cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lapurtarren Biltzarra
Etimologia
Biltzar hitzak Bil(-era) eta Zahar hitzen lotunea du arroa eta 'agureen bilera' esan nahi omen du.
Cid Campeador
1079 urtean erbesteratua izan zen, eta hainbat errege eta pertsonai boteretsuren zerbitzuetan izan zen hurrengo urteetan, 1099. urtean Valentzian hil zen arte. Bere emazteak Bartzelonako Berenguer III.aren laguntzarekin hiria mantentzea lortu zuen 1101 arte.
Lapurtarren Biltzarra
Etimologia
Historian zehar idazkera ezberdinak izan ditu:
Ezaugarriak
Biltzarra Lapurdiko elizate guztiek aukeratutako ''baldam-apheza'ustari' edo alkate-abadeen bilera izan zen. Hauek etxe-frankoen jabeek aukeratuak izan ziren (hau da, ez ziren beste etxeen menpe), arazo amankomunak konpontzeko. Biltzarra bere bilerak igandeko meza eta gero egun oraindik kapitaleku izena zuten lekuetan eta kapito-harri inguruan egiten zituen. Uztaritzeko Motteko gazteluan egoitza orokor bihurtu zen. Biltzarrak hirugarren estatuarentzat besterik ez ziren, hau da nobleteria eta apaizeria ezin ziren sartu .''
Osaera
Biltzarrean parte hartutako elizateen zenbakia denbora pasa ahala aldatu dira. 1567ko urtarrilaren 24ren bilkuran 29 ordezkari izan ziren.
1567an eginiko bilkura baten parte-hartzaileak 31 izan ziren. Hona hemen:
XVII. mendeko hasieran, Ziburu eta Hendaiako elizateak Biltzarrera lotu ziren. 1789an, ordezkariak zituzten elizateak aipatutakoak gehi Hendaia eta Urkoi gabe izan ziren.
Gixune, Ahurti eta Bardoze, Agramondeko dukerrian zeudenak, 1763 arte ezin zuten Biltzarrera joan. Historialari batzuen arabera, Frantziako Iraultzara arte, Gixuneko ordezkariek eskatu zioten Biltzarrei kontuak euskaraz eman zitezela.
Funtzionamendua
Biltzarrak bi alditan hartzen zituen erabakiak. Lehendabizikoan, sindikoak (Biltzarreko idazkari eta diruzaina, bi urteko agintea zituena) alkate-abadeei eztabaidatzeko gaiei buruzko txostena ematen zuenn. Gero, bakoitzak bere elizatean kontsultatu eta eztabaidatu ondoren, zortzi egun geroago berriro biltzen ziren bere herrikideen erantzunak emateko. Ordezkariak ezin zuen erantzuna aldatu, aldiz, bere herrikideen bozeramalea izateko agindua zuen. Elizate bakoitzak ahots bakarra zuen, biztanle edo etxeen zenbakia zeinahi ere zen. Behin elizate guztiek bozkatu azkenengo emaitza "demokratikoa" izan zen.
Saint-Sixt
Saint-Sixt Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Lapurtarren Biltzarra
Artxiboak eta historia
Uztaritzeko Biltzarraren bilera antzinena 1567ko urtarrilaren 24an egindakoa izan zen, presidentea Lapurdiko baileren teniente-jenerala zen Micheau Sosiondokoa zuena. Ezagutzen dugun bigarrena 1593. urtekoa da.
Biltzarraren azken bilera 1789ko azaroaren 18an egin zen. Biltzarraren agiriak Estatu Nagusiek sortutako Asanblada Nazionalari eskatu zion egungo funtzionamendua mantentzea (...) edo behintzat hiru euskal herrialdeentzako departamendua sortzea.
Biltzarraren eskubideak
Biltzarraren eskubide nagusia, herrialdeko beste batzarrak ziren Bizkaiko Batzar Nagusiak edo Nafarroako Gorteen moduan, finantza-autonomia izan zen. Bere funtzionamendurako zergak bildu ez ezik, erregearen altxorraren kontribuzioa negoziatu ere egiten zituen. Egun, Hego Euskal Herrian kupoarekin egiten zuten bezala, behin kontribuzioa onartuta biltzarrak bilketaz eta banaketaz arduratzen zen.
Saint-Sixt
Biztanleria
2007an Saint-Sixt udalerrian erroldatutako biztanleak 861 ziren. Familiak 290 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 155 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Europa Solidarioaren Aldeko Koalizioa
Europa Solidarioaren Aldeko Koalizioa, gaztelaniaz zein galizieraz Coalición por una Europa Solidaria (CEUS) eta katalanez Coalició per una Europa Solidària, 2019ko Europako Parlamenturako hauteskundeetarako osatutako koalizio nazionalista eta europeista da. Koalizioa Euzko Alderdi Jeltzaleak (EAJ), Kanariar Koalizioak (CC), Compromiso por Galiciak (CxG), Geroa Baik (GBai), Proposta per les Illes (El Pi) eta Demòcrates Valencians (DV) alderdiek osatzen dute.
Saint-Sixt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lapurtarren Biltzarra
Biltzarraren eskubideak
Biltzarraren sindiko orokorraren eginkizuna erabakiak betetzea zen, lapurtarren autonomia erregearen funtzionarioen gehiegikerietatik at mantenduz. Bera erregearen zergen atzerapenaren arduraduna zenez batzuk preso hartu zituzten, herrialdearen finantza-independentzia galzorian ez jartzeko.
Erregeak Nafarroa Beherean eta Lapurdin funtzionarioak izendatzeko herrialdeko erakundeei galdetu behar izan zien: Lapurdin Biltzarra izanda. Horrexegatik 1567an Biltzarrak erregeari hiru hautagaiak Uztaritzeko Gortean bailliageren teniente jenerala izateko proposatu zizkionean, euskararen ezaguera baldintza ukatuezin bihurtu zen, "bere menpean izango zuen herriak beste hizkuntzarik ulertuko ez zuelako".
Saint-Sixt
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Lapurtarren Biltzarra
Biltzarraren eskubideak
Hain zen inportantea sindikoaren eginkizuna eta hain mingarria erregearentzat, ezen honek bere sindiko berezko izendatu baitzuen. Erregearena Urtubi zuen izena, biltzarrarena, aldiz, Xurio. Honek eskatima sortu zuen xabel xuri (Xurioren aldekoak) eta Xael gorri (Urtubiren aldekoak) artean. Xurio garaile atera bazen, hil egin zuten. Erregeak, orduan, bailli izendatu eta honek Biltzarraren gai-zerrenda finkatu zuen.
Europa Solidarioaren Aldeko Koalizioa
2014ko hauteskundeetako Europarako Koalizioa hautagaitzaren jarraipena da, era berean 2009koaren jarraipena zena, baina oraingoan ez du Kataluniako alderdirik barne. Aurreko hauteskundeetan zerrendaburuak Kataluniako Konbergentzia Demokratikokoak (CDC) izan ziren, eta Kataluniako Batasun Demokratikoak (UDC) ere eurodiputatu bat eskuratu zuen, baina biek osatzen zuten CiU federazioa 2015ean hautsi zen prozesu independentista zela eta zituzten desadostasunengatik. Horren ondoren CDC alderdia Kataluniako Europar Alderdi Demokrata (PDeCAT) bilakatu zen, eta hasiera batean koalizioa errepikatzeko nahia adierazi arren azkenean Junts per Catalunya koalizioan sartu zen, Katalunia ardatz zuen hautagaitz bat osatzeko. Hala ere, EAJ eta PDeCAT-ek lankidetza akordio bat sinatu zuten.
Saint-Sixt
Etxebizitza
2007an 400 etxebizitza zeuden, 292 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 93 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 369 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 292 etxebizitza nagusietatik 218 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 194 etxek bost zituzten. 268 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 190 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aratinga euops
Aratinga euops Aratinga generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Saint-Sixt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 571 ziren, horien artean 449 aktiboak ziren eta 122 inaktiboak ziren. 449 pertsona aktiboetatik 423 lanean zeuden (241 gizon eta 182 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 122 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Pechea
Pechea Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lapurtarren Biltzarra
Biltzarraren ordezkari ezagunak
Garat anaiak (Dominique-Joseph eta Dominique) Biltzarrak aukeratuak izan ziren 1789ko Estatu Nagusietan bere ordezkariak izateko. Hauke Hirugarren Estatuaren ordezkariak izanda, Makeako bizkondea nobleteriarena eta Doneztebeko jauna, Ziburuko apaiza, apaizteriarena izan ziren.
Alectis
Alectis arrain genero bat da. Carangidae familiaren barruan sailkatzen dira.
Saint-Sixt
Diru sarrerak
2009an Saint-Sixt udalerrian 309 unitate fiskal zeuden, 938,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.780 euro zen.
Pechea
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Saint-Sixt
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Isolobodon montanus
Isolobodon montanus Isolobodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Isolobodontinae azpifamilia eta Capromyidae familian sailkatuta dago.
Lapurtarren Biltzarra
Biltzarraren ordezkari ezagunak
Dominique-Joseph Garatek, Konbentzioan Danton ordezkatuz Justizia Ministroa izan zena, Luis XVI.aren heriotz-zigorra irakurri zuen.
Egungo Lapurtarren Biltzarra
thumb|Right|Lapurtarren Biltzarraren oroitarria [[Uztaritzeko Herriko Etxea|Uztaritzeko herriko etxe edo udaletxean. "Laphurdiko herriek eta Eskualzaleen Biltzarrak 1930an egina".]]
Saint-Sixt
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Sixt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra psikiatriko zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Europa Solidarioaren Aldeko Koalizioa
Osaketa
Hautagaitzaren sustatzailea eta alderdi nagusia EAJ da, zerrendako lehen postuan Izaskun Bilbao doalarik. Bigarren postuan CCko hautagaia doa, koalizioko alderdien artetik indar gehien duen alderdia baita EAJren ondoren. Alderdi txikiagoak dira CxG, El Pi eta DV, eta hirugarren, bosgarren eta zortzigarren postuan doaz euren zerrendaburuak, hurrenez hurren. Koalizio-akordioa Atarrabia Taldeak ere sinatu zuen, EAJ eta Geroa Bairen arteko akordio bat tarteko Geroa Bai ere hautagaitzan sartzekoː Daniel Innenarity zerrendaburua laugarren postuan doa. Seigarren postuan EAJren bigarren hautagaia doa, Andoni Aldekoa, Bilboko Euskalduna jauregiko zuzendaria.
Koalizio-akordioaren arabera alderdien parte-hartzea honakoa daː Euzko Alderdi Jeltzalea %65, Kanariar Koalizioa %25, Proposta per les Illes %4, Compromiso por Galicia %3, Demòcrates Valencians %3 eta Atarrabia Taldea %0.
Hautagaiak
Hauek dira zerrendako lehen zortzi postuakː
Izendapena eta hautagaiak herrialdeka
Hautagaitzaren izen ofiziala Coalión por una Europa Solidaria (CEUS) da, baina hautagaitza osatzen duten alderdien autonomia erkidegoetan beste izendapen bat darama. Era berean, erkidego horretako alderdiaren hautagaiak baino ez dira agertzen zerrendetan.
Thymioptila
Thymioptila Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Argyroploce oedalea da.
