cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Connelles
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (54 gizon eta 40 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Connelles udalerrian 77 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.106 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Connelles udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kiroljokoa
Kiroljokoa Tele Apostuak, Promotora de Juegos y Apuestas S.A. enpresak sorturiko marka komertziala izan zen eta honen bidez Euskal Autonomia Erkidegoan kirol apostuen merkatuan asi zen.
Enpresaren egoitza nagusia Eibarren dago eta hainbat apustu-etxe zabaldu ditu Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. Horrez gain, apustuak egiteko makinak daude hainbat taberna eta joko aretoetan.
2012. urtean markaren aldaketa egin zuen enpresak eta hortik aurrera Kirolbet bezala ezagutzen da.
Drajna
Drajna Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Marigny-Brizay
Marigny-Brizay Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marigny-Brizay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.118 ziren. Familiak 431 ziren, horien artean 82 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 161 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 161 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 474 etxebizitza zeuden, 438 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 467 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 438 etxebizitza nagusietatik 353 bere jabearen bizilekua ziren, 77 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 18 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 114 etxek lau zituzten eta 251 etxek bost zituzten. 294 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 140 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 752 ziren, horien artean 608 aktiboak ziren eta 144 inaktiboak ziren. 608 pertsona aktiboetatik 550 lanean zeuden (301 gizon eta 249 emakume) eta 58 langabezian zeuden (27 gizon eta 31 emakume). 144 pertsona inaktiboetatik 73 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Marigny-Brizay udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.260 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Doissat
Doissat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Doissat udalerrian erroldatutako biztanleak 115 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (28 gizon eta 19 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden eta 7 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Doissat udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 380 hektarea erabiltzen.
Fernando Sasiain
Fernando Sasiain Brau (Donostia, Gipuzkoa, 1894ko ekainaren 18a - Palentzia, Espainia, 1957ko azaroaren 15a), politikaria izan zen, Donostiako alkatea Bigarren Errepublikan.
Biografia
Donostiako Hernani kalean jaio zen gaur egun nahiko ahaztuta dagoen politikari garrantzitsu hau. Gurasoak tolosarrak ziren (Fernando Sasiain Munita eta Petra Brau). Valladoliden Zuzenbidea ikasi zuen eta Primo de Riveraren garaietan, aitaren ideologia jarraituz, Unión Republicana alderdiaren kidea izan zen. 1920tik 1923ra Donostiako zinegotzia izan zen eta azken urte horretan, gainera, alkateordea. Diktaduran udalak aukeratzeko sistema aldatu zuten eta, ondorioz, 1923ko irailaren 12an boteretik kendu zuten. Bere etxean bertan Donostiako Ituna izenekoaren bilera egin zen 1930eko abuztuaren 17an.
Miguel Primo de Riveraren diktadura amaitu ondoren, 1930ko apirilaren 12an egin ziren hauteskundeetara aurkeztu zen; Donostian errepublikar-sozialistek irabazi zuten, eta Sasiain izan zen boto gehien jaso zituen zinegotzia. Ondorioz, Sasiain alkate izendatu zuten. Kargu hori 1936ko abuztuan utzi behar izan zuen. Sasiainen agintaldian San Telmo museoa inauguratu zuen, 1932ko irailaren 4an. Gaur egun museo horren eraikin berriak Sasiainen izena dauka haren oroimenez. Autonomia Estatua idaztera lagundu zuen eta aurkezteko hautatua zen. Gerra Zibilean politikagintzan jarraitu zuen. Donostiatik alde eginda, Frantziara eta Kataluniara ihes egin behar zuen, Santandertik pasatuta. Gestapok harrapatuta, Baionako espetxean bi hilabete eman zituen.
Bigarren Mundu Gerra Donibane Lohizunen eta Ziburun eman ondoren, aitarekin eta anaiarekin batera, 1950ean Donostiara itzuli zen. Ordurako bere ondasun guztiak frankisten eskuetan zeuden, eta txiro bizi izan behar zuen. Arazo psikologiko handiak izan zituen, depresio handiak alegia. 1957an Palentziako psikiatrikoan hil zen, malenkonia larriak jota.
Kilmichaelgo segada
Kilmichaeleko segadak bai politikoki nahiz militarki garrantzi handia izan zuen. Igande Odoltsua gertatu eta aste betera jazo zen, IRAren britainiar indar okupatzaileen aurkako kanpainaren areagotzea adieraziz.
Join, or Die
Join, or Die (euskaraz: "Batu ala hil") marrazki politiko ospetsu bat da. Benjamin Franklinek sortu zuen eta 1754ko maiatzaren 9ko Pennsylvania Gazette-n agertu zen estreinako aldiz. Gazetteko argitalpen hura, kolonien elkartzearen aldeko britainiar kolono baten ezagutzen den lehenengo marrazkia da. Xilografia bat da eta, bertan, zortzi zatitan moztutako sugea agertzen da; zati bakoitzak Ameriketako britainiar kolonia edo eskualde baten izena dauka. Ingalaterra Berria zati bakarra bailitzan agertzen da, garai haietako lau kolonia izan beharrean. Era berean, Delaware eta Georgia ez dira agertzen. Beraz, sugeak 8 zati dauzka, 13 zati izan beharrean. Karikatura Franklinen kolonien egoerari buruzko editorial batekin agertu zen. Editorialean koloniak bananduta zeudela esaten zuen, eta batzearen alde egiten zuen. Izan ere, garai haietako sineskeria baten arabera, ilundu baino lehen moztutako suge baten zatiak batuz gero, berpiztu egingo zen. Marrazkia kolonien askatasunaren ikur bilakatu zen ameriketako iraultzean.
Papera Zazpi Urteko Gudan
Garai haietan, kolonoak bananduta zeuden, frantsesak eta euren aliatu indioen aurka borrokatu ala ez. Borroka Appalache mendien mendebaldeko eskualdea menperatzeko zen eta Frantsesen eta indiarren guda ere deitu zioten. 18. mendeko Koloniak kanpoko mehatxu baten aurka batu behar ziren seinalea izan zen, kasu honetan, frantses eta indiarren aurka. Franklinek Albany Plana proposatu zuen eta bere marrazkiak, hondamendia saihesteko elkartzea beharrezkoa zela iradoki zuen. Franklinek idatzi zuenez: "“Frantziarren konfiantza eginkizun honetan oso ondo oinarrituta dago britainiar koloniak bananduta baitaude, eta komuneko defentsa eta segurtasuna bermatzeko neurri azkarrak hartzeko unean euren gobernu eta biltzar ezberdinek bat egiteko daukaten zailtasun handian. Bitartean, gure etsaiek abantaila handia daukate zuzendari bakarra, biltzar bakarra eta diru-zorro bakarra dauzkatelako...”"
Vitālijs Maksimenko
Vitālijs Maksimenko (1990eko abenduaren 8a - ) Letoniako futbolaria da.
Join, or Die
Papera Ameriketako Iraultza baino aurrerago eta geroago
Franklinen marrazki politikoak beste zentzu bat hartu zuen Ameriketako Iraultzaren lehenengo egunetan, batez ere, 1765-1766 urteetan, Stamp Act Kongresuan Ameriketako britainiar kolonoak britainiar aginteaz kexatu ziren eta marrazkia erabili zuten Constitutional Courant-ean (Coranto bat) koloniarrek euren alde egin zezaten. Hala ere, irudia betierekotasunarekin, zaintzearekin eta zuhurtasunarekin lotzen zuten abertzaleak ez ziren marrazkian interpretazio berria ikusten zuten bakarrak. Leialak marrazkian tradizio biblikoaren aztarnak ikusten zituzten, hala nola, iruzurra, gezurra eta saldukeria. Franklinek berak ez zuen marrazkia erabiltzea nahi garai haietan; izan ere, politika moderatuagoaren alde egiten zuen. 1766an marrazki berria argitaratu zuen: “MAGNA Britannia: her Colonies REDUC’D”; bertan, Britainiak Ameriketako bere koloniak galtzearen arriskuaz ohartarazi nahi zuen. Marrazkian gorputz-adarrak moztu zizkioten emakumezko bat bezala agertzen zen (Britannia). Hala ere, Franklinen lehenengo marrazkia zela eta, Ingalaterran Courant-a argitalpen erradikalenetako bat hartu zuten
Vitālijs Maksimenko
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Drăgănești
Drăgănești honakoa izan daiteke:
Lucerne Valley (Kalifornia)
Lucerne Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Bernardino konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Honorio III.a
Honorio III.a (Erroma, 1148 - † ibidem., 1227ko martxoaren 18a) Eliza Katolikoaren 177. Aita Santua izan zen 1216 eta 1227 urteen bitartean.
Písečná (Ústí nad Orlicíko barrutia)
Písečná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 557 biztanle ditu eta 8,83 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1278 urtean egin zen.
Myxus capensis
Myxus capensis Myxus generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Heterochorista
Heterochorista Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Heterochorista dispersa da.
Eklanpsia
Eklanpsia haurdunaldiaren azken hilabeteetan edo erditzearen ondoren sortzen den gaixotasuna da. Gorputzaren barruan sortzen den pozoidura baten ondorioz agertzen da eritasun hori; giltzurruna mintzen duten plazentaren hainbat gai xurgatzean sortzen dela dirudi. Hasierako ezaugarriak edema, arteria tentsioaren gehitzea eta gernuan albumina agertzea dira.
Nerbio
Nerbioa edo kirioa ehun berezizko hari-moduko egitura luzanga da entzefaloa eta bizkarrezur-muina gorputzeko gainerako aldeekin komunikatzen duena. Nerbioa nerbio-sistema periferikoaren oinarrizko unitatea da eta bulkada elektrikoak igortzen ditu mezu sentsitibo zein motorrak garraiatzeko. Giza espeziean 12 nerbio kranial bikote daude eta 31 nerbio espinal bikote.
Nerbioak axoi edo nerbio zuntzez osatuta daude eta horietako bakoitza neurona batetik dator. Gainera, Schwannen zelulak topa ditzakegu, axoi horiek mielinaz estaltzen dituzten zelulak.
Etimologia
Nerbio Erdi-Aroko latineko nervus (nerbio) hitzetik dator, hau latineko nervus-etik (tendoi, soka), antzinako latinaren neuros hitzaren metatesitik sortua. Hitzaren erroa aitzinindoeuropereko (s)neu (tendoi) hitzetik datorrela uste da. Erdi-Aroan nervus hitza erabiltzen zen bai tendoi zein nerbioak izendatzeko, bi egitura hauen antzekotasunak zirela medio.
Egitura
Nerbioa axioiez eta glia-zelulez osatuta dagoen egitura da. Axoi bakoitza endoneuro deritzon ehun konektibo geruza batez inguratua dago. Axoiak faszikulutan biltzen dira eta bakoitza perineuro deritzon geruza batean bilduta dago. Nerbioa epineuro izeneko azken ehun konektibo batek biltzen ditu.
Nerbio motak
Nerbio-sistema periferikoko nerbioak hainbat irizpide fisiologiko edo funtzionalen arabera sailkatu daitezke. Sailkapen nagusiena jatorriaren araberakoa da.
Nerbio kranial edo bikote kranialak
Nerbio kranialak entzefalotik ateratzen diren nerbioak dira. Zenbaki eta izen bidez identifikatzen dira.
Nerbio espinal edo bizkarrezurreko nerbio
Nerbio espinalek bizkarrezur-muinean egiten dute nerbio-sistema zentralarekin konexioa, sustrai dortsal eta bentralen bidez. Orotara 31 nerbio bikote dira bizkarrezur-muinetik ateratzen direnak, nerbio kranialen antzera zenbaki eta izen bidez identifikatzen dira. Nerbio espinal guztiaz mistoak dira eta informazio sentsitibo zein motorrak garraiatzen dituzte. Bizkarrezurraren ornoarteko zuloetatik irteten dira, eta ornoaren arabera izendatzen dira:
Kabuxa garrodun
Kabuxa garroduna (Parablennius tentacularis) Blenniidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneon eta Itsaso Beltzan bizi dena. 15 zentimetroko luzera du.
Incilius canaliferus
Incilius canaliferus Incilius generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Assenede
Assenede (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Assenede bera, Bassevelde, Boekhoute and Oosteeklo. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.942 biztanle zituen.
Nermin Haskić
Nermin Haskić (1989ko ekainaren 27a - ) Bosnia-Herzegovinako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Kevin Carter
Saria irabazi zuen argazkia
1993. urtean, bidaia bat egin zuen Carterrek Sudan hegoaldera. Bertan, Ayod herrixkatik gertu, haur txiki baten ezintasun hasperenak entzun zituen Carterrek. Une hark bere arreta osoa bereganatu zuen. Hain zuzen ere, bere ibilbidean geldiune bat egin zuen haur txikiak, eta hala, putre baten ondoan pausatu zen. Carterrek berak adierazi zuenez, hogei minutuz itxaron zuen putreak hegoak ireki zitzan, baina ez zen hori gertatu. Besterik gabe, haur txikia eta putrea agertzen diren argazkia atera zuen. Ondoren, putrea uxatu zuen Carterrek. Alabaina, Carterrek kritika gogorrak jaso zituen haur txikia lagundu ez zuelako, eta argazkia ateratzera soilik mugatu omen zelako:
Sphiggurus insidiosus
Sphiggurus insidiosus Sphiggurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Erethizontinae azpifamilia eta Erethizontidae familian sailkatuta dago.
Kevin Carter
Saria irabazi zuen argazkia
Argazkia The New York Times egunkariak erosi zuen, eta lehendabizikoz agertu zen prentsan 1993ko martxoaren 26an. Horren ondoren, egunkariak ehunka telefono dei jaso zituen. Izan ere, jakin-mina zegoen haur txikiak bizirik iraun zuen edo ez jakiteko. Azkenean, editorial berezi bat argitaratu behar izan zuen egunkariak, esanez, haurrak putreagandik ihes egiteko nahikoa indar bazuela baina neskato txikiaren azken patua ezjakina zela.
1994ko apirilaren 2an, Kevin Carterri jakinarazi zioten Argazkilaritzako Pulitzer Saria irabazi zuela Sudango argazki harengatik. 1994ko maiatzaren 23an jaso zuen saria Carterrek.
Gertakarien beste bertsioa
Hegoafrikako Joao Silva argazkilaria Sudanen izan zen Carterrekin batera. Hala, Akio Fujiwara kazetari japoniarrari eskainitako elkarrizketan, Silvak gertaeren beste bertsio bat azaldu zuen. Haren arabera, Carter eta Silva 1993ko martxoaren 11an heldu ziren Sudaneko hegoaldera, Nazio Batuen elikadura operazio batean. Nazio Batuek esan zieten 30 minutu zituztela, janaria banatzeko denbora alegia. Hori dela eta, argazkiak egiteari ekin zieten.
Nazio Batuak artoa banatzeari ekin zioten eta etxaldeetako emakumeak laguntza-hegazkinera gerturatu ziren janari bila. Silva gerrilla taldeen bila joan zen, Carter hegazkinaren aldamenean zegoen bitartean.
Silvaren arabera, Carter hunkituta zegoen gosetea ikusten zuen lehendabiziko aldia zelako. Hala, gosetea pairatzen zuten haurren argazkiak hartzeari ekin zion. Silvak ere atera zituen negarrez ageri ziren haurren argazkiak, baina ez ziren argitaratu. Haurraren gurasoak janaria hartzen ari ziren bitartean hartu omen zuen argazkia Carterrek, haurraren atzean putrea zegoela. Bai haurra eta bai putrea enkoadratze berean hartzeko Carter pixkanaka gerturatu zen, putrea ez uxatzeko. Argazkia 10 metroko distantziatik hartu zen gutxi gorabehera. Argazki gutxi batzuk gehiago hartu zituen, putreak alde egin zuen arte.
Heriotza
1994ko uztailaren 27an autoa hartu eta Braamfonteinspruit ibaiaren ertz batera arte gidatu zuen. Haurra zela leku hartan jolasten zuen Carterrek. Autoko ihes-hodia eta autoaren barrualdea lotu zituen tutu baten bidez. Karbono monoxidoarekin pozoituta egin zuen bere buruaz beste 33 urte zituela. Carterren suizidio oharrak honakoa zioen:
Erramun Olabide
Erramun Olabide, jaiotzako izen-deiturez Raimundo German Olabide Karrera (Gasteiz, Araba, 1869ko martxoaren 15a - Okzitaniako Tolosa, 1942ko irailaren 9a) apaiza, hizkuntzalaria eta itzultzailea izan zen.
Biblia osoa euskaratu zuen.
Apaizetxea eta unibertsitatea
Urduñan ikasketak hasi zituen, Loiolan Jesusen Konpainian sartu eta 1902an apaiztu egin zen. Veruelan eta Tortosan egin zituen eliz ikasketak eta Filosofia eta Letretakoak. Valladoliden, Salamancan, Oñan eta Gijonen egon zen irakasle.
Euskalduntzea
Guraso gipuzkoarrak izanda ere, txikitan gaztelania eduki zuen etxeko hizkuntza. Gaztea zelarik, baina, ekin zion euskara ikasteari, Arturo Kanpion Salamancan irakurri ondoren: "Entonces me avergoncé de llevar sangre eúskara en las venas y de ignorar la lengua nativa de los eúskaros". Hogeita zazpi urte zituen.
1914an San Inazioren Gogo-jardunak itzuli zituen Loyola´tar Eneko Deunaren Gogo-iñarkunak izenburupean.
Handik hiru urtera Giza-soña izeneko obra idatzi zuen, gorputz atalak izendatzeko hiztegi osoa.
Itun Berria itzultzen hamar urtez ibili zen eta 1931n Bilbon argitaratu zuen. Jesuitak Espainiatik bidali zituztenean Arantzazura joan zen, eta lau bat urte egin zituen han Itun Zaharra itzultzen. Ondoren Gernikara joan eta han harrapatu zuen Espainiako Gerra Zibilak.
Lytle Creek (Kalifornia)
Lytle Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Bernardino konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Erramun Olabide
Gerra Zibila
Gernikako bonbardaketan bertan zegoen, baina Itun Zaharraren itzulpenaren eskuizkribua ezkutatu egin zuen. Urte hartan, 1937an, Okzitaniako Tolosara erbesteratu zen, eta han hil zen handik bost urtera kaleko istripu batean, Itun Zaharraren euskaratzea argitara eman gabe.
Biblia osoaren argitaratzea
1958an osorik argitaratu zen Itun Zar eta Berria, Patxi Etxeberria jesuitaren ardurapean. Olabidek ongi ezagutzen zuen Azkueren hiztegia, eta euskara garbiaren eragina nabarmen ageri da beraren obran.
Aditz formak
Jokin Zaitegik Olabideren aditz formak aztertu zituen Euzko Gogoa aldizkarian argitaratu zen lan aipagarri batean: Adizki Berankoiak Olabide´ren Itun Berria´n (1958).
Maksim Litvinov
Maksim Maksimovitx Litvinov,  Meir Henoch Wallach-Finkelstein jaioa (Максим Максимович Литвинов; Białystok, Errusiar Inperioa, 1876ko uztailaren 17aGreg./uztailaren 5aJul. - Mosku, 1951ko abenduaren 31) sobietar iraultzaile, politikari eta diplomazialaria izan zen.
Errusiar Inperioan jaio zen Lituaniako familia judu batean. Armadan urte batzuk eman eta kanporatua izan ondoren, iraultzan aritu zen. 1901ean atxilotu, espetxetik ihes egin eta erbesteratu egin zen. Londresen Lenin ezagutu zuen. 1905eko Iraultzan Errusiara itzuli zen eta egunkari editorea izan zen. 1906tik beste hamar urte eman zituen erbesteratuta, Laneko Alderdi Sozial Demokratari armak emateaz arduratuta.
1917ko Errusiako Iraultzaren garaipenaren ondoren, gobernu sobietarraren ordezkari izendatu zuten Britainia Handian. Britainia Handitik kanporatu ondoren, lan diplomatikoak egin zituen Europan eta gerrako presoak trukatu zituen.
Rikardiar sozialismo
Rikardiar sozialismoa Britainia Handian eta Irlandan XIX. mendearen hasieran garatu zen pentsalari sozialista batzuen ideia-multzoa da, zeinen arabera lana ekonomiaren eragile eta balio-sortzaile nagusia den eta, beraz, langile guztien artean banatu behar den eskuratutako etekin ekonomiko guztiak. Bereziki John Francis Bray, John Gray, Thomas Hodgskin eta William Thompson barnehartzen dira joera horren baitan. David Ricardo ekonomialaria izan zen ideia horien inspiratzailea eta hortik datorkio izena. Marxek pentsalari hauen ideiak kritikatu zituen, kapitalismoa ikuspuntu moral huts batetik kritikatu zutelako, Marxek berak eratutako materialismo historikotik urrun.
Maksim Litvinov
Armagabetzearen aldekoa izan zen eta 1928ko Briand-Kellogg Itunean sobietarrek parte hartzea lortu zuen. Litvinov Protokoloaren bidez, ituna Sobietar Batasunean eta inguruko herrialdeetan aplikatzea lortu zuen.
1930ean Stalinek Kanpo Arazoetarako Herri Komisario izendatu zuen. Litvinov segurtasun kolektiboaren aldekoa zen klase-borrokaren aldekoa baino gehiago, eta Frantziarekin eta Britainia Handiarekin harremanak hausten saiatu zen. Hamarkada horretan, Alemania naziaren aurkako segurtasun kolektiboko politika sobietarra zuzendu zuen.
Municheko Konferentziaren ondoren, prentsa sobietarra Litvinov judutarra zela nabarmentzen hasi zen. 1939ko maiatzaren 3an Stalinek Viatxeslav Molotov jarri zion ordez.
Ducula spilorrhoa
Ducula spilorrhoa Ducula generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Bernard de Coral
Bernard de Coral (Limoges, 1900ko ekainaren 23 - Urruña, 1987ko ekainaren 29) Urruñako alkatea zen.
1929an Urruñako alkate hautatua zen eta 1935ean diputatua, Fédération républicaine alderdiarekin.
1940ko uztailaren 10ean, ez zuen parte hartu Pétainen azpijokoan Errepublika aldatzeko. 1945, 1947 eta 1965ean berriro alkate hautatua, 1951 eta 1963 artean Donibane Lohitzuneko Kontseilari Nagusia zen.
Cavan
Etimologia
Irlanderaz An Cabhán izenak "zuloa" esan nahi du.
Historia
1610an Jakue I.a Ingalaterrakoak herri eskubideak ematearekin batera O'Reillytarren indarrak gora egin zuen eta beren txanpona egiten ere hasi ziren.
XIX mendean hiriaren zabalkundea iritsi zen. Farnham Street kale zabala eraiki zuten bertan etxe aberatsak, eraikin publikoak eta elizak ezarri zirelarik.ç
Calpella (Kalifornia)
Calpella Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mendocino konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ducula subflavescens
Ducula subflavescens Ducula generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Myxus elongatus
Myxus elongatus Myxus generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Písečné (Žďár nad Sázavouko barrutia)
Písečné Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 191 biztanle ditu eta 6,58 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Brazos Country (Texas)
Brazos Country Texasko hiri bat da. Austin konderrian kokatua dago. 2010ean 469 biztanle zituen, 5.37 kilometro koadrotan banatuta.
Dompierre-sur-Veyle
Dompierre-sur-Veyle Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Písečné (Jindřichův Hradeceko barrutia)
Písečné Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 509 biztanle ditu eta 33,52 kilometro koadroko azalera. Jindřichův Hradeceko barrutian dago.
Keisuke Nishimura
Keisuke Nishimura (西村 慧祐) Japoniako futbolaria da.
Písečné (Jindřichův Hradeceko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1466 urtean egin zen.
Keisuke Nishimura
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Breckenridge (Texas)
Breckenridge Texasko hiri bat da. Stephens konderrian kokatua dago. 2010ean 5,780 biztanle zituen, 10.78 kilometro koadrotan banatuta.
Hetereucosma
Hetereucosma Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hetereucosma trapezia da.
Vincenzo Scamozzi
Vincenzo Scamozzi (Vicenza, 1548ko irailaren 2a – 1616ko abuztuaren 7a) Pizkundeko arkitektoa izan zen, Cinquecento eta Seicento garaiaren hasierakoa. Vicenzan eta Veneziar Errepublikan egin zuen lan. Bertako arkitekto esanguratsuena izan zen, Andrea Palladio eta Baldassare Longhena kenduta.
Biografia
1548an Vicenzan jaioa, kulturalki Sebastiano Serliorekiko lotua zen Giandomenicok eman zion bere lehenbiziko hezkuntza. 1572an Venezian ezartzen da. Bertan, Vitruvioren arkitektura tratatua ikasten du, Daniele Barbaro eta Andrea Palladioren interpretazioen arabera.
Vicenzara itzuli zenean, hainbat jauregi eta etxe eraiki zituen Vicenzan bertan eta inguruko eskualdetan. Palladio 1580an hil eta gero, amaitu gabe utzi zituen hainbat lani amaiera eman zien.
Bere azken lanak Venezian egin zituen.
Arkitektura zientzia bezala
Scamozzik hainbat berrikuntza ekarri zituen: Europako lehen museo publikoa antolatu zuen (1591 – 1593); espreski antzoki funtzioa izateko lehen eraikuntza proiektatu eta eraiki zuen Sabbionetan, Mantuan.
Hainbat lan garrantzitsu egin ostean, garaiko tratadu garrantzitsuenetakoa idatzi zuen 615ean: Arkitektura unibertsal baten ideia. Garaiko arkitektoen artean, oinarrizko testutzat hartua zen, batez ere Europako iparraldekoen artean.
Scamozzi, hainbat aspektutan, bere garaiko figura moderno bat zen, bai arkitekto bezala, bai intelektual bezala. Liburutegi pertsonal zabal bat osatu zuen, alor askotariko liburuak bilduz - liburuak garestiak izan arren -. Museo baten funtzionamendua proiektatu zuen lehena izan zen, erakusgaien disposizioa aztertzeaz gain, argiztapen naturala landuz.
Lana
Bere lan nabarmenena Villa Pisani izan zen, Arroka deitua, Lonigon, Vicenzan. Planta zentraleko tipologia du. Ez da Palladioren Villa Capran oinarritzen, baizik eta tipologia arras berria erabili zuen, Erromako Panteoian inspiratuta.
Italiako Palmanova hiriaren diseinua, XVI. mendekoa, Scamozziri egozten zaio eskuarki.
Batrachoides liberiensis
Batrachoides liberiensis Batrachoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Batrachoididae familian.
Joseph Garat
Dominique-Joseph Garat (Baiona, 1872ko abenduaren 31 - Baiona, 1944ko abenduaren 28a) Baionako alkatea izan zen, Stavisky aferan sartua.
Biografia
Pariseko École libre des sciences politiques eskolan Zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu gisa lan egin zuen 1910 arte. 1900an Baionako zinegotzi eta 1908an alkate hautatu zuten. 1912an berriro hautatua, 1914an diputatu bihurtu zen eta Kontseilari Nagusia 1909, 1910 eta 1928an.
Potter Valley (Kalifornia)
Potter Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mendocino konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Joseph Garat
Biografia
Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen, 42 urte bazituen ere. Tesalonikako espedizioan Croix de guerre lortu zuen. 1919 eta 1924 artean politika utzi zuen, 1925 eta 1929an berriro alkate eta 1928 eta 1932an diputatu izateko.
Jean Jouvenet
Biografia
Erlijiozko koadroak egin zituen batez ere. Hil baino lau urte lehenago, elbarri geratu zitzaion gorputzaren erdia, eta ezkerreko eskuaz margotzen ikasi zuen. Rennesko eta Rouengo Parlamentuen jauregietan, Versaillesko kaperan eta beste leku askotan lan egin zuen.
Joseph Garat
Biografia
Baina Stavisky izeneko arazoagatik 1933an atxilotua, karguak utzi zituen. Alderdi Erradikalak bota zuen eta, 1936ko epaian iruzurrez akusatua, urte bi eman zituen kartzelan.
Kataluniako konderriak
Historia
Karolingiar Inperioak Hispaniako marka konkistatu eta eskualdea konderri eta pagietan banatu zituen. IX. mendean zehar, frankoen menpekotasunetik askatu eta laster ondorengotza erregimena sortu zuten.
1137an Raimundo Berenguer IV.a Bartzelonakoak Petronila Aragoikoa ezkondu eta Aragoiko koroa sortu zuten.
Incilius cavifrons
Incilius cavifrons Incilius generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Eragiketen hierarkia
Matematikan eta ordenagailu programazioan, eragiketen hierarkia (edota eragiketen lehentasuna) adierazpen matematikoak ebaluatzean lehentasunaren inguruan kontuan izan beharreko irizpideen bilduma da.
Adibidez, matematikan eta hainbat programazio-lengoaiatan, biderketa k batuketak baino lehentasun handiagoa du (eta horrela izan da idazkera aljebraiko modernoaren hastapenetatik). Hori dela eta, 2 + 3 x 4 adierazpenak 2 + (3 x 4) = 14 balio du, eta ez (2 + 3) x 4 = 20. Berreketak, XVI. eta XVII. mendeetan zehar agertuak, biderketaren gaineko lehentasuna du, eta hori adieraztean, ezinbestekoa da berretzailea berrekizunaren eskuineko goi-indize moduan adieraztea; hortaz, 3 + 52 = 28 eta 3 × 52= 75.
Sailkapena
Matematikan, zientzian, teknologian eta hainbat programazio-lengoaiatan, honako eragiketa-hierarkia estandarra erabiltzen da:
Hau da, hainbat eragiketaz osaturiko adierazpen matematiko batean, lehendabizi, berreketa eta erroketak ebatzi behar dira; ondoren, biderketak eta zatiketak, eta, azkenik, batuketak eta kenketak.
Notazioa
Lehentasun-hitzarmen horiek anbiguotasuna ezabatzeko sortu ziren eta notazioa ahalik eta laburrena izateko. Konbentzio horiek saihestu edota azpimarratu nahi direnean, parentesien erabilerak hierarkia berria ezar dezake, edo dagoena nabarmendu, nahasteak ekiditeko (zenbaitetan, irakurgarritasuna errazteko, giltzez {} edo kako zuzenez [] ordezkatuak). Esate baterako, (2 + 3) × 4 = 20 eragiketan, batuketa biderketaren aurretik ebatzi behar da, eta (3 + 52)= 64 eragiketan, batuketa berreketa baino lehenago. Erroketaren ikurrak √ elkartze-ikurren bat behar du errokizunaren gainean; Ikurrik ohikoena barra bat (vinculum izenekoa) da. Beste funtzio batzuek, hala nola funtzio trigonometrikoek, parentesiak erabiltzen dituzte anbiguotasuna saihesteko. Zenbaitetan, sarrera monomioa bada, parentesiak alde batera uzten dira. Hori dela eta, sin(3x) = sin 3x moduan idatz daiteke, baina sin x + y = sin(x) + y jarri behar da, zeren x + y ez baita monomioa.
Adibideak
Hainbat eragiketatan, marra horizontalak jarduten du elkartze-ikur gisa.
Bretea Română
Bretea Română Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eragiketen hierarkia
Adibideak
Zatikien kasuan ere erabiltzen da:
Bretea Română
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Eragiketen hierarkia
Adibideak
Irakurketa errazteko, beste elkartze-ikur batzuk erabili daitezke parentesiekin batera: giltzak { } edo kako zuzenak [ ], esaterako. Adibidez:
Mnemoteknia
Hitz mnemoteknikoak eragiketa-segiden arauak gogoratzeko edo ebaluazioan laguntzeko erabiltzen dira. Herrialde bakoitzean hitz mnemotekniko desberdina erabiltzen da:
Hitz mnemoteknikoak erabilgarriak suerta badaitezke ere, kontu handia izan behar dugu haiekin, askotan akronimoek gaizki-ulerturen batera eraman baikaitzakete. Adibidez, lehen akronimoaren kasuan (PEMDAS), norbaitek batuketa (addition ingelesez) kenketa (substraction ingelesez) baino hierarkia altuago batean dagoela pentsa dezake, eta 10 - 3 + 2 moduko eragiketa baten emaitza 5 dela interpretatu, benetako emaitza 9 delarik, nabaria den moduan.
Esponentzialen segida
Berreketa bat beste berreketa baten berretzailea denean, normalean, goitik beherako lehentasuna ematen da; hau da, lehenik, berretzaileko berreketa ebatzi behar da:
Honako honek bestelako emaitza emango luke:
Zatiketen segida
Anbiguotasuna gertatzen da, halaber, zatiketen segidetan; esate baterako, 10 ÷ 5 ÷ 2 adierazpena bi modutan interpreta daiteke:
10 ÷ (5 ÷ 2) = 4
edo
(10 ÷ 5) ÷ 2 = 1
Ezkerretik eskuinerako lehentasunak anbiguotasuna argitzen du, bigarren adierazpenaren alde. Gainera, matematikan ohitura da faktoreak konbinatzea eta zatiketa alderantzizko biderketa gisa adieraztea, anbiguotasunak sortutako zalantzak murrizteko. Hala ere, bi adierazpen luze bateratzen direnean, eragiketen ordena zuzena gal daiteke.
Kalkulagailuak
Kalkulagailu guztiek ez diete lehentasun bera ematen eragiketa guztiei. Kalkulagailu sinple askok ezkerretik eskuinera ematen diete lehentasuna eragiketei; horietan, 1 + 2 x 3 = 9 izango da. Kalkulagailu sofistikatuek, ordea, lehentasun estandarra erabiltzen dute, eta 1 + 2 x 3 = 7 izango da.
Lopholaimus antarcticus
Lopholaimus antarcticus Lopholaimus generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Ereaga-Algorta igogailua
Ereaga–Algorta igogailua, Ereagako igogailu modura ezagunagoa, Getxoko (Bizkaia) Algorta auzoan dagoen igogailu bat da. Igogailuak Algortako Maria Cristina plaza eta Ereaga hondartza elkartzen ditu. 2005ko ekainean inauguratua izan zen. Funikular itxurako igogailu honek 25 pertsona garraia ditzake bidai bakoitzean, 72 metroko ibilbidean 45 metroko malda ekiditen duelarik.
Katalina Bragantzakoa
Katalina Bragantzakoa (Catarina de Bragança; Vila Viçosa, 1638ko azaroaren 25a - Lisboa, 1705eko abenduaren 31) Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako erregina ezkontidea izan zen 1662tik 1685era.
Joan IV.a Portugalgoa eta Luisa de Guzmánen alaba izan zen. 1662an Karlos II.a Ingalaterrako erregearekin ezkondu zen. Ezkontzak ez zuen seme-alabarik izan.
Katolizismoa zela eta, Ingalaterran ez zen oso ezaguna izan eta hainbat konspirazio jasan zituen. Erregea 1685ean hil zen eta Katslina Portugalera itzuli zen 1692an.
Forest-Montiers
Forest-Montiers Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Forest-Montiers udalerrian erroldatutako biztanleak 390 ziren. Familiak 150 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kim Yo-jong
Kim Yo-jong (김여정; Piongiang, Ipar Korea, 1988ko irailaren 26a ) iparkorear politikaria da. Ipar Koreako Kim Jong-un buruzagiaren arrebarik gazteena eta Kim Jong-il buruzagi zenaren alabarik gazteena da. Gaur egun Koreako Langileen Alderdiko Propaganda eta Agitazio Sailaren zuzendaria da.
Forest-Montiers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 253 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 161 lanean zeuden (91 gizon eta 70 emakume) eta 29 langabezian zeuden (12 gizon eta 17 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
Comps (Drôme)
Comps Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Comps udalerrian erroldatutako biztanleak 158 ziren. Familiak 74 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Forest-Montiers
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Forest-Montiers udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Comps (Drôme)
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 83 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Forest-Montiers
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Comps (Drôme)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 102 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (34 gizon eta 30 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Comps udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 139 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.143 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Comps udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 640 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sphiggurus melanurus
Sphiggurus melanurus Sphiggurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Erethizontinae azpifamilia eta Erethizontidae familian sailkatuta dago.
Thomas Etxeberri
Mixel Etxeberri, erregearen notarioa eta Marie Harisperen semea zen. Frantziako Iraultzako Gerretan hartu zuen parte euskal ehiztariekin, Harispe lehengusuarekin.
1815eko maiatzaren 13an 48 botoz (denak) hautatua zen Maule ordezkatzeko Ehun Eguneko Biltzarrean.
Soya Takada
Soya Takada (髙田 颯也) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Bangsamoro
Bangsamoro (euskaraz «Moro Herria») Filipinetako moro herriaren lurraldea da. Filipinetako Sulu arkipelagoa, Mindanao uharteko zati batzuk, eta Palawango zati batzuk barne hartzen ditu, bai eta Malasia bizilagunaren Sabahko zati batzuk ere. Hitz konposatu hau malasierako bangsa («herri») eta gaztelaniako moro («mairu») hitzetatik dator.
Moro herriari deitzeko ere erabiltzen da. Leinuon artean maguindanaotarrak, maranaotarrak eta tausugtarrak ditugu.
Iruñeko entzierroa
Iruñeko entzierroa edo Iruñeko zezen-lasterketa, Iruñeko festa nagusietan, Sanferminetan, burutzen den ekitaldi edo erritu ezagunena da, zalantzarik gabe. Bertan, arratsalde horretan ospatuko den zezenketan parte hartuko duten zezenak euren lo-lekutik zezen plazara eramaten dira. Entzierroa arrisku handiko jarduera da, bere funtsa zezenen aurrean lasterka egitea baita, hauen adarretara ahalik eta gehien hurbilduz. Zentzu honetan, entzierroa ez da joko bat, tauromakia ariketa konplexu bat baizik, bere teknika eta barne araudi espezifikoak dituena, edozein kasutan, errespetatu beharrekoak.
Iruñeako entzierroa egunean behin izaten da, uztailaren 7tik uztailaren 14a bitartean, biak barne (uztailaren 6an ez dago entzierrorik). Goizeko 7:55an 7:57an eta 7:59an Santo Domingoko aldapako San Ferminen irudiari abesten zaio eta azkenik, goizeko 8:00etan erritua hasten da, suziri baten jaurtitzearekin. Ondotik, Santo Domingoko ikuiluetako ateak ireki eta zezen saldoa maldan gora abiatzen da, ondoren Udaletxe Plazatik pasa eta Mercaderes kalea zeharkatzen dutelarik. Honen bukaerara heldu aurretik, Estafeta kalea hartzen dute bihurgune bortitz bat egiten. Kale luze hau bukatuta Telefonicako bihurgunearen zati hesitua egiten dute ahalik eta, Kailejoia gurutzatuz, zezen plazara sartu arte. Guztira 825 metroko ibilbidea da. Ibilbideak zati ezberdinak ditu, eta parte bakoitzak bere ezaugarri propioak.
Kabuxa betaundi
Kabuxa betaundia (Lipophrys trigloides) Blenniidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneon bizi dena. 13 zentimetroko luzera du.
Iruñeko entzierroa
Entzierroa ariketa libre eta publikoa da, parte hartzeko ez da inon izenik eman behar, ez eta ordaindu behar ere: korrika egiteko gogorik izanez gero, ibilbideko tarteren batean sartu eta ahalik eta hobekien egitea da garrantzitsuena. Edozeinek dauka, a priori, bertan parte hartzeko eskubidea, 18 urtetik goitikoa bada eta ez badago inolako sustantziaren eraginpean (dena den, bi baldintza hauek, eta arrazoi oso ezberdinak direla medio, askotan ez dira errespetatzen).
Historia
Goizetako erritu honen erroak, Erdi Aroan topa daitezke. Dena den, ez dago sorrera une zehatzaren inguruko adostasun handiegirik. Historialari batzuen aburuz, Iruñeko entzierroaren jatorria XIV. mendearen amaieran legoke, ordukoak baitira bertan ezagutzen diren lehenbiziko zezenketak, Karlos II.a Gaiztoa Nafarroako Erregeak antolatu zituenak. Beste batzuek aldiz, XII. mendera arte jarraitzen dute entzierroaren arrastoa, iturri idatzirik ez dagoen arren, oso posiblea baita Iruñean lehenagotik ere zezenketak antolatu izana.
Aurrekaria
Hasiera batean, entzierroa gaitz ekidiezin bat zen agintari iruindarrentzat. Izan ere, garai hartan zezenketak ospatzen zirenean, animaliak beren jatorritik Iruñeara ekarri behar izaten ziren. Adardunak, unaiek lagundurik, ohiko abelbideetatik iristen ziren erreinuko hiriburura, eta bidearen azken zatia hiriko kaleetatik egin behar izaten zuten, orduko behin-behineko zezen plaza gaur egungo Gaztelu plazan atontzen zen eta. Zezen saldoak hiriko kale estuak zeharkatzeko, iruindarrek oihal eta mantez estaltzen zituzten etxeetako atari eta kale kantoiak, adardunek irtenbiderik ikus ez zezaten, ezbeharrak ekidite aldera. Animalia taldeari bidea irekitzen, bi zaldun joan ohi ziren, hiriko biztanleak zezenen berehalako etorreraz ohartarazteko. Badirudi, egungo entzierroaren aurrekaria (protoentzierro ere dei dakioke), testuinguru honetan sortu zela, gazte iruindarrak kaleak zeharkatzen zituzten zezenen aurrean lasterka egiten hasi zirelarik. Dena den, zezenen aurrean korrika ibiltzearena ez da iruindarren asmakizun esklusibo bat, bertze herri batzuetan ere antzeko protoentzierroak egiten baitziren.
Entzierro modernoaren sorrera
XVI. mendearen amaieran, sanfermin modernoen kimua sortu zen. Izan ere, sasoi hartan, San Ferminen omenez urrian burutzen ziren erlijio ospakizunak uztailera aurreratu ziren, udazkenean eguraldi petral xamarra izaten baita Iruñean. Modu honetan, erlijio ospakizunek bat egin zuten ohituraz uztailean bertan ospatzen ziren zezenketa eta ganadu feriarekin, sanfermin modernoen sorrerarako elementuen konberjentzia tenporala eman zelarik. Testuinguru honexetan, lehen aipaturiko protoentzierroa nortasun propioa garatzen hasi zen, bere teknika eta joko-arau berezituekin. Bide honetan, entzierroak zezenketekiko zuen menpekotasuna ttipitzen joan zen, eta erritu independente izateko bidea egin zuen. Prozesu honetan, 1776. urtea mugarri izan zen, Iruñeako udalak entzierroaren ibilbidearen nahitaezko hesitzea ebatzi baitzuen urte hartan, ordura arteko oihal eta manten sistema baztertuz. Antza, sistema zaharrak ez zuen iruindarren segurtasuna bermatzen. Sasoi hartantxe ere, herriko-etxe iruindarrak bidea irekitzen zuten zaldunen papera debekatzen zuten hainbat bando plazaratu zituen. Hasiera batean ez ziren errespetatuak izan, baina denboraren poderioz zaldunen figura desagertu egin zen entzierrotik. Modu honetan, entzierroak egun ezagutzen dugun forma modernoa hartu zuen, pixkanaka-pixkanaka.
XIX. mendean zehar, entzierroa debekatzeko saiakera ugari izan ziren Iruñeko agintarien aldetik, hainbatetan desagertzeko zorian egon zelarik. Izan ere, hainbat agintari iruindarren ustez, entzierroak hiriaren itxura kaxkarra ematen zuen kanpoaldean, eta honez gain, jada ez zela beharrezko argudiatzen zuten, trenbide sarea zegoenetik animaliak garraiobide horretan iristen baitziren hirira, kutxetan sarturik. Baina kasu honetan, iruindarrek behin eta berriz adierazi zuten entzierroaren aldeko herri nahia agintarien borondatea baino indartsuagoa izan zen. Epealdi honetan, entzierroak ibilbide aldaketa ugari ere ezagutu zituen. Gaur egun ezagutzen dugun ibilbidea, aldaketa txiki batzuekin, 1924. urtean ezarri zen, hiriko zezen plaza berria inauguratu zenean. Entzierroa erabat biziberriturik irten zen XIX. mendean zehar pairatu zuen krisitik, zezenketekiko erritu erabat independente eta herritar bezala indarturik. Halaxe iraun du gaur egun arte, aldaketa txiki batzuekin. Entzierroko azken aldaketa nabarmenetako bat 1892an gertatu zen, korrikalariak entzierroaren hasieraz ohartarazteko, suziri bat botatzea ebatzi zenean. Egungo suziri sistema (bi hasieran eta bertze bi amaieran) 1927. urtean ipini zuten martxan.
Iruñeko entzierroko abestia
Egunero-egunero uztailaren 7tik 14ra arte Iruñeko entzierroak hasi aurretik lasterkariek Santo Domingoko aldapako San Fermin santuaren irudi aurrean honako usadiozko gaztelaniazko abesti hau hiru aldiz abestu ohi dute: