cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paganismo germaniar
Iturriak
Iturri idatzi gutxi daude paganismo germaniarrarentzat, eta iturri horietako gutxi idatzi zituzten erlijio horretako jarraitzaileek. Kristautasunaren aurreko erlijioari lotutako ahozko literatura tradizionala nahita ezabatu zen ziur aski, kristau-erakundeak Alemanian, Ingalaterran eta Eskandinavian nagusitu zirenean Erdi Aroan. Hala ere, erlijio-praktika germaniko goiztiarren deskribapenak Tazito bezalako idazle erromatarren lanetan aurkitzen dira, lehen mendeko Germania lanean.
Erdi Aroko Islandian bakarrik idatzi zen germaniar hizkuntzan tradizio paganoei buruzko material ugari, batez ere Edda poetikoaren, Prosazko Eddan eta bertso eskaldikoan jasotako poema mitologikoetan. Lan horiek esanahi izugarria dute antzinako tradizio erlijiosoak ulertzeko. Hala ere, kristautasuna Islandian idazle kristauek menderatu zutenean erregistratu ziren iturri horiek. Erlijio germaniarraren aztarna batzuk Erdi Aroko kristauen beste lan batzuetan gordetzen dira, hala nola goi aleman ertainez idatzitako Nibelungenlied eta antzinako ingelesezko Beowulfen.
Erdi Aroko eta ondorengo folklorea ere sinesmen zaharrenen iturri gisa erabili izan da. Baina horretan ere eragina izan zuen kristautasunak, forma aldatu ziona.
Hala ere, istorioek azkar eta erraz bidaiatzen dute, eta denborarekin aldatu. Hori dela eta, testu berantiarrak ez dira oso fidagarriak kultura germaniar goiztiarraz; hizkuntza, berriz, aurresangarriago bihurtzen da. Konparaziozko metodoaren bidez, erlazionaturiko hizkuntzetan dauden hitzak alderatu daitezke, eta arrazionalki berreraiki daiteke zein izan behar zuten aurreko forma galduak, eta, neurri batean, aurreko forma horiek zer esan behar zuten. Horri esker, jainko, naturaz gaindiko izaki eta erritu-praktika batzuen izenak berreraiki daitezke. Adibidez, hizkuntza germaniko guztiek antzeko substantibo neutro bat erabiltzen dute jainko paganoak aipatzeko: guþ gotikoa, ingeles zaharraren jainkoa, antzinako alemanaren gota eta antzinako nordikoaren guð. Proto-germaniarrak, beraz, antzeko hitza zuen ziurrenik.
Burdin Zelta Aroa
Brontze Aroaren eta Burdin Aroaren arteko trantsizioan (K.a. 500 inguru), aldaketa bat izan zen bai eguneroko ohituretan, bai erlijiosoetan. Aurkikuntza arkeologikoen arabera, gizartea aldatu egin zen, hildakoak lurperatu beharrean, orain haiek erretzen hasi ziren, lurrean ehortzi aurretik. Ehorzketa jarduera horrek nagusi izaten jarraitu zuen Erdi Aroan kristautasunera igaro arte. Ondorengo iturrietan, badirudi herri germanikoek uste zutela hildakoak zeruko erreinu batean bizitzen jarraituko zutela erreketaren bidez, eta erre gabe lurrean lurperatu zituztenak han geratuko zirela. Segur aski esanahi erlijiosoa izan zuten aurkikuntzen artean, jatorri zeltiarreko objektuak dira nagusi, eta aurkitutako gai mitologikoek lotura argia dute Mediterraneoko eskualdearekin edo kultura zeltarekin. Ebidentzia arkeologikoan bakarrik oinarrituta, ia ezinezkoa da lehen alemanak zeltengandik bereiztea, Malcolm Todd historialariaren arabera. Burdin Aroko lehen zatian mitologia germanikoari buruzko informazio mugatua dagoen arren, aztarnek erakusten dute herri germaniarren sinesmen erlijiosoetan aldaketak izan zirela mendeetan zehar.
Erlijio erromatarraren aztarnak
400. urtera arte, gutxi gorabehera, Erromatar Inperioko mugak Eskandinaviatik 300 km-ra baino ez zeuden, eta are hurbilago germaniar hizkuntzetan egiten zuten beste tribu batzuetatik. Inperio Erromatarra garai hartako botere nagusia zen, bai politikaren, ekonomiaren eta kulturaren aldetik munduaren alde hartan. Inperio Erromatarra hazi eta Europako eremu zabal batean hainbat kulturarekin harremanetan jarri ahala, bertako tradizioak erromatarretatik eratorritako kultura-elementuak hartzen hasi ziren; hori herri germaniarrei ere aplikatzen zaie. Adibide argigarri bat da 300. urterako herri germanikoak astea zazpi egunetan banatzen hasi zirela, egun bakoitzean jainko jakin baten izenarekin.
Adibide gehiago dira Europa osoan, Ipar Hurbilean eta Afrikako Iparraldean tradizio komun orokorra sortzen duten eskulturak. Europako iparraldean, eredu erromatarra jarraitzen duten eskultura txikiak aurkitu dira Funen eta Øland-en, K.a. 200 eta 400 inguruan datatuak. Mahai baten gainean zutik egon daitezkeen irudiak dira, metalez edo zurez eginak. Zoritxarrez, ezinezkoa da identifikatzea zer jainko-jainkosak irudikatu behar dituzten irudi horiek, eta gutxiago euren funtzio erlijiosoari buruz. Hala ere, figura germanikoen ezaugarri berezietako bat da Erromatar Inperioan ezaguna zen irudi femeninorik eza. Germaniarrek emakumeen errepresentazioari uko egiten ziela adierazi dezake horrek. Erromatarren garaian, mota horretako irudiak etxe partikularretako alertzearen gurtzarekin lotuta erabili ziren batez ere; etxe horietan, etxeko aldare txikietan jartzen ziren. Hala ere, ez da jakina iparraldeko herrialdeetan helburu berarekin erabili ote ziren. Pixkanaka, irudi horiek desagertu egiten dira aurkikuntzetatik, eta bikingoen arotik oso irudi gutxi eta txikiak baino ez dira ezagutzen.
Uneren batean, 400. eta 500. urteen artean, urrearen kantitatea handitu egin zen, Europako iparraldeko indusketa arkeologikoek adierazten duten bezala; hori, seguru asko, erromatarrek inperioa zabaltzen saiatu zirenean mertzenario germaniarren erabilera estentsiboarekin lotuta dago. Urrezko domina biribilak agertu ziren, erromatar txanponetan inspiratuak, Balder, Tyr eta Odinen irudiekin apainduak. Jainko horiek nabarmen gurtzen zituzten goi-klaseak eta errege germanikoek. Adibide horretan, teknika erromatarrak erabili ziren ideia eta erlijio germanikoak erreproduzitu eta transmititzeko.
Erritu-praktikak
Burdin Aro zeltikoko garai zaharrenetako erlijio pagano germaniarraren aztarnak aurkikuntza arkeologikoen bidez bakarrik ezagutzen dira. Bertan, erritualen irudiak eta hondakinak daude, laku eta paduretan aurkitutako objektuak normalean. Horietako asko Neolitotik Brontze Arora arte hedatzen dira, eta, modu ikusgarriagoan, Burdin Arora arte jarraitzen dute. Garai hartako jendeak, segur aski, zingirak eta padurak leku sakratutzat hartu zituen jainkozko botereekin harremanak izateko. Tazitok Nerthus jainkosa germaniarraren etxea deskribatu zuen, aintzira bateko uharte batean balego bezala. Zingira batzuetan, zur landugabeko irudiak aurkitu dira; gehienetan, pertsonak irudikatzen dituzte, eta sexu-ezaugarri markatuak dituzten adarrak dira. Horrek iradokitzen du, seguru asko, ugalkortasunaren lehen jainko pagano germanikoak urarekin lotuta zeudela, eta uste hori ondorengo praktikekin lotzen da.
Sakrifizioa erlijio germaniarraren funtsezko elementu bat izatea ikus daiteke mota guztietako iturrietan, antzinakoetan zein Erdi Arokoetan, toponimoetan, erlikia materialetan eta testu mitologiko pagano germanikoetan, non jainkoek ere sakrifikatzen baitziren. Sakrifizioak objektuak suntsipenaren edo kokapen fisikoaren bidez, bizidunek jada haietarako sarbiderik ez duten lekuetara bidaltzen egiten ziren; maizago, horrek esan nahi zuen haiek erre edo lakuetara bota egiten zirela. Erritu horietako elementu garrantzitsu bat sakrifizioen jaia zen, non ugari jaten eta edaten baitzen. Eskaintza publiko handiak egin ziren leku zentralizatuetan, eta garai batean Germania izan zeneko leku askotan aurkitu dira leku horien hondakinak.
Zurezko irudiak sakrifikatzen ziren, pertsonak bezala; sakrifizioen biktima ziren gizakiek bat-bateko heriotza bortitza izaten zuten, eta, beraz, zingiretan egindako aurkikuntza arkeologikoen berri ematen dute. Kasu askotan, hainbat neurri erabili ziren gorputza zingiran atxiki zirela ziurtatzeko, adarrekin edo harriekin lotuz. Allan A. Lund historialari daniarrak defendatzen du biktimak erail zituztela, gizarteari zoritxarra ekarri zioten sorgintzat jotzen zituztelako. Horrela azal liteke biktima batzuk zohikaztegi batean uztea, non ez diren desegiten eta, beraz, ez diren beste mundura joaten ez honetan geratzen.
Beste praktika bat jainkoei armak eskaintzeko ohitura pagano germaniarra izan zen. Eskandinaviako hegoaldean, 50 bat lekutan, armak laku batera bota eta sakrifikatu egin ziren, armak partzialki suntsitu edo erabilgaitz bihurtu ondoren. Leku horietan, armak eta posesioak baino ez ziren sakrifikatu; ez dago giza hezurrik inon, eta zaldiak hezurrak baino ezin dira aurkitu. Ezpatak tolestuta daude, lantzak eta armarriak puskatuta. Horrelako sakrifizio gehienak 200. urtetik 500. urtera egiten ziren, eta horietako asko Jutlandiako ekialdean daude, Kattegat era sarbidea duten lekuetan, Suedia eta Danimarka arteko 225 km-ko luzera duen itsasartea. Alemaniarrek beren jainkoei garaitutako arma etsaiak sakrifikatzea antzinako kontakizunez ezagutzen da, Odini egindako eskaintza baten parte gisa, non armaren sakrifizioak gurtzaileen eta jainkotiarraren arteko lotura berresten duen..
Errunak
Errunen testuinguru erlijiosoaren eta haren garrantziaren ebidentzia gehiago ageri da antzinako poema epiko saxoian, Heliand, IX. mendeko goi aleman zaharraren bertsoz idatzia, non idazlanak esaldi sekularrak eta paganoak erabiltzen baititu ebanjelioaren narratiba kontatzeko. Lerro jakin batek dio, gerihti us that geruni ("erakutsiguzue errunak", edo "gidatu gaitzazu, errunak erabiltzen ditugunok"), kristau-ideia den "Jauna, erakutsiguzu otoitz egiten" sinkretizatuz, antzinako praktika paganoekin bat eginda. Kristau-fedearen lehen proselitistek ahaide baliokideak erabili behar izan zituzten beren anaia paganoei kristau-kontzeptuak transmititzeko. Antzinako ideia pagano germaniar, erromatar eta kristauen bat-egite enigmatiko bat Franks Casket izenaz ezagutzen den kutxa anglosaxoian agertzen da. Kutxa horrek alfabetatu errunikoaren eta erromatarren nahasketa du.
Murviel-lès-Montpellier
Murviel-lès-Montpellier Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Murviel-lès-Montpellier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.658 ziren. Familiak 580 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 288 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 621 etxebizitza zeuden, 591 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 573 etxeak ziren eta 41 apartamentuak ziren. 591 etxebizitza nagusietatik 495 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 73 etxek hiru zituzten, 178 etxek lau zituzten eta 317 etxek bost zituzten. 466 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 354 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.083 ziren, horien artean 820 aktiboak ziren eta 263 inaktiboak ziren. 820 pertsona aktiboetatik 754 lanean zeuden (379 gizon eta 375 emakume) eta 66 langabezian zeuden (34 gizon eta 32 emakume). 263 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Murviel-lès-Montpellier udalerrian 609 unitate fiskal zeuden, 1.694,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.174 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 53 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Murviel-lès-Montpellier udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 204 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paula Nenette Pepín
Biografia
Antonietta Paule Pepin-Fitzpatrick (Nenette) Saint-Pierre eta Mikeleune uhartean jaio zen, Kanada ko kostalde atlantikoan kokatutako kolonia Frantziarrean. Aita, Emmanuel Victor Pepín, frantsesa zen, eta ama, Henriette Fitzpatrick, irlanda r jatorria zuen kanadarra.
Lehen Mundu Gerra zela eta (1914-1918), Frantziara joan zen guraso eta, Jeanne Henriette, ahizpa nagusiarekin. Bertan, Caen de Normandia Kontserbatorioan musika ikasi zuen eta urrezko dominak irabazi zituen.
1926an, Jeanne Buenos Airesera abiatu zen dantza konpainia batekin, bertan ezkondu eta bizitzen geratu zen. 1928an, Jeannek aita eta ahizpa gonbidatu zituen eta Villa Ballester auzoan kokatu ziren.
Nenette, Musika Kontserbatorio Nazionalean jarraitu zituen piano ikasketa aurreratuak, Juan José Castro eta Pascual de Rogatis izan zituen konposizio eta harmoniako irakasle baita Isabel Aretz, ikerlari folklorikoa ere.
Maiz, bidaiatzen zen Argentinako hiri nagusietara musika klasikoko piano bakarlari. 1942an, Tucumanen, kontzertu baten ondoren antolatzaileek Argentina iparraldeko folk musika entzutera eraman zuten. Bertan, Atahualpa Yupanqui kantautore argentinarra (Héctor Roberto Chavero, 1908-1992) ezagutu zuen, Santiago ko gizon baten eta jatorri euskaduneko emakume baten semea. Gutun bidezko lagun arteko lotura mantendu zuten, eta lau urte geroago (1946) elkarrekin bizitzen hasi ziren.
Urte hartan, semea izan zuten, Roberto Koya Chavero. Yupanquik jazarpena pairatu zuen garaian, Nenette semea zaintzeaz eta Yupanquirekin abestiak konposatzeaz arduratu zen.
Yupanquiren abesti ezagunen egilea izan zen, Luna tucumana, El arriero va, El sorrel, Indiecito dormido, Chacarera de las Piedras, Vidalita Tucumana, Fall of Zamba eta gaur munduan ospetsuak diren beste askoren doinuak. Baina garaiko matxismoaren testuinguruan, Pablo del Cerro ezizenarekin argitaratu behar izan zituen. Ezizenak, bere izena (Paule) eta gogoko zuen Argentiako Cerro Colorado (Kordobako probintzian) barnebiltzen ditu.
Bihotzeko baten ondoriz hil zen Buenos Airesen, 1990eko azaroaren 14an. Bere errautsak itsasora bota zituzten bere eskariz, jaioterrian, Saint-Pierre eta Mikeleunen.
Aitormenak
Bere omenez eta istorio hau kontatzeko zenbait obra prestatu dira:
Abestiak
65 abesti ditu bere izenean. Atahualpa Yupanquirekin idatzi zituen abestien artean:
Loricariichthys microdon
Loricariichthys microdon Loricariichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Football Club Internazionale Milano
FC Internazionale Milano, ezagunagoa Inter laburdurarekin, (izen osoa Football Club Internazionale Milano SpA) Milango futbol taldea da, Italiako Serie A ligan jokatzen duena. Italian Liga eta Kopa ugari irabazteaz gain hiru aldiz lortu ditu Europako eta Kontinente arteko Kopak, azkena 2010an. Liga sortu zenetik denboraldi guztiak lehen mailan egin dituen futbol talde bakarra da.
Etxeko partiduak Giuseppe Meazza estadioan jokatu ohi ditu.
Sorrera eta lehenengo urteak
1899an Milan Cricket and Football Club sortu zen Milanen, gerora AC Milan izango zena. Jokalariak milandarrak eta ingelesak zituen. Hiru liga irabazi ondoren jokalarien artean istiluak sortu ziren eta 1908an Ristorante Orologio jatetxean Milan taldetik ateratako 44 bazkidek talde berria sortu zuten. Atzerriko jokalarien aldeko bazkideak ziren, hortik Internazionale izena.
1910an irabazi zuten lehenengo Liga baina ez modu oso normalean. Txapelketa FC Pro Vercelli 1892-rekin berdinduta bukatu zuten eta ondorioz bien arteko partida batek erabakiko zuen nor izango zen txapelduna. Pro Vercelli aldi berean lehiaketa militar bat jokatzen ari zen eta partidua atzeratzeko eskatu zuen baina Ligak ez zuen onartu. Protesta gisa Vercellikoek 11 urteko haurren taldea aurkeztu zuten eta Inter nagusitu zen 10-3ko emaitzaz. Vercelli zigortua izan zen gainera. Hurrengo liga 1920an irabazi zuen.
Faxismoaren garaia
Internazionale hiriko aberatsen taldea zen eta Milan aldiz languileena. Faxismoaren garaian talde biek izena aldatzeko presioak jasan zituzten, ingelesekin zerikusia zuen guztia arriskutsua baitzen eta Interrek Società Sportiva Ambrosiana izena hartu zuen, hiriko patroiaren izena hain zuzen ere. Elastikoa ere aldatu zuen, hiriko armarriaren oroitarri kamiseta zuria gurutze gorri handi batekin hartu baitzuen irudi, eta gainean Fascio Littorio lema ezarri zuen.
Talde hartako izarra Giuseppe Meazza zen eta Italiako 3 Liga eta Kopa bat eskuratu zituen.
Grande Inter
Bigarren Mundu Gerra bukatzean betiko jantziak eta izena berreskuratu zituen. 1953 eta 1954ean liga berriak eskuratuta 1955ean Angelo Moratti k taldea erosi zuen 100 milioi liraren truke. Helenio Herrera entrenatzaile argentinarrarekin batera Luis Suárez fitxatu zuen eta italiar jokalari bikainekin zaleek Grande Inter izenarekin ezagutzen den garaia abiatu zen. Kapitaina Armando Picchi mitikoa zen. AC Milanekin batera 60. hamarkada milandarrena izan zen. 3 Liga berriz gain Europa mailako tituluak (2 Europako Kopa) eta Kontinente artekoak (2 Kopa) lortu zituen.
70eko eta 80ko hamarkada apalak
1968an Helenio Herrerak taldea utzi eta taldearen mailak behera egin zuen nabarmen. Hurrengo bi hamarkadetan 3 Liga (ia hamar urtean behin) eta 2 Kopa lortu zituen Italian eta Nazio arte mailan ezertxo ere ez.
90eko hamarkada
1989an lorturiko Liga garaipenean 3 alemaniar jokalari bikain zeuden, Lothar Matthäus, Andreas Brehme eta Jürgen Klinsmann. Giovanni Trapattoni zen entrenatzailea. Garaipen honek animatuta jokalari onak fitxatzeari ekin zion eta 3 UEFA Kopa eskuratu zituen, 1991, 1994 eta 1998an. Azken honetan Ronaldo eta Iván Zamorano aritu ziren. Italian ez zuen ordea beste Liga edo Koparik irabazi.
XXI. mendea
Hurrengo Liga, 2006koa, era bitxian irabazi zuen. Juventus FC zen irabazlea, AC Milan bigarrena eta Inter hirugarren postuan gelditu zen. Ustelkeria kasuen ondorioz Juventus kanporatu egin zuten eta AC Milani 30 puntu kendu zizkioten. Honekin Interrek Milan gainditu eta lehen postua eskuratu zuen. Hurrengo lau ligak erreskadan eskuratu zituen, Italian nagusi zela erakutsiz. José Mourinho zen entrenatzailea eta Zlatan Ibrahimović suediarra taldeko izarra.
Montelabbate
Montelabbate Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Football Club Internazionale Milano
XXI. mendea
2010ean bost titulu eskuratu zituen, Italiako Liga, Kopa eta Superkopa, Europako Kopa eta azkenik FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa. Aipagarria da Nazioarteko final bietan jokatu zuten jokalari guztiak atzerritarrak zirela.
Montelabbate
Mugakideak
Montelabbatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Football Club Internazionale Milano
XXI. mendea
Hamar urte pasa behar izan ziren Inter Milanok liga berri bat eskuratzeko. 2020-21 denboraldian izan zen eta 12 puntutako aldea atera zion bigarrenari, hiri bereko AC Milani. 2022an Kopa irabazi zuen eta 2023an Txapeldunen Ligako finalerako sailkatu zen finalerdietan AC Milan kanporatuta. Finañean Manchester City nagusitu zitzaion 1-0 emaitzaz.
Uniformea
Sorreratik bertatik marra urdin eta beltzdun elastikoa erabili du. Hasieran galtza zuriak zituen baina 1924tik aurrera galtza beltzak erabili ditu. 1928an Società Sportiva Ambrosiana izatera behartu zutenean hiriko banderako gurutze gorria erabili zuen, baina urtebetez soilik.
2022/2023 Taldea
2022ko abuztuaren 10ean eguneratua.
Euskal taldeen aurkako partidak
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Internazionalek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:
Psammophis sibilans
Psammophis sibilans Psammophis generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
NGC 5184
NGC 5184 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Marble Cliff (Ohio)
Marble Cliff Ohioko herri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 573 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Nizas (Gers)
Nizas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nizas udalerrian erroldatutako biztanleak 167 ziren. Familiak 53 ziren, horien artean 9 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 61etxeak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 96 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (30 gizon eta 31 emakume) eta 10 langabezian zeuden (1 gizon eta 9 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nizas udalerrian 50 unitate fiskal zeuden, 148 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.832 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Nizas udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 305 hektarea erabiltzen.
Villanañeko multzo eraikiaren lorategia
Villanañeko multzo eraikiaren lorategia, eraikitako euskal ondare nabarmen gisa katalogatutako lorategi bat da, Baronatarren dorretxea inguratzen duena Villanañe herrian (Gaubea, Araba). Dorretxeko patioak bezala, lorategiak eraikinaren bizitzeko baldintzak hobetzeko antsia irudikatzen du, baina, era berean, dorretxearen defentsa-izaerari eutsiz.
Lorategia burdinlanezko hesi batez eta harrizko pilastraz ilara batez egindako itxitura batek mugatzen du. Bertara sartzeko ate bi ditu, horiek ere burdinlanak dira, eta barruan bera gurutzatzen duten bideak ditu. Erdian harrizko iturri ba du.
Lorategiko jatorrizko landareak galdu egin ziren eta ez dago daturik bertan egon zen landarediaren berri izateko.
Eskrima 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak taldeka florete
Emakumezkoen florete taldeka txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Mahukari Messen ospatu zen 2021eko uztailaren 29an. 8 herrialdeko 24 eskrimalarik hartu zuten parte, hiru talde bakoitzeko.
Emaitzak
5-8 plazen txapelketa
Hoopeston (Illinois)
Hoopeston  Illinoiseko hiri bat da. Vermilion konderrian kokatua dago. 2010ean 5,351 biztanle zituen, 9.55 kilometro koadrotan banatuta.
Boriennus
Boriennus, edo Borienos, Pirineo aldeko euskal mitologiako jainkoa izan zen Akitania erromatarraren garaian.
Berari buruzko aipamena Anla herriko inskripzio batean aurkitu zen, Pirinio Garaiak departamentuan.
Ez dugu bere ezaugarrien inguruko berririk.
Lia Rumantscha
Lia Rumantscha (LR) Suitzako erakundea da, lurralde osoan baina bereziki Grisons Kantoian erromantxera sustatzeko sortutakoa.
Hellas Verona FC
Hellas Verona Football Club Italiako futbol taldea da, Verona hirian 1903an sortu zena. Historia luzea izan arren titulu bakarra irabazi du, 1985eko liga.
Andreas Osiander
Andreas Osiander —jaiotza izenaz, Andreas Hosemann— (Gunzenhausen, Alemania, 1498ko abenduaren 19a - Königsberg, Ekialdeko Prusia —gaur egun Kaliningrad, Errusia—, 1552ko urriaren 17a) filosofoa eta teologoa izan zen. Luteranismoa onartu zuen, eta Erreforma Protestantearen aitzindarietako bat izan zen. 1539an, beste teologo protestante batzuekin, Augsburgoko Dietaren erreformaren alde agertu zen.
Lan aipagarriak: Evangelienharmonie, Conjecturae de ultimis temporibus ac de fine mundi eta De justificatione. Astronomian eta matematiketan aditua zen, eta ospe handia hartu zuen Nikolas Kopernikoren De revolutionibus orbium coelestium lanaren hitzaurrean idatzi zuenari esker. Bertan gogotik kritikatu zuen Nikolas Kopernikoaren teoria heliozentrikoa.
Hellas Verona FC
Historia
Veronako institutuko ikasleek sortu zuten 1903an eta Klasikoen arloko irakasleak ezarri zion Hellas (Grezia) izena. 1929an Liga antolatu zenean hiriko beste bi talderekin elkartu zen (Bentegodi eta Scaligera) eta AC Verona izena hartu zuen. Urte berean beste talde bat sortu zen hirian, AC Chievo Verona. Talde indartsua osatu nahi izan zuen arren Serie B (bigarren mailan) hasi zen eta 1958 arte ez zuen lortu lehen mailara iristerik.
Natromarkeyita
Natromarkeyita mineral bat da.
Hellas Verona FC
Historia
Garai onena 70. eta 80. hamarkadetan izan zuen. 1976an Kopako finalera iritsi zen baina Napolik 4-0 irabazi zion. 1982an Osvaldo Bagnoli entrenatzailea fitxatu zuen eta berriz ere maila bikaina lortu zuen. 1983an eta 1984an Kopa final berriak jokatu zituen, lehena Juventus FC-ren aurka, etxean 2-0 irabaziz baina Turinen 3-0 galduz eta bigarrena AS Roma-ren aurka, etxean 1-1 berdinduz eta Erroman 1-0 galduz. Lehenengo titulua 1985eko Liga txapelketa izan zuen. 1988an UEFA Kopako final lurdenetara iritsi zen baina Werder Bremenek kanporatu zuen.
Natromarkeyita
Ezaugarriak
Natromarkeyita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Lia Rumantscha
1919an abiatu zuten Chur udalerrian, tartean Men Rauch eta Peider Lansel idazleek.
Elkarteak
Elkarte hauek erakundearen barruan daude:
Feltham
Feltham Londresko Hounslow udalerriko auzo bat da. Londres, Erresuma Batuko Charing Crossetik 21 km-ra (13,5 mi) mendebaldera dago. 2011ko erroldaren arabera 27.104 biztanle zituen.
Jose Ignazio Gerriko
Jose Ignazio Gerriko Enatarriaga (Segura, Gipuzkoa, 1740ko urtarrilaren 4a - Mutiloa, Gipuzkoa, 1824ko otsailaren 23a) euskal idazlea eta Erromatar Eliza Katolikoko apaiza izan zen.
Biografia
Madrilen egin zituen filosofia eta teologia ikasketak. Mutiloako erretore izan zen 1762tik hil arte.
Bi liburukitan banatutako liburu bakarra idatzi zuen: Cristau Doctriña guztiaren esplicacioaren sayaquera. 1805. urte inguruan idatzi bazuen ere, 1858 arte ez zen argitaratu. Erakusaldiak dira liburuaren funtsa, Goierriko euskaraz idatziak eta galdera-erantzunen tankeran antolatuak. Hiztegian gazteleraren eragin nabarmena igertzen bazaio ere, prosa eredugarria darabil: "Como escritor, este autor ha tenido la suerte de ser muy ensalzado por unos y desconocido y tenido en menos por otros. (...) No hay que olvidar, al juzgar a estos viejos autores que ellos no se proponían hacer literatura desinteresada, sino escritos con un fin práctico de instrucción religiosa. Para el gusto moderno tiene excesivos castellanismos en su vocabulario, pero esto no quita que por muchos otros conceptos seaun verdadero maestro: en el empleo de verbo, en tantas palabras auténticas, hoy semiolvidadas, expresiones castizas, etc." (Villasante 1979, 225. or.).
Jose Kruz Etxeberria
Frai Jose Kruz Etxeberria (Oiartzun, Gipuzkoa, 1773 - Urnieta, Gipuzkoa, 1853) euskal idazlea eta elizgizona izan zen. Espainiako Independentzia Gerran Fernando VII.a erregearen alde egiteagatik preso egon zen.
Mérey-Vieilley
Mérey-Vieilley Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mérey-Vieilley udalerrian erroldatutako biztanleak 100 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kristal-sistema trikliniko
Sistema triklinikoa kristalografian mineralak kristaliza daitezkeen zazpi egituretako bat da. Har bitez kristala osatzen duen zelda unitate bakoitzaren hiru ardatzak (a, b eta c) eta euren arteko angeluak (α, β, γ). Sistema triklinikoan parametro hauek guztiak ezberdinak dira euren artean eta angelu guztiak gainera 90ºren ezberdinak dira.
Mérey-Vieilley
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Kristal-sistema trikliniko
Sistema triklinikoan, beraz:
Mérey-Vieilley
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kristal-sistema trikliniko
* a ≠ b ≠ c * α ≠ β ≠ γ ≠ 90º
Mérey-Vieilley
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (22 gizon eta 19 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Kristal-sistema trikliniko
Simetria minimo posibleak dituen taldea da.
Mérey-Vieilley
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Mérey-Vieilley udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montemaggiore al Metauro
Mugakideak
Montemaggiore al Metaurok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 5185
NGC 5185 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Marblehead (Ohio)
Marblehead Ohioko herri bat da. Ottawa konderrian kokatua dago. 2010ean 903 biztanle zituen, 8.56 kilometro koadrotan banatuta.
Asturierazko Wikipedia
Asturierazko Wikipedia Wikipediaren asturierazko edizioa da. 2004ko abuztuan jarri zen abian, eta 2020ko urtarrilean 100.000 artikulutara iritsi zen, Wikipedien zerrendan 65. postuan jarriz.
Miranderaz eta leoneraz idatzitako artikulu batzuk ere baditu.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Villanañe)
Andre Mariaren Jasokundearen eliza, Villanañe herriko eliza da (Gaubea, Araba). Eraikitako euskal ondare nabarmen gisa katalogatua dago, gertu dituen Baronatarren dorretxea eta Villanañeko lorategien multzoa bezalatsu.
Ezaugarriak
Habearte bakarreko elizaa da eta burualde triangeluarra du, kanpoaldea harlandu txikiz egina dago. Hegalak indartzeko harlanduz egindako zortzi kontrahorma ditu.
Gurutze-ganga gotikoa du, antza, XVI. mendearen erdialdekoa da. Bertan sartzeko atea pizkundetar elementuz errematatua dago.
Korua pixka bat jasota dago, dorrearen azpian kokatuta dago eta koru-itxura baino lehendakaritzarena du. Badira eranskin batzuk, horien artean aipatzekoa da kanpandorrerako harlanduzko eskailera. Aldarearen ondoan adreiluz egindako kapera gangaduna dago baina ez du aparteko interesik. Bataiarria dagoen gela txikia hondoratuta dago.
Garai batean sakristia eta beste kapera bat ere izan zituen, baina hondatu egin ziren. Dorreak berria ematen du, zinkez estalitako kapitel berantiar batek errematatua dago. Duela urte batzuk izandako sute batek larri kaltetu zuen.
Hooppole (Illinois)
Hooppole  Illinoiseko herri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 204 biztanle zituen, 0.89 kilometro koadrotan banatuta.
Zamora Saria
Bigarren maila
(*) Behi-behineko txapelduna zenez, hilondoko saria izan zen.
Dori Ruano
Dori Ruano, jaiotzaz María Teodora Adoración Ruano Sanchón (Villamayor de Armuña, Salamanca, 1969ko urtarrilaren 11) salamancar txirrindularia, txirrindularitzako zuzendaria, politikaria eta irakaslea da. Txirrindularitzan parte hartu zuen, errepideko eta pistako modalitateetan. Espainiako txapelduna izan zen hainbat aldiz errepidean, eta erlojupekoan; pistan, ostera, espezialista izan zen puntuazio-proban.
Bi domina irabazi zituen Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, 1998an urrea eta 1997an zilarra. Errepidean, 2001eko errepideko Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, erlojupeko lasterketan, brontzezko domina lortu zuen.
1992tik 2004ra bitartean, hiru Udako Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta diploma olinpiko bat lortu zuen Sidney 2000n, puntuazio lasterketan. Bartzelonan, 1992an, 42. postuan geratu zen errepide-proban, Sidney 2000n 18. postuan, erlojupekoan, eta Atenasen, 2004an 18. postuan, erlojupekoan.
2004az geroztik, bere izena daraman txirrindularitza-eskola du, eta bera da zuzendaria. Gainera, Salamancako Udaleko zinegotzi aritu da PSOEren izenean, eta Errendimendu Handiko Kirol Prestakuntzako Nazioarteko Zentroko irakaslea Pistako Txirrindularitzaren Prestakuntza Fisikoko ikastaroan.
2019an kirol-arloko genero-desberdintasunari buruzko Hijas de Cynisca dokumental luzean parte hartu zuen Espainiako hainbat kirol-pertsona ospetsurekin batera. Dokumentalak 8 izendapen izan zituen Goya sarietan.
Biografia
Dori Ruano Salamancatik hurbil dagoen herri txiki batean jaio zen, eta zazpi neba-arrebetatik bosgarrena da. Haurtzarotik, kirolerako zaletasun handia zuen, bereziki txirrindularitzarako, eta horretarako gaitasun fisiko eta teknikoak erakutsi zituen. 1987an hasi zen lehiaketa-bizikletan ibiltzen, 18 urte zituela, Jamones AIM taldean.
1992an III. mailako Txirrindularitzako Kirol Zuzendari titulua lortu zuen Entrenatzaileen Eskola Nazionalean. 1993an Gorputz Hezkuntzako Irakasle-ikasketak hasi eta 1996an diplomatu zen. 2005ean txirrindulari izateari utzi eta 2007an Gaztela-Mantxako Unibertsitatearen eta Espainiako Futbol Federazioaren Kirol Erakundeen Kudeaketako Masterra lortu zuen.
Ibilbidea
1988an, Ángel Gíner hautatzaile nazionalak Frantzian irailaren amaieran egin zen nazioarteko Bourges lasterketa taldean sartu zuen. Hurrengo urtean talde nazionalean sartu zen berriro Chamberyko (Frantzia) Munduko Txapelketara joateko, eta lasterketa amaitu zuen espainiar bakarra izan zen.
Espainiako Txirrindularitza Federazioak (RFEC) hiru sobietar teknikari kontratatu zituen Espainiako txirrindulariak prestatzeko. Boris Vasiliev arduratu zen emakumezkoen taldea prestatzeaz, eta eguneroko entrenamendu gogorrak eta diziplina zorrotza ezarri zituen. Bartzelona 92ko errepide-proban, azken kilometroetan izandako erorketa baten ondorioz, Dori Ruano oso atzeratuta iritsi zen faborito-taldetik. Olinpiar Jokoetako emaitza txarren ondorioz, RFECek eta Kirol Kontseilu Gorenak laguntzak kentzea erabaki zuten. Urte horretan bertan, III. mailako Txirrindularitzako Kirol Zuzendari titulua lortu zuen Entrenatzaileen Eskola Nazionalean.
Psammophis subtaeniatus
Psammophis subtaeniatus Psammophis generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Dori Ruano
Ibilbidea
1993an, Dori Ruanok, 24 urte zituela, bizimoduz aldatzea erabaki zuen, eta Salamancan hasi zituen ikasketak, Gorputz Hezkuntzako Irakasle-ikasketak hasi eta 1996an diplomatu zen. Ikasketen azken urtean pistako txirrindularitza probatu zuen, eta Espainiako Pista Txapelketan parte hartu zuen puntuazio- eta jarraipen-probetan, eta lehen postua lortu zuen bi diziplinetan. Denboraldiaren amaieran, Espainiako emakumezkoen orduko errekorra lortu zuen, 44,158 km-ko markarekin.
1997ko denboraldirako, Boris Vasilievek, bere errepideko entrenatzaile ohiak, pistako talde nazionalean sartzera gonbidatu zuen. Urte hartan, Espainiako Txapelketan puntuazioko eta jarraipeneko txapelduna izan zen berriro. Munduko Kopako azken proban parte hartu zuen, Atenasen, puntuazio-proban, eta laugarren postua lortu zuen. Emaitza horrek, Pertheko (Australia) Munduko Txapelketarako txartela eman zion, eta zilarrezko domina lortu zuen han.
Hurrengo urtean, Vasiliev hautatzaile nazional kargutik kentzea kolpe gogorra izan zen Sidney 2000ko Udako Olinpiar Jokoak prestatzeko. Egoera zail horrek eragina izan zuen errendimenduan, eta Jokoetako puntukako lasterketan zazpigarren postua baino ez zuen lortu, proba horretan, faboritoetako bat izanda.
2001. urtea oso arrakastatsua izan zen Dori Ruanorentzat, bi txirrindularitza-motak (pista eta errepidea) bateratu zituen, eta Espainiako Txapelketan garaipena lortu zuen, bai errepidean, bai erlojupekoan, eta brontzezko domina lortu zuen Lisboako Errepideko Munduko Txapelketan, erlopeko proban. Urte horretan Pistako Munduko Txapelketan ere parte hartu zuen, eta laugarren postua lortu zuen.
Txirrindularitza eskola martxan jarri
2002an hautsi egin zen txirrindulariaren eta RFECaren arteko harremana. Boris Vasiliev ez zegoenez, eta pista eta errepidea uztartzea begi onez ikusten ez zuten teknikari berriak sartu zirenez, Ruano pista hautaketatik kanpo utzi zuten. 2003an, Caja Duero banku-erakundearen babesle ofizial gisa, Caja Duero Txirrindularitza Eskola jarri zuen martxan, eta Villamayor Txirrindularitza Elkarteko zuzendari teknikoa eta koordinatzailea da.
2005ean, Madrilen egindako Errepideko Munduko Txapelketarekin batera, 36 urterekin txirrindularitza uztea erabaki zuen. Bi urte geroago, Gaztela-Mantxako Unibertsitatearen eta Espainiako Futbol Federazioaren Kirol Erakundeen Kudeaketako Masterra lortu zuen.
Europako mendiak
Europako mendiak (gaztelaniaz: Picos de Europa; asturieraz: Picos d'Europa) Kantabria, Leon eta Asturias bitarteko mendilerroa da. Kare harri karboniferoz osatuta, Iberiar penintsulak Afrikarekin egindako talkaren ondorioz altxatu zen duela milaka urte. Europako mendietako parke naturala mendilerroaren barnean dago.
Dori Ruano
Txirrindulari izateari utzi eta kirol esatari, irakasle, hizlari eta zuzendari
Lehiaketetatik erretiratuta, txirrindularitzarekiko grinak bultzatuta, Eurosport kateko kirol-esatari gisa aritu zen pistako munduko txapelketetan eta errepideko munduko txapelketetan.
2005etik 2009ra RFECko Emakumezkoen Txirrindularitza Batzordeko Kirol eta COEko Emakume Batzordeko kidea izan da. 2012an, Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien (CAFYD) titulua lortu zuen Salamancako Unibertsitate Pontifizioan, eta Errendimendu Handiko Kirol Prestakuntzarako Nazioarteko Zentrorako Pistako Txirrindularitzaren Prestakuntza Fisikoko ikastaroko irakasle gisa hasi zen lanean. Ruanoren hitzetan:"Bizikletak askatasun eta handitasun paregabeko sentsazioa eman dit, norbaitek txirrindularitzan hasi nahi duenean, ni hantxe nago erakusteko, transmititzeko eta kirol horrek bere bizitza balio, emozio eta bizi-esperientziez betetzen laguntzeko."2015. urtean ezagutza eta eskarmentu horiei esker, Lointek (Sopela Womwn's Team) emakumeen taldeko kirol-zuzendari izendatu zuten Dori Ruano.
Europako mendiak
Europar mendikateak Iberiar Penintsul aren iparraldean aurkitzen den mendikate bat da, Kantauri mendikatearen erdialdean kokatzen da, hain zuzen ere. Ez oso zabala izan arren, itsasotik gertu egoteagatik interes handia sortzen du bere lurren gorabeherengatik. Gaur egun, bisitari kopuruari erreparatuta, Espainiako parke nazionalen artean bigarrena da, Teide Parke Nazionalaren atzetik.
Kareharriz eratutako mendikatea, Kantabria, Asturias eta Leon etik hedatzen dira. Bertan, gailurren altuera nagusitzen da, geihenetan 2.500 metroak gainditzen ditu. kantauri itsasotik gertu kokatuta dago. Geografikoki, Europar mendikatea, Kantabriar Mendikate aren lerro berberan kokaturik dago. 67.500 hektareako azalera hartzen du, hiru probintzien artean banandurik.
Dori Ruano
Irakaskuntza
1996an, Salamancako Unibertsitate Pontifizioak diploma eman zion Gorputz Hezkuntzako Irakasletzarengatik
2004an, Portugalgo Txirrindularitza Federaziorako irakasle lanetan hasi eta 2008ra arte.
2004an Txirrindularitza Eskola bat sortu zuen, eta lehendakaria da.
SEK nazioarteko unibertsitatean ere irakasle izan da, emakumezkoen txirrindularitzako udako ikastaroetan.
2012an, Errendimendu Handiko Kirol Prestakuntzarako Nazioarteko Zentrorako pistako txirrindularitzaren prestakuntza fisikoko ikastaroan hasi zen eskolak ematen.
Hitzaldiak
2006az geroztik, Dori Ruanok hainbat ekitaldi nazionaletan parte hartu du hizlari gisa.
Hijas de Cynisca Dokumentala
Hijas de Cynisca 2019an Beatriz Carreterok zuzendutako kirol-arloko genero-desberdintasunari buruzko dokumental luzea da. Espartar Zinisca printzesa, Olinpiar Jokoak irabazi zituen lehen emakumea izan zen. Dokumentala Espainiako hainbat kirol-pertsona ospetsuri egindako elkarrizketen bidez osatuta dago, hala nola Almudena Cid, Amaya Valdemoro, Jennifer Pareja, Lydia Valentín, Dori Ruano, Bea Fernández, Carmen Martín, Ona Carbonell, Jessica Vall eta Mary Álvarez del Burgo kirolariak, Paloma del Río kazetaria eta Paula teknikariak. Besteak beste, gai hauexek lantzen dira: kirola haurtzaroan sexualizatzea, emakumeek kirolean dituzten eskubideak urratzea, soldata, aurrekontu edo pizgarri ekonomikoen aldea, ikusgarritasun falta eta komunikabideetan jarrera matxistak izatea. Era berean, honako hauek ere lantzen dira: kirolarien aintzatespen txikiagoa, babesletzak aurkitzeko zailtasunak, profesionalizazioari laguntza urria ematea, kidego teknikoetan eta federazioetan emakumerik ez egotea, edo arreta itxura fisikoan jartzea.
Pistan
1997
1998
Alan Arkin
Alan Wolf Arkin (1934ko martxoaren 26a, Brooklyn, New York - Carlsbad, Kalifornia, 2023ko ekainaren 29a ) estatubatuar aktore, zinema zuzendari, musikari eta abeslari bat izan zen. Hainbat film ezagunetan antzeztu izan zuen: Wait Until Dark, The Russians Are Coming, the Russians Are Coming, Inspector Clouseau, The Heart is a Lonely Hunter, Catch-22, The In-Laws, Edward Scissorhands, Glengarry Glen Ross, Thirteen Conversations About One Thing, Little Miss Sunshine, eta Argo.
Bi alditan Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sarirako izendatua egon zen. 2006an Little Miss Sunshine filmako bere antzezpenarengatik Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Adam Arkin, Anthony Arkin eta Matthew Arkin aktoreen aita ere bada.
Samatze-Gixuneko geltokia
Samatze-Gixuneko geltokia (frantsesez: gare de Sames-Guiche) Tolosa-Baiona trenbidearen geltokia da, Bidaxuneko Kantonamenduko tren geltoki bakarra izan zena. 1912an inauguruatua, XX. mendeko bigarren erdira arte izan zen zerbitzuan.
Historia
1846ko azaroan Bidaxuneko Udalak proposatu zuen Tolosa-Baiona trenbidean geltokia bat eraikitzea. Hamar urte geroago, 1856ko urriaren 23an onartu eta 1860 eta 1861 artean izan zen eraikia. Lehenengo bidaiariek 1864ko urtarrilaren 25ean erabili zuten. Trenbidean geltoki bi eraiki zuten: bata Gixunen, Biduzeko zubitik gertu, eta bestea Samatzeko Saint-Jean edo Donibane auzoan. Eraikin bi izatea alferrikakoa izanda, 1861eko martxoan Gixunekoa bakarrik mantentzea erabaki zuten, Bardozetik gertuago zegoelako.
Clux
Clux Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Samatze-Gixuneko geltokia
Historia
Proiektua 1882ko urriaren 30ean onartu zuen Compagnie du Midi trenbidearen ustiatzaileak. Geltokia Harana eta Biduze zubien artean Monplaisir muinotik gertu eraikitzekotan bazen azkenean proiektua utzita izan zen.
Azkenean Samatzek 1912an lortu zuen geltokia eraikitzea. Eraikin berria bidaiarientzat geltoki-etxea, jeneroarentzat gela, argindar eta komunak zituen txaleta eta trenbide bi zituen.
Trafikoaren beherakada zela eta, 1973 eta 1977 artean behin betiko itxi zuten bidaiarientzat.
Clux
Biztanleria
2007an Clux udalerrian erroldatutako biztanleak 103 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 50 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (25 gizon eta 20 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 20 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 1 argiketaria.
2000. urtean Clux udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
.bf
.bf Burkina Fasori dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. DELGIk kudeatzen du.
Clux
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Europako mendiak
Europako mendikateak hiru gune nagusitan banandurik daude; mendebaldeko gunea edota Cornión, gune zentrala edo Urrieles eta ekialdekoa, Andara.
Gailurrik altuenak Urrieles en aurkitzen dira, bertan 14 gailur daude eta itsas malatik 2.600 metroak gainditzen dituzte: esate baterako Torre Cerredo, 2.650 metrokoa. Iberiar Penintsulako gailurrik altuena da, Sierra Nevada eta Pirinio en atzetik.