cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saregileak
Emakume gehien biltzen dituen azpisektorea da. Haien presentzia desberdina eta berezitua da Euskal Autonomia Erkidegoko portuetan. Bizkaian, Bermeo, Lekeitio eta Ondarroako portuetan dauden ezarrita, eta Gipuzkoan, berriz, Getaria, Orio eta Hondarribiko portuetan.
Wildersbach
Wildersbach Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wildersbach udalerrian erroldatutako biztanleak 318 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 191 etxebizitza zeuden, 126 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 174 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 126 etxebizitza nagusietatik 108 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 102 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 194 ziren, horien artean 149 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 149 pertsona aktiboetatik 145 lanean zeuden (86 gizon eta 59 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wildersbach udalerrian 131 unitate fiskal zeuden, 317 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.070 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Saregileak
Ehunka urte dituen eskulangintzako lanbidea da, non emakumeek arrantzarako tresneria eta aparailuak egin eta zaintzen dituzten. Lana agerian egiten dute, gure kostaldeko portu askotan. Saregileek funtsezko lana egiten dute arrantzontziek arrantzan egiteko behar duten antolaketa prozesuan.
Wildersbach
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Saregileak
Lanbide hori Kantauriko komunitateen tradizio soziokulturalaren erakusgarri bizia eta erakargarri turistiko ukaezina da, eta ez da inoiz aitortu, ezta bere neurrian ordaindu ere. Saregileen lan egoerak, lan baldintzek edo jarduera gogorraren berezko lan gaixotasunek, bidea egiteke dute oraindik, legeztatuak eta aitortuak izateko.
Emakume asko aritu dira mendetan zehar, kaian bertan eta behartutako posturetan eta aire zabalean lan eginez, arrantzontzietan artisautzako arrantzan, batez ere inguraketako arrantzan, erabiltzen diren aparailuak egiten edo konpontzen. Emakumeen lanbidea da nabarmenki, marjinala kasu askotan, ezezaguna herritar askorentzat eta laneko legeriarako ikusezina zenbait alderditan.
Izan ere, eta jarduerarekin zerikusia duten beste emakume talde batzuetan, esaterako Galiziako emakume itsaskilarien kolektiboan, aurrerapenak gertatu diren eta gertatzen ari diren arren, saregileen baldintza soziolaboralak ez dira aldatu oso aspalditik. Gaur egun, kolektiboak ez du kategoria profesional espezifikorik Itsasoko Langileen Erregimen Bereziaren barruan, eta ez du, ezta ere, aratutako titulaziorik. Hori bai, errentagarritasun urria dute jardueran eta, aurrekoaren ondorioz, belaunaldi berrien falta dute.
Argitalpenak
Emakumeek itsasoan egindako lanaren balioa aldarrikatzeko, Labayru fundazioak 'Geu be bagara itsasoa' liburua argitaratu zuen. Zenbait belaunalditako hogei emakumeren testigantzak bildu zituzten bertan.
Gizonezkoen mundua baino ez balitz bezala irudikatu izan da itsasoa. Emakumeek egin duten eta egiten duten lana aitortzeko asmoz, argitatatu zuen Labayru fundazioak Geu be bagara itsasoa liburua.
Hiru belaunaldiren testigantzak aurki daitezke liburuan: erretiroa hartutako emakumeak, oraindik lanean ari direnak, eta sektorean lanean hasi berri direnak. «Ez dugu ahaztu behar gizonezkoak itsasora joan ahal izateko emakumezkoen laguntza beharrezkoa dela eta izan dela; atzeko lan isil hori gabe ezin direla arrantzatzera joan»
Akaitze Kamiruaga Itsasoko zereginak ondo bereiztuta egon dira: gizonezkoak joan izan dira arrantzan, eta andrazkoek lehorrean egin izan dute lan. Emakumezkoen egitekoak ez dira hain ikusgarriak izan, eta bigarren mailakotzat jo diren horiek azalduko dira bideo sortan.
Animalia-euri
Azalpen zientifikoa
Zaparradetan ageri ohi diren animalien ezaugarriek, hain zuzen, hipotesi hori berresten dute. Txikiak eta arinak izan ohi dira; oro har, ingurune urtarrekoak. Animalia horien artean daude batrazioak eta arrainak. Gainera, animalia-jasaren ostean ekaitza etortzen da sarri, eta hori ere hipotesiaren aldekoa da. Hala ere, xehetasun batzuk ezin izan dira azaldu. Esaterako, harrigarria da animalia batzuk erorketan ez hiltzea edo, are gehiago, erori ostean onik egotea. Bestalde, animalia-jasa bakoitzean espezie bakarra agertu ohi da eta, oro har, tartean ez da egoten ez algarik, ez beste landarerik. William R. Corlissek horrela adierazi zuen:"… dena delako garraio sistemak arrain edo igel espezie bakarra hautatu nahi izaten du, edo eguneko menuko beste edozein animalia." Animalia hegalarien kasuan, itxurazko anomalia horrek badu azalpenik. Baliteke traganarruak hegaldi betean doan txori-talde jakin bat harrapatzea, bereziki migrazio garaian. Eskuineko irudiak adibide zehatzago bat erakusten du: ekaitzak harrapatutako saguzar talde bat. Irudia National Weather Service agentziako meteorologia-radar batek atera zuen Del Rion (Texas), eta kasu batzuetan fenomenoa aurreikus daitekeela frogatzen du. Irudian, saguzarrak eremu gorrian daude, hots, haizea radarretik urruntzen den tokian (radarra puntu zuria da; beheko eskuin-bazterrean dago), eta tornado bati lotutako mesozikloira sartzen ari dira (eremu berdera). Halako fenomenoak txoriekin gertatu ohi dira, ezinbestean.
1. linea (Bilboko metroa)
Bilboko metroaren '''1. linea''' Etxebarriko geltokian hasi eta Plentziako geltokian bukatzen da, eta bidetik Etxebarri, Bilbo, Bilboko itsasadarraren Eskuinaldea eta Uribe Kostatik igarotzen da. Gaur egun 28 geltoki ditu martxan.
Lineak tarte amankomuna dauka 2. linearekin, Etxebarri eta San Ignazioko geltokien artean. Tarte amankomuneko geltoki guztiak lurpekoak dira, Etxebarri eta Boluetako geltokiak izan ezik. Bestalde, San Ignaziotik Plentziara arteko tartea Eusko Trenbideak enpresak ustiatutako tren linea izan zen, moldatuta. Zati horren geltokiak lurgainekoak dira, Erandio, Areeta, Algorta eta Urdulizko geltokiak izan ezik.
Linearen proiektuak Getxo udalerrian geltoki bat gaineratzea aurreikusten du, Ibarbengoako geltokia, alegia, dagoeneko eraikita dagoena baina zerbitzuz kanpo dagoena. Geltokia martxan jartzean 1. lineak 28,83 km-ko luzera eta 29 geltoki izango ditu.
Lineak izandako azken luzapena 2005ko urtarrilaren 5ean izan zen, Etxebarriko geltokia ireki zenean. Hurrengo luzapenei dagokionez, Ibarbengoako geltokia eta hari lotutako disuasio-aparkalekua irekitzear daude, aipatu bezala, horrekin 1. linearen proiektua amaitutzat emanez.
Animalia-euri
Azalpen zientifikoa
Kasu batzuetan, balizko arrain-jasei beste azalpenen bat eman izan zaie. Esaterako, Francis de Laporte de Castelnau naturalista frantsesak esan zuen 1861eko Singapurreko arrain-jasa arrain katuen migrazio garaian gertatu zela. Haren arabera, animalia horiek gai dira putzu batetik bestera mugitzeko lur gainean arrastaka, aingiren gisan (belardi hezeetan kilometro ugari egin ditzakete aingirek) edo lutxoen moduan (lutxoak urak hartutako eremuetara joan ohi dira ugaltzera). Beraz, azaldu zuen euria egin bezain laster arrainak lurrean azaldu izana kasualitatea baino ez zela. Izan ere, animalia horiek ihintzak hezetutako lurraren gainean mugitu ohi dira, edo, bestela, zaparradaren edo uholderen baten ostean.
1. linea (Bilboko metroa)
Linea irekitzea
1995eko azaroaren 11n Jose Antonio Ardanza Lehendakariak Bilboko metroaren lehenengo 23 geltokiak inauguratu zituen, hots, Casco Viejo - Plentzia tartea. Honela, Bilboko metroaren 1. linea martxan jarri zen.
Animalia-euri
Antzinako azalpenak
Zientziak aspalditik baztertu izan ditu eskaini zaizkion hainbat azalpen; gehiegizkoak, fidagarritasun gutxikoak edota frogaezinak direla kontsideratzeagatik, alegia. 1859an, Mountain Ash herrian (Gales) gertatutako arrain-euri baten lekukoak espezimen bat bidali zuen London Zoora. J.E. Grayk, British Museumeko zuzendari ohiak, honako hau adierazi zuen: «gertakariak ikusita, ziurrenik broma bat izango da: Mr. Nixonen langileren batek arrainez beteriko balde bat hustuko zion buru gainean, eta hark pentsatuko zuen arrainak zerutik jausten zitzaizkiola».
1. linea (Bilboko metroa)
Lehenengo luzapena
Metroa martxan jarri eta urte bat geroago, 1996ko ekainaren 24an, Getxon Areeta eta Neguri geltokien artean Gobelako geltokia inauguratu zen.
Animalia-euri
Antzinako azalpenak
Logikoki, luzaroan egon ziren animalia-euriak azalpen zientifikorik gabe eta denbora tarte horretan garatzen zihoazen hipotesiak fenomenoa azaltzeko egindako saiakera logikoetatik zentzugabekeriaraino iritsi ziren. K.a. IV. mendean, Teofrasto izenez ezagutzen den greziar filosofoak igel-eurien existentzia ukatu zuen. Izan ere, hark azaldu zuen igelak ez zirela jausten euria egiten zuen bitartean, baizik eta bigarren hori zela, hots, euria, lurretik aterarazten zituena. XVI. mendean, Reginal Scot hipotesi bat ematera ausartu zen. Bere aburuz, «egia da izaki batzuk berezko sorkuntzatik datozela eta ez dutela zertan gurasorik eduki behar. Esate baterako [...] jatorririk ez duten igel bitxi hauek. Euriak ekarri zituen. Izaki horiek euri-zaparradetatik jaiotzen dira …». XIX. mendean, pentsatzen zen ur-lurrunketak igelen arrautzak hodeietara eramaten zituela, bertan eklosionatu eta euri-jasa baten bitartez lurrera erortzen zirela.
1. linea (Bilboko metroa)
Bigarren luzapena
1997ko uztailaren 5ean hiru geltoki berri gaineratu zitzaizkion Metro sareari, Bilbo udalerriko muturrean: Santutxu, Basarrate eta Boluetako geltokiak.
Animalia-euri
Objektu Hegalari Ezezagunak (OHE)
Fenomenoaren azalpen ez-zientifikoen artean estralurtarren esku-hartzea argudiatzen duten interpretazio paranormalak aurki daitezke. Hain zuzen ere, autore askok deskribatu dituzte bisitari horiek animali kopuru handiak lastatzat hartu, eta alde egin aurretik, gure planetara isurtzen. Hori horrela, odol- eta haragi-euriak bisitariek egindako hautaketa batekin lotuta egongo lirateke; biltegiak arintzearekin, alegia.
Oppegård
Oppegård Norvegiako udalerria da. Akershus konderrian kokatua dago. 37.03 km² ditu eta 24,201 biztanle ditu.
Guillermo Vallori
Guillermo Juan Vallori Grimalt (Palma Mallorcakoa, 1982ko ekainaren 24a) balear futbolaria da, Atlético Balearesen kapitaina da.
Jane Greer
Jane Greer (Washington, 1924ko irailaren 9a - Los Angeles, 2001eko abuztuaren 24a), Bettejane Greer sortua, estatubatuar antzezlea izan zen, zineman eta telebistan lan egin zuena. Out of the Past-eko (1947) Kathie Moffat femme fatale eta The Big Stealeko (1949) Joan Graham dira bere rolik ezagunenak.
Guillermo Vallori
2016/17 denboraldirako Vallori Espainiara itzuli zen eta Atlético Baleares hirugarren sailkatu zen. 2018ra arteko kontratua sinatu zuen.
1. linea (Bilboko metroa)
Hirugarren luzapena
2005eko urtarrilaren 8an Juan José Ibarretxe Lehendakariak Etxebarriko geltokia inauguratu zuen.
Laugarren luzapena
Ondoren, Basauriko geltokia zerbitzuan jarri zenetik, Ariz - Basauri tartea 2. lineari baino ez dagokio, 1. linearen geltoki-burua berriro ere Etxebarriko geltokia izatera pasaraziz.
Sopela-Plentzia tartea ixtea
2015eko apirilaren 2an Sopeta-Plentzia tartea itxi zen, Urdulizen zegoen pasonibela kendu eta Urdulizko geltokia lurperatzeko lanen ondorioz. Metro zerbitzua ordezkatzeko Plentzia eta Sopelako geltokien artean autobus zerbitzua eskaini zen.
Gobelako geltokia ixtea
2017ko azaroaren 13tik azaroaren 17ra bitartean Gobelako geltokia itxi zen, geltokian mantenu lanak egiteko.
Bosgarren luzapena
2020ko ekainaren 15ean Ibarbengoa geltokia inauguratu zen Bidezabal eta Berango geltokien artean. Geltokiari lotuta disuasio-aparkalekua eraiki zuen Bizkaiko Garraio Partzuergoak. Luzapen honekin, 1. linea amaitutzat eman da.
Animalia-euri
Jainkoen opari edo zigor?
Naturaz gaindiko azalpenak ere badira, erlijioari lotuak. Lurrera erortzen den objektu edo animalia zein den, fenomenoa zigortzat hartzen zuten, armada amorritari Itun Zaharrean eroritako harrien kasuan, esaterako; edo ontasun jainkotiarreko probidentzia-ikurtzat, jan daitezkeen animaliak erortzen direnean.
Teleportazioa
Era berean eta hari espekulatiboari eutsiz, espazio-denborako anomaliak zirela-eta, animaliak beste dimentsio batzuetatik etortzen zirela ere esan izan da. Azalpen horiek teleportazioa erabili ohi dute batzuetan, animaliak berez egon beharko liratekeen lekutik kanpo zergatik dauden azaltzeko. Charles Hoy Fort kazetariak garatu zituen ideia horiek. Forten arabera, iraganean objektuak leku batetik bestera bat-batean mugitzeko gai zen indar bat existitzen zen. Indar hori jada ekintza berezietan besterik ez da agertzen, arrain-eurietan, besteak beste. Forten beste iradokizun bat Sargazo Itsaso goren baten existentzia da, lurreko objektuak xurgatzen eta jaurtitzen dituen zerutar biltegi bat, hain zuzen.
«It’s raining cats and dogs»
Esamolde ingeles horren hitzez hitzezko itzulpena ‘txakur eta katuen euria ari du’ da, eta euskarazko ‘euria goian behean ari du’ izango litzateke haren baliokidea. Esamolde hori da, beharbada, fenomenoari egindako erreferentziarik ezagunena, eguneroko hizkeran agertzen zaiguna. Esamolde hori estreinakoz Jonathan Swiften 1731ko A Complete Collection of Genteel and Ingenious Conversation obran ageri da. Hala ere, haren jatorria ezezaguna da. Espekulazio baten arabera, catadoupe frantziar arkaismoaren moldaketa bat izan liteke. Arkaismo horrek ‘zaparrada’ edo ‘ur-jauzia’ esan nahi du. Beste espekulazio batek dio Erdi Aroan eurite indartsuek teilatuak garbitzen zituztela, txakur eta katuen gorpuak lurrera botaz.
Badaude animalien euriteei erreferentzia egiten dieten esamoldeak beste hizkuntza batzuetan, baina edozein kasutan, ez da existitzen esamolde hauek errealitatean oinarrituta dauden frogarik. Alemanez, esaterako, "txakurkumeak ari du" (Es regnet junge Hunde) esan daiteke; eta polonieraz, "igelak ari du" (Leje zabami)
Calzada de los Molinos
{{hiri infotaula
Calzada de los Molinos Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 362 biztanle zituen.
Itanhomi
Itanhomi Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Chlamydochaera jefferyi
Chlamydochaera jefferyi Chlamydochaera generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Utekáč
Utekáč Eslovakiako udalerri bat da, Poltárko barrutian kokatuta. 26,88 km²ko azalera du eta 962 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1536. urtekoa da.
Sun Mengya
Sun Mengya, txineraz 孙 梦雅, (Tai'erzhuang Barrutia (Txina), 2001eko maiatzaren 3a) piraguismoan lehiatzen den kirolari txinatarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Xu Shixiao herrikidearekin batera, 1.55,495eko denboraz, Ukrainako (zilarrezkoa) eta Kanadako (brontzezkoa) bikoteen aurretik.
Lituaniako Erresuma (1918)
Lituaniako Erresuma denbora gutxi iraun zuen monarkia konstituzional bat izan zen, Lehen Mundu Gerraren amaieran sortu zena. Erresuma hau Lituania Alemaniaren kontrolpean zegoenean sortu zen. Lituaniako kontseilua Lituaniako independentzia aldarrikatu zuen 1918ko otsailaren 16an, baina gobernu bat sortzen porrot egin zuen alemaniar armaden presentziarengatik. Lituaniarrek Alemanian anexionatuta izatea ez zuten nahi eta orduan monarkia konstituzional bat bihurtzea proposatu zuten. 1918ko ekainaren 4an Gilen, Urach-ko 2. dukea errege bezala aukeratu zuten eta honek baietz esan zuen. Mindaugas IIa izena hartu zuen baina ez zen inoiz Lituaniara iritsi. Gilenen aukera Lituaniako kontseilua bitan zatitu zuen eta Alemaniak gerra galdu zuenez hautaketa inbalidatu zen 1918ko azaroaren 2an.
Akemenestar Inperioa
Akemenestar Inperioa (persieraz: هخامنشیان, Hakhâmaneshiyân), batzuetan Lehen Persiar Inperioa deitua, Iran Handia izeneko eskualdea gobernatu zuen Mediar Inperioaren ondorengoa izan zen, Ziro Handiak sortua. Persiar eta Mediar inperioak, batzuetan, biak batera Mediar-persiar Inperioa izenaz dira ezagunak, beste inperio batzuk ere barnean hartuta.
