cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Filosofiaren historia
Descartes (1596-1650)
Descartesek Berpizkundean hartutako bidea burutu eta modernitaterako pauso erabakiorra eman zuen, gizakiaren eta munduaren arteko harremanean giza subjektibitateari erabateko nagusitasuna emanez, arrazoiaren bitartez. Arrazoi bakarra zegoela baieztatu zuen, eta horren elementuak argiak izan behar zirela adierazi zuen, eta hala matematika hartu zuen eredutzat (egiaren irizpidea bilatzeko aproposena delako bere ustez). Pentsamendu ziur honek, kartesiar pentsamendu, eszeptizismoen kritika eta eskolastikoen artetik, bidea egin beharko du. Descartesen proiektuak jakintza osoari metodo edo oinarri berria jartzea zuen helburu. Metodo honen helburua Aristotelesek azaldu eta Erdi Aroan erabilitako silogismoa ordezkatzea zuen helburu. Lau erregela zehaztu zituen metodoan: ebidentzia, zeinaren arabera gauzak intuizioz eta dedukzioz argi eta garbi agertzen diren soilik onartu behar diren, analisia, gauzak ezagutzeko ataletan banatu eta haietako bakoitza aztertu behar izatea, sintesia, ezagutzen diren ataleatik gauza konplexuagoak ezagutzea pasatzea modu ordenatuan, eta enumerazioa, ezagutzen dena bere osotasun eta elementu guztiei buruz ezagutzen dela ziurtatzeko. Arrazoia behar bezala baliatzeko, dakigun guztiari buruz zalantza izatea beharrezkoa zela baieztatu zuen, eta hala zalantzarik gabeko printzipioa eman zuen: cogito ergo sum, "pentsatzen dut, banaiz beraz" alegia, ebidentziaren arau funtsezkoena bilakatuko dena bere filosofian. Pentsatzean zerbait pentsatzen dugu haren esanetan, ideiak hain zuzen, eta hala pentsatu ditzakegun ideien tipologia bat eratu zuen. Horien artean, bereziki aztertu zuen Jainkoaren ideia, eta Jainkoaren existentziaren froga batzuk eman zituen. Horien artean, Jainkoaren ideiaren perfekzioa perfektoa ez den gizakiarengandik etorri ezin daitekeela eta beraz izaki perfekto batengandik etorri behar dela argudiatu zuen.
2021eko Frantziako Tourra
2021eko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 108. edizioa izan zen. 2021eko ekainaren 26an Bresten hasi eta uztailaren 18an Parisen amaitu zen, tartean txirrindulariek ezarritako 21 etapa egin zituztelarik.
Tadej Pogačarrek (UAE) irabazi eta bi Tour irabazi dituen txirrindularirik gazteena bilakatu zen. Sailkapen nagusiko podiumean alboan izan zituen Jonas Vingegaard (Jumbo) eta Richard Carapaz (Ineos). Talderik onena Pello Bilbaoren Bahrein izan da; sailkapen nagusian bederatzigarren amaitu zuen gernikarrak, eta euskaldunik onena izan zen. Jonathan Castroviejok (Ineos) 23. amaitu du, eta 26. Ion Izagirrek (Astana). Maillot berdea, Tour horretan berpiztu zen Mark Cavendishentzat (Quick Step) izan da. Irabazi zituen lau etapekin 34 zituen denera Tourrean, inork inoiz eskuratu dituen gehien, Eddy Merckxekin berdinduta.
Río San Juango departamendua
Río San Juan hego-ekialdeko Nikaraguako departamendua da. 7.473 km²ko eremua du eta 2012an 122.666 biztanle zituen. Hiriburua San Carlos da.
Amerikar lehoi
Amerikar lehoia edo Ipar Amerikako haitzuloetako lehoia (Panthera leo atrox edo Panthera atrox), Ipar Amerikan Pleistozenoan zehar bizi zian zen lehoi azpi-espezie bat izan zen. Analisi genetikoak erakutsi du Europako haitzuloetako lehoiaren ahaiderik gertukoena zela. Pleistozenoko megafaunaren parte zen, garai horretan bizi izan ziren tamaina handiko animalia multzoa. Ipar Amerikan aurkitutako fosil gehienak La Brean (Los Angeles) aurkitu dira.
Gaur egun Afrikan bizi diren lehoiak baino %25 handiagoa zen, ezagutzen den felinorik handienetako bat.
Scaphiopus
Scaphiopus anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Scaphiopodidae familian sailkatua.
Constantino Ardanatz
Constantino Ardanatz Undabarrena (Bilbo, - Santander, 1873) bizkaitar politikari eta bide, ubide eta portuetako ingeniaria izan zen. Errepublikanoa, 1865ean diputatu eta 1869an ogasun ministro izendatu zuten Unión Liberalen gobernuan.
Scarthyla
Scarthyla anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Carlia munda
Carlia munda Carlia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Mikroelektronika
Mikroelektronika Osagai elektroniko oso txikiez, sarri mikrometro-eskalan, osatutako kontsumo txikiko zirkuituak ikertzen dituen elektronikaren atala da. Sarritan, zirkuitu integratuen teknologiaren sinonimo gisa erabiltzen da.
Mungia Alkartu
Mungia Alkartu 2022an eratu den Mungiako alderdi politiko bat da, izaera independente eta munizipalista duena.
Aurrekariak
Alderdi independentearen sustatzaileek udal barruti osoa hartuko duen eta mungiar guztientzat erreferente izango den alderdia sortzeko beharra ikusten dute.
2023ko Udal Hauteskundeak
2023an, alderdia 2023ko udal hauteskundeetara aurkezten da —maiatzaren 28an egingo direna— eta Ekaitz Martin Bilbao aurkezten dute zerrendaburu.
San Pedro baseliza (Altsasu-Urdiain)
San Pedro baseliza Altsasu eta Urdiain artean partekatuta dago. Izen bereko basoan dago. Baselizaren erdian dagoen ateak marra bat du eta alde batean A eta bestean U marraztuak ditu muga non dagoen adierazteko.
Historia
Ohiturak dio San Pedro baselizan Nafarroako lehenengo erregea, Gartzia Ximenez koroatu zutela. Hori dioen idatzi bat ere badago baselizako sarreran. Hala ere ez da oso fidagarria eta badirudi esaera bat baino ez dela. Honakoa irakurri daiteke baselizako atearen gainean:
Erdi Aroan inguru honetan izen bereko herrixka bat zegoela uste da.
Baselizaren jabetzari buruzko auzia
Herri kondairak dio baseliza lehen Urdiainen menpe zegoela, baina gerra garaian baseliza Altsasuri saldu zioten txokolate eta anisaren truke. Hori dela eta bi herrien arteko liskar handiak egon dira baselizaren jabegoa dela eta.
1749an santua urrez margotzeko eskaria egin zitzaion Jose Erdoziari, Deikaztelukoa. Berak adierazi zuenez, Urdiainek eta Altsasuk, biek erdibana ordaindu zuten lan hori. 1769an jasotako salaketan, Altsasuk Urdiaingo hainbat herritarrei leporatu zien bere lurretan zeuden haritzak moztea, eta hor jada jasotzen da "betidanik" ekainaren 29an Altsasuk bertan egin duela jaia eta, hurrengo igandean, Urdiainek.
Betidanik hori, hala ere, ez da horrela: 1657an Altsasuko abadeak, Miguel Arramendiak, eskaria egin zion Iruñeko apezpikuari Urdiaingoari eskatzeko euren meza ekainaren 29ko 8etan egiteko, Altsasuk 10etan egin ahal izateko; bestela, Urdiaingoak lehenago egin behar zuenez, askotan eguerdia baino beranduago egiten zuen Altsasukoak zain utzita eta arazoak sortuz. Hurrengo urteetan gatazka horrek jarraitu zuen, ahalik eta bi abadeek erabaki zuten arten ez egitea prozesiorik. Apezpikuak esan zuen meza eta gero ezin zela bertan geratu edaten edo jaten. Baina Altsasuko ordezkariak kexatu ziren, esanez horrek egiten zen diru-bilketan arazoak sortzen zituela, eta 1663an berriro ere agindu zuen apezpikuak goizeko zortzietan Urdiainek egiteko meza eta Altsasuk 10etan. Urte horretan bertan, Altsasuk egindako eskarian, esaten du baselizaren berreraikuntza lanak Altsasuko herritarren artean soilik egin zirela, eta baseliza berez herriarena dela.
1820an, Zangitun zegoen Santa Eulalia baselizaren desegitea eskatu zuen Gotzainak, Konbentzioaren Gerran frantsesek suntsitu ostean. Baseliza hau Altsasuren lurretan egongo litzateke, gaur egungo zatiketarekin, baina Urdiainek ordaintzen zuen. Altsasuk ez zuen nahi harria eramatea erdia eman gabe, baina Urdiainek esna zuen baseliza hori osorik eurek ordaindua zela, ez San Pedrokoa bezalakoa, erdibana egiten zena eta herri bakoitzak ate bat eta giltza bat gordetzen zuena.
Jaiak
Urtero San Pedro egunean, Ekainaren 29a, erromeria ospatzen du Altsasuko herriak baselizaren inguruan. Bertan meza egiteaz gain aurrean geratzen den gunean zortzikoa dantzatzen da. Egun honen hurrengo igandean eta leku berean Urdiaingo jaiak hasten dira, hauek ere San Pedroren omenez.
Aquilino Ametzua
Aquilino Ametzua Jauregi (Azpeitia, - Donostia, ) gipuzkoar organogilea izan zen. Iberiar penintsulan organo erromantikoa sartu eta bere garaiko organogilerik ospetsuena izan zen.
San Pedro baseliza (Altsasu-Urdiain)
Jaiak
Urte ezberdinetan Egin egunkariak antolatutako Egin eguna eta 18/98+ plataformak antolatutako Bat Egin Eguna jaiak leku honetan egin dira.
Lesotho
Lesotho edo Lesothoko Erresuma (Kingdom of Lesotho; antzina Basutoland) Afrikako hegoaldeko herrialde itsasgabea da. Hegoafrikak guztiz inguratzen du eta, beraz, enklabe bat da bere horretan. Commonwealtheko kidea da. Izenaren jatorria sothoera hitz egiten dutenen herria da.
Hiriburu eta hiririk handiena Maseru da. Hiri nagusiak Maputsoe, Teyateyaneng, Mafeteng eta Hlotse dira.
Etniak: sothoak % 99,7; besteak % 0,3. Erlijioa: katolikoak % 43,5; protestanteak % 26; anglikarrak eta beste kristau batzuk % 19; besteak % 10. Hizkuntza ofizialak: sothoera (bantu hizkuntzaren familiakoa) eta ingelesa.
Geografia
Herrialde menditsu hori goi-ordoki batean dago osorik, 1.400 metrotik gorako altueran: munduan kasu bakarra da. Izan ere, lurraldearen % 80 1.800 metrotik gora zabaltzen da. Neguan elurra ohikoa denez, eskia praktikatzeko estazioa dago. Mendirik altuena (Thabana Ntlenyana, 3.482 m) Hegoaldeko Afrika osoko altuena ere bada.
Lesothori Ur gaztelua deitzen zitzaion, erreserba hidrauliko handiak baititu, Drakensbergeko amildegi basaltikoei eta Maluti mendilerroari esker. Orange ibaia Lesothoko mendietan jaiotzen da.
Mendebaldea da nekazaritzarako balia daitekeen eremu bakarra (Lesothoko eremu osoaren % 15).
Banaketa administratiboa
Administratiboki, Lesotho 10 barrutitan banatuta dago eta barruti kudeatzaile bana dute. Barruti bakoitzaren hiriburuak camptown izena hartzen du. Barruti bakoitza, gainera, 80 konstituentziatan banatzen da, guztira 129 herri batzar osatzeko ematen dutenak.
Gobernua
Lesotho monarkia konstituzionala da, 1993ko konstituzioa onartu zenez gero (aginte banaketa ezarri zuen eta eskubide zibilak babesten ditu, adierazpen askatasuna, elkartzeko eskubidea, biltzeko eskubidea eta erlijio askatasuna, besteak beste); harrezkero, monarkia hereditarioa da, baina erregea nazio batasunaren ikur bizia da, eta ez du ez ahalmen eragilerik, ez legegilerik. Senatuko kideek herentziaz jasotzen dute kargua, eta erregeak izendatzen ditu horien erdiak, lehen ministroaren aginduei jarraituz. Lehen ministroa da gobernuburua eta aginpide betearazlearen arduraduna. Nazio Biltzarra da behe ganbera.
Biztanleak
Lesothoko biztanleria homogeneoa da, sothoek osatzen dute ia osorik. Biztanle gehienak kristauak dira (Lesothoko Unibertsitatea katolikoa da). Urbanizazio tasa txikia da, % 23 ingurukoa, eta biztanle eskolatuen tasa, berriz, Afrikako handienetakoa da; 15 urtetik gorako biztanleen % 85 inguruk daki idazten eta irakurtzen.
Biztanleriaren hazkundea oso txikia da, % 0,1ekoa, 2008ko estimazioen arabera. Batez besteko bizi itxaropena 40 urtekoa da, eta etorkizunean are murritzagoa izango den beldurra dago, HIESak eragindako heriotzen ondorioz. Izan ere, biztanleen % 29 dago birusak kutsatuta edo gaixotasuna garatuta; munduko tasarik altuenetakoa da, eta terapia antirretrobirala abian jartzeko programa antolatu den arren, ez dago gaixo guztiei tratamendua emateko baliabide aski.
Historia
1966. urteaz gero independente da eta Moshoeshoe II.a erregea izan zen estatuburu, harik eta 1986an Justin Lekhanya jeneralak tronutik eraitsi zuen arte. Erregea eraisteaz gainera, nazio biltzarra desegin eta konstituzioa baliogabetu zuen Lekhanyak, baina nolanahi ere, ahalmen betearazle eta legegileak itzuli zizkioten gero Moshoeshoe II.a erregeari, Lekhanya jenerala buru zuen batzorde militar baten eta ministro batzordearen aholkupean jarduteko baldintzarekin. 1990eko otsailaren 21ean, Lekhanyak ahalmen guztiak kendu zizkion erregeari berriro, eta martxoan erbestera bildali zuten. Azaroan tronutik eraitsi zuten, eta haren semeak hartu zuen erregetza, Letsie III.a izenarekin. Lekhanya bera militar talde errebelde batek kendu zuen aginpidetik, erreforma demokratikoa abian jartzen ez zuelako.
Aquilino Ametzua
Gaztetan ikasi zuen lanbidea, Juan Ametzua aitaren tailerrean eta Diego, Juan Prudencio eta José Hermenegildo anaiekin batera. Baina teknika berriak ikasteko asmotan, Parisko Stolz etxean, Blondell etxean, Ingalaterran, Suitzan eta Alemaniako Welte etxean izan zen.
Tartan
Tartanaren koloreek ordezkatzen duten Eskoziako klanaren koloreak erakusten dituzte. Gizonek beren gorputzaren inguruan biltzen zuten oihal zati handi bat zen, eta soberakina euren sorbaldan zarrailu batez heltzen zuten. Tartan baten ezarrera artetzat hartu ohi da, honetan tolesak egoki jartzen ziren-eta.
Lesotho
Historia
Militarren agintaldia 1993an amaitu eta konstituzio demokratiko bat onartu zen; Ntsu Mokhehle, Basutoland Congress Party alderdikoa, bilakatu zen lehen inistro. 1994an Letsie III.ak eta Ntsu Mokhehlek hitzarmen bat izenpetu zuten, Moshoeshoe berriz ere errege izendatzeko. Letsie III.ak abdikatu egin zuen, eta Moshoeshoe II.a 1995eko urtarrilean ezarri zuten berriz erregetzan. Alabaina, 1996an hil egin zen errepide istripu batean, eta semeak hartu zuen berriz erregetza, ohiko bidetik kasu horretan. 1997an, Ntsu Mokhehlek, bazter utzi baitzuten Basutoland Congress Party alderditik, beste alderdi bat sortu zuen, Lesotho Congress for Democracy (LCD), eta alderdi hori 1998ko legegintzako hauteskundeetan garaile izan zen, 80 eserlekutik 78 lortuta. Ntsu Mokhehle ordea zahartuta zegoen ordurako: 79 urte zituen, eta oso gaixorik zegoen, eta ezin izan zuen lehen ministro postua hartu. LCDko buru Pakalitha Mosisilik hartu zuen kargua.
Aquilino Ametzua
Valentzian eta Bartzelonan tailerrak sortu ondoren, jaioterrira itzuli zen. Bertan lan handiak egin zituen: Sevillako katedraleko organoa, 1888ko Bartzelonako Nazioarteko Erakustazokarena, Valladolideko katedralekoa, Oviedoko katedralekoa edota Zegamako San Martin Toursekoaren elizarena
Lesotho
Historia
Hauteskundeen emaitzak, ordea, ez zituen onartu oposizioak, eta manifestazio handiak antolatu zituen. Manifestazioen ondorioz, bortxa zabaldu zen, eta herrialdea anabasan murgildu zen: gero eta nabarmenagoa zen estatu kolpearen arriskua. Irailean, Hegoafrika eta Botswanako gudarosteek esku hartu zuten, ordena jartzeko. Behin-behineko aginte talde bat ezarri zen, estatuaren ordezkariek eta oposizioko kideek osatua, hemezortzi hilabeteko epean berriro hauteskundeak antolatzeko eta aldi horretan bakea gordetzeko ardurarekin. Urte hartan bertan hauteskunde sistema berritu zen, oposizioak Nazio Biltzarrean ordezkaritza izan zezan. Sistema berriari jarraituz, 2002an egin ziren lehen hauteskundeak eta LCD (Pakalitha Mosisili) izan zen garaile baina, lehen aldiz, oposizioak ordezkaritza zabala lortu zuen eta giroa baretu egin zen.
Tartan
Aipatzekoa da usadio handiko Gilwell Park akanpaleku-eskolan McClaren klanaren tartan zati bat buruzapi scoutaren alboan jartzen dela. Betiere klan horren ohorez, klan honek eskaut mugimenduari kokaleku hori eskaini baitzion, bere fundatzailea zen Robert Baden-Powell pertsonan.
Lesotho
Historia
2014ko abuztuaren 30ean, Hegoafrikara ihes egin zuen Lesothoko lehen ministro Thomas Thabanek, militarrak Maseruko polizia etxea hartu eta bere bila ari zirela jakin ostean. Tlali Kamoli armadako buruari estatu kolpea ematea egotzi zion Thabanek, eta azaldu zuen ez zuela kargua utziko. Irailaren 3an, Tlali Kamoli armadako buruak estatu kolpea emateko saio nahasi bat egin ondoren, Lesothora itzuli zen Thomas Thabane lehen ministroa. Lau egun egin zituen Hegoafrikan babestuta, eta armadaburu berriarekin itzuli zen.
Kultura
Nabarmentzekoa da Morijako arte eta kultura jaialdia, 1999tik urtero antolatzen duena, arrakasta handia lortu du eta gobernuak berak sostengatzen du. Musika eta dantza arlo nagusiak ditu.
Ekonomia
Lesotho herrialde aski pobrea da. Laborantzan (artoa lantzen da batez ere) dihardute biztanle aktiboen % 70 baino gehiagok. Abelzaintzan ardiak eta ahuntzak dira aipagarrienak; badira mohair ahuntzak, eta haien artilea da herrialdearen aberastasun nagusietako bat. Nekazariak oso pobreak dira, eta areago pobretu dira lurrak oso higatuak daudelako, sotho askok Hegoafrikara emigratu behar izan dute, eta han batez ere meategietan dihardute lanean: haien soldatek, Lesothora itzulita, Lesothoko NPGaren % 40 osatzen zuten 1993an.
Lesothon badira diamanteak ere, baina Letseng-La-Teraï-ko hobia, Hegoafrikako De Beersek ustiatzen zuena, itxi egin zuten 1982an, harri horren prezioak behera egin zuenean. Baliabide natural nagusia, edonola ere, ura da. 1986an abian jarritako Lesotho Highlands Water Project (LHWP) egitasmoari esker, ura jaso, bildu eta Hegoafrikara saltzen du Lesothok. Proiektua amaitzen denean, behar duen elektrizitate guztia ekoitzi ahal izango du Lesothok, baita Hegoafrikari zerbait saldu ere.
Bestalde, turismoa ere indartzen hasi da. 1992az gero, asko sendotu zen ekonomia, baina 1998an izan ziren kale istiluetan, Maserun eta beste zenbait hiri handitan, merkataritza azpiegituren % 80 suntsiturik geratu ziren. Harrezkero, doitze estrukturalerako programak gauzatu dira eta inflazioak behera egin du, baina merkataritza defizita handia da oraindik.
Aduana eta diruari dagokionez, Lesotho, Swazilandiarekin batera, Hegoafrikarekin lotua dago, Southern Africa Customs Union (SACU) deritzan erakundean, eta Hegoafrikarekiko erabateko mendekotasuna du ekonomiari dagokionez.
Sparisoma radians
Sparisoma radians Sparisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Hvannadalshnjúkur
Hvannadalshnjúkur edo Hvannadalshnúkur Islandiako Öræfajökull glaziarraren ipar-mendebaldean dagoen sumendia eta uharteko mendirik altuena da. Ofizialki 2005eko abuztuan 2.109.6 m zituen.
Zaberfeld
Zaberfeld Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hvannadalshnjúkur
Öræfajökull islandieraz hondamendiaren glaziarea esan nahi du. Erdi Aroan hain handiak ziren erupzioak non biztanleek eskualdea utzi behar izan baitzuten. Azken erupzioa 1727an zen.
Myiagra rubecula
Myiagra rubecula Myiagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Schistometopum
Schistometopum anfibio genero bat da, Gymnophiona ordenaren barruko Dermophiidae familian sailkatua.
Lago dos Rodrigues
Lago dos Rodrigues Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Josip Jelačić
Josip Jelačić kondea (Petrovaradin, 1801eko urriaren 16a - Zagreb, 1859ko maiatzaren 20a) Kroaziako heroi nazionaltzat hartua dago. Kroaziako Bana izan zen 1848 eta 1859 artean eta Kroazian morrontza kentzeaz gain garaipen militar handiak lortu zituen.
Biografia
Gaur egun Serbiari dagokion Petrovaradinen jaio zen 1801ean. Jelačić Etxekoa zen eta Vienan egin zituen ikasketa militarrak, eta Austriako Armada Inperialean lotinantorde bihurtu zen. 1837rako teniente koronel zen eta 1842rako koronela. Kroazian dagoeneko sona handia zuen delitugintzaren aurka gogor egiteagatik.
1848ko Hungariako iraultzan austriarrekin batera hartu zuen parte. Bere taktika militarrak oso arrakastatsuak izan ziren baina Alexander von Bach austriar ministroak absolutismoa ezarri zuen Kroazian eta bi inperio handiak batzean Hungariaren kontrolpean utzi zuen Kroazia. Herritarrak ez zeuden gustura eta Josip Jelačić Kroaziako Ban izenda zezaten eskatu zuten. Honek austriarren aldeko jarrera zabaldu zuen. 1859an hil zen Zagreben, gaixotasun luze baten ondoren.
Ondorioak
Austriarren aldean egon izan zen beti eta Kroaziaren germanizazioan garrantzi handia izan zuen Josip Jelačićek.
Garaiko klase politikoak gustuko ez bazuen ere, historiak garrantzi handiko agintari bihurtu du. Zagrebko plaza nagusian bere eskultura dago. Hasieran bere ezpatak Hungaria aldera seinalatzen zuen haien aurka aritu baitzen borrokan. Komunismoaren garaian estatua erretiratua izan zen, baina 1991eko independentziarekin batera berriz jarri zuten bere lekuan, oraingoan hegoaldera begira.
Gnathophis bracheatopos
Gnathophis bracheatopos Gnathophis generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Osagai elektroniko
Osagai elektronikoa sistema elektriko bateko unitatea da, ezaugarri elektriko eta konexio bereizgarriak dituena beste osagaiekin zirkuitua osatzeko. Zirkuituetan osagai aktiboak (sorgailuak, adibidez) eta pasiboak (erresistentziak, adibidez) daude.
Labeobarbus johnstonii
Labeobarbus johnstonii Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Elorrioko udaletxea
Elorrioko udaletxea Elorrio udalerriko udalaren egoitza da, eta herriko erdialdean kokatuta dago, Elorrioko Alde Zaharrean, Sortzez Garbiaren eliza parean, bien artean herriko plaza dagoela.
1666an altxatu zen, eta berau da XVII. mendean Bizkaian eraikitako udaletxe bakanetakoa, estilo barroko zorrotzekoa. Fatxada nagusia harearri-harlanduzkoa du, arkupe handiarekin. Balkoi luzearen gainean bi armarri dauzka: Gaztela-Leongoa eta Elorriokoa. Balkoiko leihoetako baten gainean eguzki-erloju bat dago.
Historia
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Testuinguru hartan, herriko eliza eraiki zen 1459 eta 1506 artean, Bizkaiko handiena, iturri publikoak egin ziren, eta mugak markatzeko gurutzeak, oparo landuak. Baita udaletxea ere, estilo barroko zorrotzean, apaingarri gutxirekin, herriko jauregi eta etxandi gehienak bezala.
Udaletxea egiteko eraikuntza lanak amaitu arte, udal administrazioaren dokumentazio gehiena eta kaparetasun-espedienteak parrokiako goi sakristian edo artxibategian egiten ziren, bertan gordetzen baitzen, hiru giltzez, hiribilduaren dokumentazioa.
Ezaugarriak
Elorrioko udaletxeak harearri-harlanduzkoa du fatxada nagusia, arkupe handiarekin. Balkoi luzearen gainean bi armarri dauzka: Gaztela-Leongoa eta Elorriokoa. Gabriel Kapelastegi maisu elorriarrak egin zituen, rococo estiloan. Fatxadan bertan latinez idatzita dago: Fecit Capelastegui (Kapelastegik egina). Balkoiko leihoetako baten gainean, bestalde, eguzki-erloju bat dago.
Bi inskripzio nabarmentzen dira udaletxeko fatxada nagusian, biak moralizatzaileak: “En la casa del que jura / no faltará desventura” (Madarikazioka diharduenaren etxean / ez da zoritxarrik faltako) eta “De toda palabra ociosa / darás cuenta rigurosa” (Alferreko hitz guztien gainean / kontu hertsia emango duzu). Horietako lehen inskripzioa Bergarako udaletxean ere agertzen da.
Gaur egun udaletxeari atxikita bi elementu agertzen zaizkigu: pilotalekua eta Igartza jauregia. XX. mende hasieran, berriz, pilotalekua barik, beste eraikin bat zegoen atxikita udaletxeari, herriko eskola, baina hura ere eraitsi egin zen.
Ikus, gainera
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Etna
Etna (sizilieraz Muncibeddu; italieraz Mongibello) Siziliako ekialdeko kostaldean dagoen geruza-sumendia da, Messina eta Cataniatik gertu kokatuta. Europako sumendi aktiborik handiena da eta gaur egun 3.357 m ditu (2021). Alpeetatik hegoaldera dagoen Italiako mendirik altuena da eta 1.190 km² azalera du. Gaur egun Etna sumendiak lau krater ditu: ipar-ekialdeko kraterra, Boraginea, Bocca Nuovay eta ipar-ekialdeko kraterra.
Etna mendia munduko sumendirik aktiboenetako bat da, ehunka aldiz sartu baita erupzioan milioi erdi urteetan zehar. Batzuetan oso suntsitzaile izanda ere, jendeak ez du arriskutzat hartzen. Hala ere, historikoki zenbait erupzio arriskutsuak izan du: Vergiliusek Aeneisetan deskribatzen duena, 1669koa, 1928koa, eta abar. Etnaz gain, Italian badaude beste sumendi batzuk ere, Vesuvio eta Stromboli, esaterako. Hala ere, bi horiek ez dute Etnarekin inolako erlaziorik, prozesu geologiko oso ezberdinengatik sortu baitira.
Erupzioak
Etna sumendiaren erupzioak ez dira guztiak berdinak. Etnaren lehenengo erupzio ezaguna, Diodoro Sikulo historialariak erregistratutakoa izan zen. Azken 2000 urteetan zehar Etnaren aktibitatea jariotsua izan da orokorrean; erupzio nahiko eztandagarriekin bere gailurrean.
Sumendia betidanik ezagutu eta aztertu den arren, ez dago batere argi nola sortu zen. Inguru hartako tektonika oso konplexua da; hori dela bide, hainbat teoria daude Etnaren sorrera azaltzen saiatzen direnak. Zientzialari guztiek dakitena zera da: sumendia puntu bero (hotspot) batean dagoela, alegia, aktibitate tektoniko handia duen gune batean. Horrek azal dezake Etnak duen jarduera etengabea. Erupziorik suntsigarriena, zalantzarik gabe, 1669an martxoa eta ekaina artean gertatutakoa izan zen. Adituen aburuz, 830.000.000 m³ laba eta tefra askatu zen honetan.
Scinax
Scinax anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Camp de l'Arpako geltokia
Camp de l'Arpa Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Martí barrutian dago.
Geltokia 1970n inauguratu zen.
Ipar Karibe Kostako Eskualde Autonomoa
Ipar Karibe Kostako Eskualde Autonomoa (Región Autónoma de la Costa Caribe Norte edo RACCN), lehen Ipar Atlantikoko Eskualde Autonomoa (Región Autónoma del Atlántico Norte edo RAAN) izenez ezaguna, Nikaraguako ipar-ekialdeko eskualde autonomoa da. 32.159 km²ko eremua du eta 2012an 453.541 biztanle zituen. Hiriburua Puerto Cabezas da.
Paraíba do Sul
Paraíba do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Dragoi Bola GT
Dragoi Bola GT (ドラゴンボール) Dragoi Bola Z animearen ondorioa eta jarraipena da. Dragoi Bola Akira Toriyamak idatzi eta marrazturiko manga (komiki japoniarra) da. 1984tik 1995era Weekly Shonen Jump aldizkarian argitaratua izan zen.
Dragoi Bola animea telebistarako mangaren moldaketa da. Guztira 508 atalez osatuta dago, hiru zati nagusitan banatuta Dragoi Bola, Dragoi Bola Z eta Dragoi Bola GT. Hau hiru zatietatik hirugarrena da eta 64 atal ditu. Lehen atala 1989ko apirilaren 26an emititu zen Japonian Fuji Tv telebista katean. Atal hauetaz aparte beste atal berezi bat ere badu. Esan beharra dago ere, anime hau ez dela jatorrizko mangan agertzen.
Argumentua
Istorioak Dragoi Bola Zn Boo Ahaltsua garaitu eta 10 urtera jarraitzen du. Pilaf-ek Erabateko Dragoi Bolak aurkitu eta Son Goku haur bihurtzean hasten da. Dragoi Bola hauek galaxian zehar sakabatzen dira eta urtebete baino lehen bil du behar dira, bestela Lurra lehertu egingo da.
Goku, Son Goten eta Trunks-ek ahal bezain azkar batzea erabakitzen dute. Bidaian atera baino lehen, ordea, Pan-ek (Gokuren biloba eta Son Gohanen alaba) untzia martxan jartzea lortu eta Goten Lurrean utzita alde egiten dute. Honela hasi zuen bidaia bere aitona eta Trunks-ekin.
Bidaian zehar hainbat planetatatik pasa eta tokian tokiko arerioak garaitu ostean Dragoi Bola guztiak biltzea lortzen dute. Lurrera iristean Ume izeneko batek guztiak menpean dituela ikusten dute. Honek saiyak desegin eta bere antzinako planeta (Tsufur Planeta) berregin nahi du, bertako biztanle desagertuekin batera.
Gokurentzat desafio berri bat da hau, kanpoan ziren bitartean Lurreko bzitanleen jabe egin eta bere mesedetara jarriak baitzituen. Umeren estrategietako bat Vegetaz jabetu eta bere aurka doazen guztiei aurre egitea da. Borroka luze, gogor eta zail baten ostean, Gokuk (Super Saiya maila berri bat lortu zuelarik) Ume akabatzea lortzen du. Zoritxarrez Lurra lehertu egingo da, Erabateko Dragoi Bolekin Tsufur Planeta berria sortu baita, eta Lurtar guztiak bertara raman beharko dira. Satan Txikik Lurrean geratzea erabakitzen du berarekin batera Erabateko Dragoi Bolak ere desagertzen direla ziurtatzeko. Gero Dragoi Bola originalekin Lurra berregin zen berriz.
Neovulpavus washakius
Neovulpavus washakius Carnivora ordeneko desagertutako ugaztun bat da. Ipar Amerikan bizi zen Eozenoan. Washakie A aztarnategi paleontologikoan aurkitu dira fosilak, Wyomingen. Fosil hauek Canidae familian sailkatu dira.
Dragoi Bola GT
Argumentua
Bake aldi labur bat dator honen ostean; Arte Martzialen Txapelketa bat ere antolatzen da. Momentu horretan Dragoi Boletan aldaketa bat ematen ari zen inor konturatu gabe. Mu Doktorea Gero Doktorearekin batzen da bere aginduetara egongo den Zibor 17 berri bat sortzeko. Infernua eta berreraiki berria zen Lurraren artean ate bat ireki eta Zibor 17 originalarekin fusionatzean Super Zibor 17 sortzen da. Etsai berri honek Krilin akabatzen du, eta 18rekin fusionatzen saiatzen da. Honek ezetz esan eta akabatzen saiatzen da lortu gabe. Gokuk azken momentuan 18ren laguntzarekin akabatzen du Super 17. Honek lehenago Mu eta Gero Doktoreak ere akabatu zituen.
Super 17k hildakoak pizteko Shenron deitzen denean, Dragoi Bolak pitzatu eta ke beltzeko Dragoia ateratzen da: Kokuen No Ryu. Hau zazpi Dragoi Ilunetan banatzen da, bakoitza pitzatutako Dragoi Bola batekin gorputzaren lekuren batean. Gokuk Pan-en laguntzaz guztiak akabatzen ditu bat izan ezik. Azken honek izar 1eko Dragoiak beste seiak xurgatu eta bere indarra geitzen du: Yi Xing Long da. Gokuk bere bizitzako borroka zailenaren ostea garaitzen du, baina horretarako Vegeta Super Saiya 4rekin ere fusionatu behar izan zuen Gogetak borrokatzeko. Honek Super Big Bang Kame Hame Ha batekin garaitzen du Dragoia baina berriz sortzen da. Gogeta irabaztekotan denean fusioa amaitu eta azkenean Gokuk akabatzen du unibertso guztiko energiarekin sortutako Indar unibertsalaren erasoaz.
Gertaera guzti hauen ostean Shenron ateratzen da denbora luze batez desio gehiago ez direla beteko esanez, Dragoi Bolen gehiegizko erabileraren ondorioz. Gokuk ordea akordio bat lortzen du Dragoiarekin azken desio bat betetzeko eta Shenronekin joaten da. Goku airera altxatzen den artean 7 Dragoi Bolak gorputzean sartzen zaizkio fisikoki desagertuz.
Mende bat geroago, Pan zahartuta iada, Arte Martzialen Txapelketako armailetan esertzen da bere birbiloba Goku Jr. animatzeko. Honek Goku txikiaren izugarrizko antza du. Goku Jr. Vegetaren oinordeko zuzenaren aurka borrokatzen da; Vegeta Jr. Pan borroka ikusten ari den artean publikoan Son Gokuren presentzia somatzen du. Bera jarraitzen saiatu zen arren, Goku Kinton lainoan desagertzen da Makila Miragarria soinean, txikitan bezala.
Atalen banaketa
Animeak sagatan banatu ohi dira, hauek dira Dragoi Bola GTk dituenak:
Atal berezia
Dragoi Bola GTk euskaratu ez den atal berezi bat dauka. Hau Son Gokuren herenilobaren pasarte bati buruzkoa da.
Lurra askatu nairik dabil (Dan Dan Kokoro Hikarete'ku)
''Lurra askatu nahirik dabil Son Goku
''galaxia osoan zehar
''Dragoi Bolak zeruan bilatzen
''Zeruko zoko ezkutuan
''gordeta zeuden Dragoi Bolak
''Pilafek aurkitu ditu bat-batean
''eta Son Goku haien ahalmena erabiliz
''ume bilakatu du laster
''berdin zaio baina
''hortxe dago berriz tente
''bere ondoan Trunks, Pan
''lagun izango ditu
''ziur egon Dragoi Bolak aurkitzen
''borroka bizian
''Dragoi Bolak bilatzen
Umoretsu beti (Hitori Janai)
''Berriro Son Goku eta adiskideak espazio-ontzian hor doaz gure galaxian ondo elkarturik inongo beldur barik urtebete dute Dragoi Bolak bildu eta Shenroni deitzeko guraria eskatu mundua askatu eta berriro ere lehengora itzuli planeta hondatuko da hilko da '' ''ea nola moldatzen zareten ''
ISO 8601
ISO 8601 arauak datak eta orduak zehazteko erabiltzen den idazkera estandarra markatzen du. Idazkera estandar honek plataforma anitzen arteko migrazioa errazten du. Ezkerretik eskuinera denborarik luzeenetik laburrenera ordenatzeko irizpidea jarraitzen da.
Adibidez, egun zehatz bat adierazteko, UUUU-HH-EE idatziko genuke, non UUUU urtea den, HH hilabete zenbakia, 0-ak barne (02: otsaila) eta EE eguna, 0-ak barne (09: hilak 9). Euskaraz data adierazteko moduarekin bat egiten du estandarrak.
Esate baterako, 1981eko otsailaren 23a, 1981-02-23.
Myiagra ferrocyanea
Myiagra ferrocyanea Myiagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Lacaze (Tarn)
Biztanleria
2007an Lacaze udalerrian erroldatutako biztanleak 319 ziren. Familiak 159 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 367 etxebizitza zeuden, 157 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 175 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 341 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 157 etxebizitza nagusietatik 115 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 98 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 198 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 104 lanean zeuden (60 gizon eta 44 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lacaze udalerrian 149 unitate fiskal zeuden, 311,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.265 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Lacaze udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.705 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sparisoma rocha
Sparisoma rocha Sparisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Congrésko geltokia
Congrés Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Andreu barrutian dago.
Geltokia 1959n inauguratu zen.
José María Laso
José María Laso Prieto (Bilbo, - Oviedo, ) bizkaitar filosofo eta ekintzaile komunista izan zen. Antonio Gramsciren jarraitzailea, frankismo garaian askotan hartu zuten preso.
El Pas de la Casa
Herriko hizkuntza nagusia frantsesa da, katalana ofiziala izanda ere.
Matematikarien Nazioarteko Biltzarra
Matematikarien Nazioarteko Biltzarra (ICM) matematika gaiari buruzko biltzar handiena da. Lau urtean behin biltzen da, Nazioarteko Matematika Batasunak (IMU) antolatuta. Fields Dominak, Nevanlinna Saria, Gauss Saria eta Chern Domina biltzarraren inaugurazio ekitaldian ematen dituzte. Biltzar bakoitza ekitaldien akta inprimatu multzo batekin ospatzen da, dokumentu akademikoak erregistratzen dituena, interes orokorreko gaur egungo gaiei dagokienez gonbidatutako hitzaldietan oinarrituta. ICMn hitz egiteko gonbidapena izateak "ospearen aretorako sarrera [...] baliokidea" deitu izan zaio.
Acapulco (telesaila)
Acapulco estatubatuar telesail komikoa da. Austin Winsberg, Eduardo Cisneros eta Jason Shumanek Apple TV+erako sortua, How to Be a Latin Lover filmean oinarrituta dago.
Sinopsia
Maximo Gallardo gaztearen ametsa errealitate bihurtuko da Acapulcon zerbitzari lana eskuratzean. Baina berehala ohartuko da ogibidea uste zuen baino askoz konplexuagoa dela eta, arrakasta lortzeko, bere burua zaintzen ikasi beharko duela bezero zorrotz, mentore aldakor eta familia gorabeheren artean.
Summer of Sam
Summer of Sam 1999ko Spike Lee estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
David Berkowitzek, Samen Semea izenez ezagutzen zuten serie-hiltzaile misteriotsuak, hainbat hilketa egin zituen New Yorken, 1977ko udan.
Memoria eidetiko
Memoria eidetikoa xehetasun maila oso zehatzak dituzten irudiak gogoratzeko ustezko trebetasuna da, mnemoteknia erabili beharrik gabe. Nahiz eta pertsona askok adierazi duten trebetasun hori badutela, ez dago inolako ebidentzia dokumentaturik helduengan, eta ohiz kanpokoa da haurrengan.
Psikologia
"Eidetiko" hitza grezierazko εἶδος (forma) hitzetik dator. Mario Lópezek (1929) sortu zuen hitza. Izaera ia sentsoriala duen memoria-mota bat da, bere iraupen-denbora milaka segundo ingurukoa. Epe laburreko memoriaren aurretik doa.
Psikologian, memoria eidetikoaren hipertrofia duten pertsonek ikusi edo entzun duten edozer gauza gogora dezakete, baita behin bakarrik eta modu iheskorrean hauteman badute ere, nahiz eta, oro har, oroitzapenak pertzepzioak baino argiagoak eta zehatzagoak izan.
Ahoskatutako memoria mota asko daude. Esate baterako, Goi-mailako Memoria Autobiografikoa (HSAM bere ingelesezko siglen arabera), nork bere esperientziarekin zerikusia duten iraganeko gertaera oso zehatz eta zehatzak erregistratzean datza, norbaitek kontatu, irakurri edo egun jakin batean entzun zien familia-gertaera batetik abiatuta. Izena James McGaugh Kaliforniako Unibertsitateko neurobiologoak 2006an proposatu zuen sintoma horiek zituen paziente bati buruzko sei urteko ikerketa batean. Hogei bat pertsona daude ofizialki HSAM diagnostikatuta, denak Estatu Batuetan.
Herri-kultura
Fikziozko pertsonaia batzuek memoria eidetikoa dute:
Il giardino dei Finzi-Contini (filma)
Il giardino dei Finzi-Contini 1970eko Vittorio de Sica italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Giorgio Bassaniren izen bereko eleberrian oinarrituta. Filmak ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Argumentua
Finzi-Contini sendia Ferrarako juduen artean aberetsenetariko bat da. Luxuzko etxe batean bizi dira baina 1938an arraza-errege faxistek bere bizitza erabat aldatuko du.
Komunikazio ez-bortitz
Komunikazio ez-bortitza (KEB), 1960ko hamarkada hasieran Marshall Rosenberg-ek garatutako komunikazio eredua da, norbanakoarekin eta besteekin aurkitu eta konektatzea ahalbidetzea oinarri duena. Benetako erlazioak, hurbilagoak eta kalitatezkoak edukitzeko baliagarria da. Beste pertsonekin izaten ditugun gatazka eta liskarrak kudeatu eta irtenbidea aurkitzen laguntzen du Komunikazio ez-bortitzak.
Lau faseak
Komunikazio ez-bortitza lau fasetan oinarrituta dago:
Lau pausu hauetan enpatia ezinbestekoa da. Pertsona batek eskaera bat egiten badu konpasioz izango da eta beste kideak enpatiaz eman behar dio feedback-a. Prozesuan zehar entzute aktiboa ere egon behar du.
"Konpasio" hori ez da errukia edo pena izango. Izan ere, errukia pertsonen arteko botere-harreman batekin lotzen da, baina konpasioa berdinen arteko harremana da, hierarkiarik gabekoa. Pertsona batek beste batekiko konpasioa sentitzen badu, zaindu egiten du bere bidelagun izanez. Kidea sufrimendutik ateratzeko asmoz bihotzetik ematen du (benetan nahi duelako).
Komunikazio enpatikoa
Rosenberg-ek aipatzen duen bezala, enpatia besteek esperimentatzen dutena errespetuz ulertzea da. Ez dugu zerbait egitera mugatu behar, baizik eta, presente egon behar dugu. Beste pertsonarekin enpatia egoteko gure burua hustu behar dugu eta gure izate guztiarekin entzun. Beste pertsonarekin gaudenean lasaitu edo aholkatu dezakegu, baina lehen galdetu egin behar diogu. Besteei ematen diegu osoki adierazteko eta ulertuak izateko behar duten denbora eta espazioa. Egoerak "konpondu" behar ditugula eta gainerakoak hobeto sentiarazi behar ditugula sinetsita, bertan egotea eragozten dugu. Enpatiaren funtsezko osagaia presentzia da: bestearekin eta esperimentatzen ari denarekin erabat presente egotea. Enpatia egoteko besteen sentimenduak eta beharrak entzun behar dira eta beraiek behar dutenari arreta jarri eta ez guk uste dugunari.
Rosenberg-ek parafraseatzearen garrantziaz hitz egiten du. Parafraseatzeak denbora aurrezten du. Gainera, gure interlokutoreak denbora hartzen du esandakoaz hausnartzeko eta bere barnean gertatzen ari denaz gehiago sakontzeko. Emozio-karga handia  daukaten mezuak errepikatu behar dira. Enpatia emateko, enpatia behar dugu. Ezinezkoa da ez daukagun zerbait ematea. Enpatia eta ahul agertzeko gaitasuna: zenbat eta gehiago konektatu besteen laudorioen atzean dauden sentimendu eta beharrekin, orduan eta beldur gutxiago izango dugu irekitzeko. Oro har, ahuleziaren berri emateko gogotsuen sentitzen garen egoerak gogorrak garela erakusten saiatzen gara, autoritatea galtzeko edo egoera kontrolatzeko beldurragatik. Zenbat eta enpatia gehiago izan bestearekin, orduan eta seguruago sentituko gara.
Arriskua neutralizatzeko enpatia erabiltzea, egoera estresagarrietan dauden pertsonei enpatia emateko gaitasunak indarkeria potentziala neutralizatzen du. Oso hurbileko norbaitekin enpatizatzea oso zaila izan daiteke bertan emozio eta sentimenduez gain beste faktore batzuk daudelako.
Nerea Mendizabal
Mendizabal-en arabera, Rosenberg-ek sortutako KEB-aren funtsa bi aldeen ongizatea bermatzea da. Eta bi erreminta boteretsu erabiltzen ditu horretarako: batetik, adierazpen zintzoa, norberaren emozio eta beharren inguruan; eta, bestetik, beste partearen entzute enpatikoa, bestea ulertu eta haren beharrak ezagutzeko. Bi horiek uztartuz, bestearen eta norberaren beharrak asetzen saiatzea da.
Bilbon Gizarte Hezkuntza eta Psikopedagogia ikasi zituen eta, ondoren, haur masajean espezializatu zen Bartzelonan. Duela urte batzuk hasi zen hitzik gabeko komunikazio hau, kontaktuaren bidez haur masaje ikastaroak eskaintzen Gipuzkoako herrietan eta orain, ahozko komunikazioarekin buru-belarri dabil. Nerea Mendizabal “konbentzituta” dago heziketa dela bidea.
Guraso eskolak ematen ditu Donostian, Orion, Ibarran eta Tolosan. Hitzaldien eta ikastaroen bidez komunikazioa eta prebentzioa lantzen ditu heziketaren arloan. Bi haur ditu, eta ama izateari garrantzi handia ematen dio bere jardunerako: “Askoz gehiago ikasi dut ama naizenetik, bai ama izatearen esperientziagatik, bai eta ama izan ondoren sortutako interes eta beharren ondorioz jaso dudan prestakuntzagatik ere“. Mendizabalek Zutani jolasa ere sortu du, etxean zein eskolan erabil daitekeen joku didaktiko bat, elkarrenganako ulermena lantzea helburu duena. Sentimendu eta beharrekin konektatzea du helburu.
Thomas Count de Marchant et d 'Ansembourg
Bortizkeriarik gabeko komunikazioan aditua den beste autore bat Thomas Count de Marchant et d'Ansembourg (Uccle, Belgika, 1957ko abenduaren 17a) belgikar abokatu ohia da. Hamabos urteko praktika legalaren eta trebakuntza gehigarriaren ostean psikoterapeuta bihurtu zen. Enpresa handi batean aholkulari juridiko moduan lanean ibili ondoren langile hezitzaile bezala ibili zen zailtasunak zituzten gazteen elkarte batean. 1994az geroztik indarkeria gabeko komunikazioan aditua bilakatzen da. Honi buruzko teorien inplementazioan espezializatzen eta korronte honen zabaltzaile handienetako bat izan da.
Idazlea ere bada, beste liburu batzuen artean, Deja de ser amable: ¡sé auténtico! (2001) liburua idatzi zuen. Beste hainbat liburu ere idatzi ditu beste idazle batzuekin elkarlanean:
Argi-oilar
Argi-oilarra (Upupa epops) upupidae familiako hegazti bat da, familia horretako kide bakarra. Lumazko gandorra du bereizgarri. Intsektujalea da gehienbat, nahiz eta narrasti txikiak, igelak eta landare zatiren batzuk (hala nola haziak eta fruituak) ere jaten dituen.
Europan, Asian, iparraldeko Afrikan, Sahara azpiko Afrikan eta Madagaskarren bizi den hegazti honek neguan eskualde tropikaletara migratzen du.
Azpiespezieak
Argi oilarrak gorputz liraina, hego biribilduak eta beherantz okertutako moko luzea ditu. Buruan lumaz eratutako gandor ikusgarria du. Hegoak eta isatsa zuri-beltzak ditu, gandorraren muturra beltza du eta gainerakoa arre-gorrixka. Ornogabeak jaten ditu eta migratzailea da. Euskal Herrian, bereziki klima beroko lekuetan bizi da.
Deskribapena
Atentzioa ematen du bere hegada uhinduak, hegoak etengabe ireki eta itxiz eta norabide aldaketa bortitzak sarri eginez, tximeleta baten hegaldia gogorarazten dute. 28 cm-ko neurria du, hegal biribilduak eta zerrenda zuri handiekin. Gustura jaisten da lurrera eta harritu egiten du bere irudi luzeak, moko kurbatu luze eta finarekin, zuloak, zoruko arrakalak eta zuhaitz-motzondoak miatzen ditu, kilker eta beldarren bila. Buruan mototsa handi bat du, altxatzen denean borobildua, haragi kolorekoa, orban zuri batzuk dituen erpin beltz batean amaitzen dena. Gorputzaren kolorea arre-arrosa da, argiagoa azpitik, buztan beltza baina banda zuri batek gurutzatua eta zuria azpia. Zaila da lumajeagatik emeak eta gazteak bereiztea, arrak baino apur bat kolore motelagoak dituzte.
Biologia eta ohiturak
Gure negu hotzetatik ihesi, udazkeneko bidaia afrikarrari ekiten dio, Iberiar Penintsulako populazio habiagilearen zati batek Penintsulako hegoaldean egiten du negualdia. Martxoaren erdialdera arte ez da negua igarotzeko guneetatik itzultzen, orduan hasten da entzuten bere kantua. Urrutitik entzuten da eta "pu-pu-put" bat da. Hemendik aurrera hasiko gara ikusten zuhaitzik gabeko eremuetan, mugimendu patxadatsuekin eta asaldatuta dagoenean gandorra altxatuz, horrela bere aldartea erakutsiz; normalean bakarrik ikusten da; bikoteka-ugalketa garaiko egunetan. Habiatik atera ondoren oraindik independizatu gabeko kumeak osatutako familia-talde txikietan ere ikus daitezke. Abuztuaren erdialdetik aurrera, Europan hazi eta hegoalderako migrazio-bidaia egiten ari direnak ikusten hasten gara.