cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mialet (Dordoina)
Biztanleria
2007an Mialet udalerrian erroldatutako biztanleak 681 ziren. Familiak 339 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 63 bakarrik bizi ziren emakumeak), 158 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Jean Abadie
Joseph Louis Irénée Jean Abadie (Tarbe, 1873ko abenduaren 15a - 1946) frantziar psikiatra eta neurologoa izan zen.
Mialet (Dordoina)
Etxebizitza
2007an 549 etxebizitza zeuden, 335 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 162 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 506 etxeak ziren eta 38 apartamentuak ziren. 335 etxebizitza nagusietatik 267 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 133 etxek lau zituzten eta 130 etxek bost zituzten. 248 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 158 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 366 ziren, horien artean 232 aktiboak ziren eta 134 inaktiboak ziren. 232 pertsona aktiboetatik 210 lanean zeuden (115 gizon eta 95 emakume) eta 23 langabezian zeuden (11 gizon eta 12 emakume). 134 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mialet udalerrian 345 unitate fiskal zeuden, 693 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.495 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 34 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Petroscirtes xestus
Petroscirtes xestus Petroscirtes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Mialet (Dordoina)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 harategiak eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Mialet udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.311 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
N10 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Eskualdeko Hiri Garraioaren N10 linea (seinaleztatua, N10 ofizialki) Sarriguren eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.
Sarriguren eta Erripagaña gauez hornitzen ditu.
Ordutegiak
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.
Ibilbidea
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.
Eskaeraren arabera gelditzen da
2022ko martxoaren 8az geroztik, proba pilotu bat egiten ari da, linea hau erabiltzen duten emakumeak geralekuen artean jaisteko eta, horrela, proba-aldia ekainaren 8an amaitzen denean beste TUC linea batzuetara izan daitekeen hedapena ebaluatzeko.
Etorkizuna
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.
Erreferentziak
https://www.mcp.es/sites/default/files/documentos/Folleto%20-%20Paradas%20a%20demanda%20N10%20marzo%202022%20CAS.pdf
Midway (Minnesota)
Midway Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mahnomen konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Extremadurako Biltzarra
Extremadurako Biltzarra (gaztelaniaz Asamblea de Extremadura) Extremadurako autonomia erkidegoko lurralde parlamentua da. Biltzarreko parlamentariak lau urteko eperako hautatzen dira sufragio unibertsalez. Badajozko probintziako herritarrek 36 diputatu hautatzen dituzte eta Cáceresko probintziakoek 29 diputatu.
Osaketa
Extremadurako Biltzarrak 65 diputatu ditu. Honela banatzen dira:
Strix varia
Strix varia Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Juha Rantasila Saria
Juha Rantasila -palkinto 2008tik urtero Finlandiako SM-liigan gol gehien sartzen dituen atzelariari ematen zaion saria da; honek, jokalarien elkartearen eskutik jasotzen du garaikurra.
Sillars
Sillars Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sillars udalerrian erroldatutako biztanleak 602 ziren. Familiak 242 ziren, horien artean 47 pertsona bakarrekoak ziren (31 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 78 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 310 etxebizitza zeuden, 248 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 307etxeak ziren. 248 etxebizitza nagusietatik 207 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 79 etxek lau zituzten eta 139 etxek bost zituzten. 214 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 112 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Sillars udalerrian 265 unitate fiskal zeuden, 663 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.897 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Inia geoffrensis
Inia geoffrensis Inia generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Iniidae familian sailkatuta dago.
Belén Succi
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.
Strix sartorii
Strix sartorii Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Seagoville (Texas)
Seagoville Texasko hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 14,835 biztanle zituen, 48.38 kilometro koadrotan banatuta.
Charolleseko barrutia
Charolleseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 102.205 biztanle ditu 25 kilometro koadrotan. Guztira 136 udalerri ditu. Bere hiriburua Charolles da.
Phloeograptis
Phloeograptis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Phloeograptis macrynta da.
Bipiramide eneagonal
Geometrian, bipiramide eneagonala bi piramide eneagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.
Virignin
Virignin Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Strahov estadioa
Strahov estadio handia, Velký strahovský stadion, Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dagoen erabilera anitzeko estadio bat da, Petřín muinoan. Jada ez zaio kirol ekitaldietarako erabilpenik ematen, eta AC Sparta Praga futbol taldearen entrenamendu lekua izateaz gain, bere edukiera erraldoiari esker bertan musika kontzertuak burutzen dira.
1926an inauguratu zen. Bere garaian mundu osoko edukiera handiena zuen estadioa izan zen, denera 220 000 lagunentzako edukiera baitu, horietatko 56.000 eserita, horrek gaur egun Indianapolis Motor Speedway zirkuituaren ondoren mundu osoko edukiera handiena duen bigarren instalakuntza bilakatzen du.
Estadioaren oinplano edo azaleran 6 futbol zelai eta 2 areto futboleko jokalekuak sar daitezke.
Euroeszeptizismo
Euroeszeptizismoa mugimendu politiko eta soziala bat da eta bere oinarria, europar hiritarrek, neurri handiago edo txikiagoan, Europar Batasuna errefusatzean datza. Europar integrazio prozesuaren aurkako jarrera ere bada, haren bideragarritasuna eta egokitasuna zalantzan jarriz. Pro-europarrak ez bezala, euroeszeptikoek ez dute talde homogeneoa osatzen eta definitzen dituen ezaugarri bakarra europar eraikuntzaren aurkako mugimenduak dira.
José Ignacio Iruretagoiena
José Ignacio Iruretagoiena Larrañaga (Zarautz, Gipuzkoa, 1963 – ib., 1998ko urtarrilaren 9a) ETAk hildako politikari bat izan zen.
Euroeszeptizismo
Euroeszeptizismo motak
Bi euroeszeptizismo mota bereizi ohi dira:
José Ignacio Iruretagoiena
Bizitza
José Ignacio Iruretagoiena 1998ko urtarrilaren 9an hil zen, Zarautzen, ETAren atentatu batean. Zurgina zen, eta Alderdi Popularreko zinegotzia Zarauzko Udalean. Ezkonduta zegoen eta bi seme zituen. Hil zutenean, 35 urte zituen.
Hilketa
1998ko urtarrilaren 8aren aurreko asteetan ETAko kide zen Gregorio Escudero Balerdi, José Ignacio Iruretagoiena zelatatzen ibili zen  Lortutako informazioa Francisco Javier García Gaztelu (Txapote) eta Irantzu Gallastegi Soduperekin (Amaya) partekatu zuen. Gregorio Escudero berak García Gaztelu eta Irantzu Gallastegi eraman zituen Andoainetik Añorgako geralekura. Handik, tren bat hartu zuten, Zarautzera. Bere konplizearen informazioa baliatuta, Zarautzera heltzean, José Ignacio Iruretagoienaren ibilgailua aurkitu zuten, garaje baten aparkaleku-plaza batean. Irantzu Gallasteguik lehergailu bat jarri zuen gidariaren eserlekuaren azpian. ETAk fabrikatutako lehergailu horrek 1,5 edo 2 kilo amonal eta kloratita zituen eta tenporizadore bat. Etarrak bonba jartzen zuen bitartean, García Gazteluk ingurua zaintzen zuen. Lana bukatu ostean, ETAko kide biak trenez itzuli ziren Añorgako geralekura eta bertan Gregorio Escuderok hartu zituen eta Andoainera bueltan eraman zituen.
1998ko urtarrilaren 9an, 7:40ak aldera, José Ignacio Iruretagoienak bere autoa hartu zuen. Lanera zihoan. Ibilgailua martxan jarri eta, metro gutxi batzuk egin ondoren, Urdaneta kale inguruan, lehergailuak eztanda egin zuen, 7:50etan. Leherketa jazo eta berehala, hainbat oinezko hurbildu ziren eta José Antonio oso larri aurkitu zuten, zenbait gorputz-adar galdu zituelarik. Biktimak euskaraz laguntza eskatzen zuen. José Antonio suspertzen saiatu ziren, baina alferrik. Leherketak ere, oinezko bati lesioak eragin zizkion eta hurbileko eraikin batean, kotxe batean eta galtzadan kalteak sortu zituen. Poliziak gunea inguratu eta beranduago, epaileak hilotza altxatzea agindu zuen. Euskadiko udaletxeetan kontzentrazio isilak antolatu zituzten hilketa gaitzesteko xedez.
2006ko maiatzaren 18an, Auzitegi Nazionalaren Zigor-arloko Salaren Bigarren Atalak 22/2006 epaia eman zuen eta 42 urteko kartzela-zigorra ezarri zion Gregorio Escudero Balerdiri. 25 urte erailketa terrorista leporatuta eta beste 17 hondamen terrorista eragitea egotzita14. Horrez gain, José Ignacio Iruretagoiena Larrañagaren oinordeentzako 120.000 euroko kalte-ordaina ezarri zioten. Ebazpenak ere, zigortuari Zarautzera itzultzen debekatzen dio 5 urteko epean eta atentatuak eragindako kalteak ordaintzera behartzen du. Era berean, atal horrek sumarioari amaiera ematea eta Francisco Javier García Gaztelu eta Irantzu Gallastegui Soduperen kontrako ahozko judizioarekin hastea ezarri zuen. Ahozko ikustaldiaren ondoren, abenduaren 17an emandako 78/2009 epaiak 46 urteko kartzela-zigorra jarri zion terrorista bakoitzari. 28 urte erailketa terrorista leporatuta eta beste 18 hondamen terrorista eragitea egotzita. Gainera epaileak Zarautzetik edo biktimen etxebizitzatik 500 metrora hurbiltzea debekatu zien eta 200.000 euroko kalte-ordaina erraiarentzako eta 100.000 eurokoa seme bakoitzarentzako ezarri zien, bai eta atentatuak eragindako kalteak ordaintzea.
Atentatua burutu ondoren, ETAk hilketa aldarrikatu zuen Egin egunkariak argitaraturiko adierazpen baten bitartez.
Megophrys stejnegeri
Megophrys stejnegeri Megophrys generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Iropile
Iropile Nafarroako mendatea da, Garazi (Ezterenzubi) eta Aezkoa (Orbaizeta) artean. Protohistoriako harrespilak eta trikuharriak daude.
Jesus Maria Egiluz
Jesus Maria Egiluz Ortuzar (Bilbo, 1939ko apirilaren 23a) euskal irakasle eta ikertzailea izan zen. Jesusen Lagundiko kidea da, eta Deustuko Unibertsitateko errektorea izan da 1986. urteaz geroztik.
Fillmore (New York)
Fillmore Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegany konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pelocnistis
Pelocnistis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pelocnistis xylozona da.
Seagraves (Texas)
Seagraves Texasko hiri bat da. Gaines konderrian kokatua dago. 2010ean 2,417 biztanle zituen, 3.76 kilometro koadrotan banatuta.
Louhanseko barrutia
Louhanseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 4.852 biztanle ditu 1.248 kilometro koadrotan. Guztira 79 udalerri ditu. Bere hiriburua Louhans da.
963 Iduberga
963 Iduberga asteroide gerrikoan aurkitutako 963. asteroidearen izena da. 1921eko urriak 26an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1921 KR zen. Flora familiako eta S motako asteroidea da.
Phenablennius heyligeri
Phenablennius heyligeri Phenablennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Melanobatrachus indicus
Melanobatrachus indicus Melanobatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Let It Be (abestia)
Let It Be (euskaraz literalki Utzi ezazu egoten, itzulpen egokitua Utzi bere horretan edo Utzi dagoen bezala litzateke) The Beatles talde ingelesak 1970an kaleratu zuen abestia eta singlea da.
Euskarazko bertsioa
Joxerra Garzia irakasleak euskarazko bertsio bat egin zuen ('Ez etsi' izenburuarekin), eta baita berak kantatuta grabatu ere.
964 Subamara
964 Subamara asteroide gerrikoan aurkitutako 964. asteroidearen izena da. 1921eko urriak 27an aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1921 KS zen.
Penne
Penne honakoa izan daiteke:
Sayville (New York)
Sayville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Movistar Plus+
Movistar Plus+, Espainiako ordainpeko telebista plataforma bat da. Egoitza Madrilgo Erkidegoko Tres Cantos udalerrian du. Telefónica telekomunikazio konpainiaren jabetzakoa da.
Canal+ eta Movistar TV kateen elkarketatik sortu zen. 2015eko uztailaren 8an aireratzen hasi zen.
Strix fulvescens
Strix fulvescens Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Bibliaren Gerrikoa
Bibliaren Gerrikoa (ingelesez Bible Belt) kristau protestantismo (gehienbat ebanjelikoa) nagusi den Hegoaldeko Estatu Batuetako eremuari ematen zaion izen informal edo herrikoia da. Esapide honen aurreko aipu ezaguna H. L. Mencken kazetariak idatzi zuen 1924an.
Kolonietako garaian (1607-1776), zonalde hori Eliza Anglikanoaren gotorlekua izan zen. Protestantismora hurrengo mendean nagusitzen hasi zen emeki-emeki, mugimendu erlijioso andanek, horietako asko baptistekin erlazionatuta, entzute handia irabazi ahala.
Zonalde hau herrialdeko beste batzuen aldean erkatzen da. Honela, ipar-ekialdean eta Laku Handietako Zonaldean protestantismo aurrerakoiagoa eta katolizismoa dira nagusiak; Erdi-Mendebaldean erlijio aniztasuna dago; mormoien korridorea Idaho eta Utahn kokatzen da; eta mendebaldea sekulartzat jotzen da.
Xenungulata
Xenungulata Meridiungulata goiordenako ordena iraungitua da, Brasil, Argentina eta Kolonbian bizi zena. Ordena enigmatiko honen generorik ezagunena Carodnia da, tapir itxurako kideak zituena.
Ob-La-Di, Ob-La-Da
Ob-La-Di, Ob-La-Da (euskaraz literalki Utzi ezazu egoten, itzulpen egokitua Utzi bere horretan edo Utzi dagoen bezala litzateke) The Beatles talde ingelesak 1968an The Beatles bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da.
Geminidak
Geminidak aktibitate handiko ozar-izar da, hau da, meteoro-euria. Sortzailea asteroide bat da:3200 Phaethon ; asteroide hau 2 Palasen gainerakoa izan daiteke. Lotura hori 1983an IRAS satelitearen bidez ikusi egin zen. Dena dela, asteroide hori itzalitako kometa bat izan daitekeela pentsatzen da, partikulak orain mendetan sortutakoak izanik.
Euri horren meteoroek oso mugimendu geldoa dute eta, normalean, ia abendua osoan ikus daitezke, bereziki 7tik 17ra, aktibitate nagusia abenduaren 14ean izanik; baldintza egokietan Zenital Ordu Tasa 120-160 meteoro/orduko izan daiteke eta horrek Quantratidekin batera aktibitate handieneko euria bihurtzen du.
Pertseiden edo Leoniden aldean, berandu deskubritutako fenomenoa da Geminidena. Lehenengoak 36. urterako dokumentatu zituzten, eta Leonidak, berriz, 902. urtean. Geminidak, aldiz, 1862an ikusiak izan ziren lehenengoz, Leicesterreko Unibertsitateko bi astronomok.
Jim Meskimen
James Ross "Jim" Meskimen (Los Angeles, ) Estatu Batuetako ahots-aktore eta umorista da.
Oestomorpha
Oestomorpha Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Oestomorpha alloea da.
Lipotes vexillifer
Lipotes vexillifer Lipotes generoko animalia da. Zetazeoen barruko Iniidae familian sailkatuta dago. Yangtzen ibaian baino ez da bizi, non baiji diote.
Mâconeko barrutia
Mâconeko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 106.089 biztanle ditu 12 kilometro koadrotan. Guztira 124 udalerri ditu. Bere hiriburua Mâcon da.
Sealy (Texas)
Sealy Texasko hiri bat da. Austin konderrian kokatua dago. 2010ean 6,019 biztanle zituen, 25.93 kilometro koadrotan banatuta.
Euskal Herriko ingurumen-arazoak
Euskal Herria k hainbat ingurumen-arazo ditu, batzuk gizakiak sortutakoak eta besteak saihestezinak direnak. Lurralde honetako ingurumen-arazoak lau zatitan banatzen dira: berezko ingurumenaren narriadura, erliebeak eta landarediak dituzten arazoak, kutsadura-arazoak eta hondakin-arazoak.
Demografia
Euskal Herriaren hazkuntza demografikoa naturak gaur egun jasotzen duen minaren arduradun nagusia da. Egoera hau biztanleriaren banaketarengatik eta urbanizazio-maila handiarengatik gertatzen ari da; izan ere, gero eta gehiago dira eraikitzen diren eraikuntzak, lantegiak, kaleak… Horren adibide Bilbo hiria da, 1900. urtean 100.000 biztanlera heltzen ez zena eta, gaur egun, 350.000 biztanle baino gehiago izatera iritsi dena. Hala ere, Euskal Herriko herri askotan gertatzen ari da fenomeno hori eta horrek demografiaren ikaragarrizko hazkuntza sortu du eraikin, etxe eta parke berriak sortuz. Horrez gain, biztanleriaren hazkuntzak baliabideen kontsumoan eragin nabarmena du; izan ere, zenbat eta biztanle gehiago, orduan eta beharrizan gehiago baitira ase behar direnak (elikagaiak, etxebizitzak, garraioak…).
Industrien goi-dentsitatea
Estatu mailan, Euskal Herriaren industria-dentsitatea oso altua da. Bertan mota askotako industriak eta lantegiak daude, nazionalak eta nazioartekoak. Biztanleriaren beharrizanak asetzeko behar diren mekanismoak sortzeko, produzitzeko, lantzeko… erabiltzen dira.
Gehiegizko industrializazioak abantailak eta desabantailak ditu. Alde batetik, lantegiek lanpostu asko sortzen dituztenez, pertsonen bizi kalitateak gora egiten du. Hala ere, horiek izugarrizko kutsadura-arazoak sortzen dituzte, airean eta uretan batez ere, eta, ondorioz, izaki bizidun guztiek pairatzen dituzte arazo horiek. Euskal Herrian galdategi eta errausketa-instalazio ugari daude. Burdinaren eta altzairuaren galdaketak itzelezko gas kutsakorrak sortzen ditu, eta hondakinen errausketak, are gehiago. Espainian egin den erregistro baten arabera, Euskal Herrian 370 enpresek emisioak sortzen dituzte edo kutsadura iturri dira, hala nola Muskizko Petronor, Bermeo aurrean itsasoan dagoen Repsoleko Gaviota gas-plataforma edota Zabalgarbi erraustegia.
Erliebearen eta paisaiaren aldaketa
Euskal Herriko meategiek eta harrobiek paisaian inpaktu handia eragiten dute; izan ere, bien artean 2.146 ha-ko azalera betetzen dute, guztiaren % 0,3 dena. Hala ere, horietatik guztietatik 620 ha hutsik daude; Orozkoko harrobia da handienetarikoa. Haatik, industria huts asko dira Euskal Herriko paisaia pobretzen dutenak, adibide nabarmenena Lemoizko zentral nuklearra izanda, ez baitu inoiz funtzionatu.
Hostozabalen basoak gutxitzea
Eguneroko bizitzan erabiltzen ditugun liburu, paper, armairu, eraikuntza eta abarrak egiteko erabiltzen den zura zuhaitzetatik dator. Horretarako, basoek etengabe zuhaitzak “produzitu” behar dituzte, beharrizan horiek asetzeko. Hori dela eta, basoetan azkar hazten diren zuhaitzak behar dira eta hori posible izateko, baso-landaketak sortzen dira.
Horren ondorioa hostozabalen zuhaitzen gutxitzea da, pagoak eta haritzak esaterako. Izan ere, basoak bota eta gero hostozabalekoak ez diren zuhaitzak landatzen dira, Lawson, Insignis eta altzifre pinuak hain zuzen. Beraz, ondorio horiek gehien pairatzen dituztenak basoan bizi diren animaliak dira, euren habitata aldatu egiten da eta.
Basoen galtzea
Euskal Herrian baso ugari daude. 2016. urtean ia 500.000 ha-ko azalera betetzen zuten, baina zifra horrek, baso-ustiapena dela eta, urtero behera egiten du. Ondorioz, egoera horren arrisku eta arazorik handiena basoen galtzea da. Baina basoen galera gehienbat bi arrazoiengatik ematen da: basoen botatzea eta suteak.
Enpresen kutsadura eta isurketak
Berotegi efektuko gasen (BEG) isurketaren bilakaera aztertuz gero, kutsadurarik handiena 2000ko hamarkadan izan zen Euskal Herrian. Hortik aurrera pixka bat behera egin dute isurketek, eta dezente murriztu dira industria eta energia sektoreari dagokionez. PRTR erregistroaren emaitzei erreparatuz gero, industria eta energia sektoreak 14,6 milioi tona isuri zituzten atmosferara 2011n, eta 11 milioi tona erregistroak datuak eskaintzen dituen azken urtean; hots, 2017an.
Buruan, Petronor
2017ko erregistroa begiratuta, Petronor enpresak, Muskizko (Bizkaia) petrolio findegiak kutsatu zituen gehien Euskal Herriko airea eta ura. isurketei erreparatuz gero, harenak dira industria eta energia sektoreek isuritakoen %20. Guztira, Euskal Herri osoan atmosferara bota den aren %10 harena da. 2017an, 2,2 milioi tona karbono dioxido isuri zituen atmosferara, eta, horrez gain, karbono monoxidoa, nitrogeno oxidoa, sufre oxidoa eta beste gai toxiko ugari kopuru handitan. Uretara ere toxiko asko bota zituen: besteak beste, karbono organiko totala (KOT) eta era guztietako metal astunak. Kutsatzaile handietan handiena da Petronor, eta ez du bere kaltea askorik apaldu azken urteotan. Karbono dioxidoari dagokionez, esate baterako, isurketa gehiago izan zituen 2017an 2010ean baino. Jaitsi ditu apur bat nitrogeno oxidoaren isurketak, nahiz eta horretan ere jarraitzen duen Euskal Herriko isurlerik handiena izaten. Toxiko hori ozono troposferiko (ozono gaiztoa) bihurtzen da, eta oso eragin kaltegarria dauka pertsonen osasunean eta ingurumenean, Osasunerako Mundu Erakundeak (OME) berak ohartarazi duenez. Ozono handiko guneetan ohikoak izaten dira arnasketa arazoak eta bestelako gaixotasunak. Besteak beste, trafikoak, findegiek, erraustegiek, ziklo konbinatuko zentral termikoek eta bestelako errekuntza prozesuak erabiltzen dituztenek sortzen dute nitrogeno oxidoa.
Berriki Europako Batasunak egindako txosten baten arabera, Espainiako Estatuko hamar enpresa kutsatzaileen artean dago Muskizko findegia. Europako Batasuneko Ingurumen Agentziak aztertutako 14.325 enpresa kutsatzaileetan, 127. postuan ageri da. 2019an Meatzaldea Bizirik plataformak salaketa bat jarri zuen Petronorren aurka, eskualdean izandako usain eta isurketengatik.
Ziklo konbinatuak, haizea hartzen
2000ko hamarkadan garrantzi handia izan zuten, eta, hori dela eta, euskal geografia zipriztindu zuten garrantzi handiko hainbat proiektuk, bereziki Nafarroan eta Bizkaian. 2010eko hamarkadan, baina, Euskal Herriko gas bidezko ziklo konbinatuak krisi larrian sartu ziren, eta 2017ko txostenak jasotzen dituen datuak ere horren isla dira. Esate baterako, Castejongo EdP España zentralak 0,5 milioi tona CO2 isuri zituen atmosferara, 2010ekoaren erdia. Zierbenako Bahia de Bizkaia Electricidadek ere 0,46 milioi tona isuri zituen —2010ean, 1,1 milioi tona—. Boroako (Zornotza) Bizkaia Energia eta Castejongo Iberdrolaren zentralek oraindik ere egoera txarragoa daukate. Gas bidezko ziklo konbinatuak euren ahalmenaren %15ean jardun dira azken urteotan, batez beste. Ondo ez badaude ere, aurten burua altxatzen hasi ote diren dira adituak. Izan ere, Espainiako mix energetikoaren barruan aurre hartu diete ikatz bidezko zentral termikoei. Nahiz eta haiek baino gutxiago kutsatu, airea eta ura asko kutsatzen duten instalazioak dira ziklo konbinatuak, eta klima aldaketaren aurkako borrokan traba handia dira, berotegi efektuko gasen sortzaile handiak direlako.
Zementu fabrikak, beste orban bat
Porlan ekoizpenak garrantzi handia dauka Euskal Herrian, eta sektore hori osatzen duten enpresak dira industria kutsadura sortzaile nagusietako bat. Arrigorriagako, Añorgako (Donostia), Olatzagutiko eta Lemoako fabrikek ez dute kutsatzen 2000ko hamarkadan bezainbeste, baina hori gertatu da, batez ere, euren ekoizpena asko gutxitu delako, eraikuntzaren krisiaren ondorioz batik bat. Espainiako Estatuan 56 milioi tona porlan ekoitzi zituen sektoreak 2007an —produkziorik handieneko urtea izan zen—, eta 2019an 13,4 milioi tona inguruan geratu zen. Ekoizpena txikitu bada ere, eragin handiko industria da zementuarena, eta haren ingurumen inpaktua handia da oraindik ere. 2017ko txostenaren arabera, Lemona Industrial izan zen gehien isuri zuen arloko enpresa: 0,48 milioi tona. Haren atzetik, Arrigorriaga eta Olatzagutiko lantegiek bota zuten gehien. Añorgako instalazioak zenbat isuri zuen ez du jasotzen txostenak, baina karbono monoxido  sortzaile handia izan zen, handienetan bigarrena Lemona Industrialen ostean. , eta beste hainbat gai kimiko kutsagarriren eragileak dira zementu fabrikak.
Paper fabrikak: isurketak eta usaina
Paper ekoizpenari lotutako sektorea kutsadura eragile garrantzitsua da, eta, gainera, azken urteotan ekoizpena handitzeko hainbat inbertsio egin ditu. Hiru tokitan daude fabrikarik kutsatzaileenak: Iurretan, Hernanin eta Zangozan. Berotegi gasen isurketa garrantzitsuak egiten dituzte airera, eta eragin nabarmena daukate inguruko ibaietan. Esate baterako, Iurretako fabrikak hainbat salaketa jaso ditu, Ibaizabal ibaian kontrolik gabe egindako isurketen ondorioz. EH Bilduko parlamentariek Iurretako fabrika salatu zuten 2018an ibaira egindako isurketengatik, eta Iñaki Arriola Jaurlaritzako Ingurumen sailburuak handik egun batzuetara adierazi zuen Uraren Euskal Agentziak txosten bat zabaldu zuela enpresaren aurka. Hernaniko Zikuñagako paper fabrikak ere kexa asko eragin ditu talde ekologisten eta herritarren aldetik. Fabrika hori ekoizpena handitzeko inbertsio handiak egiten ari da azken urteotan. Haren helburua da ekoizpena %40 handitzea, eta, horretarako, 180 milioi euroko inbertsioa egingo du. 2018an, Hernani Aire Garbia plataformak mobilizazioa egin zuen Hernanin, paper fabrikak sortzen dituen usainak eta herriko aire kutsadurarengatik protesta egiteko. Eguzki talde ekologistak ere behin baino gehiagotan egotzi dio usaina eta kutsadura sortzea. Zangozako fabrikak ere iragarri zuen makina bat erosi behar zuela bere ekoizpena heren bat handitzeko.
Zabalgarbi eta hondakinen errausketa
Hondakinen errausketaren aldeko apustua egin dute Bizkaian eta Gipuzkoan, hondakinen bidez energia sortzen dela argudiatuta. Kutsadura iturri garrantzitsu bat ere badira, baina, erraustegiak. Zabalgarbi Bizkaiko erraustegia Euskal Herrian gehien isuri zuen zortzigarren industria instalazioa izan zen, PRTR inbentarioaren arabera: 0,27 milioi tona. Horrez gain, metanoa, nitrogeno oxidoa eta beste hainbat gai kutsagarri isuri zituen airera. Errausketaren bidezko kutsatzaile horiek ez ezik, hondakin ugari ere atera ziren prozesutik: 7.381 tona errauts sortu ziren —hondakin arriskutsutzat hartuak— eta 47.000 tona zepa —hondakin ez-arriskutsutzat hartuak—. Hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritzak azken horiek erabili nahi ditu eraikuntzako lanetan, eta prozesu hori bideratzeko protokoloak lantzen hasi da.
Gipuzkoako agintariek azken urteotan esan dute Zubietan martxan jarri nahi duten erraustegiaren zepak ere horretan erabiliko direla. Azken urteotan, gainera, nabarmen handitzen ari da dioxina eta metal astunen kutsadura Zabalgarbiren inguruetan, Tecnaliak egiten duen azterlan baten arabera. Hala ere, lan horretan adierazi dute datuak falta direla kutsadura horren erantzukizuna errauste plantari egozteko, beste iturri posible batzuk ere badirelako. Zabalgarbi 250.000 tona hondakin inguru ari da errausten urtero. Zubietan 200.000 tona errausteko gai izango den instalazioa jarri nahi dute martxan 2019 amaieran, eta, horren arabera, Gipuzkoan gehien isuriko duen bigarren edo hirugarren instalazio nagusi bihur daiteke.
Kutsadura atmosferikoa
Euskal Herrian bi kutsadura atmosferiko mota bereiz daitezke: finkoak eta mugikorrak. Finkoen kasuan, kutsadura-fokua estatikoa da eta horietan edozein industria edo lantegi sartzen dira. Euskal Herria herrialde oso industrializatua denez, kutsadura finkoa nabaritzen da.
Horren kezka 1968. urtean hasi zen, Erandion izan ziren gertakizunak direla eta. Horren ondorioz, 1970. urtean kutsaduraren neurketak zonalde horretan hasi ziren eta 1975ean Aire Kalitatea Zaindu eta Kontrolatzeko Sare Automatikoa instalatu ziren Bilbo Handian, estatu mailan lehenengoa izanik. Bilbo Handiko ingurunean siderurgia bat, bi zentral termiko, findegi bat, hainbat enpresa kimiko, erraustegi bat, zementu-lantegi bat eta beira-fabrika bat daude.
Hobekuntzaren bilakaeraren puntu garrantzitsuenak hauek izan dira:
Beste alde batetik, kutsadura mugikorra dago: trafikoa. Kutsakorrak diren garraioak herrialde guztian zehar egon arren, gehien arduratzen duten tokiak hiriak dira; Bilbo, Donostia eta Gasteiz aire kalitate txarrena duten lekuak direlako. Bilboko Maria Diaz Harokoa kalea Euskal Herriko aire kalitate txarrena duen tokia da hain zuzen ere. Airearen kalitatearen inguruko azterketaren arabera, lurralde osoko biztanleriaren % 40 toki kutsatu batean bizi da. Aldiz, kutsadura gutxien dagoen tokiak Mundaka, Pagoetako natura parkea eta Valderejoko natura parkea dira.
Uraren kutsadura
Uraren kutsadura lantegiek eta hiriek ibaietara botatzen dituzten hondakinengatik sortzen da. Euskal Herrian bost ibaietatik bat kutsatuta dago eta horietan dagoen kutsakor esanguratsuena merkurioa da. Lurralde osoko ibai kutsatuenak Bizkaitik igarotzen den Ibaizabal eta Gipuzkoako Deba ibaia dira, Uraren Euskal Agentziaren (URA) arabera.
Zinta itsasgarri
Zinta itsasgarri edo zinta itsaskorra kaxak eta beste objektuak zigilatu, itxi eta konpontzeko erabiltzen den xingola bat da, gehienetan biribilkatua merkaturatzen dena, alde batetik (batzuetan, bietatik) substantzia itsasgarria duena.
Montlaur-en-Diois
Montlaur-en-Diois Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Plagiotremus azaleus
Plagiotremus azaleus Plagiotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Montlaur-en-Diois
Biztanleria
2007an Montlaur-en-Diois udalerrian erroldatutako biztanleak 146 ziren. Familiak 55 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (29 gizon eta 22 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 28 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Montlaur-en-Diois udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 440 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yesterday (abestia)
Yesterday (euskaraz Atzo) The Beatles talde ingelesak 1965an Help! bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da.
Lanchères
Lanchères Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lanchères udalerrian erroldatutako biztanleak 989 ziren. Familiak 373 ziren, horien artean 74 pertsona bakarrekoak ziren (27 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 126 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 157 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Lanchères udalerrian 378 unitate fiskal zeuden, 995 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.680 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Lanchères udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 702 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neoschema
Neoschema Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Gnorimoschema klotsi da.
Zarrapo
Zarrapo Koldo Villareal (gitarra eta ahotsa), J. Huarte (baxua) eta Luis Miguel Hernándezek (bateria) osatutako rock talde iruindarra zen. Bere estiloa Barricada herrikideen hiriko rockaren eta hard rockaren eta Euskadin egiten zen kaleko punk-rockaren artean eztabaidatzen zen.
Diska bakarra atera zuen, 1987ko ekainean Delirium Tremense kin batera Elkar Estudioetan (Lasarte, Euskadi) grabatu zituzten B aurpegiko sei kantuak Aquí Todos Son Iguales taldean sartu zituzten.
Melanophryne barbatula
Melanophryne barbatula Melanophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Movistar
Movistar, Espainiako telekomunikazio operatzaile bat da. Telefono fijo, mugikorra, internet eta telebista (Movistar+) zerbitzuak eskeintzen ditu.
Telefónica telekomunikazio konpainiaren jabetzakoa da.
Lozon
Lozon Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
César Velasco
César Velasco Broca (Amurrio, 1978) arabar zinema zuzendaria da. Zenbait film labur zuzendu ditu, nazioarteko zinemalditan erakutsiak.
Lozon
Biztanleria
2007an Lozon udalerrian erroldatutako biztanleak 308 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 156 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 127 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 205 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (79 gizon eta 58 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lozon udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 310 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.055 euro zen.
Illon
Izen bereko mendilerroari izena ematen dio, Ollate (1.423 m) bertako tontorrik altuena izanda. Mendilerroa bi ibaik inguratzen dute, mendebaldean Aspurtz edo Aspurgiko arroila sortzen duen Zaraitzuk eta ekialdean Eskak, Las Bochuelaskoa sortu duena.
San Quiricoren baseliza (1.172 m) ingurune honetan dago.
Lozon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Lozon udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 649 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Will Smith
Willard Christopher "Will" Smith, Jr. (Philadelphia Mendebaldea, 1968ko irailaren 25 - ), Estatu Batuetako aktore eta raperoa da. Arrakasta izan du bere bi alderdi artistikoetan: 5 Urrezko Globo eta bi Oscar sarietarako izendatua izan da, eta lau Grammy sari irabazi ditu.
She Loves You
She Loves You (euskaraz Maite Zaitu) The Beatles talde ingelesak 1963an kaleratu zuen abestia eta singlea da.
Talaia (Ogoño)
Mendebaldean Laga hondartza dago eta ekialdean Elantxobe herria. Urdaibairen ekialdeko muga aldean dago.
Will Smith
1980ko hamarkadaren amaieran, rapero bezala ospe apala lortu zuen, The Fresh Prince izenarekin. 1990ean, bere ospea izugarri handitu zen, The Fresh Prince of Bel-Air telesailean protagonista izan zenean, hamarkada erdi baino gehiagoz (1990-1996) NBCn eman zena eta hainbat katetan modu iraunkorrean eman dena. 1990eko hamarkadaren erdialdean, telebistatik zinemara igaro zen, eta arrakasta handia lortu zuten hainbat filmetan aritu zen. Sari berezi bat ere jaso zuen 2007ko Sari Nagusien galan zinemari egindako ekarpenagatik.
Talaia (Ogoño)
Ibilbideak
Ogoño lurmuturra inguruetan mendizaleen ibilbide asko daude. Garrantzitsuena Elantxobeko kanposantuaren ondotik hasten da itsasoaren mailatik 160 metrora. Txuri-gorriz markaturiko GR bideari jarraiki Talaia mendi tontorrera iristeko aukera dago.
Will Smith
AEBetako leihatiletan 100 milioi dolar baino gehiago sortu dituzten zortzi filmetan parte hartu du, eta, aldi berean, estreinaldian lehen postua lortu dute.6 Bad Boys, Bado Boys 2, Bad Boys for Life Independence Day, hombres de negro, hombres de negro II, Hombres de negro III, Yo, robot, En busca de la felicidad, Soy Leyenda, Soy Leydo. Kritikaren laudorioak ere jaso zituen Alin eta Sei separazio gradutan egindako lanagatik. 2013an, Pablo Motosek aurkeztutako El hormiguero telebista-saio espainiarraren eskubideak eskuratu zituen Estatu Batuentzat.
Forbesek mundu osoko izarrik finantzagarriena dela uste du, 8 After Earth.9 2013ko bere filmaren txarteltxoa eta etsipen kritikoa gorabehera. 2014tik aurrera, bere filmek 600 milioi dolar bildu dituzte munduko leihatilan.
Familia eta bizitzako lehen urteak
Willard Carroll Smith hozkailu eta hozkailu mekanikariaren eta Caroline Bright eskolako administratzailearen lau seme-alabetatik bigarrena da, 13 urte zituenean gurasoak dibortziatzen ikusi baitzituen.
Karrera musikala eta zinematografikoa
Will Smith DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince taldeko irakasle hasi zen, bere haurtzaroko lagun Jeffrey "DJ Jazzy Jeff" Townesekin batera sortu zuena, DJ eta ekoizlearena egiten zuena. Geroago Clarence Holmes izan zuten, Ready Rock C bezala ezaguna, beat box gizatiarra izateko. Hirukoteak, Summertime bezalako bere abesti komikoengatik ospetsua, 1988an Grammy bat irabazi zuen rap kategorian eta kritika onak jasotzen hasi zen. Will Smithen ahotsa "Voices that care" abestian entzun zen, Golkoko Gerrari buruzkoa (1991).
Smith gaztea diru asko irabazten hasi zenean, ez zuen bere zergak ordaintzen inbertitu, eta, beraz, Barne Zergen Zerbitzuak 2,8 milioi dolarreko zorra kalkulatu zuen, bere ondasunen eta diru-sarreren zati bat bahituta ordaindu zena. Orduan, ia hondatuta, 1990ean, NBCrekin kontratu bat sinatu zuen The Fresh Prince of Bel-Air protagonista izateko. Sitcomak arrakasta handia izan zuen, eta aktoreak "munduko zinema izarrik handiena" izan nahi zuela esan zuen. Sei graduko banaketa, ez zen arrakasta zinematografiko bat izan, Martin Lawrencerekin batera protagonizatu zuen bi polizia errebelde (1996) ez bezala.
The Fresh Prince of Bel-Air filmaren ondoren, telesail horrek beste telesail ospetsuago batzuk egitera eraman zuen, baina ez telesailak bakarrik, baizik eta baita filmak ere, bakarkako karrera musikal bat hasi zuen eta zineman jarraitu zuen. Independence Day (1996) 16 eta Men in Black (1997) arrakastatsuak izan ziren eta kritika onak jaso zituzten. Aipatzekoa da hasiera batean j en Men in Black filmari uko egin ziola, baina Jada Pinkett Smith bere emazteak konbentzitu zuen. Bi filmek Smithen ospe komertziala finkatu zuten, eta bere erakargarritasuna edozein adin, jatorri edo sexutako publikoarentzat "saldu" zezakeen izar bat kontsideratzen hasi zen, Smithek berak "Big Willie Weekend" deitzen hasiko zen izen bat. 1998an, Gene Hackmanekin batera, Enemigo público filma egin zuen. Gainera, Matrixen Neo pertsonaiaren papera baztertu zuen, azkenean Keanu Reevesek lortu zuena Wild Wild West protagonista izateko. Wild Wild Westek porrot egin zuen arren, Smithek esan zuen ez zela bere erabakiaz damutzen, eta Reevesen jokabidea, Neo bezala, berak lortuko zuena baino handiagoa izan zela.
Hurrengo urteetan, hombres de negro II, Dos policías rebeldes 2, Hitch eta Yo, robot bezalako arrakastak izan zituen. Hainbat abesti ere argitaratu zituen, askotan estreinatu berria zen filmari lotuak, 90eko hamarkadan. Aipagarrienak Men in Black, Gettin 'Jiggy wit It arrakasta eta Just the Two of Us taldearen cover bat izan ziren, bere lehen seme Trey Smithi zuzendutako mezu maitagarria. Bakarkako lehen bi diskoek, Big Willie Style (1997) eta Willennium (1999), platino anitzeko saria irabazi zuten.
Igeldoko itsasargia
Igeldoko itsasargia Donostian dagoen itsasargia da, Igeldon hain zuzen ere, Itsasargi pasealekuan.
Dorrearen gainetik Getaria, Zumaia, Lekeitio eta Matxitxako ikus daitezke ekialdean, eta Miarritze eta Landetako kosta mendebaldean.
Historia
Manuel Peironcely ingeniariak berreraiki zuen 1855eko martxoaren 15ean zuten 134 metroko altueran, bertan zegoen antzinakoa 1813an itzali ondoren.
Hasieran petrolio erabiltzen zuten argia pizteko, baina Lehenengo Mundu Gerra zela eta petrolioz urri ibili eta Rafael de la Cerdak proiektu bat asmatu zuen itsasargian elektrizitatea sartzeko. Proiektua 1918an burutu zuten.
La Flècheko barrutia
La Flècheko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 87.199 biztanle ditu 1.588 kilometro koadrotan. Guztira 71 udalerri ditu. Bere hiriburua La Flèche da.
Sofía Toccalino
Sofía "Poy" Toccalino (Luján, Argentina, 1997ko martxoaren 20a) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.
José Luis Caso
José Luis Caso Cortines (Comillas, 1933ko apirilaren 15a – Irun, Gipuzkoa, 1997ko abenduaren 11) ETAk hildako politikari bat izan zen.
Pradinas
Pradinas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.