cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shuhei Terada
Shuhei Terada (japonieraz: 寺田 周平, 1975eko ekainaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Aísa
Aísa Huescako udalerria da. Bertan Candanchú eski-estazioa kokatua da.
Geografia
Udalerriaren barnean Candanchú, Esposa eta Sinués herriak daude. 2011n Aísak 159 biztanle zituen.
Iparraldean Ansó, ekialdean Canfranc, Villanúa eta Borau, hegoaldean Jaka eta mendebaldean Echo Ibarra, Aragüés del Puerto eta Jasa ditu mugakideak.
Aísa Estarrún ibaiaren ertzean dago, Aragoi ibaiaren ibaiadarretako bat. Udalerriko gailurren artean, Aspe Tontorra, 2.640 metroko altuera duena, eta Las Blancas, 2.131 metroko altuera duena nabarmentzen dira. Bere udalerriaren zati bat Mendebaldeko Haranetako Parke Naturalak hartzen du.
Demografia
1981ean Esposa herria bere barnean hartu zuen.
Trichomycterus rubiginosus
Trichomycterus rubiginosus Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Lygodactylus thomensis
Lygodactylus thomensis Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Dantza La Galette Errotan
Dantza La Galette Errotan (frantsesez Bal au moulin de la Galette), Pierre-Auguste Renoir margolari inpresionistaren margolanik ezagunenetako bat da, eta, gaur egun, Orsay Museoan dago, museo honetako margolanik enblematikoenetako bat delarik.
Jabeen historia
III. inpresionisten erakusketan, 1877an erakutsia izan zen. 1879tik 1894 arte, Gustave Caillebotten bilduman egon zen. Honek, Estatuari utzi zion, zeinek 1894an onartu zuen. Parisko Luxenburgoko Museoan egon zen 1896 eta 1929 bitartean, azken urte honetan, Louvre museoari eman zitzaiolarik. 1947tik 1986 arte: Louvre museoa, Galerie nationale du Jeu de Paume, Paris. Orsay Museora, 1986an pasa zen.
Jabetza pribatua duen beste bertsio bat dago.
Azterketa
Renoir, eguneroko gertakari arruntak margotzen maisua zen. Inpresionismoko maisu lan honetan, Parisko bizitzaren une bat finkatzen du, uzte alaiko giro batean. Moulin de la Galettean udako egun eguzkitsu batean dibertitzen ari den jende xalo eta arrunta erakusten du. Toki hau, antzinako errota bat zen, kafetegi bihurtua, nora igandetan joaten zen, ospe handia zuen dantza bat ospatzen baitzen.
Konposaketa, eskema kurbilineo baten arabera garatzen da, lehen planotik atzealdera, margolanaren diagonalak jarraituz. Pintzelkada zirriborrotsua da. Kolore eta argi efektu bikainak lortzen ditu, argia, hostoen bidez iragazia bailitzan.
Myripristis hexagona
Myripristis hexagona Myripristis generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Basajaun
Basajaun basoan bizi den euskal mitologiako izakia da, Kondaira batzuetan, Basandere du emaztetzat.
Basajaunak gizakiak baino lehenagotik ezagutzen zuen nekazaritza eta Martin Txiki k gizakientzat hainbat jakintza ohostu omen zizkion: zerra gaztainondoaren hostoa bezalakoa dela; boluaren ardatza haltzaren zuraz egin behar dela; burdina soldatzeko lohia erabil daitekeela... Artzainari artaldea zaindu ere egiten dio.
Izaki hau Aragoiko mitologian ere agertzen da, Tena, Anso eta Broto haranetan, euskal toponimia gordetzen duten lekuak. Bertan Basajarau, Bonjarau edo Bosnerau izena ematen diote. Aragoin basajarauaren oinak hartzaren atzaparraren tankera du, eta ez apatx batena.
Mitologia alderatua
Gizon Basatia izendatzeko termino asko erabili dira, eta herri bakoitzean bere mitoak eratu dira. Honela, euskaraz basajaun hitza dugu, inguruko beste herrietan ere ikusten dena. Izaki hau Aragoiko mitologian ere agertzen da, Tena, Anso eta Broto haranetan, euskal toponimia gordetzen duten lekuak. Bertan Basajarau, Bonjarau edo Bosnerau izena ematen diote. Aragoin basajarauaren oinak hartzaren atzaparraren tankera du, eta ez apatx batena.
Hikso
Hiksoak (egiptoeraz heqa khasewet, "atzerriko agintariak"; grezieraz Ὑκσώς, Ὑξώς; arabieraz الملوك الرعاة, "artzain erregeak") jatorria Siria Garaian zuen herri semitikoa izan zen.
Basajaun
Mitologia alderatua
Hainbat hizkuntza eta tradiziotan Orko erromatar heriotzaren jainkoarekin loturak agertzen dira. Tirolean, adibidez, Gizon Basatiari Orke, Lorke edo Noerglein deitu zaio, eta Italian orco edo huorco. Frantsesezko ogre hitzak deribazio berdina du, baita literaturan agertu ohi diren orkoak. Orcus lotuta dago Maiarekin, IX. edo X. menderaino egin zen dantza batean, Espainiako penitentzial batean jasotzen denez. Ingeles ertainean erabiltzen zen hitza woodwose edo wodewose zen (batzuetan woodehouse edo wudwas ere). Sir Gawain and the Green Knight lanean (c. 1390) agertzen da Wodwos izeneko pertsonaia. Hitza lehen aldiz 1340ko hamarkadako artelan batean agertzen da "gizon basatia" bezala, baina abizen gisa jada jaso zen 1261ean, Robert de Wudewuseren kasuan. Izaki mitologiko gisa, lehen aldiz, 1380ko hamarkadan agertzen da izena, Wycliffen Biblian, שעיר hitzaren itzulpen gisa (δαιμόνια, pilosi; "iletsu").
FC Nordsjælland
FC Nordsjælland (Brøndbyernes Idrætsforening), Sjælland uhartearen iparraldean dagoen Farumn herriko futbol taldea da. Harrigarria da hala ere 18.521 (2011) biztanle dituen herriak halako talde ona edukitzea. Liga bat eta bi kopa irabazi ditu.
Hikso
Historia
K.a. XVIII. mendearen hasieratik K.a. 1580ra Egipto Beherean nagusi izan ziren hiksoak. Avaris hiriburu zuen erreinu bat sortu zuten iparraldean (XV. eta XVI. dinastiak) eta Egipto Garaian ere nagusi izan ziren. Teknika indoeuropar batzuk, hala nola gerrako orga, eta Asiako zenbait jainko bere egin zituzten.
FC Nordsjælland
Historia
Herriko bi talde elkartzean Farum Boldklub sortu zen 1991ean. Maila baxuenetan jokatzen hasi zen baina berehala egin zuen gora eta 1997rako jadanik bigarren mailan ari zen jokatzen. Pare bat aldiz lehen mailara igotzen saiatu ondoren 2002 urtean lortu zuen. Lehen mailako estreineko denboraldia ere bikaina izan zuen eta hirugarren postua eskuratzearekin UEFA Europa League jokatzeko eskubidea irabazi zuen. Urte horretan izena aldatu zuen gaur egungo FC Nordsjælland (Seelandia iparraldeko futbol kluba) izena hartu zuelarik.
Lehenengo titulua 2009-10 urtean iritsi zen, Danimarkako Kopa hain zuzen ere. Hori gutxi balitz 2011ean ere Kopa titulua berriztu zuen. 2011-12 urtean azkenean lortu du Superliga daniarra irabaztea.
Harriti andra proba taldea
Herri-kirol talde federatua da. Andra probak egiten dituzte, 500 kiloko harria mugitzen dute 8 nesken artean. Zeanurin / Artean ?elkartzen dira astean behin entrenatzeko., Euskal herrian 3 talde baino ez dabiltza Andra probak egiten, erakustaldiak egiten dituzte baina plaza gutxi dituzte.
30 metroko probaleku baten aritzen dira. Apustuak zenbat buelta zenbat untze. Talde lanean harriari tiraka erakustaldiak eskaintzen dituzte. Indarra behar da, baina gakoa koordinazioan dago.
Baserrietan gero eta idi edo mando gitxiago dagoanez, herri kirol hau ez galtzeko, idi-proben alternatiba moduan giza probak sortu ziran; idien ordez, jente talde batek harriari tira eginaz. Haseran gizonezkoak aritzen ziren, baina apurka emakumeak ere hasi ziren taldeak sortzen.
Sorrera
2014an, Harriti giza-proba emakumeen taldea sortu zuen Irati Astondoak Arkaitz Aranarekin batera, Gure Esku Dago ekitaldirako.
Helburuak
Helburuetako bat andran artean saretu eta elkarlanean jardutea da. Ez da talde profesionala. Astero biltzen dira entrenamentzeko
Hikso
Historia
K.a. XVI. mendean hiksoen gainbehera gertatu zen, eta Tebas-era bilduriko printze egiptoarrek haien aurkako gerrari ekin zioten: K.a. 1600ean Kamosis-ek Erdialdeko Egiptotik egotzi zituen hiksoak eta Menfis-ez jabetu zen. Hogei urte geroago (K.a. 1580), Amosis-ek Egiptotik bota zituen behin betiko eta Siriaraino esetsi zien.
Basajaun
Mitologia alderatua
Goi aleman zaharrean schrat, scrato edo srazo hitzak agertzen dira, baliteke latineko fauni, silvestres edo pilosi hitzaren itzulpen gisa. Izaki hauek basoan bizi diren izaki iletsuak izango lirateke. Eskualde batzuetan aurkitzen diren izenek ere antzinako mitologiarekin loturak proposatzen dituzte. Lonbardian eta Alpeetan italiera hitz egiten den eskualdetan salvan edo salvang hitzak jaso dira, Silvanotik eratorria, lorategi eta landa-eremuen erromatar jainkoa. Tirolen eta alemana hitz egiten den Suitzako eremuan Fange edo Fanke izeneko basandere bat agertzen da, Faunotik zuzenean eratortzen den hitza. Alemaniako Erdi Aroko iturrietan lamia eta holzmoia hitzak agertzen dira basandereak izendatzeko; lehenengoa argiki da greziar mitologiako Lamia, eta bigarrena lehen aipatu den Maia hitzaren aldaera izango litzateke. Maia greziar-erromatar mitologian emankortasunaren jainkosa zen, eta askotan agertzen zen Faunorekin lotuta; bien arteko loturak eragin zuzena izan zuen Erdi Aroko gizon basatien kontakizunetan. Erromatarrekiko erlazioa ere aipagarria da. Alde batetik, lehen esan degun bezala, nekazari teknologiak beraiekiko erlazioa finkatu dezaketela dirudi. Honela bakarrik ulertu daiteke ele zaharretan Basajaunak esaten denean, Basajaunaren ordez. Bestalde erromatarren Silvano jainkotik izena itzuli zutelaren susmoa dago, berez Silvano "basokoa" esan nahi duelako. Eta ez hori bakarrik, erromatarren sinismenen arabera Silvanori adjetiboak gehitzen zitzaizkion bere eginkizunaren arabera:
NGC 1015
NGC 1015 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Alicia Keys
Alicia Keys, Alicia J. Augello-Cook jaiotzez, (Manhattan, Ameriketako Estatu Batuak, 1981eko urtarrilaren 25a - ) abeslari eta aktore estatubatuarra da.
Hope and Glory
Hope and Glory (euskaraz Itxaropena eta Loria), 1987ko John Boorman britainiarrak zuzendutako gerra drama-komedia film bat da. Sarah Miles, David Hayman, Derrick O'Connor, Susan Wooldridge, Sammi Davis, Ian Bannen eta Sebastian Rice-Edwards aktoreek antzeztu zuten.
Oscar Sarietarako bist izendapen jaso zituen.
Argumentua
1939ko irailaren 1a, Erresuma Batuak Alemania gerra aldarrikatu berritan, Londres hiriburuaren kanpoaldeko auzune batean Bill Rowan (Sebastian Rice-Edwards) ingeles mutiko xaloak Bigarren Mundu Gerra bere bizitzako errutinari amaiera emango dion bizipen ziraragarri eta emoziez betea bezala bizi du. Garai latz eta gatazkatsu hauetan, Billek sexua, maitasuna, hipokresia eta heriotza ezagutuko ditu, bizirauten saiatzen ari diren helduak abertzaletasuna, itxaropena eta loriaz mintzatzen diren artean.
Geometria
Geometria (grezieraz γεωμετρία, geo = lurra, metria = neurtu) gorputzen tamaina, forma eta posizio erlatibo eta espazioaren propietateez arduratzen den matematikaren ataletako bat da. Geometria zientziarik zaharrenetariko bat da. Hasiera batean luzera, azalera eta bolumenaren inguruan kezkatzen zen, baina K.a. III. mendetik aurrera Euklidesek axioma ezberdinak proposatu zituenetik mendetan zehar estandar hauetan oinarritu da. Astronomiak eman zuen hurrengo milurteko eta erdian buruhauste geometriko nagusia.
Grosio
Grosio Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grosiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Geometria
XIX. mendean geometria ez-euklidearra aurkitu zenean espazioren kontzeptuak aldaketa izugarria jasan zuen. Gaur egungo geometriak tolesak eta lokarriak ere aintzat hartzen ditu, euklidear espazioa baino abstraktuagoak diren objektuak, eta eskala txikietan baina geometria klasikoaren itxura duten objektuak ere ikertzen ditu. Gaur egungo geometriak harreman handia du fisikarekin, batez ere geometria Riemanniarra eta erlatibitate orokorraren artean. Fisikaren teoriarik berrienetako bat ere, korden teoria, oso geometrikoa da azken finean.
Geometria irudi bidez adierazgarria izateak matematikaren beste atalak baino ulergarriagoa egiten du, batez ere aljebra edo zenbakien teoriarekin alderatuta. Hala ere, hizkera geometrikoa normalean ohituak gauden esparruetatik at ere mugitzen da, adibidez geometria fraktalean eta batez ere geometria aljebraikoan.
Geometriaren historia
Ezagutzen diren geometriari buruzko lehenengo izkribuak antzinako Mesopotamiatik datoz. Antzinako Egipto eta Indo Haranean ere geometria lantzen zen K.a. 3. milurtekoan. Hasierako geometria aurkikuntza enpiriko pila baten batura zen eta luzera, angelu, azalera eta bolumenak kalkulatzeko erabiltzen zen. Geometriaren garapena eraikuntza, esplorazioa eta astronomiarekin loturik agertzen zen gehienetan. Ezagutzen den geometria testurik zaharrena Egiptoar matematikatik datozen Rhindeko Matematika Papiroa eta Moskuko papiroa, Babiloniako taula kuneiformeak eta Indiako Shulba Sutras testuak dira. Txinan aipagarriak dira Mozi, Zhang Heng eta Matematika-artearen bederatzi kapituluak idatzi zituen Liu Hui.
Euklidesen Geometriako Elementuak (K.a. 300) geometriaren sortze-testuetatik garrantzitsuenetariko bat da. Liburu horretan geometria axioma ideal batzuen barnean kokatzen zen eta horregatik da ezaguna euklidear geometria izenaz. Tratatu hau ez da, hala ere, Antzinako Greziako matematikariek geometriaren inguruan zekiten guztiaren bilduma, baizik eta sarrera bat, besterik ez. Euklidesek berak beste zortzi liburu sakonago idatzi zituen. Gainera, beste iturri batzuek diotenaren arabera, berea ez zen izan geometriaren alorreko lehenengo oinarrizko liburua.
Erdi Aroan matematikari musulmanek geometriaren garapena ekarri zuten, batez ere geometria aljebraikoa eta aljebra geometrikoa. Al-Mahanik (853. urtean jaio) lehenengo aldiz proposatu zituen irtenbide geometrikoak arazo aljebraikoentzat. Thabit ibn Qurrak (836-901) aritmetikako operazioak ebatzi zituen kantitate geometrikoen ratioetara eta lehenengo lanak egin zituen geometria analitikoaren esparruan. Omar Khayyamek (1048-1131) irtenbide geometrikoa aurkitu zien ekuazio kubikoei eta paraleloen postulatuaren gainean eginiko lanak ekarpen handia egin zion geroagoko geometria ez-euklidearrari.
XVII. mendean geometriaren esparruan bi garapen handi egon ziren. Lehenengoa, eta garrantzitsuena, geometria analitikoaren sorrera izan zen, hau da ekuazio eta koordenatu sistema batekin ebatzi zitekeen geometria. Rene Descartes (1596-1650) eta Pierre de Fermat (1601-1665) izan ziren alor hauen garatzaileak eta honekin batera fisikan erabiltzen den kalkuluaren garapena etorri zen. Bigarren garapen handiena Gerard Desarguesek (1591-1661) eginiko geometria proiektiboaren azterketa izan zen. Geometria mota honek ez du neurketa erabiltzen, puntuen arteko lerrokatzea nolakoa den aztertzen du.
Haplochromis martini
Haplochromis martini Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Geometria
Geometriaren historia
XIX. mendean bi garapen handi egon ziren eta geometriaren lehenagoko logika osoa hankaz gora jarri zuten. Lehenengoa Geometria ez-euklidearraren garapena izan zen, Lobachevsky, Bolyai eta Gaussen esku. Bigarrena simetriaren formulazioa, Erlangen Programako Felix Kleinen esku. Garai honetako bi geometra garrantzitsu Bernhard Riemann eta Henri Poincare izan ziren. Lehenengoa analisi matematikoaren bitartez Riemannen gainazalak aztertu zituen eta bigarrenak topologia aljebraikoa garatu zuen.
Aldaketa hauen guztien ondorioz geometriak aztertzen zuen espazio kontzeptua oso aberatsa eta ñabarra bilakatu zen. Geometria tradizionala gaur egun espazio homogeneoaren geometriatzat hartzen da, hau da, hainbeste simetria dute espazioak ezen puntu batetik bestera begiratuta berdinak diruditen.
Doudrac
Doudrac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Geometria
Kontzeptu nagusiak
Honakoak dira geometriaren kontzeptu nagusiak :
Axiomak
Euklidesek geometriaren ikuspegi abstraktua hartu zuen bere Elementuetan, inoiz idatzi den libururik garrantzitsuenetako bat. Euklidesek zenbait axioma edo postulatu sartu zituen, puntuen, zuzenen eta planoen propietate primarioak edo nabariak adierazten zituztenak. Jarraian, arrazoiketa matematikoaren bidez beste propietate batzuk zorrozki deduzitu zituen. Euklidesen geometriak zorroztasuna zuen ezaugarri, geometria axiomatikoa edo sintetikoa deitu izan zaiona. XIX. mendearen hasieran, Nikolai Ivanovitx Lobatxevskik (1792-1856), János Bolyaik (1802-1860), Carl Friedrich Gaussek (1777-1855) eta beste batzuek euklidiarrak ez ziren geometriak aurkitu zituztenean, berriro piztu zen diziplina horrekiko interesa, eta XX. mendean, David Hilbertek (1862-1943) arrazonamendu axiomatikoa erabili zuen geometriari oinarri modernoa emateko.
Alberuela de Tubo
Alberuela de Tubo (Abargüela de Tubo aragoieraz) Huescako udalerria da.
Grosotto
Grosotto Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Geometria
Puntuak
Puntuak geometria eraikitzeko funtsezko objektutzat hartzen dira. Izan behar dituzten propietateen arabera defini daitezke, hala nola Euklidesen definizioan "parterik ez duena" bezala, edo geometria sintetikoan. Geometria klasikoan, puntuek ez dute ez luzera, ez zabalera, ez altuerarik. Matematika modernoetan, espazio izeneko multzo baten elementu gisa definitu ohi dira, eta multzo hori axiomatikoki definituta dago.
Grosotto
Mugakideak
Grosottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Geometria
Puntuak
Definizio moderno horiekin, forma geometriko oro puntu-multzo gisa definitzen da; ez da gauza bera gertatzen geometria sintetikoan, non zuzen bat beste funtsezko objektu bat den, igarotzen den puntuen multzotzat hartzen ez dena.
Hala ere, geometria modernoetan puntuak ez dira objektu primitiboak, eta badira ere punturik gabeko geometriak. Zaharrenetako bat Whiteheaden punturik gabeko geometria da, Alfred North Whiteheadek 1919-1920an formulatua.
Lerroak
Euklidesek lerro bat "zabalerarik gabeko luzera" bezala deskribatu zuen, "bere baitako puntuekiko era berean aurkitzen dena". Matematika modernoetan, geometria ugari dagoenez, zuzenaren kontzeptua geometria deskribatzeko moduari estuki lotuta dago. Adibidez, geometria analitikoan, planoko zuzen bat ekuazio lineal jakin bat asetzen duten koordenatuak dituzten puntuen multzo gisa definitu ohi da, baina ingurune abstraktuago batean, intzidentzia-geometrian adibidez, zuzen bat objektu independente bat izan daiteke, haren gainean dauden puntu-multzoaz bestelakoa. Geometria diferentzialean, geodesika lerroaren nozioa espazio kurbatuetara orokortzea da.
Planoak
Geometria euklidiarrean, plano bat bi dimentsioko azalera laua da, infinituki hedatzen dena; beste geometria mota batzuen definizioak honen orokortzeak dira. Planoak geometriaren alor askotan erabiltzen dira. Adibidez, planoak gainazal topologiko gisa azter daitezke, distantziei edo angeluei erreferentzia egin gabe ; antzeko espazio gisa azter daitezke, non kolinealtasuna eta erlazioak azter daitezkeen, baina ez distantziak; plano konplexu gisa azter daitezke, analisi konplexuko teknikak erabiliz ; eta abar.
Angeluak
Euklidesek angelua elkarrekiko inklinazio gisa definitzen du, plano horretan dauden edozein bi zuzenean artean ez badira elkarrekiko paralelo. Termino modernoetan, angelua bi izpiz osatutako irudia da, angeluaren aldeak deituak, azken puntu komun bat partekatzen dutenak, angeluaren erpina deritzona.
Geometria euklidiarrean, angeluak poligonoak eta triangeluak aztertzeko erabiltzen dira, eta, gainera, berezko ezaugarriak dituzte aztertzeko modukoak. Triangelu baten angeluak edo zirkunferentzia unitario baten angeluak aztertzea da trigonometriaren oinarria.
Geometria diferentzialean eta kalkuluan, kurba lauen edo kurben edo gainazal espazialen arteko angeluak deribatuaren bidez kalkula daitezke.
Kurbak
Kurba objektu dimentsiobakarra da, zuzena izan daitekeena (lerro bat bezala) edo ez; bi dimentsioko espazioko kurbei kurba lauak esaten zaie, eta hiru dimentsioko espaziokoei, berriz, espazio-kurbak.
Topologian, kurba bat zenbaki errealetatik beste espazio baterako tarte bateko funtzio baten bidez definitzen da. Geometria aljebraikoak kurba aljebraikoak aztertzen ditu, lehen dimentsioko aldaera aljebraiko gisa definitzen direnak.
Gainazalak
Gainazala objektu bidimentsionala da, esfera edo paraboloide bat bezala. Geometria diferentzialean eta topologian, gainazalak "partxe" (edo auzo-partxe) bidimentsionalen bidez deskribatzen dira, eta difeomorfismoen edo homeomorfismoen bidez mihiztatzen dira, hurrenez hurren. Geometria aljebraikoan, azalerak ekuazio polinomikoen bidez deskribatzen dira.
Barietateak
barietate bat topologia-espazio bat da, puntu bakoitzetik hurbil dagoen espazio euklidear raren antzekoa. Zehatzago, n-dimentsio-barietate bat, edo n n-barietate laburtzeko, topologia-espazio bat da, non puntu bakoitzak auzotasun bat baitu, n n-dimentsioko espazio euklidianoaren azpimultzo ireki bati homeomorfoa dena. Dimentsio bakarreko kolektoreek lineak eta zirkuluak dituzte, baina ez lemniskatak. Bi dimentsioko barietateei ere azalera esaten zaie. Hona hemen adibide batzuk: planoa, esfera eta toroidea, Kleinen botila eta benetako plano proiektiboa.
Luzera, azalera eta bolumena
Luzerak, azalerak eta bolumenak objektu baten tamaina edo hedadura deskribatzen dute, dimentsio batean, bi dimentsiotan eta hiru dimentsiotan, hurrenez hurren.
Geometria euklidiarrean eta geometria analitikoan, segmentu zuzen baten luzera Pitagorasen teoremaren bidez kalkula daiteke sarri.
Azalera eta bolumena luzerarekiko independenteak diren funtsezko magnitude gisa defini daitezke, edo plano edo hiru dimentsioko espazio bateko luzeren arabera deskribatu eta kalkula daitezke. Matematikariek formula esplizitu asko aurkitu dituzte azalerarako eta hainbat objektu geometrikoren bolumenerako. Kalkuluan, area eta bolumena integralekin defini daitezke, hala nola Riemannen integrala edo Lebesgueren integrala.
Doudrac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Chatham Borough (New Jersey)
Chatham New Jerseyko borough bat da. Morris konderrian kokatua dago. 2010ean 8,962 biztanle zituen, 6.15 kilometro koadrotan banatuta.
Doudrac
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 49 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 40 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (21 gizon eta 18 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Doudrac udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jack Marshall
Sir John Ross "Jack" Marshall (Wellington, 1912ko martxoaren 5a - Snape, Suffolk, 1988ko abuztuaren 30a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1972ko otsailetik abendura.
Eskolan kiroletan nabarmendu zen, bereziki errugbian. Zuzenbidea ikasi zuen Wellingtongo Victoria University Collegen eta abokatu bulego batean lan egin zuen aldi batez. Bigarren Mundu Gerraren hasieran Ozeano Bareko hainbat uhartetara bidali zuten, eta gero Ekialde Ertainean eta Europan.
Alderdi Nazionaleko hautagaia izan zen 1946ko hauteskundeetan, eta Parlamentuko kide hautatu zuten. 1949an Estatistika ministro izendatu zuten eta gero Osasun ministro eta Justizia ministro. 1960tik 1972ra lehen ministrorde izan zen Keith Holyoake lehen ministro zen bitartean.
Sugaar
Elezaharrak
Lope Gartziia Salazar rek idatzitako Crónica de siete casas de Vizcaya y Castilla (1454) jaso zuen nola eskotiar printzesa batek Mundakan zegoela Etxeko nagusia "Culebro" deritzon deabrua haurdun utzi zuela semetzat Jaun Zuria, bizkaiko lehen jauna, argituz. Ikerle askoren usteetan, Barandiaran horien artean, "Culebro" delakoa Sugaarren gaztelerazko itzulpena izango litzake.
Izena da izana
Ikerleek jasotako idatzietan gehiegi ez azaldu arren Mari ren senarra izateak bere garrantzia aldarrikatzen du.
Bere izenek ere bere garrantziaren aipamena egiten dute, Sugoi-ren "goi" gehigarria "goikoa"-ren urratsa agertzen du, hau da, zehazki beste Goiko Jaunarena, katolikoen Jaungoikoarena. Baina beste ikerlari batzuen iritzian "goi" hori soilik kokagune adierazgarri bat litzake, zeruan zehar mugitzen den ezaugarriaren seinalea. Suarekin ere badu parekotasuna zeruan suzko igitai itxuran hegan agertzen dela diotenean. Baino Jainkotiar bat izendatzeko orduan ikusten dan baino pentsamendu sakonago bat egon beharko lukeela pentsatu dezakegu.
Arte martzial mistoak
Gaur egun, kontakturik handiena ahalbidetzen duen borroka-kirola arte martzial mistoak da, zutik edo kolpeka borrokatzeko teknikak (striking) erabiltzeko aukera ematen baitu: ukabilak, ostikoak, belaunkadak, ukondokadak, etab. Lurrean borrokatzeko teknikak edo heldulekuak (grappling): eraisteak, jaurtiketak, giltza artikularrak, itotzeak eta abar, eta biak konbinatzea. Hau da, hainbat arte martzial eta borroka-kiroletatik- karatea, kickboxinga, boxeoa, muay thaia, taekwondoa, judoa, hapkidoa, borroka librea, borroka greko-erromatarra, jiu jitsu brasildarra, wushu, sanda eta sambo, besteak beste- datozen kolpeak. Azken hamarkadan azkarren hazi den borroka-kirola da.
Sugaar
Izena da izana
Azkoitian Maju deitzen zioten eta Mari-ren senartzat zuten. Ematen zaizkion izenen artean, argi gehiena eman dezakeena dirudi. Mariren beste ezaguna dugun beste izena batekin zuzenki erlazionatu daiteke, Maia-rekin hain zuzen. Honek ere nola esan behar den izena erakusten digu, Maju idazten bada ere Mayu irakurri beharko genuke (Jon idatzita Yon irakurtzen dan bezalaxe), edo eta Maju gaztelaniazko atzizkiarekin (majo gasteleraz, jatorra euskaraz) lotu eta jatorragoa izan zedin hala deitzen ziotela ere gerta zitekeen.
Jamel Debbouze
Jamel Debbouze (1975eko ekainaren 18a, Paris) marokoar jatorriko frantziar aktore bat da. Mélissa Theuriau kazetariarekin ezkonduta dago.
Sugaar
Jainko bat emaztearen gonazpikoan
Dena den, argi dagoen gauza bakarra senarra dela eta ekaitzekiko duen papera da.
Jamel Debbouze
Antzeztu dituen film ospetsuenen artean, Amélie (2001), Astérix & Obélix : Mission Cléopâtre (2002), Indigènes (2006) eta Astérix et Obélix aux Jeux Olympiques (2008) daude.
Arte martzial mistoak
Arte martzial misto modernoen sustraiak antzinaroko Olinpiar Jokoetaraino iristen dira, non pankration bezalako borroka-kirolak zeuden. Arte martzial mistoen gaur egungo jatorria lausoa da, XX. mendearen hasieran Europan, Brasilen, Japonian eta Estatu Batuetan egindako hainbat lehiaketetatik abiatuta. Arte martzial mistoen kontzeptua, oker bada ere, Brasilen sortutako vale tudoko txapelketen sinonimotzat hartzen da, baita full contact eta kickboxing bezalako borroka-kirolen sinonimotzat ere; edo ekialdeko arte martzialetatik eta mendebaldeko kontaktu-kiroletatik eratorritako praktikatzat, kirol-txapelketetan eraginkortasuna erakutsi baitzuten. Kontatu-kirolek eta horiekin lotutako diziplina martzialek, arau ezberdinez araututa egon arren, arte martzial mistoen egungo txapelketetan gehien erabiltzen diren tekniken irudi modernoa eratzen lagundu zuten; hala ere, askatasuna dago borroka edo arte martzialeko edozein sistemaren taktikak eta teknikak txapelketa horietan aplikatzeko, baldin eta arauak urratzen ez badira, hala nola pisuaren araberako banaketak, esku irekiko hainbat kolpe eta debekatutako zonak kolpatzea.
Sugaar
Jainko bat emaztearen gonazpikoan
Hori eta eguraldi aldaketetan duen papera. Barandiaranen hitzetan:
Arte martzial mistoak
Gaur egungo MMA erregelamenduaren aitzindaria bere lehen ekitaldietan sortu zen, non, jatorrian, gutxieneko arauak zituzten borrokak sustatzen ziren, buruz buruko borrokarako diziplina martzialik eraginkorrena aurkitzeko asmoz. Geroago, borrokalariak arte martzial askotako teknikak erabiltzen hasi ziren beren estiloan, eta horrek arau gehigarriak ezartzea ekarri zuen, lehiakideen segurtasuna areagotzeko eta kirol gisa onartzea sustatzeko. Orduz geroztik, kirol honek bere ospea handitu du, beste diziplina batzuen arteko lehia biziz, hala nola boxeoa eta borroka libre profesionala.
Sugaar
Jainko bat emaztearen gonazpikoan
Zerua zeharkatzen zuen bai, baina bere emaztetzat duen Mari-rekin egoteko. Azkoitian diotenez ostiralero doa bisitatzea, Zarautzen, aldiz, orraztea doala diote. Azkoitikoei jarraituz, Maju Marirekin "elkartzean" ekaitz beldurgarria sortzen da. Barandiaranek leunki jasotzen badu ere Maju eta Mariren arteko "elkartze" hori larrua jotzea da. Betelukoek Balerdi mendian bizi zela uste zuten eta Elortalde mendira zeruan hegan zihoala zioten..
Arte martzial mistoak
Gaur egun, arte martzial mistoak kirola eta negozioa dira, eta Ultimate Fighting Championship eta PRIDE Fighting Championships konpaini handiek eta enpresa txikiek garatu dute.
Sugaar
Jainko bat emaztearen gonazpikoan
Eta kasualitatea dirudi harren hala da, Burunda aldean Luzifer deitzen zuten. Ez katolkoen Luzifer noski, lehen kristauena agian bai ("argi eramaile" izan zen Kristoren hasierako izenordetariko bat). Negua Urbasan igarotzen zuen kobazulo batetan eta udaberrian Aralarrera zihoan han daukan udako gela batera. Ortzia zeharkatzen ikusten zuten, sutan eta gehienetan gauez, urteko egun beroenetan. Badaude su horren barruan zaldun bat zaldi eta guzti sumatzen dutenak, aldiz, beste batzuek katu bat ikusten dute.
Edozein izen duela ere bere "botereak" Mari-ren menpe daude, eguraldiaren bataz-besteak bere eskuz gertatzen bahit dira.
Val Thorens
Val Thorens Alpeetako neguko kirol estazio bat da, Saint-Martin-de-Belleville udalerrian dagoena, Savoia departamenduan. Tarentaise haraneko estazio hau Europako garaiena da, 2.300 metrotara baitago. 600 kilometroko pistak ditu.
Txirla
Txirla hainbat molusku kuskubikori ematen zaio izena da, horien artean ohikoena Tapes decussatus. Batez ere Tapes, Ruditapes et Venerupis generoak izendatzeko erabiltzen da. Oso aintzat hartuak dira sukaldaritzan, hala nola, euskal gastronomiako ttoroan eta legatza saltsa berdean erabiliak.
Geometria
Metrika eta neurketa
Luzeraren edo distantziaren kontzeptua orokortu egin daiteke, metrikaren ideia sortuz. Adibidez, metrika euklidearrak puntuen arteko distantzia neurtzen du plano euklideoan, eta metrika hiperbolikoak, berriz, distantzia plano hiperbolikoan. Metriken beste adibide garrantzitsu batzuk erlatibitate bereziaren Lorentzen metrika eta erlatibitate orokorraren erdi-riemanndar metrika dira.
Jack Marshall
1972ko otsailaren 7an lehen ministro bihurtu zen Holyoakek kargua utzi ondoren. Hamar hilabete geroago, hauteskunde orokorrak galdu eta oposizioko buru bihurtu zen. 1974an Robert Muldoonen aurka galdu zuen hauteskundeetan alderdiaren lidergoagatik.
Txirla
Batzuetan edozein moluskuren kuskuak izendatzeko ere erabili ohi da.
Jack Marshall
Hezibidea eta adeitasuna izan zituen ezaugarri eta "Gentleman Jack" izena jaso zuen.
Txirla
Ezaugarriak
Txirlak itsas eta ibai hondoetako lohi eta hondarpean bizi dira. Ez dira gehiegi higitzen, gehienez sei metro hileko.
Geometria
Metrika eta neurketa
Beste norabide batean, luzeraren, azaleraren eta bolumenaren kontzeptuak zabaldu egiten dira neurketaren teoriarekin. Teoria horrek multzoei tamaina edo neurri bat esleitzeko metodoak aztertzen ditu, non neurriek arearen eta bolumen klasikoaren antzeko arauak jarraitzen dituzten.
Txirla
Ezaugarriak
Esekiduran dagoen planktona iragaziz eta inguruan ezarritako hondakinez elikatzen dira. Sifoiak dituzte ura xurgatzeko eta kanporatzeko, eta zakatzak arnasteko eta ura iragazteko. Zirkulazio sistema erdi-irekia da, bihotzez eta zainez osatua, non hemolinfa garraiatzen den.
Geometria
Kongruentzia eta antzekotasuna
Kongruentzia eta antzekotasuna bi formek antzeko ezaugarriak noiz dituzten deskribatzen duten kontzeptuak dira. Geometria euklidearrean, antzekotasuna forma bera duten objektuak deskribatzeko erabiltzen da, eta kongruentzia, berriz, tamainan zein forman berdinak diren objektuak deskribatzeko. Hilbertek, geometriarako oinarri zorrotzagoa sortzeko lanean, kongruentzia termino mugagabe gisa tratatu zuen, eta haren propietateak axiomen bidez definitzen dira.
Txirla
Espezieak
Hauek dira ohikoen txirlak:
Geometria
Kongruentzia eta antzekotasuna
Kongruentzia eta antzekotasuna transformazioen geometrian orokortzen dira, transformazio mota desberdinak kontserbatzen dituzten objektu geometrikoen propietateak aztertzen baititu.
Sugaar
Aita hegalari lurtarra
Idatzietan jasota dago ere Sugaarrek bi seme dituela Marirekin. Bata ona eta bestea gaiztoa, Atarrabi eta Mikelats. Baina ez du esaten bi alaba dituenik. Hori ere nabarmena da, Mariren aniztasunaren aztarna bat. Ikerle gehiengoen iritzian Mari Amalurren irudikapena da eta bere alaba. Eguzki eta Ilazki direla ere badakigu, baina ez da inon azaltzen aita nor dan edo baten beharra izan zuenik alabak izateko.
Geometria
Erregela eta konpasa
Geometra klasikoek arreta berezia jartzen zuten beste moduren batean deskribatutako objektu geometrikoen eraikuntzan. Klasikoki, eraikuntza geometriko gehienetan erabiltzen diren tresna bakarrak konpasa eta erregela dira. Gainera, eraikuntza bakoitza urrats kopuru mugatu batean osatu behar zen. Hala ere, arazo batzuk konpontzea zaila edo ezinezkoa izan zen bitarteko horiekin bakarrik, eta neusiak, parabolak eta beste kurba batzuk edo gailu mekanikoak erabiltzen zituzten eraikuntza burutsuak aurkitu ziren.
Alcalá de Gurrea
Alcalá de Gurrea Huescako udalerria da.
Geometria
Dimentsioak
Topologia orokorrean, dimentsioaren kontzeptua zenbaki naturaletatik dimentsio infinitura (Hilberten espazioak, adibidez) eta zenbaki erreal positiboetara (geometria fraktalean) hedatu da. Geometria aljebraikoan, barietate aljebraiko baten dimentsioak itxuraz ezberdinak diren hainbat definizio jaso ditu, guztiak kasu arruntenetan baliokideak direnak.
Simetria
Simetria forma geometriko, sistema, ekuazio eta beste objektu material edo abstraktu batzuen ezaugarri berezi bat da, transformazio, mugimendu eta aldaketetan oinarritzen dena.
Operazio matematikoan oinarritzen bagara, objektu bat simetrikoa da operazioa aplikatu ondoren objektuak eta bere itxurak aldaketarik gabe jarraitzen dutenean. Operazio multzo baten ondorioz objektu batetik beste bat sortzen bada bi objektu horiek simetrikoak izango dira. Geometrian, bi dimentsioko simetriaren motako garrantzitsuenak espazio euklidearretan oinarritzen dira: translazioak, birak eta islapenak; baita higitzen direnak ere. Izaki bizidunetan simetria ere ager daiteke.
Geometria euklidearra
Geometria euklidearra zentzu klasikoan ezagutzen den geometria da. Mundu fisikoaren espazioa modelatzeko, arlo zientifiko askotan erabiltzen da, hala nola mekanikan, astronomian, kristalografian eta arlo tekniko askotan, hala nola ingeniaritzan, arkitekturan , geodesian , aerodinamikan eta nabigazioan. Herrialde gehienetako derrigorrezko hezkuntza-curriculumak euklidear kontzeptuak aztertzen ditu, hala nola puntuak, zuzenak, planoak, angeluak, triangeluak, kongruentzia, antzekotasuna, irudi solidoak, zirkuluak eta geometria analitikoa.
Geometria diferentziala
Geometria diferentzialak kalkulu-teknikak eta aljebra lineala erabiltzen ditu geometria-problemak aztertzeko. Fisikan, ekonometrian eta bioinformatikan ditu aplikazioak , besteak beste.
Bereziki, geometria diferentziala garrantzitsua da fisika matematikorako, Albert Einsteinen erlatibitate orokorrak unibertsoa kurbatua dela dioen postulazioaren ondorioz. Geometria diferentziala intrintsekoa izan daiteke (horrek esan nahi du kontuan hartzen dituen espazioak barietate leunak direla, eta horien egitura geometrikoa Riemannen metrika batek zuzentzen duela, puntu bakoitzetik gertu distantziak nola neurtzen diren zehazten duena) edo kanpokoa (aztertutako objektua ingurumen-espazio euklideo planoren baten zati denean).
Geometria ez-euklidearra
Geometria euklidearra ez zen aztertutako geometriaren forma historiko bakarra izan. Geometria esferikoa astronomo, astrologo eta nabigatzaileek erabili zuten luzaroan.
Sugaar
Aita hegalari lurtarra
Ikerleak ere bananduak agertzen dira Sugaarren kondizioa finkatzeko. Batzuen esanetan zerutiarra izango zen, bere hegaldiak eta bere izenetariko batean "goi" hitzak hala izan daitekeela nabarmentzen dutelako. Aldiz, bere kokaguneak eta Marirekiko erlazioa lurtarra dela azpimarratzen dute beste ikerle batzuk.
Geometria
Geometria ez-euklidearra
Immanuel Kantek zioenez, geometria absolutu bat baino ez dagoela, adimenaren barne-ahalmen baten bidez a priori egiazkotzat ezagutzen dena: geometria euklidearra a priori sintetikoa zen. Hasiera batean, Saccheri bezalako pentsalariek zalantzan jarri zuten ikuspuntu hau, azkenean Bolyai, Lobatxevski eta Gaussen lanetan geometria ez-euklidearraren aurkikuntza iraultzaileak (bere teoria inoiz argitaratu ez zuena ) kendu zuena. Euklidear espazio arrunta geometria garatzeko aukera bat besterik ez dela frogatu zuten. Geometriaren gaiari buruzko ikuspegi zabala eman zuen Riemannek 1867an Über die Hypothesen, welche der Geometrie zu Grunde liegen (Geometriaren oinarri diren hipotesiei buruz) izeneko inaugurazio-hitzaldian, hil ondoren bakarrik argitaratua. Riemannen espazioaren ideia berria erabakigarria izan zen Albert Einsteinen erlatibitatearen teoria orokorrerako. Riemannen geometria, luzeraren nozioa definitzen den espazio oso orokortzat hartzen duena, geometria modernoaren zutabeetako bat da.
Sugaar
Aita hegalari lurtarra
Sugoi suge edo gizaki itxuraz eraldatzeko ahamena duela jasoa du Barandiaranek. Ahalmen hau pertsonaia denborarekin bitan banandu zelakoaren susmoa eta Herensugea bere itxura ktonikoa dela onesten ditu.
Geometria
Topologia
Topologia funtzio jarraituen propietateez arduratzen den eremua da, eta geometria euklidearraren orokortzetzat har daiteke. Praktikan, topologia espazioen eskala handiko propietateez arduratzen da, hala nola konexutasunaz eta trinkotasunaz.
Sugaar
Majuren aztarna egutegian
Urtearen hilabeteen barne Maiatza da Jainko honekiko dagoen gurtzaren seinalea aurkezten duen hilabetea. Berez, bertako ospakizunak Maia, bere emazteari, zuzenduak badaude ere bera ere leku bat okupatzen du jaien barruan, Maioa-ren inguruan ospakizunak egiten bahit dira.
Geometria
Topologia
Topologiaren arloa, XX. mendean garapen masiboa izan zuena, zentzu teknikoan eraldaketa geometria mota bat da, non eraldaketak homeomorfismoak diren. Hori askotan adierazi izan da "topologia gomazko xaflen geometria da" esaldiarekin. Topologiaren azpieremuen artean topologia geometrikoa, topologia diferentziala, topologia aljebraikoa eta topologia orokorra daude.
Geometria aljebraikoa
Geometria aljebraikoaren eremua koordenatuen geometria kartesiarretik garatu zen. Hazkunde-aldiak izan zituen, geometria proiektiboaren, geometria birrazionalaren, barietate aljebraikoen eta aljebra kommutatiboaren sorkuntza eta azterketarekin batera, besteak beste. 1950eko hamarkadaren amaieratik 1970eko hamarkadaren erdialdera arte, garapen fundazional garrantzitsua izan zuen, hein handi batean Jean-Pierre Serre eta Alexander Grothendiecken lanen ondorioz. Horrek eskemak sartzea eta metodo topologikoak gehiago azpimarratzea ekarri zuen, kohomologia-teoria batzuk barne. Milurteko Sariaren zazpi problementako bat, Hodgeren aierua, geometria aljebraikoaren eremua da. Fermaten azken teoremaren Wilesen probak geometria aljebraikoaren metodo aurreratuak erabiltzen ditu zenbakien teoriaren antzinako problema bat ebazteko.
Oro har, geometria aljebraikoak geometria aztertzen du aljebra kommutatiboaren kontzeptuak erabiliz, hala nola, aldagai anitzeko polinomioak. Arlo askotan ditu aplikazioak, hala nola kriptografian eta korden teorian.
Sugaar
Majuren aztarna egutegian
Erromatarrek bereganatu egin zituzten ospakizun hauek eta maiatzeko lehenengo eguna loreei eskaini zioten.. Erromatarrek berenganatutako lurralde bakoitzean bertan gurtutako irelu eta jainkosen sinesmenak sinkretizatu egiten zituzten. Hispania Bona Dea jainkosa gurtzen zuten, Maya, Maia edo eta Fauna, emankortasunaren jainkosa erromatarrek udaberriarekin erlazionatzen zutena.
Kristautasunak beste askoren artean ospakizun hauek bereganatu zituen Maiatzako jaien barruan "Gurutze santuaren asmakizunaren eguna"-ren jaia ospetsuenetako bat izanik. Aitzinean gurtzen ziren zuhaitz totemikoak gurutze kristaurengatik ordezkatuz. Beste leku batzuetan Ama Birjinaren gurtzearen hedakuntza ospatzen dela diote.
Geometria
Geometria konplexua
Geometria konplexua azterketa-eremu independente gisa agertu zen lehen aldiz, Bernhard Riemannek Riemannen gainazalen azterketan egindako lanetatik abiatuta. XX. mendearen hasieran, geometria aljebraikoaren eskola italiarrak Riemannen ildoan lan egin zuen. Geometria konplexuaren trataera garaikidea Jean-Pierre Serreren lanekin hasi zen. Azken horrek sorten kontzeptua sartu zuen gaian eta geometria konplexuaren eta geometria aljebraikoaren arteko erlazioak argitu zituen. Geometria konplexuaren aztergai nagusiak barietate konplexuak, barietate aljebraiko konplexuak eta barietate analitiko konplexuak dira, baita holomorfo bektorialak eta espazio horien gaineko sorta koherenteak ere. Geometria konplexuan aztertutako espazioen adibide bereziak Riemannen gainazalak eta Calabi-Yauren barietateak dira, eta espazio horiek korden teorian erabiltzen dira. Zehazki, korden unibertso-orriak Riemann-en gainazalen bidez modelatzen dira, eta superkorden teoriak aurreikusten du 10 dimentsioko espazio-denboran 6 dimentsio gehigarriak Calabi-Yau-ren kolektoreen bidez modelatu daitezkeela.
Sugaar
Majuren aztarna egutegian
Araban, Haranako bailarako San Vicente herrialdean Maioa Maiatzak 3 altxatzen dute eta Irailak 14 arte ez da kentzen. Bizkaian Durangaldean Maioak herri jaien arabera altxatzen dituzte, Maiatza den edo ez kontuan izan gabe. Abadiñon ospakizunen hasieran altxa eta bukaeran kentzen dute. Gipuzkoako herri askotan Maiatzan altxatzen badira ere Donibane jaian Maioarekiko dantzak ospatzen dira.
Geometria
Geometria diskretua
Geometria diskretua geometria konbexuarekin estua duen materia da. Objektu geometriko sinpleen posizio erlatiboaren gaiez arduratzen da nagusiki, hala nola, puntuak, lerroak eta zirkuluak. Adibide batzuk esferen paketatzeen azterketa, triangulazioak, Kneser-Poulsenen aierua, etab. dira. Metodo eta printzipio asko partekatzen ditu konbinatoriarekin.
Lygodactylus waterbergensis
Lygodactylus waterbergensis Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Geometria
Geometria konputazionala
Geometria konputazionala algoritmoez eta objektu geometrikoak manipulatzeko aplikazioez arduratzen da. Historikoki problema garrantzitsuak planteatu izan dira, hala nola bidaiariaren problema, zuhaitz estaltzaile minimoa, ezkutuko lerroak kentzearena edo programazio linealarena.
Geometriaren arlo gaztea bada ere, aplikazio asko ditu ikusmen arfizialean, irudiak prozesatzeko, ordenagailuz lagundutako diseinurako, irudigintza medikoetarako, etab.
Sugaar
Majuren aztarna egutegian
Altxatako zuhaitza Maioa Maiaren senarraren irudia bada eta Maia Mariren beste izena bat ezkutatzen badu, Maio Maju izan daiteke arazorik gabe.
Geometria
Talde-geometriaren teoria
Talde-geometriaren teoria eskala handiko teknika geometrikoak erabiltzen ditu finituki sortutako taldeak aztertzeko. Oso lotuta dago dimentsio txikiko topologiarekin, hala nola Grigori Perelmanen Geometrizazioaren aieruaren frogapenean, Poincaréren aieruaren froga barne hartzen zuena, Milurteko Sariaren Problemetako bat.
Taldeen teoria geometrikoa askotan Cayleyren grafoaren ingurukoa da, hau da, talde baten irudikapen geometrikoaren ingurukoa. Beste gai garrantzitsu batzuk kuasi-isometriak, Gromoven talde hiperbolikoak eta angelu zuzeneko Artin taldeak dira.
Geometria konbexua
Geometria konbexuak euklidear espazioko forma konbexuak eta horien analogorik abstraktuenak ikertzen ditu, sarritan analisi errealeko eta matematika diskretuko teknikak erabiliz. Lotura estua du analisi konbexuarekin, optimizazioarekin eta analisi funtzionalarekin, eta aplikazio garrantzitsuak ditu zenbakien teorian.
Geometria konbexua Antzinarokoa da. Arkimedesek eman zuen konbexutasunaren lehen definizio zehatza. Problema isoperimetrikoa, geometria ganbilaren kontzeptu errepikakorra, greziarrek ere aztertu zuten, horien artean Zenodorok. Arkimedesek, Platonek, Euklidesek eta, geroago, Keplerrek eta Coxeterrek politopo konbexuak eta haien propietateak aztertu zituzten. XIX. mendetik aurrera, matematikariek matematika konbexuaren beste arlo batzuk aztertu dituzte, hala nola politopo handienak, gorputz konbexuen bolumena eta azalera, Gaussen kurbadura, algoritmoak, teselatzeak eta saretak.
Aplikazioak
Gemoetriak hainbat aplikazio aurkitu ditu eremu askotan. Horietako batzuk aipatzen dira hemen.
Artea
Matematika eta artea era askotara daude lotuta. Adibidez, perspektibaren teoriak erakutsi zuen geometria ez dela figuren propietate metrikoetara mugatzen: perspektiba geometria proiektiboaren jatorria da.
Artistek denbora asko daramate diseinuan proportzio kontzeptuak erabiltzen. Vitruviok giza irudiarentzako proportzio idealen teoria konplexu bat garatu zuen. Kontzeptu horiek erabili eta egokitu dituzte artistek, Michelangelotik hasi eta komikietako marrazkilari modernoetaraino.
Urrezko proportzioa artean paper eztabaidagarria izan duen proportzio berezia da. Sarritan esaten da estetikoki atseginagoa den luzera-proportzioa dela, eta sarritan baieztatzen da artelan ospetsuetan txertatuta dagoela, nahiz eta adibide fidagarri eta zalantzarik gabekoenak nahita egin zituzten legenda horretaz jabetzen ziren artistek.
Teselatuak artean erabili izan dira historian zehar. Arte islamiarrak maiz jotzen du haietara, M. C. Escherren arteak bezala. Escherrek geometria hiperbolikoa ere erabili zuen.
Cezannek proposatu zuen irudi guztiak esferatik, konotik eta zilindrotik eraiki daitezkeela. Gaur egungo artearen teorian hori erabiltzen jarraitzen da, nahiz eta formen zerrenda zehatza autore batetik bestera aldatzen den.
Myripristis jacobus
Myripristis jacobus Myripristis generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Geometria
Arkitektura
Geometriak aplikazio asko ditu arkitekturan. Izan ere, geometria diseinu arkitektonikoaren oinarria dela esan izan da. Geometriak arkitekturari egiten dizkion aplikazioek barne hartzen dute geometria proiektiboa erabiltzea ikuspegi behartua sortzeko, kupulak eta antzeko objektuak eraikitzeko sekzio konikoak erabiltzea, teselazioak erabiltzea eta simetria erabiltzea.
Fisika
Astronomiaren eremua, batez ere izarren eta planeten zeru-esferako posizioen kartografiari eta zeruko gorputzen mugimenduen arteko erlazioaren deskribapenari dagokienez, problema geometrikoen iturri garrantzitsua izan da historian zehar.
Geometria riemanndarra eta geometria pseudo-riemanndarra erlatibitate orokorrean erabiltzen dira. Korden teoriak geometriaren hainbat aldaera erabiltzen ditu, informazioaren teoria kuantikoak bezala.