cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Goryeo
Hierarkia
Goryeo garaian, Wang abizenaren errege-erreginek, hierarkian, toki gorena mantendu zuten. Enperadorearengandik abizena irabaztean, ohorerik handiena bezala hartzen zen.
Horren ordez, Sillako nobleek eta beste mendeko batzuek euren lekua hartu zuten. Aginte burokratiko eta aristokratikoak egitura berria osatu zuten: ofizial zibilak, ofizial militarrak, soldaduak, artistak eta maizter gehienak. Posizio sozialen igoera ahal izan zen historia, filosofia, poesia, txinera eta beste gai batzuetako estatuko azterketak egin zirelako. Gorteko postu guztiak oposizio-lehiaketa bidez hautatu zirenez, teorikoki, gizonezko guztiek azterketa bat aurkeztu ahal izan zuten. Hala ere, herrikideentzat oso zaila zen seme-alabei diruz laguntzea.
Familia
Goryeo garaian, emakumezkoen jarduera nahiko librea zen, politikoa izan ezik. Gizarte matriarkala bezala, ez zen bigarren ezkontza edo emakumezkoen ekonomia debekurik. 1123an, Goryeo bisitatu zuen enbaxadore batek idatzi zuen poligamiari eta senarrari bere emaztearen etxean bizitzeko mugarik ez zegoela.
Jesa, arbasoen zeremonia, emakumeek praktikatu zezakeen, eta alaben oinordetza-eskubideen gaineko tratu desberdina ere bukatu zen. Dibortzioa emaztearen borondate bakarrez ere eman zitekeen ondasunak bananduz eta seme-alaben zaintzarekin. Gainera, arbasoen zerbitzuan gurtzen ziren arbasoak hildakoaren mailaren arabera mugatu ziren: hiru belaunaldi gorenen kasuan; bi belaunaldi erdi mailakoan eta maila baxuenen eta plebearen artean gurasoei bakarrik. Praktika hori Joseonen garaian praktikatzen ziren ohituretatik oso ezberdina zen, non zeremoniak urtean zortzi aldiz baino gehiagotan egiten ziren, eta emakumezkoen jarduera ia zeremonia eta erakunde guztietan debekatuta zegoen, Joseonen dinastiaren garaian, konfuzianismoaren eraginez, izugarri murriztu ziren emakumeen eskubideak.
Jaialdiak
Goryeo dinastiak Sillaren zati handi bat oinordetzan hartu zuen, batez ere arteari eta kulturari dagokionez. Budismoak estatuko erlijio gisa jaialdi batzuk ospatzen zituen: Palgwanhoe (hangulez: 팔관회) 551. urtetik hasitako herri sinesmenaren eta budismoaren konbinazioa, eta Jeondeunghoe (loto itxurako lanpararen jaialdia) fundazioaren lehen urtez geroztik. Palgwanhoe mongolen inbasioan itzali zen, 1391 arte berriro piztuz.
Iker Gereñu
Iker Diaz de Gereñu Ruiz de Arbulo (Gasteiz, 1982ko apirilaren 21a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Atzelari gisa aritzen zen. Nere anaia Iban futbolaria zen ere.
San Pedro Alcántara
San Pedro Alcántara Marbellako herria da, Costa del Solen dagoena. 1860an Manuel Gutiérrez de la Concha jeneralak bertan nekazal-kolonia bat eratu zuen, egun 27.000 biztanle inguru ditu.
Iker Gereñu
Estatistikak
''2015eko maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Goryeo
Jaialdiak
Lehen Taejo enperadoreak 10 gutun idatzi zituen bere ondorengoentzako esanez, ministro guztiek ospakizun mota hori lehenbailehen piztu behar zutela. Enperadoreak eta errege-familiako kideek ere mesedea egiten zuten jaietan. Arrozaren ekoizpena nabarmen igo zenez, arroz-opilak eta gozokiak eman zituzten.
Erritualak
Konfuzianismoak ideologia politiko nazionala hartu zuenez, nekazaritzak leku garrantzitsua mantendu zuen Goryeo garaian. Normalean, hasieran hiru erritu egiten ziren, baina, 1414az geroztik, lehen ilargi hilabetean (Seonnongje, hangulez: 선농제) baino ez zen egiten. Seonnongjek egonkortasun ekonomikoa sendotzearen eta laboreak sustatzearen garrantzia eutsi zuen.
Hiletak erritu budistaren arabera egiten ziren, gutxi gorabehera, ehun egunen barruan. Aurrekoetatik oso ezberdina zena, tenplura etortzen zenari bisita egiteko aukera ematea zen. Hileta-eskala hildakoaren posizioak eta bere herriko edo eskualdeko biztanleriaren arabera erabakitzen zen. Lurperatu edo errausten zituzten, nobleek beren bizitza monasterioan amaitzea nahiago zuten bitartean. Agerpenek espirituak gogaitzen zituztela uste zenez, oso garrantzitsua zen hildakoaren familia abegikor tratatzea.
Jolasak eta kirolak
Baduk jokoa, hau da, bi jokalarientzako mahai-joko estrategikoa oso ezaguna izan zen Goryeo garaian. Oroitzapen historikoen arabera, Baduk zale sutsua zen Gieongjong enperadorea, Jo Juntong izeneko gizon bat, berriz, ospe handiko jokalaria, eta Txinako Juan-eko Kubili Khan-ek Txinara joan zedin agindu zion.
Lut-en jokoa (웇놀이) adina edo sexua kontuan hartu gabe jokatzen zen, eta Ssangniuk (쌍륙놀이) izeneko Iut-en aldaera emakumeen joko ezaguna zen. Emakumeek Nultwigi (널뛰기) jokatzen zuten Urte Berri egunean eta zaldigintza praktikatu ahal izan zuten
Mongoliarrek Goryeonen eragina izan zutenez, Falkoneriak ospe handia lortu zuen. Hegazti harrapariekin ehizatzen, aristokrazia harrapakinak harrapatzen dibertitzen zen, faisaiak batez ere. Juanek belatzak tributu gisa aldarrikatu zituenez, Txungrieol erregeak Ungbang (응방) erakundea sortu zuen.
Erlijioa
Budismoa 327. urtean iritsi zen Koreara, eta Koreako Hiru Erresumek onartu zuten. Goryeo garaian, budismoak laguntza nazionala lortu zuen, eta, laguntza hori lortzen, bere ekoizpen artistiko zabalak lagundu zuen, batez ere literatura eta arkitektura alorretan.
Taoismoa, txinatar jatorrikoa, eta Koreako xamanismoa ere praktikatu, eta gurtzen ziren tenplu batzuetan. Goryeoko existentziaren erdi aldera, Arabiatik etorritako harreman komertzialak Korean aurrera egin ahal izan zuten Txinatik aldez aurretik igaro gabe ; orduan agertu ziren Islamaren lehen zaleak Korean.
Sphaerodactylus schuberti
Sphaerodactylus schuberti Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Goryeo
Budismoa
Goryeo garaian, budismoak estatuaren laguntza handia lortu zuen.
Hasieran, Seon (literalki: meditazioa) budismoko irakasleak erradikaltzat eta, beraz, arriskutsutzat hartzen ziren. Hori dela eta, Bederatzi mendien sortzaile nagusiek (Seon tenpluak zeuden bederatzi leku adierazten dituen izenak) Gio (korear hizkuntzan doktrina esan nahi duena) fakzio baten eskolaren presioa jaso zuten. Goryeo garaian zehar, Gio eta Seon budismoko eskolen arteko liskarrek jarraitu zuten, baina, pixkanaka, Seonek protagonismoa hartu zuen Ilustrazioaren transmisioagatik, eta, horrela, nagusitasuna lortu zuen Koreako herritarren artean.
Seon eskola budistaren hedapena, batez ere Jinul irakasle handiaren predikuaz geroztik, orokorrean onartu zen meditazioan zentratutako doktrinen batasuna aurkezten zuelako. Urte-liburu historikoetan eskola budista guztiak aipatzen badira ere, Seon budismoak kultura, gizartea eta gobernu budista menderatu zituen; horregatik, Seonek laguntza nazionala eta horrekin eskubide bereziak jaso zituen. Gio doktrinan oinarritutako eskola budista gehienak hazi ziren arren, Hwaeom eskolak bere eragina mantentzen jarraitu zuen Uisang eta Wonhioko jakintsuei esker. Giunieok (均如; 923-973) batez ere, Hwaeom eta Seonen adiskidetzea bultzatu zuen, Seonekin erlazionatutakoa barne hartzeagatik. Giunieoren liburuak iturri garrantzitsuak dira Koreako budismoaren hasierako ezaugarriak identifikatzeko, batez ere Hwaeom.
Seon eta Gio batzearen aldeko beste bat Uitxeon monjea izan zen. Lehen Goryeo monje gisa, Uitxeonek Hwaeom eskola batean hasi zuen bere diziplina, eta, gero, Txinara joan zen. Itzultzean, Uitxeonek Txeontae (天台宗, edo Tiantai txineraz) ordena aktiboki hedatu zuen, Koreako beste Seon mota bat bezala hartzen zena. Hala ere, Uisang goiz hil zen Seon eta Gioren batasuna ezagutu gabe. Goryeo garaiko Seonen pertsonaia garrantzitsuena Jinul fraidea izan zen (知訥; 1158–1210). Bere garaian, komunitate budistak (edo sangha) krisi sorta bati aurre egin zion. Budismoak, apurka-apurka, joera sekularra erakutsi zuen zoriak irakurtzea eta erritua egitea gurtzaileen arrakasta soilik lortzeko. Injustizia mota horrek arrazoi lotsagabeko fraideen ugaritasuna eragin zuen. Horregatik, budismoaren zuzenketa eta hobekuntza izan ziren oinarrizko gaiak.
Txinako Seon luzaroan hartzitu zen gai nagusia pixkanaka eta bat-batekoa praktikaren eta jakinduriaren inguruko modua izan zen. Zongmi-ren (780-841) eta Dahuiren (大慧; 1089-1163) datu garrantzitsuak hartuta, Jinulek, pixkanakako praktikaren bidez, bat-bateko argitasunean oinarritutako testu batzuk idatzi zituen. Jinulek gwanhwa (觀話) metodologia sartu zuen. Meditazio forma hori Koreako Seonen gai nagusietako bat da orain. Gio (doktrina) eta Seon (meditazioa) arteko gatazkaren konponbide filosofikoak eragin luzea izan zuen Koreako budismoan.
Goryeoko historiaren bigarren erdi aldean, budismoaren joera orokorra ustelkeriaren ondoriozko gainbehera izan zen, eta budismoaren aurkako sentimendu politiko eta filosofiko sendoaren gorakada. Paradoxikoki, hiru Seon maisu korear agertu ziren garai honetan: Gieonghan Baeg'un (景閑白雲; 1298–1374), Taego Bou (太古普愚; 1301–1382) eta Naong Hiegeun (懶翁慧勁慧勤; 1298–1374). Guztiek Txinako Juan bisitatu zuten Jinulek gwanhwa izenarekin ezagunak ziren linji (txineraz: 臨濟, koreeraz: 임제) ikasteko. Hiru fraideek itzuli, eta Imje eskolak ezarri zituzten; meditazio praktikak irakasten, eta ehunka ikasle zituzten.
Tripitaka korearraren bilduma izan zen Goryeo garaian kasurik garrantzitsuena: bi edizio argitaratu ziren. Lehenengo tripitaka 1231n amaitu zen, eta, bigarrena, 1259an, mongoliar inbaditzaileek lehenengo edizioa suntsitu zuten bitartean, baina beste bat Hego Gieongsang probintziako Haeinsan gordetzen da.
Konfuzianismoa
Hala ere, politikan konfuzianismoa onartu zen, ez da bizitza publikoan ikertzen budismoaren eragin handia dela eta. Aitzitik, Gortearen sisteman nagusi zen ideologiatzat hartu zen. Goryeoko hirugarren enperadoreak, Gwangjongek, funtzio zibilaren azterketa nazionala ezarri zuen, eta Seongjongek Gukjagam izeneko institutu nazionala sortu zuen. Bi enperadoreek Goryeo garaiko konfuzianismoaren hasiera adierazten dute. Bertakoetan, hianggio (hangulez: 향교) probintzia eskola gisa sortu zen. Herritarrak hezi eta gizarte osoa berreraikitzea zen hianggion sartu ahal izan ziren. Injong erregeak eskola ugari sortu zituen azpi-hiriburuetan, 1127an, domeinua eta esklaboak emanez Koreako tokiko institutuaren hasieratzat hartzen dena. Gobernu zentralak instruktoreak bidali zituen hianggiora, eta baita hamabi eskola pribatuetara ere. An Hiang -en (안향) txuhiismoa Goryeora iritsi zenean, XIII. mendearen inguruan, konfuzianismoari arretak indarra hartu zuen, eragin handiko jakintsu gazteek Goryeo dinastian ezin zela aurreratu uste zutelako. Eta herrialdea konfuzianismo indartsuan sortu nahi zuten Goryeoko erorketa azkarragoa bultzatuz. Beraz, konfuzianismoa politikan ez ezik, gizartearen atal guztietan ere geratu zen Joseonen garaitik aurrera.
Islama
Gorieosa liburu historikoaren arabera, ehun islamistak 1024an iritsi ziren Koreara. Mundu islamiar eta Koreako penintsularen arteko merkataritza harremanak XV. mendera arte iraun zuten. Txinako Hui taldea Korean jarri zen bizitzen.
Garai horretan, Ekialde Hurbileko eta Asia Erdialdeko islamiar batzuk Goryeon kokatu ziren, eta mongoliar indarrek beren burua islamikotzat zuten Saengmokin (hangulez: 색목인, begi koloreduneko jendea) deitzen zioten beren buruari. Hori ahal izan zen, Juan dinastiaren garaian, musulmanak Txinara etorri zirelako militar gisa, eta bigarren mailan sailkatuak izan ziren, mongoliarren atzetik.
Sojua
Soju, Koreako ardo ezagunaren izena da (ez da hertsiki ardo bat, ardoak irakiten baitute destilatu beharrean), XIII. mendearen inguruan destilatu zen Koreako mongolen inbasioaren aldian. Mongoliarrek destilazio teknika kristau arabiarrengandik ikasi zuten.
Mongoliarrek berekin eraman zuten ekoizpena, eta, gero, Gaekiong hiriburuaren inguruan destilategiak ezarri ziren. Halako edari alkoholdunari arak deitzen zioten, eta aristokrata korearrek arakju ere deitzen zioten (hangulez: 아락주 = Arak ardoa). Soju Txungrieol erregealdiaren garaian egin zela ezaguna uste da; mongoliar soldaduak zeuden Koreako zenbait eskualdetan finkatu, eta lehen mailako sojua ekoizten hasi ziren, normalean Andong-en.
Khan el-Khalili
Khan el-Khalili (خان الخليلي, Khan El-Khalili) Egiptoko Kairoko antzinako bazar zaharra da. Merkataritza gune zaharra da; bertan ere tailer txikiak aurki daitezke.
Historia
Arabiar azoka honen lehenengo informazioak 1382koak dira. Urte horretan Dyaharks el-Jalili emirak karabansarai (edo jan) handi bat eraiki zuen. Karabansaraiak merkatarientzako ostatua eta alondea zen; leku horretan animaliekin eta salersogaiekin atseden hartzen zuten. Toki horiek askotan aktibita ekonomikoak garatzeko erreferentzia lekuak izaten ziren. Gaur egun jatorrizko karabansarai horrek irauten du, Sikka Jan el-Jalili eta Badestan kaleen artean.
Goryeo
Tripitaka korearra
Tripitaka korearra (hangulez: 팔만대장경) 81.258 eskritura budista dituen tripitaka bat da. Pali kanonean tripitaka hitzak tri (hiru) eta pitaka (saski) esan nahi du sanskritoz, bizitzari buruzko jakinduria adierazten duen diskurtso budista barne. Gojong erregearen aginduz egin zen 1251n, mongol etsaiek ihesean jartzeko. Lehen edizioa sutan errez suntsitu bazen ere, bigarren tripitaka Haeinsa tenpluan gordetzen da.
Zeramikak
Goryeoko zeramika Koreako historiako finduenak diren Goryeo zeladonetan oinarritutako lanetan gailendu zen. Zeramikagileak Txinako Song dinastiako zeramikan inspiratu ziren, eta bisaek (비색) edo zeladon berdea izeneko kolore bereizgarria ekoizten hasi ziren. Zeramika mota horretako hainbat eredu agertu ziren Goryeon inkrustazioaren teknika deritzona erabiliz (mundu osoan frantsesezko cloisonné hitzarekin ezaguna). Diseinuak eta koloreak mota askotarikoak ziren beren beiraztatuengatik (esmalteak). Normalean, marroia edo beltza erabiltzen zen portzelanetan, baina Koreako zeladonean beiraztatze gardena eta koloregabea ere erabiltzen zen sang-gam (상감) deitzen den teknika hartzeko, marqueteriaren antzekoa.
Aurkitutako zeramika mota horretako objektuak katilu zabalak, portzelanazko katiluak, krisantemoaren ikurra duen kopa edo loto bat dira, bi ikur horiek ikur gisa izan ohi dituen budismoak bultzatuta.
Dantza eta musika
Musikari dagokionez, Goguryeo, Baekje eta Silla erreinuetan sortutako dantza tradizioez gozatu zuen Goryeok. Geroago, barietateak areagotu egin ziren gorteko dantza eta erlijio ekitalditan. Jeongjae izena (정재) adierazten zuen gorteko dantza Goryeotik erabili zela. Adibidez, dantza mota bati Jiangak Jeongjae (향악정재) izena jarri zioten. Goryeoko beste kultur ataletan bezala, Goryeoko musikak Silla tradizioari jarraitu zion. Sillak, Txinako Tang musika moldatu bazuen ere, haren eragina lausotu egin zen Txinako Song dinastiatik zetozen tresnak eta musika formazioa onartuz. Inportatutako musika Aak (hangulez: 아악) deitzen zen konfuzianismo errituetarako zen gehienbat. Silla erreinuaren garaian sortu zen jyang-ak (향악) izeneko beste musika mota bat, bere estilotan, aurrera egiten hasi zen errege musikaren eta folk erritmoen konbinazioa eginez. Gortean, hainbat musika mota lantzen ziren dantzekin. Goryeoko musikaren zati bat Joseonek heredatu zuen, eta, gaur egun ere, musika bera praktikatzen da zeremonietan. Goryeoko abesti gehienak XV. mendearen ondoren idatzitako musika liburuetan jaso ziren. Goryeo erreinuan, abestien ezaugarri bereizgarria korear hizkuntzako letra estetikoa izan zen, txinatarra erabili gabe.
Khan el-Khalili
Interes bereziko lekuak
Khan el-Khalili oso inguru egokia da paseatzeko, kaleak eta dendak ikusgarriak baitira. Dena dela, badira aipamen berezia merezi duten zenbait toki:
Goryeo
Pintura
Budismoaren eragin handiaren mende, arte budista gortean eta aristokraziaren artean gai nagusia bihurtu zen. Nahiz eta margolanak, eskultura budistak, budarupak etengabe ekoizten ziren Goryeoko erresuman. Dena den, Goryeoko budisten pintura kopuru handiena Japonian gordetzen da, Koreako fraideek, Joseon garaian, Muromachi japoniarrari utzi zizkiotelako. 2000. urtean, Bak Ik-en, Goryeoko gainbeherako basailuaren, hilobia induskatu zuten, eta, indusketan, eguneroko bizitza irudikatzen zuten horma-pinturaren hainbat aztarna aurkitu ziren, baina horren inguruko ikerketa nahiko urria da.
Literatura
Goryeo garaian, hainbat formaren fusioa ikusi zen Koreako literaturan, eta hori institutuak eta gwageoen sorrerak eragin zuen. Literatura budista nazioen laguntzarekin sustatu zen, batez ere tripitaka budista, 971 eta 981 urteen artean idatzi zen lehen aldiz bertako jendearen interesak dibertsifikatzeko.
Ezaugarri batzuk gehiago markatu ziren letra txinatarrak erabiliz; hala nola Jianggaren desagerpena eta Goryeo Gajo agerpena (고려가요, Goryeoko abestia), zeinaren bere maisulana Samogok (Amaren abestia) den. Egile ospetsuenak Kim geuk-ki eta Ji-giu-bo izan ziren; bien bitartean, ofizial zibilek gobernu militarra egokitzea edo landa erretiroan bizitzea aukeratu behar izan zuten. Sijo, batez besteko, hamalau eta hamasei silaba arteko hiru bertsoz osatua, Goryeo erdialdean hasi zen.
Teknologia
Goryeoko teknologia zientifikoa Koreako Hiru Erresumarena ordezkatu zuen Song eta Juan-en teknologia onartuz. Gose aristokratikoak asetzeko erabili zen, batez ere zeramika eta inprimaketa. 1234an, munduko lehen metalezko letrak mugikorrak asmatu zituen Choe Yun-uik. Inprimaketa mota hori erabiliz, Sangjeong Gogeum Yemun urte berean inprimatu zen. Metalezko letra mugikorrekin egindako lehen liburua Jikji (Seon budismoren eta seon maisuen irakaskuntza, 1377) da. Songekin merkataritza, klase altuko paperak eta zeladoi-portzelanak ekoizten hasi ziren, eta elementu horiek ondoko Goryeora esportatu ziren.
Astronomia
Astronomiak izugarri aurreratu zuen Goryeon garaian zehar, eta badira aurreko garaian idatzitakoak baino hogei aldiz behaketa datu gehiago. Cheonmunji (천문지, Astronomia Testua) eta Goryeosa bezalako liburuetan, 138 eguzki eklipse agertu ziren, oroitzapenek benetan 115 aldiz gertatu zirela adierazten duten bitartean. Hainbat fenomenoren behaketak eginkizun nagusia izan zuen nekazaritzan, egutegien idazketan eta igarkizunetan.
Medikuntza zientzia
Goryeok aplikazio eta erabilerari buruzko medikuen azterketak egiten zituen erraien, sendabelarren (eta, beraz, fitoterapia) eta, ondorioz, farmakologiaren ezagutzan. Goryeoko erresumak iparraldeko gerrak jasan zituenez, Txinako Song dinastiak, aktiboki, mediku argitalpenak eta sendagaiak opari egin zizkion Goryeoko Songen aldeko politika diplomatikoaren aldaketa ekiditeko. Hegoaldeko Song txinatarrak Goryeori laguntza bide ezberdinetatik bidali zion. Liao eta Jin (Jurtxen) etsaiaren erasoen areagotzeak (euren egoera geopolitikoa ikusita) erraz atzeman zituen Txinako Song dinastiarekiko komunikazioak eta negozioak. Halako oztopo baten aurrean, mediku korearrak hainbat gaixotasunetarako sendabelarrak aurkitzen eta aplikatzen saiatu ziren. Koreako testu mediko zaharrenak, Hyangak Gugeupbang (향약구급방) jatorrizko osagaiak erabiltzeko errezeta hartzen ditu bere baitan, eta, mediku jakintsuei, Erdi Aroko mediku jakintsuen artea deskribatzen die.
Armamentua
Bolbora eta su-armak XIV. mendearen lehen erdian agertu ziren Goryeon. Hala ere, Goryeosa liburuak dio, 1356an, Koreako militarrek geziak bota zituztela beren armaren zati nagusi gisa.
Hau da: Goryeok, XIV. mendean ere, ez zuen bolbora ekoizteko erabateko ezagutzarik. Etsaien jarduera oso bizia zenez, Goryeo erresumaren egoera bere armak garai hartako Txinaren mailara modernizatzen saiatu zen bere kabuz, baina ezin izan zuen. Choe Museon jeneralak (?-1395) egoera horretan aurkitu zuen bere burua; gero, korearrak txinatarrekin harremanak egiten saiatu ziren bolboraren formula ikasteko. Diotenez, Choe jeneralak Ji Won izeneko merkatari txinatarra ezagutu zuen azkenean, zeinak korearrei bolbora egiten irakatsiko zien. Koreako gorteak, bolbora kantitate handi bat ekoizteko, Choe enplegatu zuen, eta Choek armak fabrikatzeko institutu berezi bat sortzea eskatu zuen (화통도감), azken finean, piratak menderatzen lagunduko zuena.
Irati (ibaia)
Irati  Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 83,8 kilometro luzerarekin, Zaraitzuko Iratiko etxeetan, Iratiko oihanean, jaiotzen da, Urbeltza eta Urtxuria ibaiek bat egin zutenetik, 845 metroko altueran, eta Aragoi ibaian isurtzatzen da, Zangoza udalerriko Rocaforte herriko inguruan, 395 metroko altueran.
Ibilbidean zehar, 1561 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu, eta Orbaizetatik igarotzean 4,177 metro kubiko segundoko batez besteko emaria hartzen du segundoko, eta 33,410 metroraino igotzen dira Ledea parean. Orbaizetako minimoa 1,549 da irailean eta 6,672ko maximoa martxoan; Ledeako zifrak 8,791koak dira abuztuan eta 61,916koak otsailean.
Bere ibilbidean, Aezkoa, Artzibar, Longida eta Urraulbeiti ibarrak zeharkatzen ditu.
Ibaiadarrak
Irati ibaia osatzen duten ibaiak:
Irati ibaia bezala:
Fernandina Beach (Florida)
Fernandina Beach Floridako hiri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 11,592 biztanle zituen, 27.8 kilometro koadrotan banatuta.
Irati (ibaia)
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Sebastes paucispinis
Sebastes paucispinis Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Motta Baluffi
Motta Baluffi Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Motta Baluffik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Beni (Kongoko Errepublika Demokratikoa)
Beni Kongoko Errepublika Demokratikoko ekialdeko hiria da, Ipar Kivu probintzian dagoena, Virunga Parke Nazionalaren eta Rwenzori mendien mendebaldean, eta Ituriko oihanaren bazterrean. 81.286 biztanle zituen 2004an.
Melilas
Mugak
Ekialdetik, hegoaldetik eta mendebaldetik, Malaysiako Sarawak estatuak oso-osorik inguratzen du azpibarruti hau. Iparraldetik, berriz, Sukang mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du.
Verruyes
Verruyes Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Melilas
Herriak
Mukim Melilas ondoko guneek osatzen dute:
Verruyes
Biztanleria
2007an Verruyes udalerrian erroldatutako biztanleak 902 ziren. Familiak 381 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 149 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 124 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 456 etxebizitza zeuden, 380 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 438 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 380 etxebizitza nagusietatik 285 bere jabearen bizilekua ziren, 84 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 205 etxek bost zituzten. 298 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 174 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 179 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 537 ziren, horien artean 394 aktiboak ziren eta 143 inaktiboak ziren. 394 pertsona aktiboetatik 363 lanean zeuden (199 gizon eta 164 emakume) eta 31 langabezian zeuden (13 gizon eta 18 emakume). 143 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Verruyes udalerrian 382 unitate fiskal zeuden, 916,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.190 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Verruyes udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.494 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fernando Pacheco Flores
Fernando Pacheco Flores (Puebla de Obando, Badajoz, 1992ko maiatzaren 18a) futbolaria da. Egun, Alaves taldekoa.
Estatistikak
''2015eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Tonbola
Tonbola hainbat gauzaren zozketak egin eta horretarako txartelak saltzen dituen antolakuntza da, maiz jaietako barraka edo atrakzio moduan.
Eau Galle (Wisconsin)
Eau Galle Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dunn konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lycodes mcallisteri
Lycodes mcallisteri Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Offanengo
Offanengo Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Glen Cove (New York)
Glen Cove  New York estatuko hiri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 26,964 biztanle zituen, 17.24 kilometro koadrotan banatuta.
Lycodes microlepidotus
Lycodes microlepidotus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Zerzura
Zerzura (arabieraz زرزورة ) hiri edo oasi mitiko bat da, denbora luzez, zurrumurruaren arabera, Nilo ibaiaren mendebaldean zegoela uste izan zena, Libia edo Egipton. XIII. mendean datatuak dauden idazkietan, "usoa bezain zuria" den hiri bat aipatzen da eta "Hegazti txikien oasia" deitzen zuten.
Berrikiago, europar esploratzaileek espedizioak egin zituzten basamortuan Zerzuraren bila, baina sekula ez zuten arrakastarik izan aurkitzerako orduan. Ralph Bagnold britainiarrak eta Lászlo Almásy hungariarrak, Zerzuraren bila zihoan espedizio bat zuzendu zuten 1929-1930 epean, Ford T eta Steyr kamioiak erabiliz.
Château-Bernard
Biztanleria
2007an Château-Bernard udalerrian erroldatutako biztanleak 279 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zerzura
Euren espedizioan hiria aurkitu ez arren, partehartzaileek Zerzura Kluba delakoa sortu zuten Wadi Halfako taberna batean, 1930ean itzuli zirenean. Klubeko partaideetako askok adiskidetasuna mantendu zuten, eta horietako batzuk, ofizial bezala borrokatu zuten Britainiar Armadan Bigarren Mundu Gerran Afrikan.
Château-Bernard
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 391 etxebizitza zeuden, 134 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 253 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 195 etxeak ziren eta 195 apartamentuak ziren. 134 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 79 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 51 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 200 ziren, horien artean 147 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 147 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (81 gizon eta 53 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Château-Bernard udalerrian 152 unitate fiskal zeuden, 316,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.225 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Château-Bernard udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 246 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Flagler Beach (Florida)
Flagler Beach Floridako hiri bat da. Flagler konderrian kokatua dago. 2010ean 4,655 biztanle zituen, 10.6 kilometro koadrotan banatuta.
Gauteng
Banaketa administratiboa
Gauteng probintzia hiru metropoli udalerri (Tshwane, Johannesburg eta Ekurhuleni) eta bi barruti udalerritan banaturik dago. Barruti udalerriak 6 udalerri lokaletan azpibanaturik daude.
Fronville
Fronville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fronville udalerrian erroldatutako biztanleak 328 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 157 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 144 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 140 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 211 ziren, horien artean 145 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 145 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (84 gizon eta 50 emakume) eta 11 langabezian zeuden (2 gizon eta 9 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fronville udalerrian 141 unitate fiskal zeuden, 340 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.581 euro zen.
Kasamata
Kasamata (casamatta) eraikin militar sendoa da, artilleria pieza bat edo gehiago jartzeko egindakoa. Era berean, gerraontzietan kanoiak kokaturik dauden gunea da.
Fronville
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 iturgina eta 2 eraikuntza enpresak.
2000. urtean Fronville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cires-lès-Mello
Cires-lès-Mello Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cires-lès-Mello udalerrian erroldatutako biztanleak 3.482 ziren. Familiak 1.274 ziren, horien artean 314 pertsona bakarrekoak ziren (127 bakarrik bizi ziren gizonak eta 187 bakarrik bizi ziren emakumeak), 430 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 426 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 104 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.374 etxebizitza zeuden, 1.297 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 73 hutsik zeuden. 961 etxeak ziren eta 364 apartamentuak ziren. 1.297 etxebizitza nagusietatik 871 bere jabearen bizilekua ziren, 406 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 49 etxek gela bat zuten, 124 etxek bi zituzten, 223 etxek hiru zituzten, 344 etxek lau zituzten eta 557 etxek bost zituzten. 894 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 597 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 585 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.428 ziren, horien artean 1.718 aktiboak ziren eta 710 inaktiboak ziren. 1.718 pertsona aktiboetatik 1.549 lanean zeuden (823 gizon eta 726 emakume) eta 169 langabezian zeuden (74 gizon eta 95 emakume). 710 pertsona inaktiboetatik 247 erretiraturik zeuden, 167 ikasten zeuden eta 296 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cires-lès-Mello udalerrian 1.234 unitate fiskal zeuden, 3.114,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.652 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Adorez eta Atseginez
Adorez eta Atseginez 1991an Eskoriatzan sortu zen soziolinguistikari buruzko mintegia izan zen. Julen Arexolaleiba izan zen gidari. Mintegiaren helburua Jose Maria Sanchez Carrion Txepetxen oinarri teorikoak garatzea eta hedatzea izan zen. Eta, zentzu horretan, euskara elkarteak sortzeko eta garatzeko lanetan sekulako eragina izan zuen (euskara elkarteak eta beste ekimen asko).
Cires-lès-Mello
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 margolariak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, osasun-zentro 1 bat eta botika 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sphaerodactylus thompsoni
Sphaerodactylus thompsoni Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Saint-Nicolas-d'Aliermont
Saint-Nicolas-d'Aliermont Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.348 ziren, horien artean 1.633 aktiboak ziren eta 715 inaktiboak ziren. 1.633 pertsona aktiboetatik 1.463 lanean zeuden (793 gizon eta 670 emakume) eta 170 langabezian zeuden (74 gizon eta 96 emakume). 715 pertsona inaktiboetatik 289 erretiraturik zeuden, 178 ikasten zeuden eta 248 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Nicolas-d'Aliermont udalerrian 1.602 unitate fiskal zeuden, 3.722 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.285 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 139 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 24 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 funerariak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 autoeskolak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Nicolas-d'Aliermont udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 924 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Nicolas-d'Aliermont udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 647 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Olmeneta
Olmeneta Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Olmenetak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Marbella Club Hotel
Marbella Club Hotel Golf Resort & Spa Marbellan dagoen luxuzko hotela da, hirigunetik eta Puerto Banústik gertu dagoena. Alfontso Hohenlohe-Langenburgekoaren egoitzan 1954an eraikia, nazioarteko jet set hartu du bere geletan. Egun 37 luxuzko gela, 78 suite eta 14 andaluziar villa ditu.
River of Death (filma)
River of Death (euskaraz Heriotzaren Ibaia), 1989ko Steve Carver estatubatuarrak zuzendutako abentura eta ekintza film bat da. Alistair MacLean idazlearen 1981eko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Michael Dudikoff, Robert Vaughn eta Donald Pleasence aktoreek antzeztu zuten.
Peñas
Peñas (asturieraz: Cabu Peñes; gaztelaniaz: Cabo de Peñas) Espainiako lurmuturra da, Gozónen dagoena. 1852tik aurrera itsasargia du. Asturiasko lurmuturrik iparraldekoena da.
Wadi Halfa
Wadi Halfa (arabieraz وادي حلفا) Sudan iparraldean dagoen Iparraldea estatuko hiri bat da, Nubia lakuaren ertzean (Nasser Lakuaren Sudango zatia), Asuango presak eratua. Khartumgo trenbidea amaitzen den tokia da, baita salgaiak trenetatik Nilo ibaia jaisten duten itsasontzietara eramaten diren tokia ere. Hiriko biztanleria, 15.000 pertsonakoa da, 2005eko erroldaren arabera. Tokian, aztarnategi arkeologiko handiak aurkitu dira.
Miguel Ángel Peña
Miguel Ángel Peña Cáceres (Granada, 1970eko uztailak 8) espainiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1994 eta 2001 artean.
Bere kirol karrerako lorpenik handiena 2000ko Andaluziako Itzulia irabaztea izan zen.
Palmaresa
1993 (amateurretan) 1995 1997 1998 2000 2001
Granadako kartusia
Historia
Kartusiar ordena 1084an sortu zen, Chartreuse mendietan Grenobletik gertu (Frantzian), ordenari izena emanez (Cartusia). San Brunok eratu zuen beste sei lagunekin: lau elizgizon eta bi sekular. Oso ordena zorrotza da, baraualdiari eta isiltasunari zorroztasun handiz erreparatzen diena. Fraideak banakako gelatan bizi dira eta otoitz, ikasketa eta eskuzko lanari eskaintzen diote denbora.
Granadan kartusia bat sortzea 1458an ebatzi zen, Santa María de El Paular monasterioko komunitateak hartu zuen erabakiaren ondorioz. Hala ere, 1506an eraikitzen hasi zen, gaztelarrek Granada konkistatu ondoren eta kokapen zehatza finkatu zenean, Gonzalo Fernández de Córdoba Kapitain Handiak lursail batzuk laga ondoren. Gaur egungo kokapena ordea, ez dagokio Kapitain Handiak lagatako lurrei eta, horregatik, honek ez zuen azkenean proiektua babestu. 1516an, hiru mende iraungo zuten lanak berrabiarazi ziren, hasierako proiektua amaitu gabe. Mendizabalen desamortizazioaren eraginez, 1835an hustu egin zen eta eraikinen gainbehera hasi. 1842an, kartusiarren kalostra eta gelak suntsitu ziren, eta 1943an priore-etxea eraitsi.
Ezaugarriak
Dekorazio oparokoa, monasterioko espazio ospetsuenak hauek dira: eliza, sakristia eta sagrarioa, azken hau Francisco Hurtado Izquierdo maisuak egina eta Antonio Palominok margotutako kupula ikusgarria duena. Monasterioak margolan bilduma garrantzitsu bat du, horien artean Juan Sánchez Cotán kartusiarrarenak nabarmenduz.
Monasterioa
Estilo platereskoko atari batetik iristen gara sarrera nagusira. Elizaurrera garamatzan harmaila Cristóbal de Vílchez harginaren lana da eta aurretik granadar estiloko harbide bat dago, harri zuri-beltzez 1679an egina. Elizaren fatxadak Espainiako armarri bat du goialdean, agian monasterio hau El Paularreko kartusiaren mende zegoelako, berau errege-fundazioa. Elizako ataria neoklasikoa da, marmol grisezkoa, Joaquín Hermosok diseinatua 1794an. Marmol zuriko San Brunoren irudia Pedro Hermosori zor zaio, aurrekoaren anaiari.
Ezkaratz soil batek kalostra eder batera darama, doriar ordenako elementuak dituena. Eskuarki "kalostra txikia" deitzen zaio, orain desagertua den kalostra handitik bereizteko. Gaur egun monasterioaren erdigunea da eta bere arkupera ematen dute geletako ateek. Bere angeluetako batetik elizaren dorrea ikus daiteke.
Errefektorioa areto handi bat da, gurutze-ganga batez estalia eta pulpitu batekin otorduetan irakurketak egiteko. Horma nagusian gurutze bat dago, Juan Sánchez Cotán anaia legoak margotua. Aretoki beste margolanak ere egin zituen: "Azken afaria", "Kristoren Nekaldia" irudikatzen dituen hiru oihal, Ordenaren sorrera eta kartusiarrek jasandako martirioak Ingalaterran Henrike VIII.aren erregealdian.
Eliza
Elizak habearte bakarra du, hiru ataletan banatua: lehena herriarentzat, bigarrena legoentzat eta hirugarrena, zabalagoa, kartusiar fraideentzat. Legoen eta kartusiarren atalen artean, barroko churrigueresco estiloko bi erretaula daude, Sánchez Cotánen bi margolan dituztenak, beren fintasun eta mistizismoagatik aipagarriak: "Egiptora ihesean atsedena" eta "Jesusen bataioa". Beirazko ateak inkustrazioak ditu: oskol, boli, zilar, ebano eta guaiako zurezkoak. Hormetan igeltsulan apaingarri ugari daude. Nitxoetako igeltsuzko estatuen artean, Ama Birjinaren bizitzako eszenak irudikatzen dituzten sei margolan handi daude, Pedro Atanasio Bocanegrak eginak. Berak margotu zituen halaber sarrerako atean dagoen "Sortzez Garbia" eta ezkerraldeko erretaula txiki batean dagoen "Arrosarioko Ama".
Aldare nagusian zurezko baldakin ispiludun bat dago, eta barruan "Andre Mariaren Jasokundea" eskultura, Jose de Morarena.
Sagrarioa
Aldare nagusiaren atzean, Veneziako kristalezko ate batek banandua, sagrarioaren kapera dago, non pintura, eskultura eta arkitektura batzen diren espainiar Barrokoaren maisulan bat sortzeko. Francisco Hurtado Izquierdok zuzendu zituen lanak 1704 eta 1720 artean. Kartusiar soiltasuna handitasun bihurtzen da hemen, Eukaristiaren sakramentuaren omenez.
Izkin bakoitzean, idulki garaien gainean, korintoar ordenako bi kolomek arkuak eusten dituzte, eta hauek kupula. Izkinetan ere, kontsolen gainean eta putti-ek daramaten oihalek apainduak, lau estatua daude: "San Josef" (José de Mora), "San Joan Bataiatzailea" (Risueño), "San Bruno" (José de Mora) eta "Santa Maria Magdalena" (Duque Cornejo). Azken honen lana dira Bertuteen estatuak, okuluetan bermatuak -horietako bik alboko kaperetara ematen dute, kartusiar elizen ezaugarri—. Hormek apaindura asko dute, horien artean Antonio Palominoren oihalak Itun Zaharreko gaiak irudikatzen. Kupularen lau petxinetan lau ebanjelistak ageri dira eta kupulan bertan, Palomino freskoan margotua, irudi ugari ageri dira: San Bruno Herkulesen antzera mundu eusten gainean kustodia bat duela, Hirutasuna Ama Birjina eta San Joan Bataiatzailearekin, eta hainbat aingeru eta santu.
Erdian marmolezko sagrarioa (tabernakulua) dago. Idulki batek urrezko lau estatuatxo eusten ditu, Eukaristiako sinboloekin eta zortzi zutabe salomoniko beltzekin, zeinen gainean arkitektura aberats bat ageri baita, eta goi-goian Fedearen irudia baitago. Barruan, tenplu formako egitura bat dago, eta bertan sagrarioa bera dago, Eukaristia gordetzen duena, eta kartusiar fraideek alboetako okuluetatik gurtzen zutena.
Sakristia
Sakristia Hurtado Izquierdok diseinatu zuen eta hainbat maisuk egin 1727 eta 1764 artean. Forma eta egituragatik, eliza txiki bat dirudi. Formak, argiak, koloreek eta apaingarri barroko ugariek bat egiten dute, mugimendu eta arintasun sentsazioa emateko.
Kupulak Tomás Ferrerren fresko bat du eta sakristiako osotasunean deigarria da iluna delako. Idulkiak Lanjaróngo marmolezkoa da. Marmolezkoak ere badira, Ferrerren "San Brunoren erretaula" eta Alonso Canoren "Sortze Garbia". Ate eta komodak kaobaz, guaiakoz, ebanoz, maskorrez, boliz eta zilarrez estalita daude eta Manuel Vázquez anaia legoaren lana dira, eta hogeita hamalau urte eman zituen denak burutzen.
Ezkerraldeko nitxo batean, erretaularen ondoan, San Brunoren irudi bat dago, José de Moraren lana. Dekorazioa osatzeko Francisco Morales anaia legoak egindako margolanak daude, Jesusen bizitzako eszenak irudikatzen dituenak: "Heriotzaren Kristoa", "Heriotzaren Kristoak harturiko Sortzez Garbia" eta "Aita Betierekoak harturiko Sortzez Garbia").
Usoen Iturriak (Sevilla)
Usoen Iturriak, Usoen Glorieta izen ezezagunagoagatik ere deitua, Sevillako Amerikako Plazan kokatua dago, Maria Luisa Parkeari "Usoen Parkea" ezizena ematen dioten uso ugari bildu eta etengabe hegaldatzen duten bilgunea.
Parkera, Palmondoaren etorbidetik dagoen sarreran, "usoenak" bezala ezagutzen diren bi iturriak daude. Hasieran, hiru bikote ziren, horietatik, aipaturikoa baino geratzen ez delarik, hauek, 1933an zaharberrituak izan zirelarik. Eremu honen zaintza eza, nahikoa izan da beste lauak galdu izateko, baita oraindik mantentzen diren bietako bati burua mozteko ere.
Dirudienez, hona ez zen Plaza de la Alfalfan igandero egoten ziren azoka ibiltariekin amaitu zuen "hegazti gripe" ospetsua iritsi. Hala izan balitz, parkea ez litzateke dena izango.
Iturriak, 1964an egin eta kokatu ziren bertan.