cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vérines
Biztanleria
2007an Vérines udalerrian erroldatutako biztanleak 1.711 ziren. Familiak 615 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 232 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 276 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 695 etxebizitza zeuden, 638 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 667 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 638 etxebizitza nagusietatik 532 bere jabearen bizilekua ziren, 99 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 165 etxek lau zituzten eta 380 etxek bost zituzten. 544 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 225 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 392 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.148 ziren, horien artean 924 aktiboak ziren eta 224 inaktiboak ziren. 924 pertsona aktiboetatik 845 lanean zeuden (439 gizon eta 406 emakume) eta 79 langabezian zeuden (38 gizon eta 41 emakume). 224 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 72 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vérines udalerrian 673 unitate fiskal zeuden, 1.846,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.691 euro zen.
Trethewey
, 'Tredhewi', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Vérines
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
Pimelodella taenioptera
Pimelodella taenioptera Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Vérines
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen eta 1 arraindegia zen.
2000. urtean Vérines udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sucre (estatua)
Sucre Venezuelako ekialdean dagoen estatu bat da. Bere hiriburua Cumaná da. 11.800 kilometro koadro ditu eta 2015en 1.039.017 biztanle zituen.
Friedrich Hund
Friedrich Hund (1896ko otsailaren 4a - 1997ko martxoaren 31) fisikari alemaniarra zen, atomo eta molekulen egiturari buruz egin zuen lanagatik ezaguna.
Matematika, fisika eta geografia ikasi zituen Marburg eta Göttingenen. Honako unibertsitate hauetan ikertu eta fisika teorikoa irakatsi zuen:
Youyang Tujia eta Miao Konderri autonomoa
Youyang Tujia eta Miao Konderri autonomoa (酉阳土家族苗族自治县 txinera sinplifikatuz; Yǒuyáng Tǔjiāzú Miáozú Zìzhìxiàn pinyineraz), Chongqing osatzen duten konderri autonomoetako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 760.000 biztanle bizi ziren 5.173 kilometro koadroko azaleran, hortaz, barrutiaren dentsitatea 147 biztanle/km2 da.
Friedrich Hund
250 artikulu eta zientzia liburu baino gehiago argitaratu zituen, horien artean "Grundbegriffe der Physik" (Fisika funtsak) (1969), "Geschichte der Quantentheorie" (Teoria kuantikoaren historia) (2. edizioa 1975en) eta "Geschichte der physikalischen Begriffe" (Kontzeptu fisikoen historia, 2 liburutan, 2. edizioa 1978an).
Kimika kuantikoan, Hunden araua ezagutzen da, mailarik gorenean, energia bera duten orbital atomikoak daudenean, parekatu gabeko elektroien espinaren lerrokadura, ferromagnetikoa dela adierazten duena. Honekin, dioxigenoaren eta trantsiziozko metal askoren katioien paramagnetismoa azaltzen da.
Hunden gehienezko aniztasunaren printzipioa: Energia bereko orbitaletan, elektroiak, banan banan sartzen dira espin bereko orbital bakoitzean. Erdi beteta egotera iristen denean, berehala hasten da kontrako espinen parekatzea.
Frantziar defentsa
Xakean, frantziar defentsa 1.e4 e6 (notazio aljebraikoa) mugimenduekin hasten den hasiera erdirekia da. Gehienetan, 2.d4 d5 du jarraipena. Beltzek, berehala, erdian borrokatuko dute, e6 eta d5 peoiekin. Frantziarrak Caro-Kann defentsarekin antzekotasun batzuk ditu, nahiz eta azken honetan c8 alfila blokeatu ez izanak ezaugarri oso ezberdinak ematen dizkien. Bere babesle nagusien artean Mikhail Botvinnik, Tigran Petrosian, Viktor Kortxnoi eta abar nabarmendu ditzakegu.
Emeryville (Kalifornia)
Emeryville Kaliforniako hiri bat da. Alameda konderrian kokatua dago. 2010ean 10,080 biztanle zituen, 3.2 kilometro koadrotan banatuta.
Youyang Tujia eta Miao Konderri autonomoa
Inguru naturala eta kokapena
Konderriaren mugak honakoak dira: Pengshui Miao eta Tujia Konderri autonomoa ipar-mendebaldean, Guizhou probintzia mendebaldean, Hubei probintzia ekialdean, Qianjiang Barrutia ipar-ekialdean eta Xiushan Tujia eta Miao Konderri autonomoa hegoaldean.
Carlos Gonzalez
Carlos González Rodríguez (Zaragoza, Espainia, 1960 - ) pediatra da. Nazioarteko Esnearen Ligako Osasun Aholkularitzako kide da eta 1992tik 100 ikastarotik gora eman ditu osasun alorreko profesionalentzat. Metodo konduktistaren kontra, tartean Eduard Estivill espezialistarena, atxikimenduz haztearen defendatzaile sutsua da.
Čaklov
Čaklov Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 12,76 km²ko azalera du eta 2586 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1282. urtekoa da.
Nicolasa Pradera
Nicolasa Pradera Mendibe (Markina-Xemein, 1870eko abenduaren 7a - Madril, 1959), euskal sukaldaria izan zen.
Biografia
Gaztea zela, Gaitan de Ayala familiaren etxean sartu zen lan egitera. Familia honen alaba bat Donostiara ezkondu eta hara joan zen Nicolasa sukaldeaz arduratzeko.
Narciso Dolagarai Pikabea harakina ezkondu eta 1912an Aldamar kalean Casa Nicolasa jatetxe ospetsua ireki zuten. Laster ospetsu bilakatu zen.
1932an Maria Urrestarazuri jatetxea saldu eta seme-alabekin batera Kontxa parean "Andia" jatetxea ireki zuen. Gerra Zibilaren ondoren, 1940an, Madrilera joan eta bertan "Nicolasa" jatetxea ireki zuen.
Nicolasa Pradera batez ere ezaguna da idatzi zuen sukaldaritza liburuagatik: La cocina de Nicolasa. Ez da edonolako liburua. 1933. urtean egin zen lehen argitarapena eta geroztik 19 alditan berrargitaratu da, azken argitarapena, hogeigarrena, 2001. urtekoa da.
Scotiako dortsala
Scotiako dortsala edo Scotia Arkua ozeano dortsal edo itsaspeko mendikate batek jasotzen duen izena da, Andeen jarraipena dena eta mendikate hau Antartikako Antartandeekin lotzen duena.
Scotiako mendikate dortsalak hegoaldetik eta iparraldetik mugatzen du Scotiako itsasoa gutxienez 4.350 kilometro luze den arku nabarmen bat eratuz (zenbaki hau ia bikoiztu egiten da Antartikako penintsulako mendebaldeko kostaldeekiko paraleloan doan itsaspeko mendikatearen adartzat hartzen bada).
Geologikoki sistema orografiko nahiko gaztea da, bulkanismo indartsua eta sismotasun garrantzitsu batekin, bertako mendirik garrantzitsuenak Hego Antillak edo Antartillak izeneko uhartedian daudelarik, uhartedi honetako uharteak Aurora uharteak, Hego Georgia, Hego Orkadak, Hego Shetland eta Hego Sandwich direlarik; aktibitate bolkaniko eta sismikorik handiena ekialdereneko muturrean nabaritzen da (non Hego Sandwich uharteak urazaleratzen diren), han dortsala kontaktuan sartu eta bat-batean subdukzio gune batean hondoratzen bait da: Hego Sandwicheko fosa, 8.325 metrorainoko sakonerara iristen dena. Neurri handi batean hain zuzen ere plaka tektonikoen arteko talka (Hego Amerikako plaka, Antarktikako plaka eta Scotia plaka txikia kasu) hau da dortsal hau eratzen duen lur azalaren tolesdura eragiten duena.
Mendikate honetako itsaspeko mendebaldereneko sektorea ordokitua da (Burdwood bankua edo Namuncurá bankua), iparraldetik Scotiako dortsalak hurrenez hurren Argentinar itsasoa eta Argentinar arroarekin muga egiten du, ekialdetik, jada aipatu den Hego Sandwicheko fosarekin, eta hegoaldetik Atlantiko Antartiko arroarekin.
Baten batzuk, batez ere geografo txiletarren batzuk, Scotiako dortsala Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barearen arteko muga naturala dela uste izan dute, iritzi hori eztabaidatua bada, aldiz eztabaidaezina da Scotiako Dortsala Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Antartikoaren artean dagoela.
2020ko Espainiako Traineru Txapelketa
2020ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 73. ekitaldia) urte honetako abuztuaren 1ean eta 2an jokatu zen Pedreñan, eta S.D.R. Pedreñaren sorreraren 125. urteurrena ospatzeko balio izan zuen. Zierbenak bere hirugarren txapelketa eskuratu zuen.
Historia
Gizonezkoetan galiziarrek uko egin zioten parte hartzeari eta horrela zazpi traineru baino ez ziren izan uretan. Kopuru txukun bat lortzeko KAE 2 Ligako Actividades Náuticas Castrok ere hartu zuen parte. Emakumezko traineruetan inork ez zuen izenik eman.
Takanori Miyake
Takanori Miyake (三宅 貴憲, 1992ko otsailaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Blaublitz Akita.
2020ko Espainiako Traineru Txapelketa
Sailkapen estropadak
Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean bi denbora onenak egin dituztenak.
Manuel Lorenzo de Vidaurre
Manuel Lorenzo de Vidaurre y Encalada (Lima, 1773ko maiatzaren 19a -ib., 1841eko martxoaren 9a) Peruko legelaria, politikaria eta saiakeragilea izan zen. Peruko independentziaren aitzindari erreformistetako bat izan zen, hau da, kolonien arazoak Espainiako Koroatik ateratako erreformekin eta metropoliaren bereizketara iritsi gabe konpondu zitezkeela uste zutenak, bi liburutan aurkeztu zituen ideiak, Cartas americanas eta Plan del Perú, 1810eko hamarkadan idatziak eta 1823aren hasieran argitaratuak. Hala ere, Frantzian, Ingalaterran, Espainian eta Estatu Batuetan barrena bidaiatu ondoren, hausnarketa sakonak egin zituen eta, azkenean, bereizketaren beharra onartu zuen (1823). Heroi independentista izatean, jada bere zerbitzu eta lege proposamenekin proiektu errepublikarraren sorkuntzan lagundu zuen. Diktadura bolivartarraren garaian, Bolibar askatzailearen behin eta berriz losintxaria eta aurkakoa izan zen.. Peruko Justizia Auzitegi Goreneko lehen presidentea izan zen (1825), kargu hori hiru aldiz bete zuen. Kongresu Konstituziogilearen presidentea ere izan zen 1827an, eta Gobernu eta Kanpo Harremanetarako ministroa urte berean eta 1832an.
Ramphocelus dimidiatus
Ramphocelus dimidiatus Ramphocelus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Phenacogrammus deheyni
Phenacogrammus deheyni Phenacogrammus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
The Wild Angels
The Wild Angels (euskaraz Aingeru Basatiak) 1966ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko zinemaekintza film bat da. Charles B. Griffith eta Peter Bogdanovich (krediturik gabe) gidoilariek idatzi zuten. Peter Fonda, Nancy Sinatra, Bruce Dern eta Diane Ladd aktoreek antzeztu zuten.
Easy Rider (1969) filma baina aurretik egin zen eta Peter Fonda aktorea Harley-Davidson motozikletekin lotu zuen lehenbiziko filma izan zen.
Argumentua
Hells Angels motorzale talde liskarzalea talde aurkari batek ohostutako motozikleta bat berreskuratzeko asmoz Kaliforniako herri batera iritsi da. Polizia atzetik duela, bere kidetako bat zauritu eta hiltzean, haren hileta droga, alkohol, bortxaketa eta denetariko gehiegikerien orgia bat bilakatuko da.
Elin Jones
Elin Jones (Llanbedr Pont Steffan, 1966ko irailaren 1a) Galesko politikari bat da, 2016tik Galesko Batzar Nazionaleko lehendakaria dena. Diputatu gisa, Plaid Cymru alderdiak Ceredigionen barrutian 1999az geroztik.
Biografia
Llanbedr Pont Steffan-eko eskolan ikasi zuen lehen eta bigarren hezkuntzan. Cardiffko Unibertsitatean graduatu zen, ekonomiako lizentziatura batekin, eta Aberystwytheko Unibertsitateko nekazaritza-ekonomiako maisutza egin zuen. Lehenago, Landa Eremuko Galesko Garapen Batzorderako lan egin zuen garapen ekonomikoko ardurekin. Ingurumen, Plangintza eta Landa ministroa izan zen.
Elin Jonesek galesaz, eta ingelesez hitz egiten ditu, baita euskaraz ere. Radio Ceredigion eta Wes Glei Cyf telebistako produkzio-etxeko zuzendaria ere izan zen. Aberaeron bizi da. Cwlwm talde galesarekin kantatu zuen baita Côr ABC Aberystwyth abesbatza misto bateko kidea da.
Ibilbide politikoa
Batzarraren lehen hauteskundeetan, 1999an, Ceredigionek Elin Jones hautatu zuen diputatu, eta lehen legegintzaldian itzalean Garapen Ekonomikoko ministro izan zen. 2003ko Batzarrerako hauteskundeen ondoren, 2006ra arte eutsi zion ardura horri; orduan, Ingurumen, Plangintza eta Landa ministroa izan zen. 2007ko uztailaren 9an Landa Inguruneko ministro izendatu zuten. George Monbiotek Feral liburuan kritikatu zuen kargu horretan egon izana.
2011n Batzarrerako hauteskundeetan parte hartu eta berriz hautatu zuten.
Pluvet
Pluvet Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pluvet udalerrian erroldatutako biztanleak 399 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 258 ziren, horien artean 193 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 193 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (101 gizon eta 79 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pluvet udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 451 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.958 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Pluvet udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Les Montils
Les Montils Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Montils udalerrian erroldatutako biztanleak 1.644 ziren. Familiak 657 ziren, horien artean 142 pertsona bakarrekoak ziren (59 bakarrik bizi ziren gizonak eta 83 bakarrik bizi ziren emakumeak), 224 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 244 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 730 etxebizitza zeuden, 664 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 701 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 664 etxebizitza nagusietatik 548 bere jabearen bizilekua ziren, 109 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 103 etxek hiru zituzten, 158 etxek lau zituzten eta 367 etxek bost zituzten. 426 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 266 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 362 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.032 ziren, horien artean 820 aktiboak ziren eta 212 inaktiboak ziren. 820 pertsona aktiboetatik 780 lanean zeuden (407 gizon eta 373 emakume) eta 41 langabezian zeuden (19 gizon eta 22 emakume). 212 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 71 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Montils udalerrian 710 unitate fiskal zeuden, 1.801,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.074 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 2 iturginak, 3 ile apaindegiak, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Les Montils udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1, lehen-hezkuntzako eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Nahia Urrutxua
Nahia Urrutxua Arriortua (Lemoa, Bizkaia, 1976ko maiatzaren 31) irakaslea, ekintzailea eta politikaria da.
Les Montils
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nahia Urrutxua
Zeanuriko alkate bilakatu zen 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.
Biografia
Lemoan jaio bazen ere, Zeanuriko biztanlea da Nahia 2010etik.
Irakasle
Haur Hezkuntzako ikasketak burutu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, 1. urtea Gasteizen eta diplomatura Bilbon bukatuz. Lanbidez, Haur Hezkuntzako irakasle dihardu.
Ekintzaile
Lemoa bere jaioterriko Durundi Barri taldeko dantzaria izan zen umetan baita begirale ere nagusiagotan. Dantza zaletasunak bultzaturik Zoli Zoli Arrikibar dantza taldearen sortzaile izan zen eta Etzanderak dantza taldeko kide. Zeanuriko eskolako guraso-elkartean ibilitakoa da eta baita institutuko Tranbia Txiki guraso elkarteaan ere. Zeanuriko Ongi Etorri Errefuxiatuak taldeko kide izan da. Laratzue eta Eguzkiola kultura elkarteetako jardueretan ere parte-hartzaile aktiboa izan da.
Gogo Elebiduna
Gogo Elebiduna ikertaldea Euskal Herriko Unibersitatea n psikohizkuntzalaritzan lan egiten duen Eusko Jaurlaritza ko Ikerketa talde egonkortua da. 2010. urtean sortu zen Gasteizko Letren Fakultateko I Eranskinean dagoen sotoan. Gaur egun, Micaela Portilla Ikergunean du egoitza. Taldea sortu zenetik Itziar Laka izan da taldearen zuzendaria.
Ikergaiak
Hiztunen burmuinetan hizkuntza nola ikasten den (hizkuntzen jabekuntza), hizkuntza nola errepresentatzen den eta nola antolatzen den ikertzen ditu taldeak, beti ere psikohizkuntzalaritzaren barruan.
Hizkuntz gaitasunaren ezaugarri orokorrak eta banako hizkuntzen arteko ezaugarri bereizleen errepresentazioa eta prozesamendua ikertzen ditu portaerazko teknika esperimental konduktualak (erreakzio-denbora), neurketa elektrofisiologikoak (ERP) eta begi-mugimenduen erregistroak erabiliz.
Hor kokatuta, hauek dira taldearen ikergai nagusiak:
Encinitas (Kalifornia)
Encinitas Kaliforniako hiri bat da. San Diego konderrian kokatua dago. 2010ean 59,518 biztanle zituen, 48.7 kilometro koadrotan banatuta.
Joana Pastrana
Joana Pastrana (Madril, 1990eko irailaren 29a) madrildar boxeolari ohia da, eta, 2016. urtean, pisu gutxieneko Europako boxeo-txapelketa irabazi zuen historiako lehen emakumea izan zen. Titulua berriz lortu zuen 2017, 2020 eta 2021ean. 2018ko ekainean lortu zuen pisu gutxienekoaren munduko IBF titulua. 2021eko ekainaren 26an boxeo profesionaletik erretiratuko zela iragarri zuen, ordainsaria txikia baitzen.
Ibilbidea
2013an, Pastrana amateur gisa hasi zen boxeatzen Madrilgo Txapelketan. Profesional gisa debuta egin zuen 2016ko otsailaren 6an, Fuente el Saz de Jaramako Escuela Taurina jatetxean, eta bulgariar Ivana Yaneva boxeolariaren aurka irabazi zuen. Hala, Madrilgo Erkidegoko boxeolari profesional bakarra bihurtu zen, María Jesús Rosa Reinaren edo Soraya Sánchezen urratsen ondoren.
Lehen urte horien ondoren, 2016. urtean pisu gutxieneko Europako Txapelketa irabazi zuen lehen boxeolaria izan zen. Porrot bakarra Boxeoko Mundu Kontseiluko Silver titulua (WBC) lortzen saiatu zenean izan zuen, bigarren txandan eskuineko eskuko metakarpianoa hautsi eta puntu bat galdu zuenean. Lesio hori boxeotik kanpo egonarazi ziuen sei hilabetez.
2017. urteko irailaren 22an, Pastrana Alcobendasko (Madril) José Caballero kiroldegian antolatutako txapelketan Judit Hachbold hungariarraren aurka irabazi ondoren, Europako titulua berrestea lortu zuen Espainiako lehen emakumezko boxeolaria izan zen.
2018ko ekainean Oezlem Sahin boxeolaria garaitu zuen, eta munduko IBF titulua irabazi zuen. Hilabete batzuk geroago, 2019ko martxoaren 9an, aho batez, Ana 'La Bronca' Arrazaola mexikarra garaitu zuen Moralzarzalen (Madril), eta IBF munduko titulua mantendu zuen. Goizaldean, 2019ko abuztuaren 4tik 5erako ordu txikitan, IBFko txapeldun titulua galdu zuen Yokasta 'Yoka' Valle costaricarraren aurka (Marbella). Borrokaldiaren amaieran, 1. txandatik eskumuturreko lesio baten berri eman zuen.
2021eko ekainaren 26an Europako txapelduna izan zen laugarren aldiz, eta erretiratuko zela iragarri zuen.
Veruno
Veruno Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Verunok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Edateko uraren hornidura-sare
Edateko uraren hornidura-sarea, kateatutako ingeniaritzako obra-sistema da. Honi esker, hiri, herri edo populazio-dentsitate altuko landa-espazioetako biztanleen etxebizitzetara, edateko ura eramaten da.
Uraren jatorria
Edateko uraren hornidura-sareak jatorritzat duten ur-iturriaren arabera sailka daitezke:
Ura edangarri bihurtzeko bere jatorriaren arabera tratatu behar da. Tratamendu hauek oso desberdinak izan daitezke: desinfekzio eta filtrazio hutsak adibidez, baita gatzgabetze konplexuagoak ere.
Hornidura-sarearen osagaiak
Azaleko urak erabiltzen dituen sarea da edateko uraren hornidura-sarerik konplexuena. Bost atal nagusi ditu:
Ur-bilketa
Iturburu bateko ur-bilketa kontu handiz egin behar da. Horretarako, babes-ingurune itxi bat mugatu behar da, azaleratze-gunean gerta daitezkeen kutsadurengandik babesteko. Lurrazaleko uren biltegiratzea ur-hartune bidez egiten da. Kasu batzuetan aurretiko iragaztea duten urak lortzeko, galería-iragazle erabiltzen dira. Galeriak ur-ibilguarekiko paraleloak edo perpendikularrak izan daitezke. Azkenik, lurrazpiko uren bilketa, iragazteko putzu edo galerien bitartez egiten da.
Ur-gordinaren biltegiratzea
Ur-gordinaren bilketa, ur-iturburuaren emaria eskaerei aurre egiteko nahikoa ez denean gauzatzen da. Uneoro gutxieneko emaria ez duten erreka edo ibaien ura biltzeko urtegiak eraikitzen dira. Lurrazpiko ura erabiltzen duten sareetan, akuiferoak biltegiratze-tanke moduan egiten du lan. Gehienetan ura naturalki jasotzen duen arren, batzuetan obra hidrauliko berezien bidez betetzen dira.
Táchira (estatua)
Táchira Venezuelako mendebaldean dagoen estatu bat da. Bere hiriburua San Cristóbal da. 11.100 kilometro koadro ditu eta 2017an 1.487.921 biztanle zituen.
Pimelodella tapatapae
Pimelodella tapatapae Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Gladiusita
Gladiusita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Gladiusita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Filipe Nyusi
Filipe Jacinto Nyusi, Nyussi ere idatzita, (1959ko otsailaren 9a), Mozambikeko laugarren presidentea da. 2015ean hartu zuen kargua. Aurretik Defentsa ministroa izan zen, 2008tik 2014ra. Nyusi Frelimo gobernuko alderdiaren hautagaia izan zen 2014ko presidentetzarako hauteskundeetan
Diporiphora margaretae
Diporiphora margaretae Diporiphora generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Lenkera
Lenkera Erdialdeko Amerikako hizkuntza bat da, El Salvador eta Guatemalan lenkek hitz egiten dutena.
Hizkuntza-familia eztabaidagai izaten ari da hizkuntzalarien artean. Lyle Campbellek lenkera sailkatzeke dagoela dio. Adolfo Costenla Umaña costarricar hizkuntzalariaren aburuz, chibcha hizkuntzetan ditu erroak.
Mazerolles (Pirinio Atlantikoak)
Mazerolles (okzitanieraz Masseròlas) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Čierne nad Topľou
Čierne nad Topľou Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 8,34 km²ko azalera du eta 749 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1399. urtekoa da.
Maure
Maure (okzitanieraz Maura) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Phenacogrammus interruptus
Phenacogrammus interruptus Phenacogrammus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
ARENA
ARENA edo Alianza Republicana Nacionalista El Salvadorreko alderdi politiko kontserbadore eta neoliberala da, 1980ko hamarkadan herrialdeko armadaren inguruneak ("escuadrones de la muerte" zirenak tartean) eta FMLNri erantzunez sortutakoa, El Salvadorreko Gerra Zibilaren garaietan.
Gerra amaiatu ondoren, alderdi honek hauteskunde guztiak irabazi ditu eta 20 urteko agintaldia mantendu izan du 2009 arte, FMLNk lehenengo aldiz irabazi zuen arte.
Saint-Denis-lès-Martel
Saint-Denis-lès-Martel Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
ARENA
Gaur egungo presidentea Rodrigo Ávila da, 2009ko hauteskundeetan galtzailea izan zena. Bestela, alderdiak San Salvador hiriburuan egoitza nagusia dauka.
El Salvadorreko presidenteak
Hauexek dira orain arte alderdiak eduki dituen herrialdeko lau presidenteak:
Saint-Denis-lès-Martel
Biztanleria
2007an Saint-Denis-lès-Martel udalerrian erroldatutako biztanleak 403 ziren. Familiak 155 ziren, horien artean 45 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 311 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 147 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 274 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 133 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 137 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 231 ziren, horien artean 142 aktiboak ziren eta 89 inaktiboak ziren. 142 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (72 gizon eta 52 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 89 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Denis-lès-Martel udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 376 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.896 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Saint-Denis-lès-Martel udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 372 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trujillo (estatua)
Trujillo Venezuelako mendebaldean dagoen estatu bat da. Bere hiriburua Trujillo da. 7.400 kilometro koadro ditu eta 2018an 945.921 biztanle zituen.
Irrati (hedabidea)
Irratia irrati-uhinen teknologia baliatzen duen haririk gabeko hedabidea da, publiko zabal bati zuzendua eta norabide bakarrekoa. Irratia mundu zabaleko hedabide ohikoenetakoa da, telebistarekin batera. Irrati-kate izeneko erakundeen bitartez, denetariko edukiak zabaltzen ditu, hala nola albisteak, musika eta aisialdiko irratsaioak. Irratsaio horiek entzuteko irrati-hargailu bat behar da. XX. mendearen bukaeratik irrati digitala garatu zen, seinale analogikoan oinarritutako teknologia zaharraren aukera moduan. Aldi berean, Internet bidezko online irratiek ere zabalkuntza handia izan zuten. Azken urteotan podcast-ak ere ugaritu egin dira, eta gero eta lausoagoa da irratia eta podcast-en arteko marra.
Irratigintzaren bilakaera eta gaur egungo egoera
Irratiak historikoki bilakaera zaila izan du; Frantzian monopolio egoeran egon da 80. hamarkada arte eta Espainian hasieratik irrati publiko eta pribatuak egon diren arren, Euskal Herrian bezala errepresio gogorra jasan du. Duela gutxi hasi zen euskal irratigintza, hala ere, erabilera gorantza doa eta etorkizunera begira norabide berdina izango duela dirudi. Transmisio-sistema berriak eta digitalizazioak kalitate-hobetzea ekarri dute azken urteotan. Gero eta baliabide gehiago daude, xede-taldeak zehaztuagoak dira eta uhinak, kablea, satelitea eta internet erabili daitezke irratia entzuteko. Dena den, irratiaren etorkizuna kolokan dago, dema handiei aurre egin beharrean.
Baccio Bandinelli
Baccio Bandinelli (Florentzia, 1488ko urriaren 7a - Florentzia, 1560ko otsailaren 7a ) italiar eskultore eta margolari manierista izan zen. Michelangelo Brandini, bere garaiko florentziar urreginik onenetakoaren seme eta ikaslea eta, Cellinik eta Vasarik diotenez, Michelangeloren imitatzaile kaskarra izan zen.
Irrati (hedabidea)
Irratigintzaren bilakaera eta gaur egungo egoera
Europan lehen irratiak ezarri zirenetik mende erdi pasa den arren, garai hartako bizitasuna mantentzen du medio honek. Bere horretan diraute irratigintzaren jabegoaren eta kudeaketaren inguruan agertu izan diren eztabaidak eta teknologikoki momentuko egoerara egokitzeko erakutsi duen ahalmena. Zerbitzu publiko gisa, estatuaren monopolioaren mende, eta gerra arteko garaian sortu eta garatu izanak asko baldintzatu zuten irrati-telebistagintzaren bilakaera. Izan ere, Media in Basque (Arana, Edorta; Amezaga, Josu; Azpillaga, Patxi; 2010) liburuan aipatzen denez, “testuinguru politiko, ekonomiko, teknologiko eta sozial desberdinean aritu izan arren, antzerako bilakaera izan du Espainiar Estatuan eta Frantziar Estatuan eta, ondorioz, baita Euskal Herrian ere”.
Baccio Bandinelli
Medicitarrek eskatuta egin zituen estatua gehienak, eta haien laguntzatik bizi izan zen. Eskultura oso klasikoak, oreka handikoak eta teknikaz ondo moldatutakoak egin zituen, baina irudimenari neke gehiegirik eskatzen ez ziotenak. San Petriren estatua da horietako bat, 1515ean Florentziako katedralerako egin zuena. Herkules eta Kako Piazza della Signoriarako, marmolean, 1534an egin zuena da bestea, talde-estatua ikaragarria. Aipatzekoak dira Leon X.aren eta Klemente VII.aren hilobietarako egin zituenak ere.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
1837an telegrafiaren legea onartu zen Frantziar Estatuan eta horrekin helburu komertziala zuten irrati-etxeak abiatu zuten irratigintza.
Pimelodella transitoria
Pimelodella transitoria Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
1897. urtean Estatu frantziarreko lehenengo frogak burutu zituen Eugène Ducretet ingeniariak eta gutxira lehen irrati pribatua jarri zen martxan. 1922an, Radiola irratia sortu zuten, gero, Radio Paris izango zena. Honen ondoren berehala sortu ziren Radio Toulouse, Radio Lyon edo Radio Luxembourg bezalako beste asko.
Sektorea Estatuaren monopolio gisa definitu zen arren, publizitatearen bidez finantziatu ziren irratientzako emisio-lizentziak banatu ziren. 1933an sortu zen Le Poste national eta urte berean irrati-hargailua izateagatik etxebizitzek ordaindu beharreko zerga ezarri zuten. Irrati-hargailuen kopuruak gora egin zuen denbora gutxian (1933an 1’3 milioi eta 1939an 5 milioi) eta 12 irrati pribatu eta 20 irrati publiko zeuden (Edorta Arana, 2008).
Vespolate
Vespolate Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
Bigarren Mundu Gerra bitartean propaganda zabaltzeko tresna ezin hobea izan zen. Gerra amaitu zenean gobernuak monopolio publiko lez definitu zuen irriatigintza; izan ere, irrati asko nazien alde jarri ziren eta Estatu frantziarrak osaera politiko eta administratiboa behar zuen. Orokorrean sistema frantziarraren alde egin zuten irrati publikoek, baina, pribatuek, nazien aldeko jarrera erakutsi zuten. Horren ondorioz, estatuak sektorearen jabetza bereganatu eta irratigintza arautu zuen. Irrati hauetako askoren emisioa debekatzea izan zen erabakietako bat.
Geroztik Frantzia osorako irrati-zerbitzu iraunkor eta zabala ezartzeko pausoak emanten hasi zien eta horrela, Paris Inter (1946) sortu zen. Hedapen horren ondorioz, RTF erakundea sortu zuten (1959) eta 1963an zerbitzu guztiak zentralizatu ziren. Urte bat geroago sortu zen ORTF erakundea. Hirurogeigarren hamarkadan France I, France II eta France III kateei izena aldatu zitzaien, geroztik, France Inter, France Musiques eta France Culture izan ziren.
Vespolate
Mugakideak
Vespolatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
Liberalizazioaren aldeko mugimendua sendotu zenean, hainbat irrati libre sortu ziren eta 1981an Mitterranden lehendakaritzarekin monopolioaren amaiera iritsi zen. Baina bitartean, irratigintza “periferikoa” izenekoa garatu zen. Alemaniatik (Europe No1), Monte Carlotik (RMC), Andorratik (Radio Andorra) emititzen zuten irrati pribatuek irratigintzak Frantzian zuen indarra agerian utzi zuten eta pisu handia hartu zuten. Bigarren Mundu Gerra amaitzean debekaturik geratu ziren irrati pribatuak izan ziren Frantziako periferian kokatu zirenak.
Lobera de Onsella
Lobera de Onsella (aragoieraz Lobera d'Onsella) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 53 biztanle zituen 32,3 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.
Ezkietako geltokia
Ezkiak Lapurdiko autobus geltoki bat da, Baiona udalerriko Marracq auzoan kokatuta dagoena.
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
1981etik, irratigintza libreak giro politiko berrian aurkitu zuen aukera, baina, garapen teknologikoari esker garatu zen. FM-ak, hau da, maiztasun modelatuak irrati asko sortzeko bidea ireki zuen eta gainera, publizitatea emititzeko baimena jaso zuten. Maiztasun modelatuari esker ere, programazio formatuak ugaritu egin ziren. Gaur egun frantziar irrati-sisteman, Conseil Supérieur de l’Audiovisuelek (CSA) horrela araututa, irrati publiko eta pribatuak daude.
Ezkietako geltokia
Historia
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
Irrati publikoak, hiru multzo handi ditu Radio France, RFO eta Radio France Internationale eta batez ere, telebistaren kanonarekin eta baimentzen zaizkion publizitate bidezko sarrerekin finantzatzen da.
Ezkietako geltokia
Historia
Lehenago "Tilleuls" bezala ezagutzen zen.
Irrati (hedabidea)
Frantziar Estatua
Irrati hauek publizitateaz bizi dira, baina asoziatiboak, diru-laguntza publikoa jasotzen dute eta aurrekontuaren %20 arteko publizitateaz baliatu daitezke. Aipagarriak dira Europe 1, RTL eta NRJ talde multimediak.
Frantzian 2011 urtean zehar egingo dute telebista analogikotik digitalerako jauzia, Lurreko Telebista Digitala (LTD) ezartzean, irrati nagusiak bertatik jaso ahalko dira. Lurreko Irrati Digitala (LID) berriz, 2012 urterako dute aurreikusita. Hala ere, sareak Frantziako irrati gehienak eskaintzen ditu, irrati gehienek on-line zerbitzua esakintzen baitute Internet bidez.
Espainiar Estatua
XX. mendearen hasieran emisio-maiztasun finkorik ez zuten irratsaioak emititzen hasi ziren Estatu espaniarrean, besteak beste, 1912an Madrilgo Radio Ibéricak zuzeneko musikaldiak eskaintzen zituen. 1924ean berriz, emisio-maiztasun finkoa zuten irratiak sortu ziren, Radio Barcelona eta Radio España (Madril).
Denbora gutxian irratigintzak izaera komertziala bereganatu zuen eta Espainiako hiriburu handietan enpresa pribatu gisa sortutako irratiak zeuden. 1925ean Unión Radio sortu zuten Madrilen eta emisora horrek kate bihurtzeko bidean zenbait irrati berriak sortzeko ekimenak burutu zituen. Irrati honek, SER izena hartu zuen Espainiako Gerra Zibilaren ondoren.
Espainiako Gerra Zibilak agerian utzi zuen irratigintzaren balio militar, politiko eta komunikatiboa eta 1937an sortutako Radio Salamanca -geroko Radio Nacional de España (RNE)- propaganda zabaltzeko tresna gisa erabili zuten. Gerra amaituta, frankismoak sistema publikoa eta pribatua elkar lotuta mantendu zituen, lizentziak emanez eta edukietan zentsura aplikatuz. Aipatutako SER kateaz gain, Compañía Intercontinental eta Rueda de Emisoras Rato sortu zen eta erregimenaren eskutik RNEz gain, Red de Emisoras del Movimiento, Cadena Azul de Radiodifusión eta Cadena de Emisoras Sindicales jaio ziren. 1953an, Vatikanoarekin sinatutako akordio bati esker, parrokietako 200 irrati sortu ziren, beranduago COPEn eta Cadena de Ondas Popularesen sortu zirenak.
Orduan RNEk zuen irrati-albistegiak emititzeko monopolioa eta egoera ez zen aldau Franco hil arte. Honen ondorioz, irrati guztiek, egunean hirutan konekxioak egiten zituzten RNErekin. Informazio-zerbitzuak debekaturik egon ziren 1977 urtera arte.
FMa ezartzean eta Europan irratigintzaren ordenaketa teknikoa egin zenean, irrati-panorama berria gauzatu zen espainiar Estatuan. Besteak beste, RNE, REM, CAR eta CES kateak RTVE ente publikoaren inguruan batu ziren. Garai berean, SER, RATO eta COPE kateei Antena 3 eta Radio 80 gehitu zitzaien. Garai hartan irrati pribatuen sistema osoa gutxi batzuen esku geratu zen.
Irrati libreak frankismoa bukatuta sortu zuren eta FM lizentziak lortu zituztenak kate priabatuetara batu ziren. Hau da, kontzentrazio-joera eman zen. Orokorrean irratigintza informatiboaren garaia zela esaten da.
Autonomia estatutuen itzalpean, 1983 inguruan EAEk (Euzko Irratia), Kataluniak (Catalunya Ràdio) eta Galiziak (Radio Galega) irrati publiko deszentralizatuak sortu zituzten. Haien ondotik beste asko zortu ziren; besteak beste, Onda Madrid (1986), Canal Sur de Radio (1987), Canal 9 Radio (1989)...
90eko hamarkadan irratien kontzentrazio joera areagotu zen eta talde multimedien inguruan batu ziren haietako asko. Oligopolio horren aktore nagusiak, Unión Radio (Prisa eta Godó), Onda Cero (Telefónica Media) eta Unión Ibérica Radio- Radio España (Planeta) ziren.
Espainiako irratigintza pribatua eta publikoa eskutik lotuta sortu eta garatu dira. Lehenengoak, publizitateaz finaziatzen da eta kapitalaren kontzentrazioa eta multimedia garapenaren bidetik garatu da. Estatu osorako emisioak lehenetsi eta formatuaren borrokan egon dira beti. Irratigintza publikoa berriz, diru publikotik bizi da eta Estatu osokoari dagokionez nahiko zentzalista izan da. RNE irratia da publiko nagusiena, hala ere ez da bakarra. Irrati kate hau, publizitaterik emititzen ez duen irrati bakarra da, Espainiako Irrati Telebista Estatutuak horrela aginduta. Autonomia erkidegoetan sortutakoak izan dira eta bertako hizkuntzak, gertuko audientzia eta emisio-propioak dituzte. Irrati hauek garrantzi handia lortu dute zenbait tokitan, besteak beste, Katalunian Catalunya Ràdio-k adibidez. Udal-irratigintza desagertuz joan da apurka apurka eta egun Katalunian, Andaluzian eta Aragonen du indar-apur bat. Hala ere, 500 baino gehiago zeuden martxan 2008 urtean.
Jabegoaren kontzentrazioak irrati eskaintza formatu gutxi batzuen inguruan artikulatzea eta audientzia gehiena formatu horiei erantzunez bereganatu izana eragin du. FMaren ekarpenari esker iritsi zen Espainiara irratigintzaren espezializazioa, geroztik teknologiaren aurrerapenei esker, digitalizizazioa eta internet bidezko irratia garatu dira. 1995etik aurrera, hainbat irrati internetez zabaltzen dira (Ribes, 2001) eta eduki asko interneterako bereziki sortuak izaten dira.
Espainiar irratigintzako irrati gehienak interneten bidez entzun daitezke zuzenean eta 2010 urtean Lurreko Telebista Digitala (LTD) ezarri zenetik, telebista hargailu guztietatik ere jaso daitezke Espainiako irrati nagusiak. Sareak, abaintaila ugari ekarri ditu irratigintzara. Esanguratsuenak elkareragina (chatak, posta elektronikoa, eztabaidak...) eta irratia nahieran zerbitzua dira, azken honen bitartez, entzun nahi diren edukiak aukera daitezke. Internetek hipertestualitatea (esteken bidez lotutako edukiez osatutako testu ez lineala) eta multimedialtasuna (audio, irudi eta soinua nahasten dituen edukiak) garatzeko aukera ekarri du.
Lurreko Irrati Digitala (LID) berriz, 1999 urtean adostutako “Plan Técnico Nacional de la Radiodifusión Sonora Digital Terrenal”-arekin ezarri zen. Digital Audio Broadcasting (DAB) europar sistema ezarri zen (ikus 6. atala, «Etorkizuneko demak»), baina arrazoi teknologiko eta ekonomiak zirela medio ez zuen tokirik aurkitu merkatuan. RNE, SER, COPE, Onda Cero, El Mundo Radio eta Radio Marca irratiak entzun daitezke LID sistemaren bidez eta 2016rako guztiz ezarrita egongo dela dio VivoRadio webguneak.
Euskal Herria
Radio San Sebastián (1924), Radio Club de Vizcaya (1925) eta Radio Vizcaya (1925) izan ziten emititzeko baimena jaso zuten lehenego irratiak, baina geroztik, baziren “haririk gabekoaren” emankizunak. Euskal irrati hauek laster batu ziren lehenago aipatutkao Unión Radiora.
Legedia estatal eta Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz 1930. hamarkada nahasia izan zen eta irrati asko sortu ziren. Hala ere, frankistek agintea eskuratu ahala irratiak bereganatu eta propaganda egiteko tresna lez erabili zituzten.
Errepublikazaleek, gerra bitartean eta amaituta ere, erbestean sortutako irratiak erabili zituzten. Aipatzeakoak dira Radio España Independiente (1941) eta Euzkadi Irratia (1946). Azkeneko hau, Iparraldetik hasi zen emititzen eta geroago Venezuelatik eman zion hitza abertzaletasunari. Euskara erabiltzen zuen irrati hau 1977an desagertu zen.
Irratiaren bidez, informazio-tresna, hedabideen eremu-publikoaren zaintza eta edukien inguruko kontrola eskuratu zuten Estatu frantziar eta espainiarrak, Bigarren Mundu Gerra eta Espainiako Gerra Zibilaren osotean. Lehen aipatu dugun bezala, biek jo zuten monopoliorako bidean eta Francoren erregimenak irratigintza pribatua onartu bazuen ere Gutierrezek dionez “garaileen esku geratu den informazioaren eta entretenimenduaren monopolioa”.
Euskal Herrian oso nabarmena izan zen irratien kontzentraziorako joera. Bi hamarkadaz Radio Nacional de Españara batu ziren irrati gehienak eta Donostiatik emititzen hasi zen 1963an. Beste testuinguru politiko batean, baina urte berean, Radio Francek emisore bat ireki zuen Baionan eta noizbehinkako emisioez Euskal Herri osora iristen zen.
Egoera hori izanda Eliza katolikoak parrokien irratiak sortu zituen, bere baloreak irratigintzaren bidez zabaltzeko. Horrela sortu ziren Segura Irratia (1956), Arrate Irratia (1956) Iruñekoa (1959) eta Donostiakoa (1962). Irrati hauetan euskarak oso leku txikia zeukan, hala ere, besteetan baino handiagoa zen.
Berrikuntza teknologiko eta arautegikoak bizi zituen irratigintzak 70eko hamarkadan. FM aren garapenarekin emisora pribatuen kopuruak gora egin zuen. 1982-1983an, Euskadi Irratia eta Radio Euskadi irrati autonomikoak sortu ziren eta Eusko Jaurlaritzak bultzatuta Donosti eta Bilbotik hasi ziren emititzen. Egoera politiko eta soziala kontuan hartuta ulertzekoa da garai hartan gertatutako irrati libreen ugaritzea. Ipar Euskal Herrian, besteak beste, Gure Irratia (Lapurdi, 1981), Irulegiko Irratia (1982) eta Xiberoko Botza (Maule, 1985) irratiak zeuden eta 1985ean Radio France-Pays Basque sortu zen.
Irrati komertzial asko multimedia-taldeetan txertatu ziren eta horren ondorioz, lehen aipatu dugun bezala, programazioak eta edukiak kateatu ziren. Euskal Herrian garrantzi handia dauka irratigintza publikoak, hala ere, bere lekua aurkitu dute emisio-eremu txikiko irratiek.
Gaur egun, hiru eredu handitan sailka daitezke euskal irratiak: irratigintza komertziala, publikoa eta elkarte edo gizarte mugimenduak sustatutakoa. Irrati komertzialei dagokionez, esanguratsuena Bizkaia Irratia da, baina, Gipuzkoako Loiola- Donostia Herri Irratiak eta Arrate Irratia eta Nafarroan Xorroxin Irratia ere aipa daitezke. Eremu honetan Euskal Herria Irratia dago, baina hau, urteak daramatza emititzeko lizentzia lortu nahian.