cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reinhard Heydrich
Bizitza
Denbora gutxian, Himmler eta Heydrichek Gestapo, Polizia kriminala (alemanez: Kriminalpolizei edo Kripo) eta SSen Segurtasun Zerbitzuaren (SD) kontrola lortu zuten. SDk Reicharen etsaiak (mundu osoko juduak, marxistak, eliza kristauak, masoiak eta eskuineko aurkari nazionalistak) ikertzeko inteligentzia sailak eratu zituen. Gestapok aurkari politiko hauek atxilotu eta, zegokionean, kontzentrazio eremuetara eramaten zituen. Kriporen egitekoa zen "gaizkile ez politikoak", tartean ijitoak, homosexualak eta jokabide "asoziala" zuen jendea, atxilotzea. Erakunde hauek prestatu zuten 1938ko azaroaren 9ko Kristal hautsien gaua (Kristallnacht), juduen aurkako lehen pogrom nazia. Bestalde, 1938an Heydrichek Ekintza-taldeak (Einsatzgruppen) sortu zituen, handik aurrera Alemaniak inbaditu zituen Ekialdeko Europako herrialdeetan ehunka mila zibil (juduak gehienak) erail zituztenak. 1939an, Bigarren Mundu Gerra hasi berria zela, Himmlerrek Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusian bateratu zituen erakunde polizial eta parapolizial guztiak, eta Heydrich jarri zuen buruzagitzan.
1941eko uztailaren 31n, Hermann Göringek Reicharen baliabide guztiak koordinatzeko baimena eman zion, "arazo juduari behin betiko konponbidea emateko". Urte bereko irailean Hitlerrek Bohemia eta Moraviako Babesle (Reichsprotektor) izendatu zuen. 1942ko urtarrilaren 20an, Heydrichek Wannseeko Konferentzia antolatu zuen; bertan Europako juduak deuseztatzeko plana, Azken Konponbidea deitutakoa, aurkeztu zuen.
1942ko maiatzaren 27an, Pragako Hradcanyn zeukan kuartier nagusira zihoala, bi txekiar abertzalek (Jozef Gabcik eta Jan Kubis) haren kontrako atentatua egin zuten. Zenbait egun geroago, ekainaren 4an, hil zen. Heydrich hiltzeko Antropoide operazioa Londresen zegoen Atzerriko Txekiar Gobernuak prestatua zen, Erresuma Batuko gobernuaren laguntzarekin. Mendekuz, Himmlerrek Lidice, partisanoak babesturik egonak ziren herria, suntsitzeko agindu zuen. Erresistentziako kide batek salaturik, Gestapok jakin zuen atentatuaren egileak Pragako Zirilo eta Metodio eliza ortodoxoan ezkutaturik zeudela. Ekainaren 18an SSek eliza eraso zuen eta, tiroaldi luze baten ostean, partisanoek beren burua hil zuten.
Amietia vandijki
Amietia vandijki Amietia generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2289 McMillan
2289 McMillan asteroide baten izena da. irailaren 24an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 6567 P-L izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2289 McMillan asteroidearen orbitak batezbeste 2,636 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,26 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,012 distantziara. Eszentrikotasuna 0,143 da, eta makurdura orbitala 2,15ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.6 da.
Prenesteko fibula
Prenesteko fibula latinezko idazkuna duen urrezko segurtasun-kateorratza edo fibula da. Erroma ko Luigi Pigorini Aurrehistoria eta Etnografia Museoa n dago. Aurkitu zutenean, XIX. mendea ren amaieran, latinezko idazkunik zaharrena zuela baieztatu zen (eta gaur ere hala uste da). Bai fibularen bai idazkunaren egiazkotasuna zalantzan jarri izan da, baina azken urteotako azterketek benetakotasuna aldarrikatu dute, batere zalantzarik gabe.
Aurkikuntza
Wolfgang Helbig (1839-1915) arkeologoa k aurkeztu zuen 1887an. Berak zioen lagun bati erosi ziola 1876an eta Bernardini hilobi tik hartua zela, Lazio ko Palestrina tik hurbil (antzinako Preneste). Objektua Bernardini hilobiaren inbentarioan egon zen 1919 arte; urte horretan kendu egin zuten, haren jatorri zehatzari buruzko zalantzak zirelako.
Deskripzioa
Fibula 10,7 cm-ko luzeko urrezko bitxia da. Albotik ikusita, begizta biribilaren itxura du eta muturrean orratza du, bere zorroarekin. Zorroko idazkuna eskuinetik ezkerrera irakurri behar da. K.a. VII. mendekoa da, Ekialdekotze aldikoa eta bertan agertzen den latinari latin arkaikoa izena ematen zaio.
Fibula a drago izenaz ezagutzen den motakoa da (orratzari eusten dion zatiak dragoi itxura ematen diolako). Bitxigintzako pieza da, jantziaren osagaiak (oihalak) elkarri lotzeko erabilia, baina hilobietan solte aurkitu ohi dira, ezeri heldu gabe, arropa horiek ez dutelako aztarna arkeologikorik utzi.
Idazkuna
Idazkuna hau da:
Gaur eguneko idazkeraz, honela idatziko genuke:
MANIOS MED FHEFHAKED NUMASIOI
Horren ordaina hau izan liteke latin klasikoan:
«MANIVS ME FECIT NVMERIO», euskaraz «Maniok egin ninduen Numeriorentzat».
Hitzak (eta are FHE- osagai morfologikoa) banatzeko bi puntuz (edo hiru puntuz) osaturiko elementu bereizlea erabili da.
Iruzurraren teoria
1980an, Margherita Guarducci epigrafistak berriz plazaratu zuen inskripzioa iruzurra zelako teoria. Harrezkero, ikertzaile komunitatea bitan banatuta dago, benetakotasunaren aldekoen eta iruzurraren aldekoen artean.
Benetakotasun adierazpena
2011n Erromako La Sapienza Unibertsitatea n egindako azterketa optiko, kimiko eta fisikoen ondoriozko argitalpenean, frogatutzat eman zuten objektua eta idazkuna benetakoak direla.
Caldasko geltokia
Caldas Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Snarky Puppy
Snarky Puppy Michael League baxu-jotzaileak zuzentzen duen talde instrumental estatubatuarra da. Snarky Puppyk hainbat jazz mota, rocka, munduko musika eta funka uztartzen ditu, eta hiru Grammy sari irabazi ditu. Taldeak abeslariekin lan egin duen arren, Snarky Puppy "ahotsik gabe asko inprobisatzen duen pop taldea" dela esan du Leaguek.
Brodeslavy
Brodeslavy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 70 biztanle ditu eta 2,61 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1278 urtean egin zen.
Snarky Puppy
Historia
Taldeko kideak Erykah Badu, Marcus Miller, Justin Timberlake, Stanley Clarke, Kirk Franklin, Ari Hoenig, Roy Hargrove, David Crosby, Snoop Dogg eta beste artista askorekin aritu dira. Birak egiten dituztenean, klinika, tailer eta masterclassak ematen dituzte Ipar Amerikan, Hego Amerikan, Europan, Asian eta Australian, eta kide gehienek beste talde aktibo batzuetako gidariak edo kide nagusiak dira.
2005ean, Leaguek taldearen lehenbiziko zuzeneko disko ez-ofiziala argitaratu zuen, Live at Uncommon Ground. Hurrengo hiru diskoak modu independentean argitaratu ziren. Gerora, Tell Your Friends, groundUP, Family Dinner: Volume One eta We Like It Here diskoak Ropeadope diskoetxearen GroundUP sailean argitaratu zituzten.
We Like It Here diskoa 2013ko urrian zuzenean grabatu zuten Utrechteko (Herbehereak) Kytopia konplexu artistikoan.
2014ko urtarrilaren 26an, Snarky Puppyk eta Lalah Hathaway abeslariak Grammy saria irabazi zuten R&B interpretazio onenaren kategorian, Family Dinner - volume 1. diskoan Brenda Russell-en "Something" abestia interpretatzeagatik. Sylva Billboard aldizkariko Heatseekers zerrendako, Jazz Album zerrendako eta Contemporary Jazz Album zerrendako lehen postuan estreinatu zen. Diskoak 2016ko musika garaikideko album instrumental onenaren Grammy saria eskuratu zuen. Culcha Vulcha (2016) albumak 2017ko musika garaikideko album instrumental onenaren Grammy saria irabazi zuen. 2019ko apirilaren 26an, ostirala, taldeak lehen bonus pista kaleratu zuen Immigrance diskotik. Immigrance da taldearen azken eboluzio-urratsa, Ligak David Browneri Rolling Stone- n adierazi zionez: "Erritmo politak prestatzen eta gauzak patxadaz luzatzen aritzen gara orain".
Diskoetxea
2012an GroundUP diskoa kaleratu zenean, Snarky Puppy-k bere atala sortu zuen, GroundUP Music, Ropeadope Records diskoetxean. Asmoa zen oso ezagunak ez ziren artistak Snarky Puppy-ren zaletuengana ekartzea. 2016an, GroundUP Music-ek Ropeadope utzi eta Universal Music-ekin sinatu zuen hiru urteko diskoetarako, eta orain erabat independentea da. David Crosby, Snarky Puppy, Becca Stevens, Bokanté, Banda Magda, Alina Engibaryan, Charlie Hunter, Breastfist, Sirintip, Mark Lettieri, House of Waters, PRD Mais, Roosevelt Collier, Forq, Lucy Woodward, The Funky Knuckles,Michelle Willis, Cory Henry, Justin Stanton, Bill Laurance eta Maz-en diskoak atera dituzte.
GroundUP musika jaialdia
2017an, GroundUP Musika Jaialdia, GUMFest izenarekin ere ezaguna, estreinatu zen North Beach, Miamiko North Beach Band Shell-en. Lehen GroundUP Musika Jaialdia Andy Hurwitz-ek hasi zuen, Paul Lehr-ek zuzendu, eta artistikoki Michael League- k zuzendu. Jaialdian, Snarky Puppy-k hiru gauetan emanaldiak eskaini zituen. Leaguek prestatutako karteleko artistak aritu ziren: Michael McDonald, Cecile McLorin Salvant, David Crosby, Béla Fleck and the Flecktones, The Wood Brothers, Robert Glasper, Knower, Concha Buika, C4 Trio, Pedrito Martinez, Jojo Mayer + Nerve, Mark Guiliana's Beat Music, John Medeski's Mad Skillet, Charlie Hunter Trio, Laura Mvula, Eliades Ochoa, Esperanza Spalding, Lionel Loueke, Joshua Redman, Terence Blanchard, Christian Scott aTunde Adjuah, MARO eta Brian Blade and the Fellowship Band, baita GroundUP Music-eko artistak ere, besteak beste. 2020ko otsailerako, GroundUP Music Festival, Miami, urteroko hitzordu bihurtu da.
Taldekideak
Snarky Puppy batzuetan "kolektibo" gisa aipatzen da. Taldearen gaur egungo zerrendan 19 kide inguru daude, eta 40 musikari baino gehiago aritu dira taldearekin urteetan zehar, taldearen 13 diskoetan. Michael Leaguek dioenez, jatorrizko 10 kideko taldearen hasieran, norbaitek beste talde batean gure taldearen kontzertuan baino diru gehiago irabazteko aukera izanez gero, "... ordezkoa lortzen genuen eta, ordezkoak ondo joz gero, orduan 'Tira, abestiak ikasi baditu eta bikain jotzen badu, a zer alferreko lana kontzertu bakar baterako ahalegin hori egitea...' pentsatzen genuen, beraz, agendan mantentzen genituen, nolabait esateko, eta batzuetan dei egiten genien. Orduan, hainbeste bira egiten hasi ginen, ezen musikariek ezin zituzten data guztiak egin, edo ez zuten nahi, edo dena delakoa". Beste musikari bat etortzen zenean, haren jotzeko moduak kontzertuan jo behar zuten musikari guztiei eragiten zien. "Horrek musika jotzeko modua aldatzen zigun. Eta, orduan, pertsona berri horrek alde egiten zuenean, musikarekin izandako harreman berri horren oroitzapen hori geratuko zen. Beraz, sartzen zen jende berriaren pertsonalitatearen gainean eraikitzen genuen, adreiluz adreilu... orokorrean, musikariek taldea zer den ulertzen dute: hainbat musikari, txandaka jotzen. Baina ez dut benetan Snarky Puppy kolektibo gisa ikusten. Talde handi bat da, eta batzuetan jendea ez dago bertan. Ez da ate birakari bat; ez da anonimoa. Gurekin jo duten guztiek ehunka kontzertutan jo dute, gutxienez. Jende gehienak bere taldearekin jotzen duena baino gehiago da hori. Beraz, oso unitate familiar estua da. Denak oso, oso gertukoak eta oso funtsezkoak dira. "
Immigrance (2019) albumeko oharretan zerrendatutako kideak:
George Shultz
George Pratt Shultz (New York, 1920ko abenduaren 13a - Stanford, Kalifornia, 2021eko otsailaren 6a) estatubatuar politikari, diplomazialari, ekonomista eta negozio-gizona izan zen. Princeton Unibertsitatean ikasi zuen eta Bigarren Mundu Gerran marineekin borrokatu zen. Gerratik itzuli ondoren, Massachusetts Institute of Technology-n ikasi eta irakatsi zuen. Unibertsitatea politikagatik utzi zuen eta lau kargu desberdin izan zituen gobernuan. Lan Idazkaria izan zen 1970etik 1971ra Richard Nixon presidentearekin, 1970etik 1972ra Aurrekontu Bulegoko Zuzendaria eta 1972tik 1974ra Ogasun Idazkaria izan zena Nixonekin ere bai. Ronald Reaganek 1982an izendatu zuen Estatu Idazkaria. Beraz, kanpo-politikaren arduraduna izan zen Reaganen agintaldian. Reagan konbentzitu zuen Mikhail Gorbatxovekin harremanak izateko eta urtzeko politika bultzatu zuen eta kontra nikaraguarrari laguntzearen aurka agertu zen. George W. Bush presidentearen aholkulari informala izan zen eta Gerra prebentiboko doktrina formulatzen lagundu zuen.
NGC 6806
NGC 6806 galaxia bat da, Sagitarius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Eslaba
Eslaba Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 54,6 kilometrora. Altuera 437 eta 991 metro artekoa da, eta 19,26 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Oibar ibarrean dago, eta, eskualdeko beste hainbat herri bezala, muino baten inguruan dago. Muino horren gainean Eslabako gaztelua zegoen, gaur egun suntsituta eta desagertuta dagoena. Bere udalerrian dago Santakriz hiri erromatarra, 2016an Interes Kulturaleko Ondasun izendatua. Euskal Herriko erromatar aztarnategi garrantzitsuenetako bat da. Arkitekturari dagokionez, txandakatuta daude harriak pilatuz egindako eraikinak eta harrizko erliebeak dituzten horma zuridun eraikinak.
Bertako biztanleak eslabarrak dira.
Izena
Eslaba beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Bai Eslaba (euskara) bai Eslava (erromantze) izen bera dira, hizkuntza bakoitzaren ortografiara egokituak. Beraz, jatorri berekoak dira. Mikel Belaskoren ustez, izena Nafarroako beste izen batzuekin (Izaba, Orba ibar , Ezkaba) edo mugakide diren eremuekin (Sadaba) lotu daiteke, baina Patxi Salaberrik adierazten duen bezala, izen horietan sufjio berak parte hartzen duen edo kointzidentzia hutsa den ere ezin da zehaztu.
Julio Caro Barojak eta Ricardo Zierbidek erronkaribarrerako aba ("aho") pentsatu dute, baina ez oso sinesgarria. Bestalde, Alfonso Reta Janarizek, antzinako Estellaba izena ikusita, latinezko Stella ("izar") eta euskal -ba (behe, beheko aldea) dela uste du. Patxi Salaberrik dio ez dela ezagutzen -ba kasurik, behe-ren aldaerarik, baina aitortu du "izar" ugari daudela Lizarra, Izarbeibar, Izarra, etab. toponimian.
Armarria
Eslabako armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Eslabako banderak Eslabako armarria dauka hondo marroi baten gainean. Armarriak kasket bat du gainean.
Geografia
Eslaba Oibar ibarrean dago, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.
Inguru naturala eta kokapena
Herria Nafarroa erdialde-ekialdean kokatzen da. Herrira heltzeko N-240 errepidea hartu behar da Iruñea-Irunberriko norabidean. Behin Irunberrira iritsitakoan Oibarrera doan errepidea hartu ondoren, bertan hasten den beste errepide bat hartu behar da Eslabara iristeko, Tafallako norabidean.
Klima eta landaredia
Eslabako klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.
Eslabako basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.
Carlos Lopes
Carlos Alberto de Sousa Lopes (Viseu, 1947ko otsailaren 18a) portugaldar atleta ohia da. Iraupen-probetatako (5.000 eta 10.000 metrotan) korrikalari bikaina. Olinpiar Jokoetan, 1972an parte hartu zuen lehen aldiz, eta 1976an lortu zuen zilarrezko domina, 10.000 metroko proban lortu ere. 1982an, Europako 10.000 metroko lasterketa irabazi zuen. Ordutik aurrera, maratoi-probetara pasatu zen. Los Angelesko 1984ko Olinpiar Jokoetan maratoia irabazi zuen, eta munduko errekorra hautsi zuen.
Eslaba
Estazio meteorologikoa
Eslaban ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Lerga pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 612 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Erdi Aroa
Eslaba Antso III.a Nagusiak Ramiro I.a Aragoikoari emaniko herrietako bat izan zen. 1035. urtearen inguruko dokumentu baten arabera, Ramirori emaniko lurrak honako mugetan zehaztu ziren "Matidero (Boltanya) eta Vadoluengo (Zangoza) arteko lur guztiak, Loarre eta Sant Mitier kenduta, ondoko herriekin batera bere beste seme Ontzalurentzat direnak, Arrosta eta kontzejuak eta Petillako herrien salbuespenaz, hauek Gartzia oinordekoarentzat izango direla".
Hala ere, Vadoluengoko zatian espresuki aipatzen dira Ramiro I.ra Oibar eta Galipentzuri utzitako tokiak, beren hiribildu guztiekin, Leatxe, Sabaitza eta Eslaba beren ondasun guztiekin, Allotz Aztobietarekin, Arbontze eta Burutain beren hiribilduekin, Aratzuri bereekin, Sarriguren eta Ibero beren hiribilduekin, Tabar, Olatz eta Etxarriekin. Berrotzan gezurretan ari dira "Ligiera" eta "Taroca" (¿Errioxako Daroca?), Mañueta eta "Sotomalo" (¿Errioxako Somalo?). Gaztelan, azkenik, Rubena.
Eskualde hau asko sufritu zuen agramondarren eta beaumontarren borroketan, Nafarroako Erresumaren heriotzaren aitzindari izan ziren XV. mendean zehar. 1271n Henrike I.a Nafarroakoa erregeak betiko ordaindu zizkien Eslabako laborariei bertan zituen lursail guztiak, petxarekin eta erroldarekin, urteko 1200 soldatarekin.
1319an, Filipe II.a Nafarroakoa Leireko monasterioari 15 libera tornesa eman zizkion Oibar ibarreko Eslaba hiribilduaren errenten gainean. Eslaba Leringo konderriko herrietako bat izan zen 1425ean Karlos III.a Nafarroakoa erregeak sortu zuenean. Karlos Nobleak bere sasi-alabari, Joana andreari eta bere senar Luis Beaumontekoari eman zien dohaintza 1425ean. Dohaintza ezkontza zela eta egin zen, eta Leringo kondeak eta Nafarroako Kondestableak Erresumako beste hiribildu batzuk ere jaso zituen. 1476an Eslabaren lekuaren bularra, hau da, 18 libera eta 15 sause Leireko monasterioarena zen, eta gainerakoa Leringo kondearena, bere amaren oinordeko Leringo kondesarena.
XII. mendetik Iruñeko katedralak eta XIII. mendetik Jerusalemgo San Joan Ospitaleek ere ondasunak izan zituzten udalerrian. 1095ean Gurutze Santuari eskainitako eliza bat zegoen herrian. Titularra Olibako monasterioan sartu zuten 1408n, Piarres Azkoiengoa patroiak baiezkoa eman ondoren.1495ean Eslaba herriak 30 bizilagun zituen.
Aro Garaikidea
1810eko maiatzaren 13an, Frantzisko Espotz Minaren gerrilariek hemen gaua igarotzen zuen zutabe frantses bati eraso zioten Eslaban. Ekintza gaueko hamabietan izan zen, eta ondorioz soldadu frantziar asko hil ziren eta gainerakoak espetxeratu.
1802an, Albako dukeek, herriko jaunek, izendatzen zuten alkate arrunt batek gobernatzen zuen, baita herritarren artean aukeratutako erregidore batek ere. Erretorea, bestalde, Martzillako monasterioko abadea zen, eta berak bikario bat eta Eslabarentzako onuradun bat izendatzen zituen. 1847an eskola bat zuen, eta bertako irakasleak urtean 2000 erreal hautematen zituen; legoa erdiko dehesa bat, neguko larreak 1500 ardi elikatzeko modukoak, eta komunikazioak mandazaintzako bideetara mugatzen ziren. XX. mendean, eskola bitan banatu zen, bata mutikoena eta bestea neskatoena, eta olio-errota bat instalatu zen.
2018an, Izkoko mendietan, Eslaba udalerrian, haize-sorgailuen prototipo bat instalatu zen, Iberiar Penintsulako aerosorgailurik handiena eta munduko handienetako bat izatearen berezitasuna duena. Prototipoa Nafarroako enpresa batena da, Nabralift, eta 160 metroko buje altuera izango du, Iruñeko Singular eraikinak neurtzen duenaren bikoitza baino gehiago.
Demografia
biztanle zituen Eslabak.
Politika
Eslabako udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Zareko eta Lergako Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak osatzen du. Egungo alkatea Ignacio Barber Zulet da, kudeaketa-batzordeko ordezkari gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Alkateak
1979tik, Eslabak 4 alkate izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Eslaba atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Eslaba ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Eslaba eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %0,62k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 0,63k eta 2018n % 3,00k.
Ibilaldi megalitikoa
2010eko hamarkadan, Felix Zaratiegi eskultore eslabarrak Eslabako ondarea, historia eta kultura islatzen duten sei lanaren ibilbidea eraiki zuen, herriko gainerako bizilagunen laguntzarekin. Hona hemen ibilbidea:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Hamabi Tribuak (argipena)
Hamabi Tribuak izenak adiera zenbait ditu:
Diactenis
Diactenis Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Diactenis pteroneura da.
Talywain
, 'Tal-y-waun', Galesko eremu bat da, Torfaen lurraldean.
Fruta-denda
Fruta-denda edo frutategia fruta saltzen den denda da. Salmentak egiteko balantza bat erabiltzen dituzte. Batzuetan azoka edo supermerkatu baten barnean daude, besteetan, berriz, saltoki bereiziak dira.
Kaskarotenea ikastolaren auzia
Kaskarotenea ikastolaren auzia 2014ko ekainean hasi zen Ziburuko udalaren eta ikastolaren artean.
Ikastolaren sorrera
2012ko azaroan, Ziburuko Marinela auzoko eskola publikoa obretan zegoenez, herriko etxeak Kaskarotenia ikastolari utzi zion eskola publikoaren lur eremu bat. Bertan kokatu zen ikastola.
Dana Snyder
Dana Snyder (Allentown, Pennsylvania, 1973ko azaroaren 14a - ), Estatu Batuetako aktorea da.
Kaskarotenea ikastolaren auzia
Ikastolaren sorrera
2012an, Marinelako eskola publikoan bi bungalow zituen ikastolak, baina ikastola sortu zenetik behin-behineko eraikina izan zen hori. Geroztik, elkarrizketak izan zituzten herriko etxearekin. Besteak beste, haur eskola bat eraikiko zuela agindu zion auzapezak ikastolari.
2014ko maiatzean, Herriko etxeak eta Ziburuko ikastolak egindako azken bilkura egon zen. Hortik aurrera, Guy Poulou auzapezak erabaki zuen elkarrizketa gehiago ez izatea, «konfiantza hautsia» zelako.
Arazoa, protestak eta lehen auzia
2014ko ekainaren 4an jakin zenez, Ziburuko ikastola, eraikin eta lurrik gabe gelditzeko arriskuan zegoen uztailetik aurrera. Guy Poulou auzapezak ez zuen berritu nahi Ziburuko Herriko Etxeak (Lapurdi) ikastolarekin sinatutako akordioa. Ekainaren 9ean, Guy Poulou Ziburuko auzapezari kalean erantzun zioten ikastolako gurasoek: Kaxkarotenia ikastolaren aldeko elkarretaratzea egin zuten.
Uztailaren 30ean, Ziburuko ikastola auzitara eraman zuen udalak, eta isuna handituko zion egunero. Abuztuaren 12an izango zen epaiketa, Baionan. Eraikinean gelditzen ziren egun bakoitzeko 100 euroko isuna ordaindu beharko zuen ikastolak. Abuztuaren 6an, Ziburuko ikastola sostengatzera dei egin zuten. Abuztuaren 12an, Ziburuko ikastola sostengatu zuten ehun lagunek baino gehiagok elkarretaratzean. Egun berean jakin zenez, ostegunean emango dute Ziburuko ikastolari buruzko deliberoa. Goizean egin zen Ziburuko Kaxkarotenia ikastolaren aurkako epaiketa, Baionan. Seaskak salatu zuen epaiketa hitzarmen baten gainean oinarritu zen arren, "kontratu morala bat" zegoela kolokan.
Abuztuaren 13an, Ziburuko ikastolaren kontratua ez zela argia salatu zuen defentsak. Abuztuaren 14an, Ziburutik abiatu zen Ikasle Abertzaleak antolatutako hamabigarren Eskola Ibiltaria. Hiru eguneko bidean, prestakuntza, aldarrikapenak eta aisialdia uztartuko zituzten, «euskal eskola nazionala» helburu.
Abuztuaren 15ean jakin zenez, leku berean segituko zuen Ziburuko ikastolak behin-behinean, auzia irabazirik. Epaileak zioen gaia hark aztertzeko «konplexuegia» zela. Seaskak elkarrizketara deitu zuen alkatea.
Bigarren auzia
Abuztuaren 21ean jakin zenez, Ziburuko Kaskarotenia ikastola auzitara eramango zuen auzapezak, berriz ere. Ziburuko Herriko Etxeak auzitara eraman zuen Kaskarotenia ikastola, Paueko Auzitegi Administratibora. Guy Poulou Ziburuko auzapezak eskatu zuen epaiketa "lehenbailehen" egiteko.
Abuztuaren 25ean, Ziburuko ikastolako gurasoek berretsi zuten murgiltze eredua nahi zutela. Ikastolako gurasoek gutun bat bidali zieten Guy Poulou auzapezari eta herriko kontseiluari. Abuztuaren 27an, Ziburuko auzapezaren jarrera salatu zuten herritarrek, ikastola auzitara eramateagatik, eta murgiltze sistemaren beharra berretsi zuten.
Abuztuaren 29an jakin zenez, Paueko administrazio auzitegiak astelehenean emango zuen epaiaren deliberoa. Goizean egin zuten Ziburuko ikastolaren auziko epaiketa. Ikastola orduan zuen lekutik botatzea galdegin zuen herriko etxeak.
Abuztuaren 30ean, Berrian egindako elkarrizketan, Paxkal Indok ez zuen kanporaketa bat izango zenik sinesten, ez eta «sinetsi nahi ere». Egun bereko egoera hauxe zen: hitzarmena baliogabea zen, baina kaleratzearen presa zalantzan zegoen. Hitzarmenaz, urgentziaz eta alternatibez eztabaidatu zuten.
Irailaren 1ean, Ziburuko ikastola kanporatzea erabaki zuen Paueko Auzitegiak. Kanporatzearen alde egin zuen epaileak, eta zazpi eguneko epea eman zien horretarako. Joaten ez baziren, epe horretatik aurrera ehun euroko isuna ordaindu beharko zuten egun bakoitzeko. Laida Mugika Ziburuko ikastolako lehendakariak adierazi zuenez, ez zuten pentsatzen eskola "hain azkar" uzteko esango zietenik, eta "azarora arte" han egon ahalko zirela espero zuten.
Elkartasuna eta erresistentzia
Irailaren 2an, Paxkal Indok honako hau esan zuen: "Hemen egonen gara soluzio bat atzeman arte". Ziburuko ikastolako haurrek normal-normal hasi zuten ikastolako lehen eguna. Ikastolako ordezkariek adierazi zutenez, ez ziren Marinelatik mugituko "aterabide bat atzeman arte". Egun bererako, 14.000 sinaduratik gora bildu zituzten Ziburuko ikastolaren alde.
Irailaren 10ean jakin zenez, isuna ordainduko zuen ikastolak. Ziburun, ura eta argia ez zizkieten kendu, momentuz. Aterabidea lortu artean, laguntza eskatu zuten. Egun berean, Kaskarotenea ikastolari isuna ordaintzen laguntzeko kanpaina bat abiatu zuen Ikastolen Elkarteak. 'Eman egun bateko bizitza Ziburuko ikastolari' leloa aukeratu zuen. Kontu korronte bat ireki zuen ekarpenak egiteko.
Irailaren 13an, Kontseilu Orokorraren lur bat erabiltzen ahalko zukeen Kaskarotenea ikastolak. Ziburuko Herriko Etxeari egin hiru proposamenen artean azkena zen egingarriena ikastolarentzat. Udala ez beste erakundeen oniritzia zuen.
Irailaren 23an, Ziburuko ikastola eta Txatxilipurdi elkartea saritu zituzten Bizipoza jaian.
Irailaren 24an, Ikastola diruz laguntzeko asmoz, festa egingo zuten Donostiako Doka kafe antzokian. Irailaren 25ean, Ziburuko ikastolari babes ekonomikoa eman zion ELAk.
Urriaren 16an jakin zenez, Ziburuko ikastola babesteko martxa egingo zuten azaroaren 8an. Azaroan argindarra kenduko zion herriko etxeak Kaskaroteneari. Seaskaren eta gurasoen ustez, Zokoako aisialdi gunera joatea zen irtenbide bakarra, baina auzapezak ez zuen onartu.
Urriaren 21ean jakin zenez, 4.300 euroko isuna izango zuen eskolak jarraitzeagatik. Ziburuko ikastolara jo zuen epaitegiko idazkariak, isuna «lehenbailehen» ordain zezatela eskatuz. Auzapezaren «mendekua» dela zion Seaskak.
Urriaren 29an, Ziburuko ikastolarentzat isun handiagoa galdegin zuen auzapezak. 4.370 euroren zigorra ordaindu berri zuen Seaskak. Auzitegiaren aginduz, egun bakoitzeko 100 euro pagatu zituen ikastolak, baina kopurua 400era igo nahi zuen Poulouk.
Urriaren 30ean, Kaskaroteneari argia kenduta, ikastola hustu beharra berretsi zuen Guy Poulouk. Ziburuko auzapezak zioen kontua justizia erabaki baten aplikatzea zela. Gurasoei zien egozten egoera blokeatuaren erantzukizuna, berak proposamenak egin zituelako. Iñaki Ibarloza Ziburuko hautetsiak (EAJ) honako adierazpenak egin zituen: «Dimititzea problemari eskapu egitea da; ez dut asmo hori». Guy Poulou auzapezaren taldean zegoen, baina adierazia zion sostengua ikastolari. Justiziaren erabakia hor zegoela ere nabarmendu zuen: «Ni ezin naiz nire borondatez justizia baten kontra izan».
Urriaren 31ean, gizarte eta kultur eragileek bat egin zuten manifestazioarekin. Ziburuko ikastolaren aurkako erasoa euskal kulturaren eta Euskal Herriaren aurkakoa zela nabarmendu zuten euskalgintza, kultura eta gizarte arloko hamaika lagunek. Ikastolako kideek bururaino joateko hautua berretsi zuten, eta babes gehiago eskatu.
Azaroaren 3an, argindarra moztuta, kandela eta eskuargi artean eman zuten goiza Ziburuko ikasleek. Egun horretan itzuli ziren ikasleak Kaskarotenea ikastolara. Ikastolaren aurkako mehatxua gogortu zuen Guy Poulou Ziburuko auzapezak, ikasleak oporretan egon ziren bitartean. Poulouk esan zuen ez zegoela ikastolaren aurka, baina epaia bete behar zela. «Aterabidea» bilatu zuela uste zuen Ziburuko auzapezak, ikastolak egoki ikusten ez zuen arren. Argia kenduko ziela «abisatu» zuen.
Azaroaren 4an jakin zenez, Udalbiltzak 10.000 euro emanen zizkion Ziburuko ikastolari. Isuna eta lehenagoko zorrak ordaintzeko emanen zioen dirua, Euskal Garapen eta Kohesio Funtsetik. Hitzarmen orokor batean kokatuta, Udalbiltzak Seaskari urtero kopuru bera emateko konpromisoa hartu zuen.
Azaroaren 5ean jakin zenez, ekintza «sinboliko» bat eginen zuten azaroaren 6ko goizean Seaskako ikastola guztietan; oren batez —11:00etatik 12:00etara— argiak itzalita emanen dituzte eskolak, Ziburuko ikastolako komunitate osoari elkartasuna erakusteko. Keinua «pedagogikoa» ere izanen zela nabarmendu zuten Seaskako arduradunek. Izan ere, balioko zuen haurrei azaltzeko zein egoera zuten Ziburun.
Azaroaren 8an, Kaskarotenea ikastolari babesa ematera Ziburun 6.000 lagun bildu ziren, Seaskaren arabera.
Azaroaren 28an jakin zenez, abenduaren 2an jakingo zen Ziburuko ikastolaren epaia.
Ane (filma)
Ane 2020 urtean David Pérez Sañudok zuzendutako film bat da, thriller generokoa. Gidoia Pérez Sañudoren eta Marina Parésen lana da. Aktore protagonistak Patricia López Arnaiz, Jone Laspiur eta Mikel Losada dira. Mariana Cordero, Luis Callejo eta Gorka Aginagalde aktoreen kolaborazio bereziak ere baditu.
Filmak harrera ona izan zuen Donostiako Zinemaldian, Irizar saria ere jaso zuelarik. Filma, Oscar sari etara joateko aurrez hautatua izan zen. 2020ko urriak 16an estreinatu zuten Hego Euskal Herrian
Sinopsia
Ane, AHTko obretako segurtasun zaintzaileetako baten alaba, duela bi egunetik desagertu da, eta gurasoak, bananduta eta komunikazio arazoekin, urduri eta kezkatuta hasi dira haren bila.
Apogon doederleini
Apogon doederleini Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Ume
Ume hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
Costosa
Costosa Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Costosa allochroma da.
Amietia vertebralis
Amietia vertebralis Amietia generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sławno
Sławno Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Sławno barrutian kokatuta. 15,83 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12677 biztanle zituen.
Kekaha (Hawaii)
Kekaha Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kauai konderrian dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
The Dalles (Oregon)
The Dalles Oregongo hiri bat da. Wasco konderrian kokatua dago. 2010ean 13,620 biztanle zituen, 16.44 kilometro koadrotan banatuta.
Broumov (Tachoveko barrutia)
Broumov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 137 biztanle ditu eta 10,17 kilometro koadroko azalera. Tachoveko barrutian dago.
Noaingo errepide lotunea
Noaingo errepide lotunea Nafarroako Noain Elortzibar udalerriko autobide errepide lotunea da.
eta autobiak elkarrekin lotzen ditu.
Historia
autobidearen Noain eta Tafalla arteko zatia 1976n inauguratu zen. Bestalde, Iruña eta Imarkoain arteko autobidea 2005ean ireki zuten. Hor sortu zen errepide lotunea.
NGC 6808
NGC 6808 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Broumov (Náchodeko barrutia)
Broumov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 7.524 biztanle ditu eta 22,26 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1523 urtean egin zen.
Thornhill (Torfaen)
Thornhill, Galesko etxalde bat da, Torfaen lurraldean.
After Earth
After Earth (euskaraz Lurraren Ondoren), 2013ko M. Night Shyamalan indiar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzizko film post apokaliptiko bat da. M. Night Shyamalan eta Gary Whitta gidoigileak istorioa Will Smith aktorearen ideia batean oinarrituz idatzi zuten. Jaden Smith, Will Smith, Isabelle Fuhrman, Zoë Kravitz, Kristofer Hivju, Sophie Okonedo eta Lincoln Lewis aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Hainbat hondamendiren ondoren, gizateriak Lurra utzi beharko du, Nova Prime planeta bere bizileku berria bilakatuz. Planeta horretatik kanpoko misio luze batean jardun ondoren, Cypher Raige (Will Smith) jenerala bere seme Kitairekin (Jaden Smith) batera itzuliko da. Asteroide ekaitz batetan zehar, beren espaziontzia matxuratu eta Lurrarekin talka egingo dute, bertako izakiek gizaki oro hiltzea beste helbururik ez duten leku ezezagun eta arriskutsua. Cypher zauritua dagoenez, Kitaik erreskate baliza topatzeko mundu arriskutsu honen barna ibili beharko du. Bere aita bezala beti soldadu batean bilakatzea nahi izan du, eta orain bere ametsa betetzeko aukera agertu zaio.
Esku-kanoi
Esku-kanoia edo eskuko kanoia (midfa, txineraz: 手銃, пищаль) suzko lehen arma eta suzko lantzaren oinordekoa izan zen. Suzko arma motarik zaharrena da, baita hasierako suzko arma mota errazena ere. Metxa-giltzadun armekin ez bezala, modelo gehienak jaurtitzeko, kanpoko su zuzena behar zen, su-zulotik zuzenean, inolako tiro-mekanismorik gabe. Su-arma laburreko aitzindaritzat har daiteke. Eskuko kanoia oso erabilia izan zen Txinan eta Asian XIII. mendetik, eta gero Europa osoan XIV. mendetik gutxienez 1560. hamarkadara arte, neurri handi batean metxa-giltzadun arkabuzak ordezkatu zuenean, kakoa izan zuen lehen su-arma izan zena.
Roger Martin du Gard
Roger Martin du Gard (Neuilly-sur-Seine, Frantzia, 1881eko martxoaren 23a - Bellême, Frantzia, 1958ko abuztuaren 22a) frantsesezko idazle, eleberrigile eta drama-idazlea izan zen. Peleografia- eta artxibistika-ikasketak egin zituen. XIX. mendeko naturalismoaren barruan kokatu izan dute kritikariek, bere obretan erakusten duen dokumentaziozaletasunagatik eta errealitate sozialaren analisiagatik. Bere lan nagusia Les Thibaults du, zortzi liburukiz osatutako eleberria. 1937an, Literaturako Nobel saria irabazi zuen.
Labracoglossa argenteiventris
Labracoglossa argenteiventris Labracoglossa generoko animalia da. Arrainen barruko Kyphosidae familian sailkatzen da.
Tigard (Oregon)
Tigard Oregongo hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 48,035 biztanle zituen, 30.59 kilometro koadrotan banatuta.
Sławno landa-udalerria (Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria)
Sławno Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Sławno barrutian kokatuta. 284,39 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8960 biztanle zituen.
Iñaki Ruiz de Pinedo
Iñaki Ruiz de Pinedo Undiano (Gasteiz, 1954ko uztailaren 23a) euskal politikari eta soziologoa da.
Biografia
Gaztetan jeltzalea izan arren, HASIn sartu zen, 1978an Herri Batasunaren sortzaileetako bat izan zena. 1980 eta 1994 artean legebiltzarkidea izan zen, lau aldiz hautatua. Mahai Nazionaleko kidea, 2000. urtean politika utzi eta, harrezkero, EHUko irakaslea da.
Javier Sádaba
Javier Sádaba Garay (Portugalete, Bizkaia, 1940ko azaroaren 28a) filosofoa eta gaztelaniazko idazlea da. Filosofiako bi lizentzia eskuratu ditu: Salamancako Unibertsitatean lehena, eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean bigarrena. Teologiako lizentziaduna ere bada, Erromako Gregoriotar Unibertsitatetik; eta Filosofian doktorea, Madrilgo Unibertsitate Autonomotik, eta Etikako eta Erlijioaren Filosofiako katedradun da unibertsitate horretan. Munduko hainbat unibertsitatetan irakasle ibili da. Ekarpen ugari egin du bioetikaren arloan.
Hogeita hamar bat liburu eta artikulu ugari argitaratu ditu, filosofiaren ingurukoak zein Euskal Herriari buruzkoak, eta tarte berezia eskaini dio bere hausnarketetan zientziak gaurko gizartean duen paperari. Publiko zabalari zuzenduak dira argitaratu dituen liburu asko. Besteak beste, hauek aipa daitezke: Saber morir (1992), La ventana y el mundo (1993), Diccionario de ética (1997), Saber vivir, análisis y gozo de la vida cotidiana (1998), Euskadi, nacionalismo e izquierda (1998), La vida en nuestras manos (2000)...
Madrilen bizi arren, oso hurbiletik jarraitu izan ditu beti Euskal Herriko gorabeherak, eta beti egon da ezker abertzalearen proposamen politikoetatik hurbil, nahiz eta azken urte hauetan gogor kritikatu duen ETAren jarduera armatua. Euskal Herriko gatazkari elkarrizketaren bidez irtenbidea ematearen alde agertu da behin eta berriz.
Tillamook (Oregon)
Tillamook Oregongo hiri bat da. Tillamook konderrian kokatua dago. 2010ean 4,935 biztanle zituen, 4.41 kilometro koadrotan banatuta.
Lonny
Lonny Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lonny udalerrian erroldatutako biztanleak 441 ziren. Familiak 177 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 167 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 140 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 128 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 279 ziren, horien artean 207 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 207 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (103 gizon eta 83 emakume) eta 22 langabezian zeuden (12 gizon eta 10 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lonny udalerrian 210 unitate fiskal zeuden, 553,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.586 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Lonny udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 234 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mont-Aux-Sources
Mont-aux-Sources Afrikako mendilerro bat da, Drakensberg mendien zatirik garaienetako bat osatzen duena.
Hanamaulu (Hawaii)
Hanamaulu Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kauai konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mont-Aux-Sources
Mont-Aux-Sources hala deitu zuten 1836an eskualdea bisitatu zuten misiolari frantziarrek. Mendia bera, Drakensberg mendietako malkarretik 7 kilometrora dagoen mendi ez oso interesgarri bat da, eta Tugela ibaiaren eta Orange ibaiaren iturriak ditu. Orange ibaia Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da Hegoaldeko Afrikako mendebaldeko kostaldean, Tugela ibaia Indiako ozeanoan itsasoratzen den bitartean, azpikontinenteko ekialdeko kostaldean. Bere iturritik 7 kilometrora, Tugela ibaia 947 metroko urjauzi batean erortzen da, jauzi sail batez osatua (Tugelaren jauzia) Natal Real Parke Nazionalean. Munduko ur-jauzirik garaienetan bigarrena da, Angel ur-jauziaren ondoren.
Goiain
Goiain Arabako herria da, Legutioko udalerriaren barnean kokatzen dena.
Mont-Aux-Sources
Mendi honetara Witsieshoeketik gertu dagoen Sentinel Car Parketik iris daiteke.
Viey
Viey Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Viey udalerrian erroldatutako biztanleak 31 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 19 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta1 inaktiboa zen. 18 pertsona aktiboak lanean(10 gizon eta 8 emakume) zeuden.. Pertsona inaktibo bakarra erretiratua zegoen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Viey udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
2290 Helffrich
2290 Helffrich asteroide baten izena da. otsailaren 14an aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
Amietia viridireticulata
Amietia viridireticulata Amietia generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2290 Helffrich
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1932 CD izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2290 Helffrich asteroidearen orbitak batezbeste 2,593 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,988 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,198 distantziara. Eszentrikotasuna 0,233 da, eta makurdura orbitala 11,55ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Elosu (Legutio)
Elosu Arabako iparraldeko herri eta kontzejua da, Legutioko udalerrikoa. Herrigunearen mendebaldean dago kokatuta, eta iparraldean, bestela, Ollerieta auzoa. Azken honetan Euskal Buztingintza Museoa dago.
100 pertsona inguru bizi dira bertan.
Historia
Villarreal de Alava-ko ermandadean kokatuta, beste bost herrixkekin batera Villarrealera, Alfonso XI. errege gaztelarraren garaian, XIV. mendean. Urbina eta Gosain-ekin batera koadrila osatzen zuen, ermandadean zeuden hiru koadriletako bat alegia.
Espainiako Gerra Zibil ean, Legutioko gudua ren testuinguruan, Elosuko 17 herritar fusilatu zituzten. Itxuraz gertakari honek ez zuen gerra-ekintzekin zerikusirik izan, baizik eta mendeku pertsonalekin.
XX. mendearen hasieran eskola publiko mistoa zegoen, 28 neska-mutilekin. 1973an, azkenik, 40 euskal hiztun zenbatuta zeuden kontzejuan.
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Dicellitis
Dicellitis Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Dicellitis nigritula da.
San Andres eliza (Ormaiztegi)
Udalerria bera bere inguruan sortu zen. Andres apostoluari sagaratua dago.
Eraikina
Gotiko estilokoa, XVI. mendean eraiki zen. Bere barnean dagoen piezarik baliotsuena, ustez VIII. mendekoa den bataiarri erromaniko bat da.
Broumy
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1256 urtean egin zen.
Upper Cwmbran
, 'Cwmbrân Uchaf', Galesko Cwmbran udalerriaren auzune bat da, Torfaen lurraldean.
Ama (eskultura multzoa)
Ama (frantsesez Maman) Louise Bourgeois frantziar artistaren armiarma bat irudikatzen duen eskultura handiak jasotzen duen izena da. Berdin edo ia berdinak ziren hainbat Ama osatu zituen Bourgeoisek (zazpi), eta multzo horretako bat Bilbon dago.
Ezaugarriak eta desberdintasunak
Armiarma forma dute eskulturek. Hanka metaliko zorrotzak bederatzi metro altxatzen dira airean, eta hankak batzen dituen gorputzaren azpian, sare metaliko batean, arrautzak daramatza armiarmak. Egin zen lehenaren kasuan, 17 arrautza, marmol zurizkoak, hurrengoetan arrosa ukitua zuen marmola erabili zen, eta arrautza kopurua aldakorra da: Tokiokoan 26 arrautza dira, adibidez.
Egin zen lehena 1999an osatu zuen Bourgeoisek, eta Tate Modern Londresko museoaren egoitza berriaren inaugurazioan erakutsi zen lehen aldiz, 2000. urtean. 2008an erosi egin zuen Tatek. Maman guztien artean, lehen hau, altzairu herdoilgaitzekoa da, eta bakarra da material horretakoa, gainerakoak brontzezkoak dira. Londresko Ama honez gain, hauek dira beste sei amen kokapen finkoak, nahiz eta batzuetan mugitu egiten dituzten hiriz hiri:
Munduko museo ugaritan erakutsia izan da, halaber:
Nitrito
Nitrito bere molekulan NO2- ioi bat edo gehiago dituen gatza da. Nitritoak azido nitrosoaren gatzak edo esterrak dira. Beraz, nitrito organiko eta ez-organikoak daude; lehenengoen artean, sodio nitritoa da ezagunena. Nitrito organikoen artean, ezagunak dira bestalde amilo nitritoa, trinitroglizerina eta manitola. Sintesi organikoan erabiltzen dira. Terapeutikan oso erabiliak izan dira nitrito batzuk, odol-hodiak zabaltzeko gaitasuna dutelako eta hipotentsioaren eragile direlako. Toxikoak dira.
NGC 6810
NGC 6810 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Nicolás Redondo Urbieta
Nicolás Redondo Urbieta (Barakaldo, Bizkaia, 1927ko ekainaren 16a - Madril, Espainia, 2023ko urtarrilaren 3a) bizkaitar sindikalista eta politikaria izan zen.
Biografia
Langile-familia sozialista batean sortu zen eta Bordele aldera eraman zuten Espainiako Gerra Zibilean, Bilbo erortzean (1937).
1945ean Sestaoko ontzioletan hasi zen lanean, eta Unión General de Trabajadores sindikatuaren isilpeko lanak egiten hasi zen urte hartan bertan. 1951n atxilotu zuten lehenengoz eta 1956an Euskadiko Alderdi Sozialistako buruzagi nagusiak ezagutu zituen.