cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bornholm
Geografia
Danimarka ez bezala, uhartea oso aldapatsua da eta ongi bereizten diren hiru zati ditu; iparraldean Hammeren lurmuturra, erdialdean Almindingen basoa eta hegoaldean Dueoddeko hondartza zuriak. Hauetaz gain bereziki aipagarriak dira Jons Kapel eta Helligdomsklipperne itsaslabarrak.
Prudnik udalerria
Prudnik Poloniako Opoleko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Prudnik barrutian kokatuta. 122,26 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 27510 biztanle zituen.
Adenomera lutzi
Adenomera lutzi Adenomera generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
NGC 6463
NGC 6463 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Berrogei zaldunen haitzuloa
Berrogei zaldunen haitzuloa edo Undako goba Letonan (Araba) dagoen haitzuloa da, Letona herriko erdigunetik kilometro batera, mendebaldera (koord.: 42.9321, -2.7683). Arrato mendikatean.
Lope Gartzia Salazarrek, bere Istoria de las bienandanças e fortunas aipatzen du haitzuloa eta bere garaietaraino ahoz aho transmititu zen kondaira. Kondaira horren arabera, mende batzuk lehenago, leinu gerren testuinguruan, oinaztar eta ganboatarren arteko guda batean galtzaile suertatu ziren berrogei zaldun ezkutatu egin ziren haitzulo honetan, arerioengandik ihesi.
Hartzuloan egon zitezkeen aztarna arkeologikoak ikertu egin izan dira.
Provins
Provins Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 12.267 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Provins udalerrian erroldatutako biztanleak 12.267 ziren. Familiak 5.042 ziren, horien artean 1.892 pertsona bakarrekoak ziren (719 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.173 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.229 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.317 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 604 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Midway South (Texas)
Midway South Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Provins
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 5.897 etxebizitza zeuden, 5.185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 142 bigarren erresidentzia ziren eta 570 hutsik zeuden. 2.138 etxeak ziren eta 3.714 apartamentuak ziren. 5.185 etxebizitza nagusietatik 1.696 bere jabearen bizilekua ziren, 3.343 alokairuan okupaturik zeuden eta 146 doan lagata zeuden; 274 etxek gela bat zuten, 818 etxek bi zituzten, 1.464 etxek hiru zituzten, 1.428 etxek lau zituzten eta 1.201 etxek bost zituzten. 2.182 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.661 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 7.824 ziren, horien artean 5.477 aktiboak ziren eta 2.347 inaktiboak ziren. 5.477 pertsona aktiboetatik 4.555 lanean zeuden (2.434 gizon eta 2.121 emakume) eta 922 langabezian zeuden (447 gizon eta 475 emakume). 2.347 pertsona inaktiboetatik 516 erretiraturik zeuden, 855 ikasten zeuden eta 976 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Provins udalerrian 5.246 unitate fiskal zeuden, 11.894,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.917 euro zen.
Bělušice (Most barrutia)
Bělušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 217 biztanle ditu eta 10,8 kilometro koadroko azalera. Most barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.
Provins
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 738 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 26 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 63 eraikuntza enpresak ziren, 213 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 75 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 17 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 49 finantziazio enpresak ziren, 45 higiezinen enpresak ziren, 66 zerbitzu enpresak ziren, 100 administrazio publikoko enpresak ziren eta 50 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 195 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 11 banku bulegoak, 4 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 4 autoeskolak, 19 igeltseroak, 6 margolariak, 7 zurginak, 8 iturginak, 4 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 55 jatetxeak, 20 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 98 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 4 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 7 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 7 liburu dendak, 23 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 4 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 2 drogeria, 4 lurrin-dendak, 6 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Provins udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.738 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 7 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 7 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Provins udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 3 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.760 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 2.015.
Provins udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cormac McCarthy
Cormac McCarthy, jaiotzez izenaz Charles McCarthy (Providence, Rhode Island, 1933ko uztailaren 20a - Santa Fe, Mexiko Berria, 2023ko ekainaren 13a) estatubatuar eleberrigilea izan zen. Lurralde horren hegoaldean oinarituriko Southern Gothic literaturako autore nabarmenetarikoa izan zen. .
Paragon (Indiana)
Paragon Indianako herri bat da. Morgan konderrian kokatua dago. 2010ean 659 biztanle zituen, 0.89 kilometro koadrotan banatuta.
Les Iffs
Les Iffs (bretainieraz Ilfentig) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Nybelinella erikssoni
Nybelinella erikssoni Nybelinella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aphyonidae familian.
3924 Birch
3924 Birch asteroide baten izena da. otsailaren 11n aurkitu zuen E. Bowell, C. T. Kowal-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 CU izena zeraman. Ondoren Peter V. Birch omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3924 Birch asteroidearen orbitak batezbeste 2,568 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,145 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,991 distantziara. Eszentrikotasuna 0,165 da, eta makurdura orbitala 14,57ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.8 da.
Aseguru etxe
Aseguru etxea Kontratuz hitzartutako arriskua bere gain hartzen duen eta, prima baten ordainetan, kalte-ordain bat pagatzera edo zerbitzu bat ematera behartuta dagoen pertsona juridikoa. Bere jarduera aktiboak metatzean datza, gertaera ekonomiko kaltegarrien eraginpean dauden subjektu askoren ekarpenen bidez, horrela metatutakoa beharra duten gutxiei bideratzeko. Mutualitatearen printzipioari jarraitzen dio, arriskuak dituen talde baten arteko elkartasuna bilatuz.
Aseguruen finantza-jarduera finantza-merkatuen hiru oinarrietako bat da, kreditu-merkatuarekin eta balore-merkatuekin batera. Garrantzi estrategikoa, soziala eta ekonomikoa dutenez, aseguru-etxeak administrazioaren gainbegiratzearen mende daude, funtzionamenduari, kontrolari eta ikuskapenari buruzko berezko arauak izanda.
Prusice udalerria
Prusice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Trzebnica barrutian kokatuta. 157,98 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9346 biztanle zituen.
Abejerako geltokia
Abejera Espainiako Zamorako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Elipsi (erretorika)
Elipsia, (grezieratik elleipsis, gabetasuna), hitzezko figura erretoriko orokorra da. Sintaxi mailan ohikoa den osagairen bat kentzean datzan baliabide erretoriko hau. Elipsia erretorikaren arloko hitzezko figura motatako bat izateaz gain, gramatikan prozedura arrunta ere bada, ahozko hizkuntzan nahiz idatzizkoan maiz ager daitekeena. Euskaraz batez ere aditzaren elipsia gertatu ohi da, aditz laguntzailearena, nahiz nagusiarena, nahiz aditz osoarena.
Irodouër
Irodouër (bretainieraz Irodouer) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Aizkorriko galtzada
Historia
Izan ere, Gaztelak Araba eta Gipuzkoa bereganatu zituenean (1200. urtea) hartu zuen Aizkorriko galtzadak inoizko indarrik handiena. Nafarroa saihestu nahi bazen, ez zegoen beste biderik Gaztelaren eta Frantziaren artean. XVI. mendearen amaiera arte, garrantzi handiko errege galtzada izan zen. Komunikabide hura kontrolatu eta defendatzeko sortu zen gaztelua eta haren inguruko multzo osoa. Aldi hartan, Lizarrateko pasabidea ez zen, ez, samurra, iritsi zaizkigun lekukotasunek diotenez: lapurrak, aldapa gogorrak, urtearen egun gehientsuenetan elurra, ostatu garestia... Hala ere, XVIII. menderaino, Gasteiz eta Donostia arteko igarobide nagusia izaten jarraitu zuen. Mende hartan, aldapei, elurrari eta arriskuei ihesi, Arlabango bidea ireki zuten. Lizarratekoa bigarren mailako bidetzat geratu zen. Pasabide nagusi izan zen bitartean, bidesaria kobratzen zen tunela zeharkatzeagatik; bidesaria ordaindu nahi ez edo ezin zuenak, mendian goragoxeago igotzen den beste bide zailago bat erabili behar zuen. Gipuzkoako aldetik begiratuta tunelaren eskuinaldera dauden bi mailak, harkaitzean landuak, beste igarobide horren arrastoak dira, usadioak dioenez.
Marlín (Ávila)
Marlín Ávilako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 40 biztanle zituen.
NGC 6462
NGC 6462 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Soublecause
Biztanleria
2007an Soublecause udalerrian erroldatutako biztanleak 175 ziren. Familiak 65 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Martiherrero
Martiherrero Ávilako udalerria da.
Soublecause
Etxebizitza
2007an 90 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 82 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 105 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (34 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Soublecause udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 181 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.508 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
3923 Radzievskij
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1976 SN izena zeraman. Ondoren Radzievskij omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3923 Radzievskij asteroidearen orbitak batezbeste 2,395 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,198 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,591 distantziara. Eszentrikotasuna 0,082 da, eta makurdura orbitala 3,8ºkoa da.
Soublecause
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
3923 Radzievskij
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.6 da.
Soublecause
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Soublecause udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 174 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Walden
Walden (jatorriz Walden, Life in the Woods edo "Bizitza basoetan) 1854an, Henry David Thoreauk (1817-1862) idazleak argitaratutako saiakera ospetsua da, idazle estatubatuarrak idatzitako testu ospetsuena. Walden eragin handia izan du bai ekologismoan baita ere Desobedientzia zibilleko mugimenduetan.
Ideia nagusia
Liburu honetan egileak berak bizi izandako esperientzia kontatu zuen. Thoreauk bi urte, bi hilabete eta bi egun Walden aintziraren ondoko etxetxo batean bizi izan zen. Etxetxoa hark berak eraiki zuen eta janaria bere baliabideak erabiliz eskuratzen zuen. Esperientzia horrekin izadiarekin lotuta bizi izateko aukera azaldu nahi zuen. Modu batez, honekin haren ideologia erakutsi nahi zuen: gizakia libre izateko naturan bizi behar du, alienatzailea den gizartetik kanpo.
Burrhus Frederic Skinner, konduktismoaren defendatzailea, bere eleberriari izenburua jartzeko liburu honetan inspiratu zen Walden Two (1948).
Parker City (Indiana)
Parker City Indianako herri bat da. Randolph konderrian kokatua dago. 2010ean 1,419 biztanle zituen, 1.47 kilometro koadrotan banatuta.
José Ignacio Sánchez Galán
José Ignacio Sánchez Galán (Salamanca, Espainia, 1950) enpresaburua da. Iberdrolako presidentea eta kontseilari delegatua da. Berrogei herrialdetan presentzia duen multinazionala da Iberdrola eta hainbat enpresa garrantzitsuk osatzen dute; besteak beste, Erresuma Batuko ScottishPowerrek eta Brasilgo Elektrok.
NGC 6464
NGC 6464 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
José Ignacio Sánchez Galán
Biografia
1950ean jaiotako salamancarra, beste salamancar batekin ezkondua eta lau seme-alaben aita. Sánchez Galán Madrila joan zen bizitzera eta 1909an ICAI unibertsitate pribatuan industria-ingeniaritzako ikasketak egin zituen. Horrez gain, Enpresen Administrazioan diplomatu zen ICADEren eskutik eta Enpresen Antolaketa eta Kanpo Merkataritzako ikasketak ere burutu zituen EOIn (Industria Antolaketako Eskola).
Pruszcz udalerria
Pruszcz Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Świecie barrutian kokatuta. 142,49 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9635 biztanle zituen.
José Ignacio Sánchez Galán
Ibilbide profesionala
Elektromekanikako industria ingeniaria Ingeniaritzako Goi Eskola Teknikoaren (ICAI) eskutik. Madrilgo Comillas Unibertsitate Pontifikala. Enpresen Administrazioan eta Kanpo Merkataritzan (ICADE) diplomatu zen Madrilgo Comillas Unibertsitate Pontifikalean eta Madrilgo Industria Antolaketako Eskolan (EOI) Enpresen Antolaketa eta Kanpo Merkataritza ikasi zituen. Ingelesa, frantsesa eta italiera dakizki. Industria ingeniaritzaren sektoreari dagokionez, Turbo Propulsorers, SA (ITP) enpresako zuzendari nagusia izana da eta egoitza Alemanian duen Eurojet partzuergo militar aeroespazialeko presidente ere izana da. Horrez gain, zuzendaritzako eta kudeaketako postuak izan ditu bateriak egin eta saltzen dituen Sociedad Española del Acumulador Tudor, SA (orain Grupo Exide) enpresan eta Page Ibérica, SAko kontseilari ere izana da. Ingeniaritzako proiektuak ikertu, diseinatu eta garatzen dituen enpresa da azken hori.
The Day After Tomorrow
The Day After Tomorrow Roland Emmerichek zuzendutako 2004ko filma da, eta bertan, iparreko Ozeano Atlantikoko korronteak urtutako izotzagatik ipar hemisferioan sortutako arazoak kontatzen ditu.
Ameriketako Estatu Batuetan 2004 maiatzaren 28an estreinatu zen.
José Ignacio Sánchez Galán
Ibilbide profesionala
Airtel Móvil, SA enpresako (orain Vodafone España, SAU) kontseilari delegatu ere izana da; baita Nutreco Holding N.V. (Herbeheretan kotizatutako elikadura-enpresa) enpresan Jagoletza kontseilukokide ere.
Hainbat aitorpen ere jaso ditu; hona hemen horietako batzuk: Europako zerbitzu publikoen enpresen eta Espainiako enpresa kotizatuen artean zuzendari nagusi onenaren izendapena jaso du, inbertsoreekiko harremanen arloan Thomson Extel Survey 2011ren eskutik; Europako zerbitzu publikoen enpresen zuzendari nagusi onena 2011 All-Europe Executive Team sailkapenean, Institutional Investor Research erakundearen eskutik; Business Leader of the Year 2008 saria ere eskuratu zuen Espainia-Ameriketako Estatu Batuak Merkataritza Ganberaren eskutik; Nazioarteko Ekonomia Saria 2008, Cristóbal Gabarrón Fundazioaren eskutik; Urteko zuzendari nagusi onenaren saria 2006an, Platts Global Energy Awards sariketan; bost aldiz segidan jaso du (2003-2007) Europako zerbitzu publikoen enpresen sektoreko zuzendari onenaren saria, Institutional Investor Research Group erakundearen eskutik. Hiru aldiz jarraian (2003-2005) eskuratu du, halaber, IR Magazine-k ematen duen Zuzendari Nagusi Onenaren Saria, inbertitzaileekiko harremanei dagokienez (burtsa-merkatuetako inbertsio-funtsen analisten eta kudeatzaileen iritzian oinarrituta ematen da azken hori). Bilboko kontsula da, Bilboko Merkataritza Ganberaren eskutik, eta Salamancako Probintziako Urrezko Domina ere eman zioten 2009an
Ondorengo patronatu hauetako kidea da: Asturisko Printzea Fundazioa, COTEC Fundazioa, Carolina Fundazioa, Guggenheim Bilbao Museoaren Fundazioa, Comillas unibetsitateko fundazioa-ICAI, Salamancako Unibertsitateko Fundazio Nagusia. Horiez gain, honako hauetako kidea ere bada: Euskal Enpresaburuen Taldea, Enpresaburuen Taldea (Madril), Ekonomialarien Taldea, Lehiakortasunerako Enpresa Kontseilua eta Zuzendaritzaren Aurrerabiderako Elkartea (APD).
Comillas Unibertsitate Pontifikaleko Ingeniaritzako Goi Eskola Teknikoko (UCAI) irakasle ere izana da. 2011n Honoris Causa doktore izendatu zuten Edinburgoko Unibertsitatean eta Salamanka Unibertsitatean.
Prentsako Albisteak
Ignacio Sánchez Galánen amets amerikarra Ignacio Sánchez Galán izango da Iberdrolako presidente berria 2006tik aurrera
Eragin handiena duten hamar enpresaburu espainiarrak.
Janzé
Janzé (bretainieraz Gentieg) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
José Ignacio Sánchez Galán
Prentsako Albisteak
Ignacio Sánchez Galán, Iberdrolako presidentea, Ekonomiako 2008ko Cristóbal Gabarrón Sariaren irabazlea
Galán: "Iberdrola oso harro dago bere euskal jatorriaz"
Ignacio Sánchez Galán Villarejo kasuan ikertua.
Ignacio Sánchez Galánek 13 milioi eurotik gora irabazi zituen 2021ean.
Ignacio Sánchez Galánek "Tontoak" deitu die argiaren tarifa arautuari atxikitako kontsumitzaileei.
Adenomera marmorata
Adenomera marmorata Adenomera generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Parasciadonus brevibrachium
Parasciadonus brevibrachium Parasciadonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aphyonidae familian.
Hyloconis
Hyloconis Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hyloconis puerariae da.
Patoka (Indiana)
Patoka Indianako herri bat da. Gibson konderrian kokatua dago. 2010ean 735 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Ilychytis
Ilychytis Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ilychytis anaemopa da.
Pruszcz Gdański
Pruszcz Gdański Poloniako Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Gdańsk barrutian kokatuta. 16,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 30106 biztanle zituen.
Bělušice (Kolíngo barrutia)
Bělušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 305 biztanle ditu eta 2,55 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1231 urtean egin zen.
Monte Alto (Texas)
Monte Alto Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 6465
NGC 6465 galaxia bat da, Sagitarius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Puma concolor anthonyi
Hego Amerikako ekialdeko puma (Puma concolor anthonyi) Hego Amerikako ekialdean bizi den puma felidoaren azpiespezie bat da.
Poitevinita
Poitevinita sulfato motako minerala da.
Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna
Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), edo Iniciativa Internacionalista - La solidaridad entre los pueblos (II-SP), 2009ko Europar Legebiltzarreko hauteskundeetarako espainiar estatu mailan sortutako koalizio politikoa da.
Benešov
Benešov (Beneschau) Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 16.522 biztanle ditu eta 46,87 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1362 urtean egin zen.
Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna
Koalizioaren hautagai-zerrendaren lehen postuan Alfonso Sastre antzerkigile ezaguna dago.
Koalizio horretan, Espainiar estatuko hainbat alderdi eta erakunde politiko ezkertiar edota independentistak parte hartzen du: Gaztelau Ezkerra, Comuner@s, Ekimen Komunista (IC), Borroka Internazionalista , Ezkerreko Bloke Independentista, Korronte Gorria eta Galiziako Herri Frontea.
Horiez gain, beste alderdi eta talde batzuek bat egin dute koalizioarekin, hala nola Bigastreko (Alacant) Izquierda Unidako kide ohiek, Nova Esquerda Socialistak , eta Llobregat Behereko Talde Errepublikazaleak. Eta hainbat pertsona ezagunek ere euren atxikimendua adierazi dute, besteak beste Carlo Frabetti, Santiago Alba Rico, Andrés Sorel, Javier Sádaba eta Alfredo Grimaldosek.
Maiatzaren 23an, Europako hauteskundeen kanpaina hasia zela, Ezker Abertzaleak ere Iniziatiba Internazionalistaren aldeko boto eskatu zuen, II "berea ez zen zerrenda bat izan arren, koalizioaren oinarrizko printzipioekin ados zegoelako" eta, besteak beste, "Euskal Herriak pairatzen duen egoera antidemokratikoa" salatzeko.
Aurrerago, alderdi eta mugimendu gehiagok bat egin zuten II-HErekin, hala nola, Katalan Herrietako Endavant-ek, Galiziako Herriko Alderdi Komunistak , Kanarietako Herriaren Batasuna alderdiak , Gazteria Independentistaren Biltzarrak , Nós-Unidade Popularrek , etab.
Ideologia
Iniziatiba Internazionalistak bere sortze manifestuan ondoko oinarri ideologiko hauek defendatzen ditu :
Hautes-zerrendaren baliogabetzea
2009ko maiatzaren 14an, Espainiako Estatuko Fiskaltzak Iniziatiba Internazionalistaren hautagai-zerrenden baliogabetzea eskatu zuen, koalizioa "Batasunak erabiltzen duelako".
Egun horretan bertan, agiri baten bidez, Ezker Abertzaleak Iniziatiba Internazionalistaren "atzean ez zegoela" adierazi eta koalizioari elkartasuna erakutsi zion.
Maiatzaren 16an, goizeko 3:30ean, defentsak dokumentazioa aurkeztu eta bost ordutara, Auzitegi Gorenak Iniziatiba Internazionalistaren hautagai-zerrendak baliogabetu zituen, hamaika magistraturen aldeko botoarekin eta bosten ezezkoarekin. Horretarako, Auzitegi Gorenak IIk "bortizkeria era argian gaitzetsi ez izana" hartu zuen froga garrantzitsuen gisa.
Ashley Olsen
Ashley Fuller Olsen (Sherman Oaks, Kalifornia, 1986ko ekainaren 13a) estatubatuar aktore ohia, moda-diseinatzailea, eta enpresaburua da. Mary-Kate ahizpa bikia eta biak bederatzi hilabete zituztenean hasi ziren antzezten. Biek 1987 eta 1995 bitartean iraun zuen Full House telesailean Michelle Tanner izeneko pertsonaia antzeztu zuten txandaka. Horrez gain, hainbat filmetako protagonista izan ziren. Ondorioz, Olsen bikiak izenez egin ziren ezagunak.
2012ko martxoan Mary-Kate eta biek antzezteari utziko ziotela adierazi zuten, modaren industrian aritzeko.
Deep Impact
Deep Impact Mimi Leaderrek zuzendutako 1998ko filma da, eta munduaren amaiera eragin dezakeen meteorito baten lurrerako etorrera kontatzen du. Ameriketako Estatu Batuetan 1998 maiatzaren 8an estreinatu zen.
Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna
Hautes-zerrendaren baliogabetzea
Maiatzaren 18an, Iniziatiba Internazionalistak Gorenaren erabakiaren aurkako helegitea ipini zuen Auzitegi Konstituzionalean. Momentu horretan, Iniziatibak Gorenaren argumentuak "gezurra" zirela salatu eta "indarkeriaren erabilera gaitzetsi" zuen.
Azkenik, maiatzaren 21ean Auzitegi Konstituzionalak II-HEk aurkeztutako errekurtsoa onartu eta zerrenda baliozkotu zuen, koalizioko kideen "partaidetza politikorako eskubidea urratu zelako".
3925 Tretʹyakov
3925 Tretʹyakov asteroide baten izena da. irailaren 19an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 SS izena zeraman. Ondoren Pavel Tretiakov omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3925 Tretʹyakov asteroidearen orbitak batezbeste 3,252 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,941 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,562 distantziara. Eszentrikotasuna 0,095 da, eta makurdura orbitala 1,69ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Kutsidazu bidea, Ixabel (filma)
Kutsidazu bidea, Ixabel 2006an Fernando Bernuések eta Mireia Gabilondok zuzendutako euskal filma da, Joxean Sagastizabalek idatzitako Kutsidazu bidea, Ixabel eleberrian oinarritua.
Javené
Javené (bretainieraz Yaouenegg) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Kutsidazu bidea, Ixabel (filma)
Euskarazko elkarrizketak dituen inoizko filmik ospetsuenetako bat izan da: 45.539 ikusle izan zituen eta 212.724,39 €-ko kopurua bildu
Sinopsia
1978ko uztailean, Juan Martin (Mikel Losada), gazte donostiar bat, Tolosaldeko baserri batera doa, euskaltegian ikasitako euskara hobetzera. Baserriko sendia amonak, gurasoek, seme bikiek eta bi alabek osatzen dute. Alabetako batez, Ixabel ederraz (Ainere Tolosa) maitemindu da. Umore handiz, guztiz ezezaguna zaion mundu horretan Juan Martinek dituen arazoak kontatzen ditu: "benetako" euskarararekin (harentzat ulergaitza denez, "swahili" deitzen dio), baserriko lanekin eta Ixabelenganako amodiozko kontuekin.
Cuevitas (Texas)
Cuevitas Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Villa Soldati (Buenos Aires)
Villa Soldati Argentinako Buenos Aires hiriburuko hegoaldeko auzoa da. Auzoak 41.000 biztanle ditu (2001. urtetik aurrera) 8,7 km²-ko azaleran. Km² bakoitzeko 4.700 biztanleko dentsitatearekin, Buenos Aireseko biztanle gutxien dituen auzoetako bat da funtsean. Buenos Airesko batez besteko biztanle-dentsitatea 13.500 biztanle/km² ingurukoa da. Villa Lugano eta Villa Riachuelorekin batera, auzoak C8 barruti administratiboa osatzen du.
Kokapena eta izaera
Villa Soldati Avenida 27 de Febrero, Coronel Esteban Bonorino, Av. General Francisco Fernández de la Cruz, Varela, Av. Perito Moreno, Castañares eta Escalada kaleek mugatuta dago..
Villa Soldati langile auzoa da eta Buenos Airesko auzorik txiroenetakoa. Bizilagunen % 40 Barri Soldatin bizi da, 1973 eta 1979 artean eraikitako etxebizitza sozialen multzoa eta Hego Amerikako handienetako bat. Villa Soldati-n bost Villa Miseria ere badaude, hau da, auzoa, Villa Luganorekin batera, hiriburuan txabola kopuru handiena duen horietako bat da.
Estadio Parque Roca estadioa ere auzokoa da.
2015eko Espainiako Traineru Txapelketa
2015eko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 68. ekitaldia) urte honetako abuztuaren 1 eta 2an jokatu zen Castro Urdialesen, eta Urdaibaik bere hirugarren garaipena lortu zuen, bigarrena jarraian.
Sailkapen estropadak
Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean bi denbora onenak egin dituztenak.
Silves de la Selva
Silves de la Selva izenburu duena zalduneria liburu espainiar bat da, Amadis de Gaularen zikloko hamabigarrena, Pedro de Lujánek idatzia. Lehen aldiz Sevillan inprimatu zuen Dominico de Robertisek, eta bigarren edizio bat izan zuen inprimategi berean 1549an. Bere izenburu osoa ''Dozena parte del invencible caballero Amadís de Gaula. Que trata de los grandes hechos en armas del esforzado caballero don Silves de la Selva con el fin de las guerras ruxianas'' da.
Lanak Don Luis Ponce de León Arcoseko dukea, Zaharako markesa, Casareseko kondea eta Marchena hiribilduko jaunari eskainitako hitzaurre bat du, eta sarrerako atal moduko bat, non Lujanek, dontzeila batzuek adierazita, itsasoaren ertzeko kobazulo batean jatorrizko eskuizkribua nola aurkitu zuen azaltzen duen, ustez grezieraz idatzia, eta nola hori itzultzen hasi zen.
Silves de la Selvak bi zati ditu, lehena 60 atalekoa eta bigarrena 75ekoa. Laneko protagonista Amadis de Greciaren eta Finistea erreginaren ezkontzaz kanpoko semea da, Silves bera istorioan lehen zatiko 49. atalerarte parte hartzen hasten ez den arren, eta aurrekoak nagusiki bere iloba Rogel de Greciari eta amadistar zikloko aurreko liburuetako beste pertsonaia batzuei buruzkoak dira. Bigarren zatian Silvesen papera handitzen da eta bere abentura ugariak eta Pantasilea printzesarekin zuen amodioa kontatzen dira, Amadis de Grecia, Amadis de Gaula, Rogel de Grecia, Esplandian, Florisel de Niquea, Lisuarte de Grecia eta beste zaldun batzuei eskainitako orrialde ugari ere badagoen arren. Liburuaren azken zatian, gorantza doan garrantzia hartzen hasten dira Esferamundi de Grecia, Rogel de Grecia eta honen emazte Leonida infantaren semea dena, eta Rogelen lagun eta senidea den Amadis de Astra, Agesilao eta Dianaren semea dena, honi eskainitakoa izango zelarik zikloko hurrengo liburua.
Adenomera martinezi
Adenomera martinezi Adenomera generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Silves de la Selva
1551n Italian Silves de la Selvaren itzulpen bat argitaratu zen, Mambrino Roseok hamairugarren liburu bat idazteko oinarritzat hartu zuena, eta sei zatitan argitaratu zena 1558 eta 1565 bitartean, Esferamundi de Grecia izenekoa, eta Rogel eta Leonidaren semearen ekintza eta abenturak kontatzen dituena.
Katamaran
Katamaran bi kroskoko bela ontzia da. Indonesian, Polinesian eta Mikronesian oholez loturiko bi enborrez osatutako ontzia zen katamarana. Esplorazioa eta gerra egiteko erabiltzen ziren ontzi horiei bela eranstean ia 4.000 km-ko bidaiak egin ahal izan ziren. Estatu Batuetan, Australian eta Europan kirol ontzi bihurtu da XX. mendean. Luzera bereko ontzi krosko-bakarrak baino lastertasun handiagoa hartzen du katamaranak, baina erabiltzen zailagoa da.
Albiste
Albistea edo berria unean-uneko gertakariei buruzko informazio hautatuaren komunikazioa edo adierazpena da, ahoz aho, hedabide inprimatuen, telebistaren, irratiaren edo Interneten bidez transmititzen zaiena bai norbanakoei zein taldeei edo masako irakurle/entzule/ikusleei. Komunikabideetan denbora/espazio hurbilagoko gertakizunei lehentasuna eman ohi zaio. Gertakizun bat albiste legez kontatzea, garrantzitsu bezala narratzea, hedabideetako arduradunen erabakia izaten da.
Atalak
Albisteetan bizpahiru atal egoten dira gutxienez:
Izenburua
Hitz gutxitan albistearen mamia laburbiltzen duen esaldia edo esaldi zatia.
Miguel Marañón
Miguel Marañón Martínez (Barakaldo, 1893 - Bilbo, 1971) bizkaitar margolaria izan zen.
Bilbon eta Madrilen egin zituen Margolaritzako ikasketak. Ondorengo urteetan, Italiara eta Frantziara joan zen Margolaritzako ikasketak sakontzera. Ikuspegiak, natura hilak, erretratuak eta horma-pinturak egin zituen, batez ere. San Pedro basilikarako eta Vatikanoko Museorako lanak egin zituen, Erroman zenean (1920). Lan nagusiak: Paisaje de Toledo, Oro viejo, Tío Ru, Retrato de niño eta Diamantista.
Albiste
Gorputza
Albistea kontatzen duen testu nagusia. Gertakarien berri ematen da, non, noiz, nork, nor, zergatik (eta sarri nola) galderei erantzunez. Galdera horiei 5W esaten zaie, ingelesezko hitz baliokideen lehen letrei dagokienez. Gorputza "alderantzizko piramidea" izeneko egituraren arabera antolatu ohi da.
Alhèras
Alhèras Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Allières udalerrian erroldatutako biztanleak 65 ziren. Familiak 27 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 27 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 36 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 27 etxebizitza nagusietatik 17 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 43 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboetatik 28 lanean zeuden (18 gizon eta 10 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Allières udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Indis
Indis Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, idazlearen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Vanyar leinuko elfo emakume bat da, Ingwë erregearen hurbileko senidea.
Historia
Noldor leinuko erregea zen Finwë ezkutuan maitatu zuen bi leinuak elkarrekin Amanen bizi izan zirenetik, baina maitasun hori ez zen elkarrenganakoa, Finwë jada Tar-Mirielekin ezkondua baitzegoen. Hau hil ondoren, Finwë tristeziak inbaditu zuen eta bakarrik joan zen bidaian, Aman esploratuz. Egun batean Indisek Finwërekin topo egin zuen Oiolossën eta orduan Finwëk Indisek maite zuela ikusi zuen. Finwëk Indisekin ezkontzea erabaki zuen eta Valarrekin epaiketa bat izan ondoren, hauek Finwë Indisekin ezkon zitekeela erabaki zuten, Miriel borondtez hil baitzen Finwë bakarrik utziz.
Honela, Indis Finwëren bigarren emazte bihurtu zen, eta honekin lau seme-alaba izan zituen: Findis, Lalwen, Fingolfin eta Finarfin. Finwë Melkorren esku hil ondoren, Indis bere herriarekin itzuli zen.
Kanpo estekak
Список эльфов Средиземья
Triatloi
Triatloia kirol olinpiko bat da, hiru kirol-diziplina ezberdin biltzen dituena: igeriketa, txirrindularitza eta martxa lasterketa. Proba batetik bestera ez dago etenik, eta horiek modu ordenatuan gauzatzen dira. Triatloian parte hartzen dutenenei atleta, triatleta edota triatloilari deitzen zaie, eta proban zehar erlojuaren aurka lehiatzen dira, markarik onena lortzeko asmoarekin jarduten dute. Triatletak diziplina batetik bestera aldatzeko behar duen denborari trantsizioa deritzo. Hori horrela, igeriketatik txirrindularitzarako trantsizioari T1 deitzen zaio, eta txirrindularitzatik martxa lasterketarako trantsizioari, aldiz, T2.
Igeriketa
Triatloia osatzen duten hiru zatiei dagokienez, igeriketa da lehena eta zailena. Bertan geratu izan dira begi-bistan gabezia teknikoak. Horregatik, triatleta gehienek igeriketa dute jatorrizko kirol gisa. Igeriketako diziplinan edozein estilo onartzen da, baina gehiengoek crawl estiloa erabiltzen dute. Igeriketa ur irekietan egiten da: itsasoan, ozeanoan, zingiretan, etab. –sustapeneko triatloietan bakarrik lehiatzen da 50 edo 25 metroko igerilekuetan–. Uraren tenperatura 13 °C-tik beherakoa denean, ezin da igeriketa-diziplina lehian sartu, parte hartzaileen segurtasuna arriskuan jartzen baitu. Tenperatura 13 °C eta 16 °C artekoa bada, neoprenozko jantzia erabili behar da nahi eta nahi ez. Neoprenozko jantzia erabil daiteke tenperatura 16 °C eta 20 °C artekoa denean ITU (Triatloiko Nazioarteko Batasuna) nazioarteko probetan, eta 22 °C-ra artekoa ez-eliteko FETRI (Espainiako Triatloi Federazioa) proba nazionaletan. Uraren tenperatura 20 °C-tik gorakoa denean (ITU probak edo FETRI eliteko probak) edo 22 °C-tik gorakoa (elitekoak ez diren FETRI probak), debekatuta dago neoprenozko jantzia erabiltzea (60 urtetik gorakoentzat izan ezik, horientzat beti baitago onartuta).
Txirrindularitza
Txirrindularitzari dagokionez, iraupen luzeeneko osagaia da. Diziplina horretan, lehiaketaren arabera, drafting-a –beste triatleta baten gurpilaren atzetik joatea, haizeak horren gogor ez jotzeko– egin daiteke edo ez. Horrek guztiz bereizten du proben prestaketa. Drafting-a debekatuta dagoen lehiaketetan, atleten artean gutxienez egon behar den distantzia 10 metrotakoa da, eta hori errespetatzen ez dutenek zigorra jasotzen dute. FETRI lehiaketa nazionaletan eta ITU nazioarteko lehiaketetan drafting-a onartzen da; baina distantzia luzeko triatloietan (Ironman-ean adibidez) ez. Txirrindularitzako proba amaitzean, bizikletak box izeneko espazio itxietan uzten dira.
Martxa lasterketa
Azkenik, martxa lasterketa diziplinarik traumatikoena da triatleta gehienentzat, kolpe errepikakorrek gainkarga handia sortzen baitute. Triatloian lehiatzen ari diren atletek ezin dute laguntzarik jaso. Hori gertatzen bada, parte-hartzaileari jakinaraziko zaio, baina egoera ez bada zuzentzen, parte hartzailea kanporatua izango da. Bestalde, laguntzaile zein entrenatzaileek aholkuak eman ditzakete lehiaketan zehar, ibilbidearen alboetan egonda edota parte hartzaileen aurrean jarriz geldirik.
Triatleten gorputz-konposizioa
Triatloia, proba konplexutzat hartzen da, izan ere, kirol-arrakasta lortzeko, azalduriko hiru diziplina ezberdinen jakintza tekniko zuzena izan behar da, morfotipo egokiarekin batera, prestakuntza fisiko gogorren bidez eskakizun fisiologikoei erantzun ahal izateko. Hau da, proba bat amaitzeko triatletak behar duen denbora bere gaitasun mailaren, gorputz osaeraren, entrenamenduen, egoera fisikoaren, eraginkortasunaren eta errendimenduaren araberakoa da. Zineantropometrikoki, triatloilaria edota triatleta kirolari altu gisa definitzen da, pisu gutxi eta gorputz-adar luzeduna. Gizonezkoen mailako eliteko triatletek txirrindularien neurri eta pisu antzekoak izan ohi dituzte eta gantz-masaren ehunekoan distantzia ertaineko igerilarien antzekoak izan ohi dira. Adierazitako faktore horiek aspektu negatibo zein positiboa izan ohi dute triatloilariengan. Izan ere, gantz-masa handia izatea onuragarria izan daiteke igeriketako diziplinan flotazioa errazten duelako, baina aldiz, faktore berberak eragin negatiboa du txirrindularitzan edota martxa lasterketan, atletak muskulu-masa handiagoarekin orekatu behar baitira. Morfotipoak gorputzaren endomorfia edo adipositate erlatibo gutxiagoko zein gorputzeko gantz ehuneko txikiagoa duen triatleta baterantz eboluzionatu du. Izan ere, bainujantzi mota bat erabili behar izatera heldu dira triatletak, fase horretan maiz egoten diren tenperatura baxuak direla eta, zeinak flotagarritasuna handitzen duen. Bestalde, egiaztatu denez, 1997. urtetik 2011. urtera bitartean, Junior elitean lehiatzen diren triatleten ektomorfia handitu egin da.
Historia
Hainbat teoria daude triatloia noiz eta nola sortu zen adierazten dutenak. Alde batetik, Scott Tinley triatleta, historialari eta idazleak dioenez, triatloiaren jatorria 1920-1930 hamarkadan Frantzian eginiko lasterketa bati egozten zaio, orduan "Les trois sports", "La Course de Débrouillards" edota "La course des Touche à Tout" deiturikoa. Triatloi horrek oraingo triatloiaren alderantzizko ordena zuen: hasteko 3 kilometroko martxa lasterketa, 12 kilometro bizikletaz jarraian, eta amaitzeko, Marne kanalean barrena igerian. Proba hori urtez urte errepikatu da. Bestalde, 2010az geroztik, garai hartan eginiko lasterketa urtero errepikatzen dute Frantzian, Joinville-le-Pontetik gertu, Meulanen eta Poissyn. Hori horrela, 1920. urtean L'Auto izeneko egunkari frantsesak "Les trois sports" izeneko lehiaketa haren berri eman zuen.
Bestetik, bada beste teoria bat pisu handiagoa hartzen duena aurrekoak baino. Triatloia San Diegoko (Kalifornia) Track and Field-en klub batean sortu zela uste da, 1974an zehazki, Jack Johnstone eta Don Shanahanen eskutik. Gaur egungo triatloiaren alderantzizko ordenan egin zen: lehendabizi martxa lasterketa, ondoren txirrindularitza, eta azkenik, igeriketa. Bertan, 46 pertsonak hartu zuten parte. San Diego Track Club-aren babesletza izan zuen, lagun-talde bat probetarako entrenatzen hasi baitzen. Hala ere, gaur egun, gertakari hori ongi dokumentatuta mantentzen da, eta ez da Frantziako ekitaldietan oinarritzen. Bi atleta horiek "Biatloia" sortu zuten, 7,2 km martxa lasterketa eta 400 m igeri egin beharreko proba, alegia. Hala, adierazten denez, Biatloiari beste diziplina bat gehiago sartzea erabaki zuten 1978ko irailaren 25ean, eta lehenengo aldiz neurri hauekin egin zuten triatloia: 9,66 km martxa lasterketa, 5 km txirrindularitza eta 500 m igeriketa. 1989. urtean, distantzia ofizialak ezarri ziren eta horiek 1.500 m igerian, 40 km txirrindularitza eta 10 km martxa lasterketa ziren. Gaur egun, distantzia horiek mantentzen dituen triatloiari triatloi olinpiko deritzo.
Triatloia Espainian
Europan 1980ko hamarkadaren hasieran zabaldu zen triatloia. Espainian, aldiz, 1963. urtean Castro Urdialesen antolatutako Ziklo-Nata-Cross lehiaketa izan zen triatloiaren antzeko lehenengo txapelketa, Espainiako triatloiaren aitzindari dena. Hala ere, ordutik hogei urte igaro behar izan ziren triatloia berriro Espainian ager zedin. Izan ere, Espainian antolatutako hurrengo triatloi proba Castellón (Espainia) burutu zen, non Castro Urdialesen antolatutakoaren ordena aldatu zen: lehenik eta behin txirrindularitza, bigarrenik igeriketa et azkenik martxa lasterketa. Gauza bera gertatu zen 1984ko Guadalajarako Triatloian (Espainia), askorentzat Espainiako lehenengo triatloia dena. Bertan, igerilari, lasterkari eta sorosleek hartu zuten parte. 1984ko irailaren 1ean Guadalajaran eginiko triatloiak jarraipena izan zuen urteetan zehar, hau da, ez zen denboran bakartuta geratu, eta gaur egun ere antolatzen jarraitzen da. Beraz, Castellón 1983. urtean antolatutako triatloia Estatu Batuetatik kirola hedatu ondoren Espainiako lehenengo triatloitzat jotzen da, eta Guadalajarakoa, berriz, egiten jarraitzen den eta tradizio luzeena duena da.
Triatloia Nafarroan
1987. urtean egin zen lehengo triatloia Nafarroan, zehazki, Burlatan. Gainera, urte berean Nafarroako triatloiko lehenengo txapelketa antolatu zen, Iruñean. Bestetik, urte berean, Nafarroako lehenengo duatloia Lizarran egin zen, eta 1991. urtean izan zen Nafarroako lehenengo duatloi txapelketa. Hala ere, 1986. urtera arte Nafarroan ez zegoen triatloi-klubik, eta urte hartan sortu zen lehengo kluba triatloi sekzio bat zuena, Beste Iruña izenarekin. Hortik aurrera, hainbat triatloi klub edota triatloiari sekzio espezifikoa bermatzen dioten klubak sortu dira, hala nola; Hiruki kluba, Nafarroako Unibertsitate Publikoko klubean sekzioa, etab. Bestalde, 2000. urtean sortu zen Nafarroareko Triatloi Federazioa. Nafarroan modalitate hauek eskaintzen dira: triatloia, duatloia, neguko triatloia, akuatloia eta krossa (mendian bizikletaz).
Hona hemen Nafarroako Triatloi Federazioko lizentzien bilakaera:
Ironman-aren sorrera
Ironman-a herri-kondairaren arabera 1978. urtean sortu zen, Hawaiiko uhartean zeuden AEBetako marinel batzuen artean egindako apustu batetik. Apustu egin omen zuten horietariko zein zen kirolaririk iraunkor, gogor eta osoena: igerilari bat, atleta bat edota txirrindulari bat. Eztabaida hiru proba ezberdinetan ardaztu zen. Lehenik eta behin Waikikiko badian (Waikiki Roughwater Swim) zehar 3,86 km egin behar zuten igeri; jarraian, Ohonako itzulia (Around-Oahu Bike Race), hots, 180,2 km bizikletaz; eta azkenik, irlako maratoi proba (Marathon of Honolulu), zehazki, 42,195 km martxa lasterketan oinarritzen zena.
Apustuaren ostean ez zen adostasunik lortu, eta beraz, John Collins komandanteak, itsas armadako infanteak, hiru probak batzea erabaki zuen, muturreko gogortasunean aritzeko gai zein zen erabakitzeko. Collinsek lau urte lehenago parte hartu zuen San Diegon Mission Bayko (San Diego) lehen triatloian, eta Ironman hori, aurretik eginiko triatloian oinarritu zen. 1978ko otsailaren 18an burutu zen lasterketa, Ironman (burdin gizona) izenarekin, hiru probak amaitzea lortuko zuten parte-hartzaileak definitzeko. 15 atletek hartu zuten parte; besteak beste, Collinsek, eta Gordon Hallek. Gaur egungo distantzia errekorra 2016. urtean lortu zuen Frodenok, 7 h 35 minutu eta 39 segundorekin, alegia.
Olinpiar jokoak
Triatloia 2000. urteko Sydneyko Olinpiar Jokoetan bihurtu zen kirol olinpiko. Bertan, distantzia olinpikoa ezarri zen: igeriketan 1.500 m (0,89 milia), bizikletan 40 km (24,9 milia) eta martxa lasterketan, aldiz, 10 km (6,2 milia).
Distantziak
Triatloiaren jatorrizko distantzia Ironmanetan erabiltzen denaren berbera da: 3.800 m igeriketa, 180 km txirrindularitza eta 42 km martxa lasterketa. Hala ere, distantzia horiek distantzia olinpikora (1.500 m igeriketa, 40 km txirrindularitza eta 10 km martxa lasterketa) edota esprintetara (750 m igeriketa, 20 km txirrindularitza eta 5 km martxa lasterketa) laburtu daitezke.
Eliteko triatletek batez beste ordubetean amaitzen dute proba esprint distantzian, 1 h eta 5'-an distantzia olinpikoan edo estandarrean, 4 h eta 4,5 h bitartean distantzia ertainean, eta 5,5 h eta 7 h bitartean distantzia luzean.
Adin txikikoak direnek (sarritan 7-12 urte bitartekoek ere) distantzia laburragoak egiten dituzte, eta lasterketa horiei IronKid deitzen zaie. IronKid-ean burutzen diren distantziak esprintetakoen erdia dira.