cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telomero
Arazoaren konponbidea: Telomerasa entzima
Zelulak baditu arazo honi aurre egiteko konponbideak. Hain zuzen ere, zenbait zelulek telomerasa entzima sintetizatzen dute, telomeroak luzatzeko gaitasuna duena. Telomerasa erribonukleoproteina bat da. Honek esan nahi du, zati proteiko batez (alderantzizko telomerasa transkriptasa, TERT) eta zati erribonukleiko batez (RNA-z osatutakoa, TERC) osatuta dagoela. Telomerasa, zelularen zikloa ren S fasean aktibatzen da telomeroetako gune espezifikoetara lotuz. Entzima honen zati erribonukleikoa telomeroaren muturreko DNA errepikakorrarekiko osagarria den RNA molekula bat da eta honi esker telomeroari lotuko zaio. Lotuz gero, telomerasaren zati proteikoak RNA osagarri hori oinarritzat erabiliz, telomeroetako DNA luzatuko du sekuentzia errepikakor berdinarekin. Ondoren, DNA primasa batek kate atzeratuaren 5’ mutur luzatuan hasle bat ipiniz gero, DNA polimerasa gai izango da lehendik falta zen telomeroaren zatia bikoizteko. Prozesu honetan oraindik ere telomeroaren zati bat galtzen den arren, lehendik telomerasak sekuentzia errepikakorrak erabiliz telomeroak luzatu dituenez, ez da ez informazio garrantzitsurik ez telomero luzerarik galtzen.
Telomerasa entzima hau ez da zelula guztietan sintetizatzen eta batzuetan honen sintesia besteetan baina altuagoa da. Telomerasa sintesi handia duten zelulak, ama zelula k dira gehienbat. Zelula hauetan telomeroak gainontzeko zeluletan baino luzeagoak dira, adibidez, zelula somatikoetan askoz ere laburragoak izan ohi dira. Modu berean, zelula somatiko etan telomerasen aktibitatea oso txikia da, batzuetan detektagaitza izan arte. Enbrioi etan aldiz, telomerasaren aktibitatea oso nabarmena da, hain zuzen ere enbrioietako ama zelulak askotan zatitu behar baitira. Telomerasa gabe, zelula ama hauen telomeroak txikitzen joango lirateke zelula bikoizketa-seneszentzian sartu arte (Hay-flick limitea ere deitzen diote batzuk). Hezur muineko zelulek, azaletakoek, leukozito aktibatuek eta barrabiletako zelulek ere telomerasa jarduera nahiko altua dute.
Telomeroen egitura
Kromosoma lineal eukariotikoen muturretan aurkitzen diren egitura nukleoproteiko espezializatuak dira. Bakterio eta legami batzuetan aurkitzen dira ere, baina zelula eukarioto etakoekin alderatuta oso desberdinak dira konposizioan. Telomeroak sekuentziatzen dituzten nukleotidoak guaninan eta zitosinan dira aberatsak, kate bat guaninan bada oso aberatsa, bestea zitosinan izango da, bi kateen osagarritasuna dela eta. Guaninaz eta zitosinaz bakarrik osatuak dauden DNA zatiaz osatuak daude ere. Hauek, ebolutiboki oso kontserbatuta dauden DNA sekuentziak dira eta uste da telomeroen funtzioetan eragin handia izan ditzaketela. Sekuentzia hauek tandem moduan antolaturik daude eta desberdinak dira espezie batetik bestera. Gizakietan adibidez, TTAGGG (5’-3’)/CCCTAA (3’-5’) sekuentzia mila aldiz baina gehiagotan errepikatzen da eta Saccharomyces cerevisiae legamian aldiz, TGGG (5’-3’)/CCCA (3’-5’) sekuentzia ehun aldiz baina gehiagotan. Telomeroen luzerari dagokionez, ornodunen kasuan 1,5 kilobaseetatik (kb) 150 kb-etara ere luzatu daitezke. Gizakietan adibidez, 5-15 kb luzera artekoak daude.
Guaninan duten aberastasuna dela eta, guanina laukote izeneko egiturak aurkitzen dira telomeroetan, zehazki hauen muturretan. Lauki forma hartzen dute eta telomeroen egitura linealetik perpendikularki ateratzen diren egiturak osatzen dituzte. Egitura hauetako guanina nukleotido ak, elkarren artean hidrogeno loturak sortzen dituzte eta guanina bera hauek telomeroari lotzen dira ere, hau osatzen duten beste nukleotidoei lotuz. Laukote hauek funtzio garrantzitsuak betetzen dituzte. Alde batetik, telomeroen muturrak babesten dituzte eta bestetik, hauen metabolismoa erregulatzen laguntzen dute zenbait entzima telomeriko inhibituz.
Telomeroen funtzioak
Proteinak kodetzen ez dituzten DNA sekuentziez osatuak dauden arren, zelularentzat premiazkoak diren funtzioak betetzen dituzte. Telomeroei eta hauekin bat egiten duten entzimei esker, zelula bikoizketan kromosometako gene guztien kopia osoa egitea posible da, soilik telomeroetako DNA ez kodetzaile aren zati bat galduz.
Telomeroak meiosi ko lehen profaseko kromosomen antolaketan parte hartzen dute ere. Hauei esker, lehen profase honetan ematen den elkargurutzamendu genetikoa eman daiteke, kromosoma homologoak modu egokian parekatzen laguntzen dutelako, hauek tetradak osa ditzaten. Aldi berean, telomerorik gabe, zelulak kromosomaren mutur hori DNA kaltetua bezala identifikatuko luke eta hau “konpontzen” hasiko litzateke.
Gainera, telomeroen luzerak zelularen zikloaren erregulazioan eragina du. Zelula zatitu berri batek telomeroen luzera maximoa izango du hasieran, eta zelula hau zatitzen doan heinean, telomeroen luzera murrizten joango da. Beraz, telomeroei esker zelula baten etengabeko proliferazioa ekiditen da. Ondorioz, minbizi zelulak saihesteko egiturak direla esaten da. Halaber, telomeroen murrizketa progresibo hau ez da zelula guztietan ematen, zelula batzuk etengabe zatitu behar baitira ehunak berritzeko eta zelula kaltetuak ordezkatzeko. Horretarako, telomeroen murrizketa konpentsatzen duten beste mekanismo batzuk ditu zelulak, telomerasa izeneko entzima alegia.
Telomeroak eta zahartzea
Ikerketa askotan ikusi da telomeroen murrizteak banakoaren zahartzean eragina duela eta ondorioz, banakoak zenbait gaixotasun pairatzeko aukeretan. Zelulek ez badute telomerasa entzima sintetizatzen eta hortaz, ez badute kromosometako telomeroen luzera egonkor mantentzen, zelulak bikoizketa-seneszentzian sartzen dira eta ezin izango dira gehiago zatitu. Hortaz, seneszentzian dauden zelula hauek ezin izango dituzte ehun kaltetu edo zaharkituak berritu. Halaber, ikerketa batzuetan ikusi da seneszentzian dauden zelulak telomerasa entzima artifizialki sortu dezaketeela eta zahartzeari aurre egiteko modu bat izan daitekela.
Telomeroak eta minbizia
Halaber, minbizi zelulak eliminatzeko, zelulak baditu zenbait modu hauek detektatu eta minbiziaren sorrera saihesteko. Hain zuzen ere, telomero motzegiek p53 izeneko proteina erregulatzailean eragina izan dezakete. Proteina honek, minbizi zelulak hauteman eta apoptosia egin dezaten agintzen die. p53 proteinak onkogene aktibatuak, DNA kaltetua eta hipoxia egoerak detektatuz gero, zelula apoptosian sartzea eragingo du, hau minbizi zelula batean bilakatu ez dadin. Telomero motzegiak izateak, p53 proteina hau aktibatzen du. Izan ere, zelulak kromosomen mutur ez osatu hori DNA kaltetua bezala ikusten baitu.
Hypoptopoma bianale
Hypoptopoma bianale Hypoptopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Arayat mendia
Arayat mendia Filipinetako Luzon uhartean dagoen itzalitako sumendia da. 1.026 metro (3.366 oin) ditu. Historikoki bertan ez dira erupziorik izan. Sumendiaren azkeneko aktibitateak holozeno garaian eman ziren.
Nekazal ingurua da, 15 ° 12'N 120 ° 45'E., hegoaldea Arayat udalean, Pampanga, eta iparraldea, mendiaren gailurra barne, Magalangen, Pampangan ere bai. Parke nazionala da.
Sutong zubia
Sutong zubia Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintziako Suzhou hirian dagoen tirante-zubia da.
Ezaugarriak
Zubiak 8.206 metroko luzera eta 1.088 metroko argi maximoa dauzka. Egitura eusten duten zutabeek 306 metroko altuera dute, munduan dagoen zubirik garaienetakoa da beraz.
Nantong eta Suzhou hiriaren Changshu herria batzen dituen zubi honen eraikuntza 2003ko ekainean hasi zen Yangtze ibaiaren albo bakoitzean. Bi aldeek 2007ko ekainean egin zuten bat, eta hamaika hilabete beranduago lehen autoak igaro ziren bertatik.
Zubiaren eraikuntzak 1.700 milioi dolarreko aurrekontua izan zuen.
Bytízita
Bytízita mineral bat da.
Scarperia
Scarperia Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bytízita
Ezaugarriak
Bytízita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
NGC 4883
NGC 4883 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Homonota andicola
Homonota andicola Homonota generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Carlo Gozzi
Carlo Gozzi kondea (Venezia, 1720ko abenduaren 13a - 1806ko apirilaren 4a) italiar idazlea izan zen; Gasparo Gozzi (1713-1786) satira-idazlearen anaia.
Biografia
Chiarirekin batera Goldoniren kontra jarri zen, hark antzinako commedia dell´arte baztertu nahi izan zuenean. Commedia dell´arteko pertsonaiei beren indar guztia eman zien berriro. L´amore delle tre melarance (1761, Hiru laranjen maitasuna), Il Corvo (1762, Belea), Il Rè cervo (1762) eta Turandot (1762) obrekin Alemaniako erromantizismoak geroago hartuko zuen bidearen aitzindari izan zen. Gozziren lanetan oinarritu ziren zenbait musikari.
Mari Karmen Arregi Agirre
Mari Karmen Arregi Agirre (1969) 2023ko ekainaren 17an Aizarnabalgo alkate bilakatu zen hirugarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.
Biografia
2007tik Aizarnazabalen bizi da Arregi, hasieratik "ondo egokitu" zen herrira. "Segituan hasi zen herriko hainbat mugimendutan parte hartzen: bertako produktuak kontsumitzeko azokak bultzatu zituen eta guraso elkartean sartu zen, besteak beste". Herri eskolako jangelan lan egindakoa da eta horrek ahalbidetu zion herritar gehiagorekin hartu-emana izatea eta herritarren beharrak ezagutzea.
Politikari ibilbidea
2011-2015 agintaldian zinegotzi lanetan aritu zen, eta ondoren herriko alkate jardun zuen. 2019ko urtarrilaren 31n jakitera eman zen EH Bilduk antolatutako parte-hartze prozesuan, Herriko Hauteskunde Batzordeak aho batez onartu zuela Arregiren hautagaitza maiatzeko hauteskundeetarako. Hark "ilusioz eta indartsu" hartu zuen bozetara alkategai aurkezteko proposamena. Gainera, urteotan batutako esperientzia kontuan hartu eta erronka berriei aurre egiteko "gogoz" zegoela adinerazi zuen:"Herri parte-hartzaileagoa eta aktiboa eraikitzen jarraitzeko ahalik eta herritar gehienengana iritsi eta haien beharrei aurre egin nahi diogu."2019ko ekainaren 15ean Udalbatza berria osatzeko eta alkatea aukeratzeko udalbatzarra egin zuten Aizarnazabalen. Kargu-hartzean ez zen ezustekorik izan eta Mari Karmen Arregi (EH Bildu) aukeratu zuten alkate, koalizioko sei hautetsien botoekin.
2023ko ekainaren 17an Mari Karmen Arregik berrartu zuen alkate kargua Aizarnazabalen, EH Bilduren aldeko sei botorekin eta EAJren abstentzioarekin. Udalbatzarra amaitzean, azken agintaldiko zinegotziek prestatuta eta herritarren babesean, omenaldi hunkigarria egin zioten Arregiri. Bertsoz amaitu zuten omenaldia:
Khalifa bin Zayed Al Nahyan
Khalifa bin Zayed Al Nahyan (خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان; Al Ain, 1948ko irailaren 7a - Abu Dhabi, 2022ko maiatzaren 13a) Arabiar Emirerri Batuetako estatuburua izan zen 2004ko azaroaren 3tik hil zen arte, eta baita Abu Dhabiko emirra ere. Zayed bin Sultan Al Nahyan seme nagusia izan zen eta Abu Dhabiko tronura igo zen bere aita hil ondoren.
Hypoptopoma brevirostratum
Hypoptopoma brevirostratum Hypoptopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Sesto Fiorentino
Sesto Fiorentino Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sesto Fiorentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Euskal Herriko saskibaloi selekzioa
Euskal Herriko saskibaloi selekzioa 1930ean sortu zen, Euskal Herriaren naziotasuna aldarrikatu eta txapelketa ofizialetan Euskal Herria ordezkatzeko talde bat izateko asmoz. Ez da FIBAk onartua, beraz lagun arteko partidak baino ez du jokatzen.
Historia
Lehenengo partidak 1980an jokatu zituen Kataluniaren aurka.
2000ko hamarkadan Nazioen Saskibaloi Kopa jokatu zuen, Galizia eta Kataluniako selekzioekin batera antolatzen zuen txapelketa. 2008 eta 2010 artean egindako txapelketan, euskaldunek 2008 eta 2009. ekitaldiak irabazi zituzten.
Nivillers
Nivillers Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Euskal Herriko saskibaloi selekzioa
Historia
2011ko udan, selekzioak lehendabizikoz Europatik kanpo jokatu zuen, Argentinan hain zuzen ere. Hiru partida jokatu zituen: Argentina 'B', Córdobako selekzioa eta Argentinako saskibaloi selekzioaren aurka. Azken taldeak, FIBA Ameriketako Txapelketarako selekzioa eta munduko 3. talderik onena zena, sekulako jipoia eman zion euskal taldeari, 92–28 irabaziz.
2012ko udan bi partida jokatuko ditu Senegalen aurka.
Nivillers
Biztanleria
2007an Nivillers udalerrian erroldatutako biztanleak 197 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Euskal Herriko saskibaloi selekzioa
2011ko biran ibilitako taldea
{|
Nivillers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
77 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 137 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (53 gizon eta 44 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nivillers udalerrian 78 unitate fiskal zeuden, 196,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.727 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Peritrichocera
Peritrichocera Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Peritrichocera bipectinata da.
Nivillers
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hypoptopoma elongatum
Hypoptopoma elongatum Hypoptopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Gehitu Magazine
Gehitu Magazine Gehitu LGTBI Elkarteak lauhilabeteaz behin argitaratzen duen Euskal Herriko LGTBI aldizkaria da. Aldizkari monografikoa da, gai nagusi bat landuz, nahiz eta arlo ezberdinetaz hitz egiten den aldizkarian. Gehitu Magazine 100. zenbakiraino iritsi zen 2017 abenduan, zenbaki honetan familia eredua gaitzat harturik.
Aldizkaria formatu digitalean zein paperean argitaratzen da, azken honetan 2.500 ale banatzen direlarik Hego Euskal Herriko hiribru zein herrietan. Sortu zenean denetariko gaiak lantzen ziren aldizkarian, nahiz eta 83/84. zenbakitik aurrera zenbaki monografikoak egitea erabaki zen. Aldizkari hau Gehituko kideek egiten dute, eta ale bakoitzaren gai nagusiaren arabera, pertsona ezberdinei eskatzen dizkiegun ekarpenek gero eta aberatsagoa izatea ahalbideratzen dute. Pertsona hauek haien jakintza eremuan eredu dira, hala nola, haien aktibitate profesionalengatik, ekarpen sozialengatik, lan artistikoengatik, ikerkuntza lanengatik edo iritzi artikuluengatik; edota haien LGTBI kolektiboaren aurkako edozein indarkeria egoeraren edo ekintzaren salaketarengatik, edo aipatutako oinarrizko eskubideen aldeko ekimenak
Roberto López Alcaide
Roberto López Alcaide (Zaragoza, 2000ko apirilaren 24a) espainiar futbol jokalaria da. Gaur egun Errealeko 2. taldean jokatzen du, eta 2019an jada bere lehen partida jokatu zuen, 18 urte bakarrik zituela. 2018/2019 denboraldian bikain jardun zuen Sansen.
Byzantievita
Byzantievita mineral bat da.
Ezaugarriak
Byzantievita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.
Pailazo
Etimologia
Euskaraz pailazo hitza erabiltzen da, italierako pagliacciotik datorrena: pagliak lasto esan nahi du eta pagliaccioa lastozko oheak estaltzeko erabiltzen zen oihal eskasekin jantzi ohi zen.
Clown ere esaten zaio, jatorri ingeleseko hitza, «baserritarra, landakoa» esan nahi duena.
Historia
Pailazoaren figura Antzinaroan jada baen, K.a. 2400ean Egiptoko V. dinastian dokumentatu baita. Orain dela 4.000 urte Antzinako Txinako agintariek pailazoak edo bufoiak zituzten euren gortean. Yu Sze pailazoak K.a. 300.ean konbentiztu zuen enperadorea ez zezan Txinako Harresi Handia margo, ekimena oso garestia izango zatekeelako. Pailazoek, eta agian bufoiek halaber, postu sozio-erlijioso bat betetzen zuten, maiz psikologiaren are, eta baliteke garai batean pailazoaren eta apaizaren figura nahasita agertzea, baita pertsona berarengan ere. Peter Bergerren arabera, agian "eroak eta txantxagileak, erlijioa eta magia bezala, gizartean erro sakona duen behar bati erantzutea" zen. Arrazoi hori dela eta, pailazo gisa trebatzea garrantzitsua izaten da arte-eszenikoetan, gai delikatuak tratatzeko ohitura izaten dutelako, baina baita ere pailazoak arrisku handiak har ditzakeelako bere eginbidean.
Beste mota batzuk
Pailazoen moten artean rodeoetakoa dago, funtzio garrantzitsua baitute: zezenak distraitu eta erakarri behar dtituzte, animaliak behizaina zauri ez dezan. Haren janzkerak gerrikoan zintzilikatutako zapiak ditu inoiz. Beste mota bat kalekoa da, kale handi eta jendetsuetako elkarguneetan bakarrik egiten du bere lana, eta emanaldi laburra egiten du, malabarismoak normalean, semaforoaren gainak irauten duen tarte bera irauten duena, eta noizean behin automobiletako gidariek edo oinezkoek uzten dioten dirua biltzen du. Azkenik, pailazo doktorea ere badago; horrelako pailazoen funtzioa ospitaleetan barrea eragitea da, pazienteei laguntzeko; izan ere, barre egiteak endorfinak sortzen ditu, eta horrek azkarrago sendatzen laguntzen du.
Euskal Herriko Alderdi Sozialista
Euskal Herriko Alderdi Sozialista (EHAS) Euskal Herriko alderdi politiko abertzale eta sozialista bat izan zen; Hegoaldeko EASek (Eusko Alderdi Sozialista, 1974ko abenduan sortua) eta Iparraldeko HASek (Herriko Alderdi Sozialista, 1974ko martxoan sortua) bat egitetik sortu zena (1975). Euskal Herri osoan finkatu zen; Iparraldeko eta Hegoaldeko taldeak Buru Bateragilearen bitartez zeuden lotuta.
Helburu gisa euskal estatu sozialista, independentea, bateratua eta euskalduna aldarrikatu zuen eta Euskal Herriko bazter guztietara, iparraldera eta hegoaldera, zabaldu zuen bere jarduera. ETA militarraren inguruko kideek eta hurbilekoek osatu zuten alderdiko lehen gune nagusia Hego Euskal Herrian eta Enbatako kide ohi batzuek Ipar Euskal Herrian.
Ipar Euskal Herriko EHAS alderdiak, Battitta Larzabal, Manex Goihenetxe eta Jean-Louis Davant ziren buruzagi nagusiak. 1979. urtera arte jarraitu zuen bere jardunean.
NGC 4885
NGC 4885 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Cedant arma togae
Cedant arma togae latinezko esapidea da, "armek togari lekua utz diezaiotela" esan nahi duena.
Zizeronen bertsolerro baten lehen hemistikio a. Gobernu militarrak (arma) gobernu zibilari (togae) lekua utzi behar diola esateko erabiltzen da, gerrako .eginkizunak ez direla bakeko ekintzak edo lanak baino gehiago. Bide honetatik Zizeronek bere kontsulatu garaia goratzen du.
“Cedant arma togae, concedat laurea laudi.”
(Armek togari lekua utz diezaiotela, garaipenaren ereinotzak meritoari)
Zizeron, De officiis I, 77
Zirku
Zirkua ikuskizun artistikoa da, pailazo, malabarista, akrobata, mago eta ilusionisten emanaldiak eta animaliekiko erakustaldiak dituena, gehienetan talde ibiltari baten eskutik herriz herri eskaintzen dena. Antzinako Erromako zirkuetan egiten ziren ikuskizunetan du jatorria.
Zirkuaren historia
Zirku modernoa nahiko berria da, nahiz eta haren ikuskizun asko (akrobaziak, soka gainean ibiltzea, pailazoak, animaliak…) oso antzinakoak izan. Aspaldiko ohitura zen saltzaile ibiltariak herri batera iristean, ferietan eta, jendea erakartzeko ikuskizun bereziak egitea. Erdi Arotik aurrera, ijito ek Europan ikuskizun horien tradizioa atxiki zuten, herriz herri emanaldiak eskainiz. Merkataritza indartzen eta egonkorrago egiten hasi zenean, bi jarduerak, entretenitzekoa eta salerosketa, bereizten hasi ziren.
Nolanahi ere, XVIII. mendea arte ez zen egin ikuskizun mota guztiak ekitaldi bakar batean elkartzeko saiorik. 1768an, Philip Astley ingelesa ohartu zen indar zentrifugoari esker nahiko erraza zela zaldi gainean zutik egotea, zaldia zirkuluetan ibiltzen zen artean. Hura erakusteko leku itxi bereziak eraikitzen hasi zen. Halako eraikin asko egin zituen gero Europan zehar, eta laster hasi ziren beste batzuk ere horrelakoak egiten, Europan eta baita Ameriketan ere.
Zirkuaren lehen 80 urteetan, ikuskizun nagusia zaldiena izaten zen. Ferietan ibiltzen ziren jokalari ibiltariak, berriz, aukera berri bat ikusi zuten zirkuetan, eta bi moduek bat egin zuten. Europan zirku askok eraikin egonkorrak zituzten, eta oso izen ona zuten. Zirkuko familiek estatus berezia zuten, eta beren trebeziako ariketak belaunaldiz belaunaldi ikasten zituzten. Hala, oso ezaguna egin zen, esate baterako, Italiako Cristiani familia. Europako familia asko Persia eta India aldera joan ziren, eta Afrikan, Hego Ameriketan eta Australian ere laster sortu ziren zirku taldeak. XIX. mende hasieran, Isaac Van Amburgh piztiekiko ekitaldiak antolatzen hasi zen, geroztik ikuskizun nagusietako bat izan zirenak, eta Jules Leótardek aireko trapezioa asmatu zuen.
Gaur egun, zirku asko talde txikiak elkartuz sortu dira, eta hiri handietan egoitza finkoak dituzte.
Cloverdale (Ohio)
Cloverdale Ohioko herri bat da. Putnam konderrian kokatua dago. 2010ean 168 biztanle zituen, 1.46 kilometro koadrotan banatuta.
Waibaidu zubia
Waibaidu zubia edo "Lorategiko zubia" (txineraz: 外白渡桥; pinyineraz: Wàibáidù Qiáo), Txinan egitura guztia altzairuz eraikitako lehen zubia da, eta gaur egun kontserbatzen den bakarra.
Kokapena
1994ko otsailaren 15ean, Shanghaiko udal gobernuak zubia babesteko erabakia hartu zuen, horretarako "monumentu" izendatuz.
Filipo Arabiarra
Filipo Arabiarra (Marcus Iulius Philippus; 204 - 249) erromatar enperadorea izan zen, 244tik hil zen arte. Arabiar goitizena jaso zuen haren familiaren jatorriarengatik.
Estreinako urteak
Gutxi dakigu Filiporen estreinako urteei buruz. Shahba hirian jaio zen, Damaskoren hegoaldean, Siria probintzian. Aitaren izena Julio Marino izan zen; amarena ezezaguna da. Anaiaren bat Pretoriar Guardian aritu zen Gordiano III.aren agintaldian. Filipo Marcia Otacilia Severarekin ezkondu zen eta biek Marcus Julius Severus Philippus izeneko semea izan zuten.
Boterea eskuratzen
243an, Gordiano III.aren partiarren kontrako kanpainan, Timesiteo, Pretoriar Guardiako prefektua hil zen. Heriotzaren kausak ezezagun dirau. Prisko anaiaren ekimenez, Filipo pretoriarren buru bilakatu zen. Honela, bi anaiek enperadorea bere kasa erabili nahi zuten, eta lortuz gero Inperioko benetako kontrola izanen zuketen.
Porrot militar baten ostean, Gordiano III.a ere hil zen, hura ere egoera ezezagunetan. Filipori leporatu zioten heriotza hori, baina enperadore aldarrikatu zuten. Aurreko usurpatzaileek egindako hutsegiteak ez errepikatzearren, Filipo berehala itzuli zen Erromara, Senatuaren onespena jasotzera. Anaia ekialdean utzi zuen, egundoko boterearekin horko probintzien gainean. Erroman Augusto titulua eman zioten eta semea oinordeko izendatu zuten.
Boterean
Filiporen agintaldia germaniarren inbasio berriekin batera hasi zen. Panonia eta Mesia probintzietan sartu ziren. 248an garaitu ahal izan zituen azkenean Filipok. Baina gerrako harrapakin urria zela kausa, legioak matxinatu ziren. Legioek Pakatiano aldarrikatu zuten enperadore. Matxinada suntsitutakoan, Filipok Dezio izendatu zuen probintziako gobernari.
Baina Pakatianorena ez zen arrisku bakarra. Ekialdean Iotapiano ere matxinatu zen, Priskok, Filiporen anaiak, zeraman politika zela eta. Izan ere, zergak handitu zituen. Beste bi matxinada ere sortu ziren, baina arrakastarik gabekoak.
248ko apirilean, Erromako milagarren urteurrena ospatu zen, Romulok hiria K.a. 753an fundatu baitzuen. Ospakizun ederrak izan ziren, iturrien arabera. Jokoak eta antzezlanak hiria zehar hedatu ziren. Asinio Kuadratok Milurteko historia idatzi zuen urteurrenerako prestatuta.
Ospakizunak ospakizun, nahigabea zabaldu zen legioen artean. 249ko udaberrian Mesiako gobernaria, Dezio, enperadore aldarrikatu zuten horko legioek. Deziok berehala jo zuen Erromara. Bi armaden arteko borrokan Filipo hil zen. Dezioren garaipenaren berri Erromara ailegatutakoan, Filiporen 11 urteko semea ere hil zuten.
Rufino (Argentina)
Rufino Argentinako Santa Fe probintziako General López departamenduko herri bat da. Probintzia hego-mendebaldeko muturrean dago, Cordoba eta Buenos Aires probintzien muga hirukoitzaren ondoan.
Gerónimo Segundo Rufinok sortu zuen 1886an Diego de Alvear eta Villa Mercedes lotzen zituen trenbidearen ondoan, lur publikoen enkante bat egin ondoren probintziako gobernuak. Herriaren izaera 1889ko martxoaren 29an onartu zuen probintziak ofizialki.
Rufino errepideko bidegurutze garrantzitsua da, Bertan gurutzatzen Buenos Aires Txileko mugarekin lotzen dituen RN 7 errepidea, eta Rosario hiria Bahía Blanca portuarekin lotzen dituen RN 33 ere bertatik igarotzen da.
Pyranthrene
Pyranthrene Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pyranthrene flammans da.
Borey
Borey Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Borey udalerrian erroldatutako biztanleak 214 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 18 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 86 lanean zeuden (48 gizon eta 38 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Borey udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 240 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.083,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
Mauvezin (Gers)
Mauvezin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Borey
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Borey udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Mauvezin (Gers)
Biztanleria
2007an Mauvezin udalerrian erroldatutako biztanleak 1.804 ziren. Familiak 825 ziren, horien artean 311 pertsona bakarrekoak ziren (112 bakarrik bizi ziren gizonak eta 199 bakarrik bizi ziren emakumeak), 298 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 170 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 46 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Borey
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Maria Mutola
Maria de Lurdes Mutola /m ə r i ə m u t oʊ l ə / (Maputo, 1972ko urriaren 27a) Mozambike ko atleta ohia da. 800 metro ko proban espezializatu zen bere ibilbide profesionalean. Sei Olinpiar Jokoetan lehiatu zuen laugarren atleta da. Hiru aldiz munduko txapelduna da 800 metroko proban eta behin olinpiar txapelduna.
Mauvezin (Gers)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Maria Mutola
Nahiz eta Mutolak bere proba gogokoenean inoiz munduko errekorra ez gainditu, zale askok 800 metroko emakumezko korrikalari onenetariko bat dela uste dute. Txapelketa garrantzitsuetan emaitza onak izan zituelako eta bi hamarkadatan maila gorenean llehian ibili zelako, 2008an atletismotik erretiratu aurretik 35 urte zituela. Gainera, proba berean Olinpiar, Munduko, Pista estalian munduko, Commonwealth Jokoak, Joko Kontinentalak eta Txapelketa Kontinentaletako tituluak irabazi dituen atleta bakarra da. Caster Semenya-ren taldeko entrenatzaile eta orientatzaile nagusia da, oro har, historiako emakumezkoen 800 metroko korrikalari onena bezala hartua.
Borey
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chicago Heights (Illinois)
Chicago Heights  Illinoiseko hiri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 30,276 biztanle zituen, 26.09 kilometro koadrotan banatuta.
Signa
Signa Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Signak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Airlie (Angus)
Airlie, 'Iarlaidh', Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.
Mauvezin (Gers)
Diru sarrerak
2009an Mauvezin udalerrian 931 unitate fiskal zeuden, 1.915 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.592 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 153 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 38 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 4 harategiak, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
IFK Göteborg
IFK Göteborg (izen osoa Idrottsföreningen Kamraterna Göteborg) Göteborg hiriko talde ezaguna da, Suediako taldeen artean palmaresik onena daukana, 18 Liga eta 8 Kopa eskuratzeaz gain bi UEFA Kopa ere irabazi baititu.
Mauvezin (Gers)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mauvezin udalerrian 59 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.376 hektarea erabiltzen.
IFK Göteborg
Historia
IFK Göteborg 1904ean sortu zen Café Olivedal kafetegian. Futbolaren hasiera hartan hiri bereko Örgryte IS zen Suediako talde nagusia eta IFK Göteborg izan zen lau urteren ondoren partida bat irabazi zion talde bakarra. Hiriko bi taldeen arteko lehiak futbolzaletasuna nabarmen hazi zuen Göteborgen eta ondoren Suedia guztian. Berehala lortu zituen lehenengo tituluak, 1908, 1910 eta 1918ko Liga txapelketak.
Urrezko garaia ordea 80. hamarkadan izan zuen. Suedian bertan talde nagusia bihurtu zen 1982 eta 1996 artean 10 Liga eta 3 Kopa irabazi baitzituen. Honetaz gain Europa mailako txapelketak iritsi ziren. 1982an UEFA Kopako finalera iritsi zen Hamburger SV-rekin batera. Göteborgen 1-0 irabazi zuen eta Alemanian Hamburgo jipoitu egin zuen 0-3ko emaitzaz. Bigarren finala Dundee United-en aurka jokatu zuen 1987an eta hau ere irabazi egin zuen etxean 1-0 eginez eta Eskozian 1-1 berdinduz. Europako Kopan ere ondo ibili zen eta birritan iritsi zen final erdietara.
Mauvezin (Gers)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Mauvezin udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 252 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
IFK Göteborg
Historia
XXI. mendean ez du halako nagusitasunik izan, Liga bakarra eskuratu du, 2007koa. Kopan arrakasta handiagoa izan du, lau aldiz izan baita txapelduna.
Crispín Martínez
Crispín Martínez Pérez (Oibar, - Tafalla, ) nafar artista izan zen.
Pintore eta eskultore polifazetiko samarra izan zen, kartelak sortu, altzariak diseinatu eta antzokiak apaindu zituena, publizista gisa lan egiteaz gain. Urte batzuetan abeslari lirikoa ere izan zen Logroñon.
Subliminal (argipena)
Subliminal hitzak, etimologiaz mugatik beherako esan nahi duena, adiera zenbait ditu:
The Beverly Hillbillies
The Beverly Hillbillies (euskaraz Beverlyko Menditarrak) AEBtako umorezko telesaila bat izan zen. 1962ko irailaren 26tik 1971ko martxoaren 23rarte CBS katean aireratu zen, Buddy Ebsen, Irene Ryan, Donna Douglas eta Max Baer, Jr. aktoreek antzeztu zutelarik.
1993an telesaila honetan oinarritutako izenburu berdineko The Beverly Hillbillies filma estreinatu zen.
Argumentua
Clampettarrak euren lursailetan ezustean petrolio putzua bat topatu duen Arkansaseko menditar familia txiro bat da (hillbilly direlakoak), ondorioz aberatsak bilakatu eta Kaliforniako Beverly Hills auzora lekualdatuko dira. Orain aberatsak direlarik, nahiz eta izaera zintzoko jendea izan, euren menditar portaera eta ohiturak jendaurrean ezkutatzen ez dira batere saiatuko, gutxiago euren bizilagun pinpirinen aurrean, honek nahaste eta ezulertu ugari sortuko dituelarik.
Hypoptopoma guianense
Hypoptopoma guianense Hypoptopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Mojaveita
Mojaveita mineral bat da.
Arbirlot
, 'Obar Eilid', Eskoziako baserri giroko herri bat da, Angus eskualdean.
Wanzhou Yangtze zubia
Wanzhou Yangtze zubia edo Wanxian zubia (txinera sinplifikatuz: 万县长江大桥; txinera tradizionalez: 萬縣長江大橋; pinyineraz: Wànxiàn Chángjiāng Dàqiáo), Txinako Herri Errepublikako Chongqing udaltasunaren ekialdean Yangtze ibaiaren gainean dagoen zubia da.
Ezaugarriak
Atzina ere Wanxian zubi ere deitua, 1997an Wanzhou Barrutian, Yangtze ibaiaren gainean eraiki zen. Arkudun zubi honek errei bakarra dauka norabide bakoitzeko eta Chongqing udaltasunaren erdigunetik 220 kilometro ipar-ekialdera dago.
Zubiak 856,12 metroko luzera dauka.
Jakingarriak
Porlanez egindako arkudun zubirik luzeena da.
Karga-murru
Karga-murrua edo karga-horma eraikuntza baten forjatuetako solibei edo sabaiari eusten dien horma da.
Lavalette (Hérault)
Lavalette Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Gerhard Herzberg
Gerhard Herzberg (Hanburgo, Alemania, 1904ko abenduaren 25a - Ottawa, Kanada, 1999ko martxoaren 3a) fisikaria izan zen. Jatorriz alemaniarra, kanadar hiritartasuna hartu zuen. Izan ere, naziek Alemaniatik egotzi zutelarik, Kanadako Saskatchewango Unibertsitatean irakasle izan zen (1935). Gero Chicagon eta Ottawan lan egin zuen. Analisi espektroskopikoaren ikerketen ondorioz, molekula askoren egitura elektronikoa eta geometria aurkitu zituen, besteak beste erro askeena. Herzbergen lanak direla eta, kometen atmosfera eta izar arteko espazioa hobeto ezagutzeko modua izan da. 1971ko Kimikako Nobel saria irabazi zuen.
The Blues Brothers (filma)
The Blues Brothers 1980ko John Landis estatubatuar zinema zuzendariaren musikal-komedia bat da. Saturday Night Live telebista saioan John Belushi eta Dan Aykroyd aktore eta umoristek "Joliet" Jake Blues eta Elwood Blues anaiak antzeztu ohi zituzten umorezko antzezpen edo esketxetan oinarritua dago, horietatik The Blues Brothers musika talde ospetsua sortu zelarik.
Filma Chicago hirian girotua dago eta bertan James Brown, Cab Calloway, Aretha Franklin, Ray Charles eta John Lee Hooker musikari eta abeslariek protagonistekin batera rhythm and blues eta soul abesti ugari abesten dituzte. Musikatik at, aktore ugarik ere antzeztu zuten, tartean John Candy, Carrie Fisher, Charles Napier eta Henry Gibson.
1998an Blues Brothers 2000 izeneko jarraipena izan zuen.
Lavalette (Hérault)
Biztanleria
2007an Lavalette udalerrian erroldatutako biztanleak 46 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
The Blues Brothers (filma)
Argumentuak
Espetxean urte batzuk igaro ondoren, Jake Blues (John Belushi) portaera ona izateagatik askatu egin berri dute. Espetxetik sartu zen janzkera berberarekin atera da: jantzi eta kapela beltzak, eta eguzkitako betaurreko ilunak. Espetxeko atean, modu berdinean jantzirik, bere anai Elwood (Dan Aykroyd) zain du, bi anaiek jaiotetxetzat duten Santa Elena umezurztegia arazo ekonomikoak direla medio itxitxera doala jakinarazten diolarik. Zalantza izpi bakar bat izan gabe, anaiak umezurztegia nola edo hala salbatzeari ekingo diote.
Lavalette (Hérault)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 38 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 15 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 38etxeak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 17 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 33 ziren, horien artean 22 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 22 pertsona aktiboak lanean(13 gizon eta 9 emakume) zeuden.. 11 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 4887
NGC 4887 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Friburgo (eskualdea)
Hiriak eta barrutiak
Hiri aske bat eta gain bederatzi barruti ditu:
Hochrhein-Bodensee plangintza eskualdean Hego Oberrhein plangintza eskualdean Schwarzwald-Baar-Heuberg plangintza eskualdean
La Chapelle-sous-Dun
La Chapelle-sous-Dun Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bondia
Bondia Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Bondia nigella da.
La Chapelle-sous-Dun
Biztanleria
2007an La Chapelle-sous-Dun udalerrian erroldatutako biztanleak 425 ziren. Familiak 182 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 75 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 265 etxebizitza zeuden, 187 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 258 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 187 etxebizitza nagusietatik 141 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 145 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 96 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Erromarako Martxa
Erromarako Martxa (Marcia su Roma) Benito Mussolinik antolatutako ibilaldiari deritzo. 1922an Mussolinik eta bere Italiako Alderdi Nazional Faxistak boterea lortu zuten Martxa honen ondorioz. Viktor Emanuel III.a Italiako erregeak Mussoliniri gobernua eratzeko eskatu baino lehen, faxistek Erroma hartzeko mehatxua egin zuten. Mussolinik "alkandora beltzak" zeritzen 25.000 faxistarekin egin zuen martxa. Trenez eraman zituzten eta Erromako kaleetan desfilea eta indarra erakutsi zuten. Ondorioz, erregeak, gobernua eratzeko eskatu zion Benito Mussoliniri.
Prestakuntza
Martxa hasi baino lau egun lehenago, urriaren 24an, Napolin Alderdi Faxistaren bilkura handia ospatu zen, hiribururako ibilbidearen entsegu orokorra izan zena. Egun horretan Mussolinik hauxe adierazi zuen publikoki: "Gobernua emango digute edo guk geuk hartuko dugu, Erromara jaitsita". Era berean, lider faxistak martxa zuzenduko zuten lau kuadrunbiroen izena iragarri zuen: Italo Balbo (ras ezagunenetako bat), Emilio de Bono (gerora Miliziaren komandante izango zena), Cesare Maria De Vecchi (Quirinalearen gustoko jenerala) eta Michele Bianchi (alderdiko idazkaria eta Mussoliniren kolaboratzaile estua).
Kuadrunbiratoak botere osoa hartuko zuen urriaren 26tik 27rako gauean. Ondoren, tropa faxistek bulego publikoak, geltokiak eta telefonoen zein telegrafoen zentralak okupatu beharko zituzketen. Eskuadrek Foligno, Tivoli, Monterotondo eta Santa Marinellan bat egingo zuten, eta handik sartuko ziren hiriburuan. Estimazioen arabera 25.000 eta 30.000 faxista inguru izango ziren; Erroma defendatzen zuten soldaduak, berriz, 28.400 ziren.
Faxistek Napoliko bilkuran egindako diskurtsoen tonuak eta ekitaldia istilurik gabe amaitu izanak Luigi Facta lehen ministroa lasaitu zuten. Aitzitik, urriaren 26an Antonio Salandra politikari kontserbadoreak, Mussolinirekin bildu ondoren, Factari adierazi zion Erromako Martxa abiatzear zela eta dimisioak espero zituztela. Orduan, Factak Ministroen kontseilura deitu zuen: bertaratu ez ziren Giovanni Amendola eta Paolino Taddei kenduta, gainerako ministroek dimisioa ematea eta kontseiluan faxistei tokia uztea onartu zuten.
Urriaren 27a
Eguna hasi orduko, Cremonan, Pisan eta Florentzian eskuadristek indarrez hartu zituzten hainbat eraikin publiko. Lehenengo albisteak heldu bezain laster, Factak Viktor Emanuel III.ari telegrama bidali zion San Rossorera, eta hiriburura itzul zedin eskatu zion. Erregea iluntzean heldu zen Erromara, eta geltokian bertan Factak setio egoera aplikatzeko iradoki zion. Alabaina, erregeak ez zuen erabakia hartu nahi izan, militar asko Mussoliniren aldekoak zirelakoan eta aginduak jarraituko ez zituztelakoan.
La Chapelle-sous-Dun
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-sous-Dun udalerrian 199 unitate fiskal zeuden, 422 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.326 euro zen.
Erromarako Martxa
Urriaren 27a
27aren eta 28aren arteko gauean Lehen Ministroa esnarazi zuten, jakin zezan zutabe faxistak Erromarantz abiatuak zirela errekisatutako trenetan. Bitartean, erregeak armadako buruzagi nagusiekin elkarrizketak izan zituen, egoeraren berri izateko. Viktor Emanuelek bere jeneralei galdetu zien ea indar armatuak monarkiari fidel izango ziren setio egoera deklaratuz gero, eta Orlando Diazek ahotsa jarri zion militarren erantzunari: "armadak bere betebeharrari eutsiko zion, baina hobe izango zen proba ez egitea, badaezpada.".
La Chapelle-sous-Dun
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Erromarako Martxa
Urriaren 27a
Gerra Ministro Marcello Solerik agindua eman zien Aldo Rossini idazkariordeari eta Giusseppe Bevione diputatuari, manifestu bat idatz zezaten. Aipatutako dokumentuak zioenez, gobernuaren asmoa zen "Estatua kosta ahala kosta defendatzea, bitarteko guztiekin eta bere legeen kontra egiten duen edozeinen aurrean", bere gain hartuta, beharrezkoa balitz, "Estatuaren zuzenbidea eta segurtasuna irmoki zaintzearen ondorioen gaineko erantzukizuna". Manifestua eskuartean, goizaldeko 2:30 inguruan Facta Villa Savoiarantz abiatu zen; bertan, erregea dokumentuaren edukiarekin ados agertu zen. Haatik, adostutako testuan ez zen aipatzen setio egoera deklaratuko zenik, inplizituki horretarako atea irekita uzten zuen arren. Hala, erregeak ez zuen pentsatu manifestua onartzean setio egoera deklaratzeko konpromisoa hartu zuenik, baina Factak horrela ulertu zuen. Urriaren 28an, goizeko 6etan ministro kontseilua bildu zen Viminalen, eta bilkurak setio egoera deklaratzea erabaki zuen. Taddei Barne Ministroak erredaktatutako adierazpena berehala helarazi zen prefektura guztietara, deklarazioa lege bilakatzeko erregeak dekretua sinatu behar zuela kontuan hartu gabe.
La Chapelle-sous-Dun
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.