cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deba
Ingurune naturala
Gaur egun, Deba turismoari estuki lotua dago, udaldean edo oporraldian jendetza iristen da, horietako asko bigarren etxebizitzan gozatzera, eta hotelak eta kanpinak gainez­ka egoten dira.
Mugakideak
Iparraldean Bizkaiko golkoa, mendebaldean Mutriku eta Mendaro, ekialdean Zestoa eta Zumaia, eta hegoaldean Azkoitia mugakide ditu Debak.
Auzoak
Debak hainbat auzo ditu, nagusiena Itziar da, eta besteak Lastur, Itxaspe, Egia, Arriola, Madariaga, Endoia, Arbiskoa eta Elorriaga auzoak dira.
Historia
Goi Paleolitoko garaian egindako labar-pinturak ditu Ekaingo leizeak, udalerri honetako mendialdean. IV. mendean Chronographus anni 354 idazlanak azaltzen duenez, Deba egungo Altzolaraino zen nabigagarria, bokaletik 10 bat kilometrora.
Deba ibaiaren eskuinaldean kokaturik, arrantza, nekazaritza, industria eta salerosketan jarraitu zuten. Kostaldeko gainontzeko arrantzaleen antzera, debarrek balea harrapatzen ematen zuten ahaleginik handienak, nahiz eta bestelako arrantza baztertu ez. Burdinolak ziren industriaren oinarri; burdinazko tresnak egiten zituzten. Lantegi haiek ibai eta erreka bazterretan kokatzen ziren, ur indarraz baliatzeko.
Gasteiztik Debako portura zekarten artilearen eta beste zenbait salgairen merkataritza onuragarria izan zen herrirako. Beste herritar batzuek, berriz, gaur arte iraun duten nekazaritza eta abeltzaintza izan zituzten bizibide, orduko labore batzuei eutsi ez badiete ere: ohiturazko txakolina ateratzeko mahatsari, adibidez.
Urduñako pasoa zabaltzean, burdingintza eta portuko uren sakontasun eskasa zela medio, Debak zuen onura estrategikoa gutxitzen joan zen. XIX. mendearen erdi aldera portuak zuen trafikoa behera zihoan neurrian, beste aktibitate berri bat sortu zen: udaldiko turismoa. Itsas bainuek garrantzia hartzen zuten neurrian, Debako hondartza atsedenerako leku bihurtu zen, eta kanpoko bisitarien eraginez ostatu jarduera gehitu zen.
Gaur egun Deba, 5.000 biztanle ingururekin, erakarpen handiko herria dugu turismo arloan (landa-turismoa, hotela, aterpetxea, Donejakue bidea...) eta Itziar aldeko industriaren garrantzia ere aipatzekoa da.
Arrantza tradizioa eta antzinako portua
Debako portuaren merkataritza‑jarduera ez zen makala izan. Biz­kaiko burdina iristen zen, Debako arroako burdinoletara eramateko. Sakonera txikiko txalupak (alak) erabiltzen zituzten, burdina ontziz aldatu eta ibaian gora eramateko, Altzolaraino. Halaber, Arabatik eta Gaztelatik ekarritako egurra, laboreak eta artilea ere kargatzen zuten, atzerrira eramateko.
Zaharrek Diciembre gogoan dute, Asturietako Musel portutik ikatzez beteta etortzen zen kabotaje‑ontzia, Larzabalera joaten zena. Haraino iritsi ahal izateko, Deba gaineko zubiak egurrez­ko zati altxagarri bat zuen. Garai bateko Monreal haren itsas tradizioa argi ikusten da Ontziola edo Astillero kalearen izenean, eta elizaren gurutze‑gangan zintzilik dagoen dohaintzan: miniaturazko itsasontzi bat miniaturan.
Aztertzeko oso konplexuak diren arrazoiengatik, itsasorako irtenbidea buxatuta geratu zen, eta itsasoari loturiko tradizioa turismoari loturiko patu bihurtu zen.
Ekonomia
Historikoki, merkataritza eta industria izan dira Debako ekonomiaren oinarri, baita abeltzaintza eta nekazaritza ardatz dituen landa-jarduera ere. Itsasoko ibilbide komertzialak orduko Debako portura edo Altzolako ibaira iristen ziren, XVI. eta XVII. mendeetan. Bi burdinola zituen, eta Gasteiztik iristen zen Gaztelako artilearen merkataritzak eta burdin ingelesak Deba abesrasten zuten. Bere itsasadarrean ontziolak izan ziren xx. mendera arte.
Gaur egun, lehen bezala, industria eta merkataritza dira, oraingoan turismo izaerarekin, herriko ekonomia mantentzen dutenak. Zerbitzuen sektorea (% 50 inguru) eta industria (% 38) dira zutabe ekonomikoak. Abeltzaintzak eta nekazaritzak nolabaiteko garrantzia dute.
Lehen sektoreak, nekazaritza- eta abeltzaintza-ustiategietarako 3506 hektarea dituelarik, batez ere abeltzaintzarako, biztanleria aktiboaren %6,5 hartzen du 220 ustiategi txikitan. Nekazaritza autokontsumorako eta eskualdeko herrietako merkatuetan saltzeko baino ez da. Abeltzaintzak esnean eta haragian aritzen dira. Zezen-ganadutegiren bat dago Lasturren eta Itziarren.
Bigarren sektorean, industria metalurgikoak monopolizatzen du, eskualde osoan bezala, ia sektore hori. Automobilaren osagarrien industriak eta makina-erremintak dira gehien ezarrita daudenak. Deba ibarreko lur batzuk aprobetxatzen dira hura kokatzeko, baina industria-gune garrantzitsua Itziarren dago. Deba Behereko eskualdeak, batez ere industriakoa eta ez oso zabala, industria-kokapen mota bat du, eta, horri esker, bertako biztanleak batzuetan bizi eta beste batzuetan lan egin dezakete. Eibar eta Elgoibar bezalako industriaguneetako fabriken beharrak direla eta, eskualde osoan eta handik kanpo hedatu dira.
Zerbitzuen sektoreak, turismoan oinarritua, biztanleria aktiboaren %50 inguru hartzen du. Erakargarritasun turistiko handia hondartza da, eta horren inguruan ostalaritzako jarduerak, jatetxeak, hotelak eta abar egin dira. Udalerriko landa-eremua jarduera horretan sartzen ari da landa-turismoaren bidez.
Demografia
2019. urtean Debak 5.445 biztanle zituen, horietatik %22,92k 65 urte edo gehiago zeukan, eta atzerrian jaiotakoak %8,15 ziren.
2011ko udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetan ezker abertzaleak ez zuen akordiorik lortu zerrenda bateratua aurkezteko, eta Alternatiba, Eusko Alkartasuna eta Aralar nor bere aldetik aurkeztu zen. Alternatibak irabazi zituen hauteskundeak, bost zinegotzi eskuratuz. Euzko Alderdi Jeltzaleak hiru zinegotzi lortu zituen, EAk bi, Aralarrek beste bi eta Itziar Herria Sortzen Itziar herriko plataformak bat.
2015eko udal hauteskundeak
2015eko udal hauteskundeetan aldaketa nabarmena gertatu zen. Debarren Ahotsa herritar plataforma sortu zen, eta hauteskundeak irabaztea lortu zuen (bost zinegotzi, botoen ehuneko berrogei). Ordukoan ezker abertzalea batuta aurkeztu zen Euskal Herria Bildu koalizioan eta beste bost zinegotzi eskuratu zituen. EAJk hiru zinegotziak mantendu zituen. Emaitza horien ondorioz, Debarren Ahotsa plataformako Pedro Bengoetxea hautatu zuten alkate.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskundeetako emaitzak hauek izan ziren: EH Bilduk 1.334 boto (6 zinegotzi). Debarren ahotsak 942 boto (4 zinegotzi). EAJk 738 boto (3 zinegotzi). PSE-EEk 79 boto. Gilen García Boyra (EH Bildu) izendatu zuten alkate.
Euskara
Deba eskualdeko hainbat herrik osatzen dute Debabarreneko hizkera. Administrazioz Gipuzkoa izateak hizkuntzaz ere Gipuzkoara hurreratzea ekarri du eta, oro har, Debabarreneko hizkerak mendebaleko euskararen eta erdialdekoaren arteko zubi lana egiten duela esan dezakegu. Elgoibar, Mendaro eta Mutriku herrietako hizkerak tarteko hizkeratzat hartzen dira, ezin baitira ez mendebaleko euskalkian ez erdialdekoan sartu erabat. Deban eta Itziarren are handiagoa da euskara giputzaren eragina eta erdialdeko euskaran sartu daiteke bertako hizkera.
2016an herritarren %76,98 euskalduna zen.
Bitxikeriak
Erromatarrek Deva deitu zioten Ingalaterrako gaur egungo Chester hiriari, Deba bezala ibai baten amaieran dagoena.
NGC 2485
NGC 2485 galaxia espiral bat da, Canis Minor konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Fiesco
Mugakideak
Fiescok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vernoux-en-Gâtine
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 363 etxebizitza zeuden, 275 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 355 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 275 etxebizitza nagusietatik 217 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 179 etxek bost zituzten. 255 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 137 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 331 ziren, horien artean 252 aktiboak ziren eta 79 inaktiboak ziren. 252 pertsona aktiboetatik 237 lanean zeuden (140 gizon eta 97 emakume) eta 15 langabezian zeuden (5 gizon eta 10 emakume). 79 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tezontle
Tezontlea jatorri bolkanikoa (ignea) duen arroka gorri bat da, muino, sumendi eta sakonuneen hegaletan dagoena. Estatu Batuetan Heriotzaren Haranean, Europan Stromboli sumendian eta Tenerife uhartean aurki daiteke; halaber Mexikon Ekialdeko eta Mendebaldeko mendilerroetan eta Popocatépetl eta Iztaccíhuatl bezalako sumendietan. Pumita (apar harria), harea eta magma erabiliz sortzen da. Bere itxura hondatua eta harroa da eta batzuetan harri gogorra bihurtzen da. Etxeak edo dikeak eraikitzeko erabiltzen da, eta meatze-industrian, kaltzioa eta zinka bezalako mineraletan aberatsa delako.
Fatxadak
Hona hemen tenzotlez eginiko fatxada batzuen adibideak:
Vernoux-en-Gâtine
Diru sarrerak
2009an Vernoux-en-Gâtine udalerrian 262 unitate fiskal zeuden, 595 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.456 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 igeltseroak, 1 zurgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Vernoux-en-Gâtine udalerrian 54 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Argizari-arkatz
Argizari-arkatza argizari, ikatz, klarion edo bestelako materialez egindako barra bat da, kolore ezberdinetakoak eta marrazteko eta margotzeko etab. erabiltzen dena. Erretxin eta pigmentu lehorrez egindako argizari-arkatz bati pastela deitzen zaio, eta klarion koipetsuarekin egiten denean, olio pastela deitzen zaio.
Päijänne
Päijänne (finlandieraz ahoskatua) hegoaldeko Finlandiako aintzirada, herrialdeko bigarren handiena dena. 1.080,63 km²-ko azalera du.
Lycodes fasciatus
Lycodes fasciatus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Lisma
Lisma (iparraldeko samieraz: Lismá), Finlandiako iparraldean dagoen Inari udalerria osatzen duten herrixkatxo bat da. Lemmenjoki Parke Nazionalaren erdi-erdian dago, Ivalojoki ibaiaren hertzean natura basatiaz inguraturik eta bertako biztanle guztiak samitarrak dira.
Paraje bakandu hartan, antzinako ohiturak eta bizimodua mantentzea lortu da eta Lemmenjoki Parke Nazional babestuaren erdialdean dagoenez, inguru hori ez da mendeetan itxuraldatu.
Portugalgo musika
Portugalgo musika ezaguna da batez ere fadoaren inguruko tradizioagatik, hau agian izanda herrialdeko espiritua hobeto islatzen duen generoa.
Ted Lasso
Ted Lasso estatubatuar komedia dramatikoa da, Jason Sudeikisel, Bill Lawrencek, Brendan Huntek eta Joe Kellyk Apple TV+erako sortua.
