cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anatolia
Historia
Bitartean, galaziarrek Galaziako Erresuma sortu zuten Frigiako ekialdean, Pergamo zutelarik hiriburu. Seleukotarren aurka altxaturik, Lisimakoren lurraldeak (Misia, Lidia) hartu zituzten eta, erromatarrek lagunduta, seleukotarrek Asia Txikian zituzten lurralde guztien jabe egin ziren K. a. 189an. Zibilizazio helenikoko gune ospetsu bezain garrantzitsua izaki, erromatarren ekialdeko inperioaren hasiera izan zen Pergamo hiria. K. a. 133an, Atalo III.ak Erromari eman zion bere inperio zabala eta, Asiako probintzia eratu ondoren, erromatarrek iparraldeko erreinu txikien konkistari ekin zioten, baina kapadoziarren adorearekin, eta Ponto eta Armeniako erregeekin egin zuten topo. K. a. I. mendean Asia Txikia osoa konkistatu ondoan, erresuma guztiak batu zituzten Asiako Diozesian eta Ekialdeko Prefeturan. San Paulok ebanjelizatua, Anatolia kristautasunaren lehen guneetakoa izan zen.
324an Konstantino enperadoreak Bizantzio hiria inperioko hiriburu berritzat hartu zuen, Konstantinopolis izena emanda. IV. mendetik aurrera, Asia Txikiko penintsulak Ekialdeko Inperioaren zori bera izan zuen. Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketarekin, Konstantinopolis Bizantziar Inperioko hiriburu bihurtu zen. VI. eta VII. mendeetan, Sasandar Inperioaren erasoak jasan zituen, eta arabiarrenak VII-X. mendeetan.
Seljuk etxea turkiarren adar bat zen, zein IX. mendean Kaspiar Itsaso eta Aral itsasoaren iparraldean kokatuta zeuden. X. mendean, seljukarrak mendebaldera mugitzen hasi ziren, Anatolia aldera. Manzikert (Malazgirt) batailaren ostean 1071n, hor finkatu ziren tribu horiek. Horren ondorioz, Anatoliako seljuk sultanerria osatu zen, Asiako erdialdea bereganatuta zeukan seljuk inperioaren adar independentea.
1243an, seljukar armadak mongoldarrek garaitu eta suntsitu zituzten. Astiro, inperioa desegin zen. Kinka horretan, Osman I.a buru zuen turkiar estatua garatu zen, Otomandar Inperioa eratu arte, seljukar eta bizantziarren hutsunea betetzeko. Otomandar Inperioak mendebaldea eta ekialdea lotu zituen 623 urteko historian. XVI. eta XVII. mendeetan, munduko estaturik boteretsuenetakoa izan zen, Balkanetan zehar aurrera eginez.
Lehen Mundu Gerrako aliatuek Istanbul eta Izmir okupatzeak turkiar nazio mugimenduaren sorrera eragin zuen. Lausanako Itunaren bidez (1923), nazioarte mailan Turkiako Errepublika onetsi zen, Otomandar Inperioaren ondorengo bezala. Mustafa Kemal errepublikako lehendabiziko presidente bihurtu zen. Segituan erreforma andana jarri zituen abian, errepublika sekular bat eratu nahi baitzuen, iragan otomandarra baztertuz.
Bolesławiec
Bolesławiec Poloniako Silesia Behereko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Bolesławiec barrutian kokatuta. 23,57 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 39167 biztanle zituen.
Safety Harbor (Florida)
Safety Harbor Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 17,139 biztanle zituen, 13 kilometro koadrotan banatuta.
Partamona peckolti
Partamona peckolti erle espezie bat da, Partamona generoan eta Apidae familian.
Galgagnano
Galgagnano Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Galgagnanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Filipe II.a Nafarroakoa
'''Filipe II. Nafarroakoa eta V.a Frantziakoa' (Lyon, 1292-93 inguru - Longchampeko abadia, Paris, 1322ko urtarrilaren 3), ezizenez "Filipe Luzea"'', Poitierseko kondea aitak izendatua, Borgoinako kondea Joana Borgoinakoa ezkondu zuelako, eta Frantzia eta Nafarroako erregea (1316 - 1322) zen. Kapeto etxearen hamalaugarren erregea zen.
Aita Filipe IV.a "Ederra", ama Joana I.a Nafarroakoa, anaia Luis I.a eta iloba Joanes I.a aita hil-ondokoa zituen.
Oinordekotza
1314an aita hil zenean oinordekotza ziurra zen Filipe Poitierseko hiru semeetatik bigarrena izanda. Luis Liskarzalea errege bihurtu eta 1316an koroatu eta zenbait hilabete geroago hil zen. Luis X.ak alaba bakarra zuen, sasikumea izateaz salatua, eta emazte berria haurdun zegoen. Orduan, Filipe erregeorde izendatu zioten Klementzia Hungariakoak erditu arte. Tartean Lege Salikoa promulgatu zen. 1316ko azaroaren 15ean Joanes I.a aita hil-ondokoa jaio eta bost eguneko epean hil zen, batzuen ustez Filipek pozondua.
Estatu Orokorrek 1317an Filipe izendatu zuten errege, Joana ilobaren kalterako.
1317ko urtarrilaren 6an Reimseko Andre Mariaren katedralean Robert Courtenaykoa artzapezpikuak (kapetarra bera) Filipe koroatu zuen, eta 1317ko otsailaren 2am Parisen ospatutako biltzar batean, Estatu Orokorrek bera Joana iloba baino kapazagoa zela onartu zuten Luis IX.a Frantziakoa belaunaldi bi baino ez zituelako aitzakia aprobetxatuz. Horrela Lege Salikoa mantendu zen.
Kanpo harremanak
Filipe V.ak 1318an Eskoziarekin izandako aliantza berritu zuen.
Roberto III.a Flandriakoaren aurkako kanpainaren ondoren, Robertok 1320ko maiatzaren 5ean Filiperi omenaldia egin zion. Urte bereko ekainaren 2an ituna sinatu eta Filipe IV.a "Ederrak" hasitako guda bukatu zuen Flandriako zenbait eskualde lortuz.
NGC 2788
NGC 2788 galaxia espiral bat da, Carina konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Glenville (Mendebaldeko Virginia)
Glenville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Gilmer konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Filipe II.a Nafarroakoa
Barrualdeko politika
Filipe V.a errege azkarra eta kapaza zen. Nobleteria gelditzeko borrokatu zuen, tartean Luis Neversekoa (1317) menderatuz.
Filipe Luzeak aitaren politika zentralista jarraitu zuen:
1320ean, Tournai hartu zuen. Laborari eta legenardunen altxamenduak ere zapaldu zituen. Diruzaina Giraud Gayte zuen.
Ezkontza eta haurrak
Filipe ezkondu zen 1307an Borgoinako kondea zen Oto IV.aren Joana alabarekin. Luis IX.a Frantziakoaren anaia zen Roberto I.a Artoiskoaren ondorengoa izanik, kapetarra ere bazen. Joana Borgoinako kondesa zen 1315 eta 1330 artean, Joana II.a izenaz. Blanka Artoiskoa ama hil zitzaionean, 1329 eta 1330 artean Artoisko kondesa ere bazen, Joana I.a izenaz. Ezkontzaren bidez, 1315 eta 1322 artean Filipe Borgoinako erret-kondea ere bazen. Zazpi seme-alaba izan zituzten:
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln (Hodgenville, Kentucky, AEB, 1809ko otsailaren 12a - Washington, AEB, 1865eko apirilaren 15) politikaria eta abokatua izan zen, Ameriketako Estatu Batuetako hamaseigarren presidentea 1861-1865 artean, kargu hori eskuratu zuen lehenengo errepublikanoa.
Jean-Claude Annaert
Jean-Claude Annaert (Paris, 1935eko abuztuaren 22a - 2020ko irailaren 11), Frantziako txirrindularia zen.
Palmaresa
1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962  1964 1965 1966
Abraham Lincoln
Ospetsua da Ameriketako Estatu Konfederatuak garaitu ostean nazioaren batasun federala berrezarri zuelako, baita AEBn esklabotza amaiarazi zuelako ere. John Wilkes Boothek erail zuen, antzerki bat ikusten ari zela. Carl Sandburg idazleak sakon aztertu zuen Lincolnen biografia.
Bizitza
Kolono baten semea zen, eta Indianako lurretan eman zituen haurtzaroko urteak. Amerikar natiboen aurkako erasoetan parte hartu zuen (1832) eta ondoren legegizon ikasketak egin zituen, autodidakta gisa. 1847an diputatu aukeratu zuten Illinoisen, eta Mexikoren aurkako gerraren kontra agertu zen.
1856an Alderdi Errepublikano sortu berriko kide bihurtu zen. Urte horretan bertan, Senaturako bidea eragotzi zion Stephen Douglas demokratak, baina Estatu Batuetan oihartzun handia izan zuten esklabotasuna indarrik gabe uztearen alde erabili zituen argudioek. Gerra zibilaren garaian, gutun-elkartruke oparoa izan zuen Karl Marxekin (Guerra y emancipación liburuan bildutakoa).
Gerrako zailtasunak
1860an Estatu Batuetako lehendakari aukeratu zuten, eta berehala bereizi ziren Hegoaldeko estatuak Batasunetik. Gerra zibila saihesten saiatu zen arren, gerra piztu zen. Gerrarako, New Yorkeko bankuen babesa bilatzen saiatu arren, banku handi horiek hortzak erakutsi zizkioten Lincolni, %24-36ko interesa eskatuz. Lincoln izututa atera zen bilera horretatik eta, aholkularitza bilatu ondoren, greenback dolarra, diru publikoa, igorri zuen gobernuak bere burua finantzatzeko.
Salmon P. Chase Diruzaintza Ordezkariak, ordea, Banku Nazionalen Legeak bultzatu zituen (1863 eta 1864), era horretan dirua sortzeko boterea esku pribatuetara itzuliz. Lincolnek, berriz, kontraerasoa egin zuen, sare hori gerra garaira muga zedila kongresua konbentzituz. Lincolnek ondorengoa azaldu zuen Estatu Batuetako herriari egindako adierazpenean:
Horren ondoren, Frantziak eta Ingalaterrak, nazioarteko finantzari handien eraginpean (Rothschild etxea), Konfederazioari militarki laguntzeko mehatxua egin zioten. Horren aurrean, berriz, Lincolnek ezusteko aliatu bat aurkitu zuen. Errusiako Tsarrak, nazioarteko finantzen handikien jo-puntuan baitzegoen, ohartarazi zuen Mendebaldeko herrialde horiek Konfederazioa babestuz gero, berak Lincoln babestuko zuela eta nazioarteko gerra piztuko zela. Errusiak Europako uretan Konfederazioaren kontrako blokeo bat ezarri ez ezik, bere flotaren zati bat bidali zuen San Frantziskoko badiara eta New Yorkera.
1863ko uztailean Gettysburgeko guduan, gerraren patua erabaki zen Batasunaren alde eta, estatuen jurisdikzioen gainetik, Lincolnek esklabotasuna bertan behera uzten zuen lege federala ezarri zuen. Hala ere, Lincoln Batasuneko presidenteak (eta errepublikanoak) 1864ko hauteskundeak irabazi behar zituen. Demokraten eta finantza gizon handien nahigaberako, Lincolnek irabazi zuen 1864ko hauteskundea (azaroaren 8an), gehiengo osoaz. Belmonten demokraten hautagaia garaituta, Lincolnek ondorengoa adierazi zuen 1865 hasieran:
Robert E. Lee hegoaldetar jeneralak armak utzi ondoren (1865ko maiatza), Estatu Batuetako biztanle guztiak elkarganatzeko programa bat prestatu zuen. Hala ere, Lincolnek ez zuen hori ikusi: 1865 apirilaren 5ean Lincoln hilik atera zen Ford antzokitik, John Wilkes Boothek bere kontra egindako erasoan. 1868an Ulysses Grant aukeratu zuten lehendakari, eta Lincolnek aurrez antolatuaz bestelakoa egin zuen, zapalkuntza latz bat bideratu baitzuen Hegoaldeko estatuen aurka.
