cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Italiaren bateratzea
Napolitik Gaetara
Hegoaldeko hiriburua hartuta zegoela, urriaren 8an, Piemonteko gobernuak dekretu bat eman zuen, Italia osoan gizonezkoen sufragio unibertsal bidezko plebiszitu bat deitzen zuena, Piemonterekiko anexioa berresteko. Botoa ez zen sekretua izan; izan ere, geletan jende armatuak baietzaren alde bozkatzera behartzen zuen, eta Napolin, eta hegoaldean ezezkoaren alde bozkatzen zuen aberriaren etsai deklaratzen zen. Hegoaldean, jende asko zegoen pentsatzen zuena baiezkoak euren errege Frantzisko II.aren itzulera esan nahi zuela eta, gainera, soldadu garibaldiarrek, zenbait aldiz bozkatzen zuten. Emaitzek, Piamonterekiko anexioaren aldeko garaipen sendo bat eman zuten, eta helburu propagandistikoekin erabili zituen Piamonteko erresumak, herriak, Piamonterekin bat egin nahi zuela frogatzeko, Savoiako etxeko erregeak gobernatuak izan nahi zutela adierazteko eta Napolik Borboien dinastiako lau belaunaldiak bertan behera utzi nahi zituela esateko.
Frantzisko II.a erregeak bere 40.000 soldaduko armada berrantolatu zuen Volturno ibaiaren atzean, baina garibaldarrek garaitu zuten Volturnoko guduan. Gudu horretan izandako bajengatik, Garibaldik laguntza militarra eskatu zion Piemonteko gobernuari, eta Frantzisko II.ak garibaldarren geldialdia aprobetxatu nahi izan zuen berriro erasotzeko, baina jeneralek indarrak berrantolatzea aholkatu zioten, eta, orduan, Capuatik Gaetara erretiratu zen.
Han, Frantzisko II.a erregea, bere azken 20.000 soldaduekin, 1861eko otsailaren 13ra arte Enrico Cialdini Piamonteko jeneralak setiatu zuen 18.000 soldadurekin. Setio honen historiak biziki txunditu zuen europar iritzi publikoa, batez ere Maria Sofia erreginaren jokabide heroikoagatik, soilik 19 urte zituena, bonbardaketa etengabea izan arren, bere bizitza arriskatu zuena gau eta egun zauritutako edo hilzorian zeuden soldaduei laguntzeko.
Erroman kokatutako gobernu bakar baten pean Italia batu bat lortzeko asmoz, Garibaldik, frantziar tropek defendatutako Aita Santuen Estatuetara joateko ideia pentsatu zuen. Hala ere, Victor Emanuelek eta Cavourrek, gatazkaren erradikalizazio posible baten aurrean lortutakoa galtzeko beldurrez, Garibaldiren aurrerapena saihestu zuten. Gertakaria ez zen Piemonteko erregearen eta Garibaldiren arteko liskar bat izan, aitzitik, aurreikusi bezala, konkistatzaileak Bi Siziliak eman zizkion.
Abaurregaineko udaletxea
Abaurregaineko Udalaren egoitza da eta herrigunean kokatuta da.
Italiaren bateratzea
Italiako Erresumaren aldarrikapena
Italiako lehen hauteskunde politikoak 1861eko urtarrilaren 27an eta otsailaren 3an izan ziren, eta Italiako legegintzaldi berria 1861eko otsailaren 18an inauguratu zen. Ruggero Settimo, 1848ko iraultzan Siziliako gobernuko buruzagi ohia, Senatuko presidente eta Urbano Rattazzi Sardiniako Erresumako Ganberako presidente izendatu zuten. Gobernu berria Cavourrek zuzendu zuen, Italiako eskualde ezberdinetako beste 8 ministrorekin: Piemonteko bat, Emiliako bi, Toskanako bi, Campaniako bat, Calabriako bat eta Siziliako bat.
1861eko martxoaren 17an, parlamentuak Viktor Emanuel II.a italiarren errege ez baizik "Italiako errege, Jainkoaren graziagatik eta nazioaren borondateagatik" izendatu zuen. Ez Italiako "lehen" erregea, genealogia dinastikoaren ordenaren arabera izan behar zuen bezala, baizik eta "bigarrena", Savoiako etxearen dinastiaren jarraipenaren zeinu bereizgarri gisa :
Leptoscopidae
Leptoscopidae arrain pertziformeen familia da, Indiako eta Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena.
Italiaren bateratzea
Italiako Erresumaren aldarrikapena
Erresuma berriak Estatutu Albertinoa mantendu zuen, Karlos Albertok 1848an aldarrikatutako konstituzioa, 1946ra arte etenik gabe indarrean egon zena eta 1865ean Erresumaren lege bateratzea gauzatu zuena. Estatu berria Ingalaterrak, Frantziak eta Errusiak onartu zuten 1862tik aurrera; Espainiak, Austriak eta Germaniar Konfederazioko estatu gehienek, Vienaren presiopean, 1866ra arte itxaron zuten bitartean. Estatuaren bateratzea ospatzeko eta kultura-proiektu nazional bat adierazteko, Londresko (1851) eta Parisko (1855) Erakusketa Unibertsalak gogoan, Florentzian, Leopolda geltoki zaharrean, Viktor Emanuel II.ak 1861eko irailaren 15ean inauguratu zuen lehen Italiako Erakusketa Nazionala antolatu zen.
Hirugarren independentzia gerra
Viktor Emanuel II.a Italiako errege bihurtu zenean, 1861eko martxoaren 17an, bateratze prozesu nazionala ezin zen behin betikotzat hartu, Veneto, Trentino, Friuli eta Venezia Julia oraindik Austriarenak zirelako; eta Erroma, idealki erresumaren hiriburu izendatua, oraindik aita santuaren egoitza zelako.
Lurralde irredentoen egoera (hamarkada batzuk geroago ezagutuko zitzaien bezala), Italiako barne politikarako etengabeko tentsio iturri eta bere kanpo politikaren giltzarri izan zen. 1862ko udaberrian, Rattazziren gobernuak, Trentinon sartu eta altxamendua eragiteko asmoa zuen Mazziniar-Garibaldiar inspirazioko espedizio bat Sarnicon blokeatu zuen. 1864ko azaroaren 6an, inspirazio berbera zuten berrogeita hamar bat abertzalek, historiara "Navaroneen Banda" bezala pasa zirenak, Val Tramontinako mendietan Austriako tropa batzuk eraso zituzten Friuli-Venezia Julian. Matxinadak porrot egin zuen: matxinatu batzuk Italian babestea lortu zuten, beste batzuk austriarrei entregatu zitzaizkien.
Austria eta Prusiaren arteko tirabira gero eta handiagoek (1866an Austria-Prusia gerrara eraman zutenak), Italiako Erresuma jaio berriari, lurralde irabazi sendo bat lortzeko eta Italia batzeko bideari jarraitzeko aukera eman zioten. 1866ko apirilaren 8an, Italiako gobernuak (Alfonso La Marmora jeneralak zuzendua) Otto von Bismarcken Prusiarekin aliantza militar bat sinatu zuen, baita Napoleon III.aren Frantziaren bitartekaritzari esker ere. Izatez, bi estatuen arteko konbergentzia objektibo bat egon zen, Austriar Inperioa, Austriaren aurkako funtzio batean Italiako batasun nazionala indartzeko oztopo bezala ikusten zutenak.
Prusiaren planen arabera, Italiak Austriari aurre egin behar zion hegoaldeko frontean. Aldi berean, itsas nagusitasunarekin, dalmaziar kostaldera mehatxu bat ekarriko zuen, Europa erdialdeko gerrako antzokiaren indar gehiago desbideratuz.
1866ko ekainaren 16an Prusiak Austriako aliatu alemaniar batzuen aurkako borrokak hasi zituen. Gatazkaren hasieran, Italiako armada bi armadatan banatu zen: lehena, Alfonso La Marmoraren agindupean, Lonbardian, Mincioren mendebaldean, Koadrilateroko gotorlekuetarantz bideratua; bigarrena, Enrico Cialdini jeneralaren agindupean, Romagnan, Po ibaiaren hegoaldean, Mantua eta Rovigorantz. Carlo Pellion di Persano almirante zaharra flota gidatzeko izendatu zuten.
Kultura politiko
María Luz Morán
Mª Luz Moránek azaltzen du kultura politikoak dakartzan zailtasunen zati handi bat, terminoaren esanahi bakarra onartzeko erresistentzia sendotik datorrela, gutxienez bost diziplinen arteko elkargunean kokatua dagoelako: soziologia, zientzia politikoa, antropologia, psikologia eta historia.
Italiaren bateratzea
Hirugarren independentzia gerra
La Marmora Estatu Nagusiko buruzagia izan zen lekualdatzen lehena, Mantua eta Peschiera artean gotortuz. Ekainaren 24an Custozan porrot bat jasan zuen. Cialdinik, aldiz, gerraren lehen zati osoan ez zuen erasorako jarrerarik hartu, eta Austriako Borgoforte gotorlekua ere ez zuen eraso, Po ibaiaren iparraldean. Custozak, operazioen geldialdi orokor bat egin zuen, italiarrekin berrantolatuz, Austriaren kontraeraso baten beldur. Austriarrek hau aprobetxatu zuten Valtellinan (Valtellinako operazioak) eta Val Camonican (Vezza d'Oglioko gudua) bi erasoaldi eta arpilaketa txiki egiteko.
Kultura politiko
María Luz Morán
Baina ondorioztatzen du kultura politikoak, jaso dituen izen desberdinetako edozeinekin, esparru publikoaren, bizitza politikoaren eta komunitate politiko guztietako kideek eremu hori gainditzen duten unibertso edo irudikapenen artean ehuntzen diren lotura konplexuetara jotzen duela. Horrela, pertsona eta gizarte-taldeen balioak, sinesmenak, jarrerak, hizkuntzak eta diskurtsoak, arlo publikoari dagokionez, sistema politikoak eta bizitza publikoa osatzen duten elementu nagusiekin erlazionatzeko eta elkarri eragiteko modua atzematen saiatzea kultura politikoaren inguruko hausnarketaren erreferentzia-eremu bihurtzen da.
Langford (Hego Dakota)
Langford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marshall konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kultura politiko
María Luz Morán
Estatu Espainiarreko kultura politikoa analizatuta egileak adierazten du, kultura politikoaren azterketek garrantzi handia izan dutela Espainiako ikerketa soziopolitikoan. Egileak dio hirurogeiko hamarkadaren erdialdetik Francoren heriotzera arteko hamarkadak markatzen duela kultura politikoaren paradigma klasikoaren harrera, eta hura aplikatzeko lehen urratsak modernizazio-prozesuaren azterketetan, erregimen frankistaren bilakaeraren analisietan eta ezinbesteko aldaketa politikoaren hasierako gogoetan.Trantsizio politikoaren izaerari buruzko interpretazio zabalduenek, berriz, demokratizazioa erraztu zuten kultura-aurrebaldintza batzuk nabarmendu zituzten. Horri esker, eliteek oinarrizko itun bat egin zuten, eta, handik gutxira, demokrazia bat eraiki zuten, Mendebaldeko Europako herrialdeetakoaren parekoa. Laurogeiko eta laurogeita hamarreko urteetan, espainiarren kultura politikoa aztertzeko interesari eutsi zaio. Hala ere, bizitza demokratikoaren errutinizazioak nolabaiteko enfasi-aldaketa eragin du ikerketa-gaien agendan.
Italiaren bateratzea
Hirugarren independentzia gerra
Hala ere, prusiar garaipen garrantzitsu batzuen ondoren, bereziki Sadowako gudua 1866ko uztailaren 3an, austriarrek Vienara Italian zeuden hiru armadetako bat bidaltzea erabaki zuten, eta Trentino eta Isonzoren defentsari lehentasuna eman zioten. Hurrengo asteetan, Enrico Cialdiniri eman zitzaion armada gehiena. Ferraratik Udinerainoko aurrerapen italiarraren buru izateko gai izan zen: Po zeharkatu zuen eta Rovigo okupatu zuen uztailaren 11n, Padua uztailaren 12an, Treviso uztailaren 14an, San Donà di Piave uztailaren 18an, Valdobbiadene eta Oderzo uztailaren 20an, Vicenza uztailaren 21ean, Udine uztailaren 26an.
Bitartean, Giuseppe Garibaldiren boluntarioak, Bresciatik Trento hirirantz joan ziren, bidea uztailaren 21ean irekiz, Bezzeccako guduan. Giacomo Medicik zuzendutako bigarren zutabe italiar bat uztailaren 25ean iritsi zen Trentoko harresietaraino.
Kultura politiko
María Luz Morán
Estatu Espainiarrean, gizarte-zientzien garapena bereziki zaila izan zen kultura politikoa ikasketa-eremu gisa sortzea eta sendotzea markatu zuten urteetan. Frankismoak ia eten egin zuen joan den mendearen amaieratik Estatu Espainiarrean sortutako eztabaida aberatsaren bilakaera, soziologia eta zientzia politikoa instituzionalizatzeko lehen urratsak eman zituena. Azkenik Mª Luz Moránek ondorioztatzen du, sakoneko eztabaidak oihartzun eskasa izan dutela komunitate akademikoan, eta Espainiak ia ez du ekarpenik egin eztabaida teoriko eta metodologikoan.
K.a. XIX. mendea
'''Kristo aurreko XIX. mendea''' K.a. 1900. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1801. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Italiaren bateratzea
Hirugarren independentzia gerra
Italiaren azken garaipen hauek, hala ere, kontzientzia kolektiboan ilunduak izan ziren Lissako guduan uztailaren 20an Itsas Armadaren porrotaren ondorioz.
Gerraren emaitza orokorra prusiar garaipen garrantzitsuek erabaki zuten alemaniar frontean, bereziki Sadowakoa, 1866ko uztailaren 3an von Moltke jeneralak. Abuztuaren 9an Garibaldik Trentinotik erretiratzeko aginduari erantzun zion, "Obbedisco" ospetsu eta ospatuarekin. 1866ko abuztuaren 12an Umezurretako Armistizioarekin zigortu zuten, eta 1866ko urriaren 3an Vienako Itunarekin.
Kultura politiko
Eckstein
Harry Ecksteinek honela definitu zuen kultura politikoa: herritarrek sistema politikoari buruz duten balio, jarrera eta sinesmen multzoa. Ecksteinen arabera, kultura politikoa funtsezkoa da demokrazia baten egonkortasuna eta legitimitatea mantentzeko.
Ecksteinek argudiatzen du kultura politiko partekatua beharrezkoa dela herritarrek hauteskundeen emaitzak onar ditzaten eta gatazka politikoak konpontzeko elkarrekin lan egiteko prest egon daitezen. Halaber, adierazi du kultura politiko egonkor batek indarkeria politikoa eta autoritarismoa prebenitu ditzakeela; izan ere, herritarrek balio eta arau demokratikoak partekatzen dituztenean, ez da hain gertagarria gatazka bortitzak gertatzea, eta ez da hain gertagarria buruzagi politikoak beren agintea inposatzen saiatzea, demokratikoak ez diren bitartekoen bidez.
Italiaren bateratzea
Hirugarren independentzia gerra
Austriarrek Frantziari eman zizkioten galdutako probintziak, eta honek Italiako Erresumari eman zizkion. 1866ko azaroaren 4an Savoia familiak Habsburgotarrei Burdinazko Koroa (Italiaren subiranotasunaren ikurra) eman zien, lonbardiar erregeek, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadoreek eta Napoleon Bonapartek berak jada erabiltzen zutena. Honela, koroa, Monzako katedraleko bere egoitza historikora itzuli zen. Italiako Erresumaren anexioa urriaren 21ean eta 22an ospatu zen plebiszitu batek berretsi zuen (gizonezkoen sufragio unibertsalarekin), nahiz eta urriaren 19an jada, Veneziako Ubide Handiko Europa hoteleko gela batean, Leboeuf jeneralak (frantziar osoko ahalguztiduna eta kontsultaren "bermatzailea") Venetoa Italiara lekualdatzea sinatu zuen. Plebiszitua baino lehen, Veneziako lurrak ofizialki Italiako Erresumari utziak izan ziren; "Gazzetta di Venezia"k, hurrengo egunean, lerro gutxitan jakinarazi zuen :
1866ko azaroaren 7an, plebiszituaren emaitza ofizialki aldarrikatu eta egun gutxira, Vittorio Emanuele II.ak Veneziara bisita egin zuen. Bandiera Anaien eta Domenico Moro gorpuak 1867ko ekainaren 18an itzuli ziren, eta Daniele Maninena 1868ko martxoaren 22an.
Kultura politiko
Eckstein
Azken batean, Harry Ecksteinen ustez, kultura politikoa funtsezko dimentsioa da demokrazia batek nola funtzionatzen duen ulertzeko; izan ere, herritarrek sistema politikoarekiko dituzten balioek eta jarrerek eragina dute erabaki politikoak hartzeko eta hauteskunde-prozesuen eta erabakiak hartzeko prozesuen emaitzak onartzeko duten gaitasunean.
Honek ezaugarritzen du:
Italiaren bateratzea
Bateratze kulturala
Italiaren batasuna aldarrikatzearekin batera, herrialdearen batasun kulturaleko prozesu bat ere hasi zen, klase intelektualak horren beharra sentitu zuelarik. Italiarren %2,5 baino ezin zuen hitz egin zuzen italiera bateratua 1861an. Italiera hori Florentziako hizkeran oinarritua dago, Manzonik 1842an I promessi sposi eleberri garrantzitsua argitaratu zuen hizkuntza eta eredu nazional bilakatu zutena.
Kultura politiko
Inglehart
Ingleharten arabera, kultura politikoa gizarte baten baldintza historikoak eta sozialak islatzen dituen balio kulturalen multzoa da. Balio kultural horiek funtsezkoak dira herritarrek mundua nola hautematen duten eta mundu horretan nola jokatzen duen ulertzeko, eta horrek haien jokabide politikoan nola eragiten duen ulertzeko.
Italiaren bateratzea
Bateratze kulturala
1866ko irailean, hirugarren independentzia-gerra amaitu ondoren, nazio gaztearen mugak eta gabeziak erakutsi zituena Europako nazio nagusiekin alderatuta, Pasquale Villarik artikulu bat argitaratu zuen Politecnicoan, "Noren errua da?" Izenburupean, eta haren ondorioetan hauxe idatzi zuen: "Ez da Mantua eta Veronako laukizuzena gure aurrerapena geldiarazi ahal izan duena; baizik eta 17 milioi analfabetoen eta 5 milioi arkadioen laukizuzena.
Kultura politiko
Inglehart
Inglehartek argudiatzen du kultura politikoak lotura estua duela gizarte baten balio kultural zabalenekin, eta balio kultural horiek aldatu egiten direla gizarteak oparoago bihurtu eta balioen eskalan aurrera egin ahala. Zehazki, Inglehartek gizarte modernoetan gertatu den aldaketa kultural garrantzitsu bat identifikatzen du, segurtasunean eta biziraupenean oinarritutako balio tradizionaletatik autoadierazpenean eta bizi-kalitatean oinarritutako balio postmaterialistetara igarotzea.
Laburbilduz, Inglehartek honela definitzen du kultura politikoa: balio, jarrera eta sinesmen politikoen multzo bat da, herritarrek politikarekiko duten orientazioa osatzen duena eta haien jokabide politikoari eragiten diona, eta argudiatzen du kultura politikoak lotura estua duela gizarte baten balio kultural zabalenekin.
Italiaren bateratzea
Bateratze kulturala
Horretan lagundu zuten nazio osoan zabaltzera zuzendutako liburu batzuen argitalpenek: 1870ean Francesco de Sanctisek idatzitako italiar literaturaren lehen historia atera zen, 1876an Antonio Stoppani abade eta abertzalearen Il Bel Paese, bere irakurleei penintsulako alderdi fisiko eta giza alderdi ezezagunak deskribatzen dizkiena, 1881ean Carlo Collodik haurrentzako heziketa eleberri bat argitaratu zuen: Pinotxon; 1886an beste eleberri bat atera zen: Cuore, Edmondo De Amicisena, gazteei zuzendu berriro, eta "bertute zibilak" irakasteko eta Risorgimentuko gertaeren oroimena bizirik mantentzeko idatzia; eta 1891n Pellegrino Artusik La Scienza in cucina e l'Arte di mangiar bene argitaratu zuen, denbora gutxian ezagun egin zen testu bat, gaur egun ere berrinprimatzen dena eta, kritikari batzuen arabera, "Identifikazio nazionaleko kode bat sortzea lortu zuena, Manziniren kodeek kale egin zuten eremuan".
1863an Quintino Sella meatze-ingeniari, alpinista eta politikariak Club Alpino Italiano sortu zuen eta 1894an Touring Club Italiano Luigi Vittorio Bertarelli geografoak sortu zuen. 1867an Italiako Elkarte Geografikoa sortu zen, Cristoforo Negri buru zuela, eta, beraz, Italiak bat egin zuen Europako beste potentzia batzuetan aspaldidanik gertatzen ari zenarekin, non gizarte geografiko nazionalek garapen kolonialaren aitzindari gisa ere jardun zuten. Argazkigintza zabaltzeak bateratzearen protagonistak ezagutzen lagundu zuen, baita kultura bateratua sortzen ere. Adibide bat Canè anaien argazki estudioak dira, Forlì, Foligno, Ravenna, Spoleto eta Erroman lan egiten zutenak.
Kultura politiko
Eckstein eta Inglehart arteko eztabaida
Ecksteinek eta Inglehartek kultura politikoari buruz duten ikuspegiak desberdinak dira.
Alde batetik, Ecksteinek gizarte baten orientazio politiko orokorrak aztertzen ditu eta orientabide politiko horiek belaunaldi batetik bestera nola transmititzen diren aztertzen du. Haren ikuspegia orientabide politikoen egiturara eta egonkortasunera bideratuta dago, eta nola eragiten dieten kanpoko faktoreek, hala nola aldaketa ekonomikoek, politikoek eta sozialek. Aldiz, Inglehartek gizarte baten kultura-balio zabalenetan jartzen du arreta, eta balio horiek norbanakoen jarrera eta jokabide politikoei nola eragiten dieten.
Bestalde, Ecksteinek dio kultura politikoak nahiko egonkorrak direla eta poliki-poliki aldatzen direla; Inglehartek, berriz, balio kulturalak azkarrago aldatzen direla dio, batez ere gizarte oparo eta aurreratuagoetan. Gainera, Eckstein gizarte demokratikoetako kultura politikoetan zentratzen den bitartean, Inglehartek kultura politikoa gizarte ugaritan aztertu du, erregimen autoritarioak eta trantsizioan daudenak barne.
Société Minière et Metallurgique Peñarroya
Société Minière et Metallurgique Peñarroya  (Sociedad Minera y Metalúrgica Peñarroya, laburki SMMP, Peñarroya soilik ere deitua), frantses kapitaleko meatzaritza konpainia bat izan zen, XIX. mende bukaeratik XX. mende amaiera arte indarrean izan zena. Konpainiak Pariseko Rothschild Etxea izan zuen eragile nagusi.
1968an, Espainiako atala berregituratu eta Sociedad Minero Metalúrgica de Peñarroya-España (SMMPE) deitzera pasa zen, XX. mende amaieran desagertu arte izan zuen izena.
Sorrera
1879ko abenduan, Badajozetik Ciudad Realerako Burdinbide Konpainiako bazkideek Konpainia MZAri saltzea beste irtenbiderik ez zuten ikusi. Bestetik, 1881eko udan Carlos Huelin enpresaburu malagarrak hautsi egin zituen Rothschild familiarekin adostuta zituen mea saltzeko epeak, eta bi kontratu berri sinatu zituen ondoren bere egoera birnegoziatuz. Horien arabera eta atzerapenaren kalte ordainetan, La Consecuencia eta San Antonio meatzaritza taldeen erabilera laga zien Rothschild etxeko bankariei 1910 arte. Talde horiek ziren, hain zuzen, Carlos Huelinen meatzaritza interes guztiak Mantxan eta Berlangako zein Peñarroyako berun aztarnategietan.
Eremu horren mugakide, beste konpainia bat zebilen meatzaritzan (CHMB), Badajozetik Ciudad Realerako Konpainiako buru izandakoen jabetzakoa. Aldiz, Konpainia horrek, bere burdinbide tartearen kontrola galdu ondoren, ia aterabiderik gabe geratu zen beren ekoizpenerako. Akordio adiskidetsu bat beste aukerarik ez zuten ikusi: lehiakide boteretsuenekin konponbide bat bilatzea, Rothschildekin kidetzea. CMHBk ikatz ustiapenari lotutako identitateari eutsi zion arren, bat egin zuen bere kide handiagoarekin, eta berun ustiapenean ibiliko zen beste sozietate bat sortu zen: Société Minière et Metallurgique Peñarroya (SMMP).
Lehen akziodunen batzarra 1881eko urriaren 12 an egin zuten, bost milioi libera frantseseko kapital sozialaz. Bilkura berean, akzio-gehiengoduntzat onartu ziren Mirabaud-Puerari Banka eta rothschildarrak. Aldi berean, lehendabiziko administrazio kontseilua hautatu zuten, zortzi kidez osatua: lau Rothschilden mendekoak eta beste lau CHMBkoak, frantsesak. Louis Cahen d'Anvers izendatu zuten presidente. CMHBk ikatz erregai hornikuntza segurtatzen zuen, Extremadura eta Ciudad Realgo aztarnategietatik heldutako mea galdategietan moldatzeko.
Hedakuntza
Uneoro SMMPk konponduta zuen erregai (ikatz) hornikuntzaren gaia, CHMBrekin zuen aliantzarengatik. Era horretan, ez zuen mugarik izan Extremadura eta Ciudad Real go bere meatzeetatik heldutako zilarra eta beruna mugarik gabe prozesatzeko. 1885ean, konpainia hedatzen saiatu zen, Kartagena, Garrucha eta Almeriako galdategiak bere eraginpera ekarriz. Operazioa, baina, ez zen ondo atera.
Peñarroyako galdategia, berriz, arrakastatsua gertatzen ari zen: bere errendimenduak izugarri hobetu zituen, Rothschilden Le Havreko fabrikako teknikariek hornitu eta irakastsitako aurrerapen teknikoen bidez, 1887an egindako bisitan. Ondorioz, 1885etik 1889ra, Peñarroyako instalazioen berun ekoizpena hirukoiztu egin zen, hainbeste non galdaketa tailerreko ahalmena handitu egin zuten, mea gehiago prozesatu ahal izateko. Horretarako, konpainiaren zuzendaritzak Peñarroyara helduko zen bere burdinbide linea sortzea erabaki zuen; burdinbide horrek meatzea, Peñarroya eta Sevilla konektatuko zituen, Sevillan Rotschilden bezeroek prozesatutako beruna jasotzeko.
CHMB, SMMPren aliatu eta hornitzailea, zailtasunak izaten hasi zen. Elkarri hertsiki lotuta egon arren, Andaluziako beste meatzaritza konpainiekin lehiatu behar zen; haren hazkundea gelditu egin zen. Aldiz, SMMPren hazkundea etengabea zen: 20.000 tona berun galdatu zituen 1892an eta bere akzioek balio nominala bikoizten zuten, 1.200 frankokoak izateraino. SMMPk eta CHMB haren hornitzaileak ikusi zuten ez zegoela arrazoirik bereizita jarraitzeko eta, beraz, bat egin zuten 1893an, bien arteko sinergiak hobe aprobetxatzeko. Haien aktiboak lehenengoaren 2/3 eta bigarrenaren 1/3 erlazioaz bateratu ziren; alegia, SMMPk CHMB xurgatu zuen.
Uztarketa berri horri esker, SMMP bere birfintze ahalmena handitzeari ekin zion, hedakuntza politika anbiziotsu bati helduz. Aztarnategi berriak erosi ziren, eta hornikuntza kontratu berriak sinatu. 1896an, Llerense meatzea eskuratu zuen, Azuagako SMMPren instalazioen aldamenean. Aldi berean, Ciudad Realen alokairuan edo jabetza partekatuan zituen aztarnategiak erosi zituen eta, era horretan, Rothschildei Consecuencia eta San Antonioren gain zituzten eskubideak erosi zizkieten. La Manchako ondarea era horretan sendotuta, konpainiako zuzendaritzak erabaki zuen iparraldetik bigarren burdinbide adar bat sortzea, eta 1899an funtzionamenduan zen 25 kilometroko tarte hori. XX. mende hasierarako, konpainiak lotuta zituen burdinbidez bere aztarnategi eta instalazio guztiak.
Aldi berean, MZA burdinbide konpainiarekin kontratu bereziak negoziatu zituen Sevillatik bere berunei aterabidea emateko. MZAk materiala hornitu zion SMMPri, eta are, trafikoak antolatzeko ingeniari bat. Trukean, SMMPk ikatza hornitzeko lehentasunezko tratua eskaini zion MZAri, bere filialei eskaintzen zion prezioan baino merkeago. Adibidez, 1898an, konpainiak ikatzaren prezioa bezero guztiei % 50 igotzea erabaki zuenean, igoera ez zitzaion MZAri aplilkatu. 1900. urterako, SMMP garrantzi handieneko konpainia zen Espainia hegoaldean.
Nagusitza eta dibertsifikazioa
1900. urtean, konpainiak beste hainbat meatzaritza konpaini txiki eta haien meatze erosteko jauzi handia eman zuten, Sociedad Carbonera Españolaren Santa Elisa, Ana eta Pequeña meatzeak, adibidez. Era horretan, energia ahalmena irabazi nahi zuten, ikatz hornikuntza bermatuz. Ustiapen horietarako, SMMLk filialak sortu zituen egoki ikusten zuenean, hala nola, Nueva Sociedad de Minas de Horcajo, Sociedad Minera de Villanueva del Duque, Compañía Industrial Minera de Linares (1907), etab. Erosketa horiei burdinbidearen zabalkundeak jarraitu zien. 1908an, SMMP 57.950 tona berun ekoizteko gai zen. Zabalkunde horren arrakastaz eta aurrerapen tekniko berriak sortuz, erauzitako zinka ere baliatu zezaketela erabaki zuten (San Froilan meatzetik ateratakoa). Horretarako, azido sulfurikoa erabiliko zutela erabaki zuten eta, prozesaketa horretako hondarren bitartez, superfosfatoak fabrikatzeko aukera ikusi zuten, eskari handikoa nekazarien artean. Fabrika handi bat eraiki zen egitasmo berrietarako, baina haren produktuek halako arrakasta izan zuten, non fabrika 1911n berriz handitu zuten. Produktu deribatu berriak lantzeko, filial berriak sortu ziren.
Egindako hitzarmen horien bidez hartutako abiadurari esker, SMMPk hirugarren hedakuntza ziklo bati ekin zion, konpainia gehiago xurgatuz (Sociedad Escombreras Bleyberg, 1912an). Era horretan, galdategiak eta meatzeak bereganatu zituen, baina ez bakarrik Espainia hegoaldean, baita Belgikan ere: Bleyberg konpainiaren zink fabrika. Haren industria ahalmenerako, aurrerapausoa handia izan zen, baina balentria handiagoa egin zuen, Societé des Produits Chimiques de Marseille l'Estaque eta Figueroa familiaren industria aktibo guztiak erosiz. Erosketen zikloa ixteko, SMMPk bi kapital zabalkunde egin zituen, erositako sozietateen jabeei akzioen bidez ordainduz.
Eragiketa horien guztien ondoren, konpainiaren kapital soziala 24.375.000 libera frantsesekoa zen. I. Mundu Gerraren atarian, SMMP munduko berun gozoko ekoizle handiena bihurtu zen: 118.017 tona 1914an. Álvaro Figueroa, Romanonesko kondea, eta Alfredo Bauer, Ignacio Bauerren biloba, konpainiaren administrazio kontseilura sartu ziren.
Konpainiak instalazio garrantzitsuak zituen Murtziako kostaldean (Santa Lucía de Peñarroya), mineral garbiketarako munduko handienetako bat, eta ateratako hondakinak zuzenean isurtzen ziren Portman badiara, Mar Menorretik hurbil. La Unión herriak aldameneko meatzeetatik ateratzen zuen bizimodua, ia osorik (20.000 biztanle). Ustiapena nabarmen handitu zen 50eko hamarkadan Francoren diktadurapean. Kutsadura-kalte larriak eragin zituen badian eta hondartzan, metal astunen presentzia handi batez. Ustiategia 1992an itxi zen, eta instalazioak Portman Gold konpainiari saldu zitzaizkion.
Saint-Martin-d'Auxigny
Saint-Martin-d'Auxigny Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-d'Auxigny udalerrian erroldatutako biztanleak 2.084 ziren. Familiak 868 ziren, horien artean 224 pertsona bakarrekoak ziren (96 bakarrik bizi ziren gizonak eta 128 bakarrik bizi ziren emakumeak), 300 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 292 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 989 etxebizitza zeuden, 883 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. 894 etxeak ziren eta 91 apartamentuak ziren. 883 etxebizitza nagusietatik 630 bere jabearen bizilekua ziren, 236 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 60 etxek bi zituzten, 117 etxek hiru zituzten, 244 etxek lau zituzten eta 452 etxek bost zituzten. 711 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 343 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 469 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.369 ziren, horien artean 1.073 aktiboak ziren eta 296 inaktiboak ziren. 1.073 pertsona aktiboetatik 993 lanean zeuden (527 gizon eta 466 emakume) eta 80 langabezian zeuden (44 gizon eta 36 emakume). 296 pertsona inaktiboetatik 120 erretiraturik zeuden, 95 ikasten zeuden eta 81 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-d'Auxigny udalerrian 918 unitate fiskal zeuden, 2.206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.436 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 113 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 6 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Martin-d'Auxigny udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
James Dewar
Sir James Dewar (Kincardine on Forth, Eskozia, 1842ko irailaren 20a - Londres, Ingalaterra, 1923ko martxoaren 27a) Eskoziako fisikari eta kimikaria izan zen.
Biografia
Tenperatura hotzen azterketaz eta hutsunea egiteko moduaz egin zituen lanengatik da ezaguna. Hidrogeno urtua kopuru handietan lortu zuen lehenengoa izan zen. Bere izena daraman ontzia eta kordita deituriko leherkaria asmatu zituen 1898. urtean.
Bryconamericus miraensis
Bryconamericus miraensis Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Honoré Charles Reille
Honoré Charles Michel Joseph (Antibes, - Paris, ), Reilleko kondea, frantziar jenerala izan zen. Iraultzan eta Napoleondar Gerretan aritu zen. Azken gerrate horren garaian, Frantziako Inperioaren mende zegoen Nafarroako Gobernuko burua izan zen Georges Joseph Dufour ordezkatuz. Friedlandeko guduan Napoleonen zelai-laguntzailea izan zen. 1813an Portugalgo armadaren buruzagitza zuen eta Gasteizko guduan menderatua izan zen.
Ehun Egunetan berriro itzuli zuen armadara baina Napoleonen porrotaren ondoren atxilotu zuten. 1819an pare eta 1847an Frantziako mariskal izendatu zuten.
Duntrune gaztelua
Duntrune gaztelua Eskoziako mendebaldeko Argyll eta Bute konderrian dagoen gaztelu bat da, hain zuzen ere, Loch Crinan aintziraren iparraldeko ertzan dago, Crinan udalerriaren lursailetan.
Eskinko ozelatu
Eskinko ozelatua (Chalcides ocellatus) Chalcides generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Antony Matheus dos Santos
Antony Matheus dos Santos, (Ocasco, Brasil, 2000ko otsailaren 24a), Antony izenez ezagunagoa, futbol jokalari brasildarra da. Eskuin hegaleko postuan jokatzen du, eta bere gaur egungo taldea Herbehereetako Amsterdamgo Ajax taldea da, Eredivisie-n jokatzen duena. Gainera, Brasilgo selekzio nazionalean ere jokatzen du.
Transfermarkt, futboleko merkatuaren azterketa oinarri duen web orrialdearen arabera, gaur egun bere balioa 35 milioi eurokoa da.
Ibilbidea
Ocascon jaioa, bere hiriko taldean, Grêmio Esportivo Osascoko harrobian jokatu zuen 2013 arte. Orduan, São Pauloko harrobira heldu zen.
São Paulo
2018ko irailaren 26an ofizialki lehen taldera igo ondoren, 2023. urterarteko kontratua sinatu zuen. Azaroaren 15ean, debuta egin zuen Grêmioren aurka. Bertan eman zuen urte eta erdian 37 partidu jokatu zituen.
Amsterdamgo Ajax
2020ko otsailaren 22an, Antonyk aurrekontratu bat sinatu zuen Amsterdamgo Ajax-ekin eta 5 urterako sinatu zuen. Herbehereetako taldeak 15,75 milioi euro ordaindu zituen brasildarra fitxatzeko, baita beste 5 ere hainbat helbururen baldintzarekin.
Colbert (Georgia)
Colbert  Georgiako estatuko hiri bat da. Paulding konderrian kokatua dago. 2010ean 592 biztanle zituen, 2.64 kilometro koadrotan banatuta.
Antony Matheus dos Santos
2020-2021
2020ko udan, Ajaxera iritsi zen, eta 2020ko irailaren 13an egin zuen debuta Sparta Rotterdam-en aurkako partiduan, non garaipenerako gola sartu zuen (0-1). Urriaren 27an, aldiz, UEFA Txapeldunen Ligan egin zuen debuta, 2-2 bukatu zen partidua. Denboraldi osoan 46 partidu jokatu zituen, 10 gol eta beste horrenbeste asistentziarekin lagunduz taldeari.
Selekzio nazionala
23 urtez azpiko selekzioan ibili eta gero, 2021eko urriaren 8an egin zuen debuta selekzio absolutuarekin. Ordutik 3 partidu jokatu ditu, eta gol bat sartu du.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen futbolean Brasil ordezkatuz; Espainiako taldearen (zilarrezko domina) eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Brasilgo taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Brasilgo taldea: Santos, Gabriel Menino, Diego Carlos, Ricardo Graça, Douglas Luiz, Guilherme Arana, Paulinho, Bruno Guimarães, Matheus Cunha, Richarlison, Antony, Brenno, Dani Alves, Bruno Fuchs Nino, Abner, Malcom, Matheus Henrique, Reinier, Claudinho,Gabriel Martinelli eta Lucão-k.
NGC 3220
NGC 3220 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Peninoak
Peninoak edo Penino mendiak (Pennines) Ingalaterran dagoen mendikatea da. Batzuetan "Ingalaterrako bizkarrezurra" deitzen diete.
Peninoak Midlandsen hasten dira, Yorkshire haranetatik, Manchestertik, Lancashire mendebaldetik eta Cumbriatik igarotzen, Cheviot Mendixketan hiltzeko, Eskoziako mugan. Guztira ia 400 kilometroko luzera dute.
Etimologia
Pennines izena zeltiarra dela uste dute: "pennioroches", edo "muinoak". Nahiz eta lehendabizikoz XVIII. mendean idatzi zuten, izenaren hedapena nobleteria ingelesari zor diogu, garai hartan, Italiako Apeninoak bisitatu zituztenez. Hala ere, Apeninoen hitzak erro bera du.
Garaiera
Peninoak ez dira mendi garaiak, egi esateko normalean muinoak baino ez dira. Mendirik garaiena, Cross Fell da, 893 metrokoa. Beste mendi nagusiak 585 metroko Mickle Fell eta 415 metroko Whernside dira.
Toy Story 4
1995eko Toy Story, 1999ko Toy Story 2 eta 2010eko Toy Story 3 filmeen jarraipena da.
Argumentua
Woodyk beti jakin izan du zein den bere lekua munduan, eta bere lehentasuna bere jabea zaintzea dela, bai Andy zein Bonnie izan. Hori dela eta, Forkyk, Bonniek eskulan bezala egindako jostailuak, bere burua zabortzat hartzen duenean, Forkyri jostailua dela erakusteko lana hartzen du Woodyk. Baina Bonniek jostailu taldea familiaren auto bidaian eramaten duenean, Woodyk Bo Peep aurkitzen du, aspaldi galdutako neskalaguna. Urte batzuk bere kabuz igaro ondoren, Boren izaera abenturazaleak eta errepideko bizitzak bere portzelanazko itxura hauskorra ezeztatzen dute. Woody eta Bo jostailu bezala daramaten bizitza erabat ezberdina dela konturatzen diren bitartean, premiazko beste arazo batzuk dituztela konturatzen dira.
65. Oscar Sariak
65. Oscar Sarien ekitaldia 1993ko martxoaren 29an Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1992. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Billy Crystal izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.
Mycteroperca rosacea
Mycteroperca rosacea Mycteroperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Segonzano
Segonzano Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Segonzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Xabier Elorriaga
Xabier Gonzalez Elorriaga, ezagunagoa Xabier Elorriaga izenarekin, (Maracaibo, Venezuela, 1944ko apirilaren 1a - ) Euskal Herriko aktorea da.
Bizitza eta obra
Gerra Zibilaren garaian erbesteraturiko familia baten semea. 1969an itzuli zen Euskal Herrira, eta orduan hasi zen antzezle lanak egiten, Kriselu taldean.
Bartzelonara joanda, kazetaritzako ikasketak egin ondoren, telebistako eskolak eman zituen Informazio zientzien fakultatean. Orduan egin zuen debuta zineman, Antoni Ribasen La ciutat cremada filmean (1975).
Orduz geroztik, film askotan parte hartu zuen: José Antonio de la Lomaren Perros callejeros (1977), Jordi Cadenaren La oscura historia de la prima Montse (1977), Carlos Sauraren Los ojos vendados (1977), Iñaki Núñezen Toque de queda (1978), etab.
1980ko hamarraldiko lehen erdia izan zen Elorriagaren garairik oparoena. 1980. urtean egin zuen lehen paper protagonista, Fernando Méndez Leiteren El hombre de moda filmean. Urte berean egin zuen debuta zuzendari gisa, Ikuska saileko 4.a, Euskal Telebista, zuzenduz.
1981ean Bigas Lunaren Renacer eta Imanol Uriberen La fuga de Segovia filmetan esku hartu zuen.
1984an Carlos Suárezen El jardín secreto filmeko protagonista izan zen. 1985ean film ertain bat zuzendu zuen, Zergatik panpox, kritikarien iritziz lan bikaina eginez.
Orduz geroztik, baina, behera egin zuen emeki-emeki Elorriagaren karrerak. 1987an José Antonio Zorrillaren Lauaxeta-A los cuatro vientos filmeko protagonista izan zen, baina filmak ez zuen arrakastarik izan. Ondoren egin zituen, besteak beste, Antxon Ezeizaren Ke arteko egunak (1989), Antoni Verdaguerren Havanera 1820 (1993), eta Alejandro Amenábarren Tesis (1996).
Telebistako lanari ere ez dio utzi, eta hainbat telesailetan parte du (Clase media, Canguros, Hospital...).
ES Troyes AC
ES Troyes AC (izen osoa, Espérance Sportive Troyes Aube Champagne), Frantziako futbol taldea da, 1986an Troyesen sortua. Etxeko partiduak Stade de l'Aube estadioan jokatu ohi ditu.
Toluca de Lerdo
Toluca, izen ofiziala Toluca de Lerdo, Mexiko erdialdeko hiria da, Mexikoko estatuaren hiriburua eta Toluca udalerriaren herriburua. Mexiko Hiritik 63 kilometro mendebal hego-mendebaldera dago. 2010ean hiriak 489.333 biztanle zituen, eta 819.561 biztanle udalerriak.
Kokapena
Hiria Toluca haranean dago, 2.680 metroko garaieran (Ipar Ameriketako hiri garaienetakoa da).
Historia
1530. urtean sortu zuten hiria.
Ekonomia
Unibertsitatea du, baita artzapezpikutegi eta aireportua ere. Burdinbide- eta errepidegune garrantzitsua da. Nekazaritza gaien merkataritza, nekazaritza eta industria (ehungintza, destilategiak, janari industria) dira ekonomia jarduera nagusiak.
Ondasun nabarmenak
Aipagarria da espainiarrek eraiki eta 1585. urtean berritu zuten hiriko elizarik zaharrena.
College Park (Georgia)
College Park  Georgiako estatuko hiri bat da. Whitfield konderrian kokatua dago. 2010ean 13,942 biztanle zituen, 26.08 kilometro koadrotan banatuta.
Villeréal
Villeréal Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villeréal udalerrian erroldatutako biztanleak 1.255 ziren. Familiak 582 ziren, horien artean 237 pertsona bakarrekoak ziren (72 bakarrik bizi ziren gizonak eta 165 bakarrik bizi ziren emakumeak), 221 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Leptochilichthys
Leptochilichthys arrain argentiniformeen generoa da, ur sakonetan bizi dena. Leptochilichthyidae familia osatzen duen bakarra da.
Villeréal
Etxebizitza
2007an 752 etxebizitza zeuden, 597 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 73 bigarren erresidentzia ziren eta 83 hutsik zeuden. 638 etxeak ziren eta 111 apartamentuak ziren. 597 etxebizitza nagusietatik 359 bere jabearen bizilekua ziren, 223 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 127 etxek hiru zituzten, 194 etxek lau zituzten eta 229 etxek bost zituzten. 389 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 314 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 590 ziren, horien artean 430 aktiboak ziren eta 160 inaktiboak ziren. 430 pertsona aktiboetatik 380 lanean zeuden (195 gizon eta 185 emakume) eta 50 langabezian zeuden (22 gizon eta 28 emakume). 160 pertsona inaktiboetatik 71 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeréal udalerrian 636 unitate fiskal zeuden, 1.194 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.576,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 150 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 8 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 11 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 24 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 drogeria eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Villeréal udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.022 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Langlade (Wisconsin)
Langlade Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Langlade konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zubietamendi
<mapframe latitude="43.276081" longitude="-2.075386" zoom="2" width="200" height="100" align="right" />Zubietan (Gipuzkoan) kokatzen den muinoa da.
Kokapena
Gipuzkoako ipar ekialdean kokatzen da. Oria ibaiaren gainean, Irisasi (egun Andatza deritzona) mendiaren adar bat ekialderantz luzatzen da, Zubietan sartuz. Amirierrekak egiten du bien arteko muga.
Rijeka
Rijeka (italieraz Fiume), Primorje-Gorski Kotar eskualdearen hiriburua da eta 128.735 biztanle ditu (hiri barrutian 213.842). Kroaziako itsas portu garrantzitsuena da eta, Zagreb eta Spliten ondoren, herrialdeko hirugarren hiri handiena.
Zubietamendi
Ezaugarriak
Zubieta auzoan topa daitekeen parterik menditsuena eta basotsuena da. Hala izanik ere, deigarria suertatzen da bertan eraikia egotea Zubietako erraustegia.
Rijeka
Itsaso Adriatikoaren kostalean kokatuta, Rječina ibaia itsasoratzen da bertan.
Zubietamendi
Historia
Arrasto megalitiko ugariak topa daitezke bertan. Aipagarriak dira Txaldatxurreko Lubakiak, 1936ko gerran, bi aldeek, errepublikaren aldekoek eta matxinoek, eraikiak.
Rijeka
Historia
Bi herri zeltaren aztarnak aurkitu dira, Tarsatica Rijekako muinoan eta Liburni itsasertzean. Erromatarrek Tarsatica municipium bihurtu zuten eta Flumen izena ezarri zioten. XIII mendeko dokumentuetan Flumen eta Rika izenak agertzen dira, biek ere "ibaia" esan nahi dute, nahiz eta izen ofiziala Flumen Sancti Viti izan.
V. mendetik aurrera, hainbat herriren eskuetan egon zen: ostrogodoak, bizantziarrak, lonbardoak, avaroak, frankoak, kroaziarrak eta hungariarrak izan ziren hiriaren jabe, baina 1466an Habsburgotarren esku geratu zen, 1870ean hungariarrei eskuetan utzi arte. Kroaziak Austria-Hungariako inperioan autonomia bazuen ere, hungariarrek zuzenean kontrolatuko zuten, inperioaren nazio arteko itsas portu bakarra baitzen.
Lehen Mundu Gerran, Austria-Hungariako inperioa zatitutakoan, hiriaren kontrola eskatu zuten italiarrek eta jugoslaviarrek. Italiarrek zioten hiriaren % 88 italiarra zela, eta jugoslaviarrek, aldiz, inguru guztian kroaziarrak zirela nagusi. 1920an errepublika autonomoa izan zen 1924ean Mussolinik Italiarentzat kokistatu arte.
1947an baina, Jugoslaviaren esku geratu zen eta 1991n Kroaziako hiri bihurtu zen. 2020an izendatu zuten Europako kultura-hiriburu.
Kirolak
NK Rijeka hiriko futbol talde nagusia da. Jugoslaviako Kopa birritan eta Kroaziakoa ere birritan irabazi ditu.
Beste kirol nabarmenak eskubaloia, saskibaloia, waterpoloa eta voleibola dira.
Hiri senidetuak
Munduko beste hiri batzuen artean, hauekin dago senidetuta Rijeka: