cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adigai
Antzinatean
Zaharra da gauzen orokorra eta komuna nola antzematen ditugun jakiteko ardura; izan ere, egun bizirik dauden beste auzi filosofiko asko bezala, Platonen eta Aristotelesen obretan ikus dezakegu auzi hori ere lehen aldiz. Oro har, antzinateak metafisikan oinarrituz erantzungo dio galdera horri.
Erdi Aroan
Dena den, kontzeptuaren inguruko eztabaidaren aurrekari argienak Erdi Aroko filosofian kokatzen dira, bereziki unibertsalen arazoa deritzonean. Sinpleki azalduz, unibertsalen arazoak gauzen ezaugarri unibertsal gisa aditzera ematen ditugunak nola ezaugarritzean datza. Gauzak horrela, "Nemo arrain bat da" esaten dugunean Nemori emandako ezaugarria Nemo berean al dago?, Nemoren aurretik existitzen al da arraina izatearen ezaugarria?Nemo ez al da ezer "arrain bat da" adierazpenetik haratago? Arazoaren planteamendu horrek kontu metafisikoetan jartzen du arreta berriro ere, hots unibertsal horien existentziaren zein naturaren ingurukoetan. Horiei erantzuten saiatzean, Erdi Aroko filosofoek adimenaren naturaren inguruko hainbat teoria desberdin garatzen dituzte, pentsamenduak unibertsalekin erlazionatu ahal izateko nolakoak izan behar diren aztertuz. Testuinguru horretan garatzen da, hain zuzen, “kontzeptu” hitza: gogamenak sortutako eduki bat, gogamenak berak ezagutzen dituen objektuek komun dutena atzematen duena. Garai horretako filosofoek bereizketa logiko/linguistikoaren baitan garatzen dute beren proiektua.
Aro Modernoan
Unibertsalen arazoa agertoki filosofikotik desagertzen da eskolastikaren desagerpenarekin batera; aitzitik, kontzeptuaren ikerketak bizirik jarraitzen du. Izan ere, aro modernoarekin batera aspektu metafisikoen inguruko interesa subjektu ezagutzailera igarotzen da. Horrek subjektuak ezagutzaren prozesuari egiten dion ekarpena aztertzeko beharra azalarazten du. Hala, filosofo modernoek ezagutza posible egiten duten gure bizitza mentaleko ezaugarrietan jarriko dute begirada, Horren adibide da, esaterako, enpiristen eta arrazionalisten arteko sortzetiko ideien inguruko ezatabaida.
Immanuel Kant
Kantek eginiko enpirismoaren eta arrazionalismoaren sintesi edo gainditzea munduak edo gogamenak ezagutza lortzeko bidean duten lekua zehaztea helburu duen saiakera gisa ulertu behar da. Kanten aburuz, kontzeptuak errepresentazio orokorrak dira, eta intuizioak aldiz, errepresentazio berezi eta berehalakoak dira. Sistema kantiarraren arabera, kontzeptuak ez dira esperientziatik eratortzen; izan ere, kontzeptuen bidez gogamenak zeregin aktiboa du eta, hala, esperientzia kontzeptuetara egokitzen da ezagutza posible izan dadin. Azaldutakoa autorearen esaldi famatu batean laburtzen da: "kontzepturik gabe, intuizioak itsuak dira". Bestalde, Kantek “kontzeptua” adierazteko erabiltzen duen alemaniar hitza (Begriff) norberak ulermenean atzematen duenari buruz hitz egiteko hitzik arruntena da, “termino” bezala ere itzul daitekeena. Adiera bikoitz horrekin soilik uler daiteke ondoren Fregek sortuko duen proiektua, zeinak filosofia iraultzea lortuko duen.
Glottob Frege
Bere kontzeptugrafian, Fregek predikazioa aztertzea eta horren kalkulu logiko-matematikoa garatzea ahalbidetuko dion notazioa sortzen du. Dena den, Fregek duen kontzeptuaren ikuspegia Kantek duenaren bestelakoa da. Izan ere, jada aipatu den bezala, Kanten ustez kontzeptua errepresentazio mota bat da, baina Fregeren ustez aldiz, kontzeptuak entitate abstraktuak eta objektiboak dira, predikatuen erreferentzia direnak, hau da, funtzioak dira eta balioak hartzean zerbait egiazkoa edo faltsua bihurtzen dira. Laburbilduz, Fregek kontzeptuen ikerketa esparru psikologikotik ateratzen du, plano logiko-linguistikoan jarriz eta, hala, analisi kontzeptuala filosofiaren kontzepzioa izatea ahalbidetzen du.
Ludwig Wittgenstein
Haatik, Wittgensteinen “Ikerketa filosofikoak” izenburuko lanaren agerpenarekin batera, Fregeren teoria zalantzan jartzen hasten da. Wittegensteinen esanetan, hizkuntzari arretaz erreparatzen diogunean, ez dira hitzen aurrez ezarritako esanahiak ikusten ditugunak, baizik eta hitzen erabilera batzuk, familia-antzekotasun batez lotuak daudenak. Ikuspegi berri horrek Fregeren ikuspegiaren gainbehera ekartzen du, eta hala, kontzeptua gaitasun edo trebetasun gisa definitua izaten hasten da.
K.a. 260ko hamarkada
Kristo aurretiko 260ko hamarkadak K.a. 269etik K.a. 260. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Adigai
Kontzeptuak irudikapen mental gisa
Kognitibismoak arrazoia baldin badu eta gogamena errepresentazioz josita badago, zer da kontzeptua ezaugarritzen duena? Hori bera erantzutea du helburu kontzeptuen ikerketa enpirikoak eta horretarako, subjektuen buruetan ohiko zeregin kontzeptualetan postulatu behar diren egitura-motak ondorioztatzen saiatzen da. Aipatutako zereginetan subjektuak duen papera azaltzeko hiru teoria nagusi sortzen dira:
Teoria horien kritikak
Planteamendu horiek nagusiki bi ildotatik izan dira kritikatuak:
Jerry Fodor
Autore honek aipatutako teorien aurka erabilitako argumentua hurrengoko hau da: kontzeptuaren gainean sortutako eraikuntza horiek ez dituzte kontzeptuen oinarrizko propietate jakin batzuk asetzeko beharrezkoak diren ezaugarriak, hala nola konposizionalitatea eta izaera publikoa.
Beraz, eta laburbilduz, autore honen ustez planteatutako hiru teoria nagusiak okerrak dira, kontzeptuek estruktura bat dutela baieztatzen baitute. Izan ere, konposizionalitateak eta izaera publikoak identitatea eskatuko lukete kontzeptuen artean, baina hori ezinezkoa da kontzeptuek egitura izanez gero, beti egongo baitira desberdintasunak norbanako bakoitzaren prototipo, ale edo teorien artean. Gauzak horrela, Fodorren ustez atomismoa da teoria posible bakarra, kontzeptuak egiturarik gabeko irudikapen mentalak direla baieztatzen duen teoria, hain zuzen.
Edouard Machery
Bestalde, teoria psikologikoen aurkako beste ildoak proposatutako egituren heterogeneotasunarekin du zerikusia. Esaterako, Macheryk-en aburuz, kontzeptua ez da eraikuntza psikologiko bateratu bat, hau da, ez da klase natural bat, eta teorizazio psikologikoan duen erabilgarritasuna zalantzagarria izanik, posible da ontologia mentalean baztertzea.
Kontzeptuak eta esperientzia
Zein da kontzeptuen eta esperientziaren arteko lotura? Arrazionalisten eta enpiristen sortzetiko ideien eztabaidan azken horiek gailentzen dira, gogamenak kontzeptuak esperientziatik abstraitzeko tresnak dituela ondorioztatuz. Haatik, hasiera batean zientzia kognitiboak orientazio innatista bat izan zuen, Chomsky-ren teorietan ikus daitekeena batik bat. Autore horren esanetan, hizkuntzak sortzetiko izaera du eta norbanako guztiek komun duten gramatika unibertsal bat existitzen da. Tesi horrek bat egin dezake nolabaiteko innatismo moderatu edo formal batekin, baina sortzetiko kontzeptuak daudela baieztatzeak bestelako dimentsio batzuk ditu. Izan ere, hori esatean aurrez ezarritako edukiak dituzten irudikapen mentalak daudela baieztatzen da. Dena den, badira tesi hori babesten dutenak ere.
Garapenaren psikologiaren ikerketak
Hilabete gutxiko haurrek erakusten dituzten trebetasunak nolabait justifikatzeko asmoz, Elizabeth Spelke edo Susan Carey bezalako psikologoek, funtsezko kontzeptu batzuen existentzia aldarrikatzen dute, horiek izanik haurraren gogamenari munduaren esperientzia antolatzea ahalbidetuko diotenak. Horien aburuz, sortzetiko kontzeptu horiek oso izaera sinplea dute, eta hala, xedearekin, kausarekin edo zenbakitasunarekin lotutakoak dira esaterako.
Fodor-en innatismo erradikala
Autore honen aburuz, kontzeptu guztiak dira sortzetikoak, hori defendatzeko erabilitako argumentu nagusia hau da: esperientziak ematen duen guztia kontzeptu jakin bat aktibatzeko aukera da. Dena den, geroago autoreak bere tesia birmoldatuko du, eta sortzetikoak izan beharrean kontzeptu guztiak primitiboak direla esango du. Esan beharra dago, autore gehienek ez dutela muturreko innatismo hau ontzat jotzen.
Kontzeptuak eta esperientzia Aro Garaikidean
Aro garaikidearekin batera gorputzak kognizioarekin dituen loturen azterketa zentrala bilakatzen da. Horrek kontzeptuen eta esperientziaren arteko erlazioaren inguruko eztabaida birplanteatzea ekarriko du.
Kognitibismo tradizionala
Kognitibismo tradizionala konputazionalismoarekin lotuta dago, zeinak adimena informazioa prozesatzeko mekanismo gisa ikusten duen; horren helburua sinboloak erregela bidez manipulatzea da. Ikuspegi horren baitan, kontzeptua sinbolo interpretatu moduko bat da, hots, entitate bat, bere propietate formalen arabera manipulagarria dena, baina eduki jakin bat duena. Gauzak horrela, kognitibismo tradizionalaren ustez, gorputzaren zeregina pertzepzio-estimuluak ematera mugatzen da.
Gorpuzdun kognizioa
Haatik, gorpuzdun kognizioaren agerpenarekin zalantzan jarri da kognitibismo tradizionala. Izan ere, gorpuzdun kognizioaren arabera, gure mundu mentalak inguruarekiko ditugun gorputz-interakzioen ereduak islatzen ditu. Bestalde, teoria hori kontzeptuei ere aplikatzen zaie, izan modu moderatuan edo modu erradikalean.
Dena den, bertsio guztiek dute arazo komun bat: kontzeptu abstraktuen berri nola eman.
Kontzeptuak eta hizkuntza
Kontzeptuen eta hizkuntzaren arteko erlazioa ebidentea da; izan ere, kontzeptuak predikatuetan adierazten dira, izen arrunten bidez. Baina zein da erlazio horren nolakotasuna?
Jerry Fodor
Egiari zor, kognitibismo klasikoak pentsamenduaren mundua hizkuntza-aldaera bat dela esaten du nolabait. Baina dena den, Jerry Fodor bera izango da beste behin pentsamenduaren hizkuntzaren tesia plazaratu zein gizarteratuko duena. Autorearen arabera, kontzeptuak propietate semantikoak dituzten oinarrizko piezak dira, beren formaz soilik arduratzen diren erregelen arabera konbinagarriak direnak. Bestalde, hizkuntza naturalaren perpausak pentsamenduaren lengoaia den horren perpausak adieraztera mugatzen dira, eta oro har, korrespondentzia bat existitzen da gure hizkuntzaren hitzen eta adierazitako kontzeptuen artean.
Wright anaiak
Wright anaiak, Wilbur (Millville, Indiana, 1867ko apirilak 16 - Dayton, Ohio, 1912ko maiatzak 30) eta Orville (Dayton, Ohio, 1871ko abuztuak 19 - Dayton, Ohio, 1948ko urtarrilak 30), estatubatuar hegazkin egileak eta hegazkin pilotuak izan ziren. Hegazkinaren asmatzailetzat hartzen dira.
Gaztetandik arduratu ziren hegazkingintzaz; lehen hegazkina higikunde bertikaleko egin zuten, alboko eta horizontaleko ardatzen printzipioan oinarritzen zen; ondorengo urteetako hegazkingintzan eragin handia izan zuen oinarri horrek. XX. mende hasieran zenbait hegazkin diseinatu zuten eta 1903-1905 urteetan autopropultsioan oinarritutako lehen hegaldiak egin zituzten. 1908. urtean Estatu Batuetako gobernuak onartu egin zuen anaiek diseinaturiko hegazkina.
Adigai
Fodorren teorien ondorengoak
Fodorren zurruntasun dogmatikoa autore askok gaitzetsi arren, asko dira oraindik egitura linguistikoan egitura kontzeptualaren gakoa bilatzen dutenak.
Gaitasun kontzeptualen espezifikotasuna gure espeziean
Gizakiak al gara kontzeptuak erabiltzen ditugun izaki bakarrak?
Pirapemas
Pirapemas Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
.geo
.geo SRI Internationalek Interneteko baliabideak kokapen geografikoekin lotzeko proposatutako goi mailako domeinu orokorra da.
Kanpo estekak
Toppdomän
Trimma erdmanni
Trimma erdmanni Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fresnes (Loir eta Cher)
Fresnes Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fresnes udalerrian erroldatutako biztanleak 981 ziren. Familiak 384 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 155 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 147 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 443 etxebizitza zeuden, 390 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 428 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 390 etxebizitza nagusietatik 350 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 193 etxek bost zituzten. 359 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 148 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 218 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mercenasco
Mercenasco Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mercenascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fresnes (Loir eta Cher)
Diru sarrerak
2009an Fresnes udalerrian 409 unitate fiskal zeuden, 1.070 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.514,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 autoeskola, 1 margolaria, 1 zurgina eta 2 iturginak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Paul Cézanne
Paul Cézanne (Aix-en-Provence, 1839ko urtarrilaren 19a - Aix-en-Provence, 1906ko urriaren 22a) frantziar margolaria izan zen, inpresionismotik kubismorako iragateko eragile nagusietako bat.
Biografia
Sendi burges aberats batean sortu zen; aita bankaria zuen. Aix-en bertan egin zituen ikasketak, Bourbon eskolan lehenbizi (1852-1858), eta marrazki-eskolan gero. Bourbonen Émile Zola ezagutu zuen, eta lagun handia egin zuen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen aitaren nahia betetzeko, baina berak margolari izan nahi zuen, eta 1861ean Parisa joan zen margolaritza-ikasketak egitera. Urte hartako erakusketa ofizialean, margolari-belaunaldi berriak beste joera batekoak baziren ere, orduko margolari errealista eta akademikoen lanak ederretsi zituen -Alexandre Cabanel (1823-1889), Gustave Dore irudigile ospetsua (1832-1883), Jean-Louis-Ernest Meissonier (1815-1891)-, baina Louvreko museoan Caravaggio, Velázquez, Ribera eta Zurbarán bezalako maisu handien lanak eta herbeheretar eta veneziar margolarienak ikusi eta aztertu zituenean, berehala ohartu zen batzuen eta besteen artean zegoen amildegi sakonaz. Aurkikuntza horrek -esanahi handia izan zuen haren margolari-ibilbidean-, krisi larria eragin zion. Hala, margotzeko gauza ez zelako ustean etsita, jaioterrira itzuli eta aitaren banketxean lanean hasi zen. Baina margotzen jarraitu zuen.
Aragoieraren 1987ko arau grafikoak
Hala ere, hasieratik aragoieraren alde lan egiten zuten sektore batzuek ez zuten idaztarau horrekin bat egin, Ánchel Contek eta Chesoaren Lan Taldeko kideek bezala. Horrela, denboran aurrera eginez, aragoierarako beste arau batzuk agertu ziren. 2004an, Sociedat de Lingüística Aragonesak arau berri batzuen alde egin zuen, batzuetan Grafía SLA deitu izan dena.
2010eko otsailean, banaketa bukatzeko xedea zuen Academia de l'Aragonések Behin-behineko proposamen ortografikoa kaleratu zuen. Sektore batzuk, hala ere, 1987ko arauak erabiltzeari darraizkio.
Paul Cézanne
Biografia
Parisen Zolarekin harremanetan jarri zen berriro, Éugene Delacroix eta Gustave Courbet frantziar margolarien lanak aztertu zituen, Salon des Refusés erakustaretoa bisitatu zuen (inpresionistek erakusketa ofizialaren itxikeriari aurre egiteko antolatua), eta Charles Suisseren Akademian Armand Guillaumin (1841-1927) eta Camille Pissarro (1830-1903) ezagutu zituen. Margolari horiek ezagutzeak, Pissarro ezagutzeak batez ere, garrantzi handia izan zuen bere ertoiaren norabidean: harreman horren eraginez, bere estilo landugabea, margo ilunekoa eta materiaz betea aldatuz joan zen pixkanaka-pixkanaka, eta estilo berezi bat sortu zuen, bere-berea, berak «couillard» deitu zuena, arau akademiko guztietatik, eskola eta aurreiritzi guztietatik bereizia.
1866an margolan bat bidali zuen erakusketa ofizialera, baina ez zuen lortu epaimahaikoen onespena (urte askotan bidali zituen bere lanak erakusketa ofizialetara, baina behin bakarrik onartu zioten bat, eta hura bere lagun Guillauminen bitartekotzari esker; oharkabean pasa zen, gainera).
Bada, lana onartu ez ziotela-eta, gutun bat idatzi zion Edertietako buruari kultura ofizialak zeraman bidearekin bat ez zetorrela azalduz. 1870. urtean, Frantziaren eta Prusiaren arteko gerra piztu zenean, Proventzan zegoen. L'Estaquen bizi izan zen -Marseillako golkoko hiri bat-, bere amaren etxe batean, bere andre Marie-Hortense Fiquetekin eta semearekin. Han paisaia eta izadi hil asko margotu zituen, aurrekoetatik desberdinak, margo biziagoak eta margo-ore arinagoak erabili baitzituen. Ondo bereganatua zuen ordurako inpresionismoaren funtsa: margoa elementu eraikitzailea da, ez bakarrik koloreen arteko aurkakotasunaren bitartez, baita fusioaren, dardaren eta gardentasunen bitartez ere. 1872an Pontoisen jarri zen bizitzen, Pissarro bezala. Gero eta harreman estuagoa izan zuen Pissarrorekin, eta harekin eta beste margolariekin batera lan egin zuen, aire zabalean beti. Gero, Auvers-sur-Oise-ra joan zen bizitzera, eta bi urte egin zituen han, Gachet doktorearen etxean. Margolari-belaunaldi gaztearen margolaritza-molde berria aintzakotzat hartzen zuen bakarretakoa zen Gachet. Auversen Urkatuaren etxea margotu zuen (1873, Paris, Musee d'Orsay), bere lan aipagarrienetako bat, handik aurrera urratuko zuen bide berriaren aurreneko maisulana. 1874an, Pissarrok bultzatuta, inpresionisten lehenengo talde-erakusketan parte hartu zuen, Nadar argazkilariaren estudioan (Gaspard-Félix Tournachon). Bigarrenean ez zuen parte hartu, lehenengoan izandako porrotak nahigabetuta. Hirugarrenean, berriz, 1877an, hamasei lan bidali zituen, baina oso harrera txarra egin zien kritikak, eta baita jendarteak ere. Cezanne L'Estaquera erretiratu zen, eta lagunengandik ere banandu zen.
Aixen Sainte-Victoire mendiko margolan asko eta izadi hil asko egin zuen. Cézanneren helburu nagusia bere margolanetan zuzeneko sentipenaren bizitasunari -inpresionistek sustatutako ezaugarria-, konposizio txukuna eta erritmoa eranstea zen. Eta margo hutsa erabiliz lortu zuen hori, usadiozko margolaritza modelatuaren eta argilunen beharrik gabe. Harentzat forma eta margoa bi elementu desberdin ziren; margotu ahala marrazten zuela zioen, eta margolana margoetan aberatsa zenean formetan betea zela.
1895. urtean Vollardek erakusketa handi bat antolatu zuen haren margolanekin bakarrik.
Berriro ere kritikak eta jendeak hotz samar hartu zituen haren lanak, baina abangoardiako ertilari gazteek eta bere garaikideek maisutzat hartu zuten. 1899an Salon des Indépendants erakusketan parte hartu zuen, eta haren lanek jakin-min handiagoa piztu zuten orduan. Ezaguna izaten hasi zen, eta aholku eske joaten zitzaizkion margolari gazteak, Émile Bernard eta Charles Camoin, adibidez. 1904an Salon d'Automne izeneko erakusketan areto oso bat hartu zuten bere lanek. Kubistek haren jarraitzaileak zirela aitortu zuten, haren joera konstruktibistan eta errealitatearen elementu estrukturalen erabileran (kuboa, esfera, zilindroa, konoa) oinarritzen baitziren kubismoaren ezaugarri nagusiak. Haren azken urteetako lanak maisulanak dira guztiak, adituen ustez: Karta-jokalariak (1890-1892, Museed'Orsay, Paris), Gizon pipaduna (1890), Annecy aintzira (1896), Bainu-hartzaileak (1898–1905). 1907an, bera hil eta hurrengo urtean, atzera begirako erakusketa handi bat antolatu zen, eta ordutik aurrera hasi zen Cézanne-ren balioa benetan aintzakotzat hartzen.
Cézanneren lana
Cézanne-ren margolaritza-prestakuntzan garrantzi handikoak izan ziren Courbet-en zehazpen konstruktiboa, Delacroix-en erromantizismo eta lirismo margotsua, eta Honoré Daumier-en lana, Cézanne-ren beraren ustez, bi margolari handi horien nolakotasun piktoriko guztiak beregan zituena. Margolari horiek utzitako arrastoa nabarmena da Cézanne-ren lehenengo lanetan, margoaren erabilera oldartsuan, tonu ilunetan eta margo-nahastura kargatuetan. 1865 eta 1869 bitartean, erretratu-sail bat egin zuen, Dominique osabaren erretratuak izenez ezagunak, non, bolumenaren arazoa konpontzeko, espatulaz zabaldutako materiaren loditasuna baliatu zuen. Pendulu beltza izeneko obran (1869-1870, Paris, Niarchos bilduma) argi dago konposizioan jarri zuela bere arreta osoa. Pissarroren bilaketa kromatikoak eta konstruktiboak akuilaturik, errealitatea modu optikoago eta trinkoago batez irudikatzen hasi zen, patetismorik gabe: gorago aipatu den Urkatuaren etxea hori izan zen haren estilo berriaren maisulanetako bat. Hala ere, bai margolan horretan, eta baita garai horretako beste batzuetan ere (margo argikoak eta konposizio-oreka zorrotzekoak dira horiek, adibidez, Gachet doktorearen Auvers-eko etxea (1873). Argi dago inpresionismotik urruntzen hasia zela: margozko paisaiek formaren bolumenak nabarmentzeko erabiltzen zituen, argiaz-eta hainbeste arduratu gabe. Cézanne-k inpresionismoa «gotortu» nahi zuela zioen. Aixeko 1833-1837 bitarteko aldian izadiaren irudiaren kontrol formal-konstruktiboa zorroztuz joan zen; urte haietan, margoz moldatutako forma gotorrak gauzatzen saiatu zen. Horregatik, ez da harritzekoa gai bat hartu eta hura askotan margotu izana: batez ere L'Estaque herriko ikuspegiak, Château Noir-ekoak eta Sainte-Victoire mendikoak. Cézanne-k izadi hil ikusgarrietan irudikatu zuen izadiko gauzen eta eguneroko bizitzaren iraunkortasuna eta betikotasuna. Bere bizitzako azken urteetan, bainu-hartzaileen margolan asko egin zituen. Lehenago ere eginak zituen bainu-hartzaileak, haina oraingoak askoz margolan handiagoak ziren, abstraktuagoak, klasizismo berri batera hurbiltzen den forma eta margo-sintesi bat eginez.
Synodus taiwanensis
Synodus taiwanensis Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Suil
Suil, balde, perrail, uhoitz edo treska kono-enbor forma duen ontzia da, gainetik guztiz irekia eta kirten erdizirkular batez hornitua, bereziki likidoak garraiatzeko erabiltzen dena eta 10 litro inguruko edukiera duena. Suil txikiari gaileta esaten zaio. Antzina zurezkoak eta metalezkoak ziren arren, egun plastikozkoak izaten dira gehienak.
Ohikoan goiko aldean azpikoa baino zabalagoa dutenez gain, Euskal Herrian tradizionalki erabili izan diren ur-suil edo ferretak ere badira, beheko aldea zabalago dutenak goikoa baino, bereziki ura garraiatzeko eginak.
Geophis isthmicus
Geophis isthmicus Geophis generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
São Miguel do Aleixo
São Miguel do Aleixo Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
K.a. 270eko hamarkada
Kristo aurretiko 270ko hamarkadak K.a. 279etik K.a. 270. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Meugliano
Meugliano Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Meuglianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Edelweiss (sekta)
Edelweiss sekta suntsitzaile bat izan zen, Espainian 1970etik 1984 arte aritu zena. Sektaren ideologia nazien ideiak, estralurtarrak eta mundu amaiera nahasten zuen baina benetako helburua mutil gazteen jazarpenan zegokion. Taldeak izen desberdinak izan zituen, besteak beste, Asociación Juvenil de Montaña Edelweiss eta Boinas Verdes de Edelweiss, 1971etik. Itxuraz, mendizaletasuna bultzatu nahi zuen taldea zen.
Historia
Eduardo González Arenas, Eddie ezizenez ezaguna, taldearen sortzailea izan zen. González legionario espainiar ohia zen, bisexuala eta adingabeen sexu-askatasunaren aurkako delituengatik kondenatutako oso gizon manipulatzailea zen. 11 eta 14 urte bitarteko 400 haurrek osatutako elkarte bat izan zen sektaten euskarri, ia guztiak mutilak. Gazteak erdi mailako eta goi mailako familietatik bildutakoak ziren, sarritan eskola pribatuen eta elizen laguntzarekin erakarrita. Lehen unean Madrilgo Chamartín auzoan aritu zen, poliki-poliki beste hirietara zabaltzeko: Cáceres, Alicante, Vigo, Canarias eta Badajoz.
1984ko azaroan, hainbat salaketa jaso ondoren, bere jarduerak lekuz aldatu behar izan zituen, eta poliziak Lisboan atxilotu zuen, taldeko hamar begiralerekin batera. 1991n egindako epaiketaren ondoren, 168 urteko espetxe-zigorra ezarri zitzaion sortzaileari, eta horietatik 6 urte igaro zituen kode penal zaharra aplikatuz eta Gonzálezek zituen lagun politikoen laguntzarekin. Espainian adingabeak galbideratzeagatiko epaiketarik handiena izan zen. 1998an Edelweiss taldearen jarraitzaileetako batek hil zuen González, Eivissan, dirudienez sekta berrosatzen lanetan ari zenean.
Ideologia
Sektak adingabeen arteko harreman homosexualak sustatzen zituen zeren eta emakumeak "gaiztoak" baitziren. Gonzálezen esanetan bere proposamenak Delhaiss izeneko planeta urrun batean existitzen zen bizimoduan oinarrizen zen. Planetaren txikizioaren aurrean sektako kideak lekualdatuko zituzten planeta horretara. Zin bat zegoen formula honekin: "Zin dagit nire ohoreagatik borroka egingo dudala eta Delhaisen Burdinazko Guardiako kide izango naizela hil arte, funtsezko hiru kontzeptu unibertsal defendatuz: maitasuna, justizia eta askatasuna, neure buruari aplikatuz, egiaren bidetik ibiliz, harik eta Delhais planetan perfekzioa lortu arte, nire printze Alain Handiaren zerbitzura".
Alain Handia González zen, beste planetatik etorritako liderra. Delhaissera joateko gazteek gorputza indartu behar zuten eta diziplina barneratu. Estetikoki, elementu asko nazien bidetik zihozten.
Liderrak
González nagusia bazen, beste ondoko batzuk baziren. Epaileen aurrean, esaterako, Ignacio de Miguel García-Mas, Amando de Miguel soziologoaren semea, eta Javier Bueno Huertas. Biak taldeko Burnizko Guardiko partaideak ziren.
Navalmoral de la Mata
Navalmoral de la Mata Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 120 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 17.103 biztanle zituen 155,96 km²-ko azaleran.
Gamma izpien eztanda
Gamma izpien eztanda (gamma-ray burst edota GRB) Unibertsoan, urrutiko galaxietan, energia oso handia jaurtitzen duten leherketei loturiko gamma izpiak dira. Unibertsoan jazo ohi diren gertakari elektromagnetiko argitsuenak dira. Eztanda horiek nanosegundoak edo zenbait ordu iraun dezakete, baina oro har gamma izpien eztandek zenbait segundo irauten dute.
Bučany
Bučany Eslovakiako udalerri bat da, Trnavako barrutian kokatuta. 16,58 km²ko azalera du eta 2316 biztanle 2017ko datuen arabera.
Malakias
Malakias (מַלְאָכִי, Malʾaḫi) profeta txikietan azkena izan zen, bere izena duen liburuaren egilea.
Litekeena da Malakias izen berezia ez izatea, Malakia izenak “nik bidalia” esan nahi duela argudiatu dutelako. Gainera, Bibliako beste liburuetan izena ez da agertzen.
Paralisi
Paralisia (παράλυσις, "nerbioak desgaituz") giharretako edo nerbio-sistemako arazoengatik mugimenduak egiteko ahalmenaren edo sentikortasunaren murriztea edo galera da. Ohiko gaixotasuna da, nerbioen gaitasunen galeraren ondorioz. Adibidez, Ameriketako Estatu Batuetan 50 pertsonatik batek paralisi motaren bat du diagnostikatua.
Ribeira de Piquín
Ribeira de Piquín Lugoko probintziako Meira eskualdean dagoen udalerria da. 73,0 km2 ditu, eta 2007an 742 biztanle zituen.
Ribeira de Piquíngo parrokiak
Ribeira de Piquíngo biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:
Francisco Alesón
Francisco Alesón (Francisco de Alesón) (Viana, 1634ko ekaina-uztaila-Logroño, 1715eko urriaren 8a) jesuita eta historialari nafarra izan zen, Nafarroako kronikagile gisa Josef Moreten ondorengoa. Morte hil ondoren Annales del Reyno de Navarra obra osatu zuen.
Biografia
1650ean sartu zen Jesusen Lagundian, hamasei urte zituela, eta 1668an hartu zuen abitua. Humanitate, Filosofia eta Teologiako irakasle izan zen jesuiten ikastetxeetan, eta Soria, Donostia, Segovia, Loiola (1690), Iruñea (1692-1694), Valladolid (1698) eta Salamancakoen (1701) errektore. 1695ean Gaztelako probintziorde kargua bete zuen.
1687an Josef Moret hil zenean, Nafarroako Erresumako Diputazioak Nafarroako kronikagile proposatu zuen, Nafarroako Erresumako Analen idazketa eta argitalpena amaitzeko helburuarekin; ordurako, lehen liburukia baino ez zen argitaratua (1684). Alesonek baimena eskatu behar izan zien bere nagusiei enplegu hau onartzeko, eta hauek ukatu egin zioten, Inozentzio XI.a aita santuaren agindua betez, alegia, jesuitei ez uztea "historia sekularrak" idazten, beren erlijio-jarduerarekin zerikusirik ez zutenak, eta, jakina, kronikagilearen lanak ez zuen zerikusirik apostolutzarekin. Aldundiak behin eta berriz eskatu zuen, enkargua aldi baterakoa zela argudiatuz, "falta den apurra amaitu arte". Amaitutakoan, Aleson bere erlijio-jarduerara itzuliko zen. Egoera, 1689an aita santua hil zenean desblokeatu zen, bere oinordekoa zen Alexandro VIII.ak, gai honi buruzko irizpide malguago bat mantendu baitzuen. Beraz, izendapena 1690ean egin ahal izan zen. Orduan ere azken oztopo bat agertu zen: garai hartan Francisco Alesón Loiolako errektorea zen, eta bi urtez itxaron behar izan zuen, 1692ra arte, bere agintaldia amaitzeko eta, azkenean, Nafarroako erresumako kronista kargua hartzeko: Bitartean, aipatutako arrazoiengatik postua bost urtez hutsik egon zen.
Kronista lanak aurrekoaren baldintza berberetan egin zituen: 150 dukat urteko soldata, lauhileko bakoitzeko kobratzekoa, eta Analen inprimaketa-gastuak ordaintzeko betebeharra, salmentaren onurak jasotzeko kontrapartidarekin. Gainera, doako ehun ale inguru eman beharko lituzke, edizioa baimendu zuten Gorteetako eta Nafarroako beste erakunde batzuetako kideen artean banatzeko.
Alesonek erakutsia zuen bere gaitasuna Nafarroako Errege Kontseiluak Felipe IV.aren hileta elizkizunetarako enkargatu zion hileta laudorioan, 1665ean Iruñeko katedralean egin zirenak. Gaspar Martínezek hurrengo urtean kronika bat inprimatu zuen, tartean egindako laudorioak jasoz; hauek zazpi hizkuntzetan zeuden, tartean euskaraz: Elogios fúnebres al Rey Nuestro Señor Felipe IV el Grande en siete lenguas, griego, latín, castellano, portugués, toscano, francés y vascuence, con la traducción de las menos comunes. Lana J. F. Agirre Alavak idatzi zuen. Alesonek euskarazko atala egin zuen «Gure errege Filipe andiaren eriotzean euskarazko Koplak» izenburuarekin.
Alensonek Loiolako santutegiko lanak bultzatu zituen erretore izan zenean, eta, Iruñean finkatu ondoren, 1694an San Ignazioren kapera eraikitzeko sustatu eta lagundu zuen, tradizioaren arabera 1521ean zauritua izan zen leku berean.
Obra
Hauek ezagutzen dira:
Cave Creek (Arizona)
Cave Creek Arizonako herri bat da. Maricopa konderrian kokatua dago. 2010ean 5,015 biztanle zituen, 98.2 kilometro koadrotan banatuta.
Fluorcalciobritholita
Fluorcalciobritholita silikato motako minerala da eta britholite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Fluorcalciobritholita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
K.a. 280ko hamarkada
Kristo aurretiko 280ko hamarkadak K.a. 289etik K.a. 280. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Almurrain
Almurrain mendia Gasteiz mendietan dagoen mendi arabarra da.
Vaumeilh
Vaumeilh Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vaumeilh udalerrian erroldatutako biztanleak 276 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 178 etxebizitza zeuden, 114 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 49 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 147 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 114 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 182 ziren, horien artean 137 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 137 pertsona aktiboetatik 125 lanean zeuden (68 gizon eta 57 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vaumeilh udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 256,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.647 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Vaumeilh udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.309 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
El internado: Las Cumbres
El internado: Las Cumbres (Tontorretako Barnetegia) Euskal Herriko misteriozko eta beldurrezko telesail bat da, Antena 3 kateko El internado telesaileko reboota. Atresmedia Studiosekin batera Globomediak ekoiztutako telesaila da, eta 2021eko otsailaren 19an estreinatu zen Amazon Prime Videon.
2021eko urtarrilean, lehen sasoia estreinatu baino aste batzuk lehenago, telesaila berrituko zela iragarri zen, bigarren atal txanda bategatik.
Lehen sasoia
Monasterio zahar baten ondoan dagoen barnetegi batean, mendien artean ezin iritsizko leku batean, ikasleak mutil arazotsu eta errebeldeak dira, ikastetxeak gizartean birgizarteratzeko ezartzen dien diziplina zorrotz eta gogorraren pean bizi direnak. Inguruko basoak antzinako elezaharrak ditu, oraindik indarrean dauden mehatxuak, abentura bizi eta beldurgarrietan murgilduko dituztenak. Barnetegitik ihes egiteko saiakera huts baten ondoren, Manuel basoan desagertzen da bele maskara duen gizon misteriotsu baten eskutik. Pavelek, Amaiak eta bere lagunek etengabe bilatuko dute. Beren abenturan, basoan bizi zen antzinako logiak, belearen habiak, krimenak egiten jarraitzen duela eta barnetegia eskola bat baino zerbait gehiago dela jakiten dute.
Bigarren sasoia
Barnetegiko zuzendaritzak lehen denboraldiaren amaieran sortutako matxinadaren eta Elias fraidearen heriotzaren aurretik zeuden murrizketak baino askoz zorrotzagoak erabiltzen ditu. Honi Ritaren hilketa gehitzen zaio, honen aurreko krimenekin dituen antzekotasunek, serieko hiltzaile bat eskolaren inguruan dabilela pentsarazten dute, eta, beraz, guztiak arriskuan egon litezke. Adèlek gatibualditik ihes egitea lortu zuen Manuri esker, eta funtsezkoa izango da Amaia, Paul, Paz, Eric eta Julioren laguntzarekin bizirik dagoen ikaslea erreskatatzen saiatzeko. Bestalde, Inesek bere iraganeko gertaerak gogoratzeari ekin dio.
Ekoizpena
2019ko abenduan, Antena 3 telebista katean 2007 eta 2010 artean emandako El internado: Laguna Negra telesailaren reboota iragarri zuten. 2020ko urtarrilean, telesaileko lehen aktoreak iragarri ziren: Asia Ortega, Albert Salazar eta Daniel Arias (aktore nerabeak); Natalia Dicenta eta Ramiro Blas (aktore helduak).
Bigarren sasoirako, Irene Anula eta Alberto Berzal daude fitxaketen buruan, Annick Weerts, Nicolas Cazale eta Clara Galle jokalariekin batera. Gainera, Asier Hernandezek Cavilla agentearen papera egin zuen lehen sasoiko 7. eta 8. ataletan, eta bigarren txanda honetan parte hartuko du, ikastetxearen inguruetan benetan zer gertatzen ari den jakiteko.
Filmatzea
Telesaila ia osorik Las Cumbreseko barnetegian gertatzen da eta filmatzeko aukeratutako eszenak Euskal Herrian daude. Eraikina Nafarroa Garaiko Aiegi udalerrian dagoen Iratxeko Andre Maria Erreginaren monasterioa da. Erromesen ospitalea, unibertsitatea, gerrako ospitalea eta erlijiosoen ikastetxea izan dira leku honek historian zehar garatu dituen funtzioak. Donejakue Bidean kokatuta dagoenez, erromesen derrigorrezko geldialdia da.
Hala ere, kanpoaldeko eszenak bakarrik filmatu dituzte, barrukoak Gipuzkoako Oiartzungo Zinealdearen plato batean filmatu baitituzte. Eskola barruko eszena zehatz batzuk leku berezietan filmatu dira platoarekin osatzeko. Esate baterako, barnetegiko liburutegia, Donostiako Miramar jauregian dagoena, eta monasterioko eliza, Oiartzungo San Esteban elizarekin bat datorrena, eta "hozkailu" izenez ezagutzen direnak, Gipuzkoako Hondarribiko Guadalupeko gotorlekuan daudenak.
Era berean, Gipuzkoako Lazkaoko Lazkanotarren jauregia aukeratu zuten Dario eta Inesen etxea izateko. Artikutzako basoa Nafarroa Garaiko Goizueta udalerrian dago, eta bertan gertatzen dira basoko eta ibaiko eszenak.
Bigarren sasoiko pertsonai berriak
2021eko maiatzean, telesailaren bigarren sasoiko lehen fitxaketak iragarri ziren:
Ekai Txapartegi
Ekai Txapartegi Zumeta (Zarautz, 1976ko maiatzaren 24a) euskal filosofoa da, eta filosofia irakasten du Euskal Herriko Unibertsitatean. Enpresa pribatuan eta aholkularitza politikoan ere aritu da lanean, eta Integrity kooperatibako bazkide fundatzailea da.
Lauw
Lauw Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lauw udalerrian erroldatutako biztanleak 985 ziren. Familiak 384 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 132 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 164 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ekai Txapartegi
Ikerketa gaiak
Batez ere kulturaren eta ontologiaren gaiak ikertu ditu, kolorearen inguruko filosofia aztertu zuen bere doktore tesian eta gizarte mugimenduen zuen errepresentazio politikoaren izaera performatiboa aztertu du. Zientziaren filosofiaren inguruko hainbat argitalpen ditu aldizkari eta liburu kolektiboetan. Liburua dauka desobedientzia zibilari buruz ere: Desobedientziaz ibiltzen (Txalaparta, 2005).
Lauw
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Anthony Zerbe
Anthony Jared Zerbe (Long Beach, Kalifornia, 1936ko maiatzaren 20a) estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat da. Nagusiki bigarren mailako pertsonaiak antzeztu izan ditu.
Lauw
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 637 ziren, horien artean 461 aktiboak ziren eta 176 inaktiboak ziren. 461 pertsona aktiboetatik 434 lanean zeuden (237 gizon eta 197 emakume) eta 27 langabezian zeuden (10 gizon eta 17 emakume). 176 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 56 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lauw udalerrian 389 unitate fiskal zeuden, 989,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.534 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Lauw udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ballymacarrett
Berez, Ballymacarret bera nagusiki biztanlego unionista duen auzunea da, eta alboan, parez-pare, Short Strand nagusiki biztanlego irlandar errepublikarra den auzoa du, hortaz, bi auzuneek hauteskunde-barruti bakarra osatu arren, elkarren artean bake lerro batez bananduak daude.
Ram Dass
Richard Alpert, baita ere Baba Ram Dass बाबा राम दास bezala ezaguna (Boston, Massachusetts, 1931ko apirilaren 6-Maui, Hawaii, 2019ko abenduaren 22), unibertsitate-irakasle, idazle eta guru garaikide estatubatuarra izan zen. Ezaguna egin zen psikotropoekin esperimentatzeagatik. Bere liburu ezagunena 1971an plazaratu zuen, Be Here Now.
Biografia
Jaiotzez judua, abokatu ezagun baten semea zen. Hinduismora konbertitu zen. Timothy Learyrekin batera Harvard Unibertsitatean, 1960. hamarkadan, psikotropoekin esperimentatu zuen. Biak unibertsitatetik kaleratuak izan ziren batez ere haien esperimentuetan ikasleekin lan egiteagatik. Indiara bidai batzuk egin zituen eta han Neem Karoli Baba gurua ezagutu zuen; elkarrekin lan egin zuten. Hawaiin bizi zen. 2019ko abenduaren 22an Mauin hil zen, larogeita zortzi urte zituelarik.
Joan Llaneras
Joan Llaneras hurrengo pertsonaiak izan daitezke:
Pitgam
Pitgam Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Gontzal Mendibil
Gontzal Mendibil Bengoetxea (Zeanuri, Bizkaia, ) euskal abeslaria da, egile abeslaria. Idazle lanetan ere aritua da: Gorbeiako haizea eleberria idatzi zuen. 5 urterekin egin zuen debuta, herriko koroan mutiko gazteena zelarik. 1973. urtean Abra kantaldian lehen saria irabazi zuen, eta hantxe hasi zen benetan Mendibilen musika ibilbidea. Lehenik bakarrean, 1975ean Xeberrirekin, eta geroztik berriro bakarlari lanetan. Bide emankorra izan da: hamazortzi disko argitaratu ditu, herri mugimenduari nahiz maitasunari eginiko kantuekin. Berak idatzi ditu kantatu dituen letra asko eta asko, baina euskal poeta garaikide askoren olerkiak ere musikatu ditu, eta Jose Maria Iparragirreri eta Aita Arruperi eskainitako diskoak osatu ditu.
Bizitza
1974an, 18 urte zituela, oholtzara bakarlari lanetan atera zen lehenbiziko aldiz Gontzal Mendibil. Gitarra, txistua eta soinua jotzen zituen ordurako, eta elizako koruan abesten zuen. 1975ean, Xabier Castillo Miota Xeberri durangarrarekin batera aritu zen; batik bat eusko abertzaletasunari kantatzen zioten, eta herri mugimenduari. Izan ere, Euskal Kantagintza Berriarekin identifikatzen zuten beren burua.
Pitgam
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gontzal Mendibil
Bizitza
Giro horretan, beren lehen diskoa argitaratu zuten 1975ean bertan, Zaurietatik dario (IZ) izenekoa. «Kapitalismoak dakarren / katai ta zapalketa / izan dadila guretzat / indar askatzailea» eta halako letrak zituen lehen disko hark. "Kapitalismoak" abestia Jesus Mari Markiegik idatzia bazen ere, kantu gehienak Bittor Kapanagarenak ziren. Mendibilekin eta Xeberrirekin batera, Carlos Montero gitarristak, Asier Loroño pianistak, Jose Oliver flauta jotzaileak eta E. Duarte perkusionistak parte hartu zuten Madrilgo Regson estudioan grabatu zuten disko hartan. Urte eta erdiz Xeberrirekin aritu zen Mendibil, eta 200 kontzertutik gora eskaini zituzten, «Francoren heriotzaren esperoa arinago eginez»; baina 1976. urtea aldera, bakoitzak bere bideari ekin zion.
Pitgam
Etxebizitza
2007an 369 etxebizitza zeuden, 345 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 363 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 345 etxebizitza nagusietatik 280 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 216 etxek bost zituzten. 254 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 149 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 165 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gontzal Mendibil
Bizitza
Bakarkako lehen diskoa 1978an argitaratu zuen Gontzal Mendibilek: Argitze garaian egunsentiari agur (IZ). Jon Lopategi, Bittor Kapanaga, Telesforo Monzon eta Bertolt Brechten hitzez gain, berak idatziriko lau bat abesti kantatzen zituen bakarkako diskoan Mendibilek. Musikari taldea ere lehen diskotik oso bestelakoa zen: Karlos Laporta Segarra, Begoña Agirre, Aingeru Bergizes eta Karmelo Sarrionandia izan zituen lagun.
1983an argitaratu zuen bakarkako bigarren diskoa: Hasperen itun (Elkar). Berriro, berak idatzitako abestiez gain, Jesus Etxezarraga eta Bittor Kapanagarenak daude, baina, batez ere, Mikel Zarate poetaren hitzak musikatu zituen disko horretan; musika Mendibilek berak jarri zuen ia denetan. Eta interpreteak ere aldatu egiten dira, hurrengoetan lagun izango dituen zenbait musikarik parte hartu baitzuten diskoan: Karla Ardanza, Fran Rubio, Eduardo Basterra eta Pako Diaz (Akelarre), besteak beste.
Pitgam
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 603 ziren, horien artean 450 aktiboak ziren eta 153 inaktiboak ziren. 450 pertsona aktiboetatik 421 lanean zeuden (243 gizon eta 178 emakume) eta 29 langabezian zeuden (10 gizon eta 19 emakume). 153 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 54 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gontzal Mendibil
Bizitza
"Merezi ote" kanta arrakastatsua zekarren Egunen batean diskoa (IZ) 1988an etorri zen, eta, handik bi urtera, Zu zeu (IZ) argitaratu zuen. Joseba Sarrionandia, JosAnton Artze, Xabier Amuriza eta Bitoriano Gandiagaren hitzak abestu zituen, baina baita Cesare Pavese eta Fernando Pessoarenak ere.
Pitgam
Diru sarrerak
2009an Pitgam udalerrian 336 unitate fiskal zeuden, 917 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.734 euro zen.