cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanta
Politikoak
Musika estiloen artean, politikarekin erlazio handienetarikoa daukan estiloa rap-a da. 70eko hamarkadan jaio zenetik, generoa gizarte-eskaerak bideratzeko tresna izan da. New Yorken sortu zen, non afroamerikar eta latindar komunitate baztertuek, auzo behartsuenetan bizi zirenen bidegabekeriak salatzeko erabiltzen zuten. Ondoren, mundu osora hedatu zen.
Grezia eta Erromako Inperioa
Gaur egungo mendebaldeko musikaren hastapenak Antzinako Grezian koka ditzakegu. Antzinako Grezia deitzen dugun garaia k.a. 1200. urtean hasi zen. Musikak ikaragarrizko garrantzia zuen garai hartako gizartean, politikan eta erlijioan. Greziarrek horrenbesteko garrantzia ematen zioten, haien ustez, artea izateaz gain, zientzia ere bazelako. Gainera, musika mito greziar askotan agertzen da, adibidez, Orfeoren mitoan.
Jakina denez, Antzinako Grezia oso garai oparoa izan zen ezagutza guztiei dagokienez, eta musika ere asko garatu zuten. Garai hartan zehaztu zen gaur egun oraindik musikan bereizten diren hiru atalak: teknika, praktika eta interpretazioa. Era berean, teknikaren barruan harmonia, erritmoa eta metrika garatu zituzten.
Aedoak
Antzinako Grezian, aedos (antzinako grezieraz "οιός, aoidós", "Kantaria", aldi berean, "Aeidoo" aditzetik datorrena), zitara izeneko musika tresna batekin lagunduta epopeiak abesten zituzten artistak ziren. Garai klasikoan, herri xeheak ere ikasi zuen musika jotzen, eta gizartean askoz gehiago hedatu zen.
Espezialista homeriko modernoen arabera, "Aedo" hitza, Iliada eta Odisea barne hartzen dituen tradizioan, ahozko poetika epiko baterako izendapen tekniko bezala ere erabiltzen da. Izena eta aditza hainbat aldiz agertzen dira bi lan horietan, poesiari dagokionez. Sarritan, aedoak, bere kantua, sarrera batekin hasten zuen, hau da, epopeia nagusiaren preludio bezala balio zuen kantu labur batekin. Ereserki homerikoak, olerki hauen bilduma bat dira.
Iliada eta Odisea
Greziako literaturaren historia, epopeiako bi maisulanekin hasten da, Iliada eta Odisea poema handiekin. Lan horien eragina behin eta berriro nabarmenduko da, bai Greziako literaturan, bai pentsamenduan, eta, oro har, mendebalde osokoan.
Homero poeta klasiko greziarra izan zen, Odisea eta Iliada lan ezagunen egilea. Hortaz, Homerok mendebaldeko literaturaren jatorriarekin zerikusi zuzena izan zuela esan daiteke. Horrez gainera, badirudi laguntza handiko lana izan zela, ez bakarrik Greziako zibilizazioaren ezaugarriak zehazteko, baita elezaharren errepertorio aberatsa osatzeko ere. Zalantza ugari badago ere, Homeroren lana K.a. IX. eta VII. mende ingumen artean kokatzen da. Lan horren aurrekorik ez da ezagutzen, eta ez dago, bestalde, obra horri buruzko daturik, ezta Homeroren beste lanei buruzko berririk ere.
Erdi Aroa eta trobadoreak
Erdi Aroa, fedean eta iluntasunean oinarritutako garaia izan zen. Beldurrez eta sinesmenez betetako mundua. Garai honetan, erlijioa ezinbesteko osagaia izan zen arte eta kultura ren adierazpen guztietan, baita kantetan ere.
Erdi Aroko kantak, batez ere, erlijiosoak izan ziren, egiten ziren lan gehienak Elizarentzat baitziren. Erlijioaren indarrak musika eta kanta liturgikoak (mezatarakoa) garatzea ekarri zuen, eta “kantu gregorianoa” da horren lekuko.
Erdi Aroan kanta erlijiosoak izan ziren batik bat. Halaber, kanta profanoak, hau da, herri-musika, juglareek eta trobadoreek eskaintzen zutenmusikak ere izan zuen lekua. Juglareen eginkizuna, kantatzea eta dantzatzea eta mila komeria egitea zen, baina ez kantak sortzea. Trobadoreak, berriz, musika sortzaileak eta kantariak ziren. Trobadoreak Proventzako okzitaniera erabiltzen zuten eta gai nagusiak, maitasun platonikoa eta gerretan gertatutako pasarteak izaten ziren.
Errenazimendua
Errenazimenduan (XV-XVI mendeetan), erdi aroko musika monodiokoaren aurrean, musika polifonikoak garaipena lortu zuela esan daiteke. Kantaren arloan ere hori gertatu zen, hainbat kanta mota agertu ziren, baina guztiak polifonikoak. Izan ere, garai honetan, bai musika baita kanta bera ere, kleroarena izatetiik herriarena izatera igaro zen. Garai honetan batez ere madrigala gailendu zen, musikagile askoren arreta lapurtu zuen gai lirikoko poema kantatua.
XV.mendean polifonia flandiarra gailendu zen, musikaren eta testuaren  arteko oreka perfektua lortu zuena. Flandiarraren maisuek Europa osoan zehar bidaiatu zuten, eta Italian tradizio musikal indartsua bazen ere, flandiar estiloa ezartzea lortu zuten. Garai honetako musika mota hedatuenak, motetea, meza, kanta polifinokoa eta gabon-kantak izan ziren, guztiak kantatuak. Azken hau gainera, espainiar kulturaren ekarpena izan zen.
Alabaina, zisma protestanteak hutsitako hausturak ere, musikan eragina izan zuen. Alemaniar eta Europa erdialdeko berriztatzaileen artean, musikak Eliza berriarentzat eta, oro har, erlijoarentzat garrantzia handia zeukala ikusi zen. Horrela, Elizaren jarraitzaileen artean komunitate sentimendua sortzeko, protestanteek koru-musika batenganako apustua egin zuten. Hau ez zen polifonikoa eta herriak ulertzeko moduko hizkuntza arrunta erabili zuten. Izan ere, soiltasuna bilatzen zuten beraien kantetan eta garrantzitsuena testua eta hau ulertu ahal izateko erraztasuna izan ziren.
Iberiar pentsulan musika ekoizleek, hiru eta lau ahotsetarako obra polifonikoak bildu zituzten, cancionero izeneko bilduma batuzetan, esaterako: Cancionero Musical de Palacio, Cancionero de Uppsala, Cancionera de la Colombina etab.
Frantzian bi kanta mota garatu ziren, chanson deiturikoak. XV. mendean chanson borgoña deritzonarekin, Guillaume Dufay eta Gilles Binchois nabarmendu ziren. XVI. mendean, bestalde, chanson parisienseak agertu ziren eta Claudin de Sermisy eta Clément Janequin izan ziren ordezkari nagusiak.
André Engel
André Engel (Frantzia, 1946) antzerki-zuzendaria da. Filosofiako irakaslea izan zen, baina lanbide hori utzi eta antzerki munduan hasi zen. Hainbat antzezlan prestatu eta zuzendu ditu. Nicky Rieti pintore eta eszenografoarekin eta Bernard Pautrat filosofo eta antzerkigilearekin lan egin du. Oholtza gaineko antzezkizunen ohiko kode eta tradizioak hautsi ditu.
Kanta
Barrokoa eta klasizismoa
Barrokoan, hau da, XVII. mendean zehar, veneziar opera Europa osora hedatzen hasi zen. Operak Italian lortu zuen gizarte onarpenaren ondorioz,  XVII eta XVIII mendeetan zehar Europako musikaren sorleku nagusia bilatu zen eta abeslari, instrumentista, musikagile eta mundu guztian zehar eragina izango zuten opera zein musika instrumentalaren moden jaiolekua izan zen.
Horretaz gain, garai honetan antzerki musikalaren herri bakoitzaren gustuen araberako tokiko formak agertu ziren, besteak beste Frantzian, Ingalaterran edo Espainian. Italiatik kanpo, bai italiar operak zein tokiko generoek monarkiaren boterea kanporatzeko bide bezala erabiliko dira.
A bitamina
Ikusmena
Bastoien zereginetako bat, argi gutxi dagoenean ikusmena ahalbideratzea da. Zelula hauetan errodopsina izeneko proteina dago, eta bertan, erretinolak talde prostetiko bezala jokatzen du. Bastoi batera argia iristen denean, fotoi bat xurgatu eta erretinolaren konformazio espaziala aldatu egiten da, talde prostetikoa proteinatik bananduz. Honek nerbio-bulkada bat sorrarazten du, eta berau burmuinera iristen denean ikusi egiten dugu.
André Engel
Hauek dira taularatu dituen lan ezagunenak: Brechten Dans la jungle des villes (1972), C.D. Grabberen Don Juan et Fausto (1973), Kafka-Théâtre complet (1979), Lulu(1983), Légendes de la forêt viennoise (1992), La Force de l´habitude (1997).
1996tik 2004ra bitartean, Savoiako Antzerki Eskola Nazionaleko zuzendaria izan zen. Gero, Odéon-Théâtre de l'Europe antzokian hasi zen lanean, artista asoziatu gisa. Hala, Le Roi Lear egin zuen 2006an, eta La Petite Catherine de Heilbronn 2008an.
Kanta
Barrokoa eta klasizismoa
XVIII. mendearen amaierako vienar klasizismoko kantaren ezaugarri nagusia baxu jarraituaren erabilerarekin amaitzea izan zen. Hori ordezkatzeko, pianoforte jaioberria erabili zen instrumentu laguntzaile handi bezala. Musikak olerkiaren formara egokitu behar izan zuen, lagungarri gisa.
Gaur egun beraien lanak hedatuenak ez izan arren, garai honetan autore asko ibili ziren kantagintzan eta musika idazteko lanetan. Horien artean, Johann Sebastian Bachen Geistliche Lieder (arima kantak), Georg Philipp Telemannen kantak, Händelek musika folklorikoaz gain sortu zituena, Beethovenen canonak etab.
Testuingurua
Munduko gerren ondoren, ezkortasun eta uhin nahasi baten sartzen da kultura.
Komunikazioen iraultza (irratia, soinu grabatua) musika ekoizpenean islatzen da, korronte abangoardistak baztertzen dituzten mugikor ekonomikoen eragina areagotuz (diskoaren merkatua), produkturik komertzialenak lehenetsiz.
Inoiz baino gehiago, pop musika eta musika akademikoaren arteko bideak banatzen dira.
Jarrera tradizionalagoak dituzten konpositoreak (iraganeko materialak arautzen dituztenak) zinemako musikan ezkutatzen dira.
Estetika
Erreferente estetiko "indartsuak" galtzeak (baliotsua dena eta ez dena bereizteko irizpideak galtzea) arte-sorkuntzaren mundua langartzen du. Edertasunaren helburua alde batera utzi eta adierazpenaren alde egiten da.
Arte-sorkuntza guztia zalantzan jartzen da etengabe: zein den bere helburua, gozatzeko moduak, munduarekin, publikoarekin, boterearekin duen harremana. Prozesu horretatik ondorioztatzen da, berez, arte-sorkuntzaren helburua sistema gisa zalantzan jartzea dela. Hori guztia ustezko ikerketa-lan jarraitu batean ezkutatuta.
A bitamina
Immunitatea
A bitamina immunitate-sistemak behar bezala funtzionatzeko beharrezkoa da. Azaleko eta mukosetako zelulak (arnasbideetakoak, txegoste-hodikoak eta gernu bideetakoak) infekzioen aurka babesten dute gorputza. Erretinola eta bere metabolitoak beharrezkoak dira zelula hauen osotasuna eta funtzioak mantentzeko. Gainera, erantzun immunean parte hartzen duten globulu zurien garapen eta bereizketan garrantzi handia dute.
Kanta
Estetika
XX. mendearen amaieraren ezaugarria, beraz, gizakiaren zentzua zalantzan jartzea izan da. Nork bere burua suntsitzeko duen gaitasuna ezagututa, beste milurteko bat igaro ondoren, eta motibatu eta urduritzen ez duen berri batean barneratuz, kontinuista eta aspergarria dela frogatu baita (sentimendurik gabeko biziraupenaren aldeko borroka etengabea). 60ko hamarkadako existentzialismoa mendebaldean ezarriko da, pixkanaka entretenimendu alienatzailez mozorrotuz, hala ere, objektu sortzaile guztiek oihuka jarraituko duten galderak ezkutatzeko.
Bizitza artetzat hartzeak (hau da, ezereza ezerezatzat hartzea esaterako, eta, azken finean, dena beste guztia bezala, inolako esanahirik gabe eta esanahi posible guztiekin) errealitatetik soinu-objektuak kentzea dakar, objektu artistiko gisa azaltzeko. Paradoxikoa badirudi ere, Historia osoan zehar dagoen konposizio-prozesu bera erabiltzen da, hots, existitzen denaren artetik, esanahia ematea.
Obra askok entzulearengan harridura sortu nahi izango dute, heredatutako ordena zalantzan jartzeko ahaleginean (70eko hamarkadako iraultzaren ikuspegi akademizista), baina nazioarteko orden komertzial nagusiak berehala xurgatu eta diluituko ditu.
XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran, Antzinako Musikari buruzko ikerketa musikologikoekin, Grezia Klasikotik hasi eta lehen Barrokora arte, Erdi Aroko musika osotik pasatuz, konpositoreak garai zabal horrek eragindako lan ildo bat irekitzen hasi ziren.
A bitamina
Globulu gorrien ekoiztea
Globulu gorrien ekoizpena erregulatzen du eta bitaminaren gabeziak burdinaren metabolismoan kalteak eragiten ditu.
Kanta
Protest Song
Protesta-abestia aldaketa sozialerako mugimenduarekin lotzen duen abestia da. Gaurkotasun handiko abestien kategoria zabalaren zati bat da. Genero folklorikoa, klasikoa edo komertziala etara jotzen du gehien bat.
Abesti multzo hau gizarte mugimendue n artean abolizio mugimenduari lotua dago, emakumeen sufragioa, langile mugimendua, giza eskubideen mugimendua, eskubide zibilak, gerraren aurkako mugimendua eta 1960ko hamarkadako kontrakultura, mugimendu feminista, sexu iraultza, gay eskubideen mugimendua, animalien eskubideen aldeko mugimendua, begetarianismoa eta veganismoa, pistolen kontrola eta ekologismoa.
Protesta abestiak egoera sozialei lotuak izaten dira, testuinguruaren bidez gizarte mugimendu batekin lotuta edo abstraktuak izan daitezke. Injustiziaren eta bakearen aldeko laguntzaren edo pentsamendu askearen kontrako jarrera adieraziz, baina ikusleek normalean badakite zer duten helburutzat. Ludwig van Beethoven-en "Ode to Joy", anaitasun unibertsalaren aldeko abestia, mota honetako abestia da. Izaki bizidunen jarraipena ospatzen duen Friedrich Schiller-en poema baten agertokia da (mina eta plazera sentitzeko gaitasunean eta, beraz, enpatia lortzeko) bat egiten dutenak.
A bitamina
Sorburuak
Erretinola animalia jatorrikoa da eta batez ere arrainen gibelean, esnekietan eta arrautzetan dago.
Kanta
Protest Song
Protesta abestien testuak eduki kognitibo nabarmena izan dezakete. Pins and Needles musika mugimenduak protesta abestien definizioa laburbildu zuen "Kanta nazazu esangura sozialaren abestia" izeneko zenbakian. Phil Ochs-ek behin hau azaldu zuen: "Protesta-abestia hain zehatza den abestia da, ezin duzula besteekin nahastu".
Protesta feministako abesti gisa pentsatutako gaur egungo kantuaren adibide bat da "Emakumearen eskubideak" (1795), "God Save the King" doinuarekin abestua, "A Lady" izenarekin anonimoki idatzitakoa eta Philadelphia Minervan argitaratua 1795eko urriaren 17an.
Motak
A bitamina
Sorburuak
A bitaminaren aitzindari izan daitezkeen karotenoideak laranja, hori eta gorri koloreko barazkietan eta hosto berdeak dituztenetan aurki daitezke, hala nola, azenarioan, kalabazan, tomatean eta espinaketan.
A bitaminaren gabezia
A bitaminaren gabeziak ikusmenaren akatsak sortzen ditu, xeroftalmia izeneko gaitza agertuz. Begi-kornea opakoa bihurtu eta konjuntiba lehortu egiten da. Tratatu ezean, xeroftalmiak itsutasuna eragiten du.
Kanta
Protest Song
Denisoff-ek protesta abestiaren tradizioa erlijio protestanteak berpizteko mugimenduen abestietan sortu zuen, eta ereserki horiek "protesta-propaganda" izendatu zituen.
Denisoffek protesta abestiak "magnetikoak" edo "erretorikoak" kanta motetan sailkatu zituen. Protesta abesti "magnetikoak" jendea mugimendura erakartzeko eta talde elkartasuna eta konpromisoa sustatzeko ziren, adibidez, "Keep Your Eyes on the Prize" eta "We Shall Overcome". Protesta abesti "erretorikoak", aldiz, indibidualki suminduta daude askotan eta iritzi politikoa aldatzeko diseinatutako mezu politiko zuzena eskaintzen dute. Denisoff-ek argudiatu zuen abesti "erretorikoak" askotan mugimendu zabalago bat eraikitzearekin lotuta ez dauden arren, "protesta-propaganda" gisa hartu behar direla. Adibide gisa, Bob Dylan-en "Masters of War"eta Marvin Gaye-ren "What's Going On".
A bitamina
A bitaminaren gabezia
Gaitz honetaz gain, bitamina honen gabeziak epitelio-ehunetako infekzioak eta hazkuntzaren atzerapena eragiten ditu.
Kanta
Protest Song
Ron Eyerman-ek eta Andrew Jamison-ek, Music and Social Movements: Mobilizing Tradition in the XX. Nabarmendu dutenez, Denisoffek arreta gutxi eskaini die protesta musikako abesti doinuei, testuen menpekotzat jotzen zituen musika abesti doinuei, mezuaren bitarteko gisa zelako. Egia da testurara orientatutako mendebaldeko Europako abestien tradizioan melodiak menpekoak izan daitezkeela, hala ere, Eyermanek eta Jamisonek azpimarratu dute protesta abestirik eraginkorrenek boterea lortzen dutela.
Latino Amerika
Protesta-kanta Amerikako Urrezko Aroa, 1960ko hamarkadan gsuzatzen ari zen bitartean, atzerritar askok, komertzializatuta zegoela konturatu ziren.Víctor Jara Txileko kantautoreak, bere herrialdeko musika herrikoian iraultza sortu zuen Nueva Canción Chilena mugimendua bultzatuz. Berpizkunde folkloriko an funtsezko papera izan zuelarik, protesta abesti amerikarra "komertzializatua" kritikatu zuen.
Nueva canción (literalki "abesti berria" gaztelaniaz) Latinoamerikako musikako protesta, kanta soziala zen, Hego Amerikan, batez ere, Txilen eta Andeetako beste herrialde batzuetan sustraitu zen eta Latinoamerikan zehar izugarrizko ospea lortu zuen. Latinoamerika ko folk musika ohiko moduak (quena, zampoña, txarangoa edo gitarra kaxaren laguntzarekin jotzen zirenak) nahasten zituen rock musika ezagun (esp. Britainiarrak) batzuekin.
Kubako protesta musika mota bat 1960ko hamarkadaren erdialdean hasi zen. Kubako musikako mugimendua sortu zenean, folk musika tradizionalaren moduak eta letra aurrerakoiak, askotan politizatuak konbinatzen zituen. Protesta musikaren mugimendu hau "Nueva trova" izenarekin ezaguna zen.
Estatu Batuak
Nahiz eta jatorriz kubatarra izan, new trova ezaguna egin da Latinoamerikan zehar, batez ere, Puerto Ricon. Mugimenduko izar handienak, besteak beste, Roy Brown, Andrés Jiménez, Antonio Cabán Vale eta Haciendo Punto en Otro Son talde puertorrikarrak izan ziren.
Telegramgate-ri erantzunez, Bad Bunny, Residente eta iLE musikari puertorrikarrak "Afilando los cuchillos" protesta abestia kaleratu zuten 2019ko uztailaren 17an. Ricardo Rosselló-ren dimisioa eskatzen duen pista desegokia da.
Asia
Cui Jian txinatar-korearraren "Nothing to My Name" abestia ezaguna zen 1986an manifestarien artean Tiananmen plazan.
Hong Kong-eko Beyond-en "Boundless Oceans Vast Skies" (1993) eta "Glory Days"(1990) rock taldeak protesta ereserkitzat hartu dituzte hainbat gizarte mugimendutan.
2019-20 Hong Kongeko protestetan, Les Misérables-en "Do You Hear The People Sing" (1980) eta Thomas dgx yhl-en "Glory To Hong Kong" (2019) abesten ziren mugimenduaren alde. Azken hau oso zabaldua izan da protesta horien ereserki gisa, eta batzuek "Hong Kongeko ereserki nazionala" dela ere esan dute.
Independentzia aurreko garaietatik jendea mobilizatzeko tresnarik eraginkorrenetako bat izan da Indiako Kultur Aktibismoa. Indiak protesta abestien adibide ugari eman zituen Britainia Handitik askatzeko borrokan zehar.
Outlaw King
Outlaw King (euskaraz Legezkanpoko Errege), 2018ko David Mackenzie eskoziar zinema zuzendariak zuzendutako historia, ekintza eta drama film bat da. Chris Pine, Aaron Taylor-Johnson, Florence Pugh, Billy Howle, Tony Curran, Callan Mulvey, Stephen Dillane eta Alan Cooney aktoreek antzeztu zuten.
Kanta
Protest Song
Raftaar Indiako raperoaren "Mantoiyat" politikari ustelak, poliziak erasotzen ditu eta herrialdeak pairatzen duten bidegabekeria guztiak azaleratzen ditu. Abestian sustrai sakoneko gaiei buruz hitz egiten du eta jendearen eta gobernuaren hipokresia argitzen du. Indiako Ozeanoko rock fusio taldearen "Chitu" abestia beraien lehen abesti nabarmenetako bat izan zen, Ramek Narmada Mugimendua n parte hartzen ari zela topatu zuen himno tribala.
Sezzadio
Sezzadio Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kanta
Protest Song
Europa
Mahai-tenisa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Binaka mistoa
Binaka mistoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako mahai-tenisaren barruan jokatutako modalitate bat izan zen. 2021eko uztailaren 24tik uztailaren 24ean jokatu zen Tokioko Gimnasio Metropolitanoan. Lehen aldia izan zen bikote mistoen lehiaketa hau antolatu zela Udako Olinpiar Jokoetan.
Chalinochromis brichardi
Chalinochromis brichardi Chalinochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Kanta
Protest Song
Bielorrusiar protesta abesti ospetsuak XX. Mendearen hasieran sortu ziren Bielorrusiako Herri Errepublika sortu zenean eta Errusiako Inperioare n eta Sobietar Errusiaren independentzia lortzeko gerran. Garai honetan "Advieku My Spali" ("Lo egin dugu nahikoa", Bielorrusiako Marselliese izenaz ere ezaguna) eta "Vajaćki Marš" ("Gudarien martxa") bezalako protesta abestiak biltzen ditu. Bielorrusiako Herri Errepublikaren ereserkia zen. Protesta-abestien hurrengo aldia 1990eko hamarkadan izan zen, NRM, Novaje Nieba eta beste talde batzuek sortutakoak, musikari horien debekua ekarri zuen. Adibide gisa, Lavon Volski, NRM, Mroja eta Krambambulia-ko frontmanak arazoak izan zituen funtzionarioekin kontzertu gehienetan, Bielorrusiako sistema politikoa ri egindako kritikak direla eta. Bielorrusiako talde ospetsuenetako batek, Lyapis Trubetskoyk, debekatuta zuen herrialdean aritzea, bere letretan Aleksandr Lukashenkarekiko kritika egin zuelako.
Britainia Handiko protesta abestiak Erdi Aroko amaierako eta hasierako garaiko ingelesezko folk kantek bere garaiko gizarte gorabeherak islatzen dituzte. 1944an A. L. Lloyd eruditu marxistak esan zuen "The Cutty Wren" abestia zapalkuntza feudalaren aurkako ereserki kodetua zela eta, egia esan, 1381eko nekazari ingelesen matxinadatik datorrela, Europako protesta kantarik zaharrena bihurtuz. Ez zuen inolako frogarik eskaini bere baieztapenerako, baina ez da abestiaren arrastorik aurkitu XVIII. Mendea baino lehen. Lloyd-ek bere jatorriari buruz zalantzan jarri arren, "Cutty Wren" berpiztu egin zen eta 1950eko hamarkadako folk berpizkundean protesta abesti gisa erabili zen, protesta abestitzat har daitekeenaren adibide gisa.
Yoshinobu Ishii
Yoshinobu Ishii (japonieraz: 石井 義信, 1939ko martxoaren 13a - 2018ko apirilaren 26a) Japoniako futbolaria izan zen.
Outlaw King
2018ko irailaren 6an Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.
Kanta
Protest Song
Laulupidu estoniarrean egindako abesti asko protesta abestiak dira, batez ere Kantu Iraultzan idatzitakoak. Garai hartan Sobietar Batasunak zuen jarrera ofiziala zela eta, letrak maiz aipatzen dituzte, esplizituki sobietarren aurka, hala nola, Tõnis Mägi-ren Koit abestia. Aitzitik, Iest Linnak eta In Spe taldeak abestutako Eestlane olen ja eestlaseks jään esplizituki identitate estoniarraren alde dago.
Outlaw King
Argumentua
1304, Eskoziako Erresuma. Ingelesek William Wallace exekutatu ondoren, Robert de Brucek (Chris Pine) eskoziar koroa bereganatu eta eskoziar matxinoak Eduardo I.a Ingalaterrakoa (Stephen Dillane) eta haren seme ahula Eduardo, Galesko printzea (Billy Howle) buru duen munduko gudaroste indartsuena den ingeles armadari aurre egin beharko diote.
Kanta
Protest Song
Finlandiak, bertako Gerra Zibilera itzuli ziren protesta sozialista eta komunistako abestien tradizioa du, gehienak Errusia Sobietarretik inportatu eta itzulitakoak. XXI. Mendean protesta sozialisten abestien tradizioari jarraitzen diote zertxobait ezkerreko rap artistek eta maila txikiagoan KOM-antzerki abesbatzak forma taistoista tradizionalagoan.
"Internationale" ("L'Internationale" frantsesez) ereserki sozialista, anarkista, komunista eta sozialdemokrata da.
"The Internationale" nazioarteko sozialismoaren ereserki bihurtu zen. Frantses jatorrizko estriburua C'est la lutte finale / Groupons-nous et demain / L'Internationale / Sera le genre humain. (Doako itzulpena: "Hau da azken borroka / Elkartu gaitezen eta bihar / Internazionala / Izango da giza arraza.") "Internazionala" munduko hizkuntza gehienetara itzuli da. Tradizionalki ukabila agurtuta eskua altxatuta kantatzen da. "Internazionala" komunistek ez ezik (herrialde askotan) sozialistek edo sozialdemokratek abesten dute. Txinako bertsioa 1989an Tiananmen plazako protestetan ikasle eta langileen kontzentrazio abestia ere izan zen
Ton Steine ​​Scherben, 1970eko hamarkadako eta 1980ko hamarkadaren hasierako alemanezko rock taldeetako bat eta eragin handiena izan zuenetako bat, Rio Reiser abeslariaren letra politikoengatik oso ezaguna zen. Taldea ezkerreko mugimendu berrien bozgorailu musikala bihurtu zen, hala nola, okupazio mugimendua, Alemanian eta bereziki beren jaioterrian, Berlin mendebaldean. Haien letrak, hasieran, antikapitalistak eta anarkistak ziren, eta bandak Alemaniako Armada Gorria ren Fakzio mugimenduko kideekin loturak zituen legez kanpoko bihurtu aurretik. Geroago abestiak gai konplexuagoen ingurukoak ziren, hala nola, langabezia ("Mole Hill Rockers") edo homosexualitatea ("Mama war so"). Homosexualitateari buruzko bi disko kontzeptual luzeetan ere lagundu zuten, Brühwarm izenarekin (literalki: epel irakiten) kaleratu zuten gay-revue talde batekin lankidetzan.
Beste eskualde batzuk
Jatorrizko gaiak politikoki inspiratutako musika australiarrean nabarmentzen dira eta lurralde eskubideen gaiak eta atxilotutako aborigenen heriotzak biltzen dituzte. Gai horiei aurre egin dien talde australiarrik aipagarrienetako bat Yothu Yindi da. Tiddas, Kev Carmody, Archie Roach, Christine Anu, The Herd, Neil Murray, Blue King Brown, John Butler Trio, Midnight Oil, Warumpi Band, Paul Kelly, Powderfinger eta Xavier Rudd dira beste arazo australiar batzuei aurre egin dieten beste talde australiar batzuk.
Indigenen gaiez gain, Australiako protesta abeslari askok gerraren hutsaltasunaren inguruan abestu dute. Gerraren kontrako abesti aipagarriak Eric Bogle-ren "And The Band Played Waltzing Matilda" (1972) eta Redgum-en "A Walk in the Light Green" (1983) dira. Gehienetan "I was hemeteen only" bere koruak gogoratzen du gehien.
Zeelanda Berriko protestako abesti zaharrenetako bat John Hanlon-en Damn the Dam izan zen, 1973an Save Manapouri kanpainaren alde grabatua.
1981eko Springbok Tour zorrotz zatitzailean zehar, Blam Blam Blam-en Ez dago Depresiorik Ez Zeelanda Berrian gogokoena bihurtu zen biraren aurkako manifestarien artean. Herbs reggae taldeak Frantziako Ozeano Bareko froga nuklearrak kritikatzen zituen abestiak idatzi eta interpretatu zituen.
Rock, punk eta hard core garaia
Punk, punk rock izenarekin ere ezagutua, 1970.urtean sortutako genero musikal bat da, Estatu Batueta n eta Ingalaterran. Genero hau bereizi egiten da bere jarrera independiente eta kulturaren kontrakoa izateagatik. Musika honek, osaera nahiko sinplea du, eta batzutan pixka bat zabarra, nahiko agresiboak eta motzak diren melodiak dituelarik. DIY edo "zuk zeuk egin" filosofiari atxikitua dago, eta talde ugarik beren diskoak grabatu eta banatzeko jarrera dute.
Rock a, musika estilo asko barneratzen dituen musika mota da. Hasiera, rock and rollarekin izan zuen 1950.urtean Estatu Batuetan eta geroago, 1960.urtean, goitik behera aldatu egin zuen musikaren zenbait genero, bereziki Estatu Batuetan eta Ingalaterran. Rock and rolla, Britania Handian genero berriaren inguruan, zaletasuna piztu zen, eta artista propioak sortzen hasi ziren.
Estilo honetako talde garrantzitsuenetako batzuk dira Bad Brains, Dead Kennedys, Fugazi, Hüsker Dü eta Minor Threat. Euskal Herrian ere estilo honek arrakasta izan zuen, eta horren adibide dugu BAP!! taldea.
Musika estilo guzti hauetan eabilitako instrumentu nagusiak, bateria, baxu elektrikoa, gitarra elektriko a eta ahotsa dira.
Historia
The Ramones, The Sex Pistols, The Damned, Patti Smith edo The Clash izan ziren musikaren eta estetikaren eredua ezarri zuten musika taldeetako batzuk. Hasierako garaietan punk musika xinpletasun eta gordintasunagatik zen ezagutua; apaindurarik gabeko melodia sinpleak, boterearen kontrako edota politikari buruzko kantu laburrak, soinu "zakarra" eta rock musikan oinarrituriko tenpo azkarra ziren punk taldeen ezaugarri orokorrak.
1960.urtean, Estatu Batuetako eta Ingalaterrako gazteak pentsatzen hasi ziren jadanik rocka ez zela pentsamenduak eta ideiak adierazteko merkatuaren beste tresta bat gehiago baizik. Orduan, punka sortu zen, opresio sozial eta kulturalak salatzeko.
Hamarkada horretatik aurrera, musikaren munduan “britaniar inbasioa” deituriko gertaera gertatu zen. The Beatles, The Kinks edo The Who bezalako taldeak agertzen hasi ziren eta hauek rockean eragin handia izaten hasi ziren. Hasieran, garage-rock edo proto-rock. Talde askok, Ramones esaterako, gazteen diskriminazioa, droga eta modaren aurkako letrak zituzten. Ramones taldea, Londres era joateak, Sex Pistols bezalako taldeen aldaketa eragin zuen. Beraien instrumentuak espresio moduan erabiltzen hasi ziren bertako garaiko gizarte estua eta errepresioz beterikoarekiko desadostasuna azaltzeko.
80ko hamarkadan, Hardcorea Heavy Metalarekin edota Speed Metalarekin nahasten hasi ziren talde batzuk. Horren adibide D.R.I. edo Suicidal Tendencies taldeak izan ziren. Musika korronte berri honi Crossover izena jarri zitzaion. Crossoverra, gaur egungo beste musika estilo batzuen aurrekari bilakatu zen. Honen adibide, Trash Metala, Death metala edota Trashcorea ditugu.
Rocka Britania Handian
Jazz mugimenduak blues musikariak erakarri zituen Britainia Handira. Lonni Donenganen 1955eko “Rock Island Line” kantak eragin handia izan zuen, eta talde andana sortu ziren irla osoan, tartean John Lennonen The Quarry Men, 1957ko The Beatlesen aurrekaria. Arraza oztopo izan gabe, Britainia Handian rock and roll mugimendu ederra garatu zen.
Cliff Richardek lortu zuen rock ‘n’ roll britaniarraren lehen arrakasta “Move it” kantarekin. Rock ‘n’ rolla pop arinean eta baladetan galtzen ari zela, rock talde britainiarrek amerikar zuriek baino sutsuago jotzen zuten. 1962rako, Britainia Handiko rock mugimendua abian zen. AEBetako soul, rhythm and blues edo surf musikaren eragina zabala zen oso. Baina euren rock sormenak tartekatzen hasi ziren, gero eta musika konplexuagoekin.
The Beatlesek, irudi, musikagintza eta nortasunaren nahasmen erakargarria bildu zuen. 1962rako Rolling Stones, The Animals eta The Yardbirdsekin batera, blues musikaren eragina adierazten zutenetako bat zen. 1964rako, The Kinks, eta geroago The Who, Mod estiloaren irudia ziren. Hamarkadaren bukaerako, rock talde britainiarrak drogen azpikulturako psikodelia musikaren generoetan aurrerapausoak ematen hasi ziren.
Britania Handiko arrakastaren ondoren, AEBetan zehar tamaina handiko bira prestatu zuten The Beatlesek, Beatlemania izeneko zoratzeko moduko zaletasun sortuz. Horren ildotik, beste talde britaniarrek ere AEBetara jauzi egin zuten, batik bat Rolling Stones, The Animals eta The Yardbirds.
Euskal Rock Erradikala
Euskal Herriko Rock Erradikalak, erdal musika barne hartzen duen arren, euskaraz Euskal Rock Erradikala izenez ezagunagoa (dena dela, gaztelaniaz asmatu zen izena —Rock Radical Vasco, Rock Radikal Vasco edo RRV— eta luzaroan ez zuen euskal izenik izan) Hego Euskal Herrian 1980ko hamarkadan izandako euskal eta erdal musikako mugimendu bat da. Estilo ezberdinak sartzen ziren, hala nola punk, rock, ska eta reggaea.
Rock Radical Vasco izena, Egin egunkarian 1983ko urriaren 16an argitaratutako manifestu batean agertu zen lehen aldiz, Jose Mari Blasco musika managerrak sinatua, eta elkarren kontrako hainbat jarrera sorrarazi zuen. Abertzale izan edo ez, talde askori beren buruari etiketa hori jartzea ez zitzaien gustatu. Eskorbutokoek, esaterako, «Rockak aberririk ez du» adierazpenak egin zituen.
Musikari haiek batzen zituen ezaugarria, kritika sozial eta politikoa zen, eta letretan ia beti botere erakundeak kritikatzen zituzten: Estatua, polizia, monarkia, Eliza Katolikoa, armada eta guardia zibila. 1980ko krisi ekonomikoa ere beren letretan islatu zuten. Irrati libreekin, fantzinekin, gaztetxeekin eta hainbat talde alternatiborekin batera, ezker abertzalearen inguruko erakundeek musika talde horiei arnasa hartzeko bidea eman zieten. Herri Batasunak, Martxa eta Borroka izeneko kanpainaren bidez, rock kontzertuak eta ekitaldi politikoak uztartzea lortu zuen, eta horrek RRVko taldeei emanaldiak lortzea erraztu zien. Gainera, adibidez Egin egunkariak antolatutako maketa eta kontzertu lehiaketei esker, historiara pasako ziren hainbat talde eman ziren ezagutzera: La Polla Records, Hertzainak, Potato eta Kortatu, besteak beste. Gaur egungo gazteek, talde hauek entzuten jarraitzen dute baina ez lehen bezala.
Kultura
Punkak bere kultura eragin zuen: gazte-bortizkeria, janzkera propio eta bereziak, pogo dantza, muturreko askatasunean eta botereari aurka egitean oinarritutako ideologia eta kontsumismoaren kontrako etika dira haren ezaugarri nagusiak.
Rock and rollaren eragina zabala da mundu osoko gizartean. Nabaritzen da modan, zinema estiloan, sexuaren inguruko jarreretan eta alkohola edo drogen erabilpenean. Eragina hain da zabala non rocka, musika generoa ez ezik, bizitzeko modu bat ere bilakatzen den askoren ustez. Gainera, rock musikari franko munduan zehar gurtu eta mirestu egiten dira.
Egile eskubideak
Egile-eskubideak edo copyright ere ezagutua egileei lan bat egiteagatik, izan literarioa, artistikoa, edo zientifikoa, argitaraturik egon edo ez, legediak eskaintzen dien arau eta baldintza multzo bat da. Lan hau publikatua izan edo lan berria bada ere, eskubide berberetara atxikitzen dela ziurtatzen dio legeak egileari.
Copyrightak kopiak egiteko eskubidea eta kopien gaineko kontrolaren eskubidea ematen dio jabeari, egileari edo obraren jabegoa erosi duenari. Horrela, sorkuntzako lanak egiten dituztenek beren obrak babesteko eta haien jabegoa dutela adierazteko sorturiko legezko formula da.
Jabego eskubidea urratzeko bi modu nagusi daude. Batetik plagio a eta bestetik pirateria delakoa.
Plagioa beste egile baten obra norberarena balitz bezala argitaratzean datza, eta oro har, banakoek egindako lege urratzea izaten da (abeslariek, idazleek, etab.).
Pirateriari dagokionez, berriz, gizabanako baten ekintza izan daiteke, baina taldeek (enpresek, konpainiek) egiten dute batez ere, eta egilearen baimenik gabe egile-eskubideez babesturiko materiala argitaratzean datza. Aurrerapen teknologikoekin aski erraza da, gaur egun, pirateria. Adibidez,musika deskargatu eta hori erabili baimenik gabe.
Argitaletxeak eta haien negozioa
Musikaren industrian, musika argitaratzailea da ,kantautoreek eta abeslarik, beraien tasak jasotzen dituztela ziurtatzen dutenak, beren lanak komertzialki erabiltzen direnean.
Argitalpen kontratua deritzon hitzarmenaren bidez, egile edo konpositore batek bere lanen egile eskubideak "esleitzen" dizkio argitaletxe bati. Hortik aurrera, konposizio horiek lizentziatzen ditu, non erabilerak kontrolatzen laguntzen duen eta egileei irabazkiak banatzen dizkien, horien portzentaia mantenduz beren zerbitzuen ordainketa gisa. Argitaletxea ere egileen konposizioak sustatzeaz arduratzen da, diskoak egiten dituzten artistek edo filmetarako edo telebistarako musika gisa erabil ditzaten.
Jatorriz musika argitaratzaile terminoak partiturak argitaratzen zituzten enpresak ziren. Mendearen amaieran, orria, musika konposizioen erabilera komertzial nagusia zen. Gaur egun, bi negozioak desberdindu egin dira; musika argitaratzaileei partiturak ekoizten dituztenak eta argitaletxeei konposizioen erabilera kudeatzen dutenak, nahiz eta terminoen bereizketa hori praktikan ez den beti errespetatzen.
Disko salmentak
Musika instrumentu eta estilo ezberdinen sorrerarekin batera, musika hau grabatu eta erreproduzitzeko gai izango ziren gailuen beharra etorri zen. Gainera, garai artan, ezin zuen edonork musika sortu eta arazo hau konpontzeko, Tomas Alva Edisonek fonografoa sortu zuen.
Disko-jogailuaren Sorrera
1877 an, Edisonek fonografoa patentatu ostean, hainbat hobekuntza jaso zituen aparatuak. Batetik. 1883 an, Chichester Alexander Bell, Alexander Graham Bell eta Charles Tainterrek, fonografoa hobetu zuten grafofonoa sortuz. Bi urte beranduago berriz, Emile Berliner rek, gramofono deituriko hobekuntza bat sortu zuen. Aparatu hau, goma bulkanizatuzko disko batekin lana egiteko gai zen eta eskuz egiten zitzaion bultza. Eldridge Johnson ek berriz, motor batekin bultzada hau automatizatu zuen.
Disko-jogailuaren urteak
XX.mendea ren hastapenetan, disko-jogailu ak hobekuntza tekniko aipagarri asko izan zituen. Disko-jogailu elektrikoa izan zen garrantsitsuenetarikoa. Honek, platoaren abiadura handitzeko balio izan zuen, soinuaren kalitatea hobetuz eta gainera, bolumena erregulatzeko aukera eman zuen.
Hasiera batean, disko-jogailuak oso garestiak ziren eta eskaera handia egon arren, ezin zuten guztiek horrelako aparatu baten jabetza eskuratu. Ondorioz, hasiera batean aberatsek eta instituzioek edo irratiek zuten disko-jogailu bat haien baitan. Hamarkada bat pasatu ostean, binilo dendak eta disko-jogailuak ospe handia eskuratu zuten eta 1940ko hamarkadan, ohikoa zen klase ertain-altuko etxeetan bat izatea. 1960ko hamarkadan, disko-jogailuaren punturik gorenena izan zen.
Kasetearen urteak
Disko-jogailuaren arazo nagusia, garraiatzeko arazoa zen eta hau ekiditeko asmoz, 1963 an, Philips konpainiak lehenego grabagailu eta erreproduzitzaileak sortu zituen kasete zintentzat. Hasiera batean ez zuten ospe handirik lortu, txikiagoak zirenez, soinuaren kalitatea ere txikiagoa zelako eta arazoa konpondu artean kaseteek ez zuten garrantzirik izan. 1970eko hamarkadan ezagutzera eman ziren guztiz eta Pioneer, Sony edo Akai bezalako markek haien irrati kasete etarako kalitatezko grabagailuak atera zituzten.
Industriaren gainbehera
1990eko hamarkadan, CD-ROM ak izan zuen ospea, kasetea baino hobea zelako. Mende berriarekin batera, beste formatu batzuk hasi ziren protagonismoa hartzen. Gainera disko mota hau, pirateatu egiten zen sarritan eta ondorioz CD-aren eta mota guztietako diskoen gainbehera etorri zen.
Gila munstro
Gila munstro (Heloderma) Helodermatidae familia monotipikoaren genero bakarraren izen arrunta da, Platynota narrasti infraordenaren barruan sailkatua. Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldean, Mexikon eta Guatemalan bizi dira. Baranoen familiako kide gutxi batzuekin batera pozoia sortzeko gaitasuna duten saurio bakarrak dira.
Kanta
Diskoak gaur egun
Gaur egun, biniloak biltzen dituzten pertsona gutxi batzuk daude, hauen soinu kalitateagatik eta objetu baliotsu gisa. Irrati kaseteak berriz, polizi ek erabiltzen dituzte asko irauten dutelako eta galdeketa luzeetan erabilgarriak direlako. Viniloak bezala, kaseteak vintage objetu gisa biltzen dituzten pertsona gutxi batzuk daude. CD-arekin antzerako zerbait gertatzen da, konpainiek ez dute CD-arengan interesik eta biniloak eta kasetearen antzeko etorkizuna izango duela uste dute.
Kontzertuen garrantzia
Spotify edo Youtube bezalako plataformak, musika grabatzeko aukera eta irratiaren aurretik, musika entzuteko edo gozatzeko modu bakarra kontzertuetara joatea edo bertan musika jotzea zen. Gaur egun, musika kontsumitzeko era desberdin asko sortu diren arren, kontzertuek ez dute garrantzirik galdu.
Preixan
Preixan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Kanta
Kontzertuen garrantzia
Artista hasiberrientzat, zuzeneko ikuskizun handi bat egitea funtsezkoa da, industriaren barruan toki bat izateko. Kontzertuek, artista berrientzat promozio gisa funtzionatzen dute, publikoa erakartzen eta irudi bat garatzen laguntzen diete. Kontzertuei esker, kazetari batek, ekoizle batek, musikazale sutsu batek artista berri hori entzun dezake, eta ahoz aho talde horren ospea zabalduko eta eta industrian gorakada izango du. Horrekin batera, bandek kontzertuak kontrolatzen dituzte. Entzuleei beren musika entzun eta hautematea haiek nahi duten bezala, hasieratik bukaerara, abestien ordena, tonua eta moldaketa aukeratzen dituzte. Horrek, kontzertuek entzuleei ematen dieten loturarekin batera, artistentzat oso esperientzia garrantzitsua izatea eragiten du eta artistei garapena lortzea laguntzen diete.
Hala ere, kontzertuak oso garrantzitsuak dira artistentzat, batez ere artistek lortzen dituzten diru-sarrera gehienak kontzertuetatik datozelako. Izan ere, zigilu diskografikoek ez dute zuzenean parte hartzen kontzertuen ekonomian. Baina musika-plataformek edo diskoen salmentek bildutako diru-sarreretan parte hartzen dute. Adibidez, Drakek 23,7 milioi dolar irabazi zituen 2016 an erreprodukzioei esker, baina are gehiago irabazi zuen bere birarekin: The Summer Sixteen tour, 85 milioi dolar bildu zituena. Azken urteetan ere, talde batzuek zuzenekoei esker irauten dute bizirik. Adibidez, Mojinoak ez dira 20 edo 30 mila disko saltzetik pasatzen, baina zezen-plazak betetzen dituzte.
Mande hizkuntzak
Mande hizkuntzak Afrikako mendebaldean Mande herriek hitz egiten duten hizkuntza multzoa dira. Mandinga, Soninkera, Bambara, Dioula, Kagoro, Bozo, Mendé, Yacouba, Vai eta Ligbi dira hizkuntzarik garrantzitsuenak.
Preixan
Biztanleria
2007an Preixan udalerrian erroldatutako biztanleak 509 ziren. Familiak 216 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mande hizkuntzak
Zabalkundea
Mande hizkuntzak honako herrialdetan mintzo dira:
Ibon Gaztañazpi
Ibon Gaztañazpi Zaldua (Orio, Gipuzkoa, 1977ko maiatzaren 19a) euskal kazetari eta telebista aurkezle bat da, bai eta Orio Arraun Elkarteko arraunlari ohia ere.
Gila munstro
Itxuraz muskerraren antzekoak izaten dira. Buru zabal handia dute, begi txikiak, aho zabala eta bi puntako mizto bilkorra. Masailezurretako giltzaduren ondoan pozoi-guruinak dituzte. Gorputzaren gainaldea garatxoaren antzeko ezkata txikiz estalia dute. Kolorez, zuri-beltzak, edo zuri eta marroiak izaten dira.
Edward Spencer Dodgson
Edward Spencer Dodgson (Woodford, Essex, Ingalaterra, 1857ko azaroaren 19a - 1922ko urriaren 9a) euskalaria izan zen.
Bizitza
1886. urtean hasi zen euskal hizkuntzaz arduratzen, eta hogeita hamar urtez Euskal Herrian barrena ibili zen, euskaraz idatziriko liburu, orri eta testuak han-hemenka bildu eta argitara emanez (Kardaberaz, Mendiburu, Kapanaga, Mikoleta, Otxoa de Arin, Frai Bartolome, Urte eta Leizarraga).
Liburu aztertzaile nekaezina izan zen eta Vinsonen euskal bibliografiari eginiko gehigarria eman zuen argitara (1892, Supplément à la bibliographie basque).
Preixan
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ibon Gaztañazpi
18 urterekin eta denbora laburrez Nekazal ingeniaritza ikasten hasi zen. Obran ere jardun zuen lanean; eta, gero, Zuzenbidea ikasten hasi zen. AEKn bi urte egin zituen, ondoren komunikazioa ikasi nahi zuela otu zitzaion.
Balmar-Gramont (Tolosa Okzitaniako metroa)
Balmar-Gramont (Balma-Gramont, frantsesez) Tolosa Okzitaniako metroaren geltokia da, Balmar udalerrian kokatuta dagoena, route d'Agde eta rue Saint-Jean artean hain zuzen.
Geltokia 2003ko abenduaren 20an ireki zen, Tolosa Okzitaniako metroaren tolosa alinea Belmont eta Balmar-Gramont arteko luzapenarekin.
Kanta
Irratien funtzioa
Irratia k musikaren sektorean duen funtzio nagusia, artisten musika-lanak eta karrerak jendaurrean zabaltzea da. Izan ere, irratia izan da, historikoki, grabatutako musika sustatzeko kanalik garrantzitsuena. Ezinbestekoa da kontsumitzaileak obrak ezagutzeko eta kontzertuetara joateko, nahiz eta bere bitartekaritza zalantzan jarri den komunikabide berrien sorrerarekin eta sare sozialen gorakadarekin, eta industriaren bitartekaritza zalantzan jarri den ekoizpen-kostuen merkatzearekin. Nolanahi ere, irratiak egokitzen jakin du, eta gaur egun, online irratiak musika independentearen sustapenaren aliatu handienetako bat bihurtu dira.
Preixan
Etxebizitza
2007an 259 etxebizitza zeuden, 217 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 234 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 217 etxebizitza nagusietatik 161 bere jabearen bizilekua ziren, 49 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 114 etxek bost zituzten. 149 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 100 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 336 ziren, horien artean 236 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 236 pertsona aktiboetatik 209 lanean zeuden (109 gizon eta 100 emakume) eta 27 langabezian zeuden (15 gizon eta 12 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Balmar-Gramont (Tolosa Okzitaniako metroa)
Historia
2003ko abenduaren 20an ireki zen Balmar-Gramont geltokia, 2001ean hasitako lanen ondoren, 1993an linea ireki zenean. Beraz, ez da beti Tolosa Okzitaniako metroaren tolosa a linearen terminoa izan: 2003. urtera arte, linearen terminoa Belmont geltokia zen.
Preixan
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Gerezi-erramu
Gerezi-erramu (Prunus laurocerasus) prunus generoko zuhaitz espezie bat da. Asia Txikian jatorria duen landare hau Europako eskualde epeletan, tartean Euskal Herrian, hazi arren normalean zuhaixka bat besterik ez da. Lorategietan landare apaingarria da eta lasaigarri moduan erabiltzen dute.
Preixan
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Kanta
Zuzenean
Normalean musika zuzenean jotzen denean kontzertua deritzo. Kontzertua zuzeneko funtzio musikal baten eszenaratzea da (konposizio solte ezberdinekin). Horrek esan nahi du kontzertuak musikarien presentzia eskatzen duela, beren instrumentuak jotzen eta hainbat abesti egiten.
Hiru kontzertu mota berezi daitezke:
Edward Spencer Dodgson
Bizitza
Izaera biziko gizona zen, eta eztabaida gogorrak izan zituen bere garaiko euskalari batzuekin (Azkuerekin bereziki). Tesi bat egin zuen Leizarragaren Testamentu Berria obrako aditz-formen komunztadurari buruz eta poemak idatzi zituen euskaraz.
Preixan
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Edward Spencer Dodgson
Argitalpenak
- Supplément à la bibliographie de la langue basque [de Julien Vinson] : dédié à monsieur Antoine d'Abbadie (Rennes, 1892)
- The basque verb found and defined : verbi Leiçarragani dictionariolum topotheticum (Alençon, 1895)
Gerezi-erramu
Deskribapena
6 metrotako altuera hartzen duen hosto iraunkorreko zuhaitza da. Laurisilvan 8 metroko altuera ere hartzen du. Hosto brillanteak, obalatuak, koriazeoak eta kolore berdekoak ditu eta handiak dira, 10 cm ingurukoak. Lore zuri usaitsuak ditu ardatz batean kokaturik daudenak. Fruitua drupa beltz bat da, gereziaren tamainakoa, hortik landarearen izena.
Ugalketa
Azkar hazten den landarea da. Fruituaren haragia jangarria da baina barruan dituen haziak pozointsuak dira. Txoriek fruitua jaten dute baina haragi goxoa digeritu ondoren zirinarekin botatzen dute hazia eta horrela azkar hedatzen da. Horregatik landare inbasore kontsideratzen da.
Edward Spencer Dodgson
Argitalpenak
- The leiçarragan verb : An analysis of the 703 Verbal Forms in the Gospel according to Matthew (London, 1907)
Mequinenzako gaztelua
Mequinenzako gaztelua (castell de Mequinensa, castello de Mequinenza eta castillo de Mequinenza) Aragoiko (Espainia) ekialdeko Mequinenza udalerrian dagoen gaztelu-jauregi bat da.
Ibon Gaztañazpi
ETB 1ean kirol emanaldietan esatari bezala hasi zen, batit bat traineru estropaden emanaldietan. Gero ETB 1eko hainbat saio ere aurkezte zituen. Esaterako Herri People, Auzolan, Zuek hor! edota Itsasontzi baten.
Preixan
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.