cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santiago de Compostelako geltokia
Geltokia
Hiru nasa, alboko bat eta erdiko bi ditu, eta bost bide sartzen dira bertara. Horiek guztiak metalezko markesina batek babesten ditu. Markesina horrek bi isurialde ditu, proportzio dezentekoak eta multzoan nekez integratzen direnak. Bere irismenetik kanpo, zamalanetarako, apartaturako edo garajerako zerbitzu-bide gehiago geratzen dira). Nasa-aldaketak lurpeko pasabideei esker egiten dira.
Heminoemacheilus hyalinus
Heminoemacheilus hyalinus Heminoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Friuli-Venezia-Julia
Friuli-Venezia-Julia (Friulieraz Friûl-Vignesie Julie) Italiako eskualdea da, ipar-ekialdean dagoena. Trieste du hiriburu. Hiri nagusiak Udine eta Montfaucon dira.
Jengibre
Jengibrea (Zingiber officinale) espezia bat da, tropikoko landare iraunkor baten errizoma edo lurrazpiko zurtoina da. Hain aspalditik lantzen da non ez baita gaur egun jengibrearen basa-landarerik aurkitzen. Errizoma horiek lurrean sartuz ugaltzen da. Txinako nabigatzaileek itsasontzietan eramaten zituzten zeharkaldi luzeetarako, kutxetan landatuta, eskorbuto ari aurre egiteko.
Friuli-Venezia-Julia
1963az geroztik, lurralde autonomoa da. Udine, Gorizia, Pordenone eta Triesteko probintziak hartzen ditu (7.846 km2; 1.233.984 biztanle 1981ean).
Jengibre
Transplantea erraza bada ere, hozte sistemak, aireko garraioa eta berotegiak asmatu aurretik, jengibrea bidaia luzea eginda iristen zen, almibarrean kontserbatuta edo, maizago, lehortuta, osorik nahiz hautsetan kontsumitzeko.
Friuli-Venezia-Julia
Orografia
Karniako Alpeen eta Juliakoen artean, iparraldea mendiz eta muinoz osaturiko lurraldea da. Hegoaldea ordoki emankorra da; mendebala, aldiz, lehorra edo urez betea da. Itsasertzeko aintzirak lehortu egin dituzte. Ibai nagusiak Piave, Tagliamento eta Isonzo dira.
Jengibre
Indian jatorria izanda ezaguna zen jada erromatarrentzat, eta lurrezko ontzi txikitan ekarrarazten zuten.
Friuli-Venezia-Julia
Ekonomia
Nekazaritza lurralde guztian nagusi da: mendian, abere-hazkuntza eta basoak ustiatzen dira. Mendebaleko ordokiak belardiz estalita daude eta ekialdean artoa lantzen da batik bat (Udinen, barazkiak). Industriak ez du munta handirik, zeta eta altzariak salbu. Metalgintza astunak ere bere lekua du Udinen eta Montfauconen. Azken hori eta Trieste Italiako portu nagusietakoak dira.
Jengibre
Behin lurretik atera ondoren garbitu eta eguzkitan lehortzen uzten da bere pisuaren hiru laurdenak galtzeraino. Honela, bere zapore min bereziagatik guztiz gutiziatua den espezia bikaina bihurtzen da.
Friuli-Venezia-Julia
Historia
Friuli deitura Forum Julii antzinako hiriaren izenetik dator. Dukerri lombardiarra izan zen VI. mendean; Karlomagnok bere egin zuen (775), eta 1077an Akileako aitalehenen eskuetara aldatu zen, eta horiek zatirik handiena Veneziari eman zioten (1420). Dukerriaren beste zatia Austriara joan zen 1500ean, eta hortik dator Austriako Friuliaren (Trieste hiriburua) eta Veneziako Friuliaren (hiriburua Udine) bereizketa; azken hori Campoformioko hitzarmenean Austriara joan zen. Eskualdeko zatirik handiena Italiako erresumara itzulia izan zen (1866). 1947an, Italiak Jugoslaviari eman behar izan zion Ekialdeko Friuli, Trieste ezik.
Jengibre
Etimologia
Hitza euskarara gaztelerako jengibre eta frantsesezko gingembre hitzetatik etorri da. Hauek Erdi Aroko latinezko gingiber, zingeber hitzetatik, latineko zingiberi hitzetik eratorria. Latinera Antzinako Grezieratik etorri zen, ζιγγίβερις (zingíberis). Grezierara Indiako hizkuntzetatik etorri zen: siṅgivēra, शृङ्गवेर. Honaino iritsita bi teoria ezberdin daude. Sanskritoz शृङ्गं hitzak adar esan nahi du, baina baliteke hau herri etimologia bat izatea. Beste teoriak dio tamileratik datorrela, eta jengibre sustraia esateko erabiltzen zen modua izatea: இஞ்சி eta வேர்.
Sukaldean
Curry edo bestelako espezien nahasketetan oso erabilia da eta bere lekua du entsaladetarako saltsetan eta gozogintzan. Garai batean ardo eta garagardoari ere botatzen zitzaion.
Are We Lost Forever
Sinopsia
Bikote gazte baten harremana kontatzen du; zehazki, bien arteko harremanaren amaiera. Bat etsita dago, eta bidelaguna nola berreskuratu pentsatzen ari da. Bestea, aldiz, pozarren dago; izan ere, harreman hori polita baino suntsitzaileagoa zela uste du.
Smyrna (Georgia)
Smyrna  Georgiako estatuko hiri bat da. DeKalb County konderrian kokatua dago. 2010ean 51,271 biztanle zituen, 39.76 kilometro koadrotan banatuta.
Catch Me If You Can
Catch Me If You Can (euskaraz Harrapa Nazak Ahal Baduk) 2002ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigilearen komedia-drama bat da. Jeff Nathanson Frank Abagnale iruzurgilearen bizitza eta Stan Redding idazlearen Catch Me If You Can'' liburuan oinarritua dago. Bertan, Leonardo DiCaprio, Tom Hanks, Christopher Walken, Martin Sheen eta Nathalie Baye aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Filma benetazko istorio batean oinarritua dago. 1960ko hamarkadan AEBetan Frank W. Abagnale (Leonardo DiCaprio) iruzurgile gazte eta iheskorrak gezurrezko nortasun eta lanbide ugari eskuratu ohi zituen (medikua, abokatua edota hegazkin airelineatako pilotua). FBIko Carl Hanratty agentearen (Tom Hanks) misio eta helburu bakarra haren urratsak jarraitu eta juztiziaren aurrean erantzun dezan iruzurgile gaztea atzematea da, baina Frank ez da leku batean denbora askoan geldirik egon ohi den mutila, betiere polizia hura atxilotzera iritsi aurretik alde egina dagoelarik.
Ke arteko egunak
Ke arteko egunak 1990 urtean Antxon Ezeizak eginiko euskal filma da. Urte hartako Donostiako Zinemaldiaren Donostia Saria lortu zuen.
Bere garaian, euskarazko elkarrizketak zituen inoizko laugarren pelikularik ospetsuena izan zen: 51.663 ikusle izan zituen, 103.536,43 €-ko kopurua bilduz.
Sinopsia
Hogei urte pasa eta gero, Pedro Sansinenea Euskal Herrira itzultzen da. Mexikon egon da luzaz eta inguruak itotzen zuelako joan zen hara. Donostiara itzuli denean, oso bestelako mundu bat aurkitzen du, gaztaroan ezagutu zuen hartatik oso desberdina. Egokitu ezin horrek, daukan adin handiak eta alkoholarekin duen problemak pertsona bakarti eta arlote bihurtzen dute. Euskal gatazkak zigortutako hiri batean dabil batetik bestera, errukarri. Harreman bat hasten du Lurdesekin, aspaldi laga zuen familiaren bila hasten da -orain, alaba preso politikoa du-... Baina alferrik dira ahalegin guztiak. Pertsonaiak ez du lortzen hogei urte lehenago utzitako gizartean berriz sartzea. Jasanezinak egiten zizkion inguruabar batzuk hor dirau eta badaude beste inguruabar berriak.
Mendebaldeko Prusia
Mendebaldeko Prusia (Westpreußen alemanez, Prusy Zachodnie polonieraz) 1773tik 1824ra Prusiako Erresumaren probintzia izan zen eta 1878tik 1918ra Erregearen Prusiako probintzia poloniarra bilakatu zen. 1918 geroztik, haren erdiko eskualdea poloniar korridorea eta Danzig Hiri Askea bihurtu zen. Bestalde, Weimar Errepublikaren barnean iraun zuten lurraldeek Mendebaldeko Posen-Prusia sortu berrian eratu zuten edota Ekialdeko Prusiara anexionatu ziren. 1939tik 1945ra lurraldea Reichsgau Danzig-Mendebaldeko Prusiaren barnean sartu eta era horretan Poloniaren zati bihurtu zen. Gaur egun, Mendebaldeko Prusiaren lurraldea Pomeraniako voivoderri eta Kuyaviako voivoderriaren artean banatuta dago Polonian.
The Spicy McHaggis Jig
The Spicy McHaggis Jig (euskaraz McHaggis Alprojaren Jiga) Dropkick Murphys estatubatuar musika taldeak 2007an bere Sing Loud, Sing Proud diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da.
Krośniewice udalerria
Krośniewice Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kutno barrutian kokatuta. 94,71 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8613 biztanle zituen.
Monestier-d'Ambel
Biztanleria
2007an Monestier-d'Ambel udalerrian erroldatutako biztanleak 22 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Messier 66
Messier 66 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen n.
Monestier-d'Ambel
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 8 ziren, horien artean 7 aktiboak ziren eta1 inaktiboa zen. 7 pertsona aktiboak lanean(4 gizon eta 3 emakume) zeuden.. Pertsona inaktibo bakarra "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zegoen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Robert Curl
Robert Floyd Curl, Jr. (Alice, Texas, 1933ko abuztuaren 23a - Houston, 2022ko uztailaren 3a) estatubatuar kimikaria izan zen.
Kimika Nobel saria jaso zuen 1996an (Harold Kroto eta Richard Smalleyrekin batera) fullereno izeneko karbono molekula mota aurkitzeagatik. Elektrizitatean, materialen zientzian eta medikuntzan garrantzi handikoa izan daiteke aurkikuntza, eta ikuspegi berria ekarri du karbonoaren kimikaz.
Brandon Lee
Brandon Bruce Lee (Oakland, Kalifornia, 1965eko otsailaren 1a - Wilmington, Ipar Carolina, 1993ko martxoaren 31) estatubatuar aktore eta borroka arteetako artista bat izan zen.
Bruce Lee aktore eta borroka arteetako artista ospetsuaren eta Linda Lee Cadwell (jaiotzez Emery) irakaslearen semea zen, bai eta Lee Hoi-chuen hongkondar opera abeslariaren biloba eta Shannon Lee aktore, borroka arteetako artista eta enpresaburuaren anaia ere.
Cnemaspis permanggilensis
Cnemaspis permanggilensis Cnemaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Xabat Illarregi
Xabat Illarregi Marzol (Leitza, Nafarroa Garaia, 2001) bertsolari nafarra da. Joanes Illarregi bertsolariaren anaia gaztea da.
Biografia
Leitzako Bertso-eskolan hezia, gazte-gaztetatik hasi zen bertsotan eta Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan birritan anaiaren atzetik gelditu ondoren 2018an eta 2019an txapelduna izan zen.
Uzay-le-Venon
Biztanleria
2007an Uzay-le-Venon udalerrian erroldatutako biztanleak 393 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (27 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 61 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Xabat Illarregi
Biografia
Helduen Nafarroako txapelketan finalista izan da 2019an (zazpigarrena) eta 2021ean (seigarrena).
Uzay-le-Venon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 231 etxebizitza zeuden, 171 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 228 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 171 etxebizitza nagusietatik 150 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 147 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Uzay-le-Venon udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 429 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.523 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Uzay-le-Venon udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.683 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neva (Wisconsin)
Neva Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Langlade konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Krosno
Krosno barruti-eskumenak dituen Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko hiria eta udalerria da. 43,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 46565 biztanle zituen.
Zuria II.a Nafarroakoa
Zuria II.a Nafarroakoa edo Zuria Trastamara eta Evreuxkoa (Erriberri, 1424ko ekainaren 9a - Ortheze, 1464ko abenduaren 2) Aragoiko eta Nafarroako infanta eta, 1461-1464 bitartean, Nafarroako erregina de iure izan zen.
