. Zuberoaz gain, Bearno hegoaldeko hainbat lur hartzen ditu. Barrutiaren azpi-prefektura edota hiriburua Oloroe-Donamaria da.
Udalerriak
Oloroe-Donamariako barrutiko udalerriak eta beraien INSEE kodeak:
Recetto
Recetto Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Recettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Syd Barrett
Roger Keith "Syd" Barrett (Cambridge, 1946ko urtarrilaren 6a - ibidem, 2006ko uztailaren 7a) ingeles abeslari, egile abeslari eta musikaria izan zen, Pink Floyd taldeko kide sortzailea. Psikodeliaren eraginez, taldearen izena asmatu zuen eta bere jatorriko lider eta abeslaria izan zen. Musikalki hamar urte baino gutxiago egon zen aktibo. Droga psikodelikoak erabiltzek, buruko gaixotasun bat eragina zion eta 1968ko apirilean Pink Floyd taldetik bota zuten. Gero bakarkako karrera labur bat egin zuen eta 1972an musikaren mundua utzi zuen. Giltzapetuta eta pinturan eta lorezaintzan aritua bizi izan zen hil arte.
Diskografia
Bakarkako diskoak
Pink Floydekin
Torloju amaigabe
Torloju amaigabea angelu zuzenean (perpendikularrean) dauden bi ardatzen arteko mugimendua transmititzen duen elementuari deritzo. Torloju amaigabeak bira oso bat ematen duen bakoitzeko, engranajeak bertan sartzen diren torloju amaigabearen adina hortz kopuru aurrera egiten du. Torloju amaigabea mekanismo alderanzgarria edo alderantzezina izan daiteke; hau helize-angeluaren menpekoa da beste hainbat faktoreren artean.
Ardatz gidatuaren biraketa-abiadura, torlojuan sartzen den hortz kopuruaren eta horzdun gurpilak dituen hortz kopuruaren menpekoa da. Torlojuak dituen sarrera kopurua, hau osatzen duten Helize (mekanika) sinpleen kopuru gisa uler daiteke. Praktikan, torloju gehienak sarrera bakarrekoak dira; beraz, honek bira bat ematen duen bakoitzean, engranajeak hortz bat aurreratzen du.
Mekanismo hau oinarritzen den adierazpena horzdun gurpilen antzekoa da. Kasu honetan, torlojuaren sarrera kopurua elementuaren motortzat hartzen da:
Non:
•	N= bira kopurua
•	Z= gurpil gidatuaren hortz kopurua
•	E= torloju amaigabearen hortz kopurua
Kontuan edukita e beti z baino askoz ere txikiagoa dela, transmisio-erlazioa beti txikiagoa izango da; beraz, abiadura-erreduktore moduan jardungo du. Sarrera bakarreko ohiko kasuan (e=1), torloju amaigabea hortz bakarreko engranajearen baliokide egiten da, erredukzio-erlazioa zuzenean engranajeak duen hortz kopuru bera izanez.
Yuma Takahashi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Meillon
Meillon (okzitanieraz Melhon) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Giniita
Giniita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Giniita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
Monthou-sur-Bièvre
Monthou-sur-Bièvre Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Monthou-sur-Bièvre udalerrian erroldatutako biztanleak 692 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 315 etxebizitza zeuden, 268 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 302 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 268 etxebizitza nagusietatik 218 bere jabearen bizilekua ziren, 49 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 222 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 163 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 430 ziren, horien artean 359 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 359 pertsona aktiboetatik 331 lanean zeuden (177 gizon eta 154 emakume) eta 28 langabezian zeuden (8 gizon eta 20 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Monthou-sur-Bièvre udalerrian 287 unitate fiskal zeuden, 759 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.939 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 4 zurginak, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Monthou-sur-Bièvre udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gehyra
Gehyra Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Ozeania eta Asiako hego-ekialdean bizi dira. Gehyra mutilata espeziea mundu osoan sartu du gizakiak.
San Leongo geltokia
San Leon Lapurdiko autobus geltoki bat da, Baiona udalerriko San Leon auzoan kokatuta dagoena.
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen.
Historia
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
Lehenago "Saint-Léon" bezala ezagutzen zen.
Sistema hirurogeitar
Sistema hirurogeitarra zenbaki posizionalen multzoen sistema bat da, 60 zenbakia oinarri gisa erabiltzen duena. Mesopotamia zaharreko Sumertar zibilizazioak sortu zen. Sistema hirurogeitarra batez ere denborak (orduak, minutuak eta segundoak) eta angeluak (graduak) neurtzeko erabiltzen da.
Grèzes (Lozère)
Grèzes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sistema hirurogeitar
Sistema hirurogeitarra zenbakizko kalkuluetan soilik erabiltzen zen formalki; izan ere, zenbakidunetako sumertar, akadiar eta beste hizkuntza batzuetako zenbakien izenek ez zuten sistema hirurogeitarra bera, baizik eta, munduko hizkuntza gehienetako zenbakiek bezala, sistema hamartarrean edo hogeitarrean oinarritutako izenak zituzten.
Grèzes (Lozère)
Biztanleria
2007an Grèzes udalerrian erroldatutako biztanleak 233 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Sistema hirurogeitar
Sarrera
60 zenbakiak badu abantaila bat: zatitzaile asko ditu, hala nola (1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 eta 60), eta, beraz, errazago kalkulatzen da zatikiekin. Kontuan izan behar da 60 dela 1, 2, 3, 4, 5 eta 6rekin zatitu daitekeen zenbakirik txikiena.
Grèzes (Lozère)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sistema hirurogeitar
Sarrera
Angeluak, koordenatuak eta denbora neurtzeko oinarri gisa hirurogei zenbakia erabiltzea astronomia zaharrari eta trigonometriari lotuta dago. Ohikoa zen astro baten goratze-angelua neurtzea eta trigonometriak triangelu angeluzuzenak erabiltzen zituen. Antzinatean, orain zenbaki oso positibo deritzoguna —zero kenduta— «bona fide» zenbaki bakarrak ziren. Egungo zenbaki arrazionalak zenbaki osoen arteko arrazoitzat hartzen ziren, filosofia nagusiak proportziora jotzen baitzuen, eta frakzio bat, azken batean, balio osoen bi segmenturen arteko konparazio proportzionala zen. Hori guztia multiplo komunetako minimo deritzogunari lotuta dago. Alde osoko triangelu angeluzuzen guztien ezaugarria da hiru aldeen biderkadura beti hirurogeiko multiploa dela. Katetoetako bat lehena bada, bestea gutxienez hamabiren multiploa da eta hirurogeiren multiploa, hipotenusa ere lehena bada. Kateto lehenik ez badago, kateto bat hirunaka zatitu daiteke eta bestea laurdenka; hiru aldeetako edozein bosten multiploa da. Azken aurreko baieztapen horrek salbuespen bat du: Egiptoko triangelu sakratua, kateto lehenetsia eta balizko prima dituena, baina kateto konposatua lauren multiploa da: (3, 4, 5), nahiz eta produktua hirurogei izan. Kateto eta hipotenusa primoak dituzten beste triangelu batzuk hauek dira: (11, 60, 61) eta (71, 2520, 2521).
Grèzes (Lozère)
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 92 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Sistema hirurogeitar
Sarrera
Unitateak kalkulatzeko metodo hori tipografian ere erabiltzen da, non oinarrizko unitate zizeroen edo piken hamabi puntutan banatzen baitira, eta puntu hamarrenetan banatzen baitira. Inprenta moten eta konposizio tipografikoko beste elementu batzuen (kolomak, korondelak edo kaleak) tamaina kalkulatzeko modu horren jatorrian egon daitezkeen arrazoi historikoez gain, elementu horiek mantentzeko arrazoia da oso erosoa dela ingurune, gela eta herenetan zatiketak egitea puntu tipografiko osoekin, hamartarrak erabili gabe.
