cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Whiski
Whiskia (ingelesez orokorrean eta Eskozian, whisky, eta Irlanda eta AEBetan, whiskey; jatorri etimologikoa Eskoziako gaelerazko uisge beatha) graduazio handiko edari alkoholdunetatik ezagunenetarikoa da, hainbat isurkari azukredunetako edo garagardoetako destilazio prozesutik lortua.
Etimologia
Whiski hitza gaelikotik dator, Eskoziako gaeleraz uisge eta irlanderaz uisce, "ura", eta hura Eskoziako gaeleraz uisge beatha eta irlanderaz uisce beatha, "bizi-ura", "pattar" esapidetik. Fraide eskoziarrek hitz horren esanahia aqua vitae esapidera aldatu zuten, edariaren ezaugarri anestesikoak eta medizinalak zirela eta. Whiskia egiteko hainbat ale erabiltzen dira, besteak beste, artoa, garagarra, zekalea eta baita suge-ilarra (buckwheat) ere.
Hedapena
Whiskia Eskozia eta Irlandatik AEBetara eta Kanadara hedatu zen. Hori dela-eta, gaur egun mota ugari daude, ekoitzitako lekuaren arabera. Horrexegatik, mota hauek azpimarratzekoak dira: estatubatuarrak (Corn, Rye eta Bourbon), kanadarra, irlandarra eta eskoziarra, bait eta japoniarra eta indiarra ere, hainbesteko garrantzia ez duten arren.
Hortaz, whiski mota guztiak zerealetatik lortzen dira; baina benetako ezberdintasuna erabilitako teknika, nahasketa eta zahartze-prozesuaren araberakoa da.
Elaborazioa
Whiskia egiteko oinarriko osagaiak garagarra eta ura dira. Bi osagai horiek hainbat urrats dituen prozesu batean nahasten dira azkenean whiskia lortzeko. Hasierako prozesua, garagarra maltatzea eta hartzitzea garagardoarenaren nahiko antzekoa da. Ondorengo destilazio-prozesuek zapore berezia eta alkohol-graduazioa ematen diote.
Maltatzea
Lehenik eta behin, garagar-aleak bildu eta uretan sartzen dira, ondo busti daitezen. Aleak uretan daudela, garagarra ernetzen hasten da. Nahiko ernatu dela ikusten denean, garagarra lehortu egiten da, ernetzea gelditzeko. Prozesu horren helburua garagarraren almidoia azukre bihurtzea da.
Garagar ernatuaren lehortzea tradizionalki zohikatza edo turba errearen beroarekin egiten zen, hori baitzen Eskozian eta Irlandan eskuragarrien zegoen erregaia. Lehortze prozesu horretan, beraz, baliteke garagar maltatuari zohikatz zaporea gehitzea, ketzearen eraginez.
Hartzidura
Maltatutako garagarra eho egiten da errotan, irin hautsa baino handixeagoa den tamaina batean utzi arte. Hortik ateratzen osagaiari Eskozian grist deitzen diote.
Grist hori metalezko ontzi zilindriko batean ur berotan beratzen uzten da (mash tun). Tarteka nahastu egiten da, prozesuak aurrera egin dezan. Ontzitik isurkaria drainatzen da eta bertan garagarraren oskolak eta azalak baino ez dira geratzen. Hondakin hori animaliak elikatzeko erabilitzen da.
Drainatutako isurkariari worts deitzen diote eta kolore marroia du eta zapore gozokoa da. Wortsa, lehenik, underback izeneko ontzi biltegiratzen sartzen da, eta ondoren, washback izeneko zurezko upel erraldoi bertikal batzuetara pasatzen da. Orduan legamia gehitzen zaio eta hartzidura hasten da. Hartzidura amaitutakoan, geratzen den isurkariak etxean egindako garagardoaren usain bizia du eta % 8ko alkohola du gutxi gorabehera.
Destilazioa
Hartzitutako isurkaria kobrezko alanbike batean sartzen da. Eskozian bi alanbike erabili ohi dira, bata bestearen ondotik. Lehenengo alanbikean (wash still), isurkaria irakiten jartzen da, eta alkohola nahasketako ura baino lehenago lurrintzen hasten da. Lurrin hori alanbikearen goialdera igotzen da eta pipa moduko beso batetik ateratzen da. Alanbikearen besotik ateratako lurrina hoztu egiten da, isurkari bihurtzen da, eta orduan, bigarren alanbikean sartzen da (spirit still).
Destilaziotik ateratzen den isurkaria hiru ataletan banatzen da, destilazio momentuaren arabera:
Fase honetan atal bakoitzaren azterketa kimiko bat egiten da eta hiruen arteko nahasketa egokiena bilatzen da.
Biltegiratzea
Eskozian, edari biziari whiski izena eman ahal izateko, gutxienez hiru urtez egon behar du upelean. Whiski gehienek epe hori hirukoizten dute, eta malta bakarreko whiskiek (single malt) hamar eta hamabi urte ematen dute upeletan, botilaratuak izan aurretik. Upelategietako usaina oso berezia izaten da, besteak beste, upelek galera txikiak izaten dituztelako. Upel bakoitzak % 2 urtean galtzen du gutxi gorabehera; beraz, hamar urteren buruan beren edukiaren bostena galtzen du: kopuru horri Aingeruen zatia deitzen diote.
Whiskia botilan sartzen denean, ontzeari uzten dio, eta itxidura irekitzen ez den bitartean, ez da sekula txartzen. Behin irekita, urte bete edo bi urteko epean galtzen da.
Eraginak
Alkohola, eta zehazki etanola, albo ondorioak sortzen dituen droga psikoaktiboa da. Edari hori hartzearen ondorioak zeharo aldatzen dira alkohol-kopuruaren eta edateko unearen arabera. Esate baterako, bazkari luze baten ostean, intoxikazioa pairatzeko probabilitateak txikiagoak dira, urdaila hutsik egonik edatean baino.
Alkoholak efektu bifasikoa dauka gizakien gorputzaren gainean; hau da, efektuak aldatzen joaten dira denboraren joanean. Hasieran, alkohola edateak alaitasun eta erlaxazio sentsazioa sortzen du, baina, geroago, koordinazio-arazoak sor ditzake, eta ikusmena lerma dezake. Zelula-mintzek, gainera, alkohol asko xurgatzeko gaitasuna dute; horren ondorioz, alkohola odol-hodietan dagoenean, gorputzaren bazter guztietara hedatzen da.
Gehien kaltetzen diren organoak bihotza, nerbio-sistema, gibela eta burmuina dira. Beste ondorio batzuk ere badauzka: aknea larriagotzea, azala zahartzea, pisua hartzea, barneko lesioak, alkoholismoa eta drogamenpekotasuna.
Arriskuak
Alkohol gehiegi edateak ekar dezakeen arrisku handienetako bat menpekotasuna da; hau da, alkohola edateko ohiturarekin itsutzea. Menpekotasun hori dutenek, alkohola edatean ez dutenean, abstinentzia sindrometzat ezagutzen diren efektuak izaten dituzte.
Bestetik, alkohol gehiegi edateak burmuina, bihotza, pankrea, urdaila eta gibela kalte ditzake; gainera, eragin fisiko eta psikologiko itzulezinak izan ditzake.
Azkenik, beste arrisku bat intoxikazioa da. Taula honetan intoxikazio-mailak adierazita daude:
Mari Juan Mezeta
Mari Juan Mezeta (Lekeitio) XV. mendeko merkataria izan zen, Iñigo Arteita Bizkaiko armadako kapitainaren arreba.
Biografia
Juan Perez Landaren alarguna zela 1510ean bere dorretxean (egungo Uriarte jauregia haren gainean eraikita dago) emandako testamentuak argi erakusten du haren aberastasuna. Era berean, askotariko jarduera ekonomikoetan esku hartu izana ere adierazten da bertan. Hori dela-eta, esan daiteke funtsezko ekarpena egin zuela bere leinuari sona ematen zion ondare multzoa eratzeko. Testamentuan titulartasun hau erregistratu zuen: " San Sebastian de Jauregui maisuaren itsasontzian daukadan zortzigarren zatia"
(“la otaba parte que tengo e me perteneçe en la nao de San Sebastian de Jauregui, maestre”). Eta argi ikusten da itsasontziak armatzen eta pleitatzen parte hartzen zuela; izan ere, adierazi zuen kobratu gabe zuela inbertitutako diru kopuru bat, hain zuzen, honako honetan inbertitutakoa: "Juan Martinez de Hormaeguiren karabelaren armadan, aurten eta iaz arrantza-bidaietan jarri nuen”
(“en la armada de la carabela de Juan Martinez de Hormaegui, por lo que puse este año y en el año pasado en los biajes de la pesca”). Era berean, burdinaren merkataritzan aritu izanaren arrastoa ere utzi zuen; izan ere, besteak beste, Pedro Olaetxek bostehun kintal zor zizkion. Gauza bera esan daiteke ardo-ekoizpenaz. Honako hau esan zuen: "Jarrita dudan guztiaren kontuak ditut etxean"
Chotín
Chotín Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 20,43 km²ko azalera du eta 1382 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1138. urtekoa da.
Arrans
Biztanleria
2007an Arrans udalerrian erroldatutako biztanleak 68 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 43etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 51 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (21 gizon eta 14 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean Arrans udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Munster Rugby
Munster Rugby (giro errugbizalean Munster izenaz ezaguna) Irlandako Munster eskualdea ordezkatzen duen errugbi talde profesional irlandarra da. Pro 14 Liga eta Heineken Cup txapelketetan lehiatu ohi du, Europako txapelketa gorena bi alditan irabazi du gainera.
La Bisbal del Penedès
Sant Jordi plazan abuztuaren 15ero castelleren garrantzisu ekintza dago, baina ez dago castelleren talderik La Bisbaleko. Honegatik La Bisbal bezala "castelleren plaza talde propio gabe" ezagutua da.
Munster Rugby
Bere etxeko partidak Limerick hiriko Thomond Park zelaian eta Cork hiriko Musgrave Park zelaian jokatu ohi ditu.
La Bisbal del Penedès
Auzoak
Bederatzi gunetan banaturik dago:
Julian Alaphilippe
Julian Alaphilippe (Saint-Amand-Montrond, Cher, 1992ko ekainaren 11) frantziar txirrindulari profesional bat da.
Laudakia kirmanensis
Laudakia kirmanensis Laudakia generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Gonten
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Oosterschelde
Oosterschelde (Ekialdeko Eskalda) Zeelandeko estuario bat da, Herbehereetan. Schouwen-Duiveland eta Tholen ditu iparraldean eta Noord-Beveland eta Zuid-Beveland hegoaldean. Erromatarren garaian Eskalda ibaiaren itsasoratzea bertan ematen zen. Felix Deunaren Uholdearen aurretik ibaia bertatik zihoan lehenengo iparraldera eta gero mendebaldera, estuario batean bilakatuz Verdronken Land van Reimerswaalen. Ostean hainbat atal galdu ziren eta lur-lehor bilakatu zituzten, Eskalda ibaia Kreekrak kanalan bilakatuz. Honetatik jada barkuan joatea ezinezkoa zen.
1867an itxi zuten eta trenbide bat eraiki zen, Zuid-Beveland irla Ipar Brabantera lotuz.
Sinocyclocheilus flexuosdorsalis
Sinocyclocheilus flexuosdorsalis Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Taillongo glaziarra
Taillongo glaziarra (frantsesez: Glacier du Taillon) Pirinioetako glaziar zirkua da. 0,12 km²-ko azalera du eta Gavarnieko zirkuan dago.
Sinocyclocheilus furcodorsalis
Sinocyclocheilus furcodorsalis Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Masaki Iwamoto
Masaki Iwamoto (岩本 昌樹, 1983ko urriaren 30a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Brody
Brody (ukraineraz Броди, polonieraz Brody, errusieraz Броды, yiddish בּראָד, translit. Brod) Ukrainako herria da, Lviveko oblastean dagoena. Brodyko raionaren zentro administratiboa da. Styr ibaiaren goiko haranean dago, Lvivetik 87 kilometro ipar-ekialdera. 2008an 23.665 biztanle zituen.
Brodyn elkartzen dira Druzhba eta Odessa-Brody oliobideak.
Eremomela icteropygialis
Eremomela icteropygialis Eremomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Zuid-Beveland
1868an lotu zuten uhartea kontinentera tren batekin.
Glyptothorax fuscus
Glyptothorax fuscus Glyptothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Metanfetamina
Metanfetamina (baita ere metilanfetamina, N-metilanfetamina edo desoxiefedrina) nerbio sistema zentralari eragiten dion eragingarri oso adiktiboa da. Nahiz eta, hemen erabiltzen dugun metanfetamina gehiena, laborategi nazional eta internazionaletik etorri, ezkutuko laborategietan osagai ekonomikoz eta medikazio errezetarik gabe ere ekoiztu daiteke. Alderdi hauek, metafentamina gehiegikeri masiboarentzat oso potentzia handiko droga egiten dute.
Westerschelde
Westerscheldeko tunela
2003ko martxotik 6,6 km neurtzen dituen tunel batek estuarioa zeharkatzen du, Herbehereetako tunelik luzeena Goes eta Terneuzen herrien artean. Tunela zabaldu zenetik, Vlissingen eta Breskens arteko ferry zerbitzua oinezkoek eta bizikletek bakarrik erabil dezakete.
Metanfetamina
Metanfetamina "anfeta", "meta" eta "tiza" izenaz ere ezagutzen da gazteleraz eta "speed", "meth" eta "chalk" ingelesez. Nagusiki drogaren itxurarekin erlazionatuta daude eta "izotza", "kristala", "oldar", "beira" bezala erre daiteke. Hauts zuri, kristalino, usainik gabe, zapore mingotsa eta uretan edo alkoholean erraz disolbatzen den droga da. Anfetaminarekin gertatzen den antzera, metanfetaminak, aktibitatea eta hizkera handitzen ditu, jangura gutxitu eta ongizate sentsazioa eragiten du normalki. Hala ere, metanfetamina eta anfetamina dosi berdinetan erabiltzen direnean, burmuinean sartzen den metanfetamina kantitatea askoz handiagoa da, droga oso boteretsua, efektu iraunkorrekin eta kaltegarriekin, nerbio sistema zentralari ukituz.
Corrado Gini
Corrado Gini (Motta di Livenza, Veneto, 1884ko maiatzaren 23 – Erroma, 1965eko martxoaren 13) estatistikari, ekonomialari eta demografo italiar bat izan zen, ezaguna errenta banaketaren ezberdintasuna neurtzen duen Giniren koefizientea asmatzeagatik. Estatistika arloan, hainbat kargu administratibo bete eta unibertsitatean irakaslea izan zen. 80 liburu eta 1000 bat artikulu idatzi zituen bere bizitzan zehar. Orobat, Genus eta Metron aldizkarien sortzailea ere izan zen.
Westerschelde
Udalerriak
Estuarioaren iparraldean dauden udalerriak honakoak dira:
Metanfetamina
“Ley sobre Sustancias Fiscalizadas” delakoaren bigarren zerrendako eragingarria da, hau da, oso potentzial handia duela zaindua izateko eta bakarrik medikuaren baimenarekin lortu ahal dela. Narkolepsia eta hiperaktibitate tratamenduei aurre egiteko erabiltzen da. Erabilera mediko hauek, kasu berezietan eta oso dosi txikietan erabiltzen dira.
Westerschelde
Udalerriak
Estuarioaren hegoaldean dauden udalerriak honakoak dira:
Metanfetamina
Historia
Hirugarren Reichan Pervitina izenez inongo errezetarik gabe salgai zegoen. Bigarren Mundu Gerran zehar bai naziek nahiz aliatuek pervitina beren gudarosteak guduan kementzeko erabiltzen zuten.
Burmuinean
Denbora tarte batean, metanfetaminaren sahitzeak, oso modu bortitzean aldatzen du burmuinaren funtzionamendua. Ikasketa ez inbasiboak, aldakuntzak sistema dopaminergikoaren aktibitatean, elkartuta daudela, errendimendu motorraren gutxipenean eta hitzezko ikastaroaren narriduran, erakutsi dizkigute. Metanfetaminaren gehiegikerian sartutako pertsonen ikasketak, ezagutarazi dute, burmuinaren aldaketa nabariak egituran eta funtzionamenduan, emozioekin eta memoriarekin lotuta. Metanfetaminaren gehiegikeria denbora luzean zehar, ere, ekar dezake adikzioa. Aldaketa hauetako batzuk, nahiz eta metanfetamina hartzeaz utzi, oraindik bi urte inguru iraun dezakete ondorioak.
Osasunean
Metanfetaminaren kontsumoak, nahiz eta kantitate txikietan hartu, denbora pasatu ahala, oso ondorio larriak ekar ditzake. Adibidez: “insomnioa”, “aktibitate fisiko handiagoa”, “janguraren gutxitzea”, “maiztasuna arnas aparatuan”, eta “bihotzaren irregulartasuna”.
Metanfetaminaren gehiegikeriak ondorio oso latzak ekar ditzake; pisuaren galera, hortzetan ere eragina izaten du, irrika, lotsa, insomnioa, aldaketa oso azkarrak tentuan eta portaera bortitzak. Denbora luze baten tartean, metanfetaminaren gehiegikeria duten pertsonek ere, ezaugarri psikotiko batzuk erakusten dute; paranoiak, ikusmenaren eta entzumenaren lilurapenak eta eldarnioa (adibidez, zomorro batek azalaren azpitik ibiltzearen sentsazioa).
Metanfetaminaren gehiegikeriaren beste ondorio batzuk GIBaren transmisioa eta B hepatitisa eta Cren gaixotasunak dira. GIBa gehien transmititzen diren pertsonak toxikomanoak dira droga injektatzeko orratz eta xiringak batzuetan kutsatuta daudelako eta gehienetan konpartitzen dutelako. Metanfetaminaren efektu intoxikatzaileak adimena eta inhibizioa aztoratu dezakete eta gaixotasun hauek esukitzeko posibilitateak handitzen dira. Baita ere, metanfetaminaren gehiegikeria GIBaren eboluzioa eta ondorioak gaizkitu dezake. Ikerketak demostratzen dute GIBa metanfetamina hartzen duten pertsonetan min neuronal eta kognitibo gehiago sorrarazten duela ez dutenak hartzen baino.
Tratamendua
Gaur egun tratamendu eraginkor gehienak konduktualak dira. Adibidez, mentanfetaminaren gehiegikeria lortu duen tratamendu bat “Matrize eredua” da, tratamendu hau terapia egiten du familiarteko heziketarekin, banakako kontseilaritzarekin, hamabi pausoetan bermatzeko taldearekin eta drogekin erlazionatuta ez dauden sustapen ariketekin. Baina gaur egun, ez daude metanfetaminaren atxikipenarentzat medikamentu aprobatuak.
Gehiegikeriaren izaria
“Estudio de Observación del Futuro del 2007” esaten duen bezala, 8º, 10º eta 12º ikasleei egin zioten inkesta batean oinarrituta azken urteetan drogen gehiegikeria gutxitu egin da. Gainera, 2007an (8º %0,4a, 10º %0,6a eta 12º %0,6a) aitortu egin zuten inkesta egin baino urte bat baino lehenago metanfetamina kontsumitzen zutela. 2006 eta 2007 urteen bitartean 8º eta 12º ikasleen artean gutxitu egin zen berriro.
Uraren Euskal Agentzia
Uraren Euskal Agentzia, ezagunagoa URA izenaz, Euskal Autonomia Erkidegoan uraren politika aurrera eramateaz arduratzen den agentzia da, Uraren 1/2006 Legearen bitartez sortua eta 2008an abian jarria. Eusko Jaurlaritzan ingurumenaren arloko eskumenak dituen sailari atxikirik dagoen eskubide pribatuko erakunde publikoa da, eta bere jarduera lau bulegotan banatzen du, Gasteizen dagoen egoitza nagusian eta lurralde historiko bakoitzeko hiru bulegoetan.
Eginkizunak
Agentziak aurrera eramango ditu 1/2006 Legearen 7. artikuluan jasotako eginkizun guztiak, alegia:
Uraren politika Euskal Autonomia Erkidegoan
Uraren politika hainbat arlok osatzen du baina funtsean esan daiteke uraren administrazio eraginkorrean datzala, hurrengo hauek kontuan hartuz: alde batetik, ura zainduz eta uraren egoera ekologikoa hobetuz (ibaiak, lurrazpiko urak) eta bestetik, ura herritarrei modu hoberenean eskainiz eta ondorengo saneamendua kontrolatuz. Horiez guztiez gain, muturreko gertakari metereologikoen arriskuak  murrizteaz ere arduratzen da, batez ere, uholde-arriskuez.
Euskadiko uraren politikak ur arlorako Europatik datorren Uraren Esparru Zuzentaraua jarraitzen du,  eta besteak beste, Demarkazio Hidrografikoa zehazten du baliabide hidrikoak kudeatzeko unitate. Zentzu horretan garrantzitsua da azpimarratzea direlako Demarkazioek barnean arro desberdinak izan ditzaketela, eta horien kudeaketa,  zenbaitetan, ez datorrela bat herrialdearen eskumen-banaketa administratiboarekin.
Euskadik, hain zuzen, hiru mugape ditu barnean: Kantauri Mendebaldeko Demarkazioa, Kantauri Ekialdeko eta Ebrokoa. Eta hiru administrazio hidrauliko: Uraren Euskal Agentzia (URA), Ebroko Konfederazio Hidrografikoa (CHE) eta Kantauriko Konfederazio Hidrografikoa. (CHC).
Hayganuş Mark
Hayganuş Mark (Հայկանուշ Մառք, Konstantinopla, 1885eko otsailaren 14a - Istanbul, 1966ko martxoaren 7a) armeniar idazlea, poeta, iritzi-kazetaria eta pertsona publikoa izan zen.
Lehen urteak
Armeniar jatorrikoa, Hayganuş Mark Konstantinoplan jaio zen 1885ean. Bere aita Markar Topuzyan zen, 1850 edo 1851n Vanen jaiotako zerbitzari-korrikalaria, eta bere ama Yebrakse zen, 1853 edo 1854an Konstantinoplan jaioa. Mark abizena hartu zuen, Markarren forma laburtua, 1934an Turkiako Abizen Legea aldarrikatu ondoren.
Esayan Lehen eta Bigarren Hezkuntzako ikastetxera joan zen. Bost urtez armeniera ikasi zuen Hagop Kurken hizkuntzalariarekin, eta haren arreta erakarri zuen bigarren hezkuntzako azken graduan. Gero, Armeniako Yedikule Ospitaleko umezurztegian irakasle laguntzaile aritu zen lau urtez.
Karrera profesionala
Bere lehen artikulua Manzûme-i Efkâr egunkari armeniar-turkiarrean argitaratu zen. Artikulu honen ondorioz, Pürag, Hanrakidag, Püzantion eta Panaser egunkarien lan-eskaintzak jaso zituen. Hogei urte ere ez zituen Masis egunkariak antolatutako poesia lehiaketa batean bigarren tokia lortu zuenean.
1905ean, Mark Dzaghig ("Lore") emakumeentzako aldizkari armeniarra argitaratzen hasi zen, Konstantinoplan egoitza zuena. Une horretan, aldizkarian parte hartu zuten gehienak gizonak izan ziren, emakume idazle gutxi zeudelako. Dzaghig egunkariko gizonezko idazleek emakumezko izenordeak erabiltzen zituzten. Frantziako mugimendu feministen jakitun izanik, aldizkaria emakumeek eta emakumeentzat bakarrik argitaratzea nahi zuen. Bitartean, Vahan Toshigyan Manzûme-i Efkâr egunkariko argitalpen-zuzendariarekin ezkondu zen, eta umezurztegiko lanari uko egin zion. Egunkariak argitaratzen jarraitu zuen beste bi urtez, baina Mark senarrarekin Esmirnara joan zenean amaitu zen. Han, emakumeen gaiei buruz idatzi zuen tokiko aldizkarietan, hala nola, Arşaluys («Egunsentia») eta Arevelk («Ekialdea»).
1909an, bikotea Konstantinoplara itzuli zen. Emakume Armeniarren Batasun Nazionalistako Literatur Batzordeko buru bihurtu zen Mark. Probintzian armeniar eskolak irekitzeko eta neskatoei hezkuntza eskaintzeko prestatu zen. Ahalegin horien ondorioz, Anatoliako armeniar eskolen kopurua 32ra igo zen.
1919an, hamabostero argitaratzen hasi zen Hay Gin aldizkari feminista (armenieraz, Հայ Կին, "emakume armeniarra"). Oraingoan, emakumeek ez ezik, bi generoek ere parte hartu behar zuten egunkariaren argitalpenean. Gizonak eta emakumeak banantzeko ideia bertan behera utzi zuen. Inoiz ez zion uko egin independentziari esanez «Emakume armeniarra aldizkaria bandera baten azpian biziko bada, hau feminitate bandera bat baino ezin da izan».
1923an, Muhittin Üstünda, Istanbulgo diputatuak, Turkiako Emakumeen Batasunaren mintegi batean esan zuen "ez dagoela genero-berdintasunik, emakumeak ez daudelako soldaduskan izena emanda". Inork horri erantzun ez bazion ere, Markek gogor kritikatu zuen Hilal-ı Ahmer egunkarian (Ilargi Erdi Gorria), hitz hauekin: «Amek bizia galdu zuten erditzean, eta emakumeek ere erizain gisa jarduten dute gudu-zelaietan».
Bere egunkaria 13 urtez agertu zen 1932ra arte, Turkiako gobernuak itxi zuen arte. Ikus daitekeenez, egunkaria itxi egin behar izan zuten, Lehen Mundu Gerraren ondorengo urteetan aliatuei emandako laguntzagatik "turkiarren etsaiei" laguntzea leporatu baitzioten.
Feminismoa
Markek uko egin zion «emakumeak emantzipazioaren izenean gizon bihurtzeari». Esan zuen «emakumeek lan egin eta askatasun ekonomikoa lortu behar dutela», eta gaineratu zuen «hori egitean, ez dela prest egon behar zakarra izateko, suntsitzeko». Haren arabera, «maitasuna buruan dago». Adierazi zuenez, «hezkuntza-sistema gizonezkoen ikuspegitik prestatzen da», eta esan zuen «nahitaezkoa dela emakumeak curriculuma egiteko etapan inplikatzea». Markek esan zuen «gizonak eta emakumeak desberdinak eta berdinak» direla, eta gaineratu zuen «emakumeek beren ezberdintasunak aldarrikatu behar dituztela beren buruentzat eta gizateriarentzat».
Heriotza
Hayganuş Mark 81 urterekin hil zen Armeniako Yedikule ospitalean 1966an. Heriotz ohean, lagun bati esan zion «Idatzi! Idatz ezazue beti aberriaren, nazioaren eta gizateriaren alde, eta izan zaitezte zoriontsu haiekin!».
Istanbuleko Şişli armeniar hilerrian lurperatuta dago. Bere hilarrian Hay Gin aldizkariaren izenburua idatzita dago.
Maria Perez Larrinaga
Biografia
Martin Martinez Atxa merkatari eta ontzigilearekin egon zen ezkonduta, eta, harekin batera, bi etxe, bi karabela, lursail ugari eta diru kopuru handiak zituen; horrez gain, etxean erabiltzeko objektuak ere bai, hala nola zilarrezko koilarak eta katiluak, zilarrezko xingolak, “botonaduras e sortijas” eta beste bitxi batzuk. Zeukan botere soziala agerian jartzeko erabili zituen horiek.
Vitória Brasil
Vitória Brasil Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Maria Perez Larrinaga
Andra Mariaren Jasokundearen elizan bere irudi eta bustoa
1506an Elvira Larrinagak, bere izeko, ondare handi bat eman zuen Santa Maria parrokian beirateak eta koruak eraikitzeko: “las vidrieras e choros”. Trukean, eskatu zuen obra horren oinean Maria Perezen irudia eta bustoa jar zitezela, ahalik eta debozio handienarekin irudikatuta, errosarioa eskuan hartuta: “Lan horren oinean Maria Perezen irudi eta busto pertsonala jartzea, ahal den elizkoien, eskuan ustezko kontuak dituela."
(“al pie de la dicha obra sea puesta la figura y busto personal de la dicha Maria Perez, lo mas devotamente que se pueda, con sus cuentas figuradas en la mano”). Hori guztia errotulu batekin batera: “Idaz bedi, Maria Perez andreak berak, memorian ogasun eta ondasun, lan horixe egin eragin zuela."
(“se escrybiese en commo la dicha donna Maria Perez, con su azienda e vienes por memorya, abia fecho fazer la dicha obra”). Proiekzio publikoa eta Maria Perezen memoria zituen helburu, eta horretarako, botere ekonomikoaren sinbolo argia zen lengoaia plastikoa erabili zuen.
Eremomela salvadorii
Eremomela salvadorii Eremomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Zoltan Sabo
Zoltan Sabo (Золтан Сабо, Szabó Zoltán; Belgrad, 1972ko maiatzaren 26a - ) Serbiako futbolari ohia da. Hungariako herritartasuna ere badu.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Terra de Areia
Terra de Areia Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Runnels konderria (Texas)
Runnels konderria (Runnels County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ballinger da. 2010eko zentsuaren arabera 10,501 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Runnels konderriak 273,786 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,593 ura dira. Beste 272,193 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,84 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 10,501 pertsonetatik 10,202 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3,361 dira. 165 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 57 pertsonek kokatzen zuten.
Rüte
Rüte Suitzako barrutia da. Appenzell Innerrhoden kantonamenduan dago. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Metal noble
Metal nobleak kimikoki oso geldoak diren metalak dira, hau da, ez dute kimikoki erreakzionatzen (edo oso gutxi erreakzionatzen dute) beste konposatu kimiko batzuekin. Hori dela eta, oso metal interesgarriak dira helburu teknologiko edo bitxigintzarako. Propietate horrek erreaktibotasun txikia dakar, edo, beste era batera esanda, ez dute korrosioa edo oxidazioa gehiegi pairatzen, eta horrek aldaezintasunaren itxura ematen die, eta horregatik deitzen zaie nobleak.
Elementuak
Metal nobleak (besteak beste, urrea, zilarra, platinoa eta platinoideak) korrosio edo oxidazio fenomenoa jasaten ez duten metalak dira, O2-a duten ingurune urtsuen baldintza korrosiboen eraginpean daudenean, azidoak izan ala ez. Ez dira erreaktiboak.Metal erdinobleak (adibidez: kobrea) atmosfera korrosiboen eraginpean egonik eraso kimiko arinak jasaten dituztenak dira. Ez dira oso erreaktiboak.
Laudakia microlepis
Laudakia microlepis Laudakia generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Dragon Age: Inquisition
Dragon Age: Inquisition 2014ko BioWare kanadar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren saria irabazi zuen.
Dragon Age sailaren 3. atala eta Dragon Age IIren sekuela da. Dragon Age: Inquisition Thedas kontinentean girotuta dago, aurreko bi jokoen mundu fantastiko berean. Jokoak bere aurrekoek baino lurralde zabalago bat du, Ferelden lehen atalekoa baino lauzpabost aldiz handiagoa dena.
Ulmaceae
Ulmaceae edo ulmazeo Rosales ordenako izen bereko familiako zuhaitzez eta zuhaixkez esaten da. Hostoa bakuna, txandaka antolatua eta estipuladuna izaten dute gehienek. Lorea sexu banakoa edo bikoa izan dezakete; lore-hostorik edo petalorik gabea eta kolorez berdea izaten da. Fruitua intxaurraren egiturakoa edo samara itxurakoa izan dezakete. Ulmazeoen familiako zuhaitzik ezagunena zumarra da.
Taxonomia
Ulmazeoen familian zazpi genero daude, 35 espezie inguru dituztenak:
José María Rodero
José María Rodero Luján (Madril, Espainia, 1922ko abenduaren 26a - 1991ko maiatzaren 14a) antzezlea izan zen. Rodero antzerkiko interprete bikaina izan zen, eta zinemagintzan arrakasta handirik lortu ez bazuen ere, antzerkirako zuen trebetasun bera erakutsi zuen telebistarako egindako lanetan ere. Espainiako antzezlerik onenetakotzat hartua da, XX. mendearen bigarren erdiari dagokionez batez ere, eta oso izen ona izan zuen ikusleen eta kritikaren artean; kritikak sarritan nabarmendu izan zuen bere ahots gozoa, erregistro ugari antzezteko aproposa, eta agertokian erakusten zuen trebetasun, gizatasun eta handitasuna.
Bizitza
Ingeniaritza agronomoko ikasketak hasi zituen, baina bertan behera utzi eta antzerkian murgildu zen buru-belarri. Horrela hasi zen lanean Compañía del Teatro Español eta María Guerrero konpainietan, besteak beste, harik eta azkenik bere konpainia osatu zuen arte, bere emazte Elvira Quintilla antzezlearekin.
Lanak
Lan asko egin zituen aipatzeko modukoak, baina bereziki azpimarratzekoak ditu Luces de bohemia (1920), Calígula (1945) eta Los emigrados (1974). Jorge Márquezen Hazme de noche un cuento obraren estreinaldia prestatzen ari zen hil zenean.
Eserleku bakarreko ibilgailu
Eserleku/jarleku bakarreko ibilgailua eserleku bakarra duen ibilgailua da. Eserleku bakarreko ibilgailuak bidaiariak ohi dira gidatuak izan, eserleku bakarreko motozikletekin gertatzen den bezala edo eserleku bakarreko lasterketa-autoa, baina badira eserleku bakarreko ibilgailurik bidaiari batekin, baina ez horrek gidatutatakoa, hala nola, Tripulatzaile bakar batek okupatutako espazio-kapsulak bidaltzen dituzten suzirien kasua, baina ez daude bidaiariak gidatuta (azken hori izan zen Yuri Gagarinen eserleku bakarreko kapsula, 1961ean).
Abiazioan
Hegazkintza zibilean eserleku bakarreko hegazkinen modeloak daude, era guztietako zereginetarako erabiliak (aisialdirako hegazkintza hegazkin ultrarinetan, huzta fumigatzea, salgaiak edo posta garraiatzeko zailtasunak dituzten eremuetan, etab.). Hegazkintza militarrean eserleku bakarreko hegazkinen motarik ohikoenak ikuskapen-hegazkina eta heiza-hegazkina dira.
Auto lehiaketan
Pisu txikia eta aerodinamika bikaina direla eta, eserleku bakarreko ibilgailuak dira lasterketa-autorik bizkorrenak, bai zuzenetan eta bai bihurgunetan. Horrek maniobrak zailtzen ditu, balaztatze, bizkortze eta biraketarako erreakzioak gogorragoak direlako.
Sport prototipo batzuk karrozeria duten eserleku bakarrekoak dira. Adibide bat dira bigarren aroko CanAm-ak, 5000 Formula amerikarretik eratorriak.
Elgon mendia
Elgon mendia (Mount Elgon; maaz Ol Doinyo Ilgoon; Ugandan Masaba) itzalitako geruza-sumendia da, Uganda eta Kenya arteko mugan dagoena. Hegoaldeko mazelan dauden kobazulo handietan bizi zen Elgonyi herritik datorkio izena. Ekialdeko Afrikako sumendi bakartien artean handiena eta zaharrena da, 3.500 kilometro koadroko eremua hartzen baitu.
Elgon mendiak bost gailur nagusi ditu:
1896an, Charles William Hobley mendiaren inguruan ibiltzeko lehendabiziko europarra zen. 1911an, Kmunkek eta Stiglerrek Wagagai eta Koitobos gailurren lehenengo igoerak egin zituzten. Aurretik, 1890ean, F. Jackson, E. Gedge eta J. Martinek Sudek igo zuten.
Bere eskualdean zenbait ibaik dute arroa:
Eskualdeko herri nagusia Kenyako Kitale da. Bai Ugandan bai Kenyan Mount Elgon National Park bana dago ingurumena zaintzeko.
Elgon mendian badaude zenbait landare bitxiak : Ardisiandra wettsteinii, Carduus afromontanus, Echinops hoehnelii, Ranunculus keniensis eta Romulea keniensis hain zuzen ere.
Daniel Quillen
Daniel Gray "Dan" Quillen (Orange, New Jersey, - Haven Hospice, Florida, ) estatubatuar matematikaria izan zen. Harvard Unibertsitatean ikasi zuen, eta R. Botten zuzendaritzapean jarraitu zuen ikasketekin. Tesia, ekuazio partzial diferentzialei buruzkoa, 1964an aurkeztu zuen. Doktoregoa bukatu ondoren, Massachusettseko Teknologia Institutuan hasi zen lanean. Hurrengo urteetan, unibertsitate ugaritan aritu zen ikerketa-lanean. Grothendieck eta Atiyah matematikarien lana ezagutu zuen Parisen (1968-1969) eta Princetonen, eta haien ildotik jarraitu zuen ikerlanean. Oxfordeko Unibertsitatean ere aritu zen lanean. Ekarpen garrantzitsuenak aljebraren arloan egin zituen Quillenek. Frank Adamsek adierazitako aierua aztertu zuen aljebra geometrikoa eta taldeen teoria erabiliz, eta ikusi zuen bi metodo horiek aierua frogatzeko balio zutela. 1978ko Helsinkiko Nazioarteko Matematikarien Kongresuan, Fields domina jaso zuen, K-teoriaren asmatzaileetako bat izateagatik. Teoria hori, metodo topologiko eta geometrikoak erabiltzen dituena, oso baliagarria izan da aljebrako problema ugari ebazteko, eraztunen teorian eta moduluen teorian, bereziki.
160 Una
160 Una, asteroide gerrikoan aurkitutako 160. asteroidearen izena da. 1876ko otsailak 20an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek New York estatuko Clintonetik.
Bere izena, Edmund Spencer idazlearen Faerie Queene izeneko lan poetikoko neska heroiagatik jasotzen du.
Laudakia sacra
Laudakia sacra Laudakia generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
2006ko Urkiolako Igoera
2006ko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen XXXII. edizioa izan zen. 161,5 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.
Emakumea bere komunean
Azterketa
Margolan hau errealitatetik hartutakoa da. Toulouse Lautrec sarritan putetxetan ibiltzen zen eta bertan eguneko ordu asko ematen zituen. Margolanaren enkuadrea argazkilaritzarena da, goitik beherako ikuspuntua azpimarratuz.
Margolanaren elementu askok Degas ekartzen digu burura: modeloa bera, gelan ikusten diren objektu pobreak... Toulouse-Lautrecek bere burua margolari horren jarraitzaile moduan ikusten zuen. Biak ala biak emakumeen intimitateaz erakartuak sentitzen ziren eta hori bien lan askotan ikus daiteke.
Margolan honetan elementu inpresionistak ikus daitezke baina zantzu errealistek, modu batez, inpresionismoa gainditu arazi egiten ditu. Errealismoarekiko joera hori Van Gogh margolariarengatik jaso zuen Toulouse-Lautrecek
Koloreak argitsuak dira baina, halaber, hotzak dira. Pintzelkada, bestetik, indartsua da. Zenbait tokitan azpiko kartoiaren kolorea ikus daiteke. Horrek guztiak bukatu gabeko margolanaren itxura ematen dio lanari.
Mollkirch
Mollkirch Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mollkirch udalerrian erroldatutako biztanleak 941 ziren. Familiak 335 ziren, horien artean 65 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 94 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 147 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 399 etxebizitza zeuden, 348 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 366 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 348 etxebizitza nagusietatik 277 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 227 etxek bost zituzten. 321 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 200 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 599 ziren, horien artean 471 aktiboak ziren eta 128 inaktiboak ziren. 471 pertsona aktiboetatik 458 lanean zeuden (247 gizon eta 211 emakume) eta 13 langabezian zeuden (8 gizon eta 5 emakume). 128 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mollkirch udalerrian 362 unitate fiskal zeuden, 975 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.700 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 4 zurginak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chilomycterus antennatus
Chilomycterus antennatus Chilomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Diodontidae familian sailkatzen da.
Meilhards
Meilhards Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Meilhards udalerrian erroldatutako biztanleak 529 ziren. Familiak 238 ziren, horien artean 85 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 57 bakarrik bizi ziren emakumeak), 109 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 406 etxebizitza zeuden, 251 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 95 bigarren erresidentzia ziren eta 60 hutsik zeuden. 395 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 251 etxebizitza nagusietatik 222 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 72 etxek lau zituzten eta 124 etxek bost zituzten. 186 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 108 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Meilhards udalerrian 245 unitate fiskal zeuden, 506 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.098,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Meilhards udalerrian 70 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.900 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Swamp Water
Swamp Water (euskaraz Zingira Ur), 1941eko Jean Renoir frantziarrak zuzendutako drama film bat da. Vereen Bell idazlearen 1940ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Walter Brennan, Walter Huston, Anne Baxter eta Dana Andrews aktoreek antzeztu zuten.
1952an Jean Negulesco zuzendariak Lure of the Wilderness (1952) berregokitzapena egin zuen.
Argumentua
AEB, Georgia eta Florida arteko mugako Okefenokee zingiran, Tom Keefer (Walter Brennan) iheslariari burutu ez duen hilketa bat egotzitzen diote, Ben (Dana Andrews) mutil gazte ehiztariarekin adiskidetu eta hura Tomen alaba den Juliez (Anne Baxter) maiteminduko da. Benek aita-alabak benetako hiltzailea topatzeko konbentzituko ditu.
Rusk konderria (Texas)
Rusk konderria (Rusk County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Henderson da. 2010eko zentsuaren arabera 53,330 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 53,330 pertsonetatik 42,846 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 7,609 dira. 9,359 beltzak edo afroamerikarrak. 199 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 203 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 50 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 659 pertsonek kokatzen zuten.
Ennio
Kinto Ennio (Rudiae K.a. 239-Erroma K.a. 169), antzerkigile eta olerkari epiko erromatar bat izan zen.
Biografia
Rudiaen jaio zen, Lupiaetik gertu zegoen Italiako Magna Graeciako eskualde batean (gaur egun Lecce dena). Hirueleduna zen: erraztasun berdinarekin egiten zuen grezieraz, latinez eta oskoeraz. Greziar kulturan erakutsia, Marko Portzio Katonek Erromara deitu zuen K.a. 204an, olerkaria, Sardinian zegoenean soldadutza egiten. Erroman, greziera irakatsi zuen, eta Eszipionen taldean sartu zen. Marko Fulvio Nobiliorrekin ere izan zuen harremana. Bi pertsonaia hauek eragin handikoak ziren, eta hauek greziar kulturan barneratzen joan zen, erromatar gustura egokitzeaz arduratu zen arren idatzi zituen lanetan, eta gai erabat erromatarreko bi lan ere kontserbatzen dira: Sabinae eta Ambricia, Caupuncula komediarekin batera. Jatorrizkotzat pasa nahi izan zen bere Satirak lana, tradizio erromatarrean berria zirudien generoa, baina, bere jatorria, olerkari ianbografo greziarren idazkietan eta satira menipeo greziarretan du.
Lana
Euripidesen lanetan oinarritutako hogei tragedia inguru idatzi zituen. Bere lanaren osotasunak, garrantzi handia izan zuen olerkaritza nazional erromatarraren sendotzena eta eragin nabarmena izan zuen Lukrezio eta Virgilio bezalako olerkariengan. Ohi, Ennio, lehen erromatar olerkari epiko handitzat hartzen da, bere Annalak izeneko lanagatik, non hexametrotan idatzitako 18 liburutan, bere garairarteko Erromaren historia kontatzen duen. Lan handi honetatik, txatal batzuk baino ez dira geratzen. Ennioren lana, funtsezkoa izan zen zaharkitua geratu zen bertso saturnio nazionala, jatorri greziarreko hexametro daktiloagatik ordezkatzeko gai narratibo edo epikozko lanak idazterakoan. Bera izan zen Erroman erabili zuen lehena.
Sinocyclocheilus grahami
Sinocyclocheilus grahami Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Xanxerê
Xanxerê Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Luppy
Luppy Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Luppy udalerrian erroldatutako biztanleak 483 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 203 etxebizitza zeuden, 184 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 184 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 184 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 93 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 348 ziren, horien artean 260 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 260 pertsona aktiboetatik 236 lanean zeuden (137 gizon eta 99 emakume) eta 24 langabezian zeuden (8 gizon eta 16 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Luppy udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 504,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.296 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Luppy udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 830 hektarea erabiltzen.
Eremomela flavicrissalis
Eremomela flavicrissalis Eremomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Luppy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Egoitz Murgoitio
Egoitz Murgoitio Rekalde (Abadiño, ) ziklo-kroseko txirrindulari profesionala da. Hirumet Taldeko kidea, hirutan izan da Euskal Herriko txapelduna eta beste proba garantzitsu batzuk eskuratu zuen, besteak beste Karrantzako ziklo-krosa, Asteasuko ziklo-krosa eta Ispasterko Udala Sari Nagusia.
Palmaresa ziklo-krosean
1998-1999 2002-2003 2003-2004 2009-2010 2010-2011 2011-2012 2012-2013 2013-2014
Palmaresa errepidean
2006 2008 2011 2012
Chilomycterus antillarum
Chilomycterus antillarum Chilomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Diodontidae familian sailkatzen da.
Lizard (herria)
Lizard edo The Lizard, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Soiuz 11
Soiuz 11 (errusieraz Союз 11, euskaraz Batasuna 1) Saliut 1 espazio-estazioara akoplatu zen Soiuz programako lehenbiziko espazio misioa izan zen.
Eskifaia
Soiuz 11 misioaren eskifaia Vladislav Volkov, Georgy Dobrovolski eta Viktor Patsaiev astronautek osatu zuten.