cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lhotky
Lhotky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 150 biztanle ditu eta 5,42 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Holly Marie Combs
Holly Marie Combs (San Diego, Kalifornia, 1973ko abenduaren 3a) aktore estatubatuarra da. Hainbat pelikula eta telesailetan lan egin du, haien artean Sorginduak, non Piper Halliwell sorginaren papera antzezten zuen eta Pretty Little Liars.
Siebeneichen
Siebeneichen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ellison Bay (Wisconsin)
Ellison Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Door konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bagrichthys macropterus
Bagrichthys macropterus Bagrichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Oilarandoi
Oilarandoi, Nafarroa Beherean dagoen mendi bat da, Pirinioetako Adartza mendilerroan. Bere garaiera 933 metrokoa da eta garaierari dagokionez Adartza mendilerroko hirugarren txikiena da, Madaria eta Munhogain mendien aurretik.
Abiapuntuak
Baigorrin bertatik kotxez joan daitekeen bide batek, Oilarandoi mendia inguratzen du Ahartza lepoatik iraganez. GR-10ak laguntzen du bidean. Behin lepora iritsirik, tontorra iparraldean geratzen da eta magal belartsu garbia igoz iristen da bertara. Tontorrean, ermita eta orientazio mahai bat daude. Baigorritik, ez da beharrezkoa Ahartza lepora iristea Oilarandoi mendiaren tontorrera iristeko. Izan ere, Gr-10aren saihesbideetako bat zuzenean tontorrera iristen da iparraldeko lepotik. Germietatik abiatuta Baigorritik GR-10etik tontorrera doan bidearekin lotzen da, lepoan.
Jakingarriak
Oilarandoi baigorriarrentzat mendi kutuna da; eskualdearen begiratokia, Mendekoste astelehenean egiten den erromesaldiak ospe handia du. Mendiaren tontorrean dagoen baselizan, ermita honen historia kontatzen duen plakatxo bat dago. Testua frantsesez idatzia dago. Ermita 1942ko maiatzaren 25ean zabaldu zen Jean Olagarai Baigorriko erretorearen ekimenez. Eguraldi eta denboraren poderioz kaltetuta, 1985ean Pierre Zarzabal erretoreak bultzatutako zaharberritze lanak egin ziren. Hala ere ezaguna da XVIII. mendean dagoeneko baseliza zegoela bertan eta batzuek segurutzat jotzen dute kristautasunaren aurrean mendia jainkoen egoitza zela eta horren ondorioz baigorriarren mendi sakratua ere badela esan daiteke.
Izenaren herri-ahoskera Oilandoi da eta batzuetan hala idatzi ere egin da, Euskaltzaindiak Oilarandoi aholkatzen badu ere. Mixel Oronoz baigorriarrak Oilandoiko ermita liburua (2001, Elkarlanean) liburua idatzi zuen, herriari eta herritar ospetsu batzuei buruzkoa.
Aldea Real
Aldea Real Segoviako udalerria da, Partido de Segovia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 353 biztanle zituen.
Azucena Hernández
Azucena Hernández Iglesias (Sevilla, 1960ko martxoaren 21a - Guadalajara, 2019ko abenduaren 4a) sevillar modeloa eta aktorea izan zen. 1970eko hamarkadaren amaieratik 1980ko hamarkadaren erdialdera arte garatu zuen karrera artistikoa.
Biografia
Hamazazpi urte besterik ez zituela, Miss Katalunia aukeratu zuten Agramunten, eta gero Miss Espainia aurkeztu zen Campellon (Alacant). 1978an, Madrilera joan zen, eta han hasi zuen aktore-lana, film honekin: Las erótica vacaciones de Estela, Cine S de la Transición (destape) izeneko azpigenerokoa. Antzeko beste film batzuk ere egin zituen, hala nola Bacanal en directo, eta umorezko beste batzuk, hala nola El consenso.
Arrakasta izan zuen antzerkian, eta Luigi Pirandelloren jatorrizkoaren Enrique IVa lanaren egokitzapen espainiarrean parte hartzera iritsi zen. Gainera, hainbat telebista-saiotan agertu zen, Fernando García de la Vegaren Antología de la Zarzuela (1979) lanean, eta gutxienez sei zarzuelatan parte hartu zuen. Ding-Dong (1980) programazio-lehiaketan ere azafata gisa parte hartu zuen, Andrés Pajares eta Mayra Góm-Kemp eta Fernando García de la Vegaren Gol... y al mundial (1981-82).
Bere bizitasuna, edertasuna, bokazio eta anbizio handia, 80ko hamarkadan aktore garrantzitsua bihurtu zuten. La estanquera de Vallecas filmaren filmazioa amaitu ondoren, Madrilgo Las Rozasen zirkulazio-istripu larria izan ondoren, 1986ko urriaren 15etik 16ra bitarteko gauean Azucena Hernández tetraplegiko geratu zen, eta bertan behera geratu zen bere zinemako karrera.
Gero, telebistan agertu zen bere desgaitasunaren egokitzapen gogorrari buruz, eta eutanasia aldarrikatu zuen lehen pertsonetako bat izan zen. Eskaera hori ahanzturan utzi zuen 1986an Guadalajarako Desgaitasun Fisikoa duten Pertsonentzako Zentroan sartu ondoren.
Guadalajaran hil zen, 2019ko abenduaren 4an, 59 urte zituela.
Kalkulu-orri
Kalkulu-orria zenbakizko datuekin kalkuluak egiteko editore espazialduna da. Aurrekontuak, fakturak, grafikoak... egiteko prestaturiko bulegotika programa da.
Dryville (Pennsylvania)
Dryville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Berks konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kalkulu-orri
Kalkulu-orrietan errenkada eta zutabe ugariz osatutako taula edo matrizea dugu oinarri, non, zutabe eta errenkada bakoitzaren arteko intersekzioari gelaxka deituko diogun. Bakoitzak bere izena izango du; orri, errenkada eta zutabeen izenen elkarketaz sortua berau. Adibidez “D6”, itsasontzien jokoa bezala.
