Derioko_egoera_soziolinguistikoa
Hizkuntza gaitasuna
2001eko datuen arabera, Derioko biztanleen %27´9a da euskalduna, %27´8a ia euskalduna (txosten honetan ia euskaldun kontzeptua erabiltzen dugu, datuetan gehien aurkitu dugun izena izan delako euskaldun hartzaile edo erabili beharrean) eta %44´3a erdalduna. Baina datuak horrela ikusita zer dira onak ala txarrak? Zeren arabera neurtuko dugu datuen egokitasuna? Horretarako, beste datu batzuekin alderatu behar ditugu aurretik aipatutako datu gordin horiek. Eta zer datuekin alderatuko ditugu, bada? Alde batetik, Euskal Herriko datuekin, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAEko) datuekin, Bizkaiko datuekin eta Txorierriko datuekin. Beste alde batetik, datu hauek erkatuko ditugu aurreko urteetan Derion lortutako datuekin. Lehenik eta behin, EAEko datuei erreparatuko diegu. Ez ditugu kontuan hartu Euskal Herri osoko datuak, ez ditugulako 2001eko datuak aurkitzerik izan. Dena den, AZTIKER ikerguneak (2002) Udalbiltzarako egin zuen ikerketaren arabera, 1996an erdaldunak euskal herritarren %63´0 ziren, ia euskaldunak %14´5 ziren eta euskaldunak %22´5. 2001ekoak ez ditugunez, erkaketa ez dugu egingo Euskal Herri osoko datuekin, EAEkoekin baino. EAEn 2001ean euskaldunak ziren 656.980 pertsona, ia euskaldunak 470.124 eta erdaldunak 906.143. Ehunekoetara ekarriz kopuru hauek honela geratuko litzateke: euskaldunak %32´3, ia euskaldunak %23´1 eta erdaldunak %44´6. Beraz, Deriok EAEko batezbestekoaren kopuru antzekoak ditu. Euskaldunen kopurua apur bat apalagoa da (-%4´4), ia euskaldunen kopurua Derion handiagoa da (%4´7) eta erdaldunen kopurua ia-ia antzekoa (-%0´3). Ondorioz, Derio EAEren batez bestekotik oso hurbil dabil. Hala ere, erkaketa hau ez da besteak bezain esanguratsua oso orokorra delako eta, hortaz, ezin ondorio garbirik atera. Bigarrenik, Bizkaiko datuak ikusiko ditugu: 2001ean Bizkaian euskaldunak ziren 273.872 pertsona, ia euskaldunak 272.034 eta erdaldunak 551.382. Kopuru horiek ehunekoetara ekarriz hauxe da emaitza: euskaldunak %25, ia euskaldunak %24´8 eta erdaldunak %50´2. Derio Bizkaiko datuen gainetik dago euskaldun (%2´9) eta ia euskaldunen (%3) kopuruetan eta behetik erdaldunen kopuruan (-%5´9). Dena den, ezberdintasunak txikerrak dira eta, hortaz, ez oso esanguratsuak. Hirugarrenik, Txorierriko datuei helduko diegu. Derio Txorierri haranean dago kokatua eta bertako herririk populatuena da. Eusko Jaurlaritzak Derio eta Txorierri harana Bilbo Handiko eskualdean sartzen ditu, baina guk uste dugu berezko identitatea duen eskualdea dela Txorierri. Beraz, Bilbo Handiko datuak kontuan hartu beharrean, Txorierriko datuei erreparatuko diegu. Txorierri harana diogunean bertan sartzen ditugu ondoko herriak: Sondika, Loiu, Derio, Zamudio, Lezama eta Larrabetzu. Batzuek defendatzen dute Erandio ere Txorierri dela, baina guk ez dugu aintzat hartu hori eta egituraturik dagoen Txorierriko Mankomunitateari egin diogu jaramon. Txorierriko datuak guk geuk ateratakoak dira, udalerri guztien datuak batuta. Txorierrin 2001ean 17.281 pertsona bizi ziren. Horietatik, 7.507 euskaldunak ziren, 4.374 ia euskaldunak eta 5.400 erdaldunak. Ehunekoetan honela egongo lirateke: %43´4 euskalduna, %25´3 ia euskalduna eta %31´3 erdalduna. Beraz, Derio nabarmen behetik dago euskaldunen kopuruan (-%15´5) eta nabarmen gora erdaldunen kopuruan (%13). Ia euskaldunen kopuruan, aldiz, antzera: %2´5. Gainera, Derio da Txorierrin euskaldun ehunekorik baxuena duen herria (Sondika hurrengoa da eta bertan euskaldunak %33´5 dira). 1. laukia: 2001ean EAEn, Bizkaian ,Txorierrin eta Derion hizkuntza ezagutzari buruzko datuak. Geuk egindakoa.