cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaduzko artxidiozesia
Vaduzko artxidiozesia (Erzbistum Vaduz, Archidioecesis Vaduzensis) Erromatar Eliza Katolikoaren Liechtensteingo artxidiozesi bakarra da. 1997ko abenduaren 2an ezarri zen. Artzapezpikuaren egoitza Vaduzen dago. Egun artzapezpikua Wolfgang Haas da.
Delaossa
Daniel Martínez de la Ossa Romero (Málaga, Espainia, 1993) hip-hop generoko abeslari famatua da, Gehien ezagutua “Delaossa” izenez. 2016tik hainbat single kaleratu ditu, eta 2019an debut diskografikoa grabatu egin zuen. 2020an 'La Tour Liffee' izeneko 5 abestiz osatutako EP bat kaleratu zuen, eta bere ohiko beatmaker, DJ eta ekoizlea J Moods eta Israel B, KIDDO, Gese Da O, Granuja edo Cruz Cafuné bezalako beste musikari batzuekin lagunduta.
Biografia
Daniel Martínez de la Ossa, Delaossa izenez ezagunagoa, jatorriz Malagako El Palo auzoko rapero eta konpositorea da, eta arrantza-tradizio handia du. 12 urterekin hasi zen hip-hopaz arduratzen.
2010eko abuztuan, garai hartan Soup izenez ezaguna, "En blanco fácil" izeneko bere lehen maketa atera zuen, Easy eta Lápiz (aka Lapskillz) ekoizlearekin batera. Urte horretan bertan, hirurek Skill Leaders taldea sortu zuten, eta Fader Kastel (aka Kas Rules) eta Álvaro Moreno sartu zituzten kamera gisa. Guztiek batera, 2012an, "Skillbill" izeneko lehen talde-lana atera zuten. Hiru urte igaro behar izan ziren "El Oasis" (2015) izeneko bigarren eta azken talde lana ateratzeko.
2015eko amaieran, Soup Delaossak Space Hammu (aka Space Hammurabi edo Los Chicos del Cosmos) kolektiboa sortu zuen Álvaro Raggiorekin batera. MCek eta ekoizleek osatutako proiektu hau ikus-entzunezko autogestioaren beharretik sortu zen. 2016an, Delaossa Picasso izenez ere ezaguna, "El Palo Nº1." albuma atera zuen. Hurrengo urteetan, bideoklipak, singleak eta hainbat artistarekin kolaborazioak egiten hasi zen, eta 2019an, J.Moods ekoizlearekin batera, "Un perro andaluz" disko txalotua kaleratu zuen, 12 trackekin eta 6 bideoklipekin.
Grupo Skill Leaders
• "Skillbills" (2012)
• "El oasis" (2015)
Bakardadean
• "En blanco facil" (maketa) (2010)
Nunuri
Nunuri Arabako herri desagertu bat da. Gaur egungo Trebiñuko udalerriko lurretan kokatuta zegoen, Arrietatik Askartzara doan bidearen eskuinera.
Delaossa
Bakardadean
-Como Delaossa
Nunuri
Historia
Herriari buruz ezagutzen den lehen aipamena 1257. urtekoa da. Hieronimo Aznar Calahorrako eta La Calzadako gotzainak Nunuy izeneko herria aipatzen du Trebiñuko artzapez-barrutian.
Delaossa
Bakardadean
• "El Palo N°1" EP (2016)
Villié-Morgon
Biztanleria
2007an Villié-Morgon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.792 ziren. Familiak 684 ziren, horien artean 171 pertsona bakarrekoak ziren (53 bakarrik bizi ziren gizonak eta 118 bakarrik bizi ziren emakumeak), 205 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 251 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 57 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Delaossa
Bakardadean
• "Un perro andaluz" (albuma) (2019)
Villié-Morgon
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 861 etxebizitza zeuden, 695 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 84 hutsik zeuden. 767 etxeak ziren eta 94 apartamentuak ziren. 695 etxebizitza nagusietatik 484 bere jabearen bizilekua ziren, 182 alokairuan okupaturik zeuden eta 28 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 40 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 179 etxek lau zituzten eta 394 etxek bost zituzten. 558 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 311 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 344 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.132 ziren, horien artean 883 aktiboak ziren eta 249 inaktiboak ziren. 883 pertsona aktiboetatik 842 lanean zeuden (445 gizon eta 397 emakume) eta 41 langabezian zeuden (9 gizon eta 32 emakume). 249 pertsona inaktiboetatik 109 erretiraturik zeuden, 94 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Delaossa
Bakardadean
• "La Tour Liffee" EP (2020)
Villié-Morgon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 6 jatetxeak.
2000. urtean Villié-Morgon udalerrian 209 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.352 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Villié-Morgon udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 407 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Distoechurus pennatus
Distoechurus pennatus Distoechurus generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Acrobatidae familian sailkatuta dago.
NGC 2516
NGC 2516 izar kumulu bat da, Carina konstelazioan. Nicolas Louis de Lacailleek aurkitu zuen n.
Dăeni
Dăeni Errumaniako udalerri bat da, Tulcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Újezd u Sezemic
Újezd u Sezemic Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 197 biztanle ditu eta 3,45 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1334 urtean egin zen.
Oettersdorf
Oettersdorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Psychrolutes subspinosus
Psychrolutes subspinosus Psychrolutes generoko animalia da. Arrainen barruko Psychrolutidae familian sailkatzen da.
Intxaurrondo kultur etxea
Intxaurrondo Kultur Etxea Donostiako Intxaurrondo auzoan dauden bi kultur etxeetako bat da. Hego Intxaurrondo auzunean kokaturik, 2011ean inauguratu zen. Lehengo Intxaurrondo Berri kultur etxea ordezkatu zuen. Eraikin berriak, kultur etxeaz gain, kiroladegia ere bada.
Zerbitzuen artean, hauek dira nagusienak: liburutegia, haurtxokoa, gaztelekua, musikarako aretoak, erakusketa aretoa, espazio eszenikoa eta informazio gunea. Programazioaren aldetik, musika kontzertuak eta musika taldeen egonaldiak kultur etxearen ikur bihurtu dira.
Donostia Kultura Enpresa Erakunde Publikoak (EEP) kudeatzen du.
Literatura Plazara
Euskarazko literaturako liburuak komentatzeko solasaldiak antolatzen dituzte Plazara Goaz euskara Taldearekin batera. Urtean lau saio izaten dira Iratxe Retolazak gidatuta. Hauek dira azken urteetan landu diren liburu batzuk:
Komiki solasaldiak
Komikiak komentatzeko solasaldiak antolatzen dituzte, urtean sei saio izaten dira, hiru euskaraz eta hiru gaztelaniaz.
Igor Leturia izaten da komiki-solasaldien gidaria euskarazko saioetan eta Juan Manuel Díaz de Guereñu gaztelaniazkoetan ari da 2015etik.
Tijuca condita
Tijuca condita Tijuca generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
José Gabriel Sarasa
José Gabriel Sarasa Mikelez (Iruñea, - ib., 1987ko maiatzaren 24a) gipuzkoar abokatu eta politikaria izan zen. Frankismoaren garaian gorteetako prokuradore izandakoa, 1977ko hauteskunde orokorretan senatari hautatu zuten UCDko zerrendetan.
Asger Jorn
Asgern Oluf Jorn, Asger Oluf Jørgensen jaioa (Vejrum, 1914ko martxoaren 3a - Århus, 1973ko maiatzaren 1a) danimarkar margolari, eskultore eta egilea izan zen. COBRA talde abangoardistaren sortzaileetako bat izan zen 1948an.
Bere gurasoen kristautasunak eragin negatiboa izan zuen bere haurtzaroan. 15 urterekin tuberkulosia izan zuen. Bere eskola garaian Danimarkako Alderdi Komunistan sartu zen. 1936an Parisera joan eta Fernand Légerrekin ikasi zuen,, eta 1937an Le Corbusierrekin lan egin zuen. Danimarkaren okupazio alemaniarrak sakonki eragin zion bakezaletasunari eta depresioan sartu zen.
1948an Parisen COBRA taldea sortu zuen Christian Dotremont eta Constantekin.
1954an Guy Debord ezagutu eta Nazioarteko Situazionismo sortu zuten, eta 1961ean Bandalismo Konparatuaren Eskandinaviako Institutua sortu zuen.
Mountcastle (Edinburgh)
Mountcastle, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren ekialdean dagoen auzo bat da.
Újezd u Svatého Kříže
Újezd u Svatého Kříže Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 231 biztanle ditu eta 4,35 kilometro koadroko azalera. Rokycanyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1437 urtean egin zen.
NGC 7011
NGC 7011 izar kumulu bat da, Cygnus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Newton konderria (Mississippi)
Newton konderria (Newton County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Decatur da. 2010eko zentsuaren arabera 21,720 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Newton konderriak 150,116 kilometro koadro ditu. Horietatik 388 ura dira. Beste 149,728 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,47 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 21,720 pertsonetatik 13,886 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 287 dira. 6,536 beltzak edo afroamerikarrak. 1,072 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 166 pertsonek kokatzen zuten.
Cruviers-Lascours
Cruviers-Lascours Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cruviers-Lascours udalerrian erroldatutako biztanleak 585 ziren. Familiak 219 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 270 etxebizitza zeuden, 225 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 236 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 225 etxebizitza nagusietatik 176 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 69 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 159 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 121 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 363 ziren, horien artean 244 aktiboak ziren eta 119 inaktiboak ziren. 244 pertsona aktiboetatik 219 lanean zeuden (123 gizon eta 96 emakume) eta 25 langabezian zeuden (13 gizon eta 12 emakume). 119 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cruviers-Lascours udalerrian 229 unitate fiskal zeuden, 583 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.670 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 4 margolariak, 1 zurgina eta 2 iturginak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Cruviers-Lascours udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 192 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klinoatakamita
Klinoatakamita mineral bat da eta atacamite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Klinoatakamita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Tufești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Herbehereak
Herbehereak (Nederland, ahoskatua) Europa ipar-mendebaldean dagoen estatua da. Herbehereetako Erresumaren (Koninkrijk der Nederlanden) zati da, Curaçao, Sint Maarten eta Aruba ere bere baitan hartzen dituelarik. Europar Batasuneko estatu kidea da. Herbehereak monarkia konstituzional bat da, Europako ipar-mendebaldean kokatua. Iparraldean eta mendebaldean Ipar itsasoa du, hegoaldean – Belgika, eta ekialdean – Alemania. 1839an sortu ziren gaur egungo mugak.
Herbehereek 12 probintzia eta 3 udalerri dituzte. Batzuetan Holanda izenez ageri dira, baina Holanda berez bi probintziaren izena besterik ez da, eta ez Herbehere osoena.
Herbehereak oso dentsoki populatuak daude eta eremu asko itsas mailatik behera ditu. Bere haize-errotengatik, gaztengatik, dikeengatik, tulipanengatik, bizikletengatik eta gizarte tolerantziagatik da ezaguna munduan. Politika liberalak ditu drogei, prostituzioari, homosexualen arteko ezkontzei, abortuari eta eutanasiari buruz.
Geografia
Estatuaren berezitasun nagusiak Herbehereak izenak berak ematen du, Nederlanden jatorrizkoak bezala, lurraldearen erdiak metro bateko garaiera besterik ez baitu. Ipar eta mendebaldea lau-laua da eta toki batzuetan itsas mailatik behera dago. Hego-ekialdean Goi Herbehereak daude, apur bat itsas mailatik gora daudenak. Dike, babes-duna eta ur-drainatze konplexuek, Erdi Aroan hasitakoak, uholdeetatik babesten dute eta estatuaren azalera % 20 handitzea ahalbidetzen.
Hiru ibaik bi zati nagusitan banatzen dute estatua: Rhin, Waal eta Meuse (Maas). Herbehereetako hego-mendebaldea hiru ibai horien delta erraldoia da. Banaketa geografikoaz gain, banaketa kulturala ere bada, nederlanderaren dialekto nagusiena eta erlijioarena (kalbinistak iparraldean eta katolikoak hegoaldean).
Herbehereetako klima epel samarra da urte osoan zehar (17 °C uztailean, 2 °C urtarrilean), itsasoaren eragina dela medio. Euria maiz eta ugari izaten da, abuztuan eta udazkenean batez ere (790 mm). Haize boladak indar handikoak dira, ez baitago batere oztoporik. Hori dela eta, haize-errotak erabili izan dira haizearen indarrari etekina ateratzeko. Landareei dagokienez, dunetako loreak, pinudiak eta hariztiak nagusi dira Herbehereetan. Animalia-kopurua asko urritu da, gizakiak hartu baitu, bizitzeko, ia lurralde osoa. Wadden itsasoan eta Frisiako uharteetan hegazti-mota ugari bizi dira, baina ibaietako karramarroa, aintziretako dortoka eta belatza, esate baterako, desagertu egin dira haien ingurugiroa suntsitu edo eraldatu egin delako.
Klima
Herbehereetako haize-norabide nagusia hego-mendebaldekoa da. Honek klima ozeaniko epela sortzen du, uda fresko, negu epel eta prezipitazio asko dituena. Klima hau kostaldekoa da batez ere, herrialdearen hego-ekialdean zertxobait gogorragoa da eta.
Hona hemen herrialdearen erdialdean dagoen De Bilteko estazioko datuak 1981 eta 2010 artean:
Historia
Germaniako Erromatar Inperio Santua enperadore eta Espainiako errege Karlos V.aren agindupean, eskualdea Herbehereetako Hamazazpi Probintzien zati izan zen, oraingo Belgikaren gehiengoa, Luxenburgo, Frantzia iparraldea eta Alemaniaren lur batzuekin batera. 1648an independentzia lortu zuten Münsterko Ituna sinatzean, Felipe II.aren eskutik.
XVII. mendean, Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren botere ekonomikoa haziz joan zen, itsas botere handia bihurtu arte, mundu osoan zehar koloniak eta merkataritza-tokiak ezartzeraino.
Frantziar Inperioan sarrarazi zuten, Napoleon I.aren agindupean. Honen nagusitasuna amaitu ostean, Vienako Batzarrean (1815) Herbehereetako Erresuma Batua sortu zen, Luxenburgo eta Belgika barnean zeudelarik. Hala ere, belgiarrek 1830an independentzia lortu zuten, eta Luxenburgok, urte gutxi batzuen buruan. XIX. mendean industrializazio handia izan zuen, Alemania eta Frantziakoaren adinakoa.
Lehen Mundu Gerran neutral iraun zuen. Baina Bigarren Mundu Gerran, Alemania naziak 1940. urtean okupatu zuen, 1945 arte. Gerra ostean, ekonomiak gora egin zuen eta Benelux elkarteko kide bihurtu (Belgique, Nederland, Luxembourg). Era berean Ikatz eta Altzairuaren Europako Erkidegoaren (IAEE) kide bihurtu zen, Europar Batasunaren aitzindaria.
Probintziak
Herbehereen banaketa administratiboa hamabi eskualdetan egiten da, probintzia-izenarekin. Euretariko bakoitzean gobernadore bat dago, Commissaris van de Koningin (Erreginaren Mandataria), Limburg probintzian ezik, non Gouverneur izena ematen zaion.
Justice League (filma)
Justice League (euskaraz Justiziaren Liga) 2017ko Zack Snyder estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. DC Comics argitaletxearen Justice League superheroi taldearen komikietan oinarritua dago. Ben Affleck, Henry Cavill, Amy Adams, Gal Gadot, Jason Momoa, Ezra Miller, Ray Fisher, Willem Dafoe, Jesse Eisenberg, Jeremy Irons, Diane Lane, Connie Nielsen eta J. K. Simmons aktoreek antzeztu zuten.
Herbehereak
Probintziak
Honakoak dira 12 probintziak:
Estatua ur-barrutietan ere banatua dago, ur-batzorde baten agindupean (waterschap edo hoogheemraadschap). 2005eko urtarrilaren 1ean 27 ziren eta bakoitzak ura kudeatzeko eskuduntza du. Ur-batzorde hauen eraketa estatuaren sorrera baino lehenagokoa da, 1196 urtean agertu baitziren lehen aldiz. Berez, Herbehereetako ur-batzordeak oraindik dabiltzan munduko erakunde demokratiko zaharrenetakoak dira.
Udalerri bereziak
2010 urtetik aurrerako banaketa administratiboaren arabera, antzinako Holandarren Antilletako uharteak Herbehereetako udalerri berezi bihurtu ziren.
Politika
Herbehereak demokrazia parlamentario bat izan dira 1848tik aurrera, eta monarkia konstituzional bat 1815tik. Horren aurretik errepublika bat izan zen 1581tik 1806ra eta erresuma 1806tik 1810ra (1810tik 1813ra Frantziaren parte izan zen). Herbehereetako politika ezaguna da bere kontsentsuarengatik, bai politikarien artean, bai horien eta jendartearen artean.
Estatuburua monarka bat da; gaur egun, Beatriz erregina. Konstituzionalki monarkak hainbat botere ditu, baina berez funtzio zeremonialak betetzen ditu. Monarkak kabinete berriaren eraketan eragin dezake, eta alderdi politikoen arteko epaile moduan joka dezake.
Praktikan botere exekutiboa Kabinetearen esku geratzen da. Dagoen sistema alderdi-anitza dela eta, XIX. mendetik inoiz ez da egon alderdirik gehiengo osoa lortu duenik, eta horregatik, Kabineteak sortu behar dira. Horretan hogeita hamar ministro inguru daude, horietatik batetik hirura ez dute ministerio zehatzik eta beste hainbeste estatu-idazkari. Gobernuaren burua Herbehereetako Lehen Ministroa da, normalean koalizioan dauden alderdirik handienaren burua delarik.
Kabinetearen arduren artean bi ganbara dituen parlamentua, botere legegilea duena. Bigarren Ganberako (Behe Ganbera), hauteskunde zuzenetan hautatzen dira, lau urtero ospatzen direnak normalean. Biltzar Probintzialak ere lau urterik behin egiten dira. Biltzar Probintzialetako kideek 75 ordezkari hautatzen dituzte Lehen Ganberan (Goi Ganbera), botere legegilea duena, baina ez hauek proposatzeko edo aldatzeko, bakarrik atzera emateko.
Langile sindikatuak eta erakundeak kontsultatzen dituzte finantza, ekonomia eta gizarte gaietan. Horretarako, Herbehereetako Kontseilu Ekonomiko-Soziala biltzen da.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, Herbehereek aurretik izan ohi zuten neutraltasuna hautsi eta Nazio Batuetan, OTANen eta Europar Batasunean sartu zen.
Herbehereek tradizio handia dute tolerantzia sozialean. XVIII. mendean Herbehereetako Eliza Erreformatua zen ofiziala, baina katolizismo eta judaismoa oso onartuak ziren. Gaur egun drogak, prostituzioa, homosexualen arteko ezkontzak eta eutanasiaren inguruko legeak dituzte, munduko askeenak.
1919tik aurrera sufragio unibertsala ezarri zen eta hortik aurrera hiru alderdi familia egon dira: Demokristuak beti egon dira kabinetean, koalizioan beste bietako batekin. 1970eko hamarkadan alderdi sistema oso hegazkorra bilakatu zen, alderdi klasikoek boterea galdu zutelako eta Alderdi Erradikal Demokrata edo D66 Alderdi Liberal Progresistak boto asko lortu zituzten.
1994ko hauteskundetan CDAk bere boterea galdu zuen eta VVD, D66 eta PvdAk osatutako kabinetea sortu zen. 2002an honek gehiengoa lortu zuen, Pim Fortuynek osatutako LPF alderdiak (Fortuyn bera astebete lehenago erail zuten) igoera nabarmena izan baitzuen. CDA, VVD eta LPFk kabinetea osatu zuten, baina 2003an LPFk aulki asko galdu ziten eta beraz kabinetea CDA, VVD eta D66 alderdiek osatu zuten.
Demografia
Herbehereek munduko biztanleria dentsitate maila altuenetako bat dute. 2021eko apirilean, estimazioen arabera, biztanleria 17.488.669koa zen. Populazioaren gehiengoa frankoen, frisiarren eta saxoien ondorengoak dira.
Bigarren Mundu Gerraz geroztik, gobernuak emigrazioa bultzatu zuen, lurraldea gainpopulatua zegoela eta. Horrela, ia 500.000 biztanlek herrialdea utzi zuen. Hala ere, immigrazioa emigrazioa baino handiagoa izan da, eta hainbat lurraldetatik immigranteak heldu dira Herbehereetara (tartean Herbehereen koloniak izandakoak –Holandarren Antillak edo Surinam–, baina baita beste herri batzuetakoak ere, Turkia eta Maroko esaterako).
Herbehereen egungo osaketa etnikoa ondokoa da:
Hirigintza
Herrialdea oso populatua dago, nahiz eta hiriak txikiak izan Europako edo munduko beste herrialde batzuekin alderatuta. Ez dira oso handiak, baina batez besteko urbanizazio maila oso altua da. Hiriburua eta hiririk handiena Amsterdam da, nahiz eta gobernuaren egoitzan Hagan dagoen. Hiriburua, orokorrean, gobernuaren egoitza dagoen hiria bezala definituta dagoen bitartean, kasu honetan, inork ez luke Haga hiriburu bezala inoiz deituko, "Munduko legearen hiriburu" bezala ezagutzen den arren.
Xavier Villaurrutia
Biografia
1928an, Los Contemporáneos taldean sartu zen. 1935ean, Yale Unibertsitatean antzerkia ikasteko beka bat jaso zuen. 1937an Mexikora itzulita, bertako Letras de Mexico egunkarian hasi zen lanean.
Herbehereak
Randstad
Randstad (nederlanderaz: rand, "Ertza", eta stad, "Hiria") Herbehereetako konurbaziorik handienak jasotzen duen izena da, aldi berean Europako handienetako bat.
Xavier Villaurrutia
Biografia
Salvador Novorekin batera , Ulises aldizkaria sortu zuten 1927an.
Chaunax flammeus
Chaunax flammeus Chaunax generoko animalia da. Arrainen barruko Chaunacidae familian sailkatzen da.
Herbehereak
Randstad
Randstad eskualde metropolitarra (6,5 milioi biztanle inguru ditu; Herbehereetako populazioaren %40) eta Randstad eskualdea (elkarte sozio-ekonomiko bat) bereizi behar dira. Bi entitate hauek Hego Holanda, Ipar Holanda, Utrecht eta Flevoland probintzietan zehar hedatzen dira.
Xavier Villaurrutia
Lorpen profesionalak
Profesionalki, Villaurrutia Mexikoko literatura aldizkarian lan egin zuen, Los Contemporáneos (literalki "Garaikideak"), 1928tik 1931ra. Villaurrutiak Mexikoko lehen antzoki esperimentala sortuko zuen gero.
Herbehereak
Ekonomia
Lurraldea oso mugatua izanik ere, ekonomia indartsua garatu dute nederlandarrek, garraioan, finantza zerbitzuetan eta industrian oinarritua, emaitza bikainak ematen dituena. Euroguneko seigarren ekonomiarik garrantzitsuena da.
Xavier Villaurrutia
Lan aipagarriak
Villaurrutiaren lan aipagarrien artean bere idazlan poetikoak daude, Reflejos 1926an eta Nocturnos 1933an hasita. Villaurrutiaren idazkera ilunagoa bihurtzen da bere ondorengo lan poetikoetan: Nostalgia de la muerte (literalki esanahia: "heriotzaren nostalgia") 1938an, eta Décima muerte (literalki "hamargarren heriotza") 1941ean. Ez dago argi aldaketa hori Bigarren Mundu Gerra ekarriko zuen Europan izandako zalaparta areagotzearen ondorioz edo, besterik gabe, Villaurrutiaren adinaren ondorioz. Villaurrutiaren obran heriotzarekiko kezkak 1941eko Invitación à la muerte antzezlanarekin heldu zen, zeinaren izenburua "Heriotzerako gonbidapena" hitzez hitz itzul daiteke. Villaurrutiak argitaratutako azken lana 1953an etorri zen hil osteko Poesía y teatro completos, bere lanen bilduma, Autos profanos antzerki drama laburrak biltzen dituena.
Muirhouse
, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren iparraldean dagoen auzunea eta izen berdineko jauretxe bat da.
Fernán Caballero (Ciudad Real)
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 361 biztanle zituen.
Xavier Villaurrutia
Inspirazioa
Xavier Villaurrutiari eragin handia egin zioten Ramón López Velarderen obrak eta baita Mexikoko beste hainbat poetak ere. Olerkari askoren eragin handia izan du, tartean Octavio Paz (bere ikaslea izan zena) eta Alí Chumacerorengan.
Muirhouse
1830ean R & R Dickson anai arkitektoek Davidson familiaren egoitza izateko diseinatu eta 1832an eraiki zen.
Aqaba (muhafazah)
Aqaba (العقبة), al-ʻAqabah) Jordaniako 12 muhafazah edo probintzietako bat da. Hegoaldeko eskualdean kokatua, 6.905 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 213.000 biztanle zituen 2020an. Hiriburua Aqaba da.
Herbehereak
Ekonomia
Nekazaritzak oraindik ere garrantzi handia du, baino biztanleria langilearen % 2ri baino ez dio ematen lana. Oso intentsiboa da, eta barazki langintzarekin lotu du behi eta zerri hazkundea. Laborantza gaien munduko hirugarren esportatzailea dira Herbehereak, eta aurreneko lekuan dago gazta, lekadun eta loreen esportazioan. Gas naturala da lurpeko baliabide nagusia (bosgarrena 1996. urtean). Groningeneko hobi zabalak, iparraldean, oraindik gasaren bi heren ematen ditu, baina ekoizpena agortzen ari da. Aldi berean, ordea, indartzen ari dira Ipar Itsasoan dauden gas hobiak. Gas hori, nazioko esportazioen % 10 edo dena, inguruko europar herrialdeetan banatzen da.
Herbehereek oso tradizio zaharra dute negozioetan, eta orobat da han antzinakoa merkataritzako kapitalismo dinamikoa. Bertakoak dira Shell, Unilever, Heineken eta Philips bezalako multinazional handiak. Usadio horietan oinarriturik, industria ahaltsua garatu da. Industria horretan usadiozko espezialitateak (diamante langintza adibidez) eta ekoizpen sorta oso zabala elkartzen dira, esportazio guztien % 50 ziurtatzen dutenak. Hirugarren sektoreak BPGren % 73,2 hartzen zuen 2012an, eta nazioarteko merkatari eta finantza bulego asko sortu ditu atzerrian. Hala, asko dira holandar holdingak, trataera fiskal abantailatsu batek erakarriak. Rotterdamen dago Europako lehen portua, garraio sare bikain batez osatua, eta hantxe dago halaber petrolioaren negozioaren nazioarteko gune nagusietako bat.
Kultura
Garai gotiko eta errenazentistan, Herbehereak garapen artistiko nabarmena izaten hasi ziren, batez ere pinturan. Maila intelektualean, Erasmo Rotterdamgoa, Herbehereetan jaioa, eragin handia izan zuen bere herrialdeko eta Europako kultura-bizitzan XVI. mendean. Ondoren, eta haren omenez, 1958az geroztik, Erasmo saria eman dute humanitate, gizarte-zientzia eta arteen arloan.
XVII. mendean, «Herbehereetako Urrezko Aroa» izenaz ezagutzen den aldian, herrialdearen eragin kulturalak gailurra jo zuen. Garai hartako pertsonaia herbehereetarren artean Christiaan Huygens eta Baruch Spinoza daude. Gainera, baziren herrialde hartan tolerantzia-giroari esker bizi ziren atzerritarrak, hala nola René Descartes frantsesa edo John Locke ingelesa. Herrialde hori ezaguna da haize-errotengatik, zurezko zapatengatik, tulipanengatik, bizikletengatik eta tolerantzia sozialagatik.
Margolaritza
Herbehereetako margolaritza barrokoa burgesa da, eta paisaia, erretratu eta eguneroko bizitzako gaiak menderatzen ditu, horren adibide nabarmenena Rembrandt da. XVII. mendeko «Herbehereetako Urrezko Aro» horretan Johannes Vermeer, Frans Hals eta lehenago Hieronymus Bosch ere nabarmendu ziren. Azken mendeetan, pintore bikainak ekoitzi ditu herrialdeak, hala nola Vincent van Gogh eta Piet Mondrian.
Mondrianen abstrakzioa erretikulu kubistatik abiatuta egin zen. Erretikulu horietatik pixkanaka kolore puruko planoak gordetzen dituzten marra horizontal eta bertikaletara murriztu zen. Gerra arteko aldian, Theo van Doesburgek, neoplastizismoaren aldezle nagusietako bat izan ondoren, arte abstraktua nabarmen berritu zuen, arte-sorkuntzak arau kontrolagarri eta logikoen mende egon behar zuela eta.
Literatura
Erdia Aroan nabarmentzekoa da antzinako nederlanderaz idatzitako zaldunen istorio frantses bat, Floire et Blancheflor, Mila gau eta bat gehiago ipuinean oinarritutakoa. Karel ende Elegast berezko lana da. Izen ezaguneko lehen poeta Hendrik van Veldeke da (1170). Nederlanderazko prosaren aitatzat Jan van Ruysbroek (1293-1381) mistikoa hartzen da, bere Die Chierheit der Gheesteliker Brulocht (Ezkontza espiritualaren apaindura) lanak Europa osoko literatura aszetiko eta mistikoan eragina izan zuena. Errenazimenduko humanismoak, Erasmo Rotterdamgoa bezalako figurak eman zituen, eta Herbehereetako literaturaren Urrezko Mendea, XVII. mendea, gailurra izan zen, Biblia nederlandera itzuli zenean, dialekto bakoitzeko berezitasun ezberdinekin, nederlandera literario arrunt bat sortzeko; hau da, Estatuen Biblia deiturikoa. Urrezko mende honetako egilerik garrantzitsuenak Joost van den Vondel, Pieter Corneliszoon Hooft, Constantijn Huygens eta Gerbrand Adriaensz Bredero izan ziren. XVIII. mendean, elkarrekin bizi ziren emakume idazle bikote berezi bat nabarmentzen da, Betje Wolff (1738-1804) eta bere laguna Aagje Deken (1741-1804), eleberri epistolar nabarmenak idazten zituztenak. XIX. mendeko belaunaldi erromantikoa Willem Bilderdijkek (1756-1831), Hiëronymus van Alphenek (1746-1803), Rhijnvis Feithek (1753-1824), Hendrik Tollensek (1780-1856) eta A. C. W. Staringek (1767-1840) ordezkatzen dute. Narratiban Multatuli nabarmendu zen kolonialismoa salatzen duen eleberri batekin, Max Havelaar (1860), eta Busken Huet saiakeran (1826-1886). Naturalismoa Marcellus Emantsek (1848-1923) ordezkatzen du. 1880ko belaunaldiak Tachtigers izeneko talde bat sortu zuen: Willem Kloos, Hélène Swarth, Albert Verwey, Frederik van Eeden, Lodewijk van Deyssel eta Herman Gorter. XX. mendean Louis Couperusen eleberri psikologikoa aipatu behar da, eta, bigarren mundu gerraren ondoren, panorama menderatu zuten hiru autore: Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch eta Gerard Reve. Ondoren, Hella Haasse eta Cees Nooteboom nabarmendu ziren, hauek bezain garrantzitsuak ziren beste askoren artean.
Gastronomia
Sukaldaritzaren ezaugarri nagusia ogia eta patata asko kontsumitzea da. Oso ezaguna da gurinez bustitako tostada biribil bat: muschuita, gosari bezala jan ohi dena, zapore ezberdinekin eta ospakizun ezberdinetan erabiltzen dena. Plater nazional bat ere ospetsua da, erwtensoep delakoa, oinarrian, ilar zopa bat dena.
Gaztak ezagunak dira, horien artean Gouda, Edam eta Leyden. Ekialdeko hiri askok beren gaztak dituzte, eta horietako batzuk zaporeagatik eta kanpoko itxuragatik bakarrik bereiz daitezke. Baina Europako herrialde guztietan bezala, eskualdeen arteko aldeak nabarmenak dira eta eskualde bakoitzak bere plater tipikoak ditu. Iparraldeak, protestanteak, bizitza ikusteko beste modu bat du hegoaldeak baino, katolikoa; eta hori bere eragin gastronomikoetan ere islatzen da. Azpimarratzekoa da, halaber, sardinzar ogitartekoa (haring broodje). Bere gozokirik preziatuena stroopwafels izeneko siropez betetako gailetak dira.
Hizkuntzak
Herrialdean biztanle gehienek nederlandera hitz egiten dute, hori baita hizkuntza ofiziala, baina probintzietako hizkuntzak eta eskualdeetako dialektoak ere ezagutzen dira. Flandrian eta Surinamen ere hitz egiten da, Indonesian belaunaldi gazteenak herrialdean hizkuntzaren erabilera berreskuratzen hasi diren bitartean, orain arte ohikoa zena, batez ere Herbehereetako kolonizazioa ezagutu zuten biztanleen artean.
Frisiera Frisia probintziako hizkuntza koofiziala da, eta 453 000 pertsonek hitz egiten dute.
Nederlanderazko baxu saxoeraren zenbait dialekto herrialdearen ipar-ekialdean hitz egiten dira, eta nederlandarrek eskualdeetako hizkuntzatzat hartzen dituzte Eskualdeetako edo Eremu Urriko Hizkuntzen Europako Gutunaren arabera. 798 000 lagunek hitz egiten dute. Beste nederlanderazko dialekto bat limburgera da, Limburgoko probintziaren hego-ekialdean hitz egiten dena eta 825.000 lagunek hitz egiten dutena.
Hegoafrikan herbeheretar kolonoen ondorengoek afrikaans hitz egiten dute, nederlanderaren aldaera bat.
Ohikoa da herrialdean beste hizkuntza batzuk hitz egitea, herritarren% 70ek ingelesaren ezagutza handia dute,% 55 eta 59 artean alemanak hitz egiten du eta %19 inguruk frantsesak.
Erlijioak
XVI. mendeko erreformaren ondoren, herrialdea bi zatitan banatu zen: katolikoa eta protestantea. Banaketa hori, gutxi gora-behera, hego-mendebaldetik ipar-ekialdera doa: lehena katolikoa da, bigarrena, protestantea. Azken horretan hainbat adar daude tartean, Eliza berritua (kalbinistak) eta luteranoak kasu.
2005ean, herbeheretar biztanleen %43,6 kristaua zen (%27, kristau katolikoa; eta %16,6, protestantea). Populazioaren %5 musulmana da, %5 judua, eta populazioaren %48 ez da inongo erlijioren kide.
2005eko Eurobarometroaren inkestaren arabera, Herbehereetako herritarren %34ak "Jainko bat dagoela uste dut" erantzun zuten; % 37k, berriz, "Izpiritu edo bizi-indar moduko bat dagoela uste dut" eta % 27k "ez dut uste inolako izpiritu, jainko, bizitza edo indarrik dagoenik". Horrez gain, populazioaren % 41ek onartzen zuen bizitzaren esanahian pentsatzen duela; aldiz, inoiz horretan inoiz pentsatzen ez zutenak % 6 izan ziren.
Hezkuntza
Hezkuntza ikastetxeetan eta horien barruko adin-taldeetan banatuta dago, eta horietako batzuek hezkuntza-maila desberdinak dituzte. Ikastetxeak ikastetxe publikoetan edo ikastetxe berezi erlijiosoetan banatzen dira. PISA txostena Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak koordinatzen du, eta 2008an Herbehereak munduko hezkuntzaren bederatzigarren lekuan jarri zuen, erakundearen batezbestekoan hazkunde nabarmena lortuz.
Oinarrizko hezkuntza lau urtetik hamabi urtera bitartekoa da. 5 urtetik aurrera, nahitaezkoa da. Hamabi urtetik aurrera, maila ertaineko prestakuntza-hezkuntza (lau urtekoa), hezkuntza orokor jarraitua (bost urtekoa) edo prestatzeko hezkuntza zientifikoa (sei urtekoa) egin daitezke. Ikasketa horiek amaitutakoan, hirugarren mailako hezkuntza egin daiteke, unibertsitateak barne. Ikasketak amaitzean, maisutza bat egin daiteke, batez beste 22 urterekin amaitzen dena, ondoren lanean hasteko. Unibertsitate guztiek, Nyenrodek izan ezik, estatuaren finantziazioa jasotzen dute. Amsterdam, Delft, Leiden eta Utrechteko unibertsitateak munduko 100 onenen artean daude urtero.
Kirolak
Futbola kirol nagusien artean dugu, izan ere Herbehereetako futbol selekzio nazionala munduko hoberenen artean dugu historikoki, hiru aldiz munduko txapeldunordea eta behin Europako txapelduna izan baita. Taldeka, UEFAko Txapeldunen Liga 6 aldiz irabazi dute bertako klubek (Amsterdamgo Ajaxek 4, eta PSV Eindhovenek eta Feyenoord Rotterdamek bana).
Halaber, txirrindularitzan ere arrakastatsuak izan dira holandarrak mundu mailan, batik bat 1960, 1970 eta 1980ko hamarkadetan Joop Zoetemelk, Jan Janssen, Hennie Kuiper, Johan van der Velde, Peter Winnen, Steven Rooks eta Erik Breukink moduko txirrindulariekin. Hel het Mergellan lasterketa egiten da.
Újezd u Tišnova
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1340 urtean egin zen.
Lipaugus weberi
Lipaugus weberi Lipaugus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
West Texas Intermediate
West Texas intermediate (WTI; euskaraz: Mendebaldeko Texasko ertaina), Texas light sweet bezala ere ezaguna, petrolioaren prezioan erreferentzia bezala erabiltzen den petrolio mota gordin bat da. Gradu hau petrolio gordin arin bezala deskribatzen da bere dentsitate erlatiboki baxuagatik, eta gozo bezala, bere sufre eduki baxuagatik. New Yorkeko Merkataritza Burtsako etorkizuneko petrolio kontratuen azpiko oinarrizko produktua da.
WTIren prezioa petrolioaren prezioei buruzko albisteen txostenetan sartu ohi da, Ipar Itsasoko Brent gordinaren prezioarekin batera. Beste petrolio markatzaile garrantzitsu batzuk Dubaiko petrolioa, Omango petrolioa, Uraletako petrolioa eta LPEEko erreferentziazko saskia dira. WTIa Brenta baino arinagoa eta gozoagoa da, sufre gutxiago du, eta Dubai edo Omanena baino askoz arinagoa eta gozoagoa.
Hypsiprymnodon moschatus
Hypsiprymnodon moschatus Hypsiprymnodon generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. [[Hypsiprymnodontidae familian sailkatuta dago.
Matca
Matca Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Fontanarejo
Fontanarejo Ciudad Realgo udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 298 biztanle zituen.
Mulligan's
Mulligan's Irlandako Errepublikako hiriburua den Dublin hiriko Poolberg Street kalean kokatzen den pub edo taberna da. Dublin erdiguneko antzinako pub historikoen multzoaren barnean sailkatua dago.
Historia
Mulligan's pub edo taberna 1732an sortua izan zen eta bere kanpoaldeak oraindik jatorrizko leiho eta ateko hizki margotuak mantentzen ditu.
Mulligan's taberna Theatre Royal antzokiari loturik dago, azken hau Poolberg Street kalea zeharkatuz gero topa daiteke, bere hormak garai hartako horma-irudi eta autografoez beterik daudelarik. Horien artean John Fitzgerald Kennedy eta Judy Garland aktoresaren sinadurak ikus daitezke.
Mulligan's taberna James Joyce idazlearen Ulysses idazlan edo eleberrian agertzen da.
Taberna hau "The Society For the Preservation of The Dublin Accent" ("Dublingo Ahoskeraren Elkarte Babeslea") elkartearen egoitza eta topagunea ere bada.
Sol de Mañana
Artikulu hau Boliviako gune bolkanikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sol».
Sol de Mañana (euskaraz: Goizeko eguzki) izenekoa, 2 kilometro karratu inguruko hedadura duen gune bat da. Boliviako Potosiko departamenduan dago, Aintzira gorriaren hegoaldean, Txalbiriko Gatz Lautadaranzko bidean, 4.850 metroko altueran.
Gune honen ezaugarria, aktibitate bolkaniko eta fumaroliko handia izatea da, hau da, sumendiak eta geiserrak. Toki honetan aurkitzen diren kraterretan, laba biziki irakiten ikus daiteke, gainera, fumarola edo geiserrek, 10 eta 50 metro arteko altuerara iristen diren ur eta lurrun nahasketazko zurrutadak botatzen dituzte, altuera hori, gasak jaurtiak diren presioaren ondorio delarik. Fenomeno hauek, Lurraren eraketa gogorarazten duen paisaia bat ikustea ahalbidetzen dute.
Maixux Rekalde Urdanpileta
Maixux Rekalde Urdanpilleta (Oiartzun, Gipuzkoa, 1934ko uztailaren 4a - 2022ko urtarrilaren 6a) bakezalea eta euskaltzalea izan zen. Elkarriko eta Lokarriko presidentea.
Bizitza
Maixux Oiartzungo Ugaldetxo auzko Garro baserrian jaio zein 8 senideko familia batean.
Magisteritza estudiatu zuen Donostian. Honez gain kazetaritza eta Enpresa administraritza ikasketak eginak zituen arren, gizartearen aldeko lanetan aritu zen bizitza osoan. Misiolari sekular gisara Txilen 10 urtez eta Ekuadorren irakaskuntzan eta emakumeen formazioan.Txilen egon zen garaiko Pinocheten estatu kolpeari buruzkoak gordin kontatzen zituen. Euskal Herria itzulita, Donostiako eliz barrutiko komunikazioan jardun zuen eta borondatezko hainbat lanetan. Bere lehen misioa Ekuadorren izan zen 1960eko hamarkadaren hasieran eta handik Txilera joan zen. Bertan gotzainaren idazkaria izan zen. Pinocheten estatu-kolpearen lekuko izan zen eta horren ostean itzuli zen Euskal Herrira (1973). Ordurako pentsatuta zuen itzultzea, baina koinatu baten heriotzak azkartu zuen buelta.
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
1945ean Bigarren Mundu Gerra bukatzear zegoela, Ameriketako Estatu Batuek Japoniako Hiroshima eta Nagasaki hirietako bonbardaketa nuklearrak egin zituen, 1945eko abuztuaren 6an eta 9an hurrenez hurren. Huraxe izan zen gerra batean bonba nuklearrak erabili diren lehendabiziko aldia; baita bakarra ere.
Maixux Rekalde Urdanpileta
Bizitza
Txileko estatu-kolpean eragina izan zuen ondorengo bere bizitzan. Honela kontatzen du Berrian emaniko elkarrizketa batean :"“Bai, benetan inoiz pasatu izan ditudan unerik latzenak han pasatu ditudala uste dut. Kolpeak erabat ustekabean harrapatu ninduen, Santiagon bertan, eta latza izan zen. Ni orduan unibertsitatean aritzen nintzen ikasten, eta ikusi nuen nola nire ikasle lagun asko desagertzen ziren, nola atxilotzen zituzten, nola hiltzen zituzten… Jende horretaz ez dugu inoiz gehiago jakin. Basakeria izan zen; ikasleak, medikuak, irakasleak, lagunak… Inguruko jende pila bat desagertu zen. Gero, salaketak, jazarpenak… Nolanahi ere, beste muturra ere ezagutu nuen. Horrelako egoera zailetan lagunari ematen zaion laguntza itzela da. Ihesean zebiltzanei laguntzen zitzaien, jendeak arrisku handiak hartzen zituen kideak babesteko… “"Maixux Euskal Herrira itzuli ondoren irakaskuntzan aritu zen Ikastoletan hainbat urtez. 1980ko hamarkadaren hasieran EITB sortzeko prozesuaren baitan kazetaritza-ikastaro bat hartu zuen. Horrek Donostiako Herri Irratian lanean hastera eraman zuen. Laster, ordea, Gipuzkoako gotzaindegiko komunikazioaren ardura eskaini zion Setien gotzainak eta bertan jubilatu zen 1999an. Honela kontatzen du Maixuxek :"“Euskal Telebista sortzear zegoela, ikastaro trinkoak antolatu zituzten jendea telebistako lanbidean trebatzeko, eta ni ere joan nintzen. Horren ondoren, Herri Irratian saio bat egiteko deitu ninduten, eta bertan nengoela Gotzaintzaren deia jaso nuen. Gotzaindegian hamazazpi urte igaro ditut, eta bertan prentsa bulegoa sortzea izan zen nire eginbehar nagusia. Elizaren mezua komunikabideetara helaraztea, argitalpenak jasotzea… Prentsaurrekoak ere ez ziren inoiz egiten; horiek prestatu… Azken finean, kazetari lana, baina Gotzaintzarentzat.”"Hainbat komunikabideetan kolaboratzailea izan zen, Oarsoaldea hilabetekariko lehen zutabegileetako bat izan zen[4]. Inguma datu-basean aipatzen dira bere lanetako batzuk
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
Aurrekariak
Bigarren Mundu Gerra libratzen ari zen bitartean zentroeuropear zientzialari mordok Estatu Batuetara erbesteratu behar izan zuen gobernu naziaren gehiegikerietatik aske sentitu nahirik. Iheslari ilustratu hauek Hitlerren zientzialariek bonba atomikoa garatzen hasiak zirelaz ziur ageri ziren. Hondamendi masiboa eragin zezakeen arma honen aitzindaria Estatu Batuetara erbesteratu zuen Leo Szilard zientzialari hungariarra izan zen. 1939ko uztailean, Szilardek Hahn eta Strassman alemaniarrek atomoaren fisioa lortu zutela jakin zuen, eta agudo ulertu zuen aplikazio militarretara bideratuta zegoela.
Miren Etxezarreta
Miren Etxezarreta Zubizarreta (Ordizia, Gipuzkoa, 1936ko martxoaren 23a) euskal herritar ekonomialaria, ezkerreko intelektuala eta gizarte mugimenduen inguruko ekintzaile bat da.
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
Aurrekariak
Szilard Estatu Batuetako zientzialari esanguratsuenaren bila joan zen laguntza eske, nor eta Albert Einstein kobentzitu zuen Etxe Zuriari jazoeraren berri emateko. Beste kideei argibideak eskatu ostean, Einsteinek sinaturiko gutuna Roosevelti bidaltzea erabaki zuten. Bertan honako hau ageri zen:
Maixux Rekalde Urdanpileta
Euskaltzaletasuna
Euskaltzale nekaezina izan zen. Horren adibide da gaixotu ostean eraman zuen borroka. AFAGI Alzheimerra edo beste dementziaren bat duten pertsonen senitartekoen eta lagunen Gipuzkoako elkartera joan zen gaixotasunean laguntzeko eskean. Bertan terapia gaztelaniaz zela ohartu zen eta ez zegoela biderik euskaraz egiteko. Euskaraz aritzea bere eskubidea zela aldarrikatuz, borrokan hasi zen eta terapia euskaraz izatea lortu zuen. Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eredutzat hartu zuen Rekalderen aldarria, eta bideo bat egin zuen 2015ean.
Miren Etxezarreta
José Iglesias Fernández espainiar ekonomialari eta soziologoarekin ezkondua dago, seme bat dutelarik.
Karl Marxez gain, ideologikoki Rosa Luxemburgen eragina du, eta Joan Robinson postkeynesiarraren eta Paul A. Baran eta Paul Sweezy marxisten eragina ere badu. 2010ean ondoko arrazoiarengatik ekonomista bilakatu zela aipatu zuen: «[...] txiro eta aberatsak egoteak beti kezkatu izan nau, eta zergatia jakin nahi nuen». Eta sarkasmoz gehitu zuen: «[...] Ekonomia ikasita jakingo nuela pentsatu nuen. Bost urtez ikasi eta ezin izan nuen jakin. 70 urterekin zertxobait jakin ahal izan dut».
2007tik aurrera Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Ekonomia Aplikatuaren katedratiko emeritua da.
Hiperbitaminosi
Hiperbitaminosia organismo batean gertatzen den bitamina baten gehiegizko metaketa da. Bitamina zein den ondorio ezberdinak ekar ditzake.
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
Aurrekariak
"Azkenengo lau hilabete hauetan Frantzian Joliot eta EEBBen Szilard eta Fermiren ikerketei esker, uranio masa handiaren bidezko erreakzio nuklearra egingarria zela. Honek energia eta elementu erradiaktibo erraldoiak libra dezake eta arma hau epe laburrean lortukoo ahal izango dela onetsi daiteke."
Miren Etxezarreta
Publikazioak
Hona hemen Miren Etxezarretaren lan batzuk:
Asko idatzi ditu. Dialnet webgunean ikus daitezke horietako batzuk:
Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
Aurrekariak
"Fenomeno hau bonbak ekoizteko gai izan daiteke, itsasontziz garraiotu eta portuan eztanda egitean portua eta inguruko lurraldea guztiz suntsituko luke."
"Honen aurrean, ez litzateke desiragarria izango gobernua eta fisikari taldearen harreman egonkorra kate-erreakzioa ikertzearren?"
1939ko urriaren 11an, Etxe Zuriak mezuaren berri izan zuen. Europa sutan zegoen Bigarren Mundu Gerraren eraspenean eta bere laguntzaile militarrari, Watsoni, lehenengo ikerketak burutzea fidatu zitzaion. Azaroaren 1ean, Uranioaren Komiteak bonba atomikoa ekoizteko posibilitatea apoiatu zuen baina garapen lanak pixkanaka gauzatu ziren. Aitzitik, estatubatuarrek bai britainiarrek bai alemaniarrek alor honetan garapen handiak egin zituztelaren berri izan zuten.
Bi jaurtiketak
Bonbardaketa hauek egin baino sei hilabete lehenago, Estatu Batuek Japoniako 67 hiri bonbardatu zituen. Erresuma Batuarekin eta Txinako Errepublikarekin batera, 1945eko uztailaren 26an Estatu Batuek Potsdamgo adierazpenean errendatzea eskatu zioten Japoniari. Japoniako Gobernuak ultimatum hari ez entzunarena egin zion. Hori zela eta, Harry S. Truman presidentearen aginduz, Enola Gay izeneko hegazkinetik Little Boy izeneko bonba nuklearra bota zuten 1945eko abuztuaren 6an Hiroshiman, Henry L. Stimson gerra idazkariak nahi zuen bezala, eta Fat Man izeneko bonba abuztuaren 9an Nagasakin.
Lau hilabeteren buruan, bonbek hilak zituzten Hiroshiman 90.000–166.000 lagun eta Nagasakin 60.000–80.000 lagun, horietatik erdiak lehenengo egunean bertan. Hiroshimako agintarien ustetan, lehenengo eguneko hilen % 60 leherketa edo suteek eragin zituzten; % 30, obra-hondakinek; eta % 10, beste zioek. Hurrengo hilabeteetan, jende andana hil zen erredurek, erradiazioak eta bonben ondoriozko beste gaixotasunek jota. Hiri bietan, hil gehienak zibilak ziren.