cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Butterfly (telesaila)
Ekoizpena
Maxineren gurasoak Emmett J. Scanlan eta Ana Friel aktoreak antzeztu dituzte. Marchant ohartu zen Mermaid elkartean haur transgeneroen amen presentzia handia zela, ez ordea aitena. Filmean, amak bere belaunaldiko jendearen jarrerak erakusten ditu, eta aitaren zalantzak arrazoizko bezala agertu dira, jendea identifikatuta sentitu dadin. Filma prestatzeko, bai Scanlan bai Friel Mermaid elkarteko familiak bisitatu zituzten. Filmazioan, Frielek synth-pop musika eta perfume berezi bat erabili zuen bere nortasunaren mentalitatean hobeto sartzeko.
Soinu-banda Michael Stein eta Kyle Dixon-ek konposatutako sintetizadore-musikaz osatuta dago. Musikari hauek aurrez elkarrekin lan egin dute Netflix zientzia-fikzio zko beldurrezko serie Stranger Things-en.
Aktoreak
Hauek dira Butterfly filmaren aktoreak:
Difusioa
Ikuskizuna Erresuma Batuan estreinatu zen, ITV kateko prime timean, igande gauetan.
Euskal Telebista k telesailaren lehen denboraldiaren esklusiba erosi du, lehen atala 2019ko otsailaren 16ean emateko. Egun berean, baina, telesailaren hiru atalak Ondarroa ko Bide Onera zineman proiektatzea adostu dute Naizen Adingabe Transexualen Guraso Elkartearekin, Ekai Lersundi trans aktibista gogoratzeko jardunaldiaren baitan.
Kanada ko Broadcasting Corporation- ek ere 2019an aireratuko du.
Harrera
Jeff Robson "i" egunkariko kritikariak 4/5 izar eman dizkio, pertsonaiei "hurbilekoak eta sinesgarriak" iritzita, eta antzezleen lana goraipatuz. Halere, flashback ak gehiegitzat jo ditu.
Sean O'Grady The Independent egunkarikoak ere lau izar, "oso hunkigarri"tzat jota, eta Booth-Forden antzezlana azpimarratuz. Lilyk Maxineri "nire ahizpatzat hartzen zaitut" diotsaneko eskenari telesailaren unerik gorenetakoa deritzo.
The Guardian- eko Lucy Mangan-ek lau izar ematen dizkio, "zoragarriki delikatua" dela esanez, eta pertsonaiak "osoki garatuak", eta "modu bikainean eramandako antzezpenarekin" deskribatuz.
The Telegraph-en, Gabriel Tate-k serieari hiru izarrekin baloratu du, "atxekimendua" ekartzen duela esanez, eta "aurreiritzi kaltegarrien aurka tajuz egina" dagoela. Halere, klixe en erabilpena kritikatu du, filmaren zati batzuk gobernuaren iragarkia diruditela, eta Steadmanen papera landu gabe dagoela esanez.
Radio Times aldizkarian, Ash Palmisciano-k Butterfly goraipatu du "egiazkoa, iluna, hunkigarria eta ederra" dela esanez. Artikuluan trans iritzi emaile eta aktibisten goraipamenak ere irakur daitezke, telesaila egokia eta trans jendearen ikuspegi positiboa nagusitzen dela esanez, arazoei izkin eman gabe.
Woman & Home, Digital Spy, OK! eta PinkNews aldizkarien arabera sare sozialetan ongi hartua izan da, besteak beste India Willoughby trans kazetariaren eta Dawn Butler politikari laboristaren aldetik. Gazte transexualen guraso batzuek galdetu dute Maxine gay mutila ote zen, trantsizioa benetan behar ote zuen kuestionatuz.
EB-ko Osasun Zerbitzu Nazionalaren Generoaren Identitate Garapenerako Zerbitzuak Maxine-ren suizidioaren saiakera erakusten duen eskena kritikatu du, 11 urtekoen artean ohikoa ez dela esanez (%1 baino gutxiago). Susie Greenek, berriz, 2016 Stonewall inkesta bat aipatu zuen, non seme-alaba transgeneroen %45ek bere buruaz beste egiten saiatzen direlaaipatzen den.
Lehenengo atalak 2.8 milioi ikusle izan zituen. Emisioaren ostean, Greenek jakinarazi zuen Mermaid elkarteak bazkidetza eskarien handitzea izan zuela.
Lehorreko nekazaritza
Lehorreko nezakaritza tokiko euri ur eskas soilaz, bestelako ureztatzerik gabe, burutzen den nekazaritza mota da. Zehatzago lehorreko nekazaritza urteko euri-prezipitazioa 300-500 mm bitartekoa den tokietarako burutzen da. Zereal eta lekadunen hazkuntzetarako erabiltzen da bereziki eta berariazko nekazaritza teknikak erabiltzen ditu, hala nola soroak lurgorri uztea denbora batez. Aldi berean, lurzoruaren higadura arazoak ere eragiten ditu, hazkuntza behar bezala garatzen ez bada.
Acrocephalus australis
Acrocephalus australis Acrocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Acrocephalidae familian sailkatua dago.
Karin Moroder
Karin Moroder (Bolzano, 1974 ko azaroaren 30 a) iraupen-eskian lehiatu zen kirolari italiarra da, 163 cm luze da eta 59 kg pisatzen du.
AT&T Corporate Center
AT&T Corporate Center, egun Franklin Center dena, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 307 metro eta 60 solairu dauzka eta 1989an amaitu zuten eraikitzen.
Karin Moroder
Santa Cristina Gherdëinan jaioa, 1994ko Junior mailako Munduko Txapelketan egin zuen debuta, baina ez zuen emaitza esanguratsurik lortu. Munduko Txapelketan 1994 ko abenduaren 20an egin zuen debuta Sappadako 5 km-ko teknika librean (45º) eta 1997ko abenduaren 7an lortu zuen lehen podiuma Santa Caterina di Valfurvako erreleboan.
Bere ibilbidean Neguko Olinpiar Jokoetako hiru ediziotan parte hartu zuen: Nagano 1998 (30 km-ra, 30 km-ra, 30 km-ra, 3 errelebora), Salt Lake City 2002 (26 esprintean) eta Vancouver 2010 (39. Esprintean), Munduko Txapelketako bost (24. Lahtiko 2001eko esprintean).
AT&T Corporate Center
Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldeko Adrian Smithek diseinatu zuen.
Karin Moroder
Brontzezko domina bat lortu zuen Naganon, 1998 an, errelebo-proban (Gabriella Paruzzi, Manuela Di Centa eta Stefania Belmondorekin batera).
Lehiaketetatik erretiratu zen Vancouverreko Jokoen amaieran.
Eskiatzeko emaitzak
Olinpiar Jokoak Munduko txapelketak Munduko Kopa
Urtaroaren ezaugarriak
2022ko O Gran Camiño
2022ko O Gran Camiño O Gran Camiño lasterketaren lehenengo edizioa izan zen. Otsailaren 24 eta 27 bitartean jokatu zuten. Porriño eta Sarria lotu zituen, guztira 506,8 km eginez lau etapatan.
Coombe (Kea)
Coombe, 'Komm', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Yoshiki Nakai
Yoshiki Nakai (中井 義樹, 1983ko urtarrilaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka eta Thespa Kusatsu.
Núria Pompeia Vilaplana i Boixons
Núria Pompeia Vilaplana i Boixons (Bartzelona, Katalunia, 1931ko maiatzaren 2a - 2016ko abenduaren 25a) marrazkigile eta idazle kataluniarra da. Bere lehendabiziko marrazkiak goi-burgesiarekin kritikoak ziren. Gainera, eleberriak eta narrazioak idatzi ditu, baita komunikabideetan ere kolaboratu du. Horrez gain, telebista-gidoilaria izan da.
2000. urtean meritu artistikoari Bartzelona Hiriko Urrezko Domina jaso zuen, eta 2007an San Jordiren Gurutzea.
Fay Wray
Fay Wray (benetako izenez Vina Fay Wray; 1907ko irailaren 15a; 2004ko abuztuaren 8a) Kanadan jaiotako aktorea izan zen. Ezagun egin zen beldurrezko filmetan lan egiteagatik, eta aurreneko andrea izan zen scream queen izendapena jasotzen (oihuaren erregina). Albertako etxalde batean jaio zen, eta urte gutxi zituela, 1912an, familiak Ameriketako Estatu Batuetara jo zuen, amaren jaioterrira, Salt Lake Cityra eta bi urte geroxeago, Utahko Lark hirira. 1919an berriz Salt Lake Cityn finkatu ziren, eta handik gutxira, Hollywooden (Kalifornia).
Lan txikiak egin zituen hainbat filmetan, eta ezagunago egin asmotan, WAMPAS Baby Star ekimenean parte hartu zuen, urtero zineman lan egiteko hogeita hamar aktoregai aukeratzeko txapelketa modukoa. Horrek Paramount Pictures etxearekin sinatzea ahalbidetu zion, eta ekoizpen etxe horretan dozena bat lan egin zituen. Nabarmentzekoa da 1928ko The Wedding March, Erich von Stroheimen zuzendaritzapean.
Jarraian, RKO Pictures izan zuen lantegi, eta bertan bere lan ezagunena filmatu zuen: King Kong (1933). Wrayk, ileordeko horaila aldean, 10,000 dolarreko saria jaso zuen film horretan aritzeagatik eta arrakasta sekulakoa izan zen: RKO estudioak porrot egiteko zorian zebiltzan, baina salbazioa izan zuten. Handik aurrera, lan txikiagoetan aritu zen eta, gerora eta lau hamarkadatan, telebistarako saioetan hartu zuen parte.
Peter Jackson zuzendariak filmaren bigarren bertsioa egitekoa zela, cameo batean agertzeko eskaintza egin nahi zion, baina jadanik hila zen. Handik bi egunera eta omenaldi gisa, Empire State Building etxe orratzaren argiak ordu laurden batez amatatu zituzten.
Rasbora wilpita
Rasbora wilpita Rasbora generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Juana la Macarrona
Juana la Macarrona, jaiotzaz Juana Vargas de las Heras (Jerez de la Frontera, Cádiz, 1870ko maiatzaren 5a—Sevilla, 1947ko apirilaren 13a) cadiztar flamenko-dantzari ijitoa izan zen, Tío Juan Macarrónen eta Tío Vicente Macarrón-en ondorengoa.
Dantzari ibilbidea
Zortzi urte eskas zituela, Sevillako La Escalerilla kafetegian lan egiteko kontratatu zuten; hantxe aurkitu zuen, Fernando Ortegak (el Cone) eta kontratu bat lortu zion Café de las Siete Revueltas malagarrean. Bi urte eman zituen han Bartzelonara lanera joan aurretik. Sevillara 16 urterekin itzuli zen, eta Silverio kafetegian kontratatu zuten, eta gero Burrero-n, Fernanda Antúnez eta La Mejoranarekin batera. Arrakasta horiei esker Madrilen, Rius Lizeoan eta Atotxako kaleko Romero Kafean kontratatu zuten. Sevillako Burrero-ra itzuli zen, baina orduan ezaguna zen Espainia osoan, baita kanpoan ere, besteak beste Frantzian eta Alemanian. Parisen egin zuen debuta, Parisko Erakusketa Unibertsaleko Antzoki Handian (1889). Han, Juan de la Plata bere biografoaren arabera, Persiako Sha izan zuen ikusleen artean, eta La Macarronaren dantzarekin liluratuta, hauxe esan zuen: "'Suge dotore honek Teheraneko nire almée guztiak ahazteko gai da'."1922an, "Ases del arte flamenco" ikuskizunean parte hartu zuen Ideal Rosales madrildarrean, "la Antequerana", Faíco, "El Estampío", "El Mochuelo" eta Ramón Montoyarekin. 1933an, "La Argentinitak" deitu zion Madrilen aurkeztutako "Las Calle de Cádiz" ikuskizunean parte hartzeko. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, Concha Piquer-ek berreskuratu zuena. Fernando el de Trianak hauxe esan zuen berari buruz: "'Hori da orain dela urte asko flamenko-dantzan nagusi izan zena, Jainkoak behar adina eman baitzion hala izan zedin: ijito-aurpegia, eskultura-irudia, gorputzaren malgutasuna, grazia mugimenduetan eta inguruketetan, imitatu ezin direnak. Manilako mantoiarekin eta isatsa bezalakao mantarekin dantzan ateratzen denean eta gira-bira batzuen ondoren geldialdi irmoa egiten duenean, bere bataren isatsa atzean geratzen da lerro zuzen matematikoan; Eta falseta horren urratsetan bira azkar bat eman behar duenean, geldialdi irmoarekin, hankak mantalaren isatsean gelditzen dira leunki, idulki finaren gainean jarritako eskultura eder baten antzera.Mundu osoan ezagun egin zen, eta flamenkoaren erregina handienetakotzat hartu zen, eta bereziki ezaguna besoen mugimendu delikatuagatik.'"1926an, hirurogei urte zituela, honelaxe gogoratzen zuen bere bizitza kafetegietan:"'...Izan ere, brontzezkoak izan diren hanka hauek alanbrezkoak dira. Astebete parranda egiten, dantzan, kantatzen eta edaten ematen zuen Makarrona hura historiara pasatu zen. Tamalgarria, seme!'."
Mikel Artetxe
Mikel Artetxe honako pertsonak izan daitezke:
Orestias cuvieri
Orestias cuvieri Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Howard Hathaway Aiken
Howard Hathaway Aiken (Hoboken, New Jersey, 1900eko martxoaren 8a - St Louis, Missouri, 1973ko martxoaren 14a) estatubatuar matematikaria izan zen.
Madison-Wisconsingo Unibertsitatean egin zituen ikasketak, eta Harvarden bukatu zuen doktoregoa, 1939an. Ikasle graduatua zela, konputagailu handi bat eraikitzeari ekin zion Harvardeko Fisika Departamentuan. Zera nahi zuen: zenbakizko tekniken bidez eta kalkulu asko eginez bakarrik ebatz zitekeen ekuazio diferentzialen sistema baten ebazpena bilatu. Gero, makina nola asmatu zuen azaltzen zuen txostena idatzi zuen, eta horri esker hasi zen lanean IBMn. Hala, ASCC konputagailua —Automatic Sequence Controlled Calculator— sortu zuen 1943an. Urtebete geroago, Harvardera eraman zuten konputagailua, eta Aiken hura hobetzen hasi zen, Hopperen laguntzaz. Horrela, 1947an, Harvard Mark II sortu zuten, makina osorik elektronikoa. Konputagailu-eraikuntza ez ezik, elektronika eta kommutazio-teoria ere landu zituzten. 1964an, Harry M. Goode Memorial saria eman zion Aikeni Konputagailu Elkarteak. Sari ugari jaso zituen beste herrialde askotan, besteak beste, Frantzian, Herbehereetan, Belgikan eta Alemanian.
Azken Gaua
Azken Gaua (Last Night) 2010eko frantziar-estatubatuar film erromantikoa da, Massy Tadjedin zinemagileak zuzendu zuena. Keira Knightley, Sam Worthington, Eva Mendes eta Guillaume Canet izan ziren aktore nagusiak. Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak filma euskaratu zuen, Zinema Euskaraz programa zela medio.
Argumentu
Amodioa eta harekin lotutako jeloskortasunak eta traizioa dira Azken Gaua-ren protagonista nagusiak. Joanna (Keira Knightley) eta Michael Reedek (Sam Worthington) harreman ona duen bikote bat osatzen dute. Joannak Laura (Eva Mendes) ezagutuko du, Michaelek inoiz aipatutako lankidea. Michaelek New Yorkera lan-bidaia bat egin beharko du, eta hortik aurrera harremana dezente zailduko da. Batetik, Joanna jeloskor sentitzen hasiko da, Michael New Yorkera Laurarekin joan delako eta uste duelako haien artean badela zerbait. Bien bitartean, Joannak bere maitale ohi batekin, Alexekin (Guillaume Canet), eginen du topo berriro ere; horrek bere egoeraren inguruan dituen zalantzak areagotuko dizkio.
María Berasarte
María Berasarte (María Sánchez) (Donostia, Gipuzkoa, 1978ko azaroaren 28a) Euskal Herriko abeslaria da, La Voz Desnuda izenez ere ezaguna. Lisboa, Paris eta Donostia artean bizi da. Bere karrera profesionala garatzen du eta musika iberikoaren interpretazio bikainagatik da ezaguna, fadoena besteak beste, bakarkako errepertorioan jarraitzaile sutsuak baititu. Aduf talde portugaldarreko abeslaria ere bada, Quinteto Lisboa. José Peixoto, José Salgueiro, João Gil eta Paulo Carvalho musikariek parte hartzen dute.
Berasarteren abesti batzuen hitzak Tago Torres da Silva edo João Monge idazleenak dira.
Jarduerak (hautaketa)
María Berasartek Portugalen, Frantzian Espainian, Txinan, Belgikan, Grezian, Mozambiken, Marokon, Errumanian eta Italian jardun du, besteak beste toki hauetan:
Andrea Sansovino
Andrea dal Monte Sansovino edo Andrea Contucci del Monte San Savino (Monte San Savino, Arezzotik hurbil, c. 1467 – Monte San Savino, 1529) italiar eskultorea eta arkitektoa izan zen.
Monte San Savinon eta Loreton lan egin zuen hasieran, Bramante arkitektoaren aginduei jarraituz betiere; eskulturan Leonardo da Vinciren obrak hartu zituen eredutzat: Volterrako bataiarrirako eginiko eskulturak (1502), Florentziako bataiategiko ekialdeko atearen gaineko Kristoren bataioa (1502-1505). 1505. urtean Erromara joan zen eta Santa Maria del Popolo elizan Sforzaren eta Della Rovereren hilobiak egin zituen. Aipagarria da, halaber, Loretoko Etxe-Santuko Ama Birjinaren bizitza behe-erliebea.
Mortal Kombat (1992ko bideo-jokoa)
Mortal Kombat 1992an Midway Gamesek plazaratutako borroka bideo-joko bat da. Jokoak Mortal Kombat sailaren funtsezko zenbait ezaugarri sartu zituen, hala nola bost botoi bidezko kontrol bakarrak eta amaierako mugimendu odoltsuak. Liu Kangek Shang Tsung azti gaiztoarengandik mundua salbatzeko egiten duen bidaia da istorioaren ardatza, Mortal Kombat izeneko txapelketako bi pertsonaia nagusien arteko borrokaldiarekin amaitzen dena.
Mortal Kombatek arrakasta handia izan zuen salmentetan eta oraindik borroka generoko bideo-joko famatuenetariko bat da. Honen ostean hurrengo urteetan sagaren hainbat sekuela egin ziren, hauen artean, 1993ko Mortal Kombat II eta 1995eko moldaketa arrakastatsua pantailara.
Arrakasta gorabehera, jokoak eztabaida handia sortu zuen, grafikoen digitalizazioari esker ikus zitekeen odol kopurua eta biolentzia esplizitua zela eta. Honen ondorioz hurrengo bertsio batzuk zentsuratuak sortu behar izan ziren eta horretaz gain, abisu etiketak sortu ziren bideo-jokoen industrian erabiltzeko (ESRB (Amerika), CERO (Asia eta Ozeania) edo PEGI (Europa eta Amerika)).
Jokoaren mekanikak
Mortal Kombaten jokalariak arerio baten aurka borrokatzen dira. Partida bi txanda irabaziz bukatzen da eta txanda bakoitza aurkariaren bizitza-barra hustuz irabaziko da. Txanda bakoitzak denbora mugatua du eta hau bukatzean bi jokalariak zutik baldin badira, bizitza gutxien galdu duen jokalariak irabaziko du.
Jokalariek zazpi fikziozko pertsonaia izango dituzte aukeragai. Beste jokoetan fikziozko pertsonaiek beren artean diferentzia handiak zituzten (abiadura, indarra, garaiera, erasoak eta haien jauzi luzera eta garaiera), bestetik Mortal Kombaten ez da desberdintasun handirik. Horretaz gain, jokok hau besteetatik bereizten zen bere bost botoiko sistemarengatik, zeintzuek "X" forma hartzen zuten. Botoi horietatik 4, konbinaketak, ostikada altu eta baxuak egiteko zeuden eta beste botoia, erdian zegoena, erasoak blokeatzeko. Botoiez gain zortzi norabideko palanka bat erabiltzen zuen. Eraso desberdinak erabiltzen ziren jokalarien arteko distantzia desberdinetarako, eta fikziozko pertsonaia guztiek mugimendu multzo bat partekatzen zuten, hau da, denek mugimendu berak egiten zituzten, eta hauek palanka norabide batean mantenduz lortzen ziren. Mugimendu berezi gehienak palanka azkar bultzatuz egiten ziren. Jokoaren beste nobedade bat fatalitiak izan ziren, zeintzuek partida bukatzeko eta aurkaria era odoltsu batean hiltzeko balio zuten.
Joku honekin defenditzeko aukera gehitu zen, Street Fighterrekin alderatuz eta horrela eraso bat jasotzerakoan min gutxiago jasaten zen, bestetik urrutiratu gabe defenditzeko aukerarekin, energia gutxiago galtzea lortzen zen, kontra-erasoak min gehiago eginez. Bideo-joko honetan juggling-a (malabareak) ere sartu zituzten, horrela aurkaria airera jaurtiz, eta airean egonda eraso konbinazio batzuk egiteko aukera sartuz. Ideia hau oso famatua egin zen, eta hainbat bideo-jokok erabili zuten gerora.
Jokalari bakarreko aukeran, makinak kontrolatutako 7 pertsonaiaren aurka borroka egin behar da, Mirror Match (ispilu partida) barne, non, jokalariak hautatu duen pertsonaia beraren aurka borrokatzen duen. Horren ondoren, erresistentziako 3 partida jokatzen dira, bakoitzak 2 pertsonaia dituenak. Azken hauetan, pertsonaia bat hiltzean, jarraian agertzen da bigarrena, denbora berrezarriz. Erresistentziako azken partida jokatzean, sub-nagusiaren (Goro) eta nagusiaren (Shan Tsung) aurka borrokatu behar da, hurrenez hurren.
Jokoa bi jokalarirekin has daiteke, edo nahi izanez gero, partida baten erdian bigarren jokalari bat gehi daiteke. Bigarren aukera horretan, jada lehen jokalariak pertsonaiaren bat garaitua izango balu, jokalari berriak irabaziz gero, aurreko jokalariaren puntu berdinean jarraituko luke, eta galduko balu hasieratik hasi beharko litzateke.
Historia
Txina ko itsasoan galduta dagoen irla misteriotsu batean, naturaz gaindiko hainbat borrokalari borrokan daude lurraren patuarengatik. Torneo horrek Mortal Kombat izena du, eta urteetan zehar ohore eta aintza handiko lehiaketa izan da. 2 urte lehenago, gutxi gorabehera, Shang Tsung izeneko azti bat batu zen lehiaketara, azkar irabaziz eta txapeldun gorena bihurtuz.
Belaunaldi bakoitzean, borrokalari hoberenak elkartzea lortzen zutenean, Shang Tsung era desberdinetan sartu zen lehiaketara, guztiak irabaziz, horrela, garaiezina zirudien. Eraldatu eta edozein pertsona bihurtzeko gaitasuna zeukan, eta bere aurkarien bihotzean beldurra ikusten zuen, horrela borroka guztiak irabaziz, garaituen indarra lortuz, eta bere gaztetasuna mantenduz, gero aurkarien arimak eraman eta enperadorea ren haserrea asetzeko.
Shang Tsung-ek hamar aldiz irabazi behar zuen lehiaketa, horrela dimentsioarteko-atari bat irekitzeko, zeinek Lurra eta Outworld-a batzen baitzituen. Duela 500 urte, hamar garaipenak lortzetik gertu zegoenean, Kung Lao izeneko argiaren ordenako apaiz batek irabaztea lortu zuen.
Beranduago, Shang Tsung lehiaketetara bueltatu zen, baina orain, Goro izeneko erdi pertsona erdi dragoi batekin. Azken honek lau beso eta bi metroko altuera zuen, minaren printzea izenarekin ezagutua. Gorok Shaolin apaizari irabazi zion, eta 500 urtez txapelduna izan zen. Ondoren, Shang Tsung-ek berriz ere lehiaketaren kontrola lortu zuen, eta 9 aldiz jarraian irabazi. Horrela, berriro ere, Mortal Kombat izeneko lehiaketan gure munduko borrokalari handienek parte hartuko dute, Outworld-eko aurkarien aurka. Aukeratuak izango diren 50 borrokalarien artean, jokalaria egongo da.
Bideo-joko honen historioari buruz film bat egin zen, Paul W. S. Anderson zuzendariaren eskutik. Film honek aurrekari bat ere badu, Mortal Kombat: The Journey Begins izenekoa, eta hau etxeko bideo formatuan soilik aurki daiteke. 1997an, Mortal Kombat Mythologies: Sub-Zero izeneko aurrekari bat ere egin zen, izen bereko pertsonaiari buruz. Hauez gain, Mortal Kombat: Shaolin Monks izeneko bideo-joko bat ere badago, ordezko amaiera batekin, eta lehenengo eta bigarren lehiaketen arteko gertaeretan zentratuz. Amaitzeko, Mortal Kombat 9 historioaren bertsio berri bat da.
Jokoaren garapena
1991ean, Midway izeneko garatzaileak, Ed Boon eta John Tobias-i bideo-joko hau egiteko zeregina jarri zieten, horretarako urte bateko epea jarriz, haien ustez, Street Fighter II-ri konpetentzia egiteko. 10 hilabetez egon ziren lanean, 1992an bukatuz. Bideo-jokoak froga bertsioa izan zuen. Sortzaileen taldea 4 pertsonaz osatua zegoen, esandako biak, John Vogel artista gisa, eta Dan Forden, soinuen eta abestien arduradun moduan.
Fatalitie-ak pertsonaiak zituzten zorabioetatik sortu ziren, hauek hainbat golpe jaso ondoren sufritzen baitzituzten beste bideo-jokotan. Boon-ek zorabio horiek gorrotatzen zituen, baina gustuko zuen azken kolpe bat emateko aukera, beraz, partidaren amaieran sartzea erabaki zuten.
Sei hilabetez egon ziren izen bat aukeratzeko, bai baitzirudien proposatutako ideia bakoitza besteren batek beti gorrotatzen zuela. Egun batean, baten batek, 'combat' hitza idatzi zuen Boon-en bulegoko mahai batean, eta beste batek, hitz honen gainean 'K' bat idatzi zuen, ezohikoagoa izan zedin. Orduan, Pinball bideo-jokoaren egilea pasa zen, Steve Ritchie izenekoa, eta 'Kombat' hitza ikustean, 'Mortal Kombat' izena bururatu zitzaion, bideo-jokoaren izena aurkituz.
Proiektuaren azken irteerak, Mortal Kombat izena izan zuen, zortzi megabyte hartzen zituen, eta pertsonaia bakoitzak 64 kolore eta 300 animazio fotograma zeuzkan arkade bertsioan. HI-8 kamera erabili zen grabaketetan.
Brünisried
Brünisried Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tenore (argipena)
Tenore izenak adiera hauek ditu:
Campos
Campos Mallorca uharteko udalerria da, Migjorn eskualdean dagoena.
Legacy Tower
Legacy Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 250 metro eta 73 solairu dauzka eta 2009an amaitu zuten eraikitzen.
Solomon Cordwell Buenz & Associates arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Norma (argipena)
Norma izan daiteke:
Coombe (St Austell)
Coombe, 'St Austell', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Erromantizismoaurreko
Erromantizismoaurrekoa edo Prerromantizismoa Europa osoan zabaldu zen mugimendu literarioa izan zen. Batez ere XVIII. mendearen azken hamarkadetan garatu zen, mende horretan nagusitu zen Neoklasizismoren aurkako erantzun gisa. Izan ere, laster Erromantizismoak ordezkatu zuen. Aintzindari nagusia Jean-Jacques Rousseau izan zen.
Erromantizismoaurrekoaren ezaugarriak
Erromantizismoaurrekoak Neoklasizismotik urruntzen dituen ezaugarri batzuk ditu:
Nano (mitologia)
Nanoak edo ipotxak (dvergar, singularra: dvergr) eskandinaviar mitologiako izakiak dira, harriekin, lurrazpikoarekin, heriotzarekin, zortearekin, magiarekin, teknologiarekin eta, bereziki forjarekin lotuak. Eddetan eta lehendabiziko testuetan, svartálfar (elfo beltzak) edota døkkálfar (elfos ilunak) zieten. Etimologikoki dvergar "nano"ekin lotuta dagoen arren, eskandinaviar nanoa, sarri, beste kultura batzuetako "nano" kontzeptutik bereizten da. Adibidez, eskandinaviar nanoak, jatorrian, giza tamainakoak ziren eta XIII. mendera arte ez ziren txikiak bezala deskribatzen. Garai hartan, elezaharretako sagetan agertzen hasi ziren, askotan umorezko elementu bezala.
Acrocephalus familiaris
Acrocephalus familiaris Acrocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Acrocephalidae familian sailkatua dago.
Herzeg-Bosniako Kroaziar Errepublika
Herzeg-Bosniako Kroaziar Errepublika edo Herzeg Bosna Bosnia-Herzegovinako onartu gabeko entitate politikoa izan zen, 1991 eta 1994 artean existitu zena, Bosniako gerran. 1991ko azaroaren 18an aldarrikatu zen, Herzeg-Bosniako Komunitate Kroaziarra izenarekin eta "osotasun politiko, kultural, ekonomiko eta lurraldeko" bereizia zela aldarrikatu zuen, Bosnia-Herzegovinako lurraldean. Jugoslavia ohierako Nazioarteko Epaitegi Kriminalak (ICTY) ondorioztatu zuen Herzeg-Bosnia sortu zela Bosnia-Herzegovinatik banatu eta Kroaziara batzeko.
Bosnia-Herzegovinako errepublikako epaitegi konstituzionalak Herzeg-Bosniako Kroaziar Komunitatea ilegala zela ondorioztatu zuen 1992ko irailaren 14ean.
Ez Herzeg-Bosniako Kroaziar Komunitatea ezta ondoren aldarrikaturiko Herzeg-Bosniako Kroaziar Errepublika izan ziren aintzat hartuak nazioartean. Herzeg-Bosnia 1994ean desagertu zen, Bosnia-Herzegovinako Federazioari batu zitzaionean, Kroazia eta Bosnia-Herzegovinako agintariek Washingtongo akordioa sinatu ondoren.
Filipinak-Estatu Batuak Gerra
Filipinak-Estatu Batuak Gerra, Filipinetako Independentzia Gerra edo Filipinetako Matxinada (1899-1902) Estatu Batuen eta filipinar matxinoen arteko guda izan zen. Guda, Filipinetako Lehenengo Errepublika, Estatubatuen anexioaren aurka altxatu zenean piztu zen. Guda hori Filipinetako independentziaren aldeko borroketako bat izan zen. Aurretik, Filipinetako Iraultza eta Espainia-Estatu Batuak Gerra gertatu ziren. Borroka 1899ko irailaren 4an piztu zen, estatubatuar eta filipinar matxinoen artean, eta azkar gaiztotu zen. Egun berean, Manilako gudua gertatu zen eta 1899ko ekainaren 2an, Filipinetako Lehenengo Errepublikak ofizialki deklaratu zuen gerra AEBen aurka. Guda 1902ko ekainaren 4an ofizialki amaitu bazen ere, Katipunan elkarte sekretuak estatubatuarren aurkako borrokari ekin zion. Horien artean, Macario Sacay jenerala zegoen, antzinako Katipunango kidea. Berak hartu zuen Tagalog Errepublikaren buruzagitza 1902an, Aguinaldo presidentearen atxilotzearen ostean. Beste talde batzuek, besteak beste, Moroek eta Pulahanek, borrokatzen jarraitu zuten, 1913ko ekainaren 15eko Bud Bagsak-eko guduan estatubatuarrek mederatu zituzten arte.
Gudaren kontrako oposizioak Mark Twain Inperialismoaren-aurkako Elkartea sortzera bultzatu zuen, 1898ko ekainaren 15ean. AEBen okupazioak uharteetako ikuspegi kulturala irauli zuen: 34.000-1.000.000 hildako izan ziren, eliza Katolikoak estatu erlijioa izatera utzi zion (Estatu Batuek erlijio askatasuna onartzen baitzuten), eta ingelesa gobernuaren eta negozioen hizkuntza bilakatu zen. 1916an, AEBek autogobernua agindu zieten filipinarrei eta, 1935ean, horren forma mugatua ezarri zuten. 1946an, Bigarren Mundu Gerraren ostean, AEBek, Manilako itunaren ondorioz, independentzia eman zieten.
Filipinetako iraultza
1892ko uztailaren 7an, Andres Bonifaciok, Manilako biltegizain eta dendari bat, Katipunan sortu zuen. Hura, Espainiatik independentzia, matxinada armatuaren bitartez lortzeko elkarte iraultzaile bat izan zen. Katipunan probintzietara zabaldu zen, eta 1896ko iraultza “Katipuneros” deritzon elkarte horretako kideek gidatu zuten. Cavite probintzian, borrokalariek hasieran garaipenak lortu zituzten. Emilio Aguinaldo izan zen Cavite buruzagi haietan itzal handikoetariko bat. Cavite El Viejo-ko alkatea zen (gaur egun Kawit) eta ia Caviteren ekialde osoa menderatu zuen. Azkenean, Aguinaldok eta bere jarraitzaileek mugimenduaren buruzagitza lortu zuten. 1897an. Gauzak horrela, Aguinaldo gobernu iraultzailearen presidente izendatu zuten, Bonifacio, traizioa leporatuta, exekutatu zuten bitartean. Aguinaldo Filipinetako lehendabiziko presidente ofizialtzat hartzen da.
Aguinaldoren erbestealdia eta itzulia
1897ko abenduan, borroka berdinketa batera iritsi zen. 1897ko abuztuan espainiako gobernadore nagusiak, Fernando Primo de Rivera, eta Aguinaldok armistizio baterako negoziazioak abiatu zituzten. Abenduaren erdian, hitzarmen batera heldu ziren. Akordioaren arabera, gobernadoreak Aguinaldori, hiru epetan, 800.000$ (mexikarrak) emango zizkion erbestera joatearen truke. Aguinaldo, beraz, Hong Kongera joan zen, baina alde egin baino lehen, Iraultza gaitzetsi zuen, filipinar borrokalariak armak uztera bultzatu zituen eta Espainiaren gobernu kolonialaren aurka borrokatzen zutenak legez kanpokoak zirela aldarrikatu zuen. Hala ere, filipinar iraultzaile batzuek borrokatzen jarraitu zuten.
