cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ultra goi bereizmen
Ultra goi bereizmena, edota UHDTV eta UHDV (ingeleseko Ultra High Definition TeleVision eta Ultra High Definition Video izendapenen laburdurak), gaur egun 4K UHD eta 8K UHD bereizmenak barne hartzen dituen formatu digitalak dira. Lehenbizikoz, Japoniako NHK telebista kateak proposatu zuen.
Zakarias (profeta)
Zakarias (זְכַרְיָה, Zəḵaryā, "YHWH-k gogoratzen du"; زكريّا Zakariya '  edo Zakkariya; Ζαχαρίας Zakharias; Zacharias) Itun Zaharreko hamaikagarren profeta izan zen. Haren hitzaldiak K.a. 520. urte ingurukoak dira. Haren bildumak bi zati nagusi ditu: Lehenean (I-VIII), Tenploaren berreraikuntzari buruz dihardu; bigarrenean, (IX-XIV) mesias xume bat iragartzen du.
Revine Lago
Revine Lago Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 3653
NGC 3653 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Revine Lago
Mugakideak
Revine Lagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Caurel (Marne)
Caurel Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Caurel udalerrian erroldatutako biztanleak 650 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 249 etxebizitza zeuden, 240 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 9 hutsik zeuden. 244 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 240 etxebizitza nagusietatik 218 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 204 etxek bost zituzten. 206 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 161 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 453 ziren, horien artean 323 aktiboak ziren eta 130 inaktiboak ziren. 323 pertsona aktiboetatik 304 lanean zeuden (165 gizon eta 139 emakume) eta 19 langabezian zeuden (11 gizon eta 8 emakume). 130 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Caurel udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 665 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.998 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Caurel udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Prusiako Estatu Askea (1918-1933)
Prusiako Estatu Askea (Freistaat Preußen alemanieraz) Lehenengo Mundu Gerra Prusiako Erresumaren porrotaren ondorioz sortu zen estatu alemaniarra izan zen. Weimar Errepublikaren estaturik handiena izan zen, bere lurraldea eta biztanleriaren bost zortziren barnean hartuz. Estatu Askea erabili zen estatu honetaz hitz egiteko, Errepublika latindar kultura nahiko gogorarazten zuelako eta hau Frantziarekin lotzen zuten alemaniarrek.
Kulesze Kościelne udalerria
Kulesze Kościelne Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Wysokie Mazowieckie barrutian kokatuta. 115,32 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3127 biztanle zituen.
Rimaucourt
Rimaucourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rimaucourt udalerrian erroldatutako biztanleak 767 ziren. Familiak 308 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 341 etxebizitza zeuden, 319 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 262 etxeak ziren eta 73 apartamentuak ziren. 319 etxebizitza nagusietatik 197 bere jabearen bizilekua ziren, 117 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 82 etxek lau zituzten eta 162 etxek bost zituzten. 220 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 145 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 482 ziren, horien artean 349 aktiboak ziren eta 133 inaktiboak ziren. 349 pertsona aktiboetatik 303 lanean zeuden (172 gizon eta 131 emakume) eta 46 langabezian zeuden (18 gizon eta 28 emakume). 133 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rimaucourt udalerrian 307 unitate fiskal zeuden, 720 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.294 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Rimaucourt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Côte-d'Or
Côte-d'Or Borgoina-Franche-Comté eskualdeko departamendua da (21), izenak iragarri ez bezala, kosta gabekoa.
Prefektura Dijon hirian dago.
Mugakideak
Departamendu mugakide Aube iparraldean, Saona eta Loira hegoaldean, Marne Garaia, Saona Garaia eta Jura ekialdean eta Yonne eta Nièvre mendebaldean ditu.
Inguru naturala
Sena ibaia departamendu honetan sortzen da, Source-Seine izeneko udalerri txikian. Ipar-mendebalean Chatillonnais eskualdea eta basoz beteriko Langres goi-ordokia daude. Hego-ekialdean Saona ibaiaren harana dago. Dijonen hegoaldean dago benetako Côte-d'Or, Frantziako mahatsalde aintzat hartuenetakoa. Industria Dijon aldera bildu da nagusiki.
Riese Pio X
Riese Pio X Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Llanfrothen
, Galesko udalerria da, konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 422 biztanle ditu.
Kantauriko isurialdea
Kantauriar edo Atlantiar isurialdea Euskal Herriko uren banalerrotik iparraldera geratzen den isurialde edo arro hidrografikoa da; hegoaldera geratzen dena Mediterraneoko isurialdea delarik. Inguru honetako urak Bizkaiko golkora isurtzen dira.
Isurialdiak osorik hartzen ditu, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa, sakonune endorreiko txiki batzuen salbuespenarekin: hau da, haran edo sakonune txikiak non urak ez duen beste irteerarik; horien artean adibideak Bizkaian, Oma, Basondo edo Bollar, eta Gipuzkoan Aizarna.
Ibaiak
Isurialde honetako ibaiek ibilgu laburra dute, gehienetan erliebe handikoa: 50-70 kilometroan, gutxi gorabehera 1300-1500 metroko garaieratik jaisten dira. Hauek dira ibai nagusiak:
New Windsor (Maryland)
New Windsor Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Carroll konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Holly Springs (Ipar Carolina)
Holly Springs Ipar Carolinako herri bat da. Wake konderrian kokatua dago. 2010ean 24,661 biztanle zituen, 38.88 kilometro koadrotan banatuta.
Roncade
Roncade Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Roncadek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kunice udalerria
Kunice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Legnica barrutian kokatuta. 92,66 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6685 biztanle zituen.
Yves Chauvin
Yves Chauvin (Menen, Belgika, 1930eko urriaren 10a - Tours, 2015eko urtarrilaren 27a) frantziar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.
2005ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Robert H. Grubbs eta R. Schrockekin batera, alkenoen metatesi olefinikoaren alorrean egindako lanagatik.
Chemnitz
Chemnitz (alemanez ahoskatua, 1953 eta 1990 artean: Karl-Marx-Stadt,  ahoskatua;  Alemaniako Saxonia estatuko hiri bat da. Leipzig hiritik 69 kilometro hego-ekialderantz dago, Alemania eta Bohemia bereizten dituzten Erz mendien iparraldean, Chemnitz ibaiaren ertzean. Leipzig eta Dresden hirien ondoren estatu hartako hirugarren hiririk handiena da. 2010eko erroldaren arabera 243.248 biztanle zituen; 314.437 biztanle zituen 1986. urtean.
