cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 3341
NGC 3341 galaxia bat da, Sextans konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Gordexola
Ingurune naturala
Kadaguako ibaiadarra den Herrerías ibaiak Gordexolako ibarra zeharkatzen du. Bestalde, udalerria Idubaltza, Pando, Aranbaltza eta Errigadas mendiek inguratzen dute. Bikirrio eta Ilso mendiak ere aipatzekoak dira.
Udalerri mugakideak
Mugakide ditu ekialdean Okondo (Araba), hego-ekialdean Lantenoko harana (Araba), hegoaldean Artziniega (Araba), hego-mendebaldean Mena Harana (Burgos), eta iparraldean Zalla eta Gueñes (Bizkaia).
Pescantina
Pescantina Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gordexola
Demografia
== Ondasun nabarmenak == Gordexola ondare historiko zabal eta aberatseko herria da. Ondare erlijioso zein zibileko hainbat eraikin aipatzekoak dira. Ondare zibilaren artean nabarmentzekoak dira herriak dituen dorretxe, jauregi eta indiano landetxe ugariak.
Pescantina
Mugakideak
Pescantinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Galbarros
Galbarros Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 33 biztanle zituen.
Salins-les-Bainsko gatzaga
Salins-les-Bainsko gatzaga (salines de Salins-les-Bains) Jura departamentuko Salins-les-Bains udalerrian dagoen gatzaga da. Jadanik Erdi Aroan eta ziur asko aurretik erabilitako gatzaga hauek 2009an UNESCOk Arc-et-Senansko errege gatzagaren babesa luzatuz Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Janneyrias
Janneyrias Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Janneyrias udalerrian erroldatutako biztanleak 1.407 ziren. Familiak 502 ziren, horien artean 91 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 225 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 22 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 549 etxebizitza zeuden, 515 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 466 etxeak ziren eta 82 apartamentuak ziren. 515 etxebizitza nagusietatik 392 bere jabearen bizilekua ziren, 115 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 168 etxek lau zituzten eta 256 etxek bost zituzten. 461 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 173 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 312 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Brainscan
Brainscan, 1994ko John Flynn estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Gidoia Brian Owens eta Andrew Kevin Walker gidoilariek idatzi zuten. Edward Furlong, Frank Langella, Amy Hargreaves, Jamie Marsh eta T. Ryder Smith aktoreek antzeztu zuten. Soinu-banda George S. Clinton musikagileak konposatu zuen.
Argumentua
Michael Brower (Edward Furlong) fantasiarako joera eta bere aitaren etxean isolaturik bizi den 16 urteko nerabea da. Haurra zela bere amarekin batera auto istripua izan, ama hil eta bera hanka batetik elbarri gelditu zen. Bideo-jokoetan jokatu eta beldurrezko filmak ikusteko zaletasun handia du, gainera bere bizilaguna eta adin beretxukoa den Kimberly (Amy Hargreaves) neskari jazarpena egiten dio.
Michaelen lagun bakarra Kyle da (Jamie Marsh). Behinola, Kylek Michaeli Brainscan bideo-joko ultraerrealistiko berriaz mintzatuko zatzaio. Bideo-jokoak jokalariari bizitzan inoiz izan duen bizipen beldurgarriena izango duela ziurtatzen omen du. Berehala, Michaeli bideo-jokoaz izugarrizko jakinmina piztu eta erosi egingo du.
Serra do Mar
Serra do Mar (portugesez ahoskatua) 1.500 kilometroko luzera duen Brasilgo mendikatea, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. Tontorrik altuena 2310 metroko Maior de Friburgo haitza da. Bere geologiagatik, eta fauna eta flora anitzagatik, 1985ko ekainaren 6an, lurraldearen zati bat Sao Paolo Estatuko patrimonio historikloa izendatu zen. Gainera, Brasilgo PatrimonioNazionala ere bada. 1999an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Janneyrias
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 62 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Serra do Mar
Geologia
Granito eta Gneis harrokez osatzen da. Rio de Janeiro-ko estatua n, mendikate honen zatiari Serra dos Orgaos izena ematen zaio. Bertan, mendikate osoaren mendi altuenak daude; Pico da Caledonia (2257m), Pedra do Sino de Teresopolis (2255m),
Brainscan
Argumentua
Bideo-jokoa hasi eta ordenagailuaren pantailan ohar bitxi bat agertuko da, honetan jokoa hipnosiaren antzekoa dela ohartzen da. Bideo-jokoan agertzen den pertsonaia nagusia Tranpatia (T. Ryder Smith) deritzona da, honek Michaeli hiltzaile psikopata baten paperean joka dezan eskatuko dio. Michaelek bideo-jokoan pertsona ezezagun bat hil eta haren hanka saria bailitzan jasoko du.
Janneyrias
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Brainscan
Argumentua
Halere, handik gutxira Michaelek izuturik berak bideo-jokoan birtualki hildako pertsona ezezagun hura errealitatean bizi zen pertsona bat zela eta eraila izan dela ohartuko da, bai eta bideo-jokoan agertzen den hiltzailea benetazko munduan ere bizi eta hiltzen duela.
Janneyrias
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 2 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Janneyrias udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 896 hektarea erabiltzen.
Brainscan
Argumentua
Kylek Michaeli bideo-jokoa laga dezala eskatuko dio, baina Michaelek bere lagunaren eskakizunari uko egingo dio. Hortik aurrera Tranpatia delakoa Michaeli bizia ezinezkoa egiten hasiko zaio, eta Michaelen logelan bideo-jokoaren doinua den Primus taldearen musika entzungo da...
Janneyrias
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dipsas sazimai
Dipsas sazimai Dipsas generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Nifedipino
Nifedipino dihidropiridina motako kaltzio kanalen blokeagailua da, medikuntzan bularreko angina, batez ere Prinzmetalen angina, arintzeko eta hipertentsio arterialerako erabiltzen dutena.
Nifedipinoa 1967an patentatu eta 1981ean merkaturatu zuten.
Fotoforo
Arrainetan fotoforoak harrapakinak erakartzeko edo harrapariak nahasteko erabiltzen dira batez ere.
Lyman (Wyoming)
Lyman Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Uinta konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 3343
NGC 3343 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Plectropomus punctatus
Plectropomus punctatus Plectropomus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Sainte-Thorette
Sainte-Thorette Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Thorette udalerrian erroldatutako biztanleak 480 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 255 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 239 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 195 etxebizitza nagusietatik 158 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 97 etxek bost zituzten. 165 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 112 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 337 ziren, horien artean 263 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 263 pertsona aktiboetatik 245 lanean zeuden (130 gizon eta 115 emakume) eta 18 langabezian zeuden (6 gizon eta 12 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Thorette udalerrian 197 unitate fiskal zeuden, 479 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.778 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sainte-Thorette udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Janów Podlaski udalerria
Janów Podlaski Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 135,77 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5457 biztanle zituen.
Pragako Erloju Astronomikoa
Pragako Erloju Astronomikoa (Staroměstský orloj edo Pražský orloj) Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dagoen Erdi Aroko erloju astronomiko bat da. Hain zuzen ere, Hiri Zaharrean kokatzen den Udaletxe Zaharraren hegoaldeko horman kokatzen da, horma hau Hiri Zaharreko Enparantzara begira dago eta hiriko turismo gune nagusienetako bat da.
Erlojuaren zati nagusienak hauek dira: adierazle astronomikoa, honek eguzkia eta ilargia xehetasun astronomikoz beteriko zeru batean irudikatzen ditu; "Apostoluen Ibilbidea", orduro erlojuaren barnetik hamabi apostoluak eta beste hainbaten irudiak atera ohi dira; eta azkenik hilabeteak ordezkatzen dituzten dominez beteriko egutegi adierazlea.
Cheirodon parahybae
Cheirodon parahybae Cheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Arhantze
Arhantze (frantsesez eta ofizialki Ance eta gaskoiz Ansa) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Baretos edo Baretetze ibarrean (Bearno) kokatutakoa, Okzitanian.
Dipsas variegata
Dipsas variegata Dipsas generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Härjedalen
Härjedalen (suedieraz ahoskatua; Herjådalen, Herjedalen) Suediako erdialdean dagoen probintzia historikoa (landskap) da. Norvegia, Dalarna, Hälsingland, Medelpad eta Jämtland mugakideak ditu. 1645era arte Norvegiakoa zen baina Brömsebroko Bigarren Itunaren ondorioz suediarren eskuetara pasa zen.
Lyme (New York)
Lyme Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Peschiera del Garda
Peschiera del Garda Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Janowice Wielkie udalerria
Janowice Wielkie Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Jelenia Góra barrutian kokatuta. 57,83 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4324 biztanle zituen.
Peschiera del Garda
Mugakideak
Peschiera del Gardak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Good Hope (Georgia)
Good Hope  Georgiako estatuko hiri bat da. Camden konderrian kokatua dago. 2010ean 274 biztanle zituen, 4.77 kilometro koadrotan banatuta.
Jose Otaño
Jose Otaño Mikeliz (Lerga, 1898ko martxoaren 30a - Hernani, 1936ko urriaren 23a) nafar elizgizona, irakaslea eta organo-jotzailea izan zen. Bizkaian, Segovian eta Santo Domingo de la Calzadan (Errioxa) egin zituen apaiz-ikasketak. Bilbo izan zuen lehen jomuga eta Parisa joan zen 1926. urtean Rue de la Pompe elizako organo-jotzaile eta musikako arduradun izateko. Tolosara itzuli zen Parisen zituen kargu berberak izateko. Donostiara joan zen Gerra Zibila hasi zenean baina atxilo hartu zuten frankistek eta Ondarretako espetxera eraman zuten. Handik gutxira fusilatu zuten, beste zazpi apaizekin batera, Hernaniko hilerriko hormen aurrean.
Pogonoperca ocellata
Pogonoperca ocellata Pogonoperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Gordon (Georgia)
Gordon  Georgiako estatuko hiri bat da. Bartow konderrian kokatua dago. 2010ean 2,017 biztanle zituen, 13.94 kilometro koadrotan banatuta.
Pere Aragonès
Pere Aragonès i Garcia (Pineda de Mar, Maresme, 1982ko azaroaren 26a) kataluniar politikaria da, egun Kataluniako Ezker Errepublikanoko idazkari nagusia eta Kataluniako Generalitateko presidentea dena. 2018ko maiatzaren 19tik aurrera, Kataluniako Generalitateko presidenteordea eta Ekonomia eta Ogasuneko kontseilaria izan zen.
Quim Torraren inhabilitazioaren ondorioz, 2020ko irailaren 30ean Kataluniako Generalitateko Presidentetza hartu zuen. 2020ko azaroaren 20an berretsi zen Ezker Errepublikanoa alderdiaren hautagaia izango zela 2021eko Parlamenturako hauteskundeetan. Azkenik, 2021eko maiatzaren 21ean egindako inbestidura saioan, Kataluniako Generalitateko presidente izendatu zuten, 74 baiezko eta 61 ezezko botorekin.
