cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suge-ziza gozo
Deskribapena
Hanka: 10 cm luze eta 1 cm lodi, barnehutsa, liraina, marroi iluna, oinarrira argiagoa. Gaztetan, goialdean gortina-hondar arinak izaten ditu.
Haragia: Hori argi kolorekoa edo zurixka, usainik gabea eta zapore leunekoa.
Etimologia: Hypholoma terminoa grekozko, harizpia esan nahi duen "ùpos" hitzetik dator eta ertza esan nahi duen "Loma" hitzetik. Ertzari dagokio, batzuetan gortinaren hondarrak izaten dituelako. Capnoides epitetoa ere grekotik dator, kea esan nahi duen "capnos" hitzetik. Orrien kolore grisagatik.
Jangarritasuna
Jangarri kaskarra. Beste Hypholoma batzuekin nahastea erraza denez, ez da komeni jatea.
Nahasketa arriskua
Hypholoma fasciculare delakoarekin, honek kapela eta orriak hori-berdexka kolorekoak ditu. Eta Hypholoma sublateritium delakoarekin, honen kapelak adreilu kolorea du erdian, haragi horixka eta zapore mikatz samarra. Biak toxikoak.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udan. Arrunta motzondoetan, sortatan estu.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Europa, Aljeria, Errusia, Txina, Taiwan eta Japonia.
Care Santos
Lieratura ibilbidea
Habitaciones cerradas (Gela itxiak) eleberria telebistara egokitu zen eta TVEk miniserie gisa estreinatu zuen 2014. urtean. Espainiako Idazle Gazteen Elkartearen sortzailea eta lehendakaria izan zen, eta La tormenta en un vaso literatura-kritikaren blogeko edukien koordinatzailea. 22 hizkuntzatara itzulia izan da.
Nocte izeneko Espainiako Beldurrezko Idazleen Elkarteko ohorezko bazkide izan zen. Carlos Pardo kritikariak El País egunkarian Nadal sariaren irabazitako Media vida nobelari buruz hauxe argitaratu zuen:"Arkitektura zaindua, ia antzerkiko eszenetan oinarritua, korrelatu objektibo egokiak... pertsonaia zirraragarriekin eta Espainiako trantsiziora berrogei urte baino gehixeago eta koerzio-bagaje batekin iristen den emakume-belaunaldi baten testigantza emateko asmoarekin. Media vida edo Bizitza erdia horixe guztia da, baita eleberri ona er.."Care Santosi Haur eta Gazte Literaturako XXIV. Cervantes Chico saria eman zioten.
Telebistara egokitzea
Habitaciones cerradas/ Gela itxiak eleberriak Adriana Ugarte eta Álex García protagonista zituen serie txiki homonimoa inspiratu zuen, Lluís Maria Güellek zuzendua.
Sergei Belov
Sergei Aleksandrovitx Belov (errusieraz: Серге́й Алекса́ндрович Бело́в; Naschokovo, Tomsk Oblast, 1944ko urtarrilaren 23a - Perm, 2013ko urriaren 3a) SESBko saskibaloi jokalari eta entrenatzailea izan zen.
Biografia
Garai guztietako Europako saskibaloi jokalaririk handienetakotzat hartzen da, eta Indianako Basketball Hall of Fame-n sartutako lehen jokalari ez-amerikarra izan zen. Nazioarte mailan errekor paregabea du, 15 dominarekin Sobietar Batasunarekin nazioarteko lehiaketetan eta hiru entrenatzaile gisa Errusiarekin.
Pagadi-ezko zurixka
Deskribapena
Etimologia: Hygrophorus hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, phóreotik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Penarius epitetoa berriz latinetik dator, "penarius" hitzetik, hau da, otorduei dagokienena. Jateko perretxikoa delako.
Sergei Belov
Biografia
Lau Olinpiar Jokotan parte hartu zuen SESBko selekzioarekin. Bere parte-hartzeen artean, 1972ko final famatua dago, non SESBk Estatu Batuak irabazi zituen finalean, nazioarteko saskibaloiaren historiako azken segundo eztabaidagarrienen ostean (51-50). Bi jaurtiketa libreren ostean puntu bakarreko aldea atera zuten amerikarrek (49-50), baina bigarren jaurtiketa baino lehen mahaiko sirenak jo zuen (sobietar bankuak eskatutako atsedenaldia), baina jaurtiketa librea baino lehen ez zuten eman, eta zenbat segundo falta ziren partida amaitzeko eztabaida sortu zen. Hasieran, mahaiak 3 segundo falta zirela uste du, bi segundo kentzen dira eta azken txanpara sobietar saskiratzerik gabe iristen da. Mahaiaren hausnarketa berri batek, William Jones FIBAko idazkari nagusiaren esku-hartzearekin, hasieran geratzen ziren hiru segundoak atzera botatzea eragiten du eta jabetza sobietar taldeari hirugarren aldiz alboko jaurtiketa batekin ematen zaio. Sobietarrek pase luzea egiten dute bere zelaitik beste saskira, non Aleksandr Belov pibotaren bi defendatzaileak, Kevin Joyce eta Jim Forbes, oreka galduta erortzen dira eta Belovek saskiraketa erraz bat egitea lortzen du amerikarren harriduraren aurrean. Amerikako protesta ugari izan arren, emaitza baliozkotzat jo zuten.
Pagadi-ezko zurixka
Jangarritasuna
Bikaina. Hygrophorus onenetakoa da.
Sergei Belov
Biografia
Urrezko domina horretaz gain, Sergei Belovek beste hiru brontzezko domina irabazi zituen sobietar taldearekin 1968, 1976 eta 1980ko Olinpiar Jokoetan. Azken horietan, Moskun ospatutakoetan, zuzia olinpikoaren eramaileetako bat ere izan zen.
Gainera, bi aldiz izan zen munduko txapeldun, 1967an eta 1974an, eta lau aldiz Europako txapeldun.
Pagadi-ezko zurixka
Nahasketa arriskua
Hygrophorus barbatulus delakoarekin, hau urria da, kapela ezkata txiki zurixkaz dekoratuta dauka eta orriak horixketatik izokin kolore zurbilera doazen kolorekoak ditu. Hygrophorus poetarum delakoarekin ere nahasten da.
Sergei Belov
Biografia
Bere klubarekin, CSKA Mosku-rekin, Sobietar Armadako klubarekin, Europako Kopako (Euroligaren aurrekoa) bi aldiz txapeldun izan zen 1969an eta 1971n eta finalista beste bitan, 1970ean eta 1973an. Parte hartu zuen lau final horietatik, hirutan partidako gizon izendatu zuten.
Errusiako Saskibaloi Federazioko presidentea izan da 1993 eta 1998 artean.
Pagadi-ezko zurixka
Sasoia eta lekua
Udazkenean hostozabal basoetan, kare lurretan.
Sergei Belov
Biografia
Munduko dominen errekorra du, Amaury Pasos, Ubiratan Pereira Maciel eta Wlamir Marques brasildarrekin batera, etaKrešimir Ćosić eta Dražen Dalipagić jugoslaviarrekin batera, lau dominarekin.
Pagadi-ezko zurixka
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Japonia.
Sergei Belov
Biografia
Eurobasket-en dominen errekorra ere badu, Krešimir Ćosić jugoslaviarrarekin eta Pau Gasol espainiarrarekin batera, 7 dominarekin.
Sergei Belov 2013ko urriaren 3an hil zen gaixotasun luze baten ondorioz.
Jose Angel Corres
Biografia
Bilbon 1959an jaioa, ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu. Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua da Deustuko Unibertsitatean. Bremengo Itsas Ekonomia eta Logistika Institutuan egin zituen ikasketak, Itsas Administrazioko Eskolaren beka batekin.
Euskaltel konpainia MasMovil lantegira saldu zenean, oso kritiko agertu zen. Haren hitzetan operazioa «ez zen ona Euskadirentzat».
Jose Angel Corres Jose Miguel Corresen anaia da. Bigarren hau ustelkeria affaire ekonomiko desberdinetan inplikatuta egon da: ITV, BEC eta Epsilon, besteak beste.
Silvia Buabent
Silvia Buabent Vallejo (Madril, 1973ko ekainaren 10a) madrildar politikari sozialista eta aktibista feminista da, genero indarkerian eta berdintasun politiketan aditua. 2018ko ekainetik 2019ko martxora bitartean, Emakumearen eta Aukera Berdintasunerako Institutuko zuzendaria izan zen. 2011tik 2018ra Fuenlabradako Udaleko Berdintasunerako zinegotzia izan zen eta 2017ko urritik, PSOEren (Madril) zuzendaritza-batzordeko kide, Gizarte Mugimenduen eta Aniztasunaren Arloko idazkari gisa.
Biografia
Madrilen jaioa, Politika eta Administrazio Zientzietan lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean (1999), eta aditua da “Tratu txarrak. Genero-indarkeria, ikuspegi juridiko, soziologiko eta psikologikoa” (2006) eta Emakumeentzako aukera-berdintasunerako agenteak: ekintza positiboak lankidetzaren esparruan” (2007), Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalaren eskutik. 2017an, Juan Carlos Erregea Unibertsitatearen “Lidergoa, Komunikazioa eta Erakundeen Zuzendaritza” masterra egin zuen. PSOEko militantea da 1993tik.
Bere karrera feminismoari, berdintasun-politikei eta esparru politikotik genero-indarkeriaren aurkako borrokari lotuta egon da. Zientzia Politikoetan eta Administrazioan lizentziatu ondoren, Madrilgo Complutense Unibertsitateko Latinoamerikako Ikasketa Zentroko (1999-2003) ikastaroen koordinatzailea izan zen. Berdintasunerako teknikari lanetan aritu zen Fuenlabradako Udaleko Berdintasun Zinegotzigoan (2008ko otsailetik 2011ko ekainera). Fuenlabradako Udaleko Berdintasun Zinegotzigoaren zuzendari teknikoa izan zen 2010eko martxotik 2011ko ekainera.
2011ko ekainetik, Fuenlabradako Udaleko Berdintasunerako zinegotzia da, eta, 2015eko ekainetik, Fuenlabradako Naranjo-LaSerna Barrutiko Udal Batzordeko burua. 2011ko ekainetik 2015eko maiatzera, Fuenlabradako Ospitaleko Barrutiko Udal Batzordeko burua izan zen. Halaber, Clara Campoamor Pentsamendu Feministaren Eskolaren sortzailea eta arduraduna da. Eskola hori 2011ko urrian sortu zen, eta feminismoko erreferenteek hartu dute parte: Amelia Valcarcel, Alicia Miyares, Ana de Miguel, Marcela Lagarde, Marisa Soleto eta abar.
2016ko otsailetik, Udal eta Probintzien Federazioko (FEMP) Berdintasun Batzordeko kidea izan zen, eta, 2016ko ekainetik, Madrilgo Udalerrien Federazioko (FMM) Berdintasun eta Eskubide Zibikoen Batzordeko lehendakaria.
Godzilla (2014ko filma)
Godzilla 2014an Gareth Edwards ingeles zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko filma da, Godzilla pertsonaiaren frankiziakoa.
Silvia Buabent
Biografia
2017. urteko urritik, PSOEko (M) zuzendaritza-batzordeko kide izan zen, eta Gizarte Mugimenduen eta Aniztasunaren Arloko PSOEko idazkari hautatu zuten.
Godzilla (2014ko filma)
Sinopsia
Filmak Marshall uharteetan egindako proba atomikoak erakusten ditu, atzera begiratuz. Dirudienez, proba horietan ozeanotik irteten zen izaki handi bat desagerrarazi nahi zuten.
Hamarkada batzuk geroago, 1999an, Ishiro Serizawa eta Vivienne Graham zientzialariek dei bat jaso zuten Filipinetan kokatutako harrobi batean egindako aurkikuntza bitxi bat ikertzeko: hezurdura erraldoi bat, bi oboide zorrorekin batera. Zorro horietako bat inkubatzen amaitu zela jakin eta gutxira, Janjirako planta nuklearrak, Tokiotik gertu dagoenak, isuri erradioaktibo handia dakarren leherketa bat jasan du.
Silvia Buabent
Biografia
2018ko ekainaren 30ean Emakumearen Institutuko zuzendari izendatu zuten, Pedro Sánchezen Gobernuko Lucía Cerónen ordez. 2019ko martxoaren 23an zuzendari izateari utzi zion, 2019ko hauteskunde orokorretan Madrilek senatari izateko hautagai gisa aurkeztu baitzen, eta Rocío Rodríguez Prietok ordeztu zuen.
Godzilla (1954ko filma)
Godzilla (ゴジラ) 1954an Ishiro Honda japoniar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko filma da.
Kanpaitxo errotari
Kanpaitxo errotaria (Mycena galericulata) Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.
Edward Thorndike
Edward Lee Thorndike (1874ko abuztuaren 31 - 1949ko abuztuaren 9a) psikologo estatubatuarra zen, eta, karrera ia osoa, Columbia Unibertsitateko Teachers Collegen egin zuen. Psikologia konparatuari eta Ikaskuntza prozesuari buruzko lanek konexionismoaren teoriara eraman zuten, eta hezkuntza-psikologiaren oinarri zientifikoak ezartzen lagundu zuen. Industria-arazoak konpontzen ere lan egin zuen, hala nola langileen azterketan eta probetan. Psikologia Korporazioko kontseiluko kide izan zen, eta Amerikako Psikologia Elkartearen presidente 1912an. 2002an Review of General Psychology aldizkarian argitaratutako inkesta batek XX. mendeko psikolo bederatzigarren aipatuena bezala sailkatu zuen Thorndike. Edward Thorndikek eragin handia izan zuen sendotze teorian eta jokabidearen analisian, bere eraginaren legearekin lege enpirikoen oinarrizko markoa emanez portaeraren psikologian. Jokabidearen psikologiaren alorrean egindako ekarpenen bidez, hezkuntzan izan zituen eragin nagusiak, non efektuaren legeak eragin handia duen ikasgelan.
Kanpaitxo errotari
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm arteko diametrokoa. Malgua, erradialki zimurtua, hasieran kanpai itxurakoa, gero pixkanaka ireki egiten da, ertzak altxatu egiten dira, erdialdean titi bat duela, gris-arre edo arre-lehoi kolorekoa. Ertza ildaskatua.
Edward Thorndike
Hastapenak
Thorndike, Williamsburg-en (Massachusetts) jaio zen, Edward R —Lowell-en (Massachusetts) ministro metodista— eta Abbie B Thorndike gurasoengandik. Thorndike The Roxbury Latin School-en (1891), West Roxbury-n, (Massachusetts) eta Wesleyan Unibertsitatean (BS 1895) graduatu zen. Harvard Unibertsitatean, master bat egin zuen 1897an. Bere bi anaiak (Lynn eta Ashley) ere aditu garrantzitsu bihurtu ziren. Gaztea, Lynn, Erdi Arokoko zientziaren eta magiaren historian espezializatua zen, eta, zaharrena, Ashley, ingeleseko irakaslea, eta Shakespeareri buruzko autoritate nabarmena zen.
Marco Fincato
1995
San Vendemiano Hiriko Saria
1996
Florencia-Pistoia
2000
Suitzako Itzuliko etapa bat
Edward Thorndike
Hastapenak
Harvarden zegoen bitartean, animaliek nola ikasten duten (Etologia) interesatu zitzaion, eta, William James-ekin, lan egin zuen. Geroago, «gizon» animalia interesatu zitzaion, eta, ikasketa horri, bere bizitza eskaini zion. Batzuetan, psikologia konparatibo modernoaren funtsezko dokumentutzat hartzen da Edwarden tesia. Graduatu ondoren, Thorndike bere hasierako interesetara itzuli zen, hezkuntza-psikologiara. 1898an, Columbia Unibertsitatean, doktoretza egin zuen James McKeen Cattell-en —psikometriaren sortzaileetako bat— zuzendaritzapean.
Kanpaitxo errotari
Deskribapena
Orriak: Zabal, lehenengo zuri-grisaxkak, gero arrosak, zahartzean zain askorekin.
Hanka: 2 eta 7 cm arteko luzerakoa, arrexka, zurruna, zaila.
Edward Thorndike
Hastapenak
1900eko abuztuaren 29an, Elizabeth Moultonekin ezkondu, eta lau seme-alaba izan zituzten, horien artean, Frances, matematikari izan zena.
Kanpaitxo errotari
Deskribapena
Haragia: Tentea, Irin usain eta zaporekoa.
Edward Thorndike
Hastapenak
Karreraren hasierako faseetan, lur eremu zabal bat erosi zuen Hudson ibaian, eta beste ikertzaile batzuk bere inguruan finkatzera bultzatu zituen. Handik gutxira, kolonia bat sortua zuen bertan, bera tribu-buru" izanik.
Kanpaitxo errotari
Deskribapena
Etimologia: Mycena terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia. Galericulata epitetoa ere latinetik dator, "galericulum" hitzetik, txapela, birreta, esan nahi du. Kapelaren formagatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Nahasketa arriskua
Nahastezina. Titidun kapelak, arrexka koloreak, erradialki zimurtsua eta bere malgutasunak; orriak lehenik grisaxkak, gero arrosak, eta irin usainak, espezie hau sailkatzen laguntzen dute.
Edward Thorndike
Konektibismoa
Thorndikek argi eta garbi bereizi nahi zuen puzzle-kutxetatik ihes egiten zuten katuek ezagutza erabiltzen zuten ala ez. Galdera honi erantzuteko, animalia batek ihes egiteko behar zuen denbora kutxan zegoen bakoitzean irudikatuz, agerian dauden ikaskuntza-kurbak izan ziren Thorndikeren tresnak. Animaliek, ezagutza erakusten bazuten, orduan ihes egiteko denbora, bat-batean, baztergarria den aldi batera jaitsiko zela arrazoitu zuen, eta, hori ere, bat-bateko jaitsiera gisa agertuko litzateke ikaskuntza-kurban; animaliek, berriz, saiakuntza- eta errore-metodo arruntago bat erabiliz, pixkanakako kurbak erakutsiko lituzkete. Bere aurkikuntza izan zen katuek pixkanaka baina etengabe ikasten zutela.
Kanpaitxo errotari
Sasoia eta lekua
Sarritan aurki daiteke udaberritik udazkenera arte, hostozabalen motzondoetan.
Banaketa eremua
Mundu osoan.
Edward Thorndike
Helduen ikaskuntza
Thorndikek, Lehen Mundu Gerran, Estatu Batuetako armadarako jarri zuen lanean bere proba-esperientzia alfabetatu gabeko, eskolatu gabeko eta ingelesez hitz egiten ez zuten errekrutatuak ebaluatzeko erabiltzen zen Army Beta probaren garapenean parte hartuz.
Thorndikeren ustez, «Instrukzioak helburu zehatzak eta sozialki baliagarriak izan behar ditu». Thorndikek, izan ere, ikasteko gaitasuna ez zela 35 urte arte jaisten uste zuen, eta, urtean, ehuneko 1eko tasan bakarrik, garai hartako pentsamenduei «ezin diezu txakur zaharrei trikimailu berririk irakatsi» aurka eginez. Geroago frogatu zen ikaskuntza-abiadura (ez ikasteko ahalmena) behera egiten zuela adinarekin. Thorndikek efektuaren legea ere adierazi zuen, zeinak dioen ondorio onek jarraitzen dituzten jokabideak etorkizunean errepikatuko direla.
Thorndikek garapen intelektualaren hiru eremu nagusiak identifikatu zituen. Lehenengoa, adimen abstraktua da, hau da, kontzeptu desberdinak prozesatzeko eta ulertzeko gaitasuna. Bigarrena, adimen mekanikoa, hau da, objektu fisikoak erabiltzeko gaitasuna. Azkenik, adimen soziala dago, hau da, giza elkarrekintza kudeatzeko gaitasuna.
Efektu-legearen garapena
Ezagutza instrumentalean zentratu zen Thorndikeren ikerketa; hau da, ezagutza organismoak zerbait egiten duenetik garatzen da. Adibidez, katu bat jarri zuen egurrezko kutxa baten barruan; katuak hainbat metodo erabiliko zituen ateratzen saiatzen, baina ezerk ez zuen funtzionatuko palanka jo arte. Ondoren, katua egurrezko kutxa barruan berriro sartzen saiatu zen Thorndike. Oraingoan, ordea, katuak palanka azkar jo, eta kutxatik ateratzea lortu zuen.
Hasieran, Thorndikek azpimarratu zuen porrotaren ondoriozko atsekabearen garrantzia eta arrakastaren asebetetzearen saria parekoak direla, nahiz eta gizakiekin egindako esperimentuetan eta saiakeretan saria zigorra baino motibatzaile askoz eraginkorragoa dela ondorioztatu zuen. Era berean, gogobetetasuna arrakastaren ondo-ondoren etorri behar dela azpimarratu zuen, bestela ikasgaia ez bailitzateke asimilatuko.
Kritika
Thorndikeren efektuaren legea eta puzzle-kutxaren metodologia kritika zehatza jasan zuten konduktistak eta beste psikologo askorengandik. Efektuaren legearen gaineko kritikek, gehienbat, teoriaren lau alderdi hartzen dituzte: efektuaren funtzionamendu inplizitu edo atzeraeraginezkoa, legearen inplikazio filosofikoa, ikaskuntza eragiten duten baldintza eraginkorren identifikazioa eta legearen erabilgarritasun integrala.
Thorndike hezkuntzari buruz
Thorndikeren hezkuntza psikologiak jokabidearen psikologiarako joera hasi zuen, zeinak ebidentzia enpirikoak eta arazoak konpontzeko ikuspegi zientifikoa erabili nahi baitzituen. Thorndike, hezkuntzaren psikologia eratzeko, lehen psikologoetako bat izan zen eskolarekin lotutako gaietan ikaskuntza-teoria, psikometria eta ikerketa aplikatua uztartu zituena. Hezkuntzan zuen eraginetako bat garai hartako proben eta testuliburuen merkaturatze masiboari buruz zuen ideietan ikusten da. Thorndikek ikaskuntzak natura islatu behar zuelako ideiaren aurka egin zuen, garai hartako garapen-zientzialarien pentsamendu nagusia zena. Horren ordez, eskolatzeak natura hobetu behar zuela pentsatzen zuen. Bere garaiko beste psikologo askok ez bezala, Thorndikek hezkuntzaren ikuspegi estatistikoa egin zuen bere azken urteetan, informazio kualitatiboa (kuantitatiboa?) bilduz irakasleei eta hezitzaileei hezkuntza arazo praktikoei aurre egiten laguntzeko. Thorndikeren teoria asoziazio-teoria zen, garai hartako asko bezala. Estimuluaren eta erantzunaren arteko lotura, beraz, sari edo berrespen baten bidez sendotzen zela uste zuen. Motibazioa ere, hortaz, ikasteko faktore garrantzitsua zela ere uste zuen. Efektuaren Legeak indartzaileen eta zigortzaileen arteko erlazioa sartu zuen. Thorndikek, indartzaileen eta zigortzaileen arteko erlazioari buruz egin zuen deskribapena osatu gabe zegoen arren, gerora, ikerketa gehiagoren katalizatzaile bihurtuko zen arlo horretan egindako lana, BF Skinner-ena adibidez.
Thorndikeren Efektuaren Legeak dioenez: «nahi den efektua sortzen duten erantzunak berriro gerta daitezke; aldiz, efektu desatsegina sortzen duten erantzunak zailago da berriro gertatzea». «Desiratutako efektu» eta «efektu desatsegina» terminoak «indargarri» eta «zigortzaile» bezala ezagutu ziren azkenean. Thorndikek Behavioral Psychology Society-ri egindako ekarpenak ikasgelan dituzten eraginen bidez ikusten dira, jokabideak goraipatzeari eta baztertzeari arreta berezia jarriz. Laudorioa, esaterako, ikasgelan nahi den jokabide bat gerta dadin bultzatzeko eta laguntzeko erabiltzen da. Laudorioak, ikasgelan erabiltzen direnean, erantzun zuzenak eta portaera egokiak areagotzen dituela frogatu da. Ez-jakintasun planifikatua, izan ere, helburu-jokabide baten agerpena gutxitzeko, ahultzeko edo kentzeko erabiltzen da, eta portaera mantentzen ari den indartzailea kenduz lortzen da. Esaterako, irakasleak ikasle baten «negar-zotin» jokabide bati erreparatzen ez dionean, ikasleari, mainak ez dutela irakaslearen arreta bereganatzea lortzen konturatzeko aukera ematen dio.
Emakumeen jokabideari buruzko sinesmenak
Geroago, John Watson bezalako jokabidezaleek ez bezala, ingurumenak jokabidean duen eraginari oso enfasi handia jarri zion Thorndikek uste zuen gizon-emakumeen guraso-portaeraren desberdintasunak arrazoi biologikoengatik zirela eta ez kulturalengatik. Gizarteak, berezko desberdintasunak zirenak «zaildu edo deformatu» zitzakeela onartu arren, berak uste zuen «guk (ikertzaileok) mutilen eta nesken ingurunea guztiz antzekoa mantenduko bagenu sen horiek desberdintasun ziur eta garrantzitsuak sortuko lituzketela neska-mutikoen jarduera moralen aktibitate mentaletan». Izan ere, Watsonek berak, agerian kritikatu zuen txosten batean, gizakiengan dagoen ama-senaren ideia bularra emateko borrokan ari ziren ama-berrirengan. Watsonek argudiatu zuen: Laztantzeko, mainatzeko eta besteengatik «egiteko» Thorndikek aipatutako «erizain-sen» joera zentzugabekoa, ama-berriek zailtasun handiz eginten dituzte, ikasitakoak dira, alegia, eta ia bat bera ere ez dago «instintiboa» dena".
Gizonen eta emakumeen pentsamenduen eta jokabideen arteko berezko desberdintasunei buruz, Thorndikek zituen sinesmenak emakumeak gizartean duen paperari buruzko argudio misoginoak eta sasi-zientifikoak barne hartzen zituen. Esaterako, «erizainaren senarekin» batera, «menpekotasunaren menderakuntza» senaz hitz egin zuen, idatziz: «Emakumeak, oro har, berezko izaeraz dira gizonen menpekoak». Iritzi horiek, froga argirik ez badute ere, halako sinesmenak ohikoak ziren garai horretan, eta, kasu askotan, akademian, emakumeen aurkako aurreiritziak justifikatzeko balio izan zuten (doktorego programetan, laborategi psikologikoetan eta gizarte zientifikoetan sartzea barne).
Thorndikeren hitz-liburuak
Thorndikek hiru hitz-liburu ezberdin idatzi zituen irakasleei hitza eta irakurketa irakaskuntzan laguntzeko. Multzoko lehen liburua, Irakaslearen hitza-liburua (1921) argitaratu ondoren, beste bi liburu idatzi eta argitaratu zituen, bakoitza, aurrekoarekin alderatuta, hamarkada batera. Multzoko bigarren liburua, bere izenburu osoa Haur eta gazteentzako irakurketa orokorrean ohikoenak eta zabalenak diren hogei mila hitzez osaturiko irakaslearen hitz liburua, 1932an argitaratu zen, eta hirugarren eta azken liburua, ''Irakaslearen Hitza Liburua. 30.000 hitzekoa'', 1944an argitaratu zen.
Hirugarren liburuaren hitzaurrean, Thorndikek idazten du: bertan jasotako zerrendak «hitz bat idatziz, ahoz edo irakasteko hitz bat erabili behar duen jakin nahi duenari, zein ohikoa den ingelesezko irakurketa gaietan esaten dio» (X. or.). Gainera, irakasleek zerrenda hobeto erabil dezaketela aholkatzen du, irakurketa-irakaskuntzan zehar zein hitz azpimarratu behar den aukeratzerakoan hartzen dituzten erabakiak gidatzen uzten badiote. Hitz batzuek besteek baino enfasi handiagoa eskatzen dute, eta, Thorndikeren arabera, bere zerrendak irakaskuntzaren bidez maizen indartu beharko liratekeen hitzen berri ematen die irakasleei, eta, horrela, «(ikasleen) hitz-ezagutzaren zati iraunkor bat»" bihurtuko da (XI. or.). Hitz bat zerrendan ez badago baina hezkuntza-testu batean agertzen bada, haren esanahia aurkitu den testuinguruan bakarrik ulertu behar da, eta, ondoren, memoriatik laburki baztertu.
Bigarren liburuko A eranskinean, Thorndikek bere hitzen zenbaketari eta hitz jakin batzuei maiztasunak nola esleitzen zaizkien kredituak ematen ditu. A eranskinetik estrapolatutako iturri hautatuak hauek dira:
Thorndikek, liburuan sartu beharreko hitz arruntak bilatzeko, tokiko egunkariak eta korrespondentzia ere aztertu zituen.
Thorndikeren eragina
Thorndikek asko lagundu zion psikologiari. Animalien psikologoengan izan zuen eragina, batez ere, portaeraren plastikotasunean zentratu zirenengan; asko lagundu zuen eremu horren etorkizunean. Konduktismorako bidea zabaltzen laguntzeaz gain, neurketari egindako ekarpenak filosofian, hezkuntzaren administrazio eta praktikan, administrazio militarrean, industriako langileen administrazioan, funtzionario publikoan eta gizarte zerbitzu publiko eta pribatu askotan eragin zuen. Thorndikek psikologia eskola askotan izan zuen eragina Gestalt psikologoengan, erreflexu baldintzatua aztertzen zuten psikologoengan eta Thorndikeren ikerketak abiapuntu gisa aztertu zituzten jokabide-psikologoengan. Thorndike John B. Watson eta Ivan Pavloven garaikidea izan zen. Hala ere, Watsonek ez bezala, Thorndikek sendotzearen kontzeptua sartu zuen Thorndike izan zen, ikaskuntzaren arloan, printzipio psikologikoak aplikatzen lehena. Bere ikerketek ikaskuntzaren teoria eta lege asko ekarri zituzten. Bere ikaskuntzaren teoria, batez ere efektuaren legea, bere lorpenik handienatzat hartzen da, gehienetan. 1929an, Thorndikek ikaskuntzaren hasierako teoriari heldu zion, eta oker egon zela esan zuen. Ikerketa gehiago egin ondoren, bere ariketa-legea guztiz salatzera behartu zuen, praktikak bakarrik ez zuela elkarte bat indartzen eta denborak bakarrik ez zuela elkarte bat ahultzen ikusi baitzuen. Eragin-legearen erdia ere kendu zuen egoera asegarri batek elkarte bat indartzen duela ikusi ondoren eta zigorra ez dela eraginkorra jokabidea aldatzeko. Garrantzi handia jarri zuen portaeraren ondorioetan, ikasten denaren eta ez denaren oinarria ezarriz. Bere lanak funtzionalismoaren eskolatik konduktismorako trantsizioa adierazten du, eta, psikologiari, ikaskuntzaren teorian zentratzea ahalbidetu zion. Thorndikeren lanak, azkenean, eragin handia izango zuen BF Skinner eta Clark Hull-entzat. Skinnerrek, Thorndike bezala, animaliak kutxetan sartu, eta behatu zituen zer ikasi zuten ikusteko. Thorndike eta Pavloven ikaskuntza teoriak, geroago, Clark Hullek sintetizatu zituen. Motibazioaren eta jarreraren eraketari buruzko bere lanak zuzenean eragin zien giza izaerari eta gizarte-ordenari buruzko ikasketei. Thorndikeren ikerketak berrogeita hamar urtez bultzatu zuen psikologia konparatiboa, eta eragina izan zuen hainbat psikologoregan denbora tarte horretan, eta baita gaur egun ere.
Lorpenak
1912an, Thorndike American Psychological Association-eko presidente hautatu zuten. 1917an, Amerikako Estatistika Elkarteko kide gisa hautatu zuten, eta, 1917an ere, Zientzia Akademia Nazionalean onartu zuten. Elkartean sartu zuten lehen psikologoetako bat izan zen. Thorndike ezaguna da efektuaren legea onartzen duten animaliekin egindako esperimentuengatik. 1934an, Thorndike Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarteko presidente hautatu zuten.
Thorndikeren gauza arbuiagarriak
Bere "ideal arrazista, sexista eta antisemitak" direla eta, 2020ko George Floyd-en protesten artean, New Yorkeko Teachers Collegeko Patronatuak, aho batez, bere izena Thorndike Hall-etik kentzeko bozkatu zuen.
Kama (arma)
Kama (鎌 edo かま) Japoniako nekazaritza tresna tradizionala da, igitaiaren antzekoa. Uzta biltzeko, eta arma gisa ere, erabiltzen da. Sarritan sartzen da arte martzialen armak erabiltzen entrenatzeko segmentuetan.
Batzuetan, kai edo “kai bikoitza” deitzen zaio, Kata erakustaldietarako nahita kamustutako ahoz egindako kamei kata kai esaten zaie.
Historia
Arma inprobisatu gisa erabiltzen hasi baino lehen, kama oso erabilia izan zen Asia osoan laboreak mozteko, gehienbat arroza. Hego-ekialdeko Asian era askotako kumak aurki daitezke eta guztiz ohikoak dira Malaysia, Indonesia eta Filipinetako arte martzialetan. Eremu horietako batetik edo bietatik, kama Okinawara eraman eta Okinawako arte martzialetan sartu zen, lehenengo tean (eskua) eta geroago karatean (esku hutsa). Hortik kyoketsu-shogea eta kusarigama ere, sortu ziren.
Ellis Amdur-k bere Old School: Essays on Japanese Martial Traditions liburuan kritikatzen du kama baserritarren igitaietatik sortua izatearen teoria. Hala ere, kamayari (igitai-lantza) bezalako igitai-itxurako armak baziren Kamakura Aroko garaietatik aurrera.
Maurice Richard
Joseph Henri Maurice Richard (Montreal, Quebec, Kanada ; 1921eko abuztuaren 4a - ibid ., 2000ko maiatzaren 27a) izotz hockeyko jokalari profesionala izan zen. Eskuineko hegaleko postuan jokatu zuen eta bere ibilbide osoa Hockey Liga Nazionaleko (NHL) Montreal Canadiens-ekin egin zuen.
Rocket ezizenez, NHLren historiako goleatzaile handienetakotzat hartzen da: bere ibilbide osoan 500 gol baino gehiago sartu zituen lehen pertsona izan zen (544 tanto), eta denboraldi erregularreko (1944-45) 50 partidatan 50 gol sartu zituen lehena izaten ere lortu zuen.
Richardek zortzi aldiz irabazi zuen Stanley Kopa Montrealekin, eta 1955etik 1960ra bitartean lortutako bost kopa jarraietan izan zen taldearen kapitaina. Haren omenez, 1998tik NHLk Maurice Richard Trofeoa izeneko garaikurra banatzen du, denboraldi erregular osoan gol gehien sartu dituenari ematen zaiona.
Biografia
Richard 1942an hasi zen izotz hockeyan profesionalki jokatzen, Montreal Canadiens taldearekin. 15 zenbakiarekin jokatzen hasi bazen ere, laster 9 zenbakira aldatu zuen. Huguette bere lehen umearen omenez egin zuen, jaiotzean 9 libera (4,08 kg) pisatzen baitzuen. Hori egin ahal izan zuen, Bigarren Mundu Gerran Kanadako Armadak hiru aldiz ukatu ziolako sarrera; bi soldadu arrunt gisa (hainbat lesioengatik) eta bat mekanikari gisa, hamasei urte zituenetik bertan lan egin arren titulurik ez izateagatik. Mauricek Montrealeko Eskola Teknikoan mekanikari titulua ateratzea lortu zuenerako, gerra amaitu zen.
Denboraldietan zehar bere estatistikak hobetu zituen. 1943-44 kanpainan bere lehen Stanley Cup irabazi zuen, 32 gol eta 22 asistentzia emanez. 1944-45 kanpainan lortu zuen, lehen aldiz, 50 gol sartzea liga erregularreko 50 partidetan, hau izan zen bere denboraldirik goleatzaiena. 1945-46an Canadiensekin txapelketako titulua irabaziko zuen berriro. Urte haietan lehia handia garatu zuen beste jokalari batzuekin, Detroiteko Red Wings taldeko Gordie Howekin, esaterako.
Richard ere hockeyko hainbat momentu historikoren protagonista izan zen. 1952an, Boston Bruinsen aurkako partida batean, konorterik gabe utzi zuen atzelari batek egindako sarrera gogor batetik errekuperatzea lortu zuen eta Canadiens-en garaipenaren gola sartzea lortu zuen bere ahalmenak oraindik urrituta zituela. Urte berean, orduan NHLko goleatzaile nagusia, Neis Stewart, gainditu zuen bere karrerako 326. gola sartuz. Bere tenperamenduak ere maltzurkeriak egin zizkion, 1955ean kanporatua izan baitzen arbitro bat ukabilkada batekin botatzeagatik. Clarence Campbell NHLko presidenteak denboraldi osorako bertan behera uzteko erabakiak haserrea eragin zuen Montrealeko jarraitzaileen artean, eta hiriko istiluak sortzera iritsi ziren. Hainbat partida galdu zituen arren, Mauricek puntuen errekorra gainditu zuen (38 gol eta 36 asistentzia).
1956an hasita, Richardek bost Stanley Kopa jarraian ekingo zion, eta 500 goleko marka gainditu zuen denboraldi erregularrean. Lesio ezberdinengatik hainbat partida galdu ostean, Mauricek 1960an amaitu zuen bere karrera, Torontori irabazi zion azken seriean. Hilabete bat beranduago, Canadiensek #9. elastikoa erretiratu zuten bere jokalariaren omenez, eta 1961ean Hockeyaren Ospearen Aretoan sartu zuten. Jokalari gisa utzi ondoren, Munduko Hockey Elkartearen Quebec Nordiques-en entrenatzen jarraitzen saiatu zen, nahiz eta kontratua sinatu eta bi asteren buruan dimisioa eman zuen familia arrazoiengatik.
Maurice Richard 2000ko ekainaren 27an hil zen Montrealen. 115.000 pertsona baino gehiago bertaratu ziren haren gaubeilara, eta Kanadako gobernuak erabaki zuen estatu-hileta bat antolatzea jokalariaren omenez, herrialde osoan zehar emititu zena.
Kanpaitxo azpilun
Kanpaitxo azpiluna (Mycena pelianthina) Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da jangarritzat hartzen, errefrau edo patata azalaren usain handia duelako. Toxikoa ere izan daiteke, haluzinazioak eragin ditzake.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 6 cm arteko diametrokoa, ganbila, higrofanoa, purpura kolorekoa hezetasunarekin, lila zurbila edo zuri-horixka eguraldi lehorrean. Ertza ildaskatua.
Orriak: Ez oso estu, libreak, more zikin kolorekoak, koskadun ertz ilunagoarekin.
Hanka: 2-5 cm luze eta 0,5-0,8 cm lodi, zilindrikoa, mehea, leuna, bioleta zikin kolorekoa.
Haragia: Mehea zurixka, errefrauaren usain eta zaporekoa.
Etimologia: Mycena terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "Vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia. Pelianthina epitetoa berriz grekotik dator, "pelós" hitzetik, hau da, ubela, ospela, iluna; eta kontrakoa esan nahi duen "antinoos" hitzetik. Gainerako onddoarekin alderatuta orrien ertzeko kolore ilunagatik.
Nahasketa arriskua
Mycena pura delakoarekin, honek ere errefrauaren usaina du, baina Mycena pelianthina espezieak orri gris-moreak ditu ertz koskadunekin, eta Mycena pura perretxikoak orri zurixkak ditu.
Sasoia eta lekua
Udan, eta batez ere, udazkenean, pagadietan, eroritako hostoen artean. Oso ohikoa.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Japonia, Europa, Panama, Errusia eta Malaysia.
Charles Garnier
Jean-Louis Charles Garnier (Paris, 1825ko azaroaren 6a - ibidem, 1898ko abuztuaren 3a) frantziar arkitektoa izan zen.
Parisko Arte Ederretako Errege Eskolan ikasi zuen eta 1848an Erromako Sari Nagusia irabazi zuen eta Italiako hirian ikasi eta Grezian zehar bidaiatu ahal izan zuen. 1874an Frantziako Institutuko kide izendatu zuten.
1861etik 1875era Opéra Garnier egin zuen, bere lanik ospetsuena.
Juri Surkov
Juri Surkov (Almaty, 1970eko azaroaren 4a) Errusiako txirrindulari ohia da.
Palmaresa
1991 1992 1993 1998 1997 1999 2000
Txina Bakarra
«Txina Bakarra» ( posizio politiko bat da, zeinaren arabera nazio-estatu bakarra dagoen munduan «Txina» izenarekin eta, beraz, Txina kontinentala, Hong Kong, Macao eta Taiwan guztiak direla «Txina» izeneko erakunde nazional bakarraren parte.
Txinako Herri Errepublikako gobernuak gogotsu eusten dio printzipio horri, eta zehazten du, Pekingo gobernuarentzat, Taiwan uharteak «probintzia errebelde» soil baten de facto maila izan behar duela, eta ezin izango dela inoiz estatu independente gisa onartu. Printzipio hori onartzea edo baztertzea funtsezko faktorea da Txinako Herri Errepublikaren (Txina kontinentala, Hong Kong eta Macao gobernatzen ditu) eta Txinako Errepublikaren (Taiwan uhartea gobernatzen du) eta inguruko Pescadores, Quemoy, Matsu, Pratas eta Taiping uharteen arteko harremanetan.
Txinako Herri Errepublikak erabat eusten dio «Txina bakarra»ren politikari; Txina eta Txinako Herri Errepublika berdintzen ditu, eta dio Txina bakarraren gaineko legezko gobernu bakarra Pekingoa dela. Printzipio hori aplikatuz, Txinako Herri Errepublikak Pekingo gobernua Txinako gobernu bakar gisa onartuko duten harreman diplomatikoak dituzten herrialde guztiei eskatzen die Taiwan ekin harreman diplomatikoak izateari uko egin diezaiotela, eta Taiwan ere «Txinako Herri Errepublikaren parte» gisa onartzea. Txina bakarra dagoela onartzea da Txinako Herri Errepublikak jarri duen aurrebaldintza Txinako Errepublikarekin negoziazioei eusteko.
Txinako Errepublikak politika horrekiko duen posizioa nabarmen zatituagoa da. Legez, Txinako Errepublikak «Txina bakarra» printzipioaren berezko bertsioari eusten dio, ofizialki esaten baitu Taipeiko gobernua dela Txina kontinental osoaren «legezko gobernu» bakarra. Hala ere, Taiwango Gobernuak ez ditu modu aktiboan mantentzen eskakizun horiek.
Taiwango Koalizio pan-urdineko alderdiek Txina Bakarraren politika onartzen dute, baina haiek ez dute «Txina» Txinako Herri Errepublikarekin berdintzen, Taiwanekin berarekin baizik, Txinako Herri Errepublikako erregimenari zilegitasun guztia ukatuz. Kuomintang alderdiko Ma Ying-jeou presidente ohiak 2006an adierazi zuen "Txina bakarra dagoela, Txinako Errepublika".
Aitzitik, Taiwango Koalizio pan-berdeko alderdiek ez dute onartzen Txina Bakar baten jarrera; izan ere, nahiago dute Taiwan Txinatik bereizitako estatu gisa hartu. Taipeiko erregimenak Txina kontinentalari buruzko nahiak alde batera uztea eta Taiwan estatu independentetzat jotzea proposatzen dute, Txinako Herri Errepublikarekin lotura politikorik gabe. Jarrera hori ere baztertu egiten du Txinako Herri Errepublikako gobernuak.
Kanpaitxo arrosa
Muskarina du, eta, kontsumitzen denetik 3-4 ordura, sindrome Muskarinikoa sortzen du, afekzio gastroenterokolitiko eta neurotropiko larriak sortzen ditu. Mycena rosea, Mycena pura delakoaren oso hurbil dagoen espezie bat da, eta autore batzuentzat espezie bera da.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 5 (6) cm arteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik lau-ganbilera eta titi kamuts batekin. Ertza lautik kurbatura, ildaskatua eta zertxobait zurbildua eguraldi lehorrarekin. Azala higrofanoa, matea, leuna, batzuetan erradialki zimurtsua eta ildaskatua gardentasunagatik eguraldi hezearekin. Arrosakara, baina erdialdea eta ertza argiagoak ditu.
Hanka: 3 - 7 (10) x 0,2 - 0,5 (0,6) cm-koa, hauskorra, barnehutsa, leuna, luzetara fibrilosoa, zilindrikoa eta oinarri subglobosoa du; zurixka eta erreflexu arrosarekin.
Haragia: Mehea, hauskorra, zurixka; patata azalen edo errefauaren usain bereizgarriarekin, eta errefauaren zapore ahul batekin.
Etimologia:
Toxikotasuna
Toxikoa. Arazo neurologikoak sortzen ditu.
Nahasketa arriskua
Mycena pura delakoarekin nahas daiteke eta baita Mycena roseoviolacea espeziarekin ere, honek arrosa ilun koloreko kapela du eta oina ere kolore berekoa.
Sasoia eta lekua
Koniferoen eta hostozabalen humusean hazten da.
Banaketa eremua
Europa, AEB, Kanada, Errusia, Japonia, Bolivia, Hegoafrika, Kazakhstan.
Cecilia Mangini
Cecilia Mangini (Mola di Bari, 1927 ko uztailaren 31 - Erroma, 2021 eko urtarrilaren 21a) zinemagile dokumentalista, gidoilaria eta argazkilari italiarra izan zen. Zinema dokumentalaren aitzindaritzat eta ez-fikziozko zinema italiarraren erreferentetzat jo zen, eta salaketa soziala ardatz hartuta egindako lanagatik nabarmendu zen. Gerra osteko Italian dokumentalak filmatu zituen lehen emakumea izan zen. Horien bidez, Italiako historiaren hogeita hamar urte kontatu zituen.
Biografia
Cecilia Mangini Mola di Barin, Apulian, Italiako hegoaldeko nekazaritza-eskualde pobre batean jaio zen. Jatorri-nahasketa zuen familia batekoa zen: aita sozialista zen eta amak noblezia-titulua zuen. Txikitatik bizi izan zituen kontrasteak: aitaren lurra, miseriak markatutako Apulia, eta amarena, Toskana aberatsa. Manginik atzean utzi zuen bere hezkuntza faxista, eta ezkerrean kokatu zen, gero anarkista gisa bere burua etiketatuz. Bere ikuspegi politiko eta sozialak markatu zuten bai dokumentaletan bai argazkigintzan egin zituen lanak. Manginik bere dokumentalak libertariotzat definitu zituen, gizarte-desberdintasunetan arreta jarriz eta erlijio-sustrai sakonak zituen gobernu kontserbadore bati aurre eginez. Bere ideia politikoek eta nortasun errebeldeak zentsurari aurre egiteaz gain, emakumeek gizonen munduan duten paperari ere aurre egin zioten.
Sei urte zituela, 1933an, Ceciliaren familia, krisi ekonomikoak jota, Florentziara joan zen bizitzera. Han, eskolan, faxismoari zin egin zion Cecilia Manganik. Hala ere, zinema aurkitu zuen zirkulu zinematografikoetan. Zirkulu horiek erregimen faxistak ezartzen zituen, gazteak erakartzeko propaganda-tresna gisa.
1952an, Cecilia Manginik lehen argazki-erreportajea egin zuen Liparin. Apar-harrizko harrobietan lan egiten zuten pertsonen aurpegiak, eskulanaren keinuak eta gorputzak erregistratu zituen.
1956an eta 1957an bi argazki-serie egin zituen Rotosei aldizkarirako, Elio Vittorini ren eta Riccardo Bacchelliren istorioei jarraituz Milanen. Tradizioz eta modernitatez banatutako Italiaren argazkiak atera zituen, gerraosteko eremu irekiko fabrikek irudikatuta.
Dokumentalean egin zuen lehen lana Pier Paolo Pasolini ren testuekin egin zuen. Gero, Ignoti allacittà (1958) dokumental bihurtu zen. Lan horrek emakume izateagatik espero zen paperari egin behar zion aurre, eta zalantzan jartzen zituen, aurka eginez, Italiako gobernuaren zentsura eta garaiko konbentzionalismoak. Erromako kanpoaldeko aldiriak eta Pier Paolo Pasolinik Le Ragazzi di Vita eleberrian isladatutako gazte alferrak filmatu zituen. Delinkuentzia bultzatzeagatik zentsuratu zuten dokumentala. Pasolinirekiko lankidetza geroago zabaldu zen Stendali (1960) eta La canta delle marane (1961) lanekin.
Mangini izan zen neorrealismoaren bultzatzaile ziren zinegileen taldeko emakume bakarra Giuseppe Ferrara, Gianfranco Mingozzi, Luigi Di Gianni eta Lino del Frarekin.
1959an Stendali zuzendu zuen. Testua Pier Paolo Pasolinik idatzi zuen, grikoko olerki herrikoiekin, Salentoko eskualdean hitz egiten den dialekto batekin, antzinako grekoaren herentzia. Film horrek dolu erritu bat erakusten du.
1962an, Cecilia Manginik, Lino Del Frak eta Lino Miccichék All'Armi, Siam Fascisti! dokumentala egin zuten (1962) erregimen faxisten ikusizko propagandatik ateratako artxiboetatik eta horien elizarekin bat etortzetik abiatuta. Filma gaitzetsi egin zuten Vatikano aren eta Bénito Mussolini ren erregimen faxistaren arteko harremana erakutsi eta salatzeagatik. Bi urte geroago, Essere donnek (1965) Italiako emakumearen egoera kontatzen zuen lehen film dokumentala aurkeztu zuen.
1960ko hamarkadan bere lana esperimentalagoa izan zen. Divino Amoren (1964), Manginik baserritarrak filmatu zituen gaueko prozesio batean, eta gero metrajea thriller bat balitz bezala muntatu zuen. La passione del granon (1963), Basilikatako nekazariek uzta ona izan zedin herriko herritar batek interpretatzen zuen ahuntza sinbolikoki hiltzeko erabiltzen zuten erritua filmatu zuen.
2020an egin zuen azken lana, Due scatole dimenticate – un viaggio in Vietnam dokumentala Paolo Pisanellirekin batera zuzenduz. Sevilla 2020 Europako Zinemaldian aurkeztu zuten. Bertan, bere film laburretako dozena bat proiektatu ziren, eta, gainera, formatu birtualean antolatu zen Espainian egin zuen argazki-lanaren lehen erakusketa. Bertan, hondatuta zegoen Italia baten irudiak eta gerraren ondorengo berreraikitzearen irudiak zeuden, baita Mussoliniren heriotza eta Fellini, Pasolini edo Chaplinen erretratuak ere.
Bizitza pertsonala
Lino del Fra zinema-zuzendari eta gidoilariarekin ezkonduta egon zen, eta hainbat alditan lagundu zion.
Manginiri buruzko dokumentala
2011n, Non c’era nessuna Signora a quel tavolo dokumentala. Il Cinema di Cecilia Mangini (64'), zinemako eta zinemarako bizitza baten kontakizuna da; Cecilia Manginiren historia da, dokumentalista, argazkilaria, intelektuala, Italiako historiaren hogeita hamar urte kontatu dituena. Barletti eta Conte dokumentalean, Italiako boom ekonomikoaren irudiak, dramak eta bizitasuna kontatzen dira. Italiako historiaren zati bat, zinemaren eta kultura italiarraren denboraldiko protagonistetako baten helburuaren bidez ikusia.
Timidria
Timidria Nigerren giza eskubideen alde borrokatzen den eta Saharako herrialde horretan esklabotzaren aurka ari den elkarte baten izena da.
Historia
1991n sortu zen eta ordutik Ilguilas Weila du buru. Timidria hitzak "elkartasuna" esan nahi du Tamajaq-en, tuaregen hizkuntzan. Nigerreko Gobernuak 1995ean abolitu zuen esklabotza, eta ukatu egin du gaur egun halakorik dagoenik, baina Timidriako iturriek kalkulatu dutenez, oraindik ere 43.000 pertsona bizi dira egoera horretan, asko emakumeei eragiten dien eta esklaboaren sexu-esplotazioa barne hartzen duen "sadaka" figurapean.
Egoitza Niamein dute, nahiz eta herrialde osoan zehar jarduten duten, esklaboei ihes egiten eta askatasunean bizitza berriari ekiten lagunduz, gizartean integratuz. Zigor Kodea aldatzen lagundu zuten, esklabismoa delitu gisa sar zezan. 2004an Anti-Slavery Award saria jaso zuten, egindako lanagatik. Sorious Samura Sierra Leonako zinemagileak bere lana islatu du.
2008ko urrian, Hadijatou Mani emakume esklaboarekin kolaboratu zuten. Esklabo horrek Nigerreko Gobernuaren konpentsazio bat jaso zuen Gobernuak legea ez beteatzagatik, esklabotza egoeran jarraitu baitzuen hainbat urtez legez indargabetua izan ondoren.
Ingemar Johansson
Ingemar "Ingo" Johansson (Göteborg, Suedia, 1932ko irailaren 22a - 2009ko urtarrilaren 30a, Kungsbacka, Suedia) suediar boxeolari profesionala izan zen.
Biografia
Pisu astunen kategorian munduko txapelduna izan zen 1959tik 1960ra. Floyd Patterson boxeolari estatubatuarrarekin izandako hiru borrokengatik oroitua.
Sariak
1958an eta 1959an Ring aldizkariaren Urteko Boxeolari izendatu zuten. 2002tik Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Aretoko kidea da.
Pinotxa-kanpaitxo
Pinotxa-kanpaitxoa (Mycena seynesii) Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Mycena seynii
Mycena genero guztia, ez da jangarria.
Deskribapena
Kapela: 1 eta 3 cm arteko diametrokoa, konikoa, kanpai itxurakoa, amaieran zabaldua titi batekin, ertz ildaskatua, arrosa-lila kolorekoa edo marroi-grisaxka, argiagoa ertzean.
Orriak: Gutxi, zabal, libreak, arrosa argi kolorekoak, ertz ilunagoarekin, marroi-gorrixka.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 4 - 8 cm-koa, mehea, makurra, hauskorra, arrosa-lila zurbil kolorekoa edo arrosa-grisaxka; erraboil luzanga eta ilelatza.
Haragia: Mehea, hauskorra, lila zurbila edo zurixka; fruta usainekoa eta arbiaren zaporekoa.
Etimologia: Mycena terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu, esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Espezie nahastezina da bere bizileku eta tamainagatik. Mycena strobilicula espezieak izeien pinaburuetan udaberrian ateratzen da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Oso ohikoa da itsas pinutik (Pinus pinaster) eroritako pinaburuetan, baita pinu arruntaren (Pinus radiata) pinaburuetan ere.
Ziza marroi-usain gabe
Ziza-marroi usaingabea (Tricholoma ustale) Tricholomataceae familiako onddo bat da.
Ez da gomendatzen kontsumitzea. Haragi zuntz duna eta usain desatseginekoa. Azido ustalikoa du, trastorno gastrikoak eragin ditzakeena (oka eta beherakoa)
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, haragitsua, hasieran hemisferikoa, gero ganbila, eta titi kamuts batekin. Ertzak hasieran biribilkatuta, geroago zabaldu egiten dira eta uhinduak eta lobulatuak ere bai. Azala likatsua da eguraldi hezearekin eta distiratsua eguraldi lehorrarekin, ez du fibrilarik eta marroi gorrixka da, ilun samarra erdian eta argiagoa ertzetan.
Orriak: Eskotatuak edo ia libreak, zuri-marfil antzeko kolorekoak eta gorriz zikintzen dira eta zahartzen aurrera egin ahala belztu egiten dira. Orriak eta haragiak duten joera honen ondorioz, espezieak ustale izena hartzen du.