cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisco de Zurbarán
Ikasketak eta lehenengo obra aipagarriak
Zurbaran Fuente de Cantosen (Badajoz) jaio zen, estuasunik gabeko familia batean. Aita, euskal jatorriko merkataria, 1582tik Extremaduran kokaturik zegoen. Sevillan egin zituen pintura ikasketak 1614 eta 1617. urteen artean. Pedro Diaz de Villanueva margolariaren ikaslea izan zen, eta garaitsu hartan ezagutu zuen Velazquez. 1617 inguruan Marta Paezekin ezkondu zen Sevillan eta ondoren Llerenan hartu zuen bizitokia. Emaztea hil ondoren (1623), Beatriz Moralesekin ezkondu zen bigarrenez (1625), eta 1628an Sevillara aldatu ziren. 1626. urtea baino lehenagoko Zurbaranen obrarik ez da ezagutzen, nahiz eta gauza ziurra den 1619an Llerenako ate baterako Ama Birjinaren irudi bat margotu zuela eta 1622an bere jaioterriko parrokiako erretaulan Arrosarioko hamabost misterioak margotu zituela. 1627an sinatu zuen Kristo gurutziltzatua (ArtInstitute, Chicago), Zurbaranen lehen obra handia, bere garaian oso aintzat hartua.
Ondoren Sevillara joan zen, esan bezala, eta egonaldi hartan hasi zen burubelarri lanean. Hainbat lan egin zuen, besteak beste domingotarren San Paulo komenturako 21 irudiko sail bat eta mesedetako ordenarentzat San Pedro Nolascoren bizitzari buruzko 22 margolan. Nolascori buruzko sailetik hamar margolan bakarrik ezagutzen dira, besterik margotu ez zuelako agian, baina hamar horietan aipagarria da San Pedro Nolascoren ikuskaria (Pradoko Museoa, Madril). 1628-1629 urteetan San Buenaventurako frantziskotarrentzat, besteak beste,Santo Tomas Aquinokoaren bisita San Buenaventurari (1945ean Berlinen suntsitua ) eta San Buenaventura Lyongo kontzilioan margotu zituen. Lan haiekin lorturiko arrakasta zela eta, azkenik Sevillan jarri zen bizitzen, udalbatzak gonbidatuta.
Helduaroa
Zurbaranek Sevillan finkatu zuen bere estiloa, 1629. urte inguruko obretan antzeman daitekeen bezala. Bere bilakaeran eragina izan bide zuten Velazquezen hasierako obrek eta orobat José de Riberarenek.
Erretratuak eta izadi hilak, sinbolismo handikoak, irudikatu zituen arren, bere estiloaren berezitasun bikainenak obra erlijiosoetan erakutsi zituen, fraideen eta Ama Birjinaren irudietan batez ere. Izan ere, naturalismoaren bidez fede erlijiosoa adierazteko gaitasun aparta zuen Zurbaranek. Bere koadroetako apostoluak, santuak eta fraideak eskulturak bailiran daude marraztuta eta xehetasun ikusgarriz irudikatuta dago haien janzkera, halako eran ezen bere koadroetan agertzen diren pertsonaien mirarien, ikuskarien eta estasien egiatasunean sinestarazten baitiote ikusleari. Zurbaranek erakutsi zuen errealismoa eta erlijiotasuna bateratzeko joera hori zen, hain zuzen ere, Kontraerreformak Trentoko kontzilioan artistentzat emandako jarraibidea.
Buen Retiroko enkargua izan zen erregeak eskaturiko bakarra, eta orobat, Zurbaranek gai mitologiko edo historikoez osaturiko obra bakarra (gutxienez gaur arte gorde direnen artean). Adituen ustez, ez zuen izan oso gogokoa gainera, mitologia ez baitzen Zurbaranen gai kuttuna, oso urrunekoa gertzen zitzaiola eta. Gorteko harremanek ez zuten izan, beraz, bere obran eragin handirik, eta probintziako margolaria izaten jarraitu zuen. Ez zuen gizartean sekula osperik izan, nahiz eta erlijio bizitzaren margolari handienetakoa izan zen. Madrilgo egonaldiaren ondoren, dena dela, bere estiloan aldaketa antzeman zen: tenebrismoa alde batera utzi zuen eta Toscanako klasizismoari jarraitu zion gehiago. Bilakaera hori antzeman daiteke, esaterako, 1634. urtean berriro Sevillara itzuli ondoren egindako lanetan.
Sevillako eta Sevilla inguruko monasterioetan bazuten Zurbaranen ezagutza ordurako, eta hainbat enkargu jaso zituen haietatik, batez ere mesedetako ordenaren, frantziskotarren eta kartujoen aldetik. Aipagarriak dira mesedetako fraide oinutsen monasteriorako egindako Santa Apolonia (1636, Louvre, Paris), San Lorentzo eta San Antonio irudiak. 1637-1639. urteen artean, berriz, Jerezen eta Guadalupen jardun zuen lanean, bere karrerako maisulan nagusietakoak izan zirenak egiten. Jerezko kartujarako zenbait koadro egin zuen, hala nola, Mariaren Deikundea, Erdaintzea, Artzainen adorazioa, Magoen adorazioa (gaur egun Grenobleko museoan daude lau koadro hauek) eta Jerezko gudua, eta Guadalupeko jeronimotarren monasteriorako beste batzuk (San Jeronimoren tentaldia, monasterioan bertan gorde dena, besteak beste).
Sevillan, Jerezen eta Guadalupen igarotako urteak izan ziren, hain zuzen ere, Zurbararen urterik oparoenak. 1630-1639 tartea hartzen da, bere urrezko garaitzat. Erlijio gaietan, aipatutakoez gainera kontuan hartzekoak dira Alonso Rodriguez dohatsuaren ikuskaria (1630, San Fernandoko Arte Ederretako Errege Akademia, Madril), Santa Margarita (National Gallery, Londres), Santa Elisabet Portugalgoa (1630-1635 bitartean; Pradoko museoa, Madril), eta aba. Gainerako generoei dagokienez, berriz, izadi hilak egin zituen gehienbat: Izadi hila laranjekin (1633, Norton Simon fundazioa, Los Angeles), Izadi hila irasagarrekin (1635 ing., Kataluniako arte museoa), Agnus Dei (1635-1640 ing., Pradoko museoa, Madril)... Izadi hiletan soiltasuna eta konposizio xehea dira ezaugarri nagusiak, eta nabarmentzekoa dute, orobat, testuren eta koloreen arteko kontrastea.
Azken urteak
1640ko hamarkadari buruzko berri askorik ez dago. Orduan egin zuen, dena dela, Zafrako aldarea (1643-1644), baina 1645az gero gainbehera etorri zen Zurbaran. Garai hartan lortu zuen ospea Murillo margolariak eta konposizio soilagoak, gai atseginagoak, azken batean arte errazago eta herrikoiagoa egiten hasi ziren belaunaldi berriak. Zurbaranen azken obretan belaunaldi berrien moldeetara egokitzeko ahalegina sumatzen da: koadro xumeagoak eta gozoagoak egin zituen, xeheagoak eta sentimentalagoak. Familia Santua eta Andre Maria Sartzez Garbia koadroetan (1659 eta 1661 urteetan eginak hurrenez hurren; Budapesteko Magyar Szépmüvészeti Múzeumen biak) edo Andre Maria eta Haurra agertzen diren koadroetan, adibidez, irudiak hasierako obretakoak baino idealizatuagoak dira eta formak ez dira hain trinkoak. Erlijio emozioaren adierazpena sentimentalismoak kutsatuta agertzen da oro har.
Bezero pribatuen aldetik formato txikiko koadroak egiteko enkargu batzuk jaso zituen arren, azkenaldian Sevillan asko urritu zitzaizkion enkarguak, eta Hego Ameriketara esportatzeko hainbat betelan egin behar izan zuen bizibidea ateratzeko. Gainbehera larriagotuz joan zen eta 1658an Madrilera abiatu zen azkenik, gortera. Han ere ez zuen uste izandako arrakastarik lortu, ordea, eta bizimodu latza izan zuen azken urteetan.
Hegabera
Hegabera (Vanellus vanellus) charadriidae familiako hegazti zangaluzea da, Eurasian eta iparraldeko Afrikan bizi dena.
Deskribapena
28 eta 31 cm arteko luzera du eta 67-72 cm arteko hego-zabalera. Bularraldea eta bizkarra beltzak ditu eta azpialdea zuria. Lumek kolore metaliko berde eta urdinak azaltzen dituzte. Buruaren aurrealdea eta gandorra beltzak dira masailak aldiz zuriak. Hanka gorrixkak ditu. Arra eta emea antzekoak dira, emearen gandorra motzagoa da eta buruko atal ilunak ez dira hain beltzak.
Habitata
Neguaren hasieran populazio handiak iristen dira. Tradizioaren arabera hegaberak ekartzen du negua Euskal Herrira. Padura eta hezeguneak bilatzen baditu ere, inguru hauetako asko landa eremu bihurtu dira eta hegaberak egoera berrira azkar moldatu dira. Itsas-mailatik hasi eta 1000 metroko altuera arteko eremuak okupatzen ditu.
Elikadura
Talde handiak osatzen ditu eta aireportuetan arazo handiak sortzen ditu. Nekazal eremu handietan animalia txikiak jaten ditu. Hankarekin lurra kolpatzen du animaliak atera arazteko eta ondoren mokoarekin harrapatzen ditu. Zizareak, kakalardoak, matxinsaltoak, inurriak, milazangoak, armiarmak eta hainbat molusku jaten ditu, bai eta igelak eta arrain txikiak ere. Dieta osatzeko haziak eta zekaleak ere jaten ditu aldiro.
Ugalketa
70 egunetako ugalketa-zikloa du hegaberak. Habia sinplea egiten du, andarez egindako egitura ahur bat eta lau arrautza berdexka orbaindun jartzen ditu. Bikotekide biek 26-28 egunetan zehar txitatzen dituzte eta txitak jaio bezain laister gai dira ibiltzeko eta beren kabuz elikatzeko. 35-40 egu behar dituzte hegan egiteko. Hegaberek koloniak eratzen dituzte ugalketa garaian eta taldean babesten dituzte habiak harraparien aurrean.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean eta oraindik berak emandako izena darama.
Izen arruntak, euskalkietan
Euskalkietan, euskara baturako izen arrunt nagusitzat hartu den hegabera izenaz gainera, beste hainbat ere baditu: hega-makur, hegalbera, hegal-xuri, itxaxori, itxas-txori, itxas-uso, kina, kiña, mi(n)au(ta), blintxa, gaztelutxarko, paneu.
Henry Roth
Henry Roth (Tysmenytsia, Ekialdeko Galitzia, Austria-Hungaria, - Albuquerque, Mexiko Berria, 1995eko urriaren 13a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.
Emigranteen familia batean sortu zen, eta 1909an familia New Yorkera joan zelarik, auzo behartsuetan eman zuen haurtzaroa, East Sideko ghettoan, Brooklynen eta Harlemen. Unibertsitateko ikasketak amaitu ondoren, lanbide desberdinetan jardun zuen. Bestalde, lotura estua izan zuen Estatu Batuetako talde marxistekin, baina etsipen handia eragin zion jarduera politikoak, bere erlijio judua zela-eta, batez ere. 28 urte eskas zituela eman zuen argitara bere lehen eleberria, Call it sleep (1934, Deitu iezaiozu amets), ospea eman ziona. XX. mendearen hasieran, New Yorkeko ghettoan bizi zen haur judu baten historia du kontagai lan horrek; fikzioa eta autobiografia bateratu zituen Rothek bertan, eta ezaugarri aipagarriena erregistro desberdinak erabiltzeko trebetasuna da.
Harrezkero, hainbat aldiz saiatu zen kontakizun laburrak argitaratzen, baina ez zuen lan harekin adinako arrakastarik izan. 1994. urtean, bere bigarren eleberria argitaratu zuen, Mercy of a Rude Stream (Indar bortitz baten mende) izenburupean (zenbait liburukiz osatua da lana), bere bizitzako bizipenak oinarri harturik, oraingoan ere. Bai lehen aipaturiko obran, bai bigarrenean, haur juduak dira protagonista (bigarren eleberriaren azken liburukietan haurra gizon eginda agertzen da), eta haurrek mundu beldurgarri eta nahasian aurkitzen dituzten zailtasunak erakusten dituzte.
Valentín Barragán
Valentín Barragán Collado (Ziga, Baztan, 1948 aldean - Irun, 2004ko urria) nafar mutildantzari, dantza irakasle eta folklorista izan zen. Mutildantzak irakasten ibili zen, bai Arraiozen, bai Elizondon. 1990eko hamarkadan, haren eskutik berreskuratu zen Arraiozko Erregina ta saratsak tradizioa. Irungo Meaka Dantza Taldea-rekin eta Hernaniko San Joan Konpartsa-rekin ere aritu zen elkarlanean. 2004ko abenduan, hil ondoko omenaldi hunkigarria egin zitzaion Arraiozen.
Telegrafia optiko
Telegrafia optikoa komunikazio sistema izan zen, ikus-seinaleak erabiltzen zuena. Claude Chappe frantziarrak 1792an asmatutakoa izan zen era horretako sistemarik arrakastatsuena. Dorre edo goraguneetan kokatutako estazioak erabiltzen zituen, bakoitzetik hurrengoa ikusteko moduan lerrokaturik zeudenak. Horietako batean zegoen pertsonak egindako seinaleak ondorengo estazioan zegoenak ikusten zituen, eta, horrela, mezua transmititzen zen. Chapperen sistemak ez zuen iraupen luzerik izan, XIX. mendearen erdialdean transmisio elektrikoa etorri zelako.
Historia
Aspaldi hasi zen gizakia mezuak, euskarri fisikoan eraman gabe, urrutira bidaltzen. Sistema batzuek entzumena erabiltzen zuten horretarako. Persiako errege Dario I.a Handiak (K.a 522-486), Indiatik Danubiora iristen zen inperio zabalean mezuak bidaltzeko, ahots eta birika oneko menpekoak erabiltzen zituen mezuak batetik bestera oihukatzeko. Jende asko eskatzen zuen horrek, gehienez ere 200 metroko distantzian egon behar baitzuten oihulariek. Eta haizeak kontra gogor jotzen zuenean ez zen eraginkorra, ezta mezu sekretuak bidaltzeko ere. Gerora, kanpaiak eta antzeko tresnak erabili ziren hotsak urrunago irits zitezen.
Laster ikusmena erabiltzen zuten sistemak gailendu ziren. Greziarrak eta kartagotarrak sua erabiltzen hasi ziren. Gero, erromatarrek eta inkek kea baliatu zuten mezu zehatzagoak bidaltzeko. Eta kezko mezuen sistema nagusitu zen Erdi Aroko eta Aro Modernoko Europan ere. 1588an, Espainiako Itsas Armada Garaiezina Ingalaterrako kostaldera hurbildu zenean, ingelesek Plymouthetik ikusi zituzten ontziak eta handik ordu erdira iritsi zen Londresera berria, keari esker.
Baina sistema horiek ezin ditugu telegrafia optikotzat jo, kode arautu eta bateraturik ez zutelako erabiltzen. Baldintza horiek betetzen zituen lehen sistema Frantzian ezarri zuen Claude Chappék 1792an. Goragune edo dorreetan erloju modukoak jartzean zetzan. Orratzak, ordua adierazi beharrean, zeinuak seinalatzen zituen banan-banan, pixkanaka mezua osatzen joateko. Berehala, nahi beste angelutan okertzen zen hagak ordezkatu zuen “erlojua”, eta angeluak interpretatuz irakurtzen ziren mezuak. “Telégraph” hitza ere orduan erabili zen lehenengoz. Sistema mende erdi inguru egon zen martxan, telegrafia lineen sarea ia 5.000 kilometrora iritsi zen, 534 estazio zituen eta 30 hiri lotzen zituen Paris hiriburuarekin. Paris-Lille lineak 193 kilometro zeharkatzen zituen 15 estazioren bitartez, eta 32 minutu behar zituen, batez beste, mezu oso bat (36 sinbolo) hiri batetik bestera helarazteko.
Beste herrialde batzuetan ere antzeko sistemak abiarazi zituzten; esaterako, José María Mathé donostiar ingeniariak Espainian ezarritako Gaztelako linea. 1846an inauguratutako linea horrek Madril eta Irun lotzen zituen 52 estazioren bitartez, Valladolid, Burgos, Gasteiz eta Donostian barrena. Baina, XIX. mendearen erdialdean, elektrizitateak eta Morse kodeak ekarritako iraultzarekin, telegrafia optikoa bazterrera utzi zen.
Alfredo Alonso-Allende (argipena)
Alfredo Alonso-Allende izan daiteke:
Yushi Yamaya
Yushi Yamaya (山谷 侑士) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos.
Myzomela melanocephala
Myzomela melanocephala Myzomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Puebla del Maestre
Puebla del Maestre Badajozko udalerria da, Campiña Sur eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 777 biztanle zituen.
Parbattia
Parbattia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Parbattia vialis da.
Guiscriff
Guiscriff (bretainieraz Gwiskri) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Donibane Garaziko herriko etxea
Donibane Garaziko herriko etxea Donibane Garazi baxenabartar hiriburua gobernatzen duen udal erakundea da. Horren buruan auzapeza dago, zein 1793tik aurrera hauteskunde unibertsalen bidez aukeratzen den.
Egungo auzapeza Laurent Intxauspe hautagai independente da.
Egoitza
Herriko etxearen egoitza 1950eko hamarkadatik Mansart etxea da, hiriaren erdigunean dagoen eraikina, Charles de Gaulle enparantzan.
Auzapezak
Donibane Garaziko auzapeza, demokratikoki hautatua eta boto gehien jaso dituena, herriko etxeko gobernuburua da, bertako atalak zuzendu eta koordinatzeaz arduratzen dena, bai eta Donibane Garazi beste udalerri edo erakunde batzuekiko harremanetan ordezkatzeaz ere.
2020tik 2026rako legealdiko auzapeza Laurent Intxauspe da.
Funzioak
Auzapezak funtzio bikoitza du:
Berezko botereak ditu:
Ștefan cel Mare (Călărași)
Ștefan cel Mare Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Donibane Garaziko herriko etxea
Kontseilua
Donibane Garaziko herriko kontseilua 19 kontseilariz osatua da, zuzeneko sufragio unibertsalean hautatuak direnak sei urterentzat. 2014az geroztik, herriko kontseilariak bozketa proportzionalaren bidez hautatzen dira, zerrendatik, eta buruan heltzen den zerrendari emana den gehiengoaren prima duten bi itzuli egiten dira.
Batzordeak
Hauek dira gaur egun herriko etxean eta bertako kideek dituzten batzordeak:
Botifler
Botifler, jatorriz, Espainiako Ondorengotza Gerran, Filipe V.a Espainiakoaren aldekoak izendatzeko ezizena zen. Berez, frantsesezko beauté fleur ("lore eder") esalditik eratorria omen litzateke, alegia, Borboi etxearen ikur den liseko lorearen izendapena.
Beste aldekoak aguillots ("arranokumeak"), vigatans edo maulets ezizenak jasotzen zituzten.
Dena den, gaur egun Katalunian espainiar nazionalistei mespretxuz izendatzeko ezizenetako bat bilakatu da, "saldu" edo "traidore" esnahaiaz.
Ilhavo
Ílhavo Portugalgo Aveiroko barrutian dagoen kontzejua da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 40.349 biztanle zituen.
Encheloclarias kelioides
Encheloclarias kelioides Encheloclarias generoko animalia da. Arrainen barruko Clariidae familian sailkatzen da.
Ángel Vázquez
Ángel Vázquez Iglesias (Lazkao, 1980ko maiatzaren 9a - ) euskal txirrindulari ohia da. 2005 eta 2007 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
Troskaetako koba
Troskaetako koba Ataun en, Intzartzu mendian dagoen kobazuloa, 580 metrotara. Sektore horretako kobazulo garrantzitsuena da, XIX. mendean ere izen horrekin ezaguna eta artaldeak nahiz pertsonak babesteko erabilia.
Aranzadi ko Manuel Laborde eta Jesus Elosegi espeleologoek leize-hartz en (Ursus spelaeus) zenbait hezurdura aurkitu zituzten bertan, 1946an. Geroago, M. Crusafontek zenbait hezur atera zituen, eta T. De Torresek 1987 eta 1988an egindako aztarnategiaren indusketa sakonaren ondorioz material ugari atera zuen.
1.000 metro inguruko garapena du eta 70 metroko malda. Sarrera-gela pasatuta, aurrera eta beherantz eginez, hainbat pitzadura eta gela daude; horietako bat da Crusafont leizea edo hartzen leizea deitutakoa, bertan zeudelako lurperatuta Pleistozeno ko hartz horien aztarna ugari. Estalaktite n formazio ikusgarrien bukaeran urmael bat dago ("Laguna deseada").
Material paleontologikoei buruzko ikerketa lan partzialak daude, Kurtenek (1955), Altunak (1972) eta Torresek (1984) eginak. Eta T. de Torres, R. Cobo eta A. Salazar analisi paleontologiko osatuena argitaratu zuten Munibe aldizkarian (43. zk., 1991), eta proposatu Troskaetako hartz populazioa Ursus spelaeus hartzaren azpiespezie batekoa zela.
San Telmo museoan dago bertan aurkitutako hezurdura bat erakusgai, berregindakoa.
Brûlon
Brûlon Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brûlon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.445 ziren. Familiak 638 ziren, horien artean 232 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 148 bakarrik bizi ziren emakumeak), 201 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 178 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 715 etxebizitza zeuden, 642 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 566 etxeak ziren eta 143 apartamentuak ziren. 642 etxebizitza nagusietatik 391 bere jabearen bizilekua ziren, 239 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 15 etxek gela bat zuten, 57 etxek bi zituzten, 90 etxek hiru zituzten, 168 etxek lau zituzten eta 311 etxek bost zituzten. 363 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 322 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 224 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 837 ziren, horien artean 650 aktiboak ziren eta 187 inaktiboak ziren. 650 pertsona aktiboetatik 600 lanean zeuden (321 gizon eta 279 emakume) eta 50 langabezian zeuden (23 gizon eta 27 emakume). 187 pertsona inaktiboetatik 88 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brûlon udalerrian 659 unitate fiskal zeuden, 1.499 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.923 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 90 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Brûlon udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.280 hektarea erabiltzen.
Hacker Kultura
Hacker kultura pertsonen azpikultura bat da.
Brûlon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta 2 anbulantzia zegoen.
Hacker Kultura
Hackerren asmoa software sistemen mugak sormenez gainditzeko erronka intelektualari aurre egitea da; beti era berritzaile eta sortzaile batean. Horretarako etengabeko auto-ikaskuntza prozesuak erabiltzen dituzte erronka berrien bila.
Hala ere, hacker bat definitzeko ezaugarria ez da egindako jarduera bera, (adibidez, programazioa), baizik eta egindako modua da. Egindakoa zerbait zirraragarria eta esanguratsua izan beharko luke.
Hacker kultura jatorriz akademian sortu zen 1960 inguruan MIT en.
Brûlon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Termometro
Termometroa, tenperatura neurtzeko tresna da. Galileo Galileik asmatutako termoskopioa hartzen da geroko termometroen aitzindaritzat.
Hainbat autorek Cornelis Drebbel, Robert Fludd, Galileo Galilei edota Santorio Santorio aipatu dituzte termometroaren asmatzailetzat. Termometroa, ordea, ez zen izan gizabanako bakarrak behingoan egindako asmakizuna, baizik eta hainbat gizabanakok urte askoan egindako ondoz ondoko ekarpenekin pixkanaka sortutako garapena.
Funtzionamendua
Termometroen funtzionamendua, material desberdinen dilatazioan oinarritzen da. Oraintsu arte, merkuriozko termometroak oso erabiliak izan dira, baina orain debekatuta daude, merkurioak dakarren kutsaduragatik. Gaur egun, erabiliagoak dira termometro digital elektronikoak.
Tenperatura neurtzeko eskala desberdinak daude. Celsius eskala da herrialde gehienetan erabiltzen dena; eskala honen zeroa, uraren izozte puntuan jartzen da eta uraren irakite puntuan 100 gradutan jartzen da. Sistema Internazionalean Kelvin gradua da tenperatura neurtzeko unitatea.
Stejaru (Teleorman)
Stejaru Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Urtarrilaren 7
Urtarrilen 7a gregoriotar egutegiaren urteko zazpigarren eguna da. 358 egun falta dira urtea amaitzeko, 359 egun bisurteetan.
Kanpo estekak
Urtarrilaren 6 | Urteko egutegi | Urtarrilaren 8
Izara Santuaren kapera
Izara Santuaren kapera, Italiako Turin hirian dagoen kapera bat da, Turingo katedralaren alboan. Mundu mailan katoliko askok denbora luzez Jesus Nazaretekoaren irudia zuela uste izan zuten Izara Santuaren gordelekua da.
1668-1694 artean Guarino Guarini arkitektoak barroko estiloan eraikiarazi zuen.
Ergonomia
Ergonomia objektu, makina, ekipamendu eta azpiegiturak gizakiaren ahalmen fisiko eta kognitiboetara egokitzeko baliatzen diren tekniken multzoa da, horien erabilera erraztu eta erosoago egin, produktibitatea handitzearren, gizakizaren osasuna eta segurtasuna zaintzearekin batera. jakintz-arlo anitzeko diziplina da eta ingeniaritza, psikologia, diseinua eta beste zenbait arlo barnehartzen ditu.
NA-7065
NA-7065 edo Urritzolako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7010 nafar errepideko 20,07 kilometroan hasi eta Arakilen dagoen Urritzola kontzejura arte doa. Errepidea 1,49 kilometro luze da.
Helléan
Helléan (bretainieraz Helean) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Urriko Iraultza
Urriko Iraultza edo Iraultza Boltxebikea (batzuetan ere Azaroko Iraultza, Mendebaldeko egutegiaren arabera azaroan gertatu baitzen) 1917ko Errusiako Iraultzaren bigarren urratsa izan zen, lehenengoa Otsaileko Iraultza zen eta.
Vladimir Leninen agindupean, boltxebikeak, Ezkerreko Sozialista-Iraultzaileak eta anarkistak batu ziren historiako lehen iraultza komunista burutzeko. Petrograd hiriko ekimen iraultzaile garrantzitsuak Leon Trotski buru zuen Petrogradeko Sobiet eta Adolph Joffe buru zuen Komite Militar Iraultzailearen menpe zeuden.
Tsarren menpeko lurralde guztietan onarturik izateko arazoak izan zituen gobernu berriak. Gainera, Lehen Mundu Gerra bukatutakoan, Mendebaldeko herrialdeek iraultzaileen kontrako nazioarteko armada (Armada Zuria) bidali zuten Errusiara, Errusiako Gerra Zibila eraginez (1918-1920). Hala ere, Trotskik prestatutako Armada Gorriak garaitu zuen, independentzia lortu zuten hainbat herrialde (hala nola Ukraina) berriro Moskuren mende jarriz.
Aurrekariak
Errusiako Iraultza Lehen Mundu Gerra bete-betean zela gertatu zen, baina haren aurrekariak aurkitzeko hainbat hamarkada egin behar dugu atzera. Errusiar Inperioa gainbeheran zetorren garai hartan. XIX. mendean eta XX.aren hasieran ez zuen lortu bere egitura politiko, ekonomiko eta sozial zaharkitua modernizatzea, bere hartan eusten zion monarkia autokratikoari, tsarraren figura ardatz zuela. Errusian ordurako gertatua zen lehen Industria Iraultza, nahiz eta haraino berandu iritsi. Baina egoera ekonomikoaren inguruko ezinegona handia zen. Nikolas II.aren aitona Alexandro II.ak hainbat erreforma liberal abiarazi zituen herrialdean, egoerari buelta emateko, baina mugimendu sozialista eta anarkista gorantz zihoazen, eta 1881eko martxoan erail zuten. Haren seme Alexandro III.ak atzera egin zuen aitaren erreforma guztietan; berriro ere autokrazia indartu zuen.
Alexandro III.aren heriotzarekin (nefritisak eragina), Nikolas II.ak hartu zuen bere gain Inperioa. Haren seme Alexei Nikolaevitxek hemofilia zuen; eta, gaixotasun hori sendatu edo kontrolatzeko, Grigori Rasputin mistikoaren laguntza eskatu zuen. Alexandraren eta Rasputinen arteko harremana handia izan zen. Mistizismoan eta erlijiozaletasunean erorita, bere gain hartzen zituen kudeaketa lan guztiak, baita Lehen Mundu Gerrako frontean egotearena ere. 1914ko uztailaren 31n Errusia gerran sartu zen, eta hurrengo egunean Alemaniak gerra deklaratu zion Errusiari. Egin diren zenbatespenek diotenez, 3,3 milioi errusiar hil ziren Lehen Mundu Gerran. Armada Inperialak zailtasunak zituen bere galerei aurre egiteko, eta gainera Agintaritza Nagusia ezgai zelako mezua hedatzen hasi zen. Horretaz gain, janaria eta erregaia falta ziren Errusian.
Hala ere, 1914ko abuztuan klase guztiek eta ia alderdi guztiek bozkatu zuten gerraren alde. Alderdi Boltxebikea eta, bereziki, Vladimir Lenin, agertu ziren gerraren aurka. Aurkariek "porrotistak" deitzen zituzten. Gerra deklarazioak errusiar nazionalismoaren gorakada ekarri zuen gizarte osoan, barne arazoak alde batera utzita denbora batez. Armadak lehen garaipen batzuk lortu zituen Galitzian 1915ean eta Brusilov Ofentsibarekin 1916an, baina porrot garrantzitsuak ere izan zituen, adibidez Tannenbergeko gudua 1914an, Masuriako Lakuetako bigarren gudua 1915eko otsailean, eta Errusiar Poloniaren galera 1915eko maiatzetik abuztura.
Morala igotzeko eta bere lidergoa indartzeko helburuarekin, 1915eko udazkenean Nikolasek iragarri zuen Armadaren gaineko kontrola bere gain hartuko zuela, gomendio orokor guztien aurka. Emaitza oso txarra izan zen hiru eremutan. Lehenik eta behin, monarkia eta geroz eta gutxiago atsegin zuen jendeak, gerrari loturik zegoelako; bigarrenik, Nikolas estratega militar ona ez zenez, eta lider eskasa zenez, bere komandanteak ere sutu zituen; hirugarrenik, frontean zegoenez, ezin zuen gobernua gidatu. Frontean zegoenean, alemaniar jatorriko Alexandra tsarinak hartzen zuen agintea. Herrian hedaturik zegoen zurrumurruak zioenez, Alexandrak espioitzan ziharduen, eta Grigori Rasputinen agindupean ari zen. Tsarina ez zen agintari eraginkorra, behin eta berriro aldatzen zituen lehen ministroak, eta Duma haserrarazi zuen.
Lehen aipatutako 3,3 milioi hilei zaurituak eta desagertuak gehituz gero, 1917ko urtarrilerako sei milioi gizabanako galduak zituen Errusiako Inperioak. Mutinak ohikoak ziren, morala baxu zegoen, eta aukera gutxi ziren desertatutako soldaduak ordezteko. Hilero 34.000 soldaduk desertatzen zuten. Tsarra frontean zegoelarik, Duma eta Stavka haren kontroletik at lan egiten hasi ziren.
Naoki Tsubaki
Naoki Tsubaki (椿 直起) Japoniako futbolaria da.
Puebla del Prior
Puebla del Prior Badajozko udalerria da, Tierra de Barros eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 545 biztanle zituen.
Besigheim
Besigheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Urriko Iraultza
Aurrekariak
Baina ez ziren horiek izan aurrekari bakarrak. Herritar soilek geroz eta okerrago bizi zuten aristokraziaren eta euren arteko harremana. Nekazariek arazoak zituzten lur-jabeekin, eta geroz eta gehiago joaten ziren hirietara, industria hasi berrietan lan egitera. Hirietan Mendebaldetik etorritako ideia politikoak langileen artean hedatzen ari ziren. Proletarioen ezinegona gero eta handiagoa zen, bai porrot militarrengatik, bai janari ezagatik. 1905ean Errusia-Japonia Gerraren porrota jazo zen, eta urte berean 1905eko Errusiako Iraultza eta 1905eko Igande Odoltsua. Egun hartan, tsarraren tropek armarik gabeko manifestazio baketsua tirokatu zuten, eta 1.000 inguru pertsona erail. Urte hartan bertan, Potemkin korazatuaren mutina gertatu zen. 1905eko Iraultzaren ostean egoera ez zen hobetu, eta matxinada orokorreko egoeran sartu zen Errusia. 1917an berriro agertu zen bere gordinean iraultza, eta tsarra erortzea ekarri zuen.
Isabel Allende
Isabel Allende Llona (Lima, Peru, 1942ko abuztuaren 2a-), idazle, kazetari eta irakasle txiletarra da. Liburuak idazteaz gain, telesail eta filmetarako gidoiak idatzi ditu, eta kazetaria izan zen urte luzez. Bere lana oso arrakastatsua izan da mundu osoan, eta 35 hizkuntzatara itzulia izan da.
Familia eta ikasketak
Tomas Allende Pesse diplomatikoaren (Salvador Allenderen, Txileko presidentearen lehengusua) eta Francisca Llona Barrosen alaba. Liman jaio zen bere aita Txileko enbaxadan idazkari gisa lanean ari zela. Hiru anai-arreben artean zaharrena da, bere bi anaiak Juan eta Francisco dira. Isabel Allendek erro euskaldunak ditu aitaren aldetik eta portugesak eta euskaldunak amaren aldetik.
Urriko Iraultza
Aurrekariak
1916an Rasputin, Alexandra tsarina eta tsarra eraisteko kolpe saiakera politiko eta militarrak ugaritu ziren. Garrantzitsuena 1916ko udazkenean izan zen, Alderdi Oktubristak, Errusiako Alderdi Aurrerakoiak eta kadeteek prestatua. Parte-hartzaileek estatu kolpea bultzatu nahi zuten herri-iraultza ekiditeko asmoz, baina asmoa ez zen aurrera eraman hainbat atzerapen izan zituztelako; azkenean, burgesiak nahi ez zuen iraultza gertatu zen. Leninek dioenez, eskuinaren helburua "monarka baten ordez beste monarka bat jartzea" zen, "ahal izanez gero, Romanov bat". 1916ko otsailean estatu kolpe politiko bat gertatzea posible zela ikusten zuten tsarraren gertuko hainbatek. Azaroaren 18an [azaroaren 5a], Nikolas Nikolaevitxek esan zion liberalizazio politikoa bultzatzen ez bazuen laster galduko zuela tronua. Abenduaren 17an, Feliks Jusupov printzeak eta beste politikari eskuindar batzuek Grigori Rasputin hil zuten.
Isabel Allende
Ezkontzak eta seme-alabak
1959an Txilera itzultzean Miguel Friasekin berriz aurkitu zen; 4 urte beranduago ezkondu egin ziren. Bikoteak bi haur izan zituen: Paula (1963-1992) eta Nicolas (1967), biak Santiagon jaio ziren.
Irmgard Seefried
Irmgard Seefried (Köngetried, Bavaria, 1919ko urriaren 9a - Viena, 1988ko azaroaren 24a) alemaniar opera abeslaria izan zen.
Isabel Allende
Ezkontzak eta seme-alabak
1973ko irailaren 11ko Salvador Allenderen aurkako estatu kolpearen eta Pinocheten diktaduraren ezarpenaren ondorioz, Txiletik ihes egin zuten 1973an. Allende eta bere familia Venezuelara erbesteratu zen, 1988ra arte bertan bizitzeko.
Aristotelesen biologia
Teoriak bost prozesu biologiko nagusi deskribatzen ditu; metabolismo a, tenperaturaren erregulazioa, informazioaren prozesamendua, enbriogenesi-a eta herentzia. Bakoitzaren definizioak detaileren bat utzi du, biologo modernoek bertatik modelo matematiko batzuk sortzea ahalbidetuz. Aristotelesen metodoak ere antzekotasunak ditu biologo modernoek erabilitako zientzia-estiloarekin, area berri bat esploratu, datu-bilketa egin, patroi berri batzuk aurkitu, eta horietatik abiatuz azalpen posibleak ematen ahalegintzen baita. Ez zuen esperimenturik burutu, zentzu modernoan, baina animalia ezberdinen behaketak burutu zituen, baita disekzio batzuk ere. Berak 500 hegazti, ugaztun eta arrai ezberdin izendatzen ditu, baita dozenaka intsektu eta ornogabe ere. Ehun animalia baina gehiagoren anatomia ere deskribatzen ditu.
Isabel Allende
Ezkontzak eta seme-alabak
Bere liburuak aurkezteko etengabeko bidaiek bikotea banandu zuten. Dibortziatu ondoren, Willie Gordonekin ezkondu zen 1988ko uztailaren 7an San Franciscon. 2015ean, 27 urteren ondoren, banandu egin ziren. 1988tik Estatu Batuetan bizi da eta 2003an nazionalitatea eskuratu zuen.
Bizitza publikoa
1959tik 1965era bitarten Agrikultura eta Elikaduraren alde Nazio Batuen Erakundean (FAO) lan egin zuen Santiagon. Europan ere hainbat urte igaro zituen, bereziki Brusela eta Suitzan.
Aristotelesen biologia
Biologiari buruzko Aristotelesen idatziak, zientziaren historian lehenak, liburu ezberdinetan banatuak daude, biziraun duten bere lanen laurden bat izanik gutxi gorabehera. Biologiaren inguruko testu nagusiak Animalien historia, Animalien generazioa, Animalien mugimendua, Animalien aurrerabidea, Animalien atalak eta Arimaren inguruan izan ziren.
Isabel Allende
Bizitza publikoa
1967tik aurrera, Paula aldizkarian parte hartu zuen, gai desberdinen inguruko artikulu ugari idatzi zituelarik. Horren ondoren, Mampato aldizkari infantilean kolaborazio batzuk egin zituen eta 1973-1974 zuzendari ordea izan zen. Gainera, bi haur liburu idatzi zituen, Lauchas y lauchones eta La abuela Panchita. Txileko bi telebista katetan lan ere egin zuen.
Aristotelesen biologia
Metabolismoa
Metabolismoa zelulan gertatzen diren erreakzio eta prozesu fisiko-kimikoen multzoa da. Elkarren artean erlazionatuta dauden prozesu hauek biziaren oinarri dira maila molekularrean, eta zelulen hainbat ekintza ahalbideratzen dituzte, hala nola, zelularen hazkuntza, ugalketa, egituren mantenua, kitzikapenei erantzuna eta abar.
Isabel Allende
Bizitza publikoa
1970eko hamarkadaren hasieran antzerki munduan murgildu zen. Bere lana El embajador 1971n estrenatu zen eta 1973an La balada del medio pelo eta Yo soy la Tránsito Soto. Herrialdea utzi baino zertxobait lehenago Los siete espejos plazaratu zen.
Aristotelesen biologia
Metabolismoa
Metabolismoa bi prozesu konjokatutan banatzen da: katabolismoa eta anabolismoa. Erreakzio katabolikoek energia askatzen dute; glukolisia adibidez, glukosa bezalako konposatuen degradazio prozesu bat da, eta honen emaitza bere lotura kimikoetan metatutako energiaren askapena da. Erreakzio anabolikoek aldiz, energia erabiltzen dute lotura kimikoak sortu eta zelulen osagaiak egiteko, proteinak eta azido nukleikoak esate baterako. Katabolismoak eta anabolismoak elkarren menpekotasuna dute, eta bien artean metabolismoa osatzen dute.
Isabel Allende
Bizitza publikoa
1988an Txilera bidaiatu zuen urriko plebiszituan bozkatzeko, non Pinochetek galdu egin zuen. 1990an Txile demokraziara itzuli zen Patricio Aylwin buru zuela.
Aristotelesen biologia
Metabolismoa
Metabolismoko erreakzio kimikoak zehazki antolatuta daude, zelularen baliabideak behar bezala erabili eta xahuketa saihesteko. Erreakzioek, bide metabolikoak jarraitzen dituzte, eta berauetan konposatu kimiko bat (substratua) eraldatu egiten da beste bat emanez (produktua); azken hau beste erreakzio bateko substratua izango da, eta honela, erreakzio sekuentzia bat gertatuko da, non entzima desberdinek parte hartuko duten (normalean entzima bat erreakzio bakoitzeko). Entzimak ezinbestekoak dira metabolismoan, erreakzio fisiko kimikoak azkartzen baitituzte, berez gertatzeko zailak diren erreakzio termodinamikoak erraztuz. Entzimek, bide metabolikoen erregulatzaile bezala ere jokatzen dute, zelularen beharrizan eta inguruaren arabera edo beste zelulen seinaleen arabera beren funtzionatzeko gaitasuna aldatuz, eta ondorioz bide metabolikoaren aktibitate guztia aldatuz.
Isabel Allende
Bizitza publikoa
1992an bere alaba Paula hil egin zen, 28 urte zituela, Madrideko klinika batean koman egon ostean. Bere heriotzak Paula idaztera bultzatu zuen, liburu autobiografikoa. Bi urte beranduago The Isabel Allende Foundation sortu zuen bere alabaren omenez, boluntariotzan jardun baitzuen Venezuela eta Espainian hezitzaile eta psikologo gisa.
Irmgard Seefried
Aita musikazalea zuen; pianoa eta biolina jotzen zituen, eta abesbatzetako zuzendaria zen. Aitaren laguntzaz ezagutu zituen, oso gazte zela, Humperdinck eta Mendelssohnen lanak. Idazkaritza ikasteaz gainera, Augsburgoko eta Municheko kontserbatorioetan ikasi zuen. 1938an, Herbert von Karajanek Aidako emakumezko apaiza kantatzeko hartu zuen. 1943an, Vienako Operan egin zuen debuta, Maisu kantariak laneko Eva paperean; 1944tik 1945ra bitartean, opera horretako kide izan zen. 1945ean, Vienako Volksoper berriz zabaltzeko kontzertuan, Martzelinarena jokatu zuen, Beethovenen Fidelio lanean. Hala ere, bai Vienan bai Salzburgon Mozarten errepertorioan espezializatu zen. Covent Gardenen ere izugarrizko arrakasta lortu zuen. Bruno Walterrekin Estatu Batuetara joan zen Gustav Mahlerren Lehenengo sinfoniarekin debuta egiteko, eta ondoren, New Yorkeko Metropolitan Operan aritu zen Figaroren ezteiak operan (1953). Bere karreraren unerik gorenean, Paula Novikova irakaslearekin landu zuen bere ahots-teknika, eta, hala, bere errepertorioa asko zabaldu zen: Haendel (Julio Zesar), Purcell (Dido eta Eneas), Poulenc (Karmeldarren elkarrizketak), Alban Berg (Wozzeck). Seefriedentzat eta bere senarrarentzat Hezek Ariost (1964) idatzi zuen, eta, Franck Martinek, berriz, Maria Triptychon (1968). Hala ere, 1970eko hamarraldian ahotsa galtzen joan zen, eta irakaskuntzara bideratu zuen bere indarra.
Aristotelesen biologia
Metabolismoa
Organismo baten metabolismoak erabakitzen du zein sustantzia izan daitezkeen beretzat elikagarriak eta zein aldiz toxikoak. Adibidez, zenbait prokariotok hidrogeno sulfuroa elikagai bezala erabil dezakete, baina gas hau pozoitsua da animalientzat. Metabolismoaren abiadurak, organismo batek behar duen elikagai kopuruan ere eragina du.
Isabel Allende
Bizitza publikoa
2010eko irailean, Txileko Literaturaren Sari Nazionala irabazi zuen. Isabel Allende sari hau jaso duen laugarren emakumea izan da; aurrekoak Gabriela Mistral (1951), Marta Brunet (1961) eta Marcela Paz (1982) izan ziren. Hurrengo urtean, Hans Christian Andersen Literatura Saria jaso zuen, Odensen ematen dena, idazle daniarraren jaioterrian.
Alfredo Alonso-Allende Arregi
Alfredo Alonso-Allende Arregi (Bilbo, 1880ko irailaren 5a — 1950?) bizkaitar ongilea izan zen.
Isabel Allende
Estiloa eta gaiak
Plano literarioan Isabel leku, garai eta pertsonaia batzuk sortuz hasten da beti eta, berak dioenez, historia bere kabuz hartuko du forma. Bere liburu batzuk eskutitzetan eta hausnarketa pertsonaletan oinarriturik daude. Honen adibide dira La casa de los espíritus eta Paula, bere alabaren ohorean idatzi baitzituen. Aditu askok azken obra hau autobiografikoa dela badiote ere, Isabelek memoriak direla aitortzen du, errealitatetik urrun dauden oroitzapen bilduma.
Urriko Iraultza
Otsaileko Iraultza
Otsailaren hasieran, Petrogradoko langileek hainbat greba eta manifestazio hasi zituzten. Martxoaren 7an [otsailaren 22an] Petrogradoko industria lantegi handieneko Putilov fabrikako langileek greba iragarri zuten.
Alfredo Alonso-Allende Arregi
Mehategi-ingeniaria ikastetez, ez zuen bere ogibidea bete. 1940/50 hamarkadan 5 milioi pezeta eman zizkion Bilboko Ospitale Zibilari pabilioi berria eraiki zedin, gaurdaino bere izena daramana, bai eta Ricardo Inurriak egindako bere eskultura ere.
Isabel Allende
Estiloa eta gaiak
Umorea bere obretan integraturik dago, bai lan literarioetan eta baita kazetaritza lanetan ere. Kazetaritzan zebilenean hartu zuen joera umoristiko hau, eta bere obretan eta bere hitzaldietan ere islatzen da hau guzti hau.
Kazetaritzan zebilenean, bere lotsa faltagatik bereizten zen. Etxeetan sukalderaino sartzen ahalegintzen zen eta edonolako galdera pertsonalak egiteko gai zen inolako arazorik gabe.
Obra mota hauetaz gain, eleberri historikoak idatzi izan ditu, Inés del alma mía- Inés de Suárezen bizitzan oinarritua, Txilera ailegatu zen lehen emakumea- edo “La isla bajo el mar, Saint Domingueko (gaur XVIII mendearen amaierako Haiti) Zarité deituriko esklabo baten bizitza kontatzen duena.
Aristotelesen biologia
Metabolismoa
Metabolismoaren ezaugarrietako bat honakoa da: Espezie oso desberdinen artean, oinarrizko bide metabolikoak oso antzekoak izatea. Adibidez, Krebs zikloa bezala ezaguna den bide metabolikoaren pauso kimikoen sekuentzia, unibertsala da Escherichia coli bezalako bakterio zelulabakar eta elefantea bezalako organismo zelulaniztunentzat. Ziur aski hain zelula mota desberdinek bide metaboliko bera erabiltzea, bidearen efizientzia handiari, eta eboluzioan izandako agerpen goiztiarrari zor zaie.
Tomiño
Tomiño Galiziako Pontevedrako probintziaren hego-mendebaldean kokatzen den udalerria da, eta O Baixo Miño eskualdean dago. Iparraldetik Gondomar udalerriarekin mugatzen du, ipar-ekialdetik Tui udalerriarekin, ekialde eta hegoaldetik Portugalekin, hego-mendebaldetik O Rosal udalerriarekin eta mendebaldetik berriz Oia udalerriarekin.
Urriko Iraultza
Otsaileko Iraultza
Istiluak itzaltzeko, tsarrak armadara jo zuen. Gutxienez 180.000 soldadu zeuden prest hiriburuan, baina gehienak ez zeuden entrenatuta edo zaurituta zeuden. Ian Beckett historialariak 12.000 inguru fidagarritzat jo zitezkeela iradokitzen du, baina hauek ere jendetzaren artean aritzeko arazoak zituela zioten, batez ere hainbate emakume zeudela ikusita. Arrazoi honegatik, martxoaren 11n [otsailak 26], tsarrak armadari istiluak indarrez amaitzeko agindu zionean, tropak matxinatzen hasi ziren. Inork ez zuen istiluekin aktiboki bat egin, baina ofizial asko fusilatu edo ezkutatu egin ziren; goarnizioak protestak geldiarazteko zuen gaitasuna ia baliogabetua geratu zen, tsarraren erregimenaren ikurrak hiri osoan azkar eraitsi ziren, eta hiriburuko gobernu agintaritza erori egin zen, Nikolasek goiz hartan Duma luzatu izanak ez zuen lagundu ere, jarduteko legezko aginpiderik gabe utziz. Dumaren erantzuna, bloke liberalak eskatzen zuena, aldi baterako batzorde bat ezartzea izan zen, legea eta ordena berrezartzeko; bien bitartean, alderdi sozialistek Petrogradeko Sobieta ezarri zuten, langileen eta soldaduen ordezkari izateko. Gainerako unitate leialek hurrengo egunean aldatu zuten leialtasuna.
Tomiño
Parrokiak
Udalerri hau 15 parrokietan banatuta dago:
Urriko Iraultza
Otsaileko Iraultza
Tsarrak Petrogradora itzultzeko errege trena zuzendu zuen, martxoaren 14an [martxoaren 1a], baina iraultzaile talde batek atxilotu zuena Malaia Vixeran. Tsarra, azkenean, Pskovera iritsi zenean, Nikolai Ruzski armadako buruak eta Alexander Gutxkov eta Vasili Xulgin Dumako diputatuek, batera, tronutik abdikatzeko iradoki zuten. Martxoaren 15ean [martxoan 2] egin zuen, bere izenean eta, ondoren, bere semearen izenean ere hala egiteko aholkua jaso ondoren. Nikolasek bere anaia Errusiako Mikel Romanov Duke Handia izendatu zuen bere oinordeko izateko. Baina duke handia konturatu zen gobernari bezala babes gutxi izango zuela eta, beraz, koroa baztertu zuen martxoaren 16an [martxoak 3], soilik ekintza demokratikoaren adostasuna baldin bazen hartuko zuela adieraziz. Sei egun geroago, Nikolas, jada tsarra ez zena eta zaindariek mespretxuz "Nikolas Romanov" deitzen zutena, Alexandroren Jauregian bildu zen, Tsarskoye Selon. Behin-behineko Gobernuak etxean atxilotu zuen bere familiarekin.
Aristotelesen biologia
Tenperaturaren erregulazioa
Gorputzak etengabe galtzen du beroa. Elikagaiak bihotzera iritsi eta odol berrian bilakatzen dira, metabolismoaren bitartean “sua” askatzen duena, zeinak odolaren tenperatura igotzen duen. Honek aldi berean bihotzaren tenperatura areagotzen du, biriken bolumena handituz, eta era berean ahoko airearen fluxua areagotuz. Ahotik sartzen den aire hotzak bihotzaren tenperatura gutxitzen du, biriken bolumen jaitsiz eta tenperatura berriro normaltasunera itzuliz. Baina mekanismo honek soilik airea erreferentzia tenperatura baina hotzagoa dagoenean gertatzen da. Airea beroago badago atzeraelikadura prozesu batean sartzen da gorputza. Sistemak, deskribatzen den moduan, tenperaturan gorabeherak biguntzen ditu.
Isabel Allende
Estiloa eta gaiak
La ciudad de las bestias obra publiko gaztea erakartzeko ahalegina izan zen. Obra hau atsedenaldi moduan hartu zuen, hau idatzi baino lehen bi eleberri historiko idatzi zituelako eta hauek oso lan eta ikerlan handia suposatzen dutelako.
Aristotelesen biologia
Informazioaren prozesamendua
Aristotelesen deskribapen hau “sartu/irten mugimenduen modelo zentralizatua” deitua izan da. Munduan gertatzen diren aldaketek animalien jokabide egoki bat sortzen dutela azaltzen ahalegindu zen. Sistemak honela funtzionatzen du: animalien zentzuen organoa aldatu egiten da objektu bat detektatzean. Honek hautemate aldaketa bat eragiten du animalien sentsazio oinarrian, Aristotelesek bihotza zela uste zuena, ez orain bezala burmuina dela uste dela. Honek, aldi berean, aldaketa bat eragiten du bihotzaren tenperaturan, zeinak inpultsu mekaniko bat eragiten duen gorputzeko atal ezberdinak mugitzeko. Bada, beraz, kausala den kate bat, zeinak, informazio transmititzen duen organo sentsorial batetik erabakiak hartzeko gai den organo batera, eta ondoren organo motore batera. Ikus dezakegu, beraz, modelo hau informazioaren prozesamenduaren inguruko ikuskera modernoaren antzekoa dela.
Urriko Iraultza
Otsaileko Iraultza
Otsaileko Iraultzaren berehalako eragina euforia eta gogo giro orokortua izan zen Petrogradon. Martxoaren 16an [martxoak 3], behin-behineko gobernu bat iragarri zen. Zentro-ezkerra ondo ordezkatuta zegoen, eta gobernua, hasiera batean, aristokrata liberal batek zuzendu zuen, Georgi Lvov printzeak, Alderdi Demokratiko Konstituzionaleko (KD) kideak. Sozialistek lau egun lehenago eratu zuten euren erakunde arerioa, Petrogradoko Sobieta (edo langileen kontseilua). Petrogradoko Sobieta eta Behin-behineko Gobernua Errusiaren gaineko boterearen lehian zeuden.
Aristotelesen biologia
Enbriogenesi a
Aristotelesen enbriogenesi modeloak, jasotako guraso ezaugarriek enbrioiaren formazioan eta garapenean duten eragina azaltzen ahalegintzen da. Sistemak honela funtzionatzen du: lehenik arraren semenak emearen hilekoarekin bat egiten du. Honek enbrioia sortzen du, gero pneuma garatzen da, zeinak bihotza agerrarazten duen; hau ezinbestekoa izanik, bihotzak gainontzeko organoak elikatzen baititu. Aristotelesek atzeman zuen bihotza dela aktibo ikusten den lehen organoa oilo arrautza batean. Pneuma horren bitartez gainontzeko organoak ere garatzen dira.