cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Komedia
Komedia Antzinako Greziako Peloponeson hasi zen, eta, batez ere, Atenasen. Garai hartako idazle ospetsuena Menandro izan zen. Erdi Aroan, italiar Commedia Dell'Arte izan zen garrantzitsuena. Errenazimentuan, Jonsonen komedia satirikoa, Shakespeareren komedia erromantikoa, eta Frantzian, Molièrerena, dira aipagarrienak. XIX. mendean, Oscar Wildek ohiturazko komedia landu zuen, George Bernard Shawek ideiazko komedia. XX. mendean, Barrie-ren eta Jean Giraudoux-en komedia erromantiko-komikoa izan da; Samuel Beckett-ek, berriz, absurdua landu zuen bere komedietan, eta Shepard-ek, besteak beste, komedia beltza izenekoa.
Tragedia eta komedia
Komedia tragediarekin kontrajarri ohi da tradizionalki. Teoria klasikoaren arabera, tragediak mitologian ditu haien sustraiak; komediak, aldiz, behe mailako gizakien imitazioan hartzen du oinarria. Zenbait teorialari eta kritikarik, ordea, elkarrekin loturik ikusten ditu bi azpigeneroak, zeren, tragediak gizakiaren barne pasio eta zalantza sakonak astintzen dituen bezala, Komediak horien kontrako defentsak eraikitzen baititu.
Helburuak
Desberdinak izan daitezke, garaien eta egileen arabera. Komediaren xedea sarritan ikasbide ematea izan daiteke, gizarte eredu zahar baten nahiz berri baten alde, horretarako gizartea kritikatuz. Kasu askotan ere, bestetik, xede argirik ez du, jendearen libertigarri huts izanik. Gehienetan idazle, antzezle edo jokalari eta entzule-ikusleen artean adostasun bat dago komedian: euren arauez kanpo dabiltzan gertaerez, gizarteaz edota behar bezalako ez den jendeaz barre egiteko biltzen dira.
Historia
Aristofanes autore greziarra (Antzinako Grezia, K.a. 448 – K.a. 385) lehen komediografoetako bat bezala onartua izan da, agian garbiena. Drama satirikoaren tradiziotik abiatuta hamaika lan garatu zituen. Halaber, elkarrizketa eta kantua tartekatzen zituen egitura zehatz bat landu zuen bere lanetan. Baina erritu grekoaren benetako eraldatzailea, gerora antzerkia izango zenaren eredu argia sortu zuena, Menandro izan zen Antzinako Grezia, K.a. 342 - K.a. 291). Menandrok Koruaren presentzia ia ezabatu zuen eta balio dramatikoak testuaren barnera eraman zituen, horrela publikoari parte hartze handiagoa emanez, ordutik aurrera ikusle aktiboa izango zelarik.
Mende batzuk geroago, erromatar antzerkian, komediak gaiaren arabera bi multzo ezberdin sortzen ditu, gaiaren arabera: «Fabula palliata, crepidata», greziar gaia duen erromatar komedia, eta «fabula togata, tabernaria», erromatar gaikoa. Menandroren oinordeko nagusia Plauto erromatarra izan zen, ehun eta hogeita hamar komedia inguru egin zituena; horietatik hogeita bat kontserbatzen dira. Plautok, mimo gisa lan egindakoa, keinua eta ekintza gehitu zizkion testuaren edukiari, bere eraginkortasun komiko eta dramatikoa biderkatuz.
Antzinako kulturaren kolapsoaren ondoren, Erdi Aroak, «komedia» hitza erabiltzen ez zuenak, antzerki komikoaren forma asko berrasmatu zituen. Antzerkia kalean egiten zen (kaleko antzerkia), misterioak, alegiak, txisteak, baita mimoa ere. Genero horietako batzuk antzinako generoetan inspiratuta daude gutxi gorabehera. Erdi Aroaren amaieran, XV. mende amaieran, italiar Commedia Dell'Arte izan zen komedia mota garrantzitsuena.
Errenazimenduarekin batera komedia terminoak bere esanahia zabaldu zuen. Bere izenarekin literatura dramatikoko produktu batzuk izendatu ziren, ideia "komiko" eta "ludikoari" hurbiltzen ez zirenak. Horren adibide onak izan ziren Comedia de Calisto y Melibea, Jainkotiar komedia eta Espainiako Urrezko Mendearen ekoizpen dramatikoaren zati garrantzitsu bat; baita ere Ingalaterrako antzerkiak "comedy" izendapena jaso zuen modu generikoan, nahiz eta dramak izan askotan. William Shakespearek (1564-1616) egungo zentzuan benetako komedia batzuk idatzi zituen, esaterako Uda-gau bateko ametsa.
Espainiako gortean, XVI. mendetik XVII. mendera bitartean, komediak bere garapen garrantzitsuenetako bat lortu zuen. Komedia Lope de Vegaren (1562-1635) obran gorpuzten da; Lopek 1800 pieza inguru idatzi zuen eta komedien gaineko tratatu bat: Arte nuevo de hacer comedias en este tiempo (1609). Komedia arrakasta handia lortu zuen. Urte horietan Frantzian Molière (1622-1673) egilea aipatu behar da.
Ezaugarri nagusiak
Hona hemen garrantzitsuenak:
Komedia motak
Komedia antzezlanak sailkatzerakoan, irizpide tematikoa erabili izan da gehienetan. Era askotako Komediak izan dira historia eta literaturan: dena dela, sailkapen hau egileen arabera asko aldatu daiteke:
Komediaren baliabideak
Komediaren baliabide nagusiak lau dira:
Dena dela, komedian badira beste hainbat osagai garrantzitsu ere; besteak beste, jantziek irria eragin lezakete, handiegi, txikiegi, deigarriegi eta koloretsuegi direlako edota pertsonaientzat eta beren mailakoentzat ezegokiak direlako. Orobat agertokian dauden tresna, altzari, apaindura eta sasi-ingurunea, hala nahiz, arauz kanpokoak izango dira, barrearen bideak irekiz.
Antzerti komediak euskaraz
Lehen komediak XVIII. mendeko Pedro Ignazio Barrutiaren Gabonetako ikuskizuna eta Frantzisko Xabier Muniberen El borracho burlado (1764) opera komikoa dira aipagarri. Garai hartan beste antzerkirik ere eman zela uste bada ere, ez da jakin zein hizkuntzatan emanak ziren, sortze lanak ala egokitzapenak ziren, eta abar.
