Museo
XIX. mendea
XIX. mendean antzinateranzko itzulera bat eman zen, Berpizkunde garaian bezala; baina oraingoan ikertzaileek (sakeatzaile ere deituak askotan) Ekialdeko ibilbidea hartu zuten. Grezia izan zen lehen helmuga: 1812an Bavaria erreinuko printzipe oinordekoak 1811n Eginako Afayako tenplutik ateratako estatuak eta zati solteak erosi zituen. Babesteko eta erakusteko gliptoteka bat edo eskulturen galeria bat eraikiarazi zuen, hau izan zelarik Municheko Gliptoteka, 1836 eta 1839 bitartean eraikia. Nola ez, hau estilo greziar puruan egin zen orden doriarrezko koloma akanalatuez apaindutako portikoa egin zitzaiolarik. Hau 1836an inauguratua izango da. Gainerako nazio europarrek segituan erreleboa hartu zioten, baita moda ere: 1816an Parlamentu britaniarrak Atenasko partenoiko marmolak erosi zituen, lord Elgin, Konstantinoplako enbaxadore britaniarrak hauek desmuntatu eta Erresuma Batura eraman ondoren. Hauek Museo Britaniarrera eraman ziren, zeinak garai berean Bassaeko Apoloren tenpluko frisoak ere eskuratu zituen. Honek ere Tenplu greziar baten itxura hartuko du. Frantzia ez zen atzean gelditu: 1820ean La Riviereko markesak, Konstantinoplako frantziar enbaxadorea, Miloko Venusa eskuratu zuen, hau beti izan zelarik Louvreko altxorra. Lehenago bere aurrekari izandako Choiseul-Gouffier kondeak Panateneaseko frisoa Frantziara eramateko antolakuntza egin zuen. Greziaren ondoren, Egipto etorri zen. 1798an, Bonaparte jeneral gaztea lurralde honetara bidalia izan zen Britania Handiari Mediterraneo itsasoan eta Indian zuen indarra ahultzeko. 160 zientzialari, astronomo naturalista, matematikari, kimikari, baina baita margolari, diseinatzaile edo arkitektoek lagundu zuten, hauek izan zirelarik Egipto eta bere historia, natura eta ohiturak hobeto ezagutzen arduratzen zirenak. Konkista militarra porrot bat izan baldin bazen, ezin daiteke gauza bera esan espedizio zientifikoaz, hau arrakasta itzela izan baitzen, XIX. mendeko lehen erdialdean Europa guztian denen ahotan egon zen «egiptomaniaren» sorkuntza ekarriz. Bidai honek bi testigantza ezagun utzi zituen,batetik Vivant Denonen (espedizioko partaidea) Le Voyage dans la basse et haute Égypte, eta bestetik, 1809 eta 1822 bitartean 20 bolumenetan argitaratu zen Description de l’Égypte. Frantziara eramaniko aberastasunen testigantza moduan 1826an Louvreko museo egipziarra sortu zen Jean-François Champollionek zuzendua. Honek urte berean hieroglifoak deszifratu zituen Rosetta harriari esker, hau 1802tik British Museumean erakusten zelarik eta handik gutxira, 1824ean Turingo Egiptoar Museoa sortu zen. Egipiziar indusketetako produktuak ere Kairoko Egiptoar Museoaren irekiera ekarri zuten 1863an, hasieran Boulaqen kokatua. Azkenik ekialdeko arkeologiaren azken helmuga XIX. mende erdialdean Mesopotamia izan zen. 1847an Louvren Airiar Museoa sortu zen Paul-Emile Botta, Frantziako kontsulak Niniveko indusketekin aberastua, baita Victor Placek Khorsabaden 1852 eta 1854 artean eginiko misioarekin. Louvreko sail honetan erakusgarri moduan jarritako objektu famatuen artean, museoko ateetako batean kokatutako Khorsabadeko zezen hegaldunak daude.Ekialdeko arkeologiarekiko interes honek ez zuen norberaren herrialdearekiko historiaren interesa ekidin, ezta herriarena ere. Horrela, elkarte zientifikoek bultzatutako lekuko ikerketa askotatik museo asko sortu ziren. Horietako bat izan zen Société des antiquaires de Normandieren kasua, Caenen 1824ean sortua, eta 1860an irekiko duen bere museo propioa antolatuz. Frantziako beste hiri askotan gauza bera gertatuko da. Interesa sortuko da bi elementu arkitektonikoekin, baita erlijio, estatua eta txanponekin: bertako antzinako edozein aurkikuntza ikertua eta babestua izan zen. Historia nazionalarekin lotuz, estatuaren buruzagiak izan ziren askotan horretara bultzatu zutenak. Frantzian, Luis Felipe I.a izango da Versalles Juaregiko Batailen galeria sortuko duena 1837an. Honek 120 metroko luzeera du eta Frantziak ezagutu dituen bataila handien 33 margoekin apaindua dago, Tobac-etik (496) Wagrameraino (1809), 1792tik edo 1830etik pasaz, eta Erdi Aroa ahaztu gabe, non kristautasuna defendatu zuten familien blasoiak agertzen diren. Irekieraren ondoren beste margo batzuk enkargatu ziren Aljeriaren konkista edo Bigarren Inperioa (Krimea, Italia eta 1870-1871) gogoraraziz. Museo historiko honek bere batasuna eta jarraipen nazionala adierazi nahi duela suposatzen da. Beste museo batzuk, espezializatuagoak, XIX.mendean sortu edo garatu ziren ere. Monumentu frantsesen kasua izan zen, Iraultza garaian sortu, baina 1816ean ateak itxi behar izan zituen. Erdi Aroko museo bilakatuko da 1844ean, Alexandre du Sommerard bildumagileari esker, honek hôtel Cluny eraikinean Erdi Aroko eta Berpizkundeko objektuen benetako bilduma bat ezarri zuelarik. Mende honetan sortutako eta historian espezializatutako beste museo bat Antzinate nazionalena izan zen. Hau 1862an sortu zen Yvelinesko Sait-Germain-en-Laye gazteluan Napoleon III.a enperadorearengatik, zienak Galiako historiarenganako interes handia zuen.