cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Basilisko (agintaria)
Flabio Basilisko (k.o. ? - 476/477ko negua), Ekialdeko Erromatar Inperioko enperadorea izan zen 475eko urtarrilaren 9tik 476ko abuztu arte. Zenon I.a enperadoreak matxinada baten ondorioz Konstantinoplatik ihes egin zuenean iritsi zen Basilisko agintera. Bizantziar Inperioko agintaria izan zela ere esaten da zenbaitetan, Bizantziar Inperioa historian noiz hasten den oso argi ez baitago.
Basiliskoren arreba Aelia Berina enperatriza zen, Leon I.a enperadorearen emaztea, hain zuzen. Bere koinatuari esker kargu militar garrantzitsuak lortu zituen eta, garrantzi gutxiko zenbait lorpenen ostean, 468. urtean Afrika iparraldeko bandaloen erresuma erasotzeko enkargua egotzi zioten. Inbasioa Bizantzioren historiako porrot handienetako bat izan zen, eta Basiliskok Leonen mesedea galdu zuen; Tarasikodissa isauriarra, ostera Zenon I.a, izango zen aurrerantzean Leonen kuttuna.
Basiliskok Zenon agintariaren onarpen eza erabili zuen boterea lortzeko. Zenon inperioko probintzia basati batekoa zen, atzerritarra nolabait, eta hori ez zen Konstantinoplako biztanleen gogoko. Berina enperatrizak Zenonen aurkako konplot bat burutu zuen 475. urtean eta isauriarrak Konstantinoplatik alde egin bezain laster Basilisko agintari bihurtu zen. Zenon onartua izan ez bazen ere horrek ez zuen Basilisko onartua izango zenik esan nahi, kasu honetan bere politika erlijiosoak aztoratu zuen biztanleria; izan ere Basilisko monofisista zen eta monofisismoaren alde jokatu zuen, horrek hiriburuko kleroa asaldatu zuen, politika erlijioso berriaren etekin bakarra ekialdeko probintzien fideltasuna bermatzea izan zen. Kleroa ez zen ordea Basiliskoren aurkari bakarra izan, agintera iritsitakoan berarekiko fidelak ziren pertsonak ipini zituen administrazio inperialeko karguetan, horrek gorteko pertsonaia boteretsuenen gorrotoa ekarri zion baita Berina beraren aldentzea. Erbestean zen Zenonek ez zuen denbora galdu, Antiokian indarrak bildu eta Konstantinoplara itzuli zenean Basiliskok ezin izan zion aurre egin. Basilisko atxilotua eta exekutatua izan zen bere familiarekin batera 476-477 urteen arteko neguan nonbait.
Zenon eta Basiliskoren arteko gatazkak Ekialdeko Inperio Erromatarrak Mendebaldeko Inperio Erromatarra laguntzea ekidin zuen, izan ere aldi berdinean Odoakro buruzagi heruloak zuzendurik ostrogodoek Romulo Augustuloren agintaldiarekin amaitu zuten Mendebaldeko Erromatar Inperioa behin betiko suntsituz. Tronua berreskuratu berri zuen Zenonek ez zuen ezer egiterik jada, Odoakrok Inperio Erromatarraren ikurrak Konstantinoplara bidali zituen Zenon Inperio Erromatarreko agintari bakarra zela onartuz, Zenonek Odoakro Italiako gobernari izendatu zuen joko diplomatiko bikain honekin jarraituz, gauzak horrela Italia izenez inperioaren barnean bazen ere germaniarren eskuetan zen jada.
Basiliskoren jatorria eta karrera
Basiliskoren jatorria ez da oso argia ez den arren ziurrenik Balkanetako penintsulan nonbait jaioa zen. Ziur dakiguna zera da Aelia Berina, Leon I.a agintariaren emaztearen anaia zela. Antiokiako Juan historialariaren idazki batean (209.1) Basilisko Odoakroren osaba izan zitekeela eritz daiteke izan ere historialarien arabera Basiliskoren iloba zen Armato Odoakroren anaia litzateke. Historialari gehienek ez dute Odoakro eta Basiliskoren arteko ahaidetasuna onartzen ez baita beste inon Basilisko inperioaz kanpoko jatorririk zuenik aipatzen. Basilisko Zenonis izeneko emakume batekin ezkondu zen eta Marko izeneko seme bat izan zuen behintzat.
Basiliskoren karrera militarra Leon I.aren agindupean hasi zen. Agintariak bere koinatua Traziako dux izendatu zuen, hau da Traziako komandante gorena. Trazian zela bulgariarren aurkako kanpaina arrakastatsu bat burutu zuen 463. urtean. Garaipen hauen ostean Magister militum per Thracias izendatu zuten 464.ean eta zenbait garaipen lortu zuen godo eta hunoen aurka (466. eta 467. urte inguruan).
Bandaloen aurkako porrota
468. urtean Leon I.ak Basiliskoren karrerako eginkizun garrantzitsuena egotzi zion, Kartago eraso eta bertan hiriburua zuten bandaloak garaitzea. Historiako operazio militar handienetakoa dugu ezbairik gabe itsaso eta lurrez 10.000 eta 1000 ontziren artean eta 100.000 soldaduk parte hartuko zutelarik urrenez urren. Bandaloek Genseriko buru zutela 455. urtean Erroma sakeatu zuten eta hiria txikitzeaz gain Lizinia Eudoxia, Balentiniano III.a Mendebaldeko Inperio Erromatarreko agintariaren emaztea, eta bere bi alabak bahituz, espedizio hau erromatarren mendekua izango zen.
Erasoa Leon I.a (Ekialdeko agintaria zena), Antemio (Mendebaldeko agintaria) eta Marzelino jeneralaren (Iliriako gobernari independentea zen Magister milituma) artean adostu zuten. Basiliskori itsasoz Kartagora zuzenean joateko agindua eman zitzaion bitartean Marzelinok Sardinia hartuko zuen eta Edesako Herakliok, hirugarren ejertzito baten buruan, Libian (Kartagotik ekialdera) lur hartu eta ahal bezain azkar hiriburura lurrez urbilduko zen. Dirudienez indar guztiek Sizilian bat egin zuten handik erasoa hasi zutelarik.
Bai antzinako bai gaur egungo historialari eta kronistek Basiliskoren aginduetara operazio militar honetan parte hartu zuten gudari eta tropen estimazio desberdinak egin dituzte estimazio guztiek kopuru itzelak aipatzen dituztelarik dena den. Nizeforo Gregorasek 100.000 ontzi aipatzen ditu, Zedrenusek ordea zifra askozaz ere zuhurragoak eskaintzen ditu 1.113 ontziz hitz egiten duelarik bakoitzak ehun bat gizonekin. Ekonomiaren aldetik gastuen estimazio zuhurrenek espedizioaren kostua 64.000 libra urre izan zela iote, Ekialdeko Inperioan urte betean biltzen ziren zergak baino kopuru handiagoa. Marzelino eta Herakliok Sardinian eta Libian bereak beteak zituzten jada Basilisko Promontorium Mercurii-ra iritsi zenerako, gaur egun Bon lurmuturra izena duena. Espedizioak lur hartu zuen lekua Siziliaren azpian eta Kartagotik 40 miliatara legoke. Bizantzioko ejertzitoaren tamaina ikusirik Genserikok errendizioa eskaini zion Basiliskori errendizioaren baldintzak adosteko bost eguneko epearen truke. Dirudienez errendizioaren kontua ez zen Basilisko ezustean erasotzeko trikimailu bat baizik, izan ere, kapitulazioa adosteko eskainitako epean Genserikok bere flota bildu zuen eta erromatarren ontziteria eraso. Bandaloek erregaiez beteriko ontzi ugari prestatu zituzten, brulote deritzaie, eta erromatarren ontzien kontra bidali zituzten. Bruloteek gaur egungo torpedoen lana egiten zuten etsaien ontzien kontra talka egiterakoan hauei su eman edo lertu egiten zirelarik. Bizantzioko kapitainak maniobratzen hasi zirenerako bandaloen erasoa jaso zuten.
Basiliskok bataila amaitu aurretik ihes egin zuen. Erromatarrek flota erdia galdu zuten erre, ondoratu edo hartua izan zelarik, flotaren beste erdiak Basilisko buruan zuela ihes egin zuen. Espedizioa berebiziko porrota izan zen. Herakliok basamortuan zehar atzera egin behar izan zuen Tripolitanara iristeraino, bertan bi urte iraun zituen agintariak itzultzea agindu zion arte. Marzelino Siziliaraino erretiratu zen non Basiliskorekin batu zen; Marzelino heraila izan zen ez da ziur Rizimero izeneko gizon baten eskuz edota bere kapitainen aginduz. Marzelino erail zutela jakin zuenean Genserikok erromatarrek beraiek bere etsairik itzelenak deuseztatzeak asko pozten zuela aitortu omen zuen.
Konstantinoplara itzuli zenean Basilisko Hagia Sofiako elizan babestu zen hiriko biztanleen gorrotoarengandik ihesi eta agintariak mendekua hartu nahiko ote zuen beldurrez. Aelia-Berinak bere anaiaren alde egin zuen berriz ere eta Leonen barkamena lortu zuen zigor gixa Traziako Heraklea Sintikara herbesteratu zutelarik.
Aginterako bidea
Germaniarrek Konstantinoplako gortean zuten influentzia oso handia zen Leon I.a tronura iritsi zenean eta noizbait boterea eskuratu nahiko zutelakoan germaniarren boterea murriztu nahian aritu zen horretarako Basilisko oso garrantzitsua izan zelarik; 471 eta 472. urteen inguruan Magister millitum kargua zuen Aspar buruzagi alanoaren erailketan parte hartu zuen. Asparren erailketak Traziako biztanleak asaldatu zituen et hala Teodoriko Estrabon ostrogodo traziarra buru zuela Traziako probintzia botere zentralaren kontra matxinatu zen.
Basilisko bere iloba Flabio Armato laguntzaile zuela matxinaturiko probintziara bidalia izan zen erreboltarekin amaitu zuelarik. 474. urtean caput senatus kargua egotzi zioten, "lehen senatari" edo "senatari goren" karguaren antzekoa litzatekeena.
Isauriarrek bazuten hiriburuko biztanleen eznahiaz beste etsairik, germaniarrak. Leon I.ak germaniar asko isauriarren truk ordezkatu zituen baina hala eta guztiz ere ejertzitoan, mendebaldeko probintzietan batik bat, germaniar asko zen oraindik eta ordeztu zituzten isauriarrak gobernuan egoteak asko aztoratu zituen; beraz mendebaldeko ejertzitoak, Teodoriko Estrabon ostrogodoa buru, Zenonen lehen ahuleziaz baliatu eta isauriarrei mendekua hartzeko gogo bizia zuen.
Hiriburuko biztanle eta gorteko grekoen eta ejertzitoan oraindik geratzen ziren germaniar guztien gorrotoaz gain bazen oraindik Zenonen kontrako hirugarren indar bat kasu honetan isauriarra agintaria bera bezalaxe. Bazen ejertzitoan Illo izeneko botere asko zuen jeneral isauriar bat, Zenonek Illok boterea kendu nahiko ziolakoan zegoen eta hori gutxi balitz Basiliskok Illo Zenonen kontra aritu zedin erosi zuela uste da. Zenonek Illo kargutik kendu zuen Illo bere etsai bihurtu zuelarik.
Prest ziren jada Zenonen gainbehera ekarriko zuten hiru osagaiak, guztiak ongi antolatuko zituen eskua falta zen soilik eta esku hori Aelia-Berinarena izan zen. Berinak bazuen Patrizio izeneko maitale bat, Patriziok gortean kargu garrantzitsu bat zuen, Magister Officioruma zen, eta Berinak Patrizio agintari bihurtu eta bararekin ezkondu nahi zuela uste da beraz Zenonen etsaiak batu eta Teodoriko Estrabon, Illo, Basilisko eta Armatoren (Basiliskoren ilobaren) laguntzarekin Konstantinoplako hiritarrak matxinatu eta Zenoni hobeena ihes egitea zela aholkatu zion. Zenonek aholkuari jarraiki altxor inperialaren zati handi bat bildu eta bere lagun isauriar zenbaitekin Konstantinoplatik alde egin zuen 474/475eko neguaren hasieran bosforoa zeharkatu zuelarik.
Berinak hala nahi ote zuen hala ez oso argi ez badago ere Basilisko ez zen geldi egon eta hiriko biztanleriak eta senatuak agintari izenda zezatela lortu zuen, 475 urteko urtarrilaren 9an Basiliskok Augusto titulua jaso zuen Hebdomon jauregian gobernuko ministroen eta senatarien eskutik. Informazio iturri arabiarren eskutik Basiliskoren koroazioaren egunean, urtarrilaren 12an, goizeko bederatzietan egindako horoskopo bat bada zeinak Basiliskoren agintaldiak bi urte iraungo zituela dioen, ziurrenik horoskopo hau Zenonen jarraitzaile batek egina da. Tradizionalki Senatuak tronu-lapurrak agintari karguan konfirmatzeko ahalmena zuen eta horrela Basilisko agintari bihurtu zen. Harrigarria badirudi ere ez zen aurreko ehun urteetan estatu kolpe bidez agintea lorturiko agintaririk Konstantinoplako biztanleek Zenonen ihesaren ostean hirian geratzen ziren isauriar gehienak hil zituen gorrotoaren eskutik.
Basiliskoaren agintearen hasiera lasaia izan zen eta bere sendia dinastia ofizial bihurtzen saiatu zen bere emazte Aelia Zenonisi Augusta titulua egotziz eta bere seme Marko Zesar izendatuz, izendapen hauen ohorez Basiliskok bera eta bere semeak gobernua partekatzen zutela zioten txanponak ekoitz zitzatela agindu zuen baita bere emaztearen titulua aipatzen zuten beste batzuk ere. Basilisko ez zen batere kudeatzaile trebea eta piskana piskana bere aliatuak galdu zituen.
Ustelkeria eta Konstantinoplako sutea
Zenonek ihes egin aurretik altxor inperialaren zati handi bat bildu eta berekin eraman zuen, inperioa diruz eskas zegoelarik. Dirua lortzeko bidea zergen gorapena eta kargu publikoen enkantea izan zen. Karguen salmentak eta zergek ezinegona ekarri zuten herritarren artean. Aurrekoez gain Epinikus Prefektuaren laguntzarekin, Berinaren laguna, elizarengandik dirua lortzen saiatu zen.
Basilisko tronuratua izan eta handik gutxira sekulako sutea izan zen inperioko hiriburuan etxe eta eliza ugari erre zirelarik. Besteak beste sute hontan galdu zen Juliano agintariak eraikiriko liburutegi itzela erre zen bertan zeuden dokumentu asko betirako galdu zirelarik. Julianoren liburutegia basilika baten barnean zen gerora Justiniano I.ak eraikiko zituen lurrazpiko ur zisternetatik gertu. Galdu ziren dokumentuen artean hogeita hamabost metro luzeko pergamino bitxi bat legoke non urrezko hizkietan izkribaturik Homeroren Odisea eta Iliada zeutzan; horretaz gainera, 120.000ren bat dokumentu ziren liburutegian. Igarleek sutea Basiliskoren zoritxarraren iragarpena izango zela esan zuten.
Aliatuen galera
Zenon tronutik kentzeko elementu eta pertsonaia ugari batu bazen ere Basilisko tronuratua izan eta bere ezintasuna erakusten hasi zenean orduarteko bidelagunen traizioa jasan behar izan zuen.
Basiliskorengandik aldendu zen lehenetarikoen artean bere arreba Aelia-Berina dugu. Basiliskok Patrizio, gorteko Magister Officioruma herail zezatela agindu zuen harriskutsua izango zelakoan. Berinak Zenonen kontrako konspirazioa antolatu zuenean Patrizio tronuratzeko asmoa zuela uste da maitaleak baitziren eta horrela enperatriz izango zen berriz ere. Basilisko arreba baino azkarragoa izan zen ordea eta senatuak agintari izenda zezala lortu zuen. Agintari izan arren Patriziok gorteko kargu garrantzitsu bat zuen eta bere arrebaren laguntzarekin estatu kolpea jo ez zezan hil zuen. Kandido historialariaren arabera maitalea heraila izan zenean Berina Zenonen alde konspiratzen hasi zen Basilisko ohartarazi zuen arte. Armatori esker lortu zuen Berinak bizia salbatzea.
Generalak izan ziren urrengoak. Teodoriko Estrabonek Basiliskori kargua lortzen lagundu ostean ez zuen saririk jaso eta hori gutxi balitz kargua kendu zion Armato iloba Magiste militum izendatzeko. Armato Basiliskoren emazte Aelia Zenonisen maitale ote zeneko susmoa bada. Estrabonez gain Illo ere agintariarengandik aldenduz joan zen. Illo isauriarra zen eta Zenonen ihesaren ostean Basiliskok Konstantinoplan geratzen ziren isauriarren sarraskia eragotzi ez izana leporatzen zion.
Eztabaida erlijiosoa
Basilisko agintera heldu aurretik monofisisten eta ortodoxoen arteko eztabaida erlijiosoa pil-pilean zen. Ortodoxoek Kalzedoniako kontzilioan adosturikoaren aldekoak ziren, Jesusek berebaitan bi izate biltzen zituen: jainkotiarra eta gizazkoa; monofisistek ordea Jesusek izaera bakarra zuela zioten. Marziano agintariak 451. urtean antolaturiko Kalzedoniako kontzilioan Erromako aitasantuaren laguntzarekin monofisistak kristautasunaren bertsio ofizialetik kanpo geratu ziren baina inperioko ekialdeko probintzietan indar handia zuten oraindik (hala izango zen islama iritsi artean). Erromako aitasantua ortodoxiaren buru zen artean Alexandriako eta Antiokiako patriarkek, Timoteo II.ak eta Peter Fullok urrenez urren, monofisismoaren alde jo zuten. Kontziliotik kanpo zeudenez Timoteo eta Peter Fullori karguak kendu zizkieten.
475. urteko apirilak 9an Basiliskok enziklika bat argitaratu zuen (Enkyklikon) non gotzainei Kaltzedoniaz beste kontzilioak soilik onar zitzatela eskatzen zien, Kaltzedoniako erabakiak ukatzeko alegia. Enziklikaren onarpena ez zen bera izan inperioko probintzia guztietan: ekialdeko gotzain gehienek begionez hartu bazuten ere mendebaldekoak asaldatu zituen. Konstantinoplako Akazio patriarkak ez zuen enziklika sinatu eta hiriburuko biztanleen laguntzarekin Hagia Sofia elizako ikonoak zapi beltzekin estali zituen Basiliskori aurre eginez.
Zenonen itzulera eta Basiliskoren heriotza
Basiliskoren lehen erabakietako bat Illo eta bere anaia Trokundo Zenon atxilotzera bidaltzea izan zen. Zenon isauriara itzuli zen eta bertatik eta Antiokiatik boterea berreskuratzeko lanak ekin zituen. Illo eta Torkundo Asia Txikian Zenonen atzetik zebiltzala Zenonen aldera pasatzeko eskatzen zieten gutun sekretuak iritsi zitzaizkien gorteko zenbait ministrok bidaliak. Boterea eman zioten hiritarrek orain boterea kendu nahi zioten Basiliskori Zenon agintari hobea zela ametitzeraino. Hiritarren ezinegonak bi iturri zituen: agintariaren monofisismoa eta diru truke postua lorturiko ministro eta funtzionarioen ustelkeria.
Erasoa hiritik urrun etetekotan Armato tropa lehial guztiak bildu zituen eta Asia Txikira pasa zen Zenoni aurre egitekotan. Basiliskok jakin gabe Armato eta Zenonek gutun sekretuak bidali zizkioten bata besteari eta azkenean Armatok bizi guztirako Magister militum kargua kontserbatu eta bere semea Zesar izendatzearen truke Zenoni kontra egingo ez ziola zin egin zion. Prokopio historialariaren arabera akordioak Armatoren semea Zenonen oinordeko izango zela ere jasotzen zuen. Zenonek agintea berreskuratu zuenean agindu lez Armatoren semea, Basilisko izenekoa hau ere, Zesar bihurtu zuen; hala ere nahikoa botere zuenean semeari kargua kendu eta aita hil zuen. Armatok esan bezala traizioa egin zion Basiliskori eta ejertzitua Zenonekin topo ez egiteko moduan desbideratu zuen isauriara joateko beste bide bat hartu zuelarik. Basiliskoren ondamendia gertu zen.
476. urteko abuztuan Zenonek Konstantinopla setiatu zuen. Panoniako godoen buruzagi zen Amaleko Teodoriko, ostera Teodoriko Handia izango zena, Zenonekin aliatu zen. Panoniakoak Basiliskori lehialak ziren Teodoriko Estrabonen traziako godoei (foederati) eraso zien. Bere laguntzaren truke Teodoriko Amalekoak Estrabonen Magister militum kargua jasoko zuen baita traziako ostrogodoei inperioak ematen zizkien diru-sariak. Zenbaiten ustez Zenon Konstantinoplara iritsi zenean ez zen defentsarik hiriburuan Estrabonek bere tropak panoniakoen kontra bidali baitzituen. Basilisko koroatu zuen senatuak Zenoni hiriko ateak ireki zizkion tronua berreskura zezala ahalbidetuz. Basilisko bere familiarekin hartu eta eliza batean gorde zen santutegiek eskeintzen zuten babesa lortuko zuelakoan. Azkenean Akazio patriarkaren mediazioarekin Zenonek odolik isuriko ez zela zin egin zuen elizatik ateratzea lortu zutelarik. Zenonek esana bete zuen arren azkenean mendekua hartu zuen: Basilisko, bere emazte Aelia Zenonis eta heuren seme Marko Kapadoziako gotorleku batera bidali zituen eta bertako husturiko ur zisterna batean giltzapetu zituzten gosez hil ziren arte. Eltonen arabera gotorlekuaren izena Limnae zen, Smithen arabera Kukusio eta Ebagrio Eskolastikoren arabera Akusio.
Basiliskoren agintaldia hogei hilabetekoa izan zen. Historialarien arabera zenbaitetan general habila izan bazen ere engainatzen erraza zen eta ez zen inondik inora agintari trebea izan.
Caprino Veronese
Caprino Veronese Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caprino Veronesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lukas Weißhaidinger
Lukas Weißhaidinger (1992ko otsailaren 20a) austriar disko-jaurtitzailea eta pisu- jaurtitzailea da. 2011n Europako junior txapeldun izan zen eta Austriako errekorra du gizonezkoen disko jaurtiketan. Brontzezko dominak irabazi zituen 2018ko Europako Txapelketan, 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Bareko kostako mendikateak
Bareko kostako mendikateak edo Pazifikoko kostako mendikateak (ingelesez Kanadan: Pacific Coast Ranges eta Estatu Batuetan: Pacific Mountain System) mendebaldeko Ipar Amerikako mendikate multzoa da, hegoaldeko Alaskatik erdialdeko Mexikoraino hedatzen dena. Barnean hainbat mendikate ditu: Kostako mendikatea, Mendi Harritsuak, Sierra Nevada, Mendebaldeko Sierra Madre eta abar.
José Luis Arrese
José Luis Arrese Magra (Bilbo, 1905eko apirilaren 14a – Corella, 1986ko apirilaren 6a ) bizkaitar arkitekto eta politikaria, Falange Españolaren kide eta nazionalkatolizismoaren ideologo nagusienetariko bat izan zena. 1956an frankismoaren iraunkortasun instituzionala bultzatzeko legeak proposatu zituen baina ezin izan zituen aurrera atera.
Málagako probintziako Gobernadore Zibila (1939); Mugimenduaren Ministro Idazkari Nagusia (1941-1945) eta (1956-1957) eta Etxebizitza Ministroa (1957-1960) izan zen.
Arkitekturan doktoretza lortu ondoren, politikan sartu eta Federación Española de Trabajadores eta Federación Patronal Católica sortu zituen. Falange Españolaren sorreran ere parte hartu zuen, María Teresa Sáenz de Heredia bere emaztea José Antonio Primo de Riveraren lehengusiña zelako.
Espainiako Gerra Zibila piztu zutenean Madrilen zegoen eta Norvegiako enbaxadan lortu zuen babesa.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Iruraiz-Gauna)
1994ko uztailaren 26an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Elizaren egiturarik gehiena erromanikoa da, XIII. mendekoa. Planta errektangularra du eta presbiterioa zati karratu batek eta abside semizirkularrak osatzen dute. Geroago, beste nabe bat erantsi zitzaion. Ertaroko elementu arkitektonikoak gordetzen dira bertan: puntadun arkua duten bi portada arkibolta eta baketoi eta guzti, abside semizirkularra, kaneak, horno eta kainoi-gangak arku fajonekin.
XIV. mendeko horma-margo bitxiak dauzka absidearen sabaian. Bertan, gerlariak, peregrinoak eta animaliak ageri dira. Adituak ez dira ados jarri haien esanahiari dagokionean, baina litekeena da erlijioarekin erlazioren bat edukitzea.
Genero sinbolismoa
Isabel Mellén historialariaren iritziz, genero berdintasunari begiratuta, Alaitza elizako margoetan erditzen ari den emakumearen trataerak erakusten du historia erregistroetan egin den emakumeareen ezkutaketa: emakumearen irudia beste edozein gauza balitz bezala identifikatu da bere presentziaren azalpena saihesteko.
Elizaren ezkerreko paretan marraztuta dagoen pertsonaia buruz behera ikusten badugu jaiotzen ari den umearen aurpegia ere ikusteaz gain, garaiko emakumeek janzten zuten bezalako burugainekoa du eta jaiotzen ari den umearen azpian konketa bat du, erditzeetan ohiko tresna zena.
Hala ere, “Las pinturas del templo de Alaiza” artikuluan pertsonaia hau deabrua balitz bezala identifikatzen da. Eta “Gaceo y Alaiza, pinturas murales góticas” liburuan, are gehiago, zakila erakusten duen exhibizionista balitz bezala.
Kanonaita
Kanonaita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kanonaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.
Etorkizuna Eraikiz
Etorkizuna Eraikiz Gipuzkoako Foru Aldundiak diseinatu eta bultzatu duen lankidetzazko gobernantza programa da. Programa horren helburua Gipuzkoa k etorkizunera begira dituen erronkak hauteman eta horiei aurre egitea da erakundeen nahiz ekonomiako eta gizarteko eragileen elkarlanaren bitartez, ondoren emaitzak Gipuzkoako Foru Aldundiaren politika publikoetan txertatzeko.
Eredua
2016an abiarazi zuen Gipuzkoako Foru Aldundiak proiektua, Markel Olano diputatu nagusi zelarik, politikaren eta gizartearen artean sortutako urruntzea gainditu eta lurraldean lankidentzazko gobernantza eredu bat finkatzea helburu zuela.
Horretarako, Gipuzkoak dituen indarguneak eta ahalmenak baliatu nahi izan ditu, etorkizuneko erronka garrantzitsuei elkarlanean erantzuten hasteko; hala nola gizartearen zahartzea, industriaren digitalizazioa, lan inklusiboa, euskararen erabilera eta mugikortasunak bizi duen iraultza.
Hori dela eta, bi oinarri nagusi ezartzen ditu Etorkizuna Eraikiz-ek: esperimentazio aktiboa eta elkarlana erakundeen eta gizarteko eragileen artean.
Programa hau lau ardatz nagusitan bana daiteke: Gipuzkoa Taldean, Proiektuen Bulegoa, Gipuzkoa Lab eta erreferentzia zentroak.
Gipuzkoako Foru Aldundiaren jauregian bertan ere badu leku berezi bat ekimen honek: Etorkizuna Eraikiz Gunea da hau. Bertan egiten dira eredu programa baitan egiten diren jarduera asko.
Gipuzkoa Taldean
Alor honetan eratu dira Etorkizuna Eraikiz-en Think Tank-ak. Honako gai hauen inguruan hausnartzeko lan talde hauek sortu dira: kultura politiko berria, berreskuratze berdea, etorkizuneko lana eta ongizate sistemaren etorkizuna. Talde horietan 90 pertsona inguruk hartzen dute parte, eta jada 52 proposamen sendo atera dira beraietatik.
Gipuzkoa Taldean-en barruan Lan Mahai Politikoa ere aipatzekoa da. Gipuzkoako Batzar Nagusietako talde politikoetako ordezkariek osatzen dute. Bertan, hurrengo hamarkadarako gizarte, ekonomia eta politika arloko funtsezko erronkak dituzte aztergai.
Gipuzkoako Foru Aldundiaren Aurrekontu Irekiak ere atal honetan kokatzen dira. Ekimen honen bitartez, herritarrek proposatu eta aukeratu ditzakete Foru Aldundiak babestu beharreko proiektuak, gizarteak politikagintzan duen parte hartzea sustatuz.
Proiektuen Bulegoa
Proiektuen bulegoaren helburua hausnarketa eta egitasmo esperimentalen arteko lotura (edo zubia) izatea da, proiektuko eragile guztien arteko konektagarritasuna eta logika erlazionala bermatuko duena.
Gipuzkoarrek mota askotako ekimenak proposatu dituzte, eta horietako asko Herritarren proiektuak izeneko diru-laguntza deialdiaren bidez babesten ditu Gipuzkoako Foru Aldundiak. Adibidez, 2020. urtean 24 proiektu berri jarri ziren martxan.
Etorkizuna Eraikiz-en historian egin den proiektu horietako bat EkoFish izan da. Proiektu horren helburua gazteek itsas ingurumena zaintzeko eta ahalduntzeko modu berri bat ezagutu eta erabiltzea da, horrela itsasoko arazoez hausnartu eta horiei aurre egiteko kontzientziatzeko. Horrez gain, proiektuak gazteei iraunkortasunaren eta ekonomia zirkularri buruzko ezagutzak ere transmititzen dizkie.
Ekintza hau 2018. urtean hasi zen arren, ez zen orduan amaitu. Horrela,  2020-2021 eskola urtean zehar hirugarren edizioa egin zen. Urte honetan lau ikastetxek hartu zuten parte. Bertan ikastetxe bakoitzeko ikasle taldeek hainbat proiektu garatu zituzten itsas hondakinen erronkari aurre egiteko.
Gipuzkoa Lab
Horietako bat Turismoko HUB-a da. Bere helburua Gipuzkoako turismo sektoreko eragileen arteko kolaborazioa bultatzea da, sektoreak berak aurrera egin dezan.
Etxean Bizi izeneko ekimena da beste proiektu esperimental bat. Honen helburua adineko pertsonentzat etxez-etxeko arreta sistema iraunkor bat sortzea da; mendekotasuna edo ahulezia egoeran dauden ororentzat, bereziki. Horrela, arreta mota hau garatzeaz gain, erabiltzaileen bizi kalitatea ere asko igotzea espero da.
Azpimarratzeko beste proiektu bat enpresetako administrazio-kontseiluetan emakumeen presentzia sustatzean datza. Gipuzkoako Foru Aldundiak berdintasuna lortzeko egin dituen ekimenetako bat da hau. Bere helburua, beraz, emakumeen presentzia areagotzea da administrazio-kontseiluetan. Horretarako, horretarako kontseiluetan “parte-hartze maila monitorizatzea erraztuko duten ekintzak inplementatu eta plataformak eta datu-baseak prestatu” dira.
Erreferentzia Zentroak
Etorkizuna Eraikiz-en funtsetako bat “Gipuzkoaren berrikuntza gaitasuna ahalik eta gehien baliatzea da” lurraldearen desafioei aurre egiteko garaian.
Prozesu horretarako ezinbestekoak dira erreferentziazko zentroak. Hauetako bakoitzak gai ezberdinetako helburuak ditu eta, eremu bakoitzean lurraldeak dituen ezagutza, ekintzailetasuna eta elkarlanerako gaitasuna areagotzea dute xede. Zentroak Gipuzkoako Foru Aldundiak sustatutako ekimena dira, gainontzeko erakundeekin eta alor bakoitzeko eragileekin elkarlanean.
2021eko uztailaren amaieran, 8 dira Etorkizuna Eraikiz programaren barnean garatutako erreferentzia zentroak:
Horrez gain, eraikin fisikorik izan gabe ere, eredu berari lotuta garatu du Gipuzkoako Foru Aldundiak Elkar Ekin Lanean 2021-2023, Enplegu Inklusiboa eta Kalitatezkoa sustatzeko Gipuzkoako Estrategia. Estrategia honen helburua da lan merkatuan sartzeko eta finkatzeko zailtasun gehien duten pertsonei kalitatezko enplegua, enplegu duina, inklusiboa eskaintzeko sistema garatzea.
Ekimenak
Goiko lerroetan aipatutakoez gain, ezinbestekoa ekimen batzuei lerro batzuk eskaintzea. Hau da Etorkizuna Eraikiz-en kapsularen kasua. Gipuzkoako herrietan zehar ibili da kapsula 2021eko udan, eta bere helburua etorkizuneko Gipuzkoari buruzko hausnarketa zabaltzea da herritarren artean.
Kapsula tunel bat bezalakoa da. Hori kontuan hartuta, bere barruko zati batean Gipuzkoaren egungo ezaugarriak agertzen dira. Hauek ikusi ondoren, kapsularen beste zatiak Foru Aldundia ematen ari den urratsak gordetzen ditu. Azkenik herritarren txanda da, beraien hausnarketa idatzi eta kapsulan horretarako jarrita dagoen kutxan uzteko.
Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea
Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea (ingelesez Conservative and Unionist Party) Erresuma Batuko zentru-eskuineko alderdi politiko handiena da. XVIII. eta XIX. mendeetako Tory Alderditik (Tory Party) sortu zen 1834an, eta gaur egun toriak deitzen zaie informalki. Erresuma Batuko historian alderdi politiko arrakastatsuena da eta XX. mendearen bi herenetan zehar izan ziren gobernuan. Alderdi eskuindarra da baina bere kideen artean korronte eta familia asko aurkitu daitezke. Alderdi kontserbadorearen ildo nagusia euroeszeptikoa da, eta askok Europar Batasuna uzteko 2016ko erreferendumean brexit-aren alde egin zuten. 1997ko hauteskundetan Tony Blairren aurka galdu zutenetik 13 urtez pasa ziren oposiziora, 2010eko hauteskundeak irabazi zituzten arte, Liberal Demokratekin koalizio gobernua osatuz. Ordutik aurrera gobernuan egon dira.
Antolakuntza
Alderdi Kontserbadorearen egituran oinarrizko hiru elementu daude: Batasun Nazionala, hautagaiak aukeratzen eta hauteskundeetan botoak eskuratzen laguntzen duten Ingalaterra eta Galesko boto emaileen elkarteak; parlamentuko alderdia, britainiar Legebiltzarreko bi ganberetako kideez osatua; eta alderdiko administrazio zentrala, alderdi politikoaren egoitza nagusia, auzoetako bulegoak eta Ikerkuntza Kontserbadoreko Bulegoa hartzen dituena. Bulego Zentralaren ardura nagusia alderdiaren antolakuntza nazionala zaintzea da.
Alderdiko buruzagia bozketa prozesu batean hautatzen da gehiengoz, Legebiltzarreko alderdikideen artean, eta berak hartzen du bere gain politikaren eta izendapenen erantzukizuna. Alderdiak gobernuaren ardura eskuratzen duenean, alderdiko buruzagiak hartzen du Lehen ministro kargua, eta berak hautatzen ditu bere kabineteko ministroak. Oposizioan dagoenean, buruzagiak "itzalpeko kabinetea" deritzona izendatzen du, eta hauteskunde orokorretan garaipena lortuz gero aginpidea hartzeko prest egon behar du. Bozkatzeko eskubidea emakumeei ezagutu zitzaienean, alderdiak emakumeen botoa eskuratzeko organizazioak sortu zituen.
Historia
Kontserbadoreen aurrekoak XVII. mendeko cavaliersak eta XVIII-XIX. mendeetako toryak izan ziren. Alderdi Kontserbadorea 1832ko Reform Act delakoaren ondoren Ingalaterran zabaldu ziren elkarte kontserbadore batzuen ekimenez sortu zen. Neurri horrek Legebiltzarrerako aulki gehiago eskaini zizkien industria aldeei, eta botoa murrizteko aukerak mugatu zituen; beraz, hautesle kopurua zabaldu egin zen. Boto emaile berriok erakartzeko, sir Robert Peelek –tory alderdiko orduko buruzagiak– "Kontserbadore" hitza bereganatu zuen eta tory-en programa zabaldu. Librekanbismora konbertitu zenean, Lehen ministro karguaren dimisioa eman zuen (1846) eta alderdia bitan banandu zen.
Benjamin Disraeli estatu politikariak gehiago zehaztu zuen alderdiaren kontserbadurismo liberala, lurralde interesak batuz eta alderdi politikoaren organizazioa handituz, besteak beste. Kontserbadoreen eta Elkarte Konstituzionalen Batasun Nazionala 1867an sortu zen; gero, Kontserbadoreen eta Elkarte Unionisten Batasun Nazionala bihurtu zen. 1872an Disraelik garrantzi handiko papera bete zuen Batasun Nazionalaren eta kontserbadoreen bulego zentralen batasun prozesuan.
Erreforma sozialen programa gorabehera, kontserbadoreek ezin izan zituzten irabazi 1880ko hauteskundeak. 1886an, liberalek, Joseph Chamberlainen gidaritzapean, Irlandarentzat gobernu nazional baten politika baztertu ondoren, bat egin zuten Alderdi kontserbadorearekin, eta Kontserbadoreen eta Elkarte Unionisten Batasun Nazionala bihurtu zen. "Unionista" hitza Ipar Irlandan eta Eskozian erabili izan da. Alderdi Liberala izan zen kontserbadoreen aurkari nagusia 1832tik Lehen Mundu Gerraren bukaera arte (1918).
Enpresa pribatuaren eta merkatu librearen aldeko jarrera sutsua gorabehera, kontserbadoreek, oro har, "ongizate-estatuaren" oinarrizko filosofia onartu zuten, eta beren politika herri iritziaren adostasunaren arabera moldatzeko prest agertu ziren. Hala ere, 1980 ondoko hamarraldian, Lehen ministro Margaret Thatcherren gobernu kontserbadoreak aurreko gobernu laboristek nazionalizatutako industria asko pribatizatu zituen. Thatcherrek indarrez ekion zion merkatu libreko ekonomiari, enpresa libre pribatuari eta estatuaren diru laguntzak murrizteari.
Aldi berean, Estatuaren aginpidea indartu zuen, tokian tokiko agintarien aginpidearen kaltetan, eta loturak estutu zituen Estatu Batuekin. 1990etik aurrera, baina, Thatcherren politika nazionala ospea galduz joan zen; azaroan Thatcherrek dimisioa eman zuen eta haren babespekoak, John Majorrek, ordezkatu zuen. 1992ko apirileko hauteskunde orokorretan garaipena lortu zuen, gainera. 1997ko maiatzean, baina, Alderdi Kontserbadoreak hauteskundeak galdu zituen Alderdi Laboralistaren mesedetan, eta Tony Blairrek hartu zuen gobernuaren ardura, 18 urteko gobernu kontserbadoreen ondoren, Alderdi Kontserbadorea krisi handi baten erdian utzita. John Majorrek dimisioa aurkeztu zuen berehala. William Hague hautatu zuten alderdiko buruzagi berri. Urriko Biltzarrean Haguek aurreko urteetako politikaren autokritika egin zuen, bere alderdia "askatasun ekonomikoagatik bakarrik" kezkatu izanagatik.
Blairren garaipenaren ondoren kontserbadoreek 13 urte behar izan zituzten boterea berreskuratzeko. 2005ean David Cameronek eskuratu zuen torien buruzagitza, eta alderdia eraldatzeko eta berrantolatzeko nahia adierazi zuen, ideologikoki zentrora eramanez hautesle liberalak erakartzearren. Cameron buruzagitza irabazi zuenetik inkestek kontserbadoreen sostenguan gorakada bat adierazten zuten, baina gorakada hori ez zen nahiko izan gehiengo osoa lortzeko, eta 2010eko hauteskundeetan Laboristak garaitu zituzten arren, gehiengo osotik 20 eserlekutara geratu ziren, eta Liberal Demokratekin batu behar izan ziren gobernatzeko, 2. Mundu Gerratik lehenengo aldiz koalizio gobernu bat osatuz.
2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan Alderdi Kontserbadorea hirugarren geratu zen, UKIP alderdi euroeszeptikoaren eta Laboristen atzetik. Horren ondorioz, 2015eko hauteskunde orokorretako kanpainan kontserbadoreek Europar Batasunetik ateratzeko erreferendum bat ospatuko zutela zin egin zuten, UKIP alderdiaren mesedeetan galdutako hautesleak berreskuratzeko nahian. Hauteskunde horietan kontserbadoreek gehiengo osoa lortu zuten, 1992tik lehen aldiz, eta UKIP hirugarren geratu zen, eserleku bakar bat eskuratuz.
Johnsonek alderdiaren ildorik euroeszeptikoena ordezkatzen zuen, eta Alderdi Kontzerbadorea brexit-aren alderdia bihurtu zuen. Alderdi barruan zenbait kide ez zeuden ados alderdiaren norabidearekin, eta ondorioz irailean gobernuak gehiengoa galdu zuen parlamentuan, zenbait parlamentarik alderdia utzita. Johnsonek herrialdea Europar Batasunetik urte horretan bertan atera nahi zuen, akordioarekin edo akordiorik gabe, baina alderdikide batzuk akordiorik gabeko brexit baten aurka zeudenez, 21 parlamentari kontserbadorek oposizioaren alde egin zuten Parlamentuaren kontrola gobernuari kenduz, eta horrela oposizioak brexita gauzatzeko epea luzatzera behartu zuen gobernua.
Gobernuaren ahultasuna zela eta, Johnsonek hauteskundeak antolatzea erabaki zuen, eta abenduaren 12an ospatu ziren. Hauteskunde horien kanpainan oposizioko ia alderdi guztiak bigarren brexit erreferendum baten alde egin zuten, eta kontserbadoreek Johnsonen EB uzteko akordio berriaren alde egin zuten. Oraingoan, Johnsonek 80 eserlekuko gehiengo osoa lortu zuen kontserbadoreentzat, Thatcherren garaitik emaitzarik hoberena lortuz, eta ordura arte inoiz irabazi ez zituzten barrutiak eskuratuz.
Bétheny
Bétheny Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bétheny udalerrian erroldatutako biztanleak 6.322 ziren. Familiak 2.524 ziren, horien artean 532 pertsona bakarrekoak ziren (212 bakarrik bizi ziren gizonak eta 320 bakarrik bizi ziren emakumeak), 952 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 880 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 160 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.663 etxebizitza zeuden, 2.569 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 87 hutsik zeuden. 2.062 etxeak ziren eta 591 apartamentuak ziren. 2.569 etxebizitza nagusietatik 1.713 bere jabearen bizilekua ziren, 837 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 24 etxek gela bat zuten, 82 etxek bi zituzten, 287 etxek hiru zituzten, 752 etxek lau zituzten eta 1.424 etxek bost zituzten. 2.204 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.211 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.131 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.334 ziren, horien artean 3.010 aktiboak ziren eta 1.324 inaktiboak ziren. 3.010 pertsona aktiboetatik 2.795 lanean zeuden (1.440 gizon eta 1.355 emakume) eta 215 langabezian zeuden (104 gizon eta 111 emakume). 1.324 pertsona inaktiboetatik 566 erretiraturik zeuden, 441 ikasten zeuden eta 317 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bétheny udalerrian 2.645 unitate fiskal zeuden, 6.559,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.708 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 281 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 64 eraikuntza enpresak ziren, 60 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 18 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 19 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 31 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 14 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bétheny udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
José Antonio Marina
José Antonio Marina Torres (Toledo, 1939ko uztailaren 1a) espainiar filosofoa, saiakeragilea eta pedagogoa da.
Bétheny
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 4 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
José Antonio Marina
Biografia
Bere ikerketa lana adimenaren eta bereziki sormen artistikoaren (batez ere hizkuntza arloan), zientifikoen, teknologikoen eta ekonomikoen azterketan oinarritu da. Espainiako fenomenologiaren erakusle har daiteke. Neurologian hasi eta etikan amaitzen den adimenaren teoria garatu du. Bere azken liburuak erakundeen eta egitura politikoen adimenaz dihardu.
Prentsan (El Mundo, El Semanal-en, Kronika, Kulturala Gehigarria, etab.). Irratian eta telebistan kolaboratzen du. Azken urteotan Espainiako Radio Nacionaleko solasaldi eta eztabaidetan parte hartu du. Saiakerak eta kazetaritza artikuluak idatzi ditu eta SM argitaletxearen Herritartasunerako hezkuntza irakasgaiaren testuliburuaren egilea da.
Bétheny
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Bétheny udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko formakuntza teknikoko zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
José Antonio Marina
Heziketa mobilizazioa
Marina saiakera lanarekin batera, "hezkuntza mobilizazio" bat sustatzeko proiektuarekin konprometituta dago. Helburua Espainiako gizarte osoa hezkuntza hobetzeko zereginean inplikatzea da, kezka, eskuzabaltasuna, energia eta talentua aprobetxatzen dituen kultura aldaketa baten bidez. kolaboratzeko prest dauden milaka lagunen artean. Egilearen arabera:
Hezkuntza mobilizazio honen azken proposamena lineako Guraso Unibertsitatea sustatzea izan da. Zure orrian adierazi bezala:
Idazlanak
José Antonio Marinaren idazlanak gaztelaniaz argitaratu dira.
Buffard
Buffard Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buffard udalerrian erroldatutako biztanleak 159 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 101 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 100 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (44 gizon eta 29 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buffard udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 160 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.261 euro zen.
Klebsiella pneumoniae
Klebsiella pneumoniae Klebsiella generoko eta Enterobacteriaceae familiako espezie bat da, bakterio Gram negatiboz osatua dagoena. Klebsiellako espezien artean Klebsiella pneumoniae da patogenoa izan daitekeenetako bat (nahiz eta Klebsiella gehienak ez-kaltegarriak izan).
Bakterio hau ohikoa da gure heste-floran, eta bertan ez du inongo kalterik egiten. Baina inhalatzen denean pneumonia larri bat eragin dezake, batez ere osasun pattala dutenen artean, eta hortik datorkio izena.
Buffard
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Buffard udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 213 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klebsiella pneumoniae
Carl Friedländer mikrobiologo alemaniarrak XIX. mendearen bukaeran aurkitu zuen bakterio horrek zer ikusi handia zuela pertsona immunogutxituek duten pneumonia mota batekin. "Friedlanderen baziloa" deitu zitzaion urte askoz Klebsiella pneumoniaeri.
Espezie honen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
Bakterio hau ez da mugikorra eta kapsula bat du horma zelularraren gainetik. Kapsula horrek bakterioaren birulentzia areagotzen du, leukozitoen fagozitosia eragozten duelako.
Patogenia
Bakterio hau ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du immunitate-sistema ahula dutenak jotzen dituela gehienbat, hainbat patologia sortuz.
Pneumoniaz gain, gernu-aparatuko infekzioak ere sortzen ditu; ehun bigunen infekzioetan eta zauri infektatuetan ere parte har dezake Klebsiella pneumoniaek.
Infekzio nosokomial ugariren atzean dago. Klinika eta ospitaleetan immunogutxitu asko daude, oso sentikorrak direnak bakterio horren infekzioarekiko. Ez da makala inguru horietan bakterio horrek eragiten duen kaltea.
Hori gutxi balitz, antibiotiko askorekiko erresistentzia garatu du Klebsiella pneumoniaek, gaixoen tratamendua zailtzen duena.
Amadou Toumani Touré
Biografia
Historia eta geografiako ikasketak egin zituen, Badaduguko Goi Eskolan. Ikasketak amaitu zituen urtean bertan, 1960an, Katiko Militar Eskolan sartu zen. 1972an tenienteorde maila lortu zuen. Urtebete parakaidista irakasle aritu ondoren, ikasketa bereziak egin zituen, Riazango Aire Armadako Goi Eskolan (Sobietar Batasunean), eta Paueko base militarrean, Frantzian. 1978an, Malira itzuli zenean, kapitain izendatu zuten; bi urte geroago Goardia Errepublikarreko komandante, eta hurrengo urtean Parakaidisten Batailoiko komandante izendatu zuten. 1984an Parakaidisten Batailoiko buruzagi nagusi kargua eskuratu zuen eta bi urte geroago koronel egin zuten. 1990eko hasieran Parisa joan zen, Gerrako Goi Eskolan ikasketak sakontzera.
1991n, Malin ostera, Guardia Errepublikarreko komandante eta Parakaidisten buruzagi nagusi karguak hartu zituen berriro. Garai hartan demokraziaren aldeko manifestazio jendetsuak egin ziren Malin. Gudarosteak gogor zapaldu zituen manifestazioak, eta berrehundik gora pertsona hil zituen. Martxoan, Tumani Tourék Maliko lehendakaritza hartu zuen indarrez, eta Herriaren Salbamenerako Behin-behineko Batzordearen buru jarri zen, herrialdera demokrazia ekartzeko prozesua abian jartzeko.
2001ean armada utzi zuen karrera politikoa hasteko. 2002ko maiatzeko hauteskundeak irabazi eta ekainaren 8an Maliko presidente bilakatu zen. 2007an berriro aukeratu zuten Maliko presidente. 2012ko martxoaren 22an, estatu-kolpe batek presidentetzatik kanporatu zuen
Samuel Hahnemann
Christian Friedrich Samuel Hahnemann (Meissen, Saxonia, 1755eko apirilaren 10a – Paris, 1843ko uztailaren 2a) alemaniar medikua izan zen, homeopatia izeneko medikuntza mota alternatiboaren sortzailea izateagatik ezaguna dena.
Alida Valli
Alida Valli (Pula, Italiako Erresuma, 1921eko maiatzaren 31 - Erroma, Italia, 2006ko apirilaren 22a) italiar antzezlea izan zen.