Industria-hiri garrantzitsua da: ehun-langintza (kotoia, artilea, ehun artifizialak, kapeluak), ehungintzarako makineria, automobilak, burdinbideetarako gaiak (bertan egin zen Alemaniako lehen lokomotorra).
Geografia
Chemnitz hiria Ore mendietan kokaturik dago, Chemnitz ibaiak zeharkatzen duen ibarrean.
Historia
Bohemiako bidean eta ikatz ugari dagoen arro baten erdian, Chemnitzeko hiria nabarmenkiro hazi zen XII. mendetik aurrera. Lehenengo aipamena 1143koa da eta 1170an Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak "hiri inperial" izendatu zuen. Erdi Aroan ehungintza izan zuen jarduera ekonomikorik garrantzitsuena. Populazioaren erdia oihalgintzan ari zen lanean hain zuzen ere.
XIX mendean ibarra erabat industrializatu zen, hiriari "Saxoniako Manchester" ezizena ezartzeraino. Bonbardaketa gogorrak jasan zituen Bigarren Mundu Gerran, batez ere bere birfindegiak eta gerrarako arma lantegiak izan ziren hegazkinen bonben itu. Hiria hondarretan gelditu zen etxebizitza prefabrikatuen auzo handiak sortu ziren. Ekialdeko Alemanian gelditu zen Chemnitz eta Alemaniaren bateratzera arte Karl-Marx-Stadt izen komunista zuen.
Ondasun nabarmenak
Bestalde gazteluaren eremua ere berriztua dago bere eliza eta lakuarekin.
Banaketa administratiboa
¹ herria ere bada
Taylorsville (Georgia)
Taylorsville  Georgiako estatuko herri bat da. Chattoo konderrian kokatua dago. 2010ean 210 biztanle zituen, 3.86 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 3654
NGC 3654 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Hemigrammus marginatus
Hemigrammus marginatus Hemigrammus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Sabena
Sabena (IATA: SN, OACI: SAB), Société Anonyme Belge d’Exploitation de la Navigation Aérienne Belgikako airelinea nazionala izan zen 1923an sortu zenetik 2001. urtean porrot ekonomikoa izan zuen arte. Hurrengo urtean, SN Brussels Airlines konpainiak erosi zituen Sabenaren aktiboak eta Brussels Airlines izena hartu zuen. Airelineak Brusela-Zaventem aireportuan zuen egoitza.
Historia
Sabena 1923ko maiatzaren 23an hasi zen lanean, eta Belgikako airelinea nazionala bihurtu zen. Belgikako gobernuak sortu zuen, 1919an sortutako SNETA (Syndicat national pour l'étude des transports aériens) aurreko enpresa itxi eta gero. Sabenaren lehen hegaldi komertziala Bruselaren eta Londresen (Erresuma Batua) artean egin zen 1923ko uztailaren 1ean, Ostenden geldialdia eginez. Hurrengo urtean Rotterdamera (Herbehereak), Basileara (Suitza, Estrasburgotik) eta Amsterdamera bidaiak egiten zituen.
Edvard Munch
Edvard Munch (Løten, 1863ko abenduaren 12a - Oslo ondoan, 1944ko urtarrilaren 23a) margolari eta grabatzaile norvegiarra izan zen.
Espresionismoaren aitzindari izan zen eta Alemanian eragin handia izan zuen. Bere lanetan larrialdia eta bizitzeko zailtasuna azaldu zituen (Garrasia, 1893; Ohearen eta erlojuaren arteko autorretratua, 1940-42).
Edvard Munch sinbolista eta espresionismoaren hasierako ordezkari gisa sailkatuko zuten, zeina XX. mendearen lehen erdiko joera artistiko nagusi izango zen. Oso gaztetatik, 1880ko hamarkadan, Munch artistak bere bizipen emozionalak adierazi nahi izan zituen artean. Horrela naturalismoak kanpotik eta objektiboan zuen ardatz nagusiarekiko haustura irudikatu zuen. 1890eko hamarkada subjektibo eta psikologikorantz irentsiko zuen aldaketa aurreikusten zuen. Larritasuna, heriotza, maitasuna, jelosia eta malenkonia bezalako gai existentzialak oinarrizko bihurtuko dira bere obran.
Arimaren egoera sotilagoak adierazi nahian, bere estilo bereizgarria garatu zuen Munchek. Sentimendu sendoak eta sotilak adierazteko, naturalismotik ezberdina den beste adierazpide bat beharrezkoa zen. Munchen obran, barneko eta kanpoko errealitatea nahasten dira ingerada argiek mugatutako azalera handietan.
Garrasia, 1893an egina, bere lan garrantzitsuenetako bat izan zen. Lan honen ideia poliki-poliki sortzen ari da. 1892an esan zuen:
Biografia eta lana
Edvard Munch pintore eta irarlea Lötenen, Norvegian, jaio zen 1863ko abenduaren 12an. Bere aita Christian Munch sendagile militarra izan zen eta ama, berriz, haren emaztea zen Laura Cathrine.
Estilo berezia erakutsi zuen, linearen espresioa indartuz eta formak minimizatu eta sinbolikoki erabiliz. Norbanaka egin zuen lehen erakusketan, Osloko publikoak txalotu zuen. 1890ean, Neoinpresionismoraen eragina nabarmena zen Muchen lanean. Estatuak dirulaguntza eman zion urte hartan eta, urtebete geroago, Bizitzaren frisoari ekin zion, bizitzaren ikuspegia bere osotasun batean eskaini nahian. Bertan txertatuko ditu bere lehenaldiko bizipen mingarrienak, ama eta arreba Sophieren galerei ekidin gabe.
1892 inguruan, Alemanian bizi zen, Berlinen batez ere, Norvegia eta Parisera ere maiz joaten bazen ere. Erakusketa ugaritan hartu zuen parte eta Berlinen egin zuenetik alde egin beharrean izan zen, han piztutako eskandalua medio. Horrela jaio zen Berlingo Bereizketa, Berlingo gobernu kontserbadoreak gidatutako artisten erakundea.
