cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trets
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 174 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 3 funerariak, 14 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 autoeskolak, 26 igeltseroak, 17 margolariak, 14 zurginak, 12 iturginak, 13 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 13 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 7 apaindegiak.
2009an zeuden 48 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 7 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Trets udalerrian 100 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.248 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Migel Gallastegi
Migel Gallastegi Ariznabarreta (Eibar, Gipuzkoa, 1918ko otsailaren 25a - Donostia, 2019ko urtarrilaren 4a) esku huskako pilotari profesionala izan zen. Atzelari jokatzen zuen. 1936ko ekainaren 29an, hamazazpi urte zituela, Eibarko Astelena pilotalekuan debutatu zuen. Buruz buruko txapelduna izan zen 1948, 1950 eta 1951. urteetan.
Buruz buruko finalak
(1) Jokatzeari uko egin zion.
Itsas kutsadura
Itsas kutsadura edozein ozeanotan aurretik zeuden ingurumen baldintzak aldatzen dituen substantziak sartzean datza. Itsas kutsaduraren % 44a lurretik jasotzen da. Bigarrenik, %33ak atmosfera du iturritzat eta, azkenik, %12a itsasoan bertan sortzen da. 1972an jaso zen moduan, itsas baliabideen gainustiapenarekin eta kostaldeko habitaten galerarekin batera ozeanoetako mehatxurik handiena da. ..
Oxigeno agorleak
Zenbait bizidunek beste hainbat izaki biodegradatzeko oxigenoa behar dute. Hori dela eta, uretako oxigeno kopurua agortzera hel daitezke.
Sedimentuak
Lurzoruko partikula disolbagaitzek ura lohitzen dute eta kutsadura eragile nagusienetarikoa dira.
Euria eta haizea
Euriak eta haizeak lurrazalean edota airean dauden partikulak itsasoraino garraiatzen dituzte.
Gizakiak eragindakoak
Gizakiok ozeanoak honako ekintza hauexen bidez kaltetzen ditugu:
Ekintza hauek sortzen dituzten kutsadurak era anitzekoak dira.
Hidrokarburoak
Petrolio eta antzeko hidrokarburoen isurketak ondorio lazgarrienetarikoak sortzen duen itsas kutsaduraren iturri dira.
Kausak
Isurketa hauen arduraduna itsas garraioak dira batik bat. Tanke-ontziek zerikusi handia dute horrekin. Hasteko, zenbait zisterna-tankek itsasoko ura darabilte lasta moduan eta, gero, itzuleran kutsaturik botatzen dute ozeanoetara. Halaber, mota honetako ontzi anitzek hondakinak ere itsasora isurtzen dituzte. Portuetako zamalanak direla eta (bunkering), urtero 1500 milioi tona petrolio galtzen dira, hau da, garraiaturiko %1a. Zenbait ontzik pairaturiko istripuek ere kalte handia eragiten diete ozeanoei.
Urpetik gertatutakoak ere gehitu egin behar zaio gainontzeko kutsadurari. Esaterako, urpeko hodietako pitzaduretatik irtendako jarioak ura kutsatu egiten du. Era berean, urpean kokaturiko gas zein petrolio putzuak zulatzean, horien barneko osagaien erdia askatzen da uretara. Ura ez ezik, airea eta lurra ere kutsatzen ditu. Dena den, itsasoko petrolioaren ia kopuru erdia lurra du jatorri. Alegia, gizakiok eraginiko hondakinak euriak itsasoraino garraiatzen ditu.
Faktoreak
Kutsadurak eraginiko kalteen iraupena zenbait baldintzen araberakoa da. Esate baterako, ur epeletan denbora gutxiago behar dute hondakinek lurruntzeko. Beste faktore bat uraren aktibitatea da. Hots, korronteak eta olatu gogorrak jasate dituzten eremuetan gutxiago dirau kutsadurak. Beste muturrera joz, estuarioak eta padurak ez dira inoiz erabat garbitzen. Besteak beste: petrolio mota (findua edo gordina), kantitatea, kostaldearekiko hurbiltasuna, urtaroa eta klima.
Ondorioak
Ondorioak gero eta larriagoak dira. Izan ere, kutsadura areagotzen ari da.
Uretako animaliengan
Konposatu organiko hauek film iragazgaitz bat eratzen dute ur azalean. Itsasoan isuritako petrolioaren desagerpena oso motel gertatu ohi da. Hasteko, beroa dela eta, lurruntzean, hidrokarburo organiko lurrunkorrek uretan bizi diren zenbait organismo hiltzen dituzte, bereziki larba garaian daudenak. Hauetako beste hainbat substantzia kimiko ur azalean metatzen dira, alkaternazko burbuilak sortuz. Hori horrela izanik, ur azalarekin kontaktuan dauden hegaztien lumak eta ugaztunen azala estaltzen ditu. Horrek animalien isolamendu termiko naturala deuseztatzen du eta, horrenbestez, eurek duten flotatzeko gaitasuna ahultzen dute. Azkenean, animalia horiek edo hotzez hiltzen dira, edo hondoratzeaz batera itotzen dira. Petrolioaren beste arrisku bat truke gaseosoa eragozten duela da. Ondorioz, animaliek ezin dute arnasketarik gauzatu.
Ekonomian
Hondartzak galipot zein beste substantziez beteta ikusteak hondartza horren erakargarritasuna eta horrenganako konfiantza murriztuko da. Horregatik, turista kopurua urrituko da. Era berean, uretako ekosistemetan eraginiko arazoengatik arrantzaleentzat ere kaltegarria da oso, ezin baitute lehen bezainbeste arrain harrapatu. Ondorioz, bai arrantzaleen ekonomia, bai horietaz dependitzen dutenena gero eta konplikatuagoa da.
Konponbideak
Tradizionalki petrolioa errekuperatzeko modua ura punpatzean datza. Dena den, horrek ur galera handia dakar. Bestalde, bakteria mota batek xantano goma deritzon goma moduko bat era dezake. Hori polisakarido oso likatsua da eta substantziak loditu egiten ditu. Horrenbestez, urarekin nahastuz petrolioa modu ekonomikoago eta errazago batean biltzeko balio du.
Kausak/Ondorioak
Hiri-kontzentrazio handiak itsasertz-mugan egoteak kutsadura mikrobiologiko karga handia eratzen duten etxe-hondakin kopuruaren hazkuntza ekarri du. Esaterako, gorotzen bidez kanporaturiko bakteriak ez dira onuragarriak, itsasoko ekosistemen aldaketak baitakartzate.
Konponbideak
Etxeko uren arazketari esker, kutsadura mota honen ondorioak murrizten dira. Hala eta guztiz ere, arazte-tratamendu horrek ez du guztiz mikroorganismoen ezabapena bermatzen. Hori dela eta, onddoak, bakteriak eta birusen desagerpena ez da beti gertatzen.
Metal astunak
Itsasoko urak berez baditu metal astunen kontzentrazio txikia,zeinak bizidunen garapenerako beharrezkoak diren. Halere, giza ekintzek kontzentrazio hori handiagotzen dute pozoigarri bilakatuz.Adibide ugarienak artsenikoa, kadmioa, kromoa, kobrea, merkurioa, nikela, beruna eta zinka dira.
Kausak
Honako giza ekintza hauexek dira kutsadura mota hauen eragileak:
Ondorioak
Metal astunek hiru ezaugarri dituzte arriskutsu oso bihurtzen dutenak:
Guretzat kaltegarriak dira oso. Izan ere, arrain urdinek COP deritzen horiek pilatzeko tendentzia dute. Hori dela eta, edonork mota horietako arrainak jatean, metal astunak jaten ariko da.
Eutrofizazioa
Gai elikagarriek sorturikoari deritzo eutrofizazio. Itsasokoan hala nitrogenoa, nola fosforoa dira oinarriak, silizea eta oligoelementuekin batera. Metal astunen antzera, proportzioan dago gakoa, hau da, kontzentrazio maila jakin batean onuragarriak badira ere, hortik aurrera kaltegarri bilakatzen dira.
Kausak
Industriak, nekazaritza munduak eta hondakin-urak dira elikagaien isurketaren arduradun. Ondoren, ibaiek eta haizeak itsasoraino garraiatuko dituzte.
Ondorioak
Elikagaien aberastasunak azaleko geruzetako zein hondaleko algen ekoizpena areagotzen du. Hori dela eta, itsas bizidunen ekoizpena ere handiagotzen da. Elikagai gehiegi egoteak algen ugaritzea dakar eta itsas belarraren gehiegizko hazkundea. Horrez gain, oxigenoaren agortzea eta hidrogeno sulfuroaren ekoizpena, zeinak heriotza eragiten duen, ere ditu ondorio.
Gune hilak
Eutrofizazioa dela eta, algen ugaritzea gertatzen da. Askotan oharkabean gertatzen da, nahiz eta oso arriskutsua izan. Alga hauek hil eta deskonposatzean, uretan dagoen oxigenoa darabilte. Horregatik, itsasoan disolbaturiko oxigeno kopurua murriztuz doa eta bizitza eragozteraino hel daiteke, hau da, gune hila izateraino. Industriek ere gune hilekin zerikusia dute. Izan ere, eurek isuritako zenbait substantziek, degradatzean, oxigenoa behar dute.
Organokloratuak eta gai organikoak
Adibiderik ugarien eta kaltegarrienak hauexek dira:
Kausak
Pestizidak, bereziki organokloratuak, ingurumenarekiko substantzia kaltegarrienak dira. Konposatu hauen arriskua hiru ezaugarrik areagotzen dute:
Akuikultura
Landare zein animalien laborantzen ekintzen, tekniken eta ezagutzen multzoa da akuikultura. Lehengaiak, elikagaiak eta abarrak erabiltzen ditugu zenbait bizidunen bizitzan interferituz. Esaterako arrain-hazkuntzako esparruek itsasoetan flotatzen dutelarik, eremu itxi babestuak eratzen dituzte. Hori elkartruke hidriko txar baten adierazle da. Esparru jakin hauek bereziki sentikorrak dira akuikulturak sorturiko elikagaien, antibiotikoen,... isurketarekiko.
Ekosistema naturalean alterazio genetikoak eta gaixotasun zein bizkarroien kutsadura eragiten ditu eta kanpoko espeziak sartzen ditu. Halaber, akuikultura eremuetan gai kimikoen kutsadura ere nabaria da.
Kausak
Ontziak dira hone arduradun nagusiak. Izan ere, mundu osoko uretan egonda, euren lasta-uretan egunero 3000 espezie inguru garraiatzen dituzte hara eta hona.
Ondorioak
Hori dela eta, zenbait espezie beste tokiren bat hartzen dute bizileku eta bertako bizidunekin lehia hasten dute. Lehian garaile ateratzekotan, espezie autoktonoen desagerpenaren erantzule dira. Horrenbestez, ekosistema ere kaltetzen dute.
Plataforma petroliferoak
Petrolioa topatu nahian dabiltzanek prospekzio batzuk egin ohi dituzte lursaila aztertzeko asmoz. Lehendabizikoan, itsas hondoko ezaugarri fisikoak finkatzen dira eta petrolioa aurkitzeko probabilitateak kalkulatzen dira. Horretarako, 215-230 dezibel arteko uhin akustikoak igortzen dira (gizakion muga mina sentitzeko 120 dezibeletakoa da). Uhinen inpaktua dela medio, hondoa lokatz bilakatzen da eta lurpeko zenbait elementu kutsakor askatzen dira, hala nola: artsenikoa, beruna edota bentzenoa. Horrek bertako faunaren jarreran aldaketak eragiten ditu, arrain harrapaketen kopurua murriztuz. Bigarren fasea zulaketan datza. Horren bidez, hidrokarburoen atalean azaldu bezala, petrolio zein beste gas pilo isurtzen dira itsasora.
Estolderia
Lurralde askotan hondakinak daramatzaten estoldak eta euria irensteko egindakoak berberak dira. Hori dela eta, eurite bortitzak gertatzean, estoldek gainezka egiten dute, hondakinak daramatzaten urak azaleratuz. Lurrazalean sorturiko korronteak direla kausa, hondakin horiek, modu zuzenean edo ibai baten bidez, azkenean itsasoan bukatzen dute berau kutsatuz.
Gizakiok pairaturiko ondorioak
Ur kutsatuarekin kontaktuan egonda, gizakiok zenbait gaitz paira ditzakegu, hala nola: paludismoa, diabetes, birikien,bronkioen eta trakeako minbiziak, hesteetako nematodoak,difteria,...
Angelica Kauffman
Maria Anna Angelika Katharina Kauffmann (Chur, Grisonia, Suitza, 1741eko urriak 30 - Erroma, Italia, 1807ko azaroak 5) margolari neoklasiko austro-suitzarra izan zen. Bereziki ezaguna margolaritza historikoagatik, nahiz eta erretratu, paisai eta dekorazio-margolanetan trebea zen. Londreseko Royal Academy of Arts 1768an sortu zuten emakumeetako bat izan zen.
Mesagne
Mesagne Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jean Auguste Dominique Ingres
Jean Auguste Dominique Ingres (Montauban, 1780ko abuztuaren 29a – Paris, 1867ko urtarrilaren 14a) Frantziar margolari neoklasikoa izan zen. Neoklasizismoaren pintore nagusitzat hartzen da, Jacques-Louis Daviden ondoren. David eta Poussin margolarien tradizioari eutsita, historiari buruzko margolanak egiten bazituen ere, azken urteetako erretratuak izan ziren haren lanik nagusiak.
Lehenaldiarekiko begirunez, akademiako ortodoxiaren zaintzailetzat jo zuen bere burua, batik bat Eugène Delacroix eta gisakoen erromantizismoaren aurrean. Hala ere, geroago ikusi zen Ingres, eta beste neoklasiko batzuk ere, garaiko izpiritu erromantikoaren eraginpean zeudela. Halaber, Ingresen forma eta espazioaren distortsioak arte garaikidearen aurrekari garrantzitsuak dira.
Biografia
Aita pintorea eta eskultorea zuen, musikaria izateaz gainera, eta berarekin egin zituen lehen ikasketak artearen munduan. Eskola ikasketak, berriz, sei urterekin hasi zituen. Lau urte geroago, ordea, Frantziako Iraultzak sortutako giro nahasia zela eta, eskola itxi egin zuten, eta hala bukatu zen Ingresen heziketa akademikoa. Ikasketak hala eten beharrak atsekabe handia sortu zion, eta bizitza osoa eman zuen bere burua ahalik eta hobekin prestatu nahian. 1791n aitak Tolosara bidali zuen, bere jaioterrira, marrazki ikasketak egitera. Hiru urtez, 13tik 16ra, bigarren biolin gisa lan egin zuen hiriko orkestran bizimodua ateratzeko.
1797ko uda bukaeran Parisa joan zen, eta Jacques-Louis Daviden estudioan hasi zen ikasten. Bi urte geroago Arte Ederretako Eskolako pintura sailean onartu zuten. 1800eko otsailean eskolako lehenengo saria irabazi zuen gorputz enbor batez, eta urrian bigarren geratu zen Erromako Sariketan. Hurrengo urtean sariketa irabazi zuen Les Ambassadeurs d'Agamemnon (Agamenonen mandatariak, École des Beaux-Arts, Paris) izeneko koadroarekin. Frantziak, Napoleonen gerretan murgildurik, ezin izan zuen koadroa erosi, eta horren ordez lan egiteko leku bat eta diru kopuru txiki bat eman zioten.
1804an, Liejako hiriak hala eskatuta, Napoleon Bonaparteren erretratu bat egin zuen (Musée des Beaux-Arts, Lieja), eta orobat egin zuen bere aitaren erretratu bat (Montauban), eta autoerretratu bat (Musée Condé, Chantilly). 1805ean Riviere familiaren hiru erretratu egin zituen, aita, ama eta alabarenak, eta hurrengo urtean egin zuen bere lan bitxienetako bat, Napoleonen erretratu bat handitasun jarreran: Napoléon Ier sur le trône impérial (Musée de l'Armée, Paris).
1806ko urrian Erromara joan zen, han egonaldi bat egiteko dirulaguntza jasota. Urte hartako Parisko Erakusketan xelebretzat eta iraultzailetzat hartu zituzten haren koadroak. Kritika haiei kasurik egin gabe lau urte oparo eman zituen Erroman, non, beste lan askoren artean, 1808an La Baigneuse Valpinçon (Louvre, Paris) ospetsua egin zuen. Dirulaguntza bukatuta ez zen Frantziara itzuli, aldiz, Erroman bertan gelditu zen.
1816 eta 1817 urteetan Erromara bisitan joandako ingeles askoren erretratuak egin zituen. Parisko 1819ko Erakusketan aurkeztu zituen lanak —La Grande Odalisque (Louvre, Paris), Philippe V donnant l'ordre de la Toison d'or au maréchal de Berwick (Albako dukea, Madril), eta Roger délivrant Angélique (Louvre, Paris)— aurreko erakusketakoak bezain zorrotz eta gogor kritikatuak izan ziren. Tristeturik, Florentziara joan zen lagun batek gonbidatuta, eta han bizi izan zen 1820-1824 bitartean. Adiskideen erretratuak marrazten eta pintatzen, jaioterriko katedralerako margolan handi bat —Le Vœu de Louis XIII— margotzen, eta beste lan txikiago batzuk egiten, zeregin handia izan zuen Ingresek urte horietan.
1824. urteko udazkenean, Montaubango katedralerako margolana besapean hartuta, Parisa joan zen. Bere harridurarako, izugarrizko harrera ona izan zuen lanak, eta Karlos X.ak berak kondekoratu zuen. Hurrengo urtean, ekainean, Arte Ederretako Akademiako kide aukeratu zuten, eta geroxeago estudio bat zabaldu zuen ikasleentzat.
1827an L'Apothéose d'Homère (Homeroren apoteosia) egin zuen Louvrerako. 1829an Arte Ederretako irakasle izendatu zuten, eta 1834an lehendakari. Urte horren bukaeran, Parisko Erakusketan Le Martyre de Saint Symphorien margolanari egin zioten harrera hotzak mingosturik, Erromara joan zen, hango Académie de Franceko zuzendaritza eskaini baitzioten. Erroman oso ongi etorri beroa egin zioten, bai ikasleek, bai langileek, eta zuzendari egon zen urteetan (1835-1841) akademia berritu eta zabaldu zuen, liburutegia osatu zuen eta arkeologia ikasketak sartu zituen. Bien bitartean zenbait lan burutu zuen, hala nola, lagun batentzat L'Odalisque à l'esclave (Fogg Art Museum, Cambridge, Massachusetts), Orleansko dukearentzat Antiochus et Stratonice (Musée Condé, Chantilly), eta Nikolas I.a tsarrarentzat Vierge à l’hostie (Ama Birjina ostiarekin, Puxkin Museoa, Mosku).
Parisa itzulita oso harrera ona egin zioten oraingoan: bazkari handi bat egin zuten haren omenez, Luis Filipe I.a Frantziakoari bisita egitera gonbidatu zuten Versaillesera eta Neuillyra, eta Comedie-Francaisen bizi guztian doan sartzeko baimena eman zioten. 1843an Luynesko dukeak bi horma irudi eskatu zizkion Dampierreko gazteluko galeria batean jartzeko: L’Âge d’or eta L’Âge de fer. 1849an, artean amaitu gabe zituela, emaztea hil zitzaion, eta Ingresek ez zuen adorerik izan Dampierrera lana bukatzera itzultzeko. 1850ean Luynesko dukeak bertan behera utzi zuen kontratua.
1852ko udaberrian Delphine Ramelekin ezkondu zen. 1853an L'Apothéose de Napoléon egin zuen Parisko Udaletxeko Enperadoaren aretoko sabairako. Margolan hori 1871ko maiatzean, Komunako istiluetan sortu zen sutean galdu zen. 1850 aurreko eta ondoko urteetan, emakume eta gizonen erretratu asko eta bikainak egin zituen (Madame Moitessier, 1845, La Vicomtesse d’Haussonville, 1853, La Princesse de Broglie, 1856 ), eta baita bere buruaren bat ere, hirurogeita hemezortzi urterekin (Uffizi Galeria, Florentzia). 1862an senadore izendatu zuten eta 1865ean Belgikako Arte Ederretako Errege Akademiako kide.
Latin ez gutxi, eta grekoz batere ez bazekien ere, bere margolari kutun Rafaelen margolanak bezain ongi ezagutu zituen, itzulpenen bidez, Homero eta Virgilio poeten lanak. Izan ere, Ingresek bizitza guztian segitu baitzuen ikasten, bere burua prestatzen, jakintsu jendearen lagunartean, bere hezibide goizegi etenak utzitako hutsunea bete nahiz. Adituak ere duela gutxi ohartu dira Ingresen zenbait koadrotan egiten diren aipamenen eta agertzen diren alegoria eta ikurren esanahiaz. Adin handiko zela ere, ikasten eta lanean segitu zuen.
Ingresek bere lanetako asko utzi zizkion bere jaioterriari oinordetzat: lau bat mila marrazki, hainbat margolan, hala nola Le songe d'Ossian (Ossanen ametsa, 1813) eta Jésus au milieu des docteurs (Jesus doktoreen artean, 1842-1862), biluziaren gaztetako oliozko estudioak, han eta hemen lortutako zenbait margolan, zirriborro eta ohar liburuak, bere biolina eta abar. Hau guztia Montaubango Ingres museoan dago egun gordeta.
Dario Frigo
Dario Frigo (Saronno, 1973ko irailaren 18a), italiar txirrindulari ohia da.
2981 Chagall
2981 Chagall asteroide baten izena da. martxoaren 2an aurkitu zuen S. J. Bus-ek Siding Spring Behatokitik.
Jean Auguste Dominique Ingres
Biografia
Ingres marrazkilari bikaina izan zen, marrazki sendoa eta delikatua zuena aldi berean, margo argiak erabili zituen eta konposizioan oso orekatua zen. Delacroix erromantikoaren margokera arbuiatu zuen, argiilunaren erabilera dramatikoagatik, mugimenduaren zurrunbiloagatik eta testuinguruaren tinkotasunagatik, batez ere. Denboraren joanak moteldu egin du bere garaiko liskarren garraztasuna eta agerian utzi du, aldiz, artistaren bikaintasuna. Gaur egun, ahobatez onartzen zaio sartaldeko tradizioko maisu handienetako bat izan zela.
2981 Chagall
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 EE izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2981 Chagall asteroidearen orbitak batezbeste 3,15 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,612 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,688 distantziara. Eszentrikotasuna 0,171 da, eta makurdura orbitala 0,87ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Japoniar zedro
Japoniar zedroa (Cryptomeria japonica) Cupressaceae familiako zuhaitza da. Berez, ez da zedro bat. Endemikoa da Japonian, non sugi (杉) dioten. Basoko espezie garrantzitsua da Txinan, duela mende asko sartu baitzuten bertan, eta baita Taiwanen ere, japoniarren inbasioaren garaian hazten hasi baitzuten.
Zuhaitz hostoiraunkorra da, 70 metroko garaiera eta 4 metroko diametroa du enborrean, eta azal gorri arrea du, zerrenda bertikaletan litsak dituena.
Longa
Longa karratu edo labur baten iraupen bikoitza duen musika irudi bat da.
Erdi Aroko musikan notarik luzeena zen.
Kantu gregoriarrean erabiltzen zen. Gaur egun ez da ikur propio batekin erabiltzen.
Orthogeomys heterodus
Orthogeomys heterodus Orthogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Kategorien teoria
Kategorien teoria egitura matematikoen eta hauen arteko harremanen teoria orokor bat da. Samuel Eilenbergek eta Saunders Mac Lanek sortu zuten teoria hau XX. mendearen erdialdean, topologia aljebraikoari buruz egin zituzten sorrera lanetan. Gaur egun, kategorien teoria matematikaren ia arlo guztietan eta informatikaren arlo batzuetan erabiltzen da. Izan ere, hainbat testuingurutan antzera agertzen diren objektu matematiko berrien eraikuntza asko kategorien arabera adierazten eta bateratzen dira. Adibidez, zatidura espazioak, biderkadura zuzenak, osaketak eta dualtasunak.
Nettapus coromandelianus
Nettapus coromandelianus Nettapus generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Kategorien teoria
Kategoria teoriaren oinarria, kategoria, funktore eta transformazio natural kontzeptuek osatzen dute. Kategoria bat bi motatako objektuek osatzen dute: kategoriaren objektuek eta morfismoek. Morfismoek domeinu eta kodomeinu deritzen bi objektu erlazionatzen dituzte. Morfismo bat gezi bat dela esan ohi da, bere domeinu bere kodomeinuan mapatzen duena. Morfismoak konposatu daitezke, baldin eta lehenengo morfismoaren kodomeinua bigarrenaren domeinuaren berdina bada. Morfismoen konposaketak funtzio konposaketen antzeko propietateak ditu (elkarkortasuna eta identitate-morfismoen existentzia). Morfismoak sarritan izaten dira funtzioak, baina hori ez da beti horrela izaten. Adibidez, monoide bat objektu bakar bat duen kategoriatzat uler daiteke, zeinaren morfismoak monoidearen osagaiak diren.
Sacagawea
Sacagawea —ahoskera: /səˌkɑːɡəˈwiːə/; era berean Sakakawea eta Sacajawea izenez ezaguna— (1788ko maiatza - 1812ko abenduaren 20a) xoxone etniako emakume bat izan zen, lemhi tribukoa. Lewis eta Clarken espedizioari Louisianako Lurraldea esploratzen lagundu ziolako da ezaguna.
Kategorien teoria
Funktore batek, C_{1} eta C_{2} bi kategoriaren arteko morfismo baten papera betetzen du. Funktoreak, C_{1}-eko objektuak C_{2}-eko objektuetara bidaltzen ditu; eta C_{1}-eko morfismoak C_{2}-eko morfismoetara bidaltzen ditu morfismoen domeinu domeinuetara bidaliz eta kodomeinuak kodomeinuetara bidaliz (edo, alderantzizko funtzionarioaren kasuan, domeinuak kodomeinuetara eta alderantziz).
2023ko Miguel Indurain Sari Nagusia
'''XXIV. Miguel Indurain Sari Nagusia' (LV. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria eta LXXIV. Lizarrako Udala Saria'') 2023ko apirilaren 1ean Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 190 kilometroko luzera zuena.
Kategorien teoria
Transformazio naturalak berriz, funktoreen arteko morfismoak bezala uler daitezke.
2023ko Miguel Indurain Sari Nagusia
UCIko 1.Pro mailan sailkatua izan zen eta 21 taldek hartu zuten parte.
Sacagawea
Sacagaweak espedizioarekin bidaiatu zuen, Ipar Dakotatik Ozeano Bareraino, milaka kilometroan zehar. Amerindiar populazioekin kultura harremanak ezartzen lagundu zuen, eta ekarpenak egin zizkion natura-historiari.
Leptonycteris curasoae
Leptonycteris curasoae Leptonycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Glossophaginae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Cacosternum capense
Cacosternum capense Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kremailera (mekanismoa)
Kremailera-mekanismoa edo laratza bi engranaje dituen gailu mekaniko bat da, «Piñoia» eta «kremailera» izenekoak, eta errotazio-mugimendu bat mugimendu zuzenean bihurtzen du, edo alderantziz. «Piñoi» izeneko engranaje zirkularrak «kremailera» izeneko barra hortzdun batekin engranatzen du; hala, pinoiari aplikatutako biraketa batek kremaileraren desplazamendu lineala eragiten du.
Inguratzaileen profil pare bakoitzerako, engranaje konjugatuen sistema bat diseina daiteke. Kremaileraren oinarrizko kasuan, engranajeetako bat ertz zuzen hortzdun bat da, erradio infinitoarekin.
Erreferentziako kremailera normalizatu motak erabiltzen dira hortzen xehetasunak eta horien neurriak zehazteko.
Aplikazioak
Kremailera eta pinoi mekanismoak, askotan, eragingailu lineal sinple baten zati gisa erabiltzen dira, non eskuz edo motor baten bidez biratutako bolante baten errotazioa mugimendu lineal bihurtzen den.
Normalean, kremailerak zuzenean jasotzen ditu bere mugimenduaren aurka dauden kargak, eta, beraz, erasoko pinoia txikia izaten da; beraz, pinoiaren garapenaren eta eragiteko erabiltzen den bolantearen garapenaren arteko erlazioak nabarmen murrizten du beharrezko biraketa-parea. Beharrezko eragintza-indarrak handiagoak direnean, tarteko engranaje desbiderkatzaileak edo torloju-sistema amaigabeak sartzen dira. Piñoi-kremailera mekanismoak ardatz baten mugimendu birakaria eraldatzen du, non pinoi bat muntatzen den, mugimendu zuzen batean, pinoiaren hortzak luzetara mugitzen den barra prismatiko (kremailera) baten hortzekin engranatzean.
Eskailera-babesa
Kremailera-sistema askotan erabiltzen da mota horretako etxeko jasogailuetan.
Automobilen Zuzendaritza
Kremailera-mekanismoa, orokorrean automobilen eta beste gurpildun ibilgailu batzuen norabidearen parte da. Beste norabide mota batzuek baino zehaztasun gutxiago dute (adibidez bolen birzirkulatzearena), baina gidariari ibilgailuaren portaeraren sentsazio zuzenagoa ematen dio. Mekanismoa serbolagundua, hidraulikoa edo motor elektriko batek eragindakoa izan daiteke.
Arthur Ernest Bishop ek 1970eko hamarkadan asmatu zuen kremailera aldakor baten erabilera (pinoi arrunt batekin konbinatuta), ibilgailuaren erantzuna eta gidariaren sentsazioak hobetzeko, batez ere abiadura altuetan. Halaber, kremailera egiteko kostu txikiko prentsatze-prozedura bat asmatu zuen, piezaren hortzak mekanizatzeko beharra ezabatuz.
Kremailera-trenak
Kremailera-trenak malda handiko mendialdeetan erabiltzeko pentsatuta daude. Adibidez, kremailera-tren batean, tren-makina batean muntatutako pinoi baten errotazioak aukera ematen du errei hortzdun bati behar besteko indarra transmititzeko, tren batek aldapa handi bat igo dezan. Errepidearen erdian kremailera bat dago, eta pinoiak lokomotoretan daude. Horri esker, gradiente handiekin lan egin dezakete, bertikal 1era arte 2 horizontaletan (% 50), ohiko trenbideen gehieneko balioak (% 2 eta% 4 artean) gainetik, gurpilen eta erreien arteko marruskaduraren bidez soilik baliatuz.
Igoeretan sistemak duen garrantzia agerikoa bada ere, jaitsieretan balaztatzeko duen erabilgarritasuna ere kontutan izatekoa da, errailetan elurra edo izotza egoteak ohiko trenak baino askoz gutxiago kaltetzen baititu.
Eragingailuak
Pinoi bat eta bi kremailera dituzten sistemak askotan erabiltzen dira eragingailuetan. Adibide bat dira pneumatikoki eragindako garraio-hodietako balbulak (ura, petrolioa, gasak...).
Nezumia soela
Nezumia soela Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Mineral (Kalifornia)
Mineral Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tehama konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Antoni Daimiel
Antoni Daimiel (Ciudad Real, 1970eko otsailaren 15a) Digital+-en saskibaloia eta NBA jorratzen duen kazetaria da. Telebistan agerrarazi zen 1996.n NBA denboraldian Andrés Montes-ekin batera adierazle bezala, bikote famatu bat osatuz espainiar kirolaren munduan.
Lordat
Lordat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 45 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 28 bigarren erresidentzia ziren. 42 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 17 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 11 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 25 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 25 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (11 gizon eta 13 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 4 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wall Lake (Iowa)
Wall Lake Iowako hiri bat da. Sac konderrian kokatua dago. 2010ean 819 biztanle zituen, 3.19 kilometro koadrotan banatuta.
García Castañón kalea (Iruñea)
García Castañón kalea, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.
Izena
1933 ezkeroztik izena Vicente García Castañón Arraiz (????-1927), iruindar ingeniaria eta Espainiako Meatzaritza Kontseiluko idazkaria zenaren omenez darama.
Kokapena
Sarasate pasealekuan hasi eta San Ignazio etorbidean amaitzen da, San Ignazio Loiolakoaren monumentua eta San Ignazio elizaren parean. Trinidad Fernández Arenas kalea eta Lizarra kaleak zeharkatzen dute.
UnionPay
Munduko liderra da bere sektorean, Visa Inc. edo Mastercard baino lehen.
9. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
'''Eskualdeko Hiri Garraioaren 9. linea (seinaleztatua, L09''' ofizialki) Sanduzelai eta Nafarroako Unibertsitate Publikoa, Iruñeko hirigunean barrena, lotzen dituen autobus linea da.
Bere ibilbidean zehar, Eroritakoen monumentua, Merindadeen plaza, Bianako Printzearen plaza, Iruñeko autobus geltokia, Iruñeko zitadela, Iruñeko hilerria, Milutzeko zubia eta Iruñeko tren geltokia bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.
Historia
Linea 1953an ireki zen, La Villavesa SA enpresak ustiatuta. RENFE geltokia eta Argentinako plaza lotzen zituen.
1969an, La Villavesa SA itxi ondoren, linea COTUP -en esku geratu zen.
1992an, Argentinako plazatik Unibertsitate Publikora zabaldu zen.
2013ko apirilean, geltoki plazaren aurrean geraleku bat gehitu zen, RENFEren noranzkoan, lehen lineari bakarrik ematen ziona zerbitzua.
2017ko irailean, Iruñeko Hiriguneko Zabaltze Plana izenekoarekin, Armadaren hiribidetik, Unibertsitate Publikorako norabidean, egindako ibilbidea kendu zen, eta egungo ibilbidearekin ordeztu zen, kontrako noranzkoaren paraleloan.
2018ko ekainean, 22: 05eko zerbitzuan linearen maiztasuna hobetu zen.
2019ko martxoaren 22an sartu ziren martxan sareko lehen sei autobus elektrikoak, gaur egun linea hori erabiltzen duten bakarrak. Wi-Fi konexioa ere badute. Izan ere, Estatuan ibilgailu gehien dituen linea erabat elektrikoa da.
2019ko urritik, Nafarroako Parlamentuaren aurrean egindako obrak direla eta, aldi baterako aldatzen da ibilbidea Lehen Zabalgunean. Lana hauek 2020ko martxoan amaitu ziren, linea bere egoera normalera itzuliz.
2020ko martxoaren 30tik, linea Lehen Zabalgunean ohiko ibilbidea berreskuratu dute.
Maiztasunak
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:
Ibilbidea
Zerbitzuen arabera, autobusek ibilbide bat edo beste egiten dute. Hauek dira ibilbideak:
Partida-egunetan, Osasunak Sadarren partida bat jokatzen duen egunei dagokie, beraz, edozein egunetan, partida hasi baino ordubete lehenago hasi eta ordu erdi geroago arte, ibilbide hori egiten da.
Cacosternum karooicum
Cacosternum karooicum Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vouillers
Biztanleria
2007an Vouillers udalerrian erroldatutako biztanleak 190 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 77 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 75 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 84 lanean zeuden (51 gizon eta 33 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vouillers udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 196 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.159 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Zuzenean Jam aretoa 2006
Zuzenean Jam aretoa 2006 Arkada Social musika taldearen DVDa da, 2009. urtean taldeak berak ekoiztutako lana da.
Vouillers
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
2000. urtean Vouillers udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antonio Beristain
Antonio Beristain Ipiña (Medina de Rioseco, - Donostia, ) kriminologo eta katedraduna izan zen.
Irakaskuntza munduan aritu da: Deustuko Unibertsitatean (1958-1967), Valladolideko Unibertsitatean (1967-1968), Madrilgo Unibertsitatean (1968-1970), Oviedoko Unibertsitatean (1970-1973) eta Euskal Herriko Unibertsitatean.
1976an Kriminologiaren Euskal Institutua sortu zuen eta 2000. urtera arte bertoko zuzendaria izan zen. 1995eko Espainiako Zigor Kode berrian lan egin zuen.
Resh
Resh alfabeto semitiko askotako 20. hizkia da, tartean feniziarrean, hebrearrean, asiriarrean eta arabiarrean (rāʾ, ).
Bere ahoskera kontsonante errotiko baten modukoa da, normalean edo, baina baita hebreerazko  edo.
Feniziar hizkia greziar Rho (Ρ), etruriar r latindar R eta Р ziriliko bilakatu zen.
Quiviesa ibaia
Quiviesa ibaia Kantabriako mendebaldeko muturrean dagoen Potes udalerria zeharkatzen duen ibaia da, honela, herria, bi erditan banatuz. Alde batetik bestera zeharkatu ahal izateko Erdi Aroan eraiki zen zubi bat dago, bertatik oinez edo bertatik pasa daitekeen edozein ibilgailutan pasa daitekeelarik. Ibai honek bere urak Deva ibaian isurtzen ditu Bullón ibaiarekin batera.
Francs-tireurs et partisans
Francs-tireurs et partisans français (FTPF; Frantziar frankotiratzaileak eta partisanoak), normalean Francs-tireurs et partisans (FTP) deituak, Frantziako Alderdi Komunistak (PCF) 1941eko amaieran, Bigarren Mundu Gerran, sortutako erresistentzia armatuko mugimenduaren izena da. Frantziako Erresistentziako talde nagusietako bat zen, Vichyko erregimenaren eta Hirugarren Reicheko indar okupatzaileen aurka borrokatzen zuena.
Ninhursag
Ninḫursaĝ, Damgalnuna edo Ninmah, Sumertar mendietako jainkosa zen, zazpi Annunakietako bat. Ugalkortasun eta nekazaritzaren jainkosa bat zen. Tenpluetako himnoek "zeruko benetako emakume handia" zela zioten, eta Sumer "Ninhursagen esneak elikatua" zela esaten zuten. Batzuetan bere ilea omega letra gisa irudikatzen zen, eta batzuetan adarrak zituen bere sorbalden gainean. Askotan eramaten du omega sinboloa duen makil bat, eta lehoikume bat ager daiteke ondoan. Sumertar lider askoren jainkosa-zaintzailea izan zen.
Francs-tireurs et partisans
Molotov-Ribbentrop Ituna hautsi eta Hirugarren Reicheko tropek Sobietar Batasuna inbaditu ondoren, 1941eko ekainaren 22an, Frantziako Alderdi Komunistaren zuzendaritzak, orduan klandestinitatean, borroka armatuko erakunde bat sortzea erabaki zuen. Charles Tillon, Jacques Duclos (PCFko ordezkari nagusia) eta Benoit Frachon ziren misio honen arduradunak.
Mastercard
Mastercard Incorporated finantza zerbitzuen multinazionala da, Purchasen (New York) egoitza duena. Funtsen transferentzia elektronikoak errazten ditu mundu osoan, batez ere kreditu-txartelen, zordunketaren, aurreordainketaren, opariaren eta Mastercard markako diru-zorroaren bidez. Mastercardek ez du txartelik jaulkitzen, ez du krediturik ematen eta ez du tasa eta tarifarik ezartzen kontsumitzaileentzat; areago, finantza-erakundeei Mastercard markako ordainketa-produktuak ematen dizkie, ondoren bezeroei kreditu-, zordunketa-, aurreordainketa- eta eskudirua eskuratzeko programak eskaintzeko erabiltzen dituztenak.
Orthogeomys hispidus
Orthogeomys hispidus Orthogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Nettapus pulchellus
Nettapus pulchellus Nettapus generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Manco Inka Yupanqui
Manco Inka Yupanqui (Manqu Inka Yupanki; 1516–Vilcabamba, 1544), Manco Capac II.a (Manqu Qhapaq) ere deitua, Inken enperadorea izan zen. Huayna Capacen semea. Pizarrok enperadore egin zuen, baina konturatu zenean lurralde haiek aiseago konkistatzeko izendatu zutela, Cusco setiatu zuen (1536). Ezin eutsi izan zion setioari eta Ande mendietara ihes egin zuen. Diego Méndez-ek hil zuen Vilcabanban.
Seamanita
Ezaugarriak
Seamanita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Mn2+3[B(OH)4](PO4)(OH)2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Lurzoruaren kutsadura
Lurzoruaren kutsadura deritzo lurzoruaren kalitatearen degradazioa gertatzeari, substantzia kimikoen presentziaren ondorioz jazotzen dena bereziki. Lurrera isuritako konposatu kimikoen eraginez, lurzoruaren aberastasuna gutxitu egiten da, produktibitatea murriztuz, bai gizakion jarduerarako, eta bai naturarentzat ere.
Lurzoruaren kutsaduraz hitz egiten da, oro har, lurrean biotari (eskualde bateko fauna eta landarediaren multzo osoa) eta gizakion osasunari kalte eragiten dioten substantziak edo elementuak agertzen direnean, berdin dio solido, likido zein gas egoeran. Hainbat eratan sor daiteke lurzoruaren kutsadura: lurrazpiko biltegiak haustean, edo pestizidak edo gai erradioaktiboak metatzean. Era berean, kutsaduraren iturria naturala edo artifiziala (gizakien ekintzek eragina) izan daiteke. Agertzen diren substantzia kimikoen artean, ohikoenak honakoak dira: petrolioaren deribatuak, disolbatzaileak, pestizidak eta metal astunak.
Lurzoruaren kutsadurak ondorio negatibo asko dakartza. Horien artean, bizidunen osasunerako kalte handiak eragiten dituztenak daude, zuzenean zein zeharka, gehienbat kutsadura hori edateko ura daramaten iturrietan sartzen denean gertatzen direnak. Zona kutsatu horiek mugatu eta garbitzeak kostu handiak eragin ditzake, denbora zein diru aldetik; gainera, garbiketa modu egokian egin ahal izateko, jakintza handia behar da geologia, hidrografia, kimika eta eredu konputazionalen arloetan.
Eragin kaltegarriak
Lurzoruan kutsadurak eragin kaltegarriak ditu gizakiarentzat, inguruko faunarentzat eta landarediarentzat. Eragin kaltegarri horiek kutsadura-mailaren eta kontaminazioa eragiten duen substantzia toxikoaren kaltegarritasunaren araberakoak izango dira.
Oro har, lurzoruaren kutsadurak modu zuzenean eragiten dio ingurugiroko landarediari,  bereziki degradazioa sortuz eta espezieak gutxitzea eraginez. Gizakientzat, berriz, eraginak jakien bidez edo kutsagarriekik izandako kontaktu dermikoaz sortzen dira. Kasu batzuetan, gainera, metal astunen kutsadurak eragindako intoxikazioak ager daitezke.
Maidalena
Maidalena edo Arhane Zuberoako mendia da, Atharratze-Sorholüzen dagoena eta 795 metro dituena.
Lurzoruaren kutsadura
Eragin kaltegarriak
Aipatutakoez gain, neurtzeko zailak diren bestelako eraginak ere ager daitezke kutsatutako inguruetan, hala nola:
Intsektizidak
Intsektuen izurriteak suntsitzeko erabiltzen dira. Normalean intsektu, larbak edo arrautzak hiltzeko erabiltzen dira. Intsektizida erabilienetako bat DDT izenekoa da, eragin oso azkarra daukalako ezaguna. Kontaktuaren bidez egiten du lan, intsektuen kutikulatik xurgatua izatean haien heriotza baitakar. Intsektizida honek hamar urte baino gehiago iraun dezake lurrean deskonposatu gabe.
Egiaztatu denez, intsektizida organokloratuak (DDTa, adibidez) animalien elikatze-katean sartzen dira,  eta haien ehun koipetsuetan metatzen. Gainera, kate trofikoan zenbat eta altuago egon (hau da, landareetatik urrunago), hainbat eta kontzentratuago egongo da intsektizida.
Intsektiziden erabileraren arazoa gero eta handiagoa da; izan ere, espezie askok intsektizida hauekiko erresistentziak garatzen dituzte, eta beraz, beharrezkoa izaten da intsektizida berriak eta are kaltegarriagoak erabiltzea, landaredian eta animaliengan are kalte handiagoa eraginez.
Maidalena
Ermita
Zuberoako baselizarik ezagunenetakoa, harako erromesaldiak gorde dira eta honela abesten diote ama birjinari :
Lurzoruaren kutsadura
Herbizidak
Landaredia hondatzen duten konposatu kimikoak dira. Landareen hazkuntza eteten dute gazte direnean; edo heldutasunean, kalteak eragiten dizkiete metabolismoan. Bi eratara eragin dezakete lurzoruaren kutsadura:
Fungizidak
Onddoen garapena gelditzeko erabiltzen diren plagizidak dira. Sufrea eta Kuprea dituzte barnean. Produktu kimiko asko dauzkate konposizioan. Nekazaritzan erabiltzen diren fungizidak ez dira betiko lurzoruan geratzen, baina batzuk lurzoruan degradatu eta produktu oso toxikoen sorrera eragin dezakete.
Princeville (Hawaii)
Princeville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kauai konderrian dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lurzoruaren kutsadura
Deskontaminazioa
Mota askotako tratamenduak egiten dira: tratamendu termikoak, aireztapenaren bidezkoak, lurzoru-garbiketan oinarritutakoak, edo lurrunketaren bidez produktu kutsakorrak suntsitzekoak. Bestalde, aukera biologikoak ere badaude, hala nola substantzia kaltegarriak degradatu edo suntsituko dituzten mikroorganismoak eta landare jakin batzuk landatzea.
2982 Muriel
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 JA izena zeraman.
Nezumia spinosa
Nezumia spinosa Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
2982 Muriel
Orbitaren ezaugarriak
2982 Muriel asteroidearen orbitak batezbeste 2,999 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,818 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,18 distantziara. Eszentrikotasuna 0,06 da, eta makurdura orbitala 10,23ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.7 da.
Ostuni
Ostuni Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ostunik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Walnut (Iowa)
Walnut Iowako hiri bat da. Pottawattamie konderrian kokatua dago. 2010ean 785 biztanle zituen, 5.58 kilometro koadrotan banatuta.
1420 Radcliffe
1420 Radcliffe asteroide gerrikoan aurkitutako 1420. asteroidearen izena da. 1931ko irailak 14an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1931 RJ zen.
Uharte doktorea kalea (Iruñea)
Uharte doktorea kalea, ofizialki Huarte de San Juan kalea, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.
Izena
Izena Joanes Uharte Donibanekoa (1530-1588) donibanegaraztar mediku eta filosofoaren omenez darama.
Kokapena
Aita Calatayud kalearekiko paraleloki doa.
Cacosternum kinangopensis
Cacosternum kinangopensis Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Valdeón (gazta)
Valdeón gazta Espainiako Leongo probintzian egiten den gazta urdin bat da. Picos de Europa mendilerroaren bihotzean egiten da, Valdeón haranean. Antzina, antzerako gazta bat egiten zen, "picón de Valdeón" izenekoa, bertako abereen esnearekin egiten zena.
Ezaugarriak
Ahuntz esnearekin, behi esnearekin edo bien arteko nahasketa batekin egiten da, eta kobazuloetan heltzen uzten da denbora epe luze batez. Zapore nahiko fuertea duen eta koipe askoko gazta bat da, orea arinki horia eta testura bigunekoa da. Ezaugarri hauek, bustitzeko edo haragi edo perretxikoentzako saltsa laguntzaileak prestatzeko oso egokia bihurtzen dute. Urte osoan zehar egiten da.
Gazta hau aurkezteko beste era bat aluminiozko paperean bildutako era tradizionalean da, bere kontserbazioa eta hezetasun maila mantentzea ahalbidetzen baitu, gazta urdinetan ohikoa den bezala.
Berriki Leongo Unibertsitateak eginiko ikerketa batzuek, gazta honetan Andrastina izeneko minbiziaren aurkako substantziaren presentzia frogatu dute. Substantzia honek minbiziak eragozten ditu, eta, beraz, Valdeón gazta jatea osasungarria da.
Welby (Colorado)
Welby Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adams konderrian dago, Colorado estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vinon-sur-Verdon
Vinon-sur-Verdon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.