Antzinaroaren inperiorik handiena izan zen, hiru kontinentetan zabaldua: Asia, Afrika eta Europa. Une gorenean, ia 8 milioi kilometroko koadroko eremua hartzen zuen, eta Iran, Afganistan, Pakistan eta iparraldeko India, Erdialdeko Asiako eskualde batzuk, Anatolia, Trazia eta Mazedonia, Itsaso Beltzaren kostaldeak, Irak, iparraldeko Saudi Arabia, Jordania, Palestina/Israel, Libano, Siria eta antzinako Egiptoaren hiri nagusiak ia Libiaren mendebalderaino zituen bere barnean.
Mendebaldeko Europako historiografian Mediar Gerretan greziar hirien etsaia izateagatik, juduak Babiloniako esklabotzatik askatzeagatik eta hizkuntza ofizialak ezartzeagatik da ezaguna. Alexandro III.a Mazedoniakoak K.a. 330 inguruan inperioa inbaditu eta desegin ondoren, banatu eta Ptolomeotar Erresuma eta Seleukotar Inperioaren artean banatu zen. Haren lurraldeak zibilizazio helenistikoaren zati bat izan ziren. Inperioa berriro eratu zen partiar eta sasandar aroetan.
Historia
Asiriar iturriei kasu egitera, badirudi K.a. 900 alderako bazirela egungo Iran inguruan jatorri eta hizkuntza askotako jende taldeak. Behi, ahuntz eta, batez ere, zaldi zaintza zuten bizibide eta, nor bere lurraldean finkatu ahala, baliabideak ugalduz eta hobetuz joan ziren. Nolanahi ere, mediarrak, lehenik, eta persiarrak, gero, gailendu ziren beste guztien gainetik.
Ziro II.a Handia izan zen Akemenestar Inperioko lehen erregea, K.a. 550an garaitu baitzuen Astiages, Mediar Inperioko azken erregea. Ordutik aurrera, bat egin zuten mediarrek eta persiarrek akemenestarren gidaritzapean, dinastia horretakoa baitzen, hain zuzen ere, Ziro II.a. Gero Anatolia osoa okupatu zuen, eta sortalderantz Induseraino hurbildu zen. K.a. 539an, ia borrokatu beharrik gabe, Babilonian sartu zen. Dirudienez, ohiz kanpoko gizona eta buruzagia izan zen. Oso pertsona gutxik bildu dute gizadiaren historian hark bezainbateko estimua, hala elezaharretan nola historian. Ezin liteke halabehar hutsa izan Herodotok eta Xenofonek Zirori buruzko hain iritzi ona izatea. Guduan hil zen, eta haren ospe ona biribildu baizik ez zen egin: buruzagi noble, ausart, lasai eta bakegile gisa geratu zen gizakien oroimenean.
Haren seme Kanbises II.ak Egipto hartu zuen mendean K.a. 525ean, eta hura atzerrian zen bitartean Gaumata aztiak beretu zuen Persiako tronua. Kanbises bidean hil zen, bere inperioa berreskuratzera zihoala. Dario I.ak bota zuen usurpatzailea agintetik eta haren bidez eseri ziren berriro akemenestarrak errege aulkian. K.a. 519an, eszitei eraso zien Hego Errusian; gero Egipto segurtatu zuen, eta India okupatu zuen, baina K.a. 490ean porrot egin zuen Greziaren aurka egindako espedizioak.
Darioren ondorengo pertsiar erregeek, nahiz eta arranditsuak izan, ez zuten gauza handirik lortu, eta haietako batzuk, hala nola Xerxes I.a (486-465 K.a.), ezagunak dira greziarren aurka fruiturik gabe izandako gerra luzeengatik. Dario III.a izan zen akemenestarren dinastiako azken erregea, K.a. 334an Mazedoniako Alexandro Handia Asian sartu eta persiarren inperioaz jabetu baitzen, Dario erregea K.a. 331n hil ondoren.
Inperioaren egitura
Inperioan persiar herria zen nagusi (500.000 persiar eta 50 milio biztanle guztira); persiarrek elkarturik egoteko joera zuten: mailatan antolatuta zeuden (magnateak, nobleak, herria), guztiek sinesten zuten beren artean, eta baita erregearekin ere, berditasunezko loturak zituztela. Persiarrentzat harro egoteko modukoa zen erregearen zerbitzuan aritzea, eta uste osoa zuten erregeari lurrak, morroiak, esklaboak eta metal nobleak eman behar zitzaizkiola.
Persiar Inperioan aintzat hartzen ziren balio nagusiak ausardia eta ahalegin militarra, egiatasuna eta seme-alaba asko edukitzea ziren; nekazaritza jarduerak eta erregeari egiten zitzaion zerbitzua ziren persiarrarentzat jarduera duinenak. Izan ere, nekazaritza zoroastrismoak ezartzen zuen eginbehar morala zen. Denborarekin, bertute horiek guztiak galduz joan ziren, batez ere gizartearen goreneko mailetan; maila horietan bizitza gozamen modu gisa hartzen zen, eta bizimodu hartan sartzen ziren gaiztakeria, luxua, erosotasuna, nabarmenkeria eta saldukeria.
Erregeak erabateko ahalmena zuen, baina, hala eta guztiz ere, kontseilu baten babesa zuen. Goi mailako funtzionarioek eta persiar magnateek osatzen zuten kontseilu hori; elkarte bat ere bazen, printzeen elkartea alegia, erregearen 7 kontseilarik osatua. Inperioaren betebeharrak arautzeko, aramera jarri zen administrazioko hizkuntza nagusi, eta administrazioaren sail guztietan erabiltzen zen: departamentuetako ministroek (ez dira ezagutzen horien betebeharrak), erregearen begi eta belarriek, eta era guztietako funtzionarioek, guztiek erabiltzen zuten aramera. Lekuan lekuko administrazioa kargu hauek osatzen zuten: probintzia bakoitzeko satrapa edo gobernariaz gainera, erregearen idazkaria, hiriburuan bildutako gudarostearen komandantea eta erregearen begiak eta belarriak, satrapiak ikuskatzeko eginkizuna zutenak.
Egitura politikoa zentralizatuta egon zedin, komunikabide egokiez hornitu behar zen inperioa (errepideak, zubiak, posta zerbitzua, seinaleak…), esate baterako, Sardes eta Efeso Susarekin lotzen zituena, 2.700 bat kilometrokoa; posta bulegoak (25 kilometroz behin, gutxi gorabehera), erregearen aginduak laster jasotzeko eta erregeak berak lehenbailehen izan zezan gorabehera guztien berri. Gune militarrek errepideetako ordena eta segurtasuna zaintzen zuten; horiez gainera, mugan gotorlekuak izaten ziren.
Arkitektura
Persiar arkitektura, ordura artekoa bezala jainkoei eskainitako tenpluetan gauzatu ordez, erregetzaren inguruko artea dela esan liteke, errege jauregietan aurkitzen baitira garai hartako arkitekturaren adibide bikainenak. Nahiko argiak dira atzerritar eraginak akemenestarren garaiko arkitekturan.
Errege jauregietan, esate baterako, mesopotamiar jatorriko ezaugarriak antzematen dira: arkitektura lanak terraza artifizialen gainean eraikitzea, harrizko edo beiraztatutako adreiluzko behe-erliebez apaindutako pezozko murruak, eta sarreran zezen babesgarrien irudiak ezartzea. Ateburu eta zutabeetan, aldiz, egiptoarren eta greziarren eragina antzematen da. Eta, azkenik, persiar jatorrikoak dira kapitelak -ezezagunak persiar eremutik kanpora-, zutabeen goratasuna eta kopurua, eta pilareetako erliebeak.
Pasargada
Pasargadakoa da persiar errege jauregietan antzinakoena. Ziro Handiaren aginduz eraiki zen, eta lorategien erdian altxatako hiru eraikin multzo zituen. Lehen multzoan, ate handi bat eta 26 x 22ko hipostilo areto bat zeuden. Hipostiloak asiriar estiloko harrizko zezenak zituen sarrera nagusietan, eta jeinu hegodunak besteetan. Ipar-mendebaldeko multzoan entzutegi aretoa zegoen: eraikin angelu-zuzen bat, inguru guztian atari handiak eta erdian areto zabal bat zituena, launa zutabeko bi ilararekin. Azkenik, iparraldean, jauregi nagusia: oso atari handia zuen, hogeina zutabeko bi ilara zituena, erdian gisa bereko areto bat, eta pezoz eraikitako beste gela batzuk. Hau izan bide zen enperadorearen bizitokia, baina ez denbora luzez, sasoi betean zegoela hil baitzen Ziro.
Susa
Dariok eraikiarazitako Susako jauregia da antzinako persiar arkitekturaren beste adibide bat. Hasteko, 13 hektarea zabal eta 15 metro garai zen plataforma handi bat eraiki zuten, bertatik ordoki guztia menderatzen zena. Sarbide bakarra 1972an aurkitutako ate erraldoitik zuen. Garaipen arku moduko bat zen, barruan areto bat zuena. Xerxes I.aren agintaldian amaitu zen, eta errege haren ia 3 metro altuko bi estatua handi ezarri zituzten bertan. Hegoaldeko patioak beiraztatutako adreiluzko erliebeez apainduak zeuden, lehoiak, zezen hegodunak eta grifoak irudikatzen zituztela. Iparraldean, entzutegi areto eskerga zegoen, ipar, ekialde eta mendebaldetik atariak zituena; aretoaren sabaiari 20 metro altuko 36 zutabe ildaskatuk eusten zioten, bizkarretik batutako bi zezen irudikatzen zituzten 5,52 metro altuko kapitel ikaragarriekin. Harmailadietako bat Arkularien friso ospetsuarekin apaindu zen.
Persepolis
Bai Pasargada, eta bai Susa, persiar espirituaren eta handitasunaren erakusgarri bikainak diren arren, Persepolisen gauzatu ziren hobekien akemenestar artearen bertute eta ontasun guztiak. K.a. 518an hasi ziren eraikuntza lanak Dario I.aren aginduz, baina Xerxes eta Artaxerxesen erregealdietan ere ez ziren obrak eten. Manwdasteko ordoki handia aurrean zuela, alde bat Kuh-i Ramat mendiko harkaitzean bermaturik, 15 metro inguruko goratasuna eta 450 x 270 metroko luze-zabalera zituen plataforma eskerga eraiki zuten lehenik, lehorrean (morterorik gabe) doitutako harrizko bloke handiz. Beheko ordokitik begiratuta, ezkerretara, lau atsedentoki zituen harmailadi handia zegoen, Xerxesen atean amaitzen zena, gizaki buruko zezen hegodunez apaindua.
Sarbidea mendebaldeko harmailadi handitik zuen. Harmailak oso zabalak eta goratasun gutxikoak ziren, segur aski, zaldiz igotzeko aukera emateagatik. Behin plataformara igo eta gero, Dariok hasi eta Xerxesek amaitutako Herrialdeen Ate-tik sartu beharra zegoen. Eraikinaren mendebaldeko eta ekialdeko ateen alde banatan, bi zezen handiren irudiak zeuden kanpora begira, eta gizaki burua zuten beste bi zezen, barruko aldera begira. Hegoko atetik Apadana patio-ra ateratzen zen. Bere plataforma propioaren gainean zegoen apadana edo entzutegi aretoa. Hiru atari zituen, seina zutabeko bi ilarakoak, eta erdian 60 metroko aldeko areto karratu handi bat, 36 zutabekoa. Zutabeak (batzuk oraindik zutik daude) ildaxkatuak ziren, 19 metro garaiak, eta kapiteltzat bizkarretik batutako bi zezenen irudiak zituzten.
Hileta arkitektura
Hileta eraikin antzinakoena Ziro Handiaren hilobia da. Landa librean eraikitako sei harmailako plataforma baten gainean, bi isuriko kapera moduko bat dago, harrizkoa, luze-zabalean 3,17 x 2,11 metro dena eta hego-mendebaldetik atea duena. Plataforma harmailaduna, berriz, 13,35 x 12,30 metro da oinarrian, eta 5,5 metroko goratasuna du.
Gainerako akemenestar erregeen hilobiak, ordea, guztiz bestelakoak dira. Dario I.ak eta haren ondorengo errege guztiek harkaitzean zularazi zituzten beren hilobiak. Persepolisetik bost kilometro ingurura dago Naqsh-e Rostam izeneko haran ezkutua, harkaitzezko amildegi ia bertikalez itxia. Elamdarren garairako ere leku sakratua zen eta huraxe aukeratu zuen Dariok bere hilobia zulatzeko. Harkaitzaren goratasun jakin batean, 22,5 metro altuko fatxada bat marraztu zuten arkitektoek, gurutze formakoa. Gorenean, Ahura Mazda jainkoa eta, tranpal baten gainean zizelaturik, erregea, ezker eskuan arku bat duela, hari otoitz egiten. Tranpalari eusten, idazkunean aipatzen diren 28 nazioak daude bi ilaratan. Alboetan, erregearen segizioko pertsonaiak ageri dira hiru ilaratan. Guztiari eusten bezala, atxikitako lau zutabe daude, Persepolisen antzeko protomo-kapitelak dituztela. Harkaitzean zizelaturik, bi isuriko sabaia eta zenbait sarkofago daude. Ondorengo errege hilobi guztiak eskema bertsuaren arabera egin zituzten
Erliebea eta eskultura
Eskulturaren alorrean, aipatzekoak dira Persepolisko kapiteletako lehoi adardun, grifo eta zezen irudi bikainak. Aintzat hartzekoak dira, orobat, Herrialdeen Ate-ko giza burudun zezen eskergak -5,5 metro garai dira, antzinateko handienetakoak-, ore urdinezko printze buru ospetsua, eta lapis lazulizko eskaintzailearen soin enborra.
Susako jauregian, ordea, persiarren artean tradiziorik ez zuen beste apaingarri mota bat erabili zuten: beireztatutako adreiluz eraikitako erliebeak. Babiloniarrak izan zituzten maisu langintza honetan, nahiz eta gaiak erabat akemenestarrak ziren. Harmailadietako frisoetan zerbitzariak irudikatu zituzten gauzakiak eramaten eta apadanan ezarri zuten gaur hain ospetsua den Arkularien frisoa.
Gigantactis kreffti
Gigantactis kreffti Gigantactis generoko animalia da. Arrainen barruko Gigantactinidae familian sailkatzen da.
Tokata
Tokata musika-tresnetarako lana, jatorri ezezagunekoa, tekla-instrumentuetarako idatzia batez ere.
Ezaugarriak
Gehienetan laburra izaten da, eta askotan preludioaren sinonimo gisa erabili izan da. XVI. mendean idatzi ziren lehen tokatak. Gabrieli, Merulo eta Sweelinck musikagileek idatzi zituzten lehen tokatetan eskalak eta doinu-apaindurak tartekatzen zituzten akorde eta fuga antzeko zatiekin. Geroago, Frescobaldi, Froberger eta Kerll musikagileek doinu lagunduaz, errezitatiboaz eta kontrapuntuaz baliatu ziren tokatak idazteko. Bachek estilo haiek guztiak bildu zituen, eta handik aurrera, klaberako tokatak mugimendu bakarreko sonataren modukoak izan ziren, eta organorako tokatak, libreak eta irudimenez beteak batzuk, eta besteak, antolatuak. Era antolatua erabili zuten geroago Clementi, Schumann, Mendelssohn, Ravel, Debussy eta Prokofiev musikagileek pianorako tokatetan, eta Reger, Gigout, Vierne eta Dupré musikagileek organorakoetan.
Rodion Malinovski
Rodion Iakovlevitx Malinovski (Родио́н Я́ковлевич Малино́вский; Odesa, Errusiar Inperioa, 1898ko azaroaren 23aGreg./azaroaren 11Jul. - Mosku, 1967ko martxoaren 31) sobietar militarra izan zen.
Aita jatorri katoliko poloniarrekoa zen. Aita hil ondoren, ama berriz ezkondu zen eta senar berriak Rodion etxetik bota zuen. Hamabost urte zituela, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen eta larri zauritu zuten. 1916an Mendebaldeko Frontera bidali zuten, eta han borrokatu zuen gerra amaitu arte. 1919an Odesan berriro, Errusiako Gerra Zibilean parte hartu zuen. 1926an Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan sartu zen. Espainiako Gerra Zibilean ere parte hartu zuen eta hainbat operazio planifikatu eta zuzendu zituen. Bigarren Mundu Gerran Alemania naziaren porrotean parte hartu zuen Stalingrad eta Budapesteko guduetan. 1944an Sobietar Batasuneko mariskal izendatu zuten. Gerra amaitu ondoren, Sobietar Batasuna superpotentzia militar gisa indartzeko funtsezko pertsona izan zen. Nikita Khrustxovekin defentsa ministro izan zen 1957tik hil zen arte. Kubako Krisialdiaren ondoren, 1964an kargugabetzean parte hartu zuen.
Leiocephalus macropus
Leiocephalus macropus Leiocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Leiocephalidae familian sailkatuta dago.
Chlamydogobius gloveri
Chlamydogobius gloveri Chlamydogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Bærum
Bærum Norvegiako udalerria da. Akershus konderrian kokatua dago. 192.31 km² ditu eta 108,144 biztanle ditu.
Éringes
Éringes Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éringes udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 39 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 39etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 5 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 42 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (17 gizon eta 10 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 garraio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Éringes udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.398 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Capillas
Capillas Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 32 biztanle zituen.
Aloha
Aloha hawaiierazko hitza da, surf kirolaren kulturari esker mundu osoan ezaguna. Bisitariei agurtzeko eta bedeinkatzeko erabiltzen da. Esanahia, gutxi gorabehera, zera da: edertasuna, bakea, poza, edo zoriontsu izan zaitez. Hitza proto -polinesiotik dator, *qarofa izan zitekeen hitzatik.
Hawaiiko kulturan «Aloha Espirituak» pertsonaren motibazioa adierazten du. Motibazio hori modu askotan adierazten da: poztasunaren bidez, adeitasunez, atseginez... Beste aspektu batzuk sentsualitatea zein arrotasun positiboa dira. Tradizioaren arabera alohak espiritua zein gorputza sendatzen ditu eta zoriontasuna zabaltzen du.
Hawaiiko estatuak Aloha Spirit legea aurkeztu zuen 1986an. Horren arabera estatuko funtzionarioek eta epaileek publikoa Aloharekin tratatu behar dute.
Monti (Erroma)
Monti Erroma hiriko alde historikoa (I municipioa) osatzen duten hogeita bi rionietan lehenengoa da. Koliseoa, Erromatar foroa, Santa Maria Nagusia eta Done Joan Laterangoaren basilika dira bertan kokaturiko ondasun aipagarrienak.
Geografia
Izenak mendiak esan nahi du, izan ere bertan kokatzen dira Erromako zazpi muinoen arteko bi, Eskilino eta Viminal, eta hauetaz gain Kirinal eta Zelioren zati batzuk. Tiber ibaiaren eskuinaldean kokaturik dago.
Historia
Aintzina hiriko eremurik populatuenetakoa izan zen, bertan zeuden Erromatar foroa eta Subura auzo marginal baina oso populatua.
Erdi Aroan ordea erromatar garaiko akueduktoak oso kaltetuak zeuden eta ura mendietara garraiatzea neketsua zenez biztanleria nabarmen murriztu zen. Horretaz gain Vatikanoa kristauen erdigune bihurtu zen eta bertatik oso urruti zegoen. Mahastiak ugari landatu ziren eta merkatuetako baratze ugari ere ezarri ziren bertan. Done Joan Laterangoaren basilikak erromes ugari erakartzen zituenez eremua ez zen erabat hustu. Auzo honetan bizi zirenei monticiani esaten zitzaien ("menditarrak") eta identitate indartsua eratu zuten, gainerako erromatarrekiko hizkera berezia ere garatzeraino.
1861 urtean Erroma Italia bateratuko erresumako hiriburu izendatu zutenean eremu berrien urbanizazioa abiatu zen. XX mendeko erregimen faxistak bide berari jarraitu zion eta Montiren zatirik handienak 1924 eta 1936 artean eraiki ziren, Via dei Fori Imperiali etorbide berria ardatz hartuta.
Ondasun nabarmenak
Monti auzoan dauden ondasun aipagarrienak honako hauek dira:
Muliterno
Muliterno Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lupércio (São Paulo)
Lupércio Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Maracaiba zuliae
Maracaiba zuliae Maracaiba generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Emily Doyaga
Emily Doyaga (Brooklyn, - New York, ), Emilia Sarriugarte Renteria jaioa, estatubatuar hizkuntzalaria izan zen. Euskaltzale engaiatua zen, eta euskararen eta euskal kulturaren erreferentziako bultzatzailea izan zen Ameriketako Estatu Batuetan. Senarraren Doyaga abizena hartu zuen, eta harekin sinatu izan zituen lan ugari. Doktorea zen Humanitateetan, eta Society of Basque Studies in America erakundea sortu zuen Euskal Herritik joandako akademiako bi kiderekin batera.
Gurasoak bizkaitarrak zituen: Bakiokoa bata, eta Berrizkoa bestea. 1920. urtean emigratu zuten AEBetara. Nahiz eta han jaioa izan, Sarriugarteri kosta zitzaion ingelesa ondo ikastea, etxean euskaraz hitz egiten baitzuten.
Euskaltzale engaiatua zen, eta New Yorkeko Euskal Etxeko kidea izan zen bere bizitza osoan. Society of Basque Studies in Americako sortzailea eta presidentea izan zen, eta The Journal of Basque Studies in America aldizkaria ere sortu zuen. Hark hasi zuen, halaber, Basque Hall of Fame; mundu osoan euskara eta euskal kultura bultzatzen duten pertsonei eman izan diete sari hori, eta Sarriugarte bera arduratu izan zen saria banatzeaz.
Ingurukoak euskara ikastera animatu izan zituen, eta lan handia egin zuten euskal artea New Yorken sustatzeko, Society of Basque Studies in Americaren hitzetan. Renoko Unibertsitateko Euskal Mintegiarekin kolaboratu ohi zuen, eta New Yorkeko Basque International Cultural Center proiektuaren bultzatzaile nagusia izan zen.
Unibertsitatean aritu izen zen lanean; New York University Collegeko irakaslea izan zen lehenengo, eta, 1973an, Old Westbury Collegen hasi zen lanean, Akademia presidenteorde eta Humanitateetan irakasle. Columbusko, Kubako eta New Yorkeko euskaldunei buruzko hainbat artikulu idatzi izan zituen. Gaztelaniaren inguruko ikerketak ere egin zituen; Gustavo Adolfo Becquerri eta Miguel Unamunori buruz, bereziki.
Heteroxenicus stellatus
Heteroxenicus stellatus Heteroxenicus generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Gigantactis longicauda
Gigantactis longicauda Gigantactis generoko animalia da. Arrainen barruko Gigantactinidae familian sailkatzen da.
Pamela Yates
Pamela Yates (Pennsylvania, 1962ko uztailaren 16a) estatubatuar dokumentalista eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. AEB-etako eta Latinoamerikako gerra krimenen, arrazakeriaren eta genozidioaren inguruko filmak zuzendu ditu.
Biografia
Apalacheetan jaio zen, Pennsylvanian. Gerora, New Yorkera mugitu zen. Massachussettseko Unibertsitatean egin zituen bere ikasketak, eta 1976an titulua lortu ere. Egun, AEB- ko Arte eta Zientzia Zinematografiko Akademiaren kidea da.
Bere film ospetsuena 2011an zuzendu zuen, Granito: How to Nail a Dictator izenekoa. Hamaika sari jasotzeaz gain, Guatemalan Ríos Montt-en eskutik emandako genozidioaren epaiketan funtsezko ebidentzia izan zen. Yatesen artxiboak froga moduan aurkeztu ziren Espainiako gerra krimenen auzitegian ( jurisdikzio unibertsala kontzeptua erabiliz). Besteak beste, Sundance Zinemaldian aurkeztu zen Sail Ofizialen, eta Emmy Sarietan izendatu zuten ere Kazetaritza Ikerketa Bikaina egiteagatik. Yates-ek Guggenheim beka jaso zuen filmean egindako lanagatik. Guatemalako herritarrek dokumentalean agertzen zirenak ezagutu zitezen, irrati bertsioa egin zuten.
Leiocephalus melanochlorus
Leiocephalus melanochlorus Leiocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Leiocephalidae familian sailkatuta dago.
The Call of the Wild (2020ko filma)
The Call of the Wild 2020ko Chris Sanders estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, Jack Londonen izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Buck txakurraren gorabeheren gaineko istorioa, Santa Claran ostu eta Yukonera eramango dute. Bertan John Thornton izango du jabea.
Asker
Asker Norvegiako udalerria da. Akershus konderrian kokatua dago. 100.71 km² ditu eta 52,922 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Veľká Ves
Veľká Ves Eslovakiako udalerri bat da, Poltárko barrutian kokatuta. 9,80 km²ko azalera du eta 445 biztanle 2017ko datuen arabera.
Witold Gombrowicz
Witold Gombrowicz (Małoszyce, 1904ko abuztuaren 4a - Vence, 1969ko uztailaren 24a) poloniar idazlea izan zen. Filosofia eta Zuzenbide ikasketak egin ondoren, 1933an, idazten hasi zen, eta 1937an, idazle poloniar ausartenen artean jarri zen bere eleberriari esker (Ferdydurke). Bertan, Poloniako intelligentsiaren irudi barregarria agertu zuen. Lehenagotik argitaratua zuen ipuin-liburu bat (Bakakaï izenaz ezaguna egin zen gerora), psikologiazko kasu bereziak kontatzen zituena. Gerrak Argentinan harrapatu zuen, eta han bizi izan zen 1939tik 1963ra arte. Trans-Atlantyk (1953) obran argitu zuen bere jarrera politikoa, eta elezahar nazionaleko zenbait mito deuseztatu zituen. Askatasuna eta erotismoa dira haren lanetako gai nagusiak: Dziennik (1953-1966, Egunkaria), sekula egin den autorretratu bereziena, eta Pornografia (1960). Frantzian bizi zela, Kosmos eleberria argitaratu zuen (1957). Forma jakinik gabekoari buruzko lilura azaltzen du, nahiz eta bere lanari, beti, lan bukatuaren arnasa hartzen zaion.
Imaculada
Imaculada Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Seurin-de-Cadourne
Saint-Seurin-de-Cadourne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Seurin-de-Cadourne udalerrian erroldatutako biztanleak 712 ziren. Familiak 294 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 399 etxebizitza zeuden, 305 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 376 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 305 etxebizitza nagusietatik 212 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 85 etxek lau zituzten eta 171 etxek bost zituzten. 215 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 130 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 455 ziren, horien artean 331 aktiboak ziren eta 124 inaktiboak ziren. 331 pertsona aktiboetatik 301 lanean zeuden (176 gizon eta 125 emakume) eta 29 langabezian zeuden (9 gizon eta 20 emakume). 124 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Seurin-de-Cadourne udalerrian 290 unitate fiskal zeuden, 705 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.964 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cardeñosa de Volpejera
Cardeñosa de Volpejera Palentziako udalerria da, Frechilla eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 42 biztanle zituen.
Ennio Morricone
Ennio Morricone (Erroma, 1928ko azaroaren 10a - ib., 2020ko uztailaren 6a) italiar musikagilea izan zen, zinemarako eta telebistarako 500 soinu-banda baino gehiago sortu zituena sei hamarkadatan. Haren filmografian daude, besteak beste, Per un pugno di dollari eta Il buono, il brutto, il cattivo spaghetti westernak eta Days of Heaven, The Mission, Cinema Paradiso, The Untouchables edota In the Line of Fire film klasikoak. Ohorezko Oscar saria jaso zuen 2007an, eta soinu banda onenaren Oscar saria 2016an The Hateful Eight filmagatik.
Bizitza
Erromako Trastevere barrutian hazi zen, eta sei urterekin ekin zion konposatzeari, irratian entzuten zituen pieza zatiak kopiatuz. Aita tronpeta jotzailea zuen: jazz klubetan aritzen zen, baita filmetako musika grabatzen ere. Semeak aise gainditu zituen haren urratsak: 10 urterekin, Santa Ceciliako Akademia Nazionalean sartu zen tronpeta ikasteko, eta konposizioa ikasi zuen gero. Tronpetak berak ez zuen aitaren bizimodutik askorik urrundu, jazz klubetan aritu baitzen bera ere, aita gaixo zegoela hura zaindu bitartean. Urte haietan ikasi zuen musikak balio ziola garai gogorrak arintzeko.
1961ean hasi zen zinemarako lanean. Gelditu ere egin gabe sortu zuen garai hartan, baina, halako batean, Peter Tevis estatubatuar folk kantariaren kanta batekin egindako moldaketak aldatu zuen dena. Pastures of Plenty singleak txunditu zuen Sergio Leone zinemagilea, eskolan Morriconeren ikaskidea izandakoa. Orduan sortu zuten lehen lana elkarrekin: Per un pugno di dollari (1964). Horren arrakastaren ondoren, Per qualche dollaro in più (1965), Il buono, il brutto, il cattivo (1966), Once Upon a Time in the West (1968) eta Once Upon A Time In America (1984) filmeetan ere lan egin zuen Leonerekin.
Lan egiteko modu berezia izan zuen Morriconek. Filmatutako irudien gainean giro soinu bat sortu beharrean, musika egiten hasten zen beste ezer eduki baino lehen. Are gehiago, Leonek musika hori bera erabiltzen zuen estudioan, aktoreek filmaren giroarekin bat egin zezaten. Mozart eta Bach entzun ohi zituen Morriconek, ez zuen besterik behar. Musika bilatu zuen beste guztiaren gainetik: osoa eta trinkoa zen zerbait, beste ezeren zerbitzura jarri gabe. Perkusioarekin eta instrumentu gutxirekin sortutako soinu xumeak, gitarra elektrikoekin egindako rockaren bueltako doinuak eta orkestrazio osoak: denarekin ausartu izan zen. Inprobisazio askeko Nuova Consonanza taldeko kidea izan zen 1960ko hamarkadatik aurrera, musika eta zaratarekin jolasean.
Hollywoodeko film handi askori ere jarri zien musika, baina Erromatik lan egin zuen beti. Sekula ez zuen AEBetara joateko asmorik adierazi, nahiz eta etxebizitza ere eskaini izan zioten. Ingelesik ere ez zuen ikasi nahi izan. Horren beharrik gabe egin zuen lan Terrence Malick, John Carpenter, Brian De Palma, Roman Polanski, Roland Joffé eta Oliver Stonerekin, besteak beste.