cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petti
Taldea
Bi urte geroago, Arrazoiak (Gaztelupeko Hotsak, 2001) kaleratu zuen. Arima rockzalea duen diskoa izan arren, folk delakora begira jarri zen bakarlari beratarra, abestiak gitarra eta ahots soilez eratuz. Urte berean, Nafarroako Bertsozale Elkarteak kaleratutako Nafarroa, hitza dantzan bilduman (Gor, 2001) parte hartu zuen, "Isiltasuna oihuka" abestiarekin. Etxeko uzta hirugarren lana (Gaztelupeko Hotsak, 2002) izen bereko taldearekin grabatu zuen: Iñigo Telletxea (baxua), Joseba Irazoki (gitarra) eta Aitor Garzia Maikel (bateria). Disko elektrikoa da, Pettik grabatu duen rockeroena. 2003ko Gasteizko Azkena Rock Festival jaialdian aurkeztu zuen, besteak beste The Hellacopters, Steve Earle eta Iggy Pop & The Stooges taldeekin. Halaber, zenbait kontzertu eman zituen Terry Lee Hale abeslari estatubatuarrarekin Euskal Herrian eta Espainian zehar.
Anari kantariaren Habiak (Esan Ozenki, 2000) diskoan kolaboratu ondoren bi artisten artean sortutako adiskidetasunak Anari ta Petti EP partekatua (Metak-Pil Pil Sessions, 2003) ekarri zuen. Pettik bi abesti konposatu zituen ("Asperkeria" eta "Bergmanen mamuak") eta Anarik beste bi ("Orbainak" eta "Inon izatekotan"), eta grabatzeko orduan batak bestearen kantuetan lagundu zuen. Lana aurkezteko kontzertu gutxi batzuk eman zituzten elkarrekin. Segidan, bolada batez agertokietatik desagertu zen Petti. Zuzenean jotzeari utzi zion, arazo pertsonalak zirela medio, eta 2006. urtera arte ez zen haren berririk izan. Estepan Urkiaga Lauaxetaren omenezko Ehungarrenean hamaika diskoan (Gaztelupeko Hotsak, 2005) parte hartu ondoren, hura aurkezteko emanaldietan itzuli zen agertokietara. Disko horren grabazioan ezagutu zuen Rafa Rueda (PI.L.T.), eta, geroztik, harreman estua izan dute bi musikariek. Horrela, Pettiren hurrengo lana beste disko partekatu bat izan zen, Hauxe (Gaztelupeko Hotsak, 2006), Rafa Rueda eta Txuma Murugarrenekin. Abeslari bakoitzak bi kantu eman zituen (Pettirenak, "Argia heldu da" eta "Txomin Iantziren kantua"), hirurek elkarrekin konposatu eta abestutako "Gaua eta kea" bikainaz gain. Disko horretarako, Ekaitz Hernandez (baxua), Natxo Beltran (bateria) eta Rafa Acevesek (teklatuak) osatu zuten talde laguntzailea.
Bost urtean bakarkako diskorik kaleratu gabe igaro ostean, On (Gaztelupeko Hotsak, 2007) plazaratu zuen, ia erabat berritutako talde batekin grabatutako lana: Joseba Irazoki (gitarra), David Gonzalez (baxua; PI.L.T., Berri Txarrak, Cobra), Ekain Elorza (bateria; Seiurte), Arkaitz Miner (biolina eta mandolina) eta Jexux Aranburu (akordeoia, hammond eta fender rhodes). Rafa Rueda arduratu zen diskoaren ekoizpenaz, eta antzematen da kantuak janzteko moduan. Folk kantu biluziak, blues gordina, soul iluna, pop harribitxiak... topa daitezke doinuen aldetik Pettiren lanik osatuena den horretan. Andoni Tolosa, Xabier Montoia, Mixel Labegerie, JosAnton Artze eta Beñardo Goietxeren hitzak musikatu zituen.
Bere hurrengo lana Awañak izan zen (Bonberenea Ekintzak, 2008), Rafa Aceves pianistarekin (Mamba Beat) Tolosako Bonberenean grabaturiko zuzeneko diskoa.
2009ko uztailean Katarain estudioan sartu zen Barrence Withfield kantari estatubatuarrarekin eta egun gutxitan disko bat grabatu zuten: Barrence Whitfield eta Petti & The Bloodyhotsak (Bloody Hotsak, 2009). 2017an Pettik Hotzikarak diskoa kaleratu zuen, Etxeko Uzta taldearekin. Etxeko Uzta taldea Joseba Irazokik (gitarrak), Igor Telletxeak (bateria) eta Iñigo Telletxeak (baxua), Pettiren herriko lagunek, osatzen dute, eta Elkarren estudioetan grabatu zuten diskoa. Hitzak josten, berriz, Petti beraz gain, Harkaitz Cano, Eneko Barberena, Juan Luis Zabala, Beñardo Goietxe eta Pello Lizarralde aritu ziren.
Euskal Herriaren mugak
Euskal Herriaren mugak, Euskal Herria zehaztu eta inguratzen duten mugak dira. Muga hauek lurrez hainbat lurraldeekin izateaz gain, itsasoz ere Euskal kostaldean zehar ere kokatua badago.
Sardinella zunasi
Sardinella zunasi Sardinella generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Emma Roca
Emma Roca Rodríguez (Bartzelona, 1973ko abuztuaren 12a – 2021eko ekainaren 18a) korrikalari eta eskiatzaile katalana, mendiko lasterketen aitzindaria eta emakumezkoen erreferentea izan zen. Ingeniaritza biokimikoan doktorea zen Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan eta suhiltzaile profesionala Kataluniako Generalitateko Erreskate Taldean.
Biografia
1998an Espainiako distantzia luzeko duatloi txapelduna eta Kataluniako mendi duatloi txapelduna izan zen. Hurrengo urteetan eskiatzaile bezala nabarmendu zen, 2002an Europako laugarren bikoteka eta Espainiako txapelduna izan zelarik hirutan, 2004an banaka eta 2003 eta 2005ean binaka.
2003an Europako raid txapeldunorde izan zen eta 2010ean Munduko Txapelketa irabazi zuen. 2007an ere Espainiako txapelduna izan zen espezialitate honetan. 2010ean, berriz ere emaitza onak lortu zituen duatloi eta triatloian, Europako mendi maratoi txapelduna eta Kataluniako mendi duatloi txapelduna izan zelarik urte berean. Distantzia luzeko lasterketetan parte hartzen hasi zen, bere emaitzarik onenak, Mont-Blanceko Ultra-Trail txapelketan hirugarren postu bat izan zelarik 2012 eta 2013an, bigarren postu bat 2011n Sables Maratoian eta garaipena Transgrancanaria eta Highland Fling Racen 2012an. 2014an Leadvile 100 Mile irabazi zuen Coloradon, eta Muntanya Cerdanya Cursa, Bartzelonako Ultra Trail, Transalpine Run eta K42 Mallorca irabazi zituen.
Biokimikan doktorea, bere esperientziatik bertatik saiatu zen ulertzen nola aurki zitzakeen giza erresistentziaren mugak egoera kritikoetan. Summit Proiektuko ikertzaile burua zen, eta, hain zuzen ere, ahalegin handiak egiteak osasunean izan zitzakeen ondorioengatik datuak lortzeari ekin zion, besteak beste, berak parte hartzen zuen ultradistantzia-karrerengatik.
Kataluniako Generalitateko erreskate taldeko (GRAE) suhiltzailea zen. Bera izan zen talde horretan sartu zen lehen emakumea, eta bere ezagutza funtsezkoa izan zen eremu latzetan harrapatuta edo galduta geratu ziren kirolari askori laguntzeko.
Egindako ikerketen ondorioz hainbat liburu idatzi zituen.
2018an minbizia diagnostikatu zioten. Beti baikor egon zen eta indar handia erakutsi zuen gaixotasunaren aurrean, baina azkenean 2021eko ekainaren 18an hil egin zen.
Lanak
== Palmaresa ==
ALBA (musika taldea)
ALBA 2017 urtean Hazparnen sorturiko rock musika taldea da.
Sozioekonomia
Sozioekonomia gizarte harreman eta instituzioen eta ekonomiaren arteko erlazioak aztertzen dituen jakintza-arloa da. Ekonomia neoklasikoaren aurkako ikuspuntu batetik abiatzen da: ekonomia klasikoan gizabanakoek euren interesei begira soilik jokatzen duten bitartean, sozioekonomiak ekonomia gizarte eta kultura batean sustraiturik dagoelako baieztapenetik abiatzen da.
Lalage sueurii
Lalage sueurii Lalage generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Saint-Nicolas-aux-Bois
Saint-Nicolas-aux-Bois Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 106 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 49etxeak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 7 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 56 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 56 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (26 gizon eta 28 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Belarri landu
Etimologia
Bai latinezko izena bai izen arrunta fruitu-gorputzaren formatik sortu dira. Latinezko pleurotus ("saiheska") hitzak, hankak txapelarekiko duen zeharkako hazkuntza adierazten du. Euskaraz "belarri" hitzak perretxiko honen belarri itxura adierazten du.
The Mr. Potato Head Show
The Mr. Potato Head Show ("The Mr. Potato Head Show"), eskola aurreko haurrei zuzenduriko estatubatuar telesaila da, telebista garaikideko hezkuntza estandarra ezartzen aitzindaria izan zen, hezkuntza eta entretenimendua biak uztartuz.
Belarri landu
Etimologia
Belarri landua gehien bilatzen den perretxikoetako bat da. Horrez gain, etxean ere lantzen da modu komertzialean, batez ere lasto gainean. Askotan eduki ohi duen anis usaina bentzaldehidoaren presentziagatik da.
Morfologia
Perretxiko honen txapela 5 eta 15 zentimetro arteko diametrokoa da. Kolorez aldakorra da: gris argia, gris ilun urdinxkara edo gris arrexka izan daiteke. Oskol formakoa da, ertz mehe eta kiribilekoa. Azalera leun eta distiratsua dauka. Orri zurixkak dauzka, meheak eta estutuak, oso dekurrenteak.
NA-8405
NA-8405 edo Azketako zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-1110 nafar errepideko 42,23 kilometroan hasi eta NA-1110 errepidearen 43,03 kilometrora arte doa. Errepidea 0,34 kilometro luze da.
Belarri landu
Morfologia
Hankak 1-3 cm dauzka luzeran eta 1-2 lodieran. Betea da, eszentrikoa edo albokoa. Batzuetan mizelio-geruza zuria izaten du gainean.
Joan Coromines
Bizitza
Pere Corominesen semea zen. Pompeu Fabra eta Ramón Menéndez Pidalen ikasle izan zen. 1928. urtean jadanik horiekin eta Américo Castro hizkuntzalari ezagunarekin ere harremanetan zegoen. 1929an Zurich-en ikasi zuen eta 1930. urtean Parisen. Arango hiztegiari buruz egin zuen doktoretza-tesia 1931. urtean. Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Filologia Erromanikoko irakasle izan zen Espainiako Gerra Zibila amaitu zen arte. Gerra ondoren erbestera joan behar izan zuen, Parisa aurrena eta Argentinako Cuyo-ko Unibertsitera (Menéndez Pidal eta Amado Alonso nafarrak emandako bultzadari esker), eta 1946. urtean Chicagon jarri zen bizitzen. 1948. urtean irakasle izendatu zuten Chicagon eta hor iraun zuen jubilatu artean. 1954an Gaztelaniaren hiztegi etimologiko kritikoa plazaratu zuen. 1973an Antonio Tovar-ek Espainiako Akademian sartzea proposatu zionean, Corominesek uko egin zion eskaintzari; Katalunia Espainiak okupatuta zegoelako. Gero 1980tik aurrera Katalanaren hiztegi etimologiko eta osagarria, bere obrarik garrantzizkoena osatu zuen. Bizitzako azken urteetan Kataluniako Letren Ohorezko saria (1984) eta Espainiako Letren Sari Nazionala (1989) jaso zituen, besteak beste. Gainera Euskaltzain ohorezkoa izendatua izan zen 1994ean.
Belarri landu
Morfologia
Haragi zurixka eta trinkoa dauka, usain eta zapore gozokoa.
Espora zuri, eliptiko eta leunak dauzka, 8-11X3-4 mikrakoak.
Joan Coromines
Euskararen historia eta egitura zaharraren ikertzailea
Baina Corominesek ez zuen uste, adibidez, Euskal Herria inoiz Mediterraneo-raino iritsi denik. Muga zehatza eman zuen Corominesek behin eta berriz (Bosch Gimperá antropologoarekin bat eginda): Col de la Perche delakoan dago muga, Llivia espainiar kokapenaren inguruan. Andorratik ekialdera.
Belarri landu
Ekologia
Udaberrian hasi eta udazkeneraino ageri da, zuhaitz hostoerorkorren zuraren gainean txertatuta. Sarritan talde teilakatu eta estuetan sortzen da.
Joan Coromines
Euskararen historia eta egitura zaharraren ikertzailea
Hori bakarrik ez, Corominesek datu eta interpretazio asko plazaratu zituen euskararen historia eta egitura zaharrari aztertzeko:
Galizieraren aztertzailea
Euskaldunez gain, galiziar abertzaleekin ere harreman gertua izan zuen, eta bere idolo literariotzat zeukan Castelao idazle galego famatua. Galizako hizkuntz arazoa ere ongi ezagutuzuen, argi eta garbi agertu zen lusisten alde 1976z geroztik. Galiziar abertzalerik gehienak (BNG barne} hizkuntzaren arazo honetan errejionalista izuti agertzen direlarik ere, Corominesek Portugalera begiratzeko proposatu zien garbiki (honetan ere Castelao-ren bidetik). Eta Ortografiaren mailan batez ere, lusistekin egin zuen bat.
Belarri landu
Gastronomia
Belarri landuak estatinak ekoizten ditu. Zenbait ikerketaren arabera, %0,4 eta %2,7 arteko estatina-kantitatea daukate pisu lehorreko. Laborategian animaliekin egindako esperimentuetan ikusi denez, dietan belarri landua sartuz gero kolesterola jaitsi egin daiteke baldintza jakin batzuen pean.
Espezie honek arabitol-kantitate txikiak ekoizten ditu. Arabitolak urdaileko arazoak sortu ahal dizkie pertsona batzuei. Arabitola xylitolaren, manitolaren eta sorbitolaren antzeko alkohola da; konposatu hauek oso erabiliak dira janariaren gehigarri gisa eta libragarri modura joka dezakete zenbait pertsonengan.
Beste izen arruntak
Pleurotus ostreatus tokiko euskarazko testuetan: ''pago-ziza.
Osto eta Ale
Osto eta Ale euskal trikitilari bikotea da.
Orejo
Orejo, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Marina de Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2018ko erroladren arabera 456 biztanle zituen.
Lalande
Lalande Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lalande udalerrian erroldatutako biztanleak 132 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 53 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (26 gizon eta 26 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lalande udalerrian 47 unitate fiskal zeuden, 105 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.074 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Lalande udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Garra dampaensis
Garra dampaensis Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Suliko
Suliko (სულიკო) Georgiako izen bat da, gizon zein emakumeentzat erabilia, "arima" esan nahi duena. Akaki Tseretelik 1895ean idatzitako maitasun-poema baten izenburua ere bada. Varinka Tseretelik 1895ean konposatutako musikaz interpretatutako maitasun kanta gisa ezagutu zen Sobietar Batasun osoan. Horrela egiten zen maiz irratian Joseph Stalinen gobernuan, ustez bere gogokoena zelako. Hainbat hizkuntzatan itzuli eta egin zen, errusiera, ukrainera, poloniarra, errumaniera, ingelesa, alemana, euskara, txinera eta hebreera barne. Alemanezko bertsioa batez ere Ernst Buschen interpretazioan ezaguna da, Espainiako Gerra Zibilean Nazioarteko Brigadetan parte hartu zuen kantari eta aktorea.
David Chipperfield
David Alan Chipperfield (Londres, 1953ko abenduaren 18a) ingeles arkitektoa da.
Suliko
Oskorri euskal taldearen Topa dagigun abestiak musika berbera erabiltzen du.
Simpsonichthys costai
Simpsonichthys costai Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Plato (Missouri)
Plato Missourieko herrixka bat da. Texas konderrian kokatua dago. 2010ean 109 biztanle zituen, 0.97 kilometro koadrotan banatuta.
David Chipperfield
1976an Londresko Kingston School of Arts-en graduatu zen eta ondoren Architecture Association-en arkitektura ikasi zuen. David Chipperfield Architects izeneko arkitektura-estudioa sortu aurretik, Douglas Stephenen, Norman Fosterren eta Richard Rogersen estudioetan lan egin zuen. Londres, Paris, Tokio eta New Yorkeko denden barnealdeak diseinatzen hasi zen. Bere diseinuen arrakastaren ondoren, enkarguak jaso zituen Japonian, eta gero Londresen eta Alemanian. 1997an bere lanik garrantzitsuenetako bat hasi zen, Neues Museuma Berlinen berreraikitzen. 2011ra arte bere obra gehienak Europa Kontinentalean zeuden, baina urte horretan Londresen enkargu garrantzitsuak jaso zituen. Ordutik aurrera, proiektuak egin zituen Estatu Batuetan eta munduko beste leku batzuetan.
Eraikinak ez dira estilo jakin batekoak, nahiz eta batzuetan Norman Foster, Zaha Hadid eta Santiago Calatravaren lanen estilo kargatuaren aurkako erreakzioa izan.
Chipperfield arkitektura irakaslea izan da Europan eta Estatu Batuetan eta 2023an Pritzker Saria irabazi zuen.
Ontzi-arkitektura
Ontzi-arkitektura edo arkitektura nabala itsasoan edo ibai eta aintziretan nabigatzeko gai diren egiturak sortzeko artea da, ur gainean eta ur azpian mugi daitezkeenak, hau da, batez ere ontzi mota guztiei erreferentzia eginez.
Gaur egun, arkitektura nabalaren barruan, bi arlo nagusi daude: arkitektura eta ingeniaritza.
Lalage tricolor
Lalage tricolor Lalage generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Ontzi-arkitektura
Gizakiak elementu likidoan zehar gizateriaren hastapenetatik nabigatzea ahalbidetzen dioten gailuak irudikatu eta sortu ditu, baina jarduera honetarako arkitektura nabalaren definizioa XVII. mendekoa baino ez da, artefaktu nautikoen ezagutza biltzen hasi ginenekoa.
Antzinako ontzi-arkitektura Euskal Herrian
Euskal Herria betidanik egon da itsasora lotuta, balea arrantzara batez ere.Hala ere, beste espezie txikiak arrantzatzen ziren ere; Hala nola, pilotu-izurdeek, belugak, narbalak eta mazopak. Horretarako Euskaldunek ontziak sortu izan behar zituzten.Lehen balea arrantzak K.a. 6000 urte inguruan eman zirela uste da, Asian batez ere baina Euskaldunek arlo hau komertzializatu zuten askoz geroago.
Txalupa lau txikiak erabiltzen ziren, 10 edo 15 arraunlariekin.
Arkitektoaren lana
Arkitekto nabal batek nabe bat diseinatu behar du (itsasontzia, belaontzia, petrolio-plataforma, itsaspekoa...), ezaugarri batzuk bete behar dituena. Adibidez:
Urrats ohikoak
Lehenik eta behin, armadoreak bere zehaztapenak aurkezten dizkio arkitektoari. Zehaztapenak oso zehatzak izan daitezke, adibidez, motorraren marka aukeratzean, edo, aitzitik, oso laburrak (errepide bat, abiadura bat, edukiera bat). Ontziaren jabea pozik badago, arkitektoa aurreproiektura igaroko da. Aurreproiektuak neurriak, bolumenen diseinu orokorra eta erabilitako materialak finkatuko ditu, eta guztizko prezioa zenbatetsiko du. Arkitektoa, azkenean, proiektura joaten da. Proiektuaren helburua da eraikuntzarako behar diren plan zehatzak egitea.Gaur egun, ontzi handiak eraikitzeko (lineako ontziak, petrolio-ontziak...), ontziolak konpainia oso handiak dira, eta horien arkitektoa, askotan, proiektuko kudeatzaile gisa jarduten duen langile bat izaten da.
Tresnak
Gaur egun, itsas arkitektoek tresna informatikoak erabiltzen dituzte: CAD/CAM, programa espezializatuak barne (pisuaren eta balantzearen kalkulua, kroskoaren kalkuluak, egonkortasun-kalkuluak, egiturazko kalkuluak, murrizketak...).
Gerraontziak eta merkataritza-ontziak
Forrua eraikitzeko lehenengo sistemak, feniziar matxhembratuetan oinarritutakoak eta denbora luzetarako esfortzuei aurre egiteko soken sendotzearekin osatuak, nabe handi samarrak eraikitzea ahalbidetu zuen, neurri mugatuko zurezko piezetatik abiatuta. Feniziarrek, kartagotarrek, greziarrek, erromatarrek eta bizantziarrek (eta beste batzuek) antzeko gerraontziak eta merkataritza-ontziak zituzten.Honen laburpen sinplifikatu bat Trirreme grekotik eta Oner navis erromatarretik abiatuta aurki daiteke.
Jaiokundeko Ama Birjinaren eliza (Añua)
Andre Maria birjinaren jaiotzaren eliza Arabako Añua herrian dagoen eliza bat da. XIII. mendeko abside aurregotiko bat duen eraikin hau Euskal Herriaren barnealdeko Done Jakue bidean dago.
Liaocheng
Liaocheng (txinera sinplifikatuz: 聊城; pinyineraz: Liáochéng), Shandong probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.536.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 8.714,6 kilometro koadroko azalera.
Izartxo
Izartxoa * ikurrari dagokion izena da. Izar batekin duen antzekotasuna dela-eta hartzen du izen hori. Hitz edo esaldi bat nolabait markatzeko erabiltzen da.
Izartxoa hizkuntzalaritzan
Filologia eta hizkuntzalaritzan izartxoak lekukotasunik gabeko hitza edo forma adierazten du. Noam Chomsky hizkuntzalaria izartxoa forma edo perpaus ez gramatikalak (hots, gramatikaren arauak betetzen ez dituztenak) adierazteko erabiltzen hasi zen.
Carbas
Carbas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Carbes udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 69 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 71 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 bigarren erresidentzia bat zen. 69 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 131 ziren, horien artean 101 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 101 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (49 gizon eta 45 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Carbes udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 188 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.914 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Carbes udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yoshihiro Fujita
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Rebecques
Rebecques Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rebecques udalerrian erroldatutako biztanleak 426 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 172 etxebizitza zeuden, 163 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 171etxeak ziren. 163 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 153 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Rebecques udalerrian 164 unitate fiskal zeuden, 439 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.700 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Rebecques udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 286 hektarea erabiltzen.
George Herbert Hitchings
George Herbert Hitchings (Hoquiam, Washington, 1905eko apirilaren 18a - Chapell Hill, Ipar Carolina, 1998ko otsailaren 27a) estatubatuar farmakologoa izan zen, 1988an Medikuntzako Nobel Saria jaso zuena.
Bizitza
Washington eta Harvarden egin zituen ikasketak. Biokimika Ikerkuntzako sailaren zuzendari izan zen Burroughs-Wellcomen (Ipar Carolina), 1968 eta 1984 bitartean, eta Farmakologiako irakasle Brown Unibertsitatean (1968-1980), Duken (1970) eta Chapen Hillen (1972). 1942an konposatu purinikoen taldearen farmakologia ikertzeko programa bat hasi zuen. Hitchingsek proposatu zuen purinak, zelulen metabolismoan hartzen duten lekuagatik, zenbait eritasun kontrolatzeko erabil zitezkeela. 1951n 6-merkaptopurina (6MP) sintetizatu eta esperimentatu zuen. Konposatu hori DNAren sintesiaren inhibitzailea da, eta zenbait minbizi tratatzeko aplikatzen hasi zen. Aurrerago frogatu ahal izan zen bezala, 6MPk antigorputzen sorrera inhibitzen zuen untxien organismoan. 1960an, aurrekoekin lotutako konposatu bat erabili zen, imurana, giltzurrun-iniplanteetan gorputzak errazago onar zezan organo berria. Aurrerago, alopurinola aurkitu zuen, azido urikoaren produkzioa eragozten duen konposatu bat; beraz, hezueria tratatzeko erabiltzen da. Hitchingsek prestatutako beste konposatu batzuen artean, aipagarria da, adibidez, daraprima, malariaren kontrakoa; eta trimetoprima, bakterioen aurkakoa. 1988an, Medikuntza eta Fisiologiako Nobel saria jaso zuen, James Whyte Black eta Gertrude B. Eliotekin batera.
Striknina
Striknina, 2006 urtean Leioan sortutako punk-rock musika taldea da.
Grégory Wathelet
Grégory Wathelet (Huy (Belgika) 1980ko irailaren 10a) hipikan aritzen den kirolari belgikarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Saltoak taldeka proban, brontzezko domina lortu zuen Belgikako taldearekin, Suediako taldearen (urrezko domina) eta AEBko taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatuz; honako hauek osatzen zuten taldea: Pieter Devos (Claire Zren gainean), Jérôme Guery (Quel Homme de Husen gainean) eta Grégory Wathelet-ek (Nevados Sren gainean).
NA-8406
NA-8406 edo Elizagorriko zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-6330 nafar errepideko 0,47 kilometroan hasi eta NA-6310 errepidearen 13,02 kilometrora arte doa. Errepidea 0,84 kilometro luze da.
Keizo Masuhara
Keizo Masuhara (増原 敬三, 1969ko abuztuaren 26a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Transferasa
Transferasa entzima mota bat da, funtzio talde bat molekula batetik beste batera igarotzeko gauzatu beharreko erreakzioa katalizatzen duena:
Transferasa bakoitzaren izen zehatza, molekula batetik beste batera igaroarazten duen funtzio taldearen araberakoa da: metiltransferasak, karboxiltransferasak, amidotransferasak, aziltransferasak, aminotransferasak, fosfotransferasak, etab.
Königsfeld im Schwarzwald
Königsfeld im Schwarzwald Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Biologia molekularraren dogma nagusia
Biologia molekularraren dogma nagusia Francis Crick-ek eta James Watson-ek 1953an argitaratutako enuntziatua da, informazio genetikoaren norabidea azaltzen duena. Horren arabera, zelula batean informazio genetikoa ADNan dago, eta transkripzioa izeneko prozesuan ARN mezularira pasatzen da; geroago, itzulpena prozesuan, ARN mezulari horretan dagoen informazio genetikoak proteinak sortzen ditu. Era eskematikoan:
ADN → ARN (Transkripzioa)
ARN → PROTEINA (Itzulpena)
Crick bera konturatu zen geroago "dogma" hitza ez zela oso egokia aurreko hipotesia plazaratzeko. Dogma berba lotura handiagoa du erlijioarekin zientziarekin baino. Zientziaren ezagupenak dinamikoak direnez, ez dirudi oso zientifikoa dogmak aipatzea, egi absolutu eta aldaezinak bailiran.
Orokorrean Crick-en hipotesia zuzena bada ere, badaude salbuespen txiki batzuk informazio genetikoaren norabidean:
Plattsburg (Missouri)
Plattsburg Missourieko hiri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 2,319 biztanle zituen, 9.33 kilometro koadrotan banatuta.
Masayuki Mita
Masayuki Mita (見田 雅之, 1969ko urriaren 5a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Lalage aurea
Lalage aurea Lalage generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
NA-8407
NA-8407 edo Vianako zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, N-111 nafar errepideko 79,76 kilometroan hasi eta N-111 errepidearen 80,51 kilometrora arte doa. Errepidea 0,76 kilometro luze da.
Platte Woods (Missouri)
Platte Woods Missourieko hiri bat da. Platte konderrian kokatua dago. 2010ean 385 biztanle zituen, 0.96 kilometro koadrotan banatuta.
Sauvagella madagascariensis
Sauvagella madagascariensis Sauvagella generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Baden-Württembergeko Landtag
Baden-Württembergeko Landtaga (alemanez, Landtag von Baden-Württemberg), Baden-Württemberg Estatu alemaniarreko Parlamentua da. Egoitza Stuttgart, Estatuko hiriburuan, kokaturik dago. 2016. urtetik Muhterem Aras (Berdeak) da Landtageko Presidentea.
Sauvagella robusta
Sauvagella robusta Sauvagella generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Sojiro Ishii
Sojiro Ishii (石井 壮二郎, 1970eko martxoaren 29a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Garra dembeensis
Garra dembeensis Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
High Flying Bird
High Flying Bird 2019ko Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariaren kirol drama filma da. André Holland, Zazie Beetz, Melvin Gregg, Sonja Sohn, Zachary Quinto, Glenn Fleshler, Jeryl Prescott, Justin Hurtt-Dunkley, Caleb McLaughlin, Bobbi Bordley, Kyle MacLachlan eta Bill Duke aktoreek antzeztu zuten.
Lewis Gilbert
Lewis Gilbert (Londres, 1920ko martxoaren 6a - Monako, 2018ko otsailaren 23a) ingeles zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilaria izan zen.
Haur aktorea izan zen 1920ko eta 1930eko hamarkadetan. Bigarren mundu gerran zehar indar armatuen sail zinematografikoan lan egin zuen. Berrogei film baino gehiago zuzendu zituen, haien artean James Bonden hiru film (You Only Live Twice, The Spy Who Loved Me eta Moonraker).
Paspalum
Paspalum belarren genero bat da. Mundu osoan zehar aurki daitezke, bereziki ingurune epeletan.
Espezieak
{{zutabeak|kopurua=2|
W
}}
Pleasant Hill (Missouri)
Pleasant Hill Missourieko hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 8,113 biztanle zituen, 20.75 kilometro koadrotan banatuta.
Barbizongo eskola
Haiek, isilka ia, gustu ofizialetatik aparte, soluzio plastiko berriak aurkitu zituzten, naturalismoaren ildotik, izadiari hubiltzeko moduan. Barbizongo margolarien lanetan, Corotenean bezala, izadiaren ikusmolde erromantikoa ageri bada ere, bada ikusmolde horren aldamenean izadiaren itxuraren azterketa xehe bat, higikunde errealistaren funtsezko osagaia.
Historia
Barbizon herrixka Fontainebleauko basoko mugan dago, eta XIX. mendean paisaje zale erromantikoen erakargune bihurtu zen, hainbesteraino non Barbizongo eskola esapidea, paisajearen ikusmolde berezi bat adierazten duena, zabaldu baitzen margolaritza estilo jakin bat izendatzeko.
Erromantizismoak inspiraturik ere, ohiko margolari erromantikoen eszena pintoresko eta melodramatikoak baztertu zituzten Barbizongoek, eta orobat utzi zuten alde batera tradizio akademiko klasikoa, alegorien eta gertaera historikoen gertalekua besterik ez baitzen haientzat paisajea. Barbizongoek modu errealistan margotzen zituzten paisajeak, eta paisajea bera zuten gaia. XVII. mendeko frantses eta holandar lanak hartu zituzten oinarritzat, eta beren garai bereko ingeles paisajistak, haiek guztiek behaketa xehe baten ondoren eta izadiarekiko maitasun sakona adieraziz lantzen baitzuten paisajea.
Eskola honetako pintore nagusiek, Théodore Rousseauk eta Jean-François Milletek, pobre eta batere arrakastarik gabe, Paristik alde egin zuten, eta Barbizonen hartu zuten bizilekua, hurrenez hurren, 1846an eta 1849an. Paisaje eta animalia margolari asko erakarri zituzten haiek. Batzuk bertan geratu ziren bizitzen, besteak bisita egitera joan ohi ziren. Haietatik, Charles-François Daubigny, Narcisse Virgilio Díaz de la Peña, Jules Dupré, Charles Jacque eta Constant Troyon izan ziren nagusiak, denek ere arrakasta bera izan ez zuten arren.
Bakoitzak bere estiloa eta bere interes bereziak zituen: Rousseauren estilo malenkoniazkoa da, Dupreren eszenak xehetasunez beteta daude eta badute halako aieru bat... Millet izan zen paisajea bere horretan lantzen ez zuen Barbizongo margolari garrantzitsu bakarra. Nekazariei egindako omenaldia dira haren lanak. Erromantikoek ez bezala, izadiaren alderdi soil eta ohikoak azpimarratzen zituzten denek. Izadiaren erretratugile izan nahi zuten beste ezeren gainetik.
Oharrak zuzenean hartu ondoren, lantegian margotzen zuten (batzuek, oharrik gabe, buruz), eta, hala, badago esatea memoria aldatuak direla haien paisajeak. Bestalde, margolari hauek konturatu ziren ezen, kolore hutseko arrasto txikiak elkarren gainean ipintzen bazituzten, paletaren indarra areagotzen zutela, eta aldi berean argitzen. Aurkikuntza horixe baliatu zuten hurrengo belaunaldiko pintoreek, inpresionistek.
Toru Kawashima
Toru Kawashima (川島 透, 1970eko ekainaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Königsheim
Königsheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Comillas (Madril)
Comillas, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Carabanchel barrutian. Hiriko 111. auzoa da.
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Altsasu)
Jasokundeko Andre Mariaren eliza Altsasun dagoen eliza da, Mariaren Jasokundearen omenez sagaratua. XVI. mendearen hasieran eraikitako eliza honek pilareen gaineko hiru nabe eta burualde poligonala ditu.
Barruko aldean erretaula erromanista bat nabarmentzen da; bertan, Nekaldiaren pasarteen irudiak agertzen dira, santu batzuk, Andra Mariaren jaiotza, eta atikoan kalbarioa.
Hamilton konderria (New York)
Hamilton konderria (Hamilton County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lake Pleasant da. 2010eko zentsuaren arabera 4,836 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Hamilton konderriak 468,219 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,421 ura dira. Beste 444,798 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,03 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 4,836 pertsonetatik 4,715 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 51 dira. 33 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 48 pertsonek kokatzen zuten.
Pleasant Hope (Missouri)
Pleasant Hope Missourieko hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 614 biztanle zituen, 4.01 kilometro koadrotan banatuta.
X Company
X Company kanadar telesaila da, Marke Ellisek eta Stephanie Morgensternek CBCrako sortua.
Sinopsia
Ontario aintziraren ertzean ezarritako instalazio sekretu batean agente kanadar, estatubatuar eta britainiar gazte batzuek izandako bizipenak biltzen ditu hiru denboraldiko telesailak. Bizitza betiko aldatu zitzaien paraxutista lanak euren gain hartzerakoan.
Buteno
Butenoa edo Butilenoa alkeno bat da, C4H8 formula kimikoa duena. Zehazki, formula horixe duten alkeno isomeroei izen hori ematen zaie, zenbait bereizgarrirekin batera. 1825ean aurkitu zen lehen aldiz butenoa, Michael Faraday zientzialariari esker, gasaren olioan aurkitu zuen.
Lau konposatu isomerok dute formula kimiko bera:
Lau isomeroak koloregabeko gasak dira eta sukoiak ere badira, gar hori bat sortzen baitute errekuntza erreakzioetan. Airearekin nahasketa lehergarriak sor ditzakete eta presio baxuan zukutuak izan daitezke.
Takashi Hazama
Takashi Hazama (羽様 隆, 1972ko uztailaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Buteno
Bromo elementalarekin edo potasio permanganatoaren (KMnO4) tankerako disoluzio azidoekin erraz erreakzionatzen dute. Bestalde, petroliotik abiatuta, cracking erreakzioen bidez lor daitezke.
Zehaztapenak isomeroka
Taula honetan isomero bakoitzaren irudikapena eta egitura azaltzen da:
1-butenoa
Sintesiari dagokionean, petrolioaren termolisiaren bidez lor daitekeen arren, etilenoa eta tris-etilaluminoa erreakzionarazten baditugu, gutxi gorabehera, 100 °C-tan eta 100 bar-eko presioan ere eskuratuko genuke 1-butenoa, Mülheimerren 1-alkenoen sintesiaren arabera. Erreakzio hori Ziegler-Nata katalizatzaileen bidezko polietilenoaren sintesiarekin aldera daiteke.
1-butenoa kautxu artifiziala ekoizteko erabiltzen da nagusiki, baina 2-glutanolaren sintesian hasiera-produktu gisa ere baliatzen da, aipatutako konposatua uraren adizioa baliatuz lortu nahi bada, ingurune azido batean betiere.
2-butenoa
Cis-2-butenoaren datu kimikoak:
Trans-2-butenoaren datu kimikoak:
2-butenoa lortzeko propenotik abia gaitezke eta metatesi erreakzio bat martxan jarri, katalizatzaile baten presentzian:
Petrolioaren pirolisiaren bidez ere eskura daiteke konposatua. Bestalde, 2-butanoletik abiatutako eliminazio-erreakzioek produktuen nahasketak eman ohi dituzte emaitzatzat, batzuetan, 2-butenoarekin batera.
Arras aipagarria da trans-butenoa cis-butenoa baino 5,4 kJ/mol egonkorragoa dela, metilo taldeen alborapen esterikoa dela eta. Infragorrien espektroskopian trans isomeroak 960 970 cm-1 gunean xurgapen-banda bat du, zis isomeroan ez dena ageri. Bi isomeroen arteko interbihurtze langa 250 kJ/mol-ekoa da. Beraz, giro-tenperaturan ez dira interbihurtzen.
Erabilerari dagokionean, isomero honi kloroaren halogenazio-erreakzioa gauzatzen bazaio eta ondoren, HCl-arekin eliminazio bikoitza egiten bazaio, butadienoa eskuratzen da, kautxu artifizialaren sintesian oso erabilia. Gainerako butenoak bezala, zuzenean polimerizatua izan daiteke.
Isobutilenoa
Petrolioaren pirolisia egitean askatzen diren gasetatik eskura daiteke, era industrialean. Laborategian aldiz, eliminazio erreakzioak martxan jarriz eskura dezakegu.
Erreaktibotasunari dagokionean, Markovnikoven adizioan (adibidez, ingurune azido batean) iso-butenoak 2(-2-metilpropil) (= tert-butil) taldeekin eratorriak ematen ditu. Beraz, uraren adizioak azido sulfurikoaren presentzian tert-butanola ematen du eta alkoholen adizioak tert-butil eterrak ematen ditu. Azken hauek garrantzia hartu duten gasolinaren gehigarri gisa, izan ere, erregaiaren oktano kopurua areagotzen dute. Karbono monoxidoarekin erreakzionaraziz gero, azido sulfurikoaren presentzian, azido pibalikoa ((H3C)3C–CO2H) sortzen da.
Garra dulongensis
Garra dulongensis Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Lalage atrovirens
Lalage atrovirens Lalage generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Charly-Oradour
Charly-Oradour Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
NA-8408
NA-8408 edo Lorkako zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-1110 nafar errepideko 28,85 kilometroan hasi eta NA-1110 errepidearen 29,52 kilometrora arte doa. Errepidea 0,74 kilometro luze da.
Charly-Oradour
Biztanleria
2007an Charly-Oradour udalerrian erroldatutako biztanleak 634 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 128 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 222 etxebizitza zeuden, 210 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 12 hutsik zeuden. 205 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 210 etxebizitza nagusietatik 187 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 170 etxek bost zituzten. 199 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 446 ziren, horien artean 334 aktiboak ziren eta 112 inaktiboak ziren. 334 pertsona aktiboetatik 321 lanean zeuden (181 gizon eta 140 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 112 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 54 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Charly-Oradour udalerrian 208 unitate fiskal zeuden, 648 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.810 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 aldi baterako lan enpresa.
2000. urtean Charly-Oradour udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Simpsonichthys filamentosus
Simpsonichthys filamentosus Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Muga dibergente
Muga dibergentetan bi plakak bata bestearengandik bereizten dira eta euren artean lurrazal berria sortzen da azpian dagoen magmaren solidifikazioaz. Plaken arteko muga dibergenteen sorrera puntu hirukoitzetan puntu bero (hotspot) bati loturik egon ohi direla uste da. Puntu hauetan astenosfera beroa igotzen da zelula konbektibo handien ondorioz eta honek mugimendu zinetiko bat sortzen du, litosfera apurtuz.
Muga mota hauek ugariak dira eta ozeano erdiko gandorra osatzen dute adibidez Ozeano Atlantikoan edo Ozeano Barearen Ekialdean. Afrikako Rift Haran Handia ere mota honetakoa da. Muga dibergenteak faila zona masiboak sortzen dituzte, zabaltzea euren artean ez baita uniformea. Hori dela eta lekuetan non zabalkuntza handiagoa den beste batean baino faila transformakor bat sortzen da euren artean. Hauetan sortzen dira, batez ere, ozeanoetan gertatzen diren lurrikarak. Itsaso hondoko mapa bat hartuko bagenu estruktura karratu bat ikusten da, ardatz nagusi batekiko perpendikularrak diren lerroekin, hau zabalketa gune nagusia eta faila trasnformakorrak dira. Plaken arteko mugetatik geroz eta urrunago joan, orduan eta hotzagoa izango da plaka eta sakonera handiagoa egongo da, kontrakzioagatik eta subsidentziagatik.
Ozeano erdiko gandorretan aurkitu zen teoria frogatzeko ebidentziarik handienetarikoa, itsasoak handitzen zeudela frogatzen baitzen. Airetik egindako ikerketa geomagnetikoek egitura arraro bat erakutsi zuten, magnetismoa aldatzen zela ikusten baitzen, baina modu simetriko batean. Egitura hau erregularegia zen kasualitate bat izateko eta horregatik magnetismoan ematen diren aldaketak denboran zehar sortuak egon behar zirela argi zegoen. Alde bakoitzean zegoen arrokaren adina aztertuta teoria konprobatu zen.
Plaken arteko muga dibergenteen artean sorturiko egitura geologiko nagusiak rift kontinentalak eta ozeano-gandorrak dira.