cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alisedako altxorra
Objektu multzoa
Altxorra, ziur aski, hilobi baten parte zen, gutxienez bi pertsona hilobiratu zirenekoa, aristokraziako gizon bat eta emakume bat: gerrikoa maskulinoa da eta diadema femeninoa. Altxorra pieza multzo batek osatzen dute, hala nola sutegi bat eta zilarrezko loreontzi bat, brontzezko ispilu bat, kristalezko pitxer bat jeroglifoak dituena, eta batez ere urrezko 285 objektu edo zati ere, horietako asko harribitxiekin apainduak. Multzo hau pikor, filigranarekin eta soldadurarekin landua dago, feniziarrek erabiltzen zituzten teknikekin, baina ekialdeko eragin horiek gora-behera iberiar penintsulako tailer indigena batean egin zirela adierazten dute azken ikerketek.
Lepokoa
Piezarik bikainenetakoa altxorrean urrezko lepokoa da, 11 zintzilikarioz, lau bolaz eta tamaina ezberdinetako hamahiru zintzilikario fusiformez osatua. Belatz buru batekin apainduriko
Amuleto-estalkiak nabarmentzen dira, forma desberdineko erremateekin, belatz burua, suge burau, pikorrez irudikatuta ezkatak, hilgora den ilargia. Zintzilikarioek arrabol bat dute goialdean, haria igaroko litzatekeen lekuan.
Diadema
Kate txikietatik zintzilik dauden esferak dituen erroseta eta feston ilara bikoitzeko plaka karratuz osatutako xafla batek osatzen du. Arroseta guztiek harri apaingarriak izango zituzten, baina turkesa bakarra geratzen da. Mutur triangeluar bakoitza landare-gaiez apainduta dago pikorren bidez, harribitxiak edukiko lituzketen lau kabuxoi ere baditu, eta ertz konpartimentatu bat.
Eskumuturrekoa
Eskumuturrekoa urrezko xafla lodi batez osatua dago, erdialdetik muturretan kontrako noranzkoetan abiatzen diren bi espiral lodiz osatuta. Eskumuturreko ertzak lokarri leun batez apainduta daude. Muturretako azken erremateak loto loreez apainduta dauden palmeta itxurakoak dira.
Gerrikoa
68,30 cm luzek den gerrikoa da. Lehoi batekin borrokan ari den heroi-jainko bat irudikatzen duten urrezko plaka txikiz osatua dago, eskuinalderantz doazen grifo hegodunak eta palmetak era agertzen direlarik. Inprimatutako irudiak hondo pikor baten gainean nabarmentzen dira. Beharbada, ekialdeko ikonografia honek adierazten du botere eta prestigioaren ikur gisa erabili zuela lana enkargatu zuen aristokratak.
Pieza bat nabaritzen da gerrikoan: pikorrez gofraturiko urrezko plaka angeluzuzen bat, gizon baten eta lehoi altxatuaren arteko borroka eszena, feniziar eraginez egina termino teknikoetan. apaingarri txikietan eta erabilitako ikonografian.
Pitxerra
Pitxerra ere pieza interesgarria da, 15 cm-ko altuera eta 9 cm-ko diametroa ditu. Beira berde opako eta finez egina dago, hieroglifiko egiptoarrak ditu idatzita, eta Ekialdeko inportazio luxuzkoa adierazten du.
Photinia × fraseri
Photinia × fraseri Rosaceae familiako zuhaixka bat da. Lorategietan ikusten den landare apaingarri ohikoenetakoa da. Photinia glabra eta Photinia serratifolia landareen arteko hibrido bat da.
Deskribapena
Zuhaixka konpatua da baina tente hazteko joera du. Hostoak iraunkorrak dira, sortu berritan gorri gorriak dira, gero more bihurtzen dira eta udarako kolore bere iluna hartzen dute. Urtesasoiaren arabera kolore desberdinak azaltzen ditu beraz. Lore zuri txikiak dauzka, bost petalo dituztenak, eta infloreszentzia handitan multzokatzen dira. Udaberriaren amaieran loratzen da Photinia × fraseri.
Zuhaixkak bost metrotako altuera eta bost metrotako diametroa har dezake. Hotzari ongi eusten dio, -5 °C eta -10 °C tenperaturei ere aurre egiteko gai da eta.
Mike & Molly
Mike & Molly (Mike eta Molly) AEBetako sitcom telesaila bat da. Mark Roberts ekoizleak sortu zuen, eta 2010eko irailaren 20tik 2016ko maiatzaren 16era arte CBS katean aireratu zen. Billy Gardell, Melissa McCarthy, Reno Wilson, Katy Mixon, Swoosie Kurtz, Nyambi Nyambi, Louis Mustillo, Rondi Reed, Cleo King eta David Anthony Higgins aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Chicago. Michael Biggs (Billy Gardell) polizia ofizial lodikote eta onbera bat da, Molly Flynn (Melissa McCarthy) ere gorpuzkera lodiko ikastetxe bateko irakaslea da, biak ere argaldu asmoz jale konpultsibo anonimoen talde batean elkar ezagutu eta bikote bitxi bat osatuko dute. Halere, beren lagun eta senideen esamesa, txantxa eta kritikei aurre egin beharko diete: tartean Miken laguna eta lankidea den Carl McMillan (Reno Wilson); Victoria (Katy Mixon), Mollyren ahizpa mehea; Joyce, Mollyren ama (Swoosie Kurtz); edota Samuel (Nyambi Nyambi) bi ofizialen senegaldar jatetxe gogokoeneko zerbitzaria.
Photinia × fraseri
Aldaerak
Landare hibridoa izanik aldaera ugari ditu baina denetan ezagunena "Txantxangorri gorria" deitzen dena da.
Phyllostomus elongatus
Phyllostomus elongatus Phyllostomus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Phyllostominae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Jon Larrinaga Muguruza
Jon Larrinaga Muguruza (Amurrio, ) arabar txirrindularia da, 2013tik aurrera profesionala dena.
Palmaresa
2008 2010 2011 2012 2013 2014 2015
Roinvilliers
Roinvilliers Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roinvilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 76 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 25 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 29etxeak ziren. 25 etxebizitza nagusietatik 22 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 10 etxek lau gela zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (23 gizon eta 21 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 14 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Cycloramphus eleutherodactylus
Cycloramphus eleutherodactylus Cycloramphus generoko animalia da. Anfibioen barruko Cycloramphidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Roinvilliers
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 apaindegia.
Sai papargorri
Sai papargorria edo indioilar-saia (Cathartes aura) Cathartes generoko animalia da. Hegaztien barruko Cathartidae familian sailkatua dago.
Roinvilliers
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Roinvilliers udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 895 hektarea erabiltzen.
Sai papargorri
Taldetan bizi da eta oso usain txarra dario. Sarraskiak janez elikatzen da.
Mount Jewett (Pennsylvania)
Mount Jewett Pennsylvaniako borough bat da. McKean konderrian kokatua dago. 2010ean 919 biztanle zituen, 6.06 kilometro koadrotan banatuta.
Arangurengo erromatar kanpalekua
Arangurengo erromatar kanpalekua, Arangurengo bailaran, Zarbeta (edo Zaroeta edo Zarueta ) mendiaren tontorrean egon zen erromatar kanpaleku militarra izan zen. Iruñetik 8 Km-tara dago, eta Pompeyo eta Sertorioren arteko gerlan erabili zen Errepublikaren amaieran, seguruenik K.a. 75/74. neguan. Javier Armendariz nafar arkeologoak aurkitu zuen 1990ko kanpainan.
Airetiko argazkiek erakutsi zutenez, muino hori babeserako esparru artifizial batez inguratuta dago. Kasu honetan, defentsak ez ziren harrizko harresiekin eraiki, hobi eta lubeten bidez baizik, lurraren orografia egokia aprobetxatuz. Kanpamentu erromatar horrek 30.000 metro karratu inguru hartzen zituen, eta haren perimetroa indartu egin zen.
Jezdkovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1289 urtean egin zen.
La Chapelle-du-Genêt
La Chapelle-du-Genêt Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chapelle-du-Genêt udalerrian erroldatutako biztanleak 1.221 ziren. Familiak 455 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (57 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 142 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 476 etxebizitza zeuden, 456 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 455 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 456 etxebizitza nagusietatik 355 bere jabearen bizilekua ziren, 99 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 301 etxek bost zituzten. 384 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 180 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 263 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 799 ziren, horien artean 629 aktiboak ziren eta 170 inaktiboak ziren. 629 pertsona aktiboetatik 605 lanean zeuden (325 gizon eta 280 emakume) eta 23 langabezian zeuden (9 gizon eta 14 emakume). 170 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Berteaucourt-les-Dames
Berteaucourt-les-Dames Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
La Chapelle-du-Genêt
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-du-Genêt udalerrian 446 unitate fiskal zeuden, 1.217 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.734 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean La Chapelle-du-Genêt udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Berteaucourt-les-Dames
Biztanleria
2007an Berteaucourt-les-Dames udalerrian erroldatutako biztanleak 1.154 ziren. Familiak 429 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 181 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 493 etxebizitza zeuden, 444 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 468 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 444 etxebizitza nagusietatik 327 bere jabearen bizilekua ziren, 111 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 70 etxek hiru zituzten, 153 etxek lau zituzten eta 202 etxek bost zituzten. 258 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 211 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 146 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 759 ziren, horien artean 541 aktiboak ziren eta 218 inaktiboak ziren. 541 pertsona aktiboetatik 481 lanean zeuden (279 gizon eta 202 emakume) eta 60 langabezian zeuden (23 gizon eta 37 emakume). 218 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Berteaucourt-les-Dames udalerrian 475 unitate fiskal zeuden, 1.228 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.959 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa eta 1 iturgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Berteaucourt-les-Dames udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 507 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Drina
Drina (bosnieraz: Drina, serbieraz: Дрина) Balkanetako ibaia da, 206 kilometroz Bosnia-Herzegovina eta Serbiaren arteko muga egiten duena. Montenegroko Dinariar Alpeetatik datozen Tara eta Piva ibaien elkargunean sortu eta 346 km aurrerago Sava ibaira isurtzen da. Izena ibaiaren latinezko deituratik dator (Drinus).
Ibaiak Bosnia-Herzegovinako Foča, Goražde, Višegrad, Bratunac, Zvornik eta Janja, eta Serbiako Ljubovija, Mali Zvornik, Banja Koviljača, Loznica, Lozničko Polje eta Badovinci zeharkatzen ditu.
Hidrometria
Drinaren emaria 1979 eta 2013 artean neurtua izan da Radaljen (Savarekin elkartu baino 76 km gorago). Emari handiena apirilean du (574 m³/s), eta txikiena abuztuan (124 m³/s).
Marianne Brandt
Marianne Brandt (Chemnitz, Alemania, 1893ko urriaren 1a – Kirchberg, Saxonia, 1983ko ekainaren 18a) pintorea, eskultorea, argazkilaria eta diseinugile industriala izan zen.
Biografia
Marianne Liebe zeukan izena. 1911n pintura eta eskultura ikasten hasi zen Weimar reko Arte Ederren Goi Eskolan. Bere ikasketak amaitzean, denboraldi bat pasa zuen Norvegian, non Erik Brandt pintorearekin ezkondu zen (1935ean dibortziatu zen).
1923an, 30 urte zituenean, Weimarreko Bauhaus-en eman zuen izena. Metalen tailerrean sartzeko arazoak izan zituen hasieran, baina eguneroko objektuak errepresentatzeko zuen trebetasuna ikusi zutenean, Bauhauseko metalen tailerrean sartzea lortu zuen lehen emakumea izan zen (1924an). Hala ere, trabak aurkitzen jarraitu zuen: bere kideek beti uzten zizkioten lan gogaikarrienak; pixkanaka guztien errespetua irabazi zuen, produktuak errepresentatzeko Bauhausen joerak primeran jarraitzen baitzituen, "forma libreen" erabilera, esate baterako. Marianne Brandtek triangelua, zilindroa eta esfera erabiltzen zituen diseinuetan. 1924an diseinatu zuen bere kafe- eta te- joko ezagunean bezala (MT50-55a), metalurgia tailerrean egin zuen haren lehen diseinuetako bat izan zena eta zilarra, ebanoa eta kristala bezalako luxuzko materialekin egindako azkenetakoa.
Beti diseinu industrialean aritu zen eta arlo horretan nabarmendu zen lehen emakumeetako bat izan zen. Erredukzionista kontsideratu ahal den teknika erabiltzen zuen Brandtek, metalezko objektu praktikoetako haren diseinuak nagusi ziren errepertorioan. Diseinu horietako asko, argi lanparak, hautsontziak eta etxeko beste objektu batzuk barne, gaur egun erabiltzen jarraitzen ditugu.
2036
2036a asteartez hasitako urte arrunta izango da.
Marianne Brandt
Biografia
1928an ikastaroa amaitu zuenean, metalurgiako errektoreordearen kargua onartu zuen, eta Moholy-Nagy ordezkatu zuen. Lanparen fabrikatzaile enpresekin kolaborazio lanak antolatu zituen. Geroago beste lanpara batzuk diseinatu zituen beste diseinugile batzuekin, adibidez Kandem lanpara.
Walter Gropius-en arkitekturako estudioan lan egin zuen 1929an eta baita Ruppel etxean Gotha-n (azken honetan 1932raino).
Geroago pintura ikasi zuen eta hainbat institutuetan eta arte eskoletan irakatsi zuen.
Argakigintzan eta fotomuntaian ere talentua erakutsi zuen eta izen ona lortu zuen. Haren lanetako batzuk New Yorkeko Moma museoan daude.
Kirchbergen hil zen, Saxonian, 89 urterekin.
Eskorbuto (musika taldea)
Eskorbuto taldea Euskal Herriak 1980ko hamarkadan eman zuen punk talderik garrantzitsuenetakoa izan zen, Euskal Rock Erradikalaren sasoian. Haien eragina gaur egun ere oso nabaria da.
Estomodeo
Estomodeoa, giza enbrioian, ahoa sortuko duen aurreko hestean dagoen ektodermoaren barnesartze bat da, enbrioi somitikoaren aho primitiboa eratuz. Ahoa bera eta sudurra hartzen ditu, garai horretan, bien artean ez baitago banaketarik. Beranduago, bi barrunbe hauek ahosabaiaren bidez banatuak geratzen dira.
Eskorbuto (musika taldea)
Historia
Taldea 1980an sortu zen Santurtzin (Bizkaia), punk musikaren mugimenduak eraginda. Oso hasiera zaila izan zuten, 1983an, Madrila zihoazela, poliziak atxilotu egin zituen haiek egindako maketa baten kanten hitzengatik (ETA edo Maldito Pais España abestiekin) eta lege antiterrorista ezarri zitzaien. Kartzelan egon ziren bitartean Euskal Herriko zenbait sektorek abandonatuta sentitu ziren, eta horrekin abesti bat egin zuten A la mierda el País Vasco deiturikoa. Kantu hau RIP taldearekin erdibana ateratako diskoan sartu zuten 1984an. Disko horrek “Zona Especial Norte” izena zuen, eta Euskal Herrian jotzeko arazo asko ekarri zizkien.
Mendekosteko Astelehena
Mendekosteko Astelehena kristautasuneko jaia da, Mendekoste ondorengo astelehenean ospatzen dutena.
Estomodeo
Enbrioi somitikoak, garapenaren gara goiztiar batean amankomuneko ezaugarri ugari dituzten ornodun espezie ezberdinetako enbrioiak dira.
Riverside (Oregon)
Riverside Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Umatilla konderrian kokatuta dago, Oregon estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
San Costantino Calabro
San Costantino Calabro Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mendekosteko Astelehena
Mendekoste beti izaten da igandeetan, eta, beraz, lanekoa ez den eguna izaten da. Ondorioz, Mendekoste ondorengo astelehena Andorran, Antigua eta Barbudan, Anguillan, Austrian, Bahametan, Barbadosen, Belgikan, Beninen, Birjina britainiar uharteetan, Afrika Erdiko Errepublikan, Kongoko Errepublikan, Zipren, Danimarkan, Dominikan, Frantzian, Gabonen, Alemanian, Grezian, Grenadan, Hungarian, Islandian, Boli Kostan, Luxenburgon, Madagaskarren, Monakon, Montserraten, Herbehereetan, Norvegian, Errumanian, Santa Luziam, Saint Kitts eta Nevisen, Saint Vincent eta Grenadinetan, Senegalen, Salomon uharteetan, Espainian, Suitzan eta Ukrainan jaieguna da. Herrialde hauetan "Mendekosteko bigarren eguna" ere deitzen diote.
Eskorbuto (musika taldea)
Historia
Nahiz eta taldeko bi kide hil, 1994an “Aki no keda ni dios” atera zuen Eskorbutok, Paco bateria-jotzaileak taldearekin jarraitzea erabaki baitzuen. Josuk eta Jualmak hil aurretik idatzi zituzten abestiekin plazaratu zen diskoa. Honengatik taldeko jarraitzaile batzuek protesta egin zuten. “Kalaña” 1996an, eta “Decadencia” 1998an izan ziren taldearen azkeneko diskoak.
San Costantino Calabro
Mugakideak
San Costantino Calabrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eskorbuto (musika taldea)
Historia
Eskorbuto ez zen talde famatua egin ondo abesten zutelako, euren abestiak garai horretako himno bihurtu zirelako baizik, adibidez, “Mucha policia poca diversión”. Askok maite eta askok gorrotatu zuten taldea izan zen eta harremanak beste talde batzuekin ez ziren onak izan, adibidez La Polla Recordsekin, Eskorbutokoek gitarra bat lapurtu zieten-eta.
Riihimäki
Riihimäki hazkunde azkarra duen hiria da, Tampere eta Helsinki hiriburuaren erdibidean. Nahiz eta historia handi eta luzekoa izan, urteetan beherakadan egon da, azken 50 urte hauetan gaztetu eta Finlandiako hiri moderno, hazkuntza handikoa eta berotegi efektuaren aurkako zuzendari Eskandinavia osoan.
Eskorbuto (musika taldea)
Eskorbutoren giro soziala
Euskal Herriaren egoerak asko baldintzatu zuen taldea bera.
Mount Joy (Pennsylvania)
Mount Joy Pennsylvaniako borough bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 7,410 biztanle zituen, 6.24 kilometro koadrotan banatuta.
Riihimäki
Zer ikusi
Bi izenez ezagutzen da herria Finlandia osoan: denden herria eta museoen herria. Hainbat eta hainbat museo desberdin daude eta hiri garrantzitsuenek bezalako denda garrantzitsuak.
Sharon Springs (Kansas)
Sharon Springs Kansasko hiri bat da. Wallace konderrian kokatua dago. 2010ean 748 biztanle zituen, 2.34 kilometro koadrotan banatuta.
Riihimäki
Erdialdeko eliza
1905. urtean eraikitako eliza 630 pertsonentzako eserlekua du.
Dragoslav Stepanović
Dragoslav Stepanović (Rekovac, 1948ko abuztuaren 30 - ) Serbiako futbolari ohi eta entrenatzailea da.
Riihimäki
Museoak
Esan dezakegu Riihimäki museoen herri dugula, izan ere gutxienez 6 museo garrantzitsu ditugu bertan. Beira, arte, ehiza eta hiriaren historiako museoak hala nola. Urtean zehar irekirik daude Igandean izan ezik.
Reithrodontomys sumichrasti
Reithrodontomys sumichrasti Reithrodontomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Jezdovice
Jezdovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 245 biztanle ditu eta 5,56 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1353 urtean egin zen.
Maitreia
Maitreia, budismoaren tradizioan, etorkizuneko Buda da; gaur egun zeruan omen da, eta Gautama Budaren irakaspena erabat desagertzen denean etorriko da lurrera lege berria (dharma) predikatzera. Budismo-eskola guztiek onartu zuten lehen bodhisattva izan zen, eta theravada tradizioan oraino ohoratua den bakarra da. Maitreiaren lehen aipamena K.o. III. mendeko idatzietan aurkitu da.
Haserre
Haserrea pertsona batek berari egindako eraso, laido, kalte edo ezetz baten aurrean sentitzen duen ordainezko edo errebantxazko emozioa da, agresibitatea, protesta, indarkeria eta beste erreakzio negatiboak eragiten dituena amorrua sentitzen duen pertsonarengan. Bizitasunaren eta oldartasunaren arabera, amorrua, sumina , hira edo kolera deritzo, eta era gaitzesgarrian haserrekeria.
Kilimanjaro
Hiru krater dituen estratu-sumendia da eta elur iraunkorrak ditu, bere gailurrean dagoen glaziarraren ondorioz. Azken urteotan kezka handia sortu du glaziarraren lodierak eta hedadurak jasan duen murrizketak, klima-aldaketa dela eta.
Izena
Izena enigma bat da oraindik. Swahilierazko kilima (mendixka) eta njaro (hotzaren deabrua) hitzetatik etor daiteke, baita njaros (karabanak) esamoldetik ere, Zanzibarreko arabiarren esklabu konboien aipuz. Izan ere, hauek garai batean Kilimanjaro inguruan geldialdia egiteko ohitura zuten. Beste batzuen ustez njare (ur iturria) hitza dago jatorrian. Masaiek Ngage Ngai (jainkoaren egoitza) deitzen dute.
Chagga-ek ez diote inoiz izenik eman mendi honi. Sumendi zuri handia bakarrik bereizten dute, Kibo (itxaropena) izenez, zorionaren eta betikotasunaren ikurra da, ekialdean dagoen Mawenzi (5149 m) gailur beltza gaitzarekin lotzen duten bitartean. Mendebaldean dagoen Shira gailurrak 3962 metro besterik ez ditu. Gailur nagusia, Kibo, 2500 metroko diametroko galdara da.
Historia
XIX. mendearen aurretik, Ptolomeo geografilari egipziarrarenak bezalako kronika bitxi batzuk Afrikaren hegoaldean "mendi zuri" bat dagoela esaten digute. 1845ean, William Cooley geografilari britainiarrak Afrika Ekialdeko mendirik ezagunena, Kilimanjara, arroka gorriz estalia dagoela esaten digu.
1848ko maiatzean, misiolari batek, Joseph Rebmannek, chagga lurraldea aztertzen du eta mendira gerturatzen da: "Goizeko 10ak aldera, mendi handi baten gailurrean zerbait zuria ikusi nuen eta lainoak zirela uste izan nuen, baina nire gidariak hotza zela esan zidan, orduan ezagutu nuen atsegin handiz europarrok elur bezala ezagutzen dugun lagun zaharra".
Aurkikuntza hura, 1849ko apirilean Church Missionary Intelligencer-en kontatu zena, Londresen eztabaidatu zen.
Gaur egungo Kilimanjaro
Kilimanjaroa Kilimanjaro National Park deritzonak babestua dago.
Ingurune (argipena)
Ingurunea terminoak sistema bat (gizarte bat, enpresa bat, organo (biologia)organo bat) inguratu eta eragiten duten eremuko elementu eta fenomenoen multzoa da. Adiera berezi zenbait ditu:
Kilimanjaro
Gaur egungo Kilimanjaro
Gailurreko glaziarrak urtzen ari dira eta 1900ean 12 km² bazituzten ere, gaur egun ez dituzte 2 km² besterik estaltzen. Erritmo honekin jarraituz gero 2020 ingururako desagertuko dira. Berotze globala ez da aski fenomeno hau azaltzeko, baliteke arrazoietako bat aktibitate bolkanikoaren berraktibazio motela izatea, fumarolen bidez ikus daitekeena.
Cycloramphus faustoi
Cycloramphus faustoi Cycloramphus generoko animalia da. Anfibioen barruko Cycloramphidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kilimanjaro
Gaur egungo Kilimanjaro
Igoera teknikoki erraza da, baina luzea eta nekeza, hotzaren eta altueraren ondorioz. Biderik arruntena Marangu izenekoa da. Honez gain, Machame, Mweka eta Shira bideak ere badaude. Urtero 20.000 pertsona inguru saiatzen da gailurrera iristen. Kopuru hau Tanzaniako agintariek kontrolatzen dute. Parkean sartzeko 500$ inguru ordaindu behar da.
Ježená
Ježená Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 128 biztanle ditu eta 4,46 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Pine Crest (Tennessee)
Pine Crest Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Carter konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Osteodiscus andriashevi
Osteodiscus andriashevi Osteodiscus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Chattanooga Valley (Georgia)
Chattanooga Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walker konderrian dago, Georgia (AEB) estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2037
2037a ostegunez hasitako urte arrunta izango da.
Marisa Valle Roso
Marisa Valle Roso (1987ko abenduaren 22a, La Felguera, Llangréu), asturiar tonada abeslari bat da, Fernando Valle Roso anaiarekin abestu ohi du, bai gaztelaniaz nahiz asturieraz.
Mount Oliver (Pennsylvania)
Mount Oliver Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 3,403 biztanle zituen, 0.88 kilometro koadrotan banatuta.
Cathartes burrovianus
Cathartes burrovianus Cathartes generoko animalia da. Hegaztien barruko Cathartidae familian sailkatua dago.
Lacey Duvalle
Lacey Duvalle (Washington Hiria, 1982ko apirilaren 5a - ) estatubatuar aktore pornoa da.
San Gregorio d'Ippona
San Gregorio d'Ippona Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Gregorio d'Ipponak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jezeřany-Maršovice
Jezeřany-Maršovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 783 biztanle ditu eta 10,69 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1250 urtean egin zen.
Astor Piazzolla
Astor Piazzola (Mar del Plata, 1921eko martxoaren 11 - Buenos Aires, 1992ko uztailaren 4a) argentinar musikagile eta bandoneon-jotzailea izan zen.
Biografia
Mar del Platan sortu arren, 1925 eta 1936 artean New Yorken bizi izan zen. Han ezagutu zuen Carlos Gardel tango-abeslaria eta 1935 ean Gardelen El día que me quieras ("Maitatuko nauzun egunean") filmeko eszena batean parte hartu zuen. Oso gazterik hasi zen herri-musikagintzan, genero horretako aditu Aníbal Troiloren eskutik, eta jazz musikaren zein musika klasikoaren eragina ere oso gaztetatik jaso zuen. Musika klasikoa Alberto Ginastera argentinar maisuarekin ikasi zuen Buenos Airesen, eta Nadia Boulanger frantsesarekin Parisen. Bere karreran zehar, Quintetto Nuevo Tango eta Sexteto Nuevo Tango taldeak sortu zituen, eta talde haiekin egin zituen lan gehienak. Musikari garaikideen artean, Alfredo Gobbi eta, batez ere, Osvaldo Pugliese miretsi zituen.
Obra aipagarriak ditu orkestrarako: Rapsodia porteña (1952, "Rapsodia buenosairestarra"); Buenos Aires (1953), hiru mugimenduko sinfonia; Oda íntima a Buenos Aires ("Oda intimoa Buenos Airesi"); Tango sinfónico ("Tango sinfonikoa"); Tangata; bandoneoi eta orkestrarako kontzertua eta suitea, eta La serie del ángel ("Aingeruaren saila"). Tangoei dagokienez, nabarmentzekoak dira Balada para un loco (1953, "Ero bati eskainitako balada"), La muerte del ángel ("Aingeruaren heriotza"), Adiós nonino ("Agur nonino") edota Verano porteño ("Uda buenosairestarra").
Piazzola oso artista berezia izan zen, batez ere, bera izan delako, herri-musikagintzaren alorrean, bere tangoekin, eta orobat, musika klasiko edo larriaren alorrean, dohain bikainak erakutsi dituen eta batean zein bestean nabarmendu den musikagile bakarretakoa. Aipagarria da, gainera, tango sinfoniko izeneko genero berria sortu zuelako, musika klasikotik eta jazzetik hartutako harmonia eta erritmo-egitura berriak tangoan txertatuz.
San Nicola da Crissa
San Nicola da Crissa Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Nicola da Crissak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Waxo hizkuntza
Bere herria Ameriketako Estatu Batuetako Nevadan eta Kalifornian, Tahoe aintziraren inguru, duen Waxoe populuaren mintzaira da Waxo (edo Waxoe) hizkuntza (Washo(e) language).
Hagitz Waxodun guti da egungo egunean (hamarreko zenbaixka 1991.ean, 13-20 baizik ez egun, adintsuak guztiak); baina badago Waxo hizkuntzazko murgiltze-eskola bat, etorkizunean Waxodunen gehiagotzea ekar ahal dezakeena.
Guztiz berezi eta beregainekoa da Waxo hizkuntza auzoen artean; izan ere, ez du haiekiko ahaidetasunik ageri, eta uharte-hizkuntzatan dadukate hizkuntzari gehienek (halaxe iritzi zion engoitik Powellek 1891.ean).
Intxaur-hauskailua (balleta)
Intxaur-hauskailua bi zatiko ballet obra bat da, Ernst Theodor Amadeus Hoffmannen Intxaur-hauskailua eta saguen erregea ipuinean oinarritua. Marius Petipak eginiko libretoa, 1890ean Txaikovskik konposatutako musika eta Lev Ivanovek sortutako koreografiarekin, ballet hau 1893ko abenduaren 15ean estreinatu zen, Mariinsky Antzokian, San Petersburgon. Bere pertsonaia nagusiak, honako hauek dira: Klara, Drosselmeyer (Klararen aitabitxia) eta Intxaur-hauskailua. Txaikovskik, beranduago, bere balletean inspiratutako orkestra suite (musika) bat konposatuko zuen, batik bat, bigarren zatiko mugimenduak hartuz.
Lehen zatia
Istorioa, Klararen gurasoen etxean ospatzen den jai batekin hasten da, Eguberri egunaren bezperan. Drosselmeyer da jaira gonbidatuta dagoenetako bat eta hainbat opari dakarzkio bere ilobari, horien artean, soldadu formako intxaur-hauskailu bat. Fritz, Klararen neba, bere arrebaren jostailu berria bereganatzen saiatzen da eta hautsi egiten du. Drosselmeyerrek konpondu egiten du eta jaiak aurrera jarraitzen du. Gonbidatu guztiak joan ondoren, guztiak lotara doaz. Klara bere intxaur-hauskailuarekin lokartzen da, eta etxe osoa oso handia egiten dela eta Eguberri zuhaitzeko jostailuak hazi egiten direla, eta bizia hartzen dutela amesten du. Orduan, saguak agertzen dira, euren erregearekin, soldadu-jostailuen aurka borrokatzen dutenak, eta Intxaur-hauskailua, hori ere hazita. Guduan, soldaduek ia galduta dutena, Drosselmeyerrek parte hartzen du eta Klarak sagu erregea bere oinetakoetako batekin jotzen du (beste bertsio batzuek, Drosselmeyerrek, Klarari, sua duen zerbait ematen diola diote), eta, ustekabean, Intxaur-hauskailuak unea baliatu eta sagu erregea hiltzen du (beste bertsio batean saguek ihes egiten dute). Intxaur-hauskailua, guduaren ondoren, nekaturik, erori egiten da, eta, ondoren, printze eder batean bihurtzen da. Klarak eta Intxaur-hauskailuak, Elurretako Erresumatik euren bidaia abiatzen dute. Bertan, Goxokien Erresumara eramaten dituen lera batean igotzen dira. Bertsiorik onenak, Intxaur-hauskailu Printzea marrazki bizidunetako pelikulan hainbeste oinarritzen ez diren antzinako bertsioak direla ere badiote. Gainera, ipuinaren errealitatea hobeto jarraitzen dute.
Bakh
Bakh edota Baskonia kirol hiria Arabako Gasteiz hiriburuaren ipar-mendebaldean dagoen kirol-instalakuntza bat da. Salburua auzoan dago, Buesa Arena eta Vital eraikinaren alboan.
Reithrodontomys tenuirostris
Reithrodontomys tenuirostris Reithrodontomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Karolien Florijn
Karolien Florijn (Leiden, 1998ko apirilaren 6a) Herbehereetako emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen lemazain gabeko laukoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Karolien Florijnek berak, Ellen Hogerwerfek, Ymkje Cleveringek y Veronique Meesterrek.
Rio Branco
Rio Branco Brasilgo hiri bat da, Acre estatuko hiriburua, Brasilgo Iparraldeko Eskualdekoa. Iparraldera Bujari eta Porto Acre udalerriak eta Amazonaseko estatua ditu; hegoaldera Xapuri eta Capixaba udalerriak; ekialdera Senador Guiomard udalerria, eta mendebaldera Sena Madureira udalerria.
Historia
1882. urtean kautxua ekoizten zuen Empresa izeneko baserria egin zuten. 1904. urtean baserriari herri-izaera eman zioten, udalerri izendatuz, eta geroxeago hiri izendatuz. 1912. urtean eman zioten Rio Branco izena hiriari, Rio Branco baroi diplomatikoaren omenez. 1920. urtean Acreko Lurraldeko hiriburu egin zuten.
Koska
Koska Euskarazko rockaren lehen belaunaldiko taldea izan zen Koska. Expresio Sonora taldetik sortu zen Elgoibarren (Gipuzkoa), 1974an, eta rock jaialdi askotan parte hartu zuen. Lehen diskoa, Koska (IZ, 1976), euskarazko rockaren lehenengoetakoa izan zen, Errobi taldearenarekin batera. Geroago, bigarren eta azken diskoa plazaratu zuen, Bihozkadak (Xoxoa, 1979). 80ko hamarkadan rock emanaldiak utzi eta plaza talde bilakatu zen. Alfonso Guillo eta Gabi Agirregomezkorta izan ziren taldeko buruak.
Taldea
Alfonso Guillok (ahotsa eta baxua) eta Gabi Agirregomezkortak (gitarra) Expresion Sonora taldea sortu zuten 1969an, artean hamasei urte inguru zituztela, eta atzerriko rock&roll eta blues taldeen kantuak jotzen zituzten ingelesez. Luis M. Arakistain (gitarra) eta Patxi Garciak (bateria) osatu zuten laukotea, eta bi urtez bakarrik aritu bazen ere, ospe handia hartu zuen orduko gazteen eta rockzaleen artean. 1970ean Donostiako Artista Berrien IV. Lehiaketa irabazi zuten, eta dantzalekuetan eta elizaren edota elkarte kulturalen lokaletan antolaturiko hamaika dantza saio alaitu zituen The Beatles, The Animals, Spencer Davies Group edota The Rolling Stonesen kantuak joz. Tarteka, izen handiko taldeekin partekatu zuten agertokia; esaterako, Los Bravos taldearekin Donostiako Trinitate plazan, eta Andaluziako Gong rock progresiboko taldearekin. Eibarko Coliseo antzokian emandako kontzertua ere taldekideen gogoan geratu zen.
Expresion Sonora 1971n desegin zen, taldekideak soldadutza egitera joan ziren, eta, handik itzuli ondoren, Guillok eta Agirregomezkortak beste talde bat sortu zuten, Txerra Gurrutxaga (gitarra), Endika Iriondo (bateria) eta Luis "Mitxi" Diego (gitarra akustikoa) lagunekin. Koska izena hartu zuen taldeak, eta Expresion Sonoraren aldean bi ezberdintasun nagusi zituen: euskaraz abesten zuen, euskal kulturaren barruan rockak bere lekua behar zuela iritzita, eta kantuak sortzen zituen.
Fernando Unsainek sortu berria zen IZ diskoetxearekin grabatu zuen lehen diskoa, Koska (1976). Orduko euskal kantari gehienek bezala, Madrilen grabatu zuen, taldea ikuspegi artistikotik aholkatu eta gidatuko zuen inoren laguntzarik gabe. Hortaz, "filtraziorik gabeko diskoa" izan zela dio Alfonso Guillok, "gaztetasunaren hutsak ditu". Bederatzi kantu grabatu zituen, doinu guztiak taldearenak ziren, eta hiru kantutan Antton Aranburuk idatzi zituen hitzak. "Otaloreen antzera" kantua izan zen irratietara heldu zena. Errobiren lehen diskoarekin batera plazaratu zen Koskarena, eta, hortaz, bi taldeek maiz partekatu zuten agertokia garai hartan Euskal Herrian zehar antolatzen ziren jaialdietan. Errobi bikote akustiko gisa agertzen zen bitartean, Koskak arazo handiagoak zituen bere soinua besteenarekin parekatzeko. Diskoaren aurkezpena Eibarko Coliseo zinema aretoan egin zuen, 1976ko abenduaren 3an. Harrera handia izan zuen disko horrek, kontuan hartuta garai hartako merkatua gaur egungoa baino askoz hedadura txikiagokoa zela.
Jaime Iarrituren Xoxoa diskoetxeak kaleratu zuen Koskaren bigarren eta azken diskoa, Bihozkadak (1979). Itoizen lehen diskoa grabatu zen estudio berean, Donibane Lohitzuneko Bachanalesen, eta Jean Phocas soinu teknikariarekin grabatu zuen. Disko horretan, rock progresibora jo zuen taldeak, Pink Floyden eraginpean. Hitzen aldetik, herriaren erreibindikazio sozial, politiko eta kulturalak agertu zituzten Guillok idatzitako testuek. "Gure sentimenduen bidez historia kontatzea zen helburua. Esaterako, "Gurea" kantuan gure ikasle frustrazioa islatzen saiatu gara, ikasleak izan garen urteetan izan ditugun bizipenak eta horien ondorioak", zioten garai hartako elkarrizketa batean. Gasteizen 1976ko martxoaren 3an gertatutako langileen hilketa ("Zaramagako boza"), 1977ko irailaren 27ko fusilaketak eta amnistiaren aldeko borroka ziren beste gaietako batzuk. "Gure rocka gaizki hartua izan da, batzuen ustez rockak bakarrik balio behar du entretenitzeko eta dibertitzeko. Pixkanaka lortzen ari da rockak ere testu garrantzitsuak edukitzea, azken garaian talde euskaldun batzuek egindako diskoetan ikusten da garbi", azaltzen zuten artikulu berean. Diskoak ez zuen hainbesteko arrakasta komertzialik izan, nahiz eta neurri batean logikoa izan zen, oso lan pertsonala izan baitzen; merkatuari amorerik ematen ez ziona. Hala ere, emanaldi ugari izan zituen, horietako bat Errobi, Enbor eta Itoiz taldeekin Basauriko Social antzokian.
80ko hamarkadaren hasieran, jaialdiek behera egin zuten, eta egoera berri hori ikusirik, 1982an plaza talde bilakatu zen Koska; emanaldiotan bere kantuak eskaintzen zituen, eta eszenografia lantzen zuen. Alfonso Guillok 1985ean utzi zuen taldea, eta, geroztik, beste batzuetan aritu da, Trenbide izenekoan, besteak beste. Pixkanaka gainerako taldekideak ere Koska utziz joan ziren, Agirregomezkorta izan ezik; hark musikari berriak hartuta, izen berarekin jarraitu zuen dantzaldiak ematen. Gerora, Basque Country taldea sortu zuen, eta country doinuak jorratu zituen.
Sant'Onofrio
Sant'Onofrio Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bernard van Orley
Bernard van Orley (Brusela, 1487 - Brusela, 1541eko urtarrilaren 6a) Pizkundeko flandestar margolaria izan zen. Italiako margolarien eragin nabarmena du bere lanetan, Rafaelena bereziki. Margarita Austriakoren eta Maria Hungariakoaren gorteetako margolaria izan zen. Aipagarriak ditu erretratuak eta erlijio-lanak. Ama Birjina Haurrarekin, Georges de Zelle sendagilearen erretratua eta San Norbertoren sermoia ditu lan nagusiak.
Mount Penn (Pennsylvania)
Mount Penn Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 3,106 biztanle zituen, 1.11 kilometro koadrotan banatuta.
Tropa do Carallo
Tropa do Carallo Agurainen 2021. urtean sorturiko punk musika talde bat da.
Neobatrachia
Neobatrachia Anuraren barruan sailkatzen diren hiru azpiordenetako bat da. Azpiordena hau da hiru taldeen artean ezaugarri apomorfiko gehien dituena eta, beraz, ebolutiboki berriena. Gainera hiruetan handiena da, 5.000 bat espezierekin eta Anuraren barruan dauden espezieen %96arekin.
Silvina Ocampo
Silvina Ocampo (Buenos Aires, Argentina, 1903ko uztailaren 28a - 1993ko abenduaren 14a) gaztelaniazko eta frantsesezko idazlea izan zen. Kontakizun-bildumak argitaratu zituen (Viaje olvidado, 1937; Autobiografía de Irene, 1948; La furia y otros cuentos, 1959); kontakizun fantastikoak dira, kalitate handikoak. Jorge Luis Borgesen adiskide eta Adolfo Bioy Casaresen emazte zen, eta bien lankide izan zen. Poesia ere landu zuen (Pequeña antología, 1954).
Garaizarko Mahatsorriak
Garaizarko Mahatsorriak 40 gizonez osatutako Begoñako abesbatza da, Bilbokoa.
Historia
José Luis Etxebarria Goiri-k ("Txelu") 1987ko martxoan sortu zuen Garaizarko Lagunak abesbatza. Gaur egungo Jesus Galindez kaleko 10-12 zenbakietako etxabean entseatzen zuten. Gerora frontoiko gela huts batean jarraituko zuten. 1989an neska adiskide eta ezagunekin izen bereko emakume-abesbatza ere eratu zuten.
1992an koru biek izena aldatzen dute eta Garaizarko Mahatsorriak hasten da. Izen horrekin federatu egin zen B.A.E.n (Bizkaiko Abesbatzen Elkartea).
1998 urteko Begoñan antolatzen den Bizkaiko Abesbatzen Astean zuzendu zuen azkenekoz Txeluk gizonen abesbatza. Ikusmen arazoengatik utzi zuen bere ardura eta lekukoa Jose Antonio Kalzada “Surti”-ri pasa zion, hamar urtez bera izango zen zuzendaria.
2008 urtetik, Miren Zubieta Egia da zuzendaria.
2010eko Santa Zezilia eguna ospatzeko eta Jose Luis Etxebarria Goiri “Txelu” omentzeko Garaizarko Mahatsorriak eta Begoñako Sustraiak abesbatzek kontzertu bat eman zuten elkarrekin.
Betidanik landu dituzte euskal folkloreko abestiak eta Bilboko kantu klasikoak, baina azken urteetan 25. urteurreneko kontzerturako Giuseppe Verdi eta beste musikagile klasikoak ere eskaini dituzte.
Ohiko jarduerak
Urtean zehar hainbat jardueratan parte hartzen dute. Kaleko animazioan, auzoko jaietan, Bilboko aste nagusian, txikiteo koralean, Gabonetan oles egiten, ospakizunetan, Begoñako astean, Bizkaiko udaberriko emanaldietan etabarretan jardutea maite dute.
Nazioarteko jarduerak
Euskal Herritik kanpo ere aritu izan dira: Katalunian, Frantzian, Italian, Suedian eta Espainiako hainbat lekutan aritu dira kantari.
2019ko maiatzaren azkenengo astean, Suediara joan ziren, Göteborg, Stockholm eta Uppsala hirietara. Bizkaiko Batzar Nagusiek emandako Gernikako Arbolaren kimu baten landatze-ekitaldian hartu zuten parte. 1941eko ekainean Göteborgeko hiriak Jose Antonio Agirre Lehendakariari eskaini zion babesarengatik eta nazien errepresiotik Ameriketara ihes egiteko bidea errazteagatik aitortza eta eskerrak eman zizkioten.
Nazioarteko folklorea
{| class="wikitable"
Alexis Errusiakoa
Alexis Mikhailovitx (Алексей Михайлович; Mosku, 1629ko martxoaren 19a - 1676ko urtarrilaren 29a) Errusiako tsarra izan zen, 1645etik 1676ra izan zen enperadore. Mikhail Fedorovitx Romanov enperadorearen semea eta ondorengoa, eta Petri Handia, Ivan V.a eta Teodoro III.aren aita. Aginpidera iritsi orduko piztu ziren herri-altxamenduen ondorioz, ekonomia eta gizarte-neurri berriak hartu zituen. Neurri haiek guztiek erreinaldiaren bukaeran Nikita Nikon metropoliko apezpikuaren erreformaren ondoriozko zisma erlijiosoa eta Stenka Razin kosakoaren (1668-1671) matxinada handia eragin zituzten. Kanpo-politikan, aldiz, Smolensk eta Ekialdeko Ukraina, Kiev barne, lortu zituen Poloniaren eskutik (Andrusovoko Ituna, 1667) eta buru eman zion Siberiako konkistari.
Jacinto Benavente
Jacinto Benavente Martínez (1866ko abuztuaren 12a – 1954ko uztailaren 14a) Espainiako antzerkigilea izan zen, 1922an Literaturako Nobel Saria lortu zuena.
Biografia
Pediatra baten seme izanik, horrekin lotu izan da bere lanetan haurtzaroarekiko erakutsi duen ardura: Niños (1917) liburua eta haurrentzako antzerkiak. Zuzenbide ikasketak alde batera utzi zituen literaturari ekiteko. Autorearen lehen lana (El teatro fantástico, 1892), gaia Musset eta Shakespearerengandik hartua zuena, lau pieza laburrez osatua zen. Ondoko urtean, Cartas de mujeres argitaratu zuen, geroko antzerki lanetan emakumeen psikologiarekiko erakutsi zuen interesaren aitzindari. Ehundik gora lan idatzi zuen: El nido ajeno (1984), Gente conocida (1896), La comida de las fieras (1898). 1901etik aurrera antzerki lan sakonagoak egin ditu. Hala, 1907an Los intereses creados azaldu zen, dena diruaren mende jartzen duen gizarte baten satira umoretsua. 1908an La fuerza bruta aurkeztu eta ondoko urtean haurrentzako antzerki talde bat sortu zuen, haiei zuzenduriko lanak idatziz (El príncipe que todo lo aprendió en los libros, 1910). Nekazari giroan kokaturiko Señora Ama (1908) eta La malquerida (1913) lanetan pertsonaia nagusiak emakumeak dira, gizon zitalek azpiraturik aurkitzen direnak. Geroztikako izenburu anitzen arteko zenbait: La ciudad alegre y confiada (1916), Los intereses creados delakoaren segida; Campo de armiño (1916); Lecciones de buen amor (1924); Pepa Doncel (1928); Vidas cruzadas (1929); La honradez de la cerradura (1942); La infanzona (1945). 1922an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.
Lan nabarmenak
Jacinto Benaventek 172 antzezlan idatzi zituen, horietatik nabarmenenak honako hauek izanik:
Listu-guruin
Listu-guruinak, ttu guruinak ere deituak, ugaztunetan, ttua edo listua sortzen duten guruin exokrinoak dira. Ttua, kolorerik gabeko likido urtsu edo likatsua da. Egunean zehar, gutxi gora-behera, litro bat ttu sortzen da. Proteina, glukoproteina, karbono hidrato eta elektrolito nahasketa bat da, eta leukozitoak eta epitelio zelula deskamatuak ditu. Ttu guruin handiak, hiru guruin bikoitiz ordezkatuak daude: mihipeko guruinak, aho barneko ehun konektiboan aurkitzen direnak, parotida guruinak eta guruin azpimaxilarrak, ahotik kanpo aurkitzen direnak.
Histologia
Zelula mioepitelialak, ahoko listu-guruin guztietan daude, eta guruin zelulen eta lamina basalaren artean daude. Zelula zapalak dira.
Listu-guruin nagusiak
Listu-guruin nagusiak (bikoitiak), parotida guruinak, submaxilarrak eta mihipekoak dira.
Parotida guruina
Soilik serotsua den guruin hodiazinotsu bat da. Gizakian, tamaina handienekoa da. Ehun konektibozko estalki sendo batekin inguratua dago, nondik, berau lobulu finetan banatzen duen guruin barnera ehun konektibozko trenkadak abiatzen diren. Jariatze hodi nagusia, Stenon hodia edo parotidarra, goikaldeko bigarren haginaren inguruan amaitzen da.
Guruin azpimaxilarra
Azino serotsuz osatua dago %90ean, eta, gainontzekoa, azino mistoak dira. Hodi nagusiak, mihi harian amaitzen dira.
Mihipeko guruina
Mihipeko guruina, tubuloazinar mistoa da, baina gehixeago mukitsua. Zelula serotsu urriak, ilargierdi eran daude zelula mukitsuen inguruan (Ganuzziren ilargi erdiak); eduki serotsuak mukitsua inguratzen du. Ehun konektibozko estalkia ez dago oso garatua. 10 edo 12 jariatze hodi daude, horietatik garrantzitsuena, Bartholinena deritzona, ahoaren zoruan amaitzen da.
Osagaiak
Listuaren osagaien funtzioak honako hauek dira:
1) Proteikoak:
Ekoizpena
Listuaren ekoizpena bi alditan emango da:
1. Azino aldia: azinoetan ematen da. Sortzen den listua primarioa izango da, batez ere osagai proteikoa izango duena. Elektrolitoen kontzentrazioari dagokionez likido estrazelularraren antzeko konposaketa izango du. Listu primitibo hau listu bideetara pasatuko da 2. aldia emateko.
2. Listu bide aldia: listuaren konposaketa ionikoan aldaketan emango dira: