cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mir (espazio estazioa)
Bukaera
Printzipioz sobietarrek beste estazio bat egin nahi zuten, Mir-2 izenekoa, baina atzera bota zuten proiektua. Dagoeneko eginda zeuden moduluak Nazioarteko Espazio Estazioan erabili ziren, eta han segitzen dute.
Mir moduluak
Mir espazio estazioa 7 modulu elkartzean osatu zen. Horietako modulu bakoitza banaka jaurtiki ziren orbitara, "Proton" suziri batek jaurtikiak, Elkarketa modulua izan ezik, espazio anezka batek eramana. Guztira 100 tona zituen.
Bertan, eskifaiako 3 kide bizi ziren, nahiz eta hilabeteko tartetan 6 kide izan. Bi epe laburretan izan ezik, Mir estazioa era jarraituan izan da bizileku 1999ko abuztu arte.
Estazioaren moduluak
Ptereleotris calliura
Ptereleotris calliura Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Hylarana macrodactyla
Hylarana macrodactyla Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tuimazy
Tuimazy (baxkireraz eta Туймазы) Errusiako Baxkortostango Errepublikako hiria da. Ufa hiritik 145 kilometrora dago. 2010ean 66.836 biztanle zituen.
Gobabis
Gobabis Namibiako Omaheke eskualdeko hiriburua eta Gobabiseko hauteskunde-barrutiko hiriburua da.
Etimologia
Ahozko tradizioaren arabera, eremu horren izen zaharra ǂKhoandabes da, Khoekhoegowab hizkuntzako hitza, hau da, elefantea miazkatzera iritsi zen lekua. Hereroak Epako deitu zuen.
Geroago, zuriek "Gobabis" deitu zioten. Adierazpen hori, seguru asko, gobatik (argudioa, borroka) eta bis (lekua) eratorri zen: jendea borrokatzen zen lekua. Heinrich Vedderrek izenaren aurreko interpretazio komuna sartu zuen, khoa (Elefante) -bes (tokia), elefanteen iturria, eta onarpen zabala lortu zuen. Vedderren arabera, Amraal Lambertek, Kailkhauan-go kapitainak (Khauas Nama), deitu zuen Gobabis, ǂKoabes ahoskatu ezin zuelako. Hizkuntza-arazoez gain, interpretazio hori Joseph Tindall apaizak, Wesleyanen misiolaria, 1845ean idatzitako gutun batek kontrajarri zuen: "Gobabisera iritsi zen, nik elefantearen iturria deitu nion" - "Borroken Lekua" izena ez litzateke oso ona izango misiolarientzat.
Gobabis eta Nossob ibaian zehar, elefante ugari zegoen, hori dela eta bolia ustiatzera zihoazten ehiztari eta merkatarien oinarrizko kanpamentua izan zen.
Klima
Gobabisek klima erdilehorra du (BSh, Köppen-en sailkapen klimatikoaren arabera), uda beroekin eta negu hotzekin (egun leunekin eta arriskurik gabeko gauekin). Urteko batez besteko prezipitazioa 370 mm mm-koa da (15 in).
Ekonomia
Gobabis hiri gisa hazten ari da, merkantziak Botswanako meategietatik itsasertzik gabeko Walvis badiako namibiar portura garraiatzeagatik eta, gainera, kontsumo-ondasunak Namibiara inportatzeagatik Gautengetik (Hegoafrika). Garraio-ibilbideari Trans-Kalahari korridorea deitzen zaio. Gobabis Namibiar trenbide-sistemari konektatuta dago. Hirian estatuko ospitale bat, estatuko klinika bat eta ospitale pribatu bat, banku eta merkataritza zerbitzuak daude. Legare estadioa hirian dago.
Shane
Shane 1953ko George Stevens estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen western film bat da. 1949ko Jack Schaefer idazlearen izen berdineko Shane eleberrian oinarritua dago. Alan Ladd, Jean Arthur, Van Heflin, Brandon deWilde eta Jack Palance aktoreek antzeztu zuten. Technicolor sistemaz filmatu zen.
Oscar Sarietarako sei izendapen haso eta bat irabazi zuen, Argazkigintza onenaren Oscar Saria (kolorea, Loyal Griggs).
Argumentua
XIX. mendearen bigarren erdialdea, Wyoming estatua. Shane (Alan Ladd), denataz nazkaturik dagoen eta harat-honata dabilen pistolaria, Starrettarren baserrira iritsi berri da, senar-emazte (Van Heflin eta Jean Arthur) eta semeak (Brandon deWilde) osaturiko familia apala, haran hartako gainontzeko nekazari familia xumeek bezala zailtasunak bizi dituen familia, Rufus Ryker (Emile Meyer) abeltzain boteretsua haien lursailez jabetu nahi baitu. Shane seme txikiaren lagun bilakatuko da.
Hasiera batean, senar-emazteek iritsi berria jator hartuko dute, baserriko iturritik ur hartzen lagaz, baina beste gizon batzuk zaldiz datozela ikustean Shane talde erasotzaile hartako kide bat dela uste izan eta Joe Starrett senarrak erriflepean Shane baserria uztera behartuko du. Shane txintik esan gabe joango da, baina handik gutxira itzuli eta bere itzulerarekin bakarrik ailegatu berri diren zaldizko erasotzaileen taldea uxatzea lortuko du.
Ryker Shane pistolari trebea dela jakitean, berarekin batera lan egitea proposatuko dio. Hark uko egitean, Rykerek soldatapeko hiltzaile arriskutsua den Jack Wilson (Jack Palance) kontratatuko du.
Gai nagusia
Gai nagusia western generoko filmeetan maiz ematen dena da: eskualde osoaz jabetzeko eskubidea duela uste duen lurjabe boteretsua eta ezarri berriak diren lursail txikien jabeak diren nekazari apalen arteko lehia, bai batzuk zein besteak lursail horien jabetza izateko borrokatuz. Bestalde, filma honetan Starrett andrea, familiako ama, eta Shane pistolari galaiaren arteko maitasun platonikoa eta Starretarren seme txikia den Joeyk Shanenganako duen miresmena ere irudikatzen ditu.
John Gadret
John Gadret (Épernay, ) frantziar txirrindulari ohia da. 2004. urtean egin zuen debuta profesionaletan, Vlaanderen–T Interim taldean hain zuzen ere.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu
Trescasas
Trescasas Segoviako udalerria da, Comarca de Segovia eskualdean dagoena.
2018ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1064 biztanle zituen.
Keltoi!
Keltoi! (Zelta grekeraz) 1995ean Vigon (Galizia) sortutako Oi! musika-taldea da. Galizieraz abesten zuten eta Celtarras Celta de Vigoko jarraitzaile-taldearen lagunak ziren.
Historia
Bere lehenengo kontzertua 1996ko Dia das Letras Galegasen (Galiziar Letren eguna) eman zuten "Rass" deitutako pubean. 1997an, Oito anos de sequestros bilduman parte hartu zuten, eta urte bat beranduago, Casco vello maketa atera zuten.
Lehenengo maketa atera ondoren, Galiziatik kanpo ezagunak egin ziren eta Xixongo Oi!, Ska & Reggae Meeting-eko lehenengo edizioan parte hartu zuten. Han, Malarians, Los Milicianos, Skarface, Xenreira, Skacha eta Oi! The Arrasen mailako musika taldeekin jo zuten. Baina, Simek Dublinera joan behar izan zuen lan kontuak zirela medio, eta Keltoi! jarduerarik gabe egon zen.
2000. urteko erdialdean, Sime Galiziara itzuli eta taldearekin jotzen hasi zen berriro. Estado de sitio bilduman parte hartu zuten eta kontzertu asko eman zituzten Dropkick Murphys, Thug Murder, Frontkick eta The Real Mckenzies taldeekin.
Měrovice nad Hanou
Měrovice nad Hanou Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 701 biztanle ditu eta 7,9 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Keltoi!
Historia
Baina Mikele Soak eta Kino Skacha taldeekin jotzen hasi zirenez eta beste taldekideen jarduera berriak zirela-eta, taldea desegitea erabaki zuten. Agur-kontzertua 2005eko urtarrilaren 17an eman zuten, Malas Cartas eta Frontkick taldeekin, Vigoko Anoeta aretoan.
Měrovice nad Hanou
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1298 urtean egin zen.
Markesera
Markesera (autoglotonimo: ´eo enanam, ´eo enata) austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Markesetan hitz egiten dutena.
Markesera uhartediaren ipar-mendebaldean hitz egiten den ’eo enana-n eta hego-mendebaldean hitz egiten den ’eo enata-n banatzen da. Tahitieratik (% 50 elkar ulertzea,% 45 eta% 67 arteko lexikoa) eta puka-pukeratik (% 29) bereizten da, eta hawaiieratik (% 70) hurbilago dago, bera baita arbaso nagusietako bat. 5.000 hiztun inguru ditu.
Tachysurus sinensis
Tachysurus sinensis Tachysurus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Pale
Pale (San Antonio de Palé) Ekuatore Gineako hiria da, Annobón uharte eta probintziako hiriburua dena. 2012an 3.492 biztanle zituen.
Portugaldarrek XVI. mendean sortua, 1778an espainiarren eskuetara pasa zen. Hala ere, bertokoak matxinatu eta XIX. mendearen amaiera arte metropolitik urrun izan zen.
Ehun eta hamaika
Ehun eta hamaika (111) ehun eta hamarraren ondoren eta ehun eta hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Finlandiako historiaurrea
Finlandiako historiaurrea (finlandieraz, Suomen esihistoria) Finlandiara lehenbiziko biztanleak iritsi zirenetik Erdi Aroraino doan garaiari deitzen zaio; zehazki, k.a. 130.000. urtetik Bikingoen Aroa amaitu zen 1025. urte arte. Neanderthalgo gizakia izan zen lurraldeko lehen biztanlea, baina Izotz Aroarekin batera hegoaldera jo behar izan zuen; historiaurrearen amaiera aldiz, kristautasunaren etorrerarekin eta gutxieneko gobernu antolakuntzaren eskutik iritsi zen.
Historiaurre orokorra, finlandiarra bezala, hainbat zatitan banatu ohi da: Paleolitoa, Mesolitoa, Neolitoa, Brontze Aroa eta Burdin Aroa. Garai hauek banatzeko, Finlandiako aztarnategi arkeologikoetan aurkitu diren tresna eta objektuak erabiltzen dira; aztarnategi arkeologiko garrantzitsuenen artean ditugu, Susiluola edo Otsoaren leizea, Astuvansalmiko labar-pinturak, Kamennogorsk, Leväluhta eta Orimattila herriak, Saimaa aintzirako ertzeak, Kastelli erraldoien eliza eta Gizateriaren Ondare den Sammallahdenmäki mukuru-multzoa. Aipatzekoa da garai honetan, gaur egun Finlandian bizi diren bi talde etnikoak bereizten hasi zirela: finnak eta samiak.
Paleolitoa
Finlandia lurraldeko lehenengo biztanleen aztarnak Kristinestadeko Susiluola leizean (euskaraz, Otsoaren leizea) aurkitu dira. Aurkikuntza honen arabera, lehenengo gizakiak duela 130.000-120.000 urte inguru iritsitako Neanderthalgo gizakiak dira, Izotz Aroarekin batera hegoaldera jo eta leku hura utzi behar izan zutenak. Arrasto hauen artean, harrizko tresnak eta sua sortzeko lanabesak aurkitu dira. Nahiz eta topatutako objektuak gizakienak ez direla esaten duten arkeologoak ere badiren, Kristinestadekoa, garai honetako Ipar Europako aztarnategi nagusiena da.
Mesolitoa
Izotz Aroan, lurralde guztia glaziar baten azpian zegoen eta honek, bertako geografia moldatu zuen. Glaziarra urtzen hasi zenean, 13.000 bat urte atzera, Finlandiar lurraldearen lehenengo zatiak azaleratzen hasi ziren. Lehengo lur-eremu hauetan, landarerik gabeko tundra nagusi zen eta bizi-aztarna gutxi zegoen bertan.
Aztarna arkeologikoen arabera, lehenengo biztanleak, ugaztun belarjaleen atzetik zetozten eta Bielorrusia eta Polonia inguruan bizi ziren Swideriar kulturako gizakiak izan ziren eta duela 12.000 urte iritsi zirela uste dute adituek. Hain zuzen, Izotz Aroaren ondorengo holozeno garaian, klima hotz eta lehorra zegoen Finlandia hegoaldean eta lehenengo urkidiak hazten hasi ziren. Garai honetan, glaziarraren higadurak herrialdean hain ospetsua den Salpausselkä mendikate txikia sortu zuen, hegoaldea gainontzekotik bereizten duena. Mendebaldea bestalde, Yoldia itsasoaren azpian zegoen eta ekialdea aldiz, tundra eremu zabala zen.
Hurrengo mila urtetan, Onega aintziraren ekialdean eta Estonian, Kunda izeneko kultura garatzen hasi zen. Ehiztari-biltzaileetan oinarritutako gizartea zen, Finlandian eta Oka-Volga ibaien artean eragin handia edukiko zuena, eta baso eremuak eta ibai ertzak gogoko zituzten. Badirudi, Kunda kulturako gizakiak lurraldera k.a. 9000. urtean iritsi zirela, Ipar Europako glaziarraren muga Erdialdeko Finlandian zegoenean.
Klima epelagotzen zihoan heinean, urkidiak eta pinudiak hazi eta hego-ekialdeko gizakiak erakartzen zituzten ehizakiak iristen hasi ziren; hala nola, kastoreak, hartzak eta oreinak. Glaziarra dagoeneko ia urtuta zegoen Finlandian eta Yoldia itsasoaren ondotik, Suedian zegoen Närkeko itsasartea itxi zenean, Ancylus aintzira erraldoia sortu zen. Arrantzak pisu handia zuen garai hartako gizartean eta, hain zuzen, lehen giza-arrastoak ibai eta aintzira ertzeetan aurkitu dira. Hauen artean, aipatzekoak dira animaliak harrapatzeko tresnak, egurrezko lerak, zizelak, aiztoak, zeramika ontziak, amuak eta pinuaren azalaz eginiko arrantza-sareak. Jatorrizko gizarte honen lehenengo bizilekuak Orimattila, Eno, Joutseno, Kareliako istmoan dagoen eta arrantza-sarea aurkitu zen Antrea, iparraldeko muturrean dagoen Utsjoki, aztarnategi nagusiena den Ristola, Mäntsälä, Hyrynsalmi eta ekialdeko Suomussalmi dira, zaharrenetik berrienera. Nahiz eta, Kunda kulturaren barneko gizartea izan, askotan Askola edo Suomusjärvi deitura ere jasotzen dute finlandiarrek.
Mesolitoko kultura, gutxi gorabehera, k.a. 7000. urtean egonkortu zen bertan, k.a. 6500. urterako, klima gaur egungoa bezain epela zelako. Lehen esan bezala, Ancylus erraldoiak Finlandia mendebaldea ur azpian zuen eta glaziarrak atzera egiten zuen heinean, finlandiar guneak urez bete zituen; gaur egungo Itsaso Baltikoa, bi mila urtez, gutxi gorabehera k.a. 5800. urtera arte, ur gezako eremua izan zen. Urtzearen ondorioz Øresund itsasartea urpean gelditu zenean aldiz, Ipar Itsasoko eta Ozeano Atlantikoko ur geza sartzen hasi zen eta ordura arte aintzira izandakoa, Littorina izeneko itsaso bihurtu zen; itsaso honen ondorengo zuzena da Itsaso Baltikoa. Uraren maila jaitsi eta Finlandiako mendebaldea azaleratu egin zen. Ur mugimendu hauen aztarna nabariena herrialdeko milaka aintzirak dira.
Kunda kulturaren ondoren, buztingintza iritsi zen k.a. 4200. urtean, Danimarkara nekazaritza eta Ekialde Hurbilera kobrea moldatzeko teknikak iritsi ziren garaian. Kultura berri honi Orraziaren zeramika kultura deitzen diote adituek, egindako ontziak orrazien hortzen markekin apainduak daudela diruditelako. Ordurako, gutxi gorabehera 3.000-5.000 bat lagun bizi zirela uste da eta Mesolitoaren amaiera eta Neolitoaren hasieratzat hartzen den garaia da Finlandian.
Neolitoa
Neolitoa, buztingintza eta Orraziaren zeramika kulturaren eskutik iritsi zen Finlandiara. Kultura honen eragin-eremua Ural mendien eta Vistula ibaiaren, eta Ozeano Artikoaren eta Oka-Volga ibaien artean zegoen; eta badirudi, kultura honetako lagunak finougriarrak zirela. Aspalditik zientzialariek darabilten hipotesia, europarrak, Izotz Aroko hotz jasanezinetik babesteko, kontinenteko leku epel desberdinetan babestu zirela da. Honela, hiru taldeetan bereizita, Europako hiru familia-hizkuntza handiak sortu ziren, Indoeuroparrena, Euskararena eta Finougriar hizkuntzen aurrekaria izan zen Uraldarrena. Izotz Aroa bukatzerakoan, hiru talde hauek Europan barrena egin eta euren hizkuntza leku desberdinetan zehar zabaldu zuten. Dena den, aipatzekoa da azken urteotan, hizkuntzalari askok hipotesi hau ez dutela hain ziurtzat jotzen.
Finlandiako Orraziaren zeramika kulturako gizartea bi talde nagusitan bereizita zegoen: hego-mendebaldeko Järkärläko eta iparraldeko Säräisniemiko taldeak.
K.a. 3200. urtean, bestalde, Kordeleztatutako zeramika edo Gerra aizkoraren kultura eratzen hasi zen herrialde baltikoetan, Finlandian (Jäkärläko taldearen esparruan gutxi gorabehera), eta Suedia hegoaldean. Kultura honek, gerrarako erabiliko zituen armak hobetu eta errituetarako objektuak sortu zituen; Finlandian, guztira, kultura honekin lotura duten 900 pieza baino gehiago aurkitu dira. Gainera, zeramika bitxia egiteko kordelak erabiltzen hasi ziren, kulturari izena emango ziotenak. Hildakoak banako hilobietan ehorzten zituzten eta animalia sinbologiarik ez zutela dirudi. Litekeena da, herri hauek nomada izateari utzi eta garia landatzeari edo abereak zaintzeari ekitea. Dena den, hemengo kulturak, gainontzeko bizilagunekin alderatuz gero, zenbait berezitasun garatu zituen zeramikaren arloan: platerak txikiagoak ziren, hondoa lauagoa zuten eta goiko aldea baino ez zuten apaintzen. Finlandiako gizartean gainera, ez zegoen Estonian izan zen batasuna, zabalera dela-eta, lurraldeko gizartea zatitua zegoelako. Kultura honen muga, gaur egungo Kokkola, Tampere eta Vyborg hiriek osatuko luketen zuzena izango litzateke. Kultura hau moldatuz joan zen eta Saimaa aintziraren inguruko herritarrak esaterako, teknologia garatzen hasi ziren. Zuntzak eta amiantoz eginiko zeramika egiten hasi ziren; amiantoa eta buztina nahastuz, berezko zeramika mota berri bat sortu zuten, amianto zeramika deitua eta Finlandiaz gain, bakarrik Japonian aurkitu daitekeena. Teknika berri hau Saimaa aintziratik barnealde guztian zehar zabaldu zen Botniako Golkoraino, eta honen baitan, zeramika egiteko bi azpitalde sortu ziren ipar eta erdialdean, Kierikkikoa eta Pöljäkoa.
Bestalde, k.a. 3000-2000 urteen artean, Botniako Golkoaren ertzean bizi ziren herritarrak Jätinkirkko (Erraldoien eliza) izeneko eraikin erraldoiak eraiki zituzten. Erdialdeko Europa eta Eskandinaviako megalitismo ohitura jarraitzen duten eraikin hauek hirurogei metro diametroko oina eduki zezaketen eta harrizko horma handien gainean egurrez eginiko teilatu sendo bat zegoen. Eraikin hauen kokapena eguzkiaren mugimenduarekin zegoen zuzenean lotuta eta Ostrobotnian izan ziren eraikiak batik bat. Ospetsuena eta handiena, Kastellin jätinkirkko izenekoa da.
Kultura hauen nahasketaren ondorio zuzena da lurraldean k.a. 2400 eta 1400 urteen artean eratu zen kultura, Kiukainengo kultura. Harri Aroaren azkenengo garaia izan zen eta arrantza eta nekazaritza gizartean berebiziko garrantzia edukitzen hasi ziren. Finlandiako koniferoen baso epelak bota eta abere eta hazientzako lursailak sortu zituzten herritarrek. Gizarte honek, Finlandia hego-mendebaldea kultura berean batu zuen, izan ere, Satakunta eta Hego Ostrobotnian hasi eta Vyborgen bukatzen zen. Ardi eta behi hezurrak aurkitu dira garai honetako aztarnategi arkeologikoetan, eta badirudi, itsas-txakur muturbeltzen ehizak, espezie hau Itsaso Baltikotik desagerrarazi zuela.
Finlandia ekialdean eta iparraldean aldiz, garai honetako aztarna arkeologikoak murriztu egiten dira eta ez dago k.a. 2500. urtetik aurrera eraikitako erraldoien eliza berriren arrastorik. Eremu honetako herri txikiak zatitu eta banandu zirela dirudi.
Brontze Aroa
Brontze Aroa, k.a. 1500. urtean iritsi zen Finlandiara. Hego-mendebaldeko itsasertzean brontzezko objektu asko aurkitu dira, Brontze Aro Nordikoaren barnean sailka daitezkenak. Hain zuzen, hego-mendebaldean, lehenengo etxaldeak eraikitzen hasi ziren eta Itsaso Baltikoko gainontzeko herriekin harremana estutu zen. Garagar eta gari landaketak hasi ziren eta txerri, behi, ardi eta ahuntzen abeltzaintza hasi zen. Garai honekin batera, nekazaritza eta abeltzaintzaren sarrerarekin batera hain zuzen, finnen sinesmenen kultura aldatu zela uste dute adituek. Europako nekazaritza giroko sinesmenak iritsi ziren Finlandia hego-mendebaldera eta arbasoen memoriaren garrantziak gora egin zuen. Hildakoak errausten hasi ziren eta badirudi, arima ulertzeko modua ere aldatu zela. Hilarrien apaindurek gora egin zuten eta orduan, Eskandinavian hain ospetsuak diren harrizko mukuruak egiten hasi ziren. Kuninkaanhauta edo Erregearen hilobia da hain zuzen, Brontze Aroan eraikitako Finlandiako eta Ipar Europako harrizko mukuru eta hilobi-monumentu handiena; guztira, 30 metroko luzera eta 4 metroko altuera dauka eta finlandiar folklorearen arabera, garai hartako errege aberats baten hilobia da. Finlandiako mukuru-multzo ospetsuena, 1999. urtean herrialdeko UNESCOren zazpi Gizateriaren Ondareetako bat den granitozko ehorzketa mukuruak dira, Lappi herrian dagoen Sammallahdenmäki mukuru-multzoa.
Ipar-ekialdean bestalde, brontzearen kultura Volga eta Oka ibaien ingurutik iritsi zen, ekialdetik. Finlandiaren alde honetan ere, aldaketa kultural handiak izan ziren: hildakoak errausten hasi ziren eta gutxiengo nekazaritza ere iritsi zen. Hala ere, iparraldekoena, ehiza, arrantza eta fruitu-bilketan oinarritutako kultura nomada izaten jarraitu zuen. Badirudi, Finlandiako bi kultura hauen artean sortu ziren desberdintasunak eta gainontzeko herriekin izandako harremanak herrialdeko bi etnia garrantzitsuenak sortu zituela, hau da, finn eta sami etniak. Lehenengoa mendebaldeari begira zegoen eta bigarrena aldiz, ekialdera; fenomeno hau hizkuntzalaritzak aztertu du, izan ere, gaur egungo finlandieran dauden eta samieretan ez dauden germaniar hitz gehienak aro honetan hartutakoak dira; hala nola, "errege" (kuningas), "printze" (ruhtinas), "botere" (valta), "errenta" (vuokra), "ohore" (kunnia), "erreskate" (lunnaat), "hilketa" (murha) edo "jende" (kansa).
Burdin Aroa
VI.-VIII. mendeen artean, Migrazioen Garaia iritsi zen. Finlandia hego-mendebaldean sortutako kultura oparoa ekialderantz mugitzen hasi zen, Karelia eta Savoniara; zabalkuntza honen erakusgarri da, Savonian berriz ehorzketak egiten hasi zirela. Åland uharteak, finn herriaren lehenengo zabalguneak izan ziren, baina ondoren, Eskandinavia osoko herriak iritsi ziren bertara, eta kultura nahasketak, uharteetako kultura propioa eratu zuen. Gainontzeko Finlandiako gizarteak lotura estua izan zuen Suedia erdialdeko eta Eskandinavia hegoaldeko buruzagiekin, ustez, merkataritzaren ondorioz, eta honela, penintsularen gaur egungo harremana itxuratzen hasi zen. Garai honetako aztarna arkeologiko ugari aurkitu da. Orismala herrian esaterako, Leväluhta izena jaso duen garai honetako herri bat aurkitu dute; bertan, finn herriaren aberastasun-garai honen berri ematen duten lanabes eta bitxi asko aurkitu dira.
Bikingoen nagusitasunaren azken urteetan, kristautasuna Finlandian lehorreratu zen; zehazki, Olof Skötkonung suediar errege kristauaren eskutik sartu zen erlijioa. Honek ere, lurraldeko gotorlekuak eraiki eta sendotu zituen, Lietoko gaztelu zaharra esaterako. XI. mendean eskualdeko gobernuak eratzen hasi ziren eta lurraldea Suediar Erresumaren kontrolpeko eremu bilakatu zen. Honela, kristautasunaren sarreraren eta gutxieneko gobernu antolakuntzaren bidez, Erdi Aroan murgildu zen Finlandia. Gutxi gorabehera, historiaurrearen amaieran, lurraldean 10.000 bat lagun baino ez zirela bizi uste dute adituek.
Wilant van Gils
Wilant van Gils ('s-Hertogenbosch, 1979ko ekainaren 29a - ) ziklo kroslari Herbeheretarra da. 2005. urtean egin zuen debuta profesionaletan. Bi urtez jarraian izan da Herbehereetako txapelduna ZZPR.NL taldearekin.
Tuamotuera
Tuamotuera (autoglotonimo: Reʻo Paʻumotu edo Reko Paʻumotu) austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Tuamotu uhartedian hitz egiten dena. 4.000 hiztun inguru ditu.
Sarepta (Louisiana)
Sarepta Louisianaeko herri bat da. Webster parrokian kokatua dago. 2010ean 891 biztanle zituen, 4.15 kilometro koadrotan banatuta.
Měrunice
Měrunice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 301 biztanle ditu eta 11,48 kilometro koadroko azalera. Teplice barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1273 urtean egin zen.
Ptereleotris carinata
Ptereleotris carinata Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Wisch
Wisch Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
Petillako mendilerroa
Petillako mendilerroa Aragoia (Zaragozako probintzia) eta Nafarroa Garaia (Petilla Aragoiko Petilla eta Bastanes barrendegiak) artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Selva mendia da, 1.158 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Petilla Aragoi udalerriak ematen dio izena mendilerroari.
Winnert
Winnert Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hylarana macrops
Hylarana macrops Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mastomys awashensis
Mastomys awashensis Mastomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Madril
Madril (gaztelaniaz eta ofizialki: Madrid, ahoskatua) Espainiako eta Madrilgo Erkidegoko hiriburua eta hiri nagusia da, Iberiar penintsularen erdialdean dagoena. 2011ko biztanle-erroldaren arabera 3.293.601 biztanle ditu (6.543.031 Madrilgo metropolitar gune osoan). Horrenbestez, Europar Batasuneko hirugarren metropoli-barrutirik handiena osatzen du.
Espainiako Gobernuaren eta Gorteen egoitza da, baita Administrazio Zentralaren eta Estatuaren erakundeen bilgunea ere. Ekonomian, finantza eta industria gune garrantzitsua da, Espainiako eta nazioarteko enpresa askoren egoitza baita. Espainiari dagokionez, berebiziko garrantzia du kultur arloan, bertan baitaude Pradoko Museoa, Thyssen-Bornemisza eta Reina Sofía museoak.
Kokapena
Madril Iberiar Penintsula ko erdialdean dago, Cerro de los Ángeles muino lekukotik kilometro gutxitara. Hiriko koordenadak 40.43333°N, -3.68333°W dira eta batez besteko altuera 667 metrokoa denez, Europako hiriburu altuenetariko bat da.
Geografiaz eta meteorologiaz, Iberiar goi-lautada ko hegoaldean dago, Guadarramako mendilerrotik kilometro batzuk hegoalderantz.
Hidrografia
Hidrografikoki, Tajoaren arroan dago. Hiriko ibai nagusia Manzanares da, El Pardo inguruan izen bereko urtegian Madrilen sartzen dena. Ibai horren zenbait ibai-adarrek ere hiria zeharkatzen dute, Meaques edo Leganitos tartean. Gainera, Jaramaren ibai-adar Moraleja, De la Vega, Valdelamasa edo Viñuelas errekek edo Guadarramaren ibai-adar Cedrón errekak udalerria ere zeharkatzen dute.
Klima
Madrilgo klimak klima kontinental eta klima mediterraneo nahasten ditu, hiriko ezaugarrien eragina jasan ondoren. Bataz besteko tenperatura 14,5 °C-koa da.
Neguak hotzak dira, bataz besteko tenperatura 4-5 °C-koa, sarritan izozteak dituztenak. Udak, berriz, beroak dira eta bataz besteko tenperatura 24 °C-koa izanik, nahiz eta batzutan 35 °C-koak baino altuagoak ere izan. Oszilazio termikoa handiagoa da periferian erdialdean baino, gizakien eragina zela eta. Urtean 400 mm-ko baino prezipitazio handiagoak dituzte, ekainetik irailera hilabete lehorragoak izanik.
Historia
Hiriaren jatorria zehatzeke dago, hilobi bisigodoak eta aurreerromatar aztarnategiak (zeltar carpetani) topatu dituztelako. Madrilgo hiria musulmanek sortu zuten IX. mendean (arabieraz: مجريط Maǧrīţ), Matrice izeneko vicus bisigodoa zegoen tokian. Mohamed I.a emirrak ibaiaren ondoan (egun Madrilgo Errege Jauregia hantxe dago) gotorleku bat eraiki zuen, Guadarramako mendilerroa babesteko eta iparraldeko erresumetara zihoazen razziek geltokia izan zezaten. 1023 eta 1030 artean, Maǧrīţ Santaverreko Banu Dhi l-Nun leinuaren eskuetan zegoen, Toledoko taifa gobernatzen zuena.
1520an Karlos I.a iritsi baino lehen, Gaztelako Komunitateen Gerran, Juan de Zapatak zuzendua komuneroen alde egin zuen baina, Villalarreko gudua eta gero, erregearen gudarosteek hartu zuten. Filipe II.ak aukeratu zuen Gorteen egoitza izateko 1561ean. Orduz geroztik, bere horretan segitu du, 1601. eta 1606. urteen arteko epe laburrean izan ezik, Valladolida aldatu baitzuten orduan hiriburutza. Bestalde, Gerra Zibilean zehar, Espainiako gobernua Valentziara aldatu zen lehenengo, eta Bartzelonara ondoren. Hala ere, gerra bukatu zenean Madrilek hartu zuen berriz lekukoa, eta horrela mantendu da gaur egun arte
Madrilgo hitzarmenak 1616an egin ziren lehen aldiz. Espainiako Karlos V.aren eta Frantziako Frantzisko I.aren arteko hitzarmena izan zen (1616ko urtarrilaren 14). Frantziako erregea Espainiako enperadorearen eskuetan zegoen Madrilen, Paviako borrokaren ondoren. Hitzarmen honen bidez Frantziako erregeak Burgundiako dukerria emango zuela, Italiari eta Flandesko Jaurgoari buruz zituen asmoak baztertuko zituela eta Leonorrekin, Karlos V.aren arrebarekin, ezkonduko zela agindu zuen. Hala ere, askatu zutenean ez zituen akordioak onartu eta hitzarmena indarrik gabe geratu zen.
Madrilgo bigarren hitzarmenak 1621ean egin ziren. Espainiako Gortearen eta Frantziako eta Vatikanoko ordezkarien artean sinatutako akordioa. Hitzarmen horren bidez Grisoietako Errepublika Valtelina izenekoaz jabetu zen berriro (1621eko apirilaren 26). Ez zen bete hitzarmen honetan erabakitakoa.
Hiriburu bilakatu zenetik, Madrilgo biztanleriak hasi eta hasi egin du eta 1625ean harresiak bota zituzten, jadanik gaindituak zituztelako. Espainiako Ondorengotza Gerran Filipe V.aren hiriburua izan zen eta, austriarren aldekoek bitan hartu zuten, 1706an eta 1710ean hain zuzen ere.
1721ean, Madrilgo azken hitzarmena gertatu zen. Espainiaren, Frantziaren eta Ingalaterraren artean egindako hitzarmena, Utrecht, Baden eta Londreseko hitzarmenak bateratzen zituena. Hitzarmen honen asmoa Espainiaren eta Erresuma Batuko Inperioaren arteko arazoak konpontzea zen.
Borboitarrek Erdi Aroko hiria berreraiki zuten eta Francesco Sabatini, Ventura Rodríguez edo Juan de Villanueva bezalako arkitektoei esker, 1755erako Karlos III.ak europar hiriburu neoklasikoa zuen. Madrildarrek, berriz, ez ziren kontent eta 1766an Esquilacheren aurkako matxinada piztu zen.
Borboitarrek artisautza babestu zuten, XIX. mendearen erditik aurrera industria bilakatu eta Espainiako ekonomiaren eragile bihurtu zen (kimika, metalurgia, elektronika, farmazeutikoa). Hala ere, XX. mendearen hasieran Madril hiri modernoarena baino herri txikiaren irudia zuen. Lehenengo herenean biztanleria bikoiztu eta 950.000 biztanle izatera ailegatu zen. Las Ventas, Tetuán edo El Carmen bezalako aldiri berriak langileen etxeez bete ziren, erdi-mailako klaserako zabalgune bat eraiki zuten bitartean.
Espainiako Bigarren Errepublika Puerta del Solen aldarrikatu zuten eta Gerra Zibila piztean legitimitatearen alde egin zuen. Hori zela eta, 1936 eta 1939 artean setioa jasan zuen. Frankismoan barneko immigrazioak hiriaren biztanleria handitu zuen eta txabolismo a sortu.
Biztanleria
Madrilgo biztanleriak gorakada nabarmena izan du hiriburu izendatu zutenetik. Hazkunde horrek izandako garairik aipagarriena 1940. eta 1970. urte bitartekoa izan zen, barne-immigrazioaren gorakadaren ondorioz. 1970eko hamarkadaren ondoren, ordea, hazkunde horrek behera egin zuen, biztanleria jaisten ere hasi zela, baina 1995. urteaz geroztik berriro ere hazten ari da, oraingo honetan kanpo-immigrazioaren ondorioz.
Datu publikoen arabera, 3.155.359 biztanle zituen hiriak 2005eko uztailaren 1ean eta 2001ean, berriz, 2.938.723 zituen.
Jaiotzak
2004. urtean 32.851 jaiotza izan ziren hirian, aurreko urtean baino gehiago. Azken urteotan jaiotza kopuruak joera gorakor etengabea izan du, jaiotza tasa 10,38ra iritsi da.
Heriotzak
2004. urtean 26.527 heriotza izan ziren hirian, 2003an baino gehixeago, baina 2000, 2001 eta 2002an baino gutxiago. Heriotza tasa 8,38koa da, azken urteetan baino baxuagoa.
Immigrazioa
Espainiako hiriburua izanda, Madrila Penintsulako leku guztietatik ailegatu ziren, tartean euskaldun asko. Euskaldunek Madrilgo Euskal Etxea eratu zuten, Jovellanos kalearen 3.ean dagoena.
Espainiarrek biztanleriaren % 83,8a osatzen dute, latinamerikarrak, 2007an europarrak, asiarrak, iparamerikarrak eta afrikarrak % 16,2a izanik.
Hona hemen etorkin gehien dituzten hamar herrialdeak: Ekuador: 104.184, Errumania: 52.875, Bolivia: 44.044, Kolonbia: 35.971, Peru: 35.083, Txina: 34.666, Maroko: 32.498, Dominikar Errepublika: 19.602, Brasil: 14.583 eta Paraguai: 14.308. Badaude filipinar, ginea-ekuatortar, bulgariar, indiar, italiar, argentinar, senegaldar eta poloniar asko ere.
Etorkin gehien dituzten barrutiak honakoak dira: Centro (% 27,22), Tetuán (% 19,58), Carabanchel (% 17,34) eta Usera (% 16,29). Immigrazio gutxien dutenak, ordea, honako hauek dira: Moratalaz (% 7,63), Fuencarral-El Pardo (% 8,43), Retiro (% 8,75) eta Hortaleza (% 8,84).
Antolaketa politiko-administratiboa
Madrilgo Udalak zuzentzen du hiria. Udaleko arduradunak lau urtean behin aukeratzen dira, 18 urtetik gorako biztanle guztien botoekin. 2015tik hona, Manuela Carmena izan da hiriburuko alkate.
Metropoli eremua
Madrilgo metropoli eremua Madril hiriaz eta inguruko berrogei udalerriez osatuta dago. 6.271 milioi laguneko biztanleria eta 4.609,7 km² azalera ditu. Espainiako metropoli eremurik handiena eta, Londres eta Parisen ondoren, Europar Batasuneko hirugarrena.
Mota horretako metropoli eremu asko bezala, Madrilgo metropoli eremua bi gunetan banatu ohi da: Aldiririk jendetsuenak hegoaldean daude, normalean Madriletik ateratzen diren errepideen ondoan.
Etxe-orratzak
Hauek dira Madrilgo hirian dauden etxe orratz garaienak:
Pop-rock
1980ko hamarkadan mugimendu "kontra-kulturala" sortu zen Espainiako hiriburuan, irratsaio batzuk bultzatuta eta telebistan "La bola de cristal" saioa ikur nagusitzat zeukana. Nacha Pop, Alaska y los Pegamoides, Radio Futura, Los Secretos, Gabinete Caligari, Tequila eta Ramoncín nabarmendu ziren musika arloan, baina mugimenduak zinema, literatura, komikiak eta fanzineak ere barne hartu zituen. Enrique Tierno Galván alkatearen sasoiarekin bat egin zuen, eta honek nolabait mugimendua sostengatu egin zuen.
Gastronomia
Hiriburuko gastronomia tradizionala Espainiako gastronomiaren barnean, eta batez ere, Gaztelako gastronomiaren barnean sailkatu dezakegu, nahiz eta Filipe II.aren Gortearen garaiko plater berezi batzuk mantendu: eltzeko Madrilgo erara, tripakiak Madrilgo erara, baratxuri-zopa, barrukiak orotara edo erroskilla tontas y listas, santu-hezurrak edo ogi-torrada bezalako azken burukoak.
Madrilgo sukaldaritzaren usain gozoa frijituarena da: txurroak, patata-arrautzopila, txibi-ogitartekoak edo patata bravak kalean erosi eta jaten dituzte. Hala ere, egun sarritan janari lasterreko jatetxeak edo kebabak ikusiko ditugu eta baita etorkinek ekarritako txinatar, ekuadortar edo errumaniar platerak ere.
Jaiegunak
Hona hemen Madrilgo jaiegun eta verbena jendetsuenak:
Artea
Austriarrak aginpidean izan ziren garaiaren aurretik ez zen izan Madrilen monumentu edo artelan aipagarririk. Filipe III.ak, Madril hiri handi bihurtzeko asmoz, Plaza Mayor izenekoa eraikitzea agindu zuen (1617an hasia, Gómez de Moraren zuzendaritzapean). Plaza hori lauki zuzena da, eta hiru solairuko etxeek inguratzen dute.
XVIII. mendeko eraikuntzarik azpimarragarriena Palacio Real edo Palacio de Oriente da. G. Sachetti italiar arkitektoak egin zuen, Filipe V.aren aginduz; aipagarriak dira eskailera eta elipse formako oin planoa duen kapera. Beste eraikuntza nagusi bat San Francisco el Grande izeneko eliza da (1784), Goyaren eta Zurbaránen koadroekin.
Ekonomia
2003an Madrilgo barne produktu gordina 79.785.000.000 €-koa zen, Espainiako osoko % 10a zena. Sektore ekonomiko nagusia hirugarrena da, hiriko ekonomiaren % 85,09a dena. Honen barruan finantza-zerbitzuak (BPGren % 31,91a) eta merkatal-zerbitzuak (BPGren % 31,84a) nagusiak dira. Industriak % 8,96a eta eraikuntzak %5,93a osatzen dute. Nekazaritza, berriz, hondarrekoa da, apenas BPGren % 0,03a izanik.
Madril Espainiako enpresa-gunerik inportanteena da: 2008an, Espainiako 2.000 enpresa handienen % 72ak Madrilen zuen bere egoitza. Egun, Espainiako 5.000 enpresa nagusien diru-sarreren % 50,1a Madrilen egoitza duten enpresak izaten dituzte, nahiz eta % 31,8a baino ez direlako.
Erakustazokak antolatzen ere Espainiako hiririk nagusiena da, eta baita Europa mailan ere. IFEMA erakundeak FITUR, Madrid Fusión, ARCO, SIMO TCI, Automobil Azoka edo Cibeles Madrid Fashion Week antolatzen ditu.
Autobideak
Madrilgo autobide nagusiek ibilbide erradiala dute.
Garrantzitsuenak honako hauek dira:
Madrilgo hiriak, gainera, inguratzen dituen errepideak ere baditu. Hauek hiriko eta gune metropolitarreko leku ezberdinen artean garraiatzea ahalbidetzen dute, hiri barrutik pasatu beharrik gabe.
Honako hauek dira:
Metroa
Madrilgo metro-sarea Europako handienetakoa da, Londreskoaren eta Pariskoaren atzetik, betiere.
Metro-sarea 226.729 km luze da, eta 13 lineak osatzen dute (12 linea + adar bat). Horietatik bederatzi, Madrilgo udalerrian bertan daude osorik; hiru, udalerritik kanpo ibiltzen dira zati batean; eta beste linea bat osorik dabil Madrilgo hiritik kanpo. 238 geltoki ditu metroak, eta horien artean 151 dira bakunak, 26 bikoitzak, 10 hirukoitzak, eta bat laukoitza (Avenida de América). Horrez gain, hiru tranbia linea ditu, Metro Ligero (metro arina) izenekoak, bai eta Renfe Aldirikoak zerbitzuarekin lotunea duten 19 geraleku ere.
2000ko ekainean, Metro Sur izeneko linea jarri zen abian. Linea horren helburua da Madril hiria eta erkidegoko hegoaldeko hiriak lotzea. Ibilbide zirkularra du, Móstoles, Leganés, Fuenlabrada edota Getafe udalerriak haien artean eta hiriburuarekin batera lotzeko. Milioi bat biztanleri eskaintzen die zerbitzu eraginkor, arin eta ekologikoa Metro Surrek.
Datozen urteotan, Madrilgo metroa izugarri handitzeko asmoa dago, hiriburuko biztanle guztiek etxetik hurbil metro-geltokia izan dezaten.
Trenak
Renfe Operadora eta Adif dira Madrildik igarotzen diren tren guztiez arduratzen diren enpresak. Geltokirik garrantzitsuenak Madrid-Atocha geltokia eta Madrid-Chamartín geltokia dira, Merkantzien garraiorako, ordea, Vicalvaroko geltokia da ezagunena.
Autobusak
Hiri barruko autobusen kudeaketaz CTM eta EMT arduratzen dira, guztira 2.000 auto eta 194 linea dituelarik. Ibilbide luzeko autobusentzako geltokirik garrantzitsuenak Avenida de America eta Mendez Alvarokoa dira.
Hegazkinak
Madrilgo aireportu nagusia Madril-Barajas aireportua da (IATA: MAD, OACI: LEMD), hiriaren ipar-ekialdean dagoena, erdialdetik 12 kilometrora. 1928an hasi zen zerbitzua eskaintzen, ofizialki 1931n inauguratu zen arren.
Bigarren mailako aireportu bat ere badu Madrilek, Cuatro Vientoskoa, nagusiki erabilera militarra duena.
Hedabideak
Espainiako hedabide nagusien egoitzak Madril inguruan daude. Telebisten artean, Televisión Españolak Pozuelo de Alarcónen, Antena 3ek eta LaSextak San Sebastián de los Reyesen eta Telecincok Fuencarral auzoan eta irrati nagusiak (Radio Nacional de España, SER edo COPE) ere bai.
Kirola
Madrilgo futbol talderik ezagunena Real Madrid da: munduan talderik ospetsuenetako bat da eta 9 Txapeldunen Liga irabazi ditu. Arerio nagusia Atlético Madrid du. 1982an, Santiago Bernabeu estadioan 1982ko Munduko Futbol Txapelketaren finalaren egoitza izen zen. Rayo Vallecano eta Getafe CF eskualdeko taldeak Espainiako Ligako lehen mailan ere aritzen dira.
Tenisean Mutua Madrileña Madrid Open txapelketaren egoitza da, ATP World Tour Masters 1000 txapelketarako baliagarria dena. Formula 1eko HRT F1 Team ere bertan du bere egoitza, Jaramako zirkuitua gertu izanik. Urtero Espainiako Vuelta bertan du amaiera, Parisen Frantziako Tourra amaitzen den moduan.
Historian 1972, 2012 eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako bere hautagaitza prestatu arren, ez du inoiz lortu. 2011n, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako ere hautagaia izango dela esan zuten.
Madrildar ezagunak
Espainiako hiriburuan jaiotako pertsona ezagunen artean Gregorio Marañón medikua, Lope de Vega, Calderón de la Barca eta José Echegaray idazleak, Plácido Domingo tenorea, Joaquín Sabina abeslaria ditugu, besteak beste.
Herri eta hiri senidetuak
Madril ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago: Madril Iberoamerikako Hiriburu Hirien Batasunaren (gaztelaniaz: Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas – UCCI) (portugesez: União de Cidades Capitais Ibero-americanas) partaide da, 1982ko urriaren 12tik, jarraian agertzen diren hiriekin senidetarsun erlazioak hasiz:
Turégano
Turégano Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.088 biztanle zituen.
Měšice
Měšice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.890 biztanle ditu eta 4,37 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Puka-pukera
Puka-pukera austronesiar hizkuntza bat da, polinesiar taldearen barnekoa, Cook uharteetan hitz egiten dena. 2.450 hiztun inguru ditu.
Salcha (Alaska)
Salcha Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fairbanks North Star Boroughn dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dromesnil
Dromesnil Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dromesnil udalerrian erroldatutako biztanleak 102 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cachoeira do Sul
Cachoeira do Sultarrei Cachoeirense deritze. Hiriak 3.765 kilometro karratuko azalera dauka. Horrek kilometro karratuko 24 biztanle ematen du.
Dromesnil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 62etxeak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (23 gizon eta 15 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dromesnil udalerrian 46 unitate fiskal zeuden, 98 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.965 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak zerbitzu enpresenak ziren.
2000. urtean Dromesnil udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 496 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pilar López de Ayala
Pilar López de Ayala y Arroyo (Madril, 1978ko irailaren 18a) espainiar aktorea da. 2001an Vicente Arandaren Juana la Loca pelikulan Joana Gaztelakoa antzeztu zuen eta emakume aktore nagusi onenaren Goya Saria lortu. 2005an Montxo Armendárizen Obaba filmean aritu zen eta berriz ere Goya saridungai izendatu zuten, taldeko aktore hoberen gisa.
Kupula karratu elongatu
Geometrian, kupula karratu elongatua Johnsonen solidoetako bat da (J19), kupula karratu (J4) baten oinarriari prisma oktogonal bat lotuz eraiki daitekeena
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A), bolumena (V) eta esfera zirkunskribatuaren erradioa (R) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Poliedro duala
aren dualak 20 aurpegi ditu: 8 hiruki isoszele, 4 kometa eta 8 lauki.
Scott (Louisiana)
Scott Louisianaeko hiri bat da. Lafayette parrokian kokatua dago. 2010ean 8,614 biztanle zituen, 28.79 kilometro koadrotan banatuta.
Chroicocephalus bulleri
Chroicocephalus bulleri Chroicocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Luba (Ekuatore Ginea)
Luba (lehen San Carlos deitua) Ekuatore Gineako hiria da, Hegoaldeko Bioko probintziako hiriburua dena. 2012an 7.739 biztanle zituen.
Uharteko mendebaldeko kostaldean dago.
Koriak herria
Koriak herria Siberiako ipar-ekialdeko eta Kamtxatkako penintsulako iparraldeko talde etnolinguistikoa da, jatorriz paleosiberiarra (ekialdeko Errusiakoa). Txuktxiekin batera, ekialdeko Siberiako herririk borrokazaleneetakoa izan da. Koriakera, paleosiberiar taldeko hizkuntza, mintzatzen dute.
8.000 lagun inguruk osatzen dute koriak herria.
Kanpo estekak
Koriak herriari buruzko webgunea Koryaks.net
Rakel Arenaza Acedo
Rakel Arenaza Acedo (Donostia, 1991) abeslari eta musikari donostiarra da. Koban taldean ibili ondoren, Raitx proiektua abiatu du bakarlari gisa. 2020ko apirilean, Abereek erantzungo balute diskoa eman zuen argitara.
Musika-ibilbidea
Akordeoia jotzen hasi zen Rakel. 2015. urtean, Koban taldean hasi zen. 2017an, bakarkako ibilbideari ekin zion, gitarra eta poemaz betetako koaderno batekin. Lehen kontzertua Bakarrik Hobeto Fest-en eman zuen, Donostian, 2017ko otsailean, eta beste zenbait kontzertu ere eman zituen Donostian, Musikagela proiektuaren laguntzarekin.
2019. urtean bere bakarkako proiektua osatu zuen, Esti Berazarekin (Koban) eta Xalba Ramirezekin (Koban, Physis versus Nomos). Eta 2020ko apirilean lehen diskoa kaleratu dute: Abereek erantzungo balute. "Pop elektroniko intimista"ko sei abestik osatzen dute estreinako lana.
Gunga Din
Gunga Din 1939ko George Stevens estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako abentura filma bat da. Rudyard Kipling idazlearen izen berdineko Gunga Din olerkian zeozer oinarritua dago. Cary Grant, Victor McLaglen, Douglas Fairbanks Jr., Sam Jaffe, Eduardo Ciannelli eta Joan Fontaine aktoreek antzeztu zuten.
Unibertsalismo
Unibertsalismoa kontzeptu filosofiko eta teologikoa da, ideia batzuek aplikazio edo aplikagarritasun unibertsala dutela adierazten duena.
Gunga Din
Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
Argumentua
XIX. mendea, Britainiar Raja. Cutter, MacChesney eta Ballantine (Cary Grant, Victor McLaglen eta Douglas Fairbanks, Jr.) adiskidetasun estu batek batzen dituen Britainiar Armadako hiru sarjentu dira, behinola telegrafia komunikabideen bapateko etete bat ikertzera Indiako eskualde menditsu batera bidaliak izango direlarik. Hirukoteak eta heuren Gunga Din (Sam Jaffe) izeneko ur-eramaleak hainbat abentura biziko dituzte, tartean Kali jainkosaren gurtzaileak diren Itotzaileak izeneko sektari hiltzaileki kideei aurre egin beharko diete. Gainera, ezkutuko tenplu bat topatu, eta atzemanak eta torturatuak izango dira, halere britainiar gudarostea segada hilkor batetik salbatzea lortuko dute.
Unibertsalismo
Metafisikan
Metafisikan, orokor-dena gauza partikularrek komunean dutena da, hau da, ezaugarriak edo koalitateak. Beste era batera esanda, unibertsalak entitate errepikakorrak dira, gauza partikular askoren bidez instantziatuak edo eredugarriak izan daitezkeenak. Adibidez, demagun gela batean bi aulki daudela, eta bakoitza berdea dela. Bi aulki horiek "aulki" izatearen nolakotasuna partekatzen dute, baita berde kolorea edo berde izatearen nolakotasuna ere; bestela esanda, "Unibertsal" bat partekatzen dute. Hiru ezaugarri mota nagusi daude: motak (adibidez, ugaztuna), propietateak (adibidez, laburra, indartsua) eta erlazioak (adibidez, aitaren ondoan). Horiek guztiak unibertsal-mota desberdinak dira.
Paradigmatikoki, unibertsalak abstraktuak dira (adibidez, gizateria), partikularrak zehatzak diren bitartean (adibidez, Sokratesen pertsona). Hala ere, unibertsalak ez dira nahitaez abstraktuak, eta partikularrak ez dira nahitaez zehatzak. Adibidez, zenbakiak objektu partikular baina abstraktuak direla esan daiteke. Era berean, filosofo batzuek, M. Armstrongek adibidez, unibertsalak konkretuak direla uste dute. Gehienek ez dute uste klaseak unibertsalak direnik, nahiz eta filosofo gailen batzuek bai, John Bigelowek bezala.