1893an, Garrasia margotu zuen, Muchen lan garrantzitsuenetako bat. Bere lanetan ohikoa den bezala, haurtzaroan inguratu zuten gaixotasuna, heriotza eta erlijio obsesioa islatzen ditu bertan. 1894 eta 1897 urteetan Stockholm, Berlin eta Oslon arrakasta handiko erakusketak egin zituen. Bizitzaren frisoa bukatzerako 1900eraino itxaron beharko zen eta 1902 eta 1905ean Pragan erakutsi zituen
Munch arrakasta handiko artista bihurtu zen eta erakusketak egin zituen Kopenhagen, Weimarren eta beste hainbat lekutan. 1905ean, ordea, alkoholaren arazoari aurre egin nahian zegoen artista.
1906an, Max Reinhardtek Mamuak edo Hedda Gabler obretarako dekoratuak enkargatu zizkion eta Berlingo antzoki baterako friso bat ere bai. 1908an, Dresdeneko Brücken egin zuen erakusketa eta, udazkenean, Kopenhagen. Nerbiotatik gaixo, hurrengo urtearen erdia santutegi batean eman zuen. 1909an, Norvegian zen berriro eta Rasmus Meyerrek margolan asko erosi zizkion. Oslon erakusketa handia antolatu zuen eta Berlin, Frankfurt, Kolonia, Paris, Londres, Stockholm, Hanburgo, Lübeck edo Kopenhagera bidaiatzen jarraitu zuen. Arrakasta handia bazuen ere, nerbioak ezin lasaiturik bizi zen eta, pixkanaka, erretiroan pentsatu zuen. Gainera, 1930ean, begiak ere gaixo zituen eta horrek lana eragozten zion erabat.
Nazionalsozialismoak Munchen 82 margolan konfiskatu zituen eta degeneratuak zirela kontsideratu zuen. Margolanek heriotza edo garai hartan polemikoak kontsideratu ziren gaiak zituzten. 1940an, naziek Norvegia inbaditu zuten eta Munchen lan asko kendu zituzten arte galerietatik, eskandalua piztuko zutela-eta.
Bigarren Mundu Gerra garaian, Munch mundu osoan izango zen ospetsu, Ameriketako Estatu Batuetan erakutsi baitzuen bere lana, 1942an, New Yorken egingo zuelarik.
1944ko urtarrilaren 23an hil zen Norvegian.
Munch museotan
Hil zenean, 1.000 margolan baino gehiago, 15.400 grabatu, 4.500 marrazki, akuarela eta abar geratu ziren Oslo hiriaren eskuetan eta honek Munch Museoa eraiki zuen Tøyen auzoan. Eraikitzen lanak zine munizipaletatik jasotako diruaz finantzatu ziren neurri handi batean eta, 1963an, inauguratzeko moduan izan ziren.
Garrasia eta Madonnaren lapurreten ondoren, segurtasun neurri zorrotzagoak ezarri zituzten 2005ean eta gaur egun lan gehienak kristal lodien atzean ikusi beharrean gara. Aitatutako bi margolanak berreskuratzea lortu zen eta haien urradurak erakutsi zituzten behin-behinekoz.
Jesús Larraza
Jesús Larraza Renovales (Basauri, 1903ko uztailaren 20a - Ugao, 1926ko maiatzaren 27a) euskal herritar futbolaria zen, Athleticen jokatu zuena.
Saurornithoides mongoliensis
Saurornithoides mongoliensis Saurornithoides dinosauro teropodo troodontidoen generoko espezie ezagun bakarra da. Kretazeoaren amaieran bizi ziren, orain dela 75 milioi urte inguru, Campaniar garaian, gaur egungo Asian. Harrapakariak ziren eta oso azkar korrika egiteko gai ziren euren atzeko hanken gainean. Ikusmen eta entzumen oso ona zutela uste da.
Generoaren izenak hegazti narrasti esan nahi du, eta mongoliensis atalak 1923ko uztailaren 9an Djadochta Formazioan aurkitu zelako eman zitzaion, Mongolian.
Xantusia henshawi
Xantusia henshawi Xantusia generoko animalia da. Narrastien barruko Xantusiidae familian sailkatuta dago.
Silves (Portugal)
Silves Portugalgo hiri bat da, Faroko barrutian eta Alagarbeko eskualde eta azpi-eskualdean dagoena. 6.300 biztanle ditu. Udalerriak 680,06 km2ko azalera da eta udalerriko biztanleria guztira 37.126koa da 6 parrokiatan banatuta dago. Udalerriak iparraldean muga egiten du Ourique udalerriarekin; ipar-ekialdean Almodôvarrekin, ekialdean Loulérekin, hego-ekialdean Albufeirarekin, hego-mendebaldean Lagoarekin, mendebaldean Portimão eta Monchiquekerekin eta ipar-mendebaldean Odemirakin. Agintaldi musulmandarren garaian, Silves hainbat menedeetan Algarbeko hiriburua izan zen.
Cittaslow Hirien sarearen barruan dago.
Azken urteotan, udalerria bisitatzen duten turisten kopurua nabarmen handitu da. Silves Portugalgo hiri zaharrenetako bat da.
Parrokiak
Silves udalerria 6 parrokiatan banatuta dago:
Garraioak
Herria Silves tren geltokiak hornitzen du.
Xarra (Bearno)
Xarra (frantsesez eta ofizialki: Charre, okzitanieraz: Sharra) Pirinio Atlantikoak departamenduko mendebaldeko udalerri bat da, Bearnokoa, Zuberoako mugatik kilometro gutxi batzuk ekialdera dagoena. XIV. menderaino behintzat, euskaraz egiten zen han, eta toponimian arrasto ugari utzi du euskal hizkuntzak.
Gailur ekaiztsuak
Gailur ekaiztsuak (Wuthering Heights) Emily Brontëren eleberri bakarra da. 1845eko urria eta 1846ko ekaina artean idatzia, 1847an argitaratu zen "Ellis Bel" izenaren pean. Brontë hurrengo urtean hil zen, 30 urte zituela. Thomas Newby editoreak Wuthering Heights eta Anne Brontëren Agnes Grey eleberriak onartu zituen ahizpa zaharrena zen Charlotte Brontëren Jane Eyre eleberriak arrakasta izan aurretik. Emilyren heriotza eta gero Charlottek Wuthering Heightsen eskuizkribua editatu zuen eta 1850an argitaratu zen bigarren ediziorako prestatu zuen.
Eleberria ingeles literaturako klasikotzat hartzen da gaur egun, baina kritiko garaikideek ez zuten hain argi ikusi; eleberri gatazkatsutzat hartzen zen, krudeltasun fisiko eta mentala modu ez ohikoan aipatzen zuelako, eta Viktoriar Aroaren ideal erlijoso, moral eta sozialak, zein genero ezberdintasuna zalantzan jartzen zituelako. Dante Gabriel Rossetti ingeles poeta eta margolariaren arabera "liburu-deabrua da - monstruo izugarri bat [...] Akzioa infernuan ematen da, baina badirudi bertako leku eta pertsonek izen ingelesak dituztela."
Eleberriaren hainbat adaptazio egin dira, filme, irrati eta telebistarako dramatizazioak barne, Bernard J. Taylorren musikal bat eta Bernard Herrmann, Carlisle Floyd eta Frédéric Chaslinen operak.
Argumentua
Lockwood izeneko gizon bat Gailur Ekaiztsuak etxaldera iristen da Heathcliff etxeko nagusia ezagutzeko, etxe bat alokatu dio eta: Birigarro Gurutzeko Etxaldea. Heathcliffek harrera oso hotza eta desatsegina egiten dio. Etxean bi gazte bizi dira: Catherine, begi urdin politeko eta urre koloreko ile kizkurreko neska eder bat, alabastro azalekoa; eta Hareton Earnshaw altu, baldar, beltzaran eta trakets itxurakoa. Hiru pertsonaia hauek baldarrak eta saminduak iruditzen zaizkio Lockwoodi. Lockwooden neskameak (Dean anderea), zeinak Catherine eta Hareton zaindu zituen haurrak zirenean, inguruko bi familiaren historia kontatzen dio Lockwoodi: Linton eta Earnshaw familiena.
Urte batzuen ostean, Catherineren eta Hindleyen gurasoak hil egiten dira. Hindley Frances deituriko emakume batekin ezkontzen da eta seme bat dute: Hareton. Francesek Catherinekin egotea debekatzen dio Heathcliffi. Hala ere, haien laguntasuna ezkutuan mantentzen jarraitzen dute, eta laster maitasun kartsua piztuko da haien artean. Egun batean, Birigarro Gurutzeko Etxaldeko bizilagunak zelatatzea erabakitzen dute, Linton familia. Linton familiak ihesi doazela harrapatu egiten ditu, baina txakur batek Catherineri hozka egiten dio. Linton familiak Catherine etxean jaso, zaindu eta ostatu emango dio denboraldi batez. Heathcliff, berriz, etxetik botatzen dute, zerbitzari bat baino gutxiago dela uste dutelako, haren ijito itxura dela eta. Catherine, Gailur Ekaiztsuetara itzultzean, aldatuta dago: jada ez da ume basati bat, andere bat baizik, Isabellaren, Lintondarren alaba ederraren, heziketaren eraginagatik.
Luis González Reyes
Luis González Reyes (Madril, 1974 - ) zientzia kimikoetan lizentziaduna (lizentziako sari berezia ) eta doktorea eta Ekologistak Martxan taldeko kidea da. Idazkaritza Konfederalean parte hartu zuen sortu zenetik, eta bederatzi urtez erakundearen koordinatzailekidea izan zen. Gaur egun GARÚA S. Coop. Mad. kooperatiba-sozietatearen parte da, ekologismoarekin eta pedagogiarekin zerikusia duten gaietan prestakuntza eta ikerketa lantzen duen kooperatiba. Esparru horietatik, ohiko kolaboratzailea da hainbat unibertsitatetan. FUHEMeko hiru ikastetxeetan gaitasun ekosozialen zeharkako garapenaren arduraduna da. Artikulu asko eta hamar bat libururen egile edo egilekidea da.
Gailur ekaiztsuak
Argumentua
Catherine bere senarraren eta Heathcliffen arteko liskarren ondorioz gaixotu egiten da eta lehen alabaz erditzen den gau berean hil egiten da. Edgar Lintonek, umearen aitak, emaztearen izena jartzea erabakitzen du: Catherine. Hindley, mozkorti eta jokozale bihurturik, Gailur Ekaiztsuak Heathcliffi saltzera behartuta ikusten du bere burua. Azkenik, hil egiten da eta Heathcliffek beretzat hartzen ditu Hindleyren etxea eta haren semea, Hareton. Hareton analfabeto eta basati mantentzen du haren aitari mendekua hartzeko. Isabellak Gailur Ekaiztsuetatik ihes egiten du eta bere bizia Linton bere semearen zaintzari eskaintzen dio. Azkenean, hil egiten da eta Linton Heathcliffekin itzultzen da; Linton ume gaizbera da, Heathcliff ez bezalakoa guztiz, eta Heathcliffek gutxietsi egiten du horregatik. Hamasei urte igaro ondoren, Catherine Lintonek, Catherine eta Edgarren alabak, Gailur Ekaiztsuetako istorioa ezagutu gabe Linton lehengusua bisitatzen du. Heathcliffek bi lehengusuen arteko harremana bultzatzen du eta haiek ezkontzea lortzen du. Horrela, Edgar hil eta gutxira, Heathcliffek Birigarro Gurutzeko Etxaldea oinordetzan hartuko du eta hura gorrotatu zuten bi familien ondasunak hartuko ditu. Lockwood jauna Gailur Ekaiztsuetara bueltatzen da, eta han kontatzen diote Heathcliff hil egin dela, Catherine maitearen mamua bila joan zaiola konbentziturik. Haretonek, Heathcliffengandik tratu txarrak jaso bazituen ere, negar egiten du haren heriotzagatik, aita baten gisakoa izan baita berarentzat. Catherinek hasieran Hareton gutxiesten zuen arren, haren ezjakintasunagatik lastima sentitzen du eta ezkutuan irakurtzen irakasten dio. Haien erlazioak hobera egiten du: azkenean, ezkontzea erabakitzen dute eta familien gorroto eta desadostasunen istorioari amaiera zoriontsua ematen diote.
Luis González Reyes
Argitalpenak
Bere liburuen artean Sostenibilidad ambiental, un bien público global; transitando por una crisis sistémica basada en los límites ambientales, ''Política ambiental de la Unión Europea. Insostenibilidad estructural y deuda ecológica  En la espiral de la energía nabarmentzen da,    Educar para la transformación ecosocial  eta Colapso del capitalismo global y transiciones hacia sociedades ecomunitarias''. Hego Euskal Herriko Ekonomiaren trantsizio ekosozialerako bide-orriaren proposamen bat, Adrián Almazán-ekin batera. Argitaletxea: Manu Robles Arangiz Fundazioa
Zorobabel
Zorobabel (זְרֻבָּבֶל, Zərubbāvel; ζοροβαβελ, Zŏrobabel; Zorobabel) Itun Zaharreko pertsonaia izan zen. Judako printzea, Daviden leinukoa. Zirok Jerusalemgo tenpluko ontziak itzuli zizkion. K. a. 537. urtean, Zorobabelek Jerusalema itzularazi zuen Babilonian zegoen aurreneko judu talde atzerriratua. Haren gidaritzapean eraberritu zen tenplua, eta ezarri ziren berriz erlijio betebeharrak.
Salgareda
Salgareda Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Salgaredak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Klezmer
Klezmerra (קלעזמער) ekialdeko Europako tradizio askenazian sortutako genero musikal etnikoa da. Berehala garatu zen bi mundu gerren aurretik zeuden juduen komunitateetan. Klezmorimek (musikariek edo musika-talde profesionalek) interpretatuta, klezmer musikak bere hastapenetan dantza-melodiak eta ezkontzetarako eta bestelako ospakizunetarako pieza instrumentalak zituen nagusiki, eta, ondoren, musika-genero independente bilakatu zen, ezaugarri paregabe eta ongi definituekin. Gaur egun, klezmer musika ia mundu osoan interpretatzen da oraindik, eta bere esentzia eta soinua ia aldatu gabe daude.
Fàtima Bosch i Tubert
Fàtima Bosch i Tubert (Figueras, Gerona, 1957) Espainiako farmazian doktorea da.
1998. urteaz geroztik, Biokimikako eta Biologia Molekularreko katedraduna da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta bertan zuzentzen du Animalien Bioteknologia eta Terapia Genikoaren Zentroa (CBATEG). 100 ikerketa-lan baino gehiago argitaratu ditu, ikerketa zientifikoko hainbat proiektutan ikertzaile nagusia da eta 1992an European Society of Gene Therapy sortu zuen.
Gainera, EASDko (European Association for the Study of Diabetes) lehendakariordea da, eta Human Gene Therapy aldizkariko editore elkartua da, terapia genikoaren arloan espezializatua. American Diabetes Association, American Gene Therapy Society, Espainiako Biokimika eta Biologia Molekularreko Elkartea eta Espainiako Terapia Genikoaren Elkarteko kide ere bada, besteak beste.
Luis González Reyes
Oharrak - Bibliografia
Luis González Reyesen argitalpen batzuk online topa daitezke, deskargatzeko doan.
Krauskopfita
Krauskopfita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Krauskopfita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Piper-onddo
Piper-onddoa (Chalciporus piperatus) Boletaceae familiako onddo espezie bat da.
Onddo hau ez da toxikoa, baina ez da jaso behar zapore minegia duelako. Batzuek gozagarri gisa erabiltzen dute.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, lodia, haragitsua, ganbila, okre-kanela kolorekoa. Azal lehorra. Zerbait likatsua eguraldi euritsuan.
Tutuak: Luzangak, itsatsiak edo dekurrente samarrak, kanela kolorekoak edo marroi-okreak.
Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.
Poroak: Zabalak, angelutsuak, gorri-horixkak edo laranja-horixkak.
Hanka: Irmoa, kurbatua edo uhintsua, lehoi kolorekoa, azafrai-hori biziz zikindua oinarrian, kolore horretako mizelioaren hifengatik.
Haragia: Lodia, hori-arrosa kolorekoa kapelarena eta azafrai-hori kolorekoa oinaren oinarrian. Piper usain pixka bat du eta zapore oso mina.
Etimologia: Chalciporus hitza grekotik dator eta kobre koloreko poroak esan nahi du. Piperatus epitetoa berriz latinetik dator eta “pikantea” esan nahi du. Bere zaporearengatik.
Jangarritasuna
Ezin da jan zapore minagatik.
Nahasketa arriskua
Chalciporus txiki hau Chalciporus amarellus delakoarekin nahas liteke, baina honek kapela askoz zurbilagoa du, tutuak eta poroak arrosa-mugurdi kolorekoak dira gaztetan eta zahartzean gorri-herdoil kolorekoak.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, pinudietan; oso gutxitan hostoerorkorretan. Ohikoa.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Afrika, Erdialdeko Amerika, Hego Amerika, Asiako iparraldea, Australia, Zeelanda Berria.
Joseph Smith
Joseph Smith, Jr. (Sharon, Vermont, AEB, 1805eko abenduaren 23a - Carthage, Illinois, AEB, 1884ko ekainaren 27a) buruzagi erlijioso estatubatuarra izan zen. 1830. urtean New Yorkeko Palmyra hirian Azken Egunetako Santuen Mugimendua sortzeagatik da ezaguna.
Biografia
Azken Eguneko Santuen Jesu Kristoren Eliza (mormoiak) erlijio-taldea sortu zuen. Smithen idatziak, Bibliarekin batera, izan ziren mormoien teologia-oinarriak.
1823an esan zuen Jainkoak ezkutuko adierazpenak egin zizkiola, eta urrezko taula batzuetan idatzita zeudela. Azalpen horiek Mormoien Liburuan idatzi zituen, eta hori izan da mormoien dotrina. Istiluak izan zituen bizi izan zen auzoetan, eta atxilotu ere egin zuten. 1844an bera eta anaia hil zituen jende-multzo batek Carthagen.
Joseph eta Hyrum, bere anaia, Illinoisko kartzela batean sartu zituzten traizio karguak egotzita. Joseph eta Hyrum 1844ko ekainaren 27an hil ziren, bere kartzelako gelan gizon armatu batzuek tirokatu ostean. Gizonak epaituak izan ziren, baina aske utzi zituzten.
Deabruaren gurutzea
Deabruaren gurutzea (La cruz del diablo) Gustavo Adolfo Bécquer idazleak 1860an argitaratu zuen ipuina da. 1998. urtean Jon Beranoagirrek euskaratu zuen.
Ühaitza
Ühaitza Zuberoako eta Bearnoko uhaitz edo ibai bat da, Oloroeko uhaitzaren ibaiadar nagusia.
Deabruaren gurutzea
Sinopsia
Jainkoarren eskatzen dizut! Mundu honetan duzun gauzarik sakratuenagatik, jauna, estal ezazu burua eta urrundu lehenbailehen gurutze honetatik! Jainkoaren laguntza eskatu gabe deabruarena eskatzen baduzu, benetan etsita egon behar duzu!.
Ühaitza
Izena
Zubereraz, uhaitz izenak «ibai» esan nahi du, eta hortik datorkio izena ibaiari. Uhaitz Handi ere deitu izan zaio.
Frantsesez Le Saison edo gave de Mauléon (Mauleko uhaitza) du izena. Lehen izen horren antzinako forma (Cassiniren mapan aurkitua) Gaison zen, euskarazko izenetik hartua. Gaison, berriz, Saison bihurtu zen, frantsesezko saison («urtaro») izenarekin duen antzekotasunaren eraginez.
Geografia
Ühaitz ibaia Ligi-Atherei udalerrian jaiotzen da, Larraineko ühaitza eta Santa Graziko ühaitza ibaiek bat egitean, 288 metroko altueran. Larraineko ühaitzaren luzera (Ühaitzaren bi ibaien artean luzeena) osoa gehituz gero, ibaiaren luzera osoa 72,1 kilometro da, Larraineko ühaitza Iratzabaletan jaiotzen baita.
Atharratze-Sorholüzen zeharkatzean Aphura erreka datorkio, bere ibaiadar nagusia dena. Lauhire eskualdean dagoen Autevielle-Saint-Martin-Biderenen Oloroeko uhaitzarekin lotunea du.
Ibaiadarrak
Ibai biek Larraineko ühaitza (Orhin jaioa eta 20 km dituena) eta Santa Graziko ühaitza (15,1 km dituena) osatuta badago, baditu zenbait ibaiadar:
Hidrologia
Ühaitzaren emaria 42 urtez, 1967 eta 2008 artean, ikertua izan da Maule-Lextarren. Ikertutako azalerak 480 km² ditu, hau da, ia arroaren %100a.
Ühaitzaren batez besteko emariak (m³/s), Maule-Lextarren neurtuak Datuak: 1967 eta 2008 artean
Historiako momentuzko gehienezkoa 522 m³/segundokoa zen 1994ko abenduaren 1ean, egunekoa, berriz, 515 m³/segundokoa zen, 1992ko ekainaren 17an lortua.
Temple (Georgia)
Temple  Georgiako estatuko hiri bat da. Whitfield County konderrian kokatua dago. 2010ean 4,228 biztanle zituen, 17.62 kilometro koadrotan banatuta.
New Witten (Hego Dakota)
New Witten Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Tripp konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Agricolaita
Agricolaita karbonato motako minerala da.
Ezaugarriak
Agricolaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Hookerton (Ipar Carolina)
Hookerton Ipar Carolinako herri bat da. Greene konderrian kokatua dago. 2010ean 409 biztanle zituen, 0.84 kilometro koadrotan banatuta.
Starlink
Starlink SpaceX enpresak sortutako sateliteen konstelazio bat da, banda zabaleko, latentzia gutxiko eta merkea den Interneta mundu osora eramateko helburua duena. Konstelazioa 1600 satelitez osatuta dago 2021. urteko erdialdean eta hurrengo urteetan milaka satelite jaurtitzeko asmoa dago. Teknikoki interneteko zerbitzu estaldura mundu osora eramatea posiblea izan arren, lizentzia duten herrialdeetan bakarrik erabili daiteke Starlink.
Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa
Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa (Autonome Provinz Bozen-Südtirol alemanez, Provincia Autonoma di Bolzano - Alto Adige italieraz, Provinzia Autonòma Balsan - Südtirol ladineraz) Italia ko ipar-ekialdean eta Trentino-Hego Tiroleko estatutu berezidun eskualdean dago. Askotan Hego Tirol izen hutsaz deitua da.
Agenais
Agenais edo Agenois (Agenés) Garonaren eskuinaldean, Agen hiriaren inguruan, dagoen Guienako eskualde historikoa da, egungo Lot eta Garona, Tarn eta Garona eta Gironda departamentuetako zatiak biltzen zituena.
Starlink
Historia
Satelite-sarea 2015eko urtarrilean iragarri zuen publikoki SpaceX-ek, hiri handietan erabiltzen den banda zabaleko Internetaren % 10a hornitzeko gaitasunarekin. SpaceXeko, zuzendari nagusia den Elon Musk-ek dioenez, mundu mailan kostu baxuko banda zabaleko konexioen bete gabeko eskaera handia dago.
Ruth Gbagbi
Ruth Marie Christelle Gbagbi (Abidjan, 1994ko otsailaren 7an) bolikostar emakume taekwondolaria da.
Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa
Banaketa administratiboa
Hego Tirol Bezirksgemeinschaft edo Compresorio izeneko zortzi barrutitan banatuta dago.
Starlink
Historia
2015eko urtarrilean komunikazio-sare berria eraikitzeko instalazioen irekiera izan zen. Hirurogei ingeniari eta beste mila langileen kontratazioa planifikatu zen. Urte bereko urrian 45 lan-eskaintza zeuden irekita.
2016ko urtarrilean konpainiak bi sateliteen prototipoak hegatzeko eta hasierako sateliteen konstelazioa orbitan jartzeko asmoa zuen. Hala ere, 2017rako, diseinu aldaketek jatorrizko bi sateliteen probak bertan behera utzi zituzten eta 2018rako atzeratu ziren. 2016ko urrian SpaceXek 2017rako jaurti nahi zituen probako hegaldi sateliteak garatu zituen. Haien arazo nagusia izan zen erabiltzaileen terminalen diseinu merke bat lortzea.
2018ko erdialdean enpresak Redmonden sateliteen garapen alorra berrantolatu zuen eta prozesu horretan hainbat goi-zuzendari kaleratu zituen.
Ruth Gbagbi
Udako bi Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, brontzezko bi domina lortuz, 2016an Rio de Janeiron eta Tokyo 2020an, biak –67 kiloko kategorian. Panafrikako Jokoetan, 2011 eta 2015ean, bi domina lortu zituen.
Domina bat irabazi zuen 2017ko Munduko Taekwondo Txapelketan, eta bost domina Afrikako Taekwondo Txapelketan, 2009 eta 2018 artean.
Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa
Historia
1918 arte lur-eremua Tirol batuaren zatia zen, Austriako probintzia bakar batea. Lehen Mundu Gerran Austria-Hungariako Inperioa desegin zenean, Italiaren esku geratu zen.
Starlink
Zerbitzuak
SpaceX enpresaren helburua da banda zabaleko Internet konexioa planetaren estaldurarik gabeko lekuetara eramatea. Gainera, prezio lehiakorrekin eskaini nahi du zerbitzua.
Karel
Karela itsasontzi bateko bizkar edo kubiertatik altxatzen den ertza da.
Erortzeko arriskua dagoen tokietan jartzen den petril edo baranda moduko babesgarria, bereziki zubi, terraza edo balkoien ertzean edo leihoen oinean jartzen dena eta lurretik gerrirainoko edo bular alderainoko garaiera hartzen duena. (Euskalterm)
Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa
Historia
Mussoliniren gobernuak Hego Tirol italieradun bihurtzeko hizkuntza-politika bultzatu zuen eta italierazko irakaskuntza elebakarra eratu. Italiako hegoaldeko eskualdeetatik hainbeste lagun hara joan ziren. Hitler boterera heldu zenean, aleman hiztuna izanik ere gauzak ez ziren askotxo aldatu, Italia faxista aliatua zuelako; hori zela eta, ez zuen Hego Tirol Hirugarren Reicharen zatitzat aldarrikatu. 1939an bi diktadoreek akordio bat sinatu zuten: aleman hiztunek alde egitea (Optanten, geroago nazitzat jo zituztenak) edo bertan geratzea (Dableiber, "traidoretzat" joak) aukeratu behar zuten. Hala ere, Bigarren Mundu Gerraren garapenak itun horren ondorioak erabat ez betetzea ekarri zuen.
Gerraren ostean aleman hiztunek 1946ko Gruber-De Gasperi Itunaren bitartez eskubide batzuk lortu zituzten. Baina estatutua abian jartzeko orduan italiarrek "Trentino-Adige Garaia" deitzen duten eskualdea eratu zenez, eta bertan italieradunak gehiengoa zirenez, hegotiroldarren autogobernu nahia ezin izan zen bete. Gainera, autonomia martxan jartzeko unea behin baino gehiagotan atzeratu zen eta aldi berean italiar jatorrikoen immigrazioak segitzen zuen.
Italiako gobernuak bere jarrera birplanteatu eta "Bigarren Estatutu Ordena" deitu zena onartu zuen, Hego Tirolgo gehiengo aleman-hiztunari autonomia handiagoa eskaintzeko. Egun, probintziak autonomia zabala du eta Austriaren menpeko Ipar zein Ekialdeko Tirolekin harreman estuak ditu, are estuagoak iparraldeko auzokide hurkoa Europar Batasunena 1996an sartu zenetik.
Probintziako bizitza politikoan, Südtiroler Volkspartei (SVP, Hego Tirolgo Herritarren Alderdia) nagusi da, 1945ean sortu zenetik.
Hizkuntza-komunitateak
Lurralde horretako hizkuntzak bi dira:
Batez ere Mussoliniren garaietatik bultzatutako italiar jatorrikoen komunitate inportante bat dago; oso udalerri gutxitan da gehiengoa baina hala gertatzen da Bozen hiriburuan.
Starlink
Erabilgarritasuna herrialdeen arabera
Satelite-zerbitzuak edozein herrialdetan eskaintzeko, ITU-ren araudiak eta nazioarteko itunek esaten duten moduan herrialde bakoitzean lurreratzeko eskubideak lortu behar dituzte. Horren ondorioz, teknikoki irismena ia globala izan arren, banda zabaleko zerbitzuak herrialde gutxi batzuetan soilik eman daitezke orain arte. Starlinkek 2021. urteko urrian 100.000 erabiltzaile baino gehiago ditu eta beste 500.000 erabiltzailek jadanik erreserbatu dute zerbitzua.
Bibianita
Bibianita kolore urdina eta beiraren distira duen prisma monoklinikoetan kristaltzen den burdin fosfato hidratatua da. Zortzi ur molekula ditu.
Kunów udalerria
Kunów Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ostrowiec barrutian kokatuta. 113,56 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9958 biztanle zituen.
Starlink
Sateliteen ezaugarriak
Internet eskaintzen duten komunikazio-sateliteak klase txikikoak dira, 100 eta 500 kilogramo artekoak. Hasieran orbita baxuan egongo ziren, 1.100 kilometro inguruko altueran. Hala ere, SpaceXek azkenean sateliteak maila baxuago batean mantentzea erabaki zuen, 550 kilometro inguruko altueran.
Sateliteen elkarren arteko loturak, optikoak izango dira. Gainera, antena-sorta digitalak erabiliko dituzte Ku eta Ka bandetan. SpaceXek ez ditu lotura optikoen antenen teknologiari buruzko xehetasunak eman nahi, 10.000 GHz-etik gorako frekuentziak erabiliko dituztela izan ezik.
Erabiltzaileen terminalak
Sistema ez da zuzenean konektatuko sateliteetatik mugikorretara (Iridium, Globalstar, Thuraya eta Inmarsat konstelazioak ez bezala). Horren ordez, pizza-kutxa baten tamainako erabiltzaile-terminal lauekin lotuko da, fasean dauden antena multzoa izango duena eta sateliteen jarraipena egingo duena. Terminalak edozein lekutan muntatu daitezke, beti zerua ikusten badute. Honek, mugimendu azkarreko objektuak ere barneratzen ditu, adibidez, trenak.
Joyce Cary
Arthur Joyce Lunel Cary (Derry, Ipar Irlanda, 1888ko abenduaren 7a - Oxford, Ingalaterra, 1957ko martxoaren 29a) ingelesezko eleberrigilea izan zen. Ikasketak Edinburgo eta Oxford hirietako unibertsitateetan egin zituen. Lehen Mundu Gerran parte hartu ondoren, Nigerian izan zen, funtzionario. Afrikan bizi izan zeneko gorabeherak eta haurtzaroko oroitzapenak azaltzen ditu bere obretan: Mister Johnson (1939, Jonhson jauna), A House of Children (1941, Haur etxe bat), Herself surprised (1941, Harritua bera ere), The horse´s mouth (1944, Zaldiaren ahoa). The Captive and the Free (1952, Gatibua eta askea) eleberrian erlijio-gorabeherak azaldu zituen.
Starlink
Argi kutsadura
2019ko maiatzean lehen 60 sateliteak abian jarri zirenetik, astronomoen kritikak sarri izan dira. Astronomoen kexa nagusia sateliteen kopuru handiak haien behaketen kalitatea murriztu duela da. 2019ko abenduaren 6an egin zioten elkarrizketa batean Gwynne Shotwell-ek, SpaceXeko presidenteak adierazi zuen «jendeak Starlink-en sateliteak mirestea nahi duela Eguzki Sistemako gainerako planetak galdu gabe». Hirugarren saileko sateliteetako azpialdean estaldura berezi bat probatuko zutela esan zuen konpainiak. Estaldura honek, sateliteen isla murriztuko du baina zenbait arazo ere ekarriko ditu. Islakortasuna gutxiagotzean, satelitearen bero-disipazio ezaugarriak gutxiagotu egiten dira, beraz, saiakuntza-akats prozesu bat izango dela adierazi du Starlinkek.
Espazioko zaborra
Starlinkek erabilitako satelite kopuru handiak, epe luzerako hondakin espazialak sortzen dituela aldarrikatzen dute kritikariek. Milaka satelite orbitan jaurtitzeak haien arteko talka eragin dezake, potentzialki. SpaceXek esan du satelite gehienak altitude baxu batera jaurtiko dituztela eta hauek matxuratzen baldin badira bost urtetan orbitatik irtengo direla.
Bibianita
Lehendabizikoz 1817 aldean topatu zuten Kornuallesen eta John Henry Vivian politikari eta mineralogoaren izena eman zioten.
Ferdinand Georg Frobenius
Ferdinand Georg Frobenius (Charlottenburg, 1849ko urriaren 26a - Berlin, 1917ko abuztuaren 3a), matematikari alemaniarra izan zen, ekuazio diferentzialen eta talde-teoriaren arloetan eginiko ekarpenengatik ezaguna.
Biografia
Berlingo luxuzko auzo pobre batean jaio zen Charlottenburg-en, eta goi-mailako ikasketak egin zituen Berlingo Humboldt Unibertsitatean. Tesia ekuazio diferentzialen emaitza izan zen, Karl Weierstrassen zuzendaritzapean. 1870ean ikasketak amaitu ondoren, Zurichera joan zen bizitzera, eta han katedra jarri zuen hiri helvetiko garrantzitsu horretako Polytechnicumean (gaur egun, ETH Zürich du izena zentro horrek). 1893an Berlinera itzuli zen eta Prusiako Zientzien Akademiako kide hautatu zuten.
Bere lanak Frobeniusen eta Frobeniusen elkarrekikotasun-legea deritzona ezartzen lagundu du, batez ere talde finituen teoria aljebraikoan eta logika matematiko eta axiomatikoko prozeduren bidez aljebraren sistematizazioan oinarrituta.
Talde-teoriari egindako ekarpenak
Are garrantzitsuagoa izan zen talde-karaktereen eta talde-irudikapenen teoria sortzea, taldeen egitura aztertzeko funtsezko bi tresna.
Krautita
Krautita fosfato motako minerala da eta krautita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Krautita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
Robert Peel
Sir Robert Peel (Ramsbottom, Lancashire, Ingalaterra, 1788ko otsailaren 5a - 1850eko uztailaren 2a) Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko britainiar politikari eta estatista izan zen. Peel birritan Erresuma Batuko lehen ministro izan zen: aurreneko aldiz, 1834ko abenduaren 10tik 1835eko apirilaren 8ra; eta bigarren aldiz, 1841eko abuztuaren 30tik 1846ko ekainaren 29ra.
Bizitza
Tory Alderdiko diputatu izendatu zuten 1809an, eta Irlandarako Estatu idazkari izan zen (1812-1818). Barne Arazoetako ministro izan zen, Liverpool (1821-1827 urteetan) eta Wellington (1828-1830) aginpidean ziren garaian. Polizia-talde bat sortu zuen Londresen, eta katolikoen askatasun-legea onarrarazi zuen (1829). Parlamentuko erreformaren ondoren (1832), Tory Alderdia berriro antolatu, eta Alderdi Kontserbadore izena eman zion. Lehen ministro izan zen 1834-1835 eta 1841-1846 urte-bitarteetan. Beste erreforma batzuen artean Corn-law, aleen merkataritzaren inguruko legea, indargabetu zuen (1846), Whig taldearen laguntzaz. Peelek hartutako neurri horrek bitan banatu zuen Alderdi Kontserbadorea, liberalismoa bultzatzea leporatu baitzioten. Disraeli buru zuen bere alderdiko taldeak kargua uztera behartu zuen. Ingalaterrako parlamentuan eragin handia izan zuen Peelek, hil arte.
Irlandako Tudor errekonkista
Irlandako Tudor errekonkista, XVI. mendean, Tudor dinastiaren agintaldian, Ingalaterrako Erresumak burututako Irlandako konkista izan zen. Aurrez, 1530eko hamarkadan Silken Thomas, Kildareko dukearen matxinadak porrot egin ondoren, Irlandako Parlamentuaren estatutuaren bidez Henrike VIII.a Ingalaterrakoa Irlandako errege izendatua izan zen. Horrek aurreko berrehun urteetan zehar ingeles monarkia Irlandan galtzen joan zen autoritatea berrezartzen lagundu zuen.
Aldi honek 60 urte iraun zituen, negoziaketa aldiak eta militar kanpainak txandakatuz.
Azkenean, 1603an Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoak herrialde osoaren kontrola bereganatu eta bere Kontseilu pertsonala Dublin hirian ezarri zuen.
1607an Kondeen ihesaldiak ingelesen nagusitza Irlandan oraindik eta gehiago areagotu zuen.
Görlitz
Görlitz (alemanez ahoskatua; Zgorzelec, Zhorjelc, Zgórjelc, ) Alemaniako Saxonia estatuko hiri bat da. Oder ibaiaren mendebaldeko ertzean dago. 2010eko erroldaren arabera 55.596 biztanle zituen.