cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jakintza Baitha
Hierax-Halcon aldizkaria
1993 eta 1995 urte bitartean elkarteak aldizkari bat argitaratu zuen BBK aurrezki kutxaren finantzaketaz: Hierax-Halcon. Revista de Cultura griega. Bertan, 1992ko konferentziekin batera zenbait gai filosofiko, artistiko, psikologiko, arkitektoniko, historiko eta politikoak lantzen ziren. Gaien artean bereziki aipagarria da Sophopolis projektua eta Greziako kulturaren alde Europa mailan buruturiko jarduera.
Saint-Augustin (Itsas Charente)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 18 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 8 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 3 jatetxeak.
Jakintza Baitha
Sophopolis
Sophopolisaren ideia Krutwigek garatu zuen Vasconia Año 2001 Computer Shock liburuan. Goi mailako hezkuntza humanistikoko Unibertsitate bat da. Bertan gai orokor guztiak irakatsiko lirateke modu generalista batean, Panepistemion kontzeptu greziarrari helduz.
Projektua hasiera batean proposatu zuen Euskal Herrian egiteko, baina ideiak ez zuen harretarik jaso eragile politikoen artean. Ondoren Jakintza Baitha elkartearekin Europa mailan sustatu zuen. Ideiak nazioartearen harrera ona jaso zuen. Ideiak Europako Hezkuntza Ministroen Kontseiluan lehen aldiz erabateko adostasun bat eragin zuen.
Saint-Augustin (Itsas Charente)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Augustin udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 378 hektarea erabiltzen.
Jakintza Baitha
Sophopolis
Greziako Gobernuaren babesarekin, lortu zen Kea irlan, Atenas hiriaren aurrean, Sophopolisaren instalazioak kokatzeko tokia. Instalazioen deseinua egin zuten Manuel Iñiguez eta Alberto Uztarroz arkitektoek.
Saint-Augustin (Itsas Charente)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Jakintza Baitha
Sophopolis
Finantzaketa itzela behar zenez, 140 milioi dolar Krutwigen esanetan projektua diru iturrien sarreraren zain geratu zen. Eta Ameriketako pertsona dirudun batzuek hura ordaintzeko prest agertu ziren. Horren inguruko azken gestioak egiten zegoelarik hil zen Krutwig 1997 urtean, eta haren heriotzaren ondoren projektuaren gauzatzea etendu zen.
Jakintza Baitha Krutwig hil ondoren
Krutwigen heriotzarekin Jakintza Baitharen ekinbidea asko murriztu zen, nahiz eta formalki existitzen jarraitu duen gaur egundaino. Pujana izan zen elkartearen presidentea, 2022 urtean hil zen arte. Horrekin batera, Lavin euskararen klasiko literarioak digitalizatzen jarraitu zuen, eta 2013tik aurrera Paideia sailean garaturiko lana Zuzeu.eus webgunean argitaratzen aritu da.
Saint-Augustin (Itsas Charente)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pinazeo
Pinazeo (Pinaceae) pinophytaren familia bat da. Gehienak hosto iraunkorrak eta erretxinadunak dira eta konotan elkartuta dauden loreak dituzte. Kono arrak espiralean kokatuta dauden estamine ugariz eta hauek babesten dituzten ezkatez osatuta daude. Kono emeak zurezkoak dira eta heltzean pinaburuak eratzen dituzte.
Taxonomia
Azpifamilia Pinoideae
Pinus - Pinuak (115 espezie)
Azpifamilia Piceoideae
Picea - Piceak (35 espezie)
Azpifamilia Laricoideae
Cathaya (espezie bat)
Larix (14 espezie)
Pseudotsuga (5 espezie)
Abies - izeiak (50 espezie)
Pseudolarix (espezie bat)
Keteleeria (3 espezie)
Nothotsuga (espezie bat)
Tsuga (9 espezie)
Fontanes-du-Causse
Fontanes-du-Causse Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fontanes-du-Causse udalerrian erroldatutako biztanleak 68 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (10 gizon eta 15 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 11 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Faidherbe–Chaligny (Parisko metroa)
Faidherbe–Chaligny Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 11. barrutian eta 12. barrutian dagoena.
Fontanes-du-Causse
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Thamnophis rufipunctatus
Thamnophis rufipunctatus Thamnophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Fontanes-du-Causse
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fontanes-du-Causse udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 935 hektarea erabiltzen.
Ingrid Thulin
Ingrid Thulin (Solleftea, Suedia, 1926ko urtarrilaren 27a - Stockholm, Suedia, 2004ko urtarrilaren 7a) antzezlea izan zen.
Bizitza
Estatu Batuetako filmetan antzezle izanagatik, film gehienak Europan egin zituen. Film labur bat, Hangivelse, eta film luze bat, Brusten himmel (1982), zuzendu zituen. Beste film batzuk: Domaren (1961, Epailea); Agostino (1962); The Four Horsemen of the Apocalipsis (1962, Apokalipsiaren lau zaldunak); La guerre est finie (1966, Amaitu da gerra); La caduta degli dei (1969, Jainkoen eroraldia).
Ortygospiza atricollis
Ortygospiza atricollis Ortygospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Stemmatoceras
Stemmatoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Jerami Grant
Houston Jerami Grant (Portland, Oregon (AEB) 1994ko martxoaren 12a) saskibaloi jokalari profesional estatubatuar da, NBAko (National Basketball Association) Detroit Pistons taldekoa. Unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen Syracuse Orange taldean.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Frantziako (zilarrezkoa) eta Australiako (brontzezkoa) taldeak garaituz. Hauek osatzen zuten taldea: Bam Adebayo, Devin Booker, Kevin Durant, Jerami Grant, Draymond Green, Jrue Holiday, Keldon Johnson, Zach LaVine, Damian Lillard, JaVale McGee, Khris Middleton eta Jayson Tatum-ek.
Kalbach
Kalbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-M'Hervon
Saint-M'Hervon Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 414 ziren. Familiak 145 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 146 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 146 etxebizitza nagusietatik 121 bere jabearen bizilekua ziren eta 24 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 120 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 48 etxetan auto bat zegoen eta 91 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 269 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 211 lanean zeuden (111 gizon eta 100 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-M'Hervon udalerrian 150 unitate fiskal zeuden, 436 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 18.086,5€ zen.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Saint-M'Hervon udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 198 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Topoľa
Topoľa Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 26,38 km²ko azalera du eta 150 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1337. urtekoa da.
Nesogobius hinsbyi
Nesogobius hinsbyi Nesogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Tahar Ben Jelloun
Tahar ben Jelloun (arabieraz : طاهر بن جلون) (Fez, 1944ko abenduaren 1a) frantsesez idazten duen marokoar idazle eta poeta da.
Biografia
Lehen hezkuntza ikastetxe elebidun (frantsesa-arabiera) baten eginik, Tanger-eko frantses lizeoan ikasi zuen 18 urte bete zituen arte. Gero, filosofia ikasketak egin zituen Rabateko Unibertsitatean; orduan idatzi zituen bere lehen poemak, Hommes sous linceul de silence (1971) liburuan jasoak.
Filosofia irakasle lanetan hasi zen ikasketak amaitu orduko, baina 1971ean Marokon filosofiaren irakaskuntza arabieraz emateko beharkizuna ezarria izan zelarik, Frantziara jo zuen, ez baitzuen bere burua aski prestaturik ikusten arabieraz irakatsi ahal izateko. Parisen jarri zen bizi izaten eta psikologia ikasten.
Berehala, 1972tik aurrera, artikulu ugari argitaratu zituen Le Monde egunkarian.
Kellseko liburua
Kellseko liburua (ingelesez Book of Kells, eta irlanderaz Leabhar Cheanannais; batzutan Kolunbaren Liburua ere deitua), San Kolunbaren Ebanjelario Handia bezala ere ezaguna bada, K.o. 800. urtean zeltiar fraideek irudi apaingarrez ilustratu eta idatziriko eskuizkribu bat da. Irlandar kristautasuna eta arte irlandar-saxoiren pieza nagusia da, nahiz eta amaitzeke egon, Erdi Aroari biziraun dion eskuizkribu argiztatu baliotsuenetakoa da. Bere edertasun handia eta bukaeraren teknika bikaina dela eta, aditu askoren ustez erdi aroko arte erlijiosoaren aztarna garrantzitsuenetakoa da. Latineraz idatzirik dago, Kellseko liburuak Testamentu Berriaren lau ebangelioak ditu, baita aurre-oharrak eta azalpen oharrak, edota irudi eta koloredun miniatura ugari ere. Gaur egun eskuizkribu hau MS 58 erreferentziaz Irlandako Errepublikako hiriburua den Dublingo Trinity College unibertsitateko liburutegian ikusgai dago.
Tahar Ben Jelloun
Biografia
1975ean, doktoretza eskuratu zuen psikiatria sozialaren alorrean. Bere esperientzia profesionala jaso izan du idatzi ugarrietan (La Réclusion solitaire, 1976).
Kellseko liburua
Jatorria
Kellseko liburua VI. mendearen amaiera eta IX. mendearen hasiera artean Irlanda, Eskozia eta Ingalaterrako iparraldeko monasterioetan burututako eskuizkribu multzo batetako ordezkari bikainena da. Eskuizkribu multzo hortan VII. mendean idatzitako San Kolonbaren Cathach, Ambrosiana Orosius edota Durrowko Liburua daude. VIII. mendearen hasieran Durhameko Ebanjelikoak, Echternacheko Ebanjelioak, Lindisfarneko Ebanjelioak eta Lichfieldeko Ebanjelioak daude. Ikuspuntu artistikotik begiratu ezkero eskuizkribu guzti hauek euren arteko parekidetasunak dituzte, eta honek multzo berdinean sailkatzea ahalbideratu ditu. Kolorazioetan lortutako estilo bikainak Kellseko liburua multzo honetako idazlan berantiarretan kokatzen du, gutxi gorabehera VII. mendearen amaiera eta IX. mendearen hasiera aldera, hortaz, Armagheko Liburua idatzi zeneko garai berdinean. Idazlanak aitzinako idazki hauetan egon ohi diren ikonografia eta estilizazio arau gehienak aintzat hartzen ditu: adibidez, garai honetan Britainiar Uharteetan osatutako eskuizkribu guztietan agertzen diren lau Ebanjelioetako bakoitzaren hasierako hizkien apaindura mota modu harrigarrian oso erregularrak dira. Honetaz ohartzeko, Lindisfarneko Ebanjelioetako San Mateoren Ebanjelioaren hasierako orrialdeak irakurtzea eta Kellseko liburuan agertzen direnekin parekatzea besterik ez dago.
Erinus
Erinus Scrophulariaceae familiaren landare loredunen generoa da. 33 espezie ditu.
Kellseko liburua
Jatorria
Kellseko liburuaren izenaren jatorria Irlandako Meatheko konderrian dagoen Kells udalerrian kokatzen den Kellseko abadetxean datza. Eskuizkribua abadetxe honetan Erdi Aroko denboraldi luze batean gordeta egon zen. Abadetxe hau IX. mendean sortua izan zen, hain zuzen ere, bikingoen inbasioen garaian. Eskuizkribua idatzi zuten fraideak berriz, Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen Hebridak uhartediko Iona uharteko monasteriokoak ziren. Iona uhartea eskualde honetako fraide komunitate baten bizilekua zen, VI. mendean Eskoziako ebanjelari handia izan zen San Kolunbak bere ebanjelio edo misio lanak zabaltzeko egoitza nagusia izendatu baitzuen. Bikingoen erasoaldien areagotzeak Iona uhartea arriskutsuegia bilakatu zuten, ondorioz bertako fraide gehienak Irlandako Kells udalerrira lekualdatu eta leku hau San Kolunak sortutako komunitateen egoitza berria bihurtu zen.
Erinus
Etimologia
erinus: epiteto bat da eta grezieraren erinos hitzatik dator, euskaraz triku.
Tahar Ben Jelloun
Biografia
Nazioarteko ospea bere lehen eleberriarekin (L'Enfant de sable) lortu zuen 1985ean. Goncourt saria eman zioten 1987an La Nuit sacrée, eleberriagatik.
Kellseko liburua
Jatorria
Eskuizkribua idatzi zen leku eta data zehatzaren zehaztapena eztabaida askoren helburua izan da. Usadioaren arabera, liburua San Kolunbaren garaian idatzia izango zen, beharbada santuak berak ere idatzia legoke. Halere, paleografia ikerketak hipotesi hau gezurtatu dute, Kellseko Liburuan agertzen den kaligrafia estiloa Sam Kolunbaren heriotzaren ondoren garatu baitzen.
Tahar Ben Jelloun
Biografia
Parisen bizi da gaur egun, bere emazte eta seme-alabekin; haientzat idatzi eta argitaratu zian ditu lan pedagogikoak, besteak beste Le Racisme expliqué à ma fille, 1997. Mintzaldi ugari ematen ditu Marokoko, Frantziako eta, oro har, Europako unibertsitate askotan.
Drakula (argipena)
Drakula hitzak hainbat esanahi ditu:
Kellseko liburua
Jatorria
Eskuizkribuaren geografia jatorriaren inguruko gutxienez bost teoria badaude. Lehenbizikoaren arabera, liburua Ionan idatzi eta larrialdi batean Kellsera lekualdatua legoke, honek inoiz amaitua ez izana azalduko luke. Aldiz, Ionan idatzia hasi eta Kellsen idazten jarraitu aurretik arrazoi jakin batengatik idazketa etena izatea ere baliteke.Beste ikerlari batzuen arabera, eskuizkribua Kellseko scriptoriumean osoki idatzia legoke. Laugarren hipotesiaren arabera, idazlan hau Ingalaterrako iparraldean idatzia legoke, eta gerora Iona eta ondoren Kellsera lekualdatua izango litzateke. Azkenik, bosgarren hipotesiaren arabera, Kellseko Liburua Eskozian zehaztugabeko monasterio batean idatzia legoke. Nahiz eta eztabaida hau ziurrenik inoiz argituko ez den, Kells eta Ionako jatorri bikoitzean oinarritutako teoria hori izan ohi da denetan onartuena. Bestalde, hipotesis zuzena zehaztetik harago, Kellseko Liburua San Kolonbaren komunitateetako fraideek idatzia dagoela irmoki ezarrita dago, gainera fraide hauek Ionako abadetxearekin harreman estuak lituzkete.
Erdi Aroa
Liburu hau idatzia izan zen lekua edozein izanda ere, historialari askorentzat XII. mendean, eta askorentzat baita XI. mendearen hasieran ere, liburu hau jada Kellseko abadetxean legoke. 1006. urte inguruan idatzitako Ulstergo Historiak idazlanak ohartzen duenez, « Columcillen [San Kolonba] Ebanjelio handia, mendebaldeko munduko erlikia nagusia zena, bera gordetzen zuen kutxatila ederra zela eta, gauez Cenannas [Kells] harrizko eliza handitiko sakristiatik oldarki ostuta izan zen ». Eskuizkribuak hilabete batzuk beranduago «lur pila baten azpian» aurkitu zuten. Orokorrean egin ohi denez, eskuizkribu hura Kellseko liburua zela onartzen baldin bada, idazlan hau Kellseko abadetxean finkatu litekeen lehenbiziko data litzateke.
Tahar Ben Jelloun
Omenaldiak
(29449) Taharbenjelloun asteroidea bere ohorez izendatua izan zen.
Kellseko liburua
Erdi Aroa
Bera gordetzen zuen kutxatilaren erauzketa bortitza idazlan honetako lehenbiziko eta azkeneko orrialde batzuen galera azalduko luke.
Tahar Ben Jelloun
Itzulpenak
Bere lehen eleberriak, L'Enfant de sable eta La Nuit sacrée, berrogeita hiru hizkuntzatara itzuliak izan dira. Le racisme expliqué à ma fille liburuak, berriz, ehunka mila ale saldu ditu mundu osoan, hogeita hamahiru hizkuntzara itzulia izan ondoren.
Euskaraz
Euskaraz Arrazismoa nire alabari azaldua izenburuaz argitaratu zuen Txalaparta argitaletxeak, 2001ean (itzultzailea: Xabier Aranburu). Obra horrez gain, Tahar Ben Jellounen beste bi lan argitaratu dira euskaraz: Errautsen gorakoa (1992) eta Bakarkako isolamendua (1990), biak Susa argitaletxearen eskutik eta Bego Montoriok euskaraturik.
Kellseko liburua
Erdi Aroa
XII. mendeko Giraldus Cambrensis (Gerard Galestarra) idazleak, bere Topographia Hibernica idazlaneko pasarte batean dioenez, Kells udalerritik hurbil dagoen Kildare udalerrian ebanjelio liburu handi bat miretsi omen zuen, hau Kellseko liburua zela suposatu ohi da. Dena dela, deskribapenak bat egiten duela dirudi:
Tahar Ben Jelloun
Euskaraz
Tahar Ben Jellounen obra gehienak arabierara itzuliak dira, batzuk egileak berak zuzenean landutako itzulpenetan.
Kellseko liburua
Erdi Aroa
Kellseko abadetxea XII. mendeko Eliza Katolikoaren eraldaketen ondoren desegina izan zen. Abadetxeko eliza udalerriko eliza bilakatu zen, halere luzaroan liburuaren gordelekua izan zen.
Tahar Ben Jelloun
Idazlearen jarreraz
Bestak beste, Berria egunkariari 2012ko apirilaren 29an eskainitako elkarrizketa batean aitortzen zuenez, «batzuetan, suminak eramaten nau idaztera, besteetan, bidegabekeriak, baita mundua ulertzeko ezintasunak ere».
Kellseko liburua
Aro modernoa
1654. urtera arte liburua Kells udalerrian gordeta egon zen. Urte hartan, Oliver Cromwellen zalduneria herriko elizan ezarri zen, eta udalerriko agintariak segurtasun gehiagorako agiria Dublin hiriburura bidali zuen. 1661ean, Henry Jones delako batek, liburua Trinity Collegeko unibertsitarioei aurkeztua zien, gerora Karlos II.a Ingalaterrakoaren erregealdian Jones Meath konderriko artzapezpikua bihurtu zen. Denboraldi baterako erakustaldi batzuk kendurik, Kellseko liburua ez da inoiz Trinity College unibertsitatetik atera izan. XIX. mendea ezkero unibertsitate hartako Liburutegi Zaharrean (Old Library) jendaurreko behin behineko erakustaldian ikusgai dago.
Tahar Ben Jelloun
Idazlearen jarreraz
Frantzian sona handia sortu zuen Le Monde egunkariaren bitartez 2010eko irailaren 5ean Errepublikako presidenteari igorritako gutunak. Estatu burua dela gogoraraziz, Errepublikaren eta konstituzioaren balioak babesteko eskatzen zion.
Kellseko liburua
Aro modernoa
XVI. mendean aldiz, aurretik XIII. mendean Canterburyko Artzapezpikuak zen Stephen Langtonek ofizialki finkatu zituen Ebanjelioen zenbakiak jada ezarrita zegoen erromatar zenbakerari gehitu zitzaizkion. 1622an Meatheko Artzapezpikua zen James Ussherek orrialdeak zenbakitu zituen. 1849an, la Viktoria I.a Erresuma Batukoa erregina eta Alberto Saxonia-Coburgo-Gothakoa printzea liburuan sinatzera gonbidatuak izan ziren: berez, gerora liburuari gehitu zitzaion orrialde batean sinatu zuten, garai hartan orrialde hau benetakoa zela uste zen. Azken orrialde hau 1953ko koadernaketatatik kendua izan zen.
Mendeetan zehar eskuizkribua hainbat alditan berriz koadernatua izan da. Aldi hauetako batean, XVIII. mendean, orrialdeak inongo ardurarik gabe moztuak izan ziren, eta horrek zenbait irudien galera ekarri zuen. 1895an azaleztapen berri bat burutu zen, baina oso azkar hondatu zen. 1920ko hamarkadaren amaiera aldera, hainbat orrialde solte kontserbatzen ziren. Azkenik, 1953an, Roger Powellek idazlana lau bildumetan berrenkuadernatu zuen, halaber aurretik desitxuratuta zeuden hainbat orrialde kontu handiz leundu zituen.
2000. urtean, Markoren Ebanjelioa daukan bilduma Australiako Canberra hirira igorria izan zen, han eskuizkribu argiztatuei buruzko erakustaldi batean erakusgai egoteko. Liburua erakusgai egoteko atzerrira bidaiatu zuen laugarren aldia izan zen. Zoritxarrez, bidaian zehar, bildumak bere pigmentazioan « akats nimiño » batzuk jasan zituen. Dirudienez, hegazkinaren motorren dardaren eraginez sortuak izan ziren.
Erreprodukzioak
1951an Urs Graf-Verlag Bern suitzar argitaletxeak Kellseko liburuaren erreprodukzio bat gauzatu zuen. Orrialde gehienak zuri beltzezko argazkien bidez berregin ziren, eta hauetako berrogeita zortzi kolorez inprimatu ziren (orrialde osoan apaindurak zituztenak).
1979ean Éditions Facsimilé Lucerne suitzar argitaletxeak dena koloreztatutako erreprodukzio bat burutzeko baimena eskatu zuen. Hasiera batean Trinity College unibertsitateko arduradunek eskaintzeri uko egin zioten, eragiketa honek eskuizkribua kaltetuko zuenaren beldurrez baitziren. 1986an, orrialdeak ukitu gabe orrialdea zintzilikatu eta hauei argazkiak ateratzea ahalbideratzen zuen azpirazio gailu bati esker, azkenik argitaletxeak baiezkoa lortu zuen. Orrialde bakoitzari argazkia egin ondoren, jatorrizkoarekin kontu handiz parekatzeko asmoz kopia bat prestatu zen, honela beharrezko aldaketak egiteko. 1990ean erreprodukzioa bi bildumetan argitaratua izan zen: batetik erreprodukzioa bera eta bestetik adituek idatzitako liburuki bat. Bestalde, antzina monasterioa kokatzen zen Kellseko elizan ere liburu honen erreprodukzio baten gordelekua da. Era berean, orrialde guztiak eskaneatuak nahiz beste hainbat argibide dituen CD-ROM bertsio bat ere badago.
Deskribapena
Kellsen liburuak kristautasuna osatzen duten lau Ebanjelioak ditu, eta aurretik hitzaurre, laburpen eta zenbait pasarteen trantsizioak ere baditu.
Erabilera
Jatorriz, Kellseko liburuak eliz jarduetarako eta ez heziketarako asmoz burutu zen. Ebanjelario hain handi eta luxuzko bat eliza baten irakur mahai nagusian batean gordeta egon eta soilik mezetan zehar Ebanjelioaren pasarteak irakurtzeko erabili beharko litzateke. Halere, meza emango lukeen apaizak eskuizkribua benetan ez irakurtzea ere gerta liteke, aldiz, buruz aipatuko luke. Honi dagokionez, Ulstego Historiak idazlanak aipatzen duen XI. mendeko lapurreta azpimarragarria da, lapurreta hau sakristian jazo baitzen, leku hau eliz jardueretan erabiltzen ziren edalontzi eta bestelako tresnen gordelekua baitzen, aldiz ez da normalki liburu bat gordeta egongo litzatekeen abadetxeko liburutegia aipatzen. Liburuaren osaketak berak arrazoi honi indar ematen dio, liburua objektu eder baino praktikotasun gutxikoa baita. Bestalde, testuak zuzendu gabeko akats ugari ditu, baita edukiaren zehaztasun eskasaren testigantza ematen duten beste zenbait zantzu ere: maiz tarte libre handietan goitik eta behetik lerro handiegiak elkarren jarraian topatzen dira, eta taula kanonikoak erabiltzeko beharrezkoak diren kapituluen zenbakiak ez dira txertatu. Orokorrean orrialdeen edertasun formala narrastuko lukeen gauzarik ez da egin: arrazoi estetikoa erabilpenaren gainetik ezarri da.
Julia (itsasontzia)
Julia lurrunezko eta zurezko oskoldun arrantzu binakakoa izan zen, José Fernández Martínez donostiarrarena. Eugenio bikia zuen. Ondarroan eraikia, Bilbora joan zen Pasaiaren ebakuazioan. Minaketari lanetan jarri zuen Eusko Itsas Gudarosteak (1937ko apirila) eta D-24 izena jarri (1937/5/12). Airezko eraso baten eraginez hondoratua izan zen Portugaleten (1937/6/13).
Extended play
EP (extended play) ingeles jatorria duen sigla bat da, euskaraz erreprodukzio hedatua esan nahi duena. Grabaketa musika formatuan izen gisa erabiltzen da eta ez da album bat bezain luzea ezta bakun bat baino laburragoa.
Hasieran zazpi milimetro eta 33 bira minutuko (RPM) abiaduran grabatuta zeuden binilo diskoek izen hau hartu zuten. Abiadura aldaketa hau, bakun batekin konparatuz, 45 RPM-ra grabatuta zegoena, 25 minutuko iraupena lortzeko aukera ematen zion, 12 eta erdi minutu alde bakoitzeko. Biniloak 33 RPM-ra hirukoiztu zirenean, EP deitu zitzaien 7 hazbete eta abesti bat alde bakoitzeko zituzten diskoei.
21. mendean, disko konpaktuaren etorreraren ondorioz, EP eta LP (Long Play) baten desberdintasunak, ez dira nabarmentzen. Eskuarki, EP-ak 20-25 minutuko iraupena du, Mini-CD deiturikoak. Handik aurrera, LP bat bezala hartzen da.
Strenoceras
Strenoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Cha Min-kyu
Cha Min-kyu (koreeraz 차민규, Anyang, Gyeonggi, Hego Korea, 1993ko martxoaren 16a) Hego Koreako abiadura patinatzailea da, nazioartean lehiatzen dena.
Cha-k, 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan, parte hartu zuen, eta zilarrezko domina irabazi zuen 500 metroko lasterketan. Ekitaldiko errekor olinpikoa ezarri zuen 34,42 segundoko denborarekin, baina errekor hori, momentu batzuk geroago, azken irabazleak, Håvard Lorentzenek, 0,01engatik hautsi zuen. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan ere, parte hartu zuen, eta zilarra irabazi zuen 500 metroko proban, 34,39 segundoko denborarekin, Gao Tingyu txinatarrarengandik, urrezko domina eta olinpiar errekor berriarengandik, 0,07 segundora.
Bizitza pertsonala
Seulgo Korea National Sports University-n ikasi zuen. 2011n, 18 urterekin hasi zen izotz gainean abiadura patinatzen, bere unibertsitateko entrenatzailearen aholkuz.
Euskal Herriko ekonomia
Euskal Herriko ekonomiak euskal lurraldeetako jarduera ekonomikoak biltzen ditu. Euskal Herriaren ezaugarriak direla eta, ekonomia herrialdez herrialde aldatzen da. Orokorrean, zerbitzuena da sektore handiena, eta baita industria ere, azken urteetan indarra galdu arren. Bistan dena, banaketa hori asko aldatzen da gune batetik bestera.
Historia eta garapena
Beste herrialdeetan bezala, nekazaritza eta abeltzaintzan oinarrituriko ekonomia eman zen euskal lurretan denbora luzez. Hala ere, industrializazioa izan da Euskal Herriko ekonomia baldintzatu duen faktore nagusia, eta beste tokiekiko bereizgarria. Berez industrializazioa XIX. mendeko prozesua bada ere, industriaren garapena aski goiz hasi zen gertatzen euskal herrian, burdinolak oso zabalduak baitziren. Burdinaren beraren ustiapen intentsiboa, meatzeen bidez, erromatarren garaian hasi zen eta XV. mendean burdinean oinarrituriko material asko igortzen zen beste herrialdeetara. Horrek burdingintza industria finkatu zuen Euskal Herrian. Horretarako baldintza egokiak zeuden, lehengaia lortzeko mineralak eskura zeuden, eta lan egiteko beharrezkoa zen erregaia lortzeko baso ugari.
Gerora, industria iraultzaren garaian, burdin kopuru ikaragarriak esportatu ziren Bizkaiatik industrializazioan aitzindari zen Britainia Handira. Horren harira Ibaizabal inguruko gunean meatzegintza, metalurgia eta industriaren garapen azkarra gertatu zen, baita ontzigintzarena eta beste industria batzuena ere. Azpimarratzekoak dira bertako labe garaiak. Gipuzkoak ere industrializazio prozesu bat ukan zuen. Bertan, ordea, burdingintzatik beste ekoizpen batzuetarako transizioa eman zen, papergintza eta ehungintza, batez ere. XVIII. mendean itxitako burdinola asko papergintza tailer bihurtu ziren. Burdingintzari loturiko aktibitate batzuk ere mantendu ziren, deba ibarreko armagintza fabrikak, esaterako.
Lan merkatua
2014ko datuen arabera, Euskal Herriko biztanleria aktiboa apaltzen ari da azken urteetan, hegoaldean bereziki. Izan ere, prozesu demografikoak tarteko, biztanleriaren zahartzea gertatu da eta lan egiteko adinean dagoen gizartea konparatiboki murriztu da. Inmigrazioaren fluxuan aldaketak ere azalduko lukete joera hori, Euskal Herriak kanpoko langile ugari izan baititu tradizionalki eta joera aldatzen ari baita (langilegoaren %12,5 Espainiatik, %3,4 Frantziatik etea %8,7 beste estatuetatik etorria zen 2013ko datuei erreparatuz). Jarduera-tasa ere beherantz doa.
Ekonomia sektoreak gaur egun
Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako herrialdeak Frantziako estatuko industriaguneetatik urrun daude, eta nekazaritzari, arrantzari (Lapurdiko kostaldean) eta jarduera horien araberako gizarte molde bati loturik bizi izan dira luzaroan. Hego Euskal Herriko bi herrialde, Bizkaia eta Gipuzkoa, Espainiako estatuko industrializazioaren gune nagusia izan ziren hasieratik bertatik. Zerbitzuen sektoreak gero eta pisu handiagoa izan du, oro har, Euskal Herrian; bost langiletik hiruk zerbitzuetan lan egiten du. Lehen sektoreak du garrantzi gutxiena, eta bigarren sektoreak, indarra galdu badu ere, garrantzi handia du oraindik ere. 2001. urteko datuen arabera, langileen % 61,6 zerbitzuetan dihardu lanean, % 35,4 industrian eta % 3 baino ez nekazaritzan. Europako testuinguruan eta industrian diharduen langileen proportzioaren arabera, Euskal Herria Europar Batasuneko herrialde industrialenetako bat da gaur egun: Europar Batasunean batez beste langileen % 29,6 dihardu industrian, % 35,4, berriz, Euskal Herrian. XIX-XX. mendeetan, industrializazio prozesu indartsua gertatu zen, baina XX. mendearen bukaeran eta XXI. mendearen hasieran, zerbitzuen sektoreak gero eta indar handiagoa hartu du. Nafarroa Beherea da herrialde nekazariena, Gipuzkoa industrialena, eta zerbitzuek, berriz, Lapurdin dute garrantzi gehiena.
Lehen sektorea
Lehen sektorearen barruan, nekazaritza intentsiboaren eredua nagusitzen ari da, eta, ustiategi kopuruak behera egin badu ere (% 21eko galera 1989-1999 bitartean), gero eta eremu gehiago erabiltzen da nekazaritzarako.
Arrantzak garrantzi handia izan du historian zehar, baina, nekazaritzarekin gertatu bezala, arrantzaren gainbehera nabarmena izan da azken hamarraldietan: 2001ean 4.000 arrantzale eta 400 itsasontzi baino gutxiago zeuden Euskal Herrian; hamabost urte lehenago, berriz, 8.000 arrantzale baino gehiago eta 750 itsasontzi inguru. Donibane Lohizune-Ziburu eta Hendaia dira Lapurdiko arrantza portu nagusiak. Frantziako estatuko lehen atun portua da Donibane Lohizune. Bizkaiko eta Gipuzkoako arrantza portuak Espainiako estatuko garrantzitsuenak dira oro har, eta itsas barruko arrantzan (kostaldetik urrun) nahiz kostaldekoan jarduten dute bertako itsasontziek.
Basoek Euskal Herriaren herena baino gehiago hartzen dute. Bizkaian eta Gipuzkoan, pinuak eta, neurri apalagoan, eukaliptusak hartu dituzte aurreko garaietan bertako arbolek (pagoa, haritza, gaztainondoa) estaltzen zituzten eremu handi zabalak. Oihanak zabalak dira Nafarroako iparraldean eta Ipar Euskal Herriko hegoaldean. Iratiko oihana, Nafarroa Garaiko Aezkoaren eta Zuberoako Basaburuaren artean, Europako haritz oihan nagusietako bat da.
Bigarren sektorea
Euskal Herriak oro har eta herrialde batzuek bereziki industrializazio prozesu handia jasan dute. XX. mendearen hirugarren laurdenean Araban eta Nafarroa Garaian industrializazio prozesu azkarra gertatu zen, eta Bizkaian eta Gipuzkoan areagotu egin zen prozesu hori; horrek guztiak sakoneko aldaketak ekarri zituen: 750.000 etorkin inguru iritsi ziren, biztanleria bikoiztu egin zen eta etxebizitza ugari eraiki ziren.
Hala ere, mende oso batez euskal ekonomiaren sektore nagusia izan ondoren, 1970eko hamarraldiaz geroztik, indarra galdu zuen eta birmoldaketa sakon bat gertatu zen. Garai hartako ekonomia krisiak oso gogor astindu zuen industria, eta ondorioak garratzak izan ziren, lanpostu asko galdu baitziren. Laurogeiko hamarraldian industrian jarduten zuten langileek greba eta protesta gogorrak egin zituzten. Oso latzak izan ziren, besteak beste, Bilboko Euskalduna lantegiko langileen borrokak.
Hirugarren sektorea
Azkenik, zerbitzuen sektorea da indar gehiena duena gaur egun Euskal Herrian (% 61,6). Hiriburuetan bildu dira administrazioaren zerbitzu nagusiak. Edonola ere, euskal herrialde guztietan zerbitzuen sektoreak ez du garapen berbera izan: Lapurdin langileen % 76,7 dihardu zerbitzuetan, eta Zuberoan, berriz, % 48,9 baino ez; bizkaitarren % 65,3k eta gipuzkoarren % 58,4k lan egiten dute sektore horretan. Kontuan hartu behar da, halaber, zerbitzuen sektorea izan dela azken bi hamarraldietan zazpi herrialdeetan hazkundea izan duen sektore bakarra. Turismoak badu garrantzia kostaldean eta Ipar Euskal Herrian, baina gutxi garatu da barnealdeetan.
Errepideak
Euskal Herriko errepide sarea ongi horniturik dagoen arren, ez ditu behar guztiak behar bezala betetzen. Bilbo-Behobia-Baiona autobideak lotzen ditu kostaldeko hiriak. Bilbo-Gasteiz-Burgos autobideak errazten du Bizkaia eta Araba arteko komunikazioa eta Iruñea-Irurtzun-Andoain-Donostia autobideak Gipuzkoaren eta Nafarroaren arteko errepide harremanak azkartzen ditu.
Pirinioetako mendiek eta bi estaturen arteko muga izateak guztiz oztopatu dituzte Ipar Euskal Herriaren eta Hego Euskal Herriaren arteko harremanak. Gipuzkoaren eta Lapurdiren arteko iraganbidea da, Bidasoa ibaiaren gainean, errepide bidezko pasabide bizkorrena eta erabiliena, guztiz funtsezkoa Frantziako eta Espainiako estatuen arteko harremanetarako. Nafarroa Garaiaren eta Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoaren arteko bideak, ordea, guztiz bestelakoak dira; orografia eta klima oztopo handiak gainditu behar dituzte eta ez dira erosoak.
Trenbideak
Euskal Herriko burdinbide sareari dagokionez, Madril-Paris burdinbidea du ardatz nagusia eta horrekiko loturak osatzen dituzte beste gainerako burdinbideek: Bilbo-Miranda-Castejon; Altsasu-Iruñea-Tutera; Baiona-Donibane Garazi. Bide estuko burdinbide batek lotzen ditu, zuzenean ez bada ere, Hendaia eta Bilbo. Gisa horretako burdinbide asko galdu da Euskal Herrian azken berrogeita hamar urteetan, Gasteiz-Lizarra, Gasteiz-Maltzaga edota Urolako trena, adibidez.
Itsas-portuak eta aireportuak
Hiru merkataritza portu ditu Euskal Herriak. Bilboko portua Espainiako estatuko portu nagusia da, eta Europako Hego Atlantikoko garrantzizkoenetako bat. Kontuan hartzekoak dira, halaber, Pasaiako portua eta Baionakoa ere.
1409
Gertaerak
Azaroaren 14an Enirio-Aralarko mankomunitatea sortu zen.
Ragusako probintzia
Ragusako udalerriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
Thamnophis sauritus
Thamnophis sauritus Thamnophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Izatezko bikote
Izatezko bikotea bi pertsona fisikoren batasun afektiboa da, haien sexua edozein dela ere, elkarrekin modu egonkorrean bizitzeko, ezkontidearekiko harreman afektiboaren modu analogoan.
Legearen araberako ñabardurak
Frantziako Kode Zibilaren 515-8 artikuluan honela definitzen da bizikidetza forma hau, concubinage terminoarekin : "Izatezko batasuna, egonkortasun eta jarraitasun izaera duen bizikidetza komun batek ezaugarri duena, bikote gisa bizi diren sexu ezberdineko edo sexu bereko bi pertsonen artekoa".
Izatezko bikotekideen arteko lotura afektiboa eta bizikidetza kontuan hartuta, batzuetan ezkontzaren antzeko menpekotasun ekonomikoa dakarrena, ordenamendu juridiko batzuek beharrezkotzat jo dute horiek arautzea, bikotekideren bat alde batera uztea saihesteko, zenbait egoeratan, hala nola bestearen heriotza, gaixotasuna, eta abar: kasu horietan, elkarketa zibila edo bikote zibila osatzen dutela esan daiteke, balio juridikoa duen entitatea.
Oro har, Hego Euskal Herrian izatezko bikote erabili ohi da forma legala duena adierazteko, baina zentzu hertsian izatezko bikorea berez osatua dagoena da, bikote harreman bat, legearen arabera baliorik eduki ala ez.
Legeak onartua eta arautua dena adierazteko hobe da, bikote zibil forma, Ipar Euskal Herrian erabili ohi dena, eta Berriaren Estilo Liburuak proposatzen duena Frantziako elkartasun itun zibileko legediak definitutakoa adierazteko.
K.a. 49
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada
K.a. 54 | K.a. 53 | K.a. 52 | K.a. 51 | K.a. 50 | K.a. 49 | K.a. 48 | K.a. 47 | K.a. 46 | K.a. 45 | K.a. 44
Mykolaiv
Mykolaiv (ukraineraz: Миколаїв; errusieraz: Николаев, Nikolaiev), Ukrainako hegoaldeko hiria eta Mykolaiveko oblasteko hiriburua da. Hegoaldeko Bug ibaiaren estuarioan dago, Itsaso Beltzetik 65 kmra. 2005ean 509.011 biztanle zituen.
Ukrainako garraiogune garrantzitsuenetako bat da: itsas portua, merkataritza portua, ibai portua, errepide eta trenbide lotunea eta aireportua.
B-Map 1917 + 100
B-Map 1917 + 100 (2017, Talka Records & Films / El Segell) Fermin Muguruzak, The Suicide of Western Culture taldearekin batera 2017an plazaratutako disko elektronikoa da.
Ezaugarriak
Album honetan oso erritmo eta musika desberdinak nahasten ditu Muguruzak, abangoardismotik folk musikaraino. Ondoan The Suicide of Western Culture bikote elektroniko katalana du. Diskoan hamar kantetan munduko hamar hiri errespasatzen ditu, guztiak B letrarekin idazten diren tokiak. Guztietan bertako suminduraren eta errebeldiaren ideiak azaltzen ditu, horrela, borrokaren musika-collage planetarioa marraztuz.
Trintxerpe (itsasontzia)
Trintxerpe arrantzurako motordun eta burdinazko oskoldun binakakoa izan zen, Francisco Andonaegi Garmendia pasaitarrarena. Pasaian Victorio Luzuriagak eraiki zuen. Lan garrantzitsua egin zuen Gipuzkoaren ebakuazioan. Abenduan Eusko Itsas Gudarosteak hartu zuen ontzia bere ardurapean eta Baiona eta Bilbo arteko irrati bidezko loturarako erabili zuen. Lan hori abendu erdialdera utzi eta berriz ere arrantzuan hasi zen. Bilbo ebakuatzerakoan Santanderrera joan zen eta ondoren Frantziara. Bere armadoreei 1939an itzuli zitzaien.
Liposarkoma
Liposarkoma adipozito-ehuneko sarkomarik arruntena da. ere ezaugarri kliniko azpigarriena bere hazkuntza azkarra da.
Mota guztiek ez dute hazkuntza-tasa berbera, batzuen hazkuntza oso azkarra da beste batzuekin alderatuz, eta horrelako kasuak oso larriak izan ohi dira, kontrola eskuetatik berehala gal baitaiteke. Tumore hauen lodierari dagokionez, arruntenek 8 cm luze den diametroa izan ohi dute, aldiz, zenbait 20 cm izatera hel daitezke. Masa hauek kapsula izan ohi dute, eta beren gainazala likatsua, sendotasun handikoa eta horixka da (9).
Bere kokapenari dagokionez, ohikoenak mediastinoa, hezur muina, erretroperitoneoa eta gorputz-adarrak dira; aldiz, eskrotoa, abdomen horma eta masailak ez dira horren arruntak. Bularreko liposarkoma, berriz, aspaldi aurkitu zuten arren, oso arraroa den neoplasma da (1).
Motak
Munduko Osasun Erakundeak (MOE) LPSren hainbat azpisailkapen bereizi zituen. LPS pairatzen zuten 127 kasu aztertu zituzten, eta hauteman zituzten zantzu eta seinaleei esker, eta hauen desberdintasun kliniko nahiz histologikoei esker, LPSren honako sailkapen hau egitera heldu ziren:
Ondo bereiz daiteken LPS. LPS mota honek ez du metastasia sortzeko arriskurik, eta bere intzidentzia-maila %40 ingurukoa da. Fenomeno hau gorputz-adarretan, erretroperitoneoan eta mediastinoan hauteman daiteke. Horrekin batera, kalte-maila nahiko altua da (5).
LPS desberdindugabea, berriz, ondo-bereiz daiteken LPS baten eratorria da, zeinaren kalte-maila altua den. Honek metastasia sortzeko arrisku handia izateaz gain, erretroperitoneoan agertu ohi da batik-bat (8). Horrez gain, muskulu barnekoak izan ohi dira, eta ez dute hezurra inbaditzen (5).
LPS mixoidea, aldiz, bigarren azpisailkapen ohikoena da, LPSren barruan bere eragina %20 ingurukoa baita. Esfera forma duten zelulen %25 batek gradu altuko neoplasmak sor ditzakete, aldiz, hainbat ikerketek gradu horren ehunekoa %5 ingurura jaitsi dute. Mixoideak, gantz kantitate ugari dagoen eremuetan agertu ohi da, hala nola, hezur muinean, mediastinoan eta erretroperitoneoan. Horrekin batera, mixoidearen %17k metastasia sortzen du eskeleto-sisteman, batez ere, saihets eta orno artean. Horrez gain, birika, abdomen eta erretroperitoneora ere heda daiteke metastasia (5). LPS pleomorfikoa, berriz, kalte-gradu altueneko mota da. Zorionez, azpisailkapen honek liposarkomen %5 soilik hartzen du. Horrez gain, LPS pleomorfikoen %41 lekuan geratzen da, %17-30k metastasia sortzen duen bitartean, eta gainera, horren %28 inguruk bost urteko biziraupena bermatzen du (5). Metastasi ohikoena besapeko gongoil linfatikoetan eta biriketan ematen da. Kokapenari dagokionez, gorputz-adarretan agertzen da batik-bat, eta bularrean agertzea kasu arrarotzat hartzen da (9)
Tratamendua
Bularreko LPS bat pairatzen duen bularrak, beste ehun leuneko sarkomek bezala, kirurgia jasan ez badu, Europako sarkomen erakundeek ez dute gomendatzen erradiazioa jasaterik.
Lehenik eta behin, beharrezkoa da jakitea sarkoma guztiak, orokorrean, odol- eta linfa-hodien bidez zabaltzen direla. Hala eta guztiz, linfaren barreiadura arraroa izanik, besapeko nodulu linfatikoaren disekzioa edo biopsia gomendagarriak dira nodulu linfatikoen proba klinikoak eskasak badira. Horrez gain, gaur egungo kirurgiaren efikazia dela medio, mastektomia egin edota egin ez duen bularraren bizirauteko indizea antzekoak dira.
Hautabide lagungarriei dagokienez, argi eduki behar da ez kimioterapiak ez erradioterapiak ez dutela berdinduko kirurgiaren eraginkortasuna, horregatik, bularreko LPSren tratamendu kirurgiko guztiak bularreko kirurgia onkologikoan espezializatuak diren zentroetan soilik gauzatu behar dira.
Kimioterapiari begira, esaterako, oso gai eztabaidagarria da, bere efikazia tumorean tamaina, mota histologikoa eta kalte-maila hartu behar baitira kontuan. Gainera, metodo hau ezarri baino lehen pazientearen egoera goitik behera aztertu behar da. Izan ere, terapeutika hau kalte-gradu altuko LPS primarioa pairatzen duten pazienteetan soilik erabili behar da (tumorearen tamaina 3 cm-tik gorakoa denean). Salbuespen gisa, edozein tamainako angiosarkoma dutenek har dezakete. Erradioterapiaren inguruan eginiko ikerketen emaitzak, berriz, kontrajarriak dira: ikerketa batzuek diote tumorearen kontrola bermatzen duela, beste batzuek, aldiz, ez dute erradioterapiaren inolako abantailarik ikusi. Hala eta guztiz, 5 cm baino gehiagoko tumoreak dituztenetan eraginkorra izan daiteke, gradu altukoak izanik (1).
Bularreko minbizia tratatzeko beste metodo bat terapia endokrinoa da, baina hau ez da oso erabilia bularreko sarkoma mota hau tratatzeko. Honen zergatia bere efizientzia maila baxua izateaz gain, LPSk errezeptore hormonala oso garatuta daukate (1).
Metastasiari dagokionez, bularreko minbizia inguruko ehunetara igaro daiteke. Bai bide galaktoforoetatik, bai bide linfatiko edo odol-hodien bidez ere. Minbizia hainbat ehun edo organoetara heda daiteke, ohikoenak: hezurrak, birikak, pleura, gibela… (Nagore liburua)
Laburbilduz, liposarkoma neoplasma arrarotzat hartzen da, eta bularreko minbizitzat har genezake bere azterketa kliniko eta erradiologikoengatik. Estroma kaltegarria tumorearen zati batean dago soilik kokatuta, horregatik laginketa kontu handiz egitea ezinbestekoa da. Beraz, kirurgia da modalitate eraginkorrena, erradioterapia eta kimioterapiaren eraginkortasuna oraindik zalantzan jartzen baita (1).
Moreno
Moreno Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Rixouse
La Rixouse Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Rixouse udalerrian erroldatutako biztanleak 207 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 117 etxebizitza zeuden, 83 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 83 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 143 ziren, horien artean 113 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 113 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (59 gizon eta 49 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Rixouse udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 195 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.961 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louvroil
Louvroil Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Louvroil udalerrian erroldatutako biztanleak 6.904 ziren. Familiak 2.428 ziren, horien artean 746 pertsona bakarrekoak ziren (351 bakarrik bizi ziren gizonak eta 395 bakarrik bizi ziren emakumeak), 540 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 759 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 383 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.691 etxebizitza zeuden, 2.511 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 180 hutsik zeuden. 1.737 etxeak ziren eta 903 apartamentuak ziren. 2.511 etxebizitza nagusietatik 1.105 bere jabearen bizilekua ziren, 1.372 alokairuan okupaturik zeuden eta 33 doan lagata zeuden; 127 etxek gela bat zuten, 165 etxek bi zituzten, 331 etxek hiru zituzten, 642 etxek lau zituzten eta 1.247 etxek bost zituzten. 1.280 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.244 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 487 etxetan bat baino gehiago zituzten.