cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Andres (Soraluze)
San Andres auzoa Soraluzeko mendi auzo bat da, herriak dituen lauetatik baserri eta bizilagun gehien dituena. Ezozi eta Txurrruka auzoen artean dago, eta herritik mendigainera iristeko biderik zuzen eta erosoena igarotzen da bertatik. Horregatik da San Andres jende mugimendu gehien izaten duen auzoa. Foru Aldundiaren jabetzakoa den bide bikaina izan arren, azken urteotan baserri asko hustu dira auzoan eta oraindik bertan bizi diren bizilagunen gehiengoa edadetua da. Auzo aldapatsua da ia bere osotasunean eta abeltzaintzarako egokiagoa, nekazaritzarako baino. Oso gutxi dira baserriari errendimendu ekonomikoa ateratzen saiatzen diren baserriak; Osuma, Osumazpi, Obe, Haritza...
San Andresek baso eta mendi sail handiak ditu mendigainera bitartean, gehienak pinudiak. Oraindik ere, lehengo ohiturari jarraituz, auzoko baserritarrek elkarlanean garbitzen dituzte mendi bideetako asko. Erreka urtsuak ere baditu San Andresek; Keixetako errekastoa esaterako, eta orain urte asko ez dela erori zen Bagozgoitia baserriaren gainekaldean zegoen azken errota. Auzoa zeharkatzen zuen bide zahar edo galtzadaren zati batzuk ere osorik daude oraindik. Bestalde, Izarre baserriaren gainean,inork gutxik ezagutzen duen hogei bat metroko luzeera inguruko mehatze zulo sakon bat dago.
San Andres baseliza
XVI. mendearen amaiera aldera San Andres santuaren omenez egindako baseliza da. 200 pertsona ingururendako lekua du barruan eta ataria hamabi metro luze eta hiru metro zabaleko estalpe eroso batek estaltzen du. San Andresen irudia dago aldarearen erdi-erdian eta jendearendako egurrezko bigarren pisu bat ere badu. 1998. urte inguruan erabat berriztu zuten baseliza auzoko baserritarren eta Inazio de Migel arotzaren arteko auzolanean. Oraindik ere, auzokoren bat hiltzen denean, meza egiten dute larunbatean. Auzoko gazte askok ere bertan egiten dituzte ezkontza elizkizunak.
Mandoegi
Mandoegi Gipuzkoa eta Nafarroako herrialdeen artean dagoen mendia da; 1.046 m. Urumea eta Leitzaran ibaien banalerroa eratzen du.
Mendilerroan dauden Mandoegi eta Adarra mendiek ematen diote izena mendilerroari. Goizueta eta Arano ohiko abiapuntuak dira.
Menteitheko aintzira
Menteitheko aintzira (Lake of Menteith, Loch Innis Mo Cholmaig) Eskozia erdialdean dagoen aintzira da, Stirling eskualdean.
Etimologia
XIX menderarte Loch of Menteith izena nagusitu zen arren Lake izena duen Eskoziako aintzira bakarra izan da oraintsu arte. Izena XVI mendean herbeheretar kartografoek Laich o Menteith izena ezartzeagatik etor daitekeela uste da, baina laich hitzak ez du lakua esan nahi, sakonunea baizik.
Geografia
Forth eta Teith ibaiek Stirlingetik gora eraturiko eremu alubialaren gainean kokaturik dago aintzira. Hainbat uharte ditu barnean, aipagarriena Inchmahome da, bertan baitago Inchmahome prioratoa, 1547an Maria I.a Eskoziakoaren babesleku izan zena.
Grand Match
Aintzirak ez du sakonera handirik eta neguan noizbehinka izoztu egiten da. Izotzak 18 cm-ko lodiera hartzen duenean curling partida ezagun bat jokatzen da bertan, Grand Match izena duena. 1979an jokatu zen azken aldiz, ordutik ez baita ura izoztu.
Waukau (Wisconsin)
Waukau Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Winnebago konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Odorrana hosii
Odorrana hosii Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nebraska
Geografia
Biztanleriaren bi herenak hiri ingurunean bizi dira. Gorabehera handirik gabeko ordokia da. Klima kontinental lehorra du; estepako landaredia da nagusi, oihan lurraldea (pinua eta haritza) mendebalera hedatzen delarik. Ibai sarea Missouri ibaiaren arroari dagokio eta ibai nagusia Platte da; ibai horren arroak lurraldearen hegoaldeko erdia hartzen du.
Mugak
Iparraldean Hegoaldeko Dakota; ekialdean Iowa eta Missouri; hegoaldean Kansas; hego-mendebalean Colorado eta mendebalean Wyoming.
Historia
K.a. 8000. urteko biztanleen aztarnak aurkitu dira Nebraskan. Europarrak agertu ziren garaian zenbait tribu estatuko sortaldean eta erdialdean modu erdi egonkorrean kokaturik zeuden han: ponka, omaha, ute eta pawnee. Nebraskako sartaldea beste leinu batzuen ehiza eremua zen: siux (oglala, brule); arapahoe, komantxe eta txeiene. XVI-XVIII. mendeetan espainiarrek eta frantsesek esploratu zuten. Estatu Batuek 1803an frantsesei erosi zieten Louisianarekin batera. 1867an Nebraska estatu federatu bilakatu zen. 1880 inguruan indiarren azken erresistentziagunea hautsi zuten.
Ekonomia
Nekazaritza ekonomia jarduera garrantzitsua da (biztanleriaren %26). Abeltzaintzak (behi azienda gehienbat) nekazaritza sarreren ia hiru laurden ematen ditu. Laborantza lurren eremua handitu da ureztatze sistemari esker. Nekazaritzako gai nagusiak: artoa, garia, zekalea, oloa, basartoa, etab.
Synanceiidae
Synanceiidae arrain eskorpeniformeen familietako bat da, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dena.
Torrecuadrada de Molina
Torrecuadrada de Molina Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 18 biztanle zituen.
Wacoko setioa
Wacoko setioa 1993ko otsailaren 28tik apirilaren 19ra AEBetako Texas estatuko Waco hiritik hurbil dagoen Mount Carmel Center kokalekuan jazotako setio bat izan zen.
AEBetako FBI eta ATFeko agenteek eta Texas eta Alabamako Goardia Nazionaleko soldaduek 59 egunez bertan gotortuak zeuden Davidiar sektako kideak setiatu zituzten, aurrez, otsailaren 28an ATFeko agente batzuk jabetzan ustez zeuden arma batzuk atzemateko asmoz burututako serakadan tiroketa jazo eta ATFeko 4 agente eta 5 davidiar hil ziren. Apirilaren 19an azken erasoa jazo zenerako, kokaleku osoa sutan kiskali zen, bertan zeuden 72-86 inguru gizon, emakume eta haurrak hil zirelarik, sektako burua zen David Koresh barne.
Montana
Montana Ameriketako Estatu Batuetako ipar-mendebaldeko estatua da. Izena gaztelaniazko montaña (mendia) hitzetik dator. Iparraldean 877 kilometroko muga du Kanadarekin. 380.800 kilometro koadroko eremua du, eta 2016an 1.042.520 biztanle zituen. Hiriburua Helena da, eta Billings hiri handiena.
Hidrografia
Missouri ibaia eta horren adarrak igarotzen dira bertatik.
Ekonomia
Ekonomia nekazaritzan oinarritzen da, laboreetan batez ere. Abeltzaintzak eta meagintzak (kobrea, petrolioa, gas naturala, zilarra, urrea, zinka, manganesoa, harrikatza) ere garrantzia dute.
Glaucis aeneus
Glaucis aeneus Glaucis generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
CRISPRa
CRISPR aktibatzailea (CRISPRa) endonukleasa-jarduerarik gabeko CRISPR efektoreen bertsio eraldatuak erabiltzen dituen CRISPR tresna mota bat da. Tresna honek, dCas9 edo RNA gidarietan (gRNAk) gehitutako transkripzioaren aktibatzaileak erabiltzen ditu.
Osagarria den RNA gida batek CRISPR efektoreak itura gidatzen ditu. CRISPR aktibazio-sistemak transkripzioaren aktibatzaileekin fusionatzen dira intereseko geneen adierazpena areagotzeko. Sistema horiek hainbat helburutarako erabil daitezke, besteak beste, analisi genetikoak egiteko eta intereseko proteinen gainadierazpenerako. Gehien erabiltzen den efektorea Cas9-n oinarritzen da (II motako sistema), baina Cas12a (V mota) bezalako beste efektore batzuk ere erabili dira.
dCas9
Cas9 Endonuclease Dead, dead Cas9 edo dCas9 bezala ere ezaguna, Cas9aren forma mutante bat da. Forma mutante honek, endonukleasa domeinuetan gertatutako mutazio puntualen ondorioz, ez dauka endonukleasa jarduerarik.
Mutatu gabeko formaren antzera, dCas9 CRISPR sistemetan erabiltzen da gRNAekin batera, Cas9 lotzea ahalbidetzen duten PAM sekuentziak dituzten gRNArekiko osagarriak diren gene edo nukleotido espezifikoak markatzeko. Cas9k normalean 2 endonukleasa domeinu ditu, RuvC eta HNH domeinuak. D10A eta H840A mutazio puntualek endonukleasaren jarduerarako garrantzitsuak diren 2 hondakin aldatzen dituzte, desaktibazioa eraginez. Nahiz eta dCas9k endonukleasa-jarduerarik ez izan, bere RNA gidariarekin eta markatutako DNA-harizpiarekin bat egiteko gai da, beste domeinu batzuk lotura horretaz arduratzen baitira. Askotan, hori bakarrik nahikoa izaten da, erabat blokeatu ezean, itu genearen transkripzioa arintzeko, baldin eta gRNAek dCas9 posizionatzen badu transkripzio faktoreak eta RNA polimerasa DNAn sartzea saihesten duen modu batean. Hala ere, DNAri batzeko gaitasun hori aktibaziorako ere balia daiteke, dCas9k eskualde aldagarriak baititu. Eskualde hauek normalean proteinaren N eta C muturretan kokatzen dira eta transkripzioaren aktibatzaileak lotzeko erabil daitezke.
RNA gida
RNA gida txikia (sgRNA), edo gRNA, 20 nukleotido inguru dituen RNA molekula da. RNA molekula horiek Cas9 edo dCas9 bere itu genera bideratzeko erabiltzen dira. gRNAk CRISPR sistementzat garrantzitsuak diren bi eskualde nagusi ditu: euskarria eta eskualde banatzailea. Eskualde banatzaileak, itu-geneekiko osagarriak diren nukelotidoak ditu, askotan eskualde sustatzailean egoten direnak. Euskarria, aldiz, (d)Cas9rekin konplexu bat eratzearen arduraduna da. Elkarrekin, (d)Cas9era lotzen dira eta intereseko geneetara bideratzen dute. gRNA baten eskualde banatzailea edozein sekuentzia potentziala lortzeko alda daitekeenez, CRISPR sistemei askoz malgutasun handiagoa ematen diete. Izan ere, eskualde banatzailearen sekuentziarekiko osagarria den edozein sekuentziarantz bideratu daiteke.
Transkripzioaren aktibatzaileak
Transkripzioaren aktibatzaileak dCas9 edo sgRNAri lotutako proteina domeinuak edo proteina osoak dira, kofaktore garrantzitsuak errekrutatzen laguntzeaz gain, sistemak xede gisa dituen geneak transkribatzeko beharrezkoa den RNA polimerasa ere errekrutatzen laguntzen dutenak. Proteina jakin bat kodetzeko, RNA polimerasak genearen DNA txantiloitik abiatuta RNA sortu behar du transkripzio izeneko prozesu batean. Transkripzioaren aktibatzaileek DNAri lotzeko domeinu bat eta transkripzioa aktibatzeko domeinu bat dute.
Myotis bocagii
Myotis bocagii Myotis generoko animalia da. Chiropteraren barruko Myotinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
CRISPRa
Transkripzioaren aktibatzaileak
Aktibazio-domeinuak transkripzio faktore orokorrak edo RNA polimerasa errekrutatu ditzake genearen sekuentziarako. Aktibatzeko domeinuek ere gelditutako RNA polimerasen transkripzioa erraztuz funtziona dezakete. Honez gain, eukariotoetan DNAn zehar nukleosomak mugitzeko edo adierazpen genikoa areagotzeko asmoz histonak aldatzeko jardun dezakete. Aktibatzaile horiek dCas9 edo sgRNAtara lotuz sisteman sar daitezke. Zenbait ikertzailek erregulazio-maila transkripzionala modulatu daitekeela ikusi dute.
Adierazpen-sistema
Intereseko zeluletan (d)Cas9 proteinak eta gRNAk sartzeko adierazpen-sistema bat behar da. Erabili ohi diren aukeren artean, plasmidoak eta birus-bektoreak daude, hala nola adenobirusekin erlazionatutako birusen (AAV) bektorea edo lentibirusen bektorea.
VP64-p65-Rta
VP64-p65-Rta, edo VPR, dCas9 aktibatzailea lehendik existitzen zen dCas9 aktibatzaile bat aldatuz sortu zen. Aktibatzaile berri honetan, transkripzioaren aktibatzaile bat (Vp64) dCas9ren C muturrari lotuta dago. dCas9-VPR proteinan, p65 eta Rta transkripzio faktoreak dCas9-Vp64ren C muturrera gehitzen dira. Beraz, hiru transkripzio faktoreak gene berera bideratuko dira. Transkripziorako hiru faktore erabiltzeak, Vp64 bakarrik erabili beharrean, itu geneen adierazpena handiagoa izatea eragiten du. dCas9 gene desberdinetara bideratu zenean, guztiek adierazpen nabarmen handiagoa erakutsi zuten dCas9-VPRrekin dCas9-VP64rekin baino. Era berean, zelula berean sgRNA anizkoitzak jarriz dCas9-VPR gene anitzen adierazpena handitzeko erabil daitekeela frogatu da. dCas9-VPR 2 neurogeninaren geneak eta 1 bereizketa neurogenikoaren geneak aktibatzeko erabili da, eta horren ondorioz, induzitutako zelula ama pluripotenteak neurona induzituetan bereiztea lortu da.
dCas9 aktibatzaileak alderatu zituen ikerketa batek, VPR, SAM eta SunTag aktibatzaileek giza, sagu eta frutaren euliaren zelula mota desberdinetan geneen espresioa areagotzeko dCas9rekin hobeto funtzionatzen zutela aurkitu zuen.
Aktibazio sinergikoaren bitartekaria
dCas9-VP64 sistemaren muga gainditzeko, transkripzio faktore ugari sartzeko ahalmena ematen duen dCas9-SAM sistema garatu zen. MS2, p65 eta HSF1 proteinak erabiliz, dCas9-SAM sistemak itu genea aktibatzeko modu sinergikoan funtzionatzen duten hainbat transkripzio faktore biltzen ditu.Transkripzioaren aktibatzaile desberdinak mihiztatzeko, dCas9-SAM sistemak eraldatutako RNA gida bakarra erabiltzen du (sgRNA), MS2 proteinarako lotuneak dituena. Urkilaren aptameroak sgRNAren tetra loop eta stem loop 2-ra lotzen dira, bakteriofagoaren estalkiko dimerizatutako proteinentzako lotura-gune bihurtzeko. Urkilak dCas9-sgRNA konplexutik kanpo ikusgai daudenez, beste transkripzio faktore batzuk MS2 proteinarekin batu daitezke, dCas9-sgRNA konplexua aldatu gabe. Beraz, MS2 proteina p65 eta HSF1 proteinak barneratzeko diseinatuta dago. MS2-p65-HSF1 fusio-proteinak dCas9-VP64rekin elkarreragiten du, itu geneen sustatzailean transkripzio faktore gehiago errekrutatzeko. dCas-SAM sistema erabiliz, Zhang-k et al. (2015) GIBaren gene latentea arrakastaz berpiztu zuten GIBaren zelula ostalarien proteina biralak gainadierazteko. Birus-proteinak gehiegi adieraztea lortu zuten, funtsean, birus-proteinen toxikotasunaren ondorioz GIB-1eko zelula latenteen apoptosia eragiteko. dCas-SAM sistemaren beste esperimentu batean, Konermann-k et al. (2015) melanoma-zeluletan dCas sistemaren bidez gene hautagaiak aktibatuz BRAF inhibitzaile bati erresistentzia ematen dioten geneak aurkitu zituzten. Hortaz, dCas9-SAM sistema gene latenteak aktibatzeko, terapia genikoak garatzeko eta gene berriak aurkitzeko ere erabil daiteke.
SunTag
SunTag sistema aktibatzaileak SunTag-ekin lotzeko eraldatuta dagoen dCas9 proteina erabiltzen du. SunTag-a matrize polipeptidiko errepikakorra da, antigorputzen kopia ugari bil ditzakeena. Transkripzio faktoreak antigorputzei lotuz, SunTag dCas9 konplexu aktibatzaileak bere transkripzio faktoreen errekrutatzea anplifikatzen du. dCas9 proteina bere itu genera bideratzeko, dCas9 SunTag sistemak sgRNA erabiltzen du.
Muera
Muera Arabako ibaia da, Omezillo ibaiaren ezkerraldeko adarra. Gesaltzako udalerriaren eremuetan du iturburua, 700 m-tik gora. Añanako Gatz Haranetik abiatzen den erreka da, izaera gazikoa.
CRISPRa
SunTag
Tanenbaum-ri et al. (2014) dCas9 SunTag sistema sortzea egozten zaie. Antigorputzetarako, GCN4 antigorputzak erabili zituzten, VP64 transkripzio faktorearekin lotu zutenak. Antigorputzak zelulen nukleoetara garraiatzeko, NLS etiketa bat jarri zieten. Antigorputzen kokapen nuklearra baieztatzeko, sfGFP erabili zen bistaratzeko. Beraz, GCN4-sfGFP-NLS-VP64 proteina dCas SunTag sistemarekin elkarreragiteko garatu zen. Antigorputzak arrakastaz batu ziren SunTag polipeptidoekin, eta CXCR4 itu genea aktibatu zuten K562 zelula-lerroetan. dCas9-VP64 aktibazio-konplexuarekin alderatuta, CXCR4 genearen adierazpena 5 eta 25 aldiz gehiago areagotu zuten K562 zelula-lerroetan. CXCR4 proteinaren gainespresio handiagoa ez ezik, CXCR4 proteinak ere transwell migrazio saiakuntzan bidaiatzen jarraitzeko aktibo zeuden. Hortaz, dCas9-SunTag sistema ezkutuan dauden geneak aktibatzeko erabil daiteke, hala nola birusen geneak.
Aplikazioak
dCas9 aktibazio-sistemak zelula berean intereseko gene bat edo gene ugari adierazteko aukera ematen du. Prozesu jakin batean parte hartzen duten geneak "genome-wide screen" teknikaren bidez azter daitezke, geneen adierazpena aktibatzea dakarrena. sgRNA desberdinek zer fenotipo sortzen duten aztertzean, bidezidor zehatz batean zer gene inplikatuta dagoen aztertu daiteke. dCas9 aktibazio-sistema zehazki zein zelulak aktibatzen diren eta aktibazioa zein unetan gertatzen den kontrolatzeko erabil daiteke. dCas9 konstruktoak egin dira, argiaren edo produktu kimikoen aurrean dCas9-aktibatzaile fusio-proteina aktibatzen dutenak. Zelulak birprogramatu edo zelula-mota batetik bestera ere bereizi egin daitezke, zelula-mota bat sortzeko edo mantentzeko garrantzitsuak diren gene jakin batzuen adierazpena areagotuz.
Adierazpen genikoaren gaineko kontrol handiagoa
Ikerketa-talde batek sistema bat erabili zuen non dCas9 domeinu partikular batekin elkartu zen, C1B1 alegia. Argi urdina zelularen gainean irradiatzen denean, Cry2 domeinua C1B1 domeinuari lotzen da. Cry2 domeinua transkripzioaren aktibatzaile batekin fusionatzen da eta, hortaz, argi urdinak aktibatzailea dCas9 lotzen den lekura bideratzen du. Argiaren erabilerak kontrol handia izatea ahalbidetzen du intereseko genearen aktibazioa ematen denean. Zelularen argia kentzeak intereseko genean dCas9 bakarrik geratzea dakar; beraz, adierazpena ez da areagotzen. Horrela, sistema itzulgarria da.
Kontrol kimikoa erabiliz antzeko sistema bat garatu zen. Sistema horretan, dCas9k FKBP domeinua duen MS2 fusio proteina bat errekrutatzen du. RAP izeneko konposatu kimikoa dagoenean, kromatina aldatzeko konplexu batekin fusionatutako FRB domeinu bat FKBPrekin elkartzen da. Zelulei RAP gehitzen zaien bakoitzean, genera kromatina aldatzeko konplexu espezifiko bat bidera daiteke. Horri esker, zientzialariek kromatinaren aldaketa espezifikoek gene baten adierazpenari nola eragiten dioten azter dezakete.
Genoma osoaren aktibazioa
Beste artikulu batek RNA luze ez-kodetzaileen genoma osoaren aktibazioa erabili zuen, eta ohartu zen RNA luze ez-kodetzaile jakin batzuen adierazpenaren gorakadak vemurafenib farmakoaren kontrako erresistentzia ematen ziola. Bi kasuetan, botikak hiltzen ez dituen zelulak zer sgRNA duten jakiteko azter daitezke. Horri esker, ikertzaileek bizirik dagoen zelula bakoitzean zein gene aktibatu den zehaztu dezakete, eta horrek farmako horrekiko erresistentziarako garrantzitsuak diren geneak iradokitzen ditu.
Erabilera organismoetan
dCas9, VP64, p65 eta HSF1 (shock termikoaren 1 faktorea) arteko fusio bati esker ikertzaileek Arabidopsis thalianaren geneak markatu eta genearen transkripzioa landarearen genoman txertatzen denean lortzen den antzeko mailara areagotu zuten. Frogatutako bi geneetako baten kasuan, dCas9 aktibatzaileak hostoen kopurua eta tamaina aldatzen ditu eta landareek lehortea maneiatzeko gaitasun handiagoa izatea eragiten du. Egileek ondorioztatu dute dCas9 aktibatzaileak gainadierazpenerako transgene bat txertatzen denean sortutako fenotipoen antzekoak diren fenotipoak sor ditzakeela landareetan. Ikertzaileek RNA gida anitz erabili dituzte dCas9 aktibazio sistema sagu-andui espezifikoetara bideratzeko, non dCas9 zelula-lerro espezifikoetan aktibatu daitekeen Cre birkonbinaketa-sistema erabiliz. Zientzialariek hainbat generen markaketa eta adierazpenaren areagotzea erabili zuten birsorkuntzan eta gibeleko kartzinometan inplikatutako prozesuak aztertzeko.
Torrecuadradilla
Torrecuadradilla Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
Oztopo lasterketa
Oztopo lasterketa atletismoko proba bat da, atletismoko pistari itzuliak emanez hesi finkoak eta ur hobia ahalik eta denbora laburrenean gainditzean datzana.
Arauak
Lasterketaren ohiko luzera 3000 metro da; junior mailan eta zenbait master lehiaketatan, hala ere, 2000 metro da, lehen emakumeen kategoria nagusian izaten zen bezala. Zirkuituak lau hesi finko eta ur hobi bat ditu. 3000 metroan, lasterkari bakoitzak hesi finkoak 28 aldiz gainditu behar ditu, eta ur hobia zazpi aldiz. Beraz, zazpi bira oso eman behar dizkio atletismo pistari, hasieran oztoporik gabeko zati bat egin eta gero. Ur hobia helmugaren bestaldeko bihurgunean dago, dela barnealdeko kalearen barrualdean, dela kanpoaldeko kalearen kanpoaldean. Kanpoaldean baldin bada, zazpi biretako bakoitza 400 metro estandarrak baino luzexeagoa da, eta lasterketaren hasiera helmugako zuzengunean izango da. Ur hobia barrualdean baldin bada, bira bakoitza 400 metro baino laburxeagoa da, eta hasiera helmugakoaren bestaldeko zuzengunean izango da, eta ur hobia ez da gainditu beharko hasieran.
IAAF erakundearen arauei jarraituz, hesia 914 mm garai da gizonezkoentzat, eta 762 mm garai emakumezkoentzat. Hesi lasterketetan erabilitakoak ez bezala, oztopo lasterketako hesiak ez dira erortzen lasterkariak jotzen baditu; eta arauek atletari nahi duen moduan gainditzeko aukera ematen diote, ondorioz askok oina jartzen dute hesiaren gainaldean. Lau hesi jartzen dira pistako zoruan tartekatuta, eta beste bat ur hobiaren hasieran. Ur hobiak, hesi horren atzean, ur putzua du, 3,66 m luze dena, eta aldapa bat duena, hesiaren ondoko 700 mm-ko sakoneratik hasita pistaren mailaraino doana. Aldapa horrek jauzi luzea egiteko trebetasuna duten lasterkariak saritzen ditu, zenbat eta luzeago jauzi egin sakonera txikiagoan lurreratuko baita ur putzuan.
Munduko markaren bilakaera
Munduko marka ofiziala, gizonen 3000 metro oztopodunetan, Qatarko herritartasuna duen Saif Saaeed Shaheenek du (lehen, Stephen Cherono zuen izena, eta Kenyako herritartasuna zuen). Marka 7:53,63 da, eta 2004ko irailaren 3an egin zuen, Van Damme Memorialean (Brusela). 2002ko abuztuaren 16an, Marokoko Brahim Boulamik 7:53,17 egin zuen, baina marka hori ez du berretsi Nazioarteko Atletismo Federazioak, Boulamik bi urteko zigorra jaso baitzuen 2003an, EPO drogaren erabileragatik positiboa eman eta gero.
Oztopo lasterketa zortzi minutu baino gutxiagoan egin zuen lehena Moses Kiptanui kenyarra izan zen, 7:59,18 egin baitzuen 1995eko abuztuaren 16an, Zürichen (Suitza).
Emakumeen 3000 metro oztopodunetan, munduko marka ofiziala Gulnara Galkina-Samitova errusiarrak du, 8:58,81 egin baitzuen 2008ko Joko Olinpikoetan. Lasterketa bederatzi minutu baino gutxiagoan egin duen emakume bakarra da.
Mississippi
Mississippi (ingelesez ahoskatua; ojibwerazko misi-ziibi, "ibai handi" hitzetik ekarria) Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldean dagoen estatu bat da. Estatu Batuetako mendebaldean dago kokatua. Bere hiriburua Jackson da. Guztira 2,6 milioi biztanle ditu.
Ekonomia
Mississippi estatuaren ekonomiaren alor garrantzizkoena nekazaritzak (kotoia, arroza, laboreak, ortuariak) eta abeltzaintzak (abelgorriak) osatzen dute. Industriak ez du munta handirik.
Hiri nagusiak
Hona hemen estatuko hiri nagusiak 2010eko erroldaren arabera:
Hirundo
Hirundo enaren familiako hegazti paseriformeen genero bat da. Barnean hamalau espezie ditu, familia osoan generorik handiena izanik.
Odorrana indeprensa
Odorrana indeprensa Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Itsaso Horia
Itsaso Horia Ozeano Barearen mendebaldeko adarra da, Ekialdeko Txinako itsasoaren iparraldea hartzen duena, Txinaren eta Koreako penintsularen artean.
Izena
Ibai Horiak ematen dion kolorearen aipamena egiten du izenak. Hego Korean Mendebaldeko Itsasoa izena ematen zaio.
Geografia
417.000 kilometro koadroko eremua du; sakonera txikikoa da, gehienez ere 105 metro. Ibai Horiaren bokalean sortzen den badia erraldoiari Bohai itsasoa izena ematen zaio. Petrolio hobi ugari dago azpian.
Flora eta fauna
Itsaso aberatsa da, alga (batez ere kelp eta kombu dira), zefalopodo, krustazeo, itsaski, txirla eta, batez ere, zianobakterio berde-urdinxketan, udan loratzen baitira eta uraren koloreari laguntzen baitiote. Adibidez, 1979an eta Txinan bakarrik tokiko algen ekoizpena 1,5 milioi tonakoa izatera iritsi zen. Landare- eta animalia-espezie horien guztien ugaritasuna handitu egiten da hegoalderantz, eta itsasoaren produktibitate handia adierazten du; horrek azaltzen du arrain-espezieen aniztasuna eta itsasoaren arrantza-errendimendu handia. Duela gutxi bertan gobio espezie berri batzuk topatu dituzte.
Itsaso Horiaren hegoaldean, Koreako mendebaldeko kostalde osoa barne, marearteko paduren 10 kilometroko zabalera duen gerriko bat dago. Guztira 2.850 km²-ko azalera du eta 4-10 metrora mantentzen da. Ikerketek hegazti migratzaileentzako Ekialdeko Asiaren eta Australasiaren arteko migrazio-ibilbide osoan tokirik garrantzitsuena dela adierazten dute, eta 35 espezie adierazgarri baino gehiago daudela. Gutxienez bi milioi hegazti igarotzen dira handik, eta kopuru horren erdiak, gutxi gorabehera, hegoalderako migrazioan erabiltzen du. 300.000 hegazti migratzaile inguru ibiltzen ziren urtero Saemangeumgo marea-lautadan. Hala ere, estuario hori Hego Koreak bildu zuen 1991 eta 2006 urteen artean, eta horrek lurra lehortzea eragin zuen. 1950 eta 2002 urteen artean Txinako marearteko eremuaren % 65 ere berreskuratu zuten, eta 2005ean beste % 45 berreskuratzeko planak zeuden.
Megafauna ozeanikoaren populazioak, hala nola itsas ugaztunak, itsas dortokak eta arrain handiagoak, murriztu egin dira garai modernoetan, kutsaduragatik ez ezik ehizagatik ere. Baleen japoniar ehiza industriala eta Sobietar Batasunak Japoniaren laguntzarekin egindako legez kanpoko operazio masiboak biztanleriaren murrizketaren bultzatzaile nagusiak izan dira. Gaur egun, eremu horretan bizi diren espezieen artean, phoca largha espezieko fokak eta zetazeoak daude, hala nola zere txikiak, orkak, pseudorca crassidensak eta neophocaena phocaenoides espezieko mazopak, baina zerrendatutako espezieen ale guztien kopurua oso txikia izan daiteke. Historikoki, tamaina handiko baleak oso ugariak ziren udan zein neguan Itsaso Horian eta Bohain. Adibidez, historikoki populazio bakar bat bizi zen zere arruntak eta balea grisak egoiliarrak, edo ziurrenik eubalaena japonica batzuk eta xibartak (2015ean Changhai konderrian hiru balea ikusi ziren, Phocoena generoko bikote bat barne) urte osoan zehar, banako migratzaileez gain, eta beste espezie migratzaile asko, hala nola berardius bairdiiak, balea urdinak, zalophus japonicusak, dugong dugonak (hegoaldeko eskualdeetan bakarrik) eta laut dortokak Itsaso Horira eta Bohai itsasora ugaldu edo migratu ohi ziren.
Neophocaena phocaenoidesak Itsaso Horian bizi den foka espezie bakarra dira. Baengnyeongdon santutegi bat dago foka hauentzat, mazopengatik ere ezaguna dena. Izan ere, marrazo zuriek fokak ehizatzen dituzte bere inguruan.
Ekonomia
Itsaso Horiko kostaldeak oso jendetsuak dira, kilometro karratuko 250 biztanle inguru baitituzte. Beheko geruzak arrainetan bereziki aberatsak dira. 200 arrain espezie inguru ustiatzen dira merkataritzan, batez ere bisiguak, arrano-berrugetaak, otarrainxkak, zerra-arraina, txitxarro arruntak, txipiroiak, aingirak, berdelak eta marmokak. Adibidez, Txinako ekoizpen-bolumenak 1985eko 619.000 tonatik 1996ko 1.984.400 tonara pasa ziren. Hala ere, espezie guztiak gehiegi ustiatuta daude eta, harrapaketa guztiak gora egiten duten arren, arrain-populazioa etengabe jaisten da espezie gehienentzat.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Espainia eta Frantzia arteko muga politiko eta administratiboa 1659an finkatu zuten. Mendebaldean Hendaia eta Hondarribia artean hasi, Pirinioen gainetik pasa eta Mediterraneon Cerbère eta Portbou artean amaitzen da.
Savières
Savières Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2007an 898 biztanle zituen.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Frantzia metropolitarreko mugarik luzeena da, eta Frantziak duen bigarren mugarik luzeena, Brasil eta Frantzia arteko mugaren ondotik.
Savières
Biztanleria
2007an Savières udalerrian erroldatutako biztanleak 898 ziren. Familiak 336 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 140 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Espainia eta Frantzia arteko muga
Muga nagusia
Hona hemen, mendebadetik ekialderantz, muga ondoko eskualdeak:
Savières
Etxebizitza
2007an 380 etxebizitza zeuden, 346 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 377 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 346 etxebizitza nagusietatik 309 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 42 etxek hiru zituzten, 101 etxek lau zituzten eta 187 etxek bost zituzten. 231 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 210 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 601 ziren, horien artean 460 aktiboak ziren eta 141 inaktiboak ziren. 460 pertsona aktiboetatik 426 lanean zeuden (243 gizon eta 183 emakume) eta 34 langabezian zeuden (13 gizon eta 21 emakume). 141 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Llívia
Espainiak Ekialdeko Piriniotan enklabe bat du: Llívia hain zuzen ere.
Savières
Diru sarrerak
2009an Savières udalerrian 360 unitate fiskal zeuden, 955 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.969 euro zen.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Konpantzia
Mendebaldeko muturretik gertu, Bidasoa ibaian, Konpantzia uhartea dago. Estatus berezia du: izan ere, kondominio bat da, eta herrialde biek partekatzen dute haren gaineko subiranotasuna.
Savières
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Aurrekariak
Aro Modernoko Frantzia eta Espainia estatuak XVI. mendean eratzen joan ziren. Lurralde mugei eta estatu eraketari dagokienez, Nafarroako Erresumaren konkista mugarri bat izan zen, bi estatu horien arteko kontrol militarreko muga bat ezarriz Pirinioen mendebaldean. 1529ko muga horiek, hala ere, armistizioaren ondorioa ziren gehiago legez finkatutako muga administratiboa baino. 1567tik aurrera, Filipe II.a espainiar erregeak mendean hartu zituen Baionako elizbarrutiaren jurisdikzioko eskualdeak Gipuzkoa ekialdean eta Nafarroa Garai iparraldean, bertako kontrol osoa eskuratuz Bidaso ibairaino eta Xaretaraino.
Savières
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Aurrekariak
Jean d'Espagnet Frantziako estatu idazkaria Lapurdira heldu zen Zokoko gotorlekua eraiki eta Hendaiako muga eremua definitzeko, ordurako aldean Pierre De Lancre jujea zekarrela. 1609-1611ko sorgin ehizek mugako euskal herrien gaineko diziplina eta kontrol soziala ezarri zuten Pirinioetako eskualde horietan. Artean bizirik zegoen Frantziako Henrike IV.a erregeak Nafarroa Garaira espedizio militar bat egiteko aurreikuspena, baina hori betiko zapuztu zen Ravaillacek errege frantses nafarra erail zuenean (1611).
Savières
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Itsaso Horia
Ekonomia
Nabigazioa Itsaso Horiko beste jarduera tradizional bat da. Txinako portu nagusiak Dalian, Tianjin, Qingdao eta Qinhuangdao dira. Hego Koreako portu nagusiak Incheon, Gunsan eta Mokpo dira, eta Ipar Koreakoa Nampho da, Piongiangerako irteera portua. Bohaiko trenaren ferryak lasterbide bat eskaintzen du Liaodong penintsularen eta Shandong penintsularen artean. 1999ko azaroaren 24an itsas istripu larri bat gertatu zen Yantain, Shandongen (Txina), 9.000 tonako Dashun ferry txinatarrak su hartu eta irauli egin zenean itsaso sorgortuaren erdian. 300 pertsona inguru hil ziren, eta horrek Txinako itsas istilurik larriena bihurtu zuen.
Petrolioa
Petrolio-esplorazioak Txinako eta Ipar Koreako itsas aldeetan arrakasta izan du, 9.000 eta 20.000 milioi tona inguruko erreserbekin, hurrenez hurren.
2007an, China National Petroleum Corporationek petrolio-hobi garrantzitsu bat aurkitu zuen, ia mila milioi tonakoa, kostaldean eta Itsaso Horiko plataforma kontinentalean. Hebei probintzian dagoen hobiaren azalera osoa 1570 km²-koa da, eta horietatik bi heren plataforma kontinentalean daude. Aztarnategi berria petrolio gordinaren iturri garrantzitsua izango litzateke Txinarentzat, herrialde horrek hidrokarburoen inportazioarekiko duen mendekotasun-maila murrizten saiatzen baita.
Hala ere, itsasoaren azterketa eta esplorazioa zertxobait oztopatzen dira, tartean dauden herrialdeen arteko informazio-trukea nahikoa ez delako. Txinak atzerriko petrolio-enpresekin lankidetzan hasi zen 1979an, baina gerora ekimen horrek behera egin zuen.
2010eko uztailaren 16an, petrolio-isuri garrantzitsu bat gertatu zen, Dalian ipar-ekialdeko portuan oliobide batek eztanda egin eta sute handi bat eragin zuenean. Horrek 1.500 tona petrolio inguru sakabanatu zituen 430 km²-ko itsas eremu batean. Portua itxi egin zuten eta arrantza abuztuaren amaierara arte eten zuten. 800 arrantza-ontzi eta 40 ontzi espezializatu mobilizatu ziren ingurumen-kalteak arintzeko.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Aurrekariak
Sorgin ehizaren eta Henrikeren heriotzaren ondoren, Katalina Medici andre katoliko boteretsuak Espainiar Koroarekiko adostasuna bilatu zuen: bi estatuetako ordezkariek Pirinioetan harrizko mugarriak ezartzea adostu zuten, zigor larriak ezarriz horiek botatzen zituzten herritarrei (1615). Hala ere, artean ez ziren erlijio gerrak bukatu, eta Pirinioetan definitzeke geratu ziren hainbat eremu. Bi koroa horien arteko Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondoren, 1659an bake bat sinatu zuten Bidasoko Konpantzia uhartean. Pirinioetako Hitzarmen horren bitartez, Rosselló eskualdea Frantziara pasa zen. Halaber, batzorde bat eratu zuten elkarrekin mugako eremu lausoak zehazteko, hala nola Luzaiden eta Pirinioetako beste leku batzuetan. Hurrengo urtean, Llíviako ituna sinatu zuen, eta Frantziak Querol haraneko (Andorraren ekialdean) 33 herrien gaineko subiranotasuna lortu zuen.
Gero, leku jakin batzuetan itun zehatzak behar izan zituzten: 1764an Perpinyanen, Empordà eta Le Perthus arteko muga ezarri zuten eta 1785ean Elizondon Aldude eta Luzaide artekoa. Kintoako herri lurren erabilerak auzi gatazkatsua izaten jarraitu zuen, eta motibo garrantzitsua izan zen Euskaldun Xazurrak eratzeko orduan Frantziako Iraultzaren garaia n. Hala ere, artean, Euskal Herri barneko estatu arteko mugetan aduanak ez ziren oso sendoak; izan ere, Hego Euskal Herriak Espainiako lurralde komunarekin zituen aduanak Ebron izan ziren Lehen Karlistaldi amaiera arte. Orduan, egun ezagutzen ditugunen moduko aduanak hasi ziren ezartzen, Pirinioetan eta kostaldean (1841).
Dolar bermudar
Dolar bermudarra (ingelesez: Bermudian dollar), Bermudako Itsasoz Bestaldeko Britainiar Lurraldean zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea BMD da eta bere sinboloa $ edo BD$, dolar eta peso izeneko beste diru mota batzuetatik bereizteko. Dolar bermudar banako baten ehunena zentimo deitzen da eta dolar bakoitza 100 zentimoz osatuta dago.
Torrejón del Rey
Torrejón del Rey Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.826 biztanle zituen.
Haleigh Washington
Haleigh Meridian Washington, (Denver, Colorado, AEB, 1995eko irailaren 22a), boleibolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.
Odorrana ishikawae
Odorrana ishikawae Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Haleigh Washington
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen boleibolean AEBko taldearekin, Brasil eta Serbiaren aurretik.
Odorrana jingdongensis
Odorrana jingdongensis Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Espainia eta Frantzia arteko muga
Baionako itunak
Behin betiko muga, gehiena egungoa dena, 1856 eta 1868 arteko Baionako itunetan adostu zuten. Elisabet II.aren eta Napoleon III.aren agintaldietan estatu biek itun berriak sinatu zituzten muga behin betiko finkatzeko:
Azken aldaketak
Gero, estatu biek hitzarmen bereziak sinatu zituzten leku jakin batzuetan. 1980an Aragnouet-Bielsa tunelaren barneko muga finkatzeko hitzarmen bat egin zuten; 1984an, Erronkari eta Ereta arteko errepidea egitean, 2.710 m²-ko azalerako elkarren arteko lagapena adostu zuten.
1995ean, Schengengo Hitzarmena indarrean hasi zenean, pertsona eta merkantzia kontrolak kendu zituzten, mugan zehar zirkulatzeko askatasuna ezarriz. 2020ko Covid-19 pandemia piztu eta zabaldu zenean, estatuek murriztu egin zuten muga ibilgailuz edo pertsonek igaro ahal izatea, tokian tokirako ezarri ziren neurrien arabera. Aldiz 2020ko azaroan Frantzia alde bakarrez baina aurrez Espainiako gobernuarekin kontsultaturik debekatu egin zuen muga igarotzea, zehaztutako baimen berezien ezean, "alerta terrorista" indarrean jarriz.
Mugarritzea
Baionako itunetan muga 602 mugarriren bitartez seinaleztatzea erabaki zuten. Mugarriak mendebaldetik ekialdera zenbakitu zuten: lehenengoa Bidasoan eta azkena Cap Cèrberen. Hizki eta zenbaki kontsekutiboak dituzte.
Llívia inguran beste 45 mugarri daude, erloju-orratzen kontra eta 1 zenbakitik hasita. Lehenengoa RD-68 errepidearen enklabearen sarreran dago. Estatu bien arduratzen dira mugarrien kontserbazioaz. 2021eko maiatzean, ezezagunek hainbat mugarri bota zituzten mendebaldeko Pirinioetako puntu batean, mugarik gabeko Euskal Herria aldarrikatzeko.
Threnetes ruckeri
Threnetes ruckeri Threnetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Myotis bombinus
Myotis bombinus Myotis generoko animalia da. Chiropteraren barruko Myotinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Achray aintzira
Achray aintzira (Loch Achray) Eskozia erdialdean dagoen aintzira da, Stirling eskualdean, Callander herritik 11 kilometro mendebaldera.
Aisialdia
Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionalaren barnean dago eta inguruko basoetan ibilbideak egiteko oso ondo prestaturik dago. Arrantzaleentzako ere amuarraina arrantzatzeko toki erakargarria da.
Torremocha de Jadraque
Torremocha de Jadraque Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
Pilota nuklear
Pilota nuklearra edota pilota atomikoa (ingelesez nuclear football edota atomic football), baita maleta nuklearra, maleta atomikoa, kaxa beltza, Presidentearen larrialdietarako maleta eta Botoia izenez ere deitua, AEBetako presidenteek aginte-zentroetatik kanpo daudenean eraso nuklear bat baimentzeko erabilgai dute. Presidentearen laguntzaileak garraiatzen du.
Torremocha de Jadraque
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 24 biztanle zituen.
Saint-Laurent-de-Lévézou
Saint-Laurent-de-Lévézou Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-de-Lévézou udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 122 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Threnetes niger
Threnetes niger Threnetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Saint-Laurent-de-Lévézou
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (42 gizon eta 33 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-de-Lévézou udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 147 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.776 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Harri arrain
Harri arraina (Synanceia) Synanceiidaeen familiako arrain generoa da. Munduko arrain pozoitsuenetariko batzuk ditu barnean, gizakiarentzat ere hilgarriak direnak.
Saint-Laurent-de-Lévézou
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Harri arrain
Espezieak
Hona hemen generoaren espezieen zerrenda:
Saint-Laurent-de-Lévézou
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Laurent-de-Lévézou udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.744 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Luis Ibarra
Luis Ibarra Landete (Gasteiz, 1917ko uztailaren 18a - ibidem, 1983ko maiatzaren 10a) arabar enpresaburu eta politikaria izan zen, 1957 eta 1966 artean jaioterriko alkatea izandakoa.
Odorrana junlianensis
Odorrana junlianensis Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Luis Ibarra
Jostunen familia batean jaioa, politikan sartu zenean aitarekin batera negoziotan zegoen. Bere agintaldian hiri-antolamenduko plan orokorra onartu zuten eta 1965ean Ehari-Gobeuko industrialdiaren lanak hasi ziren. Kargua utzi ondoren, Gudalajarako gobernadore zibil izendatu zuten.
Bitan ordezkatu zuen Araba Gorteetako prokuradore moduan: 1955-1959 eta 1971-1977.
La Haye-Saint-Sylvestre
La Haye-Saint-Sylvestre Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Haye-Saint-Sylvestre udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 99 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 99 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an La Haye-Saint-Sylvestre udalerrian 108 unitate fiskal zeuden, 240,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.168 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 iturgina.
2000. urtean La Haye-Saint-Sylvestre udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.168 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Revilla de Pomar
Revilla de Pomar Palentziako probintzian (Gaztela eta Leon, Espainia) dagoen Pomar de Valdivia udalerriko auzoa da. 2007ko erroldaren arabera, herriak 46 biztanle ditu.
Inguru naturala eta kokapena
Udalerriko herri nagusitik 1,3 kilometrora eta Palentzia hiritik 100 kilometrora dago.
Turismoa
Herriak landa-turismoko bi ostatu eta jatetxe bat dauzka.
Jump River (Wisconsin)
Jump River Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Taylor konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Revilla de Pomar
Jaiak eta ospakizunak
Herriko jaiak abuztuaren 15ean ospatzen dira.
Attin
Attin Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Attin udalerrian erroldatutako biztanleak 752 ziren. Familiak 264 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 82 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 107 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Elena Arzak
Elena Arzak (Donostia, Gipuzkoa, 1969ko uztailaren 4a) sukaldaria da, Juan Mari Arzak sukaldari arrakastatsuaren alaba. Txikitatik, sukaldea zen gehien gustuko zuena. Hortaz, etxekoen ibilbidea jarraitu nahi zuen, nahiz eta haiek ahal zuten guztia egin ideiaz aldarazteko. Dena den, berak oso argi zeukan zer egin nahi zuen eta 11 urterekin hasi zen jatetxeko sukaldean sartzen eskolatik bueltan.
Attin
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Elena Arzak
Gaur egun, bere aitarekin lanean dihardu Arzak jatetxeko ikerkuntza-sukaldean, Xabi Gutierrez eta Igor Zalakain lankideekin batera. Haien helburua bezeroen interesa piztea da.
Formakuntza
Elenak Donostiako Eskola alemanean UBI arte ikasi zuen. Geroago, ikasten jarraitu zuen Suitzako Schwezerische Hotelfachschule Luzern Ostalaritza eskolan (1988-1991). Hori egin eta gero, Le Gavroche (Londres), Vivarois (Paris), Louis XV (Montecarlo), Antica Hosteria  di Ponte Cassineta (Lugano), Pierre Gagniere (Paris) eta El Bulli (Rosas) jatetxeetan lan egin zuen, besteak beste. Hau dena 18 urte zituenean hasi eta 26 urte zituenean buka, tarte horretan egin zuen.
Attin
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 520 ziren, horien artean 353 aktiboak ziren eta 167 inaktiboak ziren. 353 pertsona aktiboetatik 314 lanean zeuden (182 gizon eta 132 emakume) eta 41 langabezian zeuden (19 gizon eta 22 emakume). 167 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 70 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Elena Arzak
Formakuntza
1996 an aitaren jatetxera itzuli zen eta bertan hasi zen lanean. Bi urte beranduago, sukaldeko kudeatzailea zen jadanik. Handik aurrera beti aitarekin egin izan du lan, elkarrekin sortu eta kongresu guztietara joaten dira, esate baterako Madrid Fusión eta parekoak.