Prinzmetalen angina
Prinzmetalen angina atsedenean agertzen den bularraldeko angina basoespastikoaren forma klinikoa da, EKGn ST segmentuaren aldi baterako igoera ezaugarriak ematen dituena. Myron Prinzmetal estatubatuar kardilogoak 1959an deskribatu zuen. Nahasmendu hori bularreko angina duten pazienteen %2an agertzen da, gutxi gorabehera, eta prebalentzia handiagoa dute 40-50 urteko emakumeetan gizonetan baino (5:1). Zigarroak erretzea, alkohola eta kokaina arrisku-faktore garrantzitsuenak dira.
Katerinopoulosita
Katerinopoulosita mineral bat da.
Ezaugarriak
Katerinopoulosita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Pragako Museo Nazionala
Pragako Museo Nazionala (Národní muzeum) Txekiar Errepublikako Praga hiriburuko museo garrantzotsuenetako bat da. Neoberpizkundeko eraikin batean, San Wentzeslao enparantzaren gain dagoen muino batean kokatzen da. Bere barnealdean dagoen erdiguneko aldagela txekiar handien panteoitzat erabili ohi da.
Tupinambis palustris
Tupinambis palustris Tupinambis generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Janowiec udalerria
Janowiec Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Puławy barrutian kokatuta. 78,82 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3657 biztanle zituen.
Koniko
Koniko edo sekzio koniko bat kono bat plano baten bitartez ebakitzean lortzen den kurba da.
Pano
Pano Amazonas arroako hego-ekialdeko (Peru eta Bolivia) eskualde handi batean, Madre de Dios eta Ucayali ibaien arteko eremuan, bizi diren amerindiar tribu batzuen hizkuntzen familia da. Hogeita hamar bat hizkuntzak osatzen zuten pano hizkuntza-familia, baina gaur egun 20 baino gutxiago dira; hiztun-talde handiena erdialdekoa da, Ucayali ibaiaren ingurukoa; gainerako biak hego-mendebaldekoa eta hego-ekialdekoa dira.
Koniko
Hitzaren jatorria
Koniko hitzaren lehen definizioa Antzinako Grezia n sortu zen K.a 340 urtean eta kono zirkular baten sekzio zuzen gisa definituak izan ziren. Hiperbola, parabola eta elipse izenak Apolonio de Perge n omenez dira.
Gaur egun, koniken sekzio hauek modu ezberdinetan definitzen dira; definizio hauek matematikako adar ezberdinetatik datoz: geometria analitikotik, geometria proiektibotik ...
Menekmo
Ustez, Menekmok (K.a. 320), matematikari grekoak, sekzio konikoaren lehen definizioa eman zuen, kuboa bikoizteko problema ebazteko saiakeran. Ez zuten iraun, ez berak egindako lanak, ez kurba horiei erreferentzia egiteko izenek. Definizio hori gaur egun erabiltzen denaren ezberdina da. Konoak honela definitzen ziren: triangelu angeluzuzen bat bere kateto baten (konoaren ardatza) inguruan biratzean hipotenusak (konoaren zuzen sortzailea) sortzen duen gainazala. Konoaren ardatzaren eta zuzen sortzailearen arteko angeluaren arabera, hiru kono mota ezberdintzen ziren. Beraz, konoaren zuzen sortzailearekiko perpendikularra den plano bat hiru kono motekin ebakiz konikoak lortzen ziren: angeluaren bikoitza zorrotza bazen, elipse bat lortzen zen; angeluaren bikoitza zuzena bazen parabola bat lortzen zen; eta angeluaren bikoitza kamutsa bazen hiperbola lortzen zen.
Solapeña errota
2002ko martxoaren 22an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Deskribapena
Solapeñako errota presa bidezko errota hidraulikoa da eta ditugun lehenengo aipamenak XIX. mendekoak dira. Honako osagai hauek osatzen dute:
Koniko
Apolonio
Antzinako Grekoek konikoei buruz egindako azterketan, aurrerapen handiena Apolonio Pergakoak (K.a. 190) egin zuen; zortzi liburu idatzi zituen. Apoloniok Menekmok emandako definizioarekin bat zetorren definizioa eman zuen, gaur egun erabiltzen dena. Lehenengo definizioak ez zuen balio zirkulua definitzeko, aldiz, Apoloniok emandakoak bai. Horregatik, Apoloniok zirkulua konikotzat hartu zuen; gaur egun, zirkulua ez da konikotzat hartzen. Apoloniok hiperbola, parabola eta elipse izenak erabili zituen.
Solapeña errota
Errotaren osagaiak
Eraikina bien tarteko mehelina duten eraikitako gorputz bik osatzen dute. Gorputzek oin karratua eta angeluzuzena dute, bata, 10x12 metrokoa eta, bestea, 7x18 metrokoa.
Koniko
Apolonio
Pappus Alexandriakoak (K.o. 350) fokuaren garrantzia helarazi zuen.
Solapeña errota
Errotaren osagaiak
Sarrera nagusia bertaratzeko bidearen alboan dago hego-ekialdera begira eta bai etxebizitzara bai ehotzeko gelara sartzeko atarira heldu aurretik, horrelako gune aske bat du.
Koniko
Al-Kuhi
1000. urtean, Al-Kuhi matematikari islamiarrak sekzio konikoak marrazteko instrumentua deskribatu zuen lehen aldiz.
Solapeña errota
Errotaren osagaiak
Beheko solairuan eraikinaren erdi-erdian eta eraikitako gorputz bien lotura egiten ehotzeko gela dago, bai biltegira bai etxebizitzaren eskaileren tokira komunikatzen dena. Antepara eraikinean sartzen da eraikitako gorputz bien bolumenean tokia eginez eta bere zati bat etxebizitzaren azpian kokaturik dago.
Koniko
Omar Khayyám
Apolonioren lana arabiarrera itzuli zuen, are gehiago, bere lanaren zati handi batek iraun du bertsio arabiarrean. Omar Khayyam Persiarrak sekzio konikoak erabili zituen ekuazio aljebraikoak ebazteko.
