cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salsein
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 20 bigarren erresidentzia ziren. 40 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 20 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 20 pertsona aktiboetatik 18 lanean zeuden (12 gizon eta 6 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean Salsein udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Faustin-Archange Touadéra
Faustin-Archange Touadéra (1957ko apirilaren 21a) Afrika Erdiko Errepublikako politikaria eta akademikoa da, estatuko presidentea 2016ko martxotik. Aurretik, lehen ministroa izan zen 2008ko urtarriletik 2013ko urtarrilera. 2015eko abenduko eta 2016ko otsaileko presidentetzarako hauteskundeetan, presidente hautatu zuten, Anicet-Georges Dologuélé lehen ministro ohiaren aurkako bozketen bigarren itzulian.
Antillo
Antillo Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Antillok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chibchanomys orcesi
Chibchanomys orcesi Chibchanomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Baefra
Baefra, Baka edo Bakara ere deitua, Egiptoko IV. dinastiako faraoi bat izan zen. Bere erregealdia, K.a. 2521etik K.a. 2514 arte hedatu zen. (von Beckerath).
Manetonek, Baefrari buruz, edo, berak idatzi zuen bezala, Bikerisi buruz, Ratoisesen ondorengo eta Seberkeresen aurrekoa izan zela idatzi zuen, Sexto Julio Afrikanoren arabera Sinzeloren bertsioan, eta 22 urteko erregealdia izan zuela. Eusebio Zesareakoak ez du aipatzen, errege hauei dagokienez, garrantzizko gertaerarik ez dela geratu esanez.
Ia ez dago errege honi buruzko informaziorik, eta, uste denez, bere erregealdia nahiko laburra izan zen, urte bete baino gutxiagokoa. Keops eta Meririten ustezko semea. Bere anaiak, Dyedefra, Kefren eta Dyedefhor izango lirateke, Wadi Hammamateko harkaitz batean dagoen inskripzio batek, Inperio Berriaren erdialde inguruan datatua dagoena, aipatzen ditu eta Baefra, Kefrenen ondorengo bezala adierazten du.
Bere garaiko eraikuntzak
Hasierako lanak baino ez ziren egin, zanga zulatu handi bat geratuz, 106 metroko luzera eta sei metroko zabalera duena, arrapalan jaisten dena, eta hogei metro baino gehiagoko sakoneran, estali gabeko laukiluze formako gune batean amaitzen dena, 43 tonararteko granito lauzekin zolatua, non, Bersantik, 1900ean, ez ohiko formako granitozko sarkofago bat aurkitu zuen, arraultza formakoa, eta, estalkia itxia zegoen arren, irekitzerakoan, barnea hutsik aurkitu zen.
Pandy (Monmouthshire)
Pandy, 'Y Pandy', Galesko herri bat da, Monmouthshire konderrian.
L'Atelier du Chocolat
L'Atelier du Chocolat Baionan egoitza duen txokolategia da. 1951n Joseph eta Madeleine Andrieuk sortua, bere lantegia museo ere bada. 2019an 150 langile eta 35 denda zituen.
Abaraska
Abaraska edo abaoa erleek, larben egonlekua izateko edo polena eta eztia gordetzeko, erlauntzaren barnean argizariz prestatzen dituzten gelaxka hexagonalen multzoa da.
Neutroi-izar
Neutroi-izarra izar erraldoi baten neutroiez osatutako hondar mota bat da. Izar erraldoi horrek (eguzkiaren masa baino 9 aldiz handiagoa izan behar du) bere erregai nuklearra agortzen duenean, supernoba baten gisa eztanda egiten du. Eztanda horren ondoren, izarrak bere kanpo geruzak galtzen ditu eta izugarri dentsoa den metalezko nukleo bat geratzen da. Nukleo horren dentsitatea hain da handia ezen aldaratze indar elektrostatikoak ezin baitu bere egitura mantendu, eta grabitatearen indarrak nukleo hori gero eta gehiago konprimitzera behartzen du.
Izarraren nukleoaren dentsitateak muga jakin batera heltzen denean (2,4 × 107 g/cm³) neutronizazioa deitzen den prozesua hasten da, hots, nukleo horren protoiak eta elektroiak batzen dira, beraien karga elektrikoa galtzen eta neutroiak (karga elektrikorik gabeko partikulak) sortzen. Nukleoaren masa eguzkiarena baino hiru aldiz handiagoa bada zulo beltza sortuko du, baina bestela, izarra egonkortuko da neutroi-izar gisa, neutroien degenerazio-presioari eta barioien arteko aldaratze-indarrari esker.
Neutroi-izar arrunt batek 1,35 eta 2,1 arteko eguzki masa dauzka, eta 20 eta 10 km arteko erradioa.
José de San Martín
José Francisco de San Martín (Yapeyú, 1778ko otsailaren 25a - Boulogne-sur-Mer, 1850eko abuztuaren 17a) Argentinako militarra izan zen, Argentina, Txile eta Peruko independentzia lortu zuena.
Biografia
Zazpi urte zituela metropolira joan zen, non armadan sartu zen. Madrilen egin zituen lehen ikasketak, eta 1789an sartu zen gudarostean. Afrikako gerretan eta Iberiar Penintsulako Gerran parte hartu ondoren, 1812an teniente-koronel zela, Buenos Airesera itzuli zen. Argentinako Independentzia Gerran matxinoen alde egin eta Iparraldeko Armadaren buruzagi izendatu zutenean, Hego Amerikako independentzia lortzeko bere kanpaina hasi zuen.
Errezelo handiz hartu zuten han, hogeita bi urtez egona baitzen Espainiako gudarostean. Buenos Aires-ko gudarostea antolatu zuen, eta 1813an garaipena lortu zuen San Lorenzo de Parana-ko oste espainiarren aurrean. Tucuman aldera bidali zuten gero, Manuel Belgrano jeneralari Peruko erregeorgearen gudarostearen aurka laguntzeko, eta han lan handia egin zuen soldaduak prestatzen. Buenos Aires-tik aparte egon nahi izan zuen beti, eroso ez zegoelako hiri hartan, eta Perura jo zuen. 1814an Cuyoko herrialdeko gobernari egin zuten. Txiletik zetozen iheslariek (Bernardo O´Higgins, Txileko askatzailea, buru), ordea, Ande mendien bestaldeko lur haietara bultzatu zuten, eta 1817ko urtarril-otsailean Ande mendiak igaro zituen gudari talde batekin; urte hartan bertan sartu zen Santiagoko hirian. 1818an amaitu zen Txileko Independentzia Gerra Maipún. Handik aurrera Peru askatzeko itsas-armada prestatu zuen, eta harantz itsasoratu zen 1820an.
Armada prestatu eta gero, Andeak zeharkatu eta Chacabuco eta Maipúko guduak irabazi ondoren Txileko independentzia lortu zuen. Handik Lima eraso eta 1821ean Peruko independentzia aldarrikatu zuen. Guayaquilen Simón Bolívarrekin elkarrizketa bat izan ondoren, bere armada eman zion eta honek Peruko Independentzia lortu zuen. 1822an sartu zen Guayaquil-en, eta Simón Bolívar-ekin elkartu zen hiri hartan (1822ko uztaila). Elkarrizketa hartan hitz egin zena ez da zehatz ezagutzen; garbi dago, ordea, haren ondoren behera etorri zirela San Martín-en asmo guztiak. 1822ko irailean, Limara itzulirik, Perun zituen kargu guztiak utzi zituen (1824an amaitu zen Peruko independentziaren aldeko gerra Ayacucho-n). Txilen eta Mendozan egonaldi txiki batzuk egin ondoren, Europara joan zen, eta ez zen berriro Amerikara itzuli. San Martínek Europara ihes egin zuen, non 1850ean hil zen.
Bolívarrekin batera Hego Amerikako askatzaile nagusia izan zen.
Akins (Oklahoma)
Akins Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sequoyah konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Klokočí (Semilyko barrutia)
Klokočí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 198 biztanle ditu eta 2,38 kilometro koadroko azalera. Semilyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1207 urtean egin zen.
Anicet-Georges Dologuélé
Anicet-Georges Dologuélé (1957ko apirilaren 17a) Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa izan zen 1999ko urtarrilaren 4tik 2001eko apirilaren 1era arte. Afrika Erdiko Errepublikako Garapen Bankuaren (BDEAC) presidentea izan zen 2001etik 2010era.
Portage (Pennsylvania)
Portage Pennsylvaniako borough bat da. Cambria konderrian kokatua dago. 2010ean 2,638 biztanle zituen, 1.7 kilometro koadrotan banatuta.
Arlington (Kentucky)
Arlington Kentuckyko hiri bat da. Carlisle konderrian kokatua dago. 2010ean 324 biztanle zituen, 0.96 kilometro koadrotan banatuta.
Thalcusita
Thalcusita sulfuro motako minerala da eta bukovita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Thalcusita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Dolores Baleztena Ascárate
Dolores Baleztena Ascárate Leitzan (Nafarroa) jaio zen, 1895eko maiatzaren 25ean, tradizio karlista handiko familia batean, hirian oso ezaguna zena: "Baleztena familia". Iruñean (Nafarroa) hil zen 1989ko maiatzean.
Izaera handiko emakume hizlaria izan zen, oso aktiboa, urduria eta suharra, eta gogor eta ahalegin handiz jardun zuen karlismoa defendatzen, bere familiak bultzatu eta haiengandik eskuratutako oinordetzan hartutako ideologia politiko kontserbadorearengatik. Idazle, publizista eta hizlari oso emankorra, oso oparoa izan zen (bizitza osoan idazten egoen zen), esparru ugarien inguruan hitzegin zuen, baina, karlismoaren eraginez, gai politiko, kultural eta erlijioso eta folkloriokoen jorraketan nabarmendu zen.
Artikulu askorekin kolaboratu zuen egunkari eta aldizkari askotan, hala nola: «El Pensamiento Navarro», «Pregón», «Oye», «Estampa Tradicionalista», «Euskal Tradizioa» eta «Radica» (azken egunkari hau berak sortu zuen, bere anaia Ignacio Baleztenarekin batera, zeinarekin lotura estua izan baitzuen bizitza osoan). Gainera, esan beharra dago bere artikulu asko hainbat hizkuntzatara itzuli zirela eta Alemaniako, Frantziako eta Italiako aldizkarietan (besteak beste) argitaratu zirela. Olerkiak ere idatzi zituen, bere bertso batzuk Euskalerriaren Adiskideen Elkartea ren «Egan» aldizkarian argitaratuz.
Halaber, Baztanen inspiratutako «La Casa» ا( 1959) eleberria idatzi zuen, honako hauekin batera: «Cancionero carlista» (1957), «Romerías navarras» (1944), eta «Museo Histórico de Pamplona» (1955). Baita, hainbat liburuxka argitaratu zituen, hala nola «Navarra por Santa María», nafarroako Turismo, Liburutegi eta Herri Kulturako Zuzendaritzak argitaratutako bilduman. Lola aurrendaria izan zen, Nafarroako lehen emakume gidaria izan zen, eta bere autoarekin, citroen arekin herri eta hirietan ibili zen, mitinak emanez gogo biziz. Bere erlijiotasun katoliko sakona zela eta, emakumeek moralki zuzena zen hezkuntzari lotutako gizarte-gaiez sakonki arduratu zen, eta, beraz, oinarrizko kulturako eskolak eman zizkien hiriko emakumeei. Era berean, Iruñeko Margariten Elkarte aktiboa sustatu zuen, Carmen Villanueva, Clinia Cabañas, Josefa Alegría eta familia karlistetako beste emakume batzuen etengabeko laguntzarekin (Isabel Baleztena arreba, Ascesión Cano, Rosa Erice eta tokiko elkarteetako presidenteak). Karlismoan zuen fede itsuak, Nafarro osotik Margarita elkarte ugari zabaltzen eta sortzen laguntzeak suposatu zuen.
Hizlari gisa parte hartu zuen hainbat mitin karlistatan, Carmen Villanueva, Clinia Cabañas, Josefa Alegria eta Ascensión Canorekin batera, gizonezko hizlarien konpainian egon ohi ziren margaritak, kasu honetan ohikoenak Luis Arellano (Gorteetako Diputatua eta Errekete etako Kapitaina), Esteban Bilbao edo Jesus Elizalde izan ziren. Dolores merindadeetako herrietan mugitu zen (Iruñea, Agoitz, Lizarra, Tutera, Arguedas, Milagro, Erreginaren Zubia, Obanos, Mendigorria, Artaxoa, Echauri, Tafalla, Zarrakaztelu, Cascante, Murchante, Aoiz, Torres del Río, Caparroso, Elizondo, Leiza...) eta azken ekitaldia edabe nagusian egin ohi zuten. Nafarroatik kanpo Bizkaian, Aragoin eta Zaragozan egon zen.
Doloresek Frantzia tik pertsonalki helarazi zuen Alfontso Karlosek karlistei emandako agindua, Espainiako gerra zibilean altxa zitezen, azpiratuen alderdiarekin bat egin zezaten. Gainera, berak lagundu zuen erizain gisa liskarrean, eta gazte karlistei eta haien familiei laguntzen zien bitartean, 9x6ko zeluloidezko klixe-makina batekin (hauspo batekin irekitzen zena, zeinetatik objektiboa ateratzen zen momentua kapturatuz), itxuraz geldiezin eta atzeraezinaren ematen duen errealitateko une jakin batzuk modu ukigarrian gordetzea lortu zuen.
Dendropsophus soaresi
Dendropsophus soaresi Dendropsophus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Dolores Baleztena Ascárate
Doloresek hainbat kultur proiektutan aktiboki parte hartu zuen, bere anaia Ignaziorekin batera. Esate baterako, Oroimen Historikoen Museoa sortzen eta antolatzen, Muthiko Alaiak fundazioa egiten edo Errege Mago en lehen kabalgata ahalbidetzen parte hartu zuen.
Familia
Doloresen aitaren aldeko aitonak, José Joaquín Baleztena Echeverría, nafartarra Leitzan jaioa, Kalifornia n eta Kuban zortea probatu zuen jaioterrira itzuli aurretik, Leitzako udaletxe ondoan bi eraikin baitzituen. Joakin Baleztena Muñagorri, aurrekoaren seme eta Doloresen aita, Nafarroako momentu horretan sortutako elite ekonomiko eta politikoetan parte hartu zuen. Une hartan Hegoaldeko Haranen eskualdeko hainbat landa-finkaren jabe, Artetako Uren Gidaritza ren sortzaileetako bat, eta tokiko beste enpresa batzuetako akzioduna izan zen. Gainera, Iruñeko kontseilari hautatu zuten 1880 eta 1890eko hamarkadetan, eta bertako Zirkulu Karlistako lehendakariorde izendatu zuten. Bestetik, Doloresen ama, María Dolores Ascárate Echeverría, familia karlista aberats baten ondorengoa izan zen; bere aita eta Doloresen aitona izandakoa, Marcelino Ascárate Jaurrieta, oso kargu garrantzitsua bete zuen Lehen Karlistaldia n (denborarekin haren aberastasun iturri ezanguratsuenetariko bat bilakatu zena), Karlos V.aren ofiziala izan zen.
Dolores 9 seme-alabetatik zazpigarrena bezala jaio zen. Bere anai-arreba guztiak bezala, giro katoliko sutsuan hazi zuten, karlisten sinpatia politiko sendoarekin. Bere ahizpa zaharrena, María Isabel, hasiera batean Juan Vázquez de Mella Tradizionalista ideologoarekin ezkondu zela uste zen. Bere anaia zaharrena, Joakin, Nafarroako buruzagi politiko karlista bihurtu zen. Bere beste anaia zaharrena, Ignacio, lehenaren bazkide politikoa izan zen, Joaquinena, bizitza osoan zehar, Ignacio, Iruñeko figura enblematiko bihurtu zen, eta bere figurak probintziako jai askoren espiritu hunkigarria ordezkatzen zuen, aldi berean euskal kultura herrikoiaren sustatzailea izan zen eta bere baitako politikari konprometitua. Bere anaia gazteena, Pedro María Baleztena Ascarate, euskal pilota mailako pilotari ospetsu eta txapeldun bihurtu zen.
Iruñea errepublikarrean militante karlista gisa zuen konpromiso nabarmenaren ondorioz, eta bere bi anaia zaharrenek (Joaquin eta Ignacio) errepublikanismo militantearen aurkako oposizio kontserbadore baten muntaian izandako inplikazio politikoaren ondorioz, administrazio errepublikarrak hartutako neurriek hiria zein komunitate autonomikoa, Baleztena familia osoa, erbesteratzea ekarri zuten. Iruñeko etxea sikario ezkertiarrek erre zuten 1932an, eta, ondorioz, Donostia n bizi behar izan zuten urte batzuk.
Osmio
Osmioa elementu kimiko bat da, Os ikurra eta 76 zenbaki atomikoa dituena. Taula periodikoan 8. taldean eta 6. periodoan kokatzen da. Trantsizio-metal zuri grisaxka da, hauskorra eta gogorra. Naturako elementurik astunena da. Platinoarekin eta iridioarekin batera erabiltzen da aleazioak eratzeko. Gehienetan platino-meetan edo oxido moduan (OsO4) dago.
Dolores Baleztena Ascárate
Familia
Leitzako familiaren etxean, Petrorena izenekoan, denbora labur batez egon ondoren, Baleztena familia Donostiara joatea erabaki zuten, eta bertan hiru urtez egon ziren Villa Valencia etxean, momentu horretan erositako etxea. "... talde errepublikar asko ari dira tiroak eta harriak botatzen gure etxearen kontra. Gure anaiek defendatu egin beharko gaituzte sartzen badira. Mesedez, eman aginduak kasu horretan elkar ikus ez dezagun. Eta bidali indarra lehenbailehen. Etxe partikular baten aurkako erasoa onartezina da. " Dolores Baleztena, 1932.
Osmio
Sintesi organikoetan erabiltzen da (oxidatzaile gisa) eta mikroskopio elektronikoz behatuko diren ehunen tindatze-prozesuan (koloreak finkatzeko). Osmioz egindako aleazioak kontaktu elektrikoetan, bolalumen muturretan eta gogortasuna eta iraunkortasuna behar duten beste hainbat aplikaziotan erabiltzen dira.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
Dolores 20eko hamarkadan agertu zen bide publikoan, Juan Vázquez de Mella (I. Mundu Gerra ko Alemaniaren defendatzailea) burutu zuen zatiketaren aurrean Jaime III. ari -Carlos VII.aren oinordekoari- leialtasunez defendatu ondoren. Era berean, 1933an arazo dinastikoak konpontzeko saiakeren aurka agertu zen (uste zuen Alfontso Karlos I.ak, Jaime III.aren ondorengoak, ez zuela ondorengorik eta ezin zuela izan), beraz, Alfontso XIII.aren adar monarkikoa aitortu zuen.
Gero, karlismoak II. Errepublikan zehar euskal-nafar geografia osoan zehar zabaldu zuen propaganda asaldura garaiarekin bat egin zuen aktiboki, milaka errekete biltzen zituzten mitin sutsuekin egiten eta antolzaten parte hartuz. Mitinen edukia honako hau izan ohi zen: egoera politiko eta sozialari buruzko erreferentzia kritikoak, azken berriak eta Erlijioari, Aberriari eta Erregeari buruzko ideia eta helburu tradizionalisten oroitzapena.
Osmio
Ezaugarri nagusiak
Bere oxidazio-egoerei dagokienez, +8raino iristen da, rutenioa bezala. Taula periodikoko talde honetako buru den burdina ez da egoera horretara iristen. Oxidazio-egoera anitz eduki ditzake. Azidoen bidezko korrosioa ondo erresistitzen du, eta hobeto disolbatzen da fusio alkalino bidez.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
Dolores Baleztena izan zen Frantziatik Espainiara pasatu zuena, sandalietan ezkutatuta, Alfonso Carlosen agindua, karlistek II. Errepublikaren aurkako altxamendu militarrarekin bat egin zezaten 1936ko uztailaren 18an.
Gerra Zibil ean, «Frenteei eta Ospitaleei Laguntzeko Zerbitzuak» antolatzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen. Zerbitzu horrek Nafarroako Gerra Karlistaren Batzordea jarri zuen abian, Erreketearen barruan zeuden zauritu boluntarioak artatzeko. Era berean, margarita askok bezala, erizain gisa lan egin zuen Alfonso Carlos I.a ospitalean. Han oso egiaztatuta egon zen eta nabarmendu egin zen egon zen Doloresen ahizparik nagusiena, Isabel Baleztena. Batzorde Karlistak egindako deialdiari erantzun azkar eta masiboa emateak (pertsonak eta laguntza-baliabideak biltzeko egindakoa), karlismoarekiko Margariten Elkartea konposatzen zuten emakumeen zuen konpromisoaren froga da; izan ere, aurretik tailerrak eta biltegiak antolatu zituen soldaduentzako arropa egiteko, eta, horrela, karlisten bandoaren ezinbesteko zati bat izan zirela ulertarazte eta argitzen da.
Gerra amaitu aurretik, Lolak uko egin zion Komunio Tradizionalista Francisco Franco Bahamonde diktadoreak berak sortutako alderdi bakarrean (FET eta JONS) sartzeari. Ildo horretan, Manuel Fal Conde jaunari atxikimendua adierazi zion jendaurrean, bat-egitearen aurka agertzeagatik Lisboara erbesteratu baitzuten. Horrela, Portugalgo hiriburura bidaia bat egitea erabaki zuen 1937ko otsailean, bere elkartasuna adierazteko eta defendatzeko helburu bakarrarekin, Javier Borbon Parmakoa erregegaiarengan konfiantza itsua zuten espainiar guztien ordezkari gisa, eta bozeramailearekin zegoen babes-konpromisua ikustarazteko (karlistek Javier I.a erregea izendatu zioten hasieratik).
Gerra Zibila amaitzean, Margariten ordezkari gisa Komunio Tradizionalistaren Eskualde Batzarreko kide izan zen, frankismoko politika-taldeen lankidetzaren aurkakoa zena. Gainera, karlismoaren mendi sakraturako (Montejurra) erromeria bilakatu zenaren bultzatzaileetariko bat izan zen, urteen poderioz, frankismoa kritikatzen zuen ekitaldi publiko bakanetako bat izan zen, diktadorearen zapaldura eta zigorrik jasan ez zuen ekintza antifrankista.
Ahuntz azpigorri
Ahuntz azpigorria Euskal Herriko bertako ahuntz arraza bat da. Piriniar ahuntzen familiakoa da, bai eta —nahiz eta neurri txikiagoan izan— Guadarramako ahuntz arrazaren familiakoa ere. Dena den, ahuntz azpigorriak baditu Pirinioetako bere senideetatik bereizten dituen zenbait berezitasun, hala nola tamainaz txikiagoa izatea, ilaiaren kolorea eta abar. Zenbait adituren ustez, ordea, azpigorria ez da arraza bat, eta Pirinioetako ahuntz arrazan sartzen dute.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
Gerraosteko lehen urteetan, karlista asko, nahiz eta publikoki alderdi bakarraren aurka zeudela adierazi, erregimeneko kide izendatu zituzten eta gobernu-kargu garrantzitsuak hartu behar izan zituzten, eta ez ziren gutxi izan egoera hori proselitismo karlista egiten jarraitzeko aprobetxatu zutenak, erregimen autoritarioaren agindu bati uko egiteko ezintasunaren aurrean. Horrela, Dolores, 1938ko apirilean, Nafarroako Emakumezkoen Ataleko buru izendatu zuten, baina karlisten eta Falange aren arteko liskarra handia zenez gerrak bat egin aurretik, izendapen hori ez zen Arriba España egunkarian (diktadorearen alderdiko organo bozeramailea) ere argitaratu. Azkenean, izendapena baliogabetu egin behar izan zen, Margariten Elkarteak diktadoreak sortutako Emakumezkoen Ataletik aparteko erakunde gisa funtzionatzen jarraitu zuelako.
Ahuntz azpigorri
Ahuntz azpigorria galtzeko arriskuan dago, asko urritu baitira azken urteotan.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
1940an, berriro jarri zuten postuan, baina kargutik kendu zuten, idazpuru ofizialean "Iraultza Nazional Sindikalista" kontsigna falangista, karlismoaren leloarengatik "Jainkoa-Patria-Erregea"  aldatu zuenean. Hala ere, gobernadore zibilak espetxeratze-espedientea artxibatu behar izan zuen, Komunio Tradizionalistarekin zegoen tentsio handia are gehiago ez zailtzeko.
Ahuntz azpigorri
Sabelaldea gorria dutelako deitzen zaie azpigorri.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
Lolak karlisten ekitaldi batean egindako azken hitzaldietako bat 1963ko maiatzean izan zen, Joaquín Muruzabal Gerra Zibilean hildako lehen erreketearen gorpuzkiak lekualdatzeko arrazoia zela eta: Leizatik (1936ko uztailean lurperatu zuten bertan), hildakoaren jaioterrira, San Martin Unxera, tokiz aldatu zituzten.
Ahuntz azpigorri
Ezaugarriak
Ezaugarriei eta itxura orokorrari dagokienez arraza gogorra da, sublongilineoa eta soslai subkonkaboa duena. Ta- maina ertaineko arrazei dagokien garaiera dute. Emeek 45-55 kiloko pisua dute; eta arrek, 70-80 kilokoa.
Dolores Baleztena Ascárate
Politika
Karlismoak izandako norabide ideologikoak pixkanaka urrundu zituen Dolores Baleztena, bere anaiak eta Baleztena familiako gainerako kideak, Javier Borbon Parma ren seme Carlos Hugo k gidatutako ildo aurrerakoitik. Baleztenatarrek adiskidetasun handia zuten tribuno tradizionalistarekin, baina, egiaren unean, dinastia karlistaren ondoan mantentzea erabaki zuten.
Ahuntz azpigorri
Ezaugarriak
Arraza honek gorputz ezaugarri hauek ditu:
Dolores Baleztena Ascárate
Saria
1965eko urtarrilaren 30ean Doloresek Errege-familia karlistak erlijio-kide haiei ematen zien Legitimitate Proskribatuaren Domina jaso zuen. Karlismoan haren leialtasun eta konpromisoagatik esker oneko keinua izan zen hori.
"Las Margaritas" (emakume karlistak)
Emakume karlistak elkarteetan antolatuta zeuden. II. Errepublikaren aurretik, Nafarroan gutxik funtzionatu zuten, Zirkulu Karlistek bezala; gorakada nabarmena izan zuten 1932tik aurrera, eta, balaztada labur baten ondoren, gerrarekin biderkatu egin ziren. Eskuineko Blokea eratzea, erlijioaren aurkako politika errepublikanoari aurre egiteko, helburu garrantzitsua izango da, dauden elkarteen bizitasuna eta beste berri askoren sorrera progresiboa bultzatuko duena. Hiri, herri eta herrixketako mitin ugariek propaganda gisa balioko dute alde guztietatik hainbat elkarteri ekiteko. Egiazta daitekeenez, Margariten garapen azkarra eta zabala, hein handi batean, Lola Baleztenak, Carmen Villanuevak, Clinia Cabanasek eta abarrek zuzendutako Iruñeko propagandista aktiboengatik izan zen. Iruñean egindako mitinez gain, asko izan ziren Nafarroako beste hiri eta herri batzuetan, baita autonomia erkidegotik kanpo ere (Bartzelonan, Bilbon, Madrilen...).
Propagandistek ez zuten helburu «alderdikoirik/politikorik» beren zereginean, kristautasuna gizarte osoan zabaltzeko nahia baizik. Funtsezkoa zen Margariten zeregin guztien inspirazioa erlijiosoan oinarritzen zela (familia, tradizioa, ohituren garbitasuna...), katolizismoaren defendatza eta goraipamenaren eskutik zetorrena.
Ahuntz azpigorri
Burua
Adarrak uztai itxurakoak dira (aegagrus motakoak), ondo garatuak, arretan luzeagoak eta sendoagoak. Batzuetan ez dute adarrik.
Belarriak luzeraz eta zabaleraz ertainak dira, punta-motzak, horizontalak eta oso mugikorrak. Begiak tamaina ertainekoak dira, inklinatu samarrak, aurpegiko lerroaren atzetik eta orbita apur bat markatuekin.
Muturra zabala eta sakona da, soslai biribilekoa, sudurzulo zabalekin, eta ezpainak meheak eta irmoak, ezpain komisura sakona eratzen dutenak.
Dolores Baleztena Ascárate
"Las Margaritas" (emakume karlistak)
Margaritek hasieran txapel zuri bat zeramaten, eta gero gorria, erreketeek bezala. Bi kasuetan «uniformea, ohitura eta mortaja» sinbolizatzen zuen.
Gerra osoan, Margariten baldintzarik gabeko laguntza suharra eraginkorra izan zen gertaeren gogortasuna leuntzeko, beharrezko baliabideak lortzeko, eta soldaduen adorea altxatzeko eta mantentzeko, gerraren ideal nagusiak gogoraraziz. Maria Rosa Urraca:«Lotura ezin hobea egon behar da abangoardiaren eta atzeguardiaren artean. Zuek eman behar diezue arropa eta berokiak borrokatzen dutenei, ospitaleetan artatu eta, gainera, eginkizun hezitzailea eta maitasunezkoa bete, umezurtzen amak izanik ...». Margariten jarduerak askotarikoak izan ziren. 1935eko otsailaren 17ko Buletin Tradizionalistak, Komunio Karlistaren organo ofiziala zena, Idazkaritza Nagusiak Margariten Elkarteak berrantolatzeko nahia adierazi zuen, emakumeek zeregin gehiago izan zitzaten eta ez bakarrik zirkulu karlisten ataletako kide gisa parte hartzea.
Ahuntz azpigorri
Burua
Lepoak sexu-dimorfismo nabarmena ageri du. Emeetan luzera ertainekoa da, ertz-zuzena eta gihartsua, sekzioa zertxobait zilindrikoa du eta gorputz enborrarekiko lotunea apur bat zabalagoa du buruarekikoa baino. Arretan oso lodia da eta lotuneak zabalak ditu, batez ere enborrarekikoa.
Dolores Baleztena Ascárate
"Las Margaritas" (emakume karlistak)
Buletin horretan emakumeen gerrako zereginak laburbildu ziren: propaganda ekitaldi publikoak eta hauteskunde lanak antolatzea, ikasketa-zirkuluak egotea, ideiak inprimakietan zabaltzea, prentsa tradizionalista sustatzea, karitatea — batez ere karlisten familiekin — eta lehen ahalegin gisa, gurutzada espirituala ziurtatzea.
Ahuntz azpigorri
Gorputz enborra
Paraleloen artean, luzanga; bizkar-gerrialdeko lerroa oso sendoa, horizontala eta zuzena du. Bularraldea oso sakona da eta saihets-hezurrak nahiko kakotuak; arrek torax perimetroa 100 cm-tik gorakoa dute.
Bular zabala.
Soin gurutze luzea, apur bat nabarmendua.
Dolores Baleztena Ascárate
"Las Margaritas" (emakume karlistak)
Baldomero Barón eta Luis Aramayonak,  Margariten Himno baten letra eta musika konposatu zuten:
Ahuntz azpigorri
Gorputz enborra
Zerra luzea, zabala eta inklinazio txikikoa.
Dolores Baleztena Ascárate
Kultura
Lola, emakume idazle oso emankorra zen aldetik, Nafarroako kultura eta historiari egindako hiru ekarpen garrantzitsu nabarmendu behar dira, berak idatzitako lanen ondare zabalaren bidez gorde direnak: alde batetik, Leitza inguruko tradizioei buruzko bere ikerketa antropologikoak daude, Iruñean sustraitutako bere familiaren abizena herri hortako jatorrizkoa baita; beste alde batetik, ber anai Ignacioarekin batera, Karlisten Museoaren sorreran parte hartu zuen, hain garrantzitsua den karlisten mugimendu politikoaren oroimen historikoa berreskuratzeko helburuarekin egindako lana, Nafarroako hisstoria garaikideari oso atxikituta dagoena; azkenik, azpimarratzekoa da karlismoak Gerra Zibila ren ondoren independentziari eusteko eta FETek eta JONS ek asimilatu eta xurgatu ez zezaten izan zuen esku-hartze garrantzitsua, Francok sortutako alderdi bakarraren barruan geratzeak eragotzi zuen.
Iruñeko Museo Karlista
1940ko uztailaren 1ean, Iruñeko Museo Karlistak ateak ireki zituen, eta legez Oroimen Historikoen Museoa izena jarri zioten, egoera politiko berriak (diktadura frankistak) ez baitzion izen egokirik iruditu han ikus zitekeenarekin. Museo honen aurrekari gisa, Iruñeko Museo Etnografikoak 30eko hamarkadan erakutsi zituen objektu eta oroimen karlisten erakusketa bat zen.
Ahuntz azpigorri
Gorputz enborra
Sabela bularrezurraren lerro berean dago.
Luzera ertaineko buztan tentea.
Dolores Baleztena Ascárate
Iruñeko Museo Karlista
Lolak egin zuen lana, gainerako eskualdeetako karlistek Nafarroako hiriburura bidalitako objektu guztiak jaso eta sailkatzean ez ezik, Europa osoko pertsona ospetsuekin ere jarri zen harremanetan, oroitzapen karlistak gorde zitzaketenekin. Adibidez, Vienan hainbat tiradera biltegiratu zituzten, baina II. Mundu Gerra hastean, Iruñera iritsi baino lehen, pista galdu zitzaien.
Ahuntz azpigorri
Gorputz enborra
Emeek garapen ertaineko errapeak dituzte, simetrikoak. Titiak tamaina ertainekoak dituzte, bertikalak, paraleloak eta ondo bereiziak.
Dolores Baleztena Ascárate
Iruñeko Museo Karlista
Jatorrian, Museoa Merkatu kale ko San Juan apaiztegian kokatu zen, Murilloren markesek emandako jauregi bat izan zena. Gero, XVIII. mendean, Baztandik zetozen abadegaiei eman zieten eta ordurako hutsik zegoen.
Ahuntz azpigorri
Gorputz enborra
Arren testikuluak beheratuak eta simetrikoak dira, eta erdiko errafea sakonera txikikoa dute.
Dolores Baleztena Ascárate
Iruñeko Museo Karlista
Museoaren agortze pribatua eta prentsak Nafarroako komunitatean hain ohorezkoa eta lehen mailakoa den gertaera politiko eta kulturalaren publizitaterik ez izatea frankisten eta karliten artean zegoen tentsioaren eta liskarraren beste zantzu bat da.
Ahuntz azpigorri
Gorputz adarrak
Aurreko gorputz adarrak luzera ertainekoak eta zuzenak dira. Sorbalda laburra eta gihartsua da. Besoa luzea da; sorbaldarekin 90 graduko angelua egiten du. Besaurrea luzera ertainekoa da eta ondo garatutako giharrak ditu. Belauna laburra eta iharra da, gainerako hezur erradioekin proportzionatua. Kanabera laburra da, lodiera ertainekoa eta sekzio biribilekoa. Hazkoskorrak eta apoak oso zabalak eta sendoak dira.
Paraliparis piceus
Paraliparis piceus Paraliparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Dolores Baleztena Ascárate
Muthiko Alaiak
II. Errepublikaren etorreraren ondorioz, kudeatzaile berri bat sortu zen Iruñean, eta Ignacio Baleztenak Foru Diputatu izateari utzi zion, bere afiliazio karlista zela eta. Hori norabide aldaketa bat suposatu zuen harentzat, eta bere ideal karlistak defendatzera («Jainkoa, Patria-Foruak, Erregea»)  bultzatu zuen gizarte zibiletik. Helburu horrekin, 1931. urtean, Ignacio Baleztenak antzerki-dantza talde "terpsikoriko" bat sortu zuen, bere obrak antzeztu ahal izateko eta desagertu aurretik dantza tradizionalak berreskuratzeko, Leitzako Ingurutxoa kasu, eta beste dantza batzuen ezagutza pizteko. Hasiera batean, “Záldiko Máldiko” izena ipini zion.
Baleztenako Etxeko galerian, Ignaciok antzoki txiki bat eraiki zuen, non printzesa, sorgin, ogro, dragoien... abentura fantastikoak antzezten zituen. Funtzio horietara mota, izaera eta ideologia guztietako jendea joaten zen, denborarekin ikusleen kopurua handitu joan zenez, antzerkia txiki geratu zen. Orduan, Ignaciok, konpainia txiki bat sortzera ausartu zen, karlista gaztez osatua, hasiera batean "Záldiko Máldikoaren Ordena" izena jarri zion, eta hortik, azkenean, maisu handi gisa bihurtu zen.
Ahuntz azpigorri
Gorputz adarrak
Atzeko gorputz adarrek oso angelu zabalak dituzte euren hezur erradioen artean eta horrek nolabaiteko bertikaltasuna ematen die. Izter laburra, hanka luzea eta belaunburu iharra, sendoa eta garapen ertainekoa. Luzera eta lodiera ertaineko kanaberak, sekzio biribilekoak. Hazkoskorrak eta apoak oso zabalak eta sendoak dira.
Dolores Baleztena Ascárate
Muthiko Alaiak
Gerra Zibila baino urte batzuk lehenago, egoera soziokulturala gero eta ernegatuago zegoen, eta horri guztiari alaitasunetik, baikortasunetik eta umore onetik aurre egiteko, Ignacio Baleztenak Záldiko Máldikoaren Ordena erabiltzea erabaki zuen, bere helburu kulturalak hiru ideia finkorekin zabalduz: lehenbizikoa zen Ordenak Nafarroako gauzak defendatzeko balio izatea (Nafarroako euskal kultura eta folklorea eta bere Iruñea maitearen tradizioak, bereziki sanferminak). Bigarrena, aurreko guztiaren jabe egiten saiatzen zen nazionalismoaren kontrapisu gisa jardutea zen. Hirugarrenik eta azkenik, garrantzitsuena izan zen hori guztia ikuspegi katoliko eta tradizionalista batetik garatu behar zela.
Barcellona Pozzo di Gotto
Barcellona Pozzo di Gotto Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ahuntz azpigorri
Azala
Lodiera ertainekoa.
Barcellona Pozzo di Gotto
Mugakideak
Barcellona Pozzo di Gottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ahuntz azpigorri
Kolorea eta ilea
Ilea beltza da. Baditu gorrirainoko degradazioak gorputz adar, galtzarbe eta iztarteetan, ipurmasailetan eta buztanaren azpialdean. Kolore bereko bi marrak aurpegia gurutzatzen dute (masail gorria) belarri oinetatik muturreraino, eta batzuetan azken bi eskualde horietan hedatzen dira.
Dolores Baleztena Ascárate
Muthiko Alaiak
Hala, 1934an, Záldiko Máldiko ordenak izena aldatu eta Muthiko Alaiak izena jarri zion. Urte horretan bertan Ignaciok Muthikoaren ereserkia, ezkutua eta bandera sortu zituen. Kultur talde honen jarduerak zabalduz joan ziren eta lotura estua sortu zuten San Fermin jaiekin.
Argazkigintza
Dolores izan zen gauza askoren artean – Margarita nabarmenetariko bat (militante karlistak izan ziren emakumeak); propagandista porrokatua, mitinera eta tradizionalista sutsua; sindikalista eskuindarra; euskal hiztuna; feminista eta beste askoren artean –, erreportari grafiko lanean ere aritu zen liskar baten barnean (espainiako gerra zibila), non, kameraren atzean, duela gutxi arte ez baitzen ezagutzen ofizio arriskutsu horren barruan emakume espainiarren arrastorik egon zenik.
Ahuntz azpigorri
Kolorea eta ilea
Arrek badituzte bizarrak. Emeek, berriz, gutxitan izaten dute kokospekoa.
Sexu bietan girgiloak bakanka agertzen dira.
Ugatzak pigmentugabeak dira, begiak gaztaina kolorekoak, adarra grisaxka eta apoak ilunak.
Dolores Baleztena Ascárate
La cámara en el macuto. Fotógrafos y combatientes en la Guerra Civil española.
Espainiako Gerra Zibila, filmen grabazioek eta irudiek zein beste komunikabideak (irratia, zinema, argazkilaritza, kartelak, aldizkariak eta egunkariak), guduek eta armamentu militarrak bezain paper garrantzitsua edo garrantzitsuagoa izan zuten gerretako lehena izan zen. Izan ere, munduko historiako fotokazetari eta gerrako korrespontsal garrantzitsuenetako batzuek lehen aldiz entzun zituzten Espainiako lubakien atzean gerrako balen txistuak. Kamera, gerrako tresna izarretako bat bilakatzea suposatu zuen, eta, horrela, armada borrokalari bakoitza bere mezua nazioarteari helarazten saiatu zen, bere kausarako babesa, laguntza eta afiliazioa bilatuz. Gainera, aldaketa sozial izugarria ekarri zuen, argazkiari edo bideoari esker errealitate gordina ikus zitekeelako, eta, beraz, babesean zegoen entzuleak ez zuen  konbatiente zaurituaren edo irratiko esatariaren ahozko testigantzan oinarritutako gerra-eszenatokirik imaginatu beharrik, zuzenean ikusi zezakeen. Argazkigintzari eta grabazio piktorikoari esker, gerrako atzekaldean geratu zenak, atzeguardian, gerra lehen borroka-ilaratik bizitzeko aukera izan zuen, eta, gainera, gaur egun, benetako lehen mailako lekukotza eta iturri ugariz hornitzea ahalbidetu gaituzte.
Ahuntz azpigorri
Banaketa
Ahuntz azpigorriak egun Arabako ipar-mendebaldean, Bizkaiko Enkarterrin eta Anboton, zein Aramotzeko mendilerroan aurkitu daitezke. Azken urteetan, Arno mendian ere badira ahuntz azpigorriaren taldeak.
Dolores Baleztena Ascárate
La cámara en el macuto. Fotógrafos y combatientes en la Guerra Civil española.
La cámara en el macuto, zortzi boluntario karlistek (Sebastián Taberna, Nicolás Ardanaz, José González de Heredia, Martín Gastañazatorre, Julio Guelbenzu, Germán Raguán eta Lola Baleztena) egindako 950 irudi baino gehiago biltzen ditu, gehienak momenturaino argitaragabeak. Tragedia hori ia hiru urtez luzatu zen (1936ko uztailaren 17tik 1939ko apirilaren 1era arte). Francoren tropekin batera borrokatu ziren karlistek, erreketeen herenak deiturikoetan bildu ziren (42 guztira), eta 70.000 gudari izatera iritsi ziren. Horietako askok Nafarroan sortuak ziren, nahiz eta Espainiako probintzia guztiek soldadu karlistak eduki, II. Errepublikari aurre egiteko asmoz.
Aspredinichthys filamentosus
Aspredinichthys filamentosus Aspredinichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aspredinidae familian.
Dolores Baleztena Ascárate
La cámara en el macuto. Fotógrafos y combatientes en la Guerra Civil española.
Sorpresa handiena da 900 argazkien argazkilarietako bat emakume bat zela: Dolores Baleztena (Iruñea, 1895-1989). Esan daiteke, Gerra Zibilean espainiako karlismoaren Gerda Taro izan zela. Irudi maitagarri eta hunkigarri ugarien egilea da, eta, berez, Espainiako gerra-garai haietako gizartearen kontakizun eta testigantza zirraragarria ahalbideratu du. Berak, bere kamerarekin, soldadu karlista borrokalarien eta haien familien ongizatean lagundu zuen. Era berean, milaka emakume karlistek erizain gisa lan egin zuten ospitaleetan, laguntza humanitarioa biltzen edo atzeguardian laguntza logistikoa ematen lubakietan borrokatzen ziren soldadu erreketeak sostengatzeko. Gainera, gerraren ondoren, Lola Baleztena Karlisten Oroitzapenen Museoaren sustatzailenetariko bat izan zen, hori, etorkizuneko beste proiektuen planteamendua eta gaur egun Lizarra n dagoen 2010ean sortutako Karlismoaren Historiaren Museoaren sorrera suposatu zuen.
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Santa Luzia eliza Arabako Zanbrana herriko eliza nagusia da. XVI. mende aurretik baseliza bezala funtzionatu zuen baina Zanbranako herriaren aldaketen ondorioz, herriko eliza bihurtu zen. Egungo eraikinan beste baseliza zaharrenetatik ateratako elementuak eta harriak ikusten dira, esaterako San Bizente baselizako elementu erromanikoak.
Dolores Baleztena Ascárate
La cámara en el macuto. Fotógrafos y combatientes en la Guerra Civil española.
Stanley G. Paynek (historialari estatunidarra, Luis Hernando de Larramendi Karlismoaren Historiako Nazioarteko Sariaren Epaimahaiko kidea) azpimarratzen du liburuki honetako argazkiak ez zirela propaganda-tresna gisa erabiltzeko popositoarekin sortuak izan, baizik eta gerraren erdian hartu zituztela, gerra-kanpainetan zehar, argazkilari karlista batzuek, ia guztiak profesionalak ez baina oso kalitate fotografiko nabarmena zutenak.
Gerra oso gogorraren erdian, trebetasuna, teknika eta sentsibilitatea eskatzen dituen lan filmiko bat egiteko batere errazak ez diren baldintzetan, eta, azken finean, materialik ezean, gazte haien gogo beroaren eta sakrifizioaren erakusgarri da, beste garai baten fruitua, eta ez XXI. mendeko Espainiarena, hain uzkur, konformista eta gero eta indibidualistagoa dena.
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Historia
Zanbranako herrigune zaharrena 1322an sortua izan zen eta egun hutsik dagoen Dorrea zen. Garai horretan eliza nagusia gero baseliza iBizente zen lriza nagusia. Ondoren garu egungo herrigunea sortu zen eta bertakoentzak erosoagoa zen Santa Luzia baselizara joatea, San Bizentera baino. 1566an MSanta Luzia artín Gil lizentziadunak baseliza aipatu zBaina uen, eliza umiaurrlra ea bezala. XVI. mendetik eliza modu, San Bizente baselizaz bihurtuzan hasi zen funtzionatzen; horretarako eraikina zabaldu egin behar zen, sarritan beste baselizen materialak erabiliz, esaterako San Bizenteko elementu erromanikoak. Lan nagusiak XVII. mendearen bukaeran egin zirene XVIII. mendean egindakoak, bestetitek, gaikinari itxura eman zion elizari.
Dolores Baleztena Ascárate
La cámara en el macuto. Fotógrafos y combatientes en la Guerra Civil española.
Liburu honek mila argazki inguru biltzen ditu, marrazkiekin batera. Argazkiak Gerra Zibilean bihotz-konbikziodun karlista gazte batzuek atera zituzten. Argazkigintzan espezializatu gabeko errekete gazteak izan ziren, baina beren borroka-egunetan, beren eragozpen militarraz gain, argazki-kamerak eraman zituzten bizkarrean, erreketearen debozioaren leloari bihotzez ohore eginez: «Jainkoaren aurrean ez zara inoiz heroi anonimoa izango». "Gerrara boluntario soil gisa irten ziren, gatazka, lehen lerroan bizi izan zuten, haien izugarrikeria eta sufrimenduak beren haragitan pairatzen. Guztiek zuten zerbait amankomunean: diziplina artistiko hasiberriarekiko zaletasuna eta, batez ere, gazte-kezka argia, beren argazki-kamera makutoan gerrara eramatera bultzatu zituena. Haien xedea ez zen argazkiekin ospetsu egitea, ez zuten garaiko aldizkari grafiko handietan argitaratu nahi izan, ezta propaganda grafiko ofizialaren engranajean sartu ere. Beren kameraren bidez, gerraren erraietatik bertatik, beren begien aurrean gertatzen ari zen errealitaterik errealena historiarako jasotzea besterik ez zuten nahi."
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Historia
Gaur egun Santa Luzia euskal ondare nabaria gisa dago sailkatuta.
Dolores Baleztena Ascárate
Idazkiak
Karlismoa da Graficas Gurreak 1959. urtean argitaratu zuen «La Casa» nobelaren gai nagusia. Familia karlistako emakume bat -Maria Dolores Azpilicueta-, Madrilgo abokatu batekin ezkontzen da eta ezkontza horretatik Javier (liburuaren protagonista) irteten da, eta hau, lagun batekin (Lontcho), Bartzelonan ontziratzen da Bloiserako bidean (Idaho Ipar Estatu Batuetako hiriburua). Bertan, Javier, euskal emigrante asko bezala, artzaintza eta laborantza lanetan arituko da Estatu Batuetako nekazal alde horretan. Bi lagunen joan-etorriak bere jaioterriko balio tradizionalen kontserbazioari buruzko hausnarketa egiteko balio izan zion idazleari, Ipar Amerikako gizartearen aurrean.
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Deskribapena
Eliza nekazari inguruko arkitektura ohikoa da. Horma zaharretan Erdi Aroko beste elizen aztarnak ikus daitezke: "San Bizente", "Santa Maria" eta "San Joan" baselizenak, alegia. Eraikinan material nagusia harlanduxka da.
Dolores Baleztena Ascárate
Idazkiak
Nobela honen aurretik eta Jurramendi mendiari egindako erromeria karlistei lotuta, argitaletxe berak 1944an «Romerias Navarras» izeneko lana argitaratu zion.
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Deskribapena
Eliz ataria harri lanezkoa da; irekia, bi erdi puntuko arku ditu. Hego-mendebaldean, kanpandegiarekin, oinplano laukidunaren dorre bat dago. 1992an ekialdeko horman lan batzuk egiten ari zirenean, tinpano erromaniko bat aurkitu zen, XII. mendekoa; bertan ama birjina eta haurra ikus daitezke, alboetan bi aingeru eta bi lehoi izanik. Aurkikuntza berean animalia fantastikoez apaindutako arkibolta topatu zen.
Dolores Baleztena Ascárate
Idazkiak
Dolores Nafarroako Foru Aldundiko Turismo, Liburutegi eta Herri Kulturako Zuzendaritzak argitaratutako Herri Kulturako Gaiak bilduma osatzen duten feskikuluetako biren egilea ere izan zen. Bi lanak honako hauek dira: «Nafarroa Santa Maria» eta Leitzako Saski-Naski".
Klokočná
Klokočná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 266 biztanle ditu eta 2,83 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Ezagutzaren gizarte
Ezagutzaren gizartea bere garapenerako ezagutza sortu, garatu, zabaldu eta partekatzea xede dituen gizartea da. 1969 urtean Peter Druckerek sorturiko kontzeptua izan zen. Informazio teknologia berriekin eta informazioaren gizartearekin estuki loturiko kontzeptua da. Ezagutza agente bakan batzuren eskutan geratzea eta ezagutzaren zabaltzearen aurkako joera dira ezagutzaren gizartearen erronka nagusienak.
Santa Luzia eliza (Zanbrana)
Deskribapena
Barrualdean interes handiko errataulak eta irudiak ikus daitezeke.
Dolores Baleztena Ascárate
Idazkiak
Hiru lanek gai antropologikoa lantzen dute, eta, denborarekin, ekarpen garrantzitsua bihurtu dira Nafarroako herri-usadio eta -ohiturak aztertzeko. Adibidez, "Leitzako Saski-Naski" lanean, Doloresek Nafarroako zonalde honetako tradiziorik berezi eta adierazgarrienetako batzuk biltzea lortu zuen, hala nola San Tiburtzioren omenezko festetako dantza tradizionalak, Ingurutxoa edo Soda-Dantza, eta Gabonetan Olentzero ri balkoietatik eta leihoetatik zintzilikatzeko ohitura besteak beste.
Bere kemenari esker, 1957an "Cancionero Popular Carlista" bilduma argitaratu zuen, antzinako kantu karlisten jatorrizko 34 letra biltzen zituen obra, gaztelaniaz, euskaraz zein katalanez hizkuntzetan, eta horietako asko galdu egin behar zirenak Lolak lan luze hori egingo ez balu, ahoz transmititzen zirelako. Hizkiak elkarrizketatu zituen emakume eta gizon karlisten ahotik lortu zituen (haietako batzuk ehun urtekoak). Gainera, haurtzaroan Lehen Karlistaldiko beteranoak abesten entzun zituen hainbat abesti-letra gogoratzen zituen.
Merkataritza-burtsa
Merkataritza-burtsak edo lehengaien merkatuak bereziki lehengaiak (petroleoa, urrea, zilarra, kobrea, aluminioa, burdina eta beste metalak nahiz garia, artoa, arroza, azukrea eta beste nekazaritza-produktuak) negoziatzen diren burtsa da. Balore-burtsaren antzeko funtzionamendu-arauetan oinarritzen da, baina berezitasunak ditu: gerokoak, esaterako, balore-burtsan baino gehiago negoziatzen dira eta eperako operazioak ohikoak dira. Mundu osoko merkataritza-burtsa garrantzitsunen artean Chicagokoa (nekazaritza produktuetarako) eta Londreskoa (metaletarako) daude.
Dolores Baleztena Ascárate
Argazkiak
Dolores, kezka politiko eta literario handiko emakume karlista izan zen, Gerra Zibilean hainbat gudu fronteetara joan zen bere autoa gidatuz eta kamera eskuan eramanez. Argazkilariari boluntarioen irudi kolektiboak ateratzea gustatzen zitzaion, eta atzeguardian bizitako gertaera garrantzitsuak ere jaso zituen (pelaioen desfileak, borrokan eroritakoen ehorzketak, zaurituei ospitaleetan egindako bisitak edo Nafarroako Brigade n pasabidea Iparraldeko Kanpainaren ondoren...).
Port Allegany (Pennsylvania)
Port Allegany Pennsylvaniako borough bat da. McKean konderrian kokatua dago. 2010ean 2,157 biztanle zituen, 4.68 kilometro koadrotan banatuta.
Dolores Baleztena Ascárate
Argazkiak
1937tik aurrera, Dolores Baleztena "Frentesko eta Ospitaleetako" misioetan murgildu zen (erakunde horrek arropa, janaria eta paketeak bidaltzen zizkien frentean zeuden gudariei, lehen lerroko ospitaleetan erizainak prestatzen eta banatzen zituen bitartean). Baita Margariten, borrokalarien eta biztanleria zibilaren arteko bizikidetza-une batzuk harrapatu zituen, gerra pairatu zuten herrien suntsipena eta miseria ezkutatu gabe.
Kazetaritzari dagokionez, Lolak El Pensamiento Navarro-n idatzitako zenbait erreportaje argitaratu zituen, horietan emakumea gerran burututako papera nabarmentzen zuen, bereziki gerrako ospitaleetan bideratutako lanak. Testuari laguntzeko eta ilustratzeko, Doloresek boluntarioen eta erizainen aurpegi eta irudien muntaia eta collage ikusgarriak egin zituen, eta, zenbait kasuetan, argazkietan ukituak egin zituen, irudietan agertzen ziren uniformeen eta erritoen sinbologia karlista indartzeko, estetika ia espiritualarekin landuz, ideologia karlistarekiko zuen fede itsua erakutsiz.