cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
E pur si muove
1633an esan izango zuen Galileok, Lurra Eguzkiaren inguruan biraka zebilelako bere aldarrikapenari uko egin behar izan zionean, Inkisizioak hartara behartuta, are kontrakoa onartzean. Lurraren mugimenduaz esan izango zuen «Ibili badabil, ordea», sakonean bere ustea mantentzen zuen erakusgarri.
Esana, izana edo sortua?
Zalantzak dirau Galileok inoiz esaldi hori benetan esan ote zuen.
1616rako Galileo itzal handiko gizona zen Erroman. Ikuspuntu kopernikarraren defendatzaile izanik, haren lagun Roberto Belarmino kardinalak teoria heliozentrikoa zabaltzeko debekua ezarri zion; Florentziara erretiratu eta elizarekin harreman ona mantendu zuen. Aldiz, Urbano VIII aita-santu zela, harekin gaiarekiko hainbat audientzia izan ostean, "Sistema maximoei buruzko elkarrizketa" idatzi zuen Galileok eta zentsurari aurkeztu. Bertan, bi sistema astronomikoak kontrajartzen zituen eta, beti hipotesi gisa, teoria heliozentrikoa planteatzen zuen, idatzi biblikoekin modu bateragarri batean. Akatsez edo asmo txarrez, Galileok ofizial eta osotzat jo zuen bere lanaren berrikuspen bat, Elizaren esanetan behin-behinekoa eta ez-osoa zena; eta 1632an, Florentzian, argitara eman zuen bere lana.
Elizak 1616ko debekuaren hausturatzat jo zuen hura eta Galileo epaitu egin zuen, ia 70 urte zituelarik. Epaiketa gehiago omen zen desobedientzia kontu bategatik, baina bere teoriari uko egitera behartu zuen Inkisizioaren tribunalak. Sententzia, Santa Maria sopra Minerva elizan eman zen 1633ko ekainak 22an, eta etxeko espetxeratzea ezarri zion jakintsuari, Arcetriko bere etxean bete zuena (inongo espetxe edo ziegan egon gabe).
Esaldia esan izan edo ez, teoria kopernikarra nahikoa ezarria zegoen ordurako eta, Galileoren ingurutik, ahozko tradiziora bidea egin zuen epaiketaren osteko urteetan; baita Galileo irudikatzen zuen 1640 inguruko margolan batera ere.
Stephen Hawkingen arabera, historiagile zenbaiten ustez, gertaera hau Galileo etxeko atxiloketan egon eta Florentzia gaineko mendixketako beste etxe batera zeramatela esan izango zuen, Ascanio II Piccolomini artzapezpikuaren zaintzapean zela Beste etxe hori ere berea izango zuen, Arcetrin kokatua, Villa Il Gioiello.
Stillman Draken aburuz, ordea, ez da sinesgarria libre ez zen une batean Galileok horrelakorik esan izana, erronka handia zatekeelako Inkisizioko Kardinalen Tribunalaren aurrean horrelakorik esatea, bere ukoa urardotuz.
Eppur si muove esaldia duen margolana 1640 ingurukoa da, Espainiako Bartolomé Esteban Murilloren (edo bere eskolako artistaren batena jotzen den) artelanean. Margolanak Galileo preso irudikatzen du, bere ziegako horman idatzitako esaldi horri begira.
«E pur si muove» hitzak dituen koadro horren berri 1911n izan zen, Jules van Belle Beljikako arte bildumagileak Espainiako margolana erosi zuenean. Margolan hau Galileo hil eta urte bat edo bira amaituko zen, 1643 edo 1645ean, azken zenbakia ez baita argi ikusten. Margolana bera ez da historikoki zuzena, Galileo ziega batean irudikatzen baitu, baina adierazten du Galileo hil eta gutxira bazebilela «Eppur si muove» esamoldeari buruzko aipamenik haren inguruan, Pisako jakintsua ezagutu zutenetako asko oraindik bizi zirelarik. Mende betez ahoz-aho iraungo zuen esaldiaren zurrumurru edo usteak, idatziz argitaratua izan baino lehen.
Google Hangouts
Google Hangouts Google k garatutako mezularitza aplikazio bat da. Google Talk, Google+ Messenger eta Google+ Hangouts zerbitzuak ordezkatzeko sortu zen, zerbitzu hauek guztiak aplikazio bakar batean batuz. 2017ko martxoan, Hangouts enpresa-erabiltzaileei zuzendutako produktu bilakatuko zela adierazi zuen Googlek Hangouts marka bi produktu nagusitan banatuta: Google Hangouts Chat eta Google Hangouts Meet. Aplikazioak eduki zuen onarpen urriaren ondorioz eta Google+ behin betiko kendu zutela kontuan hartuta, 2019an Googlek Hangouts "klasikoa" ixteko eta erabiltzaileak G-Suite bertsiotik Hangouts Chat eta Hangouts Meetera pasatzeko planak iragarri zituen.
Garapena
Hangoutsen merkaturatzearen aurretik, bazeuden mezularitza zerbitzuak eskaintzen zituzten Googlen aplikazioak, hala nola Google Talk (XMPP protokoloan oinarrituta), Messenger eta Google+ Hangouts. Honek emaitza bezala zatiketa bat eman zuen mezularitza zerbitzuan. Komunikazio eta mezularitza zerbitzuen arteko borroka zela eta Googlek Google Talketik abiatuz aplikazio bat sortzea erabaki zuen, horretarako askotariko garapen ekipoekin elkarlanean ariturik eta mezularitza zerbitzu ezberdinak aplikazio bakar batean baturik.
Merkaturatzea
Hangouts 2013ko maiatzaren 15ean iragarri zen Google I/O ekitaldian, Vic Gundotra Google+-en irudi berriari buruzko aurkezpena egiten ari zen bitartean. Egun horretan bertan honako plataformetarako atera zuten: Android (Google Talk aplikazioa ordezkaturik), iOS eta Web (Chrome eta Google+ bitartez).
Bug 9/26
2013ko irailaren 26an, ordu batzuetan, kontaktu bati bidalitako mezuak beste kontaktuei birbidali zitzaizkien Hangouts, Gmail chat eta Gtalkeko mezularitza zerbitzuan erabiltzen den protokoloaren aldaketa bat zela eta. "Bug" edo akats hau ordu batzuk geroago konpondu zen.
Hangouts Meet eta Hangouts Chat
2017ko martxoaren 9an, Googlek jakinarazi zuen Hangouts negozio erabiltzaileentzako izango zela Hangouts marka bi produktutan banatuz: Hangouts Meet eta Hangouts Chat. Hangouts Meet bideo-konferentzietara bideratuko litzateke eta Hangouts Chat bot-laguntzaile bezalako ezaugarri gehigarriak dituen bat-bateko mezularitzara. Produktu hauek negozio erabiltzaileentzat izango lirateke, kontsumitzaileen bertsioak freemium modeloa erabiliko lukeen bitartean. Googlek 2018ko abenduan adierazi zuen Hangouts "klasikoa" desgaitu egingo zutela 2019ko urrian.
Ezaugarriak
Hangoutsek bi erabiltzaile edo gehiagoren artean elkarrizketa bat edukitzea ahalbidetzen du eta Google+ Hangoutsen bezala, posible da bideokonferentziak egitea 15 pertsonekin webean eta 10 pertsonekin telefono adimentsuetan. Edukitako hizketaldiak hodeian artxibatzen dira gailu ezberdinetan sinkronizatzea ahalbideturik. Hizketaldietan emojiak bidali daitezke eta argazkiak eta gifak partekatu. Hauek, erabiltzaile bakoitzaren Google+ profileko argazki zerbitzuen album pribatuan gordetzen dira automatikoki.
Google Voice jada Hangoutsen barruan dago eta honek herrialde batzuetan dei internazionalak egitea ahalbidetzen du. Gainera aplikazio bertatik deiak egin eta SMSak bidali daitezke Hangouts gabeko telefonoetara, baina erabiltzaile bakoitzak bere telefonia operadorearekin kontratatua duen tarifarekin.
Hangoutsek sare protokolo guztiz berri bat erabiltzen du, Google Talken erabilitako XMPP alde batera utzirik.
Aldaketa
2013ko otsailaren 3an, Google Talk 2015eko otsailaren 16etik aurrera desagertu egingo zela aditzera eman zen. Zerbitzu hori Hangoutsegatik aldatu zen eta bere protokola ere aldatu egin zen XMPPren ordez Hangoutsen protokoloa ezarrita.
Harrera
2013ko maiatzean, Google Hangoutsek aurre egin zion Muga Elektronikoen Fundazioaren kritikei. Izan ere, hauek Google "norabide okerrean mugitzen ari zela" sentitzen zuten XMPP protokolo estandar irekirako beraien sostengua txikiagotuz. Protokolo berriek askoz zailagoa egiten dute Pidgin eta Adium bezalako multi-elkarrizketa bezeroak Google Hangoutsekin bateragarriak izatea. Protokoloari alderantzizko ingeniaritza aplikatu behar die.
Gainera, Google Hangoutsen eta Google+-en bateraketa estuak, informazio pertsonalaren mesfidantzako partekatzea ekarri lezake.
2014ko azaroaren 30ean, Make Use Ofek Google Hangouts "Androideko mezularitza aplikazio onena" zela esan zuen.
2015eko abenduaren 9tik aurrera, Google Hangoutsek 7tik 2 puntu lortu ditu Muga Elektronikoen Fundazioaren mezularitza seguruen puntuazio taulan. Puntuak jaso ditu zifratutako komunikazioak martxan edukitzeagatik eta segurtasun-auditoria independente bat osatzeagatik. Puntuak galtzen ari da komunikazioak zifratuta daudelako hornitzaileek atzitu ditzaketen gakoekin, erabiltzaileek ezin dutelako egiaztatu kontaktuen nortasuna, iraganeko mezuak ez direlako seguruak zifratze gakoak lapurtzen badituzte, kodea ez delako irekia azterketa independenterako, eta segurtasun diseinua ez dagoelako zuzen dokumentatuta.
Dischistodus perspicillatus
Dischistodus perspicillatus Dischistodus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Lamina
Laminak —zenbait euskalkitan, lamiak— euskal mitologiako izakiak dira. Bi motakoak daude; Anuntxi Arana antropologoak "lamina eraikitzaileak" eta "ur bazterretako laminak" bereizten ditu. Mitologiako beste jeinu askok legez, batzuetan gizakiei laguntzen diete eta bestetan kalte egiten. Edonola ere jendearekin harremanak dituzte, jendea bisitatzen edo haien aurrean agertu omen baitira.
Izena
Izenaren aldaerak hauek dira: lamia, lami, lamina, lamie, illamina, llamina, labina, amilamia, lamiña, lamiñaku eta eilamia. Forma dokumentatuena lamina da, eta horixe hartu da euskara baturako. Barandiaranek dioenez kondaira gutxitan erabiltzen da izen propio bezala, izena baino orokorrean jeinu mota bat deskribatzeko erabiltzen den izenordea litzateke. Sexu femeninoko gizaki mota bati ezarritako ezizena dela esan genezake sorginen eta beste zenbait numenen kondaira batzuk laminenekin nahasian agertzen direla ikusita.
Izena latinetik jasotako eredua dela pentsa genezake, De lamiis et phytonicis mulieribus 1489. urtean Ulrich Molitorrek argitaratutako liburuak izan zuen arrakastaren ondorioz edo lehenagoko erromatarren eskutik ikasia eta ondorengo kristauek zabalduta.
Ur bazterretako laminak
Lamina hauek erreka zuloetan egoten dira. Batzuek harpeetan dute egoitza, herrietatik hurbil, ez mendi garaietan. Ilea urrezko orraziz orrazten edo, gutxiagotan, bere oihal ederra zabaltzen eta xukatzen ikusten dituzte gizakiek. Leku askotan ahate oinak, ardi oinak edo zaldi oinak dituzte, baina Ibaizabal inguruan eta Euskal Herriko kostan arrain buztana dute. Oso ederrak dira, eta gizakumeak liluratzen eta hilda uzten dituzte. Antzekoa da Amilamia, beste irelu bat. Begi bakarreko emakume moduan ere deskribatu izan dute. Kostaldeko laminei, gerritik behera arrain direnei, itsaslamina ere esaten zaie.
Bakarrik edo taldean ager daitezke.
Aldaerak
Aipatuak aipatu, ikerketetan jasotako desberdintasunak ikusgarriak dira:
Beran Julio Caro Baroja ri Kobre kolorezko azala zutela esan zioten. Websterrek Lapurdin jaso zuenez lurpean bizi ziren emakume txikiak ziren. Jean Barbierri tximinoen antzeko arintasuna eta gorputza ilez estalita zeukatela esan zion informatzaile batek. Lapurdi eta Benabarrean bi sexuetako laminak daudela zioten baina Zuberoan emakumezkoei Lamina esaten zitzaien bitartean gizonezkoei Maide deitzen zieten. Berrizen Azkue ri buru soilak ziruditen haien garondoan txanpon baten tamainako ile sorta zeukatela esan zioten, bitartean, Arratian laminak ahotik argitzen zutela esan zioten (ireltxu edo idittu en antzera). Bizkaian soilik jasota dago, Tartalo ren antzera, begi bakarrak zirela.
Bizitokia
Bizilekuari dagokionez, laminak ur laster eta epelei loturiko lekuetan aurkitzen ziren. Emakume eder horiek, gehienetan urrezko orraziz beren ile ederra orrazten zuten kantuan ari zirela. Kantu hauek hedadura izugarria izan zuten munduan zehar. Bazter guztietako herri eta kultura ezberdinetan ezagutzen ziren laminen elezahar kontakizunak.
Lamina Greziar mitologian
Lamina greziar mitologian ere ageri da. Belos erregearen alaba zen (beste ohitura batzuen arabera, Poseidon eta Libiaren alaba) eta Zeus jainkoaren maitalea. Horregatik Hera jainkosa jeloskortu egin zen eta Laminaren seme-alabak hil. Gainera, begiak ixteko gaitasuna kendu zion, seme-alaben heriotza betiko ikus zezan.
Elezaharrak
Lanean laguntzen omen diete opari bat ematen dietenei; honela, zubi batzuk laminek egindakoak dira: Ebraingoa (Bidarrai), Azalaingoa (Andoain), Urkulukoa (Leintz-Gatzaga)... Gauez egiten dituzte eraikuntzok, eta anitzetan oilarraren lehen kukurrukuaz batera uzten diote lanari.
Nekazariren batek landa lurren ertzetan janaria uzten bazien, gauez jaten zuten laminek, eta horren truke, lurra goldatu edo bukatu gabe utzitako lana amaitzen omen zioten.
Zenbait kondairatan ur bazterretako laminek laguntza eskatzen diote emagin bati, honek lagundu eta laminek oparitan ogi zuria, oihal eder bat edota beste opariren bat emango diote. Mutil batez maitemintzen da lamina bat ipuin batzuetan, harik eta mutil horrek, bere maiteñoa lamina dela jakiten duen arte.
Beste batzuetan laminak etxe bat bisitatzen du, bertako janaria eskatuz. Laminak trukean zerbait emango dio edo ez bertsioaren arabera. Azkenik, etxeko gizonak lamina zigortzen du eta honek ihes egiten du.
Ostadarraren muturrean lamina bat egoten omen da ilea orrazten, eta eguzkiak bere adatsean joz zabaltzen du ostadarra.
Lamina arrek sekulako indarra dute. Gauez trikuharriak egiten dituzte batzuetan, eta etxeetan sartzen dira askotan etxekoak oheratutakoan. Izen desberdinak dauzkate: Maideak, Mairiak, Intxixuak (Oiartzunen), Saindi Maidi (Nafarroa Beherea).
Barandiaranek lamien eta sorginen kondairak nahastu egiten zirela azaldu zuen, herri batzuetan lamiei leporatzen zizkieten gertakizunak bestetan sorginei leporatzen zizkieten.
Urrezko orraziak
Laminek urrezko orraziak izaten dituzte, eta Euskal Herriko poema eta abesti mitologiko ugarik istorio bat kontatzen dute, non emakume batek (eta gutxi batzuetan gizon batek) orrazi hau lapurtu izana; gauean laminak pertsona horren etxera joan eta itzultzeko eskatzen diote, era askotako zigorrez mehatxatuz:
Toponimia
Toponimian asko dira laminei lotutako izenak: Lamera eta Lamerapunte, Bermeon; Lamikiz, Markinan; Laminaputzu, Zeanurin; Lamitegi, Bedaion; Lamirain, Aranon; Lamusin, Saran; Lamiñosin, Ataunen; Lamiako Leioan; eta abar.
Euskal Herritik kanpora ere aurkitzen da laminaren inguruko toponimorik, esate baterako Errioxako Ojacastro herrian Laminiturri iturburua dago.
Uholde
Uholdea lur eremuak urez estaltzea da, ohiko lekuetatik gainezka egiten duenean, adibidez, euri jasen ondorioz ibaiek gainezka egitean edo tsunamiengatik itsas maila igotzean. Beste hainbat arrazoi ere daude, hala nola elur urtzea, urtegi baten haustura, maila freatikoaren igoera edo urakanak eragindako itsas mailaren igoera. Ez da nahastu behar ur-goraldi edo uraldiarekin: hor, ur kopurua erruz handitzen bada ere, ez du ibilgutik gainezka egiten.
Ibai-uholdeak aldizkako prozesu naturalak dira eta ibai-ordokien sortzaile nagusiak: horrek ibai-ertzeko lur emankorrek nekazaritza garatzea ahalbidetu du.Nilo ibaiaren harana eta Mesopotamia horien adibide garbiak dira.
Uholdea arrisku natural nagusietako bat da eta kalte gehien sortzen duen hondamen naturala. 1996-2005 aldian, hondamendi naturalen % 80 meteorologikoak edo hidrologikoak izan ziren. 1973 eta 1997 artean, uholdeek urtean batez beste 66 milioi pertsonari eragin zieten eta egoerak okerrera egin du kostaldeko herri askotan : 136 metropoli nagusietan egindako ikerketa batean itsas mailaren goratzeak eragin lezaken kostua kalkulatzeko, uholdeek 1.000 milioi inguru kostua eragingo lukete urtero 2010etik 2050era, hiri horientzat bakarrik. Euskal Herrian, klima-aldaketaren ondorioz euri-jasak % 10 ugarituko direla aurreikusten da eta uholdeak maizago gertatuko direla. Azkenaldian eginiko kanalizazioek eta lurren artifizializazioak arriskua areagotu dute.
Hitza
Uholde izena euskara batuaz erabili beharrekoa da, baina beste hainbat aldaera ere daude: ugolde, ujolde, ujale, uriol, urjola, urolde, iholde, uheldo, usal, uxal, ufal. Haren sinonimo batzuk hauexek dira: Iparraldeko pesia (ur kopuru handia) eta zoperna (uholdea eta berau eragiten duen ekaitza). Zenbait testuingurutan, uraldi sinonimotzat jotzen da, baina badirudi egokiagoa dela ur-goraldia adierazteko.
Eurizkoak
Uholdeak gerta daitezke eremu lau edo behekoetan euri-jasek (edo elur-urtzeak) ur gehiago hornitzen dutenean, infiltratu edo hustu daitekeena baino. Soberako ura bertan pilatzen da, batzuetan sakonera handiarekin. Lurra ase daiteke, eta infiltrazioa zaildu edo geldiarazi, batez ere maila freatikoa azalekoa bada, uholde-lautadetan bezala. Infiltrazioa txikia edo ezinezkoa da lur izoztuetan, harkaitzetan, hormigoian, zoladuran edo teilatuetan. Arro endorreikoetan uholdeak gertatzen dira prezipitazioa lurruntzea baino handiagoa bada.
Ibaikoa
Ibai edo erreka mota guztietan gerta daitezke uholdeak, eskualde hezeetako baserreka txikienetatik hasi eta klima idorretako uhar eta uadietaraino, baita munduko ibai handienetan ere. Uholde batzuk oztopoek eragindakoak edo areagotutakoak izan daitezke, hala nola, luiziek, izotz edo hondakin pilaketek edo kastoreen urtegiek.
Uholde batzuk geldoak izaten dira gehien bat arro hidrografiko zabalak dituzten ibai handietan. Emaria gutxika baina etengabe hazten da, euri-jasa luzeengatik, elur urtze lasterrengatik edo zikloi tropikalengatik.
Uholde azkarrak, maizago gertatzen dira ibai txikiagoetan, haran malkartsuetako ibaietan, ibilbidea batez ere eremu iragazgaitzetan igarotzen denean edo normalean ibilgu lehorrak dutenetan.
Kostakoa
Kostaldean faktore ugarik sor dezakete uholdea, batez ere konbinatzen direnean: haizeak eta presio atmosferiko txikiak eragindako itsas mailaren igoerak, itsasgora handiak, olatu handiak (tsunamiak edo zikloi tropikalak kasu larrietan) eta abar. Gainera, estuario eta ibai-ahoetan aurreko faktoreak uholdeak sor ditzakete ibaiko emariarekin elkartzean.
Babesa
Neolitoaren hasieratik, sedentarizazioa hasi zenetik eta, beraz, kostaldeko eremu lauak edo ibai-haranak okupatu zirenetik, gizakiak uholdeei aurre egiteko erronka izan du. Egipton eta Mesopotamian jada eraiki ziren ibai-babes garrantzitsuak, hala nola dikeak, urak desbideratzeko ubideak eta ibilguen hobetzeak hiriguneetan. Lan hidraulikoak Grezian eta Erroman ere egin ziren, bai edateko ura lortzeko, bai arriskuak saihesteko. Txinan, XII. mendean jada eraikitzen ziren ubide handiak ibaietan, eta montzoiek eragindako uraldiei aurre egiten saiatzen ziren.
Gaur egun, uholdeen aurkako babesak oso aurreratuak dira herrialde garatuetan. Babes-neurriak sistema askotan oinarritzen dira: dikeak, metalezko hesi mugikorrak, urtegi erregulatzaileak eta hustubideak. Egoera arriskutsuei aurre egiteko alerta-sistemak ere oso garatuta daude: eguraldi iragarpena, alerta hidrologikoa zehazten duten ibai-edukieren behaketa eta itsasikarak detektatzeko sistemak.
Itsasgorak eragindako itsas uholdeen aurkako babesa oso garatuta dago Herbehereetan, non dike sare batek barruko zein kanpoko urak erregulatzen dituen. Veneziak eta Londresek ere antzeko babesak dituzte (MOSE eta Thames Barrier hurrenez hurren). Urtegi erregulatzaileak oso ugariak dira klima mediterraneoko eskualdeetan, hala nola Kalifornian eta Hego Europan, eta lehorte-garaian ura biltzeko eta ibai-uraldiei eusteko balio dute. Beste ekintza batzuen helburua hirietatik arriskua urruntzea izan da, ibilgua desbideratuz eta, aldi berean, husteko gaitasun handiagoa emanez, hala nola Valentzian edo Sevillan. Ibaien kanalizazioa, hala nola Rhin ibaiarena, lan handiagoa da, eta arro osorako plana izan behar du berarekin (husteko gaitasuna handitzea, desbideratze puntualak, meandroak murriztea, urtegiak eraikitzea eta handitzea, etab.). Ekintza horietako batzuk eztabaidagarriak izan dira, sortzen dituzten efektuengatik. Adibidez, Rhin ibaiko meandroak kentzean, ur-goraldiko uhina lasterragoa da eta, beraz, indar handiagoa izan ohi du.
Legediak aurrerapen handia egin du, eraikuntzak debekatuz 100 urteko itzulera-denboran urpean gera daitezkeen eremuetan. Kartografia zabalari esker, arrisku-eremuak zein diren jakin ahal izan da, ondoren lursailetan eragin ahal izateko.
Arrisku kudeaketa
Unescoren arabera, uholde-arriskuaren kudeaketan funtsezko bederatzi arau bete beharko lirateke. Hauek dira:
Ekintzak
Hustu beharreko ur kopuruaren eta ahalmen hidraulikoen artean desegokitasuna dagoenez, uholdeen kudeaketak honako helburu hauek ditu, beti ere Unescoren arauak betez, oro har ekintza erresiliente, ekonomiko eta ekologikoak izanik:
Munduan
Udako montzoi haizeek sortutako eurite handiek hondamena ekartzen dute. Asia hegoaldeko eta hego-ekialdeko montzoien eraginpeko lurraldeetan udan egiten du urte osoko euri gehiena. Txinan, esaterako, 1000-2000 izaten dira urtean hegoaldeko ibai handien uholdeetan.
Bitarteko latitudeetan, goi troposferan aire masa hotzak zabaltzean sortzen diren konbekziozko ekaitzak dira euri eta ibai uholdeen eragileak. Estatu Batuetan uholde asko izaten dira, eta urtean 3.000 milioi dolarreko galerak sortzen dituzte; bereziki aipagarriak dira Missouri-Mississippi ibaien arroko uholdeak. Europan, berriz, udazkeneko euri jasak eta euri horien ondoriozko uholdeak dira arrisku gehien dakartenak; kalte handienak Mediterraneo mendebalean (Frantzia, Italia, Espainia) eta Afrika iparraldean izaten dira, euri bideetan eta ibai euri bideetan sortzen diren uholdeen eraginez.
Azpian mundu zabaleko uholde hilgarrienen zerrenda, 100.000 hildakotik gora:
Euskal Herrian
1983ko uholdeak oso larriak izan ziren, Euskal Herrian eta bereziki Bizkaian kalte ugariak eragin zituztelako.
Mungian eta inguruko herrietan, Butroe ibaiak, eta Gobelak Getxon zein Berangon ere kalte handiak eragin dituzte azken urteetan.
2008ko ekainaren 1ean uholde larriak gertatu ziren Bizkaian, Getxo eta Berangon besteak beste.
2011ko azaroaren 5tik azaroaren 7ra Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroako iparraldean (batez ere Baztan eskualdean) jazo ziren: horren ondorioz, Irunen pertsona bat hil zen eta Derion beste pertsona bat galdu.
Uholde Handia
Uholde Handiaren mitoak (zibilizazio-suntsitzaileak) kultura askotan hedatuta daude: Mesopotamiako uholde kontakizunak, manvantara-sandhya Hinduismoan, Gun-Yu txinatar mitologian, Deukalion eta Pirra greziar mitologian, Genesiko Uholde Handia, Bergelmir eskandinaviar mitologian, Polinesiako eskualde batzuetako kontakizunak, maia eta kitxeen ohiturak Erdialdeko Amerikan, eta Australiako zenbait tributan.
Erlijiozko testuetan, uholdeak jainkozko zigortzat jotzen dira sarritan. Adibide nagusia Genesi liburuko Uholde Handiaren kontakizuna da, rol nabarmena duena Judaismoan, Kristautasunean eta Islamean.
North Adams (Michigan)
North Adams Michigango herri bat da. Hillsdale konderrian kokatua dago. 2010ean 477 biztanle zituen, 1.34 kilometro koadrotan banatuta.
Bidasoko Itzulia
Bidasoko Itzulia (izen ofiziala: Bidasoa Itzulia) 1958 eta 1966 artean eta 1982tik aurrera urtero, udaberrian, Bidasoaldean egiten duten txirrindularitza lasterketa amateurra da.
Ibilbidean Hendaia zeharkatzeaz gain Jaizkibelera igo ohi dira Garrantzi handiko itzulia da amateurrentzat, garaileetako askok lortu dutelako gero profesionaletara igarotzea.
San Martín de Pusa
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 841 biztanle zituen.
Juan Carlos Unzue
Juan Carlos Unzue Labiano (1967ko apirilaren 22a, Iruñea) nafar futbol atezain ohia eta entrenatzaile ohia da.
Entrenatzaile gisa Club Deportivo Numancian eta Girona Fútbol Club taldetan aritu zen Espainiako futbol ligako bigarren mailan, eta Real Club Celta de Vigon lehen mailan. Bere anaia Eusebio Unzue da, Movistar Team txirrindularitza taldeko kudeatzailea. 2020ko ekainaren 18an entrenatzaile gisa jarduera eteten zuela iragarri zuen, alboko esklerosi amiotrofikoa pairatzen zuela jakinda.
Atezain gisa
''2015eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Bonn
Bonn Alemaniako mendebaldeko hiri bat da, Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatua. Rhin ibaiaren ertzean, Mendebaldeko Alemaniako hiriburua izan zen 1949tik 1990 arte. Bonnen jaio zen Ludwig van Beethoven, 1770ean.
Geografia
Rhin ibaiak zeharkatzen du hiria eta mendebaldean Siebengabirge (Zazpi mendi) mendilerroa du, mendirik altuena Ölberg (461m) eta ezagunena Drachenfels (321m) direlarik. Bonn Koloniaren eskualdean sarturik dago eta hegoaldean Renania-Palatinatua estatuarekin egiten du muga.
Sorrera
Jakina da k.a. 10 urtean erromatarrek Rhin ibaia gurutzatzeko zubia egin zutena Bonna izeneko lekuan. Badirudi aurretik zeltak egon zirela, izan ere zelteraz "bonna" hitzak "hiria" esan nahi baitu. Teutoburgoko oihaneko gudua galduta, gotorlekua eraiki zuten germaniarrekiko muga zaintzeko. 7000 legionario hartzen zituen. Orduko Castra Bonnensia da oraingo hiriaren jatorria.
Erdi Aroa
Karolingiar Inperioa hiri erligioso bihurtu zuen. Bonnburg gotorlekuaren hegoaldera hiria zabalduz joan zen eta XI eta XIII mendeen artean Bonn Münster basilika eraiki zen. 1597tik 1794rarte Koloniako Artzapezpiku Hautatzailearen egoitza Bonn-en egon zen. Garai hartan hainbat eraikin barroko sortu ziren, hala nola, unibertsitatea, udaletxe zaharra eta Poppelsdorf jauregia. Napoleonek 1794ean hiria setiatu eta bereganatu zuen. 1815ean Napoleonen porrotaren ondoren Bonn Prusiaren esku gelditu zen. XIX mendean garrantzi gutxiko hiri txiki lasaia izan zen Bonn, Alexander von Humboldtek munduko zortzigarren miraria zela zioen.
Mundu Gerrak
Lehen Mundu Gerra bukatu eta 1926 arte hiria hainbat tropa atzerritarrek okupatua egon zen, hasieran kanadiarren esku, ondoren britainiarren esku eta azkenik frantsesak ere egon ziren bertan. Bigarren Mundu Gerran naziek 1000 judu akatu eta 8000 deportatu zituzten kontzentrazio-esparrutara. 1945ean Estatu Batuarrek hartu zuten hiria eta ondoren briatiniarren okupazio eremuan gelditu zen.
Hiriburu garaia
Berlin erabat suntsituta egonik Bonn Mendebaldeko Alemaniako hiriburu bihurtzea erabaki zuen, beste hautagaia zen Frankfurten kaltetan.Honen ondorioz Alemania eta atzerriko hainbat instituzioren egoitza da. Adibide gisa aipatu Nazio Batuen 17 instituzio bertan daudela.
1990ean Alemania bateratzean berriz ere Berlin hiriburu bihurtu bazen ere, 1999arte gobernuak Bonnen egoten jarraitu zuen.
Ekonomia
Deutsche Telekom Alemaniako telekomunikazio enpresa handiaren egoitza Bonnen dago.
Hiri senidetuak
Bonn ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Bruce Dawe
Donald Bruce Dawe (Melbourne, 1930eko otsailaren 15a - Caloundra, Queensland, 2020ko apirilaren 1a) australiar olerkaria izan zen. Australiako olerkari eraginkorrenetakotzat jotzen da. Laster utzi zuen eskola eta hainbat lanbidetan lan egin zuen. Armadan egon zen eta irakasle aritu zen ikastetxe eta unibertsitateetan. 1964an katolizismora bihurtu zen. Helduarotik hasita, lau unibertsitate-lizentziaturarekin osatu zuen bere hezkuntza.
Jon Enbeita
Jon Enbeita Ealo (Muxika, Bizkaia, 1950eko martxoaren 22a) bertsolaria, euskal idazlea eta euskal abeslaria da. Balendin Enbeita ezagunaren semea dugu.
Euskal kantagintza
Jon Enbeita abeslari ibili zen, gitarra lagun, 1970eko hamarkadan, plazarik plaza. Eta, hogei urtez gordeta izan ostean, berriz ere gitarra hartu eta plazara itzuli zen 2009an, Hainbeste, hain gitxi lanarekin. 2017an bi diska atera ditu.
Dischistodus prosopotaenia
Dischistodus prosopotaenia Dischistodus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Piatra
Piatra Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
North Branch (Michigan)
North Branch Michigango herri bat da. Lapeer konderrian kokatua dago. 2010ean 1,033 biztanle zituen, 3.45 kilometro koadrotan banatuta.
Piatra
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Roland Ratzenberger
Roland Ratzenberger (Salzburgo, 1960ko uztailaren 4a - Imola, 1994ko apirilaren 30a) Formula 1eko gidari austriarra izan zen.
1994an istripu baten ondorioz hil zen Imolan, San Marinoko Sari Handirako klasifikapenetan. Hurrengo egunean, 1994ko maiatzaren 1ean, Ayrton Senna brasildarra hilko zen zirkuitu berean.
Kategoria txikiagoak
Gazte-gaztetatik gustuko izan zituen auto lasterketak. 1983tik 1985 arte, Alemanian hartu zuen parte hainbat txapelketetan eta garaipen handiak lortu zituen.
Horrez gainera, Britainia Handiko Brands Hatch Formula Ford Festivalean ere lehiatu zen eta, 1985ean bigarren postuan geratu ondoren, hurrengo urtean garaile izan zen.
Hurrengo pausoa, britainiar Formula 3n parte hartzea izan zen; oso lasterketa onak egin zituen, baina ez zuen Formula 1eko eskuderietan arretarik piztea lortu.
1960an jaiotako austriarrak 1962an jaioa zela esan ohi zuen, gazteagoa ematearren eta, horrela, bere kirol jarduera luzatu nahian, erretiroa beranduago hartuz.
Bere palmaresak 5 agerraldi erakusten ditu Le Mansean, 1987, 1990, 1991, 1992 eta 1993n. Azken honetan lortu zuen posturik hoberena, bosgarren egin zuenean Toyota 93-CV kotxearekin.
90. hamarkadaren hasieran, Japoniako Formula 3000n eman zuen izena eta garaipen batzuk lortu zituen, baina gehiegi nabarmendu gabe.
Formula 1
1994an, bere ametsek ostartea ikusi zuten, Simtek eskuderiak Formula 1ean parte hartzeko aukera eman zionean.
Bere lehen Sari Handia Interlagosen izan zen, Brasilen, baina ez zuen iganderako klasifikatzerik lortu.
Bigarren Sari Handia, berriz, 1994ko Pazifikoko Sari Handia izan zen Okayamako zirkuituan (Japonia). Zirkuitu txikiagotan hartutako esperientzia ez zitzaion alferrikakoa izan eta bere Simtek autoa 11. posturaino eramatea lortu zuen.
Heriotza
1994ko apirilaren 30ean, larunbata, Imolako Enzo y Dino Ferrari zirkuituan, San Marinoko Sari Handirako klasifikapenak jokatzen ari ziren eta Ratzenberger Simtek S94-Ford auto ahularekin irten zen zirkuitura. Bere itzuli azkarraren aurretik, David Brabham kidearekin talkatakoa izan zuela uste da eta horrek ondorengo istripua izatekoan eragina izan zuela. Amaiera krudel hori Villeneuve bihurgunean 300 km/orduko abiaduran zihoanean jazo zen, bihurgune azkarra eta eskuin aldera egiten zuena. Simtek autoaren aurreko aleroia askatu egin zitzaion eta aurrealdeak ezin izango zuen behar hainbat erantsi, autoa erotu eta hormaren kontra ia-ia aurrez aurre joz. Bat-bateko talkatakoan, garezurra hautsi zitzaion eta Roland ia-ia une berean hil zen.
Kolpearen ondoren, autoa metro batzuk aurrerantz joan zen eta Tosa bihurgunetik gertu geratu zen. Austriarra geldi zegoen eta pistan bertan atenditu zuten medikuek, baina ezin izan zuten ezer egin. Autoa txikituta bazegoen ere, bizitegia osorik geratu zen, baina pilotuaren gorputzak ez zuen kolpea jatzerik izan.
1986az geroztik, Elio de Angelis hil zenetik, Formula 1eko auto batean hiltzen zen lehenengo gidaria zen.
1994ko apirilaren 30eko larunbatean, Roland Ratzenberger San Marinoko Sari Nagusirako klasifikapenetan parte hartzen ari zen Imolan. Bere bolidoa ezin izan zuen kontrolatu Gilles Villeneuve biragunean eta, 14:15ean, horma baten aurka joan zen, bizitza bertan galduz.
Istripuak zirrara handia sortu zuen gainontzeko gidarien artean, Ayrton Sennarengan bereziki, hau beti ari baitzen segurtasunaren beharra aldarrikatzen. Hurrengo egunean, bere mamu latzenak gauzatu ziren, Ayrtonek ere istripua izan zuenean, oraingo hau Tamburello bihurgunean. Senna ere hil egin zen eta, zirkuituko komisarioak brasildarraren bolido suntsitua miatzera joan zirenean, austriako bandera aurkitu zuten, bezperan hil zen Rolandi omenaldia egitekotan baitzen.
12 urtetan, Ratzenberger izan zen Sari Handi batean hil zen lehen gidaria, 1982an, Riccardo Paletti eta Gilles Vileneuve hil ondoren.
Bi heriotza haiek pilotuen segurtasuna zaindu beharra jarri zuen mahai gainean eta, Imolako trazaduraren tramo batzuk eraldatzeaz gain, araudi berri bat sortu zen.
Sauvigny
Sauvigny Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sauvigny udalerrian erroldatutako biztanleak 253 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 156 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 109 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 99 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 148 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (52 gizon eta 37 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sauvigny udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 257 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.461 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Sauvigny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 564 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fresnay-le-Gilmert
Fresnay-le-Gilmert Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Barren konderria (Kentucky)
Barren konderria (Barren County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Glasgow da. 2010eko zentsuaren arabera 42,173 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Fresnay-le-Gilmert
Biztanleria
2007an Fresnay-le-Gilmert udalerrian erroldatutako biztanleak 199 ziren. Familiak 71 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Barren konderria (Kentucky)
Geografia
Barren konderriak 129,499 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,227 ura dira. Beste 126,272 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 32,57 da.
Fresnay-le-Gilmert
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Barren konderria (Kentucky)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 42,173 pertsonetatik 39,707 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,110 dira. 1,617 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 181 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 40 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 561 pertsonek kokatzen zuten.
Fresnay-le-Gilmert
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 95 lanean zeuden (55 gizon eta 40 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fresnay-le-Gilmert udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 208 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.947 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Fresnay-le-Gilmert udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pietroșani
Pietroșani honakoa izan daiteke:
Glyphorynchus spirurus
Glyphorynchus spirurus Glyphorynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.
North Muskegon (Michigan)
North Muskegon Michigango hiri bat da. Muskegon konderrian kokatua dago. 2010ean 3,786 biztanle zituen, 4.56 kilometro koadrotan banatuta.
Charnizay
Charnizay Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Charnizay udalerrian erroldatutako biztanleak 484 ziren. Familiak 206 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 71 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 328 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 80 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 325 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 211 etxebizitza nagusietatik 185 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 95 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 254 ziren, horien artean 183 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 183 pertsona aktiboetatik 170 lanean zeuden (92 gizon eta 78 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Charnizay udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 516,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.358 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Charnizay udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.237 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hermaville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 191 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 193 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 191 etxebizitza nagusietatik 173 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 139 etxek bost zituzten. 157 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 112 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 361 ziren, horien artean 279 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 279 pertsona aktiboetatik 266 lanean zeuden (147 gizon eta 119 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hermaville udalerrian 190 unitate fiskal zeuden, 539,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.450 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2000. urtean Hermaville udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 410 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Pablo de los Montes
San Pablo de los Montes Toledoko udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.220 biztanle zituen.
Bath konderria (Kentucky)
Bath konderria (Bath County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Owingsville da. 2010eko zentsuaren arabera 11,591 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Bath konderriak 73,557 kilometro koadro ditu. Horietatik 135 ura dira. Beste 72,207 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,76 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 11,591 pertsonetatik 11,287 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 157 dira. 152 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 112 pertsonek kokatzen zuten.
Northport (Michigan)
Northport Michigango herri bat da. Leelanau konderrian kokatua dago. 2010ean 526 biztanle zituen, 4.27 kilometro koadrotan banatuta.
Audignicourt
Audignicourt Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.
Whoopi Goldberg
Caryn Elaine Johnson, ezagunagoa Whoopi Goldberg ezizenaz, (New York, 1955eko azaroaren 13a - ) aktore estatubatuarra da.
Hainbat sari jasoak ditu, eta bera da EGOT (Emmy, Grammy, Oscar eta Tony sarien akronimoa) sariak lortu dituen 17 kideetako bat.
Hasierako urteak
Caryn Elaine Johnson Manhattan en jaio zen (New York hirian) 1955eko azaroaren 13an. Emma Johnson (jaiotzaz Harris; 1931–2010), erizaina eta irakaslea, eta Robert James Johnson Jr. (1930–1993), elizgizon baptista, zituen gurasoak. New York hiriko Chelsea-Elliot etxebizitza publikoko proiektuko etxeetan hazi zen.
Adierazi duenez, "Whoopi" aktore-ezizena "whoopee kuxin" (puzker soinua egiten duen gailua) batetik hartua du. Honakoa esan zuen: "Agertokian antzezten zaudela, inoiz ez da astirik izaten komunera joan eta atea ixteko. Beraz, haizeak dituzunean, joaten utzi behar diozu. Orduan, jendeak esaten zidan: 'Whoopee kuxin baten modukoa zara'. Eta hortik etorri zen izena".
Obed
Obed pertsonaia bibliko bat da, Rut eta Boozen semea, Jeseren aita eta, beraz, Daviden aitona eta Jesusen arbasoa honen aitaorde Josef Nazaretekoagandik.
Whoopi Goldberg
Eraginak
Goldbergek esan du hauen eragina izan duela: Richard Pryor, George Carlin, Moms Mabley, Lenny Bruce, Joan Rivers, Eddie Murphy, Bill Cosby, Sidney Poitier, eta Harry Belafonte.
Obed
Ruten liburuan agertzen da, eta pertsonaia txiki bat da, soilik Daviden genealogia adierazteko aipatua. Bere hebreerazko esanahia "gurtzaile edo zerbitzari" da.
Psychrophrynella saltator
Psychrophrynella saltator Psychrophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tora (argipena)
Tora honakoa izan daiteke:
Stanovoi
Stanovoi (Станово́й хребе́т; ) Siberiako hegoaldean dagoen mendikatea bat da, Errusia asiarrean.
Administratiboki Errusiar Federazioko Sakha errepublika eta Khabarovsk kraian daude.
Geografia
Stanovoi mendiak 720 kilometrotan hedatzen dira orokorrean mendebaldetik ekialderako norantza bat mantenduz, Olyokma ibaiaren haranetik (Baikal lakutik gertu) mendebaldean Mayar ibai laburraren haraneraino ekialdean, ia Okhotskeko itsasoan. Iparraldean dagoen Lena ibaiaren arroa hegoaldean dagoen Amur ibaiarenagandik banatzen dituzte. Yablonovy mendikatea batzuetan Stanovoi mendikatearen hego-mendebaldeko hedapentzat hartzen dira.
Tontorrik garaiena Skalisty mendia da, 2482 metro dituena eta mendikatearen erdian kokatua dagoena. Stanovoi mendietako glaziar ugariak dira Lena ibaiaren iturri nagusia.
Stanovoi mendikatearen eskualdean ia ez da inor bizi.
Historia
Stanovoi mendiak historian 1689an sartu ziren, Nertxinskeko hitzarmenaren bidez Errusiar Inperioa eta Txinaren arteko muga bezala adierazi zenean. 1858an, Aiguneko hitzarmenaren bidez, aipaturiko bi herrialdeen arteko muga izateari utzi zioten eta erabat Errusiaren barnean geratu ziren.
Saint-Denis-de-Méré
Saint-Denis-de-Méré Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Denis-de-Méré udalerrian erroldatutako biztanleak 824 ziren. Familiak 313 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 130 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 368 etxebizitza zeuden, 319 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 358 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 319 etxebizitza nagusietatik 258 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 19 etxek bi gela zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 122 etxek lau zituzten eta 134 etxek bost zituzten. 219 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 132 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 163 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 561 ziren, horien artean 393 aktiboak ziren eta 168 inaktiboak ziren. 393 pertsona aktiboetatik 356 lanean zeuden (205 gizon eta 151 emakume) eta 37 langabezian zeuden (15 gizon eta 22 emakume). 168 pertsona inaktiboetatik 83 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.