cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fordlândia
Lehen urteak
Plantazioko arduradunak dimisioa aurkeztu ostean, Oxholm kapitaina bilakatu zen arduradun, prezio handiekin erraz engainatzen zen gizon bat. Bi urtetan, hiru arduradun ezberdin izan zituen plantazioak eta 1929an landareen %95 hilzorian zegoen. Honela, Brasilgo autoritateek babesa kendu zioten proiektuari. Lehen langile horien artean ere, ez zegoen Amazonian eraikitzeko ezagutza zuen inor ere: eltxoek, euliek eta malariak arazo ugari sortu zituzten. Urte horretan bertan 1929ko kraxa izan zen, kotxeen salmenta izugarri kolpatu zuen gertakaria, Detroiteko ekonomia hondoratuz. Henry Forden kapital gehiena ez zegoen burtsan, baina kontsumoaren beherakadari ezin zion ondo aurre egin hurrengo bi urteetan.
Amerikarren iritsierak shock kulturala eragin zuen bertakoentzat. Oso ohitura ezberdinak zituzten eta itxuraz ere ezberdinak ziren. Hala gogoratzen zuten garaian ume bat zen Eymar Franco agronomoak bere memoriatan :
Tenperatura baxuagoa denean, latexa zuhaitzaren behealdean kontzentratzen da, egunez tenperatura igotzean latexa zuhaitz osoan zehar hedatzen baita, kolpekatzea ez hain eraginkorra izatea eraginez. Hori dela eta, kautxuzko biltzaile baten ohiko bidaia goiz hasten zen goizean, goizeko 5ak aldera, eta eguerdian amaitzen zen. Landaketa eremutan banatu zen, eta langile bakoitza eremu desberdin batera esleitu zen, langileek zuhaitz berberak elkarren segidan jo ez zitzaten.
Herriak, gerenteek ezarritako arau zorrotz batzuk zituen. Edari alkoholdunak, kanpotik etorritako emakumeak, tabakoa eta futbola debekatuta zeuden hirian, baita langileen etxeetan ere. Langile bakoitzari ohe bat esleitzen zitzaion ezkongabea bazen edo etxe bat familia baldin bazuen. Inspektoreak etxez etxe ibiltzen ziren etxeak nola antolatuta zeuden ikusteko eta arau horiek betearazteko. Langileek debeku hauek hiriko jurisdikziotik kanpo amarratutako merkataritza-ontzietarantz arraunean joanez puskatzen zituzten, sarritan kontrabandoko salgaiak frutetan ezkutatuz, angurrietan kasu. 8 kilometrotara ibaian gora kokagune txiki bat ezarri zen "Inozentziaren Uhartean" (beste iturri baten arabera, "Fantasien Uhartea" ), taberna, gaueko klub eta putetxeekin.
Lurra menditsua, harritsua eta antzua zen. Forden gerenteetako inork ez zuen nekazaritza tropikalari buruzko beharrezko ezagutzarik. Basa-egoeran, kautxuaren zuhaitzak elkarrengandik bereizita hazten dira, izurrite eta gaixotasunen aurkako babes-mekanismo gisa, eta, askotan, beste espezie batzuetako zuhaitz handiagoetatik gertu hazten dira, babes handiagoa izateko. Fordlândian, ordea, zuhaitzak oso elkarrekin landatu ziren landaketetan, zuhaitzak izurriteek erraz kolpatzeko moduan.
Langileen egoera
Fordlândian langileek Brasilgo beste hainbat lekutan baino baldintza hobeak jasotzen zituzten, eta fordismoaren baldintza paternalistak ere bizi zituzten. Langileek ohiko soldataren bikoitza jasotzen zuten (33-66 xentimo artean), janaria prezio mugatuetan eros zezaketen eta bertan jaiotzen ziren umeentzat esne pasteurizatua doakoa zen. Henry Fordek berak 1928an honela azaldu zuen brasildarrak kontratatzeko ideia :
Hala ere, landaketetako langileek janari ezezagunak jasotzen zituzten, hala nola hanburgesak eta latatan kontserbatutako janaria, eta amerikar estiloko etxebizitzetan bizitzera behartzen zituzten. Gehienek ez zuten gogoko nola tratatzen zituzten –identifikazio-txartelak eramateko eta eguerdira arte eguzki tropikalaren pean lan egiteko eskatzen zitzaien–, eta askotan uko egiten zioten lan egiteari. Fordek fitxatzeko erlojua ezarri nahi zuen bere fabrika guztietan; Detroiten langile askok ez zuten erabiltzen, baina Amazonian bortizki erantzuten zuten, eurak ohituta baitzeuden goizean goiz eta iluntzean lan egitera, eguneko ordurik beroenak siestarako utziz. Amerikar bizimodua ez zen mugatzen fabrikazio modura eta janarira: asteburuetan amerikar kulturako jaialdietara joan behar zuten langileek, ingelesezko dantza eta poesia errezitaldiekin eta estatubatuar jaiak ospatu behar zituzten.
