cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baserri
Dorretxea baserritzat bihurtu
Zegoelako geriza helburua lehentasuna izan zuenean, nobleak baina ez hain aberatsak ziren sendien dorretxe batzuk nekazaritzan ihardun behar zuten. Joera hori zabaldu izan zen moztuak geratu ziren ondoren, eta beren gaitasun handia aleak gordetzeko bihurtu zen beren hondar-balio bakarra.
Horrela, hainbat dorretxe baserri funtzionaltzat bihurtu izan ziren, bere itxura ezohikoa dela landetxe izateko arren aitortu behar bada. Batzuk nekazal atazetan ihardun zuten ezinolako aldaketa arkitektonikoke, besteei horrelako atazei egokitu zaizkien sailak gehitu zaizkie, horrela haien itxura baserriarenari apur bat hurbilduz. Zeraingo Jauregiaren argazkian zer geratzen den dorretxetik eta zer geroago erantsi zaio baserritzat argi kontura daiteke. Baseri jaioberri horien izenetan sarritan jarri izan zen "dorre" edo "jauregi", kasu honetan bezalaxe.
Dena den, dorretxeen arkitektur mota hori baserriarenarekin ezertxo zerikusirik ez duela argi da. Aurreko tipoa Kantabriatik eta Asturiastik zabaltzen da ere, eta Eskoziako eta Irlandako "tower house"ei erka dakieke.
Baserriaren orainaldia eta etorkizuna
Baserrien gauregungo egoera eta haien balizko etorkizuna ulertzeko, Euskal Herriko ekonomia dagoeneko industrian eta zerbitzuetan oinarritzen dala kontuan hartzen behar da, lehen sektorea oso bigarren mailako errola betez. Soilik % 2.0 Euskal Autonomi Erkidegoaren biztanleri aktibotik basogintza-, abeltzaintza-, nekazaritza- eta arrantzan dihardu (Eustat 2012). Euskal Herriko lehen sektorearen gainbehera etorkizunean jarraiko da. Gero eta baserrien kopuru txikiagoan biziko dira nekazariak eta abeltzainak. Bäschlinek 1929an idatzitako liburuari begiratuta, txunditzekoa da 2013an arrastorik gabe galduak diren baserrien kopuru itzela.
Baserriak, arkitektura erabilgarria artikuluari arabera, Nagore Irazustabarrena kazetariak Argia aldizkarian argitaratu zuela, orain dela mende bat Euskal Herri osoan 45.000ren bat baserri egon zen. Azken urteetan bezalako martxan desagertzera balarraite, oraindik 200 urteetara ez da ale batik ere lirauke, Irazustabarrena andrearen zenbataketari arabera.
Landa eremutzearen gain, beste zio bat zergatik zaila da baserriak gorde, haien egitura zurezkoa delarik, sua erraz pizten delako. Argazkian baserri erretari Lekuederrea zeritzon, bai ironia!
Antzinako baserriak mantendu nahi bagenitu, lehen sektoreko ihardueretan ez gehiago parte hartzen dutenei beste erabilerak bilatu behar genieke. Sagardotegiek, oso ezagunak direla, batez ere Gipuzkoan, nekazaritza eta ostalaritza konbinatzeko modu tradizional bat eskaintzen digute. Baserririk asko dira orain, jatetxe-, ostatu eta turismo gunetrat bihurtu da, eta gehiago izanen da. Gutxi batzuei museoetan ala beste eginkizun publikoetan dihardute.
Laborantzan ala beste ihardueretan iharduten ote dituzten, egoera txarrean dauden baserriak berritzea premiazkoa da. Iñaki Arzozek eta Andoni Alonsok, haien liburuan Baserria eraitsia (Gaiak, 1998) berritzeko proposamenak eskaintzen ditugu. Horietako pare bat azpimarratu dezakegu. Jatorrizko eraikina bere egitura eta estetika osoan errespetatu behar da. Bakarrik zaharberritzea, ez osagai ez tradizionalez estaltzea, ezinbestezkoa da. Aldaketak egin behar balira ala etxearen zatia berregin behar bada, jatorrizko ekaiak berrerabil behar litezke, ala, hori ezinezkoa balitz, antzekoak. Jatorrizko eraikuntz teknika edo antzezkoa egokituz berritu behar dira. Zoritxarrez ez hain baserririk gutxi aspaldian berritu izan dute, baserritarek ere, estandar horiek beteke.
Nekazal hustiapenatik etxebizitzaetara ala beste erabileraetara baserriko etxearen xedea aldatzen denean, barne-banaketa eta espazioen jatorrizko erabilerak eutsi ezin direla, argia da. Bainan jatorrizko oinarri arkitektonikoei begirunea erakutsi behar da. Dagoeneko, antzinako baserrien eredu arkitektonikoari zehatz-mehatz ez darraizkion, baina bere funtsa laburbiltzen dituzten eraikinak eraikitzen dira Euskal Herrian. Hori etorkizunarekiko bide irekia da.
Monumentu izendatutako baserriak
Hauek dira Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatutako baserrietako batzuk:
2218 Wotho
2218 Wotho asteroide baten izena da. urtarrilaren 10an aurkitu zuen P. Wild-ek Zimmerwald Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 AK izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2218 Wotho asteroidearen orbitak batezbeste 3,044 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,549 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,54 distantziara. Eszentrikotasuna 0,163 da, eta makurdura orbitala 14,94ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.2 da.
Ryjewo udalerria
Ryjewo Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Kwidzyn barrutian kokatuta. 103,71 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5925 biztanle zituen.
Moirak
Moirak (antzinako grezieraz: Μοῖραι, "banatzaileak", Moerae latinizatua) antzinako Greziako jainkosak ziren, gizaki bakoitzaren patuaren irudiak. Oso lege estua zuten, eta jainkoek ere ezin zezaketen lege hori alda. Hari baten bidez gidatzen zituzten gizonen jaiotza eta heriotza. Hiru ziren: Kloto, Lakesis eta Atropos..
Erromatar mitologian Parkak eta eskandinaviar mitologian Nornak baliokideak ziren. Hasierako kosmogoniaren Tekmor eta Ananke jainkosak ordezkatu zituzten.
Junction City (Oregon)
Junction City Oregongo hiri bat da. Lane konderrian kokatua dago. 2010ean 5,392 biztanle zituen, 6.11 kilometro koadrotan banatuta.
West Terre Haute (Indiana)
West Terre Haute Indianako herri bat da. Vigo konderrian kokatua dago. 2010ean 2,236 biztanle zituen, 1.95 kilometro koadrotan banatuta.
Txinparta (argipena)
Txinparta hitzak adiera zenbait ditu:
Le Livre d'image
Le Livre d'image 2018ko Jean-Luc Godard frantziar zinema zuzendariaren filma da. Filmak 2018ko Cannesko Zinemaldian lehendabiziko Urrezko Palmorri Berezia jaso zuen.
Argumentua
Ezer ez, isiltasuna izan ezik. Ezer ez, iraultza-abestia izan ezik. Bost kapitulu dituen istorio bat, eskuaren bost hatzak bezala.
Casco Antiguo (Sevilla)
Casco Antiguo Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren erdialdean dago. Hegoaldean Sur eta Los Remedios, ekialdean Nervión eta San Pablo-Santa Justa, iparraldean Macarena eta mendebaldean Triana barrutiekin muga egiten du.
Manuel Larramendi Kultur Bazkuna
Manuel Larramendi Kultur Bazkuna kultura elkartea da, 1992ko azaroaren 5ean sortua; Andoain, Amasa-Villabona, Zizurkil, Asteasu, Aduna eta Larraulgo euskaltzale batzuen eskutik, eta Beterriko eskualde zabalean euskararen erabilera suspertu eta zabaltzeko eta euskal kultura bultzatzeko helburuarekin jaio zen. 2004an, Urnietara zabaldu zen, Iñistorra Euskaltzaleen Biltzarra izenarekin. Manuel Larramendi Kultur Bazkuna eskualde mailako euskara- eta kultura-elkartea baino gehiago da, hainbat ekimen Gipuzkoara eta Euskal Herri osora hedaturik antolatzen baitu; badu nazioarteko ekimenik ere. Zuzendaritza eskualde eremuko egituraz antolatzen da; herriz herriko ahaldunak ditu herriko arduradun gisa.
Helburuak
Hauek ditu helburu nagusiak: euskal hizkuntza suspertu, osatu eta hedatzea, bere erabileraren erabateko normalizaziora heldu asmoz; euskal kultura indartu eta arnasberritu eta bere jardunaz zein gainerako kulturekiko harremanaz aberastea; Manuel Larramendi euskaltzale eta euskalariak herri baten hizkuntza, izaera eta berezkotasunen alde ahaleginduz utzi zuen kemen, arrazoibide eta senezko lan eta mezuari uztartu eta haren gizabide eta arrazoizko jardun eredugarria jakitera eman eta zabaltzea, hark hasitako ildoari gaurgerorako zantzua emanaz.
Aurrekoez gainera, baditu bitarteko helburu eta ekimen zenbait ere, hiru eremutan antolatu ohi dituenak: herriz herrikoak (Andoain, Amasa-Villabona, Urnieta...); Beterri eskualde eremukoak, edota, Euskal Herri eremukoak. Jarraian, ekimen horietako batzuk:
Cerro Amate
Cerro-Amate Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren ekialdean dago. Hegoaldean Sur eta Alcalá de Guadaíra, ekialdean Este-Alcosa-Torreblanca, iparraldean San Pablo-Santa Justa eta Este-Alcosa-Torreblanca eta mendebaldean Nervión barrutiekin muga egiten du.
Oinak bendatze
Oinak bendatzea neskatoen oinak hautsi eta lotzeko ohitura txinatarra izan zen. Modu honetan aldatutako oinei loto-oinak esaten zitzaien, eta oin horietarako egindako oinetakoei loto-oinetakoak. Txina inperialaren amaieran, oina bendatuak estatus ikurtzat eta edertasun markatzat hartzen ziren. Hala ere, oinak bendatzea emakumeen mugikortasuna mugatzen zuen eta bizitza osorako desgaitasuna eragiten zuen praktika mingarria izan zen.
Historia
Oinak bendatzearen prebalentzia eta praktika aldatu egin ziren denboran zehar eta eskualde eta klase sozialen arabera. Baliteke praktika hori gorteko dantzarien artean sortu izana X. mendeko Bost dinastien eta hamar erresumen garaian, eta pixkanaka-eliteen artean ezagun bihurtu zen Song dinastiaren garaian. Qing dinastiaren garaian oinak bendatzea gizarte-klase baxuetan ere zabaldu zen. Mantxuriako enperadoreak praktika hori debekatzen saiatu ziren XVII. mendean, baina arrakastarik gabe. Hainbat eskualdetan, oinak bendatzeak ezkontzeko aukerak areagotu zituen. XIX. menderako, Txinako emakume guztien % 40-50ek oinak bendatuak izan zituztela kalkulatu da, eta ia % 100era igo zen goi-klaseko han etniako emakumeetan.
XIX. mendearen amaieran, misiolari kristauek eta txinatar erreformatzaileek praktika hori zalantzan jarri zuten eta XX. mendearen hasieran desagertzen hasi zan oinak bendatzearen aurkako kanpainei esker. Goi-klaseko eta hirietako emakumeek oinak bendatzearen praktika utzi zuten landa-eremu pobreagoek baino lehenago. 2007rako, oinak bendatuak zituzten txinatar adineko emakume gutxi batzuk baino ez zeuden bizirik.
Hedapena
Oinak bendatzea modu ezberdinetan praktikatzen zen eta Txinako zenbait eskualdetan ez zen egiten. Etnia batzuek modu solteagoak praktikatzen zituzten, arku eta behatz hezurrak apurtzen ez zituztenak, oina estutu besterik ez zuten egiten. Hakka etniak, esaterako, ez zuen oinak bendatzea praktikatzen. Bestalde, Gansu probintziako hui etniaren artean, derrigorrezkoa zen. Dungan etniak ere praktikatzen zuen XX. mendean alde batera utzi arte. Kantonen, James Legge sinologoak meskita bat aurkitu zuen, non oinak bendatzea salatzen zuten liburuxkak banatzen zituzten, islamak ez zuela onartzen argudiatuta, Alaren sorkuntzaren urraketa zelako.
Mantxu emakumeei oinak bendatzea debekatu zitzaien enperadorearen ediktu batek 1644an. «Loto-oinak» jada oso hedatuta zeudenez, mantxuek, oinak bendatuak zituzten emakumeen ibilaldi berezia ere erakargarritzat jotzen zutenez, emakumezkoen oinetako mota bat asmatu zuten, ibilaldi hori deformaziotik gabe imitatzeko.
Oinak bendatuak zituzten behe-erdi-klaseko emakume askok, izan ere, lanetan ibiltzeko gai ziren, nahiz eta muga askorekin oin normalak zituzten emakumeekin alderatuta.
Praktika
Askotan, neskatoen oinak bendatzea lau eta sei urte bitartean hasten zen, eta hainbat urtez luzatu zen prozesu mingarria. Neguan hasten zen normalean, mina ez baitzen hain muturrekoa izango. Lehenik oin bakoitza bainatu eta belar eta animalien odol nahasketa bero batean bustitzen zen. Ondoren, azazkalak mozten ziren hazten zirenean oin-zola zula ez zezaten. Belar eta animalien odol nahasketa berean murgildutako 3 metro luze eta 5 zentimetro zabaleko kotoizko bendak prestatzen ziren. Oinaren tamaina murrizteko, oin bakoitzaren behatzak tolestu eta oin-zolaren kontra gogor zapaltzen ziren apurtu arte.
Bendatze eta desbendatze hori ahalik eta gehien errepikatzen zen (aberatsentzat egunean behin gutxienez, klase xumeagoetarako astean bi edo hiru aldiz). Familiako emakume zaharragoek edo profesionalek hezurrak apurtzen eta oinak bendatzen ohi zituzten. Hobetzat jotzen zen amarentzat, alaben sufrimenduagatik errudun senti zitekeelako eta bendak behar bezala jartzeko prest ez zegoelako.
Bendatzearen hasieran oinaren hezur asko hautsita zeuden urtetan. Denboraren poderioz, hezurrak elkarrekin soldatu ziren, batez ere hezur-ehuna hazkuntza-etapa ondoren gogortu zenean. Emakume helduek erori eta beste hezurrak hausteko aukera gehiago zuten, ibilaldia ezegonkorra zelako eta zutik jartzeko arazoak zituztelako.
8-10 zentimetro luze edo gutxiagoko oinak perfektutzat jotzen ziren.
Oinetakoak
Loto-oinetakoak oinak bendaturik zituzten emakume txinatarrek erabiltzen zituzten oinetako mota bat dira. Kotoiez edo zetaz eginak, nahiko txikiak ziren esku bat barruan sartzeko. Diseinu batzuek egurrezko takoiak edo barne-zolak zituzten. Estilo eta kolore ezberdinetan egin ziren. Animalia eta lore diseinuekin brodatuta zeuden askotan. Modelo batzuen egurrezko barne-zolak edo takoiak ehun brodatuekin forratuta zeuden. Diseinu batzuk oinaren puntan bakarrik sartzen ziren, gona luze baten atzean ezkutatuta are txikiagoa zela ilusioa emanez.
Kneria wittei
Kneria wittei Kneria generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.
Villers-sous-Saint-Leu
Artikulu hau Villers-sous-Saint-Leu udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Leu».
Villers-sous-Saint-Leu Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villers-sous-Saint-Leu udalerrian erroldatutako biztanleak 2.122 ziren. Familiak 795 ziren, horien artean 162 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 133 bakarrik bizi ziren emakumeak), 239 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 372 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 22 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 835 etxebizitza zeuden, 810 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 748 etxeak ziren eta 85 apartamentuak ziren. 810 etxebizitza nagusietatik 711 bere jabearen bizilekua ziren, 91 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 27 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 236 etxek lau zituzten eta 466 etxek bost zituzten. 682 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 328 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 442 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.415 ziren, horien artean 1.069 aktiboak ziren eta 346 inaktiboak ziren. 1.069 pertsona aktiboetatik 1.003 lanean zeuden (527 gizon eta 476 emakume) eta 66 langabezian zeuden (32 gizon eta 34 emakume). 346 pertsona inaktiboetatik 168 erretiraturik zeuden, 91 ikasten zeuden eta 87 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villers-sous-Saint-Leu udalerrian 868 unitate fiskal zeuden, 2.359 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.135 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 65 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra supermerkatu bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amboyna
Amboyna Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Amboyna furcifera da.
Selektah Kolektiboa (diskoa)
Selektah Kolektiboa izen bereko rap musika talde euskaldunaren lehen diskoa da, 2000an argitaratutakoa.
Eva Forest
Eva Forest Tarrat (Bartzelona, 1928ko apirilaren 6a - Hondarribia, 2007ko maiatzaren 19a) idazle eta argitaratzailea, torturaren aurka eta eskubideen defentsan konprometitua eta solidarioa.
Giulianova
Giulianova Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eva Forest
Biografia
Bartzelonako familia anarkista batean jaio zen eta gurasoek eskola errepresio tresna bezala ikusten zutenez, pozik bizi izan zituen bere haurtzaroko egunak eskolara joan gabe. Espainiako Gerra Zibila hasi eta berehala hil zuten bere aita, eta Sobiet Batasunera erbestera eraman behar zuen itsasontzira zihoan kamioitik atera zuen amak azken unean. 1947. urtean itzuli zen Bartzelonara eta bertan eskolaratu zen lehen aldiz. Urte bete beranduago Madrilera Joan zen medikuntza ikasketak burutzera, psikiatria arloa lantzen bereziki. Karreraren azken urtean Alfonso Sastre ezagutu zuen 1955ean eta urte bereko abenduan ezkondu ziren.
Giulianova
Eraikin nabarmenenak dira San Flaviano katedrala (XV. mendea), Dukearen jauregia eta Andre Maria Distirakoaren santutegia (XVI. mendea).
Eva Forest
Biografia
1956an bere senarra auzipetua izan zen eta ondorioz Parisera mugitu ziren.
Giulianova
Mugakideak
Giulianovak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eva Forest
Biografia
Medikuntzak gizartea aldatzeko grina eta besteei laguntzeko beharra asetzen ez zuenez, idaztera eta argitaratzera bideratu zituen bere ahaleginak. Erbesteratzeko beharrak, bidaiatzeko senak eta egoerak bertatik bertara ezagutzeko gogoak hara eta hona eraman zuten, eta, besteak beste, Frantzian, Suedian, Sobiet Batasunean eta Kuban ibili zen.
Frankismoaren azken urteetan engaiamendu horrek berak jarri zuen Forest Euskal Herriarekin harremanetan. Hain zuzen ere, 1970ean, Burgosko Epaiketa zela-eta Euskadirekin Elkartasun Batzordea sortu zuen Madrilen. 1974an, Operacion Ogro idatzi zuen "Julen Agirre" izengoitiarekin, ETAk Carrero Blanco Espainiako Armadako amiral eta frankismoko buruzagia hil zuela oinarri hartuta. Ondorioz, atxilotu, torturatu eta 3 urtez espetxean eduki zuten, ETAri laguntzea leporatuta.
Kartzelatik irtetean Tortura y democracia ikerketan lanean jarraitu eta testigantzak hartzen jarraitu zuen. 1979. urtean TAT sorrera bultzatu zuen.
1991ean Hiru argitaletxea jarri zuen abian, sakelako liburuen bidez argitaletxe handien merkatutik eta indarrean zen pentsamendutik kanpoko idazleen lanak ezagutzera emateko. Besteak beste, Dario Fo, Noam Chomsky eta Harold Pinterren lanak eman zituen ezagutzera, Sastrerenez gain.
Keizer (Oregon)
Keizer Oregongo hiri bat da. Marion konderrian kokatua dago. 2010ean 36,478 biztanle zituen, 18.36 kilometro koadrotan banatuta.
Ryki udalerria
Ryki Poloniako Lublingo voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ryki barrutian kokatuta. 161,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 20575 biztanle zituen.
Westville (Indiana)
Westville Indianako herri bat da. LaPorte konderrian kokatua dago. 2010ean 5,853 biztanle zituen, 8 kilometro koadrotan banatuta.
Alsodes gargola
Alsodes gargola Alsodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Alsodidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Rymań udalerria
Rymań Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Kołobrzeg barrutian kokatuta. 146,15 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4019 biztanle zituen.
Le Beausset
Le Beausset Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Beausset udalerrian erroldatutako biztanleak 8.841 ziren. Familiak 3.709 ziren, horien artean 1.057 pertsona bakarrekoak ziren (443 bakarrik bizi ziren gizonak eta 614 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.270 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.095 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 287 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 4.718 etxebizitza zeuden, 3.793 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 618 bigarren erresidentzia ziren eta 307 hutsik zeuden. 3.213 etxeak ziren eta 1.481 apartamentuak ziren. 3.793 etxebizitza nagusietatik 2.523 bere jabearen bizilekua ziren, 1.111 alokairuan okupaturik zeuden eta 159 doan lagata zeuden; 114 etxek gela bat zuten, 483 etxek bi zituzten, 857 etxek hiru zituzten, 1.041 etxek lau zituzten eta 1.298 etxek bost zituzten. 2.791 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.738 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.702 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.609 ziren, horien artean 3.924 aktiboak ziren eta 1.685 inaktiboak ziren. 3.924 pertsona aktiboetatik 3.499 lanean zeuden (1.859 gizon eta 1.640 emakume) eta 425 langabezian zeuden (194 gizon eta 231 emakume). 1.685 pertsona inaktiboetatik 656 erretiraturik zeuden, 465 ikasten zeuden eta 564 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 658 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 21 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 99 eraikuntza enpresak ziren, 141 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 33 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 17 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 22 finantziazio enpresak ziren, 39 higiezinen enpresak ziren, 95 zerbitzu enpresak ziren, 109 administrazio publikoko enpresak ziren eta 51 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 179 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 4 funerariak, 13 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 33 igeltseroak, 14 margolariak, 10 zurginak, 7 iturginak, 16 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 16 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 21 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 9 apaindegiak.
2009an zeuden 51 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 4 liburu dendak, 8 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 7 lore-dendak ziren.
2000. urtean Le Beausset udalerrian 78 nekazaritza-ustiategi zeuden, 242 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Le Beausset udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 640 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Anders Celsius
Anders Celsius (Uppsala, 1701eko azaroaren 27a - Uppsala, 1744ko apirilaren 25a) suediar fisikari eta astronomoa izan zen. 1742. urtean termometro eskala ehundarra asmatu zuen: 0°-etan ezarri zuen uraren irakite puntua eta 100°-etan izozte puntua (alderantzizko eskala finkatu zen ondotik). Behatoki bat eraikiarazi zuen Uppsalan. 1740. urtean deklinazio magnetikoaren eguneroko aldaketak eta ipar argiek eraginikoak aztertu zituen. Bera izan zen izarren distirak alderatu zituen lehenengoetako ikertzailea.
Bizitza
Uppsalan lanean ari zela, Laponian meridiano-arku bat neurtzea proposatu zuen; ondorioz, Maupertuis buru zela 1737an egin zen espedizio frantsesean parte hartu zuen. Meridiano-arkuaren neurketa hartan, Isaac Newtonek Lurra polo aldean zerbait zanpatua zegoela zioen teoria egiaztatu zen. 1738an, De Observationibus pro Figura Telluris Determinanda in Gallia Habitis, Disquisitio (“Lurraren Forma Zehazteko Galian Egindako Behaketen Azterketa”) eman zuen argitara.
1740an astronomia behatoki handia eraiki zuen Uppsalako Unibertsitatean, bere laborategi eta guzti. Behatoki hartan izarren distirak konparatzen hasi ziren. Deklinazio magnetikoak egunez zuen aldaketa eta aurora borealek sortutako perturbazioak ere aztertu zituzten. 1742an, Suediako Zientzia Akademian txosten bat irakurri zuen berak asmatutako termometroa deskribatuz. Orduan proposatu zuen tenperatura-eskala berria.
Anders Celsius 1744ko azaroaren 27an hil zen, Uppsalako Unibertsitateko behatokian lanean ari zela; 42 urte zituen.
Rymanów udalerria
Rymanów Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Krosno barrutian kokatuta. 166,63 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15830 biztanle zituen.
Proudita
Proudita mineral bat da.
Ezaugarriak
Proudita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Angelita Bilbao Bilbao
Biografia
Erizaintzako ikastaroak egin zituen Bilboko Zarza klinikan. 1931n Uruguaira emigratu zuen, eta Eusko Alderdi Jeltzaleak (EAJ) Montevideon Emakume Abertzale Batzaren adar bat sortzeko enkargua eman zion. Regino Galdosekin eta Justo Zaraterekin batera, Euskal Ordua irrati saioaren sortzailea izan zen, Roberto García Quevedok gidatuta. 1933an Uruguaira lehen ikurrina eraman zuen Bilbotik. Montevideoko Euskal Erria eta Euskaro Español euskal etxeei eskainitako bandera hori baztertu egin zuen azkenekoak. Euskal Erria zentroak onarturik, Recreo de Malvín izeneko tokian egin zen ekitaldia 1933ko abuztuaren 6an.
Gerra garaia
1936ko Gerra Zibila piztu zenean Euskal Herrira  itzuli zen eta Bilboko Basurtuko Ospitalean aurkeztu zen boluntario gisa. Hainbat borroka-frontetan jardun ondoren, Bilbo erortzean, ospitalean zeuden zaurituekin batera, Santanderrera joan zen, ondoren Bartzelonarako bidea hartu zuen, Eusko Jaurlaritzaren aginduz, eta Frantzian hartu zuen errefuxiatu Errepublikako Gobernuak. Franco diktadorearen gobernuak heriotza-zigorra ezarri zion.
Gerra ostea
Buenos Airesen hil zen 1990eko ekainaren 24an.
Zenon Zitiokoa
Zenon Zitiokoa (Ζήνων ὁ Κιτιεύς, Zēnōn ho Kitieŭs; Zitio, Zipre, c. K.a. 335 - Atenas, c. K.a. 262) greziar filosofoa izan zen, estoizismo izeneko eskola filosofikoaren abiarazletzat hartzen dena. Atenasera K.a. 312 urtearen inguruan heldu zen eta bertan Krates zinikoaren irakaspenak jaso zituen, Atenasko Akademiako eskolekin batera. Zinikoen filosofiatik abiatuta, Stoa Poikile izeneko eskolatik gerora estoizismoa izango zen pentsamendua osatu zuen, bereziki etikari dagokionez. Fisikan Heraklitoren eragina jaso zuen. Egun bere idazki eta irakaspenen zati bakan batzuk besterik ez dira geratzen.
Este-Alcosa-Torreblanca
Este-Alcosa-Torreblanca Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren ekialdean dago. Hegoaldean Cerro-Amate eta Alcalá de Guadaíra, ekialdean Carmona, iparraldean La Rinconada eta Norte eta mendebaldean San Pablo-Santa Justa barrutiekin muga egiten du.
Leyre Arrieta
Biografia
Geografia eta Historiako lizentziatua eta Deustuko Unibertsitateko Historia Garaikideko doktorea da. Deustuko Unibertsitateko irakasle titularra da eta Bilboko eta Donostiako kanpusetan partekatzen du bere irakaskuntza-jarduera. Komunikazioko Graduan Egungo Mundua, Egungo errealitatea interpretatzeko bideak eta Gizarteko auzi eta dilemak irakasgaiak ematen ditu eta Kanpo Harremanak Graduan Pentsaera Politikoaren Historia lantzen du.
Argitalpenetan, euskal abertzaletasuna, euskal erbestea, europartasuna eta komunikabideen historia jorratzen ditu. Eusko Jaurlaritzaren agirien fondoaren inguruan aritu da ikertzen, baita euskal abertzaletasunaren sinboloen inguruan ere. Komunikazioko ikertaldeko kidea da, Eusko Jaurlaritzak A kategorian aitortua, eta unibertsitateen arteko ikerketa proiektuetan parte hartzen du.
Idatzitako liburuez gain, artikulu ugari argitaratu ditu aldizkari zientifikoetan eta liburu kolektibo askotan kolaboratu du.
Proiektu ugaritan ere parte hartu du, bai bakarrean, bai beste batzuekin lankidetzan.
Liburuen kapituluak
Agirre lehendakaria eta Eusko Jaurlaritzaren estrategia kulturala (1936-1939) Elkarrekin esnatzeko orduan (2020)
Parakneria abbreviata
Parakneria abbreviata Parakneria generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.
Leyre Arrieta
Bestelakoak
Aurrekoez aparte online euskarriko artikuluak sortu ditu eta tesi ugari ere gidatu ditu.
NGC 6673
NGC 6673 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
J. K. Rowling
Joanne Rowling —J. K. Rowling eta Robert Galbraith idazle izenez ezaguna— (Yate, Gloucestershire, Ingalaterra, 1965eko uztailaren 31) ingelesezko eleberrigilea da, batez ere Harry Potter fantasiazko seriearen egile izateagatik ospetsua. Harry Potter liburuak mundu osoan zehar oso ezagunak eta maitatuak dira, hainbat sari irabazi ditu eta milioika ale saldu dira.
Emakume hau filantropo nabaria bihurtu da, Comic Relief, One Parent Families eta Multiple Sclerosis Society of Great Britain karitatezko instituzioak, besteak beste, sustatu dituelako.
Izenaren jatorria
J.K Rowling ezizenarekin idatzi arren, haren benetako izena Joanne Rowling da. Bere lehenengo nobela argitaratu aurretik, Bloomsbury argitaletxekoak haien irakurle gazteenei emakume batek idatzitako liburuak mesfidantza transmititzeaz beldur zirenez, Rowling-i bere lehen bi inizialak eta bataio-izena idazteko eskatu zioten. Bigarren izenik ez zuenez K letra hautatu zuen haren amama Kathleen-en omenez. Kathleen ez da bere benetako izenaren parte izan inoiz. Bere ezkontzaren ondoren, askotan, Joanne Murray izena erabiltzen du kontu pribatuak egin behar dituenean. Rowling-ek bere buruari «Jo» deitzen dio esanez «ez dit inork Joanne deitu txikia nintzenean, baldin eta nirekin haserre ez bazegoen».
Lehen urteak
Rowling 1965eko uztailaren 31n jaio zen Yate-n (Gloucestershire, Ingalaterra). Bere gurasoen izenak Peter James Rowling eta Anne Rowling dira eta bere amaren ezkongabe abizena Volant zen. Rowling-en arreba Dianne, Di, haien etxean jaio zen 1967ko ekainaren 28an berak hogeita zortzi hilabete zituenean. Familia osoa Winterbournetik gertu zegoen herri batera aldatu ziren Rowling-ek lau urte zituenean. St. Michael’s eskolan egin zituen bere ikasketak. Bere eskola William Wilberforce abolizionista famatuak eta Hannah More aktibistak sortu zuten duela berrehun urte jada. Badaude teoriak St. Michael’s eskolan zegoen zuzendaria Rowling inspiratu zuela haren Harry Potter liburuetako Albus Dumbledore pertsonaia sortzeko esaten dutenak.
Txikia zenean, Rowling fantasiazko istorioak idaztea maite zuen eta gero ahizpa txikiari kontatzen zizkion.
«''Oraindik gogoratzen dut, untxi-zulo batetik jausten zen eta han zegoen untxi familiak frutatxo txikiak jaten ematen zioten istorioa kontatu nionean. […] Idatzi nuen lehen istorioa bost urte nituenean izan zen, Rabbit izeneko untxi bati buruz. Elgorria zuenez bere lagun guztiak bere etxera zihoazen bisita egitera eta haietako lagun bat erle erraldoi bat Miss Bee izenekoa zen''».
Bederatzi urte zituenean, Rowling Tutshill-era mugitu zen, Gloucestershire-n, Chepstow, Gales-en urbil. Nerabea zenean, bere amamak Jessica Mitford autobiografiaren kopia zahar bat eman zion, Hons and Rebels. Mitford Rowling-en heroia bihurtu zen eta Rowling-ek haren liburu guztiak irakurri zituen geroago.
Wyedean institutuan egin zituen bere bigarren hezkuntzako ikasketak. Sean Harris, bere lagunik hoberena Upper Sixth-en, Ford Anglia autoa zuen, geroago, Rowling-en liburuetan agertuko zen kotxea bezala, Sean-en autoa inspirazio bezala erabiliz.
«''Hermione nire buruan oinarrituta dago, baina oso gutxi. Hamabi urte nitueneko karikatura bat besterik ez da, baina ez nago horretaz bereziki harro. […] Ron Weasley ez da Sean-en erretratu perfektu bat, baina egia esanda, oso antzekoak dira''».
Karrera hasiera
Gero, Rowling Oportora (Portugal) mugitu zen ingeleseko irakasle bezala lan egiteko atzerriko hizkuntzak ikasteko akademia batean. 1992. urteko Urriaren 16an Jorges Arantes kazetari portugaldarrarekin ezkondu zen. Haien alaba, Jessica Isabel Rowling Arantes (horrela deitu zuten Jessica Mitford-en ohorez), 1993. urteko uztailaren 27an Portugalen jaio zen. Urte berdineko Urrian, Joanne Rowling bere alabarekin Edinburghera (Eskozia) mugitu zen, bere arreba bizi zen lekura.
Lanik gabe eta estatuak ematen zizkion diru laguntzekin bizitzen zenean, Rowling bere lehenengo nobela bukatu egin zuen hainbat kafetegietan idatziz, bereiziki, Nicolson kafetegian, Jessica lokartzea lortzen zuenean. 2001. urtean BBCek egin zion elkarrizketa batean, Rowling-ek, kafetegietan idazten zuela bere apartamentuan berogailurik ez zegoelako zurrumurrua ukatu zuen hau esanez, «''Ez naiz hain leloa, Edinburgon apartamentu bat berogailurik gabe neguaren erdian alokatzeko. Berogailua baneukan.''» Estatu Batuetako telebistako programa batean, A&E Biography, kafetegietan idazteko arrazoi nagusia Jessica paseatzera eramaten zuela eta lotan zegoenean, kafetegietara sartzen zen idaztera.
Harry Potter liburuak
1995. urtean, Rowling Harry Potter eta sorgin-harriaren liburua idazteko makina zahar bat erabiliz bukatu zuen. Bryony Evans izan zen liburu honen lehen hiru kapituluak irakurri behar zituen emakumea eta asko gustatu zitzaizkionez, Christopher Little Literary Agents-ek Rowling-en errepresentatzailea izatea adostu zuen. Horren ostean, editore baten bilaketari ekin zioten. Liburua hamabi argitaletxetara bidali zuten, eta guztiek ukatu zuten eskuizkribua. Urte bat geroago, azkenean Bloomsbury argitaletxeak (Londres, Britania Handiko argitaletxe txiki bat), Barry Cunningham editorearekin, liburua onartu egin zuen eta 1500 librako aurrerakina eman zioten Rowling-i. Rowling-en liburua argitaratzeko erabakia hartu zuen zortzi urteko neskatoa Alice Newton da. Bloomsbury arguitaletxeko zuzendariaren alaba zen eta aitak liburuaren lehenengo kapitulua irakurtzeko eskatu zion. Aste batzuk pasata, neskatoak urrengo kapitulua eskatu zuen.
Handik gutxira, 1997. urtean, Rowling-i 8000 libratako mailegu bat eman zion Scottish Arts Council GKE-ak (Gobernuz Kanpoko Ekintza), idazten segitu ahal izateko. Hurrengo urteko udaberrian, Estatu Batuetako enkante batetan, Rowling-en lehen liburuko argitaratzeko eskubideak saldu zituzten. Scholastic Inc. irabazi zuen 105.000 dolarrengatik. Rowling «ia hiltzen da» berriak entzun zituenean.
Filantropia
2000. urtean Rowling-ek Volant Charitable Trust GKE-a sortu egin zuen. Han, bere urteko soldata 5,1 milioi liberatako kreditua ematen du, pobrezia eta desberdintasun sozialaren kontra borrokatu nahian. GKE-ak ere, diru laguntzak ematen dizkio umeak laguntzen dituen organizazioei, guraso bakar bat duten familiei eta esklerosi anizkoitzaren ikerketari. Rowling-ek esan zuen «Ardura moral bat dugula uste dut: behar duzuna baino gehiago ematen dizutenean, zuhurtasunez eman eta aritu behar zara».
Pedro Almodóvar
Pedro Almodóvar Caballero (Calzada de Calatrava, Ciudad Real, 1949ko irailaren 25a) espainiar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizlea da, esaten da Luis Buñuelen garaitik Espainatik kanpo ospe eta oihartzun gehien lortu duen zuzendaria izan dela.
Pedro Almodóvar Caballero 1949ko irailaren 25ean jaio zen Calzada de Calatrava n, Ciudad Real-eko landa-herri txiki batean, Espainiako Gaztela-Mantxako probintzian. Bi ahizpa zaharrago ditu, Antonia eta María Jesús, eta anaia Agustín. Aita, Antonio Almodóvar, mahastizaina zen eta ama, Francisca Caballero, 1999an hil zena, gutun irakurlea eta transkribatzailea zen, auzokide analfabetoak laguntzera inbertitzen zuen bere denbora.
Hainbat sari zinematografiko garrantzitsu lortu ditu bere obrei esker, hala nola Oscar saria, Goya Sari en hainbat azpiataletako sariak eta 2017an, Canneseko Zinemaldiko epaimahairen parte izan zen.
1980ko hamarkadatik hainbat film inguru zuzendu ditu. Haren filmetan giza harremanak, batez ere emakumezkoenak, dira hizpide nagusia. Horretaz gain, ikus-estilo pertsonala garatu du, kolore bizikoa. Askotan, metafora-teknikak erabiltzen ditu gidoi zirkularrak burutzeko.
Ion Insausti Jiménez
Ion Insausti Jimenez (Hernani, ) gipuzkoar errugbilaria da, harroin moduan aritzen dena.
Taldeak
Hernaniren harrobian hasi zen jokatzen eta 2005ean Kirol majisteritza egitera Valladolidera joan zen eta bertako CR El Salvador taldean hasi zen jokatzen. Hiru urtetan Espainiako bi liga eta bi kopa eskuratu zituen. Ondoren CRC Madrid taldeak fitxatu zuen eta 2009an Liga eta Kopa txapelduna izan zen. SuperIbérica Liga bat ere irabazi zuen Gatos de Madrid taldearekin. Liga profesionala sortzeko saiakera izan zen eta horretarako Madrilgo talde onenek bat egin zuten "Gatos de Madrid" proiektuan.
2010ean Donibane Lohitzunera joan zen Saint-Jean-de-Luz Olympique taldearekin jokatzera. 2012tik aurrera Hernanin aritu da jokalari eta entrenatzaile.
Selekzioa
Espainiako selekzioarekin 2005eko azaroaren 5ean egin zuen debuta Japoniaren aurka, eta Espainiak 44-29 galdu zuen. Ordutik ordea Ion Insausti ezinbesteko jokalaria izan zen Espainiako selekzioan.
Anthozela
Anthozela Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Anthozela chrysoxantha da.
Jose Mari Anza Memoriala
Jose Mari Anza Memoriala Tolosan jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. Urtero ekainaren 24aren inguruan antolatzen da, hiriko jaien barruan.
Proba honetan 23 urtez azpiko txirrindulariek hartzen dute parte eta Lehendakari Txapelketaren egutegiaren barruan dago.
Loiolatarra Kirol Elkartea
Loiolatarra Kirol Elkartea Donostiako Loiola auzoko kirol elkartea da, 1924an sortua. Elkartea dagoen kaleak Loiolatarra kalea izena du, elkartearen omenez.
Historia
Elkartea 1924an sortu zen, eta hasieratik izan zuen bere helburu garrantzitsuenen artean, bazkideen elkargune izateaz gainera, auzoko kirola biziberritzeko asmoa.
Ekimen horri erantzunez, hainbat kirol sustatu zituen: besteak beste, futbol eta eskubaloi sekzioak izan zituen garai batean, eta gaur egun arte iraun dute pilota sekzio garrantzitsuak eta baita triatloia eta zikloturismoa bezalako atal batzuk.
Gaur egun, San Ignazio festetako batel estropada antolatzen du Loiolan, Urumeako uretan.
Los secuestradores
Los secuestradores Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1976ko abentura bat da.
Istorioa
Mac el Grajo, Bernabe el simio eta Rosendo el gordo Bacterio profesorea bahitzen saiatzen dira, baina ez dute lortzen eta atxilotuak dira. Itaunketan zenbait bahiketa prestatuta dituen talde batekoak direla aitortzen dute. Mortadelo eta Filemon izango dira biktimak babestearen eta bahitzaileak harrapatzearen arduradunak.
Beste medio batzuetan
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesailaren atal batean, baina El caso de los secuestradores izenburuarekin.
Kanpo estekak
Llista de còmics de Mortadel·lo i Filemó
Murtzia-Almeria burdinbidea
Murtzia — Almeria abiadura handiko burdinbidea Iberiar penintsulako burdinbide bat da, Orihuela–Miguel Hernandez eta Cartagena eta Almeria geltokiak lotzen ditu.
Burdinbidea lanean da. 2023rako amaitzearekin espekulatzen da, baina oso gertagaitza da
Historia
Burdinbide horren eraikuntza Madril-Valentzia abiadura handiko burdinbidea eraikitzearekin batera hasi zen, nahiz eta beste zatiekin alderatuta atzerapen handiak jasaten ari zen.
Orihuela - Murtzia tartea
Orihuela eta Murtzia-Hiri arteko zatia hiru zatitan banatzen da: Orihuela - Beniel, Beniel - Regueron eta Regueron - Murtzia-Hiri (Reguerongo saihesbidea bezala ezaguna).
Lehenengoa 2021eko otsailetik dago amaituta, Madril-Valentzia abiadura handiko burdinbideko Montfort Cidekoa eta Orihuela arteko tartearen ondoan ireki baitzuten. Murtzia-Hiriraino doan gainerako trenbidea ireki arte, maniobrak egiteko gunea da Orihuela–Miguel Hernandez helmuga duten trenentzat.
Bigarrena lehenengoaren ondoan inauguratzekoa zen, Alacant eta Murtzia-Hiri arteko zatia blokean irekiz, baina azkenean atzeratu egin zuten. 2022 baino lehen ireki nezake.
Esperientzien etorbidetik
Selektah Kolektiboa Selektah Kolektiboa rap musika talde euskaldunaren bigarren diskoa da, 2002an argitaratutakoa. Disko hau, nahiz eta nagusiki euskaraz izan, gaztelaniaz eta katalanaz dauden abestiak baditu ere.
Murtzia-Almeria burdinbidea
Orihuela - Murtzia tartea
Hirugarrena 2008an ireki zen, burdinbide konbentzionalaren dagokion tartearen ondoan.
Wheatfield (Indiana)
Wheatfield Indianako herri bat da. Jasper konderrian kokatua dago. 2010ean 853 biztanle zituen, 1.44 kilometro koadrotan banatuta.
Murtzia-Almeria burdinbidea
Murtzia - Almeria tartea
Banandu aurretik, Murtzia-Hiri eta Almeria-Hiri artean hainbat plataforma-segmentu eraiki ziren, Murtzia-Hiri, eta Librilla inguruan. Ondoren, eta 2020ra arte, beste segmentu batzuk baino ez zituzten ireki Murtziako Alhama, Totana eta Lorca eta Andaluziako Vera eta Sorbas. Ondoren, hainbat proiektu egin dira eta obra batzuk lizitatu dira, baina Espainiako Gobernuak ez dio benetako bultzadarik eman, garai hartan beste zati garrantzitsuago batzuetan kontzentratua zegoena, Monfort Cidekoa eta Orihuela artean zegoena kasu, 2021eko otsailean ireki zena. Alacant eta Murtzia arteko AVE bi zatitan banatu izanak eta tarte valentziarra (Madril-Valentzia burdinbidekoa) erabat inauguratzeak Murtziako Eskualdeko Gobernu Kontseilua asko sumindu zuen. 2021eko otsailean, Katalan Herrietako Madril-Valentzia burdinbidearen azken zatia ireki ondoren, ADIFek konpromisoa hartu zuen burdinbide horren zati guztiak lizitatzeko, Murtzia eta Almeria artean, 2021 amaitu baino lehen.
Orihuela - Cartagena tartea
Orihuela (Beniel zehazkiago) eta Cartagena artean, burdinbidea hobetuko da (Chinchilla Aragoi-Mendikoa - Cartagena). Gainera, nazioarteko zabalerako hirugarren errei bat gehituko da, AVE trenak igaro ahal izateko.
King City (Oregon)
King City Oregongo hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 3,111 biztanle zituen, 1.86 kilometro koadrotan banatuta.
Xenisthmidae
Xenisthmidae arrain pertziformeen familia da. Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dira, uharrien inguruan.
Espezieak
Familiak bederatzi espezie ditu, sei generotan banaturik:
Alsodes hugoi
Alsodes hugoi Alsodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Alsodidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ryn udalerria
Ryn Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Giżycko barrutian kokatuta. 204,54 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5800 biztanle zituen.
Montefino
Mugakideak
Montefinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Baluarte jauregia
Baluarte, ofizialki Baluarte Batzar Jauregia eta Nafarroako Auditorioa, Iruñeko musika gune eta biltzar jauregia da.
Kokalekua
Iruñeko Lehen Zabalgunean dago, Baluarte plazan, eta Iruñeko zitadela, El Corte Inglés Iruñea merkataritza-gunea eta Nafarroako Rural Kutxaren eraikinaren alboan.
Eraikina
2003ko urriaren 30ean inauguratu zen eta Patxi Mangado arkitekto lizarratarrak diseinatu zuen. Inaugurazioa Juan Carlos I.a erregearen alabak, Elena Borboikoak eta bere senar Jaime Marichalarrek egin zuten ofizialki, orduan Lugoko Dukeak zirenek. Guztira 63.000 bat metro koadro eraikiak ditu, lanaren obra 77 miloi euro inguruko kostura igo zela.
Aipatu beharra dago polemika handia dagoela arkitekto egileak ez duelako eraikinaren errotulazioa euskaraz jarri nahi, haren estetika hondatuko lukeelako.
Punto de Vista Zinemaldia
2015etik aurrera bertan Punto de Vista Zinemaldia edota Nafarroako Dokumentaleko Nazioarteko Jaialdia ospatzen da.
Breuil-Barret
Biztanleria
2007an Breuil-Barret udalerrian erroldatutako biztanleak 659 ziren. Familiak 262 ziren, horien artean 58 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 90 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 324 etxebizitza zeuden, 265 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 320 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 265 etxebizitza nagusietatik 217 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 179 etxek bost zituzten. 209 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 151 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Breuil-Barret udalerrian 259 unitate fiskal zeuden, 652 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.471 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Breuil-Barret udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.003 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amorbia
Amorbia Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Amorbia humerosana da.
Klamath Falls (Oregon)
Klamath Falls Oregongo hiri bat da. Klamath konderrian kokatua dago. 2010ean 20,840 biztanle zituen, 51.3 kilometro koadrotan banatuta.
Parakneria cameronensis
Parakneria cameronensis Parakneria generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.