cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istria
Demografia
1945tik hiru estatutan banaturik dago. Zatirik handiena Kroazia da eta iparraldeko lurrak Italia (Triesteren ondoan) eta Eslovenia (herrialdearen itsas portu bakarrak) dira. Hiru etnia hauek osatzen dute irlako populazioa, bakoitzak bere hizkuntza mantentzen duelarik. Hala ere istriarrak sentitzen dira eta Zagreben aurrean autonomia handiagoa eskatzen duen mugimendua sortzen ari da.
Bestalde Ćićarija mendikatean, Peroj herriaren inguruan, antzinako istro-erromatarren ondorengoa den komunitatea bizi da eta Unescok argitaratutako Mehatxaturiko hizkuntzen liburu gorrian "Europako etniarik txikiena" bezala agertzen du.
Populazioaren banaketari dagokionez, biztanleriaren gehiengoa kostaldeko hirietan bizi da. Hiri handiena Pula da
Historia
Estrabon historialari greziarrak jadanik aipatu zuen histri iliriar leinua bertan bizi zela, eta hauek eman zioten izena penintsulari. Nabigazioan sortzen zizkieten arazoak zirela eta erromatarrak sarritan saiatu ziren lurraldea konkistatzen eta azkenean k.a. 177an lortu zuten, histrioen Nesactium hiriburuari setio luzea egin ondoren. Augusto enperadoreak Italiar probintziatan sartu zuen eta horrela mantendu zen erromatarren inperioaren gainbehera arte.
Ordutik aurrera godoen, bizantziarren, avaroen eta lonbardiarren menpe egon ziren, baina frankoek Lonbardia eskuratzean Pipino IIIak Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean sartu zuen. XI. mendean Veneziaren menpe gelditu zen eta garai hartakoak dira gaur egungo monumentu nagusiak. 1797an Habsburgotarrek hartu zuten. XIX. mendean italiarrak ziren nagusi Istriar penintsulan baina beraiekin esloveniarrak, kroaziarrak eta serbiarrak bizi ziren. Italiarren risorgimento iraultza independentista zabalduko zen beldurrez agintari austriarrek eslaviarren aldeko jarrera azaldu zuten eta 1910rako bi komunitateen populazioak berdinduta zeuden.
Lehen Mundu Gerran italiarrek eskuratu zuten Istria osoa baina Bigarren Mundu Gerra bukatzean 1947ko bake itunak penintsula ia osoa Jugoslaviari eman zion italiarren lurretan Muggia herria baino ez baitzen gelditu. 1991ean %89a Kroaziako eskualde bihurtu zen eta iparraldeko eremu txikia Esloveniari egokitu zitzaion.
Dunstable (Massachusetts)
Dunstable Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Middlesex konderrian kokatuta dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Émile Lévy
Émile Lévy (Paris, 1826ko abuztuaren 29a - Paris, 1890eko abuztuaren 4a) margolari eta ilustratzaile frantziarra. Estilo aldetik Akademizismo barruan kokatu behar dugu.
Biografia
François-Édouard Picot eta Abel de Pujol margolarien ikaslea izan zen. Parisko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen. Erroma Saria 1854an irabazi zuen, Abraham lavant les pieds aux trois anges margolanarekin. Sari horri esker 1855tik 1857ra Erromako Villa Medicin egoteko aukera izan zuen. Italiatik bueltan, Parisen bizi izan zen. Han, batez ere, erretratuak margotu zituen. 1867ko ekainaren 29an, Ohorezko Legioaren zalduna izendatu zuten. 1878an Parisko Saloian lehen mailako domina eskuratu zuen.
Zapaburu
Zapaburu, txalburu, apaburu, bilinbolo edo zahalburu anfibio anuroen larba da, batez ere igel edo aporena. Gehienetan urtarrak badira ere, badaude lehortarrak ere.
Peru Nolaskoain
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 30 eguneratua. Datu ofizialak.''
Zapaburu
Behin helduak direnak metamorfizatzen dira, hasieran hankak sortuz eta gero apoptosiren bitartez isatsa galduz. Normalean omniboroak dira, hasieran detrituak eta gero zapaburu txikiak jaten.
Zapaburuen fosil zaharrenak Goi Miozenokoak dira.
NGC 2460
NGC 2460 galaxia espiral bat da, Camelopardalis konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Cloud Lake (Florida)
Cloud Lake Floridako herri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 0.3 kilometro koadrotan banatuta.
Casalmorano
Casalmorano Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casalmoranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lurmutur Ekialdea
Lurmutur Ekialdea (Eastern Cape, Mpuma-Koloni; Oos-Kaap) Hegoafrikako bederatzi probintzietako bat da. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Indiako ozeanoaren bazterrean. 168.966 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 6.996.976 biztanle zituen 2016an. Biztanleen % 80 inguru xhosera hiztunak dira. Hiriburua Bhisho da.
Euskal jaiak
Euskal jaiak, ingelesez eta Ameriketako Estatu Batuetan Basque Festival izenez ere ezagunak, euskal folkloreko jaialdiak dira. Euskal Herrian, XIX. mendearen bukaeran antolatzen hasi ziren Anton Abadiaren eskutik. Euskal diasporan maiz ospatu izan diren jaiak dira eta horrela ezagunak dira Reno, Boise eta Winnemuccan ospatzen diren jaialdiak, non euskal dantzak, Euskal Herriko gastronomia, herri kirolak eta abar erakusten diren. Egun, ospetsuak dira irailean Donostian, Ordizian eta Zarautzen ospatzen diren euskal jaiak.
Lurmutur Ekialdea
Banaketa administratiboa
Lurmutur Ekialdea probintzia bi metropoli udalerri (Buffalo City eta Nelson Mandela Bay) eta sei barruti udalerritan banaturik dago. Barruti udalerriak 27 udalerri lokaletan azpibanaturik daude.
Euskal jaiak
Euskal diasporan ere herrialde ugaritan ospatzen da.
Donostiako jaiak
Donostiako euskal jaiak irailaren hasieran izaten dira; 2019. urtean, abuztuaren 31tik irailaren 8 arte iraun zuten.
Beste ekitaldi nabarmen bat Kontxako Banderako estropadak dira, hiru egunetan jokatuak: abuztuaren 29a, sailkapenetarako; lehen jardunaldia, irailaren 1ean; eta bigarrena, 8an.
Euskal tradizioek protagonismo handia dute, horregatik egiten dira egun horietan Gipuzkoako Aizkolari Txapelketa, esku-huskako pilotako torneoa, harri-jasotze proba... Eta trikitilari, txistulari eta dantzariek plazak eta kaleak alaitzen dituzte.
Ordiziako jaiak
Ordizian herriko jaiak ospatzen dituzte Santa Anan (uztailak 26), eta hurrengo egunean Santaneroen dantza izenez ezagutzen den Esku-dantza tipikoa dantzatzen dute. Urtean zehar ezkondutako bikoteek parte hartzen dute dantza horretan, 1509tik aurrera mantentzen den tradizioa. Euren giroagatik eta animazio handiagatik dira ezagunak jai hauek.
Nabarmentzekoak dira, besteak beste, danborrada, nazioarteko txirrindularitza proba, kuadrillen eguna ospatzen den hilaren 27ko giro berezia...
Udalerriak interes berezia hartzen du irailean. Euskal jaiez gain, Nekazari Azoka ere egiten da. Bertan, Ardien Gazta Lehiaketa ospetsua egiten da, artzainek egina, Estatuko gastronomorik ospetsuenen bilgune eta dastaleku, urte osoan zehar produkturik onena bildu zuten 90 artzain baino gehiagoren begi itxaropentsu eta itxaropentsuen aurrean.
Amaitzeko, gazta irabazlearen enkante ikusgarri bat egiten da, 500.000 pezetatik gorako gehiegizko zifrak lortzen dituena.
Azoka berezi bat ere egiten da abenduan, Gabonen ondorengo asteazkenean, eta, bertan, honako hauek nabarmentzen dira: reineta sagarra, fruitu lehorrak, ardi latxa, kapoiak, indioilarrak eta okak.
Zarautzeko jaiak
Sustrai herrikoi handiko jai hauek irailaren 1ean hasi eta 9an amaitzen dira, Arantzazuko Ama Birjinaren egunean, Euskal Jaiaren eguna ospatzen delarik.
Egun hauetan, kaleak dantzari taldeez (euskal dantzariak) betetzen dira, bertako txistu eta beste instrumentu batzuekin batera; herri kirolak erakusten dira; bertsolariak kantuan aritzen dira eta bertsoak inprobisatzen dituzte euskaraz; dantza folklorikoen eta dantza tradizionalen erakustaldiak egiten dira; haurrentzat jolasak antolatzen dira eta herri dantzak egiten dira.
Euskal Asteko jai agendan dauden adin guztientzako ekitaldiak. Jai hauek oso herrikoiak dira eta inguruko herrietako bisitariak etortzen dira. Egun hauetan, kostako hiribildu honek atzera egin du bere tradizioak berreskuratzeko.
1924an sortu ziren, turistek herrian egiten zuten egonaldia luzatzeko asmoz, eta sustrai herrikoi handiak lortu dituzte, eta euskal jai tradizioen zati handi bat biltzen dute. Egun horietan, herritarrak eskualdeko jantziekin janzten dira, euskal tradizio herrikoiak berreskuratzeko asmoz.
Hitz horiek erakusten duten bezala, Mauricio Flores Kaperotxipi margolari zarauztarra izan zen, 1924ko irailaren 9an, euskal usadio eta ohituretan sustraitutako Euskal Jai paregabea sortzeko ideia izan zuena. Berehala batu zitzaizkion ideia horri Jose Zinkunegi medikua, Nikolas Mugika margolaria eta Bonifacio Echegaray idazlea.
Sortzaileen bizitzei buruzko xehetasunek erakusten dute kultur jardueretan parte hartzen zuten guztiak zirela parte hartzen zutenak; esate baterako, Zarauzko  'La Reja' gizartean biltzen ziren denak, eta, dirudienez, eragin eta indar berezia izan zuen Zarauzko bizitza sozial eta kulturalean Primo de Riveraren diktaduran.
Horrelako festa bat urtetik urtera intentsitate handiagoz prestatu ahal izateko, ez zen nahikoa antolatzaile batzuekin; beraz, Zarauzko Udalak emandako baimenaz gain, ezinbestekoa izan zen bertako biztanle guztiek parte hartzea. Izan ere, sariak erosteko dirua ematen zuten, programak eta kartel dotoreak leku guztietan zabaltzen zituzten eta, aldi berean, lehiaketetan parte hartzen zuten beren kopetako izerdiarekin, gurdiak prestatuz, euskal usadioak antolatuz eta giroa etengabe musika eta dantzekin alaituz.
Aldaketarik sakonena, ordea, 60ko hamarkadan gertatu zen, ordura arte irailaren 9an ospatzen zen Euskal Jaia astebetez ospatuko baitzen, EUSKALZALEAK taldearen ekimenari esker. Horrela sortu ziren Euskal Astea eta Umeen Euskal Eguna. Azken hau, irailaren 9aren aurreko igandean ospatzea erabaki zen, eta, beraz, data bien arteko tartea, Euskal Asteari eskainiko zitzaion.
Albert Ràfols-Casamada
Albert Ràfols Casamada (Bartzelona, 1923ko otsailaren 2a - ib., 2009ko abenduaren 17a) kataluniar pintorea eta poeta izan zen.
Arkitekturako ikasketak utzi eta pinturari ekin zion. Kubismo ondorengo moldeetatik abstrakziorantz jo zuen. 1982an, Bartzelonako udaletxeko sarrera-aretoko sabaia pintatu zuen. Poesiagintzari dagokionez, aipagarriak dira Notes nocturnes (1975), Signe d´aire (1976), Territori de temps (1979), Paranys i raons per atrapar instants (1981) eta Episodi (1981) poesia-bildumak. Ampit aldizkariaren sortzaileetariko bat izan zen. Bestalde, pinturako sari nazionala lortu zuen 1980an.
Lycodapus poecilus
Lycodapus poecilus Lycodapus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Oiz (mendia)
Oiz mendia, Bizkaian, Durangaldea eta Lea-Artibai eskualdeen artean dagoen mendia da. Tontorra Munitibar udalerriaren lurretan dago. 1.026 metroko garaiera du. Euskal sineskeren arabera, Mari jainkosak bertan du bizilekuetako bat. Tontorretik gertu 40 aerosorgailuk osaturiko parke eolikoa du, Bizkaiko handiena dena.
Oja
Oja (gaztelaniaz: Río Oja) Errioxako ibaia da, Tirónen ibaiadarra dena.
Demandako mendilerroan, 2.000 metroko altueran, jaioa, Posadas, Ayabarrena, San Antón, Zaldierna, Ezcaray, Ojacastro, Santurde, Santo Domingo de la Calzada, Villalobar, Baños de Rioja, Castañares eta Casalarreina zeharkatu ondoren, Zihuritik gertu, Tirónen du ahoa.
