cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muskulu liso
Ardatz-formako zelulek osatzen dute, eta nukleo zentral bat dute, beste edozein zelularen antzekoa; ez du zeharkako ildaskarik, nahiz eta luzetarako ildaxka txiki batzuk dituen. Muskulu leunak uzkurtzeko estimuluaren erdian nerbio-sistema begetatibo autonomoa dago. Muskulu lisoa ugaltze- eta iraitz-aparatuan, odol-hodietan, larruazalean eta barruko beste organo batzuetan dago.
Musulmanen konkistak
Islamaren sorrera eta hedatzea
Hura izan zen sartaldeko Europan musulmanek izan zuten muga. Bizantziar Inperioko gudarosteek atzera eginarazi zieten, eta Konstantinoplak tinko eutsi zien haien erasoei.
Beretuak zituzten herrietan musulmanek ez zituzten herritar haiek beren erlijiora bihurtzera behartzen; bestela baizik, «Liburuko» (Biblia) beste bi herrien (kristauak eta juduak) sinesteak errespetatzen zituzten.
Baina, VIII. mendearen erdialdeaz geroztik, gero eta jende gehiago bihurtu zen islam erlijiora.
Muskulu liso
Muskulu lisoaren funtzioak oso desberdinak dira kokapenaren arabera, digestio-hodia osatzen duten zuntzek mugimendu peristaltikoak uzkurtzean eragiten dituzte, odol-hodien paretetan daudenek hodien kalibrea gutxitzea edo handitzea eragiten dute uzkurtu edo erlaxatu ahala. Bronkioetan kokatutakoek kalibrea handitu edo gutxitu dezakete bronkioetan. Dermisean daudenak biloa tentetu ditzakete. Irisaren muskulu-zuntzek begi-niniaren dilatazioa edo konstrikzioa ahalbidetzen dute, inguruneko argitasun-mailaren arabera.
Musulmanen konkistak
Islamaren sorrera eta hedatzea
Mahomak, hil ondoren, arazo larri bat utzia zien musulmanei. Ez zituen arautu kalifa herriaren barneko ondorengotza arauak, ezta aginpideak Islamean nola izan behar zuen ere. Musulman gehienen ustean -sunia- aginpidea herriak aukeratutako kalifen esku egon behar zuen; kalifa horiek ez ziren hutsezinak, eta Koranaren tradizioa eta Sunnah errespetarazi behar zuten. Xiiak gutxiengoa ziren; haien ustez, berriz, aginpideak Mahomaren suhi Aliren eta haren ondorengoen esku behar zuen egon. Oinordekotza hark berekin zekarren gainera kalifak erlijio buruzagi hutsezinak izatea, profetaren odola baitzuten haren alaba Fatimaren bidez. Zatiketa horrek liskar handiak sortu zituen islamaren baitan. Borroka haiek zirela eta musulman inperioa estatu askotan zatitu zen berehala. Kalifa Omeiarren eta Abbastarren arteko gerrak X. mendeaz geroztik gero eta handiagotu ziren zatiketa haien adierazgarri izan ziren, 750. urteaz geroztik Abbastarrak izan zirela garaile.
Harrezkeroztik kalifa abbastarrek ez zuten lortu Islamaren batasun politikoa mantentzea. Probintzietako gobernadoreen eta gudarosteko buruzagien aginpidea gero eta handiagoa zen probintzietan. 945. urtean Buiiek (xiiak) agintea hartu zuten Bagdaden eta 1062 arte gobernatu zuten kalifa Abbastarren izenean. Arazo handiak izan ziren musulmanen mendeko lurralde askotan.
Afrikako iparraldean eta Arabian liskar gorriak izan ziren artzainen eta nekazarien artean, gobernuek ezin konponduzko liskarrak hain zuzen. Agintea lurraldeka banatu zen. Almohadeek eta almorabideek estatuak antolatu zituzten Maroko, Aljeria eta Tunisia inguruan; fatimatarrek Egipto gobernatu zuten; turkiar seljukarrak Bagdaden sartu ziren eta estatu txiki asko sortu zituzten han. Gainera, erresuma kristauen garaipenek musulmanei lurraldeak eta gizonak kentzen hasiak ziren Al-Andalusen, Palestinan eta Sirian.
Arazo politikoak gorabehera, musulman kultura batasuna ez zen galdu aldi hartan zehar. Arabiar hizkuntzak, arabiar guztiek ikasi eta hitz egiten baitzuten, homogeneotasuna eman zien fededunei, zeinahi ere zirela musulman erlijioaren aurrean zituzten jarrerak eta zeinahi ere zela haien sekta.
Al Andalus. Konkistatik Taifa erreinuen bukaerara
Iberiako penintsula konkistatu ondoren musulmanek Erdi Aro osoan iraun zuen estatu bat sortu zuten; oso estatu aurreratua izan zen hura, zubi baten gisa, bi mundu elkartzen baitzituen: Sortaldea eta Sartaldea. VII. mendearen hasieran musulmanek bere mende zuten Afrikako iparraldea, Damaskoko kalifaren agindupean. Berbereak ziren haien indar nagusia. Krisian zegoen erreinu hispaniar-bisigodo bati esker musulmanak Iberiako Penintsulan sartu ahal izan ziren 711n. Hurrengo bost urteetan, bizkor baino bizkorrago, musulmanek ia penintsula osoa konkistatu zuten, edo, hobeto esanda, hango buruzagiak errenditu egin ziren. Ordu arte zeuden lur jabetzak eta aginteak ia zeuden zeudenean errespetatu ziren; kristauek zein juduek nork bere kristautasunean eta judutasunean jarraitu ahal izan zuten, kharaj izeneko zerga ordaintzearen truke; baina, azkenik, biztanle gehienak Islamera bihurtu ziren. Hori bai, gutxiengo izanagatik (150.000-200.000), Afrikako iparraldeko berbereak eta, batez ere, arabiarrak hasiera-hasieratik gailendu ziren Al-Andaluseko gizartean. 717. urteaz geroztik da hain zuzen ezaguna Al-Andalus izena. Konkistatzaile horietako askorentzat Al-Andalusen kokatzeak mailaz Asabiyyah baino goragoko benetako estatu bat antolatzeko aukera eman zien.
750. urteaz geroztik, urte hartan bota baitzituzten Damaskotik abbastarrek omeiatarrak, Abd ar Rahman I.a, agintetik botatako dinastiako kide bat, Iberiako Penintsulan kokatu zen eta Omeiatarraren Emir Herria sortu zuen, abbastarrek haren familiari egiten ari zitzaizkion sarraskitik ihesi (756- 929).
Emir herri izatez arabiar eta suni gisa tankeratu zen. Estatu hura zentralizatua eta burokratizatua zegoen, haren erakundeak egonkorrak ziren, eta zerga baliabide handiak zituen; emirra zuen gidari eta bisirrek (ministro gisakoak) gobernatzen zuten, haien artean hajib edo lehen ministroa zelarik nagusi. Kulturaren aldetik, Al-Andalusek Irakeko, Pertsiako eta beste herri batzuetako elementuak hartu zituen, eta Sortaldearen eta Sartaldearen arteko zubi moduko bat izan zen.
Aldi hura guztia ez zen liskarrik gabea izan. Liskar horietako batzuk gutxiengo konkistatzailearen eta herri konkistatu eta Islamera bihurtuaren edo muladien arteko tirabirek sortu zituzten, muladiak baztertuta baitzeuden. Larriagoak izan ziren VIII. mendearen bukaeran Marketako edo Al-Andaluseko mugaldeetako altxamenduak, arabiar-berberiar konkistatzaileek nekezago menderatzen baitzituzten haietako biztanle ahaltsu eta erdi independenteak. Biztanle behartsuenek ere istiluak sortu zituzten.
Horien artean aipagarria da «hiri bazterreko matxinada» (Kordoba, 818), eskulangileak eta dendariak zerga bidezko zapalkuntzaren aurka matxinatu zirenekoa.
IX. mendearen erdialdetik 929 urtea arte krisiak eta kontraesanak gero eta larriagoak izan ziren. Muladien egonezinaz gainera, 850etik aurrera mozarabiarrak ere bazterrak nahasten hasi ziren. Beren buruak baztertuta ikusten baitzituzten, horietako batzuek borondatezko martiri heriotzak egin ere zituzten; beste batzuek, berriz, muladien protestak adoretu zituzten, eta beste batzuek ihes egin ere zuten iparraldeko kristau erreinu eta konderri sortu berrietara. Baina liskar gorrienak muladiek sortu zituzten, batzuetan berberiarren laguntzaz. Horien artean aipagarriak dira Banu Qasi muladien leinuak Ebroko haranean eta Errioxako eremuetan IX. mendearen azken berrogeita hamar urteetan egin zituen matxinadak.
Meridan ere izan zen matxinadarik (869- 930), Leongo kristau erresumatik bultzatua; eta Andaluziako sortaldeko mendilerroan ere bai, Omar ibn Hafsun-ek matxinadara deitu zuen Bobastroko bere gordelekutik (879-928). Arabiar kronikariek fitna esan zieten IX. mendearen azken bost hamarraldietako liskar eta matxinada haiei guztiei; fitna gerra zibil baten edo iskanbila orokor baten moduko zerbait da, eta politikaren aldetik ahultasun handikoak diren garaiei dago lotua.
Emir ahuldu batzuen ondoren Abd ar Rahman III.ak hartu zuen erregetza 912an. Haren agintaldi luzea (961 urte arte iraun zuen) Al-Andaluseko aldirik ospe handikoena izan zen. Kasitarrak eta Bobastroko matxinatuak garaitzeaz gainera, Kordobako Kalifa Herria (929-1031) sortu izana da haren agintaldiaren ezaugarri nagusia. Haren ondoren etorri ziren kalifek eta agintariek indartu egin zuten Kordobako estatua; kristauen aurrerabidea gelditu zuten, eta eskualde batzuetan mehatxu handia egin ere zieten Iparraldeko erresuma indar handikoei. Al-Hakam II.a (961-976) eta, batez ere, Almanzor, -981etik 1002ra diktadura ezarri zuen buruzagi militar gisa- izan ziren agintari aipagarrienak.
Hala eta guztiz ere, Almanzorrek egin zituen erreformak kalifa herri haren hondamena ekarri zuten luzarora. Buruzagi horrek Afrikako iparraldetik ekarritako mertzenario taldeak sartu zituen armadan, dinastia bat sortu nahi izan zuen, berea eta sasikoa, bera ez baitzen kalifa, eta despotismora makurtutako gorte zilegitasunik gabe bat sortu zuen. Haren seme Abd-al Malikek 1008 arte bere aitaren konkistak jarraitu zituen arren, hura hil zenean kalifa herria hondamenera erortzen hasi zen -kronikariek «bigarren fitna» deitu diote garai hari-, kontraesan guztiek leher gaizto egin baitzuten eta estatua desegin egin baitzen azkenik.
1031tik 1090era Al-Andalus Taifa izeneko estatu txiki multzoa bihurtu zen; hogei bat estatu ziren; Sevilla, Badajoz, Toledo eta Granadakoak dira horietan aipagarrienak.
1085ean kristauek Toledo konkistatu zutenean Taifa horietako buruzagiak beldurtu egin ziren eta laguntza eskatu zieten Afrikako iparraldeko almorabideei. Etorri ziren horiek laguntzera, eta baita kristauak geldiarazi ere, baina orobat desegin zituzten Taifa erreinuak. 1090-1145 aldiari almorabideen batasuna esaten zaio; aldi hartan estatuak bata bestearen atzetik sortu-suntsitu ziren, eta denak gutxi-asko zeuden Afrikako iparraldeari lotuak.
Yirrkala calyptra
Yirrkala calyptra Yirrkala generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Champier
Champier Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Champier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.120 ziren. Familiak 412 ziren, horien artean 98 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 131 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 163 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 510 etxebizitza zeuden, 438 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 438 etxeak ziren eta 67 apartamentuak ziren. 438 etxebizitza nagusietatik 310 bere jabearen bizilekua ziren, 117 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 226 etxek bost zituzten. 378 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 194 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 209 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 719 ziren, horien artean 554 aktiboak ziren eta 165 inaktiboak ziren. 554 pertsona aktiboetatik 497 lanean zeuden (287 gizon eta 210 emakume) eta 57 langabezian zeuden (20 gizon eta 37 emakume). 165 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champier udalerrian 470 unitate fiskal zeuden, 1.204,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.726 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 74 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 autoeskolak, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Champier udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 572 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Koronia
Koronia (grezieraz: Λίμνη Κορώνεια), Greziako aintzira da, 10 km²-ko azalera duena. Lehen handiagoa zen arren, 2000ko hamarkadaren hasieran udan ia agorturik zegoen.
Hairako erreka
Hairako erreka Nafarroa Behereko ibaia da, Pirinioetatik Urepeleko Errobira doana.
Izen bereko basoan jaioa, Banka inguruan bere ahoa du. Bere ibaiadar nagusia Legarzuko erreka (4,2 km) da.
Lasioglossum punctatissimum
Lasioglossum punctatissimum erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Krusensterniella pavlovskii
Krusensterniella pavlovskii Krusensterniella generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Portalbera
Portalbera Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Portalberak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2294
NGC 2294 galaxia bat da, Gemini konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Angiotentsina
Angiotentsina giltzurruneko zelula justaglomerularrek jariatzen duten polipeptidoetako bakoitza da, odol-presioa erregulatzen duena (I, II eta III angiotentsinak daude). Erreninaren eraginez, II angiotentsina sortzen da, aldosterona jariatzea estimulatzen duen baso-uzkurtzailea. 1930eko hamarkadaren amaieran isolatu eta Cleveland Clinicek eta Ciba AGk sintetizatu zuten.
Agnez Mo
2008an eta 2009an Seulen spatu zen Asiako Abesti Festibalean saritua izan zen. Bere hirugarren albuman, Sacredly Agnezious (2009), produktore eta idazle lana ere egin zituen, 2010ean Indonesian Idol saioko epaile izendatu zuten eta Sony Music Entertainmenten bazkidea den The Cherry Party diskoetxearekin akordioa sinatu zuen.
Indonesian sari gehien izan dituen abeslaria da. 17 Anugerah Musik Indonesia sari ditu, 8 Panasonic Sari, 5 Nickelodeon Indonesia Kids' Choice Awards, eta 4 MTV Indonesia Awards. Mnet Asian Music Awardsetan Asiako artistarik onenaren saria eskuratu zuen. Asiako drogaren aurkako enbaxadorea da, eta giza trafikoaren aurkako MTV EXITen enbaxadorea ere bada.
NGC 2293
NGC 2293 galaxia bat da, Canis Major konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Poeta New Yorken
Poeta New Yorken (Poeta en Nueva York) Federico García Lorcak 1929 eta 1930 artean idatzitako poema-liburu baten izenburua da, Columbiako Unibertsitatean (New York) egin zuen egonaldian, baita Kubara egin zuen hurrengo bidaian ere.
García Lorcak Espainia utzi zuen 1929an Kuban eta New Yorken hitzaldi batzuk emateko. Hala ere, bidaiaren arrazoia, beharbada, airez aldatzeko aitzakia bat izan zen, inguratzen zuen eta estutzen zuen girotik ihes egiteko: porrot sentimental baten eta sexualitateagatik sentitzen zuen barne dilema baten ondorioz, Lorcak, garai hartan, depresio sakon bat jasan zuen. New Yorken bizi izan zen 1929ko ekainaren 25etik 1930eko martxoaren 4ra, orduan Kubara abiatu eta hiru hilabetez bertan bizi izan zelarik.
Dante (Hego Dakota)
Dante Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Charles Mix konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Poeta New Yorken
Lorcari zirrara sakona eragin zion Ipar Amerikako gizarteak, eta egonaldiaren hasieratik kapitalismoarekiko eta gizarte modernoaren industrializazioarekiko ezinikusi sakona sentitu zuen, gutxiengo beltzari emandako tratua gaitzetsiz. Poeta New Yorken izugarrikeria oihu bat izan zen Lorcarentzat, bidegabekeria eta diskriminazioaren aurkako salaketa, gizarte modernoaren deshumanizazioaren eta gizakiaren alienazioaren aurkakoa, eta aldi berean askatasuna eta justizia, maitasuna eta edertasuna nagusi izango ziren giza dimentsio berri bat aldarrikatzen zuen. Kritika poetikoa, gizadiaren historian aldaketa ekonomiko eta sozial paregabeak izan diren une honetan. Horrek hausnarketa ezkor sakona egiten du, eta modernismoaren eta aro teknologiko berriaren arteko lotura bihurtzen du. Ez dira poema errazak ulertzeko, batez ere erabiltzen dituen elementu surrealistak eta baliabide ameslarien ondorioz.
Liburuaren euskarazko itzulpena Juan Luis Zabala idazleak prestatu zuen 2003an, eta Erein argitaletxearekin kaleratu zen. Armiarma proiektuaren 'Euskarari ekarriak' atalean dago sarean.
New Yorkera bidaia
García Lorca 1929an abiatu zen Kuban eta New Yorken hitzaldi batzuk emateko. Joan aurreko giroa poetarentzat desosegu handia izan zen: Emilio Aladrén eskultorearekin zuen harremana eten zuen, eta aldi berean, Salvador Dalirekin zuen urruntasuna agerian geratu zen, honek, 1929an, Luis Buñuelekin batera Un chien andalou film surrealista egin zuelarik, Granadako egileari aipamen argia eginez. Nolabaiteko neke ekonomikoa ere bazuen, antza denez, gurasoek aurpegiratu zioten dirua ondo ez irabaztea. Federikok honela idatzi zien gurasoei:
Hitz horietan, bere sentimenduez jabetzen da, eta, aldi berean, bere bizi-egoeraren aurrean ezkortasun argia islatzen du. Era berean, Lorca egoera politikoak estututa sentitzen zen, Primo de Riveraren diktadurarekin gero eta kritikoagoa zen jarrerari eutsiz: 1929 erdialdean hogeita lau idazle gazterekin batera manifestu bat sinatu zuen herrialdearen egoerarekiko bere haserrea adieraziz eta norabidea aldatzeko eskatuz. Faktore guzti hauek, poeta andaluziarrarengan depresiorako joera zuen egoera animiko bat eragin zuten, hau, bere familiarentzat oharkabean pasa ez zelarik: bere aitak, Federico García Rodríguez, 1929ko otsailean, aire aldaketa batek on egingo ziola esan zion.
Kontinente berrirako bidaian Lorcarekin batera Fernando de los Ríos politikari sozialista joan zen, Columbiako Unibertsitatean hitzaldi bat emango zuena, baita Rita María Troyano de los Ríos iloba ere, Herefordshireko eskola batean espainierazko eskolak eman behar zituena. 1929ko ekainaren 10ean trenez Parisera abiatu ziren, non egun bateko geldialdia egin zuten, Louvre bisitatzeko aprobetxatuz. Calaisetik Doverrera itsasontziz bidaiatu zuten, eta, ondoren, Londresen hartu zuten ostatu bi egunez. Rita Hereforden utzi ondoren, Oxford bisitatu zuten, azkenean RMS Olympic itsasontzian ontziratzeko, Titanicen bikia zena, Southamptonetik abiatu zena 1929ko ekainaren 19an Ameriketara. Abiatu baino lehen, Lorcak Carlos Morla Lynch lagunari idatzi zion deprimituta eta "atsekabetuta" sentitzen zela, eta bidaia egin izanaz damutzen zela.
New Yorkera iritsiera
Lorca 1929ko ekainaren 25ean iritsi zen New Yorkera. Etxe orratzen hirian, han bizi zen espainiar intelektual talde handi bat aurkitu zuen: Federico de Onís, Columbiako Unibertsitateko espainierazko irakaslea eta Estudios Hispánicos aldizkariko zuzendaria; Ángel del Río, unibertsitate bereko espainiar literaturako irakaslea; León Felipe, Cornelleko Unibertsitateko irakaslea; eta Gabriel García Maroto margolaria.
Frederico de Onísek eskatuta, Lorca Furnald Hall ikasle-egoitzan kokatu zen –horretarako atzerritarrentzako ingeles ikastaro batean matrikulatu behar izan zuen–. Bere lehen inpresioa aldekoa izan zen, New Yorkeko ikuskizun miragarriaren, bere etxe orratzen, bere bizitza zalapartatsuaren, Manhattango etorbideen eta Broadwayko argien aurrean sutsu agertuz. Lorca maiz joan zen bere ingeleseko klaseetara, baina ez zuen aurrerapen handirik lortu, hizkuntza ia menderatu gabe. Hiria ezagutzeko eta bizitza soziala egiteko interes handiagoa agertu zuen, bere lagun eta ezagunekin hainbat ekitaldi eta ikuskizunetan parte hartuz. Denbora gehiena Columbiako Unibertsitateko Spanish Instituten ematen zuen, non hitzaldiak ematen ziren eta gaualdi literario eta musikalak egiten ziren, eta non bere herrialdetik hurbilen sentitzen zen.
Handik aste batzuetara Lorcak Harlem bisitatu zuen, non bere lagunekin batera Small's Paradise jazz klubera joaten ziren, AEBetako gutxiengo etnikoen errealitatearekin harremanetan jarriz eta AEBetako gizartearen alde iluna, mingotsa, ikusiz. Gutxiengo sozialen (ijitoak, beltzak, juduak) eta ongizatearen gizartetik baztertutako eta zapaldutako jendearen jarraitzaile handia, Lorca, bere olerkien bidez, gizakiak gizakiarekiko zuen zapalkuntza egoera salatzen zuten apalen, behartsuen, bozeramaile bihurtu zen. Honela, metropoli amerikarraren alderdi negatiboa ikusten hasi zen, bere deshumanizazioa, bere mekanizazio gehiegizkoa, bere hoztasuna, bere materialismoa, poetak betidanik sentitu zuen bizi eta berezko jarreraren guztiz kontrakoa.
Aipatzekoa da, halaber, Lorca 1929ko kraxa gertatu baino lehentxeago iritsi zela Ameriketako Estatu Batuetara, herrialdea krisi ekonomiko eta miseria sozial giroan murgildu zuena. Luis Mendez Dominguezek 1933an egindako adierazpenetan, honela adierazi zuen hiriari buruzko bere irudipena:
Inpresio guzti hauekin, Garcia Lorcak Poeta New Yorken idazten hasi zen, non modu intimistan islatu zuen bere egoera animikoa, bere malenkonia, bere pultsio sexualak, galdutako amodioen garraztasuna, iraganeko haurtzaroaren eta ahaztutako oroitzapenen atsekabea. Estilo surrealistarekin egin zuen, Walt Whitman eta T. S. Elioten eraginarekin. Gurasoei bidalitako gutun batean honela deskribatu zuen liburuaren sorrera:
New Yorkez haratago
Lorcak 1929ko abuztuaren 16an amaitu zuen bere ingeles ikastaroa, baina ez zen azterketetara aurkeztu. Orduan, Vermont estatuko egonaldi batera abiatu zen, bere lagun Philip Cummingsek gonbidatuta. Han eman zuen denboraldi bat Vermonteko natura menditsuaz gozatzen, bertako baso eta lakuez gozatzen. Cummingsek txabola bat alokatu zuen Eden lakuaren ertzean, non ibilaldi luzeak egiten zituzten. Bertan zeudela 1927an egin zuen Canciones poema liburuaren ingelesezko itzulpena egin zuten. Hala ere, udazken hasiberriak eta ohiko euriak poetarengan aldarte malenkoniatsua eragin zuten berriro. Hala, abuztuaren 29an New Yorkera itzuli zen, eta handik hogei eguneko egonaldia egin zuen Ángel del Ríorekin eta haren emazte Ameliarekin Bushnellsvilleko txabola batean, Shandaken inguruan. Azkenik, irailaren 18an Newburghera joan zen, Federico de Onís landetxe bat zuen herrira, eta egun batzuk gehiago eman zituen harekin.
1929ko irailaren 21ean New Yorkera itzuli eta John Jay Hall egoitzan kokatu zen, Columbiako campusean. Deprimituta jarraitzen zuen, Rafael Martínez Nadali urriaren 7ko Infancia y muerte poema bidaltzean egindako komentario batean frogatzen den bezala: "Nire animoa nolakoa den kontura zaitezen". Orduan, burtsaren kraxarekin bat egin zuen, Wall Streeteko histeria eta izu eszena ugariren lekuko izan zelarik, dirudienez, suizidio bat ere ikusiz, eta ordutik bere antikapitalismoa indartuz.
Kubara bidaia
García Lorcak New Yorketik alde egin zuen 1930eko martxoaren 4an, trenez Ipar Amerikako kostaldetik Miamiraino, eta Kubara joan zen, Fernando Ortiz soziologoak zuzentzen zuen Hispano-Kubako Kultura Erakundeak hitzaldi batzuk ematera gonbidatuta. Honela idatzi zien gurasoei:
La Unión hotelean ostatu hartuta, Lorcak New Yorken edo Espainian baino egonaldi arduragabe eta askeagoa bizi izan zuen, homosexuala zela askeago erakutsiz. Poetak bost hitzaldi eman zituen Habanako Principal de la Comedian: la mecánica de la poesía (martxoak 9); ''Paraíso cerrado para muchos, jardín abiertas para pocos. Un poeta gongorino del siglo XVII (Pedro Soto de Rojasi buruz, martxoaren 12an); Canciones de cuna españoles (martxoaren 16an); La imagen poética en don Luis de Góngora (martxoaren 19an); eta La arquitectura del cante jondo'' (apirilaren 6an). Hitzaldiak arrakastatsuak izan ziren, eta Lorcak bere bizitzan lehen aldiz irabazi zuen diru kopuru handi bat.
I. Bakardadearen poemak Columbia Universityn
Luis Cernudaren "Sumindura maitasun koloreko, maitasun ahanztura koloreko" (La canción del oeste poematik dator, Un río, un amor liburutik) epigrafearekin hasten da. Beharbada, obra osoko poemarik intimistenak dira, metropoliko bere bizitzaren garraztasuna bere haurtzaroko zoriontasunarekin alderatuz (1910). Bere maitasun hausturaren etsipena adierazten du (Zure haurtzaroa Mentonen), Cernuda epigrafean agerian geratzen dena, non maitasuna amorrutik abandonura pasatzen den.
Gutun katolikoak
Gutun katolikoak, gutun orokorrak edo gutun txikiak Itun Berriko zazpi gutun dira. Itun Berrian agertzen diren hurrenkeran, gutun katolikoak honako hauek dira:
Izena
Katoliko hitza gutun katoliko izendapenean erabiltzea IV. gizaldiko ohitura da. Sasoi hartan, hitz hura "orokor" esan nahi zuen, eta ez zegoen bereziki ezein sinesbiderekin lotuta, adibidez, geroago Eliza Katoliko izena edukiko zuenarekin. Hala ere, gutunok katolizismoak baino aintzatesten ez dituelako itxura ematen duelakoan, "gutun orokor" deitu izan zaie. Testuinguru historikoan, katoliko hitzak elizarengana, oro har, eta ez elkarte edo lagun zehatzengana zuzendutakoak zirela esan nahi zuen, Pauloren gutunetan gertatzen den lez. Dena dela, 2 Joan eta 3 Joan ikuskera horrekin kontraesanetan jausten ei dira, haiek, hurrenez hurren, "andere hautatu" izena eman zion eliza-elkarte batentzat eta "Gaio" ezezagunarentzat idatziak izan ziren-eta. Halandaze, historialari batzuen ustez, katoliko etiketa jatorriz 1 Joani baino ez zitzaion ematen, eta, gero, Paulorenak ez ziren gutun guztietara zabaldu zen.
Protestante batzuek hauei "gutun txikiak" izena eman izan dizkiete. Euskal tradizio protestante txikiari dagokiola, Joanes Leizarraga kalbindar artzainak gutunoi katholiko deitu zien, berak lehenengo biderrez euskaratu zuen Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria Biblian.
Joan
Zazpi gutunetatik hiru izengabekoak dira. Hiru haiek Joan Ebanjelariak idatzi zituela uste da, Zebedeoren semea eta Jesusen hamabi apostoluetako bat. Hori dela-eta, gutunok Joanen gutun izendatu dira, gutunek egilerik aitatzen ez badute ere. Ikertzaile moderno gehienek ez dute uste egilea Joan Apostolua izan zenik, baina ez datoz bat egilea nor izan zen esaten. Joan Apostolua ustezko egilea den idazlanen egiazko egilea ote den auziari joandar auzi deritzo.
Simon Petri
Gutunetako bik Simon Petrik idatzitakoak direla adierazten dute, Jesusen hamabi apostoluetako bat. Bigarren gutunak "Sim e on Petri" agertzen du, seguru asko, gainetik idazteagatiko errakuntza. Ikertzaile moderno gehienen ustez, seguruenik, bigarren gutuna ez zuen Petrik idatzi, litekeena da gutuna II. gizaldiaren hasieran idatzitakoa izatea, Petri hil eta askoz geroago. Lehen gutunari buruzko iritziak askotarikoagoak dira; zenbaitzuen ustez, gutuna benetakoa da.
Jakue
Gutun batean, egilea bere buruari Jakue izena eman zion, baina ez da ezagutzen zein Jakue izan zen. Badira Jakue Jesusen anaiatzat jotzen duten Itun Berriko beste idazkien kristau-interpretazio tradizionalak; hala ere, ikertzaile modernoek arrazoibide haiek kritikatzen dituzte, egileak ez duelako Jesusekiko sendi-loturarik aitatzen.
Juda Tadeo
Antzeko arazoa gertatzen da Judaren Gutunarekin: idazleak bere buruari Jakueren anaia deitzen dio, baina ez dago argi nor da Jakue hura. Kristau-tradizio batzuen arabera, Jakueren Gutuna idatzitako Jakue bera da, Jesusen anaia ei dena; halandaze, Juda hau Jesusen anaia litzateke, bere gutunean argitzen ez duela ere. Klemente Alexandriakoaren (200 urte inguru) arabera, idazlea bere buruari "Jakueren anaia" izena apaltasunagatik ematen zion. Elizak bioi "Jaunaren anaiak" deitu zien, baina haiek ez zuten euren buruak hala deitu. Gutuna apostoluen osteko sasoikoa izatearen aldeko arrazoi ugari dago. Hegesipok Judaren biloba bi Domiziano enperadorearen aurrean epaitu zituztela kontatu zuen, gotzainak izan ziren, eta Trajanoren agintaldira arte bizi izan ziren. Kasu horretan, Juda Jesusen anaia askoz gazteagoa izango zatekeen. Hamabost urte gazteagoa izan balitz, K.o. 10 inguruan jaioko zatekeen, eta gutuna zahartzaroan idatzi ahal izango zukeen.
Horiek horrela, Petriren gutun biak izan ezik, –litekeena dela ere bitzuk sasiepigrafiak izatea– zazpi gutun katolikoak Itun Berriko kanonari erantsi zitzaizkion, eliza goiztiarreko gurasoek izengabeko gutunak lagun garrantzitsuak idatzitakoak zirela esan zutelako, eta izena ekartzen zuten gutunak izen bereko lagun garrantzitsuak idatzitakoak zirela esan zutelako.
Megachile texana
Megachile texana erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Nina Paley
Sita sing the Blues animazio zko film luzea zuzendu zuen. Nina eta Fluff, abenturazko komiki aren sortzailea izan zen eta baita batzuetan, komiki-banden idazlea ere, baina bere azkenaldiko ekoizpen gehienak animazioan burutu ditu.
Bizitza
Paley Urbana n, Illinois, familia judutar batean jaio zen. Jean (Passovoy) eta Hiram Paleyren alaba da. Kalifornia n,Trivandrum (India), Brooklyn en bizi izan da.
Ibilbidea
Bere lehen animazioa 13 urte zituelarik egin zuen, grabaketa Super-8 formatuan eginez. Helduaroan sortu zuen lehen istorioa, Follow your bliss. Bigarren animazioa, buztin-animazioa, I Heart My Cat eta Krasnogorsk kamera erabili zuen horretarako. Bi horiekin batera, Cancer, aurkitu izan ziren VHS batean deskribapen honekin: "NINA PALEY DEMO REEL 1998". 2012an, Paleyk Creative Commons Aitortu-Partekatu lizentziapean argitaratzea erabaki zuen. 1988an, Paley Santa Cruz-era (Kalifornia) joan zen bizitzera eta han hasi zen Ninaren abenturak komiki-banda idazten eta marrazten. 1991. urtean, San Francisco ra mugitu zen eta 1995. urtean, hasi zen Fluff marrazten, katu bati buruzko komiki-banda popularragoa, zeinekin lortu zuen nolabaiteko arrakasta. 1998an, hasi zen animazioarekin esperimentatzen.
1999koa da Pandorama film laburra, bere  IMAX kamera gabeko lehen filma. Modernista zen eta 35 mm zinema jaialdi nagusietan erakutsi zen 2000 eta 2001an. , 70 mm-ko formatuan urte bat pasa zuen Berlin Cinestar karteleran baita bestelako IMAX zinema-aretoetan ere.
2001. urtean ekoiztu zuen Fetch! hainbat ilusio optikotan oinarrituriko umorezko film labur bat eta harrezkero ezaguna bihurtu zen.
Nina gai polemikoago batean zentraturiko serie batean lanean hasi zen: biztanleriaren hazkundea. Seriearen ardatza The Stork  zen non zikoinek haurtxoak jaurtiz ingurune naturala suntsitzeraino bonbardatzen zuten. Hiru minutu eta erdiko iraupena duen film honek etengabe hazten ari biztanleria eta ekosistemaren arteko gatazkaren adierazpena da eta arrakasta handia izan zuen jaialdietan. Sundance 2003rako gonbitea jaso zuen. Garai honetan, Paleyk web orrialdean oraindik ikus daitezkeen VHEMTerako komiki-banda batzuk marraztu zituen.
2008an  Berlingo Nazioarteko zinema Jaialdian Sita Sings the Blues lana aurkeztu zuen India n berak bizitakoak Ramayanarekin (Indiako poema epikoa) nahasiz.
Pseudotropheus benetos
Pseudotropheus benetos Pseudotropheus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Nina Paley
Ibilbidea
2010. urtearen hasieran Paley hasi zen 3 paneleko komiki berri batekin, Mimi & Eunice, copylef. lizentziapean banatu zena.
2012an hasi zen Seder Masochism  animaziozko filmean lanean, Exodoari buruzko bertsio ez oso ortodoxoa.
2013n, Paleyk Vimeon animazio bat sortu zuen historian zehar Ekialde Hurbileko gatazka deskribatuz, This Land Is Mine izenekoa.
Proiektuen artean, Paleyk freelance zuzendari gisa lan egin du AHATE Estudioetan, Los Angelesen.
Kultura askearen aldeko aktibismoa
"Mean to me" 1929ko Hanshaw-en abestia agertzen zen Sita Sings the Blues-en eta Paleyk, abesti honen eskubideak kudeatzeko izan zituen oztopoen ondorioz, kultura askearen aldeko aktibismo an parte hartzen hasi zen.
Paleyk IP3, Erakunde Publikoen Ezagutza saria irabazi zuen 2010ean "jabetza intelektualean egindako lanagatik."
2018an historiaurreko jainkosak dantzan jarri ditu patriarkatuaren aurkako "Seder Masochism" animaziozko makroproiekturako.
Ill (Frantzia)
Ill Frantzia ipar-ekialdeko Alsaziako eskualdea hegoaldetik iparraldera zeharkatzen duen ibaia da. Rhin ibaiaren adarra da eta ibilbideren amaieratik gertu Estrasburgo hiria dago.
Sable (eskrima)
Sable modernoa, ezpata eta floretearekin batera, eskrimazko hiru armetako bat da.
Ill (Frantzia)
Ibilbidea
Jura mendien iparraldan sortzen da, Winkel herriaren inguruan, 570metrotako altueran. Hasiera batean ekialderantz jotzen badu ere berehala ekiten dio iparralderanzko bideari. Rhin ibaiaren paraleloan egiten du ibilbide guztia, harik eta Offendorf herrian bat egiten duten arte. Mendebaldean Vosge mendiak ditu eta haietatik erreka ugariren ura jasotzen du.
Hainbat ubide eraiki dira ibilbidean zehar Alsaziako hiri historikoak uholdeetatik babesteko, Mulhousen eta Estrasburgon esate baterako. Estrasburgo sarreran Canal du Faux-Rempart ubideak hiria inguratzen du eta alde zaharraren amaiera berriz elkartzen da Ill ibaiarekin. Horrela Estrasburgoko alde historikoa uharte bihurturik dago (Grande Île) eta XVII. mendeko babes egituren parte garrantzitsua da. Ubide txikiak ere eraiki ziren Petite France barrutian, uraren indarra aprobetxatuko zuten errotak ezartzeko.
Sable (eskrima)
Sabletik dator, zalditeriako soldaduek erabiltzen zuten armatik. Horregatik, borrokan irteteko seinalea ematen denean, bi eskrimalariak azkar ateratzen dira elkar ukitzera, zaldunak elkarren aurka oldartzen zirenean zaldunen erasoetan gertatzen zenaren antzekoa baitzen.
Ukituak edo puntuak lortzeko, puntarekin eraso egin daiteke edo hostoaren ahoarekin ebaki bat egin. Baliozko itua gerritik gorako gorputz osoa da, burua eta besoak barne. Sablearen erasoak bizkorrenak eta arinenak dira eskriman, eta, beraz, eskrimalariek forma fisiko ona behar dute.
Sablean erabiltzen den guardia-posizioa hirugarrena da, floretean zein ezpatan erabiltzen den seigarrena ez bezala.
Ill (Frantzia)
Nabigazioa
Rhin ibaiarekin bat egiten duenetik ibaian gora nabigagarria da Estrasburgoraino. Han esklusak daude ezarrita gora egin ahal izateko. Mulhouseraino jarraitzen du nabigagarria izaten eta han Rodano-Rhin ubidearen bidez Dijonera iris daiteke. Ibilbide hau aisialdirako eta turismorako ontzi txikientzako prestaturik dago. Itsasntzi handiek Rhin ibaian gora egiten dute Canal de la Marne au Rhin ubidean eta ondoren hartzen dute Rodano-Rhin ubidea.
Hiriak
Alsaziako udalerri nagusiak zeharkatzen ditu Ill ibaiak, hiri batzuetako erdigunera sartzen ez bada ere. Hegoaldetik iparraldera:
Ibaiadarrak
Guztiak ere mendebaldeko Vosges mendetatik datozkio:
Retorbido
Retorbido Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Retorbidok honako udalerri hauekin egiten du muga:
LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Eguna Euskal Herrian
LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Eguna askotan ospatu da Euskal Herrian 1978tik, 1977an manifestazioak egon baziren ere.
Historia
1977ko azaroaren 25ean izan zen LGBT kolektiboak Euskal Herri mailan antolatu zuen lehenengo manifestazioa. Arriskutasun eta Birgizarteratze Legearen kontra egin zuten, homosexualitatea zigortzen baitzuen. 4000 lagun inguru bildu ziren, eta poliziak manifestazioa sakabanatu zuen. Azaroan izan zen arren, LGBT kolektiboko kideek Euskal Herriko lehenengo harrotasun egun bezala aitortzen dute.
1978ko ekainaren 24an Euskal Herriko Gay Harrotasuneko lehen manifestazio ofiziala izan zen. EHGAMek (Euskal Herriko Gay Askapen Mugimenduak) antolatu zuen Bilbon. Herrialde anglosaxoietan bezala, 28tik hurbilen zegoen asteburuan egin zuten. 1979an 22an eta 23an egin zituzten ospakizunak, ostiralean agerraldia eta larunbatean jaia.
Donostia izan zen, Bilboren ostean, Harrotasuna ospatu zuen lehenengo hiri euskalduna, 1979ko ekainaren 12an. Tuterak ere ospatu zuen urte hartako ekainean. Gasteizek eta Iruñeak 1980ko hamarkadan ospatu zuten lehenengoz. 1982ko ekainaren 25an, Iruñeko LGTB Harrotasunaren Nazioarteko Eguneko lehen manifestazioa egin zuten. Sekulako arrabotsa sortu zuen, 600 lagun batu ziren.
Gaur egun, hegoaldeko lau hiriburuetan egiten da manifestazio bana, 28an. Biarritzen, berriz, bi aste lehenago egiten da, beti larunbatean. Beste herri edo hiri txikietan ere egiten dira manifestaldi eta aldarrikapenak, urtearen arabera. Gaur egun LGBT mugimenduaren aldeko talde askoren artean antolatzen dira martxak.
2015 urtetik aurrera, Bilbon Pride-a antolatzen da 28aren astean edo aurrekoan, Bilboko Udalaren eta Bizkaiko Diputazioaren diru-laguntzarekin. Ekitaldi horiek ikuspegi turistiko eta komertziala dute eta, beraz, alde aldarrikatzailea ezkutuan gelditzen da.
Europride
2019ko irailean, EPOA (European Pride Organisers Association) izeneko erakunde pribatuak nazioarteko bilera egin zuen Bilbon, EuroPride-a. Kolektibo batzuek, esaterako Harro! izenekoak, bilera horren aurrean oso kritiko agertu ziren.
Letholycus magellanicus
Letholycus magellanicus Letholycus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
497 Iva
497 Iva, asteroide gerrikoan aurkitutako 497. asteroidearen izena da. 1902ko urriak 25ean aurkitu zuen Raymond Smith Dugan astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, 1902 KJ zen.
Lasioglossum rufitarse
Lasioglossum rufitarse erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Italia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan
Italia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan guztira 28 kiroletan lehiatzen diren 364 atletek ordezkatzen dute. Olinpiar selekzioaren arduraduna Italiako Olinpiar Batzorde Nazionala da, esku hartzen duten kirol bakoitzeko kirol federazio nazionalekin batera.
Inaugurazio ekitaldian, banderadunak Elia Viviani txirrindularia eta Jessica Rossi tiratzailea izan ziren.
Italia kirol guztietan lehiatu zen, badminton, zelai-hockey, futbol, eskubaloi eta zazpiko errugbian izan ezik.
Rhinolophus celebensis
Rhinolophus celebensis Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Oskolgo urtegia
Oskolgo urtegia edo Oskilgo urtegia (ukraineraz: Оскільське водосховище; errusieraz: Оскольское водохранилище) Oskol ibaiko urtegia da, Kharkiveko oblastean dagoena.
Yirrkala chaselingi
Yirrkala chaselingi Yirrkala generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Anolis punctatus
Anolis punctatus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Danube (New York)
Danube Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Herkimer konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kristo Salbatzailearen katedrala
Moskuko Aitalehenaren Kristo Salbatzailearen (Berreroslearen) katedraleko tenplua (Кафедральный Соборный Храм Христа Спасителя Патриарха Московского) Moskuko Kremlindik gertu dagoen katedral bat da, Errusiako Eliza Ortodoxoarena. Konstantin Thonek eraiki zuen XIX. mendean eta 1883an ireki zuten. 1931n Sovieten jauregia eraikitzeko eraitsi zuten baina 1990eko hamarkadan berreraiki eta 2000. urtean sagaratu zuten.
NGC 2297
NGC 2297 galaxia espiral bat da, Pictor konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
The Killing of Sister George (filma)
The Killing of Sister George (euskaraz Ahizpa Georgen Erailketa) 1968ko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama eta umore beltzezko film bat da. Frank Marcus britainiar idazlearen 1964ko izenburu berdineko antzezlanean oinarritua dago. Beryl Reid, Susannah York eta Coral Browne aktoreek antzeztu zuten.
Lesbianismoari buruzko irudi zehatzik eduki ez arren, gaia serioski jorratu zuen lehenbiziko filmetako bat izan zen.
Argumentua
Erresuma Batua. BBC kateko Applehurst telesail arrakastatsuan, June Buckridge (Beryl Reid) aktorea heldu eta alkoholikoak "Ahizpa George" izeneko erizain alaiaren pertsonaia antzezten du. Baina telesailaren arduradunek pertsonaia kentzea erabakitzean, aktorearen bizitza hondamendian amilduko da.
Tantalo (mitologia)
Tantalo (Τάνταλος, Tántalos) Greziako mitologiako pertsonaia da, Lidia edo Frigiako erregea, Zeusen semea eta Pelope eta Nioberen aita. Jainkoei nektarra eta anbrosia lapurtu zizkien gizonei emateko. Pelope, bere semea, hil zuen eta jainkoei eman zien jan zezaten. Zeusek Tartarora bota zuen eta han aintzira batean murgilarazi zuen. Aintzira horren inguruan fruituz betetako arbolak hazten ziren, baina Tantalok fruitu horiek harrapatzeko eskua luzatzen zuenean fruituak goratu egiten ziren eta betirako goseak eta egarriak egotera behartu zuen Zeusek.
Redavalle
Redavalle Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Redavallek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Astrolabio
Astrolabioa astroen altuera, higidura eta kokalekuak zehazteko eta astronomiazko beste hainbat arazo metodo grafikoen bidez aztertzeko antzinako tresna. K.a. 200-100 urte bitartean asmatu zen, uste denez, eta Hipatia Alexandriakoa izan bide zen asmatzailea. Hainbat astrolabio-mota erabili izan dira historian zehar. Astrolabio prismadunak, 1903an Claude eta Driencourt zientzialariek asmatu zutenak, altuera jakina duen zirkulu batetik igarotzen den izarrari begiratuz toki bateko latitudea eta ordua aldi berean jakiteko balio du. Triangulaketa bidez distantziak kalkulatzeko ere balio du.
XVIII. mendean sestantea asmatu zen arte, nabigazio-tresna nagusia izan zen.
Tahar Djaout
Informazio Zientziak ikasi ondoren, kazetari gisa hasi zen lanean (1976). Algérie-Actualité astekarian egin zuen lan. 1993an Ruptures argitalpena sortu zuen eta bertako erredakzioburu izan zen. Estatuaren agintaritzatik urruti egon zen beti, eta argitaratzen zituen artikuluetan moderazioaren eta tolerantziaren aldeko apustua egiten zuen. Hainbat liburu idatzi zuen: Les Chercheurs d´os (1984, Hezur-bilatzaileak), L´Invention du désert (1987, Basamortuko asmakizuna), L´Exproprié (1991, Lurgabetua), Les Vigiles (1991, Zaindariak).
Astrolabio
Astrolabioa antzinako instrumentua da, funtzio ugari atxikitu zaizkiona; besteak beste, funtzio astronomikoak, astrologikoak, erlijiosoak betetzea ahalbidetzen duena.
Tahar Djaout
Islamiar Talde Armatuak erail zuen. 1993ko maiatzaren 26an buruan bi tiro eman zizkioten. Egun batzuk koman egon ondoren ekainaren 2an hil zen.
Astrolabio
ezagutzea izarren posizioa eta garaiera zeruarekiko. Astrolabioa erabiltzen zuten nabigatzaileek, astronomoek eta zientzialariek izarrak lokalizatzeko. Horrela hauen mugimendua behatu zezaketen, determinatzeko ordua bere latitudearen arabera, edo alderantziz, orduaren arabera, latitudea determinatzeko. Hortaz aparte, beste erabilpen bat dauka, dela luzerak neurtzea triangulazioaren bitartez.
Etimologia
Astrolabio hitza etimologikoki grekeratik dator, (ἀστρολάβος, astrolábos) ἄστρον, astron "izarra" eta λαμβάνειν, lambanein "hartu" hitzetatik. Beraz, esanahiaren interpretazio bat "izarren bilatzailea" izan liteke.
Erdi Aroko mundu islamikoan, al-Asturlāb deitzen zitzaion eta etimologia ugari proposatu ziren. Testu arabiarretan ākhidhu al-Nujūm (arabieraz: آخِذُ ٱلنُّجُومْ) "izar hartzailea" izenpean agertzen zenez, grezierako izenaren itzulpen zuzena bezala interpretatzen da. Proposaturiko herri-etimologia ezberdinen artean, Hamza al-Isfahani zientzialari arabiarrak proposaturikoa dago, non astrolabio hitza sitara yab "izar hartzailea" esaldi pertsiarraren arabizazioa da. Proposamen hau beranduago al-Birunik deuseztatu zen. Beste proposamen islamiko batek etimologia "lab-en lerroak" esaerarekin erlazionatzen dute, non "lab" Idrisen (Enoch) semea den. Etimolgia honek alde al-Qummi zientzialaria agertu zen, al-Khwarizmik konra egiten duen bitartean.
Tipologia
Historian zehar astrolabioa hobetu egin da, hala nola, dibertsifikatuz. Horregatik ikusi ditzakegu hainbat motatako astrolabioak: Astrolabio planisferikoa, sortu egin zena astroen konputoak eta errepresentazioak jakiteko latitude bakar bat erabiliz, astrolabio unibertsala (latitude guztientzat baliogarria zena), Rojas-eko astrolabioa, astrolabio islamdarra, hau erabiltzen zuten marinelek bukeak lokalizatzeko, eta koadrantea. Astrolabioa ipar-orratz baten antzekoa da (ipar-orratza ere nabigatzaileek erabiltzen zuten).
Antzinako Grezia
Astrolabioaren jatorri zehatza ezagutzen ez den arren, Claudio Ptolomeo-ren obra batzuk (matematikari eta astronomoa zena), hala nola, Almagesto, jada deskribatzen zuten bere eraiketa II. mendearen garaian. Beste hainbat matematikok erabili izan zuten, haien artean Alejandriako Hipatia, zeinak erabili zuen bere kalkuluak hobetzeko. Jakin badakigu Hipatiak bere aitarekin egin zuela lan, Teón astronomoa, zuzenketa batzuk egiteko Almagesto Ptolomeo-ren lanean eta astrolabioa eraikitzeko. Badakigu Nizeako Hiparko jada eraikitzen zituela astrolabioak Ptolomeo eta Hipatia baino lehen, nahiz eta Pergako Apolok asmatu astrolabio primitibo bat 220 eta 150 K.a., tamalez, Hiparkori atxikitu zaio askotan.
Kontserbatzen den astrolabio zaharrena Nastulus astronomo persak eraiki egin zuen 927.urtean eta Kuwait-eko Museo Nazionalean kontserbatzen da.
Egituraketa
Astrolabioak oinarrian mater (ama) deituriko disko bat du, bere gainean tympan edo klima deituriko altzairuzko plater lauak dauzka, hauetan proiekzio estereografikoz latitude jakin baten gaineko zeru-esferako koordenadak (altitudea eta azimuta) grabatzen direlarik.
Zirkunferentzia graduatu bat dauka (oinarri ama, edo mater) zeina, bere oinarria, birak ematen zituen orratz baten gainean. Honek puntu bat dauka begiratzeko aukeratutako izarrari. ¨Amaren¨ limitean, edo linboan, badago eskala bat gradutan neurtuta. Batzutan ordu eta minutuetan agertzen da.
Bere goikaldean, argoila bat dago, eta honekin zintzilik gelditzen da instrumentua, posizio bertikalean, horrela egin daitezke eta neurketak.