cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sophie Scholl
Kartzela eta exekuzioa
1943ko otsailaren 22an, Municheko Stadelheim espetxean, Sophie Scholli, Hansi eta haien adiskide Christoph Probsti traizioa leporatu zien Alemaniako Herriaren Epaitegiko buru Roland Freislerrek, eta heriotzara kondenatu zituzten. Epaiketan, ondorengo hau esan zuen Sophiek:
Freislerrek zuzenean hala galdatu zuelako, egun hartan bertan exekutatu zituzten. Johann Reichhart borreroa arduratu zen horretaz, kartzelako gillotinarekin, arratsaldeko bostetan. Munich distrituko gorteko buru Walter Roemerrek ikuskatu zuen exekuzioa. Gerora, exekuziorako bidean Sophiek agerturiko kemena nabarmendu zuten espetxeko ofizialek. Haren azken hitzak hauek izan omen ziren:
Gainerako taldekideei ere lepoa moztu zieten geroxeago, uda hartan. Laguntzaileak, ezagunak, Probsten alargunari eta seme-alabei lagundu zietenak eta abar ez ziren kartzelaz libratu, eta 6 hilabete eta 10 urte arteko zigorrak ezarri zizkieten.
Hala ere, erakundea ez zen desagertu, eta klandestinitatean segitu zuten erresistentzia.
Ohoreak
2003ko otsailaren 22an, Bavariako gobernuak Walhalla eraikinean Sophieren busto bat jarri zuen, haren omenez.
Ludwig Maximilians Municheko Unibertsitateko Zientzia Politikoko fakultatea, Scholl anai-arreben omenean, Geschwister-Scholl Institutua deitzen da; era berean, azken 40 urtean, Arrosa Zuria askatasunerako borrokari loturik ageri da, eta Alemaniako kale, parke, etorbide eta eskola ugarik Scholl anai-arreben izena dute.
2003an, ZDF telebistak Alemania osoan galdeketa egin zuen, herrialde horrek inoiz izan dituen hamar pertsona garrantzitsuenak aukeratzeko: berrogei urtez beherakoek Sophie eta Hans laugarren tokian jarri zituzten, Bach, Goethe, Gutenberg, Bismarck, Willy Brandt eta Albert Einsteinen aurretik. Gazteen botoak bakarrik kontatu izan balira, Sophie eta Hans lehenak izango ziratekeen. Urte batzuk lehenago, Brigitte aldizkariaren irakurleek Sophie Scholl hautatu zuten XX. mendeko emakume garrantzitsuentzat.
Filmak
Ondorengo urteetan, Scholl senideak ospetsu egin dira zineman nahiz antzerkian. Julia Jentsch alemaniar aktoreak Sophie Schollen papera antzeztu zuen Die Weiße Rose (Arrosa Zuria) eta Fünf letzte Tage (Azken bost egunak) filmetan (bigarren hori, Sophiek Elsa Gebel ziegakidearekin espetxean eman zituen azken egunen kronika da). Horrez gain, 2005eko otsailean, beste film batean azaldu zen, Sophie Scholl – Die letzten Tage (Sophie Scholl: azken egunak) izenekoan, berriz ere Julia Jentsch antzezle zela: bizirik irtendakoen elkarrizketetan eta 1990 arte ezkutuan izandako transkripzioetan oinarritzen da, eta Oscar sarietan aipamena lortu zuen 2006an, atzerriko pelikula onenaren sailean.
La Comictiva
La Comictiva Bilbon 1994an Natxo Allende "Torbe"k eta Jon Navarro "Jonardo"k sortutako umorezko aldizkaria da. 2001ean bere azken alea atera zuen.
Lankideak
Aldizkarian hainbat euskal komikigilek lan egin zuen. Hona hemen egile batzuk:
Sariak
1996an Bartzelonako Komiki Azokan fanzinerik onenaren saria irabazi zuen eta 1997. urtean Angulemako Komiki Azokan Europako fanzinerik onenaren saria irabazi zuen.
Mylochromis spilostichus
Mylochromis spilostichus Mylochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Bode (argipena)
Bode izenak halako orrietara eraman gaitzake:
Pertsonak
Deitura gisa
Henry Howard
Henry Howard edo Surreyko kondea (Kenning, Hall, 1516/1517 - Londres, 1547ko urtarrilaren 19a) ingeles poeta eta politikaria izan zen.
Eskoziako (1542) eta Frantziako (1544-46) guduetan parte hartu zuen. Berpizkundeko lirikaren berritzailea izan zen Ingalaterran. Berrikuntza handiak sartu zituen sonetoan, eta “bertso zuria” literatura ingelesean sartzea izan zen bere lorpenik handiena. Katolizismoa ezartzeko matxinada bat prestatzen ari zela eta, traidoretzat hartu eta burua moztuta hil zuten Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren aginduz. Songs and Sonnets (1557, Kantak eta sonetoak) liburua idatzi zuen eta Eneida, Eclesiatés eta Salmuak itzuli zituen.
San Antonio Maria Claret eliza (Iruñea)
San Antonio Maria Claret eliza Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eliza bat da. Antoni Maria Claret (1807-1870) kataluniar elijiogizon, Kubako Santiagoko Artzapezpikua eta santuaren omenez sagaratua dago.
Kokalekua
Buztintxuri auzoan dago, Santa Luzia pasealekuan.
Historia
2008an aldi baterako eliza bat eraiki zen, eta azkenik, 2015eko apirilaren 18an, Santa Luzia pasealekuan, behin-betiko parrokia inauguratu zen.
Ingeborg Bachmann
Ingeborg Bachmann (Klagenfurt, Austria, 1926ko ekainaren 25a – Erroma, Italia, 1973ko urriaren 17a) poeta eta idazle austriarra izan zen.
Bascanichthys scuticaris
Bascanichthys scuticaris Bascanichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Ingeborg Bachmann
Biografia eta literatura-ibilbidea
Bachmann Klagenfurten jaio zen, Austriako Karintia estatu federatuan. Bigarren hezkuntzako irakasle baten alaba zaharrena zen. Filosofia, psikologia, aleman-filologia eta zuzenbidea ikasi zituen Innsbruck, Graz eta Vienako unibertsitateetan. 1949an, Filosofian Doktore izendatu zuten Vienako Unibertsitatean, Victor Kraft filosofoaren aholkularitzarekin idatzitako tesia aurkeztuta: "Martin Heidegger-en filosofia existentzialaren harrera kritikoa".
Lizentziatu ondoren, Bachmannek gidoilari eta editore gisa lan egin zuen Rot-Weiss-Rot irratian. Lan horri esker, literatura garaikidearen ikuspegi zabala eskuratu zuen. Gainera, idatzitako lehen irrati-nobelak irrati horretan uhineratu zituen lehenengoz. Literaturaren munduan aurrera egiteko, funtsezkoak izan ziren Hans Weigelekin zeukan harremana (literaturagilea eta gerraondoko literaturaren bultzatzailea zen) eta Gruppe 47 literatura-talde ezaguna (horko kide ziren, besteak beste, Ilse Aichinger, Paul Celan, Heinrich Böll, Marcel Reich-Ranicki eta Günter Grass). 1953an Gruppe 47 saria irabazi zuen Die gestundete Zeit poema liburuarekin. 1953an Erromara joan zen bizitzera, eta hurrengo urteen zati handi bat poesia, saiakera eta narrazio laburrak idazten eman zuen, baita opera-libretoak ere, Hans Werner Henze konpositorearekin batera. Azken horiei esker, nazioartean ezagunak egin eta hainbat sari irabazi zituzten. Max Frisch (1911-1991) autore suitzarrarekin zeukan harremanaren ondorioz, Bachmannek eragina izan zuen Frischek 1964an idatzi zuen Gantenbein nobelako bigarren protagonistan. Fischen desleialtasunak eta 1962ko banaketak lorratz sakona utzi zioten Bachmanni.
Gaiak
Bizi zelarik, Bachmann bi poesia-bildumak egin zuten ezagun: Die gestundete Zeit eta Anrufung des Grossen Bären. Hil ondoren, arrakasta handia izan zuen irakurle feministen artean, eta bere lana aztertzeko bekak sortu ziren han-hemen, prosazko lanari ere arreta jartzea ekarri zutenak.
Bachmannek hainbat gai jorratzen ditu bere literatura-lanetan; besteak beste, norberaren mugak, egiaren zehaztapena eta hizkuntzaren filosofia, azken hori Ludwig Wittgenstein filosofo austriarraren eraginez. Berak idatzitako prosa-lan askotan, emakumeek Austriako gerraosteko gizartean bizirauteko eta beren ahotsa bilatzeko egin beharreko borroka aztertzen du. Halaber, inperialismoaren eta faxismoaren historia ere jasotzen du; bereziki, nola irauten duten oraindik indarrean ideia inperialistek bere garaian. Doktoretza-tesian, Heideggerren Existentzialismoarekiko etsipen gero eta handiagoa erakusten du, zati batean bederen Wittgensteinekiko interes gero eta handiagoarekin konpondu zuena; izan ere, Wittgensteinen Tractatus Logico-Philosophicus obrak eragin nabarmena izan zuen Bachmannek hizkuntzarekin zuen harremanean.
Ingeborg Bachmann Saria
1977. urtetik Klagenfurten urtero ematen den Ingeborg Bachmann sariak bere izena darama.
Kanpo estekak
• Munduko Poesia Kaierak: Ingeborg Bachmann (bildumaren zuzendari Beñat Sarasolaren hitzaurrearekin)
Tomás Carlovich
Biografia
Argentinara joandako Kroaziako iturgin baten semea zen. Beste zazpi anai-arreba zituen, eta gurasoekin batera kozkortu zen, Rosarioko auzorik txiroenetako batean: Belgranon. Hango kaleetan hasi zen jokatzen, Rosario futbola gehien sustraituta dagoen Argentinako hirietako bat baita. Han jaio ziren, besteak beste, Marcelo Bielsa Athleticeko entrenatzaile ohia, eta Leo Messi Bartzelonako jokalaria. Bielsak miretsi egiten zuen Trinche, eta urteetan joan zen haren partidak ikustera.
Lotura estua zuen bere auzoarekin. Jaio zen etxe berean bizitzen segitzen zuen. Plazeragatik jokatzen zuen, eta ohikoa zen entrenatzera ez joatea, hura esnatu behar izatea partida egunetan.
Rosario Centraleko harrobian aritu zen. Baina partida bakarra jokatu zuen lehen taldearekin, 1969an, Los Andesen kontra. Gero, Central Córdobak fitxatu zuen, bere betiko taldeak. Entzungor egin zien atzerritik zetozkion eskaintzei; bestea beste, AEBetako Cosmos taldearenari. Han jokatzen zuen Pelék. Nahiago zuen Bigarren edo Hirugarren Mailako zelaietan jokatu.
Ezkerra zen, eta beti bost zenbakiarekin jokatzen zuen. Fisikoki oso indartsua zen, eta hanka luzeak zituen. Hari baloia kentzea nekeza zen, oso trebea baitzen oinekin, eta nahi eran mugitzen zuen. Berak asmatu zuen tunel bikoitza. Aurkariari baloia hanka tartetik pasatu, jaso, eta kontrako norabidean berriro ere berdin egiten zien. Atzelariek erotuta amaitzen zuten.
Haren mitoa, hala ere, 1974ko apirilaren 17an hasi zen. Argentina Alemanian jokatzekoa zen Munduko Kopa prestatzen ari zen, eta adiskidantzazko partida bat antolatu zuen Rosarioko jokalariz osatutako selekzio baten kontra. Trinchek gidatuta, erakustaldia eman zuten Rosarioko jokalariek. 500 zaleren aurrean jokatu ohi zuen naturaltasunarekin jokatu zuen Newell's Old Boysen zelaian. 35.000 ikusle bildu ziren.
Partida amaitzeko ordu erdi falta zenean aldatu zuten. Rosarioko jokalariz osatutako taldea 3-0 ari zen irabazten, eta partida barrutik bizi izan zutenek diote Argentinako hautatzaile Vladislao Capek eskatu zuela kentzeko. Ohiko patxadarekin irten zen berdegunetik, eta partida amaitzera itxaron gabe, botak kendu, eta, beti egin ohi zuen bezala, lagunekin joan zen afaltzera. Hori bai, aurretik boten takoak lizatu egin zituen.
Alemaniako Munduko Koparen ostean, César Luis Menottik hartu zuen Argentinaren selekzioaren gidaritza, eta lagunarteko partida bat jokatzeko deitu zuen. Ez zen azaldu. Hautatzaileak gerora azaldu zuen arrazoia. «Arrantza egitera joan zen, egun aproposa zegoelako horretarako». Arrantza zuen, hain zuzen, beste pasioetako bat. Jokalariak ez zuen ukatu arrazoia hori izan zenik.
Aurkarien zaleek ere estimatzen zuten haren jokoa. Partida batean, epaileak kanporatu egin zuen. Baina bi taldeetako zaleak epaileari oihuka eta txistuka hasi ziren. Trinchek jokatzen segitzea nahi zuten, eta epaileak berdegunera itzultzeko baimena eman zion. Beste partida batean bere burua egotzi zuen, ez zuelako etxera bueltatzeko azken autobusa galdu nahi.
Lasai bizi zen auzoan. Ohikoa zen auzoko umeekin baloiarekin jokatzen ikustea. Ez zuen lan finkorik, eta lagunen eta taldekide ohien laguntza izan zuen azken urteetan aurrera egiteko.
Arrizabala
Arrizabala Nafarroako mendia da, Abodiko mendilerroaren erdialdean dagoena.
Walter A. Shewhart
Walter Andrew Shewhart (New Canton, Illinois, 1891ko martxoaren 18a - Troy Hills, New Jersey, 1967ko martxoaren 11a) estatubatuar ingeniari bat izan zen, ezaguna kalitate-kontrol estatistikoaren aitzindaria izateagatik.
Bonneau (Hego Carolina)
Bonneau Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkeley konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Antônio Benedito da Silva
Antônio Benedito da Silva, Toninho (1965eko martxoaren 23a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Aprasia rostrata
Aprasia rostrata Aprasia generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Miguel Carranza Fernández
Miguel Carranza Fernández (San Jose, 1780 - 1841) Costa Ricako politikaria eta enpresaburua izan zen. 1838an, Batzar Legegileak Costa Ricako Estatu presidenteorde aukeratu zuen, Botere Kontserbadorearen lehendakaritza zuen kargua. 1841 arte izan zuen kargu hori. 1830ean Costa Rican ezagutzen zen lehen inprimatzeko makina ekarri zuen San Josera. Hori Waterlow & Sons, Manufactures London Wall konpainia ingelesak fabrikatu zuen.
Joaquina Ramírez y Garcíarekin ezkondu zen, eta ezkontza horretatik jaio ziren, besteak beste, Froilana, Braulio Carrillo Colinarekin ezkondu zena, eta Bruno Carranza Ramírez, Costa Ricako presidentea 1870ean.
Sutura
Sutura edo jostura ebakuntza kirurgiko bat da, larruazalaren, barne-organoen, ehun baskularren eta beste edozein ehunen zauriak elkartzen dituena, kalte larriak jasan edo banandu ondoren. Puntu kirurgikoak anestesia lokalaren pean egiten dituzte, eta (berez desagertu ez badira) astebete geroago kendu egin behar dituzte.
Helcogrammoides antarcticus
Helcogrammoides antarcticus Helcogrammoides generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Autigny
Autigny honako udalerrietako bat izan daiteke:
Nio
Kongōrikishi edo Niō, Budaren bi zaindari gihartsu eta oldartsuren izena da, Japonia eta Koreako tenplu budista askotan irudikatuak aurkitzen direnak.
Vajrapāṇi Bodhisattva jainko babeslearen agerpenak dira, eta Mahayana panteoiaren zati dira. Japoniar tradizioaren arabera, Nioek, Budarekin bidaiatu zuen berau babesteko.
Tretiakov Galeria
Tretiakov Estatu Galeria (errusieraz Государственная Третьяковская галерея, Gosudárstvennaya Tret'yakóvskaya galereya) Errusiako hiriburu den Moskun dagoen arte galeria bat da, munduan dagoen arte eder errusiarren gordailurik garrantzitsuenatzat hartua dena.
Historia
1856an fundatu zuen Pavel Mikhailovitx Tretiakov merkatari moskutarrak (1832-1898), bere garaikideak ziren artista errusiarren zenbait lan erosi zituena bilduma artistiko bat osatzeko asmoarekin, azkenean arte nazionaleko museo honetan garatu zena. 1892an Tretiakov jada ospetsua zen bere bilduma errusiar nazioari aurkeztu zion.
Museoaren arkitektura
Bere barnean galeria duen eraikinaren fatxada Viktor Vasnetsov margolariak diseinatu zuen, errusiar maitagarri ipuin baten ohiko estiloan. 1902 eta 1904 bitartean eraiki zen Moskuko Kremlinaren hegoaldean. XX. mendean zehar, galeria ondoko zenbait eraikinetara hedatu zen, Jamovnikiko San Nikolasen Eliza barne. Eraikin berri bat, Krymsky Valen dagoena, errusiar arte modernoa iragartzeko erabiltzen da.
Bilduma
Bilduma 130.000 arte lan baino gehiagoz osatua dago, Andrei Rublioven Vladimirreko Andre Maria Birjina eta Hirutasunatik hasi eta Vasili Kandinskiren VII. Konposizioa eta Kazimir Malevitxen Karratu Beltza laneraino. 1977an galeriak George Costakisen bildumaren zati oso esanguratsu bat zuen. Gainera, bilduma honetan, Ivan Aivazovski, Ilia Repin, Marc Chagall, Ivan Xixkin, Dmitri Levitski, Mikhail Nesterov, Valentin Serov, Vasili Polenov, Andrei Kolkutin eta Ivan Argunoven garrantzi handiko lanak ere badaude.
Real Sociedad (emakumezkoen futbol taldea)
Real Sociedad de Fútbol (euskaraz, Reala eta Erreala izenez ezaguna) Donostiako emakumezko futbol taldea da. 2004an sortua, egun Lehen mailan dabil. 2019 urtean Erreginaren Kopa irabazi zuen eta 2020an Espainiako Superkopako finala jokatu zuen. 2022an bigarren izan zen eta Txapeldunen Liga jokatzeko sailkatu zen. Horrez gain, hiru urtez, Euskal Herria Kopa irabazi du.
Historia
Errealaren emakumezkoen taldea 2004an sortu zen. Euskal Ligan jokatzen hasi zen eta bi urtetan Lehen mailara igotzea lortu zuen.
Hasierako urteetan emaitza apala izan zituen, gehienez ere sailkapenaren erdialdean kokatu zen. 2017an Gonzalo Arconada entrenatzailea fitxatu zuen taldeaari bultzada eman nahian eta jauzi kualitatiboa 2019ko Erreginaren Kopa txapelketan egin zuen, pronostikoak hautsiz finalean Atletico Madril 2-1 garaitu eta aurreneko titulu handia eskuratu zuenean. Nahikari García aurrelari urnietarra zen taldeko izarra.
2020an Natalia Arroyo entrenatzaileak hartu zuen taldearen arduna. 2020-21 amaieran hainbat jokalari garrantzitsuk taldea utzi zuten eta maila jeitsiko zela pentsatu bazen ere, inoizko denboraldi onena izan zuten donostiarrek 2021-22koa. 2. postuan sailkatu ziren eta Txapeldunen Liga jokatuko dute. Aurreko faseko aurkaria Bayern Munich izan zuten eta alemaniarrak nagusitu ziren 0-1 anoetan eta 3-1 Munichen. Urte berean bigarren aldiz jokatu zuten Superkopako finala eta 3-0 nagusitu zitzaien Bartzelona taldea.
B taldea
2018an Errealaren B taldea eratu zen.
Zhao Shuai
Zhao, taekwondon, 2006an hasi zen. Gorputz hezkuntzan lizentziatua da Southwest Unibertsitatean.
2019ko Taekwondo Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen oilar pisu proban, Manchester-en (Erresuma Batua).
Kate Roberts
Biografia
Rhosgadfan herrian (Gwynedd) jaio zen. Bere aita, Owen Roberts hargina zen ogibidez herriko arbel-harrobian. Galeseran graduatu zen Ipar Galesko Unibertsitate Eskolan eta ondoren irakasle egon zen Galesko hegoaldean.
Anaia hil zitzaion Lehen Mundu Gerran zehar eta gertakizun horrek idaztera bultzatu zuen.
Plaid Cymru alderdi politiko nazionalista galestarreko lehendabiziko kideetako bat izan zen. Alderdiaren bileretan Morris T. Williams ezagutu zuen eta 1928an berarekin ezkondu zen. Morris inprimatzailea zen, eta azkenik, inprimategia eta Gwasg Gee argitaletxea erosi zuen. 1935ean Denbighera bizitzera joan ziren. Inprimategian liburuak, panfletoak eta Y Faner izeneko galeserazko astekaria argitaratzen zuten, zeinetan Katek aldizka idazten baitzuen. 1946an, bere senarra hil zenean, inprimategiaren ardura hartu eta 10 urtez bertan lan egin zuen.
Erretiratu eta gero, Denbighen bizitzen jarraitu zuen eta 1985ean hil zen.
NGC 1492
NGC 1492 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
I Know This Much Is True (telesaila)
I Know This Much Is True estatubatuar telesaila da, Wally Lamben izen bereko eleberrian oinarrituta.
Dejozes
Dejozes (Δηιόκης), Herodotoren esanetan, Mediako lehendabiziko erregea izan zen. K.a. VIII. mendean Daiukku edo Dayukku izeneko Manneako gobernadorea izan zen eta litekeena da Herodoto oker ibiltzea.
Itsas zaldi muturmotz
Itsas zaldi muturmotza (Hippocampus hippocampus) Syngnathidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
I Know This Much Is True (telesaila)
Sinopsia
Bikien arteko istorio gatazkatsua da hau; eskizofrenia pairatzen du anaietako batek, eta besteak gaixotasunari aurre egiten lagunduko dio, barnetegitik irteten.
Dejozes
Herodotok eskualdea batu eta Ekbatanan jauregi bat eraiki zuela esan zuen.
Naevochromis chrysogaster
Naevochromis chrysogaster Naevochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Auw
Auw honako udalerrietako bat izan daiteke:
Metropolitan Life Insurance Company Tower
Metropolitan Life Insurance Company Tower New York hiriko eraikina da. Napoleon LeBrun & Sons arkitekto taldeak diseinatu zuen eta 1909an eraiki zen, Metropolitan Life Insurance aseguruetxearen egoitza nagusia bertan kokatzeko. Enpresa horren egoitza nagusia 2005era arte egon zen etxe orratz honetan. 213 metro luze, eta 50 solairu dauzka.
Greta Gerwig
Greta Celeste Gerwig (Sacramento, ) estatubatuar zinema eta telebista aktorea, gidoigilea, zuzendaria eta ekoizlea da. Bere ibilbidearen hasieran, 2006 eta 2009 artean, ospetsu egin zen mumblecore film mugimenduan.
Metropolitan Life Insurance Company Tower
1909tik 1913ra munduko eta Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaiena izan zen.
Greta Gerwig
2010etik aurrera, Noah Baumbachekin lan egin zuen hainbat filmetan, besteak beste Greenberg (2010) eta Frances Ha (2012). Horrez gain, urte horietan beste hainbat filmetan agertu zen Damsels in Distress (2011), To Rome with Love (2012), Maggie's Plan (2015) eta Jackie (2016) adibidez.
2017tik aurrera, bere film propioak idazten eta zuzentzen hasi zen, Lady Bird 2017an eta Little Women 2019an. Bi filmek lortu zuten Oscar saietan hautatuak izatea film onenaren kategorian. Gainera, zuzendari onenaren kategorian ere hautatu zuten bere lehenengo filmean.
2006-2009
2006an, Barnarden ikasten zuen bitartean, papel txiki bat egin zuen Joe Swanbergen saioan, LOL-en, eta  Jay Duplass eta  Mark Duplassen Baghead filmean agertu zen. Swanbergekin lan egiten hasi zen, eta Hanna Takes the Stairs (2007) sortu zuten. Ondoren,  Nights and Weekends (2008) idatzi eta zuzendu zuten bien artean. Film hauen bitartez, mumblecore film mugimenduan funtsezko pertsona izanik, ezaguna bilakatu zen.
2010-2016
2010ean, Gerwig Noah Baumbachen Greenberg filmeko protagonista bezala agertu zen  Ben Stiller, Rhys Ifans eta Jennifer Jason Leigh ekin batera. 2011tik 2015era  Cartoon Network kateko China, IL marrazki bizidunen telesaileko pertsonai bati ahotsa jarri zion. 2012an, Woody Allen en To Rome with love filmean agertu zen.
Gerwig eta Baumbach-ek elkarrekin idatzi zuten Baumbachek zuzendutako hurrengo filma, Frances Ha, 2013an estreinatu zena. Gerwig protagonista izan zen filmean eta Golden Globe Award etan aktore onenaren sarirako hautatu zuten, komedia edo musikal kategorian. Hirugarrenez egin zuen lan Baumbachekin Mistress America (2015) filmean.
Ondoren, Gerwig protagonista bezala agertu zen Rebecca Milleren Maggie´s Plan filmean,  2015ean estreinatu zen Torontoko zine-festibalean. Horrez gain, 2016an Sundance eta Berlin zine-festibaletan proiektatu zen. Urte horretan Pablo Larrain en Jackie eta Mike Millsen 20th Century Women filmetan agertu zen baita ere.
2017-gaur egun
2017an Lady Bird estreinatu zen. Gerwigen lehen film propioa izan zen, hura idatzi eta zuzendu baitzuen. Filmean agertzen diren aktoreak Saoirse Ronan, Laurie Metcalf, Tracy Letts, Lucas Hedges, Timothée Chalamet, Beanie Feldstein, Stephen McKinley Henderson eta Lois Smith dira. 2017ko Oscar sarietan film onenaren, zuzendari onenaren eta jatorrizko gidoi onenaren sarietarako hautatu zuten. Horrez gain, zuzendari onenaren sarirako hautatu zuten baita, kategoria honetan hautatzen zuten bostgarren emakumea izan zen Oscar sarien historian.
2019an, Little Women zuzendu zuen. 2019ko Oscar sarietan film onenaren eta egokitutako gidoi onenaren sarietarako hautatu zuten besteak beste.
Bascanichthys sibogae
Bascanichthys sibogae Bascanichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Norberto Xantengoa
Norberto Xantengoa edo Norberto Gennep (Gennep, c. 1085 - Magdeburg, 1134ko ekainaren 6a) alemaniar artzapezpiku katoliko eta santua, Prémontréko Erregelapeko Kalonjeen Ordenaren sortzailea.
1126an Honorio II.ak Norberto Magdeburgoko artzapezpiku izendatu zuen. Han, indar handiz defendatu zituen elizak botere zibilaren aurrean zituen eskubideak, Inbestiduren auzian.
1130eko zisman Inozentzio II.a aita santuaren alde egin zuen Anakleto II.a antipaparen aurka. Bere azken urteetan, Lotario II.aren kantziler eta aholkulari izan zen, eta 1133an Erromara armada bat gidatzeko konbentzitu zuen, Inozentzio berrezartzeko.
Gregorio XIII.ak kanonizatu zuen 1582an.
Gorre
Gorre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gorre udalerrian erroldatutako biztanleak 379 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 216 etxebizitza zeuden, 159 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 205 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 159 etxebizitza nagusietatik 132 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 89 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 172 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 172 pertsona aktiboetatik 164 lanean zeuden (83 gizon eta 81 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gorre udalerrian 167 unitate fiskal zeuden, 386 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.362 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Gorre udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 760 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Disjuntore
Disjuntorea konexio-tresna mekanikoa da, zirkuituaren baldintza normaletan korrontea ezarri, jasan edo eten dezakeena eta zirkuituaren baldintza ez-normal espezifikoetan (zirkuitulabur kasuan adibidez) korrontea tarte finko batez jasan dezakeena edota eten dezakeena.
Haren funtzionamendu behinena da instalazio edo ekipo elektriko batean isolamendu-failak gertatzen direnean, zirkuitu elektrikoa ireki edo eteteko gai den gailua baita disjuntorea. Zirkuitu elektriko bat gainkorronte edo zirkuitulabur batek eragindako kaltetik babesteko diseinatutako segurtasun elektrikoko gailua da. Oinarrizko funtzioa korronte-fluxua etetea da, ekipoa babesteko eta sute-arriskua saihesteko. Helburu nagusia pertsonen segurtasuna da, akats-ekipoarekin kontaktuan jartzean korronte elektrikoek eragin ez dezaten. Fusible bat behin aritzen da, eta, gero, ordeztu egin behar da; aldiz, disjuntore bat berrezar daiteke (eskuz edo automatikoki) funtzionamendu normalari ekiteko.
Disjuntoreak tamaina eta ezaugarri desberdinetan fabrikatzen dira, korronte txikiko zirkuituak edo banakako etxe-aparatuak babesten dituzten gailu txikietatik hasi eta hiri oso bat elikatzen duten goi-tentsioko zirkuituak babesteko diseinatutako disjuntore handietaraino. Asko erabiltzen dira etxebizitza, industria eta merkatal-gune eta dendetan.
Lehen disjuntorea Thomas Edisonek diseinatu zuen 1879an. William Stanley Jr. ingeniari elektrikoak 1890ean hobetu zuen diseinua. Granville Woods-ek 1900ean asmatu zuen disjuntore automatikoa.
Deskripzioa
Disjuntore diferentziala pertsonak babesteko elementua da. Transformadore diferentzial bat du (hau da, korrontearen intentsitate-diferentziak detektatzen ditu), nukleo magnetiko bat du, eta nukleo horren inguruan biribilkatuta daude fasea (adibidez, erlojuaren noranzkoan) eta neutroa (aurrekoaren kontrako noranzkoan); horrez gain, detekzio-haril bat du, elektroiman txiki bat elikatzen duena eta desarra egiten duena. Fasetik eta neutrotik korronte kantitate bera igarotzen denean (funtzionamendu normala), fluxu magnetikoa nulua da; beraz, detekzio-harilean induzitutako tentsioak 0 V balio du; lurrerako ihesa gertatzen denean (hirugarren hariaren edo pertsona baten bidez izan daiteke), fasetik korronte osoa igarotzen da, baina neutrotik korronte txikiagoa igarotzen da: fasekoa ken lurrera desbideratu den kantitatea (kantitate hori kasu bakoitzaren araberakoa da); beraz, diferentzia hori desarra eragiten duena baino handiagoa bada, detekzio-harilaren muturren arteko tentsioa nahikoa da deskonexioa eragingo duen elektroimana aktibatzeko.
Boones Mill (Virginia)
Boones Mill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Franklin konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arkorotz
Arkin edo arkorotza (etimologikoki, ardi gorotza), ardiak egiten duen gorotza da, kafe aleen antza duten gorozki txikiz osatua.
Ongarri gisa erabiltzekotan, simaurretan bigarren aberatsena da, nitrogeno, fosforo eta potasioan honako proportzioak dituelarik: (%8,3; %2,3 eta %6,7).
Setio-egoera
Setio-egoera herrialde baten salbuespen-egoera da, gerra edo ordena publikoko arazo larria dela-eta agintaritza zibilak bere eginkizunak agintaritza militarraren esku uztean datzana. Espainiako 1978ko Konstituzioaren 116.2. artikuluak honela azaltzen du:
Arleuf
Arleuf Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arleuf udalerrian erroldatutako biztanleak 782 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 146 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 95 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 71 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 671 etxebizitza zeuden, 378 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 234 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 644 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 378 etxebizitza nagusietatik 298 bere jabearen bizilekua ziren, 71 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 52 etxek bi zituzten, 105 etxek hiru zituzten, 105 etxek lau zituzten eta 104 etxek bost zituzten. 286 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 170 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 128 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 446 ziren, horien artean 301 aktiboak ziren eta 145 inaktiboak ziren. 301 pertsona aktiboetatik 280 lanean zeuden (162 gizon eta 118 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 145 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 45 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arleuf udalerrian 374 unitate fiskal zeuden, 770 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.512 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
NGC 1493
NGC 1493 galaxia espiral bat da, Horologium konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Arleuf
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Arleuf udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.242 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fraortes
Fraortes (, Fravartiš ; Φραόρτης; c. K.a. 665 - 633), Herodotoren esanetan, Mediako bigarren erregea izan zen. Dejozesen semea, Asiriarekin liskarrak izan zituen eta Asurbanipalek guduan erail zuen.
Ugaibel
Ugaibel Nafarroako mendia da, Abodiko mendilerroaren mendebaldean dagoena.
Elendilmir
Elendilmir "Elendilen izarra", "Dunedainen izarra" eta "Iparraldeko izarra" ere deitua izan zen.
Historia
Elendil hil ondoren, bere seme Isildurrek Gondor erresuma bere iloba Meneldilen ardurapean utzi zuen eta Isildur bera Arnorreko errege bihurtu zen, honela Elendilmir jasoz. Honi buruz esaten denez, Eraztun Bakarrak ematen zuen ikusezintasunak ez zuen Elendilmirren argian inongo eraginik, eta horregatik orkoek Isildurren gudalosteak Zelai Gladioetan eraso zituztenean, erregeak burua txano batekin estali behar izan zuela jazarria zenean ihes egin ahal izateko. Isildur Anduinetik igerian ihes egiten ari zela hila izan zenez, Elendilmir bitxia ibaiaren korronteak eraman zuen eta galdu egin zen.
Eguzkiaren Laugarren Aroko 16. urtean Elessar erregeak Sam Gamgee hobbitari bigarren Elendilmir bitxia eman zion eta hura jatorrizkoarekin geratu zen.
Jatorria
Elendilmir bitxiaren jatorria Eguzkiaren Bigarren Aroaren lehen milurtekoaren amaieran dago, Numenorreko erresuman Erendis erreginak bitxi zuri bat zilarrezko saretxo batean sartu eta bere senar Tar-Aldarioni eman zionean, ordutik aurrera jarrita eraman zuena, honela, errege eta erreginek, koroa baten ordez bekoki gainean bitxi zuri bat eramatearen ohitura abiaraziz.
Exabyte segundoko
EB edo Exabyte segundoko segundo batean 1.000 petabyte edo 1018 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.
Multzo berdineko unitateak:
EB eta Eb ez dira berdinak
Eb-k petabit (10 18 bit) adierazten du aldiz EB-k terabyte (10 18 byte). Halaber, ez da nahastu behar Eb/s edo Exabit segundoko, EB/s edo Exabyte segundokorekin.
Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.
Giza faktorea
Giza Faktorea Graham Greenek idatzitako espioitza-eleberri bat da. 1978. urtean argitaratu zen lehenengo aldiz eta 1979an izen bereko film bat egin zen nobela egokituta. Otto Premingerrek zuzendu zuen filma eta Tom Stoppardek idatzi zuen gidoia.
Argumentuaren laburpena
Maurice Castle MI6 britaniar zerbitzu sekretuan urte askotan lan egin duen burokrata bat da. Hegoafrikan egon zen Apartheidaren garaian, eta emakume beltz batez maitemindu zen. Orain emakume horrekin ezkonduta dago eta bere bizitza baketsua da. Londres kanpoaldeko auzo batean bizi da eta erretiroa hartzeko irrikaz dago. Liburuaren hasieran, MI6ko Afrikako sailean, Londresen (Castlek lan egiten duen atalean), filtrazio bat egon dela zabaldu da eta horrek Castleren lasaitasun ezegonkorra eten egingo du. Castlek eta bere lankide gazteak, Davisek, ez diote garrantzi handirik ematen ikerketari, baina halako batean Davisi leporatuko diote filtrazioa froga zirkunstantzialetan oinarrituta eta berataz libratuko dira isilka. Castlek hainbat galdera egingo dizkio bere buruari leialtasunaz, moraltasunaz eta kontzientziaz.
Alde batetik, Castlek profesionaltasunez dihardu bere eguneroko lanean eta prest dago bere esku dagoen guztia egiteko bai Davisen bai Daintry bere nagusiaren alde. Beste alde batetik, Carson izeneko komunista batekin zorretan dago, bere emazteari Hegoafrikatik ihes egiten lagundu ziolako. Mesedea bueltatzeko Castlek komunistak laguntzea erabaki du, horrela emaztearen herrialdea lagunduko duelakoan. Baina Castlek ez daki Moskuk beste asmo batzuekin erabiliko duela bera.
Castlek Afrikari buruzko informazioa ematen die sobietar zerbitzu sekretuei, baina ez komunistengan sinesten duelako, ordain gisa baizik, KGBk onik atera zituelako Hegoafrikatik Castle eta bere familia, emazteak eta semeak, biak beltzak, Marais Viljoen presidente afrikanerraren NISaren jazarpena jasaten ari zirenean. Maurice Castle ez da traizioagatik salatua izatearen beldur; benetan beldurtzen duena emaztea eta semearengandik urrun bizitzea da, haiek baitira bere benetako aberria.
Eleberri honen bizkarrezurra ez dira ekintza edo politika, pertsonaien zama psikologikoa baizik: zalantza, sekretuaren kulturak eragindako paranoia, goian daudenen amoraltasun sofistikatua eta, batez ere, leialtasuna (nori, zeri eta zeren truke?). Greenen pertsonaiak Gerra Hotza ren testuinguruan kokatutako erretratu psikologikoak dira eta Greenek garrantzi handia ematen die nazioarteko arazoek pertsonaien bizitza korapilatsuetan duten eraginei. Izan ere, nazioarteko politikak maila indibidualean duen interakzioa autorearen ohiko bereizgarria da.
Gai nagusiak
1980an idatzitako Ways of Escape izeneko autobiografian, Greenek adierazi zuen Giza Faktorea idaztean bere helburua zela “indarkeria konbentzionalik gabeko eleberri bat idaztea, indarkeria ez baita izan, James Bond alde batera utzita, britainiar zerbitzu sekretuaren ezaugarria. Zerbitzu sekretua idealizatu gabe aurkeztu nahi nuen, bizitzeko beste edozein modu bezala, non gizonak bulegora joaten diren egunero beren soldata irabaztera”.
70 urte zituela idatzi zuen Greenek nobela eta bere esperientzian oinarritu zen, bera MI6an egon baitzen, eta bere lehenengo nagusiak, Kim Philby sobietar espioi bikoitz ospetsuak, planteatutako anbiguotasun moralak ikertu nahi izan zituen liburuan. Dena den, Greenek argi adierazi zuen Castle, eleberriaren protagonista, ez dela Philbyrengan oinarritzen.
Graham Greenek eleberri honetan isiltasunaz dihardu, eta isilik egoteko betebehar horrek zerbitzu sekretuetan eragiten duenaz. Neurosi induzitua sortzen du zerbitzu sekretuan dauden pertsonengan. Isiltasunak duen botere suntsitzaileari maitasunaren boterea gehitu behar zaio, beste gerra-arma bat bihurtzen baita.
Greenek, bestalde, Mendebaldearen eta Apartheidaren mendeko Hegoafrikaren arteko harremanen hipokresia ere landu zuen nobela honetan.
Otto Premingerrek, Graham Greenen eleberriaren filmaren zuzendariak, honako hau esan zuen eleberriari buruz:
Euskarazko bertsioa
Inaxio Lopez de Arana Arrietak euskaratu zuen Graham Greenen Giza Faktorea eta Ibaizabal argitaletxeak argitaratu zuen 1997an.
Jaroslav Vrchlický
Jaroslav Vrchlický, jaiotza-izenez Emil Frida (Louny, Bohemia, 1853ko otsailaren 17a - Domažlice, Bohemia, gaur egun Txekiar Errepublika, 1912ko irailaren 9a) txekiar idazlea izan zen.
Biografia
Lumir aldizkariaren inguruan bilduriko taldeko artista nagusietakoa. Idazle alemaniarren, italiarren, frantsesen eta ingelesen eragina izan zuen, baina Victor Hugoren jarraitzaile izan zen, besteren gainetik. Lan lirikoak, epikoak eta filosofikoak egin zituen batez ere, baina bi drama historiko eta bi komedia ere idatzi zituen.
Vrchlickýren lanen ezaugarri nagusiak musikaltasuna eta metrikaren eta hizkuntzaren erabilera bikaina dira. Lan asko idatzi zituen; aipagarrienak: "Olerki epikoak" (1876), "Munduaren espiritua" (1878), "Gau bat Karlstein gazteluan" (1884).
Helcogrammoides chilensis
Helcogrammoides chilensis Helcogrammoides generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Benthenchelys cartieri
Benthenchelys cartieri Benthenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Rubén Ontiveros
Rubén Ontiveros (Barakaldo, 1977) euskal zinema gidoigile, zuzendari eta komikigilea da.
Film laburrak egin ondoren, hasieran interneten eta gero telebistan Qué vida más triste izeneko telesaila sortu zuen.
Brian Burrows
2019an, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen foso proban Liman (Perun) ospatutako Panamerikar Jokoetan. Trap mistoan ere zilarrezko domina irabazi zuen Rachel Tozierrekin batera.
Dasia vittata
Dasia vittata Dasia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Julien Vinson
Julien Vinson (Puducherry, Frantziar India, 1843ko urtarrilaren 21a - 1926ko azaroaren 21a) frantziar hizkuntzalaria izan zen. Indiako hizkuntzetan aditua —batez ere tamileran—, euskara ere landu zuen, eta honetan batez ere ezaguna da euskal bibliografiaren alorrean egin zuen lan erraldoiagatik. Orobat, euskal kondairak bildu zituen.
Feminismo deskolonial
Feminismo deskoloniala edo dekoloniala Latinoamerikan sortutako feminismoaren korrontea da. Garrantzi gorena ematen dio sexuaren / generoaren, klasearen eta arrazaren arteko gatazkei. Alderdi horiek aztertzeko kolonialismoak eta neokolonialismoak ezarritako instituzioen rolak eta kategoria kulturalak aztertzen ditu, eta zalantzan jartzen du feminismo unibertsalista eurozentrikoa edo mendebaldekoa.
Julien Vinson
Euskarari buruzko lanak
Gainera,euskal testu zaharren argitalpen modernoak ere egin zituen, batzuk gaur egun ere erabiltzen ditugunak, hala nolaː
Feminismo deskolonial
Adierazle nagusiak
Besteak beste, Maria Lugones, Karina Bidaseca, Rita Segato, Ana Marcela Montanaro, Yuderkys Espinosa Miñoso, Karina Ochoa, Gladys Tzul Tzul, Adriana Guzman, Diana Gomez Correal eta Ochy Curiel.
Jatorria
Kolonialismoa ri buruzko jarrera kritiko eta kontrahegemonikoen garapenaren ondorioz sortzen da teorikoki, eta programa feminista berri bat prestatu eta atxikitzera bideratzen da. Analisi tresna bat da, sexuaren, klasearen eta arrazaren (eta etnizitate aren) kategoriak analisi eremu, une historiko eta diziplina desberdinetan nola erlazionatzen edo erlaziona daitezkeen hobeto ulertzeko sortua.
Munduko Futbol Txapelketa
FIFAk antolatzen du. Gizonekoen txapelketa 1930 az geroztik jokatzen da eta Bigarren Mundu Gerra izan zen bitartean baino ez du hutsik egin. Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa 1990etik antolatu da.
Feminismo deskolonial
Jatorria
Hirugarren olatu tik sortu den korrontea da eta feminismo periferiko, postkolonial edo hirugarren mundutik sortutako feminismoa ere deitzen zaio. Estatu neoliberalen eta gizarte desberdin eta arrazisten esparruan egiten den kontzeptua da, emakume ez-zurien eta haien beharren berri emateko. Hau da, proposamen honi zentzua ematen dioten protagonistak gizarte periferia n bizi diren emakumeak dira: emakume pobreak, ezinduak, beste sexu joera bat dutenak eta, bereziki, migratzaile deituak.
Adriana Guzmanen jarrera
Adriana Guzman en arabera, "feminismoa edo feminismoak deskolonizatzea da lurralde horietan bizi dugun patriarkatua ulertzea, izendatzea eta karakterizatzea jatorrizko emakumeak, beltzak, pobretuak, inposizio heterosexualarekin desobeditzen dutenak ulertzea, [patriarkatu] horrekin amaitzeko. (...) Borroka k ez dira jabetza pribatua, hitzak ere ez, feminismoa ez zen Frantzian jaio, heriotza sistema patriarkalari aurre egiten diogun lurralde guztietan jaio zen eta sortuko da, hitzak ez dira pribatizatzen, zentzumenak eraiki eta lehian jartzen dira, hori ere autonomia da, hori gure gorputzak eta pentsamendu ak deskolonizatzea da, horregatik izendatzen eta idazten dugu borroka hori."
Diana Gomez Correaren jarrera
Diana Gomez Correa k modernitateak feminismoarekin duen harremana aurkitu nahi du. Hitz deskolonialetan, kolonialismo modernoa eta modernitate kolonial kolonialak hartzen dituzten gizarte prozesu eta gizarte formazio multzoa duen sistema kolonial bat agertzen da. Kolonialtasuna, menderatze modua, menderatzearen emaitza eta haren ondorioak deskolonizazio- eta independentzia-prozesuen ondoren ere jarraitzen dute. Autorearen iritziz, modernitatea ez da europarren kontua soilik, kolonia izan zirenena ere bada, eta, aldi berean, alderdi negatiboa du: menderatzea, indarkeria, desjabetze a eta inbasio a. Modernitatea proiektu antropozentrikoa, logozentrikoa eta falozentrikoa da.
Erreferentziak
Artikulu hau gaztelaniazko Wikipediako "Feminismo descolonial" artikulutik itzulitakoa da.
Palenque (Ekuador)
Palenque Ekuadorko udalerria da, Los Ríos probintzian. 20.000 biztanle inguru ditu kantoiak (udalerriak) eta 550 kilometro karratuko eremua. Iparraldetik hegoaldera hainbat ibaik zeharkatzen du.
Munduko Futbol Txapelketa
Munduko Kopa 1930ean jokatu zen lehendabizikoz, eta orduz geroztik lau urtez behin egin da, 1942an eta 1946an salbu. Bigarren Mundu Gerragatik. Errusiako Munduko Kopa, 2018koa, txapelketaren 21. edizioa izan zen.
Palenque (Ekuador)
Nekazaritzaz eta abeltzaintzaz bizi da gehien bat. Ugari dira bananondoa, kakaoa eta fruitu tropikalak.
Munduko Futbol Txapelketa
24 herrialdek soilik lortu dute edizioren batean munduko lau onenen artean sailkatzea. Talde horietatik 8 selekzio besterik ez dira izan munduko txapeldun: Brasil (5 aldiz), Alemania (4), Italia (4), Argentina (2), Uruguai (2), Frantzia (2), Ingalaterra eta Espainia (bana). Garaipen bakoitzeko herrialde horretako futbol-ezkutuari izar bat eransten zaio. FIFAk,
Gizonezkoen Munduko Futbol Txapelketaz gain, Emakumezkoen Munduko Futbol-kopa ere antolatzen du: 1991n jokatu zen aurrenekoz, eta 2019koa Frantzian izan zen.
Hasiera zailak
90 urte beteta, txapelketak une gogoangarriak eskaini ditu. Uruguain izan zen lehendabizikoz Munduko Futbol Txapelketa, 1930ean. Europako selekziorik ia gehienek ez zuten parte hartu, txapelketa Europan jokatzea nahi zutelako. Azkenean etxeko taldeak irabazi egin zion finalean Argentinari. Horrela bihurtu zen Uruguai Munduko Futbol Txapelketa bateko lehen herrialde txapelduna. Munduko Futbol Txapelketak, 1934an, Italiara egin zuen jauzi. Eta europar selekzioek lau urte lehenago egindako boikotari erantzunez, hegoamerikar selekzioek ez zuten jokatu.
Orduan Benito Mussolini zegoen agintean Italian, eta kosta ala kosta irabazi nahi zuen, herrialdeari ospea emateko. Italia izan zen garaile; hori bai, nazionalitatea lortutako futbolari argentinar askorekin jokatuta. Eta epaileek finalean hartutako erabakiak ere oso eztabaidatuak izan ziren. 1930-1940 hamarraldian gerrek eragina izan zuten txapelketan. Espainiako Gerra Zibilak, Txina eta Japoniaren artekoak eta Bigarren Mundu Gerrak txapelketari uko egitera behartu zituzten zenbait herrialde. Izan ere, ez zuten modurik euren selekzioak jokatzera bidaltzeko.
Munduko Futbol Txapelketako une gogoangarriak
Gehien gogoratzen den gertaeretako bat 1950eko txapelketan izan zen: Maracanazoa. Txapelketa Brasilen zen, eta bertako selekzioa faborito, gol ugari sartu baitzien gainerako selekzioei. Aurreikuspenak hautsiz, Uruguaik irabazi egin zion Brasili, Rio de Janeiroko Maracaná zelai mitikoan izandako finalean, 170.000 ikusleren aurrean.