cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos Juan Finlay
Axolagabekeria ikerketa-lanean
Bere teoria 1881ean aurkeztu zuen International Sanitary Conference-n. Bertan, bere proposamena ez zen ondo hartu. Sinistu ez, eta iseka egin zioten. Urtebete geroago, Aedes generoko eltxoa sukar horiaren organismo transmititzaile gisa identifikatu zuen Finlayk. Haren teoriari jarraitu zioten eltxoaren populazioa kontrolatzeko gomendioek, eta horrela kontrolatu ahal izan zen gaixotasunaren barreiadura.
1900eko Walter Reed Commission-ek 20 urte geroago berretsi zituen hipotesia eta froga zehatzak. Finlay Kubako Osasun Bulegoaren titularra izan zen 1902tik 1909ra. Reed doktoreak ospe handia jaso zuen historiako liburuetan sukar horiari eman zion jipoiarengatik, baina Reedek meritua Finlay doktorearena zela esan zuen, sukar horiaren bektorea aurkitu zuelako. Walter Reed doktoreak maiz aipatzen zuen Finlay bere artikuluetan, eta kreditua ematen zion bere korrespondentziaren aurkikuntzagatik.
Mediku militar estatubatuarra eta 1900an Kubako gobernadorea zen General Leonard Wooden hitzetan: «Finlay doktorearen berrespena zientzia medikoan egindako aurrerapausotzat hartzen da. Baztangaren aurkako txertoa aurkitu zuen Jennerrek 1798 an, hori urrats garrantzitsua izan zen. Hurrengo urratsa Finlay-rena izan zen.».
Aurkikuntza horrek lagundu zion William C. Gorgas doktoreari Panaman eltxoak transmititutako gaixotasunaren eragina eta prebalentzia murrizten, Panamako kanala eraikitzeko kanpaina amerikarrean. Hori baino lehen, lan-indarraren %10 inguru hiltzen zen urtero malariaz eta sukar horiz.
Sukar horia
Sukar horia ikertu zuen, eta haren analisiarengatik eta azterketengatik ondorioztatu zuen eritasuna bitarteko agente batek transmititzen zuela. Anekdota batek dio, gau batean arrosarioak otoitz egiten zuela, eta inguruan eltxo batek atentzioa eman ziola. Orduan erabaki zuen ikertzea.
Batzorde misto hispaniar-estatubatuarrak emandako bitartekoekin, Aedes aegypti eltxoa gaixotasunaren bektore epidemiologiko gisa identifikatzeko gai izan zen. Haren ikerketen arabera, espezie horretako ernaldutako emeak igortzen zuen sukar horia.
Quintanilla de Urz
Quintanilla de Urz Zamora udalerria da, Benavente y los Valles eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 146 biztanle zituen.
Carlos Juan Finlay
Sukar horia
1881eko otsailean Washington D. C.-ra joan zen gobernu kolonialaren ordezkari Nazioarteko Osasun Konferentziako 5. saioan, lehenbizikoz aurkeztu zuen sukar horia agente bitartekari baten bidez, eltxoa, transmititzeko teoria. Haren hipotesia hoztasunez eta ia erabateko eszeptizismoz hartu zen. New Orleanseko aldizkari mediko xume batek baino ez zuen zabaldu ponentzia, Rudolph Matas doktorearen bidez, Medikuntzan graduatu berria zen Matas eta Espainiako eta Ipar Amerikako batzorde mistoan parte hartu zuen interprete-lanetan, espainiarren semea zelako.
Kubara itzuli zenean, 1881eko ekainean, esperimentuak egin zituen boluntarioekin, eta, hipotesia egiaztatzeaz gain, jakin zuen gaixo bat immunizatuta geratzen zela gaixotasunaren etorkizuneko erasoen kontra. Hortik sortu zen sukar horiaren aurkako seruma. Urte horretako abuztuaren 14an bere ikerketa lana aurkeztu zuen Habanako Zientzia Fisiko eta Naturalen Errege Akademian. Eltxoaren kontrolari buruzko gomendioei esker, gaixotasunaren barreiadura kontrolatu ahal izan zen.
Nazioarteko onarpena
20 urtez, Finlayren postulatuak ez ziren kontuan hartu. Espainia-Estatu Batuak gerra amaitu ondoren, Leonard Wood jeneralak, Kubako gobernadoreak, Finlayren teoriarekin esperimentaztzeko eskatu zuenean, berriro aztertu ziren Finlayren ikerketa-lanak, baita egindako esperimentuak ere.
Bitartean, William Crawford Gorgas doktorea, Kubako Santiagon sukar horia erauzten saiatu zen mediku militarra, Osasun Buru izendatu zuten Habanan 1898ko abenduan. Finlayren ekimenez, Sukar Horiaren Kubako Batzorde bat sortu zuen, Kubako medikuaren proposamenei jarraituz eltxoari aurre egin eta gaixoak isolatu zituena. Zazpi hilabetean gaixotasuna desagertu zen Kuban.
Istmoa eta Panamako kanala
Gorgas doktorea azkenean Panamako istmoa sendatzera bidali zuten, kanalaren eraikuntza osatu ahal izateko. Han, Finlay doktoreak adierazitako printzipio berak aplikatu zituen, eta horrek, zalantzarik gabe, ingeniaritza-lan handi hori arrakastaz amaitzea ahalbidetu zuen. Panamako kanalean bertan dagoen plaka batek Carlos J. Finlay doktorearen ekarpena aitortzen du, lan handi horren arrakastan. 1914ko abuztuaren 15ean, Ozeano Atlantikoko lehen ontzia Ozeano Barera igaro zen, kanalaren bidez.
480ko hamarkada
480ko hamarkadak 480etik 489. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Carlos Juan Finlay
Medikuaren eguna
Finlay doktorearen omenez, Panamerikako Konfederazio Medikoak abenduaren ean Medikuaren Eguna ospatzea gomendatu zuen.
Mikrobiologia Saria
Finlayren omenez ere, Kubako gobernuak «Carlos J. Finlay» Mikrobiologia Saria sortu zuen. UNESCOk bi urtean behin ematen die mikrobiologiarekin zerikusia duten gaietan (immunologia, biologia molekularra, genetika eta beste batzuk) egindako lanak osasunari nabarmen lagundu dioten ikertzaileei. Helburua mikrobiologian ikerketa eta aurrerapenak sustatzea da.
Heriotza
Finlay garuneko infarto batek jota hil zen, konbultsio larrien ondorioz, Habanako etxean, 1915eko abuztuaren 20an.
Legatua
1928an, Gerardo Machado presidenteak Carlos J. Finlay Merituaren Ordena Nazionala ezarri zuen, osasuna zaintzeko eta medikuntzarako ekarpenak saritzeko helburuarekin. Kubako estatuko herritar batentzako sari eta kondekorazio zientifiko gorena da. Saria ez zen banatu 1959 eta 1981 urteen artean.
Habanan dagoen Historia Medikoaren Finlay Museoko horman, inskripzioak adierazten du Gobernu Iraultzaileak sortu zuela, Kuban zientziak aurrera egiten lagundu zuen gizonari egindako omenaldi gisa. Kubako Errepublikako Zientzia Akademiako Batzorde Nazionala. Habana, 1962ko ekainaren 13a.
Finlay Google Doodle batekin (grabatua) ohoratu zuten 2013ko abenduaren 3an, jaio zeneko 180. urteurrenean.
Euskal Herriko politika
Euskal Herriko politikan hainbat dimentsiok hartzen dute parte. Alde batetik, munduko beste leku askotan bezala, ezker politiko eta eskuin politikoaren arteko eztabaida dago; bestetik, abertzaletasunaren eta ez-abertzaleen arteko bereizketa ere badago, abertzale askorentzat eusko abertzaletasunaren eta espainiar nazionalismo edo frantses nazionalismoaren arteko ardatza dena. Azken ardatz hau bereziki garrantzitsua da Hego Euskal Herrian. Nafarroa Garaian, gainera, euskalduntasuna ukatzen duten alderdiak ere badira, indar handikoak. Horrela, Euskal Herriko alderdi politikoak, eskuinean edo ezkerrean kokatzeaz gain, Euskal Herria egituratzeari edo naziotzat onartzeari buruzko ikuspegiaren arabera bereizten dira. Horrek alderdi anitzeko sistema politiko konplexua sortu du.
Eredu politiko honek sustrai sakonak ditu, egile batzuen arabera Karlistaldietan kokatzen direnak eta, edonola ere, foruzaletasunarekin lotuta daudenak. Gerra horien ondoren sortutako ezinegonetik abiatu ziren bai kontzertu ekonomikoaren ideia, eta foruen galeratik abiatu zen ere euskal nazionalismoa. Aldi berean, industrializazioaren garaian sortutako klase diferentziak zein sortutako aldaketa demografikoak eragin handia izan zuen politikan. Bizkaian, bereziki, baina industrializazioaren guneetan modu zabalean ideia sozialisten eta komunisten errotzea sakona izan zen XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran. Langileen mugimendua Euskal Herrian indartsua izan zen, eta sortu berrian zen abertzaletasunak berarekin batera landu behar izan zuen proiektu sindikal bat. Lehen Mundu Gerraren ostean Eusko Alderdi Jeltzaleak botere maila handia lortu zuen, eta Espainiako Bigarren Errepublikan jada sortu zen lehen Eusko Jaurlaritza, egoera dela eta indar abertzale zein ezkertiarrez osatua. Garai horretan sortu zen lehen alderdi ezkertiar eta abertzalea ere, EAE-ANV izenekoa.
Espainiako Gerra Zibilaren eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren, mugimendu politiko gehienak klandestinitatera pasa ziren Hego Euskal Herrian. 1950eko hamarkadaren amaieran antifrankismoa eta ezkerreko abertzaletasuna biltzen zituen Euskadi Ta Askatasuna sortu zen, hurrengo berrogeita hamar urtetan euskal politikan garrantzi handia izan zuen erakunde armatua. Bere magalean sortutako ezker abertzaleak pizkunde berri bat abiatu zuen, bereziki hizkuntzaren berreskurapenari eta independentzia aldarriari begira. Ipar Euskal Herrian ere mugimendu abertzalea indartu zen. Frankismoaren amaierarekin batera Espainiako trantsizioa eman zen, alderdien legeztapenarekin eta instituzioen berrezartzearekin. Urte horietan Hego Euskal Herria autonomia bakar batean biltzeko mugimendua izan zen, baina, azkenean, bitan zatitu zen Euskal Herriko hegoaldeko eremua. Zatiketa horrek eragin handia izan zuen hurrengo hamarkadetako politikan.
Euskal Autonomia Erkidegoan alderdi nagusia EAJ da, ezker independentista, azken urteotan EH Bildu alderdian biltzen dena, Gipuzkoan indartsua den bitartean. Bi familia abertzaleen artean baino, ohikoagoa da itunak eta elkarlana ematea EAJ eta PSE-EEren artean. Nafarroa Garaian, bestetik, UPN da alderdi nagusia, nahiz eta 2010eko hamarkadatik boterea galtzen joan den, gainontzeko alderdien arteko itunak direla eta. Ipar Euskal Herrian, 2010eko hamarkadatik aurrera, indar berezia egon da alderdi ia guztien artean erabaki marko propioak izateko. Hala jaio zen Euskal Hirigune Elkargoa 2017an. 2010eko hamarkadan ezker abertzaleak Euskal gatazkaren alde armatuarekin amaitzeko erabakia hartu zuen; ETA 2018an desegin zen. Gatazka horren ondorioak euskal politikaren gai nagusietako bat dira, bereziki biktimen aitortza eta presoei dagokiona. Independentzia proiektu politikotzat duten alderdiek autodeterminazio eskubidea eskatzen dute, eta 2010eko hamarkadatik aurrera Gure Esku bezalako ekimenek erabakitzeko eskubidearen aldeko mobilizazio jendetsuak egin dituzte.
Euskal Herria proiektu politiko gisa
Gaur egun (eta artikulu honetan) Euskal Herria gisa definitzen den herriaren batasuna historikoki hainbat autorek defendatu dute. Abertzaletasun historizistak Nafarroako Erresuman (eta zehatzago Antso Gartzes III.a Nagusiaren erregaldian) kokatu ohi du nazio horren lehen aurrekari politikoa, baina eztabaidatua da. XVIII. mendean Manuel Larramendik lurralde foralen batasuna aldarrikatu zuen, Pirinioen bi aldeetan Sobre los fueros de Guipuzcoa liburuan. Mende horren amaieran Dominique Joseph Garat Ustaritzeko semeak Fenizia Berria kontzeptua proposatu zuen, Exposé succint d'un projet de réunión de quelques cantons de l'Espagne et de la France dans la vue de rendre plus fáciles et la soumission de l'Espagne et la création d'une maxime puissance lanean.
Banaketa administratiboa
Espainiar administrazioaren pean daudenak:
Frantziar administrazioaren pean daudenak:
Gainera, Euskal Herriaren barruan Gaztela eta Leonek administratutako Trebiñuko konderria dago, eta Kantabriako administrazioak kudeatutako Villaverde Turtziozko herria.
Alderdi politikoak eta hauteskundeak
Lehen esan den bezala, Euskal Herrian alderdi politikoak bi ardatz ezberdinetan banatuta daude. Alde batetik ezker-eskuin ardatza dago eta, bestetik, abertzale-ez-abertzale ardatza. Bien intersekzioan, zein bakoitzaren graduaren arabera, alderdi sistema korapilotsu bat dago. Gainera, alderdi batzuk Euskal Herri osoan existitzen badira ere, banaketa administratiboaren ondorioz ez daude alderdi berberak administrazio bakoitzean.
Ezker politikoaren esparruan hainbat alderdi egon dira historian zehar. Euskal Herria esparrutzat duten alderdien artean, Ezker Abertzalearen marka ezberdinek, tartean Herri Batasuna edo, beranduago, Sortu batez ere Hego Euskal Herrian izan dira aktibo, Ipar Euskal Herrian Abertzaleen Batasuna alderdiak esparru ideologiko antzekoa betetzen zuelarik. Gatazka armatuaren posizioarekiko kritiko Aralar existitu zen, eta ezker independentistaren baitan sartzen da ere EAJren eszisioa zen Eusko Alkartasuna alderdi sozialdemokrata. Beste alderdi batzuk burujabetza defendatu dute ezkerreko posizioetatik, adibidez Batzarrek edo Alternatibak. Gaur egun esparru zabal honetako ordezkari nagusia Euskal Herria Bildu koalizioa da Hego Euskal Herrian eta Euskal Herria Bai Ipar Euskal Herrian. Esparru honetan existitu diren hainbat alderdi ilegalak dira Espainian.
Ezkerrean ere, baina euren burua ez-abertzale edo Espainiako konstituzioaren aldeko gisa identifikatzen duen alderdi nagusia Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra da EAEn, ideologia sozioliberal-sozialdemokrata duena. Nafarroan Nafarroako Alderdi Sozialista eta Frantzian Frantziako Alderdi Sozialista dira mugimendu berdinaren ordezkariak. Euren ezkerrean kokatzen da Ezker Batua Berdeak eta Nafarroako Ezker Batua (Izquierda-Ezkerra), azken urteotan Elkarrekin Podemos gisa aurkeztu dena Ahal Dugurekin batera. Lehen aipatutako Batzarre ere esparru honen parte da, beste plataforma txikiago batzuekin batera. Alderdi honek indar berezia izan zuen aurkeztutako lehenengo hauteskundetan. Frantziar estatuan Liga Komunista Iraultzailea (Frantzia) (LCR) eta Les Verts du Pays Basque-Euskal Herriko Berdeak esparru ideologiko honetan daude ere eta Parti Communiste Français (PCF) alderdi komunista tradizionalagoa da.
Orokorrean, alderdi abertzaleen artean eskuin politikoak posizio zentristagoak ditu alderdi espainiarzaleen artean baino. Euzko Alderdi Jeltzalea Hego zein Ipar Euskal Herrian existitzen da, eta alderdi politiko hegemonikoa da Euskal Autonomia Erkidegoan. Ideologia demokristaua du, baina askotan jarrera liberalak edo sozialdemokratak ere defendatu izan ditu. Europako Parlamentuan Europarako Liberalen eta Demokraten Aliantza taldean kokatu izan da. Nafarroan Geroa Bai (GBai) marka erabiltzen du, lehendakaritzara ere iritsi zena 2015-2019 legegintzaldian. Lehenago Nafarroa Bai marka erabili zuen, ezker soberanistako beste alderdi batzuekin batera.
Espainia zein Frantzia ardatz duten zentro-eskuin eta eskuineko alderdien artean garrantzitsuenak Frantziako Demokraziaren aldeko Batasuna (UDF) alderdi demokristaua, Errepublikarrak (lehengo UMPtik datorrena) alderdi kontserbadore gaullista eta indartsua den Errepublika Martxan alderdia daude. Azken honek posizio europearzale neoliberalak defendatzen ditu eta Espainiako Herritarrak - Herritarron Alderdia (C's) alderdiaren pareko dira. Azken honek indar oso txikia du, baina Nafarroa Garaian lehen alderdia den Nafar Herriaren Batasuna (UPN) alderdiarekin batera aurkeztu zen koalizioan Navarra Suma izenpean azken hauteskundetan. Eurekin batera zegoen Alderdi Popularra (PP), Nafarroan indar txikia duena, eta EAEn gero eta garrantzi txikiagoa duena, baina Espainiako politikan alderdi nagusietako bat dena. Eskuin muturrari dagokionez, Front National (FN) alderdiak gune indartsu batzuk ditu Ipar Euskal Herrian baina Vox alderdiak oso indar txikia du Hego Euskal Herrian.
Bandera
Ikurrina da Euskal Herriaren bandera erabiliena. Luis eta Sabin Aranak asmatu zuten, 1894an, Bizkaiko bandera izan zedin, baina laster zabaldu zen Euskal Herriaren banderatzat. Gaur egun, EAEko bandera ofiziala da, Espainiakoarekin eta tokian tokikoekin batera. Ipar Euskal Herrian ikurrina oso hedatuta dago, eta agintariek onartuta, baina Nafarroa Garaian egoera bestelakoa da: 2003an, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak Ikurren Legea onartu zuen, ikurrina toki publikoetatik kentzeko asmoz.
Euskal herritar batzuek, hala ere, Nafarroako bandera (kate horiak hondo gorrian) lurralde osorako proposatzen dute. Beste batzuek, berriz, Arrano Beltza darabilte Euskal Herriaren bandera gisa.
Beste ikur batzuk
Goiburuetan, armarriari loturik joan ohi den "Zazpiak Bat" gaur egun onarpen zabala duenetako bat da. Garaiaren arabera beste batzuk ere izan dute hedapena, Gernikako Arbola kantuaren "eman ta zabal zazu" (EHUk darabilena), jeltzaleen "jaungoikoa eta lege zaharra" edo foruzaleen "jainkoa eta foruak", adibidez. Nafarroako erreinuaren garaian, Obanosko Infanzoien biltzarretan latinezko Pro libertate patria, gens libera state lema zerabilten ("aberri askearen alde, jende librea"). Giro informalagoan "Gora gu ta gutarrak" ere entzun ohi da.
Beste ikur bat ere bada, aski hedatua eta euskaldunek beren ikurtzat jotzen dutena: lauburua edo antzinako euskal gurutzea. Eguzki-lorea ere erabiltzen da batzuetan, antzinako sinesmenen adierazgarri.
Leswalt
, 'Lios Uillt', Eskoziako herri eta parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Liepe
Liepe Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Vinuesa
Vinuesa Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 35 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 997 biztanle zituen 143,05 km²-ko azaleran. Erdigunean ezker pareta gabeko frontoi ireki bat dauka.
Mochrum
, 'Am Magh Crom', Eskoziako parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
São Jorge do Patrocínio
São Jorge do Patrocínio Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jacopo Peri
Jacopo Peri (Erroma, 1561 - Florentzia, 1633), izengoitiz Il Zazzerino, italiar musikagilea izan zen, ogibidez abeslaria.
Medicien gorteko musikari izan zen, musika-zuzendari nagusia eta, 1618an, kamarlengo nagusia. Giovanni de' Bardi eta Jacopo Corsirekin batera, Camerata Fiorentinako kide izan zen; camerata haiek antzinako musika-drama berpiztea zuten helburu, errezitazioa edo antzezpen-estiloa erabiliaz. Perik garrantzi handia izan zuen geroago opera sortuko zen estilo dramatiko berriaren sorreran.
Irizpide horrekin eta Corsiren laguntzarekin batera, 1594an Dafne idatzi zuen, ziurrenez lehen opera izan zena, Ottavio Rinucciniren libreto batean oinarrituta. Askoz arrakasta handiagoa lortu zuen Euridize (1600) operarekin, Rinucciniren beraren libretoarekin. 1609an, pieza lirikoez osatutako liburu bat argitaratu zuen; haietan ahots bakarrerako madrigalak tartekatu zituen. Balletak, intermezzoak eta eliza-musika ere idatzi zituen.
Electrolux
Electrolux AB (normalean Electrolux deitua, suedieraz ahoskatua) Axel Wenner-Grenek 1919an fundatu zuen suediar enpresa da. Etxetresna elektriko asko ekoizten dit, tartean hozkailuak, ontzi-garbigailuak, garbigailuak edota mikrouhin labeak. Electrolux, Lux AEG-Electrolux, Zanussi, Corberó, Eureka, Frigidaire, Fensa, Mademsa eta Somela marken jabea da.
Jeumont
Jeumont Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Jeumont udalerrian erroldatutako biztanleak 9.956 ziren. Familiak 3.902 ziren, horien artean 1.290 pertsona bakarrekoak ziren (512 bakarrik bizi ziren gizonak eta 778 bakarrik bizi ziren emakumeak), 899 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.105 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 608 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.341 etxebizitza zeuden, 4.022 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 307 hutsik zeuden. 3.153 etxeak ziren eta 1.179 apartamentuak ziren. 4.022 etxebizitza nagusietatik 1.981 bere jabearen bizilekua ziren, 1.989 alokairuan okupaturik zeuden eta 52 doan lagata zeuden; 106 etxek gela bat zuten, 256 etxek bi zituzten, 468 etxek hiru zituzten, 1.099 etxek lau zituzten eta 2.093 etxek bost zituzten. 2.272 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.007 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 798 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Dlhá Ves
Dlhá Ves Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 10,75 km²ko azalera du eta 563 biztanle 2017ko datuen arabera.
Jeumont
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Dlhá Ves
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Jeumont
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.394 ziren, horien artean 3.962 aktiboak ziren eta 2.432 inaktiboak ziren. 3.962 pertsona aktiboetatik 3.032 lanean zeuden (1.816 gizon eta 1.216 emakume) eta 929 langabezian zeuden (443 gizon eta 486 emakume). 2.432 pertsona inaktiboetatik 476 erretiraturik zeuden, 725 ikasten zeuden eta 1.231 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Jeumont udalerrian 3.944 unitate fiskal zeuden, 9.954,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.565 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 274 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 64 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 17 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 26 zerbitzu enpresak ziren, 50 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 73 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 6 autoeskolak, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 5 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 aldi baterako lan enpresak, 9 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Jeumont udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 4 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Jeumont udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 941 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 313 eta lizeo teknologikoetan 267.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nieul-le-Virouil
Nieul-le-Virouil Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nieul-le-Virouil udalerrian erroldatutako biztanleak 571 ziren. Familiak 241 ziren, horien artean 62 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 73 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 307 etxebizitza zeuden, 242 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 298 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 242 etxebizitza nagusietatik 192 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 18 etxek bi gela zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 107 etxek bost zituzten. 195 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 104 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 115 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 363 ziren, horien artean 269 aktiboak ziren eta 94 inaktiboak ziren. 269 pertsona aktiboetatik 226 lanean zeuden (125 gizon eta 101 emakume) eta 42 langabezian zeuden (19 gizon eta 23 emakume). 94 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nieul-le-Virouil udalerrian 248 unitate fiskal zeuden, 603,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.472 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Nieul-le-Virouil udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Astronesthes caulophorus
Astronesthes caulophorus Astronesthes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
1270 Datura
1270 Datura asteroide gerrikoan aurkitutako 1270. asteroidearen izena da. 1930eko abenduak 17]an aurkitu zuen [[George Van Biesbroeckek Yerkes Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1930 YE zen. Bere izena Datura genero botanikoagatik jasotzen du. S motako asteroidea da. Asteroide hau duela 450.000 urte gertatu zen talka suntsitzaile baten ondorioz sortu zen.
George Santayana
George Santayana (jaiotza-izena: Jorge Agustín Nicolás Ruíz de Santayana; Madril, 1863ko abenduaren 16a - Erroma, 1952ko irailaren 26a) Estatu Batuetako filosofoa izan zen, Espainian jaioa.
Takanori Chiaki
Takanori Chiaki (千明 聖典, 1987ko uztailaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama eta Oita Trinita.
Sharp Corporation
Sharp Corporation (シャープ株式会社) Tokuji Hayakawak 1912an fundatu zuen japoniar enpresa da. Ever-Sharp minatakotik hartu zuen bere izena. Produktu elektronikoak ekoizten ditu eta egun Foxconn taiwandar enpresarena da.
Gorogobius nigricinctus
Gorogobius nigricinctus Gorogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Hendrabridge
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Lego
Lego The Lego Group-ek fabrikatutako plastikozko jostailu-sorta bat da. Billund-en (Danimarka) degoitza enpresa pribatu horrek. 2021ean, Lego munduko jostailu-konpainiarik handiena zen. Enpresaren produktu intsignia, Lego, askotariko koloretako plastikozko adreilu gurutzatuak dira, eta hainbat engranaje, minifigura izeneko irudiak eta beste zati batzuk dituzte. Legoren piezak era askotara mihiztatu eta konekta daitezke objektuak eraikitzeko, ibilgailuak, eraikinak eta laneko robotak barne. Eraikitako edozein gauza bereiz daiteke berriro, eta gauza berriak egiteko berrerabilitako piezak.
Lego taldea jostailuzko adreiluak egiten hasi zen 1949an. Filmak, jokoak, lehiaketak eta Legolandeko zortzi jolas-parke egin dira. 2015eko uztailean 600 mila milioi pieza egin ziren Legon.
Historia
Lego Taldearen lema, "onena nahikoa ona da" (daniera: det bedste er ikke for godt, literalki "onena ez da oso ona") 1936an sortu zen. Gaur egun oraindik erabiltzen den lema hori Christiansen-ek sortu zuen, langileak kalitatetik inoiz ez ihes egitera animatzeko, uste baitzuen balio horretan tinko. 1951n, plastikozko jostailuek osatzen zuten Lego konpainiaren ekoizpenaren erdia, nahiz eta Legetøj-Tidende (Toy Times) Danimarkako merkataritza-aldizkariak, hamarkadaren hasieran Lundeko Lego fabrika bisitatzen zuenak, uste zuen plastikoak ezingo zituela inoiz ordezkatu zurezko jostailu tradizionalak. Sentimendu komun bat izan arren, badirudi Legoren jostailuak salbuespen garrantzitsu bihurtu direla haurren jostailuetako plastikoaren desatseginagatik, hein batean Ole Kirk-ek ezarritako estandar altuengatik. [17]
1954an, Christiansenen semea, Godtfred, Lego Taldeko zuzendariorde kudeatzaile bihurtu zen. [16] Atzerriko erosle batekin izandako elkarrizketan, jostailu-sistema bat asmatu zuen. Godtfredek Legoko adreiluen ahalmen izugarria ikusi zuen joko-sistema sortzaile bihurtzeko, baina adreiluek arazo batzuk zituzten oraindik ikuspuntu teknikotik: blokeatzeko gaitasuna mugatua zen eta ez ziren erabilera anitzekoak. [3] 1958an, adreiluzko diseinu modernoa garatu zen; bost urte behar izan ziren horretarako egokia zen materiala aurkitzeko: ABS polimeroa (akrilonitrilo butadieno estirenoa). [13][14]1958ko urtarrilaren 28an, Lego adreiluaren diseinu modernoaren patentea eskatu zen Danimarkan, eta beste herrialde batzuetan hurrengo urteetan. [18][19]
Lego Taldearen Duplo produktu-lerroa 1969an sartu zen, eta bloke bakunen sorta bat da. Bloke horien luzerak Lego estandarraren blokeen zabalera, altuera eta sakontasunaren bikoitza dira, eta haur txikienei zuzenduta daude.
1978an, Legok lehen minifigurak sortu zituen, eta ordutik multzo gehienetan oinarrizko elementu bihurtu dira. [21]
2011ko maiatzean, Endeavour transbordadore espazialaren STB -134 misioak Legoko 13 kit ekarri zituen Nazioarteko Espazio Estaziora, non astronautek ereduak eraiki baitzituzten mikrograbitatean nola erreakzionatuko zuten ikusteko, Lego Bricks in Space programaren barruan. [22][23]
2013ko maiatzean, inoiz sortu den modelorik handiena New Yorken agertu zen, eta 5 milioi adreilu baino gehiago zituen; X hegaleko borrokalari baten 1:1 eskalako modeloa. [24] Beste erregistro batzuek 34 metroko dorrea (112 oin)[25] eta 4 km-ko trena (2,5 ml) dituzte. [26][27]
2015eko otsailean, Brand Finance marketin-aholkularitzako enpresak "munduko markarik boteretsuena" izendatu zuen Lego, Ferrari gaindituz. [28][29]
Herri-kulturan
Legoren ospea kultura-lan askotan, liburuak, filmak eta artelanak barne, duen ordezkaritza eta erabilera zabalagatik frogatzen da. Ikasgelan irakaskuntza-tresna gisa ere erabili da. [30] Estatu Batuetan, Lego Education North America enpresa bateratua da Pitsco, Inc. eta Grupo Lego hezkuntza-dibisioaren artean. [31]
1998an, Legoren adreiluak originaletako bat izan ziren The Strong Rochesterren (New York) Jostailuaren Ospearen Areto Nazionalean. [32]
Diseinua
Aldaki guztien zatiek sistema unibertsala osatzen dute. Urteetan zehar banakako piezen diseinuan eta helburuetan aldaketak izan diren arren, pieza bakoitza, nolabait, existitzen diren piezekin bateragarria izaten jarraitzen du. 1958ko Lego adreiluak gaur egungoekin tartekatzen dira oraindik, eta Legok haur txikientzat egiten dituenak bateragarriak dira nerabeentzat egiten direnekin. Bi adarreko sei adreilu [32] 915.103.765 eran konbina daitezke. Lego pieza bakoitza zehaztasun handiz egin behar da. Bi pieza lotzen direnean, sendo sartu behar dira, eta, hala ere, erraz desmuntatu. Lego adreiluak egiten dituzten makinek 10 mikrometroko tolerantzia dute.
Kontzeptu eta garapen lan nagusia Billund-eko egoitzan egiten da, non enpresak 120 diseinatzaile inguru enplegatzen dituen. Enpresak, gainera, diseinu-bulego txikiagoak ditu Erresuma Batuan, Espainian, Alemanian eta Japonian, merkatu horietara berariaz zuzendutako produktuak garatzeko ardura dutenak. Produktu berri bat garatzeko batez besteko epea hamabi hilabete ingurukoa da, hiru etapatan banatuta. Lehenengo fasea merkatuaren joerak eta bilakaera identifikatzea da, diseinatzaileek merkatuarekin zuzenean harremanetan jartzea barne; batzuk oporretatik gertu dauden jostailu-dendetan daude, eta beste batzuk, berriz, haurrak elkarrizketatzen dituzte. Bigarren fasea produktuaren diseinua eta garapena da, lehen etaparen emaitzetan oinarrituta. 2008ko irailetik aurrera, diseinu-taldeek 3D modelatzeko softwarea erabiltzen dute CAD marrazkiak sortzeko hasierako diseinu-zirriborroetatik abiatuta. Ondoren, diseinuak prototipatzen dira esterolitografia makina baten bidez. Prototipo horiek proiektuaren talde osoari aurkezten zaizkio, "balidazio" prozesuan gurasoek eta seme-alabek iruzkinak eta probak egin ditzaten. Diseinuak alda daitezke foku-taldeen emaitzen arabera. Lego produktu osatuen eredu birtualak erabiltzailearen jarraibideen idazketarekin batera eraikitzen dira. CADen eredu osatuak ere erabiltzen dira organizazio zabalenean, merkaturatzeko eta ontziratzeko.
Lego Digital Designer Mac OS X eta Windowserako Lego softwarearen pieza ofizial bat da, erabiltzaileei Lego diseinu digitalak sortzeko aukera ematen diena. [38] Garai batean, programak aukera ematen zien bezeroei beren diseinu pertsonalizatuak ordenatzeko [39], modelo fisikoak Digital Designer-etik kontsumitzaileengana bidaltzeko zerbitzu batekin; zerbitzua 2012an amaitu zen.
Fabrikazioa
1963tik aurrera, Legoko piezak akrilonitrilo butadieno estirenoa (ABS) izeneko plastiko sendo eta erresistente batetik fabrikatzen dira. [13] [34] 2008ko irailetik aurrera, Legoko ingeniariek NX CAD/CAM/CAE PLM software suitea erabiltzen dute elementuak modelatzeko. Softwareak piezak optimizatzeko aukera ematen du moldeen fluxuaren eta estresaren analisiaren bidez. Batzuetan prototipo moldeak eraikitzen dira, diseinuak produkzio masiboarekin konpromisoa hartu aurretik. ABS plastikoa 232 ºC-ra berotzen da (450 ºF) sendotasun batera iritsi arte. Gero moldeetan injektatzen da 25 eta 150 tona arteko indarrekin, eta 15 segundo behar ditu hozteko. Moldeek 20 mikrometrorainoko tolerantzia dute, adreiluek konektatuta jarraitzen dutela bermatzeko. [37] Giza ikuskatzaileek moldeen irteera egiaztatzen dute, kolore edo lodiera aldaketa esanguratsuak ezabatzeko. Lego Taldearen arabera, milioi bakoitzeko hamazortzi adreiluk ez dute betetzen eskatzen den estandarra. [41] Legoko lantegiek birziklatzen dituzte beren plastiko hondakinen % 1 inguru. Plastikoa ezin bada Legoko adreiluetan berrerabili, erabili dezaketen industrietan prozesatu eta saltzen da. [42] [43] Legok bere buruari ezarritako 2030eko epea du gaur egun bere adreiluetan erabiltzen duen ABS plastikoari alternatiba ekologikoagoa aurkitzeko. [44]
Lego adreiluen fabrikazioa munduko hainbat tokitan gertatzen da. Moldekatzea Billund-en (Danimarka), Nyíregyhazan (Hungaria), Monterreyn (Mexiko) eta, azken aldian, Jiaxingen (Txina) egiten da. Adreiluzko dekorazioak eta enbalajeak Danimarkako, Hungariako, Mexikoko eta Kladnoko landareetan egiten dira, Txekiar Errepublikan. Lego Taldeak kalkulatzen du bost hamarkadatan 400.000 milioi Lego bloke ekoitzi dituela. [45] Lego adreiluen urteko ekoizpenak batez beste 36.000 milioi inguru dira, hau da, 1140 elementu segundoko. 2006ko BusinessWeek-eko artikulu baten arabera, Lego pneumatikoen fabrikatzaile mundialtzat har daiteke; fabrikak urtean 306 milioi kautxu pneumatiko txiki inguru ekoizten ditu.
2012ko abenduan, BBCren More or Less irratsaioak Open University-ko ingeniaritza departamentuari eskatu zion zehazteko "zenbat Lego adreilu, bata bestearen gainean pilatuta, beharko lirateke beheko adreilua suntsitzeko?" [48] Saiakuntza hidraulikoak egiteko makina bat erabiliz, ingeniaritza sailak zehaztu zuen gehienezko indarra 2 × 2 Lego adreiluak jasan dezakeen batez bestekoa 4.240 newtonekoa dela (batez beste 2 × 2 Lego adreiluak 1.152 gramoko masa baitu (0,0406), eta, kalkuluen arabera, 5.791 metroko sakonera izango lukeela.
Proba pribatuek milaka desmuntatze-ziklo erakutsi dituzte adreiluak higatzen hasi baino lehen.
Jon Lopategi
Jon Lopategi Lauzirika, Baltza, (Muxika, 1934ko martxoaren 17a - 2019ko otsailaren 7a) bertsolari bizkaitarra izan zen.
Gerraondoko lehen bertsolari eskolatua izan zen. Maiz aritu izan zen Jon Azpillagarekin frankismo bukaeran eta ondoren, ordu arte ezohikoak gai sozial eta politikoez. Hori zela-eta, behin baino gehiagotan sartu zuten kartzelan Lopategi.
Urte askotan izan zen Bizkaiko Bertsozale Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kide.
Bertsolari txapeldun
Hainbat aldiz parte hartu zuen bertso-txapelketetan eta emaitza oso onak lortu zituen.
Udako Euskal Unibertsitatean
1982. urteko UEUko udako ikastaroetan hasi zen bertsolaritza irakasten, Iruñean Xabier Amurizaren eskutik. Urte hartako Bertsolari Txapelketako txapelduna eta txapeldunordea ziren. Zortzi urtez etengabe izan zen dinamizatzaile UEUko bertsolaritza sailean Iruñeko Larraona ikastetxean 17 hitzaldi eman zituen 1984tik 1990era bitarte. Horien artean hauek:
Bertso-eskoletan
1984tik aurrera irakasle ibili zen hainbat bertso-eskolatan, Bizkaiko Ikastolen Elkarteak bertsolaritza eskoletara zabaltzeko proiektuaren barruan. Laurogeita hamarreko hamarkadan goi mailara iritsi ziren Bizkaiko bertsolari gehienak haren ikasleak izan ziren. Besteak beste, bertsolari hauek pasa ziren haren eskuetatik: Unai Iturriaga, Igor Elortza, Onintza Enbeita, Iratxe Ibarra, Aritz Lopategi, Etxahun Lekue, Arkaitz Estiballes, Xabier Paya... baita Josu Goikoetxea gai-jartzaile eta idazlea, Zihara Enbeita irakasle, gai-jartzaile eta epailea, eta Ander Lipus antzezlea ere.
Stenodactylus petrii
Stenodactylus petrii Stenodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
Bizkaiko Bertsolari Txapelketa bertsolaritzaren arloan probintziako ekimen nagusia da, bi urtetik behin antolatutakoa. Azken urteotan, eskualdeka egiten dituzte kanporaketak eta ondoren finala jokatzen da. Igor Elortza eta Jon Lopategi dira garaipen gehien lortu dituzten bertsolariak, bost eta lau txapelekin hurrenez hurren.
Bilbo izan da finalaren egoitza edizio gehien-gehienetan.
Historia
Euskaltzaindiak antolatu zuen lehenengo aldiz 1958an eta ardura hori hartu zuen zazpi urtez. 1966tik etenaldi luzea eduki zuen ekimenak 1987 arte, "Araba-Bizkaiko txapelketa" antolatu zutenean. Urte hartatik ere Bertsozale Elkartea sustatzaile nagusi bihurtu zen.
Azkenik, 2000. urtean probintzia bakoitzak bere bidea hartu zuen.
Eskualdeka
Historian zehar, probintzia mailan egiteaz gain, txapelketak eskualdeka ere antolatu izan dituzte:
2020ko bertso-zirkuitu berezia: "Kopla Barik"
COVID-19 pandemiaren erruz ezin izan zen 2020ko Bizkaiko Txapelketa jokatu. Horren ordez "Kopla barik" bertso-zirkuitua osatu zen eta Onintza Enbeitak irabazi zuen. Jaialdiak Mungia, Igorre, Durango eta Getxo n (Algorta) izan ziren. Sariketa Durangon suertatu zen, Plateruena Kafe Antzokia n. Berezitasun bat izan zuen saioak, sariketan, hainbat bertso eskolako kideak aritu baitziren gai-jartzaile lanetan. Kopla Barik bertso zirkuitu bat izan zen, Bizkaiko Bertsolari Txapelketa ordezkatu zuena, txapelketarik antolatu ezin izan zen urte zail batean. Besteak beste, hainbat helburu edo xede zituen "Kopla Barik"-ek: Formatu ezberdin batzuk ezagutaraztea (bertso-saio musikatua, bertso-trama, bertso-sariketa eta bertso-jaialdia) eta bertsolari eta zaleei agendan beste hitzordu bat txertatzea.
Mungiako Olalde aretoa n, bertso-saio musikatuan, Aitor Bizkarra, Arrate Illaro, Ibon Ajuriagojeaskoa, Etxahun Lekue, Jone Uria, Malen Amenabar eta Nerea Ibarzabal aritu ziren. Musikari lanetarako, Ixak Arruti eta Eneko Sierra gonbidatu zituzten; eta, gai-jartzaile lanak, Idoia Anzorandiak egin zituen.
Igorreko Lasarte aretoa n egindako bertso-traman, Eneko Abasolo 'Abarkas', Jone Uria, Julen Arzunegi, Miren Amuriza, Txaber Altube eta Unai Mendiburu aritu ziren bertsotan; eta, gaiak jartzen, Aitor Etxebarriazarraga, Aitor Galarza eta Koldo Gezuraga izan ziren arduradunak.
Durangoko sariketari dagokionez, Ander Elortegi, Imanol Uria, Itxaso Paia, Irune Basagoiti, Oihana Bartra, Onintza Enbeita eta Xabat Galletebeitia k jardun zuten bertsotan; eta, gai-jartzen, Paule Ixiar Loizaga eta Beñat Vidal.
Bukatzeko, Bizkaiko Bertsolari Txapeldunen Jaialdia izan zen burutzen azkena, Muxikebarri antzokia n. Bertsolari gisa Arkaitz Estiballes, Fredi Paia, Igor Elortza, Jon Enbeita, Onintza Enbeita, Unai Iturriaga eta Xabi Paia. Gaiak jartzen: Begoñe Olabarrieta.
New Luce
, 'Baile Ùr Ghlinn Lus', Eskoziako parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
Txapelak
*Kopla Barik
Parekidetasuna
*2022/06/16an eguneratuta
Parte hartzeak finaletan
*2022/06/16an eguneratuta
490eko hamarkada
490eko hamarkadak 490etik 499. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Redenção (Pará)
Redenção Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cinnyris mariquensis
Cinnyris mariquensis Cinnyris generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
Lietzen
Lietzen Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Belgikako Sari Nagusia
Belgikako Sari Nagusia Spa hiriaren inguruan kokatuta dagoen Circuit de Spa-Francorchamps ospatzen den 1 Formulako lasterketa da, azkenekoa 2007an egin zelarik.
Bost laranja-haziak
Bost laranja-haziak, The Five Orange Pips ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1891 ko azaroan kontakizun labur eta solte modura The Strand Magazine aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an, Sherlock Holmesen Abenturak liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera.
Argumentua
Egun haizetsu batean, Holmes bere besaulkian eserita zegoen txirrina jotzen dutenean. John Openshaw izeneko gazte bat zen, familiako kasu bati buruzko aholkuak eta laguntza nahi zituena. Johnen aitak (Joseph) pneumatiko harrigarriak patentatu zituen, eta aberastu egin zuten. Johnen osabak (Elias), aldiz, AEB ra emigratu zuen, non koronel kargua lortu zuen armadan, eta Florida n landaketa bat erosi zuen. 1869 an, Elias Ingalaterra ra itzuli zen, non finka bat erosi zuen. Gizon bortitza zen, suminkorra eta etnia beltzarekiko higuingarria; asko erretzen zuen eta brandya erruz hartzen zuen. 1878 an, Josephek John bere etxean geratzeko eskatu zion Eliasi. Honek atsegin handiz onartu zuen.
1883 ko martxoak 10ean, postan, Pondicherry tik zetorren gutun bat agertu zen. Osabak ireki zuenean, 5 laranja hazi eta 'K.K.K' zioen paper bat atera ziren. Elias konortea galdu zuen, eta ez zen berriro berdin egon. Gero osabak Johni esan zion etxaldea Joseph Openshawren izenean uzten zuela. Horrek hunkitu egin zuen John, eta pentsatzen geratu zen. 1883 ko maiatzaren 2an, lursailetik irten eta ez zen inoiz itzuli; urmael batean aurkitu zuten ahuspez. Epaiak esan zuen Eliasek bere buruaz beste egin zuela, eta kasua itxi egin zen.
Josephek lursailaren jabetza hartu zuenean, Johni sartzen sekula utzi ez zioten ganbara bat miatu zuen. KKK ere esaten zuen kutxa bat aurkitu zuten. 1884 an, Joseph finkara aldatu zen, eta 1885 eko urtarrilean Eliasen gutun berdina jaso zuen, baina Dundee tik bidalia. Hiru egun geroago, Joseph lagun bati bisita egitera joan zen, eta putzu batean agertu zen, hilda.
Bi urte eta zortzi hilabeteren ondoren, eskutitz bera iritsi zitzaion Johni, baina Londres etik bidalita, eta ez zuen ezer egin. Holmesek esan zion azkar jarduteko eta denborarik ez galtzeko. Openshawk, bere osabaren logelan aurkitu zuen paper bat ematen zion, 1869 ko martxokoa zena (Elias Ingalaterra ra itzuli zenean), izenak eta haziak jartzeari eta gizonen likidazioei buruzko zerbait esaten zuena. Holmesek orri hori finkaren ondoko eguzki-erlojuan jartzeko esan zion, horrela salbatuko zen eta. Openshaw joan zen eta Holmesek Watsonekin hitz egiten zuen kasuaren aukera batzuei buruz. Holmes 'K' letraren bila dabil Entziklopedia Amerikarrean eta Pondicherry k, Dundee k eta Londres ekialdeak zer ikusirik zuten galdetu zion Watsoni. Watsonek erantzun zion denak portuak zirela. Holmesek esan zion datu horri esker bazekiela gutunak bidaltzen zituenak merkataritza-ontzi batean bidaiatzen zuela, eta horregatik hainbeste denbora behar zuela krimenak egiteko.
Holmesek egiaztatu zuen, KKK letrak Ku Klux Klan izeneko elkarte bati zegozkiola (Entziklopediaren arabera, laranja haziak bidaltzen zituzten, herrialdea utzi behar zutela esan nahi zutenak, edo, bestela, heriotza hutsezin bat izango zuten, bereziki, euren aurka zeudenek, muturreko aurreiritziagatik estatubatuar beltzei ekintza bortitzak egitean). Biharamunean, Watsonek goizeko egunkariari erreparatuko zion eta Holmesi esan zion beranduegi zela, Openshaw gaztea 'zoritxarreko istripu' baten ondorioz hil zela. Sherlock etxetik irten eta ez zen berandu arte itzuli. Holmesek laranja bat hartu, 5 hazi atera eta James Calhoun Georgia ra bidali zuela esan zuen, Savannah ra. Holmesek Watsoni esan zion miaketak egin zituela itsas egunkarietan eta itsaontzi bat aurkitu zuela, Izar Bakartia, aipatutako gutunen hiru lekuetan egon zena. Hala ere, Izar Bakartiari ekinokzio aren haizeek eragin zioten, eta geroago jakin zen ontzitik korasta puskatu bat bakarrik geratu zela.
Svetlana Alliluieva
Svetlana Iosifovna Alliluieva (Светла́на Ио́сифовна Аллилу́ева, სვეტლანა ალილუევა; Mosku, Errusia, 1926ko otsailaren 28a - Richland Center, Wisconsin, Ameriketako Estatu Batuak, 2011ko azaroaren 22a) Joseph Stalin sobietar presidentearen eta haren bigarren emazte Nadezhda Alliluievaren alaba gazteena eta bakarra izan zen. 1967an, nazioartean oso albiste nabarmena izan zen Sobietar Batasunetik ihes egin eta estatubatuar herritartasuna hartu zuenean. Urte batzuk geroago, William Wesley Peters arkitektoarekin ezkondu eta Lana Peters (ლანა პეტერსი) izen-deiturak hartu zituen.
Korfbol
Korfbola edo korfballa, talde-kirol bat da. Hiru metroko alturan kokatutako saski baten barruan pilota bat sartu nahi duten bi talderen artean jokatzen den talde kirola da.
Taldeak mistoak dira beti, lau gizonek eta lau emakumek osatzen dute talde bakoitza. Joko eremua jarrera eta defentsa guneen artean banatzen da. Korfbolak saskibaloiarekin antzekotasun batzuk ditu, izan ere, suediar ringbol edo ringballaren eboluziotzat hartzen baita. Korfboleko saskiak, jatorriz, zumezkoak izaten ziren. Gaur egun, ordea, gehienbat plastikozkoak izaten dira. Saskiak zutoin altu batzuei lotuta egoten dira, hiru metroko altueran. Baloia, borobila, larruzkoa izaten da.
Bi talde mistok elkarren aurka jokatzen badute ere mutilak mutilen kontra edota neskak nesken kontra jokatzen dela ere esan daiteke. Hezkidetza kontuak lantzeko kirol egokia dela defendatu izan da.
Historia
Kirola 1902an asmatu zuen Holandako maisu batek, Nico Broekvsen izeneko maisu batek. Kirolak, beraz, jatorrizko izena nederlanderaz dauka: korfbal. Herbehereetan, gutxi gorabehera, 500 klub eta 90.000 pertsona baino gehiago dabiltza korfbolean jokatzen. Kirola Belgikan eta Taiwanen nolabaiteko arrakastaz praktikatzen da, eta ia beste 70 herrialde gehiagotan ere ezagutzen dute eta han-hemen praktikatzen dute.