cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jon Mirande
Lana
Igela, euskaldun heterodoxoen errebista aldizkaria argitaratu zuen aldi batean Txomin Peillenekin batean, eta bertan poesia, kritikak, herri literatura eta beste gaien inguruko artikuluak jaso zituen. Bertan jorratu zituen gara hartan euskaldunen artean debekatuta zeuden gaiak. Haren lan poetikoan, hiru gai nagusi bereiz daitezke: paganismoa, sexua eta bortizkeria. Poema askotan bere jarrera nihilista nabari da.
Nobela bakarra idatzi zuen: Haur besoetakoa, haren obra ezagun eta aldi beran polemikoena, eta bera bizi zelarik liburu moduan argitara emandako lan bakarra ere horixe izan zen, gainerakoak aldizkarietan edo bera hil ondoren argitaratu baitziren. Pedofilia, intzestua eta suizidioa bezalako gaiak landu zituen, ohitura tradizionalen eta moral judeo-kristauaren kontrako testu bortitza bihurtuta. 1954an idatzi zuen, eta 1971ra arte itxaron behar izan zuen argitaratzeko. Vladimir Nabokoven Lolitarekin alderatu da, baina badakigu Mirandek ezin izan zuela eleberri hori irakurri.
Generoka sailkatuta:
Belar bedeinkatu
Konposaketa kimikoa
Beste monoterpeno batzuk ere baditu, kanfeno edo pineno adibidez.
Vraux
Biztanleria
2007an Vraux udalerrian erroldatutako biztanleak 481 ziren. Familiak 168 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gorgias
Erretorika
Gorgias-en arabera hizlari ona da, ez duena gauzak sinestea eragiten, entzulea “sorgintzeko” gai dena baizik. Bestalde, arte guztietara hedatzen zuena. Horixe, erretorika artea ere hartzen zen.
Vraux
Etxebizitza
2007an 179 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 174 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 147 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 100 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 288 ziren, horien artean 233 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 233 pertsona aktiboetatik 225 lanean zeuden (126 gizon eta 99 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vraux udalerrian 172 unitate fiskal zeuden, 472,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.128 euro zen.
Gorgias
Erretorika
Entzulea eta testuingurua kontuan hartuz, hizlariak bere diskurtsoa, bere hitzak, pentsalari greziarraren arabera zirkunstantzietara moldatu behar izateak dakar arrakasta. Honela da, desiratzen duena sinestea hari eragiteko moduan, entzulea sugestionatzeko bere helburua lortuko duen bezala. Modu honetan, originaltasuna, entzuleari ustekabean harrapatzeak arrakastako iturri garrantzitsua izango da. Benetan, esaldi originak ahuek batzeko, izen bat sortu zuen: Gorgianas-ak.
Vraux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria eta 2 iturginak.
Gorgias
Filosofia-sistema
Protagoraren jarratzailea zenez, bere maisuaren eszeptizismoa eta erlatibismoa muturrera eraman zuen. Gorgiaren jarrera filosofikoari "nihilismoa" deritzogu. Bere ideia nagusiak hiru esaldietan labur daitezke:
Vraux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Vraux udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Belar bedeinkatu
Osagai aktiboen erauzketa
Olio lurrunkorren eta seskiterpenoen erauzketa egiteko, ur-lurrunare kin arrastearen bidezko destilazioa egiten da.
Nabarrengose
Nabarrengose (zubereraz: Nabarrenkoxe; okzitanieraz: Nabarrencs; frantsesez eta ofizialki: Navarrenx) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da. Izen bereko herriburua Erdi Aroko bastida bat da. 1316an sortu zuen Nafarroako Erresumak. Erdi Aroko hiri-harresia goitik behera eraldatu zituzten 1538 eta [1549] urte bitartean Henrike II.a Nafarroakoa eta Margarita Nafarroakoa edo Angulemakoa Nafarroako errege-erreginek, arkitektura bastioiduna erabiliz. Arkitektoa Italiatik ekarritako Fabricio Siciliano zen, eta 1,66 kilometroko harresiak osatzen zuen multzoa, lau bastioiekin eta atari gotortuekin. Barrualdean ere hainbat eraikin altxatu ziren arerioen erasoei aurre egiteko (bolborategia, iturri militarra, lur azpiko galeriak, garitak...). Vaubanek harresiak egokiak zirela ondorioztatu zuen Luis XIV.aren erregealdian. Izan ere, Wellingtongo Dukearen blokeoari eutsi zion 1814 urtean. .
Belar bedeinkatu
Osagai aktiboen erauzketa
Esentzia-olioak lurrunkorrak diren konposatu askorekin osatuta daude, beraz, ur-lurrunarekin arazorik gabe erauzi daitezke.
Heze eta zati txikitan ebakita dagoen lagin begetala matraze batean sartzen da eta berotutako ur lurrunaren korronte bat aplikatzen zaio. Ur lurrunaren tenperatura altuaren eraginez (100 °C), ehun begetala apurtu egiten da eta olio lurrunkorrak askatu egiten dira. Horrela, korronteak eramandako esentzia kondentsatu eta beste ontzi batean bilduko da. Olio lurrunkorrak uretan disolbaezinak direnez, kondentsatu eta gero, bi fase bereiztuko dira: olio lurrunkorrena izango den fasea, eta bestea urarena. Olio lurrunkorrak uretan disolbagarriak diren konposatuak izanez gero, hauek ur fasean geratuko lirateke.
Erauzketa honek etekin handia ematen du, olio oso purua lortzen delako eta gainera, material begetalaren kantitate handiak erabili daitezke.
Azido balerenikoa eta bere deribatu ez hidrosolugarriak, erauziak izan daitezke gutxienez %40 alkohol etiliko duten disoluzio hidroalkoholikoekin.
Iridoideen erauzketan aldiz, urarekin erauzi ezin diren balepotriatoak etanol puruarekin erauzi daitezke. Etanolaz gain, metanola edo disoluzio alkoholikoak ere erabiltzen dira. Gainera, ingurune tenperaturetan egindako ultrasoinuen bidez (UAE) edo presurizatutako ur beroaren (PHWE) bidezko erauzketak ere proposatu dira metodo berri hauek oso eraginkorrak eta seguruak baitira.
Identifikazioa
Balerianaren osagai aktiboen identifikaziorako, geruza fineko kromatografia erabiltzen da eta horretarako bi disoluzio desberdin prestatu behar dira:
- Aztertu beharreko disoluzioa: Landarearen beraren hautsa erabiliko da hau egiteko. Birrindutako drogaren gramo bat eta 10ml metanolarekin esekidura bat prestatuko da. Honi, ultrasoinuak aplikatu eta goian geratzen den likidoa iragaziko da ondoren hau aztertzeko.
Anas falcata
Anas falcata Anas generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Belar bedeinkatu
Osagai aktiboen balorazio kuantitatiboa
Olio lurrunkorren balorazioa egiteko, drogaren 40g hauts, ur destilatua eta xilenoa erabili behar dira. Ondoren, olio lurrunkorrak aztertu ahal izateko, destilatu egin behar da 4 orduz.
Azido seskiterpenikoak baloratzeko, likidoen kromatografia egin behar da. Beraz, laginaren disoluzioa eta erreferentziazko disoluzioa beharko dira:
- Aztertu beharreko disoluzioa prestatzeko, lehortutako drogaren 1’5g erabiltzen dira. Honi, metanola gehitu eta berotu egiten da ordu erdiz. Hau hozten utzi ondoren, iragazi egiten da. Iragazkian geratzen den hondarra metanolarekin berriz berotu 15 minutuz, hoztu eta iragazi. Iragazitako bi disoluzioak batu egiten dira eta 50ml-rarte disolbatzen da metanolarekin.
- Erreferentziazko disoluzioa egiteko, 1mg azido balereniko izateko beharrezkoa den valeriana PVR-ren erauzkin lehorraren kantitate bat hartu eta hau metanolarekin diluitzen da. 10 minutuz ultrasoinuekin tratatu ostean iragazi egingo da.
Osagai aktiboen ekintza mekanismoa eta eragin farmakologikoak
Olio lurrunkorren, alkaloideen eta iridoideen artean gertatzen den sinergismoa dela eta, Balerianak hurrengo eragin farmakologikoa k ditu:
- Eragin sedatzailea eta antsiolitikoa: Ahalmen hipnotiko gutxirekin hainbat kasutan; loaren luzapena, erreflexuen gutxitzea, sedazioa eta aktibitate lokomotorearen ahultzea... agertzen da. Hala ere, argitzeke dago efektu lasaigarri hau nola gertatzen den ( uste zabalduena da, osagai aktiboa balepotriatoak izateagatik gerta daitekeela). Sedazioaren barnean, adibidez, estresaren kontrako eragina, erlaxazioa eta nerbio sistema zentralaren depresioa sartzen dira.
- Eragin espasmolitikoa: Hasieran, eragin sedatzailearekin gertatzen zen bezala, eragin honen jatorria zein zen eta zergatik ematen zen ez jakin arren, gaur egun, efektu honen eragileak, balerarona eta iridoideak direla ezagutzen da eta muskuluen erlaxazioa eragiten dute.
- Eragin antimikrobianoa: Sustraien osagai aktibo batzuk (balerina, isobaltratoa… bezalakoak) eta loreetan dauden erauzkin alkoholikoak aktibitate antimikotikoa demostratu zuten in vitro-ko entseguetan onddo batzuen aurka (C.albicans edo A. fumigatus adibidez).
- Eragin kardiobaskularra: Vpt2 deituriko balepotriatoen zati batek, basodilatazio koronarioa eragiten du eta ekintza antiarritmikoa ere baduela erakutsi du. Gainera, azido balerenikoak adibidez hipotentsio arteriala eragiten du.
Hala ere, hainbat prozesu alergikoen eragileak dira, batez ere kontaktuzko dermatitisa.
In vitro-ko entseguetan ikusi da, balerianaren osagai aktiboak GABA-A hartzailearengan dutela eragina. Horrela, eragin antsiolitiko-sedante-hipnotikoa neurotransmisio GABAergikoaren handipenagatik gertatzen da (barbiturikoak bezala).
Azido balerenikoa hartzaile honen modulatzaile alosteriko bat da. Kontzentrazio baxuetan, GABAren eragina handitzen du baina kontzentrazio altuetan inhibitu egiten du.
Balerianaren erauzkin urtsuak eta hidroalkoholikoak GABAren kontzentrazio altuak dituzte, aktibitate sedatzailea frogatu dezakeena ere. Modu berean, lignano baten presentzia antzeman da hartzaile bentzodiazepinikoei lotu ahal dena.
Balerianaren erauzkinak azido glutamiko deskarboxilasa ren eragina estimulatzen du baita ere.
Erabilera terapeutikoak
Baleriana pertsona nagusien eta umeen egoera neurotoniko en tratamendu sintomatikoetan erabiltzen zen tradizionalki, batez ere, loaren desoreka txikia gertatzen zen kasuetan. Antsiolitiko bezala ere bai, egonezin nerbiosoaren aurka, estresa, neuralgia edo epilepsia kasuetan adibidez. Espasmo digestiboak eta beste muskulu leun batzuen espasmoak arintzeko ere bai.
Balerianaren erauzkinarekin egindako azterketa klinikoetaz asko idatzi da orain arte. Haietatik gehienak, insomnioaren eta loaren kalitatearen tratamenduari buruzkoak dira, beste zenbait entsegu hala ere, sustraien erauzkin urtsuak erabiliz egin dira eta bada erauzkin etanoliko edo isolatutako konposatuekin egindakorik ere.
