cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Juan de Berbío eliza
Historia
Ziurrenik, abside karratu zuen erromaniko aurreko eraikin baten gainean eraiki zen; azken zaharberritzean egindako indusketa arkeologikoan ikusi zen hau. XI. mendean, Alfontso V.a Leongoaren arreba Urraca infantak Leongo San Pedro de Eslonza monasterioari dohaintzan eman zion, 1099. urtean. Patronatu horrek XIX. mendera arte iraun zuen.
Antzinako eliza erromanikotik aztarna batzuk baino ez dira geratzen, XVIII. mendean erreforma handia jasan zuelako eta 1936an Gerra Zibilean ia erabat suntsitu zelako. Azken urte horretan, zituen XVIII. mendeko erretaulak ere desagertu ziren. Utzita egon zen 1993. urtera arte, eta une horretan egin zen berreraikuntza, gaur egungo itxura eman diona. Jatorrizko elizatik harrizko erlikien arasa, oinplanoaren konfigurazioa, arkibolta bikoitzeko mendebaldeko portada eta ezer gutxi gehiago kontserbatzen dira.
Infiestoko parrokia-eliza izan zen XX. mendearen hasiera arte, non hiribildua parrokia independente gisa eratu zen. 1993an, monumentu kategoriako kultura-intereseko ondasun deklaratu zen.
Brig barrutia
Brig barrutia Valais kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Brig-Glis da. 434.5 kilometro koadroko azalera du eta 26.303 biztanle.
Jean Buridan
Jean Buridan (Johannes Buridanus; Béthune, Pas-de-Calais, 1300 inguruan - 1358 inguruan) filosofo eskolastikoa zen. Ockhamen ikasle eta jarraitzailea izan zen; Parisko Unibertsitateko errektore izan zen 1328an eta 1340an. Alor anitz landu zuen bere lanetan: logika, metafisika, filosofia naturala, etika eta abar. Nominalista izanik, Aristotelesi egindako iruzkinengatik nabarmendu zen.
Buridanen astoa
Buridan famatua egin zuen argudioa da; alegiazkoa da, ordea, pentsalari honen lanetan ez baita ageri. Argudio horren arabera, asto batek, bi zaku lasto berdinen artean erdi-erdian jarrita, bere burua hiltzen utziko luke bien artean aukera egin ezinik, ez baitago arrazoirik alde baterako ala besterako joera hartzeko. Argudio hau garai hartako determinismoaren eta erabakimenaren arteko filosofia-gatazkan kokatzen da.
The House of the Spirits
The House of the Spirits (euskaraz Arimen Etxea), 1993ko Bille August daniarrak zuzendutako drama film bat da. Isabel Allende txiletar idazlearen La casa de los espíritus (1982) eleberrian oinarritua dago. Meryl Streep, Jeremy Irons, Glenn Close, Winona Ryder, Antonio Banderas, Armin Mueller-Stahl, María Conchita Alonso eta Vanessa Redgrave aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Truebatarren istorioa hiru belaunalditan zehar kontatzen da, goi klaseko txiletar familia gorabeheratsua, beren herrialdeko gertaera nabarmenak biziz. Patriarka bortitza eta emakume buruargiak, beren familiaren historia XIX. mendearen amaieraldetik 1973an Salvador Allende presidentea kargugabetu zuen Estatu kolperarte doa.
Prarostino
Prarostino Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Prarostinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pramollo
Pramollo Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pramollok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lasclaveries
Lasclaveries (okzitanieraz Las Claverias) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Foggita
Foggita fosfato motako minerala da.
Dendrolycus elapoides
Dendrolycus elapoides Dendrolycus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Foggita
Ezaugarriak
Foggita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Parisko metropoli-eremua
Parisko metropoli-eremua (aire urbaine de Paris, ahoskatua) Europar Batasuneko hiri-aglomeraziorik handienetako bat da. Bere metropoli eremuak 12.400.000 biztanle ditu eta 2.723 km²-ko azalera du bere metropoli eremuan.
Seán McGinley
Seán McGinley edo Seán Mac Fhionnghaile (1952, Gaoth Dobhair, Donegalgo konderria - 2009ko azaroaren 1a, Gaoth Dobhair, Donegalgo konderria) irlandar aktore bat izan zen. Irlanderazko TG4 telebista kateko C.U. Burn eta Gleann Ceo telesailetan antzeztu zuen, baita Raidió na Gaeltachta irratiko Cois Cuan komedia irratsaioan ere.
Bere emazteak Theresa izena zuen, bikoteak bi alaba eta bi seme izan zituelarik. Bi urteko borrokaren ondoren, 2009ko azaroaren 1an minbiziaren ondorioz zendu zen. Hiletak Gaoth Dobhair udalerriko Brinalack auzoan dagoen Saint Columba elizan ospatu ziren.
Aizkultzeta
Aizkultzeta Aiako Altzola auzoko paraje bat da, Pagoetako natura parkean kokaturik. Bertan leize handi bat dago eta bertakoen ustez, Errezil herriko Granada baserriaren sukaldearekin lotuta dago. Zenbaitzuek diote ere leize berbera Semeola baserriaren sukaldearekin lotuta dagoela aldi berean.
Egun leizea hesituta dago, bertan behin baino gehiagotan ardiak zein beste abereak amiltzen zirelako.
Euskal Herri guztian oso zabalduta dago luzera ikaragarria eta etxe zein jauregi edo gazteluekin lotzen diren leizeei buruzko sinesmenak.
Aizkultzeta Aiako Altzola auzoan dago. Auzo honetan, eta bere inguruetan, zenbait leku mitologiko daude, hala nola Semeola baserria, Basajaun haitza, Sanson harria, Aitzpelarretako haitzak, azken hauek Elkanoko eliza eraiki omen zuten jentilen bizilekua...
Leiopotherapon unicolor
Leiopotherapon unicolor Leiopotherapon generoko animalia da. Arrainen barruko Terapontidae familian sailkatzen da.
Somerton (Arizona)
Somerton Arizonako hiri bat da. Yuma konderrian kokatua dago. 2010ean 14,287 biztanle zituen, 18.9 kilometro koadrotan banatuta.
Hemiramphus brasiliensis
Hemiramphus brasiliensis Hemiramphus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.
1980ko Everest Euskal Espedizioa
1980ko Everest Euskal Espedizioa 1980. urtean Everest (8.848 m) mendia igotzeko asmoz Euskal Herrian antolatu zen mendi-espedizio bat izan zen. Helburu hori urte hartako maiatzaren 14an lortu zuten. Espedizio horren aurrekari zuzenena da 1974ko Tximist Espedizioa. Izan ere, aurreko hartan parte hartuta eskarmentu handia bereganatu zuten hainbat kide izan ziren beste honetan ere.
Martin Zabaleta izan zen munduan Everesta igotzen 104. pertsona eta ikurrina bertan jarri zen 14. bandera.
Taldekideak
1979an jada aukeratu ziren espedizioa osatuko zuten hamabi taldekideak:
Igoera
Hamabi mendizale joan baziren ere, Martin Zabaletak baino ez zuen lortu goraino igotzea. Maiatzaren 13an Juan Ignacio Lorente, espedizioko medikuak eta Zabaletak saiakera bat egin zuten bi xerpekin batera, baina ez zuten lortu. Bi ordutara, Lorentek bertan behera utzi zuen saiakera. Hurrengo egunean Zabaleta berriro saiatu zen Pasang Tembarekin batera, eta 15:30ean lortu zuten gailurrera iristea.
FC Kuban Krasnodar
FC Kuban Krasnodar (Футбольный клуб "Кубань" Краснодар) Errusiako futbol talde ospetsuenetakoa da. Krasnodar hirian egoitza eta zelaia Stadion Kuban dituena. 2008an hiri berean sortu zen FC Krasnodar taldearekin elkarbanatzen du estadioa eta bien arteko lehia handia bihurtu da. Biak ere, Kuban estadioan jokatu ohi dute. 2018an diru arazoen ondorioz taldea desegin zen.
Historia
1928an eratu zen Dynamo izenarekin eta horrela iraun zuen 1953 arte. Kaukaso inguruko mailatan aritu zen. Hurrengo hamarkadan emaitza hobeak izan zituen eta Sobietar Batasuneko A mailan ere aritu zen (2. maila), hala ere ezegonkortasuna nagusitu zen eta sarritan aldatu zuen izena, Neftyanik (1954-57), Kuban (1958-60) eta Spartak (1961-62). 1963an berriz Kuban Krasnodar izena hartu zuen eta honekin jarraitu du orain arte.
Frondella
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.071 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
FC Kuban Krasnodar
Historia
1992an Sobietar Batasuna desegin eta taldea Errusiako lehen mailan kokatu bazen ere 18. egin eta maila galdu zuen. ordutik aurrera bigarren eta hirugarren mailak ezagutu zituen 2004an lehen mailar itzuli zen arte. Gora eta behera urte batzuk egin ondoren azken urteetan lehen mailan egonkortu da.
2012an zortzigarren egin zuen 2013an bosgarren eta 2014an berriz ere zortzigarren. 2013-14 urtean UEFA Europa Leagueko multzokako fasera iritsi zen. 2014-15 denboraldian ligan 10. egin du baina Kopako finalera iritsi da. Luzapenean garauitu zuen FC Lokomotiv Mosku taldeak.
Natsumi Hara
Natsumi Hara (原 奈津美) Japoniako futbolaria da.
Turkiar berdantza
Turkiar berdantza (Emberiza cineracea) Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Multilaterazio
Multilaterazioa ibilgailu mugikor bat edo puntu egonkor bat espazioan non dagoen zehazteko metodo bat da, ibilgailuaren/puntuaren eta espazioan kokapen ezaguna duten hainbat estazio edo saletiteren arteko tarteak edo distantziak erabiliz. Multilaterazioa matematika eta hainbat eremutan erabiltzen den teknika aplikatua da. Aplikazio praktiko bat da topografiaren trilaterazio-metodoa da. Ibilgailuaren kokapenarekin zerikusia duten aplikazioei nabigazioa esaten zaie barruko pertsonei bere kokapenaren berri jakinarazten zaienean, eta zaintza deitzen zaie ibilgailu kanpoko erakundeei ibilgailuaren kokapenaren berri ematen zaienean.
Kokapen ezaguneko bi puntu erabil daitezke espazio kartesiar bidimentsional (plano) batean hirugarren puntu bat aurkitzeko; teknika hori maiz erabiltzen da (adibidez, topografian). Era berean, bi tarte esferiko erabil daitezke esfera batean puntu bat kokatzeko. Esfera hori zeruko nabigazioaren antzinako diziplinaren funtsezko kontzeptua da, altitudearen intertzeptazio-arazoa deritzona. Gainera, gutxieneko hein-kopurua baino gehiago erabilgarri badago, praktika egokia da horiek ere erabiltzea.
Geometria bidimentsionalean, jakina da puntu bat bi zirkulutan badago, zirkuluaren erdiguneek eta bi erradioek nahikoa informazio ematen dutela ahal diren lekuak biraino murrizteko —horietako bat nahi den soluzioa da eta bestea irtenbide anbiguoa da—. Informazio gehigarriak, askotan, leku bakar batera murrizten ditu aukerak. Hiru dimentsioko geometrian, puntu bat hiru esferaren gainazaletan dagoela jakiten denean, hiru esferen erdiguneek eta haien erradioek ere informazio nahikoa ematen dute kokapen posibleak bi puntura murrizteko.
Trimma tevegae
Trimma tevegae Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Frondella I
edota Frondella Iparraldea, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.062 metroko garaiera du. Espainiako Aragoiautonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
South Tucson (Arizona)
South Tucson Arizonako hiri bat da. Pima konderrian kokatua dago. 2010ean 5,652 biztanle zituen, 2.7 kilometro koadrotan banatuta.
Polinizes
Polinizes (Πολυνείκης, Polyneíkes, "liskarzale" ) Edipo eta Jokasta Tebasko erregeen semea eta Eteokles, Antigona eta Ismeneren anaia. Bere aita hil zenean, bera eta bere anaia Eteokles, biak elkar hilez amaitu zen gerra batean sartu ziren. Bere osaba Kreonte, Jokastaren neba, Tebaseko errege izendatua izan zen. Kreontek, Polinizesen gorpua lurperatua ez izateko agindua eman zuen, baina bere arreba Antigonak ez zion kasurik egin eta Polinizes lurperatu zuen.
Ravenhill Stadium
Ravenhill Stadium, babeslearen izendapenaz Kingspan Stadium, Ipar Irlandako Belfast hiriburuko errugbi estadio bat da. Ulster Rugby taldearen jokaleku eta egoitza da.
Sistema piramidal
Sistema piramidala edo traktu kortikoespinala garun kortex etik bizkarmuineko aurreko adarretara hedatzen den axoi motoreen multzoa da. Garun kortexean (kortex eragile primarioan, sekundarioan, asoziazio kortexean eta somatosentikorrean) motoneurona gorenen somak daude, eta bizkarmuin eko aurreko adarretan motoneurona somatikoen somak, gihar ildaskatuetan eragiteko.
Ravenhill Stadium
1923an eraikia izan zen eta 2009 eta 2012-2014an zaharberritua. 18.196 ikusleentzako edukiera du.
Sistema piramidal
Funtzioa
Traktu honen funtzio nagusia borondatezko mugimenduak egitea, muskulu tolestatzaileak aktibatzea eta hedatzaileak inhibitzea izango da.
Ibilbidea
Aipatutako axoiak kortexetik irten eta dientzefaloan dagoen barneko kapsulatik igaroko dira. Bertatik mesentzefalora abiatu eta garun pedunkuluaren erditik igaroko dira. Ondoren, zubiko zeharkako zuntzen artean hedatuz erraboilera iritsiko dira. Bertan piramideak osatuko dituzte. Erraboilaren alde kaudalean, traktu honetako zuntzen %80 alde kontralateralera joango dira, piramidearen gurutzaketa osatuz. Beraz, alde bateko garun hemisferioak kontrako aldeko muskuluak kontrolatuko ditu. Alde kontralateralera joango diren zuntz hauek alboko kortex birzkarmuin traktua/alboko traktu kortikoespinala eratuko dute. Aldiz, zuntzen %20ak alde ipsilateraletik jarraituko dute aurreko traktu kortikoespinala eratuz. Hala ere, azken hauek, bizkarmuineko gai grisera joatean alde kontralateraletik joango dira.
Aurreko zein alboko traktu kortikoespinaleko zuntzek bizkarmuineko gai grisaren V,VI,VII,VIII. Rexed laminetako interneuronetan eragingo dute eta horien bitartez, IX. laminetako motoneuronetan, aurretik aipatutako funtzioak betetzeko.
Hala ere, traktu piramidal hau osatzen duten zenbait zuntz ez dira bizkarmuinera iritsiko eta entzefalo enborrean dauden gara nerbioetan eragingo dute. Eragin hori zuzena (gara nerbioetan sinaptatuz) edo ez zuzena (erretikulu formazioan sinaptatu eta horren bidez gara nerbioetan eragin) izan daiteke. Bizkarmuinera iristen ez diren zuntz hauek kortex nukleo zuntz deritze eta idun eta buruen mugimenduetan parte hartuko dute.
Irudi galeria
Irudiak: https://www.ehu.eus/eu/web/anatorama/home
Galway Sportsgrounds
Galway Sportsgrounds, baita The Sportsground eta Galway Greyhound Stadium izenez ezaguna ere, Irlandako Galway hirian dagoen erabilera anitzeko kirol estadio bat da. Connacht Rugby errugbi taldearen jokaleku eta egoitza da.
1927an eraikia izan zen eta 8.129 ikusleentzako edukiera du.
Alison Spedding
Alison Louise Spedding Pallet edo Alicia Céspedes Ballet (Belper, Ingalaterra, 1962ko urtarrilaren 22a) antropologoa eta fikzio idazlea da.
Biografia
Arkeologia, antropologia eta filosofia ikasi zituen Cambridgeko King Unibertsitatean. 1989an Londresko Ekonomia Eskolan doktoratu zen.1989an, Boliviara joan zen, ordutik irakaslea da San Andresko Unibertsitate Nagusian.
Boliviako gobernuak koka-laborariak kriminalizatzeko politikarekin kritiko agertu da. 1998ko maiatzean, La Pazeko bere etxean sartu zen polizia eta zenbait botika bere esku zirela atxilotu eta 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Akademikoek argi eta garbi azaldu zuten atxiloketa politikoki motibatua izan zela eta hura askatzeko kanpaina egin zuten. 2000. urtean askatu zuten fidantza ordaindu ondoren.
2000ko urtarrilaren 12an, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten drogak edukitzeagatik. Marihuana-zalea izatea onartu zuen, eta droga erabilera pertsonalerako zela adierazi zuen arren, epaimahaiak ondorioztatu zuen trafikorako zela.
Boliviako espetxe sisteman izandako esperientzia La segunda vez como farsa (2008) saiakera etnografikoan kontatzen da.
Fiodor Xaliapin
Fiodor Ivanovitx Xaliapin (Фёдор Иванович Шаляпин; Ometeva, Kazan, Errusiar Inperioa, 1873ko otsailaren 13agreg./otsailaren 1ajul. - Paris, Frantzia, 1938ko apirilaren 12a) opera-kantaria izan zen, bere garaiko kantari liriko ospetsuenetako bat.
Nekazari familia batean jaio zen, eta bere kasa ikasi zuen kantuan. San Petersburgon (1894), Moskun (1899), Milanen (1901), New Yorken (1907) eta Parisen (1908) egin zituen aurkezpenak Musorgskiren Boris Godunov operarekin; hogeita hamar urtez kantatu zuen mundu osoan, eta oso ospetsu bihurtu zuen. Europako hiri handienetan kantatu zuen, eta urte askoan New Yorkeko Metropolitan Opera antzokian. Beste interpretazio ospetsu batzuk: Dossifei, Musorgskiren Khovanshchina (Khovanstxina) lanean; Mephisto, Gounoden Faust lanean; Boïtoren Mefistofele; Masseneten Don Quichotte (Kixotea), eta Rossiniren Il barbiere di Siviglia (Sevillako bizargina). Antzezle bikaina zen, eta Pabst zinemagilearen Don Quixote filmean parte hartu zuen.
Prascorsano
Prascorsano Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Prascorsanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Conthey barrutia
Conthey barrutia Valais kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Conthey da. 234.2 kilometro koadroko azalera du eta 26.678 biztanle.
Jeanne Baret
Jeanne Baret edo Jeanne Barret (ezizena Jean Baré) (La Comelle, Frantzia, 1740ko uztailaren 27a - Saint-Aulaye, Frantzia 1807ko abuztuaren 5a) frantziar botanikaria eta esploratzailea izan zen.
Mundu osoari bira ematen lehen emakumea izateagatik da ezaguna, Bougainville-n espedizioarekin Boudeuse eta Étoile itsasontzietan (1766 - 1769). Jeanne Baret gizonezkoz mozorrotuta joan zen espedizioan, bere burua "Jean Baret" deituz. Philibert Commerson naturalistaren laguntzaile gisa eman zuen izena espedizioan, Bougainville-ren ontziak Frantziatik irtetzear zirela. Bougainvilleren kontakizunaren arabera, Baret botanikari aditua zen.
Lehen urteak
Nekazari jornalarien alaba zen eta gurasoek irakatsi zizkioten landareak eta haien sendagai izaerak.
Gurasoak hil zitzaizkionean, landa mundua utzi zuen eta Philibert Commerson botanikariaren etxean umeen irakasle lanean hasi zen eta haren laguntzaile eta botakari bihurtu zen. Commerson, laster, Luis XVI Frantziako erregearen botanikaria izan zen izendatua eta, handik denbora batera, Carl Linnaeus-ek botanikari moduan gomendatu zuen frantziar koroak prestatu zuen munduari bira emateko espediziorako.
Mundua inguratuz egindako espedizioa
Espedizioak Frantziako bi gerraontzi erabili zituen, Louis Antoine de Bougainville- ren agindupean. Debekatuta zeudenez emakumeak itsasontzietan, Baret gizonez mozorrotu behar izan zuen bidaiaren hiru urteetan zehar (1766-1769). Era inkognitoan itsasoratu arren, esan bezala, 1768. urtean emakumea zela konturatu ziren eta Maurizio irlan lurreratzera beahrtu zuten, Commersonekin batera (bertan hil zen Commerson 1773an).
Bakarrik eta baliabiderik gabe, Port Louis-eko taberna batean aritu zen lanean. Frantziako itsas armadako ofizial bat ezagutu zuen, Perigorden jaiotako Jean Dubernat eta harekin ezkondu zen 1774ko maiatzaren 17an Port Louiseko katedralean. Bikotea Frantziara itzuli zen eta, horrela, Baretek munduari bira osatu zuen.
Ekarpen zientifikoak
Commerson eta Baret botanikari bikoteak landare espezieen 6.000 lagin baino gehiago bildu zituzten egindako lekuetan: Brasil, Magallanes itsasartea, Tahiti eta Madagascar eta Maurizio uharteak. Jeanne Baret-en ekarpenen artean dago, Commerson-ekin batera Bugainbilea izena jarri zioten landare igokariaren lehen deskribapena.
Maurizio irlatil itzultzerakoan, Jeanne Baretek Commerson-en lagin botanikoak ekarri zituen berarekin, 5.000 espezie baino gehiago zituzten 30 kutxa, hau da, deskribatutako 3.000 berriak barne. Commerson-en herentziaren zatia jaso zuen eta Luis XVI erregeak Commersonen laguntzaile gisa merezitako izena aitortu zion, bere portaera onagatik zoriondu zuen, "aparteko emakumea" zela izendatuz eta urteroko diru errenta eman zion.
Bere ekarpen zientifikoak hain garrantzitsuak izan arren, mendeetan zehar ez zitzaion egindako lana aitortu eta Commersonen maitale gisa bakarrik gogoratu izan da.
Bere lanaren aitorpena
Bidaian, Commerson-ek Meliaceae familiako zuhaixka bati bere izena ipini zion: Baretia bonafide. Hala ere, landareari izena aldatu zioten geroTurraea heterophylla izendatuz, Turraea floribunda izenaren sinonimo litzateke.
Eric Tepe Utah eta Cincinnati Unibertsitateetako biologoak Bareten omenez, bere izena eman dio landare aurkitu berri bati: Solanum baretiae, Solanaceae familiakoa eta patataren familiakoa, beraz. Bere espedizioko kideak, Philip Commersonek, ostera, 70 espezie baino gehiagori eman zion izena (esate baterako, Commersonia generoari edo commersonii epitetodun espezie ugariri).
PFC Slavia Sofia
PFC Slavia Sofia (bulgarieraz Професионален футболен клуб Славия София, "Slavia Sofia Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako hirugarren futbol taldea da palmaresari dagokionez, Sofia hiriburukoak diren CSKA eta Levskiren atzetik. 7 aldiz irabazi du Bulgariako futbol liga eta beste 7 aldiz Kopa. Honetaz gain Balkandarren Kopa bi ditu.
Historia
Errusiar mugimenduaren partaideak ziren gazteek eratu zuten 1913an Slavia Sofia taldea. Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren oso ezaguna bihurtu zen Bulgarian eta garai arrakastatsuena ere orduan iritsi zitzaion, Gerra arteko sasoian irabazi baitzituen bere zazpi ligetako sei.
60. hamarkadan hiru kopa irabazi zituen eta honek aukera eman zion Europako Errekopa jokatzeko. 1967an final erdiak ere jokatu zituen baina Rangers F.C. talde eskoziarrak utzi zuen finaletik kanpo, partida biak 1-0 irabazita.
1986an eta 1988an Balkandarren Kopa irabazi zuen. Azkenik 1996an urte bikaina burutu zen 53 urteren ondoren liga irabazteaz gain Kopa ere eskuratu baitzuen.
Bi hamarkadaren ostean titulu berri bat ekuratu du, 2018ko Kopa.
Euskal taldeen aurkako partidak
Slaviak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Laruntz
Laruntz Frantziako hegoaldean dagoen udalerri mugakidea da, Pirinio Atlantikoak departamenduan kokatutakoa, Huescako probintziarekin (Espainia) mugan. Izan ere, Sallent de Gállego udalerriarekin senidetuta dago.
Mugakideak
Iparraldean Gère-Bélesten, ipar-mendebaldean Aydius eta Accous, mendebaldean Cette-Eygun eta Etsaut, hego-mendebaldean Urdos, Astún eta Canfranc (Huesca), hegoaldean Sallent de Gállego (Huesca), hego-ekialdean Arrens-Marsous (Pirinio Garaiak), ekialdean Eaux-Bonnes eta ipar-ekialdean Aste-Béon, Louvie-Soubiron eta Béost udalerri mugakide ditu.
Ingurune naturala
Ossauko uhaitzak herria zeharkatzen du, Oloroeko uhaitzaren ibaiadarra dena. Arrémoulit eta Artousteko lakuak ere Ossauko haran honetan kokatuta daude. Halaber, Midi d'Ossau (2.884 m) mendira iristeko abiapuntua da Laruns herria.
Kultura
Urriro, Hera deu hromatge de Laruntz azoka antolatzen dute bertako gaztak erakutsi eta saltzeko.
Metallica
Metallica heavy metal talde estatubatuarra da. Taldea 1981ean sortu zuten Los Angelesen James Hetfield abeslari eta gitarristak eta Lars Ulrich bateria jotzaileak, eta San Frantziskon izan du egoitza bere ibilbidearen zatirik handienean. Tempo azkarrek, instrumentuek eta taldearen agresibitate musikalak thrash metala sortu zuten lau banda handietako bat bihurtu zuten Megadeth, Anthrax eta Slayer taldeekin batera. Metallicaren egungo formazioa Hetfield eta Ulrich sortzaile eta konpositore nagusiek, Kirk Hammett gitarra-jotzaile nagusiak eta Robert Trujillo baxu-jotzaileak osatzen dute. Dave Mustaine gitarrista (Megadeth sortu zuen taldea utzi ondoren) eta Ron McGovney, Cliff Burton eta Jason Newsted baxu-jotzaileak taldeko kide ohiak dira.
Hasiera: Lehenengo harremanak
Metallicaren historia 1980an hasi zela konsideratzen da, Lars Ulrich danimarkar gaztea bere senidearekin Los Angelesera bizitzera joaten denean. Bere aita, Torben Ulrich, tenis jokalari profesionala zen, eta harengandik Heavy Metalarekiko grina jaso zuen, 70ko hamarkadan NWOBHMa Europan oso ezaguna zelako. Estatu Batuetara joan ziren tenisean jarduteko, baina Larsen nahia ez zen tenisa, musika baizik. 1981ean Recycler aldizkarian iragarki bat ipini zuen gitarra-jotzaile bat bilatzen zuela jarriz, zehazki NWOBHMko estiloko influentziak edukiko zituena: Diamond Head, Motörhead eta Iron Maiden.
Beste gazte batek, James Hetfield izenekoak, kamioien elkarte baten nagusi baten eta opera-abeslari baten semea, heziketa kristau zorrotz batean hezia zena, Larsen iragarkia erantzun zuen. Lehengo saioak egin zituzten, eta Hetfieldi Ulrich-ren bateria jotzeko modua gustatu zitzaionez, talde bat eratzea erabaki zuten. Loturaren giltza Larsek prest zuen abestia izan zen. Bere lagun batek, Brian Slagel, disketxe bat sortua zuenez, Metal Blade Records izenekoa, bilduma bat egingo zuela esan zion, Metal Massacre, eta bertan abestia sartzeko eskaini zion.
Taldearen izena Larsen lagun batek esan zion, Ron Quintanak, "Metalmania" eta "Metallica" izenen artean zalantzan baitzegoen. Larsi hainbeste gustatu zitzaion bigarrena, Metallica, berehala baztertu zutela "Metalmania".
Taldearen lehen osaera eta lehen abestiak
Ulrich Hetfieldek eta honen lagun batek, Ron McGovneyk, zuten lokalera joan zen. Ronen familiak diru eta jabego asko zituen. Hetfieldek McGovneyri taldean baxua jotzeko esan zion, eta gainera, jotzen irakatsi egin zion. Ron izan zen taldearen logotipoaren diseinatzailea. Asko kostatu zitzaien gitarra jotzaile bat aurkitzea, baina, azkenean, Lloyd Gran jamaikarra kontratatu zuten, zeinekin lehenengo demoa grabatu baitzuten, Hit The Lights, 1981ean. Lloydek ez zeukan pentsaturik taldean gehiegi egotea, eta azkenean Dave Mustaine sartu zen haren ordez. Lehenengo pausua Metal Massacre bildumarako abestia grabatzea izan zen. Jamesek beste talde batean, Leather Charm izenekoan, sortutako abestia izan zen, Hit The Lights. Bertsio hori, dena den, oso ezberdina zen estudioko albumean agertuko zenarekin alderatuta.
Metal Massacre albumerako abestia egin eta gero, haien lehen demo-albuma grabatzea erabaki zuten, "No Life 'til Leather" izenpean. Izena Motörhead taldearen album batetik hartu zuten, "No Sleep 'til Hammersmith" diskatik. 7 abesti izan zituen. Kontzertu asko eta gero, Larsek eta Jamesek Ron taldetik kanporatzea erabaki zuten. Momentu horretan Daverekin lehen arazoak agertu ziren, haren zakarkeria zela-eta, alkoholaren eta drogen eraginez. Metallicak zuen baxu-jotzaile berri baten beharraz ohartuta, Brian Slagelek Trauma taldekoa gomendatzen die. Hetfield eta Ulrich harrituta geratu ziren Cliff Burtonen trebetasuna ikustean, eta berehala esan zioten taldean sartzeko.
Kirk Hammett eta Kill'em All
Oraindik McGovney-rekin taldeak kontzertu bat eman zuen, eta demo batean grabatu zuen, Live Metal Up Your Ass. WhipLash abestia ere egin zuten. Kontzertua Exodus zuen telonero bezala, eta Kirk Hammet gitarra-jotzaileak, asko inpresionatu zituen Hetfield eta Ulrich. Gero McGovney-ek taldea utzi zuen, Cliff Burton-ekin Phantasm taldean sartzeko hitz egiten ari zirela ikustean.Garai berean, Cliff Burton, Trauma taldean arazoak izan zituenez, Metallica-ra pasatu zen. Taldean sartzeko baldintza bakarra guztiok San Francisco-ra joatea izan zen, eta horrela egin zuten, Hetfield-ek eta Ulrich-ek ere horra joan nahi zuten eta.
Kill 'em All
1983-an John Zazulak, managerra New York-era joatea eskatu zien kontzertu batzuk emateko eta, dena hondo bazihoan ,diska bat grabatzekoz. Eskaintza ontzat hartu eta gero apirilaren 1ean horra joan ziren, eta bere egotetxean Anthrax taldearekin adiskidetasun handia hartu zuten.
New York-era iritsi eta 10 egun eta gero, Mustaine-ren situazioa jasanezina zen. Hortaz, egun batean taldetik kanpo zegoela esateko goiz esnatu zuten. Itzulerako autobusean beste talde bat egitea erabaki zuen, Megadeth. Faktorerik erabakigarriena New York-era joatean eragin zuen istripua izan zen, mozkorturik gidatzeagatik. Taldekideek Zazula-ri Exodus-en gitarra-jotzaileari, Kirk Hammett, deitzea eskatu zioten. Hasieran Kirk-ek Zazula-ren deia broma bat zela pentsatu zuen, baina azkenean baietz ezan zuen. Hammett-ek, Joe Satriani-ren ikaslea, egun horretan bertan Exodus taldea utzi eta New York-era joan zen. Taldeari soinu melodikoagoa eman zion, baina ezin izan zen bigarren diskararte entzun, lehenengoa jadanik grabatuta bazegoen eta.
Hilabete bat entsaio eta gero, "Music America Studios"-era sartu ziren beren lehenengo albuma grabatzeko. Tracklisting-a No Life 'til Leather-ena berdina izan zen. "Whiplash" abestia agertu zen, Live Metal Up Your Ass-en agertua, eta Burton-ek kontzertuetan egin ohi zuene baxu soloa,"(Anesthesia) Pulling Teeth" deitua. Gainera,"The Mechanix"-en bertsio hobe bat ere sartuko zuten, riff berriak sartuz eta "The Four Horsemen" deituz.
Hiru aste eta gero, Metallica-ren lehenengo lana uztailean kalertau zuten Kill 'em All izenarekin. Izen hura (Guztiak hil) Cliff Burton-ek esandako esaldi bat da, berak nahi zuen izena ez zutelako jarri: Metal Up Your Ass (Metal-a ipurditik). Zazula-k ez zuenez diskografika iteresdunik aurkitu berak egin zuen diskografika, Megaforce Records. 17.000 diska saldu ziren lehenengo bi asteetan, eta, Kill 'em All Metallica-ren reputazioa zabaltzea eginarazi zuen, prentsak metal-aren korronte berri bat bezala ikusten hasi izan zuten.Gero, lan horren salmentak 300.000-arte iritsi ziren.
Ride The Lightning
Gira bat amaitzean, otsailaren 20-an Sweet Silence Studios-ean sartu ziren, Copenhague-n, beren bigarren albuma grabatzeko,baina diruaren gabezien ondorioz "demo"-ak sartu behar izan zituzten.
Damage Inc. Metallica-k egindako kontzertua, 1986an
Ride the Lightning, azkenean izan zuen izenarekin, taldearen soinuaren aldaketa bat izan zen. Balada bat ere sartu zuten, "Fade to Black". Hetfield-ek taldeak izan zuen lapurketan, urte horretako (1994ko) urtarrilaren 14-an gertatu zena, inspiratua idatzi zuen taldeak izan zuen lapurketan inspiratua. Jarraitzaileek taldea salduta zegoela esan zuten.
Kontzertu batzuk eta gero, Elektra Records enpresak John Zazula-ri taldea erosi zion.
Master of Puppets eta Cliff-en heriotza
Bi urte jira eta gero, Sweet Silence Studios-era iritsi ziren. Handik Master of Puppets sortu zen, Heavy Metal-aren diskarik goraipatuena. Bere abesti homonimoa taldearen hoberenatzat jotzen dute jarraitzaileek. Orain arte, diskak zazpi kopia baino gehiago saldu ditu, bere garaian fama gutxi izan arren.
1986-an Damage Inc. jira egin zuten John Marshall-ekin gitarra jotzen, James Hetfield-ek besoa apurtu zuelako skateboard istripu batean. Jira honetan, Hetfiel jadanik suspertua zegoelarik, autobusa Suediar errepideetan zihoan 6:15etan irailaren 27-an. Cliff Kirken ohean lotan zegoela (azken honek kartetan galdu zuelako) autobusa Ljunby herritik hurbil iraungi egin zen.Burton-en gorputz gainean erori zen, lehiotik atera zen eta birikiak zapalduta hil zen. Elkarrizketa batean, Hammett-ek hau esan zuen: "Ni izan ahal izan nintzen. Ikusi nuen azkena bi hanka odoletan lehiotik irteten izan ziren." Gidariaren arabera, autobusa irriztatu egin zuen errepidean zeuden izotz plakengatik.James-ek, haserretuta, gidaria jo zuen, ia hiltzen, baina bere lagunek gelditu zuten. Gero izotz plakak bilatu zituen, baina ez zuen ezer aurkitu. Cliff-en ehorzketan Orion abestia entzun zen.
Bere heriotza jiraren gelditzea eragin zuen, eta asko pentsatuz eta familiari galdetu eta gero , taldearekin jarraitu zuten.Horretarako, Jason Newsted elkartu zen eta jirarekin jarraitu zuten.
Garage Days Re-Revisited eta ...And Justice For All
1987an Garage Days Re-Revisited diska kaleratu zuten, bost abesti zituena, bere gogoko taldeen abestiak, izan ere. Izena Ulrich-en garajean grabatu zutelako da. Urte bat geroago disko berri bat egin zuten, ...And Justice for All izena zuena. Bere album ilunena da, konposizio oso konplexuak dituena. Aurrekoak baino melodikoagoa da, eta letrek gizarte-kritika, politika eta ekologiari erreferentzia egiten diote. One abestia nabarmentzen da, taldeko onena, eta historiako soloen zerrendan zazpigarren postua duena. Metallica-ren lehenengo bideoklipa abesti honena izan ezen. To Live Is To Die abestia ere agertzen da: instrumental bat da, Cliff-ek konposatutako zatiekin eta poema batekin. Lars-ek elkarrizketa batean honako hau esan zuen hari buruz: "Cliff-ek urte hauetan egin zituen zatiekin abesti bat egitea erabaki genuen, horrela hura ere diskoaren zati izango zen".
Gaur arte diskoak 8 milioi kopia baino gehiago saldu ditu.
Lan honi esker, Metallica Grammyetara izendatua izan zen, baina Jethro Tullen aurrean galdu zuten. 1992an, irabazi zutenean, Lars-ek talde honi eskertu zion lanik ez kaleratzeagatik.
The Black Album
Haien hurrengo lana, izenik gabekoa eta Bob Rock-ekin egina, Metallica-ren diskarik gorena da. Lehengo astean 500.000 kopia saldu zituzten AEB-n. Bakarrik herrialde honetan 14 milioi kopia salduta daude gaur arte. Diskaren izena eta portada, Hetfield-ek entzuleek bakarrik esanahiari baino ez begiratzea nahi zuelako da, eta ez sinbolismoari.
1993an taldeak Live Shit: Binge and Purgue box set-a egin zuten.
Load, Reload, Garage Inc. eta S&M
Diska homonimoa eta gero, bi diska egin zituzten, Load eta ReLoad, fan-en arabera "oso komertziala" zen musika baten bi diska zirenez, fan asko galdu zituzten, baina beste asko irabazi ere.
1998-an Garage Days Re-Revisited bezalako lan bat kaleratu zuten, Garage Inc., beren gogoko taldeetako abestiak zituen diska bikoitza.
St. Anger eta Some Kind of Monster
2001-ean Jason Newsted-ek taldea utzi zuen arazo pertsonalengatik. Casting asko egin eta 80 baxu jole ikusi eta gero, Robert Trujillo aukeratu zuten, Suicidal Tendencies, Black Label Society eta Ozzy Osbourne-rekin lan egin izan zuena.
Trujillo-ren sarreraren aurretik, St. Anger disko polemikoa kaleratu zuten, non Bob Rock-ek baxua jotzen zuen- 2004-an Some Kind of Monster dokumentala kaleratu zuten, non St. Anger egiteko izan zuten arazoak agertzen zuren (Jason-en irteera, James-en rehabilitazioa alkoholari zuen adikzioagatik ...).
Death Magnetic
2006an tour bat egin zuten, Escape From the Studio, non Master of Puppets diska guztia jo zuten, bere 20garren urteurrena zela eta. Tour honetan, bi abesti berri egin zituzten: New Song (Death is not the End) eta The Other New Song (Vultorous).
Metallica Death Magnetic grabatzen hasi zen 2007ko martxoaren 14-an. Diska hau Rick Rubin du produktore bezala, Bob Rock ordezkatuz, 15 urte zeramatzana. Diska 2008ko irailaren 12an kaleratua izan zen.
Gaur egun arte, taldea 100 milioi diska baino gehiago saldu ditu, eta izar bat dute Hollywood-eko famaren paseoan.
Hardwired... to Self-Destruct
2016ko abuztuaren 18 an, taldeak bere webgunean haien 10. albumaren berri eman zuten, Hardwired... to Self-Destruct, 2016ko azaroaren 18 an argitaratu zena, haien zigilu indepentearen bidez, Blackened Recordings.
San Nikolas baseliza (Tafalla)
San Nikolas baseliza Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Tafalla udalerrian kokatutako XI. mendeko kristiau baseliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.
Historia
1200 inguruan eraiki zen, Zistertarren eragina zuen estilo protogotiko baten arabera. Habearte bakarra du, burualde zuzena eta arku zorrotzeko bao batez irekia. Antzeko leihoek, hiru zenbakikoak, nabearen alboko hormak zulatzen dituzte. Estalki laua modernoa da. Atea Epistolaren aldetik irekitzen da, eta arku zorrotz bat da, kanpoaldeko moldura du, gurutzez apaindua, kapitel zistertar zakarrez errematatutako zutabeen gainean deskargatzen duena. Kanpoaldean, argi eta garbi ikusten da Erdi Aroko harresiak handitu egin zirela geroago. 1700 inguruan polikromatu gabe dagoen erretaula barroko txiki batek hartzen du burualdea.
Lée
Lée (okzitanieraz Lee) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Hiri senidetuak
Lée ondorengo hiriarekin senidetuta dago:
Dendrophidion boshelli
Dendrophidion boshelli Dendrophidion generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Çandarlıko golkoa
Çandarlıko golkoa (Çandarlı Körfezi), antzinatean Eleako golkoa (Ὲλαϊτικὸς κόλπος) deitua, Egeo itsasoko badia da, Çandarlı eta Foça hirien artean bere sarrera duena. Badiaren hegoaldean Aliağako petrolio-portua dago.
Eoliar polisak, eoliar dodekapolisen parte zirenak, golko honetan zeuden. Elea izan ezik, Pitane eta Mirina, ekialdean, eta Grinio eta Cime, hegoaldean, bere ertzetan zeuden.
Antzinako greziarren Kaikos ibaiak (egungo Bakırçay) Lidia, Misia eta Eolia zeharkatzen zituen golko honetan amaitu arte.
Springerville (Arizona)
Springerville Arizonako herri bat da. Apache konderrian kokatua dago. 2010ean 1,961 biztanle zituen, 30.3 kilometro koadrotan banatuta.
AS Roma
Associazione Sportiva Roma Erromako bi futbol talde nagusietako bat da. Serie A (Italiako liga) 3 aldiz irabazi du eta Italiako Kopa gehien dituena da, 9 hain zuzen ere. Europa mailan garaipen bakarra izan du, 1961eko Hirietako Ferien Kopa, baina 1984ean Europako Kopako finala jokatzera iritsi zen, Liverpool FC-rekin penaltietan galdu zuena. 2023 berriz ere jokatu du europako finala sevillaren aurka; penaltietan galdu zuen.
Sorrera
A.S. Roma 1927ko udan sortu zuen Alderdi Nazional Faxistako idazkaria zen Italo Foschik hiriburuko Roman FC, SS Alba-Audace eta Fortitudo-Pro Roma SGS taldeak batzean. Helburua Italia iparraldeko talde indartsuei aurre egingo zien Erromako taldea egitea zen. SS Laziok uko egin zion elkarketa honi. 1931ean bigarren egin zuen ligan baina hortik aurrera emaitza apalak izan zituen harik eta 1941-42ko liga eskuratu zuen arte.
60ko hamarkada
Bigarren Mundu Gerraren ondorengo urteetan ez zuen maila haundirik erakutsi. 1961ean sorpresa emanez Hirietako Ferien Kopa irabazi zuen finalean Birmingham City FC gaindituz. 1964ean Italiako Kopa irabazi zuen eta 1969an bigarrena.
80ko hamarkada
Berriz ere kopa garaipen batekin hasi zuen hamarkada eta 1991 artean beste lau lortu zituen. 1983an bigarren liga ere irabazi zuen Nils Liedholm suediarra entrenatzaile zuela. Bolada bikaina hartu zuen eta 1984ean Europako Kopako finala jokatu zuen Liverpool FC-ren aurka, eta 1-1 berdindu ostean penalti jaurtiketatak galdu zuen Erroman bertan jokatu zen finala.
XXI. mendea
Azken urteetan maila bikaina eman du eta 2013-14, 2014-15 eta 2016-17 denboraldietan Ligako bigarren postua eskuratu zuen beti ere Juventus FC-ren atzetik. 2017-18 denboraldian Txapeldunen Ligako finaerdietara sailkatu zen. 2022an estreinatu berria zen Conference League irabazi zuen finalean Feyenoord Rotterdam 1-0 garaituz. Hurrengo urtean UEFA Europa Leagueko finalera iritsi zen eta Sevillaren aurka penaltietan galdu zuen.
Uniformea
Sorreratik bertatik granate koloreko elastikoa, galtza zuriak eta galtzerdi beltzak erabili ditu. Aldaketa ohikoena galtzen kolorea izan da, elastikoaren olore berekoa edo beltza erabili baitu. 1968 eta 1973 urteen artean zuriz jokatu zuen.
2022/2023 Taldea
2022ko abuztuaren 8an eguneratua.
Fruitu
Fruitua eratzen da polinizatua izan den loretik. Itxura askotakoa izan daiteke: drupa, baia, leka, kapsula, akenioa...
Hemiramphus convexus
Hemiramphus convexus Hemiramphus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.
Fruitu
Hitza botanikan eta eguneroko hizkeran
Batzuetan, eguneroko hitz asko ez datoz guztiz bat termino botanikoarekin. Eguneroko hizkeran, fruitu bat (hegoaldean fruta ere esaten dena) landarearen atal gozo eta mamitsua da, eta barazkia ez hain gozoa edo mamitsua dena, sarri gazia jaten dena.
Adibidez, botanikoki fruituak direnak baina eguneroko hizkeran barazki diogunak, hauek dira: kuia eta kuiatxoa, alberjinia, piperra eta tomatea.
“Fruitu” hitzaz gain, euskaraz ere igali, alorta eta arnari izenak erabili dira.
Ezaugarriak
Obulutegiaren paretak garatu eta hazi-hasikinak ernaldu eta hazi bihurtzen direnean sortzen da fruitua. Lorearen petaloak, estiloa eta estigma lehortu egiten dira gehienetan. Fruituen oinarrizko sailkapenean, lorearen obulutegi bakarretik sortzen direnak fruitu bakunak dira; obulutegiaz gainera, lorearen beste zati batzuei esker sortzen direnak konposatuak dira; fruituak izan daitezke ale bakarrekoak (sagarra, adibidez), edo askotarikoak, sortetan bilduak (laranja).
Borcová
Borcová Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 2,09 km²ko azalera du eta 148 biztanle 2017ko datuen arabera.
Fruitu
Ezaugarriak
Perikarpoaren ezaugarrien arabera mamitsuak edo lehorrak izan daitezke. Mamitsuetan hiru atal bereizten dira: azala edo epikarpoa (kanpoaldeko atala), mamia edo mesokarpoa (tartekoa) eta bihotza edo endokarpoa. Azken hau, aranarena eta muxikarena esaterako, hezur gogor bat izaten da. Fruitu lehorrak, berriz, zabalkorrak edo zabalgaitzak izaten dira. Ilarra, esaterako, zabalkorra da eta hazia ateratzen uzten du. Hurra, intxaurra edo arroza, berriz, zabalgaitzak dira.
Borcová
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1302. urtekoa da.
Fruitu
Botanikan
Botanikoki, hauek dira fruitu motak:
Sukaldaritzan eta gozogintzan fruitu ohikoenak
Hona hemen fruitu batzuk, sukaldaritzan erabiliak:
Fruituen aurkezpen komertziala
Fruitu freskoak: Haragidunak eta urtsuak momentuan jateko prest daudenak.
Fruitu lehortuak: Eguzkiaren bitartez edo modu mekanikoen bitartez, lehortuak izan diren fruituak.
Fruitu izoztuak: Ongi garbituak eta poltsetan saltzen diren fruituak, bai osorik edo pure eginak.
Fruitu ontziratua: Normalean fruitu freskoa almibarretan egosi eta ontziratu ondoren esterilizatzen direnak.
Fruitu freskoen nutrizio ezaugarriak.
Fruitu motaren eta honen heldutasunaren arabera nutrizio ezaugarriak asko aldatzen badira ere, orokorrean, fruituak gehien duena ur kantitatea izaten da, bere pisuaren %80tik %93 (meloi eta angurria) bitarte. Karbohidrato eta azukreetan ere aberatsak izaten dira ( %5 eta 18 bitartean). Bitaminetan berriz C bitamina aipatuko genuke, baita A eta B taldekoak ere, udakoak eta kolore biziena dutenak aberatsenak. Gatz mineraletan potasioa eta magnesioa aukeratuko genuke. Mantenugaia ez izan arren, fruituetan ezin aipatu gabe utzi zuntza: %5 arte izatera irits daiteke eta gure hesteetarako bikaina. Zuntzean ere oso aberatsa dugu.
Fruituaren kontserbazioa
10ºC inguruko tenperaturan kontserbatuko ditugu. Beti ontzi itxi batean sarturik. Jan aurretik, zuritu behar direnak garbitu egin beharko ditugu eta azala ere jaten den kasuetan desinfektatu egin beharko da.
Fruitu nagusien urtaroak
Udaberria: Sagarra, udarea, laranja, platanoa, marrubia, mugurdia, andere-mahatsa, gerezia.
Udara: Platanoa, marrubia, mugurdia, andere-mahatsa, gerezia, mangoa, arana, meloia, sandia, muxika, abrikota, mahatsa.
Udazkena: Mahatsa, pikua, irasagarra, masustak, klementinak, mandarinak, sagarrak, udareak.
Negua: Mandarina, sagarra, udarea, laranja.
Gordinik bere horretan.
Garaikoa eta naturalki heldutakoa da fruta jateko modurik egokiena. Azala eta guzti gordinik jango den fruitua ondo garbitu behar dugu eta zerbitzatu beharko bagenu, arautegiak dio desinfektatu egin beharko genukeela.
Gordinik zukuak eginda.
Fruitu batekin edo ugarirekin, zuku bikainak presta daitezke, bere horretan jateko edo gozogintza eta saltsa desberdinak bustitzeko balioko duena.
Egosita pure eginda eta haragi plateren hornigai moduan.
Fruitu purea egiteko zatitu ondoren, sutan edo mikrouhinean egosi, azukrearekin edo gabe. Ongi egosita eta lehortuta daudenean, birrindu, eta pure bat lortu. Labean berriz sagarra osorik ur pittin batekin erre daiteke, behin egosirik, azala eta bihotza erretiratu eta sardexka batekin desegingo dugu, kasu honetan ere pure bat lortuz. Bereziki ehiza edo haragien lagungarri moduan erabiltzen da. Sagar purea, mertxika purea, aran purea....
Saltsa desberdinen hornigai moduan.
Fruitu zatituak, ehiza, behiki eta txerriki haragi  gisatuen eta erregosien saltsan  hornigai moduan erabiltzen dira. Anana, mertxika, aranak, mahatsak, fruitu lehorrak.
Egosita azukre ugarirekin edo gabe gozogintzako prestaketetarako
Gozogintzan fruitua azukre ugarirekin egosten badugu, marmelada edo konfitura egingo dugu, bere horretan erabiltzeko edo beste prestaketa batzuen aurre lana izan daiteke, pastel batzuen estalkia ere, izozkiak eta sorbeteak...
Azukreztatutako fruituak gozogintzako prestaketa erabiltzeko.
Fruitu zatituak, almibarrean egosi eta lehorturik fruitu azukreztatuak lortuko ditugu, eta horiek ondoen gozogintzako prestaketa ugaritan erabil litezke. Esaterako, errege opilean gainetik jartzeko, cakeak egiteko....
Mesopristes argenteus
Mesopristes argenteus Mesopristes generoko animalia da. Arrainen barruko Terapontidae familian sailkatzen da.
Frondella HM
edota Mendebaldeko Frondella, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.001 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
1906an Louis Robach mendizaleak lehenbizikoz igo zuen.
Burdin hesi (elizakoa)
Elizako burdin hesia eliza baten barruko espazioak bereizten dituen egitura bertikala da, tradizio katolikoan erabilia batik bat.
Iruñeko katedralekoak
Elizako arkitekturaren elementu honen adibideak badaude Euskal Herrian, baina bereziki nabarmentzekoak dira Iruñeko Katedralean ikus daitezkeenak. Bi burdin sare handi eta baliotsu kontserbatzen dira, presbiterioa ixten duena bata eta Eukaristiaren kapera ixten duena. Antzina, kapera guztiak hesi gotiko soilez itxita zeuden, baina XIX. mendearen hasieran ezabatu zirenak eta balaustrada txikiekin ordeztu zire. Pieza zaharrak Iruñeko Udalari saldu zitzaizkion 1806an, eta honek bere burdina berrerabili zuen gaur egun San Lorentzo elizan dagoen San Ferminen kapera kanpoaldera ixten duten burdin hesiak sortzeko.
Presbiterioaren aurrealdea ixten duen burdin hesia gotikoa da. 1517an amaitua eta Gilen Ervenantekoak egina, eta garai hartako burdin sare gotikoen "erregina" bezala ezagutua. Goikaldea, orratz eta arku konopialez osatuta dago, gurutzatuak eta lorez errematatuak, euren artean eskultura multzoak tartekatuz.
Beste burdin sare garrantzitsu bat, antzinakoa denez, klaustroan kontserbatzen dena da, ikuztegiaren bi barnealdeak itxiz. Bere tipologiagatik, burdin hesi erromanikoen eskemari erantzuten dio, aurreko katedralaren zati izan daitekeelarik. Kondairak eta burdin hesiaren gainean dagoen plaka batek diotenez, Antso Azkarrak Navas de Tolosako guduan 1212an moztutako kateetako burdinarekin egin omen zen, Nafarroako armarrian irudikatzen diren kateekin alegia.
Berdantza hauskara
Berdantza hauskara (Emberiza caesia) Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Fogoita-(Y)
Fogoita-(Y) mineral bat da eta rinkite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Fogoita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Trimma unisquamis
Trimma unisquamis Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Basauriko espetxea
Basauriko espetxea Bizkaiko izen bereko herrian dagoen espetxea da. 1964. urtean eraiki egin zuten eta 115 ziega ditu gaur egun. Bertan 385 preso daudenez, masifikatuta dago.