Biografia
Ama Zuria I.a Nafarroakoa eta aita Joanes II.a Aragoikoa izan zituen. Erriberriko Nafarroako Erregeen Jauregian 1424an jaioa, Joana ahizpa nagusia 1425eko abuztuaren 22an hil zitzaion eta Karlos III.a Noblea irailaren 8an. Beraz, ama Nafarroako erregina bilakatu zen.
1436ko irailaren 22an Toledon Nafarroa eta Gaztela arteko bake ituna sinatu zen, Majanoko tregoa sei urte eman ondoren. Itun horretan 12 urteko infanta eta Gaztelako printzearen, Henrike IV.a Gaztelakoa izango zena, ezkontza adostu zuten. Era horretan Nafarroak gudan galdutako hiribildu eta gazteluak berreskuratu zituen.
Zuria erreginak bere alabarekin batera Gaztela aldera joan zen ezkontza legezkoa egiteko. Ezkontza Valladolideko katedralean 1440ko urriaren 16an ospatu zuten, Henrike 15 urte bete zuenean. Bidaia aprobetxatuz, Zuria I.a Extremadurako Guadalupeko santutegira erromes joan zen baita senarrak hainbat Gaztelako nobleekin izandako liskarretan bere alde egiteko.
Saint-Benin-d'Azy
Saint-Benin-d'Azy Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Zuria II.a Nafarroakoa
Biografia
1441eko apirilaren 1ean, Zuria I.a ama hil zen, artean Gaztelan zegoela. Honek aita eta nebaren arteko erresuma kontrolatzeko borroka piztu zuen: Nafarroako Gerra Zibila izenekoa. Zuriak bere anaia Karlos Vianako Printzeari eutsi zion beti, eta agaramontarren eta beaumontarren arteko gerran, azkenengo hauen aldera lerratu zen. Zuriak nebaren alde egin eta Joan II.a Gaztelakoa aitaginarrebaren laguntza eskatu zuen. Jarrera horrek behin betiko bukatu zuen aitarekin izandako harremana. 1452an Oibarko guduan Karlos galdu zuen, eta harekin batera Zuria.
Saint-Benin-d'Azy
Biztanleria
2007an Saint-Benin-d'Azy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.250 ziren. Familiak 500 ziren, horien artean 152 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 152 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zuria II.a Nafarroakoa
Biografia
Bitartean, Zuria Gaztelan zorigaiztoko ezkontza bat bizi zen. Zorionez, 1453ko uztailaren 27an Nikolas V.a aita sainduak desegin zuen kontsumatu ez zutelako. Biek "eragin kaltegarriek sortutako inpotentzia" alegatu zuten ezkontza desegiteko.
Saint-Benin-d'Azy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zuria II.a Nafarroakoa
Biografia
Zuria Nafarroara itzuli eta ezkontza-sari moduan lortutakoa galdu zituen. Aragoiko erregea bere aitak ez zuen beari buruz ezer jakin nahi ezta Leonor ahizpa txikiak, orduan Foixko kondesa zena, ere. Gainera, Joana Enrikez bere ugazama azpijokoetan hasi zen Fernando bere semea Nafarroako tronuan jesartzeko. 1461ean Karlos Vianako Printzea neba hil zenean, erresumaren ordezko bihurtu zen. Karlosek bere testamentuan aurretik amaren testamentuak esandakoa berretsi zuen, hau da, koroa bere seme-alaba nagusiarentzat izango zela.
Saint-Benin-d'Azy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Zuria II.a Nafarroakoa
Biografia
Zuria laguntza barik zegoen preso Erriberrin, aitaren eskuetan. Honek Frantziako Erresumarekin itun berria sinatu zuen eta, berriro, alaba nagusia erabili zuen. Agurainen, Joan II.ak eta Luis XI.a Frantziakoak elkarrizketa izan zuten eta ituna berresteko Zuria (orduan 38 urte zituena) eta Karlos Valoiskoa (16 urte) frantziar erregearen anai txikiaren arteko ezkontza adostu zuten. Hala ere, Zuriak aitaren peoi izateko ukatu eta ezkontza bertan behera utzi zuen.
Saint-Benin-d'Azy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 706 ziren, horien artean 506 aktiboak ziren eta 200 inaktiboak ziren. 506 pertsona aktiboetatik 457 lanean zeuden (243 gizon eta 214 emakume) eta 49 langabezian zeuden (23 gizon eta 26 emakume). 200 pertsona inaktiboetatik 70 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 69 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Zuria II.a Nafarroakoa
Biografia
Aitak, suminduta, Leonor bere arrebari ematea erabaki zuen. Bearnorako bidean zegoela, bidaiaren arriskuez jakitun, kexu formala idatzi zuen bahiketa salatuz (Orreaga, 1462ko apirilaren 23a). Egun batzuk geroago, hilaren 30ean, testamentua egin zuen eta, alajaina, ordurako jada Gaztelako erregea zen bere senar ohia, Henrike IV.a, izendatu zuen ordezko. Leonor eta Gaston IV.a Foixkoa bere senarrak Zuria atxilotu eta Montcada dorrean, Orthezen, espetxeratu zuten. Zuria preso zegoela hil zen 1464ko abenduaren 2an. Historialari batzuek ahizpak eraila zela esaten dute, besteek, aitak. Leskarreko katedralean lurperatu zuten.
Saint-Benin-d'Azy
Diru sarrerak
2009an Saint-Benin-d'Azy udalerrian 534 unitate fiskal zeuden, 1.227,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.299 euro zen.
Mareno di Piave
Mareno di Piave Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Benin-d'Azy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 58 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Mareno di Piave
Mugakideak
Mareno di Piavek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Benin-d'Azy
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hemibrycon yacopiae
Hemibrycon yacopiae Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Saint-Benin-d'Azy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Benin-d'Azy udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.044 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1  bat eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen. Saint-Benin-d'Azy udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 163 ikaslekin.
Downpatrick lurmuturra (Mayo konderria)
Downpatrick lurmuturra, Irlandako Mayo konderriaren mendebaldeko kostaldean dagoen lurmutur bat da.
Saint-Benin-d'Azy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Achavalita
Ezaugarriak
Achavalita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Patrizioak
Patrizioak (patricii) Antzinako Erroman pribilegio politiko eta pribatuak zituen gizarte klasea izan zen, plebeioen aldean. Kondairaren arabera, Erroma sortu zuten lehenengo familien ondorengoak ziren. Erromako Errepublikan, patrizioak bakarrik izan zitezkeen Erromako Senatuko kideak. Halaber, patrizioak ziren kontsulak eta epaileak. Plebeioen aldean zeuzkaten pribilegioen aurka, patrizioen eta plebeion arteko gatazkak eta borrokak gertatu ziren. Horien artean, ezaguna da plebeioen Aventinoko matxinada; gatazka horren konponbide gisa, plebearen tribunoen figura sortu zen, Senatuak hartutako erabakiei buruz beto eskubidea zuena.
Shanghai Hongqiao nazioarteko aireportua
Shanghai Hongqiao Nazioarteko Aireportua (txinera sinplifikatuz: 上海虹桥国际机场; txinera tradizionalez: 上海虹橋國際機場; pinyineraz: Shànghǎi Hóngqiáo Guójì Jīchǎng), (NAGE: SHA, NAZE: ZSSS), Shanghai hiriko bigarren aireportua Shanghai Pudong Nazioarteko Aireportuaren atzetik.
1999an Pudong Barrutiko aireportua zabaldu aurretik Hongqiaoko aireportua Shanghaiko hegaldi internazionalen azpiegitura nagusia zen. Gaur egun, Txinako Herri Errepublika barneko trafikoak hartzen ditu batez ere.
Garraiobideak
2010eko martxoan aireportua Shanghaiko metroaren bigarren linearekin lotu zen. Metroa heldu zen Shanghaiko lehen aireportua izan zen.
Zoroastrismo
Zoroastrismoa Iranen sortutako erlijioa da, eta munduko sinesmen antolatu zaharrenetakoa eta Zaratustra profeta irandarraren irakaspenetan oinarritua. Ongiaren eta gaizkiaren kosmologia dualista du ontologia monoteista baten eta gaizkiaren aurkako azken konkista ongiak iragartzen duen eskatologia baten esparruan. Zoroastrismoak Ahura Mazda (Jakituriaren jauna) bezala ezagutzen den jakinduriaren sortu gabeko jainko onbera goresten du bere izaki goren bezala. Historikoki, zoroastrismoaren ezaugarri bereziek (bere monoteismoak, mesianismoak, erabakimen askean eta hil ondorengo azken auzian sinesteak, zeruaren, infernuaren, aingeruen eta deabruen kontzepzioak), beste kontzeptu batzuen artean, eragina izan zezaketen beste sistema erlijioso eta filosofiko batzuetan, besteak beste Abrahamdar erlijioetan eta gnostizismoan , iparraldeko budismoan eta filosofia grekoan.
Balizko sustraiak K.a. 2. milurtekoan izanik, zoroastrismoa K.a. VI. mendearen erdialdean sartzen da historia erregistratuan. Antzinako Irango inperioen estatu erlijioa izan zen milurte batean zehar (K.a. 600. urtetik K.o. 650. urtera arte, gutxi gorabehera), baina K.a. VII. mendetik aurrera gainbehera etorri zen arabiar musulmanen Persiaren konkistaren (633 – 654) ondorio zuzen bezala eta herri zoroastroarraren jazarpen handia eragin zuena. Duela gutxiko kalkuluen arabera, munduan 110.000 zoroastroar inguru bizi dira, 120.000 gehienez ere, eta kopuru horretatik gehienak, Indian, Iranen eta Ipar Amerikan bizi dira; haien kopurua gero eta txikiagoa dela dirudi.
Zoroastrismoaren testurik garrantzitsuenak Avestan jasotakoak dira, non Zaratustrak konposaturiko idazki nagusiak dauden; horiek Gathas bezala ezagutzen, Zaratustraren irakaspenak definitzen, kultuaren liturgiaren barruko poemak diren eta gurtzarako oinarri gisa Yasna erabiltzen dute. Zaratustraren filosofia erlijiosoak Irango lehen jainko proto- eta indo-irandarrak mundu naturaleko emanaldietan banatu zituen, ahurak eta daevak bezala, azken horiek ez baitziren gurtzeko modukoak. Zaratustrak sortzaile gorena Ahura Mazda zela aldarrikatu zuen, Asharen bitartez unibertsoaren indar sortzaile eta sostengatzailea, eta gizakiei aukera ematen zaiela Ahura Mazdaren alde egin edo ez, ondorioz bere aukeren erantzule bihurtuz. Ahura Mazdak kontrako indarrik ez duen arren, Angra Mainyu (espiritu/pentsamolde suntsitzailea), —zeinaren indarrak Aka Manah-tik (pentsamendu gaiztoa) sortuak diren—, hartzen da erlijioaren kontrako indar nagusitzat, Spenta Mainyu-ren (espiritu/pentsamolde sortzailea) aurka jarriz. Erdi Aroko persiar literaturak Angra Mainyu gehiago garatu zuen Ahrimanen, Ahura Mazdaren arerio zuzena izateko aurrera eramanez.
Gainera, Ahura Mazdan jatorria duen bizi-indarra, Asha bezala ezagutzen dena (egia, ordena kosmikoa), drujaren (gezurra, engainua) aurka dago. Ahura Mazda guztiz ona dela uste da, jainkoarengandik eratorritako gaiztakeriarik gabea. Ahura Mazdak gētīgen (erreinu ikusgarria) eta mēnōgen (erreinu espiritual eta mental ikusezina) lan egiten du zazpi Amesha Spentas-en bidez (sei, Spenta Mainyu baztertzen denean) ..
Sinesmenak
Zoroastrismoak henoteismoa, nolabaiteko monoteismoa, aldarrikatu zuen lehen erlijioetako bat izan zen. Ahura Mazda da beren Jainko nagusia. Zoroastriarrek betiereko sua gurtzen dute, Jainkoaren sinboloa. Zoroastrok aditzera eman zuen Ongiaren eta Gaizkiaren arteko borroka eta dualismoa, Argia eta Iluntasunarena (dualismo hau bera aurkituko dugu hamabigarreneko Xiiten Islamean ere). Zoroastrok zioenez badago espiritu santu bat (Spenta Mainyu), beranduago Ahura Mazda-rekin identifikatuko dutena, eta espiritu gaizto bat (Angra Mainyu edo Ahriman), kontrakoak biak, batak eguna eta besteak gaua, batak bizitza eta besteak heriotza irudikatzen dutenak. Bi espiritu hauek elkarrekin bizi dira gizaki bakoitzaren baitan.