Zinema
2012an Steven Spielberg zinema zuzendariak presidente honen bizitzako azken hilabeteei buruzko Lincoln izeneko filma burutu zuen.
Hidroxiklorokina
Hidroxiklorokina malariaren tratamenduan erabiltzen den sendagaia da, Plaquenil, Axemal (India), Dolquine eta Quensyl merkataritza izenekin saltzen dena. Artritis erreumatoideak eta lupusak eragindako hantura murrizteko ere baliatzen da. Ahotik hartzen da. Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.
Almika
Almika Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 79 biztanle ditu.
Hemen eliza txiki bat dago, Almikeko amabirginearen ohorez, hau XI. menden sortu zen. Idatziz Almika bada ere, bertako euskaran, ahoz Almike esaten da.
Assata Shakur
Assata Olugbala Shakur, jaiotzez JoAnne Deborah Byron (New York en jaioa, 1947ko uztailaren 16a n), ekintzaile politiko estatubatuarra da, Black Liberation Army (BLA, Beltzen Askapenerako Armada) mugimenduko kidea eta Black Panthers (Pantera Beltzak) alderdi ezkertiarreko kide izandakoa. 1973an New Jersey estatuko errepide-kontrol batean gertatutako tiroketa baten ostean atxilotu zuten, erailketaz eta beste hainbat delituz akusatua, eta orduz geroztik kartzelan egon zen, harik eta 1979an ihes egitea lortu zuen arte. Denbora horretan hainbat aldiz epaitu zuten, eta epaiketa guztietan libre geratu zen, 1977koan izan ezik; 1973ko tiroketan polizia bat erailtzeagatik epaitu zuten, eta erruduntzat jo zuten. Kartzelatik ihes egin ostean, 1984an Kubara alde egin zuen, non asilo politikoa onartu baitzioten. 2013az geroztik FBIren hamar terroristarik bilatuenen zerrendan dago.
Lehen urteak
Assata Olugbala Shakur, jaiotzez JoAnne Deborah Byron eta ezkontzaz JoAnne Chesimard, New York Hiriko Queens auzoan jaio zen 1947ko uztailaren 16an. Hiru urte zituela, gurasoak banandu egin ziren, eta Shakur Ipar Karolinako Wilmington hirira joan zen bizitzera, amarekin eta amaren aldeko aitona-amonekin. Ama berriz ezkondu zen, eta bigarren hezkuntza hasterako Shakur Queensera itzuli zen, amarekin eta haren senarrarekin batera; halere, askotan joaten zen hegoaldera, aitona-amonak ikustatzera eta haiekin denboraldi batez bizitzera.
Hainbat aldiz etxetik alde egin ostean, Evelyn A. Williams izebak —giza eskubideen aldeko langilea, gerora Shakurren abokatu izango zena— bere etxean hartu zuen, Manhattan auzoan. Ikasketak amaitu bitartean, beltzen eskubideen aldeko ekintza politikoetan parte hartzen hasi zen. 1967ko apirilean Louis Chesimard ikaskide eta gogaidearekin ezkondu zen; handik urte batera banantzea erabaki zuten, Shakurrek gerora idatziko zuenez genero-roletan sortutako ezadostasunak gainditu ezinik. Bi urtez bananduta egon ondoren, 1970eko abenduan dibortziatu egin ziren.
Pantera Beltzak Alderditik Beltzen Askapenerako Armadara
Ikasketak amaitu eta gero, Shakur Pantera Beltzak alderdi politikoko kide izan zen denbora batez. Garai hartan, bere esanetan 'esklabo-izen' zuenari (JoAnne Chesimard) uko egin eta Assata Olugbala Shakur izena hartu zuen (Assata: borrokalaria, Olugbala: jendearekiko maitasuna; Shakur: esker onekoa).
Gero, zenbait ezadostasun tarteko —nagusiki, alderdiko giro matxista, kide askoren kontzientziazio falta, alderdiak beltzen beste komunitate batzuekin elkarlanean jarduteari uko egitea eta borroka politikoaren eta borroka armatuaren egiturak ez bereiztea, guztiak ere Shakurren aburuz — alderdia utzi eta Black Liberation Army (BLA, Beltzen Askapenerako Armada) mugimenduarekin bat egin zuen. Polizia atzetik zuela-eta, bere burua ezkutatu beharrean aurkitu zen.
Tiroketa eta kartzela
1971 eta 1973 bitartean hainbat krimen leporatu zizkioten, eta zenbait estatu bera atzeman nahian ibili ziren. 1973ko maiatzean —ordurako jada Black Liberation Army mugimenduko kide zela—, Shakur eta beste bi kide New Jersey estatuko ordainpeko autobideko errepide-kontrol batean geratu zituzten. Tiroketa bat egon zen; Werner Foerster polizia eta BLA erakundeko Zayd Malik Shakur hilik suertatu ziren, eta James Harper polizia eta Assata Shakur, ostera, zaurituak. Shakur eta BLA mugimenduko hirugarren kidea, Sundiata Acoli, harrapatu eta espetxeratu egin zituzten. 1973 eta 1977 bitartean, Shakur hainbat kartzelatan egon zen. Denbora horretan beste bederatzi auzirengatik epaitu zuten, eta guztietatik libre geratu zen, zenbait arrazoirengatik: absolbitu egin zutelako, epaimahaia ez zelako gai izan epai bateratu bat emateko edo akusazioak bertan behera geratu zirelako. Shakurrek salatu izan duenez, kartzelaldian torturatu egin zuten, bai espetxe federaletan bai estatuen espetxeetan. Foerster eta Zayd Malik Shakur erailtzeagatiko epaiketa 1977an egin zuten, eta Assata Shakur erruduntzat jo zuten, Acolirekin batera.
Asilo politikoa eta FBIren zerrenda
1979an, Assata Shakurrek kartzelatik ihes egin zuen, eta, hainbat urtez ihesean ibili ondoren, 1984an Kubara joan zen, non asilo politikoa eman baitzioten. 2005eko maiatzaren 2an, FBIk terroristatzat izendatu zuen, eta milioi bat dolarreko saria eskaini zuen Shakur harrapatzen laguntzearen truke. 2013ko maiatzaren 2an, ostera, FBIk hamar terrorista bilatuenen artean sartu zuen, eta bikoiztu egin zuen zortzi urte lehenago eskainitako saria; Shakur izan zen zerrenda horretan inoiz sartu duten lehen emakumea. 2017an, Donald Trump AEBetako lehendakariak aurreko lehendakari Barack Obama-ren administrazioak Kubarekiko izandako politika ezereztu zuen jendaurreko hitzaldi batean; AEBen eta Kubaren arteko negoziazioek aurrera egiteko, Kubak preso politikoak askatu eta iheslari politikotzat onartutako pertsonak itzuli beharko lituzke, eta Trumpek beren-beregi eskatu zion Kubari "Joanne Chesimard polizia-hiltzailea" AEBen esku uzteko.
Nuoro
Nuoro italieraz edo Nùgoro sardinieraz izen bereko probintziaren hiriburua da, Sardiniako (Italia) erdialdean kokatutakoa eta lurralde hartako bosgarren udalerririk populatuena dena.
Graffignana
Graffignana Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bolesławiec landa-udalerria (Silesia Behereko voivoderria)
Bolesławiec Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Bolesławiec barrutian kokatuta. 288,49 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 14210 biztanle zituen.
Graffignana
Mugakideak
Graffignanak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Charles-de-Gaulle plaza
Charles-de-Gaulle plaza, iraganean Étoile plaza deitua (frantsesez Place Charles-de-Gaulle, iraganean Place de l’Étoile) Frantziako Paris hiriburuan dagoen plaza bat da. 8., 16 eta 17. barrutietan kokatua dago, erdigunean Parisko Garaipen Arku ospetsua dago.
1670ean Étoile plaza izenez eraikia izan zen. 1970ean urte hartan bertan hildako Charles de Gaulle jeneral eta presidentea zenaren omenez berrizendatua izan zen.
Martin Tourskoa
Martin Tourskoa (Sanctus Martinus Turonensis; Savaria, Panonia, gaur egun Hungaria, 316 edo 336 – Candes, Galia, gaur egun Frantzia, 397ko azaroaren 8a) Toursko apezpikua izan zen. Kristaudiko santurik garrantzitsuenetako bat da. Haren jaieguna azaroaren 11n ospatzen da.
San Martin Tourskoari eskainiak daude Donejakue bideko eliza asko, besteak beste Euskal Herrian.
Bizitza
Erromako gudarostean militarra izan zen, eta ondoren kristau bihurtu eta apaiz egin zen. Mendebaldeko lehen monasterioa sortu zuen (Marmoutierkoa). Haren hilobiak Donejakue bideko erromes ugari erakartzen zituen. Elezahar asko sortu ziren Martini buruz, eta kristau santu ospetsuenetako bat bilakatu zen. Europa elkartzen duen zubi espiritualtzat hartzen da, Hungariari eta Frantziari loturik baitago
Tylochromis intermedius
Tylochromis intermedius Tylochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
José Afonso
José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos, José Afonso edo Zeca Afonso (Aveiro, Portugal, 1929ko abuztuaren 2a – Setúbal, Portugal, 1987ko otsailaren 23a) abeslaria, letragilea eta idazlea izan zen. Arlo politikoan, bere herrialdeko diktaduraren (1933-1974) aurkako konpromisoagatik nabarmendu zen. Halaber, Coimbrako fadoa landu zuen.
Altaitar hizkuntzak
Altaitar hizkuntzak zenbait hizkuntzalarik proposatutako hizkuntza familia bat da, gaur egun nahiko baztertua dagoena. 60 bat hizkuntza eta 250 miloi bat hiztun bilduko lituzke eta Turkiatik eta Europako ekialdetik Asiako ipar-ekialderaino hedatuko litzateke. Izena Altai mendietatik datorkio.
Sailkapena
Batzuen aburuz hizkuntza familia da, baina beste batzuentzat ez dago hain argia eta makrofamilia dela uste dute. Lehen, uraldar hizkuntzekin batera uraldar-altaitar hizkuntza familiaren zati zela uste zen, baina gaur egun iritzi hori baztertuta dago; kontaktuko fenomenoetan soilik oinarrituta zegoen teoria hori.
Zabalago ikusita talde edo phylum nostratikoaren zatia dela uste dute batzuek. Hizkuntza altaitarrak hiru adar nagusitan (batzuentzat hiru familiatan) sailkatzen dira:
Batzuen aburuz japoniera eta koreera familia honetako beste adarrak dira.
Glenville (New York)
Glenville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Schenectady konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Préjet-d'Allier
Biztanleria
2007an Saint-Préjet-d'Allier udalerrian erroldatutako biztanleak 176 ziren. Familiak 89 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (36 gizon eta 25 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Préjet-d'Allier udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 174 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.913 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Préjet-d'Allier udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 950 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antxon Alonso Susperregi
Antxon Alonso Susperregi, Mogollon (Oiartzun, Gipuzkoa, 1958ko urtarrilaren 15a-Patagoniako Paine Dorrea, 1998ko otsailaren 19a) gipuzkoar eskalatzailea izan zen, munduko gailurrik ospetsuenetan eskalatu zuena. Gipuzkoako Federazioa Goi Mendiko Eskalada Eskolako begiralea eta irakaslea izan zen, baita Kirol Eskalada modalitateko batzordekidea ere, 1998an zoritxarreko istripu batek Txileko Paine Dorreen mendi eskualden heriotza ekarri arte.
Lehen urteak
Oiartzungo Elizalde auzoko Bordaxar baserrian jaio zen, zortzi senidetan zazpigarrena. Ama, Asuncion Susperregi Uranga oiartzuarra zuen; aita, berriz, Felix Francisco Alonso Ladrero Burgoseko Cereceda herrikoa.
Familiarekin batera, oso txikitan, lau urterekin, Oreretara joan ziren bizitzera.
Ana Miranda de Lage
Ana Clara María Miranda de Lage (Donostia, 1946ko maiatzaren 7a -) gipuzkoar politikaria da.
PSE-EEko kidea, Euskal Sozialistak taldeko Legebiltzarkidea izan da 1984tik 1986ra bitartean. KAA-k Enrique Casas erail zutenean, Espainiako Senatuan ordezkatu zuen. 1987an Europako Parlamenturako hautatu zuten.
Antxon Alonso Susperregi
Txirrindulari garaia
Antxonek oso gaztetik izan zuen kiroletarako zaletasuna, eta hamalau urterekin hasi zen txirrindularitzan, orduko Peña Lasa taldearekin batera. Garai hartan, Gipuzkoako herri gehienetako karreretan parte hartu zuen. Harekin batera honako txirrindulari hauek izan zituen lagun: Bixente Iza, Javier Beloki, Pako Mitxelena (hiru hauek Karrika auzoan jaioak), Alberto Agirre Errenteri-Oreretakoa, haren lagun mina. Ez zen txirrindulari makala izan. Horren lekuko 16 urtetan irabazitako Gipuzkoako jubenilen txapelketa nagusia, Rufino Gorrotxategiren memoriala moduan ezagutzen zena. Ondorengo egunetan, garai hartako Hoja del lunes izeneko egunkariak izan zuen bere tartetxoa berri pozgarri horrek. Horrela zioen 1974ko urriaren 7an:
Mendirako grina
Hamazazpi urtetan, bizikleta utzi eta mendirako grina piztu zitzaion eta berehala hasi zen eskaladako munduan. 1976an, Santa Barbara (Hernani) eta Eginoko (Araba) eskalada eskoletan eman zituen lehen urratsak. Berehala jo zuen Piriniotara, Picos de Europa mendikatera, Alpeetara, Ameriketako Estatu Batuetako Yosemite Parke Nazionalera... Mendi giroan, Antxon Mogollon ezizena zuen eta esan daiteke Euskal Herriko eskalatzaileen artean onenetakoa zela. Zailtasun handiko bideak ireki zituen, aurrez irekita zeuden askotan aritzeaz gain. Pirinioetan Vignemaleko Couloir de Gaube, Rabada eta Navarro bideak eta Ordesako Gallinero ezagunak burutuak zituen. Rigloseko (Hueska) Fire haitza ere igo zuen. Gune horretan buruhezurra hautsi eta larriki zaurituta egon zen denbora luzez. Picos de Europa (Kantabria) mendikateko Bulneseko Urriellun ere hainbat bide zabaldu zituen. Han bertan, 1989an Zunbeltz izeneko bidea ireki zuen mendebaldeko aurpegi ospetsuan, Juan Antonio Olarra eta Aitor Fernandez eskalatzaileekin batera. Horixe izan zen, gainera, lehen bide euskalduna aipaturiko pareta mitiko horretan. Alpeetan, Chamonixeko Petit Dru orratzeko amerikarren bide zuzena izan zen haren ekintza ezagunena eta Yosemite parkean, Ameriketako Estatu Batuetan, eskalatzaile ororen amets diren Capitán eta Half Dome mendiak eskalatu zituen lehen euskalduna izan zen Andres Prego pasaitarrarekin batera.
Lorpenak
Antxon Euskal Mendizale Federakundeko irakaslea zen 1983.ez geroztik. Mendiko hastapenetako, harkaitz eskaladarako eta alpinismoko espezialitateetako irakaslea zen eta hainbat eta hainbat ikastaro emanak zituen.
Eskalatzaile eta mendizale moduan egindakoaren berri emateko ohitura zuen Antxon Alonsok eta hori Federazioan bertan gauzatzen zuen. Horregatik jasota dago burututakoaren testigantza. Hona hemen: Antxon Alonsok beste inguru hauetan ere eskalatu zuen: Bi Ahizpak ; Ziordiako Espoloia; Txindoki; Santa Barbara; Torcido; Egino; Ogoñoko lurmuturra; Etxauri; Itxusiko Harriak; Aiako Harria; Arkaleko haitzak; Igeldo; Zazpiturri; Balerdi; ...
Mendizale erreferentea
Carlos Ochoak, haren lagunak, zioen moduan, Antxon ez zen mendizale aditua edota mendizale ona, Antxon mendizale bikaina zen. Gipuzkoako bere belaunaldiko onenetakoa eta, ziurrenik, 1980-1987 artean indartsunetakoa. Hark erakutsi zuen moduan, oso ona zen behe, erdi eta goi mailan, nahiz udaberrian, udan, udazkenean eta baita neguan ere. Era berean, bikaina zen harkaitzetan, elurretan edota izotz-paretetan. 70. hamarkadako eskaladako biderik zailenetakoak errepikatzen lehenetarikoa izan zen (Rabadá Navarro, Ravier, Despiau, ea.), eta garai hartako era klasikoan igo zituen, gainera, 80. hamarkadako hasierako biderik zailenetakoak egiten ere lehenetarikoa izan zen (Guirles, Gálvez, Dru, Yosemiteko Nose...). Lehena izan zen eskaladarako oso bide zailak irekitzen: Santa Barbaran; Irurtzungo Bi Ahizpetan; Etxaurin; Urriellun... Izotzetako eskaladako bide zailak egiten ere aitzindari izan zen (Gaubeko korridorea, 1981ean egina). Antxon mendizaleen arteko munduan ezezagunaren papera irudikatu bazuen ere, era berean erreferentzia handiko mendizalea zen. Gogor itxura baldin bazuen ere, eta zenbaitetan zakar punttu bat ere, begirune handia isladatzen zuen. Nolanahi ere, bere lotsaren atzean bihotz handiko pertsona bat gordetzen zen, sentibera eta umore handikoa. Era berean, izugarrizko gogoa zeukan bai laguntzeko, bai erakusteko eta lagunekin harremantzeko ere. Oso mendizale zuhurra izan zen eta inoiz ez zitzaion gustatu bere burua besteen aurrean nabarmentzea. Inoiz ez zuen parte hartu izen handiko espedizioetan, eta inoiz ez zen kezkatu ez subentzio, ez etxe-laguntzaileak bilatzean ere. Inoiz ez zituen aditzera eman bere abenturak: esan daiteke Antxon dela mendizaleen arteko langile-klasearen eredua, hain zuzen ere.
San Esteban elizako tximistorratza
Aipatzekoa da Antxonek jarri zuela Oiartzungo San Esteban elizako tximistorratza. 1993an jarri zuen Felix anaiarekin batera.
Ezbeharra Txileko Patagonian
1998aren hasieran, Antxon Alonso oiartzuarra, Gaizka Razkin, Gerardo Telletxea eta Andoni Areizaga donostiarrak, Josetxo Roriguez pasaitarra eta Hernaniko Martin Zabaleta mendizale ezaguna Txileko Patagonoian dauden Paineko Dorreetara abiatu ziren eskalatzera. Han, Antxon Alonso eta Gaizka Razkin erdiko dorreko ipar mendebaldeko aurpegian bide berri bat irekitzera abiatu ziren. Bide berri hori zabaldu ondoren eta gailurra zapaldu ondoren, behera zihoazela, Antxon eta Gaizkari arroka eta rlur jausi bat etorri zitzaien gainera. Istripu zorigaitza izan zen bi eskalatzaileentzat.
1998ko otsailaren 28an, Errenteria-Oreretan ospatu ziren Antxonen aldeko hileta elizkizunak. Bertan, bertso hauek kantatu zizkioten:
Alphestes immaculatus
Alphestes immaculatus Alphestes generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Margarida Abril
Margarida Abril (Argentona, Katalunia, 1910eko abuztuaren 6a - Mataró, 2003ko abuztuaren 13a) Kataluniako politikari komunista izan zen. 1936an Kataluniako Alderdi Sozialista Batuan (PSUC) sartu zen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Frantziara erbesteratu zen. 40ko hamarkadaren amaieran itzuli zen, eta Josep Serradell bikotekidearekin batera, alderdiaren berrantolaketan parte hartu zuen.
1982an, PSUCtik kanporatutako marxista-leninista sektoreko beste kide batzuekin, Partit dels Comunistes de Catalunyan (PCC) sartu zen, eta Batzorde Nagusiko kide izan zen.
Nurachi
Nurachi Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Pittsford (New York)
Pittsford  New York estatuko herri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 1,355 biztanle zituen, 1.74 kilometro koadrotan banatuta.
Gimouille
Gimouille Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gimouille udalerrian erroldatutako biztanleak 487 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 267 etxebizitza zeuden, 176 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 258 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 176 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 146 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 326 ziren, horien artean 253 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 253 pertsona aktiboetatik 223 lanean zeuden (117 gizon eta 106 emakume) eta 30 langabezian zeuden (11 gizon eta 19 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gimouille udalerrian 173 unitate fiskal zeuden, 478,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.633 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Gimouille udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Athose
Athose Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Athose udalerrian erroldatutako biztanleak 146 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 69 lanean zeuden (36 gizon eta 33 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Athose udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 167 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.268 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Athose udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sérgio Godinho
Sérgio Godinho (Porto, 1945-) abeslari portugaldar emankorra da.
Megachile callura
Megachile callura erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Jean Jaurgain
Jean Jaurgain (Ozaze-Zühara, Zuberoa, 1842ko azaroaren 16a - Ziburu, Lapurdi, 1920ko martxoaren 18a) zuberotar historialari eta literatura-kritikaria izan zen. Zazpiak Bat armarria sortu zuen 1892an, urte hartara arte zazpi probintzietako armarriak bata bestearen ondoan ipintzen baitziren lehen aldiz eta Arturo Kanpion en «Zazpiak bat» lema gehitu zion.
Frantzia-Prusia Gerran parte hartu zuen. Hirugarren Karlistaldia zela eta, Nafarroara jo zuen Parisko kazeta garrantzitsu batentzat berriketari-lanak egitera.
Iruñean egon zen bitartean (1885, 1886, 1891), hango artxiboak miatu zituen. Historia eta heraldika-gaietan jakintza handiko gizona izatera iritsi zen.
La Gazette de France, RIEV, BSB, Revue de Gascogne eta Revue des Études Anciennes aldizkarietan eman zituen argitara historiari buruzko lanak.
Jean Jaurgainek Zuberoko euskal balada batzuen berri eman zuen: Atharratzeko jauregiko anderia, Ürrütiako anderia, Bereterretxen khantoria, Egün bereko alargüntsa, Musde Sarri eta Arbotiko prima eijerra.
Euskaltzaleen Biltzarra erakundeko lehendakari izan zen.
Tabukeko gudua
Tabukeko gudua musulmanen biografien arabera Mahomak 630ean hasi zuen espedizio militar bat izan zen. Mahomak 30.000 pertsonako indarra bildu zuen Tabukeko iparraldean, gaur egungo Saudi Arabiako iparmendebaldean, Bizantziar armada erasotu nahian. Ez zen egon batailarik zentzu tradizionalean, baina gertakaria historikoa balitz Arabiar-Bizantziar gerren hasiera litzateke. Ez dago garai berdineko kontakizun bizantziarrik gerra horren inguruan, eta detaile gehienak musulmanek idatzitako ondorengo kontakizunetatik datoz. Hori kontuan izanez, eta armadek ez zutela inoiz elkartu jakinda, mendebaldeko hainbat historialarik gertakaria ezbaian jarri dute, nahiz eta arabiar munduan oso hedatua dagoen eta historikotzat hartzen den.
Glenwood (Utah)
Glenwood Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sevier konderrian dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 2789
NGC 2789 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Erdialde Ekialdeko Alpeak
Erdialde Ekialdeko Alpeetako mendilerroak, ekialdetik mendebaldera:
Ignazio Urkixo
Ignazio Urkixo Olano (Bilbo, Bizkaia, 1907ko otsailaren 26a - Markina-Xemein, Bizkaia, 2002ko urtarrilaren 16a) euskaltzalea eta diplomatikoa izan zen.
Biografia
Deustuko Unibertsitatean hasi zituen zuzenbide ikasketak eta Frantzian eta Ingalaterran jarraitu. 1954. urtean Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura Batzordeko lehendakariorde izendatu zuten, 1957an Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko zuzendari, 1942an berak sortu zuen Instituto Vascongado de Cultura Hispánica elkarteko ohorezko lehendakari, eta 1957an Bilboko Ateneoko lehendakari. Espainiako enbaxadore izan zen Quiton, Bizkaiko gobernadore izateko proposamena, Francoren gobernuak egina zuena, Javier Ybarraren eraginez onartu ez zenean.
Loren Bouchard
Loren Hal Bouchard (New York, 1969ko urriaren 10a), Estatu Batuetako ekoizle, zuzendari eta gidoigilea da.
San Antonio (Florida)
San Antonio Floridako hiri bat da. Pasco konderrian kokatua dago. 2010ean 1,181 biztanle zituen, 3.2 kilometro koadrotan banatuta.
Hero (2002ko filma)
Hero, txineraz 英雄 (euskaraz Heroi), 2002ko Zhang Yimou txinatar zinema zuzendariaren borroka arteetako film bat da. Jet Li, Tony Leung, Maggie Cheung, Chen Daoming, Zhang Ziyi eta Donnie Yen aktoreek antzeztu zuten. K.a 227an Jing Kek burututako Qin Shi Huang erregearen hilketan saiakeran oinarritua dago.
Nuragus
Nuragus Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Hero (2002ko filma)
Gaur egun arte Txinako Herri Errepublikan ekoitzitako inoizko film garestiena da eta Ingelesez besteko film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
Argumentua
Txina nagusitasuna bereganatzeko beren artean borrokatzen ziren zazpi erresumetan banandua zegoenean, miseria eta heriotza herrialde osoan barna hedatu ziren. Quin erresumako Qin Shi Huang (Chen Daoming) erregea Txinaren batasuna lortu eta lehenbiziko enperadorea bilakatzeko ideiarekin obsesionatua zegoen, horregatik gainontzeko erresumetako monarkak hura hiltzen saiatu ziren. Qin Shi Huang hiltzeko kontratatutako hiltzaile izugarrienen artean Ezpata Hautsi (Tony Leung Chiu-Wai), Elur Hegalari (Maggie Cheung) eta Zeru Luze (Donnie Yen) zeuden. Qin Shi Huang erregeak hiru hiltzaile horiek akatzea lortzeko gai denari boterea, aberastasuna eta audientzia pribatua eskeintzea hitzeman du, baina ia ezinezkoa dirudien betebeharra da. Hortaz, Izen Gabe (Jet Li) enigmatikoa bere kondairazko arma hiltzaileekin batera errege jauregian aurkeztean, erregea haren istorioa entzuteko gogotsu agertuko da.
Bolesławiec udalerria (Lodzeko voivoderria)
Bolesławiec Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieruszów barrutian kokatuta. 64,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4054 biztanle zituen.
Rodrigo Isgró
Rodrigo Antonio Isgró (Mendoza, 1999ko martxoaren 24a) 7ko errugbi jokalari argentinarra da, hegaleko edo uztartze-erdilari gisa jokatzen duena. Guaymallén hiriko Mendoza Rugby Klubean hasi zen; 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 7ko errugbi taldeko partaide ere izan zen.
Kirol ibilbidea
Rodrigo Isgró Mendozan jaio zen 1999an. Lau urterekin hasi zen errugbian jokatzen Guaymallén hirian dagoen Mendoza Rugby Klubean. Cuyo Rugby Unioneko gazte taldean egon zen, eta, 2019an, 2019ko Munduko Youth Rugby Txapelketan parte hartu zuen (Los Pumitas) gazte-taldean; Argentina laugarren sailkatuko zen.
2020an, Argentinako 7ko rugby taldean sartzeko deitu zioten, Zeelanda Berriko zazpiko ekitaldian debuta eginez.
2021ean, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
Guardamiglio
Guardamiglio Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Guardamigliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arpeninus
Arpeninus, euskal mitologiako jainkoa, Akitania erromatarraren garaian Pirineo aldean. Berari buruzko inskripzioak Burgalays (Comminges) eta Cardeilhac herrietan topatu ziren.
Ez dugu berari buruzko ezaugarrrik ezagutzen, baina Julien Sacazen arabera, Arpeninus mendiko jainko bat da. Mendiari lotutako jainkoa, alegia.
Etimologia
"Arpe"-k, harpe euskal hitzarekin zer ikusirik izan dezake. Gogoratu harpeek ze garrantzi duten euskal sinesmen zaharretan. Harpe hitza ugaria da euskal toponimian.
Inskripzioak
Arpenn(in?) jainkoari egindako inskripzioa, Cardeilhac herrian aurkitua, Garona Garaia.
"Arpenn[o] / deo / Belex Be- / lexconis f(ilius) / v(otum) s(olvit) libens m(erito)".
Itzulpena: Arpenn(in) jainkoari, Belexco-ren seme Belex-ek gogo onez eta arrazoiaren arabera konplitu du bere botoa.
Tylochromis jentinki
Tylochromis jentinki Tylochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Exomalopsis solani
Exomalopsis solani erle espezie bat da, Exomalopsis generoan eta Apidae familian.
Punta de la Negra
Punta de la Negra Aragoiko mendia da, 650 metro ditu eta Errege Bardeako mendilerroan kokatuta dagoena. Errege Bardean tontorrik altuena da eta Ejea de los Caballerosko udalerriaren barruan dagoena.
Robert Penn Warren
Robert Penn Warren (Guthrie, Kentucky, AEB, 1905eko apirilaren 24a - Stratton, Vermont, AEB, 1989ko irailaren 15a) Estatu Batuetako idazlea izan zen. Eleberriak, saiakerak eta olerkiak idatzi zituen.
Biografia
Lehen lanak The fugitive aldizkarian eman zituen argitara. Bere lanetan hegoaldeko estatuetako balioen garrantzia azpimarratu zuen, eta dilema moralak azaldu zituen. Saiakerak -New criticism- joeraren aitzindari izan ziren, eta olerkietan, hasierakoetan batez ere, olerkari metafisikoen eragina agerian du. 1947ko Pulitzer saria irabazi zuen All the king´s men lanarekin. Lan nagusiak: Night Rider (1939), World Enough and Time (1950), Brother to dragons (1953), Incarnations (1968).
Joseph Fourier
Jean-Baptiste-Joseph Fourier (Auxerre, Frantzia, 1768ko martxoaren 21 - Paris, 1830eko maiatzaren 16) matematikari eta fisikari frantziar bat izan zen, funtzio periodikoen arloan Fourierren serieak izeneko serie trigonometrikoetarako deskonposizioari buruz egindako lanagatik ezaguna. 1992an aurkitu zen (10101) Fourier asteroideak bere izena darama.
Biografia
Jostun baten hamargarren semea zen Fourier, eta gaztaroa zailtasunez josia izan zuen. Arazo ekonomiko larriak zituen familiak, eta hori gutxi balitz hamar urte zituelarik umezurtz geratu ziren Fourier eta bere anai-arrebak. Udalak Joseph Pallais Auxerreko organu-jotzailearen tutoretzapean ezarri zuen, eta honek irakatsi omen zion idazten eta irakurtzen.
Auxerreko eskola beneditarrean hasi zituen ikasketak, eta bertako apaizen eskutik bortxaketak pairatu omen zituen, puntuak behar izateraino. Frantziako Iraultzan parte hartu zuen eta Robespierreren gainbeherari esker gillotinatik libratu zen. Goi Mailako Eskola Normalean sartu zen, non maisu bezala Joseph Louis Lagrange eta Pierre Simon Laplace izan zituen.
Plandome (New York)
Plandome  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 1,349 biztanle zituen, 1.28 kilometro koadrotan banatuta.
Joseph Fourier
Biografia
Napoleonen Egiptoko kanpainan parte hartu zuen 1798an eta konkistatutako lurraldean goi mailako postu diplomatiko bat eduki zuen. Frantziara itzultzean 1801ean, Napoleonen Isèreko prefektu izendatu zuen.
Zientzia akademia frantsesean sartu zen 1817an, eta bost urte beranduago matematika eta fisika arloetako idazkari nagusi izendatu zuten. Parisen zendu zen, 1830eko maiatzaren 16an.
Lanak
Grenoblen burutu zituen beroaren zabaltzeari buruzko esperimentuak, tenperaturaren eboluzioa serie trigonometrikoen bidez modelatzea ahalbidetu ziotenak. Lan hauek fenomeno fisikoen modelaketa matematikoa hobetu zuen eta termodinamikaren oinarria osatu zuten. Garatu zuen transformatua bere izena ere darama bere ohorez. Berotegi efektua zientifikoki justifikatzen lehena izan zen.
Alphestes multiguttatus
Alphestes multiguttatus Alphestes generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Arranotegi
Arranotegi Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, auzoak 19 biztanle zituen.
Sanford (Florida)
Sanford Floridako hiri bat da. Seminole konderrian kokatua dago. 2010ean 56,002 biztanle zituen, 58.5 kilometro koadrotan banatuta.
Nurallao
Nurallao Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Epeolus glabratus
Epeolus glabratus erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.
Nuraminis
Nuraminis Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
NGC 2790
NGC 2790 galaxia espiral bat da, Cancer konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Michel Bastarache (Basque deiturikoa)
Michel Bastarache (Basque deiturikoa) (1730eko otsailaren 7a – 1820ko urtarrilaren 15a) Kanadako historian aipagarria da Akadiarrak New Brunswicketik kanporatzean izan zuen rolagatik. Zehazkiago, Fort Beauséjour eremutik (Sackvilletik gertu) kanporatzearen parte izan zen. Bera, eta bere familiako batzuk, bere ausardiagatik ospea lortu zuten aldi honetan.
Michel eta bere anaia Pierre 1755ean Hego Carolinara bidalitako 960 akadiarren kontingente baten parte ziren. Hurrengo urtean talde horretako dozena bat inguru, Pierre barne, ihes egin zuten eta oinez abiatu ziren iparralderantz. Ontario lakura iritsi ziren, irokesek harrapatu eta larru-merkatari batek erreskatatu zituen Quebecera eraman zituena, 1756ko irailean iritsi ziren. Bertan Vaudreuil gobernadoreak galdekatu zituen.
Anaiak Panaccadie-ra joan ziren, New Brunswick-era, non akadiar familia batzuk ezkutuan zeuden. Bastarachek jakin zuen bere emazteak Île Saint-Jeanera (Eduardo Printzearen uhartea) ihes egin zuela. Bere emaztea eta seme-alabak New Brunswickera ekarri zituen eta bertan berriro ezkutuan sartu ziren, non Pierre Du Calvet-ek 1761ean bizi zirela ohartu zituen. Haiek eta lau ume Fort Cumberland-en preso zeuden 1763an. Familia ugarik Frantziara deportatzea eskatu zuten, baina irteteko baimena ukatu zitzaien britainiarrak zirelakoan..
Azkenean familiari geratzeko baimena eman zioten eta euskal familiaren ilara luzeak gaurdaino jarraitzen du.
Interleukina
Interleukinak zitokina mota bat dira, gehienbat leukozitoek sortutakoak (hortik datorkie izena: -leukina) baina beste zelula batzuek ere ekoiz ditzaketenak (hezur-muinetakoek, timokoek...). Egitura kimikoari dagokionez proteinak dira. Zeregin oso garrantzitsua betetzen dute immunitate-sistemaren funtzionamenduan (linfozitoak aktibatuz eta bizkortuz, hantura-prozesuetan eraginez, antigorputzen ekoizpena erregulatuz, etab.). Hainbat gaixotasun autoimmune eta immunoeskasia prozesuen atzean interleukinen funtzionamendu okerra dagoela baieztatu egin da.
Interleukinek immunitate-sistemaren zelulen arteko komunikazioa errazten dute, eraso mikrobiar baten aurrean organismoak erantzun eraginkorra burutu dezan.
Hogeita hamar interleukina (IL) inguru ezagutzen dira egun. Hona hemen garrantzitsuenak eta beren efektuak: