cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krimeako tartariarren deportazioa
Itzulera
Ia mende erdiko deportazioaren ondoren, Asia erdialdetik itzuli ziren tartariarrak Sobietar Batasuna desegin zenean. Tartariarren etxeak, ordurako, ez zeuden hutsik, errusiarrak bizi ziren. «Ez ginen etxeok berreskuratzen saiatu, inoren aurka ez gentozela argi uzteko, eta geure etxe eta etxolak eraiki genituen», dio Mustafa Jemilev Tatariarren Parlamentuko presidenteak. Aitorpen mugatua daukan erakundea da, estatuaren ofizialtasuna dauka, baina ez du inongo lurralderekiko aginterik. «Errusiarren errezeloa handia da, hasieratik argi utzi arren geure herrira gentozela eta ez inor kanporatzera», dio Jemilevek. Borrokak ere izan dira azken urteotan errusiarren eta tartariarren artean. Krimea errepublika autonomoa izanik, bertako agintari errusiarrek sarri oztopatu diete etxeok eraikitzea, eta eraistera ere bidali dituzte hondeamakinak.
Cazilhac (Hérault)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 771 ziren, horien artean 512 aktiboak ziren eta 259 inaktiboak ziren. 512 pertsona aktiboetatik 449 lanean zeuden (233 gizon eta 216 emakume) eta 63 langabezian zeuden (30 gizon eta 33 emakume). 259 pertsona inaktiboetatik 122 erretiraturik zeuden, 62 ikasten zeuden eta 75 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cazilhac udalerrian 537 unitate fiskal zeuden, 1.275,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.572 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 15 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 4 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Cazilhac udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 144 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Garellano dorreak
Arkitektura lehiaketa
Lehiaketaren irabazlea 2009ko ekainean jakinarazi zen, eta Richard Rogersek zuzendutako Rogers Stirk Harbour + Partners arkitekto estudioa izan zen.
Cazilhac (Hérault)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Garellano dorreak
Eraikuntza
Babes ofizialeko hiru etxeorratzen eraikuntza 2012ko urriaren 11n hasi zen. Guztira babes ofizialeko 318 etxebizitza eta beste 289 etxebizitza tasatu eraikiko dira lehen fasean, "Dorre Barriak" izeneko kooperatibaren bitartez.
Fanore
Fanore (irlanderaz Fánóir edo Fán Óir) Irlandako hego-ekialdean dagoen Clare konderriaren iparraldean dagoen kostaldeko udalerri txiki bat da. Ballyvaughan eta Doolin udalerrien arteko errepidean dago. The Burren eskualdeko iparraldeko mugan eta Galwayko badiaren hegoaldeko kostaldean dago. Udalerriak bere hondaartzengatik ospea du.
Udalerri hau irlandar telesaileen ohiko eszenatokia ere izan da, bereziki Father Ted telesaileko eszenak Fanore udalerria eta inguruko herrietan filmatu izan dira.
Bus Éireann konpainiako 350 lineako autobusek Fanore eta Ennis, Ennistymon, Cliffs of Moher, Doolin, Lisdoonvarna, Kinvara eta Galway elkarlotzen ditu.
Buxton (Ipar Dakota)
Buxton Ipar Dakotako hiri bat da. Traill konderrian kokatua dago. 2010ean 323 biztanle zituen, 0.51 kilometro koadrotan banatuta.
Quinn (futbolaria)
Quinn (jaiotza izena, Rebecca Quinn, ) kanadar futbolari profesionala, eta dominadun olinpikoa da. Kanadako futbol selekzio nazionaleko eta OL Reign taldeko erdilaria da AEBko National Women's Soccer Leaguean. Lehenago, Paris FCen jokatu zuen Frantzian, Vittsjö GIKen Suedian eta Washington Spiriten. Duke Unibertsitatean, futbolean jokatu zuen lehen kanadarra izan zen.
Courville
Courville Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Quinn (futbolaria)
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Tokio), berriz, urrezko domina eskuratu zuen; bietan futbolean eta Kanada ordezkatuz. Tokion, Suediako taldearen (zilarrezko domina) eta AEBko taldearen (bronzezko domina) aurretik sailkatu zen Kanadako taldea.
Lorsica
Lorsica Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lorsicak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Quinn (futbolaria)
Tokion, honako hauek osatzen zuten Mexikoko taldea: Stephanie Labbé, Allysha Chapman, Kadeisha Buchanan, Shelina Zadorsky, Quinn, Deanne Rose, Julia Grosso, Jayde Riviere, Adriana Leon, Ashley Lawrence, Desiree Scott, Christine Sinclair, Évelyne Viens, Vanessa Gilles, Nichelle Prince, Janine Beckie, Jessie Fleming, Kailen Sheridan, Jordyn Huitema, Sophie Schmidt, Gabrielle Carle eta Erin McLeodek.
Courville
Biztanleria
2007an Courville udalerrian erroldatutako biztanleak 439 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bararita
Bararita haluro motako minerala da.
Ezaugarriak
Bararita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Courville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Quinn (futbolaria)
2021ean, historiako publikoki hala zela esan zuen lehen transgenero ez bitarra izan zen domina olinpiko bat irabazten, urrezkoa, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako futbol txapelketan.
Courville
Etxebizitza
2007an 175 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 174etxeak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 146 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 270 ziren, horien artean 211 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 211 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (103 gizon eta 95 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courville udalerrian 156 unitate fiskal zeuden, 445 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.376 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Courville udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sphaerodactylus parkeri
Sphaerodactylus parkeri Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Garuda
Garuda txori mitiko bat da, hinduismoan eta budismoan jainko txiki edo erdijainkotzat hartua dena. Orokorrean giza itxurako arrano erraldoi bezala irudikatua da: urre koloreko giza gorputza, aurpegi zuria, arrano mokoa eta hego gorri handiak. Oso antzinakoa eta erraldoia da eta eguzkiaren argia estal dezake.
Biderkadura zuzen
Talde-teorian, (G,*) eta (H,·) bi taldeen biderkadura zuzena, G × H moduan adierazita, bi multzoen biderkadura kartesiarraren bidez lortzen den talde-egitura da, non elementu bakoitza egitura haietako elementuen biderkadura kartesiarra den. Talde abeldarren kasuan, batuketa-notazioarekin, batura zezena ere deitzen zaio, eta G \oplus H adierazten da.
Garuda
Etimologia
Ziuraski sanskritozko Garuda hitza grī errotik dator eta "irenslea" esan nahi lezake, beharbada oso antzina Eguzkiaren su suntsitzailearekin identifikatzen zelako. Devanagariz azentu diakritikorik ez daraman arren, eta beraz grabea izan beharko litzatekeen arren, ahoskera oxitonoa ahozko tradiziotik dator.
Mitologia
Hegaztien arrazako buruzagia eta sugeen arrazaren etsaia da, Kashyapa Muni eta Vinataren semea. Mahābhārata testu epiko sakratuaren arabera, Garuda jaiotzean jainkoak beldurtu egin ziren arranoaren gorputzaren dizdira beldurgarriaren ondorioz. Agni (suaren jainkoa) zela uste zuten eta babesa eskatu zioten. Ondoren haur bat zela ikusi zuten eta hala ere izaki goren bat bezala laudatu eta Sua eta Eguzkia deitu zuten.
Biderkadura zuzen
Definizioa
Biderkadura zuzena honela definitzen da:
Eraikitze modu horrek talde berri bat sortzen du, azpitalde normal bat duena G-rekiko isomorfoa ((g,1H) itxurako elementuez osatutakoa), eta H-rekiko beste isomorfo bat ((1G,h) elementuez osatutakoa).
About a Girl (Nirvana)
About a Girl (euskaraz Neska bati buruz) Nirvana estatubatuar grunge musika taldearen abesti bat da. 1989an Bleach diskoaren barnean kaleratu zuten.
Garuda
Mitologia
Aruna, egunsenti pertsonifikatua eta Surya eguzkiaren jainkoaren auriga Garudaren anaia nagusia da (edo txikia Monier Monier Williamsen Religious Thought and Life in India (Brāhmanism and Hindūism) laneko 104. orrialdean jartzen duenaren arabera) eta Agniren emazte Swahak Garudi femenino baten itxura hartzen du Garuda estaltzeko.
Garudak rishiekin batera, zeruko erregea zen Indra eta Vritra asura edo deabru errukitsuaren arteko etsaitasuna apurtzen lagundu zuen.
Japonia, Malasia, Indonesia eta Thailandian
Garuda Fenix hegaztiaren malasiar aldaera dela uste da (bere errautsetatik birsor zitekeen izaki mitikoa). Indonesiak eta Thailandiak hegazti hau dute ikur nazional bezala. Indonesiako hegazkin konpainia nazionala Garuda Airlines deitzen da.
Japoniarrek ere ezagutzen dute Garuda, Karura deitzen dutelarik. Esaten denez Garudak bere etsai ziren sugeak jaten zituen printze budista batek barazkijaletzaren garrantzia erakutsi zion arte. Orduan Garudak jan eta liseri zituen suge guztiak berpiztu zituen.
Goggomobil
Goggomobil Hans Glas GmbH enpresak Bavariako Dingolfing herrian Bigarren Mundu Gerra eta gero egindako mikrokotxea izan zen.
Glasek hiru modelo ekoiztu zituen:
Bi zilindro eta bi denborako motorra erabiltzen zuten, hasieran 250 cc eta gero 300 cc eta 400 cc zituztenak. Guztira, 214.313 sedan, 66.511 coupé eta 3.667 furgoneta saldu zituzten 1955 eta 1969 artean.
Strickland (Wisconsin)
Strickland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rusk konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Calp (TRAM Alacant)
Calp Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Calp udalerrian dagoena.
Nuño Lara eta Diaz Harokoa
Nuño Lara eta Diaz Harokoa edo Nuño Diaz Harokoa (1348 - Bermeo, 1352ko urtarrilaren 15a), Lara eta Bizkaiko jauna izan zen (1348-1352). Hiru urte zituen Bizkaiko jaun izendatu zutenean eta lau urte ingururekin hil zuten, Petri Ankerra Gaztelako erregearen etengabeko erasoaren ondorioz.
Biografia
1348ko irailaren 16an Nuño jaio eta egun gutxira, ama hil zitzaion. Bere aitak, Joanes III.a Nuñez Larakoak bi urtez hartu zuen Bizkaiko jaunaren titulua, nahiz eta ex iure uxoris edo jaun ezkontide moduan izan. 1350eko azaroaren 28an Burgosen hil zenean, Nuño Bizkaiko hamahirugarren jaun bihurtu zen. Orduan Nuño Paredes de Navan zegoen eta errege berriaren jarreraren beldur, ingurukoek Nuño Bizkaira eramatea erabaki zuten.
Petri I.a Gaztelakoa haurra harrapatzen saiatu zen baina senideek babestu zuten Mentzia izeneko inudeari esker. Erregeak Santa Gadea del Cideraino jazarri zuen. Handik gutxira, Petri I.ak Bizkaiko jaurerria eraso zuen, hala ere, ezin izan zuen Orozkotik aurrerago pasa.
Lau urte soilik zituenean hil zen Nuño, Bermeon 1352ko abuztuaren 29an. Oinordekoa arreba nagusia zuen: Joana Larakoa. Hau 1353an Tello I.a Gaztelakoarekin, Alfontso XI.a Gaztelakoaren seme naturalarekin, ezkondu zen.
Bermeoko Atalaiako Andre Mariaren elizan, Joan Bataiatzailearen kaperan, lurperatu zuten. Orduan eliza eraiki berria zuten baina egun ez da existitzen, XVIII. mendean, erortzeko zorian zegoenez bota zutelako.
Mambertiita
Mambertiita mineral bat da.
Ezaugarriak
Mambertiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Zigliara
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Sphaerodactylus parvus
Sphaerodactylus parvus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
NGC 4385
NGC 4385 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Triplophysa yasinensis
Triplophysa yasinensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Thailandiako armarria
Thailandiako armarria (tailandieraz ตราแผ่นดินของไทย) Garuda arranoaren irudikapenak osatzen du. Phya Krut edo Errege Garuda deitua da. Herrialdeko ikurra izateaz gain Tailandiako erregearen eta errege familiako beste kide batzuen ikurra ere bada.
Schultzites axelrodi
Schultzites axelrodi Schultzites generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Calio (Ipar Dakota)
Calio Ipar Dakotako hiri bat da. Cavalier konderrian kokatua dago. 2010ean 22 biztanle zituen, 21.12 kilometro koadrotan banatuta.
Calvin (Ipar Dakota)
Calvin Ipar Dakotako hiri bat da. Cavalier konderrian kokatua dago. 2010ean 20 biztanle zituen, 0.56 kilometro koadrotan banatuta.
Saccoderma robusta
Saccoderma robusta Saccoderma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Lumarzo
Lumarzo Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lumarzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rub al-Khali
Rub al-Khali (الربع الخالي‎, auzo hutsa), Rub al-Khali basamortua ere deitua, Arabiako penintsularen hegoaldeko basamortu zabala da, Arabiako basamortuaren parte. 650.000 kilometro koadroko eremua dauka, eta Saudi Arabia, Oman, Arabiar Emirerri Batuak eta Yemengo zatiak hartzen ditu.
Geografia
Iparraldean Persiar golkoa dauka, ekialdean Hajar mendiak, mendebaldean Tuwaykeko goi-ordokia, eta hegoaldean Yemen. Munduko hare-basamorturik zabalen eta lehorrenetako bat da. Haizeek jotako hare finek duna ikusgarriak eratzen dituzte.
Ekonomia
Leinu nomadak bizi dira basamortu horretan, musulmanak, gameluaren hazkuntzatik eta ehizatik bizi direnak. 1975ean, petrolio-hobi oparoak aurkitu ziren Al-Ghawar eskualdean.
Youssouf Diarra
Youssouf Diarra (Bamako, Mali, 1998ko irailaren 13a) Malin jaiotako futbolaria da, Ardoiko harrobian ibilia. Erdilari lanetan aritzen da.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Sphaerodactylus perissodactylius
Sphaerodactylus perissodactylius Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
NGC 4386
NGC 4386 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Jazarpen (argipena)
Jazarpen hitzak esanahi edo erabilera zenbait ditu:
Triplophysa yunnanensis
Triplophysa yunnanensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Masone
Mugakideak
Masonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Terrorismoaren Biktimen Elkartea
Terrorismoaren Biktimen Elkartea edo AVT (jatorrizko izena, gaztelaniaz: Asociación Víctimas del Terrorismo, hortik datozkio siglak) 1981ean terrorismoaren Espainiako hainbat biktimek osaturiko elkartea da. 4.000 bazkide baino gehiago ditu, eta ETAren, GRAPOren, IRAren eta islamiar terrorismoaren biktimez osatuta dago. AVTren helburu nagusia terrorismoaren biktimak laguntzea da, bai eta haien arazoak ezagutaraztea ere. Egungo presidentea Alfonso Sánchez Rodrigo da, guardia zibil erretiratua.
Pedrazaren kudeaketa susmopean dago: elkarteko boluntario gisa diharduen Miguel Folguera guardia zibilak lagunduta, elkartearen dirua gaizki kudeatu duela leporatu zaio, bera presidente aukeratu zuen hauteskundea manipulatu zuela, elkarteko bazkideen datu basea behar ez bezala erabili duela, eta elkartearen langileak mehatxatu eta bidegabeki kaleratu dituela.
Eero Saarinen
Eero Saarinen (Kirkkonummi, 1910eko abuztuaren 20a - Ann Arbor, Michigan, 1961eko irailaren 1a) finlandiar arkitektoa eta diseinatzailea izan zen.
Yale Unibertsitatean egin zituen arkitekturako ikasketak. Aitarekin batera lan egin zuen hasieran. Teknologiaren bilakaeraz arduraturik egitura-mota berriak proposatu zituen, forma eta espazio askeagoak erabiltzeko bidea eman zutenak.
Zonza
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Cando (Ipar Dakota)
Cando Ipar Dakotako hiri bat da. Towner konderrian kokatua dago. 2010ean 1,115 biztanle zituen, 1.64 kilometro koadrotan banatuta.
Nefertiti
Nefertiti Egiptoko XVIII. dinastiako erregina bat izan zen, eta Akenaton faraoiaren emazte nagusia. Nefertiti eta haren senarra erlijio iraultza batengatik dira ezagunak; iraultza hartan, jainko bakarra gurtzen zuten, Aton, hau da, eguzki diskoa.
Haren izena egiptoeraz Nfr.t jy.tj da, eta «edertasuna iritsi da» esanahiarekin itzuli ohi da.
Bere edertasuna oso ospetsua izan zen, eta badirudi politika n eta erlijioa n funtsezkoa betebeharra izan zuela amarnar ideologiaren garapenean. Nahiz eta arte ofizialak sekula ez zuen familiako irudirik egin, bere erreinaldian zehar ugariak izan ziren bikotea intimitatean, alabekin batera, azaltzen duten irudikapen monumentalak.
Nefertitiren sendia
Oso gutxi dakigu bere familiari buruz eta ezer ere ez gurasoei buruz. Hala ere, baliteke Aÿ faraoiaren eta haren emazte Teyren alabetako bat izatea. Beste aukera bat Tadukipa printzesa mitaniarra izatea litzateke.
Onartutako genealogiaren arabera Akenaton, Nefertitiren senarra, Tutankhamonen aita edo erdi-anaia litzateke.
Garai hartako beste datu askorekin gertatzen den bezala, ezin dira zehatz-mehatz ezarri ezkontzaren data eta erregetzaren hasiera. Bikoteak sei alaba izan zituen:
Erreginaren desagertzea
Akenatonen erregetzaren 14. urtearen ondoren, k.a. 1336az geroztik ez dakigu ezer Nefertitiri buruz. Erabat desagertzen da idatzi, papiro eta grabatuetatik. Batzuen ustez, heriotza bortitz baten ondoren, senarrak haren izena aipatzea debekatu zuen. Beste batzuen aburuz, berriz, egiptoarren gustuko izan ez zen jarreraren batek eragina eta ospea galarazi zion. Zaila da benetako arrazoia zein izan zen zehaztea.
Nefertitiren desagerketa bat dator Smenkareren agerpenarekin eta Kiya izeneko erregina berri batenarekin. Baliteke Smenkare Meritaton-ekin ezkondu izana. Akenaton eta Smenkare urtebeteko aldearekin hil ziren, k.a. 1334an eta k.a.1333an. Akenatonek 29 urte zituen eta horietatik 12 igaro zituen Egiptoko errege bezala. Smenkare haren alboan egon zen lau urtez.
Akenatonen ondorengo erregea Tutankhaton izan zen, Tutankhamon izenez ezagunagoa. Baliteke Amenofis III.aren edo Akenaton beraren seme izatea, eta Smenkareren anaia. Nefertitiren alaba Ankesenpaatonekin ezkondu zen. Bikotea oso gaztea zen. Zenbaiten ustez, Nefertiti oraindik bizirik zegoen eta, koroarik ez izan arren, eragin handia izan zuen haiengan. Hau egia balitz, Nefertitiren eragina, eta ziur aski beraren bizitza ere, hiru urteren buruan amaitu zen, k.a. 1331. urtean. Urte horretan Tutankhatonek Tutankhamon izena hartu zuen, aitaren erlijio monoteista ukatu eta Amon-en kultuaren aldeko agertuz. Aldi berean, errege-familiak Tell al-Amarna utzi eta Tebas izendatu zuen berriz hiriburu. Nefertiti eta Tadukipa pertsona bera balira, garai hartan 35 urte izango lituzke.
Tadukipa, Nefertiti, Smenkare eta Kiyaren arteko identifikazioak euren bizitzei buruzko datu faltaren erakusgarri dira eta aurkikuntza arkeologiko berriek bakarrik zehaztu ahalko dute pertsonaia hauen papera eta Nefertitiren bat-bateko desagertzea.
Nefertitiren momia
Momia aurkitu ez zenez, jakingura handia eta espekulazio ugari sortu zen. 2003ko ekainaren 9an, Erresuma Batuko University of Yorkeko ile-analisietan aditu den Joann Fletcher arkeologoak momiaren aurkikuntza iragarri zuen Erregeen Haraneko KV35 hilobian, Egipton. Espedizio bat antolatu zen hipotesia egiaztatzeko, Nefertiti eta Smenkare pertsona bera ote ziren, alegia. Momiaren egoeragatik, hil eta handik gutxira arpilatua izan zela uste da. Momifikazio teknikak XVIII. dinastiako norbait zela adierazten du eta bere posizioak errege-familiakoa zela. Urte bereko ekainaren 12an, hau da, hiru egun beranduago, ESCA-ko (Egypt's Supreme Council for Antiquities) zuzendari Zahi Hawass-ek hipotesi hau frogatzeko adina frogarik ez zegoela esan eta momia hura Nefertitirena zela ukatu zuen.
2015ean egiptologoek jakinarazi zuten Nefertitiren ganbera sekretu ospetsua Tutankamon faraoiaren hilobiko ganbera sekretu batean aurkitu zutela, Nefertiti erreginaren azken atsedenlekua izan zitekeena.
Baratovita
Baratovita silikato motako minerala da.
Nefertiti
Nefertiti erreginaren bustoa
1912ko abenduaren seian aurkitu zuen eskultura Ludwig Borchart arkeologoak Amarna haranean (Egipto). Hiru milurteko Armana bailarako lurrazpian gordeta igaro ostean heldu zen Berlingo Neues museora, Borchart eta bere taldeak aurkitu eta gero; 1924. urtean, Neues museoan aurkeztu zuten, harik eta II. Mundu Gerraren ostean Adolf Hitlerrek Turingiako meategi batean gordetzea agindu zuen arte. AEBetako tropek berreskuratu ostean, Berlingo mendebaldeko eremuan aurkeztu zen. Kanpo aldean lehenbizi, Charlottenburg auzoan 1967az geroztik. Harresia bota eta gero, Alemaniako hainbat egoitzatatik igaro da Nefertitiren artelana. Munduko pieza preziatuenetakoa 2009an ezarri zen, ostera, bere Berlingo etxean, Berlingo Uharteen Museoko Neues egoitzan, hain zuzen.
Artelanaren kokapenak zeresan handia eman du beti. Hain zuzen ere, Egipto eta Alemaniak urteetan izan duten elkarren arteko ika-mika. Bi herrialdeek altxortzat dute artelana, eta biek aldarrikatzen dute haren jabegoa. Egiptoarren arabera, Nefertitiren irudia beste 5.000 piezarekin batera atera zuten herrialdetik; legez kanpo eraman zituztela argudiaturik hainbat itzulera eskari egin dizkiete egiptoarrek. Berlingo Uharteen Museoko nagusi Michael Eissenhauerrek esandakoaren arabera, Niloko erregina ez da sekula mugituko Berlindik.
Baratovita
Ezaugarriak
Baratovita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Scissor macrocephalus
Scissor macrocephalus Scissor generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Feakle
Feakle (historikoki Feakell eta Fiakil, irlanderaz an Fhiacail, "Hortza" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Clare konderriaren ipar-ekialdean dagoen udalerria da. Scariff udalerritik 4,5 kilometro ipar-mendebaldera dago, Gort udalerrira doan errepidean.
Derg aintzira, Tulla eta Scariff udalerriak mugakide ditu.
Châtres (Sena eta Marne)
Châtres Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châtres udalerrian erroldatutako biztanleak 575 ziren. Familiak 205 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Morticia Addams
Morticia Addams The Addams Family serieko fikziozko pertsonaia bat da, Charles Addams karikaturagile estatubatuarrak sortutako fikziozko emakumea.
Châtres (Sena eta Marne)
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 190 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 149 etxek bost zituzten. 185 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 130 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Morticia Addams
Historia
Morticia lehen aldiz agertu zen Charles Addamsen egunkarietako komiki-bandetan familiaren matriarka zorrotz eta urrun gisa. Maiz agertzen zen familiako gainerako kideekin, eta, Gómez eta amonarekin batera, marrazki bizidunetan benetan hitz egin zuen kide bakanetako bat izan zen.
Pertsonaiak The Addams Family (1964) telesailera egokitu zirenean, Charles Addamsek "Morticia" izena eman zion, nolabait Heriotza kontzeptua iradokiz (latinez mors mortis).
Châtres (Sena eta Marne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
NGC 4387
NGC 4387 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Morticia Addams
Pertsonaia
Morticia Addams familiaren bihotza, erregina eta arima da. Emakume-banpirotzat hartzen dute. Azal zurbila eta ile beltz leun eta luzea du; bere ilearekin konbinatzeko beltz koloreko soineko gotikoak daramatza. Anjelica Hustonek interpretatutako bertsioan ezpain-kolore gorri iraunkorra erabiltzen du, eta inolako azalpenik gabe bere begiak baino argitzen ez dituen argi bat du. Limurtzailea, betiereko ederra, xarmagarria eta exotikoa da, frantsesez hitz egiten erraz liluratzen du senarra, dotorea, kultua, sofistikatua eta artista da musika-joerekin: opera abesten du, tangoa dantzatzen du eta musika-tresna ugari jotzen ditu. Kleopatra izeneko landare haragijale bat ere badu, izaki bizidunekin elikatzea maite duena.
Châtres (Sena eta Marne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 414 ziren, horien artean 309 aktiboak ziren eta 105 inaktiboak ziren. 309 pertsona aktiboetatik 296 lanean zeuden (155 gizon eta 141 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 105 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Morticia Addams
Pertsonaia
Morticiaren ezkongabe abizena Frump da. Ofelia izeneko ahizpa bikia du (aktore berak antzeztua) eta bere amak jatorrizko telesailean Hester izena du. Pelikulan eta telesailean amona Addams bere ama da, baina beste bertsio guztietan bere amaginarreba da.
Aktoreak
Morticia Addams aktore desberdinek antzeztu dute:
Châtres (Sena eta Marne)
Diru sarrerak
2009an Châtres udalerrian 221 unitate fiskal zeuden, 645 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.214 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak, 2 iturginak eta 1 aldi baterako lan enpresa.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra brikolaje denda handi bat zen.
2000. urtean Châtres udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amorebieta Kirol Elkartea 2016-2017
Entrenatzailea: Aitor Larrazabal (2016-Egun)
Flexiguritate
Flexiguritate edo flexiseguritate hitza 1980ko hamarkadan Danimarkako lan merkatuan landutako kontzeptua da eta inguruko herrialdeetara (Finlandiara, Holandara...) zabaldu zen berehala. Flexibilitatea (malgutasuna) eta segurtasuna konbinatzen ditu, lan merkatuari aplikatuz.
Teorian, lan merkatu malgua lortu nahi duen estrategia politikoa da eta, aldi berean, langileen babes soziala bermatu nahi du.
Bereizgarriak:
Langileek bere formazioa eguneratzeko prest egon behar dute, edozein momentutan merkatuaren eskarira egokitzeko xedean. Horretarako formakuntza jarraia antolatzen da, bai langileentzako eta bai langabetuentzako ere. Hortik ondoriozta dezakegu aurrekontu publikoetan eragiten duen kostu handia eta hau izango da bere alderdi kritikatuenetakoa.
Sphaerodactylus richardi
Sphaerodactylus richardi Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Ménévillers
Ménévillers Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ménévillers udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 42etxeak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (29 gizon eta 23 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ile apaindegia zen.
2000. urtean Ménévillers udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 276 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mele (Italiako hiria)
Mele Italiako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Liguria eskualdekoa, Genovako metropolitar hirikoa. 0 biztanle ditu, eta 0 kilometro koadro.
Maria Eskibel Arratia
Maria Eskibel Arratia (Gasteiz, XV. mendea - Valladolid, 1536ko maiatzaren 7a) filantropoa izan zen.
Mele (Italiako hiria)
Mugakideak
Melek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Maria Eskibel Arratia
Biografia
Hortuño Ibañez de Aguirrerekin ezkondu zen, ustez 1499. urtearen inguruan. Senarrarekin batera, Aguirre jauregia (egungo Montehermoso jauregia) eraikitzeko agindua eman zuen 1520an, hasiera batean ospitale eta dominiken komentu bat izango bazen ere, azkenean 1524an amaitu zutenean haien etxea izan zen. Ondorioz, moja haientzat Margogintza kaleko Gurutze Santuaren komentu eta eliza eraiki zuten. Seme-alabarik izan ez zutenez, bere iloba zen Mateo de Zuazo hartu zuten oinordeko, honek abizena aldatu eta gerora Zuazo de Aguirre izan zen.
Senarrarekin batera, San Bizente elizan hilobiratu zuten. Izan ere, eliza horretako koroa diruz lagundu zuten, eta horren erakuslea da bertan haien armarria eta Karlos V.aren ezkutua ageri direla, baita Gurutze Santuaren komentuan ere. Eliza honen kaperarako Flandesko Santa Urtsularen bost busto ekarri zituzten, egun Arabako Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa daudenak.
Welcome to New York (2014ko filma)
Welcome to New York 2014ko Abel Ferrara estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Frantziako presidente izateko hautagaia den gizon boteretsu bat hotel batean zerbitzari bat bortxatxeagatik atxilotzen dute.
Saudi Arabiako historia
Saudi Arabiako historiak milaka urte eta kultura askotako biztanleak biltzen ditu. Horien artean daude Al Maqar zibilizazioa, duela 9.000 urtekoa, ordurako zaldiak hezitzen zekiena, eta antzinako Dilmun kultura, Persiako Golkoan zehar zabaldu zena eta sumertar edo egiptoarren zibilizazioekin batera bizi izan zena. Saudi Arabiak merkataritza-harremanak izan zituen antzinako munduko leku askorekin, baina klima bero eta gogorrak zaildu egin zituen kokalekuen ezartzeak denboraldi luzetan, nahiz eta oasien inguruan kokaleku batzuk luze egon ziren.
Saudi Arabia lurralde garrantzitsu bihurtu zen islama sortu zenean 620. urtean. Medina eta Meka hiriak Islameko lekurik sakratuenak bihurtu ziren, eta mundu osoko musulmanentzako bi hiri sakratuenak ere bihurtu ziren. Horri esker, Saudi Arabiako agintariek eta erregeek botere handiagoa lortu zuten.
Arabia islam aurretik
Arkeologiak finkatu du lehen zibilizazioetako batzuk zeintzuk diren: Dilmun zibilizazioa Arabiako penintsularen ekialdean, Zamūd zibilizazioa Al-Hijazeko iparraldean, Kinda erresuma erdian eta Al-Magar zibilizazioa Arabiako penintsularen hego-mendebaldean.
Islamaren hedapena
Mahoma, Islamaren profeta, Mekan jaio zen 570 inguruan eta 610 urtean hasi zen predikatzen hirian, 622 urtean Medinara migratu zuen arte. Hortik aurrera, berak eta bere kideek Arabiako tribuak batu zituzten Islamaren banderapean, eta gobernu erlijioso arabiar musulman bakarra sortu zuten Arabiako penintsulan. 632 urtean Mahoma hil ondoren, Abu Bakr musulmanen lider bihurtu zen, lehen kalifa. Tribu arabiarren matxinada bat menderatu ondoren (Riddako gerrak edo "Apostasiako gerrak"), Abu Bakr-ek Bizantziar Inperioari eraso egin zion. 634 urtean hil ondoren, Umar izan zen bigarren kalifa. Ondoren etorri ziren Uthman ibn al-Affan eta Ali ibn Abi Talib. Lehen lau kalifa horien periodoari Rasidar kalifaldia deitzen zaio. Kalifaldi horretan eta 661 urteaz geroztiko Omeitar kalifaldian arabiar musulmanak bizkor hedatu ziren Arabiatiko penintsulatik kanpo. Hamarkada gutxi batzuetan, armada musulmanek Bizantziar armada garaitu eta Persiar Inperioa suntsitu zuten, lurralde zabalak konkistatuz, Iberiar penintsulatik Indiaraino. Mundu musulmanaren gune politikoa konkistatu berri ziren lurraldeetara joan zen gero.
Hala ere, Mekak eta Medinak mundu musulmaneko leku garrantzitsuenak izaten jarraitu zuten. Koranak eskatzen duen pelegrinazioa dela-eta, Meka eta Medina izan da VII. mendetikmusulman askoren helmuga.
Aurrekariak
Azkenean, hamarkada askoren ondoren, Abdulaziz ibn Saud erregearen eskutik Saudi Arabiaren Batasuna gertatu zen, eta estatu modernoaren sorrera. 1902an, Al-Rashid dinastiako hirian agintea hartu ondoren, eremu berriak bereganatzen jarraitu zuen, 1926an Hiyaz-ko errege bihurtuz eta 1927an Nechd-ekoa. 1927ko maiatzaren 20an, Erresuma Batuko gobernuak onartu egin zuen gobernatzen zituen arloetako errege gisa. Haren erresuma burujabe bihurtu zen orduan, eta haren kontrolpean zeuden eskualde guztiak batuz Saudi Arabiako estatua eratu zen 1932an.
1938ko martxoaren 3an petrolioa aurkitu zuten Saudi Arabian, haren esportazioarekin herrialde aberats bihurtuko zela.
Mugak
1965ean, Saudi Arabiak eta Jordaniak lurren truke bat egin zuten. 1971n, Saudi Arabiaren eta Kuwaiten arteko eremu neutrala banatu zen. Halaber, Saudi Arabiak eta Irakek eremu neutrala beren artean banatzea erabaki zuten 1981ean. 1983an zatitu zen.
Politika
Abdulaziz ibn Saud erregea 1953an hil zen, eta haren seme Saud errege bihurtu zen 11 urtez, 1964an dimititzera behartu zuten arte, Faisal bere anaiordea errege bihurtu zela. Faisalek errege-familiako kide zaharrenen eta erlijio-liderren laguntza lortu zuen, eta lehen ministroa ere izan zen. Erregea eta lehen ministroa izateko tradizio horrek Saudi Arabian jarraitzen du oraindik: Faisalen ondorengo errege guztiek jarraitu dute praktika hori.
Faisalek Saudi Arabiaren garapen ekonomikorako urrats berri batzuk bultzatu zituen. Erregealdian hainbat gertaera politiko garrantzitsu izan ziren, nabarmenak hauek:
1975ean, Faisal erregea bere ilobetako batek hil zuen. Iloba erruduntzat jo eta hiltzera kondenatu zuten. Faisal erregearen anaiordea, Khalid, errege eta Saudi Arabiako lehen ministro bihurtu zen. Khaliden erregealdian Saudi Arabiaren garrantzia areagotu egin zen eskualde-politikan. Bitartean herrialdearen hazkunde ekonomikoak ere erritmo onean jarraitu zuen.
Fahd erregearen aroa
Khalid erregea 1982an hil zen. Hil ondoren, Fahd bihurtu zen errege, baita Saudi Arabiako lehen ministro ere, eta bere anaiordea, Abdullah printzea, printze oinordeko bihurtu zen.
Saudi Arabiaren diru-sarrerak gutxitu egin ziren Fahden erregealdian, petrolioaren prezioa jaitsi zelako. Fahd erregearen gobernuak ekonomia-politika berri bat bideratu zuen diru-sarrera txikiagoekin herrialdeak aurrera egiteko.
Fahd erregeak Irak lagundu zuen gerran Iran-Irak gerran zehar, eta bi herrialde horien arteko gerraren amaiera, 1988an gertatu zena, bultzatu zuen. Erregeak ere lagundu zuen Golkoko Lankidetza Kontseilua (GCC) erakunde indartsuago bihurtzen. Persiako Golkoko sei herrialdek osatzen dute GCC, eta herrialde kideen arteko garapena eta lankidetza hobetzea du helburu.
Oraingo egoera
2017. urteko irailaren amaieran, Mohammed bin Salman erregeak gidatzeko murrizketa kendu zien Saudi Arabiako emakumeei.
NGC 4388
NGC 4388 galaxia espiral bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gisela Bock
Gisela Bock (Karlsruhe, Alemania, 1942ko otsailaren 28a) historialari alemaniarra da, eta bere lanaren zati handi bat emakumearen historiaren azterketari eskaini dio.
Biografia
Mendebaldeko Europako historia irakatsi du Berlingo Unibertsitate Askean eta Florentziako Europako Unibertsitate Institutuan. Aitzindari gisa, mendeetan zehar emakumeen eta gizonen irudian eta rolean oinarritutako azterketa historikoan parte hartu du. 2007tik erretiratuta dago.
Bere lanen artean hauek aipa daitezke: Thomas Campanella. Politisches Interesse und philosophische Spekulation (Niemeyer, 1974), Tommaso Campanella filosofo eta idazle italiarrari buruzkoa; Die andere Arbeiterbewegung in den USA von 1905-1922: die Industrial Workers of the World (Trikont, 1976); Zismilwangipin Studien zur Rassenpolitik und Fallenpolitik (Westdeutscher Verlag, 1986), Hirugarren Reicheko esterilizazio behartuaren azterketa; edo Frauen in der europäischen Geschichte. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart (Verlag C. H. Beck, 2000).
Historialari feministatzat jotzen da, eta Alemania naziko krimenetan emakumeak duen erantzukizunaren interpretazioak talka egin du Claudia Koonz historialari estatubatuarrarekin.
Laborategiko haragi
Era kritikoz «Frankenstein haragia» ere esaten zaio.
Mezzanego
Mezzanego Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Laborategiko haragi
Jatorria
2013an aurkeztu zen mundu guztiko hedabideen aurrean laborategi batean sortutako lehen «hanburgesa» jangarria. Herbehereetako Utrechteko Unibertsitateko Mark Post ikerlariak garatu zuen proiektua, eta, ordutik, hazi besterik ez da egin laborategiko haragiaren inguruko ikerketa, eta, are, ekoizpena. Mundu osoan ari dira enpresak sortzen, etorkizuneko merkatua nork dominatuko duen lehian.Antza denez, 2030. urterako, mundu osoan jaten den proteinaren %16 laborategitik eratorritako honen bidez kontsumituko da.
Nola sortzen da?
Horrela azaldu du Xalba Ramirezek: "Haragi sintetikoa egiteko ez da animaliarik hil behar prozesuan: animalia bizi baten muskulu ehunaren lagin txiki bat ateratzen da biopsia baten bidez, «animaliari minik egin gabe». Zelula amek bereizteko eta ugaltzeko gaitasuna dutenez, hazkuntza ingurune batean jartzen dira aminoazidoekin, karbohidratoekin, bitaminekin eta mineralekin, haien hazkundea sustatzeko" kopuru askoz txikiagoak ere eman izan diren arren.
Mezzanego
Mugakideak
Mezzanegok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laborategiko haragi
Nola sortzen da?
"Hurrengo urratsa bioerreaktore batean ematen da, eltze handi moduko batean, tenperatura, hezetasun eta abarreko mantenugai eta baldintza kontrolatuekin. Helburua zelulak hazten eta ugaltzen jarraitzea eta hiru dimentsioko masa zelularra osatzea da. Behin masa zelular tridimentsionala lortuta, muskulu zuntz bihurtzeko, estimulazio elektrikoa eta luzatze mekanikoa aplikatzen da. Zuntzak biderkatu egiten dira honela, eta benetako haragiaren testura berbera garatzen dutela ziurtatzen dute industriaren bultzatzaileek".
"Behin behar bezala garatuta, bioerreaktoreetatik atera, findu eta azken produktu batean moldatuko dira, hainbat teknika erabiliz, tartean, 3D inprimaketa".
Donostiako lantegia
Donostia dago lehia horren munduko buru bat. Izan ere, Zubietako Eskusaitzeta industrialdean, JBS enpresa brasildarraren eskutik, BioTech Foods, eraikiko da munduko fabrikarik handienetako bat: 11.000 m2 eta 150 langile, urtean 4.000 tona haragi sintetiko egiteko gai, aurreikusten denez. Munduko laugarren laborategia izango da.
BioTech Foods atzean dagoen multinazionala, JBS enpresa, ustelkeriari eta Amazoniaren suntsiketari lotuta dago.
Kritikak
Euskal Herriko Nekazarien Elkarteak (EHNE) horren kontra mobilizatu da. Haien ustez, laborategiko haragiak «patenteen menpe bizitzera» bultzatzen duela ohartaraziz. Salatu zuenez, horrek mendeetako ezagutza, biodibertsitatea eta paisaia «kolokan» jar ditzake. Gainera, elikadura subiranotasunean sortuko duen arrakala «nabarmena» izango dela adierazi zuen sindikatuak, uste baitu patenteetan oinarritutako elikadurak ez duela bermatuko «berdintasunik», ezta ingurumen edo pertsona osasuntsurik» ere. Aipatutako sindikatuaren ustez, Haragi mota hau animalien ongizaterako onuragarria edo ekologikoa dela dioen diskurtsoak «hutsuneak» dituela esan zuten; batetik, zelulen ugalketa araututa ez dagoenez, minbizidun zelulak ere sar daitezkeelako produktuan, eta bestetik, planta hauen karbono dioxido isurketa handiagoa delako. «Ozen esan nahi dugu ez dela sozialki bideragarria, ez diola ingurumenari onik egiten eta gutxi batzuen patrikak bakarrik beteko dituela ustezko haragi horrek», adierazi zuen Euskal Herriko Nekazarien Elkarteak.
Triplophysa zaidamensis
Triplophysa zaidamensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Scopaeocharax atopodus
Scopaeocharax atopodus Scopaeocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Sartze (kontzejua)
biztanle zituen.
Zaraitzu ibaxan kokatuta da, Atabea kiñoian. Bertako biztanleak sarztarrak dira.
Izena
Sartze toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Sarres zuen antzinako izena, 1085eko dokumentu batean agertzen den bezala, herriaren izena gordetzen duen zaharrena. Jatorrizko Sarres izenetik gaur egungo euskal (Sartze) eta erromantzeko (Sarriés) izenak erator daitezke, bi hizkuntzen historiatik dakigunari bilakaera fonetiko kongruentea aplikatuz. Euskaraz Sarres > Sarres(e) > Sarr(e)se > Sarrse > Sartze bilakaera da eta erromantzez Sarres > Sarr(i)es > Sarries.
Sarres izenaren esanahi etimologikoa enigmatikoa da. Batzuen ustez, Gerhard Rohlfs filologo alemaniarrak pertsona izen bati lotuta zeuden eta jabetza adierazten zuen -ies terminazioa zuten toponimo nafar-aragoiarren sailean sartzen dute. Ohikoena toponimo hori sarri euskal hitzarekin lotzea izaten da, "maizko" hitzarekin batera "lodi" terminoa ere baduelako, landaretza bezalako kontzeptuei aplika dakiekeena. Nafarroan Sarriguren eta Irisarri herriak daude, hitz hori toponimoan sartuta, eta Bilbon Sarriko auzoa dago. Gainera, Zuberoan Sarrikota toponimoa hainbat formatan agertzen da: Sarrikota, Sarrikotagaine eta Sarrikotapea. Sartze izena sarritze ("loditasun") hitzetik erraz erator daiteke. Hala ere, Sarriés gaztelaniazko eta nafar erromantzezko toponimoa ez da erraz azaltzen sarri hitzetik, eta herriaren antzinako izena ere ez da argi azaltzen.
Armarria
Sartzeko armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Sartzeko bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Geografia
Sartze Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñea Nafarroako hiriburutik 76 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzu ibaxan, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.
Klima eta landaredia
Sartzek klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Eliza Igariko monasterioarena zen, IX. mendearen erdialdean dokumentatua eta 1085. urtean Antso V.a Ramiritz erregeak Leireko abadiari emana. Nafar Koroaren auzo bilauek, ibaxa osatzen zuen gainerakoekin batera, urteko paparra ematen zuten, Leonor I.a Nafarroakoak 1469an kaparetasun pribilegio kolektiboa eman zion arte.
Zaraitzuko Unibertsitatearen zati administratiboa izan zen, batasun gisa iraun zuen bitartean, 1835-1845eko berrikuntzetara arte. Honaino, beraz, herria, ibaxako alkatea, herriko alkatea eta bere errejidoreak zeuden agintean; bi alkateetatik bigarrena, berriz, erregidoreek eta bizilagunek aukeratzen zuten. Erreforma horiekin, Sartzek Ibiltzietarekin banandutako udala osatu zuen, eta udal-araubide komunaren arabera gobernatu zen.
1849an Besollako markesei zegokien parrokoaren hornidura.