cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Salvat-Papasseit
Haurtzaro zaila
Joan Baptista Miquel Josep Salvat i Papasseit Joan Salvat Solanasen (Bartzelonan jaioa) eta Bartzelonako Elvira Papasseit Orovitx ijitoaren (Sants auzoko biak) semea izan zen. Aitona-amonak Tarragonako landatik zetozen (Reus, Camp oihana, Ebroko Miravet eta Pla de la Cabra, hurrenez hurren). 1901ean, zazpi urte zituela, aita ustekabean hil zen, Compañia Transatlanicoa-ren Montevideo itsasuntzian fogonero lan egiten zuela. Ama alargunak Joan eta anaia Miquel Asilo Navalen sartu zituen. Horregatik, salestarreinean egonaldi labur bat kenduta, etorkizuneko idazlea ez zen inoiz eskolara joan, eta nekez ikasi zuen irakurtzen eta idazten ikasi zuen. Oso gaztetatik lan egin behar izan zuen lurrindenda batean pintxe moduan edo eskultura erlijiosoko tailagile gisa. Azken lan horren ondorioz, Llotjako eskoletara joaten hasi zen, baina zaletasunak ez zuen iraun:
Nerabe ekintzaile politiko eta kulturala
Bartzelonako giro soziala, eta, bereziki, 1909ko Bartzelonako Aste Tragikoko gertakariek eragin zuten Joanen politizazioa. 1911n, Emili Eroles liburu-saltzaile eta jarraitzaile anarkista ezagutu zuen, Santa Madronako merkatura liburu zaharren postu bat zuena. Han aritzen zen solasean Joan Alavedra, Antoni Palau eta liburu- eta politika-zale amorratu ziren beste lagun batzuekin. Testuinguru horretan hasi zen irakurtzen: Nietzsche, Ibsen eta Gorki, besteak beste.
Eroles, Alavedra, Palau eta Salvat Herri Ateneo Entziklopedikoan afiliatu ziren. Erakunde horretan Salvat idazkari nagusi, kultura eta liburuzain izatera iritsi zen. Ateneoak irakurketak ere eman zizkion, bai nazioarteko idazleak (León Tolstoi, Émile Zola, Piotr Kropotkin…), bai katalanez (Jaume Brossa, Valentí Almirante, Joaquín Costa, Jacint Verdaguer, Joan Maragall edo Dídac Ruiz). Han ere ezagutu eta entzun zituen zuzenean Ortega y Gasset, Salvador Seguí eta Rubinat, Francesc Layret, Marcel·lí Domingo, Gabriel Alomar, Andreu Nin, Lluís Companys, <i id="mwSQ">Peius</i> Torres, Eugeni de Ors, Josep García de Sucre, Ambnlan,arte-mugimenduak. Vibracionisme-ren ordezkarietako bat izan zen.
1911n, Antiflamenquista Pro-Cultura taldea sortu zuten lau lagunek. Elkarte informal horren helburua zen kaleetan harrapatutako panfletoak argitaratzea. Igande-arratsalde batean, eskuorriak banatu zituzten Les Arenes zezen plazan, zezenketen kontra protesta egiteko.
1912an bere auzoko neska zen Carme Eleuterio i Ferrerrekin hasi zen, eta harekin ezkondu zen 1918an.
Aldizkarien erredaktorea eta editorea
1914an idazteko zaletasuna sendotuta zuen, eta urte amaieran Erolesekin Los Miserables aldizkari libertarioan erredakzioan sartu ziren. Aldizkari horrek Eco de los que sufren hambre y sed de justicia zuen izenburua, eta 1916ra arte kolaboratuko zuen. Fernando Pintado, Àngel Samblancat, Amichatis, Emili Eroles eta Lluís Capdevila ziren "eraso eta eskandaluzko" aldizkari horren eragileak. Gorkiano izengoitiarekin hasi zen sinatzen artikuluak, Maksim Gorkirekin zuen mirespenagatik.
Lankidetza horiek ez ziren ordaintzen. Diru-sarrerak lortzeko, Bartzelonako Egurraren Kaiko zaintzaile gisa hasi zen lanean. Urte batzuk geroago, jarduera hori Nocturn per a acordió poeman gogoratuko zuen. Orduan, osasuna okertzen hasi zitzaion, eta portuan ematen zituen neguko gauek ez zioten lagundu.
Salvat Bartzelonako Joventud Sozialistan afiliatu zen eta Reusen eta Sabadell Federalen Justizia Soziala ingurune sozialistaren argitalpenetan parte hartzen hasi zen. Aldizkari horretan, 1916an idatzitako hainbat entregatan banatutako sozialista baten Glosak argitaratu zituen.
1917an «Subertsio espiritualaren orria» argitaratzen hasi zen, 1919an atera zuen Un enemic del Poble (Ibsenen antzerki-lan baten izenburutik hartutako izena). Lankide talde nahiko erregularra izan zuen aldizkariak. Gai nagusia politikoa izaten zen, batez ere anarkismoa eta bakezaletasuna landuz, baina gero eta leku handiagoa izan zuten kultura-gaiek eta literatura-sorkuntzak.
1918an, Joan Salvat-ek artikulu politikozko bilduma bat argitaratu zuen, gaztelaniaz idatzita, Humo de Fábrica (Fabrikako kea) izenekoa. Bere lehen liburua, Samblancaten hitzaurrearekin, Laietanes galerien laguntzari esker egin zen, non Salvat-ek lan egiten baitzuen. Lan honen epilogoan, Salvat-ek kritika politikotik sorkuntza poetikora igarotzea iradokitzen du.
Poesiaren ugaritzea eta osasun eskasa
1919tik katalanez idatzitako idazlea izan zen. 1922ko denboraldian Huerta-Guinardóko (Bartzelona) Can Pujolet kaleko 51.ean bizi izan zen, tuberkulosiari berrekiteko. Els nens de la meva escala liburuan, idatzita utzi zuen: «Oh, com fa bo! De l'hort de casa s'albira el Montseny. Tant com és clar i quiet el dia, i retallat, el Parc de Catalunya apareix ple de neu!» («Oh, zelako ederra! Etxeko baratzetik Montseny ikusten da. Eguna argi eta geldi dagoen bezala, eta moztuta, Kataluniako Parkea elurrez beteta agertzen da!». Ikuspegi hori, orain, literatura-oroipenaren antzekoa da, duela urte batzuk etxebizitzen blokeek ikuspegi ona galdu baitute.
Hogeita hamar urte zituela hil zen tuberkulosiaz. Bere burkoaren azpian berak idatzitako zenbait poema berri aurkitu zituzten. 1925ean Óssa Menor izenburupean argitaratutako zituzten geroago. Azken unera arte baikor, Salvat-ek ia ez zien poemei transmititu bere osasun-egoera delikatua.
Apletodon wirtzi
Apletodon wirtzi Apletodon generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Justo Sahuaraura Inca
Justo Apu Sahuaraura Inca (Cusco, 1770 - Canas, ?) Inka noble bat eta Independentziaren heroia izan zen. Quispicanchiko buruzagia zen Pedro Sahuaraura Tito Atauchiren semea. Paullu Incaren ondorengoa eta, beraz, Huayna Cápacena.
Errege Zedula
Errege Zedula (edo Erregeren Zedula) Espainiako erregeak XVI. mendea eta XIX. mendearen artean igorritako agindu arrazoitu bat zen. Bere edukiak, garrantzi juridikoko gatazka bat konpontzen zuen, legezko jokaerako jarraibide bat ezartzen zuen, instituzioren bat sortzen zuen, errege-karguren bat izendatzen zuen, eskubide pertsonal edo kolektibo bat ematen zuen edo akzio zehatzen bat agintzen zuen.
Nagusiki itsasoz harandiko espainiar domeinuetan erabilia (Amerika eta Filipinak), kasu gehienetan Indietako Kontseiluaren laguntzarekin.
Soral
Soral Suitzako udalerria da. Geneva kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mazedoniar falange
Mazedoniar falangea Filipo II.a Mazedoniakoak sortu eta berak lehenik eta bere seme Alexandro Handiak ondoren Pertsiar Inperioaren konkistan erabili zuten infanteria formazio bat zen. Formazio hau nagusi izan zen guduetan aro helenistikoan zehar erromatar legioek ordezkoa hartu zuten arte. Bere eraginkortasun mailarik altuenera eraman zuen Alexandro Handiak, eta greziar munduan gudu sistema garaitezintzat hartzen zen Zinoszefalos (K.a. 197), eta, bereziki, Pidnako (K.a. 168) porrotak iritsi ziren arte.
Mazedoniar falangea, izatez, Tebaseko strategosak izan ziren Epaminondasek eta Pelopidasek K.a. IV. mendean, jada gainbehera zihoan arren, ordurarte polis greziarren artean nagusitu zen espartar hoplita sistemari aurre egiteko egin zituzten aldaketa taktikoen aurrean erantzun bezala sortu zen.
Mazedoniar pikari falangea
Filipo II.a K.a. 359an boterera iritsi zenean, erakunde militarra berrantolatzen hasi zen, jada bere aurrekoek hasi zuten proiektua. Gerlarien emaitza kaxkarrak ikusita, entrenamendua garatu zuen, eta infanteriako elite profesionaleko tropa bat eratu zuen, "oinezko konpainia" (pezhetairoi) deitua, gerlari mota hauen balioa ikusteko. Errege berriaren erresumak barruko zein kanpoko mehatxupean zegoenez, armadan babestu zen herrialdea politikoki egonkortzeko eta kanpoan militarki nagusitzeko. Hau egiteko, Filipok Diodoro Sikulok deskribatutako zenbait neurri hartu zituen:
Guadalupe Porras
Guadalupe Porras Ayuso (Badajoz, Espainia, 1987) espainiar futbol epailea da.
Futboleko Espainiako Errege Kopako final batean epaile lanetan arituko den lehen emakumezkoa izango da 2021eko apirilaren 3an Errealaren eta Athleticen arteko finalean.
Monte do Carmo
Monte do Carmo Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lantadilla
Lantadilla Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 392 biztanle zituen.
Sertutxa
Sertutxa edo Garai-Sertutxa Gatikako (Bizkaia) auzoa da. Bertan daude udaletxea, herrigunea, eta kultur etxea.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 636 biztanle ditu.
Zurbao (Gatika)
Zurbao Gatikako auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 162 biztanle ditu.
Flå
Flå Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 704.48 km² ditu eta 974 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chénérailles
Chénérailles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bliss sinboloak
Bliss Komunikazio Sistema Charles Bliss austriarrak bigarren mundu gerra ondoren piktogramak edo sinboloak erabiliz sortu zuen sistema da. Bliss-ek, mandarinera idatzia ezagutu ondoren, nazioarteko hizkuntza komertzial bat sortu nahi izan zuen. Bere hasierako proiektuak ez zuen arrakasta izan baina urteak aurrera joan ahala komunikatzeko arazoak zituzten pertsonekin lan egiteko oso sistema egokia zela ikusi zen, baita ere pertsona horiei komunikatzeko bide bat eskaintzeko garaian. Euskal Herrian sistema hau ezaguna da eta zenbait instituziotan erabiltzen da.
Jatorria
Charles Blissen sistemaren abiapuntua mandarinera idatzia izan zen. Sistema idatzi horretan zeinu ortografiko bakoitzak esanahi osoa du; zeinu horiek ez dute lotura fonetikarekin, errealitatearekin baizik. Antolaketa horren alde positiboa zera da, hizkuntza desberdinetan antzeko sistema erabil daitekeela eta horrela gertatzen da Asiako ekialdean non hizkuntza batzuek antzeko sistema idatzia konpartitzen duten. Modu berean Blissek munduko harreman komertzialak errazteko antzeko sistema proposatu nahi zuen, mundu osoan ulergarria izan zitekeena. Horrek argitzen du zergatik duten hain antz handia Bliss sinboloek piktograma txinatarrekin.
Erabiltzaileak
Sistema honen erabiltzaileak oso ezaugarri bereziak izan behar dituzte. Inteligentzia maila altua batetik, komunikatzeko arazo larriak bestetik. Normalean, pertsona hauek ulertzeko ahalmen handia dute baina hitz egiteko zailtasun handiak ere bai. Aldi berean, hizkuntza idatziarekin ere oztopo handiak izan behar dituzte. Horrelako pertsonekin erabil daiteke, besteak beste: afasia pairatzen duten pertsonak, burmuineko perlesia, arazo mentalak...
Deskribapena
Hizkuntza honek 4500 sinbolo inguru ditu, gramatika eta sintaxi propioa. Bliss sistemaren ideia nagusia piktogramen erabilpenean datza, guztiak ehun oinarrizko zeinuak erabiliz sortutakoak. Piktograma horiek diseinu erraza dute eta haien artean konbinatu daitezke kontzeptu berriak sortzeko. Hiru zeinu mota bereiz daitezke: •	Ikonoak, hau da, errealitatearekin lotura zuzena dutenak •	Indizeak, abstraktuagoak baina ulertzeko modukoak •	Sinboloak, hautatuak eta errealitatearekin inongo loturarik gabekoak Sistemaren sinboloek hain errazak izateak informatikoki erabiltzeko erraztasun handia ematen du.
Adibide bat:
Nik - nahi - joan - zinemara hau da, Nik zinemara joan nahi dut. "Joan" aditza ikono bat da, nora adierazten duen gezia, ordea, indize bat; azkenik "nahi" aditza sinbolikoa da. Sintaxiak, ikusten denez, ingelesarekin lotura zuzena du. Dena dela, Bliss sinboloak gramatika desberdinetara egokitu daitezke; kasu horretan nazioartekotasun ezaugarria galtzen du.
Hona hemen Bliss hiztegiaren adibide batzuk:
Chénérailles
Biztanleria
2007an Chénérailles udalerrian erroldatutako biztanleak 737 ziren. Familiak 372 ziren, horien artean 176 pertsona bakarrekoak ziren (100 bakarrik bizi ziren gizonak eta 76 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Brasilen banaketa administratiboa
Brasilen banaketa administratiboa 27 unitate federalek eratzen dute: 26 estatuk eta Barruti Federalak. Unitate hauek 5 eskualde handitan elkarturik daude: Região Centro-Oeste edo Erdi-mendebaldekoa, Região Nordeste edo Ipar-ekialdekoa, Região Norte edo Iparraldekoa, Região Sudeste edo Hego-ekialdekoa eta Região Sul edo Hegoaldekoa.
Chénérailles
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 505 etxebizitza zeuden, 379 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 65 hutsik zeuden. 370 etxeak ziren eta 70 apartamentuak ziren. 379 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 168 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 70 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 88 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 158 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 105 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 440 ziren, horien artean 306 aktiboak ziren eta 134 inaktiboak ziren. 306 pertsona aktiboetatik 277 lanean zeuden (149 gizon eta 128 emakume) eta 29 langabezian zeuden (14 gizon eta 15 emakume). 134 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Zurbao
Zurbao izena duten tokiak hauek dira:
Chénérailles
Diru sarrerak
2009an Chénérailles udalerrian 378 unitate fiskal zeuden, 744 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.385 euro zen.
Arcos decoris
Arcos decoris Arcos generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Chénérailles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 4 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 14 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Chénérailles udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 535 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Chénérailles udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 179 ikaslekin.
Alberto Suediakoa
Alberto II.a Mecklenburgokoa eta Eugenia Eriksdotterrekin semea eta Magnus IV.a Suediakoaren iloba izan zen.
Chénérailles
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sertutxa
Sertutxa edo Zertutxa abizenaren etimologia
Sertutxa edo Zertutxa Artadia; "ARTEA" hitz errodun bezala hartuz, "-TZA" ugaritasun atzizkia gehiturik eta S protesikoarekin.
Papradno
Papradno Eslovakiako udalerri bat da, Považská Bystricako barrutian kokatuta. 55,97 km²ko azalera du eta 2498 biztanle 2017ko datuen arabera.
Sertutxa
Sertutxa edo Zertutxa abizenaren etimologia
Sertutxa Gatikako izen bereko auzotik datoz, Bizkaiko jaurerrian. 1704 urteko datuen arabera izen horrekin 10 baserri zeuden; 1 Sopelanan (gaur egungo Sertutxa kalea dagoen tokian), bestea Gorlizen eta 8 Gatikan. Urte berean Begoña auzora (Bilbo) zabaldu zen, Madrilera 1707. urtean eta Mexikora ondoren Gatikan jaiotako Francisco de Sertucha Basaldua, "Capitan de Dragones del presidio de Veracruz" karguarekin joan zenari esker.
Papradno
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1525. urtekoa da.
Sertutxa
Sertutxa edo Zertutxa abizenaren etimologia
Armak: Ezkutu zatitua: 1. Zilar kolorezko atzekaldean gurutze huts loreduna, 1202an Tolosako Navaseko Borrokan parte hartzeagatik irabazia. Urre kolorez zortzi makal hosto berde.
Valentín Ferraz
Valentin Ferraz y Barrau (Anciles, Huesca, 1792ko otsailaren 14a - El Escorial, Madril, 1866ko abuztuaren 31) espainiar militar eta politikari bat izan zen, Elisabet II.a Espainiakoaren erregealdian kargu garrantzitsuak izan zituena, Ministroen Kontseiluko presidentetza barne.
Hemsedal
Hemsedal Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 753.46 km² ditu eta 1,968 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alberto Suediakoa
1363an Magnus IV.aren aurkako aristokrazia suediarreko zenbait kide Mecklenburgera joan ziren Albertori Suediako errege izan zedin eskatzeko. Albertok Suedia inbaditu zuen beste noble alemaniar batzuen laguntzarekin eta errege koroatu zuten Stockholmen 1364ko otsailaren 18an. Zortzi urtez gerra zibila izan zen Suedian Albertoren eta Magnusen aldekoen artean. Beste 19 urtez errege izan zen, baina Suediako Mendebaldearen babesik gabe. Margarita I.a Danimarkakoaren aurka borrokatua, garaitua eta harrapatua izan zen Åleko guduan. Sei urte eman zituen preso eta 1395ean askatu zuten. Mecklenburgera itzuli zen, non duke bezala gobernatu zuen hil arte.
Richardis Schweringoarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten. Richardis hil ondoren, Ines Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu zen. Seme bat izan zuten, Alberto V.a Mecklenburgekoa.
El Gòtic
El Gòtic edo Barri Gòtic (euskaraz Auzo Gotikoa) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen Ciutat Vella barrutiko auzo bat da. Auzo Gotikoa hiri honetako auzo edo alde zaharrena da, bai eta bere erdigune historikoa ere. Barcino hiri erromatarraren gainean eraikia dago eta hau, ziurrenik, Barkeno iberiar herriaren gainean.
Martija de Jauregui
Martija de Jauregi (Nafarroa Garaia, XVI. mendea) Nafarroako sendalaria izan zen, XVI. mendeko protomedikua eta ginekologoa, intrusismoagatik prozesatu eta Inkisizio Santuak erbesteratu zuena.
Biografia
1570 inguruan, Lizarran eta Iruñean egiten zuen lan, Idoatek Rincosen dioenez... [t. I. or. 84-87). Ez zekien irakurtzen ez idazten. Bere ezagutza terapeutikoak Cartajena doktorearengandik, bere aitonarengandik, ikasi zituen, Lekeition medikua izan zenarengandik.
Nafarroako protomedikuaren pribilegio bereziagatik, zenbait gaixotasun sendatzeko baimena izan zuen. Ginekologoa eta trebea izan zen emakumeen gaitzetan. Bere erremedioak, batez ere, landare-osagaiekin egindako enplastu eta brebaxeetan oinarritzen ziren, eta osagarri gisa, meza bana enkargatu eta zenbait erlijio-praktika egitea agintzen zuen.
1580 inguruan Uharte-Arakilera eraman zuen bere jarduera (han jarri baitzen bizitzen senarrarekin). Ama-hizkuntza euskara zuen, eta euskaraz artatzen zituen bezeroak Sakanako eta Arakilgo eremu osoan, Gipuzkoaraino. Aralarko mendietan biltzen zituen belarrak eta elizan bedeinkatzen zituen San Joanetan eta beste jai batzuetan.
Arrazionalismo errenazentistarekin eta osasun-lanbideen profesionalizazioarekin, medikuntza maskulinotu egin zen, eta, horren ondorioz, medikuntza tradizionala eta tradizioz hura erabili izan zuten emakumeak baztertu egin zituzten.
Martija, ezaguna izan zen, ondo kontsideratua, eta bere ospea handituz joan zen Inkisizioak prozesatu eta Lizarratik kanporatu zuen arte, intrusismoagatik, emakume bat lanean aritzea erronka handia baitzen zientzia mediko hasiberriarentzat.
Cristatogobius aurimaculatus
Cristatogobius aurimaculatus Cristatogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Baigts-de-Béarn
Baigts-de-Béarn Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Anianeko abadia
Anianeko abadia (abbaye d'Aniane) Frantziako Hérault departamentuan dagoen izen bereko herriko beneditar abadetxea da. 777 edo 782an, Benedikto Anianekoak ezarri zuen. Erlijio Gerretan arpilatu eta 1845ean espetxe bilakatu zuten.
2004an Frantziako Gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.
Cristatogobius lophius
Cristatogobius lophius Cristatogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Ål
Ål Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 1171.29 km² ditu eta 4,686 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amphiglossus decaryi
Amphiglossus decaryi Amphiglossus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Thônex
Thônex Suitzako udalerria da. Geneva kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Guilhem-le-Déserteko abadia
Saint-Guilhem-le-Déserteko abadia (Abbaye de Saint-Guilhem-le-Désert) edo Gelloneko abadia (abbaye de Gellone) Frantziako Hérault departamentuan dagoen Saint-Guilhem-le-Désert herriko beneditar abadetxea da. 804an, Gilen Gellonekoak ezarri zuen. Erlijio Gerretan arpilatu eta Frantziar Iraultzaren garaian nazionalizatu zuten.
Pinhal (Rio Grande do Sul)
Pinhal Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Guilhem-le-Déserteko abadia
1840an Frantziako Gobernuak monumentu historiko eta 1998an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Buztanikara
Buztanikara Motazilidoen familiako anthus generoko hainbat txoriren izena. Ibai eta erreka ondoan bizi den txori hau Euskal Herrian aski arrunta da.
Nekrosi
Nekrosia (νέκρωσις; heriotza) gorputzeko ehunaren heriotza, behar adina odol iristen ez zaionean gertatzen dena. Nekrosia istripu motako heriotza zelular atzeraezina da. Agente kaltegarri batek sortutako lesio larria da, konpondu edo sendatu ezin dena.
Nekrosi motak
Ehun nekrosatuaren eboluzioa kontuan izanik hiru nekrosi mota bereizten dira:
Juan Jose Goiriena de Gandarias
Juan Jose Goiriena de Gandarias y Gandarias (Gasteiz, 1948ko uztailaren 27a - Barakaldo, 2020ko irailaren 1a) arabar ikertzaile eta irakaslea izan zen.
Biografia
Medikuntza eta Kirurgia ikasketak egin zituen Salamancako Unibertsitatean (1965-1970) eta han eskuratu zuen lizentzia; doktoregoa berriz EHUn egin zuen. 1970etik irakaskuntzan eta ikerketa-lanetan jardun zuen Oviedoko, Murtziako eta Euskal Herriko unibertsitateetan. Euskal Herriko Unibertsitatean irakasle izateaz gain betekizun garrantzitsuak izan zituen: Medikuntza Fakultateko idazkaria (1974-1975); Antolaketa Akademikoko errektoreordea (1980-1984) eta errektorea (1991-1996). 1984ko uztailetik 1987ko maiatza arte, bestalde, Osasun eta Kontsumo sailburuorde izan zen Eusko Jaurlaritzako Osasun eta Segurantza Sozialeko sailean. 1996an Eusko Ikaskuntzako lehendakari hautatu zuten. 1997tik Basurtoko Institutu Medikuko zuzendaria izan zen, Kirol Medikuntzan espezializatua.
Besteak beste, lan hauek argitaratu zituen: Enzimopatias Genéticas en Ofatlmología (1971), Hematíes (1975) eta ''La salud del año 2000. Discurso para la recepción pública del Académico electo'' (1992).
Cyaniris semiargus
Cyaniris semiargus Lycaenidae familiako tximeleta espezie bat da. Europan eta Asian aurkitzen da, Iberiar penintsulatik Siberiako ekialdeko muturreraino. Marokon ere bizi da, Atlas mendilerroan.
S. A. von Rottemburg entomologo alemaniarrak deskribatu zuen 1775. urtean.
Deskribapena
Tximeleta ertaina da, 32-38 mm arteko hegal-zabalera duena. Sexu dimorfismo nabarmena du, arrak urdin biziko hegalak ditu, ertzean lerro beltzak dituztenak eta ertza bera zuria. Zain ilunak ere oso nabarmenak ditu. Emearen hegalak marroiak dira eta ertz zuria dute. Hegalen azpialdea antzekoa da sexu bietan, gris-marroi argia eta puntu beltzak sakabanatuta.
Beldarra hori-berdea da eta lerro ilunagoak ditu gorputzean. Iletsua da eta espirakulu marroi ilunak ditu. Pupa oliba kolorekoa da.
Habitata
2.200 metroko altuera arteko zelai eta larretan aurkitzen da. Ongarritu gabeko eremuak hobesten ditu. Askotan ikusten da lokatzetan edo behien gorotzetan gatz eta nektar bila.
Balansun
Balansun Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Arcos erythrops
Arcos erythrops Arcos generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Etalides
Greziar mitologian, Etalides Hermes eta Eupolemiaren semea izan zen. Ez zuen sekula ezer ahazten, bere aitak oparitu zion haga bati esker. Bere patua, batzuetan hilen artean eta besteetan bizien artean bizitzea zen. Urrezko ahari-larruaren bila joan zen Argo ontziaren tripulazioaren zati izan zen, non, bere oroimen bikainari esker, mezulari lanak egin zituen.
Quevedos
Quevedos Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bilbo-Santurtzi burdinbidea
Bilbo — Santurtzi burdinbidea Euskal Herriko burdinbide bat da, Bilbo–Abando-Indalecio Prieto eta Santurtzi geltokiak lotzen ditu.
Burdinbidea 1888ko martxoaren 19an inauguratu zen Bilbo–Naxa eta Desertu–Barakaldo geltokien artean.
ADIFen arabera, 720 kodea dagokio.
Aurrekariak
1845ean, Bartzelona-Mataró estatuko lehendabiziko burdinbide eraiki baino lehen, Isabel II.a k Madril eta Bidasoarainoko burdinbidea Bilbon barrena egin eta ustiatzeko esleipena emana zien bizkaitarrei. Bizkai tarrek Alexander Ross ingeniari ingeles aitzindari eta ospetsua kontratatu zuten horretarako, baina eragozpen politiko eta ekonomikoek plana zapuztu zuten. 1856an Crédito Mobiliariok hartu zuen egitasmoa aurrera ateratzeko ardura, baina haien esleipena Ebron bukatzen zen, gainerakoan ez baitzen zehaztu ere egiten burdinbideak jarraitu beharreko norabidea.
Orduan, bizkaitarrek indarra egin zuten Bidasoara heldu beharreko trena Bilbotik pasa zedin eta, gero, kostaldetik, Irungo mugaraino. Aldiz, Hego Euskal Herriko lurralde guztiek eta Errioxak beren aldera erakarri nahi zuten egitasmoa. Iruindarrek, zehazki, Iruñetsino heldu eta, hortik, burdinbideak Aldude zeharkatzea nahi zuten. Gipuzkoan, eta Euskal Herrian oro har bezala, bestalde, industrializazioaren atzerapenak, inbertsioen premiak eta arazo politikoek atzeratu egin zuten burdinbidearen ezarpena, baina Foru Aldundia goiz konturatu zen Gipuzkoaren etorkizunerako egitasmoak bazuela garrantzia.
Gipuzkoarrak eta arabarrak elkartu egin ziren trenak Gasteiz eta Aguraindik Altsasu, Etzegarate, Zumarraga, Beasain, Tolosa, Donostia eta Hendaiako bidea egin zezan. Gipuzkoako Foru Aldundiak Fermin Lasala eta Luis Mariategi mandatariak igorri zituen Parisera Crédito Mobiliariorekin negoziatzera. Tratu batera heldu ziren, baina trukean, 25.000.000 errealetako diru ekarpena egin behar izan zioten frantses-espainiar konpainiari.
Castejon—Bilbo burdinbidea 1836an ireki zen, Bizkaiako Madril—Hendaia burdinbidearen alternatiba gisa. Charles Vignoles ingeniari britainiar ospetsuak merkantziak etorkizuneko kanpo portu batera sartzea errazteko proposamena egin zuen. Zoritxarrez, enpresa honek izan zituen zailtasun ekonomikoek proiektua gauzatzea eragotzi zuten. Hala ere, ustiapena hasten da eta oso denbora gutxian konpainiak arazoren bat edo beste pairatzen du. Konpainiaren kapitala 137 milioi errealekoa zen bitartean, gastuak 281 milioitik gorakoak ziren, eta, ondorioz, lehen urtetik, egoera ez zen oso jasangarria. Trafikoaren aurreikuspenak ere ez ziren bete, batez ere salgaien trafikoari dagokionez. Orduko Bilboko Portua, ia garatu gabea, ez zen Abandotik oso gertu geratzen, tope geltokia, eta, beraz, karga haustea beharrezkoa zen. Bestalde, trazadura ez zen oso iradokitzailea. Bihurgune asko oso estuak ziren, eta Urduñako arrapalak, besteak beste, tren-makinak proban jartzen zituen igoera bakoitzean. Miranda Ebrotik, eta ez Gasteiztik, egindako ibilbidea konpainiak Norteko konpainiarekiko zuen independentziari eusteko pentsatuta zegoen, eta Bilbo Frantziarekiko ibilbideetatik urrundu zuen, trenek burdinbidea erabiltzea zailduz, batez ere merkantzienak.
Gainera, Bilboko itsasadarrean egiten diren obrek, gainera, 600 tonara arteko ontziei Bilbora igotzeko aukera ematen diete, itsasoaren eta burdinbidearen arteko isuraldatzea erraztuz. Hori itsasontziak Bilbora iristea errazteko egin zen, baina ez zen gai izan eskaera guztia onartzeko. Bilboko portua 1904n Santurtzin sortu zenetik eta Barakaldon edo Portugaleten biztanleria handitu zenetik, beharrezkoa izan zen linea hori luzatzea.
Eraikuntza
1881ean, gobernuaren diru-laguntzarik gabe, urte bereko ekainaren 15ean Federico de Solaegui y Mújicari, zeinek 1871ko irailaren 7an Zabalburu eta Portugalete kaien arteko 12 kilometroko trazadura zuintzeko eskatu zuen, Castejon—Bilbo burdinbidearekin Zabalburu lotuz.
Federico de Solaegui y Mújicak Hulleras del Turón meatze-elkartea sortu zuen 1890eko apirilaren 20an, Bilbon, Pablo Atzola bide-ingeniariarekin.
Bilbotik Portugaleterako burdinbideak Abrako portu-instalazioak eta itsasadarraren ezkerraldeko industria, Bilbo eta hiriburuan elkartzen ziren burdinbide nagusiak lotuko zituen. 1868ko azaroaren 14ko Burdinbideeen Legeari helduta, 1884ko maiatzaren 10ean "Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainia" eratu zen, Felix Urribarri notarioaren aurrean, Solaegui jaunaren emakida eskualdatuta, eta bazkide sustatzaile nagusiak hauek izan ziren: Banco de Castilla, Federico de Solaegui, Bizkaiako Labe Garaiak eta Grupo Urquijo y Compañía.
Federico Solaegui emakidadunak eta José María Artechek, Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainiaren Administrazio Kontseiluko presidente gisa, 1884ko maiatzaren 18an Administrazioari aurkeztutako instantziaren arabera eskualdatu zen emakida. Transferentzia onartu zen, bigarrena 1884ko maiatzaren 23an Madrilgo Gazetan argitaratutako eratze-eskrituran subrogatu baitzen, eta urte bereko ekainaren 13ko Errege Dekretuak irmoa izan zen.
Konpainia berriak hiru urteko luzapena eskatu behar izan zuen linea amaitzeko. Luzapen hori 1884ko azaroaren 17ko bidez lortu zuen, eta, aldi berean, emakidadun primitiboaren baldintzak aldatu zituen, 1877ko azaroaren 23ko burdinbideen legera egokitu baitzituen, eta berariaz uko egin zion emakida betirako emateari.
Lanak hasi ondoren, 1885ean iritsi zen Desertura, eta gainerako 3,5 kilometroetan atzerapen handia izan zuen, 1887an Galindo ibaiaren gaineko zubiaren proiektua onartu gabe zegoelako, desjabetzeak egiteko zailtasunekin batera, eta amaiera data atzeratu egin zen.
1888ko martxoaren 15ean inauguratu zuten Bilbo eta Barakaldo artean, Alfontso XIII.a Borboikoaren ama Maria Cristina Austriakoaren aurrean, baina urte bereko 19an eman zioten zerbitzua publikoari. Hain zuzen ere, Bilbo eta Desertu arteko lehen trenak 1888ko martxoaren 19tik urte bereko irailaren 27ra bitartean ibili ziren, Portugaleterainoko zatiaren gainerakoa martxan jarri zen, eta 1889an Bailen kaleko geltokia eraikita geratu zen Areatzako zubiaren ondoan, 1889ko urtarrilaren 5eko Madrilgo Gazetaren arabera geltokia Bilbon behin betiko kokatzea onartu baitzuen Administrazioak. 1890eko maiatzaren 25ean Portugaleteko geltokia ireki zen, 270 850,14 pezetako kostuarekin. Beharrezkoa da metalezko zubiak ezartzea, bata Kadaguaren gainean, 65 ml-koa, eta, bestea, Galindoaren gainean, 40 ml-koa, salgaien kaiak Desertu kokatuz.
Piperrada
Piperrada euskal sukaldaritzan haragia edota arrainarekin bat zerbitzatzeko ohikoa den platera da. Bere izenak ongi dioen arabera osagari nagusi bezala piperra du.
Kazola batean barazki eta ortuari ezberdinak gorritu arte egostean datza. Barazki ezberdinak erabili litezke baina piperra ezinbestekoa da. Erabiltzen diren osagarrietako batzuk honako hauek dira:
Bilbo-Santurtzi burdinbidea
Bilakaera
Bilbo—Portugalete burdinbidea ustiatzen hasi zenean, 1 546 376 bidaiari eta 69 127 tona merkantzia garraiatu ahal izan ziren. Administrazio Kontseiluko presidentea José María Arteche izan zen, eta Fernando Alonso izan zen burdinbidearen ingeniaria, eta ustiaketaburua José Rodríguez Benedito. Lurrun-trakzio bidez funtzionatuz, Trianoko meatze-ustiategiak Bilboko itsasadarrean Lutxanara lotuz komunikatu eta irteera ematea zuen helburu. Proiektuaren lehen zuzendari eta egilea Pablo Atzola ingeniaria izan zen. Galindo eta Kadaguaren gainean eraiki ziren metalezko zubiak, Pablo Altzola bide-ingeniariaren proiektuaren gainean, eta Portugaleteko terminal-geltokia, Kasillakoa bezala ezagutzen dena, Altzolak ere proiektatua. Burdinbidea osoan bide bikoitza ezartzea proposatu zen; izan ere, lehenago, Bilbo eta Desertu arteko 8 kilometroetan bakarrik jarri zen bide bikoitza, eta bide sinplea da Desertu eta Portugalete arteko 4 kilometroetan ezarritakoa. Bide bikoitza ezartzeko, Galindo ibaiaren eta Sestaoko geltokiaren arteko azpiko pasabideak bitan banatu behar izan ziren. Aldi berean, Cantalojas eta Olabeaga arteko adarreko lubeta hasten da. Bestalde, Indautxu eta Ermita gaineko pasabideak eraberritu ziren.
Piperrada
Kazolari arrautza bat gehitu eta hau mamitu ondoren lehen plater bezala ere zerbitzatu liteke.
Bilbo-Santurtzi burdinbidea
Bilakaera
1903an, Sestao eta Portugalete arteko bide bikoitza martxan jarri zen, 1724 ml-ko tunelari hasiera emanez Sestao eta Desertu artean, non bide bikoitza ere jarriko zen, Galindo ibaiaren gainean zubi berriaren estribuak eraikitzen ziren bitartean. Urte bereko hobekuntzen artean, konpainiako autoen parkean 3. mailako a bogies bidaiarientzako auto bat sartu zen, konpainiaren tailerretan eraikia.
Piperrada
Plater honen osagaien koloreek ikurrinaren koloreen parekideak dira.
Bilbo-Santurtzi burdinbidea
Bilakaera
Burdinbidea Portugaletetik Calerora (Santurtzi) luzatzeko ahaleginean, konpainiak baimena baino ez zuen jaso Llanara (Santurtzi) eramateko, konpainiaren bila, trakzioan hobekuntzak bilatuz, lurruna elektrikora aldatuz, gehien aplikatzen zena bidaiarien garraioa salgaien garraioaren gainetik zegoen lineetan. Burdinbide hori Portugaletetik Santurtzira luzatzeko proiektua gelditu egin zuen Sustapen Ministerioak, burdinbidea izapidetzean eskatutako zenbait baldintza bete zituelako.
1908an zehar, Bilboko Portuko Obren Batzarrak erostea erabaki zuen, eta akordio batera iritsiz gero, erraz samar lortuko litzateke, Bilbo—Portugalete burdinbiderako ekintzak oso esku gutxitan baitzeuden, Santurtzirako burdinbidea eta ezkerreko ertzeko kai guztiak luzatuko lituzke, egungo ibilbidean merkantzientzako kai berri bat ezarriz.
Egiaz, Bilboko Portuko Obra Batzordea, burdinbidea erosteko bere gestioetan, Bilbo—Portugalete burdinbiderako Administrazio Kontseiluarekin harremanetan jarriak, zuhur agertu zen, ez baitzuen erosteko eskaintza espezifikorik, eta adierazi zuen ez zutela burdinbidea besterentzeko proiekturik. Harik eta 1908ko abuztuan bi aldeen ordezkariak berriro bildu ziren arte, Bilboko Portuko Obra Batzordeko ordezkariek adierazi zutenez, merkatuko akzioen kotizazio-prezioan eskaintzen baitzuten burdinbidea erostea, eta Bilbo—Portugalete burdinbideko ordezkariek ez zuten proposamen hori aintzat hartu.
Ondoren, Bilboko portuko obra-batzordearen eta Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainiaren artean hasitako negoziazioek jarraitu zuten, lehenak itsasadarraren ezkerreko ertzean ezarritako burdinbide-burdinbidea hori erosteko erakutsi zuen interesagatik. Beraz, prentsa espezializatuaren arabera, Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainia portuaren zerbitzu-bide bihurtuko litzateke itsasadarraren luze-zabalean, eta izaera hori, dagoeneko, geltokiak, bazterguneak eta adar partikularrak ditu.
Berriro 1919an, Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainiak bere burdinbidea Bilboko kanpoko portura luzatzeko eskatu zuen. 1919ko urtarrilaren 29ko Errege Aginduaren bidez, eskaera horri eta burdinbide horren onartutako proiektuari uko egitea xedatu zen, eraikuntza eta ustiapena Bilboko Portuko Obra Batzordearen esku egon zedin, Estatuaren ordezkari gisa. Azken hori proiektu berean eta haren balorazioan subrogatuta, eskatu zen Batzordeak administrazio bidez egin zitzala obrak, eta premiazko arrazoiei heltzea, 1917ko abenduaren 21eko Errege Dekretuan administratiboki aurreikusitakoak. 1919ko apirilaren 22ko Errege Dekretuak Portugaletetik kanpoko porturako burdinbidearen proiektua onartu zuen, obren ingeniari zuzendariak izenpetua, 1918ko urriaren 21ean, eta haren administrazio bidezko kontrataren aurrekontua 1 971 316,51 pezetakoa izan zen.
Zenbait bankuk Bilboko Portugaletera Burdinbidearen Konpainiako akzioen erosketa iragarri zuten, bakoitza 1 350 pezetan, hau da, bere balio nominalaren% 270, proposamenaren azken eguna 1924ko abenduaren 1a izanik. Dirudienez, Iparraldeko konpainiaren izenean ari ziren lanean. Albistea berretsi ondoren, burdinbidea kanpoko porturako hedadura errealitate bihurtuko zen, konpainiaren eta Santurtziko bizilagunen nahia. Hirugarren bidea jarriko zen eta elektrifikazioa egingo zen, Bilboko Portuko Obren Batzordearen ekintzei jarraituz; izan ere, Portugaletetik Santurtzirako adarra ia amaituta zegoen.
Hain zuzen ere, Bilbo eta Santurtzi artean, 1925ko urtarrilaren 5ean, tren-makina batek egin zuen lehen aldiz Santurtzitik portu frankorako egiten zen adarraren ibilbidea.
Bilbo—Portugalete burdinbidea ustiatzen zuen sozietatea, 1888tik ustiatzen ari zena, akordio batera iritsi zen Norteko konpainiarekin, honek akzio guztiak eros zitzan. Norteak hartu zuenean hartu zuen lehen ekintzetako bat lurrun-trakzioa elektrikoarekin ordezkatzea izan zen, 1935eko abenduaren 8an amaitua. Lehen fasean ezarritako trakzio elektrikoa 1.500 V.c.c. zen.
Bilbo—Portugalete burdinbidearen Santurtzirako luzapena, Bilboko porturaino iristeko, eraiki ondoren, 1925eko urtarrilaren 5ean probatu zen, tren-makina baten zirkulazioaren bidez, bidearen eserlekua eta trazaduraren inskripzioak egiaztatuz, Herri Lanetako fakultatiboen nahierara.
Burdinbidea erabat elektrifikatua izan zen 1940ko hamarkadan RENFEren eskuetara pasa zenean. 2004ko abenduaren 31tik aurrera, RENFE enpresak Renfe Operadora, trenen ustiapenaz arduratzen zena, eta ADIF, azpiegituraren mantentzeaz arduratzen zena, banatu zituen. Horregatik, burdinbidea hau, lehen RENFE enpresaren jabetzakoa zena, ADIF -en jabetzakoa izatera pasa zen.
Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea
2000ko hamarkadaren hasieran, Bilbo hiribilduak ordezkatu zuen trazadura osoa, Olabeagatik hasi eta Abandoraino, Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidearen bidez, Bilbao Ría 2000k sustatua, Abandotik igarotzen den itsasadarraren eremua hobetzeko helburuarekin.
Ibilbidea
Trenak Abandoko Indalecio Prieto geltokitik ateratzen dira, Castejon—Bilbo burdinbidearekin batera, eta Zabalburuko geralekura iristen dira, Abando inguruan. Handik, linea utzi eta Castejonera joango dira, iparralderantz Ametzolako geltokirantz,Bilbo—Santander burdinbidearekin batera. Handik, bakarrik, Abando inguratzen jarraitzen du Autonomia geltokira iritsi arte, tranbiaren azpitik, eta Santimamira doa, San Mames estadioaren azpitik. Hemen dago Santimamiko geltokia, Termibus, tranbia eta metroarekin korrespondentzia duena. Tuneletik irten ondoren, Olabeagako geltokia agertzen da, Basurtuko Unibertsitate Ospitalearen atzean. ,, , eta Bilboko itsasadarraren artean "harrapatuta" dagoen tarte baten ondoren, Zorrotzako geltokira iristen da, auzo homonimoan. Jarraian, Kadagua ibaia zeharkatzen du, Barakaldon sartzen da eta Lutxanako geltokira iristen da. Handik, itsasadarrarekiko paraleloan jarraitzen du, Arrontegi zubiaren azpian, Bizkaiko labe garaien etorbidearen azpian, Desertu–Barakaldoko geltokira iristeko. Castaños errekastoa gurutzatu ondoren, Muskizera desbideratzen da bidea, Bilbo—Muskiz burdinbidetik, edo zuzen jarraitzen du Sestaoko geltokira, Santurtzirako norabidean. Sestaoren atzean, baita Sestaon ere, La Iberiako geralekua dago, hiriaren erdigunetik hurbilago. Gero, itsasadarraren paraleloan, beti bezala, Azeta parketik igaro eta Portugaleteko geralekura iristen da, Portugalete zeharkatzen du tunel baten azpitik eta Peñotan irteten da, beste geraleku bat herrian. Azkenik, Santurtzin, Santurtziko geltokia dago, bidaiarien trafikoari irekitako azkena. Geltokiaren ondoren, Mamariga auzoa inguratu eta Bilboko portura iristen da, bertan baitago Bilboko salgaien terminala.
Etorkizuna
Bilboko Renfe Aldiriak sarearen lineak geltoki bat gehiago izango du, Urbinagako geltokia. Geltokia intermodala izango da eta linearekin lotzeaz gain, Bilboko metroaren eta Leioako tranbiarekin ere lotura egin ahal izango da. Intermodala gauzatzen denean, Sestaoko geltokia desagertu eta La Iberia geltokiak Sestao izena hartuko du.
Dagoeneko ADIF eta Euskal Trenbide Sareak geltoki intermodala eraikitzeko hitzarmena sinatu dute, eta 2017ko uztailaren 27an Estatuko Aldizkari Ofizialean azaldu zenez, Espainiako Gobernuak Ingurumenaren gaineko Eraginaren Txostena onartu du. Lanak lizitatu eta esleitzea faltako litzateke geltoki intermodalaren eraikuntza hasteko.
Werner Finck
Werner Finck Paul Walther (Görlitz, 1902ko maiatzaren 2 - Munich, 1978ko uztailaren 31) alemaniar aktore, kabareteko artista, eta idazle izan zen. Patxo Telleriak idatzitako Simplicissimus antzezlaneko protagonista da.
Bizitza
Farmazialari baten semea izan zen eta Dresdeneko Arte Eskolan ikasi zuen. Antzerkian bere lehen urratsak talde amateurretan egin zituen. Aktore gisa bere lehen lana Bunzlauko antzokian izan zen, eta hor jarraitu zuen rol txikiak egiten, bertan aurkitu zuen bere talentu komikoa. 27 urte zituenean, Berlinera joan zen bizitzera 1929an, eta han Die Katakombe ("Katakonba") kabaret sortu zuen Hans Deppe-rekin. 1935ean atxilotu zuten eta Esterwegen kontzentrazio-eremura eraman zuten, bertan Carl von Ossietzky eta Julius Leber-rekin egon zen.
Urtebetez lan egitea debekatu zioten. 1937tik aurrera, Kabarett der Komiker-en lan egin ahal izan zuen berriro. Leiter Willy zuzendariak antzerkiaren iraupena ziurtatzearren 1939an Goebbelsi pertsonalki ziurtatu behar izan zion ez zela txiste politikorik egingo. Garai horretan, Finckek agertokian esaldi hau bota zuen: "Atzo itxita egon ginen, gaur ireki dugu, bihar irekiegi jokatzen badugu, etzi itxita egongo gara."
1939ko urtarrilaren 31n, Finck Reichouteurkammer-etik kanporatu zuten, non artista guztiek egon behar zuten aktore gisa lan egin ahal izateko. Atxiloketa berri bat ekiditeko, 1939an armadaren boluntario aurkeztu zen eta FUNKER izateko entrenatu zuten. Soldadu gisa, Frantzian, Sobiet Batasunean eta Italian egon zen, Bigarren Mailako Burdin Gurutzea eta Winterschlacht im Osten 1941/42 domina eskuratu zituela, Finckek Gefrierfleischorden izenarekin aipatzen zuena ("Haragi izoztuen ordena"). Bere hitzetan, erregimenaren funtzionarioek babestu zuten bera, armadatik kanporatzea eta Gestapora entregatzea saihestu baitzuten, Goebbelsek eskatzen zuena, eta tropen entretenitzeko programetan parte hartzeko baimendu zioten gainera.
1945ean AEBetako armadak preso hartu zuen. Gerrako preso gaixoentzako Die Fieberkurve ("Sukarraren kurba") aldizkaria sortu zuen, eta Bavariako Aibling kartzela-eremuan presoen aurrean aritu zen.
1946an Schmunzelkolleg-en (Munich) aritu zen eta "Die Schmunzelpartei" ("Irripar isekariaren alderdia") sortu zuen. 1948an bi kabaret sortu eta zuzendu zituen: Nebelhorn kabareta ("Lainotarako Sirena") Zürich-en eta Mausefalle ("Sagu-tranpa") Stuttgart-en, eta bertan bere esperientzia autobiografikoak landu zituen lehenengo aldiz (Kritik der reinen Unvernunft, "Desarrazoi hutsaren kritika").
1950. urtean Radikale Mitte ("Zentro erradikala") alderdia sortu zuen Berlingo Taberna Akademikoan. "Konpromiso ezaren aurka" eta "Tolerantzia handitzearen alde" leloekin aurkezten zen alderdia eta ikur modua kateorratz bat eta mahai-zapi zuria bandera gisa, Alemaniako gerraosteko politikaren "garaien seriotasunaren" aurka (Adenauer). 1964an Bewältigte Befangenheit ("Herabetasun gainditua") izeneko programa egin zuen Municheko Münchner Lach-und Schießgesellschaft- en. Hainbat filmetan bigarren mailako paperak egin zituen.
1972an argitaratu zuen bere autobiografia, Alter Narr - nun zen?. Urte berean Gregor bezala agertu zen Rainer Werner Fassbinderren Acht Stunden bost minutuko miniseriean.
Municheko Waldfriedhof hilerrian lurperatu zuten, 475-UW-8 zenbakidun hilobian.
Jakub Grigar
Jakub Grigar (Liptovský Mikuláš (Eslovakia), 1997ko apirilaren 27a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari eslovakiarra da.
Werner Finck
Garrantzia
Werner Finck ez zen hasieran kabaretista politikoa. «Indibidualista porrokatua naiz. Hori da arazoa.»[ Die Katakomben lanean hasi ondoren, jo zuen alde horretara. Werner Finckek, egoera politikoaren ondorioz, nazismo-garaiko kabaretista garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Horregatik da ezaguna gaur egun ere. Urte horietan esanahi bikoitzak, espresioen literaltasuna eta esaldiak ez amaitzeko teknika hobetu zituen, zentsurarekin arazorik ez izateko, eta bere artearengatik lepoa ez galtzeko. Bere esaldirik ospetsuena hau zen: «Jarraitzen nauzu? ''. . . Edo jarraitu behar zaitut?'' Antzokian oharrak hartzen zituen Gestapoko ofizial bati esan ziona.
2016ko Belgikako Itzulia
2016ko Belgikako Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 86. edizioa izan zen. 2016ko maiatzaren 25 eta 29 artean ospatu zen, 764,8 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Dries Devenyns izan zen.
Werner Finck
Garrantzia
Bertolt Brecht- ek 1947an "Eulenspiegel überlebt den Krieg" poema eskaini zion (" Eulenspiegelek bizirik atera da gerratik").
Alemaniako Errepublika Federalean ere zirikatzaile izan zen Finck, adibidez CSUkoen artean (CSU alderdia: Batasun Kristau eta Soziala), «Bavaria katolikoa soilik eskandalizatu daiteke.»
Filmografia
Werner Finckek Bigarren Mundu Gerraren aurretik eta ondoren lan egin zuen hainbat filmetan. Bere zereginak nagusiki bigarren mailakoak ziren eta maiz motzak.
Jakub Grigar
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen K-1 eslalom modalitatean, Jiří Prskavec txekiarraren atzetik (urrezkoa) eta Hannes Aigner alemaniarraren aurretik (brontzezkoa).
Hong Kongeko metroa
Historia
Hirian metroaren plangintza 1960ko hamarkadan hasi zen. Hiriak izandako hazkunde demografiko eta ekonomikoak, asko handitu zituen herritarren garraiobide publikorako beharrak, eta hiriko tranbia eta autobusak nahikoa ez zirela eta, hiriko arduradunek, metro sarearen lehen lineak planifikatu zituzten.
Etorkizuneko luzapenak
Azken urteetan hainbat linea eraiki diren arren, hainbat luzapen aurrikusi dira 2019. urtera arte. Linea berririk eraikiko ez den arren, 2000tik aurrera eraiki diren azpiegitura berriak, luzatu eta lehenago eraikitakoak berriztu egingo dira.
Plevník-Drienové
Plevník-Drienové Eslovakiako udalerri bat da, Považská Bystricako barrutian kokatuta. 13,02 km²ko azalera du eta 1592 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1354. urtekoa da.