Komunitateak
Gaur egungo komunitate zoroastriarren artean, ezagunenetarikoak Indiako Parsi komunitatea da. Izena bera Persia terminotik dator, eta Iran ingurutik Indiara joandako komunitate etorkinen erlijioa izan zen. Hala ere, gaur egungo Indian bertako erlijio-talde bat gehiago dira, eta era berean diaspora propioa dute. Horien arteko familia batean, Afrikan migratzaile, jaio zen adibidez Farrokh Bulsara, Freddy Mercury alegia.
Iranen, zoroastrismoaren jaioterrian, gutxiengo txiki bat dira, 25.000 lagun ingurukoa 2012ko erroldaren arabera. Hala ere, Irango Parlamentuan toki bat gordea dute.
Iranen dauden komunitate zoroastriarren artean, herrialdearen ipar-mendebaldean hizkuntza berezkoa dutenak ere badaude: pertsieraren aldaera bat den Dari Zoroastriarraz mintzo dira 8.000 eta 15.000 lagun artean.
Terminologia
Zoroaster izena (Ζωροάστηρ) avesterako Zaratustra izenaren grezierazko izena da. Zartosht eta Zardosht bezala ezagutzen da persieraz eta Zaratosht gujarateraz. Erlijioaren izen zoroastrikoa Mazdayasna da, Mazda avesterako yasna hitzarekin elkartzen duena, eta gurtza, debozioa esan nahi du. Euskaraz, fedearen jarraitzaile bati zoroastroar edo zaratustrar deitu ohi zaio. Gaur egun oraindik erabiltzen den esamolde zaharrago bat Behdin da, erlijio onarena esan nahi duena. Zoroastrar liturgian, termino hori navjotar zeremonia batean erlijioan formalki sartu berri den gizabanako laikoarentzat erabiltzen da, osta, osti, ervad, mobed eta dastur apaiz-tituluen kontrastean.
Teologia
Zoroastroarrek jainko sortzaile goren unibertsal, transzendente, on eta sortu gabeko bat badela uste dute, Ahura Mazda, edo Jaun Jakintsua (Ahurak Jauna esan nahi du, eta Mazdak Jakituria esan nahi du avesteraz). Zaratustrak bi atributuek, bananduta, bi kontzeptu ezberdin bezala mantentzen ditu gathas gehienetan, baina, batzuetan, forma bakar batean konbinatzen ditu. Zaratustrak dio Ahura Mazda orojakilea dela, baina ez ahalguztiduna. Gathetan nabarmentzen da Ahura Mazdak lan egiten duela Amesha Spenta bezala ezagutzen diren jarioen bidez eta beste ahuren laguntzaz, horietatik esplizituki izendatzen den bakarra Sraosha delarik azken kategoria horretan.
Zoroastroar tradizioan, druja Angra Mainyutik (geroagoko testuetan Ahriman ere deitua) dator (espiritu/pentsamolde suntsitzailea), Asharen ordezkari nagusia gatazka horretan Spenta Mainyu den bitartean (espiritu/pentsamolde sortzailea). Ahura Mazda gizatiarra da, eta sorkuntzarekin erlazionatzen da Amesha Spenta bezala ezagutzen diren jarioen bidez (hilezkorrak eta santuak), sorkuntzaren eta nortasun idealaren alderdi ezberdinen ordezkari eta zaindari direnak. Ahura Mazdak, Amesha Spenta horien bidez, Yazatas (gurtzeko modukoa esan nahi duena) izeneko ezin konta ahala jainkoren laguntza du, eta bakoitza, oro har, kreazioaren alderdi moral edo fisiko baten hipostasia da. Zoroastroar kosmologiaren arabera, Ahuna Vairya formula artikulatzean, Ahura Mazdak argi utzi zuen Angra Mainyuren aurkako ongiaren azken garaipena. Azkenean, Ahura Mazda gailenduko zaio Angra Mainyu gaiztoari, eta, une horretan, errealitateak Frashokereti izeneko berritze kosmikoa nabarituko du, eta denbora mugatua amaituko da. Azken berrikuntzan, sorkuntza guztia —baita hasieran iluntasunera erbesteratu edo jaistea aukeratu zuten hildakoen arimak ere— Ahura Mazdarekin bilduko da Kshatra Vairyan (domeinurik onena esan nahi duena), hilezkortasunera berpiztua izango delarik. Erdi Aroko persiar literaturan, uste nabarmenena zen saoshyant bezala ezagutzen zen salbatzaile irudi batek frashokeretiak sortuko zituela denboraren buruan; testu gathikoetan, berriz, saoshyant terminoa (onura dakarrena esan nahi duena) Mazdayasnako fededun guztiei buruz ari zen, baina, ondorengo idazkietan, kontzeptu mesianiko bihurtu zen.
Zaratustraren teologiak, bere baitan, batez ere hartzen du Asharen Hiru Aldeko Bidea: Pentsamendu Onen, Hitz Onen eta Egintza Onen inguruan biraka jarraitzearen garrantzia. Era berean, enfasi handia dago zoriontasuna zabaltzeko, batez ere karitatearen bidez, eta gizonen zein emakumeen berdintasun eta betebehar espirituala errespetatzeko. Zoroastrismoak naturaren eta bere elementuen babesa eta begirunea azpimarratzen ditu, eta batzuek ekologiaren munduko lehen sustatzaile gisa aldarrikatu dute. Avestak eta beste testu batzuek uraren, lurraren, suaren eta airearen babesa eskatzen dute erlijio ekologiko bihurtzeko: «Ez da harritzekoa mazdaismoari lehen erlijio ekologikoa deitzea. Yazatasenganako begirunea (jainkozko izpirituak) naturaren kontserbazioa azpimarratzen du (Avesta: Yasnas 1.19, 3.4, 16.9; Yashts 6.3 – 4, 10.13)». Hala ere, baieztapen partikular hori asha-ren jariotzat hartzen diren indar naturaletara mugatzen da lehen zoroastroarrek espezie gaiztoak akabatzeko betebeharra zutelako, gaur egungo zoroastrismoan jada jarraitzen ez den bidea.
Zoroastrismoa ez da guztiz uniformea pentsamendu teologiko eta filosofikoan, batez ere eragin historiko eta modernoekin, eragin nabarmena baitute sineste, praktika, balio eta hiztegi indibidual eta lokaletan, batzuetan tradizioarekin bat eginez eta beste batzuetan hura baztertuz. Zoroastroar praktikantearen bizitzaren azken helburua ashavan (Asharen maisu) bihurtzea da, eta, mundura, zoriona ekartzea; horrek gaizkiaren aurkako borroka kosmikoari laguntzen dio. Zoroastrismoaren oinarrizko irakaspenen artean daude:
Praktikak
Erlijioak dio kaosari eusteko bizitzan parte hartze aktibo eta etikoa pentsamendu eta hitz onetatik sortutako egintza onen bidez beharrezkoa dela zoriontasuna bermatzeko. Parte-hartze aktibo hori funtsezko elementua da Zaratustraren erabakimen askearen kontzeptuan, eta zoroastrismoak, horrelakoa den heinean, aszetismoaren eta monakotza muturreko formak baztertzen ditu, baina, historikoki, kontzeptu horien adierazpen moderatuak ahalbidetu ditu.
Zoroastroar tradizioan, bizitza aldi baterako egoera bat da, non pertsona batek aktiboki parte hartuko duen Asha eta Drujen arteko etengabeko borrokan. Haurraren jaiotzan, gorpuztu aurretik, gizabanako baten urvan (arima) bere fravashiarekin (pertsonala goiko/espiritua) lotuta dago oraindik, Ahura Mazdak unibertsoa sortu zuenetik existitzen dena. Urvana desegin aurretik, fravashiak Ahura Mazdak zuzendutako sorkuntzaren mantentzean parte hartzen du. Pertsona jakin baten bizitzan, fravashiak ekintza onak egiteko inspirazio-iturri eta babesle espiritual gisa jokatzen du. Arbasoen fravashi kultural, espiritual eta heroikoak, odolezko lerro ospetsuei lotuak, gurtzen dira, eta bizidunei laguntzera dei dakieke. Hil eta laugarren egunean, urvana bere fravashiarekin elkartzen da, non mundu materialeko bizi esperientziak biltzen diren mundu espiritualean betiko borrokan erabiltzeko. Zoroastrismoak, gehienetan, ez du berraragiztatzearen ideiarik. Ilm-e-Kshnoom-en jarraitzaileek, Indian, berraragitzean sinesten dute, eta begetarianismoa praktikatzen dute gaur egun ohikoak ez diren beste iritzi batzuen artean, nahiz eta hainbat adierazpen teologiko egon diren begetarianismoaren alde zoroastrismoaren historian eta Zaratustra begetarianoa zela dioten. Zoroastrismoan, ura (aban) eta sua (atar) garbitasun erritualaren eragileak dira, eta horiei lotutako garbiketa-zeremoniak bizitza erritualaren oinarritzat hartzen dira. Zoroastroar kosmogonian, ura eta sua dira, hurrenez hurren, sortu diren oinarrizko bigarren eta azken elementuak, eta haien Idazteunak uste du suak uretan duela jatorria (Apam Napat). Ura eta sua, berriz, bizigarritzat hartzen dira; Zoroastroarrek suzko moduren baten aurrean otoitz egin ohi dute (edozein argi-iturri nabaritzat har daitekeena), eta kultu nagusiaren errito gorena uren indartzea da. Sua bitarteko bat da, zeinaren bidez espirituaren ulermena eta jakituria lortzen diren eta ura jakituria horren sorburutzat hartzen den. Sua eta ura ere hipostasiak dira, Yazatas Atar eta Anahita bezala, gurtzeko ereserkiak eta letaniak haiei eskainiz.
Gorpu bat anfitrioitzat hartzen da deskonposiziorako, hau da, drujerako. Ondorioz, Idazteunak hildakoen disposizio segurua agintzen du gorpuak kreazio ona kutsa ez dezan. Agindu horiek erritu-azalpenaren praktika azkarraren doktrina-oinarria dira, zeia azkar deuseztatzen den, normalean Isiltasunaren Dorreekin identifikatzen dena, zeinarentzat ez dagoen ez Idazteunean ez tradizioan termino tekniko estandarrik. Gaur egun, Indiako azpikontinenteko zoroastroar komunitateek egiten dute errausketa-erritua legez kanpokoa ez den lekuetan eta diklofenakorekin eragindako pozoiketak ez duen hegazti sarraskijaleen iraungipen birtuala ekarri. Beste herri zoroastroar batzuek, berriz, beren hildakoak erraustu egiten dituzte, edo, bestela, kare-morteroz estalitako hilobietan lurperatzen dituzte, nahiz eta zoroastroarrek beren hilak ondotik kendu nahi dituzten ingurumenarentzat ahalik eta modurik ez kaltegarrienean.
Izan ere, Indiako azpikontinenteko zoroastroarrek, hau da, parsiek eta irandarrek, hainbat faktore sozial eta politikorengatik ez dute birmoldaketarik egin XVIII. mendeaz geroztik behintzat. Zoroastroar Apaiz Nagusiek, historikoki, uste izan dute ez dagoela arrazoirik Revayats eta beste Liburu Santuek sostengatzen duten konbertsioa ez onartzeko, nahiz eta geroago apaizek epai horiek gaitzetsi dituzten. Iranen barruan, jazartutako zoroastroar asko, historikoki, konbertsioaren aurka agertu izan dira, edo ez zaie arduratu. Gaur egun, Teherango Mobaden Kontseiluak (Iranen barruan dagoen eliz autoritate gorena) onartzen du, baina islamatik zoroastrismora aldatzea legez kanpokoa da Irango Errepublika Islamikoaren legeen arabera.
Antzinate klasikoa
Zoroastrismoaren sustraiak historiaurreko sistema erlijioso indoiraniar komun batean daudela uste da, K.a. II. milurtekoaren hasieran. Zaratustra profeta bera, tradizioz, K.a. VI. mendekoa izan arren, historialari moderno askoren ustez K.a. X. mendean bizi izan zen Irango erlijio politeistaren berrantolatzailea izan zen. Zoroastrismoa, erlijio bezala, ez zen mende batzuk geroago arte finkatu. Zeta Road Seattlek uste du Txinako wu praktikak, K.a. IX. mendekoak, geroago taoisten sinesmenak inspiratu zituztenak eta historian galduak, zoroastroarrek inspiratuak izan zitezkeela. Zeta Road Seattleko idazleak uste du zoroastroarren magiak ere Mendebaldeko Zhouko gorteetan zerbitza zitezkeela, eta horrek esan nahi du Victor H. Mair jaunak idatzitako Asia Mendebaldeko Neolitikoan zein Txinan gerora izan ziren Gurutzatu Indartuen boterearen agerpenei buruz eta horrek wu pertsonaiarekin izan zituen harremanak lotura horren froga izan zitezkeela.
Antzinate berantiarra
Partiarren garai arte, armeniar lurraldeetan nagusi zen erlijioa zoroastrismo mota bat zen, zalantzarik gabe. Sasandarrek zoroastrismoaren zurvanismo forma modu erasokorrean sustatu zuten, askotan harrapatutako lurraldeetan suzko tenpluak eraikiz erlijioa sustatzeko. Kaukasoko beren agintepeko mende luzeetan zehar, sasandarrek zoroastrismoa sustatu nahi izan zuten arrakasta handiekin, eta Kaukaso aurrekristauan nabarmena izan zen (batez ere gaur egungo Azerbaijanen).
Erdi Aroko gainbehera
Sasandar Inperioaren zatirik handiena, arabiarrek bota zuten 16 urtetan zehar, VII. mendean. Estatuaren administrazioa azkar islamizatu eta Omeiatar kalifa-herriaren mendean azpimurgildu bazen ere, hasiera batean, ez zegoen presio handirik islama adoptatu berri zuten pertsonengan. Beren kopuru handia zela eta, konkistatutako zoroastroarrak dhimmis bezala tratatu behar izan ziren (mendeetan zehar iraun zuen identifikazio horren baliozkotasunari buruzko zalantzak izan arren), babesa jasotzeko aukera ematen ziena. Legelari islamiarrek jarrera hau hartu zuten: musulmanak soilik izan zitezkeen guztiz moralak, baina sinesgabeak beren gaiztakerien menpe gera zitezkeen, horiek beren jauntxoak lausotzen ez zituzten bitartean. Oro har, behin konkista amaituta eta tokiko baldintzak adostuta, gobernadore arabiarrek zerga baten truke babestu zituzten tokiko biztanleak.
Konbertsioa
Nahiz eta buruzagitza eta jazarpen berri baten mende egon, zoroastroarrek beren lehengo bideekin jarraitu ahal izan zuten, nahiz eta konbertitzeko presio sozial eta ekonomiko geldo baina etengabea egon, nobleak eta hiritarrak izan zirelarik lehenak konbertitzen; islama, aldiz, motelago onartu zen nekazari eta lurjabe nobleziaren artean. Boterea eta munduaren abantaila islamaren jarraitzaileen esku zeuden orain, eta politika ofiziala mespretxu baztertzailea bazen ere, baziren banakako musulmanak proselitismorako gogoz eta horretarako era guztietako baliabideak erabiltzeko prest
Biziraupena
Konbertitzeko pizgarri ekonomiko eta sozialak gorabehera, zoroastrismoak indartsu jarraitu zuen eskualde batzuetan, batez ere Bagdadeko kalifa-hiriburutik urrutien zeudenetan. Bukharan (gaur egungo Uzbekistanen), islamaren aurkako erresistentziak IX. mendeko Qutaiba buruzagi arabiarrak lau aldiz bihurtu behar izan zuen bere probintzia. Lehen hiru aldietan, hiritarrak beren erlijio zaharrera itzuli ziren. Azkenik, gobernadoreak beren erlijioan gurtzea zentzu guztietan zaildu egin zien, tokiko suzko tenplua meskita bihurtu zuen, eta bertako jendea ostiraleko otoitzetara joatera animatu zuen bakoitzari bi dirham ordainduz. Gobernadore arabiarrak bizi ziren hiriak bereziki ahulak ziren horrelako presioen aurrean, eta, kasu horietan, zoroastroarrak egokitu edo administrazio adiskidetsuagoa zuten eskualdeetara migratzea beste erremediorik ez zuten izan.
Aro Modernoa
Zoroastrismoak aro modernoan iraun du, batez ere Indian, non Parsi IX. mende inguruan egon zela uste den.
Gaur egun, zoroastrimoa bi pentsamendu-eskola nagusitan bana daiteke: erreformistak eta tradizionalistak. Tradizionalistak parsiak dira gehienbat, eta onartzen dute, Gathas eta Avestarekin batera, Erdi Aroko persiar literatura ere, eta, erreformistak bezala, beren forma modernoan garatuak, gehienak, XIX. mendeko garapenetatik aurrera. Oro har, ez dute fede aldatzerik onartzen, eta, beraz, zoroastroarra izateko, zoroastroarren gurasoengandik jaio behar dute. Tradizionalista batzuek, ordea, ezkontza mistoen seme-alabak zoroastrikotzat hartzen dituzte, nahiz eta, normalean, zoroastroar jaioa aita izan behar duen. Erreformistek gathetara itzultzearen alde egiten dute, fedearen izaera unibertsala, hau da, erritualizazioaren gutxitzea eta fedea filosofia gisa azpimarratzea erlijioaren ordez. Zoroastroar guztiek ez dute eskolarekin bat egiten, eta adibide nabarmenak indarra hartzen ari dira, neo-zoroastroar/predikatzaile ibiltariak barne, zeinak, normalean, zoroastrismoaren berrinterpretazioak baitira, mendebaldeko kezketara jotzen dutenak, eta zoroastrismoaren ideia erlijio bizi gisa zentratzen dutenak eta erritual eta otoitz zaharrak berpiztu eta mantentzearen alde egiten dutenak erreforma etiko eta sozial progresiboen alde egiten duten bitartean. Azken eskola horietako biek gathak zentratzeko joera dute beste testu batzuk erabat baztertu gabe, Vendidad izan ezik. Ilm-e-Khshnoom eta Pundol Taldea zoroastroar pentsamenduaren eskola mistiko herrikoiak dira Parsi komunitateko gutxiengo txiki baten artean, gehienak XIX. mendeko teosofiak inspiratuak eta pentsamolde etnozentriko espiritual batek tipifikatuak.
Kyphosidae
Kyphosidae arrain pertziformeen familia da, Atlantikoko, Indiako eta mendebaldeko Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena.
Nonières
Nonières Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nonières udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 85 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kyphosidae
Generoak
Hona hemen genero batzuen bilakaera:
Nonières
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 177 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 86 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 167 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (46 gizon eta 32 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nonières udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 197 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.142 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Nonières udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Llandegwning
, Galesko udalerria da, konderrian dagoena.
Nonières
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Martin Urtsua
Martin Urtsua Arizmendi (Arizkun, 1653ko otsailaren 22a - Manila, Filipinetako kapitaintza nagusia, 1715eko otsailaren 4a), Lizarragako kondea, nafar konkistatzaile eta kolonizatzailea izan zen. 1709-1715 bitartean Filipinetako gobernadorea eta jeneral gorena izan zen
Bizitza
Juan Urtsua eta de Maria Agerreren semea zen. Migel lehengusuarekin Espainia Berrira joan zen. 1686an Juana Bolliorekin ezkondu zen. Juanaren aita, Santiago Bollio, Yucatágo kapitaintza nagusiko errege-ogasunaren administratzailea zen. Yucatánen zazpi urtez zerbitzatu ostean, penintsularen barnealdea konkistatzeko eta Guatemalarako bidea irekitzeko proiektu bat aurkeztu zuen, 1693an onartua izan zena. 1696-1697 bitartean, Roque de Soberanis gobernadorea aurka jarri bazitzaion ere, Guatemalako iparraldean dagoen Petén eskualdea konkistatu zuen. Horrela, Petén Itzá aintzirako uharte batean kokaturik zegoen Tayasal, maien azken gotorlekua, espainiarren esku erori zen. Esker onez, Karlos II.a erregeak Yucatango jeneral goren eta gobernadore izendatu zuen.
1704an Filipinetako kapitaintza nagusira lekualdatu zuten, eta ondoko urtean Lizarragako konde titulua eman zioten. 1709ko abuztuaren 25ean Filipinetako gobernadore eta jeneral goren bilakatu zen, eta baita Errege Auzitegiaren presidente ere. Kolonizazioa jarraitu eta kristau misiolarien lana laguntzeaz gain, pirata ingeles eta mairuen aurka borrokatu behar izan zuen. Karguan egon zen 1715eko otsailaren 4an hil zen arte.
Berlin
Berlin Alemaniako hiriburua eta hiririk handiena da. Gaur egun 3,4 milioi biztanle ditu, Bigarren Mundu Gerran zituenak (4,5 milioi) baino gutxiago.
Europar Batasuneko hiri jendetsuenetan zazpigarrena da, eta munduko 80 hiri jendetsuenen artean dago. 1949tik 1990era bitan banatua egon zen: Ekialdeko Berlin eta Mendebaldeko Berlin.
Spree eta Havel ibaien artean dago kokatua, Alemania iparraldean. Brandenburgo estatuak inguratzen du guztiz, baina 1920tik estatu federal bat da.
Toponimia
Berlin izenaren jatorria ezezaguna da. Teoria baten arabera, Elba inguruan bizi zen eslaviarrek hitz egiten zuten polabierazko berle edo berlin hitzetatik dator, hurrenez hurren «landu ezin den lurra» eta «biztanlerik gabeko lurra» esan nahi dutenak. Beste teoriak, berriz, berl (zingira) eta -in eslaviar lokatiboaren lotunea dela dio, «eremu zingiratsua» zela adieraziz. Edonola ere, izenak ez du hiriko armarrian agertzen den hartzarekin inolako loturarik. Gaizki-ulertu hau arrunta da oso, izan ere, alemanezko Bär hitza – ahoskatzen dena– «artza» esan nahi du.
Geografia
Berlin ekialdeko Alemanian dago, Poloniako mugatik 70 kilometrotara mendebalderantz. Eremu zingiratsu batean eraikitako hiri hau Brandenburg estatuak inguraturik dago. Eremua laua da oso, izan ere, azken Izotz Aroan iparraldeko Barnim goi-ordokia eta hegoaldeko Teltow goi-ordokien artean Berlin–Varsovia urstromtal-ek (izotza urtzean sortutako ur-jarioa) eskualdean haran bat modelatu zuen. Egun Spree ibaiak zeharkatzen duen harana hain zuzen ere. Mendebaldeko muturrean dagoen Spandau barrutian Spree eta Havel ibaien arteko lotunea dago. Ibai biek inguruko aintziren urak hartzen dituzte, nagusienak Tegeler See, Großer Wannsee eta Großer Müggelsee direnak.
Nahiz eta haranean sortua izan, egungo Berlingo barruti batzuk Spree haranaren bi aldeko goi-ordokietara hedatu dira: Reinickendorf eta Pankow barrutien zati batzuk Barnim goi-ordokian daude eta, era berean, Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg eta Neukölln barrutiak Teltow goi-ordokian. Spandau barrutia, berriz, Berlingo urstromtal eta Nauen ordokiaren artean dago, azkena Berlingo mendebaldean dagoena.
Hiriko lekurik altuenak Teufelsberg eta Müggelberge muinoak dira, biek 115 metroko altuera dutenak. Teufelsberg berez ez da muino bat, baizik eta Bigarren Mundu Gerrako aztarnetatik aliatuek sortutako obra-hondakin multzoa.
Klima
Köppen klima sailkapenaren arabera Berlinek klima kontinental hezea du. Hiriak klima epela du.
Udak ez dira oso beroak tenperatura beroenak 22-25 °C artekoak eta hotzenak 12-14 °C artekoak izanik. Neguak, berriz, epelak dira batez besteko tenperatura 4 °C-koa izanik. Udaberria eta udazkena normalean hotz eta epel artean dira. Berlingo eraikinek mikroklima bat sortzen dute, erdialdean inguruko herrixketan baino 1-4 °C artean izanik.
Urtean zehar batez besteko prezipitazioa 570 milimetrokoa da, urte osoan zehar neurrizko eurite izanda. Abendu eta martxo artean sarritan egiten du elur baina arraroa da gatzatu eta luzaroan irautea.
Historia
1200.a inguruan sortutako bi herri, Berlin eta Cölln, 1307an elkartu eta Berlin izeneko hiri bat sortu zuten, 7000 biztanle zituena. 1435ean Brandenburgeko hiriburu izendatu zuten, garai hartako Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatuetako bat.