cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quartalèga
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 657 ziren, horien artean 468 aktiboak ziren eta 189 inaktiboak ziren. 468 pertsona aktiboetatik 410 lanean zeuden (232 gizon eta 178 emakume) eta 58 langabezian zeuden (14 gizon eta 44 emakume). 189 pertsona inaktiboetatik 73 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cartelègue udalerrian 443 unitate fiskal zeuden, 1.066,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.159 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Cartelègue udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 406 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Želechovice
Želechovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 237 biztanle ditu eta 6.09 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Roa
Roa Espainiako Burgosko probintziako Ribera del Duero eskualdean dagoen udalerria da. 2008ko datuen arabera 2.454 biztanle zituen 48,92 km²-ko azaleran.
Ernolsheim-Bruche
Ernolsheim-Bruche Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 623 etxebizitza zeuden, 599 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 546 etxeak ziren eta 77 apartamentuak ziren. 599 etxebizitza nagusietatik 521 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 108 etxek lau zituzten eta 406 etxek bost zituzten. 545 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 218 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 344 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Chella
Chella (valentzieraz Xella) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Canal de Navarrés eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.807 biztanle zituen.
Ernolsheim-Bruche
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Le Flore konderria (Oklahoma)
Le Flore konderria (Le Flore County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Poteau da. 2010eko zentsuaren arabera 50,384 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Ernolsheim-Bruche
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.099 ziren, horien artean 792 aktiboak ziren eta 307 inaktiboak ziren. 792 pertsona aktiboetatik 753 lanean zeuden (401 gizon eta 352 emakume) eta 39 langabezian zeuden (18 gizon eta 21 emakume). 307 pertsona inaktiboetatik 131 erretiraturik zeuden, 104 ikasten zeuden eta 72 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Le Flore konderria (Oklahoma)
Geografia
Le Flore konderriak 416,606 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,002 ura dira. Beste 411,605 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,09 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 50,384 pertsonetatik 40,296 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3,454 dira. 1,016 beltzak edo afroamerikarrak. 6,070 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 258 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,709 pertsonek kokatzen zuten.
Ernolsheim-Bruche
Diru sarrerak
2009an Ernolsheim-Bruche udalerrian 628 unitate fiskal zeuden, 1.630,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.076 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Ernolsheim-Bruche udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 228 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 3 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chelva
Chelva (valentzieraz Xelva) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Serranos/Serrans eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburu tradizionala da, gaur egun udalerririk populatuena Villar del Arzobispo den arren.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.782 biztanle zituen.
Sarrikotapea
Sarrikotapea ([s̺aʁikotape.a]) Zuberoako iparraldeko udalerri bat da, Pettarra eskualdekoa, Bearnoko mugan kokatua.
Ingurune naturala
Uhaitzandi ibaia udalerritik igarotzen da.
Demografia
Sarrikotapea biztanleak galdu zituen XIX. eta XX. mendeetan zehar. 1820ko hamarkadan 400 biztanle inguru bazituen, XXI. menderako 250 besterik ez ziren geratzen udalerrian.
Euskara
Sarrikotapean Pettarrako euskara mintzatzen da, zuberotarra.
Trump International Hotel Las Vegas
, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian hotel bat da, Pardise esleitutako udalerrian. Donald Trump jabearen izena darama.
Amalocichla incerta
Amalocichla incerta Amalocichla generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Trump International Hotel Las Vegas
2008an eraiki zen. Las Vegasko etxebizitza eraikin altuena da, 190 metroko garaieraz.
Icelus canaliculatus
Icelus canaliculatus Icelus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Langnau am Albis
Langnau am Albis Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kreditu sailkapen
Finantzetan, kreditu-sailkapena zor baten itzulketari buruzko ziurgabetasuna neurtzeko sailkapen metodo bat da, kreditu edo maileguaren hartzailearen kaudimena, zorraren epea eta koiuntura ekonomikoa zein diren kontuan hartuz burutzen dena. Kreditu-sailkapenak diseinatu eta garatzeko, kreditu sailkapenerako agentziak daude, enpresa pribatu, gobernuz kanpoko erakunde zein gobernuko erakunde izan daitezkeenak.
Trump International Hotel & Tower (New York)
, jatorriz Gulf and Western eraikina, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian hotel bat da Donald Trump jabearen izena darama.
1970ean Thomas E. Stanley arkitektoak eraikiarazi zuen eta 1995-1997 artean Philip Johnson eta Costas Kondylis arkitektoek zaharberritu.
Neolissochilus subterraneus
Neolissochilus subterraneus Neolissochilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Berdinketa (xakea)
Berdinketa, xakean bi jokalariek partida bat berdinduz amaitu dutela adierazteko izendapena da. Txapelketetan emaitza honekin jokalari bakoitzak puntu erdi bana jasotzen du.
Želechovice nad Dřevnicí
Želechovice nad Dřevnicí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1,855 biztanle ditu eta 16.03 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1763 urtean egin zen.
Berdinketa (xakea)
Goi mailako partidetan berdinketa portzentajea %35era irits daiteke. Xake programen arteko partidetan, berriz, %36ra.
São Bernardo do Campo
São Bernardo do Campo Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Montori
Montori ([montoʁ̞i]) edo Berorize ([beʁ̞oʁ̞i̻]e) Zuberoako ekialdeko udalerri bat da, Basabürüko Ibarrezkerrekoa, Bearnorekiko mugan kokatua. Euskararekin batera tokiko hizkuntza den okzitanieraz Montòri da, eta ofizialki frantsesez Montory.
Takaya Nakamura
Takaya Nakamura (中村 孝也, 1978ko ekainaren 3a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.
Montori
Izena
Herriaren izen zaharra Berorize da. Ipar Euskal Herriko toponimia nagusia aztertu duen Jean-Baptiste Orpustan adituaren ustez, baliteke jatorria belar hitzean edo beltz-haritz konposatuan izatea, eta Donamartiri herriaren izen zaharrarenari (Sant Martin de Beloriz) lotua da.
Erdi Aroan burgu berria sortu zutenean Montory (1323) edo Montori (1337, 1383 ) izena jarri zitzaion, orduan Zuberoan ofiziala zen okzitanieran. Orpustanen arabera toponimo honetan elementu erromaniko eztabaidaezina (mont) eta euskarazko balizko elementua ((h)iri, "jaun baten domeinua" zentzuan) leudeke. "Larrori" (eta akaso "Orhi") bezalakoekin lotzen du eta "mendiaren domeinua" esan nahiko luke. Geroago Montoury (1563 ) edota Notre-Dame de Montory (1654 ) formak ere dokumentatzen dira.
Oinarri zientifiko sendorik gabeko beste etimologia batzuk ere eman dira: 1881eko iturri batek Montori hitza latinezko promontorium hitzetik eratorria zelako hipotesia argitaratu zuen, eta Lemoine doktoreak mont gaskoi hitza eta horreum latinezkoa ("etxalde" zentzuan) aipatzen ditu osagaitzat.
Okzitanieratik
Montòri okzitanieratik euskarara mailegatutako toponimoa dela ikusteko, Montaury frantsesezko grafiaren mozorropean hizkuntza honekin zerikusia duten beste leku batzuetan ere ageri den toponimoa dela esan behar da:
Okzitanieraren eraginaren beste zantzu bat Euskaltzaindiak ontzat hartu ez zituen herriaren izenaren Muntori aldaera, erabilera zabala izan duena, eta Jentilizioa dira. Lehenaz esan behar da Montòri okzitanieraz horrelaxe ahoskatzen dela, /mun'tori/, o atonoak /u/ ahoskera izaten duelako. Jentilizioaz araututako montoriar eta beroriztar formekin batera euskaraz montories eta muntories ere erabili direla aipatu behar da, okzitanieratik mailegatu diren bokales, baiones, arrokiages...bezalakoak direnak.
Topografia
Herri barnea udalerriaren erdialdean dago, 267 mtan. Bere inguruetan, ordea, mendi ikusgarri batzuk daude. Inportanteenak hauexek dira:
Hiru mendi nagusi horien inguruetan ibilbideak daude; Xynthia ekaitzak kalteak sortu zituen, bereziki Beguzekoan. Metro batengatik (796 m baitu) udalerriko punturik gorena hegoaldeko muturrean dago, Edre menditik hurbil eta beste behin Landarekiko mugan.
Udalerriko iparraldean Erretzütik ekialdera dauden muinoen artean Zehebiagako hegia (480 m) dago, Barkoxerekiko muga markatzen duena.
Hidrografia
Udalerria zeharkatzen duten erreka guztiek Oloroeko uhaitzean amaitzen dute baina ibaiadar desberdin batzuen bidez:
Udalerri mugakideak
Norabide gehienetan Zuberoako udalerriak ditu auzokide:
Sarraltzüne galdua
Ekialdean eta hegoaldeko muturrean egun okzitaniarrak diren lurrak ditu mugakide, Bearnoko Baretoseko Landakoak hain zuzen ere. Hala ere, udalerri honetako mendebaldean dagoen Sarraltzüne, Sarraltzune edo Sarantzüne (oc. Eth Barlanés, fr. Barlanès) ibarra zuberotarra -eta euskalduna- izan zen eta mendeetako gatazka bizi izan zen zeini zegokion erabakitzeko.
Auzoak
Herri barneaz gain biztanleria bost auzo sakabanatutan banatua da (hiruk, mendi nagusien izen bana dute):
Garraiobideak
Errepide nagusia departamendu mailako RD-918 da; Atharratze-Sorholüzerekin (mendebalderantz) eta Biarnorekin (ekialderantz] lotzen du. RD 59 herri barnean hasi eta iparralderantz jotzen du, Barkoxerantz eta RD 759 hegoalderantz doan azken horren segida da, Hauzerekiko lotura egiteko; Hauze-Montori errege bide historikoaren ordezko berriagoa da. Errepidez Oloroe-Atharratze-Maule autobusa herritik pasatzen da.
Paue-Oloroe-Maule (POM) tranbiak geltokia izan zuen udalerri honetan baina 1901etik 1931ra baino ez zuen zerbitzua eskaini; Landa-Atharratze zatia 19054ean zabaldu zen eta hasieran Montori zen geltokirik gabe geratzen zen herri bakarra, herri barnetik urrun pasatzen baitzen. Geltokiaren eraikina orain pribatua da.
Historia
Beti Zuberoari lotua, 1086an Guy-Geoffroy Gaskoiniako dukeak herrialde honen gainean zituen eskubideak Zentulo V.a Biarnokoari pasatu zizkion; Gilen Erramun Zuberoako 3. bizkondeak kontran egin arren Zentulo V.ak herrialdea inbaditu eta Montoriri Oloroeko forua (okzitanieraz for d'Auloron) eman zion, eta errege-burgu berria (horregatik herriaren izen berria, Berorize zaharraren ondoan) sortu zuela esan ohi da; hala ere, datu hau historia eta kondairaren artekoa da.
Zuberoa ingelesa
1307an Zuberoa ingelesen menpean geratu zen. Zenbait errege epaitegi antolatu zituzten, errege burguak ziren Barkoxe, Hauze, Atharratze (orduan "Iriberri" edo Vilanava) eta Montorin; jurat izenekoek kudeatutako administrazio berezia zuten, Maule errege-hiriak bezala. Ehun Urteko Gerraren inguruko aldietan Montoriri buruzko datu batzuk jasotzen dira:
Erlijio Gerrak
Erlijio Gerren garaiak oso gogorrak izan ziren eskualdean. 1564rako herrian protestanteak ziren nagusi, G. Etxart herriko auzokidea zen artzaina eta 1568aren inguruan eliz katolikoa tenplu protestante bilakatu zen Montorin; katoliko zuberotarrak Nafarroa Beherera joan ziren hango erlijiokideekin batera Joana III.a Albretekoa erregin protestantearen kontra borrokatzera baina porrot militarra izan zutenez Zuberoara itzuli eta mendekua hartzeko Agramondarren menpeko Montori erasotu eta arpilatu egin zuten. Biztanle askok Biarnora ihes egin behar izan zuten eta erlijioa aldatu nahi izan ez zuen jurat bat hil zuten.
XVII. mendearen hasieran oraindik geratzen ziren protestante batzuk herrian Iruri, Zalgize, Maule eta Montorin; herri honetan tenpluari ere eusten zioten.
1638an Jean-Armand du Peyrer Iruriko kondeak Montori, Hauze, Atherei, Liginaga eta Astüek osatutako baroierria Agramondeko dukerriari erosi zion. 1661ean, Matalas apaizaren matxinadan, Mithikileko apaiza Montorira joan zen; kanpoko boterearen kontra eta Zuberoaren askatasunaren aldeko borrokan aritzeaz gain katolikoen alde eta protestanteen aurka ere ari zen, aliantzen jokoaren arabera. 3000 lagunekin herrian sartu eta 15 familiabururen kontrako neurri errepresiboak hartu zituen katoliko bihurrarazteko. Matxinadak porrot egin eta gero 1663an Estatu-Kontseiluaren agindu batek Iruriko kondeari arestian aipatu bost herrien gaineko kontrola mantentzeaz gain Atharratze, Onizegaina, Aloze, Ozaze, Ziboze,Etxebarre, Lexantzü eta Ligi ere eman zizkion. Montorin ezagutzen den azken artzain protestantea P. d'Assimont (1679an) da.
Mundu Gerrak
Lehen Mundu Gerran Montoriko 48 herritar hil ziren eta beste 8 zaurituta itzuli ziren herrira (1911n udalerriak 830 biztanle zituen).
Bigarren Mundu Gerran zazpi montoriarrek, Indotxinako Gerran hiruk eta Aljeriako Independentziaren Gerran beste batek bizitza galdu zuten.
1940ko azaroan Bréhain herritik (Mosela departamendua, Lorrena) berrogei erbesteratu heldu ziren Montorira; batzuk herrikoen etxeetan bizi izan ziren eta familiei etxeko zein nekazaritzako lanetan laguntzen ibili zitzaizkien; beste batzuk beraientzat prestatu ziren herri barneko etxe batzuetan egon ziren.
Rhacodactylus trachyrhynchus
Rhacodactylus trachyrhynchus Rhacodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Montori
Lurrikara eta Beihl kontsula
1967ko abuztuaren 13an "Eretako lurrikara" izenarekin ezagutu zena gertatu zen, Baretoseko herri horretan epizentroa izan zuelako; Montorin ere kalteak izugarriak izan ziren, etxeen %60a inguru suntsitu zituelako; Richter eskalako 6,5 magnitudekoa izan zen. Etxea galdu zutenentzat "lau milioiko etxeak" deitu zirenak eraiki zituzten.
Conon Bridge
, 'Drochaid Sguideil', Eskoziako Highland eskualdeko herri bat da, Ross eta Cromarty barrutian. Dingwall udalerritik hurbil dago, Black Isle uhartean.
Montori
Lurrikara eta Beihl kontsula
Berorize Burgosko Prozesuarekin zerikusia duen gertaera oso bitxi baten kokalekua izan zen. Epaiketa hasi baino bi egun lehenago ETAk (Juan Jose Etxabe eta Txikiaren taldeak) Eugen Beihl, Alemaniako Errepublika Federalak Donostian zuen kontsularen bahiketa prestatu zuen. Herri zuberotar honetako apaizetxean zeukaten gordeta; ihes egitea lortu zuen gau batean eta herriko taberna batera sartu zen Alemaniako kontsula zela eta elizaren ondoko etxe batetik ihes egin zuela esaten. Han zeuden herritarrek zer egin eta berriro apaizetxera eraman zuten. Egun batzuk geroago, Eguberrian, ETAk Wiesbadenen (Hessen, Alemania) askatu zuen. Roger Idiartek Basabürüan Montori izena duen kanta egin zuen, azkaindarrak egin zituenen artean ezagunenetakoa, gertaera hari eskainia.
Ekonomia
Laborantza eta abeltzaintza dira nagusi: ardiak esnekietarako eta behiak (Akitaniako blonda) haragirako.
Herri honetan ia galdu den aktibitate bat udako "bortüetako etxalde" edo cujalar (okzitanieraz; fr. cayolar), mendietako etxaldeak alegia. XX. mendearen hasiera arte ugariak ziren, batez ere Montori-Sarraltzüne muga aldean eta udalerriaren hegoaldean: Maillordoki, Bagoule, Bitola, Légassègue, Ordabürü, Chuste, Aizuburia, Couylarou, Aiguntze eta Izarbe. Gaur egun denak oso egoera txarrean daude. Beste aldetik, zenbait artzainek oraindik badituzte (lehengo garaietan baino askoz gutxiago badira ere) txotx izeneko zatiak Santa Grazi eta Basabürüko beste herri gorenetako etxaldeetan; beste batzuek bere ardiak Aspe eta Aussau Biarnoko ibarretara bidaltzen dituzte, hango artzainek zaindu ditzaten.
Udalerrian nekazaritza eta abeltzaintzara emandako 2500 hektareetatik 680 bat komunalak dira, 1800 bat pribatuak, eta beste 20 bat (Hauze eta Santa Graziko lurretako mugan dagoen Barlamont izeneko eremua) Montorik, Barkoxek eta Landak partekatuak.
Gazta egiteko Les Fermiers Basco Béarnais kooperatibak dituen hiru lantegitatik bat Montorin dago. Ahuntzak dituzten bi artzain daude; lehena arestian aipatutako kooperatibarekin ari da eta bigarrenak, Patrap etxaldekoak, bere gaztak Les chèvres de Gastou izendapenarekin saltzen ditu.
Beste garai batzuetan, herri honetako ekonomiarako garrantzia izan duten elementuen artean baziren harrobiak, artilea, lihoa, eztia, gaztainak edota esku-langile mota batzuk.
Baso komunala
Herriak baso komunalak ere baditu (583 ha); udalerriko iparraldean (Casterar, Malaxandi, Latalhada, Bigné) eta hegoaldean (Le Bouch, Gastou, Huncharie) dauden esparruez gain egun Landarenak diren lurretan daude handienak, Santa Graziko mugetaraino heltzen baitira: Edre, Seguro, Liziaga, Légacègue, Maillordoki, Ordaburu, Chuste, Bagoule, Bitola, Couylarou, las Bartas, Isiburia, Aiguntze, Lakurde eta 1542 m dituen Arbuti mendikoa.
Turismoa
Hotel bat (Auberge de l'Étable) eta lau landetxe. Etxe berriak eraikitzen ziren bitartean 1967ko lurrikaran etxea galdu zutenentzat egin ziren txalet prefabrikatuetan (Histouye izeneko tokian) gaur egun Les Chalets de Soule oporlekua dago
Demografia
1377ko Censier gothique de la Soule dokumentuan Montorin dagoeneko 76 Ostau ("etxe" okzitanieraz) zeudela aipatzen du.
Amboseli parke nazionala
Amboseli parke nazionala (Amboseli National Park) Kenyako parke nazionala da, 1948an sortua. Afrika osoko parkerik ezagun eta miresgarrienetakoa da: izugarrizko paisaia naturalez gainera, hango sabanan sekulako fauna aberatsa eta ugaria dago. Parkearen ipar-ekialdera, berriz, Kilimanjaro ikusten da. Sumendi lurretan dago parkea, eta 125.900 hektareako zabalera du. Ura ugari izaten duenez urte osoan, baita sasoi lehorretan ere, animalia handientzako bizileku aproposa da, eta horietarik ugari dago Amboselin, ugaztunak batik bat. Hortxe dago Afrika osoko elefante, jirafa edota errinozero kontzentraziorik handiena. Bufalo, antilope eta zebra ugari ere bada, baita harraparirik ere: lehoiak, leopardoak eta gepardoak. Errinozero beltzak desagertzeko zorian egon ziren 1970-1985 arteko epean, ezkutuko ehiztarien jardueragatik, eta elefanteak ere asko hil zituzten. Orduz geroztik, ordea, animalia mota horien babeserako neurri zorrotzak hartu zituzten parkeko zaindariek.
Montori
Demografia
XIX. mendean 1.200 biztanle izatera iritsi zen, baina ordutik etengabeko gainbehera izan zuen populazioak bi mendez. XXI. mendearen hasieran 300 pertsona baizik ez ziren bizi Montorin.
Kultura
Aspaldikoa da (1913ko Les trois empereurs, campagne d'Austerlitz ) herri horrek taularatu duen azken pastorala eta gainera frantsesez izan zen; Napoleon Bonaparteri eskainia, aurreko batean ere (1896ko Bonaparte, deuxième campagne d'Italie (1900)) pertsonaia bera protagonista zen beste bat taularatu zen.
Azken urteetan maskaradak bisitatzen dituen herrien zerrendan ez da egoten, euskarak Berorizen bizi duen egoera kaskarraren seinale.
Kantuaz den bezainbatean, elizako abesbatzaz gain, Landako Arguibelle bearnotar taldean eta Errejentak nahiz Xiberoko Kantariak zuberotar taldeetan badira beroriztar batzuk. Euskal dantzetan aritzen denik ere bada; orain herrian talde osorik ez da, baina 1960ko hamarkada arte ospe handiko taldeak izan ziren.
Hizkuntzak
Montoriko egoera linguistikoa berezia da; Aturri aldeko zenbait herriren moduan xarnegua da, hots, euskaldunak eta gaskoiak nahasten diren lekua. Zuberoan bada okzitaniera tokiko hizkuntza nagusia den herririk, Pettarrean (Ozaraine-Erribareita, Jeztaze) baina Montoriko egoera bestelakoa da: joera bat nabari den arren (mendebalde, iparralde eta hegoaldean euskaldunak, ekialdean eta ipar-ekialdean gaskoiak), zaila da muga linguistiko argirik marraztea. XX. mendearen erdialdea arte baziren familia euskaldun hutsak, okzitanieradun hutsak eta bi hizkuntzetako kideek osatutakoak; frantsesa jakin gabe euskara-bearnera elebitasuna nahiko normala zen herri honetan. Azken belaunaldiekin, ordea, frantsesa erabat nagusitu da; euskara egoera ahul da, eta leku gehienetan bezala okzitanieraren familia barruko transmisioia ia erabat eten da. Erreferentzialtasun publikoari dagokionez bederen, euskarak indar handiagoa du, eta karrika nahiz auzo izen elebidunak (frantsesa/euskara) erakusten dituzten kartelak ipini dira; aldiz, beste herri batzuetan ez bezala, herriko jaietako programa jakinarazten duen kartela frantses hutsez ageri da, hala nola Herriko Etxearen webgunea.
Herri honetan egiten den euskal hizkera hegoaldeko zuberera da. Egun euskara egoera kaskarrean badago ere, izugarrizko aberastasuna izan du; adibide bat aipatzearren, mendebaldeko haizea izendatzeko itxasaidia, ebi aizia, pekaizia, Baiuna haize, aizebeltza eta manex haize hitzak bildu dira.
Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz iheslari batzuk herrian kokatu ziren; azken urteetan ingeles batzuk hara bizitzera joan dira, eta horrek Berorize bost hizkuntzatako herria bihurtu du.
Hiztegia eta toponimia
Euskara-okzitaniera elkarbizitza historiko honek ondare linguistiko-kulturalean izugarrizko aberastasuna ekarri du eta herrian garatzen ziren jarduera tradizionalekin zerikusia duten hainbeste elementuk bi hizkuntzatako izenak dituzte: hiatzüna (eu) = arguèta (oc), txakostia (eu) = escalèta (oc), aska (eu) = bassiot (oc), eskua (eu) = plec (oc)...
Gomelange
Gomelange Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Montori
Hiztegia eta toponimia
Toponimian ere, bi hizkuntzetan jatorria duten leku-izenak udalerri osoan zehar erabat barreiatuta daude. Adibideak:
Gomelange
Biztanleria
2007an Gomelange udalerrian erroldatutako biztanleak 529 ziren. Familiak 186 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Montori
Jaiak
Herriko festak abuztuan izaten dira, 15ean zentratuta; 1945etik herrian jai batzorde indartsua egon izan da. Garai batean egun ia desagertu diren Zuberoako artzainen herri-kirolen (barra jaurtiketa, jauziak...) erakustaldiak bazeuden ere, 1947tik eta ia urtero "Landestar erako zezenketa" (okzitanieraz corruda landesa) antolatu izan da eta beraz 2007an 60. urteurrena ospatu zuten. 1967ko abuztuaren 13an lurrikara gertatu zenean Montori jaietan zegoen.
Gomelange
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 187 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 17 hutsik zeuden. 184 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 187 etxebizitza nagusietatik 157 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 166 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Montori
Gastronomia
Berorizeko sukaldaritza tradizionala eskualdeko ekoizpenetan oinarritutakoa da: garbura (batez ere Biarnoan prestatzen den barazki zopa), Zuberoako piperrada, uso, basurde edota ehiztatutako beste animaliekin eginikoak...
Roumazières-Loubert
Roumazières-Loubert Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Montori
Administrazioa
Osasun zerbitzuetarako beroriztarrek Atharratze edo Eretara joan behar dute.
Leon Battista Alberti
Leon Battista Alberti (Genova, 1404ko otsailaren 14a - Erroma, 1472ko apirilaren 25a) Pizkundeko humanista, apaiz, poeta, hizkuntzalari, filosofo eta arkitekto italiarra izan zen. Uomo Universale gisa, Lehen Pizkundeko humanismo idealaren ordezkaria izan zen.
Montori
Hezkuntza
Hezkuntza beroriztarren kezka historikoa izan da. 1789an, Frantziako Iraultzaren garaietan, zuberotarrak Maulen batzartu ziren beren eskaerak egiteko; Montorik herrialdeko hiriburuan kolegio bat eraikitzea eskatu zuen, gazteen hezkuntza hobetzeko. 1833an derrigorrezko hezkuntza ezarri zenetik udalerri bakoitzak gutxienez eskola bat mantentzeko beharra izan zuen; inspektore baten txostenaren arabera Atharratze-Sorholüzeko Kantonamenduan Atharratze-Sorholüzen bi maisu zeuden eta Berorizen ere bai. Orduan herriak 1300 biztanle zituen.
Leon Battista Alberti
Bizitza eta lanak
Genovan sortu zen, Florentziatik erbesteraturiko familia handi batean. Venezia eta Paduan humanitateak ikasi zituen eta Bolonian zuzenbidea. 1431n Biagio Molin pontifize-kantzilerraren idazkari kargua eskuratu zuen.
Montori
Hezkuntza
Gaur egun Zuberoako herri askotan eskolarik ez badago ere, Montorin bi gela dituen Lehen Mailako eskola publikoa dago; jantoki eta haurtzaindegi zerbitzua du. 2009-2010 ikasturtean 33 ikasle zituen; bi irakasle eta jantoki eta haurrak zaintzeko arduradun banak lan egiten zuten bertan. Ez dago eredu elebidunik; euskara ikasgai gisa eskaintzen da.
Leon Battista Alberti
Bizitza eta lanak
Bi alorretan aritu zen batez ere lanean: batetik, moralista eta idazle gisa eta, bestetik, arkitekto gisa. Dena dela, bi alor horiek sendo lotu zituen bere bizitzan. Sasiko semea zen eta gaztaroan izan zituen zailtasunek eragin handia izan zuten bere lehenengo lanetan. Behin baino gehiagotan izan ziren umezurztegiak bere lanetako gai nagusi. Eta bizi izan zituen zailtasun haiek zirela eta, behin eta berriro aztertu zuen gizakiak inguruan dituen presioei aurre egiteko duen gaitasuna. Osagai horiek azaltzen dira, esate baterako, Philodoxeos fabula (1424) bere lehen lanean eta De commodis literarum atque incommodis (1428-1429) saiakeran.
Idazlanak
Bere elkarrizketetan eta, batez ere, La famiglia (1437-1441) tratatuan iristen saiatua zen oreka eta neurriaren eredua aurkeztu zuen, hura gauzatzearren giza-bertutea (italieraz: virtú) delakoan uste ona ezarriz. Herri-hizkuntzaren erabileraren alde egin zuen lehenetarikoa izan zen, 1443an lehen gramatika italiarra idatziz.
Montori
Kirola
Eskolan dagoen plaza libreaz gain pilotaleku estalia dago, ezker pareta motakoa. Jai Batzordeak pala txapelketa bat antolatzen du eta petanka elkarte bat dago. Errugbi zelaia ere badu, ez ordea talderik. Herri barnean desagertu zen beste plaza libre bat egon zen.
Leon Battista Alberti
Idazlanak
Fisikaz eta matematikaz adina moralaz eta literaturaz interesaturik, arkitekturak ere haren ardura erakarri zuen. Antzinako Erromako monumentuak ikertu zituen, pinturari (De Pictura, 1436, Brunelleschiri eskainirikoa) eta eskulturari (De statua 1451) buruzko Pizkundeko lehenengo teoriazko lanak idatzi zituen, eta hirugarren lan bat ere hasi zuen, aurrekoak baino zehatzagoa, arkitekturari buruzkoa. 1450ean bukatu zuen bere lan nagusi hau, De re aedificatoria, hamar aletan, 1485 arte argitaratu ez zen arren. Lehen aipatutako alorrez gainera, hainbat poesia molde (eresiak, eglogak, sonetoak...) ere landu zituen.
Montori
Kirola
Ehiza eta arrantza ere askok praktikatzen dute.
Leon Battista Alberti
Arkitektura lanak
Berrogei urte bete zituen arte ez zen arkitekto profesional gisa hasi. Ordura arte teorialari lanean aritu zen bakarrik, eta artearen inguruko saiakerak egin zituen. 1430. urtetik aurrera bere garaiko artista ospetsuenen mailara iritsi zen, eta garai hartan hasi zen amateur gisa artean lanean. 1446an, Brunelleschi hil zenean, arkitekturaren lehen mailara igaro zen.
Gomelange
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 261 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 261 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (137 gizon eta 106 emakume) eta 19 langabezian zeuden (5 gizon eta 14 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Leon Battista Alberti
Arkitektura lanak
Florentziako Palazzo Rucellai eraikitzeko proiektua Medici jauregiaren kritika bat dela esan daiteke. Erlaitz sendoko eraikina da, hiru solairukoa. Aurrealdea zorrotza eta klasikoa du guztiz. Hiru harroin ordena ditu elkarren gainean jarrita, eta zutabe batetik bestera tarte zabala dago, Koliseoan bezala. Hala ere, Albertiren zutabeak ez dira oso irtenak, eta horregatik hormaren osagai direla ematen du. Fatxadak gainalde bakarrekoa dela dirudi eta, esan daiteke, bertan Koliseoaren kanpoaldearen diagrama lineal bat egin zuela artistak. Eraikuntza abstraktu eta teoriko horren logika ulertu ahal izateko kontuan hartu behar da Albertik baliabide berri bat aurkitu zuela konposizio mota horretan, Pizkundeko arkitekturan oinarrizkoa izango zena. Klasikoa ez den egitura baten kanpoaldean, sistema klasikoa erabiltzean datza baliabide hori.
Roumazières-Loubert
Biztanleria
2007an Roumazières-Loubert udalerrian erroldatutako biztanleak 2.580 ziren. Familiak 1.130 ziren, horien artean 386 pertsona bakarrekoak ziren (169 bakarrik bizi ziren gizonak eta 217 bakarrik bizi ziren emakumeak), 394 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 266 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 84 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Gomelange
Diru sarrerak
2009an Gomelange udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 545,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.430 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Gomelange udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.026 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Roumazières-Loubert
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gomelange
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roumazières-Loubert
Etxebizitza
2007an 1.351 etxebizitza zeuden, 1.164 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 109 hutsik zeuden. 1.170 etxeak ziren eta 141 apartamentuak ziren. 1.164 etxebizitza nagusietatik 773 bere jabearen bizilekua ziren, 357 alokairuan okupaturik zeuden eta 33 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 71 etxek bi zituzten, 199 etxek hiru zituzten, 389 etxek lau zituzten eta 492 etxek bost zituzten. 844 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 532 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 381 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.556 ziren, horien artean 1.081 aktiboak ziren eta 475 inaktiboak ziren. 1.081 pertsona aktiboetatik 970 lanean zeuden (579 gizon eta 391 emakume) eta 112 langabezian zeuden (40 gizon eta 72 emakume). 475 pertsona inaktiboetatik 155 erretiraturik zeuden, 110 ikasten zeuden eta 210 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roumazières-Loubert udalerrian 1.161 unitate fiskal zeuden, 2.544,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.712 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 134 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 40 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 3 okindegiak, 3 harategiak, 4 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 kirol-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Roumazières-Loubert udalerrian 51 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.552 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Leon Battista Alberti
Arkitektura lanak
Riminiko San Francesco elizaren kanpoalderako, ordea, irtenbide erabat bestelakoa aurkitu zuen. 1450. urte inguruan Sigismundo Malatestak San Francesco eliza gotikoa aldatzeko eta, han bertan, ospearen tenplua eraikitzeko, eta panteoi bat egiteko beretzat, bere emaztearentzat eta bere gorteko humanistentzat agindu zion Albertiri. Antzinako monumentua Pizkundeko maskor moduko batean bildu zuen, eta maskorraren aldeetan horma-konka sartuak eta soilak, arkuetan amaituak, egin zituen. Arku horietan harrizko sarkofagoak zeuden sartuta. Fatxadan mota horretako hiru horma hilobi daude: handiena ate nagusian dago eta beste biak, gaur egun itxiak, Sigismundoren eta bere emaztearen hilobiak gordetzeko helburuarekin egin zituen. Bi horma hilobi horiek zutabeak dituzte alboetan, Antzinako Erromako garaipen arkuen egiturei jarraituaz. Palazzo Rucellain ez bezala, zutabe horiek ez daude horman erabat txertaturik eta osagai askeak direla dirudi. Bestalde, elkarrengandik banandurik dauden euskarrien gainean daude zutabeak eta kapitelen gainean taulamendu bat nabarmentzen da. Proiekzio horren bidez, gehiago nabarmentzen dira lerro bertikalak horizontalak baino. Zutabeek goiko solairuko osagai garrantzizkoren bati eusten diotela ematen du. Albertik kupula bat marraztu zuen lehenengo proiektuan, baina ez zen eraiki. San Francesco elizan nabarmena da Antzinako Erromako eraikuntzen kutsua.
Marcelino Bilbao
Marcelino Bilbao Bilbao (Alonsotegi, - Châtellerault, ) CNTren Isaac Puente batailoiko tenientea izan zen (Euzko Gudarostearen 11º batailoia), Errepublikako Herri Armadako ofizial eta, Frantzian erbesteratu ondoren, Mauthausen eta Ebensee kontzentrazio esparru nazietara deportatua (1940-1945), bertatik bizirik irtetea lortu zuelarik.
Lug (jainkoa)
Lug zelten jainko nagusietako bat da., Lugos edo Lugus izena ematen ziao galiarren izaki jainkotiar nagusia aipatzen denean. Irlandan Lugh izena du (Irlandera zaharrean : [l̪ˠuɣˠ]; Irlandera modernoan: Lú [l̪ˠuː]). Lamhfada “Beso luzeduna" epitetoa ere eman zitzaion, urrunetik jotzeko ahalmena zuelako, eta Samildanach ere bai, hau da, “askotariko artisaua”, arte guztiak asmatu eta praktikatzen zituelako. Galesko mitologiako Lleu (Lleu Llaw Gyffes)-rekin ere parekatzen da. Iberiar penintsula koinskripzioetan, askotan, eta galiarra izan daitekeen Suitzan aurkitutako inskripzio batean, pluralean izendatzen da: Lugovibus, Lucoubu, eta Lucobo.
Marcelino Bilbao
Biografia
Umezurtza jaiotzez, hamabi urte zituelarik utzi zuen eskola. Barakaldoko Kastrexana auzoan zegoen "La Primitiva" meategian hasi zen lanean eta handik "Rica" izeneko lantegira pasa zen.
Lug (jainkoa)
Bere festa Lugnasad egunean ospatzen zen, baina egun finkorik ez zuen eguzki-egutegi garaikidean, galiarren egutegia ilargia-eguzkia baitzen, eta abuztuko lehen asteetan koka daiteke (Lugnasad, Irlandako gaelikoan). Britainiar uharteetako mitologia zeltan ere agertzen da, forma askotariko eta konplexuetan.
Marcelino Bilbao
Espainiako gerra zibila
Espainiako Bigarren Errepublika garaian Juventudes Socialistas Unificadaseko (JSU) kide izan bazen ere, Espainiako Gerra Zibila hastean Isaac Puente batailoian sartu zen, Euzko Gudarostearen 11º batailoia eta Euzkadiko CNTren 3º.
Leon Battista Alberti
Arkitektura lanak
Mantuako San Andres basilikan (italieraz: Basilica di Sant'Andrea) Albertik tenplu klasiko bateko fatxadari garaipen arkua jarri zion gainean. Eraikin honetan, berriz ere, zutabe ez oso irtenak erabili zituen baina, hala ere, inguruan jarri zizkien osagaien ondorioz, aurreko eraikuntzetan baino irtenago egin zituela ematen du. Zutabeak bi neurritakoak dira eta handienak arkitrabeari erantsita daude. Eliza horretako fatxada, fisikoki, eraikinaren gorputz nagusiaren desberdina baldin bada ere, estetikari dagokionez, barrualdean jarraitasuna dauka, kanpoko proportzio berak agertzen baitira, eta baita garaipen arkuaren irudia ere. Fatxada, hortaz, barrualdean ikusiko denaren aurrerapena da. Dena dela, San Andres basilika -han bertan, lehenago ere, eliza bat zegoen- ez zuen Arkitekturari buruzko saiakera liburuko ereduaren arabera eraiki. Erlijiozko eraikuntzek biribilak edo biribiletik eratorriak (laukia, hexagonoa, oktogonoa, etab.) izan behar zutela azaldu zuen liburu hartan Albertik, biribila baita irudi perfektoena eta, aldi berean, naturalena. Hortaz, biribila zen jainkozko arrazoiaren irudi zuzena. Albertiren eliza idealak harmoniaz betea behar zuen izan, Jainkoak egina balitz bezala, eta eliztarren behatze errukitsua sortu behar zuen. Isolaturik egon beharko luke, haren iritziz, eguneroko bizitzaren gainetik. Argia oso irekiune garaietatik sartu beharko litzateke elizara, eta irekiune horietatik zerua bakarrik ikusi beharko litzateke. Hortaz, oin zentraleko eliza zen bere ereduetara hurbiltzeko bide bakarra.
Marcelino Bilbao
Espainiako gerra zibila
Batailoi honekin Ipar fronteko borrokaldi garrantzitsuenetan parte hartu zuen: 1936ko azaroan Legutioko guduan borrokatu zen. 1937ko otsail eta martxoan Isaac Puente batailoia Oviedoko setiora bidali zuten, Euskal Brigada Espedizionarioen 1º Brigadan integratuta, erasoaldian laguntzera. Molak Gipuzkoatik erasoa jo ondoren, Gipuzkoako frontearen atzeraldian Gernikako Bonbardaketaren lekuko izan zen eta Sollubeko guduan ere parte hartu zuen. Bilbo galtzean Santanderrera pasa zen eta handik Asturiasera, Mazucoko guduan parte hartu zuelarik. Gudu honetan, batailoi osoari Askatasunaren domina eman zitzaion, Espainiako Bigarren Errepublikaren dominarik gorenena.
Roumazières-Loubert
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen. Roumazières-Loubert udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 172 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marcelino Bilbao
Espainiako gerra zibila
Bere zuzendaritzapean, konpainia Teruelgo guduan borrokatu zen 1938ko otsailean, bertan Valentín González (El Campesino) ezagutu zuelarik. Teruelgo erasoaldiak porrot egin ondoren konpainiak atzera egin zuen, Lleidara iritsi arte. Hiri honetan Enrique Listerrekin bildu zen Marcelino. 1938ko udan Ebroko guduan parte hartu zuen, Valorearen domina jasoz, eta ondoren 528º Oerlikon bateriara bidali zuten. 1939ko otsailaren 9an La Jonqueratik muga zeharkatu zuen.
Villers-Agron-Aiguizy
Villers-Agron-Aiguizy Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Marcelino Bilbao
Frantzian erbestealdia
1939ko urrian Gursetik Septfondsera eraman zuten. Han Compagnies de Travailleurs Étrangers (CTE) delakoetan izen eman zuen, 26ºan sartu eta Maginot lerrora bidali zutelarik lan egitera. 1940ko ekainean naziek Épinalen preso hartu eta Estrasburgoko Stalag V D esparrura eraman zuten.
Villers-Agron-Aiguizy
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 94 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Marcelino Bilbao
Alemaniara deportatu
Hainbat izugarrikeria bizi izan zituen Marcelinok Mauthausenen: Aribert Heim doktoreak egindako esperimentu toxikologiko batean parte hartzera behartu zuten, esperimentua hasi zuten 30 presoetatik 7 baino ez zirelarik bizirik atera. Ernst-Günther Schenck SS medikuak egindako elikadura-esperimentuak ere aipatzen zituen Marcelinok. Baita Mauthausengo gas genberatik hilotzak atera behar izan zituela. Edota tortura jasan ezinaren ondorioz, judutarrek bere buruaz beste nola egiten zuten Mauthausengo harrobian.
Lug (jainkoa)
Etimologia
Lug-en etimologia zehatza eztabaidatzen da. Izenaren erro aitzinzelta, *lug-, indo-europar errotik erator daiteke *leug (beltza), *leug (hautsi) edo *leugemia (zin egin).
Moulin-Rougen, bi emakume dantzan
Moulin Rougen, bi emakume dantzan (Au Moulin-Rouge, deux femmes dansant), Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1892an egin zuen lana da. Margolana Pragako Museo Nazionalean erakusten da, Txekian. Tamainua hau da: 93x80 zm. Lanak Moulin-Rougeko kabaret ospetsuaren bezeroak erakusten ditu.
Villers-Agron-Aiguizy
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 41etxeak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 1ek hiru zituen, 8 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Parennes
Biztanleria
2007an Parennes udalerrian erroldatutako biztanleak 543 ziren. Familiak 210 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 87 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Moulin-Rougen, bi emakume dantzan
Deskribapena
Hau da Toulouse-Lautrecen gai gogokoenetako bat: Montmartreko Moulin-Rouge kabareteko gaueko giroa. Margolaria lan honetan jarrera errealista hartzen saiatu zen: ez dago idealizatzeko ezta ere kritikatzeko asmorik. Jasotzen du ikusten duena.
Lehen planoan, elkarrekin dantzan ari diren bi emakume daude, sinpleki jantzita. Bere atzean, dantzalekua eta mahaien gunea banatzen dituen baranda bat dago. Eskuinean Charles Conder margolaria ikusten da, eta ezkerrean François Ganzi. Jaka gorriko emakumea Jane Avril da, Moulin-Rougeko abeslari eta dantzaria zena; Avril Toulouse-Lautrecen beste margolan batzuen protagonista izan zen.
Villers-Agron-Aiguizy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (24 gizon eta 16 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lug (jainkoa)
Etimologia
Errazagoa da aitzin-indo-europarretik *leuk- "distiratu" errotik eratortzea, nahiz eta etimologia horrek zailtasunak sortzen dituen, batez ere aitzin-indo-europarrak *-k- inoiz ez duelako aitzin-zeltan *-g- sortu. Hala ere, Françoise Bader-iren aburuz, argiaren sustrai indoeuroparra *leu izango litzateke, eta ez *leuk-, eta adituek uste dute sinesgarriena dela, eta Lugus «argia» esan nahia izango luke.
Parennes
Etxebizitza
2007an 237 etxebizitza zeuden, 208 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 233 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 208 etxebizitza nagusietatik 160 bere jabearen bizilekua ziren, 45 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 153 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 95 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 94 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Villers-Agron-Aiguizy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Parennes
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Villers-Agron-Aiguizy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villers-Agron-Aiguizy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 850 hektarea erabiltzen.
Marcelino Bilbao
Alemaniara deportatu
Azkenik, 1943ko apirilak 10ean, Mauthausen behin betiko utzi eta Ebenseeko kontzentrazio esparrura eraman zuten Marcelino. Han, lortutako esperientziari esker eta espainiar errepublikazaleen antolaketa klandestinoari esker, sukaldean lan postu bat lortu zuen.
Ribeirão Preto
Ribeirão Preto Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.