cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Girondar
Girondarrek gerra eta bortxakeria erabiltzea bidezkotzat jotzen zuten, Iraultza Frantzian zein Europan garaile atera zedin. Hala, 1792. urteko apirilean Austriarekin gerran hastea lortu zuten. Hilabete bat lehenago taldeko bi kidek Luis XVI.a erregearen gobernuko finantza ministro eta barne ministro karguak erdietsi zituzten. Girondarrek ez zuten monarkia aginpidetik eraisteko (1792ko abuztuaren 10) laguntzarik eman, eta haiek baino talde erradikalagoak (Parisko Komunak, Parisko langileria eta Robespierre buruzagi zuten jakobinoak) jarri ziren Iraultzaren buru; orduan hasi zen girondarren gainbehera, Frantziako armadak 1793an izan zuen hondamendiaren eta Parisko langileen hobekuntza eskakizunei girondarrek uko egitearen ondorioz herriaren babesa galtzeraino areagotu zena. Bien bitartean, 1792ko irailean, Konbentzio Nazionala zabaldu zen; girondarrak eta “menditarrak” (Parisko biztanleek hautetsiak gehienak) aurrez aurre jarri ziren; zenbait girondar Luis XVI.a hiltzearen (1793ko urtarrilaren 21a) kontrako azaldu ziren eta erregezale izatea leporatu zieten. Herria girondarren kontra matxinatu zen 1793ko udaberrian; ekinaren 2an 29 diputatu girondar atxilotu, eta horietako 21 gillotinan hil zituzten urriaren 31n. Girondar askok alde egin zuten Konbentzioaren aurkako matxinada antolatzeko, baina huts egin zuten, saioak ez zuelako herriaren babesik jaso. “Menditarrek” aginpidea galdu ondoren (1794) Konbentziora itzuli ziren girondar batzuk.
Kreisauko Zirkulua
Taldekideak
Hauek ziren taldeko partaide aktiboenak:
Lio
Vanda Maria Ribeiro Furtado Tavares de Vasconcelos (Mangualde, Portugal, ), Lio izen artistikoz ezaguna, belgo-portugaldar abeslari eta aktorea da.
Kreisauko Zirkulua
Ideologia
Zirkulu honentzako kristautasuna herriaren berritze moralaren oinarria izan behar zen. Helburua Deretxoko Estatua ezartzea zen, federala eta humanista izan behar zen estatua non askatasuna, pertsonen duintasuna, erlijio eta kontzientzia askatasuna bermatuta egon behar ziren. Helburua, beraz, demokrazia bat izan behar zen baina ez "alderdikrazia" bat zeren eta, nazien esperientzia ondoren, alderdiek diktaduraren aurka ez baitzuten estatua babesten. Haien ikuspuntutik Alemania Europa batu batean integratu behar zen.
Girondar
Erreferentziak
Kateogria:Frantziako desagertutako alderdi politikoak
Kreisauko Zirkulua
Hitlerren aurkako atentatua
Zirkulukopartaide batzuek ere nazien aurka antolatuta zeuden militar batzuekin kontaktua zuten. Horietako batzuk atentatu baten ideia ondo ikusten zuten baina ez taldekide guztiek; esaterako, Moltkek bide baketsuak defenditzen baitzituen. 1944ko urtarrilean Gestapok Moltke atxilotu zuen eta, ondorioz, taldea desorekatu zen. Peter Yorck eta Julius Leber Claus von Stauffenbergen erresistentzia taldearekin bat egin zuten; uztailaren 20an Hitlerren aurkako lehergailu bat jarri zuten. Helburua ez zuten lortu, Hitler bizirik atera baitzen, eta ondorengo errepresioa izugarria izan zen: gutxienez 5000 aurkari atxilotu zituzten eta 200 pertsona hilarazi zituzten, tartean Yorck eta von Moltke.
Yuta zaldi
Antzinako bertako arraza bat da eta egun bere kopurua murriztu egin da garraio sistemen modernizazioaren ondorioz. Yuta zaldiak zama abereak bezala erabiliak izan dira bereziki.
Historia
Yuta poniak izendatzeko bertako izen bat da Bhutango eskualde askotan.
1998.urtean egindako ikerketa batek ahalbidetu zuen Bhutango zaldiak arraza ezberdinetan sailkatzea.
Bhutanen aurki daitezke bertako lau zaldi arrazetako bat da, beste hirurak Merak-Saktenpata, Bhutandar ponia eta jata izanik.
Nova Palmeira
Nova Palmeira Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Amorante (musikaria)
Amorante, jaiotzezko izenez, Iban Urizar, (Elgoibar, Gipuzkoa, 1975eko urtarrilaren 5a) gipuzkoar musikaria da. Izen artistikoa Rodrigo Amarante musikari brasildarraren eta Enrique Morente flamenko kantariaren abizenak nahastuz sortu zuen, horiek baitziren miresten dituen bi artista.
Amoranteren lana "herri musika" bezala definitzen du egileak berak. Folk musika desberdinen uztarketa oinarri hartuta, aspaldiko koplak, flamenkoa edota Afrika ko musikak nahasten ditu. Jotzen dituen instrumentuen artean, gitarra, harmoniuma, ukelelea, zintzarria eta tronpeta daude eta haiekin esperimentatzen da. Bakarka aritu aurretik, Cafe Teatro, Bizarra eta Andrakan taldeetan aritu da.
Thorbjørn Jagland
Thorbjørn Jagland (Drammen, 1950eko azaroaren 5a) norvegiar politikaria da. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1996tik 1097ra.
Alderdi Laboristako kidea da eta 1996ko maiatzean lehen ministro izendatu zuten. Bere gobernuak urtebete baino gutxiago iraun zuen 1997ko hauteskundeetan gehiengo nahikorik lortu ez zuelako. Ondoren, Kanpo Arazoetako ministroa izan zen 2000tik 2001era, Stortingeko presidentea 2005etik 2009ra, eta Europako Kontseiluko idazkari nagusia 2009tik 2019ra. 2009 eta 2015 artean Nobel Sariaren Batzordeko buru izan zen.
Enílton Menezes de Miranda
Enílton Menezes de Miranda (1977ko urriaren 11 - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Mulukukú
Mulukukú Nikaraguako Ipar Karibe Kostako Eskualde Autonomoko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 42032 biztanle zituen.
Amoya signata
Amoya signata Amoya generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Arrigorriagako udal pilotalekua
Arrigorriagako Udal pilotalekua Arrigorriagako pilotalekua da. Inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
Arteaztarrak
Arteaztarrak Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Arteagan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 119 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %24,19.
Poligamia
Poligamia (grezierazko πολύς γάμος; polys, asko eta gamos, ezkontza) aldi berean bi aldiz edo gehiagotan ezkonduta dagoen pertsonaren egoera da, monogamia terminoa antonimo gisa duena. Gizon batek emazte bat baino gehiago izateari poliginia deritzo; era berean, emakume batek senar bat baino gehiago izateak poliandria du izena. Ezkontza batean senar eta emazte anizkunak badaude, aldiz, talde-ezkontza du izena. Ezkontza pluralaren edo poligamiaren formak munduko kultura eta erlijio gehienetan praktikatzen dira. Poligamiaren aldakortasun eta egokitasun harrigarriek mendebaldeko kulturakoak ez diren praktikak baino, mendebaldeko gizarte modernoetan ere jorratzen diren jarrerak direla frogatzen dute. Praktika poligamikoaren bilakaera sistema kulturalen barruan desberdina da garai historiko batetik bestera, gizarte batetik bestera eta klase sozial batetik bestera; esate baterako, poligamiak testuinguru historiko, soziokultural eta erlijiosoaren barruan duen esanahi funtzionala desberdina da Afrikako, Asiako edo Amerikako sekta mormonikoen artean.
Antropologia sozialak, soziobiologiak eta soziologiak erabiltzen dute poligamia terminoa. Aldiz, zoologian, ar batek eme askorekin edo eme batek ar askorekin kopulatzen duten animalien izaera da. Honen praktikanteak poligamo gisa izendatzen dira
Historian zehar
Poligamiaren jatorria oso urrun dago historian. Itun Zaharrean pasarte eta erreferentzia poligamoak aurkitu izan dira: Abraham, Jacob, David eta Salomone k hainbat emazte izan zituzten. Erlijio hinduak eta Mormoien Elizak denbora luzez praktikatu eta onartu izan dute poligamia. Gaur egun lege juridiko askok esplizituki debekatzen badute ere, Indian, musulmanak hainbat emazterekin ezkon daitezke. Islamaren kasuan, bestalde, arabiar herrialdeetan, legeak eta erlijioak poligamia onartzen dute, doktrinak ezarritako murrizketekin.
Poliginia
Munduan zehar, poligamia motarik arruntena eta onartuena da poliginia, gizon bat hainbat emakumerekin ezkontzea dakarrena. Poliginiaren praktikak, kultura islamiarrean eta indiarrean nabarmentzen dira. "Sharia" edo legedi islamiarrean gizon batek lau emazte legal aldi berean izatea onartzen da, eta baita ohaide kopuru zehaztugabe bat ere. Praktikan, ia beti, gizonezko musulmanak monogamikoak dira, poliginia aberatsentzat gordetako pribilegioa delako gehienetan; izan ere, Koranak dio senarrak bere emazteak eta, jakina, seme-alabak mantendu behar dituela. Egoera oso antzekoa da Indian, non bereziki dirudunek soilik praktikatu zezaketen poliginia; beraz, botere ekonomikoaren adierazle da emakume gazte ederrenek osatutako talde baten jabetza.
Poliginia egon dadin, gizonen eta emakumeen arteko ezkontzak instituzionalizatuta egon behar dira. Subjektu batek izan ditzakeen maitasun edo abentura ebentualak ez dira poliginia kasu gisa jasotzen. Historikoki, kasu askotan, poliginia legalki eta moralki onartu izan da haur asko aldi berean hornitzeko beharra egon denean. Gerra garaietan, adibidez, gizonezko asko hiltzen zirenez, demografikoki hazteko baliabide gisa poliandria erabili izan da.
Poliandria
Emakume bat gizon bat baino gehiagorekin batera ezkontzean gauzatzen da poliandria. Poliginia kasuak baino askoz urriagoak dira hauek. Poliandria ohikoagoa da ingurumen-baliabide urriak dituzten gizarteetan. Praktika honekin giza populazioaren hazkundea eta haurren biziraupena mugatzen dela uste da. Himalaiako mendietan poliandria lurraren urritasunarekin lotzen da. Familia bateko anaia guztiak emazte berberarekin ezkontzeak (aitazko poliandria) familia-lurra osorik eta zatitu gabe mantentzea ahalbidetzen du. Anaia bakoitza bananduta ezkonduko balitz eta seme-alabak izango balitu, familia-lurrak bananduta geratuko lirateke.
Poliamodioa
Pertsona talde batek haien artean harreman afektibo, intimo, emozional eta sexuala duenean definitzeko erabiltzen da poliamodioa. Modu iraunkorrean eta aldi berean egiten dute. Harreman horretan, jakina, bi pertsona baino gehiago dira. Poliamodioaren gakoa da harreman horretan parte hartzen duten guztiek gainerako pertsonen existentziaren berri izan behar dutela.
Harreman poligamo guztiak poliamodio kasu gisa hartu daitezkela ere, poliamodio praktikek ez dute zertan poligamikoak izan behar. Poliamodioa gauzatzeko ez baitago instituzionalki elkartzeko behar hori.
Taldeko ezkontza
Taldeko ezkontza edo ezkontza-zirkulua gizon batek baino gehiagok eta emakume batek baino gehiagok familia-unitate bat osatzen duten ezkontza mota bat da. Horrez gain, ezkontzako kide guztiek guraso-erantzukizuna partekatzen dute ezkontzatik sortzen den edozein seme-alabarekiko. Taldekako ezkontzari, batzuetan, egiazko poligamia deritzo.
Gizarte modernoan zaila da gaur egun taldean ezkontzen diren pertsonen kopurua kalkulatzea; izan ere, ezkontza mota hori ez dago ofizialki onartuta ezein jurisdikziotan, eta legez kanpokoa da beste batzuetan; hala ere, badirudi ezkontza mota hori pertsona kopuru txiki samar batera mugatuta dagoela.
Sexu bereko pertsonen arteko ezkontza legeztatzearen aurrean, Kanadako toki batzuetan, Estatu Batuetan eta Europako beste herrialde batzuetan, poliamodioaren mugimenduak erreforma bat bultzatu du, hiru pertsonaz osatutako taldeko ezkontza legeztatze aldera.
Serieko monogamia
Serieko monogamia gizonak edo emakumeak beste kide batekin ezkon daitezkeenean gauzatzen den praktika bat da, beti ere aurreko bikotekidearekin ezkontza hautsi ondoren egiten denean. Serieko monogamiak, bere ugalketa-ondorioetan, poligamiarekin lotura handia du, gizon batzuk emakume baten bizitza erreproduktibo batez baino gehiagoz baliatzeko gai direlako, behin eta berriz errepikatzen diren ezkontzen bidez. Praktika hau guztiz legala eta oso ohikoa da mendebaldeko kultura modernoan.
Nazioarteko legedia
2000. urtean, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak salatu zuen poligamiak Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna (ICCPR, ingelesezko sigletan) urratzen zuela. Poligamiak praktikan "ezkontzeko eskubideari buruzko tratu-berdintasun ezak" zituela azpimarratuz, emakumeen duintasuna urratzen zuela eta legez kanpo geratu beharko lukeela adostu zen. NBE k egindako txostenek agerian utzi dute poligamiak ICCPR hausten zuela; horregatik, legez kanpo kokatzea erabaki izan zen.
ICCPR ez zaie aplikatzen sinatu ez zuten herrialdeei, eta herrialde musulman asko dira hauek; hala nola, Saudi Arabia, Arabiar Emirerri Batuak, Qatar, Malaysia, Brunei, Oman eta Hego Sudan.
Herrialde musulmanak
Gehiengoa erlijio musulmanekoa den herrialdeetan ezkontza poligamikoaren oinarri juridikoa Koranean dago. Koranak 4:3 sura n lau emazteren mugarekin poligamia baimentzen du, inkondizionalki egiten duela ondorioztatzea ahalbidetzen ez duten baldintzetan. Hala, Āyah-ren bigarren zatia: "Ez baduzue justiziaz jokatuko, orduan, esku hartze bakarra izango duzue", poligamiaren debeku inplizitu gisa interpretatu da, ezinezkotzat jotzen baita senarrak bere emazteak berdin hartzea; bai afektiboki, bai ekonomikoki. Horrela bada ere, tradizio islamikoan sakon errotutako figura da poligamia, islamiar aurreko garaitik datorrena eta egitura patriarkalari zintzo erantzuten diona. Begi bistakoa da zuzenbide islamikoak ezkontza poligamikoa poliginia esaten zaion modalitatera mugatzen duela, eta poliandria erabat debekatuta dago Islamean.
Errusia
[[File:Legality of polygamy.svg|thumb|300px | {{legend|#009e73|Poligamia musulmanentzako soilik da legala}}{{legend|#56b4e9|Poligamia legala da}}{{legend|#0072b2|Poligamia legala da eskualde batzuetan soilik (Indonesia)}}{{legend|#d55e00|Poligamia ilegala da baina ez dago praktikatzegatik inolako zigorrik}}{{legend|#000000|Poligamia ilegala da eta praktikatzeak zigorra du}}{{legend|#e0e0e0|Estatutu juridikoa ezezaguna da. }} • Indian, Malaysian, Filipinetan, Sri Lankan eta Singapurren, poligamia musulmanentzat soilik da legezkoa.
• Nigerian eta Hegoafrikan, ohiturazko legepean eta musulmanentzat legezkoak dira ezkontza poligamikoak.
• Maurizio Irlen kasuan, sindikatuek ez dute legezko ezagutzarik. Hala ere, gizon musulmanak lau emakumerekin "ezkon" daitezke, baina ez dute maila juridikoa ]] 1969ko Errusiako Familia Kodean, poligamia delitu penala zen, eta bi edo hiru urte arteko espetxe-zigorra ezartzen zen, ezkontza kopuruaren arabera. Ondoren, arau hori indargabetu egin zen. Orain, Familia Kodeak ez du gai hori ezta aipatzen ere. Zuzeneko debekurik eta erantzukizun penalik edo administratiborik ez dagoenez, gizonak hainbat emakumerekin bizi eta ohera daitezke aldi berean, haiekin ofizialki ezkonduta egon gabe, baina "emazte" gisa deituz. Horrez gain, Errusian edo haren eskualdeetan, hala nola Iparraldeko Kaukasoan, poligamia sartzeko proposamenak behin baino gehiagotan egin dituzte: Ramzan Kadírov txetxenoak 2015ean eta LDPR alderdiko liderrak, Vladímir Zhirinovski 2019an.
Ameriketako Estatu Batuak
Ezkontza anizkoitzak ilegalak dira Estatu Batuetan XIX. mendearen erdialdetik. Eliza mormoiak arbuiatu egiten du duela mende bat baino gehiagotik. Hala eta guztiz ere, Utah-ko komunitate mormoi fundamentalistetako kide batzuek modu alegalean eta gutxi gorabehera toleratuan praktikatzen dute presentzia handia ez duten tokietan. Kalkuluen arabera, 38.000 mormoik praktikatzen dute poligamia Utah-n.
Espainia eta Euskal Herria
Nahiz eta Europako herrialde askotan poligamia baimenduta edo eta "ez debekatuta" egon, Espainian erabat debekatuta dago. Kode Zibilaren 46. artikuluaren arabera, emantzipatu gabeko adingabeak ezin izango dira ezkondu, ezta ezkontza-loturaren bidez lotuta daudenak ere; hots, jada ezkonduta daudenak.
Gainera, Zigor Kodeak 217. artikuluan hori eragozten du, espetxe-zigorrak ere ezartzen baititu. Honako hau baieztatzen da, hitzez hitz: “Aurreko ezkontzak legez dirauela jakinda, bigarren edo ondorengo ezkontza gauzatzen duenari sei hilabetetik urtebeterako espetxealdi-zigorra ezarriko zaio”.
Kristaua
Nahiz eta Itun Zaharrean poligamiaren adibide ugari azaldu, talde kristau gehienek baztertu egin dute poligamiaren praktika, eta monogamia normaltzat hartu dute. Hala ere, talde kristau batzuek, hainbat kasutan, poligamia praktikatu izan dute, edo gaur egun praktikatzen dute. Kristau batzuek aktiboki eztabaidatzen dute Itun Berria k edo Kristau etikak poligamia baimentzen edo debekatzen duen.
Katolizismoa
Katolizismoa Eliza kristauaren barruko mugimendu handienetako bat da. Aro kristauaren hastapenetatik, bi mila urte geroago, bere adarrak mundu osora zabaldu zituen, eta ospea irabazi zuen. Bai antolakuntza-egitura indartsuagatik, baita doktrinaren printzipioengatik ere. Eliza Katolikoak, gaur egun poligamia gaitzesten du bere katezismoan, eta adierazten du senar-emazteen maitasunaren aurkakoa dela; hura zatiezina eta esklusiboa izan beharko litzatekeelako.
Mormonismoa
Azken Egunetako Santuen Jesukristoren Elizak, mormoiak izenekoak, poligamia praktikan jarri zuen 1840 eta 1890 urteen artean; hala ere, gaur egun azpimarratzen du gizon baten eta emakume baten arteko ezkontza soilik dela Jainkoak ezarri duen estandarra.
Azken Egunetako Santuen ustez, XIX. mendearen erdialdean, Elizaren buruzagi eta kide batzuk Jainkoak agindu zituen ezkontza plurala (poligamia) praktikatzera; beti ere, gizon baten ezkontza emakume bat baino gehiagorekin zenean. Hasiera batean, Joseph Smithek, azken egunetako Santuen Jesukristoren Elizako sortzaileak, poligamiaren praktika isilpean mantentzeko eskatu zien kideei; baina, ezkontza plurala zabaldu zen heinean, praktika horren aurka agertu zen jende asko, eta horregatik, kide askok uko egin zioten eta eliza utzi zuten. 1890erako, Eliza honetako presidenteak (Wilford Woodruff) adierazpen bat egin zuen, eta horrek poligamiaren onarpenarekin amaitu zuen. Gaur egun, praktika hori guztiz debekatuta dago, eta kideren bat poligamia praktikatzen dagoela aurkituz gero, deskomulgatu egingo litzateke.
Mormoien aburuz, gizon baten eta emakume baten arteko ezkontza funtsezkoa de seme-alabentzako Jainkoaren planean; familia gizartearen eta Elizaren oinarria dela uste baitute.
Luterotarrak
Erreforma Protestantearen bitartean, Martín Luterok Felipe de Hesse-Kassel i gomendatu zion Biblia poliginiaren aurka ez bazegoen ere, ahaleginak egin zitzala bigarren ezkontza diskrezioz izateko, eskandaluak saihesteko. Münster-eko erradikal anabaptistek poliginia praktikatzen zuten, baina eragin txikiarekin 1535ean Münsterreko erlijioaren porrotaren ondoren. Hala ere, beste lider protestante batzuek, Joan Kalbino barne, poligamia kondenatu zuten. Hala, poligamiak ez zuen iraun protestantismoaren korronte batzuetan.
Islama
Tradizio islamiarrak poliginia onartzen du; hots, gizon batek lau ezkontza aldi berean egitea aukera dezake. Koranak 4:3 sura n dio: "Gogoko dituzuen emakumeekin ezkondu zaitezkete: bi, hiru edo lau. Baina justiziaz ez jarduteko beldur baduzue, orduan, bakar batekin edo zuen esklaboekin ezkon zaitezte. Horrela, hobeto saihestuko duzue gaizki jardute hori". Āyah horren interpretazioari dagokionez, aukera sorta zabala aurki daiteke. Hitzez hitz hori egiten dutenetatik hasita, bidezko ezkontzaren eredu gisa monogamia inplizituki defendatzen duela uste dutenetaraino.
Emakumeak aldiz, ezin dute nahi duten pertsona kopuruarekin ezkondu, hori gizonak aukeratzen du. Emakumeek ezin dute ezkondu nahi ez dutela esan, gizon batek haiekin ezkondu nahi badu, derrigorrez ezkondu behar dira.
Horren haritik, herrialde musulman batzuetan poliginia ohikoa da; eta beste askotan, berriz, arraroa edo hutsala. Poliginia musulmana, batez ere, kultura arabiar tradizionaletan aurki daiteke, Saudi Arabian eta Arabiar Emirerri Batuetan, aldiz, oso arraroa da edo debekatuta dago estatu arabiar sekularretan,; hala nola, Libano eta Tunisian edo herrialde musulman ez arabiarretan, hala nola Turkian eta Malaysian.
Budismoa
Budismoak ez du ezkontza sakratutzat hartzen, arazo sekularra baizik ez da. Normalean monje budistek ez dute bertan parte hartzen (nahiz eta sekta batzuetan apaizak eta fraideak ezkondu). Horregatik, ezkontzak ez du erlijio-saindurik jasotzen. Parabhava Sutta k dio: "Emakume batekin pozik ez dagoen eta beste emakume batzuk bilatzen dituen gizona gainbehera bidean dago". Idazkera budistaren beste zati batzuek badirudite poligamia nahigabeki tratatzen dutela, zenbait autorek ondorioztatuz budismoak, oro har, ez duela onartzen edo, alternatiboki, eredu tolerantetzat hartzen duela, baina menpeko eredu martzialtzat. Hortaz, poligamia herrialde budista gutxi batzuetan onartzen da soilik.
Hinduismoa
Hinduismoan, poliginia motako poligamia aspalditik praktikatzen da. Hinduismoak ez du poliginia debekatzen, baina ez du hau sustatzen ere. Historikoki, praktikan, erregeak baino ez ziren poligamoak izan, adibidez, Vijanagar enperadorea eta Krishnadevaraya. Gaur egun, poligamia debekatuta dago Indiako legeen arabera; bereziki ezkontza hinduari buruzko horniduren artean. Ez, ordea, Butánen; poligamia baimenduta baitago. Hala ere, Indiako musulmanek hainbat emazte eduki ditzakete. 2004ko urritik geroztik, musulmanek eta hinduek tratu desberdina dute legean. Ahaleginak egin dira senar-emazteen lege uniforme bat proposatzeko, erlijioa alde batera utzita guztiak berdin tratatuko lituzkenak.
Paraguaiko kasua
Uruguaik, Brasilek, Argentinak eta Paraguaik 1865 eta 1870 urteen artean aurre egin zioten gerraren ondoren, azken horrek, ugalketa-adinean zeuden gizon asko galdu zituen; zehatzagoak izateko, kalkulatzen da gizon gazteen %90 baino gehiago hil zela. Tragedia horri aurre egiteko eta herrialdea birpopulatzeko, Paraguaiko Jaurlaritzak "maitasun askea" ahalbidetzeko erabakia hartu zuen, eta hartutako politikak izen hori jaso zuen.
Paraguaik poliginia erabili zuen bere biztanleen birpopulaketa-prozesua bizkortzeko. Herrialdearen egoera benetan kezkagarria baitzen: landa-eremu batzuetan, berrogeita hamar emakume zentsatu ziren gizon bakoitzeko.
Poliginia Paraguaira iristeak beste abantaila bat ekarri zuen, herrialdea birpopulatzen laguntzeaz gain: Emakumeak gizartean zuen rolari balioa ematen lagundu zuen. Emakume tradizionalak etxea eta seme-alabak mantentzen jarraitu zuen, baina etxeko buru ere bihurtu zen, emazteak zituen gizon bat ezin baitzen etxe guztietan aldi berean egon. Horrek botere handiagoa eman zion emakumeari; izan ere, etxeko antolaketaren figura nagusia izatera igaro zen, sistema matriarkala inguratuz, eta hori Paraguain dago oraindik ere, neurri handiagoan edo txikiagoan.
Saharaz hegoeldeko Afrika
Saharaz hegoaldeko Afrikan, tradizioz, poliginia bateko emazteek beren etxebizitza edo logela bereizia dute familiaren esparru komunean; egoera horretan, lehenengo emazteak du lehentasuna etxean. Ohikoa da bigarren emazte batekin ezkontzea lehenengo emaztea antzututa egonez gero. Poliginia izugarri hedatu zen, belaunaldien arteko erreleboa bermatzeko estrategia gisa, esklabisten salerosketaren garaian (XV. mendetik XIX. mendera), esklabista gizonak nahiago zituztelako eta gizonen heriotza handia izan zelako barne-gerren ondorioz. Gaur egun, Saharaz hegoaldeko Afrika urbanizatzen eta kristautzen ari den momentuan, poliginia desagerrarazten hasi da, praktika hau gaizki ikusten baita mendebaldeko gizarte-zirkuluetan. Era berean, antisorgailuak erabiltzeak argudioak kentzen dizkio poliginia seme-alabei aitortza emateko modu bat delako ideiari.
Aborigena Ipar Amerikarrak
Txerokiak poligamia haien erara praktikatzen zuten tribuak ziren, eta gizarte-antolaketa matriarkala zuten; AEBetako hego-ekialdeko kostaldean biltzen ziren, Aintzira Handien eremutik Apalache mendien hegoaldera emigratu ondoren. Herri nabarmena zen, justiziaren, barkamenaren eta maitasunaren zentzuagatik. Hierarkizazio sozial handia zuten, eta populazio handiak zituen (30 eta 60 etxe inguru herrixkako).
Jatorriz Amerikakoak ziren etnietan, poliginia ez zen mendekotasun-zeinu bat, emakumeek gizonekiko berdintasunezko posizioa baitzuten (poliandria debekatuta bazuten ere), eta elkartasun-zentzua. Emakumeek erantzukizun bera zuten, ez soilik seme-alabekin, baita haien ahizpen seme-alabekin ere; horregatik, praktika ohikoena aitazko poliginia zen (arrebek senar bera zuten bertan). Ohikoa zen, halaber, bikote batean emaztea hiltzen zenean, arreba senarrarekin ezkontzea, seme-alabak babesteko.
Verakruzeko nahuak
Zongolicako nahua kulturak, Mexikoko Veracruz inguruan, poliginia mota bitxi bat praktikatzen du. Honetan, gizon batek, emazteaz gain, beste "neska-lagun" batzuk eros ditzake, nahiz eta 15 urtetik beherakoak izan, edo hilekoa izaten hasi ez.
Animalietan
Animalien artean, poliginia espezie jakin batzuk garatzen duten antolaketaren izena da; non ar bat eme askorekin elkartzen den, beste ar batek aukera bera izan gabe. Horrela, talde batean eme askorekin bizi diren arren pareko egoera gertatzen da. Faisaiak eta oreinak poliginia garatzen duten animalien adibideak dira.
Poliandria kasuak ere ematen dira animalietan, eme bat hainbat arrekin elkartzen denean hain zuzen ere. Erleen kasuan, erle erreginak beste ugaltze-harremanik ez duten hainbat eta haibat erlerekin elkartzen dira.
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Bosnia-Herzegovinako sukaldaritza (Bosanska kuhinja) Mendebaldeko eta Ekialdeko eraginen arteko nahasketa da hein handi batean, eta Balkanetako sukaldaritzaren ezaugarriak ditu.
Herrialdea erlijioaren araberako lerro etniko oso definituetan dago banatua, eta komunitate bakoitzak baditu erlijioarekin lotutako tabu gastronomikoak ere. Komunitate hauen kontestuan, halaber, katolikoen sukaldaritzako Kroaziako gastronomiarekin dago lotua, eta kristau ortodoxoena Serbiako gastronomiarekin. Hortaz, bosniar musulmanen sukaldaritza da Bosnia eta Herzegovinako gastronomia bereziena eta orijinalena, eta bereziki Ekialdeko eragin handienak dituena, otomandarren eragin historikoagatik.
Saint-Aignan-sur-Roë
Saint-Aignan-sur-Roë Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Aignan-sur-Roë udalerrian erroldatutako biztanleak 860 ziren. Familiak 356 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 136 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Osagaiak
Bosniako sukaldaritzan erabiltzen dira espeziak, baina normalean neurrizko kantitateetan. Plater arinak izan ohi dira, ur askorekin egositako jakietan oinarrituak. Ohiko osagaiak dira, besteak beste, tomateak, patatak, tipula, baratxuri, piper txorizeroak, pepinoak, azenarioak, aza, perretxiko, espinakak, kalabazin, babarrun lehor eta freskoak, okaranak, esnea edo piperrautsa.
Esneki krema tipikoa dira pavlaka deritzona eta kajmak. Haragietan tipikoak dira behi eta arkumea. Musulmanen artean, txerrikiaren tabua dago, baina zezinak jaten dituzte. Bertako espezialitateak dira ćevapi kebab bosniarra, burek, dolma, sarma, pilav (pilaf), gulaš (goulash) haragi platerak, eta Begova Čorba okela daraman salda edo zopa.
Saint-Aignan-sur-Roë
Etxebizitza
2007an 403 etxebizitza zeuden, 356 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 372 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 356 etxebizitza nagusietatik 245 bere jabearen bizilekua ziren, 101 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 118 etxek lau zituzten eta 169 etxek bost zituzten. 273 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 180 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Osagaiak
Barazkien artean, Đuveč barazki-menestra, Balkanetan ohikoa (Errumanian ghiveci eta Bulgarian gjuvec deritzo), Kačamak (arto-irin eta patataz egina), Sataraš (pisto moduko bat, piper, alberjinia, tipula eta tomatearekin), Bamija (okra landarean oinarritua)...
Saint-Aignan-sur-Roë
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 470 ziren, horien artean 356 aktiboak ziren eta 114 inaktiboak ziren. 356 pertsona aktiboetatik 337 lanean zeuden (187 gizon eta 150 emakume) eta 19 langabezian zeuden (6 gizon eta 13 emakume). 114 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Aignan-sur-Roë udalerrian 360 unitate fiskal zeuden, 818 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.652 euro zen.
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Osagaiak
Zenbait gazta mota ekoizten dira Bosnian, eta ogi eta opiletan ere tradizio gozoa daukate. Ogi mota tradizional asko eta gozoak eros daitezke okindegietan.
Saint-Aignan-sur-Roë
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 2 albaitariak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 drogeria zen eta 1 lurrin-denda zen.
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Ćevapi, plater nazionala
Bosniako jakirik tipikoena eta ezagunena Ćevapi haragi platera da. Hainbat gastronomiatan aldagaia duen Kebab delakoaren bertako bertsioa da. Arkume eta txahal haragi nahasketa izan ohi da, eta bertako somun ogian bilduta zerbitzatu ohi da, tipula txikitu askorekin (eta beste osagai batzuekin).
Janari lasterraren bertsio bosniar tipikoena ere Ćevapi-a da, baina kasu horietan ere ez da ohikoa ogitarteko bezala zerbitzatzea, baizik eta platerean. Mendebaldean zabaldu diren kebab janari-dendetako ogitarteko azkarrekin konparatuta, kalitatean koska bat gorago egon ohi da.
Saint-Aignan-sur-Roë
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1  bat eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bosnia-Herzegovinako gastronomia
Edariak
Bosniar musulmanen artean alkoholaren tabua dago, baina hala ere, garagardo eta ardoak ekoizten dira Bosnian tradizionalki, eta inon ez dago kontsumoa debekatua edo bereziki gaizki ikusia. Jatetxe batzuetan ez da alkoholik zerbitzatzen, eta bisitariak deskuidoan eskatzen badu, ez da ezer gertatzen, ez dela zerbitzatzen jakinaraziko diote eta ez dago arazorik.
Kornualles
Kornualles edo Kornubia (Kernow; Cornwall, ofizialki) Ingalaterrako konderria eta nazio zelta bat da, Erresuma Batuan. Ingalaterra hego-mendebaldeko eskualdean dago. Kulturari dagokionez, Gales eta Bretainiarekin oso lotura estua du: adibidez, Bretainian Bro Kernev/Cornouaille izenparekidea duen lurraldea ere badago.
Quintanaortuño
Quintanaortuño Burgosko udalerria da, Alfoz de Burgos eskualdean dagoena.
Kornualles
3.547 km²-ko azalera du, 519.400 biztanle zituen 2005ean eta 568.210 2019an (160/km²). Hiriburua Truro da (20.920 biztanle 2001ean, 18.766 2011n).
Erresuma Batuko eskualderik behartsuenetakoa da, per capita errenta txikiena duena. Turismoak indar berezia du, klima epelari eta kostalde aberatsari esker.
Quintanaortuño
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 216 biztanle zituen.
Kornualles
Kernow herria jatorri zeltiarreko herrietako bat da. Bertan, autonomia eta botere politiko handiagoa eskatzen duten taldeak daude, Mebyon Kernow eta Cornish Nationalist Party besteak beste. Hala ere, alderdirik indartsuena Britainia Handiko Alderdi Liberala da.
Kornuallesko hiri nagusiak hauek dira: St Austell/Sen Ostell Fowydh (22.658 biztanle 2001ean) eta Camborne-Redruth (Kammbronn-Rysrudh, 39.937 bz); hala ere, hiribildu historikoak hauek dira: Penzance (Pennsans), Helston (Hellys), Launceston (Lannstefan), Falmouth (Aberfal), Liskeard (Lyskerrys), Newquay, Penryn (Pennrynn), Saint Ives (Porthia), Fowey (Fowydh), Saltash eta Lostwithiel (Lostwydhyel).
Hizkuntzak
Ingelesa mintzaira nagusia da egun, baina hizkuntza historikoa kornubiera da. XIX. mendean galdu zen arren, XX. mendean berpizteko mugimendua sortu eta hiztun berri batzuk ditu gaur egun.
Atertu arte itxaron
Atertu arte itxaron Katixa Agirrek idatziriko lehen eleberria da, 2015. urtean Elkar argitaletxearen eskutik argitaratua. Urte hartan bertan, 111 Akademia Saria literatura saria jaso zuen. Eleberriak Euskal Herrian barrena gertatzen den Road Movie antzeko bat du oinarrian. Trama nagusia bikotearen bidaia den arren, eleberriak baditu beste bi hari ere, eleberria irakurri ahala hari nagusiarekin korapilatzen direnak.
Argumentua
Road Movie antzeko bat Euskal Herrian barrena. Uliak bere sorterria erakutsi nahi dio bikotekideari, eta ibilbide lasai bat prestatzen dute, udan zehar, bigarren mailako errepideetan, Gustavoren BMW berrian. Dena ez da horren lasaia, ordea. Uliak badu aitortu gabeko sekreturik, eta bidean topaturiko ezagunen batek ekaitza iragartzen du bikotearen harmonian, zeruko laino beltzen antzera. (ikus kontrazala) Eleberria zuhaitz bat balitz, enborra Uliaren eta Gustavoren bidaia litzateke. Enborrak bi adar lituzke: bata, Benjamin Britten konpositore britainiarraren bizitza; bestea, Uliaren gurasoen istorioa. Eleberriak historiatik eta istoriotik dauka.
Dylan Thomas
Dylan Marlais Thomas (Swansea, Gales, 1914ko urriaren 27a – New York, 1953ko azaroaren 9a) ingeles hizkuntzako poeta eta idazlea izan zen. Halaber, istorio laburrak eta gidoiak idatzi zituen irratirako eta zinemarako, betiere ingelesez. Izan ere, guraso biak galeseradunak izan arren, seme-alabei ez zieten hizkuntza transmititu. Thomasek ospe handia bereganatu zuen AEBetan, eta haren lanik ezagunenak Under Milk Wood eta Do not go gentle into that good night dira. Alkoholismo arazoak izan zituen.
Atertu arte itxaron
Egitura eta estiloa
Eleberria kapitulu motzetan egituratua dago, kapitulutik kapitulura, hainbatetan, denboran jauziak gertatzen direlarik. Narratzailea aldakorra da, bigarren pertsona eta hirugarrena nahastea gustatzen zaiolarik. Enborrean bigarren pertsona erabiltzen duen arren, adarretatik joatean hirugarren pertsonan kontatzen digu eleberria.
Dylan Thomas
Bizitza
Ikasketak jaioterrian egin ondoren, kazetari lanak egin zituen Herald of Wales eta South Wales Evening Post egunkarietan. 1934an Eighteen Poems argitaratu zuen, eta bi urte geroago Twenty-five Poems. Bi poema liburu haiekin Londresko literatura giroa astindu zuen, Edith Sitwellen eta Herbert Readen onespen eta laguntzarekin. Gero arrakasta handia lortu zuen Portrait of the Artist as a Young Dog (1940, Artista gaztearen erretratua otsakume gisa) autobiografiazko prosa lirikoak jasotzen dituen liburuarekin. The Map of Love (1940, Amodioaren mapa) liburua poesia eta prosa lanak osatua zen. Death and Entrances (1946, Heriotzak eta sarrerak) liburuak autorearen poemarik ezagunenak jasotzen ditu.
Atertu arte itxaron
Pertsonaia nagusiak
Honakoak dira eleberrian azaltzen diren pertsonaia nagusiak:
Dylan Thomas
Bizitza
Gerra garaian irratsaioak idatzi zituen BBC irratirako, eta zinemarako gidoiak ere egin zituen.Bizitzako azken urteetan Estatu Batuetan bizi izan zen, hitzaldiak emanez. Hil ondoren Under Milk Wood (1954, Esnezko basoaren pean) irratirako antzerkia eta Adventures in the Skin Trade (1966, Abenturak larruaren merkataritzan) ametsa eta errealitatea nahasten dituen eleberri autobiografikoa argitaratu ziren.
Atertu arte itxaron
Itzulpena
Katixa Agirre idazleak berak Pre-Textos argitaletxearen bidez gaztelaniara itzuli zuen eleberria 2017. urtean. Izenburua ez zuen bere horretan itzuli; Los Turistas Desganados izenburupean argitaratua izan zen.
Aplochiton zebra
Aplochiton zebra Aplochiton generoko animalia da. Arrainen barruko Galaxiidae familian sailkatzen da.
Lund udalerria
Lund Suediako udalerria da. n kokatua dago. 439,91 km² ditu eta 117,210 biztanle ditu, hauetatik 82.800 Lund herrigunean bertan.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Magne
Saint-Magne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Magne udalerrian erroldatutako biztanleak 958 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 61 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 119 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 135 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 387 etxebizitza zeuden, 348 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 383 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 348 etxebizitza nagusietatik 256 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 97 etxek lau zituzten eta 198 etxek bost zituzten. 267 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 127 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 193 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 617 ziren, horien artean 428 aktiboak ziren eta 189 inaktiboak ziren. 428 pertsona aktiboetatik 380 lanean zeuden (209 gizon eta 171 emakume) eta 49 langabezian zeuden (18 gizon eta 31 emakume). 189 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 96 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Saint-Magne udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra psikiatriko zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alice Munro
Alice Ann Munro, jaiotzez Alice Ann Laidlaw (Wingham, Ontario, 1931ko uztailaren 10a - ) Kanadar ipuin-idazlea da, ingelesez idazten duena. Gaur egungo ingelesezko literaturaren egile nabarmenetako bat da. 2013an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.
Biografia
Alice Munro Winghamen jaio zen, 1931an, Ontarioko probintzian, bere aitak, Robert Eric Laidlaw, azeri eta bisoiak hazten zituen etxalde batean. Ama, Anne Clarke Laidlaw (jaiotzez Chamney), eskola irakaslea zuen.
Bi urtez ingelesa ikasi zuen Western Ontarioko Unibertsitatean. Bertan ezagutu zuen James Munro. 1951 an ezkondu ziren eta senar-emazteak Vancouverrera joan ziren bizitzera. 1963 an, beren hiru alabak jaioak zirela, Victoriara aldatu ziren; bertan liburu-denda bat eduki zuen senarrarekin batera. 1972 an dibortziatu egin zen eta Clintonen (Ontario) hartu zuen bizilekua. Ontariora itzulitakoan, bere unibertsitate ohiko idazle-egoiliar bihurtu zen. Kontakizun laburrak idatzi zituen zenbait aldizkaritarako eta irratirako, eta baita telebistarako testuak ere. 1976 an ezkondu egin zen, berriz ere, Gerald Fremlinekin.
Cuiserey
Cuiserey Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cuiserey udalerrian erroldatutako biztanleak 144 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. 60 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (39 gizon eta 33 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cuiserey udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 153 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.237 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Bonito (Bahia)
Bonito Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cuiserey
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alice Munro
Ibilbide literarioa
1979 eta 1982 artean Australia, Txina eta Eskandinavian zehar ibili zen, bere lana aurkezten eta irakurketa publikoak egiten. 1980 ean Munro idazle-egoiliar izan zen Columbia Britainiarreko Unibertsitatean eta Queensland Unibertsitatean. 1982an The moons of Jupiter (1982) argitaratu zuen.
1980ko hamarkadaz geroztik Alice Munrok, gutxienez, ipuin-bilduma bat argitaratu du lau urtetik behin; azkenekoak 2001, 2006, 2009 eta 2012an. Munroren istorioen lehen bertsioak aldizkarietan agertu izan dira sarritan, hala nola, The Atlantic Monthly, Grand Street, Harper's Magazine, Mademoiselle, The New Yorker, Narrative Magazine eta The Paris Review.
2013ko urriaren 10ean Literaturako Nobel Saria jaso zuen, eta orduan "ipuin modernoaren arloko haren maisutasuna" azpimarratu zen. Kanadako lehen emakumea da Literaturako Nobel Saria jasotzen duena, eta munduko hamahirugarrena.
Alice Munroren ibilbide profesionalean nabarmentzekoa da Douglas Gibson editorearekin izan duen harreman luzea. Gibsonek Macmillan Kanada argitaletxea utzi zuenean bere editorial propioa sortzeko (Douglas Gibson Books), Munrok, Gibsonekin lanean jarraitzeko, utzi egin zuen bere ordura arteko argitaletxea. Orduz geroztik bien arteko harreman profesionala mantendu egin da. 2011ean, Gibsonek bere memoriak argitaratu zituenean, Munrok idatzi zion sarrera eta, gaur egun ere, maiz azaltzen da Gibson Munroren ordez, azken honek, osasun arazoak direla-eta, ezin duenean agerraldi publikoetara joan.
Zeremonia
Zeremonia urratsez urrats eta araututako erregelei jarraituz egiten den ageriko ekitaldi edo hotsandiko ospakizuna da. Bere zentzurik oinarrizkoenean erritu bat da. Latin arrunteko ceremonia hitzetik- eta, era berean, hau latin klasikozko caeremonia/caerimonia hitzetik- dator: erritu erlijiosoa, gurtza edo erreberentzia esan nahi duena. Hasieran zentsu erlijioso zuten arren, gero arlo zibilera zabaldu ziren.
Alice Munro
Ibilbide literarioa
Munroren ipuin-bildumak hamahiru hizkuntzatara itzuli dira, tartean euskarara. 2012an Nagore Tolosak Meettok argitaletxearen eskutik Munroren Too much happiness (2009) itzuli zuen euskarara, Zorion handiegia izenburuarekin. 2018 an Isabel Etxeberriak Erein eta Igela argitaletxeen eskutik Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage (2001) itzuli zuen euskarara Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak izenburuarekin.
Estiloa
Bere lanen ezaugarri nabarmenetako bat xehetasun eta ñabardurei eskaintzen dien atentzioa da. Bere pertsonaiak objektibotasun eta zehaztasun handiarekin erakusten ditu, sentimendu sakon eta konplexuak azalduz eta beren psikologian sakonduz; maiz idazle errealistatzat hartu izan da. Teknika errealista hau James Agee eta Eudora Welty estatubatuar idazleek eragina da. Izan ere, Munrok berak onartu du hainbat emakume idazleen hasierako eragina: Katherine Anne Porter, Flannery O’Connor, Carson McCullers edo lehen aipatutako Eudora Welty. Eta bi gizonezko narratzaileena: James Agee eta bereiziki William Maxwell.
Munroren istorioetako asko Hurongo konderrian, Ontarion, kokatzen dira. Eskualdeari lotutako ikuspuntua bere fikzioaren ezaugarrietako bat da. Herri txikiei buruzko bere istorioak Estatu Batuetako landa-hegoaldeko idazleen kontakizunekin alderatzen dira. William Faulkner eta Flannery O’Connorren istorioetan gertatzen den moduan, Munroren pertsonaiek, maiz, ohitura eta tradizio errotuei aurre egin behar diete, baina haien erreakzioa lasaiagoa izaten da, Estatu Batuetako hegoaldeko idazleek sortutako pertsonaiekin alderatuz gero. Bere pertsonaia maskulinoek gizon arruntaren funtsa jasotzen dute; aldiz, emakumezko pertsonaiak konplexuagoak dira.
Munroren lanak maiz kontakizun laburren idazle handienekin konparatu ohi dira. Bere istorioetan, Txekhovenetan bezala, tramak ez bide du garrantzi handirik  eta “ez da askorik gertatzen”; izan ere, bere literatur mundua eguneroko bizitzan kokatzen da. Bere idatzietan, bereiziki lehen istorioetan, maiz azaltzen den gaia da heldutasunera iristen den neskatilarena, familiarekin eta haurtzaroko hiri txikiarekin bakeak egiten dituena. Lan berriagoetan, Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak (2001) eta Runaway (2004) kasu, aldatu egin du bere ikuspuntua, helduaroan bakarrik dauden emakumeez eta zaharren nahigabe eta bizipenez aritzen da. Bere estiloaren ezaugarria da pertsonaiek gertaera bat argitzen duen eta hari zentzua ematen dion errebelazio bat bizitzea.
Sariak
Hiru aldiz irabazi du Governor General’s Award Saria (1968, 1978, 1986).
Espainian, 2005ean Javier Marías idazleak Premio Reino de Redonda saria eman zion, eta 2011an Premio Tormenta saria irabazi zuen Zorion handiegia liburuagatik.
2013an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.