cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gorka Labaka
Gorka Labaka Intxauspe (Errenteria, Gipuzkoa) Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea da, Informatika Fakultatean 2004tik eta Bilboko Ingeniaritza Eskolan 2018tik. Xuxen zuzentzaile ortografikoa, EDBL datu-basea eta euskarako itzultzaile automatikoak (Matxin, Opentrad, Elia.eus...) sortzen eta hobetzen aritu izan da urte horietan.
Ikerlaria
Labakak 2009an defenditu zuen doktore tesian euskarako lehen itzultzaile estatistiko sortu zuen. Baina geroago, Itzulpen neuronala ikertu du. Paradigma neuronalaren ekarriarekin 2017az geroztik izugarrizko hobekuntza nabaritu zen hizkuntza nagusienen arteko itzultzaile automatikoetan. Geroxeago, eta arin, Labaka eta euskal munduko ikerkuntza komunitatea gai i an ziren euskaratik eta euskararako itzultzaile neuronalak mundu mailako artearen egoeraren pare jartzeko. 2015ean hasi zen euskararako itzulpen neuronala aztertzen TADEEP proiektuan, non Gorka Labaka programatzaile nagusia zen. Ordurako Deepl itzultzaileak kalitatezko emaitzak ematen zituen 10 hizkuntzatan baina euskara ez zegoen horien artean. Bi urte geroago lehenengo emaitza bikainak lortuta, 2017an lehen demoa publikoki eskura zegoen. 2017an bertan, hainbat agente (Ixa Taldea, Elhuyar, Vicomtech, Ametzagaña, Mondragon Lingua...) batera, MODELA izeneko proiektua abiatu zen. Beste urtebeteko epean, 2018an MODELA itzultzailea plazaratu zen, Interneten publiko orokorrerako euskarazko itzulpen neuronala eskaintzen zuen lehen zerbitzua. Proiektu horietan Gorka Labakarekin batera aritu ziren Iñaki Alegria, Thierry Etchegoyen, eta Itziar Cortes. besteak beste. Abiada bizian mugitzen zen arlo honetan, geroago beste lau itzultzaile neuronal gehiago plazaratu izan dira: Eusko Jaurlaritzaren Itzuli. batua.eus, elia.eus eta lingua.eus. Translate Google zerbitzuak ere eskaintzen euskarako itzulpenak baina kalitate txikiago eskaintzen du euskararako..
Nazioarteko 150 bat argitalpen ditu aldizkari zein kongresutan, gutxienez.
Udako Euskal Unibertsitatea
Hitzaldiak eman ditu Udako Euskal Unibertsitateko ikastaroetan eta Informatikari Euskaldunen Bilkuretan. Besteak beste, hauexek:
Lapeer (New York)
Lapeer Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cortland konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
K.a. XXI. mendea
'''Kristo aurreko XXI. mendea''' K.a. 2100. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 2001. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Aubiet
Aubiet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aubiet udalerrian erroldatutako biztanleak 1.093 ziren. Familiak 435 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (58 bakarrik bizi ziren gizonak eta 58 bakarrik bizi ziren emakumeak), 149 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 145 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 518 etxebizitza zeuden, 453 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 459 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 453 etxebizitza nagusietatik 320 bere jabearen bizilekua ziren, 122 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 253 etxek bost zituzten. 317 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 194 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 219 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 688 ziren, horien artean 517 aktiboak ziren eta 171 inaktiboak ziren. 517 pertsona aktiboetatik 486 lanean zeuden (257 gizon eta 229 emakume) eta 30 langabezian zeuden (17 gizon eta 13 emakume). 171 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aubiet udalerrian 465 unitate fiskal zeuden, 1.132 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.105 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 5 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
Collins (Georgia)
Collins  Georgiako estatuko hiri bat da. Early konderrian kokatua dago. 2010ean 584 biztanle zituen, 2.64 kilometro koadrotan banatuta.
Aubiet
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
NGC 3221
NGC 3221 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Aubiet
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ibai Gazia
Ibai Gazia hainbat ibaien izena da:
Chalcides polylepis
Chalcides polylepis Chalcides generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Marta Rojals
Marta Rojals (La Palma d'Ebre, 1975) katalan idazle, artikulugile eta arkitektoa da. Arkitektura lizentziaduna da Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan, teoria, historia eta kritika arloetan espezializatua. Lan egin du arkitektura eremuko aldizkari espezializatuetan, editore eta itzultzaile gisa. Kazetaritza mailan, kolaborazio ugari egin ditu Vilaweb albistegian, Ara egunkarian, eta kultura nahiz turismo esparruko zenbait aldizkaritan. Baita ere, Illegal Times aldizkari satirikoan parte hartu du.
Ibilbide profesionala
Bere lehen eleberria, Primavera, estiú, etcètera (Udaberri, uda, eta abar) 2011n argitaratu zuen. Èlia emakume gazte baten bizipenak azaltzen ditu: lanik gabe geldituta, eta egoera sentimental aski korapilatsuan, bikoteak utzi egin duelako, jaioterrira itzultzea erabakitzen du. Han, lasaitasun apur batez, bere burua onera ekarri nahi du, baina haur eta gaztetako oroitzapenak goraki piztuko zaizkio, lehenaz gain bere barruan korapilo gehiago sortzeko. Liburuak bai irakurleen, bai kritikaren harrera oso ona izan zuen Katalunian.
Urte bat geroago, 2015ean, No ens calia estudiar tant (Ez genuen hainbeste ikasi beharrik) artikulu bilduma kaleratu zuen, urrez Vilaweb albistegian argitaratutako iritzi artikuluen bilduma.
2018ko udazkenean, El cel no és per a tothom (Zerua ez de guztiontzat) eleberri mardula argitaratu zuen, familia arteko harreman korapilatsuen inguruko hausnarketa literario sakon bat.
Jacques-Yves Cousteau
Jacques-Yves Cousteau (Saint-André-de-Cubzac, Gironda, 1910eko ekainaren 11 – Paris, 1997ko ekainaren 25a) itsasgizon, militar, esploratzaile, ekologista, dokumentalgile, zientzialari, argazkilari eta ikerlari frantziarra izan zen.
Uretako birika asmatu zuen, ur azpian aire-tuturik gabe arnastu ahal izateko; tresna horren bidez, ozeanoa aztertu zuen, eta haren sekretuak azaleratu zituen. Philippe Tailliez eta Frédéric Dumasekin batera, ikerketa-unitate bat antolatu zuen, eta urpakaritzari buruzko lan asko egin zituen.
Batez ere itsasoak eta uretan bizi diren animaliak aztertu zituen, eta horretarako "Calypso" izeneko itsasontzia erabili zuen ia 50 urtez (1950-1996). Itsas ingurunea kutsaduratik babestu zuen, eta liburu eta dokumental asko argitaratu zituen. Jendeak ezagutzen zuen "le Commandant Cousteau" edo "Captain Cousteau" izenekin.
Bestela, Académie française hizkuntza erakundearen kidea izan zen.
Sfruz
Sfruz Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sfruzk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mycteroperca rubra
Mycteroperca rubra Mycteroperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Bryconamericus motatanensis
Bryconamericus motatanensis Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Franz von Dingelstedt
Franz von Dingelstedt (Halsdorf, Hessen, Alemania, 1814ko ekainaren 30a - Viena, Austria, 1881eko maiatzaren 15a) poeta, itzultzailea, eleberrigilea, liburuzaina eta antzerki-zuzendaria izan zen. Joera liberalekoa izaki, Alemania Berriarekin lotzen duten poema-bilduma batzuk eman zituen argitara. Liedern eines cosmopolitischen Nachtwächters (1840, Jagole kosmopolita baten kantuak) poema-bildumak arrakasta handia lortu zuen herri xehean. Das Haus der Barnefeldt (Barnefeldten etxea) drama eta Unter der Erde (1840, Lurrazpian) eleberria, beste obren artean, idatzi bazuen ere, Molière eta Shakespeareren obrak itzultzeak eman zion ospea batez ere.
Belval-sous-Châtillon
Belval-sous-Châtillon Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Belval-sous-Châtillon udalerrian erroldatutako biztanleak 166 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (42 gizon eta 34 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Belval-sous-Châtillon udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.151 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Belval-sous-Châtillon udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 182 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 3222
NGC 3222 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Friedrich August Theodor Winneckeek aurkitu zuen n.
Maiorazko
Maiorazkoa herentzia seme-alaba zaharrenaren esku uzten duen zuzenbide-instituzioa da. Europako zenbait herrialdetan Erdi Arotik egon zen indarrean XX. mendera arte, lur-ondasunak zatitu gabe uztearren.
Noblezia tituluen transmisioan, oraindik ere, indarrean dagoen usadioa da.
Latta (Hego Carolina)
Latta Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dillon konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
K.a. XXIV. mendea
'''Kristo aurreko XXIV. mendea''' K.a. 2400. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 2301. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Peritoneo
Peritoneoa edo baresarea ehun konektiboz osatutako mintz seroso bat da eta abdomena ren eta azpila ren arteko muga ezartzen du. Peritoneoa gainetik gantzez pilaturik egongo da. Bi orriz dago osatua; pareta orria eta errai orria.
Pareta orria abdomen barrunbeko paretei estuki itsasten da eta beste orri bat eratzen du, errai orria. Bigarren honek, abdomeneko erraiak guztiz edo partzialki estaltzen ditu.
2 orrien artean gune birtual txiki bat dago, peritoneo barrunbea, eta bertan isurkari pixka bat pilatuko da (gutxi gorabehera 50 ml). Honen funtzioa lubrikatzea da, erraien arteko labainketa mugimenduek urradurak eragin ez ditzaten.
Erraien kokapena
Kabitate abdominaleko erraiak barrunbe peritonealean duten kokapenaren arabera sailkatzen dira. Bi kokapen deberdin daude; peritoneo barruan eta peritoneo kanpoan. Peritoneo barruan kokatzen diren erraiei intraperitoneal deritze (hauek peritoneoz inguratuta daude) eta peritoneoz kanpo kokatzen direnein, berriz, retroperitoneal (hauek ez daude peritoneoarekin guztiz inguratuta).
Peritoneo barrunbea
Peritoneoaren orriek bi barrunbe eratzen dituzte:
Bi barrunbe hauek, omentuko zuloa edo Winslow hiatoa deritzon zulo baten bidez komunikatuko dira.
Zuloaren mugak hurrengoak izango dira:
Omentuak
Omentuak edo epiplioak, peritoneotik sortzen diren orri biko/bilaminarreko tolesak dira. Omentuek urdaila abdomen paretan eta beste organo batzuetan finkatze eta sostengu funtzioa izango dute. Bitan banatzen dira: omentu nagusia eta omentu txikia.
Mesoak
Erraiak atzeko abdomen paretarekin lotzen dituen peritoneoaren kapa bikoitza da eta honi esker, erraiak oso mugikorrak dira. Bertan gantza pilatzen da eta kasu batzuetan bi kapa horien artetik odol hodiak eta nerbioak igarotzen dira, erraiak inerbatu eta odoleztatzeko helburuarekin.
Meso mota ezberdinak ditugu:
Mesenterio
Mesenterioak, jejunoa eta ileonaren heste lakioak atzeko paretara lotuko ditu. Bi orrien artean goiko arteria eta zain mesenterikoak igarotzen dira. Gainera, mesoen artean luzeena da eta mugikortasun handia emango die heste lakioei.
Mesokolona
Zeharkako kolonak eta mesokolonak peritoneo-barrunbe nagusia beste bi zatitan banatuko dute:
Mesokolonetik beheko arteria eta zain mesenterikoak igarotzen dira, baita nerbio esplakniko eta bagoaren adarrak ere.
Lotailuak
Peritoneoz osaturiko bi erraien arteko loturak/tolesak dira eta haien izenak zein errai lotzen dituzten adierazten dute:
Peritoneo azpiko erraiak
Peritoneoa abdomen eta azpil barrunbeen arteko muga eratzen du. Honen ondorioz, azpilean kokatzen diren erraien goiko aurpegiraino helduko da, hauek gainetik estaliz. Beraz peritoneoa ez da azpilaren zorura helduko.
Peritoneoa azpilera heltzerakoan erraien arteko gune guztietara luzatzearen ondorioz zokoguneak sortzen ditu.
Inerbazioa
Peritoneoaren inerbazioa sentikorra izango da, izan ere, peritoneoak ez du inerbazio eragilerik izango, ez baita mugitzen.
Peritoneoarekin erlazionatutako gaixotasunak
=== Peritonitis === Peritoneoaren inflamazioa (irritazioa) da.
Kausak
Sabelaldean (abdomen) odolaren, gorputz isurkarien edo zornearen pilaketaren ondorioz sortzen da inflamazioa.
Gaixotasun honen mota bat, peritonitis bakteriano espontaneoa edo primario da, eta aszitisaren ondorioz sortzen da. Aszitisa, abdomen pareta eta organo abdominalen artean ematen den isurkari serosoaren pilaketa da eta orokorrean, gaixotasun hepatikoengatik sortu egiten da.
Azkenik, peritonitis tertziarioa daukagu, hau abdomen barneko infekzio zorrotz, aktibo eta iraunkorra da. %60-eko hilkortasuna dauka.
Klinika
Abdomen minbera eta sentibera. Abdomena ukitzean edo mugitzen mina ugaritu daiteke. Hanpatuta aurkitu daiteke ere, distentsio abdominala deritzo horri.
Beste sintomak:
Diagnostikoa
Gaixotasun hau diagnostikatzeko lehenbizi abdomena aztertu behar da; hanpadura edo zurruntasuna peritonisiaren adierazlea dira. Bestalde, erradiografiak, tomografia konputarizatuak eta odol analisiak egin daitezke. Gainera, abdomen-barrunbean likido asko aurkitzen bada, likido apur bat erauzi daiteke hau anilizatzeko asmoz.
Tratamendua
Kausaren identifikazioa lehenbailehen egitea komenigarria da, tratamendua ahalik eta azkarren aplikatzeko; kirurgia eta antibiotikoak (normalean). Hala ere, peritonitisa gaur egun oraindik hilgarria izan daiteke.
=== Aszitis === Abdomen pareta eta organo abdominalen artean ematen den isurkari serosoaren pilaketari deritzo.
Kausak
Hipertentsio portala, porta zainaren barneko presioaren igoera da. Orokorrean, gibelaren gaixotasun baten ondoriozkoa, hoien artean ohikoenak zirrosi hepatikoa eta porta zainaren trobosia dira.
Gibela larriki  kaltetzen duten gaixotasunek beraz, aszitisa sortu dezakete ere:
Bestalde, abdomeneko erraien minbizi (apendize, kolon, pankrea, umetoki, obulutegi… minbizia) batek ere sortu dezake aszitisa.
Klinika
Kausaren arabera sintomak gutxinaka edo bat-batean agertu daitezke. Gainera, gerta daiteke abdomenean isurkari kantitate gutxi pilatzea eta ondorioz sintomarik ez agertzea. Isurkari pilaketa altua bada ordea, abdomen distentsioa eta mina sentitzen du pazienteak arnasteko zailtasunak izaten dituelarik.
Diagnostikoa
Gibela eta giltzurrunak analizatzeko hurrengo azterketak egiten dira:
Bestalde abdomeneko likidoa erauzi eta analizatu daiteke, isurkaria infektatua dagoen aztertzeko.
Tratamendua
Tratamendu mota ezberdinak daude larritasunaren arabera. Hasteko, likido metaketa ekiditeko bizi ohitura egokiak mantentzea ezinbestekoa da, hala nola alkoholaren eta orokorrean likidoen ingesta murriztea eta gatz gutxiko dieta bat mantentzea. Horrez gain, sendagai bidezko tratamendua ere ematen da, infekzioetarako antibiotikoak eta likidoa galtzeko diuretikoak besteak beste. Txertaketa ere garrantzitsua izan daiteke gaixotasun hepatikoak (influenza, hepatitis A eta B, neumonia neumokozikoa…) saihesteko edo tratatzeko. Gaixotasun hepatiko terminalak diztuzten pertsonetan gibel transplantea egitea da aukera eraginkorrena. Azkenik, zirrosi kasuetan, ibuprofenoa eta naproxenoa bezalako  hanturaren aurkako sendagai ez esteroideak sahiestea gomendatzen da.
Mycteroperca tigris
Mycteroperca tigris Mycteroperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Colquitt (Georgia)
Colquitt  Georgiako estatuko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 1,992 biztanle zituen, 21.32 kilometro koadrotan banatuta.
Chalcides pseudostriatus
Chalcides pseudostriatus Chalcides generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Kaledonia Berriko urmaelak
Kaledonia Berriko urmaelak Kaledonia Berrian eta hegoaldeko Ozeano Barean dagoen koralezko uharria da, munduko uharririk luzeenetan bigarrena (Australiako Koral Hesi Handia da luzeena).
Uharriak uharte nagusia eta Île des Pins uhartea inguratzen ditu. UNESCOk Gizateriaren Ondaretzat hartu zituen 2008an.
Ewood Park
Ewood Park, Ingalaterrako Blackburn hiriko futbol zelai bat da, Lancashire konderrian. Blackburn Rovers Football Club futbol taldearen egoitza da.
1882an eraiki eta inauguratu zen.
Riupeirós
Riupeirós hitzak okzitanieraz "harrizko ibaia" (riu=ibai, pèira= harri) esan nahi du. Hori dela eta Okzitaniako leku batzuek izen hori dute. Grafia frantximantean Rieupeyroux edota Riupeyrous idazten da eta pluralean (rius=ibaiak) Riouspeyrous ere deitura gisa erabiltzen da.
Siror
Siror Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sirork honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lawrenceville (Virginia)
Lawrenceville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Brunswick konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Clyde Drexler
Clyde Austin "The Glide" Drexler (1962ko ekainaren 22a, New Orleans) NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohi bat da. 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako Saskibaloi Txapelketa irabazi zuen Dream Team taldeko jokalaria izan zen.
Portland Trail Blazers (1983-1995) eta Houston Rockets (1995-1998) taldeetan jokatu zuen.
Simona Manzaneda
Simona Manzaneda "La jubonera" ﻿(Mecapaca, La Paz, Bolivia, 1770ko urriaren 28a - 1816) Amerikako independentziaren heroia izan zen. Úrsula Goyzueta eta Vicenta Juaristirekin batera, "La Pazen imajinario kolektiboan jarraitzen du, zapalkuntza kolonialaren aurkako borrokaren ikur gisa".
Biografia
Josefa Manzanedaren alaba izan zen, Pablo Gonzalesekin ezkondu eta Jose Maria izeneko seme bat izan zuen. Lanbidez, juboiak bordatzen zituen (jaietarako jakatxoak egiten zituen), eta bere lanak bizimodua aurrera ateratzeko moduko irabazia ematen zion. Alargun geratu zen eta ez zen berriz ezkondu, matxinadan aritu zen independentziaren alde.
Iraultzaile ibilbidea
Herritar jatorriko emakume hau, buruzagi handi izatera heldu zen, munizio fabrika zuzentzen zuen eta askatasunaren aldeko borroka koadroak prestatzen zituen, artisau eta nekazariak trebatuz eta doktrinatuz. Operazioetarako lekuak Vicenta Juaristi andrearen etxeak izaten ziren. Simonaren gonako olesturak bere helmugan eman behar zen korrespondentzia iraultzailea ezkutatzeko anfora ziurra izaten ziren.
1809ko uztailaren 16an, Murillo buru zuen iraultza piztu zenean, Simonak abertzale talde ezberdinak zuzendu zituen, eta ondoren Graneros, haren semea eta zenbait abertzalerekin, Beteranoen Kuartelera sartu eta armak atera zituzten herriko jendearen artean banatzeko. Murillok gobernua antolatu zuen bederatzi hilabeteetan, bera abertzaleen ondoan egon zen.
Baina berriro ere 1809ko abenduan, Goyeneche Armada errealistarekin La Pazera sartzen ari zenean, kanoien durundi izugarria entzun zen; egoera horretan, abertzaleek borroka aurkeztu zuten, baina, bai arma kopuruagatik eta bai armen kalitateagatik, garaituak izan ziren.
Jean-Baptiste Bessières
Jean-Baptiste Bessières (Prayssac, - Weißenfels, ), Istriako dukea, frantziar jenerala izan zen. Konbentzio Gerran, Iraultzan eta Napoleondar Gerretan aritu zen. Afrikan nabarmendu zen eta Brumaireko estatu-kolpean parte hartu zuen.
Simona Manzaneda
Iraultzaile ibilbidea
Goyenecheren tropek abertzaleak harrapatu zituztenean Simonak Rio Abajorantz ihes egitea lortu zuen, eta bere senideen artean babestu zen, Murillorekin batera exekutatua izatetik libratuz.
1811n, beste agerraldi bat egin zuen borrokaren agertokian, Argentinako Armada Laguntzailearen etorrera zela eta. 1814an, Muñecasek eta Pinelok La Pazi egindako erasoaren ondorioz, berak, hiriaren erdigunean kokatuta, Valde Hoyos tiranoaren aurkako abertzaleen armen garaipenean lagundu zuten abertzale taldeak antolatu zituen. Urte bereko irailaren 28ko goizean, bolbora kuartelean lehertu zenean eta Armada abertzalea hil zuenean, bera Kabildoko gertaeretan egon zen.
Atxiloketa eta heriotza zigorra
1816an, Armada errealistak La Pazera jo zuen, matxinatuak gogor zigortzeko, La Pazen malkoak baino altxor gehiago ez uzteko aginduarekin, beren plana praktikan jarri zuten, eta emakumeenganako jazarpena hasiz Manzaneda harrapatu zuten, eta ondoren, epaiketa sumario eta epai bidez, jendaurrean exekutatu zuten. Kalera atera zuten, soinekoak erantzi zizkioten, ilea moztu zioten zioten txirikordak kenduz, asto batera igo zuten, eta eskuak atzean lotuta, urkamendiraino eraman zuten, plazako kantoi bakoitzean eta ikusleen aurrean, soldadu espainiarrek 50 zigorkada ematen zizkioten, eta horrela, odola zeriola eta gorputza txikituta, bizkarretik tiro egin zioten urkamendira iritsi zenean.
Jean-Baptiste Bessières
1804an Inperioko mariskal izendatua, Iberiar Penintsulako Gerrara bidali zuten eta Josef Bonaparteren sarrera erraztu zuen. Lützengo gudua hasi baino lehen hil zuten.
Dominante (musika)
Musikaren teorian, nota dominatzailea eskala tonal diatoniko bateko bosgarren nota da. Adibidez, do nagusiaren eskalan (pianoaren tekla zuriak soilik hartzen dituena, do notatik hasia) nota edo gradu dominatzailea, sol nota izango litzateke.
Musikaren teorian, akorde dominatzailea, V erromatar zenbakiaz irudikatzen da eskala nagusikoa baldin bada, eta vrekin txikikoa baldin bada.
Club Portugalete 2015-2016
Entrenatzailea: Axier Intxaurraga (2015-Egun)  Ezequiel Loza (2014-2015)
Maliko Inperioa
Maliko Inperioa edo Manden Kurufaba (1230 aldean - 1600 aldean) Mendebaldeko Afrikako inperioa izan zen, Mandinga herriak eratutakoa, eta gune nagusia Bamako inguruan zuena. Oso hedadura handia izan zuen (1.138.000 km² 1350 aldera, gaur egungo Mali, Mauritania, Senegal, Ganbia eta Gineako lurrak hartuz) eta menpeko erresuma eta probintziez osaturik zegoen. Sundiata Keïtak XIII. mendean sortutako inperio honi bere agintarien aberastasunak eman zion ospea, eta batez ere Mansa Musa I.arenak. Maliko Inperioak eragin handia izan zuen Mendebaldeko Afrikako kulturan, bere hizkuntza, legeak eta ohiturak Niger ibaian barrena zabaldu baitziren.
Epifonema
Epifonema grezieratik dator, eta “azken espresioa” esan nahi du. Erretorikan izen horrekin testu baten bukaeran osoaren laburpena edo sententzia moduan esaten dena da. Iritzi horrekin idazleak testua biribiltzen du. Ahozko hizkuntzan ere aurki daitezke epifonemenen adibideak. Horrela, elkarrizketa baten bukaeran “Hamaika ikusteko jaioak gara!” esaten badugu, nolabait, guztiari buruzko iritzi bat ematen ari gara. Epifonema, beraz, sintesi bat bezala ulertu daiteke. Horren arabera handiagotze figura literario bezala sailka daiteke. Sarritan harridura perpausa izaten da. Halaber, moduz batez aforismo edota sententzia esaera bezala onar daiteke.
Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegian bi motatako epifonema bereizten dira:
92 Undina
Undina, asteroide gerrikoan aurkitutako 92. asteroidearen izena da. Christian Heinrich Friedrich Petersek aurkitu zuen 1867ko uztailak 7an Clintonetik. M motako asteroidea da. Bere izena, Friedrich de la Motte Fouqué idazlearen Undine eleberriko neska heroiagatik jasotzen du. Veritas asteroide familiako kidea da, duela zortzi milioi urte sortutako asteroideek osatzen dutena. Familia honetako erreferentziazko asteroidea, 490 Veritas da.
Edvard Kardelj
Edvard Kardelj (Ljubljana, 1910eko urtarrilaren 27a - ibidem, 1979ko otsailaren 10a) esloveniar politiko eta publizista komunista izan zen.
Association for Computational Linguistics
Association for Computational Linguistics (ACL) lengoaia naturalen prozesamenduan ikertzen dihardutenentzako elkarte zientifiko eta profesionala da. Urtero kongresu bat antolatu ohi dute, hizkuntzalaritza konputazionala gai nagusitzat izaten duena. 1962an sortu zen, hasiera batean Association for Machine Translation and Computational Linguistics (AMTCL) izena zuelarik. 1968tik aurrera, gaur egungo izena hartu zuen, ACL.
ACLk gainera, beste bi azpielkarte hartzen ditu barne: Europakoa (EACL) eta Ipar Amerikakoa (NAACL).
Edvard Kardelj
Biografia
Kardelj Ljubljanan jaio zen (orduan Austria-Hungariako Inperioaren barnean zegoen. 1926. urtean 16 urte zituenean Jugoslaviako Alderdi Komunistaren gazteriaren erakundearen (SKOJ) kidea egin zen eta 1928an Jugoslaviako Alderdi Komunistarena (KPJ).
Mireia Epelde
Mireia Epelde Bikendi (Azpeitia, 1985eko urriaren 29a) gipuzkoar txirrindulari profesional ohia eta irakaslea da.
2007an egin zuen debuta txirrindularitza profesionalean Bizkaia taldearekin. Han hiru denboraldiz aritu ondoren, 2010ean taldez aldatu eta Lointek taldearekin hiru denboraldiz lehiatu zen. 2013an Michela Fanini italiar taldera joan zen. Italiar taldearekin profesionaletako azken bi denboraldiak eman zituen. 2014ko denboraldiaren amaieran txirrindularitza profesionala utzi zuen zortzi denboraldi egin eta gero.
Edvard Kardelj
Biografia
1941. urtean Alemaniak Jugoslavia okupatu zuenean, Kardeljek Esloveniako nazi eta faxisten aurkako erresistentzia eratu zuen. Bigarren Mundu Gerran Esloveniako erresistentzia mugimendua Josip Broz Titoren Jugoslaviako partisanoekin bat egin zuen.
Association for Computational Linguistics
ACLren aldizkaria, Computational Linguistics izenekoa, hizkuntzalaritza konputazionala eta lengoaia naturalen prozesamendurako baliabide nagusia da. 1988az geroztik MIT Pressen bitartez argitaratzen da.
ACLren liburu sortak, Studies in Natural Language Processing, Cambridge University Pressek argitaratutakoak dira.
Edvard Kardelj
Biografia
Razvoj slovenskega narodnega vprašanja (Esloveniar Nazio Gaiaren Garapena) (1939) liburua bere lan eragingarriena izan zen. 1948tik 1953era Jugoslaviako Atzerri Arazoetako ministroa izan zen. 1963tik 1967era Jugoslaviako Parlamentu Federaleko presidentearen bulegoa gidatu zuen.
Association for Computational Linguistics
Historia
ACL 1962an sortu zen, Itzulpen Automatiko eta Linguistika Konputazionalaren Elkarte (AMTCL, Association for Machine Translation and Computational Linguistics) gisa. Hasierako bazkideak 100 inguru izan ziren. 1965ean, AMTCLk bere gain hartu zuen Mechanical Translation and Computational Linguistics aldizkaria. Aldizkari hori joan zen transformatzen: American Journal of Computational Linguistics (1974 —1978, 1980—1983) eta Computational Linguistics (1984—orainaldia).
Edvard Kardelj
Biografia
Ljubljanako Ekonomia Fakultatearen politika-ekonomiko marxistaren irakaslea izan zen eta Ljubljanako Unibertsitatea 1979tik 1990era Ljubljanako Edvard Kardlj Unibertsitatea izendatua izan zen. Esloveniako Zientzien eta Arte Akademiaren kidea zen eta Jugoslaviako Heroi Nazionala izendatua izan zen.
Association for Computational Linguistics
Historia
Urteko bilera 1963an egin zen lehen aldiz. Urteko bilera, luzaroan, informala izan zen, eta ez zuen laburpenak besterik argitaratu. 1968rako, elkarteak gaur egungo izena hartu zuen, Association for Computational Linguistics (ACL, Hizkuntzalaritza Konputazionalerako Elkartea). ACLren urteko bilerako akten argitalpena 1979an hasi zen eta pixkanaka forma moderno hartu zen.
2020an, ACLren urteko bilerak lehen aldiz Txinako aurkezpen gehiago jaso zituen Estatu Batuetakoak baino, eta horrek gizartearen aniztasun geografiko gero eta handiagoa islatzen du.
Interes-talde bereziak
ACLk Interes Bereziko Talde ugari ditu (SIG), hizkuntzaren prozesamenduko arlo espezifikoetan jartzen du arreta. Hauek dira ACLn gaur egun dauden SIG batzuk:
Lehendakariak
Each year the ACL elects a distinguished computational linguist who becomes vice-president of the organization in the next calendar year and president one year later. Recent ACL presidents are:
Urtero, ACLk hizkuntzalari konputazional ezagun bat aukeratzen du hurrengo urte zibilean erakundearen lehendakariorde izan dadin eta urtebete geroago lehendakari bihurtzen da. Hauek dira ACLko lehendakari izandakoak:
The Avengers (1998ko filma)
The Avengers (euskaraz Mendekatzaileak) 1998ko Jeremiah S. Chechik kanadar zinema zuzendariak zuzendutako espioi film bat da. Izen berdineko britainiar telesailean oinarritua dago. Ralph Fiennes, Uma Thurman eta Sean Connery aktoreek antzeztu zuten, 1960ko hamarkadako jatorrizko telesailean antzeztu zuen Patrick Macnee aktoreak ere kameo bat burutu zuen.
Argumentua
John Steed (Ralph Fiennes) eta Emma Peel (Uma Thurman) sofistikatu eta buruargia, krimenaren aurka borrokatzen diren estilo eta dotorezia handiko bi agente sekretu dira. Sir August de Wynter (Sean Connery), antzinako Britainiar Barne Ministerioko kide ohia, gizon aberats eta adimetsuak munduaz gizateriarentzta mehatxagarria den eguraldiaren makina moderno baten bidez nagusitu nahi du, eguraldian eraginez ezusteko izotz ekaitz bortitzak edo bero kiskalgarriak sortu baiditzazke. Baina Steed eta Peelek ez dute inoiz beren berezko patxada galtzen, ezta egoerarik larrienetan ere.
Gazte Berriak saskibaloi kluba
Gazte Berriak saskibaloi kluba Antsoain herriko saskibaloi taldea da, Jon Aristu Garde k klubaren lehendakaria eta Lehiaketetako arduraduna da.
Klub hau federazio gehien dituzten Nafarroa ko kluben lehen 10en artean dago. FNB FEB barruan kokatu dezakegu 15 kategoria ezberdinetan izena emandako taldeak ditu
Polikiroldegia:
C. Mendikale, 1, 31013 Ansoáin, Navarra <mapframe latitude="42.834806" longitude="-1.638980" zoom="17" width="400" height="355" align="center" />
Historia
80.hamarkadean sortu zen antsoainen.
Breconchaux
Breconchaux Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Breconchaux udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 33 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 7 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 34 lanean zeuden (20 gizon eta 14 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraio enpresa batena zen.
2000. urtean Breconchaux udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 219 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
John Stockton
John Houston Stockton (Spokane, Washington estatua, 1962ko martxoaren 26a) NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohi bat da. 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako Saskibaloi Txapelketa irabazi zuen Dream Team taldeko jokalaria izan zen.
Utah Jazz (1984-2003) taldean jokatu zuen.
91 Aegina
Aegina, asteroide gerrikoan aurkitutako 91. asteroidearen izena da. Édouard Jean-Marie Stephanek aurkitu zuen 1866ko azaroak 4an Marsellako behatokitik.
Asteroidearen azalera oso iluna da, eta baliteke karbonoz osatua egotea. 109,8 kilometroko diametroa du, eta, bere errotazio periodoa, 6,025 ordukoa da.
Bere izena, Egina izeneko greziar mitologiako pertsonaiagatik du, izen bereko uhartearekin lotutako pertsonaia dena.
Smarano
Smarano Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Smaranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Osho (gurua)
Ibilbidea
Filosofiako irakasle gisa, hizlari gisa 1960ko hamarkadan bidaiatu zuen India osoan. Eztabaidagarria zen Mahatma Gandhi, politikariak eta erlijio instituzionalizatuak (hinduismoa, kristautasuna eta islamismoa, esaterako) gogor kritikatzen zituelako. Sexualitatearekiko jarrera irekiago baten alde ere egin zuen: jarrera horri esker, «Sexuaren gurua» ezizena jaso zuen nazioarteko prentsan. 1970ean, Osho denbora batez Bombayn ezarri zen. Dizipuluak hasi zituen (neosanniasins izenez ezagunak) eta maisu espiritualaren papera hartu zuen. Bere diskurtsoetan, mundu osoko tradizio erlijioso, mistiko eta filosofoen idazkiak berrinterpretatzen zituen. 1974an, Punera joan zen bizitzera, eta, bertan, gero eta mendebaldar gehiago erakarri zituenez Ashram bat ezarri zuen. Asrhamean Giza Potentzialaren Mugimendua garatu zuen bere mendebaldeko audientziarentzat. Albiste izan zen Indian eta atzerrian, batez ere bere giro permisiboagatik eta hitzaldi probokatzaileengatik. 1970eko hamarkadaren amaieran Indiako gobernuarekiko eta inguruko gizartearekiko tentsioak areagotu egin ziren.
1981ean, Osho Estatu Batuetara joan zen eta Oregon estatuan nazioarteko komunitate bat ezarri zuen, gerora Rajnishpuram (Rajneesh hiria) bezala ezaguna. Laster, tokiko egoiliarrekin gatazka ugarietan murgildu zen, batez ere lurraren erabileragatik, eta bi aldeen arteko etsaitasunak markatu zuen proiektu osoa. Halaber, ospea erakarri zuen erabilera pertsonalerako erositako Rolls-Royce automobil bilduma handiagatik.
1985ean, proiektua kolapsatu egin zen: Oshok jakinarazi zuen mugimenduko buruzagiek hainbat delitu larri egin zituztela, besteak beste, eraso bioterrorista bat; antza denez, The Dalles herri gertuko jatetxeetan salmonella zabaldu zuten. Atxilotu eta akusatu zuten; ondorioz,erruduntasun-deklarazio hitzartu bati esker, Osho Estatu Batuetatik erbesteratua izan zen. Hogeita bat herrialdek ukatu egin zuten bere sarrera, eta Osho munduan zehar bidaiatu zuen Punera itzuli aurretik. 1990ean hil zen. Bere Asrham gaur egun Osho International Meditation Resort bezala ezagutzen da.
Bere irakaskuntza sinkretikoek meditazioaren, kontzientziaren, maitasunaren, ospakizunaren, ausardiaren, sormenaren eta umore-senaren garrantzia nabarmentzen dute. Oshoren irakaskuntzek eragin nabarmena izan dute aro berriaren pentsamenduan, eta horien ospea nabarmen handitu da pentsalaria hil zenetik.
Oshoren hamar mandamenduak
Erdi txantxetan, mandamenduetan sinisten ez zuela esanez, hauek bota zituen elkarrizketa batean.
Juan Mari Etxabe
Juan Mari Etxabe Ezponda (Oiartzun, 1966ko abenduaren 13a) traineru estropadetako arraunlaria eta entrenatzailea da, hamar Kontxako Bandera, bi TKE Liga eta lau Euskotren Liga irabazi dituena besteak beste.
Kirol ibilbidea
Pasai Donibaneko harrobian hasi zen arraunean. Taldea bitan banatu zenean Donibaneko Arraunlariak taldean aritu zen taldea desegin zen arte. San Juango traineruetan lau Kontxako Bandera irabazi zituen, 1986, 1988, 1990 eta 1995ean.
2002an arraunean egiteari utzi zion baina 2004an Urdaibaik fitxatu zuen eta TKE Liga irabazi zuen. Ondoren Castro Urdialesen aritu zen eta bi Kontxa eta Liga bat eskuratu zituen. Hasieran Jose Luis Kortaren esanetara aritu zen arraunlari eta 2008an haren tokia hartu zuen. 2009an lortu zuen TKE Liga irabaztea, bigarrenari 37 puntutako aldea aterata.
Thierry Etchegoyhen
Thierry Etchegoyhen (edo Thierry Etxegoien ) ikertzailea da Donostiako Vicomtech ikerketa-zentroan, Hizkuntzaren prozesamenduko arloko ikerketa-burua da han. Besteak beste, Batua.eus eta Itzuli euskarako itzultzaile automatikoak sortzen eta hobetzen aritu izan da.
Juan Mari Etxabe
Kirol ibilbidea
2014an emakumezkoen arraunean entrenatzaile hasi zen. Hiru urte egin zituen Bateleren taldean eta dena irabazi zuen, 3 Kontxa eta 3 Liga. 2016a amaitzean gizonezkoen traineruaren ardura hartu zuen.
2020an emakumezkoen arraunera itzuli zen, Donostiako Arraun Lagunak taldera. Kontxa eta Liga bana irabazi ditu eta Euskadiko Txapelketa ere birritan.
Taldeak
Hona hemen arraunean eta entrenatzen ibili izan den taldeen hurrenkera.
Thierry Etchegoyhen
Ikerlaria
Itzulpen neuronala ikertzen du. Paradigma neuronalaren ekarriarekin 2017az geroztik izugarrizko hobekuntza nabaritu zen hizkuntza nagusienen arteko itzultzaile automatikoetan. Geroxeago, eta arin, Etchegoyhen eta euskal munduko ikerkuntza komunitatea gai izan ziren euskaratik eta euskararako itzultzaile neuronalak mundu mailako artearen egoeraren pare jartzeko. 2015ean hasi zen euskararako itzulpen neuronala aztertzen TADEEP proiektuan. Ordurako Deepl itzultzaileak kalitatezko emaitzak ematen zituen 10 hizkuntzatan baina euskara ez zegoen horien artean. Bi urte geroago lehenengo emaitza bikainak lortuta, 2017an lehen demoa publikoki eskura zegoen. 2017an bertan, hainbat agente (Ixa Taldea, Elhuyar, Vicomtech, Ametzagaña, Mondragon Lingua...) batera, MODELA izeneko proiektua abiatu zen, Etchegoyhen ekintzaile handienetako bat izan zela. Beste urtebeteko epean, 2018an MODELA itzultzailea plazaratu zen, Interneten publiko orokorrerako euskarazko itzulpen neuronala eskaintzen zuen lehen zerbitzua. Proiektu horietan Etchegoyenerekin batera aritu ziren Iñaki Alegria, Gorka Labaka, eta Itziar Cortes. besteak beste. Abiada bizian mugitzen zen arlo honetan, geroago beste lau itzultzaile neuronal gehiago plazaratu izan dira: Eusko Jaurlaritzaren Itzuli. batua.eus, elia.eus eta lingua.eus. Translate Google zerbitzuak ere eskaintzen euskarako itzulpenak baina kalitate txikiago eskaintzen du euskararako.
Iatromekanika
Iatromekanika edo iatrofisika (grekotik, iatpia, medikuntza) fisikaren aplikazio medikoa da. XVII.mendean sortu zen korronte hau, baina atzean geratzen joan zen gainontzeko korrontei lekua utziz, egindako ekarpenak oso urriak izan baitziren. Giza patologia eta fisiologia erantzuna emateko fisikaren eremura hurbiltzea litzateke. Hau da, fisikako eredua medikuntzaren gainean aplikatzea. Printzipio mekaniko batzuen bitartez praktika mediku batzuei azalpena ematea. Korronte honetan kokatzen direnak erreduzionistak bezala kontsideratu izan dira, hauek pentsatzen zuten fenomeno fisiologikoak lege fisiko batzuetara murrizten zirela. Descartes eta Galileoren obren eragina izan zuten. Iatrokimikarekin erlazioa du, baina korronte honetakoak interes gehiago zuten modelo matematikoetan.
testuingurua
Ilustrazioaren garaian politika, filosofia eta mendebaldeko zientziarengatik aldaketa handiko garaia izan zen pentsamenduaren aldetik. Aldaketa soziologiko handiak eman ziren, zientifikoak eta industrialak gehienbat. Medikuntzari dagokionez, ilustrazioak hainbat ikerketa eta asmakizun ekarri zituen.
azpiesparruak
Iatrofisika fenomeno fisiko batzutan oinarritzen da eta hauek prozesu biologikoekin nolako lotura duten eta hau medikuntzari nola egokitzen diren.
Partikulak
Partikulen ikerketa ezinbestekoa izan zen iatrofisikaren anatomian. XVII.mendeko mikrobiologiaren garapenak eragin handia izan zuen, gehienbat mikroskopioaren sorrerarekin. Antonie von Leeuwenhoeck zientzialari holandarra ospetsua egin zen mikroskopioarekin organismo unizelularrak identifikatzeagatik. gihar-zuntzak, bakteriak, espermatozoideak eta kapilarretako odol-fluxua ikertzen lehena izan zen. Mikrobiologiako beste figura ospetsu bat Robert Hooke izan zen, egokitzen zaion aurkikuntza ospetsuena mikroskopio bidez zelulak aurkitzea da. Micrographia(1665) izeneko obra ospetsuan naturako artefakto elemental bezala ezkutuko ezaugarriak direla ezartzen du. ikuspuntu iatrofiskoa eduki zuen eta organismo bizizdunak makina baten moduan ulertzen zituen, Galileo Galilei-en antzera. Ikuspuntu honetan eragin handiena mikroskopioaren garapenak izan du.
Mekanika
Sistema biologikoen mugimendu linela eta rotazionala kuantitatiboki azaltzeko makinak erabiltzen zituzten korronte honetako ikertzaileek. Makina asko Isaac Newtonek mekanikako 3 legeak finkatu baino lehen sortuak izan ziren. Horregatik modelu edo eredu hauek sistema biologiko baten funtzionamendua azaltzeko estatika eta dinamikako legeetan basikoetara jotzen zuten. Giovvani Borellli arrakasta izan zuen animali eta gizaki askori mekanismoak apilkatzea lortu zuen, gradu ezberdinetan.
Fluidoak
Iatrofisikak interesa du gorputzeko likidoak eta likido gaseosoa azterketan, hauek nola prozesatzen diren jakiteko asmoz. Gorputzeko odol-fluxua ulertu nahi zuten eta honek guregan sortzen dituen eraginak aztertu.
ABC Color
ABC Color Paraguaiko egunkari bat da. 1967an sortu zen eta lehen alea urte bereko abuztuaren 8an argitaratu zuen. Gaur egun jardunean dagoen Paraguaiko egunkaririk zaharrena da 1983an La Tribuna egunkaria desagertu zenetik.
Aulesti
Aulesti (izen zaharra Murelaga) Bizkaiko ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Lea-Artibai eskualdean kokaturikoa. 0 biztanle zituen. urtean.
ABC Color
Historia
Hasieran Alfredo Stroessnerren diktaduraren aldeko jarrera erakutsi zuen, baina 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan jarreraz aldatu eta ikuspuntu kritikoagoa erakutsi zuen. 1983an Aldo Zuccolillo egunkariaren zuzendaria espetxeratu zuten erregimenaren aurka jaikitzeagatik. 1984ko martxoaren 22an egunkaria itxiarazi zuten Paraguaiko Barne Ministroaren aginduz. Egunkariaren itxierak 1989ra arte iraun zuen, Paraguain diktadura amaitu zenera arte hain zuzen. 1989an berrekin zion argitaratzeari.
Aulesti
Herri nagusiki euskalduna izanda UEMA elkarteko kidea da, bertako alkatea dela UEMAko lehendakaria.
Auzoak
Goierri, Ibarrola, Narea, Malats, San Anton, Urriola eta Zubero.
Ingurune naturala
Leia mendilerroaren Iluntzar mendiko (727 m.) oinetan dago kokatuta herria. Lea ibaiak udalerria gurutzatzen du. Herriko punturik altuena Urregarai tontorra da (707m.).
Historia
1743an topatu ziren Telleriako urak. Uda sasoian jende asko etortzen zen herrira ur horiek hartuta atseden hartzera.
1924 eta 1966 urteetan, 11 baserri hustu ziren. Hurrengo lau urteetan, beste zortzi. Baliteke Sabin Arana Iturritza baserrian bizi izana, euskara ikasten ari zela. Eta, beranduago, Alkorta etxean.
Demografia
Aulestik 665 biztanle zeuzkan 2019an. Horietatik %27,37ak 65 urte edo gehiago zeuzkan. Atzerrian jaiotakoen kopurua %6,02 zen.
Politika
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Mikel Ansotegi Jaio (EH Bildu) da Aulestiko alkatea, alkatetza berrituz. Ansotegik alkatetza berritu zuen bere taldearen baiezko botoei esker, gehiengo osoaz.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko maiatzeko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu 279 boto; EAJk 111 boto. Ondorioz, Jone Antsotegi Ikazuriaga aukeratu zuten alkate.
Ekonomia
Honela banatzen ziren sektore ekonomikoak 2017an: Lehen sektorea %8,2; bigarren sektorea %31,4; eta hirugarren sektorea %50,9. Eraikuntzaren arloak balio erantsi gordinaren %9,5 suposatzen zuen.
Euskara
Aulestiko euskara mendebaldeko bizkaieraren barnean kokatzen da, sortaldeko hizkeraren parte den Lea-Artibai ko euskara n hain zuzen. Herritarren %88,52 euskalduna da.
Klima
Klima eskualde bateko eguraldia (regularra) edo atmosferaren egoeraren seriea da, beraz, denbora luzean neurtuak. Honek esan nahi du egoera guztiak kontuan hartzen direla, bai adierazgarriak, bai ez ohikoak: egoeren gertaerak, beren dinamika, nola gertatzen diren eta zein erritmotan gertatzen diren... Klima mota ezartzeko tokian tokiko eguratsaren neurri estatistikoak, urtekoak eta hilabetekoak, kontuan hartzen dira: tenperatura, prezipitazioa, eguzki-orduak, argia, hezetasuna, haizearen abiadura etab. Leku zehatz baten kliman eragina dute latitudeak eta longitudeak, inguruko erliebea, altitudeak, lurzoruaren erabilerak edo gertu dituen ur masak eta bere korronteek.
Klimak batezbesteko aldagaien eta egoera tipikoen arabera sailka daitezke, batez ere tenperaturaren eta prezipitazioen arabera. Sailkapen-eskema erabiliena Köppenen sailkapen klimatikoa izan da. Thornthwaite sistemak, 1948tik erabiltzen denak, ebapotranspirazioa gehitzen du, tenperaturari eta prezipitazioei buruzko informazioarekin batera, eta dibertsitate biologikoa eta klima-aldaketak nola eragiten dion aztertzeko erabiltzen da. Azkenik, Bergeron eta Sailkapen Sinoptiko Espazialeko Sistemek eskualde bateko klima definitzen duten aire-masen jatorria dute ardatz.
2021eko Eskoziako Parlamentuko hauteskundeak
2021eko Eskoziako Parlamentuko hauteskundeak 2021eko maiatzaren 6an egin ziren, 1998ko Eskoziako Legeak xedatutakoaren arabera. Eskoziako Parlamentuko 129 kide guztiak aukeratu zituzten seigarren hauteskundeak izan ziren, 1999an Parlamentua berrezarri zenetik. Hauteskunde hauek Erresuma Batuko udal hauteskundeen, Londresko Batzarraren hauteskundeen, Galesko Seneddeko hauteskundeen eta 2021eko Hartlepool haunteskundeekin batera egin ziren.