cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1958ko Venezuelako estatu-kolpea
Gertakariak
1958ko urtarrilaren 1ean, Marcos Pérez Jiméne z-en aurkako lehen matxinada saiakera gertatu zen. Hugo Trejo koronelak zuzendutako mugimenduak Caracas eta Maracayko goarnizioetako ofizial ugariren parte hartzea izan zuen, batez ere, Aire Armadakoak. Altxamendu militar honek porrot egin zuen eta bere buruzagi nagusiak atxilotu zituen gobernuak. Hala ere, urtarrilaren 1etik aurrera, diktaduraren barne krisia larriagotu zen. Indar armatuetan matxinada berriak gertatu ziren eta herri-mugimendua indar handiagoarekin agertu zen diktadorearen aurkako borrokan. Gizarte sektore askok aktiboki bat egin zuten borrokan: intelektualak, medikuak, abokatuak, irakasleak, ingeniariak etab. Erregimena salatzeko manifestuak sinatu zituzten. Horrek armadaren prestigio galera ekarri zuen erregimenaren gehiegikeriekin konprometituta agertzen zirelako. Kaleetan manifestazioak eta istiluak ugaritu ziren.
Urtarrilaren erdialdean, Junta Abertzaleak (Junta Patriótica) greba orokorrera deitu zuen hilaren 21erako. Urtarrilaren 21ean prentsa greba hasi zen, eta handik ordu batzuetara, Junta Abertzaleak deitutako greba orokorra. Greba bete-betean gauzatu zen eta Caracasko leku askotan liskarrak izan ziren gobernuko indarrekin. Hilaren 22an, goi-mailako buruzagi militarrak Akademia Militarrean bildu ziren egoera aztertzeko. Haien deliberazioak Perez Jiménezen dimisioa eskatzen duen Gobernuko Junta Militar bat eratuz amaitzen dira. Hilaren 22ko gauean, Itsas Armada eta Caracasko Guarnizioa diktaduraren aurka mintzatu ziren. Pérez Jiménezek, Indar Armatuetan laguntzarik gabe, urtarrilaren 23ko egunsentian ihes egin zuen La Carlota aireportutik, Santo Domingora bidean.
Pérez Jimenezen ordez, Wolfgang Larrazábal kontralmiranteak zuzendutako Kontseiluak hartu zuen boterea. Pérez Jiménezek Dominikar Errepublikara ihes egin zuen, gero Espainiara joan zen bere familiarekin, Francisco Francok babestuta.
Amblyeleotris taipinensis
Amblyeleotris taipinensis Amblyeleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Baby (2020ko filma)
Sinopsia
Haurdun dagoen drogazale bat krisi bete-betean erditu da. Egoera pertsonal hori dela eta, ezin da haurtxoaz arduratu, eta, askorik hausnartu gabe, haurren trafikoan aritzen den emagin bati saltzen dio. Egindakoaz damututa, gaztea haurra berreskuratzen saiatuko da, baina misio hori ez da uste bezain erraza izango.
Eremua (Ermua)
Eremua Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Ermuan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 533 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %5,45.
Baulmes
Baulmes Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tsuyoshi Kato
Tsuyoshi Kato (加藤 毅, 1981eko maiatzaren 2a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotua, (ingelesez Randomized controlled trial (RCT) esperimentu zientifiko mota bat da, batez ere sendagaiek edo beste tratamendu ez-medikoek populazio batean duten eragina ezagutzeko erabiltzen dena. Ebidentzia zientifikoen forma fidagarriena da, zeren, behar bezala ezarriz gero, tratamenduaren efektuaren estimazioan izan daitezkeen alborapen guztiak ezaba ditzakeelako. RCTak ikerketa klinikoan eta gizarte zientzietan erabiltzen dira batez ere.
Jirafa
Jirafa (Giraffa) ugaztun artiodaktilo afrikarra da. Lehorreko animaliarik altuena eta hausnarkaririk handiena da. Tradizionalki, espezie bakar batean sailkatzen zen, Giraffa camelopardalis bederatzi azpiespezie zituena. Hala ere, zortzi jirafa espezie bizi direla deskribatu da, DNA mitokondriala eta nuklearraren ikerketan oinarrituta, baita Giraffaren neurketa morfologikoetan ere. Beste zazpi espezie desagertuta daude, historiaurreko espezieak fosilengatik ezagutzen direnak.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu baten oinarrizko ideia da tratamendua pertsona talde bati ausaz eskaintzea (tratamendu taldea), eta beste bati ez (kontrol edo konparazio taldea). Ausazkotze banaketa biztanleria hautagarri bateko unitate guztiei tratamendua jasotzeko probabilitate bera ematean datza. Ausazkotasunaren propietate estatistikoei esker, tratamendu-taldeak zein kontrol-taldeak ezaugarri berak izan ditzakete, eta, horrela, tratamendua jaso ez duen taldean duen eragina identifikatu daiteke. Ausazkotasunari esker, identifikatutako eragina benetan tratamenduari dagokiola eta ez beste kausa batzuei jakin dezakegu; izan ere, aldez aurretik taldeak berdin-berdin eginda, haien artean desberdintzen den gauza bakarra tratamendua izatea edo ez izatea da. Horrela, tratamenduarekin zerikusirik ez duten faktoreen alborapenak gutxitzen dira horrek jasotzen duen populazioan sortzen duen eragina kalkulatzean.
Jirafa
Jirafaren bereizgarri nagusiak lepo eta hanka izugarri luzeak, adar itxurako osikonoak eta larruaren eredu bereizgarriak dira. Giraffidae familiaren barruan sailkatzen da, bere seniderik hurbilenarekin batera: okapia. Hedapenari dagokionez, iparraldean Txad mendikatea du, hegoaldean Hego Afrika, mendebaldean Niger eta ekialdean Somalia. Jirafak sabanetan eta basoetan bizi ohi dira. Haien elikadura-iturria hostoak, landareen fruituak eta loreak dira, batez ere akazia espezieak, eta beste belarjaleak iritsi ezin daitezkeen elikagaiak.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotuak behar bezala inplementatzen direnean, haien emaitzak izan daitezke gaiak ausaz tratamendura esleitu ziren populazio handiagoaren adierazgarriak baino. Horri esker, emaitzek kanpo-baliotasuna dutela baieztatzea ahalbidetzen du, eta, tratamendua eraginkorra dela ikusiz gero, errepikatu eta populazio handiago batera zabaldu, eta antzeko arrakasta espero daiteke.
Jirafa
Jirafak lehoiek, lehoinabarrek, hiena pikartek eta likaonek harrapa ditzakete. Jirafak eme ahaideen eta haien ondorengoen taldeetan bizi dira, edo ahaide ez diren bikoterik gabeko ar heldu taldeetan, baina taldekoiak dira eta pilaketa handietan bil daitezke. Arrek hierarkia sozialak ezartzen dituzte "lepo-borroken" bidez, hauek borrokak dira, non lepoa arma gisa erabiltzen den. Ar nagusiek emeekin bat egiten dute, eta emeena da gazteak hazteko ardura bakarra.
Jirafak hainbat kultura, hala antzinakoak nola modernoak, arakatu ditu bere itxura bereziagatik, eta askotan pinturak, liburuak eta marrazki bizidunak egin izan ditu. Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak espezie zaurgarritzat sailkatzen du, eta lehengo bere eremuetako alde askotatik erauzi izan da. Jirafak oraindik parke nazional eta ehiza-erreserba askotan aurkitzen dira, baina 2016rako aurreikuspenek adierazten dute 97.500 kide inguru daudela basan. 2010ean 1.600 baino gehiago zooetan zeuden gordeta.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Historia
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotuak entsegu klinikoekin hasi baziren ere, haien aplikazioa beste arlo batzuetara zabaldu zen XX. menderako, hala nola psikologia, hezkuntza eta nekazaritzara. Eremu horien barruan, CS Sanders Peirce eta J. Jastrow-ek 1884an eta J. Neyman eta Ronald A. Fisher-ek 1920ko hamarkadan egindako lanak nabarmendu ziren. Bere nekazaritzako esperimentuetan tratamendua ausazko esleipenaren teknika aplikatu izanagatik, Fisher aitzindaria da RCTak ezagutarazten eta garapen sozialeko programen ebaluazioan aplikatzeko lehen urratsak egin zituelako. Hala ere, RCTren gaur egungo kontzeptualizazioa Sir Austin Bradford Hill-i dagokio, berrogeiko hamarkadan estreptomizinak biriketako tuberkulosian duen eraginari buruzko ikerketetan proben metodologia formalizatu zuelako.
Jirafa
Etimologia
Jirafa izena arabieratik dator, zarāfah (زرافة), agian somalierako animaliaren izenetik ekarria, geri. Arabierazko izena "ibiltari-azkar" gisa itzuli ohi da. Europan izena beste modu batzuetan eman zen Erdi Aroan, adibidez jarraf, ziraph eta gerfauntz. Italierako giraffa forma 1590eko hamarkadan agertu zen, eta hortik frantsesezko girafe hitzera hedatu zen.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Historia
Hurrengo urteetan, kontrolatutako saiakuntza ausazkotuaren entseguen erabilera nabarmen zabaldu zen gizarte zientzietako aplikazioetara, batez ere ekonomia eta estatistikan gobernuko programen eragina ebaluatzeko. 1970eko hamarkadan, eztabaidak sortu ziren —oraindik indarrean— ikerketa mota hori egin ahal izateko konplexutasun tekniko eta operatiboei buruz, bai eta testuinguru ez-klinikoetan ezartzeak dakarren kostu handiei buruz ere. Arrazoi horiengatik, bere erabilera denbora luzez, herrialde garatuetara mugatu zen. Hala ere, erabilera gero eta gehiago hedatu da garapen bidean dauden herrialdeetara, neurri batean nazioarteko erakundeek, garapen-banku aldeaniztunek eta nazioarteko lankidetza agentziek bultzatuta.
Jirafa
Etimologia
Antzinan camelopardalis (lehoinabar koloredun gamelua) izena erabiltzen zen, espezie nagusiaren izena da gaur egun. Konstelazio batek izen hori darama. Euskaraz lepaluze izena ere erabili izan da jirafa izendatzeko.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Historia
Esaterako, 1990eko hamarkadan, Mexikoko gobernuak RCT bat ezarri zuen PROGRESAren (pobreziari aurre egiteko baldintzapeko diru-transferentziaren bidezko programa) eragina ebaluatzeko. Kenyan, Michael Kremer-ek eta International Christelijk Steunfonds erakundeak testuliburuek ikasleen lorpenean duten eragina ebaluatu zuten RCT bat erabiliz.
Jirafa
Taxonomia
Lineok jirafa guztiak espezie berberean sailkatu zituen 1758an. Cervus camelopardalis izen binomiala eman zien. Morten Thrane Brünnichek Giraffa generoan sailkatu zituen 1762ean. camelopardalis izena latinetik dator.
Trespondeko zubia
Trespondeko zubia Iruña Okan dagoen zubia da, Trespondeko herrian. Hamahiru begiko zubia da, 99 metro luze. Nahiz eta ohituraren arabera zubi erromatartzat jo den, ikerlariek diotenez ezin da izan XVI. mendekoa baino aurreragokoa.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Historia
Politika publikoen arloko garapen horiekin batera, Kanadan, zientzialari talde batek ahaleginak egin zituen osasunaren arloan kontrolatutako saiakuntza ausazkotuaren txostenaren kalitatea hobetzeko. Hala, 1993an, «Saiakuntza klinikoen berri emateko estandar bateratuak» argitaratu zituzten. Dokumentu horrek 32 estandar eta fluxu-diagrama biltzen zituen egileek beren RCTren emaitzen berri ematerakoan kontuan izan behar zituzten alderdiei buruzkoa. 1993ko adierazpenaren berrikuspenak eta eguneraketak 2001 eta 2010ean argitaratu ziren.
Trespondeko zubia
2001eko irailaren 5an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Ezaugarriak
Tradizioz erromatartzat jo da zubia, Iruñako Oppidum-a dagoen muinotik hurbil dagoelako, baina ez dago bere sorrera argi azaldu dezakeen inolako azterketarik. Bere arkitekturari erreparatuz gero, ordea, bistan dituen zatiei noski, ordukoak baino berriagoak diren kanonen arabera eginda dago.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Historia
Gaur egun, mundu osoko hainbat erakundek RCTren erabilera sustatzen dute hainbat garapen-programaren eragina ezagutzeko. Munduko Bankua, Garapenerako Banku Interamerikarra eta beste garapen banku batzuk, unibertsitate batzuk, baita Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab (J-PAL), Innovations for Poverty Action (IPA), Inpaktua Ebaluatzeko Nazioarteko Ekimena. (3ie) eta The Campbell Collaboration-ek ere mundu osoko RCT ugari garatu, edo sustatu dituzte ebidentzia zorrotzak sortzeko eta politika publikoen erabakiak hobeto hartzeko. Erakunde horien lanak, bai eta datuen eskuragarritasun gero eta handiagoak, aurrerapen teknologikoek eta garraio- eta komunikazio-kostuen murrizketak RCTren hedapen handiagoa izan dute munduan zehar, datuetan oinarritutako politika publikoak egiteko tresna eraginkor gisa.
Jirafa
Eboluzioa
Badirudi lepoaren elongazioa goiz hasi zela jirafen eboluzioan. Jirafen eta ahaide zaharren arteko konparazioek zera iradokitzen dute, burezurretik hurbil dauden ornoak lehenago luzatu zirela, eta, ondoren, beheragoko ornoak gehiago luzatu zirela. Arbaso jirafido goiztiar bat Kanthantsyx izan zen, Libian aurkitutako fosilak duela 25–20 milioi urte, 17–15 mya edo 18–14,3 datatu direnak. Animalia hura tamaina ertainekoa zen, liraina eta antilope itxurakoa. Giraffokeryx Indiako subkontinentean 15 mya agertu zen eta okapi edo jirafa txiki baten antza zuen, eta lepo luzeagoa eta antzeko osikonoak zituen. Beharbada, Giraffokeryxek, Sivatherium eta Bramatherium bezalako jirafak zituen klado bat partekatu zuen.
Trespondeko zubia
Ezaugarriak
Hamahiru begiko zubia da. Horietako sei, herritik urrutien daudenak, besteak baino handixeagoak dira. Zutabeen sekzioa angeluzuzena da eta brankaduna. Horretaz gain, hegaletako estriboak ditu. 99 m luze da eta zabalera, bazterguneak eta brankak kenduta, 4,50 m ingurukoa da. Kareharrizko harrizabalez eginda dago eta karemorteroz hartuta. Harlangaitza oso irregularra da, branken hegaletan apur bat eskuairan. Zoladuran harlauzak ageri dira.
Jirafa
Eboluzioa
Paleotragus, Shansitherium eta Samothium bezalako Giraffidoak 14 Ma agertu ziren eta Afrika eta Eurasia osoan bizi izan ziren. Animalia hauek osikono biluziak eta kranial sinu txikiak zituzten, eta luzeagoak ziren burezur zabalagoekin. Paleotragusek okapien antza zuen eta bere arbaso izan zitekeen. Beste batzuen ustez, okapien leinua lehenago desbideratzen zen, Giraffokeryx baino lehenago. Samotherium bereziki garrantzitsua zen jirafen lineako trantsizio-fosil bat izan zen, orno zerbikalak jirafa moderno baten eta okapi baten bitartekoak baitziren luzeran eta egituran, eta okapiarena baino bertikalagoa zen. Bohlinia, lehen aldiz Europan agertu zena eta 9–7 Ma bizi izan zena, jirafaren arbaso zuzena izan zitekeen. Bohliniak jirafa modernoen antz handia zuen, lepo eta hanka luzeak eta antzeko osikono eta hortzeria zituelarik.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Proba motak
Probak irekiak edo itsuak izan daitezke.
Trespondeko zubia
Ezaugarriak
Zubiaren sarbidean elementu bat dago, zertarako eginda dagoen ez dakiguna, eta harlanduak bata bestearen gainean handienetik txikienera jarrita egindakoa da.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Proba irekia
Saiakuntza ireki batean, ikertzaileek tratamenduaren xehetasun guztiak ezagutzen dituzte, baita pazienteak ere. Proba horiek alborapena izateko arriskua dute, eta ez dute plazebo efektua murrizten. Hala ere, askotan, saihestezinak dira, batez ere teknika kirurgikoei dagokienez, non, agian, ez baita posible edo etikoa pazienteari zer tratamendu jaso duen ezkutatzea.
Jirafa
Eboluzioa
Bohlinia Txinan eta Indiako iparraldean sartu zen klima-aldaketari erantzunez. Handik, Giraffa generoak eboluzionatu zuen eta, 7 Ma inguruan, Afrikan sartu zen. Klima aldaketek Asiako jirafak desagertzea eragin zuten, eta Afrikako jirafak, berriz, bizirik iraun zuten eta hainbat espezie berrira erradiatu ziren. Gaur egungo jirafak Afrika ekialdean 1 Ma inguruan sortu zirela dirudi, Pleistozenoan zehar. Biologo batzuek G. jumae proposatzen dute gaur egungo jirafen arbaso gisa ; beste batzuek, G. gracilis hautagai aproposagoa aurkitzen dute. G. gracilis txikiago eta arinagoa izan zen. Jirafen eboluzioaren gidari nagusia baso zabaletatik bizileku irekiagoetara egindako aldaketak izan zirela uste da, 8 Ma hasi zena. Garai honetan, landare tropikalak desagertu egin ziren eta C4 landare idorrez ordezkatu ziren, eta sabana lehor bat sortu zen ekialdeko eta iparraldeko Afrikan eta Indiako mendebaldean. Zenbait ikertzailek hipotesia ezarri dute habitat berri honek dieta ezberdin batekin bat egin duela, akazia espezieak barne, eta baliteke jirafen arbasoak landare hauen toxinen aurrean mutazio handiagoak jasatea, eboluzioa azkartuz. Gaur egungo jirafen larru-ereduak habitat-aldaketa hauekin ere bat datoz. Asiako jirafak okapiek bezalako koloreztapena izatea hipotesietako bat da.
Trespondeko zubia
Ezaugarriak
Landutako elementu bakarrak petrilak dira. Horiek, egindako azken eraberritzekoak dira, izan ere, 1915eko argazkietan zubiak ez zuen horrelakorik. Eurok kokatzeko egindako lanak ez dira apartekoak, izan ere, petrilok zubiaren ertza baino barrurago kokatuta daude eta angeluan egindako erremateak ertz biziak dituzte eta ez dute inolako tailarik.
J. Liz Guiral eta M. Martín Bueno-ren arabera, zubiaren egituraren azterketak argi uzten du, inolako zalantzarik gabe, modernoa dela. Euren liburuaren lehen zatian jasotzen den azterlanean zubiaren auzia aztertu izan da eta ondorioa da, zubiaren fabrika ezin dela izan XVI. mendekoa baino aurreragokoa, zubia handitu egin zela eskuin aldera XVII. mendean eta harrezkero, eraberritzeak egin dizkiotela. Aipatzekoak dira eraberritzeen artean 1845ean Martin Sarazibarrek egindakoa eta 1960ko hamarkadan Manuel Llorentek egindakoa, eta bestalde, 1915an apurtu zelako egindako konponketa-lanak.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Itsu bakarra
Itsu bakarreko saiakuntza batean, ikertzaileak tratamenduaren xehetasunak ezagutzen ditu, baina pazienteak ez. Pazienteak zer tratamendu jasotzen ari den ez dakienez (tratamendu berria edo beste bat), ez luke plazebo efekturik egon behar. Praktikan, ikertzaileak dakienez, pazienteak modu ezberdinean trata ditzake, edo, inkontzienteki, tratamenduari lotutako xehetasun garrantzitsuak ez diezazkioke pazienteei azalduko, eta, ondorioz, azterketaren emaitzetan eragina izan dezake.
Hernia diafragmatiko kongenito
Hernia diafragmatikoa kongenitoa jaiotzetiko eragabetasun bat da non abdomen eko erraiak barrunbe toraziko ra sartzen diren, diafragma k duen eten baten bidez. Ondorioz, barrunbe torazikoko erraiak estutzen dira (bihotza eta birikak, batik bat) eta arazoak sor daitezke. Agerrera 0.8-5:10000 jaioberrikoa da.
Jirafa
Eboluzioa
Jirafaren genoma 2.900 milioi base-pare ingurukoa da luzeran, okapiena 3.300 milioi baseekin alderatuta. Jirafa eta okapi geneetako proteinen % 19,4 berdinak dira. Bi espezieak, era berean, ganaduarekiko ahaideak dira distantzia berean, jirafaren ezaugarri bakarrak eboluzio azkarragoaren ondorioz ez direla iradokitzen dutelarik. Jirafa eta okapi lineen dibergentziak 11,5 Ma data du. Jirafaren erregulazio-geneen talde txiki batek animaliaren altuera eta zirkulazio-egokitzapenen arduraduna dirudi.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren jatorri enbriologikoa
Enbrioi garapenaren 4. astean zeharkako barnebilketa ematen da. Horrela, alboko mesodermoaren paretako orriak fusionatu egiten dira erdialdean enbrioi barrunbea edo zeloma osatuz. Hasiera batean zeloma hau komuna izango da baina garapenean zehar zatikatuko da. Gorputz barrunbearen lehenengo zatiketa errai mesodermoaren eratorria den septum transversum ari esker emango da. Hau torax barrunbearen eta abdomenaren artean kokatuko da, baina, ez ditu barrunbe biak guztiz berezituko, kanal pleuroperitonealen bidez egongo baitira komunikatuta atzealdean. Kanal pleuroperitonealak itxi egingo dira atzealdetik aurrealderantz hedatzen diren tolespen pleuroperitonealen bidez, septum transversumarekin fusionatuko direnak. Egitura hauetaz gain, giharrak sortzeko mioblasto ak idun aldeko somit etatik migratuko dute diafragmara. Horrela, septum transversumak diafragmaren tendoi atala sortuko du eta mioblastoek gihar atala.
Pierre Daninos
Pierre Daninos (Paris, Frantzia, 1913ko maiatzaren 26a - Ib., 2005eko urtarrilaren 7a) frantses idazlea eta kazetaria izan zen.
Elorrixo Herri Bilgunea
Elorrixo Herri Bilgunea Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Elorrion sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren atalak
Diafragma barrunbe toraziko eta abdominalaren artean kokatzen den muskulu aponeurotiko a da. Bere egituran 2 atal nagusi bereizten dira:
Diafragmaren zulo edo hiatoak
Diafragmak bere egituran zulo edo hiato ezberdinak ditu bi barrunbe nagusien (toraxaren eta abdomenaren) arteko komunikazioa bermatzeko.
Aorta ren hiatoa
Diafragmaren atal lunbarrean dago, zehazki eskuineko eta ezkerreko zutabeen artean, gutxi gora behera 12. orno torazikoaren (T12) altueran. Bertatik igarotzean, toraxeko aorta abdomeneko aorta izatera igarotzen da. Hiato honetatik ere toraxeko hodi linfatikoa igarotzen da, toraxera heltzeko (aorta arteariaren aurkako noranzkoan). Hodi linfatiko hau Pecquet zisternaren goiko muturretik sortzen da.
Pierre Daninos
Lanak
Carnets du bon Dieu (1947, "Jainko onaren oharrak") lanari esker egin zen ezagun, eta Carnets du major Thompson (1954, "Thompson maiorraren oharrak") lanarekin lortu zuen ospea. Azken lan horretan, frantses herritar arruntaren deskribapen ironikoa egin zuen, britainiar ofizial baten ikuspegitik. Umorearen ildotik jarraitu zuen ondorengo lanetan: Le Secret du major Thompson (1956, "Thompson maiorraren sekretua") eta Les Nouveaux Carnets du major Thompson (1973, "Thompson maiorraren ohar berriak"); eta orobat, Un certain monsieur Blot (1960, "Blot jauna delako bat") eta Made in France (1977, "Frantzian egina") lanetan ere. Baina Le Trente-Sixième Dessous (1966, "Hogeita hamaseigarren zuloa") eta Auto-mémoires (1984, "Memoriak") lanetan erakutsi zuen dramak egiten ere bazekiela. Daninos batez ere estilista zen, dotorea, eta frantses hizkuntzaren zale amorratua: Le Jacassin (1962), Snobissimo (1964), La France prise aux mots (1986).
Hernia diafragmatiko kongenito
Hestegorria ren hiatoa
Hestegorriarekin batera nerbio bagoa (X. pare kraniala) ere igarotzen da abdomenera hestegorriaren hiatoa erabiliz. Toraxaren goiko aldean, nerbio bagoek hestegorriaren bi alboetatik egiten dute beherantz, gerora, toraxaren beheko aldean, adarkatzen hasteko. Ondorioz, hestegorriaren nerbio-sarea edo plexua osatzen da haren beheko aldean. Sarearen aurreko eta atzeko aldeetatik bagoaren aurreko eta atzeko enborrak sortzen dira.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Itsu bikoitza
Itsu bikoitzeko saiakuntza batean, ikertzaile batek, ausaz, zenbaki batzuk esleitzen dizkio tratamendu berriari edo tratamendu zaharrari. Bigarren ikertzaileak, pazienteei, zenbakiak esleitzen dizkie, baina ez daki zein taldetakoak diren. Sistema horretan, parte hartzen duten pazienteen sexu eta adin banaketa errealistagoa ere badago. Hori dela eta, itsu bikoitz edo ausazko saiakuntzak hobesten dira, emaitza onenak eman ohi dituztelako.
Jirafa
Espezieak eta azpiespezieak
IUCNk eta jirafak ikertzen dituzten zientzialari gehienek bederatzi azpiespezie dituen jirafa espezie bakarra onartzen dituzte. 2001ean, bi espeziko taxonomia bat proposatu zen. 2007an jirafen genetikari buruzko ikerketa batek sei espezie proposatu zituen. 2011ko ikerketa batek, jirafen morfologiaren analisi zehatzak eta espezie filogenetiko kontzeptuaren aplikazioa erabiliz, zortzi jirafa espezie bizi deskribatu zituen. 2016ko ikerketa batek ondorioztatu zuen jirafak espezie ugariz osaturik daudela. Ikerlariek lau espezie existitzea proposatu zuten, eta hauek ez dute elkarren artean informazio genetikoa trukatu 1 eta 2 milioi urtetan. Harrezkero, argitalpen honi erantzun bat argitaratu da, datuen interpretazioan zazpi arazo argituz eta "ondorioak ez dira baldintzarik gabe onartu behar" ondorioztatuz.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Itsu hirukoitza
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu batzuetarako itsu hirukoitzak hartzen dira, nahiz eta horren esanahia alda daiteken ikerketa bakoitzaren diseinu zehatzaren arabera. Esanahirik ohikoena da pazienteak, tratamendua ematen duen pertsonak eta ikertzaileak ez dakitela gaixoa zein taldetakoa den. Neurri gehigarri horiek itsu bikoitza terminoa erabiliagoa izateari dagokio, itsu hirukoitza izendapena arraroa delarik. Hala ere, segurtasun maila gehigarri bat adierazten du ikerketan parte hartzen duen beste edozein subjekturen azterketaren emaitzetan kanpoko eraginak saihesteko.
Jirafa
Espezieak eta azpiespezieak
2020ko azterketa batek erakutsi zuen aukeratutako metodoaren arabera, bi espezietik seira arte ematen dituen hipotesi taxonomiko ezberdinak Giraffa generorako egon daitezkeela. Ikerketa horrek aurkitu zuen, halaber, espezie anitzeko koaleszentzia-metodo taxonomikoak gehiegi zatitzea ekar dezaketela, metodo horiek espezieak baino gehiago egitura geografikoak mugatzen baitituzte. Hiru espezieen hipotesia, G. camelopardalis, G. giraffa eta G. tippelskirchi bezala ezagutzen dena, analisi filogenetikoetan onarritzen da eta, gainera, populazio analisiek ere babes handia ematen diote.
Goianésia do Pará
Goianésia do Pará Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jirafa
Espezieak eta azpiespezieak
G. attica, desagertutako espeziea, Giraffaren barruan sailkatu izan da, baina Bohlinia attica bezala berrsailkatu zen 1929an. Zazpi jirafa espezie desagertu ere badira:
Hernia diafragmatiko kongenito
Kaba zaina ren hiatoa
Zentro frenikoan gutxi gorabehera erdiko eta eskuineko hostoen artean beheko bena kabaren hiatoa dago. Zulo horretan zehar beheko kaba zaina bihotzaren eskuineko aurikulara heltzen da. Zulo honetatik ere nerbio frenikoaren eskuineko nerbio freniko abdominala igarotzen da.
Jirafa
Itxura eta anatomia
Jirafak 4,3 eta 5,7 m artean neurtzen dituzte, eta arrak emeak baino altuagoak dira. Erregistratutako arrik altuena 5,88 m da eta erregistratutako emerik garaiena 5,17 m da. Batez besteko pisua 1.192 kg da ar heldu batentzat, eta 828 kg eme heldu batentzat. Gehienezko pisua 1.930 kg eta 1.180 kg da, hurrenez hurren, ar eta emeentzat. Lepo eta hanka luzeak izan arren, jirafaren gorputza nahiko laburra da. Buruaren bi aldeetan, jirafaren begi handi eta puztuek ikuspen biribila ematen diote bere altuera handitik. Koloretan ikusten dute jirafek eta entzumen eta usaimen sentsazioak ere zorrotzak dira. Sudurzuloak itxi ditzake harea-ekaitzen eta inurrien aurka babesteko.
Jirafaren mingaina oratzailea da eta 45 cm luze da. More-beltza da, eguzkiaren erreduraren aurka babesteko agian, eta balio du hostotza hartzeko, baita animaliaren sudurra haztatzeko eta garbitzeko ere. Jirafaren goiko ezpaina ere oratzailea da, baliagarria hostoak jaten ari denean, eta arantzetatik babesteko ilez estalia da. Mihia eta ahoaren barrunbea dastamen-papilaz estalita daude.
Berokiak xukadera edo adabaki ilunak ditu (laranja, gaztaina, marroia edo ia beltza kolorez), ile argiz bereiziak (normalean zuria edo krema kolorez). Jirafa arrak ilunago bihurtzen dira adinean. Berokiaren patroiak kamuflaje gisa balio duela esan izan da basa baserriko argi eta itzalezko patroietan. Zuhaitzen eta zuhaixken artean daudenean, nekez ikusten dira metro batzuetako distantziara ere. Hala ere, jirafa helduak hurbiltzen ari den harrapari baten ikuspegirik onena lortzera doaz, beren tamaina eta defendatzeko gaitasuna kontuan hartuz, kamuflajea baino gehiago, eta hori inportanteagoa izan daiteke zekorrentzat. Jirafa bakoitzak berokiaren eredu bakarra du. Txahal jirafak amaren ezaugarri batzuk heredatzen ditu, eta aldakuntzak ezaugarri batzuetan neonaziaren biziraupenarekin erlazionatzen dira. Hodien azpiko azalak termoregazioetarako balio dezake, odolontzi konplexuen sistemak eta izerdidun guruin handiak baitira.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Gogoeta etikoak
Kontrolatutako saiakera ausazkotua erabiltzeak sortzen dituen kezken artean, gai etikoak daude, hala nola adostasun informatua, programa baterako sarbidea ukatzea, programaren arriskuak eta onurak ponderatzea, baita kulturaren ikuspuntu desberdinak ere.
Vente a Alemania, Pepe
Vente a Alemania, Pepe (euskaraz 'Hator Alemaniara, Pepe') 1971ko Pedro Lazaga espainiar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Alfredo Landa, José Sacristán, Tina Sáinz, Antonio Ferrandis, Gemma Cuervo, Fernando Guillén, Josele Román, Rosa Fontana, Teófilo Calle eta Manuel Summers aktoreek antzeztu zuten.
Jirafa
Itxura eta anatomia
Jirafaren azala grisa edo marroia da. Bere lodierak uzten dio animaliari sasi arantzatsuak zeharkatzen, inork puntuatu gabe. Larruak defentsa kimikorako balio dezake, bere bizkarroiek animaliari usain berezia ematen dioten bezala. Gutxienez 11 aromatiko kimiko nagusi daude larruan, nahiz eta indola eta 3 metilindola usain gehienaren erantzule izan. Arrek emeek baino usain gogorragoa dutenez, usainak funtzio sexuala ere izan dezake. Animaliaren lepoan ile motz eta tente bat dago. Metal bakarreko buztana ile xerlo ilun eta luze batean amaitzen da eta intsektuen aurkako defentsa gisa erabiltzen da.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Adostasun informatua
Adostasun informatua ikerketaren zertan den azaldu ostean, probaren parte izateko pertsonen baimena lortzeari egiten zaio erreferentzia, eta horrek pertsonenganako errespetuaren printzipiora jotzen du. Probaren arrisku-mailaren eta parte hartzen duen biztanle-motaren arabera, pertsonen ahozko edo idatzizko baimena beharko da. Horrela, behar bada, ahozko baimena onuragarria izan liteke analfabetoentzat, tratamendu taldean sartzeko aukera emango bailioke. Hala ere, adostasun informatua lortzea zaila bada edo probaren baliozkotasuna ahuldu badezake, baimen informatuaren arauak aplikatzeari uztea aukeratu daiteke, edo, bestela, probako parte-hartzaileei informazio partziala soilik ematea.
Jirafa
Hedapena eta habitat
Jirafak Txadetik Hegoafrikaraino hedaturik daude. Sabanetan, belardietan edo baso irekietan bizi daitezke. Janaria urria denean, baso itxiagoetan sar daitezke. Akaziadun basoak atsegin dituzte. Ur-kantitate handiak edaten dituzte eskura dutenean eta, horri esker, denbora luzez bizi daitezke eskualde lehorretan.
Vente a Alemania, Pepe
Argumentua
1970eko hamarkadaren hasiera, Espainia. Aragoiko Peralejos izeneko herrira garai batean Alemaniara lanera joandako Angelino (José Sacristán) herrikosemea aberasturik itzuli da. Pepek (Alfredo Landa) Angelinoren lorpenaz miresturik bera ere Alemaniara lan egitera joateko erabakia hartuko du. Halere, behin Munich hirian bizitzen jarrita, espainiar etorkinen bizi eta lan baldintzak berak uste ez bezala latzak direla bere buruz frogatu ahalko du.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren inerbazioa
Diafragma inerbatzen duen nerbio frenikoa, 3, 4 eta 5. lepoko nerbio espinaletatik sortzen da. Nerbio horiek, maila horietatik jaisten dira erdiko mediastinotik, perikardioaren alboko paretetatik, diafragmaren goiko aurpegira iritsi arte. Bertan, diafragma inerbatzeko adarkatzen dira.
Jirafa
Elikadura
Jirafak belarjaleak dira baina sarraskiak eta hezurrak miazkatzen ere ikusi izan dira. Acacia, Commiphora eta Terminalia generoetako zuhaitzen adaxkak eta hostoak jaten ditu, proteina eta kaltzioz beteriko zuhaitzak direlako, ezinbesteko bi osagai beraien hazkuntzarako.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren inerbazioa
Nerbio frenikoak hainbat adar ematen ditu:
Jirafa
Harrapari naturalak
Jirafa helduak lehoi taldeen hatzaparretan jaus daitezke: jirafak ehizatzen trebatzen diren lehoi-taldeak daude; izan ere, haien elikaduraren zati esanguratsua dira. Lehoiak dira jirafa helduak ehiza ditzaketen harrapari bakarrak; hala eta guztiz ere, ez da lan samurra: horren saiakeran lehoi batzuk hil izan dira.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren inerbazioa
Diafragmaren informazio sentsoriala nerbio frenikoen eta beheko saihets arteko nerbioen bitartez hartzen da.
Jirafa
Harrapari naturalak
Jirafa kumeak eta gaztetxoak berriz, hienek, lehoinabarrek eta afrikar basatxakurrek ere ehiza ditzakete.
Hernia diafragmatiko kongenito
Diafragmaren irrigazioa
4 arteriak hartzen dute parte diafragmaren irrigazioan: Barneko toraxeko / bularraldeko / titi arteriatik sortzen diren arteria perikardiofrenikoak eta arteria muskulufrenikoak, toraxeko aortatik sortzen den goiko arteria diafragmatikoak eta abdomeneko aortatik sortzen de beheko arteria diafragmatikoak.
Jirafa
Harrapari naturalak
Agian, ura edatera hurbiltzen direnean, krokodiloen erasoengatik ere jaus daitezke.
Brachymeles libayani
Brachymeles libayani Brachymeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Hernia diafragmatiko kongenito
Atal muskularren arteko eskualde ahulak (hernia arriskua)
Zati hauek, diafragma ren zati ahulak dira, eta normalean, herniak gertatzeko arriskua dago eskualde hauetan. Gainera, eskualde hauetako abdomen eko paretako peritoneoa eta torax ean daukagun diafragmaren pleura oso gertu daude bata bestetik. Ondorioz, prozesu patologikoak erraztasun gehiagorekin hedatzen dira bi hauen gertutasunagatik.
Etiologia
Hernia diafragmatiko kongenitoaren kausak ingurumen faktoreak eta faktore genetikoak barne hartzen ditu. Zehazki hernia diafragmatiko kongenitoen kasuen %30aren erantzule dira faktore genetikoak, adibidez, kromosoma akatsdunak, sekuentzia baten kopia kopuruan akatsak eta nukleotido sekuentzia aldaketak. Gaixotasun hau eragiten duten kaltetutako gene ek transkripzio faktore ak edo azido erretinoiko aren bidean parte hartzen duten entzima k kodetzen dituzte. Gene gehienek efektu pleiotropikoak dituzte eta beren penetrantzia oso aldakorra da. Hernia diafragmatiko kongenitoa beste patologia batzuekin erlazionatuta egoten da, birika eta bihotz eragabetasunak, kasu.
Jirafa
Ugalketa
Ugalketa poligamoa da, arrak eme emankorrekin ugaltzen dira. Arrek eme heldu gazteak nahiago dute ugaltzeko, eta normalean gaztetxoegiak eta heldu zaharrak baztertzen dituzte. Emankorrak diren edo ez jakiteko, euren txiza usaintzen dute eta ugaltzea erabaki dutenean, ar menderatzailea da aurrera pausoa ematen duena, mendeko aurrak emearengandik urrun mantenduta.
Hernia diafragmatiko kongenito
Haurdunaldian zehar
Jaio aurreko diagnostikoa nabarmen hobetu da azken 25 urteotan jaio aurreko screening ekografikoen programei esker. Anatomia fetalaren balorazio sitematiko bat egiten da. Diafragma, biriken ekogenizitatea eta bihotza ren posizioak ahalbidetzen digute hernia diafragmatikoa detektatzea; baita abdomen eko erraiak torax erantz hernia tuta egoteak. Ezaugarri ekografikoak aldakorrak dira hernia ematen den aldearen arabera. Errazagoa izaten da ezkerraldeko hernia diafragmatikoak detektatzea eskuinekoak baino; izan ere, eskuinekoetan biriken eta gibela ren ekogenizitatea antzekoak dira. Dena den, mediastino aren ezkerreranzko desbiderapenak, 4 kamaretako mozketa ezohikoak eta, kasu askotan, behazun xixku a toraxean ikusteak ahalbidetzen digu diagnostikoa gero eta hobea izatea. Horrez gain, beste seinale ekografiko inespezifiko batzuk ere aurki daitezke: likido askearen presentzia toraxean, ohikoagoa dena eskuineko hernia diafragmatikoetan; eta polihidramnioak, irenste fetalaren alterazioek eraginda.
Jaio ostean
Kasu batzuetan, haurdunaldian zehar egindako ekografiek ez dute hernia diafrakmatikoa erakusten. Dena den, erditze gelan bertan, hernia diafragmatiko batetaz susmatu daiteke jaioberriak arnasteko zailtasunak eta abdomen hondoratu bat baldin baditu. Kasu honetan, umearen medikuak azterketa fisiko bat egingo dio. Toraxeko erradiografia bat burutuko da biriketako, diafragmako eta heste ko arrarotasunak detektatzeko. Erradiografia mota honek erakuts diezaguke normalean abdomenean dauden egiturak bularrean aurkitzen direla, eta birikak ohiko tamaina baino txikiagoa dutela (biriketako hipoplasia) edo alde batera bultzatuak izan direla. Akats larria ematen den aldietan, hemitorax-a okupatzen duten airez beteriko heste mehar reko lakioak ikus daitezke; baita, bihotzaren eta mediastinoko egituren alboranzko desplazamendua ere. Erradiografia jaio bezain pronto burutzen bada, jaioberriak airea tragatu aurretik, abdomeneko edukia masa opaku bat bezala ikusten da eta hemitorax-ean airerik gabe.
Askotan, odol analisi bat ere egiten da, gasometria arteriala izenekoa. Honetan, oxigeno, karbono dioxido eta odoleko pH mailak neurtzen dira. Neurketa hauek gasen elkartrukearen eraginkortasuna isladatzen dute; eta beraz, analisi honen bitartez haurraren arnasteko gaitasuna ebaluatu dezakegu.
Egin daitezkeen beste proba batzuk ondorengoak dira:
Klinika
Hernia diafragmatiko kongenito gehienek normalean ez dute erlaziorik aurkezten beste inolako sindromeren batekin.
Normalean, hernia diafragmatiko kongenito baten sintomak haurra jaio eta denbora gutxira agertzen dira. Zenbait kasutan gertatu daiteke sintomak gaixoa heldua izan arte ez agertzea.
Hauek dira sintoma ohikoenak, hala ere, haur bakoitzak sintoma hauek modu desberdinetan jasan ditzake:
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Programa baterako sarbidea ukatzea
Programa publikoen kasuan, bi kezka etiko sortzen dira programarako sarbidea ukatzearen inguruan: Alde batetik, ausazko programa bat esleitzeak programarako sarbidea ukatu zitzaien pertsonei kalterik eragiten ote dien; bestetik, zeintzuk diren populazio zaurgarrietan arriskuak edo onurak ezezagunak diren programak probatzearen ondorioak. Lehenengo kezkari dagokionez, RCTren etikaren aldeko argudioa hauxe da: Programa baten onurak ezagutzen ez badira pertsona kopuru handiagora zabaldu aurretik probatzea, onuragarria da gizartearentzat. Hala ere, bigarren kezkari dagokionez argudioa da: programaren lehen esperientzia dutenentzat arriskuak dauden arren, egokia da arrisku horiek programaren ondorioak hobeto ulertzeko gizartearentzat dituen onurekin orekatzea.
Jirafa
Ugalketa
Aipagarria da jaio berri den jirafa kume batek 1,8 metroko garaiera izatea, baita jaio eta ordu gutxira korrika egiteko prest egotea ere; beraz, oso azkar hazten diren animaliak dira, ustez, harrapariak errazago saihesteko.
Arren arteko borroka
Arrak, zeintzuk diren mendekoak eta zeintzuk menderatzaileak erabakitzeko, lepoak eta buruak bata bestearen kontra astinduz borrokatzen dira: lepoa albo batetik bestera mugituz, indarra ematen diote azken lepokadari. Mugimendu ikusgarri eta arriskutsu hori "necking" izenaz ezagutzen da. Normalean, borroka horiek zauritu larririk gabe suertatzen dira, baina larri eta hilik atera diren arrak ezagutzen dira, bai burezurra, bai barailezurra eta bai bizkarezurra apurtuta.
Kontrolatutako saiakuntza ausazkotu
Ikuspegi kultural desberdinak etikoa denari buruz
Etikaren balorazioa aldatu egiten da herrialdeen artean. Beraz, kontrolatutako saiakuntza ausazkotu bat gauzatzeko, saiakuntza egiten den toki zehatzean etikoa denaren iritziak hartu behar dira kontuan, dela nazio mailan, bai tokiko mailan, baita erakunde mailan ere. Ildo horretan, herrialde askok gizarte bakoitzaren kultura-ikuspegi partikularra islatzen duten etika-jarraibideak dituzte, eta oso erabilgarriak dira RCTak egiten dituzten ikertzaileentzat.
Hernia diafragmatiko kongenito
Klinika
Hernia diafragmatiko baten sintomak beste eritasun edo arazo mediko batzuen sintomen antza izan dezakete, beraz, diagnostiko egokia egiteko ezinbestekoa da medikuarenera joatea.
Tratamendua
Tratamendua haur bakoitzarentzako espezifikoa izango da, eta hau medikuak zehaztuko du ondorengo irizpideen arabera:
Tratamenduen barnean ondorengoak burutu daitezke:
Jaioberriaren zaintza intentsiboa:
Hernia diafragmatikoa bizia arriskuan jartzen duen gaixotasuna da eta jaioberrien zaintza intentsiboko unitate baten (UCI) atentzioa eskatzen duena, baita ebakuntzaren ondoren ere. Gorabehera hau pairatzen duten haurrak, askotan, ez dute arnasa era eraginkorrean hartzeko gaitasunik euren birikak azpigaratuta daudelako. Haurren gehiengoari arnasa hartzeko laguntzak eman beharko zaizkio, arnasgailu mekaniko batera konektatuz.
ECMO (Gorputzetik kanpoko mintz bidezko oxigenazioa):
Behin haurrak arnasgailu mekanikoaren laguntzik behar ez duenean, posible da oraindik ere oxigeno eta arnasa hartzen lagunduko dioten medikamentuen beharra izatea aste, hilabete edota urte batzuetan zehar. Kalte larriak jasaten dituzten haur batzuek gorputzetik kanpoko mintz bidezko oxigenazio bat beharko dute, EMCO deitua (ingeleseko siglak dira). EMCO metodoak bihotzaren eta biriken funtzioa ordezkatzen du: odol fluxuari oxigenoa ematen dio eta odola gorputzean zehar ponpatzen du. Sistema hau tenporalki erabili daiteke haurra egonkortu eta hobetzen den bitartean.
Kirurgia
Hernia diafragmatiko baten konponketa larrialdi bat da, haurraren jaiotza eman eta denbora gutxira kirurgia beharko duena. Kirurgiaren aurretik, biriketako hipertentsio larria egonkortu behar da arnas bidezko oxido nitriko arekin; zeinak birika arteria k dilatatzen eta oxigenazio sistemikoa hobetzen lagunduko duen. Ikerketa berriek garapen hobea erakusten dute EMCO-ren (gorputzetik kanpoko mintz bidezko oxigenazioa) erabilerarekin; dena den, muturreko biriketako hipoplasia duten haurrek horrela ere ez lukete biziraungo. Intubazio endotrakeala egin behar da eta jaioberriaren aireztapena ezarri erditze gelan bertan. Poltsa eta maskara bidezko aireztapena eragotzi behar da; izan ere, desplazaturik daude toraxeko erraiak airez bete ditzake eta arnasketa okertu. Jarraian egiten den arnasketa nasogastrikoak, sudur retik sartu eta urdail eraino iristen den tubo bidez egiten dena, irensten den airea digestio hodi tik aurrera hedatzea eta horrela biriketako konpresio are handiagoa eragitea ekiditen du. Farmako inotropikoak ere erabili daitezke (dobutamina, dopamina) akats kardiakoak tratatzeko.
Kirurgiaren beharra dago urdaila, hesteak eta gainerako abdomeneko organoak abdomenean berrezartzeko eta zulo diafragmatikoa ixteko. Haurrak arnasteko laguntzaileak beharko ditu errekuperazio aldian zehar, birikak errekuperatu eta zabaltzen diren arte. Haur batzuei deribazio kardiopulmonarra (bypass bezala ezagutua) jartzen zaie gorputzari behar duen oxigeno guztia iritsi dakion.
Gainera, tratamenduarekin azido-base kontzentrazioak eta haurraren presio arterial a orekatuko dira.
Kirurgia fetala
Hernia diafragmatiko bat haurdunaldian zehar goiz diagnostikatzen bada (24. eta 28. asteen inguruan), kirurgia fetala aukera bat izan daiteke egoera batzuetan.
Pronostikoa
Hernia diafragmatiko kongenitoaren tratamendua jaso duten haurrek birikekin erlazionatutako arazoak izan ohi dituzte luzetara. Haien bizitzan zehar arazo nutrizionalak ere pairatzen dituzte eta garapen neurologikoa ezohikoa izaten da. Beraz, haien bizitza osoan zehar organismoaren garapenaren jarraipena eraman beharko dute medikuek.
Nucras boulengeri
Nucras boulengeri Nucras generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Lamprotornis nitens
Lamprotornis nitens Lamprotornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
The Glorias
The Glorias 2020ko Julie Taymor estatubatuar zinema zuzendariaren film biografikoa da.
Sinopsia
Gloria Steinem ekintzailearen bizitzan oinarritutako filma da. 1960ko eta 1970eko urteen artean mugimendu feministaren ahots nagusi bihurtu zen Steinem. Bere bizitzaren inguruko filma den arren, balio asko ere biltzen ditu.
Olofström udalerria
Olofström Suediako udalerria da. n kokatua dago. 413,44 km² ditu eta 13,135 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bošáca
Bošáca Eslovakiako udalerri bat da, Nové Mesto nad Váhomeko barrutian kokatuta. 19,60 km²ko azalera du eta 1398 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1380. urtekoa da.
Pampliega
Pampliega Burgosko udalerria da, Arlanza eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 96 biztanle zituen.
Belcher uharteak
Belcher uharteak Hudson badian dagoen artxipelagoa, Kanadan, Nunavut lurraldean. Izena esploratzaile eta nabigatzaile ingeles ezagun batena da, Edward Belcher (1799-1877), nahiz eta inguru hauetan inoiz ez ibili.
Geologia
Belcher uharteen geologia proterozoikoa da. Ikusten diren sedimentazio harriek Goi Kratoiko Rift gunea erakusten dute. Bi sumendi sailak ikusten dira artxipelagoan: Eskimo saila eta, gainean, Flaherty saila.
Hanafuda
Hanafuda (花札) Japoniako karta joko tradizional bat da. Helburua, karta ezberdinekin bikoteak osatzea da. 48 karta ditu, launaka antolatutako 12 multzotan; multzo bakoitzak lore espezie ezberdin batean errepresentazioa du. XVI. mendean du jatorria.
1889an Nintendo enpresa hanafudak egiten hasi zen. Yakuza mafiak karta hauek erabili zituen herrialde osoko kasino ilegaletan, Nintendoren diru sarrerak handituz. Uste denez, yakuza hitzaren jatorria ere joko honen ondorio da, ya (8), ku (9) eta za (3) delako joko honetan eman daitekeen jokaldirik txarrena.
1950ean Nintendok Disneyrekin tratua egin zuen hanafuda kartak Disneyren pertsonaiekin egiteko eta Japoniatik kanpo saltzeko. Milioika karta saldu ziren, eta diru horrekin Nintendok bere negozio motak hedatu zituen, bideo-jokok egiten hasiz.
Fangataufa
Fangataufa Tuamotu artxipelagoko atoloi bat da, Polinesia Frantseseko Tureia udalerrian dagoena. 1964an Lurraldeko Batzarrak (Assemblée territoriale polynésienne), Mururoarekin batera, Frantziar estatuari ema zion bertan arma nuklearrak frogatzeko saioak egiteko. Artxipelagoren hego-ekialdean dago, Mururoatik 40 kilometrotara.
Geografia
Atoloiak errektangelu itxura du, 8,5 km-ko luzeraz eta 7,5 km-ko zabaleraz. Hedapen guztia 5 km² da. Erdian dagoen aintzira 45 km² ditu. Aintzira, jatorriz, itsasoarekin pasabiderik ez zuen baina Armada frantziarrak bat ireki zuen, horretarako 400 metroko kostalde zatia txikituz. Inguru militarra da, inor ez da bizi eta bertan sartzea debekatuta dago.
Historia
Frederick William Beecheyk, Royal Navyren marinela eta geografoa, 1826an aurkitu zuen. Beechey espedizio baten agintean zegoen. Guztira 23 atoloi aztertu zituen artxipelagoan eta Cockburn Island izena jarri zion.
XX. mendean bertan kopra biltzaileak bizi ziren. 1964tik Frantziako nuklear saioak egiteko lekua bihurtu zen. 1966tik 1996ra atmosferan lau eztanda eragin ziren eta lur-azpiko beste hamar, 500 eta 700 metro artean.
Gaur egun
Uhartean gaur egun ez da inor bizi eta Armadaren aginpean da. 1998. urtetik jarraipen erradiologikoa egin da: Defentsako langileek urtero egiten duten ingurumen laginketaren kanpaina bat. 2006ko urriaren 15ean, Polinesiako Batzarrak azterketa nuklearren ondorioei buruzko txostena onartu zuen, eta ondorioztatu zuen "azterketa nuklearrek eragin handia izan dutela osasunean, ingurumenean, gizartean eta polinesiako ekonomian". Txosten honen atzean dagoen Ekonomia, Gizarte eta Kultura Kontseiluak gomendatzen du "Estatuak egitate nuklearra aitortu eta, beraz, bere erantzukizun osoa bere gain hartzea". Mururoa eta Fangataufa lur-azpiek ia 500 kg plutonio dituzte.
Júlia Taurinyà
Júlia Taurinyà (Perpinyà, Ipar Katalunia, 1983) kazetaria eta ekintzaile politikoa da. 2019ko azaroaren 14tik aurrera Ipar Kataluniako Errepublikaren Kontseiluko presidentea izendatua izan zen, kontseilu horren sorrerarekin batera, zeinetan sortzaileen artean aipagarri diren, Taurinyàz gain, Francesc Bitlloch, Josep Bonet, Jaume Domènec, Carles Garsaball, Joan-Lluís Lluís, Hervé Pi eta Carles Sarrat. 2020ko urtarrilaren 11n bere kargua utzi zuen, "hainbat arrazoi direla kausa: ideologikoak, harremanezkoak, profesionalak eta osasunezkoak".
Wormseko konkordatua
Wormseko konkordatua n Henrike V.a enperadoreak eta Kalisto II.a aita santuak Alemaniako hiri horretan sinaturiko ituna izan zen, Inbestiduren auzia amaitu zuena.
Itunaren arabera, enperadoreak apezpikuak izendatzeari uko egiten zion eta katedralaren kabildoaren hautaketa onartzen zuen. Elizako hierarkiak apezpikuen eraztun eta bakulua ematen zituen baina eskubide feudalak enperadorearen agindupean zeuden. Hala ere, Inperioaren barnean diferentziak zeuden: Alemanian enperadoreak berdinketa zenean kalitateko botoa zuen eta askotan bere arbitraje inposatu zuen. Italian eta Borgoinan, berriz, hauteskundeak erabat askeak ziren eta, apezpiku bilakatu eta sei hilabete pasa eta gero, enperadorearen inbestidura feudala jasotzen zuten. Gainera, enperadoreak auzien garaian Elizari kendutako ondarea itzuli zuen eta, Aita Santuak hala eskatuta, bere laguntza eman behar izan zuen.