cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Brice-Courcelles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Brice-Courcelles udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 12 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sers (Pirinio Garaiak)
Sers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sers udalerrian erroldatutako biztanleak 91 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 106 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (24 gizon eta 19 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
Nanjing Zifeng dorrea
Nanjing Greenland Financial Center (txinera sinplifikatuz: 紫峰大厦), askotan "Greenland Square Zifeng Tower" ere deitua, Txinako Herri Errepublikako Nanjing hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 89 solairu dauzka eta 450 metroko altuera. Etxe orratza Nanjingeko eraikinik altuena da 2010. urtearen hasieran guztiz amaitu zutenetik.
Dorrea Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldearen diseinua da.
Sers (Pirinio Garaiak)
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Sers udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Asociación Deportiva Esteirana
Asociación Deportiva Esteirana Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Murosko Esteiro parrokian kokaturiko arraun taldea da. Gaur egun Galizako B Ligan ari da.
Historia
1988an eratu zen Sociedade Cultural Recreativa e Deportiva Esteirana izenarekin. 1993an uretaratu zuen lehenengo aldiz trainerua eta ordutik urtero aritu izan da Galiziako estropadetan. 1997an arraunaren atalak bere kudeaketa propioa izan behar zuela erabaki zen. Galiziako Liga sortu zenetik bertan dabil eta emaitzarik onena 2007 eta 2008ko zortzigarren postuak ditu. 2008an orainarteko bandera bakarra irabazi zuen gainera, Naviako Bandera, Asturiasen, eta Teresa Herrera Bandera ospetsuan hirugarrena izan zen. 2012an A eta B ligak banatu zirenetik beheko mailan ari da Esteirana. Gaur egun darabilen Esteirana trainerua Illunbe Kirol Elkarteari erosi zion 2003an. Trintxerpekoek Kontxako Banderan erabilitakoa da.
2015eko denboraldian arraunlari nahikoa ez izanagatik ezin izan zuen trainerurik atera. 20 urtetan bigarren aldia izan zen lehorrean geratu zena. 2017an berriz atera du trainerua baina B Ligako azken postuan gelditu da. 2019an ordea bigarren egin zuen, Ligako bi estropada ere irabazi zituelarik. 2020an A mailan debut txukuna egin zuen 7. postua eskuratu baitzuen.
Bateletan ordea ondo aritu da eta Espainiako txapelketa batzuk lortu ditu gazte eta haur mailatan.
Melay (Saona eta Loira)
Melay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
3880 Kaiserman
3880 Kaiserman asteroide baten izena da. azaroaren 21ean aurkitu zuen C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 WK izena zeraman. Ondoren Michael Kaiserman omentzeko izena eman zitzaion.
Melay (Saona eta Loira)
Biztanleria
2007an Melay udalerrian erroldatutako biztanleak 844 ziren. Familiak 363 ziren, horien artean 127 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 82 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
3880 Kaiserman
Orbitaren ezaugarriak
3880 Kaiserman asteroidearen orbitak batezbeste 2,994 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,668 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,321 distantziara. Eszentrikotasuna 0,109 da, eta makurdura orbitala 9,93ºkoa da.
Melay (Saona eta Loira)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 463 etxebizitza zeuden, 368 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 445 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 368 etxebizitza nagusietatik 295 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 70 etxek hiru zituzten, 121 etxek lau zituzten eta 151 etxek bost zituzten. 311 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 170 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 139 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 502 ziren, horien artean 350 aktiboak ziren eta 152 inaktiboak ziren. 350 pertsona aktiboetatik 319 lanean zeuden (180 gizon eta 139 emakume) eta 30 langabezian zeuden (10 gizon eta 20 emakume). 152 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 59 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Melay udalerrian 379 unitate fiskal zeuden, 903 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.019 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 12 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Melay udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.464 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Maria Maestraren irudia
Maria Maestraren irudia Gipuzkoako Orio udalerrian dagoen Maria Camino Arregi (1883-1962) oriotar andereinoaren omenezko harrizko soin bat da. Orioko Alde Zaharreko Pilliku plazan dago, Mari Maestra Enea etxearen alboan. 1987ko azaroaren 29an inauguratu zen.
Honako idazkia du:
Familia
Familia edo sendia pertsona talde bat da, elkarren artean nolabaiteko ahaidetasunez lotuak dituena.
Las Quintas Fronterizas (Texas)
Las Quintas Fronterizas Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Maverick konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Familia
Definizio ezberdinak aurki ditzakegu, bi aipatzearren:
Michael Chabon
Michael Chabon (Washington, 1963ko maiatzaren 24a) estatubatuar eleberrigile, gidoigile, zutabegile eta ipuin idazlea da. Washington en jaioa, urtebete eman zuen Carnegie Mellon Unibertsitatean ikasten, Pittsburgheko Unibertsitatera joan aurretik, non 1984an graduatu zen. Ondoren, Arte Ederretako Master bat jaso zuen sormenezko idazkeran Kaliforniako Unibertsitatean, Irvinen.
Chabonen lehen eleberria, The Mysteries of Pittsburgh (1988), 25 urte zituela argitaratu zen. Wonder Boys (1995) eta bi ipuin bilduma idatzi zituen jarraituan. 2000. urtean, The Amazing Adventures of Kavalier Clay argitaratu zuen, beranduago John Leonard ek Chabonen maisulana deituko zuen eleberria. 2001ean Pulitzer saria jaso zuen.
The Yiddish Policemen 's Union eleberria 2007an argitaratu zen eta Hugo, Sidewise, Nebula eta Ignotus sariak irabazi zituen. 2012an, Chabonek Telegraph Avenue argitaratu zuen, "XXI. mendeko Middlemarch bat" bezala katalogatua, 2004an San Frantziskoko badiaren Eremuan bi familiaren bizitza elkarlotuari buruzkoa. Telegraph Avenuek, 2016ko azaroan, bere azken eleberriarekin jarraitu zuen, Moonglow, bere amaren aldeko aitonaren memoriak, analgesiko indartsuen eraginpean, Chabonen amaren Kaliforniako etxean, 1989an, hilzorian egindako aitorpenetan oinarrituak.
Familia
Ahaidetasun egitura hiru harreman motakoa izan daiteke:
Michael Chabon
Chabonen lanaren ezaugarri nagusiak hizkuntza konplexua eta metaforen erabilera dira, baita nostalgia, dibortzioa, abandonua, aitatasuna eta, batez ere, juduen identitateari buruzko gaiak ere. Sarritan pertsonaia homosexualak, bisexualak eta juduak sartzen ditu bere lanean. 1990eko hamarkadaren amaieratik, gero eta estilo anitzagoetan idatzi du hainbat hedabidetarako; genero fikzioaren eta fikzioaren merituen defendatzaile nabarmena da, eta, eleberriekin batera, gidoiak, haurrentzako liburuak, komikiak eta egunkari-serieak argitaratu ditu.
Familia
Giza Eskubideen Aldarrikapena eta familia instituzio gisa
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalak honela dio 16. atalean:
Michael Chabon
Bizitzako lehen urteak
Chabon Washingtonen jaio zen, familia judu batean. Gurasoak Robert Chabon mediku eta abokatua eta Sharon Chabon abokatua dira. Chabonek esan zuen bazekiela idazle izan nahi zuela, hamar urte zituela, bere lehen ipuina idatzi zuenean klaseko etxeko-lan baterako. Istorioak "A" bat jaso zuenean, "Neure buruarentzat pentsatu nuen: 'Hori da guztia. Horixe egin nahi dut. Hau egin dezaket '. Eta ez nuen inoiz zalantzarik izan". Kultura herrikoiaz ari zela, "Zabor-dieta ugarirekin" hazia izan zela idatzi zuen. Bere gurasoak 11 urte zituenean dibortziatu ziren eta Pittsburghen, Pennsylvanian eta Columbian (Maryland) hazi zen. Columbia, urtean bederatzi hilabetez bizi izaten zen bertan amarekin, "bizi komunitate planifikatu eta aurrerakoia zen, arraza, ekonomia eta erlijio aniztasuna aktiboki sustatzen zuena". Bere amaren marihuana kontsumoari buruz idatzi du, eta gogora ekarri du "1977 inguruan, bere lagun Kathyren autoaren aurreko eserlekuan eserita zegoela, metalezko hodi txiki bat alde batetik bestera pasatzen, pelikula bat ikustera joan aurretik". Yiddish entzuten hazi zen, bere amaren gurasoek eta anai-arrebek hitz egiten zutelako.
Familia
Familia instituzio gisa
Antropologian eta soziologian, instituzioa pertsonek garrantzitsutzat daukaten helburu edo ekintzaren bat lortzeko arau sistema bat da. Zentzu horretan, familia oinarrizko instituzioa dela esan daiteke, izatez, gizarte mota sinpleenek familia baino ez daukate instituzio bezala. Gizarte oinarrizko horietan, lege formal, polizia edo auzitegirik gabe eusten zaio ordenuaren familiaren instituzio soilaren bitartez, horixe baita askotan onartzen den aginpide bakarra. Konplexutasun kulturala gora egin hala, oinarrizko instituzio honetatik harago joango diren beste erakunde batzuk beharrezkoak izango dira.
Michael Chabon
Bizitzako lehen urteak
Chabon Carnegie Mellon Unibertsitatera joan zen urtebetez Pittsburgheko Unibertsitatera transferitu aurretik, non Chuck Kinderrekin ikasi zuen eta Arteetan Lizentziatura jaso zuen 1984an. Ondoren, Kaliforniako Unibertsitatean (Irvine) graduondoko eskolara joan zen, eta Arte Ederretako masterra jaso zuen idazketa sortzailean.
The Mysteries of Pittsburgh eta hasierako literatur arrakasta
Chabonen lehen eleberria, The Mysteries of Pittsburgh (Pittsburgheko misterioak), unibertsitateko (Irvine) bere masterreko tesi bezala idatzi zuen. Chaboni esan gabe, bere irakaslea zen Donald Heineyri (MacDonald Harris ezizenez ezagunagoa), literatur agente bati bidali zion, eta honek 155.000 dolarreko aurrerakin ikaragarria lortu zion eleberriagatik, eleberrigile hasiberri gehienek 7.500 dolar baino gutxiagoko aurrerakinak jasotzen dituzten arren. The Mysteries of Pittsburgh 1988an argitaratu zen eta salmenta arrakasta handia izan zuen, Chabon berehala katapultatu zuelarik literatura munduan. Garai honetako literatur eragin nagusien artean Donald Barthelme, Jorge Luis Borges, Gabriel García Marquez, Raymond Chandler, John Updike, Philip Roth eta F. Scott Fitzgerald daude.
Familia
Familia instituzio gisa
Familia, helburu edo ekintzaren bat lortzeko arau sistema gisa, usadio eta ohitura multzo antolatu batean antolatzen da. Ohitura eta usadio horiek, aldatu egiten dira gizarte batetik bestera, eta hala, batean tabu eta zigorren bitartez debekatua dagoena, onargarri eta hobetsia izan daiteke beste batean.
Familiaren egitura
Ikuspuntu funtzionalista batetik, familia zera da: ahaidetasunezko elkarte bat haurrak hazteaz eta beste zenbait giza premia betetzeaz arduratzen da. Familiak funtzio sozial horiek betetzeko, gizartez-gizarte aldakorra den arau eta ohitura bilduma erabiltzeaz gain, gutxieneko egitura batzuk behar izaten ditu.
Michael Chabon
The Mysteries of Pittsburgh eta hasierako literatur arrakasta
Chabon anbibalentea zen bere ospe berriaz. Gapen iragarki batean agertzeko eta Peopleren "50 pertsonarik ederrenetako" bat bezala agertzeko eskaintzak baztertu zituen. Geroago Peopleren eskaintzari buruz esan zuen: "Bost axola zait [hori]... Nik neuk egindako gauzez baino ez naiz harrotzen. Hori bezalako zerbaitek laudatzea bitxia da. Norbaitek deitu eta esango balu bezala: 'Aldizkari batean argitaratu nahi zaitugu, klima hain atsegina delako bizi zaren tokian'. "
2001ean, Chabonek gogoeta egin zuen bere lehen eleberriaren arrakastaz, esanez "abantaila izan zen argitaratu nindutela eta irakurleak lortu nituela,... [eta] desabantaila izan zen, emozionalki, gauza horiek gertatzen hasi zirela eta oraindik honela pentsatzen nuen: 'Itxaron minutu bat, nire tesia eginda al dago?' Urte batzuk behar izan nituen egunean jartzeko ". 1991n, Model World argitaratu zuen, ipuin bilduma bat, horietako asko, aurretik The New Yorker egunkarian argitaratu zirenak.
Familia
Familiaren egitura
Osaketa:
Michael Chabon
Fountain City eta Wonder Boys
The Mysteries of Pittsburgh lanaren arrakastaren ondoren, Chabonek bost urte eman zituen bigarren eleberri batean lanean, Fountain City, "Floridan beisbol parke perfektu bat eraikitzen ari den arkitekto bati buruzko asmo handiko lan bat". 1.500 orrialderaino luzatu zen, amaiera bistan izan gabe. Prozesua zapuzgarria izan zen Chabonentzat, eta, bere hitzetan, "Inoiz ez nintzen sentitu kontzeptualki eremu egonkor batean banengo bezala".
Familia
Familiaren egitura
Aitak familia buru gisa jokatu ohi du, dirua etxeratzen duena, ama aldiz, etxe barruko esparrura mugatuta geratzen da. Dena den, urteak pasa ahala eta gizartea aldatzen joan den heinean, familia mota honetan ere aldaketak egon dira. Aita, ama eta seme-alaba biologikoak familia osatzen jarraitzen badute ere, bi helduek etxetik kanpo lan egin ahal dute.
Michael Chabon
Fountain City eta Wonder Boys
Une batean, 672 orrialdeko zirriborro bat bidali zion bere agente eta editoreari, eta ez zitzaien lana gustatu. Hala ere, Chabonek arazoak izan zituen eleberria bertan behera uzteko. "Benetan beldurgarria izan zen", esan zuen geroago. "Kontratua sinatua nuen eta diru guztia ordaindu zidaten. Eta gero dibortziatu egin nintzen eta diruaren erdia nire emazte ohiak zeukan. Nire senak esaten zidan: 'Liburu hau izorratuta dago. Utzi. Baina ez nuen egin, pentsatu nuelako: "Zer gertatzen da dirua itzuli behar badut?" "Nire bulegora joan eta idatz nitzakeen liburu guztiekin fantasia egiten nuen". Chabonek aitortu du "arduragabea" dela eleberrietako argumentuei dagokienez, "Behin eta berriz oinarrizko historia berera" jotzen duela esanez.
Azkenean Fountain City alde batera uztea erabaki zuenean, Chabonek bere ordenagailuari begira egon zela gogoratzen du, orduak eta orduak, bat-batean "melodramarako joera duen eta arazoak dituen gazte bat" imajinatu baino lehen. Idazten hasi zen eta egun pare batean Wonder Boys bere bigarren eleberria izango zenaren 50 orrialde idatzi zituen. Chabon Fountain Cityrekin izandako esperientzian oinarritu zen, eta Grady Tripp pertsonaia sortu zuen, laugarren eleberri erraldoi batean lanean urteak eman dituen eleberrigile frustratua. Wonder Boysek zazpi hilabeteko bolada bortitz batean idatzi zuen, bere agente edo editoreari Fountain City alde batera utzia zuela esan gabe. Liburua 1995ean argitaratu zen eta arrakasta komertzial eta kritikoa izan zuen.
Familia
Ahaidetasun harremanak
Gizarte orotan dauden elementuak ditugu ahaidetasun harremanak. Gizarte orotan aurkitzen dugu pertsonak elkartzen dituzten lotura sare bat, gizakiak elkarri lotzen dituena eta lotura motaren eta intentsitatearen arabera eskubide eta betebehar desberdinak definitzen dituena. Bi motatakoak dira lotura horiek eta, horrenbestez, ahaidetasun egiturak gizarte mailan onartuak izateko oinarritzat hartzen diren harremanak, filiazioa eta afinitatea: Filiazio harremanek gehienetan ondorengo izaerako lotura biologikoak dituzte beren baitan, amaren eta seme-alaben arteko eta anai-arreben arteko loturak, esate baterako, baina egiazko lotura biologikoa baino askoz ere garrantzitsuagoa da kultura jakin batek lotura horiek zehazteko eta ulertzeko duen era. Oro har, seme-alaba mailan bi arau mota handi bereizten dira:
Michael Chabon
Fountain City eta Wonder Boys
2010. urtearen amaieran, "lau kapituluko zati bat, anotazioekin", 1.500 orrialdeko Fountain Cityren amaitu gabeko eskuizkributik, Chabonek idatzitako "sarrera prebentibo batekin eta posdata batekin osatua", McSweeney-ren 36an sartu zen.
The Amazing Adventures of Kavalier & Clay
Wonder Boysen jarraitzaileen artean The Washington Post-eko kritikari Jonathan Yardley zegoen; hala ere, nahiz eta Chabon "estatubatuar letren izar gaztea" zela esan, Yardleyk argudiatu zuen ordura arte Chabon kezkatuta egon zela "bere fikziozko esplorazioengatik... Aurrera jarraitzeko ordua da, lehen pertsonarekin apurtu eta mundu handiagoak aztertzeko ". Chabonek geroago esan zuen serio hartu zituela Yardleyren kritikak: "Nire pentsamenduekin bat zetorren. Anbizio handiagoak nituen". 1999an bere bigarren ipuin bilduma argitaratu zuen, Werewolves in their Youth, non fikziozko generoan argitaratutako lehen sarraldia barnebiltzen zuen, In the Black Mill beldurrezko istorioa. Wonder Boys liburua amaitu eta gutxira, Chabonek bere haurtzaroko komiki-kutxa bat aurkitu zuen. Komikiekiko interes berritu batek eta Brooklynen jaiotako bere aitaren oroitzapenek (XX. mendeko tarteko urteetan Estatu Batuetan gertaturikoak: irratsaioek, politikariek, filmek, musikak eta atletek), beste eleberri bat hastera bultzatu zuten. 2000n, The Amazing Adventures of Kavalier & Clay argitaratu zuen, Sammy Clay eta Joe Kavalierren bizitzetan 16 urte marrazten dituen eleberri historiko epiko bat; 1940ko hamarkadaren hasieran, Estatu Batuak Bigarren Mundu Gerran sartu aurreko urteetan, komiki izugarri ezagunak sortu zituzten bi lehengusu juduei buruzkoa. Eleberriak "ia aho bateko laudorioak" jaso zituen eta The New York Times egunkariko best seller bihurtu zen, azkenik 2001ean fikziozko Pulitzer saria irabazi zuelarik. Chabonek, Kavalier & Clay idaztean, "Izatea espero nituen indarguneak aurkitu nituen, ikuspuntu anitzak lortzeko gaitasuna, eszenatoki historikoak, urteen joana, baina aurretik sekula frogatu ez zirenak".
Familia
Ahaidetasun harremanak
Kidetasun edo afinitate harremanak elkartze edo itun izaerako loturak dira, ezkontzaren bidez ezartzen direnak, esate baterako, eta ondorioz, beste ahaidetasun lotura batzuk sortzen dira, ezkonsenideak, hain zuzen ere.
Filiazioaren eta afinitatearen bidez sortzen diren lotura horiek osatzen dute ahaidetasunaren sistema osoa. Gizarte egitura bakoitzak era zehatz batean ulertzen eta onartzen ditu eta modu zehatz batez izendatzen ditu lotura horiek eta lotura horietatik etorritako betebeharrak, eskubideak eta sentimenduak. Horrenbestez, esan daiteke ahaidetasunak zehaztu egiten dituela: gure zuzeneko ahaideak, hau da, aita eta ama, baina baita anaia-arrebak, osaba-izebak, lehengusuak eta abar ere, bai odol berekoak izan bai ezkontzaren bidez etorriak izan; gizartearen bizitzaren funtzionamendua hein batean arautzen duen instituzioa da.
Gizarte guztietan ez da berdina ahaidetasunaren garrantzia. Gurea bezalako mendebaldeko gizarteetan inguru hurbilenera mugatzen dira ahaidetasun loturen kontzientzia eta onarpena, eta lotura horiek ez dira kontuan hartzen senarra/emaztea, etxebizitza, enplegua eta abar aukeratzeko orduan.
Beste kultura batzuetan, ordea, ahaidetasun loturen inguruan garatzen da kolektibitatearen bizitza, eta kultura horietan gehienek, denek ez esateko, ahaidetuta daudela edo ahaideak direla uste dute. Eskuarki txikiak diren eta garapen maila eskasa duten gizarte horietan, ahaidetasunaren arabera antolatzen dira gizarte jarduera guztiak, eta leinu edo klan jakin bateko edo bestekoa izatearen arabera zehazten dira jarduera horiek. Hau da, ahaidetasun taldeek gizartearen antolamendua arautzen dute, hala arlo politikoan eta ekonomikoan nola militarrean eta erlijiosoan.
XX. mende honen erdialdera, Talcott Parsons soziologo amerikarrak, aldaketa horiek zirela eta, iragarri zuen industria gizarte modernoetan ahaidetasun harremanak ahuldu eta pixkanaka-pixkanaka desagertu egingo zirela. Halaz ere, geroago, beste egile batzuek ondo asko erakutsi dute ahaidetasunak, beste modu batzuetan bada ere, egiteko garrantzitsua duela gizarte modernoetako kolektibitateen bizitzan.
Ezkontza
Ahaidetasunaren markoan bi pertsonaren arteko elkartzea gizarte mailan onartzen eta arautzen duen erakundea da ezkontza. Elkartzearen ideia guztiz lotuta dago exogamiaren printzipioarekin, hots, ezkontidea norberarena ez den gizarte taldetik at bilatzeko printzipioarekin. Gizarteek bikotekidea aukeratzeko ezartzen dituzten mugak era askotakoak dira, baina guztiek ezartzen dute ezinbesteko muga bat, guztietan dago debekatuta intzestua, lehen mailako senideen arteko ezkontza galarazten duen muga. Badira, halaber, ezkontza talde jakin baten barnean egiteko betebeharra jasotzen duten arauak.
Bound (1996ko filma)
Bound (euskaraz «lotua»; bikoizketan Sare lizunak izenburuaz itzulia), 1996ko Wachowskitarren neo-noir thriller film bat da. Jennifer Tilly, Gina Gershon, Joe Pantoliano eta John Ryan aktoreek antzeztu zuten.
Familia
Ezkontza
Printzipio horri endogamia esaten zaio, eta oso ezaugarri arrunta da kultura primitiboen artean. Gurea bezalako gizarteetan ez dago norekin ezkondu behar den zehazten duen araurik, baina praktikan, gehiago edo gutxiago, jokabide endogamikoak izaten dira gizarte mailaren, erlijioaren eta arrazaren arabera. Ezkontzak, gizartearen begietan, bi gizarte talde pertsonen arteko elkartasuna arautzen duen neurrian, bi gizarte taldeko pertsonen arteko trukea ekartzen du. Bestalde, antropologo askok adierazi duten bezala, truke horretan gizonezkoa izan da menderatzailea (patriarkatua) eta emakumeak izan dira pertsona horiek. Egiune horrek ahaidetasun harremanen antolamendu berria eta parte hartzen duten guztiek eduki beharreko era askotako eskubideak eta betebeharrak berriro ere zehaztea eskatzen du, bereziki alderdi hauetan: seme-alabak ahaidetasun talde jakin bateko eta gizarteko kide egiten dira eta lekua hartzen dute horietan; horrekin batera, jabetza eta hezkuntza transmititzen zaie, hala gizartearen kultura orokorrari nola taldearen kultura bereziari dagokiena.
Bikotekidearekiko eskubide sexualei eta etxeko zerbitzuak hornitzeari eta ezkontzatik abiatuta osatzen den taldeko kideen zaintza eta babes ekonomikoari dagokiena.
Eskubide sexualak ezagutzen diren eraren arabera, senar-emazteek monogamiaren hautua egiten dute, harreman sexualak aldi berean emazte edo senar bat baino gehiagorekin ez edukitzeko hautua, edo poligamiaren hautua egiten dute, hots, ezkontide bat baino gehiago edukitzeko hautua. Mendebaldeko gizarteetan monogamiaren alde egiten dute hala senar-emazteek nola familiak, hau da, legez kanpora dago gizonezkoak eta emakumezkoak aldi berean emazte eta senar bat baino gehiagorekin ezkonduta egotea. Nolanahi ere, poligamia oso hedatuta dago mundu osoan zehar, eta antropologoek egiaztatu dutenaren arabera, munduko kultura guztiak kontuan hartuta % 80tik goran praktikatzen da, sarri askotan gizarte talde jakin batzuetan.