Sebastes longispinis
Sebastes longispinis Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Land art
Land art edo earthwork-a arte garaikidea ren korronte bat da, paisaia eta artelana lotuta daude bertan. Naturan dauden elementuak material gisa erabiltzen dira: zura, lurra, harriak, harea, haizea, arrokak, sua, ura, etab. Artelana naturan sortzen da eta bertan mantentzen da, batzuetan lan txikiak izan daitezke, bestetan, ordea monumentalak. Horregatik arkitekturarekin harremana duen arte korrontea da. Paisaia, eskultura eta arkitektura biltzen dituen korrontea, alegia.
Orokorrean, lanak kanpoan mantentzen dira, naturan, espazio irekietan. Natur higaduraren eta aldaketen ondorioz lan asko desagertu egiten dira eta hauen erregistro moduan argazkiak/film-ak bakarrik mantentzen dira.
Artelan hauen helburuetako bat ikuslearengan emozio plastikoak sortzen da. Paisaia zentzu artistiko batekin eraldatzea bilatuko du ikusleari ahalik eta efektu eta sentsazio gehien sortarazteko.Gizakien eta Lurraren, ingurumenaren eta munduaren arteko harremana islatu nahi da, aldi berean mina adieraziz, gaur egun dagoen klimaren ingurumen-narriaduraren ondorioz. Garrantzitsuena giza artistaren eta ingurumenaren arteko interakzioa da.
Land Arteko artistak lurra eta ingurumena erabiltzen ditu bere lanetarako lehengai gisa. Teknika nagusia paisaian esku hartzea da, eta bertan egiten dituzten lanek ingurumenarekin modu zuzenagoan eragiten dute, paisaiaren zati bat aldatuz. Land Arteko artistek topografia zuzentzen dute, zangak, leizeak edo lerroak zulatzen dituzte; lur-mugimendu handiak egiten dituzte hondeamakinak edo beldar kamioiak erabiliz; arrapala handiak egiten dituzte edo eraikinak (Christo eta Jeanne-Claude) edo harkaitzak tapatzen dituzte. Behin eta berriz ibiltzen doaz bide bat markatzeko, edo harriak jartzen dituzte, edo algekin kiribilak egiten dituzte.
Helburuak
Land Artaren helburuetako bat paisaia zentzu artistiko batekin eraldatzea da, ikusleari ahalik eta efektu eta sentsazio gehien eragiteko. Gizakien eta Lurraren, ingurumenaren eta munduaren arteko harremana islatu nahi da, aldi berean mina adieraziz, gaur egun dagoen klimaren ingurumen-narriaduraren ondorioz. Garrantzitsuena giza artistaren eta ingurumenaren arteko interakzioa da.
Paisaia artelanaren funtsezko elementua bihurtzen da. Artistak ingurumenarekin hitz egiten du eta solasaldi hori gordeko duena artelana bera izango da.
Land Artak elkarrizketa bat sortzen du naturarekin, askotan arkitekturarekin ere lotura zuzena duena baina beti alor artistikotik ikusia.
Artistak lurrarekin, ingurumenarekin eta espazioarekin bat egitea lortu behar du bertan lan egin ahal izateko. Bere sentikortasunaren arabera modu batera edo bestera eraldatuko du paisaia, bien arteko joko bat bihurtzen da; gizakiak bere arrastoa uzten du naturan, paisaia berri bat egituratuz bere sentsibilitatearen eta bere interpretazio-gaitasunaren pean.
Santa Marina baseliza (Asteasu)
San Marina baseliza Asteasuko herrigunetik 4 kilometrora dagoen muino baten gainean dagoen eraikuntza tenplarioa da eta Andazarrateko pasabidera igotzen den bidearen ondoan dago. Udal agirien arabera, dagoeneko 1558an existitzen zen, baina uste da eskualdeko zaharrenetakoa dela. Kokapen estrategikoa duenez, baliteke garai batean funtzio erlijiosoekin batera zaintza-funtzioak ere bete izana.
Uztailaren 18an inguruko bizilagunak erromeria egiten dute eta festa egiten da. Herri hizkeran, Santamaña deitzen diote lekuari, eta hortik, Santamañako festak izena ere.
Egitura
Lau angeluko oinplanoa eta bi isurkiko teilatua du, eta sakristia moduko beste atal bat atxiki zitzaion hegoaldean. Burualdean, bi ojiba-leiho txaranbeldu eta bi okulu ditu. Sarrera bakarra du hegoaldean, dobelatua eta erdi-puntuko arkuduna. Kanpaia, herriko bizilagunen heriotza iragartzeko balio izan duena, tenplua oinaldean koroatzen duen kanpai-horma txiki batean kokaturik dago.
Barrualdea, oso soila, bi zatitan banatuta dago erdian ate bat eta harlangaitzezko oinarri bat dituen egurrezko burdin sare batez. Erretaula neogotiko estilokoa da, pinakuluz koroatuta dago eta horma-hobi bakarra du, non Santa Marina ren irudia ageri den.
Sendatze erritoak
Indar ongileen eragina jasotzeko erritoei nahiko ohikoak izan dira eta dira gaur egun ere baselizetan, eta San Marinaren kasuan, sendabidea eskatzeko erritoa hauxe zen: fededunak burua aldarearen azpian dagoen zulo batean sartzen zuen Kredoa errezatzen zuen bitartean, eta amaitzean aitaren egiten zuen. 1924an jasotako tradizioaren arabera, prozedura horrek loaren nahasmenduak uxatzen laguntzen zuen (loezina, adibidez). Gainera, amesgaiztoak zituzten haurrak ere baselizara joaten ziren gaueko beldurretatik libratzeko. Horretarako, amak haurrekin santuaren irudipean kokatu eta haurren alde eskatzen zuten.
Saseta defentsa-sisteman
Esan bezala, leku estrategikoan dago Andazarreterako igarobidea kontrolatzen baita bertatik. Hala, Espainiako Gerra Zibilean Saseta defentsa-sistemaren baitan integratua zegoen, posizio aurreratu moduan. 1936ko irailaren 2an, posizioa defendatzen zuen gudari talde batek erreketeen hiru orduko erasoaldia jasan zuen. Horren ondorioz, 3 gudari eta 12 nazional hil ziren. Gertakari horren lekuko Joseba Elosegi izan zen.
Helmuth Johannes Ludwig von Moltke
Helmuth Johannes Ludwig von Moltke baita ere Moltke gaztea moduan ezaguna (Biendorf, 1848ko maiatzaren 25a - Berlin, 1916ko ekainaren 18a) alemaniar jenerala izan zen.
Helmuth izena jaso zuen osaba Helmuth Karl Bernhard von Moltkeren omenez. Frantzia-Prusia Gerran parte hartu zuen granadarien erregimentu batean, 1875 eta 1878 bitartean Gerra Eskolan parte hartu zuen eta 1880an Estatu Nagusian sartu. 1891n osaba ordezkatu zuen Gilen II.a enperadorearen landa-laguntzako karguan, eta 1906ean Estatu Nagusiko buruzagitzara igo zen.
Armada zuzendu zuen Lehen Mundu Gerraren hasierako hilabeteetan, eta Alemania gerran sartu izanaren eta Marneko guduan amaitu zen Belgika eta Frantziaren inbasioaren erantzuleetako bat izan zen. Alemanak erretiratu eta gutxira Erich von Falkenhayn jeneralari utzi zion postua 1914ko irailean.
Dupont (Wisconsin)
Dupont Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waupaca konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Auvent
Saint-Auvent Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Auvent udalerrian erroldatutako biztanleak 917 ziren. Familiak 392 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sarotherodon melanotheron
Sarotherodon melanotheron Sarotherodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Saint-Auvent
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 553 etxebizitza zeuden, 410 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 94 bigarren erresidentzia ziren eta 49 hutsik zeuden. 534 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 410 etxebizitza nagusietatik 346 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 27 etxek bi zituzten, 66 etxek hiru zituzten, 130 etxek lau zituzten eta 186 etxek bost zituzten. 316 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 182 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 182 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 573 ziren, horien artean 408 aktiboak ziren eta 165 inaktiboak ziren. 408 pertsona aktiboetatik 383 lanean zeuden (216 gizon eta 167 emakume) eta 25 langabezian zeuden (14 gizon eta 11 emakume). 165 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Auvent udalerrian 415 unitate fiskal zeuden, 935,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.732 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 aldi baterako lan enpresa eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Saint-Auvent udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.620 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 2462
NGC 2462 galaxia espiral bat da, Lynx konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Azal (argipena)
Azal hitzak adiera zenbait ditu:
Fontaines-sur-Marne
Fontaines-sur-Marne Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fontaines-sur-Marne udalerrian erroldatutako biztanleak 163 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 64 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 74etxeak ziren. 64 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Huno
Hunoak Erdialdeko Asiako tribu nomada edo erdi-nomaden konfederazioa izan ziren, turkieraren familiako hizkuntza batean mintzatzen zen aristokraziak zuzenduta. Deskribapen zaharrenetan esaten denez, ez zuten etxe finkorik eta ez zuten nekazaritza ezagutzen. Arkua ongi erabiltzen zuten, zaldi gainean oso trebeak ziren eta ausartak eta basatiak ziren borrokan.
Fontaines-sur-Marne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Huno
IV. eta V. mendeetan, haien tribu batzuek Europa inbaditu zuten, batez ere Atila haien buruzagia zenean. Volga ibaiaren mugaraino iritsi ziren IV. mendean, eta lehendabizi Volga eta Don ibaietako ibarretan bizi ziren alanoak menderatu zituzten; gero, ostrogodoen inperioa bereganatu zuten, 376an gaurko Errumaniako lurraldeetan bizi ziren bisigodoak mendean hartu zituzten eta Erromatar Inperioaren mugaraino (hots, Danubio ibairaino) iritsi ziren. 432rako, hunoek germaniarren herri asko mendean izanda, erromatarren kontra eraso egiten hasi ziren. Urte horretan, errege bakarra zuten: Rua. 434an hil zenean, haren iloba Bledak eta Atilak erregetza hartu zuten. 441ean, erromatarrek Marguseko bakea sinatua zuten hunoekin eta hala erabaki zuten erromatarrek hunoei ordainketak egingo zizkietela, baina hitza bete ez zutenez, Atilak eraso handia egin zuen Danubioko mugatik aurrera erromatarren kontra. 445ean Atilaren bigarren erasoa izan zen Erromako Ekialdeko inperioaren kontra, eta Balkanetatik Greziaraino iritsi zen. 451n erromatarrek eta bisigodoek Atila menderatu zuten. Atila 453an hil zen, haren semeak elkarren artean borrokatu ziren eta inperioa zatitu egin zuten. Ekialdeko Erromako gobernuak hunoei muga itxi zienez gero, pixkanaka indarra galdu zuten.
Fontaines-sur-Marne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 95 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (33 gizon eta 31 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Huno
Bestalde, Txinari eraso zioten xiongnu nomadak ere hunoak zirela uste da. K. a. II. mendean hasi ziren Qin dinastiari erasotzen eta IV. mendeko Han dinastiaraino luzatu ziren erasoak. Persia ri eta Indiari ere eraso zieten IV. mendetik VI. mendera "huno zuriak" izena hartuta.
Fontaines-sur-Marne
Diru sarrerak
2009an Fontaines-sur-Marne udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 159,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.499 euro zen.
Huno
Azken hunoak Kaukasian bizi izan ziren VIII. mendean.
Fontaines-sur-Marne
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra erauzte enpresa batena zen.
2000. urtean Fontaines-sur-Marne udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Casteldidone
Casteldidone Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Norops vittigerus
Norops vittigerus Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Casteldidone
Mugakideak
Casteldidonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cocoa (Florida)
Cocoa Floridako hiri bat da. Brevard konderrian kokatua dago. 2010ean 17,262 biztanle zituen, 24.6 kilometro koadrotan banatuta.
Lycodapus psarostomatus
Lycodapus psarostomatus Lycodapus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Rhinolophus convexus
Rhinolophus convexus Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Giza zakil
Enbrioian emeen klitorisaren ehun berdinetatik eratortzen da zakila; zakilaren eta uretraren inguruko azala emeen ezpain txikien ehun enbrioniko berdinetatik eratortzen da. Gizakion zakila odolez betetzean gogortzen da, ez baitu, beste animalia batzuen kasuan bezala, hezurrik. Gogortze hori (erekzio izenez ezagutzen da) sexu kitzikapenaren ondorio izan ohi da gehienetan, nahiz eta kasu askotan gorputzaren berezko erreakzio izan (lotan dagoela gertatutako erekzioak kasu). Erekziorik lortu ezina inpotentzia izenez ezagutzen den gaixotasuna da.
Gizonezko heldu bat erekzioaren ondoren zakila kitzikatuz (bai sexu harremanen, bai masturbazioaren bidez) orgasmora eta eiakulaziora iristen da. Hala ere orgasmoak ez dira helduen kontua soilik, haur eta nerabeek ere (guztiz heldu gabe daudenek) izan ohi dituzte.
Zakilaren tamaina eta itxura gizonetik gizonera aldatzen da. Arraza batzuek, bereziki beltzek, zakil handiagoa dutenaren iritzia ez dago zientifikoki frogatuta. Ikerketen arabera, erekzioan dauden gizonezkoen zakilek 13,12 zentimetro neurtzen dute batezbesteko. Gizonezkoen %95 10,7 eta 19,1 zentimetro arteko zakila dute.
Jatorri enbrionarioa
Gizonezkoen kanpo genitalen garapena barrabilek jariatutako androgenoen eraginpean dago. 7. astera arte luzatzen den bereizi gabeko garaiaren ostean, kanpoaldeak itxuraldaketa jasango du, tuberkulu genitala sortuz. Tuberkulu genital hori luzatu eta faloan bihurtzen da. Faloa luzatzen denean, tolestura uretraletatik tira egiten du. Tolestura hauek ildo uretrala inguratuko dute. Azken hori ez da faloaren bukaerara iritsiko. Iristen ez deneko faloaren alde distal hau glandea izango da. 3. hilabetean, tolestura uretralak elkartu egingo dira eta ondorioz, ildo uretrala zakil-aldeko uretra bihurtuko da. Hodi hau ez da glanderaino helduko ezta ere. 4. hilabetean, glandeko zelula ektodermikoak barrurantz bideratuko dira, kanalizatuz. Horrela, kanpoko uretra-kanala sortuko da. Azken hau zakil-aldeko uretraren jarraipena izango da glandean.
Enbrioien sexua 6. astearen bukaeraren inguruan jakin ahal izango da gutxi gorabehera. Enbrioiaren sexua lehenago jakiten saiatuz gero, askotan nahastu egin daiteke, aurretik aipatutako tuberkulu genitala, zeina klitori edo faloan bihur daitekeen, handiagoa izan baitaiteke emakumeetan gizonezkoetan baino.
Egitura
Zakila hiru atalez osatuta dago, hain zuzen ere, sustraiaz, gorputzaz eta muturraz (glandeaz).
Barne-egitura
Barne egituran bi atal sailkatzen dira:
Sustraia
Perine aldeko sakoneko zehar muskuluaren azal aldean kokatzen da eta bi gorputz zutitzaile bereizten dira.
Bi gorputz leizetsu edo kabernotsuak
Zakilaren zutabeak osatzen dituzte. Hauen jatorria iskionaren alde medialean dago eta gihar iskiokabernosoaz estatila dago. Bi gorputzak sinfisi pubikoan elkartuko dira eta zakilaren gorputzean zehar abiatuko dira baina ez dira muturreraino helduko.
Gorputz arola edo esponjotsua
Zakilaren bulboa osatzen du eta beste bi gorputzen erdian aurkitzen da. Honen jatorria perinean dago; atzetik, bi guruin agertzen dira, guruin bulbouretralak edo Cowper guruinak. Aurretik, gihar bulboesponjotsuaz estalita dago. Muskulu hauek elkartzean erdiko errafea osatuko dute. Sinfisi pubikoaren aldean beste bi gorputz leizetsuekin elkartzen da eta zakilaren muturreraino ailegatzen da, non zabaldu eta glandea osatzen duen.
Gorputza edo atal askea
Hiru gorputzak erdiko marrako lotailu eusle eta lotailu enfronda ren bidez elkartzen direnean, agerian dagoen zatia da.
Faszia sakonaren gainetik zakilaren azaleko faszia edo Dartos faszia dago, barrabiletan agertzen denaren jarraipena. Honek ere trankadak botatzen ditu, baina gutxiago. Honen gainetik larruazala dago.
Kanpo-egitura
Zakilaren muturrean gorputz arolaren dilatazio bat agertzen da, honi zakilaren glandea deritzo eta oso sentsiblea da. Glandearen muturrean, uretraren irteera edo meatoa dago. Oinaldean, aldiz, glandearen dilatazioaren ondorioz, sortutako koroa dago, eta honen azpian lepoa dago.
Umeetan prepuzioak guztiz estaltzen du glandea, baina nagusietan glandea agerian uzteko gaitasuna izan behar du. Horrela ez bada, fimosi baten aurrean dago.
Odoleztapena
Kanpo genitalen irrigazioa bereziki odol-hodi pudendoek egingo dute, arteriak arteria pudendotik datoz eta kontrara, zainak zain pudendoan bukatzen dute.
Barneko arteria pudendoa
Abdomeneko aorta arteria ezkerreko eta eskumako arteria iliako komunetan banatuko da. Azken hauek bi adar emango dituzte, kanpoko eta barneko arteria iliakoak. Azken honetatik, bi adar sortuko dira; aurreko eta atzeko enborra. Atzeko enborretik pareta-arteria gehienak eta barneko arteria pudendoa sortuko da. Azken hau zulo ziatikotik atzerantz abiatuko da, lotailu sakroespinosoaren atzetik pasatuz eta Alcock hobia zeharkatuko du perinera heltzeko.
Kanpoko arteria pudendoa
Izter arteria batuaren adarra izango da eta eskrotoa eta ezpainak irrigatuko ditu. Hori dela eta, eskrotoa irrigatuko dituen adarrak emango ditu.
Bulboko arteriak
Gorputz arola (erraboila) irrigatuko dute.
Arteria kabernotsuak edo zakil-arteria sakonak
Bi gorputz kabernotsuetan daude, eta barneko arteria pudendotik datoz. Adar hauen funtzio nagusia gorputz kabernotsuak odoleztatzea izango da, hori dela eta, erekzio prozesuaren eragile izango dira.
Arteria dortsalak
Eskumako eta ezkerreko arteria dortsalak ditugu, azalerago kokatzen direnak, hau da, azaleko fasziaren eta faszia sakonaren artean, zakilaren alde dortsalean.
Arteria dortsal hauekin, bi zain dortsal sakona doaz. Nahiz eta sakonak deitu, azaletik doaz, bi faszien artean. Bi zain dortsal bereizten dira:
Inerbazio eragilea
Inerbazio eragilea nerbio sistema autonomoaren bidez jasoko du.
Inerbazio sinpatikoa
Zuntz sinpatikoak L1-L2 mailetatik aterako dira. Zuntz hauek plexu intermesenterikora bideratuko dira eta ondoren, goiko zein beheko plexu hipogastrikoetara abiatuko dira. Azkenik, plexu prostatikotik igaroz, zuntzek gorputz esponjotsua eta bertako guruinak inerbatuko dituzte, azken hauen jariapena estimulatuz eta eiakulazioa gauzatuz.
Inerbazio parasinpatikoa
Zuntz parasinpatikoak S2, S3 eta S4 mailetan sortuko dira. Zuntzak beheko plexu hipogastrikora abiatuko dira, eta hemendik aterako den plexu prostatikotik igaroz, zuzenean gorputz kabernosoetara bideratuko dira. Zuntz hauek erekzioa edo zuta eragingo dute.
Hala ere, garrantzitsua da jakitea erekzioaren kontrol gehiena mekanismo psikologikoetan oinarrituko dela; hau da, erekzioaren ohiko arazoetan, ez dira anomalia anatomikorik ikusten. Normalean, estresaren edo erruduntasunaren ondorioz sortzen diren ezintasunak izaten dira.
Inerbazio sentikorra
Inerbazio mota hau batez ere nerbio pudendoaren bidez jasoko du. Nerbio pudendoa plexu sakroan sortuko da (S2, S3, S4 mailetan hain zuzen) eta zulo ziatiko txikitik irtengo da. Lotailu sakrotuberosoa igaro ostean perine aldean agertuko da, eta hemen adar eragileak emango ditu hainbat muskulurentzat: muskulu uzki-jasotzailea, muskulu bulboesponjotsua, uretraren esfinter boluntarioa… Azkenik zakilaren nerbio dortsala emango du eta honek zakilaren gorputzaren sentsibilitatea hartuko du, batez ere glandearena. Nerbio hau arteria dortsalen alboan aurkituko da.
Beste aldetik, zakilaren oinaldearen sentsibilitatea edo aferentzia nerbio ilioinginalak eta nerbio iliohipogastrikoak hartuko dute.
Funtzioak
Zakila gernu a kanporatzeko, harreman sexual ak mantentzeko eta hauetan plazerra sentitzeko erabiltzen den gizonezkoen kanpoko organoa da. Zakila, uretra ren bitartez, gorputzetik gernua eta semena kanporatzeaz arduratzen da.
Erekzioa
Arrek harreman sexual ak burutzeko erekzioa gertatu behar da lehendabizi.
Gorputz kabernotsuen barnean odol desbiderazio batzuk egongo dira arterien eta zainen arteko anastomosi sortuz. Sexu eszitazioan arterien dilatazioa emango da, itxita dauden arteriak ere irekiz. Ondorioz, odola gorputz kabernotsuetan pilatuko da presio handiz, eta horrek zainen konpresio pasiboa eragiten du, odola zakilean metatuz. Zakilaren neurria handitu, eta albuginea ezin bada gehiago zabaldu, zainak kolapsatu egingo dira erekzioa mantenduz.
Eszitazioa pasatzean, arterietan basokonstrikzioa emango da, odola zainetatik irten egingo da eta hauetara iritsiko den odol bolumena txikiagoa izango denez zakilak bere gogortasuna galduko du eta atseden egoerara itzuliz.
Epispadia
Zakil-buruaren bi aldeak ez dira ondo fusionatuko (fusio partziala). Ondorioz, uretra agerian geratuko da zakilaren dortsaldean. Akatsa isolatua ala gernu-maskuri atrofia rekin batera ager daiteke. Agerrera 1/30.000 jaioberrien artean emango da.
Hipospadia
Uretra-tolesen fusio partziala ematen da eta, ondorioz, uretra ren irekigunea zakilaren bentraldean izango dugu. Hau ere gizonezkoen sasihermafroditismo an agertzen dira askotan. Isolatuak zein anitzak izan litezke: zakilaren buruan, gorputzean, hurbileko aldean edota eskroto aldean sor daitezke.
Zakil-eskroto hipospadia
Uretra tolesak eta ezpain-eskroto tolesen fusio eza emango da eta, ondorioz, zakil eta eskrotoan arrailduran agertzen dira. Gainera, kanpoko genitalek ezpain-nagusien antza hartze dute.
Zakil txikia (mikropene)
Gutxi garatuko da, normalean androgeno kinada eskasagatik. Hipogonadismo primario zein sekundarioarekin erlazionatuta dago.
Zakil bikoitza (bifidoa)
Ernal-tuberkuluaren banaketagatik gertatzen da.
Peyronieren gaixotasuna
Erekzioa gertatzean kurbadura bat sortzen da zakilean.
Erekzioaren disfuntzioa
Erekzioa ren disfuntzioa edo inpotentzia harreman sexualak burutzeko nahiko sendoa den erekzioa sortzeko eta mantentzeko ezintasuna da.
Kausak
Gizonezkoen eszitazio sexuala burmuina, hormonak, emozioak, nerbioak, muskuluak eta odol-hodiak bere baitan hartzen dituen prozesu konplexua da. Erekzioaren disfuntzioa faktore horietako batekin erlazionatutako akats baten ondorioa izan daiteke. Bestalde, estres a, urduritasuna, depresioa edota antsietatea (gaixotasun mentalak) erekzioaren disfuntzioaren jatorria izan daitezke, edo ezintasuna okerrarazi dezakete.
Zenbaitetan, disfuntzioa arazo fisiko eta psikologikoen konbinazioen ondorioa da. Esate baterako, garrantzi gutxiko gaixotasun fisiko batek gizonezkoaren erantzun sexual geldoagoa sorraraz dezake, eta horrek, aldi berean erekzioa mantentzearekiko antsietatea eragin dezake. Antsietate hau, bere baitan, erekzioaren ezintasuna sor edo okerrarazi dezake.
Fimosia
Fimosia zakilaren egoera bat da, non prepuzioaren zuloa glande edo zakil-mokoari irteten uzteko estuegia den. Beste era batean esanda, fimosia duen zakil batean, prepuzioa ezin daiteke guztiz atzeratu glandearen gainetik.
Pazientea 10 urte edo gutxiago izatekotan, fimosi fioslogikoa kontsideratuko da eta ez du inolako tratamendurik beharko. Izan ere, arazoa pubertaroan zehar desagertuko da. Dena dela, ume zein helduetan, fimosiak arazo larririk eragiten ez duen bitartean, normalean funtzionatzen duten tratamendu ez kirurgikoak erabiliko dira, ebakuntza azken aukera izanik.
Gel
Gela sistema koloidal bat da, non fase jarraitua solidoa den eta sakabanatua likidoa. Gelek, likidoen antzeko dentsitatea dute, baina euren egiturak, solido batenaren antz handiagoa du. Gel adibide klasiko bat gelatina da.
Gel batzuek egoera koloidal batetik bestera igarotzeko gaitasuna dute, hau da, jariakorrak izaten dira mugitzen direnean eta solidotu egiten dira geldirik daudenean. Ezaugarri honi tixotropia deitzen zaio. Gel bat sortzeko prozesuari gelazioa deritzo.
Likidoa gasarekin ordezkatuz, aerogelak, dentsitate oso baxuko, porositate handiko eta isolamendu termiko bikaineko propietateak dituzten materialak sor daitezke.
Bi Nazioen Errepublika
Bi Nazioen Errepublika (Rzeczpospolita Obojga Narodów; Abiejų tautų respublika) edo Poloniar-Lituaniar Batasuna (Lenkijos Karalystė ir Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė) 1569an Poloniak eta Lituaniak sortutako erresuma izan zen. XVI. eta XVII. mendeetako Europan orduko herrialderik handienetariko bat izan zen, milioi bat kilometro koadroko azalera eta hamaika milioi biztanle izanik.
Batasunak bere garaietan aurrekariak ziren ezaugarri politikoak zituen, erregearen boterea kontrolpean zutenak. Nobleziak (szlachta) osaturiko legebiltzarra (Sejm) nagusia zen. Sistema hau demokrazia, monarkia konstituzionala  eta federalismoaren aurrekaria izan zen. Batasuna osatzen zuten bi estatuak formal aldetik berdinak ziren, nahiz eta Polonia garaiena izan.
Benben
Benben, egiptoar mitologian, zehazkiago Heliopoliseko kosmogonian, Nun jatorrizko ozeanotik sortu zen jatorrizko mendia zen, bertan, Atum jainko sortzaileak, bere burua eta bikote jainkotiarra sortu zuelarik.
Piramideetako Testuetan, 1587. lerroan, Atumek, bere buruari, "muino" bezala erreferentzia egiten dio, eta, esaten denez, piramide txiki batean bihurtu zen, Annun kokatua, bera bizi zen tokia.
Benbena, "dizdiratsua" esan nahiko lukeena, Heliopoliseko Egiptoar Eguzki Tenpluan, "hareazko muinoa"ren gainean, jatorrizko jainkoa agertzen den tenplua eta egunsentiko eguzkiaren lehen izpiek jotzen duten lehen tokian gurtutako harri sakratu bat zen.
Gurtza bera, Napatan eta Siwako oasian ere bazegoen, non kono formako harria, Egiptoko aro berantiarrean, zilbor batekin alderatua izan zen.
Beti jainko sortzailearekin lotua, eta heliopolistar kleroak garatutako mitologiarekin, "inongo zalantzarik gabe, eguzki izpi bat izan zen" (Gardiner).
Jatorrizko kono formatik, harria, beranduago, behar arkitektonikoak medio, lauki formako oinarridun eta tontordun piramide txiki bat bihurtu zen, sarri, urre lamina batekin estalia.
Mito bera, Bennu hegaztiarekin lotua dago, greziarrek Fenix deitu zuten txori mitikoa, Heliopolisen ere gurtua zena, non Benbenean pausatzen dela esaten den. B. Kempen arabera, Benbena, Bennu eta Eguzkiaren arteko harremana, Egiptoko antzekotasun tipiko batean oinarrituta legoke: egunsentiko weben eguzkia, bere izpien proiekzioak Benbenean, honen gainean Bennu pausatzen delarik. Piramideetako Testuen 600. lerroan, Atumi buruz honako hau esaten da:
Hart, 16. orrialdea.
Beste hiri batzuk, bertako kosmogonien arabera, mito ezberdinak garatu zituzten jatorrizko muino edo mendiei buruz, Menfisekoa bezala, non Tatenen jainkoaren pertsonifikazioa izan zen, Lurraren eta gauza on guztien hasiera.
Khonsu jainkoaren tenpluko tebastar testu batean ere, lehen muino edo mendia bezala identifikatu zen. Benbena, Atum jainkoaren semen tantetatik sortu zen, jatorrizko ozeanoan erori eta solidotu egiten direnak, bere barnean jainkoaren izpiritua duen lehen lurrezko tumulua eratuz.
Aditu eta historialari askok, jatorrizko Benbena, historiaurrean eroritako konposaketa burdintsuko (siderita) meteorito bat zela uste dute.
Place Royale (Quebec)
Place Royale (Erregearen Plaza euskaraz) Quebec Hiriko bihotz historikoa da.
Kokapena
Plaza Pains Bénits, Notre-Dame eta Place kaleek mugatzen dute. Notre-Dame-des-Victoires eliza, Ipar Amerikan oraindik existitzen den harrizko elizarik zaharrena, Place Royale erdian dago, hegoaldean. Erdian, Frantzia Berriko kolonia sortu zenean Luis XIV.a Frantziako erregea zen bustoa dago.
Historia
"Zibilizazio frantsesaren sehaska Amerikan" ezizenez ezaguna, Samuel de Champlainek 1608an gotorleku bat eraikitzen hasi zen lekuraino hedatzen da Place Royale, Quebeceko lehen kokalekua; horrela, Amerikako kokaleku frantziar iraunkorrik zaharrena sortu zen. Garai hartan eraiki ziren eraikinak, Royren dendak kasu, bereziki amerindiarrekin larruak salerosteko erabili ziren. Amerindiarrek noizean behin arrantzarako eta produktuak merkaturatzeko erabiltzen zuten. Oraindik Place du Marché izena darama.
Quebec azkar garatu zen XVII. mendean, eta gaur egun Quebeceko erdigune historikoa deritzona osatu zuen. 1682ko sutearen ondoren, eraikinak harrizko suebakiekin berreraiki ziren, espazioari bere izaera eman zioten, 1686an Luis XIV.a erregearen busto bat Champigny intendenteak jarri zuen bertan. Plazak Place Royale izena hartu zuen orduan.
1759an, James Wolfe jeneralaren armada ingelesak hiriaren zati handi bat suntsitu zuen, Place Royale hondatuta utziz. Ingelesek, tokiaren jabeek, plaza zaharberritu eta beren jarduera garatzen dute: merkatariak, armadoreak, merkatariak eta arkitektoak eraikin ederrenetan kokatzen dira.
XIX. mendean, metala zuraren gainean eta Montrealgo portuaren hazkundea bultzatu zuen industria-iraultzarekin, Place Royalek bere merkataritza-gune papera galdu zuen. Auzoa pixkanaka isolamenduan eta hondamenean hondoratu zen 1967ra arte, Quebeceko gobernuak hiriaren sektorea birgaitzea erabaki zuen arte.
Ondoren, zaharberritzeko, berreraikitzeko eta deseraikitzeko lanak egin ziren (XIX. mendeko eta XX. mendeko egitura erantsiak eraistea), arkitektura-geruza historikoak nabarmentzeko.
2002an, plaza hori erabili zen Catch Me If You Can film entzutetsuaren azken eszenetako bat grabatzeko.
Eraikin eta aztarnak plazan
Hauek dira batzuk:
Portugalgo futbol liga
Portugalgo futbol liga herrialde horretako liga nagusia da, gaur egun hiru maila handitan banatuta: Lehen Maila edo Primeira Liga, Bigarren Maila edo Liga da Honra (lehenago Segunda Divisão) eta Hirugarren Maila edo Segunda Divisão Portuguesa (lehenago Segunda Divisão B). Europako rankinean 5. postuan dago 2012ko datuen arabera.
Herrialdeko hiru talde nagusien artean txapelketa gehien-gehienak bereganatu diztuzte historian zehar, SL Benfica, FC Porto eta Sporting Clube de Portugalen artean alegia.
Monogatari
Monogataria (japonieraz 物語) japonierazko literaturaren genero bat da. Luzera handiko hitz lauko narratiba da, epikarekin aldera daitekeena. Japoniako fikziozko lan handietako asko, Genji monogatari eta Heike monogatari kasu, genero honetakoak dira.
Fitogeografia
Fitogeografia, geobotanika edo geografia botanikoa (antzinako grezieraz, φυτόν, phytón = "landare" and γεωγραφία, geographía = "geografia" edo "sakabanaketa"), landare espezien banaketa eta lurrazalean duten eragina ikertzen duen biogeografiaren arloa da. Fitogeografiak landareen banaketari dagokion guztia ikertzen du, kontrola eta banaketatik hasi eta espezie banakoen mailetaraino. Geobotanikak, aldiz, geografia eremuek landareetan duten eragina ikertzen du.
Arlo honetan aita edo aintzindaritzat Alexander von Humboldt jo ohi da.
Getaria (Gipuzkoa)
Getaria Gipuzkoako kostaldeko udalerri bat da, Urola Kosta eskualdean. Ekialdean Zarautz du mugakide, eta mendebaldean Zumaia. Getariako Alde Zaharra edo herrigunea Gipuzkoako kostaldeko bazter askotatik ikusgarria den San Anton mendi eta penintsularen inguruan zabaltzen da. Penintsula lehorrera lotzen duen istmoaren gainean dago Getariako herrigune zaharra. Historian, Getaria Juan Sebastian Elkano marinelaren jaioterria da, munduari bira osoa eman zion lehena. Arrantzale giroko herria, Euskal Herriko kostako turismogune ezaguna da eta Getariako Txakolina jatorrizko izendapenaren udalerri nagusia. Cristobal Balenciaga museoa ere han dago.
0 biztanle zituen. urtean.
Izena
Gipuzkoako Getariaz gain, Lapurdin ere izen bereko Getaria udalerria ere badago. Bi udalerriak Euskal Herriko kostaldean izanik eta arrantzale usadioa izanik, bi udalerrien izenen esanahi eta jatorrien antzekotasuna bilatu nahi izan da antzinatik. Azken urteetan topatutako aztarna arkeologikoetan oinarriturik, gaur egungo hipotesi nagusia da leku-izenaren jatorria latinezko cetaria hitza dutela, bai Gipuzkoakoak, baita Lapurdikoak ere. Latin klasikoan [ketaria] ahoskatua, arrain kontserbak egiteko tokiaren izena zen. Hain zuzen ere, arrain kontserbagintzako erromatar instalazioen aztarnak aurkitu dira bi herriotan.
Geologia
Hendaiatik Zumaiara 40 kilometroan zehar doan kostaldeko mendilerroan kokatuta dago. Mendilerro hori Zenozoiko Aroko materialez osatua da eta Orio-Zumaia arteko ibilbidean eta, beraz, baita Getarian ere, serie alderantzikatua du. Alderantzikatze horrek ez dirudi Zenozoiko materiala oso itsas maila azpitik eraginik duenik, antolaketa hori Aia-Zarautz-Aizarnazabal mantu lerraduraren bultzadaren eragina dela baitirudi. Orobat, Kretazeo Berantiarreko flyscharen tuparriaren indargetzearen ondorioz bertako konpresio ondorioak nahiko azalekoak dira. Zumaiatik Zarautzera gutxi gorabehera N-120 noranzkoan geruzak alderantzikatuak datoz, jada Zarautzen bortizki tolesten dira, beregan 150 gradutan biratuz, Getariako penintsularekin lotu arte. Itsasoak Getariako geruzak eta Oriotik datozen geruzen arteko loturagune hau ezkutatzen dute. Getariako herrigunea kareharri eta tuparriz osatutako lursailetan eraikia dago. Lursail horien hegoaldean hareharri, mikrokonglomeratu eta tupaz osatutako eremu batean hedatzen da. Material horiek udalerriaren iparraldean dagoen Isarri punta osatzen dute.
Orografia
Barrualdean Garate mendia (278 m) dago, Getaria udalerriko lursailen erdigunean dago. Horren gailurra paraleloa da kostaldeari buruz eta haren maldetan, hainbat baserri daude. Garate mendia eta kostaldearen arteko lursail hori guztia eremu hartako mikroklimaren eraginari esker mahasti eta txakolindegiz beteta dago.
San Anton erdiuhartea da, 113 m-ko altueran, Herriko ikurtzat har daiteke. Sagu edo arratoi baten profila du: mendia muturra eta gorputza da eta herria, isatsa, tonbolo baten gainean. Hortik, herri hizkeran Getariako Arratoia, Getariako sagua, San Antongo Arratoia edota San Antongo Sagua esaten zaio. Parke naturala da eta gailurrean Getariako itsasargia dago, 1847an eraikia.
Udalerri mugakideak
Getariak iparraldean Kantauri Itsasoarekin egiten du muga, hego-mendebaldean Zumaia du, ekialdean Zarautz, eta hegoaldean Aia, Aizarnazabal eta Zarauzko hainbat kokaleku txiki ere bai.