Grèzes (Lozère)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sistema hirurogeitar
Sarrera
Zenbakiak sistema hirurogeitarrean adierazteko, hitzarmen bat egiten da, sistema hamartarreko zenbakiak (0tik 59ra) erabiltzen dituena, komaz binaka bereizita. Koma hamartarra adierazteko puntu bat eta koma hirurogeitarra erabiliko lirateke. Adibidez, 1;07,30 zenbakia 1 + 07/60 + 30/60² = 1,125 da hamartarrean. Omeien kaliferrian, arabiarrek sistema sexagesimala erabili zuten bai denbora kontatzeko, bai arbaso babilonikoetatik eboluzionatutako geometria eta trigonometriarako, Egipto zaharretik eta beste kultura askotatik igarota. Hain zuzen ere, arabiarrek finkatu zuten sistema hirurogeitarraren erabilera kultura modernoan, ia 500 urtez izan baitzuten ahalmen zientifiko guztia eztabaidarik gabe. Bere garaian babiloniarrek lehen lerroak egin zituzten arabiarrek beren sistema urte batzuk geroago erabil zezaten, eta haiek zimendatu egin zuten sistema hirurogeitarra gaur egun ezagutzen dugun moduan erabiltzea. Eta oso bitxia bada ere, oraindik ere ezin hobeto funtzionatzen du.
Grèzes (Lozère)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 150 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (53 gizon eta 43 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Villette-lès-Arbois
Villette-lès-Arbois Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Grèzes (Lozère)
Diru sarrerak
2009an Grèzes udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 180 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.633 euro zen.
Sistema hirurogeitar
Sistema hirurogeitarraren batuketa eta kenketa matematikan
Sistema hirurogeitarra zenbaki-sistema bat da, non unitate bakoitza 60 unitate beheragoko ordenatan banatzen baita, hau da, 60 oinarriko zenbaki-sistema da. Gaur egun, denboraren eta angeluen anplitudearen neurketari aplikatzen zaio. 1 h 60 min 60 s 1º 60 min 60 min
Villette-lès-Arbois
Biztanleria
2007an Villette-lès-Arbois udalerrian erroldatutako biztanleak 387 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sistema hirurogeitar
Batuketa
1. urratsa: Orduak orduen azpian jartzen dira (edo graduak graduen azpian), minutuak minutuen azpian eta bigarrenak bigarrenen azpian; eta batu egiten dira.
Grèzes (Lozère)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Villette-lès-Arbois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Grèzes (Lozère)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 iturgina.
Sistema hirurogeitar
Batuketa
2. urratsa: Bigarrenek 60 baino gehiago batzen badituzte, zenbaki hori zati 60 eginen da; gainerakoak bigarrenak izanen dira eta zatidura minutuei erantsiko zaie.
Villette-lès-Arbois
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 157 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 153 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 157 etxebizitza nagusietatik 124 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biota (Zaragoza)
Biota Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.138 biztanle zituen 118,4 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.
Villette-lès-Arbois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Grèzes (Lozère)
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Grèzes udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 910 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sistema hirurogeitar
Batuketa
3. urratsa: Gauza bera egiten da minutuetarako.
Kenketa
1. urratsa: Orduak orduen azpian jartzen dira (edo graduak graduen azpian), minutuak minutuen azpian eta segundoen azpian.
2. urratsa: Bigarrenak kenduko dira. Ezinezkoa bada, minuendoko minutu bat 60 segundu bihurtuko dugu eta minuendoko bigarrenei batuko diegu. Ondoren, bigarrenak kenduko ditugu.
3. urratsa: Gauza bera egiten dugu minutuekin.
Jatorria
Sistema hamartarrean bezala, jatorria eskuetako hatzak erabiliz zerrendatzeko modu batean dago. Antzinatean, Ilgora Emankorreko biztanleek esku bereko gainerako hatzetako 3 falangeak eskuin-eskuko hatz lodiaz seinalatzen zituzten, eskuina izanez gero, eta hatz txikitik hasita. Metodo honekin 12raino kontatu daiteke. Eta kopuru handiagoekin jarraitzeko, eragiketa hori egiten zuten bakoitzean esku libreko hatz bat altxatzen da —ezkerrekoa— 60 unitate osatu arte (12 x 5 = 60); beraz, zenbaki hori «zifra biribila» zela jo zen, eta transakzio eta neurketetan ohiko erreferentzia bihurtu zen. Antzeko zortea izan zuen eskuineko eskuan kontatutako zenbakiak, 12ak, eta zenbait multiplok, hala nola 24, 180 (12 x 15, edo 60 x 3) eta 360 (12 x 30, edo 60 x 6).
Hatzekin kontatzeko modu hori (12 arte eta, gero, 60 arte) Ekialde Ertaineko biztanle batzuek erabiltzen dute gaur egun ere.
Sergey Fomin matematikariak beste bi azalpen zahar ematen zituen sistema hirurogeitarraren jatorriari buruz, nahiz eta hark ez zituen oso sinesgarriak eta ez oso argumentatuak iruditzen. Lehenengo hipotesia zen sistema hirurogeitarra konfederatu ziren bi triburen arteko konpromiso politikotik sortu zela, beren zenbaki-sistemak konbinatuz (senarioa eta hamartarra). Bigarrenak astronomia-behaketaren eratorri gisa aurkezten zuen sistema, eta ez eguneroko erabileraren emaitza gisa. Beraz, mesopotamikoek beren urtea 360 egunetan ezarri zutenez, zenbaki horren zatitzaile bat (60a) erabiliko zuten zenbaki guztien oinarrizko zifra gisa.
Astronomiaren erabilera jatorrian
Babilonian zirkunferentzia 360 arku berdinetan zatitu zen. Zati bakoitzak gradu-izena jaso zuen eta bakoitzari jainko bat esleitu zitzaion. Zodiakoan hamabia agertzen da berriro, zeinu edo «etxe» kopuru horrek sistema baitu, 30 graduko arku bat eta jainko-kopuru bereko multzo bat hartuz. Erlijio-sistema oso zorrotza eta dogmatikoa zen, eta angeluak ertz bakarreko eta luzera mugagabeko erregela ez-graduatuaren bidez eraikitzea eskatzen zuen, gehi irekidura finkoko konpas bat, zirkunferentzia bat marratzen zen bitartean, baina altxatzean ixten zen, eta, beraz, ezin zen erabili segmentuak edo neurriak garraiatzeko. Eraikuntza geometrikoko sistema hori jainkozko jatorrikotzat eta erabileratzat hartzen zen; sineste horien arabera, unibertsoa eraikitze geometrikoko metodo horren bidez sortu zen.
Misterio bat da jakitea nola garatu zen guztiz sistema erlijioso geometriko hori; izan ere, 1801eko Gauss-en Ziklotomiaren Teorema Orokorrak erakusten du ezinezkoa dela angelu askotarako gradu-kopuru oso bat eraikitzea: 3ºren multiploa ez den edozein.
Arazo irekia da, soluziorik gabea, apaizak hurbilketekin edo metodo ez sakratuekin konformatu ziren zehaztea, adibidez, erregelan markak egitea. Horrek filosofia oso bat suntsituko luke, eta, gertatu izan balitz, kontu handiz ezkutatu beharko lukete klerokoak ez diren gizon kultuetatik.
315 urtean behin, Eguzkia eta Ilargia leku berean agertzen dira berriro zeruan, 7-8 arku-minutuko errorearekin. Giza begiak gerturatze-tresnarik gabe hauteman dezakeen gutxieneko tartearen bikoitza baino zertxobait gehiago da hori. Akats txikiak gure zibilizazioak ezagutzen ez duen esanahi erlijiosoa izan beharko luke, gradua jainko batek betetzen baitzuen eta 60 minututan banatzen baitzen. Baina bai Eguzkia bai Ilargia jainkoaren eremu berean erortzen ziren. Lau aldi dira 1260 urte, hau da, 3 + ½ aldiz 360 urte. Multzoa gutxieneko adierazpen osora eramanez, 2520 urteko periodo astronomikoa dugu, zeina kateto bat eta hipotenusa primoak dituen triangelu angeluzuzen baten parte baita: (71, 2520, 2521). Zenbaki horiek, 1260 eta 2520, 12, 40 eta 60ren multiploak dira, eta edozein kateto eta hipotenusa har ditzakete, triangelu sakratu egiptoarraren (3, 4, 5) antzeko triangelu angeluzuzenen antzekoak, eta, oro har, edozein triangelu angeluzuzen osokoak, bereziki, kateto lehen bat dutenak.
Zatikiak
60 zenbakiak lehen hiru zenbakiak ditu zatitzaile lehentzat, hau da, 2, 3 eta 5. Izendazailea 2a · 3b · 5c formakoa duen frakzio orok garapen hirurogeitar zehatza izanen du, a, b eta c zenbaki osoekin 0 edo handiagoak.
Hala ere, garapena zehatza ez den kasuetan, periodoa luzea izango da, normalean. Aurreko eta ondorengo zenbakiak lehen mailakoak direnez (59 eta 61, hurrenez hurren), periodoa zifra bakarrekoa edo bikoa izan dadin, izendatzaileak 59, 61 izan behar du, bien biderkadurak (3599) edo aurrekoetako edozeinek 2a · 3b · 5c formako zenbaki batekin. Beste edozein kasutan, periodoa luzeagoa izanen da.
Biderketa-taulak
Oinarri hirurogeitarreko biderketa-taulak buruz ikastea nahiko zaila da, 59 × 60/2 = 1770 produktu memorizatzea baita kontua. Konparazio gisa, sistema hamartarrean 9 × 10/2 = 45 produktu memorizatu behar dira. Adibidea: 8 x 5 = 40 = 5 x 8.
Zenbaki lehenen bilaketa
Zenbaki lehenek zifra hauek izan ditzakete: 01, 07, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 49, 53 edo 59.
Bestela esanda, zenbaki natural bat badugu, zeinaren azken zifra, base-hirurogeiatarrean, zenbaki lehena baita (02, 03 edo 05 ez dena), 01 edo 49 zenbakia, orduan zenbaki hori lehena izan daiteke — eta primalitate metodoren bat erabiliz egiazta daiteke. Zifra horietako batean amaitzen ez bada, konposatua izango da zenbakia.
Villette-lès-Arbois
Diru sarrerak
2009an Villette-lès-Arbois udalerrian 162 unitate fiskal zeuden, 411,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.533 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gymnapistes marmoratus
Gymnapistes marmoratus Gymnapistes generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Villette-lès-Arbois
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Villette-lès-Arbois udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 294 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dunsmuir (Kalifornia)
Dunsmuir Kaliforniako hiri bat da. Siskiyou konderrian kokatua dago. 2010ean 1,650 biztanle zituen, 4.4 kilometro koadrotan banatuta.
Diporiphora arnhemica
Diporiphora arnhemica Diporiphora generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Méracq
Méracq (okzitanieraz Lo Merac) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Cora Sadosky
Cora Sadosky (Buenos Aires, Argentina, 1940ko maiatzaren 23a - Kalifornia, Estatu Batuak, 2010eko abenduaren 3a) argentinar matematikaria eta emakumeen eskubideen defendatzailea izan zen.
Biografia
Cora Sadosky-k Europan egin zituen lehen ikasketak, gurasoak matematiketan doktoregoa egiten ari zirela. Bere ama Cora Ratto Matematikako irakaslea zen Buenos Aireseko Unibertsitatean eta bere aita Manuel Sadosky, aipatutako Unibertsitateko Informatikako Zentroko sortzailea eta lehen zuzendaria izan zen.
Ondoren, Argentinako bigarren mailako eskola publiko batean hasi zituen ikasketak, baina lehen urtea baino ez zuen egin, modu pribatuan ikasten jarraitu baitzuen, ikasketak ikasle libre gisa gaindituz. Unibertsitate ikasketak Fisika arloan hasi zituen eta gero Matematiketara aldatu zen. Sadoskyk Analisi Harmonikoaren arloan lan egitea aukeratu zuen, Alberto Pedro Calderón mediku argentinarrak eta Antoni Zygmund mediku poloniarrak tesia amaitzean emandako aholkuak jarraituz.1960an Buenos Aireseko Unibertsitatean espezialitate horretako lizentziatura lortu zuen.
Chicagoko Unibertsitatean egin zuen doktorego ikastaroa, emakume bakarra izan zen -Matematika arloan ez ezik, zientzia guztietan- eta 1965ean lizentziatu zen On Class Preservation And Pointwise Convergence For Parabolic Singular Integral Operators izeneko tesiarekin (Klasearen babesa eta konbergentzia puntuala operadore paraboliko indibidual integralentzat).
Bere herrialdera itzuli zenean Daniel Goldsteinekin ezkondu zen, Yaleko Unibertsitatean biologia molekularra ikasten ari zela ezagutu zuen fisikari argentinarrarekin.
1968an Argentinara itzuli zirenean, Sadosky irakaskuntzatik urrun egon zen ez baitzun kargurik lortu. 1971an bere alaba jaio zen eta handik bi urtera ikerketara itzuli zen Mischa Cotlar matematikariarekin lankidetzan, amaren aholkularia izandakoa doktoretza egiten ari zenean. Hurrengo urtean bere herrialdeko ezinegon politikoak familia Venezuelara joatera behartu zuen eta bertan Venezuelako Unibertsitate Zentraleko (Caracas) irakasle izan zen 1974 eta 1980 artean. Geroago irakasle gisa lan egin zuen 1980tik Washingtoneko Howard Unibertsitatean, 1990etik Santa Klara Kaliforniako Unibertsitatean eta 1996tik Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean-Bere karreraren zenbait aldi ikerketan eman zituen. 70eko hamarkadaren amaieran eta 1984ra arte Princetongo Ikasketa Aurreratuen Institutuan eta 1987tik 1996ra arte Berkeleyko Matematika Zientzietako Ikerketa Institutuan.
Bere ekarpenak 50 artikulu baino gehiagotara iritsi ziren analisi funtzional eta analisi harmonikoaren arloan. Zientzien Fundazio Nazionalak saritu egin zuen eta Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkarteko kide izan zen.
Aktibismoa
Cora Sadosky emakumeen defendatzaile sutsua izan zen matematikaren arloan baita afroamerikarren parte hartze handiagoaren aldeko aktibista ere. Aurretik, bere amak Corina Rattok, giza eskubideen aldeko ekintzaileak, Emakumeen Nazioarteko Batasunaren sorreran parte hartu zuen 1945ean.Emakumeen Matematika Elkarteko buru izan zen 1993tik 1995era eta bere agintaldian elkarteak egoitza nagusia Marylandeko Unibertsitatera eraman zuen. Nazioarteko harremanak eta elkarte horren partaidetza areagotu zituen politika zientifikoetan, bereziki Europako Emakume Matematikoak elkartearekin Emmy Noether lehen Konferentzia abiaraziz Matematikaren Nazioarteko Biltzar batean 1994an eta elkartea ordezkatuz Hezkuntza Matematikoaren Nazioarteko Biltzarrean 1993an. Sadosky Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkartearen bekaduna izan zen eta bi aldiz aukeratu zuten Amerikako Matematika Elkartearen Kontseilurako. Matematika Zientzien Ikerketa Institutuko Giza Eskubideen Aholku Batzordeko kide ere izan zen.
Cora Sadosky 2010eko abenduaren 3an hil zen Kalifornian (Estatu Batuak), zientzia ibilbide bikaina egin ondoren.
Bere omenez, AWM-Sadosky Ikerketako Analisi Saria sortu zen 2012an. Sari horren helburua emakumeek beren karreren lehen etapetan egindako aparteko azterketa aitortzea da.
Brandalismo
Brandalismoa, “brand” (marka) eta "bandalismo" hitzen elkarketatik sortua, publizitatearen aurkako mugimendua da, Londresko (Erresuma Batua) 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan sortu zena.
Pimelodella pectinifer
Pimelodella pectinifer Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Brandalismo
Publizitatea aldatu eta kritikatzen duen aktibismo mota sortzaile bat da. Arteak normalean kontsumismoa eta ingurumena bezalako gai politiko eta sozialak erakarri nahi ditu. Brandalismo mugimenduak sortutako iragarkiak serigrafiatutako artelanak dira, eta irudi berri baten itxura edo lehendik dagoen irudi, ikono edo logotipoaren aldaketa satirikoa izan daitezke. Iragarkiak iragarki iragarkien gainean itsatsi ohi dira edo errepide bidezko iragarkien espazioen kristalaren azpian daude.
Brandalismoaren sorrera formalaren aurretik, antzeko sormen aktibista mugimenduak existitzen ziren, kulturaren jamming, subvertising eta détournement erabiliz historian zehar gizarte eta politika arazo ugari sustatzeko. 2012an, Erresuma Batuan antolatutako Udako Olinpiar Jokoetan, Brandalismo mugimendua sortu zen ofizialki. Harrezkero, hainbat brandalismo kanpaina publiko hasi dira mundu osoan. Horien artean, Parisen 2015eko Nazio Batuen Klima Aldaketaren Konferentzian eta 2019-2020 Australiako suteen sasoian, Brandalismo mugimenduak arreta erakarri nahi izan zuen ingurumenaren narriadura, ikusizko kutsadura, zorra eta gorputzaren irudiaren publizitatea irudikatzea bezalako gaiei buruz.
Brandalismo adibideak Euskal Herrian
Euskal Herrian ere brandalismo ekimen esanguratsuak izan ditugu, maiz ekintza situazionista gisa azaldu zaizkigularik, hona adibide batzuk:
Erregea ongi etorri Donostian
2016 urtea ez edonolako urtea izan Donostiarrentzat, Europako Kultur Hiriburu izendatu baitzuten. Izendapena polemikaz josita agertu zen lehen momentutik, besteak beste 2015 urte amaieran hiriko kulturgune garrantzitsua zen Kortxoenea hustu eta eraitsi zutelako inolako alternatibarik eskaini gabe.
Kontestu horretan, Espainiako errege-erreginak gonbidatu zituzten ''1516-2016. Bake-itunak'' erakusketa inauguratzera, hiritar ugariren haserrea piztuz. Horren aurrean, Donostia 2016k martxan zuen “ongi etorri” kanpaina probestuz, Erregeari ongi etorria ematen zieten kartel faltsu batzuk jarri zituzten Groseko bi markesinetan. Ekintzak sekulako eztabaida sortu zuten, izan ere, kartelen egiletza Donostia 2016-rena ez bazen ere, egia bat uzten zuten agerian: Francoren oinordekoa gonbidatu zuten bake itunen inguruko erakusketa bat inauguratzera.
Ekintza bideo baten bidez aldarrikatu zuten.
Ertzaintzaren kartelak Bilbon
2021eko otsailaren 8an Ertzaintzaren indarkeria salatuz kartelak jarri zituzten Bilboko markesinetan. Ertzaintzaren kanpaina bat kopiatuz "es tu futuro desahuciar" eta "es tu futuro repartir hostias a trabajadores en huelga" lemak jarri zituzten Ertzaintzaren indarkeria erakusten zuten argazki batzuekin batera.
Eliza katolikoaren inguruko kartelak Gasteizen
2022ko urtarrilean “Marcha por la Asociación Católica de Propagandistas”-ek martxan jarritako publizitate kanpaina bati erantzunez brandalismo ekintza bat gauzatu zuten Gasteizen. Kanpaina originalak “rezar fente a una clínica abortista está genial” zioen, eta hori beharrean “rezar junto una institución que robó miles de bebés es común” eta “rezar frente a un pedófilo en una iglesia es lo habitual” lemadun kartelak jarri zituzten ekintzaileek.
Ertzaintzaren kartelak Donostian
2022ko otsailean berriz Donostian egin zuten polizia indarkeria salatzeko brandalismo kanpaina. Oraingoan Ertzaintzaren 40. Urteurrena zela eta zabaldutako jatorrizko kartelen “Zatoz euskal poliziara” lema bere horretan utzi zuten, baina argazkietan Ertzaintzaren azken urteotako ekintza biolentoak ziren ikusgai. Ekintzak oihartzun zabala izan zuen, Josu Erkoreka segurtasun sailburuak berak ere salatu zuen brandalismo ekintza.
Apezpiku Konferentziaren kartela Donostian
2023ko otailaren 22an, talde ultra katoliko batek 40 días por la vida (Berrogei egun bizitzaren alde) lelopean haurdunaldia eteten duten zentroen inguruan kanpaina egiten hasi ziren egun berean, Apezpiku Konferentziak sinatuta “¿Si abortas ahora, qué nos vamos a follar dentro de 5 o 6 años?” ("Orain abortatzen baduzu, zer joko dugu larrutan hemendik bost edo sei urtetara?") lelodun kartel bat jarri zuten Amarako Askabide klinikaren ondoan. Abortuaren aurkako taldeak sistematikoki joan izan dira Askabide klinikako langile eta bezeroei presioa egitera, beren kartel eta gainerako materialekin. Kartelaren irudia izugarri zabaldu zen, sare sozialetan milioika ikustaldi izateraino, eta agertutako kartelak ikertzeko eskatu zuten Abokatu Kristauek.
Matilde Coral
Biografia
Chapina plazan jaio zen, Trianan. Sevillako El Guajiro kortijoan hasi zen dantzari, eta han ezagutu zuen bere senarra, 'Rafael El Negro' dantzaria. Ondoren, lehen dantzaria izan zen Madrilgo El Duende tablaoan, Pastora Imperio eta Trianako Gitanilloarena zen tablaoan. Alejandro Vega, Alberto Lorca eta José Grecoren partenierra izan zen, konpainiekin herrialde askotan bidaiatuz.
Dantza flamenkoko irakaslea izan zen Kordobako Arte Dramatikoaren eta Dantzaren Kontserbatorioan, eta Sevillako Flamenkoaren Biurtekoaren aitzindari eta laguntzaile ere izan zen urte askoan.
Antonio Mairena Fundazioaren kide sortzailea da. Halaber, Huelvako Espainiako lehen dantza-zentroko (ez-ofiziala) zuzendaria eta Andaluziako Juntak finantzatutako Andaluziako Dantza Eskolako Baleteko zuzendaria izan zen. Andaluziako Juntak Matilde Coral Dantza Eskola onartu eta homologatu du dantza-zentro ofizial gisa.
1992an Sevillanas filmeko koreografo eta protagonista izan zen, Carlos Sauraren eskutik, eta 1995ean zuzendariak berak aukeratu zuen Flamenco filmeko protagonista izateko. 1995ean, ikastaro bat eman zuen Japonian Arte Flamenkoaren Elkarte japoniarrean.
1994an Cien Años de Cante Flamenco ikuskizunaren koreografoa izan zen. 1995ean Kordobako Lehen Dantza Kongresuan parte hartu zuen, eskola magistrala emanez.
2001ean Canal Sur irrati jardunaldi batzuetan parte hartu zuen Chano Lobato eta Jesús Bigorrarekin. Urte berean, eskola magistrala eman zuen Flamenkoaren I. Mundu Ferian 'por cantiñas con bata de cola'.
Inspirazio-iturri izan da zenbait artistarentzat, hala nola Antonio Murciano eta Caballero Bonald poetak, Juan Valdés, Moreno Galván eta Baldomero Resendi pintoreak eta Álvarez Duarte bezalako eskultoreak.
Tituluak eta aintzatespenak
Titulu eta aintzatespen hauek jaso ditu: