cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xabier Arzalluz
Heriotza
Heriotzaren ondorengo bi egunetan gorpua Bilbaina ehorztetzeko beilatokian ezarri zuten (Bilboko Begoña auzoan), eta politikari ugari igaro ziren bertatik senideei doluminak adierazteko. Hileta elizkizuna martxoaren 2an egin zen Azkoitian, Arzalluzen jaioterrian, Andre Mari Jasokundearen parrokian. Elizkizunera goi mailako ordezkaritza politikoa joan zen, bai Euskal Herriko agintariak (Iñigo Urkullu, Uxue Barkos eta Bakartxo Tejeria buru) bai Euskal Herriko, Katalunia eta Galiziako alderdien eledunak, eta gizarte arloko zenbait pertsona ere bertaratu ziren. Alderdikideek eta jarraitzaileek autobusak antolatu zituzten zenbait herritatik, eta jende ugarik jarraitu zuen elizkizuna elizaren kanpoaldetik megafonia bidez.
Saint-Laurent-la-Roche
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xabier Arzalluz
Heriotza
Felix Azurmendi herriko parrokoak osorik euskaraz emandako mezan Arzalluzek Euskal Herriaren alde egindako lana goraipatu zuen, eta meza amaitzean Xabier Euzkitzek lau bertso eskaini zizkion. Elizkizunaren ondoren hilkutxa ikurrina korridore batean zehar atera zuten, eta bertan bildutako ehunka herritarrek Eusko gudariak abestu zioten, askoren negar artean. Hurrengo goizean familiak Galdakaon ehortzi zuen gorpua, Arzalluzen nahiari jarraiki, bere bizilekuan. Martxoaren 10ean EBBk eta familiak elkarlanean antolaturiko oroimen meza ospatu zen Bilboko San Bizente Martiriaren elizan.
Telespiza cantans
Telespiza cantans Telespiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
K.a. 356
K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | K.a. IV. mende | K.a. III. mende)
Cynisca leucura
Cynisca leucura Cynisca generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
K.a. 356
K.a. 370ko hamarkada | K.a. 360ko hamarkada | K.a. 350ko hamarkada | K.a. 340ko hamarkada | K.a. 330ko hamarkada
K.a. 361 | K.a. 360 | K.a. 359 | K.a. 358 | K.a. 357 | K.a. 356 | K.a. 355 | K.a. 354 | K.a. 353 | K.a. 352 | K.a. 351
Halosaurus sinensis
Halosaurus sinensis Halosaurus generoko animalia da. Arrainen barruko Halosauridae familian sailkatzen da.
Puerto Hurracoko sarraskia
Puerto Hurracoko sarraskia Benquerencia de la Serena udalerriko herri horretan 1990eko abuztuaren 26an izandako erailketa masiboa izan zen, noiz Antonio eta Emilio Izquierdo anaiek familien arteko liskar batek bultzaturik auzokoak tirokatu zituzten bederatzi hildako eta sei zauritu utziz. Hiltzaileek ihes egin arren, hurrengo goizean Guardia Zibilak mendian atxilotu zituen eta 684 urteko espetxe zigorra jaso zuten. Espetxean hil ziren 72 eta 74 urte zituztela.
Biktimak
Hona hemen hildakoak:
Zaurituak, berriz, hauek izan ziren: Guillermo Ojeda Sánchez, 6 urte, Antonio Cabanillas Benítez, 24 urte, Juan Antonio Fernández Trejo, 31 urte, Ángela Sánchez Murillo, 42 urte, Felicitas Benítez Romero, 59 urte, Vicenta Izquierdo Sánchez, Isabel Cabanillas eta Manuel Calero Márquez.
Farringtonita
Farringtonita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Farringtonita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Coarraze
Coarraze (okzitanieraz Coarrasa) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Hähnichen
Hähnichen Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kordatu
Kordatuen filumean (Chordata) ornodunak eta oso erlazionaturik dauden hainbat ornogabe sartzen dira. Guztiak batzeko erabiltzen diren ezaugarriak hauek dira:
Kordatuen filumak hiru azpifilum ditu:
Sailkapen fenetikoa
Sailkapen fenetikoa, edo sailkapen klasikoan, Kordatuak bereiztu eta sailkatzeko honako zuhaitza eratzen zen:
Sailkapen honetan bereizketan ez dira egiten euren erlazio genetikoaren arabera, baizik eta ikuspegi orokor batean bereizteko erabiltzen diren ezaugarri batzuen arabera. Eskema tradizionalean arrainak (Pisces) klase bakarra osatzen zuten, baina gaur egun eskola fenetikoak lau talde ezberdinetan banatzen dituzte, kartalaginotsuak, hezurdunak, zelakantuak edo birikadunak direnaren arabera.
Sailkapen filogenetikoa
Sailkapen filogenetikoa, eskola kladistikoan oinarrituta izakien arteko harremanak euren arbaso komunen bereizketa puntuaren arabera sailkatzen dira. Honela azken urteetan Kordatuen sailkapenerako zuhaitz berriak proposatu dira eta asko dira oraindik aldatzen diren gauzak. Hala ere kordatuen sailkapen filogenetikoan oinarrituta honako taula hau proposatzen da:
Sailkapena oso ezberdina da, ikusten denez, eta honek bi sistemen arteko nahastea suposatu du. Adibide bat jartzearren Hegaztien kasua jar daiteke. Sailkapen tradizionalean hegaztiak ornodunen azpiko klase bat ziren, baina gaur egungo bereizketan enborretik bereizten azkenak izanda, Dinosauria ordenako azpimultzo bat baino ez dira.
Kordatuak erregistro fosilean
Gu barne hartzen duen filuma izanda interes handia sortu du beraren historia naturala eraikitzea. Orain dela urte gutxirarte erregistroan aurkitutako lehenengo kordatuak Ordoviziar garaiko arrain fosilak ziren, Siluriar garaian oso ugariak egin zirenak. Hala ere Burguess Shaleko aurkikuntza dela eta bertan ikusitako fosil bat gure filumaren lehenengo ordezkaria zela pentsarazten digu: Pikaia Gracilens. Izaki hau Kanbriar garaikoa da eta beraz arrainen fosilak baino zaharragoa. Azkeneko urteetan hainbat ikerlarik India eta Txinan Aurrekanbriarreko mikrofosil batzuk aurkitu dituzte euren esanetan kordatuen barnean sar daitezkeenak. Hala ere guzti hau oraindik eztabaida prozesuan dago.
Hippocampus reidi
Hippocampus reidi Hippocampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Juana María Ruiz de Gámiz
Juana María Ruiz de Gámiz eta Zulueta, Fernández de Retana eta Amondo (Betoño, 1841 - ? ) Arabako markesa, esklabotzarekin lortutako diruaren zati bat ongintzan inbertitu zuen.
Biografia
Florentina Zulueta Amondo eta Juan Pablo Ruiz de Gámiz Fernández de Retanaren alaba. Julian Zuluetaren hirugarren emaztea eta iloba, Habanan ezkondu ziren 1864ko urtarrilaren 17an, Espiritu Santuaren parrokian. Bikoteak bost seme-alaba izan zituen Amalia, Alfredo, Adolfo, Luis eta ezagunena, Elvira Zulueta. Senarra hiltzean Gasteizera bueltatu ziren eta bere gorpua Santa Isabel hilerrian hilobiratu zuten eta Portal de Barrenas kaleko etxe batean bizitzera pasa ziren (egun, Independentzia eta Fueros kale artean). Juana Mariak karitatezko hainbat ekintza sustatu zituen, besteak beste, 1900. urtean Anuntzetan eskola bat eraikitzea sustatu zuen eta herri horretako elizaren hainbat konponketa ordaindu zituen. Banco de Emisión y Descuento de Vitoria (1863) delakoaren sorkuntzan ere parte hartu zuen. 1913an bere semeari, Enrique, ondasunen administrazioa utzi zion.
Littleville (Alabama)
Littleville Alabamako herri bat da. Colbert konderrian kokatua dago. 2010ean 1,011 biztanle zituen, 78.5 kilometro koadrotan banatuta.
Sicydium multipunctatum
Sicydium multipunctatum Sicydium generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lissac-et-Mouret
Lissac-et-Mouret Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lissac-et-Mouret udalerrian erroldatutako biztanleak 901 ziren. Familiak 370 ziren, horien artean 90 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 163 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 101 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Jacaré dos Homens
Jacaré dos Homens Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Luxenburgera
Luxenburgera (jatorrizko hizkuntzan: Lëtzebuergesch, frantsesez: luxembourgeois, alemanez: Luxemburgisch, valonieraz: Lussimbordjwès) Luxenburgon hitz egiten den mendebaldeko germaniar hizkuntza bat da. Luxenburgoko hiru hizkuntza ofizialetako bat da 1984az geroztik, frantsesarekin eta alemanarekin batera. Aditu batzuen iritziz, alemanaren aldaera da, baina beste batzuen ustez, hizkuntza beregaina da. Gainera, 1984tik berezko idaztaraua du.
Lissac-et-Mouret
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Luxenburgera
Luxenburgera ingurumariko beste hainbat tokitan ere hitz egiten da, hala nola Belgikan (Arlon inguruko Luxenburgo probintzian), Frantzian (Lorrenako zati batean) eta Alemanian (Bitburg eta Trier inguruan). Alemanian eta Lorrenan alemanaren tokiko dialektotzat hartzen dute. Bigarren Mundu Gerraz geroztik utzi egin zitzaion herrialde horietan luxenburgera irakasteari, eta hori dela eta ia adineko jendearen artera soilik mugatu da egun erabilera Luxenburgotik at.
Lissac-et-Mouret
Etxebizitza
2007an 477 etxebizitza zeuden, 375 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 449 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 375 etxebizitza nagusietatik 312 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 98 etxek lau zituzten eta 214 etxek bost zituzten. 297 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 135 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 217 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Luxenburgera
400.000 bat hiztun badira munduaren luze zabalean.
Lissac-et-Mouret
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Luxenburgera
Historia
XIV. mendean "Codex Mariendalensis" eskuizkribua idatzi zuten, Yolanda of Vianden-en istorioa kontatuz. Baina literaturako lehenengo liburutzat "E’ Schrek op de’ Lezeburger Parnassus" (Antoine Meyer, 1829) jotzen dute, 6 olerkik osatutakoa. Beste idazle klasiko handiak Edmond de la Fontaine "Dicks" (1823-1891) eta Michel Lentz (1820-1893) izan ziren.
Lissac-et-Mouret
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 566 ziren, horien artean 402 aktiboak ziren eta 164 inaktiboak ziren. 402 pertsona aktiboetatik 383 lanean zeuden (197 gizon eta 186 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 164 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 50 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Luxenburgera
Historia
XIX. mende an ortografiaren estandarizazioa egiteko lehenengo ahaleginak egin ziren, baina ofizialki ez zen sistemarik onartuta 1946ko ekainaren 5a arte, "OLO"arekin (ofizjel lezebuurjer ortografi). Hala ere, sistema horrek ez zuen oniritzi orokorrik lortu, eta ondoren "Luxemburger Wörterbuch" hiztegia aurkeztu zuten, 5 liburukitan ,1950 eta 1977 artean. Ortografia estandar hori 1975eko urriaren 10ean ofizial bilakatu zen eta 1999ko uztailaren 30ean berrikusi zen.
Lissac-et-Mouret
Diru sarrerak
2009an Lissac-et-Mouret udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 919 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.527 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 ile apaindegiak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 2 arropa dendak ziren.
2000. urtean Lissac-et-Mouret udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 806 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hanburger
Hanburgerra ogitarteko itxura duen elikagai prozesatua da. Osagai nagusia xehatutako haragia da, xerra moduan frijitutakoa. Halaber, landare-jatorriko xerra ere erabili daiteke. Okela bi ogi opilen artean jartzen da eta tipula, uraza, tomate edo ozpin-luzokerra bezalako osagaiak ere gehitzen zaizkio. Maiz saltsak ipintzen zaizkio, esate baterako, ketchupa, ziapea ala maionesa. Era berean, oso ohikoa da gazta-xafla batekin aurkeztea. Azken hau, cheeseburger du izena. Patata frijituekin batera zerbitzatu ohi da.
Historia
Historiari dagokionez, lehenengo hanburgerraren errezeta mongoliar eta turkiarren gastronomiatik dator, XIV. mendean txikitzen baitzuten kalitate baxuko abereen haragia jangarri egiteko. Dena den, azpimarratu behar da haragia txikitzeko makina asmatu arte ez zela haragi xehatua kantitate handitan egiteko aukerarik egon. Handik aurrera, gantza eta beste ehun batzuk haragi magralarekin konbinatzen hasi zen.
Gaur egun jatorria eztabaidan dago, Estatu Batuetako eskualdeek hanburgerra modernoaren asmatzaileak direla diotenez. Istorioetako bat Seymour Wisconsin herritik dator, non 1885 ean Charlie Nagreen-ek, hamabost urte zituela, Estatuko Azokan bere emakida postuan lanean, arazo bat konpontzeko ideia bururatu zitzaion: bere bezeroei jan bitartean azokatik paseatu nahi zuen eta horretarako modu praktiko bat behar zuen. Charliek bi ogi xerraren artean jarri zuen haragia, hanburgerra deituz. Halakoa izan zen arrakasta non laster asmatzaile gehiago agertu ziren, hala nola Frank Menches 1892 an Akron, Ohio County Azokan. 1904 ko San Luis Mundu Ferian, hanburgerra oso famatua eta goxoa zela jada.
XIX eta XX. mende bitartean sortutako jakia da, baina ez dago zehatz esaterik zein den bere asmatzailea. Honek hainbat zeresan sortu ditu, eta askok norbere asmakizuntzat hartzen dute ogitartekoa. Dena dela, XX. mendean asko garatu da, eta egun, fast food kontzeptuari hertsiki lotuta dago. AEBtako sukaldaritzaren ikonoetako bat da. Hogeiko hamarkadan hasi zen fast food kontzeptuaren baitan garatzen, White Castle etxeak kaleratu baitzuen (Edgar Waldo Ingram izan zen asmatzailea) lehendabizikoz. Berrogeiko hamarkadan McDonald's eta Burger King enpresek izugarrizko bultzada eman zioten, betiere fast food kontzeptuaren baitan.
Osagaiak
Hanburgerra haragi xehatutako ogitartekoa da, eta urteak pasa einean hainbat ezaugarri gehitu zaizkio: apaingarriak, ongailuak eta bestelakoak. Elikaga i honen bilakaerak azkenean multzo batean hartzea ekarri du, eta, gainera, bere historian zehar hainbat eduki gehitu dira, hala nola hirugiharra, gazta amerikarra, letxugak, ozpinak... Horrek guztiak gaur egun esan nahi du hanburgerra batzuetan osagaiez osatutako janari gisa baino gehiago menu bat dela. Bere fama, neurri handi batean, prestatzeko erraztasunari zor dio, jateko orduan soiltasunari, plater edo mahai-tresn berezirik beharrik gabe.
Haragi txikitua
Hanburgerraren osagairik esanguratsuena da esan daiteke. Aspalditik haragi txikitua hainbat plateretako osagaia da. Jatorrizko faseetan, hanburgerra txuleta bat zen eta pixkanaka opilak gehitzen joan ziren. Haragia tradizionalki behiarena izan da, nahiz eta nahasketa kasu batzuk ikus daitezkeen. Era berean, badira bisonte haragia amerikarra, ostruka haragia edo oreinarenak ere. Behi-haragiaren aldaeren barruan, badira behi-arraza bereziak erabiltzen dituzten berezi batzuk, hala nola Aberdeen Angus. Hanburgerraren elementurik eztabaidagarriena da, horregatik haragirik ez duten zenbait ogitartekoak filosofia bera duten zenbaitetan hanburgerra deitzen zaie: barazki hanburgerra, arrainaren hanburgerrak adibidez. Haragi xehatua zapaldu egiten da espatula egoki batekin disko forma izan arte. Zenbait jatetxe historikoek, American White Castle adibidez, laukizuzen forman zerbitzatzen dute. Janari azkarreko ostalaritza-enpresetan, ohikoena haragia haragi industrian bertan xehatzea da, modu egokian eta laster ematen dela gordetzeko izozte-sistema handietan izoztu. Gero, izoztutako pieza hauek salmenta puntuetan masiboki banatzen dira, zuzenean frijigailuetara edo erretegietara joaten dira egosteko metodoaren arabera. Jatetxe gutxik eskaintzen dute haragi freskoa. 1990 eko hamarkadan, janari azkarreko jatetxe-enpresa handiek ahalegina egin zuten “%100 behi” mezua azpimarratzeko, kontsumitzaileari behi-haragia dastatzen ari zela adierazteko, gibela edo gorpuzkiak bezalako gehigarririk gabe. Zenbait kasutan, testuradun proteina begetalak gehitzen zituzten kostuak murrizteko asmoz. Pentsatu behar da haragi xehatuan haragiaren industriako hainbat eduki ezkutatzea erraza dela. Hori dela eta, haragia behi-haragia dela eta haragi-elementu ezberdinik gehitu ez dela frogatzeko ahalegina egiten da.
Haragi xehatuaren gantz edukia kezkagarria da. Badakigu pisuaren %20 eta %40 inguru izan daitekeela. Izan ere, haragiaren koipe-edukia, prestatzeko modu zehatzarekin batera, faktore garrantzitsua bihurtzen da presente dagoen zapore multzoa definitzerakoan. Arau orokorra, samurtasunaren baliorik estimatuenak gantz-eduki handiarekin eta modu tradizionalean labean egindako prestakinekin lotzen dira. Hala ere, gantz gutxiko nahasketak soja proteina kontzentratuak dituztenak ikertu dira,12 zapore balio onargarriak emanez. Gaur egun, haragiaren antzeko ezaugarriak dituen arrain haragia xehatua erabiltzen duten hanburgerrak daude, hegaluzea adibidez.
Gazta
Gazta 1920 ko hamarkadaren amaieran erabili zen lehen aldiz. Bere erabilera esklusibo bihurtu zen gazta hanburgerra deritzonean. Gazta hanburgerraren egiletza hainbat sukaldarik aldarrikatu dute, horietako bat Pasadenako Rite Spot-eko Lionel Sternberger-ek dioenez, 1924 eta 1926 urteetan gazta-hanburgerrak saldu zituen, hori dela eta, bera izan zen hanburgerraren oso ezaguna den aldaera honen asmakuntza. Jakin da, garai hartako menu batetik, 1928 an O'Dell jatetxeak Los Angeleseko gazta hanburgerretan zerbitzatzen ziela bere bezeroei. Apur bat urtutako gazta hanburgerrari erantsi zaio dagoeneko asmatu zenetik lehen hamarkadetan. Provolone, Arzua Ulloa, Rulo de Cabra, Emmental, Camembert, Raclette, Gouda eta Azules dira gazta famatuenak eta hoberen ikusita daudenak.
Nutrizioa
Hanburgerra janari zaborren artean dago eta pertsonaren osasunean ez ditu eragin onak izaten. Bere nutrizio-balio estandarra hauek dira: proteinak 15 g, gantzak 20 g, karbohidratoak 5 g, kaloriak 250 kcal. Patata frijituen nutrizio-balioaren kasuan: 74 g bakoitzeko, kaloria 235 kcal, proteina 3 g, karbohidratoak 29 g, gantz 12 g, zuntz 2 g. Elikagai osasuntsuaren inguruan gizartean dauden joerak iradokitzen du zerbait aldatu behar dela hanburgerren osaeran. Egia esan, hanburgerra, berez, elikagai orekatua da, karbohidratoak, proteinak eta bitaminak ditu, baina hanburgerra ohikoenak koipe gehiegi ditu bere zaporea hobetu eta areagotzeko, batez ere jatorriagatik animalia da iturri dentsitate baxuko kolesterolarena. Kezka asteko edo hileroko dosietan dago, edo produktu honekin ia esklusiboki elikatzean. Dieta orekatu batean hanburgerra kopuru egokia osagaien jatorriaren araberakoa da neurri handi batean. Hanburgerra etxean prestatzea komeni da, haragi xehatuarekin eta kontsumitzaileak harategiko pieza oso batetik aukeratua, ordu batzuk baino gehiago xehatu gabe.
Higienea eta osasuna
Hanburgerrek elikagaien segurtasun-baldintza askoz handiagoak dituzte beste edozein haragia baino, eskuz manipulatutakoa delako arrazoi sinpleagatik. Hasteko, haragi gordinean aurkitu ohi diren lau bakterio-mota nagusiak Escherichia coli, Salmonella, Campylobacter jejuni eta Listeria monocytogenes dira eta moztutako gainazalean bizi dira. Baina haragia txikitu eta oratzen dugunean, masa osoan sartzen ditugu, hazkuntza eta etorkizuneko intoxikazioak bultzatuz.
Batzuek behi edo txahal-haragia ordezkatzen dute oilasko-haragiarengatik, azken honek arrisku gutxiago dituela esaten dutelako errazago digeritzen direlaz gain. Hala ere, ondo dago argitzea oilasko haragiak beste bakterio arriskutsu bat har dezakeela: Salmonella. Pentsatzekoa da kasu askotan haragi xehatuak oxidazio-prozesuak jasaten dituela, eta bere zaporea txarragoa bihurtuz aldatzen du, hori ekiditeko elikagaien industriak antioxidatzaileak sartu ohi ditu kantitate gehiago edo gutxiagotan.
Hanburgerra Euskal Herrian
Ezer ez dirudi hanburgerra bat baino goi-sukaldaritzatik urrunago dagoen janari bat, baina zalantzarik ez dago zenbait tokietan “janari lasterra” gastronomiaren zati garrantzitsu bat dela. Euskal Herrian hanburgerrak fama handia lortu dute azken urtean zenbait errezetari esker. Hemen dira 4 hanburgerra errestaurante ospetsuenak eta egokien baloratuak izan direnak: CAB Comptoir à Burger- Biarritzekoa, Badia, Grand Hôtel Thalasso, A Fuego Negro- Donostikoa eta Hamburgueseria Cuchus- Bizkaia
Hamburgesa gizartean
Hanburgerra, gaur egun ezagutzen den moduan, Estatu Batuetan hasi zen merkaturatzen, baina XX. mendearen erdialdera arte, Bigarren Mundu Gerra osteko garaian, hainbat herrialdetara zabaltzen hasi zen, kontzeptua globalizatuz. janaria.bizkorra. Diru-sarrerak zabaltzeko eta handitzeko nahiak mundu osoko leku eta kultura ezberdinetan frankiziak ezartzeko bultzatzaile gisa jokatzen du, globalizazioaren kontzeptua elikaduraren esparrura hedatuz.
Prestaketa
Hanburgerra ogia erditik moztu eta plantxa beroan txigortu.
Haragi xerra olio tanta batekin plantxan jarri eta gorritzen hasitakoan buelta eman. Honen gainean gazta xerra jarri eta utzi hau urtzen eta haragia egiten.
Hanburgerra muntatzeko lehenik ogiaren azpi aldean uraza, tipula, tomatea, pepinilloa eta aukeratutako saltsa jarri.
Honen gainean haragi xerra gaztarekin jarri.
Amaitu hanburgerra ogiaren txapelarekin.
Oharrak
Gaur egun hegazti edo nahasitako haragiekin  edo barazki hanburgerrak ere prestatzen dira.
Ohikoa da errezeta hau patata frijituarekin aurkeztea.
Jatorrizko errezeta honek aldaera ugari izan ditzake. Hauen artean saltsa mota eta barazki desberdinak, tipula erregosia, arrautza plantxan, ......
Lur-jabe
Lur-jabea lursaileen jabea dena da. Nagusiki lursail handien jabea dena deitzeko erabiltzen den izendapena da, adibidez latifundioak. Historikoki, feudalismo sisteman, Koroarengandik zuzenean lursailak jasotzen zituztenek lur-jabe titulua ere jasotzen zuten. Lur-jabe hauek, era berean, beren lursailetako zati txikiak maila apalagoko lur-jabeen artean banatzen zituzten, betiere haien zerbitzuen eta leialtasunaren trukean, eta hauek lur zati horien zati txikiagoak oraindik eta apalagoak ziren lur-jabeen artean beren zerbitzuen trukean banatzen zituzten, honela feudalismoaren katea etengabe luzatuz.
Santiago Carrillo
Santiago José Carrillo Solares (Gijón, Asturias, Espainia, 1915eko urtarrilaren 18a- Madril, 2012ko irailaren 18a) espainiar politikari komunista izan zen, Espainiako Alderdi Komunistaren buru 1960tik 1982 arte. Espainiako Gerra Zibilean hartu zuen parte eta Frankismoaren aurkako oposizioa (erbestean) eta Espainiar Transizioan pertsonaia garrantzitsua izan zen.
Biografia
Santiago José Carrillo Solares Gijónen jaio zen, Asturiasen, 1915eko urtarrilaren 18an eta hantxe izan zituen lehen urteak, ondoren, Madrilera joan zirelarik.
Aita Wenceslao Carrillo Alonso-Forjador izan zuen, fundizioko langilea eta ama, berriz, María Rosalía Solares Martínez eta bikoteak 5 seme-alaba izan zituen.
1924an, Espainiako Langile Alderdi Sozialista (PSOE) eta Langileen Batasun Orokorra edo UGT erakundeetako buruzagi izendatu zuten aita eta sendiak Madrilera joan behar izan zuen bizitzera. Cuatro Caminos auzo langilean egokitu ziren, zailtasun ekonomikoak atzean utzi gabe, bere aitak erakunde langilean irabazten zuenak ez baitzuen familia handi haren beharrak asetzeko ematen.
Santiago Madrilera joan zenean, Angel Llorcak zuzendutako Cervantes eskolara joan zen, Institución Libre de Enseñanza delakoaren menpekoa zena. Askotan esan zuen Santiago Carrillok garaiko Espainiako eskolarik onenean ikasi zuela. Batxilergoa burutzeko hautatua izan zen, baina bere familiak ezin izan zuen azterketa egiteko eskubidea ordaindu eta ikasketak utzi behar izan zituen; horrela, inprenta batean hasi zen lanean ikastun modura. Hortik denbora gutxira, Langileen Batasun Orokorreko (UGT) eta Juventudes Socialistas de España erakundeko kide egin zen.
1930ean, hamabost urte zituelarik, kazetari modura hasi zen kolaboratzen El Socialista aldizkarian eta 1931ko apirilaren 14an, Errepublika aldarrikatzean, informazio parlamentarioaren ardura eman zioten. Carrillo beste egunkarietako informazio parlamentarioaren kazetari arduradun garrantzitsuenekin egon zen harremanetan: Victor de la Serna (Informaciones), Wenceslao Fernández Flórez (ABC) eta Manuel Azaña (El Sol) beste batzuen artean.
Bere militantzia politikoan, Alderdi Sozialistako gutxiengo iraultzaileenen artean egon zen (gehiengo erreformista baten aurrean). Segituan nabarmendu zen zeukan analisiA gaitasunagatik eta baita dialektika erraztasunagatik ere. Renovación aldizkariaren zuzendaritzatik bere jarrera iraultzailea defendatu zuen, gazteei bere ideiak zabalduz. 1934an, Espainiako Sozialista Gazteen (Juventudes Socialistas) erakundeko idazkari izendatu zuten. Garaiko PSOE alderdian, bi korronte nabarmentzen ziren. Hasieran, nagusi izan zena, erreformistena izango zen, buruak Besteiro eta Indalecio Prieto izan zituelarik. Beste taldea, era berean ugaria, iraultzaileena izan zen, Largo Caballero buruzagi. Carrillo Largo Caballerorekin elkarlanean aritu zen eta, denbora gutxian, honen estimazioa irabazi zuen, bere "delfina" izatera iritsi arte. Gazte langileen batasunaren aldekoa, gaztedi sozialista eta komunistak batu zitezen saiatu zen eta erakunde horiek manifestaldi eta mitinak antolatu zituzten era bateratuan. Izaera trotskista zuen Espainiako Ezker Komunista PSOE alderdian sartzeko ahaleginak ere egin zituen eta, gerora, PSOE bera Internazional Komunistan sartzearen aldekoa izan zen.
1934ko Asturiasko Iraultzako mugimendu iraultzailean hartu zuen eta, horregatik, kartzelara sartu zuten, aita, Largo Caballero eta beste hainbat buruzagi sozialistekin batera. 1936ko otsailaren 16ko hauteskundeetan, Herri Frontea garaile izan zenean, askatuko zuten. Kartzelan egon zen garaian, Largo Caballerorengandik urrundu zen, bere jarrera politikoa moderatua zela kontsideratu baitzuen.
Kartzelatik atera zenean, Espainiako Internazional Komunistako ordezkariek bidaia bat proposatu eta antolatu zioten Moskura, Gaztedi Sozialista eta Komunistarekin beraien bateratzea negoziatzearren. Moskun, Santiago Carrillo liluraturik gelditu zen iraultzarekin eta gazte komunistak eta sozialistak Juventudes Socialistas Unificadas delakoan batzea proposatu zuen. Oinarria Federación de Juventudes Socialistasena izango zen, PSOErekin harremanetan jarraituko zuena. Internazional Komunistara jarraitzaile modura atxikiko zitzaizkien, erakunde trostkistekin zeukaten edozein erlaziori uko egingo zitzaion eta helburu nagusia bi alderdi langileen batasuna izango zen, beti ere, Moskuren pean.
Espainiara itzuli zenean, Hernández Zarzalejoren eta Juventudes Socialistaseko beste hainbat zuzendariren oposizioa izan arren, bateratzea ezarri egin zen eta, prozesu honetan, afiliatu kopurua izugarri hazi zen.
Gerra Zibila
Parisen zela, uztailaren 18ko altxamendu militarrak ustekabean harrapatu zuen Santiago Carrillo. Berehala itzuli zen Espainiara: muga Irundik igaro zuen eta Donostian errepublikako armadara gehitu eta erreboltariek okupatutako hotel baten erasoan parte hartu zuen. Handik zutabe batekin atera zen, Aguilar de Campoorantz Madrileraino iristeko asmoz, baina ez zuen hori lortu eta, aste batzuk Ubide mendietan borrokatu ondoren, Frantziara itzuli zen Kataluniako mugatik sartzeko eta, horrela, Madrilera itzuli zen. Bertan, kapitain graduarekin mendilerroko frontean borrokatu zen.
Hasierako aste horien ondoren, gazte sozialista eta komunisten arteko batasun plana bertan behera utzita, bi erakundeetako buruzagiak berriro elkartu ziren. Kongresu batera deitzeko ideia alboratu eta, irailaren 20an, zuzendaritza batzorde bat sortu zen zazpi sozialista eta zazpi komunistaz osatuta. Santiago Carrillo haren buru eta idazkari nagusi izan zen. Hasiera-hasieratik, Juventudes Socialistas Unificadas taldea bereziki gogotsu agertu zen, altxamenduaren aurka fronte eta unitate guztietan borrokatu zuelarik.
Madrilgo defentsa eta Paracuellosko fusilamenduak
Urriko hilabetean zehar, indar erreboltariek aurrera egin zuten eta, azaroaren 6an, Madrilera iritsi ziren. Gobernuak etsi egin zuen Madril galduko zutelakoan eta Valentziara aldatu zuten egoitza. Bi gutun azal entregatzeko astia izan zuen bakarrik, Miaja jeneralari horietako bat, Madrilgo defentsa antola zezan eta, Pozas jeneralari bestea, Kuartel Nagusia hiritik urrundu zezan. Egun horretan bertan, Santiago Carrillo Espainiako Alderdi Komunistan afiliatu zen.
Berehalaxe, Madrilgo Defentsa Batzordea sortu zen. Goizeko ordu txikietan bilduta jarraitu zuten, errebeldeen aurrerapena gerarazi nahian. Santiago Carrillo Ordena Publikoko kontseilari izendatu zuten. Batzordeak ez zekien zenbaterainoko indarra zuten, baina bazekiten gutxiegi zirela eta gaizki hornituak zeudela. Jendea bildu eta antolatu behar zuten, hiriaren egitura eta gobernuak Madrildik alde egin zuenez jakitun zen herritarren kemena mantentzearren. Gainera, hiria erortzean, arerioa indarberritzen laguntzeari ere ekidin nahi zitzaion eta, beste neurri batzuen artean, kartzeletako presoak eta altxamenduaren aldeko militarrak eta zibilak ebakuatzea erabaki zuten.
Hurrengo goizean, irailaren 7an, Madrilek abiazio eta artilleriaren bonbardaketak jasan zituen. Aurrez aurre egin behar izan zuten borroka eta presoak zeramatzan autobus taldea Paracuellos de Jarama aldera joan beharrean izan zen eta bertan zihoazen presoak fusilatuak izan ziren. Handik bi egunetara, gauza bera gertatu zen Torrejón de Ardozen. Abenduaren 4ra arte, konboi guztiak ez ziren helmugara iritsi. Guztira 2.396 eta 5.000 preso artean, zibil eta militarrak, fusilatu ziren eta beren gorpuak hobi komunetan lurperatu zituzten.
Hogei urte baino gehiago igaro ondoren, Carrillo PCEko Idazkari Nagusi izendatu zuten eta erregimen frankistak Carrillo egin zuen sarraski horien erantzule, hilketak babestu zituelako Ordena Publikoko Kontseilari zen heinean. Historialarien artean eztabaida oraindik pil-pilean dago, Carrilloren postuan ezjakintasuna ezinezkoa kontsideratuz nahikoa kontsentsua badago ere, azaroaren 7koan, behintzat. César Vidal buru duen autore talde batek, berriz, zuzeneko partaidetza esleitzen dio hilketen antolaketan, Ian Gibson edo Ángel Viñas bezalako autoreen ustez, froga garbirik ez badago ere. Carrillok beti ukatu du partaidetza edo erantzukizuna.
1936ko abenduaren 24an, Madrilgo frontea egonkortu zenean, Santiago Carrillok JDM utzi zuen, eta bere indar guztiak JSU alderdiko zuzendaritza politikoan jarri zituen. Erakunde hau bereziki borrokalaria agertu zen gerran zehar, afiliatuen gehiengoa (20.000 baino gehigo) errepublikako armadan integratuta zegoelarik. 1937an, PCE alderdiko idazmahaiko partaide izatera igaro zen, ordezko kide modura.