Sebastes moseri
Sebastes moseri Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Portugalgo musika
Gaita Portugalen
Herrialdeko iparraldean gaita musika tresna tradizionalki ohikoa izan da, Alto Tras-os-Montes eskualdean, "gaita minhota" izenekoa.
Ted Lasso
Sinopsia
Ted Lasso AEBetatik Ingalaterrara jauzi egiten duen futbol entrenatzailea da. Lehen mailara itzulita, talde protagonista sailkapeneko azkena da, baina liga irabazten ahaleginduko dira.
Atika (periferia)
Atika (Περιφέρεια Αττικής) Greziako periferia edo lehen mailako unitate administratibo bat da, zortzi eskualde txikiagoz (bigarren mailako unitate administratiboak) osatuta dagoena: Iparraldeko Atenas, Mendebaldeko Atenas, Erdialdeko Atenas, Hegoaldeko Atenas, Ekialdeko Atenas, Pireo, Uharteak eta Mendebaldeko Atika. Antzina Atenas Erdialdeko Greziako periferiako hiriburua izan zen.
Bokaleko geltokia
Bokale Lapurdiko tren geltoki bat da, Bokale udalerrian kokatuta dagoena.
Zelai Nikolas
Zelai Nikolas Ezkurdia (Bilbo, Bizkaia, 1968 - ) Gure Esku Dago herri plataformaren bozeramailea izan da. Lanbidez Eusko Jaurlaritzako legelari, autodeterminazio eta erabakitze-eskubidearen aldeko beste hainbat ekimenetan ere parte hartu du.
Bokaleko geltokia
Geltokia 1855eko martxoaren 25ean ireki zen.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Zelai Nikolas
Ibilbide profesionala
Gure Esku Dago erakundean sustatzaile eta bozeramailea izan zen 2013 eta 2019 urteen artean. Bozeramailetza uztean, zuzendaritza kontseiluan jarraitu zuen.
Magda Bandera
Magdalena Bandera Conejo (Llobregateko San Baudilio, Bartzelona, 1970eko abenduaren 8a) kazetari eta idazlea da. La Marea aldizkariaren editorial koordinatzailea izan zen 2012an sortu zenetik, eta zuzendaria 2015etik. Kazetaritzan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta graduondoko bat egin zuen Kazetaritza Digitalean UOCen.
Bokaleko geltokia
Historia
Geltokia 1855eko martxoaren 25ean inauguratu zen, Akize-Baiona tartea martxan jarri zenean Bordele-Irun burdinbidean.
Magda Bandera
Ibilbide profesionala
La Vanguardian hasi zen lanean, eta, ondoren, El Periódico de Catalunyarako, Marie Clairerako eta Playboyarako kazetaria izan zen. TV3, La Sexta, Paramount Comedy eta Ona Catalanaren hainbat programatan lagundu zuen 1996 eta 2007 bitartean.
Schwetzochromis neodon
Schwetzochromis neodon Schwetzochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Magda Bandera
Ibilbide profesionala
2007an, Ignacio Escolar izan zuen zuzendari Sociedad del periódico Público saioko erredakzioan. 2008 eta 2010 bitartean, Kultura Saileko erredaktorea eta Gaurkotasun Ataleko burua izan zen. Genero-indarkeriari buruzko informazioa emateko dekalogoa eta hura idazteko eskuliburua bultzatu zituen. Berdintasunari eta feminismoari buruzko emakumeen atal plurala koordinatu zuen. 2012 bitartean, Kataluniako ordezkaritzako erredaktore izan zen.
Público Egunkaria argitaratzen zuen enpresa itxi ondoren, enkante bat hasi zen 2012ko maiatzean. Langile ohien talde bat, Bandera tartean, erosten saiatu zen. Eskuratu ez zutenez, Verkami plataformaren bidez antolatu zuten crowdfunding-kanpainan laguntza handia lortu arren, irakurle- eta langile-kooperatiba bat sortzea erabaki zuten, uztailaren 8an formalki eratua, MÁSPúblico izenarekin. 2012ko abendutik aurrera, La Marea izena hartu zuen egunkari horrek, eta lehen zenbakia paperean argitaratu zen 2012ko abenduaren 21ean. Hasieratik, Banderak argitalpen-koordinatzailearen lana egin zuen, eta, 2015etik, argitalpenaren zuzendaritza.
Fort Ann (New York)
Fort Ann  New York estatuko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 484 biztanle zituen, 0.76 kilometro koadrotan banatuta.
Sphaerodactylus caicosensis
Sphaerodactylus caicosensis Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Doral (Florida)
Doral Floridako hiri bat da. Miami-Dade konderrian kokatua dago. 2010ean 50,213 biztanle zituen, 35.3 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 2486
NGC 2486 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Belen Azpeitia
Belen Azpeitia Mendioroz (Donostia, 1952ko abenduaren 21a -Donostia, 2005eko abuztuaren 27a) lasterkari gipuzkoarra izan zen. 1970. hamarkadaren hasieran Estatuko emakumezko lasterkari onena izan zen.
Biografia
Maite ahizpari jarraiki sartu zen atletismoan eta hamazazpi urte zituela bigarren egin zuen Espainiako kros txapelketan, Koro Fuentes taldekidearen atzetik. Hurrengo lau urtetan Espainiako txapelduna izan zen. 1971an Espainiako 800 metrotako eta 1.500 metrotako txapelduna izan zen, Koro Fuentesi errekorra kenduz. 1972an berriz izan zen txapelduna proba bietan, baina ez zen Municheko Olinpiar Jokoetara joateko aukeratua izan.
1971. urtean Helsinkin jokaturiko 1.500 metrotako Europako txapelketan hartu zuen parte eta Espainiako errekorra egin zuen. 1970. hamarkada hasierako urteak bereziki onak izan ziren Belen Azpeitiarentzat, Euskal Herrian jokatzen ziren lasterketa garrantzitsuenak irabazi baitzituen, erabateko nagusitasuna erakutsiz. 1976an Montrealgo Olinpoar Jokoetarako prestatzen ari zela min hartu zuen eta kirol ibilbideari agur esan behar izan zion.
Formigara
Formigara Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Formigarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
East New Market (Maryland)
East New Market Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dorchester konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2019ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
2019ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa edo Junior Eurovision 2019 (ofizialki ingelesez Junior Eurovision Song Contest 2019, frantsesez Concours Eurovision de la Chanson Junior 2019, polonieraz Konkurs Piosenki Eurowizji dla Dzieci 2019 eta silesieraz Ojrowizyjŏ Junior 2019) urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren hamazazpigarren edizioa izan zen. Gliwiceko Gliwice Arena aretoan ospatu zen, Polonian, azaroaren 24an.
Garailea Poloniako Viki Gabor izan zen, "Superhero" abestiarekin. Poloniaren bigarren garaipena izan zen. Lehen aldiz irabazi zuen herrialde batek ondoz ondoko edizioetan, eta lehen aldiz irabazi zuen herrialde antolatzaileak etxean.
Hemeretzi herrialdek hartu zuten parte guztira. Azerbaijan eta Israel erretiratu egin ziren eta Espainia hamabi urteko eten baten ostean itzuli zen.
Kokapena
Poloniaz gain, Armenia eta Kazakhstanek jaialdiaren egoitza izateko interesa adierazi zuten. Baina, azkenik, jaialdiaren azken edizioa irabazi zuen Polonia (Roksana Węgiel-ri esker "Anyone I Want to Be" abestiarekin) aukeratu zuen Europako Irrati-Telebista Batasunak (EBU) herrialde antolatzaile bezala. Polonian, zazpi hirik aurkeztu zuten hautagaitza lizitazio prozesuan: Gdańsk, Gliwice, Katowice, Krakovia, Łódź, Szczecin eta Toruń. EBU eta TVP poloniar telebista publikoak Gliwice aukeratu zuten; bertako Gliwice Arena aretoan 17,178 pertsona sar daitezke.
Lehiaketa
Europako Irrati-Telebista Batasunak uztailaren 18an eman zen ezagutzera behin-betiko partaide zerrenda. 16 herrialde sortzaileetatik, sei izan ziren edizio honetan parte hartu dutenak: Bielorrusia, Espainia, Herbehereak, Malta, Ipar Mazedonia eta Polonia.
Gabbioneta-Binanuova
Gabbioneta-Binanuova Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Subertsio
Subertsioa gizarte-ordena, aginteko erakundeak, praktika moralak eta sistema sozioekonomikoa kolokan jarri, ezabatu eta ordezteko ekimen politikoen multzoa da, protesta, gizarte-mugimendu, matxinada zein borroka armatuaren bitartez, estatuaren aldetik aurkako erreakzio bizia eragiten duena.
Christian Abart
Christian Abart (Baiona, ) lapurtar antzezlea da, antzerkian, zineman eta telebistan aritutakoa. Roi Lion musikalean ere abestu du.
East Otto (New York)
East Otto Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cattaraugus konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Accused (2023ko telesaila)
Accused estatubatuar telesail dramatikoa da, Howard Gordonek Fox Broadcasting Companyrako sortua.
Krimen ezberdin bat da antologiazko telesail honetako atal bakoitzaren ardatza. Epaiketa areto batean abiatzen dira atal guztiak, ikusleek delituaz ezer jakin gabe, eta kontakizun bakoitza akusatuaren perspektibatik jorratu dute modu integralean.
NGC 2487
NGC 2487 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Adji Bousso Dieng
Adji Bousso Dieng informatikari eta estatistikari senegaldarra da, eta adimen artifizialean egiten du lan. Eredu grafiko probabilistikoetan eta ikaskuntza sakonean ikertzen du, etiketatu gabeko datuetatik egitura esanguratsuak aurkitzeko. Gaur egun, adimen artifizialeko ikerlaria da Google Brain-en (Mountain View, Kalifornia). 2021etik, irakaslea da Princetongo Unibertsitatean, eta bertan, Ingeniaritza eta Zientzia Aplikatuen Fakultateko lehenengo emakume beltza da, eta baita Informatika Saileko lehenengo kide beltza ere. Dieng-ek irabazi asmorik gabeko “The Africa I Know” (TAIK) erakundea sortu berri du, Afrikako gazteak STEM eta adimen artifizialaren arloetako ikasketak egitera animatzeko. Horretarako, eredu afrikarren ikusgarritasuna lantzen du, afrikarrek STEMean eta AAean egindako garapenei buruzko informazioa zabaltzen du, eta Afrikaren historia aberatsa gizarteratzen du.
Andre Mariaren Jasokundea
Andre Mariaren Jasokundea, kristau teologian, Mariaren lurreko bizitza bukatu ondoren, gorputza eta arima zerura eraman zirela baieztatzen duen sinesmena da. Sinesmena Eliza Katolikoaren dogma moduan ezarri zuen Pio XII.a aita santuak 1950. urtean. Mariaren Jasokundea abuztuaren 15ean ospatzen da, Abuztuko Andra Maria edo Abuztuko Andre Maria izenez.
Adji Bousso Dieng
Bizitza eta hezkuntza lehen urteetan
Dieng Kaolack-en jaio eta hazi zen, Senegalen. Aita ez zen inoiz eskolara joan, eta ama hasi zen, baina bigarren hezkuntza ez zuen amaitu. Dieng 15 anai-arrebetako bat zen, eta, familiari laguntzeko, gurasoek ehunen salmentarakonegozio bat zuten. Lau urte zituela hil zen bere aita. Hala ere, amarentzat hezkuntza lehentasunezko kontua izan zen. Dieng-ek lehen eta bigarren hezkuntza Kaolack-eko eskola publikoetan egin zituen.
Andre Mariaren Jasokundea
Jasokundearena mirari femeninoa da eta kontraste egiten du Jesusen Igokundearen mirariarekin. Jesus zerura bere kabuz igo zen, Jainkoa bera baita kristautasunean, baina Andre Maria, berriz, jaso egin zuen Jainkoak, horregatik esaten da Jasokundea.
Ebanjelioetan agertzen ez den kondaira baten arabera, Jasokundeari lotua dago Gerriko Santuaren miraria: Zerura igotzeko unean edo geroxeago, Tomas apostoluari eskuetara bere jantziaren gerrikoa erortzen utzi zion Mariak. Ustezko erlikia Prato hiriko katedralean gordetzen da, Toscanan.
Izena
Gertaera honen ohorez, hainbat elizak izen hori dute: Andre Mariaren Jasokundearen eliza edo soilik Jasokundearen eliza. Batzuetan Zeruratzea ere erabiltzen da.
Horrela, emakume askok ere Ama Birjinaren omenez honen eratorria den Jasone edo erdarazko baliokidea dute.
Leku-izenak
Euskal Herritik kanpo, leku-izen ugarik dute Jasokundearen omenezko izenak:
Sciaenochromis ahli
Sciaenochromis ahli Sciaenochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Dixie
Dixie (baita Dixieland ere)  Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldearen ezizen bat da, bereziki Ameriketako Estatu Konfederatuak osatu zituzten estatuena. Jatorriz, terminoa Mason-Dixon lerroaren hegoaldeko estatuei soilik dagokie, baina orain erreferente kultural bat gehiago da, hegoaldetar "sentitzen" diren Estatu Batuetako zatiei erreferentzia eginez. Gainera, terminoa estu lotuta dago estatubatuar askok konfederatuen banderarekin lotzen dituzten sentimenduekin.
Estatu Batuen barneko kokapen geografiko moduan, Dixie, orokorrean, 1860aren amaieran eta 1861aren hasieran Amerikako Estatu Konfederatuak eratzeko banandu ziren hegoaldeko hamaika estatuak dira. Hauek dira (sezesio ordenan): Hego Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, Texas, Virginia, Arkansas, Ipar Carolina eta Tennessee. Maryland ez zen inoiz Batasunetik banandu, baina bertako herritar askok Konfederazioaren alde egin zuten.
Etimologia
Dixie kontzeptuak lurralde horien kontrola Frantziaren eskuetan zegoen garaietatik dator. Louisianan egindako garaiko bileteek Ten hitzaren ordez, Dix baitzeramaten (euskaraz, "hamar"). Hortik Dix land ideia sortu zen; hortik Dixie Land eta, azkenik, Dixieland sortu zen.
Ikaztegieta
Ikaztegieta Gipuzkoako erdialdeko udalerri bat da, Tolosaldea eskualdekoa. Oriako ibarrean dago kokatua, Donostiatik 32 kilometro hego-mendebaldera. 2 kilometro koadro ditu, eta 0 biztanle zituen. urtean.
Geografia
Oria ibaiak udalerria zeharkatzen du. Ikaztegieta ondo komunikaturik dago, N-1 errepideari eta Madril-Irun trenbideko geltokiari esker.
Historia
1374an Tolosara erantsi zen udalerria. 1615ean bere autonomia berreskuratu zuen Tolosarekin haserretu ostean. 1967 eta 1988 urteen artean, Orendain eta Baliarrain udalerriekin batera, Iruerrieta udalerria sortu zuten.
2015eko udal hauteskundeak
2015eko hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu k 130 boto lortu zituen. EAJ k, 110 boto. PSE-EE k bi. PPk bat. Bakarne Otegi (EH Bildu) izendatu zuten alkate.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 150 boto. EAJk 115 boto. PSE-EEk 3 boto. Bakarne Otegi aukeratu zuten alkate berriro.
Alkateak
Hauek izan dira Ikaztegietako azken alkateak: a 1988. urtean Ikaztegieta, Baliarrain eta Orendain udalerri bihurtu ziren, aurreko Iruerrieta udalerriaren desegitearen ondorioz.
c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Eusko Abertzale Ekintzaren hautagai bezala.
Euskara
Ikaztegietan euskalduna da biztanleriaren %88.83, eta euskararen erabilera %73.5 da. Ikaztegietako euskara gipuzkera n katalogaturik dago, zehatzago, erdiguneko gipuzkeraren parte den Tolosaldeko euskara n. Azpieuskalki hau Beterri ko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute. 2016an herritarren %78,26 euskalduna zen.
Jaiak
Ikaztegietako jaiak abuztuaren 10ean ospatzen dira, San Lorentzo egunean.
Rafael Molina Sánchez
Rafael Molina Sanchez (Kordoba,1841eko azaroaren 27a - 1900eko abuztuaren 1a), Lagartijo ezizenez ezaguna, toreatzaile espainiarra izan zen.
Ibilbidea
Zezenketari oso bihurtu arte garaiko hainbat zezen-hiltzaile talde entzutetsutako kide izan zen:batetik,Jose Rodriguez "Pepete"ren taldekoa zelarik hura zezen-plazan hiltzen ikusi zuen; bestetik,1862an Carmona anaien taldekoa izan zen, eta azkenik,Antonio Carmona "El gordito"ren taldekoa.
Lycodes frigidus
Lycodes frigidus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Thomas Mayne Reid
Thomas Mayne Reid (Ballyroney, Downeko konderria, 1818ko apirilaren 4a - Londres, 1883ko urriaren 22a). irlandar-estatubatuar idazlea eta militarra izan zen.
Mexikon eta Estatu Batuetan bizi izan zen. 1840. urteko Texaserako espedizioan parte hartu zuen, kazetaria izan zen Filadelfian, eta Mexikoren aurkako espedizioko kapitain (1845). Idazteari ekin zion 1850. urtetik aurrera, eta gazteentzako kontakizun-liburuak idatzi zituen, indiarren bizimoduan oinarrituta.
Baqueira Beret
Baqueira Beret Pirinioetan dagoen eski estazioa da. Lleidako probintziako Arango harana eskualdean dago. Bere kotak 1.500 metrotatik 2.510 metrotaraino iristen dira. Hiru gune ezberdin ditu: Baqueira, Beret eta Bonaigua.
Frécourt
Frécourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Frécourt udalerrian erroldatutako biztanleak 98 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 12 hutsik zeuden. 59 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 47 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 55 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (20 gizon eta 17 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Frécourt udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sebastes mystinus
Sebastes mystinus Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Sphaerodactylus clenchi
Sphaerodactylus clenchi Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Saint-Étienne-sur-Blesle
Saint-Étienne-sur-Blesle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Étienne-sur-Blesle udalerrian erroldatutako biztanleak 48 ziren. Familiak 27 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 56etxeak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboetatik 17 lanean zeuden (11 gizon eta 6 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saint-Étienne-sur-Blesle udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dundee (Florida)
Dundee Floridako herri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 3,880 biztanle zituen, 11.2 kilometro koadrotan banatuta.
Halitosi
Halitosia ahotik datorren kiratsari, hau da, ahoko usain txarrari esaten zaio. Usain txar horrek jende askoren bizitza sozial nahiz profesionalari erasaten dio eta gaur egun kontsulta askoren arrazoia da.
Zenbait kasutan pertsona horiek ezin dute beren ahoko usain txar hori hauteman, sentikortasuna galdu dutelako. Hori dela eta, beste pertsona batzuen bitartez konturatzen dira arazoaz. Beste muturrean halitofobia bezala ezagutzen dena pairatzen duten pertsonak daude. Hauek ahoko usain txarra duteka uste dute baina ez da horrela. Kasu hauetan fobia psikologikoa izan ohi da.
Halitosia oso kontu zaharra da. Herri primitiboetan usain txarrari aurre egiteko konponbide naturalak erabiltzen zituzten. Azken estatistiken arabera, biztanleriaren ehuneko handi bati erasaten dion gaitza da. Estatu Batuetan, esaterako, biztanleriaren erdiak kosmetikako produktuak erabiltzen dituzte ahoko kiratsaren kontra. Arazoa bi sexuetan agertzen den arren, gizonezkoetan ohikoagoa da.
Zergatiak
Sudurretik nahiz ahotik kanporatzen den airean gai sulfuratuen proportzioak gora egiten duenean agertzen da halitosia. Hau gertatzeko hainbat arrazoi daude:
Baina, batez ere arazoa mihiaren gainazaleko zikintasunean dago. Mihian pitzadurak dituzten pertsonek ahoko usain txarra izateko joera gehiago dute, zartadura horietan janari hondakinak pilatzen baitira eta baita usain txarra sortarazten duten gai sulfuratuak produzitzen dituzten bakterioak ere.
Ez da ahaztu behar usain txarraren arrazoia sudurrean egon daitekeela gorputz arrotzak, infekzioak... direla eta. Hauek sudurretik mihiaren atzeko aldera tantaz tanta erortzen dira. Hau umeetan gertatzen da batez ere, sudurrak eta ahoak elkar lotura handia baitute adi horretan.
Halitosi motak
Bi eratako halitosiak bereizten dira:
Diagnostikoa
Ahoko hatsa diagnostikatzeko hainbat proba egin daitezke. Horietako bat gaixoak kanporatutako hatsa usaintzea izango da, 30 segundotan ahoa itxita edukitzeko eskatu ondoren. Horrela usain txarra ahotik edo sudurretik datorren bereizi ahal izango da.
Koilararen proba esaten zaiona ere baliagarria gertatzen da kasu askotan. Koilara batekin mihiaren atzeko aldea karrakatuz, substantzia horixka bat lortzen bada, horixe izan daiteke usain txarraren erantzulea. Substantzia hori gainera, infekzio kasuetan edo sudurrean gorputz arrotzen bat dagonean, atzeko aldetik tantaz tanta erortzen den isuriarekin lotzen da.
Sapporo Dome
Sapporo Dome (札幌ドーム) Sapporo, [[Hokkaido, Japoniako estadioa da, eta, batez ere, beisbolerako eta futbolerako erabiltzen da. Hokkaido Nippon-Ham Fighters beisbol taldearen eta Hokkaido Consadole Sapporo futbol elkartearen etxeko zelaia da]] 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako futbol gunea izan zen, eta 2017ko Asiako Neguko Jokoen inaugurazio ekitaldirako eta 2019ko Errugbi Mundu-Kopako 2 partidetarako era erabili zen. Estadioa 2002ko FIFA Mundu-Kopako egoitza izan zen. Kupula 2030eko Neguko Olinpiar Jokoetarako estadio gisa erabiliko da Sapporok bere eskaintzan arrakasta lortzen badu.
Halitosi
Diagnostikoa
Proba erabat objetibo bat ere bada. Bertan, usain txarraren presentzia adierazten duen neurgailu bat erabiltzen da.
Sapporo Dome
Historia
Sapporo Dome 2001ean ireki zen 41.580 eserlekurekin. Estadioak hiru partida hartu zituen 2002ko FIFA Mundu-Kopan, Alemania - Saudi Arabia, Argentina - Ingalaterra eta Italia - Ekuador; hiru partidak len itzulian izan ziren.
Domeak, otsailaren 22an, 2007ko FIS Nordic World Ski Txapelketaren hasiera ekitaldiak hartu zituen, eta, martxoaren 4an, txapelketen amaiera ekitaldiak antolatu zituen. Historia ere egin zuen, bai estaliko zein gaueko eski-probak lehen aldiz egin baitziren munduko txapelketan edo Neguko Olinpiar Jokoetan iraupen-eskiko esprintetan (gizonezkoen eta emakumezkoen banakako eta gizonezkoen eta emakumezkoen arteko lehiaketekin), eta 7,5 km esprint proba Nordic konbinatuan. Elurra sortzeko, estadioak bere belarra aldatzeko sistema erabili zuen eski lehiaketetan elurra egiteko prozesua errazteko. Inaugurazio ekitaldian, Maki Ohgurok, Sapporoko bertako artistak, parte hartu zuen, eta japoniar danbor erakustaldiak eta tokiko ohiturak eta tradizioak omentzen zituzten beste emanaldi batzuk izan ziren. Txapelketetarako, eserlekuen edukiera 30.000ra murriztu ziren.
Dome etapa super berezi gisa erabili zen Japoniako Rallyan 2008an eta 2010ean.
2009. urtearen amaieran, aforoa 53.796ra arte handitzeko aukera zuten berrikuntzak amaitu ziren. Eraberritze hauek janari saltoki gehiagorako lekua, bideo-pantaila gehigarri bat, bi aldagela gehigarri (NFL International Series-en denboraldi-aurreko partidak egokitzeko, talde bakoitzeko gehienez 75 jokalari dituztenak) eta komunikabide-eremu gehiago erantsi zituzten bulego-eraikin berrien parte gisa estadiora. Berrikuntza horien baitan, arearen azalera bera murriztu zen eserleku gehiago izateko.
2023an hasita, kupula futbolerako soilik izango da, Hokkaido Nippon-Ham Fighters-ek bere estadioa eraikitzen ari baita Kitahiroshiman, Hokkaido.
Azalera erretiragarria
Beisboletik futbolera bihurtzea, beisbol zelaiaren belar artifiziala biltegiratzearekin hasten da. Amaitutakoan, beheko ontziko harmaila multzo bat biratzen da beisbolerako posizio angelu batetik posizio paralelo batera. Eraikinaren mutur batean dauden kaikua nagusien eserleku multzo bat atzera egiten da, eta futbol zelaia estadioan sartuko da. Ondoren, beheko kaikua 90 gradu biratzen da. Futboletik beisbolerako bihurketa alderantziz gertatzen da. Eserlekuak atzera egin direla eta, Estadioak 40.476ko edukiera du beisbol partidak egiteko.
Irristaketa-zelaiak dituzten beste estadio batzuk honako hauek dira: Herbehereetako GelreDome, Alemaniako Veltins-Arena, Londresko Tottenham Hotspur Stadiumeko zelaia banatua, Estatu Batuetako Glendaleko State Farm Stadium, Arizona eta Paradise, Nevadako Allegiant Stadium, Estatu Batuetan. Hala ere, lau instalazio hauek ez bezala (Allegiant Stadum-a izan ezik), Sapporo Domeak estalki finkoa du.
Ikus, gainera
Japoniako beste kupula estadio batzuk:
Hashim Thaçi
Hashim Thaçi, albanieraz Hashim Thaçi edo Thaqi, serbieraz Хашим Тачи edo Hašim Tači, (Burojë/Broćna, Kosovo, 1968ko apirilaren 24a - ) Kosovoko presidentea eta UÇK gerrillari ohia. Kosovo presidentea izan zen 2016tik 2020ra.
Bizitza
Pristinako Unibertsitatean Filosofia eta Historia ikasi ondoren, Suitzara emigratu zen, Kosovoko diasporara.
1990eko hamarkadan Kosovoko Herri Mugimenduarentzat, ondoren Kosovoren Askapenerako Armada deituko zenarentzat, armak eta dirua biltzearen ardura izan zuen. Gjarpëri (sugea) ezizena zuen eta komandante izan zen. 1997an, Serbiako auzitegi batek 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zion terrorista izatea leporatuta. Thaci ezkutura igaro zen orduan, eta 1998ko otsailean, Slobodan Milosevicek zuzendutako Gobernuak bilatze agindua eman zuen ustez Serbiako Poliziaren patruila bati segada antolatzeagatik.
1999ko martxoan Kosovoren Askapenerako Armadako buruzagitza politikoa bereganatu zuen.
2007ko azaroaren 17ko Kosovoko Alderdi Demokratikoarekin hauteskundeetara aurkeztu eta irabazi zituen. 2008ko urtarrilaren 9an lehen ministro kargua hartu eta 2008ko otsailaren 17an Kosovoren independentzia aldarrikatu zuen.
Gadesco-Pieve Delmona
Gadesco-Pieve Delmona Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gadesco-Pieve Delmonak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fort Edward (New York)
Fort Edward  New York estatuko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 3,375 biztanle zituen, 4.55 kilometro koadrotan banatuta.
The Butcher Boy (1997ko filma)
The Butcher Boy (euskaraz Mutil Sarraskigilea), 1997ko Neil Jordan irlandar zinema zuzendariak zuzendutako tragikomedia film bat da. Patrick McCabe irlandar idazlearen 1992ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Stephen Rea, Fiona Shaw eta Eamonn Owens aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
1960ko hamarkadaren hasiera, Irlandako Clones udalerria. Francie Brady (Eamonn Owens) irudimen handiko 12 urteko mutikoa da, baina bere etxeko giro kaxkarra eta gurasoek bere griña eta amets guztiak zapuzten dituzte. Inguratzen duen giro ilunari aurka eginez, eta aita alkoholiko (Stephen Rea) eta depresiodun ama (Aisling O'Sullivan) batekin batera bizi dela, Francis etsi-etsian bere eguneroko bizimodua ahazteko babesleku bat topatzen saiatuko da.
Thunderball (filma)
Thunderball (euskaraz Trumoi-bola) 1964eko Terence Young ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. Ian Fleming idazlearen Thunderball eleberrian oinarritua dago, James Bond pertsonaia protagonista delarik. Bertan, Sean Connery, Claudine Auger, Adolfo Celi, Luciana Paluzzi, Rik Van Nutter, Desmond Llewelyn eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
SPECTRE erakunde sekretuak OTANen base ingeles batean bere kide den Angelo Palazzi (Paul Stassino) iruzurgilea infiltratzeko asmoa du, azken hau bi misil nuklearrez ekipatutako Vulcan Vindicator hegazkinaz jabetu dadin. Bere asmoa lortzean, SPECTREk 100 milioi libera esterlina jaso edota AEBtako edo Ingalaterrako hiri bat suntsitzeko mehatxua luzatuko du.
Kasua 007 agenteari (Sean Connery) emango zaio, agentea Bahamenatara joan eta han itxuraz denbora pasa dabilen Emilio Largo (Adolfo Celi) aberats misteriotsuaren Domino (Claudine Auger) izeneko emakume erakargarria ezagutuko du, baina Emilio Largo SPECTREko agintean bigarrena da. Bienbitartean, James Bond bahitutako hegazkina topatzen saiatuko da, horretarako hiltzaile talde baten buru den Fiona Volpe (Luciana Paluzzi) eta Emilio Largoren morroiei aurre egin beharko die.
Lycodes fulvus
Lycodes fulvus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Vibrio parahaemolyticus
Vibrio parahaemolyticus Vibrio generoko bakterioa da, patogenoa, gastroenteritis bortitza eragiten duena. 1951an isolatu zuten lehenbizikoz mikrobiologo japoniarrek, eta digestio-aparatuko patogenoa zela frogatu. Itsastarra da. Bere izenak garbi adierazten du mikrobioa hau hemolitikoa dela, hots, eritrozitoak suntsitzen dituen toxina bat (hemolisina) ekoizten duela
Ezaugarriak
Kakotx itxurako bakterio Gram negatibo hau mugikorra da, eta halofiloa (ur gazietan bizi da). Anaerobio fakultatiboa da eta oxidasa (+). Ez du esporarik sortzen. Glukosa hartzitzen du gasik sortu gabe.
Bakterio hau laborategian isolatzeko hazkuntza-ingurune bereziak erabiltzen dira, oso gaziak eta alkalinoak.
Patogenia
Patogeno honek sortzen duen gastroenteritisa itsasoko arrain kutsatuak (batez ere, itsaskiak) jatean harrapatzen da. Arrain gordinak edo gutxi kozinatuak atsegin dituzte hainbat kultura gastronomikok, eta horrek Vibrio parahaemolyticusen infekzioa errazten du. Japonian, esaterako, oso hedatuta dago ohitura hori, eta bertan bakterio hori gastroenteritisaren eragile nagusia da.
Mikrobioak sortzen duen gastroenteritisa beherakoak, gorakoak, tripako mina eta sukarra eragiten ditu. Gaitza ez da -inondik inora- beste Vibrio batek (Vibrio cholerae) sortzen duenaren antzekoa, askoz arinagoa baizik. Egun gutxi batzuetan berez sendatu ohi da, eta gaixo gehienek -hidratazioaz gain- ez dute tratamendu farmakologiko berezirik hartu behar. .
Bakterioak sortutako janari-intoxikazioa prebenitzeko jan beharreko arraina ondo kozinatu behar da beti. Arrainaren izozketak ere patogenoa suntsitzen du.
Zaurien bidez infekzioak ere sor ditzake Vibrio parahaemolyticusek. Katrina urakanaren ostean zauriak zituzten eta ur kutsatuekin harremanetan egon ziren 22 pertsonak infekzioa harrapatu zuten.
NGC 2488
NGC 2488 galaxia bat da, Lynx konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Fort Johnson (New York)
Fort Johnson  New York estatuko herri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 490 biztanle zituen, 1.91 kilometro koadrotan banatuta.
Zitrino
Zitrinoa kolore horizko kuartzo mota bat da. Mohsen eskalan 7 puntutako gogortasun maila dauka.
Genivolta
Genivolta Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Genivoltak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dunedin (Florida)
Dunedin Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian dago. 2010ean, 35,690 biztanle zituen, 73.1 kilometro koadrotan banatuta.
Eastbrook (Maine)
Eastbrook Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hancock konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
East Thermopolis (Wyoming)
East Thermopolis Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hot Springs konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Piedmont (AEB)
Piedmont (Piemonte) Estatu Batuetako eskualde geografiko bat da. Appalacheen eta Atlantikoko kostaldeko haranen artean dago, 950 kilometroko luzera du eta Hudson ibaiaren eta erdialdeko Alabamaren artean hedatzen da.
Ordoki nahiko baxu bat da, ibai askok zeharkatzen dutena, nekazaritza eskualde emankor bat dena. Eskualde honek musika estilo espezifiko bat sortu du, hain zuzen ere Piedmont blues izenekoa.
Martin Niemöller
Martin Niemöller -izen osoa Friedrich Gustav Emil Martin Niemöller- (Lippstadt, 1892ko urtarrilaren 14a - Wiesbaden, 1984ko martxoaren 6a) alemaniar teologo eta ministro protestantea izan zen, nazien aurka nabarmendu zena. Lehenbizi... etorri ziren olerkia idazteagatik egin zen ospetsu.
Bizitza
Lehen Mundu Gerran Alemaniako Itsas Armadako ofiziala izan zen; gerra bukatu eta Teologia ikasi zuen Münsterren. Kontserbadore nazionalista zen ideologiaz, eta hasiera batean Adolf Hitlerren alde egin zuen. Gero Eliza Aitorlea taldearen sortzaileetako bat izan zen, Eliza ebanjelikoaren barnean. Eliza Aitorleak Alemaniako eliza protestanteak nazifikatzearen aurka egin zuen. Naziei horrela aurka egiteagatik, Niemöller Sachsenhausen eta Dachauko kontzentrazio esparruetan izan zen preso 1937tik 1945 arte.
Bakearen alde eta armen aurka jardun zuen. 1961ean Elizen Munduko Kontseiluko sei lehendakarietako bat izateko aukeratu zuten, eta kargu horretan jardun zuen 1968 arte. Arma nuklearren aurka azaldu zen, eta Gerra Hotza baretzearen alde lan egin zuen. Bakearen Lenin Saria eman zioten 1967an.
Lehenbizi... etorri ziren
1946ko urtarrilaren 6an errezitatu zuen olerki hau, Frankfurten egindako biltzar batean. Geroztik asko zabaldu da mundu osoan, eta hainbat bertsio egin dira.
Tuonetar
Tuonetar finlandiar mitologian lurrazpiko munduko edo ilunpeetako eta heriotzaren erresumako erregina da. Bera, heriotzaren jauna den Tuoniren emaztea, edo alaba (edo biak) da, elkarrekin lurrazpiko mundua den Tuonela gobernatzen dutelarik.
Hildakoak euren erresumara iristen direnean, eurak dira hildakoen anfitrioi adeitsuak, eta euren maizter gogokoei, ongietorri bezala, igel eta zizarez betetako pitxer bat eskaintzen diete. Hil berrien harrera zeremonietan Tuonelako jaun-andreen seme-alaba eta senideek ere parte hartzen dute.
Tuonetar heriotzaren dontzeila eta lurrazpiko munduko jainkosa bezala ezagutzen da. Kipu-tyttö eta Louhiren ahizpatzat ere hartzen da.