cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
RNA mezulari
Poliadenilazioa
Poliadenilazioa RNA molekularen eta poliadenilazio-zatiki baten arteko lotura kobalentea da. Organismo eukariotikoen RNA mezulari gehienak 3 ́-muturrean poliadenilatzen dira, baina berriki aurkitu da uridinaren zatiki txikiak ere gaineratu daitezkeela. Poli(A) isatsaren helburu nagusia RNA mezularia exonukleasek eragin dezaketen degradazioetatik babestea da. Horretaz gain, poliadenilazioa garrantzitsua da transkripzioaren amaierarako, mRNA nukleotik kanporatzeko eta itzulpenerako. Hala ere, poliadenilazioa organismo prokariotikoetan ere gerta daiteke, baina degradazio exonukleolitikoa saihestu ordez, poliadenilazioak degradazio exonukleotikoa errazten du.
Poliadenilazioa DNA RNA-ra transkribatu bezain laster gertatzen da, nahiz eta transkripzioa gertatzen den bitartean ere gerta daitekeen. Transkripzioa amaitzen denean, RNA polimerasarekin elkarturiko endonukleasa konplexu baten bidez mozten da eta 3 ́ muturrean dagoen mozketa-gunean 250 adenosina-hondar gaineratzen dira. Erreakzio hori poliadenilato polimerasa entzimak katalizatzen du eta moztitsasketa-gune alternatiboak dauden kasuetan, mRNAren poliadenilazio-aldaerak ager daitezke.
Hala ere, poliadenilazio-guneetan mutazioak gerta daitezke. Gene baten RNA transkripto primarioa poli-A gunean mozten da eta 100-200 adenina gehitzen dira RNAren 3 ́muturrean. Gune horietan aldaketarik badago, mRNA luze eta desegonkorra sortzen da.
Garraioa
Bereziki konplexuak diren zeluletan, mRNA batzuk itu azpizelular berezietara garraitzen dira. Neurona helduetan, mRNA jakin batzuk somatik dendritetara garraiatzen dira. mRNA itzulpenerako gune bat sinapsien azpiko polirribosom etan dago. Arc/Arg3.1 geneetarako mRNAren kokapena aktibitate sinaptikoak gidatzen du eta, beraz, NMDA hartzaileek sortzen dituzten seinaleen araberako sinapsi aktiboetatik hurbil kokatzen da.
Beste mRNA batzuk dendritetara doaz kanpoko estimuluen ondorioz, adibidez, β-actin mRNA nukleotiko kanporaketa gertatzen denean, aktinaren mRNA ZBP1 eta 40s azpiunitateekin elkartzen da. Sortzen den konplexua ondoren proteina motore batekin lotu eta itu-kokalekura garraiatzen da (hedapen neuritikoa) zitoeskeletoan zehar. Amaieran, Src-k ZBP1 fosforilatzen du transkripzioari hasiera emateko. Garapenean dauden neuronetan hazten ari diren axoietara eta haziera-konoetara ere garraiatzen dira. mRNA ugari “zip kode” izenekoekin markatzen dira eta horiek kokapen jakin batzuetara garraiatzen dira.
Itzulpena
Prokariotoetan, mRNAk ez du inolako prozesamendurik edo garraiorik jasaten eta, beraz, erribosomek gidatutako itzulpena transkripzioa amaitu bezain laster has daiteke. Hori dela eta, esan daiteke prokariotoetan itzulpena transkripzioarekin batera gertatzen dela.
Eukarioetan, aldiz, erribosomek mRNA molekulen itzulpenari ekiteko, beharrezkoa da mRNA molekulak aurretik prozesatzea eta zitoplasman zehar garraiatzea. Itzulpena zitoplasman esekita dauden erribosometan gerta daiteke, baina baita erretikulu endoplasmatikoaren mintzera atxikita dauden erribosometan ere. Azken horietan beharrezkoa da seinalearen ezagupenerako konplexua. Hori dela eta, prokariotoetan ez bezala, eukariotoetan itzulpena ez da zuzenean transkripzioarekin batera gertatzen.
Gune kodetzaileak
Gune kodetzaileak kodon ez osatuta daude. Kodon horiek deskodetu eta itzuli egiten dira proteinetara erribosomen bidez. Eukariotoetan normalean proteina bakarra lortzen da itzulpen horretatik, eta prokariotoetan, aldiz, bat baino gehiago.
Gune kodetzaileak hasiera-kodonarekin hasten dira eta amaiera-kodonarekin amaitu. Oro har, hasiera-kodona AUG hirukotea izaten da, eta amaiera-kodonak, aldiz, UAA, UAG edo UGA hirukoteak. Gune kodetzaileak degradaziotik babesten dituzte barneko zenbait base parek, horiek egonkortzen dituztelako. Zonalde proteina-kodetzaileak izateaz gain, gune kodetzaileek pre-mRNA n sekuentzia erregulatzaile gisa ere jarduten dute, exonen moztitsasketa inhibituz edo aktibatuz.
Itzuli gabeko guneak
Itzuli gabeko guneak (UTR ak) mRNA molekulan hasiera-kodonaren aurretik eta amaiera-kodonaren ostean agertzen diren guneak dira, zeinak ez diren itzultzen. Hasiera-kodonaren aurretik agertzen diren itzuli gabeko guneei 5’ itzuli gabeko gune (5’ UTR) deritze, eta amaiera-kodonaren ostean daudenei, aldiz, 3’ itzuli gabeko gune (3’ UTR). Gune horiek gune kodetzaileekin batera transkribatzen dira, mRNA helduan aurkitzen diren gune exonikoak direlako. Badira gene-adierazpenarekin loturiko zenbait funtzio, itzuli gabeko gune horiei egotzi zaizkienak, esaterako, mRNAren egonkortzea, mRNAren kokatzea eta itzulpenaren efizientziaren erregulazioa. UTR ek funtzio horiek aurrera eramateko duten gaitasuna UTRaren sekuentzien araberakoa da, zeina bestelako mRNA molekuletatik bereiz daitekeen. 3’ UTRen aldaera genetikoek ere gaixotasunak azalaratzeko sentiberatasunean hartzen dute parte, RNA-egituren eta proteinen itzulpenean gertatzen diren aldaketen ondorioz.
UTRek itzulpenaren eraginkortasuna ere erregulatzen dute eta, batzuetan, itzulpenaren inhibizio osoa kontrolatzeko gaitasuna ere badute. 3’ UTR zein 5’ UTRtara lotzeko gai diren proteinek itzulpenean eragin dezaketela ikusi da, erribosomek RNA mezularietara batzeko duten gaitasuna eraldatzen dutelako. 3’ UTR tara lotzen diren mikroRNA k ere itzulpenaren eraginkortasunean edo mRNAren egonkortasunean eragiten dute.
mRNAk zitoplasman duen kokapena 3‘ UTRek kontrolatzen dute. Zelularen gune jakin batean behar diren proteinen RNA mezulariek gune horietan itzultzeko aukera ematen dute; kasu horietan, 3’ UTRak RNA mezularia itzulpena gertatuko den gunera gidatzen duten sekuentziak barne hartzen ditu.
Itzuli gabeko gune batzuetan aurkitzen diren zenbait elementuk egitura sekundarioak eratzen dituzte RNArako transkripzioa gertatu ostean. Elementu horiek mRNAren erregulazioan hartzen dute parte; batzuk, SECIS elementuak, alegia, proteinak lotzeko ituak dira. mRNA elementuen beste mota batek, erriboetengailuek, molekula txikietara lotzen dira zuzenean; horrela, horien tolesketa eraldatzen duten transkripzio- eta iltzulpen-mailak erregulatzen dituzte. Azkeneko kasu horietan, mRNA molekulak bere buruaren erregulazioan dihardu.
Poli(A) isatsa
3’ poli-(A) isatsa adenina nukleotidoen segida luze bat da, pre-mRNAren 3’ muturrera gehitzen dena. Isats horrek mRNA degradaziotik babesten du, horren itzulpena sustatzen du eta nukleotik kanporatzen du.
mRNAren zirkularizazioa
Eukariotoetan, mRNA molekulek egitura zirkularrak sortzen dituzte poli-(A) proteina-lotzailearen eta elF4E proteinaren arteko elkarrekintzak direla eta. Bi proteina horiek elF4G-ri lotu, eta mRNA-proteina-mRNA zubi bat sortzen dute.
Badaude zirkularizaziorako beste mekanismo batzuk ere, bereziki birusen mRNAn. Poliobirusaren mRNAk 5’ muturrean hirusta- hosto forma duen zatiki bat erabiltzen du PCPB2 lotzeko, eta azken hori poli-(A) proteina-lotzaileari lotu eta mRNA-proteina- mRNA zikloa ere sortzen du. Garagar nano horiaren birusak (Barley yellow dwarf ingelesez) mRNA zirkularizatu dezake beste proteina batzuen laguntzarik gabe. Izan ere, 5’ eta 3’ muturretan kissing stem loops izeneko egiturak ditu zeintzuek mRNA zatikiak lotzen dituzten.
Birusen RNA-enomak zirkularizatzea ere oso ohikoa da. Genoma erreplikatzen ari denean, zirkularizazio horrek erreplikazio- denbora azkartzen du. Genoma-erreplikazioa gertatu bitartean, zirkularizazioak erreplikazio-abiadurak azkartzen ditu, RNA biriko menpeko RNA polimerasa ziklatzen duelako hipotetikoki erribosoma ziklatu beharko litzatekeen adina.
Degradazioa
Zelula bateko mRNA molekulek duten bizitza-erdia (egonkortasuna) ezberdina da. Bakterioetan mRNA bakartiek segundo batzuetatik ordu bateraino biziraun dezakete. Hala ere, bitzitza-erdi normalak 1-3 minutu artekoak izaten dira, bakterioen mRNA eukariotoena baino ezegonkorragoa da eta. Ugaztun-zeluletan, mRNA molekulen bizitza-erdiak minutu gutxi batzuen eta zenbait egunen tartekoak dira. Zenbat eta egonkorragoa izan mRNA molekula, orduan eta proteina kopuru handiagoa ekoitziko da horretatik abiatuta. mRNA molekulen bizitza-erdiak motza izateak ahalbidetzen du zelula batek proteinen sintesi-prozesua azkar moldatu ahal izatea, beharrizanei erantzuteko. mRNAren suntsipena eragiten duten hainbat mekanismo daude eta, horietako batzuk, atal honetan zerrendatuta daude.
mRNAren degradazioa prokariotoetan
Oro har, mRNA prokariotoen bizitza-erdia eukariotoena baino laburragoa da. Prokariotoek mRNA degradatzen dute hainbat erribonukleasa-konbinazioren bidez, endonukleasak, 3 ́ exonukleasak eta 5 ́exonukleasak barne. Egoera batzuetan, sRNA ek mRNA espezifikoen degradazioa estimula dezakete; izan ere, laguntzen dute osagarriak diren sekuentzien parekaketan eta III motako RNasa bidezko erribonukleasaren mozketan. Duela gutxi frogatu izan da bakterioek 5 ́-kapela bezalako egitura dutela, hau da, 5'-muturrean trifosfatoa dutela. 5 ́-muturreko bi fosfatoen ezabaketak monofosfatoa soilik muturrean geratzea eragiten du eta horrek J RNasa exonukleasak mRNA ezabatzea eragiten du, 5 --> 3 noranzkoan.
AU-tan aberatsak diren elementuen deskonposizioa
AU-tan aberatsak diren elementuen presentziak ugaztunen mRNA molekulak ezegonkortzen ditu. Izan ere, zenbait proteina hauetara lotzea eragiten dute eta, ondorioz, poli(A) isatsa ezabatzea. Ikertzaileek uste dute poli(A) isats horren galerak mRNA molekularen degradazioa sustatzen duela, exosoma-konplexuaren zein kapela kentzeko konplexuaren erasoa errazten duelako. mRNA degradatzeko bide azkar hau erabiltzen da zitokina indartsu batzuen gehiegizko adierazpena saihesteko, hala nola, tumoreen nekrosi-faktorearen (TNF) eta granulozito-makrofago kolonien faktore estimulatzailearena (GM-CSF). AU-tan aberatsak diren elementuek zenbait faktore proonkogenikoren biosintesia ere erregulatzen dute, hala nola, c-Jun eta c-Fos faktoreena.
Esanahi gabeko mutazioek bideratutako deskonposizioa
Eukariotoen mRNA NMD (Nonsense Mediated Decay) bidezko zinaketa izaten dute, mRNA-n amaiera-kodon goiztiarra (esanahirik gabeko mutazioa) ez egotea bermatzeko. Horiek, askotariko faktoreen ondorioz sor daitezke, besteak beste, juntadura osatugabeen ondorioz, hartutako sistema immuneko errekonbinazioaren ondorioz edo DNA-mutazioen ondorioz edo itzulpeneko akatsen ondorioz sor daitezke. Amaiera-kodon goiztiar baten detekzioak mRNAren degrazioa eragiten du, 5 kapela kenduz, 3 muturreko poli (A) isatsa ezabatuz edo mozketa endonukleotikoa eraginez.
Interferentziazko RNA txikia (siRNA)
Animalietan, DICER deritzon proteina baten bidez prozesatzen diren interferentziazko RNA txikiak (siRNA) RNAk induzitutako konplexu isilarazle deritzon konplexuan (RISC) txertatzen dira. Konplexu horretan, siRNAk batzen diren RNA mezulari osagarriak ebakitzen dituzten endonukleasak daude. Ebaketaren ondorioz sortzen diren mRNA-zatikiak exonukleasek degradatzen dituzte ondoren. siRNAk oso erabiliak dira laborategietan, zelula-kultiboetan geneen funtzioak oztopatzeko. Molekula horiek berezko immunitate-sistemak harizpi-bikoitzeko RNA birikoen aurka egiteko ekoitzen direla uste dute adituek.
Mikro RNA (miRNA)
MikroRNAk (miRNAk) animalien RNA mezularien sekuentziekiko osagarritasun partziala duten RNA-molekula txikiak dira. miRNA baten eta RNA mezulari baten arteko baturak batutako RNA mezulariaren itzulpena eragotzi eta poli(A) itsatsaren mozketa bizkortzen du; ondorioz, mRNAren degradazioa bultzatzen da. miRNAren jarduera-mekanismoa ikerketarako gai bilakatu da gaur egun.
mRNAn oinarritutako terapiak
mRNA-molekulak terapeutikan erabili dira Biotek Aroa hasi zenetik baina 2010 hamarkada arte ez zitzaien garrantzi handirik eman. Orduan sortu zen Moderna Therapeutics, eta lehen hiru urteetan ia mila milioi dolar bildu zituen.
Teorian, txertatutako mRNA molekulak zelula batek proteina bat ekoiztea eragin dezake. Proteina hori gaixotasun bat sendatu dezake edo txerto gisa jardun. Gainera, zeharkako modu batean proteina horrek ere eragin lezake zelula ama endogeno bat desberdintzea intereseko zelula batean.
RNA terapiaren erronka nagusia RNA itu-zeluletara bideratzea da. RNA sekuentzia biluziak prozesu ostean berez degradatuko dira, inbaditzaileek bezala gorputzaren sistema immunea eraso dezakete eta zelula mintzarekiko iragazgaitzak dira. Behin zelulan daudela, zelularen garraio-mekanismoa utzi behar dute zitoplasman jardun ahal izateko, proteinen sintesia bideratzen duten erribosomak hor daudelako.
Unfriended: Dark Web
Unfriended: Dark Web 2018ko Stephen Susco estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.
Sinopsia
Gazte batek ordenagailu berri bat erosiko du, eta, bertako memorian, zenbait ezkutuko fitxategi aurkituko ditu; horiek ikertzen saiatuko da, benetako jabeak zelatatzen dituela ohartu gabe. Fitxategi horiek mundu ezezagun baterako atea zabalduko diote.
Lillehammer
Lillehammer ( ahoskatua) Norvegia ko hegoaldeko herri garrantzitsua da. 1994an egin zen ospetsu, bertan jokatu ziren Neguko Olinpiar Jokoen ondoren.
Neguko Olinpiar Jokoak
Lillehammerren ospatu ziren Neguko Olinpiar Jokoak Udako Olinpiar Jokoen bi edizioren artean jokatu ziren lehenak izan ziren. Ordu arte, Neguko Olinpiar Jokoak Udakoen urte berean ospatu ziren.
Herri eta hiri senidetuak
Lillehammerrek honako hiri senidetuak ditu:
Nova Bassano
Nova Bassano Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Gastón Ciarlo
Gastón Ciarlo (Montevideo, 1945eko irailaren 30a - Dolores, 2021eko azaroaren 7a) abeslari, gitarrista eta konpositore uruguaitarra izan zen. Dino izenez ere ezaguna, 1960an bere hastapen artistikoetatik ibilbide musikal nabarmena landu zuen, beat, candombe edo rock musika talde desberdinak integratuz, baita bakarkako jardunbide luzea ere.
Uruguaiko kultura-arloan 40 urte baino gehiagoko ibilbideak herrialde horretako herri musikaren erreferente garrantzitsuenetako bat bihurtzen du.
Heredia (Costa Rica)
Heredia Costa Ricako hiria da, Heredia probintziako hiriburua. Erdialdeko Haranean dago, San Josetik 10 kilometro ipar-mendebaldera. 2011n 128.550 biztanle zituen.
Cien años de soledad
Cien años de soledad (euskaraz Ehun urteko bakardadea) Gabriel García Márquez idazle kolonbiarraren nobela da, 1982ko Literaturako Nobel Sariaren irabazlea. Literatura hispanoamerikarreko eta unibertsaleko maisulantzat hartzen da, baita gaztelaniaz gehien itzuli eta irakurritako lanetako bat ere. 2007ko martxoan Cartagena de Indiasen egindako Espainiako Hizkuntzaren Nazioarteko IV. Biltzarrean, gaztelaniaren lan garrantzitsuenetakotzat jo zen. Espainiako El Mundo egunkariak XX. mendeko espainierazko 100 eleberri onenen zerrendan sartu zen, Le Monde egunkari frantseseko XX. mendeko 100 liburuen zerrendan eta Norvegiako Liburu Klubeko garai guztietako 100 liburu onenetan.
Nobelaren lehen edizioa Sudamericana argitaletxeak argitaratu zuen Buenos Airesen 1967ko maiatzean, eta oso harrera ona izan zuen kritikak eta ikus-entzuleek, eta 8.000 ale argitaratu zituen hasieran. Orain arte 30 milioi ale baino gehiago saldu dira eta 35 hizkuntzatara itzuli da, baina ez euskaraz.
Testuingurua
Cien años de soledad eleberria Gabriel García Márquezek idatzi zuen hemezortzi hilabetez, 1965 eta 1966 artean, Mexiko Hirian, eta 1967ko erdialdean argitaratu zen lehen aldiz Buenos Airesen. Lan honen jatorrizko ideia 1952an sortu zen, autoreak bere jaioterrira, Aracatacara, egindako bidaia batean, amarekin batera. Lehen liburuan, La hojarasca, Macondo aipatzen du lehen aldiz, eta lan honetako zenbait pertsonaia aurreko ipuin eta eleberrietan agertzen dira. Gabriel García Márquezek, hasieran, Cien años de Soledad aurkeztu zion Carlos Barrali. 1960ko hamarkadaren erdialdean, garai hartan Bartzelonako Seix Barral gaztelaniazko abangoardiako argitaletxea zena zuzendu zuen, baina erantzun etsigarria jaso zuen: «Nik uste dut eleberri horrek ez duela arrakastarik izango. Nik uste dut eleberri horrek ez duela balio», nahiz eta esan den editoreak ez zuela inoiz irakurri. Hasierako gaitzespenaren ondoren, García Márquezek eskuizkribua bidali zion Editorial Sudamericanari Buenos Airesen, non Francisco Porrúak, bere zuzendariak, berehala argitaratzea erabaki baitzuen: «kontua ez zen amaierara iristea eleberria argitara zitekeen jakiteko. Argitalpena erabakita zegoen lehen lerroarekin, lehen paragrafoarekin. Besterik gabe, edozein editore zentzudunek nire lekuan ulertu zuena ulertu nuen: lan bikaina zela».
Hasieran, La casa eleberriaren izenburua pentsatu zuen, baina Cien años de soledad aukeratu zuen, Álvaro Cepeda Samudio idazleak 1954an argitaratutako La casa grande eleberriarekin nahasteak saihesteko. Lehen edizioa 1967ko ekainaren 5ean argitaratu zen. Bertan, jatorrizkoak postaz bidali zituzten, bi zatitan banatuta, zailtasun ekonomikoak zirela eta, idazleak ezin izan baitzuen lehen bidalketa osoa ordaindu. Hala ere, lehen esandakoari dagokionez, eta García Márquezek berak, eleberria jaso zuen Argentinako editoreak, Paco Porruak, bultzatutako pasadizoari kontrajarriz, Xavi Ayén kazetari eta ikertzaile katalanari esan zion eleberri osoa pakete bakar batean jaso zuela.
Eleberriaren egileak Jomi García Ascot eta emazte María Luisa Elío eskaini zien. Biak idazleak ziren, García Márquezen lagunak, Mexikoko etorkinak (autoreak berak bezala), eta laguntza handia eman zioten liburua idazten ari zela bizi izan zuen garai zailean.
Antolaketa
Liburuak titulurik gabeko 20 kapitulu ditu, eta haietan egitura ez-linealeko historia bat kontatzen da; izan ere, herriaren eta Buendía familiren gertaerak eta pertsonaien izenak behin eta berriz errepikatzen dira, fantasia errealitatearekin bat eginda. Lehenengo hiru kapituluetan, familia-talde baten exodoa eta Macondo herriaren ezarpena kontatzen dira; 4. kapitulutik 16.era, herriaren garapen ekonomiko, politiko eta soziala aztertzen da, eta azken lau kapituluetan, gainbeheraren berri ematen da.
Argumentua
Buendía familiaren historia kontatzen du liburuak, zazpi belaunalditan, Macondo fikziozko herrian.
José Arcadio Buendía eta Úrsula Iguarán lehengusu-lehengusinak dira, eta presagioz eta beldurrez beteta ezkondu ziren, ahaidetasunagatik, eta ondorengoek txerri-isatsa izan zezaketela dioen mitoarekin. Prudencio Aguilarren animalia hil zen oilar-borroka batean, Aguilarrek, porrotaren ondorioz haserre, José Arcadio Buendía garailearen jabeari hots egin zion: «Ea oilar horrek zure emazteari mesede egiten dion ala ez», herriko jendeak uste baitzuen José Arcadio eta Colak ez zutela harremanik izan ezkondu eta urtebetera, txerri buztana izango zutenaren beldur. José Arcadio Buendíak desafioa egin dio Prudentziori dueluan eta lantza batekin eztarria zeharkatzean hil du. Handik aurrera, Prudencioren mamuak sufritu egiten du, eta behin eta berriz agertzen da etxean, zauri hilgarria espartzuzko tapoi batekin ixten saiatuz. Aguilarren mamuaren jazarpenaren ondorioz, José Arcadio Buendía eta Úrsula Iguarán mendilerrora joatea erabaki dute. Bidean, José Arcadio Buendíak amets bat du: ispilu-paretak dituzten eraikuntzak agertzen zaizkio, eta, bere izena galdetuta, "Macondo" erantzuten diote. Hala, ametsetik esnatuta, karabana gelditzea, oihanean argi bat egitea eta han bizitzea erabaki du.
José Arcadio Buendíak eta Úrsula Iguaránek zuzendutako hainbat familiak sortu zuten herria. Hiru seme-alaba izan zituzten: José Arcadio, Aureliano eta Amaranta (hurrengo belaunaldietan errepikatuko dira izen horiek). Buendíak ijitoek herrira ekartzen dituzten berrikuntzei buruzko interesa du (Melquíadesekiko adiskidetasun berezia du; Melquíades behin baino gehiagotan hiltzen da, eta funtsezkoa litzateke familiaren patuan), eta gaztainondoari lotuta amaitzen du bizitza, Prudencio Aguilar etsai ohiaren mamura iristen den arte. Úrsula familiaren matriarka da, eta ehun urte baino gehiago bizi da familia zaintzen.
Herria pixkanaka-pixkanaka hazten ari da, eta zingiraren beste aldeko biztanleak bizi dira han. Horiekin merkataritza eta eraikuntza areagotu egiten dira Macondon. Ustekabean, Rebeca iritsi da, eta Buendiarrek alaba gisa hartu dituzte. Zoritxarrez, harekin batera iristen dira insomnioaren izurria eta insomnioak eragindako ahanzturaren izurria ere. Oroimena galtzeak gauzak gogoratzeko metodo bat sortzera behartzen ditu biztanleak, eta José Arcadio Buendia objektu guztiak etiketatzen hasten da haien izenak gogoratzeko; hala ere, metodo horrek huts egiten du pertsonek irakurtzea ahazten dutenean. Egun batean, Melquíades heriotzetik itzuli da, oroimena berrezartzen duen edari batekin, eta, esker onez, etxean bizitzera joatera gonbidatu dute. Une horretan, ehun urte geroago bakarrik deszifratu ahal izango liratekeen pergaminoak idazten ditu.
Gerra zibila hasi zenean, biztanleek aktiboki hartu zuten parte gatazkan, Aureliano Buendía koronelak zuzendutako erresistentzia-armada bat bidali baitzuen erregimen kontserbadorearen aurka borrokatzera. Herrian, bien bitartean, Arcadio (Pilar Ternera eta José Arcadioren sortzaile eta semearen biloba) osaba zibil eta militarrak izendatu du, eta diktadore bortitz bihurtu da. Diktadore hori fusilatu egin dute, kontserbadorismoak boterea berreskuratzen duenean.
Gerrak aurrera jarraitzen du, eta Aureliano koronela hainbat unetan salbatzen da heriotzatik, harik eta, zentzurik gabe borrokatzeaz nekatuta, eleberriaren amaierara arte iraungo duen bake-itun bat lortzen duen arte. Ituna sinatu ondoren, Aurelianok tiro egiten du bularrean, baina bizirik dirau. Ondoren, koronela etxera itzuli, politikatik urrundu eta bere tailerrean giltzapetutako urrezko merlenka txikiak egiten hasi zen. Kantitate jakin bat amaitzean, urreetako merlenkak urtu zituen berriro, eta zerotik hasi zen berriro, ziklo amaigabean.
Aureliano Triste koronelaren hamazazpi semeetako batek (Aureliano Buendía) izotz-fabrika bat jarri du Macondon, Aureliano Centeno anaia utzi du negozioaren buru eta herritik alde egin du trena ekartzeko asmoz. Handik gutxira itzuli zen, eta bere misioa bete zuen. Misio horrek garapen handia ekarri zuen, trenarekin telegrafoa, gramofonoa eta zinema ere iritsi baitziren. Orduan, herria jarduera-gune bihurtzen da eskualdean, eta milaka pertsona erakartzen ditu hainbat lekutatik. Iritsi berri diren zenbait atzerritarrek banana-sail bat hasi dute Macondo inguruan. Herria aurrera doa, banana-landaketetan greba bat sortu arte; hura suntsitzeko, armada nazionala agertzen da eta protesta egiten duten langileak hil eta itsasora botatzen dituzte.
Bananoko Langileen Sarraskiaren ondoren, lau urte, hamaika hilabete eta bi egun irauten duten euriteek herria setiatuko dute. Ursulak dio euriteen amaieraren zain dagoela, eta azkenik hil egingo dela.' Aureliano Babilonia jaio zen, Buendía lerroko azken kidea (hasiera batean Aureliano Buendia izena zuen, baina, aurrerago, Melquíadesko pergaminoek aitaren abizena Babilonia dela jakin du). Euria amaitzean, Úrsula hil egin da eta Macondo lur jota geratu da.'
Familia murriztu egin da, eta Macondon ez dira jada Buendiatarrak gogoratzen; Aurelianok Melquíadesen pergaminoak deszifratzen ditu laborategian, izeba Amaranta Úrsula Bruselatik itzuli arte, harekin maitasun-istorio bat baitu. Handik, Amaranta Úrsula haurdun geratu da, eta ume bat izan du. Jaiotzean, txerri-isatsa duela aurkitzen dute. Neska odolustuta hil da erditzearen ondoren. Aureliano Babilonia, etsita, atez ate deitzen atera da herrira, baina Macondo herri abandonatua da orain, eta pattarra eskaintzen dion kantinero bat bakarrik aurkitu du, eta lokartzen da. Esnatzean, haur jaioberria gogoratu eta haren bila abiatu da, baina inurriek jaten dutela ikusi du.
Aurelianok gogoratu du hori predikatuta zegoela Melquíadeseko pergaminoetan. Macondo bizitzen ari ziren urakan-haizeak zirela eta, Buendiarren historia deszifratu zuen. Buendia han idatzita zegoen aldez aurretik, eta aurkitu zuen ezen, haiek irakurtzean, bere istorioa amaitu egingo zela, eta harekin batera, Macondoren historia, haizeak suntsitu eta edozein giza oroimenetik ezabatuko zuena... «Izan ere, ehun urteko kartzela-zigorra zuten».
Pertsonaiak
[[Fitxategi:Buendia.gif|thumb|center|Buendía familiaren zuhaitz genealogikoa.
Lehen belaunaldia: José Arcadio Buendía, Úrsula Iguarán.
Bigarren belaunaldia: José Arcadio Buendia, Aureliano Buendía koronela, Amaranta, Rebeca.
Hirugarren belaunaldia: Arcadio, Aureliano José, 17 "Aurelianoak".
Laugarren belaunaldia: Remedios, La Bella, José Arcadio Segundo, Aureliano Segundo.
Bosgarren belaunaldia: Renata Remedios (Meme), José Arcadio, Amaranta Úrsula.
Seigarren belaunaldia: Aureliano Babilonia.
Zazpigarren belaunaldia: Aureliano/Rodrigo.|900px]]
Inuinnaqtun
Inuinnaqtuna Kanada n bizi diren inuiten hizkuntza da, inuktitut aren oso antzekoa. Ipar-mendebaldeko Lurraldea n eta Nunavute n ofiziala da (Nunavut en, 2009ko ekainaren 11tik).
Gehienbat, Cambridge Bay eta Kuglutukeko komunitatean erabiltzen da.
Hizkuntzaren aldeko mugimenduak
Kikitmeo Inuit Elkartea inuinnaqtunaren garrantziaren eta elebitasunaren alde diharduen elkarte bat da, 40 urteko jarduna duena.
Bart van der Leck
Bart van der Leck (Utrecht, 1876ko azaroaren 26a - Blaricum, 1958ko azaroaren 13a) herbeheretar margolari, diseinatzaile eta zeramikaria izan zen. De Stijl taldeko sortzaileetako bat izan zen.
Beirateak egiten ikasten hasi zuen bere ibilbidea. Theo van Doesburg eta Piet Mondrian ezagutu eta haiekin De Stijl taldea sortu ondoren, haren estiloa abstraktuagoa bihurtu zen. Barrualdeak eta erakusleihoak diseinatzeko enkarguak jaso zituen. Letra mota bat ere sortu zuen.
Aspidoscelis tesselata
Aspidoscelis tesselata Aspidoscelis generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Cantagalo (Rio de Janeiro)
Cantagalo Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Photonectes dinema
Photonectes dinema Photonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Ipar Hwanghae
Ipar Hwanghae (황해북도, Hwanghaebuk-to) Ipar Koreako hegoaldeko probintzia da. 8.154 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2.113.672 biztanle zituen 2008an. Hiriburua Sariwon da.
Sierra Nevada (eski-estazioa)
Espainiako Vuelta
Sierra Nevada askotan izan da Espainiako Vueltako etapa baten helmuga.
Sam Whitelock
Samuel Lawrence Whitelock (Palmerston North, 1988ko urriaren 12a) zeelandaberritar errugbilaria da, bigarren lerroko aritzen dena. 2010etik, Super Rugbyko Crusaders taldean jokatzen du; hala ere, 2020an urte sabatikoa hartu zuen Japoniako Panasonic Wild Knightsen aritzeko. 2010eko ekainaren 12an egin zuen debuta Zeelanda Berriko selekzioarekin, New Plymouthen, Irlandaren kontra. Bi aldiz irabazi du Munduko Errugbi Kopa, 2011n eta 2015ean.
Pytilia hypogrammica
Pytilia hypogrammica Pytilia generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Microgobius cyclolepis
Microgobius cyclolepis Microgobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Eppertshausen
Eppertshausen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eritropoiesi
Eritropoiesia eritrozitoen eraketa-prozesuari deritzo, helduengan hezur muinean osatzen dena. Eritrozitoak eritroblasto izeneko zelula aitzindarietatik sortzen dira.
Eritrozito baten bizitza odolean 120 egun ingurukoa da. Bere bizitzan zehar 600 km inguru egiten ditu zirkulazio-aparatuan.
Beren sortze-abiadurari dagokionez, egundokoa da: hezur-muinean 2 milioi eritrozito inguru sortzen dira segundoko.
Šaštín-Stráže
Šaštín-Stráže Eslovakiako udalerri bat da, Senicako barrutian kokatuta. 41,95 km²ko azalera du eta 5074 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1294. urtekoa da.
Purari
Purari Papua Ginea Berriko hizkuntza da, Purari ibaiko eskualdekoa, Golfo Probintziakoa. 2011n 7.000 sorterriko hiztun zeuden eta hizkuntza hau Binanderear-Goilalar hizkuntz-familian dago.
Purari hizkuntza izendatzeko hainbat izen daude, hala nola, Koriki, Evorra eta Namau. Hizkuntz honek zenbait dialekto ditu, Iai (Namau) adibidez.
ISEI
ISEI, EAEko unibertsitateaz kanpoko Irakas-Sistema Ebaluatu eta Ikertzeko Erakundea da, gehienetan ISEI-IVEI bezala aipatua. (Zortzi letrako akronimoaren bigarren partea gaztelaniatik: Instituto Vasco de Evaluación e Investigacion educativa no universitaria).
2001 urtean sortu zuen garai hartako Eusko Jaurlaritzak, (Juan José Ibarretxe lehendakari eta Inaxio Oliveri Hezkuntza Sailburu zirelarik), eta Erakunde horri EAEko Jaurlaritzatik, Hezkuntza Sailetik, honako egitekoak ematen zitzaizkion: ebaluazio sistema eta erakusleak gauzatzea unibertsitateaz kanpoko irakaskuntza desberdin edota berariazko arloetarako, ikerketak eta azterlanak gauzatzea irakaskuntzaren kalitatea hobetzeko, hezkuntzari buruzko informazioa eta agiriak jaso, aztertu eta gaurkotzea eta Hezkuntza Administrazioari aurkeztea euskal hezkuntzaren sistemaren edo hura osatzen duten osagaien kalitatea bultzatzea sustatu dezaketen proposamen, iradokizun eta ekimenak.
Horrez gain, honako egitekoak ere ematen zitzaizkion Erakundeari: hezkuntza arloko argitalpenei buruzko informazioa ematea Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailari eta zerbitzuei, eta informazio, curriculum material eta eskola baliabide interesgarrienak eskuratzea.
Erakundeari esleitzen zitzaizkion egitekoak sorkuntza dekretuan hiru eremutan (Ebaluazioaren eremuan, Ikerketaren eremuan eta Dokumentazioaren eremuan) banatzen ziren eta zehatz zerrendatzen ziren erakundearen sorkuntza arautzen zuen 14/2001 Dekretuan, laugarren artikuluan.
Karmele Mitxelena Etxebeste
Karmele Mitxelena Etxebeste (Oiartzun, Gipuzkoa, 1988ko urtarrilaren 13a) irakaslea eta Euskal idazlea da.
Biografia
Oiartzunen jaio eta bertan bizi da. Lehen Hezkuntzako irakasle ikasketak egin zituen EHUn, eta ondoren Haur Hezkuntzako goi-mailako teknikari titulua, Haur Hezkuntzako gradua eta Hezkuntza Psikomotrizitateko ikasketak.
Txikitatik izan du bertsozaletasuna. 10 urterekin Oiartzungo Elizalde Herri Eskolako bertso eskolan hasi zen eta geroztik hainbat bertso eskolatan ibili da (Haurtzaron, Udal bertso eskolan,...). Eskolartekoetan eta gazte sariketetan kantatu izan du. Bertso idatziak ere landu ditu, baita hainbat lehiaketa irabazi ere.
2012. urtean narratiba lantzen hasi zen eta genero honetan ere hainbat sari eskuratu izan ditu.
Burbuila-garbigailu
Burbuila-garbigailua gas batean, batez ere airean, dagoen hautsaren edota bestelako partikula esekien laginak hartzeko gailua da. Likido bat, ura adibidez, daukan ontzi batean indarrez sarrarazten da gasa, eta, talkaren eraginez, likidoak xurgatu egiten ditu gasean esekita dauden zatikiak.
Cebu Hiria
Cebu Hiria (Dakbayan sa Sugbu; Lungsod ng Cebu; Cebu City) Filipinetako hiria da, izen bereko uhartean dagoena.
2010eko erroldaren arabera 866.171 biztanle zituen, herrialdeko bostgarren hiri handiena izanik. Cebu Hiria Bisayak eskualdeko kultura eta merkataritza gune nagusia da. 1565ean sortua, lehenengo espainiar kolonia Filipinetan bilakatu zen.
Stephanoceras
ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Layli Miller-Muro
Layli Miller-Muro (Bashir, 1972ko martxoaren 24a) estatubatuar abokatu eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista da. Tahirih Justizia Zentroaren sortzaile eta zuzendari exekutiboa da. Emakumeen kontrako indarkeria desberdinak salatzen ditu, besteak beste, bortxaketa, emakumeen genitalen mutilazioa, indarkeria, giza salerosketa eta ezkontza behartua.
Biografia
1997an, Matter of Kasinga-ren parte zenean, Estatu Batuetako aurrekari nazionala ezarri eta asilo legea aldatu zuen kasu ospetsu batekin. Fauziya Kassindja, 17 urteko neska bat, Togotik alde egin zuen behartutako ezkontza poligamiko baten beldurrez eta emakumezkoen mutilazio genitalaren beldurrez, 1996an eman zion asiloa AEBetako Immigraziorako Apelazio Batzordeak. Erabaki honek generoaren araberako jazarpena asilorako arrazoi gisa aitortzeko ateak ireki zituen. Berak eta Kassindja kasuari buruzko liburua idatzi zuten elkarrekin Do They Hear You When You Cry?/Negar egiten duzunean entzuten zaituztete? (Delacorte Press, 1998).
Miller-Muro AEBetako Justizia Saileko, Immigrazioko Apelazio Batzordeko abokatu-aholkularia izan zen eta ondoren, Arnold &amp; Porter-en abokatua izan zen, non nazioarteko auzietan jardun zuen. Ondoren, Tahirih Justizia Zentroa sortu zuen.
Tahirih, irabazi-asmorik gabeko enpresak 6 lange izatetik 70 baino gehiagora pasatu da, bulegoak Houston, Baltimore eta San Frantziskon zabalduz. Bere kudeaketa egokia eta programa berritzaileak aintzat hartuta, Miller-Muroren gidaritzapean, Tahirih-k The Washington Post Award for Management Excellence irabazi zuen eta Stanford Social Innovation Review-en pro bono zerbitzuen erabilera berritzaileagatik aitorpena lortu zuen.
Lom (Norvegia)
Lom Oppland konderriko (Norvegia) herria da. Lomen Norvegiako eta Eskandinaviar penintsulako mendirik garaienak daude: Galdhøpiggen eta Glittertind. Bere hedadura 1.969 kilometro koadrokoa da, eta bere hirigunea Fossbergom da.
Ekonomia
Lomeko ekonomiaren zatirik garrantzitsuena nekazaritza da.
Paisaia
Lomeko mendiak dira herriko paisaiaren osagai nagusia. Oso toki turistikoak dira gainera.
Microgobius emblematicus
Microgobius emblematicus Microgobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Udako Jauregia
Udako Jauregia ('Osasunaren eta Harmoniaren Lorategia'), baita ere Pekingo Lorategi Inperiala, Pekingo ipar-mendebaldean, erdigunetik 12 kilometrotara dagoen lorategia da, Txinako Herri Errepublika. XVIII. mendean eraiki zen, baina urteetan izan diren borrokak direla medio, jauregia egun ez da antzina zen erdia ere. 1998an Unescok Gizateriaren Ondarea izendatu zuen. Hiriaren leku mitikoa da.
Historia
Kunming aintzirak melokotoi baten itxura du, Txinako kultura inperialeko bizitza-luzera irudikatzen zuen fruta.
Udako Jauregia, enperadorearen eta bere familiaren gozamenerako pentsatua, gaur egun txinatarrentzat eta bisitarientzat, batez ere asteburuetan, jolaserako eta hedapenerako lorategi erraldoia da. Nabarmenena jauregiaren erdi-erdian dagoen pasabidea da. Txinako historia islatzen eta biltzen duten milaka margolanekin apainduta dago.
Parkearen eraikinak
Hauek dira ezagunenak: ...
Štefanov
Štefanov Eslovakiako udalerri bat da, Senicako barrutian kokatuta. 22,09 km²ko azalera du eta 1651 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.
Photonectes gracilis
Photonectes gracilis Photonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Conceição da Feira
Conceição da Feira Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Luis Javier Arrieta
Luis Javier Arrieta (Arrasate, Gipuzkoa, 1945eko otsailaren 5a) margolaria da. Arrietaren pintura hiperrealismoaren mugan dago, eta inpresionismoak eraginda, marrazkiaren eta kolorearen garbitasunean bilatzen du zehaztasuna.
Bizitza
Ikasketak Eskola Politeknikoan egin zituen, eta Industria Irakasletzako titulua eskuratu zuen. Fagor enpresan egin du lan. 1990ean hasi zen margotzen Bergarako Pintura Eskolan, Jon Balentziaga irakaslearekin. Geroxeago, bi urtez, Arrasateko Monterron jauregiko ikastaroetan parte hartu zuen, Imanol Moreno eta Zesar Cimiano irakasleekin. Abdon Juaristi, Luis Laskurain, Klara Gangutia eta Julian Ugarte margolariak ere izan ditu irakasle.
Arrasate Margo Taldearen sortzaileetariko bat da. Talde horrekin egin ditu erakusketa gehienak, nahiz eta bakarkako agerraldiak ere egin dituen. Bere aurreneko bakarkako erakusketa 1999an egin zuen, bere jaioterriko Harresia erakustokian.
Erzhausen
Erzhausen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jean Schramme
Jean "Black Jack" Schramme (Brujas, 1929ko martxoaren 25a - Rondonópolis, 1988ko abenduaren 14a) belgikar mertzenarioa izan zen.
Hamazortzi urterekin jarri zen Kongon eta han plantazio bat zuzendu zuen. Kongoko krisialdian parte hartu zuen bere milizianoen laguntzarekin. 1967an Moïse Tshombek Mobuturen aurkako estatu kolpean parte hartu zuen Bob Denarden mertzenarioen laguntzarekin. Uztailaren 5ean altxamendu baten buru izan zen Katangan Mobuturen aurka, "mertzenarioen matxinada" bezala ezaguna. Ezusteko erasoak egin zituzten Kindu eta Bukavuren aurka eta Stanleyvilleren kontrola hartzen saiatu ziren. Kolpeak porrot egin zuen eta Schramme, Katangaren armadako koronela zena, ekialderantz erretiratu zen, Ruandako mugara. Abuztuaren 10ean Bukavu konkistatu zuten eta zazpi astez eutsi zioten Kongoko armadako indar gorenen aurka. Urriaren 29an bizirik atera zirenek Ruandara ihes egin zuten. 1968an Schramme eta gainerako mertzenario europarrak Belgikara itzuli ziren.
Pic du Midi de Bigorre
Pic du Midi de Bigorre (Pic de Mieidia de Bigòrra) Frantziako Pirinio Garaietako departamentuko mendia da, izenak berak ongi dioenez Bigorrako eskualdean dagoena. 2.877 metroko garaiera du. Ezaguna da, besteak beste, gailurrean dituen behatoki astronomiko eta meteorologikoarengatik eta telebista antenarengatik. Gailurrera teleferikoz ere igo daiteke.
Kangwon
Kangwon (강원도, Kangwŏndo) Ipar Koreako hego-ekialdeko probintzia da. 11.255 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.477.582 biztanle zituen 2008an. Hiriburua Wonsan da.
Su greko
Su grekoa delakoa Bizantziar Inperioak erabiltzen zuen itsas arma bat zen, 673 urtearen inguruan kristau errefuxiatu siriar batek, Kaliniziok, asmatua. Kaliniziok su grekoaren sekretua Alexandriako kimikoen eskutik jaso zuela uste da. Suzko jario indartsu bat jaurtikitzen zuen, eta nahiz eta itsasoan nahiz lurrean erabili zitekeen, itsasoan erabili zen batik bat.
Su grekoari esker, Inperioaren itsas armadak arabiarren itsas eraso handi bat saihestea lortu zuen, Islama Europan zehar zabaltzea eragotzi zuena.
Petrolioz, sufrez, karez, erretxinaz, koipez eta gatzez osatutako likido sukoi likatsu bat jaurtitzen zen tutu luze batzuetatik, ura ukitzen zuenean su hartzen zuena.
Arma hau sekretua zen Erdi Aroan, bizantziar itsas armadari Mediterraneoko jabea izatea ahalbidetu baitzion, horregatik ez dakigu bere osaketa zehatza.
Paleosuchus palpebrosus
Paleosuchus palpebrosus Paleosuchus generoko animalia da. Narrastien barruko Alligatoridae familian sailkatuta dago.
Photonectes leucospilus
Photonectes leucospilus Photonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Fotoeroankortasun
Fotoeroankortasuna fenomeno optiko eta elektriko bat da, non material bat eroale elektriko hobea bihurtzen baita erradiazio elektromagnetikoen xurgapenaren ondorioz, hau izan daiteke:
1873an behatu zuen lehen aldiz selenioan Willoughby Smith ingeniari ingelesak.
Aplikazioak
Material fotoeroale bat zirkuitu bati konektatzean, erresistentzia argiaren intentsitatearen araberako erresistentzia gisa funtzionatzen hasten da. Horrela, materialari fotorresistentzia deitzen zaio.
Fotorresistentzien aplikazio ohikoena fotodetektagailu gisa da.
Sphenomorphus louisiadensis
Sphenomorphus louisiadensis Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Charlotte Worthington
Charlotte Worthington MBE (Manchester, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1996ko ekainaren 26a) txirrindulari britainiarra eta urrezko domina olinpikoa da, nazioartean BMX Estilo Librean lehiatzen dena.
Bizitza pertsonala eta kirol ibilbidea
Worthington 1996an jaio zen. 20 urterekin, BMX serio hartu zuen, eta, hiru urtez Chorltonetik gertu dagoen Mexikoko jatetxe batean, sukaldari gisa lan egin zuen BMX Estilo Librea Olinpiar Jokoetara, 2017an, gehitu aurretik. Estilo Libreko Parkeko Britainia Handiko Txirrindularitza Taldeko programan onartu zuten, eta, 2019an, munduko domina bat lortzen zuen lehen emakume britainiarra bihurtu baino lehen, Britainia Handiko eta Europako tituluak irabazi zituen ; diziplinan horretan, brontzea lortu zuen UCI Hiri Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, Chengdunen, Hannah Roberts estatubatuarraren eta Macarena Perez Grasset txiletarraren atzetik. Gaur egun, Corby-n (Northamptonshire) bizi, eta entrenatzen du lanaldi osoz, eta bertan dagoen Adrenaline Alley skate parkean eta Nottingham ondoan dagoen Asylum skate parkean entrenatzen du. 2021eko ekainean, brontzea irabazi zuen Emakumeen BMX Parken 2021eko UCI Hiri Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, Montpellierren, berriro Hannah Robertsen (urrezkoa) eta Nikita Ducarroz-en (zilarrezkoa) atzetik.
Tokioko 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, Worthington Britainia Handiko 26 txirrindulari talde indartsuaren parte izateko aukeratu zuten, non Emakumeen BMX lasterketako urrezko domina irabazi zuen. Bere bigarren lasterketan, lehiaketan 360 graduko backflip bat lortu zuen historiako lehen emakumea izan zen.
Worthington Britainiar Inperioko Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 2022ko Urte Berriko ohoreetan, BMX lasterketari egindako zerbitzuengatik.
Eskandinaviar penintsula
Eskandinaviar penintsula edo Eskandinaviako penintsula Europako iparraldeko penintsula bat da, bere barnean hartzen dituena Norvegia, Suedia eta Finlandiaren iparraldearen zatirik handiena. Penintsularen izena Eskandinavia izenetik dator; kultura eta hizkuntza arloko eskualdea da Eskandinavia, eta Danimarka, Norvegia eta Suedia barne hartzen ditu.
Lower Bodinnar
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Sancreed parrokian eta Penzance udalerritik 3,2 kilometro ipar-mendebaldera.
Lower Brynn
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Withiel parrokian eta Bodmin udalerritik 8 kilometro hego-mendebaldera.
Sonja Norvegiakoa
Sonja Norvegiakoa, Sonja Haraldsen jaioa (Oslo, 1937ko uztailaren 4a) Norvegiako erregina ezkontidea da. 1968an Harald printzearekin ezkondu zen. 1991n bere senarra Harald V.a erregea bihurtu zen. Ezkontza horretatik bi seme-alaba jaio dira: Marta Luisa printzesa eta Haakon printze oinordekoa.
Dracena
Dracena Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Dumfries
Dumfries, 'Dùn Phris', Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko hiriburua hain zuzen ere. 2011ko erroldaren arabera 32.914 biztanle ditu.
Etimologia
Gaelerazko Dùn Phris izenetik dator eta jatorria bilatzeko bi hipotesi daude: izena literalki hartuta "Sasietako gotorlekua" izango litzateke, baina Phris hitza Friars-en aldaera balitz "fraideen muinoa edo gotorlekua" izango zen.
Dumfriesen ezizena Queen of the South ("Hegoaldeko erregina") da.
Historia
Erromatarren Britainiaren okupazioaren garaian, K.a. II mendearen inguruan, Selgovae leinua bizi zen inguru hauetan eta hauek altxaturiko gotorleku baten egon liteke Dumfriesen jatorria autore batzuen arabera. Hurrengo mendeetan hainbat herriren eskutan egon zen lurraldea, piktoak, anglosaxoiak, eskoziarrak, norvegiarrak... 890an Giric Eskoziakoak britoien aurkako borroka irabazi eta lurraldea eskuratu zuen. Ordutik Eskoziaren parte izan da.
1160 urtean Lincluden abadia eraiki zen eta 1186an Gilen I.a Eskoziakoak Errege burgo titulua eman zion. Merkatu eta kai eskubideak lortu zituen horrela eta 50 urtetan asko handitu zen herria. XIII mendean Dumfriesko gaztelua eraiki zen, gaur egun jadanik existitzen ez dena. Garai berekoa da herritik 11 kilometrotara dagoen Caerlaverock gaztelua ere. 1300 urtean Eduardo I.a Ingalaterrakoak Eskozia inbaditzeko ahalegina egin zuen. Dumfriesen egon zen Caerlaverock gazteluaren setioan zehar.
1659an sorginen aurkako epaiketa ezagun bat egin zen bertan. Hamar emakume salatu zituzten sorginkeria egotzita eta bederatzi estrangulatu eta erre egin zituzten.
1788an Robert Burns olerkari ezaguna Dumfrieshirera bizitzera etorri zen eta 1791tik 1796an hil zen arten Dumfries bertan bizi izan zen. 1788an bertan Dalswinton aintziran William Symington injeniariak esperimentu berezi bat egin zuen, lurrun-makina batek itsasontzia mugitu arazteko gai zen ikusteko eta saiakera arrakastatsua izan zen.
Brodské
Brodské Eslovakiako udalerri bat da, Skalicako barrutian kokatuta. 19,89 km²ko azalera du eta 2315 biztanle 2017ko datuen arabera.
Paul Milgrom
Detroiten jaio zen familia judu batean eta matematikan graduatu zen Michigango Unibertsitatean. Ekonomia eta kudeaketa irakaslea izan zen Ipar-mendebaldeko Unibertsitatean eta Yaleko Unibertsitatean. 1987tik Stanfordeko Unibertsitateko irakaslea da.
Joko-teorian aditua da, batez ere enkantearen teorian eta prezioen estrategietan.
Barcelona (Rio Grande do Norte)
Barcelona Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Eusebio Jáuregui Nolasco
Eusebio Jáuregui Nolasco jenerala (Cuautlixcon, 1895eko martxoa; Cuautla, 1919ko apirilaren 14a) Mexikoko Iraultza n parte hartu zuen militar mexikar bat izan zen.
Maderismoa
1895eko martxoan jaio zen Cuautlixcon, Morelos en, nekazaritzan aritzen zen familia batean; Bartolo Jauregiren eta Plácida Nolascoren semea izan zen. Cuautlara bidali zuten, non lehen hezkuntzako hirugarren mailara arte ikasi zuen, eta, beranduago, bere aitari nekazaritza lanetan lagundu zion. 1911ko apirilaren 24an, bere anaia Jesusekin batera, mugimendu maderistan sartu zen Huautla herrian (Morelos), Emiliano Zapata jeneralaren agindupean. Jonacatepec eta Cuautla hartzean eta azken honen setioan parte hartu zuen, urte horretako maiatzean.
Zapatismoa
Emiliano Zapata Francisco I. Madero rekin hautsi zuenean, suriano mugimenduarekiko leiala izan zen. Brigadier jeneral gradua lortu zuen Hegoaldeko Armada Askatzailea n (ELS). 1919ko otsailean Pablo González Garza jeneralaren aurrean amnistia lortu zuen, hegoaldeko operazio karrantzisten buruzagia zena, Cuautla Hirian kuartela zuena. Beharbada Pablo González Garza eta Jesús Guajardo k presionatuta, edo agian hegoaldekoekin harremanak mantentzen zituelako, Guajardok Emiliano Zapatari egindako gomendio bat bidali zuen. 1919ko apirilaren 8an preso hartu zuten eta 10ean, Jesús Guajardo jenerala Cuautlara iristean, espetxetik atera zuten Emiliano Zapata ren gorpua identifikatzeko. 1919ko apirilaren 14an Pablo González Garza jeneralaren aginduz fusilatu zuten.
For Whom the Bell Tolls
Robert Jordan kazetari gaztearen istorioa kontatzen du, Nazioarteko Brigadekin Espainiako Gerra Zibilean parte hartu zuena. Segoviako hiriaren zubi bat lehertzen saiatuz tartean.
Achille Luchaire
Denis Jean Achille Luchaire (Paris, Frantzia, 1846ko urriaren 4a — 1908ko azaroaren 13a) historialaria izan zen. Irakasle Bordelen (1879) eta Erdi Aroko historiaren irakasle Sorbonan (1889); Zientzia Moral eta Politikoen akademiko izendatu zuten 1895ean, eta Jean Reynaud saria jaso zuen.