Europa
Johannes Keplerrek konikoen teoria jarraitutasun printzipioaren bidez zabaldu zuen, geroago limitearen kontzeptuan erabilgarria izango zena.
Solapeña errota
Errotaren osagaiak
Errotaren barru aldean ehotzeko gela da banaketarik ez duen gune bakarra eta bertan errotarrien aurrealdeko pasilloa dago sarrerako ate bien erdi parean (ataritik eta biltegitik) eta azalerarik gehien hartzen duen tokia, hau da, harri pare biak dauden tokia. Ehotzeko gelak leiho bat du eta bertatik antepara ikusten da, gainera, eraikinaren mehelin-hormaren ondotik airean kokatutako ubide batek zeharkatzen du.
Koniko
Europa
Girard Desarguesek eta Blaise Pascal-ek konikoen teoria garatu zuten, geroago geometria proiektiboa izendatuko zen arloaren oinarriak erabiliz. Hain zuzen ere, Pascalek hexagrammum mysticum izenarekin ezagutzen den teorema aurkeztu zuen, eta honen ondorioz konikoen beste propietate asko ondoriozta daitezke.
Solapeña errota
Errotaren osagaiak
Makineriaren osagaiak:
Koniko
Europa
René Descartesek eta Pierre Fermat-ek geometria analitikoa aplikatu zuten sekzio konikoen azterketan. Horrek konikoen problema geometrikoak problema aljebraikoetan bilakatzen zituen. Hala ere, John Wallis-ek, 1655eko Tractatus de sectionibus conicis tratuan, sekzio konikoak bigarren mailako ekuazio gisa definitu zituen.
Lehenago idatzita, baina beranduago argitaratua, Jan de Witten Elementa Curvarum Linearum liburuak Keplerren teoria eta ekuazio aljebraikoak jasotzen ditu. Lan hau gaiari buruzko lehen liburutzat hartzen da.
Koniko motak
Sekzio koniko desberdinak lor daitezke, konoaren ardatzarekiko plano ebakitzaileak duen maldaren (\beta) eta konikotasun-angeluaren (\alpha) arteko erlazio desberdinen arabera. Besteak beste:
Plano ebakitzailea konoaren erpinetik pasatzen bada, ebakidurari koniko endekatu deritzo, eta hau froga daiteke:
Definizioa
x eta y aldagaiak dira eta A, B, C, D, E, F konstanteak. Behintzat, A, B edo C ez nuluak izanik.
Alde batetik, elipseek, parabolek eta hiperbolek ekuazio hori betetzen dute; ondorioz, sekzio konikoak dira. Bestetik, badaude bigarren mailako ekuazio batzuk sekzio konikoak ez direnak: adibidez, puntu bat, bi zuzen edota zuzen bat irudikatzen dutenak.
Parametro konikoak
Ardatz nagusia: elipseen edo hiperboleen fokuak lotzen dituen zuzena da; haren erdiko puntua konikaren zentroa da. Parabolak ez du zentrorik.
Eszentrikotasun lineala: fokutik zentrora dagoen distantzia.
Latus rectum: fokutik ardatz nagusiarekiko perpendikularra den zuzen bat marraztean, konikoa mozten duen bi punturen arteko distantzia.
Foku parametroa: fokutik dagokion zuzentzailera dagoen distantzia.
Elipsearen ardatz nagusia: elipse baten ardatz luzeena da. Elipsearen ardatz txikia: elipse baten ardatz motzena. Ekuazio horiek idazteko, koordenatu kartesiarrak erabiltzen dira. Ekuazio horiek guztiak koordenatu polarren bidez adieraz daitezke eta, hurrengo grafikoetan ikusi daitezkeen ekuazio orokorrak lortzen dira.
Grafikoak
Ekuazio kartesiar orokorra
Kalkulua egiteko determinantea kalkulatu behar da.
Ezaugarriak
Planoko bi puntuk zuzen bat definitzen duten bezala, bost puntuk koniko bat definitzen dute. Formalki, planoko bost puntu hartuta, horietako hiru (edozein) lerrokatuta ez egonik, existituko da koniko ez-endekatu bat bost puntu horietatik pasatzen dena eta, gainera, bakarra dena. Bost puntu horietatik hiru lerrokatuta badaude, orduan konikoa endekatua izango da eta ez du zertan bakarra izan.
Planoko lau puntu hartuz, koniko bat defini daiteke lehen hiru puntuetatik pasatzen dena eta zentro gisa laugarren puntua duena. Hau da, koniko bat definitzeari dagokionez, kurbako bi puntu ezagutzea zentroa ezagutzearen baliokidea da.
Planoko k punturekin eta 5-k zuzenekin ere, defini daiteke koniko bat baldin eta. Kasu horretan, k puntuetatik pasatzen den eta 5-k zuzen ukitzaile dituen konikoa izango da.
Planoko puntu bat konikoarekiko ukitzaile den zuzen bakarrean badago, puntua konikoan egongo da; puntua konikoarekiko ukitzaileak diren bi zuzenetan badago, puntua kanpoko puntua izango da; eta puntua ez badago konikoarekiko ukitzailea den zuzen batean ere, barruko puntua izango da.
Sekzio koniko guztiek islatze-propietatea betetzen dute; honela idatz daiteke: konikoko foku batetik datozen izpi guztiak, konikoan islatzean, beste fokurantz joaten dira. Era berean, konikoan islatu ondoren foku baterantz doazen izpiak beste fokutik etortzen dira. Parabolaren kasuan, bigarren fokutzat infinitua jotzen da, horrela, islapen-izpiak paraleloak dira.
Koniko ez-endekatu guztiak lauak dira; hau aplikazio askotarako garrantzitsua da; adibidez, aerodinamikarako.
Aplikazioak
Kurba konikoak astronomian oso garrantzitsuak dira, hainbat fenomeno deskribatzen laguntzen dutelako. Adibidez, grabitate indarraren mende dauden bi gorputzen arteko interakzioaren azterketan: haien gorputzen masa-zentroa mugimenduan ez badago, kurba konikoek egindako ibilbideek sekzio konikoak deskribatzen dituzte; elkarrengandik nahiko hurbil badaude, elipseak irudikatuko dituzte, eta bestela, parabola edota hiperbolak.
Plano proiektibo erreala
Plano euklidearrean sekzio konikoek antzeko propietate batzuk betetzen dituzte, hori gertatzearen arrazoia hobeto ulertzen da konikoak geometria handiago baten perspektibatik ikustean. Plano euklidearra plano proiektibo errealean txertatu daiteke eta konikoak geometria horretako objektuak kontsideratu daitezke. Hori egiteko modu bat da koordenatu homogeneoa k erabiltzea eta konikoa hiru aldagaietako ekuazio koadratiko irreduzible bat betetzen duten puntuen multzo gisa adieraztea. Zehazki, ekuazio koadratiko baten erroen multzoari koadrika deritzo, eta espazio proiektibo bidimentsional batean irreduzibleak diren koadrikei koniko deritze.
Infinituko ebakidura
Plano proiektibo errealean koniko ez-endekatu guztiak baliokideak dira, hori dela eta geometria proiektiboan konika bakarra kontsideratzen da, motarik zehaztu gabe. Hau da, transformazio proiektibo bat existitzen da zeinak  koniko mota bati beste koniko mota bat esleitzen dion.
Koniko motak, plano proiektiboko konikoak infinituko zuzenarekin duen  ebakiduraren arabera sailkatzen dira. Espazio afinean elipse bat da infinituko zuzenak ez badu konikoa ebakitzen; parabola bat infinituko zuzenak konikoa ebakitzen badu puntu bikoitz batean (ebakidura erpina litzateke); eta hiperbola infinituko zuzenak konikoa asintotei dagokien bi puntutan ebakitzen badu.
Koordenatu homogeneoak
Koordenatu homogeneoetan sekzio koniko bat ondoko eran adieraz daiteke:
Edo modu baliokidean, notazio matriziala erabiliz:
3x3 dimentsiotako matrize horri sekzio konikoaren matrizea deritzo.
Egile batzuek nahiago dute ekuazio homogeneo orokorra honela idatzi:
modu honetan sekzio konikoaren matrizearen adierazpena sinpleagoa delako,
Sekzio konikoaren matrizearen determinantea nulua bada, sekzio konikoa endekatua da.
Ekuazioaren sei koefizienteak konstante ez-nulu batengatik biderkatzean ekuazioaren erroak berdinak izaten jarraitzen dutenez, konikoak moduan adieraz daitezke bost dimentsiotako espazio proiektiboko puntu gisa.
Plano konplexua
C^2 plano konplexuan, elipseak eta hiperbolak ez dira desberdintzen; hiperbola bat ardatz irudikaria duen elipse bat izan daiteke. Adibidez, x^2+y^2=1 ekuazioak elipse bat definitzen du plano errealean. Ekuazio horretan biraketa irudikari bat egiten badugu, y=iw aldagai aldaketa aplikatuz, x^2-w^2=1 ekuazioa lortuko genuke. Ekuazio horrek bi ekuazio koniko deskriba ditzake: elipse/hiperbola edo parabola.
CP^2plano proiektiboan, berriz, koniko ez-endekatuak ezin dira bereizi haien artean; transformazio lineal bat erabilita ekuazio batetik bestea lor genezake.
Froga daiteke, CP^2-n dauden edozein bi sekzio konikok lau puntu berdin dituztela; eta ondorioz, gutxienez ebaki-puntu bat eta gehienez lau izango dituzte. Ebaki-puntuen aukerak hurrengoak dira anizkoiztasunaren arabera :
Ebaki-puntu baten anizkoiztasuna > 1 bada, bi kurbei kurba ukitzaile deritze. Gutxienez anizkoiztasuna hiru duen ebaki-puntu bat badago, bi kurbak oskulatzaileak direla esaten da. Anizkoiztasun laukoitza duen ebaki-puntu bat eta bakarra badago, bi kurbak super-oskulatzaileak dira.
Gainera, zuzen bakoitzak sekzio koniko bakoitza bi aldiz ebakitzen du. Ebaki-puntua bikoitza bada, zuzen horri ukitzaile deritzo. Ebakitzen duen zuzena infinitura hedatzean, sekzio koniko bakoitzak bi puntu ditu infinituan. Bi puntu horiek errealak badira hiperbola bat dugu; irudikari konjugatuak badira elipse bat; eta puntu bikoitza badugu parabola. Ohartzekoa da, elipsearen kasuan puntu horiek (1,i,0) eta (1,-i,0) badira, sekzio konikoa zirkulu bat dela.
Entseiuak (Montaigne)
Entseiuak (Essais) Michel de Montaigne frantziar idazleak 1572-1590 bitartean idatzitako 107 saiakeren bilduma da. XVI. mendeko frantziar humanismoaren obrarik gorena da.
Eszeptizismoa
Montaignerentzat bere garaia gezur, ustelkeria eta hipokresiazkoa zen, eta ez da harritzekoa, beraz, Essais-en abiapuntua ezezkotasuna, ukoa, izatea: itxurakerien arauaren eta egiarekiko lotura faltaren ukoa. Montaigneren eszeptizismoa, sarritan aipatu eta eztabaidatu izan dena, hasierako ezezkotasun horretatik sortua da, zalantzan jartzen baitu jakintza ororen aukera, eta ahultasun eta akatsen ume ikusten baitu gizakia, aldakortasunaren eta segurtasun eta gaitasun faltaren ume.