Langile brasildarrak ez zituzten ondo tratatzen, edo gutxienez ez zuten elkar ulertzen. Gainera, bertara joandako AEBko langileen emazteek zerbitzariak zituzten eta ez zuten egiteko handirik. Honela, portugesa ikasi ez eta euren zerbitzariei ingelesez ematen zizkieten aginduak. Umeek, ordea, portugesa ikasi eta bertakoekin jokatzen zuten. Langileak ez ziren, oro har, sindikatu, baina 1930ko hamarkadan hasi ziren Kontziliazio Batzorde bat osatzen, euren aldarrikapenak zuzenean Brasilgo autoritateekin lantzeko. Batzorde horrek arrazoia eman ohi zien langileei, eta horregatik Fordek aldarrikatzen zuen Nekazaritza Ministerioak arbitratu behar zuela (bere aldekoa zena) eta ez Industria Ministerioak, plantazioak industria ez zirela argudiatuz.
Langileen matxinada
1930ko abenduaren 22an bertako langileak kafetegi-sistemaz nekatu (langileen bazkari denbora murrizteko Forden sistema) eta matxinatu ziren. Langileek espero zuten mahaian eseri eta janaria zerbitzatzea, baina Forden sisteman self-servicea zegoen, langileentzat onartezina. Gertakariari ingelesez "Breaking Pans" izena eman zioten, portugesez "Quebra-Panelas". Matxinoek telegrafoaren kableak moztu zituzten, armak lapurtu zituzten eta gerenteak eta herriko sukaldaria ere uxatu zituzten egun batzuetan oihanean, Tapajós ibaiaren beste aldera edo barkuan erdira.
Matxinadaren hirugarren egunean Brasilgo armada iritsi eta matxinada amaitu zen, dagoeneko egoera lasai baitzegoen. Ez zen hildakorik egon, baina instalazio asko kaltetu ziren, makinariaren parte bat errekara bota zuten eta, hortik aurrera, langileen eta AEBko arduradunen arteko harremana asko okertu zen. Langileei emango zitzaien janari motari buruzko akordioak lortu ziren, hala ere.
Fordek Archibald Johnston arduradun berria bidali zuen egoera kontrolatzera. Honek amerikarrentzat instalazio berriak egin zituen (18 zuloko golf zelaia, klub sozial bat eta tenis pistak) eta brasildarrentzat "jarduera zibilizatorio" berriak proposatu zituen (amerikar dantzak edo Yellowstoneri buruzko dokumentalak ikustea).
Kalitate-arazoak
Landare berriak jartzeko arazoak izan zituzten, alde batetik hazien inguruan gatazka egon zelako (Auzitegi Goreneraino iritsi zena) eta, bestetik, ez zekitelako ondo nola landatu eta hazi zuhaitzak. Fordek amesten zuen nekazaritza eta industria-lana batuko zuen proiektu batekin, baina hori ezinezkoa zen Fordlândiako egoeran. Egurra esportatzen ere hasi ziren, basoa soildu ostean, baina konturatu ziren egur mota batzuk esportatzea ilegala zela eta egur bakoitza bereizteko lana oso zaila zela. Lurzorua ez zen ona, eta eremuaren aukeraketa ere ez; hala ere, bertan egin zen lehen aipatu den 125.000$ eraman zituzten bitartekariek lurralde hau zutelako eskuragarri.
Berriro ereiteko saiakerek porrot egin zuten, zuhaitzak nahi baino geldoago hazten zirelako eta, gainera, lortzen zen latexaren kalitatea ez zelako ona. Leptofarca hevea zomorroak eta Dothidella nisi  zein Microcyclus ulei onddoek batera kolpatu zuten plantazioa, hostogabetze handiarekin. Beldarrek zuhaitzak jaten zituzten, baina Atta generoko inurriek beldarrak jan zituzten eta, ondoren, zuhaitzekin hasi ziren. Rigidoporus microporus onddoak sustraiak gaixotu zituen. Oihanpeak landareei ura kentzen zienez beste landare batzuk erein ziren, baina horiek lehortzean suteak hasi ziren. Bertan, lurra manetntzea laguntzeko, landatu ziren generoetako batzuk Calopogonium, Centrosema eta Pueraria ziren. Gainera, euria egiten zuenean, lurrak ez zuen ondo drenatzen, eta goiko sedimentuak eramatea gain, beheko lurrak kaltetzen zituen.
Honela deskribatu zuen egoera Indian Rubber Journal egunkariak
Egoera horretan, 1933an nezakal-ingeniari bat kontratatzea erabaki zuten, James Weir, lehenago Goodyearrentzat Sumatran lan egin zuena. Honek, Asiako landareekin berriro hastea proposatu zuen, Indonesiako landare klonik onenekin.
3357 Tolstikov
3357 Tolstikov asteroide baten izena da. martxoaren 21ean aurkitu zuen A. Mrkos-ek Kleť Behatokitik.
Fordlândia
Fordlândiatik Belterrara
AEBtan argi zuten askok proiektua gainbeheran zegoela, eta egiten zen inbertsioa berreskuratzea zaila izango zela. Hala ere, diskurtso zibilizatorioa garatu zen: Fordlândia ez zen soilik misio ekonomiko bat, misiolarien lan bat ere bazen, Amazoniara Mendebaldeko zibilizazioa eramateko.
1940ean Belterrak 7.000 biztanle zituen, horietatik 2.000 Forden langile (261 emakume eta 60 ume barne), 844 etxe eta 950 gizon sartzeko moduko pabiloia. 1941ean 3.651.000 zuhaitz zeuden landatuta Fordlândian eta Belterran.
Langileak kontratatzeko arazoak
Amazoniako biztanleria dentsitatea oso baxua da eta, horregatik, oso zaila zen langile kualifikatu nahiko lortzea inguruan. Fordek Barbadosetik ekarri zituen hainbat langile, denak arraza beltzekoak. Zaila egin zitzaien ingurura moldatzea eta, gainera, beste langileak atzerritarren kontratazioaren aurka zeuden, beste langile matxinada bat eragin zuena. Enpresak Brasilgo ipar-ekialdean kontratazioak egitea pentsatu zuen, baina hauek nahiago zuten Brasil hegoaldeko estatuetara migratzea Amazoniara baino. 1930ko hamarkadaren amaieran Portugaldik langileak ekartzea ere bururatu zitzaien, baina Bigarren Mundu Gerraren hasierak plan hori guztiz zapuztu zuen.
Baina Bigarren Mundu Gerrak Brasilgo kautxuaren gorakada ekarri zuen, Asiako kautxua ziurtatu ezin zela ikusita. Getúlio Vargasek AEBren laguntza ekonomikoa eskatu zuen, eta elkarrekin Amazonia garatzeko plan bat egitea nahi zuten. Ford konpainiak espero zuen interes horrekin Brasilek enpresaren alde egitea langileen baldintzetan zuten gatazketan. Baina Brasilen eta AEBren artean ez zen akordiorik egon, arrazoi geopolitikoak tarteko, eta Fordek plantazio berririk ez zuen egin, horrek etorkizunean Aliatuentzat lehengaiak eman zitzakeela pentsatuz.
Forden azken urteak
1942an Ford Companyk Ford River Rouge Complexen zegoen pneumatiko fabrika Sobietar Batasunari saldu zion, kautxuan interesa galduz. Urte horretan 750 tona latex atera zituzten Fordlândia eta Belterratik, behar zituzten 38.000 tonatik oso urrun. 1943an Estatu Batuek kautxu sintetikoa garatu zuten eta, urte berean, inoizko beldar eta inurri izurririk handiena izan zuen Belterrako plantazioak. 1945an 250.000$en truke saldu zioten Brasilgo gobernuari, langileei zor zieten dirua, etekin gutxi eman zuten 9.000.000$ inbertitu eta gero , gaur egungo 200 milioi dolar inguru.
Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Ingalaterrak eta AEBk jada ez zuten lehiarik kautxu monopolioarengatik eta, gaiera, kautxu sintetikoa asko zabaldu zen. Ford enpresak ere ahal azaldu zuen prentsa-ohar batean :
3357 Tolstikov
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 FT izena zeraman. Ondoren Tolstikov omentzeko izena eman zitzaion.
Fordlândia
Nekazaritza Ministerioaren esku
1950eko hamarkadaren eta 1970eko hamarkadaren amaieraren artean, lurren gaineko eskubideak itzuli ondoren, Brasilgo Gobernuak, Nekazaritza Ministerioaren bidez, zenbait instalazio jarri zituen eremu horretan. Lehen Fordeko kautxuzko biltzaileenak ziren etxeak Ministerioko langileen familiei eman zitzaizkien, eta haien ondorengoek oraindik betetzen dituzte.
3357 Tolstikov
Orbitaren ezaugarriak
3357 Tolstikov asteroidearen orbitak batezbeste 2,257 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,982 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,531 distantziara. Eszentrikotasuna 0,122 da, eta makurdura orbitala 5,74ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.7 da.
Fordlândia
Nekazaritza Ministerioaren esku
Proiektu honek ere gutxi iraun zuen eta hiria ia erabat abandonatuta utzi zuen bere amaierara iritsi zenean. Belterran, bere aldetik, kautxu produkzioak jarraitu du baina maila komertzialetik oso urrun.
Gaur egungo berpizkundea
Hiriak 90 biztanle inguru izan zituen 2000ko hamarkadaren bigarren erdira arte. Zonaldean ez zen oinarrizko zerbitzurik eskaintzen, eta laguntza medikoa itsasontziz bakarrik iristen zen tarte luzeetan. Hori aldatu egin zen bizitzeko leku baten bila zebilen jendeak hirira itzultzea erabaki zuenean, sarritan etxeetan sinpleki sartuz, okupa gisa. Hiria, orain Aveiroko barrutia da, ia 2.000 pertsonen bizilekua da 2017tik aurrera. Brasilgo gobernua bertan latexko eskularruak eta kondoiak egiteko proiektuak egin zituen, eta lurzoruan orain elikagai ugari sortzen dira.
Santarémetik itsasontzian bisitatzeko aukera dago, eta turista batzuk iristen dira, nahiz eta azpiegitura handirik ez dagoen. Itaitubatik ere autobusak joaten dira bertaraino.
Eraikinak
Jatorrizko eraikin gehienek zutik diraute, ospitalea izan ezik, materialen bila guztiz zebiltzan pertsonek guztiz desegin zutena. Hiriaren eraikuntza AEBko patroiak jarraituz eraiki zen. Kaleek Hillside edo Riverside bezalako izenak zituzten, bi igerileku zeuden, ur edangarria eta sua itzaltzeko suhiltzaileen ur-iturriak kaleetan. Moztu gabeko oihan zati batzuekin "parke naturalak" eratu zituzten eta bederatzi zuloko golf zelai bat ere bazegoen.
Ur-biltegia
Fordlândiaren ikurtzat hartua, 50 metroko altuera duen ur dorrea biltegi nagusien ondoan dago. Hiriko eraikin gehienak bezala, Michiganen eraiki zen, eta Fordlândiara merkatal itsasontzi batek ekarri zuen. Ur-dorreak, ura tratatzeko instalazioak eta jatorrizko hodi guztiek funtzionatzen jarraitzen dute.
Ospitalea
Ospitalea bere horretan zegoen 2000. urtearen amaierara arte, baliozko objektuak bilatzen zituen jendeak erabat desegin eta edukia kendu zuenean.
Desegin aurretik, hainbat eztabaida izan ziren ospitaleko X izpien makinen inguruan. Tokiko telebista kate batek jakinarazi zuenez, material erradioaktiboa zuten kutxa batzuk utzi zituzten markatuta. Honek, inguruko herri eta hirietako biztanleen artean kutsadura beldurra sortu zuen, eta jendeak sarri aipatu zuen Goiâniako istripua, agintariek, protesta baten ondoren, materialak erretiratzea eragin zuena.
Lantegia
Hiriko lantegia hiru solairuko biltegi bat zen, hirian lan egiten zuten makinentzako piezak egiten zituena. Oraindik zutik dago eta jatorrizko taldearen zatirik handiena hartzen du. Orain, Forden garaiko tramankulu gehienak gordetzen diren biltegi bezala erabiltzen da. Ospitaleko oheak, ekipamendua, berunezko hilkutxa bat eta X izpien makina baten zatiak biltegiratzen dira biltegi honetan.
American Village
Amerikar Herriko sei etxeek oraindik bazituzten beren altzari originalak, sukaldeko tresneria eta baita atzean utzitako arropak ere, hiria hutsik geratu zenean. Bertakoek etxeak erreklamatu zituzten eta artikulu gehienak saldu edo oroigarri gisa eraman zituzten. Etxeetako bat sute batean galdu zen.
Poplar Grove (Illinois)
Poplar Grove  Illinoiseko herri bat da. Boone konderrian kokatua dago. 2010ean 5,023 biztanle zituen, 20.79 kilometro koadrotan banatuta.
Les Rives
Biztanleria
2007an Les Rives udalerrian erroldatutako biztanleak 125 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 101 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 81 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (28 gizon eta 26 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Rives udalerrian 53 unitate fiskal zeuden, 114 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.308 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Les Rives udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.554 hektarea erabiltzen.
Omar urakana (2008)
Omar urakana 2008ko 14. ekaitza eta zazpigarren urakana izan zen.
Les Rives
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Épertully
Épertully Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Épertully udalerrian erroldatutako biztanleak 57 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Ballingarry (Limerick konderria)
Ballingarry (irlanderaz Baile an Gharraí, Lorategien Herria esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderrian dagoen udalerria da. Rathkeale eta Kilmallock udalerrien artean dago, R518 errepidean.
Épertully
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (16 gizon eta 9 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sabaillan
Sabaillan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sabaillan udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 63 lanean zeuden (36 gizon eta 27 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sabaillan udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 153 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.683 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 jatetxe.
La Pintana
La Pintana Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 201.178 biztanle zituen.
Sabaillan
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sabaillan udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 884 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Castel Madama
Castel Madama Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castel Madamak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 5563
NGC 5563 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Silvana Mangano
Silvana Mangano (Erroma, 1930eko apirilaren 21a - Madril, 1989ko abenduaren 16a) aktore italiarra izan zen. Edertasun-lehiaketa nagusietako garaile izanik ere, pertsonaia ilunak jokatu zituen zineman De Santis zuzendariak Riso amaro (1949) filmeko protagonista izateko aukeratu zuen arte. Geroztik, filmografia labur bikaina osatu du Italiako zinemagile nagusiekin. L. Visconti zinemagilearekin lan egin zuen: Morte a Venezia (1971), Ludwig (1972) eta abar. Pasolinirekin ere egin zituen zenbait lan, Teorema (1968) filma besteak beste.
3358 Anikushin
3358 Anikushin asteroide baten izena da. irailaren 1ean aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 RX izena zeraman. Ondoren Anikushin omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3358 Anikushin asteroidearen orbitak batezbeste 2,468 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 0,628 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 4,308 distantziara. Eszentrikotasuna 0,746 da, eta makurdura orbitala 21,15ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 15.9 da.
Syracuse (Ohio)
Syracuse Ohioko herri bat da. Meigs konderrian kokatua dago. 2010ean 826 biztanle zituen, 2.4 kilometro koadrotan banatuta.
Jack Cleary
Jack Cleary (1995eko abuztuaren 8a) australiar arraunlaria da. Tokion, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, brontzezko domina lortuz skull laukoitza proban Caleb Antill, Cameron Girdlestone eta Luke Letcherrekin batera.
Coleodactylus meridionalis
Coleodactylus meridionalis Coleodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Rouville (Oise)
Rouville Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rouville udalerrian erroldatutako biztanleak 294 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 107 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 95 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 192 ziren, horien artean 147 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 147 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (78 gizon eta 59 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rouville udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 297 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.809 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Port Barrington (Illinois)
Port Barrington  Illinoiseko herri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 1,517 biztanle zituen, 2.98 kilometro koadrotan banatuta.
Liepaja Barrutia
Liepāja Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Liepāja da.
1954ko Frantziako Tourra
1954ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 41. edizioa izan zen. 1954ko uztailak 8 eta abuztuak 1 artean ospatu zen. 4.669 kilometroko ibilbidea egin zen 23 etapatan banatuta, horietatik bi, laugarrena eta hogeita batgarrena, bi sektoretan banatuta egon zirelarik.
110 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 11 talderen artean banatuta. Horietatik 69 izan ziren proba amaitu zutenak, eta talde bakar batek ere ez zuen proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu.
Garaileak, bigarren aldiz jarraian Louison Bobet izan zena, proba batez beste 33,229 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Parte-hartzaileak
A : Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Abandonatu egin zuen ; NP : Ez zuen etapa hasi.
Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago.
Orlovita
Orlovita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Orlovita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Castelnuovo di Porto
Castelnuovo di Porto Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castelnuovo di Portok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Linbazi Barrutia
Limbaži Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Limbaži da.
Ballylanders
Ballylanders (irlanderaz Baile an Londraigh) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerria da. Mitchelstown udalerria eta Limerick hiria elkarlotzen dituen R513 errepidean dago, batetik 14 kilometrora eta bestetik 44 kilometrora. Ballylanders GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.
La Côte
La Côte Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Côte udalerrian erroldatutako biztanleak 501 ziren. Familiak 216 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 248 etxebizitza zeuden, 219 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 235 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 219 etxebizitza nagusietatik 162 bere jabearen bizilekua ziren, 51 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 128 etxek bost zituzten. 180 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 314 ziren, horien artean 236 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 236 pertsona aktiboetatik 222 lanean zeuden (124 gizon eta 98 emakume) eta 14 langabezian zeuden (2 gizon eta 12 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Côte udalerrian 229 unitate fiskal zeuden, 516 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.233 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean La Côte udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Lola Blasco
María Dolores Blasco Mena, Lola Blasco izenaz ezagunagoa (Alacant, 1983ko urtarrilaren 1a) antzerkigile, aktore eta eszenako zuzendaria da, eta Literatura Dramatikoko Sari Nazionala jaso zuen 2016. urtean, Siglo mío, bestia mía lanarengatik.
La Côte
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lola Blasco
Hastapenak
Interpretazio-ikasketak Cristina Rota eskolan hasi zituen, eta, ondoren, Jorge Einesen estudioan, Arte Dramatikoko Errege Eskola Nagusian sartu zen 2005ean, Dramaturgiako karrera egiteko. 2009an, Buero Vallejo nazioarteko saria jaso zuen, Pieza paisaje en un prólogo y un acto lanagatik, hitzaurre eta ekitaldi batean. Hiroshima hiria bonbardatzea eta Günter Anders filosofoaren pentsamendua ditu ardatz tragedia garaikide horrek.
Urte horretan bertan, Abiosis antzerki-konpainia sortu zuen, eta haren lehen ikuskizunak zuzendu zituen, aktore gisa parte hartzeaz gain. Aldi berean, Madrilgo Carlos III.a Unibertsitatean Humanitateen maisutza ikasten hasi zen, eta 2011. urtean amaitu zuen. Espediente akademiko onenaren saria eta Espainiako dramaturgia garaikidean egindako aitorpenari buruz egindako lanaren sari berezia jaso zituen. Harrezkero, bere karrera sortzailea eta Giza Zientzien Departamentuko irakaskuntza uztartzen ditu: Filosofia, Hizkuntza eta Literatura. Dozena bat antzerki lan argitaratu ditu, baita ikerketa eta iritzi artikuluak ere. Konpromiso politikoa, galdera handiekiko kezka eta hizkuntza berriak gaur egungo eszenan sartzea (ikus-entzunezko eta musikako elementuak, antzinako musika edo oratoriotik hasi eta Spoken word-eraino) izan dira antzerkiaren ezaugarri nagusiak. Azken urteotan, fabula politikoaren generoari atxiki dakizkioke haren lanak.
Bertsioak eta gidoiak
Azken urteotan, Lola Blascok Hard Candyren (Centro Dramático Nacional, 2015, Julián Fuentes Retaren zuzendaritzapean) eta La señorita Elseren (Sexta Derecha, 2015, José Luis Saizen zuzendaritzapean) bertsioak sinatu ditu. Milgram Proiektuaren gidoia ere idatzi du (izen bereko testu dramatikotik abiatuta), eta Todos somos de Marte, Miguel Bardem zinema-zuzendariak eskatuta.
Aktore
Autore eta zuzendari izateaz gain, Lola Blasco aktorea ere bada. Hainbat rol interpretatu ditu antzerkian, bere konpainiaren barruan eta kanpoan.
Bekak, sariak eta aintzatespenak
2016. urtean Literatura Dramatikoko Sari Nazionala jaso zuen: Siglo mío, bestia mía lanagatik Bere beste antzerki proiektu askok hainbat beka eta sari jaso dituzte, Buero Vallejo Pieza paisaje en un prólogo y un acto 2009an. 2011etik 2014ra bitartean, Cuarta Pared aretoak Antzerki Garaikideko Gunean (ETC) emandako bekak nabarmentzen dira, ondorengo proiektu hauetarako: Los hijos de las nubes, En defensa de un teatro político-revolucionario eta Del yo al nosotros. Era berean, Milgram proiektua Zentro Dramatiko Nazionalaren Escritos en la Escena izeneko programari esker idatzi zuen. Lola Blasco izan zen 2012. urtean antzerki publikoaren barruan proiektu garrantzitsu hau abian jartzeko aukeratu zen lehena. Gaur egungo Dramaturgiak bekaren irabazleetako bat ere izan zen, INAEMek sustatutako beka, eta haren bidez idatzi zuen bere azken testuetako bat, Siglo mío, bestia mía, 2014. urtean. 2016 honetan bertan, SGAEren beka programaren barruan, beste eskritura proiektu bat garatzeko saria jaso zuen.
Briquenay
Briquenay Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Briquenay udalerrian erroldatutako biztanleak 127 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Scary Movie
Scary Movie (Beldurrezko Filma), 2000ko Keenen Ivory Wayans estatubatuar aktore eta zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film komikoa da. Jon Abrahams, Carmen Electra, Shannon Elizabeth, Anna Faris, Kurt Fuller, Regina Hall, Lochlyn Munro, Cheri Oteri, Dave Sheridan, Marlon Wayans eta Shawn Wayans aktoreek antzeztu zuten.
1990eko hamarkada erdiko Scream (1996) eta I Know What You Did Last Summer (1997) beldurrezko filmen parodia bat da.
Briquenay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Scary Movie
Filmak arrakasta izan zuenez jarraipena izan zituen: Scary Movie 2 (2001), Scary Movie 3 (2003), Scary Movie 4 (2006) eta Scary Movie 5 (2013).
Abuztuaren 11
Abuztuaren 11 gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hogeita hirugarren eguna da, 224.a bisurteetan. 142 egun falta dira urtea amaitzeko.
Briquenay
Etxebizitza
2007an 68 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 63 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Scary Movie
Sinopsia
Neska gazte ikasle eder bat erailda hilko da. Ikasle nerabe talde batek beren artean hiltzaile bat dagoela jabetuko da. Cyndi Campbell (Anna Faris) heroia eta bere lagun talde despistatuak beraiengandik mendekatu nahi duen psikopata bitxi bati aurre egin beharko diote, Halloween gauean hura autoz jo baitzuten.
Abuztuaren 11
Kanpo estekak
Abuztuaren 10 | Urteko egutegi | Abuztuaren 12
Briquenay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 72 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (26 gizon eta 12 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Briquenay udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 444 hektarea erabiltzen.
Castel San Pietro Romano
Castel San Pietro Romano Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castel San Pietro Romanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Koordenatu sistema
Koordenatu sistema N dimentsioko espazio bateko puntu bakoitzari koordenatu (zenbaki) N-kote bat esleitzeko bilduma da. Horrela, erreferentziatzat hartutako puntu edo ardatz finkoekiko posizioa zehazteko erabiltzen diren N koordenatuek N dimentsioko espazioan edozein objektu era bakarrean kokatzen dute. Koordenatu sistema ondo definituta egoteko, beraz, N dimentsioko espazioan erreferentzia gisa finkatzen diren koordenatu-jatorria (O letraz adierazten dena) eta, gehienez, N koordenatu-ardatza behar dira. Azken horiek objetu bat koordenatu-jatorritik zein distantziatara dagoen zehazteko erabiltzen diren ardatz irudikariak dira. Hau da, horrelako ardatz bakoitzak koordenatu bat zehazten du eta era ordenatuan N koordenatuek objektua era bakarrean espazioan kokatzen dute. Koordenatuen ordena esanguratsua da eta, normalean, koordenatuak N-tupla baten bidez adierazten dira.
Koordenatu sistema mota ugari daude eta aztertu nahi den fenomenoaren arabera bat edo beste aukeratzen da. N dimentsioko espazioan erabilitako koordenatu sistema guztiak baliokideak dira, hau da, N dimentsioko koordenatu sistemen artean erlazio zehatzak daude eta sistema batetik bestera pasa daiteke. Hala eta guztiz ere, aztergai den fenomenoaren arabera, kalkulu analitikoak errazten direlako, sistema bat edo beste lehenesten da.
Geometria analitikoa arduratzen da koordenatu-sistema batean aljebra eta analisi matematikoa ren oinarrizko teknikak aplikatuz, lerro eta forma geometrikoen ikerketa egiten duen.
Koordenatu sistemak, gertaera fisikoak neurtzeko gai den behatzailea eta gertaerak noiz jasotzen diren neurtzeko erlojuarekin batera, erreferentzia sistema osatzen du. Erreferentzia sistema baten bidez objektuen posizioa, bektore baten osagaiak edo higidura deskribatu eta analitikoki aztertzen dira.
Koordenatu sistema kartesiarrak
Artikulu nagusia: «koordenatu kartesiar»
Koordenatu sistema kartesiarra da sinpleena, espazio euklidear retan gehien erabiltzen dena. René Descartes (1596-1650) filosofo eta matematikaria izan zen koordenatu sistema hau publikatzen lehena, eta horregatik, “Renatus Cartesius”, bere izen latindarra erabili zen sistema hau izandatzeko. N=2 dimentsioko espazio euklidearrerako definitu bazituen ere, orokortuz, N dimentsioko espazio euklidearretan defini daiteke.
N dimentsioko espazio euklidearreko ardatz koordenatuak jatorritik pasatuz elkarrekiko elkarzut ak diren lerro zuzenak dira. N koordenatu ardatzek elkar ebakitzen duten puntua (O) koordenatu sistemaren jatorria da, eta espazioko puntu bakoitzari dagozkion koordenatuak jatorritik punturako distantzien proiekzio ortogonal en luzerak dira. Koordenatu ardatz bakoitzak koordenatu-jatorriak zehazten dituen alde positiboa eta negatiboa ditu, eta beraz, proiekzio ortogonala ardatzaren zein aldetan dagoenaren arabera, koordenatuak positiboak zein negatiboak izan daitezke.
Hortaz, N dimentsioko espazio batean puntu baten posizioa koordenatu kartesiarren bidez zehaztuta hurrengoa litzateke:.
Kordenatu kartesiarrak erabiliz, espazioko P puntu bat jatorriarekiko duen distantzia eta bektorea \vec{OP} adieraziz ere, modu bakarrean zehaz daiteke:
non \hat{u_k} k koordenatu ardatzaren norabidea ren bektore unitario den.
Koordenatu sistema kartesiar linealak (N=1)
Dimentsio bakarreko espazio euklidearreko —hots, zuzen baterako— koordenatu sistema kartesiarra zehazteko koordenatu ardatz bakarra behar da. Ardatz horren gainean koordenatu jatorria dago, O, eta honek ardatzaren noranzkoa zehazten du, alde negatiboa eta positiboa bereiztuz. Normalean eta zuzena horizontalean kokatuta badago, ezkerreko partea negatiboa da eta eskuineko partea positiboa. Espazioko puntu bakoitzari dagokion koordenatua jatorritik punturako distantzia da.
Dimentsio bakarreko sistema kartesiarreko ardatzari zuzen erreala deitzen zaio. Zenbaki erreal bakoitzak era bakarreko kokapena du lerroan, koordenatua. Alderantziz, zuzenaren puntu bakoitzaren koordenatua zenbaki gisa interpreta daiteke jarraibide ordenatu batean, hala nola zenbaki erreal gisa.
Hortaz, dimentsio bakarreko espazio batean puntu baten posizioa koordenatu kartesiarren bidez zehaztutapuntua bera litzateke:.
Kordenatu kartesiarrak erabiliz, espazioko P puntu bat jatorriarekiko duen distantzia eta bektorea \vec{OP} adieraziz ere, modu bakarrean zehaz daiteke:non \hat{u} koordenatu ardatzaren norabidea ren bektore unitario den.
Koordenatu sistema kartesiarrak planoan (N=2)
Bi dimentsioko espazio euklidearreko -hots, plano euklidearreko- koordenatu sistema kartesiar bat zehazteko elkarzutak diren bi zuzen erabiltzen dira. Horrela koordenatu-sistema ortogonala lortzen da. Ardatz horizontala izendatzeko OX ardatza erabiltzen da, eta ardatz bertikala izendatzeko OY ardatza. Zuzen horiek sistemaren koordenatu ardatzak dira eta elkar ebakitzen duten puntua, berriz, koordenatu jatorria.
Orokorrean, OX ardatzeko jatorritik eskuineranzko distantziak positibotzat hartzen dira, eta ezkerreranzkoak negatibotzat. OY ardatzeko jatorritik goranzko distantziak positibotzat hartzen dira, eta negatibotzat jatorritik beheranzkoak.
Espazioko puntu bakoitzari dagozkion koordenatuak, koordenatu jatorritik punturako distantziaren proiektzio ortogonalen luzerak dira. OX ardatzarekiko koordenatuari abzisa deritzo eta OY ardatzerainoko distantzia adierazten du. Normalean x ikurraz adierazten da. Aldiz, OY ardatzarekiko koordenatuari ordenatu deritzo eta OX ardatzerainoko distantzia da; normalena y ikurraz adierazten da. Planoko puntu baten posizioa koordenatu kartesiarren bidez zehaztuta hurrengoa litzateke: (x,y).
Kordenatu kartesiarrak erabiliz, planoko P(x,y) puntu bat jatorriarekiko duen distantzia eta bektorea \vec{OP} adieraziz ere, modu bakarrean zehaz daiteke: non \hat{i} eta \hat{j}, hurrenez-hurren OX eta OY koordenatu ardatzen norabidearen bektore unitarioak diren.
Koordenatu sistema kartesiarrak espazioan (N=3)
Hiru dimentsioko espazio euklidearreko -hots, espazioko- koordenatu sistema kartesiarra zehazteko elkarzutak diren hiru zuzen erabiltzen dira. Horretarako, hirugarren ardatz bat baliatzen da (OZ ardatza), beste bi ardatzekiko perpendikularrean kokatua; puntuaren posizioa, orduan, hiru koordenatu bidez adierazten da (x,y,z).
Orlymanita
Orlymanita silikato motako minerala da eta gyrolita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Orlymanita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
La Reina
La Reina Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 96.762 biztanle zituen.
Koordenatu sistema
Koordenatu sistema polarrak
Koordenatu sistema polarrak N=2 dimentsioko espazioan, hots planoan, definitzen dira eta simetria zentrala duten sistemekin erabiltzeko egokiak dira. Sistemaren erdiko puntua koordenatu-jatorria da eta polo esaten zaio. Bertatik ardatz koordenatua (polo-ardatza) igarotzen da eta sistema kartesiarreko OX ardatzaren baliokidea da. Kasu honetan, planoko puntu baten koordenatuak polorainoko r distantzia eta polo-ardatzarekin osatzen duen \theta angelua dira. Koordenatu erradial edo erradio bektorea deitzen zaio r distantziari (r \geq 0) eta koordenatu polarra edo angelu polarra \theta koordenatuari, zeinak balioak [0, 2\pi) (edo baliokidea dena (-\pi, \pi]) tartean hartzen dituen.
Hortaz, koordenatu polarrak bi dimentsiotako plano batean puntu bat distantzia eta angelu banarekin definitzen dituen koordenatu sistema da. Koordenatu polarrak (r,\theta), tuplarekin adierazten dira.
Koordenatu sistema polarren hedatzea N=3 dimentsioan
Koordenatu sistema polarrak planorako definitzen badira ere, baditu ezagunak diren bi hedatze 3 dimentsioko espazioetarako: koordenatu sistema zilindrikoak eta koordenatu sistema esferikoak.
Koordenatu sistema zilindrikoak
Koordenatu sistema zilindrikoak N=3 dimentsiorako koordenatu sistema polarren hedadura dira. Polo-ardatza izateaz gain, puntu batek espazioan izango duen altuera zehazteko OZ ardatza erabiltzen da, hiru dimetsioko koordenatu kartesiarretan bezala.
Hortaz, espazioko puntu bat zehazteko, bi dimentsioko koordenatu polarrak, (r,\theta), eta puntuak koordenatu horiek dauden plano horretarainoko z distantzia ematen dituzten zenbakietako bakoitza dira koordenatu zilindrikoak. Puntua, horrela, hiru koordenatu bidez adierazten da .
Zilindrikoa izena lehenengo koordenatua konstantetzat hartuz, eta beste bi koordenatuak balio guztietatik pasaraztean sortzen den gainazaletik dator, hain zuzen ere zilindro-gainazal bat sortzen delako.
Koordenatu sistema esferikoak
Koordenatu sistema zilindrikoak N=3 dimentsiorako koordenatu sistema polarren hedadura dira. Kasu honetan bigarren koordenatu-ardatz bat izan beharrean, puntu bat espazioan kokatzeko hirugarren koordenatua angelu bat da eta honek, lehen koordenatuarekin batera, puntua espazioaren ze altuera planotan dagoen zehazten du. Hortaz, espazioan puntu bat zehazteko erabiltzen diren koordenatu esferikoak bi dimentsioko koordenatu polarrak (r,\theta) eta \phi angelua dira: r koordenatuak polo-jatorritik punturako distantzia adierazten du (r \geq 0); \theta koordenatuak OXY planoko angelua zehazten du, hau da, puntua OXY planoan non kokatzen den (OX ardatzetik ); eta \phi koordenatuak, berriz, OXZ planoko angelua zehazten du (OZ ardatzetik ). Espazioko puntu baten posizioa koordenatu esferikoen bidez zehaztuta hurrengoa litzateke: .
Koordenatu sistema ortogonalak
Sistema erabilienak dira eta koordenatu-ardatzak elkarzutak dituzten koordenatu sistemak dira. Hau da, puntu bakoitzean ardatz koordenatuak elkarren perpendikularrak da eta gainera ardatz koordenatu guztiak bat ez ezik hartuz, puntu bakoitzeko gainazal koordenatuak lortzen dira.
Adibidez, aurretik aipatutako hiru dimentsioko espazioetako koordenatu sistemak ortogonalak dira: koordenatu sistema kartesiarrak espazioan, koordenatu sistema zilindrikoak eta koordenatu sistema esferikoak. Hauetan eratzen diren gaizal koordenatuak bi dimentsioko objektu geometrikoak dira, batzuetan lauak (planoak) eta besteetan kurbadunak (zilindro ak, zirkunferentzia k, esfera k…).
Ardatz perpendikularrik ez duen koordenatu-sistemak existitzen dira eta koordenatu lapran izena deritze.
Koordenatu sistema geografikoak
Artikulu nagusia: «Koordenatu geografikoen sistema»
Koordenatu-sistema geografiko batek hiru dimentsioko gainazal esferiko bat erabiltzen du lurreko kokapenak zehazteko. Lurraren azala erlieberi k gabeko elipsoide baten gisa hartuz, Koordenatu geografikoak edozein puntuk duen kokapen horizontala adierazteko erabiltzen den koordenatu-parea. Normalean, Greenwich meridianoa eta ekuatorea hartzen dira erreferentzi gisa, eta puntuaren latitudearen eta longitudearen koordenatuen bitartez zehazten da kokapena.
Koordenatu sistema astronomikoak
Astroen posizio zehatza adierazteko metodoetako edozein; hartutako erreferentziaren arabera aldatzen da metodoa. Besteak beste, koordenatu-sistema horizontala, ekuatoriala, ekliptikoa eta galaktikoa dira ezagunenak. Koordenatu astronomikoek, beraz, astro batek zeru-esferan duen posizioa zehazten dute.