cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nitrome Limited
Jokuak
85. Rush
84. Bad Ice-Cream
83. Super Treadmill
82. -Happy Jump Land- Enemy 585: The Last Henchman
81. Sky Serpents
80. Temple Glider
79. Squawk
78. Worm Food
77. Ribbit
75. Bullethead
74. Chisel
73. Tiny Castle
72. Blast RPG
71. Skywire VIP
70. Rubble Trouble New York
69. Avalanche: A Penguin Adventure!
68. Ice Breaker: The Gathering
Jeff Wilson
Jeffrey William Wilson (Invercargill, 1973ko urriaren 24a) zeelandaberritar errugbi eta kriket jokalari ohia da, bi kiroletan internazionala izan zena; errugbian hegaleko eta atzelari postuetan aritzen zen. 1993ko azaroaren 20an egin zuen debuta Zeelanda Berriko errugbi selekzioarekin, Murrayfielden, Eskoziaren kontra.
Nitrome Limited
Jokuak
67. Cold Storage
66. B.C. Bow Contest
65. Graveyard Shift
64. Cave Chaos
63. Nebula
62. Rockitty
60. Parasite
59. Castle Corp: Castleware for All Occasions
58. Double Edged
57. Droplets
56. Cosmic Cannon
55. Power Up
54. Final Ninja Zero
53. Rustyard
52. Ice Breaker: The Red Clan
51. The Glassworks
50. Mirror Image
49. Twin Shot
48. Flash Cat
47. Pixel Pop
46. Ice Breaker
45. Frost Bite 2
44. Fat Cat
43. Toxic 2
42. Flipside
41. Bomba
40. Numbskull
39. In the Dog House
Careproctus trachysoma
Careproctus trachysoma Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Nitrome Limited
Jokuak
38. Mallet Mania
37. Onekey
36. Final Ninja
35. Mutiny
34. Small Fry
33. Skywire 2
32. Knuckleheads
31. Snot Put
30. Cheese Dreams
29. Magneboy
28. Dirk Valentine and The Fortress of Steam
27. Go Go UFO
26. Aquanaut
25. Jack Frost
24. Snow Drift
23. Thin Ice
22. Twang
20. Headcase
19. Off the Rails
18. Nanobots
17. Yin Yang
16. Toxic
15. Square Meal
14. Hot Air 2: All Blown Up!
12. Space Hopper
11. Skywire
10. Magic Touch
9. Tanked Up
5. Feed Me
4. Roly Poly
3. Chick Flick
2. Sandman
1. Hot Air!
Jokalari askodun Jokuak
A22. Rainbogeddon
A20. Nitrome Must Die
A19. Office Trap
A18. Test Subject Arena
Infundibulicybe gibba
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Japonia, Errusia, Kazakhstan, Australia, Himalaiako eremua.
Nitrome Limited
Jokalari askodun Jokuak
A17. Rush
A16. Bad Ice-Cream
A15. Bullethead
A14. B.C. Bow Contest
A13. Cave Chaos
A12. Twin Shot 2: Good and Evil
A10. Droplets
A9. Twin Shot
A7. Mallet Mania
A6. Mutiny
A5. Skywire 2
A4. Go Go UFO
A3. Jack Frost
A2. Square Meal
A1. Chick Flick
Neguko Jokuak
N16. Lockehorn
N15. Rubble Trouble Moscow
N14. Lockehorn
N13. Rush
N11. Avalanche
N9. Cold Storage
N8. Ice Breaker: The Red Clan
N7. Ice Breaker
N6. Frost Bite 2
N4. Snow Drift
N3. Thin Ice
N2. Frost Bite
N1. Gift Wrapped
Albisteak
Albisteak: http://www.nitrome.com/blog/
The Legend of Zelda
The Legend of Zelda (ゼルダの伝説)- Zeldaren kondaira- Shigeru Miyamoto eta Takashi Tezuka diseinatzaileek sortutako eta Nintendok garatutako akzio-abenturazko bideo-joko bat da, enpresa hau nazioarteko banaketaz ere arduratzen delarik. Bere tituluetan zehar Link gerlariaren abentura heroikoak kontatzen dira, arriskuei aurre egin behar diena eta asmakizunak asmatu behar dituena, Zelda printzesa askatzeko, Ganondorf garaitzeko eta bere bizilekua den Hyrule erresuma salbatzeko funtsezko helburuekin.
The Legend of Zelda izeneko lehen bideo-jokoa salgai jarri ondoren, sail honek ospe handia lortu du, bideo-jokoen industrian aldeko kritika ugari ere jasoz, nazioarte mailan arrakasta komertzial handia bihurtuz (2010era arte, sail honetako saldutako aleak 59 milioitan kalkulatzen dira). Saileko jokorik berriena The Legend of Zelda: Spirit Tracks da, 2009ko abenduak 7an salgai jarri zena Ameriketako Estatu Batuetan eta urte horretako abenduak 11n Europan. Urte horren erdialde inguruan, Miyamotok The Legend of Zeldaren joko berri bat (Wii kontsolarentzat) prestatzen ari zela adierazi zuen, eta iraultzailea izango dela, wiimotionplus erabiltzeko aukerarekin, prozesuan horri dagokion diseinu artistikoaren marrazki bat erakutsiz. 2010 erdialdean, E3 izeneko urteroko gertakarian zehar, saileko hurrengo jokoaren izena adierazi zen: The Legend of Zelda: Skyward Sword, 2011n estreinatuko dela baieztatuz. Gainera, gertakari horretan bertan, laster The Legend of Zelda: Ocarina of Time 3D salgai jarriko zela iragarri zen, Ocarina of Time izeneko jokoaren bertsio berri bat, hiru dimentsiotako grafikoekin, Nintendo 3DS kontsola eramangarriarentzat. Nintendoren arabera, joko hau 2011ko ekainean estreinatuko da.
Martone
Martone Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Martonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Du Fu
Du Fu edo 杜甫, (712-770) Tang dinastiako poeta eta politikari txinatarra izan zen. Li Bai (Li Po) bere garaikide eta lagun zaharrarekin batera, Txinako poetarik handiena deitzen zaio.
Biografia
Bere anbiziorik handiena bere herrialdea funtzionario arrakastatsu gisa zerbitzatzea zen, baina ez zen beharrezko egokitzapenak egiteko gai izan. Bere bizitza, herrialde osoarena bezala, 755ko An Lushanen matxinadak suntsitu zuen, eta bere azken 15 urteak kezka garai ia etengabea izan ziren.
Bere bizitzan zehar eta hil eta berehala, Du Fu ez zen oso estimatua izan. Neurri batean, hori bere berrikuntza estilistiko eta formalei egotz dakieke, horietako batzuk oraindik ere "Txinako kritikariek oso ausartak eta arraroak direla uste baitute". Berari buruzko erreferentzia garaikide gutxi daude — sei idazleren hamaika poema besterik ez —, eta horiek afektu moduan deskribatzen dute, baina ez ideal poetiko edo moralen eredu gisa. Du Furen presentzia ere pobrea zen poesia garaikideko antologietan.
Hasieran beste idazle batzuek gutxi ezagutu bazuten ere, bere lanek eragin handia izan zuten Txinako eta Japoniako literatura-kulturan. Bere idatzi poetikoetatik, mila eta bostehun poema inguru gorde dira denboran zehar. Kritikari txinatarrek "poeta-historialaria" eta "poeta-jakintsua" deitu diote, eta bere lanaren zabaltasunak mendebaldeko irakurleei aurkezteko aukera eman die, hala nola "Virgilio, Horazio, Ovidio, Shakespeare, Milton, Burns, Wordsworth, Beranger, Hugo edo Baudelaire txinatarra".
Du Furen garrantzia
Encyclopædia Britannicaren arabera, literatur kritikari askok uste dute Du Furen poemak garai guztietako handienen artean daudela, eta honako hau dio aipatutako entziklopediak: "Bere hizkuntza trinko eta konprimituak esaldi baten ñabardura konnotatibo guztiak eta hitz indibidualaren intonazional potentzialak erabiltzen ditu, ezein itzulpenek inoiz erakutsi ezin dituen ezaugarriak".
Brush Prairie (Washington)
Brush Prairie Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clark konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Seinale/zarata ratio
Seinale/zarata (ingelesez signal-to-noise ratio, SNR edo S/N laburtua) transmititzen den seinalearen potentziaren eta zarataren potentziaren arteko proportzioa da. Tarte hori dezibeletan neurtzen da. Tarte dinamikoa eta seinale/zarata erlazioa (hondo-zarataren eta erreferentzia-mailaren artean dagoen tarte hori adierazteko) sinonimotzat erabili daitezke. Ez da gauza bera gertatzen tarte dinamikoak gailur-maila eta hondo-zarataren arteko distantzia adierazten duenean. Ekipo baten zehaztapen teknikoetan dezibeletan adierazitako seinale/zarata erlazioa agertzeak ez du ezer esan nahi erabilitako erreferentzia-puntuekin eta haztapenekin batera ez badoa.
Tarte dinamikoa behar bezala adierazteko dB neurketek beste hauek ere adierazi behar dituzte:
Esaterako, magnetofono baten espezifikazio teknikoetan hau aurkituko genuke:
60 dB, CIR 468-3 (erref. 1 kHz, 320 nWb / m -1 ).
Jakina, maiztasun-erantzunaren arabera ekipoak alderatu ahal izateko, ekipoak seinale/zarata erlazio hori haztapen-kurba eta erreferentzia-maila bera erabiliz neurtu behar du.
Zarata-faktorea
Gailu elektroniko batek, adibidez anplifikadore batek, sortutako zarataren magnitudea zarata-faktorea (F) deritzonaren bidez adieraz daiteke. Faktore hori sarrerako seinale/zarata ratioa (S/R)sar, (S/R)irt irteerako seinale/zarata erlazioaz zatitzearen emaitza da, seinalearen eta zarataren balioak zenbaki sinpleetan adierazten direnean:
Hala ere, seinale/zarata erlazioaren balioak modu logaritmikoan adierazi ohi direnez, normalean dezibeletan, zarata-faktorea S/R ratioen arteko kenketa eragiketa izango da, zeren eta:
dB_{SPL}ren ordez, ohikoa da zarata-faktorea A (dB_{A}) dezibeletan neurtzea (A kurba)-ren funtzioan haztatuta.
Zarata-faktorea parametro garrantzitsua da transmisio-sistemetan. Izan ere kanpoko zarata inoiz ezin izango da erabat ezabatu, baina ekipoek sortzen duten zarataren murrizketa haien diseinuaren araberakoa da.
Kimikako aplikazioak
Seinale/zarata ratioak osagai-analisia egiteko instrumentu baten egokitasuna kuantifikatzen du. IUPACen arabera, detekzio-muga honela definitzen da: tresna kalibratzeko zuzenaren maldaren arteko zarata zurien desbiazio estandarra (tresnak sortutako zarata) hiru aldiz. Definizio horren arrazoia sinplea da; izan ere, osagairik gabeko instrumentuak sortutako seinalea halako hiru baino handiagoa den seinalea sortzen duen osagaia bakarrik hauteman daitekeenez, kimikariak ziurtatzen du aztertutako seinalea laginaren ondorio dela. Hala ere, horrek eragotzi egiten du kontzentrazioak intentsitate txikiagoko seinalea sortzen duten osagaiak zehaztea, hau da, sentikortasun-galera.
Egretta picata
Egretta picata Egretta generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
Vrizy
Vrizy Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vrizy udalerrian erroldatutako biztanleak 363 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 209 ziren, horien artean 146 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 146 pertsona aktiboetatik 125 lanean zeuden (71 gizon eta 54 emakume) eta 21 langabezian zeuden (7 gizon eta 14 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vrizy udalerrian 147 unitate fiskal zeuden, 360 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.102 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vrizy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carlos García Adanero
Carlos García Adanero (Talavera de la Reina, Toledo, Espainia, 1967ko otsailaren 7a) UPNko politikaria da.
Nafarroara hiru urte zituelarik etorria, abokatua da ogibidez, zuzenbidean Nafarroako Unibertsitatean lizentziatu baitzen. UPNn 1987an sartu zen. Barañaingo zinegotzia 1991 eta 1996 bitartean izan zen, baita Nafarroako Parlamentuko kidea 1991tik ere. 2003-2007ko legegintzaldian alderdiko bozeramailea izan zen. UPN barruan, ordea, baztertzeko prozesuan jarri zen Javier Esparzarekin lerrokatu ez zelako.
Transfuga
Javier Esparzak ez zuen berarengan konfiantzarik, ez baitzion lagundu alderdi barruan sortutako liskarretan, eta Madrilera bidali zuen, hainbeste traba egin ez ziezaion. Sergio Sayas alderdikideak bezala, beren alderdiak baztertu egin zituela jakinda, geratu zitzaien aukera erraz bakarra politikan jarraituko zutela agintzen zien beste alderdi bati saltzea izan zen. Lan Erreformaren bozketarekin iritsi zitzaien aukera, eta PPk egin zien eskaintza, orduan Pablo Casadok zuzenduta. García Adanerok eta haren alderdikide zen Sayasek Esparzaren jarraibideak ez zituzten bete bozketa hartan, eta jakin bazekiten hura gorria eta kanporatua zela, hala gertatu baitzen. Hortik aurrera, halako ke-gortina batzuk sortu ziren, hala nola herritarren plataforma bat sortzea, kanporatzearen aurkako errekurtsoa eta abar. Zorabiatu egin ziren, baina PPra joateko txartela Lan Erreformaren aurka bozkatu zuten egun berean erosi zuten. PPren ordainketa politikan jarraitzea izan zen. 2023ko hauteskundetan, azken unean eta kanpotik heldutako bozkeei esker, alderdi horrekin diputatu atera zen Madrilen.
Ibai-muskuilu
Ibai-muskuilu (Unionidae) Unionoida ordenako moluskuen familia baten izen arrunta da. Familia kosmopolita hau ur gezan bizi da.
Maskorra handia da eta azal ilun batez estalita dago kanpotik eta nakarrez barrutik.
Craugastor rostralis
Craugastor rostralis Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Yalu
Yalu edo Amnok Txina eta Ipar Koreako muga egiten duen ibai bat da. Txineraz, "bi lurralderen arteko muga" esan nahi du.
Yalu ibaiaren iturburua Paektu mendian dago, Changbai mendietan, itsasotik 2.500 metroko altueran. Iturburutik eta Itsaso Horian urak isuri bitartean, 800 km inguruko luzera dauka; besteak beste, Txinako Dandong eta Ipar Koreako Sinŭiju hirietatik igarotzen da.
Neotomodon alstoni
Neotomodon alstoni Neotomodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Zinez (musika taldea)
Ibilbidea
Barañaingo Alaitz institutan ezagutu zuten elkar eta taldea eratu zuten.
John Napier
John Napier (Neper), Merchistoneko baroia, (Merchiston, Edinburgh, Eskozia, 1550eko otsailaren 1a - Merchiston, 1617ko apirilaren 4a) eskoziar matematikaria izan zen. John Napierrek kalkulu logaritmikoa garatu zuen, biderketa batuketa bihurtzeko balio duena, eta baita zatiketa kenketa, berreketa biderketa eta erroketa zatiketa bihurtzeko ere. Horrela kalkuluak erraztu egiten dira. Aritmetikan, hamartar puntuaren erabilera ere ohiko egin zuen.
Biografia
John Napier (Neper), Merchistoneko baroia, Merchistonen jaio zen, Edinburghen, Eskozian, 1550eko otsailaren 1ean.
Bertrand Zalgize
Bertrand Zalgize (Zalgize, Zuberoa, XVI. - XVII. mendeak) zuberotar idazlea izan zen.
Biografia
Zaldun higanota zen, Zalgizeko gazteluan sortua. Oihenartek eman zuen haren berri, eta soneto bat eskaini zion. Esaera zaharren biltzailea izan zen. Sauguisek bildutakoak Julio Urquijok argitaratu zituen RIEV aldizkarian, Los Refranes vascos de Sauguis izenburupean. Olerkaria ere izan bide zen, baina ez da haren olerkirik gorde.
John Napier
Biografia
Napierren aita Merchistongo gazteluko sir Archibald Napier izan zen eta bere ama, berriz, Janet Bothwell zen. Amaren aldeko aitona Francis Bothwell, Lord of Session politikaria eta epailea izan zen eta Adam Bothwell, Orkada uharteetako apezpiku izatera heldu zena, Johnen osaba zen, amaren anaia alegia.
13 urte zituen St Andrews Unibertsitatean hasi zenean, Fifen, bertan, urtebete baino gutxiago egon bazen ere. Bere ama denboraldi horretan hil zen. Osaba Adam Bothwellek Johnen aitari semeak Europan zehar bidaiatzeko aholkatu zion eskutzi baten bidez, horrela hobeto heziko zen xedean:
Aholkua kontuan hartuko zen eta Napierrek Herbeheretan, Frantzian eta Italian zehar bidaiatuko zuen bere heziketa aurrera eramateko.
1571n, Merchistonera itzuli zen eta, hurrengo urtean, Elizabeth Stirlingekin ezkondu zen, berarekin bi seme izan zituelarik. Gartlandeko (Stirling) gaztelu batean bizi izan ziren. Emaztea 1579an hil zitzaion eta, handik gutxira, Napier berriro ezkondu zen; oraingoan Agnes Chisholmekin eta berarekin beste 10 seme-alaba izan zituen.
1608an aita hil zenean, John Merchistongo gaztelura joan zen bizitzera eta bertan hil zen 9 urteren buruan.
Matematikari eginiko ekarpenak
Bere bizitzan zehar, Napierrek kalkuluak sinplifikatzeko tekniken aurkikuntzan interes handia erakutsi zuen. 1570ean bere lehen tratatua idatzi zuen, bertan bere kalkulurako hainbat metodo eraginkor erakusten ditu, notazio errezenak deskribatzen ditu eta ekuazioaren emaitza irudikariaren inguruan aztertzen du. Lan hau ez zen 1838ra arte argitaratu eta, ordurako, ideia hauek gaindituta zituzten beste matematikari batzuk.
Matematika arloan, logaritmoen kontzeptua izan zen zalantzarik gabe bere ekarpenik handiena. Napierrek honen inguruan ikertu zuen 1590 eta 1617 urteetan. 1614an idatzi zuen ideia horren inguruko lehen lana, honen izena Mirifici Logarithmorum Canonis Descriptio zen (Logaritmoen taula miresgarri baten deskribapena). Bertan, triangeluen buruketak ebazteko logaritmoen erabilera azaltzen du eta logaritmoen taula bat ere ematen du. 1619an bere seme Robertek, aita hil ondoren, argitaratu zuen Mirifici Logarithmorum Canonis Constructio (Logaritmoen taula miresgarri baten eraketa) lana, non logaritmoen taularen eraketa nola burutzen den azaltzen duen.
Hasiera batean logaritmoei zenbaki artifizialak izena jarri arren, ondoren, berak jarri zion gaur egun ezagutzen dugun izena, horretarako grekotik datozen logos (proportzio) eta arithmos (zenbakia) hitzak batuz.
Napierren aurkikuntzak berehala eragin handia izan zuen matematika zein astronomian. Bere lanak jarraitzen zituzten aitzindarietako batzuk Henry Briggs eta John Speidell izan ziren. Johannes Keplerrek 1620an argitarapen bat eskaini zion Napierri, bertan logaritmoak Keplerren legeak aurkitzeko ideia nagusiak izan zirela baieztatuz.
Pierre-Simon Laplacen aipu batek Napierren logaritmoen ezarpen eta aurkikuntzari ohorea eta aipamena egin zion:
Oraingo notazio dezimalaren erabilera izan zen bere beste ekarpenetako bat, nahiz eta eragin zuzena ez izan. Notazio hau ospetsu bihurtu zen Europan zehar bere lan Mirifici Logarithmorum Canonis Constructio-ren hedapenari esker eta, bertan, komaren bidez hamartarren zatia osoarengandik bereizten zen. Egia da ez zela bera izan hau sortu zuena, baina berari esker egin zen ezaguna.
Napierrek kalkuluak errazteko 3 tresna diseinatu zituen, 1617ko bere Rabdologiae lanean deskribatua. Bere lanik garrantzitsuena nepertar abakoa dela esan daiteke, historioako kalkuluak egiteko lehen tresnatzat hartzen delarik.
Leesport (Pennsylvania)
Leesport Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 1,918 biztanle zituen, 1.82 kilometro koadrotan banatuta.
John Napier
Teologia
Protestantismoaren jarraitzaile sutsua zenez, bere bizitza osoa ideia fededunei aurre egiten ibili zen.
Lehen urteetatik Apokalipsiaren ikerketan interesa izan zuen. 1594an Plaine Discovery of the Whole Revelation of Saint John argitaratu zuen, garai hartan eragin handia izan zuen lana izan zena, frantsesera eta alemanera itzuli zuten eta hainbat alditan berrargitaratua izan zen. Bertan, beste hainbat gauzarekin batera, Aita Santua Antikristoa dela azaltzen du eta Eskoziako erregea bere gortetik papista eta ateo guztiak botatzera behartzen du eta, horrez gain, munduaren amaiera aurreikusten du.
Beste zenbait aportazio
Nekazaritzan, lurra ongarritzeko eta belar txarrekin amaitzeko gatzen erabilera aztertu zuen. Sistema eraginkorra zen eta The new order of gooding and manuring all sorts of field land with common salt liburuan zabaldu zuen.
Arkimedesek aurretik zeukan ideia bat hobetuz, torloju hidrauliko bat sortu zuen.
Olpe (Kansas)
Olpe Kansasko hiri bat da. Lyon konderrian kokatua dago. 2010ean 546 biztanle zituen, 1.74 kilometro koadrotan banatuta.
Balio nominal
Finantza eta kontabilitatean, balio nominalak aitortutako balioaren esanahia hartzen du. Hemendik datoz parean (pareko balioa), parekoaz gain (parekoaz gaineko balioa) eta parekoaz azpitik (parekoaz azpiko balioa) adierazpenak, hain zuzen ere.
Bonoak
Pareko balioaz saltzen den bono batek balio nominalaren %100eko prezioa du. "Parekoaz" adierazpena bono baten igorritako jatorrizko balioari edo iraungipen momentuko balioari buruz hitz egiteko ere erabil daiteke.
Akzioak
Akzioen balio nominalak ez dauka zerikusirik merkatu-balioarekin, eta kontzeptu gisa, nahiko zaharkitua dagoen zerbait da. Akzio baten balio nominala estatu korporatibo batek definitutako balioa bat da, zeinaren azpitik mota horretako akzioak ezin diren saldu hasierako eskaintza batean; enpresa igorleak balio nominalaren azpitik akzio gehiago ez igortzeko konpromisoa hartzen du, hortaz, inbertitzaileak ziur egon daitezke inork ez duela igorpen prezio mesedegarririk jaso. Hau da, balio nominala konpainia igorleak gutxieneko prezio gisa ezartzen duen balio bat da. Hau garrantzitsuagoa izan zen erregulatu gabeko balio-merkatuetan gaur egun dagoeneko badauden merkatu erregulatuetan baino, non, orokorki, akzioen igorpen prezioak argitaratu behar diren. Akzioen balio nominala aldaketarik gabe mantentzen da bonifikazioko akzioen igorpen batean, baina bai ordea akzioen banaketa batean.
Aisia
Aisia dibertsiora, atsedenera eta norbere garapena lortze aldera ematen den denbora da, gehienetan, helburu ludiko edo kulturaletarako erabiltzen da aldi hori: kirolak, lorezaintza, brikolajea, jolasak, denbora-pasak...
Dimentsioak eta noranzkotasuna
Aldiz, noranzkoak positiboak dira esperientzia atsegingarria denean, eta horren barruan ere mota bi daude:
Azken hau bost dimentsiotan banatzen da:
Motibazioa
Aisian egiten ditugun jardueretan motibazioak eragin handia du eta, horren arabera, jardueren honako sailkapena sortzen da:
Hala, aisian burututako eta betebehartzat jotzen diren jardueren arteko marra lausoa eta pertsona bakoitzaren araberakoa da. Izan ere, ikastea, sukaldatzea edo korrika egitea batzuentzat lana izango da eta beste batzuentzat gozamena sentitzeko modua.
Motibazioa ezberdina izango da adinaren, interesen, gaitasun fisikoaren, adimen gaitasunaren, izaeraren, esperientziaren… arabera, ezberdina izango da erabiltzaile gisa egingo den jardueraren aukeraketa.
Historia
Gomes eta Elizalderen arabera, Mendebaldean aisiari buruz eginiko ikerketetan ikusi da, oro har, bere erroak Grezia klasikoan edo Europakomodernitatean daudela, gizarte hiritar eta industrializatuan; eta bi interpretazioek eztabaida akademiko biziak sortzen dituzte. Testuinguru historikoa alde batera utzita, XIX. mendearen amaieratik gaiari buruzko garapen teorikoak aisiari buruzko ezagutzen sistematizazioa ahalbidetu zuen.
Etimologikoki aisia hitza aise-tik dator, eta erromatarren otium hitzaren baliokidea da. Skholéren esanahia berreskuratuz, hitz honek biziraupen hutsarekin lotutako jardueretatik at egoteko edo sentitzeko aukerari egiten zion erreferentzia. Halabeharrez, bakea, hausnarketa, oparotasunerako eta bizitza produktiboaren premiei lotutako lanak egiteko askatasuna bete behar ziren. Baldintza hezitzaile, politiko eta sozioekonomiko batzuen mende zegoenez, skholé pribilegio bat zen, gizon libreen eremu txiki bati erreserbatua. Aristotelesen ustez, jendeak atseden filosofikoa desiratzen ikasi behar zuen, horren bidez lortuko baitzituzten bertuteak. Honela, bere greziar zentzuan, skholé atseden hartzeko aukerari lotua zegoen, eta baita pribilegiatuena soilik zen bereizgarri bati ere: lan produktiborik egin behar ez izatea, eta begira eta gogoeta filosofikoan aritzeko aukera.
Munnék nabarmentzen zuen bezala, erromatarren otiuma sozialki estratifikatua zegoen: elite intelektualen kasuan, meditazioari eta kontenplazioari lotua zegoen, eta duintasunezko otiumtzat jotzen zuten. Horregatik, pertsona arruntei dagokienez, otiumak ikuskizun handiek emandako atsedena eta dibertsioa esan nahi zuen. Estrategia horri egiten dio erreferentzia, hain zuzen, "ogia eta zirkua" esamolde tradizionalak. Izan ere, helburua herria despolitizatzea zen, ikusle soil bihurtuz, eta era berean, entretenimendu masiboko ikuskizunen potentzial alienatzailea agerian utziz.
Erromatarrek otium eta negotiumaren artean egin zuten lotura ulertzea interesgarria da. Negotiuma, hortik gero negozio terminoa ekarri zuen latinezko hitza, okupazio gisa ulertzen zen. Beraz, lana (negozioa eta merkataritza) otiumaren ukapena zen. Greko-erromatar antzinatean aisia eta lana ulertzeko modua argiagoa ikusteko, gogoratu behar da lan hitza latinez tripalium dela, eta horrek esklaboak lan zikin eta gogorrak egitera behartzen zituen tortura-tresna bat esan nahi zuen.
Kromodinamika kuantiko
Kromodinamika kuantikoa (QCD) eremu-teoria kuantiko bat da, elkarrekintza nuklear bortitza oinarrizko elkarrekintza deskribatzen duena. 1970eko hamarkadaren hasieran, David Politzer, Frank Wilczek eta David Grossek proposatu zuten barioien (hiru quarkeko taldeak, adibidez protoiak eta neutroiak) eta mesoien (quark-antiquark bikoteak, pioiak, esaterako) egitura ulertzeko teoria gisa. Kromodinamika kuantikoan egindako lanagatik, Gross, Wilczek eta Politzerri Fisikako Nobel Saria eman zitzaien 2004an.
«Kromodinamika» hitza grekozko chromos hitzetik dator (kolorea). Izen hori egokia da; izan ere, quark-en kargari, teoria horren barruko oinarrizko partikulei, kolore-karga deritzo, baina ez du zerikusirik kolorearen ikusizko pertzepzioarekin. Kromodinamika kuantikoa partikulen fisikaren eredu estandarraren oso zati garrantzitsua da.
Deskribapena
Kromodinamika kuantikoa gauge teoria bat da, quarken eta gluoien arteko elkarreragina deskribatzen duena. Quarkak teoria horren fermioiak dira, eta eredu elektroahuleko elektroien eta neutrinoen antzeko zeregina dute; gluoiak teoriaren gauge-bosoiak dira, eta QEDn fotoien antzeko zeregina dute. Gluoiak Yang-Millsen eremu baten bidez adieraz daitezke. Eremu horren barne-simetria SU(3) taldea da.
Teoria horren arabera, elkarrekintza indartsuaren izaera quark-en kolore-kargen arteko simetria berezi batek zehazten du. Simetria horri gauge SU(3) taldea esaten zaio, eta quark-ak talde horren azpian Diracen eremu fermionikoen SU(3) hiruko bihurtzen dira. Nahiz eta QCDa garatzeko perturbazio-hedapenak garrantzitsuak izan, QCDak efektu ez-perturbatzaile asko iragartzen ditu, hala nola konfinamendua, kondentsatu fermionikoak eta instantoiak.
QCD aren ikuspegi berezi bati esker, hots, erretikuluko QCD sarearen ereduari esker, aldez aurretik kalkulatu ezin ziren emaitza eta kopuru teoriko batzuk lortu dituzte ikertzaileek.
Askatasun asintotikoa
Teoriaren oinarrizko propietateetako bat askatasun asintotikoa da: distantzia laburretan, kargatutako partikulak ia askeak dira. Hala ere, haien arteko distantzia handitzen denean, bien arteko elkarreragina ere handitu egiten da. Horrek kontraste handia egiten du distantziarekin txikiagotzen diren beste elkarrekintza batzuen izaerarekin, hala nola elektromagnetikoarena eta grabitatorioarena.
Kromodinamika kuantikoaren portaera anomalo hori elkarrekintzaren bitartekariak (gluoiak) elkarrekin jarduteko gai direlako gertatzen da. Interakzio elektromagnetikoarekin kontraste handia egiten du horrek, haren bitartekariek, fotoiek, ez baitute elkarrekin elkarreraginean jarduten.
Begoña Sanzberro
Begoña Sanzberro Iturriria (Almandoz, 1962ko maiatzaren 11) UPNko politikaria da. 2007-2011 bitartean Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilaria izan zen.
Kromodinamika kuantiko
Kolore-kargaren kontserbazioa
Kromodinamika kuantikoaren lagrangearrak SU(3)c simetria du eremu leptonikoen mendeko zatian. Horrek esan nahi du, Noetherren teoremaren arabera, simetria horri lotutako magnitude kontserbatuak daudela. Kontserbatutako magnitudeari kolore deitzen diogu. Hiru kolore-barietateak R (red/gorria), B (blue/urdina) eta G (green/berdea) gisa izendatzen dira normalean, nahiz eta izen horiek ez duten zerikusirik kolore bisualarekin, uhin-luzera desberdinei lotutako fenomeno elektromagnetikoa baita.
Aisia
XIX. mendeko aisia
Aipatzekoa da Europa, bere praktika eta erakundeekin, ezinbestekoa eta erabakigarria izan da munduko txoko guztietan aisia "sortzeko". Horrela, aisiaren historia bakar eta unibertsal bat dagoelako ideia baieztatzen da, zeinak Europa erdigunean kokatzen duen.
Begoña Sanzberro
Bizitza
Ogibidez abeltzaina, UPNn 1994an sartu zen. UAGN sindikatuko kidea, Laborantza Ganbarako presidenteordea izan zen. Almandozko lehendabiziko emakumezko alkatea izan zen. 1991-1996 eta 2002-2007 bitartean, eta 2011tik aurrera Baztango Udaleko zinegotzia izan da; eta 2002-2007 eta 2011-2015 bitartean Nafarroako Parlamentuko kidea. Euskalduna izanda, garai hartan UPNko parlamentukide euskaldun bakarra, Euskadi Irratiko kolaboratzailea ere izan da. 2007-2011 bitartean Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilaria izan zen. Demokraziako lehen kontseilari euskalduna izan zen.
Kromodinamika kuantiko
Kolore-kargaren konfinamendua
Kolore-karga konfinatu egiten da, gluoiak, aldi berean, beren kolore-kargaren arabera elkarrekintzan aritu daitezkeelako. Hori ez dator bat eremu elektromagnetikoko fotoien egoerarekin, kargarik ez dutenez elkarri eragiten ez baitiote. Desberdintasun erabakigarri horren ondorioz, elkarrekinza elektromagnetikoak irismen infinitua izan dezake elkarrekintza indartsuaren irismen oso laburraren aurrean.
Aisia
Aisia eta kultura
Gaur egungo egoeran, Elizalderekin bat etorriz, aisia ez da aparteko fenomeno bat, pertsonen eta munduaren arteko harremanek hartzen duten esanahi kulturalaren arabera testuinguru ezberdinetan ezberdin agertzen dena. Aisiak jendartearen bizia ezaugarritzen du. Banakako eta gizarteko izaera duen gertaera da, oinarrizko giza eskubidea, garapen integralera bideratua (garapen fisiko, psikologiko eta soziala).
Kromodinamika kuantiko
Lagrangearra
Teoriaren lagrangearra Lorentzen inbariantea da, eta SU(3) taldearen fase lokalen eraldaketarekiko ere inbariantea da, eta forma hau du:
Aisia
Aisia eta kultura
Egunerokotasunean, aisiak hezkuntza, politika, hizkuntza, osasuna, artea, zientzia eta natura bezalako dimentsioekin loturak ezartzen ditu.
Aisia, beraz, gizakion behar bat eta kulturaren dimentsio bat da, hiru elementuk ezaugarritzen dutena: ludikotasuna, manifestu kulturalak eta denbora eta espazio soziala. Elementu horiek elkarrekin gizartea eraldatzen eta gizatiarrago eta inklusiboago bat eraikitzen lagun dezakete.
Kromodinamika kuantiko
Eremu gluonikoaren ekuazioa
Eremuaren osagaiek honako eremu-ekuazio hau betetzen dute:Non:
Ohartu zaitezte lehenengo ataleko bigarren terminorik gabe ekuazio hori (2) formalki Maxwellen ekuazioekin berdin-berdina izango litzatekeela, eremu gluonikoaren definizioa desberdina delako izan ezik. Potentzial bektorialen mende esplizituki dauden terminoek eragiten dute gluoien arteko elkarreragina (eremu elektromagnetikoko fotoiek, aldiz, ez dute elkar eragiten), eta, azken batean, indar nuklear horiek indar elektrodinamiko eta elektromagnetikoetatik nabarmen bereizten diren irismen laburreko indar indartsuak dira.
Aisia
Aisia eta kultura
Aisia osatzen duten manifestu kulturalak kulturaren gozamen gisa bizi ditugun praktika sozialak dira; hala nola, festak, jokoak, bidaiak, musika, poesia, pintura, eskultura, dantza, gorputz adierazpenak, joko elektronikoak, argazkilaritza, antzerkia, kirol jarduerak…
Aisia EAEn
Eustateko datuen arabera, Euskadin aisian egiten diren jarduera nagusiak honakoak dira :
Bestalde, Euskadin aisian gutxien praktikatzen dena honakoa da:
Diafisi
Diafisia hezur luzeen erdiko zatia, luzera-ardatza osatzen duena eta tutu-formakoa. Diafisitia diafisiaren inflamazioa da, eta diafisektomia diafisiaren zati baten erauzketa kirurgikoa.
Lewisville (Washington)
Lewisville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clark konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Alberca
La Alberca Salamancako udalerria da, Sierra de Francia eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.224 biztanle zituen. Oso herri turistikoa da. Multzo historiko gisa, Kultura ondasunaren izendapena du. Ezaguna da aspaldiko tradizioak gordetzeko duen joeragatik. Lan tradizionalak (nekazaritza, abeltzaintza), aldiz, ia erabat desagertu dira.
Toponimia
La Alberca izena arabiera eta hebraieratik dator. Hebraieratik "bereka" hitza da eta arabieratik "al" determinatzailea. Al-Bereka izango litzateke "uren lekua".
Herriak
La Alberca udalerrian herri hauek daude: La Alberca, Las Batuecas eta Prado Carreras.
Mugak
La Alberca Cáceresko probintziarekin du muga. Hauek dira inguruko herri guztiak:
Monumentuak eta intereseko lekuak
Hona hemen ezagunenak:
Ekonomia
Herriaren ekonomia turismoarekin sustatzen da ia erabat. Badira ere txerriki hestebetearen inguruko lantegiak baina hauek ere turismoarekin lotura estua dute.
Melicuccà
Melicuccà Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Melicuccàk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laura Alba
Laura Alba Cuadrado (Madril, 1971ko uztailaren 9a) UPNko politikaria da.
Madrilen jaio arren, Zaragozan bizi da bereziki Laura Alba, eta Nafarroara ezkondu zen. Marketing-ean lizentziaturik, Emakumezko Enpresarien elkarteko kidea da. Egun Nafarroako Parlamentuko kidea da.
North Cascades Parke Nazionala
North Cascades Parke Nazionala (ingelesez North Cascades National Park) Estatu Batuetako Washington estatuaren iparraldean dagoen parke nazional bat da, Sedro-Woolley udalerritik hurbil. Kanadako Britainiar Kolunbia probintziarekin muga egiten du.
2.042,2 kilometro karratuko azalera du.
Craugastor rugosus
Craugastor rugosus Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Antuã
Antuã Portugalgo ibaia da. Bere iturria Romariz eta Fajões artean dago. Bere ibilbidean S. João da Madeira, Oliveira de Azeméis eta Estarreja zeharkatzen ditu. 38 kilometroko ibilbidea egin ondoren, bere ahoa Aveiroko itsasadarrean dago.
La Alberguería de Argañán
La Alberguería de Argañán Salamancako udalerria da, Campo de Argañán eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 161 biztanle zituen.
Careproctus tricapitidens
Careproctus tricapitidens Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Iriarte Azpikoa baserria
Iriarte Azpikoa Antzuolan dagoen baserria da. 1994ko urriaren 21an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Baserriak oinarri laukizuzena du eta teilatuak bi aldetara jotzen du. Bere osagaiak egiturari dagokionez: beheko solairua, lehena eta teilatu azpiko ganbara. Harlangaitzez egina da eta zurez eta adreiluz osatutako egitura interesgarriak ere baditu. Bere egitura ezaugarriak aztertua, Euskal Herriko baserri inguruko herri etxegintzari dagokion tipologian sar daiteke eraikin hau, oso adierazgarria izanik arlo horretan. Aipatzeko modukoa da ataria, oinarridun harrizko zutabeak eutsitako zurezko langa sendo batez osatua
.gb
.gb Erresuma Batuarentzako sortu zuten herrialdeentzako goi mailako domeinua da, baina jada ezin da erregistratu. Erresuma Batuaren beste domeinuarekin batera (.uk) sortu zen, baina erabilera oso urria izan zen.
Kanpo estekak
Toppdomän
Estrontziodresserita
Estrontziodresserita karbonato motako minerala da eta dresserita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Estrontziodresserita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Txadar hizkuntzak
Hausa da gehien hedaturiko txadar hizkuntza (lingua franca da Mendebaldeko Afrikako eskualde zabal batean).
Lau hizkuntza-talde bereizten dira txadar hizkuntzen multzoan:
Kaprikornio handi
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren interes berezikoen kategorian sartu zuten.
Limpopo
Limpopo (ingelesez ahoskatua) Hegoafrikako bederatzi probintzietako bat da. Herrialdearen ipar-ekialdeko muturrean dago, eta Botswana, Zimbabwe eta Mozambikerekin du muga. 125.754 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 5.799.090 biztanle zituen 2016an. Hiriburua Polokwane da.
Banaketa administratiboa
Limpopo probintzia bost barruti udalerritan banaturik dago. Barruti udalerriak 25 udalerri lokaletan azpibanaturik daude.
Melicucco
Melicucco Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hannon II.a Handia
Hannon II.a Handia (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤀, ḤNʾ) antzinako Kartagoko hiru buruzagi desberdinetako edozein izan daiteke, Gilbert Charles Picard eta Colette Picarden arabera: Hannon I.a Handia, Hannon II.a Handia eta Hannon III.a Handia. Warmingtonen ustez, Hannon izeneko Kartagoko hiru pertsona zeuden ezizen berarekin, baina idazle honek pentsatzen du antzinako idazle grekoek edo erromatarrek ez zuten ulertu terminoa familiako ezizena zela. Warmingtonek horietako bi baino ez ditu onartzen (Picardek aipatutako Hannon I.a eta II.a), baina haientzat ez ditu zenbaki erromatarrak erabiltzen. Lancelek Hannon Handi bat bakarra aipatzen du, hau da, Picarden Hannon I.a. Hannon II.ari dagokionez, aipatu aipatzen du, baina Hannon deitzen dio.
Melicucco
Mugakideak
Melicuccok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hannon II.a Handia
Bizitza
Hannon II.a Handia Kartagoko aristokrata aberatsa izan zen K.a. III. mendean. Hannonen aberastasuna Afrikan eta Iberiar Penintsulan zituen lurretan oinarritzen zen.
Komandantea
Hannon II.a Handia estratega izan zen Libian K.a. 256an, eta gupidagabea izan zen numidiarren eta libiarren aurkako borrokan. Hekatonpilos hartu zuen. Geroago, Lehen Gerra Punikoan zehar Erromatar Errepublikaren aurkako gerra jarraitzearen kontrako Kartagoko fakzioa zuzendu zuen. Nahiago zuen Afrikan lurraldea konkistatzen jarraitzea, irabazi pertsonalik ekarriko ez zion itsas gerra egitea baino. Ahalegin horietan, Hamilkar Barka jeneral kartagotarrak aurre egin zion. Hannonek Kartagoko itsas armada desmobilizatu zuen K.a. 244an, Erromari denbora eman zion berarena berreraikitzeko eta azkenean Kartago garaitzeko K.a. 241n.
Mertzenarioen gerran
Libian estratega izan zen Erromak Sardinia hartu zuen arte, Lehen Gerra Punikoa amaitu zenean. Hamilkarrekin matxinoak garaitzeko lankidetzan aritu zen K.a. 238an.
Dirudienez, Handia ezizena irabazi zuen Kartagoko etsai afrikarren konkistengatik.
Barziden aurkako politikaria
Len Gerra Punikoa amaitu zenetik, Erromarekiko akordioaren alde zegoen eta Bigarren Gerra Punikoa garaian, Erromako aldeko fakzioa zuzendu zuenez, Hanibali, Hamilkarren semeari, errefortzuak bidaltzearen aurka agertu zen, Canneseko guduan garaipena lortu ondoren.
Kartagok Zamako guduan K.a. 202an, porrot egin ondoren, erromatar emisarioak ere babestu zituen eta bakea negoziatzeko delegazioan parte hartu zuen.
Leetsdale (Pennsylvania)
Leetsdale Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 1,218 biztanle zituen, 2.59 kilometro koadrotan banatuta.
Ochrotomys nuttalli
Ochrotomys nuttalli Ochrotomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Egretta novaehollandiae
Egretta novaehollandiae Egretta generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
Minnehaha (Washington)
Minnehaha Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clark konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Terra nullius
Terra nullius (plurala terrae nullius), "inoren lurraldea" esan nahi duen latinezko esapidea da. Nazioarteko zuzenbidean batzuetan estatuek beste lurralde batzuk bereganatzeko erabili izan ohi den aitzakia ere bada, inoren jabetzakoak ez direlako aldarrikapenaren pean.
Ilar usaindun
Ilar usainduna (Lathyrus odoratus) Fabaceae familiako urteroko landarea da, jatorriz Italiako hego-ekialdekoa eta Siziliakoa.
Landare apaingarritzat landatzen da eskualde epeletan. Oso aintzat hartua da dituen lore koloretsu eta lurrinarengatik.
Ezaugarriak
Urteroko landare belarkara hau, kiribilei esker igokaria dena, 2 metro garai izan daiteke.
Hostoak tximeletakarak dira, mordoetan multzokatuak.
Haziak toxikoak dira eta latirismoa sor dezakete janez gero.
Urushiol
Pertsona askorengan, urushiolek larruazaleko alergia-erupzioa eragiten du kontaktuan; urushiolak eragindako kontaktu-dermatitisa izenarekin ezagutzen da.
Urushiol izena laka zuhaitzaren japoniar hitzetik eratorria da, Toxicodendron vernicifluum (漆, urushi). Zuhaitzaren izerdian urushiolaren oxidazioak eta polimerizazioak hezetasuna izateak, laka gogorra eratzea ahalbidetzen du; hau Txinako, Koreako eta Japonia ko laka tradizionalak ekoizteko erabiltzen da.
Editorial
Editoriala kazetaritzako generoari dagokio, eta argibide-argudiozko testu batek osatzen du, normalean sinatu gabe dagoena, garrantzi bereziko albiste bat azaldu, baloratu eta epaitzen duena. Iritzi kolektiboa da, hedabideen ildo ideologikoaren arabera formulatutako epaiketa instituzionala. Beste modu batera esanda, editoreak albisteei buruz ematen duen iritzia edo iruzkina da, eta editorearen edo editoreen esperientzien arabera idatzitakoa.
Urushiol
Historia
Urushiolen pozoia duten huntzei buruz 1624. urtean idatzi zuen John Smithek, eta, hasieran, landarea Ivy ingelesarekin parekatu zuen. Hasieran, ez zuen pozoi gisa sailkatu, bere erupzioa azkar desagertu baitzen, eta Smithek hipotesia egin zuen landarearen erabileran sendagarriak aurki zitezkeela. Teoria hori egia zenetz jakiteko, XVIII. eta XIX. mendeetan esperimentu ugari egin ziren arlo horretan. Garai hartako sendabelarren kultura landareetan oinarritutako tratamenduak zirenez, sendagileak itxaropentsu zeuden kimiko horrek gorputzean sortzen zuen efektu indartsua nolabait eraginkorra izan zitekeela. André Ignace Joseph Dufresnoy izan zen produktu kimiko honetarako sendagai bat sortu zuen lehenetarikoa, 1780an barneko erabilerarako infusioa ekoizteko huntza-pozoia irakin zuenean. Horrek huntza-pozoiez egindako erauzkin destilatu egitera eraman zuen, eta azaleko arazoak eta paralisia pairatzen zuten askori, hura hartzeko agindu zien, eta tratamendu honek hainbat emaitza positibo eman zituela aldarrikatu zuen.
Editorial
Egunkarien ohiko testua da eta normalean komunikabide bateko iritzi atalaren barruan leku nabarmen batean agertzen da. Editoriala sinatuta ez dagoen arren, iritzi kolektibo bat laburbiltzen duenez, badira kazetariak idazteaz arduratzen direnak, editoreak deiturikoak. Askotan, egunkariaren zuzendariak idazten du.
Urushiol
Historia
Urte askotan zehar, huntz-pozoiduna 'Rhus' generokoa zela uste izan zen; hala ere, 1900. hamarkadan, "Toxicodendron" genero egokiago batean birsailkatu zen, "zuhaitz pozoiduna" esan nahi duena. Landarearen narritadura eta erreakzio alergikoen kasu ugari dokumentatu ziren, eta sendagaien erabilerarako joera, azkar gutxitu zen. Sailkapen berri honen ondoren, zientzialariek genero horretako kideak hain kaltegarriak izan zitekeenaren zergatiaren inguruko ikerketak egiten hasi ziren; hasiera batean, horrelako erreakzioak sor ote zitzakeen landareetan zegoen olio lurrunkorraren teoria abiapuntutzat hartuta. Hori okerra zela frogatu zuen arren, Rikou Majima japoniarrak urushiol kimikoa narritagarria zela jakin ahal izan zuen. Gainera, substantzia "alkil-katekol" mota bat zela zehaztu zuen, eta bere egituraren ondorioz, larruazaletik barneratzeko gai zela, eta gainazaletan bizirik irauteko hilabetez edo urtez. Urushiolek estaldura distiratsu gogorrean polimerizatzeko duen gaitasunagatik, Asiako herrialde askotan lakaontzi tradizionalaren oinarri kimikoa da. Urushiola oxigenoarekin kontaktuan jarri ondoren, zenbait baldintzetan laka beltz bihurtzen da, eta Urushi-laka izena eman diote.
Editorial
Funtzioak
Editorialak aldi berean hainbat funtzio bete ditzake. Editorialaren funtzioak gertaerak eta horien garrantzia azaltzea, aurrekariak ematea (testuinguru historikoa), etorkizuna aurreikustea, moral edo balio iritziak egitea eta ekintzarako deia egitea dira.