cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nathaniel Hawthorne
Nathaniel Hawthorne (Salem, Masachusets, 1804ko uztailaren 4a - Plymouth, New Hampshire, 1864ko maiatzaren 19a) estatubatuar eleberrigile eta ipuingilea izan zen. Estatu Batuetako literaturako funtsezko autoreetakoa da. Kontakizun laburrengatik da ezaguna batez ere -berak «ipuinak» deitzen zituen, askotan eduki beldurgarriarekin, garaiko gustuari jarraituz- eta lau eleberri luzerengatik: The Scarlet Letter, 1850; The house of the Seven Gables, 1851; The Blithedale Romance, 1852; eta The Marble Faun, 1860. Haurrentzako liburu asko ere argitaratu zituen.
Nathaniel Hawthorne, Estatu Batuetako lehen eleberrigile belaunaldikoa, XIX. mendeko estatubatuar kontalari nagusia da, gertaera eta pertsonaia aldi berean misteriotsu, beldurgarri eta anbiguoak sortzeko zuen trebetasun bereziagatik, eta baita bere estiloaren edertasunagatik ere. Edgar Allan Poe bezala estatubatuar erromantizismoan kokatuta, bere lanik gehienak Ingalaterra Berria dute gertaleku, eta garaiko giro puritanoa erretratatzen dute. Herman Melville lagun handia izan zen eta hark bere maisulan Moby Dick donkitu zion.
Hawthorneren obraren muina bekatuaren inguruko gogoeta da, eta egiteko horretan sinboloak eta alegoriak erabiltzen ditu. Etika, metafisika eta psikearen alorreko gertakariak darabiltza, baina gizartearen gorabehera konkretuak alde batera uzten ditu. Bikaina da Hawthorneren kontaeraren estiloa, eta oso xehea pertsonaien psikologiaren azterketa. Hawthorneren obrak bere garaiko estatubatuar autoreen zein gerokoen onespena izan du: Edgar Allan Poe, Herman Melville, Henry James, William Faulkner.
Bizitza eta obrak
Nathaniel Hawthorne 1804ko uztailaren 4an jaio zen Salemen (Massachusetts), antzinako familia puritano batean (XVII. mendeko asaba bat epaile izana zen Salemgo sorginen aurkako auzi ezagunetan). Lau urte zituela aita galdu eta amak hezi zuen giro ilunean eta puritanismoaren barruan. Hawthorneren obran islatzen dira, alde batetik, tradizio kalbinisten iraupena eta, bestetik, merkatari gizartearen baitan murgildurik bizi beharra duen artista estatubatuarraren bakardadea.
Tradizioak zioenez, Ameriketara heldutako lehen Hawthornetarrak, William epaileak, kuakeroen eta sorginen erasotzaile izan zen hark, bere biktimetako baten madarikazioa jaso omen zuen: «Jaungoikoak emango ahal dizu odola edaten!». Nathanielek istripu bat izan zuen zangoak aldi batez elbarri utzi zizkiona, eta badirudi urkabetik jaurtikitako oihuaren urruneko ondorioa ikusi zuela hartan; ez da harritzekoa, erru eta predestinazioaren teologian bizi zen batengan. Eskolan ezagutu zituen Henry Wadsworth Longfellow poeta eta estatubatuar lehendakari izatekoa zen Franklin Pierce. Eskolatik itzulita, 1825etik aurrera, etxean sartuta egon zen hamabi urtez ia: klasikoak eta ingelesezko literaturako idazle nagusiak irakurtzen jardun zuen, aldi berean bere literatura propioa landuz. Lan horren guztiaren emaitza ipuinen generoko zenbait maisulan izan ziren, aldi berean direnak ipuin kritikoak, alegorikoak eta beldurgarriak.
Horien artean aipagarriak dira My Kinsman Major Molineux (Molineux maiorra nire ahaidea) eta Young Goodman Brown (Goodman Brown gaztea), aurrenekoz, arrakasta handiz, egunkarietan argitaratu zirenak. Urte batzuk geroago egileak Twice-Told Tales (1837, Bi aldiz kontatutako ipuinak) liburuan bildu zituen ipuin haiek.
Lord Byronen eragina nabarmena du lehen eleberrian, Fanshawe (1828); historia gotiko bihurri horrekin ez zuen inolako arrakastarik izan.
Ikasketetan lizentzia lortu ondoren, hamabi urte eman zituen amaren etxean (1825-1837). Twice Told Tales (1837, Bi aldiz kontaturiko ipuinak), egonaldi hartan idatzitako liburuarekin eman zuen bere burua ezagutzera.
1842an ezkondu ondoren, Concorden bizi izan zen, eta Mosses from an Old Manse (1846, Egoitza zahar bateko goroldioak) da aldi hartako adierazgarri autobiografikoa. Salemgo aduana inspektore izendatu eta handik bi urtera egotzi zuten kargutik, arrazoi politikoak zirela kausa (1846-1848).
Geroago argitaratu zuen bere eleberri nagusia: The scarlet letter (1850, Gutun eskarlata). Emakume adulteriogile baten eta haren ezustezko lagunaren historia horrek arrakasta handia izan zuen. Hawthorneren eleberririk ezagunena da, eta segur aski hoberena. Eleberri hori aldi berean da Estatu Batuetako kulturaren oinarrietako bat izan zen sistema puritanoaren azterketa eta salaketa gogorra.
Lenoxen bizi zela izan zuen aldi emankorrena: The house of the Seven Gables (1851, Zazpi teilatuetako etxea); The Snow Image and Other twice told Tales (1851, Elurrezko irudia eta bi aldiz kontaturiko ipuin gehiago); The Blithedale Romance (1852, Blithedaleko eleberria), Brook Farm komunitate utopikoan izandako esperientziak inspiratua. Orduan ezagutu zuen Herman Melville. Berriro Concordera itzulirik, Pierce lehendakarigaiaren biografia ofiziala argitaratu zuen, eta hark lehendakaritza eskuratu eta Liverpoolgo kontsulatua eskaini zion. Sei urte iragan zituen Europan. The Marble Faun (1860, Marmolezko faunoa) eleberria Italian girotua da. Ameriketara itzulirik, Gerra Zibilak eta familiako zorigaitzek Hawthorneren oreka minbera okerreragotu zuten. Hiltzean, amaitu gabe utzi zituen eleberri batzuk.
Estatubatuar literaturaren abiarazleetakoa
XIX. mendearen hasieran, Ameriketako Estatu Batuek ez zuten kultura berezirik. Literatura, artea eta musika Europatik zetozen, Ingalaterratik bereziki. Ez zirudien Europatik ez zetozen gauzek batere merezi zutenik. Baina 1815-1865 urteetan, kulturaren loraldi bat gertatu zen Ingalaterra Berrian, N. Hawthorne, Henry Wadsworth Longfellow, Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau, Oliver Wendell Holmes eta William Prescott idazleen lanarekin. Idazleok adiskideak ziren: Longfellow eta Hawthorne ikaskideak izan ziren Bowdoin College ikastetxean, eta Hawthornek eman zion Longfellowri Evangeline bere poema famatuenetako baten ideia. Biak ziren Ingalaterra Berriko historiaren protagonisten ondorengoak. Alabaina, pertsona eta idazle ezin desberdinagoak izan ziren, beren obra bezalaxe. Longfellow eta bere obra baikorrak dira; bizitzaren -Ameriketako Estatu Batuen- pozari eta edertasunari kantatzen diote, eta horrek eman dio arrakasta; Hawthornek, Salemgo sorginen epaile baten ondorengoa bera, Salemen bertan jaioa, bizitzaren -berriz ere Amerikaren, Ingalaterra Berri puritanoaren- alderdi ezkutua, iluna, beldurgarria erakusten du, estatubatuar idazle handienek, Edgar Allan Poek eta William Faulknerrek jarraituko zuten bidetik, eta horrexegatik dago Hawthorne, eta bereziki haren Scarlet letter (Gutun eskarlata), oraindik indarrean.
Estatu Batuetako kontalari handia
Hiru ezaugarritan oinarritzen da Hawthornek estatubatuar fikzio idazleen artean betetzen duen leku nagusia:
Horregatik guztiagatik, Hawthorneren lanak eraiki zuen Estatu Batuetako fikzioaren tradizio iraunkorrena, hau da, erruaren unibertsaltasuna beretzen eta gizakiaren aukeren zailtasuna eta anbiguotasuna aztertzen dituen eleberri sinbolikoarena.
Estatubatuar idazleek gutxitan berdindu dute, eta ez dute inoiz gainditu, Hawthorneren istorio labur batzuen eta Gutun eskarlataren sakontasun moral eta psikologikoa.
Tetrabaena socialis
Tetrabaena socialis alga berde espezie mikroskopiko bat da, ezagutzen den organismo zelulaniztunik sinpleena. Lau zelula bakarrik dituzte. Mugitzen da, zelula bakoitzak bi flagelo baititu.
Michigango bandera
Michigango bandera 1911ko ekainaren 26an ezarri zena da.
Post tenebras spero lucem
Post tenebras spero lucem (euskaraz Iluntasunaren ostean argia espero dut) latinezko esaldia da. Itxaropenari egiten dio erreferentzia.
Literaturan
Askotan erabili izan da topiko bihurtu zen esaldi hau literaturan. Esate baterako, Bernardo Atxagak erabili zuen bere Obabakoak liburuko ipuin baten izenburuan.
Esaldia Miguel de Cervantesen On Kixoten ere agertzen da.
Jatorria
Esaldi hau Bibliaren bertsio latindar klasikoaren, Vulgataren, pasarte bat da: Job: 17-12.
Martha Argerich
Martha Argerich (Buenos Aires, 1941eko ekainaren 5a) argentinar piano-jotzailea da.
Lau urte zituela eman zuen lehenengo kontzertua, eta zortzi urte bete zituenetik aurrera kontzertu ugari eman zituen. Teknika Friedrich Guldarekin eta Nikita Magaloffekin landu ondoren, izugarrizko arrakasta izan zuen 1957an Genevako eta Bolzanoko nazioarteko lehiaketetan. Hala hasi zuen bere bakarlari karrera. 1965ean, Chopin txapelketa irabazi zuen Varsovian. Musikagile erromantikoen (Chopin, Schumann, Liszt) interprete handia bihurtu da Martha Argerich bere jotzeko modu sutsuari esker. Aldi berean, XX. mendearen hasierako musikagileak ere interpretatzen ditu, hala nola Ravel eta Prokofiev.
Gaztelu (Arteaga)
Gaztelu Arteagako (Bizkaia) auzoa da.
Jakingarriak
Arteagako herriak lehen zuen "Gaztelu-Elexabeitia" izena, auzo honetako gaztelutik eratorri zen.
Kupromakovickiita
Kupromakovickiita mineral bat da eta pavonite homologous series taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kupromakovickiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Metileno talde
Kimika organikoan metileno talde edo metileno-zubi —CH2—formula duen molekula baten unitateari esaten zaio egituraren edozein zatitan egon daitekeena. Alkano ez-adarkatuetan unitate hori errepikatu egiten da molekula osoan zehar muturrean izan ezik. Molekula baten muturrean dauden =CH2 unitateei ere esaten zaie metileno talde.
Ez da metileno erradikalarekin nahastu behar.
Enhydris alternans
Enhydris alternans Enhydris generoko animalia da. Narrastien barruko Homalopsidae familian sailkatuta dago.
DHTML
DHTML HTML-ren aldaera dinamikoa da. Ingelesezko Dinamic HyperText Markup Language terminoaren laburdura. HTML-rako etiketa berriak sortu ditu programzio eta estilo aukera berriekin, animaziodun eta interaktibitate handiko web-orriak onartzen duena. Berez ez da lengoaia berri bat, baizik eta HTML-ez sorturiko web-orrietan sar daitezkeen aukera berriak.
Mangystau
Mangystau probintzia (Маңғыстау облысы, Mañğıstaw oblısı) Kazakhstanen dago eta bere hiriburua Aktau itsasportua da.
Oreochromis karongae
Oreochromis karongae Oreochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Valdir Benedito
Valdir Benedito (1965eko urriaren 25a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Muraenichthys elerae
Muraenichthys elerae Muraenichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Pirritx, Porrotx eta MariMotots Aiora Zulaika, Joxe Mari Agirretxe eta Mertxe Rodriguez aktoreek osaturiko pailazo hirukotea da. 1987ko abenduaren 24an sortu zen, Lasarte-Orian eta gaur egun Euskal Herriko pailazorik ezagunenak eta arrakastatsuenak dira. Beraien errekorra urte batean 205 emanaldi eskaintzea da. Urtero-urtero emanaldi berri bat sortzen dute eta berarekin batera, abesti berriak ere bai. 35 urteko ibilbidean 30 ikuskizun eta 37 disko grabatu dituzte. Guztira, 439 abestitik gora grabatu dituzte.
2002an 15 urte bete zituen pailazo taldeak eta Beti zuekin... Katxiporreta!! ikuskizunarekin ospatu zuten. 2012an berriz, 25. urteurrenean Sentitu, pentsatu, ekin! saio berezia sortu zuten. 2022an 35 urte bete zituzten eta ospatzeko Urteak bete, abenturak bizi! ikuskizuna taularatu zuten.
Pailazo-taldearen inguruan Irrien Lagunak ekimena sortu da, pailazoen merchandising produktuak saltzeko.
= Taldekideak =
Irma
Irma hauetako bat izan daiteke:
San Fausto errebaleko jauregia
San Fausto errebaleko jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). XVI. mendean eraiki zen San Fausto errebalean (gaur egungo San Pio X kalean), estilo errenazentistan. 1580an eraiki zen, estilo manieristan, Iturbe jauregia bezala, bere ondoan jasoa.
Elorrioko hiribilduak galdu zuenean defentsarako izaera, bertako herritarrek leku aproposagoak bilatu zituzten beren etxebizitzak-eta egiteko. Era horretara, Elorrio errebaletara hedatu zen (Suso, San Fausto, San Roke, Urarka…), eta bertako jauntxoek eta merkatariek hantxe eraiki zituzten beraien etxandiak, tartean hau.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Pailazoen urtez urteko bilakaera
2013an, 25 urte bete zituztenean, Sentitu, pentsatu, ekin! ikuskizunean Takolok bisita egin zien.
Beste pertsonaiak
= Taldearen bilakaera =
San Fausto errebaleko jauregia
Historia
Erdi Aroan beste hiribildu hesituen antzera, Elorrion ere, behin bando-gerrak amaituta, bakealdi bat iritsi zen. Egoera hartan, leinu nagusiek auzoetako dorretxeak utzi eta herrian kokatu ziren. Beste horrenbeste egin zuten merkatari aberatsek ere.
Incudine
Mugakideak
Incudinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Pailazoen aurreko urteak (1982-1987)
1982an Lasarte-Oriako haurren %80ak A ereduan ikasten zuten, gaztelaniaz, eta kalean ere ez zen euskara askorik erabiltzen. Agustin Mujika irakaslea zen Lasarte-Orian A ereduan eta Joxe Mari Agirretxek magisteritza ikasi zuen eta haurren eta euskararen bueltan ibiltzen zen. Biak Lasarte-Oria euskaldundu dezagun euskara taldeko kideak ziren, eta herrian euskararen erabilera sustatzeko asmoz haurrentzat zerbait egitea erabaki zuten.
San Fausto errebaleko jauregia
Historia
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Asier Agirre
Asier Agirre Irisarri, pilota arloan Agirre deituraz ezaguna (Iruñea, Nafarroa Garaia, ), esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. 2015eko ekainaren 13an debutatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Joko erasokorra egiten du, erraz jotzen du errematera; eta, indar handikoa izaki, defentsan oso ondo moldatzen da. Debutatu ondorengo bi urteetan partida gutxi jokatu ahal izan zuen, hiru lesio izan baitzituen ia bata bestearen atzetik. 2017ko udatik aurrera, ordea, jarraipena izan du jokoan, eta 2017ko azaroaren 12an profesionaletako bere lehen titulua eskuratu zuen: Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa. 2018ko martxoaren 31n, Diego Iturriaga atzelaria lagun, Bigarren Mailako Binakako Txapelketa irabazi zuen.
Oregongo bandera
Oregongo bandera 1925eko apirilaren 25ean ezarri zena da.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Pailazoen aurreko urteak (1982-1987)
Gabonetan Olentzeroren etorrera antolatzen hasi ziren herrian. Ordurarte Olentzero ikastolara bakarrik iristen zen, eta beste ikastetxeetan ez zuten honen berri. Beraz, herri osorako ikuskizuna antolatzeari ekin zioten. Joxe Marik egiten zuen Olentzeroren papera eta Agustinek gitarrarekin ongi etorria ematen zion baserritarrarera. Beraiekin batera Xixuko ahatea ere aritzen zen. Ekitaldian, maila ezberdinetako haurrak, banan-banan oholtzara igotzen ziren Olentzerori kantatzera.
Pailazoen sorrera (1987-1992)
Bost urte eman zituzten Olentzeroren etorrera antolatzen. 1987an, ordea, ekitaldia luze joaten zela ikusi zuten. Horrenbeste klase oholtzara igoz eta jaitsiz, haurrak aspertzen hasten zirela. Horregatik, arintze aldera, pailazoak sartzea erabaki zuten eta Takolo, Pirrutx eta Porrotx sortu ziren.
Kasete batean Imanol Urbietaren lau abesti grabatu zituzten eta ikastetxeetan banatu zituzten haurrek ikas zitzaten. Horrela pailazoen Olentzerori bihurrikeriak egiten zizkioten, eta esketx eta esketx artean haur guztiekin batera lau kantak abesten zituzten. Ikuskizun laburragoa eta dibertigarriagoa egin zuten.
Lehenengo emanaldia 1987ko abenduaren 24an eman zuten Lasarte-Oriako Zamaburu plazan. Takoloren papera Joxe Mari Agirretxek egin zuen, Pirrutxena Patxi Sanzek eta Porrotxena Agustin Mujikak. Donostiako Gros auzoko Angelita dendan traje luze batzuk egin zituzten eta horiek jantzi zituzten.
Pailazo taldea egun baterako sortu zen berez, baina 6 hilabete geroago, 1988ko maiatzan, ''Euskararen II. maratoia'' antolatu zen Lasarte-Orian, bertan beste emanaldi bat eskaintzeko eskatu zieten pailazoei, eta hauek baiezkoa eman zuten. Bigarren saio horretarako, ordea, Takoloren eta Porrotxen paperak aldatu zituzten. Joxe Marik ez zuen ongi abesten eta Agustinek bai. Ondorioz, ongi kantatzen zuenak pailazo azkarraren pertsonaia egitea erabaki zuten, eta ordutik aurrera Agustin Takolo izan zen eta Joxe Mari Porrotx. (Euskararen maratoi honetan Aiora Zulaikak, gaur egungo Pirritxek, 11 urte zituen eta herriko txistulari taldearekin txistua jo zuen. Pailazoen emanaldia ikusi zuenean, handitan pailazo izan nahi zuela erabaki zuen. 11 urte geroago, 1998an, sartu zen pailazo taldean).
Bi emanaldi horiek eskaini eta AEKren dei bat jaso zuten Usurbildik emanaldi bat eskaintzeko. Han ere ikuskizuna burutu zuten eta pixkanaka-pixkanaka herriz herri zabalduz joan ziren Euskal Herri osora iritsi arte.
Hasierako saio horietan oraindik ez ziren aktoreak, euskaltzaleak ziren. Beraz, lotsa eta beldun pixka batekin ateratzen ziren saioa egitera. Lanean hasi aurretik patxaranari trago bat eman eta zezenak bezala, zuzen-zuzen ateratzen ziren publikoari begiratu ere egin gabe.
Hasiera horietan Takolok gitarra bat eramaten zuen eta zuzenean abesten zuten. Hala ere, ez zeukaten euskarri musikalik. Musikak ez zuen garrantzia handirik beraien lehen saioetan, eta ikuskizunak esketxetan oinarritzen ziren.
Lehenengo diskoak eta bideoa (1992-1994)
Bost urte herriz herri ibili eta gero, mugarria izan zen 1992. urtea. Urte horretan beraien lehenengo diskoa grabatu zuten: Hau umorea. Abesti gehienak Imanol Urbietarenak ziren, eta berari eskeini zioten lehenengo disko hau. Hortik aurrera, saioetan musikari garrantzia handiagoa ematen hasi ziren. Emanaldietan diskoetako abestiekin playback egiten hasi ziren.
Urte berean, Agustin Mujika, Zaldibiara joan zen bizitzera eta taldea "Lasartear-goierritar" bihurtu zen. Ikuskizunaren entseguak ere Zaldibian egiten hasi ziren, kultur etxeko dantza-gelan eta antzokian. Beraien almazena eta lokala ere herrian zuten.
Lehen diskoa atera eta beraien saioek oinarri musikala beharrezkoa zutela jabetu ziren. Orduan, Ordiziako Musika Eskolako irakaslea, Oneka Garmendia, ezagutu zuten, eta beraiekin elkarlanean aritzea proposatu zioten. Honek baietz erantzun eta musika eskolako haurren laguntzarekin Beti martxan (1993) eta Ongi bizi (1994) diskoak kaleratu zituzten.
Oneka askotan haserretu egiten zen pailazoekin, izan ere, garai hartan dena presaka egiten zuten eta hiru aste lehenago pasatzen zizkioten haurrek ikasi beharreko kantak. Hamabost abesti inguru ikasi behar izaten zituzten hiru astetan, gero diskoa grabatzeko. Haurrek egun osoa estudioan ematen zuten eta neka-neka eginda amaitzen zuten. Hala ere, denek hurrengo urtean bueltatu nahi izaten zuten.
Azkeneko disko hau eta gero, 1994an, lehenengo aldiz ikuskizun bat grabatu zuten: Kokororikoko. Ordutik aurrera, ikasturtero ikuskizun bat sortu eta grabatzen hasi ziren (gaur egun oraindik segitzen dute).
Pirrutxek taldea utzi (1994-1995)
Urte berean etorri zen hurrengo aldaketa. Patxi Sanz (Pirrutx) Zubietako lanbide eskolan lanean hasi zen eta pailazo lanak denbora asko eskatzen zuenez, taldea utzi behar izan zuen zazpi urte eta gero. Hala ere, pailazo taldeak aurrera segitu zuen eta Ainhoa Beristain zaldibiarrak bete zuen Pirrutxen papera. Hilabete batzuetan emakume batek bete zuen gizonezkoaren pertsonaia.
Agustin, Patxi eta Joxe Mari hezkuntza mundutik zetozen, baina Ainhoak lau urte zeramatzan antzerkia egiten eta ikuspegi berri bat sartu zen taldean.
Pirritx iritsi (1995-1998)
Ainhoa Beristain taldera iritsi zenez, 1995ean Pirrutxen pertsonaia desagertu eta Pirritx sortzea erabaki zuten.
Ainhoak bete zuen pertsonaia hori hurrengo hiru denboraldietan eta hiru ikuskizunetan parte hartu zuen: Kili-kili (1995-1996), Tantaka Yotanka (1996-1997) eta Makarroiak (1997-1998).
Pailazo taldea pixkanaka handitzen ari zen eta goierritar asko izan ziren, Ainhoa Beristain bezala, era batera edo bestera lagundu zutenak. Taldea handitu zen, baina herrikoitasuna ez zuten galdu. Gertukoak izaten eta ikuskizun handiak zein txikiak eskaintzen jarraitu zuten. Takoloren gitarrarekin hasi eta pixkanaka sormena lantzen eta gidoi hobeagoak lortzen joan ziren. Arropak eta dekoratuak ere beraiek egiten zituzten inguruko jendearen laguntzarekin.
Pirritx 'berria' (1998-2001)
Hiru denboraldi eta gero, 1998an Ainhoa Beristainek taldea utzi eta Aiora Zulaikak bete zuen bere tokia. Aiora, ordurako pailazo taldean zebilen Ainhoaren ordezkapenak eta pertsonaia txikiagoak egiten (esaterako Perez sagutxoa edota Izeba Maritxu). Orduan berari eskatu zioten Pirritxen papera betetzeko, eta honek onartu egin zuen. Aiora Zulaikak Pirritxen paperean ofizialki egin zuen lehenengo ikuskizuna Baserrian izan zen (1998-1999). Gaur egun ere, berak segitzen du pertsonaiaren azalean.
Zaletuen artean, txiki-txikienak Takolorengana hurbiltzen ziren. Takolo pailazo serioa eta azkarra da; irakaslearen figura egiten duena. Haurrak, beraz, txikitan irakaslearen figura horrengana gerturatzen ziren. 6-8 urteko haurrei ordea Porrotx gustatzen zaie, bere bihurrikeriak atsegin dituzte. Eta Pirritxen zaletuak mota guztietakoak dira. Neskei asko gustatzen zaie Pirritx.
Hurrengo ikuskizunak Plisti plasta (1999-2000), Parrandan (2000-2001) izan ziren.
Bihurrikerietatik heztera saltoa (2001-2002)
Pailazoen lehenengo urteetako helburua haurrak euskaraz entretenitzea zen eta urte asko zeman zituzten bide horretatik. Orduan jabetu ziren, haurrek beraiek imitatzen zituztela eta pailazoak eredu ere bazirela. Horregatik bihurrikeriak egiteaz gain, hezten ere lagundu behar zutela erabaki zuten.
Hala ere, abesti solte hauez gain, ikuskizunak eta abestiak sortzerako garaian, haurrei gustatzen zitzaizkien gauzei buruzkoak egiten zituzten: inauteriak, parranda, izozkiak, lasterketak... Iturri hori ordea pixkanaka bukatzen hasi zen eta ikuskizun berrietarako ideiak agortzen joan ziren.
2001. urtea mugarria izan zen pailazoentzat. Urte horretan Takolo, Pirritx eta Porrotx Nikaraguako Somoto herrira joan ziren bisitan, eta itzultzean Aupa Kintxo! (2001-2002) ikuskizuna argitaratu zuten. Handik aurrera, gizarte-gaiak lantzen hasi ziren eta urtero emanaldi ezberdin bat sortzen. Abesti hezitzaileez gain, ikuskizun osoak bihurtu zituzten hezitzaile. Horrela, gai berri hauek askoz ere mamitsuagoak ziren eta azkarrago osatzen zituzten ikuskizunak (familia motak, homosexualitatea, etorkinak...).
Pailazoek 15 urte (2002-2003)
2002-2003 ikasturtean berriz, pailazo taldeak 15 urte bete zituen eta urteurrenerako ikuskizun berezia prestatu zuten: Katxiporreta!! Bertan urte horietako esketxik onenak errepikatu eta ordurarteko abestirik ezagunenak abesten zituzten.
Takolok taldea utzi (2003-2004)
Hurrengo urtea izan zen pailazo hirukotearen azkenekoa. Poxpolin Marisorgin (2003-2004) emanaldiaren bira amaitu zutenean, Agustin Mujikak (Takolo) taldea utzi zuen 16 urte eta gero. 2004ko irailaren 18an izan zen Takoloren azkeneko emanaldia. Lasarte-Orian bi saio eskaini zituzten. Dena hasi zen tokian eta moduan amaitu zuen ibilbidea: bere sorterrian eta Olentzeroren etorrerarekin.
Agustin irakaslea zen, eta ezin zuen pailazo lanarekin uztartu. Horregatik, erabaki bat hartu behar eta pailazo taldea utzi behar izan zuen. Asko kostatu zitzaion erabakia hartzea eta gaizki pasatu zuen: Orain hobeto nago, baina hasieran oso triste egon nintzen, eta momentu txarrak pasatu nituen. Hala ere, Goierriko haurrekin elkarlana ez zen eten eta Ordiziako, Zaldibiako, Idiazabalgo eta Legorretako haurrek parte hartzen jarraitu zuten hurrengo disko eta ikuskizunetan.
Guztira hamar urte eman zituzten Takolo, Pirritx eta Porrotx izenarekin.
Hirukotetik bikotera + 'Maite zaitut' abestia (2004-2005)
Takolok taldea utzi zuenean, erabaki zuten inork ez ordezkatzea Agustin eta beste pertsonaia berririk ez sortzea. Beraz, pailazo taldea hirukotea izatetik bikotea izatera pasa zen. Hurrengo urteetan Pirritx eta Porrotx izenpean ibili ziren herriz herri.
Lau denboraldi egin zituzten bikote moduan. Patata, patata! (2004-2005), Maite zaitut (2005-2006), Mari Motots (2006-2007) eta Eskerrik asko! (2007-2008).
San Fausto errebaleko jauregia
Ezaugarriak
Jauregi honen fatxada estua da, baina etxeak sakonera handia dauka. Hori horrela egiten zen, garai hartan zergak ordaintzen zirelako, aintzat hartuta fatxadaren eremua.
Google Transit
Google Transit Google Mapseko aplikazioa da, non Estatu Batuetako hiri garrantzitsuenetako hirien trafiko egoera ikusi daiteke denbora errealean. Egoeraren arabera kolore desberdinez agertzen dira hiriko errepide edo kale garrantzitsuak, bertan dagoen trafikoaren abiaduraren arabera:
San Fausto errebaleko jauregia
Ezaugarriak
Fatxada nagusian erdiko ardatza nabarmentzen da, garaipen-arku batekin, zutarri atxiki eta zutabe joniarren gainean. Moldurazko inposta batek bereizten ditu jauregiaren maila biak. Leiho nagusia inguratuta dago zutarri atxiki korintiarrekin.
Google Transit
Trafikoa ikusteko tresna hau gero eta arruntago diren generazio berriko telefono mugikorretan erabiltzeko oso egokia da, bertan denbora errealeko datuak ikus daitezkeelako gure ibilbidea martxan bertan aldatzeko. Aukera hau beste bista desberdinekin batera erabili daiteke, hau da, aukeratu daiteke satelite bista eta trafiko bista aldi berean, adibidez.
San Fausto errebaleko jauregia
Ikus, gainera
Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:
Google Transit
Espainian
Nahiz eta Google Maps Transit soilik AEB-n funtzionatzen duen, Espainiako Trafiko Zuzendaritzak bere webgunean ia zerbitzu bera eskaintzen du, batez ere Madrilgo datuekin. Google Map-eko mapa berarekin trafiko arazoak markatzen ditu (ilarak, istripuak, bide itxiak...) eta hainbat errepide garrantzitsutan ere azaldutako Transit aukerako kolore kodeak ere erabiltzen ditu.
Kanpo estekak
Google Maps
NGC 1656
NGC 1656 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Asier Agirre
2018an Esku Huskako Bigarren Mailako Buruz-buruko Txapelketari agur esan behar zion, lehen partida jokatu gabe, une txarrean izandako bakterio-infekzio baten kausaz.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Hirukotetik bikotera + 'Maite zaitut' abestia (2004-2005)
Etapa honetan, 2005ean Maite zaitut abestia sortu zuten izen bera zeraman ikuskizunerako. Kantak sekulako arrakasta izan zuen eta gaur egun oraindik abesten segitzen dute. Abestia beste 6 hizkuntzetara itzuli dute:
Gainera, bi bertsio berezi ere egin dituzte:
Itxura aldaketa (2005-2006)
Garai honetan, itxura ere aldatu zuten. 2004ean, Patata, patata! ikuskizunean, Pirritxek ileordea aldatu zuen. Arrosa kolorekoa izaten segitzen zuen, baina beste estilo batekoa. Hurrengo ikasturtean berriz, 2005ean, Maite zaitut ikuskizunean, Porrotxek ere ileordea berritu zuen. Ile beltza izatetik urdina izatera pasa zen.
MariMotots iritsi (2006-2007)
2006ean, MariMototsen (Mertxe Rodriguez) papera sortu zuten Mari Motots ikuskizunerako. Mertxe ez zen berria taldean. Aurretik beste pertsonaia asko eginak zituen (Kintxo Barrilete, Amona Josefina, Teresa Markesa, Bittori alkate anderea, Izeba Maritxu, Poxpolin marisorgin, Tider, Romí...).
MariMotots denboraldi bateko pertsonaia bakarrik sortu zuten, baina azkenean hurrengo ikuskizunean ere jarraitu zuen. 2005eko Gabonetan Joxe Mari Agirretxe eta Mertxe Rodriguez ospitalera joan ziren haurrak bisitatzera eta bertan Ane Perez Alberdi (Ane Pirata) 17 urteko neska ezagutu zuten. Minbizia zeukan, baina sekulako indarra transmititu zien. Beraz, bisita amaitu bezain laster, Joxe Marik Mertxeri esan zion: MariMotots, datorren urtean mototsak eroriko zaizkizu.
Beraz, 2007-2008ko denboraldian MariMototsen pertsonaiarekin segitu eta Eskerrik asko! saioa sortu zuten. Bertan MariMototsi mototsak erori zitzaizkion eta minbiziaren gaia landu zuten Pirritx eta Porrotx pailazoek. Ikuskizun honek era guztietako kritikak jaso zituen. Batzuk onak, haurrentzat irakasgai oso ona zela esanez; eta beste batzuk txarrak, haurrentzako gai egokia ez zela esanez.
Hirukotea berriro (2008-2009)
Minbizia landu zuten ikuskizunetik aurrera, MariMotots pailazo taldean sartzea eta pertsonaia finko bezala jartzea erabaki zuten. 2008az geroztik, beraz, taldean hiru dira berriro, bi pailazo eta beraien laguna: Pirritx, Porrotx eta MariMotots.
Pupu eta Lore + Irrien lagunen kluba (2010-2011)
2010ean Aiora Zulaika ama izan zen, eta urte bereko irailean lanera itzuli zen. Haurrek bazekiten Pirritx haurdun egon zela, eta, hori aprobetxatuz, ikuskizunean Pirritx ere ama izatea bururatu zitzaien. Orduan, 2010eko azaroan Ongi etorri Pupu eta Lore (2010-2011) saioa estreinatu zuten. Bertan Pupu eta Lore iritsi ziren, Pirritxen seme-alaba bikiak.
Haurrak jaiotzearekin batera, Irrien Lagunen Kluba sortu zuten. Bertan Euskal Herriko haurrek Pirritxen seme-alabak hezten laguntzea nahi zuten. Horretarako, hezteko zein balio nahi zituzten erabaki zuten: osasuna, natura, zientzia, kultura eta elkartasuna. Balio bakoitzarentzat pertsonaia bat sortu zuten: Tiritatxo medikua, Largabista basozaina, Mari Kalanbre eta amona Mari Txinparta, Martin Bertso, Ane Pirata eta Patakon.
Segidan, 2011-2012 ikusturtean egin zuten ikuskizuna Zazpikoloroa izan zen.
Pailazoek 25 urte + Takoloren bisita (2012-2013)
25. urteurrena iritsi zen 2012-2013 denboraldian, eta saio berezia prestatu zuten urtemuga honetarako ere. Sentitu, pentsatu, ekin! ikuskizuna eta diskoa kaleratu zituzten. Bertan Amona Josefinak 100 urte betetzen zituen eta urtebetetzea ospatzearekin batera urte guzti horietako istorioak eta pertsonaiak ere gogoratu zituzten.
Ikuskizun honetarako prestatutako diskoa ere berezia izan zen. Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin grabatu zituzten ordurarte zituzten abestirik ezagunenak, eta lagun zaharrak ere itzuli ziren beraiekin kolaborazioak egitera. Diskoan haurrek abestu zuten, baina baita pailazoen sorrerako lehenego diskoan parte hartu zuten haurrek ere (dagoeneko heldututa). Ikuskizun horrekin egin zuten diskorako eta DVDrako grabatu zuten emanaldirako Takolo pailazoa ere itzuli zen bisita egitera.
Gaur egun (2013-2023)
Beraien azkeneko ikuskizunak hauek izan dira: Bizipoza (2013-2014), Txo MikMak txikia (2014-2015), Amalur (2015-2016), Tipi-tapa korrika! (2016-2017), Borobilean (2017-2018), Musua (2018-2019), Bizi dantza (2019-2020), Amaren intxaurrak (2020-2021) eta Kuikui (2021-2022).
2022ko abenduaren 24an 35 urte bete zituzten pailazoek eta hori ospatzeko, 2022-2023 ikasturtean Urteak bete, abenturak bizi! ikuskizuna plazaratu zuten azkeneko urtetako abenturak eta abestiak gogoratuz.
Gaur egun, oso ezagunak dira Euskal Herri osoan, herriko jaietan, nahiz ikastetxeetan egiten dituzten emanaldiak. Urtean 120-150 emanalditik gora ematen dituzte eta beraien errekorra ikasturte batean 205 saio eskaitzea da.
Musika taldeak pentsatu zuen Pirritx, Porrotx eta MariMototsek ongi funtzionatuko zuela Katalunian ere. Bertan oso pailazo gutxi baitago. Urtebetetze festetara joaten direnak bakarrik. Horregatik, pailazo taldeak eta Lax'n'Bustok elkarlanean, euskal pailazoen Kataluniako bertsioa sortu zuten: Pitx, Potx i MariCuetes.
Gidoia eta abestiak euskaratik katalanera itzuli zituzten eta jantziak, dekoratua eta atrezzoa Pirritx, Porrotx eta MariMototsen berak ziren.
Hirukote berri honek 2011ko ekainean eskaini zuen lehenengo saioa Katalunian eta herriz herri aritu zen oso erantzun onarekin. Kataluniako publikoak eta bertan bizi diren euskaldunek gustu handiz hartu zituzten.
= Lanak = Pailazoek, beraien 35 urteko ibilbidean 37 disko eta 30 ikuskizun grabatu dituzte. Lehenengo musika diskoa 1992an egin zuten eta estreinekoz 1994an grabatu zuten beraien emanaldi bat.
Xenocephalus armatus
Xenocephalus armatus Xenocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Uranoscopidae familian sailkatzen da.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots
Gaur egun (2013-2023)
Guztira, 439 abestitik gora grabatu dituzte.
Hik Hasi-ko filmak
= Boikotak eta zentsurak = Pailazo taldeak kritika eta boikot gogorrak jasan izan ditu eskuineko alderdien partetik. Arrazoia beraien emanaldietan euskara eta euskal kultura sustatzea, euskal presoen eskubideen aldeko adierazpenak egitea, eta Aiora Zulaika eta Joxe Mari Agirretxe ezker abertzaleko kideak izatea dira.
2001-2002 (Euskal Herria)
Hainbat eragile politikok bultzatuta eta indar mediatiko boteretsuen laguntzarekin, Takolo, Pirritx eta Porrotxen aurkako kanpaina hasi zen 2001. urtean. Urte hartan, kanpaina haren ondorioz, 20 emanaldi galdu zituen pailazo taldeak.
2002an berriz, pailazoak kontratatzeko asmoa zuten elkarte askok atzera egin zuten presio politikoengatik. Udal batzuek boikota egin zieten pailazoei eta gainera, herri horietako elkarteak eta ikasteetxeak presionatu eta mehatxatu egin zituzten pailazoak kontratatu ez zitzaten (xantaia ekonomikoak eta bestelako oztopoak).
Arazo honen aurrean, 2002ko uztailaren 1ean, Takolo, Pirritx eta Porrotx Donostiako kaleetara atera ziren egoera salatzera. Beraiei babesa ematen izan ziren, besteak beste: Maialen Lujanbio (bertsolaria), Koldo Izagirre (idazlea), Agurtzane Intxaurraga (Hika), Jokin Fachado, Ramon Agirre, Arantxa Gurmendi eta Jaione Albeniz (aktoreak), Imanol Ubeda (musikaria), Txan magoa...
Hauek izan ziren boikota egin zieten adibide batzuk:
2013 (Euskal Telebista)
Urte honetan Txirri, Mirri eta Txiribiton beteranoek erretiroa hartu zuten eta ondorioz, Euskal Telebista pailazorik gabe geratu zen. Egoera horren aurrean, telebistak Pirritx eta Porrotx kontratatzeko aukeran pentsatzen hasi zen ETB 3rako.
Orduan, Carlos Urkijok (PP), Espainiako Gobernuaren Euskal Herrian zuen ordezkariak, idatzi bat egin zuen pailazoak ez kontratatzeko eskatuz. Bertan idatzi zuen Joxe Mari Agirretxe eta Aiora Zulaika Lasarte-Orian zinegotzi izan zirela Batasuna alderdiarekin eta ondorioz, ETArekin lotura zutela.
Pirritx eta Porrotxek zabaltzen duten mezua distortsionatuta dagoela esan zuen eta Iñigo Lamarca, arartekoari, idatzi bat bidali zion adin txikikoen eskubideak zaindu zitzan.
Euskal Telebistak ez du sekula pailazo taldea kontratatu programarik egiteko. Ez iskanbilaren aurretik, ezta ondoren ere.
Hizkuntza
= Erreferentziak =
= Kanpo estekak =
Largo Winch (filma)
Argumentua
Nerio Winch enpresari diruduna hiltzen denean, honek adopzioan hartutako semeak, Largo Winchek, hartuko du enpresaren ardura. Semeak aitaren heriotzaren atzean dagoen konspirazioa argitu beharko du.
Muraenichthys gymnopterus
Muraenichthys gymnopterus Muraenichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Bhutandar izen
Bhutandar izena herrialde hartan ohiturazkoa den izen sistema da. Iparraldean eta hegoaldean izendatzeko ohiturak ez dira berdinak: iparraldean, inork ez du deiturarik, nobleziak izan ezik, hala nola, Wangchuck errege-familiaren abizena , eta hegoaldean, seguruenik indiar eraginpean, kasta edo herrien izenak deitura gisa erabiltzen dira.
Ezkontideetako inork ez du izena aldatzen, eta seme-alaben izenek askotan ez dute zerikusirik gurasoen izenekin. Izen gehienak epizenoak dira (adibidez, Dorji, Tshering), baina Wangmo, Choden eta Lhamo izenak beti emakumezkoak dira, eta Wangdi edo Wangdue beti gizonezkoa.
Eskaera egiterakoan, ohorezko trataera erabiltzea derrigorrezkoa da.
Inés Jacob Taquet
Informatika lizentziatura ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean eta gero 1990-91 ikasturtean Robotika eta Automatizazio Industriala masterra egin zuen UPV/EHUn. 1991an bertan hasi zen irakasle lanetan Deustuko Unibertsitatean.
Beaumont-la-Ferrière
Beaumont-la-Ferrière Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaumont-la-Ferrière udalerrian erroldatutako biztanleak 137 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 90 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 86 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren eta 12 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (26 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaumont-la-Ferrière udalerrian 54 unitate fiskal zeuden, 118,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.959 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2000. urtean Beaumont-la-Ferrière udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Metileno erradikal
Kimikan metileno esaten zaio metanoak bi hidrogeno galtzean sortzen den erradikal bibalenteari, (:CH2). Metilenoa karbenorik sinpleena da.
Enhydris indica
Enhydris indica Enhydris generoko animalia da. Narrastien barruko Homalopsidae familian sailkatuta dago.
Kupromolibdita
Kupromolibdita mineral bat da.
Ezaugarriak
Kupromolibdita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Antoninotar izurria
Antoninotar izurria edo Galenoren izurria, 165-180 artean Erromatar Inperioan jazotako izurri bat izan zen. Lehen izendapena Antoninotar dinastiaren agintaldian jazo izanagatik datorkio, eta bigarrena Galeno greziar medikuak baztanga edo elgorri pandemia bat bezala deskribatu izanagatik.
Ekialde Hurbiletik itzulitako soldaduek ekarria izan zen. Baliteke izurriak Luzio Vero enperadorearen heriotza eragin izana, 169an Marko Aurelioren erregeorde bezala zendu zena. Gaixotasuna handik bederatzi urtera berragertu zen, Dion Kasio erromatar historialariaren arabera, eta Erroman bakarrik egunero 2.000 heriotza eragin zituen, alegia, kutsatutako jende kopuruaren laurdena.
Denera milioi bat heriotza eragin zituela uste da, zenbait eremuetan biztanleen herena, eta gainera, Erromatar Armada murriztu zuen.
Campbell Station (Arkansas)
Campbell Station Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jackson konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Molière
Jean-Baptiste Poquelin (1622ko urtarrilaren 15an bataiatu zuten Parisko Saint Eustache elizan, eta 1673ko otsailaren 17an hil zen Rue Richelieuko bere bizilekuan), Molière deitua, Frantziako komedia eta dramagilerik ospetsuena da.
Parisko merkatari familia batean sortua, 21 urterekin bat egin zuen hamar bat lagunekin (tartean Béjart familiako hiru kiderekin) Illustre Théâtre taldea osatzeko; hasiera itxaropentsua eta ospe handiko antzerkigileen lankidetza izan arren, ez du lortzen Parisen iraunkorki gailentzea. 1646ko Aste Santuan, Epernongo dukeak, Guienako gobernadoreak, eta, ondoren, ondoz ondoko hainbat babeslek mantendutako landa-troupe entzutetsu batean engaiatuta, Molière eta bere bejartar lagunek hamabi urtez bidaiatu zuten erreinuko hegoaldeko probintzietan zehar. Garai horretan, Molièrek farsa edo komedia txiki batzuk konposatu zituen prosan, eta bere lehen bi komedia, bost ekitalditan eta bertsotan. 1658an Parisera itzulita, berehala, bere troparen buru eta Luis XIV.a gaztearen gorteko aktore eta egile gogokoena bihurtu zen, eta ikuskizun ugari diseinatu zituen harentzat, arkitekto eszeniko, koreografo eta musikari onenekin elkarlanean. 51 urte zituela, bat-batean hil zen.
Forma dramatikoen sortzaile handia eta bere antzezlan gehienetan paper nagusiaren interpretea, Molièrek komediaren hainbat baliabide ustiatu zituen —ahozkoak, keinuzkoak eta bisualak, egoerakoak—, eta komedia genero guztiak landu zituen, fartsatik karaktere-komediara. Pertsonaia indibidualizatuak sortu zituen, psikologia konplexukoak, azkar arketipo bihurtu zirenak. Begirale argi eta sarkorra, bere garaikideen ohiturak eta jokabideak margotu zituen (elizak eta monarkiaren goi-dignatarioak soilik zainduz) bere publikoaren gozamenerako, bai gortean, bai hirian. Entretenimendu inozoetara mugatzetik urrun, bere komedia handiek kolokan jartzen dituzte gizarte-antolakuntzaren printzipio ongi finkatuak, polemika ozenak eta zirkulu debotoen etsaitasun iraunkorra piztuz.
Molièreren lana, hogeita hamar bat komedia bertsotan edo prosan, ballet eta musika-sarrerak lagundurik edo gabe, Frantziako literatura-hezkuntzaren zutabeetako bat da. Frantzian eta mundu osoan arrakasta handia izaten jarraitzen du, eta literatura unibertsalaren erreferenteetako bat izaten jarraitzen du.
Comédie Française delakoaren sortzaile nagusitzat hartzen da, eta egilerik interpretatuena izan da. Sasijakintsuen pedantekeriarekin, mediku ezjakinen gezurrekin eta burges aberatsen handiustearekin gupidagabea, Molièrek gaztetasuna goraipatzen du, muga eta murrizpen absurduetatik askatu nahi duena. Gurtzatik eta aszetismotik urrun, bere moralista papera berak definitu bezala geratu zen: «Ez dakit ez ote den hobe giza grinak zuzendu eta baretzea, erabat ezabatzen saiatzea baino», eta bere helburu nagusia «jende zintzoari barre eragitea» izan zen (Castigat ridendo mores, ohiturak barrez aldatu). Giza baloreen defendatzaile handia izan zen.
Bere bizitza gorabeheratsuak eta nortasun sendoak antzerkigileak eta zinemagileak inspiratu ditu. Frantses hizkuntzan eta kultura frankofonoan hartzen duen leku enblematikoaren seinale, frantsesa Molièreren hizkuntza esaldiarekin aipatzen da normalean.
Lehenengo urteak
Aita, Jean Poquelin, tapizgintzako merkataria zen, eta ama, Marie Cressé, tapizgile baten alaba. Aitak gortea hornitzeko lanak egiten zituen. Bost seme-alabetatik, zaharrena zen Jean-Baptiste. Gaztetxoa zela, 1632. urtean, ama zendu zen, eta, hurrengo urtean, aita berriro ezkondu zen, Catherine Fleuretterekin. Bazirudien sendiaren pausuak jarraituko zituela gazteak; izan ere, 15 urte zituela, tapizgile gisa zin egin zuen erregearen aurrean. Ikasketak jesuiten Collège Clermonten egin zituen, non aristokraten semeek ikasten zuten. Humanitateak, Filosofia eta Zuzenbide ikasketak egin zituen. Antzerkiarekiko interes goiztiarra izan zuen, agian, bere aitonaren eraginez, Hotel de Bourgogneko ikuskizunetara eramaten baitzuen. 21 urte zituela, Madeleine eta Joseph Béjart ezagutu ondoren, zendua zen amaren jaraunspena eskuratu, eta antzerkigintzara bideratu zituen bere pausuak. Orduantxe hartu zuen Molière goitizena.