cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benandanti
Ezaugarriak eta garapena
Bere idatziaren hurrengo puntu batean Ginzburgek aipatzen du nola Inkisizioak harrapatutako Benandanti gehienek zigor nahiko malguak jaso zituztela, ala zigorrik ez kasu batzuetan. Historialariak ulertarazi nahi digu momentu honetan Inkisidoreek arazo larriagoak zituztela, hala nola Erreformaren aurka egitea, ondorioz, haiek "heresia pagano landatarra" gisa identifikatu zutena bigarren maila batean geratu egin zen. Guztiarekin ere, Benandantiak 1620rako, jada lurralde zabal batean zabaldurik eta nahiko ospe sozialarekin sorgin akusazioak egiten hasi ziren, aurreko "ez etsai ez aldekoen aurkatasuna" alde batera utziz. Dirudienez, Inkisidoreek ez zieten Benandantien salaketei kasu gehiegirik egin. Ezin dugu ahaztu Inkisidoreek beraiek Benandantiei ere "deabruaren aldekoak" eta "sorginak" deitu zietela kasu batzuetan. Oso zaila da zehaztea zein gradutan Benandantiek ere haien burua sorgin sinisten zuten ere. (Batzuen ustez haiek "sorgin onak" ziren, sorgin gaiztoen aurka borrokan.)
Benandantien amaiera eta ondarea
Ezin dugu zehaztu azken Benandantia noiz hil zen, baino badakigu 1640ko hamarkadan oraindik ere hainbat Benandanti bazeudela, oraindik ere Inkisizioaren begietan hereje gisa identifikatuta. Prozesuak garai hauetan normalean gartzelarekin amaitzen zuten; hala ere, aipatu behar da bahitutako Benandanti gehienek ez zirela bahituta haien sinesmenengatik baizik eta lapurtzeagatik edo antzeko krimen txikiengatik. Gainera, badakigu ohitura berdinak jarraitzen zituzten oraindik; ostegunetan zelaietara ateratzea eta "jainkoaren gurtza", baita Mintz Amniotikoaren erabilera ere. 1678ra, hala ere, Ginzburgek azken prozesu bat aipatzean, garaiko Inkisidoreen interes falta nabaritzen du, gertakizun lokal gisa identifikatuz. Honekin, suposatu dezakegu Benandantiek denboran aurrera ikuspegi txarra jaso zutela eta motelki desagertzen joan zirela, hala ere, aipatu bezala, ezin dugu zehaztu noiz guztiz desagertu ziren.
Benandantiak desagertu izan arren, haien izena denbora luzez mantendu egin zen, Italiako leku zehatzetan "Sorgin" hitzaren sinonimoa bihurtuz jarraitzaileen pertsekuzioen ondorioz.
Inocencia Arangoa
Biografia
Azkenean, Arangoa XX. mende osoan zehar proba horiek egitera heldu zen artista bakarra izan zen, deialdi hori geroago ez baitzen errepikatu. El Cantábrico egunkariak garaipen feminista gisa deskribatzen du. Horren ondoren, Inocencia Arangoak, beste hamar emakumerekin batera, Madrilgo El Liberal egunkariko zuzendariari idatzitako gutun bat sinatu zuen "La mujer y el arte" izenburupean, oposizioetan sartu izanaren poza erakutsiz eta José Parada y Santín irakasleari eskerrak emanez. Mugak muga, Inocencia Arangoak bere ibilbide artistikoa garatu zuen. 1901 eta 1930 urteetan Arte Ederretako Erakusketa Nazionaletan parte hartu zuen. Urte batzuk bizi izan zituen Oviedon (1909-1917) eta Segovian (1918-1923), gero behin betiko Madrila joateko. Oviedon egon zen bitartean, Inocencia Arangoak 1916an bere senarrarekin batera parte hartu zuen bien arteko erakusketa batean.
Lana
Lehiaketarena ez zen emakumea izateagatik Inocencia Arangoak izan zuen arazo bakarra, emakumeek anatomiaren azterketa debekatuta baitzuten; ikasketetan eta lanean animaliak, loreak eta abar margotzea beste aukerarik ez zuten. Horrek argi eta garbi eragin zuen bere produkzio artistikoan, Inocencia Arangoa eta beste emakume askorenetan. Horri gehitzen zitzaion bidaiatu ahal izateko aitaren edo senarraren baimena behar zuela, Erromara edo Parisa joan nahi izan zuenean, Inozentziaren kasuan.
Artistaren lan aipagarrienen artean Auñamendi Entziklopediak lau aipatzen ditu: "Samotraziaren garaipena"; "Eguna"; "Arantza duen umea" eta "Nadóneko harana". Beste lan batzuen artean, San Telmo Museoaren aktaren arabera, Donostiako Udalak 1901 eta 1903an eman zizkion museoari Inocencia Arangoak Madrilgo Udaleko pentsiodun gisa egindako lanak. Lan horietako lau kopiak dira: "Las Hilanderas", "Pertsona ezezagun baten burua" eta "Felipe IV.aren erretratua", Velazquezenak, "Toledoko zalduna /Caballero de Toledo", Grekoarena eta "Paisaia", Santiago Regidorrena.
San Telmo Museoko agiriaren arabera, minuta berean, "Paisaia" izeneko bere beste lan bat ere izendatzen da, 1900an margotua, olioz, 52 x 33 cm-ko luze-zabalarekin. "San Telmo Museoaren bitxikeriak eta altxorrak" (1997) erakusketan parte hartu zuen oihal ospetsuenetako bat landa-paisaia bat zen, "Real Casa de Campo" izenburupean. Erakusketa horren katalogoan Inocencia aurkezte dute artista sendo gisa, errealismotik gertu dagoena: "... landarediaren azterketara erabat bideratuta, artista sendoa dela erakusten du, errealismotik gertuago mendeko inpresionismotik baino".
33/01 auzia
Epaiketaren egutegia
Maiatzaren 13, 14, 19 eta 20an Fiskalak eta AVTk proposatutako froga perizialean Unidad Central de Inteligencia delako 19.242 eta 18.350 zenbakiko poliziek deklaratu zuten. Maiatzaren 20an, aurrekoek amaitzerakoan, Guardia Zibileko Inteligentzia Zerbitzuko T-58856-D eta B-18270-H zenbakiko guardia zibilek deklaratu zuten. ,, ,.
Maiatzaren 21ean froga dokumentalari hasiera eman zitzaion. 26, 27 eta 28an dokumentuak irakurtzen jarraitu zen. Azken egun honetan irakurketa eten egin zen, euskaraz zeuden hainbat dokumentu itzuli gabe zeudelako. ,.
Maiatzaren 28 egun horretan, dokumentazioaren irakurketa etetean fiskalak eskatutako telefono entzuketen grabazioak entzuteari ekin zitzaion. Ekainaren 2, 3 eta 4an telefono grabazioak entzun ziren. .
Villar de Fallaves
Villar de Fallaves Zamorako probintziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 86 biztanle zituen.
33/01 auzia
Epaiketaren egutegia
Ekainaren 4an, telefono entzuketak amaitu ostean, falta zen dokumentazioa irakurtzen hasi zen, zeregin horretan ekainaren 16ko saioan amaituko zelarik.
Ekainaren 16an, falta ziren dokumentoak irakurri ostean, fiskalak bere konklusioak irakurri zituen. .
Ekainaren 17an AVTko abokatuek euren konklusioak irakurri zituzten. .
Ekainaren 18an, abokatuek euren konklusioak irakurri ostean akusatuen azken hitzarekin amaitutzat gelditu zen ahozko epaiketa. Julen Larrinaga, Maite Diaz de Heredia, Sabin Juaristi eta Juan Antonio Madariagak bakarrik hartu dute hitza. Horren ostean sententzia noiz emateko zain gelditu zen. .
Fiskalaren eta AVTko abokatuen behin betiko eskaera
Ekainaren 16ko saioan Carlos Bautista fiskalak behin-behineko eskaera aldatu eta honako hau egin zuen: Joan Mari Olanorentzat, Julen Zelarainentzat eta Aitor Jugorentzat hamahiru urteko espetxe zigorra ETAko zuzendaritzako kideak zirela leporatuta; Maitane Mendezen, Jorge Arredondoren eta Mitxel Sarasketaren kontrako akusazioak bertan behera utzi zituen eta gainerako 21 lagunentzat hamar urteko espetxe zigorrari eutsi zion, ETAko kideak izatea leporatuta. Aldi berean, Amnistiaren Aldeko Batzordeak eta Askatasuna legez kanpo deklaratzea ere eskatu zuen. AVTko abokatuek bat egin zuten eskaera honekin.
Auziko epaia
2008ko irailaren 17an eman zuen epaia Espainiako Auzitegi Nazionalaren Areto Penaleko 4. sekzioak. Tribunalak Amnistiaren Aldeko Batzordeak (AAB) eta Askatasuna legez kanpokotzat jo eta haiek desegiteko agindu zuen emandako epaian.
Epaimahaiak absolbitu egin zituen Ixone Urzelai, Juan Antonio Madariaga eta Julen Arzuaga, lehenengo biak Senideak-eko kide zirelako eta Arzuaga, soilik abokatu lanak egiteagatik. Jorge Luis Arredondo, Maite Mendez eta Mitxel Sarasketa ere aske gelditu ziren, aurretik fiskaltzak akusazioa erretiratu zielako.
Joan Mari Olano, Julen Zelarain eta Aitor Jugori 10na urteko zigorra ezarri zien, eta gainerakoei 8na urte, guztiak erakunde terroristako kide izatea egotzita.
Kartzelaratzeak
Sententzia irakurtzeko saioa amaituta tribunalak Jon Beaskoari, Iker Zubiari, Josu Beaumounti, Julen Larrinagari, Ainhoa Irastortzari, Aratz Estonbari, Jagoba Terronesi eta Gorka Zulaikari astean bi aldiz sinatu eta beste baldintzatan kalera irteten utzi zien. Iñaki Reta ez zen Auzitegira agertu eta hura bilatu eta atxilotzeko agindu zuen tribunalak. Gainerakoak zuzenean kartzelaratzea agindu zuen, Maite Diaz de Heredia lehenagotik ere kartzelan bazegoen ere.
Auzitegi Gorena
2009ko irailaren 23an egin zen Madrilgo Enzutegi Gorenean auzi honetan aurkeztutako helegitea berraztertzeko bista. Abokatuek Amnistiaren Aldebo Batzordeak eta Askatasuna legezkotzat jotzea eta espetxe zigor guztiak kentzea eskatu zuten. Fiskaltzak Espainiako Auzitegi Gorenak emandako ebazpenari eustea eskatu zuen. Auzipetu bat bakarraren zigorra berraztertzearen alde agertu zen: Aitor Jugorena. Izan ere, Jugo behin bakarrik aipatu zuen epaiak. «Arduradun nazionala» dela esaten da, besterik gabe.
Horren guztiaren harira kalean ziren auzipetutako hainbat lagunek agerraldia eskaini zuten Donostian. Aratz Estonbak esan zuen «gu espetxeratu arren, errepresaliatu politiko bat bera ere ez da bakarrik geratuko».
Aitor Jugo urriaren 5ean irten zen kalera, fidantzarik gabe, Auzitegi Gorenaren epaia kaleratu baino lehen
Auzipetuen zerrenda
Hasiera batean Txema Matanzas, Ainhoa Baglieto, Mikel Korta, Jean-François Lefort eta Fernando Maria Lejarza ere auzipetu zituen Garzonek, baina auzitik kanpora gelditu ziren, Txema Matanzasen kasuan Ekineko sumarioan egoteagatik eta Mikel Korta Xakin auzipetuta egoteagatik. Jean-François Leforten kasuan, Lapurdikoa izanik, epaitegiaren jurisdiziotik kanpo gelditzen delako-edo, auzitik desagertu zen, besterik gabe.
Oihana Agirreren epaiketa
2011ko urtarrilaren 12an epaitu zuten Oihana Agirre Espainiako Auzitegi Nazionalean Madrilen, 33/01 auziaren jarraipen gisa. 2007ko irailean, Donostiako estropadetan presoen aldeko manifestaziora deitzeagatik eta Askatasunako kide zelakoan atxilotu zuten Oihana Agirre urte bereko urrian. Urtebete eta bi hilabete egin zituen espetxean. «Erakunde terroristako kide izatea» egotzita fiskalak 13 urteko espetxe zigorra eskatu zuen epaiketan. Tribunalak 8 urteko espetxe zigorra ezarri zion.
Amnistiaren Aldeko Mugimenduak salatu zuen Agirre epaitzeko arrazoi bakarra «presoen alde eta giza eskubideen eta eskubide demokratikoen alde egin duen jarduera politikoa» dela.
Bitis arietans
Bitis arietans Bitis generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Ober-Mörlen
Ober-Mörlen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Viktor Janukovitx
Viktor Fedorovitx Janukovitx (ukraineraz: Віктор Федорович Янукович; Jenakiieve, Ukrainako ESS, SESB, gaur egun Ukraina, 1950eko uztailaren 9a) ukrainar politikaria da. 2010ko otsailaren 25etik 2014ko otsaila arte Ukrainako presidentea izan zen.
Bizitza
1997 eta 2002 artean Donetskeko gobernadorea izan zen. 2002ko azaroaren 21etik 2004ko abenduaren 7ra arte, Leonid Kutxmaren presidentetzapean, Ukrainako lehen ministroa izan zen. Kutxmaren sostenguarekin, 2004ko presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zen. Irabazletzat eman zuten, baina Viktor Justxenkoren aldekoek iruzurra izan zela salatu zuten. Hori izan zen Iraultza Laranjaren abiapuntua. Azkenik, Ukrainako Auzitegi Gorenak hauteskundeak baliogabetu zituen. 2004ko abenduaren 26an errepikatu ziren eta Justxenko atera zen irabazle. Janukovitxek Errusiaren aldeko Eskualdeen Alderdiko buru izaten jarraitu zuen, eta lehen ministro izan zen 2006ko abuztuaren 4tik 2007ko abenduaren 18ra, Justxenko presidente zelarik. 2010eko martxoaren 3an, alderdiko buruzagitza Mykola Azaroven esku utzi zuen.
Bolido
Bolido distira handi-handiko meteoroa da, bereziki Lurraren atmosferan eztanda egiten duena. Askotan, talka-uhinaren ondorioz, danbada soinua ere sorrarazten du. Bolidoaren definizio zehatzik ez badago ere, -14tik beherako itxurazko magnitudea beharko lukeen gorputz astronomikoa behar du izan. Bolido nabarmena 2013ko Txeliabinskeko meteoroa izan zen, bideoz jaso ahal izan zena.
Kheti III.a
Neferkara Kheti edo Kheti III.a, Egiptoko IX. dinastiako gobernari bat izan zen, K.a. 2130 inguruan gobernatu zuena.
Bere izena, Kheti sa... Neferkara..., Turineko Errege Kanonean agertzen da, 4.23 erregistroan.
Ez da Abidoseko Errege Zerrendan agertzen, ezta Saqqarakoan ere. Sexto Julio Afrikanok eta Eusebio Zesareakoak ere ez dute aipatzen.
Aditu batzuen arabera, Egiptoko X. dinastiako errege bat izango litzateke.
2013ko Flandriako Tourra
2013ko Flandriako Tourra txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 97. edizioa izan zen. 2013ko martxoaren 31n egin zuten Brujas eta Oudenaarde artean, 256,2 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 17 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.
Longa noite de pedra
Longa noite de pedra (euskaraz Harrizko gau luzea) 1962an Celso Emilio Ferreiro galiziar idazleak argitaratutako poesia idazlan bat da. Idazle honen lanik garrantzitsuena da, bai eta Espainiako Gerra Zibila ondorengo galiziar olerkigintzako lanik nabarmenetakoa ere.
Liburu hau garai hartan ohikoa zen poesia sozialiaren adibidea da, bertan langile klasearen miseria, emigrazioa, zapalkuntza politikoa, askatasun griña eta bakezaletasunaren gaiak hizkera garbi eta zuzen baten bidez jorratzen direlarik, irudi eta ikurrez aberatsa da eta ordurarteko hizkera poetikoaren errekurtsoak apurtu egiten ditu.
Imida
Imida kimika organikoan esaten zaio bi karbonilo talde nitrogeno-atomo bati lotuta duen funtzio-taldeari. [(R−CO)2NH)] formula orokorra dute eta amoniakoaren deribatutzat jo daitezke.
Poliimidak sintetizatzeko monomero moduan usatzen dira imidak, kaptona esaterako. Kimika ez-organikoan imida baliatzen da NH2− ioia izendatzeko, zein oso base sendoa den.
Nomenklatura
Imida gehienak konposatu ziklikoak dira azido dikarboxilikoetatik eratorritakoak eta beren izenek hori islatzen dute. Adibidez, sukzinimida azido sukzinikotik eratortzen da eta ftalimida azido ftalikotik. Aminetatik eratortzen diren imiden kasuan aurrizki baten bidez adierazten da N-ordekatzailea; etsenplurako, N-etilsukzinimida azido sukzinikoa eta etilamina erreakzionaraziz lortzen da.
Bestalde, karbodiimida izeneko konposatu organikoak, RN=C=NR formula dutenek, ez dute harremanik amidekin.
Ezaugarriak
Oso polarrak dira eta disolbatzaile polarretan disolbagarritasun ona izaten dute.
N—H lotura duten imidek hidrogeno-zubiak era ditzakete Gune hori azido ahula denez metal alkalinoekin gatzak era ditzake. Esaterako ftalimida potasio hidroxidoz tratatzen denean, potasio ftalamida erdiesten da. Gatz horiek alkila daitezke N-alkilimidak eratzeko.
Sintesia
Imida ohikoenak sintizatzen dira azido dikarboxilikoak berotuz edo beren anhidridoak eta amoniakoa edo amina primarioekin berotuz. Kondentsazio-erreakzioa gertatzen da:
K.a. 104
K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada | K.a. 90ko hamarkada | K.a. 80ko hamarkada
K.a. 109 | K.a. 108 | K.a. 107 | K.a. 106 | K.a. 105 | K.a. 104 | K.a. 103 | K.a. 102 | K.a. 101 | K.a. 100 | K.a. 99
Villaveza de Valverde
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 112 biztanle zituen.
Sorbas
Sorbas Almeriako udalerria da. 2006an 2.836 biztanle zituen.
Selgobaeak
Selgobaeak Eskozian bizi ziren tribu bat ziren, Nobantaeen ondoan bizi zirenm Adrianoren harresiaren iparralderantz bizi ziren. Egungo Galloway en. Izena Ehiztari esan nahi zuen, (Irlandeseran selg, ehiztari da).
Historia
Klaudio Ptolomeok bere Geografian eta Britaniako mapan mentzionatzen ditu. Lau hiri zituzten: Karbantorigum, Uxellum, Korda eta Trimontium. Trimontium haien hiriburua zen
69an Venutius altxatu zenean Selgobaeak lagundu zien.
Gnaeus Julius egindako ofensiban, K.o 80an Kaledonian, Kanpamendu fortifikatuak eraiki ziren haien lurraldean, Legio XX Valeria Victrix han geratu zen.
Erromatarrak alde egin eta gero Rhegedeko erreinua sortu zen
Pandaka lidwilli
Pandaka lidwilli Pandaka generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Odontaspididae
Odontaspididae marrazo lamniformeen familia da, mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi dena.
Genero eta espezieak
Egun familiak gutxienez 4 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
Clara Immerwahr
Kezka agertu zuen masen suntsipenerako armen garapenarekin eta zientzialarien erantzukizun sozial eta moralarekin.
Familia
Clara Immerwahr 1870eko ekainaren 21ean jaio zen Polkendorff-en (Breslau, gaur egungo Polonia). Bertan, hiru anai-arreba zeharragoekin (Elli, Rose eta Paul) hazi zen, giro osasuntsuan. Bere familia sofistikatua eta liberala zen, haien judutasuna adierazteko arazorik ez zuena.
Gaztaroa
Clarak etxean hartu zituen haur-hezkuntzako klaseak bere bi ahizpekin batera, eta 1877ko kurtsoa hastean, neskentzako ikastetxe batera joan ziren lehen hezkuntzako ikasketak egitera, udan etenik egin gabe klase pribatuak jasotzen jarraitzen zuelarik. Clarak buruargitasun eta jakituriarako irrika handia zituen, eta bereziki natur zientzietan zegoen interesatua.
Gainera, emakumeek etorkizuneko munduan izango zuten lanbideari buruzko kezka ere adierazi zuen. Garai hartan, bere ahizpek dagoeneko ikasketak utzi zituzten, helburu bakarra ezkontzea zutelarik. Bestalde, bere anaiak filosofiako ikasketak burutu zituen Berlin eko unibertsitate batean, eta anaia eredutzat hartuta, Clarak ikasketa zientifikoak egiteko erabakia hartu zuen.
1890ean bere ama hil zen minbizia k jota. Orduan, familiako baserria Elli eta bere senarraren (Siegfried) esku geratu zenez, Clara eta bere aita Breslau-ra joan behar izan ziren. Hiri honetan, Clarak Fritz Haber (1868-1934) ezagutu zuen dantza klase batean, eta maitemindu egin zen. Hala ere, ezkontza proposamenari uko egin zion, ekonomikoki independentea izan nahi zuen eta.
Ikasketak
Irakasle baten mintegian hasi zen ikasten, non bertako zuzendariak (Miss Knittel) berehala igarri zuen Clararen gaitasuna, eta Conversations on Chemistry liburua aurkeztu zion (Jane Marcet-ek idatzia). Clararen grinak liluratua, bere aitak ikasketekin lagundu zion, eta aurrerago, ikerketak ere finantzatu zizkion.
1900eko abenduaren 12an kimika fisikoaren doktoretza lanean magna cum laude-rekin saritu zuten, bere mintzaldia metalen disolbagarritasunari buruzko ikerketa izanik, Richard Abegg irakaslearen zuzendaritzapean egina eta bere aitari eskainia. Era berean, Alemaniako unibertsitate batean kimikako doktoretza jaso zuen lehen emakumea bilakatu zen. Une horretan, ondorengo adierazpena zinpetu zuen, lekuko egunkari batean agertu zena: "ez dut inoiz nire printzipioen aurka dagoen ezer idatzi edo esango; egiaren atzetik ibiltzearren eta zientziaren duintasunari bide egiteko, merezi duen nagusitasunera iritsi arte".
Abegg irakaslearen laborategiko laguntzaile gisa lanean aritu ondoren (emakume batek izan zezakeen mailarik altueneko postua), Clara Immerwahr laburki aritu zen ikertzaile lanetan Clausthal-en, eta klaseak eman zizkien "Physics and Chemistry in the Househols"-en hainbat emakumeen erakundeei. Behin baina gehiagotan doktoretza-tesien ahozko aurkezpenetara gonbidatua izan zen, baina pixkanaka bere burua arrotz gisa sentitzen hasi zen gizonek menperatutako giro horretan.
Ezkontza eta lana
1901eko apirilean Fritz Haberrekin egin zuen topo berriro. Haber azken urteetan errespetua lortzen joan zen, elektrokimikan eta termodinamikan egindako ikerketen ondorioz. Bereziki aipatzekoa izan zen amoniakoa ren sintesi industrialaren asmatzailea izana (katalizaitzaile en bitartez), beste hainbat substantzien sintesirako funtsezko aitzindaria (bizitzarako substantzia euskarriak nahiz suntsitzaileak; ongarri etan, meatzaritza n zein gerran erabili ziren substantziak, besteak beste). 1898an Karlsruhe ko (Alemania) Unibertsitate Teknologikoko irakasle izendatu zuten.
Azkenean, bikotea 1901eko abuztuan ezkondu zen Karlsruhen bertan. Hasieran, Clarak senarduna izatea bere karrerarekin batu ahal izango zuela uste arren, emazte izateak zekarren beharrarekin topo egin zuen berehala: bere senarraren handinahiak bisita eta afari ugari ekarri zituen haien etxera. Clararentzat ezezaguna zen egoera honi haurdunaldi korapilatsu bat gehitu zitzaion, 1902ko ekainean jaiotako Hermann seme gaixotua ekarri ziona. Hala eta guztiz ere, Clarak nolabait bere senarraren ikerketetan eta gasen erreakzioen termodinamikari buruzko testuliburuan laguntzeko bidea aurkitu zuen. Testuliburu hori 1905ean argitaratu zen, baina bere lan guztiaren emaitza bakarra esker oneko hitz gutxi batzuk izan ziren, liburuaren hasieran senarrak dedikaturikoak. Clara Immerwahr-ek emakumeei hitzaldiak ematen jarraitu zuen, baina gero eta suminduago sentitzen zen, ez baitzuen ulertzen zergatik jotzen zuten denek ziurtzat hitzaldi horiek bere senarrak idatziak zirela.
Fritz Haberren karrera, aldiz, loratu besterik ez zen egin. 1911n berriki sortutako Kaiser Wilhelm kimika fisiko eta elektrokimikako institutuko zuzendari izendatu zuten Berlinen. Zuzendaritzan zela, Prusia ko Zientzia Akademia entzutetsuko kide ere egin zuten.
Gerra garaia
Hala, bere ahalegin guztiak pozoiak eta beste gas arriskutsu batzuk garatzen erabili zituen. Segituan egotzi zioten betebehar bat: gerrarako armen garapena eta amoniakoaren sintesiaren ardura. 1915ean ideia sinple bezain zital bat bururatu zitzaion: kloro gas toxikoa askatu, etsaiarenganaino iritsi eta hauek hilko zituena, inongo bonbardaketarik gabe.
Erabat ikaratua, Clara Immerwahr ideia honen aurka azaldu zen publikoki, "zientziaren idealen perbertsio" hau ankerkeriaren ikur gisa gaitzetsi zuen, "zientzia hondatzen baitzuen; honek ezagutza berriak eskaini beharko lizkiokeelako gizarteari, ez hondamena". Bere senarrak gerra armatuarekiko zuen erabateko arduraldi honek azken haustura ekarri zuen: behin baino gehiagotan gerrarako gasekin lana egiteari uzteko erregutu zion arren, senarraren erantzun bakarra Clara publikoki salatzea izan zen, aberriaren kontra azaldu izana esanez.
Nolanahi ere, haien matrimonioa ataka larri batean sartu zen. Haber ez zen ia etxean egoten, eta ageriko mespretxua adierazten zuen Clararen lan zientifikoekiko. Bidaia ugari egin zituen bere lagunekin, eta beste emakume batzuekin maite-kontuetan ere hasi zen. Clarak bere lagun Abegg irakasleari zuzendutako gutun batean senarra bere galbide bihurtu zela adierazi zion.
Heriotza
Lehen gas bidezko erasoa 1915eko apirilaren 22an izan zen, Ypres (Belgika) mendebaldean. Egun hartan egon ziren 7 mila zaurituetatik, 5 mila baino gehiago hil ziren. Beste hainbat erasok gutxienez 100 mila hildako utzi zituzten (bando batekoak zein bestekoak). Haber mailaz igo zuten, kapitain izendatuz. Dahlem-era (Berlin) itzuli eta maiatzaren 2an festa bat antolatu zuten bere omenez. Baina berehala itzuli behar izan zuen lanera, beste betebehar bat egokitu baitzioten: ekialdera joatea, gas bidezko eraso bat ikuskatzeko. Bikoteak liskarra izan zuen orduan.
Maiatzaren 2ko goizeko lehen orduetan, Clara Immerwahr-ek senarraren pistola hartu eta bere buruaz beste egin zuen. Bere semea, Hermann, izan zen tiroaren hotsa entzun zuen bakarra, eta bere ama aurkitu zuen lehena. Egun hartan bertan, Friz Haber-ek ekialdera bidaiatu zuen, semea egoera zail horretan bakarrik utzita (1945ean, Hermannek ere bere buruaz beste egin zuen). Maiatzaren 8an, Clara hil eta sei egun beranduago, Grunewald Zeitung egunkariak Zerbitzu Sekretuko Haber doktorearen emaztearen suizidioa argitaratu zuen, "zoritxarreko emakumeak burututako ekintzaren arrazoiak ezezagunak" zirela esanez. Handik aurrera, Haber-ek ez zuen inoiz hitz egin bere emaztearen heriotzagatik antolatutako ekitaldiei buruz.
Amoniakoaren sintesiaren lanagatik, 1918an Nobel Saria eman zioten Haberri, baina hilabete gutxi batzuk geroago, gerrako kriminal bat izatea leporatzen hasi ziren. 1933an, Nazi ak nagusitu zirenean, zituen langile judutar guztiak kaleratzeko agindua jaso zuen. Hau egin beharrean ordea, nahiago izan zuen bere postuari uko egin, eta erbestera joan behar izan zuen: Ingalaterra n lortu zuen babesa, Cambridge Unibertsitatean. Baina ez zen eroso sentitzen hango lan giroarekin, eta Italia ra bidaiatu zuen. Bidean zegoela, 1934ko urtarrilean bihotzeko batez hil zen Basilea n (Suitza). 1968an, Haberren jaiotzaren ehungarren urteurrena zela eta, Karlsruheko Unibertsitateak bere oroitzapenean antolatutako zeremonia bertako ikasle batzuek eten zuten, ospatzen ari zirena hiltzaile baten urteurrena zela salatuz, "Haber=Gas bidezko gerraren aita" zioen kartel batekin.
Heriotza ondorengo ospea
Bestalde, Clara Immerwahr-en ondarea interesa pizten hasi zen hiritar alemaniarren artean. Historialari eta aktibistak ohiz kanpoko emakume horri buruz ikertzen hasi ziren, bere buruaz beste egin zuena, zientziaren izena lohitu izanaren protesta moduan. Hainbat artikulu eskaini zizkioten, baita bere bizitzan egindako esfortzu guztiak azaltzen dituen biografia bat ere, Gerit von Leitner-ek idatzia. 1991n, IPPNW k (International Physicians for the Prevention of Nuclear War) bere sari entzutetsuena eman zuen: Clara Immerwahr saria.
Handik aurrera, artikulu eta dokumentak asko eskaini zitzaikion. 2014an bere bizitzari buruzko pelikula bat ere egin zuten, Alemanian.
Take the Lead
Take the Lead, 2006ko Liz Friedlander estatubatuarrak zuzendutako dantza drama film bat da. Antonio Banderas, Alfre Woodard, John Ortiz, Rob Brown, Yaya DaCosta, Dante Basco, Elijah Kelley eta Jenna Dewan aktoreek antzeztu zuten.
Pierre Dulaine dantza irakaslea eta institutuetako Dantza Ikasgelen sortzailearen bizipenetan oinarritua dago. Filma berez New Yorken girotua egon arren Toronto hirian filmatu zen, New Yorkeko zenbait eszena gehituz.
Argumentua
AEB, New York, Pierre Dulaine (Antonio Banderas) saloiko dantza irakasle inspuratzaileak doako hiriko institutu bateko ikasle gatazkatsuenei doako ikastaroak eskeiniko dizkie. Hasiera batez, ikasleek Dulaine ezzeptizismoz ez dute serio hartuko, saloiko dan5za ez baizaie erakargarria irudituko, baina irakaslearen konpromisoa eta jardunaren ondorioz puskanaka hura eta ikasleen arteko harresia apurtuz joango da. Denen artean haratago joatea erabaki eta energiaz beteriko dantza estilo berria sortuko dute: Dulainen saloiko dantza eta ikasleek aurrez dantza egiten duten hip-hop kale dantzaren nahasketa. Lasterrera, Dulaine bere irakasleen bultzatzailea bilakatu eta bere dantza ikastaroak haietako askok beren bizitzengatik borrokatzeko pizgarria izango dira. Hiriko dantza txapelketa prestigiotsu batean izen eman eta hartan partehartzeko itxaropenez ahalegina eta perfekzioa bilarazten lagunduko die. Bide horretan harrotasuna, begirunea eta ohoreari buruzko gauza baliotsuak ikasiko dituzte.
Lonchura nevermanni
Lonchura nevermanni Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Oberaula
Oberaula Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Roque Gonzales
Roque Gonzales Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
2012ko Flandriako Tourra
2012ko Flandriako Tourra txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 96. edizioa izan zen. 2012ko apirilaren 1ean egin zuten Brujas eta Oudenaarde artean, 256,9 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 16 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.
Dave Chavarri
Biografia
Chavarri Liman jaio zen, Perun, eta New Jerseyra joan zen 10 urte zituela.
2000. urtetik, Davek banda ugari ekoitzi ditu, besteak beste, Ill Niño, Terror Universal, Exilia, Broom Hellda, May The Silent Fail eta Violenta Delicia. Jay Baumgardner, Ron Saint Germain eta Bob Marlette ekoizleekin aritu da lanean Chavarri.
Ill Niño Revolution Revoluciónen lehen albuma 2001eko irailaren 18an atera zen, eta Chavarrik ekoitzi eta fabrikatu zuen. Chavarrik Ozzy Osbourne, Disturbed, Godsmack, System of a Down, Sevendust, P.O.D. eta Slayer bezalako ekitaldiekin jardun du globalki.
2015ean, Chavarrik Terror Universal heavy metaleko banda sortu zuen.
Villavendimio
Villavendimio Zamorako probintziako udalerria da, Alfoz de Toro eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 191 biztanle zituen.
Liernais
Liernais Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Liernais udalerrian erroldatutako biztanleak 539 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 85 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 46 bakarrik bizi ziren emakumeak), 62 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
2030 Belyaev
2030 Belyaev asteroide gerrikoan aurkitutako 2030. asteroidearen izena da. 1969ko urriak 8an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 TA2 zen. Bere izena Pavel Belyaevgatik jasotzen du.
Liernais
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 313 ziren, horien artean 216 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 216 pertsona aktiboetatik 192 lanean zeuden (112 gizon eta 80 emakume) eta 24 langabezian zeuden (11 gizon eta 13 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Liernais udalerrian 257 unitate fiskal zeuden, 550 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.332 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Liernais udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.052 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Liernais udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 88 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santo Antônio de Jesus
Santo Antônio de Jesus Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ruský Hrabovec
Ruský Hrabovec Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 16,82 km²ko azalera du eta 311 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1567. urtekoa da.
Andrés Narvarte
Lehen aldia (1835)
Errepublikako presidenteordea izanik, Andrés Navartek gobernua bere gain hartu zuen 1835eko urtarrilaren 20aren (Batzar Legegile berria amaitu zenean) eta 1835eko otsailaren 9aren (José María Vargas lehendakari hautatu zutenean) bitartean.
Bigarren aldia (1836-1837)
55 urteko jurista, Jose Maria Vargasek dimisioa eman ondoren, boterera itzuli zen, eta presidenteordea izanik, 1836ko apirilaren 24aren eta 1837ko urtarrilaren 20aren bitartean (guztira, bederatzi hilabete) gobernu burua izan zen.
Marful
Marful Galiziako musika taldea da, aurretik ibilbide luzea duten musikariek sortutakoa eta hizkuntza galaikoportugesa erabiltzen duena. 2006an "Marful" lehenengo diskoa argitaratu zuten, eta urte hartan bertan "Llengües Vives 1996-2006" bilduman parte hartu zuten.
Ipar-mendebaldeko Pasaia
Ipar-mendebaldeko Pasaia Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barea Ipar Amerikako iparraldetik lotzen dituen igarobideen multzoa da, Artikoko uharteetan barrena itsasontzien zeharkatu ohi dutena. Urtean zehar bankisak itxita egoten da, udako zenbait astetan ezik.
XX. mendearen hasieran aurkitu zuen pasaia osoa Roald Amundsen esploratzaileak, 1903-1906 urte bitartean eginiko espedizio batean, baina XV. mendetik ahalegin ugari egin ziren Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barea iparretik lotuko zituen pasaia aurkitzeko, bereziki Asiarekiko merkataritza-bide berriak zabaltzeko helburuarekin.
Bitis schneideri
Bitis schneideri Bitis generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Uppsala
Uppsala (suedieraz ahoskatua) Suediako ekialdeko hiria eta izen bereko konderriko (6.989 km2) hiriburua da, Stockholm hiriburuaren ipar-mendebalean. 2010ko erroldaren arabera 140.454 biztanle ditu eta herrialdeko laugarren hiri handiena da. Suediako unibertsitaterik zaharrena (1477) eta katedralik handiena ditu. Unibertsitateko liburutegia, Carolina Rediviva, Suediako garrantzitsuena da.
Gamla Uppsala
Eskandinaviako antzinako hiriburuetako bat izan zen. Hasierako hiria, Gamla Uppsala (Uppsala zaharra), egungoaren iparraldean zegoen, eta politika- eta erlijio-gune garrantzitsua izan zen Bikingoen Aroan. Uppsalako tenplua tenplu pagano bat zen eta historiaurreko garaitik eskandinaviar jainkoak gurtu izan ziren. Horrela beraz kristautasuna sartu aurreko erregeen hilobiak daude bertan. 1164an ordea Gamla Uppsala apezpikuaren egoitza bihurtu zen eta aintzinako jainkoak baztertuak izan ziren. Garai hartan gaur egungo Uppsalak Östra Aros izena zuen eta Gamla Uppsalaren itsasportua zen.
Uppsala
1273. urtean sute batek suntsitu zuen antzinako hiria, eta egungoa eraiki zen. Gamla Uppsalako katedrala ere erre zen eta hiri berrian katedrala eraikitzerakoan Uppsala berria bihurtu zen Apezpikuaren egoitza. Dorreak 118'70 metrotako altuera zuen eta Europa iparraldeko eraikin altuena zen, oraindik ere horrela izaten jarraitzen du.
Azken urteak
1960 eta 1970 hamarkadetan hainbat eraikin historiko behera bota zituzten hiria berrizteko lanetan, zeukaten balioaz konturatu gabe. Gaur egun sona handiko hiri unibertsitarioa izaten jarraitzen du.
Ekonomia
Industriagune garrantzitsua da, mekanika-industria, zerrategiak, zementua, larrugintza dira jarduera ekonomiko nagusiak. Medikuntzari loturiko jarduerak ere baditu.
Ondasun nabarmenak
Hiriaren alde zaharra nahiko trinkoa da baina ibaiak bi zatitan bereizten du, mendebaldean errege familiaren egoitza zena (gaztelua), kleroarena (katedrala) eta auzo akademikoa (unibertistatea) daude eta ekialdean berriz gainerako herri xehea zabaltzen da.
Honako erikin hauek dira aipagarrienak:
Chato's Land
Chato's Land (euskaraz: Chatoren Lurraldea) western-filma da, Michael Winner ingeles zinemagileak 1972ko zuzendutakoa. Charles Bronson eta Jack Palance izan ziren aktore nagusiak.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Saint-Crépin Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Crépin udalerrian erroldatutako biztanleak 250 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Chato's Land
Argumentua
Chato (Charles Bronson) bi munduen artean bizi den apatxea da, alde batetik bere herriari leial da eta estuki lotua dago, eta besterik gizon zurien zibilizazioarekiko jakinmina du. Halere, bere burua defendatzearren sheriff bat hiltzen duenean, ihes egin beharko du. Quincey Whitmore (Jack Palance) ofizial konfederatua buru den hamahiru gizonez osatutako talde bat Chatoren atzetik aterako da, berau hiltzeko asmoz.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gintrac
Gintrac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 127etxeak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gintrac
Biztanleria
2007an Gintrac udalerrian erroldatutako biztanleak 107 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gintrac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 159 ziren, horien artean 124 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 124 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (69 gizon eta 44 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gintrac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Diru sarrerak
2009an Saint-Crépin udalerrian 113 unitate fiskal zeuden, 270 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.632 euro zen.
Gaston Bachelard
Gaston Bachelard (Bar-sur-Aube, 1884ko ekainaren 27a - Paris, 1962ko urriak 16a) frantziar filosofo bat izan zen. Zientziak eta Filosofia ikasirik, Zientzien Historia eta Filosofia irakatsi zuen Dijongo Unibertsitatean eta Parisko Sorbonan. Zientzia-ezagupenaren baldintzak aztertu zituen eta «arrazoiaren psikologiaren hastapenak ezartzen» saiatu zen. Bachelardena filosofia irekia da, jakintza-alorreko iraultza handiak beretzeko gai dena. Bachelarden liburu zenbait: Le Nouvel Esprit scientifique (1934); La formation de l'esprit scientifique (1938); Le Rationalisme appliqué (1948); Le Matérialisme rationnel (1953). Orobat, irudimen poetikoa eta horren sinboloak iradokitzen dituzten elementu naturalen psikoanalisia egiten saiatu da: La Psychanalise du feu (1937); L'Eau et les Rêves (1941): L'Air et les Songes (1943); La Poétique de l'espace (1957); La Poétique de la rêverie (1960).
Gintrac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (27 gizon eta 27 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Gintrac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gintrac udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Saint-Crépin (Itsas Charente)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Saint-Crépin udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.280 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cuevas del Almanzora
Cuevas del Almanzora Almeríako udalerria da. 2006an 11.422 biztanle zituen.
Armagnac
Armagnac (armagnac; armanhac, ahoskatua) Aturri eta Garona ibaien artean dagoen Gaskoiniako eskualde historikoa da, egungo Gers, Landak eta Lot eta Garona departamentuetako zatiak biltzen zituena. Erdi Aroan konderri bat osatu zuen, eta XIV. eta XV. mendeetan botere eta hedapen handia eskuratu zituen.
Eskualde honek nekazaritza du ekonomiaren ardatz, eta batik bat Armagnac brandyarengatik da ezaguna.
Historia
IX. mendearen amaieran gaur Fezensac bezala ezagutzen den zatia oinordetzako konderri bihurtu zen. 960an Armagnac Fezensacetik bereizi zen konderri gisa Bernart Luzearen aginpean. Bernart II.ak Gaskoinia osoa jarri zuen bere mendean (1040-1052). Meuxko hitzarmenaren bitartez (1229) Gaskoiniak Akitaniarekin bat egin zuenean, Armagnacekoa feudorik boteretsuena zen. Izan ere, hegoaldeko hiru jaun nagusiak Armagnaceko kondea, Foixkoa eta Albretekoa. Armagnacekoek lurraldea handitzeari ekin zioten ezkontza eta erosketaren bidez. Joan I.a Armagnacekoak (1319-1379) eta ondorengoek Rodez eta Carlat konderriak, eta Lomagne, Auvillars, Comminges, eta Charolais bizkonderriak eskuratu zituzten.
1410ean Bernart VII.aren alaba Karlos I.a Orleansekoarekin ezkondu zen. Karlosen aita Borgoinako dukearen aldekoek erail zuten, hark erregearen gainean zeukan influentziagatik. Ezkontza zela eta, Armagnac etxea Frantziako erregearen alde eta Borgoinaren aurka lerrokatu zen, horrenbesteraino, non, erregearen aldekoei Armagnac deitzen zitzaien. Borgoina Ingalaterrarekin aliatu zenean, bi alderdiren arteko sumina areagotu zen, eta gerra odoltsua burutu zen 1435 arte. Nolanahi ere, Armagnaceko kondeek gerrarako hartutako hainbat mertzenario bidelapur bilakatu ziren, Armagnac bezala ezagunak, eta Frantziako iparraldea arpilatu egin zuten. 1444an Suitza aldera bidali zituzten, baina honek beste gatazka bat ekarri zuen, Armagnaceko Gerran, non bidelapur hauek suitzarren aurka borrokatu ziren. Abuztuaren 26an suitzarrak garaitu arren, galtzaileek erakutsitako kemenak garaileak Suitzatik alde eginarazi zituen. Handik gutxira, Armagnac armada honek Frantziako erregearen armadarekin bat egin zuen.
Nolanahi ere, XV. mendeak aurrera egin ahala, Armagnaceko kondeek boterea galdu zuten Frantziako hegoaldean. Joan V.ak Frantziako Luis XI.ari aurre egin zion, eta erregearen soldaduek bere lurraldeetatik atera eta hil egin zuten 1473an. 1497an, azken kondea hil ostean, Armagnac Frantziako koroarekin batu zuten. Nolanahi ere, erregeak azken konde horren ilobari eman zion, eta, azkenean, Nafarroako erregeen eskura igaro zen. Nafarroako Henrike Frantziako errege ere bihurtu ondoren, Armagnac Frantziako koroaren jabetzara pasa zen.
Lonchura spectabilis
Lonchura spectabilis Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Villanueva del Campo
Villanueva del Campo Zamorako probintziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.008 biztanle zituen.
Oriximiná
Oriximiná Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Urte
Urtea, Lurrak Eguzkiaren inguruan bira oso bat ematen igarotzen duen denbora da. Beste edozein planeta edo argizagiren orbita-periodoa ere bada. Lurraren makurdura axiala dela-eta, urtebetean urtaroak igarotzen dira, hainbat aldaketek markatua: eguraldia, argi-orduak eta, hortaz, landaredia eta lurraren emankortasuna. Adibidez, mundu osoko klima epeletan, Euskal Herrian barne, lau urtaro klasiko bereizi izan dira: negua, udaberria, uda eta udazkena.
Urte natural bat Lurraren orbita-periodoaren egun kopurua da gutxi gora-behera, egutegi jakin baten araberakoa. Egutegi gregorianoa, munduan hedatuena, 365 egun ditu urte arruntean eta 366 egun bisurtean, 12 hiletan taldekatuak. Egutegi gregorianoan, urtearen batez besteko iraupena, 400 urteko ziklo osoan, 365,2425 egunekoa da. Urtea adierazteko ez dago sinbolo ofizialik, baina a erabili ohi da (latinezko annus hitzetik), nahiz-eta batzuetan y eta yr ere erabili (ingelesezko year hitzetik). Honen multiploak dira Ma (megaurtea, geologian erabilia), Ga (gigaurtea) eta Ka (kilourtea).
Akondia
Akondia edo Arrikurutz Eibarren kokatuta dagoen mendia da, Kalamua mendigunearen zatia dena.
Urte
Astronomian, juliotar urtea, denbora neurtzeko unitate bat da, zehazki 86.400 segundoko 365,25 egun dituena (segundoa SI sistemaren oinarrizko unitatea izanik), eta hortaz 31.557.600 segundo dirauena.
Hamar urteko aldiari hamarkada deritzo, ehunekoari mende eta milakoari milurteko. Lau urtek olinpiada bat osatzen dute eta bost urtek bosturteko bat.
Akondia
Akondia izena bere magalean dagoen baserritik datorkio, Ixuan kokatutakoa.
Urte
Hitza
Urte hitz orokorra da, garai eta euskalki guztietakoa. Iparraldean herskari hasperenduna du (-th-).
Jatorri etimologikoa hur da (isurkaria, ez fruitua), -te atzizkiarekin (denbora-tartea adierazten duena, hala nola aste eta mende). Badirudi jatorrizko esanahia euri-sasoia edo urtze aldia izan litekeela, urte-denbora neurtzeko moduan.
Urte-rekin batera erabiltzen dira:
Akondia
Historia
Espainiako Gerra Zibilean borroka latzak gertatu ziren mendi honen inguruan, 1936 eta 1937 arteko neguan hain zuzen ere. Intxorta mendietan gertatu legez. Altxatutakoak tontorrean zeuden, gudariak, berriz, magalean.
La Chapelle-Heulin
La Chapelle-Heulin bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Urte
Hitza
Urteko lehen eguna urteberri-eguna da (urtarrilaren 1a) eta azkena urtezahar-eguna (abenduaren 31).
Historia
Urtea, denbora-unitate moduan, neurtu eta kontrolatzeko bilaketa luzean, gizakiak luzaroan kasualitateekin eta halabeharrezko hurbilketekin kontentatu dira, nahiz-eta kausa-efektu zuzenik ez eduki: batez besteko ilargialdiak gutxi gorabehera 29,53 egun irauten duenez, hamabi ilargialdik 354,36 egun irauten dute, hau da, urte tropikoak baino 11 egun gutxiago.
La Chapelle-Heulin
Biztanleria
2007an La Chapelle-Heulin udalerrian erroldatutako biztanleak 2.839 ziren. Familiak 1.024 ziren, horien artean 180 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 96 bakarrik bizi ziren emakumeak), 300 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 508 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Urte
Historia
"Ilargi engainagarritik" aldentzen lehenak, urte tropikoari balio zehatza eman nahian, antzinako egiptoarrak izan ziren, duela 5.000 urte baino gehiago, 365 eguneko egutegia ezarriz. Ordutik aurrera, gizakiek pixkanaka-pixkanaka zehazten joan dira urte tropikoaren iraupena:
La Chapelle-Heulin
Etxebizitza
2007an 1.095 etxebizitza zeuden, 1.037 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 1.064 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 1.037 etxebizitza nagusietatik 857 bere jabearen bizilekua ziren, 175 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 108 etxek hiru zituzten, 291 etxek lau zituzten eta 589 etxek bost zituzten. 896 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 375 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 629 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: