cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2939 Coconino
2939 Coconino asteroide baten izena da. otsailaren 21an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 DP izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2939 Coconino asteroidearen orbitak batezbeste 2,439 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,038 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,84 distantziara. Eszentrikotasuna 0,164 da, eta makurdura orbitala 3,95ºkoa da.
Michał Kwiatkowski
Michał Kwiatkowski (Chełmża, ) poloniar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Team Sky taldean lasterka egiten du.
NGC 7827
NGC 7827 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Emo Court
Historia
Portarlingtongo lehenengo kondea izan zen John Dawsonentzat diseinatu zuen James Gandon arkitektuak 1790an. gandon Dublinen oso lanpeturik zebilen eta gutxi egoten zen Emon. 1798ko Irlandako matxinadan hil zutenean etxea oraindik hasi berri zegoen. Bigarren kondeak lanekin jarraitu zuen eta bertan bizi izan zen, baina hala ere 47 urte beranduago hil zenean etxea oraindik bukatu gabe zegoen eta Gosete Handiaren eraginez ia saltzear ere egon zen. Hirugarren kondeak etxea bukatzea lortu zuen 1860 inguruan.
XIX mendearen bukaera aldera bizitza handia izan bazuen ere Lehen Mundu Gerraren ondoren familiak Ingalaterrara egin zuen alde eta jauregia itxita gelditu zen. 1920an Gobernuak erosi zuen eta etxeak hutsik jarraitu bazuen ere, lurrak bertako nekazarien artean banatu zituzten. 1930an jesuitak iritsi ziren eta granja bat abiarazi zuten. Etxean aldaketa batzuk egin zituzten, besteak beste kapera eta elkartzeko gela. Azkenik hauek ere Cholmeley Harrisoni saldu zioten eta honek etxea berriztu zuen.
Vinay (Marne)
Vinay Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vinay udalerrian erroldatutako biztanleak 502 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 69 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 231 etxebizitza zeuden, 212 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 19 hutsik zeuden. 219 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 212 etxebizitza nagusietatik 190 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 132 etxek bost zituzten. 174 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 114 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 328 ziren, horien artean 243 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 243 pertsona aktiboetatik 231 lanean zeuden (117 gizon eta 114 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vinay udalerrian 215 unitate fiskal zeuden, 529 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.707 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Vinay udalerrian 96 nekazaritza-ustiategi zeuden, 344 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izorra
Izorra (frantsesez eta ofizialki: Issor, okzitanieraz: Issòr) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerri bat da, Baretosko ibarrean (Bearno) kokatua.
Kew Errege Lorategi Botanikoa
Kew Errege Lorategi Botanikoak (Royal Botanic Gardens, Kew), edo sarri Kew lorategiak (Kew Gardens) Londres hego-mendebaldean dagoen lorategi botaniko handia da, Richmond upon Thames udalerriko Kew eremuan dagoena. 120 hektarea da azaleraz, eta berotegiak ere baditu. 700 langile inguruk dihardute Lorategia zaintzen.
Historia
Tewkesburyko Lord kapilauak egin zuen hasierako lorategi exotikoa. Augusta printzesak, Galesko printzearen alarguna, lorategia handitu eta aberastu egin zuen: arkitektoen laguntzaz, hainbat eraikin jaso zituzten, 1761eko pagoda, besteak beste. Jurgi III.a Erresuma Batukoa erregeak lorategia gehiago handitu eta aberastu zuen, Kew jauregia eraikiz, besteak beste.
1820. urtetik aurrera lorategi botaniko nazionala izaera eman zioten. Handik aurrera Lorategia gehiago hazi, apaindu eta bete zen: lur azaleraz, pasealekuz, arboretuma, eta abar.
2003. urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Lorategiak gaur egun
Ikerketa botanikoan gune garrantzitsua da Keweko Lorategia; gainera, lorazain profesionalentzat ikasteko leku egokia da, eta bisitariak hartzeko ere erakargarria da. Hainbat berotegi daude, herbarioa eta liburutegia.
Besteak beste, munduko hazi-ekoizle handienetarikoa da Lorategia. Nazioarteko harremanak ditu beste entitate handi batzuekin, hala nola Harvard Unibertsitatearekin, Australiako Herbario Nazionalarekin, eta abar.
Enrique Antolín
Enrique Daniel Antolín San Martín (Bilbo, ?) bizkaitar politikari ohia da.
1977tik aurrera, PSEko kidea da. Ogibidez ingeniaria, Bilboko Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoko irakaslea izan zen. Basauriko alkate hautatu zuten 1979an. 1987an Eusko Jaurlaritzako Garraio eta Herri Lana Sailburua hautatu zuten, Jose Antonio Ardanza lehendakari zelarik. Reinosako Forjas y Aceros de Reinosa, S.A. kontseilari orokorra zen, eta, urte hartako martxoaren 11n, enpresa uztera zihoala, enpresa-batzordeak atxiki egin zuen. Honek 1987ko Reinosako istiluak piztu zituen. Jaurlaritza uztean, Bizkaiko Labe Garaietan sartu zen.
Sapogne-sur-Marche
Sapogne-sur-Marche Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sapogne-sur-Marche udalerrian erroldatutako biztanleak 142 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 85etxeak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (34 gizon eta 21 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Sapogne-sur-Marche udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Almería
185.309 biztanle zituen 2006an.
Al-Mariyat Bayyana arabierazkotik datorkio izena.
Erliebea
Almeria hiria Andarax ibaiaren ibar lauan eratu zen, Mediterraneo itsasoa eta Gador mendikatearen artean. Altuera gutxiko hiria da Almeria: 23 m-koa baino ez, baina udalerrian badira garaiera handiagoko beste gune batzuk ere: Alcazaba, Torrecardenas...
Klima
Almeriako klima mediterranearra da, hau da, negu leunak eta uda beroak: 9-17° artean urtarrilean eta 24-33° artean abuztuan, nahiz hainbatetan 38° –ak gainditzen diren. Urteko batez besteko tenperatura ia 20°-koa da.
Europako hiri eguzkitsuenetakoa da: ia 3.000 eguzki-ordu eta 106 egun oskarbi ditu urteko. Ondorioz, kasik ez du euririk egiten (200 mm-tik behera) eta Europako eta Espainiako lekurik lehorrenetakoa da.
Almeriako Alcazaba
Almeriako Alcazaba, Adb al-Rahman III.aren aginduz 955. urtean eraikia, Espainian eraikitako handiena da. Hiria Jauregi arabiarraren, Almería hiriko eraikinik nabarmenena, inguruan joan da hazten. Hiru esparruk osatzen dute: batean, lorategiak daude; bestean, jauregiko gelak, horien artean, Aljibe Kalifalen eraikina nabarmentzen da; eta, hirugarren esparruan, birkonkista ondoren eraikitako gaztelu baten aztarnak daude, horien artan ikustekoak dira Omenaldiaren Dorrea, Haizezko Noriarena eta Bolborarena.
Katedrala
Gotorleku itxura du. 1524an hasi ziren eraikitzen, estilo gotikoan eta errenazentistan, eta ez zuten amaitu XVIII. mendearen amaiera arte; orduan eraiki ziren klaustroa eta portada errenazentistak dituen fatxada nagusia (Juan de Orearen lana). Barruan, gangako nerbioen edertasuna, kapera nagusiko eskultura-multzoa, koruko aulkiteria (Juan de Orearen lana);
Villalán gotzainaren hilobia (katedralaren sortzailea) eta koruaren atzealde neoklasikoa, XVIII. mendekoa, Ventura Rodríguezena. Juan Antonio Munarren klaustro neoklasiko bat ere badu. Hauek ere nabarmentzen dira.
Alde zaharra
Gotorlekuaren inguruak. Arabiar gotorlekua, X. mendean (955) Abderramán III.ak eraikia, eta XI. mendean hedatua Almanzorrek eta, ondoren, Hayránek, Almeriako lehen emir independenteak. Hiru barruti harresitu ditu; bigarrenak
Dora del Grande
Dora del Grande (Mercedes, Corrientes, Argentina; 1909 - Buenos Aires, Argentina, 1966) argentinar lehen ballet- dantzaria, koreografoa eta irakaslea izan zen. Colon Antzokiko Balet Egonkorreko lehen dantzari bakarlarietakoa izan zen.
Ibilbidea
Colon Antzokiko elenko egonkorraren dantzari ospetsua izan zen 1926tik aurrera denboraldi askotan. Lehen dantzari eta koreografoa, Esmée Bulnesekin ikasi zuen eta bakarlaria izan zen Blanca Zirmayarekin eta Leticia de la Vegarekin, Adolf Bolm Colon Antzokiko lehen koreografoa zen garaian.
1936ko Urkiolako Igoera
1936ko Urkiolako Igoera Urkiola Igoera bigarren ekitaldia izan zen. Martxoaren 15ean goizeko hamaiketan izan zen, irteera. Irabazlearen saria 175 pezeta izan ziren. 120 pezeta bigarrenarentzat eta beste sari batzuk lehengo hamarrenentzat. Bitxikeria moduan, azken sailkatuak (denboraren barruan) sari berezi bat zuen; janari bat. 36 txirrindularik inskripzioa bete zuten, baina azkenean, 25 txirrindulari bakarrik hartu zuten parte. Vicente eta Fermin Trueba anaiek azken momentuan esan zuten ez zutela parte hartuko eta Julián Berrendero Frantzian zegoen, egun hartan. Irteeran egon zirenen artean, Leturiaga zen jendearen bihotzean, aurreko astean Arantzazuko Igoera irabazi baitzuen.
Dora del Grande
Ibilbidea
Eszenatokia beste dantzari ospetsu batzuekin partekatu zuen, hala nola Eugenio Lapitky, Anna Pavlova eta Mercedes Quintana.
1936ko Urkiolako Igoera
Ezkurditik atera ziren eta Mañari ra arte astiro joan ziren. Orduan, Manuel Pelayok ihesi joaten saiatu zen, Julian Larrinagak zulatua izaten zuen bitartean. Gero, Leturiaga k eraso bat egin zuen eta taldea 11 txirrindularik bakarrik osatu zuten. Txakurzuloko aldapan, Leturiagak berriz eraso zuen eta Manuel Trueba eta Federico Ezkerra k bakarrik jarraitu zioten. Helmugatik 500 m-ra, Truebak eraso zuen, baina Leturiaga k eutsi zion eta aurrera egin zuen azken metroak bakarrik eginez. Guztira, 22 txirrindularik amaitu zuten. Bertokoa zen Juan Bautista Onaindiak, atzeraka igo zuen.
Timo
Timoa (grezieratik: thýmos, «bizi energia») immunitate-sisteman espezializatutako guruin endokrinoa eta errai linfoidea da. Toraxaren goiko aurrealdean kokatuta dago, zehazki, biriken artean eta bihotzaren gainean. Gehienez 5 zentimetroko luzera eta 20-40 gramoko pisua du. Garapen aldi nagusia haurtzaro eta nerabezaro artean dauzka; hortik aurrera, fisikoki murrizten hasten da.Aro enbriologikoan, timoa hirugarren poltsa faringeoaren alde bentraletik hasten da; beraz, jatorria endodermikoa izango da. Garapenean timoa beheranzko norabidea hartu eta bularrezurraren atzeko eremuan kokatuko da. Timoa errai linfoide primarioa da eta bere funtzio nagusia T linfozitoen hazkuntza eta desberdintzapena egitea da. Hala ere, beste hainbat funtzio betetzen ditu, hala nola: hezurren hazkuntza, sexu guruinen garapena eta linfa sistemaren garapen zein heldutasunaren sustapena.
1936ko Urkiolako Igoera
Hilabete gutxi geroago, Espainiako Gerra Zibila hasi zen eta urte askotan egin gabe egon zen.
Timo
Funtzio linfatiko eta immunea
T linfoblastoak (desberdindu gabeko T linfozitoak) hezur-muinetik timorantz abiatuko dira. Timora heltzean, bertan heltzen eta ezberdintzen dira. Horretaz gain, T linfozitoak sistema immuneko zelulak direnez, gorputzeko zelula propioak ez kaltetzen ikasiko dute.
Funtzio endokrinoa
Guruin endokrinoa ere denez, hiru hormona garrantzitsu sortu eta askatuko ditu: timolina (bere funtzio nagusia hantura erreakzio baten aurrean mina murriztea da), timopoetina (CD90 proteina sortzen du hainbat funtzio betetzen dituena) eta timosina (sistema immunearen zelulen hazkuntzan parte hartzen du).
