cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sandrine Gruda
Klubetako ibilbidea
Europan denboraldia amaitu ondoren, WNBAko ibilbide amerikarra lehenestea erabakitzen du. AEBko ligako lehen denboraldian, 31 partida jokatzen ditu, eta, horietako batean, hasierako boskotearen artean egongo da. 6 biko-bikoitz eta 6,2 puntu, batez beste, eta 3,5 errebote 15,4 minututan eginda bukatzen du denboraldia.
Hurrengo denboraldia Errusiako ligara joango da berriro. Euroligan, Errusiako klubak, aurreko denboraldian bezala finalaurrekoetan, huts egiten du, berriro ere, aurreko aurkari beraren aurrean, 83-74ko emaitzaz; Grudak 12 punturekin (5 7tik) eta 8 errebote 37 minututan lortuko ditu. Hala ere, Jekaterinburgek, zeinak neguan entrenatzailez aldatu duen, Superliga irabazi zuen. Bestalde, Gruda MVP MVP izendatzen dute, eta nabarmentzekoa da Superligak munduko jokalari onenak hautatzen dituela.
Europako txapelketan Frantziako taldearekin egindako kanpaina garailearen ondoren, bigarren denboraldia lotzen du WNBAn. Taldeko jokalari nagusietako bat bihurtzen da, eta, parte hartzen duen ohiko denboraldiko 26 partidetatik, 25 hasieratik jokatzen ditu. Denboraldiaren amaieran, bere frankiziaren bigarren markatzailea da 13,5 punturekin, Asjha Jonesen atzetik, eta lehena errebotetan, 6,3 harrapaketarekin. Asteko jokalari ere izendatuko dute. Hala ere, 18 porrot eta 16 garaipen balantzearekin, bere taldea ez da play-offetarako sailkatuko.
2010eko otsailean, FIBA Europak 2009ko Europako jokalari izendatu zuen (2009 Women's Player Of The Year). Anete Jekabsone [[Letonia|letoniarra eta Maria Stepanova errusiarraren aurretik. Bere Europako denboraldia Jekaterinenburgekin, Euroligako finalaurrekoetan izandako kanporatzearekin bukatzen da; laugarren da maila pertsonalean, eta hirugarren klubarekin. Berriro, Spartak Moskuko eskualdeko taldea izango da, bere areriorik behinena, Gruda eta bere taldekideak amaierara iristea eragozten duena. Partida horretan, Spartakek 87-79 irabazi zuen, eta Grudak taldearen errebote hartzaile onena bezala amaitzen du 11 harrapaketarekin, baina 4 puntu, puntu bakarra 4 jaurtiketetan, asistentzia bat eta 2 blokeoz ezin asebete da Jekaterinenburgek hirugarren postuan sailkatu zen Poloniako Wisicidad Can-Pack Cracovia kluba garaituz. Errusiako txapelketa eta Errusiako Kopa irabaziko zituen Jekaterinenburgek.
Hirugarren aldiz, WNBA 2010 denboraldirako Connecticut frankizian geldituko da. Connecticuteko Suneko jokalariek 17 garaipen eta 17 porroteko balantze orekatuarekin amaituko dute denboraldia. Hala ere, balantze horrek, Mendebaldeko Konferentziaren sailkaenean bosgarren postuak, ez dio frankiziari play-offak jokatzeko ahalmena ematen. Denboraldi horretan, Tina Charles iritsiko da, WNBA 2010eko drafteko lehena. Denboraldia lautik lau titulurekin amaituko du: Rookie of the Month (hileko hasiberrikorik onena) eta rookie of the Month of the Year (urteko hasiberriena). Pibote postuaren titular bihurtzen da. Sandrine Grudak, 28 partidetatik, sei hasieratik jokatzen ditu (aurreko denboraldian, 26tik 25 izan zirenean), eta 11,5 puntu lortuko ditu, bere taldeko hirugarren saskiratzaile izanik. Halaber, taldearen laugarrena da erreboteen sailkapenean, 4,5 harrapatzerekin. Denboraldiko emakumezkoen seigarren posturako botoak jasoko ditu, baina, azkenean, titulua DeWanna Bonner-engana joango da.
2010-2011n, Sandrine Gruda eta bere taldea, Euroligako finalaurrekoetan, Spartak Moskuko eskualdeko taldearen aurrean eroriko da, baina Jekaterinbourgek mendeku hartuko du Errusiako txapelketa irabaziz Spartaken aurrean.
Jekaterinbourgek berriro huts egingo du Euroliga irabazteko ahaleginean. Final Eighterako (Zortziko Finala), finalaren zatirako asmatutako sistema berria, sailkapena lortu ondoren, talde errusiarrak zalantzan jartzen du helburu hori hasieratik Ros Casares Valencia taldearen aurrean eroriz 62-49ko emaitzaz; jokalari frantziarrak 12 puntu eta 4 erreboteko marka ezartzen du. Jekaterinbourgek, azkenean, hirugarren bukatuko du Fenerbahçe taldea garaituz. Zortziko Final horretan Grudaren batez bestekoak dira: 13,8 puntu eta 4,8 errebote 29 minututan. Superligan, zeina Sandrine Grudak irabazten duen 4. aldiz jarraian, Spartak Mosku eskualdeko taldea makurraraziko dute 3-0eko serie baten, Sandrineren 23 puntu eta 9 erreboterekin 89-64ko garaipeneko azken partidan, 2. saskiratzaile onena bezala bukatuko du, 18,3 punturekin, Crystal Langhorne estatubatuarraren atzetik.
Klubean hainbat denboraldi egin ondoren, azkenean, 2013an, Euroliga irabaziko zuen UMMC Jekaterimburgekin, finalean 19 puntu eta 8 errebote lortuz. Hurrengo denboraldian, Errusiako klubak huts egingo du Euroligako finalaurrekoetan, baina seigarren titulu nazionala irabaziko du jarraian: Grudak 24 puntu eta 9 errebote emango ditu azken txandan.
2014ko apirilean, Sunetik Sparksera transferitu zuten draft-en lehen bi txanden truke. 2009tik, Jekaterinburgen Candace Parker taldekidea aurkituko du. Sparks taldea zuzen sailkatzen da play-offetara, baina garaiatuak dira lehen txandan. WNBA 2015 denboraldian, atsedena hartzen du, eta 2015eko ekaineko Europako txapelketa pribilegiatuko du.
Otsailean, oinazpiko aponevrositi baten ondorioz, bukatu baino lehen utzi behar du 2015-2016 denboraldia.
Rioko jokoen ondoren, Candace Parker lagunarekin bat egin zuen WNBAn, eta 2016 denboraldiko txapeldun titulua irabazi zuen Sparksek.
2016/2017 denboraldirako, Fenerbahçe Istanbulgo (Turkia)ko klubarekin konpromisoa hartuko du; Rioko Olinpiar Txapelketaren ondoren, ordea, Sparks taldearen denboraldia amaitzeko konpromisoa hobetsiko du. Fenerbahçek Montpellier taldearen aurrean 69-63ko garaipena lortuko du, eta bere 23 puntu jaurtiketetan 8/12tik, 8 errebote eta 4 asistentzia erabakigarri izango dira. Fenerbahçerekin 12,4 puntu, 6,6 errebote eta 14,3ko ebaluazioko estatistikak izango ditu 2016/2017ko Euroligan.
2017. urteko uztailaren amaieran, berriro lehiatuko da WNBAn Sparksekin. Sparks WNBA finalera iritsiko da, baina huts egiten du. 2017. urteko urrian, Djéné Diawararen lesioak uzten zuen zuloa arintzeko, Frantziako Lyon ASVEL klubarekin sinatu zuen. Txapelketan bere urratsa markatu ondoren (partidako 18 puntu dituen LFBko saskiratzailerik onena, 3. errebote hartzaile (9,2) eta, batez ere, ebaluazioan 26,3 puntu, lehen eta urrun hurrengoarengandik), kluba utzi zuen abenduaren hasieran Turkiako taldera itzultzeko eta Iparraldeko Unibertsitateko 2018ko Euroligan aritzeko. Turkiako estatistikak 12,8 puntu, 6,6 errebote txapelketan eta 12,6 puntu eta 8,4 errebote Euroligan izan ziren. 2018-2019rako, Pierre Vincent Frantziako taldeko entrenatzaile ohiak zuzendutako Italiako Schiorekin eman zuen hitz, eta barneko hirukote bat osatuko du Isabelle Yacoubou eta Jantel Lavender-ekin.
Frantziako selekzioa
2003an, Kadeteen Europako Txapelketan parte hartu zuen, eta Frantziako taldeak bosgarren postua lortu zuen. Hurrengo urtean, Bratislavako Europako Txapelketan talde juniorrarekin hartu zuen parte, eta Frantziak bosgarren postua lortu zuen. Maila indibidualean, Grudak 18,1 punturekin, 13,4 erreboterekin eta 0,6 asistentziarekin bukatzen du, eta txapelketako hegal-pibot onena izendatzen dute. Txapelketa honetako bigarren partaidetzan, nazioarteko lehen domina lortzen du, eta, Budapesten, brontzezko domina irabazi zuen, nazioarteko lehen domina, eta hegal-pibot onenaren titulua ere jaso zuen, berriro.
Hurrengo denboraldian, Frantziako senior taldearekin debutatu zuen Txinan izandako topaketa batean. Alain Jardel hautatutzaileak Brasilgo 2006ko munduko txapelketan parte hartzeko hautatuko du. Nahiz oso gazte izan, 19 urte, bizkor lortzen du joko-denbora, 21 minutu partidako, eta 10,0 puntu, 2,9 errebote eta 0,6 asistentzia ematen ditu. Frantziak bosgarren bukatuko du.
Hurrengo denboraldian, bere belaunaldiko neskak aurkituko ditu Moskuko 21 urtetik beherakoen munduko txapelketarako taldean. Finalaurrekoetan, Frantziak "sapphires"-en (Australiako itxaropeneko jokalaiei emandako izena) aurka jokatzen du, eta galdu egiten dute, nahiz eta Grudak 28 puntu eta 8 errebote egin zituen. Frantziak Errusia garaituko zuen brontzezko domina irabazteko. Saio honetan, Grudak, hutsegitearekin aztoratuta, 8 punturekin eta 6 erreboterekin amaitzen du; halere, lehiaketako MVPa izango da. Ondoren, Italiako Europako Txapelketan, Frantziako A selekzioan parte hartu zuen, baina emaitzak ez daude Brasilgo munduko txapelketako bosgarren postuaren maila berean. Frantziak, bere koadroa desengainagarria eta konpentsatzeko gai ez diren gazteekin ikusten du; final-laurdenetan, huts egiten du Letoniaren aurrean, eta, ondoren, sailkapeneko bi partidak galduko ditu Lituania eta Belgikaren aurrean, zortzigarren postuan amaitzeko. Grudak 14,6 puntu, 4,9 errebote eta 0,7 asistentzia emanez bukatuko du lehiaketa.
Grudak 2008ko Frantziako Taldearen kanpainan parte ez hartzea erabakiko du, hurrengo Europako txapelketarako kalifikazioak bermatu behar baititu. 2009an itzuliko da urdinen taldera Pierre Vincent hautatzaile berriak zuzendutako egonaldi batean. Taldearen giroak eta entrenatzailearen diskurtsoak kamiseta urdina janzteko konbentzitu du. Beraz, Letoniako Europako Txapelketarako hautatua izango da, eta urrezko domina iranbaziko dute. Lehiaketako onena aukeratuko dute Céline Dumerc herrikidea, Anete Jkabsone-Éogota letoniarra, lehiaketako MVPa den Evanthía Máltsi greziarra eta Svetlana Abrossimova errusiarrarekin batera. Batez beste, 15,4 puntu lortu ditu partida bakoitzeko, eta 5. postua du saskiratzaileen sailkapenean. Errebote-harrapatzaileen sailkapenean, laugarren postuan dago, 7,7rekin. Bere beste estatistikak 0,9 asistenzia, 0,8 mozketa eta 0,6 kontraeraso izango dira.
Frantziako hautatzaileak 2010eko Mundialean parte hartzeko atxikitako hamabi jokalarien arteko deitu du, baina, lehiaketa hasi baino lehentxeago, uko egin behar dio bi belaunetan duen tendoi errotulianoaren lesioaren ondoriogatik. Europako Txapelketarako itzuliko da elastiko urdinekin, eta Frantziako taldeak bi helburu ditu: lehenik eta behin, olinpiada-aurreko txapelketetan parte hartzeko gutxieneko maila ziurtatzea eta lehiaketaren lehenengo bosten artean tokia lortzea eta, bigarrena, 2009an lortutako Europako titulua gordetzen saiatzea. Lehen helburua, Txekiar Errepublikaren aurrean lortutako brontzezko dominarekin lortzen da. Partida horretan, Sandrine Grudak estatistika hoberenak lortuko ditu: 26 puntu (12 puntu 14 jaurtiketetan eta 2 puntu jaurtiketa zuzenetan), 6 errebote eta 4 asistentzia. Hala ere, Grudaren errendimendua ez da ohikoa txapelketa osoan: Finalerdietan Turkiaren aurka galdutako partidan, 4 punturekin konformatu behar du, 7tik 1ekin. Pierre de Vincenzik, zuzendari tekniko nazionalak, jarduketa horiek frantsesen eta, batez ere, Sandrine Grudaren barne-jokoaren defentsa ardaztuari egozten dio. Hala ere, lehiaketako lehen postuan amaituko du mozketen estatistika-kategorian, partidako 1,7rekin. Beste batez bestekoak 13,4 puntu eta lehiaketan hamargarren, 6,2 errebote eta 1,9 asistentia dira.
Ankaran (Turkia) jokatutako olinpiada-aurreko txapelketan, Frantziako taldeko jokalaririk onena izango da 13,7 puntu, 5,3 errebote eta 1,3 asistentziarekin. Erasoan, txiakiagoa izan zen emandako erantzuna Txapelketa olinpikoan, 3 puntu lortu eta 3 errebote baino ez baitzituen harrapatu Brasilen aurkako lehen partidan. Partida hartan, oinazeak izan zituela adierazi zuen: «mikro-lesio muskularra sumatu dut orbaindutako aztalean». Hurrengo hiru partidetan, 10 puntu baino gehiago lortuko ditu; 11, 10 eta 16 punturekin, Frantziako saskiratzaile onena izango da, Edwige Lawson-Waderekin batera; partida honetan, 6, 7 eta 7 errebote harrapatuko ditu Australiaren, Kanadaren eta Britainia Handiaren aurkako partidetan. Azken aurkari horren aurrean, 5 blokeo ere egingo ditu. Errusiarren aurkako partidan, zeinean errusiar jokalariak ongi ezagutzen dituen Errusiako txapelketatik, 9 puntu, 3 errebote, 2 asistentzia eta 3 blokeo lortuko ditu. Final-laurdenetan, Txekiar Errepublikaren aurka, 18 minutu pasatuko dira lehen jaurtiketa egiten saiatu baino lehen; gero, 6 puntu lortuko ditu, 2/4 jaurtiketatik, 7 errebote, 2 asistentzia, 2 mozketa eta kontraeraso bat. Errusiarren aurka, berriz ere, ondo baino hobeto hasten du partida, baina orkatilan min hartzen du; hala ere, ez dio galerazten gainerako denbora jokatzea. Frantziarrak finalerako sailkatzen dituen garaipen honetan, 11 puntu, 8 errebote eta 2 asistentzia emango ditu. Final horretan, 50-86 galdu zuten frantziarrek, eta Grudak 12 puntu, 3 errebote, asistentzia bat eta kontraeraso bat lortu zituen. Txapelketa osoan 9,8 puntu, 5,5 errebote, 1,1 asistentzia eta 2,1 blokeo lortuko zituen; azken estatistika honetan, berriz, txapelketako jokalaririk onena izango zen.
2013ko Europako Txapelketa baino astebete lehenago, L'Equipe Magazineko azala irabazten zuen hirugarren jokalari frantsesa bihurtu zen, Paoline Ékambi-ren (1981) eta Elisabeth Diaw-Riffiod-en (2006) atzetik. Lehiaketa horretan, 12,0 puntuko, 5,8 erreboteko eta 1,2 asistentziako estatistikekin amaituko du. Jaurtiketetan 25 puntu 11/16 jaurtiketatik, eta 4 errebote lortu zituen Espainiaren aurka galdutako partidan.
2015eko Eurokopan oso oinarri altuarekin debutatzen du, eta aurkarien defentsen objktibo bihurtzen da: "«Norberari dagokionez, ez dut ohikoa baino erantzukizun handiagoa sentitzen».
2015ean, Eurokopa 2015eko finala, Serbiaren aurka jokatuko duen taldearen parte da; ez da puskatzen, eta Europako Txapelketako lehen titulua lortzen du (68-76) ).
Ekainean Martinikan ezkonduko dela ospatzeko, ez du parte hartzen Europako 2017 Txapelketan: «Nire bizitza koloreztatuko duen albiste zoriontsua da; uda honetan ezkonduko naiz. Garrantzitsua zen niretzat Valérie gardentasun osoz ohartaraztea. Azaroan eztabaidatu genuen gaia, FIBAko lehiaketa honetan parte hartzeaz hitz egin genuenean (...) Uda honetan egiten dudan aukerak ez ditu nire etorkizuneko partaidetzak zalantzan jartzen, eta hurrengo datetan presente egon nahi dut». WNBA 2018 denboraldia alde batera utzi zuen irailean jokatuko zen Munduko Koparako prestatzeko
Prestakuntzaren hasieran min hartuta, 2019ko Europako txapelketak aurrera egin ahala, bere burua aldarrikatu zuen, eta final-laurdenetan gailentzen da belgikarren aurrean, eta luzapeneko garaipenaren elementu nagusienetako bat da (33 puntu, selekzioko errekorra, 11 jaurtiketa 15etik eta jaurtiketa zuzenetan 11 12tik).
Frantziako brontzezko taldearen parte da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan. Lehiaketako bost onenen arteko hautatuko dute. Brontzezko domina irabaziko du Frantziako taldearekin. Finalaurrekoetan Japoniaren aurrean huts egingo dute partida galduz, eta Serbia garaituko dute brontzezko dominaren lehian. AEBk (urrezkoa) eta Japonia (zilarrezkoa) lortuko dituzte. Hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Alexia Chartereau, Helena Ciak, Alix Duchet, Marine Fauthoux, Sandrine Gruda, Marine Johannès, Sarah Michel, Nwal-Endéné Miyem, Iliana Rupert, Diandra Tchatchouang, Valériane Vukosavljević eta Gabby Williams-ek.
Bizitza pertsonala
Ulises Grudaren alaba da, 2,07 m-ko pibotea. Sei aldiz hautatuko zuten Frantziako talderako.
2010ean, Air Caribe airelineako publizitate-kanpaina baten parte hartu zuen, eta, noizean behin, modelo bezala ere agertu izan da.
Zaurituta zegoela, 2016ko urtarrilean, Kazetarien Prestakuntza Zentroan kazetari izateko prestakuntza hasi zuen.
2017an, arrazoi pertsonalak direla eta, Europako txapelketan Frantziako taldearekin ez parte hartzea erabaki zuen. Izan ere, Martinikan ezkondu zen 2017ko uztailaren 7an.
Selekzio nazionala
Frantziako taldearen lehen A mailako hautaketa 2006ko abuztuaren 5ean lortu zuen Dunkerquen, Txinaren aurka: geroztik emaitza hauek lortu ditu:
Gazteen lehiaketetan, Frantziako selekzioekin ere, sariak lortzen ditu:
Klubak
Sandrine Grudak titulu asko ditu:
Hona hemen klubean jokatutako nazioarteko lehiaketetako emaitzak:
Banakako trofeo eta goraipamenak
Sandrine Gruda Europan saritu dute:
Marie Tussaud
Anne-Marie "Marie" Tussaud (Estrasburgo, Frantzia, 1761eko abenduaren 1a - Londres, Erresuma Batua, 1850eko apirilaren 16a) frantziar artista bat izan zen.
Biografia
1761eko abenduaren 1ean, Estrasburgon (Frantzia) Anne Marie Grosholtz, gero Marie Tussaud izenez ezaguna izango zena, jaio zen. Aita bi hilabete lehenago hila zen, Zazpi Urteko Gerran, eta ama Bernara joan zen bizitzera alabarekin batera. Oso gazte hasi zen Philippe Curtiusen etxean lanean. Curtius medikua zen eta anatomia irakasteko argizarizko irudiak egiten zituen. Gero argizarizko erretratuak ere egiten hasi zen.
1765ean medikua Parisera joan zen eta argizarizko figuren erakusketa prestatzen hasi zen. Urte hartan bertan Luis XVI.a Frantziakoaren amorante Madame du Barryren erretratua egin zuen, gaur egun oraindik erabiltzen den molderik zaharrena. 1767an Grosholtz eta ama ere Parisera joan ziren Curtiusen babesean. Lehen erakusketa 1770ean zabaldu zuen hark, eta arrakasta handia izan zuen. Grosholtz argizaria modelatzen trebatu zuen Curtiusek. Talentua lagun, haren laguntzaile izan zen eta 1778an argizarizko bere lehen figura osatu zuen, Jean-Jacques Rousseaurena.
1780tik aurrera Luis XVI.a Frantziakoaren arrebaren arte irakaslea izan zen eta berehala Versaillesen bizitzeko gonbita egin zioten. 1789an Frantziako Iraultza piztu zenean, Grosholtz errege jauregian bizi zen. Frantziar monarkiarekin zeukan lotura zela eta, Izualdian atxilotu zuten. Lepoa gillotinatik oso gertu izan zuen eta buruko ilea ere kendua zioten. Baina argizariarekin zuen trebeziak bizia salbatu zion; gillotinaren biktimen maskarak egiteko agindu zioten. Hala, Luis XVI.aren, Marie Antoinetteren, Maraten eta Robespierren hil ondorengo argizarizko erretratuak egitera behartu zuten.
Curtius hil zenean, 1794an, bilduma Grosholtzeri utzi zion. Ezagun bihurtuko zen abizena, aldiz, urtebete geroago eskuratu zuen, François Tussaudekin ezkondu zenean. 1802an Londresera egin zuen bidaia eta, Napoleonen gerrak medio, ezin izan zuen Frantziara itzuli. Urtetan bere bilduma Britainiar Uharteetan erakutsi ondoren, 1935ean Londresko Baker Streeten erakusketa iraunkorra jarri zuen. Madame Tussaud 1850eko apirilean hil zen, 88 urte zituela. Haren izena daukan museoa Londresko gune turistiko nagusietakoa da gaur egun eta adarrak ditu munduko hiri askotan.
Sandrine Gruda
Banakako trofeo eta goraipamenak
Sandrine Grudak sari ugari jaso ditu Frantziako Taldearekin egin diren lehiaketetan:
Frantzian egindako ibilbidean, hau ere lortu du:
The Tudors (telesaila)
The Tudors telesail bat da, Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren erregealdian oinarritua dagoena, non Jonathan Rhys Meyers den protagonista nagusia. 2007ko apirilak 1ean estreinatu zen Showtime izeneko ordainezko kanalean, eta beranduago Latinoamerikan People+Artsek eta Espainian Canal +ek lehenik eta ondoren prime timeean eman zuen La 1k.
Atalak
Artikulu nagusia: The Tudorseko atalen zerrenda
Desbideraketak gertaera historikoetatik
Telesailean gertatzen diren gertakariak ez dira benetan gertatu zirenak. Askatasun handia hartu zuten pertsonaien izenekin, harremanekin, itxura fisikoarekin eta zenbait gertakari gertatu ziren urteekin.
Sariak
Telesaila Urrezko Globo Sarietako telesail dramatikorik hoberenaren kategorian izendatua egon zen 2007an. Jonathan Rhys Meyers telesail dramatikoko gizonezko aktorerik hoberenaren sarirako izendatua egon zen telesail honetan zuen paperagatik. Marya Doylek IFTA bat irabazi zuen banaketako emakumezko aktorerik hoberena bezala Katalina Aragoikoaren bere paperagatik, Sarah Bolgerrek bezala 2010eko IFTA sarietan bezala Maria Tudor printzesaren bere paperagatik.
Astalar
Astalarra (Dipsacus fullonum edo Dipsacus sylvestris) jatorria Eurasian eta iparraldeko Afrikan duen Cronquist-en sailkapen klasikoaren arabera Dipsacaceae familiako eta APG III sailkapen filogenetikoaren arabera Caprifoliaceae familiako landare-espeziea da, landatzen den aldaera ere (D. fullonum var. sativus ) baduena.
Askotan gari artean hazten da eta, jatorriz Eurasiako eta Ipar Afrikakoa bada ere, Ameriketan, Hego. Afrikan, Australian eta Zelanda Berrian ere badago sartuta.
Landare belarkara biurtekoa (gutxitan iraupen laburreko landare iraunkorra), 1 eta 2,5 m arteko altuera du. Haren infloreszentzia lila koloreko lore sorta zilindrikoa da, lehortzean 10 cm luze izan daitekeen braktea arantzatsu gogorrez osatutako konoa bihurtzen dena..
Deskribapena
Generoaren izena (Dipsacus) grezieraren Δίψακος / dipsakos hitzetik dator eta hau grezierazko “egarri” ( Δίψα / dipsa) hitzetik eta hosto eseriek zurtoinean bat egitean eratzen duten ontzi-itxurako sakonuneari egiten dio erreferentzia. Gune horretan bil daitekeen euri-urak landareen izerdia xurgatzen duten intsektuak zurtoinera igotzea oztopa dezake. Astalarrak hosto lantzeolatuak ditu, 20 eta 40 cm arteko luzerakoak eta 3 eta 6 cm arteko zabalerakoak, erdiko saihetsaren azpialdean arantza txikizko ilara batekin. Erraz identifikatzen da zurtoin eta hosto arantzatsuekin, eta zurtoinen muturretan buruak osatzen dituzten lore lila, malba edo arrosa koloreko infloreszentziekin. Infloreszentziak oboideak, 4 eta10 cm arteko luzerakoak, 3 eta 5 cm arteko zabalerakoak eta behe aldean braktea kiribilez hornituak dira. Lehenengo loreak lore-buru esferiko edo obalatuen erdiko gerrian irekitzen dira, eta gero gorantz eta beherantz joaten dira irekitzen, denbora aurrera egin ahala bi lerro paralelo estu osatuz. Lehortutako buruetan 4 eta 6 mm arteko hazi txikiak udazken erdialdean heltzen dira.
Francis Darwin-k (Charles Darwin-en semea) Royal Society-n aurkeztutako paper batean astalarrak haragijaleak ote diren eztabaidatu zen. Darwinen esperimentuak erreplikatzeko saiakera garaikide batzuek Dipsacus benetan haragijalea den ala ez eztabaidagarri dela erakutsi dute. 2011ko ikerketa batek hazi-ekoizpena (baina ez altuera) gehitutako animalien kopuru eta izaeraren arabera handitu zela erakutsi zuen, baina 2019ko esperimentu batzuek iradoki zuten hazien gehikuntza lurzoruaren izaera txarraren ondorioa izan zitekeela eta ez landarea proto-haragijalea izatearen froga.
Ekologia
Haziak neguko elikadura-baliabide garrantzitsua dira hegazti batzuentzat, batez ere karnabentzat. Astalarrak sarritan hazten dira lorategietan eta sustatzen natura erreserba batzuetan haiek erakartzeko.
Haztea eta erabilerak
Gizakiak hazitako aldaera ( Dipsacus fullonum var. sativus; sin. D. sativus) antzina oso erabilia zen ehungintzan; ehunak, batez ere artilezkoak, garbitzeko eta haien hariak lerrokatzeko orrazi natural legez erabilita. Hazien buruetan arantza sendoago eta oker samarrekin mota basatia ez bezalakoa da eta bere lore-buru lehorrak ardatz, gurpil edo zilindro batzuei lotzen zitzaizkien, ehunen hari-zati solteak altxatzeko (zuntzak harrotzeko). XX. mendean metalezko txarrantxatxoek ordezkatu zituzten astalar-buruak, haiek baino uniformeagoak izan eta, erabileraren eraginez gutxiago higatzen zirenez, haiek bezain sarri aldatu behar ez zirelako. Dena den, artile-ehule batzuek oraindik nahiago omen dute astalar-buruak erabiltzea, haiekin emaitza hobea delakoan; bereziki, astalar-buru bat ehunean erresistentzia larria aurkituz gero, hautsi egingo delako, eta metalezko txarrantxatxo batek oihala urratuko lukeelako.
Astalarra landare apaingarri gisa ere, hazten da tarteka, eta haren buru lehorrak apaingarri bezala erabili. Astalarraren sorterritik urrun dauden eskualde askotan naturalizatu da, neurri batean ehungintzan erabiltzeko hazitako aldaeraren inportazioagatik eta, hein batean, hazia, laborantza haziekin nahastuta, kutsatzaile izateagatik. Bere sorterritik kanpo belar gaiztoa bihur daiteke. Landare mota bakarreko sail handiak eratzen ditu (beste espezie batzuk ordezkatuz) klima aldekoa duen eta berarekin elikatzen den espezierik ez dagoen eremuak inbadituz.
Kontrol-metodorik onena herbizidak erabiltzea da. Eslovakian kontrol biologikorako baliagarriak izan litezkeen bi sits probatu ziren 2003-2004an (landarearekin lotutako zazpi intsektu identifikatu ostean). Endothenia gentianaeana espezie monofagoa kopuru handian hazi ahal izan zen eta Eslovakian ikuskatutako astalarren ia % 100ean agertu zen; Cochylis roseana bigarren sitsa ez zen tokiko liztor parasitoen jomuga Endothenia gentianaeana bezain sarri baina bai astalarrarentzako kalte handien eragile. Amerikako Estatu Batuetako Nekazaritza-Departamentuak (USDA) 2018a arte ez zuen onartu sits horietako bat ere sartzea.
Bilakaera udan zehar
Hurrengo hiru irudietan ikus daiteke astalar landare baten bilakaera uda batean zehar. Irudiak Berangon, Bizkaian atera ziren 2011 urtean, gutxi gora behera 43,346N eta 2,982W koordenatuko kokapenean, itsasotik ez urrun baina handik hura ikusten ez den tokian. Landareen bilakaera urtean zehar haien kokapenari lotuta dago eta ez da toki guztietan berdina, toki batzuetan aldaketak beste toki batzuetan baino lehenago edo geroago jazotzen direla, baina Ipar hemisferioko beste toki askotan ere hemen erakutsiaren antzekoa izango da.
Ollainville (Essonne)
Ollainville Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ollainville udalerrian erroldatutako biztanleak 4.565 ziren. Familiak 1.484 ziren, horien artean 284 pertsona bakarrekoak ziren (154 bakarrik bizi ziren gizonak eta 130 bakarrik bizi ziren emakumeak), 383 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 691 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 126 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.557 etxebizitza zeuden, 1.487 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 1.301 etxeak ziren eta 162 apartamentuak ziren. 1.487 etxebizitza nagusietatik 1.217 bere jabearen bizilekua ziren, 237 alokairuan okupaturik zeuden eta 34 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 153 etxek bi zituzten, 154 etxek hiru zituzten, 318 etxek lau zituzten eta 840 etxek bost zituzten. 1.302 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 636 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 750 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.178 ziren, horien artean 2.395 aktiboak ziren eta 783 inaktiboak ziren. 2.395 pertsona aktiboetatik 2.292 lanean zeuden (1.318 gizon eta 974 emakume) eta 103 langabezian zeuden (50 gizon eta 53 emakume). 783 pertsona inaktiboetatik 230 erretiraturik zeuden, 317 ikasten zeuden eta 236 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ollainville udalerrian 1.407 unitate fiskal zeuden, 4.077,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.592 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 139 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 45 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 12 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 3 iturginak, 6 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ollainville udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 456 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Espainiako higiezinen burbuila
Espainiako higiezinen burbuila 1998. urtetik 2007. urtera etxebizitzen prezioan emandako espekulazio eta prezioen gorakada handiari deritzo. Prezioen gorengo maila 2007ko udan lortu zen, eta ondorengo urteetan beherakada nabarmena izan zuten. Burbuilaren leherketa 2008-2011ko krisialdi ekonomikoaren faktore eragile nagusietako bat izan zen.
Burbuilaren inguruko eztabaida
Espainian higiezinen burbuila izan den ala ez, asko eztabaidatu zen 2000ko hamarkadan. Eztabaidak eztabaida, gertaerek erakutsi dute burbuila ikusi zutenen argudioak zirela oinarri sendoena zutenak.
Euroaren ezarpena
2002ko urtarrilaren 1ean euroa Espainiako legezko txanpon bihurtu zen, pezeta ordezkatu. Pezetak euroen truke aldatzeko beharrak diru beltz ugariren azaleratzea eragin zuen, eta horrela, pertsona askok, etxebizitzak erosiz lortu zuten diru hori "zuritzea". Horrez gain, euroaren agerpenak, fenomeno berezi baten hedatzea eragin zuen, Espainia 500 euroko billete gehien zituen Europako lurraldea bihurtu zen, eta gehienak, eraikuntza gehien altxatzen ziren guneetan pilatzen ziren, Andaluzia, Murtzia eta Valentziako Erkidegoan.
Interes tasa baxuak
Europako Banku Zentralak, interes tasa baxuak mantendu zituen 2000ko hamarkadaren hasieran, 2000. urtean puntucom burbuilaren eztandaren ondorioz sortutako krisialdiaren eragina saihesteko. Horrez gain, Frantzia eta Alemaniako ekonomiek bizi izandako beheraldi ekonomikoa, interes-tasak baxu mantenduz gainditzea espero zuten.
Interes-tasa baxuek, Frantzia eta Alemaniako ekonomiak suspertzeaz gain, Espainia eta Irlanda bezalako ekonomietan, kreditu merkea erraztu zuten, horrela, higiezinen burbuila suspertuz.
Demografia eta Inmigrazioa
1990eko hamarkadaren amaieratik aurrera, 1960ko hamarkadaren erdialdetik aurrera jaiotako "baby boom" belaunaldiak, gurasoen etxetik alde egin eta familiaren loturetatik askatzeko ordua heldu zitzaien. Pertsona gehiago izateak, etxebizitzen eskaria areagotu zuen, eta horrekin batera prezioak.
Bestalde, 2000. urtetik aurrera, Espainia milaka etorkinen jomuga bihurtu zen, 2008rako bost milioi atzerritar bizi ziren Espainian. Inmigrazioak biztanleria %10 baino gehiago igoarazi zuen, eta berriro ere, etxebizitza eskaria.
2009
2009ko otsailaren 16an, Banco Santanderren inbertsio fondoen Banif enpresak, Banif Inmobiliario inbertsio fondotik diru iltzulketaz bi urtez egitea galarazten zuen aldaketa egin zuen, otsailean fondotik 2.600 milioi euro (fondoaren ondarearen %80a) ateratzeko eskaera jaso ondoren. Otsaila bukaeran, urtebeteko euriborraren maila 2005eko gutxiengo historikora hurbildu zen, %2,13ra jaistean.
2009ko martxoaren 3an Obrascón Huarte Laín eraikuntza enpresako buru den Miguel Villar Mirrek esandakoaren arabera, duela urte eta erdi erositako etxebizitzak %30 gutxiago balio zuten. Eta Espainiak 1929ko krakaren antzeko krisialdi baten aurrean zeudela esan zuen.
Agustin Hiponakoa
San Agustin Hiponakoa edo Aurelio Augustino (Thagaste, 354ko azaroaren 13a - Hipona, 430eko abuztuaren 28a) filosofo eta teologo bat izan zen. Mendebaldeko kristautasunaren gizonik garrantzitsuenetakoa, Eliza Katolikoaren santu eta doktore, kristau dotrina neoplatonismoarekin uztartu eta erlijioz kanpoko bestelako ekarpen filosofikoak ere egin zituen.
Bizitza
Agustinen bizitzaren lehenengo aldiari buruzko xehetasunak Agustinek berak idatziriko Aitorkizunak lanean aurki daitezke, kritiko zenbaiten ustez sinesgabetasunetik federa eta gaizkitik ongira doan aurrerapenen erakusketa bat besterik ez bada ere. Agustin egun Aljeriako ekialdean dagoen Taghasten jaio zen, orduko erromatar probintzia zen Numidian. Bere aita Patricius izena zuen eta hiritar apal bat zen, aberastasun handirik gabea. Agustinek berak kontatzen duenez, aita zakarra zen eta sensualitate eta bestelako plazerren zalea, asmo txarrekoa ez bazen ere. Berebere jatorria zuen amak Monnica zuen izena (gerora, Santa Monika bihurtuko zena) eta kristau-dotrinatik haren irudi bertutetsua agertu bada ere, Agustinek berak bere amari buruz egiten dituen laudorioak gehiegizkoak direla dirudi eta berarekin izan zuen jarrera arretatsugatik eskerronez eginak direla ulertu behar direla baieztatu da. Ama kristaua zuen, baina aita bere bizitzaren amaieran soilik bildu zen kristautasunera. Amaren eragina izan arren, Agustinek ez zuen kristautasuna onartu.
Agustinek bere lehen ikasketak Taghasten eta Maduran egin zituen, greziar eta erromatar kultura ikasiz. Bere jaioterrian agintari aberatsa zen Romanianoren laguntzari esker, 16 urte zituelarik Kartagora joan zen ikasketak jarraitzeko, bertan bikote harreman bat hasi zuen emakume batekin eta 372 urtean Adeodatus semea izan zuen berarekin. Garai beretsuan, aita hil zitzaion, azkenean kristautua. Gaztetan, Agustinen beraren hitzetan, arinkeriaz eta bihurrikeriaz jokatu ondoren, 19 urterekin Zizeronen Hortensius lana irakurri eta filosofiarako grina piztu zitzaion. Ondoren, manikeo bihurtzen da. Taghasten eta Kartagon 375etik aurrera erretorika irakatsi zuen, Romanianoren babespean betiere, Taghasten manikeo izateagatik amaren gaitzespena jaso ondoren. Aitorkizunak lanean garai hartako bere gehiegikeriak nabarmentzen dituen arren, ez omen zen horrenbesterako bere portaera urte haietan eta gerora kristau bihurtzean izandako aldaketa azpimarratzeko egiten duela aipatu. Azkenik, 383an Erromara joatea erabaki zuen, Kartagoko ikasleen jakinimin ezaz gogaiturik eta jakintza-giro berria aurkitu nahian. Joan baino lehenago, erabateko haustura egin ez bazuen ere, aldendu egin zen manikeismotik, Fausto apezpiku manikeoarekin topaketa baten ondoren desilusionaturik. Ordurako ere, amarekin bakeak eginda bazegoen ere, berari ezer esan gabe alde egin behar izan bazuen ere.
Erroman urtebete eman zuen, baina ez zuen aurkitu Kartagotik alde egitean bilatzen zuen giroa. Gaixotu egin zen eta lagun manikeo baten laguntza jaso zuen ibtartean. Erromako Simako prefetaren eraginez, Milanen magister rethoricae izateko aukeratua izan zen. Bertan, Milango Anbrosio apezpikua ezagutu zuen eta bere eraginez eta Plotino neoplatonikoaren testu zenbait irakurrita, kristautasunera bihurtu zen 386. urtean. 387an, Monnica ama hiltzen da. Garai honetan lan ugariak idatzi zituen adibidez, Contra Academicos, Soliloquia eta De Immortalitate animae.
391. urtean apaiz izendatua izan zen Hiponan, Valerio apezpiku zuelarik. Hiponan beste zenbait lan idatzi zituen manikeoen eta donatisten aurka, Bibliako Sorrera liburuari eta San Pauloren Gutunei liburuak besteak beste. 396an Hiponako apezpiku izendatu zuten, garai hartan Dotrina Kristauaz, Aitorkizunak, Hirutasun Santuaz (De Trinitate), Bibliako Sorrera liburuari buruzko iruzkinak. 411. urtetik aurrera hauek idatzi zituen, besteak beste: Pelagianoen aurka, De libero arbitrio, Jainkoaren Hiria.
430. urtean hil zen Hiponan, bandaloek hiria setiatu eta hiru hilabetera. Ordurako, Erromako hiria bandaloen esku jausia zen. Hil ondoren bere gorpua Paviara eraman zuten eta han gordetzen da.
Ontologia
Filosofia platonikoaren iturrietatik eragin nabarmen jaso zuen Agustin Hiponakoak bere pentsaera osatzerakoan, errealitate sentikor eta materialaren eta ideien mundu jakingarriaren arteko bereizketa bereganatuz. Eszeptikoak ez bezala, egia bat badela baieztatuz eta zentzumenen mundua iragankorra eta ulertezina dela defendatuz, egiazko ideien munduaren sorburua jainkoa dela sinetsi zuen, izatearen, egiaren eta ongiaren jatorri. Ariman bilatu behar da egiazko printzipio horiek aurkitzeko.
Epistemologia: fedea eta arrazoia
Agustin Hiponakoak jainkoarekiko sinesmena eta jakintza uztartu egin zituen eta fedea jainkoarengana eta, beraz, jakintzara heltzeko modu bakarra dela defendatu ere egin zuen. Ariman aurkituko den fedeak egiaren berri ematen badigu ere, arrazoiak egia horiek baieztatu egin ditzake, nahi eta arrazoiak, fedeak gidaturik aritzen ez denean, egiazkoak ez diren ezagutzak sor ditzakeen. Baina arrazoiak fedea arrazoizkoa dela ere erakusten du. Beraz, oro har, fedea arrazoiaren gainetik kokatzen da, haren lagungarri izan daitekeen arren. Ospetsua da, ildo horretatik bere esaera: "Intellige ut credas; crede ut intelligas" (euskaraz, "Uler ezazu sinesteko, sinets ezazu ulertzeko"). San Agustinen garaian, patristika fede kristaua eta filosofia platonikoa uztartzen saiatu zen. Gnostizismoak kristautasuna beste filosofia bat bihurtu zuen, eta Tertulianok arrazoimenaren aurka egin eta Jainkoa bihotz hutsez bilatu behar dela zioen. San Agustinek aurka egin zien, esanez kristautasuna Jainkoak errebelatutako erlijio bat dela (gnostikoen aurka) eta ez dela irrazional (Tertulianoren aurka).
Agustinen ustetan, “Egia ez da nirea, zurea, ezta honena edo harena ere; bat bera da guztiontzat”. Bestalde, “Bi bide daude ezagutzara iristeko: aginpidea eta arrazoia”. Filosofiak eta erlijioak lortu behar duten egia Jainkoaren egia da: “Bizitza zoriontsua egiaz gozatzea da, zutaz gozatzea da, Jainkoa, zu baitzara egia”.
Zer eginkizun dute arrazoiak eta fedeak Jainkoaren bilaketan? “Intellige ut credas, crede ut intelligas”: ulertu sinesteko, sinetsi ulertzeko. Arrazoiak eta fedeak harremana dute, baina ez da aurkaritzarik sortzen, elkarren beharra baitute Jainkoaren bilaketan.
Zoriontasuna eta jainkoa edukitzea
Zoriona izan zen San Agustinen helburu nagusia, erlijioa eta filosofiaren bidetik, eta bilaketa honek bere bizitza bideratu zuen. Gaztetan, bere bizitzan bertan aurkitu zuen zoriona; plazerean. Gero, Hortensius liburuaren irakurketak erabateko haustura ekarri zuen.
Manikeismora hurbildu zen 10 urteetan, bi kezka nagusi sortu zitzaizkion: Jainkoa eta gaizkia. Aristoteles irakurtzean, Agustinek sinesmen manikeoak zalantzan jarri eta Akademia Berriaren eszeptizismoari atxiki zitzaion: “Inork zalantzan jartzen al du bizi denik, gogoratzen, ezagutzen, maitatzen, pentsatzen ala epaitzen duenik? Bada, zalantzarik badu, bizi da”.
Eszeptizismoa gainditzeko Platonismoaren eragina —Plotinoren bidez— erabakigarria izan zen. Mundu adigarri platonikoa egia iraunkorraren mundua zela ohartu zen, eta gaizkia ongiaren gabezia zela ulertarazi zion, ez gaizkiaren printzipio batek sortutakoa.
Jainkoa gizakiaren barnean baino ez dugu aurkituko: “Ez bilatu kanpoan, itzuli zeure barnera. Barneko gizakian bizi da egia. Eta, zeure izaera aldakorra bada, bila ezazu zeure buruaz haraindi ere”. Zoriona gauza iraunkorrek emango digute, eta Jainkoa iraunkorra eta betierekoa denez, zoriona Jainkoarengan egongo da: “Jaungoikoa duena zoriontsu da beraz”. Beraz, erabateko zoriona beste bizitzan dago.
Jainkoaren existentzia eta ideia eredugarriak
Jainkoaren existentziaren hainbat froga aurki daitezke San Agustinen obretan, hala nola akordio unibertsalaren ideian edota komentario ugaritan: “ororen ordena, eraketa, edertasuna, mugimendu eta aldaketak, Jainkoak bakarrik sortuak izan daitezkeela esaten dute isilean”.
San Agustinen frogarik gustukoena pentsamendua abiapuntu hartzen duena da. Ideia eredugarriak hartzen ditu abiapuntu. Arimak ezagutu ditzake egia aldaezinak, ezinbestekoak eta betierekoak direnak (esaterako objektu matematikoak eta axiomak); orduan lortzen da zentzu hertsian ezagutza deitzen duguna. Haien ezagutza ez datorkigu sentipenetatik, baina arimatik ere ez dator, ez baita betierekoa, aldaezina edo ezinbestekoa. Gizakiak egia eredugarri mugagabe eta beharrezko hauetan aurkitzen duena, egia bat da, eta ez da erlatiboa. Egia hau gure adimena baino nagusiagoa da, inposatu egiten zaio, zeren adimenak denen aurrean makurtu egin behar baitu.
Ideia eredugarri betiereko hauen oinarrian izate batek egon behar du. Betiereko egia eredugarrien oinarrian, beraien funts moduan egia aldagaitzak egon behar du, hau da, Jainkoak. Nola ezagutu ditzake gizakiak? Jainkoak esku hartu eta gizakiaren adimena argitzen duenean (argialdia).
Jainkoaren existentziaren froga mota honek jarraitzaile ugari izan zituen: San Antselmo Canterburykoaren argudio ontologikoa (XI.mendea) eta Descartes, adibidez. Santo Tomas Akinokoak, berriz, baliogabetzat zuen prozedura hau. Berak errealitatea hartu zuen abiapuntu.
Jainkoa ona dena, izan bada, orduan, zergatik existitzen da gaizkia? Gaizkia ezin zaio Jainkoari egotzi. Agustinek Plotinoren azalpena onartu zuen, alegia, gaizkia ez dela ezer erreala, ongi eza baizik, gabezia.
Askatasuna eta gaitzaren arazoa
Jainkoa ona dena, izan bada, orduan, zergatik existitzen da gaizkia? Gaizkia ezin zaio Jainkoari egotzi. Agustinek Plotinoren azalpena onartu zuen, alegia, gaizkia ez dela ezer erreala, ongi eza baizik, gabezia.
Agustinek hiru gaizki mota bereizi zituen:
Gaizkiaren teoria hauek eragin sakona izan zuten Mendebaldeko pentsaeran.
Platonen filosofiaren eragina Agustinengan
Platonismoak eragin handia izan zuen San Agustinengan, zentzu zabalean.
Dualismo ontologikoari dagokionez, Agustinek, Platonen moduan, bi errealitate bereizten zituen: fisikoa, zentzumenek hautematen dutena, eta ez-materiala, ideia eredugarriena, zentzumenez gain arimak ere hauteman ezin duena. Jainkoak ideia eredugarri horiek izakien adimenean jarri ditu, eta bera dago ideia hauen oinarrian. Gizakiak hauek ezagutu ditzan, Jainkoak esku hartzen du (argialdia).
Dualismo antropologikoari buruz ere antzekotasunak daude: Agustinek nahiz Platonek gizakia gorputzaz eta arimaz osatua zegoela defendatzen zuen. Baina Agustinek gorputzari garrantzi gehiago ematen zion, eta arima gorputzarekin batera sortzen zela zioen (eta ez lehenago).
Errealitatearen printzipioari dagokionez, bai Agustinek bai Platonek Ongia kokatzen dute oinarrian. Agustinen kasuan, ordea, Ongia Jainkoa da. Ikuspuntu teleologikoari jarraiki (alegia, mundua norbaitek diseinatu duela), Agustinen ustez Jainkoa zen munduaren diseinatzailea. Hemen antzekotasuna aurki dezakegu Platonen Timeoren Demiurgosen kontakizunarekin.
Platonek eta Agustinek dialektika erabili zuten metodo gisa: biek galderak eginez egiarantz zuzentzen dituzte gainerakoak.
Teologia
Agustin Hiponakoa urrundu egiten da Plotino eta beste neoplatonikoen jainko kontzeptuaz: neoplatonikoen teorietan batasun edo jainkotik mundua berez sortzen den bitartean, Agustin Hiponakoak jainkoak mundua sortzea erabaki egiten duela defendatu zuen, jainkoa borondatea duen sortzaile eta ekintzaile gisa ulertuz. Horrela, bere fedea ez da panteismo bat, ez eta determinismo bat, jainkoa izaki aske eta pertsonal bat baizik. Edonola ere, Agustin Hiponakoa ez zen saiatu jainkoaren frogapenak garatzen eta jainkoa gizaki bakoitzaren barnean bilatu behar zela defendatu zuen. Munduaren sortzailea izateaz gainera, jainkoa gizakiaren helmuga zela pentsatzen zuen, graziaren bitartez lortuko dena eta hil ondoren betiere.
Antropologia
Agustin Hiponakoaren filosofiaren beste gai nagusi bat arima da, bere baitan oroimena, borondatea eta adimena biltzen dituena. Agustinen antropologian, arima hilezkor eta gorputz hilkorrez osaturiko izakia da, gizakiaren dualismo bati jarraiki. Baina arima gainetik jartzen du, gizakia gorputz hilkor eta mundukoiez baliatzen den arima arrazoiduna dela defendatuz.
Arima jainkotik zuzenean badator ere, gorputzarekin harreman estua duenez gizakia bekaturako joera du liberum arbitrium edo erabakimen askearen bitartez. Bekatua erabakimen askea gaizki erabiltzeagatik gertatzen da eta errealitate materialistari arreta jartzea du ondorio. Gizakia ezin da bere indar hutsez salbatu eta jainkoarengandik datorkion benetako askatasunaren edo graziaren beharra du. Ezin da soilik bere indarren bitartez egia ezagutzera iritsi; ahula da, jatorrizko bekatuak ahulduta baitago. Orduan graziak gizakia bultzatzen du barrutik, bere izaerari dagokiona baino fede eta ezagutza garaiagoa lor dezan.
Etika
Gizakiaren helmuga zoriontasuna da, baina Agustin Hiponakoaren arabera, hil ondoren lortuko dena, jainkoarekin bildu ondoren.
Gaizkiaren existentziari dagokionean, gazkia ez-izatearen ondorioa dela baieztatu zuen, jainkoak sortu eta den guztia ona baita. Horrela, manikeoen teoriak ukatu egiten ditu, beraien arabera gaizkia ongiarekin batera sortu baitzen.
Jainkoaren hiria
410. urtean bisigodoek Erroma hartu zuten. Kristauen artean kezka sortu zen ea inperioa desagertzekotan berarekin batera kristautasuna desagertuko ote zen. Kezka horri erantzuna eman zion San Agustinek Jainkoaren hiria liburuan. Bertan, historiaren nondik norakoa planteatu behar izan zuen.
Agustinen ustez, historiak ziklo bat osatu beharrean, hau lineala da, eta helburu jakin bat du: gertakarien atzean —Jainkoaren probidentziari jarraituz— arrazoi bat dago ezinbestez, hau da, argumentu bat du. Historia, Jainkoak gizakiaren salbamenaren alde esku hartzearen historia da. Gaitz guztiak gizakiak sortuak izan arren, Jainkoaren obra oztopatzen duten arren, denbora guztien amaieran Jainkoaren Erresuma gauzatuko da, eta gaitza betiko desagertuko da mundutik. Erromatar inperioaren erorketa posible da, baina, Jainkoaren Hiriak, Erroma desagertuta ere, biziraungo du.
Historian zehar antzezten den benetako drama bestelakoa da: Jaungoiko (Jerusalem) eta Munduko (Babilonia) hirien arteko gatazka. Historiaren amaieran, Kristo lurrera etorriko da eta bizidunak eta hildakoak epaituko ditu. Kristau zintzoak salbatuko dira eta Jainkoaren ondoan biziko dira betirako (bertan dago zoriona). Bataiatu gabe hil direnak eta bekatuez damutu ez direnak infernura joango dira. San Agustinentzat, salbatuen eta kondenatuen sailkapena Jainkoak egin zuen, haiek jaio eta ekintza onak edo txarrak egin aurretik.
Historiaren ikuspuntu honek eragin handia izan zuen Mendebaldeko pentsaera modernoan. Nietzschek arbuiatuko du gero.
Saint-Gervais (Vendée)
Saint-Gervais Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.