cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loigné-sur-Mayenne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 558 ziren, horien artean 447 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 447 pertsona aktiboetatik 433 lanean zeuden (230 gizon eta 203 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Loigné-sur-Mayenne udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.577 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lerista chalybura
Lerista chalybura Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
William Feller
William Feller (Zagreb, Austria-Hungariako Inperioa —gaur egun Kroazia—, 1906ko uztailaren 7a – New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1970eko urtarrilaren 14a) matematikaria izan zen, probabilitate-teorian ekarpen handiak egin zituena.
Alemanian matematika ikasketak eginda, naziengandik ihes egin ostean, Danimarkan eta Suedia jardun zuen irakasle, eta 1939an Estatu Batuetara joan zen azkenik, non irakasle-lanetan eta ikerketan jarraitu zuen. Fellerren ekarpenak prozesu estokastikoen teoriari buruzkoak dira gehienbat.
Sexu jarrera
Sexu jarrera pertsonek sexu harremanetan euren gorputzak elkartzeko duten era da. Animalietan ez bezala, gizakien artean sexu harremanak izateko xedea ez da ugalketa, plazera baizik. Ugaztunen artean, oro har, arra emearen gainean jartzen da, eta atzetik egiten du sarpena. Gizakiek, berriz, sexu jarrera anitz garatu dituzte, eta aldi bakoitzean eta zirkunstantziak kontuan harturik sexu jarrera bat edo beste aukeratuko dute. Erlijio anitzetan, plazeraren bilaketa gaitzetsi eta sexu jarrera zenbaiten praktika morala arautzen da. Beste batzuetan, berriz, sexu jarrerak maitasuna landu eta zorionera heltzeko bidea dira; adibidez, helburu hori duten 64 sexu jarrera deskribatzen dira hindu filosofian jatorri duen Kama Sutra liburuan.
Dariush Mehrjui
Dariush Mehrjui (Teheran, Iran, 1939ko abenduaren 8a) irandar zinema-zuzendaria da.
Biografia
Filosofia-ikasketak egin zituen Kaliforniako Unibertsitatean. Lehenengo lanak telebistan egin zituen. Almas-e 33 (1967) film luzearekin egin zuen debuta zinemagintzan. Nolanahi ere, ohiko film komertzial batek, Gaav (1971) izenekoak, ezagutarazi zuen nazioartean, Venezian eta Chicagon irabazitako sariei esker. Film hori zela eta, arazoak izan zituen zentsurarekin. Hurrengoa, Dayere-ye Mina (1975), debekatuta egon zen bi urtez, eta Madrase-i ke miraftim ez zen 1989ra arte eman. Ejareneshinha (1998), berriz, Irango zinemako historiako ikusiena izan zen.
Hurrengo filmetan, beste norabide bat hartu zuen, Fellini eta Luis Buñuel maisu mendebaldarren eraginpean, eta Irango emakumezkoen egoerari buruzko trilogia egin zuen, arrakasta handikoa, bai kritikaren aldetik bai ikusleen aldetik ere: Sara (1993), Pari (1997) eta Laila (1998). Beste lan batzuk: Aqa-ye Halu (1971), Postchi (1973), Dayere-ye Mina (1975), Qale-ye Alamut (1979), Shira (1988), Hamun (1990), Banu (1992) eta Derakhte golabi (1998). Egin duen azken filma Aseman-e mahboob izenekoa da (2011).
Richland konderria (Wisconsin)
Richland konderria (Richland County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Richland Center da. 2010eko zentsuaren arabera 18,021 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Richland konderriak 152,628 kilometro koadro ditu. Horietatik 815 ura dira. Beste 151,812 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,81 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 18,021 pertsonetatik 17,675 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 360 dira. 79 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 88 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 121 pertsonek kokatzen zuten.
Apaknan
Apaknan, Egiptoko XV. dinastiako hirugarren faraoi hiksoa izan zen, eta K.a. 1602tik K.a. 1594 arte gobernatu zuen.
Fernando Guillén Cuervo
Fernando María Guillén Cuervo (Bartzelona, -) aktore kataluniarra da.
Apaknan
Manetoni kopiatuz, Flavio Josefok, Apaknani buruz, 36 urte eta 7 hilabeteko erregealdia izan zuela dio. Sexto Julio Afrikanok, Paknanek 61 urteko erregealdia izan zuela aipatzen du. Gaur egun, bere erregealdiaren iraupena zortzi edo bederatzi urtekoa izan zela uste da.
Fernando Guillén Cuervo
Fernando Guillén eta Gemma Cuervo aktoreen semea, Cayetana eta Natalia bere arrebak aktoreak ere badira. Antzerkian lan egin zuen eta 2000. urtean Karra Elejalderekin Año mariano idatzi etz zuzendu zuen.
Apaknan
Apaknan izena, bere aurrekoa izan zen Bnonena bezala, ez da hieroglifozko testuetan agertzen.
Jürgen von Beckerathek Meruserra Yaqebhorrekin identifikatzen du, edo Ya'qub-Har, eskarabeo hiksoetan aurkitutako izenak.
Maria Eraunzetamurgil
Maria Eraunzetamurgil Aiestaran (Donostia, Gipuzkoa, 1998ko uztailaren 28a) euskal saskibaloi-jokalaria da, hegaleko pibot postuan jokatzen duena. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den IDK Gipuzkoa taldean jokatzen du.
Almelo
Almelo Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 72.621 biztanle zituen.
Kokapena
Almeloren udalerri mugakideak honakoak dira: Twenterand iparraldean, Tubbergen ipar-ekialdean, Borne hego-ekialdean, Hof van Twente hegoaldean eta Wierden mendebaldean.
Ezpara
Ezpara edo tabanoa Tabanidae familia osatzen duten intsektu dipteroak dira. Eulien antzekoak dira, baina hauek baino handiagoak dira eta ziztatzeko moldatuta daude. Arrak polenez elikatzen dira, eta emeak gizakien eta beste zenbait animaliaren odolaz elikatzen dira. Ezpararen ziztada oso mingarria da.
Saint-Christoly-de-Blaye
Biztanleria
2007an Saint-Christoly-de-Blaye udalerrian erroldatutako biztanleak 1.890 ziren. Familiak 698 ziren, horien artean 185 pertsona bakarrekoak ziren (95 bakarrik bizi ziren gizonak eta 90 bakarrik bizi ziren emakumeak), 234 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 226 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 53 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 847 etxebizitza zeuden, 706 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 95 hutsik zeuden. 786 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 706 etxebizitza nagusietatik 502 bere jabearen bizilekua ziren, 167 alokairuan okupaturik zeuden eta 38 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 43 etxek bi zituzten, 121 etxek hiru zituzten, 207 etxek lau zituzten eta 326 etxek bost zituzten. 527 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 346 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 279 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.163 ziren, horien artean 760 aktiboak ziren eta 403 inaktiboak ziren. 760 pertsona aktiboetatik 645 lanean zeuden (371 gizon eta 274 emakume) eta 115 langabezian zeuden (50 gizon eta 65 emakume). 403 pertsona inaktiboetatik 107 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 223 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Christoly-de-Blaye udalerrian 708 unitate fiskal zeuden, 1.811,5 pertsonak osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.070 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 92 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 14 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Cambuci
Cambuci Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Christoly-de-Blaye
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 5 margolariak, 4 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Christoly-de-Blaye udalerrian 58 nekazaritza-ustiategi zeuden, 684 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alexander Pope
Alexander Pope (Londres, 1688ko maiatzaren 21a - Twickenham, 1744ko maiatzaren 30a) ingeles poeta eta saiakeragilea izan zen.
Biografia
Merkatari dirudun batzuen etxean jaio zen. Binfielden hazi zen, Windsorreko basotik hurbil, eta haurtzaro koitadua izan zuen: txikia eta korkoxa zen, eta Potten gaitza edo hezurretako tuberkulosia zuen.
Familiatik katolikoa zenez, lehenik apaiz bat izan zuen irakasle, etxean, eta gero, bizpahiru eskola katolikotara joan zen, baina, batez ere, hezkuntza autodidakta izan zuen. Saiatua eta oso langilea, gaztetxotatik hasi zen latinez, grekoz, frantsesez eta italieraz irakurtzen, eta oso lagungarri izan zitzaion hori klasikoak ezagutzeko eta kultura zabal batez jabetzeko. Gainera, beti olerkiak idazten aritzen zen, irakurtzen zituen poeta handiak imitatu nahian. Hala, hamasei urterekin, Pastorals (Pastoralak) idatzi zuen eta lan hari esker ezagutu zuten Londresko literatura zirkuluetan. Essay on Criticism (1711, Kritikari buruzko saiakera) izan zen Popek hurrena argitaratu zuen lana, eta saiakera horren merezitako harrera onari esker sartu zen Addisonen eta Will's kafe ospetsura biltzen ziren idazleen zirkuluan.
Poperen handik aurrerako bizitza arrakasta jarraipen bat izan zen, aldian behin lankide, arerioen aurkako mokokaldi bortitzak tartekatzen baziren ere. The Rape of the Lock (1712-1714, Ile-kiribilaren lapurreta) argitaratu ondoren -aretoetako bizitzari buruzko olerki heroiko-komiko bat-, haren bizitzako obra handia izango zenari lotu zitzaion : Homero itzultzeari, alegia. 1715etik 1721era bitartean argitaratu zen Iliad (Iliada), eta 1725-26an Odyssey (Odisea).
Esan bezala, katolikoa eta kontserbadorea zen, eta oso urrundu zen Addison liberalarengandik, honen lagun pastoralgile batzuk jipoitu ondoren, eta Swift kontserbadorearen zirkuluan sartu zen. 1613-14 inguruan "Scribblerus Club" izenekoa sortu zuen Jonathan Swift, John Gay, John Arbuthnot, Thomas Parnell, eta hesteren batekin, eta kolektibo hark satirazko panfleto ugari argitaratu zituen klanaren politika eta literatur arerioen aurka. Talde hura izan zen Poperen euskarri nagusia Homero itzultzen zuen bitartean, ez baitzitzaion aurkaririk falta: argitaratzaile arerioak (Thomas Tickell izeneko baten Iliada argitaratu zuten Poperena baino bi egun geroago, nahiz eta ondotxoz kaskarragoa izan), lankide jeloskorrak (Dennis), edota kritikari zintzoegiak (Theobald, Shakespeareren argitaratzailea). Hain zuzen ere, azken hori izan zen Poperen lehen satira handiaren protagonista: The Dunciad (1728, Astakirtenada). Epopeia heroiko-komiko bat da, Theobalden aurka zuzendua. 1743an, The New Dunciad argitaratu zuen, azken hau Colley Cibberren aurka (liberala eta poeta laudatua). 1730 aldera, Popek bertsotan jarri zituen Bolingbrokeren eta Shaftesburyren irakatsiak Essay on Man (1733; Gizonari buruzko saiakera) eta Moral Essay (1734; Moralari buruzko saiakera) izeneko liburuetan. Geroago, Epistles eta Satires idatzi zituen, Horazioren modura. Twickenhamen hil zen 1744ko maiatzaren 30ean.
Ingalaterrako poeta neoklasiko handientzat hartzen den honek, areto, hiri eta gizarte bizitzaren poeta izan arren, gizartetik bazterturik eta Londrestik kanpora bizi behar izan zuen. Katolikoa zen, izan ere, eta hori zela-eta, hiriburuko bizitzatik at geratu zen, eta ezin izan zuen, esate baterako, unibertsitatean ikasi.
Arretaz irakurtzen duenak sentimental bat aurkituko du harengan, Shaftesbury deistaren jarraitzaile bat. Agian katolikoa zelako, halako eszeptizismo trufari samar bat nabaritzen zaio, aldi berean tolerantea bazen ere. Erromantizismoaren ezaugarri behinenetakoa gizartearen eta finkatutako literatur formulen aurka altxatzea izan zen bezala, Pope, aldiz, neoklasizismo ingelesaren ordezkari perfektua da. Horazioren jarraitzailea zen olerkigintzan, erabat ados zegoen bere garaiko gizarte arauekin eta ideia estetikoekin, eta adostasun hori haren obra anitz eta aberats guztian islatzen da.
Poperen olerkigintza, oso intelektuala, benetako gozamen bat da arimarentzat.
Poesia orekatua eta narea da harena, eta irudimen kartsu haina diziplinatua du azpian. Artista osoa eta arduratsua, fina baina kementsua, gizalegearen eta prestutasun intelektualaren eredu da Pope. Inor ez da hura bezain kontziente izan poetaren duintasun jasoaz eta poetak gizartean eta hirian jokatzen zuen paperaz; inork ez du izan hark baino nahi handiagorik ideia argi eta gardenak arau zorrotzetara errenditzen zen forma poetikoarekin perfekzioz ezkontzeko, haina bazekien, halaber, aldaerak eta apaindurak askatasunez eta ausardiaz erabiltzen ere.
Poeta eta moralista
Batzuen ustez lastima handia da Popek bere talentua Homero itzultzen alferrik galdu izana. Kontuan izan behar da oso ongi ordaindutako itzulpengintza zela eta bizimodua eta independentzia irabazteko hartu zuela Popek lan hura. Segur aski, historia osoan ondoen ordaindu diren itzulpenak izan dira (10.000 libera esterlina inguru), eta haiei esker erosi zuen Popek aurrean aintzira bat zuen Twickenhamgo etxe zoragarria eta inguruko lur sailak. Baina dena ez zen diru sarrera soila izan. Homero itzultzeko poeta askoren lanaz baliatu bazen ere, arreta berezia jarri zuen Popek bere lanean: dena behin eta berriro aztertzen zuen eta lan osoari bere marka propioa ezarri zion.
Homeroren itzulpenak egundoko garrantzia izan du ingelesezko literaturan: estilo-eredu bat bilakatu zen, eta lan hartan bilatu behar da, batez ere, "esaera poetikoaren" jatorria. Imitazioa modan zegoen garai hartan, XVIII. mendearen bigarren erdiko olerkariak Poperen estiloan inspiratu ziren, eta haren izen konposatuak, abstrakzioak eta erretorika irudiak zeuden-zeudenean kopiatu zituzten.
Zuzenean adierazi ez bazituen ere, haren Essay on Criticism saiakeran garbi antzematen dira autorearen posizio estetikoak.
Satiretan jaregiten dio Popek, gehienbat, irudimenari. Hark idatzitako zenbait Epistola eta Satiratan ikusten da, antzinako ereduak jarraituz idatzita badaude ere, gaiak eta formak eraldatu egin direla olerkariaren alkimiari esker, guztiz moderno eta original bilakatzeraino.The Dunciaden, Popek haserre erasotzen du berak ergelkeria deitzen dion erdipurdikokeriaren aurka. Satira luze hori "Scribblerus Club"eko kideek idatzitako idazlan multzo batera Popek egindako ekarpena da. Horregatik, Gayren Eskalearen operarekin eta Swiften Gulliverrekin irakurri behar da.
Poperen erasoak, esan bezala, erdipurdiko idazleen aurka zuzenduta daude, baina haiekin batera, gizakiaz, gizarteaz eta arteaz Popek zuen ideia jasoari kalte egiten zion guztiari egin zion eraso : alderdikeriari, literatura kaskarrari, eta, batez ere, gustu txarraren, zentzugabekeriaren eta moraltasun ezaren ama den ergelkeriari. Nolanahi ere, uste izatekoa da genero sasi-epikoak eta "Scribblerus Club"ean bizi zen giroak eragin handixkoa izan bide zutela Poperengan, eta ikusten da, hainbat alditan, urrunegi eraman zuela bere egoskorkeria. Hurbilagotik begiratzen bazaio berehala ohartzen da bat Pope ez zela egiaz hain misantropoa.
Aldiz, zuzenagoa da XVIII. mendeko ingeles moralista handien sailean sartzea, Fielding eta Jonsonekin batera, esate baterako, azken hauek ere gehiago salatu baitzituzten hipokresia eta hantustekeria, giza izaeraren berezko gaiztotasuna baino.
Essay on Man guztiz argia eta bakuna da. Islatzen den pentsamendua ez da originala, ordea, eta, batzuetan, oso koherentea ere ez. Asko zor die garai hartako filosofiei: deismoari, sentimentalismoari eta latitudinarismoari.
Hizkeraren perfekzio klasikoa
Imitatzailea eta itzultzailea alde batera utzirik, satira idazle partzialegitzat eta moralista hutsalegitzat jota ere, irakurleak ezingo du aintzat hartu gabe utzi olerkigile handia, eta, segur aski, The Rape of the Lock poema da esandakoaren froga behinena.
Argumentua, benetako pasadizoa, hutsala da: lord batek ile-kiribil bat osten dio neska eder bihotz-gogor bati, honen haserrea pitzaraziz, haina ile-kiribila zeruko izar bihurtzen da. Gizartearen deskripzioa, interesgarria, pasartearen atze-oihal baino ez da. Olerkiaren balio nagusia Poperen artean datza. Poema heroiko-komiko honetan ingelesen bihotzetan oso maitea zen elementu magiko bat sartu zuen: silfo edo iratxoak, baina Poperen poemako izaki mitologiko horiek gehiago zor diote Shakespeareren Arieli antzinate klasikoko mitologiari baino.
Maisu handia zen Pope poetikako erremintak erabiltzen. Hala, perfekzioraino eraman zuen bi dekasilabo errimatuen teknika.
Oinarrizko behar
Oinarrizko beharrak edo oinarrizko premiak pertsona, familia edo komunitate batek duintasunez bizitzeko behar dituen baliabideak eta zerbitzuak biltzen ditu, hala nola janaria, etxea, jantziak eta osasun-zerbitzuak. Oinarrizko beharren kostua pobrezia-muga kalkulatzeko moduetako bat da, pobrezia erlatiboaren irizpidearen batera.
Alexander Pope
Hizkeraren perfekzio klasikoa
Erritmoz eta errimaz erregularra bada ere, distiko mota hau, Poperen eskuetan, guztiz zalua eta arina bilakatu zen. Popek etenak sartzen ditu, erritmo anapestikoak edo trokaikoak, bere gogoko intentzioak azpimarratzeko, bere asmakizunak balioztatzeko eta bere arimaren ezaugarriak nabarmentzeko.
Leptomys paulus
Leptomys paulus Leptomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.
Alexander Pope
Hizkeraren perfekzio klasikoa
Poperen bertsoak, hala, zehaztasunaren eta kontzentrazioaren mugaraino iristen dira.
Perugia
Perugia Italiako erdialdeko hiri bat da. Izen bereko probintziaren hiriburua da, Umbria eskualdean.
2010ean 168.066 biztanle zituen.
Monte Manganello
Monte Manganello kokagune protohistoriko bat da, non txabola herrixka bat zegoen Antzinako Brontze Arotik Erdi Brontze Arora arte. Piazza Armerina udal eremuan dago, hiritik 10 kilometro ingurura.
Perugia
Geografia
Tiber ibaiaren ertzean dago. Perugiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ekonomia
Industria da ekonomia-jarduera nagusia (industria mekanikoa industria, ehungintza, janari-industria).
Bretigny-sur-Morrens
Bretigny-sur-Morrens Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Monte Manganello
Bertara iristeko, probintziako 89/a errepidea hartu behar da Piazza Armerina erdigunetik, Olivo aintzirara iritsi baino kilometro batzuk lehenago.
Lerista dorsalis
Lerista dorsalis Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bretigny-sur-Morrens
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Perugia
Historia
Etruriarrek sortu zuten hiria eta erromatarrek konkistatu zuten k. a. 310ean. Oktaviok bipildu zuen Perugiako gerraren garaian (40).
XV. mendean pintura-eskola garrantzitsua izan zen Perugian.
Monte Manganello
1999an, Piazza Armerinako talde arkeologikoko bi kidek aurkitu zuten gunea, lurrak mugitzean sute baten ondoren. Castelluccio garaiko herri bati egotz dakizkiokeen hondakinez gain, Cozzo Comuneren goialdearen azpian haitzulo-hilobi batzuk aurkitu ziren.
Perugia
Historia
1540an aita santuen eskuetara igaro zen.
Monte Manganello
Horren ondoren, Ennaren superintendentziak B.C.A. kanpaina arkeologiko azkar bat egin zuen 2000. urtean. Indusketak, argitara ekarritako elementuei dagokienez, hasiera batean, Kobre Aroa eta Brontze Aroaren artean kronologikoki kokatutako historiaurreko herria definitzeko ahalbidetu zuen. Ikerketa berriago batek zeramika Castelluccio kulturaren fase ertain eta aurreratuari bakarrik egozten dio.
Haitzulo-hilobi multzo batzuk identifikatu dira, baita Cozzo Comunen ere. Guztira, hiru eremu dira nekropolis gisa erabili zirenak.
Saint-Victour
Saint-Victour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Victour udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 18 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 137 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 100 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 69 lanean zeuden (38 gizon eta 31 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Victour udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.298,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Saint-Victour udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jaguaripe
Jaguaripe Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cyphorhinus arada
Cyphorhinus arada Cyphorhinus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Sandra Faber
Sandra Moore Faber (Boston, Estatu Batuak, 1944ko Abenduaren 28an) fisikari estatubatuarra da, astronomian doktorea eta bereziki galaxien prestakuntza eta eboluzioa, eta unibertsoaren egituraren eboluzioa aztertzeagatik ezaguna. Californiako Unibertsitatean astronomia eta astrofisika irakasle bezala lan egiten du. Faber-Jackson harremanaren aurkitzaileetako bat da, eta Keck teleskopioaren diseinuan erabakiorra.
Ibilbidea
Swarthmoreko Unibertsitatean fisika lizentziatura ikasi zuen, eta 1966, ohore handiz eman zitzaion lizentzia. Ondoren, bere karrera jarraitu zuen. Harvarden astronomia doktoretza bat egin zuen ondoren, eta 1972 urtean aurkeztu zuen tesia. Urte horretatik aurrera Kaliforniako Unibertsitateko Lick Behatokian hasi zuen bere lana, Santa Cruzen (UCSC).
Bere lorpen handienetakoak Keck behatoiaren diseinuan parte hartzea eta Hubble teleskopioaren diseinua prestatu zuen lantaldeko kide izatea dira. Teleskopio horren lentean arazo bat identifikatzen ere lagundu zuen, argazkiak aberrazio esferikoekin ateratzen baitziren, tresnaren eraginkortasuna zalantzan jarriz. Bere lanak eragin handia izan du Big Bangaren teorian. Teleskopio handien diseinuari eta erabilerari egindako ekarpenengatik txalotua da bere arloan.
1984an John Gallaherrekin batera artikulu bat idatzi zuen, galaxiak argi gabeko materia hodei handi, hotz eta ikusezinez inguratuta zeudela azalduz, materia iluna izenekoa. Galaxiak materia horretatik abiatuta eratuak izan zirelako hipotesia zuten, unibertsoa neutrinoz osatutako materia beroz osatuta dagoelako ikuspuntua sostengatzen duena.
Faber, zazpi samuraiak bezala ezagutzen den zientzialari taldeko kide izan zen, "Atraktore Handia" identifikatu zuena, 100 milioi argi-urteko eremu batean grabitate indarra duen galaxia kontzentrazio bat, unibertsoaren hedapen eredua zalantzan jartzen duena, itxuraz.
Deimos (Deep-Imaging Multiobject Spectrograph) proiektuko ikertzaile nagusia da. Deep (Deep Extragalactic Evolutionary Probe) proiektuaren muinean da, Keck teleskopio bikiak eta Hubble Space Telescope 2 erabiliz urrutiko galaxien eskala handiko ordezkapena.
Gaur egun Lick behatokian lan egiten du.
Angela Bassett
Angela Evelyn Bassett (New York, ) estatubatuar aktorea da. What's Love Got to Do with It filmean Tina Turner abeslariaren papera antzezteagatik aktore onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten.
Musseromys gulantang
Musseromys gulantang Musseromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.
Acrochordonichthys ischnosoma
Acrochordonichthys ischnosoma Acrochordonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Akysidae familian.
Hipokoristiko
Izen hipokoristikoak (grezieratik: hypokoristikós; ferekatzaile), izen berezien aldaerak dira. Laburdurak, apokopeak, aferesiak edo goitizenak izan daitezke. Txikigarriak ere hipokoristiko bihur daitezke.
Ikasketa erlijioso
Ikasketa erlijiosoa ikasketa arlo bat da: hor, erlijioen sinismen, jokabide eta instituzioei buruz ikasten da.
Erlijioaren zientziek edo erlijio-ikasketek erlijioen azterketa zientifikoari, neutralari eta diziplina anitzekoari egiten diote erreferentzia: haien mitoak, erritoak, balioak, jarrerak, portaerak, doktrinak, sinesmenak eta erakundeak hartzen dituzte. Ez da nahastu behar erlijio-doktrinamenduarekin, erlijio-heziketarekin, erlijio-hezkuntzarekin edo erlijio-irakaskuntzarekin: herritar guztiei zabalduta dago, batez ere haurtzaroan —Katekesia, igandeko eskola, amaordea–, ezta erlijiosoen prestakuntzarekin edo eliza-karrerarekin ere (kleroari – seminarioari – mugatua).
«Erlijioaren» definizioari buruzko adostasun orokorrik ez badago ere, erlijio-zientzia gisa definitutako diziplinen esparruan, oro har erlijiosotzat jotzen diren fenomenoak («erlijiosoa») deskribatu eta interpretatu nahi dira; bereziki, konparaziozko ikuspegi batetik, eta, batez ere, azterlanaren izaera sistematikoa azpimarratu nahi da, bai eta gertakari historikoetan eta modu neutralean aztertutako beste datu egiaztagarri batzuetan duen oinarria ere, ondorio objektiboetara iristeko.
Ikuspegi horretan, erlijioaren zientzia diziplina anitzeko ikerketa-eremua da nabarmen. Hainbat zientziatako ondorioak biltzen eta sistematizatzen ditu, besteak beste, filosofia, filologia, historia, arkeologia, antropologia, soziologia, psikologia eta, oraintsuago, neurobiologia eta beste zientzia kognitibo batzuk.
Erlijio-zientzien azterketa sistematikoki garatzen hasi zen XIX. mendean Europan, Bibliaren analisi filologiko-historikoak loratzearekin batera (goi-mailako kritika), baita testu hindu eta budistak ere, lehen aldiz Europako hizkuntzetara itzultzen zirenak. Mugimendu honen lehen ikertzaile ordezkarien artean daude Friedrich Max Müller Ingalaterran eta Cornelis Petrus Tiele Herbehereetan.
Erlijio-zientzien aitzindari izan diren diziplinetatik, definitzen amaitu den moduan, erlijioen azterketa konparatiboa nabarmendu zen, batzuetan erlijio konparatua, mitologia konparatua edo teologia konparatua deitua (Comparative Religion, 'Erlijio konparatiboa', gaztelaniaz gutxi erabiltzen den esamoldea, eremu anglosaxoian gehien erabiltzen dena da). Estatu Batuetan History of Religions ere erabili zen, 'Erlijioen historia', zentzu zabalean, alderdi historiografikoetara mugatu gabe; Chicagoko Unibertsitateko tradizio metodologikoak garatu ziren bezala, bereziki Mircea Eliaderen eskutik, berrogeita hamarreko hamarkadaren amaieratik XX. mendeko laurogeiko hamarkadara arte. Gaur egun, eremu akademiko anglosaxoian, Religious Studies ("ikasketa erlijiosoak") izena nagusitzen da; frantsesean eta alemanean, berriz, Science des religions eta Religionswissenschaft ("erlijioen zientzia") izenak erabiltzen dira. Antzeko beste adierazpen batzuk ere erabiltzen dira, hala nola «erlijioen zientziak».
Historia
Milateseko Hekateo eta Herodoto gai honi buruz idatzi zuten lehenengo autoreak izan zirela uste da. Geroago, erdi aroa n, islamdar jakintsuek, Ibn Hazm bezala, erlijio desberdinak ikasi zituzten. Ezagunenak, kristautasuna, judaismo a eta indiako erlijioak izan zirelarik. Lehenengo liburua erlijioen historiari buruz Muhammad al-Shahrastan i jakintsuak idatzi zuen, 1127. urtean. Denbora berean, korana latinera itzuli zen. Pedro Agurgarriak, XII. mendean, Islama ikasi zuen, eta Koranaren latinezko itzulpena ahalbidetu zuen.
Erlijioa ikasteko interes handia izan arren, Erlijio Ikasketen diziplina akademikoa nahiko berria da. Christopher Partridge doktoreak dioenez: «Lehen katedrak XIX. mendearen azken laurdenean ezarri ziren». XIX. mendean, erlijioa zientziaren ikuspegitik aztertzen zen. Max Müller filologia konparatuko lehen irakaslea izan zen Oxfordeko Unibertsitatean, berarentzat bereziki sortutako katedra batean. Bere Erlijioaren zientziarako sarrera (1873) lanean, hauxe idatzi zuen: «Beren bizitza jatorrizko dokumentuetan munduko erlijio nagusiak aztertzen eman dutenen eta edozein modutara baloratzen eta erreberentziatzen dutenen betebeharra da, benetako zientziaren izenean lurralde berri horretaz jabetzeko».
Erlijioaren azterketa ezartzen lagundu zuten aditu askok ez zuten beren burua ikasketa erlijiosoetako eruditutzat jotzen, teologotzat, filosofotzat, antropologotzat, soziologotzat, psikologotzat eta historialaritzat baizik.
Partridgek honela dio: «XX. mendearen bigarren erdian, erlijioaren azterketa ikerketa akademikorako eremu entzutetsu eta garrantzitsu gisa sortu zen». XIX. mendeko enpirismoaren mesfidantza gero eta handiagoa eta kristauak ez diren erlijioekiko eta espiritualtasunarekiko gero eta interes handiagoa aipatzen ditu, baita gizarte-zientzialarien eta erlijioaren adituen lanaren konbergentzia ere erlijio-ikasketen sorreran inplikatutako faktore gisa.
Ikasketa erlijiosoak beste gai bat bezala aurkeztu ziren lehen erakunde akademikoetako bat University College Ibadan (gaur egun Ibadango Unibertsitatea) izan zen, non Geoffrey Parrinder Ikasketa Erlijiosoetako irakasle izendatu zuten 1949an.
1960ko eta 1970eko hamarkadetan, erlijio-ikasketak terminoa ohikoa bihurtu zen, eta gero eta interes handiagoa piztu zuen alor horretan. Sail berriak sortu ziren, eta erlijio-ikasketen aldizkari garrantzitsuak sortu ziren (adibidez, Erlijio-ikasketak eta erlijioa). Approaches to the Study of Religion liburuaren hitzaurrean, Ninian Smartek honako hau idatzi zuen: «Ingelesaren munduan (erlijio-ikasketak) 1960ko hamarkadakoak dira funtsean, nahiz eta horren aurretik erlijioaren azterketa konparatiboa, erlijioaren historia, erlijioaren soziologia eta abar bezalako eremuak egon».
1980ko hamarkadan, bai Britainia Handian, bai AEBn, «ikasleen eskaeren beherakadak eta baliabideak gutxitzeak ikasketa erlijiosoen departamentuei eragiten zien» (Partridge). Geroago, hamarkadan, erlijio-ikasketak, beste diziplina batzuekin integratzearen ondorioz, hasi ziren indartzen, eta diziplina ikasketa erabilgarriagoekin nahasten zituzten ikasketa-programak sortu ziren.
Erlijioaren filosofiak tresna filosofikoak erabiltzen ditu baieztapen eta doktrina erlijiosoak ebaluatzeko. Mendebaldeko filosofia ingeles hiztuneko adituek erabili izan dute. (Beste kultura batzuek beren tradizio filosofikoak dituzte, indiarrak, musulmanak eta juduak barne). Erlijioaren filosofiak (mendebaldekoa) aintzat hartzen dituen gai komunak Jainkoaren existentzia, sinesmenak eta arrazionaltasuna, kosmologia eta testu sakratuetatik datozen koherentzia logikoaren inferentzia logikoak dira.
Erlijio eta teologia zientziak
Erlijioaren eta teologiaren zientziak beren aztergaiarekiko eta bien oinarrizko ikuspegiarekiko bereizten dira.
Diziplina zientifikoak diren heinean, erlijio-zientziek "kanpotik" aztertzen dute erlijio-fenomenoa, behatzailearen ikuspuntutik aztergaitzat hartzen den ikuspegiarekin, eta ez behatuarenetik, nahiz eta, arrazoi metodologikoengatik, behatuak bere buruaz "barrutik" duen irudia ere nahitaez kontuan hartu (emic eta etic ikuspegien arteko alternantzia).
Erlijioaren zientziak ez dira beren aztergaiarekin identifikatzen, ez dute justifikatzen, ez dira arduratzen beren berezko balioa haztatzeaz, eta ez dituzte beretzat hartzen erlijio baten edo bestearen egia transzendenteak. Aitzitik, erlijio guztietan ikus daitezkeen alderdien ikerketaz eta sistematizazioaz arduratzen dira, beren testuinguru historikoari erreferentzia eginez.
"Teologiak" erlijio jakin bati dagokionez definitzen dira, baita erlijio bakoitzaren barne-zatiketei dagokienez ere, nahiz eta elkarri eragin diezaioketen edo historikoki ahaide izan (teologia judaikoa, teologia kristaua -teologia katolikoa, teologia ortodoxoa, teologia protestantea, teologia luteranoa, teologia kalbinista, teologia islamikoa – teologia sunnita, teologia txiudista). Esparru teologiko jakin baten barruan espezialistak eratzen dira (apaizak, artzainak, teorialari laikoak, erlijio jakin bateko irakasleak, predikariak, etab.). Erlijioaren zientzientzat, horiek, aldi berean, aztergai dira, sinesmen berezi baten eragile edo hedatzaile diren aldetik. Ezberdintasuna ez datza soilik aztergai handian, horri buruzko gainjartzeak baitaude, baizik eta hasierako jarrera desberdinari dagokionez ere: erlijioaren zientzialariarentzat erlijio bakoitza erlijio bat besterik ez da beste askoren artean. Baina, erlijio horretako teologo batentzat, erlijio-arazo problematiko baten azterketa norberaren ikuspegitik egin behar da, besteren ikuspegiaren aurrean ("gu", "Besteen" aurrean —identitatea eta alteritatea—), uko egin ezinezko premisa batetik abiatuta: bere erlijio propioaren oinarriak eta ondorioak egiazkoak direla, eta, kasu batzuetan, dogma gisa finkatzen direnean ere, eztabaida, eztabaida edo berrazterketa posible guztietatik kanpo daudela, eta soilik apologegarria dela. Teologo batek fede-krisi bat izatea, erlijioz aldatzera edo berri bat sortzera ere eramango duena, ez dago prozesu arrazional baten mende, bizipen-prozesu baten mende baizik; gertakari espiritual bat da, ez zientifikoa; eta zisma bat da, ez paradigma-aldaketa bat. Teologiaren berezko lekua Eliza da, fede-komunitate gisa (kristautasuna, umma), eta hortik ondorioztatzen da Elizak modu baimenduan ezarri ahal izan behar dituela gogoeta teologikorako irizpideak, zurrunak zein irekiak izan (Elizaren irakasletza, apaizgo unibertsala eta Bibliaren interpretazio askea, etab.). Jarrera horiek, nahitaez, inplikazio metodologiko desberdinak dakartzate, baina horietako edozein, ekumenismoarena barne, erlijioaren zientziarenarekin ere erabat dibergentea da, erlijio guztiak berdintasunean kontsideratzeaz gain, horiekin lotzen ez dena. Ikerketa teologikoek metodo zientifikoak baztertzen ez badituzte ere, haien erabilera fede-lanbide jakin baten doktrina-gorputzarekin banaezin lotzeak, teologiaren zientzia-ezaugarria, berarentzat, tresna-ezaugarri hutsa izatea eragiten du, ez funtsezkoa (philosophia ancilla theologiae - "Filosofia teologiaren esklaboa da" -).
Aurrekari historikoak
Erlijioa aztergaitzat hartzea eta hainbat erlijioren ikuspegi konparatiboa gutxienez Grezia arkaikotik dator (Xenofanes, Miletoko Hekateoa —K. a. VI. mendea—) eta klasikoa (Herodoto –K. a. V. mendea—).
Erromatarren artean, Zizerone k fenomeno erlijiosoa aztertu zuen De natura deorum ("Jainkoen izaerari buruz", K. a.) ikuspegi filosofikotik, ez zientifikotik (epikureismoaren kritika).
Erdi Aroan, ikertzaile islamiarrek zoroastriar, judu eta kristauen sinesmen eta praktika erlijiosoak aztertu zituzten. Ezagutzen den erlijioen lehen historia Muhammad al-Shahrastaniren (1127) Kitab al-Milal wa al-Nihal ("Kredoen eta sekten liburua") monumentala da. Pedro Venerablea (Clunyko abadea XII. mendearen lehen erdian) latinezko kristautasunean islamaren ikerketaz interesatu zen eta Koranaren latinezko itzulpena enkargatu zuen.
Erlijioa XIX. eta XX. mendeen arteko gizarte-zientzietan
Erlijioen azterketa, diziplina akademiko autonomoa den heinean, nahiko berria da, eta bere hedapen handiena 1960ko hamarkadara arte ez zen gertatu Estatu Batuetan, Mircea Eliade Chicagoko Unibertsitatean (1957-1986) nabarmenduta, zenbakiaren kontzeptua definitu baitzuen. Kristauak ez ziren erlijioek Mendebaldean sortzen zuten interes gero eta handiagoak lagundu zion mugimenduari. Interes hori XIX. mendeko erromantizismoaren berezko exotismo eta orientalismotik zetorren, eta XX. mendearen lehen herenetik areagotu egin zen iraultza erlatibistak, Lehen Mundu Gerrak, mugimendu sozio-politiko berriek (totalitarismo sobietar eta faxistak), 1929ko krisiak eta aurrerapenaren konfiantza-galerak eragindako balio-krisiarekin. Historikoki, aurretik, filologoen, gizarte-zientzia desberdinetako ikertzaileen eta erlijioari berariaz eskainitakoen lan jakintsuen arteko bateratasuna egon zen, XIX. mendean zehar gertatu zena.
Erlijioa angelu zientifiko baten pean ikasten hasi ziren unibertsitateko lehen katedrak XIX. mendearen azken laurdenetik aurrera ezarri ziren. Max Müller Oxfordeko Unibertsitatean erlijioak konparatzeko lehen irakaslea izan zen, berarentzat bereziki sortutako katedra batean, lehenengo Comparative Philology izenarekin ("Filologia konparatua") eta gero Comparative Theology izenarekin ("Teologia konparatua", 1868-1875). Bere lanik garrantzitsuena iturrien edizio kritikoko proiektu zabal bat izan zen, hil ondoren jarraitu zena: The sacred books of the East ("Ekialdeko liburu sakratuak", 1879-1910).
Alemanian diziplina instituzionalki autonomoa eratu zen 1912tik aurrera Leipzigeko Unibertsitatean Religionswissenschaftliches Institut ("erlijioen Institutu Zientifikoa") sortu zenean, Nathan Söderblom suediarrak zuzenduta 1914ra arte; gerora, Bakearen Nobel Saria eman zioten.
Religious Studies delakoak ("erlijio-ikasketak") diziplina akademiko gisa ezarri aurretik, sortzen ari ziren gizarte-zientzietako funtsezko figura intelektual askok erlijioak era askotako ikuspegietatik aztertu zituzten. Marxek erlijioa bere historiaren interpretazioaren ikuspuntutik aztertu zuen. Freudek gauza bera egin zuen psikoanalisitik. Frazer sinesmen erlijiosoen elementu antropologiko komunak eta magikoaren kontzeptua definitzen saiatu zen The Golden Bough: a Study in Magic and Religion ("urrezko adarra: magiari eta erlijioari buruzko ikerketa bat", 1890-1915) lanean. William Jamesek 1902ko Gifford hitzaldia argitaratu zuen The Varieties of Religious Experience ("erlijio-esperientziaren aldakiak") izenburupean, non erlijioa ikuspegi psiko-filosofiko batetik aztertu zuen; eta The will to believe ("sinesteko nahia") bere saiakeran fedearen arrazionaltasuna defendatu zuen. Max Weberrek, soziologia zientzia gisa sortu zuenetako batek, erlijioa ikuspegi sozioekonomiko batetik aztertu zuen Die protestantische Ethik und der 'Geist' des Kapitalismus ("etika protestantea eta kapitalismoaren espiritua", 1904) lanean. Émile Durkheimek, diziplinaren beste sortzaileetako batek, suizidioari buruzko jarrera eta doktrina protestante eta katolikoak aztertu zituen Le Suicide-n ("suizidioa", 1897); eta 1912an Les Formes élémentaires de la vie religieuse ("bizitza erlijiosoaren oinarrizko formak") obra gailena argitaratu zuen.
Erlijioaren "zientzia" eta zientziak
Diziplinaren izendapenean singularra eta plurala erabiltzeak ezberdintasun esanguratsurik eragiten ez duen arren, batzuetan nahitako nolabaiteko diskriminazioa izaten da diziplina globala eta haren azpikategoriak bereizi nahi direnean. Horrela, konbergentzia-puntutzat hartzen den erlijioaren zientziak fenomeno erlijiosoa osotasun gisa aztertzea (ikuspegi holistikoa) eta ondorio orokorrak egitea bilatzen du, eta erlijioaren zientzietako bakoitzak, berriz, ikuspegi berezi eta bereizia ematen du, azpidiziplinatzat hartuta.
Erlijioaren historia
Erlijioen historiak pertsonaien eta erlijio-ekitaldien historikotasunari buruzko ikerketak biltzen ditu, eta, alde horretatik, arkeologia-aurkikuntzek elikatzen dute. Erlijioen bilakaerari eta doktrinen eta doktrina-arazoen historiari lotutako alderdi kuantitatiboez ere arduratzen da. Baina berari ez dagozkio berez kontuan hartzen diren gai teologikoak, bere esanahi eta eragin historikotik haratago.
Erlijioaren soziologia
Erlijioaren soziologia fenomeno erlijiosoaren alderdi sozial praktikoei eta teorikoei dagokie. Gizarte-egitura, praktikatzaileen eta erlijio-komunitatearen arteko harremanak eta erlijio-esanahiaren eraikuntza. Aitzindarien artean Marx, Durkheim eta Weber daude.
Erlijioaren antropologia
Erlijioaren antropologia erlijioak asetzen dituen gizakiaren oinarrizko premiak aztertzeari dagokio. Erlijioaren antropologia kulturalaz ere hitz egin ohi da, erritualen, sinesmenen, arte erlijiosoaren eta praktika erlijiosoen azterketa bilduko lukeena.
Erlijioaren psikologia
William James izan zen psikologiaren eta erlijioaren arteko elkarrekintzak ezarri zituen lehenetarikoa. Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Jung eta Erich Fromm daude diziplina honetako pentsalari garrantzitsuenen artean. Erlijioaren psikologiak aztertutako gai batzuk honako hauek dira: erlijio-jarreraren eta -sentimenduaren jatorria, erlijio-bihurketaren izaera, erlijioari lotutako alderdietan erabakiak hartzea, erlijio-tesiak ebaluatzeko faktore psikologikoak eta erlijioari lotutako patologiak.
Pobrezia muga
Pobrezia muga duintasunez bizitzeko behar diren oinarrizko beharrak, ondasunak eta zerbitzuak eskuratzeko behar den errenta maila da. Pobrezia-muga absolutua eta erlatiboa bereizi ohi dira:
Rosenblattia robusta
Rosenblattia robusta Rosenblattia generoko animalia da. Arrainen barruko Epigonidae familian sailkatzen da.
Turin
Turin (italieraz ofizialki Torino; piemonteraz Turin; latinez: Augusta Taurinorum) Italiako ipar-mendebaldean, Po eta Dora Riparia ibaien lotunean, dagoen hiri handia da. Izen bereko probintziako eta Piemonte eskualdeko hiriburua da. 2012an 905.352 biztanle zituen eta hortaz Italiako laugarren hiria da biztanle kopuruaren arabera. Bere metropoli-eremuan 2 milioi biztanle inguru biltzen ditu 2.300 km2-ko azaleran eta estatuko hirugarren gunea da ekonomia eta ekoizpenaren aldetik.
Eleberri epistolar
Eleberri epistolarra eleberri genero literarioaren formetako bat da, narratibaren edo epikaren genero unibertsalekoa. Eleberri epistolar batean pertsonaien artean ez dago ez elkarrizketarik ez narraziorik, gutunak baizik. Kanpoko narratzaile bat egon daiteke, kartek kontatzen dutena ala ez. Nolanahi ere, protagonista, bakarra edo kolektiboa, fikziozkoa da, eta gutun bidez (epistola ere deitzen zaie), beste pertsona bati edo batzuei zuzentzen zaie. Pertsona horiek, era berean, harengana eta beste pertsonaia batzuengana jo dezakete, gorabeherak kontatzeko edo gutunen barruan elkarrizketak sartzeko, baina betiere beren irizpide edo ikuspegitik, beste pertsonaiena ez bezalakoa. Nahiz eta generoak aurrekari zaharrak izan, batez ere XVIII. mendean erabili zen, eta nabarmen geroago garatu zen.
Turin
2006. urtean neguko Olinpiar Jokoen XX. edizioa Turinen ospatu zen. Italiako erreferentzia diren produktu asko Turinen sortuak dira, hala nola Martini edaria, Gianduia txokolatea edo kafe espresa. Automobilgintzan pisu handia izan du Turinek, berta sortua delarik FIAT marka 1899. urtean.
Savoiako dukerriaren hiriburua izan zen 1562tik 1847ra arte, Sardiniako Erresumakoa ere izan zen eta azkenik Italiako Erresumako lehen hiriburua izatera iritsi zen.
Inguru naturala
Turin Italiako ipar-mendebaldeko ordoki zabal eta emankor batean dago. Turineri lau ibaien hiria deitu izan zaio bertatik igarotzen baitira Po ibaia, eta honen hiru adar (Stura di Lanzo, Sangone eta Dora Riparia). Hiria Frantziarekin lotura nagusiena den Susako haranaren sarreratik gertu kokatzen da.
Po ibaiak hiria bi zatita banatzen du, alde batetik mendebaldea inguru ia guztiz laua dena, itsas mailatik 240 eta 280 metroko garaieran kokatzen dena. Ibaiaren ekialdean aldiz mendi apalez osaturiko ingurua dago, 'Collina torinese' bezale ezaguna dena, Colle della Maddalena izanik puntu garaiena 715 metrorekin.
Hiriko ordokia ren mendebalde eta iparraldean, Mendebaldeko Alpeak hasten dira kolpean, distantzia gutxira garaiera handiko mendiak aurkitzen ditugularik. Lerro zuzenean 60 km ingurura dagoen Grand Paradiso mendigunea da inguru garaiena, 4000 metrotik gorako tontorrekin. Hau dela eta, zeru garbiko egunetan Alpeen mendikateko zati luze bat ikusi daiteke hiritik bertatik, Monviso menditik, Monte Rosaraino.
2016ean UNESCO-k Po ibai inguruko parkea eta mendi ingurua (Collina torinese) biosferaren erreserba bezala izentatu zituen. 2020ean aldiz FAO eta Arbor Day Foundation-ek Turineri Tree City of the world 2019 saria eman zioten.
Mugakideak
Turinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Turinetik hondoko herri garrantzitsuetara dagoen distantzia: