cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapital (ekoizpen-faktorea)
Kapitalaren existentziaren baldintza historikoak
Kapitalaren prozesuaren objektu sozialak honako hauek dira: bere lan-indarraren jabe den langilea eta produkzio-bitarteko eta -tresnen jabe den kapitalista, bietako inork ez duelarik produkzio-prozesu sozial orokorraren gaineko kontrol kontzienterik eta baldintza izanik kapitalista ez izatea erabilitako lan-indarraren jabe (ez norberarena, ez besterena esklabotza moduan), ezta langilea produkzio-baliabideen jabe ere. Horrela, langileak askea izan behar du bere lan-indarra eduki eta administratzeko, eta, beraz, potentzialki, kapitalista bihur daiteke, baina, aldi berean, beharrezkoa da langilea, jada multzo edo klase sozial gisa hartuta, ekoizpen-tresnak edukitzetik aske egotea, eta hori prozesu horren beraren emaitza sozialari esker gertatzen da (Marx, 1867), zeinak bere buruarentzat eskatzen baitu efizientzia, hau da, eragile sozialek, ex-post ekoizpen antolatu baten ondorioz, pribatua eta independentea jabetza indibidual besterengarriaren edo burgesia testuinguruaren barruan:
Marxen interpretazio-ereduan, hertsapen ekonomikoko prozesu espontaneoa horrek lehen jabetza kentzearekin hasi behar du (ekonomiaz kanpokoa), gero berrelikatu egin daitekeen kapital-metaketaren prozesuari hasiera eman dakion (Marx, 1857). Interpretazio historikorako sistemaren eta hipotesiaren premisa problematiko horri jatorrizko metaketa deitzen zaio.
Kapitalaren garapenaren menpeko negozio klaseak
Lan-indarra sozialki beharrezkoa den lanaren sortzailea da, hau da, gizarte batean kopuru jakin batean merkantzia jakin bat fabrikatzeko per capita eman daitekeen gutxieneko lan-denboraren sortzailea. Denbora hori honela banatzen da: 1) langileak denbora-zati horretan bere burua lan-indar gisa mantentzeko kontsumitzen dituen salgaien batura fabrikatzen emandako denboraren baliokidea den lan-denbora, eta 2) soberakinak edo merkantzia hori fabrikatzeko behar den lan-aldia osatzeko beharrezkoa den gainerako lan-denbora. Azken denbora horrek indarra mantentzeko behar den lana gainditzen du; izan ere, merkantzia bat sortzeko behar den guztizko balioa osatzen du, merkantzia horren balioa merkatuan onartua izateko eta, aldi berean, lan-indarraren kostuarekiko soberakina izateko. Beraz, lehenengoan nahitaez langileari ordaintzen zaion bitartean, bigarrenean ez da ordaintzen, eta bien arteko erlazioa ustiapen-tasa deiturikoa da.
Balioa lanaren irudikapen soziala den bitartean, eta gainbalioa gainlanaren irudikapen soziala, gainbalioak aukera ematen du gainlana, aldi berean, gainbalio gehiago sortzeko bide bihur dadin; hori da kapitalistaren bizirauteko modua, lan-indarra erosi ondoren hura bereganatzea. Eta dirua izanik merkantzian, inkontzienteki, inoren lana merkatuaren bidez antolatzeko eramandako gizarte-boterearen balioaren adierazpena, hala, dirua, kapital gisa, monopolizatu beharreko botere sozial sinesgarri bihurtzen da kapital gehiagoren sorreran oinarritutako lana antolatzeko, eta horretara zuzendutako giza objektuaren gainbalio handienaren bila etengabeko lehiaren menpe dago: lehia kapitalista (Marx, 1848 eta 1857).
Salgaien ekoizpenaren eta kapitalaren arteko erlazioa
Oro har, zirkulazioa eta ekoizpena kontuan hartuta, kapitala gizakien bizi-prozesuaren subjektu bihurtu den giza lan orokorra izango litzateke, hau da, ekoizpen-prozesuaren subjektu (Caligaris eta Fitzsimons, 2012), eta fenomeno horren esanahi historikoan datza kapitalismoaren garrantzia. Marxen arabera, giza borondatearen ordenamendu autonomo horrek (kapitalismoaren aurreko edo merkataritzakoak ez diren gizarteen harreman sozial zuzenetan ia ausentea edo periferikoa) berau mendean jartzen duen kapital forma eta metatu beharreko indarra hartzen ditu, eta, horrela, ekoizpen indarrak etengabe iraultzen ditu (Marx, 1848). Eta hori horrela da merkataritza-sozietate osoaren buruan egon behar duelako balioespen-lana neurri gisa existitu ahal izateko, eta aukera ematen du ekoizpen-unitate pribatu eta autonomoak merkatu-prozesu osoan lotzeko (Marx, 1857, 472. or.). Horrela, soldatapeko langileak eta kapitalistak produkzioko baldintza objektiboen aurrean daude kanpoko ente gisa, hau da, kapital gisa, eta, aldi berean, produktu beharrezko eta banaezina dira (Marx, 1857, 473. or.):
Kapital motak sistema marxistan
Kapitalaren kategoria marxistak honela banatzen dira, eta guztiak lan-balioaren teoriaren mende daude:
Ikus, gainera
Kapitalismoa Ekoizpen-faktoreak Ekoizpen-bideak Jabetza pribatua Merkatu askea Enpresa Soldata Dirua Gizarte klase Marxismoa Das Kapital Jatorrizko metaketa
La Chapelle-Bayvel
Biztanleria
2007an La Chapelle-Bayvel udalerrian erroldatutako biztanleak 304 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 146 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 146etxeak ziren. 113 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren eta 15 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 21 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 137 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 137 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (70 gizon eta 56 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Nerua
Nerua Bilboko Abandoibarra etorbidean dagoen jatetxea da, Guggenheim Bilbao Museoan dagoena. Bertoko sukaldariburua Josean Alija da.
Our Lady J
Our Lady J (Chambersburg, Pennsylvania, Ameriketako Estatu Batuak, 1985eko abuztuaren 22a) estatubatuar piano-jotzaile, telebistako gidoilari eta abesti-idazlea da. 2014an Urrezko Globo eta Emmy sariak irabazi zituen Transparent telesaileko gidoilaria izateagatik.
Pennsylvaniako Chambersburgen jaioa, 2013an ezagun bihurtu zen kritika onak jaso zituen Picture of a Man diskoagatik. Hainbat artista ezagunentzako piano-jotzaile aritu da, hala nola, Sia, Lady Gaga, Scissor Sisters, RuPaul eta Broadwayko Chita Rivera, Christine Ebersole eta Justin Vivian Bond izarrentzako.
Nerua
Tokiko eta inguruko sasoiko produktuetan oinarritutako sukaldaritza egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.
Laukai
Eraikuntzan, laukaia, plaunkaia edo naukaia igeltseroen erreminta da, altzairuzko xafla laukizuzenaz eta goranzko giderraz osatua, eta mortairu-masa horman zabaltzeko erabiltzen dena.
Olšovice
Olšovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 60 biztanle ditu eta 3,57 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
La Chapelle-Bayvel
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 2 zurginak eta 2 iturginak.
2000. urtean La Chapelle-Bayvel udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 405 hektarea erabiltzen.
Sinogastromyzon rugocauda
Sinogastromyzon rugocauda Sinogastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
La Chapelle-Bayvel
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Charenç
Charenç Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 29 bigarren erresidentzia ziren. 36 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kumulu ireki
Kumulu irekietako izarrak, euren artean grabitate bidez lotuta daude, baina kumulu globularren kasuan baino maila txikiagoan. Kumulu irekietan dauden izarrak gazteak, masiboak eta oso beroak izaten ohi dira, eta bere kopurua hamar ingurutik zenbait milatara bitartekoa izan daiteke. Hogeitamar argi-urte inguruko distantzia tarteetan banatuta daude, eta, galaxiaren erdiguneak eragindako itsasaldien indarren ondorioz, pixkanaka sakabanatzen ari dira. Kumulu irekiak soilik galaxia espiral eta ez erregularretan topa daitezke, hauetan izar eraketa aktiboagoa bait da.
Charenç
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 15 ziren, horien artean 11 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 11 pertsona aktiboak lanean(8 gizon eta 3 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kumulu ireki
Kumulu irekien bataz besteko diametroa 10 parsecekoa (30 argi-urte) da, eta, gure galaxian 1100 kumulu ireki sailkatu diren arren, benetan egon daitekeen kopurua ehun aldiz handiagoa izan daitekeela uste da. Kopuru txiki hau gugandik 5000 argi-urte baino gehiagoko distantziara daudenak (Esne Bidearen diametroa 100.000 argi-urtekoa da) teleskopiorik indartsuenekin ere ikusi ezin direlako da, hauts galaktikoak bere behaketa zailtzen bait du, izararteko xurgaketa deritzona eraginez (izararteko inguruneak argiaren zati bat xurgatzen du, Lurrera ahulduago iritsiz), zeinek, gainera, eragin handiagoa duen argi urdinean, eta, beraz, kumulu irekiak, izar urdinetan aberatsak direnak eta plano galaktikoan daudenak, zentzu honetan oso kaltetuak dira.
Charenç
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Kumulu ireki
Kumulu irekirik gazteenak oraindik, berau sortu zuten laino molekularraren barnean egon daitezke, argiztatuz eta H II eskualde bat sortuz. Denboraren igaroarekin, kumulutik datorren erradiazio presioak laino molekularra sakabanatzea eragingo du. Orohar, uste da gas laino baten masaren %10a izar eran kondentsatuko dela erradiazio presioak gainontzeko gasa kanporatu baino lehen.hiz
Charenç
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Charens udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 261 hektarea erabiltzen.
Hotaka Nakamura
Hotaka Nakamura (中村 帆高) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Periș
Periș Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Alen (auzoa)
Alen Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik 8,2 kilometrotara dagoena. 551 metroko altueran kokaturik, bertara ailegatzeko BI-4615 errepidea hartu behar dute.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 21 biztanle ditu. 1975ean, berriz, 43 ziren.
Auzoko jaiak, ekainaren 21ean, San Luis egunaren bezperan ospatzen dituzte.
Malawiko musika
Malawiko musika afrikar, britainiar eta amerikar musikaren eragina izan du historikoki. Malawiarrak bidaiariak eta langile migratzaileak izan dira denbora luzean, eta, ondorioz, haien musika Afrikako kontinente osora zabaldu eta beste musika mota batzuekin nahastu da. Malawiko musikaren hedapenaren eta nahasketaren arrazoi historikoetako bat Bigarren Mundu Gerra izan zen, hango soldaduek urrutiko lurraldeetara eraman zutelako Malawiko musika, eta beste musika batzuk ekarri zituztelako bueltan. Gerraren amaieran, adibidez, gitarra eta banjo bikoteak ziren popularrenak dantza taldeetarako; bi instrumentu horiek, noski, inportatuak ziren. Hego Afrikako eta Mozambikeko meategietan lan egiten zuten malawiarrek ere izan zuten eraginik musika estiloen fusio eta nahasketan, besteak beste Kwela izeneko musika estiloa sortuz.
Garai kolonialean, Malawik oso abeslari ezagun gutxi eman zituen. Abeslari horietako bat Tony Bird izan zen, Nyassalandian jaiotako rock-folk abeslaria, garai kolonialeko malawiar arrunten bizitzari buruzko musika antikoloniala interpretatu zuena. Haren musikan, malawiar eta afrikaner tradizioak bateratu zituen. Haren estilo herrikoiak Ladysmith Black Mambazo taldearekin bira bat egitera eraman zuen 1980ko hamarkadan.
Golspie
, 'Goillspidh', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.
Feuillères
Feuillères Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Feuillères udalerrian erroldatutako biztanleak 140 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 65etxeak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren eta 12 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Malawiko musika
Artista asko nazioartean ere ari dira ospea lortzen; ezagunenak Wambali Mkandawire, Erik Paliani, Lucius Banda, Tay Grin, Esau Mwamwaya eta Tsar Leo Lewis Kwitsa (Lulu) dira. 2015ean Malawiko musika lehen aldiz Grammy Sarien 58. edizioan saritua izan zen, Zomba Prison Project delakoak I Have No Everything here izenburuko diska munduko musika diskorik onenaren saria irabazi zuenean.
Zain Issaka
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Feuillères
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 60 lanean zeuden (32 gizon eta 28 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Eguzki Seme
Euskal Herrian ETB1 katean euskaraz emititu ziren.
Feuillères
Diru sarrerak
2009an Feuillères udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.819 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 garraio enpresa zen eta 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
Eguzki Seme
Argumentua
Bidai horretan zehar Eztebe mutikoak Zia eta Tao neska-mutiko inkak ezagutuko ditu, azken hori Galapago Uharteetako Mu herriaren azken ondorengoa dena. Eztebe eta Ziak biek antzeko lepoko bitxi batzuk dituztela ohartuko dira, hauek Urrezko Hiri misteriotsuetara sartzeko kodea izan dezaketelarik. Euren abenturan zehar, Mundu Berrian barna ibiltzeko ako hegazkin bat erabiliko dituzte. Halere, gora-behera asko bizi eta haien etsaiak atzetik segika izanen dituzte.
Feuillères
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Feuillères udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 710 hektarea erabiltzen.
Nut
Nut edo Nuit, "Jainkoak erditu zituen Handia", zeruaren jainkosa da, unibertsoa eta argizagien sortzailea, egiptoar mitologiaren arabera.
Hyperolius viridigulosus
Hyperolius viridigulosus Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nut
Ikonografia
Emakume biluzi baten moduan irudikatzen zen, gorputza zeru ganga gisakoa zuena, izarrez estalia; batzuetan, ordea, behi baten moduan (Mehet-Urt) halaber, edo haren senar Geben (Lurra) gainean eta euren aita Shu (Airea), biak banatzen saiatzen (mitoaren irudikapen grafikoa). Buruan ur pitxer bat zeraman emakumearen gisan ere irudikatua izan zen. Haren gorputzadarrek zeruari eusten zioten lau zutabeak sinbolizatzen zituzten.
Mitologia
Egunero, Eguzkiak Nuten gorputzaren gainean bidaia egin ondoren, jainkosak irentsi egiten zuen eta biharamunean erdi.
Wawayandaita
Wawayandaita silikato motako minerala da.
Nut
Mitologia
Shu eta Tefnuten alaba haren neba Geben emaztea eta Osiris, Isis, Seth, Neftis eta Horus Zaharra jainkoen ama, egun epagomenoetan jaio zirenak. Heliopolisen, Ra eguzki jainkoaren ama zen, eta behi batekin identifikatzen zen (Mehet-Urt).
Hildakoak berpizteko ahalmena zuen. Sarkofago en kanpoaldean, hildakoa hegal irekiekin irudikatzen zen; barnean, aldiz, besoak altxata zeuzkan emakumearen itxura zuen, beste munduan berpizten laguntzen, edo zeruaren irudikapen gisa.
Bizilekua sikomoro pikondo bat zuen Heliopolisen, eta haren adarrak arim nekatuen babesleku ziren. Tradizioaren arabera, Maria Ama Birjinak Egiptora bidaia egin zuenean, atseden hartzeko erabili zuen sikomoro bera zen.
Gurtza
Jatorria Heliopolisen zuen jainkosak. Menfisen eta Denderan ere santutegiak izan zituen.
Wawayandaita
Ezaugarriak
Wawayandaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.
Geotrygon violacea
Geotrygon violacea Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Fairhaven (Minnesota)
Fairhaven Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Stearns konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Omice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1255 urtean egin zen.
Gruids
, 'Na Grùidean', Eskoziako Highland eskualdeko herri bat da, Sutherland barrutian.
Snagov
Snagov Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Chavannes-sur-Suran
Chavannes-sur-Suran Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Kalma
Kalma Asia hegoaldeko musulmanek fedea adierazteko duten sei esaldik osatutako adierazpena da.
Shalwar kameez
Shalwar kameez (salwar kameez edo shalwar qameez izenez ere ezaguna; सलवार क़मीज़ edo शलवार क़मीज, śalvār qamīz, ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼, شلوار قمیض) Pakistango eta Asiako jantzi tradizionala da. Gizonezkoetan kolore bereko atorra luze edo tunikek eta galtza zabalek osatzen dute. Shalwar galtza eta kameez atorra dira eta biek batera shalwar kameez jantzia osatzen dute.
Emiliano Eizagirre
Emiliano Eizagirre Markinez (Donostia, - ) gipuzkoar sendagilea eta ikerlaria izan zen. Tisiologiaren sortzailetzat hartu ohi dute Espainian. Tuberkulosiaren aurkako ekinaldiak bultzatu zituen eta tuberkulosiaren aurkako erietxe bat zabaldu zuen Gipuzkoan, Espainiako lehenengoa izan zena. Azterlan ugari eman zituen argitara tuberkulosiaren alorrean.
Halberstadt
Halberstadt Alemaniako Saxonia-Anhalt estatuan dagoen hiri bat da, izen bereko barrutiaren hiriburua. Estatuko bosgarren hiri handiena da.
Emiliano Eizagirre
Donostiako Udalan zinegotzia, 1936an Argentinara erbesteratu zen.
Halberstadt
Historia
Gotzaindegi egoitza bezala sortua izan zen 814. urtean, eta merkataritza gune garrantzitsua izan zen XIII. eta XIV. mendeetan. Brandenburg-Prusiara erantsia izan zen 1648an. Garai hartan Halberstadtek Europa erdialdeko juduen komunitate handienetako bat zeukan, 700 pertsona inguru, hiriaren biztanleriaren ia hamarren bat. 1712an izugarrizko sinagoga jaso zuten. 1807an Napoleondar Gerrak sufritu zituen eta gerra hauek bukatzean prusiaren esku gelditu zen.
1938an naziek sinagoga erre zuten Kristal hautsien gauean. Bigarren Mundu Gerran bonbakatua izan zen, hala ere hainbat eraikin historiko mantentzen ditu. Gerraren ondoren Ekialdeko Alemanian sarturik gelditu zen 1990ean Alemania biak elkartu ziren arte.
Kieveko gudua
Lehenengo errusiar erasoa (2022ko otsailak 25–27)
Errusiako indarrek Ukrainako tropei aurre egin zieten Hostomelgo Aireportuan, 2022ko otsailaren 24an. Aireportua Hostomel hirian dago kokaturik, hiriaren ipar-mendebaldean, eta Kievetik gertu dauden tropa errusiarrentzako hornidura gune garrantzitsua da. Hiria, hurrengo egunean harrapatu zuten errusiarrek.
Errusiar sartzea eta hasierako ukrainar mobilizazioa
Otsailaren 25eko goizean, ukrainar soldaduz jantzitako hiru saboteatzaile errusiar Obolon barrutian sartu ziren –barruti hau Rada Goreneko eraikinetik hamar bat kilometrora dago, Ukrainako Parlamentua biltzen den lekuan–, Ukrainako indarrek hiru saboteatzaileak hil bazituzten ere. Geroago, goizean, Errusiako indarrek Su-27 ukrainar bat eraitsi zuten hiri gainera, apartamentu-eraikin baten kontra talka egin zuena.
Egunean zehar tiro-hotsak entzun ziren hiriko hainbat auzotan. Ukrainako funtzionarioen arabera, tiroak "errusiar tropekin izandako liskarren ondorio" ziren. Otsailaren 25eko gauean tiroketa handia izan zen Kieven. Ukrainako Indar Armatuen iturriek adierazi zutenez, 60 bat saboteatzaile errusiar hil ziren gau hartan.
Guduaren gora egitea
Otsailaren 26ko goizean, artilleria errusiarrak 30 minutu baino gehiagoz bonbardatu zuen hiria. Aldi berean, Ukrainako indarrek Kieveko Troiextxina auzoko –hiriaren ipar-ekialdean kokaturikoa– zentral elektriko baten aurkako eraso bati aurre egin zioten; BBCk iradoki zuenez, erasoa "hiria elektrizitateaz gabetzeko saiakera" izan zitekeen. Kieveko Zoologikotik gertu ere borroka gogorrak izan ziren, Kiev erdiguneko Shuliavka auzoan, non Ukrainako indarrek Armadaren base bat defendatu zuten Prospect Peremohy-n. Kieveko beste kale batzuetan ere borrokak izan ziren; ondorioz, egoiliarrei leihoak eta balkoiak saihesteko ohartarazi zitzaien. Zelenskyren arabera, Ukrainako indarrek errusiarren erasoaldiari aurre egitea eta hiriaren zein inguruko hiri nagusien kontrola izaten jarraitzea lortu zuten. Etxeratze-agindu bat ere zabaldu zen –arratsaldeko 5etatik goizeko 8etara luzatzen zena–, arau-hausleak "Errusiako saboteatzaile edo [errusiar] errekonozimendu-taldeetako" partetzat hartuko zirelarik. Bestalde, Defentsa Ministerio britainiarraren arabera, Errusiako indar gehienak Kieveko erdigunetik 31 kilometrora zeuden.
Hyperolius viridis
Hyperolius viridis Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kieveko gudua
Guduaren gora egitea
Otsailaren 27ko goizaldean zenbait liskar izan ziren Kieven, Errusiako saboteatzaileen ondorioz. Tokiko funtzionarioek adierazi zutenez, Kievek Ukrainako indarren kontrolpean jarraitzen zuen goizean. Goiz horretan bertan, suziri batek eztanda egin zuen Troiextxinako16 solairuko eraikin bateko patioan, 7 autok su hartuz. Ukrainako agintarien arabera, Bielorrusiatik zetorren Errusiako bonbaketari estrategiko batek jaurti zuen misila. Otsailaren 27ko gauean, Associated Pressek jakinarazi zuen Klitxkok hiria inguratuta zegoela adierazi zuela. Hala ere, Klitxkoren bozeramaileak, geroago, The Kyiv Independentri adierazi zion alkatea oker zegoela eta Kiev hiriaren ustezko setioari buruzko informazioa faltsua zela.
Otsailaren 27ko gauean, konboi errusiar bat Sirets metro-estazioaren inguruan base bat ezartzen saiatu zen, eta, ondorioz, soldadu ukrainarrekin borroka hilgarria eman zen. Errusiako tropek Ukrainako autobus militar baten aurka ere tiro egin zuten, zehaztu gabeko biktima kopuru bat eraginez.
Erantzun zibila
Testuinguru honetan, Vitali Klitxko-k, Kieveko alkateak, armak hartu eta borroka egingo zuela agindu zuen, herritarrei berdinera deituz. Ukrainako Presidenteak, Volodymyr Zelensky-k, Kieveko herritarrei eskatu zien errusiarren erasoari Molotov koktelekin erantzuteko. Era berean, 18,000 arma banatu ziren ere herritarren artean, Ukrainako Lurralde Defentsako Indarren aktibazioarekin batera, normalean erreserban mantentzen direnak.
Otsailaren 26an, Denis Monastirski-k, egungo Ukrainako Barne Ministroak adierazi zuen Ukrainako Lurralde Defentsako Indarrak boluntarioak mobilizatzeaz arduratzen ari zirela; hala, Kieveko boluntarioek 25,000 eraso-fusil baino gehiago, 10 milioi inguru bala, suziriz-higiarazitako granadak eta granada-jaurtigailuak jasorik zituzten egun hartarako.
Errusiar konboia eta etengabeko bonbardaketa
Otsailaren 28an errusiar tropen talde berri bat joan zen hirirantz, ia borroka zuzenik eman ez zen arren; izan ere, hiru misil baino ez ziren jaurti Kieven aurka egun horretan. Maxar Technologiesek grabatutako satelite-irudiek Kiev hirirantz zihoan ibilgailu errusiarren zutabe luze bat erregistratu zuten, hiri-erdigunetik 39 kilometrora, iparraldetik, Kiev helmuga duen 64 kilometroko autobide batean zehar. Otsailaren 28an ere, soldadu ukrainarrek israeldar-ukrainar hiritar bat hil zuten kontrol-postu batean, Errusiako armadako kide txetxeniar batekin nahastuta.
Martxoaren 1eko goizean, Errusiako Defentsa Ministerioak herritar zibilei ohartarazi zien Kiev-inguruko ukrainar transmisio-instalazioei eraso egiteko asmoa zuela eta, ondorioz, inguruko egoiliar guztiek alde egin behar zutela. Ordu batzuk geroago, misil errusiar batek Kieveko Telebista Dorrea jo zuen, telebista-emisio guztiak moztuz, bost pertsona hilez eta beste bost zaurituz. Babi Yar Holokaustoaren Oroimenerako Zentroak baieztatu zuen dorrera zuzendutako bigarren misil batek, ustekabean, Babi Yarreko sarraskiaren monumentu bat jo zuela. Aire-eraso errusiar batek amatasun-klinika bat ere harrapatu zuen –eraikina kaltetu baina zutik utzi zuen–. Bestelako Errusiaren bonbardaketek Rusanivka eta Kurenivka auzoak, Boiarka eta Vixneve aldiriak eta Kieveko Nazioarteko Aireportuaren inguruak harrapatu zituzten ere.
Egun horretan, Klitxkok Kieven edaru alkoholdunak saltzea debekatu zuen, bai eta denda eta farmazia-kateen jabeei dei egin zien "elikagaiak, funtsezko produktuak eta sendagaiak" ez garestitzeko eskatuz, egoeraz "ez aprobetxatzeko".
Kieveko setioa osatzea
Martxoaren 2ko goizeko lehen orduetan, Ukrainako Aire Indarrek baieztatu zuten bi Sukhoi Su-35 errusiar eraitsi zituztela Kiev gainean. Geroago, goizean, Klitxkok adierazi zuen Errusiako Armada hiria inguratzen hasia zela, setio bat ezartzeko ahaleginean. Klitxkok Channel 24 kanalari adierazi zionez, Bielorrusiatik bazetozen tankeak Kievera, eta, ondorioz, Ukrainako agintariak Ukrainako kontrol-postuak ikuskatzen ari zirela, konboiaren aurrean prest egoteko. Estoniako Defentsa Indarretako inteligentzia-buruak, Margo Grosberg-ek, konboi errusiarra, gutxienez, bi egunetan Kieveko aldirietara iritsiko zela uste zuen, eta, ondoren, hiria setiatzen saiatuko zela. Andrzej Duda-k, Poloniako Presidenteak, esan zuen Zelenskyk esan ziola Ukrainako indarrak ez zirela Kievetik erretiratuko.
Geldiarazitako kohete errusiar baten hondakinak Kyiv-Pasazhyrskyi tren-geltokira erori ziren, berokuntza-hodi garrantzitsu bat kaltetuz. Leherketak, halere, soilik kalte txikiak eragin zituen geltokian.
Martxoaren 3rako, The New York Timesen arabera, 15,000 pertsona baino gehiago zeuden babesturik hiriko metroan. Egun hartan, Erresuma Batuko Defentsa Ministerioak komunikatu bat kaleratu zuen, esanez azken hiru egunetan Errusiako konboiak "aurrerapen nabarmen gutxi" egin zituela.
Martxoaren 4ean, bonbardaketa-uholde berri batek Kiev hiriko erdigunea kolpatu zuen, Borxtxahivka auzoa barne. Misilekin egindako erasoen ondorioak erakusten zituzten sare sozialetako bideoei buruz CNNk egindako ikerketa baten arabera, aire-erasoek negozio-zentro bat eta hainbat solairuko eraikin asko jo zituzten hiriaren mendebaldeko eremuetan.
Martxoaren 7an, Ukrainako agintariek baieztatu zuten bi hegazkin errusiar suntsitu zituztela. Volodymr Zelenskyk, egun hartan, Kieveko bere bulegoan agertzen zen bideo batekin hiritik ihes egin zuelaren salaketei erantzun zion ere.
Errusiako erasoaldiaren gelditzea
Martxoaren 8an, The Guardianek jakinarazi zuen indar errusiarrak arazo logistikoak gainditzen saiatzen ari zirela, beren erasoaldi geldituan aurrera jarraitu ahal izateko.
Canossako gaztelua
Canossako gaztelua, Italia iparraldeko Emilia-Romagna eskualdeko Reggio Emilia probintziako Canossa hirian dagoen gaztelu bat da.
Kieveko gudua
Errusiako erasoaldiaren gelditzea
Hurrengo egunean, Martxoaren 9ko goizean, indar errusiarrek berriro bonbardatu zuten hiria, hainbat leherketa eraginez. Geroago, egun horretan bertan, Errusiako eta Ukrainako agintariek behin-behineko korridore humanitario bat sortzea adostu zuten, Kieveko aldirietan en masse ebakuazioak eragin zituena.
Vitali Klitxko-k, Kieveko alkateak, adierazi zuen, martxoaren 10erako, ia bi milioi pertsonek –hau da; hiriko biztanleriaren erdiak– hiria utzi zutela gerra hasi zenetik.
Canossako gaztelua
Bereziki, 1077an Henrike IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa Enperadorearen eta Gregorio VII.a aita santuaren artean Inbestiduren auzia izeneko gatazkaren barneko Canossako umiliazioa izeneko gertaeragatik da ezaguna.
Kieveko gudua
Errusiako erasoaldiaren gelditzea
Bitartean, hiriko agintariek adierazi zuten bi asterako elikagaiak biltzen ari zirela bertan geratutako egoiliarrentzat.
Borgdorf-Seedorf
Borgdorf-Seedorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kieveko gudua
Errusiako erasoaldiaren gelditzea
Lukianivskako metro-geltokiak kalteak jasan zituen goizean izandako leherketa baten ondorioz. Bien bitartean, Errusiako indarrek bizitegi-guneak ere bonbardatu zituzten goizean; hala nola, Sviatoshynski, Podilski eta Osokorky barrutiak, non hainbat eraikin erre zituzten. Lau pertsona hil ziren Sviatoshynskin, Vitali Klitxko alkatearen arabera, goizaldeko 04:00etan eraikin batean jaurtigai batek jota. Egun horretan, EBko ordezkaritza batek Kiev bisitatu zuen eta, ondoren, Zelenskyrekin bildu zen. Zelenskyk bere eredua jarraitzeko eskatu zien beste buruzagi batzuei.
Martxoaren 17an, Zelenskyk Kieveko ospitale bat bisitatu zuen Kiev zein Kiev-inguruko zaurituak ezagutzeko. Martxoaren 20an, Podilskyi Barrutiko merkataritza-gune bat suntsitu zuen errusiar bonbardaketa batek, gutxienez, 8 pertsona hiez. Bonbardaketek inguruko eraikinak ere kaltetu zituzten, bai eta inguruko autoak suntsitu ere. Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuenez, Ukrainako indarrek merkataritza-gunearen inguruko eremuak erabiltzen zituzten misil-munizioa gordetzeko eta kohete anitzeko jaurtigailuak birkargatzeko. Era berean, Ministerioak drone baten irudiak eman zituen, non, Ministerioaren aeabera, Jaurtiketa Anizkoitzeko Kohete-Sistema bat (MLRS) ikus zitekeen, tiro eginez merkataritza-gunera berriro sartu baino lehen, misil errusiar batek suntsitu aurretik. Sviatoshynskyi Barrutian, misil baten zatiak bizitegi-gune batean erori ziren, hiriko agintarien arabera, 6 etxe –horietatik 3, jada ez dira bizitzarako egokiak– 2 eskola eta 2 haurtzaindegi kaltetuz. Misil-jotze horren ondorioz, 200 pertsona inguru ebakuatu zituzten.
Canossako gaztelua
Eraikuntza
Gaztelua, 940 inguruan eraiki zuen Adalberto Attok, Sigifredo Luccakoa printze lombardiarraren semea, 530 metro garai den muino harritsu baten tontorrean. Adalbertoren egoitzaz gain, bertan, hamabi fraide beneditar zituen komentu bat eta San Apoloniori eskainitako eliza bat zeuden. Harresi zirkulu hirukoitz baten bidez babestua zegoen; beheren zeuden bi zirkuluen artean, zalditegiak eta zerbitzarien egoitzak aurkitzen ziren.
Kieveko gudua
Errusiako erasoaldiaren gelditzea
Martxoaren 21ean, etxeratze-agindua iragarri zen martxoaren 21eko gaueko 21:00etatik martxoaren 23ko goizeko 07:00etara, Vitali Klitxko alkateak igorritako Telegramen bidezko mezu baten bidez.
Canossako gaztelua
Goi Erdi Aroa
Erdi Aroan zehar, Italiako gaztelurik gotorrenetako bat izan zen. Bertan babestu zen Adelaida Italiakoa 950ean, Lotario II.a Italiakoaren alarguna: bere usurpatzaileak, Berengario II.a Italiakoak, Ivreako etxekoa, hiru urtez setiatu zuen, alferrik, bere semearekin ezkontzera behartzen saiatuz.
Kieveko gudua
Ukrainaren kontraerasoa eta Errusiaren atzera-egitea
Martxoaren 23an, Arvydas Anušauskas ministro lituaniarra Kieven izan zen, non bere homologo ukrainarra den Oleksi Reznikov-rekin bildu eta laguntza militarra eman zion.
Errusiako indarrek bonbardaketa-uholde berri bat eragin zuten martxoaren 24an. Bonbardaketek aparkaleku bat harrapatu zuten hiriaren iparraldean, Oksana Baulina kazetari errusiarra hilez eta bi pertsona zaurituz. Egun horretan, Herrialde Baltikoetako Parlamentuetako bozeramaileen ordezkaritza batek Kiev bisitatu zuen.
Fort Loudon (Pennsylvania)
Fort Loudon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Canossako gaztelua
Este Etxea
1255ean, Reggio Emilia hiriko soldaduek gaztelua eta eliza suntsitu zituzten. Beranduago, Canossa familiari itzuli zioten, eta, hurrengo bi mendeetan, gazteluak jabe ezberdin ugari izan zituen. Giberto da Correggio 1321ean hil ondoren, gaztelua, berriz ere Reggio Emiliakoarena izatera pasa zen, 1402 arte, Simon, Guido eta Alberto Canossakoak berriz berreskuratu zuten arte, baina, 1409an, gaztelua, Este Etxeari eman zioten, Ferrara, Modena eta Reggioko subirauak, nortzuk euren jabetzan mantendu zuten Napoleondar garairarte (1796), gaztelua, Oktavio Farnese Parmako dukearen eskuetan egon zen denbora labur batez izan ezik, 1557an.
Kieveko gudua
Ukrainaren kontraerasoa eta Errusiaren atzera-egitea
Martxoaren 25ean, Erresuma Batuko inteligentzia-zerbitzuen txosten baten arabera, Ukrainak Kiev hiritik 35 kilometrora zeuden herriak berreskuratu zituen, indar errusiarrak hornidurarik gabe geratzen hasi ziren bitartean. Errusiako militarrek adierazi zuten arrakastaz suntsitu zutela herrialdeko petrolio-terminalik handiena, Kievetik gertu zegoena.
Merelbeke
Merelbeke (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Bottelare, Lemberge, Melsen, Merelbeke bera, Munte eta Schelderode. 2013ko urtarrilaren 1ean 23.505 biztanle zituen.
Canossako gaztelua
Este Etxea
1502an, Herkules I.a Estekoak, Canossako gazteluzain izendatu zuen Ludovico Ariosto idazle eta olerkaria, gazteluan sei hilabetez bizi izan zena. 1593an, Canossako gaztelua Rondinelli kondeei eman zitzaien. 1642an, Frantzisko I.a Estekoa dukeak, Valentinitarrei eman zien. Azken hauek, 1796an bota zituen Reggioko biztanleria matxinatuak, Napoleonek ezarritako Errepublika Zispadanarekin elkartu zena. Napoleondar garaia igaro ondoren eta Italiaren Bateraketan, gaztelua Valentinitarren jabetzara itzuli zen, eta, 1878an, Estatuak hartu eta Monumentu Nazional izendatu zuen.
Helmsdale
, 'Bun Ilidh' eta 'Helmsdal', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.
Omlenice
Omlenice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 566 biztanle ditu eta 13,79 kilometro koadroko azalera. Český Krumloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1529 urtean egin zen.
Kieveko gudua
Ukrainaren kontraerasoa eta Errusiaren atzera-egitea
Martxoaren amaieran Ukrainako kontraerasoek izandako arrakastaren ondoren, Errusiak iragarri zuen martxoaren 29an erretiratuko zituela indarrak Kieveko Ardatzetik. Kiev hartzea funtsezko helburutzat jotzen zen, eta haren porrota, beraz, aldrebeskeriatzat jo zen kanpainarako, oro har.
Apirilaren 1ean, Europako Parlamentuko buru den Roberta Metsola Kieven izan zen, Errusiaren inbasioaz geroztik Ukrainara bidaiatzen zuen EBko lehen funtzionarioa bihurtuz.
Apirilaren 2an, Ukrainako agintariek baieztatu zuten Kieveko eskualde osoa berreskuratua izan zela. Egun horretan, Klitxkok dendetan edari akoloholdunak saltzeko debekua lasaitu zuen.
Lepidion natalensis
Lepidion natalensis Lepidion generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Sinogastromyzon sichangensis
Sinogastromyzon sichangensis Sinogastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Geotrygon montana
Geotrygon montana Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Diogo Mateus
Diogo Mateus de Almeida Maciel (1993ko otsailaren 13a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Petrăchioaia
Petrăchioaia Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Rhynchomys isarogensis
Rhynchomys isarogensis Rhynchomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ondratice
Ondratice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 353 biztanle ditu eta 3,2 kilometro koadroko azalera. Prostějoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1548 urtean egin zen.
Kaito Kamiya
Kaito Kamiya (神谷 凱士) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Arenao
Arenao Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik 3,2 kilometrotara dagoena. 72 metroko altueran kokaturik, bertara ailegatzeko BI-2701 edo BI-3632 errepideak hartu behar dituzte, bien arteko bidegurutzean baitago.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 10 biztanle ditu. 1975ean, berriz, 21 ziren.
Hyperolius watsonae
Hyperolius watsonae Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Foot of Ten (Pennsylvania)
Foot of Ten Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Blair konderrian dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zortziko (jatetxea)
Zortziko Bilboko Mazarredo zumarkalean dagoen jatetxea da. Bertoko sukaldariburua Daniel García da.
Euskal gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.
Rhagamys orthodon
Rhagamys orthodon Rhagamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Joe McDonnell
Joe McDonnell, irlanderaz Seosamh Mac Domhnaill (1951ko irailaren 14a, Belfast - 1981eko uztailaren 8a, Maze espetxea) Behin-Behineko IRAko kidea izan zen. 1981eko Irlandako gose greban hil zen 10 errepublikar presoetako bat izan zen.
Belfast hiriko Slate Street kalean jaio eta hazi zen, Falls Road hiribidearen behealdean, eta hamar seme-alabako familia bateko semea zen. 1970ean Goretti izeneko neska gazte batekin ezkondu eta hiriko Lenadoon eremu unionista eta protestantean bizitzen jarri ziren, euren etxea auzo guztian zegoen bi etxe katolikoetako bat zenez, maiz erasotua izan zen. Bikoteak bi haur izan zituen.
1971an Demetrius Operazioan hainbat errepublikarrekin batera, tartean Gerry Adams, atxilotu eta Maidstone espetxean preso sartu zuten. Gero Maze espetxera lekualdatu eta bertan hainbat hilabetez eduki zuten. Aske gelditzean Behin-Behineko IRAko kide bilakatu zen. Dunmurry udalerriko Balmoral Furnishing Company enpresari bonba eraso bat egiteko prestaketa lanetan zebiltzala jazotako IRAkideen eta Royal Ulster Constabularyko polizien eta Britainiar Armadako soldaruen tiroketan McDonnell, Bobby Sands, Séamus Finucane eta Seán Lavery IRAkideak atxilotuak izan ziren. Guztiak arma jabetzagatik 14 urteko espetxe zigorra ezarri zitzaien eta haietako bakar batek ere ez zituzten epaileak nahiz epaimahaiaren zilegitasuna aintzakotzat hartu.
1981eko Irlandako gose greban parte hartu zuen errepublikar presoetako bat izan zen. 1981eko maiatzaren 8an gose grebari ekin zion. Uztailaren 8an eta Maze espetxean 29 urte zituela zendu zen, 61 egunez gose-greban egon ondoren.
Zaldiaran (jatetxea)
Zaldiaran Arabako hiriburuko Gasteiz etorbidean dagoen jatetxea da, 1984an sortua. Bertoko sukaldariburua Patxi Ezeiza da.
Tokiko gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.
Brammer
Brammer Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nafarroa Garaia
Nafarroa Garaia —1982az geroztik, administratiboki Nafarroako Foru Erkidegoa edo Nafarroako Foru Komunitatea — Euskal Herriko zazpi herrialdeetatik handiena da (10.391,08 km², Euskal Herriaren % 49,6), Euskal Herriko erdialdean eta hegoaldean dagoena, eta Espainiako autonomia erkidegoetako bat. 643.234 biztanle ditu, eta Iruñea du hiriburu (201.653 biztanle).
Nafarroa Garaia Iberiar penintsularen iparraldean dago. Mugakide hauek ditu: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa ipar-ekialdean, Aragoi ekialdean eta hego-ekialdean, Errioxa hego-mendebaldean, Araba mendebaldean, eta Gipuzkoa ipar-mendebaldean.
Toponimia
Nafarroa lehen aldiz idatziz IX. mendean agertu zen, Eginardok idatzitako Vita Karoli Magni lanean, Karlomagnok Ebro ibaian zehar egindakoak aipatzen direnean. Etimologiari dagokionez, Jean-Baptiste Orpustanen ustez naba hitzetik eratortzen da, akaso aitzineuskaratik, eta mendiz inguratutako lautada esan nahiko luke, Iruñerriari erreferentzia eginez. Alfontso Irigoienen arabera arre koloreari egiten dio erreferentzia, nabar kolore horren izena ere baita. Terra nabarra esaldiarekin lur arrea esan nahiko litzateke. Manuel Lekuonaren ustez, etimologia hauek ez dira egokiak, eta nahar hitz semitikotik eratorriko litzateke, ibai esan nahi duena.
Edonola ere, Nafarroa terminoarekin artikulu honetan lantzen den Nafarroa Garaia zein Nafarroa Beherea izendatzen dira. Arrazoi historikoak direla eta, Nafarroako Erresumari ere egiten dio erreferentzia. Gaur egun badira ere Euskal Herriari erreferentzia egiteko Nabarra edo Nafarroa Osoa terminoa erabiltzen dutenak.
Gaztelaniaz Navarra terminoa erabiltzen da. Nafarroako Foru Komunitatea Espainiako autonomien barruan Nafarroa Garaia osoa hartzen duen eremu politikoa da, artikulu honetan ere lantzen dena.
Mendiak
Bost mendi altuenak Nafarroako Pirineoko ekialdean daude. Euskal Herri osoko mendi garaienak ere badira horiek. Mapako puntu berde eta moreak dira, honako hauek: Hiru Erregeen Mahaia (2444 m), Ezkaurre (2047 m), Arlas (2044 m),  Txamantxoia (1945 m), eta Abodi (1520 m).
9 mendi lerro hauek bereizi ohi dira:
Ibaiak
Nafarroako ibaiek, urtero, 10.048 hektometro kubiko garraiatzen dituzte. Horietatik, erdia inguru (5.011) Nafarroa Garaian dauden euriek sortzen dituzte, eta beste erdia beste lurralde batzuetatik ekartzen dituzten ibaiek. Ur isuria neurtzeko hainbat estazio daude lurralde osoan zehar.
Mediterraneoko isurialdea
Mediterraneoko isurialdea da Nafarroan eremu gehien hartzen duena, bere lurraldearen %90 inguru. Ibai guztien ura Ebro ibaiaren bitartez iristen da itsaso hartara. Zona zabala da, eta ezaugarri oso desberdinak dituzten hainbat eremu bereizten dira: eremu atlantiko hezea, eremu piriniarra, mendi ertaina edo mediterraneoa eta hegoaldea (lauagoa eta idorragoa). Ebro ibaia Nafarroan Vianan sartzen da eta Cortesen atera. Bere inguruan nekazaritza emankorra eta herri handiak daude, Lodosa, Castejon edo Tutera bezala.
Ebroren ibai emaile nagusi hauek dira:
Kantauriko isurialdea
Kantauriko isurialdean hainbat ibai ditu, orografia malkartsuagoa baita bertan. Mendebaldetik ekialdera, lehenengo ibaiek Oriara urak isurtzen dituztenak dira. Leitzaran eta Araxes ibaiak Nafarroa Garaian jaiotzen dira, nahiz eta ibilbide gehiena Gipuzkoan egiten den. Donostia itsasoratzen den Urumea Goizuetan jaiotzen da, eta bere arroaren %60 Nafarroan dago.
Hurrengo ibaia Bidasoa da, Lapurdirekin muga egiten duena. Nafarroako Kantauriko isurialdeko ibairik zabalena da azalerari begira. Bertara urak isurtzen dituzten erreken artean daude, besteak beste, Onin (Lesaka udalerrian); Latsa (Arantza eta Igantzi udalerrietatik doana ; Ezkurra ibaia, Malerreka eskualdean, Saldiasko lurrak zeharkatzerakoan Urtzuriko errekarenak eta aurrerago Lotzabian (Beintza-Labaien), Zubieta (Txitxiluko erreka jasoz), Ituren, Elgorriaga eta Doneztebetik (Ezpelura erreka jasoz) pasatzen dena; Baztan ibaia Baztan udalerrian. Berez Bidasoa izena hartu behar zuen, baina Baztan udalerrian Baztan izena hartzen du Bidasoa ibaiak. Besteak beste erreka hauekin: Beartzun, Artesiaga edo Marin. Nabarmenak dira Xorroxin ur-jauzia (Baztanen, Erratzun) eta (Putzubeltz ur-jauzia (Arantza udalerrian).
Azkenik, Nafarroan jaio eta Lapurdin itsasoratzen diren bi ibai arroetara isurtzen duten errekak ere badaude: Urdazurira isurtzen duten ibaiak daude Zugarramurdin eta Dantxarinean eta Errobira isurtzen dutenak Luzaiden eta Baztanen. Pirinioetako ur isurialdean Nafarroa Garaiaren aldean dauden iturburu gutxi batzuek Aturrin amaitzen dute.
Urtegiak
Hauek dira Nafarroa Garaiko urtegiak: Allotz, Artikutza (2019an hustuta), Esa, Eugi, Itoitz, Las Cañas aintzira, Leurtza, Arritzulegi (Mendaur), Urdalur, eta Usotz.
Aieru (argipena)
Aieru hitzak adiera zenbait ditu:
Nafarroa Garaia
Klima
Nafarroako Foru Erkidegoa Pirinio mendien, Euskal Herriko arkuaren eta Ebro ibaiaren arroaren artean dago. Elkarren oso bestelakoak diren mendi horiez gainera, Nafarroa Garaian elkartzen dira Kantauri aldeko eta Mediterraneo aldeko isuriak eta klima ozeanikoa, subalpeetakoa eta mediterraneoa, bakoitzak bere landaredi berezia duela. Horren guztiaren ondorioz, kontrasteak dira Nafarroa Garaiaren ezaugarri nabarmenenetako bat, eta arrazoi beragatik, heterogeneitatea dute eskualdeek ezaugarri, nahiz batetik besterako trantsizioa oso mailakatua den.
Mugak
Nafarroak Arabarekin egiten du muga mendebaldean (92,569	km) eta Gipuzkoarekin (100,734 km). Iparraldean Lapurdirekin (39,105 km), Nafarroa Beherearekin (87,372 km), Zuberoarekin (30,269 km) eta 9,27 kilometro Biarnorekin.
Ekialdean Huescarekin 33,266 km. ditu eta Zaragozarekin 191,97. Gainera, Petilla Aragoik beste 33,325 kilometro ditu Zaragozarekin ere. Hegoaldean batez ere Errioxarekin egiten du muga	153,086	kilometroz.
Historiaurrea
Aldaketa klimatikoa zela eta animalien aldaketak egon ziren. Ehiza jada ez zen kobazulo inguruetan bizi, baizik eta lautadetan. Hori dela eta kobazuloak alde batera utzi ziren hein handi batean eta lautadatara jaitsi. Honek ere elkartze kulturala egotea ekarriko luke. K. a. 5. milurtekoan garia eta txakurra agertu ziren Nafarroan. Garagardoaren antzeko edariak, harri bero batekin eginda, agertu ziren ere. Nafarroako gaur egungo lurraldean 1.000 biztanle inguru zeuden eta 12 tribu.