Balerianaren erauzkin urtsuak loaren kalitatean zuen eragina, osasuntsuak eta gazteak ziren bi talde erabiliz ikertu zen. Haietariko batzuek, beraien etxeetan egiten zuten lo (ebaluazio subjektiboa) eta besteek laborategi batean (ebaluazio objektiboa). Etxeko azterketetan, erabilitako erauzkinaren bi dosiek (450 eta 900mg) loaren eragite denbora gutxitu eta honen kalitatea hobetu zuten. Emaitza hauek dosi-menpeko efektua adierazi zuten. Laborategian egindako ebaluazioan aldiz, dosi altuak erabili ziren eta ez zen desberdintasun nabarmenik aurkitu plazeboarekin konparatuz. Iradoki zen, parametro objektiboen aldaketa garrantzitsuen falta partaideen hautespenagatik izan zitekeela, alegia, loaren kalitate normala zutenak erabili zirelako lo-asaldurak zituztenak erabili beharrean.
Beraz, hurrengo entsegu klinikoan, “hanka geldiezinak sindromea” (RLS) zuten pertsonak aztertu zituzten; 8 astetan zehar, 37 pazientek baleriana edo plazeboa hartu zuten. Balerianaren sustrai lehorrak erabili ziren kapsulak prestatzeko eta guztira 0’58mg azido balereniko zuten kapsula bakoitzak (1’16mg/egun). Prestatutako plazeboa eta balerianaren kapsula oheratu baino 60 minutu arinago hartzen zuten. Ondorioz, baleriana hartu zuen taldeak, loaren kalitatean eta RLSaren emaitzetan hobekuntzak nabaritu zituzten.
2006. urtean, beste entsegu kliniko bat argitaratu zen, kasu honetan, antsietatearen tratamenduan balerianak duen eraginkortasuna aztertuz. Balerianaren edozein dosi eta administrazio modu erabili zituzten. Balerianaz aparte, diazepam eta plazeboa ere erabili ziren. Gainera, sintoma bezala antsietatea zuten 36 paziente aukeratu zituzten nahiz eta gaixotasun desberdinak izan (agorafobia, desoreka obsesibo-konpultsiboa, estres postraumatikoa…). Lau asteko ikerketa egin ostean, ikusi zuten ez zela desberdintasun nabarmenik agertu baleriana eta plazeboaren artean, ezta diazepamarekin konparatuz. Hala ere, konturatu ziren diazepamaren kasuan, sintomaren hobekuntza garrantzitsua zela. Bestalde, eragin desiragaitzei dagokionez, ez zen desberdintasunik egon, ezta tratamendua bertan behera uzten zuten pazienteen kopuruen artean. Oraindik saiakera gutxi egin dira honen inguruan eta azterketak egin eta ondorioak atera ahal izateko, gaixo kopuru gehiago egotea behar-beharrezkoa da balerianaren segurtasun eta eraginkortasunari buruzko emaitzak eta ondorioak ateratzeko, antsietatearen tratamenduan batik bat.
Logurearen eta antsietatearen tratamenduaz gain, 2016.urtean dismenorrearentzako elikagai gehigarri bezala aztertu dute baleriana landarea. Dismenorrea, hilerokoarekin sortzen den mina da eta hau tratatzeko, antiinflamatorio ez esteroideoak (AIEE) edo ahobideko pildora antisorgailuak erabiltzen dira; hala ere beste aukera bat bezala produktu botanikoak (balerianaren erauzkina barne) hautatu dituzte. Emaitzak alderatzeko beste aukerak analgesia konbentzionala, plazeboa edo tratamendu gabekoa ziren. Guztira, 3101 emakumek parte hartu zuten eta emaitzetan ez zen desberdintasunik ikusi AIEEn eta gehigarrien (baleriana) artean. Froga gutxi egon ziren balerianaren eraginkortasunari zegokionez. Beraz, segurtasunari buruzko kalitate oneko frogak ere falta direnez, ez da baieztatu baleriana dismenorrearen tratamendurako erabili ahal denik.
Entsegu fisiko-kimikoak
- Elementu arrotzak: Gehienez zurtoinen oinarrien %5a eta beste elementu arrotzen %2a.
- Lehorketagatik galera: Gehienez %12a, aztertu beharreko eta ondo homogeneizatutako birrindutako drogaren gramo batean zehaztuta (105 gradutara dagoen berogailu batean 2 orduz lehortzen utzita).
- Errauts totala: gehienez %12a.
- Azido klorhidrikotan disolbaezinak diren errautsak: gehienez %5a.
Kontserbazioa
Osagai begetalaren kontserbazio egokia izateko, ondo zarratutako ontzi batean sartu eta leku lehor batean mantendu. Ontzi barnera ezin da argia, airea ezta hezetasuna pasa.
Sergiu Celibidache
Sergiu Celibidache (Iași, Errumania, 1912ko uztailaren 11greg./ekainaren 28ajul. - Paris, 1996ko abuztuaren 14a) alemaniar konpositore eta orkestra-zuzendaria izan zen, jatorriz errumaniarra.
Berlingo Orkestra Filarmonikoaren (1945-1952), Stockholmeko Irrati Orkestraren (1962-1971) eta Frantziako Orkestra Nazionalaren (1973-1975) zuzendari izan zen. 1980an, Municheko Orkestra Filarmonikoaren zuzendari izendatu zuten, eta Europa zein Amerikako beste hainbat orkestra ere gidatu zituen.
Bunraku (filma)
Bunraku, 2010eko Guy Moshek zuzendutako borroka arteetako film bat da. Josh Hartnett, Demi Moore, Woody Harrelson, Ron Perlman, Kevin McKidd eta Gackt aktoreek antzeztu zuten.
2010eko Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Etxegabe ibiltaria (Josh Hartnett) eta Yoshi (Gackt) japoniar samuraia hiri batera ailegatu berri dira, bertako hiritarrak Nicola (Ron Perlman) eta Alexandra (Demi Moore) buru dituen gaizkile talde batek izutuak bizi dira. Elkar ezagutzean, indarrak batu eta gaizkileei aurre egitea erabakiko dute, Tabernariaren (Woody Harrelson) agindupean jarriz.
Waukon (Iowa)
Waukon Iowako hiri bat da. Allamakee konderrian kokatua dago. 2010ean 3,897 biztanle zituen, 7.3 kilometro koadrotan banatuta.
Done Eztebe eliza
Done Eztebe eliza hainbat elizen izena da:
Greenlawn (New York)
Greenlawn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Anaximandro
Anaximandro Miletokoa (Αναξίμανδρος; K.a. 610 – c. K.a. 546) Miletoko eskolako bigarren filosofo presokratikoa izan zen, Talesen kide eta jarraitzaile eta Anaximenesen maisua. Filosofian ez ezik, astronomia, geometria, fisika eta geografian ere ekarpenak egin zituen, mundua ikuspegi zientifikoaz aztertzeko garaiko joera filosofikoari jarraiki.
Ilargian, bere izena daraman krater bat bada.
Bizitza eta iturriak
Prosaz idatzi zuen lehenengo filosofoa izan zen. Hain zuzen, Naturaren gainean izenburuz aipatzen da berak idatzitako tratatua. Liburua galdurik dago eta bertatik Sinplizio Ziliziakoak literalki jasotako hitzak bakarrik gorde dira:
Anaximandrori buruz ezagutzen diren beste informazioak Aristoteles eta bere ikasle izan zen Teofrastori esker ezagutzen dira. Hauek jasotako filosofiaren historian Anaximandrori buruzko testigantzak agertzen dira, gaurdaino doxografoei esker heldu direnak. Jasotako informazio osotik herena astronomia eta kosmologiari buruzko aipamenak dira.
Pentsamendua
Tales bezala, gauza guztien edo arkhe edo jatorrizko oinarria bilatzea izan zen bere kezka, baina aitzitik ez zion inongo elementu edo gai materiali egotzi guztiaren sorburua. Horrela, apeiron (euskaraz, mugababe, infinitu, zehazgabe) izendatu zuen unibertso osoaren jatorria eta helmuga. Antzinatik izan dira eztabaidak termino horrekin adierazi nahi zuenari buruz: apeiron denbora edo espazio mugarik gabekoa dela zein esperientziaz jaso ezin daitekeena dela aipatu da. Greziarrentzat termino negatiboa zela ere aipatu da, pitagorikoen eta Aristotelesen ideiak jarraituz. Horrela, ekialdeko pentsamenduaren eraginez (zehatzago, Iran aldetik) jasotako kontzeptua eta ideia dela aipatu da.
Bibliografia
Antzinako filosofo greziarrei eta Anaximandrori buruzko erreferentzia batzuk hemen aurki daitezke: Readings in ancient Greek philosophy: from Thales to Aristotle; S. Marc Cohen, Patricia Curd, C. D. C. Reeve, books.google webgunean. 10-12. orrialdeak.
Louyse Bourgeois
Louise Bourgeois Boursier (Faubourg Saint-Germain, 1563-1636) frantziar emagina izan zen. "La Borsier" ezizenez ezaguna, Maria Medici-ren (Enrique IV.a Frantziakoaren emaztea) emagina izan zen. Bere idatzi bikain eta zentzuan oinarritutako metodoei esker obstetrizia eremua hobetzen lagundu zuen.
Biografia
Bourgeois Faubourg Saint-Germainen, Parisko landa gunean, jaio zen 1563an. Familia aberatsekoa zenez, irakurtzen eta idazten ikasi ahal izan zuen. Bere familia Martin Boursier medikuaren ondoan bizi zen, zeina urteetan zehar Ambroise Pare-ren ikaslea izan zen.
Martin Boursierrekin ezkondu zen 1584an, Pariseko Done Sulpicio elizan. Parrokiako antzinako idazlanek honakoa diote: Abenduaren 30a, Martin Boursier eta Loyse Bourgeois ezkondu ziren. Bikotea Faubourg Saint-Germainen bizitzen jarri zen, 1586-an seguraski.
Enrique IV. erregeak 1589-an Paris erasotu zuen; Bourgeois-ek momentu hartan hiru seme-alaba zituen. Bere seme-alabekin Pariseko hormetatik ihes egin zuen, hauek babesteko, bere senarra armadan borrokatzen baitzegoen. Bere ondasun gehienak alde batera utzi behar izan zituen, ez zegoelako hiriko harresietatik eramateko modurik.
Errenta bat irabazteko asmoz jostun moduan lan egiten hasi zen Bourgeois, nahiz eta halere bizitzeko adina diru ez atera. Guda amaitzean senarra itzuli egin zen, baina armadako bere egonaldiak ez zion nahikoa dirurik eman familia mantentzeko. Horrela, emagin lanbidea ikasten hasi zen Bourgeois.
Ogibidea
1598an Bourgeois-ek emagin lanetan aritzeko diploma eta lizentzia juridikoa lortu zituen. Lizentziatzeko batzordean fisikari bat, bi zirujau eta bi emagin zeuden. Ondoren, Saint-André des Arts herrira joan zen bizitzera bere familiarekin, eta Auzo Latinoan hasi zen lanean berehala. Emagin trebea bihurtu zen, eta ospe handia lortu zuen bere lankideen artean.
Enrique IV. María Médici-rekin ezkondu zen 1600. urtean. Bere lehen semea 1601ean jaio zen, eta erregeak emagin erreala izateko postua Madame Depuis-i ematea nahi bazuen ere, Médici-k Bourgoise aukeratu zuen. 1601 eta 1610 artean sei seme-alaba gehiago jaio ziren, guztiak Bourgeois-en laguntzarekin. Erditze bakoitzean Bourgeois-ek 500 koro jaso zituen haurra mutila bazen, eta 300 koroa neska bazen. . Garai hartan emaginaren errenta erditze bakoitzeko gutxi gorabehera 50 koroa zen.
Nahiz eta teknikoki emagin gisa erretiratuta egon, Bourgeoisek erditze batzuetan parte hartzen jarraitu zuen. 1627an, Orleansko Dukesaren semearen jaiotzan parte hartu zuen, baina zoritxarrez, erditzearen ondoren, dukesa sukarragatik hil zen. Autopsia egin zutenek (horietako asko Burgeoisen etsaiak), txostenean, Dukesaren heriotza Bourgeoisek eginiko akats baten ondorio izan zela ondorioztatu zuten, heriotzaren errua honi botaz. Salaketa honi erantzunez, "Louise Bourgeoisen barkamena" idatzi zuen, non aurreko iritzien baliozkotasuna zalantzan jartzen zuen: "Hogeita hamalau urtez praktikatu dut lanbidea hau, fideltasunez, arduraz eta ohorez, eta hainbat azterketa egin eta gero ziurtagiri on bat eskuratzeaz gain, gai honi buruzko liburuak eta tratatuak ere idatzi ditut, zeinak hainbat ediziotan argitaratuak izan diren eta atzerriko hizkuntzetara itzuli dituzten, fisikari bikain askok eskertu didaten lana, eta gizateria guztiarentzako zeinen baliogarriak izango diren aitortu didatenak ."
Pappogeomys bulleri
Pappogeomys bulleri Pappogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Charles W. Fairbanks
Charles Warren Fairbanks (Unionville Center, Ohio, 1852ko maiatzaren 11 - Indianapolis, Indiana, 1918ko ekainaren 4a) estatubatuar politikaria izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea izan zen 1905etik 1909ra.
Ohion graduatu ondoren Indianapolisen kokatu zen eta trenbideetako finantzarioa izan zen. 1897tik 1905era senatari izan zen Indianako estatua ordezkatuz. 1905etik 1909ra presidenteorde izan zen Theodore Roosevelt presidentearekin batera. Presidenteorde gisa Roosevelten neurri aurrerakoien aurka lan egin zuen. 1916an presidenteorde izateko hauteskundeetara aurkeztu zen, baina tarte txikiagatik galdu zuen.
Jorge Cerrato
Jorge Cerrato Agirre, euskal kirol kazetari bat da. ETB1 nahiz ETB2ko albistegietako kirol atalak aurkeztu izan ditu.
Alessano
Alessano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Alessanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sederholmita
Sederholmita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Sederholmita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: beta-NiSe. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
1244 Deira
1244 Deira asteroide gerrikoan aurkitutako 1244. asteroidearen izena da. 1932ko maiatzak 25ean aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatorytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1932 KE zen.
Idiolekto
Idiolekto hitza, semiotika testuinguruan, pertsona jakin batek darabilen hizkera izendatzeko erabiltzen da. Hizkuntza idatzian, idazteko estiloa haren paraleloa da.
Putinek alde egin behar du
Putinek alde egin behar du (Путин должен уйти) Errusiako webgune publikoa da. 2010eko martxoaren 10ean sortu zuten Vladimir Putinen politikaren aurkako ekintzaile eta artista errusiarrek. Deialdiaren abiarazle eta egile nagusia Andrei Piontkovski izan zen.
Deialdia
Webgunearen sortzaileek errusiar herritarrei zuzendutako gutun bat argitaratu zuten, Putinen jarduerak gogor kritikatzen zituena:
Eskaera horretan, huts egindako erreformen eta ustezko krimenen zerrenda dago, hala nola Bigarren Txetxeniako Gerra eta Errusiako hirietako eraikinen leherketak.
Ez zen zehaztu testuaren egilea. Lehen txostenen arabera, testua Gari Kasparovek prestatu zuen.
Testuaren oinarria Andrei Piontkovskik idatzi zuen. 2010eko ekainaren 7an Radio Liberty irratian egindako elkarrizketan adierazi zuen egilea:
Argitaratzea
2010eko martxoaren 10ean deialdia argitaratu zen Jezhednevny Zhurnal egunkariaren Interneteko edizioan, eta han sinadurak biltzen hasi ziren. Egun berean, webgunea pirateatu egin zuten. Erasoak hasi ondoren, sinadura-bilketa PutinaVotstavku.ru bereziki sortutako webgunera mugitu zen.
Kanpainaren lehen egunean, Jezhednevny Zhurnal webgunean, parte-hartzaileek ez zuten erregistratu beharrik, ez sinadura posta elektronikoz berretsi, deialdia sinatzeko. PutinaVotstavku.ru webgunean posta elektronikoaren bidezko berrespena behar zen, baina sinadura automatikoki gehitzen zen. Txantxazale eta hooligan askok Napoleon edo Hitler moduko sinadurak erabiltzen zituzten.
Aurrerapena
Sinadura bilketa bereziki nabarmena izan zen deialdiaren lehen egunetan. Egun bakar batean, martxoaren 12an, 2.500 lagunek sinatu zuten, eta errekor erabatekoa izan zen.
Antoine de Lamothe-Cadillac
Antoine Laumet de La Mothe, Cadillaceko jauna (Saint-Nicolas-de-la-Grave, Frantzia, 1658ko martxoaren 5a - Castelsarrasin, Frantzia, 1730eko urriaren 16a) frantziar esploratzaile eta abenturazalea izan zen Frantzia Berrian. Akadiara iritsi zen 1683an eta alkoholen eta larruen merkataria izan zen. 1694an Saint Ignace, Michiganeko Buadeko Gotorlekuko komandantea izan zen. 1701ean Detroit hiria eratu zuen (Fort Porchartrain du Détroit) eta 1710era arte gobernatu zuen. 1710 eta 1716 bitartean Louisianako gobernadorea izan zen.
Mareca sibilatrix
Mareca sibilatrix Anas generoko animalia bat da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Semuy
Semuy Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Semuy udalerrian erroldatutako biztanleak 95 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 71 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 38 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 38 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (18 gizon eta 12 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Alezio
Alezio Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kongoko lehoi
Kongoko lehoia (Panthera leo azandica) Erdialdeko Afrikako lautadetan bizi den lehoi azpiespezie bat da. Ekialdeko sabanetako superrarraparia da, bere ekosistemaren elikadura katean espaloirik garaienean dagoen harraparia.
Semuy
Diru sarrerak
2009an Semuy udalerrian 48 unitate fiskal zeuden, 91 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.776 euro zen.
Alezio
Mugakideak
Aleziok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kongoko lehoi
Azpiespezie hau Kongoko errepublika demokratikotik Ugandaraino hedatua dago. Kontserbaziorako hainbat guneetan babestuta dago, Murchison ur-jauzietako parke naturala, horren adibide.
Couterne
Couterne Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Semuy
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraio enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Couterne
Biztanleria
2007an Couterne udalerrian erroldatutako biztanleak 1.025 ziren. Familiak 416 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (58 bakarrik bizi ziren gizonak eta 82 bakarrik bizi ziren emakumeak), 136 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 128 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 548 etxebizitza zeuden, 426 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 70 hutsik zeuden. 472 etxeak ziren eta 75 apartamentuak ziren. 426 etxebizitza nagusietatik 266 bere jabearen bizilekua ziren, 152 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 281 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 225 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 146 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 573 ziren, horien artean 429 aktiboak ziren eta 144 inaktiboak ziren. 429 pertsona aktiboetatik 396 lanean zeuden (214 gizon eta 182 emakume) eta 34 langabezian zeuden (20 gizon eta 14 emakume). 144 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Couterne udalerrian 418 unitate fiskal zeuden, 966,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.408 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Couterne udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 704 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bart Simpson
Bartholomew "Bart" Jojo Simpson Simpsondarrak telesaileko pertsonaia nagusienetakoa da.
Deskribapena
Bere gurasoak Homer Simpson, eta Marge Simpson dira. Horrez gain, bi arreba ditu: Lisa Simpson eta Maggie Simpson. Beti dago telefono bromak egiten Moe Szyslaki. Krusty Pailazoaren admiratzailea da.
Surat Huseynov
Karabakh Garaiko Lehen Gerran talde armatu bat zuzendu zuen sobietarren laguntzarekin, eta Azerbaijanen ordezkari izendatu zuten eskualdean. Gobernuaren agindu militarrak desobeditu ondoren, kargutik kendu zuten. Gobernua atxilotzen saiatu zen, baina Huseynov matxinatu egin zen eta presidentearen guardia garaitu zuen.
Ekainaren 30ean lehen ministro kargua jaso zuen, Baku konkistatu ez zezan. Heydar Aliyev presidentearen Mendebaldearekiko kontaktuen aurka agertu zen eta errusiar interesak defendatu zituen. 1994ko urriaren 5ean, estatu-holpe bat egiten saiatu zen, eta, porrot egin ondoren, Errusiara ihes egin zuen. 1997an bere herrialdera estraditatu zuten eta biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten. 2004an askatu zuten.
Waverly (Iowa)
Waverly Iowako hiri bat da. Bremer konderrian kokatua dago. 2010ean 9,874 biztanle zituen, 28.51 kilometro koadrotan banatuta.
Thomomys bottae
Thomomys bottae Thomomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Shin
Shin izan daiteke:
Bedford Hills (New York)
Bedford Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Westchester konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jan Kochanowski
Jan Kochanowski (Sycyna, 1530 - Lublin, 1584ko abuztuaren 22a) poloniar olerkaria izan zen. Adam Mickiewiczen aurreko poloniar poetarik handiena dela uste da.
Krakoviako Akademian, Königsbergeko Unibertsitatean eta Paduako Unibertsitatean ikasi zuen. Paduan Francesco Robortello humanista ezagutu zuen. Hamabost urteko ikasketak eta bidaiak amaitu zituen Parisera egindako bisita batekin, eta han Edmond Rostand ezagutu zuen.
1559an Poloniara itzuli zen, non humanista eta Pizkundeko olerkari izan zen. Hamabost urtez Sigismundo II.a Poloniakoaren gortean egon zen eta denbora batez errege idazkaria izan zen. 1574an familiaren jabetzara erretiratu zen.
Latinez idatzi zuen arren, bere lorpenik handiena polonieraz aditz formak sortzea izan zen. Bere lehen maisulana Odprawa posłów greckich (Bidaltzaile greziarren kanporaketa, 1578) izan zen. Bere maisulanik ezagunena Treny da, Urszula alabatxoaren heriotzari buruzko hamahiru elegiez osatua. Daviden salmoak ere polonierara itzuli zituen (Psałterz Dawidów, 1579). Bagatelak (Fraszki, 1584), Szachy (Xake, 1567) eta Kantuak (Pieśni, 1586) ere idatzi zituen.
Sedovita
Sedovita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Sedovita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: U(MoO4)2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Toshima (Tokio)
Toshima (豊島区) Tokio hiriko 23 auzo berezi bat da. 2011ko erroldaren arabera 13'01 km²-tan 267.787 biztanle zeuden. Tokioren erdiguneko auzo txikia da. Ikebukuro barrutia dago bertan, aisialdi eta merkatal barrutia da.
Demografia
Tokioko auzo kosmopolitenetakoa da, ia 20.000 atzerritar bizi baitira bertan, auzoko biztanleriaren %7'42a. Gehienak txinatarrak (%56) eta filipinarrak (%20).
Historia
Edo Aroan nekazal eremua zen baina Meiji garaian trenbidea bertara iritsi zenetik auzo komertziala bihurtu zen. 1932an Sugamochō, Nishi-sugamochō, Takadachō eta Nagasakichō herriek bat egin zuten Toshima sortuz.
Balazta (bizikleta)
Historia
Lehen bizikletak, gurpil altukoak bezala, bizikleta belozipedoak, koilara-erako balaztekin hornitu zituzten. Piñoi finkoko bizikletak zirenez, txirrindulari batek martxa-abiadura ere murriztu zezakeen pedalei eraginez kontrako noranzkoan, gaur egungo pistako bizikleten antzera.
1870eko hamarkadak "segurtasuneko bizikletaren" garapena ikusi zuen, gaur egungo bizikleten ia antza duena, tamaina bereko bi gurpilekin, hasiera batean goma trinkozko pneumatikoekin. Eskuarki, aurreko koilara-erako balazta batekin hornitzen ziren, eta atzeko balaztarik gabe, gurpil handiko bizikletak bezala, pedalei eraginez abiadura kontrolatzea ahalbidetuz. Koilara-erako balaztak ez ziren oso ahaltsuak eta arriskutsuak klima hezean.
1890eko hamarkadan pneumatikoen asmakuntzarekin hagunaren balazta iritsi zen, gaur egun bizikletetan gehien erabiltzen den balazta mota.
1898an, piñoi askeko mekanismoak iritsi ondoren, kontrapedaleko lehen balaztak atzeko gurpilerako sartu ziren. Oineko balazta atzeko gurpileko abatzean zegoen, pedaletan atzerantz presioa eginez engranatua, horrela, koilara-erako balaztekin pneumatikoak higatzeko arazoa ezabatuz.
Estatu Batuetan, kontrapedaleko balazta XX. mendearen lehen erdian zehar gehien instalatu zen balazta izan zen, askotan bizikletan balaztatzeko sistema bakarra izanik, eta Estatu Batuetan eta Europako beste herrialde askotan, XX. mendearen zatirik handienean, balazta motarik arruntena kontrapedaleko balazta izan zen, are gehiago, Estatu Batuetan hagunaren balazta pedal-balazta ordezkatzen hasi zen 1970eko hamarkadan.
Nezumia wularnia
Nezumia wularnia Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Balazta (bizikleta)
Koilara-erako balaztak
"Txirrindulariaren oinen" ondoren garatutako lehen balazten artean, "Koilara-erako balazta" dago. Balazta kautxuzko edo larruzko zapata bat pneumatikoaren kontra estutzen zuen hagaxkazko palanka bat zen.
Aingeru guardako (argipena)
Aingeru guardakoa izenak zenbait adiera ditu:
Balazta (bizikleta)
Koilara-erako balaztak
Agian, bizikleta balaztatzeko beste edozein modu baino gehiago, koilara-erako balazta errepideetako baldintzekiko sentikorra da, eta pneumatikoen higadura nabarmen handitzen du.
kontrapedaleko Balazta eta palankadun hagaxka-balazta sartu zirelako zaharkituta egon arren, koilara-erako balazta osagarri gisa erabiltzen jarraitu zen Mendebaldean helduen bizikletetan 1930eko hamarkadara arte, eta haurrentzako bizikletetan 1950era arte. Garapen bidean dauden herrialdeetan, duela askoz ere oraintsuago arte fabrikatu ziren.
Hagaxkako balaztak
Hagaxkaren bidez eragindako balaztak, edo, besterik gabe, hagaxkako balaztak (edo arrabolen balazta), hagaxka eta pibote batzuk (Bowden kableen ordez) erabiltzen ditu aplikatutako indarra eskuko palanka baten bidez transmititzeko, kuxinak (pastillak) gorantz eta gurpilaren hagunaren barne-azalaren kontra (erdialderantz) presionatzeko. Hagaxkako balaztak Westwood motako haguna bezala ezagutzen den profil berezi bat duen hagun batean erabiltzen dira, balazta-gainazalean pixka bat ahurra den eta hagunaren bi alboetan zapatak jarrita aplikatzen diren balaztek eskatzen duten alboko gainazal laua ez duen haguna.
Atzeko balaztarako krokadura-mekanismoa zaila da, koadroaren aurrealdeko hodiarekin urkila lotzen den lekuan errotazioa ahalbidetzeko beharragatik. Zaila eta konplexua izan arren, konexioak fidagarriak eta iraunkorrak dira, eta eskuko erreminta sinpleekin konpondu edo doitu daitezke. Konfigurazio komun bat aurreko hagaxkako balazta bat atzeko balazta kontrapedal batekin konbinatzea zen. Diseinua oraindik erabiltzen da, normalean etxeko bizikleta tradizionaletan, bereziki Europa kontinentalean, Ekialdeko Asian, Hego Asian, Hego Konoan eta Afrikan.
Hagaxkako balazta batzuek danbor-balazta bat eragiteko barrak erabiltzen dituzte, eta konfigurazio hori ezaguna da Holandan.
Oraingo balazta motak
Balaztatzeko sistema guztiak bi motatan sailka daitezke: hagun-balaztak eta abatz-balaztak. Lehenengoek hagunaren bi aldeetan eragiten den presiopean jarduten dute, eta abatz-balaztek, berriz, gurpilaren abatzaren gainean egiten den presioaren bidez jarduten dute.
Oraingo balazta motak
Hagun-balaztak
Hagun-balaztak (zapatazko balaztak ere deituak) horrela deitzen dira, balaztatze-indarra gurpilaren hagunean kuxinak (pastillak) igurtziz aplikatzen delako, horrela bizikleta balaztatuz. Balaztazko kuxinak larruzkoak edo gomazkoak izan daitezke, eta metalezko zapatetan muntatzen dira. Hagun-balaztak gidariak eskulekuan muntatutako palanka bat sakatzean aktibatzen dira normalean.
Kaliper balaztak
Kaliper balaztak (pintza-balazta) kable bidez eragiten diren alboko tiraketako balazta klasikoak dira, gurpiletik puntu bakar batera muntatzen dira eta ia errepideko bizikleta guztietan daude.
Cantilever balaztak
Cantilever, sarri, erdiko tiro hagun-balaztari erreferentzia egiteko erabiltzen den izen ingelesa da. Cantilever-en bariazio bat Roller–cam ingelesez deituriko gurpil eta espekako balaztek are potentzia eta zehaztasun handiagoa ematen dute, baina mantentze handiagoa eskatzen dute. Oro har, mendiko bizikletetan erabiltzen dira.
V-brake balaztak
V-brakes® alboko tiraketako cantilever balaztak dira, eta koadroaren balazta-euskarri berberetan muntatzen dira — pixka bat desberdintzen dira — besoak luzeagoak dira eta kablearen euskarria beso bati lotuta dago, eta kablea besteari.
Hagun-balazta alternatiboen diseinuak
Bi balazta-diseinu alternatibo daude, bizikleta berri batzuetan instalatu ohi direnak. Hauek dira erdiko tiraketako kaliper balaztak, kasu batzuetan baina ez beti, bizikleta merkeagoetan eta umeagoetan erabiliak, eta BMX bizikletetan muntaturiko U-brakea. Erdiko tiraketako balaztek alboko tiraketako kaliperrek bezala funtzionatzen dute, U-brake balaztek kantileverren antza duten bitartean.
Kontrapedaleko balaztak
Atzeko gurpila frenatzen dute atzeraka pedalei eragitean, bizikleta zaharretan eta paseoko bizikletetan ohikoa dena. Europako iparraldeko herrialdeetan ere maiz aurkitzen dira, Danimarkan, Herbehereetan edo Suedian, esaterako. Euriak ez dio eragiten. Gainera, abiadura bakarreko bizikletaren iraultzaren parte dira, nahiz eta kaleko esprintetarako eta seguru egoteko edozein bizikletak aurrealdeko balazta behar duen.
Balazta kontrapedalak 1896an asmatu zituen New Departurek. Piñoi finkoko bizikleten modernizazio bat ziren, garai hartako teknologia estandarra zena. Ordutik hona, hobekuntzak izan dira, hala nola abiadura anitzeko abatz-balaztak eta kalitate hobeko materialak.
Danbor-balaztak
Danbor-balaztak balazta sistema bat dira, non elkarren aurka dauden bi zapata, espantsio mugimendu baten ondorioz, zilindro baten barnealdea ukitzen duten, danborra izenekoa, gurpila eta abatzaren artean biratzen duena. Europako eta Japoniako hiri-bizikletetan oso erabiliak dira, euriak edo baldintza klimatologiko txarrek ez dituzte eragiten. Tandem askok ere danbor-balaztak erabiltzen dituzte, denbora luzez erabili izan dira, lur menditsuan erabiltzen diren tandemetan beroa barreiatzeko, non hagun-balazta batek pneumatikoa gainberotu eta, beharbada, huts egitea eragin dezakeen. Tandementzako danbor balaztaren industriaren estandarra Japoniako Arai unitate fidagarria da.
Diskozko balaztak
Diskozko balaztak, mekanikoak edo hidraulikoak, gero eta ohikoagoak dira, batez ere mendiko bizikletetan. Kasu batzuetan ezinezkoa da diskozko balaztak instalatzea, koadroan, urkilan, jartzeko ainguraketarik ez dagoelako, edo hagunak ez duelako zapatak ukitu dezakeen pistarik.
Hala ere, haguna zapata eta diskoekin erabil daiteke. Zapatek gainazal egokia duen haguna behar dute frenatzeko, eta diskoek abatz egokia diskoa instalatzeko, eta erradioa indartsuak izan daitezela tortsio ahaleginari eusteko.
Beren potentziagatik nabarmentzen dira, baina kasu batzuetan beste arrazoi batzuengatik aukeratzen dituzte. Errepideko bizikletetan ez dira erabiltzen, euren pisua zubi motako balaztak baino handiagoa delako, eta potentzia gordina ez da hobekuntza aerodinamikoak, meteorologia kaltegarriarekiko eraginkortasuna edo sendotasuna bezain garrantzitsua. Gainera, taldeka ibiliz gero, urradurak eragin ditzake beste txirrindulariak eroriz gero, eta, beraz, debekatuta daude lehiaketa profesionaletan. Bestalde, bizikleta etzanek grabitate-zentro baxuagoa dute, eta diskoen potentzia aprobetxatu egin daiteke, atzeko gurpila potentziaren eraginez igotzen bada.
Abantailak eta desabantailak
abantailak
desabantailak
Aktibazio-mekanismoa
Aktibazio-mekanismoa txirrindulariaren indarra balaztatzeko sistemaren zatira transmititzen duen balazta-sistemaren zatia da. Balaztak aktibatzeko mekanismoen sistemak mekanikoak edo hidraulikoak dira.
Hidraulikoa
Balazta hidraulikoek ere balazta-palankak erabiltzen dituzte mahuka baten bidez depositu bateko likidoa bultzatzeko, pintza (caliper) bateko pistoiak mugitzeko, eta horrek zapatak haguna frenatzeko azalerara bultzatzera behartzen ditu. Haguneko balazta hidraulikoak existitzen diren bitartean, gaur egun eragingailu hidraulikoaren mekanismoa batez ere diskozko balaztekin identifikatzen da.
Gaur egun erabiltzen diren balazten likido mota bi daude: olio minerala eta DOT balazten likidoa. Olio minerala, oro har, bizigabea da; DOTa, berriz, korrosiboa da koadroaren margorako, baina irakite puntu altuagoa du. Fluido okerra erabiltzeak zigiluen hantura edo oxidazioa eragin dezake.
Balazta-palanka
Balazta-palankak, normalean, eskulekuan muntatuta egoten dira txirrindulariaren eskura. Horiek banandu edo abiadura-aldagailuaren mekanismoan integratu daitezke. Balazta-palankak bizikleta-gidariak aplikatutako indarra transmititzen du gailu mekaniko edo hidrauliko baten bidez.
Pedro Mari Goikoetxea
Pedro Mari Goikoetxea Linaza (Lezama, Bizkaia, 1959) euskal kirol kazetari bat da. Ibilbide luze eta oparoko kazetaria da, 1983an Euskal Telebistaren sorreratik kate honetan lanean egon baita, horregatik kate honetako aurpegi ezagunetako bat da.
ETB 1eko kirol atala eta Manu Maritxalarrekin batera ostiral gauetako boxeo saioa aurkezten du. Bestalde, urte luzez Athletic Clubaren partiduen esataria izan da. 6 Argazkitan dokumental eta elkarrizketa saioa ere aurkezten du.
Caecilia albiventris
Caecilia albiventris Caecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Pedro Mari Goikoetxea
2021eko azaroan euskaltzain urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak.
Txema Montoya
Txema Montoya, euskal kazetari eta telebista aurkezle bat da. ETB 2 eta ETB 1 kateetan lan egin du.
Gaur egun El Conquistador del Fin del Mundo saioaren zuzendaria da.