cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gergako gaztelua
Historia
Karlos II.a Nafarroakoaren erregealdian, 1361ean, Lope Peritz Artiedakoa alkaide izendatu zuten. Bost urte geroago, Untzue, Etxague, Oloritz, Muru Artederreta eta Olkotz herrietako bizilagunak gaztelua konpontzen lan egitera behartzeko agindu zioten, estuasunik izanez gero bertan babes zezaten. Otxoa Peritz Artiedakoak 1370, 4 libera eta 20 kahitzetan jasotzen zuen esleipena. 1377an, Gorteko alkate Martin Peritz Soltxagakoak hartu zuen haren lekua, eta, 1379an, berriz, Semeno Urorzek, zeina Karlos III.a Nafarroakoak eta Zuria I.a Nafarroakoak berretsi zuten, eta 1430era arte egon zen bertan, izen bereko bi pertsona izan ezik. Joan II.ak Martin Peritz Urotz izendatu zuen haren ordez, 1430eko urte horretan. Beste Semeno Urotz bat agertu zen alkaide 1451n. Arnaut Ozta, Olkozko dorrearen jauna, 1465ean.
Villers-Chemin-et-Mont-lès-Étrelles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villers-Chemin-et-Mont-lès-Étrelles udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gergako gaztelua
Historia
1490etik, gutxi gorabehera, Joan Oztaren esku egon zen gotorlekua. Urte horietan ez zen ezagutzen antzinako Gerga izenez, Untzue izenez baizik. Nafarroa konkistatu ondoren, erabat suntsitu zen, Erresumako beste gaztelu eta dorre gotor batzuk bezala. 1514an, 185 dukat ordaindu zitzaizkion Oztari, gaztelu honek eta Elokoak izan zuten denboragatik, eta bertan zegoen goarnizioarentzat ordezkatu behar izan zituen elikagaiak.
Villers-Chemin-et-Mont-lès-Étrelles
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1401 Lavonne
1401 Lavonne asteroide gerrikoan aurkitutako 1401. asteroidearen izena da. 1935eko urriak 22an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 UD zen.
Nannostomus beckfordi
Nannostomus beckfordi Nannostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Rameauita
Rameauita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Rameauita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Crawfordsville (Iowa)
Crawfordsville Iowako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 264 biztanle zituen, 0.91 kilometro koadrotan banatuta.
True Blood
True Blood (Zinezko Odola edo Benetazko Odola) EEBBko fantasiazko telesaila bat da. Telesaila Alan Ball gidoigileak sortu zuen, Charlaine Harris idazlearen The Southern Vampire Mysteries eleberrian oinarritua dagoelarik. 2008ko irailaren 7an HBO katean aireratzen hasi zen.
Argumentua
Odol sintetikoa asmatu ostean, banpiroak kondairazko izaki beldurgarriak izatetik gaueko hiritar soilak izatera iragan dira.
NGC 7159
NGC 7159 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
La Granja de San Vicenteko geltokia
La Granja de San Vicente Espainiako Leongo probintziako tren geltoki bat da, Torre'l Bierzu udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Chlumec (Ústí nad Labem barrutia)
Chlumec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4.434 biztanle ditu eta 12,88 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Labem barrutian dago.
Tokioko Operaren Hiria
Tokioko Operaren Hiria (東京オペラシティ) Tokion dagoen hirugarren eraikin altuena da, Shinjuku auzoan dagoena.
Egitura
Beheko solairuetan Antzoki Nazional Berria dago, honek ematen dio izena etxe orratzari. Bosgarren eta 52. solairuen artean bulegoak daude, bertan daude besteak beste Microsoft eta Apple.
Antzoki Nazional Berria
Antzoki Nazional Berria (japonieraz 新国立劇場 Shin Kokuritsu Gekijō) Takahiko Yanagisawa arkitektuak diseinatu eta 1997an ireki zituen ateak. Bertan opera, balleta eta dantza modernoko ikuskizunak izaten dira.
2464 Nordenskiöld
2464 Nordenskiöld asteroide baten izena da. urtarrilaren 19an aurkitu zuen Y. Väisälä-ek Turku Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1939 BF izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2464 Nordenskiöld asteroidearen orbitak batezbeste 3,18 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,531 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,828 distantziara. Eszentrikotasuna 0,204 da, eta makurdura orbitala 0,85ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.8 da.
Algonquin (Maryland)
Algonquin Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dorchester konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ameriketako poney
Ameriketako ponia, (ingelesez pony of the Americas), "POA"  akronimoz ere ezaguna, Ameriketako Estatu Batuetako bertako zaldi arraza bat da. Arraza nahiko sortu berria da eta egun bereziki umeak zaldiz ibiltzeko erabiltzen dute. Ameriketako Estatu Batuetan ospetsua egin da zaldi zaleen artean. Euskal Herrian ere azken urtetan arraza honetako zaldiak zabaltzen ari dira zaldi zaleen artean.
Zaldi arraza hau bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean dago. Appalosa miniatura bat ematen du. Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arrazaren historia
Arraza honen jatorria Ameriketako Estatu Batuetan dago.1954. urtean Iowako Leslie Boomhower izeneko Shetland ponien hazle batek, kasualitate hutsez, shetland poni zaldi bat arabiar zaldi eta appalosaren arteko nahasketa zen behor batekin gurutzatu zuen poni appalosaren antzeko bat lortzeko, eta horrela Ameriketako ponia sortu zen. Geroztik arraza finkatzeko zaldi zaleak arabiar zaldiak, appalosak, Galesdar poniak zein Ameriketako Quarter zaldiak erabili zituen.
Fredric March
Fredric March (Racine, 1897ko abuztuaren 31 - Los Angeles, 1975eko apirilaren 14a) aktore estatubatuarra izan zen. Benetako izena Ernest Frederick McIntyre Bickel zuen eta Racinen, Wisconsinen, munduratu zen. Oinarrizko ikasketak eginda, Wisconsin-Madison unibertsitatean jardun zuen. Banku batean ekin zion lanari, baina apendizitis larri batek zer pentsatu eman zion eta bestelako beharra nahi zuela erabaki zuen. Figurazio eta estra lanetan ibili zen hainbat filmetan 1920an hasita, eta 1926an Broadwayra jo zuen, handik gutxira Paramount Pictures konpainiarekin sinatzeko.
Lanak
1930ean Oscar sarietarako lehen izendapena jaso zuen ( The Royal Family of Broadway), eta bi urte geroxeago lehenengoa irabazi: gizonezko aktore onenaren Oscar saria eman zioten Dr. Jekyll and Mr. Hyde filmean eginiko lanagatik. 1946an, ostera ere sari berori irabazi zuen: The Best Years of Our Lives.
Marchek zinemarako zein antzerkirako lanak osatu zituen bere ibilbidean, ezin bata edo bestea alde batera laga. Ez zuen estudioekin epe luzerako kontraturik sinatu, eta agian horregatik ez zuen, bere garaiko aktoreek egin ez zuten legez, hainbeste filmetan parte hartu. Arthur Miller antzerkigilea Marchen auzokoa zen eta Death of a Saleman lana 1949an Elia Kazanek zinemara egokitu behar izan zuenean Fredric aritzea nahi zuen idazleak. Aktoreak, ordea, ezetz esan zion eskaintzari; eta beharbada damutu zitzaion, handik hiru urtera antzezlanaren bigarren bertsioan parte hartu baitzuen, 1951n Laslo Benedek-ek zuzendua. Oskar sarietarako izendatu zuten ostera ere.
Azken aldiko lanik garrantzitsuena akaso Spencer Tracyrekin batera antzeztutako Inherit the Wind (1960) filma izan zen.
Florence Eldridge aktorearekin ezkondu zen 1927an eta Connecticut izan zuen bizileku. Ideia aurrerakoiak zituen, eta kritika nahikotxo jaso zituen Espainiako Gerra Zibila zenekoan jendaurrean errepublikanoen alde azaldu izanagatik.
2125 Karl-Ontjes
2125 Karl-Ontjes asteroide gerrikoan aurkitutako 2125. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 2005 P-L zen. Bere izena Karl-Ontjes Groeneveld alemaniar fisikariagatik jasotzen du.
Hari-laukote
Hari laukote edo soka laukote bat lau harizko musika-tresnek osatutako instrumentu multzo bat da, normalean bi biolinez, biola batez eta biolontxelo batez osatua dagoena. Hari laukotea ganbera musikaren forma garrantzitsuenetarikotzat hartzen da, XVIII. mendetik aurrera entzute handiko konpositore gehienek formazio honetarako lanak idatzi zituztela kontuan izanda.
Instrumentu multzo honentzat idatzitako lanak mota askotarikoak izan daitezen arren, hari kuarteto baten egitura klasikoa sinfoniarenaren antzekoa da.
"Hari kuarteto" forma musikalaren ezaugarriak
Haydn, Mozart eta Boccheriniren eskutik, hari kuartetoa ganbera musikako errepertorioko genero ezagunena bihurtu zen. Obra mota honen erreferentziazko egitura lau mugimenduz osatua dago, nahiz eta zenbaitetan zalantzan jarria izan den (Beethovenen 131. opusean, adibidez). Lau mugimenduetako bakoitza tempo eta forma jakin batzuen baitan dago:
Hari laukotearen aldaerak
Ganbera talde asko hari laukotearen aldaeratzat har daitezke:
Laukotearen beste hedapen batzuk ere gertatu dira; Mendelssohnen zortzikotea, esate baterako. Aipatu beharrekoa da Schoenbergek sopranoa sartu zuela 1908an konposatutako bere bigarren soka kuartetoaren azken bi mugimenduetan. Horren ondoren, Hindemithek, Finzik, Respighik, Ginasterak, Schoeckek eta beste konpositore askok ere instrumentazio honetarako idatzi zuten.
Hari kuarteto aipagarriak
Hona hemen soka laukotearentzat idatziriko lan nabarmenak:
Alexander Sokurov
Alexander Nikolayevich Sokurov, (Алекса́ндр Никола́евич Соку́ров; 1951ko ekainaren 14a) errusiar zinemagilea da. Lanik esanguratsuenen artean, Russian Ark (2002, Русский ковчег, Russkij Kovcheg), editatu gabeko plano bakar batean filmatua eta Faust (2011, Фауст)) daude, Urrezko Lehoiarekin saritua, Veneziako zinema-jaialdiko film onenaren sari gorena.
Camigliano
Camigliano Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Camiglianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Erreka etxebizitzak
Erreka etxebizitzak Gipuzkoako Pasai Donibane herrian dagoen etxebizitzez osatutako eraikin bat da. Pasaiako badiaren sarbidearen ertzean dago, Santo Kristo Oparoaldikoaren eliza, Bonantzako arkua eta Santa Isabel gazteluaren artean.
Eraikinaren azpiko arkupetik paseabidea igarotzen da.
Troszyn udalerria
Troszyn Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrołęka barrutian kokatuta. 156,3 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4868 biztanle zituen.
Brynsadler
, Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.
Yi Xing Long
Yi Xing Long (Izar 1eko Dragoia) Dragoi Bola GT animeko fikziozko pertsonaia da. Hau, beste Dragoi Ilunak bezala, Dragoi Bolen bidez desio bat betetzean sortutako energia negatiboaren ondorio da.
Yi Xing Long Dragoi Bolei Freezer, Ziborrek eta Cellek hildakoak berpizteko eskarien ondorioz sortutako energia negatibaren ondorioz eratu zen. Honek dragoi guztietan indartsuena bilakatzen du (guztira 7 dira). Dragoi Bola guztiak xurgatuta eraldatu egiten da, Goku Super Saiya 4ren energiaz gainkargatu ostean.
Omega Shenron
7 Dragoi Bolak xurgatu ostean Dragoi Bolako erabateko etsai bilakatu zen. Dragoi Bola guztiak barnean zituenez, beste Dragoi Ilun guztien botereak bereganati zituen, 4 izarrekoarenak besteak beste. Bere azken erasoarekin Energia Negatibodun Indar Bola, Lurra txikitzen saiatu zen baina ez zuen lortu. Vegeta eta Goku aurka batera borrokatzeko bezain indartsua zen, biak Super Saiya 4 mailan zeudela. Beraz, hauek biak bateratzea beste biderik ez dute.
Dragoi honen indarra gainditu zezakeen bakarra Gogeta Super Saiya 4 mailan zen. Baina ez zuen helburua lortu, izan ere bere harrotasunaren ondorioz denbora alperrik galdu zuen (10 minutu baino ez zuen iraun bateraketak, bateraketa normal baten heren bat) iseka egiten eta jolasten egon zelako garaitu egin zezakeenean. Yi Xing Long azkenean Gokuren Indar Unibertsalaren eraso batekin akabatu zen. Eraso hori unibertso guztiko energiaz osatu zen (serieko eraso indartsuena).
Verrières-de-Joux
Verrières-de-Joux Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Verrières-de-Joux udalerrian erroldatutako biztanleak 429 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 220 etxebizitza zeuden, 174 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 127 etxeak ziren eta 92 apartamentuak ziren. 174 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 280 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (109 gizon eta 94 emakume) eta 18 langabezian zeuden (6 gizon eta 12 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Atristain auzia
Atristain auzia Xabier Atristain euskal herritarraren inguruko kasu penala da. Atristaini hamazazpi urteko espetxe zigorra ezarri zitzaion 2010ean. Atristain auzitegian kargurik gabe libre utzi zuten, baina berehala Guardia Zibilak berriz atxilotu zuen. Harrezkero, ia hamabi urte eman zituen giltzapeturik 2022ko otsail arte. Hain zuzen, orduantxe aske geratzeko arrazoia da defentsak helegitea jarri zuela Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegian eta Xabier Atristainen alde ebatzi zuela urte hartako otsailean, epaiketan defentsa eskubide osoa ukatu zitzaiolakoan. Auziak oihartzun handia hartu zuen une horretan Hego Euskal Herrian.
Europako auzitegi horren sententzia irmoa da, Espainiak helegite bat jarri ondoren. Haatik, ebazpen hori eman eta gutxira, Espainiako Auzitegi Gorenak uko egin zion Giza Eskubideen Europako Auzitegiak egindako berrikuspena kontuan hartzeari, eta urte bereko ekainaren 2an Ertzaintzak kalean atxilotu zuen Atristain, Donostiako Parte Zaharrean zebilela. Martuteneko espetxera eraman zuten. Espainiako auzitegi horretako zigor arloko salak adierazi zuen egindako adierazpenak kontuan hartu gabe ere "beste froga batzuek ondorio berera" zeramatela, eta Atristainen adierazpenik gabe ere ez zela, beraz, kondena aldatuko. Europako Auzitegiak, berriz, adierazi zuen auzipetuaren defentsarako bermeen urraketak prozesu osoari eragin ziola.
Donostiako Udalak kezka agertu zuen 2022ko ekainean Atristain berriz atxilotzearekin, eta "arbitrariotzat" jo zuen atxiloketa.
Verrières-de-Joux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 7160
NGC 7160 galaxia bat da, Cepheus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Chlumec nad Cidlinou
Chlumec nad Cidlinou Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 5.418 biztanle ditu eta 21,43 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1483 urtean egin zen.
Burkina Fasoko altxamendua (2014)
2014ko Burkina Fasoko altxamendua Blaise Compaoré diktadorearen aurkako altxamendua izan zen. Altxamenduaren ondorioz, gobernua utzi zuen.
Urriak 30
Su eman zioten Burkina Fasoko Parlamentuari, matxinada jendetsu batean. Presidentearen agintaldia luzatzeko Konstituzioaren erreforma geldiarazi nahi zuten protestariek. Compaore presidenteak Gobernua desegin eta larrialdi egoera ezarri zuen. Urriaren 28tik zeuden protestan ehunka herritar, 27 urte aski dira lelopean, Compaorek boterean jarrai ez zezan. Estatu kolpe baten bitartez iritsi zen presidentetzara, 1987an. Horregatik, Armadak Burkina Fasoko parlamentua hartu, eta «trantsizio gobernua» jarri zuen.
Urriak 31
Blaise Compaorék Burkina Fasoko presidente kargua utzi zuen. Herritarren protesten artean, gobernua desegin eta setio egoera ezarri zuen. Armadaburuak hartu zuen agintea hauteskundeak deitu eta presidente berri bat hautatu bitartean.
Azaroak 1
Azaroaren 1ean, Burkina Fasoko presidente Blaise Compaorek dimisioa eman zuen, hiru eguneko protesten ondoren. Burkina Fasoko trantsizio gobernua Zidak gidatzea adostu zuen armadak. Blaise Compaore presidentearen dimisioaren ondoren hartu zuen erabakia. Oposizioak armadaren esku hartzea gaitzetsi zuen, eta manifestazioak izan ziren. Datu ofizialik ez zegoen arren, hango hedabideek argitaratu zutenez, gutxienez 30 lagun hil ziren, eta beste 90 zauritu. Boli Kostara egin zuen ihes Compaorek.
Azaroak 3
Azaroaren 3an, Burkina Fasoko trantsizioa gidatzeko zibil bat buru zuen gobernua negoziatzen ari zirela zioen Zidak. Militarren buruak esan zuen gobernuburu hori kontsentsuz izendatuko zutela. Egun berean, Afrikako Batasunak bi aste eman zizkion armadari gobernu zibil bat ezartzeko. Trantsizioa gidatzeko zibil bat buru zuen gobernua negoziatzen ari direla esan zuen Zidak. Burkina Fasoko armada negoziatzen ari zen herrialdeko boterea «ahalik eta azkarren» zibil baten esku uztea, Isaac Zida teniente koronel eta estatuko buruzagiak esan zuenez. «Gizartearen ordezkaritza eragile guztiekin» negoziatzen ari zirela jakinarazi zuen.
Letitia Elizabeth Landon
Letitia Elizabeth Landon (Chelsea, Erresuma Batua, 1802ko abuztuaren 14a - Cape Coast, 1838ko urriaren 15a) poeta eta nobelagile britainiarra izan zen, L. E. L. inizialak Miss Landon edo Mrs Maclean izenez ezagunagoa. Herefordshireko familia zahar batekoa zen. Eskola lakistako poetisa.
Burkina Fasoko altxamendua (2014)
Azaroak 6
Urtebeterako «trantsizio gobernua» ezartzea hitzartu zuten Burkina Fason. Herritarrek hautatutako zibil batek gidatuko zuen prozesua bozak egin arte. Armadak ere ontzat jo zuen. Militarren jarrerak, dena dela, mesfidantza eragin zuen nazioartean. Nazio Batuen Erakundeak eta Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Erkidegoak, kasurako, normaltasun konstituzionalera buelta zedila exijitu zioten zenbait alditan armadako buruari, ez baitziren haren jardunaz askorik fio.
Azaroak 14
Burkina Fasoko armadak, oposizioko alderdiek, erakunde zibilek eta buruzagi erlijiosoek trantsizioko gobernu zibil bat sortzeko hitzarmena egin zuten.
Letitia Elizabeth Landon
Biografia
Letitia Chelseako eskola batera joan zen, eta Mary Russell Mitfordek ere bai. Aitak, armadako agente batek, dirutza handia lapurtu zuen, hil baino lehentxeago espekulatuz galdu zuena. 1815 inguruan Landondarrek William Jerdan ezagutu zuten eta XIX. mendeko hogeiko hamarkadan Jerdanek argitaratzen zuen Literary Gazette astekarian eta zenbait urtekari kristautan ekarpenak egiten hasi zen.
Burkina Fasoko altxamendua (2014)
Azaroak 15
Armadak 2015eko hauteskundeetarako bide orria jakitera eman zuen.
Letitia Elizabeth Landon
Biografia
Bertso-liburuki batzuk ere argitaratu zituen, eta laster eman zioten literatura-ospea. Bere idatzietako melankolia eta sentimendu erromantikoak aldi horretarako gustu egokia pertsonifikatzen zuten, eta, nolanahi ere, irakurle-mota askoren sinpatia eta onarpena ziurtatuko zion. Gustu-aberastasuna eta hizkuntza-gaitasuna erakutsi zituen, baina bere lana azkar ekoitzi zen eta ez zuen jasan denboraren joana. Bere literatura-lanei esker irabazi zituen diru kopuru handiak familia mantentzeko gastatu ziren. John Forsterrekiko konpromiso bat, esaten da, zurrumurru maltzurren esku-hartzearekin hautsi zen.
1838ko ekainean George Maclean Gold Coast kolonia britainiarreko gobernadorearekin ezkondu zen. Haren ezkontza labur eta desleiala hilabete batzuk geroago amaitu zen, bera hil eta gero, 1838ko urriaren 15ean, Cape Coast-en, azido prusikoaren gaindosia zela eta, ustez, ustekabean irentsi baitzuen.
Bere poemetatik Inprobisatzailea, Trobadorea eta, batez ere, Iparrizarra nabarmentzen dira. Denbora batez, L. E. L. Literary Gazetteren editore laguntzailea izan zen. Bere lehen poesia-bolumena 1820an agertu zen The Fate of Adelaide izenarekin, eta antzeko tituludun beste bertso bilduma batzuekin jarraitu zuen. Zenbait eleberri ere idatzi zituen, eta horietako onena Ethel Churchill (1837) da. Poetical Works-en hainbat edizio argitaratu dira hil zenetik, bat 1880an, William Bell Scotten sarrera-memoriarekin. The Life and Literary Remains of Letitia Elizabeth Landon, Samuel Laman Blancharden eskutik, 1841ean agertu zen, eta bigarrena 1855ean. Berrikiago, Broadview Press-ek antologia bat argitaratu zen 1997an.
Tryńcza udalerria
Tryńcza Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Przeworsk barrutian kokatuta. 70,06 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8436 biztanle zituen.
Angeluko Isatsak
Angeluko Isatsak (Les Genêts d'Anglet) Angeluko futbol taldea da 1910ean sortua. National 3 liga amateurrean jokatzen du (aurrez CFA 2), Akitaniako H multzoan. Errealarekin ituna sinatua du.
Historia
2002-03 denboraldi bikaina osatu zuen, Akitaniako Kopa irabazi eta Frantziako Kopako final 1/32-ak jokatuta. En Avant de Guingamp talde bretoiak kanporatu zuen Didier Drogbak sarturiko gol bakarrarekin. 2005 urtean CFA mailara igotzea lortu zuen eta bertan mantendu zen 2011 arte.
Ynysybwl
, 'Ynys-y-bŵl', Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.
Prince Frederick (Maryland)
Prince Frederick Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calvert konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Somsois
Somsois Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Somsois udalerrian erroldatutako biztanleak 190 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nannostomus bifasciatus
Nannostomus bifasciatus Nannostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Chlumek
Chlumek Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 167 biztanle ditu eta 6,56 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Crescent (Iowa)
Crescent Iowako hiri bat da. Pottawattamie konderrian kokatua dago. 2010ean 617 biztanle zituen, 2.82 kilometro koadrotan banatuta.
Chlumek
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 993 urtean egin zen.
Volgako Alemaniarren Errepublika Autonomoa
Volgako Alemaniarren Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoa (alemanez Autonome Sozialistische Sowjetrepublik der Wolgadeutschen, A. S. S. R. W. D., errusieraz Автономная Советская Социалистическая Республика Немцев Поволжья) SESBeko errepublika autonomo bat izan zen, hiriburu bezala Engels portu hiria zuena (1931 arte Pokrovsk bezala ezagutu izan zen hiria).
Somsois
Etxebizitza
2007an 111 etxebizitza zeuden, 93 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 111etxeak ziren. 93 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Volgako Alemaniarren Errepublika Autonomoa
Historia
Volgako Alemaniarren Sobietar Errepublikak Errusian Volgako alemaniar gutxiengoaren zatirik handiena biltzen zen eremua hartzen zuen, 1897an 1,8 milioi inguru baino geratzen ez zirelarik. Errepublika 1924ko urtarrilak 6an sortu zen eta 14 kantoitan banatua zegoen: Fjodorowka, Krasny-Kut, Tonkoschurowka, Krasnojar, Pokrowsk, Kukkus, Staraja Poltawka, Pallasowka, Kamenka, Solotoje, Marxstadt, Frank, Seelmann eta Balzer.
Somsois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Volgako Alemaniarren Errepublika Autonomoa
Historia
Errusiako Iraultza baino lehendik, Volgako alemaniarrek iraultzaile boltxevike antierlijiosoen erasoak jasan zituzten euren kristau fedeagatik. Euren etxebizitzak arpilatu egiten ziren eta jazarriak izaten ziren.
Somsois
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 92 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 92 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (40 gizon eta 43 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Salins (Sena eta Marne)
Salins Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Volgako Alemaniarren Errepublika Autonomoa
Historia
Sobietar Batasunaren inbasioak errepublikaren amaiera adierazi zuen. 1941eko abuztuak 28an Josef Stalinek A.S.S.Ra ezeztatua uzten zuen dekretu bat formaldu zuen eta Volgako alemaniarrak Kazakhstan eta Siberian kokatutako gulag eta beste kontzentrazio esparru batzuetara eramatea agindu zen. Stalin hil ondoren, dekretu hori baliogabetzat jo zen 1965ean, baina errepublika ez zen berrezarri, eta Volgako alemaniarrak bertan euren eskubide guztiei uko egiten zieten dokumentu batzuk sinatzera behartuak izan ziren. Honek beste arlo batzuetan euren giza duintasuna kaltetzen zuen arren, jazarpenari amaiera ematen zion, amnistia emanez. Antzinako errepublikak hartzen zuen eremua gaur egun Saratoveko oblastaren zati da. Biziraun zutenek lurgabetu bezala joan behar izan zuten.
Biztanleria
Volgako Alemaniarren errepublikako talde etnikoak
Salins (Sena eta Marne)
Biztanleria
2007an Salins udalerrian erroldatutako biztanleak 991 ziren. Familiak 294 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 163 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Somsois
Diru sarrerak
2009an Somsois udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 207,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.161 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Salins (Sena eta Marne)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fatima az-Zahra
Fatimaren ondorengoek, Mahoma profetaren oinordeko legitimo bakarrak eta honen irakaskuntzen zaindariak direla defendatzen dute, fatimi, xii edo xiita izena hartuz.
Nectamia fusca
Nectamia fusca Nectamia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Salins (Sena eta Marne)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 339 etxebizitza zeuden, 307 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 331 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 307 etxebizitza nagusietatik 276 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 176 etxek bost zituzten. 257 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 105 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 187 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 590 ziren, horien artean 456 aktiboak ziren eta 134 inaktiboak ziren. 456 pertsona aktiboetatik 418 lanean zeuden (227 gizon eta 191 emakume) eta 38 langabezian zeuden (15 gizon eta 23 emakume). 134 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Salins udalerrian 321 unitate fiskal zeuden, 945 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.822 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Salins udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Somsois
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Somsois udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.054 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Padma
Padma ibaia (পদ্মা, Pôdda) Bangladeshko ibairik garrantzitsuenetako bat da. Himalaia mendilerroan sortzen da, eta Ganges ibai sakratuaren ibaiadar nagusietako bat da.
Padma ibaia Bangladeshen Indiatik Chapai Nababganjetik oso gertu sartzen da. Yamuna ibaiarekin bat egiten du Arichatik gertu bere izena mantenduz, baina azkenik Meghna ibaiarekin bat egiten du Chandpurretik gertu eta Meghna izena hartzen du Bengalako golkoan itsasoratu aurretik.
Rajshahi, Bangladeshko hiririk garrantzitsuenetako bat, Padma ibaiaren iparraldeko ertzean kokatua dago.
Cancello ed Arnone
Cancello ed Arnone Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cancello ed Arnonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Energia berriztagarri
Energia berriztagarria iturri berriztagarrietatik sortzen den energia mota da. Energia berriztagarriak asko dira, eta horien artetik gizakiarentzat garrantzitsuenak hauek dira: eguzki-energia, haizea, euria, itsasaldiak eta bero geotermikoa. Iturri berriztagarri horiek, gizakiaren denboraren eskalan agortezinak dira. Ingurumenaren degradazioa, garapen-bidean dauden herrialdeen eta herrialde garatuen arteko desoreka energetikoa eta erregaien aniztasuna, energia berriztagarrien garapena bultzatu duten faktoreak dira.
Historian, energia berriztagarri horiei etekina ateratzeko, gizakiak sistema berriztagarriak erabili izan ditu, gehienbat zurez eta harriz eginak: haize errotak, ur errotak eta abar. Gaur egun energia berriztagarrietatik argindarra lortzeko erabiltzen diren sistemak, ordea, ez dira berriztagarriak. Beraz, nahiz eta argindarra lortzeko erregai fosilak darabiltzaten sistemak baino kutsadura txikiagoa sortzen duten, kutsagarriak dira energia berriztagarriak darabiltzaten sistema modernoak. Izan ere, sistema horiek fabrikatzeko, garraiatzeko, beharrezko azpiegiturak eraikitzeko, mantentze lanak egiteko, eta bizitza baliagarriaren bukaeran desegiteko, erregai fosil ugari erabili behar izaten da. Gainera, berriztagarriak ez diren material kutsagarriz eginak dira: altzairuz, aluminioz, plastikoz, kobrez, lur arraroz...
Energia alternatiboak
Energia iturri alternatibo bat gaur egungo energiak ordezkatu ahal dituen edozein energia da, bere kutsadura efektu txikiagatik edo berriztatzeko aukera izateagatik.
Energia kontsumoa gizarte bateko aurrerapena eta ongizatea neurtzeko modu egokiena da. Krisi energetikoaren kontzeptua gizarte bat hornitzeko erabiltzen dituen energia iturriak agortzen direnean agertzen da. Hori dela eta gaur egungoa bezalakoa den jarraibide ekonomikoak energia eskaeran hazkundea exijitzen du erregai fosilak eta nuklearrak bukagarriak direlako. Horregatik ezinbestekoa da noizbait eskaera amaitzea eta energia eskaera hornitua ezin izatea eta sistema guztia geldiaraztea, energia metodo berriak asmatzen ez badituzte. Metodo berri hauek energia alternatiboak izango lirateke.
Halaber gaur egungo zenbait energiaren gehiegizko erabilerak, hala nola petrolioa eta ikatza, kutsadura, berotegi-efektuaren hazkundea eta ozono geruzako zuloaren hazkuntza bezalako arazoak sortzen dituzte.
Jorge Negrete
Jorge Alberto Negrete Moreno (1911ko azaroaren 30a, Guanajuato - 1953ko abenduaren 5a, Los Angeles) mexikar abeslari eta aktore bat izan zen.
Energia berriztagarri
Energia alternatiboak
Energia alternatiboaren eta ohikoaren arteko eztabaida ez da bakarrik energien sailkapen bat, mende honetan ezinbestez gertatu beharko den aldaketa baizik. Egia da energia alternatiboak ere, berriztagarriak izan arren, bukagarriak direla, beste edozein baliabidek bezala esplotazio muga maximoa duelako. Beraz, energia berri hauetara aldatzeko prozesua mailaz maila eta poliki egiten dugun arren, ez dute gaur egungo eredu ekonomikoarekin jarraitzea onartuko. Horrek guztiak, garapen iraunkorraren kontzeptua sortzen du.
Garapen iraunkorraren kontzeptuak hurrengo ideiak ditu oinarri:
Energia garbien, alternatiboen eta berriztagarrien produkzioa ez da ingurunea hobetzeko saiakera edo kultura bat, baizik eta gizakiak betetzera behartuta egongo den behar bat gure iritzia, nahiak eta sinismenak alde batera utziz.
Eguzki-energia
Eguzki-energia iturri agorrezina da, non energia erradiazio elektromagnetiko moduan bidaltzen duen lurrera. Erradiazio hori behar bezala jasoz gero, energia termiko zein elektrikoa eskuratu daiteke, bakoitzari dagokion teknologia erabiliz; eguzki kolektore ak eta panel fotovoltaiko ak hurrenez hurren.
Jorge Negrete
Rantxera eta mariatxi musikako abeslari bikaina izateagatik oroitua da. Bestalde, Mexikar zinemako urrezko aroko aktore nabarmenetako bat izan zen, Iberoamerika osoan eragin handia izan zuelarik.
Energia berriztagarri
Eguzki-energia
Eguzki-erradiazio an zuzeneko erradiazioa eta erradiazio barreiatua bereizten dira. Zuzeneko erradiazioaren kasuan, izenak dioen bezala, zuzenean iristen da izpia panelera, islapen ik edo tarteko errefrakzio rik gabe. Erradiazio barreiatuaren kasuan, eguzki izpiak hodeietan eta gainerako elementu atmosferiko desberdinetan islatu eta errefrakzio fenomenoak gertatzen dira.
Bi erradiazio motek alde onak eta txarrak dituzte: zuzenekoaren kasuan, erradiazioa gehiago kontzentratu ohi izaten da, gehiago aprobetxatuz, baina norabide bakar batean lortu ahal izaten da. Horretarako errezeptoreak erabiltzen dira, non eguzkiaren norabidea jarraitzen duten zuzeneko erradiazio hori etengabe lortzeko.
Barreiatuaren edo lausoaren kasuan aldiz, erradiazio hori ez da hainbeste kontzentratzen, baina norabide guztietatik lortu ahal izaten da energia lortzeko behar izaten den erradiazio hori.
Eguzki-energiaren abantaila garrantzitsuetako bat kontsumo-leku berean energia sortzeko aukera ematen duenarena da. Hala, sorkuntza banatu ko sistemak sor ditzakegu, eta, horietan, garraioarekin lotutako galerak ia erabat ezabatuko lirateke, gaur egun %40 izatera iristen direlarik.
Energia eolikoa
Energia eolikoa haize-indarra erabiltzean lortzen den energia da, aire-korronteek sortutako energia zinetiko a baliatuz. Korronte hauek, aire masak abiadura proportzionalekin (presio gradientea)  presio altuko eremuetatik presio baxuko eremuetara desplazatzean sortzen dira. Hortaz, energia eolikoa eguzki energiarekin zuzenki lotuta dagoela esan dezakegu, izan ere, atmosferako  presio aldaketak eguzki-erradiazioren xurgapenak eragiten ditu.
Energia baliabide hau antzinatik erabili izan da belaz bultzatutako itsasontziak edo errotak funtzionarazteko. Egun, haizearen energia zinetikoa energia elektriko bihurtzen duten turbina eolikoak mugiarazteko erabili ohi da.
Energia garbia eta merkea denez, pil-pilean dagoen energia mota da. Mota honen barnean hedatuena eta hazkunde handiena duena elektrizitatea ekoizteko parke eolikoena da. Parke eolikoa elektrikoki konektatutako aerosorgailu-multzoa da.
Aerosorgailuak makina birakariak dira, eta hiru hegal izaten dituzte, 20-25 metrokoak, ardatz bati lotuak. Ardatz horri lotuta errotore bat dago haize energiaz elikatzen dena. Azken honek, sorgailu elektriko bat aktibatzen du, errotazioaren energia mekanikoa energia elektriko bihurtzen duena.
Aerosorgailu horiek 40-50 metroko altuera izaten dute, lekuaren orografiaren arabera, baina altuagoak ere izan daitezke. Hona hemen,  iritzi publikoaren ikuspuntu estetikotik arazo handienetako bat.
Horrez gain, hauen funtzionamendu naturalak gauzatzen duen zarata eta hegaztiei egiten dien kaltea aipatzekoa arazoak izan daitezke.
Bestalde, energia elektrikoa sortzeko haizea erabiltzeak gas-emisioak murrizten ditu, eta hortaz, berotze globala gutxitzeko ezinbesteko aukera dela esan daiteke.
Energia hidraulikoa
Ur-jauzi etan metatutako energia potentziala energia elektriko bihurtu daiteke. Zentral hidroelektrikoek ibaien energia aprobetxatzen dute sorgailu elektriko bat mugitzen duten turbina k martxan jartzeko. Espainian, kontsumitzen den elektrizitatearen %15a energia hidraulikoaren bidez lortutako energiarekin asetzen da.
Energia geotermikoa
Energia geotermiko a lurraren barneko beroaz baliatuta lortzen den energia da. Lurraren energia geotermikoa planetaren jatorrizko eraketatik eta mineralen deskonposizio erradioaktibotik dator. Gradiente geotermikoak, hau da, planetaren nukleoaren eta haren azaleraren artean dagoen tenperatura-diferentziak, energia termikoa etengabe eroatea bultzatzen du bero moduan.
20ºC eta 150ºC bitarteko tenperaturak eraikinak berotzeko erabil daitezke, baina 150ºC gorako tenperaturak energia elektrikoa eskuratzeko erabiltzen dira, turbina elektrikoak birarazteko behar den lurrun egoeran aurkitzen baita barneko materia.
Geotermiko hitza  greko hizkuntzatik dator, izan ere, geo hitzak "lurra" esan nahi du, eta thermos hitzak berriz "beroa", beraz, hitzez hitz, "lurraren beroa".
Hauek hainbat erabilera dituzte haien artean: Etxea modu natural batean berotu. Adibidez etxera iristen den beroarekin bertako ura berotzen du eta baita berogailuak.
Itsas energia
Itsas energia itsasoko olatuez, mareaz, gazitasunaz eta ozeanoko tenperatura aldaketez baliatuz lortzen den energia berriztagarria da. Ozeanoetan etengabe agertzen den ur mugimenduak energia zinetiko ugari sortu ohi du, eta energia mota hau, etxeak asetzeko, industriarako edo garraiorako erabiltzen den energia elektrikoan bilakatu daiteke, elektrizitatea sortuz.
Ozeanoek energia kantitate izugarria dute, eta energia berriztagarri berri ugari emateko ahalmena du mundu osoan.
Euskal Herriko egoerari dagokienez, gehien erabiltzen den itsas energia olatu-energia da, olatu handiak eta ugariak egon ohi baitira. Mutriku herrian kokatuta dago instalazio handiena, non 300 KW-ko potentzia erabilgarria lortzeko gai den.
Energia ez berriztagarria
Energia ez berriztagarria, energia berriztagarriaren guztiz kontrakoa da. Energia ez berriztagarriak dira naturan kantitate finko batean dauden energia iturriak. Gainera, energia ez berriztagarriak agortzen direnean, ezin dira ordezkatu, horretarako baliagarria den produkzio sistemarik existitzen ez delako.
Bi mota bereizten dira:
Bilakaera historikoa
Energia berriztagarriak izan dira gizakiak milaka urtean erabilitako energia mota bakarra. Bela nabigazioa, haize edo ur errotak eta eguzki-energia aprobetxatzeko sortu diren eraikuntza espezifikoak horren adibide dira.
James Watten lurrun-makinaren asmakuntzarekin, energia aprobetxatzeko baliabide hauek alde batera utzi ziren denboran ezegonkorrak eta alditsuak kontsideratzeagatik. Hori dela eta, motore termikoak eta elektrikoak gehiago erabiltzen hasi ziren. Denbora horietan, kontsumo txikia zegoenez, ez zen pentsatu ere egin energia iturri horiek agortu edo ingurumen arazoak sortu ahal zituztela.
1970eko hamarkadaren inguruan, energia berriztagarriak energia tradizionaletarako alternatiba bat kontsideratu ziren, erregai fosilak ez bezala ( milioi urte behar dituztela sortzeko) energia berriztagarriak baliagarritasun handia zutelako eta ingurugiroan eragin txikiagoa zutelako. Hori guztia dela eta, energia berriztagarriak, energia alternatiboaren izena hartu zuten. Gaur egun hauetako energia asko errealitate bat dira eta ez alternatiba bat, beraz energia alternatiboen izena ez zen erabili beharko.
Energia berriztagarrien erabilera gaur egun
Mundu osoan, elektrizitatearen sorreraren %20a energia berriztagarrien bidez lortzen da, horretatik %90a energia hidraulikoaren bitartez. Beste energia guztien erabilera nahiko baztertuta dago:biomasa %5,5a, energia geotermikoa %1,5a, energia-eolikoa %0,5a eta eguzki-energia %0,05a.
Gizarte industrial mendebaldarraren behar energetikoen %80a industrian, berokuntzan, eraikuntzen klimatizazioan eta garraioetan ( kotxeak, trenak eta hegazkinak) erabiltzen dira. Aitzitik, energia berriztagarriaren erabilera handiena elektrizitate produkzioan oinarritzen da. Espainian energia berriztagarriak produkzio elektrikoaren %19,8ren arduradunak izan dira azken urteetan eta energia berriztagarriak erabiliz sortutako elektrizitatea aurreko urtean energia nuklearrarekin sortutako kantitatea gainditu zuen. Espainiako Energia Komisio Nazionalaren arabera, azken urteetan energia berriztagarrien urteroko salmenta 10 aldiz baino gehiago biderkatu da Espainian eta honekin batera haren prezioak %11 murriztu dira.
Energia produkzioa
Greenpeacek aurkeztutako txosten baten bidez, energia berriztagarrien %100-eko produkzioa teknikoki bideragarria eta ekonomikoki jasangarria dela baieztu egin zen. Hori dela eta, erakunde ekologistaren arabera, Espainian energia zikinak alde batera uzteko falta den gauza bakarra borondate politikoa da. Hori lortzeko eraginkortasun energetikoa lortu behar da, hau da, alferrikako kontsumoa bertan behera uztea.
Beste alde batetik, zenbait utility garrantzitsutako zuzendarien %64ren arabera, 2018an teknologia garbiak, eskurakorrak eta berriztagarriak existituko dira. Horrek sektore handienak pentsaera aldatzera behartuko ditu.
Bereziki eguzki-energiaren alorrean, teknologien garapenagatik ez ezik konpromiso politiko garbietatik ere energia berdeen produkzioa handitzen doa. Hala, Espainiako Industria, Turismo eta Komertzio ministerioak aurreikusi du energia berriztagarriak gaur egungo 32.512 MW-etatik 83.330 MW-etara iritsiko direla 2030ean, energia elektrikoaren kontsumoa %41era handituko baita. Kantitate hori lortzeko, lehenengo 2010ean energia berriztagarrien, energia elektrikoaren, eskaera %12 handitzea eta 2020an %20era heltzea espero da.
Ingurumen-inpaktua
Energia-iturri guztiek eragiten dute nolabaiteko ingurumen-inpaktua, eta iturri berriztagarriak ez dira salbuespena.
Biomasa eta bioerregai en kasuan mugatua da  CO2-emisioak murrizten laguntzeko duten gaitasuna, hauek erretzerakoan (hauen errekuntza n)  aire kutsakorreko isurpen handiak baitaude. Egia da landatutako landareen hazkundeak emisio kaltegarriak birxurgatuko dituela, baina azpimarratu behar da, halaber, landatzeko moduko lurra behar dela, eta horrek lehia dakarrela elikagaien hornidurarekin eta, beraz, hauen prezioaren eraginarekin. Gainera, biomasak eta bioerregaiek ur kantitate handiak behar dituzte.
Bestalde, beste mota batzuetako iturri berriztagarriek, hala nola energia eolikoa, fotovoltaikoa eta hidraulikoa, aurreko iturriak ez bezala CO2 emisioak murriztera lagun dezakete, eta gainera, hauen erabilerak ez du ur kontsumorik suposatuko.
Baina honek ez du esan nahi horiek inolako eraginik ez dutenik, sarritan, energia berriztagarrietan oinarritutako zentralak erregai fosil en zentralak baino askoz handiagoak direnez, natura zaintzeko babestutako lur eremuak erabili behar izaten dira zentral hauek eraikitzeko, eta energia berriztagarri mota desberdinak ahalik eta gehien ustiatzeko.
Energia hidraulikoaren kasuan, energia lortzeko erabiltzen diren zentralak hainbat arazo larriren eragile dira, hala nola: biodibertsitate aren galera, kendu behar izandako landare-materiaren ondoriozko metano aren sorrera, bereziki klima epeletan eta beroetan sorrarazten diren sukar hori a eta eskistosomiasi a bezalako pandemiak eragitea eta kultura- edo paisaia-ondareko eremuak urez betetzea.
Eguzki energia aprobetxatzean datzan fotovoltaikoaren erabilera da kalte gutxien eragiten dituenetariko bat, energia horrek sorkuntza banatua ahalbidetzen baitu, sarera konektatzeko prestatutako instalazio handietan sortutako elektrizitate fotovoltaikoa eta termoelektrikoa izan ezik, oro har, eremu handia hartzen baitute.
Ezin genezake ahaztu aerosorgailu, bateria eta panel fotovoltaiko hauen fabrikazioan lur arraro en elementu ugarien beharra izaten dela, meatzaritza lanak areagotuz, eta hortaz, ingurumenerako zein gizarterako arazotzat hartzen da.
Beste energia iturri batzuek ere inpaktu nabarmena izan dezakete, adibidez, energia geotermikoaren prozesuetan metal astun ak eta berotegi-efektuko gasa k gainazaleratu daitezke.