cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etai
Euskarazko idatzizko testigantza zaharrenetarikoetan agertzen da. Bernart Etxepareren Linguae Vasconum Primitiae-n: Etai lelori bai lelo, pota franko, berzia bego. Eta Lazarragaren eskuizkribuan, itai forman: Itai lelo, ibai lelo, / etxean arai leloa.
Manuel Pavía Lacy
Manuel Pavía Lacy (Granada, 1814 uztailaren 6a - Madril, 1896ko urriaren 22a) espainiar militarra eta Nafarroako kapitain nagusia izan zen. Lehen Karlistadan borrokatu zen, eta Novalichesko markes eta mariskal tituluak jaso zituen. Frantziara erbesteratu zen O'Donnellen matxinadak huts egin zuenean (1841). Esparteroren aurka borrokatu zen; Narváez aginpidera iritsi zenean Bartzelonako matxinada eta Nafarroako karlistak menderatu zituen. Gerrako ministroa zen 1847. urtean, Sotomayorren agintaldian, eta Filipinetako kapitain nagusi izendatu zuten. 1868ko iraultzan Elisabet II.a Espainiakoaren alde borrokatu zen. Gerra galdu eta bigarren aldiz erbesteratu zen, zauriturik, Amadeo I.a errege egin zutenean hain zuzen. Erregetza berriro ezartzean itzuli zen Madrila. Memorias de la guerra de Cataluña (1851) idatzi zuen.
Tetraodon hilgendorfii
Tetraodon hilgendorfii Tetraodon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Forum (Bordeleko tranbia)
Forum Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Talança udalerrian dago.
Chico (Kalifornia)
Chico Kaliforniako hiri bat da. Butte konderrian kokatua dago. 2010ean 86,187 biztanle zituen, 85.3 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudargentiniceras
Pseudargentiniceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoaren bukaeran eta Kretazeoan bizi ziren, Tithoniarrean eta Berriasiarrean, hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.
Konstantinoren arkua
Konstantinoren arkua (italieraz Arco di Costantino) Italiako Erroma hiriburuan dagoen garaipen arku bat da. 312. urtean eraikitzen hasi eta 315. urtean amaitu eta sagaratua izan zen. Koliseoa eta Palatino mendiaren artean kokatzen da. Konstantino I.a Handiak Milvio Zubiko guduan izandako garaipenaren ohorez eraikia izan zen.
Grayia ornata
Grayia ornata Grayia generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Komárany
Komárany Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 4,75 km²ko azalera du eta 486 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1303. urtekoa da.
Roberto Zarrabeitia
Roberto Zarrabeitia (Buenos Aires, 1953) argazkilari eta kazetari bilbotarra, egunkari desberdinetan lan egin du.
Quinto (Ticino)
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pimelodella cristata
Pimelodella cristata Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Energia nuklear
Energia nuklearra atomoaren nukleoan gordetzen den energia da. Atomoak beren ezaugarriei eutsiz banatu daitezkeen partikularik txikienak dira. Atomoaren nukleoan protoiak eta neutroiak daude batera. Energia nuklearrak bi partikulak batera egoteko energia sortzen du.
Erreakzio nuklearretan askatzen den energia energia nuklearra da. Erreakzio hauek zenbait elementu kimikoren isotopo batzuen nukleo atomikoetan gerta daitezke.
Mota honetako erreakziorik ezagunena, erreaktore nuklearretan arrunta dena, uranio-235 isotopoaren (235U) fisioa da. Hala ere, erreaktoreetan beste isotopo batzuk parte hartzen duten erreakzioak ere gertatzen dira. Naturako erreakzio nuklearrik usuena izarretan gertatzen den deuterio-tritio (2H-3H) bikotearen fusioa da.
Hedaduraz, energia nuklear deritzo, baita ere, energia horretaz egiten den aprobetxamenduari, esaterako energia elektrikoa edo energia termikoa lortzeko prozesuari, eta aprobetxamendu horren inguruan existitzen den ezagutza eta teknikei.
Historia
Energia nuklearra 1896an Antoine-Henri Becquerel- ek aurkitu zuen. Zientzialari frantsesak, uranioa, erradiazioa eragiten zuen substantzia aurkitu zuen. Energia nuklearraren aurkitzailetzat jo izan da.
Urte berean, Pierre eta Marie Curie bikoteak Becquerel-en esperimentuekin batera, polonioa aurkitu zuen, honek erradiazio maila handiagoa  zeukala uranioarekin konparatuz. Senar-emazteek aurkitu zuten, Radioa izenarekin.
Le Milieu
Frantziako krimen antolatua hiri nagusietan- Marseilla, Grenoble, Paris eta Lyon- jarduten du. Gaizkile taldeei frantziar mafia - eta kideei les beaux voyous (eusk: "ohorezko gizonak") - edo Le Milieu (frantsesez ahoskatua; eusk: "azpimundua") diete.
Energia nuklear
Historia
Hiru elementu hauen ezaugarriek garrantzi handia hartu zuten energia nuklearraren garapenean.
Le Milieu
1900eko hamarkadatik 1930eko hamarkadaren amaieraraino, Le Milieuren eginkizun nagusiak prostituzioa, apustuak, lapurreta eta bahiketak ziren. Gero, 1940ko eta 1970eko hamarkaden artean, bankuen lapurretei, droga-trafikori eta kontrabandoari ekin zioten. 1980ko hamarkadan bankuen lapurreta handiak berpiztu ziren. 1990 eta 2000 artean, estortsioa Marseillatik Aix-en-Provence eta Kosta Urdinera zabaldu zuten. 2002tik aurrera, estortsioaz gain, faltsutzeari eta finantza-delituei ere ekin zizkion.
Egun Le Milieuren talderik nabarmenena korsikar mafia da, Marseillako Unione Corse eta uharteko Gang de la Brise de Mer korsikar talde nagusiak izanda.
Energia nuklear
Albert Einstein eta Erlatibitatearen legea.
Albert Einstenek E=mc2 ekuazio ezaguna proposatu zuen.
E=mc2 ekuazioa iraultzailea izan zen fisika nuklearreko hurrengo azterketetarako, gainera energia eta masaren konbertsioak erlazionatzen zituen, eta, beraz, esan daiteke bi erakundeak gauza beraren adierazpen desberdinak zirela.
Hala nola,  energia (E) eta masa (M) elementuen erlazioa argiaren abiaduran datza.
Otto Hahn eta Fisioa Nuklearra
Fisio nuklearraren lehenengo ikerkuntzak  Otto Hahn eta Lise Meitner  egin zituzten.
Otto Frisch eta Lise Meitner ondorioztatu zuten uranioa neutroiekin talka egitean.uranioa neutroiak harrapatzen zituela,eta bi fragmentuetan banatzen zela. Horregatik, energia handi bat igorritzen zuen. Ohartu ziren fenomenoa hau fisio nuklearra zela.
Mark Oliphant eta Fusio Nuklearra
Fusio nuklearra, bi nukleoen masa, burdina baino gutxiago bada, energia askatzen du. Baina bi nukleo pisutsuen arteko fusioa bada, burdinak energia bereganatzen du. Hidrogenoko fusioan ordea, bi protoi hurbildu behar dira, interakzio nuklear gogor bat lortzeko.
Fusio nuklearra forma naturalean izarretan gertatzen da.
Fusio artifiziala lortzea, zenbait enpresek bakarrik lortu dute, baina kontrolperik gabe. Nuklear transmutazioaren esperimentuak aurkitu baino lehen, nukleo arinen fusioa (hidrogenoaren isotopoak) ikertzen egon zen Mark Oliphant 1932an. Fusio nuklearra militarki erabiltzeko ikerketak 1940an hasi ziren, Manhattan Proiektu bezala. Baina ikerketak ez zuen lortu arraskatarik 1952ra arte. Fusio nuklearra era zibilean erabiltzeko ikerketak 1950an hasi ziren martxan eta gaur egun oraindik dabiltza.
Nukleoa
Nukleoak osatzen dituzten neutroiek eta protoiek 1 u inguruko masa dute. Protoia elektrikoki kargatuta dagoela +1 karga positiboarekin, eta neutroiak berriz, ez du karga elektrikorik. Indar elektromagnetikoen eta grabitatorioen existentzia bakarrik kontuan hartuta, nukleoa ezegonkorra izango litzateke, materiaren existentzia ezinezkoa eginez. Horregatik, ereduei hirugarren indar bat gehitu behar izan zitzaien: indar indartsua.
Yukawaren potentziala (OPEP potentziala) S1 eta S2 spin-partikulen elkarrekintza behar bezala deskribatzen duena, honela idatz daiteke:
Fisioa
Fisio nuklearra, atomo baten nukleoa zati txikiagotan zatitzen duen erreakzio nuklearra da. Zatiketaren ondorioz, sarritan neutroi askeak eta nukleo atomiko arinagoak sortzen dira, eta azken hauek fotoiak sor ditzakete gamma izpi forman.
Uranioaren nukleo baten fisioan, uranio-zatiketaren ondorioz bi nukleo arinago agertzeaz gain (batez beste 2,5 U235-aren kasuan), 2 edo 3 neutroi igortzen dira abiadura handian (energia).
Cimballa
Cimballa (aragoieraz Zimballa) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 122 biztanle zituen 31,9 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.
Energia nuklear
Fisioa
Gehiegizko neutroi horiek, dezegonkorrak (erradioaktiboak) bihurtzen dituzte fisio-produktuak, eta egonkortasuna lortzen dute beta-desintegrazioagatik, soberan dauden neutroiak desintegratzen baitira
Fusioa
Fusio nuklearra prozesu atomiko bat da, non bi nukleo edo gehiago batzen diren beste nukleo astunago bat sortzeko. Prozesu honekin, energia kopuru handia igortzen edo xurgatzen da. Fusio nuklearra bi modutan gerta daiteke, modu naturalean, izarren barnean, eta artifizialki, fusioko lehergailu termonuklearretan (H lehergailuan) eta fusioerreaktore esperimentaletan. Izarretan, fusioa elementu kimiko mota baten artean gertatzen den arren, hidrogenoa da elementu sinpleena. Hidrogenoak hiru isotopo ditu: hidrogeno arrunta, deuterioa eta tritioa. Izan ere, fusioak eskatzen du, nukleoek lotzen direnean, jasaten duten aldarapen elektrostatikoa gainditzea; beraz, zenbat eta karga elektriko txikiagoa izan, orduan eta txikiagoa izango da karga elektrikoa.
Erreakzio interesgarria deuterioa eta tritioa bateratzean sortzen da:
Erreakzio horretan, 17,6 MeV askatzen dira fusio bidez, hidrogeno-isotopoekin egindako gainerako konbinazioetan baino gehiago. Gainera, erreakzio horrek, neutroi oso energetikoa ematen du.
Neutroi hori, ondorengo fusio-erreakzioetarako, erregai gehigarria sortzeko erabil daiteke, litioa erabiliz, adibidez. Litioaren fusioan, litioaren gramo bakoitzean askatutako energia, ia mila aldiz handiagoa da, uranio naturalaren gramo batean lortutakoa baino
Beta desintegrazioa
Beta desintegrazioa beta partikula bat (elektroi bat edo positroi bat) igortzen duen desintegrazio erradioaktiboa da. Elektroien igorpenaren kasuan, "beta minus" (β-) deritzo, eta positroiaren kasuan "beta plus" (β+). Beta partikulen abiadura 180.000 km/s-koa da.
β− desintegrazioan, elkarrekintza ahularen ondorioz, neutroi bat (n^0) protoi (p^+) bihurtzen da eta elektroi bat (e^-) eta antineutrino bat igortzen ditu :
β+ desintegrazioan, energia protoi batetik neutroi bat, positroi bat (e^+) eta neutrino bat (\nu _{e}) ekoizteko erabiltzen da:
Beraz, beta minus desintegrazioan ez bezala, beta plus desintegrazioa ezin da modu isolatuan gertatu, neutroiaren masa protoiarena baino handiagoa izanik, energia behar baitu.
Alfa desintegrazioa
Alfa desintegrazioa, atomo batek alfa partikula bat igortzen duen desintegrazio erradioaktiboa da. Alfa desintegrazioaren ondorioz, atomoaren masa-zenbakia 4 unitate gutxiago eta zenbaki atomikoa 2 unitate gutxiago izatera igarotzen da. Adibidez:
nahiz eta, normalean, honela idazten den:
Alfa partikula helio-4 nukleo baten berdina da, eta biek masa-zenbaki eta zenbaki atomiko bera dute.
Alfa desintegrazioa, izatez, fisio nuklear bat da: atomo gurasoa bi alaba produktutan zatitzen da. Desintegrazio-mota hau, funtsean, tunel kuantikoaren bidez azal daitekeen prozesu bat da. Beta desintegrazioan ez bezala, alfa desintegrazioaren indar eragilea indar nuklear bortitza da.
Erregaia
Erregaian, fisio-erreakzioak gertatzen dira, eta, beroa sortzeko iturria da.
Hozgarria
Hozgarria, erreaktoretik erregaiak sortutako beroa erauzten duen eta erreakzio nuklearrean sortutako potentzia termikoa potentzia-ziklora eramaten duen fluidoa da. Eskuarki, hozgarri likidoak erabiltzen dira, hala nola ur arina eta ur astuna, edo anhidrido karbonikoa eta helioa.
Lurrun-sorgailua
Lurrun-sorgailua, hozte-sistemaren elementu bat da, eta potentzia-ziklorako lurruna sortzen du.
Eustea
Euste-sistema, hormigoizko eta altzairuzko egitura bat da, eta erreaktorearen nukleoa kanpotik isolatzen du.
Erregai-eraikina
Erregai eraikinak, igerilekua hartzen du erregai berri eta erabilia aldi baterako biltegiratzeko.
Hondakin nuklearren tratamendua
Askotan, hondakin nuklearrak ezabatzea da energia nuklearreko instalazio baten bizi-zikloko alderdirik zatigarriena. Gaur egun, hondakinak, batez ere, banakako erreaktoreetan biltegiratzen dira, eta 430 leku baino gehiago daude munduan material erradioaktiboa pilatzen jarraitzen dutenak. Aditu batzuen ustez, ongi kudeatutako, babestutako eta monitorizatutako lurpeko biltegiek, nabarmen hobetuko lukete hondakin nuklearren tratamendua.
Erreaktore nuklearren hondakin-fluxu garrantzitsuena, erregai nuklearra da. LWRen artean, hauek daude: %95eko uranioa, fisio nuklearreko erreakzioak sortzen dituen energiaren %4ko fisio-produktuak dira, eta %1, gutxi gorabehera, uzkurdura transuranikoak (batez ere, erreaktore-, neptuno- eta amerizio-mailako plutonioa), saihestezinak diren neutroien atzipen-gertakariak dira. Plutonioa eta beste transuraniko batzuk dira epe luzeko erradioaktibitate gehienen erantzuleak; fisio-produktuak, berriz, epe laburreko erradioaktibitate gehienen erantzuleak dira.
Erregulazio nuklearra
Erregulazio nuklearra lau talde handietan bereiz daitezke, erregulatzaile nazionalen eginkizunak, hondakinak, segurtasuna eta babes erradiologikoa. Nazioarteko araudi guztiaren oinarri zientifikoak CIPR, UNSCEAR edo NAS/BEIR amerikarrak egindako azterlan eta bildumetan oinarritzen dira. Horiez gain, segurtasunari buruzko ikerketa- eta garapen-agentzia batzuk ere badaude, AEN edo EPRI. Nazioarteko bi erakunde nagusi daude, horiek guztiak oinarri hartuta: IAEA eta EURATOM.
Berariazko erregulazio horiez gain, badira energia nuklearrarekin zerikusi handiagoa edo txikiagoa duten beste lege eta akordio batzuk. Adibidez, uraren kalitateari buruzko legeak edo OSPAR hitzarmena. Berotegi-efektua eragiten duten gasak igorritzen dituzten industriei buruzko Kyotoko Protokoloan energia nuklearra aipatzen ez bada ere, berotze global antropogenikoari buruzko beste dokumentu batzuetan agertzen da. Hala, 2001ko Bonn-en akordioetan, berotegi-efektuko gasen salerosketa-mekanismoak eta teknologiak trukatzeko mekanismoak ezarri ziren, energia nuklearra esplizituki baztertuz. Hala, ezin dira murriztu erabat industrializatutako herrialdeen emisio-kuotak, teknologia nuklearra gutxiago garatutako herrialdeei salduz, eta ezin dira emisio-kuotak saldu energia nuklearrean emisio baxuak egiten dituzten herrialdeei. Hala ere, IPCCk laugarren txostenean gomendatzen du energia nuklearra erabiltzeak, berotegi-efektua eragiten duten gasen emisioak murrizteko modu bakarra dela (energia berriztagarriekin eta energia-eraginkortasunarekin batera).
Energia nuklearrari buruzko politikak energia nuklearraren alderdi guztiei eragiten die, hala nola meatzaritzari, material nuklearra aberastu eta biltegiratzeari, erregai gastatua kudeatzeari, erreaktore nuklearren bidez elektrizitatea sortzeari eta erregai nuklearra berriz prozesatzeari.
Energia nuklearrari buruzko politikak, energiaren erabilera eta erregai nuklearraren zikloarekin zerikusia duten arauak, arautzea eskatzen du. Beste neurri batzuk hauek dira: eraginkortasun-arauak, segurtasun-arauak, emisio-estandarrak, politika fiskala eta energia merkaturatzeari buruzko legedia, hondakin nuklearren eta kutsatutako materialen garraioa eta biltegiratzea.
Energia nuklearra Herrialdeetan
Globalki, planta nuklearren sorrerari dagokionez, herrialde ezberdinen egoera hurrengoa da. 2007 ko uztailaren 31n, Benedicto xvi.a aita santuak, EANA sortu zeneko 50. urteurrenari buruzko mezuan, energia nuklearra gero eta gehiago erabiltzen dela azpimarratu zuen, pobreen munduaren garapena sustatzeko. «Egoitza Santua, EANAren helburuak erabat onartuz, erakundea sortu zenetik kide izan da, eta haren jarduerari laguntzen jarraitzen du».
Amerikako Estatu Batuak
Energia nuklearra hiltzat jotzen zen Estatu Batuetan. Hiru hamarkadatan ez da baimenik eman erreaktore berrietarako. Denbora horretan martxan jarri diren gutxi horiek 1979 an three Mile island-en (Pensilvania) gertatutako istripuaren aurretik onartu zituztelako jarri ziren martxan, eta Txernobylgo hondamendiaren antzeko batean amaitu ahal izan zuten. Orain, 25 urte geroago, indar handiz berpizten da energia nuklearra indartzeko beharrari buruzko eztabaida, eta industriak asmo handiko plana du erreaktore-kopurua handitzeko: bost erreaktore berri martxan 2015. urtean, dozena bat 2020 an eta berrogeita hamar 2050ean.
Ameriketako Estatu Batuek 103 erreaktore nuklear dituzte, elektrizitatearen %20 hornitzen dutenak. Elektrizitatearen %51 ikatz-plantek sortzen dute, %17 gas naturalarekin, eta gainerakoak zentral hidroelektrikoak, eolikoak eta eguzki-zentralak dira.
Etxe Zuriak onartu duenez, eskaria handitzeak arazo bat sortzen du ingurumenean: ikatz landareek isuritako berotegi efektuko gasak. Horregatik, George Bush presidentea irmo mintzatu da: "[energia] nuklearra arazo askoren erantzuna da". The Wall Street Journal egunkariari eskainitako elkarrizketa batean, energia "berriztagarria" dela esan zuen Bushek, ekologistei egindako desafio argi batean.
Eztabaida oso aurreratuta dago, eta belaunaldi berriko erreaktoreen eraikuntza-kostuen zati bat ordaintzeko diru-laguntzak baimendu dira. Horiek 1979a baino lehen eraikitakoak baino merkeagoak dira, eraginkorragoak, jarduteko sinpleagoak eta seguruagoak. Argindarrek partzuergoetan parte hartu dute ordainketari aurre egiteko, hori bai, Estatuaren laguntzarekin.
Industriak plan zehatzak ditu Mississippin, Hego Carolinan, Alabaman, Virginian, Idahon eta Ilinoisen erreaktore berriak eraikitzeko. Exelon Nustart partzuergoaren buru da, zentral nuklear berriak eraikitzeko lizentziak lortu nahi dituzten bi taldeetako bat.
Exelonek erreaktore berri bat instalatu nahi du Clintonen (Ilinois). Entergyk gauza bera egin nahi du Port Gibsonen (Mississippi). Eta biek, NuStart bidez, non EdF frantziarra ere sartuta dagoen, bi zentral berri ireki nahi dituzte, bata Savannah ibaian (Hego Carolina) eta bestea Idahoko ur-jauzietatik gertu. Gainera, zehaztu gabeko lekuetan hiru zentral gehiago eraikitzeko asmoa dute.
Energia Sailak 260 milioi dolar (199 milioi euro) eman dizkie dagoeneko General Electric eta Westinghouse enpresen esku dagoen erreaktore berria diseinatzeko. Dominion bigarren partzuergoko buru da.Hitachi eta Bechtelekin batera, baina duela gutxi bere jatorrizko proiektua utzi zuen, erreaktorearen onarpena asko zailtzen ari zitzaiolako.
Energia Nuklearraren Institutuaren (Nuclear Energy Institute) arabera, zentral berriak eraikitzeko lasterketa iritzi publikoak energia nuklearrarekiko duen jarrera aldaketarekin bat dator. Azken inkesten arabera, % 53ko babesa dute zentralek etxetik gertu erortzen ez badira. Hori ez dator bat Three Mile Islandeko istripuaren ondorioz herritarren artean izan zen eta Txernobylgo hondamendiaren ondoren (1986) areagotu zen oposizioarekin.
Châtelus
Châtelus leku ezberdinen izena da:
Energia nuklear
Amerikako Estatu Batuak
Administrazioak kritikak desbideratzen ditu erregai nuklearra birziklatzeko teknologia berriak aztertzen ari dela ziurtatuz. Bushek botoen% 51 lortu zituen Nevadan aurreko hauteskundeetan, eta% 58 Yuccako Nye konderrian; John Kerryk, berriz,% 48 eta% 39. Carl Pope Sierra Club ingurumen erakundeko presidentearen ustez, "Arduragabea" da Bushek nuklear berrien alde egitea: "Bushen energia politikak ez du eraginkortasun energetikoa eta iturri berriztagarriak sustatzen" eta Etxe Zuria "energia konpainia handien zerbitzura" dagoela esan du.
Ameriketako Estatu Batuek 104 zentral nuklear aktibo,  zentral nuklear bat ez-aktibo eta 26 zentral nuklear desegin dituzte.
Japonia
Japoniak 50 zentral nuklear aktibo, 2 zentral nuklear ez-aktibo eta 9 zentral nuklear deseginda ditu une honetan.
1960. urtea
Ameriketako Estatu Batuek Japoniari lagundu zioten 1960 ko hamarkadan energia nuklearra energia iturri nagusitzat har zezan. Ameriketako Estatu Batuak teknologia nuklearraren jabea ziren eta uranio eta boro meatzaritza menperatzen zuten. General Electric eta Westinghouse izan ziren Japonian instalazio nuklearren sare bat instalatu zuten enpresak. Japonia Ameriketako Estatu Batuek sustatutako EANA erakundean sartu zen, eta Nuklearren Prebentziorako Hitzarmena sinatu zuen.
1970.urtea
Tōkaiko zentral nuklearra (Ibaraki), Japoniako lehen erreaktore nuklearra, Erresuma Batuko General Electric Company konpainiak eraiki zuen. Ur arinaren lehen erreaktoreak 1970 eko hamarkadan eraiki ziren Estatu Batuetako enpresekin lankidetzan. Erreaktore hauek General Electric edo Westinghouse bezalako konpainiei erosi zitzaizkien, ondoren antzeko instalazioak eraikitzeko lizentzia lortuko zuten enpresa japoniarrek egindako akordioekin. Ordutik, Japoniako ikerketa institutu eta konpainiek energia nuklearra beste potentzia handien maila berean garatzen lagundu dute.
1971. urtea
Fukushima I zentral nuklearra General Electric konpainia estatubatuarrak diseinatu zuen eta energia sortzen hasi zen -sare elektrikora konektatua izan zen- 1971.urtean.
1973.urtea
1973 tik, energia nuklearra nazio-mailako gai estrategikoa izan da Japonian; izan ere, inportatutako erregaien oso mendekoa da herrialdea, eta energia-ekoizpenaren% 61 osatzen dute.
1980-1990.urteak
Three Mile Island edo Txernobylen istripuek ez zuten Japoniako industria nuklearra kaltetu, beste herrialde batzuetan gertatu zen bezala. Erreaktoreen eraikuntzak 1980, 1990 eta gaur egun arte jarraitu zuen. Hala ere, 1990eko hamarkadaren erdialdera, zenbait istripu nuklear izan ziren, industria horri buruzko iritzi publikoaren balorazioa higatu zutenak, eta landare berrien eraikuntzaren aurkako protestak eta erresistentzia eragin zituzten. Tokaimura, Mihama, Monju eta beste toki batzuetan gertatu ziren istripuak, Chuetsuko lurrikara batekin lotutako istiluak barne. Xehetasunak zalantzan egon daitezkeen arren, argi dago Japoniako industria nuklearraren segurtasuna zorrotz ikertu dela. Ezeztatutako solairuen artean honako hauek daude.
1995-2007.urteak
1995 ean Monju eta 1999 an Tokaimurako istiluak gertatu ondoren, ezeztapen hauek segurtasunerako interes maila bat erakusten dute, eta Ameriketako Estatu Batuetako egoerarekin alderatu litezke, non landare berrien eraikuntzen ezeztatze kopuru handi bat eman zen Three Mile Island eta Chernobylen istiluen ondoren. Hala ere, garrantzitsua da nabarmentzea Japoniako ezeztatze gehienak 10, 15 edo gehiagoko lan atzeratuaren eta laguntza pobrearen emaitza direla.
Aldi berean, sareari lotutako solairu berri batzuk ere egon ziren, eta 2007 an bezala, eraikuntzak aurrera egin zuen beste zenbait solairutan. Frantziak, Suediak, Italiak edo Ameriketako Estatu Batuek hartu zuten erabakia.
Japoniako gobernuak babes handia eman dio industria nuklearraren garapenari. Tokaimurako istiluen ondoren, gobernuak ikerketak finantzatu zituen eta kontrol zorrotzagoak ezarri ziren, nahiz eta energia nuklearraren ikerketaren tamaina eta irismena hedatzen jarraitu. Erreaktoreen kopuruak gora egiten duen bitartean, fokua erregai aurreratuetan eta azken belaunaldiko landareetan jartzen hasten da. Japoniak rol handiagoa nahi du Energia Nuklearraren Garapenerako Mundu Mankomunitatean eta iter proiektuarekin bat egin du. Estatu Batuen eta Japoniaren arteko lankidetza plan bat ere badago.
2008.urtea
2008an, Japonian 7 erreaktore nuklear berri ireki ondoren (3 Honshuren eta 1 Hokkaidon, Kyyshu, Shikoku eta Tanegashima), Japonia munduko hirugarren energia nuklear ekoizlerik handiena bihurtu zen, 53 erreaktore nuklear operatiborekin.
2011.urtea
2011 ko lurrikara eta tsunamiaren eta Fukushima I zentral nuklearreko hozte-sistemaren akatsaren ondoren, 2011 ko martxoaren 11 n larrialdi nuklearra ezarri zen. Japonian larrialdi nuklear bat piztu zen lehen aldia izan zen; lantegitik 20 km-ko erradioan zeuden 140.000 biztanle ebakuatu zituzten. Girora igorritako erradioaktibitate kopurua oraindik ez dago argi zenbatuta eta krisi nuklearrak aktibo jarraitzen du.
Frantzia
Frantzian 19 zentral nuklear daude, 58 erreaktore nuklearrekin. Haien arteko distantzia 600km-koa da gehienez, eta etxebizitzetatik kilometro 1 baino gutxiagora daude.
Alexandria Ocasio-Cortez
Alexandria Ocasio-Cortez (New York, 1989ko urriaren 13a), zeina sarri AOC bezala aipatzen baitu prentsak, ekintzaile eta politikari estatubatuarra da. 2019ko urtarrilaren 3tik Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea da, New Yorkeko 14. barrutia ordezkatuz. Kargua hartzean, Estatu Batuetako historiaren emakume batzarkide gazteena bihurtu zen. Ocasio-Cortez Amerikako Sozialista Demokratak plataformaren kidea da.
Ocasio-Cortez benetan egin zen ezagun 2018 ko ekainaren 26an, non, pronostikoen kontra, Partidu Demokrataren New Yorkeko 14. barrutirako hauteskunde primarioak irabazi zituen. Orduan, Ocasio-Cortezek Joe Crowley garaitu zuen, berau Partidu Demokrataren caucuseko presidentea eta hamar aldiz legebiltzarkide izan zena. 2018ko azaroaren 6an, Anthony Pappas aurkari errepublikanoa garaitu zuen hauteskunde orokorretan. 29 urte zituela, Ocasio-Cortez bihurtu zen inoizko batzarkide gazteena AEBetako Kongresua n. Harrezkero, oso aktibo izan da sare sozialetan, gainerako kongresukideak baino dezente gehiago.
Juan Ignazio Etxano
Biografia
Zuzenbidean lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean (1974an); Saarbrückengo Unibertsitatean egonaldi bat egin zuen ikasketak zabaltzeko (1981), eta doktoregoa Madrilgo Unibertsitate Autonomoan egin zuen (1991). Bilboko Lurralde Auzitegian magistratu-ordezkoa izan da, 1985 eta 1987 urteen artean. Deustuko Unibertsitateko Zuzenbide Penaleko irakasle titularra da; 1997 eta 1999 urteen artean, Hirugarren Zikloko eta Graduondokoen zuzendari izan da Deustuko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean, eta Fakultate bereko dekanoa da, 2003az geroztik.
Peixotto (Bordeleko tranbia)
Peixotto Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Talança udalerrian dago.
Juan Ignazio Etxano
Biografia
Zuzenbide Penalaren inguruan idatzi ditu bere lan nagusiak, eta, besteak beste, ondorengo artikuluak idatzi ditu: Falsedades (1998) eta Perspectiva jurídico-penal del perdón (1999).
Alexandria Ocasio-Cortez
Ocasio-Cortez Amerikako Sozialista Demokratak plataformaren kidea da. Bera eta Rashida Tlaib dira, hain zuzen, talde horretako lehen kideak Kongresuan. Programa aurrerakoi baten alde egiten du, honako hauek proposatuta: denentzako osasun-asegurua, lanpostuen-garantia federala, Itun Berri Berdea, Immigrazio-departamentuaren desagerpena, doako unibertsitate-ikasketak, eta %70eko zerga 10 milioi dolarretik gora irabazten dutenentzat. Ocasio-Cortezek Nazioarteko harremanak eta Ekonomia ikasi zituen Bostongo Unibertsitatean, eta cum laude graduatu zen 2011 n. Ondoren, taberna-zerbitzari moduan egin zuen lan, 2018an bere burua Kongresurako aurkeztu aurretik. Kongresukide bihurtu zenetik, etengabeko erasoak jaso ditu AEBetako talderik kontserbadoreen partetik.
Lehen urteak
Ocasio-Cortez Bronx-en jaio zen, New Yorken, 1989 ako urriaren 13an, Blanca Ocasio-Cortez (ezkongabetan, Cortez) eta Sergio Ocasioren alaba. Aita, puertorricarra jatorriz, Bronxen jaio zen; ama, berriz, Puerto Ricon. Bost urte bete arte, bere familiarekin bizi izan zen, Parkchester auzoan, Bronxen. Geroago, familia Yorktown Heights-era aldatu zen, Westchester konderriko aldirietara. Haurtzaroan, sarri bisitatu zuen bere familia Bronxen.
Ocasio-Cortezek Yorktown High School institutuan ikasi zuen, eta 2007 an graduatu, Intel enpresak babestutako Zientzia eta Ingeniaritza Nazioarteko Azokaren bigarren saria irabazita, ikerkuntza-lan batekin neurtzen zuena antioxidanteen ondorioak Caenorhabditis elegans-en bizitzan. Hori zela-eta, Nazioarteko Astronomia Elkartea k asteroide bati eman zion haren izena: 23238 Ocasio-Cortez. Horrez gain, parte hartu zuen National Hispanic Institutek antolatutako Lorenzo de Zavala (LDZ) Youth Legislative Session delakoan. Geroago, Bostongo Unibertsitatean ikasten ari zela, LDZ elkartearen estatu-idazkari bihurtu zen, eta John F. Lopez praktika-beka lortu zuen. 2008an, unibersitateko bigarren urtean ari zela, aita hil zitzaion, biriketako minbizia k jota. Unibertsitatean, Ted Kennedy senatariaren bekadun izan zen, Immigrazio Bulegoan. 2011 n cum laude graduatu zen, Nazioarteko harremanetan eta ekonomian.
Ocasio-Cortezek langile klasekotzat jotzen du bere jatorria, eta horrekin lotzen ditu bere jarrera politiko asko. Aita testamentua egin barik hil zitzaionean, lege-auzi luzea izan zuen, haren herentzia kudeatzeko. Adierazi duenez, esperientzia hark lagundu zion ikasten “lehen eskutik auzitegiak herentzia bat administratzeko izendatutako abokatuak zelan aberastu daitezkeen burokrazia ulertzeko arazoak dituzten familien lepotik”.
Karrera hastapenak
Unibertsitate-ikasketak amaituta, Ocasio-Cortez berriro aldatu zen Bronx-era, Manhattan en taberna batean eta taco-denda batean lan egin bitartean. Amak, tartean, etxeak garbitu eta eskola-autobusak gidatzen zituen. Aita hil ondoren, Ocasio-Cortez eta bere ama borrokatu ziren beren etxeko hipoteka gauzatu ez zedin. Sunshine Bronx enpresa-inkubagailuaren diru-babesari esker, argitaletxe bat sortu zuen, Brook Avenue Press, haur literaturan espezializatua, baina Bronx modu positiboan irudikatuko zuena. Hezkuntzako estratega nagusi gisa lan egin zuen GAGEis, Inc. enpresan. Halaber, hezitzailea izan zen National Hispanic Institute gobernuz kanpoko erakundean, eta han hezkuntza zuzendari izan zen Northeast Collegiate World Series lehiaketan, non lidergo latinoari buruzko panel batean parte hartu baitzuen.
2016 ko hauteskunde primarioetan, Ocasio-Cortez Bernie Sanders-en presidentziarako kanpaina-antolatzailea izan zen. Hauteskundeak amaituta, autoz bidaiatu zuen AEBetan zehar, eta berariaz bisitatu zituen Flint (Michigan) eta Standing Rock erreserba. Leku horietan bertako jendearekin hitz egin zuen Flint-eko ur-krisiak eta Dakota Access Oliobideak eragindako giza eskubideen krisiez. Elkarrizketa batean mugarritzat gogorarazi zuen Standing Rock-era egindako bisita, hantxe jaso baitzuen inspirazioa bere komunitatearen alde lanean hasteko.
Jarrera politikoa
Ocasio-Cortez aurrerakoia da eta Amerikako Sozialista Demokratak taldeko kide. Osasun publiko unibertsalaren eta Jobs Guarantee lan-programaren aldekoa da. Halaber, espetxeen pribatizazioaren kontra dago, eta defendatzen du unibertsitate publikorako sarbidea doakoa izatea; orobat, armak kontrolatzeko politikak sustatu nahi ditu. Kritikoa da Israelen kanpo-politikarekin, eta “sarraskitzat” jo zuen 2018an manifestari palestinarren heriotza Gazako mugan. Proposatzen du Immigrazio-departamentuaren desagerpena, salatzen du-eta agentzia hori kontzentrazio esparru klandestinoak erabiltzen ari dela. Azken aldian Itun Berri Berdea proposatu du, klima larrialdiari aurre egiteko.
Ocasio-Cortezek “elkartasuna Puerto Ricorekin” deia zabaldu du. Haren ustez, puertoricoarrei eskubide zibil gehiago aitortu behar zaizkie, Puerto Ricok legez duen estatusa gorabehera. Oso kritikoa izan da FEMA erakunde federalak zelan erantzun dion Maria hurakanak Karibeko uhartean eragindako kalte izugarrien aurrean. Haren iritziz, gobernu federalak areagotu beharko lituzke inbertsioak Puerto Ricon.
Sarri erakutsi du Ocasio-Cortezek LGTBI komunitatearen eskubideen alde dagoela. Halaber, indarra egin du aitor daitezen transgeneroen eskubideak.
Energia nuklear
1974.urtea
1974ko erabakiaren ondorioz, gaur egun Frantziak independentzia energetiko handia du eta Europako energia elektrikoaren kostu ia baxuena. Energia elektrikoa sortzeko kapita bakoitzeko CO2 emisioen maila ere oso txikia da, elektrizitatearen% 90 baino gehiago energia nuklearraren edo energia hidraulikoaren bidez sortzen baita.
2010. urtea
2010. urtearen erdialdean, Nazioarteko Energia Agentziak Frantziari eskatu zion gero eta eginkizun estrategikoago bat bere gain hartzeko, Europa osoarentzat energia-kostu eta -kontsumo baxuko hornitzaile gisa, 1973 tik politikak gidatu zuen independentzia energetikoan kontzentratu beharrean.
Gaur egun
Gaur egun Frantzian 19 zentral nuklear ari dira lanean, hau da, energia elektrikoa sortzeko. Instalazio nuklear gehienek hainbat erreaktore nuklear dituzte. Horrela, Frantziak 59 erreaktore nuklear ditu, guztira 63.130 megawatt elektriko (MWe) sortzeko gai direnak. Frantzian instalatutako erreaktore nuklear guztiak presiopeko uraren (PWR) erreaktore nuklearrak dira.
Frantzia munduko bigarren postuan dago, Estatu Batuen atzetik energia nuklear kantitateagatik eta lehena populazio dentsitateagatik. EDF elektrizitate konpainia nazionala da eta jatorri nuklearreko energia elektrikoaren munduko lehen ekoizlea.
Venatrix
Venatrix Lycosidae familiaren Araneomorphae generoaren armiarma da. Carl Friedrich Roewerrek deskribatu zituen, 1960an.
Banaketa
Espezie hauek Ozeanian eta Hego-ekialdeko Asian aurki daitezk.
Maharaja
Maharaja (महाराज, errege handia, femeninoa Maharani), Indiako antzinako erregeek hartzen zuten izena da. Maharaja batzuk 'inperio' deituriko estatuak gobernatu zituzten, tartean Sikh Inperioa gobernatu zuen Ranjit Singh edota Gupta Inperioko Sri Gupta, baina 'tituluen inflazioari' esker laster maila baxuko rajá batzuk titulua aldarrikatu zuten.
Eiichi Katayama
Eiichi Katayama (片山 瑛一, 1991ko azaroaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Energia nuklear
Gaur egun
Frantziako lehen belaunaldiko zentral nuklear batzuk, orain arte martxan egon direnak, gaur egun zalantzazko etorkizuna dute Japoniako istripu nuklearraren ondorioz.
Eiichi Katayama
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Chondrodactylus turneri
Chondrodactylus turneri Chondrodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Venatrix
Espezieak
The World Spider Catalog 12.0aren arabera:
Energia nuklear
Gaur egun
Hala ere, erreaktore frantsesek japoniarraz bestelako teknologia batekin funtzionatzen dute. Hauek zirkuitu bikoitza deritzon sistemaren bidez funtzionatzen dute, hau da, lehen zirkuitu itxia erreaktorearekin kontaktu zuzenean 300 gradu baino gehiagora sartzen da, orduan elektrizitatea sortzen duten lurrun-turbinen funtzionamendurako lurrun nahikoa sortzen duen bigarren zirkuituarekin komunikatzen da. Aldiz, Fukushimako zentral nuklearrean lurruna zirkuitu bakarretik zuzenean sortzen zen erreaktore nuklearraren barrutik zuzenean igarotzean.
Tetraodon implutus
Tetraodon implutus Tetraodon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Energia nuklear
Gaur egun
Gaur egun, Frantziak beste herrialde batzuetakoak baino energia elektriko merkeagoa ekoizten du, eta CO2 emisioetan ez da hain oldarkorra.
Espainia
Energia nuklearra Espainiako energia elektrikoaren bigarren iturria izan zen 2018 an, ekoizpenaren %21,5, energia berriztagarrien atzetik (% 40,1) eta ikatzaren aurretik (% 14,1). Espainian bost zentral nuklear daude jardunean, zazpi erreaktorerekin: Almaraz I eta II, Asco I eta II, Cofrentes, Trillo I eta Vandellós II. Gainera, deskonektatutako erreaktore bat dago: Garoña, eta bi desegiten: Vandellós I eta Jose Cabrera-Zorita. Salamankako Juzbado udalerrian erregai nuklearreko fabrika bat dago, baita jarduera baxu eta ertaineko hondakin erradioaktiboak biltegiratzeko zentro bat ere Hornachuelosen, Kordoba. Gainera, aldi baterako biltegi zentralizatua (ATC) eraikitzeko proiektu bat dago Villar de Cañasen, Cuencan, erradioaktibitate handienekoentzat.
Energia nuklearra Euskal Herrian
Gaur egun Euskal herriak ez du zentral nuklearrik bere barnean, baina denbora atzera botata ikusi daiteke hainbat proiektu izan direla; adibidez, Lemoiz, Deban eta Tuteran.
1972.urtea
1972 ko apirilaren 18an, Iberduero S.A.k behin-behineko lizentzia eskatu zion Mungiako alkateari, Lemoizko zentral nuklearra eraikitzeko. Mungiako Udalak eskatutako obra lizentzia ez ematea erabaki zuen, Hiri Antolamenduko Plan Formalean zona landatartzat kalifikatuta dagoelako. Hori dela eta, adierazi du ezinbestekoa dela aldez aurretik kalifikazioa aldatzea edo hirigintzako araudia ematea.
Maiatzaren 8an, Iberduero S.A.k idazki bat aurkeztu zuen, baimena ukatzeari dagozkion errekurtsoak aurkezteko. Hilabete horren 23an, Energia Zuzendaritza Nagusiak 930 megawatteko bi instalazio nuklear instalatzeko baimena eman zion Iberduero S.A.ri, eta Import-Esport Bank delakoaren kreditu baten bidez finantzatuko da. Westinghousek lurrun-sistemetarako, turbinarako eta erregai nuklearreko lehen kargarako ekipoak emango lituzke.
1972ko uztailaren 20an, Iberduerok idazki bat bidali zion Udalari, honako hau ordezkatuz: «Idazki hau garaiz eta behar bezala jaso dela kontuan hartuta, onartu egin behar da, eskatutako obra-lizentzia eta 1800.000 kva-ko potentzia duen energia nuklearreko zentral bat irekitzeko lizentzia edukita (sic)...».
Gaineratu du: «Azterlana izapide aurreratuan dagoen arren, sozietate hori ezin da aurkeztu». Abuztuaren 3an, Udalbatzak erabaki zuen «hasiera batean eta behin-behinean baimena ematea zentral nuklearra eraikitzeko obrak hasteko...» eta «industria hori instalatzeko eta irekitzeko behin-behineko lizentzia ematea». Ikusten dugunez, behin-behineko lizentzia baten bidez, hau da, behin-behineko obrak baino egiten ez dituelarik, obra gehienak egiten dira.
1973.urtea
1973 ko irailaren 27an, Iberduerok beste hiru zentral nuklear eraikitzeko baimena eskatu zuen: Endata Punta (Deba), Ogella (Ispaster-Ea) eta Bergara (Tutera).
1974.urtea
1974 ko martxoaren 14an, Industria Ministerioko Energia Zuzendaritza Nagusiak baimena eman zuen Lemoizko 900 mw-eko bi unitateak instalatzeko, baina baimen horrekin batera ukitutako udalerriek emandako obra-lizentzia ere aurkeztu behar izan zuen.
1975-1976.urteak
1975 etik 1976 ra bitartean, munduko energia-krisi bete-betean eta Espainiako trantsizio politikoan, oposizio antinuklearrak Deba eta Eako proiektuak geldiaraztea lortu zuen, eta, aldi berean, Nafarroako Foru Aldundiak ez zuen onartu Tuterako zentralerako proiektatutako kokalekua.
1976ko abuztuaren 29an egin zen lehen manifestazioan, Plentziatik Gorlizera, 50.000 lagun baino gehiago joan ziren, honako kontsignekin: « Euskal Kostalde ez-nuklear batetik. Gure ingurumenaren kontrol publikoaren alde. Parte-hartze publikoa gure herriaren diseinuan!».
Irailaren 22an, Mungiako Udalak Iberdueroren beste eskaera bat jaso zuen, zentrala eraikitzeko obren behin betiko lizentzia eskatzeko.
Urriaren 14an, Mungiako eta Lemoizko udalerrietako milaka bizilagunek idazki juridiko bat sinatu zuten, eta udal bakoitzari eman zioten.
1977.ureta
1977 ko uztailaren 14an, 100.000 pertsona baino gehiago agertu ziren Bilbon, Lemoniz geratzeagatik eta Euskal Kostalde ez-nuklear batengatik. Munduko manifestaziorik handiena da.
Abuztuaren 11n, Bizkaiko Foru Aldundiak erabaki hau hartu zuen bilkura berezian:
1978.urtea
1978ko martxoaren 17an, ETA k karga indartsu bat jarri zuen zentralaren erreaktorean. Bi langile hil dira -Andrés Guerra eta Alberto Negro-, eta beste bi zauritu dituzte leherketak. Kalte materialak handiak dira. Borroka antinuklearrean ETA pixkanaka sartzeak mugimendua zatitu egingo du: alde bat desmobilizazio progresibo baten eraginpean egongo da, beste bat bere jarrerak erradikalizatuko ditu, jarrera belizistak hartuz. Inguruabar horien arabera, gogoeta eta erreferenduma eskatzen dutenen ahotsa entzuten hasten da.
1979.urtea
1979ko ekainaren 13an, beste karga indartsu bat jarri zuten Lemoizko zentraleko turbinen eremuan, eta zentral osoa hustu zuten leherketa iragartzen zuten deiek. Hala ere, langile batek (Angel Baños) bizia galdu zuen. Ekintza ETAk aldarrikatu zuen.
1981.urtea
1981 eko urtarrilaren 29an, ETAk Lemoizko zentraleko ingeniari burua, José María Ryan bilbotar irlandarra, bahitu zuen. Hurrengo jakinarazpenean, ETAk, Ryanen truke, zentrala berehala eraistea eskatzen du, eta horretarako astebeteko epea ematen du. Otsailaren 6ko goizean, manifestazio handi bat egin dute Bilbon, ingeniaria askatzeko eskatuz. Bestalde, Iberduerok iragarri du Eusko Jaurlaritzak Lemonizi buruz hartzen dituen erabakiak beteko dituela. Ryanen gorpua azaldu da gauean, eta greba orokorra eragin du, erakunde honen historian ETAren aurkako lehen greba. Iberduerok aldi baterako eten du zentral nuklearraren jarduera, eta Legebiltzarrak obrekin jarraitzea dekretatzea espero du.
Garoña
Garoñako zentral nuklearra 1971. urtean inaguratu zen, zentral honen produkzioa, urtean 3500 eta 3700 GWh-koa zen (kargaren %85-90 inguru).
2006az geroztik, jardunean zegoen Espainiako zentral nuklearrik zaharrena zen, José Cabreraren zentrala itxi ondoren. 40 urteko zentralerako hasieran aurreikusitako balio-bizitza 2011n amaitu zen. Azken funtzionamendu-baimenak 2009ko uztailera arte zuen eragina.
2009 an, Gobernuak luzapen bat baimendu zuen 2013 arte, CSNren txosten batean oinarrituta. Txosten horrek enpresa eragileak bete behar zituen muga eta baldintza batzuk ezartzen zituen, eta horien artean nabarmentzekoak dira Fukushimako istripuaren ondorengo egokitze-lan garrantzitsuak (erreaktore- eta euste-eredu bera, nahiz eta Garoñaren diseinua hobetu egin zen zentralean).
2012 ko abenduaren 16an, erreaktorearen behin-behineko geldialdia eta sare elektrikoaren desakoplamendua gertatu ziren, zentraleko erregaia husteko. Erabaki hori enpresako zuzendaritzak hartu zuen, irizpide ekonomikoetan oinarrituta.
2017. urteko abuztuaren 1ean, Energia ministroak jakinarazi zuen, mugaeguna baino zazpi egun lehenago, Gobernuak Burgoseko erreaktore nuklearrak aurrera egiteko baimena ukatzeko erabakia hartu zuela, eta behin betiko eta ezeztaezina zela.
Desegitea 2018 rako aurreikusita zegoen; hala ere, hondakinak jaso beharko lituzkeen aldi baterako biltegi zentralizatua gelditu egin zenez, aurreko lanak ez ziren amaitu 2019 ra arte, eta 2022 ra arte ez zen egingo.
Hiroshima/Nagasaki
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa atomikoak, Harry S. Trumanek, Estatu Batuetako presidenteak, Japoniako Inperioaren aurka agindutako eraso nuklearrak izan ziren. Erasoak 1945 eko abuztuaren 6 an eta 9an egin ziren, hurrenez hurren, eta horrek, Sobietar Batasunarekin batera, Japoniaren amore ematea eta Bigarren Mundu Gerraren amaiera ekarri zituen. Sei hilabetez beste 67 hiri bonbardatu ondoren, Little Boy arma nuklearra Hiroshiman askatu zuten 1945ko abuztuaren 6an, abuztuaren 9 an Nagasaki gainean Fat Man bonba leherrarazi ondoren. Gaur arte, bonbardaketa hauek historiako eraso nuklear bakarrak dira.
Kalkuluen arabera, 1945 amaieran bonbek 166.000 pertsona hil zituzten Hiroshiman eta 80.000 Nagasakin. Ordutik, beste pertsona batzuk leuzemiak jota hil dira (231 kasu behatu dira), baita esposizioak eta bonbek askatutako erradiazioak eragindako minbiziak ere (334 behatu dira). Bi hirietan, heriotza gehienak zibilenak izan ziren.
Nagasaki hil eta sei egunera, abuztuaren 15 ean, Japoniako Inperioak baldintzarik gabe amore eman zien "aliatuei", eta irailaren 2an formala bihurtu zen, kapitulazio akta sinatuta. Japoniaren errenditzearekin, Ozeano Bareko gerra amaitu zen, eta, beraz, Bigarren Mundu Gerra. Porrotaren ondorio bezala, Japoniar Inperioa Estatu Batuek zuzendutako indar aliatuek okupatu zuten Australia, Britainia Handiko India, Erresuma Batua eta Zeelanda Berriko ekarpenekin, eta "hiru printzipio antinuklearrak" hartu zituen, armamentu nuklearra eduki, fabrikatu eta sartzea debekatzen ziotenek.
Three mile island
Three Mile Island Susquehanna ibaiko uharte bat da, Harrisburgetik gertu, Pennsylvania estatuan. 4.82 km ² -ko azalera du.
Hiromasa Tanaka
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Energia nuklear
Three mile island
Estazio sortzailea Babcock and Wilcoxek 786 MW-eko (TMI-1) eta 900 MW-eko (TMI-2) potentziekin eraikitako ur arinen bi erreaktore presurizatuk osatzen dute. Lantegia Metropolitan Edison Company enpresak funtzionatzen zuen. 2008 an, TMI-1ek martxan jarraitzen du (operadorea: energia Ko., AmerGen LLC). 2009ko urrian, NRC k, Estatu Batuetako erakunde arautzaileak, ustiapen lizentzia beste 25 urtez berritzeko baimena eman zuen, 2034 ko apirilaren 19 ra arte.
Istripua:
Istripua 1979 ko martxoaren 28 ko goizeko 4:00etan hasi zen, lantegiko bigarren mailako zirkuituan akats bat gertatu zenean.
Bigarren mailako zirkuituko elikadura-ponpa primarioek funtzionatzeari utzi zioten matxura mekaniko edo elektriko baten ondorioz. Horrek lurrun-sorgailuetan beroa lehen sistematik kentzea eragotzi zuen.
Automatikoki itzali ziren, lehenik turbina eta ondoren erreaktorea.
Elikatzeko uraren bigarren mailako ponpak gelditu zirenean, hiru ponpa osagarri automatikoki aktibatu ziren. Hala ere, balbulak errutina mantentzeko itxita zeudenez, sistemak ezin izan zuen urik ponpatu. Balbula horiek ixtea Arautze Nuklearreko Batzordearen (NRC) funtsezko arau baten urraketa izan zen. Arau horren arabera, erreaktorea itzali egin behar da elikadura-ponpa osagarri guztiak mantentze-lanez itxita badaude. Ondoren, NRCko funtzionarioek hau faila klabe bezala adierazi zuten. Hori dela eta, lehen mailako zirkuituan (instalazioaren sekzio nuklearra) presioa eta tenperatura handitzen hasi zen berehala, bigarren mailako zirkuituak ezin baitzuen hondarreko beroa lehen mailako zirkuitutik atera.
Presio hori gehiegizkoa izan ez zedin, presio-deskargako balbula (presurizagailuaren estalkian dagoena) ireki egin zen.
Balbula itxi egin behar zen presioa murriztean, baina akats batengatik ez zuen itxi. Operadorearengana iristen ziren seinaleek ez zuten balbulak irekita jarraitzen zuela adierazi, nahiz eta erakutsi egin behar zuen.
Ondorioz, akatsa zuen balbulak presioak sisteman behera egitea eragin zuen.
Bien bitartean, beste arazo bat agertu da lantegian: larrialdietako uraren sistema (bigarren mailako sistemaren erreserba) istripua izan baino 42 ordu lehenago probatu dute.
Probaren zati gisa, balbulak itxi eta berriro irekitzen dira probaren amaieran. Baina, oraingoan, akats administratibo edo giza akats baten ondorioz, balbula ez zen irekita utzi, eta horrek larrialdi-sistemak funtzionatzea eragotzi zuen.
Istripua hasi eta zortzi minutura, balbula itxita zegoela ikusi zuten.
Ireki ondoren, larrialdietako ur sistema behar bezala hasi zen lanean, ur hotza lurrun sorgailuetatik isurtzea ahalbidetuz.
Lehen sistemako presioak behera egiten jarraitzen duen heinean, hutsuneak sortzen hasi ziren (urak irakiten duen guneak, lurrun-burbuilak sortuz) sistemako hainbat lekutan, presurizagailuan izan ezik.