cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arabo-Bizantziar Gerrak
Arabiarren erasoak Anatolian, eta Konstantinoplaren setioak
Garai horretan, ekialdeko eta hegoaldeko kostalde musulmanen eta iparraldeko kostalde kristauen arteko merkataritzak Mendebaldeko Europa isolatu zuten mundu musulmanaren aurrerapenetatik: «Antzinatean, eta berriro Goi Erdi Aroan, Italiatik Alexandriarako bidaia ohikoa zen; hasierako islamiar garaian, bi herrialdeak hain urrun zeuden, non informazio oinarrizkoena ere ezezaguna zen». Muawijah-k 641ean hasi zituen Anatoliaren aurkako eskala handiko lehen erasoak ere. Espedizio horiek, bizantziarrak arpilatzea eta ahultzea eta okupatuta mantentzea helburu (baita bizantziar mendeku erasoak ere), Arabo-Bizantziar gerraren ezaugarri gisa ezarri ziren hurrengo hiru mendeetan. 656an, musulmanen lehen gerra zibila piztu izanak etenaldi preziatua eman zion Bizantziori, eta Konstante II.a enperadoreak (641-668) erabili zuen bere defentsak sendotzeko, Armeniaren gaineko kontrola zabaltzeko eta sendotzeko eta, batez ere, bere armadaren berrikuntza handi bat abiarazteko, eragin iraunkorra izan zuena: themata ezarri zuen, Anatolia (Inperioaren ondoan geratzen zen lurralde nagusia), banatzen zen aginte-lurralde zabalak zatitu egin ziren. Gainerako lurreko armadaren aztarnak, bakoitza, kantonatuak izan ziren, eta soldadu bakoitzari lurrak esleitu zitzaizkion bere zerbitzuen ordain gisa. Thematak bizantziar defentsa-sistemaren bizkarrezurra osatuko zuen hurrengo mendeetan
Bizantziar ondasunen aurkako erasoak Afrikan, Sizilian eta Ekialdean
Gerra zibilean lortu zuen garaipenaren ostean, Muawijahk bizantziar ondasunen aurka eraso batzuk egin zituen Afrikan, Sizilian eta Ekialdean. 670. urterako, flota musulmana Marmarako itsasoan sartu zen, eta Zizikon pasatu zuen negua. Lau urte geroago, flota musulman erraldoi bat agertu zen berriro Marmara itsasoan, eta Zizikon berrezarri zuen bere basea, eta handik, ia nahieran, bizantziar itsasertzak erasotu zituzten. Azkenik, 676an, Muawijahk armada bat bidali zuen Konstantinoplara lurrez zein itsasoz setiatzeko eta hiri horren lehen setio arabiarrari hasiera emanez. Konstantino IV.ak (661-685), ordea, su grekoa deituriko arma berri suntsitzaile bat erabili zuen (Heliopoliseko Kallinikos izeneko Siriako errefuxiatu kristau batek asmatua) omeiatar armada erasotzailea garaitzeko erabakigarria eta, ondorioz, azkenean 678an setioa altxatzeko. Flota musulmanak galera handiak izan zituen itzuleran, ekaitz ezberdinen ondorioz, eta gizon asko galdu zituen itzulerako bidean armada ezberdinen erasoengatik.
Setioan erori zirenen artean, Ejup zegoen, Mahomaren banderaren eramailea eta bere lagunetako azkena; Gaur egungo musulmanentzat, bere hilobia Istanbuleko leku santuetako bat da. Omeiatarren aurkako garaipen bizantziarrak ia hogeita hamar urtez eten zuen Europan islamiarren hedapena. Konstantinoplako atzerakadak, musulmanen inperio osoan, atzerapauso gehiago ekarri zituen. Gibbonek idazten duen bezala: «Alexandro mahomatar horrek, mundu berrien irrikaz, ezin izan zituen bere azken konkistak gorde. Greziarren eta afrikarren banaketa unibertsalaren ostean, Atlantikoaren itsas ertzetik itzuli behar izan zuen». Bere indarrak matxinadak birrintzera bideratu zituen, eta, borroka horietako batean, matxinatuek inguratu, eta hil egin zuten. Beraz, Afrikako hirugarren gobernadorea, Zuheir, Konstantino IV.ak (Kartago laguntzeko asmoz) Konstantinoplatik bidalitako armada boteretsu batek erorarazi zuen. Bitartean, bigarren arabiar gerra zibil batek Arabia eta Siria suntsitzen ari zen, eta, ondorioz, lau kalifen segida etorri zen 680an Muawijah hil zenetik eta 685ean Abd al-Malik sartu zenetik; 692. urtera arte iraun zuen, matxinoen buruzagiaren heriotza arte.
Justiniano II.aren (685-695 eta 705-711) (herakliotar dinastiaren azken enperadorea), sarrazenoen aurkako gerrak «garai horretako kaos orokorra islatu zuen». Kanpaina garaile baten ostean, tregoa lortu zuen arabiarrekin, Armenia, Iberia eta Zipreko elkarren arteko jabetza adostuz; hala ere, 12.000 mardaita kristau beren jaioterriko Libanotik kentzean, oztopo handi bat kendu zitzaien Sirian arabiarrei, eta, 692an, Sebastopoliseko gudu negargarriaren ondoren, musulmanek Armenia osoa inbaditu, eta konkistatu zuten. 695ean erorarazia, 698an Kartago galduta, Justiniano boterera itzuli zen 705-711 bitartean. Bere bigarren agintaldia Asia Txikian arabiar hainbat garaipenek eta ezinegon zibilek markatu zuten. Itxura denez, gudu baten ondoren desertatu ez zuten unitate bakarreko soldaduak exekutatzeko agindu zien bere guardiei, hurrengo guduan deserta ez zezaten.
Udaberrian, Umar ibn Abd al-Aziz kalifa berriak (717-720) indargarri gehiago bidali zituen Afrikatik eta Egiptotik itsasoz eta Asia Txikitik lehorrez. Flota berrien indarrak kristauez osatuta zeuden gehienbat, baina, handik gutxira, desertatu egin zuten; bitartean, lurreko indarrak Bitinian segada batean hartu, eta garaitu zituzten. Goseteak eta epidemiek arabiar landa hondatzen jarraitu zutenez, setioa bertan behera geratu zen 718ko abuztuaren 15ean. Itzultzerakoan, arabiar flotak biktima gehiago jasan zituen ekaitzen eta Thera sumendiaren erupzioaren ondorioz.
Mugaren egonkortzea: 718-863
Musulmanen konkistaren lehen olatua Konstantinoplako setioaren hutsarekin amaitu zen 718an; bi inperioen arteko muga Anatolia ekialdeko mendien inguruan egonkortu zen. Bi aldeetako kanpainek jarraitu zuten, baina Bizantzio konkistatzeko itxaropen musulmana zapuztu egin zen. Horrek harreman diplomatiko askoz erregularragoak sortu zituen, eta, batzuetan, baita lagunartekoak ere, bai eta bi inperioen elkarrekiko aitortza ere.
VIII. mendearen lehen erdian (bere gorenera iritsi zen musulmanen mehatxuari erantzuteko), enperadore isauriarrek ikonoen gurtzaren aldeko politika hartu zuten, 786an bertan behera utzi zutena; gero, 820an, berpiztu, eta, 843an, behin betiko utziko zuten. Mazedoniar dinastiak, Abbastar kalifa-herria gainbehera eta zatiketa baliatuz, pixkanaka erasora jo zuen, X. mendearen inguruan galdutako lurraldearen zati handi bat berreskuratuz. Geroago, 1071tik aurrera, turkiar seljuktarrek berriro harrapatu zizkieten.
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Omeiatarren amaieran eta abbastar kalifa-herriaren hasieran, Bizantzio eta Kalifa-herriaren arteko muga egonkortu zen Taurus eta Antitaurus mendilerroen lerro inguruan. Arabiar aldean, Zilizia betirako okupatuta zegoen, eta bertako hiri hutsak, hala nola Adana, Mopsuestia (al-Massisa) eta batez ere Tarso, berriro gotortu, eta lehengo abbastarren mende bizi izan ziren. Era berean, Goi Mesopotamian, Kahramanmaraş, Hadath eta Melitene (Malatia) bezalako lekuak gune militar garrantzitsu bihurtu ziren. Bi eskualde horiek eremu militar gotortu berri baten bi erdiak eratzera iritsi ziren, thughur-a.
Neuvy-le-Barrois
Neuvy-le-Barrois Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Bai omeiatarrek, bai geroago abbastarrek, Kalifa-herriaren tradiziozko etsaien aurkako urteko espedizioak egiten jarraitu zuten jihad jarraituaren zati gisa, eta, laster, modu erregularrean antolatu ziren: bat edo bi espedizio udan (ṣawā'if pluralez, ṣā'ifa singularrez) batzuetan itsas eraso batez lagunduta eta/edo neguko erasoekin (shawātī) jarraituz. Udako erasoak bi eraso bereizi izan ohi ziren: ezkerreko espedizioa (al-ṣā'ifa al-yusrā/al-ṣughrā) Ziliziako thughur-etik jaurtitakoa eta nagusiki Siriako tropek osatua, eta normalean handiago zen eskuineko espedizioa (al-ṣā'ifa al-yumnā/al-kubrā) Malatiatik jaurti eta Goi Mesopotamiako tropek osatua. Erasoak mugako lurraldeetara eta Erdialdeko Anatoliako haranetara mugatzen ziren; oso gutxitan iristen ziren bizantziarrek asko gotortu zituzten kostaldeko lurraldeetara.
Neuvy-le-Barrois
Biztanleria
2007an Neuvy-le-Barrois udalerrian erroldatutako biztanleak 158 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Hisham ibn Abd al-Malik kalifa berri eta oldarkorragoaren agindupean (723–743), arabiar espedizioak areagotu egin ziren denbora batez, eta Kalifa-herriko jeneral trebeenetako batzuk zuzendu zituzten, besteak beste omeiatar dinastiako printzeak, hala nola Maslama ibn Abd al-Malik eta al-Abbas ibn al-Walid-ek edo Hisham Mu'awijahren semeak, Maslama eta Sulajman. Garai horretan, Bizantziok, oraindik, bere iraupenerako borrokatzen zuen, eta «gerrak suntsitutako mugako probintziak hondatutako hiri eta herri hutsen lurraldeak ziren, non, segurtasun minimo bat bilatuz, populazio sakabanatuak harkaitzezko gazteluei edo mendi sar ezinei begiratzen baitzieten inperioko armadei baino» (Kennedy).
Neuvy-le-Barrois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arabo-Bizantziar Gerrak
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Arabiar inbasio berrituei eta Thera uharte sumendiko erupzioak bezalako hondamendi naturalen sekuentzia bati erantzunez Leon III.a Isaurus enperadoreak ondorioztatu zuen Inperioa jainkozko mesedetik eroria zela. 722. urtean, oraindik, inperioko juduak bihurtzen saiatu zen, baina laster hasi zen bere arreta ikonoen gurtzan jartzen, apezpiku batzuek idolatriatzat hartu zutena. 726an, Leonek haien erabilera gaitzesten zuen ediktu bat argitaratu zuen, eta ikonoarekiko gero eta kritikoago ikusten zuen bere burua. 730eko kontzilio labur batean, figura erlijiosoen irudikapenak debekatu zituen formalki.
Neuvy-le-Barrois
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Erabaki horrek jendearen zein Elizaren oposizio nabarmena eragin zuen, batez ere Erromako apezpikuaren aldetik, Leon III.ak aintzat hartu ez zuen oposizioa. Warren Treadgolden hitzetan: «Ez zuen Elizari kontsulta egiteko beharrik aurkitu, eta badirudi harritu egin zela topatu zuen herri oposizioaren sakontasunagatik». Eztabaidak Bizantziar Inperioa ahuldu zuen, eta funtsezko faktorea izan zen Konstantinoplako Patriarkaren eta Aita Santuaren arteko zisman.
Monticello (New York)
Monticello  New York estatuko herri bat da. Sullivan konderrian kokatua dago. 2010ean 6,726 biztanle zituen, 10.32 kilometro koadrotan banatuta.
Cardedu
Cardedu Ogliastrako (Sardinia, Italia) udalerria da.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Azken omeiatarrek egindako erasoak, eta ikonoen gurtzaren gorakada
Omeiatar Kalifa-herriak, ordea, gero eta sakabanatuago zegoen, leku ezberdinetako gatazkek distraituta, batez ere khazar-arabiar gerrak khazariarrei aurre egin behar baitzien; Leon III.ak aliantza sinatu zuen bere semea eta oinordeko zen Konstantino V.a (741-775) Tzitzak printzesa khazariarrarekin ezkonduz. 730eko hamarkadaren amaieran soilik bihurtu ziren mehatxu espedizio militar musulmanak, baina, Akroinongo guduan, bizantziarren garaipen handiak eta iraultza abbastarren kaosak inperioaren aurkako arabiar erasoak geldialdi batera eraman zituzten; Konstantino V.aren jarrera oldarkorrago baterako bidea ere ireki zuten, 741ean Meliteneko base arabiar nagusiari eraso egin baitzion, eta garaipen gehiago lortu zituen. Arrakasta horiek Leon III.ak eta bere seme Konstantinok beren kausaren aldeko jainkozko fabore berrituaren froga gisa interpretatu zituzten, eta Inperioko ikonoen gurtzen aldeko posizioa indartu zuten.
Lehengo abbastarrak
Aurreko omeiatarrek ez bezala, abbastar kalifek ez zuten hedapen aktiborik bilatu; orokorrean, pozik zeuden lortutako lurralde-mugekin, eta atzerriko kanpaina ia guztiak mendekuak edo prebentziokoak izan ziren, mugak gorde eta auzokideei beren boterea erakusteko helburuarekin. Aldi berean, etxeko kontsumorako, bereziki Bizantzioren aurkako kanpainak garrantzitsuak izaten jarraitu zuten. Iraultza abbastarren ondoren desagertuta zeuden urteroko erasoak indar berrituta agertu ziren 780. urtetik aurrera, eta kalifak edo bere semeak zuzenean parte hartu zuten espedizio bakarrak izan ziren.
Kalifak, komunitate musulmanen buru gisa duen erritual-eginkizunaren sinbolo gisa, Mekara urteroko erromeria (hajj) burutzearekin lotuta zeuden propaganda ofizialean. Horrez gain, Siriako eremuetako gerra iraunkorra baliagarria izan zen abbastarrentzat, Siriako eta Irakeko elite militarrei eta jihadan parte hartzeko migratutako hainbat boluntario (muṭṭawi'a) enplegua ematen zielako {{Esan-kaxa|"Hārūn-ek thughūr blokeatzen ditu, eta haren bidez Estatu musulmanaren loturak irmo lotzen dira Bere bandera betiko garaipenera lotuta dago; Armada bat dauka, zeinaren aurrean etsaiek ihes egiten duten. rūm-ko errege guztiek yizia ematen diote gogorik gabe, bortxaz, kontrolik gabe umiliatua."}|Abbastarren inbasioa goraipatzen duen poema. Asia Txikia (806) Harun al-Rashid Bizantzioren aurka|alineación=right|ancho=260px}}Bere errukia eta komunitate musulmanaren buruzagi gisa zuen papera nabarmendu nahirik, Harun al-Raxid kalifa (786-809), bereziki Bizantzioren aurkako borrokan, kementsuena izan zen abbastar agintarien artean; base bat ezarri zuen Raqqan, mugatik gertu; 786an, Thughurra osatu zuen Siria iparraldean, al-'Awasim bigarren defentsa lerroa osatuz; eta, diotenez, txandakako urteak eman omen zituen Hajj-a eta Anatoliako kanpainak egiten, abbastarren garaiko handiena barne, 806ko Asia Txikiko abbastar inbasioa deiturikoa.
Bere hurbileko aurrekoek hasitako joerari jarraituz, harreman erregularragoak ere garatu ziren abbastar gortearen eta Bizantzioren artean bere erregealdiaren garaian, enbaxada eta gutunen trukea omeiatar agintarien mendean baino ohikoagoa izanik. Harun-en etsaitasuna izan arren, «enbaxaden existentzia seinale da abbastarrek onartu zutela Bizantziar Inperioa baldintza beretan borrokatu behar zuten boterea zela» (Kennedy).
Gerra zibila piztu zen Bizantziar Inperioan, batzuetan arabiar laguntzarekin. Al-Ma'mun kalifaren laguntzarekin, Tomas eslaviarraren azpiko arabiarrek modu hain bortitzean inbaditu zuten, ezen, hilabeteren buruan, Asia Txikiko bi themata baino ez ziren Mikel II.a enperadoreari leialak. Arabiarrek Tesaloniki hartu zutenean (Inperioko bigarren hiririk garrantzitsuena), bizantziarrek azkar berreskuratu zuten. Tomasek 821ean egindako Konstantinoplaren setioa ez zuen hiriko harresiak gainditu, eta, azkenean, atzera egin behar izan zuen. Arabiarrek ez zuten Asia Txikian beren asmoak eten, eta, 838an, beste inbasio bat hasi zuten Amorio hiria erasoz.
Sizilia, Italia eta Kreta
Ekialdean oreka erlatiboa nagusi zen bitartean, mendebaldeko Mediterraneoko egoera ezin hobeki nahasi zen aglabtarrek 820ko hamarkadan egin zuten Siziliaren konkista motelarekin. Tunisia oinarritzat hartuta, arabiarrek Palermo konkistatu zuten 831n; Messina 842an; Enna 859an, eta, 878an, uhartearen menderatzea osatu zuten Sirakusa hartuz.
Horrek Italiako hegoaldera eta Adriatiko itsasorako sarbidea eman zien; gerora eraso egin, eta asentamendu berriak ezarri zituzten. Geroago, Bizantziok atzerakada handia izan zuen Kreta galtzean, andaluziar erbesteratu talde batek kenduta. Horiek piraten emirerri bat ezarri zuten uhartean, eta, mende bat baino gehiagoz, Egeo itsasoko itsasertzak (ordura arte seguruak) hondatu zituzten.
Bizantziar pizkundea: 863-XI. mendea
Erlijio-bakea, 867an, Mazedoniako dinastiaren gorakadarekin batera iritsi zen, baita bizantziar aginte sendo eta bateratuaren mendean ere ; 861. urtearen ondoren, Abbastar inperioa fakzio askotan zatitu zen garaian, Basilio I.ak eskualde-potentzia bihurtu zuen berriro Bizantziar Inperioa, lurralde hedapen garai batean, Inperioa Europako indarrik boteretsuena bihurtuz eta Erromako Aita Santuarekin harreman onek markatutako politika garatuz. Basilio Germaniako Erromatar Inperio Santuko Luis II.a Gaztearekin enperadorearekin aliatu zen arabiarren aurka, eta bere flotak Adriatiko itsaso osoa garbitu zuen erasoetatik eta liskarretatik.
Bizantziarren laguntzarekin, Luis II.ak Bari kendu zien arabiarrei 871n. Hiria bizantziar lurralde bihurtu zen 876an. Siziliako bizantziar posizioak okerrera egin zuen, eta Sirakusa Siziliako emirerrira erori zen 878an. Bizantziarrek Catania galdu zuten 900ean, eta, azkenik, baita Taorminako gotorlekua ere 902an. Ustez, Mikel Zahumliakoak Siponto (Sipontum) eraso zuen 926ko uztailaren 10ean, Apuliako bizantziar hiria zena.
Oraindik ez da ezagutzen Mikelek Kroaziako Tomislav erregearen goren aginduz egin ote zuen eraso hori, historialari batzuek iradoki duten bezala. Omrčanin-en arabera, Tomislavek, Mikelen agindupean, Kroaziako armada bidali zuen sarrazenoak Italiako hegoalde horretatik urruntzeko eta hiria askatzeko. Sizilia arabiar kontrolpean jarraituko zuen 1071ko normandiarren inbasiora arte.
Joanes Kurkuasen agindupean, bizantziarrek Melitene emirerria konkistatu zuten, Tarsorekin batera musulmanen kanpoaldeko emirerri boteretsuena, eta Armenian aurrera egin zuten 930eko hamarkadan. Hurrengo hiru hamarkadetan, Fokas klanaren eta haien ondorengoen borroka izan zen nagusi Alepoko Hamdanid emir Sajf al-Dawla-ren aurka. Al-Dawla, azkenean, Nizeforo II.ak garaitu zuen; Zilizia eta Siria iparraldea konkistatu, eta Kreta berreskuratu zuen. Bere biloba eta ondorengo Joan I.a Tzimiskesek, urrunago jarraitu zuen, ia Jerusalemera iritsiz, baina, 976an, bere heriotzak bizantziarren Palestinarako hedapena amaitu zuen. Barne gerra bati amaiera eman ostean, Basilio II.ak arabiarren aurkako kontra-kanpaina abiatu zuen 995ean. Bizantziarren gerra zibilek Inperioaren posizioa ahuldu zuten ekialdean, eta Nizeforo II.aren eta Joanes Tzimiszeskoaren lorpenak galtzetik gertu egon ziren, Alepo setiatuta eta Antiokia mehatxupean. Basiliok gudu ezberdinak irabazi zituen Sirian Alepo askatuz, Orontes harana hartuz eta hegoalderantz bere erasoekin jarraituz. Palestinan sartzeko eta Jerusalem aldarrikatzeko indarrik ez bazuen ere, bere garaipenek Siriako zati handi bat berreskuratu zuten inperiorako, izen bereko patriarkaren mendean zegoen Antiokia hiri handiena barne.
Heraklioz geroztik ez zen enperadorerik izan lur horiek denbora luzez edukitzea lortu zuenik, baina Inperioak eustea lortu zuen hurrengo 110 urteetan, 1078ra arte. Piers Paul Readek dioenez, 1025. urterako, Bizantziar lurrak «mendebaldean, Mesinako itsasartetik eta Adriatiko iparraldetik Danubio ibaira eta iparraldean Krimearaino zabaltzen ziren, eta, ekialdean, Eufratesetik haratago Melitine eta Edesa hirietaraino hedatzen ziren»
Basilio II.aren mendean, bizantziarrek themata berrien lerroa ezarri zuten, Alepotik (bizantziar protektoratua) ipar-ekialdera hedatzen zena. Gobernu sistema administratibo horren arabera, bizantziarrek, gutxienez, 200.000 laguneko indarra biltzea lortu zuten, nahiz eta praktikan horiek Inperio osoan estrategikoki kokatuta zeuden. Basilioren agintean, Bizantziar Inperioak bere handitasunik behinena lortu zuen ia bost mendetan.
Amaiera
Gerra horiek turkiar inbaditzaileak eta mongol talde ezberdinek arabiarrak eskualdeko potentzia gisa ordezkatu zituztenean amaitu ziren. XI. eta XII. mendean hasita, seljuktarrek arabiarrak ordezkatu zituzten bizantziarren etsai nagusi gisa inperioaren ekialdeko mugan, eta haiekin borrokatu zituzten Bizantzio-Seljukiar gerrak Anatolia kontrolatzeko.
Bizantziar Inperioak Ekialde Hurbilean posizioak berreskuratu zituen mendebaldeko gurutzatuen laguntzarekin XI. mendearen amaieran hasita, nahiz 1071ko Manzikerteko guduan turkiarrek porrot gogorra eragin arren. Bere aldetik, arabiarrentzako gatazka nagusiak Sortaldean eta Egipton gurutzatuekin izandako borrokak, mongoliarren inbasioak eta Ilkhanerria eta Tamerlanekin izandako gatazkak izan ziren.
Ondorioak
Iraupen luzeko beste gerra batzuen antzera, Arabo-Bizantziar gerrak ondorio iraunkorrak izan zituen, bai Bizantziar Inperioarentzat, bai arabiar estatuentzat ere. Bizantziarrek lurralde-galera handiak jasan zituzten inbaditzaile arabiarrek Ekialde Hurbilean eta Afrika iparraldean beren agintea inposatu zuten bitartean. Bizantziar politikaren ardatza Justinianoren mendebaldeko birkonkistetatik ekialdeko mugen defentsara aldatu zen, armada islamiarren erasoetatik. Mendebaldeko Europako estatu kristau jaioberrien aferetan Bizantzioren eragin ezak pizgarri handia eman zion eskualde horretan feudalismoa eta autarkia ekonomikoa errotzeari.
Historialari modernoen iritzia da gerra horien ondorio garrantzitsuenetako bat Erromaren eta Bizantzioren artean eragindako tentsioa izan zela. Armada islamiarren aurka bizirauteko borrokan, Bizantziar Inperioak ezin izan zuen garai batean Aita Santuari eman zion babesa eskaini. Okerragoa dena: Thomas Woods-en arabera, ohikoa zen enperadoreek esku hartzea Estatuari ez zegokion eliz-bizitzaren alderdietan. VIII. eta IX. mendeetako ikonoklasiari buruzko eztabaida izan zen eliza latinoa frankoekiko harreman estuagoetara bultzatu zuen faktore nagusia. Beraz, argudiatu izan da Karlomagnoren boterea Mahoma Pirenne-k sorturiko mugimendu erlijiosoaren gorakadaren zeharkako ondorioa izan zela, zeinak Frankoen Inperioa ez zela inoiz existituko Islamik gabe aldarrikatu baitzuen eta Karlomagno Mahomarik gabe pentsaezina izango zela
Clelles
Clelles Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Neuvy-le-Barrois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Clelles
Biztanleria
2007an Clelles udalerrian erroldatutako biztanleak 489 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 326 etxebizitza zeuden, 229 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 83 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 263 etxeak ziren eta 61 apartamentuak ziren. 229 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 153 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 114 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 303 ziren, horien artean 220 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 220 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (113 gizon eta 90 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Clelles udalerrian 221 unitate fiskal zeuden, 487 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.671 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
Ictalurus pricei
Ictalurus pricei Ictalurus generoko animalia da. Arrainen barruko Ictaluridae familian sailkatzen da.
Neuvy-le-Barrois
Diru sarrerak
2009an Neuvy-le-Barrois udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 162 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.581 euro zen.
Clelles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Clelles udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 832 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neuvy-le-Barrois
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Ondorioak
Geroago, Karlomagnoren oinordekoen Erromatar Inperio Santuak, Luis II.aren mendean eta Gurutzadetan, Bizantzio laguntzera joan ziren, baina bi inperioen arteko harremanak gogor mantendu ziren. Salernoko Kronikaren arabera, badakigu Basilio enperadoreak gutun bat bidali ziola mendebaldeko bere kideari enperadore titulua usurpatzeagatik kargua hartuz. Frankoen agintariak errege soil zirela argudiatu zuen, nazio bakoitzak bere jaunarentzat bere titulua zuela eta titulu inperiala Erroma ekialdeko agintariari soilik zegokiola; beraz, Basilio berari.
Hip hop musika
Hip hop musika, batzuetan sinplifikatuz rap musika bezala ere ezaguna, New Yorkeko Bronx auzoko hiri barruko afroamerikarrek eta latinoek garatu zuten musika herrikoi bat da. 1970eko hamarkadatik raparekin batera garatu zen musika erritmiko estilizatua.
Koldo Alijostes
Koldo Alijostes Bordagarai. (Amezketa, 1962). Teknologia irakaslea eta IKT arduraduna izan da urtetan Gasteizko Koldo Mitxelena Institutuan. Historia eta Euskal Herriko mitologia du maite. Memoria historikoa landua du Interneten, baita euskal mitologia ere. Euskal Herriko mitologiaren jainkoak eta jeinuak liburuaren egile da, eta gai bereko Euskal Herriko Pertsonaia Mitologikoak. "Gure historia etxez etxe" proiektuan ekarpenak egin ditu: Bizitzak liburuan (Pamiela, 2020) bere familiako istorioak, bere familiako historia kontatu zuen.
Neuvy-le-Barrois
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Neuvy-le-Barrois udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.197 hektarea erabiltzen.
Hip hop musika
Bereizketa: kultura eta musika
Hip hop kulturaren parte gisa garatu zen musika estiloa izen berarekin, oro har lau elementu estilistiko gakoek definitutako azpikultura bat: MC kantarien rap ahoskatze-kantaera, beatboxing kantaera, DJen turntable eta scratching teknikak, break dancing eta graffiti idazketa. Elementu horietako batzuk ez dira soilik musikalak: MC kantariak, adibidez, alderdi estilistiko kulturalak ere jokatzen ditu bere agerpenetan, eta arte adierazpide osagarriak dira graffittia eta dantza.
Baina musikaren aldetik ere, estereotipoak lotu dezake hip hop-a scratching eta rap-arekin identifikatzeraino, baina hasieratik beste joera batzuk ere barneratu zituen; eta hip hop-aren barruan izandako oihartzunarekin, beste esparru musikal batzuetara zabaldu ere bai eragin musikal hori.
Neuvy-le-Barrois
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Hip hop musika
Bereizketa: kultura eta musika
Musika elementu horietan daude; musika elektronikoaren integrazioa hastapenetatik, erritmo-kaxen erabilpena, baxu oinarrien sampling edo berrerabilpena (beste hainbat eduki sampleatzera zabaldua gero), eta lehen uhinetatik aurrera, beste tradizio batzuekin hibridatzeko joera, hasi metal rock gogorretik eta funky eta soul joeretara.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Historiografia eta beste iturri batzuk
Kaegik dio askoz ere arreta handiagoa eman zaiela dauden arabiar iturriei haien iluntasun eta kontraesanei baino. Hala ere, bizantziar iturriak ere arazotsuak direla adierazi du (Teofanesen eta Nizefororen kronikekin eta siriaraz idatzitakoekin gertatzen den bezala), laburrak eta zehatzak baitira iturrien eta haien erabileraren arazo garrantzitsua konpondu gabe dagoen bitartean. Kaegik ondorioztatzen du jakintsuek bizantziar tradizioa ere azterketa kritikoaren mende jarri behar dutela, «joerak baitauzkate, eta ez dute estandar objektibo gisa balio iturri musulman guztiak fidagarritasunez egiaztatu ahal izateko».
Hip hop musika
Hastapen musikalak
Historia gehienek musika estiloaren sorrera Clive Campbell newyorktarrari egozten diote, zeinak Dj Kool Herc izena hartu zuen. Diskoak pintxatzen zituen lagun arteko jaietan, eta ikusi zuen bere aukeretako parte erritmikoetan gazteek dantza gogotsuago egiten zutela, Kung-fu mugimenduak eta James Brownen estilo atletikoa imitatuz. Parte erritmiko horien luzapena behartzeko, disko bera bi platotan jarri, eta batetik bestera salto eginez, break edo apurketak behartuz, parte erritmikoen luzapen erakargarri bat lortu zuen. Estiloaren lehen izenak, break delakoa hortik dator, hala nola bere zaletu dantzariek hartu zuten b-boys epitetoa ere. Saiakera batzuen arraskata ikusirik, momentu hartatik aurrera, Campbell loop-ak erabiltzen hasi zen break hauek etengabe errepikatzeko.
Arabo-Bizantziar Gerrak
Historiografia eta beste iturri batzuk
Latinezko iturri interesdun bakanen artean, Fredegariusen VII. mendeko historia eta VIII. mendeko bi espainiar kronika daude, denak bizantziar eta ahozko tradizio ezberdinetan oinarritutakoak. Musulmanen hasierako inbasioen aurkako bizantziar ekintza militarrari buruz, Kaegik dio: «Bizantziar tradizioak... bizantziarren hondamendiari kritikatik ihes egiten saiatzen dira Herakliotik hasita beste pertsona, talde edo gauzei».
Bizantziar iturri ez-historikoen sorta zabala da: papiroetatik sermoietaraino (esanguratsuenak Sofronio eta Anastasio Sinaitarenak dira), poesia (batez ere Sofronio eta Jorge Pisidiakoarena), maiz jatorri patriarkala izan zuen korrespondentzia. apologetika, apokalipsia, hagiografia, eskuliburu militarrak (VII. mende hasierako Maurizioren Strategikon bereziki) eta literaturaz kanpoko beste iturri batzuk, epigrafia, arkeologia eta numismatika, esaterako. Iturri horietako batek ere ez du armada musulmanen kanpaina eta konkistaren berri koherenterik, baina horietako batzuek preziorik ez duten eta beste inon gorde ez diren xehetasunak dituzte.
Hip hop musika
Hastapen musikalak
Beste ekarpen nagusi bat ere Campbellena izan zen: Parte erritmikoak aberasteko, bere jamaikar jatorri bereko newyorktarrek egin ohi zituzten rap errezotaldiak gehitu zituen bere saioetara. Inguru afro, latino eta karibetarrean garatu zen estilo musikal hau New Yorken, baina ikusmira musikala zabala zeukaten elementuak izan ziren talde horretan. Afrika Bambaataak Kraftwerken elektronika aurreratu europar ustez hotza, eta Yellow Magic Orchestraren elektro-popa ekarri zituen bere nahasketetara, adibidez, eta Planet Rock bertsioa egin zutenean soinu berri bat zirudien hark (ikus kanpo loturetan).
New Yorken estilo berriak izena eta zabalkundea lortu arren, inguru komertzialetik urrun gertatu zen hau urteetan. Lehen hip-hop zigiluetako bat sortu zuen Tom Silverman ekoizleak 1981an jakin zuen, ia kasualitatez, musika estilo berri bat zegoela hirian: disko denda batean aparteko sekzio bat zegoela jakin zuen, B-Boy room esaten ziotena, non disko oso desberdinak zeuden salgai (The Eagles, The Incredible Bongo Band edo jazzistak, denak nahasi) eta erosle beltz oso gazteak ibiltzen zirela bertan, diskoak binaka erosi (ale beraren bi kopia, break-ak egiteko pintxatzean). Errebelazio bat izan zen Silvermanentzat, zeinak geroago Tommy Boy Records konpainia sortu zuen.
Lehen aro komertziala
Rap-a eta hip-hopa ez ziren musika-genero ezagutu gisa agertu 1979 urtera arte, Sugar Hill Gang New-Jersey-ko taldeak “Rappers´ Delight“ abestia argitaratu zuenean. Argitalpen horrek Rap musikaren sarrera gauzatu zuen musika-industrian, eta generoaren arrakasta oraindik gehiago elikatu zuen eta lehenengo rapero belaunaldia sortu.
“Old School Rap” deitzen zaio 1979 eta 1984 urteen artean rap taldeek egiten zuten musikari. Lehenengo talde multzo honek ez zion hainbeste garrantzia ematen abestietako lirikari, erritmoari baizik, errima sinple eta gogoraerrazen jatorrizko formula errespetatuz.
Urrezko Aroa (1984-1994)
Rap-aren Urrezko Aroa ailegatu zen abestien lirikotasunaren eta ekoizpen hobekuntzarekin batera. Lirismo aldaketa honek, generoari oraindik ez zeukan indar poetikoa eman zion, eta azpigenero berrien garapena lortu zuen, lehenago elektronikarekin nahastu zen bezala, beste genero batzuekin zubi eginez. Zubigintza horren adibide bat izan zen AEBetan irrati-zabalkunde globala izan zuen lehen hip-hop hit edo arrakasta, Run DMC taldearen Walk This Way: abesti hau modatik pixkat pasatutako Aerosmith metal taldearena zen, baina sampling eta ekoizpena rockeroekin batera egin zen (eta bideoa ere bai ondoren), eta ez bakarrik izan zen arrakasta Run DMCrentzat: Aerosmithek bigarren aro bat bizi izan zuen, eta rap-rock nahasketak ere legitimatuta geratu ziren.
AEBetako Mendebaldeko kostan
Asier Lopez Etxeberria
Asier Lopez Etxeberria (Donostia, 1976) arraun-patroi bat da.
Hip hop musika
Urrezko Aroa (1984-1994)
Artista hauek, besteak beste, eta haien DJ-ekin edota ekoizleekin batera, Rap-musika berregin eta berritu zuten. Batez ere hau gertatu zen gangsta rap-aren agerpenagatik, zeinek influentzia moduan funtzionatu zuen AEB osoan.
Oligosoma fallai
Oligosoma fallai Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Asier Lopez Etxeberria
Donostiako Arraun Lagunak taldean hasi zen arraunean. Urte luzez bertako traineruko patroi izan ondoren, kirola utzi zuen denboraldi batzuetan; berriro itzuli, eta azken bi urteak (2009-2010) Donostiarrako traineruaren popan egin zituen.
Nomada affabilis
Nomada affabilis erle espezie bat da, Nomada generoan eta Apidae familian.
Melbourne Village (Florida)
Melbourne Village Floridako herri bat da. Brevard konderrian kokatua dago. 2010ean 668 biztanle zituen, 1.5 kilometro koadrotan banatuta.
Leonor I.a Nafarroakoa
Leonor I.a Nafarroakoa (Erriberri, 1426ko otsailaren 2 – Tutera, 1479ko otsailaren 12), Nafarroako erregina izan zen 1479ko urtarriletik otsailera.
Bizitza
Erriberriko Nafarroako Erregeen Jauregian jaioa, Joan II.a Trastamarakoaren eta Zuria I.a Nafarroakoaren alaba izan zen eta, beraz, Karlos IV. Vianako Printzearen arreba eta Zuria II.aren ahizpa. Joana ahizpa nagusia 1425eko abuztuaren 22an hil zitzaion eta Karlos III.a Noblea irailaren 8an. Beraz, ama Nafarroako erregina bilakatu zen.
Aitaren begikoa, honi esker Nafarroako Gorteek Iruñean 1427ko abuztuaren 9an bere lekua ondorengotza-ordenan zin egin zuten, beti ere neba-ahizpen eskubideak errespetatuz.
1434ko abenduaren 22an aitak Gaston IV.a Foixko kondeari ezkontzeko hitz eman eta bi urte geroago, 1436ko uztailaren 30an, akordioa berrestu zuen. Ezkonsaria 50.000 florin aragoiar izan ziren, Miranda Arga, Larraga eta Faltzes hiribilduak fidantza izanik. Ezkontza formala amaren heriotza eta gero egin zuten, 1442an hain zuzen ere. Harrezkero, Leonor Bearnora bizi zen.
Joanes II.a eta Karlos IV.a aita-semeen artean izandako tirabiren ondoren, Leonorrek Nafarroako erresumako ondorengotza-eskubidea eskuratu zuen, Karlos Vianako Printzearen eta bere ahizpa zaharragoa zen Zuria II.aren eskubideen gainetik. Karlos IV.a hil (1461) eta Zuria giltzaperatu zutenean, Leonor eta Gaston IV. Foixkoa, Vianako printze eta erregetzarako ondorengo izendatu zituzten. Leonor eta bere aita Joan II.aren artean gatazka sortu eta Gerra Zibila piztu zen; beaumondarrak printzearen alde eta agaramontarrak Joan II.aren alde jarri ziren, anaia arteko borrokak piztu ziren.
Gerra Zibilaren urteetan erresuma gobernaezin bilakatu zen eta agaramontarren buruzagiak ziren Martin eta Pierres Peraltakoa benetako agintariak izan ziren. 1462ko apirilaren 12an Joanes II.ak, alaba eta suhiarekin batera, Erriberriko Ituna sinatu zuen. Itun honen arabera, Joanes errege moduan onartzen zuten, Leonor legezko oinordekoa izanik. Horretarako, Zuria ahizparen desagerpena beharrezko bilakatu zen. Leonor eta Gaston Foixkoa bere senarrak Zuria atxilotu eta Montcada dorrean, Orthezen, espetxeratu zuten. Zuria preso zegoela hil zen 1464ko abenduaren 2an. Historialari batzuek ahizpak eraila zela esaten dute, besteek, aitak.
Hurrengo urtean, Leonorrek beaumondarrekin tregoa sinatu zuen eta Leonor eta bere senarraren arteko tirabirak hasi ziren tronua izateko. Leonorrek beaumondarren laguntza izan zuen, senarrak, berriz, agaramontarrena. 1468an hil zuten agaramontarrek Nikolas Etxabarri Iruñeko apezpiku eta Leonorren aholkularia. Ondorioz Joanes II.ak Leonorren seme Gaston Vianako Printzea, bere alaba erabat bazter utzita, izendatu zuen Nafarroako gobernari (1469). Gaston Vianako Printzea hil zenean (1470), Leonorrek agaramontarren laguntza eskatu zuen; Fernando II.a Inkisiziokoak, ordea, beaumondarren laguntza lortu zuen. Leonor bere aitaren ordez agindu zuen Nafarroan (1464-1479). Joanes II.ak Aragoiko koroari uko eginarazi zion 1471an. Hurrengo urteko uztailaren 10ean senarra hil zitzaionean bere eskubideen aurkako erasoak areagotu zituzten baina, Nafarroako benetako erregina izatea Tuteran 1479ko urtarrilaren 28an lortu zuen, aita hil ondoren (1479-I-19); erregetzan hamabost egun baino ez zituen egin, hil egin baitzen (1479-II-12).
Testamentuan, amaren testamentua aldarrikatuz, Karlos IV.a Vianako printzea nebaren titulu guztiak eskatu zituen bere ondorengotzat eta biloba Frantzisko I.a Febusi utzi zion Nafarroako erreinua. Azken aholku batean esaten zion Luis XI.a Frantziako erregearengana jotzeko, laguntza behar izanez gero.
Ezkontza eta seme-alabak: Lau Erregina
Leonor ezkondu zen 1434an Foixko Gaston IV.a kondearekin. Haur aunitz izan zituen.
Crèvecœur-le-Grand
Crèvecœur-le-Grand Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crèvecœur-le-Grand udalerrian erroldatutako biztanleak 3.334 ziren. Familiak 1.242 ziren, horien artean 356 pertsona bakarrekoak ziren (180 bakarrik bizi ziren gizonak eta 176 bakarrik bizi ziren emakumeak), 363 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 415 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 108 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.408 etxebizitza zeuden, 1.271 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 116 hutsik zeuden. 1.092 etxeak ziren eta 311 apartamentuak ziren. 1.271 etxebizitza nagusietatik 649 bere jabearen bizilekua ziren, 587 alokairuan okupaturik zeuden eta 34 doan lagata zeuden; 38 etxek gela bat zuten, 86 etxek bi zituzten, 242 etxek hiru zituzten, 382 etxek lau zituzten eta 523 etxek bost zituzten. 859 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 640 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 375 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.996 ziren, horien artean 1.430 aktiboak ziren eta 566 inaktiboak ziren. 1.430 pertsona aktiboetatik 1.230 lanean zeuden (706 gizon eta 524 emakume) eta 201 langabezian zeuden (96 gizon eta 105 emakume). 566 pertsona inaktiboetatik 181 erretiraturik zeuden, 156 ikasten zeuden eta 229 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crèvecœur-le-Grand udalerrian 1.240 unitate fiskal zeuden, 3.102,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.225 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 125 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 22 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Crèvecœur-le-Grand udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.440 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Crèvecœur-le-Grand udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 474 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montour Falls (New York)
Montour Falls  New York estatuko herri bat da. Schuyler konderrian kokatua dago. 2010ean 1,711 biztanle zituen, 7.79 kilometro koadrotan banatuta.
Cargeghe
Cargeghe Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cargeghek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jevgeni Rylov
Jevgeni Mikhailovitx Rylov (Евгений Михайлович Рылов, ) igerilari errusiar bat da, bizkar estiloko probatan espezializatua. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urrezko domina eta zilarrezko bat irabazi zituen.
Kirol ibilbidea
2014an Gazteen Olinpiar Jokotan urrezko hiru domina lortu zituen eta 100m eta 50m bizkar estiloko munduko gazte mailako errekorrak lortu zituen. 2015eko Munduko txapelketa absolutuan brontzezko domina eskuratu zuen 200m bizkarrean. Rioko 2016ko Jokoetan hirugarrena izan zen 200 metro bizkar estiloan 1:53.97 denboraz, zilarrezko dominatik ehuneneko bakarrera. Europako errekorra egin zuen gainera. 2017ko Munduko txapelketan urrezko domina kolkoratu zuen, hau ere 200m bizkar estiloan.
Olinpiar Jokoak
Rioko 2016ko Jokoetan hirugarrena izan zen 200 metro bizkar estiloan 1:53.97 denboraz, zilarrezko dominatik ehuneneko bakarrera. Europako errekorra egin zuen gainera.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 100 eta 200 metro bizkarrean txapelduna izan zen, eta, 4x200m estilo librean, bigarrena izan zen ROC taldearekin, Britainia Handiaren atzetik. 200m bizkarreko proban, errekor olinpikoa egin zuen OE.Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
Perieres
Perieres, greziar mitologian, Eolo eta Enaretaren semeak hartzen du. Perseoren alaba zen Gorgofoneren senarra ere bazen, norekin Afareo, Ikario, Tindaro, Polidora eta Boro izan zituen. Meseniako errege izan zen.
Apolodororen arabera, Perieresek ordezkatzen du Ebalo, beste iturri batzuetan, azken hau, Gorgofoneren bigarren senartzat hartzen dena, eta, beraz, Tindaro eta Ikarioren aita ere badena.
Beste tradizio batzuetan, Bororen aitatzat ere hartzen da, hau, aldi berean, Menestioren aita delarik, Troiako Gerran, Akilesen mendeko bost buruzagietako bat.
Costa Masnaga
Costa Masnaga Italiako udalerri bat da. Leccoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Costa Masnagak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Friendly (Mendebaldeko Virginia)
Friendly Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Tyler konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Adam Laxalt
Adam Paul Laxalt (Reno, Nevada, AEB, 1978ko abuztuaren 31) euskal jatorriko abokatu eta politikari estatubatuarra da. 2015etik Nevadako fiskala nagusia da, eta 2018ko gobernadore izateko hauteskundeetan, Alderdi errepublikanoko hautagaia da.
Biografia
Paul Laxalt gobernadore eta senatari izandako eusko-estatubatuarraren biloba da Adam Laxalt, amaren partetik (Michelle D. Laxalt, Paulen alaba). Guraso bakar gisa hazi zuen amak, bere izena emanez, eta ez zen publikoki jakin bere aita Mexiko Berriko senatari Pete Domenici zela 2013. urtea arte. Washington hirian hazi zen, amak han egiten baitzuen lana, lobby kudeatzaile gisa.
Bizitzak eta lanak Nevadatik urruti mantendu zuen, 2012an bertako abokatu bulego batean lanean hasi zen arte. Handik gutxira jakinarazi zuen amak Adamen aitatasuna, eta batzuen iritziz urrats horiek (Nevadan lanean hastea eta aitatasuna argitzea) ezinbesteko maniobra goiztiarrak izan ziren politikan karrera hasteko. Euskal deitura hori Nevadari hain lotua egotea ezinbestekoa izan zaio, eta agintari errepublikano batek Politico agerkariari adierazi zion bezala, "Adam Smith balu izena, karrera politikoa hau txantxetakoa litzateke, baina Laxalt du izena".
Alderdi Errepublikanoan eskuineko jarrerak defenditzen ditu Laxaltek. "Benetako ultra" deritzo Iñaki Galdos analista politikoak. Alderdiko eskuin muturreko sektoreekin lotura onak ditu. 2014ko Nevadako fiskal nagusirako hauteskundeetara aurkeztu zenean Dick Cheney presidenteorde izandakoaren aldekotasun publikoa jaso zuen; diru bilketan, besteak beste, John Bolton eta Newt Gingrich eta 2018an Koch anaiak omen dira bere emaile handienetakoak. Ted Cruzen alde egin zuen 2016ko errepublikanoen primarioetan, eta National Rifle Association elkartearekin harremanak izan ditu.
Eusko-estatubatuarrekin harremana
Nevadako eusko-estatubatuarrekin dituen harremanez, batzuen iritziz "euskaldun jatorriaz ere atzo goizean" ohartutakoa da, eta orain kontrakoa erakusten saiatzen den arren, askorentzat itxurakeria hutsa besterik ez da bere jarrera. 2015etik, bere hautagaitza batzorde politikoak antolatuta, Basque Fry edo "sutegi euskalduna" egiten du urtero Laxaltek, Gardnervilleko arrantxu batean ; euskaldun zein guztientzat irekitako ebento politiko errepublikano bat da, hizlariekin eta entretenimenduarekin hornitutako herri bazkari bat (55 dolar sarrera), finantziaziorako ere balio diona.