XX. mendean, ohitura komediak idatzi zituzten Donostiako eskolako zenbait idazle ere aipagarri dira, besteak beste, Martzelino Soroa (1848-1902). Antton Kaiku (1882), La farce du Maître Pathelin en egokipena, eta ''Iriyarena. Irutxuloko ohituren laukia'' Martzelino Soroari zor zaizkio; ikasle izan zuen Toribio Altzagak antzerki asko utzi zuen. Antonio Maria Labaienek, halako franko idatzi zuen, aipatuenak Euskal Eguna (1931), Iparragirre (1933) Irunxeme (1936). Aipatzekoa da baita Katalina Eleizegi donostiarra. Bizkaian, aldiz, XX. mende hasieran, komedia politikoen idazle dira, besteak beste, Resurreccion Maria Azkue, Estepan Urkiaga “Lauaxeta”, Manu Sota eta N. Viar.
Komedia zineman
Zineman genero hau asko landu da. Mota desberdinak bereizten dira:
Komedia telebistan
Telebistan, aldaerarik ohikoenak egoera-komedia (sitcom), "zuzeneko komedia" (stand-up comedy) eta telekomedia dira, oro har, bereziki, telesailak.
Egoera-komedia, jatorri amerikarrekoa, telekomediaren formatuko produkturik ezagunena da. Azpigenero gisa diseinatu zen 1950eko hamarkadan, Bigarren Mundu Gerraren ondoren telebista etxetresna elektriko gisa hedatu zenean. CBSren bi ekoizpen iparramerikar hartu ohi dira eredutzat: I love you, Lucy (1951-1960) eta The Honeymooners (1955-1956). Sit-com-a iraupen laburrekoa da, 30 minututik beherako gertaerekin, eta horrek bihurtu zuen mahaigainerako telebista-produkturik egokiena («access prime time»).
Chūzenji aintzira
Chūzenji aintzira (中禅寺湖) Japoniako aintzira bat da, Honshu uhartearen erdialdean dagoena, Tochigi prefeturan. Gaur egun Nikkō Parke Nazionalaren barnean dago.
Historia
Duela 20.000 urte sortu zen Nantai sumendiak erupzioa egin eta Daiya ibaia blokeatu zuenean. 782 urtean aurkitu zuen Shōdō Shōnin monjeak Nantai mendira igotzean. 790 urtean Futara santutegia ezarri zuten bertan. 1872tik aurrera Europako hainbat enbaxadak oporretarako etxeak ezarri zituzten aintziraren ertzean. Italiako Villa oraindik bertan dago eta berriztu egin dute turistentzako.
Jura (Eskozia)
Jura (Diùra) Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Argyll eta Bute eskualdeko hirugarrena tamainan, baina populazio oso baxua du, 196 biztanle baino ez (2011). Herri handiena Craighouse da.
Etimologia
Norvegieraz Dyrøy izenak "piztien uhartea" esan nahi du.
Geografia
Eskozia eta Islay uhartearen artean kokaturik dagoen uharte luzea da. Paps of Jura mendiak daude mendebaldean. Hiru mendiren multzoa da:
Historia
Aurrehistoriatik populatua izan da uhartea.
IX mendean vikingoak iritsi ziren uhartera eta 1098 eta 1266 artean Norvegiako erresumaren barnean egon zen. 1266an Eskoziak eskuratu zuen, Donald leinuak. 1493an MacLean leinuak uhartearen iparraldea konkistatu zuen eta 1506tik aurrera Campbell leinuaren esku gelditu zen.
XVIII mendetik aurrera emigrazio handiak izan ziren eta uhartea ia populaziorik gabe gelditu zen. XX mendean Campbelltarrek uhartea zatika saldu zuten.
1946 eta 1950 artean George Orwell idazle britainiarra bertan bizi izan zen.
Monty Hallen paradoxa
Monty Hallen paradoxa problema matematiko bat da, probabilitatekoa hain zuzen ere, Ameriketako Estatu Batuetako Let's make a deal telebista lehiaketan oinarritua. Lehiaketa horren aurkezlearen izena Monty Hall zen.
Premisa
Lehiakideak 3 ate itxiren artean bat aukeratu behar du, eta ate ostean dagoen saria eramango du. Ate baten ostean auto bat dago, eta beste bien ostean ahuntz bana. Lehiakideak ate bat aukeratu duenean, aurkezleak ahuntz bat dagoen atea irekiko du (berak badaki non dagoen autoa). Atea ireki eta gero, atez aldatu nahi duen galdetuko dio aurkezleak.
Zer estrategiak emango digu irabazteko aukera gehien?
Probabilitatea
Lehiakideak lehen aukeran autoa hautatzeko ⅓ probabilitatea du, eta ⅔ probabilitatea ahuntza aukeratzeko. Zer aldatzen da ahuntza dagoen ate bat zabaltzean? Berdin da aldatzea edo ez aldatzea?
Ate bat aukeratu eta gero aurkezleak ate bat zabalduko du. Aurkezleak badaki non dauden ahuntzak eta non dagoen autoa. Beraz, beti zabalduko du ahuntz bat dagoen atea.
Horren ostean, normalena da pentsatzea autoa irabazteko % 50 probabilitatea dagoela, baina hori ez da zuzena. Egoera bakoitza aztertuko dugu.
Zer gertatzen da ez baduzu aldatzen?
⅓ probabilitatea dago autoa irabazteko, eta ⅔ probabilitatea ahuntza irabazteko.
Aldatzen ez baduzu, bigarren aukeran probabilitatea berdina da. Hau da, ⅓ probabilitatea dago autoa irabazteko eta ⅔ ahuntza irabazteko.
Zer gertatzen aldatzen baduzu?
Hasieran ⅓ probabilitatea dago autoa irabazteko, eta %50eko probabilitatea ahuntza irabazteko.
Beraz, probabilitate handiagoa dago hasieran ahuntza aukeratzeko autoa baino. Beraz, ahuntz bat aukeratu baduzu, aurkezleak beste ahuntza dagoen atea zabalduko du. Horrela autoa dagoen atea erakutsiko dizu. Beraz, aldatzen baduzu %50eko probabilitatea duzu autoa irabazteko, eta % 33ko probabilitatea ahuntza irabazteko.
Loibeltz
Loibeltz edo Santa Barbara Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen Baztan udalerriko mendi bat da, Almandoz herriaren lursailetan dago. Belateko mendilerroan dago, Illarratzuko Kaskoa mendiaren alboan, eta 723 metroko garaiera du.
Izena
Mendiak berez Loibeltz izena du, baina gailurraren inguruan dagoen Santa Barbara baselizarengandik ezagunagoa den Santa Barbara izena hartzen du.
Mendia
Almandoz herria mendiaren ekialdeko magalaren oinetan dago.
Martin Daziakoa
Martin Daziakoa (1220-1304) daniar jakintsua izan zen, Parisko Unibertsitateko burua 1250-1288 bitartean, eta ezaguna gramatikari buruz eragin handiko tratatua idazteagatik, Modus significandi izenburukoa.
Melichthys indicus
Melichthys indicus Melichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Maria Teresa Egaña
Maria Teresa Egaña Urquiri (Deba, Gipuzkoa, 1925eko abenduaren 18a) erraketista profesional izan zen. Maite izengoitiaz kantxaratu zen. Aurrelari postuan jokatu zuen Donostian, Katalunian, Kanarietan, Acapulcon eta Mexikon.
Biografia
Erraketistak mundu guztian zehar maila profesionalean pilotan aritu ziren emakumeak izan ziren, 1917 eta 1980 artean. Emakume horien artean aurkitzen da Maria Teresa Egaña.
Maria Teresa, bere ahizpa Josefa bezala, erraketista profesionala izan zen. Urte luzez jardun zuen frontoietan jokatzen; Donostiako Grosen, Bartzelonako Sol y Sombra eta Deportivo Barcelona frontoietan, Santa Cruz Tenerifeko Tenerife frontoian, Las Palmas Kanaria Handiko Las Palmas frontoian, Acapulcoko Jai-Alain eta Mexikoko Colón frontoian
Egaña ahizpez gain, beste hainbat erraketista sortu ziren Deban, hala nola: Nieves Cabanillas "Deva", Marcelina Zabala Aizpurua, Pilar Zabala Aizpurua eta Mercedes Zubikaray Subinas "Mercedes" / "Merche".
2017ko abenduan "Raketistak lehen eta orain" erakusketa antolatu zuen Debako Udalak herriko erraketistak bistaratzeko eta haien ibilbidearen berri emateko asmoz.
Aluterus monoceros
Aluterus monoceros Aluterus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Urueñas
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 109 biztanle zituen.
National Football League (Irlanda)
National Football League, irlanderaz Sraithchomórtas Peile Náisiúnta (euskaraz Futbol Gaeliko Liga Nazionala) urtero Irlandan jokatu ohi den futbol gaeliko liga nagusia da, Elkarte Atletiko Gaelikoak antolatzen du eta bertan Irlanda osoko 32 konderrietako taldeek parte hartzen dute. Liga hau kirol honetako bigarren txapelketa garrantzitsu edo desiatuena da, lehenbizikoa All-Ireland Senior Football Championship txapelketa delarik.
Jokaturiko finalak
AI hizkiek talde horrek urte hartan National Football League liga nahiz All-Ireland Senior Football Championship txapelketa ere irabazi zituela adierazi nahi dute.
Konparazio
Konparazioa figura erretorikoetako bat da. Literaturan, umorean, oso erabilia izan da.
Milíčovice
Milíčovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 206 biztanle ditu eta 6,94 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1184 urtean egin zen.
Félix Lavilla
Félix Lavilla izan daiteke:
César Bernal
César Bernal, pilota arloan Perro Bernal ezizenaz ezaguna, (1935 edo 1936-) uruguaiar palaria izan zen, gomazko eta larruzko paletan aritu zena. Néstor Iroldirekin batera, hiru aldiz irabazi zuen Munduko Txapelketa. 1986an erretiratu zen.
Upalita
Upalita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Upalita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Welsh (Louisiana)
Welsh Louisianaeko herri bat da. Jefferson Davis parrokian kokatua dago. 2010ean 3,226 biztanle zituen, 16.38 kilometro koadrotan banatuta.
Hitzen zerrendak maiztasunaren arabera
Hitzen zerrendak maiztasunaren arabera, testu bateko corpus batzuen hitzak bere maiztasunaren arabera multzokatzen eta sailkatzen duten listak dira, mailen arabera edo sailkatutako zerrenda gisa, hiztegia eskuratzeko xedea betetzen dutenak. Hitzen maiztasuna eta hiztegiaren ezagutza garrantzia handia izan dute beti hizkuntza berri bat ikasterako orduan eta testu desberdinak idazteko, honek testu baten berezitasuna neurtzeko balio zaigulako. Zenbat eta hitz desberdin eta sinonimo gehiago erabili, artikuluaren hiztegia eta kalitatea hobetuko da. Nahiz eta testua zuzena izan, beti egokiagoa da hitz desberdin anitz aurkitzea eta ez izatea testu errepikakorra, bai kontzeptuen aldetik, bai hitzen aldetik. Maiztasunen araberako hitz-zerrenda batek ikasleei hiztegia ikasteko ahaleginari etekinik onena ateratzeko balio digu, baina batez ere idazleei zuzenduta egon daiteke ere bai, betidanik idazterako orduan hau erronka bat izan delako, hitzak ez errepikatzea eta sinonimoak bilatzea. Maiztasun zerrendak helburu lexikografikoetarako ere egiten dira, hitz arruntak kanpoan uzten ez direla ziurtatzeko kontrol zerrenda moduko gisa. Ezagutzen da hitzen maiztasunak hainbat efektu dituela.
Akats garrantzitsu batzuk corpusaren edukia, corpus erregistroa eta "hitzaren definizioa dira". Hitzen zenbaketa mila urtekoa bada ere, oraindik eskuz egindako analisi erraldoia egin da XX. Mendearen erdialdean, corpus handien hizkuntza naturalaren prozesamenduak elektronikoki, hala nola filmen azpitituluak (SUBTLEX megastudy) ikerketa eremua azkartu du. Hainbat ikerketa daude gaur egun honen inguruan, eta metodologia batzuk sortu eta garatu dira maiztasuna aztertzeko. Hizkuntzalaritza konputazionalean, maiztasun-zerrenda hitzen zerrenda (hitz motak) eta horien maiztasunarekin batera ordenatuta dago, eta maiztasunak hemen corpus jakin bateko agerraldi kopurua esan nahi du normalean, eta hortik sailkapena zerrendako posizio gisa atera daiteke. Maiztasun-zerrenden eraikuntzan eragina duten hainbat gai nagusi hauek dira: corpusaren adierazgarritasuna, hitzen maiztasuna, hitz familien tratamendua, hizkeren eta adierazpen finkoen tratamendua, informazio sorta eta beste hainbat irizpide. Aipatu bezala hizkuntza berri bat ikasterako orduan hiztegia ikastea erronka garrantzitsua da, baina benetan zenbat hiztegi jakin behar da hizkuntza berri bat ondo ikasteko? Galdera honi erantzuteko honako puntuak kontuan izan behar dira: ea zenbat hitz dauden xede-hizkuntzan, jatorrizko hiztunek zenbat hitz ezagutzen dituzten edota zenbat hitz behar diren hizkuntza erabiltzaile batek egin behar dituen gauzak egiteko. Hizkuntza baten gaitasunei erreparatzen badiegu, hiztegia ezagutzea askotariko gaitasun bat izango litzateke, baina ez da nahikoa hizkuntza ondo menderatzeko. Hurrengo puntuan maiztasun handiko hitzen baliabideen zerrenda garatzeko kontuan hartu beharko liratekeen hainbat faktore aztertzera pasako gara.
Faktoreak
Nation-ek (Nation 1997) gaitasunek ematen duten laguntza izugarria nabarmendu zuen, corpusen analisia askoz ere errazago eginez. Maiztasun-zerrenden eraikuntzan eragina duten hainbat gai nagusi aipatu zituen:
Corpusak
==== Testu-corpus tradizionala ==== Gaur egun eskuragarri dauden testu gehienak idatzizko corpus etan daude oinarrituta, errazagoak  prozesatzeko eta eskuratzeko. Hizkuntzalaritzan eta hizkuntzaren prozesamenduan, corpus edo testu-corpusa nolabait egituratutako testu sorta handi bat da. Hizkuntza deskribatzeko eta ikertzeko baliatzen da, hizkuntza-datu bilduma gisa, lexikoaren, morfosintaxiaren edo semantikaren aldetik.
Corpus mota desberdinak daude:
SUBTLEX mugimendua
New et al. 2007 an lineako azpititulu ugari aprobetxatzea proposatu zen hitzaldi ugari aztertzeko. Brysbaert & New 2009-k testuen analisi tradizionalaren ikuspegiaren ebaluazio kritiko luzea egin zuen, idatzizko corpusaren analisitik ahozko corpusaren analisira eta sarean eskuragarri dauden film irekien azpidatziei esker. Azkenaldian jarraipen azterketa gutxi batzuk egin dira, hizkuntza anitzetarako maiztasun zenbaketa azterketa baliotsua eskaintzen baitute. Izan ere, SUBTLEX mugimenduak bost urtean amaitu zituen frantseserako, ingeles amerikarra, holandarra , txinera, gaztelania, grekoa, vietnamera, portuges brasildarra eta portugesa portugesa, albaniera eta poloniera. SUBTLEX-IT datu gordinak soilik eskaintzen dira.
Unitate lexikoa
Nolanahi ere, oinarrizko "hitza" unitatea definitu beharko litzateke. Idazkera latinezkoetan, hitzak karaktere bat edo gehiago izan ohi dira zuriunez edo puntuazioz bereizita. Baina salbuespenak sor daitezke, hala nola ingelesez 'can't', frantsesez 'aujourd'hui' edo esamoldeak. Nahiago izan liteke hitz familia baten hitzak taldekatzea bere oinarrizko hitzaren irudikapenaren pean. Beraz,  possible, impossible, possibility hitz familia bereko hitzak dira, * possib * oinarrizko hitzak adierazten dituenak. Xede estatistikorako, hitz horiek guztiak * possib * oinarrizko hitz formarekin laburbiltzen dira, kontzeptuaren eta forma agerraldiaren sailkapena ahalbidetuz. Gainera, beste hizkuntza batzuek zailtasun zehatzak izan ditzakete. Hori da txineraren kasua, hitzen arteko tarteak erabiltzen ez dituena, eta hainbat karaktereko kate zehatz bat karaktere bakarreko hitzen esaldi gisa edo karaktere anitzeko hitz gisa interpretatu daiteke.
Estatistikak
Badirudi Zipf-en legeak edozein hizkuntza naturaletako testu luzeagoetatik ateratako maiztasun zerrendetarako balio duela. Maiztasun-zerrendak tresna erabilgarria dira hiztegi elektronikoa eraikitzeko orduan, eta hori ezinbesteko baldintza da hizkuntzalaritza konputazionalean aplikazio ugarirako.
Maiztasun-zerrendak, sare semantikoekin batera, konpresio semantikoko prozesuan beren hiperonimoek ordezkatu beharreko termino espezializatu eta ohikoenak identifikatzeko erabiltzen dira.
Pedagogia
Zerrenda horiek ez daude ikasleei zuzenean emateko asmoz, irakasle eta testu-liburuen egileentzako jarraibide gisa balio dezaten (Nation 1997). Paul Nation-en hizkuntzen irakaskuntza modernoaren laburpenak "maiztasun handiko hiztegitik eta helburu berezietatik [gaikako] hiztegitik maiztasun txikiko hiztegira igarotzera bultzatzen du, ondoren ikasleen hiztegia hedapen autonomoari eusteko estrategiak irakastera" (Nation & 2006la).
Hitzen maiztasunaren efektuak
Ezagutzen da hitzen maiztasunak hainbat efektu dituela (Brysbaert et al. 2011 ; Rudell 1993). Memorizazioan positiboki eragiten du hitzen maiztasun handiak izatea, litekeena da ikaslea esposizio gehiagoren mende dagoelako (Laufer 1997). Sarbide lexikoan hitz maiztasun altuak eragin positiboa du, hitzen maiztasun efektua izeneko fenomenoa (Segui et al.). Hitzen maiztasunaren efektua eskuratzeko adinaren efektuarekin lotuta dago, alegia, zein adinekin ikasi hitza.
Ingelesa
Informazio gehiago: Ingeleseko hitz ohikoenak
Hitzen kontaketa garai helenistikoa da. Thorndike & Lorge-k, lankideek lagunduta, 18.000.000 hitz zenbatu zituzten 1944an eskala handiko lehen maiztasun zerrenda emateko, ordenagailu modernoek horrelako proiektuak askoz errazago egin aurretik (Nation 1997).
Zerrenda tradizionalak
Horiek guztiek adina pairatzen dute. Bereziki, teknologiarekin lotutako hitzak, esate baterako, "bloga", 2014an # 7665 maiztasunarekin   Corpus of Contemporary American English,  1999an egiaztatu zen lehenengo aldiz,   eta ez da hiru zerrenda horietako batean agertzen.
TWBk 30.000 lema edo ~ 13.000 hitz familia ditu (Goulden, Nation and Read, 1990). 18 milioi hitz idatzitako corpusa aztertu zen eskuz. Iturburu corpusaren tamainak erabilgarritasuna handitu zuen, baina bere adinak eta hizkuntza aldaketek aplikagarritasuna murriztu dute (Nation 1997).
GSLk 2.000 hitz-hitz ditu 1.000 hitzez osatutako bi multzotan banatuta. 1940ko hamarkadan 5 milioi hitz idatzitako corpusa aztertu zen. Izenburuaren esanahi desberdinen eta hitz-zatien agerraldi-tasa (%) ematen da. Maiztasunaz eta irismenaz gain, irizpide ugari aplikatu ziren corpusean. Horrela, adina, akats batzuk eta corpusa guztiz idatzitako testua izan arren, hitzen maiztasunaren, esanahien maiztasunaren eta zarata murriztearen datu base bikaina da oraindik ere (Nation 1997). Zerrenda hori Charles Browne, Brent Culligan eta Joseph Phillips doktoreek 2013an eguneratu zuten Zerbitzu Orokorraren Zerrenda Berria bezala.
Amerikako Estatu Batuetako eskoletan erabilitako testu idatzietatik (hainbat maila, hainbat gai) 5 milioi hitz biltzen dituen corpusa. Bere balioa ikastetxeko material didaktikoetan oinarrituta dago eta hitzak etiketatzea hitz bakoitzaren maiztasunaren arabera, ikastetxeko kalifikazio bakoitzean eta arlo bakoitzeko (Nation 1997).
Gaur egun ingeleseko dialekto desberdinak irudikatzen dituen corpus idatziko milioi bat hitz daude. Iturri horiek maiztasun zerrendak sortzeko erabiltzen dira (Nation 1997).
Frantsesa
Berrikuspen bat egin dute New, Pallier eta 3.01 enpresek. 1950-60 hamarkadetan saiatu zen Français fondamentalarekin. FF1 zerrenda biltzen du maiztasun handiko 1.500 hitzekin, ondorengo FF2 zerrenda batez osatutako maiztasun erdiko 1.700 hitzekin eta sintaxi arau erabilienak dituena. 70 gramatikako hitzek komunikazio perpausaren% 50 osatzen dutela diote eta 3.680 hitzek estalduraren% 95 ~ 98 inguru osatzen dute. 3.000 hitz maiz osatutako zerrenda dago eskuragarri.
Frantziako Hezkuntza Ministerioak Étienne Brunet lexikologoak emandako 1.500 hitz-familien zerrenda sailkatua ere eskaintzen du. Jean Baudotek American Brown ikerketaren ereduari buruzko ikerketa bat egin zuen, "Fréquences d'utilisation des mots en français écrit contemporain" izenburupean.
Duela gutxi, Lexique3 proiektuak 142.000 frantses hitz eskaintzen ditu, ortografia, fonetika, silabazioa, hizkera zati bat, generoa, iturri corpuseko agerraldi kopurua, maiztasun maila, lotutako lexemak, etab. CC-by- lizentzia irekiarekin eskuragarri. sa-4.0.
Lexique3 hau azterketa jarraitua da eta hortik sortu da goian aipatutako Subtlex mugimendua. 2007 berriak zenbaketa guztiz berria egin zuen lineako filmen azpitituluetan oinarrituta.
Gaztelania
Artikulu nagusia: gaztelaniazko hitz arruntenak
Gaztelaniazko hitzen maiztasunari buruzko hainbat ikerketa egin dira (Cuetos et al. 2011).
Txinera
Txinako corpusak aspalditik aztertu dira maiztasun zerrenden ikuspegitik. Txinako hiztegia ikasteko modu historikoa karaktereen maiztasunean oinarritzen da (Allanic 2003). John DeFrancis sinologo estatubatuarrak bere garrantzia aipatu zuen txinerarako atzerriko hizkuntzak ikasteko eta irakasteko gisa, Why Johnny Can't Read Chinese liburuan (DeFrancis 1966). Maiztasunerako tresna-multzo gisa, Da (Da 1998) eta Taiwango Hezkuntza Ministerioak (TME 1997) datu base handiak eskaintzen zituzten karaktere eta hitzen maiztasun mailekin. The HSK 8.848 handiko eta ertain frekuentzia hitz zerrendan Txinako Herri Errepublika, eta Herri Errepublika (Taiwan) k TOP ohikoa txinera tradizionalez hitz 8.600 inguru zerrenda beste bi zerrenda ohikoa Txinako hitz eta karaktere bistaratzen dira. SUBTLEX mugimenduaren ondoren, duela gutxi Cai & Brysbaert 2010- ek txinatar hitz eta karaktere maiztasunen inguruko ikerketa aberatsa egin zuen.
Beste
Wikipedia edo corpus konbinatuetan oinarritutako hizkuntza desberdinetan gehien erabiltzen diren hitzak.
Milíkov (Chebeko barrutia)
Milíkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 288 biztanle ditu eta 19,47 kilometro koadroko azalera. Chebeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1219 urtean egin zen.
Wele-Nzas
Wele-Nzas (Provincia Wele-Nzas) Ekuatore Gineako zazpi probintzietako bat da. Hiriburua Mongomo du.
Lincoln Beach (Oregon)
Lincoln Beach Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Oregon estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dorleta Zorrilla
Dorleta Zorrilla Braceras (Balmaseda, - ) bizkaitar txirrindulari ohia da. 2008 eta 2012 artean Bizkaia-Durango taldean txirrindulari profesionala izan zen. Txirrindularitza utzi ondoren, zinegotzia izan da jaioterriko EAJren zerrendetan.
Pablo Colino
Pablo Colino (Iruñea, ) nafar apaiz katoliko, musikagile eta ganberako maisua da. Laterango Eliz-Unibertsitatean ikasi eta Vatikano Irratirako lan egin zuen. San Petri basilikaren kapera-maisu izandakoa da.
Diametro angeluar
Diametro angeluarra, zeruko gorputz baten ekuatoreko diametroaren itxurazko dimentsioa da., angelu bezala adieraziz eta begiralea bere ertzean dagoela suposatuz. Eguzkia, Ilargia edo planetentzako, diametro angeluarraren neurketa prozedura optiko eta mikrometrikoen bidez neurtzen da. Izarrik dizdiratsuenen kasuan, diametro angeluarra prozedura interferometrikoen bidez neurtzen da, interferometroak erabiliz. Ekuatoreko erradioak hartutako angelua denean, erdidiametro deitzen da.
Adibideak
1 irudian ikus daitekeen bezala, oso diametro ezberdineko bi zeruko gorputzek, diametro angeluar bera izan dezakete. Hau da Ilargiaren eta Eguzkiaren kasua Lurretik ikusiak. Eguzkiaren ekuatoreko diametroa, Ilargiarenarena baino 400 aldiz handiagoa da, baina, Lurra eta Eguzkiaren arteko distantzia, Lurra eta Ilargiaren artekoa baino 400 aldiz handiagoa denez, bi gorputzek, antzerako diametro angeluarrak dituzte, arkuko 30 minutu ingurukoa, eta, honela, Ilargiak, Eguzkia erabat estal dezake, kasuren batzuetan, eguzki eklipse oso bat gertatuz.
Diametro angeluarraren benetako magnitudearen ideia bat egiteko, irudika dezagun distantzia ezberdinetatik ikusitako 2 euroko txanpon bat:
Fontaine (Aube)
Fontaine Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 301 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 16 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 198 ziren, horien artean 152 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 152 pertsona aktiboetatik 141 lanean zeuden (75 gizon eta 66 emakume) eta 11 langabezian zeuden (2 gizon eta 9 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Fontaine udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 144 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aluterus schoepfii
Aluterus schoepfii Aluterus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Milíkov (Frýdek-Místekeko barrutia)
Milíkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.347 biztanle ditu eta 9,15 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1284 urtean egin zen.
Valdeprados
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 91 biztanle zituen.
Ziortza Villa
Ziortza Villa Villanueva (Bilbao, Bizkaia, - ) bizkaitar txirrindularia da, ultrairaupen probetan aditua. 12 orduko Europako txapelduna izan zen 2022 urtean. 24 orduko erlojuaren kontrako munduko txapelketan lehiatu du 2017, 2018, 2019 eta 2022 urteetan. Donajaku bidearen emakumezko errejorra lortu zuen 2018. urtean (34 ordu eta 20 minutu).
Biografia
2015ean Bizkaia-Durango taldean txirrindulari profesionala izan zen.
2020an Italian, pandemia betean, asko sufrituta Villak bigarren titulu kontinentala lortu zuen; izan ere, garai hartan, lasterketa ekaitz amaigabeko gau batekin batean izan baitzen. Muturreko baldintza horiek, hala ere, ez zuten lortu erresistentziari zegokionez aditu horren indar eta bultzadarekin kikiltzea, ezbeharren aurrean hazten baita.
Ziortza Villa ultraziklista bizkaitarra izan zen Montellon (Italia) egindako lasterketan 12 orduko erlojuaren kontrako 2022ko Europako txapelduna. Lehiaketa 34 kilometroko zirkuitu batean egin zen, 430 metroko desnibel positiboarekin, eta ezarritako denboran amaitutako itzuliak kontabilizatu ziren. Euskal lasterkaria izan zen hasiera-amaierako emakumezkoen proba absolutuaren buru, eta laugarren titulu kontinental jarraitua lortu zuen, Elisa Moretti eta Samantha Profumo lasterkariak gaindituta.
Italiako garaipen horrekin, Bilboko lasterkariak denboraldi horretako lehen helburua lortu zuen, apirilean Race Across Italy esleitu ondoren (bitxia izan bazen ere); 300 kilometroko erlojuaren kontrako proba, denboraldia hasi zen mendiko errepide gogorretatik. Hori guztia, azaroan Kaliforniako (AEB) 24 orduko Munduko Ziklismo Txapelketari begira., txapelketa hori bere espezialitateko proba izarra baita. Ezin izan zuen parte hartu aurreko bi urteetan, koronabirusak jarritako mugak zirela eta. Borrego Springs basamortura iritsi, eta han planetako onena izatea espero du, non-stop espezialitatean, distantzia luzeko txirrindularitzaren probarik zorrotzenean. Han, laugarrena izan da bitan, eta helburua beste urrats bat ematea eta podiumera igotzea besterik ez da, baina, ahal dela, gorenera. Parte hartu ahal izan duen edizioetan (aurrekoetan AEBn ezin izan zuen sartu koronabirusarengatik) munduko lasterkaririk erregularrena dela frogatu du.
2023ko Tourraren saria Paristik Bilbora
2022ko Tourra amaitu bezain laster, Ziortza Villa eta Julián Sanz txirrindulariek Parisko Campos Eliseos-etik Bilbora arteko 1.000 kilometroak egin zituzten 48 ordutan, ia gelditu gabe. Ez zen bide erraza izan, baina ilusio handiz sartu ziren bi txirrindulariak Euskal Herrian. Lehenbizi Donostiara iritsi ziren, gero, Gasteiztik eta Zornotzatik pasatu ondoren, Bilbora heldu ziren. Lau puntuak hurrengo Tourra hasteko erabiliko diren hiru euskal etapetako irteera eta helmuga izango dira.
Erreleboa sinbolizatzen zuen trofeoarekin egin zuten hori, eta ordura arte inoiz ez bezala lekualdatu zuten. Horrela hasi ziren Euskadi 2023an Frantziako Tourraren egoitza izateko prestaketak.
Mercedes McCambridge
Carlotta Mercedes Agnes McCambridge (Joliet, Illinois, 1916ko martxoaren 16a - La Jolla, Kalifornia, 2004ko martxoaren 2a) estatubatuar aktorea izan zen.
Gastón Muñoz
Gastón Muñoz (Córdoba, 1977) argentinar pilotaria da, paletan aditua.
Maria da Conceição Moita
Maria da Conceição Moita (Alcanena, Portugal, 1937ko apirilaren 5ean - 2021eko martxoaren 30ean), Xexão izenez ere ezaguna, Portugalgo hezitzailea izan zen, eta aktibista Estatu Berriaren diktaduraren aurkako borrokan.
Katoliko aurrerakoia, Portugalgo diktadura eta gerra kolonialaren aurkako ekintzetan parte hartu zuen, Brigada Iraultzaileei laguntza logistikoa emateaz gain. 1973ko abenduan PIDEk atxilotu zuen, eta 1974ko apirilaren 25era arte ez zuten askatu.
Demokraziaren aldeko borrokaz gain, hezkuntzan eta esku-hartze zibiko eta sozialean jardun zuen bizitza osoan.
Ibilbidea
Allenako industrialari baten eta ama oso katoliko baten alaba zen Maria da Conceição Moita. 1930eko hamarkadaren amaieran jaio zen, eta hamar urte geroago iritsi zen Lisboara, amonarekin eta unibertsitatera joandako neba zaharrenarekin.
Haur hezkuntzako maistra bihurtu zen, lanbidea oraindik oso ohikoa ez zen garai batean. Erlijio eta Moraleko irakaslea izan zen Lisboa eta Barreiroko Liceus-en. "O Ninho" ("habia" euskaraz) mugimenduan lan egin zuen prostituzioan aritzen ziren neskato pobreei laguntzeko. Lisboako Casa Piako sail bat zuzendu zuen. Hezkuntza Zientzietako Master bat egin zuen.
Nerabezaroan, "A União Noelista" izeneko mugimendu katoliko bateko kide izan zen. Mugimendu horretan, gizartean, kulturan eta elizan protagonismoa hartzen zuten emakumeak biltzen ziren.
Moitak parte hartu zuen lehen kale ekintza Fatiman izan zen, maiatzaren 13an. Egun horretan milaka panfleto banatu ziren, honako hau ziotenak: “Fatimaren mezuak bakerako bidea baino ezin zuen izan, eta katolikoek argi eta irmo onartu behar dute Afrikako gerraren aurkako borroka”.
1972ko abenduan, Moita gerra kolonialaren aurkako La Vigilia de la Capela do Rato erakundearen aurpegi nagusia izan zen. Hilaren 30ean, kaperako mezaren amaieran mikrofonora hurbilduz, kaperan 48 orduz bijilian egongo zela bakeari buruz hitz egiten jakinarazi zion bere komunitateari. Nahi zuenak bi egun eman zitzakeen baraualdian edo gose-greban, otoitz eginez, kantatuz, hausnartuz eta gogoeta eginez, gerra kolonialaren salaketa gisa. Bi aldeetako biktimekiko elkartasuna erakutsi, eta hierarkia katolikoak gerraren aurkako jarrera ezagatik protesta egingo zuten, Angola, Mozambike eta Ginea Bissaun milaka bizitza galdu baitziren.
Polizia politikoa berehala sartu zen elizan eta pertsona asko atxilotu zituzten, batzuk gertaerekin zerikusirik izan gabe, bereziki gazteak. Une horretan, PIDEk Moita galdekatu zuen, baina borroka antifaxistan jarraitu zuen.
1972an ere, Carlos Antunes PRPko buru eta Brigada Iraultzaileetako (BR) kidea Moitarekin jarri zen harremanetan, hasitako borrokari laguntza logistikoa emateko. Bere izenean etxe bat alokatu zuen legez kanpoko etorkinak babesteko eta joan-etorrietan laguntzeko.
Hori dela eta, 1973ko abenduaren 6an, etxetik atera eta Parisera ihes egitera zihoala, bere lagun eta laguntzaile batzuk atxilotu ondoren, tartean Luis neba, PIDEk atxilotu egin zuen. Torturatu eta isolatu egin zuten, eta Caxias espetxean egon zen apirilaren 25a arte. Espetxeko ateak apirilaren 26an ireki ziren. Joana Pereira Bastosen Los últimos prisioneros del nuevo estado liburuan kontatu zuen Moitak, une batez eromenaren eta akiduraren ertzean sentitu zela, "bere arimaren hondoraino" nekatuta.
Krabelinen Iraultzaren ondorengo urteetan, Moitak Sozialismoaren aldeko Kristauak (CPS) dinamizatu zituen, Gogoeta Iraunkorreko Kristauetan eta Libertar egunkariaren taldean sartu zen, Kristauen Topaketa Nazionalera eramango zuten batzarren bultzatzaileetako bat izateaz gain. Azken horretan, esku-hartze edo hausnarketa katoliko bihurtuko zena markatu zutenak izan ziren: Fray Bento Domingues, padre João Resina Rodrigues, Manuela Silva, António Matos Ferreira edo Fernando Gomes da Silva, besteak beste.
Bere aktibismo politikoa bizitza profesionalarekin zuen konpromisoa handitzearekin batera hoztu zen, APEI Haur Hezkuntzako Profesionalen Elkartearekin (gaur egun oraindik argitaratzen diren Haur Hezkuntzako Koadernoak sortu zituen), eztabaida katoliko edo esku hartzeko taldeetan, baita ekimen zibikoetan ere parte hartu zuen. Horren adibide da Campo Vivo, Campo de Ourique auzoko bizilagun-talde bat. Bertan bizi zen, eta kezkatuta zeuden auzo-loturak sortzeaz, isolatuenei laguntzeaz eta auzoko animazio soziokulturalaz.
2000ko hamarkadaren hasieran, Moita haurrentzako katixima berrien proiektu bat prestatzen ari zen taldeko koordinatzaileetako bat izan zen, eta azkenean baztertuta geratu ziren katixima ofizial gisa. Bere lanaren emaitza, Madalena Matosok ilustratua, parrokia askotan erabiltzen diren eta Paulinas Editorak saltzen dituen hiru liburutan argitaratu zen: Onde Moras?, A Quem Iremos? eta Nascer de Novo.
Ahrensbök
Ahrensbök Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Maria da Conceição Moita
Ibilbidea
2003an Irakeko inbasioaren aurkako borrokan parte hartu zuen, Maria de Lourdes Pintasilgo edo Januário Torgal Ferreira apezpikuarekin batera, besteak beste.
2014 eta 2015 artean, Moita Escutar a Cidade dinamikaren sei saioen sustatzaile eta antolatzaileetako bat izan zen. Dinamika horren helburua fededunak ez zirenei entzutea zen, eta zer espero zuten kristauengandik jakitea, Lisboako Patriarkatuak elizbarrutiko sinodoa bultzatzen zuen garai batean.
Bere jarduera profesionalaren azken bi hamarkadak, Lisboako Escola Superior de Educação-n, irakasle eta hezitzaileen prestakuntzan eman zituen.
2021eko martxoaren 30ean hil zen, 83 urte zituela, gaixotasun onkologiko batek jota.
Larus livens
Larus livens Larus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Guffey (Colorado)
Guffey Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Park konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Valdevacas de Montejo
Valdevacas de Montejo Segoviako udalerria da, Sepúlveda eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 31 biztanle zituen.
Gainezarmen printzipioa
Gainezarmen printzipioa matematikako tresna bat da, problema lineal bat bi zatitan banatzeko edo bi azpiproblema errazetan deskonposatzeko. Horrela, jatorrizko problema hau beste azpiproblemen batuketa edo gainezarmenaren bidez da.
Milínov
Milínov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 197 biztanle ditu eta 12,26 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Hegoaldea barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Gainezarmen printzipioa
Hooken legea
Periodo elastiko batean, deformazioak eragiten dituzten tentsioarekiko proportzionalak dira.
Y (deformazioak) = K·X (tentsioak)
Kausa tentsioak dira eta efektua deformazioak. Kasu honetan, X eta Y-ren arteko erlazioa lineala da, beraz, Gainezarmen Printzipioa erabili dezakegu. Honek tentsiopean dagoen gorputz baten problema hainbat azpiproblematan banatu dezakegula esan nahi du. Azpiproblema bakoitzean indar gutxi hartzen dira kontutan, beraz deformazio bakoitza kalkula daiteke, eta guztien batura deformazio totala izango litzateke.
Elektronika
Hau da, nodo batetik irteten den korrontearen intentsitatea nodo horretara heldu den intentsitate desberdinen batura da.
Hylarana taipehensis
Hylarana taipehensis Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Félix Lavilla Munarritz
Félix Lavilla Muñarriz (Iruñea, – Madril, ) nafar piano-jotzaile eta musikagilea izan zen. Julián Lavilla Errenteriako musika-bandaren zuzendariaren semea, Teresa Berganza mezzo-soprano ezkondu (1957-1977) eta elkarrekin askotan lan egin zuten.
Westlake (Louisiana)
Westlake Louisianaeko hiri bat da. Calcasieu parrokian kokatua dago. 2010ean 4,568 biztanle zituen, 9.46 kilometro koadrotan banatuta.
West Monroe (Louisiana)
West Monroe Louisianaeko hiri bat da. Ouachita parrokian kokatua dago. 2010ean 13,065 biztanle zituen, 20.57 kilometro koadrotan banatuta.
Mbini (ibaia)
Mbini (baita Benito edo Wele ere) Ekuatore Gineako ibai nagusia da. Gabonen jaioa, Río Muni eskualdea mendebaldetik ekialderantz zeharkatu ondoren, Mbini hirian bokalea du. 338 km-ko luzera du.
Erdikari
Bi zuzenek sortzen dituzten lau angeluetatik bi barneko eta bi kanpoko dira. Barneko angeluetako erdikariek eta kanpoko angeluetako erdikariek angelu zuzen bat, 90º gradukoa alegia, sortzen dute.
Newport (Hego Carolina)
Newport Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. York konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Melomys capensis
Melomys capensis Melomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Milín
Milín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.136 biztanle ditu eta 24,13 kilometro koadroko azalera. Příbramgo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Melichthys niger
Melichthys niger Melichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Ron Asheton
Ronald Frank Asheton (Washington Hiria, 1948ko uztailaren 17a - Ann Arbor, Michigan, 2009ko urtarrilaren 6an hilik aurkitua) gitarrista amerikarra eta, Iggy Popekin batera, The Stooges rock bandako musikagilea izan zen. Rolling Stone musika aldizkariaren arabera Historiako 100 gitarristarik onenen zerrendan 29. postua hartzen du.
Biografia eta The Stooge banda
Ron Washington Hirian jaio zen 1948ko uztailaren 17an.
Iggy Ann Arborera (Michigan) itzuli zenean, Asheton anaiekin egin zuen topo, Scott bateria zen eta Ronek, berriz, soinua jotzen zuen. Egia esan, mutila txiki-txikitatin hasi zen musikan. 5 urte eskas zituen soinua jotzen hasi zenean eta 10 besterik ez zituen baxuari ekin zionean. Elkarlana oso emankorra izan zen eta indar handiko 3 estudio disko atera zituzten, baina bandaren historia ez zen erraza izango eta, David Bowieren bultzada izanda ere, 1974an, bertan behera geratuko zen. Ron gitarrista nagusia izan zen The Stoogesen lehenengo bi albumetan. Hirugarrenean, berriz, Raw Power izenekoan, gitarra alde batera utzi eta baxua bihurtu zuen bere instrumentu.
Heroinak ez zion kalte handiena Roni egin, baina inguruan ibili zuen: 1975ean hil zen Dave Alexander, Stooges bandaren hasierako baxujolea.
Iggyren ospeak gorantz jarraitu zuen eta Ron beste lan batzuetan murgildu zen: The new order (Ez da Erresuma Batuko New Order banda), Destroy all monsters, The new race, Dark carnival, The empty set edo The powertrane.
80 eta 90 urteetan, Stooges banda batzeko ahaleginetan ibili ziren, baina Iggyk lan ugari zuen bakarlari bezala eta datak ezin adostu ibili ziren. Hori gutxi balitz, amorruek ere itzali gabe jarraitzen zuten: Ronek ezin zuen ahaztu gitarra jotzetik baxura pasatu zutela eta James Williamsonek hartu zuela bere ordea, bai gitarran eta baita abestiak sortze lanetan ere.
Azkenean, 2003an adiskidetu ziren eta ondorengo urteak mundu guztian zehar jotzen eman zituzten, The weirdness diska ere grabatu zutelarik.
Heriotza
2009ko Errege Egunean aurkitu zuten Ron Ashetonen hilotza bere Ann Arboreko etxean (Michigan). Poliziaren esanetan, bihotzeko batek eraman zuen eta 60 urteko musikariak egun batzuk zeramatzak hilik.
Heriotzaren ondoren, Iggy Popek bere lagunik onena galdu zuela esan zuen (horrela deitzen zion David Bowieri ere). Ron desagertzean, Stooges banda betirako desagertuko zen.
Josu Landa
Josu Landa Ijurko (Altza, Gipuzkoa, 1960ko abenduaren 9a - ) euskal idazle eta kazetaria da. Nobela bat eta poesiako zenbait lan argitaratu ditu.
Susa aldizkari eta argitaletxeko sortzaileetako bat izan zen, eta editore lanak egin ditu.1980an Argia aldizkariaren berpiztean parte hartu zuen eta gero Euskaldunon Egunkaria euskarazko egunkariaren sortzaile eta bultzatzaile nagusietako bat izan zen.
Literatura lan batzuk idatzi ditu eta Itzulpen lan batzuk ere egin izan ditu.
Biografia
Euskal filologiako ikasketak egin zituen. 1980an Susa literatura aldizkariaren sortzaileetako bat izan zen, eta izen bereko argitaletxearen sortzaileetako bat ere, 1983an. Argia aldizkaria eta Euskaldunon Egunkariaren sorkuntzan ere parte hartu zuen. 1995etik hona multimedia teknologiei eta Interneti lotutako proiektuetan murgilduta ibili da, armiarma.eus webgunea kudeatzen, esate baterako.