cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miltziades Gaztea
Atenasera itzulera
K.a. 493an Atenasera itzultzera behartua izan zen. Bitartean, persiarrak Tetrapoliseko badia batean lehorreratu ziren, Atikako ipar-ekialdeko gunea, Atenasetik 40 kilometro inguru ipar-mendebaldera. Badia, iparraldean, Zinosura (zakurraren isatsa) harkaitzaren bidez Eubeako itsasarteko korronte arriskutsuetatik babestua zegoen.
Badia horretara ematen zuen 50 kilometroko luzera eta 5eko zabalera zuen lautada batek, Pentelikoko ekialdeko adarretatik hedatzen zena. Eremu hura ez zen batere egokia gudu batean armada handiak izateko, lautada, zeharka, Karadro errekastoak banatzen baitzuen eta bi muturretan gune zingiratsuak zeuden, iparraldekoa bertan ibili ezin izateko modukoa zelarik.
Persiarrak han lehorreratzera bultzatu zituzten arrazoiak Hipiasen aholkuak izan zirela argudiatu da, Diakrian zituen bere aldekoen laguntzarekin bere aitak behin betiko Atenasera itzultzean izan zuen arrakasta errepikatu ahal izango zuela pentsatzen zuena. Hipias berriz boterera itzultzearen ideia nahiko gogoko zuten Atikako klase xumeenetako zenbait sektorek, Pisistratok nola zaindu zituen gogoratzen zutenak. Miltziades iritsi zenean, bere arerio politikoek, epaitegi baten aurrera joanarazi zuten, tiraniaren aurkako lege baten bidez, hau Kersoneson erabili izana egozten ziotena. Aitzakia hutsala, Miltziadesen presentzia Kersoneson oso positiboa izan baitzen Atenasentzat Itsaso Beltzetik zetorren labore hornikuntza ziurtatu baitzuen. Benetako arrazoiak, ziur asko, alderdi baten oposizioa izango zen, horien artean Temistokles eta Aristides zeudelarik, gainontzeko atenastar alderdien aurka: Alkmeonidak joniar matxinadan izan zuten ez borrokatzeko jarreragatik, Pisistratiden aldekoak euren aita zen Zimon I.a hil izanagatik, eta persiarzaleak orokorrean, Kersoneso uztera behartua izan baitzen.
Prozesu honek, baina, ez zuen aurrera egin, eta kargu orotatik aske (Miltziadesek Atenasen zuen ospearen eta bere arerio politikoen gainbeheraren froga zena), estratego aukeratu zuten.
Maratongo gudua
Bera eta beste 9 strategos Maratonera joan ziren tropen buru joan ziren, persiarrek hiriburura zeramaten Penteliko mendiko igarobideak okupatu ez zituztela eta, Maratondik Atenasera joateko asmorik ez zutela izango sinetsita.
Atenastarrek Persiarrak Maratonen garaitzean, Miltziades Maratonomako ezizenarekin ezagutua izan zen eta Stoa Poikile arkupean Maratongo gudua margotu zenean, bere irudia hamar estrategoen taldean lehena irudikatzearen ohorea eman zitzaion, tropak animatzeko jarreran.
Paroseko kanpaina
Bere ospea Maratongo guduan lortutako garaipenagatik handituz, atenastarrak abiatu eta Paros uhartea erasotzeko konbentzitu zituen K.a. 489an. Litekeena da Miltziadesek, Kersonesoko bere domeinuak jada ez zituenez, beste tokiren baten agindu nahi izatea.
Atenastar flota Paros iparraldeko badian lehorreratu zuen. Lurrez joan zen uharteko hiriburura, izen berekoa zena, mendebaldeko kostaldean zegoena, eta parostarrei, heraldo baten bidez, 100 talentu (2.590 kilo zilar, neurriz gaineko kopurua, garai honetan uhartea Egeo itsasoko uharte merkataritzaren gune nagusia zela pentsarazten duena) eskatu zizkien, eta ordaintzen ez bazuten hil egingo zituela. Parostarrek, gauaren babesean, harresirik ahulenen altuera bikoiztu zuten.
Gau batean, sute bat gertatu zen baso batean. Parostarrek eta atenastarrek marinel persiarrak seinaleak egiten ari zirela uste izan zuten. Parostarrek amore emateko ideia baztertu zuten, eta Miltziadesek, persiar flotaren balizko agerpenaren aurrean Paros inguratzen zuten lanak errearazi zituen. Miltziadesek, parostar emakume gatibu batek aholkaturik, gauean Demeter Tesmoforaren santutegia profanatu zuen, parostarrak, profanazioaren edo objektu sakraturen baten desagerpenaren berri izatean hondoa joko zutenaren itxaropenez (beharbada hiriko Paladioaren lapurreta, jainko edo jainkosa baten mirarizko estatua bat, zuen komunitatea garaiezin bihurtzen zuena). Tenpluko harresi gainetik azkarregi jauzi egitean belauna kolpatu zuen, gaiztotu zitzaion zauri bat eragin ziona. Bere osasun egoera txarra zela eta, Atenasera itzulera abiatu zuen 27 egun setiatzen eman ondoren, ehun talentu horiek gabe eta Paros konkistatu gabe.
Prozesua eta heriotza Atenasen
Atenastarrek traizioa egotzi zioten, baita persiarrek Paros uzteko erosi izana ere. Miltziades, jasotako zauriengatik gaixo, bere lagunek defendatu zuten. Herriak heriotz zigorretik askatu zuen, Maratongo bere garaipenagatik eta Lemnos konkistatu izangatik, baina 50 talentuko isuna jarri zioten (1.295 kilo zilar). Zor hau ordaindu ezin izanagatik kartzelatua izan zen, epaiketaren ondoren hilez gangrenatutako hankaren ondorioz. 50 talentuko isuna bere seme Zimonek ordainduko zuen.
Delfosko Bide Sakratuko ezkerreko espaloian Atenasek Maratonen hildakoen oroimenez eskainitako ex-voto baten hondakinak daude. Estatuen artean Miltziades zegoen. Une honetan jada berrabildua zegoela ebazten da, beraz, eta, ondorioz, estatua hau K.a. 460an eskainia izan behar zuen, eta ez K.a. 490ean, Maratongo gudua gertatu zen urtea. Eskultura multzoaren egiletza Fidiasi eman zitzaion, brontzez egina eta hamasei irudiz osatua dagoena.
Sussex Erresuma
Sussex Erresuma edo Hegoaldeko Saxoien Erresuma (antzeinako ingeleraz: Sūþseaxna rīce) kolonia saxoi bat izan zen eta geroago Ingalaterrako hegoaldeko kostaldeko Erresuma. Bere mugak aurreko Regnenses Erresumarekin eta geroagoko Sussex konderriarekin bat egiten zuten gutxi gorabehera. Garai hartan lurraldearen zatirik handiena Andredeko basoak estaltzen zuen.
Erreinuak 825an Ecgberht Wessexkoaren esku geratu zen eta, beraz Mendebaldeko Saxoien dinastiari lotuta. Kent Erresumarekin bateratua izan zen geroago hainbatetan.
Gipuzkoako kanpaina
Gipuzkoako kanpaina Gerra Zibileko kanpaina izan zen, non kolpistek Gipuzkoa mendean hartu zuten.
Donostia matxinoen menpe
Behin Irun hartuta, San Marko gotorlekua baino ez zen geratzen mugako hiritik Donostiara. Hiriko agintariek ebakuazioa prestatu zuten, eta ordena mantendu azken une arte. Oriako herritar eta langileek erresistentzia antolatu zuten Buruntzaren pean, baita fronte-lerro bat osatu ere mendi horretan, baina indar matxinatuek egun gutxi batzuetan hautsi zuten.
Irailaren 13an Donostia erori zen. Hamar milaka herritarrek mendebalderantz eta Lapurdiko kostaldera ihes egin zuten, eta okupazio-indarren buruzagiek errepresio gogorraren bidea hartu zuten hirian. Urolako trenbideko 79 langilek mendebalderantz ihes egin zuten, baita lokomotorak eta bagoiak okupatzaileen eskuetan erortzea eragotzi ere, frontetik mendebaldera horiek gidatuz. Zenbait trenbide trabatu zituzten eta Urretxun, adibidez, bertako zubia zartarazi.
Lurralde osoa okupatu
Harrezkero, mendebaldera hedatzen jarraitu zuten Bizkaira lehenbailehen heltzeko. Irail amaierarako Gipuzkoa osoa okupatua zen, Eibar izan ezik, sinbolismo handiko herria, baina Intxortako mugan (Elgeta) eten egin zuten erasoaldia, bertan aurkitutako erresistentziak, Bilbora itsasontziz heldutako arma kargamenduak eta kanpainan sortutako nekeak hartaratuta. Hurrengo pausua, Iparraldeko Fronteko kanpaina izan zen.
Ondorioak
Eskuindar matxinoek lurralde zabala eta fabrika ugari eskuratu zituzten, eta Errepublikaren aldeko indarrek Frantziarekin zuten igarobide lagungarria itxita geratu zen. Errepublikako defentsa-ministro Indalecio Prietok, hala ere, Errepublikaren itsas armada bidali zuen Kantauriko portuetara militar matxinoek blokatzerik egin ez zezaten. Irail osoan Gipuzkoa okupatu ahala, lurralderako Kudeaketa Batzorde bat ezarri zuten, Altxamenduan parte hartutako alderdiek osatua, baina falangisten presentzia nagusiaz, haien arteko tirabira politikoen erdian. Kartistek, berriz, Gerrako Batzorde Karlista antolatu zuten (Junta Carlista de Guerra), eta Antonio Arrue Zarauz aritu zen haren buruzagi 1937 hasiera arte gutxienez.
Donostia azpiratu ondoren, okupatzaileek bekozko beltza jarri zioten euskararen erabilerari eta, gero, ofizialki debekatu. Okupazioari errepresio gogorrak jarraitu zion, pertsonaia eta pertsona deserosoen kontra. Horien artean, euskal apaizak bereziki jazarri zituzten, baita tortura zein exekuzio azkar baten arriskua pairatu ere, senitarteko harreman edota euskal abertzaleen proposatzaile eta ideiekiko hurbiltasunagatik. Oro har, Iruñean osatutako zerrenda beltzen arabera jazarri zituzten. Elizaren hierarkiaren barruan protestak inoiz adierazi baziren ere, ez ziren oso urrutira heldu. Elizako zein armadako agintariek Gipuzkoako apaizen garbiketa zabal bat erabaki zuten.
Okupatzaileek probintziako aldundiaren garbiketari ere ekin zioten: 1,051 langile kaleratu zituzten, horietako 123 burdinbideko teknikariak. Errepresioaren atzean egondako gorrotoa Jose Ariztimuño, 'Aitzol' euskal kulturgilearen baitan geratu zen agerian, torturatua eta urriaren 18an Hernaniko hilerrian tiroz hildakoa, harrapatutako beste biktima batzuekin batera.
Pesto
Pestoa (pestu) Italiako Liguria eskualdean jatorria duen eta hango tipikoa den saltsa bat da. Saltsa honen osagai nagusia albaka da (Ocimum basilicum) edo, hobe esanda, genovar albaka (ligurieraz baxeicó edo baxaicó). Albakaz gain pinaziak eta baratxuria txikitzen dira, guztia parmiggiano-reggiano gaztaz (eta/edo ardi gaztaz (pecorino), tokiko tradizioen arabera, eta oliba olioz ondua. Pesto hitza genoverazko "pestare" hitzetik dator, motrailu batean txikitzea esan nahi duena, saltsa hau prestatzeko ohiko modua dena.
Osagaiak
Tradizioaren arabera, genovar pestoaren osagaiak honako zazpiak dira:
Aldaerak
Aldaerarik ezagunenetako bat pesto gorria (pesto rosso) edo siziliarra da, tomate lehor, piper, pecorino gazta, gatz eta oliba olioz egina dagoena.
Italia hegoaldean pestoek tomatea izaten ohi dute. Siziliako Trapaniko pestoa oliba olio ugariz, albakaz, zuritu eta galdarraztatutako tomatez, almendraz eta baratxuriz egina dago, guztia txikitua eta motrailuan emultsionatua. Bere itxurak Kataluniako zenbait saltsa gogorarazten ditu, romesko eta salvitxada kasu, hauekin duen ezberdintasunik nabarmenena, saltsa katalanen kasuan albakarik ez dutela da, baizik eta ñora piperrez onduak daudela.
Proventzan, Genovatik gertu dagoela eta, genovar pestoaren antzeko saltsa bat dago, pistú izenekoa, oliba olia, baratxuria eta albaka dituena, baina ez pinaziak, ezta gazta ere. Saltsa hau, era berean kataluniar alioli ukatuarekin senidetua dago (oliba olioa, baratxuria eta gatza), eta, askoz urrunago, Katalunia eta Valentziako alioli arruntarekin (oliba olioa baratxuriarekin emultsionatua) edo honen aldaera den Balear uharteetako maionesarekin (oliba olioa arraultzarekin emultsionatua). Orokorrean, ondutako oliba olioan oinarritutako saltsa gordin mota hauek guztiak, errezeta independenteetan edo beste plater konplexuago batzuen zati gisa, mediterranear herri guztietako bereizgarriak dira.
Argentinako kulturak bere bertsio propioa egokitu du, osagai bereizgarri bat gehitzen duena: intxaurra. Errezeta osagai hauekin egina dago: intxaurrak, pinaziak eta baratxuriak, motrailu batean birrintzen direnak (edo prozesagailu batetik pasatzen direnak), oliba olioarekin, albakarekin eta parmiggiano gaztarekin argentinako tipikoa den pasta menuko klasiko bat den ore bat lortu arte.
Potoetan saltzen diren pesto industrialek oliba olio gehiena gaztanbera eta esnearen proteinekin ordezten dute. Enbasean, gainera, saltsa esnetan desegitea gomendatzen da. Emaitza, bexamel likido moduko bat da, pixkat berdea edo izokin kolorekoa, zaporean eta testuran etxeko pestoekin inongo zerikusirik ez duena.
Alice Castello
Alice Castello Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Alice Castellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Essex Erresuma
Essex Erresuma edo Ekialdeko Saxoien Erresuma (antzinako ingeleraz: Ēast Seaxna rīce) Heptarkia osatzen zuten zazpi erreinuetako bat izan zen. VI. mendean sortu zen beranduago Essex, Hertfordshire, Middlesex eta Kent (denbora batez) izango ziren konterrietako lurretan. Essexko erregeak askotan kanpoko beste errege baten zerbitzariak ziren. Essexeko azken erregea Sigered izan zen, 825an. Bere ondoren Egbert Wessexkoa izango zen errege eta Wessexen barnean geratu ziren lurrak.
Arborio
Arborio Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Arboriok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carmen Valero (argipena)
Carmen Valero hauetako bat izan daiteke:
Briançon
Biztanleria
2007an Briançon udalerrian erroldatutako biztanleak 11.604 ziren. Familiak 4.619 ziren, horien artean 1.668 pertsona bakarrekoak ziren (714 bakarrik bizi ziren gizonak eta 954 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.192 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.225 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 534 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 7.866 etxebizitza zeuden, 4.752 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.619 bigarren erresidentzia ziren eta 495 hutsik zeuden. 1.389 etxeak ziren eta 6.424 apartamentuak ziren. 4.752 etxebizitza nagusietatik 2.045 bere jabearen bizilekua ziren, 2.440 alokairuan okupaturik zeuden eta 267 doan lagata zeuden; 281 etxek gela bat zuten, 771 etxek bi zituzten, 1.162 etxek hiru zituzten, 1.352 etxek lau zituzten eta 1.186 etxek bost zituzten. 3.136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.581 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.348 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.246 komertzioetatik, 13 erauzte enpresak ziren, 26 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 23 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 101 eraikuntza enpresak ziren, 286 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 28 garraio enpresak ziren, 186 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 15 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 49 finantziazio enpresak ziren, 85 higiezinen enpresak ziren, 121 zerbitzu enpresak ziren, 243 administrazio publikoko enpresak ziren eta 68 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 257 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 11 banku bulegoak, 1 funeraria, 18 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 5 autoeskolak, 19 igeltseroak, 10 margolariak, 15 zurginak, 19 iturginak, 12 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 13 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 76 jatetxeak, 25 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 7 apaindegiak.
2000. urtean Briançon udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 7 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Briançon udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.128 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 788.
Briançon udalerrian 2 osasun-formakuntzako goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko zentroak zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trelassick
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Cetopsorhamdia boquillae
Cetopsorhamdia boquillae Cetopsorhamdia generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Chelonodon patoca
Chelonodon patoca Chelonodon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Lycées de Mérignac (Bordeleko tranbia)
Lycées de Mérignac Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Merinhac udalerrian dago.
Draa
Draa (amazigeraz: Derɛa, ⴷⴻⵔⵄⴰ; arabieraz: درعا) Marokoko ibairik luzeena da. Atlas Garaietan Dadès eta Imini ibaien lotunean sortua, hegoalderanzko ibilbidea egiten du Tagouniteraino eta gero mendebalderantz Tan-Tango iparraldean Ozeano Atlantikoan hiltzeko. Gehienetan Tagounit osteko Draa ibai lehorra da.
Bere 23.000 km²-ko haranean 225.000 lagun bizi dira, Zagora izeneko probintzian.
Bavayia geitaina
Bavayia geitaina Bavayia generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Préfailles
Préfailles bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Préfailles udalerrian erroldatutako biztanleak 1.206 ziren. Familiak 566 ziren, horien artean 177 pertsona bakarrekoak ziren (73 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 273 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.213 etxebizitza zeuden, 583 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.595 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 2.047 etxeak ziren eta 157 apartamentuak ziren. 583 etxebizitza nagusietatik 428 bere jabearen bizilekua ziren, 142 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 134 etxek hiru zituzten, 162 etxek lau zituzten eta 235 etxek bost zituzten. 437 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 311 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 216 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 689 ziren, horien artean 430 aktiboak ziren eta 259 inaktiboak ziren. 430 pertsona aktiboetatik 379 lanean zeuden (190 gizon eta 189 emakume) eta 51 langabezian zeuden (20 gizon eta 31 emakume). 259 pertsona inaktiboetatik 154 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Préfailles udalerrian 626 unitate fiskal zeuden, 1.300 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.583 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 97 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 11 jatetxeak eta 5 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Melozone aberti
Melozone aberti Melozone generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Raimbeaucourt
Raimbeaucourt Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Raimbeaucourt udalerrian erroldatutako biztanleak 4.272 ziren. Familiak 1.498 ziren, horien artean 319 pertsona bakarrekoak ziren (79 bakarrik bizi ziren gizonak eta 240 bakarrik bizi ziren emakumeak), 443 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 619 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 117 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.730 ziren, horien artean 1.828 aktiboak ziren eta 902 inaktiboak ziren. 1.828 pertsona aktiboetatik 1.616 lanean zeuden (909 gizon eta 707 emakume) eta 213 langabezian zeuden (116 gizon eta 97 emakume). 902 pertsona inaktiboetatik 216 erretiraturik zeuden, 291 ikasten zeuden eta 395 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Raimbeaucourt udalerrian 1.545 unitate fiskal zeuden, 4.045 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.794 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 111 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 5 zurginak, 7 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 2 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 2 osasun-zentro, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jamie Dornan
James "Jamie" Dornan (Holywood, Ipar Irlanda, 1982ko maiatzaren 1a) iparrilandar aktore, modelo eta musikari bat da. Nagusiki The Fall telesaila eta Fifty Shades of Grey (2015) filma antzezteagatik ezaguna da.
Modrý Kameň
Modrý Kameň Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 19,64 km²ko azalera du eta 1614 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1290. urtekoa da.
Gabrielita
Ezaugarriak
Gabrielita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.
Fuka Nagano
Fuka Nagano (長野 風花) Japoniako futbolaria da.
Trelew (Kornualles)
Trelew, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Beltxargen aintzira
Beltxargen aintzira (Лебединое Озеро) Piotr Ilitx Txaikovski errusiar musikagileak konposatutako lehenbiziko hiru balletetako bat izan zen. Musika hau lehenbiziko aldiz 1877an Moskuko Bolxoi antzokian taularatu zuten.
Genkidama
Genkidama (元気玉, Izpirituaren esfera), edo Indar Unibertsalaren Teknika ere deitua Dragoi Bola manga eta animeko borroka teknika bat da. Ipar Kaitok asmatu zuen eta bihotz garbia duen edozein pertsonak egin dezake. Bi besoak altxa eta planetako izaki bizidunek euren energiaren zati txiki bat ematen diote. Denbora asko behar da energia nahikoa biltzeko. Bihotz honeko beste pertsona bat badago bolaren bidean inongo arazo gabe itzuli dezake.
Teknika hau erabili zuen bakarra Son Goku izan zen, Dragoi Bola Zn. Lehen aldiz Vegetaren aurka Krilinen laguntzaz eta geroago Freezer eta Boo Ahaltsuaren aurka ere, eta azken honen aurka bakarrik balio izan zuen. Hainbat filmetan ere balio izan zuen etsaia garaitzeko: Munduko indartsuena filmean Uirō doktorearen aurka, Super gatazka munduan pelikulan Turlesen aurka, Son Goku Super Saiyan Slug Doktorearen aurka eta Hiru Goi Gerlarien arteko borroka latza filmean C-13ren aurka.
Chō Genkidama
Vegetaren ideia bati jarraiki Son Gokuk Genkidamaren bertsio hobetu bat lortu zuen Genkidama 2.0 (超 元気玉, Izpirituaren super esfera) Lurreko energia askoz gehiago biltzean datza, baina gizakiek era boluntario batean eskuak jasotzen badituzte bakarrik. Ipar Kaitoren laguntzaz Lurreko biztanle guztiek Satan Jauna entzutea lortu zuten eta honek konbentzitu zituen. Beste Munduko zenbaitek ere eman zioten indarra. Dragoi Bola GTn Unibertso guztiko izakiek entzun ahal izan zioten eta lagundu ere egin zioten.
Teknika honek Dragoi Bola Zn Boo Ahaltsuaren aurka eta Dragoi Bola GTn Yi Xing Longen aurka balio izan zuen.
Goku Techniques de Dragon Ball
Ponginae
Ponginae primate homoideoen azpifamilia bat da, Hominidae familiaren barrukoak. Gaur egun Pongo generoa baino ez da bizi, orangutanak biltzen dituenak.
Taxonomia
Hainbat genero fosil ezagutzen dira, eta gaur egun bizirauten duen bakarra:
Nyon barrutia
Nyon barrutia Vaud kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Nyon da. 307,47 kilometro koadroko azalera du eta 93.200 biztanle.
Inguma (datu-basea)
Inguma euskal komunitate zientifiko-intelektualaren datu-basea da. Datu-baseak euskara batuaren garaian unibertsitate mailan euskaraz zer egin den eta nork egin duen azaltzen du. Argitalpenak, hitzaldiak, ikastaroak, tesiak eta irakasgaiak biltzen ditu.
Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) 2000. urtean sortutako web-aplikazio honetan unibertsitate mailako jakintza-alor bakoitzean euskaraz ahoz eta idatziz ekoitzi denari buruzko oinarrizko informazioa eskaintzen da. Euskara batuaren arauak finkatzen hasi zirenetik gaurdainoko produkzio zientifiko-intelektual osoa jasotzea da bere helburua. Nahiz eta 40.000 dokumentu baino gehiago dauzkan oraindik ez du helburu hori bete osotasunean.
Bilakaera
Hiru urte geroago datu-basean 28.000 bat erregistroren gaineko bilaketak egin daitezke. Mota askotako dokumentuak biltzen dira datu-basean: 7.757 artikulu; 2.574 liburu-aipamen, hitzaurreak, liburu-atal edo edizio kritiko; 197 doktorego-tesi; 14 ikerkuntza-proiektu; 933 liburu; 319 itzulpen; 6.644 hitzaldi; 975 ikastaro; eta 2.338 irakasgai. Uxune Martinez izan zen Ingumaren arduraduna 2004tik 2015era, geroago Euskampus Fundazioko zabalkunde zientifikorako arduraduna izan da.
2014ko otsailean plazaratu zuen bertsio berrian guztira 42.632 erregistro batzen zituen, horien artean 34.387 dokumentu eta 8.245 egile. Dokumentu horiek honela banatzen ziren:
Etengabeko eguneratzearen ondorioz 2018an guztira 194 erakunderen lana katalogatuta zegoen. 40.680 erreferentziatik gora (2.504 liburu) eta 10.731 egileen lana eskaintzen zituen. Bi urte geroago datu-basearen 20. urteurrenean 203 erakunde, 11.835 egile, 43.541 dokumentu eta 16.609 artikuluren datuak jasotzen zituen.
Datuen azterketa eta erabilerak
Karmele Artetxek 2010ean bere tesian komunitate zientifikoa euskaldunaren azterketa historikoa eta bibliometrikoa egin zuenean Ingumako datuak erabili zuen azterketarako oinarri gisa. 2006an adierazle-sistema bat jarri zuten abian Euskal Unibertsitate Sisteman. Sistema horren barruan euskarazko produkzioan neurtu behar diren adierazleak Inguman egiaztatzen dira: zenbat lan, zenbat tesi...
Ziurtagirien zerbitzua eskaintzen du datu-baseak. Egileek ziurtagiria eskatu dezakete CVan jartzeko. 2005-2006an, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleen lanpostuak bermatze aldera, haien produkzioa aztertzeko prozesu bat abiatu zuten. Orduan hainbat irakaslek jo zuten Ingumara, prozesuan beren euskarazko produkzioa justifikatzeko. EHUk Ingumakoak ziurtagiri ofizial gisa onartu zituen.
Euskarazko produkzioaren berri emateaz gain komunikazioa ere ahalbidetzen du datu-baseak, euskarazko komunitate zientifikoko egileekin harremanetan jartzeko aukera baitauka. Artizarra sare sozialean kide bakoitzaren produkzioaren datuak ikus daitezke, aplikazio biak elkarren artean koordinatuta daude eta
Oinarri informatikoa
Dokumentazio zentroetan eta liburutegietan erabiltzen diren datu-base tipiko bat aukeratu zuten Iñaki Alegria eta Emilio Delgado informatikariek. Hasieran aplikazioak bi zati oso bereiziak zituen: eguneratzen zen datu-basea eta Interneteko interfazean baliatzen zena. Baina biak sinkronizatzea, batetik bestera datuak pasatzea, ez zen lan erraza. Handik urte gutxira, sistema aldatu zutenean, eguneratu ahala Interneten ere ikusten ziren aldaketak. Geroago hasi ziren metadatuak bakarrik ez, ahal zela datuak, estekak, eta digitalizatutako materialak ere eskaintzea. 2020an webgunea berritu zutenean bilaketak errazteaz gain, datu-basera igotako azken sarrerak zeintzuk ziren ere ikusi zitezkeen, bilaketak inprimatu eta hainbat estatistika eskuratu.
Setif, Guelma eta Kherratako sarraskiak
Setif, Guelma eta Kherratako sarraskiak 1945ko maiatzean gaur egungo Aljeriaren frantziar kolonizazio garaian izandako sarraskiak izan ziren.
1945eko maiatzaren 8an hasi ziren, Bigarren Mundu Gerran Aliatuen garaipena ospatzeko desfile bat antolatu zenean. Aljeriako alderdi nazionalistek egunak izan zezakeen garrantzia ikusita, euren aldarrikapenak mahai gainean jartzeko probestu zuten; hala ere, Frantziak manifestazio horiek baimendu zituen baldintza bakar batekin: Frantziako bandera izatea erakusten zen bandera bakarra. André Marie Henri Lestrade-Carbonnel prefetak Aljeriako bandera zuen edonoren aurka tiroz erantzutea agindu zion poliziari. Setif hirian poliziak Bouzid Saâlen aurka tiroz ekin zion, Aljeriako bandera erakutsi zuen gazte musulman bat. Saâlen heriotzaren ondoren, hainbat hildako gehiago izan ziren manifestazioan sortutako istiluen ondorioz, eta Frantziako armadak errepresio gogorra hasi zuen. Kabilia osoan zehar polizia eta kolonoen razziak hasi ziren: Périgotvillen irakurtzen eta idazten zekiten aljeriar guztiak fusilatu zituzten, Chevreuilen hogeiko taldetan antolatu ziren kolonoak eta gorpuak Kherratako arroilan bota zituzten.
Aljeriarrek Pied-noirren aurka ekin zuten eta 102 hil zituzten Setif inguruko herrietan. Frantziak oraindik eta bortxa handiagoarekin erantzun zuen eta, oraindik ere, zaila da jakitea zenbat aljeriar hil ziren. Raymond Duval jeneralaren arabera 1.165 eta 1.500 artean izan ziren hildakoak. Aljeriako gobernuak, ordea, 45.000 hildako egon zirela mantentzen du. François Cochet, Maurice Faivre, Guy Pervillé eta Roger Vétillard historialarien arabera 3.000 eta 8.000 hildako artean egon ziren, eta Jean-Louis Planche eta Gilbert Meynieren arabera zenbakirik zehatzena 20.000 eta 30.000 artean egongo litzateke.
La Guineueta
La Guineueta Kataluniako Bartzelona hiriko Nou Barris barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 15.411 biztanle zituen. Canyelles, Verdum, Porta, Turó de la Peira eta Torre Baró auzoen artean kokatzen da.
Setif, Guelma eta Kherratako sarraskiak
Aljerian Aljeriako Independentzia Gerraren lehen ekintza bezala ikusi ohi da. 2005ean Frantziako enbaxadoreak « tragedia barkaezin » bat zela adierazi zuen.
Bavayia goroensis
Bavayia goroensis Bavayia generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Quatre Chemins (Bordeleko tranbia)
Quatre Chemins Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Merinhac udalerrian dago.
Nils-Aslak Valkeapää
Nils-Aslak Valkeapää, samieraz, Áillohaš, (Enontekiö, Lappi, 1943ko martxoaren 23a - Espoo, 2001eko azaroaren 26a) idazle, musikari eta nazioarteko sami artista ospetsuenetarikoa zen.
Käsivarsi inguruan jaio zen, elur-orein abeltzaintzaz bizi zen familia samitar batean. Hala ere, Nils-Aslak, bere gurasoek ez bezala, eskolara joateko aukera izan zuen eta bertan idazten eta bere sentimenduak idatzietan bihurtzeko dohaina ikasi zuen.
Samitar joik musikak, bere lanak baldintzatu zituen, izugarrizko berezitasuna lortuz. Abestiak idatziz joan ahala, 1968. urtean, Oscar sarietarako izendatua izan zen Pathfinder/Ofelaš norvegiar filmeko doinua idazteagatik. Filmak izan zuen arrakasta dela eta, izena hartzen hasi zen Nils-Aslak musika munduan eta 1994. urtean, Lillehammeren ospatu ziren Neguko Olinpiar Jokoetan hasierako ospakizuneko doinua abestu zuen.
Idazle bezala, ez zuen idatzi askorik egin hasieran. Arlo honetan, finlandieratik samierara itzultzen eginiko lanengatik izan zen ezaguna. Hala ere, poemak eta idatzi politikoak egiteari ekin zion bizi amaieran, eta hauei esker, oso ospetsu bihurtu zen samitarren artean.
Chelonodon pleurospilus
Chelonodon pleurospilus Chelonodon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Vercia
Vercia Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vercia udalerrian erroldatutako biztanleak 293 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Melozone kieneri
Melozone kieneri Melozone generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Vercia
Etxebizitza
2007an 141 etxebizitza zeuden, 123 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 136 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 123 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren eta 20 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 106 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 178 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (68 gizon eta 60 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Cetopsorhamdia filamentosa
Cetopsorhamdia filamentosa Cetopsorhamdia generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
María Vargas Montoya
María Vargas Montoya (Haro, Errioxa, 1971) errioxar nekazaritza-ingeniaria eta enologoa da, Marqués de Murrieta upeltegiko zuzendari teknikoa eta 2021ean munduko enologorik onena.
Biografia
Nekazaritzako Ingeniaritza ikasi zuen, eta Enologian espezializatu zen. Ondoren, Enologian eta Mahastizaintzan masterra egin zuen Errioxako Unibertsitatean.
Holyhead
Holyhead, 'Caergybi', Galesko ipar-mendebaldean dagoen kostaldeko udalerria da, Ynys Mon/Angleseyko konderrian dagoena eta bertako herririk populatuena dena, Llangefni hiriburuaren aurretik.
María Vargas Montoya
Biografia
Murrieta upeltegian prestakuntza praktikak egin ondoren, 1995ean hasi zen lanean. Hasieran, esperientziarik gabeko sentitzen zen. 30 urte ez zituela, sotoko zuzendari tekniko izendatu zuten. 2022an, Errioxako upategi horretako zuzendari teknikoa zen, eta Rías Bajasen, berriz, Pazo de Barrantesko upeltegiko zuzendari teknikoa.
Holyhead
Kaia
Holyheadek kai garrantzitsua dauka, Erresuma Batua eta Irlandaren arteko itsaso bidezko loturagune garrantzitsua ere bada, 2 milioi bidaiari inguru urtero jasotzen duena. Bertatik ateratzen da ferryz egindako bide nagusia Dublin eta Dún Laoghaire udalerri irlandarrekin.
Galesera
Azken erroldaren arabera, herritarren %47 inguru galeserazko hiztunak ziren. Bestela, Holyheaden Eisteddfod antolatu dute behin, 1927an.
David Crystal hizkuntzalaria bertan bizi da.
Nils-Aslak Valkeapää
Japoniatik Espoorako hegazkin bidaia batean hil zen 58 urte zituela, segur asko, 1996. urtean edukitako istripuaren arrastoengatik.
Hinata Miyazawa
Hinata Miyazawa (宮澤 ひなた) Japoniako futbolaria da.
Entente Txikia
Entente Txikia 1920-1921 urtetan Lehen mundu gerratik ondo atera ziren hiru estatuen arteko aliantza izan zen. Estatuak hauek ziren: Txekoslovakia, Errumaniako Erresuma eta Serbiarren, Kroaten eta Eslovenoen Erresuma. 1920ko abuztuaren 14an Belgraden sinatu zen. Frantziak aliantza babestu zuen estatu bakoitzaren itunak sinatuz. Alemaniaren hazkunde azkarrak aliantzaren kolapsoa ekarri zuen 1938an. Gerra garaian ez zuen inongo eraginkortasunik izan.
Helburuak
Aliantzaren helburuak, batetik, hungariarren mendeku gogoaren aurrean defendatzea zen, baita ere, bestetik, Harbsburgotarren errestaurazioa gelaraztea zen. Modu batez, Danubioko arroaren egonkortasuna gorde nahi zuten. Aliantzak Nazioen Ligaren agintea onartzen zuen eta erregulartasunez egiten zituzten batzarren txostenak Genevara, hau da, erakundearen egoitzara bidaltzen zituzten.
Vercia
Diru sarrerak
2009an Vercia udalerrian 125 unitate fiskal zeuden, 304 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.143 euro zen.
Entente Txikia
Historia
1934an Erromako protokoloak sinatu ziten; bertan Austriako Lehen Errepublika, Hungariako Erresuma eta Italiako Erresuma zeuden. Hau Entente Txikirako benetako mehatxua izan zen. Orduan, Frantziako Hirugarren Errepublikak bere aldeko jarrera erakutsi zien Entente Txikiaren partaideei. Baina 1935ko urtarrilaren 1goko itunak, Frantziako lehen ministroa zen Pierre Laval eta Mussolini artean, Frantzia Europa erdiko herrialdetetatik urrundu zuen; Europa erdialdeko estatuek Frantzia, Mussolinirekin harremanak hobetzeko asmoz, haiek baztertzeko prest zegoela susmatu zuten.
Vercia
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Alberjinia
Alberjinia edo berenjena barazki loditsu eta luzea da, azal gogor eta beltza daukana eta mami haritsu eta zuria duena.
Vercia
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Entente Txikia
Historia
1935ko erdialdean Bigarren Italia-Etiopia gerrak krisialdi larri bat eragin zuen. Horren aurrean Ententeko herriek Erresuma Batuko proposamenarekin bat egin zuten, hau da, zigorrak eskatuz eta gatazka Nazioen Ligaren bitartez konpontzeko lana erreibindikatuz. Maiatzan zigorren porrota eta italiarren garaipena garbia zen. Horren aurrean Ententearen partaideek urtero goi mailako agintarien biltzarrak antolatzea erabaki zuten, aliantza indartzeko asmoz. Baina Alemaniaren hazkunde azkarrak aliantzaren kolapsoa ekarri zuen 1938an.
Alberjinia
Urteko zikloa duen landarea. Tomatearen antzeko premiak ditu: lur arina eta ondo ongarritua, ondugabeko ongarri organikoak onartzen ditu eta eguraldi beroa behar du.
Vercia
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vercia udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leopoldo Galtieri
Leopoldo Fortunato Galtieri (Buenos Aires, 1926ko uztailaren 15a - Buenos Aires, 2003ko urtarrilaren 12a) argentinar militar eta diktadorea izan zen. 1981-1982 bitartean Argentinako presidentea izan zen.
Biografia
1981. urtean Argentinako lehendakari kargua hartu zuen, militarrek María Estela Martínez de Perón bere kargutik kendu ondoren osatu zen Batzorde Militarrak zeregin horretarako aukeratu zuelarik. Bere agintaldian zehar erregimenaren aldeko adostasuna eta ospea lortu nahi izan zuen Galtierik, eta demagogian eta abertzaletasunaren goratzarrean oinarrituriko neurriak hartu zituen horretarako.
Bere garaian gertatu zen, besteak beste, Malvinetako Gerra, eta Argentinako armada errenditu zelarik, bertan behera utzi zuen lehendakari kargua, 1982. urtean. Epaiketa politikoa, militarra eta arrunta egin zitzaizkion, eta zigortu egin zuten, baina 1990. urtean aske utzi zuen Carlos Menem lehendakariak.
Pongini
Pongini gaur egun Pongo eta desagertutako Khoratpithecus generoak biltzen dituen Ponginae hominido tribua da.
Carmen Valero Gimeno
Carmen Valero Gimeno (Silla, Valentzia, 1893ko martxoaren 23a - Ibidem, 1962ko irailaren 19a) maistra, intelektual, feminista eta sindikalista izan zen. Izquierda Republicana alderdiaren sortzailea Olivan, gerra zibila hastean, Oliva Mujeres Antifascistas sortu zuen, eta Sorospen Gorrian ere lan egin zuen, borrokalari errepublikanoentzat dirua eta arropa biltzeko.
Biografia
Valero ikasle bikaina izan zen lehen hezkuntzako eskolan eta geroago Valentziako Santa Teresa de Jesús konpainiako eskolan, non Maestra Nazionalaren karrera ikasi baitzuen. 1913ko apirilaren 14an, hogei urterekin, Irakasle Eskola Normalaren titulua bikain batekin lortu zuen. Nota hori ez zuen nahikotzat jo, ohorezko matrikula eskuratu nahi baitzuen ikasketak doan egin ahal izateko. Bigarren mailako ikasketak Luis Vives institutuan egin zituen, eta bertan behera geratu zen, oposizio bat gainditu baitzuen eta maistra gisa Noveldara (Alacant) bidali baitzuten.
Bere bizitzan zehar bost titulazio bildu zituen: Irakasle Nazionalarena (1913), Batxilergoarena (1918), Merkataritzako Perituarena (1918), Merkataritzako Irakaslearena (1920) eta Zientzia Kimikoetako lizentziaturarena (1923). Noveldan instalatu ondoren, Valentziako Merkataritza Eskolan matrikulatu zen, eta han bost titulazioetatik bi lortu zituen: Batxilerra bikain eta Merkataritzako Peritua. Promozioan guztira 216 ikasletik bederatzi emakume baino ez zeuden. Garai hartan, kalkulu-liburu bat argitaratu zuen, Oinarrizko aritmetikako problemak eta ariketak izenekoa, eta ondoren Merkataritza Eskolan erabili zen testua. Valerok arlo pedagogikoaren alde egin zuen, emakumearen hezkuntza integratzailea aldarrikatzeko. 1923an, Irakasle Eskolan sartzea eskatu zuen, eta Olivara destinatu zuten. Freineten teknikak aplikatzea erabaki zuen, Celestin Freinet pedagogo frantsesaren postulatu laikoetan oinarrituta. Hezkuntza-sistemak ezarritako sexu-bereizkeria ezabatzera ere bideratu zen. Garai hartako emakumeen irakaskuntzako gai ofizialak etxeko zainketa eta atazetara bideratzen ziren, zientzietako eta kalkuluko irakasgaien kaltetan. Valeroren aburuz, azken horiek funtsezkoak ziren edozein sexutako gizabanakoen heziketan. Berdintasunezko hezkuntzaren aldarrikapenean zentratzean, emakumearen eskubideen defentsaz gain, laster identifikatu zen Hezkuntza Publikoko Ministerioak hasitako erreformekin eta ekintzara pasatu zen. Lehenik eta behin, Eskolako Unibertsitate Federazioarekin (FUE) lankidetzan aritu zen udalekuak antolatzen eta hobetzen, eta ohorezko kide izendatu zuten bere lana aintzatesteko, Rodolfo Llopis, Teodor Llorente, Peset Aleixandre, Sigfrido Blasco eta Aparicio Albiñana bezalako pertsonaiekin batera. Konpromiso sozialaren beste erakusgarri bat izan zen, hogei bat lagunekin batera, Espainiako Irakaskuntza Langileen Federazioa (FETE - UGT) sortu zuenean, Valentziara, Villenara eta Alacantera joan baitzen. Olivan lan egiten zuen eskolan, Txanogorritxo aldizkaria sortu zuen, 1. Eskolako neskek idatzi eta irudiztatua. Aldizkariaren helburua ikasleen espiritu kritikoa eta parte-hartzailea sustatzea zen. Aldizkariaren lehen alea 1936ko apirilean argitaratu zen eta planteamendu pedagogiko freinetistekin bat dator.
Gerra Zibila
Espainiako gerra zibila hasi zenean, haren bizitza zapuztu egin zen. Senarra komunikatu ezinda geratu zen, Afrikako iparraldean bidaiatzen ari baitzen matxinada hasi zenean, eta haren semea, Buñolgo kolonietan zegoena, Carmenekin bizitzera joan zen Olivara.
1934. urtean, Izquierda Republicanaren Olivako alderdia sortu zuen, 12 zenbakidun karneta zuena, eta 1936ko hauteskundeetan mahaietako bateko buru izan zen, Fronte Popularrari garaipena eman ziotenean. 1937an, gatazka belikoa lehertu ondoren, Alderdi Komunistan sartu zen, eta horren barruan Olivan antolatu zuen Emakume Antifaxistak atala, non Tokiko Batzordeko Idazkaritza hartu baitzuen, eta hainbat kultura-jarduera bultzatu zituen, hala nola gaueko eskola bat eta herri-liburutegia. Nazioarteko Sorospen Gorrian ere parte hartu zuen, dirua biltzen eta fronteko borrokalarientza arropa egiten laguntzen, konfiskatutako josteko makinak erabiliz.
Epaiketa eta epaia
1939an, Gerrako kontseilu sumarisimo batean araztu eta prozesatu zuten. 8 hilabetez egon zen atxilotuta Santa Klara espetxean. Epaitu eta absolbitze-epai bat lortu zuen, 1939ko abenduaren 27an sinatua: "Carmen Valero Gimeno auzipetua absolbitu behar dugu Ministerio Fiskalak leporatu zion matxinada goraipatzearen delitutik, egindako karguak frogatu ez direlako, eta Fiskaltzak ebazpen hau onartu bezain laster aske utzi behar delako. 3. Eskualde Militarreko Gerra Ikuskatzailea." 1939ko abenduaren 27ko absoluzio-epai Haren absoluzioa defentsak Carmenen alde jasotako lekukotasun askori esker izan zen; besteak beste, alkateak, Falangeko buruzagiak Sillakoak zein Olivakoak, erlijiosoak, ikasle asko eta horien familiak. Matxinada goraipatzeko delitutik aske egoteak ez zion eragotzi lanbide-arazketako prozesu bat igarotzea, non hamabi urteko desgaikuntza ezartzen baitzitzaion. Askatasun zainduan itzuli zen Sillara, eta bertan biziraun zuen kontabilitateko eta errefortzuko eskola klandestinoak emanez batxilergoko ikasleei. 1951n, Berrikuspenen Epaitegi Gorenak Irakasle Eskolara itzultzeko baimena eman zion Bétera herrira, eta 57 urte zituela itzuli zen irakaskuntzara.
Minden
Minden Alemaniako hiri bat da, Weser ibaiaren inguruan kokatua, Ipar Renania-Westfalia estatuaren ipar-ekialdeko muturrean.
Geografia
Weser ibaitik 6 kilometro iparraldera dago, Porta Westfalican. 101,08 kilometro karratuko hedadurarekin, iparraldetik hegoalderako gehienezko distantzia, 13,1 kilometrokoa da, eta mendebaldetik ekialderako gehienezkoa, berriz, 14,1ekoa. Hiriko tokirik garaiena, 180,59 metrotara, Stadtteil Haddenhausenen dago. Beherenen dagoena, berriz, Leteln auzoan dago, 40 metrotara bakarrik. Mindeneko Eskualdearen zati da eta Ostwestfalen-Lippe lurraldean dago.
Historia
Hiri honek protagonismoa hartu zuen lehenengo aldia, K.o. I. mendearen hasieran izan zen, Germaniko eta Arminioren artean gertatu zen Idistavisoko gerraren kokalekua izan baitzen. Halere, lehen datu historikoak, III. mendekoak dira, han baitzeuden hainbat finkapen. Beranduago, Karlomagnoren garaian aipatu zen lehen aldiz hiri honen izena, garai hartan "Minda" izena zuena.
1648ko Westfaliako Bakearen ondoren, Brandeburgo-Prusiari anexionatua izan zen, eta lurralde honen barnean jarraitu zuen hiru mende geroago arte.
Bruis
Bruis Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bruis udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: