cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal mitologia
Eusko-akitanierazko jainko-jainkosak
Izen batzuk itzuli ahal izan dira, batzuen esanahia ulertzeko oraindik oso hipotesi hauskorrak erabiltzen dira, eta izen gehienen esanahia ilunpean darrai. Non aurkitu ziren zehazki ez dakigu, gehienak, tenplu kristauetan edo bestelako eraikinetan berrerabilita iritsi baitzaizkigu, testuinguru arkeologikorik gabe. Dena de, eremu geografiko zabal batean koka daitezke. Irudi bakan batzuk ere agertu dira, adibidez landareenak. Horiek eta beste datu gutxi batzuekin batera, hainbat ezaugarri orokor ondorioztatu dira. Batetik, jainkozko izaki gehientsuenak maskulinoak dira, deo izena baitaramate, eta jainkosa gutxi batzuk besterik ez dira aurkitu, hala nola, "Lahe deae" eta "Deae andei". Izen gehienek naturarekin lotura daukate. Horien artean, adibidez, batzuk abereak dira (etxekotutako animaliak): Urde, ''Herauscorritsehe deo, Deo Idiatte, Astoillunno edo Itsacurrine (Txakur izan daitekeena). Beste asko, zuhaitzen egungo izenekin identifikatu ahal izan dira: Areixo/Arixoni (haritz), Artahe (arte), Fagus (pago), Sexarbor'' eta Leheren (pinu). Beste aldare batzuk mendiei eskainitakoak dira: Ageio, Garri. Azkenik, izen gehienak tokian tokikoak dira, eta ez du ematen, beraz, erlijio zentralizatu bat egon zenik.
Albagiara
Albagiara Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Euskal mitologia
Eusko-akitanierazko jainko-jainkosak
Bestalde, kontuan izan behar dugu, beste hizkuntzetan agertzen diren teonimoak agertzen direla lurralde berean, latinez (Diana, Iupiter, Silvanus, Fagus bera...), galieraz askoz gutxiago (Minerva Belisama), edo zihutasunez identifikatu ez diren beste batzuk (Peremusta). Azkenik, egungo Gipuzkoa, Araba eta Bizkaia dien lurraldean, egoera nahasiagoa da, eta euskal enborreko izen batzurekin batera (Helasse), indoeuropar erroko teonimoak agertzen dira gehiagotan (Vurobio, Tullonio). Gainera, askoz izen gutxiago agertu dira oro har, eta daudenenen artean gutxi dira ondo irakur daitezkeenak. Mendeak aurrera egin ahala, eta erromatara kulturaren sakontzearekiin batera, izen indigenak desagertu ziren eta erromatar erlijiozko jainko eta jainkosak gaina hartu zieten besteei inskripzioetan.
Leku mitologikoak
Honetan ere ez da berezia Euskal Mitologia. Greziar mitologiak, adibidez, Mediterraneoko leku zehatzetan kokatzen ditu Olinpo mendiaren gailurrean bizi ziren jainko eta jainkosen semeak eta beraien gertaerak.
Euskal herriko leku askok naturaz gaindiko gertaeren toki dira, edota irelu zein jainko eta jainkosen bizileku. Batez ere leize edo haitzuloak dira, baina baita ere mendi edo mendi-tontorrak dira, malkarrak, urrutiko basoak, zubiak, jauregi eta gaztelu zaharrak, trikuharriak, zutarriak, harrespilak, antzinako baserriak, ibaiak, errekak eta aintzirak...
Horien artean daude: Aballarri • Agamunda • Agerre • Aitzgaizto • Aitzpelarreta • Aizkomendi • Aizkorri • Aizkultzeta • Akelarre • Aketegi • Albi • Aloña • Alos dorrea • Amabirjina-harria • Anboto • Andredena Mariako iturri •Armorkora • Aralar • Sorginetxe • Askaata • Askoa • Ata • Auñamendi • Azalegi • Baltzola • Basajaun haitza • Done Mikel Aralarkoaren santutegia • Errolan Harria • Erronkariarren zubia • Gaztelu zahar • Gaztelugatxe • Ipestikoarri • Iratiko oihana • Iratiko San Salbatore baseliza • Iruñarri • Jentilarri • Jentilbaratza • Kanbelu • Kastrexanako zubia • Txindoki • Lezao haitzulo • Ligiko zubia • Mondarrain • Murumendi • Obantzungo leizea • Orhi • Salbatore kapera • Saltarri • Sarako lezeak • Semeola • Sorginaren Txabola • Txurrumurru • Urgeldi • Xorroxin ur-jauzia • Zugarramurdiko leizeak
Euskal Herriko inauteriak
Inauteriak Euskal Herrian nabarmenak dira bere izaera tradizionalagatik. Inauterietan erabiltzen diren mozorro ugari lotu dira izaki mitologikoekin, Europa osoan zehar. Euskal Herrian, Eguberrien ostean eta hausterre-egunera arte hedatzen dira inauteriak, eta udaberriaren hasierako ohiturekin lotu dira. Nafarroan bereziki oparoak dira errepresentazio hauek. Ituren eta Zubietako inauteriak eta bertan dauden joaldunak eta hartzak, Altsasuko inauterietako momotxorro edo sorginak, Lantzeko Miel Otxin eta Ziripot, Unanuako mamuxarroak (eta, oro har, Sakana osoan zehar dauden pertsonaiak), Zuberoako Zamaltzainak, Lesakako zaku zaharrak, Mundakako atorrak edo Zalduondoko Markitos elezaharreko kontakizunekin nahasten dira maiz. Nafarroako Erriberan zipoteroak, zarrapoteroak eta zarramuskeroak daude han hemenka. Goizuetan Zahagi Dantza egiten da eta Beran inudeak eta artzainak ateratzen dira.
Kosmokronia, nekazarien eginkizunen jainkotutako eremua
Euskal Herriaren aitzinako erlijioaren ikerketen barne, euskal egutegia, garrantzizko eztabaida sortarazten duen gaia da. Euskal nekazaritza, beste edozein nekazari gizarte bezala, denboraren neurketa eta gertakizun astronomikoen ezagutzan oinarritzen da.
Urtaroak
Lehen esan dugun bezala euskaldunen oinarrizko denbora eguna eta gauean banatzen bazen ere nekazariek denbora hilabeteetan neurtzen zuten beraien bizia eta eginkizunak gauzatzeko.
Baina bizi modu hori euskaldunentzat gauza berri bat zela ohartarazten gaituzte Basajaunei ostutako nekazaritza jakintzak. Hori baino lehenago denbora izendatu eta neurtzeko modurik egongo zen, noski. Astarloak jaso zuenez bere garaiko euskal herritarren artean (1803) urtea bi urtarotan zatitzen zen, "udia" eta "neguba", udak, udaraldia izanik, apiriletik irailera irauten zuen eta neguak irailetik apirilera. Hauetatik eratorri ziren ondorengo urtaroaren izenak.
Urtaroetan sartu gabe esana beharra dago nekazariak beraien eginkizunak oneratzeko egutegiaren zehaztasunean oinarritu behar direla eta zehaztasun horrek zeruan duela erantzukizuna.
Hilabeteak
Hilabeteen izenak euskalkien eta kanpoko kulturen arteko emaitzak aurkezten dituzte. Latinetik eratorriak dira martxoa, maiatza eta abuztua. Abenduak, adibidez, kristau jatorria du, adventum hitzetik. Beste izen batzuk "-ila" (hilabete) hitza osagarri bezala erabili eta latinezko beste batekin nahasturik ageri da, apirila adibidez aprilisetik...
Hilabete bakoitzaren izenak esanahia bat du, baina hori baino garrantzitsuagoa da bere baitan jasotzen diren eginkizunak. Ospakizun garrantzitsuenak bezperan suertatzen dira, gizakiek eskakizun erritoen bitartez gertakizunak eragiten bahit dituzte, San Joan gauean, adibidez, egindako suak eguzkia erakarri eta gauaren iraupena laburtzen du, ez San Joan eguna dalako baizik eta bezperan beharrezko erritoak ongi egin direlako.
Hamabi hilabetek urte bat osatzen dute. Hilabete hitzaren jatorria argi ikusten den bitartean urte hitzaren esanahia ilun ailegatu zaigu gaur eguneraino. Hilabeteen izenek erromatarren nekazari egutegiarekin duen parekotasuna dela eta, eurengandik jasotakoa dela sumatu daiteke.
Astea
Denbora banaketaren barne astearena eztabaida gehien sortu dituen gaia da. Hasteko, astearen neurria zein zen eztabaidatzen da. Adituak ez datoz bat asteak osatzen zituen egunen kopuruan. Ikerle batzuek hiru egunekoa izan behar zuela diote, asteko hiru lehenengo izenen arabera: astelehena, asteartea eta asteazkena. Beste batzuek ordea bostekoa zela diote, osteguna eta ostirala barne aurreko hiru egunei lotuak zeudelarik, beste egutegi batzuetan ikusitakoaren arabera. Baina bi ikuspegi hauek nahasturik dabiltzala defendatzen dutenak ere badira, Euskal Herriko egutegia ilargitarra zela ohartaraziz.
Argi dagoen gauza bakarra denbora neurri arrotza zela da. Azkuek jasotako kondaira batetan esaten den arabera:
Urtea
Lehen aipatu dugunez, astearen nahasteez gain, urtea dugu itzuli gabeko denboraren neurketari dagokion atal nabarmenetariko bat. Errenteriako agure batek bere semeari errietan "noiz urtuko zaren?" galdetu zion. Zer esan nahi zuen galdetuta gazteleraz bere semea ura bezala noiz bideratuko zen galdetu ziola erantzun zuen. Berez hori da "urtea" hitzaren esanahia. Euskaldunek eguberri bezperan abestutako zenbait gabon kanten bitartez izotzak urtu, eguberriaren etorrera bideratu eta, honi esker, urte berri baten sorrera eragiten dute.
Kantu honen oihartzunak, herriz herri gehien errepikatzen diren esaldietan, astearekin zer ikusia baduela sumatu daiteke: Ur goiena ur barrena, uraren gainean lehena eta azkena
Kosmogonia baino Kosmokronia da euskal mitologian agertzen diren izaki jainkotuen esparrua.
Jose Migel Barandiaran
Ukaezina da Barandiaranen ekarpen handia, euskal mitologia zaharra jasotzen eta kontserbatzen. Barandiaranentzat, euskal mitologia eta erlijio berak, euskal gizakiaren arazo oinarrizkoenei erantzuteko erak dira. Barandiaranek euskal kultura zaharraren mugak gaur egungo Euskal Herriko mugetatik haratago zabaltzen ditu, Pirinio guztiak eta beraien alboko eskualdeak hartuta. Artzaintzaren kultura zaharrarekin lotzen du fenomeno hori, toponimia, transhumantziako bide zaharrak, erromatarren garaiko Akitaniako inskripzioak, mairubaratz eta trikuharrien guneak mendikatea guztian zehar...
Olivier de Marliave
Pirinioetako eta Euskal Herriko mitologiek batasun bat osatzen dute. Hala ere beraien mugak ez daude erabat zehazturik, Greziar mitologian zein Erromatar mitologian bezala. Lan gutxi egin da euskal mitologiaren oinarrietan sakontzeko, eta bere pertsonaiak, Jainko-Jainkosak eta heroiak sistematizatzeko. Marliavek aipatzen dituen horretarako zenbait arrazoi hauek dira: Ez dugu oinarrizko azalpenik Mendien sorreraz, bertako gizakien sorreraz, bertako jainkozkoen eta ireluen sorreraz... laburbilduz, ez dugu "saga eusko-piriniar" bat, eta nahiz eta mitologia honen zenbait pertsonaia eta narrazio ezagutu, oso zatituta azaltzen zaigu dena, eta bakoitzak bere "papera" ahaztu egin du osotasunean.
Hala ere, argi dago mito eta elezahar multzo handia dagoela Pirinioetan eta Euskal Herrian, nahiz eta inolako narrazio epikoak bultzatu duen "Euskal-Piriniar" panteoi bakarra. Hau ematen da munduko beste lekuetan ere, Andeak mendilerroan esate baterako.
Jakina, munduko mendi multzo gehienak Jainko-Jainkosen bizileku dira, eta gurea ez da salbuespena. Badakigu antzinako euskaldunek mendi gailurrak "jainkotu" zituztela, baina epigrafiaz gain, hutsa dakigu Xuban, Aste, Ageion, Basaertis edo Arixoren ezaugarriez. Olivierrek baieztatzen du Pirinioetako hegoaldean zenbait ikerle eta folklorezalek egindako aspaldiko lanari esker, gauza gehiago jaso dela iparraldeko isurialdean baino. Hala ere, "ahozko tradizioa" da askotan ezagueraren iturri bakarra, bere muga guztiekin. Olivierrek azpimarratzen du behar bat euskal mitologia piriniarra ikertzerakoan: ondo bereizi behar dira jatorrizko istorioak, herriaren ahozko tradizioan iraun dutenak, eta tokian tokiko sasijakintsuek asmatu eta apaindutakoak. Olivierren ustez, bestalde, Pirinioetako mitologiak indoeuropar mitologiarekin zer ikusi handia du. Amaitzeko, Olivierren ustez, "euskal kutsuak" estaltzen ditu Pirinio guztiak, maila ezberdinetan baina osorik. Toponimiak, etnologiak eta antropologiak horren berri ematen digute. Gainera, Pirinioetako populazio honek nahasketa handiak izan ditu beste kulturekin urteetan zehar, eta egungo egoera horren ondorioa da. Eliza Katolikoak ere hainbat mito eta elezahar kristautu du bere interesen arabera, baina egun sinesmen zahar horiek galtzeko arriskurik handiena azken hamarkadetan Pirinioetan izaten ari diren aldaketa handiak eta "modernitatea" bera dira.
Juan Ignazio Hartsuaga
Hartsuagak euskal mitologiaren inguruan zenbait liburu eta dozenaka artikulu idatzi ditu, haien artean Euskal Mitologia Konparatua: Jentilen akabera (Gaiak, 2004). Alor honetan doktoretza tesia egin zuen, mitologiaren ahozko transmisioa aztertuta.
Artean
Euskal mitologia iturri emankorra izan da XX. mendeko artean, batez ere literaturan eta eskulturan. Aipagarria da Nestor Basterretxea eskultoreak eginiko Euskal serie kosmogonikoa izeneko eskultura bilduma, 1972tik 1975era bitartean egindako 18 eskulturek osotua (17 zurezko eta 1 brontzezkoa), izaki mitologikoetan, naturaren indarretan eta euskal kulturakoki objektu tradizionaletan oinarrituta.
Iruditegia
Euskal mitologiako pertsonaien inguruan sagarik idatzi ez den bezala, ez dago jatorrizko iruditegirik. Honela, zenbait errepresentazio berri egin dira, maiz estilo neopaganoarekin. Irudiak ere badaude mitologiari eskainitako lekuetan, eta liburuak eta haur eta gazte literatura ilustratzeko ere sortu dira. Antzinako itxura duten beste irudi batzuk ere sortu dira, adibidez Mari ilustratzeko.
Liverpool (New York)
Liverpool  New York estatuko herri bat da. Onondaga konderrian kokatua dago. 2010ean 2,347 biztanle zituen, 1.96 kilometro koadrotan banatuta.
Dasypeltis
Dasypeltis Colubridae familiako narrasti genero bat da. Afrikan bizi dira.
Colletes solidaginis
Colletes solidaginis erle espezie bat da, Colletes generoan eta Colletidae familian.
Tours-en-Savoie
Tours-en-Savoie Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tours-en-Savoie udalerrian erroldatutako biztanleak 852 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 124 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 124 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 543 ziren, horien artean 404 aktiboak ziren eta 139 inaktiboak ziren. 404 pertsona aktiboetatik 383 lanean zeuden (204 gizon eta 179 emakume) eta 21 langabezian zeuden (11 gizon eta 10 emakume). 139 pertsona inaktiboetatik 66 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 6 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Tours-en-Savoie udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ales
Ales Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Farmington (Wisconsin)
Farmington Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Stenocercus doellojuradoi
Stenocercus doellojuradoi Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Thoracochromis brauschi
Thoracochromis brauschi Thoracochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Borrero
Borreroa ("bourreau" frantses hitzetik), espetxeratuei heriotza zigor ra edo zegokien beste edozein zigor aplikatzen zituen pertsona zen. Zigorra zuzenbide zibilaren, militarraren edo eliza zuzenbidearen ondorioa izaten zen. Kultura askotan pertsona hori profesionala zen eta, gainera, funtzionarioa.
Kargu zibila izanagatik, oso ohikoa zen, bestetik, kargua aitarengandik semearengana pasatzea. Izan ere, borreroek ospe txarra zuten gizartean eta ez zen lanbide desiratua. Gainera, fama txarra zela eta, ez ziren ezkongai desiratuak, eta borrero-familien arteko ezkontzak ohikoak izaten ziren. Esaterako, Frantzian, Sansondarrak ezagunak izan ziren. Kasu batzuetan, borreroak aurpegia estalirik egiten zuen lan, lekukoek identifika ez zezaten, baina ez zen bereziki ohikoa.
Borrero ezagunak
Historian zehar, borrero batzuen izenak geratu dira. Adibidez:
Hego Euskal Herriko borrero saga bat
Euskal Herriko hainbat herritan, borreroari merino txikia izena eman zaio. Hori da Markinaren kasua: han bazen merino txikien leinu bat, Akoda etxekoa. Akoda Iturreta auzoan zegoen eta Markinako artxiboko dokumentuetan azaltzen denez, 1512an bertan bizi zen familiak borrero lanak betetzen zituen, aitak semeari ofizioa pasatuz. Juan Akoda, baina, itsu geratu zen. Ordezko gisa Juan Amoroto proposatu zuten herrikideek eta, karguarekin batera, Akodako etxea jaso zuen. Gaur egun baserriak hantxe dirau.
Fayette (New York)
Fayette Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Seneca konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Thoracochromis buysi
Thoracochromis buysi Thoracochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Laura Borràs
Laura Borràs i Castanyer (Bartzelona, 1970eko urriaren 5a) Kataluniako filologo eta politikari katalana da, 2018-2019 artean Kataluniako Generalitateko Kultura-Saileko sailburua. Literaturaren teorian eta literatura konparatzailean aditua, 2013tik 2018rarte Institució de les Lletres Catalaneseko (ILC) buru izan zen. Egun, 2019ko maiatzaren 15etik aurrera, Madrilgo Diputatuen Kongresuko diputatu da, Junts per Catalunyaren eskutik; halaber, alderdiaren bozeramaile da ere, bertan.
Ikas-urteak (1993—2013)
1993an katalan-filologian lizentziatua eta, lau urte geroago, 1997ko maiatzean, filologia erromanikoan doktorea, ''Formes de la follia a l'Edat Mitjana. Estudi comparat de textos literaris i representacions iconogràfiques (Erotasunaren formak Erdi Aroan. Literatura-testu eta ikonografia-irudikapenen ikerketa konparagarria) izeneko tesia aurkeztu zuen Bartzelonako Unibertsitatean, "ahots bakarreko cum laude''" kalifikazioa eskuratzeko baliagarria izan zitzaiona.
1995. urtetik aurrera, Bartzelonako Unibertsitateko irakasle laguntzailea da, literaturaren teoria- eta literatura konparatzaile-klaseak eskainiz. Era berean, Irakasgaitasun Ziurtagiria lortzeko irakaslegotza-prestakuntzaren masterrean parte hartzen du ere, Hizkuntza-Didaktika eta Literatura Sailaren parte izanik. 2007tik, gainera, Bartzelonako Unibertsitateko Era Digitaleko Literaturaren Masterraren Ikaskuntza-Zuzendaria da ere, ingurune digitaletan (bereziki, sare sozialetan) literaturaren barreiaduran aditua. 2000. urtetik aurrera Hermeneia izeneko ikerketa-taldearen buru da, literatura-ikerketen eta teknologia digitalen arteko loturak ikertzen dituena.
2001 eta 2005 artean Kataluniako Generalitateko Jove Investigador (Ikertzaile Gazte) saria lortu zuen. Electronic Literature Organization edo ELOko Nazioarteko Kontsulta-Mahaiaren kidea da ere, bai eta Europako Cultural Studies in Literary Interzones doktoregoaren kide eta irakaslea, Bergamoko Unibertsitatearekin koordinaturik. Halaber, Erasmus Intensive Program on European Digital Literatures doktorego-programan ere parte hartzen du, Parisko Unibertsitatearekin. 2012an, Kataluniako Generalitatearen eta Bartzelonako Udalaren eskutik Centenari Sales, Calders, Tísneraren komisario izendatua izan zen ere. 2010 eta 2012 artean Londreseko Kingstoneko Unibertsitateko irakasle esporadikoa (visiting professor) izan zen ere.
Komunikabide ezberdinekin egin du ere lan: Ara egunkari digitalean, zutabegile modura; TV3ko Els matins programan (2006—2009), Catalunya Ràdio-n (El suplement (2013—2016) eta El matí de Catalunya Ràdion (2013—2016)) eta EduCaixa-ko Bits de Literatura bideo-seriean.
Institució de les Lletres Catalaneseko buru (2013—2018)
2013an Institució de les Lletres Catalaneseko buru izan zen izendatua, garaiko Kultura kontseilariaren eskutik, Ferran Mascarell. Lortutako kargu honen bidez "katalanezko literatura-ondarea jakitera eraman nahi" zuen, "literaturarako ingurune ez-ohikoak" aurkitzeko helburuarekin. Hala, Katalunia osoan zehar bidaiatu zuen, auditorio, ospitale, merkatu eta tren-bagoietan konferentziak emanez. 2017an erakundearen 80. urteurrenaren prestakuntza-koordinazioaren atzean egon zen, aurreko urteetan bezala.
2017ko Kataluniako Parlamentuko Hauteskundeetan Junts per Catalunyako zerrendaren parte modura, politikari independente bezala, izan zen hautatua, 2018ko urtarrilean ILCko kargua uztea eragin ziona. Hala, Kataluniako Parlamentuko XII. Legegintzaldian diputatu modura estreinatu zen.
Diputatuen Kongresuko diputatu (2019—)
2019ko martxoan publikatu zen bezala, Laura Borràs Junts per Catalunyako bigarren postuan aurkeztu zen,  Crida Nacional per la República (CNxR) erakundearen ordezkari modura, gaur egun Junts-en parte dena, Jordi Sànchez-en atzetik, apirilaren 28ko Hauteskunde Orokorretan. Hala, eta legeari jarraituz, Laura Borràsek dimititu zuen, Quim Torrak, 2019ko martxoaren 25ean, Mariàngela Vilallonga kultura-kontseilari berria izendatuz.
Bartzelonako barrutian bigarren postuan, hautatua izan zen. 2019ko azaroko hauteskunde-berdeiean, Bartzelonako zerrendako zerrendaburu, berrautatua izan zen.
Ustelkeri-ikerketa (2018—)
2018ko uztailean Mossos d'Esquadrak ikerketa bat hasi zuen, Borràsek ILCren buru zen urteen inguruko informatika-kontratu txiki batzuen inguruan;  izan ere, Bartzelonako bederatzigarren instrukzio-epaitegiko Sílvia López epaileak ikerketaren jarraipena onartu zuen, 2018/547 diligentziak irekiz. Garai hartan kultura-kontseilari zen Laura Borràsek 2018ko abenduaren 8an Kataluniako Parlamentuan agertze bat bildu zuen, azalpenak emateko helburuarekin.
Hainbat hilabete igaro ostean, 2019ko uztailean, Gonzalo Boye abokatuak "etorkizuneko ikerketa judizial" bat salatu zuen, Bartzelonako bederatzigarren instrukzio-epaitegiak bideratua. Boyeren hitzetan, López ez liteke kasu honetarako eskudun, ikerketa-garaian, jada, Borràs Kataluniako Parlamentuko diputatua zenez, aforatua zelako. Beraz, ikerketa KJANaren eskumenpean egon behar zela argudiatu zuen. Edo, Boyeren hitzetan, Espainiako Auzitegi Gorenaren eskumenpean, 2019an Madrilgo Diputatuen Kongresuko diputatu izaten hasi baitzen.
Hala, 2019ko abenduan eta Fiskaltzaren eskariari erantzunez, Auzitegi Goreneko bigarren auzitegiak Borràsen aurkako kausa penala ireki zuen, hurrengo delituengatik: prebarikazioa, bidegabeko erabiltzea eta agiri-faltsutasuna, Borràs ILCaren buru zen urteetan apetaz hemezortzi kontratu esleitzeagatik, bai eta bere aforatu-egoera bertan behera uzteko suplikatorioaren eskatzea.
2020ko maiatzaren 22an, Espainiako Auzitegi Gorenak Borràsen aurkako suplikatorio-eskaria egin zuen Diputatuen Kongresuan. Diputatuen Kongresuko mahaiak aprobatu ostean, ekainaren 18an Kongresuaren Diputatuen Estatutuak oniritzia eman zion Borràsen aurkako suplikatorioari. Hala, azken pauso batean, Diputatuen Kongresuak Laura Borràsen aurkako suplikatorio-eskaera bozkatu zuen, 2020ko ekainaren 25ean: Hala, 293 aldeko bozekin, Laura Borràsek Kongresuak emandako aforamendua galdu zuen. Aipagarri da, hala ere, Herri-Kontuen Kataluniako Epaitegiak (Sindicatura de Comptes, katalanez) 2020ko maiatzean esan zuenez, "ez dago Borràsen aurkako gestio irregularraren zantzurik", Borràs ILCko burua zen urteetan.
Bizitza pribatua
Xavier Botet-ekin (Igualada, 1964) dago ezkondurik, Igualadako mediku eta zirujaua, 2000. urtean alaba bat izandakoarekin, Marta Botet (Bartzelona, 2000).
Lanak
Artikulu dibulgatibo anitz argitaratu ditu, bai eta paper espezializatuak ere. 2003an, literatura konparagarriko manual bat ere argitaratu zuen. Liburu-idazle modura, hurrengo obrak dira aipagarri:
Paillaco
Paillaco Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Valdivia probintzian dago. 2002ko erroldan, 19.790 biztanle zituen.
María Teresa Toral
Maria Teresa Toral Peñaranda (Madril, 1911ko maiatzaren 20a - Madril, 1994) kimikari, farmazialari eta artista grabatzaile espainiarra izan zen.
Biografia
Madrilen jaio zen familia handi eta aberats batean. José Toral notarioaren zazpi seme-alabetako hirugarrena zen.
Familiako tradizioaren arabera musika (ama oso zaletua zeukan) eta artea ikasten hasi zen, baina laster harritu zituen denak zientziarekiko interesa agertu zuenean. Bere bi ahizpa nagusiekin eskola frantsesean egin zituen ehen ikasketak.
Bere ametsa Kimika ikastea zen, miresten zuen Mme. Curieren adibidea jarraituz.
Kimika Zientziak eta Farmazia ikasi zituen Madrilgo Unibertsitate Zentralean, eta 1933an lizentziatu zen aparteko sariarekin.
Enrique Molesen klase praktikoetako laguntzailea izan zen eta harekin batera joan zen lanera Fisikako eta Kimikako Institutu Nazionaleko Kimika Fisikoko Atalera. Elementu kimikoen pisu atomikoak zehazteko ikerketa lan intentsiboa egin zuten elkarrekin. Garai hartan Kimikako lehen lerroko lanak izan ziren. Molesen taldea, "Madrilgo Eskola" izenarekin ezaguna, nazioartean pisu molekular eta atomikoen determinazio fisikokimikorako laborategirik onena bezala jotzen zen garai hartan.
María Teresa Toral gaur egun inpaktu aldizkariak deitzen ditugunetan gehien argitaratzen zuen taldeko ikertzailea zen. Berak eraikitzen zituen bere laborategiko beira ekipamendu sofistikatuak. Horri esker, pisu atomikoaren balioak oso zehaztasun handiz hartu ahal izan zituen, Fisika eta Kimikaren garapena maila atomikoan egiteko ezinbestekoa. Bere lanei esker, Erresuma Batuan ikasteko dirulaguntza eman zion Ikasketak Luzatzeko Batzordeak, baina ezin izan zuen joan Espainiako Gerra Zibila hasi zelako eta, Institutuko beste ikertzaile batzuek bezala, Errepublikako gobernuaren alde jarri zen. Gatazkaren ondoren, diktadura frankistak hamabi urteko kartzela zigorra ezarri zion, armada errepublikarrarentzat armak fabrikatzen parte hartzea leporatuta, zigorra osorik bete ez zuen arren, baldintza beldurgarriak bizi izan zituen. Askatu ondoren, farmazia bat ireki zuen Madrilen eta frankismoaren aurkako zirkuluetan mugitu zen, eta horrek sententzia berria eratorri zion 1945eko abenduaren 1ean Las Ventaseko kartzelan sartu zuten preso. Bere bigarren epaiketan heriotza zigorra eskatu zioten. Horrek sortutako oihartzun handia zela eta, Emakume Antifaxisten Nazioarteko Batzordeak epaiketara agertzea eskatu zuen. Epaiketaren ahozko entzunaldian Irene Joliot-Curie Kimikako Nobel Saria izan zen. Horrek erakusten du María Teresa Toralek lortutako aitortza zientifikoa (Lise Meitner espainiarra deitzen zioten). Era horretan, bere zigorra bi urtera jaitsi zuten eta Segoviako Emakume Gartzelan bete zuen.
Testu zientifikoen itzultzaile gisa ere lan egin zuen eta bere alde artistikotik, bere garaiko grabatzaile onenetako bat bilakatu zen. Estatu Batuetako eta Europako hainbat museok dituzte bildumetan María Teresa Toralen lanak eta 1962tik erakusketa ugari egin zituen bere lanaz. Mexikon, urte askotan bizi izan zen herrialdean, grabatu eskola bikaina utzi zuen eta artista askori irakatsi zion teknika hori. Bere garaiko grabatzaile eta artista ospetsu askoren lagun izan zen.
Andy Richter
Paul Andrew "Andy" Richter (Grand Rapids, 1966ko urriaren 28a), Estatu Batuetako aktorea da.
Lake Buena Vista (Florida)
Lake Buena Vista Floridako hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 10 biztanle zituen, 12.7 kilometro koadrotan banatuta. Disney World eraikin-multzoaren zati bat bertan dago.
María Teresa Toral
Biografia
1994an itzuli zen Espainiara, hil baino hilabete batzuk lehenago.
Flora de la Torre
Flora de la Torre Mendizabal (Beasain, 1876ko urtarrilaren 5a - Irun, 1986ko urriaren 8a), Plazida Insaustiren atzetik, urte gehien bizi izan den euskal herritarra da, guztira 110 urte eta 276 egun bizi izan zelarik.
Allai
Allai Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Quistello
Quistello Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Quistellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
San Lorentzo eliza (Saint-Laurent-de-Gosse)
San Lorentzo eliza (église Saint-Laurent) Saint-Laurent-de-Gosse herriko parrokia-eliza da. Erdi Aroan eraikia, 1895ean Charles Relinger baionar arkitektoak zaharberritu zuen.
2008an Frantziako gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.
Pachycara gymninium
Pachycara gymninium Pachycara generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Hindu mitologia
Hindu mitologia funtsean hinduismoko izaki mitikoen, jainkoen eta hauen Lurreko avatarren bizitzak xehatzen dituen indiar literaturako atala da, sarri, doktrina eta etikazko hitzaldiekin nahastua.
Fundamentazioa
Sarri, mitologia hindua edo Indiakoa bezala sailkatzen diren arren, izenak ez du testuen afiliazio erlijioso eta izpiritualen zentralitatea hartzen, gaur egun, oraindik mantentzen direnak hinduismoa praktikatzen duten gehienentzako. Hitzaldi erlijioso luzez beteak daude, eta, sarri, etika eta praktika hinduistarentzako iturri bezala ikusten dira.
Hinduistentzako, euren tradizio eta ohiturak, mitologia ez direla nabarmendu behar da. Adibide alderagarri bat, Bibliari "mitologia kristau" deitzea izango litzateke.
Testu garrantzitsuenen artean, Puranak daude. Mitologia hinduko beste lan garrantzitsu batzuk, bi epopeia handiak dira, Ramaiana eta Mahābhārata, alegia, azken honen barnean, Bhagavad Gita testua dagoelarik, Indian oso sakratua dena.
Jainkoak
Hinduismoaren ezaugarrietako bat bere jainkoen ugaritasuna da. 33.000 jainko dituela esaten da, guztiak jainkosa eta jainko batez osatuta daude, hau da, binaka azaltzen dira, zeren eta hinduismoaren arabera, jainkotasuna guztiz ona izateko, alde femeninoa eta alderdi maskulinoa izan beharra dago. Hauexek dira jainkoetako batzuk:
Tele7
Tele7 Bizkaiko Ezkerraldeko telebista da, nahiz eta haren seinalea gaur egun Eskuinaldera eta Bilbora ere ailegatzen den. 1995. urtean sortu zen. Hasieratik gaztelaniaz lan egiten dute nahiz eta albistegien zati txiki bat euskaraz ematen duten.
Tele7 telebista katea Grupo Tele7ko kide da. Radio7 irrati katea ere talde berekoa da. Bi hedabide hauek egoitza hasieratik Barakaldoko Lutxana auzoan izan dute, konkretuki Errotabarria kalearen 1 zenbakian.
Historia
Tele7 hedabidea, Radio7rekin batera, 1995. urtean sortu zen, Ezkerraldeko biztanleentzat eta meatzaldekoentzat tokiko hedabide bat egiteko helburuarekin. 2002. urtetik aurrera bere seinalea Ibaizabal ibaiadarreko eskuinaldera ere ailegatu zen.
Nahiz eta 1995. urtean hasi zituen Tele7k bere lehenengo emanaldiak, 1998. urtera arte ez zuen egun osoko emanaldirik eman. 1998. urteko udan hasi zuen Tele7k 24 orduko emanaldi osoa eta, horrela, egun osoan zehar emititzen hasi zen.
Hortik aurrera, Tele7k beti jarri izan du lehentasuna Bizkaiako Ezkerraldean gertatutako ekintzetan (kultur ekintzak, politika, jaiak, kirola...).
Edukiak
Nahiz eta hasieran Tele7k beste kate batzuekin partekatze zuen bere programazioa, 2010. urtetik haien saio propioak ematen dituzte eta ez dute Bizkaiko edo Kantabriako beste telebistekin saiorik partekatzen.
Bere saiorik ezagunenak dira Objetivo Bizkaia eta Protagonistas. Ezkerraldeko herrietako jaiei buruzko saio bereziak ere egiten ditu Tele7k,.Adineko pertsonei zuzendutako saioa ere badute: Palabras Mayores. Bestalde, Tele7k bere sorreratik konpromezua izan du Ezkerraldeko kirolarekin eta astean behin futbol partidu bat ematen du eta beste kirol batzuetako taldeen partiduak ere ematen dituzte zuzenean (Trapagaran Eskubaloia, Universitario Bilbao Rugby …). Bestalde, astelehenero 20:30etan Nuestro Futbol saioa ematen dute. Saio honetan, zonalde osoko taldeen laburpenak ematen dira.
Maialen Araolaza
Maialen Araolaza Arrieta (Eibar, Gipuzkoa, 1978ko azaroaren 20a) fisioterapeuta, ikertzailea eta unibertsitateko irakaslea da.
Biografia
Fisioterapeuta da ogibidez, goi mailako kirolariekin eskarmentu handia du, hala nola Blume egoitzan eta eskubaloi eta hockey espainiar selekzioekin, baita musika eta dantzan ere, Bartzelonako Liceoan edo Operación Triunfo telebista saioan aritu baita besteak beste.
Euskal dantza tradizionalaren praktikak zahartzaroan dituen onurak ikertu ditu unibertsitate irakasleak eta ikertzaileak EHUn defendatu berri duen doktore tesian. Bilbao Musikan dantza tradizionala irakasten duten Patxi Labordaren hainbat ikasleren jarraipena egin du, dantza egiteak haien funtzioetan zer nolako ondorioak dituen neurtuz.
Ikerketaren emaitzak 2020ko uztailaren 17an arrakastaz defendatu zituen "Dantza eta ibiltzearen arteko desberdintasun sentsoriomotore eta neuropsikologikoak adineko emakumeetan" izenburuko doktore tesian.
Dantzan edo dantzak ikusten ere elikatzen da. Izan ere, osasuna eta dantza ederki uztartzen dira eta hori ikertu du Maialenek EHUko doktore tesian.
Tallerak
https://eibarkore.com/taillarrak-talleres/
Gary Moore
Robert William Gary Moore (Belfast, Ipar Irlanda, 1952ko apirilaren 4a - Estepona, Espainia, 2011ko otsailaren 6a) gitarrajole eta abeslari irlandarra izan zen, batez ere blues arloan nabarmendu zena. Gitarrarekin zuen trebezia lehenbiziko aldiz jendaurrean Thin Lizzy taldearekin bateraz joaz erakutsi zuen.
58 urtez hil zen, Andaluziako hotel batean oporretan zegoen bitartean bihotz arazoren batek jota antza denez.
1970ko hamarkada
The Boys taldean hazi zen jotzen, baina denbora gutxi ondoren, 16 urte zituelarik, Skid Row taldean sartu zen (ez da Skid Row heavy metal taldearekin nahasi behar). Bertan, Brendan Shields (baxua), Noel Bridgeman (bateria) eta Phil Lynottekin (ahotsa) topo egin zuen. Azken honek berehala banda utzi eta Thin Lizzy sortuko zuen, Gary Moore Skid Row taldean jarraitzen zuen bitartean. Taldea Peter Green gitarrajolearekin (Fleetwood Mac taldekoa zenarekin) jarriko zen harremanetan eta zenbait kontzertuetan beraien telonero izango ziren. Greenek harrituta gelditu zen Skid Row taldearekin eta bere diskoetxearekin jarri zituen harremanetan. Bestalde, Moorek sentitzen zuen mirespea Greenengatik, bere karrera osoan iraun zuena, "Blues for Greeny" (1995) albumean gelditzen da erakutsia. Bertan Greenen hamaika abestien bertsioak egingo zituen Moorek.
Bakarlari moduan hasi baino lehen zenbait taldeetatik pasatuko zen. Baina, 1972an Skid Row utzi ondoren, "Grinding Stone" (1973) diska grabatuko zuen Gary Moore Band talde berriarekin. Diska honek Gary Moorek bakarlari moduan egindako lehen diskatzat hartuta dago. Ia berehala, Eric Bell Thin Lizzy taldean ordezkatuko zuen 1975. urtera arte. Urte horretan Colosseum IIean satu zen. 1979ra arte egon zen, "Black Rose" dika grabatu zuen arte. EE.UU.n zehar giran zeudela, Lynotten taldearekin eztabaidak izan ondoren, Thin Lizzy utzi eta G-Force sortuko zuen. 1978an "Back on the Streets" bere bigarren diska bakarlari moduan grabatuko zuen eta Parisienne Walkways abestia Erresuma Batuko "top-ten"ean sartzen da.
2000ko hamarkada
XXI. mendea musikalki 2001ean hasten du "Back to the Blues" grabaketarekin. 2002. urtean Scars talden sartu eta proiektu berria abian jarriko zuen. Album bat ere kaleratu zuten, "Scars" izenburua zuena. Talde berri hau deritzon "Power Trio"a zen: Moore (ahotsa / gitarra), Cass Lewis "Skunk Anansie" taldekoa (baxua / koroak) eta Darrin Mooney "Primal Scream"ekoa (bateria).
Diska berri honek Erresuma Batuan zehar egindako giran aurkeztu zen eta "Live At The Monster Of Rock" (2003) kontzertuan burutu zen arukezpena.
2007an "Close As You Get" argitaratzen du. Bertan bluesean sakonki murgiltzen da bere abestiekin eta zenbait bertsio egin ere egiten ditu. Bertsionatuen hartean Chuck Berry, Sonny Boy Williamson II, John Mayall edo Son Houseen abestiak daude.
Heriotza
Gary Moore Esteponako "Kempinski Hotel Bahía"ko logela batean hilda aurkitu zen 2011ren otsailaren 6an. Espainiar poliziak jakinarazi zutenez, gorputza ez zituen bortizkeri zeinurik. Gorpuari egindako autopsiak egiaztatu zuen gitarjole irlandarrak bihotzeko batek jota hil zela.
Bere bapateko heriotza jarraitzaileen artean sekulako sorpresa suposatu zuen.
Guitarrak
Gary Mooren guitarra ezagunenak edo gustokoenak
Gibson:
Fender:
Hamer:
Besteak:
Bozgoragailuak
Bozgorailu asko erabili izan zituen bere karreran, ohikoenak:
Marshall bozgorailuak:
Colloseum II
Colosseum II, Don Airey, John Mole eta Jon Hiseman osatua.
Thin Lizzy
Aurrerapauso handiena talde honekin eman zuen, Phil Lynottekin batera.
BBM
Izena taldea osatzen zuten musikarien izenen lehenengo hizkia hartzean sortu zen: Baker, Bruce eta Moore.
Scars
2002an sortutako "Power Trio"a : Moore (ahotsa / gitarra), Cass Lewis "Skunk Anansie" taldekoa (baxua / koroak) eta Darrin Mooney "Primal Scream"ekoa (bateria).
John Logie Baird
John Logie Baird (Helensburgh, Eskozia, 1888ko abuztuaren 14a - Bexhill-on-Sea, Erresuma Batua, 1946ko ekainaren 14a) ingeniari eta fisiko britaniar bat izan zen. Telebista publikoaren lehen sistemaren asmatzailea izan zen eta koloretako lehen telebista ere asmatu zuen.
Biografia
John Logie Baird Helensburghen jaio zen, Erresuma Batuan, 1888ko abuztuaren 14an. Aita St Bride-eko elizaren apaiza zen John Baird izan zuen eta ama, berriz, Jessie Morrison Inglis, Glasgowko ontzigile aberats batzuen iloba umezurtza. Bikotearen 4 seme-alabetatik gazteena zen.
Helensburgheko Larchfiel Akademian ikasi zuen, orain Lomond Eskolako zati denean, Glasgow eta Eskozia Mendebaldeko Eskola Teknikoan (gerora Strathclydeko Unibertsitate bihurtuko zenean) eta Glasgowko Unibertsitatean ikasi zuen.
Bakartia eta osasunez pattala, ingeniaritza elektrikoa ikasi zuen eta telebistaren aitzindarietako bat izan zen, irudiaren esplorazioko sistema elektromekanikoa (edo telebista elektromekanikoa) asmatu baitzuen, Nipkowen diskoan oinarrituta.
1922an urrutitik irudiak helaraztearen aukera aztertu zuen eta, 1924an, Maltako gurutze baten irudi keinukari bat igortzea lortu zuen. 1926ko urtarrilaren 26an, berriz, Soho barrutiko Frith Street 22ko laborategian (Londres) zientzialari talde baten aurrean telebistaren sistema erreal baten lehen erakustaldia egin zuen; Bill txontxongilo zaharra izan zen gailuaren pantailan azaldu zen lehena, hain zuzen ere. Nahiz eta irudi ñimiñoaren bereizmena 25 lerroek baino ez osatu, aurpegia erraz antzeman zitekeen.
1926an, telefono-kable baten bidez, Glasgow eta Londresen artean telebista seinale bat bidaltzea lortu zuen eta, urte berean, Baird Television Development Company Ltd sortu zen asmakizun hau komerzializatzeko. Urte hartan, ekorketaren abiadura 12 imajin eta erdi segundokoraino hobetu zen. Tonuaren graduazioarekin batera, mugimenduan zeuden irudiak transmititu zezakeen lehen telebista sistemaren esposizioa izan zen. Gainera, apirilean, AEBetako Bell Laborategiak 2.500 elementuko hargailuaren pantaila erakutsi zuen: formatu handiko eta mugimenduan zeuden irudiak sortu zituen, 50 zutabe eta 50 neonezko lanparak osatzen zutena. Lanparatxoak erraztasunez erre eta maiz ordeztu behar arren, asmazioaren bideragarritasuna egiaztatzeko gai izan zen Baird. Urrutiko lehen igorpenak Hotel Zentraleko telebista batera izan ziren, Glasgowko Geltoki Zentralean zegoena. Bestalde, 330 kilometro igaro zituen beste bat bidali zuen AT & T geltokitik Bell Laborategietara. Azkeneko honen estazioak New Yorken eta Washington DCn zeuden. 1927ko apirilean burutu zen esperimentu hau, asmatzailearen manifestazioaren hilabete bat lehenago, hain zuzen ere.
1928ko uztailaren 3an koloretako lehen igorpena lortu zuen. Horretarako, irekitzearen hiru kiribilekin seinalearen transmisio eta hartzearen ertzetan eskaneorako diskoak erabili ziren, espiral bakoitzak funtsezko kolore desberdin bat izanik. Horrez gain, argiztapena txandakatzeko kommutadore bat eta hargailuaren izkinetan kokatutako hiru argi-iturri. Bestalde, telebista estereoskopikoa ziurtatu zuen. Urte horretan, bai Londrestik eta bai Ozeano Atlantiko erditik (transatlantiko batean zegoela), irrati-seinaleak helarazi zituen New Yorkera; bigarren hau burutzeko, kanaltzat erabiliko zuen telebista bat instalatu zuen itsasontzian, igorle txiki bat izango zena.
1932 aldera, Baird eta bere teknikoek telebista igorleak jarri zituen Parisen (Eiffel Dorreko azken solairuan), Berlinen, Erroman, Londresen eta Moskun. Lehenengo hiru hiriak transmisio onena izan zuten, 60 lerro helarazten baitzituzten irudiko. Azkeneko bi hirietan, berriz, 30 eta 50 lerro soilik. Haatik, britaniarrek (BBC) eta estatubatuarrek ikerketaren sistema elektronikoari eginiko apostuak (Guglielmo Marconik komerzializatutako irudi hodiak) abantaila galtzearaztea egin zion. 1937an BBCk hala 405 lerro zituen Marconiren sistema nola 240ko Bairdena txandaka erabiltzen zituen, eta, ikusentzuleek gehiena gustatzen zitzaienari botoa emanez izango zen kalitate onenekoa. Oraingoan, Bairdek galdu egin zuen, ordea. Ikerketarako sistema elektromagnetikoa nabarmenki hobetu arren (325 lerro edota 400 arte iritsi zen), ezin izan zuen ingeniariaren sistema elektronikoaren definizio eta irudiari aurre egin.
Bigarren Mundu Gerran koloretako telebistaren garapenean ibili zen lanean eta 1942ko abuztuaren 16an koloretako lehen hodi elektronikoaren erakusketa egin zuen.
Bere osasun makalak okerrerantz egin zuen eta, 1946ko ekainaren 14an, istripu zerebrobaskular batek hil zuen Bexhill-on-Sean (Ekialdeko Sussexen, Erresuma Batuan). Bere ama, aita eta emaztearekin batera hobiratu zuten Helensburgheko hilerrian.
Bere etxea 2007an eraitsi zuten eta, orain, Baird Court izeneko etxebizitzak eraiki dituzte bertan.
Choranche
Choranche Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Choranche udalerrian erroldatutako biztanleak 134 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 64 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 87 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 64 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Choranche udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.163 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Choranche udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 141 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lasioglossum kandiense
Lasioglossum kandiense erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Dompierre-sur-Nièvre
Dompierre-sur-Nièvre Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dompierre-sur-Nièvre udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 86 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 108 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 63 lanean zeuden (36 gizon eta 27 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Dompierre-sur-Nièvre udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Boffres
Boffres Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boffres udalerrian erroldatutako biztanleak 617 ziren. Familiak 258 ziren, horien artean 90 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.