Jatorria
1960ko hamarkadan kalkulu-orri elektroniko baten kontzeptua sortu zen Richard Mattessichen Budgeting Models and System Simulation artikuluan. Pardok eta Landauk horrelako programen kredituaren zati bat merezi dute, eta 1970ean algoritmo batzuk patentatzen saiatu ziren (4.398.249 zenbakiko patentea AEBn ). Patentea ez zuen patenteen bulegoak eman asmakuntza matematiko hutsa zelako. Pardok eta Landauk kasu bat irabazi zuten gortean "zerbait patentagarria da berritasunaren puntua algoritmo bat delako" esanez. Kasu honek software-patenteen hasieran lagundu zuen.
Dan Bricklin kalkulu-orrien asmatzaile onartua da. Bricklinek arbel batean kalkulu-taula bat egin zuen unibertsitateko irakasle baten istorioa kontatu zuen. Irakasleak akats bat aurkitu zuenean, urrats asko ezabatu eta berridatzi behar izan zituen, oso aspergarria zena, Bricklinek prozesua ordenagailu batean erreplikatu zezakeela pentsatuz, taula paradigma/kalkulu orria erabiliz prozesuan parte hartzen zuten formulen emaitzak ikusteko.
Bere ideia VisiCalc bihurtu zen, lehen kalkulu orria, eta "funtsezko aplikazioa", PCa (ordenagailu pertsonala) ordenagailuen zaletasun hobby bat izateari utzi ziona, negozioetan eta enpresetan ere tresna bat bihurtuz.
Gelaxkak
Datuak sartzeko edo kalkuluak egiteko lekua da kalkulu-orri baten gelaxka. Oro har, laukizuzen formakoak dira, eta ilara eta zutabe baten elkargunean eratzen dira; izen batekin identifikatzen dira, adibidez, ; C zutabearen izena da, eta 4 ilararen zenbakia.
Lerroak horizontalak dira eta zenbakiek identifikatzen dituzte goranzko sekuentzian. Aldiz, zutabeak alfabetoko letrekin identifikatuta daude eta bertikalki doaz kalkulu-orrian.
Gelaxketan edozein informazio mota sartzen da, hala nola testua, datak edo zenbakiak, bai eta kalkulu edo ataza jakin bat egiteko formulak edo jarraibideak ere.
Oinarrizko operazioak
Kalkulu-orri batean, formulak eta funtzioak izan aurretik, oinarrizko operazioak egin ditzakegu: batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa. Honela, A1 gelaxkan eta B1 gelaxkan dagoena gehitu nahi badugu C1 gelaxkan,  idatziko dugu. Ez dugu zertan gelaxketan dagoena batu behar. Adibidez, biderkatu dezakegu A1 gelaxkan dagoena, sinpleki  jarrita beste gelaxka batean.
Oinarrizko lau eragiketak: batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa
Kalkulu-orri bateko oinarrizko eragiketak aritmetika ezagunak dira: batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa.
Garrantzitsua da aipatzea ataza gauzatzeko beharrezkoa dela idazkera berdineko zeinu batekin (=) edo gehi zeinu batekin (+) hastea, kalkulu-orriaren bertsioaren arabera.
Biderketa operadorearen* bidez egiten da (izartxo gisa bistaratzen da). Adibidez = b1* c3, biderkatu b1 eta c3 gelaxketan dauden balioak. Bi gelaxka baino gehiago biderkatu daitezke.
Zatiketa operadorearen bidez egiten da. Adibidez = b1/c3, zatitu b1 gelaxkan dagoen balioa c3 gelaxkarekin.
Gelaxka baten balioa n adierazlera igo nahi izanez gero, ikur zirkunfleboa (^) erabili behar da. Adibidez, c4 gelaxkatik kubora edukia igotzeko, = c4 windo3 formula idazten da.
Batura gelaxka gutxikoa bada, zuzenean batzea komeni da: = a1+a2+a3. Gauza bera egin daiteke kendu behar bada: = a1-b1-c1.
Batu nahi dugunean erabili = (1. laukia) + (2. laukia) formula honek hautatutako zenbakiak batzen ditu
Kendu nahi dugunean, aurreko prozedura egiten da, baina "+" ikurraren ordez, "-" ikurra jartzen dugu. Formula horrek hautatutako zenbakiak kentzen ditu.
Biderkatzeko, prozedura bera egingo dugu, baina zeinua "*" botoiarekin aldatuko dugu, eta, formula horri esker, hautatutako zenbaki guztiak biderkatu ahal izango ditugu. Era berean, zatiketen kasuan, zeinua "/" besterik ez dugu aldatuko, eta, formula horri esker, hautatutako zenbakiak zatitu ahal izango ditugu.
Eragiketak multzokatzeko sinboloak
Eragiketa konbinatuak egin behar direnean (biderketari gehitzen zaizkion zatiketak, adibidez), parentesiak matematikan bezala erabil daitezke eragiketa bat beste batetik bereizteko. Hala ere, eta matematikan bezala, eragiketek ere eragiketa-lehentasun naturalaren ordena dute: lehenik berredurak eta erroak ebazten dira, gero zatiketak eta biderketak, eta azkenik gehikuntzak eta kenketak.
Konstanteen eta aldagaien nozioak
Matematikan berebiziko interesa duten bi kontzeptu konstanteak eta aldagai aldakorrak dira. Terminologia sinple bat erabiltzeko, konstantetzat joko ditugu balio iraunkor guztiak.
Aldagai bat, aldiz, eta izenak iradokitzen duen bezala, beti balio bera izan ez dezakeen datu baten irudikapena da.
Horrela, uraren irakite-tenperatura 100ºC-koa dela diogunean, fenomeno jakin horretarako balio konstante bati egiten diogu erreferentzia. Hala ere, ura berotzeko esperientzia aipatzen badugu, ikusiko dugu denborak aurrera egin ahala tenperaturak hartzen dituen balioak aldatzen joaten direla irakiteraino. Bigarren kasu honetan, tenperatura aldakorra da.
Eragiketak konstanteekin
Kalkulu-orriak zuzenean manipula ditzake balio espezifikoak (konstanteak), kalkulagailu baten antzera.
Horrela, a1, a2, a3 eta a4 gelaxketan dauden 12, 13, 12 eta 14 zenbakiak batu nahi izanez gero, nahikoa izango da, adibidez, a5 gelaxkan kokatzea eta = 12+13+12+14 idaztea.
Jarraian ikusiko dugunez, kalkuluak (konplexuak edo ez) egiteko modu hori ez da gomendagarria. Balio baten kargan errore bat egiteak zenbaki okerra zuzentzea ekarriko luke, baita formula bera ere.
Aurretik azaldutako guztiari gehitu dakioke Konputazio Zientzietan konstantearen eta aldagaiaren interpretazioa matematikakoaren antzekoa dela, baina ikuspegi berezia du aldagaiaren ideiari dagokionez.
Aldagai orok balio bat biltegiratzen du informatikan. Horrela askoz onuragarriagoa izango da aldagai bat manipulatzea, eta ez haren eduki espezifikoa. Kalkulu-orrian aldagaiak manipulatzea gelaxkak manipulatzearen baliokidea da.
Horrela, aurreko adibidean eraginkorragoa izango da a5 gelaxkan "a1+a2+a3+a4" aldagaiak dituen "formula idaztea," konstante "= 12+13+12+14" formula baino. Lehenengoan, "a1" eta "a4" arteko balioak kargatzean errore bat egiten bada, "errore" hori (k) baino ez da zuzenduko. Formula gelaxketan idatzita dagoenez – hau da, aldagaiak manipulatuz –, formulak berak emaitza zuzena birkalkulatuko du, zuzendu beharrik gabe.
Eragiketen lehentasun-ordena
Lehen parentesi arteko azpiesamolde guztiak ebaluatzen dira. Parentesi habiaratuak dituzten azpiesamoldeak erdigunetik muturretarantz ebaluatzen dira.
Adierazpen baten barruan, eragileak honela ebaluatzen dira:
Formulak eta funtzioak
Kalkulu-orri baten ezaugarri nagusia formulak zehazteko aukera da. Berauen bitartez beste gelaxka batzuetan aurkitzen diren datuak erreferentzia ditzakegu. Gelaxka baten edukia aldatzen denean, orriak, automatikoki, beroni erreferentzia egiten dioten gelaxka guztietako emaitza eguneratuko du. Formulak adierazteko zehaztuta dauden funtzio ugari eskainiko zaizkigu.
Kalkulu-orrien bidez, logika formaleko elementuak erabil daitezke, hala nola. Honek aukera ematen digu funtzio konplexuagoak egiteko. Adibidez, eskatu dezaket gelaxka bat biderkatzea, soilik 10 baino gehiago balio badu, honako kodearekin:.
Formulen bidez gauza askoz konplexuagoak egin daitezke. formula bat da, baina badaude ehunka. Adibidez, bi zutabeko lehenengo 10 elementuak gehitu nahi baditut, idatzi dezaket  eta A eta B zutabeetako 1etik 10erako errenkada guztiak batuko ditu.
Formula batean erabil daitezkeen operadore motak honako hauek dira: Operadore aritmetikoak zenbakizko emaitzak sortzeko erabiltzen dira. Adibidez: + - * /«Testu-motako operadorea» testua duten gelaxkak kateatzeko erabiltzen da. Adibidea: & Operadore erlazionalak balioak konparatzeko eta balio logiko bat (egiazkoa edo faltsua) emateko erabiltzen dira, konparazioaren emaitza gisa. Adibidea: < > = < = > = < > Erreferentziako operadoreek adierazten dute erreferentziako gelaxkan sortutako balioa formulan erabili behar dela. Kalkulu-orri gehienetan honako hauek izan daitezke: - Bi puntuz adierazitako lerruneko operadorea, gelaxka-tarte bat adierazteko erabiltzen da. Adibidea: A1: G5 - Koma batek adierazitako lotura-operadoreak bi gelaxka edo gehiagoren balioak batzen ditu. Adibidea: A1, G5
Parentesi arteko eragiketek oinarrizko hierarkia bat jarraitzen dute: parentesitik kanpo daudenak baino lehenago egiten dira beti. Hala ere, parentesien artean operadoreen lehentasun normalari eusten zaio. Kategoria bat baino gehiagoko operadoreak dituzten adierazpenak daudenean, aurretik eragile aritmetikoak dituztenak ebazten dira, ondoren konparazio-operadoreak dituztenak eta, azkenik, operadore logikoak dituztenak.
Konparazio-operadore guztiek lehentasun bera dute, hau da, ezkerretik eskuinera ebazten dira, agertzen diren ordenan. Hauek dira: Konparazioa Berdintasuna (=) Desberdintasuna (< >) Txikiagoa baino (<) Handiagoa baino (>) Txikiagoa edo berdina (< =) Handiagoa edo berdina (> =).
Eragile logiko eta aritmetikoak honako lehentasun-hurrenkera honetan ebazten dira (handienetik txikienera): Aritmetiko logikoak Esponentziazioa (-) Not Ukapena (-) And Biderketa (*) eta Zatiketa (/) Or Gehitzea (+) eta Ostea (-) Karaktereen kateatzea (&) Adierazpen berean biderkadura eta zatiketa daudenean, eragiketa bakoitza agertu ahala ebazten da, ezkerretik eskuinera. Era berean, adierazpen berean gehikuntzak eta kenketak agertzen direnean, eragiketa bakoitza agertzen den ordenan ebazten da, ezkerretik eskuinera. Karaktere-kateen kateatze-operadorea (&) ez da benetan eragile aritmetikoa, baina lehentasunezkoa da konparazio-operadore guztiekiko. UE (<) Handiagoa (>) Txikiagoa edo berdina (< =) Handiagoa edo berdina (> =).
Funtzioak
Funtzio bat aurrez definitutako formula bat da, eta kalkuluak egiten ditu, balio espezifikoak ordena jakin batean erabilita. Funtzio guztiek sintaxi bat jarraitu behar dute, eta hori errespetatzen ez bada, programak errore-mezu bat erakutsiko digu. 1) Sarrerako argudioak edo balioak parentesi artean doaz beti. Ez utzi tarterik parentesi bakoitzaren aurretik edo ondoren. 2) Argudioak balio konstanteak (kopurua edo testua), formulak edo funtzioak izan daitezke. 3) Argudioak puntu eta koma batez banandu behar dira ";". Adibidea: = BATURA (A1: B3) funtzio hau = A1+A2+A3+B1+B2+B3 da.
Erreferentzia erlatiboak
Formula bat idazten dugunean, edozein dela ere, ez dugu askotan idazten autozigilatze-puntuaren bidez, zeina behean eskuinaldean hautatutako gelaxkan baitago. Formula duen gelaxkan kokatzen bagara, eta sagua puntu horretara hurbiltzen badugu erakuslea gurutze finitu eta beltz bihurtzen den arte, botoia saka daiteke askatu gabe, eta formula gainerako gelaxketara "arrastatu".
Erreferentzia absolutuak
Askotan, gelaxka bateko balio batek beste gelaxka-multzo batean dauden balio batzuei eragin behar die. Adibidez, gelaxka batean beste gelaxka batzuetan dauden hainbat kantitate biderkatu behar dituen prezio bat egon daiteke; edo ehuneko batek (deskontukoak edo gehikuntzakoak) beste gelaxka-tarte batean dauden hainbat zenbateko biderkatu behar ditu. Prezioen gelaxka erabili ahal izateko, adibidez, biderketak egiteko, ezingo genuke biderketa formula bete gelaxka guztietarako. Zergatik? Izan ere, ilararen zenbakia handitu egiten denez (erlatiboa da), prezioaren gelaxkak ez lituzke zenbaki guztiak biderkatuko. Orduan, gelaxka batean zenbaki bat beste gelaxka batzuetan dauden zenbakiekin biderkatu behar denean, prezioa duen gelaxka ibilgetzea komeni da. Horri ziega edo erreferentzia absolutu bat egitea esaten zaio. Bi modu daude hau egiteko. Lehenengoa kurtsorea (saguarekin edo helbide-teklekin) ezarri nahi den gelaxkaren aurrean jartzea da, eta F4 tekla sakatzea. Demagun gure prezioa b1 gelaxkan dagoela eta c5 gelaxkan dagoen lehenengo artikulu-kopuruaz biderkatu nahi dugula. Lehen formula hori idazten dugunean = b1* c5 geratuko da. Prezioa artikuluko duen b1 gelaxka ezartzeko, kurtsorea b1 gelaxkaren aurrean jarriko dugu (hau da, "=" eta "b" b1 zeinuen artean), eta F4 tekla sakatu ondoren, formula hau geratuko da: = $b $1* c5. Beraz, b1 gelaxka ezarria dago eta betetzean, zutabeko "b" letra eta errenkadako 1 zenbakia ez dira aldatuko. Hau egin ondoren, zenbaki guztiak c5, c6, c7. B1ean dagoenarekin biderkatuko dira.
Gephyromantis leucomaculatus
Gephyromantis leucomaculatus Gephyromantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pertsona ospetsu
Pertsona ospetsu edo famatua (batzuetan celebrity anglizismoz ezaguna) publikoak edo hedabideek arreta handiz jarraitutako pertsonak dira. Ospea ezinbesteko baldintza bada ere, celebrity bat izateko jakin-min handia piztea ere beharrezkoa da. Politikari edo enpresari bat ezaguna izan daiteke baina publikoen arreta erakartzeko zerbait gehiago egin behar du. Adibidez, Richard Branson Virgin enpresaren zuzendaria ezaguna zen baina, Lurra globoz zirkumnabigatzea saiatu zenean, ospetsu bilakatu zen.
Pedro Sanchez de Muniain
Pedro Sanchez de Muniain Corera (Larraga, ) nafar ingeniari agronomo eta politikaria da. UAGN erakundearen presidentea, "La Unión" izeneko kooperatibaren sorreran parte hartu zuen.
1979an Zentro Demokratikoaren Batasunak proposatuta Nafarroako Foru Aldundiko Nekazaritza eta Abeltzantzako kontseilari izendatua izan zen.
Beauficel
Beauficel Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beauficel udalerrian erroldatutako biztanleak 164 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 102 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (36 gizon eta 26 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 gizon). 32 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beauficel udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 154 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.367 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Beauficel udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louvaines
Louvaines Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 209 etxebizitza zeuden, 184 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 204 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 184 etxebizitza nagusietatik 149 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 19 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 109 etxek bost zituzten. 139 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 116 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 341 ziren, horien artean 277 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 277 pertsona aktiboetatik 264 lanean zeuden (145 gizon eta 119 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tai Tzu-ying
Tai Tzu-ying (Kaohsiung, 1994ko ekainaren 20a), badmintonen, bakarkako modalitatean, lehiatzen den taiwandarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen Taipei txinatarraren izenean eta banderapean Tokio 2020an (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen bakarkako emakumezkoen proban. Kontuan izan, Txinak jarritako baldintzak direla eta, 1979an NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) Nagoia-n (Japonia) hartutako erabakiak Taiwanek Olinpiar jokoetan (bere izenean eta bere banderapean) esku hartzea galarazten duela; beraz, Taipei txinatarraren izenean aritzen da.
Louvaines
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Louvaines udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.054 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Estraperloaren eskandalua
Estraperloaren eskandalua Espainiako Bigarren Errepublikan gertatutako eskandalu politikoa izan zen, Donostia ko Straperlo markako erruleta elektrikoaren jokoaren inguruan piztu zena. Eragin zuen eskandaluak Espainiako errepublikako gobernu eskuindarra eraitsi zuen eta, ondorioz, hauteskunde berriak izan ziren 1936ko otsailean.
Espainiako Gerra Zibil ostean, Espainiako estatuak kontrolatutako produktuen legez kanpoko merkatua izendatzeko erabili zen estraperlo hitza.
Gertaerak
Espainiako II. Errepublikaren garai liskartsuan, Strauss, Perel eta Lowann enpresari herbeheretarrek erruleta berri bat diseinatu, saldu eta haiek eman bide zioten izena, besterik ere proposatu izan den arren: Strauss eta Perlowitz bi negozio-gizonek jarri ziotela izena. Beraz, horiek sustatu zuten negozioa. Botoi batek kontrolatzen zuen erruleta eta nahi zen emaitza lor zitekeen.
Strauss, Perel eta Lowannek -azken hau Straussen emaztea zen- Donostiako Kasinoan aipatutako erruleta ezartzea nahi zuten eta horretarako, 1934an, gobernuko hainbat goi-kargu sobornatu zituzten. Tartean zen Aurelio Lerroux, Alejandro Lerroux Alderdi Erradikaleko buru zenaren iloba, eta Rafael Salazar Alonso, alderdi berekoa eta barne-ministroa 1932tik. Garai hartan, Alderdi Erradikala José María Gil-Roblesen CEDArekin batera zegoen gobernuan.
Salazar Alonsok urrezko erloju bat eta orduko 100.000 pezeta onartu zituen eroskeriaren ordainetan (egungo 50.000 € inguru); Eduardo Benzo barne-gaietako idazkariak eta José Valdivia segurtasuneko idazkari nagusiak 50.000 pezeta bana jaso zituzten. Aldiz, era horretan, erruletarako baimena eman arren, gutxi iritzita polizia-sarekada bat agindu zuten Donostiako Kasinoan. Iruzurra azaleratu zenean, jokoa debekatu egin zuten. Mallorcako Formentor hotelean ere martxan zegoen eta han ere itxi beharrean izan ziren.
Daniel Straussek, orduan, iruzurrari buruzko dokumentuak pasa zizkion Alcalá-Zamora Espainiako Errepublikako presidenteari, Alejandro Lerrouxek jokoa debekatu eta ez baitzion kalte-ordainik ordaindu nahi. 1935eko hondarrean egindako Espainiako parlamentu-eztabaidan, gehiengoak Salazar Alonso zuritu zuen (140k, 137ren kontra), baina Madrilgo alkatea zenaren sinesgarritasuna lur jota zegoen ordurako. Piztu zen eskandaluak Alderdi Erradikalaren gainbehera ekarri zuen eta gobernua eraitsi. Zenbaitek Gerra Zibila ren bidea ireki zuela irizten dute.
The Terminal
The Terminal (euskaraz Terminala) 2004ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama-komedia filma bat da. Tom Hanks, Catherine Zeta-Jones, Stanley Tucci, Chi McBride eta Diego Luna aktoreek antzeztu zuten.
Filma New York hiriko John F. Kennedy nazioarteko aireportuan girotua egon arren, istorioa hein batean Paris hiriko Paris-Charles de Gaulle aireportuan 1. Terminalean 18 urtez (1988-2006) bizi izan zen Mehran Karimi Nasseri iraniarraren bizipenan oinarritua dago.
Argumentua
Viktor Navorski (Tom Hanks) ez da gainontzeko turistak bezalakoa. Estatu Batuetan sartzera doan unean, bere jaioterria den Krakozian ezusteko estatu kolpe bat jaso eta bertako gobernua irauliko du, hortaz, AEBetan blokeaturik geldituko da, ez zeru eta ez lur, nora joan ezinik. Etxegabe gisa, JFK aireportuko terminal batean bizitzen jarriko da, bizirauteko lantxoak eginez.
Abestirik Ederrena
Kantarik Ederrena (שִׁירהַשִּׁירִים Šîr HaŠîrîm; LXX.ren grezieraz: ᾎσμα ᾎσμάτων Aisma Aismatōn; Vulgataren Cantĭcum Canticōrum ) Itun Zaharreko liburua da, Tanajen azken atalean, Ketuvimen, dagoena.
Salomonena bide zen liburu hau, seguruenik K.a. V edo VI. mendean idatzia da.
Protagonistak emakume bat (bertso batean "shunemdarra" deitua, AE 6:13) eta gizon bat ditu, elkarren arteko gorteatzetik burutzera deskribatuz. Eduki erlijiosoa ez duenez, batzuetan Jainkoa eta Israel arteko harremanaren metaforatzat jo dute.
Liburuaren hasieran Salomon aipatzen da liburuaren egiletzat, eta hala ulertu izan da erlijio juduan eta erlijio kristauan. Baina, egia izatera, obrak K.a. X. mendean egina izan behar zuen, eta hori ez da sinesgarria, Bibliako lehenengo bost liburuak ez baitziren idatzi K.a. VII. mendera arte. Egiletza Salomoni egoztea, beraz, ez da erreala. Testuan ageri den hebreera-mota, gainera, berandukoa da eta badu arameeraren eta grekoaren eragina ere. Arrazoi filologiko horietan oinarriturik, jotzen da K.a. IV. mendean idatziko zela.
Ezaugarriak
Kantarik Ederrena maitasunezko kanta-bilduma da, amodio-poema, da. Maitasunaren betiko gai eta hizkera erabiltzen ditu.
Poemen elkarrizketa gisa eratua dago. Ez da beti erraza zati bakoitza solaskideen artean banatzea, ezta poema osoaren egitura eta zatien mozketak erabakitzea ere. Baditu, hala ere, barne-batasuna ematen dioten zenbait osagai: protagonista berberak txandatuz doaz hasieratik azkena arte eta hainbat esaldi, irudi, gai eta atal oso errepikatzen dira.
Kantarik Ederreneko maitasuna gorpuztua da, eta gorputzaren miresmena aipagarria da poeman; baina, era berean, pertsonari bere barne-muinean dagokiona ere bai: «Nirea da maitea eta ni harena» (2,16; 6,3).
Maitasuna ezin da erosi –dohain librea da– eta heriotza bera ere ezeztatzeko indarra du (8,6-7). Maitasunaren dialektika ere poema osoan nabari da: presentzia eta absentzia, gozamena eta nostalgia, lorpena eta etengabeko bilaketa… Maitasunak harantzago du beti betetasuna. «Zatoz, zatoz» errepikatu ondoren (2,10.13; 7,12), «Zoaz ihesi» esanez (8,14) bukatzen da poema, adierazi nahian jabetza iheskorra dela maitasuna.
Eskema
Ordena jakinik ez duenez, sailkapena ez da erraza. Sailkapenik berrien eta onartuenaren arabera, atariko bat, bost kanta eta bi eranskin ditu:
Brainstorm (1983ko filma)
Brainstorm, 1984ko Douglas Trumbull estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Christopher Walken, Natalie Wood, Louise Fletcher eta Cliff Robertson aktoreek antzeztu zuten.
Natalie Woodek antzeztutako azken filma izan zen.
Argumentua
Brace (Christopher Walken) eta Reynolds (Louise Fletcher) doktoreak proiektu bat amaitzear daude: garun uhin sentsore sofistikatu batzuen bidez gizaki bakoitzaren sentsazio fisiko eta sentipenak irakurri eta graba ditzakeen makina. Eta hori gutxi balitz, hamar zentimetroko zintetan grabatutako sentipen metaketa hori beste pertsona ezberdin batengan txertatzeko helburua ere badute, hark ere bizi ditzan.
Colombé-la-Fosse
Colombé-la-Fosse Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Colombé-la-Fosse udalerrian erroldatutako biztanleak 220 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 112 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 110 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 106 lanean zeuden (55 gizon eta 51 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Colombé-la-Fosse udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 221 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.513 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Colombé-la-Fosse udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 100 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Condé-sur-Suippe
Condé-sur-Suippe Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 110 etxebizitza zeuden, 99 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 109etxeak ziren. 99 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 115 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 115 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (60 gizon eta 43 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Condé-sur-Suippe udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 245 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.925 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2000. urtean Condé-sur-Suippe udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bagrichthys majusculus
Bagrichthys majusculus Bagrichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Aldealcorvo
Aldealcorvo Segoviako udalerria da, Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 28 biztanle zituen.
Bartholinen guruin
Bartholinen guruinak edo guruin bestibular nagusiak bi guruin jariatzaile dira, txikiak, baginaren irekieraren albo banatan kokatuak daudenak eta, ohi, ez dira ikusten. Erloju orratzen zentzuan, guruin hauek lauretan eta zortziretan kokatuak daude. Likido kopuru txiki bat jariatzen dute, maitasuna egiterakoan, baginaren ezpainak bustitzen dituena. Likido honek feromonak ere baditu eta, horregatik, bere betebehar zehatza zein den ez dago batere garbi. Gizonetan, hauen baliokideak, Cowperren guruinak izango lirateke.
Eponimoa
Bartholinoren guruinek, Caspar Bartholino (1655-1738) herbeheretar anatomistaren omenez hartzen dute euren izena. Thomas Bartholinen semea zenak 1677an deskribatu zituen. Iturri batzuek, erabat erraturik, anatomista honen aitonari ematen diote deskubrimenduaren meritua, hau ere Caspar Bartholino izenekoa (1585-1629)
Histologia
Bartholinoren guruinak guruin jariatzaileak dira, muki ekoizlea den epitelio zilindriko sinplez osatutakoak. Hodi jariatzailea, baginako zuloarekin amaitzen dena, epitelio lau estratifikatuaz estalita dago. Bere funtzioa eta garrantzia, kitzikapen eta koito uneetan, bagina bustitzen duen muki erako materialaren ekoizpenean dago.
Bartholinitisa
Bartholinitisa, guruinetako baten edo bien irteera hodia buxatzen denean gertatzen den gaixotasun bat da, gonokokoek eta beste mikroorganismo batzuk eragindako infekzioentzako oso toki erakargarria, zornatzea edo baita ere abzesuak eraginez.
Aída Peláez de Villa Urrutia
Aída Peláez Martínez, Eugenio izengoitiaz ere ezaguna (Habana, 1895eko otsailaren 5a -?) idazle, kazetari, sufragista eta ekintzaile feminista kubatarra izan zen. Kubako kanpaina sufragistaren egileetako bat.1910eko hamarkadatik aurrera, Amalia Mallén eta Digna Collazorekin batera; esparru horretan, feminismoaren aldeko zenbait erakunderen partaide izan zen.
Bizitza eta lana
Rodolfo Manuel José Jesús Peláez y Hernández eta Adela María Aída de la Caridad Martínez eta Díaz Moralesen alaba izan zen, eta adin txikikoa zela hasi zen idazten. Aitak lan horrekin jarraitzeko baimena eman ez zionean, Eugenio izengoitia erabili zuen, amak eskatuta.
Mesa Redonda Panamericana eta la Casa de la Mujer de América (Mahai Biribil Panamerikarra eta Amerikako Emakumearen Etxea) ere sortu zituen. Bestalde, Habanako Ateneoaren Gobernu Batzarrean kide gisa agertu den lehen emakumea izan da, eta hiru aldiz hautatua.
1923an, Necesidad del voto para la mujer (Emakumeen botoaren beharra) argitaratu zuen El Sufragista aldizkarian eta El sufragio femeninoa El Siglo XX  inprimategiaren bidez. Gainera, erredatorea izan zen La discusión, La Mujer egunkarietan —Domitila García de Coronado eta Isabel Margarita Ordetx-ekin batera—, Atlántita ere idatzi zuen Clara Moredarekin, eta Ideal kultura-aldizkaria ere sortu zuen 1919an.
Legatza labezomorro eran
Legatza "labe zomorroa" moduan prestatzeko, tipula karamelu puntua hartu arte berotu behar da, emeki-emeki eta, ondoren, arraina bertan ipini. Legatza ez ezik, beste arrain zuri asko ere presta daitezke horrela.
John Ashbery
John Lawrence Ashbery (1927ko uztailaren 28a – 2017ko irailaren 3a) estatubatuar poeta izan zen. Hogei poesia-liburu baino gehiago argitaratu zituen, eta AEBetako poesia-sari gehienak irazi zituen; horien artean, Pulitzer saria 1976an, Self-Portrait in a Convex Mirror ("Autoerretratua ispilu konbexu batean") lanagatik. Bere poesia-lanaren ezaugarririk behinenak dotorezia, originaltasuna eta hermetismoa dira. Adituen arabera, AEBetako poetarik esanguratsuenetako bat izan zen, eta Europako lirikan ere eragin handia izan du. Arte-kritikaria eta unibertsitateko irakaslea ere izan zen.
Aqueduto das águas livres
Aqueduto das Águas Livres (eusk. 'Ur askeen akueduktua') Lisboako akueduktu bat da, askok hiriko tokirik ederrentzat dutena eta Alcantarako haranean dagoena. Hirira ura eramateko akueduktu bat eraikitzeak Joan V.a Portugalgoa erregeari eraikuntza harranditsuengatik zuen irrika betetzeko aukera eman zion, ura zuen Lisboako eremu bakarra Alfama baitzen. Proiektua haragia, ardoa, olioa eta beste zenbait jakiren gaineko zerga baten bidez ordaindu zen.
XIX. mendean amaitu zen arren, 1748an jada hornitzen zuen hiria urez. Kanal nagusiak 19 kilometroko luzera duen arren, kanal sekundarioak gehituz gero, bere luzera 58 kilometrokoa da. Bere zatirik ezagunena haranaren gaineko 35 arkuak dira, horietako garaienak 65 metroko altuera duelarik.
John Ashbery
Bizitza
Deerfield Akademian ikasi zuen, mutilentzat baino ez zen barnetegi batean, non W.H. Auden, Dylan Thomas eta beste poeta batzuen lanak irakurtzen baitzituzten, eta han deskubritu zuen bere homosexualitatea ere, bere poemetan kontatu izan zuenez. Berak idatzitako bi poema Poetry aldizkarian argitaratu zituzten, beste gelakide baten izenean, zeinak Ashberyri ezer esan gabe bidali baitzituen aldizkarira. Eskolan ere bazuten aldizkari bat, Deerfield Scroll, eta Ashberyk hainbat poema argitaratu zituen; haien artean, ikaskide batekiko maitasun erantzunik gabeari buruzko sonetoak eta fikziozko testu labur bat. Dena den, Ashberyk, lehen-lehenik, margolaria izan nahi izan zuen; 11 urtetik 15era, Rochester-eko arte-museoko pintura-klaseetara joan zen.
Aqueduto das águas livres
Akueduktuaren gaineko bide publikoa 1853tik itxita egon zen, neurri baten Diogo Alves arduradun izan zuten hilketengatik, bere biktimak arkuen tontorretik jaurtitzen zituen hiltzaile bat. Gaur egun posible da gidatutako ibilaldi bat ematea arkuen gainetik. Posible da, baita ere, noiz behinka Uraren Museoaren erreserba bisitatzea.
John Ashbery
Bizitza
1949an lizentziatu zen, Hardvard Unibertsitatean, cum laude izendapenarekin. Lizentziatura amaierako tesian W.H. Audenen poesia aztertu zuen. Ikasle zelarik, Harvard Advocate aldizkariko kidea izan zen, baita Signeti Elkarteko kidea ere. Unibertsitatean lagun zituen kideen artean, poeta eta idazle ugari zeuden, hala nola Kenneth Koch, Barbara Epstein, V.R. Lang, Frank O' Hara eta Edward Gorey; gainera, ikaskide zituen Robert Creeley, Robert Bly eta Peter Davison. Lizentziatu ondoren, denbora labur batez New York Unibertsitatean ikasten jarraitu zuen, eta 1951n masterreko titulua lortu zuen Columbia Unibertsitatean.
Aqueduto das águas livres
Akueduktuaren mutur batean Mae d'Agua das Amoreiras, antzina erreserba bezala erabiltzen zen gaztelu moduko bat dena. Jatorrizko diseinua, 1745ekoa, Carlos Mardel hungariar arkitektoarena da. 1834an amaitua, erregeen eta euren maitaleentzako elkargune ezaguna bihurtu zen. Gaur egun, gunea arte erakusketetarako, moda desfileetarako eta beste zenbait ekitalditarako erabiltzen da.
John Ashbery
Bizitza
1951 eta 1955 bitartean erredaktore ibili zen publizitatearen eremuan, eta 1950eko hamarkadaren erdialdetik 1965era bitartean Frantzian bizi izan zen. Besteak beste, arte-kritikaria izan zen Herald Tribune egunkariaren Europako edizioan, bai eta Art News aldizkarian ere. Bestalde, erailketa misteriotsuei buruzko liburuak itzuli zituen frantsesetik ingelesera. Garai hartan Perre Martory poeta frantziarrarekin bizi zen; gerora, haren zenbait liburu ere itzuliko zituen ingelesera.
1963ko udazkenean, Ashberyk Andy Warhol ezagutu zuen New Yorkeko Literary Theatre-eko poesia-irakurraldi batean. Elkarren ezagutza egin aurretik ere, Ashberyk Warholen arte-lanari buruzko kritika idatzia zuen. Urte berean, margolariak Flowers erakusketa apailatu zuen Pariseko Ileana Sonnabend galerian, eta Ashberyk haren kritika egin zuen, esanez, besteak beste, Parisera egindako bisita harekin Warholek “Oscar Wilde-k 1890eko hamarkadan Buffalora kultura eraman zuenez geroztiko zalaparta transatlantikorik handiena” eragin zuela.
1965. urtearen amaieran, Ashbery New Yorkera itzuli zen. Warholek ongietorriko jai handi bat prestatu zion “The Factory” estudioan, eta Ashbery beraren laguntzaile Gerard Malanga-ren lagun handia egin zen, zeinaren poesian eragin handia baitzuen. AEBetara itzulita, Ashberyk arte-kritikari lanetan jarraitu zuen New York eta Newsweek aldizkarietan, eta ARTNews erredakzio-batzordean ere jardun zuen 1972. urtera arte. 1976 eta 1980 bitartean, ostera, Partisan Review aldizkarian jardun zuen.
1970eko hamarkadaren lehen urteetan irakasle hasi zen Brooklyn Unibertsitatean, eta 1980ko hamarkadan Bard Unibertsitatera joan zen. Hizkuntzak eta Literatura irakasten zituen.
2008an erretiroa hartu zuen. Hala ere, idazten, hitzaldiak ematen eta ikasleekin lan egiten jarraitu zuen.
Etxean hil zen, 2017ko irailaren 3an, 80 urterekin.
Lana
Ashberyren poesia hermetismotik gertukoa izan da maiz, eta hark ere ez du ukatzeko lanik hartu: "Nik uste dut nire poesia zerbaiti buruzkoa dela, baina ez dut arrastorik ere zeri buruzkoa", aitortu zuen 2014an, El Cultural aldizkariari emandako elkarrizketa batean. Dena den, Ashberyren nahia ez zen bere lana ezkutuan geratzea, ezpada ahalik eta pertsona gehiagorengana iristea; bestela, zioen, papereratutakoa bere buruarekiko elkarrizketa pribatu bat baino ez zen izango. Poetaren egitekoari buruz ere idatzi zuen 1972an kaleratutako saiakera batean: "Poetaren kezka nagusia da artelanari bizitza ematea, halako moldez ezen ezinezkoa suertatuko baita hura azaltzen saiatzea".
Yale Unibertsitateko Ingeles Departamenduko buru Langdon Hammer-ek horrela idatzi zuen 2008an: "Azken berrogeita hamar urteetan ez da egon John Ashbery bezalako beste poeta estatubatuarrik; batek berak ere ez dauka Ashberyk baino hiztegi zabalagorik, ezta Whitman-ek edo Pound-ek ere".
Harvard Unibertsitateko ingeles-irakasle eta poeta Stephen Burt-ek, ostera, Ashbery T.S. Eliot-ekin konparatu izan du, eta esan du: "Ingelesez idazten duten poeta bizien erdiek eredutzat daukate Ashbery, eta beste erdiek, ostera, ulertezintzat".
Zizurko gaztetxea
Zizurko gaztetxea 2005-ean okupaturiko leku bat da. Lehen Spar denda bat zen baina denbora pasa ahala abandonatua zegoela ikusi zutenez gazteak leku bat okupatzea erabaki zuten.
Marokoar arabiera
Marokoar arabiera (لهجة مغربية), magrebiera edo marokoar darija (دارجة) arabiera dialektaleko aldaeren multzotik datorren hizkuntza bat da, Marokon eta inguruko herrialdeetan mintzatzen dena. Ezaugarri komun ugari ditu Aljerian, Tunisian eta Libiako zenbait tokitan hitz egindako hizkerekin. Elkarrekiko ulergarritasuna duten arabierazko dialekto multzo ugari dira, Libiako mendebaldetik Mendebaldeko Sahararaino hedatuak.
Diglosia egoera larria dago ahozko komunikazioan, batetik publizitatean eta komunikabide informaletan (Internet, gizarte sareak eta mugikorreko mezularitza) ahozko aldaeraren eta, bestetik, idatzizko komunikabide formaletan (prentsa, administrazioa edo literatura) arabiera estandar moderno nagusiaren artean. Bi hizkuntzak ulergaitzak dira, eta aldeak hizkuntza erromanikoen eta latinaren artean daudenen antzekoak dira.
Idazkera
Marokoko arabierak ez du ortografia-sistema arauturik edo normalizaturik; hala ere, Interneten esparruan, gizarte sareek eta mugikorren mezularitzak latinezko alfabetoa darabilte, zenbait zenbaki edo letra-konbinazio erabiliz, soinu bereizgarri batzuk transkribatzeko, hala nola:
Dena dela, literatur hizkuntza da: ospe handiko hainbat idazlan ditu, hala nola Youssouf Amine Elalamyrenak, eta itzulpen ugari ere daude, besteak beste Printze txikia edo Amir saghir.
Ekoizpen-teoria
Ekoizpena kontsumorako zerbait sortzeko ("output") asmoz sarrera ("input") material eta ez-materialak konbinatzen dituen prozesua da. Ondasun edo zerbitzu bat sortzearen ekintza da, gizabanakoarentzat onurak eta balioak dituztenak.
Ongizate ekonomikoa ekoizpen-prozesu batean sortzen da, non ekintza ekonomiko guztien zeharkako edo zuzeneko helburua gizadiaren behar eta nahiak asetzea den. Behar horien asebetetze maila ongizate ekonomikoaren neurgailu gisa onartu ohi da. Ekoizpen arloan ongizate ekonomikoaren hazkundea azaltzen duten bi ezaugarri daude. Ondasun eta zerbitzuen arteko kalitate/prezio erlazioa hobetzen ari da eta hazkunde bidean dagoen ekoizpen-merkatu gero eta eraginkor batetik eratorritako sarrerak hazten ari dira.