cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zanga (hegaztia)
Populazioak
2004. urtean 45 ugaltze kolonia eta 361.000 habia zenbatu ziren. Eskoziako kostaldeko hegaztiak guztizkoaren % 60 inguru dira. Itxuraz, populazioa % 3-tik % 5-era bitarte handitzen da urtero, nahiz eta hazkunde hori kolonia batzuetan bakarrik ematen den. Gaur egungo egoera positiborako erabakigarria izan zen haragia eta lumak helburu zituen espeziearen ehiza ia erabat etetea. 1939-an, 22 kolonia eta 83.000 habia inguru zeuden, eta horrek esan nahi du populazioak laukoiztu egin zirela ordutik aurrera. Itsas zabaleko arrantza jarduera gero eta ugariagoen aprobetxamenduak ere lagundu zuen espeziea berreskuratzen.
Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak (IUCN), Del Hoyo et al (1992) aipatuz, egile horren arabera espezie honen populazio osoa 526.000 alekoa zela adierazten du, baina, espezie honek Europan duen populazioa kontuan hartuta eta BirdLife International-ek 2004. urtean populazioen kopuruari buruz adierazten duena ere kontuan hartuta, tamaina demografiko globalaren kalkulu berrikusia egin eta zangak 950.000 eta 1.200.000 ale arteko populazioa duela estimatzen du.
Kontserbazioa
Berez, mundu mailan mehatxatutako animalia ez bada ere, bere mehatxu handienak, animalia guztiekin gertatu bezala, bere habitataren suntsipena, itsasoaren kutsadura eta beroketa globala dira (bere harrapakin nagusiak itsasoko tenperatura tarte batean mugitzen baitira). Horrez gain, kolonia handietan bizi den hegazti taldekoia denez, hegazti gripea kolonia batean sartzen bada kalte handiak sufritu ditzake kolonia horren populazioak. 2022. urtean hegazti gripeak gogor jo zien zangen (eta ez bakarrik zangen) kolonia handi batzuei.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean, Systema naturae liburuan, eta Pelecanus bassanus izena eman zion. 1816 urtean Morus generoa sartu zuen Louis Jean Pierre Vieillot ornitologo frantsesak. Sulidae familian dagoenez Sula bassana izena ere izan zuen. Ez da zangaren azpiespezierik ezagutzen.
Euskal Herrian dituen izenak
Kostaldean, hainbat izen ditu euskaraz:
Bandiera Rossa
Bandiera Rossa, sarritan Avanti Popolo deitua (euskaraz Bandera Gorria edota Aurrera Herria) italiar ezkerra edo langileri mugimenduaren ereserkia edo abesti bat da. Bertan bandera gorria, sozialismoa eta komunismoa goraipatzen dira (bertsioaren arabera).
1908an Carlo Tuzzik hitzak idatzi zituen, doinua aldiz, Lonbardiako bi folk abestien elkartze bat omen da.
Apachita
Ezaugarriak
Apachita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Paranemachilus genilepis
Paranemachilus genilepis Paranemachilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Orozketa
Orozketa Iurretako (Bizkaia) hegoaldean eta Bernagoitia eta Izurtzaren artean dagoen auzoa da.
Legio XXII Primigenia
Legio vigesima secunda primigenia (Hogeita bigarren Legio Lehenjaioa) erromatar legio bat izan zen. Kaligulak k.o. 39an sortu zuen izatea Germanian aritzeko. III. mendearen amaieran, Mogontiacumen, egungo Mainzen, kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak Herkules bat eta akerraga bat izan ziren.
Saulles
Saulles Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saulles udalerrian erroldatutako biztanleak 53 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 25 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 47 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 25 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 9 emakume) zeuden.. 3 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saulles udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
St. James (Ipar Carolina)
St. James Ipar Carolinako herri bat da. Brunswick konderrian kokatua dago. 2010ean 3,165 biztanle zituen, 21.39 kilometro koadrotan banatuta.
Ignacio Uribe
Ignacio Uribe Etxebarria (Bilbo, 1933ko abenduaren 27a) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. 20 eta 30eko hamarkadetan Real Madril eta Athletic Club eko futbolaria izan zen Lusi Maria Uribe ren semea da.
Ibilbidea
1953 an iritsi zen Athletic Club era, Indautxu Kirol Elkarte tik. 1953 ko irailaren 20an egin zuen debuta, Real Madril en aurka 2-3 galdu ondoren. Ordekzo gisa denboraldi bat egin ondoren, Panizo ren lekua hartu eta titulartasuna lortu zuen. Euskal taldean abilezia handiko eta gol-ahalmen handiko jokalaria izan zen (69 gol 211 partidutan). Bere golik nabarmenena 1955 ko Kopako finalean izan zen, boleaz egindako erremate batekin, talde bilbotarrak 1-0 irabazi baitzioan Sevilla ri. Manchester United en aurka ere irabazi zuen (5-3), 1957 ko urtarrilean, eta hat-trick bat Real Madril en aurka (4-2) 1957 ko otsailean. lesioek 1963 an erretiratzera behartu zuten, 29 urte besterik ez zituela.
Irene Usabiaga
Irene Usabiaga Balerdi (Ordizia, 1993ko irailaren 22a) gipuzkoar txirrindularia da. Errepideko txirrindularitzaz gain, pistan ere aritzen da.
Ana bere ahizpa nagusia txirrindularia ere bada.
Palmaresa txirrindularitzan
2012
1998ko Nafarroako Itzulia
1998ko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuli ko XXXVII. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Barañainen hasi eta Iruñean bukatu zen.
Paraschistura alepidota
Paraschistura alepidota Paraschistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Nasser Saleh
Nasser Saleh Ibrihim (Maroko, 1992ko abenduaren 19a) Espainian lan egiten duen marokoar aktorea da, Física o Química eta La pecera de Eva telesailengatik famatu dena.
Charlotte Marguerite Montmorencykoa
Charlotte Marguerite Montmorencykoa (Pézenas, 1594ko maiatzaren 11a - Chatillon-sur-Loing, 1650eko abenduaren 2a ) Montmorencyko andrea eta, Henrike II.a Borboi-Condékoarekin ezkondu ondoren, Condéko printzesa izan zen. Henrike III.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoaren maitalea zen, baina ezteien ostean senarrak Bruselara ihesi eraman zuen.
Biografia
Henrike I.a Montmorencykoaren eta Louise de Budosen alaba zen. 1608an Frantziako erregina Maria Mediciren zerbitzuan hasi zen. Laster Henrike IV.a erregea Charlotte Margueriteren edertasunaz liluratu eta hartaz gutiziatu zen. 15 urteko neskatxa François de Bassompierreren andregaia zenez, erregeak ezkon-hitza hautsiarazi eta Henrike II.a Borboi-Condékoarekin ezkontarazi zuen. Senargai berriak emakumezkoak baino gizonezkoak gogokoago izaten zituenez gero, Henrike IV.ak uste zuen ez zuela eragozpenik izango Charlotte bere maitalea izan zedin. Ezkontza 1609ko maiatzaren 17an Chantillyn ospatu zen.
Baina erregeri kukuak oker jo zion. Izan ere, Henrike II.a Borboi-Condékoa emazteaz maitemindu zen eta gortetik ihesi joan zen berarekin. Azkenik, Charlotte, haren gogoz kontra, Bruselara eraman zuen eta Espainiaren babespean jarri zen. Espainia Frantziaren etsairik handiena zenez gero, maitasun kontua arazo diplomatiko eta politiko bilakatu zen. Garai hartan Clèves eta Juliersko ondorengotza zela eta, Henrike IV.a Espainiaren aurkako gerra prestatzen ari zen, baina 1610eko maiatzaren 14an eraila izan zen
Charlotte eta bere senarra Parisera itzuli ahal izan ziren. Baina 1616an, gorteko azpijokoetan nahasirik zegoela eta, Maria Medici erreginordeak Henrike Borboi-Condékoa espetxeratzeko agindu zuen. 1617an Charlottek senarrarekin espetxean elkartzeko baimena eskatu zuen. 1619ko abuztuan, Vincenneseko gazteluan preso zeudela jaio zen Ana Genoveva, alaba zaharrena. Urte bereko urrian Henrike aske atera zen.
1632an Henrike II.a Montmorencykoa, Charlotte Margueriteren anaia, heriotzera zigortua izan zen. Charlottek Luis XIII.a erregeari errukia eskatu bazion ere, urriaren 30ean Montmorencykoa exekutatua izan zen. Gertakari honen ondoren Charlottek gortea utzi zuen eta ez zen itzuli Luis XIII.a hil arte.
1648an, Fronda izeneko gerra zibila lehertu zenean, bere seme-alabek parte hartze garrantzitsua izan zuten. Charlotte, berriz, Ana Austriakoa erreginordeari leial izan zitzaion. 1650eko abenduaren 2an hil zen, seme-alabak berriz ikusi izan gabe.
Lorena Mateo
Lorena Mateo (Madril, 1989ko ekainaren 24a -) espainiar aktorea da, ezaguna Física o Química, Cuestión de sexon eta beste telesail batzuetan aritzeagatik.
Ziriako Garralda
Ziriako Garraldak Arturo Kanpion ezagutu zuen. Alejandro Pulido historialariak «Lourdeserako erromeria baten bidean, tren berean zeuden biak. Kasualitatez, hizketan hasi ziren, eta Kanpionek eman zion euskara defendatzeko gogoa.» azaldu du. Are, 1911n Euskal-Esnalean "Nola den Sarasaitzuko euskara egungo egunean" artikuluan zaraitzuera galtzear zela ohartarazi zuen Ziriako Garraldak, eta haurrei euskara irakasteko eta zaharrei euskaraz egiteko deia egin.
Bere pentsaera adierazteko bere artikulu bat ezarri dugu hemen.
Nola den Sarasaitzuko euskara egungo egunean
-Jaungoikoak dazatzaizula artsalde onak, Jauna.
''-Bai zuri ere, Juan Pedro. ¿Zerk eraugitzen ztu ona ordu uetan?''
-Aytu zut eldu zaizula Donostiarik bi papel eta beretan erraten diela zer erran zuen Campion Jaunak Sarasaitzuko gauzen gañean, eta, egia bada, nai dut jakin zer erraten dien, eguzkia artzen dugun artean zure galerian.
''-Egia duzu. Emenche dauzkazu. ¿Nai tzua zuaurek leytu?''
''-Ez jauna. ¿Eta nola deytzen dira, edo zoin da beren izena?''
Legio XXX Ulpia Victrix
Legio trigesima Ulpia victrix (Trajanoren Hogeita hamargarren Legio Garaitzailea) erromatar legio bat izan zen. Trajanok k.o. 100 inguruan sortu zuen izatea Daziar Gerretan aritzeko. V. mendearen hasieran, Rhinen kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak Neptuno bat, Jupiter bat eta akerraga bat izan ziren.
Ziriako Garralda
Nola den Sarasaitzuko euskara egungo egunean
-Euskal-Esnalea.
''-Baña ¿zer da Esnalea? Esnalea... Esnalea. Itz ori estut ongi aytzen.''
-Egia duzu ori, baña ¿zer bear dugu egin guk?
''-¿Zer? EUSKAL-ESNALEA'n buruek egiten diena, eta ayek bezain bat ezpadokegu, jakinaraz dazegun begi onekin ikusten dugula ayen lana, eta onekin asmu geago izanen die lan egiteko. Eta oray aytzazu zer erraten duen Campion Jaunak.''
''-Aytu dut. Eta ¿ezta ori sorginkeria? ¿Noiz egonda Jaun ori gure artean? ¿Nola dazki ain ongi emen agitzen diren gauzak? Ezpada mirakullu bat izan, norbaytek kontatu dazko begarriala gauza uek.''
''-Bada eztuzu sorginkeriarik eta ez mirakullurik ere; eztuzu bayzik ere nay andi bat euskaran galdurik ez ikusteko, eta nay duenak ¿zer eztu egiten? Campion Jaunak eta bere lagunak nay dizie biotz guziz euskara galdu bearrean zabal dayla eta orrengatik artu dizie bere soñen gañala lan andi ori, eta eztutzu baratzen ion ere, ebiltzen tzu alde batetik besteala, batzuk ikusten, beste batzuk ikasten eta guziak alkar asmu ematen.''
''-So izu zer agitu zaydan niauri. Joaten nintzan oray duela irur urte Lourdesera Iruñako Canónigo Jaun batekin, eta Donostiako estazioan sartu gintzanean trenean erden ginian Jaun bat zoko batean eseririk. Ene lagunak eman zazkon egun onak eta jira eman zazkonean ikusi nuen etzela gizon ura nola nayezkoa. Eseri zimen ene laguna jaunaren eskuyera eta ni nore lagunaneala onek erran zakun ni ere Napartarra nintzala eta bereala galdegin zadan: ¿nongo?. Erran nakon, Ochagabiko, Sarazaytzuarra nintzala. Ene itzak agotik elki bezain laster galdegin zadan berriz nola zablen emen euskarara. Erran nakon Euskalerri bazter guzietan ayitzen zena ayitzen zela emen ere. Erdarak ertsazen zuela non bezain bat eta aurki zuela ito. Berze aniz berri eman nituen eta bereen artean nola deytzen zen Oybarre. Ezlakion atze izen au papel osto batian eman nuen. Millaka eman zastan eskerrak eutzi gintzanean Irunen.''
Chasmista bat izan baliz gira igare zen Donostiarik Irunerako bidea; baña ez ain fite nola nik nay nuena, zeren sutan bay nengon jakiteagatik nor zen jaun ura.
Gureganik urrundu zenean galdegin nuen nore lagunari:
''-¿Nor da Jaun ori? ¿Eta nor uzte duzu zen? Bada Campion Jauna... Arritzioz beterik gelditu nintzan. ¿Nola bear nuen eutzi nore mia ain soltukirik nola eutzi nuena ebiltzen, jakin banu norekin sardekitzen nuen?''
Ene arritzioa ikusi zuenean lagunak, erran zadan:
''Ikusi duzu zer egiten dien Euskal-Esnalen buruek. ¿Zer bear dugu egin guk?''
''Lenbizikorik prest egon ayek erraten dien guzien egitera, eta gero, guauren artean egin al dugun guzia estadien gal euskarara. Erakuts aurrer chikin drenean euskaraz otoy egiten eta andisago drenean ikasaraz doktriñara euskaran: zarrek mintzatu bear dabegu euskeran gurekin egiten ziela gisa gure altzinekoak eta guziek eser borondatea Euskaran alde. Olase egiten badugu, iraunen du Saraitzazun anitz urtez euskarak; baña bestela galduko duzu laiski fite, galdu dena bezala beste Naparroko erri anitzetan.''
¿Zer erranen die gure atzekoek ala ayitzen bada gure obenez?
¡Gutienaz, ezginuela izaundu alkea!
Ochagabia eta Aprilla-1911 garren urtea.
Cyclemys gemeli
Cyclemys gemeli Cyclemys generoko animalia da. Narrastien barruko Geoemydidae familian sailkatuta dago.
St. Pauls (Ipar Carolina)
St. Pauls Ipar Carolinako herri bat da. Robeson konderrian kokatua dago. 2010ean 2,035 biztanle zituen, 2.81 kilometro koadrotan banatuta.
Pine Plains (New York)
Pine Plains Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dutchess konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ana Usabiaga
Ana Usabiaga Balerdi (Ordizia, 1990eko urtarrilaren 19a) gipuzkoar txirrindularia da. Errepideko txirrindularitzaz gain, pistan ere aritzen da.
Irene bere ahizpa txikia txirrindularia ere bada.
Palmaresa txirrindularitzan
2010 2012
Juan Paredes
Juan Paredes Manotas, Txiki (Zalamea de la Serena, Badajoz, 1954ko otsailaren 20a - Cerdanyola del Vallès, Bartzelona, 1975eko irailaren 27a), ETA politiko-militarreko kidea izan zen Francisco Francoren diktadura garaian.
Larosita
Larosita sulfuro motako minerala da.
Juan Paredes
Angel Otaegirekin eta FRAP erakunde armatuko José Luis Sánchez Bravo, Ramón García Sanz eta Xosé Humberto Baenarekin batera fusilatu zuten 1975eko irailaren 27an. Fusilaketa horiek Frankismo garaian azken heriotza-zigorrak izan ziren. Gertaera horiek protesta eta gaitzespen ugari sortu zituen Euskal Herrian, Espainian eta Nazioartean.
Biografia
Extremadurako familia batean jaioa, lau anai-arreben artean bigarrena zen. Senideekin batera Zarautzera emigratu zuen 1964an, 10 urte zituelarik (edo aurreko urtean, beste iturri batzuen arabera). Aurretik, aitona-amonek gauza bera egin zuten, Gerra Zibila amaitu eta gutxira, Mikel anaia zaharenak ere bai. 14 urte arte ikasi zuen Zarauzko eskola publikoan, eta herrian hasi zen lanean plastiko lantegi batean. Joseba Zubiaurrek eraginda, Zumaiako Inda-Mendi elkartean ibili zen. EGIn sartu zen 1972an, eta hortik ETAra igaro; hurrengo urtean, antza, fronte militarrean zebilen komando legal baten kide moduan. 1974ko urtarrilaren 12an Zarauztik ihes egin eta klandestinitatera pasatu zen. Espainiako errege-erreginen senide baten aurkako atentatua prestatzen ari zirela, Goardia Zibilak topatu baina ihes egiten lortu eta Ipar Euskal Herrira gurutzatu zuen.
Larosita
Ezaugarriak
Larosita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Juan Paredes
Biografia
Hurrengo urtean, komando berezietan sartu eta Apalarekin bat egin zuen. 1975eko apirilaren 1ean José Díaz Linares polizia subinspektorearen erailketa leporatu zioten Txikiri, argi gelditu ez bazen ere. Maiatzean Kataluniara joan zen Iñaki Pérez Beotegi "Wilson"-ekin, eta uztailaren 30ean biak atxilotu zituzten Bartzelonan. Paredes Manot bost egunez egon zen komisaldegi nagusian, legeak esaten zuenaren aurka, eta torturak jasaten. Bosgarren egunean Modelo kartzelean sartu zuten. Bertan, gose grebari ekin zion Garmendia eta Otaegi etakideei ezarritako kondenengatik protesta gisa. Abuztuaren 22an hasi zen Txikiren aurkako epaibidea eta irailaren 19an gerra kontseilua egin zioten, erruduntzat hartuta, Ovidio Díaz López poliziaren hilketa zela-eta (ekainaren 6an Bartzelonan hil zuten). Heriotza-zigorra ezarri eta 1975eko irailaren 27an 8:30etan fusilatu zuten Cerdanyolaren hilerriaren ondoan Otaegi eta FRAPeko hiru kide bezala.
Azkenik Zarautzen hileta elizkizuna egin zuten parrokia elizan irailaren 29an, 4.000 pertsona baino gehiagoren aurrean, agintariak eragozten saiatu ziren arren. Halaber, Bartzelonan lurperatu bazuten ere, Zarautzera eraman zuten gorpua urte bat geroago. Haren hilarrian hitz hauek irakur daitezke: "eta behar dudan denbora baino lehen hiltzen banaute nere hortzetan den azken antzia beste batenetan loratuko den lehen irria izango da."
Vo
' Vo' Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vo'k honako udalerri hauekin egiten du muga:
Miłakowo udalerria
Miłakowo Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ostróda barrutian kokatuta. 158,4 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5594 biztanle zituen.
Boissettes
Boissettes Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boissettes udalerrian erroldatutako biztanleak 415 ziren. Familiak 154 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 54 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mikstat udalerria
Mikstat Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ostrzeszów barrutian kokatuta. 87,18 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6080 biztanle zituen.
Boissettes
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 175 etxebizitza zeuden, 153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 153 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 153 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arkitektura minoiko
Arkitektura minoikoa K. a. 2000-1400. urteen artean (ggb.) Kretan garatu zen zibilizazio minoikoaren arkitektura da. Europan eman den lehen arkitektura zibilizatua da. Labirinto arkitekturaz ezagutua da ere.
Lehenengo aldaketa K.a. 2000 urte inguruan gertatu zen. Ordu arte, Minosko zibilizazio aldiaren lehenengo zortzi mendeetan zehar, kretarrek ez zuten Neolitoko bizibidetik harago egin. Nolanahi ere, itsas merkataritzari esker Egiptorekin harremanetan izan bide ziren. K.a. 2000. urte inguruan, bada, kretarrek idazteko sistema bat eta hirien zibilizazio bat sortu eta antolatu zuten, hiru jauregiren inguruan : Knossos, Festo eta Malia. Hirurak aldi berean suntsitu ziren, K.a. 1700 inguruan, eta ia ez da horien aztarnarik geratu. Ehun bat urte geroago jauregi berri eta handiagoak eraiki ziren leku haietan herran, haina K.a. 1450 inguruan guztiz suntsiturik gertatu ziren ostera. Lehenengo jauregiak suntsitu zituen hondamendiaren ondoren eta mende beteko susperraldi mantso bat eta gero, sormenaren eztanda ikaragarria gertatu zen. Denbora bitarte labur horretan sortu zen Minosko arkitekturaz, eskulturaz eta pinturaz gorde den guztia eta, horregatik, jauregi horien aztarnak dira garai hartako gure informazio iturri nagusia.
Ezaugarriak
Zibilizazio hartan ez zen gotorleku handirik, ezta tenplu handirik ere, erregeak aginte erlijiosoa ere zuen eta. Arkitektura minoikoa egunerokotasunerako pentsatua izan zen, erosotasuna eta erabilgarritasuna zuen helburu.
Boissettes
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arkitektura minoiko
Ezaugarriak
Nagusiki buztinez eta egurrez eraikitako arkitektura zen, nahiz eta eraikin nagusienetan harria ere erabilia zen. Portikoa funtsezko elementua zen. Jauregietan, portikoen erabilpenaz peristiloaren sorrera suertatzen da.
Boissettes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 243 ziren, horien artean 167 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 167 pertsona aktiboetatik 163 lanean zeuden (84 gizon eta 79 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Arkitektura minoiko
Ezaugarriak
Koloma minoiko tipikoa, doriarraren oso antzekoa zen. Anta asmatu zuten hormen eta portikoen arteko elkarguneen erremate bezala.
Boissettes
Diru sarrerak
2009an Boissettes udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 370,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 31.526 euro zen.
Arkitektura minoiko
Jauregi minoikoa
Jauregi minoikoek gela ugari zituzten, labirintuaren disposizioari jarraiki antolaturik, planta oso konplikatuak osatuz. Patio laukizuzen batetik abiatuta, barrutik kanpora eraiki eta haziz doan eraikuntza da, gelak patioa inguratuz. Barruko fatxada duela esan daiteke. Sarrera ugari zituzten jauregi hauek. Estalkia horizontala zuten. Jauregia biltegi asko zituen, erregeak gidatzen zuelako ekonomia eta bertan biltzen zirelako herriaren ekoizpenak. Goiko aldean erregeen gelak zeuden.
Boissettes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 5 zerbitzu enpresak ziren.
Arkitektura minoiko
Jauregi minoikoa
Jauregi minoikoak mendi tontor baten gainean eraikitzen ziren, paisaiarantz zabaltzen ziren portikoekin. Gozamenerako eraikitako eraikinak zirela nabarmentzen du honek.
Boissettes
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Arkitektura minoiko
Knossos jauregia
Kretako jauregi handiena Knossoskoa izan zen (K.a. 1900 inguru). Han aurkitu ziren Kretako gizarteari eta ekonomiari buruzko lehenengo datuak, buztinezko oholetan idatziak. Greziako elezahar klasikoetan Minos erregearen jauregia zen Knossos. Arkeologia lanei esker jakin denez, oso handia zen, eta kanpoaldetik ez oso dotorea, Asiriako eta Persiako jauregiekin konparatuta behinik behin ; ez dago behintzat halako batasun eta handitasun efektua bilatu nahian egina. Barrualdetik, herriz, aretoak eta gelak ez ziren oso handiak, sabai apalekoak baitziren. Nolanahi ere, zutabezko galeriek, eskailerek eta haizeztatze patioek zabaltasun eta irekitasun kutsu atsegina emango zioten. Hormetako batzuk, margo bikainez apainduak, halako dotoretasun barrenkoia gorde dute gaur egun arte. Igeltserotza lana ere bikaina da jauregi minoikoetan. Ez dago ziurtasun osoz esaterik zer ziren jauregiok eraikiarazi zituzten gobernariak, printze gerrariak ote ziren, Egipto eta Mesopotamiakoak bezalako errege sainduak edota merkatariak, baina arkeologia lanetan azaleratu diren aztarnak aztertuta ezer izatekotan merkatariak izango zirela esateko arrazoiak daudela ematen du, han azaldu diren biltegi, lantegi eta langelek jauregia ez zela errege egoitza soila erakutsi baitute, administrazio eta merkataritza jardueretarako gune handi bat baizik.
Boissettes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xenodon neuwiedii
Xenodon neuwiedii Xenodon generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Larretxeberria
Larretxeberria Ahetzeko auzoa da. Herrigune nagusiaren hego-mendebaldean kokaturik dago, kilometro bateko distantziara.
Cyclemys pulchristriata
Cyclemys pulchristriata Cyclemys generoko animalia da. Narrastien barruko Geoemydidae familian sailkatuta dago.
Cayuse indiar poni
Cayuse indiar ponia, edo Cayuse zaldia, (ingelesez: Cayuse horse), Ameriketako Estatu Batuetako zein Kanadako (Columbia Britainiarran hedatua) bertako zaldi arraza bat da. Bereziki Cayuse amerindiar tribuari lotuta dago arraza, baina ez indiar jende honi bakarrik. Arraza bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
William Yorzyk
William Albert Yorzyk Jr. ( Northampton, Massachusetts, 1933ko maiatzaren 29a - East Brookfield, Massachusetts, 2020ko irailaren 2a) estatubatuar igerilaria izan zen. 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 200 m tximeleta eran. Olinpiar Jokoetan igeri egin zuen lehen aldia izan zen.
Ondoren mediku izan zen Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadan.
Hyphessobrycon scutulatus
Hyphessobrycon scutulatus Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Bilbo glorieta (Madril)
Bilbo glorieta, Glorieta de Bilbao, Espainiako Madril hiriburuan dagoen plaza bat da, Centro eta Chamberí barrutien artean.
Salemburg (Ipar Carolina)
Salemburg Ipar Carolinako herri bat da. Sampson konderrian kokatua dago. 2010ean 435 biztanle zituen, 2.53 kilometro koadrotan banatuta.
Bilbo glorieta (Madril)
Bertan, Café Comercial kafetegi historikoa dago.
Plaza honek hiriaren gau giroa eta alboan duen Malasaña auzoarekin lotura du.
NGC 3886
NGC 3886 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Pine Ridge (Hego Carolina)
Pine Ridge Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lexington konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hyphessobrycon scholzei
Hyphessobrycon scholzei Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Apexita
Apexita mineral bat da.
Ezaugarriak
Apexita mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Ciconiiformes
Ciconiiformes Aves klaseko ordena da, 116 espezie dituena.
Taxonomia
Ordena honen taxonomia eztabaidatsua da oso. Clementsen esanetan, familia hauek besterik ez daude:
Besteek, berriz, orden zabalagoa dela uste dute, honako familiak barnean izanik :
Francesco Cossiga
Francesco Cossiga (Sassari, Sardinia, 1928ko uztailaren 26a - Erroma, 2010eko abuztuaren 17a) Kristau Demokrazia alderdiko italiar politikaria izan zen.
Sarah Hirini
Sarah Hirini, sortzez Sarah Goss, (Feilding, Zeelanda Berria, 1992ko abenduaren 9a), Zeelanda Berriko emakume errugbi-jokalaria da, eta, bi aldiz, domina olinpikoa izan da. Zeelanda Berriko emakumeen errugbi-talde nazionalarekin jokatzen du, eta Manawatu Seven taldearen kapitaina izan zen, zeinak Queenstownen 2013ko National Women's Seven titulua irabazi zuen. Emakumeen Munduko Errugbi Kopako (2017) talderako izendatu zuten.
Francesco Cossiga
Izena
Italieraz bere abizenaren ahoskera ohikoena da, halere, jatorrizko ahoskera  da, -o- bokalean azentua duelarik (sardiniar abizena da, bere esanahia "Korsika" delarik).
Euskal Herriarekiko lotura
Cossigak lotura estua izan du azken urteetan Euskal Herriarekin, behin baino gehiagotan engaiatu baita gatazka konponbidean jartzeko prozesuak sustatu eta babesten. Esate baterako, Loiolako elkarrizketaken garaian prozesuaren aldeko adierazpena sinatu zuen 2006ko azaroaren 9an, nazioarteko beste hainbat politikari eta agintari esanguratsurekin batera. Mario Soares Portugalgo lehen ministro eta lehendakari ohia, Gerry Adams Sinn Feineko presidentea, Cuauhtemoc Cardenas Mexikoko PDR alderdiko sortzaile eta Internazional Sozialistako lehendakariordea, Kgalema Motlanthe Hegoafrikako ANC alderdiko idazkari nagusia eta Alfredo Perez Esquivel Bakearen nobel saridun argentinarra ziren beste sinatzaileak.
Sarah Hirini
Maori ikasketetan, maisu gradurako ikasten ari da. Maoriar jatorrikoa, Ngāti Kahungunu iwi-ra afiliatuta dago.
2013an, Massey Manawatu Unibertsitateko campuseko kirol-saria jaso zuen.
Erreginaren urtebetetze-egunean, Hirini Zeelanda Berriko Merituaren Ordenako kide izendatu zuten errugbian egin zerbitzuengatik.
2019an, Hirini Urteko Zazpiko emakumeen Munduko Errugbi Jokalari izendatu zuten, laugarren aldiz sei urtean. Zirkuitu globalean 200 partida jokatu zituen lehen emakumea izan zen.
Aro Garaikidea
Aro Garaikidea edo Gaur Egungo Aroa Historia banatzen den zatietako laugarrena da, Aro Modernoaren ondorengoa, Frantziako Iraultzan hasi eta gaur egun arte hedatzen dena. Aro Garaikidean aldaketa nabarmenak eta sakonak gertatu ziren aurreko aro historikoen aldean. Frantziako Iraultzak gobernarien eta gobernatuen artean bestelako erlazioak ekarri zituen, ideologia modernoak sortuz, eta Industria Iraultzak ekoizleen eta erosleen artean bestelako erlazio sozio-ekonomikoak sorrarazi ditu, kapitalismo modernoari bide emanez. Garaikide izena eztabaidagarria da, XVIII. mende amaierako eta XIX. mendeko gertakariak bizirik dagoen inork ez baititu zuzenean bizi izan, ez dira inoren garaikideak zentzu hertsian, baina hala ere egun aski zabaldua den hitza da. Horrez gain, garaikide hitza euskaraz tradizioz izena izan denez, zenbaitzuek haren ordez gaur egungo erabiltzea hobetsi dute.
Sarah Hirini
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro, Brasil, zilarrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko Zazpiko errugbi selekzioarekin, Australiaren atzetik (urrezkoa) eta Kanadakoaren aurretik sailkatuz.
Aro Garaikidea
Industria Iraultza
Industria Iraultza, XVIII. mendearen bukaeran Erresuma Batuan jaioa, egundoko aldaketa izan zen giza historian, eguneroko bizitzaren alderdi guztiak bestelakoak izanen baitziren harrez geroztik.
Sarah Hirini
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezko domina irabaziko du Zazpiko errugbi modalitatean, Zeelanda Berriko taldearekin, Frantziako taldearen (zilarrezkoa) eta Fijikoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Kelly Brazier, Gayle Broughton, Theresa Fitzpatrick, Stacey Fluhler Sarah Hirini, Shiray Kaka, Tyla Nathan-Wong, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Ruby Tui eta Portia Woodman-ek.
Aro Garaikidea
Industria Iraultza
Zio ugarik azlatzen dute zer dela-eta jaio zen Industria Iraultza Erresuma Batuan. Alde batetik erakusten dute oro har nolakoa zen Europako ekonomia XVIII. mendean, eta, bestetik, ingelesen norabide berezia ekonomia, gizarte eta politika arloetan. Ingalaterrako bereizgarrien artean honako hauek ditugu: itsasarmada handiena, mundu zeharkako sal-erosketak egin ahal izateko itsasoen gaineko kontrola eman ziona; zientziak eta teknikak garatzeko behar adina kapitala; banka sistema garatua; askatasuna barneko merkaritzaran; kokapen egokia, Europako gerretatik at; feudalismoa desagertzear; legearen aurreko berdintasunaren doktrina; askatasun zibil eta erlijiosoaren balioak finkaturik; eta aldaketetara egokitzen zen aristokrazia.
Aldaketaren motorra ehungintza, burdina ekoizteko tekniken garapena eta ikatzaren erabilera. Ondoren, aldaketak beste eremu batzuetara hedatu ziren. Ubide nabigagari andana egitean, errepideak hobetzean eta (geroago) burdinbideak paratzean, merkataritza suspertu zen. Ikatzen bitartez zebilen lurrun makina sartzeak ahalbidetu zuen industria ororen ekoizpena ikaragarri handitzea.
Baina industrian eta merkataritzan aldaketa horiek izan zitezen, demografia eta nekazaritza ere aldatu behar izan ziren. Izan ere, Europak 1750ean 140 milioi biztanle zituen, 1800ean 187 milioi, eta 1850ean 266 milioi. Jaiotzen tasak mantendu ziren, baina heriotzarenak jaitsi ziren hobekuntzak bizi baldintzetan zirela medio. Halaber, populazioaren igoerak hazkunde industriala areagotu zuen, langile eta kontsumitzaile franko ematen baitzituen. Nekazaritzari dagokionez, esan beharra dago emankortasuna izugarri handitu zela. Ingalaterran, garai honetan nekazaritzaren sistema tradizional irekitik (openfield) nekazaritza itxi batera iragan zen lege ugariren bitartez (enclosure acts).
Frantziako Iraultza
Frantziako Iraultza Antzinako Erregimenaren amaiera ekarri zuen ekimen historikoa izan zen. Harrez geroztik gizartearen eta politikaren eredua oso bestelakoa izan zen, bertan mundu garaikidearen hiztegia, alderdi politikoen programak eta ideak sortu baitziren.
XVIII. mendeko autore ilustratuen ideiak oinarri hartuta, Frantziako krisialdi ekonomikoaren aurrean herrialdearen egitura politikoa aldatzen saiatu ziren iraultzaileak. Hastapenean monarkia konstituzioduna eratu nahi izan zuten Biltzar Nazionalaren bitartez: botereen banaketa, nazioaren burujabetza eta boto zentsitarioa ezarri zituzten. Antzinako Erregimena eraitsi eta Gizaki eta Herritarraren Eskubideen Aldarrikapena egin zuten.
Baina arazo ekonomiko eta politikoak zirela kausa, iraultza areagotu zen monarkiaren eta aristokraziaren kontrako sumina handitu ahala. Louis XVI.a erregea epaitu ondoren, exekutatu zuten, eta Errepublika deklaratu. Konbentzioarekin Iraultzaren eperik erradikalena etorri zen, Robespierreren eskutik. Bitartean, aldameneko herrialdeak Frantziaren aurka batu ziren, sortutako erregimen berriari erasotzeko eta desegiteko.
Alabaina, 1795etik aurrera, Direktorioarekin barneko egoera baretu zen burgesiak boterea eskuratuta. Urte horietan Napoleon Bonaparte militarra nabarmendu zen borroketan, zeinek 1799an estatu kolpe bat eman baitzuen boterea lortzeko.
Gerra
Frantzia eta Europako gainerako herrialdeen arteko gerra Iraultza garaian hasi bazen ere, Napoleon Bonaparteren agintaldian erpinera iritsi zen. Gerra hauek Europako armadak zeharo itxuraldatu zituzten, antolatzeko eta jokatzeko eredu berriak erabili baitziren. Izan ere, derrigorrezko errekrutatzeak hasi zirenez, gerrak maila ezezagunetan borrokatu ziren.
Lehenengo Koalizio handia Frantziako Iraultza geldiarazten saiatu bazen ere, gobernu iraultzaileak hartutako neurriei esker (derrigorrezko errekrutatzea -levée en masse-, armadaren eraberritzea eta guztizko gerra) frantziarrek garaitu zuten. Bigarren Koalizioaren garaipenen aurrean, Napoleon Bonapartek boterea hartu zuen estatu kolpe batean. Hark egindako erreformekin, frantziarrak fronte guztietan eskuratu zuten garaipena (Marengo eta Hohenlinden besteak beste).
Hala ere, Erresuma Batuaren aurkako gatazka 1803an berritu zen. Baina Trafalgarren porrotaren ondoren (1805eko urriaren 21ean) ezinezkoa izan zuen britainiarren itsasoko nagusitasunari aurre egin. Hortaz, 1806an Napoleonek uhartearekiko sal-erosketak debekatu zituen blokeo bat ezarriz, Erresuma Batuko ekonomia ito nahian. Hirugarren Koalizioa osatu zen Napoleonen aurka, baina Austerlitzen garaipen itzela erdietsi zuten frantziarrek austriarren eta errusiarren kontra (1805eko abenduaren 2an). Handik hilabete batzuetara Laugarren Koalizioa osatu zen. Oraingo honetan Napoleonek prusiarrak garaitu zituen Jenan (1806 urriaren 14an) eta errusiarrak Friedlanden (1807ko ekainaren 14an). 1808an Iberiar Penintsulako gerra hasi zen, espainiar matxinatuak frantziarren okupazioaren kontra altxatu ondoren.
Errusiarekiko hartu-emanak 1810ez geroztik gaiztotu zirenez, Napoleonek Errusia inbaditzea erabaki zuen 1812an. Armada itzela osatuta (Grande Armée), Mosku hartzera heldu zen Napoleon irailaren 14rako. Baina hiria hutsik topatutakoan, atzera egin behar izan zuten frantziarrek. Negu gorriaren ondorioak pairatu behar izanda, porrot ikaragarria izan zen, 210.000 lagun inguru galdu zituen eta. Baina Napoleon garaitzeko itxaropentsu, Europako zenbait estatu berriro elkartu ziren Seigarren Koalizioan. Frantziarrek garaipenak lortu zituzten Lützenen (1813ko maiatzaren 2an) eta Bautzenen (1813ko maiatzaren 20-21ean). Baina Iberiar Penintsulan borrokaren emaitza makurra zen Napoleonentzat, eta Gasteiz galdu ondoren (1813ko ekainaren 21ean) Pirinioz bestaldera egin behar izan zuen. Gainera, aliatuek armada erraldoia osatu zuten, eta Leipzigen, Nazio Guztien guduan, frantziarrak gailendu ahal izan zituzten. Napoleonek atzera egin behar izan zuen eta aliatuek Paris hartu zuten 1814ko martxoaren 30ean. Apirilaren 6an boterea utzi zuen Napoleonek. Elbako erbestetik itzulita, gobernua berriro osatu zuen 100 egunez, baina Waterlooko batailan erabateko eta azken porrota jaso zuten frantziarrek.
Les Charmontois
Les Charmontois Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Charmontois udalerrian erroldatutako biztanleak 144 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 76 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aro Garaikidea
Bakea
Frantziako Iraultza, gerra eta Inperio Sainduaren desagerpenaren ondoren, Europako botereen ordezkariak Vienan elkartu ziren Metternich printze austriarraren zuzendaritzapean kontinentearen mapa politikoa berriro marrazteko, batik bat Frantziako, Poloniako, Herbehereetako, Rhin Konfederazioko, Saxoniako eta Italiako mugei zegokienez. Horretarako Frantzia, Austria, Errusia eta Britainia Handiaren eraginpeko eremuak hartu ziren kontuan (tokian tokiko arazoen ordez), Europan botereen arteko oreka egon zedin.
Les Charmontois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Salisbury (Ipar Carolina)
Salisbury Ipar Carolinako hiri bat da. Rowan konderrian kokatua dago. 2010ean 33,662 biztanle zituen, 57.35 kilometro koadrotan banatuta.
Due Carrare
Due Carrare Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Due Carrarek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Les Charmontois
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (27 gizon eta 21 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Aro Garaikidea
Bakea
Historiako lehenengo aldia zen kontinente osoko ordezkariak toki berean biltzen zirela itun bat hitzartzeko. Aurrekoetan, mandatarien bidez hiriburutik hiriburura egiten ziren. Herrialde askotako ordezkariek parte hartu bazuten ere, erabakiak Frantziak, Erresuma Batuak, Austriak eta Errusiak, eta batzuetan Prusiak ere, hartzen zituzten.
Les Charmontois
Diru sarrerak
2009an Les Charmontois udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.282 euro zen.
Milanów udalerria
Milanów Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Parczew barrutian kokatuta. 116,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3911 biztanle zituen.
Aro Garaikidea
Bakea
Vienako Batzarrean Europako nazioarteko aferetako oinarriak finkatu ziren, aldaketak aldaketa, Lehen Mundu Gerraraino (1914) iraun zutenak. Egia izanda ehun urtean Europako herrialdeak beste guztizko gerra egoera batean ez zirela berriro sartu, XIX. mendean zehar Vienako Batzarra maiseatu zuten haren ikuspuntu atzerakoia zela eta. Izan ere, mugimendu nazionalistak eta liberalak ez ziren kontuan hartu itunean, eta Frantziako Iraultzan sortutako askatasunak eta eskubide zibilak baztertu ziren Batzarraren osteko Europan.
Iraultzak
Napoleonen porrota eta Vienako Batzarrak ezarritako politika zela eta, Borboiak berrezarri ziren Frantziako tronuan Iraultzaren oihartzuna amatatu nahian. Erregimen berria, aldiz, monarkia konstituzioduna zen, ez aurrekoa bezala, absolutista, eta parlamentarismoaren hasi-masietan Iraultzako zenbait lorpen nola edo hala gorde ziren 1814ko Kartan. Izan ere, bokatzea onartu bazen ere, ez zen eskubide unibertsala izan, zentsiatarioa baizik eta erregeak botere handia zeukan oraindik bere esku.
Ezarritako Louis XVIII.a, halere, ordeztu zuen Charles X.a baino liberalagoa zen. Haren politika atzerakoiaren aurrean (donaustearen kontrako legea, esaterako), 1830eko uztailean matxinada errepublikazale bat piztu zen Parisen. Hiru eguneko kaleko istiluen ondoren, erregeak eta familiak alde egin zuten. Baina diputatu liberal gehienak monarkiaren aldekoak ziren. Hortaz, zalantzak gainditurik, monarkia konstituzioduna mantentzea, dinastita aldatuta ere, hobetsi zuten. Honela, Orleans etxeko Louis Philippe I.a frantziarren errege izendatu zuten. Erregimen berriaren asmoa 1831ko urtarrialren hitzaldi batean adierazi zuen erregeak:
Frantziako matxinadak eraginda, iraultza Europako beste toki batzuetara ere hedatu zen: Greziak eta Belgikak independentzia eskuratu zuten urte horretan, baina Poloniak, Errusiar Inperioaren kontra matxinatuta ere, ez zuen halakorik lortu.
Frantzian, edonola ere, Lois Philipperen erregealdia barrikadek ere amaiarazi zuten 1848ko otsailean, Bigarren Errepublika ezartzeko. Bozka unibertsala ezarrita, abenduaren 2an Louis Napoleon hautatu zuten presidente, batik bat landa lurraldeetako babesari esker.
Parisko istilu horiek eraginda, iraultza Europako beste tokietara hedatu zen, hainbatetan Herrien Udaberria deitu den olatuan. Austrian, Alemanian, Hungarian, Polonian, Italian eta Errumanian egon ziren istiluak liberalismo, nazionalismo eta sozialismo gisako ideien programak aldarrikatzeko, dagoeneko zabalduak erdi eta behe mailako klaseen artean.
Nazionalismoa
Aro Garaikidean sortu zen nazionalismoa, jendea politikoki mugiarazteko indar nagusienetakoa, XIX. eta XX. mendeetan zehar ikusi zen bezala. Ernest Gellnerek industrializazioari egozten zion nazionalismoaren sorrera. Beste batzuetan prentsa idatzia, kapitalismoa edo hezkuntza publikoaren garapena aipatu dira. Horren aurretik leialtasunak herriarekikoak baino erregearekikoak ziren.
XVIII. eta XIX. mendeetako Erromantizismopean, norberaren iragana eta herri xehearen zenbait ezaugarri -folklorea, ipuinak, hitzak, etab.- goraipatzen hasi ziren, eta amankomuneko ezaugarri horiek aldez aurretik nazio bat zegoela zekarten zenbaiten ustez, hala nola Herderren iritsiz alemaniarrek Volkgeist delakoa (herriaren izpiritua) zeukaten.
Aldi berean, Frantziako Iraultzan, nazioaren printzipioa sortu zen, herriek bere burua gobernatzeko eskubidea zeukatelakoan. Halaber, iraultzaileek "muga naturalak" aldarrikatzen zituzten herrialdeak finkatzekoa, hau da, Frantziaren kasuan Pirinioak eta Rhin ibaia. Iraultzak eta ondorengo Inperioak ekarri zuten gerrateetan, Fichtek Alemaniar nazioarentzako hitzaldia idatzi zuen (1807) alemaniarren alde. Bertan, belaunaldiz belaunaldi jaraunsten diren ezaugarriekin (hizkuntza, kultura, lurra, usadioa) lotu zuen nazio kontzeptua. Mazzini italiarrak, bere aldetik, uste zuen nazioak gizabanakoen borondatetik sortzen direla.
Ideia nazionalista horiek XIX. mendearen lehendabiziko erdian munduan zehar zabaldu ziren: Hego Amerikako independentzia prozesuan edo Greziako independentzian ere. 1848ko iraultzetan, altxamendu nazionalistak Austrian, Alemanian (Prusia, Bavaria...), Hungarian, Polonian, Italian eta Errumanian izan ziren. Alemanian eta Italian, hurrengo urteetan herriak batzeko prozesuaren abiapuntua izango ziren.
Kapitalismoa
Industria Iraultza garatzean industria kapitalismoa sortu zen, kapital asko eta asko metatutakoan makinerietan inbertitzearen ondorioz. Honela, lantegia eratu zen manufakturatzeko sistema nagusia bezala, lana modu konplexuetan bereizita. Azkenean, ekoizteko era kapitalista hau nagusitu zen mundu osoan.
Sistema zabaldu ahala, industriak sal-erosketa ordeztu zuen kapitalismoaren jarduera nagusia bezala, artisau, anaitasuna eta jornalari tradizionalak desagertzen ziren bitartean. Orobat, industria kapitalismoak gora egitean, merkantilismoak behera egin zuen. Izan ere, XIX. mendearen erdialdetik bukaera aldera, Ingalaterra laissez faire izeneko kapitalismoaren tontorrera iritsi zen, merkantilismoaren kalterako. Adam Smith eta David Ricardo buru ziren ekonomista klasikoen irakaspenekin bat, Ingalaterrak merkatu ekonomiaren lehia eta garapena bultzatu zuen.
Britainia Handiaren industria gero eta handiagoak ahalbidetu zuen finantza eta kreditu sistemak garatzea. XIX. mendearen hasieran, bankan aritzea familia aberats-aberatsen klubetako kontua bazen ere, Napoleonen mehatxua desagertu zenez geroztik batik bat, banka mota berri bat agertu zen: akziodun anonimoak ziren jabeak, kudeatzaile profesionalek eramaten zuten negozioa eta aurreztaile txikien zein handien utzitakoak gordetzen zituen.
XIX. mendearen bukaera aldera, industriaren esparru handien kontrola eta agintea trust delakoen eta finantza eta holding konpainien esku geratu zen. Honela, zenbait oligopoliok egundoko mozkinak eskuratu zituzten. Garai honetan monopolioaren kapitalismoa deritzona garatu zen, kapital gero eta handiagoa bankuen eta finantzarioen oligopolio edo monopolioetan metatu baitzen. Sortutako korporazio erraldoietan desberdinak ziren akziodunak, jabeak eta zuzendariak.