cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fürth
Historia
Henrike II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak 1007an Bambergeko obispoari Fürth eman ziola dioen dokumentua da hiriaren lehenengo aipamena. Fürth izena alemanez "ibia" edo "ibaiaren pasabidea" da, eta ziurra da data horren dezente aurretik izango zela asentamendua. 10 kilometro eskasera dagoen Nurenberg hasieratik garrantzitsuagoa izan bazen ere, 1062tik aurrera Fürthek merkatua egiteko eskubidea izan zuen.
Bigarren Mundu Gerran aliatuen bonbaketek hirian kalte larriak eragin ondoren 1990 arte Ameriketako Estatu Batuetako Armada bertan izan da Txekiar Errepublikako muga zaintzen.
Kirolak
Hiriko futbol taldea SpVgg Greuther Fürth da. Gaur egun bigarren mailan ari bada ere XX mendearen hasieran hiru aldiz irabazi zuen Alemaniako txapelketa.
Hiri senidetuak
Fürth ondorengo hiriekin senidetua dago:
Bursinel
Bursinel Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Curtil-Saint-Seine
Curtil-Saint-Seine Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Curtil-Saint-Seine udalerrian erroldatutako biztanleak 90 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 45 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 45etxeak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (28 gizon eta 24 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Arenigobius leftwichi
Arenigobius leftwichi Arenigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Curtil-Saint-Seine
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Larrondoko udal pilotalekua
Larrondoko Udal pilotalekua Loiuko pilotalekua da. 2005eko apirilaren 23an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
We Are One
We Are One Kiss hard rock talde estatubatuarraren abesti bat da, haien 1998ko Psycho Circus albumean argitaratua.
Larrondoko udal pilotalekua
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
We Are One
Gene Simmons abeslari/baxujoleak idatzi eta abestu zuen.
San Andresen gurutzea (BDSM)
San Andresen gurutzea edo X formako gurutzea BDSM ziegetan ekipoan ohikoa den pieza bat da. Orkatilak, eskumuturrak eta gerria eusteko puntuak izaten ditu normalean. Guztiz lotuta dagoenean, subjektua arranoaren posizioan geratzen da. Izena San Andresen gurutzearen ondorioz darama.
Gurutzeak moldakorrak dira eta erraz fabrikatzen dira. Horma bati tinko lotuta egoten dira, eta BDSM estiloko Katalinaren gurpil batetik bereizten dira, erdian bisagra bat duena eta okupatzaileak ahuspez jartzea ahalbidetzen duena.
Erlazioan otzana gurutzeari lotuta egon daiteke, bizkarra edo bekokia gurutzerantz duela. Gurutzeari lotuta egotea da zigorretarako erabili ohi den posizioa. Gurutzeari bizkarra emanda egotea bondage sexualeko posizio bat izaten da edo sexu ukazioa egiteko erabiltzen da.
Donibane pilotalekua
Donibane pilotalekua Muskizko pilotalekua da. 1912an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
Saint-Trimoël
Saint-Trimoël (bretainieraz Sant-Rivoued) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Härryda udalerria
Härryda Suediako udalerria da. Västra Götalandeko konderrian kokatua dago. 291,66 km² ditu eta 36,701 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sanité Bélair
Suzanne Bélair, baita ere Sanité Bélair (Verrettes, 1781-1802ko urriaren 5), Haitiko iraultzailea izan zen, Toussaint Louvertureren armadan tenientea. Haitiko Iraultzan hartu zuen parte. Frantziako armadak heriotz-zigorra ezarri zion.
Biografia
Faustin Répussardek zuzendutako armada frantsesaren zutabeak jazarri zituen, eta Sanité bere bikotekidearekin Artibonito departamenduan babestu ziren. Répussardek ezusteko eraso bat egin zuen Corail-Mirraulten, eta Sanité harrapatu zuen. Charlesek, orduan, emaztearengandik ez banantzeko bere burua entregatu zuen. Biak hiltzera kondenatu zituzten: gizona fusilatu egingo zuten, eta Sanité, emakume izateagatik, burua moztuko zioten. Saniték bere senarraren exekuzioaren lekuko izan zen, eta hark ausardiaz hiltzeko esan zion; gero, senarra bezain lasai joan zen bere heriotzara, eta ez zuen bendarik erabili begietarako. Harrapatzean, burua moztuko ziotela mehatxu egin ziotenean, heriotza ohoragarri bat onartu zuen, mosketearekin, eta ahoa estali baino lehen, oihu egin zuen: A ba esclavaj! («Gora askatasuna, behera esklabotza !»).
Beste hiru emakumekin (Catherine Flon, Cécile Fatiman eta Dédée Bazile) Haitiko Iraultzaren benetako heroia izan zen. 2004an bere irudia hamar gourderen bileteetan jaso egin zen, Haitiren berrehun urtemuga oroitzeko sailan.
Saint-Servais (Côtes-d'Armor)
Saint-Servais (bretainieraz Sant-Servez-Kallag ) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Dénia
Dénia (bertoko valentzieraz ahoskatua; Denia  ahoskatua) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Marina Alta eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. 2013ko urtarrilaren 1ean bertako 44.450 biztanle erroldaturik aurkitzen ziren, baina udan zehar Dénia 200.000 biztanle izatera hel daiteke.
Kirola
Herriko futbol taldea, Club Deportivo Dénia, egun Hirugarren Mailan dabil.
Cristobal Altube
Cristobal Altube Bergara Txindurri (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1898ko uztailaren 10a - Madril, Espainia, 1951ko maiatzaren 16a) opera abeslaria eta tenorra izan zen. Munduko antzoki onenetan abestu zuen eta kantu klaseak ere eman zituen Madrilgo kontserbatorioan. Garaiko tenore dramatiko ezagunenetakoa izan zen.
Gaztaroa
Aretxabaletan jaio zen baina Cristobalek bi urte zituela familia Arrasatera aldatu zen, Iturriotz kalera. Aita aretxabaletarra zuen eta ama bergararra. Haurra zela familiak Kurtzebarri mendiaren magaleko baserri batera bidali zuen morroi eta artzain lanetan ibili zen. Ondoren Arrasateko Unión Cerrajera lantegian hasi zen lanean eta Erdiko kaleko "Zirkulu Tradizionalistan" egon zen apopilo, Artzamendi sendiarekin. Orduan hasi zen parrokiako abesbatzan kantatzen eta "Zirkulu Tradizionalistan" dantzari ere aritu zen.
Musika ibilbidea
Soldadutza egitera Madrilera joan zen. Diotenez kuartelean antolaturiko kontzertu batean "Marina" abestu zuen eta Alfontso XIII.a erregea liluraturik utzi zuen. Berehala Madrilgo Kontserbatorioan izena emateko agindu zion eta kantu diziplina ikasi zuen. Ignacio Tabuyo gipuzkoar baritonoa izan zuen kantu irakasle.
1921. urtean Milanera ikasketak egitera joateko Gipuzkoako Foru Aldundiaren beka bat eskuratu zuen. Unión Cerrajerako Heriberto Azkoagak eta Agustin Mendizabalek ere dirulaguntza bat eman zioten Milanen ikasketak egiten jarraitzeko. Raffaele Grani tenore italiarraren ikaslea izan zen.
Opera debuta Maltako Teatro Reale antzokian egin zuen Sanson eta Dalila, Walkiria eta Aida operak abestuz. Milango Teatro Rossi antzokian ere Ernani operarekin arrakasta handia izan zuen. Espainiar Estatuan Bartzelonako Lizeoan egin zuen debuta. Otelo abestu zuen María Espinalt eta Pablo Vidalekin batera eta arrakasta handia izan zuen. Lizeoan bertan euskaldunek konposaturiko operak ere kantatu zituen, Mendi-mendiyan (Jose Maria Usanditzagarena) eta Amaya (Jesus Guridirena). Euskal Herrian ere abestu zuen, aipatzekoa da 1940ko irailaren 17an Donostiako Victoria Eugenia antzokian egindako interpretazioa. Garaiko egunkariek "Otelo ahaztezina eta tenore ahaztezinagoa" izenburua jarri zioten gau hartako kronikari.
Nazioartean hainbat bira egin zituen. Frantzian, Alemanian, Austrian, Estatu Batuetan (New Yorken eta Washingtonen) eta Latinoamerikako hainbat herrialdetan (Mexiko, Argentina, Brasil...) izan zen abesten.
1945. urtean Madrilgo Errege Kontserbatorioko Kantu katedra eskuratu zuen eta opera antaldiak kantu klaseekin tartekatu zituen. 1950. urtean Articulación de la voz humana ("giza ahotsaren artikulazioa") liburua argitaratu zuen.
1951. urtean hil zen 53 urte zituela, bularreko angina baten eraginez. Azkenengo emanaldia Palma Mallorcakoan egin zuen Tosca abestuz.
Diriomo
Diriomo Nikaraguako Granadako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 30477 biztanle zituen.
Cristobal Altube
Omenaldia
1946. urtean Aretxabaletako herriak omenaldia egin zion Cristobal Altube Euskal Herrira kantatzera etorri zela aprobetxatuz.
Quatipuru
Quatipuru Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Irituia
Irituia Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Fontaines-d'Ozillac
Fontaines-d'Ozillac Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 220 etxebizitza zeuden, 181 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 214 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 181 etxebizitza nagusietatik 141 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 148 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 274 ziren, horien artean 210 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 210 pertsona aktiboetatik 178 lanean zeuden (102 gizon eta 76 emakume) eta 32 langabezian zeuden (17 gizon eta 15 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fontaines-d'Ozillac udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 455,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.797 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 arraindegia zen.
2000. urtean Fontaines-d'Ozillac udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 735 hektarea erabiltzen.
Omoadiphas texiguatensis
Omoadiphas texiguatensis Omoadiphas generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Fontaines-d'Ozillac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ambositra
Ambositra Madagaskarreko erdigunean dagoen hiria da. Ambositra Amoron'i Mania eskualdeko eta Ambositra barrutiko hiriburua da.
Zafimaniry tribuaren presentziaren ondorioz (Betsileo tribuaren azpitalde bat) zur tailuaren industriaren gune nagusia da Madagaskarren. Egurrezko kutxak, xake-taulak eta irudiak saltzen dituzten saltoki asko daude.
Ambositrako elizbarrutia hirian dago eta Fidelis Rakotonarivo gotzainak zuzentzen du.
Bursins
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Častkovce
Častkovce Eslovakiako udalerri bat da, Nové Mesto nad Váhomeko barrutian kokatuta. 7,54 km²ko azalera du eta 1409 biztanle 2017ko datuen arabera.
Galaxias johnstoni
Galaxias johnstoni Galaxias generoko animalia da. Arrainen barruko Galaxiidae familian sailkatzen da.
Gatikako Bat Gara Independiente Taldea
Gatikako Bat Gara Independiente Taldea Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Gatikan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, eta Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi ez zuen plataformetako bat izan zen. Guztira 344 boto jaso zituen (emandako boto guztien %36,40a), eta lau zinegotzi lortu. Dena den, alkatetza EAJ eta EAk lortu zuten.
Saint-Vran
Saint-Vran (bretainieraz Sant-Vran) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Nandaime
Nandaime Nikaraguako Granadako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 39777 biztanle zituen.
Arkumearen Familia Santua
Arkumearen Familia Santua Rafael Sanzio artista errenazentistaren margolana da. Madrilgo Prado Museoan gordetzen da, Espainiako erregeen bilduma artistikoaren barruan.
Olio-pintura da, tamaina txikiko taula batean eginda (28 x 21 zentimetro), beraz, debozio-pribaturako enkargua izan daiteke. Margolariaren sinadura Ama Birjinaren soinekoaren lepoko brodatuan dago. 1507an egin zen, Rafaelen florentziar garaian.
Senven-Léhart
Senven-Léhart (bretainieraz Senven-Lehard) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Orozkoko udal pilotalekua
Orozkoko Udal pilotalekua Orozkoko pilotalekua da. 1998ko ekainaren 23an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
São Geraldo do Araguaia
São Geraldo do Araguaia Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sévignac
Sévignac (bretainieraz Sevinieg) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Ghyvelde
Ghyvelde Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ghyvelde udalerrian erroldatutako biztanleak 3.150 ziren. Familiak 1.132 ziren, horien artean 192 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 144 bakarrik bizi ziren emakumeak), 408 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 468 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.204 etxebizitza zeuden, 1.135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 1.161 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 1.135 etxebizitza nagusietatik 946 bere jabearen bizilekua ziren, 174 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 99 etxek hiru zituzten, 249 etxek lau zituzten eta 745 etxek bost zituzten. 1.000 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 438 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 594 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.148 ziren, horien artean 1.414 aktiboak ziren eta 734 inaktiboak ziren. 1.414 pertsona aktiboetatik 1.305 lanean zeuden (741 gizon eta 564 emakume) eta 109 langabezian zeuden (39 gizon eta 70 emakume). 734 pertsona inaktiboetatik 215 erretiraturik zeuden, 213 ikasten zeuden eta 306 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ghyvelde udalerrian 1.148 unitate fiskal zeuden, 3.154,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.967 euro zen.
Godzilla vs. Kong
Godzilla vs. Kong 2021eko Adam Wingard estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. 2019ko Godzilla: King of the Monsters, 2017ko Kong: Skull Island eta 2014ko Godzilla filmeen jarraipena da.
Ghyvelde
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 80 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 6 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Godzilla vs. Kong
Sinopsia
Munstroak munduan zehar dabiltzan garai batean, gizateriaren biziraupen borrokak Godzilla eta Kong talka egitera eramaten ditu.
Ghyvelde
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Ghyvelde udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.088 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Partille udalerria
Partille Suediako udalerria da. Västra Götalandeko konderrian kokatua dago. 58,4 km² ditu eta 37,084 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Galaxias macronasus
Galaxias macronasus Galaxias generoko animalia da. Arrainen barruko Galaxiidae familian sailkatzen da.
Laura Pérez Granel
Biografia
Valentziako San Carlos Arte Ederren Errege Akademian graduatu zen 2010ean. Graduatu aurretik atzerrian zenbait ikastaro egin zituen Erasmus, Promoe eta Promoe eta Sicue-Seneka ikasketa-bekak lortu zituelako. Beka hauei esker, Frantziako Rennes herriko  Arte Ederren Eskualdeko Eskolan, Albertako Arteen Unibertsitatean, Kanadan eta, azkenik, Bartzelonako Arte Ederren Eskolan ikasteko aukera izan zuen.
Ibilbidea
Lehen eleberri grafikoa, Naúfragos, 1981eko Madrilgo mugidan girotutakoa, nostalgiari buruzko lana da. 2016. urteko Fnac-Salamandra Graphic Eleberri Grafikoaren Nazioarteko X. saria irabazi ondoren, Pablo Monforte gidoilariarekin batera argitaratzea erabaki zuen. 2018an Des ronds dans l'O izenburuarekin itzuli zuten frantsesera, eta 2021ean Dark Horse Comics- izenburuarekin ingelesera.
2019an, Astiberri Ediciones argitaletxearekin batera, Ocultos izeneko bakarkako lehen lana argitaratu zuen. Errealitatearen misterioari buruzko eleberri grafikoa da Ocultos. Lan horrekin Pérez paranormalaren munduan sartu zen. Urte horretan bertan, Album Nazional Onenaren Saria jaso zuen Splash Sagunten, Sagunton ospatzen den Valentziako Komunitateko komiki-jaialdian. 2020an, Espainiako Irrati Nazionalak emandako Ojo Crítico de Comic saria jaso zuen, «bere estilo poetikoaren dotoretasunagatik, eta harridura, sentiberatasuna eta iluna irudikatzeko gaitasunagatik». 2020. urtean, Espainiako Fantasia, Zientzia Fikzio eta Beldurrezko Elkarteak (AEFCFT) Ignotus saria ere eman zion Ocultos elaberriari haur-komikirik nazional onena izateagatik.
El País eta nazioarteko hedabideetan (The Washington Post, The Wall Street Journal eta The Boston Globe egunkarietan eta Vanity Fair zeinNational Geographic aldizkarietan egiten du lan. Osasunaren Mundu Erakunderako edo Valentziako Udalerako ere hainbat lan egin ditu. Eta 2021ean, Nafarroako XII. Komiki Aretoa eta Splash Sagunt-en VIII. edizioa iragarri zituzten kartelak sortu zituen.
Horretaz gain, Taschenek argitaratzen duen Illustration Now!-en 4. liburukian agertzen da eta Lunwerg-ek argitaratutako Espainiako ilustratzaile onenen katalogoan ere sartu dute. 2019an, Cristian Camposen Reinas de la ilustración española del siglo XXI liburuan ere jarri dute.
2021ean, AEBetako Elastic estudioarekin lankidetzan hasi zen Lisa Bolan zuzendariak Disney+-rako egindako Solo asesinato en el edificio telesaileko kreditu-tituluak sortzen, Laurak  halaber, Selena Gomez aktoreak  telesailean egiten dituen Mabel pertsonaiak sortutako marrazki eta horma-irudiak ere egin ditu. Lan horrek Emmy sarietarako izendapena ekarri zion 2022an.
Kalkulagailu zientifiko
Antzina, abakoak, kontumetroak, abako nepertarrak, taula matematikoak, kalkulu-erregelak eta batuketa-makinak erabiltzen ziren zenbakizko lanaren laguntza modura. Hasieran, kalkuluak egiteko prozesua gogaikarria zen, eta ohikoa zen erroreak egitea. Gaur egun, berriz, kalkulagailuak tresna elektronikoak dira, forma eta tamaina ezberdinetakoak eta funtzio ezberdinekin. Horien artean, kalkulagailu zientifikoa da konplexuena, zientzialari eta ingeniarien artean gehien erabiltzen dena.
Oinarrizko egitura
Kalkulagailuen konplexutasuna bakoitzaren helburuaren arabera aldatzen da, umeentzako jostailuzko kalkulagailu sinpleetatik (batuketak eta kenketak egiten dituztenak) kalkulagailu zientifiko konplexuetara (grafikoak eta beste hainbat funtzio egiteko gai direnak).
Kalkulagailu elektroniko batek honako zati hauek ditu:
Kalkulagailu zientifikoa
Kalkulagailu zientifikoek funtzio trigonometrikoak, estatistikoak eta bestelakoak kalkulatzeko balio dute. Aurreratuenek grafikoak sor ditzakete eta sistema aljebraiko konputazionalaren ezaugarriak dituzte. Programagarriak izan daitezke, ekuazio aljebraikoak eta finantza-ereduak ebazteko; batzuek, gainera, jokoak ere badituzte. Normalean, oinarrizko kalkulagailu elektronikoek baino pantaila handiagoa dute, eta azken modeloek irudiak, menuak... dituzte.
Zenbakiak adierazteko, notazio zientifikoa erabiltzen da. Modeloaren arabera, kalkulagailuek limite ezberdinak dituzte, adibidez, 9,999999999  1099. Limitea baino zenbaki handiagoa idatzi bada edo adierazitako eragiketaren emaitza limitea baino handiago bada, kalkulagailua ez da emaitza emateko gai izango, eta errorea adieraziko du. Matematikoki definitu gabeko funtzio edo eragiketa batean ere, errorea erakutsiko du; esaterako, edozein zenbaki zero balioaz zatituz gero. Kalkulagailu batzuek bi errore mota hauek ezberdintzen dituzte: “Syntax error“ eta “Math error”. Enpresa gutxi batzuek baino ez dituzte garatzen ingeniaritzarako eta finantzetarako eredu profesional berriak. Horien artean ezagunenak Casio, Sharp, Hewlett-Packard (HP) eta Texas Instruments (TI) dira.
Historia
Kalkulagailuen aurrekaria abakoa da. Kalkulatzeko erabilitako lehen gailua izan zen. Marko batez, alanbrezko makilez eta kontatzeko erabiltzen ziren bolatxoez osatuta zegoen.
Geroago, 1622an, William Oughtredek kalkulu-erregela sortu zuen. Lan hori beraren ikasleek argitaratua izan zen 1630ean. Ondoren, 1642an, Pascal filosofo eta zientzialari frantziarrak lehen kalkulagailu digitala sortu zuen. Eta XIX. mendean, Charles Babbagek ideia hori garatu zuen; baina sortutako makina pisutsuegia zen erabilgarria izateko. Mende horretako azken laurdenean aurrerapen handiak izan ziren: Jadanik, XX. mendearen hasieran, kalkulagailu mekanikoak asmatuta zeuden, baina orduan izugarrizko aurrerapenak egin ziren. Adibidez, 1914ean aurkeztutako Dalton-en “makina batutzaile-zerrendatzailea” bere motako lehena izan zen hamar tekla (digitu hamartarrak) soilik erabiltzen. Eta 1948an, Curta mini-kalkulagailua asmatu zen, eskuetan eduki behar zena erabiltzeko, Curt Herzstarkek nazien kontzentrazio-esparruetan egindako garapenaren ondoren. Bestalde, 1900etik 1960ko hamarkada arte, kalkulagailu mekanikoen salerosketa nagusitu zen. Fabrikatzaile estatubatuar nagusiak Friden, Monroe eta SMC/Marchant izan ziren. Makina horiek motor batez funtzionatzen zuten.
Hogeigarren mendeko hirurogeiko hamarkadako kalkulagailuak hurrengo hamarkadakoak baino askoz ere handiagoak eta pisutsuagoak ziren. Eta 1970 eta 1980 bitartean, ahalegin handiak egin ziren kalkulagailuen zirkuituak sinplifikatzeko. Erdieroaleen fabrikatzaile estatubatuarrak liderrak izan ziren LSI zirkuituen garapenean.
Sakelako kalkulagailuak hobekuntza handiak eduki zituen 1970eko hamarkadan. LCD pantailak eta COS (Crystal On Substrate) teknologia erabiltzen hasi ziren. Ondoren, CMOS (Complementary Metal-Oxide-Semiconductor) teknologiara pasatu, eta askoz ere energia gutxiago behar zuten, eguzki-zelulak erabiltzen baitzituzten energia-iturri gisa. Gaur egun arte, mota askotako modeloak sortu dira, zein baino zein hobea eta teknologia aurreratuagoarekin: HP-28, Casio fx7000G, TI, HP-49G, HP-48...
Euskarazko lehen kalkulagailua
Euskarazko lehen kalkulagailua 2016ko ekainean aurkeztu zen. Sortzailea Casio multinazional japoniarra izan zen, eta bere “ClassWiz” modeloari euskaraz erabiltzeko aukera ezarri zion. Potentzia handiko kalkulagailu zientifikoa da, bereizmen handiko pantailarekin eta hainbat funtzio eta aukerarekin. Grafikoak, ekuazioak, inekuazioak, taulak, zenbaki konplexuen arteko eragiketak, estatistika-funtzioak, Riemann-en integralaren batuketak eta errepikapenak… egiteko gai da. ClassWiz serieko gailuek grafikoak ikusteko aukera ere ematen dute, Interneterako sarbidea duen smartphone edo tablet baten bidez. Dagokion botoia sakatuta, ClassWizek QR kode bat sortzen du smartphonearekin edo tabletarekin irakurtzeko. Edukia automatikoki bidaliko da Casioren webgune batera, eta grafikoak, taulak eta diagramak ikusteko aukera izango da. ClassWiz seriea aurreko eskolako kalkulagailuen gainetik dago. FX-ESPlus seriearekin alderatuta, prozesadorea lau aldiz azkarragoa da, eta barne-memoriak edukiera bikoitza du. Ekimen hau osatzeko Casiok webgunea ere euskaratu du: http://wes.casio.com
Kalkulagailua zientifiko hau euskaraz erabiltzeko moduan jartzeko, pauso hauek jarraitu behar dira: SHIFT CONFIG > Beherakako gezia x3 > 4 > 3
Ablepharus darvazi
Ablepharus darvazi Ablepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Lea (Lekeitio)
Lea Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Lekeition sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 1.461 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %29,29.
El Cuá
El Cuá Nikaraguako Jinotegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 56897 biztanle zituen.
Ibarrangelu Danona
Ibarrangelu Danona Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Ibarrangelun sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 79 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %18,90.
Gjesværstappan
Gjesværstappan (Stoappo Ipar samieraz) Nordkapp udalerriaren Gjesværren iparraldean dagoen uharte multzo bat da. Norvegiako Finnmark lurraldean dago. Uharte nagusiak hauek dira: Storstappen (283m), Kjerkestappen (166m) eta Bukkstappen (92m).
Artxipelago honek itsas hegazti askorentzako garrantzi handia du zeren eta bertan kabia egiten baitute. Besteak beste, espezie hauek ikus daitezke: zangak, ubarroiak, lanperna-musuak, ekaitz-txori txikiak... Horregatik, natura-erreserba bezala uharteak babestuta daude.
Kyohei Sugiura
Kyohei Sugiura (杉浦 恭平, 1989ko urtarrilaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale eta Ehime FC.
Anselma de Salces
Anselma de Salces y Salas (Bilbo, Bizkaia,1815eko apirilaren 21a - 1885) Bilboko ongilea izan zen.
Burtigny
Burtigny Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Anselma de Salces
Besteak beste, Euskaraz hitz egiten zekiten bilbotar neska pobreen ikasketak sustatzeko diru-kopuru handia utzi zuen testamentuan.
Burtigny
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anselma de Salces
Biografia
Eusebio Maria de Salces bermiotarraren eta Esperanza de Salas bilbotarraren alaba, Bilboko Alde Zaharreko San Nikolas basilikan bataiatu zuten jaio hurrengoko biharamonean, Anselma Luisa Theresa izen hirukoitza jarriz. Bere bataio-agirian irakurri daitekeenez, ama eta aita besoetakoaren izenak ere ipini zizkioten aurreneko Anselmaren lagun.
Itoizko urtegia
Itoizko urtegia Nafarroa Garaiko Artze eta Longida ibarretan, Agoiztik hurbil, Urrobi eta Irati ibaietako urak biltzeko eraiki den urtegia da. Izena bere gain hartu duen herri bati zor zaio. Luzera 125 m eta zabalera 600 m ditu. Hori dela eta Nafarroan dagoen urtegirik handiena da. Urtegiaren ezinbesteko osagarri da ura bertatik Nafarroako Foru Erkidegoko nekazaritza lur lehorretara eramateko Nafarroako ubidea, eraikitze lanetan dena. Azken urteotan Euskal Herrian liskar gehien sortu duen azpiegituretako bat da Itoizko urtegia, ingurumenaren aldeko talde guztiak bat etorri baitira horren eragin kaltegarria eta arriskuak nabarmentzean. Aurkako ekintza ugari eragiteaz gain, prozedura judizial nahasietan korapilatu da hainbat urtez urtegiaren ingurukoa.
Ezaugarriak
Urtegiaren helburuak betetzeko, Nafarroako ubidea ere eraiki behar izan zen. Horrela, 177 km dituen azpiegitura horrek ura Nafarroako hegoaldera eraman ahalko du.
Ezker Sozialista Berria
Erakundearen buruak Lois Pérez Leira, idazkari nagusia, eta Xosé Manuel Graña, lehendakari nazionala, dira.
Itoizko urtegia
Ezaugarriak
Itoizko urtegiaren helburuak hauek dira:
Anselma de Salces
Biografia
Ongile gisa, besteak beste, Bolsas de Estudios erakundea sortu zuen, Arte Ederretarako bokazioa zuten hiru bilbotar gazteri urtero pentsioa emateko.
Iñigo Calderón
Iñigo Calderon Zapateria (Gasteiz, Araba, 1982ko urtarrilaren 4a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Eskuin atzelari moduan aritzen zen. Deportivo Alavesen harrobian aritutako jokalaria da eta 2004tik 2007ra bitartean Alicante CF aritu ondoren, 2007tik 2009ra Deportivo Alaveseko jokalaria izan zen. 2009an Ingalaterrako hirugarren mailara joan zen, Brightonera. Kapitaina izatea lortu izan zuen bertan.
Anselma de Salces
Biografia
Rafael Miniorekin ezkondu zen eta Murtziara joan ziren bizitzera familiarekin; handik ere bilbotarrei zein bizkaitarrei laguntzen jarraitu zuen. Esaterako, 1883ko Markinako Euskal Jaietarako sariak eskaini zituen; 200 erreal palankaririk onenarentzat, Aulestiko Ignacio Onandiak lortu zuena, eta urrezko larrosa bat euskal prosarik onenaren egilearentzat, Felipe Arrese idazleak eskuratuko zuena, Jaungoikoaren probidentzia lanarekin.
Itoizko urtegia
Eraikitzeko proiektuaren historia gorabeheratsua
Urtegiaren aurreproiektua 1985eko maiatzean aurkeztu zuen Nafarroako Gobernuak, eta handik gutxira sortu zuen urtegiaren aurkako borrokan aitzindari eta eragile nagusi den Itoizko Koordinakundea. Aurreproiektua aurkeztu zenetik egitasmoaren ezaugarriren batzuk aldatu badira ere, funtsezkoek hasierakoan diraute. Proiektuak bi osagarri nagusi ditu, Itoizko urtegia eta Nafarroako ubidea. Urtegiari dagokionez, Agoiztik Nagorera doan lepoan eraiki zuten, Itoizko lepoan. Urek estali zituzten hainbat herri (horietako lau, Itoiz barne, bizilagunak zituztenak) eta hiru naturagune babestu (saien bizileku diren Iñarbe, Gaztelu eta Txintxurreneko arroilak, hain zuzen).
Ezker Sozialista Berria
2013ko martxoan, Galiziar Ezkerraren Batasunaren alderdi batekin bat egin zuen Galiziar Ezker Berria sortzeko, ANOVA-Ermandade Abertzalearen barruko erakindea.
Itoizko urtegia
Eraikitzeko proiektuaren historia gorabeheratsua
Urtegiaren proiektu teknikoa 1990ean aurkeztu zuen Nafarroako Gobernuak, aurreproiektua aurkeztu eta bost urtera, eta ingurumenean izango zuen eraginari buruzko ikerketarik egin gabe. Urtegiaren aurkako errekurtsoa 1991ko urtarrilean aurkeztu zuen Koordinakundeak Auzitegi Nazionalean, eta handik urte eta erdira Europar Batasunean. Urtegiko lanak 1993ko maiatzean hasi ziren, eta 1995ean Nafarroako ubideari zegozkionak. Artean, atzera bota zuen 1994an Europar Batasunak Koordinakundearen kexua. 1995eko irailean Auzitegi Nazionalak urtegia legez kanpokoa zela esan zuen, sententzia batean. Epaiaren arabera, ez zuen justifikaziorik ezta egitasmoa babesten zuen plan hidrologikoak ere, eta hiru naturagune babestu urez estaltzen zituen. Egun gutxira jo zuten epaiaren kontra urtegiaren aldekoek, eta lanak geldiaraztekotan fidantza ezar zedila eskatu zuten. Hala egin zuen Auzitegi Nazionalak, eta 145 milioi euroko bermea eskatu zien urtegiaren aurkako errekurtsoa jarri zutenei 1996ko urtarrilean. Une berean, Itoizko urtegia bere osotasunean betetzea ahalbidetzen zuen Naturaguneak Babesteko Lege berria onartu zuen Nafarroako Parlamentuak. Lege hori epaia saihesteko trikimailua zelakoan, bi hilabeteren buruan Auzitegi Nazionalak legearen konstituzionaltasunari buruzko iritzia eman zezan eskatu zion Espainiako Auzitegi Konstituzionalari. Horrez gain, 78 milioi eurotara murriztu zuen fidantza, eta debekatu egin zuen urtegia betetzen hastea.
Auzitegi Gorenak, bestalde, interpretazio ugari izan dituen sententzia eman zuen 1997ko uztailean. Sententzia hark, nolanahi, asko murriztu zuen urtegiak har zezakeen ur kopurua inguruko naturaguneak babestearren.
2000ko urtarrilean, Auzitegi Konstituzionalak Naturaguneak Babesteko Legearen gaineko epaia eman gabe zeukanez, gelditu egin zituen lanak Nafarroako Gobernuak. Azkenik, 2000ko martxoan, konstituzionaltzat jo zuen Auzitegi Konstituzionalak Itoizko urtegia ureztatzea ahalbidetzen zuen Nafarroako legea. Itoizko Koordinakundeak epaia Estrasburgoko Auzitegiaren aurrean errekurtsoa aurkeztuzko zuela iragarri zuen, eta borroka judiziala luzatu.
Bitartean, urtegiaren arriskuen inguruko txosten eta azterketa kezkagarriak plazaratu ziren, eta presaren aurkako mugimenduak ekintza ugari bideratu zituen. Itoitzekiko Elkartasun Taldeak nazioarteko foro askotara eraman zuen bere kanpaina, nahiz eta ekintzarik deigarriena 1996ko apirilean egin zuten sabotajea izan. Orduko hartan, porlana garraiatzeko kableak moztu zituzten presaren inguruan, eta eragindako kalteen ondorioz bederatzi hilabetez egon ziren lanak geldirik. Nafarroako Probintzia Auzitegiak lau urte eta hamar hilabeteko kartzela zigorra ezarri zien ekintza hura egin zuten Elkartasun Taldeko zazpi kideei, eta 1999an sententzia berretsi zuen errekurtso gehiagorako bideak itxita, Auzitegi Gorenak.
Kritikak eta protestak
Liskar ugari sortu zen, urtegiaren eraikuntzak hiru natura-erreserben (Iñarbe, Gaztelu eta Txintxurrenea) zein Europar Batasunak izendatutako bi Hegaztien Babes Bereziko Zonalderen gainean eragin kaltegarria izan zuelako.
Gainera, urari emango zitzaizkion erabilerak ez ziren aski izan aipatutako gune naturalak eta zenbait herri urpean uztea justifikatzeko. Urtegiaren eraikuntza eteteko beste argudio bat ezkerreko malda ezegonkorra izan da. Izan ere, zenbait adituren ustez, urtegiko ezkerreko malda ez da oso egonkorra, eta zalantzan jartzen dute urtegia betetzekotan uraren pisua jasango ote duen. Kritika horietaz baliatuta, Itoizko Koordinakundea osatu zen urtegiaren eraikuntza eten zedin.
Itoitzekiko Elkartasun Taldeak, bere aldetik, obren aurkako protestaldi eta ekintza zuzen baina armarik gabekoak eraman zituen aurrera. Haien artean sonatuena izan zen uharka altxatzeko materiala garraiatzeko erabiltzen ziren kableak moztea.
Anselma de Salces
Biografia
1885ean hil zen eta testamentuan diru-kopuru handia utzi zuen euskaraz hitz egiten zekiten bilbotar dontzeila pobreen ikasketak sustatzeko, baita Arte Ederrak ikasteko ere. Bilboko Uribarri auzoan, Udaletxe ostean, kale batek bere izena darama.
Richard Donner
Richard Donner (New York, 1930eko apirilaren 24a, - Los Angeles, 2021eko uztailaren 5a), Richard Donald Schwartzberg jaioa, estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlea izan zen. 1970eko eta 1980koko Hollywoodeko filmik arrakastatsuenetako batzuk zuzendu zituen, hala nola, The Omen, Superman, The Goonies eta Lethal Weapon.
Bizitza
Richard Donner New Yorken sortu zen, 1930eko apirilaren 24an. Bere belaunaldiko zinemagile asko bezala, telebistan eman zituen lehen pausoak eta, 1960an hasita, hainbat telesail ikonikoetako atalak zuzendu zituen: The Twilight Zone, Perry Mason, Get Smart, The Fugitive, Ironside, Kojak...
1976an, berriz, zinemarako jauzia egin zuen beldurrezko ekoizpen handi batekin: The Omen. The Exorcist filmak urte batzuk lehenago izandako oihartzuna baliatu nahi zuen filmak, eta Gregory Peck eta Lee Remick izan zituen protagonista. Filmak arrakasta izan zuen, baina askoz handiagoa izan zen handik bi urtera Superman-ekin lortutako oihartzuna. Ekoizpenak 55 milioi dolarreko aurrekontua izan zuen, 300 berreskuratu zituen mundu osoan eta, gainera, bidea eman zien Superman superheroiaren pertsonaian oinarritutako eta Christopher Reevek protagonizatutako hainbat filmi.
1980ko hamarkadan, arrakastari eutsi zion Ladyhawke abenturazko film erromantikoarekin, The Goonies komediarekin eta, batez ere, Lethal Weapon film sailarekin. Gerora zuzendu zituen Scrooged, Charles Dickensen Eguberrietako ipuina-ren moldaketa (1988) Maverick umorezko westerna (1994), Assassins (1995) eta 16 Blocks (2006), bere azkeneko lana.
Zinema
Ekoizle exekutiboa
Rohan jauregia (Estrasburgo)
Rohan jauregia (Palais Rohan) eraikin barrokoa da, Rohan etxeko apezpiku eta kardinalen antzinako egoitza, Estrasburgoko alde zaharrean dagoena, Frantziako Alsazia eskualdean. Monumentu historiko izendaturik dago, eta gaur egun hiru museo hartzen ditu.
Rohan Frantziako familia noblea zen, jatorriz Bretainiakoa. Jauregia 1730eko hamarkadan hasi zen eraikitzen, eta 1742an amaitu, Robert de Cottek diseinaturik. Katedralaren ondoan kokatua, Frantziako barroko berantiarraren maisulana da, eta hiriko eraikin garrantzitsuenetako bat. Frantziako zenbait agintari ostatatu ziren bertan, hala nola, Luis XV.a Borboikoa, Maria Antonieta, Napoleon Bonaparte, Karlos X.a Frantziakoa, Luis Filipe Frantziakoa eta Napoleon III.a.
Izena
Jauregia Palais Rohan izena izatearen arrazoia garbia da: Rohan Etxearen lau familiakide XVIII. mendean zehar Estrasburgoko gotzaintzaren printze-apezpikuak izan ziren:
Historia
1732 eta 17423 artean eraiki zuen Robert de Cotte arkitektoak Armand-Gaston-Maximilien de Rohan apezpikuarentzat. Estrasburgoko frantses konkistaren ondoren modan jarri zen estilo klasikoan dago eraikia. 1704an, Armand Gastonek, Rohango katedraletik gertu dauden eraikin batzuk erosi zituen. 1727an, Ill ibaiaren ertzeko eraikin zaharrak eraitsi eta jauregia eraikiarazi zuen. Robert de Cottek planoak egin zituen eta lehendabizi Laurent Gourladek lanak gidatu zituen, ondoren Joseph Massolek. 1732an hasitako eraikinak hamar urte geroago amaitu ziren.
Frantziako Iraultzan, eraikina presondegia izan zen. 1794ko abenduaren 21ean, Rohan Jauregian Estrasburgoko Osasun Militarraren Eskola Inperialaren inaugurazio solemnea eskaini zen. Helburua Osasun Ofizialak prestatzea zen. Esperientzia ez zen ondo atera eta, 1870eko porrotaren ondoren, Lyonera eraman zuten eskola.
1920ko urtarrilaren 20tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.
2009ko apirilaren 3an, Nicolas Sarkozy Frantziako presidenteak eta Barack Obama AEBko presidenteak Rohan jauregian egin zuten lehen topaketa.
Arkitektura
Hôtel particulier egitura jarraituz, bisitaria jauregira garaipen arkuan dagoen atari monumental batetik sartzen da; hau Klementzia eta Erlijioa irudikatzen dituzten estatuez koroatua dago. Ezkaratzean cour d 'honneur dago, hau da, patio nagusia. Honek ezker-eskuinean jauregiko eraikin administratibo eta erabilgarriak ditu. Corps de logisek bi solairu ditu, jatorrian beheko solairua gotzainarentzat erreserbatua zegoen, eta solairua bere langileentzat.
Fatxada nagusiak hamazazpi bao bertikal ditu, lau zutabe atxikita eta frontoi triangeluar batez koroatuta dituen erdiko gorputz bat inguratzen duena. Mendebaldean, bao handi bakarra duen liburutegi handi bat dago, multzoaren simetria arintzen duena. Patioaren fatxada intimoagoa da eta pilastrak ditu. Kendutako bi hegal motzek sarrerako atariak babesten dituzte. Iparraldean, katedralaren parean, atari monumentala irekitzen da, angeluko bi pabiloi dotoreren artean zutabeak dituela.
Museoak
Hiru dira:
Öckerö udalerria
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ortuellako udal pilotalekua
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
Euskal Herriko kultura
Euskal Herriko kultura euskaraz zein historian zehar bertan hitz egin diren beste hizkuntzetan egiten dena da.
Hezkuntza
Euskal Herrian bi hezkuntza sistema ezberdin daude, Espainia eta Frantziakoa. Gainera Hego Euskal Herrian EAE eta Nafarroak hezkuntzaren gainean arauak sortzeko eskumena dute. Euskal Herri osoan ikastolak dira euskaraz irakasteko zentroak, nahiz eta Nafarroako Eskualde Euskaldunean eta Eskualde Mistoan, hala nola Euskal Autonomia Erkidegoan irakaskuntza publikoan ere euskara ikas daitekeen D ereduan.
B eredua eta gisa bereko eredu elebidunak badira hainbat ikastetxetan, adibidez Ipar Euskal Herriko Ikas-bi zentroetan. A ereduak gazteleraz ematen du irakaskuntza osoa, baina euskara ikasgai bat da. Eredu hau ofizialki Euskal Autonomia Erkidego osoan eta Nafarroa ia osoan har daiteke. G eredua ere existitzen da, non euskara ere ez den irakasgai bat. Eredu hau edo baliokide bat Trebiñun, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan eta Nafarroako Eskualde Ez-euskaldunean ematen da. G ereduaren oso antzekoa (eskaintzaren aldetik) dugu ere, EAEan, X eredua.
Curriculumari dagokionez, hezkuntza ezberdina ematen da Frantzian eta Espainian. Horrez gain Frantziako ikastetxeek %10a herriko gaietara moldatu ahal dute. Espainian berezko hizkuntza duten autonomia erkidegoek %55a finkatu ahal dute, nahiz eta guztiz ez den erabiltzen. EAEn gainera Euskal Autonomia Erkidegorako Euskal Curriculuma izeneko dekretua ere legezkoa da, Euskal Curriculuma eta Espainiako LOEren arteko nahaste bat da.
Euskarazko literatura
Euskal literatura idatzia oso berandu agertu zen. Euskal Herriko literatura nagusia mendetan ahozkoa izan da. Lehendabiziko zeharkako ahozko literaturaren aipamenak 1452ko Bizkaiko Foru Zaharrean agertu ziren. Honek emakumeei libelo sutsu moduko koplak abestea debekatu zuen. Orduko kronistek mota honetako kopla asko bildu zituzten, batzuek herri tradizioan luzaroan zirauten eta beste asko transkribatuak ziren, adibidez: Milia Lasturkoren eresia (XV. mendea), Errodrigo Zaratekoaren eresia (XV. mendea), Pedro Abendañoren kanta (1443), Martin Bañezen eresia (1464), Ahetzeko anderearen hirugarren kanta (1425).
XVI. mendean Euskal literaturan, Bernart Etxepareren Linguae vasconum primitiae, (1545), liburua da inprimatu zen lehen liburua, eta XVI. mendekoak dira, baita, Joan Perez Lazarragaren eskuizkribua, Leizarragaren Biblia (Itun Berriaren euskarazko lehen bertsioa), atsotitz bilduma batzuk (Garibairen atsotitz bilduma, eta doktrinaren bat. Baina ez dira XVI. mendeko testu horiek euskaraz dokumentatu diren testurik zaharrenak (ikus, esaterako, Mitxelenaren Textos arcaicos vascos eta Sarasolaren Contribución al estudio y edición de textos antiguos vascos; balio literario handia ez, baina balio historiko-filologiko handia duten testu zaharren bildumak). Euskal idazle klasikoen artean, aipagarri dira Axular eta Sarako Eskola, XVII. mendean. Idazle gehienak apaizak ziren eta Ipar Euskal Herrikoak. XVIII. mendean, aldiz, euskal literaturaren testigua Helgoadera igaro zen. Manuel Larramendi andoaindarra egile nagusia izango da. Garaikide izan zituen Joanes Etxeberri, Agustin Kardaberaz, Sebastian Mendiburu eta Peñafloridako kondea. Ilustrazioaren ideiek Hego Euskal Herrira literaturan ez ezik zientzia guztietan ere pizkundea eraman zuten. XIX. mendean zehar euskal literatura modernitatera ekartzeko lehenengo ahaleginak egin ziren. Erromantizismoren eskutik eta egoera politikoak bultzatuta, pertsonalitate handiko idazleak plazaratuko dira: Joan Antonio Mogelk Peru Abarka lehen euskal eleberria idatzi zuen, Jose Mari Iparragirreko Euskal Herri osora zabaldu ziren bertsoak eta kantak idatzi zituen, Bizenta Mogel, Bilintx, Joan Piarres Duvoisin, Joan Batista Elizanburu...