cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roquettes
Etxebizitza
2007an 1.367 etxebizitza zeuden, 1.342 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 1.274 etxeak ziren eta 88 apartamentuak ziren. 1.342 etxebizitza nagusietatik 1.142 bere jabearen bizilekua ziren, 178 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 62 etxek bi zituzten, 73 etxek hiru zituzten, 415 etxek lau zituzten eta 789 etxek bost zituzten. 1.168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 407 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 877 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Idoi
Idoi Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
biztanle zituen.
Yvonne Choquet-Bruhat
Ikerketarako ekarpen teknikoak
Robert Gerochekin 1969an idatzitako artikulu batean, Choquet-Bruhatek erabat argitu zuen berezitasunaren izaera. Zornen lemma erabiliz eta bi orrialdeko argudioarekin, Choquet-Bruhaten existentziaren eta berezitasunaren teoremek automatikoki banakotasunaren teorema orokor bat inplikatzen dutela frogatu zuten:
Iragazki elektroniko
Maiztasun-erantzunaren araberako iragazkiak
Induktoreek goi-maiztasuneko seinaleak blokeatu eta behe-maiztasunekoak eroaten dituzte; kondentsadoreek alderantziz egiten dute lan. Seinalea induktore batetik igarotzen den edo kondentsadore batek korrontea lurrera desbideratzen duen iragazki batean, ahultze maila txikiagoa adierazten du behe-maiztasuneko seinaleen aurrean; ondorioz, behe-paseko iragazkia da. Seinalea kondentsadore batetik igarotzen bada edo induktoretik lur-hargunea badauka, orduan iragazkiak ahultze maila txikiagoa izango du goi-maiztasuneko seinaleen aurrean eta goi-paseko iragazkia izango da. Erresistentziek berez ez dute maiztasunak hautatzeko propietaterik, baina kondentsadoreekin eta induktoreekin batzen dira zirkuituko denbora-konstanteak zehazteko, eta ondorioz, zirkuitu honi erantzuten dioten maiztasunak.
Mahnomen (Minnesota)
Mahnomen Minnesotako hiri bat da. Mahnomen konderrian kokatua dago. 2010ean 1,214 biztanle zituen, 2.74 kilometro koadrotan banatuta.
Musika endekatu
Txekiar jatorrizko egileak
Pavel Haas en ondaretik, Janáčeken jarraitzaile nabaria, harizko kuarteto ederrak aipatu beharra dago, non errazki hauteman daitekeen bere maisuaren lirismo zirraragarriaren eragina, zeinek atsekabe laiotza erakusten duen hemen, bereziki horietako hirugarrenean, nazismoaren zorigaiztoko mehatxua zegoeneko agerikoa zela. Estreinatutako bere azkenengo lanak, 1944ko Txinatar olerkiei buruzko lau abestiak, etsipenezko tonua azentuatzen du, hizkuntz gogorki itzurkorra modelatuz.
Roquettes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.472 ziren, horien artean 1.825 aktiboak ziren eta 647 inaktiboak ziren. 1.825 pertsona aktiboetatik 1.704 lanean zeuden (891 gizon eta 813 emakume) eta 121 langabezian zeuden (48 gizon eta 73 emakume). 647 pertsona inaktiboetatik 240 erretiraturik zeuden, 216 ikasten zeuden eta 191 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roquettes udalerrian 1.334 unitate fiskal zeuden, 3.534,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.469 euro zen.
Verneuil-Petit
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Iragazki elektroniko
Behe-paseko iragazkia (LPF)
Maiztasun baxuak igarotzen uzteagatik eta altuak ahultzeagatik bereizten da. Iragazki mota honek bi sarrera terminal, bi irteera terminal eta kutxa beltz bat behar ditu (koadripolo ere esaten zaio). Modu honetan, sarrerak maiztasun guztiak hartzen ditu, eta irteerako-seinalean, berriz, iragazkiak onartzen dituen maiztasunak soilik agertzen dira.
Kittilä
Garraio azpiegiturak
Kantatie 80: Sodankylä-Kittilä-Kolari
Saint-Romain-au-Mont-d'Or
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
ABESLARI-TALDE-BURUAREN ESKUBIKOAK: ltsas-ezponda malkartsuen gaindik oina luzatu ta seme biak ilik ondatu zan.
Idoi
Izena
Idoi toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Musika endekatu
Txekiar jatorrizko egileak
Hans Krása, zein Zemlinskyrekin hezi zen, bere sustrai txekiarrak Schönbergenganako mirespenarekin eta Vienako Bigarren Eskola rekin elkartu zituen, baita Martinů, Stravinski eta Seiak musikagile taldearekiko erakarpenari gehituta ere, darabiltzan azentu ironiko eta zitari emandako maizko erabileragatik ondoriozta litekeena. Krásak hizkuntza otzan, eklektiko baino esanguratsua zehazten jakin zuen, lanbide ziurrekoa eta originaltasunez markatua. Bere ekoizpenetik Verlobung im Traum opera zoragarria aipatu beharra dago, Dostoievski ren testu batean oinarrituta (estreinaldiagatik emandako aitorpena, 1933an, iragarlea da: «Badakit gure garaian, masen patuak gizabanakoarena itotzen duela maiz»), haren sinfonia dotore eta ondo zizelkatua, eta bereziki bere harizko kuarteto aparta, Janáčeken ironia gazi-gezaren oihartzun ageriekin. Aipamen berezia merezi du bere umeentzako ganbera-operak, Brundibar, biziari eta askatasunari kantua, Pragako ghettoan konposatua eta tiranoaren eraisketa aho betez aipatzen duen argumentuarekin. Txekiar gizartearen ehun musikal eta kulturalaren sendotasunak, baita barneratzearen muturreneko egoeretan ere, ertiak lantzen jarraitzea lortu zuen, pieza honen emankizuna —SSengatik lana berrorkestratzera zemaitua— 50 baino gehiagoko zenbakira iristea ahaleginduz, Theresienstadten. Eta datu beldurgarritzat: partiketaren paper nagusiek zegozkien ordezkariak zeuzkaten, ez baitzen inoiz ziurtasunez jakiten titularren nortzuk biziraungo ziren hurrengo egunean. Naziek beraiek jarduera horren iraunkortasun zinikoa laga zuten, eta filma filmatu zuten ere bai, Führerak judutarrei hiria eskaintzen die, lan-esparruetako bizitza kulturalaren aberastasunari buruzkoa; behin filmatzea burututa zegoela, pertsonai nagusietako asko, Krása barne, berehala Auschwitz era izan ziren lekualdatuak, gas-ganberan exekutatuak izan zitezen. Bai Krása bai Ullmann eta Haasen kasuetan, 1944ko urriko 16an jazo zen.
Gideon Klein, are gazteagoa, Alois Hába rekin hezi zen, bere jatorri judutarrarengatik bere burua behartua ikusi zuen arte, lehendabizi, klandestinitatera, eta beranduago nahitaezko barneratzera. Biziraun diren haren lan gutxiren artean, harizko kuarteto handizalea nabarmentzen da, orrialde pianistiko bana —horien artean Sonata bikaina— eta azken Harizko trioa, adierazkortasun handiko eta oreka formalezko piezak, eta lurrin txekiar ezabagaitza darienak.
Azkenik, Karel Berman, zeinek interprete eta konpositore gisa parte hartu zuen —abesti ezberdinekin eta bereziki Suite pianorentzat autobiografikoarekin— Theresienstadteko bere bizitza musikalean, zeinek aurrekoekin alderatuz bizirautea lortu zuen.
Yvonne Choquet-Bruhat
Ikerketarako ekarpen teknikoak
Orain ohikoa da gertaera horiek aztertzea. Adibidez, Demetrios Christodoulou eta Sergiu Klainermanen teorema ezagunak, Minkowskiren espazioaren egonkortasunari buruzkoak, ondorengoa dio:
Danimarka
Sistemaren deskribapena
1849an Danimarkako monarkia konstituzional bihurtu zen. Erregea (edo erregina) estatuaren batasun-ikur garrantzitsuena den arren, funtzio protokolarioak dituen pertsonaia bat da, botere exekutiboa erabat gobernuaren esku baitago.
Kata Pejnović
Matxinadaren bukaera eta ondorena
1941ko urrian, italiarrek euren okupazio militarreko zonaldea handitu egin zuten, ustashak lekutuz, eta beraz matxinada hein batean baretuz. Egia esan, bai txetnikek italiar okupazioaren hedapena, horrek eskualde hauetatik ustashak desagertzea ekarri zuelarik, onirizten zutenez, eta matxinoen masa handi batek ere zalantza eta duda-muda handiak erakutsi zutenez (are gehiago italiarren kontra borrokatzeko nahikoa batasunik ez zegoenez), urrirako zonalde matxinatua berriz okupatua izan zen (italiarren sarrerak egia da ustashen bistako masakreak geldiarazi zituela, baina beste ondorio bat ekarri zuen: 1941ko udazkenean Jasenovaceko esterminio-eremua eraikitzea eta masakreak han jarraitzea). Nahiz eta lehenengo momentuan Ardatzaren indarrek lurralde matxinoa berriz okupatu, 1941ko uztaileko matxinada piztu zuten lurralde horiek partisanoen indargune izan ziren; 1942ko udazkenean berriz askatu zituzten, partisanoen base iraunkor berri bihurtuz  (1942ko eta 1943ko partisanoen asanblada nagusiak bertan izan ziren, adibidez AVNOJren lehen Asanblada Bihaćen, AVNOJren Bigarren Asanblada –Jugoslavia berriaren fundaziotzat hartzen dena Jajcen, Emakumeen Fronte Antifaxistaren sorrera Bosasnki Petrovacen edo Titoren base iraunkorra Drvarren).
Kittilä
Garraio azpiegiturak
Seututie 955: Köngäs-Inari
Seututie 956: Sirkka-Hetta (Eanodat / Enontekiö)
Seututie 957: Särkijärvi (Muonio)-Raattama-Peltovuoma (Eanodat / Enontekiö)
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''ABESLARI-TALDE-BURUAK: Zer gerta zitekean lazgarriagorik? Oi emakumeen ezkon-oe nekatsua! ilen-umeei amaikatxo gaitz ekarten diezu!''
Verneuil-Petit
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Frankenhain
Frankenhain Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Yvonne Choquet-Bruhat
Ikerketarako ekarpen teknikoak
(ℝ3, g, k)
San Adrián (Nafarroa)
Udal hauteskundeak
2011ko udal hauteskundeetan beste behin alkatetzan alderdi aldaketa egon zen, PSNko Emilio Cigudosak eskuratu baitzuen. Sei zerrenda aurkeztu ziren: PSN (6 zinegotzi), UPN (5), Independientes Por Nuestro San Adrián (urte horretan IPNSA sigla erabiliz, 1), PP (1), DNE (eskuin muturra, bat ere ez) eta ordezkaritza galdu zuen NEB.
Yvonne Choquet-Bruhat
Ikerketarako ekarpen teknikoak
hutseango hasierako datu-multzo bat bada, g eta k zerotik nahikoa gertu dituena (modu zehatzean), haren garapen hiperboliko global maximoa geodesikoki osoa eta geometrikoki hurbilekoa izango da Minkowskiren espaziotik.
Kata Pejnović
Matxinadaren bukaera eta ondorena
Matxinada hau hasi zen eguna, uztailaren 27a, guda ostean, Kroaziako Errepublika Sozialistan, “Kroaziako Herriaren Matxinada Eguna” bezala ospatzen zen.
Ordezkaritza karguak
1942an Bihaćen, partisanoen organu politiko-administratibo gorena zen Jugoslaviaren Nazio-Askapenerako Kontseilu Antifaxistako (AVNOJ) –partisanoek ordezkaritzarako eta askatutako lurrak administratzeko zuten organu gorena- lehen Asanbladan parte hartu zuen, emakume bakarra zelarik. Hala ere, beste iturri batek, Emakumeen Fronte Antifaxistak, Asanblada horretan bi emakume zirela (Pejnović eta Spasenija Babović “Cana”) aipatzen du bere datu ofizialetan.
1943an Jajcen izan zen AVNOJren bigarren asanbladan, AVNOJren lehendakaritzarako aukeratua izan zen. Asanblada honetan emakume kide gehiago baziren ere (11 guztira, ehuneko lau ), soilik bi izan ziren lehendakaritzarako hautatuak: Pejnovićekin batera Mara Natseva mazedoniarra izan zen (baina azken hau garai honetan kartzelan zegoen). Ivana Pantelićen arabera, nahiz eta partisanoengan emakume asko egon, zuzendaritzarako postuetan soilik kopuru sinbolikoetan aukeratzen zituzten. Gainera, Kroaziako Nazio-Askapenerako Lurraldeko Kontseilu Antifaxistako –ZAVNOH, AVNOJren Kroaziarako besoa- kide ere izan zen. Erakunde honen Hirugarren Asanbladan, 1944an, ZAVNOHren lehendakaritza-kontseiluko kide ere aukeratu zuten.
Fukushima Prefekturako Azuma estadioa
Historia
2020ko Udako Olinpiar Jokoetako beisbol lehiaketa 2021eko uztailaren 28 ospatuko da, eta softbol lehiaketak, berriz, urte bereko uztailaren 21 eta 22an.
Idoi
Geografia
Idoi Esteriberran dago.
Iragazki elektroniko
Banda-paseko iragazkia (BPF)
Maiztasun tarte jakin batean dauden maiztasunak igarotzen uzten ditu, hau da, goi ebaketa-maiztasun baten (FH) eta behe ebaketa-maiztasun (FL) baten artekoak.
MIR (telesaila)
MIR (Médico Interno Residente) Videomediak ekoiztutako telesaila da, 2007 eta 2008 artean Telecincok igorri zuena. Oso arrakastatsua izan zen. Hospital Central telesailaren spin-off izan zen.
Musika endekatu
Nazionalsozialistek edo haien aliatuek eraildako konpositoreak
{{zutabeak|kopurua=3|
Elkarreragingarritasun
Elkarreragingarritasuna produktu batek edo sistema batek beste oraiko edo geroko produktuekin edo sistemekin funtzionatzeko duen gaitasuna da, atzipen edo obra jartze murrizketarik gabe, interfazeak osoki ezagunak dituelarik.
Lencouacq
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lencouacq udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 882 hektarea erabiltzen.
Zinane
Zinane (Kυνάνη edo Κύνα, k.a. 323 an hil zen), Alexandro Handia ren arrebaordea eta Filipo II.a Mazedoniakoa ren eta Audata ren, Iliria ko printzesaren alaba izan zen.
Kata Pejnović
Ordezkaritza karguak
1944ko abenduan gudan larriki zauritu zuten, bonbaketa baten ondorioz.
Pristis zijsron
Pristis zijsron Pristis generoko animalia da. Arrainen barruko Pristidae familian sailkatzen da.
Iragazki elektroniko
Banda-paseko iragazkia (BPF)
Audio ekualizadoreetan erabiltzen da, maiztasun batzuk beste batzuk baino gehiago anplifikatuz. Seinale ezagun baten inguruan agertzen diren soinuak ere ezabatzeko erabiltzen da. Elektronikatik eta seinaleen prozesamendutik kanpo, zientzia atmosferikoen eremuan erabiltzen dira datuak 3-10 eguneko tartean maneiatzeko.
Banda-ezabatutako iragazkia
Banda-paseko iragazkiaren alderantzizko funtzionamendua du, hau da, maiztasun tarte bateko maiztasunak igarotzea zailtzen du.
Roquettes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 106 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 11 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Musika endekatu
Nazionalsozialistengatik erbesteratutako edo jazarriak izandako konpositoreak
}}
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
Itoka sartzen da Iason.
Verneuil-Petit
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Verneuil-Petit udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 288 hektarea erabiltzen.
Kata Pejnović
Emakumeen Fronte Antifaxista
Gudan zehar Pejnovićek emakumeen eskubideak defendatu zituen, eta horrez gain, emakumeak partisanoen alde errekrutatzeko propaganda egin zuen. Helburu horiekin sortu zuen 1942an Žene u borbi (Emakumeak Borrokan) agerkaria, etsaien ofentsiba baten erdian sortu zuena (gero Emakumeen Fronte Antifaxistaren egunkaria izango zena). 1942ko irailean, Lika eskualdeko emakumeen kontseiluaren buru aukeratu zuten.
Yvonne Choquet-Bruhat
Ikerketarako ekarpen teknikoak
Choquet-Bruhaten frogak koordenatuen aukeraketa adimentsu bat erabiltzen du, uhin-koordenatuak (koordenatu harmonikoen Lorentziar baliokidea direnak), non Einsteinen ekuazioak ekuazio diferentzial partzial hiperbolikoen sistema bat bihurtzen diren, eta ekuazio horietarako "ondo planteatutako" (well-posed) emaitzak aplika daitezke.
San Adrián (Nafarroa)
Alkateak
Hauek izan dira San Adriango azken alkateak:
Zinane
Audatak bere alaba iliriarren tradizioan hezi zuen eta zaldian ibiltzen, ehiza tzen eta borrokatzen irakatsi zion. Amintas lehengusuarekin ezkondu zuen bere aitak. Alargun gelditu zen k.a. 336 an bere senarra hil zenean. Hurrengo urtean, Alexandrok bere eskua eman zion Langaro ri, Agriar ren erregeari, bere zerbitzuen sari gisa, baina senargaia gaixotu eta hil egin zen.
Zinanek ezkondu gabe jarraitu zuen eta bere alabaren, Adea edo Euridize, hezkuntzari eskaintzen zion bere denbora. Arte martzialetan entrenatu zuen, Zinaneren amak harekin egin bezala. Bere anaiorde Filipo III.a Mazedoniakoa errege aukeratua izan zenean k.a. 323. urtean, Zinanek Euridize berarekin ezkontzea erabaki zuen eta Asia osoa zeharkatu zuen horretarako.
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Grekoa
Ekialdeko inperioan, lege eta dokumentu ofizialak latinetik grekora itzultzen ohia ziren. Gobernuko eta Elizako funtzionarioek bi hizkuntzak erabiltzen zituzten V. mendean. VI. mendetik aurrera, kultura grekoa latinezko itzulpenaren bidez soilik ikasten zen Mendebaldean. Latinezko hitz mailegatuak maiz agertzen dira antzinate berantiarreko eta bizantziar garaiko gai teknikoei buruzko greziar testuetan.
Danimarka
Sistemaren deskribapena
1953tik aurrera Danimarkako botere legegilea ganbera bakarreko parlamentuaren esku dago. Parlamentua herritarrek aukeratzen dute gutxienez lau urtetik behin, nahiz eta lehen ministroak hauteskundeak aurreratzeko ahalmena duen. Parte hartze handia izan ohi da hauteskundeetan, % 85 ingurukoa. Sistema proportzionala denez, botoen % 2 baino gehiago lortzen duten alderdi guztiak ordezkatuta daude parlamentuan, baita Faroe Uharteak eta Groenlandiako ordezkariak ere.
Verneuil-Petit
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kata Pejnović
Emakumeen Fronte Antifaxista
Hala ere ezagunagoa da beste ekarpen bat: Pejnovićek Jugoslaviako Emakumeen Fronte Antifaxista (AFŽ siglez ezaguna; serbokroazieraz: Антифашистички фронт жена/Antifašistička fronta žena, mazedonieraz: Антифашистички фронт на жените Antifaxistitxki front na zhenite, eslovenieraz: Protifašistično fronta žensk) fundatzen lagundu baitzuen, 1942ko abenduan, Bosanski Petrovac herrian (egun, Bosnia eta Herzegovina) izandako konferentzia batean, Jugoslaviako emakumeen 166 ordezkarik parte hartu zuten konferentzia batean, zeinetan Dušanka Kovačević egilearen arabera “emakumeen arazoez, baina baita partisanoen politikaren arazoez” hitz egin zuten. Gainera, erakundeko lehendakari aukeratu zuten. Hala aritu zen konferentzia hartan Pejnović: “Ustashek nire senarra eta hiru semeak hil dituzte. Nire bihotza minak eta tristurak hartuta zegoen. Baina norbere sagar ederrak eta hildako hamarkada milaka horiek mendekatu beharrean nago. Beraz, nire bihotza eta nire ukabila estutu nituen”. Kata Pejnović hain ezaguna izan zen eta bere diskurtsoak hain motibagarriak ziren, ezen partisanoen prentsan “ama Kata” bezala zen ezaguna. Konferentzia horretan Titok berak ere parte hartu zuen, zeinek “borroka honetan, beren ausardiarekin, emakumeak lehen lerroan egon dira” eta “harro nago bere kideen artean hainbeste emakume dituen armada baten buru izateaz” esan zuen.
Idoi
Ingurune naturala eta klima
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''IASON'EK: Etxe-urren zutik zaudeten emakumeok! ikaragarriok egin dituen Medeie oraindik etxe barnean al dago, ala igesari emanda urrundu egin al da? Lurpean ezkutatu, edo egadun soina arturik eguratsean barna iasoa bear izango du, errege-iauregiekiko zorra atera ezpadeza! Lurralde ontako erregeak ilda gero, etxeotatik iges egingo duela uste ote du berak? Baina eztaukat arekiko, aurren axola bezalakorik. Ez-egitekoak egin dizkienengandik beste ainbeste iasoko baitu ark. Nere semeen bizia iagotera etorri naiz ni ordea, amaren sarraski dongearen ordainez aien aide andiek ez-egitekoren bat egin elezaidaketean.''
Roquettes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 35 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 4 iturginak, 5 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
Kittilä
Garraio azpiegiturak
Errepide erabiliena Rovaniemitik Muoniora bidea egiten duen Kantatie 79 errepidea da. Guztira, 231 km-ko luzera du eta kittilärrek hiriburura joateko duten bide eskuragarriena da; gainera, udalerriko herri garrantzitsuenetatik igarotzen da, alegia, Kaukonen, Yli-Kittilä, Levi muinoaren magalean dagoen Sirkka eta herrigunetik bertatik. Beste errepide aipagarri bat, Kantatie 80a da; honek ekialdetik mendebalderako bidea egiten du -Sodankylätik Kolarira- eta udalerria bitan banatzen du. Guztira, 156 km dauzka eta Tepsa, Mustavaara, Hormakumpu, Kuusajoki, Yli-Kittilä eta herrigunetik pasatzen da; esan beharra dago, Kantatie 80a Kolariko Ylläsko eski-estaziotik igarotzen dela eta ondorioz, udalerrira eski-azpiegiturez gozatzera etortzen diren turistek askotan bide hau hartzen dutela.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
IASON'EK: Zer da, ba? Nolabait nerau ere il nai ote nau, ala?
ABESLARI-TALDE-BURUAK: Zure aurrak ilak ditu amak bere eskuz.
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Hizkuntza-erreformarako mugimenduak
Bigarren Sofismoaren joera zen Atizismoa. Zenbait intelektualek, hala nola Aelius Aristidesek, dialekto atikoaren ezaugarri klasiko grekoaren estandarrak berrezarri nahi izan zituzten, Tuzidides, Platon, Demostenes eta aldi klasikoko beste autore batzuek ordezkatuta. Atizismoak inspirtzen zituen prosa idazleek, koineren bulgarizazioak ekiditen saiatu ziren. Helburu hori ez zen oso praktikoa, baina hizkuntza-purismo horrek II. mendeko gramatika- eta lexikografo-loraldia ere islatu zuen. Hizkuntza eta literaturan izandako esperientziak kultura helenikoa gordetzen lagundu zuen Erromatar inperioan.
Lencouacq
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''IASON'EK: Ene bada! zer diozu? Ene! il egin nauzu, emakume.''
Yvonne Choquet-Bruhat
Argitalpen nagusiak
Liburu teknikoak
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Hizkuntza-erreformarako mugimenduak
Beste erreforma batzuen artean, Diokleziano enperadorea (284-305) latinaren autoritatea berritzen saiatu zen, eta "ἡ κρατοῦσα διάλεκτος (hē kratousa dialektos)" adierazpen grekoak latinaren egoera “boterearen hizkuntza” izaten jarraitzen zuela adierazten du. Libanio jakintsuak (IV. mendea) latina erretorika grekoaren kalitatearen gutxitzeak ekarri zuela iritzi zuen. Geroago, VI. mendearen hasieran, Justiniano I enperadoreak ahalegin kixoteskoa egin zuen latinak zuzenbide-hizkuntza gisa zuen estatusa berresteko, nahiz eta bere garaian latinak ez zuen inolako onarpenik hizkuntza bizi gisa ekialdean.
Pogonotriccus poecilotis
Pogonotriccus poecilotis Pogonotriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Iragazki elektroniko
Banda-ezabatutako iragazkia
Ezagutzen ditugun maiztasun interferentziak ezabatzeko erabilgarriak dira, adibidez, sare elektroniko batek ekipoetan sortzen dituen interferentziak, 50 Hz-era finkatuta daudenak.
Kittilä
Garraio azpiegiturak
Azkenik, Kittilä eta Sirkka herrien artean, Jarraipenaren Gerran alemaniarrek eraikitako aireportua dago, Kittilä aireportua. Rovaniemikoaren ondoren, Lappi eskualdeko aireportu handiena da; 2010. urtean, 214.493 bidaiari igaro ziren bertatik. Aireportua urtero milaka bisitari eta negu-kirolzale erakartzen dituzten Levi eta Ylläs muinoetako eski-estazioen sarrera da, horregatik, aireportuaren sasoi oparoena negua izaten da. Urte guztian zehar Helsinkira eta Ivalora hegaldiak daude, baina neguan Amsterdamera, Birminghamera, Dublinera, Düsseldorfera, Glasgowra, Londresera, Manchesterrera, Moskura, Parisera, Tamperera, Turkura, Zürichera eta Britainia Handiko beste hainbat hirietara ere hegaldiak eskaintzen dira. Kittilä aireportuaz gain, Pulju eremu basatitik gertu dagoen Pokka herrixkan aerodromo ttipi bat dago.
Lencouacq
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
ABESLARI-TALDE-BURUAK: Eztuzu zure aur ziranen ardurarik izango onezkero.
''IASON'EK: Non il ditu ain zuzen? Barruan, ala etxetik alde?''
ABESLARI-TALDE-BURUAK: Ateok irikita zure semeon ilotzak ikusiko dituzu.
Yvonne Choquet-Bruhat
Argitalpen nagusiak
Liburu ezagun eta herri-liburuak
Coroieni
Coroieni Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Eskualdeetako hizkuntzak
Latina eta grekoa elite alfabetatuaren artean menderatzeak ilun dezake ahozko hizkuntzen jarraitutasuna, Erromatar Inperioko kultura guztiak batez ere ahozkoak baitziren. Siriera, koptoera, hebreera eta arameoa hitz egiten zen lekuetan, grekoarekin batera bizi ziren.
Danimarka
Sistemaren deskribapena
Alderdi asko dauden arren, garrantzitsuenak sozialdemokratak eta liberalak dira nagusi. Sozialdemokratek Bigarren Mundu Gerratik 1982ra eta 1993tik 2001era agindu zuten. Tradizioz langile alderdia izan arren, egun klase ertainen ordezkariak dira gehienbat. Liberalek (popular-kontserbadoreekin batera) 1982tik 1993ra eta 2001tik aurrera gobernatu dute azken hauteskundeetaraino. Hauteskunde hauek 2011eko irailaren 15ean izan ziren eta liberalek irabazi bazuten ere, sozialdemokratek osatu dute gobernua beste bi alderdirekin batera. Helle Thorning-Schmidt lehen ministro izatea lortu duen lehen emakumezkoa izan da.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''IASON'EK: (Etxeko otseinei oiuka.) Aska itzazute ateko ugalak, albait lasterren, morroiok! Aska itzazute giltzak, makur bikoitza, ots, ilak eta larrutik ordaindu eragingo diodan ori ikus ditzakedan.''
Roquettes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Kittilä
Levi eski-estazioa
Levi eski-estazioa Sirkka herritik pare bat kilometrora dagoen eski-estazioa da; zehazki, 531 metro dituen eta Levi izena duen muinoan dago, eta Lappi eskualde osoko elur-azpiegitura handienak daude bertan. Gainera, lau aldiz irabazi du Finlandiako eski-estazio onenaren lehiaketa, eta ondorioz, Eskandinavia osoko eski-estazio ospetsuenetakoa ere bada. Guztira, eski alpinoko 48 pista daude, hauetarik 15 gauez eskiatu ahal izateko argiztatuak; pista gehienak hasiberrientzako edo erdi mailako eskiatzaileentzat dira, baina adituenentzako lau pista beltz ere badaude. Jaitsiera altueneko pistatik jaisteko (325 m) Finlandian bi baino ez dauden eta azken urteotan Leviren ikur nagusi bilakatu den telekabina hartu beharra dago; pista luzeenak, aldiz, 2,5 km-ko luzera dauka. Gainera, snowboardinga praktikatzen duten zaleentzako ere azpiegitura bereziak daude, besteak beste, superpipe eta halfpipe bana. Eski-estazioaz gain, jatetxeak, bokazio-institutua, dendak eta hotelak ere daude muinoaren magalean, eta urtero erakartzen dituzten elur-zaleek udalerriaren biztanleria bikoizten, hirukoizten eta laukoizten dute sasoiaren arabera.
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Aramera eta Asiriera
Artikulu nagusiak: Aramera eta Asiriera
Idoi
Ingurune naturala eta klima
Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.
Abbottina binhi
Abbottina binhi Abbottina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
San Adrián (Nafarroa)
Autobuses Parra
Autobuses Parra autobus konpainiak bestalde Azagra Calahorrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Kittilä
Levi eski-estazioa
Azpiegiturak urriaren erdiko astetan ireki eta ekaina bukaeran itxi ohi dira. Irekita egoten den bitartean, beste ekintza askoren artean, elur motor safariak, Lainio elurrezko eta izotzezko herrixkara bisitak, husky txakurrek gidatutako lera safariak, Ounas ibaiko arrantza eta txirrindularitza ikastaro eta lehiaketak, eremu babestuetara ibilaldiak eta piraguismo ikastaroak antolatzen dira Sirkka herrian.
Urtero, gainera, Munduko Eski Alpino Kopako slalom eski proba bat ospatzen da azaro inguruan; 2010eko eta 2011ko txapeldunak esaterako, Reinfried Herbst eta Maria Riesch, eta Jean-Baptiste Grange eta Marlies Schild eskiatzaileak izan ziren hurrenez hurren. Aurtengo proba elur faltagatik bertan behera gelditu zen. Aipatzekoa da probak milaka zale erakartzen dituela eta udalerriko ospakizun bereziena dela.
Hezkuntza eta Osasuna
Lehen Hezkuntzako bost eskola daude guztira udalerrian; Alakylän, Kaukonenen, Kittilä herrian, Raattaman eta Sirkkan. Bigarren Hezkuntzako instutua aldiz, Kittilä herrian baino ez dago, 1950. urtean eraikitako Kittilän Lukio. Samiek ez daukate haien hizkuntzan ikasteko eskubiderik eta asko, Enontekiöko eskoletara joaten dira. Levi muinoan bestalde, Levi Bokazio Institutua dago, eta bertan, turismoarekin zerikusia duten ikasketak burutzen dira.
Idoi
Estazio meteorologikoak
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Irotzeko estazioa da Idoierako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.
Kata Pejnović
AFŽren aurrekariak, guda aurretik eta gudako lehen urtean
Guda aurretik, emakumeen mugimendua nahiko azkar hazi zen Jugoslavian, bai feminismo interklasistaren barruan eta baita mugimendu sozialistaren baitan. Jelena Batinićen arabera, bi tradizioen artean nahiko ezinikusia zegoen, lehenak bere burua klase guztietako emakumeak bildu nahi zituelako eskubide amankomunen inguruan –lege berdintasuna, bozka eskubidea eta abar- eta bigarrenak klase ikuspegia zuelako, hau da kapitalismoa gainditzea ezinbesteko baldintza zen eta emakumeek eginkizun horretan bat egin behar zuten.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
'Eztu inork iardesten eta ateruntz oldartzen da: atea bultzatu-nairik aleginka diardu. Etxearen gainetik erensuge egaduek dakarten gurdian Medeie ageri da, saiets aldean aur ilak dituela.'
Erdiko meninge-arteria
Erdiko meninge-arteria masailezur-arteriaren goranzko adar albokideetatik lodiena da; zulo biribil txikian barrena sartzen da garezurrean eta duramaterraren zati handi bat garaztatzen du, ganga kranialean ildoak eratuz. Foramen biribil txiki edo arantzatsutik igarotzen da.
Idoi
Historia
1057an jada dokumentatua agertzen da lokalizazio ezizen bezala ("Idoya"), eta 1268ko "Rediezmoren liburuan" bizi den toki bezala agertzen da. XIV. eta XV. mendeetan jenderik gabe geratu zen.
San Adrián (Nafarroa)
Conda
Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Eguneko zerbitzu bakarra izaten da norabide bakoitzean.
Zinane
Polieno k idazten du: "Zinane, Filiporen alaba, arte militarretan zuen ezagutzagatik zen ospetsua: armadak gidatzen zituen, eta guda zelaian bera zen lehena borrokara joaten, bere soldaduak gidatuz. Ilirioekin izandako borroka batean, Zeria erregina bere esku hutsekin hil zuen eta Iliriako armada garaitu zuen hilketa handi batekin."
San Adrián (Nafarroa)
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera San Adrian eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %0,46k zekien euskaraz hitzegiten.
Idoi
Historia
1835-1845eko udal erreformara arte, Idoik gobernatzen zuen Esteribar ibarreko diputatua eta txandaka etxeen artean izendatzen zen erregidore bat (1802an lau tresna eta hondatu bat ziren). 1847an haurrak Larrasoañako eskolara joaten ziren, biderik onenak ferra ziren eta posta bailarako balidategiak ekartzen zuen.
Kata Pejnović
AFŽren aurrekariak, guda aurretik eta gudako lehen urtean
Halako elkarketak gudan zehar masa-erakunde emakumezko bat sortzea ahalbideratu zuen. AFŽren baitan, Jelena Batinićek dioenez, “bai guda aurreko emakume antolatuen tradizio feministak zein tradizio sozialistak bat egin zuten”. Bi tradizioak historikoki antagonikoak baziren ere –Europa osoan garai hartan izan ziren moduan-, Batinićek dio 30ko hamarkadaren erdialdetik aurrera emakume komunistek feministekin lan egitea onartu zuten. Bi arrazoi izan ziren horretarako: alde batetik Alderdi Komunista eta bere menpeko erakundeak legez kanpo egoteak honen kideak masa-mugimenduetan lan egitera bultzatu zuela –baita ere emakumeen auzian- eta bestetik, Alderdiak berak, Fronte Popularraren politika hasi zuela eta mugimendu zabaletan lan egiteko mesfidantza murriztu zuela. Kooperazio horren fruitu izan ziren komunisten eskutik 1936an Belgraden Žena danas (Жена данас, Emakumea gaur) eta Zagreben 1938an Ženski svijet (Emakumeen Mundua) agerkariak ateratzea, zeintzuek emakumeen auziaz arduratzen ziren eta nolabait emakumezko sektore anitzei ateak zabaldu zizkieten. Halako urratsek gerora AFŽ bezalako elkarte bat sortzea erraztu zuten. Hala ere, Batinićek dioenez, “Jugoslaviako Alderdi Komunistak AFŽ baitan feminismoaren lorratza mesfidantzaz ikusi zuen”. Batinićen arabera, “Emakumeen Fronte Antifaxista autonomoegia zen Alderdi Komunistaren irizpideetarako”, nahiz eta AFŽk ez zuen inoiz ere Alderdi Komunista kritikatu ; kezka horien adibide bat izan zen 1943ko abenduan Alderdi Komunistak bultzatu zuen Emakumeen Fronte Antifaxistaren berregituraketa. Kroaziako Alderdi Komunistak bitan, 1942an eta 1944an, luzatu zizkion AFŽren inguruko kexak Jugoslaviako Alderdi Komunistari: 1942an “Alderdiaren kontrol faltak joera feministak ugaltzen zituela” esanez, eta bigarrenean AFŽn “antolakuntza-zentralizazioaren kontrako joerak nagusi zirela”.
Erromatar Inperioko hizkuntzak
Aramera eta Asiriera
Bardesanes siriarra jakintsuak grekoa zekien eta semea bidali zuen Atenask eskolara, baina bere hizkuntza etnikoan idaztea aukeratu zuen. Siriako homilia eta tratatuez gain, Bardesanesek "eragin eta doktrina zalantzagabeko" 150 ereserki idatzi zituen. Garai hartako literatura siriarrean sartzen ziren beste lan batzuk izan ziren, tratatu kristauak, elkarrizketak eta gertaera apokrifoak. Literatura asiriarraren barruan osagai gnostikoak zituen, eta manikeismoa zabaltzeko ere garrantzitsua izan zen. V. mendetik aurrera, idazlan Monofisita eta Nestoriakoak zituen.
Roquettes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''MEDEIE'K: Ateok zer dala-ta dardarazten dituzu? zergatik darabilzkizu esku-agaz gogor? Ilotzak eta zertu ditudan nerau idoro gaitzazun ote? Utz lan ori. Baldin nere bearrean ba'zaude, esan ezazu: ezer nai ordea, enauzu eskuz egundaino ukituko. Onelako gurdia eman baitigu Eguzkiak, aitaren aitak, alegia, etsaiaren eskuarekiko malda bezala.''
Chirocentrodon bleekerianus
Chirocentrodon bleekerianus Chirocentrodon generoko animalia da. Arrainen barruko Pristigasteridae familian sailkatzen da.
Kittilä
Hezkuntza eta Osasuna
Udalerria Lappi Ospitale Barrutian dago eta bertako ospitale bakarra Rovaniemiko Lappiko Ospitalea da, herrigunetik 100 bat km-ra. Hala ere, Kittilä eta Sirkka herrietan, eritasun arinagoak sendatzeko eskualde-erietxeak daude.
Kata Pejnović
AFŽren aurrekariak, guda aurretik eta gudako lehen urtean
Hala ere, 1941ko udako matxinadek Jugoslaviako lur batzuk askatzea lortu zutelarik, mugimendu partisanoko emakumeen profila aldatu egin zen: kasu honetan baserritar jatorriko eta aurretik militanteak izan ez ziren emakumeak erakarriz. Ekitaldi politiko publikoak egiten ere hasi ziren, adibidez, uda horretan, Serbiako matxinadaren testuinguruan, Čačak hirian, txetniken kontra protestatu zuten bi fakzioen arteko “anaien arteko guda zibila” geratu zezaten. 1941ko abuztuan Drvarren, lur askatu batetan, burutu zen emakumeen lehen konferentzia. Momentu horietan, partisanoek emakumeak borrokarako baino “atzeguardia antolatzeko lanetarako” bideratu nahi zituzten. Batinićek dioenez, Drvarreko konferentzia oso arrakastatsua izan zen, izan ere, Drvar partisanoek askatu zuten lehen lurraldeetako bat izan zen, eta gainera ustashek euren etxetatik botatako serbiar errefuxiatu asko zeuden bertan, beraz politikarako eta matxinadarako gogo handia zegoen zonalde hartan. Drvarreko konferentziaren ondoren, emakumeen tokiko erakunde gehiago sortzea izan zen. Emakume Antifaxisten Komiteak zen lehen aldiz zabaldu zen izena, batez ere NDHk –Kroaziako Estatu Independenteak- okupatu eta partisanoek askatutako lurretan (Kroazian eta Bosnian) hedatu ziren, lehen une honetan tokiko egitura gainditu gabe. Titok emakumeen borrokak egindako aurrerapausuak komentatu zituen 1942an: “Ondo ari gara emakumeekin lanean (…) Bosnian, serbiar zein musulman emakumeek hartzen dute parte gure emakumezko taldeetan (…) Bosniako herri atzeratuenetan ere gure nazio-askapen borrokaren inguruan entusiasmo handia dago (…) Hau gure destakamenduetako emakumeei esker lortu dugu”.
Emakumeen Fronte Antifaxistaren sorrera eta funtzioak
AFŽko kide ziren emakumeen beste egintza bat, partisanoek askatutako lurretan emakumeen kontrako bortizkeria saihestea eta gertatzerakoan zigortzea izan zen, batez ere tokiko kontseilu politikoko kideak zirelarik. Halako lana Titok berak aintzatetsi zion Pejnovići.
Emakumeen Fronte Antifaxisraren kideen profila
Emakume Antifaxisten Frontearen zuzendaritzan, “emakume gehienek hezkuntza maila altua izan zuten” beraz Pejnović, baserritar jatorrikoa, salbuespen bat izan zen. Gehienak Alderdi Komunistako kideak izan ziren gudaren aurretik (azken ezaugarri honetan honetan bai hurbiltzen zela profila Pejnovićen profilera ); lehen aipatu dugun Barbara Jancarren analisiaren arabera “lehen unean” – AFŽ sigla horiekin sortu aurretik- bat egindako jendearen profilera gerturatzen direnak. Jelena Batinićen arabera, Pejnovićen antzeko profilak nahiko errepikatzen ziren AFŽren tokiko zuzendaritzetan (seme-alaba askoren amak, “ama burkideak”, askotan biktimen amak edo emazteak izandakoak ), baina ez zuzendaritza nagusietan. Kontuan izan behar dugu batez ere AFŽ, izen horrekin, lehen momentutik baserriguneetan zela indartsua, hau da, partisanoek askatutako zonaldeetan, ez hirietan, beraz AFŽren oinarrizko kide gehienek baserritar profila zuten, asko “kidetzara gudak ekarri hondamendia eta sufrikarioa bukatzeko modu bezala hurbildu ziren, komunismoaren aldekotasunez baino gehiago”. Kontutan izan behar dugu guda aurretik Alderdi Komunistaren militantziaren %6 osatzen zutela emakumeek, orduko Europako politikaren testuingurua kontuan hartuta ez zen kopuru eskasa, baina gudan izandako emakumeen mobilizazioak ekarri zuena baino proportzio txikiagoa zen. Beste alde batetik, AFŽn sartutako emakume gehienek ez zuten Alderdi Komunistara pasatzeko pausua eman, guda bukaeran Alderdian sartu ziren emakumezko militante berri gehienak hirietatik zetozen, ez AFŽ indartsu zen herrietatik (guda bukaeran hiru alderdikideetatik bat zen emakumezkoa).
Kidetzarren kokapen geografikoari zegokionez, AFŽ lehenik Kroazian eta Bosnian eratu zen, eta Serbia osoan 1943an zehar ezarri zen. Batinićen arabera, Kroazia izan zen AFŽk antolakunde handiena eta hobea lortu zuen tokia, bere arabera, Bosnian eta Serbian nahiz eta azkar hedatu, 1945 arte ez zuten Errepublika osorako antolakundea eratu. Montenegron 1943an sortu ziren tokiko AFŽk –Montenegro italiarren peko lurra zenez, hauek guda uzteak erraztu egin zuen lan politikoa-. Mazedonian are arazo gehiago izan zituen AFŽk, adibidez Bosanski Petrovaceko sorrera-konferentzian ez zen Mazedoniako ordezkaririk izan -bai zailtasun geografikoengatik eta bai han borroka partisanoa beranduago garatu zelako-. Etnikoki gehienbat serbiarrak ziren kideak Batinićek dioenez: Kroaziako, Bosniako Herzegovinako eta Sremgo serbiarrak; nahiz eta “italiarrek okupatutako Dalmazian kroaziar asko ere bildu ziren”, NDHk okupatutako lurretan emakume kroaziarrak eta musulmanak erakartzeko oztopoak izan zituzten.
Danimarka
Sistemaren deskribapena
Bestalde, 1908an Fredrik Bajerrek Bakearen Nobel Saria jaso zuen, Danimarkan ez ezik Europan ere erakunde bakezaleak bultzatzeagatik.
Mahtomedi (Minnesota)
Mahtomedi Minnesotako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 7,676 biztanle zituen, 9.03 kilometro koadrotan banatuta.
Kata Pejnović
Emakume partisanoak
Hala ere, laster AFŽk borrokarako emakumeak masan errekrutatzeari ekin zion, eta ez soilik osasun-langile edo erizain gisa ; baizik eta baita ere borrokako unitateetan, komunikazio sektorean –Barbara Jancarren arabera, Jugoslavia Askea Irratia emakumeen ardurapean zegoen - edo inteligentzia sektorean. Partisanoentzat AFŽren lana oso errentagarria izan zen, ez soilik hasieran uste bezala atzeguardia antolatzeko mugimendu bat zelako, baizik eta laster gudan borrokatzeko aukera emanez, emakume askok mugimenduarekin bat egiteko aukera eman zutelako, modu honetan “gizarte berriaren” –besteak beste, parekidea izango zenaren- aldeko propaganda ekintza bidez ere bistaratuz. Emakume borrokalariaren fenomenoa batez ere 1942an egin zen masazko, 1941ko lehen brigadetan egon baziren, baina nahiko kopuru irregularrean unitate ezberdinetan (unitate batzuetan %2 ziren, eta beste batzuetan %20). Jelena Batinićen arabera, hori 1941an emakumeak borrokara batzeko deialdi orokorrik ez izanaren ondorio da, halako deialdiak “tokikoak” edo “unitate mailakoak” ziren, baina oro har, 1941an oraindik ez zituzten emakumeak borrokalari gisa errekrutatzen.
Roquettes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Medea (antzezlana)
Zati baten egokitzapena
''IASON'EK: Gorrotagarri alen ori! Iainkoentzako, neretzako ta gizakume-leinu osoarentzako emakume biraogarrien ori! Zure semeei ezpata sartzeko barrua izan duzun ama! Ta nerau aurrik bage utzita, ondatu egin nauzu! Ta ori eginda gero, eguzkia ta lurra begiratu egiten dituzu egitekorik dongeena buruturik. Egingo al du zureak! Nerau berriz senera oraintxe etorri naiz, barbar baten etxetik eta erritik zu Elendarrenera ekarri zindudanean ezpainengoen senean. Gaizto alen ori! Aitaren saltzaile ta inutu zinduen lurraldearen etoi! Nere gain zerau apentzailetzat artu zaitue iainkoek, etxeko zure neba il baitzenduen Argu itxas-ontzi branka-ederrean sartu zinaneko. Asi ere ortik asi zinan. Neronen, gizon onen, emazte egokituta semeak ekarri zenizkidalarik, oiek ondatu egin dituzu zure oea ta ezkontza dirala-ta. Izan ere ezta Elendar emakume bat egundaino orrelakorik egiteko bekokirik izan lezakeanik, eta oiek baino lehen etsi zindudan, emazte zerau ar zintzadan, zerau ezkontide gorrotagarri ta galgarri neretzako, leoi-eme bat eta ez emakume bat, etortez Tirreni'ko Eskile baino basatiago zeran ori! Alabaina zireun irainek ere ezpaizintzakete ausiki, orren larru sendoa baitaukazu. Utikan! lotsa izatekoen egile ta semeen eraile nazkagarri ori! Neri berriz nere zoritxarraz negar egitea dagokit: eztit eztei berrien oeak onik ekarriko, ezta sorterazi ta inutu nituen aurrei ere eztiet bizirik diralarik itzik esan al izango, galduak baititut, izan.''
Kittilä
Hiri senidetuak
Senidetasun hitzarmenik ez dagoen arren, mugaz gaindiko Gällivare suediar udalerriak eta Kittiläk elkar-laguntza eta kooperazio akordioak adostu dituzte.
Idoi
Demografia eta biztanleria
biztanle zituen Idoiek.
Roquettes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kata Pejnović
Emakume partisanoak
Masa-errekrutamendua 1942an hasi zen, otsailean Jelena Batinićek dioen moduan, parte batean Sobietar Batasuneko emakumeen errekrutamenduak eraginez. Tito berak esan zuen kanpaina hor hasi zuela “emakume askok parte hartu nahi zutelako (…) eta lotsagarria zatekeelako debekatzea”. Ivana Pantelićen arabera, “emakumezko partisanoen fenomenoa ez zen jugoslaviarren berezitasuna izan, baina Jugoslaviako fenomenoak hartu zuen dimentsioa ustekabekoa izan zen”. Hala ere, Batinićen arabera, borrokarako emakumeen masa-errekrutamendua ez zen gauza oso erraza izan (adibidez, 1943ko urtarrilean partisanoek atera zituzten errekrutatzeko arauetan, euren errekrutatzea ez zen beharrezkotzat jotzen, bai ordea gizonena ), hasieran mesfidantza asko zegoelako, eta askotan berez emakumeak armak hartzera ordez beste egiteko batzuetara bidaltzeko joera zegoelako. Emakumeen errekrutatzearen garairik handiena, Batinićen esanetan, 1943ko bukaeran izan zen, “partisanoen morala, garaipen politiko eta militarren ostean, oso goian zegoenean”. Estatistika ofizialen arabera, guztira 100.000 emakumezko partisanok egin zuten bat, guztira 800.000 partisano zirelarik, hau da %13 inguru emakumezko borrokalariak izan ziren, eta horietatik 25.000 izan ziren borrokan hilak (%25, gizonezkoena baino proportzio handiagoan) , eta beste 40.000 zaurituak –guztira frontean edo okupatutako zonaldeak batuz, 600.000 bat emakume edo atxilotuak, kartzelaratuak edo kontzentrazio eremuetan sartuak izan ziren-. Beraz ehunekotan Sobietar Armada Gorrian baino emakume borrokalari gehiago zeuden, Europako proportziorik handiena soilik greziar partisanoen atzetik. Bestetik, borrokalariez gain, bi milioi emakumek parte hartu zuten borroka partisanoan. AFŽren eta emakumeen garaipenarekiko ekarpena oso baloratua izan zen, bai zenbakiei dagokionez, eta baita ere kualitatiboki, emakumeak baloratuz. Batinićek dioenez, emakume partisanoen profila etnikoki AFŽko kideen antzekoa zen –serbiarrak gehiengoa, nahiz eta kroaziarrek Dalmazian eta esloveniarrek eta mazedoniarrek euren lurretan presentzia handia izan; lanbideari dagokionez, baserritarra-, baina bazegoen ezberdintasun bat: emakume borrokalaria bataz besteko AFŽko kidea baino askoz ere gazteagoa zen. Barbara Jancarren arabera, emakume gehienek euren eskualdean borrokatu zuten, normalean ez zituzten martxa handiak egiten, hala ere Batinićek hori ihardesten du eta emakumeak martxa luzeak egiten zituzten brigada eta unitate mobilen parte zirela ere esaten du. Emakumezkoen brigadak izan baziren, Lika eskualdean kasu, baina emakume gehienek brigada mistoetan borrokatu zuten (Jancar-Websterren arabera, emakumeko brigada ez-mistoek ez zuten askorik iraun). Guda ostean, bai AFŽren zein emakumezko partisanoen ekarpena “erabakigarri” bezala kalifikatu zuten Alderdi Komunistak zein Jugoslaviako eskola-kurrikulumak, zein partisanoen buruzagi zein oinarrizko borrokalarien oroimen-liburuek, adostasuna izan zen horretan.
Hala ere, nahiz eta sexu-berdintasuna mugimendu partisanoak bere helburu ofizial egin eta guda ostean emakumeen ekarpena goratu, kontuan izan behar da zenbait aurreiritzik iraun egin zutela, eta ezberdintasunerako joera bat izan bazela; adibidez, estereotipo matxista eta sexistak –adibidez emakumezko partisanoen borroka-gaitasuna zalantzan jartzean, AFŽren lana gutxiestean-, edo kasu batzuetan emakumeak erizain izatetik soldadu izatera emateko saltoaren aurka agertzen ziren gizonezko burkideak, Danica Milosavljević partisanoak kontatzen duen moduan. Alderdia halako aurreiritzien kontra saiatu zen, baina beti ez zuen lortu hauek desagertaraztea. Izan ziren baita ere atzegoardiako lana gutxiesten zuten emakumezko partisanoak, borrokatzea “emakumeen lana” baino nahiago zutelako -. Beste diskriminazio mota bat sexu-jarrera desegokien inguruan emakumeek zigor-kopuru handiagoak jasotzean zetzan, halako kasuetan arduradun gisa emakumea jotzeko joera handiagoa zegoen. Bestalde, kontuan izan behar da, AVNOJren ordezkaritza-aukeraketarekin bezala, karrera militarrean antzeko zerbait gertatu zela: ofizialtasunean aurrera egiteko zailtasunak izan zituzten eta askotan, guda ostean karrera militarra utzi egin behar izan zuten. Soilik 2.000 emakume izan ziren ofizial kargura promozionatuak eta soilik 93 emakumek lortu zuten Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua (1.300 bat izan ziren guztira), %7k, borrokalarien %13 zirenean. Barbara Wiesinger austriarra ikerlari jugoslaviarrak baino askoz ere kritikoago agertzen da emakumeek partisanoen mugimenduan izan zuten paperarekiko, bere ustez “emakumeek iniziatiba-gaitasun indibiduala galdu zuten, kolektiboaren mesedetan (…) eta kolektiboaren nahiak gizonezkoek definitzen zituzten”.
1945an Pejnovićek Emakume Antifaxisten Frontearen lehendakaritza utzi zuen, Vida Tomšič esloveniarrak ordeztu zuelarik.