cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grabitatearen laguntza
Azalpena
Adibide sinplifikatu hori ezinezkoa da orbitari buruzko xehetasun gehigarririk gabe hobetzea, baina, espazio-ontzia hiperbola bat sortzen duen bide batean badabil, planeta kontrako noranzkoan utzi dezake motorra piztu gabe. Adibide hori ere bada espazio-ontziak izan ditzakeen ibilbide eta abiadura irabazi askotako bat..
Azalpen horrek energiaren eta momentuaren kontserbazioa urratzen duela dirudi, itxuraz espazio-ontziari abiadura gehitzen baitio ezerezetik, baina, inplikatutako mekanikaren irudi osoa emateko, espazio-ontziak planetan dituen ondorioak ere kontuan hartu behar dira. Espazio-ontziak irabazten duen momentu lineala planetak galdutako bera da; beraz, espazio-ontziak abiadura irabazten du, eta planetak abiadura galtzen du. Hala eta guztiz ere, planetaren masa izugarria espazio-ontziarekin alderatuta, ondoriozko abiaduraren aldaketa hutsala da planetak jasaten dituzten orbita-perturbazioekin alderatuta, nahiz eta planetak jasaten dituzten orbita-perturbazioekin alderatuta beste zeruko gorputz batzuekin elkarrekintzen ondorioz denbora-eskala astronomiko laburrean. Adibidez, tona metriko bat planetarteko zunda baten masa tipikoa da, Jupiterrek ia 2 x 1024 tona metrikoko masa duen bitartean. Hori dela eta, Jupiterretik igarotzen den tona bateko espazio-ontzi batek, teorian, planetak gutxi gorabehera 5 x 10−25 km/s-ko abiadura galtzea eragingo du espazio-ontziak irabazten duen Eguzkiarekiko km/s-ko abiadura bakoitzeko. Ondorio praktiko guztietarako, planetarentzat ondorioak oso txikiak direnez (planetak espazio-ontzia baino askoz masiboagoak direlako) kalkuluan alde batera utzi daitezke.
Espazioko topaketen erretratu errealistak hiru dimentsioak kontuan hartzea eskatzen du. Printzipio berak aplikatzen dira, planetaren abiadura espazio-ontziarenari bektore batuketa gehitzeak bakarrik eskatzen du, behean erakusten den moduan: Orbiten itzulgarritasuna dela eta, tiraketa grabitatorioak espazio-ontzi baten abiadura murrizteko ere erabil daitezke. Mariner 10ek eta MESSENGERek maniobra hori egin zuten Merkuriora iristeko.
Grabitatearen laguntzarekin lortutakoa baino abiadura handiagoa behar bada, espazio-ontziaren suziria erretzeko modurik ekonomikoena periapsitik gertu egitea da (ahal den hurbilena). Suziri erreketa jakin batek abiadura-aldaketa bera ematen du beti (Δv), baina energia zinetikoaren aldaketa ibilgailuaren abiaduraren, erretzeko unean, proportzionala da. Beraz, erreketatik energia zinetiko handiena lortzeko, erreketa ibilgailuaren abiadura maximoan gertatu behar da, periapsian. Teknika hori zehatzago deskribatzen du Oberth efektuak.
LaShawn Merritt
2008an, Jeremy Warinerrekin lehiatu zen, eta 2008ko final olinpikoan irabazi zuen, marka pertsonal berria ezarriz, eta 0,99 segundoko marjinarekin olinpiar jokoetako errekorra lortu zuen. Erreleboko errekor olinpikoa ere hautsi zuen talde estatubatuarrarekin, eta historiako bigarren markarik azkarrena egin zuten. Merritt Munduko Txapelduna izan zen 2009ko Munduko Atletismo Txapelketan 400 m eta 4 x 400 m-ko erreleboan garaipena lortuta.
Mukibotoi lila
Mukibotoi lila (Neobulgaria pura) Leotiaceae familiako onddo bat da.
Ez du haragirik jateko.
Arantzazu Royo Materola
Arantzazu Royo Manterola (Hernani, Gipuzkoa, 1967) euskal itzultzailea da. Itzulpengintza eta Interpretazioan lizentziaduna da. Hogeita bost urte pasa egin ditu EIZIE elkartearen idazkaritzan lanean, eta, gaur egun, Mila Garmendiarekin batera darrai horretan. Elkarteko kudeaketa-lana du ogibide, baina, besteak beste, literatur itzulpengintzan ere ibilia da: Lantaldean ekin zion, Hans Christian Andersenen 19 ipuin liburua itzultzen, eta, handik urte batzuetara egin zuen salto arabieratik itzultzera (Mohamed Xukriren Ogi hutsa liburuarekin; trilogia autobiografikoa euskaratu zuen gerora). Xabier Olarrarekin batera itzuli zuen, halaber, Alaa Al Aswani idazle egiptoarraren Jakobian eraikina (2012ko Euskadi Saria).
Mukibotoi lila
Deskribapena
Himenioa: Perretxikoaren behealdeak osatzen du. Hasieran krateriformea, ondoren uhindu-turbinatu leuna, grisaxka, bioleta zurbila edo arrosa kolorekoa.
Hanka: Ez du, errezeptakulua zuzenean lotuta dago enbor edo adar hilei.
Haragia: Lodia, gelatinakara, zeharrargitsua; usain eta zapore hautemanezinak.
Etimologia: Pura epitetoa latinetik dator, purua, gardena, esan nahi duen "purus" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Bulgaria inquinans delakoarekin, honek forma berdina du, baina beltza da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Hostogalkorren enbor edo adar hiletan, pagoetan batez ere. Nahiko urria.
Banaketa eremua
Aintzira Handien eta San Laurendi ibaiaren eremua, Europa, Errusia, Japonia, Australia.
Muki-sare orriurdin
Muki-sare orriurdina (Cortinarius delibutus) Cortinariaceae familiako onddo bat da.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua, lehenengo ganbila eta gero lau-ganbila eta ertz meheekin. Azal leuna eta likatsua du eguraldi hezean, hori-urre kolorekoa, erdian tonu ilunagoak hartzen ditu.
Orriak: Itsatsiak, zabal samar, gaztetan kolore lila-urdinxka dute eta gero kanela kolorekoak.
Hanka: Zilindrikoa, baina oinarrian lodituta. Ez oso likatsua eta zurixkatik gris zurbil kolorera doana, goialdean urdinez tindatuak eta gortina zuri-horixka edo pixka bat more koloreko anuliforme batekin.
Haragia: Itxia, zurixka eta gero horixka, ez du usain nabarmenik.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Delibutus epitetoa latinetik dator, koipeztatua, hezea, esan nahi duen "delibutus" hitzetik. Onddo osoaren azalaren itxuragatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, hostozabalen eta koniferoen baso hezeetan eta lurzoru zingiratsuetan. Batez ere urkien eta pagoen azpian.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.
Paro Nazioarteko Aireportua
Paro Nazioarteko Aireportua (IATA: PBH) Bhutanek dituen 4 aireportuen artean nazioarteko aireportu kategoria duen bakarra da. Aireportua Paro hiriaren erdigunetik 6 km-ra dago eta Thimphu hiriburutik 48 km-ra. 2237 m-ko altueran dago, haran zabal batean. Inguruan 5480 m arteko mendiak ditu, eta munduko aireportu konplexu eta arriskutsuenetakoa da.
Mukiziza horzdun
Mukiziza horzduna (Pseudohydnum gelatinosum) Exidiaceae familiako onddo bat da.
Gordinik jan daiteke, entsaladan. Kalitate eskasa du, erretxinaren zaporea.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran zurixka, gris zurbila, urdin-grisaxka, ondoren normalean arre-grisa, papila zeharrargi txiki tenteekin.
Orratzak: Zeharrargiak, bigunak, laburrak, konikoak, zuriak isla hori-urdinxkekin.
Hanka: Ia hankagabea, laburra, lodia, alboan, zurixka.
Mukiziza garun
Mukiziza garuna (Tremella encephala) Tremellaceae familiako onddo bat da.
Mukiziza horzdun
Deskribapena
Haragia: Zuri horixka, erabat gelatinakara, nahiko lodia, zeharrargitsura.
Mukiziza garun
Ez da jangarria, haragi biguna eta gelatinakara du. Espezie honen berezitasuna da garun itxura duela, nukleo zuri batekin.
Mukiziza horzdun
Deskribapena
Etimologia: Pseudohyndum terminoa grekotik dator, faltsua, engainagarria, itxuraz antzekoa, esan nahi duen "pseudes" hitzetik eta Hydnum generorik. Hau da Hydnum baten antzekoa. Gelatinosum epitetoa berriz latinetik dator, gelatinakara delako.
Mukiziza garun
Deskribapena
Karpoforoa: 2 eta 6 cm bitarteko zabalera eta 1 eta 3 cm bitarteko garaiera. Globo itxura samarrekoa, krema kolorekoa, krema-arrosakara, haragi kolore zurbilekoa eta bukaeran, pixka bat arrexka. Zimurtasun ez oso sakoneko zerebriformea.
Muki-sare ezpainzimur
Muki-sare ezpainzimurra (Cortinarius elatior) Cortinariaceae familiako onddo bat da. Jateko ona den arren (hornigai gisa edo nahasita), arriskutsua da, beste Cortinarius toxiko batzuekin nahas daitekeelako.
Mukiziza hori
Mukiziza horia (Tremella mesenterica) Tremellaceae familiako onddo bat da.
Muki-sare ezpainzimur
Deskribapena
Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai itxurakoa, gero zabaldu egiten da titi batekin. Gaztaina-hori kolorekoa, hori-okre kolorekoa edo okre-oliba kolorekoa, batzuetan tonu moreekin ertzean. Ertza ildaskatua. Eguraldi hezean azal likatsua.
Mukiziza horzdun
Jangarritasuna
Gordinik jan daiteke, baina kalitate txarrekoa da, erretxinaren zaporea du.
Nahasketa arriskua
Bere habitata eta ezaugarri bereziak direla eta, ia ezinezkoa da beste espezie batekin nahastea. Hala ere, Pseudohydnum gelatinosum bi forma daude: forma arrea eta forma zuria; lehenengoak kolore arreko kapela du eta bigarrenak zeharrargia, kapela zurixka eta glauko distirak dituena.
Muki-sare ezpainzimur
Deskribapena
Orriak: Ez oso estu eta nahiko lodiak, itsatsiak. Hasieran, okre kolorekoak erreflexu bioletekin, ondoren marroi-herdoil kolorekoak ertz zurbilarekin. Zeharka marratutako gainazala du.
Mukiziza horzdun
Sasoia eta lekua
Uda amaieran, udazkenean eta neguan nahiko ohikoa, motzondo usteletan eta koniferoen hondarretan, batez ere pinuetan eta izeietan.
Mukiziza hori
Ez du balio sukaldaritzarako.
Muki-sare ezpainzimur
Deskribapena
Haragia: Zurixka, usain eta zapore berezirik gabea.
Mukiziza hori
Deskribapena
Karpoforoa: 2 eta 6 cm bitarteko luzerakoa eta 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, hasieran globo-masa txiki baten moduan, ondoren tolestu egiten da eta lobulatua, tolesduna, izurtua edo zerebriformea. Kolorea aldatu egiten da hezetasunaren arabera: hori-urre kolore eder batekoa da hezetasunarekin eta laranjagoa eguraldi lehorrarekin. Gainazal leuna eta distiratsua du.
Muki-sare ezpainzimur
Deskribapena
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.
Mukiziza hori
Deskribapena
Himenioa: Perretxikoaren gainazal osoa estaltzen du.
Muki-sare ezpainzimur
Jangarritasuna
Jangarri oso kaskarra.
Mukiziza hori
Deskribapena
Hanka: Ez du hankarik, puntu batetik zurari lotuta dago.
Mukiziza horzdun
Banaketa eremua
Europa, Asia, Amerika, Madagaskar, Ozeania,.
Muki-sare ezpainzimur
Sasoia eta lekua
Udazkenean, gehienetan hostozabalen basoetan.
Mukiziza hori
Deskribapena
Haragia: Gelatinakara, zaila, usain eta zapore gabea.
Muki-sare ezpainzimur
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Japonia.
Mukiziza hori
Deskribapena
Etimologia: Mesenterica epitetoa grekotik dator, hestearen mintza, esan nahi duen "mesenteron" hitzetik, Bere formagatik.
Mukiziza garun
Deskribapena
Himenioa: Karpoforoaren azalera osoa estaltzen du.
Mukiziza hori
Nahasketa arriskua
Espezie hau ezin da beste Tremella batzuekin nahastu. Tremella foliacea delakoak antzeko forma du, baina kolore marroi-kanela du tonu granate-moreekin.
Mukiziza garun
Deskribapena
Hanka: Ez du; barnealdeko nukleoaren puntu batetik egurrari lotuta dago, eta azalera azaleratzen da.
Mukiziza hori
Sasoia eta lekua
Neguan maiz ikusten den arren, udazken hotzetan eta hezeetan ere ateratzen da, hostogalkorren basoetako enbor eta adar hiletan.
Banaketa eremua
Afrika, Asia, Australia, Europa, Ipar eta Hego Amerika.
Mukiziza garun
Deskribapena
Haragia: Zurixka edo arrosakara, zeharrargia; biguna, elastikoa, Gelatinakara, barruan nukleo zuria, sendoa eta gogorra du.
Etimologia: Tremella terminoa latinetik dator, dardara esan nahi duen, "tremulus" hitzetik. Bere haragiagatik. Encephala epitetoa berriz grekotik dator, garuna esan nahi duen "enkèphalos" hitzetik. Garunaren itxura duelako.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako balio.
Nahasketa arriskua
Oso espezie berezia da, garunaren antzeko itxura duelako, eta ebakitzean, barruan nukleo zuri bat agertzen delako, entzefaloaren antzekoa. Tremella foliacea delakoarekin nahas daiteke.
Sasoia eta lekua
Udazkenetik udaberrira, pinu eta izeien adar eta enborretan.
Banaketa eremua
Europa, Australia.
Mukiziza gorri
Mukiziza gorria (Tremiscus helvelloides edo Guepinia helvelloides) Auriculariales familiako onddo bat da.
Gordinik bota ohi zaie entsaladei.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 12 cm bitarteko altuerakoa eta 5 eta 8 cm-ko zabalerakoa da errezeptakulua, belarriaren edo inbutuaren itxuran, alboan arrailduta. Ertza lobulatua eta izurtua. Gainazal leuna, pruinaduna, gorri-laranjatua edo arrosa-zurixka oinaren oinarrirantz.
Himenioa: Kapelaren azpialdea estaltzen du, arrosa kolorekoa edo gorria da, esporak heltzen direnean pruina zuriz hautseztatzen da.
Hanka: Kapelaren luzapena da eta oinarrirantz mehetuz joaten da. Arrosa-zurixka kolorekoa da.
Haragia: Nahiko lodia, zeharrargitsua, gelatinakara, kapelaren kolorekoa, baina zertxobait zurbilagoa. Usain eta zapore atseginekoak.
Etimologia: Helvelloides terminoa onddoak Helvellaceae familiako genero batzuekin duen antzekotasunagatik datorkio.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria. Gordinik jan daiteke entsaladan.
Nahasketa arriskua
Kolore bizi ikusgarriak (gorri-laranjatua) eta duen formagatik, ez da erraza beste espezie batekin nahaste.
Sasoia eta lekua
Udazkenean pinuen basoetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Karibea, Europa, Kolonbia, Brasil, Venezuela, Errusia, Himalaiako mendikatearen eremua eta Japonia.
Larru-tripaki urdinska
Sukaldean erabiltzeko haragi gogorregia eta larrukara du.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Konoa alderantziz formakoa, ondoren laua eta, oro har, hondoratua, izurtua. Hasieran urdin iluna, ondoren zurixka, lehoi kolorez eta arre-gorrixkaz zikinduta. Gainazala fin-fin belusatua.
Orratzak: Meheak, dekurrenteak, zurbilak, ondoren arre-gorrixkak, punta urdinxkarekin.
Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.
Hanka: Erraboilduna, laburra, lodia. Hori-laranja kolorekoa.
Haragia: Zaila eta larrukara, goialdean urdin koloreko eremu zirkularrekin eta behealdean gorri-herdoil kolorekoekin.
Jangarritasuna
Ez da jangarria, haragi gogorra eta larrukara du.
Nahasketa arriskua
Hydnellum suaveolens delakoarekin, honek usain fuertea du, ia higuingarria, anisarena. Ebakitzean haragia urdindu egiten zaien beste espezie batzuk: Hydnellum compactum, espezieak lehoi koloreko oina du. Phellodon niger, perretxikoak kapela urdin-beltz kolorekoa du ertz zuriarekin. Hydnum amicum, gris-lila kolorekoa da eta itsabalki (Melilotus officinalis) landarearen usain fuertea du; herri medikuntzan erabiltzen den landare belarkara da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean koniferoen basoetako humusean. Espezie urria.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Himalaiako eremua.
Robinson Aguirre
Ibilbide profesionala
Colorado Rapids-eko gazte-akademiaren produktua, Aguirre Colorado Rapids 2 taldera igo zen MLS Next Pro-n 2022 denboraldirako.
Nazioarteko ibilbidea
Aguirre Estatu Batuetan jaio zen Hondurasko aita eta Salvadorko ama batengandik. 2022ko apirilean El Salvadorko U20koekin jokatzeko deitu zuten Dallas Kopa, eta 2022ko CONCACAF U-20ko Txapelketa ekainean. 2022ko apirilean lagunarteko partida baterako deitu zuten lehen aldiz El Salvadorko senior selekziorako. Azken ordezko gisa debutatu zuen 2022ko apirilaren 24an Guatemalaren aurka 4-0eko lagunarteko galduta.
1987ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
1987ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 5. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kaleetan zehar, Enparan dorretxean eta Izarraitz Pilotalekuak ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren. Edizio hau Donostian aurkeztu zen lehenengo aldiz, Joseba Arregi Kultur kontseilaria bertan zela.
Mukiziza hori-berdeska
Mukiziza hori-berdeska (Leotia lubrica) Leotiaceae familiako onddo bat da.
1987ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
Edizio honetan 1986ko kongresuari buruzko liburu bat argitaratu zen eta antzerkigintzaren inguruko mintegi bat antolatu zen. Mintegi honek ondorengo egitaraua izan zuen: Aurreko bi ediziotan saririk ez zen egon topaketei lehiaketa izaera kentzeko asmoz, 5.edizio honetan ordea sariak berreskuratzen dira. Hain zuzen, Antxieta Antzerki Taldeak eta Bordaxuri taldeak jaso zuten helduen antzerki amateur onenaren saria. Umeen antzerki onenaren saria prest bazegoen ere, ez zuten banatu. Aipagarria da sari horien banaketan bereziki baloratzen zela euskaraz sortutako lanak izatea eta topaketetan estreinatzea.
Kartelaren egilea Txakel Ugarte izan zen, lehiaketa bidez.
Mukiziza hori-berdeska
Kontsumitzeko likatsuegia da.
Deskribapena
Karpoforoa: 1 cm inguruko diametroa duen masa erdiesferiko baten forma hartzen du, ertza barrurantz duela. Hori-oliba kolorekoa. Gelatinakara.
Orriak: Ez ditu.
Hanka: Zilindriko samarra, 3 eta 5 cm bitarteko luzerakoa eta 5 mm inguruko lodierakoa, fistulosoa. Hori kolorekoa eta kapela bezala gelatinakara.
Haragia: Kanpoaldearen kolore berekoa, baina zertxobait zurbilagoa.
Etimologia: Leotia terminoa grekotik dator eta leuna, leundua, esan nahi du. Lubrica epitetoa berriz latinetik dator, likatsua esan nahi duen "lubricus" hitzetik. Onddoaren biskositateagatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Leotia atrovirens delakoarekin, antzeko ezaugarriak ditu, baina urdin-berdexka kolorea. Mitrula paludosa espeziearekin ere nahas daiteke.
Sasoia eta lekua
Uda bukaeratik, baina udazkenean maizago ikusten da. Eguraldi euritsuan, basoetan eta larreetan, banandutako ale multzotan aurkezten da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Asiako mendialdeko eremua, Japonia, Errusia, Zeelanda Berria, Australia, Txile, Erdialdeko Amerika, Kolonbia.
Biju Patnaik Nazioarteko Aireportua
Biju Patnaik Nazioarteko Aireportua (IATA: BBI), Bhubaneswarko aireportua da, Indiako Odisha estatuko Bhubaneswar hiriburuari zerbitzua ematen dion nazioarteko aireportua da. Bhubaneswarko tren-geltoki eta erdigunetik nahiko gertu dago, 4 kilometro ingurura.
Izena hartzen du Biju Patnaik izandakotik, Odishako ministro nagusi ohia hegazkinlari famatua izan baitzen. Indiako 16. aireportu erabiliena da, Indiako Aireportuen Agintaritzak mantendutako aireportuetan.
1962ko apirilaren 17an ireki zuten aireportua, Odishako lehen aireportu komertziala. 2013tik bi terminal ditu, eta nazioarteko estatusa ere bai.
Amaia Cazenave
Amaia Cazenave (Baiona, Lapurdi, 1987) kazetaria da.
Bizitza
Titxitatik kirolzalea de Amaia. Umetan, Baionako Jean Dauger zelaiera joaten zen familiarekin, AB Aviron Bayonnais errugbi taldearen partidak ikustera. Futbolean jardun du hamar urtez, baita zaldiketan ere.
Ibilbide profesionala
2022an Canal+ telebista katean hasi zen lanean, TOP 14 lehiaketako errugby partiden komentarista.
Popatik (musika taldea)
Popatik Ordizian 2021ean sortutako pop musika taldea da.
1986ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
1986ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 4. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, Izarraitz Pilotalekuan eta Loiolako Gogartetxean ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren. Hain zuzen, ordura arte topaketak Soreasu aretoan ospatu baziren ere, antzerki taldeek segurtasunagatik eszenatoki hobeak behar zituztela argudiatu eta urte honetan Zelaitxo aretoak hartzen ditu topaketak. Agertoki hau izango da topaketen gune nagusia 2001era arte.
Azpimarratzekoa da edizio hau dela lehendabizikoa eskola antzerkiak antolatzen. Ordura arteko 3 edizioetan hutsune hori identifikatu eta Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean eskola antzerki emanaldiak antolatzen dira.
Gainera, antzerkia gai bezala harturik kongresu bat antolatu zen Loiolako Gogartetxean, honako hitzaldiekin:
Jardunaldi hauek pisu berezia izan zuten euskal antzerkigintzan eta liburu batean bilduta daude bertan erabakitakoak. Adibidez, euskal antzerki taldeek hilean gutxienez bi aldiz antzeztu ahal izateko antzoki eta aretoak horretarako prestatuta izatea eta horiek hileroko emanaldiak antolatzea, sarrera ordainketa eta cache-aren inguruko erabakiak, dokumentazio eta taller autogestionatua eratzea, antzerkiaren liburu zuria burutzea, etab.
Kartelaren egilea Beatriz Pozo izan zen, lehiaketa bidez.
Niktali txiki
Niktali txikia (Asterophora parasitica edo Nyctalis parasitica) Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da kontsumitzen, haragi gutxi duelako eta usteldura goiztiarra.
Deskribapena
Kapela: Oso txikia, 0,5 eta 1 cm bitarteko diametrokoa, mami gutxi du, esferikoa, zeta fin-fin batekin eta kolore zurixka-grisaxkakoa. Nyctalis asterophora baino txikiagoa, haragi gutxiago du eta grisaxkagoa da.
Evince
Evince GNOMEn sartu da 2.12 bertsiotik, eta 2005eko irailaren 7an merkaturatu zen.
Niktali txiki
Deskribapena
Orriak: Zabal, desberdinak, batzuetan laburtuak, bilbean sortzen diren klamidosporen ondorioz, okre koloreko hautsez estaliak.
Hanka: Mehea, kurbatua eta grisaxka.
Onddo astun
Onddo astuna (Imperator torosus edo Boletus torosus) Boletaceae familiako onddo espezie bat da.
Niktali txiki
Deskribapena
Haragia: Mehea, biguna, usain leuna du baina desatseginekoa eta zapore gozoa.
Etimologia: Parasitica epitetoa latinetik dator, bizkarroi, esan nahi duen "parasiticus" hitzetik
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Asterophora lycoperdoides delakoarekin, habitata eta denboraldia partekatzen ditu eta ugariagoa da.
2022ko Nafarroako Itzulia
2022ko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuli ko LIX. ekitaldia izan zen. Lau etapa izan zituen eta azkena Iruñean amaitu zen. Laboral Kutxa eta Nafarroako Gobernuak babestu zuten ekitaldi hau.
Onddo astun
Toxikoa gordinik kontsumitzen bada (baina etxeko ahuntzek jan dezakete). Ondo egosi eta kozinatu ondoren jan daiteke.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 18 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo hemisferikoa, gero ganbila. Adinaren araberako kolore aldakorrekoa: gaztetan hori zurbil kolorekoa, geroago hori-urre kolorekoa, hori-okrea eta bukaeran marroi zikin kolorekoa eta marruskadura txikienak sortzen dion orban urdin-beltzaxkekin. Azala hasieran belusatu fin batekin, ondoren glabroa; eguraldi hezean, likatsu samarra.
Lülü Smack
Lülü Smack, Baionan sortutako Rock and roll taldea da.
Muki-sare marroi
Muki-sare marroia (Cortinarius mucosus) Cortinariaceae familiako onddo bat da.
Zikin (musika taldea)
Zikin Lekeition sorturiko hardcore eta punk talde bat da.
Onddo astun
Deskribapena
Poroak: Txikiak, biribilak, hasieran hori argiak, gero hori ilunak, bukaeran, gorri ilun samarrak, berde-oliba koloreko orbanekin. Hatzekin sakatzean edo igurztean, gogor urdintzen dira.
Muki-sare marroi
Oso kalitate kaskarreko jangarria. Ez da gomendatzen kontsumitzea.
Onddo astun
Deskribapena
Hanka: Sendoa, trinkoa, betea. Hasieran kapelaren antzeko kolorekoa, ondoren, kolore gorri-purpura sartzen da oinarritik hasita. Gutxi ikusten den erretikulu bat du, hasieran oinaren kolorekoa, eta gero, gorrixka-purpura kolorekoa.
Etimologia: Torosus epitetoa latinetik dator, handia, sendoa, esan nahi duen "torosus" hitzetik. Bere tamainagatik.
Jangarritasuna
Gordinik toxikoa da.
Nahasketa arriskua
Boletus purpureus delakoarekin, baina honek beti ditu poro gorriak, gaztetatik. Boletus rhodoxanthus eta Boletus rhodopurpureus espezieekin ere bai. Boletus torosus delakoak moztean hartzen duen kolore urdin ia beltza, ez dute beste Boletus-ak hartzen.
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean, hostozabalen basoetan.
Banaketa eremua
Europa.
Muki-sare marroi
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero zabaldu egiten da eta ertzak ez ditu ildaskatuta. Azala leuna eta likatsua du, denbora lehorrean distiratsua, eta horixka edo arre-kaoba kolorekoa, argiagoa ertzetan.
Orriak: Itsatsi-eskotatuak, hasieran krema antzeko kolorekoak eta gero okre-kanela kolorekoak.
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, pixka at mehetuaz oinarrian eta zuria, gortina zuri batean bilduta dago, eta gero eraztun bat osatzen du, azpian besokorik utzi gabe. Oso likatsua da.
Niktali txiki
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, soropildutako taldeetan, usteltzen ari diren Russula batzuetan, Ploratinen taldeko Russulak parasitatzen batez ere, adibidez, chloroides, delica, eta pseudodelica espezieak eta baita Lactarius zuri handiak ere, adibidez, piperatus eta vellereus.
Muki-sare marroi
Deskribapena
Haragia: Zurbila, usain nabarmenik gabea, hasieran zapore gozoa du eta gero zerbait mina.
Niktali txiki
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Muki-sare marroi
Deskribapena
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Mucosus epitetoa latinetik dator, muki, esan nahi duen "mucosus" hitzetik.
Jangarritasuna
Kalitate kaskarreko jangarria da.
Nahasketa arriskua
Beste Cortinarius likatsu batzuekin nahas daiteke; adibidez: Cortinarius trivialis eta Cortinarius collinitus espezieekin.
Sasoia eta lekua
Udazkenean aurkitzen da koniferoen azpian, batez ere pinuen azpian.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia.
Uzki-plug
Uzki-pluga edo uzki-tapoia (butt plug) uzkitik sartuz sexu-atsegina lortzeko sexu-jostailua da. Uzki-plugak dildoen antzekoak dira, baina hauek baino laburragoak dira. Gainera, kanpai-forma dute uzkian barrena erabat sartzea ekiditeko.
Hamabi (musika taldea)
Hamabi Oiartzunen sorturiko rock musika taldea da.
Orribeltz arraultzerdi
Orribeltz arraultzerdia (Panaeolus semiovatus) Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da. Oso toxikoa ez bada ere, propietate neurotropiko arinak ditu.
Sinonimo: Anellaria separata.
Deskribapena
Hanka: Luzea eta liraina, 6 eta 10 cm bitarteko luzerakoa eta 0,2 eta 0,3 cm bitarteko lodierakoa, kapelaren antzeko kolorekoa. Mintzezko eraztunarekin goiko aldean, belztu egiten da esporen kolorearekin.
Haragia: Gutxi, zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabe.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Panaeolus sphinctrinus delakoarekin.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, asko ongarritutako lurretan, edo abereen gorotzetan, batez ere behien eta zaldien gorotzetan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Onddo bigun
Onddo biguna (Xerocomus subtomentosus edo Boletus subtomentosus) Boletaceae familiako onddo espezie bat da.
Haragi gorrien hornigai gisa, eta plater konbinatuetarako egokia. Gisatuetan, beste Boletus-ak baino kalitate apalagoa du.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, lehenik esferikoa, gero ganbila, baita laua ere. Azala belusduna, oso kolore aldakorrekoa, oliba-horixkaren eta marroi-gorrixkaren artekoa, pitzatu egiten da zahartzean.
Tutuak: Nahiko luzeak eta itsatsiak, horiak.
Hanka: Batzuetan zilindrikoa, beste batzuetan sabelduna edo oinarrian mehetua; horixka, pikart marroiez apaindua, edo luzetarako nerbio nabarmen samarrekin.
Haragia: Kapelan zurixka du eta oinean horixka samarra. Ez da urdintzen edo oso gutxi. Fruta usain arina du eta zapore atsegina.
Etimologia: Xerocomus terminoa grekotik dator, lehorra, esan nahi duen "xerós" hitzetik eta, buruko ileak, ilea, adatsa esan nahi duen "kóme" hitzetik, espezie gehienen iletxo lehor eta tomentodunari erreferentzia eginez. Subtometosus epitetoa latinetik dator, ia, esan nahi duen "sub" hitzetik eta belusatua esan nahi duen "tomentosus" hitzetik. Pixka bat belusduna delako.
Jangarritasuna
Jangarria, baina ez oso preziatua.
Nahasketa arriskua
Xerocomellus chrysenteron delakoarekin, honek kapelaren arrailetan eta oinean tonu gorrixkak ditu. Baita Xerocomus ferrugineus eta Xerocomus lanatus espezieekin ere.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hostozabalen basoetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako mendikatearen eremua, Japonia, Australia.
Zakilgabetze
Zakilgabetzea norbaiten zakila gorputzetik erauztean edo ebakitzean datza. Antzinako zenbait zibilizaziok batzuetan etsaiak zakilgabetzen zituzten nagusitasun edo menderatze erakusle gisa. Armadek etsaien zakilak moztu ahal zituzten hildakoak zenbatzeko, baita gerra garaikurtzat gordetzeko ere. Kastrazioetan (bi barrabilen erauzketetan) batzuetan zakil osoa edo zati bat kentzen da.
Medikuntzan
Gizonezko batzuei zakila anputatu behar zaie arrazoi medikoengatik. Ebakuntza horri penektomia deritzo. Esaterako, zakil minbizia bezalako gaixotasunek zakila erabat edo zati bat kentzeko erabakia hartzera eraman dezakete.
Emakume transentzako sexua berresleitzeko ebakuntzetan ez da zakila guztiz kentzen. Batetik, zakil-mokoa mantendu ohi da klitori-itxura emateko. Bestetik, zakilaren azala alderantzikatzen da bagina bat sortzeko.
Onddo kofadun
Onddo kofaduna (Suillus cavipes edo Boletus cavipes) Suillaceae familiako onddo espezie bat da.
Erdipurdiko jangarria, motel samarra.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Konikoa da, hasieran kanpai itxurakoa eta gero zabaldu egiten da, baina ertz biribilduarekin, errezelaren hondakinekin eta titi puntazorrotz batekin. Azala felpaduna eta ezkatatsua du, marroi-gorrixkatik, lehoi kolore-marroi-laranjatura doan kolorekoa.
Tutuak: Laburrak, dekurrenteak eta bereizten zailak, poro zabal eta angelutsuetan amaitzen dira, eta ilaran lerrokatuta daudela dirudi.
Tutu dekurrenteak:Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.
Hanka: Barnehutsa, bi eremutan bereizten duen eraztun zurixka bat du; goialdea poroen kolore berekoa da eta behekoa lehoi kolorekoa.
Haragia: Zuri-horixka, usain eta zapore nabarmenarekin.
Etimologia: Suillus hitza, latinezko "su", "suis", txerritik dator, bere zaporeari erreferentziari eginez, edo agian kapelaren izaera likatsuari erreferentzia eginez. Cavipes epitetoa latinetik dator, oin barnehutsa esan nahi duen "cavipes" hitzetik. Bere hanka barnehutsagatik.
Jangarritasuna
Jan daiteke, baina ez du balio gastronomikorik.
Nahasketa arriskua
Hanka barnehutseko Boletus bakarra da, eta, beraz, erraz ezagutzeko modukoa.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean mendiko alertze basoetan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Madalenako gurutzea
Madalenako gurutzea Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dagoen bideko gurutzea da. 1986tik Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago.
Deskribapena
Gurutzea eskaileradun piramide formako oinarrian eta hormigoi armatuzko ardatz hutsean instalatuta dago. Oso sinple diren bi buruek gurutzearen besoei eusten diete. Gurutzearen goialdea erdi-esferiko diren elementu apaingarri txikiz hornituta dago. Alde batean ia antzeman ezin den Kristo bat dago grabatuta; bestean, Ama Birjina bat irudikatzen da, esku batean Haurra eta bestean adar bat duela.
Onddo lingirdatsu
Onddo lingirdatsua (Suillus viscidus edo Boletus viscidus) Suillaceae familiako onddo espezie bat da.
Jangarria, baina kaskarra. Haragi arroa du eta ez oso trinkoa.
Deskribapena
Kapela: 12 cm-ko diametroa izatera iristen da. Hasieran erdiesferikoa da, gero ganbila titi apur batekin eta ertzean errezelaren aztarnak izaten ditu. Azala bereziki likatsua du, beste Suillus generokoak baino likatsuagoa; distiratsua da, erdian gris-berdexka kolorea du eta ertzetan zurixka.
Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Poroak: Handiak, angelutsuak, konposatuak, zurixkak edo krema argiak, gero gris bihurtzen dira.
Hanka: Tutuen dekurrentziagatik goiko aldean erretikulatua. Likatsua da eta zuri- berdexka kolorekoa eraztunaren gainetik eta hori grisa azpitik.
Eraztuna: Mintzezkoa da, iheskorra, hasieran zurixka, gero, grisaxka da, eta, azkenik oliba antzeko kolorekoa.
Haragia: Biguna, kapelan zuria eta oinean hori-berdexka. Usain leuna du eta zapore gozoa.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria eta erraz usteltzen da.
Nahasketa arriskua
Bresadolae aldaera lirainagoa, baina txikiagoa da, kolore hori-gorrixka du, grisaxka izan beharrean, errezela horixka eta poroek lila koloreko tinduak dituzte. Suillus tridentinus delakoarekin nahas daiteke, honek kapela eta tutuak laranja kolorekoak ditu.
Ramón Fagoaga
Ramón Alfredo Fagoaga Romero (1952ko urtarrilaren 12a) Salvadorko futbolari ohia da.
Klub ibilbidea
Asma izan arren, Fagoaga Pipiles gazte-taldean hasi zen jokatzen eta profesional bihurtu zenean Dragónen aurrelari gisa jokatu zuen Salvadorko bigarren mailan. Gero Atlético Marterekin fitxatu zuenean erdiko atzelaria izan zen, Martek zazpi aurrelari baitzituen hamaikakoan.
Onddo lingirdatsu
Sasoia eta lekua
Udaberritik udazkenera, alertzeen azpian, mendietan eta lautadetan.
Ramón Fagoaga
Nazioarteko ibilbidea
Fagoaga El Salvador taldeko kidea izan zen 1982ko Espainiako Munduko Txapelketan eta bere herrialdea ordezkatu zuen FIFA Munduko Kopako sailkatzeko 23 partidetan. Bere herrialderako 105 partida jokatu zituen ofizialak ez zirenak barne.
Erretiroa
2006an Fagoaga FESFUT Salvadorko Futbol Elkarteko behin-behineko zuzendari izendatu zuten.
Jateko modukoa (telebista saioa)
Jateko modukoa Euskal Telebistako dating saioa da. Klaudio Landak aurkezten du eta sukaldaritzaren bidez maitasuna aurkitzea du helburu. ETB 1 katean euskaraz emititzen da ostegunetan 22:30ean.
Programa 2022ko maiatzaren 5ean estreinatu zen eta bederatzi atal eman zituzten uztailaren 7ra arte. Audientzia datuek bikainak izan ez baziren ere, katearen bataz bestekoaren gainetik ibili zen eta ondorioz bigarren denboraldi bat izan zuen. Hau 2022ko irailaren 22an estreinatu zen eta urte bereko abenduaren 8an amaitu.
Bigarren denboraldiak ikuslearen aldetik harerra ona izan zuen (azkeneko atalak ez ezik). Ondorioz, hirugarren denboraldi bat izan zuen saioak. Hau 2023ko urtarrilaren 26an hasi zen, baina audientzia datu oso txarrekin. Programa, hain egoera larrian egonda, Euskal Telebistak emisio eguna aldatzea erabaki zuen. Martxoaren 14az geroztik, ostegunetan beharrean, asteartetan emititzen hasi ziren. Hurrengo atalek audientzia datu hobea eman zuten.
Emisio aldaketaren ondoren audientzia datua hobetu bazen ere, azkeneko ataletan berriro behera egin zuen joerak. Denboraldia 2023ko ekainaren 27an amaitu zen eta saioak ez zuen berritu. 44 atalen ondoren betirako amaitu zen formatua.
= Saioaren azalpena = Atal bakoitzean, lau lagunek hartuko dute parte: gonbidatua eta sukaldean arituko diren hiru pertsona. Hiru sukaldariek gonbidatu protagonista konkistatu beharo dute beraien platerekin.
Sukaldariek hiru plater prestatu beharko dituzte: lehenengo bi platerak gonbidatuak proposatutakoak izango dira. Gainera, ez dute errezetarik izango eta horrek zailtasunak ekarrikio dizkie. Postrea, berriz, sukaldari bakoitzaren araberakoa izango da.
Ondoren, dastaketa itsu-itsuan izango da: plater bakoitza nork prestatu duen jakin gabe probatu eta baloratu beharko du gonbidatuak, puntuak emateko eta horren arabera sukaldarietako bat aukeratu ezagutzen joateko.
Hiru sukaldariak sukaldean azalduko dira. Eta beste bi leku garrantzitsu egongo dira: dasta gela eta berriketa gela. Gonbidatua dasta gelan dagoen bitartean, sukaldariek berriketa gelatik ikusiko dute prozesua, baita puntuaketak ere.
Gonbidatuak platerak probatu eta berak erabakiko du nor den sukaldaririk onena. Saria afari eder bat izango da. Gainera, gonbidatuak gehien gustatu zaizkion jakien egilea hobeto ezagutzeko aukera izango du afari horretan. Orduan jakingo du saioaren hasieran begiz jo duen sukaldaria izan ote den jateko moduko plater gehien prestatu dizkiona.
= Denboraldiak =
Audientzien eboluzioa astez aste
{	"version": 2, "width": 600, "height": 250, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": 1, "y": 23 },				{					"x": 2, "y": 13 },				{					"x": 3, "y": 15 },				{					"x": 4, "y": 17 },				{					"x": 5, "y": 19 },				{					"x": 6, "y": 15 },				{					"x": 7, "y": 17 },				{					"x": 8, "y": 16 },				{					"x": 9, "y": 20 },				{					"x": 10, "y": 28 },				{					"x": 11, "y": 22 },				{					"x": 12, "y": 4 },				{					"x": 13, "y": 17 },				{					"x": 14, "y": 15 },				{					"x": 15, "y": 31 },				{					"x": 16, "y": 16 },				{					"x": 17, "y": 21 },				{					"x": 18, "y": 18 },				{					"x": 19, "y": 23 },				{					"x": 20, "y": 14 },				{					"x": 21, "y": 3 },				{					"x": 22, "y": 4 },				{					"x": 23, "y": 2 },				{					"x": 24, "y": 4 },				{					"x": 25, "y": 3 },				{					"x": 26, "y": 3 },				{					"x": 27, "y": 1 },				{					"x": 28, "y": 14 },				{					"x": 29, "y": 14 },				{					"x": 30, "y": 14 },				{					"x": 31, "y": 1 },				{					"x": 32, "y": 16 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "linear", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "area", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"fill": { "value": "steelblue" },					"interpolate": { "value": "monotone" }				}			}		}	],	"padding": { "top": 30, "bottom": 10, "left": 7, "right": 30 } }
= Atalak eta audientziak =
3. denboraldia
= Erreferentziak =
= Kanpo estekak =
Digital Cinema Package
DCP (ingelesezko Digital Cinema Package -tik) zinema, audio, irudi eta datu digitalaren korronteak gordetzeko eta garraiatzeko erabiltzen den fitxategi digital bat da, nolabait, 35 mm-ko film baten bertsio digitala da.
Hainbat abantaila ditu, hala nola, tamaina. Formatu digitala izanik, DCP-a biltegiratze-gailu digital (disko gogorra, USB memoria...) baten barruan sartzen da eta, beraz, erraz garraiatzen da. 16 GBko USB memoria batek film labur bat, trailerrak edo spotak gorde ditzake. Bobina zaharrak baino askoz arinago eta egonkorragoa da. Prezioaren faktorea ere kontuan hartu behar da: prozesua guztiz digitala denez, 35 mm-ra transferitzearekin lotutako kostuak eta arazoak aurrezten dira.
Bestetik, DCP-ren ezaugarri nagusia biltegiratze digitala izanik, beste hainbat abantaila dakartza: errazago eta modu ekonomikoan proiektatzeko aukera, zeluloidea igarotzean bobinen zarata murriztea, proiekzioen kalitatearen igoera, zeluloidearen dardara eta irudi eta soinu-banden higadura ekiditea...
DCP-n MXF luzapena duten bi fitxategi mota daude hornitzaileak DCP erreproduzitzeko erabiliko dituenak. Batak irudia dauka eta besteak soinua. Gainerako fitxategiak zerbitzariak erreproduzitu ahal izateko DCP-ri buruzko informazioa dira. DCP batek minutuko gigabyte bateko ratioa hartzen du. Beraz, 90 minutuko film batek 100 GB inguru hartzen ditu.
DCP terminoa Digital Cinema Initiatives (DCI) partzuergoak zehaztutako Zinema Digitalaren (DC) edukien ontziratzeari buruzko gomendioetan oinarrituta definitua izan da.
Zinema digitalaren historia
2000. urtearen inguruan, 1280x1024 pixeleko bereizmena zuten lehen zinema digitaleko proiekzioak ikusten hasi ziren. Horretarako, filma hainbat DVD-ROMetan gordetzeko zerbitzari bat erabili zen. Modu honetan proiektatu zen lehen filma AEBtako “Star Wars Episode I” izan zen. Espainian, sistema honekin proiektatu zen lehen filma "Fantasia 2000" izan zen.
2001 eta 2005 bitartean, DCP ofizialki agertu eta DCI partzuergoa sortu zen urtean, berrikuntzak gertatu ziren biltegiratze eta proiekzio sistemei dagokienez, mundu osoan erabiliko zen formatua definituz.
Bilakaera eta DC-en motak
1999an hasi zen zinema digitala bere lehenbiziko zantzuak ematen. DCP formatua oraindik ez zegoen, baina filma gorde eta DVD baten bidez erreproduzitzeko zerbitzari bat erabiltzen zen jada.
2002an Amerikako zazpi estudiorik boteretsuenak (Fox, MGM, Sony, Universal, Warner, Paramount eta Disney) bat egin zuten DCI partzuergoa sortzeko, zeinaren zeregina zinema digitalaren estandar tekniko zehatzak adostea eta sortzea zen. Ondorioz, DCI-k zehazten zituen baldintzak betetzen zituen formatuari INTEROP izena jarri zioten.
Geroago, SMPTE (Society of Motion Picture and Television Engineers) formatu berriagoa agertzen da, DCI-rekin bateragarria izatea eta DCI-aren  segundoko 24 fotogramen ordez, 25 eta 30 fps-ra erreproduzitzea ahalbidetzen zuen.
Bi formatuen arteko aldea azpititulu sisteman dago, bata bestearekin bateraezina, baina SMPTE -ren kasuan hobetua.
DCP erreprodukzio formatuak
Hiru bideo formatu daude: Flat, Full eta Scope :
Audioari dagokionez, ahalik eta kalitate handiena du.
Biltegiratze sistemak
DCP-ek bi biltegiratze mota izan ditzakete iraupen mota ezberdinen arabera. 10 minutu baino gutxiago irauten duten iragarkiak, trailer edo aurrerakinak eta film laburrak normalean USB memorietan gordetzen dira, oso leku gutxi hartzen dutelako. Aitzitik, 10 minutu baino luzeagoak diren film laburrak, dokumentalak eta filmak disko gogor eta SSD-tan gorde ohi dira.
DCI zerbitzariak
DCI zerbitzariak DCP-ak kudeatzeaz, erreprodukzio-zerrendak sortzeaz eta informazioa proiektorera bidaltzeaz arduratzen dira. Gehienetan Linux sisteman oinarritzen dira, Windows-en exekutatzen direnak badaude ere. Funtsean, lau zerbitzari marka daude merkatuan, eta guztiak dira DCI estandarrekin bateragarriak.
DCP-en enkriptatzea
DCP fitxategi bat edozein zinema zerbitzaritan kopiatu eta ikus daiteke. Iragarki edo dokumentalei dagokienez ez dago arazorik, baina pelikulaz hitz egiten dugunean horrek arazoak sor ditzake. Banatzaileak MXF fitxategiak enkriptatzea aukera dezake pirateriari aurre egiteko. Zifratze-gakoak desberdinak dira proiektore bakoitzeko eta KDM (Key Delivery Message) babes eta kontrol sistemaren bidez sortzen eta garraiatzen dira. KDMren berezitasunetako bat filmaren diskoa inoiz saltzen ez dutela da. Bidaltzeko modua desberdina izan ohi da eta normalean posta elektronikoaren bidez edo zerbitzarian sartzean, filma desblokeatu eta erreproduzitzeko aukera ematen duen USB memoria propio batean egiten da.
KDM (Key Delivery Message) babes-sistemak filma hiru modutan babesten du: Lehenik eta behin, DCPrako egokia den gailu batean erreproduzitzen uzten ez duten JPEG2000 fitxategiak sortuz. Bigarrena, denboraren arabera erreprodukzio kontrolaren bidez eta, hirugarrena, zerbitzaria non erreproduzi daitekeen mugatuz.
3D eta DCP
DCP formatua eduki estereoskopikoa (3D) gordetzeko ere erabiltzen da. 3D sistema digitalak simulatzen du hiru dimentsioko objektu bat hautematean giza begian gertatzen den efektua. Prozesua proiektagailu digitalak ezkerreko eta eskuineko begiko irudiak segundoko 144 fotogrametan era tartekatuan erreproduzitzen dituenean sortzen da. Irudien abiadura eta erabilitako betaurrekoak direla eta, ikuslearen begi bakoitzak ikuspuntu ezberdinetatik jasotzen ditu irudiak, irudien fusioaren bitartez burmuinak sakontasuna interpretatzen du.
Erreferentziak
<references responsive="1" group="">
Planeta txiki
Planeta txikia Eguzkiaren inguruan orbita zuzena duen objektu astronomiko bat da (edo, modu zabalagoan, planeta-sistema duen edozein izar), esklusiboki planeta edo kometa gisa sailkatzen ez dena 2006. urtea baino lehen, Nazioarteko Astronomia Batasunak (IAU), ofizialki, planeta txikia terminoa erabiltzen zuen, baina, urte horretako bileran, planeta txikiak eta kometak, bada, planeta nano eta Eguzki Sistemako gorputz txikietan (SSSB) birsailkatu zituen.
Planeta txikien artean, asteroideak daude (Lurretik hurbil dauden objektuak, Marteko gurutzeak, gerriko nagusiko asteroideak eta Jupiterreko troiarrak), baita urrutiko planeta txikiak ere (zentauroak eta transneptuniar objektuak), gehienak Kuiper gerrikoan eta sakabanatutako diskoan bizi direnak. 2022ko maiatz ezgeroztik, 1,131,201 objektu ezagutzen dira 611.678 zenbakidunetan (aurkikuntza ziurtatuak) eta 519.523 planeta txiki zenbakirik gabekoetan zatituta, horietatik bost bakarrik, ofizialki, planeta nano gisa aitortuak.
Aurkitu zuten lehen planeta txikia Ceres izan zen, 1801ean. Planeta txiki terminoa XIX.mendetik erabiltzen da objektu hauek deskribatzeko. Planetoide terminoa ere erabili izan da, batez ere objektu planetario handiagoetarako, 2006tik IAUk planeta nano deitu dituenak. Historikoki, asteroide, planeta txikia eta planetoide terminoak, gutxi gorabehera, sinonimoak izan dira. Terminologia hori zaildu egin da, batez ere, Jupiterren orbitatik harago planeta txiki ugari aurkitu direnean, oro har, asteroidetzat hartzen ez diren objektu trans-neptuniarrak. Gasa askatzen ikusten den planeta txiki bat kometa gisa sailka daiteke.
Objektuei planeta nano deitzen zaie, baldin eta beren grabitatea nahikoa bada oreka hidrostatikoa lortzeko eta forma elipsoidal bat osatzeko. Beste planeta txiki eta kometa guztiei, Eguzki Sistemako gorputz txiki deitzen zaie. IAUk planeta txiki terminoa oraindik erabil daitekeela adierazi zuen, baina Eguzki Sistemako gorputz txiki terminoa hobetsiko da. Hala ere, zenbakitzeko eta izendatzeko, planeta txikiaren eta kometaren arteko bereizketa tradizionala erabiltzen da oraindik.
Populazioak
Eguzki sistemaren barruan, ehunka mila planeta txiki aurkitu dira, eta, hilero, beste milaka aurkitzen dira. Minor Planet Center-ek 213 milioi behaketa eta 794.832 planeta txiki baino gehiago dokumentatu ditu; horietatik, 541.128k orbita nahikoa ezagunak dituzte zenbaki ofizial iraunkorrak esleitzeko. Horietatik 21.922k izen ofiziala dute. 2021eko azaroaren 8tik, izenik gabeko planetarik txikiena da. eta zenbakirik altuena duen planetarik txikiena 594913 'Aylóꞌchaxnim da.
Hainbat planeta txikien populazio zabalak daude: