cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ricardo Méndez Ruiz
Biografia
2021. urteko Engel Zerrendan sartu zuen Amerikaetako Estatu Batuak, hau da, Aktore Ustelen eta Anti Demokratikoen Zerrenda, Estatu Batuen eta Ipar Triangeluaren arteko Konpromiso Sendotuaren Legearen 353. atalaren barruan, militarren aurkako ikerketak oztopatzea leporatuta.
Hala ere, elkarteak ustelkeria salatu duten pertsona desberdinen kontrako epaiketak ireki ditu, besteak beste, José Rubén Zamora kazetariaren kontrakoa eta Leily Santizo abokatuaren aurkakoa.
Agurtzane Obregozo
Agurtzane Obregozo Bereau (Lekaroz, Baztan, 1979ko apirilaren 9a) nafar errugbilari-ohia da, erdiko postuan aritzen zena. Hamabosteko eta zazpiko errugbiko Espainiako selekzioetan jokatu zuen.
Jorge Juan y Santacilia
Ameriketarako espedizioa
Felipe V.ak ofizial trebeenetako bi aukeratzeko agindua eman zuen, Frantziako akademikoak lagundutzeko neurketa lan guztietan. Harrigarria bada ere, bi ofizial aukeratu beharrean, bi guardiamarina gazte aukeratu zituzten: Jorge Juan y Santacília eta Antonio de Ulloa. Ikasketak bikain amaitu bazituzten ere, ez zuten hogeita bat eta hemeretzi urte baino gehiago, eta ez zuten graduazio militarrik. Jorge Juan matematikaria izango litzateke eta Antonio de Ulloa naturalista.
Agurtzane Obregozo
Kirol ibilbidea
NUPeko taldean hasi zen errugbian, hori baitzen garai hartan Nafarroa Garaiko emakumeen talde bakarra. 2003-04 denboralditik aitzina, zazpi urtez parte hartu zuen Euskal Ligan La Unicarekin (2006-07koan BRT-La Unica izan zen taldea), 2010ean Baionak kontratatu zuen arte.
Jorge Juan y Santacilia
Ameriketarako espedizioa
Agindutako lanak askotarikoak ziren: bidaiaren eta neurri fisiko eta astronomiko guztien eguneroko osoa eramatea, luzera eta latitude kalkuluak egitea, planoak eta gutunak egitea, portuak eta gotorlekuak deskribatzea, ohiturak aztertzea, botanika eta mineralogia estudioak egitea, eta erregeorderiaren egoera politiko eta sozialari buruzko txosten sekretua egitea, baita Frantziako akademikoen gaineko polizia-kontrola ere, kolonietatik igarotzeak Luis XV.aren ministroen esku geratuko ziren datuak lortzea suposatzen baitzuen.
Ikusmen-sistema
Korneak eta kristalinoaren lenteek argia errefraktatzen dute irudi txiki batean, eta distira egiten du erretinaren gainean. Erretinak irudi hau bultzada elektriko bihurtzen du makilak eta konoak erabiliz. Nerbio optikoek kargatzen dituzte bulkada horiek kanal optikoaren bidez. Kiasma optikora iristen denean, nerbio-zuntzak gurutzatu egiten dira (ezkerra eskuinera egiten da). Ondoren, zuntzak adarkatu eta hiru lekutan amaitzen dira.
Jorge Juan y Santacilia
Ameriketarako espedizioa
Meridianoko graduaren neurketa 1736tik 1744ra luzatu zen gainditu behar izan zituzten zailtasun handiengatik. Han, puntu finkoko zaldunak deitzen zitzaien. Jarraitutako sistema triangulazio batzuk ziren, eta seinaleak jarri behar ziren hautatutako puntu edo oinarrietan, bai zelaian bai 5.000 metroko altuerako gailurretan. Quito eta Cuenca hiriek, lehenengoaren hegoaldean hiru gradu gehiago kokaturik, neurketa geometrikoaren edo triangulazioaren muturrak mugatu zituzten; bien artean, mendi paraleloen kate bikoitz batek haiek elkartzen dituen haran handiaren erpina aukeratzea erraztu zuen.
Zenbait egiaztapen egin ondoren, behaketa fisiko horiek astronomikoekin osatu behar ziren; gainera, tresneriak akats larriak zituen, eta, horregatik, kalkuluak behin eta berriz egin behar izan ziren, eta Godínek, Juanek eta Hugot erlojugileak 20 oin luzeko tresna bat eraiki behar izan zuten neurketak errazteko.
Agurtzane Obregozo
Kirol ibilbidea
2003ko martxoaren 9an egin zuen debuta Espainiako selekzioarekin, Ingalaterraren aurka, Sei Nazioen Txapelketan. Horren ostean, beste hiru urtez parte hartu zuen Sei Nazioen Txapelketan, bost urtez Europako Errugbi Kopan, eta baita 2006ko Munduko Errugbi Kopan ere; guztira, 32 partida jokatu zituen.
Jorge Juan y Santacilia
Ameriketarako espedizioa
Neurketetan frantsesekin parte hartzeaz gain, hiru aldiz eten behar izan zuten lana, eta Quitotik Guayaquilerako bide luzea egin behar izan zuten, Limako erregeordearen aginduz, erregeorderriaren itsas defentsarekin zerikusia zuten arazoak konpontzeko bere kostan eta plazetan, Anson almirante ingelesaren erasoen aurka gotortzeko, eta Belen eta Rosa del Comercio fragatak eraikitzen eta zuzentzen parte hartu zuen.
Lurraren forma eta magnitudea zehatz-mehatz ezagututa, kartografiatu egin zitekeen luzera eta latitudea behar bezala jarrita, eta Jorge Juanek eta Antonio de Ulloak munduko ehun karta modernoetatik berrogei egin zituzten. Juanek 56.767.788 toise ezarri zituen ekuatore-lerroaren ondoko meridiano-graduaren balio gisa, guztien hurbilena zen kalkulu batean. Neurketa unitatea metroa izatera pasatu zen, eta horrela sistema metriko hamartarra, unibertsalki onartua.
Europako Itzulia
Ontzi desberdinetan itzultzea erabaki zuten, nota eta kalkuluen bikoiztuetako bat helmugara iritsiko zela ziurtatzeko. Jorge Juan Parisa joan zen bere lanari buruzko inpresioak aldatzeko eta hark eta Godinek behaketa astronomikoetan ikusitako zenbait berezitasun kontrastatzeko, eta Marian, Clairaut eta Nicolas-Louis de Lacaille astronomo ospetsuak ezagutu zituen, hainbeste aldiz erabili zituzten formulen egileak. Reaumur ezagutu zuen, termometroaren asmatzailea, eta beste akademiko ospetsu batzuk ere bai, Charles-Marie de La Condamine eta Bourguerrekin batera, bere jardueretara itzulita. Royal Academie des Sciences erakundeko kide gisa bozkatu zuten.
Ayyam'i'Há
Ayyám-i-Há edo Tarteko egunak (arabieraz, ايام الهاء) bahá'í egutegiko ospakizuna da. Lau edo bost egun irauten ditu urtearen arabera. Egutegi horretako azken bi hilabeteen artean izaten da; Mulk eta Ala ren artean, alegia; otsailaren amaiera eta martxoaren hasieran egutegi gregorianoan. Ayyam-i-Há-ren luzera aldatu egiten da hurrengo ekinokzio-unearen arabera; horrela, hurrengo urtea ekinokzioarekin batera hasten da beti.
Jorge Juan y Santacilia
Europako Itzulia
Antonio d'Ulloa Portsmouth ondoan preso hartu zuten, baina komisarioek bere paperetan interesa hartu eta almiranteari jakinarazi ziotenean, Bedfordeko dukeak askatasuna eman zion. Londresen Estatu ministroak, Harringtongo kondeak, Espainiara enbaxadore gisa joan zen eta bere egonaldiaren oroitzapen onak zituena, Martin Folkes Royal Societyko presidentea aurkeztu zion, hark hartu zuen paperen ardura almiranteaz geroztik. Azken honek, haiek aztertu eta haien balio zientifikoa ikusita, gorde eta itzuli egin zituen, ez lehen Ulloari, Stanhopeko kondearekin batera, Royal Societyko kide izatea proposatu gabe. Antonio de Ulloa, meatzaritzari buruzko ikasketetan, platinaz edo platinoaz mintzatu zen lehena, zilarra eta urretik desberdina den mineral gisa.
Ayyam'i'Há
2022ko Ayyam-i-Ha-k bost egun iraun zituen, otsailaren 24an eguzkia sartu zenetik martxoaren 1ean (asteartea) eguzkia sartu zen arte.
Jorge Juan y Santacilia
Europako Itzulia
Madrilera heltzean, Felipe V.a hil zen, eta axolagabe hartu zituzten Armadako bulegoan eta Estatu Idazkaritzan. Armadako jeneralak, Pizarrok, Txileko adiskide zaharrak, Ensenadako markesari aurkeztu zizkion, haietan ikusten baitzuen bere itsas eta armamentu politika garatzeko pertsona idealak, haien balioa aintzat hartuta.
Ayyam'i'Há
Historia
Geroago, Bahá'u'lláh-k Badí egutegia berretsi eta onartu egin zuen Kitáb-i-Aqdas bere lege liburuan. Egun tartekatuak baraua baino lehen ospatu behar zirela ezarri zuen, Alá hilabetearen aurretik, alegia. Izen berezia ere eman zien, «Ayyám-i-Há» edo «Ha-ren Egunak».
Sinbolismoa eta ospakizuna
Ayyam-i-Ha hitzak "Ha-ren egunak" esan nahi du literalki. Badi egutegiaren hilabete bakoitza Jainkoaren ezaugarri baten izena du, Ayyam-i-Há, ordea, atributuetatik haraindi dagoen Jainkoaren esentziari eskaintzen zaio, "Ha" (H hizkia) Jainkoaren esentziaren sinbolo gisa erabili baita bahá'í idazki sakratuetan. Arabiar abjad sistemaren arabera, Há letrak bost zenbakiaren balioa du, Badi egutegiko Ayyám-i-Há egunen gehieneko kopuruaren berdina. Ayyam-i-Ha garaian Jainkoa eta bere bakartasuna ospatzen dute bahá'íek, maitasuna, adiskidetasuna eta batasuna erakutsiz. Kasu askotan, opariak egiten dizkiote elkarri ezaugarri horiek adierazteko. Opari-aldia dela eta, batzuetan Gabonekin alderatzen da, baina bahá'í gehienek opari txikiak baino ez dituzte trukatzen, opariak ez baitira gune nagusia. Karitate eta borondate oneko garaia ere bada, eta sarritan bahá'í-ek proiektu humanitariotan parte hartzen dute egun horietan.
Jorge Juan y Santacilia
Europako Itzulia
Fernando VI.a Espainiakoak, ongi onartu zuen hautaketa, eta fragata-kapitain izendatu zituen. Memorias secretas txostenaz edo memoria horiek Ekuadorren eraman zituen misioaren zati erreserbatuaren txostenaz interesatu zen, gazte izateko heldutasun eta espiritu liberal harrigarriz idatzitako probintzien estatu politikoa izateko. Bere lana fisika newtondarrean inspiratzen zenez, zenbait arazo izan zituen inkisizioarekin.
1749ko martxoan, Jorge Juan Londresera bidali zuten Mr. Josues izenarekin, zenbait misio sekreturekin, Ensenadako markesak eskatuta. Itsas armadaren erreforma planetarako, ontzigintzari buruzko informazioa behar zuen. Han, gai hauei buruzko informazioa bildu zuen.
Juan eta Ensenadaren arteko gutunak zenbakizko kodean idazten ziren. Industria-espioitzaren jarduera sekretuak ez zuen eragotzi Jorge Juan apirilaren 6an Londresko Royal Societyko kide gisa Ulloa bezala onartzea. 18 hilabeteko buruzagian, Frantziako kostaldetik ihes egin behar izan zuen, marinelez mozorrotuta, baina Espainian 50 ontzi-teknikari eramatea lortu zuen.
Jarduera honek jakintsu ez den alderdi bat erakusten digu. Horrek guztiak frogatzen du lanerako egokitzeko gaitasun sinestezina eta erregeari eta estatuari zerbitzatzeko interesa.
Halaber, 1749. urtean argitaratu zen Espainiaren eta Portugalen, Ulloaren eta Juanen meridianoari buruzko Disertazio historiko eta geografikoa. Egun horretan, zientifikoki ebatzi zen Alexandro VI.ak bi nazioen aurkikuntzetarako barruti gisa adierazi zuen meridianoa zehazteko auzia, eta oraindik ere Tordesillasko Itunetik negoziatzen zen.
1750etik aurrera bere karrera geldiezina izan zen; Ensenadak bere helburuetarako erabilgarria izango zela jakingo luke. XVIII. mendean, itsas garraioa eta itsasontzien defentsa erabakigarriak izan ziren; ontzi onenak zituen herrialdea izango zen nagusi. Espainiaren atzerapenaz jabetuta, ahaleginak punta-puntako sektore horretan egin zituzten. Baina Juanek, ontzigintzako sistema ingelesaren ilusiorik gabe, Londrestik itzultzean, Espainiako plan berri bat asmatu zuen, 1752an erregeak onetsia, departamentu guztietan ezarri zena, Cartagena, Cádiz, Ferrol eta Habanako ontzioletan nagusituz. Armategiak antolatu zituen, Ferrol eta Cartagenan dikeak eraiki zituen, Bryant eta Tournel eraikitzaileak kontratatuz. Han, lana banatzeko industria-irizpide moderno batekin egiten zen lan; milaka langile banatzen ziren dikeetan, ontzioletan, labeetan, sareen eta olanen fabriketan eta abarretan. Arau horiekin Aquilón eta Oriente bezalako ontziak eraiki ziren.
1752an, erregeak Guardiamarinen Akademiako zuzendari izendatu zuen, erantzukizun handiko kargu, eta Jorge Juanek garaiko ikasketa aurreratuenak ezarri zituen. Cádizko astronomia-behatokia sortu zuen, garai hartako aparatu onenez hornitu zuen, eta behaketak Paris, Berlin eta Londresko akademiekin trukatu zituen.
Cadizen, ikerketa berrietarako aukera eta denbora izan zuen, kalkulu matematikoekin ontzi arin eta azkarrak eraikitzeko modua esperimentatuz, segurtasuna eta erresistentzia galdu gabe. Arau hauek ezarri zituen: ontzia ahalik eta zur eta burdina gutxien erabiliz eraiki behar zela, baina sendo irauteko behar ziren zur eta burdina guztia eduki behar zuela. Era berean, itsasoaren eta haizearen indarra aztertu zuen, erresistentzia desberdinak konparatzeko atoian eramaten zituen nabe-ereduak eraikiz, eta egiaztatu izarrekin haizeak beletan egiten zuen eragina.
Dikeen eraikuntza gainbegiratzeaz eta armategiak antolatzeaz gain, zuhaitzak mozten zituen ontziak eraikitzeko; arazoak konpontzen zituen Almaden eta Linareseko meategietan, Murtziako eta Aragoiko ubideen kanaletan, Santanderko kanoilen fabrikan; oinarriak ezarri zituen Espainiako kartografia moderno baterako, eta Alacanten matematikako katedra bat irekitzeko ere eskatzen zioten. 1754ko ekainean, erregeak Merkataritza eta Moneta Batzar Nagusiko ministro izendatu zuen, txanponetako pisu eta liga batzuk aztertu eta konpontzeko enkargua zuela.
Markesa Granadara erbesteratu zen, kargu guztiak kendu zizkioten, zaindu egin zuten, eta debekatuta zuen bisitak hartzea. Jorge Juanek Cartagenatik abiatu zuen bidaia, bere mahaian eseri eta etxalde motza eskaini zion. Beharbada, Antonio de Ulloak berdin egin zuen, aurretik adostasunik lortu gabe. Haren ospeak mugak gainditzen zuen eta Europa osoan Espainiako jakintsua deitzen zioten.
Denbora horretan, Jordi Joan-ek Cadizen Lagunarteko Literatur Batzarra sortu zuen, ostegunetan bere etxean biltzen zena, non Luis Godín, José Aranda, Gerardo Henay, Diego Porcel, José Infant, Francesc Canivell, José Nájera, Francisco Esglésies, Pere Virgili eta José Carbonell bezalako jakintsuek landutako gai interesgarriak jorratu zituzten etorkizuneko Zientzien Akademia baten enbrioia izan nahi zuenean eta non berak bere behaketak aurkeztu zituen. Hor sortu zen bere Examen marítimo lan handia idazteko ideia, denbora luzez lan egingo zuena eta Madrilen hamalau urte geroago, 1771n, argitaratuko zena. Lan hori itsas eraikuntzaren teoriaren oinarria izango zen, kalkulu matematikoekin idatzitako lehena. Itsasontziaren dinamika, egonkortasuna, olatuen bultzadarekin duen harremana eta dena esperientzian oinarrituta aztertu zituen. Agertu bezain pronto Europa osoan ezagutu eta itzuli zen.
Baina, zoritxarrez, Espainian, Ensenada erori ondoren eta arrazoi politikoengatik, astiro ordezkatu zen Juanek aztertutako eraikuntza-eredua, frantziar ereduarekin, ingelesen gozamen naturalarekin; lasai-lasai ikusi zuten Espainiako ontziak berreskuratzeko planak geldituta geratzen zirela.
Azken urteak
Jorge Juanek, hil baino lehentxeago, autoritatearekin eta irizpide-independentziarekin, gutun gogor bat idatzi zion Karlos III.a Espainiakoari, hasieratik berak baztertu zuen eredu frantsesaren mende egoteagatik. Galera larriak iragartzen zituen, 32 urte geroago Trafalgarreko Batailan gertatuko zen bezala, Ingalaterrako ontzi arinek, Juanen azterketetan inspiratuta, astun eta vetusta Hispanofrantziako flota astuna eta zaharkitua suntsitu zutenean.
1757an argitaratu zuen bere Compendio de navegación, Akademiako prentsa berean inprimatu zuen ale dotorea, zeinari eskaini baitzion bere ezagutza tipografia, tinta eta paper kontuetan, eta kopia ederrak ateratzen zituena, testu-lan guztiak. 1760an eskuadraburu izendatu zuten. Horrek guztiak bere osasuna okerrera egingo du, Busoteko bainuetxeko behazun koliko batzuetatik atseden hartzeko denbora bilatu beharko du.
1766ko irailean Karlos III.a erregeak Marokoko gortean aparteko enbaxadore izendatu zuen misio politiko zail baterako. Hiru agintalditan, Jorge Juan ezinbestekoa izan zen.
Sei hilabete baino gehiagoko jarduera diplomatikoaren ostean, 19 artikuluko ituna sinatu izanaren misio betearekin itzuli zen. Honetan, Espainiako nahiak puntu askotan ziurtatuta zeuden, misioaren arrakasta gutxitu ez zuten batzuetan izan ezik. Bidaiaren xehetasun eta bitxikeria guztiak eskuz idatzitako egunkari batean jaso zituen.
Jorge Juan 1773ko ekainaren 21ean hil zen, 60 urte eta sei hilabete zituela, eta San Martin elizan lurperatu zuten, San Fernandon (Cadiz).
Erreferentziak
<references responsive="1" group="">
Juan José Falla Sánchez
Biografia
1952an, Yale Unibertsitatean arteko ikasketak egin eta 1959an abokatu eta notario titulatu zen Guatemalako San Carlos Unibertsitatean. Horrez gain, historia, genealogia eta heraldika aztertzen eta ikertzen jardun zuen, eta Guatemalako Geografia eta Historia Akademiako kide numerarioa izan zen.
Bere ikerketa historikoaren lan nagusia da: eskritura publikoen sintesia biltzen duen konpilazio indexatua, Guatemalako garai kolonialeko eskribauen protokolo notarialetan jasoa, informazioa biltzen duena. Hamabi liburuko lan honetan transakzio komertzialak (salerosketak, hipotekak, esportazioak, inportazioak, zergak, añila), ezkontzak, testamentuak, zerga indigenak, esklaboen salmenta, manumisioa, abeltzain eta azukre ustiapenak, errotak, meatzeak, komentuetarako dohaintzak eta ordena erlijiosoak deskribatzen dira. Iturri garrantzitsua da genealogista, historialari, ekonomista eta antropologoentzat. Bilduma honi esker Casa Popenoe-ren historiaz idatzi ahal izan zen.
Guatemalako Geografia eta Historia Akademian kide numerario gisa sartzeko, 1994an, "Aspectos de la vida del Licenciado Salvador Falla" lana idatzi zuen, Guatemalako Geografia eta Historia Akademiako Analesen, LXVIII. liburukian: 203-224.
Kimiorrezeptore
Kimiorrezeptorea edo kimiozeptorea kinada kimikoak jasotzen dituen zentzumen-organo edo zelula terminala da. Kimiorrezeptore bat seinale kimiko bat ekintza potentzial bihurtzen duen zentzumen-errezeptorea da. Beste era batera esanda, inguruneko estimulu kimiko batzuk atzemateko gai den errezeptorea da. Estimulu horiek kanpokoak (dastamenaren eta usaimenaren zentzumenak bezala) zein barnekoak (oxigenoaren presio partziala, edo karbono dioxidoa, pH-a edo odoleko molekula baten kontzentrazioa -hormona-) izan daitezke.
Bizkaiko Emakumeen Asanblada
Bizkaiko Emakumeen Asanblada 1976. urtean sortutako elkarte feminista
Jarduera
Euskadiko Jardunaldi feministak antolatzeaz gain, dibortzioaren eskubidearen alde, hezkuntza eta osasun ez sexista baten alde eta abortuaren eskubidearen alde jardun duen elkartea da. 1982. urtean "Maite Albiz" Emakumeen Dokumentazio Zentroa sortu zuen, Euskal Herriko mugimendu feministaren inguruko ekintza eta ideiak gorde eta artxibatzeko helburuarekin.
Sariak eta Aitortzak
2008.urtean, Berdintasunerako Emakunde Saria. Emakumeei laguntza juridikoa eskaini die banaketa, dibortzio, eta abortuarekin zerikusia duten prozesu judizialetan, bai legalizatu aurretik eta baita ondoren ere.
Juan Ramón Molina liburutegia
Juan Ramón Molina liburutegia (Biblioteca Nacional Juan Ramón Molina) Tegucigalpan, Hondurasen dagoen erakundea da. 40.000 liburu baino gehiago ditu. Sortzailea Antonio Ramón Vallejo Bustillo izan zen.
Eraikina
Hondurasko Liburutegi Nazionalaren egoitza Tipografia Nazional zaharrean dago. Jatorrian, eraikin honek Errege Erreskate Etxea hartu zuen (1780) eta 1826ra arte txanponak egin zituen. 1830az geroztik, lokalak Kongresu Nazionalaren bileretarako erabili zen, 1859-1876 urteen artean kuartel bezala balio izan zuen eta, geroago, 1898an Tipografia Nazionala ezarri zen.
Historia
Hondurasko Liburutegi Nazionala onura publikoko erakundea da, Hondurasko Herrien Kultura, Arte eta Ondareen Idazkaritzaren (SECAPPH) mendekoa. Bere helburua herrialdean eta atzerrian argitaratutako dokumentu-ekoizpen guztia biltzea, katalogatzea, sailkatzea, kontserbatzea eta zabaltzea da. 1880ko abuztuaren 27an sortu zen, Marco Aurelio Sotoren administrazioan, otsailaren 11ko akordioaren bidez, mila pesoko aurrekontuarekin. Gaur egun Eduardo Bähr idazle hondurastarraren zuzendaritzapean dago.
2009ko urtarrilaren 13an, Rodolfo Pastor Fasquellek, Kultura, Arte eta Kirol Bulegoetako Estatu Idazkariak, Liburutegia berrizendatu zuen Juan Ramón Molina poeta hondurastarraren izenarekin.
Pseudobarbus
Pseudobarbus Cyprinidae familiaren eta Cypriniformes ordenaren arrain generoa da.
Espezieak
Orokorrean genero honetan 15 espezie aipatzen dira:
Anne Truitt
1960ko hamarkadaren amaieran ezagutarazi zen, eskala handiko eskultura minimalistengatik, bereziki 1963an André Emmerich galerian eta 1966an New Yorkeko Juduen Museoan egindako banakako erakusketa garrantzitsuen ondoren. Bere garaikideek ez bezala, bere eskulturak eskuz egin zituen, prozesu industrialak saihestuz. Iraganeko irudietatik abiatuta, oroimenaren eta nostalgiaren ikusizko arrastoa ere landu zuen. Horren adibide dira hesi zurien monumentu-segmentuen antzeko lehen eskulturak.
Prestakuntza
Truitt Eastonen hazi zen, Marylandeko ekialdeko kostaldean, eta nerabezaroa Asheville-n igaro zuen, Ipar Carolinan. 1943an Psikologian graduatu zen Bryn Mawr Collegen. Yaleko Unibertsitateko Psikologia Sailean doktoretza egiteko eskaintza bati uko egin ondoren, Bostongo Massachusettseko Ospitale Orokorreko ospitale psikiatriko bateko erizain gisa aritu zen denbora gutxirako. 1940ko hamarkadaren erdialdean, psikologiaren esparrua utzi eta fikziozko idazketari ekin zion. Arte Garaikideko Institutuak Washingtonen Hiriko ikastaroetan matrikulatu zen. James Truitt kazetariarekin ezkondu zen 1947an, eta harengandik 1971n banandu.
Lana
Psikologia klinikoaren eremua utzi ondoren, 1940ko hamarkadaren erdialdean, Truitt eskultura figuratiboak egiten hasi zen, baina forma geometriko murriztuen alde egin zuen, Guggenheim Museoa Mary Pinchot Meyer lagunarekin bisitatu ondoren, HH Arnasonen "American Abstrac Expressions and Imaginists" erakusketa ikusteko, 1961eko azaroan. Truittek gogoan du: "'egun osoa artea ikusten eman nuen (...) Ad Reinhardt-en mihise beltzak, beltzak eta urdinak ikusi nituen. Gero, Barnett Newmanen koadroak ikusi nituen. Begiratu nituen, eta libre sentitu nintzen. Inoiz ez nintzen ohartu artean horrelakorik egin nezakeenik. Nahikoa leku izatea. Nahikoa kolore'."Truitt batez ere "pintura urdinaren unibertsoan" eta Newmanen Onement VI-ko modulazio eta kolore-tonalitate finetan inspiratu zen. Barnett Newman eta Ad Reinhardt-en obretan ikusi zituen espresionista abstraktuen berezitasunak hunkitu egin zuen Truitt eta inflexio-puntu bat eragin zuen bere lanean.
Zurezko lehen eskultura
Truitten zurezko lehen eskultura, First (1961) izenekoa, hesolazko hesi baten antzekoa da. Hiru taula bertikal zuri dira, eta puntu batera iristen dira —piketeak—, atzetik zutoin zuri bat eta bi trabes dituztela. Piketeak, zutoina eta langetak elkarri lotuta daude eta oinarri zuri bati lotuta daude. Formek beren iraganaren eta haurtzaroko geografiaren oroitzapenak dituzte, "pertzepzio enpiriko baten zuzeneko emaitzaren" isla. Lehenik, hesi baten ideiaren oroitzapen iragazkorra da, Truittek ikusi dituen hesi guztiena, irudi jakin batetik abiatuta modelatutako hesi baten ordez. 1964tik 1967ra bitartean, Japonian bere senarrarekin igaro ondoren, garai hartan Newsweek-eko herrialde horretako bulegoko burua baitzen, aluminiozko eskulturak sortu zituen. New Yorken lehen atzera begirakoa egin aurretik, erabaki zuen ez zituela gustuko lan horiek, eta suntsitu egin zituen.
Etapa minimalista
Etapa minimalista garatzeko eskulturarik esanguratsuenak tamaina handiko egiturak izan ziren, bortizki lauak eta pintatuak. Zurez eginak eta akrilikozko geruza monokromatikoekin margotuak, sarritan zutabe edo pilare dotore eta angeluzuzenen antzekoak izaten dira. Truittek marrazkiak eskalan egiten zituen, gero ebanista batek ekoitziak. Egiturak lurrean sostengatzen dira, eta, sarritan, hutsak izaten dira, horri esker, zurak arnasa hartzen du tenperatura-aldaketetan. Igeltsua aplikatzen zuen zura inprimatzeko, eta gero pintura akrilikoko 40 bat geruza ematen zituen, norabide horizontal eta bertikalen artean pintzelkadak txandakatuz eta geruza eta geruza artean lixatuz. Pintura aplikazioen artean lixatuz, artista pintzelaren edozein arrasto ezabatzen saiatzen zen, eta ongi amaitutako kolore-planoak sortzen zituen. Pintura-geruzek sakonera ukigarriko gainazal bat osatzen dute. Gainera, pinturaren gainazal haztagarriak Truitt-en geografiako sentsazioa transmititzen du beti, ingurune baten latitudea eta luzera islatzen duten pintura-marra bertikal eta horizontalen txandakatzean. Haren prozesuak konbinatzen zituen "intuizioaren berehalakotasuna, aurrefabrikazioaren ezabapena eta eskuzko lan neketsuaren intimitatea".
Bere eskulturen azpian sartutako plataformek itzal-lerro mehe batean flotatzen zutela dirudien adina igotzen zituzten lurretik. Eskulturaren eta lurzoruaren arteko muga, grabitatearen eta bertikaltasunaren artekoa, ilusioa zen. Anbibalentzia formal horrek behin eta berriz azpimarratzen zuen koloreak berak, adibidez, bibrazio psikologikoa duela, eta, purifikatzen denean, artelan batean gertatzen den bezala, gertaera hori gauza gisa isolatzen duela, ez sentimendu gisa. Gertaera artelan bihurtzen da, kolorearen bidez transmititutako irudipen bisuala. 1973an hasitako Arundel pintura-seriea, eta ia ikusten ez diren grafito-lerroak eta gainazal zurien gainean pintura zuria metatua erakusten ditu. Krema-koloreko Ice Blink koadroan (1989), pinturaren behealdean zerrenda gorri txiki bat nahikoa da perspektibaren sakonera zehazteko, Memoryren (1981) behealdean purpura koloreko barra bakar bat balitz bezala, zeru-urdina izango litzatekeena. 2001. urtearen inguruan hasi ziren Piths mihiseak, ertz nahierara nahasiak eta pintura beltzezko zertzelada lodiz estaliak dituztenak, eta Truittek bi eta hiru dimentsioen arteko lerroak lausotzen dituzten formekiko zuen interesa adierazten dute.
Lehen erakusketaldia
Lehen erakustaldian, André Emmerichen galerian, eskuz pintatutako lamo-egituren sei lan erakutsi zituen Truittek, Ship-Lap, Catawba, Tribute, Platte eta Hardcastle barne. Hala, André Emmerich betiko arte-merkatari bihurtu zen. Truittek Emmerich ezagutu zuen Kenneth Noland-en bidez, eta haren merkataria ere zen eta. Lehen banakako erakusketako deskribapenetan, 1960ko hamarkadan New Yorkeko artearen munduan zeuden ñabardura matxistak ikus zitezkeen. Greenberg-ek, Rubin-ek eta Noland-ek Truitt-en lana aukeratu zuten erakusketa erakusteko, eta Truitt bera izan gabe antolatu zuten erakusketa. Askotan, “James Truitten emazte jentil” deitzen zioten, eta Emmerichek pila-izena kentzera bultzatu zuen Truitt, bere generoa ezkutatzeko, horrek erakusketa jasotzen lagunduko zuelakoan. Lehen banakako erakusketaren ondoren, Greenberg-ek "Eskulturaren gaurkotasuna" (1967) saiakeran adierazi zuen Truitten lanak arte minimalista "aurreratzen" zuela. Greenberg-en adierazpena sentsazionalista da, Donald Judd, Robert Morris eta Dan Flavinek lana bera baino lehen erakutsi baitzuten.
Liburuak
Hiru libururen egilea ere izan zen Truitt: Daybook, Turn eta Prospect. Prospect-en, bere hirugarren gogoeta-bolumenean, Truittek proposatu zuen "bere esperientzia guztia artista gisa" berraztertzea —baita alaba, ama, amona, maistra eta ikertzaile iraunkor gisa ere—. Urte askoan, Marylandeko Unibertsitatearekin, College Park-ekin, irakasle izan zenarekin, eta Yaddo artisten koloniarekin, non bitarteko lehendakaria izan zen.
Heriotza
Truitt 2004ko abenduaren 23an hil zen Washingtongo Sibley Memorial Ospitalean (DC), kirurgia abdominalak eragindako konplikazioengatik. Hiru seme-alaba eta zortzi biloba ditu, besteak beste, Charles Finch idazlea.'
Legatua
Fielding, H. (2011) Varios percepciones móviles de lo real: Arendt, Merleau-Ponty eta Truitt (518.-534. orrialdeak) Artikulu horrek Anne Truitten eskultura minimalistek dakartzaten ideia etikoak aztertzen ditu, Hannah Arendten lente fenomenologikoen bidez, errealitatearen eraketari buruzko ikerketak eta Maurice Merleau-Pontyk pertzepzioari buruz egindako ikerketak. Artelanek, beren presentzia materialean, harremanetarako eta hautemateko modu berriak ireki ditzakete. Truitten lanek zeregin hori betetzen dute, gure gorputzaren harremanen mugimendu interaktiboa eta objektu materialek gure errealitatea eta, beraz, giza ahalmena oinarritzeko benetan lagun dezaketela erakusten baitute. Merleau-Pontyk erakusten du gure gorputz aurregogoetatsuek pertzepzio ulertezinak batera izatea ahalbidetzen dutela. Hala ere, gorputzek pertzepzio anitzak biltzeko duten gaitasun hori bera da ikuspuntu bakar batetik ikusten dugun irudipena. Ikuspegi etiko bat posizio bakar batean birdefinitzen bada, errealitatetik askatzen da, eta potentzial etikoa galdu egiten da. Aldi berean, fenomenologikoki ulertuta, mundu erreala ez da existitzen materia estatikoari dagokionez, baizik eta testuinguru-erlazioen eta -esanahien sarea da. Gorputz-harremanak kontuan hartzen ez dituen etika batek, ikuspegi bakarra onartzen duenak, malgutasun-gaitasuna galtzen du azkenean, eta errealitate komun eta partekatu batean parte hartzeko gaitasuna.
Erakusketak
Truitten lehen banakako erakusketa New Yorkeko André Emmerich galerian egin zen, 1963ko otsailean, eta, zentzu askotan, haren lana ere han sortzen ari zenari egokitzen zitzaion. Bere lana 1964ko erakusketan sartu zen, "Beltza, zuria eta grisa", Hartfordeko Wadsworth Atheneum-en, Ct-en, ziur aski lan minimalisten lehen erakusketa. 1966ko New Yorkeko Museo Judutarreko Lehen Mailako Egiturak erakusketa eragin handiko hiru emakumeetako bat izan zen. Harrezkeroztik, bakarkako erakusketak egin ditu bere lanak Whitney Museum of American Art, New York (1973), Galería de Arte Corcorcoran, Washington Hirian (1974) eta Baltimoreko Arte Museoan (1974, 1992). 2009an, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington Hiria-k bere obraren atzera begirako bat antolatu zuen, 49 eskultura eta 35 pintura eta marrazki barne. "In the Tower: Anne Truitt" Arte Galeria Nazionalean egon zen ikusgai, 2017ko azaroaren 19tik 2018ko apirilaren 1era.
Bildumetako lana
Arizona
Columbiako barrutia
Maryland
Míchigan
Misuri
Nebraska
New York
Ipar Carolina
Virginia
Wisconsin
Hovik Keuchkerian
Biografia
Libanoko hiriburuan jaioa, 1975ean, hiru urte zituenean eta Libanoko Gerra Zibilaren ondorioz, gurasoek Espainiara emigratzea erabaki zuten.
Saskibaloian ari zela orkatilan izandako lesio baten ondorioz, Keuchkerian borroka-kirola egiten hasi zen, kick boxing hain zuzen ere. 1996an kick boxing txapelketa nazionalean garaile izan zen, eta hurrengo urtean, pisu astuneko mailan Espainiako boxeo txapelketa amateurra irabazi zuen. 1999an profesional bihurtu zen. Keuchkerian boxeoko Espainiako txapeldun izan zen 2003an pisu astunen kategorian David Blancoren aurka, 2004an Marcelo Ferreiraren aurka bere titulua berretsiz. Urte horren amaieran, erretiratu egin zen 16 garaipenekin (15 KOz) eta porrot batekin.
2010ean Paramount Comedyrako Cocretas bakarrizketa grabatu ondoren, ospetsu bilakatu eta harrezkero, artista moduan lan egin du.
Nerea Aresti
Nerea Aresti Esteban (Bilbo, 1961) historialaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea, generoan aditua.
Biografia
80. hamarkada eta 90. hamarkada artean Liga Komunista Iraultzailean (LKI) militatu zuen, baita Bizkaiko Emakumeen Asanbladan.
1999tik historian doktorea EHUren eskutik, 2000. urtean State University of New York-eko doktoretza. 2001. urtetik Historia Garaikideko irakaslea da EHUn, baita Ikasketa Feministak eta Generokoak Masterreko irakaslea. Asociación Española de Investigación de Historia de las Mujeres (AEIHM) elkarteko idazkaria da, Ayer aldizkariko idazketa- batzorderdearen kidea eta Red Nacional de Investigación en los Estudios Socioculturales de las Emociones (RENISCE). Maite Albiz Emakumeen Dokumentazio zentroaren kidea da ere.
Pedro Arias
Pedro Luis Arias Ergueta (Sestao, 1959 ko apirilaren 7a) bizkaitar unibertsitate-irakasle, katedraduna eta politikaria da.
Bizitza
Unibertsitate eta Berrikuntza Sailburuorde izan zen, Isabel Celáa sailburua zenean eta Patxi López en gobernuan.
Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakunde ko sortzaile, bultzatzaile eta bozeramailea izan zen.
Inma Arias kazetari eta politikaria du arreba.
Nozizeptore
Nozizeptorea edo hartzaile nozizeptiboa estimulu kaltegarriei erantzuten dieten errezeptoreak dira. Min edo azkura gisa hautematen den kalte tisularra edo narritadura kimikoa seinaleztatzeko neurona-prozesuari nozizepzio deritzo. Nozizeptoreek estimulu mekaniko, termiko edo kimikoei erantzunez hasten dute prozesua. Bulkadak bidaltzen dituzte neurona aferenteen bidez bizkarrezur-muinera, eta hortik garunera, eta horrek mina hautematera eramaten du.
Fiammetta Wilson
Fiammetta Wilson (Lowestoft, Erresuma Batua, 1864ko uztailaren 19a - Londres, Erresuma Batua,1920ko uztailaren 21a) britainiar musika-maistra, zuzendaria eta astronomoa izan zen, Real Sociedad Astronomicako kidea 1916tik.
Rosemary Wyse
Rosemary F. G. Wyse (Dundee, Erresuma Batua, 1957ko urtarrilaren 26a) eskoziar astronomoa da eta Johns Hopkins Unibertsitateko fisika eta astrofisika departamentuko irakaslea.
Fiammetta Wilson
Haurtzaroa eta hezkuntza
Wilsonen gurasoak Helen (1839 – 1922) eta Francis Samuel Worthington (1837 – 1912) izan ziren. Bere aita natur zientzietako mediku eta zirujaua zen. Erretiratu ondoren, denbora bat eman zuen azterketa mikroskopikoak egiten, eta Fiammetta bere ingurune naturala aztertzera bultzatu zuen. Institutrizek hezi zuten, eta Alemaniako eta Suitzako eskoletan ibili zen. Musika ikasi zuen Italian, eta Guildhall School of Music-en maistra eta orkestra-zuzendaria izan zen. Soka-orkestren zuzendaritzan nabarmendu zen. Batzuetan musika konposatzen zuen. Alfred Fowler astrofisikariaren 1910eko hitzaldietara joan ondoren, astronomiaz arduratu zen. Hainbeste maitemindu zen astronomiarekin, ezen bertan behera utzi baitzituen musika-jarduera asko eta bizitza soziala.
Rosemary Wyse
Hezkuntza
Wyse Londresko Queen Mary Universityan graduatu zen 1977an Fisikako eta Astrofisikako Graduarekin, eta Astrofisikako doktoretza lortu zuen Cambridgeko Unibertsitateko Astronomia Institutuan 1983an.
Francisco Marroquín Unibertsitatea
Francisco Marroquín Unibertsitatea edo UFM, Guatemalako Guatemala Hirian dagoen unibertsitate pribatu eta laikoa da. 1971ko abuztuan sortu zen, libertarismoaren filosofiaren inguruan. Pertsona libre eta arduratsuen gizarte baten printzipio etiko, juridiko eta ekonomikoak irakastea eta hedatzea du eginkizun. UFM 256. tokian dago Latinoamerikako unibertsitateen sailkapen akademikoko QS Latin American University Rankings-en.
Fiammetta Wilson
Astronomo ibilbidea
1910ean Wilson Britainia Handiko Astronomia Elkartearekin elkartu zen eta Alice Grace Cook-ekin bere Meteoritoen Ataleko bitarteko zuzendari bihurtu zen. Kide gisa, aurorei, argi zodiakalari, kometei eta meteoritoei buruzko datuak ikusi eta argitaratu zituen. Bere ikerketan aurrera egiteko eta bere informazioa zehatza izango zela ziurtatzeko, egurrezko plataforma bat eraiki zuen lorategian, espazioa zuhaitzen trabarik gabe behatzeko. Wilsonek zailtasun handiak gainditu zituen behaketetan; polizia batek Lehen Mundu Gerran atxilotzeko mehatxua egin zion, bere ikerketarako linterna bat erabiltzen ikusi zuelako eta agente alemaniarra zela pentsatu zuelako. Behaketekin jarraitu zuen, zepelinek auzoan bonbak bota zituztenean ere.
1910 eta 1920 bitartean, Wilsonek 10.000 meteoro inguru behatu zituen, eta horietatik 650en ibilbidea zehatz-mehatz kalkulatu zuen. 1913an, bere kabuz ikusi zuen Westphalen kometa, Lurretik pasatzen ari zela. Artikulu asko argitaratu ondoren, Royal Astronomical Societyko kide hautatu zuten 1916ko urtarrilaren 14an. Franceko Société astronomique astronomie-ko eta Société d'astronomie d'Anverseko kide ere izan zen. 1920ko uztailean EC Pickering Fellowship-eko kide izendatu zuten. Harvard Collegen urtebeteko ikerketa-postua zen, baina hil berean hil zen, izendatu zutela jakin gabe.
Francisco Marroquín Unibertsitatea
Historia
Lehen errektorea Manuel Ayau izan zen (1972tik 1988ra).
2018ko irailaren 28an ordezkaritza bat ireki zuen Madrilen, baina haren tituluak ez dira ez ofizialak ez Espainian onartuak.
Ivy Matsepe-Casaburri
Ivy Florence Matsepe-Casaburri (Kroonstad, 1937ko irailaren 18a - Pretoria, 2009ko apirilaren 6) hegoafrikar politikaria izan zen. Hegoafrikako jarduneko presidentea izan zen 2008ko irailaren 25ean.
28 urterekin erbesteratu zen, lehenik Swazilandiara eta gero Estatu Batuetara, eta hogeita bost urte geroago bere herrialdera itzuli zen.
Estatu Askeko premier izan zen 1996tik 1999ra, eta Komunikazio ministro 1999tik 2009ra. Hegoafrikako jarduneko presidente izan zen hamalau orduz 2008ko irailaren 25ean, Thabo Mbekiren dimisioaren eta Kgalema Motlantheren kargu-hartzearen artean.
Rosemary Wyse
Ibilbidea
Geroago, Wyse Amerikako Estatu Batuetara joan zen doktoratu ondoko ikerketara, Princetongo Unibertsitatean eta Kaliforniako Unibertsitatean Berkeleyn. Formazio galaktikoaren, konposizioaren eta bilakaeraren arloan egin du lan batez ere.
Ellen Beeman
Ellen Guon Beeman (AEB, 1964) irakaslea, fantasia eta zientzia-fikziozko idazlea eta telebistako gidoilaria da. Bideojokoak diseinatu eta ekoiztu ere egiten ditu. Lau eleberri argitaratu ditu eta 40 bideojokotan baino gehiagotan lan egin du. Ellen Beeman-ek honelaxe deskribatzen du bere burua:"'Ama, bideo-jokoen diseinatzaile eta ekoizlea, egilea, gadgeten geekettea, biolin-jole zelta, telebistako gidoilari ohia, udal-komisarioa, etab.'"
Joko-industria
1989an, Beeman-ek utzi egin zuen telebistako gidoilari-karrera, eta Sierra Entertainment Online enpresak kontratatu zuen proiektu-zuzendari. Origin Systems-en Wing Commander-en hainbat titulutarako proiektu-idazle eta -zuzendari lan egin zuen.
2006an, Edge Online-k (aurretik next-gen.biz) jokoaren industrian eragin handiena zuten 100 emakumeen artean sartu zuen. Une horretan, Microsoft Casual Games produkzio-etxeko programen zuzendaria zen.
Rosemary Wyse
Izarren eraketako su artifizialek galaxia bat argiztatzen dute
NGC 4214 arauak markoaren zatirik handiena estaltzen duten tentsio-izar ugari ditu, baina irudian izar-talde distiratsuak inguratzen dituzten gas distiratsuko hodei filigraduak dira nagusi. Izar horietako talderik gazteenak irudiaren behealdean daude, dozena erdi grumo distiratsurekin. Izar gazte eta beroek kolore zurixka eta urdinxka dute Hubble-ren irudian, lurrazaleko tenperatura altuak direla eta, 10.000 gradutik 50.000 gradu Celsiusera bitartekoak.
Izar gazteen erradiazioak eta indar eolikoek burbuilak ustiatzen dituzte gasean. Milioika urtean, burbuilak handitu egiten dira izarrak hazi ahala. Talde gazteenen behealdean, ezkerrean, izar-kumulu zaharrago bat dago, eta haren inguruan gas-burbuila bat puztu da, erdiko kumuluaren inguruan barrunbe bat baitago.
Soile Isokoski
Soile Marja Isokoski (Posio, Finlandia, 1957ko otsailaren 14a) finlandiar abeslari soprano lirikoa. Mozart eta Richard Straussen opera eta kantuen errepertorioan espezializatua. Karita Mattila, Camilla Nylund, Monica Groop, Lilli Paasikivi, Jorma Hynninen eta Matti Salminen ondoan, Finlandiako kantu lirikoaren adierazgarrienetako bat.
Biografia
Helsinkiko Sibelius Akademiako graduatua 1986an, Lappeenranta lehiaketa irabazi zuen 1987an, eta, ondoren, bigarren saria Cardiffeko BBC Singer of the World txapelketan. Finlandiako iparraldeko eliza batean bakarlari gisa lan eginez, Finlandiako Operak kontratatu zuen, eta Mimi gisa egin zuen debuta Pucciniren La Boheme-n, eta 1994 arte egon zen konpainiarekin.
Ibilbidea
Bere nazioarteko karreran Europako etxe liriko handietan kantatu du, hala nola Wiener Staatsoper (Viena), Théâtre du Châtelet, Opéra Bastille, La Scala, Deutsche Oper Berlin, Staatsoper Unter den Linden (Berlin), Dresdeko Semperoper, Hanburgoko, Koloniako, Berlineko eta Municheko operak, Salzburgoko, Edinburgoko, Orangeko, Tanglewoodeko eta Savonlinnako Jaialdia eta New Yorkeko Metropolitan Opera, non 2002an Las bodas de Fígaron Almaviva kondesa gisa hasi zen eta San Frantziskoko Operan Mariskala izan zen Richard Straussen El caballero de rosa lanean.
Errepertorio sinfoniko koral eta liederistiko eta bere herrialdeko errezitatzaile bikaina da, eta sarritan Marita Viitasalorekin lan egiten du New Yorken, Washington Hirian, Fort Lauderdale, Viena, Londres, Paris, Amsterdam, Berlin, Múnich, Erroma, Atenas, Mosku, San Petesburgo eta Tokio.
Hainbat zuzendarirekin lan egin du: John Eliot Gardiner, Neeme EsaJärvi, Seiji Ozawa, Daniel Barenboim, Colin Davis, Bernard Haitink, Yehudi Menuhin, Riccardo Muti, Claudio Abbado, Simon Rattle, Valery Gergiev, Vladímir Ashkenazi, James Levine, Daniele Gatti, Donald Runnicles, Marek Janowski, eta bere herrikideak Okko Kamu, Jukka-Pekka Saraste, Esa-Pekka Salonen, Leif Segerstam, Sakari Oramo eta Osmo Vänskä.
Panagiotis Kanellopoulos
Zuzenbidea ikasi zuen Atenasen, Heidelbergen eta Munichen. Politika, zuzenbide, soziologia, filosofia eta historiari buruzko liburuen egilea izan zen. 1941ean Omiron erresistentzia taldea sortu zuen alemaniarren okupazioaren aurka eta 1942an Ekialde Ertainera ihes egin zuen. 1945eko azaroan lehen ministro izan zen eta Georgios Papandreuren koalizio gobernuko Berreraikuntza ministro.
Soile Isokoski
Ibilbidea
Richard Straussen Azken lau abestien   bertsioak konparazioak eragin zituen Elisabeth Schwarzkopf mitikoarekin. Aulis Sallinen, Rautavaara, Jean Sibelius, Hugo Wolf, Schubert eta Mahlerren lanen interpretatzaile bikaina da.
2007an Sibelius Domina jaso zuen eta 2008an Vienako Gorteko Abeslari izendatu zuten (Kammersängerin).
Panagiotis Kanellopoulos
1967an lehen ministro zen 1967ko apirilaren 21eko estatu-kolpe militarraren ondorioz kargutik kendu zutenean. Zazpi urte eman zituen etxean atxilotuta, eta diktadura erori ondoren parlamentura itzuli zen. Ez zuen onartu Greziako presidente izateko proposamena.
La Garitako galdara
La Garitako galdara, san juan mendietan dagoen supersumendi baten galdara da, Creede hiritik urbil. Izena ekialdean dagoen herrixkatik dator. Galdara sortu zuen erupzioa lurreko handiena izan da. Lurreko area horretan izandako erupzioa batzuk galdarak sortu zituen orain dela 40 eta 26 milioi urte bitartean. Gaur egungo Utah, Colorado eta Nevada estatuetan daude galdarak eta honako hau haiteko bat da.
Evelyn Lear
Evelyn Lear, jaiotzez Evelyn Schulman (Brooklyn, New York, AEB, 1926ko urtarrilaren 8a – Sandy Spring, Maryland, AEB, 2012ko uztailaren 1a) estatubatuar opera-abeslari lirikoa, sopranoa. Alban Bergen eta Richard Straussen opera eta musika garaikideetan egindako interpretazioagatik nabarmendu zen. 1966an, Grammy bat irabazi zuen.
Biografia
Nina (Kwartin) Quartin sopranoaren eta Nathan Shulmanen alaba zen. Judua zen eta jatorri errusiarreko familia zuen. Aitona Zavel Kwartin kantari ospetsua izan zen. Hunter Collegen ikasi zuen, New Yorkeko Unibertsitatean, eta gero ahotsa, koroa, pianoa eta konposizioa New Yorkeko Juilliard School of Music-en. 1945ean, Walter Lear sendagile eta aktibistarekin (1923-2010) ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen berarekin, eta 1952an dibortziatu zen. Juilliard eskolan ezagutu zuen bigarren senarra, Thomas Stewart baxu baritonoa (1928-2006).
Lan ibilbidea
Bere debut profesionala Bostonen egin zuen, Marc Blitzsteinen, Reuben Reubenen, lanean, Eddie Albertekin batera. Show-a bi astez egon zen kartelean, eta ez zen inoiz Broadwayra iritsi. Bikotea 1955ean ezkondu zen, Berlinen jarri ziren bizitzen Hochschule für Musik eskolan ikasteko Fullbright bekaren irabazleak izan baitziren. Han, Maria Ivogün koloratura ospetsuarekin ikasi zuen, Elisabeth Schwarzkopf-en eta Rita Streich-en maistra berarekin.
Berlingo Alemaniar Operako kide gisa, Konpositore gisa debuta egin zuen Straussen Ariadne auf Naxos eta Vienan 1962an Alban Bergen Lulú lanaren gerraosteko lehen emanaldietan, Karl Böhm-en zuzendaritzapean. Bergen pertsonaia - eta Marie Wozzeck-en, konpositorearen beste opera - bere aurkezpen-gutun onena izan zen Europako antzoki liriko garrantzitsuenetan eta Buenos Aireseko Colon Antzokian, 1965ean.
Bere karrera 1957 eta 1992 artean zabaldu zen, eta berrogei pertsonaiatik gora agertu ziren Estatu Batuetako konpainia garrantzitsuenetan. Musika-ikaskuntzan zuen aldakortasuna eta azkartasuna nabarmendu ziren. Sasoiko errepertorioari buruzko jakin-min aseezina zuen eta, Werner Egk-en lanak estreinatu zituen (Die Verlobung in San Domingo, Munichen 1961ean berzabaldu zen Bavierako Estatu Opera), Robert Ward, Martin Levy, Rudolf Kelbortern, Giselher Klebe eta Thomas Pasati (1974). Ahots-idazkera garaikidearen zurruntasunak berehala nabaritu ziren haren erregistro akutuaren higaduran.
MET
Metropolitan Operako debut atzeratua, antzerkiaren administrazioaren eta Stewart-Lear bikotearen arteko 'katxet' arazoen ondorioz, 1967an iritsi zen Martin Levy konpositorearen Electrak ondo du lutoa lana (Mourning becomes Electra), eta Laviniaren rolean arrakasta izugarria izan zuen. Areto metropolitarrean, Octavian eta Mariskala El caballero de la rosa lanean, kondesa Las bodas de Fígaro lanean, Donna Elvira Don Giovannin, Alice Ford Falstaff lanean eta Geschwitz kondesa Lulun 1980an. 1985eko urriaren 15ean, Der Rosenkavalierren Mariscala, James Levineren zuzendaritzapean, Tatiana Troyanos eta Kathleen Battle lagun zituela.
Learrek kidetasun berezia izan zuen Richard Straussen obrarekin, Azken lau abestiekin (Karl Böhm-ekin), eta El caballero de la rosa-ren hiru rol femeninoak interpretatu zituen kantari bakarretako bat izan zen. Alemaniar antzokietan, bere ibilbidearen hasieran Sofia kantatu zuen, zalduna Octavia lanean Metropolitan Operan eta, ondoren, Mariscala San Francisco, New York, Buenos Aires eta La Scala antzokietan, Carlos Kleiber-ek zuzenduta.
Beste pertsonaia batzuk: Leoš Janáčeken Emilia Marty; Eugene Oneginen Tatiana; Cleopatra Händelen Giulio Cesarren; Pucciniren Tosca; Verdiren Desdémona Otelon; Bizeten Carmen; Otto Nicolairen Komadre alaiak, Verdiren Fenena Nabuccon, Der fliegende Holländer Senta eta Dido Berliozen Les Troyensen  ingelesezko bertsioan, Colin Davisek zuzendua.
1966an, Grammy bat irabazi zuen Karl Böhmek zuzendutako Wozzeck-en grabazioagatik, Dietrich Fischer-Dieskau eta Fritz Wunderlichekin, eta haiekin ere erregistratu zuen Mozarten Txirula magikoa.
Errezitalista, aktorea eta irakaslea
Bach, Mozart, Schubert, Schumann, Wolf, Mahler, Hahn, Villa Lobos, Faure, Debussy, Gershwin, Barber, Alban Berg, Arnold Schönberg, Bernstein eta errusiar errepertorioa (Chaicovsky, Rachmaninoff, Gliére y Gretchaninoff).
Aktore miresgarriak 1976an Nina Cavallini interpretatu zuen Robert Altmanen Buffalo Bill eta indiarrak filmean Paul Newmanekin. 1984an Elizabeth I izan zen Elizabeth and Essex musikalean.
Arteei egindako ekarpenagatik, Berlingo senatuak Kammersängerin izendatu zuen eta Salzburgoko Zinemaldiak Max Reinhardt saria eman zion.
Erretiratzean, Stewart-Lear bikotea kantuko maisu-maistra gisa aritu zen, opera-konpainia amerikarren hobekuntza-ikastaroetan. Abeslariek Washington Hiriko Wagner Elkartean sortu zuten abeslarientzako programa.
Haren ibilbide aitzindariek Europan perfekzionatuta bi kulturen onena bereganatu zuen kantari iparramerikarra irudikatu zuten.
Bizitza pertsonala
Lehen aldiz ezkonduta Walter Lear doktorearekin (1923-2010). Bigarren ezkontza, Thomas Stewart baxu baritonoa (1928-2006). Bonnie eta Jan-en ama zen.
Rafael Curruchiche
Biografia
2011an abokatu gisa graduatu zen, Malacatán (San Marcos) eta Rabinal (Baja Verapaz) udal fiskaltzetan aritu zen 2016an hauteskundeei lotutako delituak ikertzeko fiskaltzara mugitu zuten arte. 2019an, hauteskundeei lotutako fiskaltzaren zuzendari izendatu zuten, Oscar Schaad ordeztuz.