cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Monstruoen, deabruen eta gaizkileen irudikapenaren oinarri garrantzitsu bat suposatzen du, batez ere erdi aro amaierako bestiarioen tradizioa jasorik Dantek “monstruo” hauen natura deskribatzen digu. Victoria Cirlotek erdi aroko iruditeria fantastikoari buruzko estudioa burutzean, hauek Jainkoak sortutako naturaren beraren adierazpen bezala ulertzen ditu, gizakiaren berezko irudimen ahalmenetik haratago. Kapplerrek, erdi aro amaierako pentsamenduak irudi hauek nola ulertuko zituen aztertzeko orduan (hau da, haien normalitatetik kanpo baina Jainkoaren sorkuntzaren barne), San Agustin bera aipatzen du, Civitas Dei haren obrako zita batez.
Primitibismo
Aurrekariak
Zibilizatuek "naturako estatu" batera itzultzeko duten nahia zibilizazioa bera bezain zaharra da. Antzinatean, bizitza "primitiboaren" nagusitasuna Urrezko Aroaren mitoan adierazten zen nagusiki, poesia eta Europako arte bisualean irudikatua, Pastoral bezala ezagutzen dena. Idealismo primitibistak bultzada berria irabazi zuen industrializazioaren hasierarekin Europak eta sistema kolonial modernoak Amerika, Ozeano Barea beste zati batzuk kolonizatu ondoren, ordura arte ezezagunak ziren herriekin topatzerakoan.
Ilustrazioaren garaian, herri indigenen idealizazioa, batez ere, Europako gizartearen alderdiak kritikatzeko tresna erretoriko gisa erabili zen. Estetikaren esparruan, ordea, Giambattista Vico (1688-1744) filosofo, historialari eta legelari italiarra izan zen herri primitiboak poesiaren eta inspirazio artistikoaren iturrietatik gizaki "zibilizatua" edo modernoa baino gertuago zeudela argudiatzen lehena. Vicok, gaur egungo eztabaida ospetsuaren testuinguruan idazten zuen, Antzinakoen eta Modernoen arteko eztabaida handia bezala ezagutzen dena. Honek Homeroren poesiaren eta Bibliaren merituei buruzko eztabaidak zekartzan, literatura herrikoi modernoaren aurrean.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Cirlotek era berean Thomas de Cantimpré aipatzen du, XIII. mendeko dominikotarra (Danteren garaikidea hortaz).
Primitibismo
Aurrekariak
XVIII. mendean, Friedrich August Wolf aditu alemaniarrak ahozko literaturaren izaera bereizgarria identifikatu zuen eta Homero eta Biblia tradizio herrikoi edo ahozkoaren adibidetzat hartu zituen (1795). Vico eta Wolfen ideiak XIX. mendearen hasieran Herderrek garatu zituen. Hala eta guztiz ere, literaturan eragina izan zuten arren, argumentu horiek pertsona gutxi batzuek ezagutzen zituzten, eta haien eragina mugatua izan zen edo ez zen existitzen arte bisualen esparruan.
NGC 233
NGC 233 galaxia bat da, Andromeda konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Primitibismo
Aurrekariak
XIX. mendeak ikusi zuen lehen aldiz historizismoaren sorrera, edo garaiak bere testuinguru eta irizpideen arabera epaitzeko gaitasuna. Horren ondorioz, ikusizko arteen eskola berriak sortu ziren, ohituren deskribapenean aurrekaririk ez zuten leialtasun historikoko mailak lortzeko. Neoklasizismoa arte bisualetan eta arkitekturan izan zen emaitzetako bat. Artearen beste mugimendu "historizista" Alemaniako mugimendu nazaretarra izan zen, Italiako eskola "primitiboan" inspiratu zena (hau da, Rafaelen garaia eta olio-pinturaren aurkikuntzan).
Argazkigintza eta geometria ez-euklidarra
Bi gertakarik astindu zuten ikusizko artearen mundua XIX. mendearen erdialdean. Lehenengoa argazki-kameraren asmakuntza izan zen, esan liteke Errealismoaren garapena bultzatu zuela artean. Bigarrena, matematikaren munduan, geometria ez-euklidiarraren aurkikuntza izan zen, 2000 urteko geometria euklidiarraren agerpen absolutuak eraitsi zituena eta Pizkundearen ikuspegi konbentzionala zalantzan jarri zuena, gauzek oso ezberdinak irudi lezaketen mundu eta ikuspegi multidimentsionalen existentzia iradokitzean.
Ikuspegi dogmatiko horren aurkako matxinadan, mendebaldeko artistak eskultura klasikoaren bitartezko irudikapen konbentzionalaren hiru dimentsioko munduaren mugetatik haragoko mundu batean egon zitezkeen errealitateak irudikatzen saiatzen hasi ziren. Japoniar eta txinatar arteari erreparatu zioten, kultutzat eta sofistikatutzat jotzen zirenak eta Errenazimenduko puntu bakar baten perspektiba erabiltzen ez zutenak. Ikuspegi ez-euklidiarrak eta tribu-arteak liluratu egiten zituzten mendebaldeko artistak, oraindik gogoen munduaren irudikapen asegabea ikusten baitzuten haietan. Prestakuntzarik gabeko pintoreen arteari eta haurren arteari ere erreparatu zieten, sukaldeko liburu estiloko ohiko pintura akademikoan ezezagunak ziren barneko errealitate emozionalak irudikatzen zituela uste baitzuten.
Arte tribalak eta Europakoak ez ziren beste arte batzuek ere erakartzen zituzten europar kulturaren alderdi errepresiboekin gustura ez zeudenak, arte pastoralak milaka urtetan egin zuen bezala. Arte tribal edo arkaikoaren imitazioak XIX. mendeko "historizismo" kategorian ere sartzen dira, imitazio hauek arte hau benetan erreproduzitzeko ahalegina egiten baitute. Arte tribal, arkaiko eta herrikoiaren benetako adibideak artista sortzaileek zein bildumagileek estimatzen zituzten.
Paul Gauguin eta Pablo Picassoren pintura eta Igor Stravinskiren musika arte primitibismoaren adibiderik nabarmenenak bezala aipatzen dira maiz. Stravinskyren Udaberriaren sagaratzea "primitibista" da, bere gai programatikoa erritu pagano bat den heinean: giza sakrifizio bat kristautasunaren aurreko Errusian. Disonantzia gogorrak eta erritmo gogor eta errepikakorrak erabiltzen ditu modernismo "dionisiakoa" irudikatzeko, hau da, inhibizioa bertan behera uztea (murrizketak zibilizazioa adierazten du).
Hala ere, Stravinski ikasitako tradizio klasikoaren maisua izan zen eta bere mugen barruan lan egin zuen. Bere ondorengo lanean, neoklasizismo "apolineoagoa" hartu zuen, Nietzscheren terminologia erabiltzeko, nahiz eta serialismoaren erabileran XIX. mendeko konbentzioa arbuiatzen jarraitzen duen. Arte bisual modernoan, Picassoren lana Arte Ederren espektatiba artistikoen gaitzespen eta bulkada primarioen adierazpen gisa ere ulertzen da, dela kubista, neoklasiko edo arte tribalaren eragina zuen zain batean lan egin zuelako.
Primitibismo modernistaren jatorria
Primitibismoak beste bultzada bat jaso zuen berrikuntza teknologikoaren irrikatik, baina batez ere "Esplorazioaren Arotik", Mendebaldea ordura arte ezezagunak ziren herrietan sartu zuena eta kolonialismoari ateak ireki zizkiona. Feudalismoaren gainbeherarekin, filosofoak Erdi Aroko hipotesi finko asko zalantzan jartzen hasi ziren giza izaerari buruz, gizakiek gizartean zuten posizioari buruz eta kristautasunaren murrizketei buruz, bereziki katolizismoari buruz. Gizateriaren izaera eta bere jatorria zalantzan jartzen hasi ziren, gizaki naturalari buruzko eztabaida baten bidez, teologoak, Europa Mundu Berriarekin elkartu zenetik nahasi zituena.
Bail Organa
Bail Organa, Star Wars film sagako pertsonaia bat da.
Chikara Hanada
Chikara Hanada (花田 力, 1993ko azaroaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Primitibismo
Primitibismo modernistaren jatorria
XVIII. mendetik aurrera, mendebaldeko pentsalari eta artistek atzera begirako tradizioan parte hartzen jarraitu zuten, hau da, "Historian giza natura eta kultur egitura sakonki adierazkorrago eta iraunkorrago baten bilaketa kontzientea, sortu berri diren errealitate modernoekin kontrastean". Haien bilaketak zibilizazio modernoaren alternatibak zirela uste zuten munduko lekuetara eraman zituen.
Chikara Hanada
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Bail Organa
Alderaan planetaren ordezkaria da Senatu Galaktikoan. Padmé Amidala senatariaren laguna eta Inperio Galaktikoaren aurkako opositorea da.
Artaitz
Artaitz Untzitibar ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Bail Organa
Leia Skywalkerren aitatzakoa izan zen Padmé Amidala hil ondoren.
Primitibismo
Primitibismo modernistaren jatorria
XIX. mendean lurrun-ontziaren asmakuntzak eta munduko garraioan izandako beste berrikuntza batzuek kultura indigenak europar kolonietatik eta hauen artefaktuetatik inperioko hirigune metropolitarretara eraman zituzten. Mendebaldean trebatutako artista eta ezagutzaile asko liluratuta geratu ziren objektu horiekin, eta haien ezaugarri eta estiloak adierazpide "primitiboei" egotzi zizkieten; bereziki, ikuspegi linealik eza, inguru errazak, hieroglifoa bezalako zeinu sinbolikoen presentzia, irudiaren distortsio emozionalak eta eredu apaingarri errepikakorrak erabiltzearen ondorioz hautemandako erritmo energetikoak. Kritikari kultural berrien arabera, Afrikako eta irla ozeanikoetako kulturak izan ziren nagusiki artistei erantzun bat eman zietenak kritikari hauek "beren bilaketa zuria, mendebaldekoa eta nagusiki maskulinoa" deitzen diotenari, jatorrizkoaren "ideal iheskorraren" bilaketari, zeinaren desiragarritasun-egoera bera distantziaren eta diferentziaren moduren batean baitago". Atributu estilistiko zoragarri hauek, Afrika, Ozeania eta Amerikako indiarren arte bisualetan agertzen direnak, Europa eta Asiako arte arkaiko eta baserritarrean ere aurki daitezke.
Bail Organa
Yavineko gudua baino pixkat lehenago hil zen, Gerra Zibil Galaktikoan, Klon Gerrak amaitu eta hogei urtera, Heriotzaren Izarrak, bere jaiotza planeta suntsitu zuenean.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Ezin dugu ahaztu finean, Danteren obrako deabru eta munstroen deskribapenak ulertzeko errenazimentuan benetan garatuko zen ideia gogoan eduki behar dugula: Ongia edertasunarekin lotuko da eta munstroa edo normalitatetik kanpokoa den horren formak era batean edo bestean sinbologia moral bat edukiko duela, bekatu edo gaizkiarekin lotutakoa askotan; funtsean ohiturak edo moralak forman du bere isla. Honela bada ulertu ditzakegu Karon, Minos, Zerbero eta bestelako pertsonaien irudikapena mende hauetan zehar orokorrean.
Bail Organa
Star Wars III. Atala: Sithen Mendekua filmean, Jimmy Smits da Bail Organaren papera egiten duena.
Artaitz
biztanle zituen.
Bertako biztanleak artaiztarrak dira.
Izena
Artaitz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Armarria
Artaizko armarria Untzitibarreko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Geografia
Artaitz Untzitibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Ezin dugu ahaztu infernuaren antolaeraren inguruko lan plastikoak edo mapak ere osatu zirela garaian, batez ere Bocacciok bultzatutako balio-ematea zela eta, horren eredu dugu Sandro Boticellik burututako infernuaren eskema, lan literarioa jarraituta aipatutako maila eta zulo guztiak eta bertako pekatuak irudikatzen direlarik, adituen esanetan obraren edizio ezberdinen ilustrazio moduan izan ziren sortuak 1480-81 inguruan, Medicitarren eskaerapean.
Artaitz
Klima
Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Dante bera, garaiko letra-gizon edo intelektualen zerrendan ere kontsideratua izan zen askotan, horren frogetako bat dugu Andrea del Castagnok, 1450 inguruan Carducci Villan osatutako gizon eta emakume garrantzitsuen galerian Dante bera agertzea, bere sinbolo ezaugarrizkoenekin, poeta koroatu bat bailitzan. Rafaelek berak ere Vaticanoan burutu zituen freskoetan irudikatu zuen (Sakramentu Santuaren Disputa edo Danteren Erretratua, 1510 ingurukoak). Deigarria da Danteren erretratugintza benetan naturalista izatea, honen arrazoia seguraski poetari hil orduko egin zioten argizarizko maskararen kontserbazioagatik izana. Auguste Rodinek Camille Claudelekin batera, Ghibertiren Florentziako bataiategiko Paradisuko ateak inspirazio iturritzat hartuta eta Dante eta Ovidio bezalako autoreen idatzietan oinarriturik Infernuetako atea sortu zuen, bertan haren Pentsalaria figura ezagunenetarikoa kokatuz, Danterekin identifikatua izan dena, Poeta bezala ere ezagutua, edota Ugolino eta bere semeen pasartea (Infernuaren XXXIII. kantuan) edota Musuaren eszena (Paolo eta Francescarena, V. kantuan) ere azpimarratzekoak izanik. Igeltsuz sortua ondoren brontzean hustuta ere bertsionatu zen (1880-1917).
Artaitz
Estazio meteorologikoak
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.
Primitibismo
Paul Gauguin
Paul Gauguin margolaria europar zibilizazio eta teknologiatik ihes egiten saiatu zen, Tahitiko kolonia frantsesean ezarriz eta Europan posible zena baino naturalagoa iruditzen zitzaion bizimodu erantzi bat hartuz.
Artaitz
Historia
Jaurerri plurinobiliarioko antzinako lekua. Almorabid familiaren lursailak XIII. mendearen amaieran konfiskatu zituen Nafar Koroak. Petxari lotutako nekazariak heren bat baino ez ziren 1366an, eta zazpigarrena 1427an. Azken data horretan, Orreagako Santa Mariari 20 gari-kahitze zor zioten urtero, eta Filipe Nafarroakoa mariskalari 4 gari-kahitze, beste hainbeste olo-kahitze eta 3 karga-ardo. Jerusalemgo Ospitaletegiek ere lursailak izan zituzten; 13 lepoko XIII. mendearen erdialdean.
Gimnesia uharteak
Cabrera uhartea eta uharte txikiago batzuk (hala nola Dragonera, Conejera edo Airearen Uhartea) Gimnesietako artxipelagoa ren zati direla uler daiteke, edo, Cabrera eta Conejeraren kasuan, Cabrera artxipelagoa izeneko azpiartxipielao baten zati direla.
Boussais
Boussais Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boussais udalerrian erroldatutako biztanleak 397 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 176 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 224etxeak ziren. 176 etxebizitza nagusietatik 147 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 101 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 76 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 243 ziren, horien artean 183 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 183 pertsona aktiboetatik 165 lanean zeuden (95 gizon eta 70 emakume) eta 18 langabezian zeuden (4 gizon eta 14 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Artaitz
Historia
XIX. mendearen hasieran, ibarreko diputatuak eta Artaizko biztanleek aukeratutako errejidoreek gobernatzen zuten. 1849an jada bazuen eskola eta herriari 800 lapurtu zirela kalkulatzen zen, horietatik 600 laborantzan. Onenek (340) urtebete ematen zuten atseden hartzen, eta gainerakoek bi edo gehiago. 140 mahasti-peoi eta 30 oinezko lapurtu zeuden.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Bestalde, garai berekoa dugu Bouguereauren Dante eta Virgilio Infernuan obra, garaiko akademiaren balore neoklasikoen eta klasizisten testuinguruan sortua, literatura obra eta mitologia klasikoen bitartez giza-biluzia era bikainean lantzen duen obra izanik.Obra honetan Dante eta Virgilio ikus ditzakegu, atzealdean deabru bat agertzen delarik; Capoccio herese alkimistaren eta G. Schicchi suplantatzailearen arteko borroka ikusten, atmosfera ilun eta zikin batetan.
Boussais
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Danteren Infernua
Danteren Infernua arte plastikoetan
Danteren jaiotzaren 700. urteurrena ospatzeko asmoaz Italiar gobernuak eta garaiko Aita Santuak Jainkotiar Komediaren ilustrazio proiektu bat proposatu zuen Dalik honen inguruko akuarela ugari burutu zituelarik. Hala ere artista italiarra ez izateak sortu zuen eztabaida zela eta bertan behera geratu omen zen; hala ere Daliren akuarelak kontserbatu egin ziren eta garrantzia unibertsaleko obra honen irakurketa surrealista bikaina agertzen dute, tradizionalki eman zaizkion irudietatik haratago bideak irekirik.
Danteren infernua kultura popularrean
Obra honen garrantzia eta mendeetan zehar adierazgarritasuna dela eta; kontuan harturik literatura unibertsaleko obra garrantzitsuenetakoen artean kontsideratua dela errenazimentuaren sinbolo moduan, egunerokotasunean bai eta kultura popularrean ere honi erreferentziak ikusgarriak dira: Erreferentzia laburrak infernuari, inspirazio iturri moduan, obra artistikoen oinarri bisual besteak beste. Hurrengo bestelako ereduak aipatu genitzake:
Boussais
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Boussais udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.139 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Primitibismo
Paul Gauguin
Gauguinen jatorrizkoaren bilaketa argi eta garbi askatasun sexualaren nahia zen, eta hori islatzen da Manao tupapau (1892), Parau na te Varua ino (1892), Anna the Javanerin (1893), Te Tamari No Atua (1896) eta Kontakizun krudelak (1902) margolanetan, besteak beste. Gauguinen Tahitiren ikuspegia, maitasun libreko, klima leuneko eta ninfa biluziko Arkadia lurtar bat bezala, berdin-berdina ez bada, arte akademikoaren pastoraltza klasikoaren antzekoa da, milaka urtetan zehar nekazal bizitzaren mendebaldeko pertzepzioak osatu dituena. Bere margolan tahitiarretako bati "pastoral tahitiarra" deitzen zaio eta beste bati "Nondik gatoz? Nor gara? Nora goaz?". Horrela, Gauguinek Arte Ederretako eskoletako pastoral-tradizio akademikoa zabaldu zuen, ordura arte antzinako greziar eskulturatik kopiatutako irudi europarretan soilik oinarritu zena eredu ez europarrak sartzeko.
Artaitz
Demografia
biztanle zituen Artaitzek.
Boussais
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Primitibismo
Paul Gauguin
Gauguinek, tahitiar gizartea ospatzen eta tahitiarrak kolonialismo europarraren aurka defendatzen ari zela ere uste zuen. Kritikari feminista postkolonialek, ordea, gaitzetsi egiten dute Gauguinek maitale nerabeak hartu izana, horietako bat hamahiru urte baino ez dituena. Gogorarazten digutenez, bere garaiko eta ondorengo europar askok bezala, Gauguinek askatasuna ikusten zuen, bereziki sexuala, hertsiki kolonizatzaile maskulinoaren ikuspuntutik. Gauguin primitibismoarekin "gaizki" dagoenaren adibide gisa erabiliz, kritikari hauek, euren ustez, primitibismoaren elementuek "arraza- eta sexu-fantasien lotura trinkoa eta botere koloniala zein patriarkala" barne hartzen dituztela ondorioztatzen dute. Kritikari horien ustez, Gauguinen moduko primitibismoak arraza- eta sexu-desberdintasunari buruzko fantasiak erakusten ditu, "Primitibismoaren nozioak" Bestearekin "esentzializatzeko ahaleginean". Horrela, diotenez, primitibismoa exotismoaren eta orientalismoaren antzeko prozesu bihurtzen da, Edward Saidek kritikatu zuen bezala, non inperialismo europarrak eta "ekialdearen" ikuspegi monolitiko eta iraingarriek "mendebaldearen" aldetik herri kolonizatuak eta euren kulturak definitzen zituzten.
Pablo Picasso eta fauvistak
1905-06an, artista talde txiki bat Saharaz hegoaldeko Afrikako eta Ozeaniako artea aztertzen hasi zen, neurri batean Parisen ikusgarritasuna irabazten ari ziren Paul Gauguinen lanaren interesaren ondorioz. Gauguinen hil ondorengo atzera begirako erakusketa boteretsuek, 1903an, Parisko Udazkeneko Aretoan, eta are erakusketa handiago batek 1906an, eragin handia izan zuten. Maurice de Vlaminck, André Derain, Henri Matisse eta Pablo Picasso bezalako artistek, aurkitu zituzten objektu hautatuengatik gero eta intrigatuago eta inspiratuago sentitu ziren.
Pablo Picassok, bereziki, eskultura iberiarra, afrikar eskultura, Afrikako maskara tradizionalak eta beste lan historiko batzuk aztertu zituen, El Grecoren pintura manieristak kasu, Les Demoiselles d'Avignon maisulana eta, azkenik, kubismoaren asmakuntza eragin zituena.
"Primitibismo" termino orokortzaileak, tradizio bisual ezberdin hauek arte modernoari egindako ekarpen ezberdinak iluntzera jotzen du.
Primitibismo antikoloniala
Artearen primitibismoa mendebaldeko fenomenotzat hartzen den arren, idealismo primitibistaren egitura mendebalekoak ez diren eta bereziki antikolonialak diren artisten obran aurki daiteke. Gizakiak naturarekin bat egin zuen iragan teoriko eta idealizatu bat berreskuratzeko nahia hemen lotuta dago mendebaldeko modernitateak gizarte kolonizatuetan duen eraginaren kritikarekin. Artista horiek kolonizatutako herri "primitiboei" buruzko mendebaldeko estereotipoak kritikatu ohi dituzte, eta, aldi berean, kolonizazioaren aurreko esperientzia moduak berreskuratu nahi dituzte. Antikolonialismoak bat egiten du primitibismoaren alderantzizko teleologiarekin, mendebaldeko artisten primitibismoaz bestelako arte bat sortzeko. Arte horrek, oro har, estereotipo kolonialak kritikatu baino gehiago indartu egiten du.
Négritudearen mugimenduarekin zerikusia duten artisten lanak, bereziki, joera hori erakusten du. Négritude idealismo eta asaldura politiko neoafrikarreko mugimendu bat izan zen, 1930eko hamarkadan Atlantikoaren bi aldeetako intelektual eta artista frankofonoek hasi zutena eta hurrengo urteetan Afrikan eta Afrikako diasporan zehar hedatu zena. Afrika prekoloniala modu kontzientean idealizatu zuten, forma asko hartu zituena. Hau, ohi, europar arrazionalismo harroa eta kolonialismoari lotutako triskantzak arbuiatzean zetzan, afrikar gizarte prekolonialek, oinarri komunal eta organikoago bat zutela aldarrikatzen zen bitartean. Wifredo Lam artista kubatarraren lana bereziki nabarmena da belztasunaren artista bisualen artean. 1930eko hamarkadan Parisen bizi zela ezagutu zituen Lamek Pablo Picasso eta Europako surrealistak. 1941ean Kubara itzuli zenean, Lam adoretu egin zen gizakiak, animaliak eta natura koadro oparo eta dinamikoetan konbinatzen ziren irudiak sortzeko. 1943ko bere lan ikonikoan, La jungla, Lam-en polimorfismo bereizgarriak oihaneko eszena fantastiko bat birsortzen du, kanabera-zurtoinen artean Afrikako motiboak dituena. Belztasunaren idealismo neo-afrikarra landaketetan azukre-ekoizpenean oinarritutako esklabotza-historiarekin konektatuta dagoen modu bizia ulertzen du.
Artaitz
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Untzitibar sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Itzagaondoa eta Ibargoiti ibarrekin hitz egiten zena.
Megan Tapper
Megan Tapper (1994ko martxoaren 18a) hesi lasterketetan lehiatzen den atleta jamaikarra da. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan bere herrialdea ordezkatu zuen finalerdietara iritsiz. Londresen 2017ko Munduko Atletismo Txapelketan ere bere herrialdea ordezkatu zuen eta bertan finalerdietara iritsi zen. 2018an, Commonwealtheko jokoetan lehiatu zen finalean 7. postua lortuz. 2019an, Japoniako Yokohamako jamaikako erreleboko kide izan zen eta Qatarko Dohako taldean 100 metroko hesietan finalera sailkatu zen munduko txapelketan.
Artaitz
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Untzitibar atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Megan Tapper
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Jamaika ordezkatzeko sailkatu zen. Bertan brontzezko domina lortu zuen 100m hesietan.
Artaitz
Euskara
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da Pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Untzitibarreko mintzaira zaharrak ia ez du hiztunik.
Megan Tapper
Bere marka pertsonala 100 metro hesietan 12,53 segundokoa da 2021ean Tokion ezarri zuena.
Kilobyte segundoko
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.
KB eta Kb ez dira berdinak
Kb-k Kilobit (1.000 byte) adierazten du aldiz KB-k Kilobyte (1.000 byte). Halaber, ez da nahastu behar Kb/s edo Kilobit segundoko, KB/s edo Kilobyte segundokorekin.
1986ko Andaluziako Itzulia
1986ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 32. edizioa izan zen. 1986ko otsailak 4 eta 9 artean ospatu zen, sarrerako bat eta horietako bat bikoitza izan zen 5 etapatan banatutako 765,70 kilometroko ibilbidea eginez. Itzulia Mijasen hasi eta Granadan amaitu zen.
Citrobacter
Citrobacter generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, Enterobacteriaceae familian sailkatzen direnak. Anaerobio fakultatiboak dira eta glukosa ez ezik, laktosa ere hartzitzen dute. Ez dute esporarik sortzen eta mugikorrak dira.
Kilobyte segundoko
Datu transferentzia adibideak
- Konputagailuko interfazeak (MB/s-tan):
Citrobacter
Genero honen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
Kilobyte segundoko
Datu transferentzia adibideak
-Konputagailuko osagaien artean (MB/s-tan):
Citrobacter
Citrobacterek, Enterobacter, Klebsiella eta Escherichiarekin batera bakterio koliformeen multzoa osatzen du. Koliformeak hestean bizi diren bakterioak dira, ezaugarri biokimiko amankomunak dituztenak eta garrantzi handikoak ingurugiro-mikrobiologian, kutsadura fekalaren adierazleak baitira.
Citrobacter giza zein animalien hesteetan bizi da, baina egoera librean ere aurki daiteke (uretan, lur-zoruan...) Espezie batzuk oportunistak dira, gaixotasunak sortuz immunitate-sistema ahula dutenengan. Gaitzak eragiten dituenean gernu-infekzioak eta meningitis dira ohikoenak.
Yugo Iiyama
Yugo Iiyama (飯山 悠吾, 1986ko martxoaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Rambaud (Alpe Garaiak)
Rambaud Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rambaud udalerrian erroldatutako biztanleak 354 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 160 etxebizitza zeuden, 131 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 131 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 77 etxek bost zituzten. 111 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 234 ziren, horien artean 175 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 175 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (87 gizon eta 79 emakume) eta 9 langabezian zeuden (7 gizon eta 2 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rambaud udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 367 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.920 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Rambaud udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 819 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ostariophysi
Ostariophysi arrain teleosteoen goiordena da. Oso talde zabala da, barnean 8.000 arrain espezie inguru dituena, hau da arrain espezie guztien %28a eta ur gezaren %68a. Kontinente guztietan bizi dira, Antartika izan ezik.
Taxonomia
Nahiko sailkapen zalantzazkoa du, baina hona hemen gehien onarturiko sailkapena:
Thecadactylus oskrobapreinorum
Thecadactylus oskrobapreinorum Thecadactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Nesospingus speculiferus
Nesospingus speculiferus Nesospingus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Belt (Montana)
Belt Montanako herri bat da. Cascade konderrian kokatua dago. 2010ean 597 biztanle zituen, 0.91 kilometro koadrotan banatuta.
Balzola
Balzola Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Balzolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gloydius shedaoensis
Gloydius shedaoensis Gloydius generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Halichoeres pictus
Halichoeres pictus Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Lurdako geltokia
Lurda Okzitaniako Bigorra eskualdeko tren eta autobus geltoki bat da, Lurda udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
XIX. mendean tren sistema Frantziara iritsi zenean, 1842an Pirinio Garaietako Kontseilu Nagusiak Tolosa Okzitania-Baiona burdinbidearen eraikitzea aztertzen ari zen.
Midiko Konpainiak 1857an Bordele-Seta burdinbidea inaguratu zuenean, Paueko Tarbera zatia bi hirien arteko populaziorik gabeko ibilbide zuzen gisa diseinatua zen. 1858ra arte ez zen proposatu Lurdatik igarotzen zen desbideratzea, Lourdesen adierazpenak zirela eta. Napoleon III.aren mendeko gobernuak desbideratze hori nahiago zuenez, batez ere Achille Fouldek gogor eusten zion proiektu aldatuari. Gainera, bide horrek balasta-harria ekar zezakeen, eraikuntzak behar zuena. 1859an, Lurdako geltokia eraikitzeko aldatutako proiektua onartu zen formalki.
Azkenean, 1866ko apirilaren 20an amaitu zen Lurdatik Tarbera sekzioaren irekiera. Montrejeauren bi sekzioak Tarben eta Lurdan irekitzeak Tolosa Okzitania-Baiona burdinbidea abian jartzea ahalbidetzen du, 1867ko ekainaren 20an.
Geltokia, 1899tik 1930era, Lurdako tranbiak zerbitzatu zuen.
Kara Koyunlu leinua
Kara Koyunlu leinua (‎​, قاراقویونلولار‎ Qaraqoyunlular) oghuz leinuen konfederazio bat izan zen 1374 eta 1468 artean gaur egungo Turkiaren ekialdean, Armenian, Azerbaijanen, Iraken eta Iran mendebaldean gobernatu izan zuena.
Inperio persiartua izan zen, hizkuntza, kultura, literatura eta arteari dagokionez eta sunismoa zen erlijio nagusia. Ardi Beltzaren turkomaniarrak ere esaten zitzaien.
Historia
Kara Koyunlu konfederazioa gobernatu zuen familia Yima leinu oghuztarrekoa zen. XIV. mendearen hasieran Van aintzira inguruko lurrak eta Mosul hiriaren eskualdea haien menpe zuten.
Garai hartan Bagdaden hiriburu zuen Jalayiridar sultanerriko menpekoak ziren eta 1374an matxinatu eta Kaera Yusuf liderrak Tabriz konkistatu zuen Kara Koyunlu leinuaren aroa hasiz. 1400an Tamerlan konkistatzaileak Kara Koyunlutarrak garaitu zituen eta Kara Yusufek Egiptora ihes egin behar izan zuen. Tamerlanek ordea atxilotzea lortu zuen eta Damaskon Kara Yusuf eta Jalayiridarren sultana zen Ahmad Jalayir elkartu zituen. Lurrak banatu zituzten orduan, Kara Yusufek Azerbaijan ingurua hartu zuen eta Ahmad Jalayirrek Bagdad ingurua.
Gobernua eta kultura
Aurretik izan ziren Jalayiriden eta Ilkhaniden sistema jarraitu zuen Kara Koyunlu leinuak. Kara Yusufek agintea hartu zuenetik "sultan" titulua erabili zuten enperadoreek. Inoiz bahadur, khan, khagan edo padishah ere agertzen dira testuetan. Inperioko probintzien agintariak şehzade edo bey ziren eta hauek lurralde txikiagoak eramaten zituzten divan-ak zituzten azpian.
Waterloo (abestia)
Waterloo ABBA suediar musika taldearen abesti bat da. 1974ko Eurovision Abesti Lehiaketan irabazle suertatu zen.
Ko Takamoro
Ko Takamoro (japonieraz: 高師 康, 1907ko azaroaren 9a - 1995eko martxoaren 26a) Japoniako futbolaria izan zen.
Aigueblanche
Aigueblanche Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aigueblanche udalerrian erroldatutako biztanleak 2.963 ziren. Familiak 1.240 ziren, horien artean 360 pertsona bakarrekoak ziren (156 bakarrik bizi ziren gizonak eta 204 bakarrik bizi ziren emakumeak), 376 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 424 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.670 etxebizitza zeuden, 1.249 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 247 bigarren erresidentzia ziren eta 174 hutsik zeuden. 933 etxeak ziren eta 701 apartamentuak ziren. 1.249 etxebizitza nagusietatik 835 bere jabearen bizilekua ziren, 378 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 28 etxek gela bat zuten, 111 etxek bi zituzten, 231 etxek hiru zituzten, 404 etxek lau zituzten eta 475 etxek bost zituzten. 953 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 571 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 560 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.930 ziren, horien artean 1.438 aktiboak ziren eta 492 inaktiboak ziren. 1.438 pertsona aktiboetatik 1.392 lanean zeuden (773 gizon eta 619 emakume) eta 46 langabezian zeuden (11 gizon eta 35 emakume). 492 pertsona inaktiboetatik 164 erretiraturik zeuden, 168 ikasten zeuden eta 160 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aigueblanche udalerrian 1.372 unitate fiskal zeuden, 3.271 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.583 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 244 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 59 eraikuntza enpresak ziren, 32 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 23 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 75 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 11 igeltseroak, 8 margolariak, 14 zurginak, 3 iturginak, 10 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 8 jatetxeak eta 8 higiezinen agentziak.
2000. urtean Aigueblanche udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 553 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Phaenicophilus palmarum
Phaenicophilus palmarum Phaenicophilus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Jesus Martínez de Aragón
Jesus Martínez de Aragón Carrión (Gasteiz, 1899ko	otsailaren 16 - Madril, 1937ko apirilaren 9a) abokatu eta militar profesionala izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren aldeko leialtasuna gorde zuen. Borrokan, Madrilgo defentsan hil zen, 1937an.
Biografia
Gasteizen jaioa bere familia hiriburuan oso ezaguna zen. Aita Gabriel Martínez de Aragón Urbiztondo zen, Errepublikako fiskal orokorra. Anaia, José Martínez de Aragón Carrión, hegazkintza kapitaina izan zen, ezaguna Primo de Riveraren diktaduraren aurka aritu zelako. Gerra hasi aurretik Jesus Martínez de Aragón abokatu gisa lan egiten zuen.
Militarren estatu kolpea ondoren, Errepublikaren alde jarri zen. Madrilen Cuartel de la Montañaren erasoan parte hartu zuen. Errepublikako Bosgarren Erregimentuan sartu zen eta bere lana hasieratik haren antolaketan nabaria izan zen. Handik gutxira Guadalajaran militar batzuk altxatu ziren eta UGT zein JSU erakundeek antolatutako milizianoen bi zutabeen buruan, haien kontra jo zuen. Sigüenzan hiriaren agindua hartu zuen. Dena dela, Martínez de Aragón komandanteak zuen boterea milizianoen buruen aurrean nahiko teorikoa zen. Urriaren 8an, indarberritzekoen bila, Sigüenzatik Madrilera itzuli zen. Zoritxarrez, bitarte horretan, frankistek, Sigüenzako guduan, hiria eraso eta okupatu zuten.
Urriaren erdialdean Bigarren Brigada Mistoaren buruan jarri zuten. Brigada hau Ciudad Realen sortu zen. Unitate horrekin Madrilgo defentsan hartu zuen parte, batez ere Madrilgo Hiri Unibertsitarioaren Guduan. Borroka ugari ondoren brigada txikituta gelditu zen eta berrantolatu behar izan zen. 1937ko apirilaren 9tik 14ra, Bigarren Brigada horrek Cerro Garabitas guduan parte hartu zuen. Baxa ugari izan zuten, tartean Martínez de Aragónen berarena: tiro batez Frantsesen zubiaren inguruan hil baitzuten. Martínez hil ondoren José Gallego Pérezek agindua hartu zuen.
Ideologikoki sozialismotik gertu zegoen.
Yusaku Toyoshima
Yusaku Toyoshima (豊嶋 邑作, 1991ko uztailaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Gloydius strauchi
Gloydius strauchi Gloydius generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Roppentzwiller
Roppentzwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roppentzwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 753 ziren. Familiak 308 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 348 etxebizitza zeuden, 309 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 309 etxebizitza nagusietatik 237 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 158 etxek bost zituzten. 283 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 151 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 516 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 143 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 317 lanean zeuden (186 gizon eta 131 emakume) eta 56 langabezian zeuden (32 gizon eta 24 emakume). 143 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 83 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roppentzwiller udalerrian 275 unitate fiskal zeuden, 681 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.847 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 zurginak ziren, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Roppentzwiller udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 156 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 234
NGC 234 galaxia espiral bat da, Pisces konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Bost txerrikume
Bost txerrikume (Five Little Pigs) Agatha Christiek idatzitako eleberri bat da. 1942an argitaratu zen. Hercule Poirot detektibe ospetsua eleberri honetan ere agertzen da.
The Fridays Crew
The Fridays Crew musika talde Azpeitiarra da.
Getaria (Lapurdi)
Getaria Lapurdiko udalerri bat da, Lapurdi Itsasegian kokatua. Kostaldeko N-10 errepidean eta Donibane Lohizune eta Biarritz udalerrien artean dago, Bidarte udalerriaren alboan.
The Fridays Crew
Ibilbidea
2007. urtean hasi zen jotzen, hala ere taldekideak ez ziren hasi berriak, Apunta, Semeputiek eta Korrosion Zerebral bezalako taldeetan jo dute. Hasiera batean katxondeorako sorturiko taldea izan zela esaten zen baina denborak aurrera egin ahala proiektu serioa bihurtu zen. Hasierako taldean Motxo zen gitarrajolea baina honek 2008an taldea utzi eta bere tokian Agirre azkoitiarra sartu zen.
Getaria (Lapurdi)
Izena
Gaur egungo hipotesi nagusia da Getaria izenaren jatorria (hala Lapurdiko herri honi dagokionez, nola Gipuzkoakoari dagokionez) latinezko cetaria hitza dela. Latin klasikoan [ketaria] ahoskatua, arrain kontserbak egiteko tokiaren izena zen. Hain zuzen ere, arrain kontserbagintzako erromatar instalazioen aztarnak aurkitu dira bi Getaria herrietan.
Aulonocara brevinidus
Aulonocara brevinidus Aulonocara generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Getaria (Lapurdi)
Herria
Badirudi mundu honetako eta besteko botereek udalerriaren 11 km2 banatu dituztela: udaletxea geratu da bainu hartzaileen, trenbidearen eta hondartzetarako bidearen inguruan. Aitzitik, San Nikolas eliza garai bateko herrigunearen muino gainean geratu da, inguruan hotelak eta bizitza bakarreko etxe xarmantak dituela. Elizak harrizko kanpai horma du, eta barruan pietate bat, oso trauskil landua. Albo batean soin bat dago: Mugaburu monsinorea (1850-1910), Getariako semea eta Tokioko artzapezpikua.
Herri lasai horrek Pirinio aurreko berde gozoan ageri diren etxe zuriekin, bisitarientzako hotelak ditu, haietako batzuk lorategi eta guzti, esate baterako Pereria, lorategi ederra duena.
Historia
Portu bat bazegoen Getarian erromatarren garaian, azken urteotan eginiko aurkikunde batek erakusten duen bezala. 1193. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Getariako herria. Arrantzale herria izan da Getaria, eta balearen arrantzan nabarmendu zen XIII - XV. mendeetan. Talaia, piraten eta baleen begiratokitzat izan zen erabilia. Baleak ikusten zituztenean, traineruetara jo eta haren atzetik joaten ziren; piraten erasoak pairatzean, aldiz, Ahetzerako bidean dagoen Ostalapia baserrian (Donejakue bidean) hartzen zuten babesa.
Hasieran, Getaria Bidarteren zati zen. Nolabaiteko autonomia 1580. urtean lortu zuen eta 1633. urtean udalerri independente bihurtu zen. 1659an, Louis XIV.a Frantziakoa udalerritik igaro zen, Donibane Lohizunera ezkontzera zihoala.
Pereire anaiek burdinbidea Landetan eta Euskal Herrian barrena hedatu ahala, Getariara ere heldu zen. 1861eko urrian, prefetaren agindu batean oinarrituz eta 'onura publikoa'ren izenean, Compagnie du Midik Getarian desjabetzeak egiteko erabaki bat plazaratu zuen, herriaren erdigunea bete-betean kaltetzen zuena; 65 jabetzari eragiten zien. Erdiguneko ostatuak, bolo jokoak, zuhaitzak eta Marienea pilota plaza eraitsiak edo kaltetuak izan ziren, eta pilota plaza egungo kokapenera lekualdatua. Herritarrek, Ibarburu (Dibarboure) auzapeza buru zutela, protesta egin zuten, linea desbideratzea edo, bestela, eraikinok beste toki batean altxa zitzatela eskatuz. Haatik, ez ziren entzunak izan, eta kalte-ordaina soilik eskuratu zuten, Baionako epaitegi batek 1863ko abenduan hala berretsita.
Getaria bainuetxe-toki bihurtu zen, bere hondartza eta algei esker eta 1959. urtetik aurrera, surf egiteko lekua ere bada, Biarritzen eta Donibane Lohizuneren artean duen posizio estrategikoa dela kausa.
Demografia
Getariako populazioak goranzko joera izan du bi mendez, nahiz eta txikia izan hazkundea inguruko beste herri batzuekin alderatuta. XIX. mendearen erdialdean 600 biztanle inguru zituen, eta XX. mendearen bukaerarako 1.200 biztanle izatera iritsi zen.
Errepideak
RN-10 errepide ohiak (egun RD 810 errepideak) gurutzatzen du udalerria iparraldetik hegoaldera. Hegoalderantz Hendaia eta Donibane Lohizunerantz doa eta iparralderantz Bidarte eta Baionara.
Burdinbidea
Getariak geltokia du Bordele-Irun trenbidean.
Hizkuntza
Bertako euskalkia lapurtera da, eta euskaldunak % 22 dira.
Jaiak
Getariako bestak abenduaren 6an dira, San Nikolas egunean, baina hurrengo igandean ospatzen dituzte.
Haruo Arima
(japonieraz: 有馬 暎夫) Japoniako futbolaria izan zen.
Hexaferro
Hexaferro elementu natiboak motako minerala da.
Pteropus insularis
Pteropus insularis Pteropus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Basaluzzo
Basaluzzo Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Basaluzzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Getaria (Lapurdi)
Getariar ospetsuak
Herrian jaiotakoez gain, XX. mendean arteetan gailendutakoen artean Getariak hartu zuen ospeak sona handiko hainbeste lagun erakarri zituen; haietako asko bertan urte luzez bizi edota bertan hil eta lurperatuta daude.