Ezkontide bat baino gehiagoko ezkontza mota bi bereizten dira:
Gizarteak ezkontza arautzearekin batera, gizarte gehienetan batasun hori hausteko aukera aurreikusten da, zapuzketaren, banaketaren eta dibortzioaren bidez alegia.
Dibortzioari lotutako erraztasunak, mugak eta arauak aldatu egiten dira kulturetan eta denboran zehar. Islamiar gizarteetan gizonezkoek baino ez dute batasuna hausteko aukera, soilik gizonezkoek zapuztu ditzakete beren emazteak ezkontzaren edozein unetan. Beste kultura batzuetan, berriz, erraztasun handiak ematen dira dibortziatzeko, aski da ezkontideetako batek etxebizitza utzi izana. Gizartearen egituraren eta familia antolatzeko eraren arabera, esanahi mugatuagoa eta traumatikoagoa, izango dute banaketak eta dibortzioak. Oro har, liskartsuagoa izan ohi da dibortzioa, eta gizartearen kontrol estuagoan dago familiaren antolamendua norbanakoarenganako maitasunean, bikotearengan eta seme-alabak egiteko, hazteko eta gizarteratzeko egitekoetan duten protagonismoan oinarritzen denean. Aitzitik, oinarrizko familia zenbat eta banatuago egon etxekoen talde handiagoetan, non ahaideak babesten dituzten klanak dauden, orduan eta errazagoa gerta daiteke dibortzioa, liskar handirik gabe.
Etxekoen taldea
Etxekoen taldearen kontzeptura garamatza bizikidetasuna edo egoitza formekin zerikusia duen ahaidetasun alderdiak. Bizitzeko espazio bat komuna duten pertsonek eta elkarrekin ekoizpen eta kontsumo izaerako jarduera jakin batzuk bideratzen dituztenek osatzen dute etxekoen taldea, gehienetan familiakoak dira edo ahaideak, baina ez beti ezta derrigor ere. Hau da, etxekoen taldea eta familia ez datoz beti bat; etxekoen taldea elkarren artean ahaidetasunik ez duten lagunez osatua egon daiteke, eta alderantzizkoa ere gerta daiteke, hots, familia bateko kideak etxekoen talde bi edo gehiagotan banatuta egon daitezke.
Horien artean aipagarri dira ezkontzaren ondorioz gertatzen diren egoitza aldaketak, eta horien artean gutxienez hiru joera bereizten dira:
Logikoa denez, egoitza hartzeko joera hauek estu lotuta daude filiazio arauekin eta familia antolatzeko moldeekin.
Familia arteko harremanak
Ahaidetasun harremanen multzo handiaren baitan ezagutzen diren harremanetako bat familiari lotutakoa da, hau da, seme-alabak izan, hazi eta gizarteratzeko harremanei lotutakoa. Nolanahi ere, familia zertan den zehaztea da gai eztabaidatuenetakoa hala soziologian nola antropologian.
Familien osaera eta funtzioak herrien ezaugarrien, kulturaren ezaugarrien eta gizarte bakoitzak une historiko jakin batean gizartea eta ekonomia antolatzeko dituen ereduen araberakoak dira. Horretxegatik, familiaren ikerlaria den C.C. Harrisek dioen bezala, «ez dago familia baino ilunagoa den hitzik». Hain dira anitzak familiaren formak, edukiak eta funtzioak, ezen ez baitago familiaren forma natural edo unibertsal bakarra zehazterik.a. Familia antolatzeko formak Lehen mailako ahaideen taldeari, gizarte guztietan dagoen gurasoez eta seme-alabez osatutakoari oinarrizko familia esaten zaio. Nolanahi ere, anitzak dira talde honek ahaideen sarera biltzeko dituen erak.
Horrenbestez, gure gizartean familiak ahaidetasun harremanetan leku nagusia eta aurrenekoa hartzen duen artean, beste gizarte batzuetan familiaren unitateak bere garrantziaren parte bat galtzen du ahaideen talde handiago baten alde. Aldagai honen arabera, familia antolatzeko hainbat forma bereiz daitezke.
Taldea aita batez edo ama batez osatuta dagoenean edo biak beren seme-alabekin etxebizitza independente batean bizi direnean, ekonomikoki inoren mende bizi ez direnean eta seme-alabak hazteko, zaintzeko eta hezteko lanei emanak daudenean, familia gunea esaten zaio. Familia gunea guraso-bikoa izango da bikotekideez eta seme-alabez osatua dagoenean, eta guraso-bakarra heldu batez –aita edo ama– eta bere seme-alabez osatua dagoenean. Familia gunearen araberako antolamendua da nagusia mendebaldeko gizarte moderno deituetan.
Oinarrizko familia etxekoen edo egoitza talde handiago baten baitara biltzen denean, beste ahaide batzuk hartzen dituen talde zabalagora biltzen denean, familia handitua esaten da. Familia handitua hitza erabiltzen da etxe berean edo hurbil dauden etxebizitzetan bizi diren eta etxe unitate bat, ekonomia unitate bat edo bi unitate horien batura osa dezaketen hainbat belaunalditakoen taldea adierazteko. Familia handituaren mota bat enbor familia da; familia mota hori ohikoa izan da Euskal Herrian, eta mendebaldeko Europako beste lurgizarte batzuetan eta Japonian ere azaltzen da. Euskal Herrian enbor familiak, bi aldeko ahaidetasun sistemaren araberakoak, beti izan du ezaugarri seme edo alaba bat, eskuarki nagusia, gurasoen etxean gelditu izana eta beste anai-arrebek etxea utzi izana ezkondutakoan edo atzerrira joatean; oinordekoaren esku geratzen dira baserria eta familiaren ondarearen parterik handiena, baina gurasoen zaintzaz arduratu, leinua bermatu, baserriari eutsi eta ezkongabe geratzen diren anai-arrebak jaso behar ditu trukean. Esan bezala, familia handien moldeek bitik gora belaunaldiren arteko elkarbizitzaren ideala dute ezaugarri nagusi.
Horretxegatik, hain zuzen ere, familia handia ezin nahas daiteke familia poligamoarekin ezta etxe batzuetako egungo egoerarekin ere, etxe jakin horietan bikotekideak eta seme-alabak guraso bietako baten aita edo ama alargunarekin bizi baitira; kasu horretan egokiagoa da familia gune handiagotu batez hitz egitea.b. Familiaren egitekoa gizartearen antolamenduan, gizarte orotan, era askotako beharrei erantzuten dien erakundea da familia. Hala ere, arestian adierazi den bezala, familiak betetzen dituen funtzioek eta funtzio horiek aurrera eramateko moduak zeharo harreman estua dute familiak gizartearen antolamenduan eta ekonomian hartzen duen lekuarekin; horretxegatik anitzak dira hala funtzioak nola funtzioak burutzeko moduak. G. Murdock antropologoaren arabera, lau funtzio nagusi betetzen zituen industria aurreko gizarte tradizionaletako familiak:
Jan-edatekoen beharra, aterpea, babesa, osasuna eta beste behar batzuk.
Industria gizarteetan funtzio horiek aldatu egin dira, edo gizarteko beste erakunde batzuen esku utzi. Horietan, familiak neurri handian uzten dio sexualitatea arautzeko eta legitimatzeko erakunde izateari.
Jaiotza kontrolatzeko tekniketan eginiko aurrerapenek eta abortuaren arautzeak erraztu egiten dute ugalketari begira bideratzen ez den eta ugalketak baldintzatzenez duen sexualitatearen praktika. Sexua bereizi egiten da familiarengandik eta ezkontzarengandik.
Aldatu egiten dira, halaber, gizarteratze funtzioak. Industria gizarteetan hezkuntzarako erakundeek dute lan merkatuari begira gazteak prestatzeko ardura nagusia, baina familiak egiteko garrantzitsua du norbanakoaren balioak, motibazioak eta nahiak igortzeko eta zehazteko orduan. Familiek protagonista izaten jarraitzen dute haurren hazkuntzaren gizarteratzean eta laguntza emozionala eta zaintza fisikoak eskaintzerakoan. Eta ekonomiaren, kulturaren eta emozioen esparruan haurrak eta gazteak helduak izateko funtsezko laguntza eskaintzen dute. Baina helduentzako gero eta handiagoa da, halaber, asetasun afektibo eta emozionalaren arloan familiek duten garrantzia. Familiaren taldearengana jotzen dugu behar emozionalak asetzera; familiarengandik espero ditugu, gizarte harremanen beste esparruetatik baino neurri handiagoan, ulermena, laguntza eta maitasuna.
Bestalde, funtzio ekonomikoak ere aldatu egin dira. Familiek ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko baino kontsumitzeko joera erakusten dute. Gero eta gehiago, aditu profesionalak, erakunde publiko nahiz pribatuak eta merkatua bera dira pertsonen behar fisikoei eta zaintza lanei (gaixoak, zaharrak, haurrak…) erantzuten dietenak.
Nolanahi ere, eskuarki etxeetan ekoizten dira etxeko ondasun eta zerbitzuak.
Oharra: familia moten ezaugarriak:
Iraganeko datu batzuk
XVIII. mendearen erdialdean industrializazioari ekin baino lehen era askotako familia sistemak zeudela erakutsi dute Europako familiaren iraganaz arduratzen diren historialariek. Nolanahi ere, ezaugarri komun batzuk hautematen dituzte, industria aurreko Europako familiaren antolamendua munduko beste leku batzuetakoa ez bezalakoa zela erakusten dutenak.
Bound (1996ko filma)
Argumentua
Violet (Jennifer Tilly) deritzon emakumea Caesar (Joe Pantoliano) mafiaren diru-zuritzailearen neskalaguna da. Egun batez, Corky (Gina Gershon) espetxetik atera berria den emakume lapur profesionala beren alboko apartamentuan bizitzen jarriko da. Elkarren arteko erakarpen bitxi batek elkarturik, Violetek Corkyri Ceasarren diru-kaxatik bi milioi dolar lapurtzea proposatuko dio.
Piła
Piła Poloniako Polonia Handiko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Piła barrutian kokatuta. 102,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 73987 biztanle zituen.
Moores Hill (Indiana)
Moores Hill Indianako herri bat da. Dearborn konderrian kokatua dago. 2010ean 597 biztanle zituen, 1.4 kilometro koadrotan banatuta.
Atzelari (futbola)
Atzelaria, futbolean, atea eta zelai-erdiaren artean kokatzen den futbolaria da. Bizkarrean daraman zenbakia 2 eta 6aren artekoa izan ohi da.
Familia
Iraganeko datu batzuk
Izan ere, ezkontzaz kanpo jaiotako haurren tasak oso handiak ziren egungoekin alderatuz gero, baina ohiko gauza zen ezkontzaz kanpo jaiotako haurrak legez jaiotakoekin batera haztea.
Atzelari (futbola)
Munduko atzelari onenak
FIFA 2004ean egin zuen ranking arabera hauek dira: Zenbagarrena, Estatua, Jokalaria, (posizio zenbakia).
Familia
Iraganeko datu batzuk
Luzaroan esan da familiaren molde nagusia familia handitua zela. Hala eta guztiz ere, historialariek azken urteetan eginiko lanari esker erakutsi da hori ez dela horrela.
Haur motxiladun
Haur motxiladuna —maiz motxiladun umea ere deitua— preso dagoen senide bat ikusteko urruneko kartzeletara joan behar izaten duen haurra da. Izan ere, Espainiako Erresumak eta Frantziako Errepublikak Euskal Herritik urrun sakabanatuta dituzte preso horiek, arrazoi politikoen ondorioz, eta haur motxiladunek ehunka kilometrora bidaiatu behar dute beren senideak ikusteko. 2018an, horietako 113 haur adingabek zituen guraso bat edo bi espetxean.
2021ko martxoan Sareren datuen arabera, 88 ume motxiladun zeuden Euskal Herrian.
Izenaren jatorria
Motxilaren umea 2017ko maiatzean egindako 25 minutuko film pedagogikoa da izenaren jatorria. Film hori Maiderren historia da, alegia bere ama espetxean daukan adingabeko neska batena. Beren arteko harremana eta haurraren garapen pertsonala gorabehera horren menpe dago. Arazoa askoz larriago egiten du bere ama etxetik ehunka kilometrotara bizi izateak; ondorioz, neskari ukatu egiten zaio jasotzeko amaren afektibitatea eta hezkuntza amaren eskutik jasotzeko eskubidea.
Dokumentalaren helburua da «ehunka euskal umeri ukatutako eskubideen aldeko aldarria» egitea, bai eta presoen urrunketaren aurkako salaketa egitea ere.
Motxilaren umea Txileko Valparaisoko Giza Eskubideen XI. Zinemaldiko finalean aurkeztu zen. Youtuben ikusgai dago, euskaraz ez ezik, ingelesez, portugesez, katalanez, frantsesez eta gaztelaniaz ere.
Gizarte zabalkundea eta eztabaida politikoa
Ken Zazpi taldearen lehenengo diskoko Malen abestia, 2001. urtean plazaratua, haur motxiladun bati eskainia da. Malen bera, errealitatean, 1999an jaioa da, eta hiru hilabete zituela eraman zuen amak lehenengoz aita ezagutzera; geroztik hilero joaten saiatzen da.
ETB1ek haur motxiladunen gaia azaldu zuen Xabier Madariagak aurkeztutako Ur Handitan saioan, 2018ko urtarrilaren 9an. Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) saio horrek % 7,8ko ikusle kuota izan zuen, 70.000 ikusle izan baitzituen. Audientzia metatuari dagokionez, 112.000 herritarrek egin zuten bat uneren batean emankizunarekin —ETBk dio azken datu hori EAEri eta bere eragin esparruari dagokiola—.
Euskal presoen urrunketa
1980ko hamarkadatik aurrera, boterean edozein alderdi politiko egonik ere, Espainiako Gobernuaren estrategia izan da ETAko edo Dena da ETAko presoek Euskal Herritik kanpo betetzea espetxe zigorra.
Familia
Iraganeko datu batzuk
Europako kontinentearen mendebaldean familia gunea zen eredurik arruntena. Nolanahi ere, etxeko kideen kopurua egungoa baino handiagoa zen, zerbitzariak edo morroiak bizi baitziren familia gunearekin batera. Familiak bizi irauteko beharrezkoak zituen ondasunak eta zerbitzuak ekoiztearen inguruan antolatzen zuen bere bizitza, baina familiaren esku geratzen ziren beste jarduera batzuk ere, hezkuntza eta gaixoen eta zaharren zaintza esaterako. Emakumeek seme-alabak hazteko ardura nagusia izateaz gainera, egiteko garrantzitsua zuten ekonomiaren arloan, baita seme-alabek ere, gurasoei oro har gazterik laguntzen baitzieten.
Etxekoen unitateari ekarpenik egiten ez ziotenek utzi egiten zuten gurasoen etxea beste etxeetan morroi izateko edo lanbide bat ikasteko. Oso altua zen urtea egin baino lehen hiltzen ziren haurren heriotza tasa.
Eritasunek heriotza ugari eragiten zuten haur eta helduen artean, eta emakume asko hiltzen zen erditzeko unean. Gauza arrunta zen pertsonak bizitzan zehar hainbat aldiz ezkontzea, eta ondorioz, ohikoak ziren semeordeen, amaordeen eta antzekoen arteko harremanak.
Industrializazioa eta familiaren aldaketa mendebaldeko gizarteetan
Ekoizteko moldeetan izaniko aldaketek beren funtzionatzeko printzipio asko aldatzera eta egokitzera behartu zituzten familiak.
Lantegiak eta fabrikak bihurtu ziren ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko gune, besterentzako lan egitean datzan sistema indartu zen, eta pertsonak etxetik kanpora lan egitera behartuta zeuden. Etxeak ekoizpen unitatea izateari utzi zion, eta merkatuan ekoiztutako ondasunak kontsumitzeko esparru bihurtu zen. Ondorioz, ahulduta gelditu zen aitaren agintaritza, jabetzaren eta lurraren eta ondasunen transmisioaren gaineko kontrola esleitzen ziona. Soldatak aukera ematen zien gazteei ezkonsariaren eta gurasoen onarpenaren zain egon gabe ezkontzeko eta, horrenbestez, gurasoek askoz ere eragin txikiagoa zuten seme-alaben ezkontzak moldatzeko orduan.
Haurren hezkuntza eta osasuna bezalako gaietan administrazio publikoak zuen gero eta parte hartze handiagoak mugatu egiten zituen, gero eta gehiago, familia buruaren eskuduntzak eta ahalmen esparrua.
Aldi berean eta egoera horrek horretara bultzaturik, aldatu egin zen senar-emazteen harremanen esanahia, maitasunaren eta maitasunak sexualitatearekin duen harremanaren ideia berri bat gorpuztu zen.
Ezkontzak bere oinarri ekonomikoa galdu zuenean, maitasunean eta ezkontideen arteko sintonian oinarrituriko aukera pertsonal gisa ulertzen hasi zen, baina artean gizarte mailari eusteko eta gora egiteko baliatzen ere zen. Familian garrantzizkoak izaten hasi ziren pertsonen sentimenduak eta maitasun erromantikoaren idealak, baina artean eutsi egiten zitzaion betebeharraren zentzuari.
Etxearen eta lantokiaren banaketak gero eta bereizketa handiagoa ekarri zuen familiaren barruko harremanen eta lan esparruko harremanen artera, eta horrek zuzeneko ondorioak izan zituen gizonezkoek, emakumezkoek eta haurrek familian nahiz gizartean beteko zuten lekuari begira. Nolanahi ere, ez zen berdin gertatu gizarte maila guztietan. Industrializazioaren hasieratik maila apalenetako emakumeek, etxeko lanez eta seme-alabez arduratzeaz gainera, soldatapeko langile gisa jarduten zuten etxeko lanetan bezala fabriketan ere.
Baina maila aberatsetan hedatu egin zen soilik emaztearen eta amaren eginkizunetara emanik bizi zen emakume ezkonduaren ideala. Etxeko kide guztien ongizateaz arduratzen zen etxekoandrearen irudi hau, familiarentzako ogia irabazteaz arduratzen zen kideak ekonomikoki lagundua, burgesiako emakumeen artean baino ezin zen eman. Hala eta guztiz ere, industrializazioa hedatuz doan heinean, familia burgesaren ereduak arian-arian sarrera izan zuen langileen artean eta kalitatearen ideal gisa.
Horretan eragin zuzenekoa izan zuen faktore multzo batek. Horien artean aipagarri dira ezkonduriko emakumeei enplegua mugatzen dieten legeak, haurren enplegua murrizten dutenak eta haurrak eskolaratzeko agindua ematen dutenak; gurasoek beren seme-alaben bizitza kalitatean jartzen duten interesa; etxea eta familia gero eta gehiago identifikatzea esparru itxi, emozional eta afektibo gisa, eta etxe eta amatasunaren kulturaren sorrera. Kontestu honetan gizarte prozesu motel bat abiarazi zen eta emakumeak ekoizpen-esparrutik at geratu ziren etxekoen eta familiaren esparru pribatura mugatzeko. Prozesu hau sendotu egin zen XX. mendearen lehen erdialdean eta, ondorioz, familia kideen betebeharrak sexuaren arabera zorrozki bereiztean oinarrituriko familia gunearen eredua sortu zen, eta emakumeak argi eta garbi geratu ziren gizonezkoen mendean eta haien esanetara.
Europako mendebaldeko gizarteetako familietan eta ia berrehun urtetan zehar gertatu zen aldaketa multzo honi pribatizazioa esaten zaio. Azken batean, prozesu luze baten ondorioa da, familia pertsonen arteko harreman emozionalen esparru gisa eratzen da, eta giza bizitza (ugaltzea) sortzeko egitekoetan espezializatzen da. Baina bada gehiago, familiaren pribatizazioarekin batera jarduera esparru berri bat aurkezten da, eta horretan pertsonak kanpoko instantzien kontrolpetik askeago egon daitezke, libreagoak izan daitezke esfera publikoarenak ez bezalako irizpide pertsonalen arabera hautatzeko eta jarduteko. Eta horrek guzti horrek eramaten ditu gizarteak arian-arian askatasun handiagoa izatera eta hala jarreretan nola jokabideetan, batez ere sexuarekiko moralaren eta familiaren esparruan, tolerantzia handiagoa izatera. Izan ere, jokabideen esparruan norberaren autonomia eta askatasuna handiagoa izateko joera hau funtsezkoa da Europako gizarteetako familietan eta XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera gertatzen ari dena ulertzeko.
Familia eta industria ondoko gizartea: beste aldaketa batzuk familien portaeran
Gaurko egunean, iraganean bezala, alde handiak daude familien artean Europaren barnean, baina badira herrialde gehienei aplika dakizkiekeen ezaugarri batzuk. Europako gizarteek, XX. mendean zehar, beren biztanleen bizi baldintzak nabari hobetuko zituen aurrerapen ekonomiko garrantzitsua bizi izan dute. Ekonomiaren garapenarekin eta modernizazioarekin batera gora egin du ongizate pertsonalaren itxaropenek eta, aldi berean, pertsonek beren kezka agertzen dute zoriona eta norberaren asetasuna aurkitzeko eta harreman pertsonaletan kalitatea lortzeko. Gora egin dute aukeratzeko askatasunaren eskariak eta norberaren edo familiaren portaeran kanpotiko agintari edo erakunde moralizatzaile batek ezarririko arauekiko arbuioak. Sexu harremanen esparruan gozamena lortzeko sexualitatearen errebindikazioa eskatzen du norberaren askatasunean eta zoriontasunean oinarriturikoak, eta portaera hori praktikan erraztu egin da haurdun ez gelditzeko metodoak agertu ondoren. Horren guzti horren ondorioz, tolerantzia handiagoa dago elkarrekin bizitzeko erari eta familiaren barruko harremanen erari begira.
Aldi berean, sexuen arteko berdintasunaren ideiak gero eta sarrera handiagoa du biztanleen sektore zabaletan, eta horrekin batera gora egin dute emakumeen prestakuntzak eta emakumeek lan munduan duten parte hartze mailak.
Familien portaeretan eta familiaren egituran hautematen diren joera hauen eraginez aldaketa batzuk gertatu dira eta, egile batzuen aburuz, bigarren trantsizio familiarra bizitzen ari dira Europako gizarteak.
Aldaketa hauen bidea eta garrantzia oso antzekoak dira Europako gizarte orotan, baina aldaketen garapena bestelakoa da batetik bestera. Europako Iparraldekoak dira herrialde aurreratuenak eta Mediterranio aldekoak atzeratuenak, eta ekonomikoak, kulturalak eta historikoak dira bien arteko aldearen arrazoiak. Oro har, hauek dira trantsizio honek familiaren antolamenduari begira dakartzan ezaugarri garrantzitsuenak: familien aniztasuna, ezkondutako bikoteaz eta seme-alabez osaturiko familia «arau» izateari uzten ari zaio beste batzuen artean aukera bat izateko; familiak utzi egiten dio erakunde bat izateari, norberaren nahien eta interesen arabera artikulatzen diren familiaren bizimodu alternatiboakbultzatuta eta kanpotiko instantziek ezarririko arauei edo ereduei muzin eginda; pertsonek egin beharreko familia bideen aniztasuna, hau da, familiaren bizitza ez da bide zuzen eta bakar gisa aurkezten, era askotako familia egoeretan barrena egin daitekeen ibilbide gisa baizik; familien barruko harremanaren eta funtzionamenduaren dinamikaren konplexutasuna, taldeen interesek gizabanakoaren autonomia ezagutu behar baitute eta, ondorioz, berdintasunaren aldeko eta negoziatzeko beharraren aldeko eskariak indar handiagoa hartzen baitu. Egoera honetan adierazi beharreko aldaketa garrantzitsuak gertatzen ari dira familiaren egituran eta funtzioetan.
Seme-alaben kopuruaren murrizketa eta amatasun ereduen aldaketa.
1945etik 1960ra jaiotzen hazkunde handia izan bazen ere (baby boom), oro har beheranzko joera izan da nagusi mende honetan.