cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Springs (New York)
Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sicily Island (Louisiana)
Sicily Island Louisianaeko herri bat da. Catahoula parrokian kokatua dago. 2010ean 526 biztanle zituen, 1.49 kilometro koadrotan banatuta.
Alizia Iribarren
Alizia Iribarren Andueza (Elizondo, Nafarroa, 1976) AEKko irakasle ibilitakoa da Tuteran, pertsona helduak Alfabetatzeko eta Euskalduntzeko Koordinakunde horretan 2019tik koordinatzaile nagusia da.
Ibilbidea
Elizondon jaio bazen ere, hamar urte zituenetik Tuteran bizi da. Bertan egin ditu 25etik gora urte AEKn: irakasle hazi zen; gero Erriberako arduraduna izan zen, eta bertatik bertara ezagutu eta parte hartu du Errigora ekimenaren sorreran ; azken urteotan, Nafarroako AEKren koordinazio-lanetan aritu izan da. 2019ko urriaren 1etik, AEKren euskaltegietako ikasturte hasierarekin batera.
AEKren aurreko koordinazio-buru izan zen Mertxe Mugikak hiru zeregin utzi zizkio: batetik, hizkuntza politika ofizialak azkartzea. Bestetik, euskalduntzea: baliabide gehiago lortzea, eta administrazioa eta lan eremua euskalduntzea: "Hor berandu baino lehen azkartu behar da lana". Eta hirugarrenik hizkuntza eskubideen ageriko gabeziak. Baina Koronabirus pandemiak arazo larri berriak sortu zituen 2020an. Hezkuntzako beste alor batzuetan bezalaxe euskaltegietan ere ezinbestean egokitu behar izan zuten ikasketa prozesua egoera berrira. Aurrez aurreko eskolak egun gutxitan moldatu zituzten online emateko, baina ikasle guztiek ez zituzten baliabide egokiak eskura eta eziaalegin bereziak bideratu behar izan zituzten haiekin.
Euskaraldia ren balorazioan, Lorea Agirre ren nahiz Maialen Lujanbio ren hitzekin jostatuz, AEK ren asmoak azaldu zituen, 2020ko abenduan: mota guztietako eragileak konpromisoetatik ekintzetara eramateko xedea, alegia.
Xifra eta Pua
Xifra (שִׁפְרָה) eta Pua (פּוּעָה) Itun Zaharreko pertsonaiak dira, israeldar haurren genozidioa aldi baterako saihestu zuten bi emaginak. Irteeraren liburuaren arabera, Egiptoko erregeak edo faraoiak agindu zien hebrear mutiko guztiak hiltzeko, baina uko egin zioten. Faraoiak galdetuta, israeldar emakumeak azkar erditzen zirela esan zioten, eta, beraz, haurrak jaio ziren emaginak iritsi baino lehen. Jainkoak lagundu egin zien ondorengoak emanez.
Talmudek dio Xifra Jokebed zela, Moisesen ama, eta Pua Miriam, Moisesen arreba. Beste bertsio baten arabera, Pua Elisabet zen, Aaronen emaztea. Nahiz eta testuak emagin hebrear gisa aipatzen dituen, iritzi batzuek diote ez zirela hebrearrak edo konbertitu egin zirela.
Vladimir Lopukhin
Vladimir Mikhailovitx Lopukhin (Влади́мир Миха́йлович Лопухи́н; Mosku, Sobietar Batasuna, 1952ko maiatzaren 23a - Mosku, Errusiako Federazioa, 2020ko maiatzaren 26a) erruso-sobietar ekonomialaria izan zen. Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Erregai eta Energia ministroa izan zen 1991ko azaroaren 10etik 1992ko maiatzaren 16ra, baita Errusiako Sobietar Errepublika desegin ostean eratu zen Errusiako Federaziokoa ere, 1992ko maiatzaren 16tik 1992ko maiatzaren 30era.
Cisticola
Cisticola hegazti genero bat da. Cisticolidae familiaren barruan sailkatzen dira.
Antonio Segni
Antonio Segni (Sassari, 1891ko otsailaren 2a - Erroma, 1972ko abenduaren 1a) Italiako 4. presidente eta 34. lehen ministroa izan zen. Kristau-demokraziako kidea, Italiako lehen presidente eta lehen ministro sardiniarra izan zen. Artilleriako ofizial gisa parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran. 1944an Kristau-demokraziaren sortzaileetako bat izan zen eta ordutik, Nekazaritza, Hezkuntza, Defentsa, Barne eta Atzerri ministroa izan zen. 1955eko uztailean lehen ministro izendatu zuten. Agintaldi honetan, 1957ra arte iraun zuena, Italia Nazio Batuetan sartu zen eta Segnik Erromako Ituna sinatu zuen. 1959an lehen ministro izendatu zuten berriro eta urtebete geroago Fernando Tambronik ordezkatu zuen. 1962an errepublikako presidente hautatua zuen eta bi urte geroago dimisioa eman zuen osasun arrazoiengatik.
Dueroko basamortua
Abilio Barbero eta Marcelo Vigil historialariek 1978an honen kontrako liburu bat argitaratu zuten, teoriaren entzutea beltzeko asmotan. Hala ere, bere argudioak okerrak izan ziren. Armando Besga Marroquínek, berriz, 2000. urtean despopulatzea benetakoa zela adierazi zuen. Barbero eta Vigilek Besgak inolako euskarri dokumental edo arkeologikorik duela diote.
Historia
Alexandre Herculano portugaldar idazle eta historialariak 1840ko hamarkadan lehendabizikoz birpopulatze aldeko tesi bat proposatu zuen. Sánchez-Albornozek gero teoria garatu zuen.
Sánchez Albornozen esanetan, Alfontso I.ak kanpaina batzuk egin zituen Dueroko arroan, garai haietan 'Zelai Gotikoak' deitua. Musulmanen aurkako bere aitzinatzean hartutako hiri eta herriak jendez hustu zituen. Horrela konkistaturiko hirietan ez zituen goarnizioak utzi behar. Lur errearen estrategia honetan, mairuak erail eta kristauak Kantauriar mendikatearantz eraman zituen. Horrela, Alfontso I.ak León, Astorga, Salamanca, Ávila, Osma, Sepúlveda eta beste herri asko hartu zituen.
Mastomys natalensis
Mastomys natalensis Mastomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Chroicocephalus cirrocephalus
Chroicocephalus cirrocephalus Chroicocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Martin Porres
San Martin Porres, jatorrizko izen-deiturez Martín de Porres y Velásquez (Lima, Peru, 1579ko abenduaren 9a - Lima, Peru, 1639ko azaroaren 3a) perutar erlijioso katolikoa zen. Joan XXIII.a aita santuak santutu zuen 1963an. Egutegi katoliko liturgikoan azaroaren 3an ospatzen da haren eguna.
Frai Escoba ere deitua (erratz batekin agertzen baita irudi askotan), Amerikako lehenengo santu beltza izan zen.
Nomen
Erromatarren nomena (pluralez nominis) oraingo abizen edo deituraren antzekoa da. Gens edo leinua adierazten zuen eta familia askok gens bera izan zezaketen, hau da, arbaso bereko ondorengoak zirela esaten zuten. Beraz, nomen-a belaunaldiz belaunaldi heredatzen zen eta komuneko balizko arbaso horren ondorengo guztiak izendatzen zituen. "gens, gentis" substantiboa femeninoa da eta horregatik, nomen-ak aipatzen direnena aldaera femeninoa erabili ohi da: Julia, Sergia, Servilia, Tullia ...
Nomena (edo gentilicium-a edo nomen gentile-a ere deitua), Tria nominaren parte bat zen, praenomeanaren ondoren jartzen edo esaten zena. Emakumeek aitaren familiaren izena gordetzen zuten eta ez zuten senarrarena hartzen. Hau da, mutilentzat "abizen" modukoa zena, neskentzat "ponte-izena" zen. Adibidez, Julia gens-eko neskatoek «Julia» ziren denak eta «Cornelia» deitzen zieten Cornelia familiako emakumeei. Bereizteko, besteak beste, minor, maior, tertia... hitzak gehitzen ziren haien izenetara cognomen moduan, jaiotza-ordenaren arabera.
Europako beste herri indoeuroparretan ez dagoen osagai originala zen nomen-a. Nomen-ak ugariak ziren eta, oro har, ez ziren laburtzen.
Familia batzuek besteengandik bereizteko, "cognomen"-a erabiltzen hasi ziren, nolabaiteko gens bateko adarra edo leinu-adarrak eratuz. Julia leinuak, adibidez, cognomen hauek erabili izan zituen: Zesar (Caesar), Julo (Iulus), Menton (Mento), Libon (Libo) eta Bursio. Geroago cognomen-ak beste funtzio batzuk ere izan zituen, hala nola, pertsonaren izen-tipia izatea.
Adibide batzuk
Libertoek, esklabo ziren garaian, euren jabe izan zirenen nomena heredatzen zuten, eta, emakumeen kasuan, egiten zen gauza bakarra, abizena femeninoan jartzea zen.
Orreaga Ibarra
Orreaga Ibarra Murillo (Mezkiritz, Erroibar, 1960ko maiatzaren 31) hizkuntzalari nafarra da.
1994an Ultzamako euskararen azterketa aurkeztu zuen bere doktorego tesian, Patxi Goenagaren zuzendaritzapean.
Nafarroako Unibertsitate Publikoan lan egiten du, Euskal Filologia atalean.
Batez ere euskalkien arloan nabarmendu izan da, nagusiki jaioterriko erroibarrera eta auzokideak diren esteribarrera eta Ultzama hizkera aztertuz.
Bere herriko toponimia ere ikertu izan du.
Liburuak
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak sorturiko 40 lanak baino gehiago dira.
Tui
Tui Galiziako barnealdeko udalerri mugakidea da, Pontevedrako probintziaren hego-mendebaldean kokatutakoa. Minho-Limako (Portugal) eskualdearen mugan eta O Baixo Miñoko eskualdean kokatuta dago, bertako herri nagusia da.
2010ean 17.306 biztanle zituen. Herriko galiziar hiztunen kopurua %86,36koa da (2001).
Hylarana milleti
Hylarana milleti Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Abalistes stellaris
Abalistes stellaris Abalistes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Tui
Parrokiak
Areas (Santa Mariña) | Baldráns (Santiago) | Caldelas de Tui (San Martiño) | Guillarei (San Mamede) | Malvas (Santiago) | Paramos (San Xoán) | Pazos de Reis (O Sagrario) | Pexegueiro (San Miguel) | Randufe (Santa María da Guía) | Rebordáns (San Bartolomeu) | Ribadelouro (Santa Comba) | Tui (O Sagrario).
Amezketa
Amezketa Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Aralar inguruan kokatua, Txindoki mendiaren magalean, Tolosaldeko eskualdearen hegoaldean, Nafarroa Garaiarekiko mugan. Tolosatik 12 km-ra eta Donostiatik 36ra dago. 0 biztanle zituen. urtean.
2009tik, udalerri euskaldunen UEMA mankomunitateko partaide da.
Pilote (aldizkaria)
Pilote Dargaud argitaletxearen komiki aldizkari bat izan zen Frantzian, René Goscinnyk 1959an sortua. Hasieratik, Asterix galiarraren abenturengatik egin zen ezagun eta, gerora, beste zenbait pertsonaia klasiko bihurtu ditu, adibidez, Blueberry Tenientea edo Valérian, espazio-denborako agentea. Hasieran, astekari bat izan zen eta, 1974tik aurrera, hilabetekari bat; 1989an itxi zuten.
Amezketa
Udalerri mugakideak
Amezketak mugakide ditu iparraldean Alegia eta Orendain, hegoaldean Aralarko mendilerroa, ekialdean Bedaio, eta mendebaldean Abaltzisketa.
Pilote (aldizkaria)
Argitalpenaren ibilbidea
Lehenengo zenbakia 1959ko urriaren 29an agertu zen. Berehala Radio Luxembourg Frantziako irrati entzunenak oihartzun handia eman zion aldizkariari, eta egun bakar batean 300.000 ale saldu zituzten. Arrakasta ikusita, hurrengo zenbakietan ale kopurua handitu egin zuten 8. zenbakian 400.000 heltzeraino. Aldiz, apustua gaizki atera eta ale ugari itzuli zizkieten: argitaletxeak ekonomikoki porrot egin zuen. Kostuak haien gain ezin hartuz, Georges Dargaud argitaldariak Pilote erosi zuen sinbolikoki libera baten truke; René Goscinny (sortzaileetako bat Charlier-ekin batera), hala ere, haren postuan mantendu zuen.
Natron aintzira
Natron aintzira (ingelesez: Lake Natron) Afrikako gatz-aintzira endorreikoa da. Rift Haran Handian kokatuta, geografikoki Tanzanian dago, Kenya oso hurbil. Ondoan Ol Doinyo Lengai sumendia edo, hobeto esanda, estratosumendia dago. Aintziraren zabalera 600-800 km²koa da, baina eurien garaietan 1.040 km²taraino zabaldu daiteke. Sakonera ez da oso handia, hiru metro ingurukoa. Hegoaldeko Ewaso Ng'iro ibaiak haren urak aintzira eramaten ditu. Uretatik kloro, sodio eta magnesio ateratzen da.
Pilote (aldizkaria)
Argitalpenaren ibilbidea
Argitaratzen hasi eta gutxira, izenburuak "Le journal d'Asterix et d'Obelix" esaldia zeraman azpian, komiki horren arrakasta zela eta. Aldizkariaren sortzaileak izanagatik, Charlier eta Goscinny kolaboratzaile huts bilakatu ziren, baina hasieran bi sortzaileek ilustratzaile eta gidoilarien komikietako soldata ia bikoiztu egin zuten Pilote hastearekin batera. Horrek oso erakargarri egiten zuen komikilari onentzat, eta aldizkariak barra-barra erakarri zituen talentuak. Esperimentaziorako laborategi bilakatu zen eta, Goscinnyk erakarrita, izaera oso desberdineko artistek kolaboratu zuten bertan: Gébé, Moebius, Tardi, Cabi, Bilal, Hugo Pratt, Reiser, etab. Nagusia bera izan ez arren, Goscinnyk zeraman benetan aldizkariaren linearen lema.
Natron aintzira
Aintziraren urak gorri kolorekoak dira. Horren zergatia algen proliferazioa da. Geiserrak, bestetik, uraren azalean nabarmenak dira.
Pilote (aldizkaria)
Argitalpenaren ibilbidea
1968an, porrot egindako gehigarri baten apustu baten ondoren, Dargaudek Goscinnyren eskuetan utzi zuen Piloteren zuzendaritza. Hala ere, 68ko Iraultzak hura astindu ere egin zuen: marrazkigileek bilkura batera deitu zuten eta "behera nagusia!" ere entzun behar izan zuen bertan, kaleko aztoramen giroarekin bat etorriz; ondorioz, bilkuratik alde egin zuen. Beste bilkura batean, kaleko gaietatik hurbilago zegoen linea bat proposatu zuen, bat etorriz marrazkilarien kezkekin. 68ko maiatzaren ondoren, egunerokotasuneko umore atal bat zuen, Reiser edo Marcel Gotliben lanekin, eta helduagoentzako istorioekin, "Les 6 Voyages de Lone Sloane" kasu, Philippe Druilletena, edo "Egungo Elezaharrak" saila, Pierre Christin eta Enki Bilalena.
Amezketa
Auzoak
Hainbat auzotan banaturik dago, eta garrantzitsuenak lau dira:
Metylovice
Metylovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.741 biztanle ditu eta 11,14 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Pilote (aldizkaria)
Argitalpenaren ibilbidea
Urte hartako jazoerek, ez zuten soilik aldizkariaren edukian eragina izan, baizik eta baita René Goscinnyren lidergotzan ere, oso ahulduta geratu zena. 1970ean, Pilotek Asterix eta Obelixen aldizkari izateari utzi zion eta, hortik aurrera, "gogoeta egiten dibertitzen den aldizkaria" izatera pasa zen. Marrazkilari batzuk Charlie Hebdora pasa ziren, eta gogor eraso egin zioten Goscinnyri. 1974an, linea politikoagoa hartzearen kontra, Goscinnyk dimisioa eman zuen. Bang! aldizkariarentzako 1973an egin zuen elkarrizketa batean, Goscinnyk honako hau onartu zuen:
Natron aintzira
Tenperatura aldaketak handiak ditu eta garai lehorretan ura gutxitu eta gatzen proportzioa asko handitzen da.
Amezketa
Ingurune naturala
Aralarreko mendilerrora eta natura parkera sartzeko Larraitz da puntu nagusietakoa da, eta Tolosaldetik Amezketa da abiapuntu posibleetako bat. Izan ere, Enirio-Aralarko Mankomunitatean barruan dago sartuta XV. mendetik.
Demografia
2019an herriak 907 biztanle zituen. Horietatik %21,17k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %6,84 ziren.
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,1. Bigarren sektorea %72,9. Hirugarren sektorea %18,3. Eraikuntza %6,7. 2017an biztanleko BPGa 48.882,9 euro ziren.
Metylovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1308 urtean egin zen.
Pilote (aldizkaria)
Argitalpenaren ibilbidea
Handik gutxira, Hara-Kiri aldizkariarekin jasaten dituen alderaketez defendatzen da.
Amezketa
2015eko udal hauteskundeak
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Amezketako alkatea Bilduko Iñaki Miren Amundarain Tolosa izendatu zuten.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 351 boto; Amezketa Etorkizun-ek 167 boto. PSE-EEk 4 boto. Iñaki Amundarain (EH Bildu) aukeratu zuten berriro alkate.
Nagore (argipena)
Nagore hainbat pertsonaren izena zein deitura eta leku-izena da.
Natron aintzira
Espezieak
Aintziraren baldintzen arabera, Phoenicopterus minorra edo flamenko nanoa da han bizitzeko hobeto moldatzen den espeziea. Hegazti hauek ura filtratzen dute algak jateko. Natron ingurua ezinbestekoa da espezie hau babesteko. Aintziraren inguruan landaredia ugariagoa da eta horri esker espezie asko ikus daiteke. Hegazti migratzaile akuatikoentzat beharrezko atseden hartzeko tokia da aintzira. Iktiofaunaren ikuspuntutik Oreochromis alcalicus arraintxoa dugu.
Ruy López de Segura
Ruy López de Segura (Zafra, Badajoz, 1540 aldean – Madril, 1580 aldean) apaiz eta xakelari espainiarra izan zen. 1561ean Alcalá de Henaresen Libro de la invencion liberal y arte del juego del axedrez argitaratu zuen, Europako lehenbiziko xake liburuetako bat. Bere garaiko xake jokalari onena zen.
1560an Giovanni Leonardo da Cutri italiar xakelaria garaitu zuen, horregatik bere garaiko xakelari onenatzat jotzen zen.
Espainiar hasiera edo Ruy López hasiera
Espainiar hasieraren inguruko haren azterketak oinarrizkoak jotzen dira xakearen bilakaeran. Hori dela eta, bere izena ere badarama hasiera horrek. Bere tratatua xake-teoriaren funtsezko oinarria izan da. Bere hasiera, tratatuan ''IX. hasiera'' gisa agertzen zena, indarrean dago oraindik ere egungo maisu handien artean.
Espainiar hasieraren planteamendua:
1.e4 e5 2.Cf3 Cc6 3.Ab5
Lilli Palmer
Lilli Marie Peiser (Posen, Alemaniar Inperioa, 1914ko maiatzaren 24a - Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 1986ko urtarrilaren 27a), Lilli Palmer izengoitiz ezaguna, zinema-antzezlea izan zen. Alemaniarra zen, judua jatorriz. Nazismoaren mendeko Alemaniatik ihesi, Parisen, Erroman, Londresen eta Hollywooden aritu zen antzezle lanetan. Haren nagusiak The Four Poster (1952), Le Rendez-vous de Minuit (1961), Montparnasse 19 (1958), La residencia (1969) eta The Boys from Brazil izan ziren.
Eduard Prades
Eduard Prades Reverter (Alcanar, - ) kataluniar txirrindularia da. 2009z geroztik txirrindulari profesionala da eta hainbat garaipen lortu ditu. .
Queen Valley (Arizona)
Queen Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ladino (argipena)
Ladino izenak hainbat adiera du:
José Etxebeste
José Etxebeste Galfarsoro (Irun, - ib., ) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena.
Ahrenshöft
Ahrenshöft Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Leap Year (2010eko filma)
Leap Year (euskaraz Birurte) 2010eko Anand Tucker thailandiar-britainiar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Amy Adams, Matthew Goode, Adam Scott eta John Lithgow aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Anna Brady (Amy Adams), duela lau urtetik bere senargaiaeta lanbidez kardiologoa den Jeremyri (Adam Scott) ezkon dadin eskatzeko Dublin hirira doan estatubatuar neska gazte maitemindu bat da. Eskaera irlandar usadioa jarraituz egingo du, honen arabera lau urtetan egun batez bakarrik -otsailaren 29an-, bere senargaiari ezkontzea proposatzen dion emakume orok ezezkoa ez duela jasoko ziurra omen da. Halere, Bostondik Dublinerako hegaldian ekaitz handi bat jazo eta hegazkinak Galesen lurratu beharko du. Ekaitzaren ondorioz aireportu guztiak itxiak daudenez, Annak ontzi bat alokatu eta Cork hirira nabigatuko du, baina berriz ere ekaitzaren ondorioz Dingle udalerriko portuan amaituko du. Bertan, Declan O'Callaghan (Matthew Goode) irlandar ostalari zakarrari laguntza eskatu beharko dio, harekin batera Irlandako landan barna joan eta beranduegi izan bainoi lehen Dublinera iritsi eta bere senargaiari ezkontza proposatzen saiatuko da.
Teoria zaharkituak zientzian
Zientzia n, teoria bat gainditu egiten da, edota zaharkitutzat ulertzen da, adostasun zientifiko batek erabat onartu izan ostean, egungo zientziak ezegokitzat hartzen duenean. Horrelako etiketek ez dituzte barneratzen zientzia teoria protoszientifiko edo komunitate zientifikoa ren baitan inoiz adostasun zabalik izan ez dutenak. Hau da, teoria bat zaharkiturik edo gainditurik dagoela esan ahal izateko, teoria horrek adostasun zientifiko bat igaro behar izan zuen. Zenbait teoria agintari politiko zehatzen pean bakarrik sostengatzen baziren ere gainjarri gisa deskriba daitezke. Hala nola, Lisenkoismoa.
Teoriak zaharkitutzat edo gainditutzat kontsideratzeko hainbat kasu daude. Hala nola, batzuetan, teoria edo ideia bat oinarri nahikorik ez duela deskubritzen da eta komunitate zientifikoak baztertu besterik ez du egiten. Adibidez, teoria patologikoa energia kontzeptu eta lege guztiz ezberdinek ordeztu zuten. Beste kasu batzuetan, teoria berriak jadanik existitzen zen teoria baten elementu esanguratsuenak gordetzen ditu. Kasu hauetan, teoria zaharragoa helburu askotarako baliagarria izaten da maiz. Batetik, teoria osoa baino errazago uler daitekeelako eta bestetik, kalkulu sinpleagoetara eraman gaitzakeelako. Horren adibide bat Newtoniar fisika da, zeina gaur onartutako erlatibismotik ezberdina den, argiaren abiadura baino askoz baxuagoa den faktore baten bidez.
Ordezkatutako teoriak
Teoria zientifikoak frogagarriak dira eta iragarpen faltsagarriak egiten dituzte. Beraz, zientzia onaren marka da diziplina batek ordezkatutako teoria zerrenda gero eta handiagoa izatea eta, alderantziz, ordeztutako teorien faltak metodo zientifikoa erabiltzen jarraitzeko arazoak adieraz ditzake.
Osatugabeko teoriak
Dagoeneko errealitatearen irudikapen osotzat jotzen ez diren teoriak dira osatugabeko teoriak. Horiek erabilgarriak izaten jarraitzen dute arlo edo baldintza jakin batzuetan. Teoria batzuen kasuan, teoria bakoitzaren eredu osoa ezagutzen da. Baina teoriaren erabilerari dagokionez, osatugabeko teorien ereduak baliagarriak dira eta emaitza fidagarriak eskaintzen dituzte.
Sikes (Louisiana)
Sikes Louisianaeko herri bat da. Winn parrokian kokatua dago. 2010ean 119 biztanle zituen, 4.05 kilometro koadrotan banatuta.
Bobby Seale
Robert George "Bobby" Seale (1936ko urriaren 22a) estatubatuar aktibista politikoa da. Berak eta Huey P. Newton-ek, pantera beltzen alderdia sortu zuten 1966an.
Amiltxori arrunt
Amiltxori arrunta (Nycticorax nycticorax) ardeidae familiako hegaztia da, Euskal Herrian uda aldera agertzen dena. Ilunabarrean eta gauean da bereziki aktiboa. Hegazti migratzailea da, uda Europan igarotzen du eta neguan Saharatik hegoaldera jeisten da, Afrika erdialdera.
Deskribapena
Tamaina ertaineko lertxuna da, 58-65 cm arteko luzera eta 90-100 cm arteko hego-zabalera dituena. Sexu dimorfismorik ez du agertzen. Itxura borobiltsua du, moko sendoa eta lumaia zuri-beltza. Pileoa eta bizkarraldea ditu beltzak, bai eta mokoa ere. Begia gorria du. Burutik atzealdera bizpairu luma zuri ateratzen zaizkio, 24 cm-tako luzera ere hartu dezaketenak. Hanka horiak ditu.
Hegan ari denean ere itxura borobiltsua du eta hegoak ere motz samarrak eta borobilduak dira.
Helduaren luaia lortu artean hainbat fase desberdin izaten dituzte amiltxoriek. Gazteek kolore arre eta zuriak izaten dituzte.
Ptereleotris helenae
Ptereleotris helenae Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Amiltxori arrunt
Elikadura
Tokian tokiko faunara egokitzen da, baina ornogabe eta ornodun urtarrak ehizatzen ditu gehienbat: intsektuak, igelak, uhandreak, sugeak, ibai-karramarroak, uretako saguak, eta arrainak, baita aingiraren tamainakoak ere.
Geldi geldi egoten da harrapakina gerturatzen zaion arte eta eraso azkar batekin harrapatzen du.
Ugalketa
Ugalketa garaian hegazti taldekoia da eta sarritan beste lertxun batzuekin ere elkartzen da. Kolonia zaratatsuak eratzen dituzte orduan. Zuhaitzetan kokatzen dituzte habiak. 30-45 cm arteko diametroa eta 20-30 cm-ko altuera duten eraikuntza sinpleak dira, adarrez egindako plataforma soilak. Maiatza eta uztaila artean 3-5 arrautza urdinxka jartzen dituzte eta guraso biek txitatzen dituzte 21-22 egunetan zehar. Txitak jaio eta hamar egunetara habia uzteko gai dira, baina hurrengo hamar egutenan ere habiaren inguruan ibiltzen dira. Guztira 40-50 egun behar izaten dituzte erabat garatzeko.
Amiltxoriak jaio eta urtebetera edo bi urtetara ugaltzeko gai dira eta guztira 21 urtetako bizitza izatera ere iritsi daitezke.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean Systema naturae liburuan. Hark Ardea nycticorax izena eman zion, ardea "lertxuna" da eta nycticorax gaueko belea", izan ere ohitura gautarrak baititu eta belearen soinua egiten baitu. 1828 urtean Thomas Ignatius Maria Forster naturalista ingelesak Nycticorax generoa sortu zuen.
Euskal Herrian dituen izenak
Honako izen hauek ezagutzen dira :
Gamma-dekalaktona
γ-Dekalaktona konposatu organikoa da C10H18O2 formula duena laktonen familiakoa. Muxika usain sarkorra du eta horrexegatik usatzen da aromatizatzaile gisa muxika, arbeletxeko eta marrubi zaporea emateko. Edarietan, elikagaietan, edertasun-produktuetan eta botiketan baliatzen da. γ-dekalaktonak karbono asimetriko bat du egituran eta ondorioz bi enantiomero ditu eta bi horien nahaste errazemikoa usatzen da aromatizatzaile gisa. Europar Batasunak onartutako aditiboen zerrendan inkludituta dago.
Naturan fruta askotan eta hartzitutako produktuetan topatzen da.
Sintesia
γ-dekalaktona industrialki metodo bioteknologikoak baliatuz prestatzen da. Azido errizinoleikoaren legamien bidezko degradazioa baliatzen da. Horren ondorioz azido 4-hidroxidekanoikoa eratzen da, ingurunra azidotuz, barneziklazioa pairatzen duena γ-dekalaktona emanez.
Mezholezy (Domažliceko barrutia)
Mezholezy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 109 biztanle ditu eta 3,72 kilometro koadroko azalera. Domažliceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1578 urtean egin zen.
Chroicocephalus hartlaubii
Chroicocephalus hartlaubii Chroicocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Hylarana milneana
Hylarana milneana Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Natural Steps (Arkansas)
Natural Steps Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pulaski konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Meziboří
Meziboří Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4.828 biztanle ditu eta 14,4 kilometro koadroko azalera. Most barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1115 urtean egin zen.
Ron "Pigpen" McKernan
Ronald Charles McKernan, Pigpen bezala ezagututa (San Bruno, Kalifornia, 1945eko irailaren 8a - Corte Madera, Kalifornia, 1973ko martxoaren 8a) estatubatuar musikari eta abeslaria izan zen. Grateful Dead taldea sortzaileen bat izan zen. Nagusi abeslaria izateaz gain aho-soinua eta teklatua jo zituen. Geroago perkusionista izan zen ere.
Ramuntxo Garmendia
Ramuntxo Garmendia (Baiona, - ) lapurtar txirrindulari ohia da. 2007an txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.
Simmesport (Louisiana)
Simmesport Louisianaeko herri bat da. Avoyelles parrokian kokatua dago. 2010ean 2,161 biztanle zituen, 5.66 kilometro koadrotan banatuta.
Castaic (Kalifornia)
Castaic Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Los Angeles konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hylarana mocquardi
Hylarana mocquardii Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Óscar Urralburu
Óscar Urralburu Artza (Iruñea, ) nafar unibertsitateko irakasle eta politikaria da, Ahal Dugu alderdikoa. Murtziako Unibertsitateko irakasle laguntzailea, eskualde horretako Ahal Duguren idazkari nagusia da.
Zoilo Moso
Zoilo Moso Bezunartea (Otsagabia, 1902- Iruñea, 1970) artzain zaraitzuarra izan zen.
Nabarmentzekoa da berak zaraitzueraz eta hizkera honi buruz utzitako lekukotza, Jose Estornes Lasarekin trukatutako gutunei esker gorderik.
Besteak beste, testu eder hau utzi zuen:
"Ni fanen niz mundutik, Juangoikoak nai duelarik, baya xuk eskribitzen zuena munduan batren da eta norbaitek leitren du eta ikusiren die denbrazko gauza onetarik bat".
Mezihoří
Mezihoří Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 63 biztanle ditu eta 1,8 kilometro koadroko azalera. Klatovyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1299 urtean egin zen.
Hatxearen eztabaida
Hatxe letraren eztabaida euskara batua sortzeko garaian euskaltzaleen artean egondako eztabaida eta liskar handi bat izan zen. Batuaren sorreraren testuinguruan, H hizkiak karga politiko handia hartu zuen, ez baitzegoen adostasunik haren erabileraren inguruan. Kontu filologiko hutsa izatetik urrun, eztabaidak euskal gizarteak hartu beharreko norabideari buruzko iritzi ezberdinak barnebiltzen zituen. Kontua asko sinplifikatuz, "H"aren aurkakoak EAJren mendebaldeko eskuin nazionalismoaren girokoak ziren gehien bat; aldekoak, berriz, ENAMen inguruan zebilen belaunaldi gaztea.
Sarrera
XX. mendeko 60ko hamarkada aldaketa sakoneko garaia izan zen euskal gizartearentzat. Politikoki, belaunaldi berri bat gerra aurreko nazionalismo aranista atzerakoiarekin hausten ari zen. Aldi berean, Francoren diktadurak zapaldutako langile borroka indarra hartzen ari zen berriro ere. Munduan zehar ere, aldaketa politiko sakonak gertatzen ari ziren: Aljeriako independentzia gerra, AEBko eskubide zibilen aldeko borroka eta Frantziako 1968ko maiatzeko protestak aipatu litezke, besteak beste.
Testuinguru gatazkatsu horretan sortu zen euskara batua, baina prozesu erraza eta baketsua izatetik urrun, batasunaren aldeko borroka garaiko eztabaida politikoen isla izan zen. Batuaren alde eta kontrako tirabiran “H” letra sinbolo gisa hartu zen. Letra honen erabileraren inguruko eztabaiden atzean, ordea, euskal gizartea eta euskal nazioa ulertzeko ikuspuntu ezberdinak ezkutatzen ziren.
Historia
Frankismoak euskararen aurkako errepresio politiko gogorra ezarri zuen Hego Euskal Herrian, (ikus euskararen jazarpena XX. mendean), eta euskal kulturarekin nahiz euskal abertzaletasunarekin lotutako alderdi eta erakunde gehienak legez kanpo jarri ziren Espainiako Estatuan. Euskaltzaindia, ordea, ez zen sekula legez kanpo utzi, besteak beste, errege-akademia izateak ematen zion babesagatik eta haren buruak eliz-gizon zirelako gehien bat edo bestela, Julio Urkixo kasu, Elkarte Tradizionalistakoa frankismoarentzat errespetuzko gizonak zirelako. Gainera, Pedro Sainz Rodriguez ministroak haren egoitza konfiskatua zegoenaren ustea zabaldu zuen.
1941ean, gerra amaitu eta bi urtera, Resurreción Maria Azkuek, frankisten eskutan zegoen Bizkaiko Aldundiaren baimenarekin, Euskaltzaindia berriz abian jarriko zela adierazi zuen. Pixkanaka, jende berria hasi zen bertan sartzen, besteak beste, Federiko Krutwig (26 urterekin, inoiz izendatutako Euskaltzain gazteena) eta Jose Luis Alvarez Enparantza, “Txillardegi”. 1950ean Julio Urkixo hil zen, eta Krutwigen eskakizunei jarraituz Euskaltzaindiaren bilerak euskaraz egiten hasi ziren, lehenago ez bezala. Pixkanaka, jaialdiak, kongresuak eta literatura lehiaketak antolatzen hasi ziren berriro.
Euskaltzaindiak, ordea, muzin egiten zion ziur aski bere erronka handiena zenari: euskara batzeari, hain zuzen ere. Akademiaren immobilismoaren aurrean, 1963an Txillardegik beste idazle eta kultura figurekin batera Hizkuntza Saila sortu zuen Baionan, Eusko Idazkaritzaren baitan. Bertan ETA, Enbata, EAJ eta eliza katolikoaren ordezkariak bildu ziren zortzi hilabetez; besteak beste, Jose Luis Alvarez Enparantza, “Txillardegi” (ETA), Eneko Irigarai (ETA), Jean-Louis Davant (Enbata), Telesforo Monzón (EAJ), Jesus Solaun (EAJ) eta Pierre Andiazabal eta Roger Idiart apaizak .
1965ean, Euskal Herriko osoko kulturgile eta irakasleak elkartu zituen bilera irekia egin ostean, txosten bat atera zen Jakin aldizkarian euskararen ortografia arautzeko oinarri batzuk ezartzen zituena. Erabakien artean, euskaraz  idaztean “H” batzuk erabiliko zirela. Hiru urte beranduago Euskaltzaindiak Arantzazuko Batzarra egin zuen euskara batuaren inguruko erabakiak hartzeko. Bertan Koldo Mitxelenak Baionako Biltzarreko erabakietan oinarritu zela aitortu zuen.
1968an Koldo Mitxelenak Arantzazuko Batzarrean H|hatxe letraren kontu polemikoan nolabait erdiko bidetik jotzea proposatu zuen. Bokalen aurrean eta bokalen artean ekialdeko tradizio idatzian finkatuta zeuden hatxeak mantentzea proposatu zuen, eta ekialdean kontsonante batzuei lotuta idazten ziren hatxeak ez idaztea. Horrela, <lh>, <nh>, <rh> eta <ph>, <th>, <kh> (leherkari hasperendunak eta /ph, th, kh, ch/)... ipar-ekialdeko kontsonante hasperendunak euskara batuaren ortografiatik at uztea proposatu zuen Mitxelenak 1968an.
Handik urte batzuetara, Luis Villasantek gaztelaniaz liburu bat eman zuen argitara kontu polemiko hau argitzeko: La H en la ortografía vasca. Villasantek behin baino gehiagotan kontatu zuen H letraren auziak zelako polemikak sortzen zituen bere garaian eta nola horrelako eztabaida batean Piarres Lafitte apaiza oso apal H letra horri grafian uko egiteko prest agertu zela, mendebaldekoen nagusitasuna apal-apal onartuz, eta bide batez adieraziz H horiek idatzi edo ez idatzi, ekialdekoek ahoskatzen segituko zutela... Hortxe aldatu ziren, nonbait, mendebaldeko batzuen gogoak eta Mitxelenaren proposamenak aurrera egin zuen, Luis Villasante beraren eta beste batzuen laguntzaz.
Euskara garbia eta euskara mordoiloa
Orokorrean, aranismoarekin lotutako belaunaldi tradizionalista eta erlijiosoa euskara batuaren aurka posizionatu zen. Hauek euskara “garbiaren” alde zeuden,  etimologikoki puruak ziren hitzak soilik onartu nahi zituzten, euskaratik zetozenak, beste hizkuntzetatik hartutako maileguak baztertuz. Abertzale hauei “garbizale” esan ohi zitzaien. Euskaran errotuak zeuden baina beste hizkuntzetatik zetozen hitzak ordezkatzeko hitz berriak asmatzen zituzten, adibidez, “arraza, aingeru eta mundu” hitzen lekuan “enda, gotzon eta ludi”. Hego Euskal Herrian “H”-a erabiltzeko ohiturarik ez zegoenez, hasieratik letra arrotz gisa ikusi zuten.
Aresti berak euskara “klaroa” defendatu zuen (propio erabiliz erdaratik hartutako hitza), eta bere hizkuntzarekiko posizioak bere ideologiarekin bat egiten zuen: euskara argi bat nahi zuen, jendeak ulertuko zuena, jendeak ikasi ahalko zuena.
Batuaren eta “H”-aren alde eta aurka zeudenen baitan talde ideologikoak zeudela defendatu da, baina ezin da ahaztu ezin direla Luis Villasante eta Koldo Mitxelena bezalako hizkuntzalariak, euskara batua hatxedunaren aldekoak biak, Aresti eta Txillardegiren multzo ideologikoetan kokatu.
Aurkako erreakzioak
Euskal gizartearen sektore batzuek Euskaltzaindia Baionako Biltzarraren aurrean makurtu zela interpretatu zuten, eta taxutzen ari zen euskara batua Sabino Aranaren nazionalismo erlijiosoaren aurkako eraso gisa ulertu zuten. Horren adibide dugu 1982an Bixente Latiegi eta Dunixi Onatibiak argitaratutako liburua, Euskaltzaindiari epaiketa (1982) izenekoa. Bertan, Manuel Lekuona Euskaltzaindiaren buru zenaren hitzak aipatzen dituzte:  "“Iru gauza burutu zituala Arana-Goiri’k (...), eta iru gauza oiek auek diala: Jaungoikoari dagokion sinismena, Elizaganako leialtasuna, eta Euskal-idazkeraren batasuna. Iru gauza orien aurka jeiki zirala ETA’ren asieran iraultzalleak Laburdi’n, Jaungoikoa kenduta Euskadira sozialismua ekarri naiean. Eta iraultza berri honen ikurrintzat H-a hartu zutela. Gorrototik jaioa dala, beraz, euskeraren barruan sortu zaigun iskamil au guzia: Arana-Goiri’tar  Sabin’eri iraultzalari auek zioten gorrototik jaioa”"Ez ziren bakarrak izan. Urte batzuk lehenago José Arenazak Tus hijos y el euskera: el mito del “batua” (1974) liburua argitaratu zuen. Haren azalean, gorri koloreko “H” batetik ateratako tximistak baserri bat pitzatzen zuen. "“La h es un símbolo político aunque lo nieguen muy sesudos señores, aunque vayan vestidos de seráficos hábitos. Tan político como puede ser la hoz y el martillo, la cruz gamada o las dos a la vez. Hemos mantenido la tesis de que la ortografía achista no es más que el intento de politizar el euskera, rompiendo los moldes tradicionales, como una rama más de lo que se intenta romper: la familia, el derecho a la educación cristiana, nuestras costumbres peculiares, nuestra personalidad etc., como medio para conseguir una juventud sin moral, sin sentimientos ni conciencia de pertenecer a un pueblo con unas costumbres discutibles pero indiscutiblemente mejores de las que nos proponen a juzgar por las muestras que vemos (...) no hay duda de que todos los amigos (abiertos o camuflados) de la iglesia utilizan la h de cuya utilización son propugnadores y forzadores” ."
60ko hamarkadan, euskara batuan idazten zuten idazleek zentsura jasan behar izan zuten beraien posizio linguistiko-politikoak zirela eta. Zeruko Argia eta Anaitasuna aldizkariek, adibidez, Arestiren artikuluak argitaratzeari utzi zioten, edo ortografia eta morfologia aldatzen zioten. Lur argitaletxeko idazleei ez zieten utzi 1965eko lehenengo Durangoko Azokan posturik jartzen. Argitaletxea euskara batuaren alde zegoen, eta bertan argitaratzen zituzten liburuak Arestik, Ramon Saizarbitoriak, Arantxa Urretabizkaiak eta Ibon Sarasolak, besteak beste.
Abalistes stellatus
Abalistes stellatus Abalistes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Hasht Behesht
Hasht Behesht, Isfahan hirian (egungo Iran) Safavi dinastiak 1669an eraikitako jauregia da. Irango gobernuak babestuta du. Pabiloia Isfahango inperio-barrutira gehitu zen Sulaiman sha-ren garaian. Erdian saloi handi bat, erdian kupula batez; alboetan beste gelak eta espazioak ditu, zortzi alegia, eta hortik datorkio izena, "Zortzi Paradisu". Antza denez, zortzi zenbaki horrek Islameko kosmologiaren zortzi esferekin lotura zuzena du. Planta mota horrek XV. mendetik ezaguna da eta beste eraikuntza ospetsuetan erabilia izan da baita ere, besteak beste, Istanbuleko Topkapı jauregian eta, era batez, Indian dagoen Agrako Taj Mahal en.
Mastomys shortridgei
Mastomys shortridgei Mastomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Kernville (Kalifornia)
Kernville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Almdorf
Almdorf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mukar Txolponbaiev
Mukar Xaltakovitx Txolponbaiev (Мукар Шалтакович Чолпонбаев; Issyk-Kul oblasta, Sobietar Batasuna, 1950eko martxoaren 29a - Bixkek, Kirgizistan, 2020ko maiatzaren 24a) kirgizistandar politikaria izan zen.
1976an graduatu zen Kirgiziako Unibertsitate Nazionalean. 1984tik 1991ra Kirgiziako Sobietar Errepublika Sozialistako Batzorde Gorenaren Sail Juridikoko kide izan zen, hasieran zuzendariorde gisa, eta ondoren zuzendari.
2020ko maiatzaren 24an hil zen COVID-19 gaixotasunak jota.
Uakitita
Uakitita mineral bat da eta osbornita taldearen kidea da.
Brouains
Brouains Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Uakitita
Ezaugarriak
Uakitita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Brouains
Biztanleria
2007an Brouains udalerrian erroldatutako biztanleak 193 ziren. Familiak 85 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 84 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 149etxeak ziren. 84 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Brouains udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 189 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.427 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pteronotus gymnonotus
Pteronotus gymnonotus Pteronotus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Mormoopidae familian sailkatuta dago.
Ptereleotris heteroptera
Ptereleotris heteroptera Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Zuku
Zukua fruten edo barazkien ehunetan modu naturalean dagoen likidoa da. Zukua erauzteko, fruta edo barazkia estutu edo beratu egiten da, berorik edo disolbatzailerik aplikatu gabe. Esaterako, laranja-zukua laranjetatik erauzitako likidoa da. Zukua etxean presta daiteke fruta edo barazki freskoetatik abiatuz, mota askotako zukugailuak erabiliz. Zuku komertzial asko iragazi egiten dira zuntza edo mamia kentzeko; beste batzuetan, mami askoko zukuak saltzen dira edari osasuntsu gisa. Zukua modu kontzentratuan merkatura daiteke, zenbaitetan izoztuta, baina orduan ura erantsi behar zaie likidoa bere "jatorrizko egoerara" bihurtzeko. Hala ere, ezberdintasun handia dago zuku freskoaren eta zuku kontserbatutakoen artean. Kontserbazio-metodo nagusiak lataratzea, pasteurizazioa, izoztea, lurruntzea eta atomizazioa dira.
Zuku naturalak prestatzeko moduak
Zukugailua erabiliz limoi, laranja, mandarina, lima, pomeloa edo arabisagar...eta bitamina C aberatsak diren bestelako zukuak presta daitezke.
Birringailu elektriko edo zuku-makina erabiliz berriz, sagarra, anana, abrikota, meloia, azenario... zukuak presta daitezke.
Zukuak kontserbatzeko moduak
Zukuak egoki kontserbatzen ez badira mantenugaiak eta ezaugarri organoleptiko ak gal ditzake.
Zukuak argitatik urrun, toki hotzetan eta material aldagaitzetan gorde behar dira.
Ez da gomendagarria 2 egun baino gehiago gordetzea
Zukuen naturalen prestaketan zaindu beharrekoak
Beti azken momentuan prestatzen saiatu behar da.
Fruituak kalitate honekoak izatea komeni da.
Zukua egiteko erabiliko dugun tresneria oso garbi eduki behar da.
Zukua zerbitzatu aurretik iragaztea komeni izaten da.
Zukua lehenagotik prestatua badago, koilara batekin ongi nahasi
Colombiers (Vienne)
Colombiers Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Colombiers udalerrian erroldatutako biztanleak 1.471 ziren. Familiak 520 ziren, horien artean 107 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 67 bakarrik bizi ziren emakumeak), 163 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 210 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 579 etxebizitza zeuden, 528 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 566 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 528 etxebizitza nagusietatik 482 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 310 etxek bost zituzten. 416 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 156 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 334 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 953 ziren, horien artean 685 aktiboak ziren eta 268 inaktiboak ziren. 685 pertsona aktiboetatik 636 lanean zeuden (339 gizon eta 297 emakume) eta 49 langabezian zeuden (26 gizon eta 23 emakume). 268 pertsona inaktiboetatik 87 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 106 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Colombiers udalerrian 535 unitate fiskal zeuden, 1.403,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.083 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 7 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Colombiers udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 957 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mirari Garcia de Kortazar
Mirari Garcia de Kortazar Agirrezabal (Donostia, Gipuzkoa, 1969 - ) euskal idazlea da.
Vieillevie
Vieillevie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vieillevie udalerrian erroldatutako biztanleak 114 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 122 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 118 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 58 ziren, horien artean 31 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 31 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (19 gizon eta 10 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 27 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak 120 m2 baino gutxiagoko dendak ziren.
2000. urtean Vieillevie udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.