Saint-Sixt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
El insólito embarazo de los Martínez
El insólito embarazo de los Martínez 1974ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Ezkondu zenetik, Federicok beti amestu du aita izatea. Berak eta Laurak, bere emazteak, ahal zuten guztia egin dute, baina semea ez dator. Federicok aita izateko zuen obsesioa hainbesteraino iristen da, non azkenean haurdunaldia iritsi egiten baita, baina berarentzat. Ginekologo bat bestearen atzetik eta diagnostikoa erabatekoa da: Federico zazpi hilabetekoa da eta, beraz, ama izateko zorian dago.
Done Mikel eliza (Lizarra)
Done Mikel Lizarrako (Nafarroa Garaia) eliza bat da, La Mota muinoan dagoena. Bertan jada 1145. urtean bazen Done Mikelen omenezko baseliza bat. Hala ere, aztarnarik antzinenak 1187 eta 1196. urteen artekoak dira, justu Antso VII.a Nafarroakoaren erreinaldian gaztelarrek Nafarroa inbaditu zutenean. Gero, hainbat aldiz berreraiki dute eraikina.
1931n monumentu izendatu zuten.
Neuville-sur-Vanne
Neuville-sur-Vanne Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neuville-sur-Vanne udalerrian erroldatutako biztanleak 438 ziren. Familiak 158 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 81 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 185 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 181 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 95 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 283 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (109 gizon eta 77 emakume) eta 29 langabezian zeuden (10 gizon eta 19 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Leptodactylus wagneri
Leptodactylus wagneri Leptodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Neuville-sur-Vanne
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 zurginak eta 1 iturgina.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alloblennius frondiculus
Alloblennius frondiculus Alloblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Donostiako Hiritar Merezimenduaren Domina
Donostiako Hiritar Merezimenduaren Domina Donostiako udalak urtero urtarrilaren 20an ematen duen ohorezko saria da. Urtero Urrezko Danbor bakarra ematen du eta Hiritar Merezimenduaren Dominak bost izaten dira.
Saridunen zerrenda
Hauek dira saria jaso duten Donostiar batzuk.
Isolobodon portoricensis
Isolobodon portoricensis Isolobodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Isolobodontinae azpifamilia eta Capromyidae familian sailkatuta dago.
San Migel eliza
San Migel, mendebaldeko euskalkien (bizkaiera eta gipuzkera) lurraldean, Done Mikelen izena hartu duten hainbat elizaren izena da:
Neuengörs
Neuengörs Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Johnson City (Texas)
Johnson City Texasko hiri bat da. Blanco konderrian kokatua dago. 2010ean 1,656 biztanle zituen, 4.53 kilometro koadrotan banatuta.
Erika Elizari
Erika Elizari Salvador (Hernani, 1988) gipuzkoar idazlea da. Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziaduna, ipuin klasikoen moldaketan, umeentzako ipuingintzan aritu eta helduentzako eleberria idatzi ditu. 2018an hegaldi baten kronika kontatuz Igartza literatur lehiaketara aurkeztu zen (CAF enpresak eta Beasaingo Udalak (Gipuzkoa) elkarrekin antolaturiko literatur lehiaketaren XXI. aldia). Irabazi zuen saria nobela proiektu harekin, eta 2020an aurkeztu zuen emaitza: Zendabalitz, eleberri korala. Hau da helduentzat idatzi duen lehen lana.
Filmak ere zuzen tzen ditu.
Narciso Balentziaga
Narciso Balentziaga Altuna (Arroa, Zestoa, 1905 - Mexiko, 1935) gipuzkoar margolaria izan zen.
Pintura-ikasketak San Fernandoko Arte eskolan (Madrilen) egin zituen. Erakusketa ugari egin zituen, Euskal Herrian eta Hego Amerikan batez ere. Harenak dira, besteak beste, Puerto viejo de Guetaria eta Naturaleza muerta koadroak.
Răucești
Răucești Errumaniako udalerri bat da, Neamț konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hygophum hygomii
Hygophum hygomii Hygophum generoko animalia da. Arrainen barruko Myctophidae familian sailkatzen da.
Sorginaren Txabola
Sorginaren Txabola (Chabola de la Hechicera gaztelaniaz) Arabako Elvillar herrian kokaturik dagoen trikuharria da.
Álvaro de Gortazarrek eta Carlos Saenz de Tejadak aurkitu zuten 1935ean. 1936an Jose Migel Barandiaranek indusi zuen; eta 1974an, Juan Maria Apellanizek.
Bederatzi harlauzez eta estalkia eratzen duen lauzaz osatua dago. Hiru harlauza handik estalkia egiten duen harlauzari eusten diote. Pasabidea bost harlauzez osatua dago. Trikuharria aurkitu zutenean estalkiz egiten duen lauza hirutan zegoen hautsita.
Estalkia konpondu ondoren, ustez bere jatorrizkoa den tokira igo zuten berriz. Harrien azpian ehortzitako pertsonak gutxienez 39 dira eta tresna batzuk ere aurkitu dira: harrizko bi mailu, aizkora bat, buztinezko ontziak...
2010 eta 2014 artean, Arabako Foru Aldundiaren eskariz, UPV-EHU ko Javier Fernandez Eraso eta Jose Antonio Mujika Alustiza irakasleek indusi eta ikertu zuten.
Gaur egun, trikuharrian aurkitutako giza aztarnak nahiz tresnak Arabako Arkeologia Museoan daude, horietako batzuk erakusgai daudela.
Abuztuan, herriko festen aurretik, akelarrea ospatzen da trikuharriaren inguruan.
Monumentu kalifikatua
2011ko uztailaren 26ko, 183/2011 dekretuan, Arabako Lurralde Historikoko behe-lurretako trikuharriak monumentu-multzo kategoriako kultura-ondasun gisa sailkatu ziren.
Arabako Lurralde Historikoko behe-lurretako trikuharrien monumentu-multzoa hemen daude: Arabako Lautadan, Arabako Errioxan gehienbat, Lantaronen eta Kuartangon. Egitura, kronologia eta material aldetik Iberiar Penintsulako mesetako antzeko beste batzuekin izan dezake loturarik.Monumentu-multzoan sartzen diren trikuharriak hauek dira: Chabola de la Hechicera eta El Encinal (Elvillar); Lazaya, San Martín, Alto de la Huesera eta Los Llanos (Guardia); El Sotillo (Leza/Laguardia); La Mina eta La Lastra (Lantaron); Sorginetxe (Agurain); Aizkomendi (Donemiliaga); San Sebastián I, San Sebastián II, Gurpide Hegoa eta Gurpide Iparra (Kuartango) eta El Montecillo (Villabuena Araba).
Silver Lake (Florida)
Silver Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lake konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mount Plymouth (Florida)
Mount Plymouth Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lake konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Indiako mugimendu independentista
Indiako mugimendu independentista herrialde horren kolonialismoaren aurkako mugimendu politikoa izan zen. Indiako independentzia oso prozesu luzea izan zen, XIX. mendean hasitako aldarrikapena. Nolabait, 1857ko iraultzak mugimendu horren abiapuntuak izan ziren. Amaiera, Mahatma Gandhiren buruzagitzarekin, XX. mendean eman zen, 1942 eta 1947 artean. Azkenik, independentzia 1947ko abuztuaren 15ean aldarrikatu zen.
Indiako independentziaren aldeko lehen mugimendu iraultzaile nazionalista Bengalatik sortu zen. Geroago, eratu berri zen Indiako Kongresu Nazionalean errotu zen, buruzagi moderatuekin lurreko jendearentzat funtsezko eskubideak aldarrikatzeko. XX. mendearen hasieran jarrera erradikalagoak ezagutu ziren, Lal Bal Paltriunbiratuarekin, Aurobindo Ghoshekin edo V. O. Chidambaram Pillai bezalako pertsonalitateekin.
1920ko hamarkadako autogobernuaren azken fasean Indiako Kongresu Nazionalak Mahatma Gandhiren indarkeriarik ezaren eta desobedientzia zibilaren politika onartuak izan ziren. Rabindranath Tagore, Subramania Bharati eta Bankim Chandra Chattopadhyay bezalako olerkari eta idazleek kontzientzia abertzalea zabaldu zuten. Sarojini Naidu, Pritilata Waddedar eta Kasturba Gandhi bezalako emakume buruzagiak Indiako emakumeen emantzipazioa eta askatasunaren aldeko borrokan parte-hartzea sustatu zuten. B. R. Ambedkarek Indiako gizartearen baztertuen eta pobreen kausa defendatu zuen.
Indiako mugimendu independentistak gizartearen sektore guztiak hartzen zituen bere baitan. Etengabeko bilakaera ideologikoan zegoen, bestetik. Oinarrizko ideologia kolonialismoaren aurkakoa bazen ere, garapen ekonomiko independentearen ikuspegi batek babesten zuen egitura politiko laiko, demokratiko, errepublikano eta zibil-libertario batekin batera. 1930eko hamarkadaren ostean, mugimenduak joera sozialista sendoa hartu zuen. Mugimendu ezberdin horien lanek, azken finean, Indiako 1947ko Independentzia Legea ekarri zuten, Indiako Erresuma Batuarekiko mendekotasuna amaituz eta Pakistan sortuz.
India Ingalaterrako Koroaren Dominio izan zen 1950eko urtarrilaren 26ra arte, Indiako Konstituzioa indarrean jarri zen arte, Indiako Errepublika ezarriz. Pakistan, aldiz, domeinu bat izan zen 1956an bere lehen konstituzio errepublikarra onartu zuen arte. 1971n, Ekialdeko Pakistanek independentzia aldarrikatu zuen Bangladesheko Herri Errepublika gisa.
Britainia Handiko kolonialismoa
Indiara iritsi zen lehen europarra Vasco da Gama esploratzaile portugaldarra izan zen; 1498an Kalkutara iritsi zen espezien bila. Mende bat pasatxo beranduago, holandarrek eta ingelesek merkataritza postuak ezarri zituzten Indiako azpikontinentean. 1613an Suraten ezarri zuten lehen merkataritza-gune ingelesa.
Hurrengo bi mendeetan, britainiarrek portugaldarrak eta holandarrak militarki garaitu zituzten baina frantziarrekin gatazkan jarraitu zuten, hauek ere azpikontinentean ezarri nahi izan baitzuten. XVIII. mendearen lehen erdian Mogol Inperioaren gainbeherak aukera eman zien britainiarrei Indiako kontrol politikoa sendotzeko. Plasseyko guduan Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiaren Indiako Armadak, Robert Cliveren gidaritzapean, Siraj ud-Daulah, Bengalako Nawab garaitu zuen. Ondorioz, Konpainia Indiako gaietan eragile nagusi gisa ezarri zen eta handik gutxira eskualdeen gaineko administrazio-eskubideak lortu zituen. 1764an, Buxarko guduaren ondoren Bengala, Bihar eta Midnapur gaineko zerga eskubideak eskuratu zituen.
Tipu Sultanen porrotaren ostean, Hego Indiako zatirik handiena Konpainiaren zuzeneko agintearen menpe geratu zen, edo bere zeharkako kontrol politikoaren menpe egon zen, aliantza subsidiario bateko estatu printze baten baitan. Gero Konpainiak, gerra batzuetan garaitu ondoren, Maratha Inperioak gobernatutako eskualdeen kontrola bereganatu zuen. Punjab, bestetik, 1849an bereganatu zuten, Sikh armadak lehen (1845-1846) eta bigarren (1848-49) anglo-sikh gerran porrot egin ondoren.
Paika matxinada
1804ko irailean, britainiarrek Khordhako erregeari, Kalingari Jagannath tenpluaren eskubide tradizionalak kendu zizkioten. Horrek harridura larria eragin zuen Odishako herritarrentzat. Ondorioz, 1804ko urrian, Paik armatu talde batek britainiarrak eraso zituen Pipilin. Gertaera honek indar britainiarra kezkatu zuen. Jayee Rajguru, Kalingako Armadako buruzagiak, estatuko errege guztiei britainiarren aurkako kausa komun baten alde elkartzea eskatu zien. Rajguru 1806ko abenduaren 6an hil zuten, ordea. Rajguru hil ondoren, Bakshi Jagabandhuk Ekialdeko Indietako Konpainiaren agintearen aurkako matxinada armatua agindu zuen Odishan, Paika matxinada izenez ezagutzen dena, Britainiar Ekialdeko Indietako Konpainiaren aurkako lehen matxinada.
1857ko matxinada
Matxinada hauek historialari indiar nazionalistentzat mugimendu independentistaren hasiera izan zen. 1857ko Indiako matxinada Indiako iparraldean eta erdialdean Britainiar Ekialdeko Indietako Konpainiaren agintearen aurka izandako eskala handiko mugimendu izan zen. Britainiar gobernuak orduan enpresaren kontrola hartu zuen bere gain. Konpainiaren armadako eta kantonamenduetako zerbitzu-baldintzak gero eta gehiago zipaioen erlijio-sinesmenekin eta aurreiritziekin talka egiten zuten. Armadan goiko kastetako kideen nagusitasunak, atzerriko bidaien ondorioz kasta-galera hautemateak eta gobernuak kristautasunera bihurtzeko asmo sekretuen zurrumurruek desadostasun sakona eragin zuten zipaioen artean. Zipaioak ere etsita zeuden euren soldata baxuengatik eta ofizial britainiarrek promozio eta pribilegio gaietan praktikatzen zuten arraza-diskriminazioagatik. Horrekin batera britainiarren axolagabekeria indiar indiarren buruzagi nagusiekikoarekin nahasten zen. Azken txinparta Pattern 1853 Enfield fusilaren inguruko zurrumurruek piztu zuten. Soldauden artean kartutxoetan behietatik lortutako seboa eta txerri-gantza erabili zela zabaldu zen. Soldaduek kartutxoak hortzekin kosk egin behar izan zituzten fusiletan kargatu aurretik, eta jakinarazitako behi eta txerri-koipearen presentzia erlijiosoki iraingarria izan zen soldadu hinduentzat zein musulmanentzat.
1857an, Mangal Pandey, Indiako soldaduaren exekuzioak matxinada piztu zuen. 1857ko maiatzaren 10ean, Meeruteko zipaioek lerroak hautsi eta beren komandanteen aurka tiro egin zuten, haietako batzuk hilez. Maiatzaren 11n matxinatuak Delhira iritsi ziren eta hiriko europar, euroasiar eta kristau biztanleriaren zati handi bat erail zuten. Ondoren, Bahadur Shah II.a enperadore mogolari buruzagi izateko eta bere tronua berreskuratzeko eskatu zioten. Enperadoreak errezeloa izan zuen hasieran, baina azkenean ados jarri zen eta Shehenshah-e-Hindustan izendatu zuten matxinoek. Matxinadak eta herri-altxamenduak zabaldu ziren. Mogimendu horiek britainiarrak hasieran ezustean harrapatu zituzten eta horrela erreakzionatzen motel ibili ziren, baina azkenean indarrez erantzun zuten. Matxinatuen arteko antolaketa eraginkorrik ez izateak, britainiarren nagusitasun militarrarekin batera, matxinada azkar amaitzea ekarri zuen. Britainiarrek matxinoen armada nagusiaren aurka borrokatu zuten Delhitik gertu, eta borroka luze eta setio baten ostean, hiria berreskuratu zuten 1857ko irailaren 20an. Gerora, beste lurralde batzuetako matxinadak ere zapaldu ziren. Azken gudu esanguratsua Gwaliorren, 1858ko ekainaren 17an, izan zen, eta bertan Rani Lakshmibai hil zuten. Tatya Topek zuzendutako gerrillak, bestetik, 1859ko udaberrira arte jarraitu zuten, baina matxino gehienak mendean hartu zituzten britainiarrek azkenean.
1857ko Indiako matxinada India modernoaren historian inflexio puntu garrantzitsu bat izan zen. Britainiarren botere militarra eta politikoa baieztatzen zuen bitartean, India haiek kontrolatzeko moduaren aldaketa nabarmena ekarri zuen. 1858ko Indiako Gobernuaren Legearen arabera, Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiari India gobernatzeko inplikazioa kendu zitzaion, lurraldea Britainia Handiko gobernuaren eskumen zuzenaren esku utziz. 1876an, Benjamin Disraeli lehen ministroak, Viktoria erreginari Indiako enperatriz titulu gehigarria emateko legedia onartu zuen.
Indiako Kongresu Nazionala
Indiako Kongresu Nazionalaren lehen saioa 1885ean. Biltzarra Asian eta Afrikan Britainiar Inperioan sortu zen lehen mugimendu nazionalista modernoa izan zen. Matxinadaren ondorengo hamarkadak kontzientzia politikoa gero eta handiagoa izan zen, Indiako iritzi publikoaren agerpena eta Indiako lidergoaren sorrera nazio zein probintzia mailan izan ziren. Dadabhai Naorojik Ekialdeko Indiako Elkartea sortu zuen 1867an, eta Surendranath Banerjeek Indiako Elkarte Nazionala sortu zuen 1876an. A.O. Humek, Eskoziako funtzionario erretiratuak, egindako iradokizun batean inspiratuta, Indiako hirurogeita hamabi ordezkari elkartu ziren Bombayn 1885ean eta Indiako Kongresu Nazionala sortu zuten.
Biltzarrean parte hartu zutenak gehienbat mendebaldeko elitetako profesionak ikasiak ziren: abokatuak, irakasleak, kazetariak... Bere sorreran, Kongresuak ez zuen ideologia ongi zehazturik eta erakunde politiko baterako ezinbesteko baliabideetatik gutxi zituen. Horren ordez, eztabaida-gune gisa funtzionatu zuen. Urtero biltzen zen Britainiar Rajri leialtasuna adierazteko eta, aldi berean, argiak ziren ebazpen ugari onartzeko, hala nola eskubide zibilak edo gobernuko aukeren inguruan (batez ere funtzio publikoan). Ebazpen hauek Erregeordearen gobernuari eta, noizean behin, Britainia Handiko Parlamentuari helarazi zizkioten.
Erlijio taldeek ere zeresana izan zuten Indiako gizartearen erreforman. Biltzarrean parte hartzaileak joera desberdinetakoak ziren. Halaber Swami Vivekananda, Ramakrishna, Sri Aurobindo, VO Chidambaram Pillai, Subramanya Bharathy, Bankim Chandra Chatterjee, Rabindranath Tagore eta Dadabhai Naoroji bezalako intelektualen lanak ezinbestekoak izan ziren. Emakumeek ere haien presentzia izan zuten; hori da, adibidez, Niveditaren garrantzia. Orokorrean, India berritzeko eta askatzeko grina zabaldu zuten. Aldi berean, Europako eta Indiako hainbat jakintsuk Indiako historia indigena berraurkitzeko beharra indiarren artean elikatu zuten eta horrekin batera nazionalismoaren beharra. Lal Bal Pal triubiratoak, bestetik, garrantzi handia irabazi zuen indiarren artean. Partaideak hauek ziren: Bal Gangadhar Tilak, Bipin Chandra Pal eta Lala Lajpat Rai. Hiruok Chidambaram Pillai, Sri Aurobindo, Surendranath Banerjee eta Rabindranath Tagorerekin batera, XX. mende hasiearen buruak izan ziren. Swadeshi mugimendua izan zen arrakastatsuena; Swadeshi mugimendua autosufizientzia mugimendua izan zen, Indiako independentzia mugimenduaren parte izan zena eta Indiako nazionalismoaren garapenean lagundu zuena.
Indiako ehungintza industriak ere paper garrantzitsua izan zuen Indiako askatasun borrokan. India aberatsa zen kotoiaren ekoizpenean, eta britainiar errotek behar zuten lehengaiaz hornitzeko moduan zegoen. India britainiarren menpe zegoen garaia zen eta Ekialdeko Indien Konpainiak jadanik bere sustraiak Indian ezarriak zituen. Lehengaiak Ingalaterrara oso prezio baxuetan joaten ziren eta kalitate finduko kotoizko oihalak Indiara itzultzen ziren baina oso prezio garestietan saltzeko. Horrek Indiako ekonomia ahuldu zuen eta bertako ehungintzak ondorioak sufritu zituen. Horrek haserre handia ekarri zuen kotoi-laboratzaileen eta merkatarien artean.
Indiar nazionalismoaren gorakada
1900erako, Kongresua India osoko erakunde politiko gisa onartu bazen ere, ez zuen Indiako musulman gehienen laguntzarik izan. Erlijio bihurketa, behi hilketaren eta urdua arabiar idazkeran gordetzearen aurkako erreformatzaile hinduen erasoek gutxiengoen estatusaren eta eskubideen ukapenaren inguruko kezkak areagotu zituzten, Kongresuak bakarrik Indiako herria ordezkatuko balu. Sir Syed Ahmed Khanek musulmanen birsorkuntzarako mugimendua jarri zuen martxan, 1875ean Muhammadan Anglo-Oriental Collegeren sorrerajin gailendu zena; zentroa Aligarhen, Uttar Pradeshen zegoen. 1920an Aligarh Muslim University izena hartu zuen. Bere helburua ikasleak heztea zen, Islama eta mendebaldeko ezagutza modernoa bateratzea ahal zela erakutsiz. Indiako musulmanen arteko aniztasunak, ordea, ezinezkoa egin zuen birsorkuntza kultural eta intelektual uniformea ekartzea.
Kongresuko kideen arteko sentimendu nazionalistek gobernu-organoetan ordezkari izateko beharra erakutsi zien indiarrei. Indiako legedian eta administrazioan hitza edukitzeko beharra ere garbi ikusi zen. Kongresukideek beren herrialdea gobernatzeko rol aktiboa nahi zuten, Inperioaren parte izan arren. Joera hori Dadabhai Naorojik pertsonifikatu zuen, Erresuma Batuko Komunen Ganberarako hauteskundeetara lehiatzeko. Arrakasta izan zuen eta, horrela, Ganbera horren lehen kide indiar izan zen.
Bal Gangadhar Tilak Swaraj kontzeptua Indiaren helburutzat aldarrikatu zuen lehen nazionalista indiarra izan zen. Swaraj hitzak (swa-"nere", raj "araua") "autogobernu" edo "autonomia", gero "independentzia" esan nahi du. Tilakek Indiako kultura, historia eta balioak baztertu eta difamatu zituen Britainia Handiko hezkuntza sistemaren aurka egin zuen. Abertzaleei adierazpen askatasuna ukatzeak eta indiar arruntek euren nazioko aferetan inolako ahots edo paperik ez izateak gaitzetsi zuen. Arrazoi horiengatik, Swaraj irtenbide natural eta bakartzat hartu zuen. Bere esaldi ezaguna "Swaraj nire jaiotza-eskubidea da eta horrela izango dut" indiarren inspirazio iturri bihurtu zen.
1907an, Kongresua bi taldetan banatu zen: Erradikalek, batetik, Tilak buru, inarroste zibila eta iraultza zuzena defendatu zuten Britainiar Inperioa suntsitzeko eta britainiar gauza guztiak alde batera uzteko. Moderatuek, Dadabhai Naoroji eta Gopal Krishna Gokhale bezalako buruzagiek zuzenduta, berriz, britainiar agintearen esparruan erreforma nahi zuten. Tilakek Bipin Chandra Pal eta Lala Lajpat Rai bezalako goranzko buruzagi publikoek babestu zuten, ikuspuntu bera baitzuten. Haiekin eta haien eraginez, Indiako hiru estatu handiek -Maharashtra, Bengala eta Punjabek - herriaren eta Indiako nazionalismoaren eskaria moldatu zuten. Gokhalek Tilak kritikatu zuen indarkeria eta desorden ekintzak bultzatzeagatik. Baina Tilak atxilotzearekin batera, Indiako erasoaldi baterako itxaropen guztiak gelditu ziren. Indiako Kongresu Nazionalak herriarekiko sinesgarritasuna galdu zuen. Musulman delegaritza bat, bestetik, Minto erregeordearekin bildu zen (1905–10), konstituzio-erreformen kontzesioak eskatuz. Britainiarrek Musulmanen Ligaren eskaera batzuk onartu zituzten 1909ko Indiako Kontseiluen Legean musulmanentzako hautazko karguen kopurua handituz. Liga Musulmanak hinduek menperatutako Kongresutik bereizten zela azpimarratu zuen.
Ghadar Alderdia 1913an sortu zen atzerrian, Indiako Independentziaren alde borrokatzeko. Partaideak Estatu Batuetatik eta Kanadatik, baita Shanghai, Hong Kong eta Singapurretik ere zetozen. Alderdiak guztien batasuna zuen helburutzat: hinduen, sikhen eta musulmanen batasuna britainiarren aurka.
India kolonialean, 1914an sortu zen All India Conference of Indian Christians (AICIC), rol garrantzitsua jokatu zuen Indiako independentzia mugimenduan; batzar horrek swarajaren alde egin eta Indiaren zatiketaren aurka jarri zen. AICIC ere kristauentzako hautesleen bereizketaren aurka zegoen, fededunek "herritar komun gisa parte hartu behar zutela sistema politiko komun batean eta nazional batean". Indiako ohituretan neurritasun-mugimendua Indiako nazionalismoarekin lerrokatu zen baita ere. Mugimendu honek, Mahatma Gandhiren zuzendaritzapean, alkohola azpikontinentearen kulturarako inportazio arrotz gisa ikusten zuen.
1905eko Bengalako zatiketa
1905eko uztailean, Lord Curzonek, erregeorde eta gobernadore nagusiak (1899–1905), Bengalako probintzia banatzea agindu zuen. Adierazitako helburua administrazioa hobetzea zen. Hala ere, sentimendu nazionalista itzaltzeko saiakera gisa ikusi zen operazioa, indarrak zatitzeko bidea gisa. Bengali hindu intelektualek eragin handia izan zuten tokiko eta nazioko politikan. Zatiketak bengalerrak haserretu zituen. Asaldura zabala sortu zen kalean eta prentsan, eta Kongresuak produktu britainiarren boikota egitearen alde egin zuen swadeshi edo industria indigenen banderapean. Gero eta handiagoa zen mugimendu bat sortu zen, Indiako industria indigenetan, finantzak eta hezkuntzan zentratuta. Hezkuntza Kontseilu Nazionala sortu zen, Indiako finantza-erakundeen eta bankuen sorrera, baita Indiako kulturaren eta zientziaren eta literaturaren lorpenen inguruko interesa ere indartu zen. Hinduek batasuna erakutsi zuten. Garai horretan, Sri Aurobindo, Bhupendranath Datta eta Bipin Chandra Pal bezalako Bengali hindu nazionalistak egunkarietako artikulu indartsuak idazten hasi ziren Indiako Britainia Handiko agintearen zilegitasuna zalantzan jarriz. Ondorioz, britainiarrek sedizio deliktua leporatu zieten.
Zatiketak gero eta jarduera handiagoa eragin zuen orduko oraindik jaioberria zen militante nazionalista iraultzailearen mugimenduaren partetik, 1800eko azken hamarkadatik Bengala eta Maharashtran bereziki indarra hartzen ari zena. Bengalan, Anushilan Samitik, Aurobindo eta Barin Ghosh anaiek gidatuta, Rajaren irudi-arduradunen eraso ugari antolatu zituen, Muzaffarpureko epaile britainiar baten bizitza saiakerarekin amaituz. Horrek Alipore bonba kasua eragin zuen, hainbat iraultzaile hil, edo harrapatu eta epaitu zituzten bitartean. Khudiram Bose, Prafulla Chaki, Kanailal Dutt bezalako iraultzaileak, hil edo urkatu zituztenak, herri artean ezagun bihurtu ziren.
Alipore konspirazioren kasua
1932an, Jugantar alderdiko hainbat buruzagi, besteak beste, Aurobindo Ghosh, Kolkatan bonbak egiteko jarduerekin lotuta atxilotu zituzten. Hare Krishna Konar, Indiako Alderdi Komunistaren (marxista) eta Komunista Konsolidazioko kide sortzaileetako bat izan zena, atxilotu zuten tartean ere. Akusazioa Indiako Muturreko Mugimenduarekin lotura izatea izan zen. Espetxeratuak izan ziren independentziarako mugimenduari ekiteagatik.
Agurtzane Egiluz
Agurtzane Egiluz Ibarguren (Gasteiz, 1997ko apirilaren 18 -) saskibaloi jokalari paralinpiko arabarra da, gurpil-aulkiaren 3.0 mailean ibiltzen dena.
Hamalau urte zituela ikastolako autobusarekin izandako istripu baten ostean hasi zen saskibaloi egokituan, Gasteizko Zuzenak taldean. 2017-2018 denboraldian egin zuen lehen talderako jauzia, eta Ohorezko Mailarako igoera lortu zuten hurrengo urtean. 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen.
Jolly (Texas)
Jolly Texasko hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 172 biztanle zituen, 2.55 kilometro koadrotan banatuta.
Lapanouse-de-Cernon
Lapanouse-de-Cernon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 109 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (27 gizon eta 21 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Lapanouse-de-Cernon udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aratinga chloroptera
Aratinga chloroptera Aratinga generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
2020
2020a asteazkenez hasitako bisurtea da.
Thylacogaster
Thylacogaster Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thylacogaster rhodomenia da.
Alloblennius jugularis
Alloblennius jugularis Alloblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Leptolalax alpinus
Leptolalax alpinus Leptolalax generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Stygitropha
Stygitropha Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Stygitropha funebris da.
Mops congicus
Mops congicus Mops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Ana Nafarroakoa
Ana Nafarroakoa edo Ana Albretekoa (Paue, – ibidem, ) Nafarroako Erresumako infantea izan zen.
Biografia
Aita Joanes III.a Nafarroakoa erregea eta ama Katalina I.a Nafarroakoa erregina zituen.
Tătăruși
Tătăruși Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ana Nafarroakoa
Biografia
Karlos bere neba hil zenean, Erresumako lugarteniente, hau da, erregeorde bilakatu zen.
Tătăruși
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Ana Nafarroakoa
Biografia
Erregeen lehenengo seme-alaba izanik, jaiotzatik bilatu zitzaizkion ezkongaiak. Hala ere, ez omen zen batere erakargarria eta hitzarmen denak bertan behera geratu ziren. Azken ezkon-hitza zenbait hilabete aurrerago eman zion, Joan V.a Astaracekoa bizkondeari hain zuzen ere.
Crooked Lake Park (Florida)
Crooked Lake Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Polk konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
El mejor regalo
El mejor regalo 1975eko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Ezkontza egunean, Carlosek ezusteko ikaragarria hartuko du, Carlitos izeneko haur batek bere semea dela esaten dionean. Ezkontza bertan behera geratuko da eta Carlosek haurra bere etxeraino jarraitzea erabakiko du, bere ama ezagutu eta gertatzen ari dena deskubritzeko.
Tiercé
Tiercé Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tiercé udalerrian erroldatutako biztanleak 4.070 ziren. Familiak 1.610 ziren, horien artean 413 pertsona bakarrekoak ziren (138 bakarrik bizi ziren gizonak eta 275 bakarrik bizi ziren emakumeak), 562 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 547 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 88 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.740 etxebizitza zeuden, 1.625 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 82 hutsik zeuden. 1.445 etxeak ziren eta 226 apartamentuak ziren. 1.625 etxebizitza nagusietatik 1.060 bere jabearen bizilekua ziren, 540 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 79 etxek gela bat zuten, 108 etxek bi zituzten, 256 etxek hiru zituzten, 387 etxek lau zituzten eta 795 etxek bost zituzten. 1.308 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 657 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 773 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.490 ziren, horien artean 1.936 aktiboak ziren eta 554 inaktiboak ziren. 1.936 pertsona aktiboetatik 1.786 lanean zeuden (946 gizon eta 840 emakume) eta 150 langabezian zeuden (62 gizon eta 88 emakume). 554 pertsona inaktiboetatik 265 erretiraturik zeuden, 191 ikasten zeuden eta 98 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tiercé udalerrian 1.661 unitate fiskal zeuden, 4.185,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.051 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 200 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 41 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 15 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 24 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 61 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 4 igeltseroak, 6 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 3 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
RoboCop 2
RoboCop 2 1990eko Irvin Kershner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzio eta ekintza film bat da. Peter Weller, Nancy Allen, Daniel O'Herlihy, Tom Noonan, Belinda Bauer eta Gabriel Damon aktoreek antzeztu zuten.
Tiercé
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Tiercé udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.072 hektarea erabiltzen.
RoboCop 2
Argumentua
Jada ozonorik gabeko zerupeko etorkizun hurbil batean Detroit hiriko polizia greban jarri eta gaizkile taldeak hiriaren jaun eta jabe egin dira. Bestalde, jende askok Nuke droga berri eta boteretsuarekiko adikzioa ere badu. OCP -Omni Consumer Products- megakorporazioak bere nagusitasuna areagotzeko asmoz hiriaz jabetu nahi du. OCPko lehendakariak (Dan O'Herlihy) Faxx doktoreari (Belinda Bauer) RoboCop (Peter Weller) birprograma dezan aginduko dio, iraganean bezala delinkuentziaren aurka borrokatzeko gai izan ez dadin.
Tiercé
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ordonnaz
Ordonnaz Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Patrick O'Brian
Patrick O'Brian, jaiotze izenez Richard Patrick Russ (1914ko abenduaren 12a, Chalfont St. Peter, Buckinghamshire - Dublin, 2000ko urtarrilaren 2a) ingeles idazle bat izan zen.