cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Betalha
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bétaille udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 912 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oligosoma lichenigera
Oligosoma lichenigera Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Cossypha anomala
Cossypha anomala Cossypha generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Le Bémont
Le Bémont Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Divino das Laranjeiras
Divino das Laranjeiras Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Errobi (taldea)
Errobi Euskal Herriko folk eta rock taldea izan zen. 1973-an Anje Duhalde eta Mixel Ducauk sortu zuten. 1985-ean agur esan zuten Agur T´erdi diskoarekin, baina 2005-ean beraien disko guztiak birmasterizatuta kaleratu zituzten kaxa bakarrean.
70ko hamarkadan Europan eman zen Rock musika progresiboaren eztandarekin batera sortu ziren. Euskal Herrian, Errobirekin batera, beste zenbait talde ere ere sortu ziren eztanda haren ondorioz, Itoiz, Izukaitz eta Haizea. Talde haiek, psikodelia eta folklore euskalduna batzen zituzten.
Errobi Euskal Herriko eta euskarazko rockaren lehendabiziko taldetzat hartzen da eta, horregatik, geroko beste musikari euskaldunentzat erreferentziazkoa, hala edukiz nola formaz. Aditu askoren ustez, "Ametsaren bidea" diskoa (Xoxoa, 1979) da Euskal Herrian egin den disko progresista onena da.
Taldekideak
<li> Anje Duhalde - Ahotsa eta gitarra. <li> Mixel Ducau- Ahotsa, gitarra eta teklatua. <li> Beñat Amorena - Bateria eta ahotsa. <li> Jean Phocas - Baxua.
Lehenagoko taldekideak
<li> Mikel Halty (1973-1978): baxua.
Taldea
Rockarena ez ezik, euskal kantagintzaren izen mitikoa da Errobi. Anje Duhaldek eta Mixel Ducauk sortutako taldeak euskarazko rockaren lehen harria jarri zuen 70eko hamarkadaren erdialdean, Niko Etxart zuberotarrarekin batera. Hark bezala, euskal tradizioaren melodiari atxikiz, atzerritik heldutako doinu berrien harmoniak bereganatu zituen, Euskal Herriaren arazo kulturalaz eta politikoaz arduratutako hitzekin lagunduta. Ez zuen luze iraun, baina arrasto sakona utzi duten zenbait disko laga zituen ondare gisa. Errobi desegin eta gero, nork bere bidea musikari lotua egin dute Duhaldek eta Ducauk.
Anje Duhaldek eta Mixel Ducauk lizeoan elkar ezagutu zuten, baina 1973an disko denda batean topo egin eta musikaz hitz egiten hasi ziren. Gustuetan bat zetozela konturarik, elkarrekin talde bat egiteko asmoari ekin zioten. Garai hartan, Pabe aldeko Bacchanales taldean ari zen Ducau, eta Duhaldek bateria jotzen zuen El Fuego plaza taldean. Luze gabe El Fuegon abesten eta gitarra jotzen hasi zen Ducau, eta hirukotea osatzen zuen musikaria Jean Phocas baxu jotzailea zen.
Bikote baten egitasmoa zen Errobi, eta formatu horretan eman zituen lehen kontzertuak. Iñigo Aranbarri idazleak Gure mendea liburuan jasotzen duenez, Gernikan (Bizkaia) egin zuen lehen emanaldia Hegoaldean. "Nahikoa izan da baten batek Niko Etxartek oparitutako ikurrin horietako bat ateratzea poliziak kargatu eta Daniel Landarten hitzak tiro hotsen artean galtzeko" (1). Daniel Landart ez zen agertokira igotzen, baina taldeko hirugarren kidetzat hartua zen. Hark idatzitakoak ziren kantu guztien hitzak, Iparraldeko problematika sozial eta kulturalaren berri ematen zutenak (turismoa, emigrazioa, hizkuntza...). Duhalderen hitzetan, "Danielek ezinbesteko lan bat egin zuen. Gure tripako minak ateratzen ginituen ahal ginuen bezala. Hirurogeiko hamarkada zen, 68ko maiatza iragan zen, bazen momentuko su artifizial bat bezala, ideiak toki guzietatik ateratzen zirela eta beste, gero, hirurogeita hamarreko hamarkadan izan zen desilusio piska bat (...). Gure inguruko egoera zelako eta Danielena ere, bera langile zen eta ni ere hortaratua ninduten. Tripako min horren ateratzea zen eta ere mundu hortarik jalgitzea gisa batean" (2).
Euskarazko lehen rock diskoa grabatu izanaren ohorea du Errobi taldeak. 1975. urtea zen, eta Hego Euskal Herrian zalaparta politiko eta soziala nabaria zen arren, Ipar Euskal Herrian dena zen lasaitasuna eta herriko giroa. Urte hartan, 45 kontzertu eman zituen. Bacchanales taldearen inguruan ibilitako lagunek Donibane Lohizunen (Lapurdi) eraikitako estudioan grabatu zen Errobi (Elkar, 1975), eta Jean Phocasek soinu teknikari gisa egindako lehen lanetako bat izan zen. Phocas bera Errobiko baxu jotzailea izan zen garai batean, baina berehala utzi zuen tresna soinu teknikari lanari emateko. Michel Haltyk ordezkatu zuen bolada batean, eta ondoren Jean Paul Gillesek hartu zuen baxua. Errobiko beste taldekidea Beñat Amorena (bateria) izan zen.
Ipar Euskal Herrian baino harrera beroagoa jaso zuen Errobik Hegoaldean, non "Perttoli", "Aitarik ez dut", "Kanpo... edota "Zuretzat" ezinbesteko bilakatu ziren garaiko dantzaldietan. Kantaldi politikoen garaia zen, mezua musikari nagusitzen zitzaionekoa, eta Errobik haize freskoa ekarri zion gazte jendeari. Hitzak kutsu politiko handikoak izan arren, Errobiren agerraldiak kontzertuak ziren, ez mitin politikoak.
Errobik euskal kantagintzari zekarkion berrikuntza nagusia ahots harmonien erabileran eta moldaketak lantzeko joeran zetzan, eta haiek euskal tradiziotik gertu zeuden melodiekin josteko trebetasunean. Halaber, folk-rock soinu aratza, garbia lortzen zuen taldeak.
Errobiren bigarren diskoa, Gure lekukotasuna (Elkar, 1977), ia lehenengoarekin batera eman zen ezagutzera. Aurrekoaren ildoa jarraitu zuen, eta, berriz ere, Daniel Landartek idatzi zituen letra ia denak. Besteak beste, "Gure lekukotasuna", "Euskadi", "Lantegiko hamar manamenduak" eta "Xileko langileria" nabarmendu ziren, bederatzi kantuen artean. Errobiren lehen aroa itxi zuen disko horrek; izan ere, handik aurrera, hitzen karga politikoa galduz joan zen, eta musika aldetik ere, beste bide batzuk jorratu zituen taldeak. Hirugarren diskoan islatu zen aldaketa, Ametsaren bidea izenekoan (Xoxoa, 1979). Aurretik, zuzeneko diskoa kaleratu zuen, Bizi bizian (Xoxoa, 1978), Tolosan eta Azkoitian emandako bi kontzerturen zatiekin. Euskal Herrian zuzenean grabaturiko lehen rock diskoa izan zen.
Ametsaren bidea aurrerapauso handia izan zen Errobiren garapenean. "Diska egiteko era guztiz aldatu genian. Lehenik musika egin genian, kontzepto bereziko diskoa nahi genian. Benetako talde lana izan huen, testua ere geurea, Beñat Amorenak eta Gillesek ere parte hartuz. Nire musikari bizian izan dudan esperientziarik interesgarriena. Erritmo zaharrak, gaurkoekiko nahasketak... Ez zekiat asko salduko zen, baina zuzenean jendeak oso gustora hartzen zian", azaldu zuen Duhaldek (3). Arriskatu egin ziren lan horrekin; lau kantuz bakarrik osaturikoa zen, eta horietako bi ("Ametsaren bidea" eta "Andere"), 17 eta 13 minutukoak hurrenez hurren; Soft Machine, Caravan eta halako taldeen eragina nabari zen, eta Ducauk jotako saxofoi solo izugarriak zituen. Disko horri esker, Euskal Herriko mugak gainditu zituzten. Frantziako Libération egunkariak Bordelen emandako kontzertu baten gainean argitaratutako kritika: "Aztertutako soinu akustiko eta elektrikoen paletan bilatzen saiatu dira, eta belarriak zabaltzeko gonbita egiten digute; desio artistiko perfekzionista bat sumatzen da". Bilboko El Correo Español egunkarian irakurria: "Gure aurrean dugu Euskadiko musikaren historiako oinarrizko diskoetako bat". Espainiako El País egunkariko musika kritikari Jose Manuel Costak rock bilduma baterako 200 disko funtsezkoen artean aukeratu zuen.
Une horretan, Frantziako CBS diskoetxe handiak diskoa grabatzeko eskaintza egin zion taldeari; taldeak jarritako baldintzak onartu egin zituen, euskaraz abestearena barne, baina azken orduan taldea desegin zuten Ducauk eta Duhaldek. "Nire bizian ikusi dudan musika hondamendirik handiena da", esan zuen Errobiren Frantziako managerrak, Bernard Tavitianek (4).
Ametsaren bidea-k urteko diskorik onenari emandako saria jaso zuen Durangoko Liburu eta Disko Azokan. Aurrerantzean hartu beharreko norabideaz sortutako desadostasunek ekarri zuten Errobiren amaiera. Duhaldek bakarkako disko bat kaleratu zuen berehala, Errobiaren hegitik (Xoxoa, 1980), Errobiren garaitik idatzita zituen kantuekin, eta Ducauk, Gillesek eta Amorenak Xango osatu zuten, jazz garaikideko hirukotea. Geroago, Parisko estudio batean lanean hasi zen Ducau, eta han grabatu zuten Errobiren azken diskoa, Agur t'erdi (Xoxoa, 1985), laguntzaile frantsesekin. Diskoetxeak proposatuta egin zuten diskoa, eta ez zuen harrera onik izan. Duhalderen arabera, "beste garai bat zen, rock erradikala zegoen pil-pilean, eta ez genuen ondo kalkulatu. Agian hori neurtzea ez da artista bati dagokiona. Atzera begiratuta uste dut disko hori ez genuela egin beharko; orduan konturatu ginen utzi genuen Errobi hura ez zegoela birsortzerik. Nahiko artifiziala zen dena eta oso eroso sentitzen ez zarenean hobe da beste gauza batzuk egitea" (5). Taldeak kontzertu bakan batzuk eman zituen diskoa aurkezteko, eta, ondoren, betiko desegin zen.
2003. urtean talde lapurtarraren diskografia osoa, CD formatuan eta birmasterizaturik, biltzen duen kutxa argitaratu zuen Elkar diskoetxeak.
Cryptocentrus lutheri
Cryptocentrus lutheri Cryptocentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Tinta barrutia
Tinta barrutia Peruko Canchis probintziako 8 barrutietako bat da, Cuzcoko departamentuan kokatzen dena.
Cusco 113 kilometrotara dago, eta hiria 3.480 metrotara kokatzen da.
Tupac Amaru II.ak egindako matxinadaren kokapen nagusietako bat izateak nolabaiteko garrantzi historikoa eman dio.
Arial
Arial sans-serif motako letra-tipo bat da, Microsoft software paketeetan barne doana. 1982an garatu zuten Robin Nicholas eta Patricia Saundersek Monotype enpresarentzako. Helburu nagusia Lynotype enpresaren Helvetica letra-tipoa ordeztuko zuen soluzio merkeago bat eskaintzea izan zen. Bi letra-tipo hauen arteko antzekotasunak esanguratsuak dira.
