Francisco_de_Vitoria
Bidezko tituluak
Bidezko Tituluekin, Frai Francisco de Vitoriak, lehenik eta behin, Errege Katolikoei emandako eskubideak ukatzea erabaki zuen. Abiapuntuko oinarria zuzenbide naturala da, gizon guztien eskubidea. Mundua zuzenbide natural batek arautu behar du, eta gerra ius gentiumaren lege batek arautzen du. Indiarrek estatu antolatuak osatzen zituzten, eta, beraz, gerra deklaratu ahal izateko, beste herri batzuei ordena naturalak ematen dizkien eskubideak ukatu behar zitzaizkien, hala nola merkataritza, ebanjelioaren predika eta herrien arteko harreman baketsuak eragoztea. Bidezko Tituluak garatu zituen espainiarrek Amerikan zuten presentzia justifikatzeko. Relectio prior de Indis recenter inventis lanean (1538ko abendua-1539ko urtarrila), Kristok, bere dizipuluak mundua ebanjelizatzera bidaltzen ditueneko pasarte ebanjelikoa garatzen du, amerikar konkistarekin harremantzen du hau: "San Mateoren lekua aipatu behar da: irakatsi jende guztiari Aitaren eta Semearen eta Izpiritu Santuaren izenean bataiatzen...". Testu horretan, Hispaniar konkista legitimatzeko edo justifikatzeko balio ez zutela uste zuen tituluak aipatzen ditu. Ondoren, legitimoak iruditzen zaizkionak garatzen ditu; gehienek konkista bidezko gerra bat hasteko baldintzekin dute zerikusia. Testu osoan ikus daiteke nola garatzen, argudiatzen eta iruzkintzen dituen hemen aurkezten diren enuntziatuak: MUNDU BERRIKO BARBAROAK ESPAINIARREN ESKU JARTZEKO BALIO IZAN ZUTEN TITULU EZ-LEGITIMOEI BURUZ 1. – Indiar barbaroak, espainiarrak eurengana iritsi aurretik, benetako jabeak ziren arlo publikoan eta pribatuan. 2. – Enperadoreak, munduaren jabe izan arren, ezingo lituzke barbaroen probintziak okupatu, jaun berriak ezarri, antzinakoak kargutik kendu eta zergak kobratu. 3. – Aita Santua ez da lurbira osoaren jaun zibila edo aldi baterakoa, jabetzarako ahalmen eta boterez zibilari dagokionez. 4. – Aita Santu gorenak, nahiz eta munduan aginte sekularra eduki, ezingo lieke eman jaun sekularrei. 5. – Aita Santuak aldi baterako boterea du gauza espiritualei dagokienez. 6. –  Aita Santuak ez du indiar barbaroen eta beste fedegabe batzuen gaineko aldi baterako ahalmenik. 7. –  Barbaroei, Aita Santuaren nagusitasunik aitortu nahi ez badute, ezin zaie, horregatik, gerrarik egin, ezta haien ondasunak okupatu ere. … 16. – Barbaroei, nahiz eta fedea gertagarri eta aski iragarri bazaie ere, jaso nahi izan ez badute, ezin zaie ordea, horregatik gerraren bitartez jazarri eta bere ondasunak kendu. 17. – Printze kristauek ezin diztuzte, Aita Santuaren aginpidean egonda ere,  barbaroak lege naturalaren aurkako bekatuengatik hertsatu, ezta horregatik zigortu ere. BARBAROAK ESPAINIARREN ESANETARA ETOR DAITEZKEEN TITULU LEGITIMOEI BURUZ 1. – Lehen tituluari gizartea eta komunikazio naturala dei dakioke. Espainiarrek probintzia horietan ibiltzeko eta bertan egoteko eskubidea dute, barbaroei kalterik egin gabe, eta haiek ezin diete hau debekatu. Lehenik eta behin, zuzenbide naturala dela edo zuzenbide naturaletik datorrela frogatzen da, "Arrazoi naturalak jende edo herri guztien artean ezartzen duena". 2. – Beste titulu bat ere aipa daiteke, hau da, kristau erlijioaren hedapena. (…) Kristauek eskubidea dute barbaroen probintzietan ebanjelioa predikatzeko eta iragartzeko. (…) Hau arrunta eta guztiona izan arren, Aita Santuak, hala ere, gai hau espainiarrei enkargatu eta besteei debekatu ahal izan zien. (…) Barbaroek, bai beren buruzagiek, bai herriak berak, espainiarrei Ebanjelioa libreki iragartzea eragotziko baliete, hauek (...) gerra onar dezakete edo deklaratu. 3. -- Barbaroetako batzuk kristautasunera bihurtzen badira, eta beren printzeek indarrez edo beldurrez idolatriara itzuli nahi badituzte, Kapitulu honen bidez, espainiarrek ere, bestela egiterik ez badago, gerra deklaratu dezakete, eta barbaroak halako irain bati uko egitera behartu, eta gerra-eskubide guztiak erabili setatien aurka, eta, ondorioz, batzuetan jaunak kargutik kendu, gainerako gerra zuzenetan bezala. 4. – Barbaroen zati handi bat Kristoren sinismenera bihurtu izan balitz, dela onez onean, dela indarream, hau da, mehatxu eta izuaren bitartez, edo beste edozein modu bidegaberen bitartez, benetan kristauak badira, Aita Santuak printze kristau bat eman diezaieke eta beste jaun fedegabeak ken diezazkieke, beraiek eskatu edo ez, arrazoizko kausaren bat izanez gero. 5. -- Beste titulu bat barbaroen jaunen tiraniaren ondorio izan daiteke, edo errugabeak kaltetzen dituzten lege gizagabeen ondorio, hala nola gizon errugabeak sakrifikatzea edo errudun ez diren gizonak hiltzea haragia jateko. 6. -- Beste titulu bat benetako eta borondatezko hautapen baten ondorio izan daiteke, barbaroek, adibidez, espainiarren gizatasuna eta administrazio jakintsua ulertuta, bai jaunek bai besteek Espainiako erregea printzetzat hartu nahiko balute. 7. -- Beste titulu bat adiskidetasun eta aliantzagatik etor daiteke. Izan ere, barbaroek eurek batzuetan beren artean legitimoki borrokatzen dutenez, eta iraina jasan zuenak gerra deklaratzeko eskubidea duenez, espainiarrei laguntza dei diezaieke eta garaipenaren fruitua eurekin banatu. 8. – Beste titulu bat ezin da zehazki afirmatu, baina baiaipatu eta legitimotzat jo (…) Barbaro horiek, nahiz eta, esan bezala, guztiz maitaleak ez izan, ez dira, hala ere, maiteengandik oso urrun egoten, eta, beraz, badirudi ez direla gai errepublika legitimo bat eratzeko edo administratzeko, ezta giza terminoetan eta termino zibiletan ere.