cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Omega 6
Iturri dietetikoak
Ebidentzia batzuek iradokitzen dutenez, "3 azidoekin proportzionalak diren" azidoen gehiegizko mailek "gaixotasun eta depresio kopuru baten probabilitatea areagotu dezakete. Populazio modernoaren ohiko dieta, bereziki mendebaldeko hemisferioarena, 10:1 baino gehiagokoa da, eta, batzuetan, 30:1 ere bai. Proportzio hoberena 4:1 edo txikiagoa izan behar dela uste da.
Gantz-azidoen iturri dietetikoek honako hauek barne hartzen dituzte:
Poinson-lès-Grancey
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 46 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (15 gizon eta 15 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Poinson-lès-Grancey udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 615 hektarea erabiltzen.
Saud Saudi Arabiakoa
Saud bin Abdulaziz Al Saud (سعود بن عبد العزيز آل سعود Su'ūd ibn 'Abd al-'Azīz Āl Su'ūd; Kuwait Hiria, 1902ko urtarrilaren 15a – Atenas, 1969ko otsailaren 23a) Saudi Arabiako erregea izan zen 1953-1964 urteetan, Ibn Saud erregearen seme eta ondorengoa. Izugarri aberastu zen petrolioak sortutako irabaziei esker, baina ez zuen bere herria garapen-bidean jartzeko ahalegin berezirik egin. 1958. urtean bere anaia, Faisal, izendatu zuen Lehen ministro, baina 1960an kargutik kendu eta gobernuburu izendatu zuen bere burua. Herri arabiarretako errege kontserbadoreen alde agertu zen, eta Yemengo erregezaleei ere lagundu zien. 1964. urtean kargutik kendu eta anaia jarri zuten haren lekuan.
EFQM
EFQM (European Foundation for Quality Management izenaren sigla) kalitatea sustatu egiten duen europar erakunde bat da. 1988 urtean Europako enpresa handienen ekimenez sortu zen, fundazio eran eta Europar Batzordearen sustapenaz. Ezaguna da bereziki EFQM bikaintasun-eredua garatzeagatik, non erabateko kalitaterako erakundearen ebaluazio konparatiboa egiten duen eta aurrera eraman beharreko kudeaketa zehazten den. ISO 9000 estandarra ez bezala, EFQM eredua ez da preskriptiboa, borondatezkoa baizik; hain zuzen, EFQM erakundeak ez ditu kalitateari buruzko ziurtagiriak ematen, sariak baizik.
Masa
Fisika n, masa (massa latin ez) gorputz baten materiaren kantitatearen neurria adierazten duen magnitude fisikoa da.
Mekanika newtondarrean, masa magnitude fisiko eskalar, positibo eta intrintsekoa da. Gainera, estentsiboa da, horrek esan nahi du zenbait zati edo partez osaturiko gorputzaren kasuan, gorputzaren masa osoa parte horien guztien masen batura dela. Bestalde, magnitude kontserbakorra da, hots, bere inguruko gorputzekin materiaren trukerik ez daukan sistema baten kasuan, masaren balioa konstantea da.
Gorputz baten masa bi eratan nabaritzen eta identifikatzen da:  batetik, bere abiadura aldatzeari gorputzak jartzen dion eragozpen edo inertzia n; bestetik, edozein gorputzen arteko interakzio grabitazional ean. Lehenengo kasuan inertzia-masa edo masa inertziala deritzo; bigarrenean, grabitazio-masa edo masa grabitazionala. Orain arteko esperimentuetan egiaztatu denez, proportzionaltasun zehatza dago bi masa horien artean, gorputzaren materiala edozein izanik ere. Proportzionaltasun horrek ahalbidetzen du kontzeptualki desberdinak diren bi magnitude horiek neurtzeko unitate berbera erabiltzea eta biak baliokidetzat hartzea. Preseski, baliokidetza-printzipioak adierazten du baliokidetasun hori.
Cooleemee (Ipar Carolina)
Cooleemee Ipar Carolinako herri bat da. Davie konderrian kokatua dago. 2010ean 960 biztanle zituen, 1.96 kilometro koadrotan banatuta.
Masa
Nazioarteko SI unitate-sistemako masa-unitatea kilogramoa da eta \text {kg} sinboloaz adierazten da.
Ohar bat egitea komeni da "masa" hitzaren erabilerari buruz. Hizkera arruntean nahastu egiten dira askotan “masa” eta “pisu” kontzeptuak. Fisikan, ordea, bereizi egiten dira argiro: masa magnitude eskalarra da; pisua, ordea, magnitude bektoriala, indar bat baita, zeinaren balioa grabitazio-indarrarekin eta erreferentzia-sistemako inertzia-indarrarekin erlazionaturik dagoen.
Aristoteles-en masa kontzeptua
Hortaz, beraren ustez, objektu astunak naturalki mugitzen ziren Lurraren zentrorantz, erorketa-higidura berezkoa baitzen. Iritzi horretan oinarriturik, Aristotelesen grabitazio-teoriak zioen objektuak euren masaren proportzionala zen abiaduran erortzen zirela. Baina ez zuen inolako esperimentu edo neurketarik egin bere teoria hori frogatzeko.
Masari buruzko ideia berriak mekanika galilearrean
Aristotelesen teoria Simon Stevin-ek (1548-1620) egindako esperimentuarekin ezetsi zen. Berak, Amsterdam-go Nieuwe Kerk elizaren gainaldetik berunezko bi bola askatu zituen aldi berean eta altuera beretik, bata bestea baino hamar aldiz pisutsuagoa, eta biak batera lurrera heltzen zirela konturatu zen. Horrek argi utzi zuen ezen erorketako abiadura ez zela gorputzaren masaren proportzionala, baizik eta masak eraginik ez zuela erortze-abiaduran.
Askok Galileo-k (1564-1642) esperimentu bera Pisako dorrean burutu zuela uste dute. Hala ere, zientziaren historialari gehienek onartzen dute Galileok ez zuela esperimentu hori egin, ez baitago horrelakorik aipatzen duen Galileoren inolako txostenik. Dena dela, Galileok Stevinen teoria berriari ekarpen teorikoak egin zizkion eta beste zenbait printzipiorekin osatu zuen hark eginiko lana, inertziaren printzipioa proposatuz, besteak beste.
Newton-ek masa kontzeptuari eginiko ekarpen bikoitza
XVII. mendearen bigarren partean, Newton-en (1642-1726) hausnarketek fisika klasikoaren masaren kontzeptu modernoa ekarri zuten mekanikaren oinarria diren bi funtsezko lege zehaztean: grabitazio unibertsalaren legea eta indarraren definizioko legea (Newtonen bigarren legea). Nolanahi ere, bi lege horietan bi masa desberdin definitu zituen.
Dena den, Newtonen fisika klasikoan, kasu batean zein bestean, gorputz iraunkorretan, konstante gisa definitzen da masa.
Kimika eta materia-kantitatea
XVIII. mendearen bukaera aldean, kimika modernoaren aitatzat hartzen den Antoine Lavoisier-ek (1743-1794) masaren kontserbazioaren legea aurkitu zuen, era honetan formulatuz: «Sistema itxi baten masa totalak konstante irauten du edozein izanik ere bertan gertatzen diren transformazio fisiko-kimikoak». Hortik ondorioztatzen da masa materiaren kualitate eta kontserbakorra.
Lege hori baliagarri izan zen masa kontzeptuaren garapenerako, bereziki transfomazio kimikoen azterketan. Geroago, XIX. mendean atomoen existentzia finkatuz joan ahala eta Mendeleiev-en taula periodikoan elementu kimikoak euren masa atomikoen arabera sailkatzean, “materia-kantitatea” kontzeptua zehaztuz joan zen, kimikaren garapenak hala behartuta. Horrela, gorputz kimikoki puru baten materia-kantitatea bertan dauden atomoen (edo molekulen) kopuruarekin erlazionatu zen, eta horren kopuru hori Avogadroren zenbakia ren bidez adierazirik. Bide horretatik poliki-poliki aurrera eginez, XIX. mendean zehar etengabe fintzen ari zen nazioarteko SI unitate-sistema k erabaki zuen materia-kopurua eta masa kontzeptuak bereiztea, bakoitzari oinarrizko unitate bat esleituz, mol eta kilogramo izenekoak hurrenez hurren.
Masaren balioa erlatibitate berezia n
Erlatibitate berezian beste efektu berezi bat hartu behar da kontuan abiadura handiz higitzen ari diren gorputzen kasuan. Izan ere, mekanika newtondarrean, dinamikaren oinarrizko printzipioa era honetan adierazten da:
baina erlatibitate berezian horrela definituriko m masa inertziala ez da jadanik konstantea.Aitzitik, Einsteinen teorian, batetik, gorputzak masa inertzial bat dauka geldi dagoenean, zeinari pausaguneko masa deritzon, m_0sinboloaz adierazten dena; baina, bestetik, teoria horretan abiadurari dagokion energia ri ere masa inertziala bat dagokio, teorian azaltzen den masaren eta energiaren baliokidetza-printzipioaren arabera. Bi jatorri horiek batera kontuan izanik, higitzen ari den partikularen masa inertziala honelaxe definitzen da:
Bi motatako masak
Masaren kontzeptu modernoa ekarri zuten Newtonen mekanikaren legeek grabitazio-masa eta inertzia-masaren arteko desberdintasunak adierazten dituzte; izan ere, kasu bakoitzean oinarrizko propietate desberdinaren bidez definitzen da masaren balioa:
Azter ditzagun banan-banan bi definizio horiek dagozkien berezitasunak.
Grabitazio-masa
Grabitazio-masa terminoak grabitazio-eremu batean dauden bi gorputz materialen arteko erakarpen-indarrak sortzen eta jasaten dituen masa izendatzen du. Izan ere, Newtonen grabitazio unibertsalaren legea ren arabera edozein bi gorputzek elkarri egiten dioten indarraren balioa era bektorial honetan adiertazten da:non erakarpen-indarra den, G grabitazio unibertsalaren konstantea den ( baliokoa), m_\text {g} eta M_\text {g} bi gorputzen grabitazio-masak, r bi partikulen arteko distantzia eta  bi partikulen arteko norabideari dagokion bektore unitarioa. Bestalde, minus zeinuak indarra erakarlea dela adierazten du. Alboko irudian ikus daiteenez, bi gorputzek aldi berean jasandako bi indarrek norabide berbera dute, modulu berbera eta aurkako zeinua, hots,
Grabitazio-masaren efektua zeruko mekanikan ikus dezakegu gehienbat. Adibide bat Lurrak eta Eguzkiak elkarri egiten dioten erakarpen-indarra da.
Inertzia-masa
Newtonen bigarren legean, ordea, beste esanahi bateko masa agertzen da ekuazio honetan:non  gorputzari eginiko indarra den, m_\text {i} inertzia-masa eta  indarraren eraginez sorturiko azelerazioa. Izan ere, lege hau adierazten ari da objektuaren materiaren masak erresistentzia jartzen diola bere abiadura aldatzeari, inertzia deritzon propietate bat duelako, eta kanpo-indar bat egin behar dela gorputza azeleratzeko. Horregatik, erresistentzia horren neurria adierazteko, masa horri inertzia-masa deritzo. Eta zenbat eta inertzia-masa handiagoa izan, hainbat eta azelerazio txikiagoa emango genioke indar berbera egitean, azelerazioa eta inertzia-masa alderantziz proportzionalak baitira.
Gure eguneroko bizitzan, inertzia-masaren efektuak errazak dira ikusten. Demagun mahai-teniseko pilota bat eta petankako bola bat  ditugula mahai gainean. Lastotxo batez pilota bakoitzari putz egingo bagenio, teniseko pilota erraz mugiaraziko genuke, baina ziurrenik petankako bola ez litzateke ezer mugituko.
Berdintzat har ote daitezke grabitazio-masa eta inertzia-masa? Baliokidetza-printzipioa
Definizio eta jatorri desberdinak dituztenez, besterik gabe ezin esan daiteke gorputz berberaren bi masa horiek berdinak direnik. Hain zuzen ere, hemeretzigarren mendeko fisikariak argitu beharreko kontu bat izan zen, ez baitzen ebidentea inertzia-masa eta grabitazio-masa gauza bera izatea. Azkenik, XX. mendearen bigarren hamarkadetan arazoaren konponbidea etorri zen Einsteinek baliokidetza-printzipioa adieraztean. Printzipio horrek dioenez, inertzia-masaren eta grabitazio-masaren artean berdintasun numerikoa dagoenean soilik da azelerazioa gorputzaren izaerarekiko independentea. Beste era batera esanda, gorputz guztiek azelerazio bera izango dute grabitazio-eremu berean, haien masa edozein izanda ere. Printzipio hau Einsteinek 1915ean proposaturiko erlatibitate orokorraren teoriaren ardatza da.
Masaren ezaugarri eta berezitasunak
Magnitude fisikoa denez gero, masa materiaren propietate neurgarria da. Beraz, fisikarien ikuspuntutik, lehenik eta behin masaren neurketa nola neurtzen den ulertzea eta zer ezaugarri dituen argitzea komeni da.
Masaren neurketa
Masa neurtzeko metodo arruntena, balio ezaguneko beste masa batekin konparatzea da, horretarako balantza bat erabiliz. Izatez, balantzak bi gorputzen pisuak konparatzen ditu, pisua masaren eta grabitatearen azelerazioaren arteko biderkadura dela kontuan izanik, eta azelerazioa konstantetzat hartuz toki horretan.
Masa-unitateak
Historikoki, kultura bakoitzak bere masa-unitateak izan ditu, eta sarri unitate desberdinak erabiltzen ziren produktu desberdinak neurtzeko. Izen batzuk gogoraztea baino ez dago Euskal Herrian zenbat neurri desberdin erabili izan diren gogorarazteko: libra, ontza, arroa, kintala…
Fisikan, nazioarteko SI unitate-sisteman arauturik dagoen unitatea kilogramoa da, eta beraren sinboloa \text {kg} da (\text {k} hori letra xeheaz idatzita). Bere izenean multiploa adierazteko aurrizkia duen oinarrizko unitate bakarra da, eta orain arte objektu patroi baten bidez definitu izan da, eta ez oinarrizko ezaugarri fisiko baten bitartez. Oraintsu arte, fisikariek kilogramo patroi horren bidez kalibratu da orain arte masa-unitatea.
Dena den, fisikariak konturatuta zeuden denborarekin patroi horren masa aldatuz zihoala, eta horregatik, 2019ko maiatzaren 20tik aurrera erabaki zuten kilogramoaren definizioa zehaztu eta arautzea, eta naturako lau oinarrizko konstante fisiko hauen bidez: Planck-en konstantea (h), oinarrizko karga elektrikoa (e), Boltzmann-en konstantea (k) eta Avogadro-ren konstantea (NA), respectively. Definizio zehatza oso modu teknikoan finkatu da, honelaxe hain zuzen: "Kilogramoa da gorputz baten pausaguneko masa-unitatea, zeinaren energia baliokidea den fotoi multzo baten energiarena, multzoko fotoi guztien frekuentzien baturak [1.356392489652×1050] hertz balio duenean". Ikus daitekeenez, definizio hori oso zehatza da, baina teknikoegia, korapilatua, eta erabiltezina da fisika arrunteko problemetan. Horregatik, praktikan orain arteko definizioa erabiltzen da, betiere kilogramo patroia hartuz erreferentziatzat.
Bestalde, fisikan aztertzen diren gorputzen tamainak hain neurri desberdinetakoak izanik, eguneroko lanean beharrezkoa da kilogramoaren multiplo eta azpimultiploak erabiltzea. SI sisteman araututa daude balio bakoitzeko multiplo eta azpimultiploei dagozkien aurrizkiak, izenak eta sinboloak; horiek guztiak ondoko taulan daude adierazita. Bestalde, arlo zientifikoan ohikoa da, baita ere, masa atomikoaren unitatea erabiltzea. Izatez, oinarrizko partikulen arloko espezialistek unitate berbera erabiltzen dute bai masa eta bai energia ere adierazteko, kontuan izanik Einsteinen E=mc^2 formula ospetsua; oro har, unitate hori unitatearen multiplo bat da, eta partikula-azeleragailu en arloan erabili beharrekoa bihurtu da praktikan, energiaren forma guztietan, hots, masa, energia zinetikoa lotura-energia eta argia aztertzean. Masa atomikoaren unitatearen balioa hauxe da kilogramotan:
Masaren ezaugarriak
Mekanika newtondarrean masak zenbait propietate ditu:
Halere, fisika modernoak erakutsi du propietate horiek mekanika klasikoaren esperientzia arrunteko egoeretan baino ez direla betetzen, eta mekanika erlatibistan eta fisika kuantikoan ez direla zertan bete.
Masaren eta mekanikako beste magnitude batzuen arteko erlazioa
Masa mekanikako beste bi magnitude garrantzitsuren sustraian barneratuta dago:
Masa eta substantzia-kantitatea
Substantzia-kantitatea izenaz ezagutzen den magnitude fisikoak era diskretuan zenbatzen du gorputz batean mota bereko zenbat atomo, molekula edo partikula dauden; batzuetan substantzia-kopurua ere esaten zaio. Nazioarteko SI unitate-sisteman substantzia-kantitateari dagokion unitatea mol izenekoa da.
Definizioz, substantzia jakin baten mol batean dauden oinarrizko unitateen —atomo, molekula, ioi, elektroi, erradikal edo bestelako partikula edo partikula-taldeen— kopurua konstantea da, partikula materiala edozein izanik ere. Kopuru horri Avogadro-ren zenbakia deritzo eta balio hau du:
Substantzia-kantitatea deritzon kontzeptua ez da nahastu behar masa kontzeptuarekin. Halere, biak elkarrekin erlazionaturik daude kontzeptualki era honetan: mota bereko atomo eta molekulen mol bati dagokion masari masa molarra deritzo, eta hori aldatu egiten da materia batetik bestera. Ostera, masa kontzeptuak mota guztietako materiei dagokie, eta bertan kontuan hartzen dira atomo guztien masak, edonolakoak izanik ere.
Masa eta pisua
Hizkera arruntean “masa” eta “pisu” kontzeptuak nahastu egiten dira sarri. Nahasketa horren ondorioz, dinamometroen graduazioa kilogramotan eman ohi da. Zehatzago hitz eginez, malgukidun dinamometroetan pisua —eta ez masa— neurtzen dela esan beharko genuke gorputzak jasandako grabitatearen indarrak luzatzen baitu neurgailua. Arrazoi horrengatik teknologia mekanikoaren arloan pisuaren unitate kilogramo-indar edo kilopond deitu izan zaio, nahiz eta praktikan laburdura eginez kilogramo hitza erabiltzen zen, huts-hutsean.
Fisikako hizkeran, “pisu” hitzak grabitateak masa grabitazionalean egiten duen indarra adierazten du, eta beraz, newton izeneko unitatetan neurtzen da (\text {N} sinboloa). Malguki batez funtzionatzen duen dinamometroaren kasuan, pisuak bertikalaren norabidea du, eta tokiko grabitatearen balioaren araberakoa da. Adibidez, Parisen izanik, -ko gorputz baten pisua  da. Baina Mont Blan c mendiaren gailurrean pisu txikiagoa du altuerarekin Lurraren zentrorako distantzia handiagoa izatean g grabitatearen balioa txikiagoa baita.
Bestalde, Ilargi ko grabitatea Lurrekoa baino sei bat aldiz txikiagoa denez, hura zapaldu zuten astronauten pisua ere Lurrean zutena baino sei bat aldiz txikiagoa izan zen bertan.
I. Euskal Herria Txapela 2016-2017
I. Euskal Herria Txapela 2016-2017 Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren lehen ekitaldia izan zen. Finala bertan behera gelditu zen 89. minutuan, jokalarien arteko istiluen ondorioz epaile taldea erretiratu egin baitzen.
Historia
2016-2017 denboraldian bost euskal talde lehen mailan izango zirela ikusita, beraien artean jokaturiko partidekin sailkapena osatu eta abuztuan finala jokatzea erabaki zen. Finala, Athletic Club eta Alavesen artean jokatu zen, 2017ko abuztuaren 12an.
Kodeń udalerria
Kodeń Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 151,04 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3678 biztanle zituen.
Axular Lizeoa
Axular Lizeoa Donostiako Aiete auzoan dagoen ikastetxe pribatu itundua da. Haur hezkuntzatik Batxilergora bitarteko hezkuntza-mailak eskaintzen ditu.
Sariak
Urrezko bi Q irabazi ditu, 2008an eta 2009an. Euskalit erakundeak 2005. urteko kalitate jardun onenaren saria eman zion, bai eta 2007. urteko berrikuntza jardun onenarena ere.
Overclock taldearekin ere askotan izan da txapeldun Lego ffl txapelketetan.
Kanpo estekak
Axular Lizeoa
Danta di Cadore
Danta di Cadore Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Danta di Cadorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Congosorex phillipsorum
Congosorex phillipsorum Congosorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Myosoricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Svetlana Kuznetsova
Svetlana Aleksandrovna Kuznetsova (Mosku, 1985eko ekainaren 27a) errusiar tenislari ohia da.
18 txapelketa irabazi zituen bere ibilbidean. Garaipen garrantzitsuenak 2004an Elena Dementievari irabazi zion AEBetako Irekian eta 2009an Dinara Safinari irabazi zion Roland Garros txapelketan.
Grand Slameko binakako bi txapelketa ere irabazi zituen, 2005eko eta 2012ko Australiako irekiak. Lehena Alicia Molik australiarrarekin eta bigarrena Vera Zvonareva errusiarrarekin.
Helen Abbott Michael
Helen Cecilia De Silver Abbott Michael (Filadelfia, 1857ko abenduaren 23a - Boston, 1904ko azaroaren 29a) Amerikako zientzialaria zen eta lehenetariko emakumea izan zen konposizio kimikoa landare espezieekin eta landare hazkuntzarekin duen lotura sistematikoa aztertzen. Michaelek teoria berri bat aurkeztu zuen landareen konposizio kimikoa beren garapenean zehar eboluzioaren teoriarako ilustrazioa ematen zuena. Hasieran Tufts-en ikasi zuen geroago Harvard-en. Arthur Michael kimikari organikoarekin lan egin zuen (Michael-en erreakzioagatik ezaguna) geroago berarekin ezkondu zen.
Bizitza eta lana
Helen Cecilia De Silver Abbott Filadelfian jaio zen 1857an, James Abbott eta Caroline Monteliusen semea da. Helen hasiera batean pianista izatera bideratu zen, Mary F. Howell anderea bere irakaslea izan zen. 1881ean, Parisen antzeztu ondoren Estatu Batuetara itzuli zen eta zientziara dedikatu zen Helmholtz-en Optika Fisiologikoari buruzko Tratatuaren kopia erosi ondoren. Pentsamendu zientifikoek inguratu zuten eta, ondorioz, optikan eta fisikan interesa piztu zitzaion. Garai hartan zoologiarekiko interesa ere izan zuen. 1882ko udazkenean, Helenek, zientzia arloa gehiago esploratu ondoren, medikuntzan sakondu zen eta Emakumeen Medikuntzako Unibertsitatean sartu zen Pennsylvania. Bere determizazioa eta posizio soziala Pennsylvaniako mediku eta irakasle ezagunekin batera ikasteko aukera eman zion. Helenek bere bigarren ikasturtean, eskolatik erretiratu behar izan zuen erorketa larria jasan zuelako eta osasun txarra zuelako. Berreskuratzen ari zen bitartean, Helenek interesak aldatu zituen landareen analisi kimikora. Haur batzuek sustrai pozoitsuak irensten zituzten gertakari baten ondoren, landareen propietate kimikoengatik eta haien jatorriarekin interesa piztu eta bereganatu zuen.
1887ko udan Helen Europako kontinentean zehar ibili zen zientzialari ospetsu asko bisitatzeko eta emakumeak gaur eguneko aukera berdinak izateko. Suedia, Suitza, Alemania eta Britainia Handiko laborategiak eta erakundeak bisitatu zituen. Zientzialariek ongi etorriak egin zioten Michaeleri Samuel Langley-k (Smithsonian Institution-eko idazkariak) izandako gutunagaitik. 1887. urtearen amaieran Estatu Batuetara itzuli zenean, Bostonera joan zen. Henry Trimble irakaslearen laborategian hasi zen lan egiten eta gero Tufts Unibertsitatean non Arthur Michael ezagutu eta harekin ezkondu egin zen. Ezkondu eta aldi gutxi batera mudu osotik bidaiatu zuen kultura gehiago ezagutzeko. Bikotea Ameriketara itzuli zen 1890ean, eta Arthur-ek Clark Unibertsitateko Worcester-eko (Massachusetts) Kimika Laborategiko zuzendari kargua onartu zuen. 1891n, Helen eta Arthur itsasaldeko Ingalaterrako herri batera joan ziren eta han ikerketa kimikoak egiten zituzten laborategi pribatu batean. Laborategian egin zituen ikerketak, organiko sintetikoari buruz, lau artikulu ekarri zituzten.
Urte batzuk geroago, Estatu Batuetara itzuli zenean, Helen azukre molekulen estereokimika aztertzen hasi zen. 1895an Franklin institutoan hitzaldi bat eman zuen azukreen lan sintetikoari buruz. Handik gutxira, Helenek medikuntza ikasten hasi zen berriro Tufts Unibertsitateko Medikuntza Eskolan 1900ean. Txiroentzako ospitale bat sortu zuen non bere medikuntza ikasketak aplikatu zituen. Urte bat beranduago gripe batengaitik hil egin zen. Filadelfiako Laurel Hill hilerrian lurperatu zuten.
Michael hitzaldi baten aurreikusi zuen etorkizuneko kimikoak proteinak, azukreak eta almidoi ak sortzeko gai izango zirela.
Eulemur collaris
Eulemur collaris Eulemur primate lemuriformeetako espezie bat da. Madagaskarreko hegoaldean baino ez da aurkitzen. Lemur espezie gehienak bezala zuhaitzetan bizi da, egunez zein gauez aktiboa da, sexu dikromatismoa erakusten du eta ez du eme dominantzia berezirik aurkitzen.
39 eta 40 zentimetro arteko gorputza dute eta 50-55 zentimetroko isatsa. Bataz beste 2,25-2,5 kiloko pisua dute. Ar eta emeek kolore ezberdintasunak dituzte.
Txuktxien itsasoa
Txuktxien itsasoa (errusieraz: Чуко́тское мо́ре; ingelesez: Chukchi Sea) Ozeano Artikoko bazterreko itsasoa da, Txukotka penintsula eta Alaskaren artean dagoena. Mendebaldeko muga De Long itsasartea du, Siberia eta Wrangel uhartearen artekoa, eta ekialdekoa Alaskako Barrow lurmuturra, Beaufort itsasoaren mendebaldeko mugan. Hegoaldeko muturra Beringeko itsasartea da, Ozeano Bareko Bering itsasoarekin lotzen duena.
Errusiako Uelen herrixka da itsaso honetako portu nagusia. Nazioarteko egun aldaketa lerroak ipar-mendebaldetik hego-ekialderantz zeharkatzen du Txuktxien itsasoa.
Oliver (Georgia)
Oliver  Georgiako estatuko hiri bat da. Bartow konderrian kokatua dago. 2010ean 239 biztanle zituen, 2.41 kilometro koadrotan banatuta.
Enhydris albomaculata
Enhydris albomaculata Enhydris generoko animalia da. Narrastien barruko Homalopsidae familian sailkatuta dago.
Robustiano Bilbao
Robustiano Bilbao Etxebarria (Neguri, 1900eko abenduaren 18a - ?) euskal herritar futbolaria izan zen.
Biografia
Bere karrera osoa Getxoko Arenasen egin zuen. Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 1928ko Olinpiar Jokoetan aritu zuen.
Moira (New York)
Moira Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bolquera
Bolquera (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Cerdanya eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bolquera udalerrian erroldatutako biztanleak 798 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (53 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.108 etxebizitza zeuden, 361 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.710 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 1.252 etxeak ziren eta 1.852 apartamentuak ziren. 361 etxebizitza nagusietatik 220 bere jabearen bizilekua ziren, 123 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 31 etxek bi zituzten, 69 etxek hiru zituzten, 110 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 296 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 150 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 187 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 572 ziren, horien artean 451 aktiboak ziren eta 121 inaktiboak ziren. 451 pertsona aktiboetatik 433 lanean zeuden (230 gizon eta 203 emakume) eta 18 langabezian zeuden (4 gizon eta 14 emakume). 121 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bolquera udalerrian 383 unitate fiskal zeuden, 850,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.973 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 128 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 21 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 16 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 4 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia, 10 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Bolquera udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 168 hektarea erabiltzen.
Kirolak
Udalerri honetan Pirineus 2000 (frantsesez Pyrénées 2000) eski estazioa dago, Superbolquera deitu zioten eremuan egina.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Kodrąb udalerria
Kodrąb Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Radomsko barrutian kokatuta. 105,83 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4603 biztanle zituen.
Domegge di Cadore
Domegge di Cadore Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Domegge di Cadorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Multilateralismoaren eta Bakearen aldeko Diplomaziaren nazioarteko Eguna
Multilateralismoaren eta Bakearen aldeko Diplomaziaren nazioarteko Eguna NBEren Gutunaren baieztapen bat da. Egun honekin herrialdeen arteko gatazkak bide baketsuen bidez konpontzeko oinarriak ezarri nahi izan dira. Apirilaren 24an ospatzen da, 2018tik.
Cornelius (Ipar Carolina)
Cornelius Ipar Carolinako herri bat da. Mecklenburg konderrian kokatua dago. 2010ean 24,866 biztanle zituen, 31.29 kilometro koadrotan banatuta.
Pedro Vallana
Pedro Vallana Jeanguenat (Algorta, 1897ko azaroaren 29a - Montevideo, 1980ko uztailaren 4a) euskal herritar futbolari, entrenatzaile eta arbitroa izan zen.
Serranus stilbostigma
Serranus stilbostigma Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Kołaczkowo udalerria
Kołaczkowo Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Września barrutian kokatuta. 115,92 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6084 biztanle zituen.
Pedro Vallana
Biografia
Futbolari ez ezik atletismoari ere ekin zion eta 100 metrotan Bizkaiko errekorra izan zuen 1922 eta 1928 artean.
Bere karrera osoa Getxoko Arenasen egin zuen. Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 12 partida jokatu zituen eta 1920, 1924 eta 1928ko Olinpiar Jokoetan aritu zuen. 1930ean futbola utzi eta Gerra Zibilean Euzko Jaurlaritzak antolatutako Euskal Herriko futbol selekzioa antrenatu zuen Europan eta Amerikan.
Varanus griseus
Varanus griseus Varanus generoko animalia da. Narrastien barruko Varanidae familian sailkatuta dago.
Pedro Vallana
Biografia
Uruguain geratzea erabaki zuen eta bertan kazetaritza eta arbitrajeari ekin zion. Montevideon hil zen.
Serranus subligarius
Serranus subligarius Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Omega (Georgia)
Omega  Georgiako estatuko hiri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 1,221 biztanle zituen, 4.62 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 3523
NGC 3523 galaxia espiral bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Nahuelbuta Parke Nazionala
Nahuelbuta Parke Nazionala (mapudungun: nawelfütra, "jaguar grande" edo "tigre grande") Txileko parke nazionala da Nahuelbuta mendilerroaren alderik altuenean, Malleco probintzian, Araucanian, nahiz eta zati txikigo bat Arauco probintzian (Bío-Bío) kokatzen den. 6.832 hektareako hedadura du, eta araukaria-baso handiak izateagatik bereizten da; gutxi gorabehera, 2000 urte inguruko adina dute.
Sarbideak
Parkean sartzeko 3 ibilbide egin daitezke. Angol hiritik 36 km-ko errepidea, hasierako 22 km-ak legarrezkoak dira eta gainontzekoak lurrezkoak, ordubete inguru iraun dezakeen ibilgailu guztientzat, lehentasunez udaberrian eta udan, eta udazkenean eta negua 4x4 ibilgailuentzat, kateak erabiliz.
Kołaczyce udalerria
Kołaczyce Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Jasło barrutian kokatuta. 61,1 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8955 biztanle zituen.
Nahuelbuta Parke Nazionala
Sarbideak
Cañete hiritik (Arauco Probintzia, Bío-Bío eskualdea), duela gutxi zolatutako 12 km-ko bidea hartuta, Cayucupil ibarretik eta, ondoren, 30 km-ko legar errepidea, ordu batean. Neguko gailurrean, Parkera iritsi aurretik azken 8 km-ak trakzio bikoitza eta kateak erabiltzea eskatzen dute.
Antihualatik, Los Álamos udalerrian (Ruta 160 errepidean) (Arauco Probintzia, Bío-Bío eskualdea), 60 km-ko lurrezko errepidea hartuz, "El Chacay" baserriko lur-sailak zeharkatzen ditu eta 2 ordu eta erdi inguru behar dituena.
Klima
Parkeko klima epela da, urtaro nabarmenekin eta urteko batez besteko tenperatura 13 °C-koa da. Gutxi gorabehera Sei hilabete inguruko urtaro euritsuak 1.000 eta 1.500 mm arteko prezipitazioak izaten ditu urtero, eta ekaina eta iraila bitartean maiz egiten du elurra.
Flora eta fauna
Parkean, nagusi den espeziea araukaria da, ia bakarka hazten baita, adarretatik eta enborretik zintzilikatutako likenekin batera. Hala ere, jatorrizko beste flora-espezie batzuk ere ikus daitezke, hala nola, pago australak, haritzak, koihueak, ñirreak, landare intsektujaleak eta orkideak.
Intereseko guneak
Parkeko erakarpenen artean, Piedra El Águila nabarmentzen da, 1.379 m-ko garaierako Nahuelbuta mendilerroko isurialdean dagoen begiratokia duen harkaitz bat. Bertara oinez iristen da Pehuencotik bi bidezidorretatik (bat joanekoa eta bestea itzulerakoa), 4,5 kilometrokoa, ñirre, koihue, araukaria eta lenga basoak zeharkatuz, eta eragozpen fisikorik gabeko publiko ororentzat da egokia. Leku horretatik Ozeano Barea, erdialdeko harana eta Andeetako sumendiak behatu daitezke.
Parkeko beste erakarpen bat Anay muinoa da, bertara jatorrizko landaretza ugariaren artean 5 kilometroko luzera duen bidezidor batetik iristen delarik; Gutxi gorabehera 3 orduko itzulia eta publiko ororentzat egokia da.
Parkean egin daitezkeen jardueren artean, trekkinga, kanpina, eskalada, alpinismoa, mountain bike, faunaren behaketa eta argazkigintza daude, besteak beste.
Administrazioa
Parkearen Administrazio Bulegoa Pehuencon kokatuta dago, Angoletik 40 km-ra eta Cañetetik 47 kilometrora, eta udaberri-uda garaian bakarrik funtzionatzen du, udazkeneko eta neguko garaian jarduerak eten egiten baititu eguraldiaren ondorioz.
Aldi berean, parkezainen bulegoak daude: Los Portones, parkearen ekialdeko mugan kokatuta, Administraziotik 5 km-ra eta Angoletik 35-era, eta urte osoan funtzionatzen duena; Cotico, Administraziotik 12 km-ra dago, udan bakarrik jarduten du; eta Pichinahuel Cañete udalerriaren barruan, Administraziotik 7 km-ra, Cañetetik 47 km-ra eta Angoletik 47 km-ra.
Cove City (Ipar Carolina)
Cove City Ipar Carolinako herri bat da. Craven konderrian kokatua dago. 2010ean 399 biztanle zituen, 1.65 kilometro koadrotan banatuta.
Crocidura hikmiya
Crocidura hikmiya Crocidura generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Sri Lankako oihanean baino ez da bizi.
Eulemur cinereiceps
Eulemur cinereiceps Eulemur primate lemuriformeetako espezie bat da. Madagaskarreko hego-ekialdean baino ez da aurkitzen. Autore batzuen arabera Eulemur albocollarisen sinonimoa litzateke.
Kołaki Kościelne udalerria
Kołaki Kościelne Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Zambrów barrutian kokatuta. 73,65 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2369 biztanle zituen.
Dama mesopotamica
Persiar adarzabala (Dama dama mesopotamica;, gavazn-i zard) Cervidae familiako ugaztun artiodaktiloa da. Bere egoera taxonomikoa zalantzazkoa da: batzuen ustez, adarzabal arruntaren azpiespezie bat da; besteen ustez, berriz, espezie ezberdina (Dama mesopotamica).
Molitor (Wisconsin)
Molitor Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Taylor konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Santanderko katedrala
Santanderko katedrala edo Santanderko Jasokundeko Amaren katedrala (gaztelaniaz Catedral de Nuestra Señora de la Asunción de Santander) Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen Santander hiriko katedrala da.
XIII.-XVII. mende artean eraikitako multzo bat da. Espainiako Gerra Zibilari biziraun ondoren 1941eko Santanderko Suteak kaltea larriak sortu zizkion. Ondorioz 1942-1953 bitartean zaharberritze lanak burutu zitzaiozkion.
Enhydris gyii
Enhydris gyii Enhydris generoko animalia da. Narrastien barruko Homalopsidae familian sailkatuta dago.
Falcade
Falcade Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Falcadek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eulemur macaco
Eulemur macaco Eulemur primate lemuriformeetako espezie bat da. Lemur guztiak bezala Madagaskarren baino ez da bizi. Hasieran bi azpiespezie zirela uste zen baina 2008an Mittermeierrek Eulemur macaco eta Eulemur flavifrons bi espezie ezberdinetan banatu zituen. Bi espezie hauek Madagaskarreko ipar-mendebaldean bizi dira. Sambirano eskualdeko baso hezeetan bizi da, eta inguruko uharteetan.
90 eta 110 zentimetro arteko tamaina dute, horietatik 50-65 zentimetro isatsarenak dira. 1,8 eta 2,0 kilogramo arteko pisua dute.
Farra d'Alpago
Farra d'Alpago Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Farra d'Alpagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kołbaskowo udalerria
Kołbaskowo Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Police barrutian kokatuta. 105,46 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12380 biztanle zituen.
Orchard Hill (Georgia)
Orchard Hill  Georgiako estatuko herri bat da. Upson konderrian kokatua dago. 2010ean 209 biztanle zituen, 0.92 kilometro koadrotan banatuta.
Varanus keithhornei
Varanus keithhornei Varanus generoko animalia da. Narrastien barruko Varanidae familian sailkatuta dago.
Vadodara
Vadodara (gujarateraz: વડોદરા) Indiako mendebal erdialdeko hiria eta izen bereko barrutiko (7.788 km2 eta 2.560.000 biztanle) administrazio-gunea da, Gujarateko estatuaren eki-erdialdean, Visvamitra ibaiaren ertzean, Ahmadabadeko hiriaren hego-ekialdean. 1.021.084 biztanle (1991). Unibertsitatea. Aireportua. Burdinbide- eta errepide-gune garrantzitsua. Nekazaritza-produktuen merkataritza (arroza, artoa, kotoia) eta industria (ehungintza, janari-industria, kimika-industria) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Oso hiri ikusgarria da, eta jauregi, ate, parke eta etorbide zabalez hornitua da.
NGC 3524
NGC 3524 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Eulemur mongoz
Eulemur mongoz Eulemur primate lemuriformeetako espezie bat da. Lemur guztiak bezala Madagaskarren baino ez da bizi. Batez ere fruituak jaten dituzte, batzuetan loreak, hostoak eta nektarra jaten duten arren. Egunez zein gauez aktiboa da. Zuhaitzen bizi da familia txikietan, normalki 1etik 4 kumera.
Kołbiel udalerria
Kołbiel Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Otwock barrutian kokatuta. 106,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8176 biztanle zituen.
Marie-Andrée Arbelbide
Marie-Andrée Arbelbide (Lekorne, 1936 -  ) euskal herritar politikari abertzalea izan zen, ezaguna batez ere Heletako (Nafarroa Beherea) auzapeza edo alkatea 30 urtez izan zelako (1977-2007).
Biografia
Ingeniaritza ikasi zuen Paris aldean 1955 eta 1960 artean, eta Euskal Herrira itzultzean nekazaritzaren arloan jardun du batez ere. Lafitte abizenarekin sortua, 1960. hamarkadan Marie-Andrée Arbelbidek bere aita, Germain Lafittek, sortu zuen Lafitte mintegien ardura hartu zuen. Aita Lekorneko auzapeza izana zen. Bere ahizpa eta Maurice Faizon bere koinatarekin batera, landare apaingarriak eta fruitudunak lantzen zituen enpresa honen modernizatzea burutu zuten.
Politikan hastean, Arbelbide bihurtu zen Marie-Antoinette Etxebarrenekin (Urepele) batera Ipar Euskal Herriko emakumezko alkate bakarra. Iholdiko Kantonamenduan ere hautagaia izan da, bai independente (1985ean) bai abertzale gisa (1992an).
Gero, kultura arloan ari zen eta Heletako Traboules elkarteko presidentea izan zen.
Abertzaletasunaren bilakaera
Auzapez bihurtu zenean, 1977an, ez zen aipu hautetsi abertzalerik. Senarra, Xalbat Arbelbide, Xipri Arbelbide apaiza eta kazetariaren anaia, Enbatako kidea zen, eta berak ere mugimendua segitzen zuen. Baina auzapezen artean ez zen abertzaletasunik aipatzen. Gero, aski laster etorri zen. 1980ean euskal departamenduaren aldeko hautetsien elkarteko egoitza Heletan ezarri zuten. Hauteskundeak izan ziren hurrengo aldian hori aipatu zen. Jendeak kritikatu zuen, baina herria kudeatzeko moldeak gaina hartu zuten. Kudeatzeko moduan konfiantza eman zieten, eta beraz hauteskundeak berriz irabazi zituzten. Beti aski kritika gogorrak ukan izan zituen, baina horrek elkartasuna ere eragiten zion, ez bere ideientzat, baina pertsonalki.
1995ean, Negu Gorriak taldearen kontzertua Heletako plazan antolatzea onartu zuen. Beste inork ez zuen bere herrian ukan nahi. Herriko bozak baino zortzi egun lehenago izan zen. Aste osoan kritika gogorrak ukan zituen, baina inoizko emaitza hoberena hauteskunde haietan lortu zuen. Euskal departamenduaren aldeko hautetsien elkartearen egoitza Heletan ezarri zuten geroago.
Cramerton (Ipar Carolina)
Cramerton Ipar Carolinako herri bat da. Gaston konderrian kokatua dago. 2010ean 4,165 biztanle zituen, 9.54 kilometro koadrotan banatuta.
Dendrolagus mayri
Dendrolagus mayri Dendrolagus generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordenako animalia da. Macropodinae azpifamilia eta Macropodidae familian sailkatuta dago.
Serranus tico
Serranus tico Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
K.a. XL. mendea
'''Kristo aurreko XL. mendea''' K.a. 4000. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 3901. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Serranus tabacarius
Serranus tabacarius Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Feltre
Feltre Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian
2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian 2011 urteko azaroaren 4tik 7ra bitartean izandako uholdeak izan ziren.
Egoeraren azalpena
Asteburuan goi-geruzetan zegoen aire hotzezko poltsa bat eta gainazalean, berari loturiko pertubazioa Mediterraneorantz mugitu ziren, Pirinio hegoaldetik, igandean Balear uharteetan kokatu arte. Egoera horrek ipar-osagaiko fluxua ibilarazi zuen Euskal Herrian. Depresio hotzari batutako fronteek bete-betean harrapatu zuten Euskal Herria, lehendabizi, fronte okluditu ia-geldikor bat eta beranduago, fronte bero bat.
Mediterraneoan jatorria zuen aire-masa, gerora, Kantauri Itsasotik igaro zena eta fronteak oso astiro mugitu zirela prezipitazio-eraginkortasun handia izatea sorrarazi zuten, Kantauri isurialdean pilatutako prezipitazioa ohiz kanpokoa izan zen. Mediterraneoan kokaturiko depresioa sakonduz joan zen igande goizaldean, hilaren 6an, eta euriteei haize indartsua eta zakarra gehitu behar izan zitzaizkion.
Gertakarien azalpena
Prezipitazioa oso ugaria, iraunkorra eta zenbait puntutan handia izan zen. Gipuzkoan pilatu zen euri kantitate handiena, non probintziaren zati handi batean 200 l/m2 baino gehiago jaso ziren: Tolosaldea, Urola-Kostaldea, Goierri eta Donostialdea izan ziren eragin handiena jaso zuten zonaldeak, bertako hainbat estaziotan 300 l/m2 baino gehiago metatu ziren (Belauntza 339,8 l/m2; Bidania 316,9 l/m2; Añarbe 310 l/m2; Berastegi 301 l/m2).
Bizkaian, oro har, 150-200 l/m2 pilatu baziren ere, zenbait estazio 200 l/m2tik gora geratu ziren (Mungia 225,7 l/m2; Iurreta 208,9 l/m2; Amorebieta 202,5 l/m2 eta Derio 201,3 l/m2). Araba ipar partean, 100 eta 150 l/m2 artean jaso ziren (Altube 144,5 l/m2 eta Beluntza 137,8 l/m2) baina hego-mendebalderantz joanez prezipitazioak gutxiago izan ziren, 30-60 l/m2ko prezipitazioarekin (Abetxukun 60,1 l/m2 eta Subijanan 40,2 l/m2).
Haizeari zegokionez, larunbatean, hilak 5, zakartuz joan zen eta igande goizaldean, hilaren 6an indartsu ibili zen. Gerora, indarra galdu zuen. Haize-boladak oso indartsuak izan ziren eta Bidanian 108 km/h abiada hartu zuen. Zarautzen, berriz, 103 km/h abiada hartu zuen. Larunbatean, hilaren 5ean, ipar-mendebaldeko haizea zakartu egin zen eta ondorioz, olatuen altura adierazgarria handituz joan zen. Igandean, egunaren bigarren zatira arte ez zen baretu. Pasaiako portuan neurtu zen olatuaren altura adierazgarri maximoa: 5,24 metro.
Tximistei zegokienez, aktibitatea ez zen oso handia izan. Deskarga elektriko gehienak azaroaren 4ko azken orduetan gertatu ziren.
Ondorioak
Uholdeen ondorioz, bi pertsona hil ziren: 76 urteko gizonezko bat Irunen eta 66 urteko emakume Derion, biak urak eramanda.
Tolosaldean hainbat lur-jausi egon ziren eta zenbait herri txiki inkomunikatuta geratu ziren. Tolosan 50 enpresetan kalteak egon ziren. Elizondon, Baztan ibaia etxeen lehen pisuraino iritsi zen.
Txernobylgo hondamendia gogoratzeko nazioarteko eguna
Txernobylgo hondamendia gogoratzeko nazioarteko eguna apirilaren 26an ezarri zen, urtero-urtero istripu nuklear latza gogoratzeko. Istripua Gernikako bonbardaketaren urteurrenaren egun berean gertatu zen, 1986an.
Moncks Corner (Hego Carolina)
Moncks Corner Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkeley konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bertso Erronda
Bertso Erronda Bilboko Alde Zaharreko Erronda kaleko tabernetan ospatzen den bertso txapelketa da. Bilbo eta inguruetan bizi edota ikasten ari diren bertsolari eta bertsozale gazteek hartzen dute parte, eta agur bereziak, umorezko koplak, ariketa musikatuak eta final tematikoa dira ezaugarri nagusiak. Lehenengo edizioa 2017ko udaberrian egin zen.
Kanporaketak Adaxka, Errondabide, Zirika!, La Villa eta Bira tabernetan jokatzen dira astero; finala, berriz, 7katu gaztetxea n.
2017: Last bertso round
Parte-hartzaileak: Aiartzaguena, Mikel; Akizu, Maialen; Amenabar, Malen; Anakabe, Ander; Apraiz, Iker; Artola, Eztizen; Diaz, Kerman; Elgorriaga, Uxue; Erkizia, Irati; Galarza, Igor; Ibarzabal, Nahia; Intxausti, Aissa; Irastorza Fadrique, Aitor; Loizaga, Paule Ixiar; Mateo, Iraitz; Mendiburu, Unai; Molinuevo, Peio; Muniategi, Enare; Navarro Ugarteburu, Garazi; Ondaro, Lurdes; Servier, Aitor; Uribarren, Iker; Urkiza, Asier; Zelaieta, Aitor. Finalistak: Aiartzaguena, Mikel; Amenabar, Malen; Diaz, Kerman; Erkizia, Irati; Loizaga, Paule Ixiar; Mateo, Iraitz; Mendiburu, Unai; Servier, Aitor.
2018: Bertso saloon
Parte-hartzaileak: Aiartzaguena, Mikel; Akizu, Maialen; Anakabe, Ander; Apraiz, Iker; Arregi, Urko; Barañano, Maider; Baroja, Markel; Diaz, Kerman; Elgorriaga, Uxue; Galarza, Igor; Gurrutxaga Urbieta, Jon; Ibarzabal, Nahia; Intxausti, Aissa; Irastorza Fadrique, Aitor; Loizaga, Paule Ixiar; Mateo, Iraitz; Mendiburu, Unai; Muniategi, Enare; Navarro Ugarteburu, Garazi; Ondaro, Lurdes; Oregi, Jon Ander; Rekondo, Lierni; Ruesgas, Maddalen; Ucelay, Ander; Urkiza, Asier. Finalistak: Akizu, Maialen; Apraiz, Iker; Arregi, Urko; Diaz, Kerman; Gurrutxaga Urbieta, Jon; Intxausti, Aissa; Irastorza Fadrique, Aitor; Loizaga, Paule Ixiar; Mendiburu, Unai; Ucelay, Ander.