Hautabide libre batzuk
Badago software libreko zenbait hautabide edo alternatiba Arial letra-tipoaren oso antzekoak eta enpresa pribatu bati loturik ez daudenak:
Mecklenburg
Mecklenburg (alemanez ahoskatua; Mękel(n)borg  ahoskatua) iparraldeko Alemaniako eskualde historikoa da, egungo Mecklenburg-Aurrepomerania land mendebaldean kokaturik. Eskualdeko hiri nagusiak Rostock, Schwerin, Neubrandenburg, Wismar eta Güstrow ziren.
Eskualde hau kostaldeko lautadan dago, ibai, ubide eta laku txikiekin. Bere mugak Itsaso Baltikoa iparraldean, Recknitz eta Trebel ibaiak ekialdean eta Elba ibaia hego-mendebaldean dira. Mendebaldean Saxonia Beherea eta Holstein ditu.
Mecklemburgo Germaniako Erromatar Inperio Santuko dukerri bat izan zen. 1621ean bi dukerri handitan banatu zen. 1918tik 1933ra Weimarko Errepublikaren parte izan zen, eta, ondoren, 1933 eta 1945 artean, Meckemburgoko Estatu Batuak izenarekin. 1945etik 1949ra sobietar okupaziopean egon zen, beranduago Alemaniako Errepublika Demokratikoaren zati izan zen, eta, ondoren, 1990etik aurrera, Alemaniako Errepublika Federaleko Mecklenburg-Aurrepomerania estatu federatukoa.
Bajerov
Bajerov Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 6,63 km²ko azalera du eta 441 biztanle 2017ko datuen arabera.
Hagin (zuhaitza)
Hagina koniferoen dibisioko Taxus generoaren izen arrunta da Taxaceae familiaren barruan. Bizitza luzekoak dira, 1.500 urte baino gehiago bizi daitezkenak eta hazkunde motelekoak diren arren, 20 metro izatera heldu daitezke.
Haginak oso moldapen ona dauka ingurune gehienetara, baita baso oligotrofoetan ere. Hala ere, ingurune heze eta freskoak nahiago ditu, zonalde menditsu eta itzaltsuetan. Kareharrizko lurretan hazi ohi dira.
Generoak hamasei espezie ditu Ipar Hemisferioan, Mexikon eta Hego Malasian barne.
Deskribapena
Nahiz eta hazkunde aldakorrekoa den, adaburua forma piramidalekoa da, enborretik horizontalki hazten diren adar anitzekin hornitua. Zurtoina (enborra) lodia da eta kolore gorri edo grisa izan ahal den azal fin batez inguratuta dago, 1,5 metroko lodiera izatera heldu daitekeena. 10-30 mm-tako hosto iraunkorrez hornitua, hauek 2 ilaretan antolatuta daude oposatuki kokatuta, kolore berdekoak goi-aldean eta horixka azpi-aldean.
Genero honetako espezieak dioikoak dira (nahiz eta konifero gehienak monoikoak diren). Ale emeak pseudofruituak, "fruitu" hauek ez baitatoz loreetatik, ekoizten dituzten bakarrak dira, eta berez, baia modutzat hartzen dira; hazi bakarrekoak dira eta arilo mamitsu batez inguratuta agertzen da, kolore gorri bizia eta zapore desatsegina duena. Udazkenean heltzen dira eta 6-7 urtero fruitu kopuru handiak ekoizten dituzte. Normalean aleak bakarka agertzen dira, oso arraroa izanik hauen arboladiak ikustea.
Taxonomia
Generoaren izena grezierazko toxon («arkua») edo toxikon («pozoia») hitzetatik dator. Izan ere, batetik, zur malgu eta gogorra duenez, arkuak fabrikatzeko erabiltzen zuten; eta, bestetik, landare pozoitsutzat ezaguna da (batzuetan heriotzaren zuhaitza ere deitu izan da).
Banaketa eta habitata
Hagina sakanetan eta baso mistoen mendi-hegaletan edo harkaitzetan hazten da, sustratuarekiko axolagabetasuna aurkezten du, eta 2000 metroko altitudeetara hel daiteke.
Gutxitan eratzen ditu benetako basoak, baina badira zenbait hagin baso Mendebaldeko Europan. Hala ere, mendez mende hagin basoak intentsiboki ustiatu direnez, gaur egun haginak basoetako leku ospeletan sakabanatutako ale batzuetara murriztu dira gehienbat.
Iberiar Penintsulan
Iberiar penintsula osoan banatutako hainbat toponimok, haginak iraganean izandako sakabanaketaren eta ugaritasunaren isla ematen dute. Gaur egun, bere sakabanaketa oso murriztua dago eta nekez aurki daitezke ale solteak edo hauen multzoak, agertzen diren zonaldeak kalitatea handiko ingurumen areak izanik.
Ezagunak dira Asturiaseko "Sierra del Sueves"-ekoak, Palentziako Tosandeko hagin basoa, Kantabrian dagoen "Braña de los Tejos" edo Zamorako "El Texeduelo".
Euskal Herrian
Euskal Herrian eremu karstikoetan eta baso mistoetan ageri da. Pagoetako natura parkekoak dira handienak, baina badaude gehiago esate baterako Aralarren, Izkizen, Trebiñun eta Gorbeian. Taxus baccata Euskal Herrian (hala nola Europa mailan) aurkitu dezakegun Taxus espezie bakarra.
Arkugintza
Zur gogor-gogorra du, pikor fin eta trinkoa duena; beraz, oso egokia da ebanisteriarako. Zur horren arazo handiena haginaren hazkunde motela da, oso zaila izanik lodiera egokia duen zur-puskak aurkitzea. Erdi Aroan oso erabilgarria izan zen Britainia irletan arkuak egiteko, zur horren malgutasuna eta erresistentzia dela eta; horrek lurralde horretan ia erabat galtzea ekarri zuen.
Sineskeria
Uste zen haginak hazteko parrokia ingelesak beharrezkoak zirela eta, zuhaitz hauen propietate toxikoak direla eta, soilik kanposantuko guneetan kultibatzen zirela. Haginak aurkitzea kanposantuetan oso ohikoa da bere erabilera sinbolikoa dela eta, tristura adierazteko erabiltzen baita. Horren adibide bat Alfred Tennysonen «In Memoriam A.H.H.» poeman ageri da (2.61-64).
Erabilera kimikoa
Haginaren zati guztiak erabiliak izan dira bere propietate toxikoak direla eta, baina gehien batez bere hostoak eta bere azala, hauek izanik toxina gehien dituzten atalak. Taxus brevifolia AEB-ko Ipar Pazifikoko natiboa dena eta Taxus canadensis, hagin kanadiarra, “paclitaxel” (edo Taxol-a ere deitua) izeneko drogaren ekoizle primarioak dira. Hau oso erabilia da tratamendu kimioterapeutikoetan bular edo birikietako minbiziak tratatzerako orduan. Horregatik esaten da Taxus generoko zuhaitzek bizitza eman eta kentzen dutela aldi berean. Droga  honen erabilgarritasuna dela eta, haginaren gehiegizko ebaketaren ondoko desagerpenaren arriskua dago. 2008ko Urtarrilaren 18an, Botanic Gardens Conservation International-ak genero honen desagerpen arriskuan zeuden 400 espezie desberdin izendatu zituen. Arazo honi aurre egiteko droga hau sasi-sintetikoki lortzeko teknikak garatu dira desagerpen arriskua galerazteko.
Informazio gehigarria
Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, beste hainbat tokitan bezala, hau hilen munduarekin lotu egin ohi delarik.
Hagina interes bereziko espezie izendatuta dago Euskal Autonomia Erkidegoan. Horrez gain, hainbat hagin monumental zuhaitz aparteko izendatuta daude Hego Euskal Herrian.
Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira.
Haginaren bizitza-luzera oso ezaguna da. Europako bizidun zaharrena Eskoziako Fortingall hiriburuan kokatuta dago eta honek, 3000 urte ditu, Fortingallgo hagina ere esaten zaio.
Josefine Preuß
Josefine Preuß (Zehdenick, 1986ko urtarrilaren 13a) alemaniar aktorea da, herrialde hartako telesail eta telefilmetan lan egin duena. Bikoizketak ere egiten ditu, esate baterako Zootopia eta Hotel Transylvania filmetan hartu du parte.
Biografia
Brandenburgo estatuko Zehdenick herrian jaio zen, Alemania ipar-ekialdean. Haurrentzako Schloss Einstein telesailean hasi zuen aktore ibilbidea, 1999 eta 2001 artean. Türkisch für Anfänger telesailean hiru denboraldi egin zituen eta 2012an telesailaren inguruan egin zen filmean hartu zuen parte. 2014an Saphirblau telebistarako filmean egindako lanarengatik Bambi saria eskuratu zuen.
Paul McNaughton
Paul Peter Patrick McNaughton (Dublin, 1952ko azaroaren 17a - 2022ko azaroaren 6a) irlandar errugbilari, futbolari eta GAA jokalaria izan zen.
Errugbian jokatu zuen erdiko postuan Wanderers, Greystones, Chicago Lions eta Leinster taldeetan. Irlandako errugbi selekzioarekin 15 aldiz jokatu zuen 1978 eta 1981 bitartean.
Gainera, futbolean jokatu zuen Shelbourne F.C. eta Bray Wanderers A.F.C. taldeetan eta hurlingean Wicklow GAAn.
2005ean Leinstereko Errugbi zuzendari izendatu zuten eta 2008tik 2011ra Irlandako selekzioko managerra izan zen.
Emoia samoensis
Emoia samoensis Emoia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Aurrepomerania
Aurrepomerania (Vorpommern), zentsu zabalean Mendebaldeko Pomerania deitua, iparraldeko Alemaniako eskualde historikoa da, egungo Mecklenburg-Aurrepomerania land ekialdean eta Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriaren artean kokaturik. Eskualdeko hiri nagusiak Anklam, Demmin, Greifswald, Grimmen, Sassnitz, Stralsund, Wolgast, Anklam, Demmin, Greifswald, Grimmen, Sassnitz, Stralsund eta Wolgast ziren.
Oligosoma northlandi
Oligosoma northlandi Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Kento Hori
Kento Hori (堀 健人, 1982ko ekainaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Jenisjoplin
Jenisjoplin edo JenisJoplin Uxue Alberdi idazleak 2017. urtean Susa argitaletxearen eskutik plazaraturiko eleberria da. 290 orrialde ditu. 111 Akademiako kideek liburu hau 2017ko gogokoen liburua izandako saria eman zioten, irakurleen botoen bidez aukeratua.
Sinopsia
Protagonista, Nagore Vargas, laurogei hamarkadan jaiotako gazte indartsua da, bizitzak zaildua. Era berean, pertsonaia bere inguruarekin engaiatua dago eta horren bidez, horren kronika erakutsiko dio irakurleari.
Letra-tipo
Tipografian, letra-tipoa idatzizko testu bat sortzeko erabiltzen den glifoen sorta da.
Informatikan
Apple Computer izan zen TrueTypeFont formatoa asmatu zuena. Gaur egun Windows-en ere erabiltzen da.
Jules Renkin
Jules Laurent Jean Louis Renkin (Ixelles, 1862ko abenduaren 3a – Brusela, 1934ko uztailaren 15a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1931tik 1934ra.
Zuzenbide ikasketak eta abokatu lanak egin zituen eta gainera L'Avenir Sociale egunkaria sortu zuen. Alderdi Katolikoko kidea izan zen. 1896an diputatu aukeratua izan zen eta eserlekua mantendu zuen hil arte.
Letra-tipo
Letra-tipoak deskribatzeko izendapenak
Baliabide informatikoez erabiltzen diren letra-tipo guztietan LETRA LARRIak eta letra xeheak egoten dira. Letra larriak noiz erabili behar diren adierazten duten estilo-liburuak badaude.
Testu prozesadoreetan letra lodia eta letra etzana aukeran egoten dira. Ortotipografia estilo-liburuetan bila ditzakegu letra-tipoak aukeratzeko aholkuak.
Jules Renkin
Hainbat aldiz izan zen ministro: Justizian (1906-1908), Kolonietan (1908-1918), Barne (1918-1920) eta Trenbideetan eta Posta Zerbitzuan (1918-1921).
1931n lehen ministro hautatu zuten, baina ezin izan zuen krisi ekonomikoa konpondu, eta hurrengo urtean utzi zuen postua.
Letra-tipo
Letra-tipoak deskribatzeko izendapenak
Badaude letra-tipo zorrotzak (Serif) eta letra-tipo kamutsak (Sans-serif). Ortotipografia estilo-liburu batzuk testuaren gorputza letra zorrotzarekin idazteko gomendatzen dute eta letra tipo kamutsa izenburuetan. Ez da aholkatzen testu berean letra-tipo asko nahastea.
Cossypha caffra
Cossypha caffra Cossypha generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Itapipoca
Itapipoca Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sauherad
Sauherad Norvegiako udalerria da. Telemark konderrian kokatua dago. 321.37 km² ditu eta 4,266 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Errege Ospitalea (Sevilla)
Erregearen ospitalea (Hospital del Rey) XIV. mendearen hasieran sortu zen Sevillan (Andaluzia, Espainia). Pilarreko Andre Mariaren ospitalea izen ofiziala zuen. 1794an itxi zuten. 1929an, Sevillako Diputazio Probintzialaren egoitza izatera pasa zen. 1994an, erakunde horren egoitza La Puerta de la Carne intendentziako kuartel zaharrera lekualdatu zen. 1999az geroztik, Casa de la Provincia izeneko kultur zentroa izan da.
Historia
XIV. mendearen hasieran, Alfontso XI.a erregeak bere lurraldeetan predikatzeko eskubidea eman zion Pilarreko Andre Mariaren Kofradiari. Kofradia horrek Pilarreko Ama Birjinaren eskultura bat zuen, eta Sevillako katedraleko kapera batean zuen egoitza. Alfontso XI.ak partzela bat utzi zion katedralaren ondoan, ospitale bat eraikitzeko, erromesei aterpea emateko.
1491n, Errege Katolikoek zezenen korta utzi zioten, Alkazarren ondoan, ospitalea handitzeko. 1500. urtean, Errege Katolikoek ospitaleak izan zituen lehen konstituzioak sinatu zituzten. Bertan ezartzen zen 13 gizon pobre artatuko zituztela, zituzten errentekin. Lehentasuna izango zuten, lehenik, elbarriek edo elbarrituek Koroari zerbitzuren bat egiterakoan; bigarrenik, pobrezian zeuden kofradiako kideek, eta, halakorik ez balego, beste gizon pobre batzuk sar zitezkeen. 1526an Karlos I.ak konstituzio berriak onartu zituen. Bietan aipatzen zen ostatuek bizimodu ederra izatea, mezatara joatea eta emakumeak sartzea ez onartzea.
XVIII. mendearen amaieran, Erregearen ospitalea hondatuta zegoen, eta, beraz, 1794an, Karlos IV.ak hura desegitea eta Errugabeen Ospitalera gehitzea onartu zuen. Eraikina María Andrea Díaz de la Barrerak erosi zuen. Etxebizitza partikular bihurtzeko lanak Lucas Cintorak egin zituen 1797an.
1927an, Manuel eta Joaquín Irureta Goyena y Errazu jabekideen etxea zelarik, Sevillako Diputazioak erosi zuen. Etxebizitza Aldundiaren egoitza gisa gaitzeko obrak Aurelio Gómez Millánek egin zituen. Erakundearen egoitza izan zen 1929 eta 1994 bitartean. 1994an, egoitza La Puerta de la Carne intendentzia-kuartel zaharrera lekualdatu zen. 1999az geroztik, Aldundiaren kultura-zentro baten egoitza da, Probintziako Etxea izenekoa.
Les Bois
Les Bois Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Takuro Kikuoka
Takuro Kikuoka (菊岡 拓朗, 1985eko ekainaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock, Tokyo Verdy eta Tochigi SC.
Oligosoma pikitanga
Oligosoma pikitanga Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Urari ostutako poemak
urari ostutako poemak edo Urari ostutako poemak Pako Aristi idazleak 2014. urtean Susa argitaletxearen eskutik plazaraturiko poesia liburua da. 95 orrialde ditu, 43 poema.
Paranã
Paranã Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Vivien-de-Médoc
Saint-Vivien-de-Médoc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Vivien-de-Médoc udalerrian erroldatutako biztanleak 1.497 ziren. Familiak 665 ziren, horien artean 222 pertsona bakarrekoak ziren (99 bakarrik bizi ziren gizonak eta 123 bakarrik bizi ziren emakumeak), 253 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 127 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 63 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Allegheny goi-ordokia
Allegheny goi-ordokia (Allegheny Plateau, ahoskatua) Estatu Batuetako goi-ordoki handi bat da, New Yorkeko mendebaldean eta erdialdean kokatua, Pennsylvaniako iparraldean eta ekialdean, Mendebaldeko Virginiako iparraldean eta Ohioko ekialdean. Ordoki hau bi sekzio nagusitan banatuta dago: Allegheny ez glaziala eta Allegheny glaziala.
Times New Roman
Times New Roman 1931n The Times egunkarian erabiltzeko sortutako serif letra-tipoa da. Stanley Morisonek diseinatu zuen, Starling Burgess eta Victor Lardentekin batera.
Allegheny goi-ordokia
Ordoki hau hegoalderantz hedatzen da Mendebaldeko Virginiako ekialdean sartuz, Kentucky eta Tennesseetik ekialdera, non ordokia Cumberland goi-ordokia bezala ezagutzen den.
Azkenik, ordoki hau Allegheny mendien ekialdera iristen da, Allegheny frontearen mendebaldean tontorrik garaienak eratzen dituztenak. Fronte hau, aldi berean, Pennsylvaniako erdialdetik Mendebaldeko Virginiako ekialderaino hedatzen da.
Ordokia, mendebaldean, iparraldeko glaziarrek osatutako lautada batek inguratzen du, normalean, Ohio ibaiaren iparraldean, eta Bluegrass ordokia, hegoaldean, ohi, Ohio ibaiaren hegoaldean.
Bere altuera izugarri aldatzen da. Allegheny ordokiko eskualde glazialean, erliebea 30 metro edo gutxiagoko altuerara irits daiteke, baina Allegheny ordoki ez glazialean, Ohio hegoaldean eta Mendebaldeko Virginia eskualdean, bere erliebea, tipikoki, 60 eta 120 metro artean dago. Eremu honen igoera absolutua 260 metro eta 460 metro artekoa da, Allegheny frontearen aldetik, baina igoera 1.200 metrotara igo daiteke, 600 metro inguruko erorikoekin.
Allegheny ordokiaren barnean dagoen eremu geologiko nabarmenetako bat Ohioko hego-ekialdeko Hocking Hills eskualdea da. Allegheny ordokiaren eta Apalache mendien artean faila handi bat dago, Williamsporten.
Saint-Vivien-de-Médoc
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.098 etxebizitza zeuden, 709 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 341 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 1.028 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 709 etxebizitza nagusietatik 514 bere jabearen bizilekua ziren, 156 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 158 etxek hiru zituzten, 235 etxek lau zituzten eta 287 etxek bost zituzten. 518 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 357 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 284 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 831 ziren, horien artean 513 aktiboak ziren eta 318 inaktiboak ziren. 513 pertsona aktiboetatik 440 lanean zeuden (236 gizon eta 204 emakume) eta 74 langabezian zeuden (30 gizon eta 44 emakume). 318 pertsona inaktiboetatik 173 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 104 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Vivien-de-Médoc udalerrian 717 unitate fiskal zeuden, 1.514,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.834 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 109 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 32 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 38 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 7 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 3 arraindegiak, 2 arropa dendak, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Vivien-de-Médoc udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 749 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Emoia slevini
Emoia slevini Emoia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Tinn
Tinn Norvegiako udalerria da. Telemark konderrian kokatua dago. 2044.94 km² ditu eta 6,066 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bertotovce
Bertotovce Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 8,49 km²ko azalera du eta 491 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1320. urtekoa da.
L'Étang-Vergy
L'Étang-Vergy Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an L'Étang-Vergy udalerrian erroldatutako biztanleak 198 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 102 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 89 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 55 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 92 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 92 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (51 gizon eta 38 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 35 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Midlands (Zimbabwe)
Midlands Zimbabweko probintzia bat da. 49.166 km²ko azalera dauka eta 1,5 milioi pertsona bizi dira bertan (2002). Gweru da probintziako hiriburua. Zimbabweko erdialdean kokatzen delarik xhosera, iparraldeko ndebelera, tswanera, sothoera eta txewera hitz egiten duten pertsonak aurki daitezke bertan.
Midlands 7 barrutitan banatzen da:
L'Étang-Vergy
Diru sarrerak
2009an L'Étang-Vergy udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 195,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.357 euro zen.
Usedom
Usedom (Usedom ahoskatua; Uznam  ahoskatua) Pomeraniako uharte bat da. Baltikoko uharte hau Alemania eta Polonia artean zatiturik dago. Eskualdeko bigarren uharterik handiena da (handiena Rügen da) eta populatuena da. Szczecingo aintziraren iparraldean dagoen uharte honek XIX. mendeko Gründerzeit garaitik turismoa erakarri du. 76.500 biztanle ditu (31.500 Alemanian eta 45.000 Polonian) eta uharteko hiri handiena Świnoujście da.
L'Étang-Vergy
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cryptocentrus maudae
Cryptocentrus maudae Cryptocentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Interahamwe
Interahamwe (kinyardwanda-eraz "iraun/lan/borroka/eraso elkarrekin egiten dutenak") Hutuen antolakuntza paramilitarra da. Miliziak Hutu gobernuaren babesa izan zuen Ruandako genozidioaren aurretik, bitartean eta ondoren.
1928ko Frantziako Tourra
1928ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 22. edizioa izan zen. 1928ko ekainak 17 eta uztailak 15 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 5375 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Nicolas Frantz luxenburgotarrak, batez beste, 27,87 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.
162k hasi eta 41ek amaitu zuten proba.
Nicolas Frantz probaren hasieratik amaierara izan zen liderra.
Pedro Afonso (Tocantins)
Pedro Afonso Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Arques-la-Bataille
Arques-la-Bataille Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Les Breuleux
Les Breuleux Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arques-la-Bataille
Biztanleria
2007an Arques-la-Bataille udalerrian erroldatutako biztanleak 2.527 ziren. Familiak 1.056 ziren, horien artean 286 pertsona bakarrekoak ziren (75 bakarrik bizi ziren gizonak eta 211 bakarrik bizi ziren emakumeak), 365 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 327 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 78 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.147 etxebizitza zeuden, 1.078 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 837 etxeak ziren eta 256 apartamentuak ziren. 1.078 etxebizitza nagusietatik 652 bere jabearen bizilekua ziren, 412 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 97 etxek bi zituzten, 191 etxek hiru zituzten, 364 etxek lau zituzten eta 419 etxek bost zituzten. 698 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 508 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 365 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.521 ziren, horien artean 1.133 aktiboak ziren eta 388 inaktiboak ziren. 1.133 pertsona aktiboetatik 998 lanean zeuden (519 gizon eta 479 emakume) eta 135 langabezian zeuden (57 gizon eta 78 emakume). 388 pertsona inaktiboetatik 156 erretiraturik zeuden, 97 ikasten zeuden eta 135 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arques-la-Bataille udalerrian 1.076 unitate fiskal zeuden, 2.581 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.231 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 84 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 5 ile apaindegiak, 6 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Arques-la-Bataille udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 342 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hjartdal
Hjartdal Norvegiako udalerria da. Telemark konderrian kokatua dago. 791.50 km² ditu eta 1,619 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Boliviako historia
Boliviako historia duela 21.000 urte inguru hasi zen, lurralde horretan aurkitutako aztarna arkeologikoen arabera. Tiwanakuko zibilizazioa erori ondoren, inkek hartu zituzten mendean Titikaka aintziraren inguruko herri aimarak. Espainiar konkista baino lehen, Boliviako Altiplanoa (Kollasuyo) Inka Inperioaren parte zen, eta tribu nomadak bizi ziren iparraldeko eta ekialdeko lur behereetan. Cuzco eta Asuncionetik abiaturik, XVI. mendean espainiarrek eskualdea beretu zuten. Garai kolonialean Peru Garaia izena eman zitzaion, eta Charcasko Errege Auzitegiaren mende egon zen. Boliviako Errepublikak 1825eko abuztuaren 6an erdietsi zuen independentzia, 16 urteko gerraren ostean. Harrezkero, ezegonkortasun politikoa eta ekonomikoa pairatu zuen aldi batzuetan, eta eskualde zabalak kendu zizkioten aldameneko herrialdeek, hala nola, Pazifikoko kostaldea, Acre eta Gran Chacoren zatirik handiena.
Kolonaurreko zibilizazioak
Gutxienez orain dela 21.000 urtetik bizi izan da gizakia Boliviako lur garaietan. Aztarna arkeologikoen arabera, duela 5.000 urte hasi zen nekazaritza, eta 1.500 urte geroago metalen ekoizpena, kobrearena batez ere. K. a. 500 aldean, Tiwanakuko zibilizazioa sortu zen Altiplanoan, Titikaka aintziraren hego-ekialdean. Merkataritza eta erlijio gune garrantzitsua izan zen, eta egungo Boliviako mugetatik harago ere iritsi zen haren eragina. Hedapen handia izan zuen 1000. urtetik aurrera, eta gainbehera etorri zen 1200 inguruan. Horren ostean, zazpi erresuma aimara garatu ziren Titikakaren inguruan. Aimarek hiri gotortuak eraiki zituzten Altiplanoan, eta koloniak ezarri zituzten ekialdeko haran subtropikaletan eta Ozeano Barearen itsasaldean.
1988ko Alemaniako Sari Nagusia
1988ko Alemaniako Sari Nagusia urte horretako Uztailaren 24an ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.
Boliviako historia
Garai koloniala
Espainiar kolonizazioa meatze ustiaketan oinarritu zen. Izan ere, lur garaiak aberatsak ziren mineraletan, eta Potosíko Cerro Ricok Mendebaldeko zilar-kontzentraziorik handiena zeukan. Zilarra ateratzen indigenak aritzen ziren mita sistemaren bitartez. Meategien kontrola zela-eta, bikuinen eta euskaldunen arteko gerra gertatu zen 1620-1625 bitartean. XVII. mendearen erdialdean, Ameriketako hiririk handiena zen Potosí (160.000 biztanle inguru), eta baita mundu osoko zilar ekoizlerik handiena ere. Nekazaritzan enkomienda sistema erabili zen, indioak esklabotasun egoeran ezartzen zituena. XVI. mendearen erdialdetik aurrera, etxalde handiak sortu ziren; Cochabamban artoa eta garia ekoizten zen batez ere, eta koka hostoak haranetan. Boliviako lurraldea Peruko Erregeorderriaren barnean egon zen, XVIII. mendean Río de la Platakora igaro zen arte. 1781ean, Tupac Katari buzuzagi aimara altxatu zen espainiarren aurka, baina garaitua izan zen.
Bolivia independentea
1809ko maiatzaren 25ean matxinada nazionalista piztu zen Chuquisacan, eta La Pazen uztailaren 16an. Bi altxamenduak zapalduak izan baziren ere, espainiarren aurkako etsaitasuna ez zen itzali. 1810ean Maiatzeko Iraultza gertatu zen Buenos Airesen; harrezkero, Argentinatik abiatutako independentziazaleek lau espedizio egin zituzten Peru Garaiko erregezaleen aurka. Ayacuchoko guduan, 1824ko abenduaren 9an, Antonio José de Sucreren armadak espainiarrak azpiratu zituen. Hala ere, militar erregezale batzuek borrokari eutsi zioten, 1825eko apirilean Pedro Antonio Olañeta hil zen arte. Abuztuaren 6an, Chuquisacako batzarrak independentzia adierazi zuen. Era horretan amaitu zen espainiar agintea Peru Garaian.
Antonio José de Sucre izan zen errepublikako presidente 1826-1828 bitartean. 1836an, Andrés de Santa Cruz mariskala presidente zela, Boliviak Peru inbaditu zuen. Santa Cruzek Peru-Bolivia konfederazioa eratu zuen, hiru estatutan banatua: Ipar Peru, Hego Peru eta Bolivia. Argentinak eta, batez ere, Txilek arbuiatu zuten konfederazioaren sorrera, eta gerra deklaratu zioten. 1839ko urtarrilean, Txileko armada nagusitu zen Yungayko guduan; horren ondorioz, Santa Cruzek agintea utzi behar izan zuen. Ondorengo lau hamarkadetan, egoera politiko kaotikoa eta gainbehera ekonomikoa izan ziren nagusi herrialdean. 1841ean Peruko armadak Bolivia inbaditu zuen; azaroaren 20an, ordea, garaipen erabakigarria erdietsi zuen José Ballivián jenerala buru zuen boliviar gudarosteak Ingaviko guduan. Manuel Isidoro Belzú (1848-1855 bitartean agintean) indigenen babesa lortzen ahalegindu zen. Lurjabeak behin eta berriz saiatu ziren kargutik eraisten; azkenik, Europara erbesteratu zen 1855ean. José María Linares Lizarazuk (1857-1861) saleroste askea eta atzerriko inbertsioak sustatu zituen, baina José María de Achák kendu zuen lehendakaritzatik kolpe militar baten bitartez.
1864an, Acháren agintaldi odoltsuaren ostean, Mariano Melgarejo jeneralak hartu zuen boterea. Ustelkeria, administrazio txarra eta indigenen eskubideen urraketa izan ziren haren agintaldiaren ezaugarriak; Txile eta Brasilekin sinatu zituen muga hitzarmenen ondorioz, lur eremu handiak galdu zituen Boliviak. Hilarión Daza (1876-1879) ere agintari bortitza eta ezgaia izan zen; hori gutxi balitz, Ozeano Bareko Gerran sartu zuen herrialdea; gerraren ondorioak ezin txarragoak izan ziren Boliviarentzat, itsasaldea galdu baitzuen Txileren mesedetan. 1880-1899 bitartean, kontserbadoreek agindu zuten.
XX. mendea
1899ko Iraultza Federalaren ondorioz, Alderdi Liberalak agintetik kendu zituen kontserbadoreak. La Paz inguruko eztainu-meatzeen jabeak izan ziren liberalen sostengatzaile nagusiak; konserbadoreek Potosí eta Sucreko lurjabe handien eta zilar ekoizleen laguntza izan zuten. Nekazari indigenek José Manuel Pando liberalaren alde borrokatu ziren Iraultza Federalean. Agintea eskuratutakoan, ordea, Pandok ez zuen bere hitza bete, eta bortizki zapaldu zituen laborarien altxamenduak. 1902an, liberalek Sucretik La Pazera eraman zuten hiriburua. Acreko Guduan (1899–1903), Brasilek Acre eskualdea bereganatu zuen (191.000 kilometro koadro). XX. mendeko lehenbiziko hamarkadetan eztainuaren industria izan zen ekonomiaren oinarria, eta eztainuaren baroiek, Patiño, Aramayo eta Hochschild familiek, itzal handia izan zuten Boliviako politikan.
Golf zelai
Golf zelaia golfean aritzeko egokitutako zelaia da. Golfa aire zabaleko belar naturaleko zelai edo kantxa batean egiten da. Kirol askotan ez bezala, golfak ez du joko eremu estandarizaturik. Golf zelai batek azalera zabala hartzen du eta, oro har, 9 edo 18 ibilbide partzialez osatuta dago. Eremu gehienak 18 zulokoak dira. Ibilbide horietako bakoitzaren amaieran zulo bat dago gainazalean, eta hor sartu behar da bola ahalik eta kolpe gutxien emanez; hedaduraz, ibilbide partzial bakoitzari zuloa ere esaten zaio. Zuloek kantxan duten ibilbidearen ordenak bakoitzari izena ematen dio: zuloa 1, zuloa 2, etab. 9 edo 18. zuloraino, kasuaren arabera. Golf zelai batzuetan, zuloei beste izen batzuk ere ematen zaizkie, oroitzapenezkoak, komertzialak edo euren ezaugarriren batetik hartutakoak: zailtasuna, diseinua, lore edo animalien izenak, etab.
Golf ibilaldi bat jokatzeko, 18 zulo osatu behar dira, ezarritako ordena batean. Erreferentzia gisa, golf-zelaiak bi kategoria nagusitan banatzen dira:
Boliviako historia
XX. mendea
1941ean sortu zen Mugimendu Nazionalista Iraultzailea (Movimiento Nacionalista Revolucionario), meatzeen nazionalizazioa eta nekazaritzaren erreforma aldezten zituena. 1952ko Iraultzaren ostean, alderdi horretako Víctor Paz Estenssorok (1952-1956 eta 1960-1964 bitartean) eta Hernán Siles Zuazok (1956-1960) gobernatu zuten herrialdea. 1964ko azaroaren 4an, René Barrientos eta Alfredo Ovando jeneralek estatu kolpe bat jo zuten Paz Estenssoro agintetik eraisteko. René Barrientosen gobernuak armadaren eta nekazarien babesa izan zuen, baina gogor erreprimitu zituen meatzarien eta langileen protestak. 1967an, CIAk zuzenean aholkaturik, Che Guevarak prestatutako bolivartar gerrilla suntsitu eta Guevara bera hil zuten Boliviako armadako tropa bereziek. Barrientos 1969an hil ondoren, iraupen laburreko gobernu batzuk izan ziren, militarrak gehienak. Juan José Torres sozialistak meatze batzuk nazionalizatu eta AEBetako Bake Gorputzak egotzi zituen; aldi berean, harremanak sendotu zituen Sobietar Batasunarekin eta Kubarekin. 1971ko abuztuaren 21ean, militar talde batek estatu kolpea eman zuen, eta Hugo Banzer koronelak hartu zuen presidente kargua.
Hernán Siles Zuazo nagusitu zen 1980ko ekaineko hauteskundeetan, baina Luis García Meza militar ultraeskuindarrak estatu kolpea jo zuen uztailean, kokainaren kartelen eta Klaus Barbie naziaren laguntzaz; horren ondorioz, Siles Zuazok Perura ihes egin behar izan zuen. García Mezaren erregimenak errepresio ankerra erabili zuen aurkari politikoen kontra, eta protesta ugari sorrarazi zituen, bai herrialdean, bai nazioartean. Azkenik, 1981eko abuztuan dimisioa eman zuen. Siles Zuazo Boliviara itzuli zen, eta Boliviako legebiltzarrak presidente izendatu zuen 1982an. 1985-1989 bitartean, Paz Estenssoro izan zen presidentea.