Egitura makroskopikoa
Timoa torax barrunbearen goiko eremuan aurkitzen da; zehazki, bularrezurraren kirtenaren atzean eta bihotzaren aurrealdean; perikardioan aurrealdean. Nahiz eta orokorrean goiko mediastinoan agertu, beheranzko luzapenen kasuetan beheko mediastinoaren aurreko eremutara (aurreko mediastinora) hedatu daiteke. Aldi berean, goiko luzapenen kasuetan tiroide-guruinera heldu daiteke. Timoak lau aurpegi ditu; aurrekoa, atzeko eta alboetakoa, eta bi ertz; goikoa eta behekoa.
Aurpegiak:
Ertzak:
Timoa bi lobuluz osatuta dago; hauek ehun konektibo inguratuta egongo dira; bi lobuluak aurreko erdiguneko lerroarengandik banatuta egongo direlarik. Aldi berean, lobulu hauetatik barrurantz trabekula batzuk ateratzen dira eta hauek lobuluak lobulu txikiagoetan banatzea ahalbidetzen dituzte.
Errai linfoide hau oso garrantzitsua izango da batez ere haurtzaro eta nerabezaroan. Aldi hauetan timoak kolore gris-larrosa hartzen du eta bi lobulu nagusitan banatuta egongo da. Tamaina eta pisu maximoa nerabezaroan hartzen ditu; 5 zm-tako luzeera eta 20-37 gramoko pisua izatera ailegatu daiteke. Helduaroaren hasieran timoa atrofiatzen hasten da, timo ehuna ehun adipotsuarengandik ordezkatzen da; eta beraz, helduaroan eta zahartzaroan batez ere gantza egongo da. Hori dala eta, zahartzaroan kolore horia hartzen du. Horretaz gain, helduaroan bularrezurarren atzealdean timoaren presentzia miastenia gravis gaixotasunaren seinale izan daiteke.
Barne egitura
Timoaren lobulu nagusi biak ehun konektibo laxo edo areolarrez inguratutako lobulu txikiagoz osatuta daude. Lobulu edo folikulu hauen artean ehun konektibozko zuntz-trabekulak azaltzen dira, organoaren kanpoko kapsulatik ateratakoak.
Histologikoki, lobuluek 1-2 mm inguruko tamaina dute, eta nahiko aldakorrak dira forma aldetik. Bakoitzak bi atal nagusi ditu: kortexa, periferian, eta muina, erdian.
Ehun linfoidean hiru T linfozito mota bereiz ditzakegu, tamainaren arabera -handiak, ertainak eta txikiak-. Zelulen tamaina haien desberdintzapen eta heldutasun mailarekiko alderantzizko proportzionala denez, linfozito heldugabeak handienak izango dira, eta alde kortikalean aurkituko ditugu. Hazkuntza-prozesuan zehar, espezializatzen doazen heinean, T linfozitoak kortexetik erdiko muinerantz desplazatzen joango dira.
Kortexa
Alde kortikala T linfozito heldugabez (timozitoz) osatuta dago. Bertan, timozitoen garapenerako hasierako urratsak ematen dira, eta horretarako, antigenoen aurkako hartzaileak kodetzen dituzten geneen berrantolamendua ematen da zelula hauengan.
Timozitoen artean, tamaina handiagoko bestelako zelula batzuk ere aurki daitezke, sare baten antza antolatutakoak: zelula epitelial kortikalak eta zelula mesenkimalak.
Horrez gain, alde kortikalean -eta batez ere, alde parakortikalean- makrofagoak agertzen dira. Ezohiko linfozitoak edo timozito kaltetuak suntsitzen dituzte, haien hazkuntza eta desberdintzapena eten dadin eta muinera pasa ez daitezen.
Muina
Muinean, timozito edo linfozito heldugabe kopurua nabarmen murrizten da, eta zelula epitelial medularrak nagusitzen dira, timoaren oinarrizko euskarria eratzen dutenak.
Zelula epitelialen baitan, zelula zaintzaile (ingelesez, “nurse cells”) deritzen azpipopulazio bat bereizten da. T linfozitoen garapen eta desberdintzapenerako ezinbestekoak dira, timozitoak endozitatu eta haien hazkuntzarako beharrezkoak diren seinaleak aktibatzen dituztelako. Gainera, prozesuarekin jarraitzeko prest ez dauden linfozitoak apoptosi bidez hiltzen dira zelula zaintzale hauen baitan, aurrerago makrofagoen bidez fagozitatuak izanik.
Bestalde, zelula epitelial keratinizatuak ere aurki daitezke muinean, era zentrokidean antolaturik eta Hassall korpuskulu izeneko egiturak eratuz.
Sistema arteriala
Timoa odoleztatzen dutenak honako arteria hauek dira:
Arteria hauek guztiak kapsula timikotik barneratzen dira eta egitura honetatik irteten diren trabekulen artean bideratzen dira. Behin kortex-a eta muina lotzen dituen puntura iristean, arteriak kapilar bihurtu eta kortexean sartzen dira. Mintz-basal lodia izateaz gain, kapilar hauek I motako epitelio zelula erretikularrez inguraturik daude. Hauei esker hesi hematotimiko bat sortzen da eta honen ondorioz, garatzen ari diren linfozito en eta odoleko makromolekulen arteko kontaktua ekiditea lortzen da.
Odol-zirkulaziotik eratorritako linfozito heldugabeak, kortex eta muinaren arteko lotunean sorturiko sare kapilarretik irten eta kortexaren periferiaruntz bideratzen dira bertan garapen prozesuari hasiera emateko.
Zain-sistema
Itzultze-benosoari dagokionez, lehenik eta behin, kapilarrek arku bat sortzen dute eta honen bitartez, kortex eta muinaren arteko lotunera bideratzen da edukia. Bertan sorturiko zainetan dranaitu ostean, beste zain batzuetan drainatu eta trabekulen bitartez kapsula timikora iritsiko da. Horrela, timotik irtengo da eta honen ostean, barneko torax zainetan, perikardio-diafragmetako zainetan, beheko zain tiroideotan eta ezkerreko zain brakiozefalikoan drainatuko da.
Linfa-sistema
Ez da timora sartzen den linfa-sistema aferenterik ezagutzen. Bizkar-muinaren gune peribakularretan sortzen diren kapilare-linfatiko txikiek bat egingo dute hodi handiagoak eratzeko. Azken hodi hauek, zain perilobularen ondotik jarraituko dute kapsulara iritsi arte. Drainatze linfatikoa egiten duten hiru hodi-linfatiko talde bereizten dira, eta guztiak timoaren kapsularen azpian sortzen dira:
Bukaeran, aurreko eta atzeko hodi-linfatikoak elkartu, eta beraien edukia zain jugular eta lepauztai azpiko barneko zain ipsilatereletan drainatzen dute.
Inerbazioa
Timoaren inerbazioa nerbio-sistema autonomoak betetzen du gehien bat. Nerbio-sistema sinpatikoak idun nerbioen bidez eta parasinpatikoak vagus nerbioaren adarren bidez bestetik.
Aipatutako nerbioez gain, diafragma-nerbioak eta idun-plexuaren adar batzuk ere timoaren kapsulan zehar sakabanatzen dira.
Patologiak
Timo patologiei dagokienez, timo hipoplasiak eta hiperplasiak izango dira gehien bat. Hipoplasien artean, 22q11.2 genearen delezio sindromea da aipagarrienetakoa eta hiperplasien artean, aldiz, timoma eta kartzinoma timikoa.
22q11.2 genearen delezio sindromea:
Dora del Grande
Ibilbidea
1931n, Pájaro de Fuego dantzatu zuen E. Ansermet zuzendaritzapean eta J. Nijinskirekin. Baletaren irudi handienetako bat izan zen Espainian.
1934an, Jelena Smirnova hil zenean, Del Grande bere katedran sartu zen Kontserbatorioko Dantza Eskolan. Lehiaketa bidez lortu zuen, eta hainbat dantzari-belaunaldi igaro ziren haren klaseetatik.
Espidealdea
Espidealdea Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 58 biztanle zituen.
Timo
Patologiak
22. kromosomako 22q11.2 genearen delezioak eragiten duen sindromea da. Delezio honek hainbat sistemen gutxiegitasunak eragiten ditu.
Sintomei dagokionez beste batzuen artean soplo kardiakoa, zianosia, ohiko infekzioak, fenotipo espezifikoa (baraila azpigaratua, belarri baxuak, begi banatuak…), ahosabai arraildura, garapen atzeratua, arnasketa arazoak, tonu muskular baxua eta elikatzeko zailtasunak eta pisua hartzeko ezintasuna ditugu.
Sindrome honekin erlazionatzen diren arazoak anomalia kardiakoak, hipoparatiroidismoa, ahosabai arraildura, arazo immunitarioak, timoaren disfuntzioa, garapen atzerapena eta portaera eta emozio arazoak dira.
Timoaren disfuntzioa da jorratuko dugun atala, hau baita gehien interesatzen zaiguna. Dakigunez, timoan T linfozitoen heltze prozesua ematen da gero defentsa prozesuetan parte hartzeko. 22q11.2 genearen delezio sindromea duten umeetan timoaren hipoplasia edo aplasia eman daiteke. Honen ondorioz timoak tamaina ezegokia (txikiegia) izango du edo ez da egongo, funtzio immunitarioaren gutxiegitasuna dakarrena eta honekin maizko infekzio larriak.
Tratamendu orokorrik ez egon arren, arazo kardiakoak eta ahosabai arazoak konpontzea izango da helburu nagusia. Timoarentzako tratamenduaren aldetik, timo hipoplasia edo aplasiaren eraginez sortutako infekzioak larriak badira, hauei aurre egiteko timo ehun, muin edo defentsarako odol zelula espezializatuen transplantea egingo da.
Timoma:
Timomak timoko zeluletatik eratorritako edozein tumore (hiperplasia) dira, onbera zein gaiztoa izan daitezkeenak. Hau da, timoaren ezaugarri histologiko antzekoak dituzten zelulez osatutako tumoreak dira. Normalean timomak gaiztotasun txikiko tumoreak izaten dira, timoari eraso egiten dioten eta garapen motela duten zelula tumoralez osatuta dagoena. Honen ondorioz, metastasia eragitekotan, metastasi berantiarrak eragiten ditu timoma gaiztoak, minbizia beste ehunetara barreiatzeko zailtasunak dituelako. Etiologia ezezaguna du, beraz ez dakigu zein den tumoreen agerpenaren kausa.
Timoma aurreko mediastinoko masen kausa ohikoena izaten da helduetan (%20) eta mediastinoko masen %40-a suposatzen du ere.
Aurkezpen adin tartea 40-60 urte bitartekoa da. Gainera, normalean minik eragiten ez duenez, pazienteen %30a asintomatikoak dira timoma detektatzen zaionean. Beste arrazoiengatik egindako erradiografiengatik topatu ohi dira timomak. Hala ere, sintomen artean eztula, min torazikoa eta disnea (arnasa hartzeko zailtasunak) agertzen dira.
Timomarekin batera sindrome sekundario edo paraneoplasiko batzuk agertuko dira: miastenia gravis, polimiositis, tiroiditis eta Sjögren sindromea autoimmuneen artean, baita globulu gorrien aplasia eta hipogammaglobulemia ere (pazienteen %5-10a izango dituzte azkenengo biak).
Timoma gaixoek tumore sekundarioak aurkezteko arrisku handiagoa dute. Tumore sekundario hauen agerpena eta timomaren berragerpenagatik bizitza osorako jarraipena gomendatzen da.
Schoderita
Schoderita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Schoderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Dafne (opera)
Historiako lehenbiziko operatzat jo ohi da.
Sacco e Vanzetti (1971ko filma)
Sacco e Vanzetti Giuliano Montaldok 1971an zuzendu eta idatzitzako dokudrama bat da. Nicola Sacco eta Bartolomeo Vanzettik 1920ko hamarkadan jasandako epaiketan oinarritutako filmea da. Sacco eta Vanzetti Italiar jatorriko bi anarkista ziren, heriotza zigorra jaso zutenak 1920ko hamarkadan. Filmaren soinu banda Ennio Morriconek sortu zuen eta Joan Baezek abestu. Filma koloretan ekoiztua dago, nahiz eta hasiera eta amaiera txuri beltzean egin ziren. Garaiko hainbat txuri-beltzezko irudi ere filmaren parte dira.
Locorotondo
Locorotondo Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Locorotondok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lercoul
Lercoul Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lercoul udalerrian erroldatutako biztanleak 30 ziren. Familiak 15 ziren, horien artean 10 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 5 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 59 bigarren erresidentzia ziren. 69 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 5 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 15 ziren, horien artean 8 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 8 pertsona aktiboak lanean(4 gizon eta 4 emakume) zeuden.. 7 Pertona inaktibo guztiak erretiraturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kontuz Hi!
Kontuz Hi! 1980. hamarkadan Iruñean sortutako rock musika taldea izan zen.
Historia
1985 urtean Jotakie, Kortatu eta Cicatriz-ekin batera diska bat kaleratu zuen eta bertan hiru kanta atera zituen. Taldekideen arteko desadostasunen erruz 1989an taldea desegin zen Italiara bira bat egin bezperetan.
Mataeocephalus cristatus
Mataeocephalus cristatus Mataeocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Edurne
Edurne euskarazko emakume izena da. Gaztelaniazko Nieves izenarentzako euskal baliokide bezala proposatu zuten Sabin Arana eta Koldo Eleizaldek. Bizkaieraz elurra adierazteko erabiltzen den edur hitza, eta Sabino Aranak emakume izenak sortzeko erabilitako -ne atzizkia ditu osagai.
Sumner (Iowa)
Sumner Iowako hiri bat da. Bremer konderrian kokatua dago. 2010ean 2,028 biztanle zituen, 6.52 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 7828
NGC 7828 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Spanish Movie
Spanish Movie 2009. urtean Javier Ruiz Caldera kataluniar zinema zuzendariak eginiko film parodikoa da.
Sinopsia
Ramira Laura, Simon eta Ofendiaren haurrak zaintzeaz arduratzen da. Istripuz, Simeon hil zuen, haur fotofobiko bat, eguzkiaren argitara ateratzen utziz, eta, beraz, Ramirak, Simeonen desagertzeari buruz gezurra esatea erabaki zuen.
Gorteko emakume baten erretratua
Gorteko emakume baten erretratua (Ritratto di cortigiana), Caravaggiok 1597 inguruan margotutako lana da. Bertan Fillide Melandroni Flora Antzinako Greziako jainkosa bezala agertzen da. Alemanian, Bode museoan (Berlin) gordetzen zen, baina Bigarren Mundu Gerran galdu zen: 1945an txikitu zuten. Egun argazkiei esker ezagutzen da.
Historia
Dirudienez, Caravaggiok Onorio Longhirentzat egin zuen, Caterina Campirekin ezkondu behar zen garaian. 1638an modeloa Fillide Melandroni identifikatu zen. Fillide Caravaggioren margolan askotan agertzen da: Marta eta Maria Magdalena, Santa Katalina Alexandriakoa, Judith eta Holofernes. Esaten denez, modelo hau Ranuccio Tomassonik Caravaggiori aurkeztu ziona izan zen; Carvaggiok, gero, 1606an, Tomassoni hil zuen, eta hor margolariaren maldan behera hasi zen. Margolana Vincenzo Giustinianirena (1564-1637) izan zen.
Azterketa
Oso margolan soila da. Kolore aldetik zuriaren nagusitasuna nabaria da. Ezaugarri bereziena modeloak bularraldean duen lorea da, hau ere zuria. Espezialistek lore horren inguruan hainbat hipotesi azaldu dituzte. Batzuen ustez laranja-lore edo bergamota izan daiteke, biak ala biak ezkontzaren sinboloak. John Gash-ek, bestetik, jasmin bat ikusi du hor, maitasun erotikoaren sinboloa.
Heth
Ḥet edo  (baita Khet, Kheth, Chet, Cheth, Het edo Heth ere) alfabeto semitiko askotako 8. hizkia da, tartean feniziarrean, bereberrean , hebrearrean , alfabeto siriakoan eta arabiar alfabetoan.
Puma concolor couguar
Ipar Amerikako puma (Puma concolor cougar) Ipar Amerika osotik hedatzen den puma azpiespeziea da. Batez ere Ipar Amerikako mendebaldetik barreiatuta dago, ekialdeko populazio gehienak iraungituak daudelarik (Floridan apur batzuk geratzen dira).
Heth
Heth jatorrian ahoskerarik gabeko frikaria izan zen, faringaria ala belarra. Arabieraz, fonema bakoitzak hizki bana sortu zuen: ḥāʾ (ح)-k irudikatzen du eta ḫāʾ (خ)-k  irudikatzen du.
Judasen musua
Judasen musua Nekaldiaren gertakari ebanjelikoetako bat da, Atxiloketari bide eman ziona.
Puma concolor couguar
Nikaraguatik Kanadaraino hedatzen da, eta Floridako puma azpiespeziea honen barruan sailkatuta dago, azpiespezie honetako ekialdeko aldaera bat izanik.
Chaetodipus formosus
Chaetodipus formosus Chaetodipus generoko animalia da. Karraskarien barruko Perognathinae azpifamilia eta Heteromyidae familian sailkatuta dago.
Heth
Kanpo estekak
Feniziar hizkia greziar eta (Η), etruriar, latindar H eta И ziriliko bilakatu zen. Latindar alfabetoan H kontsonante bat baden ere, greziar eta zirilikoan bokalak dira.
Judasen musua
Ebanjelioen arabera, gure aroko 33. urtean, Getsemaniko baratzean Judas Iskariotek Jesus Nazaretekoa musu baten bidez salatu zuen. Une hori hainbat adierazpen artistikotan irudikatu da, musuak tradizioz traizioa sinbolizatu duen bitartean.
Artelan gehienetan, Judas Jesusi aurpegian musu bat ematen irudikatzen dute, baina, egia esan, musuak eskuan izan behar zuen, maisuei eskuan musu ematea ohikoa baitzen. Musua deskribatzeko, Mateoren Ebanjelioak eta Markosen Ebanjelioak  καταφιλέω (kataphileó) grezierazko aditza erabili zuten, euskaraz 'samur, biziki, tinko, grinatsu musukatzea' esan nahi duena. Alexandro Handiak Bagoas bere eunuko eta maitaleari eman zion musua deskribatzeko Plutarkok erabili zuen aditz bera. Ez zuten aditz ohikoena erabili, φιλεῖν (philein): «(amodioz) musukatzea».
Iletsuak (Eraztunen Jauna)
Iletsuak Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberrian Eskualdean bizi ziren hobbiten azpiarraza bat ziren.
Judasen musua
Judasen Ebanjelio apokrifoan (56-57) istorioaren bertsio gnostikoa ematen dute. Horren arabera, Jesusek Judasi traizio egiteko eskatu zion: «Zuk gaindituko dituzu horiek guztiak. Zuk sakrifikatuko duzulako estaltzen nauen gizona (...). Bidea adierazten duen izarra zure izarra da».
Iletsuak (Eraztunen Jauna)
Talderik ugariena osatzen zuten, eta larruazal ilunagoa eta gorputz txikiago eta argalagoa izateagatik bereizten ziren, ez zuten oinetakorik eramaten eta euren oinak oso erresistenteak ziren ileez estalita zeuden. Ez hala euren aurpegia, ilerik gabekoa zena, bekain sendoak zituzten arren.
Judasen musua
Biblian
Mateoren Ebanjelioak honela dio:
Markosen Ebanjelioak honela dio:
Lukasen Ebanjelioak honela dio:
Iletsuak (Eraztunen Jauna)
Hobbit arrazen artean mendebalderantz bidaian abiatu zen lehena izan zen. Pasabide Garaia Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1050. urte inguruan igaro zuten, denbora batez Denboraren Muinoetatik gertu zeuden lurraldeetan ezarriz. Aro horretako 1300. urte inguruan, Breen ezarri ziren.
Judasen musua
Biblian
Joanen Ebanjelioak ez du gertakaria aipatzen.
Iletsuak (Eraztunen Jauna)
Eriadorren Iparraldeko Dunedainek ezagutu zituzten, Perianath izena eman zietenak, oestronez Ertain esan nahi duen sindarinezko hitza. Euren anaia Alboak hobe eta gaiago bezala hartzen zituzten, eta beraz horietako asko euren buruzagi bezala aukeratu zituzten, eta hauetako askok euren bidaian zehar zuzendu zituzten.
Hobbit Hobbit (Tolkien) Hobbit (rasa)
Tartazu
Tartazu Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 12 biztanle zituen.
Graham (Alabama)
Graham Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Randolph konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 7829
NGC 7829 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Catherine (Alabama)
Catherine Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wilcox konderrian kokatuta dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bart Heirewegh
Bart Heirewegh (Hamme, 1967ko abuztuaren 28a), belgikako txirrindulari ohia da.
Palmaresa
2000
2002
Gladio ibaia
Gladio ibaia Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko ibai bat da. Anduin ibaiaren ibaiadar bat da, ibai honen erdialdeko ibilbidea baino iparralderago kokatua. Mendi Lainotsuetan jaiotzen da eta elkarketa inguratzen duten lurraldeek Zelai Gladioak izena jasotzen dute (edo Loeg Ningloron sindarinez) "Antzinako Egunetan, elfo basatiak han lehen aldiz ezarri zirenean, Anduinek bere urak iparraldetik isurtzen zituen beheragune sakon batean eratutako laku bat zen" tokia. Bere urak Anduinen isurtzen dituen tokian gertatu zen Arnorreko Isildur erregeak jasandako erasoa eta hau orkoen esku hil zena, Eraztun bakarraren desagerpenak Isildur orkoentzako ikusgai bihurtu zuenean.
Etimologia
Gladio ibaia Sîr Ninglor ere deitua da: "urrezko lilien ibaia", honakoek osatua:
Mola di Bari
Mola di Bari Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mola di Barik honako udalerri hauekin egiten du muga:
.ky
.ky Kaiman Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Kanpo estekak
Toppdomän
Leonor Austriakoa
Leonor Austriakoa, baita Leonor Habsurgokoa eta Trastamarakoa (Lovaina, Belgika, 1498ko azaroaren 15a - Talavera la Real, Badajoz, Espainia, 1558ko otsailaren 18a) Portugal eta Frantziako erregina izan zen Gaztelako Felipe I.aren eta Juana I.a Gaztelakoaren alaba zen. Espainiako Karlos I.aren, V.a Germaniako Erromatar Inperio Santuako enperadorearen arreba eta Danimarkako, Norvegiako eta Suediako errege ezkontidea izan zen Isabel Austriakoaren ahizpa zen.
Bere garai an ospetsua izan zen bere edertasun eta kultura apartagatik. Hainbat erregek ezkondu nahi izan zuten berarekin: Luis XII.a Frantziakoa eta Frantzisko I.a eta Rineko Federiko II.a konde palatinoa. Azken horrekin ezkondu nahi izan zuen berak.
Biografia
Leonor Austriakoa Lovainan jaio zen. Austriako Felipe artxidukearen alaba nagusia, Maximiliano I.a Habsburgoko enperadorearen eta Maria Borgoinako dukesaren semea. Ama Trastámarako Joana I.a Gaztelako infanta, Errege Katolikoen alaba, Gaztelako tronuan Erreginaren heriotzaren ondoren.
Gaztaroan, Maximiliano aitona Leonor biloba Galesko Henrike printzearekin, Henrike VIII.a Ingalaterrako erregearekin, ezkontzen saiatu zen, baina Juana erreginaren ahizparekin, hau da Leonorren izeba Katalina infantarekin ezkondu zen. Geroago, Luis XII.a eta Frantzisko I.a erregeekin, Segismundo I.a Poloniakoarekin edo Antonio Lorenako dukearekin ezkontza-proposamenak egiten saiatu ziren.
Mercedes Quintana
Mercedes Quintana edo Mecha Quintana izenez ezaguna, jaiotzaz Mercedes Haydée Saravia Quintana (Buenos Aires, Argentina, 1910 - ib., 1996) argentinar ballet dantzari klasikoa, koreografoa eta irakaslea izan zen, baita antzerkiko, zinemako eta telebistako zuzendaria eta aktorea ere.
Mataeocephalus hyostomus
Mataeocephalus hyostomus Mataeocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Mercedes Quintana
Ibilbidea
Mecha Quintanak Bronislava Nijinska izan zuen irakasle. Dantza Kontserbatorio Nazionaleko dantzari ospetsua izan zen eta herrialdean dantza klasiko eta modernoen eskola nazionalaren oinarriak ezarri zituen. Bere ibilbide luzean, zinema eta antzerkia egin zituen aktore ospetsu askorekin, besteak beste, Florencio Parravicini, Amelia Bence, Osvaldo Bonet, María Rosa Gallo, Luisa Vehil edo Alberto de Mendoza.
Hasieran lan egin zuen lehen koreografo argentinarra izan zen, artean herrialdean koreograforik ez zegoenean.
Leonor Austriakoa
Biografia
Berak maitasun-istorio bat izan zitekeen Rineko Federico II.a Palatino kondearekin, 1517an Karlos nebaren eskuetara Leonorri zuzendutako kondearen maitasun-gutun bat heldu baitzen. Aurkikuntzaren ondoren, isilpean ezkonduta ez zeudela zin egitera behartu zituen, eta Habsburgotarren gortetik bota zuen Federico. Urte horretan bertan, nebarekin abiatu zen Gaztelara, Fernando aitona hil ondoren botere hutsa bete behar baitzuen.
Portugalgo erregina ezkontidea
Habsburgotarren politika zen dinastiaren etorkizunerako abantaila politikoak zituzten ezkontzak lortzea. Horregatik, bere osabarekin, Manuel I.a Portugalgo erregearekin, konprometitu zuten, "El Afortunado" ezizena zuen, bere bi izeben alarguna baitzen, Isabel eta  María Aragoikoa, amaren ahizpak, Ez ziren ados jarri haren etxeko seme zuen Juan jaraunslearekin ezkontzera. Juan oinordekoa bere ahizpa Catalinarekin ezkondu zen.
Mercedes Quintana
Ibilbidea
1929an, Colon Antzoki ezaguneko talde egonkorra osatu zuen; 1933an, dantzari bakarlari izendatu zuten, eta dozenaka obratan parte hartu zuen hainbat urtetan, hala nola Petruchkan. La Valse, Carnaval, El aprendiz de brujo, El Príncipe Igor, besteak beste. Gero, aktorea izan zen gehiago, eta, gero, obra eta opereta klasikoen zuzendaritza hartu zuen. Dantzari bakarlari izateari utzi eta bere akademia osatu zuen, Ricardo Conord lehen senar arkitektoak ekonomikoki eta sozialki sostengatua. Conordek sartu zuen zinemagintzan, non eszenografo oso ezaguna zen.
Frantziara joan zen Alexander Violinine errusiar maisuarekin dantza-teknikak hobetzeko. Esmée Bulnes maistraren ikaslea ere izan zen, eta Libertad 900 estudioa eskaini zion La Platako Teatro Argentinarrean bere kargua utzi zuenean eskolak eman zitzan. Colon Antzokiaren koreografo gisa ere kontratatu zuten.
Leonor Austriakoa
Portugalgo erregina ezkontidea
Ezkontza Lisboan egin zen, 1519ko martxoaren 7an, eta bi seme-alaba jaio ziren: Karlos ( urtebete baino lehen hil zena) eta María.
Manuel I.a erregea Lisboan hil zen, 1521eko abenduaren 13an, 52 urte zituela. Leonorrek 23 urte besteri k ez zituen, eta Karlos I.a nebaren ondora itzultzea erabaki zuen; sei hilabete besterik ez zituen Maria alaba Portugalen utzi behar izan zuen. Ez zuen berriz ikusi urte askoan, eta amaren eta alabaren arteko harremana urruna eta zaila izan zen, batez ere Portugalgo infantarentzat, ez baitzion inoiz amari utzi izana barkatu.
Mercedes Quintana
Zinema
Zineman Yo quiero ser bataclana (1941) filmean parte hartu zuen, Manuel Romeroren zuzendaritzapean, Niní Marshall eta Juan Carlos Thorryren ondoan; ''Ven... mi corazón te llama (1942) Elvira Ríos, Tito Lusiardo, Alicia Barrié eta Elena Lucenarekin, eta Mujeres que bailan'' (1949)
Jose Migel Sagastibeltza
Jose Migel Sagastibeltza Barberia (Leitza, 1789 - Donostia, Gipuzkoa, 1836ko maiatzaren 5a) Nafarroa Garaiko militar karlista izan zen.
Leonor Austriakoa
Frantziako erregina ezkontidea
Azkenik, Cambrai edo Las Damas Ituna sinatzea lortu zen, Luisa Savoiakoak —Francisco I.aren amak— eta Margarita Austriakoak —Karlos V.aren izebak— sinatu zutelako. Botere bidezko beste ezkontza-zeremonia bat egin zen Torrelagunan 1530eko martxoaren 20an. Bertara Isabel enperatriza joan zen, eta Leonorrek Frantziarako bidaiari ekin zion Francisco I.aren bi semeekin, Francisco delfinarekin eta Enriquerekin, Orleanseko dukearekin, aitak Karlos V.ak bahituta utzi zuen 1526an, Tratatua beteko zuela ziurtatzeko eta Borgoña itzuli. Ez zuenez bete, printzeen gatibutzak lau urte baino gehiago iraun zuen. Íñigo Fernández de Velasco Gaztelako Kondestablearen hainbat gotorlekutan egon ziren, eta hura hiltzean, bere seme Pedro arduratu zen. Leonorri eta printze frantziarrei lagundu zien Hondarribira arte, lau tona urre trukatuz. Frantzisko I.ak ez zion Borgoña enperadoreari itzuli. Orduan, Leonorrek indarra galdu zuen: gaixotu egin zen, delikatua, eta, gainera, elefantiasiak jota zegoen, hankak patu eta desitxuratzen dituen eritasunak jota, belztuta.
Iberiar Penintsulako Gerra Euskal Herrian
XIX. mendea hasieran, Napoleon Bonapartek Frantziako politika zuzendu zuen garaian, Napoleondar Gerrak izeneko gatazka militarrak gertatu ziren. Horiek Europara zehar hedatu ziren, baita Euskal Herrira ere. Euskal Herria gudu zelai bilakatu zuen guda Iberiar Penintsulako Gerra izan zen. Euskal Herrian, frantsestea edo frantzestada deitu zitzaion, Frantzian "Espainiako kanpaina", Espainian "Independentzia gerra", eta Erresuma Batuan eta Portugalen "Penintsulako gerra".
Leonor Austriakoa
Azken urteak
Urte askoan, Leonorrek, nebak lagunduta, Portugalgo erregearen baimena bilatu zuen Maria alaba harekin bizi zedin. Karlos I.ak 1555ean abdikatu eta Yusteko San Jeronimo monasteriora erretiratu ondoren, Leonorrek eta haren ahizpa Mariak nebari jarraitzea erabaki zuten, haien arteko maitasun handia erakutsiz.
Mercedes Quintana
Zinema
Niní Marshall, Fanny Navarro eta Fidel Pintosekin. 1938an Elias Alippik zuzendutako eta interpretatutako Callejón sin salida filmean parte hartu zuen, Maruja Gil Quesadarekin batera.
Iberiar Penintsulako Gerra Euskal Herrian
Frantsesteak ondorio latzak izan zituen Euskal Herrian, hala Pirinioez iparraldera nola hegoaldera, armada kanpotarren presentzia eta ekintzagatik. Napoleonen indarrak bakarrik 80.000 izatera heldu ziren Euskal Herrian, eta Ipar Euskal Herriak orduan 120.000 biztanle inguru zituen. Euskal herritar horiek pairatu zituzten gerlariak mantentzearen kostua. Askok emigraziora jo zuten, Ameriketara. Herritar askok eta eliteek jarrera kolaboratzailea hartu zuten iraultzaile frantsesekin. Hala ere, 2011tik aurrera jarrerak aldatzen joan ziren, eta askok mendira jo zuten, bandolero gisa lapurretara, iraultzaile frantsesei eraso eginez, baina ez bakarrik haiei.
Leonor Austriakoa
Azken urteak
1558ko otsailaren 18an hil zen, Badajozko udal mugapeko Talavera la Realen. Bere arreba Maria urte bereko urriaren 18an hil zen.
Mercedes Quintana
Zinema
Birak egin zituen herrialdearen barrualdetik eta baita kanpoaldetik ere, Italiatik esaterako. Antzokietan ere lanak aurkeztu zituen, Wunder Bar opereta aurkeztu zuen Operaren Antzokian, esaterako.
Iberiar Penintsulako Gerra Euskal Herrian
Gerraren hasiera
1807ko urriaren 27an Manuel Godoyk sinatutako Fontainebleauko itunaren arabera, Espainia k eta Frantzia k elkarrekin Portugal konkistatzeko kanpaina onartu zuten. Horretarako, Espainiako erresumak laguntza logistikoa emango zion frantses armada inperialari. 1807ko udazkenean bertan lehendabiziko frantses gudarosteek Bidasoko muga zeharkatzeari ekin zioten, teorian Portugalerako bidean.
Jose Migel Sagastibeltza
Bizitza
Jose Migel Sagastibeltza Leitzako Pastain zaharrean (gaur egun Martintxikine deitua) jaio zen 1789an; aita Blas eta aitona Agustin ere hango etxenagusi izan ziren. I. Gerra Karlista hasi aurretik Iturengo botikario izan zen zenbait urtez. Antza denez, ijito jatorrikoa zen.
Nafarroako hirugarren batailoia antolatu eta gidatu zuen, eta 1833an Karlos V.a erregegaia errege ezagutu zuen lehenengoetako bat izan zen. Urtebete geroago, koronel egin zuten eta Larraintzarko garaipenenaren ondoren, brigadier. Azkenik, Gipuzkoako komandante bilakatu zen. Lacy Evans buru zuten ingelesen aurka garaipena lortuko zuela ematen zuenean hil zuten Donostian, Lugarizko guduan, 1836ko maiatzaren 6an. Biharamunean enterratu zuten Leitzako elizan.
Sagastibeltza literaturan
Honelaxe deskribatu zuen Agosti Xahok buruzagi leitzarra Voyage en Navarre pendant l'insurrection des basques liburuan (1836):
1837an, Victor Hugo idazle frantziarrak Sagastibeltzaren abizena hartu zuen poema baterako, hori bai, apur bat itxuraldaturik:
Pio Barojak berak honelaxe aipatu zuen Leitzako buruzagia La nave de los locos eleberrian (1925):
Ikusten denez, buruzagi karlista nongoa zen esateko garaian behintzat hanka sartu zuen Barojak.
Euskal herri literaturari dagokionez, bertso honek ere aipatzen du Leitzako buruzagi karlista:
Mercedes Quintana
Zinema
Argentinako neska pantailan Petit Café programa antzeztu zuen bere baletarekin, Juan Carlos Thorry, Analía Gadé, Darío Garzay eta Diana Maggirekin batera.
Une mediatikoa izan zuen, musikal baten aurkezpenean eszenatoki betean erori zenean. "Desnutrizioa du", esan zuen ministro batek. "Nik jateko zerbait emango diot", erantzun zuen beste batek.
Maistra
Colon Antzokian, profesionalki garatu zen tokian, sormen-baletak zuzendu zituen irakaskuntzako babesleku ere bihurtu zen. Eskakizun handiko maistra izan zen eta dantzari belaunaldi bat gidatu zuen.
Cora eta Livia Quintana ahizpak korista eta pianista izan ziren, eta elkarrekin lan egin zuten antzerkian ere. Mecha Quintana dantzari bikaina izan zen bere kultura zabalagatik, gizarte-harremanengatik eta Europara hobetzeko egindako bidaiengatik.
Iberiar Penintsulako Gerra Euskal Herrian
Gerraren hasiera
Hala ere, bi hilabeteren buruan, Hego Euskal Herria osoan finkatu ziren, bertoko herritarren atsekaberako: Napoleonek herriaren babesa izango zuela pentsatu bazuen ere, armada atzerritarrari mantenua ematea ez zen herritarren gustukoa. Dena den, herriak ez zuen maite edozein armada mantendu behar izatea, ezta zerbitzu militarra ere; Gipuzkoan, herritarrek eta bertako eliteek, foru erakundeek ere, jarrera kolaboratzailea agertu zuten lehendabiziko bi urteetan gutxienez. Euskal lurralde horretan, bidelapurrak edo erreboltariak ez ziren gipuzkoarrak izaten, nafarrak edo ipar euskal herritarrak baizik. Pierre Thouvenot brigada jenerala (1757-1817) Gipuzkoako gobernadore izendatu zuten 1808ko martxoan eta kargu horretan jarraitu zuen Araba eta Gipuzkoako eta Bizkaiko Jaurerriko gobernadore izateko gobernadore izendatu zuten arte.