cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Summerhill
Askatasun gabeko haurra VS. Haurrak askatasun osoan
Neillek haurrak askatasunean eta autonomian hezi behar direla defendatzen du, azpimarratuz, askatasuna eta libertinajea ez direla nahastu behar (libertad y libertinaje), izan ere, hainbat guraso ez dituzte termino hauek desberdintzen. Laburtuz, haurra bere askatasunean utzi behar zaio, baina horrek ez du adierazten nahi duen guztia egingo duenik. Umeek helduen eskubide berdinak izatea izango den ideala eta hau eskolan aplikatu.
Hona hemen “libertad” eta “libertinaje” hitzen definizioak, hauen arteko desberdintasuna hobeto ulertzeko, RAE-ren eskutik:
LIBERTINAJE: Desenfreno en las obras o en las palabras. Libertad excesiva y abusiva en lo que se dice o hace.​ Conducta de la persona libertina (que se entrega sin freno a los placeres sexuales).
Summerhill-eko hezkuntzak erakusten du askea den umea zintzoagoa dela eta pentsatzen duena beldurrik gabe adierazten duela, jakinez euren iritzia bota dezaketela inongo errepresiorik gabe. Neill-en arabera jendetza kontserbadorea izaten ohi da, eta hori helduen gustukoa dela, izan ere, helduek balore emozional zaharretara eusten dira eta ondorioz gazteria erreprimitzen dute. Zeren eta helduek ez dute gogo onez hartzen gazteen askatasuna, beldurra baitiete balore berriei. Neill-ek esaten du sozietatea gutxika liberatu egiten dela non aldi bakoitzean debeku gutxiago eta askatasun gehiago dauden. Summerhill-en frogatu egin da askatasuna soluzioa dela. Tamalez, gutxi dira haurren benetako ontasunean sinisten dutenak, nahiz eta Summerhill horren proba eztabaidaezina izan den. Gerora bertan ibilitako haurrek ez dute arazorik izan Unibertsitatera joateko nahiz gizartean integratzeko.
Summerhill-en hezkuntza, hezkuntza arruntaren aurrean
Neill-en ustez bizitzaren helburua zoriontasuna lortzea da, eta eskolarena bizitzarako prestakuntza ematea. Beraz, hezkuntza arruntak ez du arrakastarik izan zentzu honetan. Nerabeek eskolan egiten duten lanaren gehiengoa denbora, energia, pazientzia eta sormena galtzea da. Eskoletan ikasle axolagabeak aurkitzen dira, diziplinaren indarra eta hainbat zailtasun direla medio unibertsitatera iristen direnak irudimen gabeko irakasleak edota mediku kaskarrak izatera iristen direnak. Azken finean, titulu unibertsitarioak edo goi mailakoak ez dute balio handirik, alferrikakoak baitira gizartearen gaitzen aurrean borrokatzeko. Estatu kapitalista, komunista eta sozialista guztietan haurrak hezteko eskola konplexuak eraikitzen dira. Guzti hauek ez dute inongo zentzurik ez baitiote laguntzen umeei eta nerabeei gaitz emozionalak eta gurasoek eta irakasleek inposatutako presioaren ondorioz sortutako gaitz sozialak menderatzen.
Summerhill-eko ikasle ohi baten hitzak
“Summerhill-en aske zara beti ere gainerakoen eskubideak eta askatasuna zapaltzen ez dituzun bitartean. Hau da, Summerhill-ek erakutsi zidan gauzarik garrantzitsuenetako bat. Haurrak besterik ez izaten uzten digute, benetako haurrak. Uste dut, honi esker, orain heldu arduratsuago batean bihurtu naiz. Gaur egun, nire bi seme-alabak pozik ikasten dute Sumerhill-en eta ikusten ditudan bakoitzean, euren benetako izaera ikus dezaket eta bizitzaz gozatzen dut. Orain, nire seme alabek benetako haurtzaroa bizitzen ari dira eta hori, niretzat, gauzarik garrantzitsuena da. Beti izango naiz Summerhill-en defendatzaile sutsua eta espero dut, etorkizun batean, mundua konturatzea haurren eta haurtzaroaren askatasunaren benetako garrantziaz.” Warabe Tatekoji
Zein da eskola libreen etorkizuna?
Eskola alternatibo batzuek esperientzia luzea dute eta emaitza probatuak, baina eskola alternatibo gehienak ez dira legalak eta egoera nahiko prekarioetan diraute lanean. Izan ere, diru-laguntzarik jasotzen ez dutenez, beharrezko diru guztia gurasoek jartzen dute. Baina kuotak altuegiak izatea ere eragozpena da familia zenbaitentzat, ondorioz, maiz bertako hezitzaileak egoera nahiko kaskarretan lan egiten dute.
Metologiaren aurka
Hala ere Summerhillen funtzionamendua ez da mundu guztiaren gustukoa eta honen aurkako jarrerak ere agertu izan dira, izan ere, uste izaten da Summerhillen hezkuntza metodoak askatasun gehiegi ematen diela eta hori ez dela egokia zeren eta haurrek ez badituzte araurik, zigorrik ezta beldurrik kaos moduko zerbait sortu daiteke.. Ildo beretik jarraituz, Sumerhillen kontra dauden hainbat argumentuen arabera, gizartean arau batzuk ezarriak daude eta hauek betetzea beharrezkoa da gizarteratze egoki bat izateko, baina Summerhillen umeek nahi dutena egiten badute eta araurik gabe hazi eta hezten badira hau ez da posible izango. Gainera, arauak umeari bide bat ezartzeko baliagarriak dira, hauek oraindik ere ez baitute euren nortasuna garatu eta nolabaiteko bultzada bat behar dute aurrera egiteko. Horregatik uste da Neillen eskola liberal hau ez dela egokia. Ume bati diziplina eta moral mini bat irakatsi behar zaio eta gaiztakeriaren bat egiten duenean zigorra ipini, bestela, basatik batzuk bihurtzeko arriskua dago. Metodo hau ez da eraginkorra, umeak egun guztian zehar jolasten ibiliko ziren. Kontraesan asko daude metodologia honetan. Adibidez, “aste normal bat Sumerhill-en” ikus dezakegu nola 8:30-tarako jantzita egon behar direla bestela ofizialek isunak jarriko dizkiete haurrei, beraz Sumerhillen defendatzen den askatasun zabal hori ematen du nolabaiteko mugak dituela zeren eta zer gertatzen da egun batean ez badute ohetik altxatu nahi? Gainera Summerhillen hainbat arau dituzte, eta ohikoa denez hauek jarraitu egin behar dira. Egia da arauak denen artean erabaki eta eztabaidatzen dituztela, baina zaila izan daiteke denen gustukoak izatea, beraz zer gertatzen da arauren bat gustuko ez duen ume baten askatasunarekin? Gainera, aipatu izan da haurrek ez dutela ordutegirik irakasleek ordutegia soilik daukatela dio liburuak, baina ikusi ahal izan dugun bezala, Summerhillen egun guztiak antolaturik daude jarduera desberdinekin.
Ekarpenak eta aipamenak
Zoe Neill Readhead: Alexander Neill eta Ena-ren alaba da. Summerhill-en hazi zen. Zzoe telebista saio askotan egertu egin da Summerhill ezagunagoa izateko asmoz. Barnetegia zuzentzen laguntzeko bere senarra laguntzen dio, Tony Readhead. Bikoteak lau ume ditu, Amy, Willian, Henry eta Neill, Summerhill-en graduatuak izan ziren. Zoek aipatzen du, bere aita gizon ona zela, baina oso denbora gutxi pasatzen zuen berarekin.
Zoe ikaslea zenez eta bere aita, Alexander, zuzendaria, batzuetan zaila egiten zen, aita eta zuzendaria desberdintzea. Aipatzen du, hezitzaile bezala oso gizon ausarta zela. Summerhill eskolak oso momentu latzak bizi izan dituelako, arazo ekonomikoekin eta baita kanpoko influentziak sortu zituzten arazoekin. Hala ere, Neillek jarraitzeko ausardia izan zuen eta gaur egun arte jarraitu du bere filosofiak. Zoek 2006. urtean liburu bat idatzi zuen Summerhillen inguruan, Summerhill and A.S Neill izenekoa.
Ena May Neill: Alexander Sutherland Neill-en bikotea izan zen. Alenxander S. Neill-en heriotzaren ondoren, 1973an, Ena Sumerhill-en norabia hartu zuen eta metodologia antiautoritarioarekin jarraitu zuen. 1985ean, Enak, barnetegiaren kudeaketa bere alabari utzi zion, Zoë Neill ReadHead.
Gipuzkoako “Eskola Libreak”
Summerhilleko eskola librearen ereduari buruz ikasi ondoren Gipuzkoan ere zer nolako eskola motak aurkitzen diren jakin nahi izan dugu eta horien artean eskola libre interesgarri bat aurkitu izan dugu.
BIHOTZ INGURU BASO ESKOLA
Proiektu hau sortzen da, Donostialdeako lurraldean, ia ez dagoelako aukerarik haurrak eskola libre batean egoteko aukera. Beraien helburua da, haurrak modu libre batean heztea, osotasun guztiekin eta pedagogia berritzaileak bultzatzea. Haurren auto-errealizazioa bilatzen dute. Eta nahiz eta hiri batean bizi, ingurune naturalak aprobetxatzeko aukera.
Nahiz eta irizpide nagusia, aire librean egotea den, Uliako interpretazio zentroarekin akordio batera iritsi ziren eta aire librean egon ezin direnean joaten dira. Baita ere bistakoa da eguraldi txarra egiten duenean, arropa eta oinetakoak, baldintza meteorologikoetara egokitu behar dela. Gainera ez da berdina, hiri batean egotea euria ari duenean, edo baso baten erdian. Basoak bere mikroklima propioa duelako, eta baldintza metereologikoetatik babaesten ditu Egun bat, Bihotz inguru baso eskolan horrelakoa izaten da: basoaren hasieran jartzen dira eta hortik ibilaldiarekin hasten dira. Eta jolas lekura iritsi arte jarraitzen dute. Bertan lehenengo gauza da haurrak aztertzea ea ondo dauden. Haur guztiak daudela aztertu ondoren hamaiketakoa egiten dute. Hamaiketakoa egin ondoren, tailerrak egiten dituzte, edo abestiak, edo jolas grupalak, non haurrek borondatez erabakitzen dute jolastu ala ez. Horren ondoren, jolas librea hasten da, hau da, haurrek 40/50 minutu inguru dituzte beraiek nahi dutenera jolasteko. Metodologia hau errespetatuz, haurrekiko errespetua garatzen da, haurrari behar dituen espazioak eta denbora eskainiz. “Liburuaren deialdia”rekin, jolas librea bukatzen da. Momentu horretan haur guztiak elkartzen dira eta beraien esperientziak kontatzen dira elkarri. Horren ondoren, jaitsialdia hasten da eta hor bukatzen da saioa. Hurrengo kurtsorako proposamena da, haurrei bertan bazkaltzeko aukera ematea eta baita ere siesta botatzeko.
ZINGIRA
Proiektu honen sorrera ematen da, guraso talde bat kezkatuta zegoelako gaur egungo hezkuntza sistemarekin, eta argi zeukaten bere seme-alabak ez zirela hezkuntza sistema ofizialean hasiko. Horregatik, haurrak oso txikiak ziren bitartean, elkartu egin ziren eta Kimabe izeneko elkarte bat sortu zuten. Bertan, hazkuntzaren inguruan zituzten zalantzak partekatzen hasi ziren, eta horren ondorioz, hezkuntza eredu alternatiboak ezagutzen hasi ziren.
Grover Beach (Kalifornia)
Grover Beach Kaliforniako hiri bat da. San Luis Obispo konderrian kokatua dago. 2010ean 13,156 biztanle zituen, 6 kilometro koadrotan banatuta.
Summerhill
ZINGIRA
Hainbat faktore desberdintzen dute hezkuntza sistema ofizialetik, adibidez, haurrak komunitateko kide aktiboak dira. Jolas espontaneoa eta librea bultzatzen da, eta gainera espazioa naturala eta handia daukate. Helduak izango dira prozesu honi forma emango diotenak, baina beti ere, haurraren denborak errespetatuz.
Horrelakoa izaten da egun bat Zingiran, goizeko 9:00etatik, arratsaldeko 15:00etara egoten dira bertan. Hor egoten dira 14 haurrak eta 3 bidelagun. Bi talde desberdinetan banatzen dira, adinaren araberakoak. Alde batetik 6 urtetik beherakoak eta bestetik, 7 urtetik gorakoak egoten dira. Aipatutako lehenengo taldea, jolas espontaneoan egoten dira eta alderdi hauek sustatzen dira, jolas sinbolikoa, psikomotrizitatea. esperimentazioak… Bigarren taldearen dinamika berriz, desberdina da, hauek, tailerrak egiten dituzte, talde lana eta lan pertsonalak sustatuz. Interes pertsonaleko tarte bat ere izaten dute, bertan, haurrei motibatzen zaie eta barne emozioak kaleratzen erakusten diete. Adimena bultzatzeko tailerrak ere egiten dituzte, adibidez, pintura, buztina, eraikuntza, mugimendua… Asteazkenero, txangoak egiten dituzte, eta ohiko dinamikatik ateratzen dira. Naturara joaten dira; txabolak egitea, zuhaitzak ezagutzera, erreka ikustera… Baita ere museoetara joaten dira edota inguruko baserrietara.
AMARA BERRI
Hezkuntza sistemari dagokionez, Amara Berri sistemaren hezkuntza- ekintzak ikasleari zuzenduak daude, baina hezkuntza esku-hartze horretan parte hartzen duten guztiak kontuan hartzen dira, azken finean, pertsona-kontzeptuaz hitz egiten ari gara.
Metodologiaren barruan ezaugarri hauek aurkitu ditzakegu beste batzuen artean:
Gipuzkoa Amara Berri sistema jarraitzen duten beste hainbat eskola aurkitzen dira adibidez: Harri-Berri-Oleta ikastola (Donostia), Murumendi (Beasain) edota Urdaneta (Ordizia).
Amara Berri sistemaren ordez beste sistema batzuk erabiltzen dituzten eskolak ere daude esaterako Zapaburu, Montessori eredua erabiltzen du eta.
ZAPABURU
Zapaburu eskola pribatua da. Laikoa, elebiduna eta haur hezkuntzako haurrak jasotzen dituena. Haurra izate aktibo gisa ulertzen da metodologia honekin, hau da, etengabe hazten ari dena, leku guztietatik ikasten ari dena...
Zapaburu definitzen duten identitate zeinuak: Bakoitzak duen erritmoarekiko errespetua.
Haurraren paper aktiboa hezkuntza prozesuan:
Ikasketak haurrarengan benetako eragina duela uste dute. Horregatik, ahal den heinean, esperientzetatik haurrak sortutako ikasketak bultzatuko dituzte.
Prestatutako espazioak: Haurrak babestuta sentituko diren lekuak izango dira, beraiek izateko aukera emango diena, sentitu eta egiten dutenarekiko epaiketarik gabekoak.
Egituratutako materiala: Egunero eskuragarri egongo dira ikasketa berriak bultzatzeko materialak eskolan. Montessori materiala, bereziki.
Mugitzeko askatasuna: inguru eta espazio desberdinetan mugitzeko aukera izango dute haurrek, norbera sentitzeko helburuarekin eta unean egin nahi dutena aukeratzeko askatasunarekin.
Jolasa: Haurraren egunerokoaren parte da.
Ezaugarriak:
Bibliografia
[https://web.archive.org/web/20180511215142/https://www.fce.com.ar/ar/libros/detalles.aspx?IDL=5421 Summerhill - Fondo de cultura ecónomica. A.S. NEILL (1963)]
[http://html.rincondelvago.com/escuela-summerhill.html Aires de cambio. (2018). Summerhill: una escuela donde lo más importante son los niños.]
Xtec.cat. (2018). Summerhill, la escuela donde se cultiva la felicidad. [online] Available at: http://www.xtec.cat/~lvallmaj/biblio/neillsu2.htm.
Ludus.org.es. (2018). Summerhill, escuela democrática. [online] Available at: http://ludus.org.es/es/blog/2015/5/los-ninos-tienen-que-dedicarse-a-matar-dragones#.WqvnmOeCHIV
Centros.edu.xunta.es. (2018). SUMMERHILL. [online] Available at: http://centros.edu.xunta.es/iesgamallofierros/webantiga/web_filo/summerhill.htm.
Pablo, C. (2018). Summerhill. [online] Yoviendoescuelascarlamartin.blogspot.com.es. Available at: http://yoviendoescuelascarlamartin.blogspot.com.es/2015/01/summerhill_25.html
Amaraberri.org. (2018). Nuestra concepción del alumnado (Amara Berri). [online] Available at: http://amaraberri.org/topics/elcolegio/marco/pec/concepalumnado.
Zapaburu. (2018). Hasiera. [online] Available at: https://web.archive.org/web/20180511222934/http://www.zapaburu.org/?lang=eu
El redescubrimiento del internado Summerhill
Tony Readhead archives
Hemidactylus inintellectus
Hemidactylus inintellectus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Buthraupis wetmorei
Buthraupis wetmorei Buthraupis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Gobbinsita
Gobbinsita silikato motako minerala da eta zeolite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gobbinsita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Trevenen
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Wendron herriaren hegoaldean.
Miguel Egia
Miguel Egia (Lizarra, c. 1495 - Lizarra, c. 1544) Nafarroako inprimatzailea izan zen. Espainiako inprimatzaile garrantzitsuenetakoa izan zen. Horren lekukotzarik ez den arren, Lizarran edo Lizarra inguruan jaio zen XV. mende bukaeran. Alcalá de Henares hirian eman zituen argitara obra nagusiak (Erasmoren obrak, 1525; Enquiridion obraren itzulpena, 1526; Comentarios de César, Diego López de Toledoren itzulpena, 1529; De Orbe Novo, Pedro Mártir de Angleríaren obra, 1530). Sevillan (1526-1528) eta Logroñon (bertan inprimatu zituen Savonarola predikariaren obrak) egon zen eta bizitzaren azkenetan Lizarrara itzuli zen (1546-1548). Lizarrako moldiztegian bizpahiru liburu baizik ez zuen eman argitara. Arnaut Gilen Brocario Euskal Herriko lehen inprimatzailearen suhia izan zen.
Bernard Marie
Bernard Marie (Tolosa, Okzitania, 1918ko ekainaren 17a - Neuilly-sur-Seine, 2015eko otsailaren 10a) Okzitanian jaiotako politikari eta errugbi arbitroa izan zen. Bere bizitza publikoaren zatirik garrantzitsuena Biarritzen kokatu da.
Hiri lapurtar honetako auzapeza izateaz gain diputatua ere izan zen eta Michèle Alliot-Marieren aita da. Kirol arloan Bost Nazioen Txapelketako partida batean epaile lanak egin zituen frantses estatuko lehena izan zen.
Ospea eman zion partida
1965eko martxoaren 27an Bost Nazioen Txapelketan Frantziako errugbi selekzioak eta Galesekoak partida zuten Colombesen (Senako Gainak).
Emaitza 22-13 frantsesen aldekoa izan bazen ere, partidan beste berri bat eman zen. Ron Gilliland arbitro irlandarra ordezkatzeko beharra egon zen; sei minutuko eztabaida baten ostean Bernard Marie partidako "touche" epaileetako batek hartu zuen ardura hori. Zoritxarraren laguntzaz izanik ere, lehen aldia zen frantses estatuko batek txapelketa honetako arbitro lanak betetzen zituena. Epaile laguntzaile gisa 1958tik aritua zen.
Mariek aukera berri bat 1966an izan bazuen ere, urte luzeak pasako dira frantses estatuko beste arbitro batek txapelketako partida batean epaile lanak egin baino lehen.
Politikaria
Errugbi munduak eman zion ospeak bultzatuta politika arlora pasatu zen eta denbora luzez Lapurdiko erreferente handienetakoa izan zen; askoz ere urrunago heldu den Michèleren kargu publikoekiko grina ulertzeko ezinbesteko faktorea izan dela ahaztu gabe.
Diputatua
1967 eta 1981 artean Pirinio Atlantikoetako 4. barrutia ordezkatu zuen Parlamentuan.
Kargu hau okupatzen bere aurrean Henri Grenet eta bere ostean Jean-Pierre Destrade egon ziren.
Biarrizko auzapeza
1977 eta 1991 artean hiri lapurtarreko auzapeza izan zen, orohar RPR eta UDFren laguntzaz; 1989tik Michèle alaba izan zuen kontseilari.
Aldiz, 1991n aurretik gobernu-taldekide zituen batzuek osatutako zerrendak Didier Borotrari eman zioten alkatetza. Gertaerak bere garrantzia du, Marietar eta Borotratarren artean Biarritz mailan zegoen ika-mika Ipar Euskal Herriko "zentro-eskuin" deritzon eremu politikoan zegoen banaketa islatzera pasatu baitzen.
Kondekorazioa
Orduan Errepublikako presidentea zen Jacques Chiracek Ohorezko Legioaren "Ofizial Handia" intsignia eman zion.
Takuya Kakine
Takuya Kakine (垣根 拓也, 1991ko urriaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.
Christy Doran
Christy Doran (Dublin, Irlanda, 1949) jazz garaikidearen gitarra-jotzaile ospetsua da. Bere ibilbidea batez ere Suitzan egin zuen, bereziki Luzerna hirian.
Takuya Kakine
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia.
Voiteur
Voiteur Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Voiteur udalerrian erroldatutako biztanleak 777 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 431 etxebizitza zeuden, 342 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 344 etxeak ziren eta 81 apartamentuak ziren. 342 etxebizitza nagusietatik 239 bere jabearen bizilekua ziren, 96 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 192 etxek bost zituzten. 273 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 164 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 140 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bzenica (Eslovakia)
Bzenica  Eslovakiako udalerri bat da, Žiar nad Hronomgo barrutian kokatuta. 19,04 km²ko azalera du eta 579 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1075. urtekoa da.
Voiteur
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 473 ziren, horien artean 370 aktiboak ziren eta 103 inaktiboak ziren. 370 pertsona aktiboetatik 348 lanean zeuden (179 gizon eta 169 emakume) eta 22 langabezian zeuden (5 gizon eta 17 emakume). 103 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Voiteur udalerrian 337 unitate fiskal zeuden, 759,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.022 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Voiteur udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 363 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Voiteur udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 198 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kriptobiosi
Kriptobiosia izaki bizidun batzuek muturreko baldintzetan prozesu metaboliko guztiak bertan behera utziz lortzen duten egoera da, horrela luzaroan iraun dezakete baldintza hobeak iristen diren arte. Adibide ezagunena tardigradoena da, "uretako hartz txiki" ezizenaz ezagutzen direnak.
Motak
Kriptobiosia burutzen duten bi izaki bizidun mota daude; garapen ongenetikoaren fase zehatz batean egiten dutenak (adibidez artropodoak eta onddo, bakteria eta landareen espora eta haziak) eta bizi zikloaren edozein fasetan egin dezaketenak (protozooak, errotiferoak, nematodoak, tardigradoak, ortopteroak, goroldioak, likenak eta algak.
Hainbat motatako kriptobiosi prozesuak ezagutzen dira:
Prozesua
Kriptobiosi egoeran hainbat prozesu aktibatzen dira: DNA konpontzeko mekanismoak, fosfolipido zehatzez osaturiko mintz biologikoak, entzima antioxidatzaileak, zelulak eta ehunak babesten dituzten karbonohidrato eta proteina espezifikoak.
Tardigradoek esate baterako trehalosa disakaridoaren ekoizpena aktibatzen dute. Honek ura ordezkatu eta mintz biologikoekin hidrogeno zubiak eratzen ditu. Horrela kristalak eratzen dira eta mintza izugarri egonkortzen da, mugimendua asko murrizten baita. Artemia salina krustazeoak ere trehalosa erabiltzen du, tardigradoek baino bost aldiz kopuru handiagoetan.
Baziloek endosporak eratzen dituzte nukleoidea gainerako zitoplasmatik banatuz eta inguruan hainbat horma eta oskol ezarriz.
Ambassis agrammus
Ambassis agrammus Ambassis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ambassidae familian.
Now It Can Be Told
«Now It Can Be Told» (Orain esan daiteke) Irving Berlinek 1938an sortutako abesti ezaguna da. Abestia fil baterako egin zuen, Alexander's Ragtime Band lanerako, alegia. Filmaren izenburua ere musikagile beraren abesti batetik hartuta dago ere bai.
Filman abestia Alice Fayek eta Don Amechek abestu zuten. «Now It Can Be Told» abesti originalaren Oscar sarirako nominatua izan zen baina saria, azkenik, The Big Broadcast of 1938 filmaren «Thanks for the Memory» abestiak eraman zuen.
Hemidactylus jumailiae
Hemidactylus jumailiae Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Borgo San Dalmazzo
Borgo San Dalmazzo Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Borgo San Dalmazzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian
Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian (Alice's Adventures in Wonderland), Charles Lutwidge Dodgson (Lewis Carroll) idazle ingelesaren idazlana da. Dodgsonen adiskideei, heziketa ingelesari eta garaiko gai politikoei egindako aipamen satirikoez beteta dago liburua. Istorioak deskribatzen duen Lurralde Miresgarria logikazko jokoek sortzen dute. Horregatik, liburuak arrakasta izan du hainbat alorretan: umeen edo matematikarien artean, baita psikonauten artean ere. Liburuak egiteko inspirazioa Alice Liddell umeak eman zion.
Tchihatcheff Orratza
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.052 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian
Idazlan honetan Carrollen pertsonaiarik ospetsuenetariko batzuk agertzen dira: Untxi Zuria, Sonbrailugilea, Cheshire Katua, Martxoko Erbia, Beldarra edo Bihotzetako Erregina. Beste pertsonaia ospetsu batzuk, jatorrizkoak edo folkloretik hartutakoak, Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena liburuan agertzen dira: Tweedledum eta Tweedledee, Humpty Dumpty edo Jabberwocky.
1865eko lehen argitalpenaren 23 kopia bakarrik gorde dira. Horietako 17 liburutegietan daude; besteak, esku pribatuetan. Liburu ilustratua izan zen, John Tennielek egindako 42 marrazkiz lagundua, eta ilustrazio horiek ere berrargitalpen askotan agertu dira (euskaraz ere bai) eta Aliziaren inguruko ondorengo ikonografian eragin funtsezkokoak izan dira.
Liburuaren sorrera
Liburuan agertzen den istorioak hiru arotan mamitu zen. Lehena eta garrantzitsuena 1862ko uztailaren 4an hasi zen, Tamesis ibaitik egindako txango batean. Lewis Carroll Robinson Duckworth apaizarekin eta Liddelltar hiru ahizpekin (Lorina, hamahiru urtekoa; Alice, hamar urtekoa; eta Edith, zortzi urtekoa) egon zen txangoan.
Folly zubian, Oxfordetik hurbil, hasi zuten txangoa eta zortzi kilometro bete zituzten Godstoweraino, Christ Churchera berriro itzultzeko. Udako beroa hain gogorra zenez gero, ibaiertzean gelditu ziren, zuhaitz batzuen gerizpean. Denbora-pasa moduan, Dodgsonek istorio batzuk azaldu zizkien neskatilei, "Aliceren lurpeko abenturak" izendatu zituenak. Istorioak asko gustatu zitzaizkien ahizpei, Aliceri batez ere, eta idazteko eskatu zion.
Bigarren aroa Dodgson istorio horiek idazten hasi zenean gauzatu zen. Erabaki hori hartu zuen ahizpen ekinez. Dodgson ez zen hasi idazten txangoaren egunean bertan. Bere egunkarian agertzen denez, azaroaren 13an, lau hilabete geroago, hasi zen.
1863ko otsailean amaitu zuen, eta zuzenean hasi zen marrazkiak egiten, zeinak 1864an amaitu zituen. Azken orrialdean Aliceren erretratu obalatu bat erantsi zuen. Alicek azaroan jaso zuen eskuizkribua, zeina 1886an argitaratu zen, faksimile moduan.
Argitaratzea
Azken aroa eskuizkributik behin betiko bertsioa artekoa da. Dodgsonen egunkariaren arabera, 1863ko maiatzaren 9an lagun batzuek eskatu zioten eskuizkribua argitaratzea. Dodgsoni ideia gustatu zitzaion eta istorioa berridazten hasi zen. Dodgsonek bi kapitulu gehitu zituen: Zerria eta piperbeltza eta Tealdi eroa. Halaber, asko luzatu zituen ''Nork lapurtu zituen tartak? eta Aliceren aitorpena'' kapituluak, zeinek hiru orrialde bakarrik zituzten eskuizkribuan.
Eskuizkribuko marrazkiak eskuz eta lumaz eginda zeuden. Argitaratzeko, Carroll saiatu zen egurrez egiten marrazkiak. Hala ere, ikusi zuen horrek denbora luzea eskatuko ziola. Beraz, marrazkilari profesional bat bilatzeari ekin zion. Azkenean, John Tenniel aukeratu zuen. 1864ko apirilean, Dodgson eta Tenniel harremanetan jarri ziren eta Tennielek hogeita hamalau marrazki egitea onartu zuen (azkenean, berrogeita bi izan ziren). Dodgsonek Mary Hilton Badcock neskatilaren argazkia eman zion, modelo moduan erabiltzeko. Nahiz eta Aliceren pertsonaiak Alice Liddell neskarengan eduki oinarri, bere itxura Badcock neskarengan oinarrituta dagoela esaten da.
Tenniel marrazkiak egiten ari zen bitartean, Dodgsonek pentsatu zuen jatorrizko izenburua eskolako liburuenak bezalakoa zela, mineralei buruzko liburuenak bezalakoa, hain zuzen. Dodgsonek hainbat izenburu berri asmatu zituen, hala nola, Aliceren urrezko ordua, Alice elfoen artean, Alice intxisuen artean edo konbinazio batzuk: Aliceren ordua…, Aliceren ekintzak…, “Aliceren abenturak… zatiak …elfoen lurraldean edo …Lurralde Miresgarrian'' zatiekin. Azkenean, "Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian" izenburua onartu zuen.''
John Tennielek 1865eko maiatzean entregatu zituen marrazkiak eta maiatzaren 24an argitaratu zen liburua. Argitaletxea Macmillan and Co. izan zen eta bi mila ale inprimatu ziren. Dodgsonek berrogeita hamar ale eskatu zituen berarentzat. Hala ere, Tenniel ez zen ados egon inprimaketekin; beraz, liburua ez zen saldu Ingalaterran, bazik eta Appleton argitaldari estatubatuarrari saldu. Honek, azala aldatu zuen eta lehen argitalpen estatubatuarra atera zuen.
Ingalaterran, Macmillanek beste argitalpen bat prestatu zuen, zeina 1865ko udazkenean agertu zen, nahiz eta "1866" data eduki. Argitalpen berriaren ale berezi bat (bitela zuriduna) eskatu zuen Dodgsonek Alice Liddelli oparitzeko. Liburuak arrakasta handia lortu zuen denbora gutxian.
I. Kapitulua: Untxi gordelekuan barrena
Istorioa Alice izeneko neskatila baten irudiarekin hasten da. Bere ahizparen ondoan dago eserita lorategian, aspertuta. Ahizpak liburu bat irakurtzen ari zen, "ez marrazkirik ezta elkarrizketarik ere" ez zuena.
Bapatean Untxi Zuria agertu zen, jaka eta txalekoa jantzita (Idazlan osoan letra larria erabiltzen da animaliekin) -Dodoa, Sagua, Ahatea etab.-, argi uzteko horiek direla izen propioak). Alicek erabaki zuen horri jarratitzea bere untxilekuraino. Untxilekua tunel izugarri luzea da eta Alice denbora luzean dago jaisten (astia du bere katuari buruzko pentsamenduak izateko).
Erorketa amaitzean, minik hartu gabe, Alice konturatu zen Untxi Zuria desagertu zela. Hala ere, «EDAN NAZAZU» idatzita zuen botila txiki bat aurkitu zuen. Alicek edan zuen eta txikitu zen hogeita bost zentrimetro neurtu arte.
Jarraian, Alice saiatu zen ate txiki bat irekitzen. Beste aldean lorategi eder bat zegoen, baina giltza mahai batean zegoenez gero, Alicek ezin zuen hartu. Bere ohiko garaiera berreskuratzeko «JAN NAZAZU» idatzit duen pastel zati bat jan zuen.
II. Kapitulua: Malko-urmaela
Pastel zatiak itxaron zuen eragina izan zuen eta Alicek bi metro gehiago luzatu zen. Beraz, giltza hartu ahal izan zuen, baina luzatzen jarraitu zuenez gero, sabaiarekin topo egin zuen eta ezin izan zuen ate txikia ireki. Untxi Zuria berriro pasatu zen Aliceren aurretik eta haizemaile bat erori zitzaion. Alicek haizemaile hori erabili zuen freskatzeko eta, majikoa zenez gero, berriro txikitzen hasi zen, haizemailea bota zuen arte, prozesua eteteko.
Malkozko urmaela itsaso bihurtu zen eta Alicek igeri behar izan zuen. Bere ondoan sagu bat pasatu zen igeri egiten eta Alice saiatu zen berarekin mintzatzen. Saguak itsasertzera gidatu zuen. Ibilbidean Alicek beste animalia batzuk ikusi zituen (Ahatea, Dodoa, Arranokumea eta Loroa).
III. Kapitulua: Batzorde lasterketa eta buztan-ipuin luzea
Alice eta animaliak lehorrera heldu ziren eta Dodoak lasterketa bat antolatu zuen denak lehortzeko. Lasterketak ez zuen araurik ezta iraupen zehatzik ere, zirkulutan korrika egin izan ezik. Dodoak irabazle izendatu zituen guztiak eta Alicek sariak banatu behar zituela erabaki zuen. Alicek gozoki batzuk aurkitu zituen patrikan eta denen artean banatu zituen. Bere saria ditare bat izan zen, patrikan ere zegoena, eta Dodoari eman zion, honek berari berriro emateko.
Geroago, Saguak ipuin bat kontatu zuen, non azaldu baitzen zergatik zien gorrotoa txakur eta katuei. Hala ere, Alicek Dina bere katua aipatu zuen, baita saguak harrapatzeko trebetasuna ere, eta animaliak nekarazi zituen eta alde egin zuten.
IV. Kapitulua: Untxiak Bill txikia igortzen du
Alicek Untxi Zuria ikusi zuen berriro bere haizemailea bilatzen. Alice ikusi zuenean, Mary Ann bere neskamearekin nahasten du. Beraz, haizemailea bilatzeko haren etxera joateko agindu zuen. Alicek agindua bete zuen. Etxean sartu, goiko logela batera joan eta haizemailea eta botila bat aurkitu zituen. Alicek edan zuen eta, berriro, hazi zen eta logelan trabatuta geratu zen.
Untxi Zuriak beso erraldoi bat leihotik ateratzen ikustean, laguntza eskatzera joan zen. Kanpoan bildu zen jendeak etxea erretzea proposatu zuen. Azkenean, jendeak ogi txiki majiko batzuk bota zituen leihoan barrena. Alicek jan zituen eta txikitu zen. Etxetik atera zen eta baso batean sartu zen, perretxiko erraldoi baten aurrean gelditzen.
V. Kapitulua: Beldarraren aholkua
Alicek erretzen ari zen beldar bat aurkitu zuen perretxikoaren gainean. Beldarrak galdetzen dio Aliceri bere nortasunari buruz. Alicek ezin zion zehazki erantzun, hainbeste aldiz tamaina aldatu eta gero, ez zekielako oso ondo nor zen. Eztabaidatu eta gero, Alicek Beldarrari esan zion bere hiru hazbeteko garaiera oso kaskarra zela. Beldarra haserretu eta joan egin zen, horixe zelako bere garaiera, baina, joan baino lehen, Aliceri azaldu zion perretxikoaren alde bateko zati bat jaten bazuen haziko zela, eta beste aldekoa jaten bazuen txikituko zela.
Alicek ez zekienez zein alde zen gauza bakoitza egiten zuena, bi zati moztu zituen eta batzuetan haginka egin zuen bietatik nahi zuen garaiera iritsi arte. Azkenean, etxetxo bat ikusi zuen eta hara joan zen.
Masato Mochizuki
Masato Mochizuki (望月 理人, 1992ko otsailaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian
VI. Kapitulua: Zerria eta piperbeltza
piperbeltz gehiegi zuen zopa prestatzen ari baitzen. Zoruan katu irrifartsu bat zegoen, Dukesak Cheshire Katua deitu ziona. Dukesak Aliceri utzi zion umetxoa eta joan egin zen kroketean jolastera. Alice kulunkatzen hasi zenean umetxoa txerri bihurtzen hasi zen. Gero, Alice etxetik irten zen eta txerritxoa askatu zuen. Basoan Alicek Cheshire Katua aurkitu zuen eta honek gonbidatu zuen Sonbrailugilea edo Martxoko Erbia bisitatzera. Alicek azken honen etxera joatea erabaki zuen.
Masato Mochizuki
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia.
Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian
VII. Kapitulua: Tealdi eroa
Alice Martxoko Erbiaren etxera heldu eta hau, Sonbrailugilea eta Muxarra ikusi zituen tea hartzen. Alice haiekin batu eta mintzatzen hasi zen. Mahaikideek igarkizun batzuk egin eta Alice nahastu zuten, logika falta dela eta. Azkenean, Alicek alde egin zuen, guztiz konbentzituta bere bizitza osoko "tealdirik zozoenean" egon zela. Jarrian, zuhaitz batean atetxo bat aurkitu zuen eta kroketeko lorategira heldu zen.
VIII. Kapitulua: Erreginaren kroket-zelaia
Bihotzetako errege-erreginak, baita euren menpekoak ere, karta ingelesak ziren. Lorategian Alicek hiru lorazain aurkitu zituen, arrosondo bat margotzen ari zirelarik, arrosondo zuria landatu zutelako, gorria landatu beharrean. Errege-erreginak eta segizioa handik igaro ziren eta Bihotzetako Erreginak, okerra sumatzean, lorazainei burua mozteko agindua eman zuen. Hori saihesteko, Alicek lorazainak ezkutatu zituen. Gero, Bihotzetako Erreginak Alice gonbidatu zuen kroketean jolastera. Alice segiziora batu zen eta Untxi Zuria ikusi zuen bere ondoan. Hau oso urduri zegoen eta Aliceri jakinarazi zion Dukesa atxilotu zutela berandu heltzeagatik jolasera.
Jolasa oso berezia zen: ez zen bola, mailu edo uztairik erabiltzen, baizik eta kirikinoak, flamenkoak eta kartak berak. Ordenarik gabe jolasten ziren denak eta etengabe eztabaidatzen zuten. Halaber, kirikinoek alde egiten zuten aukera izan bezain laster eta Bihotzetako Erreginak denei burua mozteko agindua ematen zuen.
Berriro, Cheshire Katuaren burua agertu zen eta Alice berarekin mintzatzen hasi zen. Erreginak, beti bezala, katuari burua mozteko agindu zuen, baina borreroak ez zuen zer egin jakin, burua bakarrik baitzuen agerian katuak. Alicek proposatu zuen Dukesari deitzea, katuaren jabea baitzen. Erreginak Dukesa askatzeko agindua eman zuen, baina hau lorategira heldu zenean katua berriro desagertua zen.
IX. Kapitulua: Sasi-dortokaren istorioa
Alice eta Dukesa adiskidetsuki mintzatu ziren, ezagutu ziren aldian kontrakoa izan arren. Alice sumatu zuen Dukesa oso itsusia zela. Gero Bihotzetako Erregina agertu zen eta Dukesa haizatu zuen. Erreginak Alice eraman zuen Grifo batengana eta honi eskatu zion Sasi-dortokarengana eramateko Alice, honen istorioa entzuteko. Grifoak hori egin zuen.
XI. Kapitulua: Nork lapurtu zituen tartak?
Alice epaiketara heltzean, animalien epaimahaia osatuta dagoela ikusi zuen, errege-erreginen aurrean. Epaitua bihotzetako txota eta Untxi Zuriak gorteko heraldorena egiten zuen. Salaketa erreginaren tartak jatea zen. Sonbrailugilea izan zen lehen lekukoa. Bere lekukotasuna erregerekiko eztabaida bihurtu zuen, erregea oso interesatuta zegoelako Sonbrailugilea edaten ari zen tean eta kapelan zegoen etiketan (etiketan salneurria agertzen zen: hamar txelin eta sei penike, John Tennielen marrazkiaren arabera).
Une horretan Alice hazten hasi zen bat-batean eta Untxi Zuriak deitu zion hurrengo lekuko moduan.
XII. Kapitulua: Aliceren aitorpena
Alice, berriro hazi dela eta bere betiko tamaina berreskuratu duela ahaztuta, zutitu zen eta bere inguruan zegoen guztia bota zuen. Erregeak galdetu zion zer zekien arazoari buruz eta Alicek ez zekiela ezer erantzun zuen. Untxi Zuriak azken froga irakurri zuen: sinadurarik gabeko gutun bat, non azaltzen baitzen tartak euren jabeari itzuli zitzaizkiola. Izan ere, tarta guztiak mahai gainean zeuden. Hala ere, Bihotzetako Erreginak epaia eman nahi izan zuen, epaimahaikideen iritzia entzun gabe. Alicek protesta egin zuen eta erreginak burua mozteko agindua eman zuen. Kartak Alicerengana oldartzen zirenean, Alice bere ahizparen altzoan itzuli zen, bat-batean.
Beraz, loak hartu zuen Alice eta, amets fantastiko bat izan eta gero, esnatu zen, hosto batzuk bere aurpegira jaustean. Alicek bere ametsa azaldu zion ahizpari eta arratsaldeko tea hartzera joan zen. Ahizpa zuhaizpean geratu zen, Aliceren istorioa hausnartzen.
Eragina kulturan
Eleberri honek antzerki-lan, ballet eta opera asko iradoki ditu. Alicek eta beste pertsonaiek abesti batzuk ere iradoki dituzte, hala nola, The Beatles, Tom Waits eta Tom Pettyren batzuk. 1969an, Salvador Dalík hamahiru marrazki egin zituen Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian liburuan oinarrituta.
Alicek idazlan asko ere iradoki ditu. Haien artean, nabarmena da Finnegans Wake eleberria, James Joyce idazle irlandarrak 1939an argitaratua.
Zinemarako egokitzapenak
1903tik, Cecil Hepworthek lehen aldiz zinemaratu zuenetik, hamar aldiz baino gehiagotan zinemaratu da. Ezagunena Walt Disneyk 1951n egindako egokitzapena da. Filme honek Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian eta  Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena eleberrien elementuak nahasten ditu, nahiz eta izena Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian izan.
Kanpo estekak
Hitzen Uberan (2015-09-04)
Godlevskita
Godlevskita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Godlevskita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
José Luis Urdiain
Jose Luis Urdiain (1972ko abuztuaren 1a), Euskal txirrindulari ohia da. Construcciones ACR- MRA taldean aritu zen afizionatu mailan. Talde honetan zela, Bizkaiko Bira irabazi zuen.
1994
Fuentes del Canto Klasikoa
1996
Santiago Mendi
Leongo Itzuliko etapa bat
Tarnoseko herriko etxeko geltokia
Ostau de vila de Tarnòs (euskaraz: Tarnoseko herriko etxea) Okzitaniako autobus geltoki bat da, Tarnose udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen.
Historia
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
Lehenago "Tarnos-Mairie" bezala ezagutzen zen.
Protozelta
Protozelta berreraikitako aitzin-hizkuntza da, aitzinindoeuroperaren ondorengoa, ezagutzen diren hizkuntza zelta guztien arbaso komuna zatekeena. K.a. 1300-800 bitartean mintzatua, ipar-mendebaldeko Europan hedatu zen lehenbiziko indoeuropar hizkuntza izanen zatekeen. Errauts-kutxatilen zelaietako kulturarekin lotu ohi da, eta Hallstatt kulturarekin bereziki.
Bokalak
Protozeltaren sistema bokalikoa eta Antoine Meilletek aitzinindoeuroperarentzat berreraikitakoa oso antzekoak dira: ! rowspan="2" | Mota ! colspan="2" | Aitzinekoak ! colspan="2" | Erdikoak ! colspan="2" | Atzekoak ! luzea ! motza ! luzea ! motza ! luzea ! motza ! Itxiak ! Erdi-itxiak ! Irekiak
Diptongo hauek berreraiki dira: ! ! -i ! -u !a- !o-
Kontsonanteak
Kontsonante hauek berreraki dira protozeltarentzat: ! rowspan="2" |Mota ! rowspan="2" | Biezpainkariak ! rowspan="2" | Hobikariak ! rowspan="2" | Sabaikaria ! colspan="2" | Belarrak ! | ! | Ezpainkaritua ! Leherkariak ! Sudurkariak ! Igurzkariak ! Hurbilkariak ! Dardarkaria
Gramatika
Substantiboen eta adjektiboen morfologiak ez du erakusten aldaketa handirik ama hizkuntzarekiko. Hiru genero (maskulinoa, femeninoa eta neutroa), hiru numero (singularra, plurala eta duala) eta 5-8 kasu (nominatiboa, bokatiboa, akusatiboa, datiboa, genitiboa, ablatiboa, leku-denborazkoa eta instrumentala) zeuden. Sustantiboek bederatzi deklinabide zituzten, erradikalaren arabera.
Aditz sistemak hiru modu (indikatiboa, agintera, subjuntiboa) eta lau denbora (orainaldia, lehenaldia, burutugabea, geroaldia) zituen.
Rhamdia muelleri
Rhamdia muelleri Rhamdia generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Albako Hortza
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.136 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
Trioceros eisentrauti
Chamaeleo eisentrauti Trioceros generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.
Mika'ela Fisher
Mika'ela Fisher (Munich, 1975eko otsailaren 25a) alemaniar aktore, zinema zuzendari, idazle eta modeloa da. Aktore gisa nabarmendu zen Tell No One filmean egindako lanagatik.
Lasiognathus beebei
Lasiognathus beebei Lasiognathus generoko animalia da. Arrainen barruko Thaumatichthyidae familian sailkatzen da.
Villemorin
Villemorin Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 93etxeak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (30 gizon eta 18 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
2000. urtean Villemorin udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 924 hektarea erabiltzen.
Guadalupe (Kalifornia)
Guadalupe Kaliforniako hiri bat da. Santa Barbara konderrian kokatua dago. 2010ean 7,080 biztanle zituen, 3.4 kilometro koadrotan banatuta.
Emma Pedreira
Emma Pedreira Lombardía (Coruña, Galizia, 1978ko azaroaren 11), idazle galiziarra da eta galegoz idazten du.
Ibilbidea
Hispaniar Filologia n lizentziatua, Xeración dos 90 izenarekin ezagutzen den 1990. hamarkadako belaunaldiko poeta eta eleberrigilea da. A Sega kritika plataforma feministaren kide da. 2018an Ligeia aldizkarian kolaboratu zuen.
2018ko ekainean Xerais saria irabazi zuen eleberrian, Besta do seu sangue lanagatik. Epaimahaiak esan zuen proposamena transgresiboa zela, bere ahots aniztasunagatik, bere esentzialismo narratiboagatik eta hainbat erregistro erakusteagatik.
2019an Haur Literaturako Jules Verne saria irabazi zuen Os corpos invisibles lanarekin. Epaimahaiak, berriro ere, garrantzia eman zion trama garatzeko hartutako ikuspegiaren originaltasunari; berrikuntza klasiko unibertsal bati buruz eta garai biktorianoko ingeles emakume idazleei buruz aritzeko modu berritzaileari; lanaren feminismo sendoari; erretratu sozialari emakumeen gaietan eta emakumearen paperaren ikusgarritasunari.
Errekonozimenduak
2019 urtean berari buruzko dokumentala egin zen O des-en-freo izenburuarekin, Daniel Chapela, Beatriz Pereira eta Sara Piñeiro-k egindakoa. Parte ahrtu zutenen artean zeuden: Eli Ríos, María Lado, Miriam Ferradáns, Susana Sánchez Arins, Lucía Novas, Quico Valeiras, Antia Marante eta David Cortizo.
Rhamdia nicaraguensis
Rhamdia nicaraguensis Rhamdia generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.