Rasborichthys helfrichii
Rasborichthys helfrichii Rasborichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Filipinak-Estatu Batuak Gerra
Aguinaldoren erbestealdia eta itzulia
Camiguinen, Aguinaldok Dewey almiraltearekin batzartu zela esan zuen eta hauxe gogoratzen zuen: "Singapurreko kontsuli, Pratt jaunari, telegrama guztiak bidali zizkion galdetu nion. Almiranteak baietz esan zuen eta gehitu zuen AEBak Filipinetara joan zirela bertakoak babesteko eta espainiar uztarritik askatzeko. Are gehiago esan zuen, AEBek lur, baliabide eta ogasun nahikorik zeukala eta, beraz, ez zuela koloniarik behar. Azkenik, esan zuen, ez nuela zalantzarik izan behar AEBek Filipinetako independentzia aintzatesiko zutela." Maiatzaren amaierarako, Deweyk Aguinaldorengandik aldentzeko Itsas Armadako Departamentuaren agindua jaso zuen, Filipinetako indar armatuei zegozkien akordiorik onartu arte, behintzat. Hilabete batzuk Aguinaldoren itzuliaren ostean, filipinar iraultzaileek Filipinetan espainarrek kontrolatzen zuten ia lurralde guztia menderatu zuten. 12000 bat matxinok inguratutako Manila izan ezik, filipinarrek uharte guztiak kontrolazen zituzten. Aguinaldok ere, estatubatuarrei 15000 inguru espainiar atxilo itzuli zizkien, eta horiekin batera, informazio oso garrantzitsua. Ekainaren 12an, Aguinaldok Cavite el Viejo-ko bere etxean, independentzia aldarrikatu zuen.
Abuztuaren 13an, estatubatuar komandanteek aurreko egunean AEBek Espainiak bake protokolo bat sinatu zutela ez zekitela, Manila hirira sartu ziren. Fermin Jaudenes gobernadore-nagusiak Dewey eta Wesley Merritt jeneralarekin isileko itun bat sinatu zuten. Jaudenesek zehazki eskatu zuen estatubatuarrei baino ez errenditzea. Bere burua zuritzeko, estatubatuarren aurkako itxurazko gudu bat proposatu zuen, baina filipinarrak ezin izango ziren hirian sartu. Dewey eta Merritt ados egon ziren, eta inork ez zeukan itun haren berri. Guduaren bezperan, Thomas M. Anderson jeneralak Aguinaldori telegrama bat bidali zion,'' “ez itzazu zure tropak Manilan sartu estatubatuar komandantearen baimenik gabe. Pasig ibaiaz bestaldera pasatuz gero tiro egingo dizuegu”''.
Ez AEBek, ezta Espainiak ere, ez zuten ekainaren 12ko Filipinen independentziaren aldarrikapena onartu, eta espainiar gobernadoreak uharteen jabetza AEBei eman zien 1898ko Parisko Itunean, 1898ko abenduaren 10ean sinatuta. 1899ko urtarrilaren 1ean, Aguinaldo Filipinetako presidente izendatu zuten; geroago deituko zuten Filipinetako Lehenengo Errepublikako aurreneko presidentea. Gero, kongresu bat egin zuen Bulacango Malolosen konstituzio bat zirriborratzeko. Dewey almirantea gero filipinarrei ezer ez ziela agindu desenkusatu zen:
Borrokaren jatorriak
1898ko abenduaren 21ean, McKinley Borondate Oneko Bereganatze Aldarrikapen bat argitaratu zuen. Otis jeneralak, bere aldetik, argitaratzea 1899ko urtarrilaren 4ra arte gibelatu zuen zuzendutako bertsio bat plazaratzeko. Bertatik, jatorriko bertsioan agertzen ziren “burujabetza”, “babesa” eta “eteteko eskubidea” hitzak kendu zituzten. Hala ere, Marcus Miller jeneralak, garai hartan Iloilon, Otisek zuzendutako bertsio bat argitaratu zuela ez zekielarik, hango filipinar ofizialari jatorriko bertsioaren ale bat eman zion. Nola edo hala, ale hori Aguinaldoren eskuetara heldu zen, urtarrilaren 5ean, eta horrek beste aldarrikapen bat plazaratu zuen: ''“Nire gobernuak ezin da axolagabe ageri aberriko zati bat beste estatu batek menderatu duela ikusita; are gutxiago, estatu horrek zapaldutako herrien defendatzaile nagusiaren titulua bereganatu nahi izan duenean. Beraz, nire gobernua borrokarako prest dago, baldin eta estatubatuar tropak Visayas uharteak indarrez menperatzen saiatuko balira. Gertaera hauek mundu zabalera plazaratzen ditut, gizaki guztiek euren epaia eman dezaten; nortzuk diren benetako herrien zapaltzaileak eta nortzuk gizakion torturatzaileak.” Egun berean zuzendu zuen bertsio batean, Aguinaldo kexa agertu zen: “irmotasun osoz, AEBek uharte hauetako burujabetasuna urratu dutelako.”''
Otisek aldarrikapen biak guda-aldarrikapentzat hartu zituenez, tropak erne jarri, eta behaketa postuak indartu zituen. Beste alde batetik, Aguinaldoren aldarrikapenak jendea berotu zuen borrokarako asmo sendo batez, aliatu ohia orain etsai bilakatu baitzen. Otsailaren 4ko ilunabarrean, Manilako San Juan del Monten ziren bi estatubatuar zaintzailek (haietako bat Robert William Greyson soldadua) 1899ko Manilako Guduko lehenengo tiroak egin zituzten. Hurrengo egunean, Arthur MacArthur jeneralak, istilua aztertu gabe, haren tropei filipinarrei oldartzeko agindu zien, borroka orokorrari hasiera emanez.
Filipinetako Lehen Batzordea
1899ko urtarrilaren 20an, McKinley presidenteak Jacob Gould Schurman doktoreari batzorde bat egitea agindu zion, Dean C. Worcester, Charles H. Denby, Dewey almirantea eta Otis jeneralarekin. Batzorde horren helburua, uharteen egoera aztertzea eta aholkuak ematea zen. Borroka otsailean piztu zen, eta militarrak ez ziren kideak martxoan irletara heldu zirenean, Otis jeneralak batzordearen aktibitateak bere agintearen aurkakoak zirela uste zuela konturatu ziren.
Hurrengo urtean presidenteari txosten bat eman zioten eta, bertan, batzordekideek filipinarren independizatzeko gogoa aintzatetsi zuten, baina, hala ere, Filipinak ez zirela prestatuta horretarako ere esaten zuten. Aholku zehatzak eman zituzten: 1- Manilan gobernu zibila ezartzea (Otisek hiriaren gobernuaren gaineko beto-eskubidea izango zuen); 2- ahalik eta lasterren gobernu zibil bat sortzea, batez ere, baketutako eskualdeetan (garai hartan estatubatuar autoritate nagusia uharteetan gobernadore militarra zen). 3- Ganbera biko legebiltzar bat sortzea eta probintziako gobernu autonomoak eta udalerriko autoritateak ezartzea. 4- eskola publiko sistema aske bat ezartzea.
1900ko abenduaren 2an, Schurman doktoreak honako aldarrikapen hau sinatu zuen:
"“Halabeharrak jota, gure boterea uharteetatik aldendu behar bagenu, batzordeak uste du, Filipinak anabasan amilduko zirela, beraz, beste botere batzuek irletan esku hartzeko aitzakia eskuratuko zuten eta uharteak haien artean banatuko zituzten. Estatubatuar okupazioaren bitartez baino ez litzateke posiblea, hortaz, filipinar mankomunitate aske eta batu bat. Eta uhartediaren gaineko estatubatuar subiranotasuna mantentzeko filipinar ikuspuntutik ezinbesteko beharra, filipinar zentzudun guztiek onartzen dute, eta baita estatubatuar protektoratua nahi duten matxinoek ere. Azken hauek, etekinak jasoko lituzkete eta ez ardurak. Hala ere, filipinarrek, eurek, bakarrik ezin dioten eutsi ukaezin egia onartzen dute. Beraz, filipinarren ongizateak bat egiten du gure herriaren ohorearekin eta galarazten digute uhartedi hori abandonatzea. Inolako ikuspuntutik, ezin diegu ihes egin gure subiranotasunak dakartzan gobernuaren ardurei; eta batzordea guztiz sinestarazita dago, gure betebehar nazional betetzeak Filipinetako uharteetako jendeari dohainik handienak ekarriko dizkiela.”"
Filipinetako Bigarren Batzordea
McKinleyk, 1900go martxoaren 16an, Filipinetako Bigarren Batzordea (Taft batzordea) eratu zuen, botere-legegile eta betearazle murriztuekin. Batzorde horren burua William Howard Taft izan zen eta 1900go irailetik, 1902ko abuztura, 499 lege egin zituen. Botere judizial bat, Auzitegi Goren batekin eta arautegi batekin ezarri zuten espainiar ordenantza zaharkituak ordezkatzeko. 1901ko udal-araudiaren arabera, udal-kontseiluko funtzionarioak aukeratzeko hauteskundeak egin behar ziren. Funtzionario haiek zergak jasotzeko, udalerriko jabetzak mantentzeko eta eraikuntza-egitasmoak egiteko arduratuko ziren. Probintzietako gobernadoreak ere hautatuko zituzten.
Estatubatuar taktikak
Estatubatuar estrategia militarra Filipinetan, era konbentzional batetik Espainiaren aurka, zapaltzeko batera iraultzaileen aurka, lerratu zen. Taktikak aldatu zituzten eskualde garrantzitsuak menperatzeko eta zibilak iraultzaileengandik banatzeko. Kontzentrazio-esparruek, edo “babes-eremuak” teorikoki, estatubatuar armadak ohiko ofentsiba orokor batean zibilei egin ziezazkiekeen kalteak ekiditeko ezarri zituzten. Hala ere, han sartutako asko hil egin ziren disenteriak jota.
Estatubatuar akzioak AEBetako funtzionario askok eta hedabideetako kazetari askok zuritu zituzten lengoaia-morala erabiliz. Stuart Creighton Millerek idatzi zuen:"“estatubatuarrak hobe beharrez sartu ziren espainiarren aurkako gudan kubatarrak, Puerto Ricokoak, eta filipinarrak euren uztarrietatik askatzearren. Filipinetan hain denbora luzetan geratu baziren, filipinarrak europar harrapariengandik babesteko eta bertakoak estatubatuar-estiloan zaintzeko.”"
Otis jeneralaren akzioak
Otis jeneralak ospe handia lortu zuen Filipinetako haren akzioak zirela eta. Washingtondik gatazka ekiditeko agindu asko jaso arren, ez zuen ahalegin handirik gudaren hasiera saihesteko. Borroka piztu orduko, horri amaiera emateko Emilio Aguinaldoren proposamena ere egotzi zuen: "behin borroka abiatuta, jarraitu behar baituzu amaiera latzeraino." Otisek baldintzarik gabeko filipinar armadaren errendizioa baino ez zuen onartuko. Askotan hartzen zituen erabaki garrantzitsuak, Washingtongo bere agintariei galdetu gabe. Oso oldarkor jokatu zuen filipinarrekin, uste baitzuen eurek azkar emango zuten amore eta; hori faltsua zela ikusi zuenean ere, matxinada zapalduta zegoela eta izaten zituzten hildako eta zaurituak, legez kanpoko batzuek besterik ez zituztela egiten esaten jarraitu zuen.
Otisek ere, hedabideei estatubatuar taktika militarrei buruzko informazioa argitaratzea galarazi zien. Estatubatuar sarraskien gaineko eskutitzak argitaratu zituztenean, Gerra Departamentuak egiazkoak ziren aztertzeko esan zion. Orduan, argitaratutako eskutitz bakoitzak idazleen ofizialei helarazten zizkieten egileek esana zuzenarazi zezaten.
Filipinarren guda-estrategia
Estimazioen arabera, filipinar indarrak 100.000 eta 1.000.000 artean zeuden, milaka laguntzailerekin. Armen eta munizioen gabezia filipinarrentzat oztopo handia izan zen, izan ere, tropa gehienak bolo aiztoekin, arku eta geziekin eta lantzekin armatuta zeuden.
Filipinarren helburua, burujabe, aske eta gizarte-egonkor baten Filipinak zen. Estatu horren buruzagiak, "ilustrado" oligarkiakoak izango ziren. Eskualdeburuak, lur-jabeak eta negozio gizonak "principales" delakoak ziren eta tokian tokiko politika kontrolatzen zuten. Borroka alde izan zuten ilustratuek, "principales" eta nekazariek bat egiten zuten bitartean. Hala ere, gerrillaren gehiengoa nekazariak ziren eta oso bestelako interesak zeuzkaten, ilustratuek eta "principales"-ek baino. Horri zatikatze etnikoa eta geografikoa gehituta, bat egitea oso eginkizun latza izan zen. Aguinaldo eta bere jeneraleen erronka nagusia estatubatuarrei buru egiten zieten filipinar guztiak batzea zen.
Filipinarren estrategia nagusia, beraz, euren irregular indarreko 100.000 soldaduak frontean etengabe izatea zen. Francisco Macabulos filipinar jeneralak filipinarren estrategia honela deskribatu zuen: "ez dugu AEBetako armada txikitu nahi, baizik eta, etengabe hildakoak eragin nahi diegu." Taktika konbentzionalak erabiliz gero eta hildako gehiago eragin gura zizkieten McKinleyk porrota izan zezan 1900ko hauteskundetan. Haien itxaropena, William Jennings Bryan bakezaleak hauteskundeak irabastea zen. Helburu hori lortzeko gerrilla taktikak erabili zituzten borroka luzerako egokiagoak ziren eta. Estrategia horrek iraultzaile asko kitzikatu arren epe laburrean, McKinleyk hauteskundeak irabazi zituenean, filipinar askok etsi egin zuten uste baitzuten AEBek ez zutela arinegi alde egingo Filipinetatik.
Gerrilla gudaren aldia
1899an, iraultzaileen buruzagiek gerrilla borroka ikusten zuten aureka estrategikotzat eta ez helburutzat. 1900ko azaroaren 13an, Emilio Aguinaldok gerrilla borroka aurrerantzean estrategia nagusia izango zela aldarrikatu zuen. Horrek Filipinetako estatubatuar okupazioa hurrengo urteetan zaildu zituen. Izan ere, gerrilla gudako lehenengo lau hilabeteetan, estatubatuarrek 500 bat hildako izan zituzten. Filipinar armada zelata odoltsuak eta eraso arinak egiten hasi ziren, hala nola, Paye, Catubig, Makahambus, Pulang Lupa, eta Matibac gerrillaren garaipenak. Hastapenean, ematen zuen filipinarrek borroka berdinketa batera eramango zutela eta estatubatuarrak uharteetatik egotziko zituztela. Hori McKinley presidenteak berak hausnartu zuen.
Baina, gerrilla borrokarako aldaketak AEBetako armada guda orokorrera pasatzera bultzatu zuen. Zibilei identifikazioak eman zitzaizkien eta kontzentrazio-esparruetan sartu zituzten. Ordumuga ezarri zuten eta hori gaindituta, kontzentrazio-esparrutik kanpo topatutako edozein pertsonari tiro egingo zioten ikusi orduko. Esparru horietan jende asko hil egin zen egoera txarrak zirela kausa. Hala ere, horrek guda berehala amaitu zuen.
Filipinar Errepublikaren gainbehera eta hondamendia
Guda arruntaren garaian filipinar armadak porrotak izaten jarraitu zuen eta Aguinaldok etengabe mugitu behar izan zuen bere operazioen basea. Horrela egingo zuen guda osoan zehar.
1901ko martxoaren 23an, Frederick Funston jeneralaren tropek Aguinaldo harrapatu zuten Palananen, Isabela probintzian, Luzongo uhartean. Ekintza horretan filipinar esploradoreen (Macabebe esploradoreak ere deitzen zioten, herri hartan sortu baitziren) laguntza izan zuten. Haiek filipinar armadaren uniformeak jantzi zituzten eta estatubatuarrek filipinarren gatibuarenak egin zuten. Funston eta "gatibuak" Aguinaldoren kanpamenduan sartu orduko, berehala eraso zieten zaindariei, goitik behera garaitu zieten eta lur jota zegoen Aguinaldo harrapatu zuten.
1901ko apirilaren 1ean, Malacañang Jauregian Aguinaldok Filipinen gaineko AEBen autoritatea onartzen zuela zin egin zuen eta estatubatuar gobernuaren aliatua izango zela hitzeman zuen. Apirilaren 19an, AEBei amore ematen zien aldarrikapena egin zuen, jarraitzaileei armak eta borroka bertan behera uzteko aginduz: "amai dezagun odol-jarioa; amai daitezela malkoak eta hondamendiak." Hauxe ere esan zuen: "Gudak laga digun irakaspenak, duela gutxi ulertu dudan arren, borrokaren amaiera eta bake iraunkorra, Filipinen onurarako behar-beharrezkoak diren uste sendoa sortu dit."
Aguinaldoren atxilotzeak kolpe latza izan zen filipinar iraultzarentzat, baina ez estatubatuarrek nahi bezain handia. Miguel Malvar jeneralak filipinar gobernuaren buruzagitza hartu zuen, edo, behintzat, geratzen zena. Defentsarako jarrera hasieran hartu arren, orain eraso orokorrera pasatu zen Batangas eskualdean estatubatuarrek kontrolatzen zituzten hirien aurka. Vicente Lukban jeneralak, Samaren eta beste ofizial batzuek euren eskualdeetan borrokari berriro ekin zioten.
Gudaren amaiera ofiziala
1902ko uztailaren 1ean onartutako Filipinetako Lege Organikoaren arabera, Filipinetako Batzordea ezartzen zuen McKinleyren dekretua berresten zen. Ganbera biko legebiltzar bat hautatuko zen; beheko ganbera bat, Filipinetako Legebiltzarra, jendeak onartuko zuen eta goiko ganbera Filipinetako Batzordekoek osatuko zuten. Legearen arabera ere, AEBetako Eskubide Nagusiak (Bill of Rights) filipinar guztientzat onartuko ziren. Uztailaren 2an, AEBetako Guda Idazkariak iraultza amaitu zenez eta gobernu zibila ezarri zenez, gobernu militarraren betebeharra bukatuta zegoela telegrafiatu zuen. Uztailaren 4an, Theodore Rooseveltek, irailaren 14an McKinley hil zutenetik AEBetako presidentea, borrokan parte hartu zuten filipinar guztientzako erabateko barkamena eta amnistia aldarrikatu zuen.
Barru (Llanes)
Barru, Barro, Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2013ko erroldaren arabera 452 biztanle zituen.
Orestias elegans
Orestias elegans Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Dura
Dura (azentua bigarren silaban) Arabako herria da, Arratzua-Ubarrundia udalerriko burua (fusioa baino lehen, Arratzu udalerri zaharrean zegoen). Izen ofiziala Durana du. 541 metroko garaieran dago, Zuia-Gorbeialdeko eskualdean. 324 biztanle ditu (2006).
Historia
Dura lehen aldiz 1025. urteko dokumentu batean (Donemiliagako Goldean) dator aipaturik, nahiz eta bere jatorria askoz lehenagokoa izan daitekeen, bere izena erromatar jatorria eduki baitezake. 1521ean gudu garrantzitsu baten eszenatoki izan zen, non arabar komuneroak garaituak izan ziren.
Ekonomia
Durako jarduera ekonomiko tradizionala zerealaren nekazaritza da. Hala ere, biztanleriaren gehiengoak zerbitzu sektorean lan egiten du, Gasteizen hurbiltasunagatik, non herritar askok lan egiten duten, eta Durak udalerriko zerbitzu gehienak batzen dituelako (ikastola, anbulatorioa, e.a.). Gainera, merkataritza eta ostalaritza jardueraren bat ere badago.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Jaiak
Herriko jaiak abenduaren 26an ospatzen dira, San Estebanen omenez. Urtarrilean Durako Txirrindulari Taldeak nazioarteko ziklo-kros proba bat antolatzen du.
Kajal
Kajal (Nemeskajal) Eslovakiako udalerri bat da, Galantako barrutian kokatuta. 13,82 km²ko azalera du eta 1540 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1297. urtekoa da.
Etxejaun
Etxejaun, mamur edo mikolasak forma humanoideko baina tamaina txikiko izaki mitologiko fantastikoak dira, kultura askotako folklorean agertzen direnak. Euskal Herriko Etxajaunaren antzekoak dira. Gaztela eta Leonen, duende hitza kultura herrikoiaren naturaz gaindiko izaera bat definitzeko erabiltzen dute. Europako beste folklore batzuetan, goblinak dira bere baliokidea, gizakienganako izaera maltzurrekoa.