cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Altsasu auzia
Gertakariak
Autoaren arabera, herriko zortzi gaztek (Ohian Arnanz Ziordia, Jokin Unamuno Goikoetxea, Jon Ander Cob Amilibia, Julen Goikoetxea Larraza, Adur Ramirez de Alda Pozueta, Aratz Urrizola Ortigosa, Iñaki Abad Olea eta Ainara Urkijo Goikoetxea) eta bi Guardia Zibil eta euren bikoteen arteko liskarra izan zen 2016ko urriaren 15eko gaualdean, Koxka tabernan. Momentu hartan Foruzaingoaren unitate bat mugitu zen Koxka tabernaren kanpoaldera, eta ez zuten liskar handirik ikusi, baina bi pertsona atxilotu zituzten. Gertakari hau salatuz, beste hainbat pertsona oldartu zitzaizkien, eta atxilotu zituzten ere.
Epailearen arabera, Guardia Zibileko teniente bat eta sarjentu bat ziren, arropa zibilez jantzita, tabernan zirenak. Bertako jaiak zirenean, goizeko 4:55etan hainbat gazte sartu ziren tabernan eta Guardi Zibilei alde egiteko eskatu zieten. Momentu hartan tenienteak bakean uzteko eskatu zien, baina 25 pertsonek inguratu zituzten eta mehatxuz tabernatik kanpora joateko eskatu zieten. Guardia Zibilen arabera, joaten saiatu ziren, baina beste 15 edo 20ko talde batek kalean hartu eta irain eta kolpekin hartu zituzten, Foruzaingoak iritsi arte.
Ondorioak
2016ko urriaren 15ean bertan, prentsan hartzen ari zen oihartzuna ikusita, hainbat herritarrek "muntai polizial bat zela" salatu zuten Altsasuko plazan. Izatez hasiera batean "etakideen aldeko 50 gazte erasotzaile" zirela ziurtatu zuten hedabide espainiar batzuk. Hedabide horiek guardia zibilek esan omen zutena idatzi zuten. Nahiz eta hedabide hauetan min gehien egin zuenari "orkatila apurtu" ziotela esan, "izugarrizko basakeria egin dute" eta horrelako gauzak idatzi zituzten. hedabide batzuetan guardia zibilari segada bat egin zietela idatzi zuten. Denbora aurrera joan ahala erasotzailean hainbeste ez zirela izan eta 20-25 inguru zirela ziurtatu zuen Carmen Lamelak.
Altsasuko udalak "bakean eta elkarbizitzan sakontzeko" deia egin zuen. Gaia laster iritsi zen beste leku batzuetara, tartean Espainiako Diputatuen Kongresuan landu baitzen. 2016ko urriaren 22an lehen manifestazio jendetsua egin zen kasua salatzeko, antolatzaileen arabera, 2.500 pertsona ingurukoa.
Urriaren 25ean polizia-txostenak argitaratu ziren, eta ez zuten bertan terrorismoarekin lotzeko zantzurik ikusi. Izatez, lehenengo egunetan inork ez zuen terrorismo hitza aipatu naiz eta Espainiako hedabideetan "jipoia" eta "segada" barra-barra erabili. Covite izan zen terrorismo hitza erabili zuen lehen erakundea eta Coviteri kasu eginez Auzitegi Nazionalak auzia bere gain hartu zuen urriaren 26an. Liskarrean identifikatutako sei gazte euren kabuz aurkeztu ziren Nafarroako Auzitegian, baina bertan ez zituzten hartu. Aldi berean, Falange Españolak sinatutako mehatxuak jaso zituen Altsasuko alkate Javier Ollok. eta Koxka tabernak
2016ko azaroaren 14an atxiloketak izan ziren Altsasun, guztira 9 gazte. Horietatik sei, kartzelara eraman zituen epaileak hurrengo egunean, eta beste bat handik egun batzuetara. Salaketa mobilizazioak izan ziren, egunean bertan, zein udalak deitutako eta 1.500 herritarrek babestutako manifestazio erraldoi batean.
Hortik aurrera instituzio ezberdinetan babesa lortzeko bidea abiarazi zuten auziperatutako gazteen senideek, eta mobilizazioek jarraitu zuten. 2016ko abenduaren 20an zazpi kartzelatuetatik lau aske utzi zituen epaileak, epaiketaren zain. Abenduaren 21ean Espainiako Kongresuan izan ziren senideak, eta 2017ko otsailaren 1ean 216 abokaturen babesa jaso zuten, terrorismo gisa ezin zela epaituz adierazi zutenean. Madrilen ere manifestazioa egin zen, 2017ko maiatzaren 10ean. Maiatzaren 31n 83 alkatek auzia Nafarroako epaitegira itzultzea eskatu zuten. Ekainaren 20an Nafarroako Parlamentuko bozeramaleak Altsasuko udaletxean bildu ziren, salaketa gisa. Ekainaren 29an Europako Parlamentura iritsi zen.
2017ko irailaren 7an, hainbat musikari eta artistek Altsasuko gazteak babesteko abesti bat plazaratu zuten.
Auzi hau oso mediatikoa da, eta Espainiako hedabide askok ETArekin lotu dute behin eta berriro. La Razón egunkariak, adibidez, ETAk 2018ko apirilean bere jarduera armatuari buruz egindako adierazpenen arrazoi nagusietako bat Altsasuko auziaren ondorioz egin zirela ziurtatu zuen.
Oihartzun mediatikoa
Kasuak oihartzun mediatiko handia lortu zuen, eta besteren artean The Guardian, Al Jazeera eta New York Timesek idatzi zuten kasuaz.
Bestalde, “Terrorismoaren definizio zalantzagarriak neurriz kanpoko akusazioak ekarri ditu”, kritikatu zuen Esteban Beltran Amnistia Internazionaleko Espainiako Sekzioaren presidenteak, Nafarroako Parlamentuan.
Europar Batasunaren barruan, 30 bat europarlamentari Altsasukoen alde agertu ziren. Besteak beste Marina Albiol (IU), Xabier Benito (Podemos) eta Izaskun Bilbao (EAJ) Europako Batzordeko lehendakaria zen Frans Timmermansi bihaldutako gutun batean, Altsasuko gazteekiko laguntasuna adierazi zioten.
Pedro Ortuzar
Pedro Ortuzar (Iturri baserria, 1932ko apirilaren 25a - Gernika, 2006ko urtarrilaren 18a), ezaguna Iturri goitizenez, bizkaitar bertsolaria izan zen.
Altsasu auzia
Akusazioak esandako zenbait esaldi
Altsasuko auziaren epaiketako fiskalak arabera, 2016ko urriaren 15ean Koxka tabernan gertatutakoa "ez zen borroka edo liskar bat izan, helburu terroristarekin guardia zibilen aurka egindako erasoa izan zen". Hala adierazi zuen Jose Perals fiskalak Auzitegi Nazionalean.
Fiskalaren esanetan, ETAk 80eko hamarkadan Alde Hemendik mugimendua sortu zuen, Espainiako segurtasun indarrak (hau da Espainiako Polizia Nazionala eta Guardia Zibila) Euskal Herritik kanporatzeko helburuarekin, eta 2016ko urriaren 15ean Koxka tabernan gertatu zena "ETAk diseinatutako estrategia horren ondorio" izan zen.
Fiskalak gaineratu zuen Ospa bezalako mugimenduek "ETAk zuzendutako intentsitate gutxiko terrorismoaren herentzia" bere gain hartu zutela.
Amaitzeko, fiskalak epaimahaiari auzi hau terrorismotzat jotzeko beldurrik izan ez zezala eskatu zion, "horrelako epaiketei esker posible izan delako erakunde terrorista bat (hots, ETA) desagerraraztea".
NGC 82
NGC 82 izar bat da, Andromeda konstelazioan. 14,8ko itxurazko magnitudea du. Guillaume Bigourdanek aurkitu zuen n.
Altsasu auzia
Akusatuak eta haien aurka eskatutako kartzela zigorrak
Horrez gainera, fiskalak eskatu zuen epaituei 41.000 euroko isuna ezartzea, guardia zibilei eta bikoteei kalte ordaina emateko.
Horretaz gainera, 20 urteko inhabilitazioa eta 5 urteko zainpeko askatasuna eskatu zuen Perals epaileak.
Epaiaren eguna
Altsasuko gazteen gurasoen aldetik, epaiaren berri jakin zuten eguna, Espainiako mozio zentsurarekin bat egitea ez zela kasualitatea ziurtatu zuten. Izatez, Espainiako eta Hego Euskal Herriko komunikabide gehienek Pedro Sanchez eta Mariano Rajoy izan zituzten bere orrialde eta berri nagusi bezela eta aldiz Altsasuko auziari buruz gauza handirik ez zen esan eta egunkari gehienen portadetan ez zuten Altsasuko epaiari buruz ezer idatzi.
Epaiaren emaitza
2-13 urteko zigorra ezarri zieten, terrorismoa egotzi ez arren.
Auzitegi Nazionalak bi eta 13 urte bitarteko zigorra ezarri zieten gazteei, Altsasuan gertatutako liskarrengatik. Fiskaltzak ez bezala, Auzitegiak ez zuen terrorismo zantzurik ikusi gertakarietan, baina zigor handiak ezarri zizkien gazteei.
2019ko urrian, Gorenak honako zigorrak ebatzi zituen: 9 urte eta 6 hilabeteko kartzelaldia Oihan Arnanzentzat, 8 urte eta erdiko Jokin Unamuno eta Adur Ramirez de Aldarentzat, 7 urte eta erdikoa Jon Ander Cob eta Julen Goikoetxearentzat, 4 urte eta 2 hilabetekoa Aratz Urrizolarentzat, 3 urte eta erdi Iñaki Abadentzat eta urte eta 6 hilabetekoa Ainara Urkijorentzat. Preso dauden zazpiek espetxean segi beharko dute eta erabakia kritikatu zuten Altsasuko Gurasoek: "Gorenaren erabakiak injustiziari jarraipena eman dio eta gure semeak kartzelan mantendu ditu".
Ondorioz, nahiz eta kartzela zigorra murriztu, gartzelan jarraitu zuten. Azken epaian, autoritatearen aurkako delituan, nagusitasun eta diskriminazio larrigarriak bertan behera utzi zituen. Bi akusaturen kasuan, lesio delituak kendu zituzte, aski frogarik ez zegoelakoan. Hainbat delitu aski frogatutzat eman zituzten: agintaritzaren aurkako atentatua, lesioak, desordena publikoak eta mehatxuak. Bi epailek zigor murrizketaren aurkako boto partikularra egin zuten.
Auzitegiak hainbat delitu egotzi zizkien: agenteen kontrako atentatua, lesioak, desordena publikoak eta mehatxuak. Terrorismoa baztertu zuen Epaimahaiak, "ez baita guztiz frogatua geratu ekintzaren helburu terrorista, ezta akusatuek ETArekin duten lotura edo partaidetza", argudiatu zuen epaian.
Dena dela, epaileek bi astungarri atzeman zituzten: nagusitasun-egoeraz abusua eta gorrotoa. Epaiaren arabera, gazteek "Guardia Zibilari dioten ezikusiak eta mespretxuak jota" jokatu zuten, "arrazoi ideologikoak tarteko".
Zigor Kodeak delitu horiengatik aurreikusten duen zigor handiena ezarri zien akusatuei.
Epaia eta gero
Defentsak helegitea jarri zuen Auzitegi Nazionaleko Apelazio Aretoaren aurrean. Espainiako Auzitegi Gorenak irailaren 18an aztertu zuen helegitea.
Gainera, zigortuek kalte-ordainak pagatu behar izan zituzten: 9.200 euro tenienteari, 3.750 euro sarjentuari eta 6.100 euro bi emakumeei lesioengatik, eta baita 45.000 euro tenientearen bikotekideari eta beste 25.000 euro sarjentuaren neska-lagunari kalte moralengatik ere.
Nahiz eta terrorismoagatik ez zigortu, "jokabide larrien aurrean", aretoak zigorrik handienak ezarri zituen: "XXI. mendean, zuzenbidezko Estatu demokratiko batean, guardia zibilak izateagatik soilik Altsasun askatasunez mugitu ezin izatea, ezin da onartu; bakarrik toki zehatz batzuetara joan ahal izatea eta gauean aisialdi eta dibertitzeko aukerarik ez izatea".
Biktimen testigantza "argia, irmoa, sendoa eta bateratua" goraipatu du epaimahaiak, "beste froga batzuekin batera", erasotzaileek biktimak Guardia Zibileko kideak zirela bazekitela egiaztatzeko balio izan dutela argudiatzeko. Horrela, gazteek "gorrotoz" eraso egin zutela ebatzi du auzitegiak.
Epaiaren arabera, "ez zen taberna borroka edo istilu ala eztabaida txiki bat izan”. Inork ez zituen biktimak lagundu, tabernako jabeak salbu, eta "ahozko indarkeria eta mehatxu zuzenen" artean gertatu zen.
Altsasuko gazteen gurasoen erantzuna
Zortzi gazteen gurasoek agerraldia egin zuten arratsaldean eta epaia "mendekua" zela salatu zuten. Defentsako abokatuek helegitea aurkeztuko zutela berretsi zuten eta 2018ko ekainaren 16an, Iruñean, manifestazioa deituko zutela iragarri zuten.
"Gaur gure susmoak baieztatu dira", adierazi dute auzipetuen gurasoek txio batean, Twitter sare sozialean. "13 eta 2 urte bitarteko zigorrak, akusazioak frogatu ez dituen gertakari batzuengatik", kritikatu dute.
"Ez gara begira geratuko, gure seme-alabei gaztaroa lapurtzen dieten bitartean", ohartarazi zuten. Horrela, elkarretaratzea deitu zuten 20:00etarako, Altsasuko udaletxearen aurrean.
Guardia Zibilen Elkarte Bateratuaren (AUGCren) iritzia
Guardia zibilekiko "etsaitasuna" murrizten joatea "espero" zuen elkarteak, "gizarte demokratiko batean desiragarria den elkarbizitza" lortu arte. Guardia zibilek eta haien senitartekoek bakean ezin bizi ahal izatea ez zela "onargarria", erantsi zuenez.
Epaiaren helegitea eta gero
2019ko urrian helegitearen ondorioz, zigor urteak nabarman jaitsi zituzten:
Atxiloketak
2018ko ekainaren 5eko goizean, guardia zibilez beteta aurkitu zuten altsasuarrek bere herria. Auzitegi Nazionalak Altsasu auziaren epaian zigortu eta aske ziren gazteak atxilotu zituen Guardia Zibilak, epailearen hitzetan "(epaitutakoek) ihes egiteko arriskuagatik". Gazteak epaitu zituzten magistratuek eman zuten atxilotze agindua, eta atxilotuak Madrilera bidean eraman zituen poliziak. Hainbat herritarrek elkarretaratze bat egin zuten eguerdi partean.
Ainara Urkijo, bi urtera zigortutako gaztea, ez zuten eraman.
Urrizola, Goikoetxea eta Cob etxean atxilotu zituzten; Iñaki Abad lanean zegoen, eta atxiloketen berri izan zuenean, bere burua Guardia Zibilaren esku utzi zuen.
Senitartekoek espero zuten atxiloketa (antza, kaleko jantzian ziren agente ugari ibili ziren herrian azken orduetan), eta Auzitegi Nazionaleko Zigor Aretoak emandako atxilotze agindu baten harira burutu zuten agenteek. Nonbait, fiskalak egin zuen eskaera, ihes egiteko arriskua argudiatuta.
Madrilera eraman zituzten laurak, saio arin batean parte hartzeko (arratsaldeko 16:00etan). Dena dela, senitartekoak ez ziren oso itxaropentsu azaldu. Isabel Pozueta Adur Ramirez de Aldaren (kartzelan) amak ETBri azaldu zionez, arroparekin eta dokumentazioarekin motxilatxo bat egitea eskatu zieten gazteei. "Ematen du saioa egiteaz gain, espetxera bidaliko dituztela", salatu zuen.
Ernestina (Rio Grande do Sul)
Ernestina Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Altsasu auzia
Atxiloketak
Atxilotutako guraso batzuk agindua ere kritikatu zuten, orduan epaia ez baitzen irmoa: "Mendekuz beteriko operazioa da. Erokeria bat da, ez dakit zelan gertatzen ari den hau 2018an". Arratsalde horretan bertan, gartzelera sartu zituzten.
Tadeusz Bór-Komorowski
Tadeusz Komorowski, Tadeusz Bór-Komorowski izenez ezaguna (Khorobriv, Galitzia eta Lodomeriako Erresuma, Austria-Hungariako Inperioa, 1895eko ekainaren 1a - Londres, 1966ko abuztuaren 24a) poloniar militar eta politikaria izan zen.
Altsasu auzia
Atsasukoak aske izateko bidean
2019ko abenduan hirugarren gradua eman zieten Altsasu auziko Iñaki Abadi eta Aratz Urrizolari, zigorraren laurden bat bete zutenean. Hortik aurrera bi gazteek egunero atera ahal izan ziren espetxetik lana egiteko edo formatzeko.
Zbůch
Zbůch Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2,370 biztanle ditu eta 8.57 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1395 urtean egin zen.
Tadeusz Bór-Komorowski
Lehen Mundu Gerran Austria-Hungariako armadan parte hartu zuen, eta, gerraren ondoren, Poloniako armadan sartu zen. Zalditeria eskola bat zuzendu zuen eta Poloniako zaldi taldearekin parte hartu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Altsasu auzia
Atsasukoak aske izateko bidean
2020ko abenduan Jon Ander Cob eta Julen Goikoetxea Altsasuko gazteei hirugarren gradua ukatu zieten, baina lan egiteko edo ikasteko irten ahal izango ziren. Irteerak egiteko baimenik ez zuten Altsasu auziko bi gazte bakarrak ziren. Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintza Epaitegiak hirugarren gradua ukatu zien, baina 100.2 artikulua onartu. Epaileak argudiatu zuen bi presoek portaera ona zutela kartzelan, eta delitua errepikatzeko aukerak urriak zirela.
Tadeusz Bór-Komorowski
Alemaniak Polonia inbaditzearen aurka borrokatu zuten 1939an, eta erresistentzia antolatu zuten Krakovian. Alemanek Polonia inbaditzearen aurka borrokatu zuten 1939an, eta erresistentzia antolatu zuten Krakovian. Erbestean zegoen Poloniako gobernuak Varsoviako altxamendua agindu zion 1944ko abuztuan. 1944ko irailean, Ejertzitoko Ikuskatzaile Nagusi izendatu zuten, eta urrian alemanei errenditu eta Alemanian barneratu zuten.
Gerra ostean Londresen kokatu zen eta 1947tik 1949ra Erbesteko Poloniako Gobernuko lehen ministro izan zen. Londresen hil zen eta bere gorpuzkiak Polonian lurperatu zituzten 1994an.
Altsasu auzia
Alkandora zuria
Hego Euskal Herrian, guardia zibil baten alkandora zuriaren bideoa birala egin zen eta besteak beste youtuben dago ikusgai. Izan ere, Iñaki Abad auzipetuak telefonoarekin grabatutako bideoan Guardia Zibileko sarjentuak alkandora zuria garbiarekin agertzen zen, eta aldi berean aurre egiten Altsasuko gazteei. Izatez, sarjentuak gazteek lurrera bota zutela eta hainbat aldiz kolpatu zutela esan zuen eta hori ez zen bateragarria alkandora zuri-zuriaren egoerarekin. Fiskalak aldiz, bideoa (eta gainerako argazkiak) manipulatutak zeudela esan zuen.
Iñaki Abadek, baita ere epaiketan deklaratu zuen nola sarjentuak eskuarekin jo egin ziola eta telefono mugikorra lurrera bota ziola eta hori ere ikus daiteke bideoan.
Algeciraseko auzia
2018ko maiatzaren 12an, Jaunartze bat ospatzen ari zen talde batek une horretan lanean ari ez ziren bederatzi guardia zibili eraso egin zien Algecirasen (Cadiz). Agenteak jatetxe batean bazkaltzen ari ziren, eta handik irten zirenean, zain zituzten erasotzaileak.
Polizia Nazionalak esku hartu zuen. Guardia Zibilak jakinarazitakoaren arabera, borroka arratsaldeko 18:00ak aldera gertatu zen, bi sarjentu eta bost agente Algeciraseko El Rinconcillo auzoko jatetxe batetik atera zirenean.
Agenteak aparkalekura zihoazela, jaunartze bat ospatzen ari ziren berrogei bat pertsona zeuden haien zain. Puskatutako botilak, harriak, loreontziak eta beisboleko bateak erabili zituzten agenteei eraso egiteko. Horrez gain, ostikadak eta kolpeak eman zizkieten.
Egoera ikusita, guardia zibiletako batek arauzko armarekin tiro egin zuen airera, erasotzaileak sakabanatzeko eta agenteak askatzeko.
Bederatzi guardia zibiletatik zortzi hiriko ospitale batera eraman zituzten. Horrez gain, erasotzaileetako bat, oso mozkor, Algeciraseko Punta Europa Ospitalera eraman zuten. Agente guztiek hartu zuten alta.
Hala eta guztiz, Juan Ignacio Zoido, Espainiako Barne ministroaren arabera, liskarra "bandalismoa da, kale-indarkeria kasu bat, eta ez du zerikusirik beste gaiekin". Zoidok esan zuenez, iskanbila erasotzaileek guardia zibilak zirela jakin baino lehen hasi zen.
Kontuak kontu, erasoan parte hartu omen zuten erasotzaileak aske utzi zituztela epaiketaren zain eta askok Altsasuko auziarekin alderatu zutela halabearrez.
ETBko, "360º. Tú Decides" saioan, Algecirasen eta Altsasun Guardia Zibilarekin gertatutakoak azaldu eta bi kasuek izan duten trataera ezberdinaren arrazoiak aztertu zituen. Izan ere, bi kasu hauen trataera hain ezberdina Algecirasen hiritarren eta agenteen artean izandako liskarra bandalismo ekintza bezala ikertua izatea eta Altsasuko gertaerak, ostera, terrorismo ekintzatzat hartzea ohiartzun handia izan zuen zenbait komunikabideetan.
Segimendu Bereziko Unitatetik ateratzea ona da
2018ko ekainaren 7an, Segimendu Bereziko Unitatetik atera zuten Oihan Arnanz Altsasuko gaztea.
Nahiz eta bere gurasoek etxean nahi zituzten zazpi gazteak, albiste "ona" zela nabarmendu zuten. "Gutxienekoa litzateke etxetik gertu dauden espetxeetara hurbiltzea", nabarmendu zuten Twitter kontuan Altsasuko Gurasoek.
Alde ekonomikoa
Altsasuko gazteen gurasoek “muntaiaren inguruko zifrak” eman zituzten: 2016ko azarotik 208.662 kilometro egin zituzten espetxeetara eginiko bisita-bidaietan eta 55.552 euroko gastua eragin zien. Epaiketa eguna iritsi arte 72.644 euro gastatuko zituztela aurreikusi zuten.
Epaileen neutraltasuna zalantzan jartzeagatik (besteak beste Eloy Velascok Coviteren aldeko hitzaldi batean partu zutela salatu zuten) "fede txarra"rekin eginiko salaketa esan zela esan zuen Audientzia Nazionalak eta 600 euroko isuna jarri zietan Altsasuko gazteei.
Gazteen aldeko kamiseta janzteagatik zigortua
2020ko abuztuan Unai Etxebarria Martín euskal futbolariari diziplina-espediente bat ireki zion Granada Futbol Taldeak (eta hilabete bat pasata kanporatu ) Altsasuko gazteei babesa erakusteko kamiseta bat janzteagatik. Europa Ligarako sailkatu zireneko ospakizunetan zeraman kamiseta hori."Altsasukoak aske! Stop montajes policiales" idatzirik ageri zen bertan.
Argazkia azkar zabaldu zen sare sozialen bidez, eta Vox alderdi ultraeskuindarrak Etxebarria zigortzea eskatu zuen.
Kamiseta janzteagatik elkarrizketak bertan behera
Laudioko produktore baten elkarrizketa ez zen egin "Altsasukoak Aske" zioen kamiseta zeramalako. 2018ko ekainaren erdialdean ETBk kontratatutako ekoizle etxe bat Laudiora joan zen Juan Lekanda bertako ekoizleari elkarrizketa bat egitera gastronomia saio baterako. Lekandak Altsasukoak Aske zioen kamiseta zeraman eta elkarrizketatzaileek esan zioten kamisetan lema bat zeramalako ezin ziotela egin. Kamiseta aldatzeari uko egin ostean elkarrizketatzaileek ez grabatzea erabaki zuten.
EiTBko zuzendari nagusi Maite Iturbek dio EiTB-ren estilo liburuaren arabera jokatu zutela. Estilo liburuaren argumentua izan zen erabili zuen bakarra, “ikusleek, entzuleek eta erabiltzaileek ez lituzkete horrelako mekanismoak erabili behar helburu pertsonal, komertzial edo publizitarioentzako”.
Hiru hilabete Espainiako kate publikoa den TVEko Aquí la Tierra progamak ere gauza bera egin zuen. Ez zuen Kuartangoko abeltzain bat elkarrizketatu Altsasukoak Aske zion kamiseta zeramalako.
Estado Novo (Brasil)
Historia
Lehen Mundu Gerran Estatu Batuen inbertsioek hartu zuten Britainia Handikoen lekua Brasilen. Ekonomiaren zabalkundeak industriaren hazkundea eragin zuen; nekazaritzak, aldiz, esportazioko nekazaritzaren mende segitu zuen. 1920 ondoko urteetan militarismoa nagusitu zen ostera, eta matxinadak izan ziren hainbat estatutan; agerian geratu zen, baita ere, alde handiak zeudela lurraldean eskualde batzuetatik besteetara. Brasilgo hurrengo lehendakariak Minas Gerais estatuko mineiroen eta São Pauloko paulisten artean txandakatu ziren.
Depresio Handiak gogor astindu zituen Brasilgo merkataritza eta finantzak, eta defizita eragin zuen ekonomian eta ondoeza gizartean. 1930. urteko hauteskundeetan, Minas Gerais, Paraiba eta Rio Grandeko gobernadoreek azkeneko estatu horretakoa aukeratu zuten hautagai, Getúlio Vargas, Sao Pauloko hautagaiari aurre egiteko. Hegoaldean abere hazkuntza zen bizibide nagusia, eta lurralde ekonomian aurreratu samar bati zegokion lekua eskatzen zuen, indarra hartzen hasia zen Brasil hartan. Aliantza galtzaile atera zen, baina, militarren laguntzaz, Vargasek lortu zuen aginpidea.
Gobernuaren autoritarismoak eta estatu batzuen uzkurkeriak gerra zibila eragin zuten Sao Paulon 1932an. 1934ko konstituzioak estatuen aginpidea murriztu zuen, eta administrazio zentralarena sendotu. Boto eskubidea onartu zien emakumeei, eta ukatu, berriz, analfabetoei. Parlamentu bidezko ordezkaritza korporatiboa sartu zuen, garai hartan ohikoa zen bezala.
Cottus transsilvaniae
Cottus transsilvaniae Cottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Wallisellen
Wallisellen Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hizkuntza-komunitate
Hizkuntza komunitatea kontzeptu klabea da bai soziolinguistikan bai hizkuntzaren soziologian. Izendatzeko hainbat modu dauden arren (hiztun komunitatea, hiztun taldea, ... ) euskaraz nagusitu den izendapena hizkuntza komunitatearena da. Ingelesez speech community da eta hortik beste hizkuntza guztietara egin du salto.
Hizkuntza komunitatea definitzeko ere hainbat eta hainbat modu daude. Osatuenetarikoa, aldiz, Mari Jose Azurmendik emandako definizioa da. Horren arabera,hizkuntza komunitate batek nahitaez hainbat osagai izan behar ditu, hizkuntza komunitatea izateko. Honako hauek dira osagaiak:
Pontalinda
Pontalinda Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Micropogonias undulatus
Micropogonias undulatus Micropogonias generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Micropogonias megalops
Micropogonias megalops Micropogonias generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Zbuzany
Zbuzany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1,276 biztanle ditu eta 4.91 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Maitasunaren itxiera
Maitasunaren itxiera (jatorrizkoa frantsesez: Clôture de l'amour) Pascal Rambert zuzendari frantsesaren ikuskizun dramatikoa da, 2011n sortua. Stanisla Nordey eta Audrey Bonnet komedianteekin idatzi zuen, eta 2011ko Avignongo jaialdian izan zen lehen emanaldia. Testua urte berean argitaratu zuen Les Solitaires intempestifs argitaletxeak. Euskarazko bertsioa Arriaga Antzokiak ekoitzi zuen 2021ko apirilean. Miren Gaztanaga eta Eneko Sagardoi aktoreekin Pascal Rambert-en beraren zuzendaritzapean. Zuzendari laguntzaileak izan ziren Lucia Astigarraga eta Nagore Navarro. Testua, eszenografia, argiak eta jantziak ere izan ziren Ramberten ardura.
Maitasunaren itxiera antzezlana, Audrey Bonnet eta Stanisla Nordeyrekin 2011ko Avignongo Jaialdian eszenaratua, mundu mailako arrakasta izan zen. Testuak, 2012an, Frantziako Kritikaren Sindikatuaren Saria eta Antzerkiaren Zentro Nazionaleko frantsesezko Antzezlan-Sorkuntza Onenaren Sari Nagusia jaso zituen. 2013an, Pascal Rambertek autorearen saria jaso zuen Antzerki-Palmaresean. 2017rako, Maitasunaren amaiera 170etik gora aldiz errepresentatuta zegoen, 23 hizkuntzatara itzulita eta 10 hizkuntzatara moldatuta: errusieraz Moskuko Arte Antzokian, ingelesez New Yorken, kroazieraz Zagreben, italieraz Modenan, Erroman eta Milango Piccolo Teatroan, japonieraz Shizuokan, Osakan eta Yokohaman, alemanez Beryn Borg-en eta Thalian.
Sinopsia
Testuak bi bakarrizketa ditu, eta bi pertsonaien arteko haustura erromantiko lazgarria aztertzen du. Pasioz eta gordintasunez eszenaratzen dute haustura, dena hitz-jario bizi-bizi etengabean. Beldurra eta askapena nahastuko dira bikotearen elkarrizketa lazgarrian, gizon baten eta emakume baten arteko borroka dialektiko suntsitzaile eta gupidagabean. Argudioak, kexak, gaitzespenak, mina, amorrua eta maitasuna azaltzen dira, pasioz eta erraietatik adierazten den hizkuntza zehatz, kirurgiko eta uholdezko baten bidez.
Sariak
Sari hauek jaso ditu Frantzian:
Itzulpenak
2021an 24tik gora hizkuntzatara itzulita zegoen, besteak beste hauetara.
Pascal Rembartek urtean hizkuntza batean egiten du “Clôture de l’amour” munduan, eta 2021ekoa euskarazko hau aukeratzeko orduan, asko gustatu zitzaiola aktoreetako batek itzuli izana. Interesa piztu zion horrek.
Mari Carmen Díaz de Lezana
Mari Carmen Díaz de Lezana (Urduña, Bizkaia, 1943) txirrindularia da, zikloturista.
Biografia
Mari Carmenen pasioa da bizikleta, txikitatik egon delako giro horretan murgilduta. Aitak zeukan bizikleta garaje baten hazi zen eta aitarekin hasi zen bizikleta txangoak egiten, gerora lehiatzeko ilusioa ere izan zuen. Zenbait lasterketatan lehiatzera ere iritsi zen, emakumeentzat eta txirrindularitzarentzat garai zaila zen arren. Aitzindaria izan zen arlo horretan. Gernikan lasterketa baten lehena iritsi zen. Lehiaketek gutxi iraun zuten ordea, eta zikloturismoara bideratu zuen bere ibilbidea.
Zikloturista
1964an Urkiolako mendatea igon zuen, orduan Urkiolan antolatzen zen lasterketaren aurretik giroa berotzeko egiten ziren ekintzen artean, lehiaketaz kanpo. Garaiko kroniken arabera: ''Jende guztia aho zabalik utzi zuen. Orduan, emakumeek ez zuten eskubiderik federatuta egoteko, eta ez zegoen lasterketarik eurentzat.'' Etapa garaile izan zen Julio Gimenezekin azaltzen da orduko argazki batean.
2019an semearekin egin zuen Carlos V ibilbidea Laredotik Plasenciara eta handik Portugal zeharkatuz.
2020an. Urduñatik Benidormera joan zen bizikletan 77 urte zituela. Hasiera batean Vatikanora bidaiatzeko asmoa zuen, baina azkenean,pandemiaren eraginez, bidai hori egiteko asmoari agur esan eta bere alforjak bizikletan kargatu zituen Urduña jaioterriaren eta Benidormen arteko distantzia egiteko, beste zenbait lagunekin batera Erronkako parte-hartzaileen helburua osasuna eta kirola uztartzea izan zen.
Uruguaiana
Uruguaiana Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Andeetako zibilizazioak
Andeetako zibilizazioak antzinako gizarte konplexuak izan ziren, Hego Amerikako herri indigenak osatuak. Kontinentearen mendebaldean, Ozeano Barearen eta Amazoniaren arteko kostaldeko eta Andearteko haranetan garatu ziren. Eskualde hori zibilizazioaren sorlekuetako bat izan zen, hau da, gizarte konplexua modu autonomoan sortu zen eremu batzuetako bat, hala nola Mesopotamia eta Mesoamerika. Kultura-gune hori gaur egungo Peru, Bolivia eta Txileko iparraldeko eskualde menditsuetan eta kostaldean zabaldu zen, eta eragina izan zuen Argentinan, Kolonbian eta Ekuadorren. Herri horien iraganaren berreraikuntza arkeologiaren bidez egiten da nagusiki, Espainiako konkistaren garaiaren aurreko kontakizun idatzirik ez dagoelako. Horregatik, etengabeko aurkikuntzek berreraikuntza historiko horren birmoldaketak eragin zituzten.
Munduko alde honetako lehen gizarte konplexu ezagunak, Sechín eta Caral, K.a. 4. milurtekoan sortu ziren, egungo Peruko erdialdeko kostaldean. K.a. XII. mendean Chavin edo Cupisniqueko kultura kostalde osoan eta erdialdeko Andeetan zabaldu zen, eta, gainbeheraren ondoren, hainbat eskualde-estilo sortu ziren: Paracas, Vicús, Cajamarca, Moche, Recuay, Lima, Pucará, Nazca, Huarpa eta Tiahuanaco.
VII. mende inguruan, Nazca eta Tiahuanacok Huarparen gainean izan zuten eragina, nekazaritzan eta ureztaketan tokiko garapenei gehituta, Huari sortzea ekarri zuen, hiri-estatu handi eta militarizatu gisa, eta Chavinen eraginpean zegoen eskualdearen zati handi batean hedatu zuen bere nagusitasuna, Tiahuanacota hegoaldean izan ezik. X. mendean Huari eta Tiahuanaco erori zirenean, botere politikoa hainbat kultura-estilotako jaurerrietan zatitu zen. Garai hartan, Lambayeque, Chimú, Chancay, Ychsma, Maranga eta Chincha garatu ziren kostaldean, Chachapyoas, Huamachuco, huancak, chancak, collak, Lupaca, Chiribaya eta inken parean. 1438. urtearen inguruan, Pachacuti inkak Inperio inkaikoa gaur egungo Kolonbiaren hegoalderaino eta Argentinako ipar-mendebalderaino hedatzen du. Kultura-ondorengotza luzeak aldaketa latza izan du Espainiaren Konkistarekin XVI. mendean.
Andeetako zibilizazioen lorpen original batzuk laboreen, ureztatze-kanalen, astronomiaren, teknika arkitektonikoen, ehunen eta kontabilitatearen garapenean daude.
NGC 136
NGC 136 kumulu ireki bat da, Cassiopeia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Wasterkingen
Wasterkingen Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Michiharu Otagiri
Michiharu Otagiri (小田切 道治, 1978ko irailaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Ligné (Charente)
Ligné Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ligné udalerrian erroldatutako biztanleak 169 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 72 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 95 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (36 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Ligné udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 980 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carlos Gorostiza
Biografia
Argentinako antzerki independentea deitu dena sortu zuen, eta bere garaiko antzerkigileen aitzindari izan zen, antzerkigintzaren giltzarri, Hego Ameriketako antzerkigintza aztertu dutenentzat. Poesia, antzerki-lanak eta txotxongiloa egiten hasi zen berak sortutako konpainiarekin (Los títeres de la estrella grande). Konpainia horrentzat idatzi zituen, besteak beste, La clave encantada (1943) eta Nuevos títeres (1949). Azkeneko urte horretan, arrakasta handia izan zuen antzerki independentearen munduan, El puente ("Zubia") obrarekin. Handik aurrera, Hispanoamerikako antzerkigile ospetsuenetako bat izan zen.
Gorostizaren antzerki-lanak, errealismoaren konbentzioetatik irten gabe, Buenos Airesko kaleko hizkerarekin, jendea, ohiturak eta gizarte-harremanetan sortzen diren arazo moralak aztertzen ditu, existentzialismotik gertu dagoen ikuspegi bati jarraituz.
Lan aipagarriak ditu, besteak beste: Marta Ferrari (1954, filma), El pan de la locura (1958, "Eromenaren ogia", antzezlana), Los prójimos (1967, "Hurkoak", antzezlana), El lugar (1970, "Lekua", antzezlana) eta Aeroplanos (1989, "Aireplanoak", antzezlana), El patio de atrás (1994, "Atzeko patioa", antzezlana), Vuelan las palomas (1999, "Usoek hegan egiten dute", eleberria), La buena gente (2001, "Jende ona", eleberria), El merodeador enmascarado (2004, "Kuxkuxero mozorrotua", oroitzapenak).
Naohito Hirai
Naohito Hirai (平井 直人, 1978ko uztailaren 16a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Irati
Iratiko oihana Euskal Herriko basorik handiena da, Europako pagadi-izeidi handienetan bigarrena (Alemaniako Oihan Beltza baizik ez da handiagoa). Guztira 17.000 bat hektarea ditu, Nafarroa Beherean, Zuberoan eta Nafarroa Garaian. Pirinioetako bi aldeetara dago Iratiko oihana, Orhiko gainetik Orbaizetako lurretaraino, Aezkoako mendebaldean. Pago eta izeiez gainera, ugari dira pinuak eta arteak. Hango zuhaitz espezie batzuk otsalizarra, astigarra, sahatsa, ezkia eta zumar hostozabala dira; eta, zuhaixken artean, ezpela, hurritza, gorostia, elorri zuria, ipurua eta basarana. Baso gaztea da, orain dela 12.000 urte sortua.
Mitologiari dagokionez, basoa Euskal Herriko elezahar eta mitoen gune garrantzitsua da, batez ere Basajaunen bizilekuetako bat.
Iratiko oihanaren eremu bat, Lizardoia izenekoa, Aztaparretarekin batera, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2017an, Europako beste pagadi batzuekin batera.
Ibaiak
Euskal Herriko ibai garrantzitsuak sortzen dira Irati inguruko mendietan. Atlantiko aldera jotzen dute Errobi ibaiak (Ezterenzubiko mendietan sortua) eta Ezterengibel (Ezterenzubiko herrian biltzen zaio Errobiri) eta Lauribar (Donibane Garazin husten du ura Errobi ibaian) ibaiek. Mediterraneo aldera jotzen du Irati ibaiak.
Irati ibaia Urtxuria eta Urbeltza ibaiek bat egin ondoren jaiotzen da. Urrio ibaiaren urak hartu eta Irabiako urtegian sartzen da. Ondoren Aezkoan sartu, Orbaizeta, Orbara, Aribe eta Orotz-Betelutik igaro, Artozkin Usozko urtegia sortu eta Agoitzen Urrobiren urak eta Aosen Errorenak hartzen ditu. Ondoren Zaraitzu ibaiaren urak hartzen ditu eta Aragoira isurtzen da. Guztira 80 km luze da.
Inguruko mendiak
Erlojuaren orratzen norabideari jarraituz, Orbaizeta herritik hartuta, hauexek dira oihanaren inguruan dauden tontorrak:
Inguruko herriak
Iparraldean, mendebaldetik ekialdera, Eiheralarre, Ezterenzubi eta Lekunberri udalerriak ditugu, Nafarroa Beherekoak. Hegoaldean, norabide berean, Orbaizeta eta Otsagabia herri nafarrak ditugu.
Lizardoiako natura eremu integrala
Zabaleta edo La Cuestión mendian, Iratiko etxeak eta Irabiako uharkaren artean dago kokatuta, 64 hektareako azalera du pago eta izeiekin. Horren barnean, 20 hektareatan ukitu gabeko basoa dago, 40 metroko altuera duten zuhaitzekin. 2017an, Europako beste pagadi batzuekin batera, UNESCOk Gizateriaren Ondaretzat izendatu zuen.
Mendilatzeko naturagune babestua
Mendilatzen, Iratiko oihanaren Aezkoako aldean, 119 hektarea dauka kareharrizko eremuan, euri tasa altuarekin eta pago handien basoarekin, beste espezie batzuekin batera.
Tristuibartea edo Ariztibarrenako naturagune babestua
Pettuberro mendian, Hiriberrin, 55 hektarearekin. Haritzak daude beheko aldeetan eta pagoak goikoetan.
Historia
Iratiko lurretako aberastasunen erabilerak gatazka ugari sorrarazi du historian zehar. XVI. mendean hasi ziren Frantziako eta Espainiako koroen arteko eztabaidak Iratiko mugak zehazterakoan.
Luguelín Santos
Luguelín Miguel Santos Aquino (1992ko azaroaren 12a) esprinter dominikar bat da, 400 m-ko proban aditua. 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina izan zen hemezortzi urterekin. Bere marka pertsonala 44,11 segundokoa da.
Irati
Historia
XVIII. mendean, Frantziako eta Espainiako errege borboitarrek baso hustuketa neurrigabe bati ekin zioten, itsasontzietarako zur eske, eta garrantzi berezia hartu zuen Iratiko oihanak (masta ederrak eskaintzen zituzten, besteak beste, Iratiko izei tantai luzeek). XVIII. mendearen bukaeran, Karlos III.a Espainiako erregeak Orbaizetako burdinolan armaola handi bat egiteko asmoa agertu zuen, eta Aezkoako mendien ustiapena berarentzat izatea lortu zuen, bertakoei egin zien zerga arintze baten truke. 7.593 ha ziren, pagoz eta izeiez estaliak gehienbat. Garrantzi handia izan zuen XIX. mendean Orbaizetako Armaolak.
Luguelín Santos
Santos 2010eko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan bi urrezko dominarekin atera zen eta 2011ko Panamerikar Jokoetan bere senior debut-a egin zuen, banakako eta erreleboko zilarrezko dominak eskuratuz Dominikar nazioko errekorrekin. Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketan bere herrialdeko lehen domina irabazi zuen 400m-ak irabazita 2012an, Bartzelonan. CRESO Dominikar programa olinpikokoa da. Bere ibilde profesionalean haibat domina irabazi ditu txapelketa ezberdinetan. Besteak beste, 2015 urtean Panamerikar Jokoetan urrea irabazi zuen 400 metroetako proban. Bi urte lehenago, 2013an, Moskuko Munduko Txapelketan, 400m-etan, brontzezko domina lortu zuen. Unibertsiadetan, guztira 4 urre lortu zituen 2015 eta 2007ko edizioen artean.
Olinpiar Jokoei dagokionez, 3 Udako Olinpiar Jokoetan hartu du parte. 2012an zilarrezko domina lortu zuen 400m-ko proban, bere ibilbideko lorpenik garrantzitsuena izanez. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020koan ere hartu zuen parte eta azken honetan beste domin bat lortu zuen. Kasu honetan 4x400m-ko errelebo mistoan zilarrezko beste domin bat lortu zuen.
Irati
Kablegintza Iratin
Jean Morettiren aita eta osaba italiarrak izan ziren egur kableak Euskal Herrira lehen aldiz ekarri zituztenak. Bixente Eskisabel (1899-1955) ataundarra beste aitzindari bat izan zen mendi inguruetan egurra eta beste lehengai batzuk garraiatzeko kableen sistemen instalakuntzan, besteak beste Irati aldean. Historiako lehenengoa zonalde honetan 1934an ezarri zuten Hiriberrin, Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian. Besteak beste Martxate-Berrendi-Azpilingua, Mendilatz-Etxalastoa, Txangoamendi-Etxesakeseko Erreka-Txangoa, Txangoamendi-Nabalako Bidea, Egurgio-Mozoloartea, Kakollako Erreka-Gibelea eta Mozoloak-Iribiatxikia egur kableak eraiki zituzten Aezkoa aldean.
Mendibetik (Nafarroa Beherea) Iratiko oihaneraino zihoan 18 kilometroko kable azpiegitura airetik.
Ponte izena
Azken urteotan, Aneren ondoren Irati da Euskal Herrian gehien erabilitako emakumezko izena. Horrela deituta, pertsona ezagunak dira gaur egun Irati Jimenez eta Irati Elorrieta idazleak, Irati Anda eskalatzailea eta Irati Zubizarreta mendi lasterkaria eta Irati Sarasua kazetaria, besteak beste.
GR 11 ibilbidea
Pirinioetako hegoaldeko isurialdea aldenik zeharkatzen duen GR 11 ibilbidea bertatik igarotzen da. Hiru etapa hartzen dute barne ibilbideak zonalde honetan:
Mylocheilus caurinus
Mylocheilus caurinus Mylocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ptyas dipsas
Ptyas dipsas Ptyas generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Cottus volki
Cottus volki Cottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Graham Swift
Graham Colin Swift (Londres, 1949ko maiatzaren 4a) Ingalaterrako idazlea da, Royal Society of Literature elkarteko kidea eta Booker Prize sariaren irabazlea.
Ibilbidea
Londresko Dulwich Collegen, Cambridgeko Queens' Collegen eta Yorkeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak.
Fikziozko eleberri ugari idatzi ditu eta 30 hizkuntzatara itzuli dira haren lanak. 1983an Waterland liburuak Guardian Fiction Prize saria jaso zuen eta hurrengo urtean Royal Society of Literature elkarteko kide bihurtu zen. 1992an Waterland liburuan oinarrituriko izen bereko filmea egin zuten, Jeremy Irons protagonista zela. Shuttlecock, Last Orders eta Mothering Sunday ere filme bihurtu ziren hurrengo urtetan.
Last Orders liburuak Booker Prize sari entzutetsua irabazi zuen eta filmeko protagonistak Michael Caine eta Bob Hoskins izan ziren.
Energia potentzial elastiko
Energia potentzial elastikoa gorputz elastiko batek bere oreka-posiziotik ateratzen denean duen energia potentziala da. Energia potentzial elastikoa objektuak konprimatzen edo luzatzen direnean ematen da, edo edozein modutan deformatzen badira. Elastizitatearen teoria batez ere gorputz eta material solidoen deformazio mekaniketan oinarritzen da. Energia potentzial elastikoaren ekuazioa ekilibrio mekanikoaren posizioa ebazteko erabiltzen da. Energia hau potentziala denez, energia zinetikoa bezalako beste energia batean eraldatzen da. Ekuazioa matematikoki horrela adieraz daiteke:
NGC 151
NGC 151 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n. 1886an Lewis Swiften galaxia bera behatu zuen eta NGC 153 izena jarri zion.
Astaperrexil txiki
Astaperrexil txikia (Aethusa cynapium) Apiaceae familiako landare belarkara da. Zurtoina hozkatua du, eta 10 cm eta 1 m bitarteko garaiera. Perrexilaren antzeko hostoak ditu eta lore zuriak, mordotan. Fruitua arrautza itxurakoa. Europa eta Asia guztian izaten da, utzita dauden lurretan batez ere. Oso pozoitsua da.
Pontal
Pontal Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Wangenbourg-Engenthal
Wangenbourg-Engenthal Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wangenbourg-Engenthal udalerrian erroldatutako biztanleak 1.366 ziren. Familiak 518 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 161 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 197 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 870 ziren, horien artean 645 aktiboak ziren eta 225 inaktiboak ziren. 645 pertsona aktiboetatik 599 lanean zeuden (337 gizon eta 262 emakume) eta 46 langabezian zeuden (16 gizon eta 30 emakume). 225 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 91 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wangenbourg-Engenthal udalerrian 572 unitate fiskal zeuden, 1.394,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.968 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 69 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Wangenbourg-Engenthal udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Astaperrexil handi
Kondairak dio Sokratesek bere infusioa hartu zuela heriotza zigorra jasan zuenean.
Anohni
Anohni edo ANOHNI (Chichester, Ingalaterra, 1971 ko urriaren 24a) abeslari, musikagile eta piano-jotzailea da, Antony and The Johnsons taldeko abeslari izateagatik ezaguna. Emakume transgeneroa, Antony Hegarty edo Antony jaiotza-izenaz egin zen ezagun lehenik. 2015etik Anohni izena darabil publikoki.
Uretako astaperrexil
Uretako astaperrexila (Cicuta virosa) Apiaceae familiako landare belarkara da, iparraldeko Europa, Asia eta Amerikan jatorria duena. Oso pozoitsua da.
Tregellasia leucops
Tregellasia leucops Tregellasia generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Mylopharodon conocephalus
Mylopharodon conocephalus Mylopharodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Koji Fujikawa
Koji Fujikawa (藤川 康司, 1997ko urriaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga, Oita Trinita, Sagan Tosu eta Kataller Toyama.
Custer konderria (Oklahoma)
Custer konderria (Custer County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Arapaho da. 2010eko zentsuaren arabera 27,469 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Custer konderriak 259,535 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,432 ura dira. Beste 256,102 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,58 da.