Eszeptizismo horixe adierazten du, lehen esan bezala, lanaren tituluak berak; lan honek ez baitu eskaintzen jakintza frogatua edo iritzi ziurra, aitzitik, esplorazio moduko bat, saioa, haztamua, adierazi nahi du. Montaignek inauguratu zuen saiakeraren generoa, eta berak asmatu zuen generoaren izena: hitz lauzko konposizio laburra, gai jakin bat modu aski informal eta pertsonalean lantzen duena. Tituluak, beraz, ez dio erreferentziarik egiten, ezin baitu, genero jakin bati, eta ez da lanaren barneko batasunaren eta egituraren adierazpena; aldiz, galdera egiteko jarrera intelektual bat da, gauzen balioztatze etengabea.
Montaigneren eszeptizismoak, nolanahi ere, ez du egiaren existentzia baztertzen; areago da egia gogoeta faltsu, finkatu gabe eta kanpokoetan kokatzearen kontrako defentsa. Eszeptismo horrek, egiaren desirarekin loturik, usadioz onartzen diren ideiak ukatzera eta orokortasunetan eta abstrakzioetan ez sinestera darama egilea. Era berean, eszeptizismoak seinalatzen dio segurua dirudien bide bakarra: fenomeno konkretuak eta, hasteko, bere gorputzaren eta arimaren oinarrizko fenomenoak. Horixe da, Montaigneren pertsona bera, bere akats guztiekin, egiaren bilaketa has daitekeen gune bakarra; horrexegatik, Montaignek, Entseiuak-en hasieratik bukaeraraino, etenik gabe dio behin eta berriz: «Neroni naiz neure liburuaren gaia».
Mintzagaiak
Montaigneren aburuz, norberak zaindu behar du bere askatasuna kanpoko eragileen aurrean, kanpotik ezarritako usadio eta iritzien aurrean. Baina, hala ere, norberaren kanpokoa iritsi beharra sinesten du Montaignek. Hain zuzen ere, bere idatzien bitartez, bizitza pribatuan eta bizitza publikoan egin zuen bezalaxe, beti agertu zuen gainerako jendeak eta egiteek osatzen duten munduarekin loturak eduki beharra.
Norberaren barrutik mundurako sartu-atera behar hori adierazteko, atzeko gelaren irudia erabili zuen: gizakiek badute aurreko gela bat, kalera begira dagoena, eta han aurkitzen ditu gainerako gizakiak eta aritzen da haiekin. Baina beti izan behar du bere leku pribatuen atzeko gelara erretiratzeko gai; hantxe sendotuko du bere askatasuna eta nortasun barnekoena, eta hantxe arituko da esperientziaren bitxikeriez hausnarrean. Babesleku hori eskura izanik beti, Montaignek besteekiko harremana bultzatzen du, sarritan ikas baitaitezke gauza baliagarriak haiengandik.
Horretarako, bidaia, irakurketa -historiako liburuak bereziki- eta adiskideekiko elkarrizketa gomendatzen ditu. Adiskide horiek, Montaignerentzat, gizonezkoak ziren nahitaez. Étienne de La Boétie adiskide minaren lekua ezin zuen inork hartu baina, hala ere, dio idazleak, izan daiteke interesgarria, eta merezi du, talentuko gizonekin jardutea. Emakumeekiko harremanei dagokienez, bere garaian ohikoa ez zen irekitasunaz mintzatu zen Montaigne. Nahasmendurik ez dakarren lotura bakarra, harentzat, ezkontza da, familiaren eta ondorengotzaren mendekoa baita. Maitasunak ordea, bere osagai afektibo eta erotikoekin, askatasuna galtzeko arriskua dakar. Sarritan esan izan da Montaigne misoginoa zela; baina onartzen zuen, gizonak eta emakumeak berdinak direla funtsean beren beldurretan, desiretan, eta beren benetako nortasuna aurkitzeko ahaleginean, eta usadioak eta ohitura zaharkituei lotzeko ohiturak ezartzen dituztela sexuen arteko itxurazko diferentziak; hortik aurrera, nolanahi ere, ez zuen egin.
Mundu Berriko biztanleengana ere zabaldu zuen Montaignek besteenganako jakin-mina, eta tolerantzia eta kultura erlatibotasunaren eredu izan zen horretan. Brasildik ekarritako hiru indiar ezagutu zituen, esploradore batek Frantziara eramanak, eta aurkitu omen zuen jende horrengan, beren izaerari buruzko leialtasunean eta duintasun kultural eta pertsonalean, edertasunaren zentzu bat, Mendebaldeko jendearena baino handiagoa; haiexek ziren Mundu Berriaren konkistan eta beren gerretan ondo asko erakutsi zuten bezala, benetako barbaroak.
Badirudi beti izan zela katoliko zintzoa, ez ordea suharra; ez zuen maite esperientzia espiritualaren ezagutza lortzeko giza ahalegina, errealitate bizi jakin bati ez bazegoen lotua; eta ez zuen espekulaziorik egin nahi izan gizakia baino harantzagoko gauzei buruz.
Forma eta estiloa
Entseiuak egilearen pentsamenduen bilduma dira, ez egitura artifizial batez aurkeztuak, baizik eta burura etortzen zitzaizkion modura antolatuak, behin eta berriz, idazten eta pentsatzen ari zela. Zenbateraino diren bereak argitzeko, bere umeak bailiran deskribatzen ditu, eta irudi harrigarri -ez gutxiespenezko- batez, «bere adimenaren gorotza» direla dio. Ohar eta eten ugariak, pentsamenduaren hariaren atzerakoak eta aurrerakoak, hiztegi mamitsu eta zehatza, dena da pentsamendu bizi eta berehalakoaren agerpidea. Testuan zehar ugariak dira antzinako egileengandik nahiz modernoengandik, baita herritik ere, hartutako pasadizoak, betiere errealitatearen analisia indartzeko helburua dutenak.
Eragina
Bere garaiko intelektual gehienek estoizismoaren agergarritzat ikusi zuten Montaigne. Horrela hasi zen luzaroan iraun duen nahasketa bat. Maxima filosofikoen antologia baten modura hartu izan dira Entseiuak, jakintza burutu baten bilduma balitz bezala, gizabanako baten pentsakera eta bizikizunen agergarria baino areago.
XVII. mendean, noblezia jantzi baten gidaritzapean, honnete homme-ren erretratuagatik miretsi zuten Montaigne: gizon ongi hezia, dotorea, gizartean nola jokatu ongi zekiena, ikusten zuten harengan eta haren obran. Aldi berean, hala ere, idazle erlijioso batzuek -Frantzisko Saleskoa, Blaise Pascal-, Montaigneren eszeptizismoa kristautasunaren kontrakotzat jo zuten, eta inmoraltzat salatu zuten bere buruarekiko ardura.
XVIII. mendean nagusi izaten jarraitu zuen Montaigneren irudi erlijioaren kontrakoak: Diderot eta Voltairek Argien Garaiko pentsamendu librearen aitzindaritzat hartu zuten. Jean Jacques Rousseaurentzat, ordea, bestelakoak ziren gauzak: harentzat oso liburu garrantzitsua zen Entseiuak eta, arrazoi osoz, autoerretratuaren maisu eta eredutzat hartu zuen Montaigne. Era horretan, Montaigneren ikusmolde berri bat inauguratu zuen Rousseauk: bere nortasunaren bila dabilen gizakia, bere nolakotasun sakonenaz ikararik gabe mintzatzeko gai dena.
XIX. mendean, ideia zaharrak guztiz desagertu gabe ere, gero eta hobeto ulertu zen Montaigneren lana; ez zen bakarrik ideien maisua, aitzitik, barrukoenaren, intimoarenaren idazlea ere bazen. Gustave Flaubertek bere lankidetzat zuen, eta eredu hartu zuten gero XX. mendeko frantses idazle modernoenek: André Gide, Michel Butor, Roland Barthes.
Euskaraz
Montaigneren Entseiuak Pentsamenduaren Klasikoak bilduman argitaratu ziren euskaraz, hiru liburukitan:
Cheirodon pisciculus
Cheirodon pisciculus Cheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Grisaleña
Grisaleña Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 44 biztanle zituen.
Tio Teronen Semeak
Tio Teronen Semeak musikari eta dantzari taldea euskal dantza tradizionala eta umorea uztartzen dituen musika eta dantza taldea da. Egun bakar baterako emanaldi puntual bat izan behar zuenak ez zuen etenik izan 2015ean Donostiako Olatu Talka jaialdian aurkeztu zenetik. Herriz herri ibiltzen dira Freshcool eta Festamentua ikuskizunak aurkezten.
Musika zuzenean jotzen dute lau musikariren artean.
FreshCool
Euskal dantza eta parranda dira Tio Teronen Semeak dantzari kuadrillaren ‘FreshCool’ emanaldiaren oinarriak; herriz-herri saltoka, giro paregabea sortzeko gai dira.
Festamentua
Zoritxarreko egoera batean elkartzea egokitu zaio gure lagun koadrila xelebreari; hileta batean, hain zuzen ere. Bertan, pasartea ulertu nahian ibiliko dira batera eta bestera, gertatutakoa iraultzeko esperantzan. Umore, dantza eta doinu ezagunez jositako ikuskizun original bezain berritzailea.
Taldekideak
DANTZARIAK: Aritz Salamanca, Ander Domingo, Beñat Begiristain, Antton Fernandez, Ekain Susperregi, Jon Iragorri, Xuban Iragorri, Eneko Iparragirre, Alai Goñi, Aritz Olarte, Mikel Urdanpilleta, Aritz Olaziregi, Mederi Orbiso, Unai Etxebeste, Iker Sanz, Iker Belintxon, Aritz Lasarguren.
Berna-Zimmerwaldeko Behatoki Astronomikoa
Berna-Zimmerwaldeko Behatoki Astronomikoa (jatorrian Observatorium Zimmerwald) Bernako Unibertsitateko Astronomia Institutuak (Astronomisches Institut der Univeristät Bern) erabiltzen duen behatoki astronomiko bat da. 1956an eraikia, Suitzako hiriburua den Bernatik 10 kilometro inguru hegoaldera dago, Zimmerwald hiritik gertu.
ZIMLAT izeneko metro beteko irekidura duen teleskopioa 1997an inauguratu zen.
Pogonoperca punctata
Pogonoperca punctata Pogonoperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Chumbivilcas zaldi
Chumbivilcas zaldia, (bertako gazteleraz: Morochuco Chumbivilcano), Peruko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arrazaren historia
Bere izena Chumbivilcas eskualdetik dator, bertako lautadetan larretzen baita bereziki. Zaldi hauek gehiago dira Andeetan emandako hautespen natural baten ondorio hautespen artifizialaren ondorio baino.
Bilbo Zaharra euskaltegia
Bilbo Zaharra  euskaltegia  kooperatiba  mugatua  da,  eta  euskalduntze-alfabetatze  zereginetan  1973. urtetik dihardu, frankismo garaian hasi zen martxan.
Egoitza Bilboko  Zazpikaleetako Posta  kalean  dauka,  Gortazatarren  jauregian.
Povegliano Veronese
Povegliano Veronese Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bilbo Zaharra euskaltegia
Bilbo Zaharra  euskaltegiaren jarduera nagusia helduen euskalduntze eta alfabetatzea da, eta  HABEk  homologatu egin du urtetan.
Povegliano Veronese
Mugakideak
Povegliano Veronesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bilbo Zaharra euskaltegia
Euskalduntze eta alfabetatzea jarduera akademiko nagusiarekin batera, hitzaldiak, aldizkari bat eta beste hainbat kultura ekimen sustatzen ditu kooperatibak.
Kooperatibak sustatzen duen “Bilbo Zaharra  Forum”  elkartearen  bidez  hainbat  eta  hainbat  kultura  ekitaldi  antolatzen  ditu  bilbotarrentzat  euskal  kultura  sustatu  eta  bultzatzeko  asmoz.
Historia
Euskaltegi honetan euskal kulturan geroago nahiko ezagun bihurtuko ziren hainbat pertsona ibili ziren euskara irakasle, esate baterako: Pott bandako batzuk, Euskal hiztegi modernoa (1977) eta Hiztegia 80 (1980) sortu zuten egile batzuk, Koldo Zuazo, Iñaki Irazu, Pedro Alberdi...
Enulius oligostichus
Enulius oligostichus Enulius generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Erreakziobide
Erreakziobide edo erreakzio-mekanismo esaten zaio erreakzio kimiko batean erreaktiboetatik abiatuta produktuak lortu arte gertatzen diren prozesuen deskribapen zehatzari, urrats eta bitarteko espezie guztiak adierazten dituenari.
Erreakzio kimiko bat honen moduko ekuazioen bidez adierazten da:
Alabaina, benetan gertatzen ari denaren laburpena baino ez du adierazten, alegia, zeintzuk diren erreaktiboak eta erreakzioa burutzean zein produktu erdiesten den. Beste hitz batzuetan, bidaia baten irteera-puntua eta helmugak ikusten ditugu. Erreakzioa nola gertatzen den xehetasunez jakin nahi bada, erreakziobidea estudiatu beharko da.
Oinarri esperimentala
Erreakziobideak oinarri esperimentala behar du izan, hots, ezagutu beharko dira zeintzuk diren bitarteko espeziak, konplexu aktibatuak, urrats bakoitzaren energia, fase-aldaketak, katalizatzaileak eragindako ondorioak, lortutako produktuak, erreakzioaren etekina, estereokimika, etab.
Raphaël Dubois
Raphaël Horatio Dubois (Le Mans, 1849ko ekainaren 20a-Tamaris-sur-Mer, 1929ko urtarrilaren 21a) frantziar farmakologoa izan zen, biolumineszentzia eta anestesia arloan egindako lanagatik ezaguna.
Erreakziobide
Adibidea
Erreakziobide konplexu baten adibidea dugu bentzoinaren sintesia. Zianuro ioia (CN-) katalizatzailea da. Lehen urratean sartzen da eta azkenekoan ateratzen. Protoi-tranferrentziak (H+) (i) eta (ii) urratsetan jazoten dira. Gezi kurbatuek elektroi-pareak nora doazen markatzeko usatzen dira.
Katiarsita
Katiarsita mineral bat da.
Ezaugarriak
Katiarsita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Nolay (Nièvre)
Nolay Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nolay udalerrian erroldatutako biztanleak 360 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 272 etxebizitza zeuden, 168 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 93 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 271 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 168 etxebizitza nagusietatik 150 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 214 ziren, horien artean 139 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 139 pertsona aktiboetatik 127 lanean zeuden (76 gizon eta 51 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nolay udalerrian 176 unitate fiskal zeuden, 377 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.510 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Nolay udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.540 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Janowiec Kościelny udalerria
Janowiec Kościelny Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Nidzica barrutian kokatuta. 135,92 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3243 biztanle zituen.
Monasterio de Rodilla
Monasterio de Rodilla Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 200 biztanle zituen.
Busy
Busy Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Busy udalerrian erroldatutako biztanleak 531 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 209 etxebizitza zeuden, 194 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 195 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 194 etxebizitza nagusietatik 172 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 182 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 354 ziren, horien artean 277 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 277 pertsona aktiboetatik 266 lanean zeuden (139 gizon eta 127 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Busy udalerrian 214 unitate fiskal zeuden, 573 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.308 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Busy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tutankamon
Tutankamon (K.a. 1346 - K.a. 1327) Egiptoko faraoi bat izan zen, XIX. dinastiaren barnean. Inperioaren hiriburua Tebasera bueltatu zuen. 20 urterekin hil zen, erregetzan 9 urte egon eta gero. Bere hilobia 1922an aurkitu zuten Erregeen Haranean. Historiako aurkikuntzarik garrantzitsuenetarikoa izan zen.
Biografia eta genealogia
Akenaton edo Amenhotep IV.a errege handiaren suhia eta, segur aski, haren ondorengoa izan zen Smenkeren anaia zen. K.a. 1361. urtean aginpidera heldu zen baina bederatzi urte besterik ez zituenez Ay ministroaren eta Inperioko gudarosteko buru zen Horemheb buruzagiaren esku utzi zuen aginpidea. Hauek Amon jainkoaren eta honen hilobiaren aldeko gurtza, Akenatonek Aton eguzki-diskoaren gurtza ezarri eta Amonena debekaturik, berriro indarrean jarri zuten. Kontseilarien aholkuei jarraituz, bere jatorrizko izena zuen Tutankatonen ordez Tutankamon izen berria (Amon jainkoaren irudi bizia) hartu zuen.