cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martxelina Lopetegi Olaiz
Bizitza
Hau leku aittorra lanean, Martxelinak ere emakumeek bertsotan jasan behar izaten zituzten irainak jasan behar izan zituela dakar, Laxaro Eskuderoren bidez jakinda:"'Goizuetako Kaiku esaten ziotena aitzen zen kantari zerbatte –baño ez zen bersolaiya, e?-, ta harrek astokei batzuk esanak, gaizki esanak, puta bat izango balitz bezela, postura hortan. Ta [Martxelinak] geyo ez zela jongo esan ‘men zun, plaza(ra), ta ez ‘men zen jon geyo. Hoi ‘re aittu izan dut. Kaiku, ikazkin aitzen zen, ta herrira etortzen bazin beti mozkorrak, biño [bertsolari bezala] ez zun baliyo ezer.Joxe Miel Eskuderok zioenez, Martxelina ez zen tabernetara joaten, kantatzera, edozer gauza entzun behar izaten baitzuen…!, baina “bersolai ona ‘men zen, gue attak hala ‘saten zun”."Oiartzungo bertso eskolak bere izena aldatu eta aurrerantzean Martzelina Bertsozale Elkartea izatea erabaki du.
Saint-Ouen-de-Sécherouvre
Saint-Ouen-de-Sécherouvre Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Ouen-de-Sécherouvre udalerrian erroldatutako biztanleak 191 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 111 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 111etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (42 gizon eta 41 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Ouen-de-Sécherouvre udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 187,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.185 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Ouen-de-Sécherouvre udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 608 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Londresko zubia
Londresko zubia (ingelesez London Bridge) Erresuma Batuko Londres hirian dagoen zubi bat da. Tamesis ibaia zeharkatzen du, bestalde ibai honen ipar eta hego ertzetan dauden City of London eta Southwark auzoak lotzen ditu. Cannon Street Railway eta Tower Bridge zubien artean kokatzen da.
Historia
Jada orain dela 2.000 urte leku honetan zubi bat bazegoela. 46. urtean erromatarrek Tamesis ibaia zeharkatzen zuen egurrezko zubi bat eraiki zuten. Ordutik aurrera zenbatu ezinezko hainbat egurrezko zubi eraiki, erre, suntsitu eta berreraiki izan ziren. 1831an granitoz eraikitzako zubi bat inauguratu zen, 1902-1904 bitartean zabaldu eta 1924an bere mendebaldeko zatia urperatzen ari zela konturatu ziren.
Azkenik 1967-1972 bitartean gaur egungo zubia eraiki zuten.
Musika
London Bridge Is Falling Down ("Londresko Zubia erortzen ari da") sehaska edo haur kanta ezaguna zubi honi buruzkoa da.
Olešnice v Orlických horách
Olešnice v Orlických horách Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 425 biztanle ditu eta 14,29 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
East Langwell
, Eskoziako Highland eskualdeko baserriz osatutako herri bat da, Sutherland barrutian.
Olešnice v Orlických horách
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1393 urtean egin zen.
Natalus stramineus
Natalus stramineus Natalus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Natalidae familian sailkatuta dago.
National Lampoon's Vacation
'National Lampoon's Vacation, 1983ko Harold Ramis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako road movie komedia film bat da. National Lampoon umorezko aldizkarian argitaratutako John Hughes gidoigilearen "Vacation '58" kontakizun laburrean oinarritua dago. Chevy Chase, Beverly D'Angelo, Randy Quaid, Dana Barron, Anthony Michael Hall, John Candy, Imogene Coca, Christie Brinkley eta Jane Krakowski aktoreek antzeztu zuten.
Izandako arrakastaren ondorioz lau jarraipen izan zituen: National Lampoon's European Vacation (1984), Christmas Vacation (1989), Vegas Vacation (1997) eta Vacation (2015).
Denboraren poderioz, eta batez ere AEBetan, umorezko zinemazaleen artean kultuzko filma bilakatu zen.
Argumentua
AEB, Chicago hiriko auzune batean Griswoldarrak bizi dira, ohiko estatubatuar familia: Clark aita (Chevy Chase), Ellen ama (Beverly D'Angelo), eta bi seme-alabak Rusty (Anthony Michael Hall) eta Audrey (Dana Barron). Kaliforniako Walley World parke tematikoan atseden hartzea erabaki dute, hortaz beren oporraldia ongi prestatu dute, azken uneko ezustekorik egon ez dadin. Halere, heuren helmugara iristean, mota guztietako arazoak izango dituzte, beraz amestutako oporrak benetako amesgaiztoa bilakatuko dira.
Itsuki Someno
Itsuki Someno (染野 唯月) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashima Antlers.
Châtenay (Ain)
Châtenay (Ain) Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Neander Harana
Neander Harana (Neandertal) Düssel ibaiaren haranaren zati bat da, Mendiko Konderrian (Bergisches Land), Erkrath eta Metmann artean, Düsseldorfetik hamar kilometro inguru ekialdera, Ipar Renania-Westfalia estatuan. Mundu mailan lortu zuen ospea bertan Neanderthal 1 aurkitu zelako, Homo neanderthalensis espezieko pleistozenoko fosil bat, paleoantropologia abiarazi zuena.
Izena
Neander Harana (Tal -edo, 1901eko aldaketa ortografikora arte- Thal alemaniar hitzak harana esan nahi du, eta, beraz, Neandertal hitzak Neander Harana esan nahi du-) XIX. menderarte "Das Gestein" (harkaitza edo harkaizdia) bezala ezagutzen zen, baita Das Hundsklipp (zakurraren amildegia) bezala ere. Azken izen hau, batzuetan, d letra gabe (Hunsklipp) bezala idatzia agertzen da. Honegatik, bere jatorria ez dago batere argi, izen hau Hunoekin (Hunnen) lotzen saiatu den arren, edo Honnschaftekin (Behe Rineko banaketa administratibo bat Erdi Aroan. Gune geografiko honen izena Neandertalera (Neander Harana) pasa zen XIX. mendearen hasieran Joachim Neander apaiz eta musika sakroaren konpositorearen omenez.
Blumenthal
Blumenthal Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Foochow erromanizatua
Foochow erromanizatua, baita Bàng-uâ-cê (BUC laburtua; ) ere deitua edo Hók-ciŭ-uâ Lò̤-mā-cê, Mindongeko Fuzhou dialektoaren latindar alfabetoa da. mendebaldeko misiolariek XIX. mendearen erdialdean hartu zutena. Aldizka aldatu zen eta 1890. urtean normalizatu zen. Foochow erromanizatua Eliza zirkuluen barruan batez ere erabili zen, eta Fuzhou-ko hainbat misio eskoletan irakasten zen. Baina Hokkien hizkuntzaren Péh-ōe-jī homologoa ez bezala, ezta lehen egunetan ere, Foochow erromanizatua ez zen kristau guztiek ulertua izan.
Rattus tunneyi
Rattus tunneyi Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ryotaro Araki
Ryotaro Araki (荒木 遼太郎) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashima Antlers.
Capitán Prat probintzia
Capitán Prat probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Capitán Prat)) Txileko hegoaldeko Aisén (XI) eskualdeko lau probintzietako bat da. Bere hiriburua Cochrane da. Probintzia Arturo Prat itsas armadako heroiaren omenez izendatu zuten.
Geografia eta demografia
Txileko zortzigarren handiena eta biztanle gutxien duen laugarren probintzia, eta Txileko kontinenteko biztanle gutxien duen probintzia ere. Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) 2002ko erroldaren arabera, probintziak 37.043,6 km2 (14.303 milia karratu) eta 3.837 biztanle zituen (2.154 gizon eta 1.683 emakume), eta 0,10 biztanle/Km2-ko dentsitatea eman zuen. Garai hartan, 2.217 (% 57,8) hirietan bizi ziren eta 1.620 (% 42,2) landa eremuetan. 1992 eta 2002ko errolden artean, biztanleria % 1,5 hazi zen (56 pertsona).
Administrazioa
Probintzia gisa, Capitán Prat bigarren mailako administrazio-zatiketa da, presidenteak izendatutako probintziako gobernadore batek zuzentzen duena. Probintzia hiru komuna (udalerri) ditu, bakoitza alkatea buru duen udalerri batek zuzentzen duena: Cochrane, O'Higgins eta Tortel.
Hyperolius thomensis
Hyperolius thomensis Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ardooie
Ardooie, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Ardooie bera eta Koolskamp. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.088 biztanle zituen.
Watatsumiita
Watatsumiita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Watatsumiita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Floradale (Pennsylvania)
Floradale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adams konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sinogastromyzon multiocellum
Sinogastromyzon multiocellum Sinogastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Andoni Imaz
Andoni Imaz Garmendia (Donostia, 1971ko irailaren 5a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Donostian jaioa bazen ere, umetan Billabonan bizi zen. Gaur egun Athleticeko lehen futbol-taldearen ordezkaria da.
Estatistikak
''2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Olešník
Olešník Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 795 biztanle ditu eta 23,49 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1407 urtean egin zen.
Moieciu
Moieciu Errumaniako udalerri bat da, Brașov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Kenneth L. Hale
Kenneth Locke Hale (Evanston, Illinois, 1934ko abuztuaren 15a – 2001eko urriaren 8a) estatubatuar hizkuntzalaria izan zen.
Biografia
Massachusetts-eko Institutu Teknologikoko hizkuntzalari honek askotariko hizkuntzak ikasi zituen –oso gutxi aztertutakoak eta galbidean zeudenak–, bereziki Ipar Amerikako, Ertamerikako eta Australiako tokiko hizkuntzak. Halek hizkuntza hauek ikertu zituen: Navajo-a, Tohono O'odham-a, Warlpiri-a eta Ulwa, besteak beste.
Hale Evanston-en sortu zen, Illinoisen. Sei urte zituela bere familia Arizona hegoaldeko Canelotik hurbil dagoen arrantxo batera bizitzera joan zen. 1952. urtetik aurrera Arizonako Unibertsitatean ikasi zuen eta 1959an Indiana-Bloomingtoneko Unibertsitatean doktoretza lortu zuen "Papagoaren gramatika" izeneko tesiarekin. Illinoisko Unibertsitatean irakatsi zuen, Urbana-Champaign-en, 1961etik 1963ra arte, eta Arizonako Unibertsitatean, Tucson-en, 1963tik 1966 arte. 1967tik aurrera zenbait lan egin zituen MIT-Massachusettseko Institutu Teknologikoan 1999an erretiroa hartu zuen arte.
Poliglotatzat zuten, hizkuntza berriak ikasteko gaitasun paregabea zuelako –hizkuntzak oso azkar eta ongi ikasi zituen bizitza osoan zehar–. Txikia zelarik, jakina, ingelesa ikasi zuen, baita espainiera eta Tohono O'odham-a ere. Jemez-a eta hopi-a ere ikasi zituen Bigarren Hezkuntzako bere ikaskidearekin eta navajoa Arizonako Unibertsitateko bere ikaskidearekin. Australiako warlpiri hizkuntzan hain zen trebea ezen bere semeak Ezra eta Caleb hizkuntza horretan hezi zituen Estatu Batuetara itzuli ondoren.Ezrak bere aitaren gorespen-hitzaldia warlpiri hizkuntzan egin zuen.
Hizkuntzalaritzaren teoriari egindako ekarpenetan handienetako bat hipotesi hau da: zenbait hizkuntza ez dira konfigurazionalak, ez dute esaldien egitura bereizgarria, ingelesez gertatzen den bezala. Haleren arabera, hizkuntza ez-konfigurazionalek ezaugarri hauek dituzte: esaldi ordenaren askatasuna, ahoskatzen ez diren izenordainak edo esaldian hitzen dispertsio semantikoa izateko aukera.
Halek tokiko hiztun anitzi hizkuntzalaritza irakatsi zien beren hizkuntza azter zezaten. Besteak beste, tohono o'odhamaren hiztun Ofelia Zepedari, hopiaren hiztun Jeanne La Verne Masayesvari, navajoaren hiztun Paul Platerori eta beste askori.
1990. urtean Zientzietako Akademia Nazionaleko kide egin zuten.
Halek defendatu zuen hizkuntza guztiek garrantzi bera dutela, izan hamar hiztun nola ehun milioi. Fonema asko ez lirateke aurkituko hizkuntzarik hedatuenak soilik aztertu izan balira. Gutxiengoen hizkuntzen defendatzaile moduan ezaguna izan zen. Noam Chomsky MITeko lankideak hargatik esan zuen "ahotsik gabekoen ahotsa" izan zela.
Geotrygon versicolor
Geotrygon versicolor Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
890 Waltraut
890 Waltraut asteroide gerrikoan aurkitutako 890. asteroidearen izena da. 1918ko martxoak 11n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1918 DK zen.
Fescamps
Fescamps Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fescamps udalerrian erroldatutako biztanleak 143 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa
Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa, baita ere Bizkaia Aretoa izenez ezaguna, Bilboko Abandoibarrean dagoen ekitaldi areto bat da, Alvaro Siza arkitekto portugaldarrak diseinatua. 2010eko irailaren 21ean inauguratu zuten. Parean Deustuko Unibertsitateko liburutegia du, Rafael Moneo arkitektoarena. Lau solairuko eraikinak 9.000 metro karratutik gora ditu: 450 pertsona ingururako auditorioa, hitzaldietarako aretoa, erakusketetarako hainbat gela eta Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Errektoretzarako bulego nagusiak. Bilbao Bizkaia Kutxak EHUri 6 urtez laga dion eraikina da, erakunde biek sinatu duten hitzarmenari jarraikiz.
Eraikinaren erpin bat kubo hustu bat da. Fatxada nagusia, Ibaizabalerantz begira, azuleju grisez estalia dago. Alboetako "L" itxurako fatxadak haitzurdin zuriz estalita daude.
Fescamps
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 56 lanean zeuden (35 gizon eta 21 emakume) eta 5 langabezian zeuden (5 gizon). 28 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fescamps udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 139 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.237 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Fescamps udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
O Carballiño
O Carballiño Galiziako udalerria da, Ourenseko probintziaren laugarren populatuena eta izen bereko eskualdearen nagusia. Probintziako ipar-mendebaldean kokaturik dago. Herri itsusiaren ospea du batez ere bertan egin diren dorrei esker; umorez "Novayorciño" diote. 2004an 13.226 biztanle zituen.
Azucena Villaflor
Azucena Villaflor de De Vincenti (Avellaneda, Buenos Aires, 1924ko apirilaren 7an - 1977ko abenduaren 10ean desagertua) Argentinako Estatu terrorismoan desagertutakoen bila aritu zen Maiatzeko Plazako Amaren elkartearen.
Biografia
1976ko azaroaren 30ean, diktadura militarra edo "Berrantolaketa Nazionalaren Prozesua" hasi eta zortzi hilabetera, bere seme-alabetako bat, Nestor, eta bere neska-laguna, Raquel Mangin, bahitu zituzten. Villaflor Barne Ministeriora zuzendu zen laguntza eske eta bertan Emilio Grasselli idazkariarekin hitz egin zuen, Adolfo Tortolo bikario militarraren idazkaria.
Prozesuan, desagertutako senideen bila ari ziren beste emakume batzuk ezagutu zituen. Kasuak ezagutarazteko manifestazioak abiarazi zituzten. "Taldeetan batzeko" eta "geldirik egoteko" debekuei aurre eginez, 1977ko apirilaren 30ean beste hamahiru amekin Maiatzaren Plazan bildu ziren, Buenos Aires erdigunean, Etxe Arrosaren aurrean. Hortik aurrera ostegunero biltzen ziren plaza inguratu eta talde txikietan ibiliz.
Abenduaren 8an, Alfredo Astizek Gurutze Santuaren elizan egindako bilera salatu eta bertan zirenak bahitu zituzten, haien artean Teresa Careaga, María Ponce eta Alice Domon frantziar moja.
Azucena Villafor Emilio Mignoneren etxean zegoen bilduta komunikabideetan desagertuen berri emateko ohar bat prestatzen zein abenduaren 10ean publikatu zen, gau horretan talde armatu bat bere etxean inguruan bahitu zuen. Testigantzen arabera, ESMA Armadako Mekanika Eskolan atxilotu, torturatu eta erail zuten Gurutze Santuaren elizan bahitutako besteekin batera. 1977ko abenduaren 20an, itsasotik gorpuak agertzen hasi ziren Buenos Aires probintziako hondartzetan, Santa Teresita eta Mar del Tuyú balnearioetatik gertu. Garai hartan gorpuzkiak aztertu zituzten mediku polizialek adierazi zutenez "altuera handiko objektu gogorrekin talka" egiteagatik hil ziren, gerora ordea hil aurretiko hezur hausturak zirela frogatu da. Tokiko agintariek gorpuak Lavalle hiriko General Lavalle hilerrian lurperarazi zituzten izenik gabe (NN).
2002an desklasifikatutako AEB-ko gobernuaren dokumentu sekretuek frogatzen dutenez AEBko gobernuak gorpuen kokalekua ezagutzen zuen. Hala erakusten du 1978-BUENOS-02346 dokumentua, Raúl Castrok, AEB-ko enbaxadorea Argentinan, AEB-ko Estatu Idazkariari bidali ziona, 1978ko martxoaren 30ekoa, "Informe sobre monjas muertas" titulopean. Textualki dio:
2003an, Lavalleko hilerrian NN hilobi berriak agertzean Cattani epaileak Argentinako Antropologia Forentseko Taldearekin (EAAF) indusketa berriak agindu zituen. Bi hilobi lerro aurkitu zituzte, bata bestearen gainean. Modu honetan, 8 hezurdura aurkitu ziren, 5 emakumeei dagozkienak, 2 gizonezkoei eta bat, GL-17 gisa sailkatua, "ziurrenik gizonezko" gisa definitu zena. 2005eko uztailaren 8an epaileak jasotako txostenean gorpuetako bat Azucena Villaflorrena zela zioen. Abenduaren 8an, Villafloren errautsak Maiatzeko Piramidearen magalean lurperatu zituzten, Maiatzeko Plazaren erdian.
Lorenzo Juarros
Lorenzo Juarros García, (Mambrillas de Lara, Burgos, 1966ko urriaren 7a - ), Loren izenez ezagunagoa, euskal herritar futbolari ohia da. Burgosen jaioa bazen zen, umetatik Ibarran bizi da. Gaur egun, Realeko zuzendari teknikoa da.
Tatami
Japoniar etxeetan, tatamia (畳) zorua estaltzeko erabiltzen den tapiza da. Jatorrizko tatamiak arroz-lastoz egiten ziren, eta 180 x 90 cm-ko zatitan antolatzen ziren. Japoniar etxeetako zorua guztiz estaltzen zuten tatamiek. Gaur egun, tatami izena ematen zaio japoniar borroka-arteak egiten diren aretoetako zoru bereziari.
Galina Tiurina
Biografia
Moskuko Estatu Unibertsitateko Matematika Fakultatean graduatu zen.
Andrei Tiurin anaia zaharrena ere matematikaria izan zen eta Aleksandr Solzhenitsin idazlearen laguntzaile eta artxibategiaren zaintzaileetako bat izan zen.
Tragikoki hil egin zen Longotegan ibaiko kanoa-bidaia turistiko batean, Ipar Uraletan.
Autotrofo
Autotrofo deritzo molekula inorganiko sinpleak erabilita bere molekula organiko propioak sintetizatzeko gai den izaki bizidunari; euren karbono-iturri nagusia karbono dioxidoa (CO2) izaten da. Autotrofo hitza grezieratik dator, eta azken finean, bere kabuz elikatzen direla esan nahi du. Landare guztiak, zianobakterioak eta bakterio batzuk dira autotrofoak.
Organismo aututrofoak gai dira materia organikoa eratzeko (gluzidoak) materia inorganikotik (CO2 eta ura) abiatuta. Organismo hauek beren kabuz elikatzen dira, ez dute beste organismorik jan behar.
Prozesuak
Izaki bizidun guztiak karbonoan oinarrituriko molekulaz osaturik daude. Izaki autotrofoek atmosferako CO2 hartu eta Calvin zikloaren bidez finkatzen dute karbonoa baina prozesu anaboliko horretarako beharrezko energia kanpotik hartu behar dute.
Fotoautotrofoak
Landareek eta fotosintesia egiten duten beste organismo batzuek eguzkiko argiaren energia erabiltzen dute, eta beraz fotoautotrofo deitzen zaie. Organismo autrotofoek argiaren energia energia kimiko (ATP) bihurtzen dute, fotosintesiaren prozesuan. ATP hori erabiltzen dute gero atmosferako CO2 karbono organikoa bihurtzeko.
KImioautotrofoak
Bakterio batzuek konposatu inorganikoen oxidazioa erabiltzen dute energia-iturri gisa (anhidrido sulfuroso edo konposatu ferrosoak, adibidez) eta kimiosintesia egiten dutenez kimioautotrofo deitzen zaie. Konposatu inorganikoak oxidatzen dituzte bakterio hauek (NH3, SH2, H2...) eta oxidazio horri esker energia kimikoa (ATP) lortzen dute, gero Calvin zikloan erabiliko dutena CO2 finkatzeko.
Garrantzia
Izaki autotrofoak nahitaezkoak dira kate trofikoan, argiaren energia eta konposatu inorganikoak xurgatu eta molekula organiko bihurtuko dituztelako, funtzio biologikoak betetzeko eta hazteko erabiliko dituztenak. Izaki bizidun heterotrofoek elikagai bezala erabiliko dituzte.
Piramide trofikoetan kate trofikoan parte hartzen duten elementuak irudikatzen dira. Piramide horren oinarrian organismo autotrofoak daude, hots, materia organikoaren ekoizleak (landareak). Hauen gainetik, izaki heterotrofoak, maila ezberdinetan sailkatuak (lehen mailako kontsumitzaileak -belarjaleak-, bigarren mailako kontsumitzaileak -haragijaleak-, etab.). Piramide trofikoaren oinarrian daudenez, autotrofoak funtsezkoak dira ekosistema guztien elikadura-kateetan, heterotrofo guztiek autotrofoen menpe daudelako.
Historia ebolutiboa
Lur planetaren gainean agertu ziren lehenengo bizidunak heterotrofoak ziren, ez autotrofoak, duela 3.500 milioi urte. . Heterotrofoak ziren antzinako ozeanoek materia organiko asko zutelako, eta errazagoa zen materia hori hartzea sintetizatzea baino (autotrofismo).
Lehenengo bizidun autotrofoak askoz beranduago agertu ziren, duela 2.000 milioi urte gutxi gorabehera, zelula batzuek fotosintesia burutzeko gaitasuna garatu zutenean. Halere, lehenengo autotrofo horiek hidrogeno sulfuro (SH2) erabiltzen zuten uraren ordez fotosintesia egiteko, gaur egungo bakterio batzuen antzera. Geroago garatu zuten bakterio horietako batzuek ura erabiltzeko gaitasuna, eta gaur egungo zianobakterioek eta landareek egiten duten fotosintesia hasi ziren burutzen.
Mielkendorf
Mielkendorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Courcy (Mantxa)
Courcy Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courcy udalerrian erroldatutako biztanleak 528 ziren. Familiak 208 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dobroești
Dobroești Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Courcy (Mantxa)
Etxebizitza
2007an 254 etxebizitza zeuden, 215 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 246 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 215 etxebizitza nagusietatik 163 bere jabearen bizilekua ziren, 51 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 7 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Dobroești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Courcy (Mantxa)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 337 ziren, horien artean 251 aktiboak ziren eta 86 inaktiboak ziren. 251 pertsona aktiboetatik 232 lanean zeuden (128 gizon eta 104 emakume) eta 19 langabezian zeuden (8 gizon eta 11 emakume). 86 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courcy udalerrian 220 unitate fiskal zeuden, 567 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.861 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Hyperolius thoracotuberculatus
Hyperolius thoracotuberculatus Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Courcy (Mantxa)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Courcy udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 931 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra psikiatriko zen.
Grădiștea
Grădiștea honakoa izan daiteke:
Olomučany
Olomučany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.052 biztanle ditu eta 15,13 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Yuta Matsumura
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashima Antlers.
Elphin (Highland)
Elphin, 'Ailbhinn', Eskoziako Highland eskualdeko baserriz osatutako herri bat da, Sutherland barrutian.
Châtillon-en-Michaille
Châtillon-en-Michaille Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Inhar Urruzuno
Inhar Urruzuno Pagoaga (Ondarroa, 1987 ) bizkaitar harri-jasotzailea da. Egun Bizkaiko Txapelduna da.
Bestelako ekitaldiak
2019ko azaroan Balmasedako aste kulturalean parte hartu zuen, "Eguzki" dantza taldearen saioan erakustaldia eginez.
Geotrygon albifacies
Geotrygon albifacies Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Lepidion eques
Lepidion eques Lepidion generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Chanteloup (Eure)
Chanteloup Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chanteloup udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 41etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 26 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 58 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboak lanean(21 gizon eta 18 emakume) zeuden.. 19 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Chanteloup udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oloví
Oloví Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.664 biztanle ditu eta 19,04 kilometro koadroko azalera. Sokoloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1369 urtean egin zen.
Bearsden
Bearsden (Cille Phàdraig Ùr, Easter Kirkpatrick, Eister Kilpatrick), Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Dunbartonshire eskualdeko herri handiena da, hala ere hiriburua Kirkintilloch da. 2011ko erroldaren arabera 27.237 biztanle ditu.
Geografia
Glasgow Handia metropoli eremuaren ipar-mendebaldeko mugan kokaturik dago, Glasgow erdigunetik 10 kilometrotara.
Historia
Erdi Aroan Kilpatrick izeneko lurralde zabal baten parte izan zen. 1649an bitan banatu zen lurraldea, Old Kilpatrick ("Kilpatrick zaharra") mendebaldeko zatia, gaur egungo Dumbarton eta Clydebank ingurua, eta bestea New Kilpatrick ("Kilpatrick berria"), gaur egungo Bearsdenek baino azalera handiagoa zuena.
1649an bertan eraiki zen New Kilpatrick-eko eliza eta honen inguruan eratuz joan zen herria da Bearsden. Nekazaritzan oinarritzen ziren hainbat etxola ian ziren hasierako Bearsden sortu zutenak eta XIX mendean Glasgowko negoziogizonen bizilekuak eraikitzen hasi ziren. XX mendean suburbioak eratu ziren eta 1958an burgo bihurtu zen. 1996tik aurrera Ekialdeko Dunbartonshire barnean gelditu zen.
Aomi Hiri Kirol Parkea
Aomi Hiri Kirol Parkea, japonieraz 青海アーバンスポーツパーク (Kōtō, Tokio (Japonia), 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetako egoitzetako bat da. Saskibaloi 3x3 formala, hiri kirola eta kirol eskalada osagarria egingo dira bertan. Aomi Hiri Kirol Parkea lehen Aomi Hiri Kirol Kaijo izenez ezagutzen zen.
Historia
2017ko abenduaren 6an, KOIko Batzorde Exekutiboak erabakitzen du saskibaloi 3x3 gunea Aomi Hiri Kirol Parkea izango dela. Skateboarding-en lekua 2016ko abenduaren 7an NOKeko Zuzendaritza Batzordeak onartutako Aomi Hiri Kiroldegitik Ariake BMX Course-ra, geroago Ariake Hiri Kirol Parkea, aldatuko da. 2018ko urriaren 23an TOCOGeko (Tokioko Joko Olinpiko eta Paralinpikoen Antolakuntza Batzordea) 28. Administrazio Kontseiluak erabaki zuen "Aomi Hiri Kirol Parke" izen ofizialera aldatzea, NOKen onespenarekin.
Lekua
Egoitza Qinghai eremuan dago, Hiri Olinpikotik gertu. Tokioko badia ikus daitekeen leku batean kokatua, Tokio 2020 Jokoak sinbolizatzen dituen lekuetako bat da, non saskibaloia 3x3 eta kirol eskalada egiten diren eta mundu osoko gazteak aritzen diren.
Eserlekuak
Olinpiar jokoen garaian, 3x3 saskibaloiak: 7.100, kirol eskaladak: 8.400. Paralinpiar Jokoen garaian, itsu-futbolaren egoitza izango da.
Hyperolius tornieri
Hyperolius tornieri Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Four Lakes (Washington)
Four Lakes Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Spokane konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Taiki Yamada
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashima Antlers.
Xinzo de Limia
Xinzo de Limia Galiziako barnealdeko udalerria da, Ourenseko probintziaren bosgarren populatuena eta A Limiako eskualdearen nagusia. Probintziako hegoaldean kokaturik dago.
2004an 9.869 biztanle zituen.
Waterhouseita
Waterhouseita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Waterhouseita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Carlos Aurtenetxe Marculeta
Carlos Aurtenetxe Marculeta (Donostia, Gipuzkoa, 1942ko urtarrilaren 1a) idazlea da. Narratiba, poesia eta saiakera landu ditu. Sakontasun handiko lanaren egilea. Donostian argitaratzen ziren Kurpil (1972-1975) eta Kantil (1975-1981) aldizkarietan parte hartu zuen.
Literatura ibilbidea
Formazioz ingeniari kimikoa, Tolosako lantegi batean lan egin zuen urtetan, kalitate buru gisa. Aurtenetxek narratiba argitaratzen eman ditu lehen pausuak literaturan baina bere lehen ipuina argitaratzen duenetik, 1963an, Donostia Hiria Saria irabazten duen arte, Los lemmings (1977) kontakizunarekin, Aurtenetxek  poliki-poliki poesiaren alde egingo du. Nahiz eta antologietan kontakizunak  argitaratu dituen, eta idatzi pentsamendu eta kritika lanak, poesiak bete du bere bizitza. Horrela azaltzen du, 1978 an, adierazten duenean: <<Ni literaturara dedikatzearen arrazoia, arrazoia esan baitaiteke, baliteke izatea munduak ematen didan neurrigabeko mina>>.
1979an argitaratu zuen bere lehen poema liburua, Caja de silencio, Jorge G. Arangurenek  zuzendutako Ancia bilduman.
1982an  Poesiako Irun Hiria Saria irabazi zuen Pieza del templo (1983) lanarekin, eta 1983an Blas de Otero Saria Figuras en el friso obrarekin; eta Eusko Jaurlaritza ren Alonso de Ercilla Saria, Las edades de la nocherekin, gero Pello Zabaleta k euskaratuko zuena. Azken bi liburu horiek Euskal Herriko Unibertsitateak, Palabra perdida / Galdutako hitza izenburuarekin argitaratu zituen 1990. urtean. Bertan 1977-1989 garaiko poesia gehiena jasotzen delarik, 21 poema-bilduma ditu, hauetako bi frantsesez idatziak, Fernando Arambururen sarrerarekin.
Hiru euskal eskultore i eskaini dizkie hiru poema bilduma: La casa del olvido Eduardo Txillida ri (1999), Aurtenetxek Eduardo Txillidaren 1992ko erakusketa ikusi ostean Donostian bertan sentitutakoari buruzko poemak idazteko premia izan zuen eta Txillidak, erantzun moduan, liburuan azaltzen diren irudiak sortu zituen; Jorge Oteiza, la piedra acontecida (1999), egileak Oteiza eta haren lanarekin izan duen harreman luzeak eragindako hausnarketek sortutako 29 poemez osatua eta Oteizak marrazkiez ilustratua ; eta Acanto ciego / Molorrika itsu (2006) Remigio Mendiburu ren tailerrera 2000. urtean eginiko bisita batean lortu zuen Aurtenetxek inspirazioa 2006an Remigioren collagekin argitaratu zen lan honetarako. Poesia eta artisten marrazki eta collageen arteko elkarrizketa dira.
''Áspera llama. Antología poética (1977-2006) (2012) poesia antologia Aurtenetxe berak Los cormoranes (2002), La casa del olvido (1999), La piedra acontecida (1999) eta Acanto ciego'' (2006).liburuetan egindako bilketa eta aukeraketaren emaitza da. Poema gehienak frantsesez idatziak izan ziren jatorrian.
Lanak
Lan garrantzitsuenen artean:
Espainiako Belar Hockey Liga (Emakumezkoak)
Espainiako Emakumezkoen Belar Hockey Liga Espainiako emakumezkoen belar hockey txapelketa nagusia da.
Historia
1934an abiatu zen eta 1985 artean Lehen maila izena izan zuen. 1985ean ordea formatua aldatu zen eta gaur egun Ohorezko maila deitzen da. Real Sociedad talde donostiarrak 9 aldiz irabazi du liga.
Egitura
Ligaren antolakuntzak hainbat aldaketa izan ditu historian zehar, azken urteotan ere bai. 2005 eta 2010 urteen artean bi fasetan jokatu zen, lehenik fase erregularra eta ondoren lau onenek titulurako play-offa. 2011 eta 2012an fase erregularraren ondoren sei talde onenek titulurako ligaxka jokatu zuten eta sei okerrenek jeitsierako ligaxka. 2013an aurreko egiturara itzuli zen.
Lévigny
Lévigny Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lévigny udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 50 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 57etxeak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 1ek hiru zituen, 8 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (27 gizon eta 23 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 14 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Olovnice
Olovnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 526 biztanle ditu eta 5,87 kilometro koadroko azalera. Mělník barrutian dago.
Lévigny
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
Olovnice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1409 urtean egin zen.
Lévigny
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lévigny udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bizkaiko Gizon Proba Txapelketa
Bizkaiko Gizon Proba Txapelketa Bizkaiko Gizon probalarien artean jokatzen den txapelketa nagusia da. Txapelketaren antolatzaile nagusia Bizkaiko Herri Kirol Federazioa da. Txapelketa honetan Bizkaiko Gizon probalari hobeek hartzen dute parte. 2015eko Txapelketa Nabarnizen ospatu zen Azaroaren 22an. Egungo Txapelduna Santi Zubizarreta nabarniztarra da.
Embo
, 'Earabol', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.
Ziad Fazah
Ziad Youssef Fazah (زياد فصاح; Monrovia, ) Libanoko poliglota ezaguna da. Familian ikasi zuen arabieraz gainera, 58 hizkuntza hitz egiten dituela dio, horietako gehienak 20 urte bete aurretik ikasiak. Telebistan elkarrizketak egin dizkiote, esaterako, bata bestearengandik hain urrun dauden mongolieraz edo hungarieraz. Libanon hazi zen eta gaur egun Brasilen bizi da.
1997ko uztailaren 7an, Ziad Fazah Txileko Canal 13ko Viva el Lunes talk showra gonbidatu zuten –programa hori Kike Morandek, Álvaro Salasek eta Cecilia Boloccok gidatzen dute–. Programa horren zuzendariek hizkuntza desberdinetako berezko zenbait hiztun gonbidatzea erabaki zuten, hizkuntzalariaren ezagutza frogatzeko. Hiztun horiek zenbait herrialdetako herritarrak ziren, Txilen enbaxadore zeudenak eta atzerriko hizkuntzak ongi menderatzen zituztenak.
Gonbidatuek beren buruen aurkezpena egin zuten eta bakoitzak bere hizkuntzan esaldi bat esan zuen, Fazah-ek esanahia asmatzen ote zuen. Poliglotak behin baino gehiagotan huts egin zuen persiera, finlandiera, errusiera, txinera, greziera eta hindia moduko hizkuntzak itzultzen saiatu zenean. Gero onartu zuen nahasita zegoela eta proba bera beste noizbait egiteko erronkari ez zion uko egin. Dena dela, bigarren aldi honetan ere emaitza ez zen lehena baino askoz hobea izan.
Jesus Mari Olaizola
Jesus Mari Olaizola Lazkano, Txiliku bezala ezaguna, (Zarautz, Gipuzkoa, 1951ko apirilaren 15a) euskal idazlea da. Euskal idazle hau, batik bat, haur eta gazte literaturan egindako lanagatik da ezaguna nahiz eta helduentzako literaturan inkurtsioren bat egin duen. Ahozko literatura atsegin du: igarkizunak, kantu eta esaera zaharrak, jolaserako erretolikak, ahokorapiloak...
Literatur ibilbidea
Ingeniari teknikoaren eta irakaslearen ikasketak egin zituen. Ez du inoiz ingeniari lan egin, baina zenbait urtez hezkuntzan lana egina da. Dena dela, bereziki zientzia arloko ikasmateriala prestatzen egin zuen lana urte askoan.
Fair Oaks (Oregon)
Fair Oaks Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Douglas konderrian dago, Oregon estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jesus Mari Olaizola
Literatur ibilbidea
Haur eta Gazte Literatura izan da Txilikuren esparru naturala. Haren lehen argitalpena 1982koa da: Zozoa eta biok.
Haur eta gazte literaturan egindako ibilbide literarioan, genero ezberdinak landu ditu. Bere lehen lanen barruan dago euskal haur eta gazte literaturan zientzia fikzioko lehenengo nobela 2061: antzinako kronikak (1990). Katixa eta Kroko (Elkar, 1992) liburuarekin errealismo kritikoaren alorra landu zuen. Handik urte batzuetara, jarraipen moduan, Katixa, Kroko eta Kokoroko (Elkar, 1997) idatzi zuen. Txilikuren bildumaren abenturak ere badu bere lekua, bereziki Indianoa  (Elkar, 1993) liburuarekin, hau abenturazko nobela klasiko bat dugu. Osaba Bin Floren (Elkar, 2003) liburuarekin, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria irabazi zuen. Liburu honek, Osaba Bin Florenen ipuinak jasotzen ditu, hauek lehenengo Euskaldunon Egunkarian publikatu zituen eta hau itxi ondoren Berrian. Liburuan kontatzen diren istorioak lotuta daude kate moduan. 2004koa da, bestalde, Jokin Galtxagorri liburua. Umorea, abentura eta mitologiaren misterioa uztartzen ditu egileak Maider eta Jokin Galtxagorriren istorioa kontatzeko. 2008an argitaratutako Zaldun beltzak liburuan abentura haiei jarraipena eman zien idazle zarauztarrak. Batetik, Jokin Galtxagorri eta Maiderren gertaera berrien kontakizunari, eta, bestetik, Jokin Galtxagorrik narratuko duen kondairari egiten die leku Olaizolak liburu honetan.
Estiloa
Bere helburua haurra entretenitzea denez, ez ditu deskribapen luze eta astunak erabiltzen. Bere iritziz haurra ez da aldendu arazi behar literaturatik eta horregatik bere lanek estilo zuzen, sinple eta naturala dute.
Lanak
Oso luzea da Jesus Mari Olaizola idazlearen liburuen zerrenda. Hainbat narrazio dituen arren, argitaratu duen gehiena Haur eta Gazte Literaturan izan da. Hauek dira Haur eta Gazte Literaturan azken urteetan argitaratutakoak:
Jilava
Jilava Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Putzubeltz ur-jauzia
Putzubeltz ur-jauzia Nafarroa Garaian dagoen ur-jauzia da izen bereko errekan kokatuta dagoena, Bortziriak eskualdeko Arantza udalerriko lurretan, Aientsa eta Azkilarrea auzoen artean. 10-15 metroko jauzia egiten du urak harrizko horma beltz baten aurrean eta behean putzua eratzen da.
Inguruko mendiak
Ur-jauzi hau Mendaurreko mendilerroko mendi garaiez inguratuta dago. Horrela zirko-erdi baten zentroa da ur-jauzia, zirko horrek 800 metroko desnibela du eta 2,5 kilometroko diametroa. Inguruko mendiak honako hauek dira:
Putzubeltz erreka eta bere adarrak
Putzubeltz errekak beste errekatxo hauen urak jasotzen ditu ur-jauzia baino lehen: Imintzako erreka, Txinurtiko erreka eta Munierko erreka.
Ur-jauziapasa eta metro batzuetara Beraskun errekarekin batzen da, eta beste errekatxo hauen urak ere jasotzen ditu ur-jauzia pasa ondoren: Bordaberriko erreka, Egusuetako erreka, Bidartxoetako erreka, eta Arribeltzeko erreka.
Putzubeltz erreka Latsako errekara eramaten ditu urak, eta horrek Bidasoara, Igantzi herriak beheko aldean duen Berrizaun auzoan.
Bertara nola iritsi
Arantza herritik bi bide daude ur-jauzira heltzeko, bat Aientsa auzotik eta bestea Azkilarrea auzotik. Bide biak konbinatuz 9 km-ko ibilaldi zirkular egin ohi da ur-jauzia bisitatzeko.
891 Gunhild
891 Gunhild asteroide gerrikoan aurkitutako 891. asteroidearen izena da. 1918ko maiatzak 17an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1918 DQ zen.
Harribitxi
Harribitxia bere tasun bereziengatik oso baliozkoa den minerala da, ebaki eta leuntzean bitxigintzan eta beste apainduratan erabiltzen dena. Hala ere, arroka batzuk (adibidez lapis lazulia) eta gai organiko batzuk (adibidez anbarra) ez dira mineralak, baina bitxigintzan erabiltzen direnez harribitxitzat hartzen dira.
Harribitxi gehienak gogorrak dira, eta horregatik dira baliotsuak, nahiz eta mineral batzuk arrazoi estetikoengatik (kolorea, distira...) erabiltzen diren bitxigintzan. Urritasunak ere harribitxia baliotsu bilakatzen du.
Ezaugarriak eta sailkapena
Mendebaldeko kulturan erabili izan den sailkapena, Antzinako Greziatik hasita, bitan banatzen ditu harri baliotsu hauek: bitxiak eta erdi-bitxiak. Gaurko erabileran bitxiak dira diamantea, errubia, zafiroa eta esmeralda. Beste harribitxi guztiak erdi-bitxiak dira. Hala ere, eguneroko hizkuntzan denak dira harribitxiak. Banaketa honen arrazoia Antzinatean zuten urritasunean eta kalitatean du oinarri: guztiak dira gardenak, kolore ederrekoak (diamante kolorgea izan ezik) eta oso-oso gogorrak, 8-10 Mohs eskalan.
Sailkapen tradizional honek ez ditu oraingo balioak nahitaez islatzen. Esaterako, granateak ez dira oso garestiak, baina bada Tsavorita izeneko granate berde bat esmeraldak baino garestiago izan daitekeena.
Watkinsonita
Watkinsonita mineral bat da.
Ezaugarriak
Watkinsonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Rattus verecundus
Rattus verecundus Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Lepidion guentheri
Lepidion guentheri Lepidion generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
José Luis González Vázquez
José Luis González Vázquez (Elgoibar, 1964ko abuztuaren 27a-) futbolari-ohi gipuzkoarra da, atezain postuan jokatuz.
Gaur egun atezainen entrenatzaile lana dauka eta Hercules CF taldean dabil, lehenago Xerez Club Deportivon postu beran ibili eta gero.