cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abadia jauregia
Eraikuntzaren bide luzea
Magneren proiektua eraikitzen hasi zen, 1862tik aurrera, bereziki astronomia behatokiaren oinegiturari dagokionez, baina Abadiaren eta arkitektoaren elkar ulertzea ez zen bide onetik abiatu, Magnek ez baitzuen bertatik bertara ezagutzen Aragorriko lursaila. Gorabehera ugari eta Abadiaren haserre asko gertatu ziren hurrengo bi urteetan, eraikuntza lanetan akatsak eta ezusteak gertatu baitziren, ia etengabe. Horrela, Magneren zuzendaritza bazterturik, azkenik, Viollet-le-Duc arkitektoak hartu zuen bere gain jauregiaren proiektua, 1864ko maiatzean. Berehala hartu zuen proiektua berregiteko langintza bere esku, Abadiarekin etengabeko harremanetan, eta lanen jarraipena bertatik bertara egiteko agindua eman zion bere jarraitzaile Edmond Duthoit arkitektoari. Eraikuntza prozesua gorabeheraz beterik egon zen, era guztietako arrazoien eraginez, besteak beste: kalkulu okerrak, arkitektoen aginduak oker edo erdizka betetzea, langileen arduradunen utzikeria, Lapurdiko itsasaldean hasitako beste lan publiko handiek eskulangile guztiak erakartzea (bereziki, trenbideak), langile mugimenduaren grebak, eta abar.
Astiro-astiro bada ere, behatokiaren eta jauregiaren eraikuntza, oro har, goratzen joan zen, zalantza guztien gainetik. 1877ko udaberrian, eraikuntza lanaren zati nagusiak —eta, ziurrenik, zailenak— azkendurik baziren ere, amaiera urrun ikusten zuen oraindik Abadiak. Viollet-le-Ducen lansariak ordaindu behar izan zituen, 1869ko apirilean, 150.000 liberako zenbatekoaz. Hogeita hamar bat urtez luzatu zen eraikuntza prozesu zail, konplexu, gorabeheratsu eta etenduraz betetako baten ostean, zaila da data zehatz bat ematea obraren amaieraz, baina barne dekorazioaren alderdi batzuk eta bizitokia hornitzeko altzari batzuk alde batera utzita, esan daiteke Abadia jauregia eraikitzeko jarduera arkitektonikoa 1884an amaitu zela guztiz. Hamar urte lehenagotik ordea, 1874an, bertan ezarri zuten bizitokia Antonek eta Viriginiek.
Estiloa
Erdi Aroan arnasa hartzen badu ere, eraikinaren estiloak Ingalaterrako arkitektura neogotikoaren aldaera pintoreskoenera jotzen du, zehazki Strawberry Hill House jauregiaren aldaerara, hura izan baitzen Abadia jauregiaren ez soilik inspirazio iturri nagusia, baizik eredua ere. Ulergarriago litzateke, jakina, halako erreferentzia bat Ingalaterran aurkitzea; Hendaian ikusteak, ordea, nolabaiteko deslotura bat sortzen du arkitekturaren eta inguruaren artean, baina ziurrenik horixe nahi izan zuen Anton Abadiak. Eraikinaren estilo neogotikoak, dena dela, beste eredu batzuetatik ere edaten du, esate baterako, Beaune-eko katedrala edo Behe Languedoc-eko elizak. Gotikoaren azken muinaren bila, bai Abadia bera, bai arkitektoak, eraikin ideal bat sortzen saiatu ziren, Viollet-le-Ducen arabera «egiazkoa» eta «estilo» propioa izan behar zuena.
Apaingarriak
Barne eta kanpo dekorazioari dagokionez, mendebaldeko eta ekialdeko eraginak ageri dira nahas-mahas. Batzuk, Abadiaren ameskerien emaitza dira, baina beste asko Duthoit arkitekto aholkulariaren joera eklektikoari zor zaizkio. Alde batetik, hormetako margolanak daude, Viollet-le-Ducek eraikitako Pierrefonds-eko katedralaren edo, are eta gehiago, Pariseko Notre-Dameren gisara; bestetik, arabiar eta bizantziar elementuak daude, garai hartako orientalismoaren eredura moldatutakoak ; azkenik, etiopiar jatorriko osagaiek izatasun berezi bat ematen diote Abadia jauregiari. Duthoit ez zen mugatu jatorri desberdineko osagaiak elkarren ondoan jartzera. Arrazoibide bat bilatu zuen beti, harmonia bat: inspirazio iturri anitzeko elementuen arteko kontraesanak azpimarratu ordez, elkarren artean osagarri izatea nahi zuen. Horretan, esan daiteke mestizaje artistikoa izan daitekeela Abadia jauregiaren dekorazioa definitzeko termino egokia: jatorri eta izaera aniztasunak eraikin bakan bat sortzen du, nortasun beregaina duena. Horretan datza Abadia jauregiaren oreka berezia, ametsaren eta arrazoiaren artean berdindutako oreka.
Animaliak
Aipamen berezia egin behar zaie eraikinaren kanpo dekorazioan animalien irudiei. Erdi Aroko arkitekturaren usadioari jarraitu nahi izan zion Viollet-le-Ducek, eraikinaren kanpo dekorazioan era guztietako animalien eskulturak ezarrita.
Fauna zabala kausitzen dugu Abadian; animalia jostakinak, katu eta gasteropodo zizelkatuak, Pierrefonds-eko zooan agertzen den umore beraz kokatuak, animalia fantastikoak, basanimaliak, etiopiarrak eta afrikarrak, lehoinabarrak, krokodiloak, elefanteak, sugeak eta abar. Abadian zizelkaturiko eskultura multzoa egiteko, Viollet-le-Ducek bi iturburu izan zituen gogoan: alde batetik, bertako fauna irudikatzen zuen Erdi Aroko bestiarioa; eta, bestetik, alegietako zenbait animalia eta Etiopiako fauna. Iruditeria horren bitartez bete nahi izan zituen Anton Abadiaren aginduak.
Abadiako atarian, bi krokodilo ageri dira eskaileraren aldeetako baranden gainean. Tamaina handiko narrastiok, ahotzarra zabal-zabalik irudikaturik, egoitzaren zaindari basatiak direla ematen du. Hemen, Viollet-le-Ducek Pierrefonds-en jadanik erabilitako antolaketa errepikatu zuen, animalia grotesko edo munstro itxurakoak angeluko mailadian barandan ezarri baitzituen, lekuaren handitasuna azpimarratzeko. Atarian badira, halaber, beste animalia txiki anitz. Hala, gangaduran zehar barakuiluak ikus daitezke mantso-mantso dabiltzala. Eta, atariko itzuliaren eta hegalen artean moldaturiko angeluetan, igelak ageri dira.
Fauna ikusgarri hori bertan azaltzeak bitxi ematen badu ere, Viollet-le-Ducek Erdi Aroko eskulturaren gaiak berrerabili besterik ez zuen egiten. Halako motiboek apaintzen dituzte Amienseko katedraleko zutabeetako zokaloak XIII. mendetik. Baina batez ere gotiko flamigeroaren garaian aurkitzen ditugu barraskiloak, adarrak tente, herrestan dabiltzala atezangoetako kanaladuretan eta arku konopialetan barna.
Zeinuen eta kolorearen hizkuntza
Polikromiaren mundura murgiltzen gara Abadiako ezkaratzera sartu orduko. Eskailera nagusia hartzen duen erdigune zabal horren dekorazioak, hein batean, Ponpeiako etxeena dakarkigu gogora.
Behe aldeko hormetan egitura faltsu bat margoturik ageri da, zerrenda urdin bizi eta urre-horiz inguratua. Friso hori eskaileraburuan den zurezko estatua batek aurkezturik ageri da. Ume beltz argi-emailearen tradizioari datxekion eskultura horrek Abdullah irudikatzen du.Abadian gela bakoitzak du bere koloreen harmonia. Jangela hori-gorria da. Areto handi bat da, dekorazio sendo eta bakunekoa, bufalo larruzko panel handiek estalia, esmeralda koloreko belusezko zerrendak barne hartzen dituztela. Ehun bereko estalkiz hornitutako aulkiak lerroan ezarririk daude hormaren luzera osoan. Bizkarrean, karaktere kufikoz brodatutako letra bana daukate aulki horiek. Guztiak ordena egokian emanik, mezu hau irakur daiteke: Ez ahal da sekula traidore bat izanen mahai honen inguru. Jesusen azken afariaren eta Judasen traizioaren zeharkako aipamena, zalantzarik gabe. Mahaia eta buffeta, Erdi Aroko arasaren erreferentzia, dira gelako beste altzarien osagarri. Habeetan etiopierazko inskripzioak ageri dira. Hain zuzen ere, halako idazkiak, hizkuntza batean edo bestean emanak, era sistematikoan erabili dira egoitza osoan. Forma horiek, Abadiaren filosofiaren adierazgarri izatearekin batera, tokiaren jabeak berak aukeratu zituenez, erabat adosten dira gainerako ornamentazioarekin. Praktika hau garaian ohikoa bazen ere, hemen aldez aurretik erabakitako asmoa da eta gehiegikeriaren mugatik hurbil dabil.
Dorreko areto handia urdina da. Halako irrealitate izaera orokor bat jalgi da poesia kutsuko gela honetatik, ezen Erdi Aroko amets gauzatua da bete-betean. Dekorazioa Robert Buchanam ingeles olerkariak inspiratua dela dirudi, horrenak baitira habe eta erlaitzetan idatzita dauden bertso-lerroak. Hormak, beraz, gau-urdinez margoturik daude, eta hor-hemen barreiaturik, izarrak bailiran, ezkontideen monogramak ageri dira. Tximinia da areto honen apaingarri nagusia. Altzariak, Duthoiten marrazkien arabera eginik, gotiko berantiarra dakarte gogora. Ukitu exotiko bat, ordea: Txinako armairua eta oinetan elefante buruak zizelkaturik dituen mahaia.
Bisitariei harrera egiteko, arabiar estiloko aretoa erabiltzen zuten Anton Abadiak eta Virginie Vincent de Saint Bonnetek. Gorria da nagusi bertan: landare dekorazio inprimatua duten zeta gorrizko oihalez estaliak dira hormak. Hiru diban ageri dira horman moldaturiko sartunean. Ekialdetik etorria zen dibana, guztiz modakoa 1860ko hamarkadan, barne erromantiko guztietan aurkitzen da. Poesia kutsu handiko gela da hau, arbel koloreko marmolezko tximinia batek berotua, zeinetan Irlandako hirustak plakatan zizelkaturik azaltzen diren. Dekorazioa suburuaren apaingarri diren latinezko bi inskripzio handien inguruan eratzen da. Lehenak, Antonen ikurburua agerrarazten du: Plus estre que paraistre (izana eta ez izena); bigarrenak, lana ongizatearen iturburua dela oroitarazten digu: In labore felicitas. Duthoit izan zen, itxura guztien arabera, areto honen moldaketaren arduraduna. Hala, berebiziko moduan eta Atlantikoaren hegian berean, gauzatu egin zuen, Anton Abadiaren konplizitatearekin, mundu exotikoaz zuen ikuskera.
Mosset
Diru sarrerak
2009an Mosset udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 289 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.220 euro zen.
Kondromalazia errotuliano
Kondromalazia kartilagoaren higadura eta biguntze gisa ezagutzen den patologia da. Ohikoena, kirolari gazteetan ematea da; baina, belauneko artritisia duten helduek pairatzea ere askotan gertatzen da.
Triplophysa minuta
Triplophysa minuta Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Kondromalazia errotuliano
Sintomak
Sintoma nagusia belauneko mina da. Mina handitu egiten da denbora luzez eserita edo zutik gaudenean, baita belaunean presioa eragiten duten kirolak egitean edota eskailerak igo eta jaistean. Gerta daiteke, belaunaren tolespen eta hedapen mugimenduetan hezurren karraska nabaritzea. Mina areagotzearen arrazoia belauna zapaltzen duten ekintzak burutzea da.
Etiologia
Errotula, normalean, belauneko giltzadura ren gainean kokatzen da. Belauna tolestuta dagoenean, mugimenduak errotularen atzeko aldea izterrezur aren gainean irristatzea eragiten du. Lotailu ek, errotula erdiratuta mantentzen dute izterrezurraren aurka. Hauetako edozein osagai ondo mugitzen ez denean, belauna izterrezurraren aurka igurztea eragiten du; kartilago aren higadura gertatzen da, eta, beraz, kondromalazia sortuko da.
Patologia hau arrazoi ezberdinengatik paira daiteke:
Arrisku faktore nagusiak:
Diagnostikoa
Medikuak, belauna aztertuko du hazitako edo sentsibilizaturiko edozein azaleraren bila. Horretaz gain, ea errotula femurrarekiko parekatua dagoen aztertuko du. Parekatua ez egotea, kondromalaziaren adierazlea izan daiteke. Bestalde, medikuak hedatuta dagoen errotularen gainean erresistentziazko presioa jarri dezake errotularen sentsibilitatea edo kondromalaziaren larritasuna zehazteko. Hortik aurrera, medikuak ondorengo edozein proba eskatu dezake diagnostiko ari eta ebaluazioari laguntzeko:
Mailak
Lau maila bereizten dira larritasuna kontuan harturik. Sailkapen honetan lehenengo maila izango litzakete larritasun gutxienekoa
Tratamendua
Tratamenduaren helburua, errotularen eta giltzaduraren gaineko presioa murriztea da. Atsedenaldia, oreka eta giltzaduran izotza jartzea izango lirateke tratamenduaren lehen intentzioak. Medikuak, tratamendu antiinflamatorioa eman dezake, hala nola, ibuprofenoa. Honen helburua giltzaduraren inguruko hantura gutxitzea da. Hanturak, sentsibilitateak eta minak jarraituz gero, ondorengo tratamendu hauekin saiatu daiteke:
Fisioterapia
Kuadrizepsak, iskiotibialak, aduktore ak eta abduktore ak sendotzean fokatzen da, indar eta oreka muskularra hobetzeko. Oreka muskularrak belaunaren lerrokapen ezegokia aurreikusten laguntzen du. Honen harira, errehabilitazioa ere aipa daiteke. Honen helburua giltzadura lerrokatua egotea da eta horretarako ezinbestekoa da ikerkuntza biomekanikoa. Ikerketa hauek, giltzadurak lerrokatu daitezkeen ala ez adierazten du. Konpontzea posible den kasutan, plantilak erabiltzea irtenbide egokia izango litzateke.
Mosset
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Mosset udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.008 hektarea erabiltzen.
Kondromalazia errotuliano
Kirola egitea
Kirolei dagokienez, esan ohi da balaztadak, biraketak edota abiada bortitzak eskatzen dituzten kirolek, hala nola, saskibaloi ak, eragin handiagoa dutela txirrindularitza k edota igeriketa k baino. Bestalde, esan ohi da, kirol motak baino gehiago, kirola egiteko ordu kopuruak determinatzen duela patologia, hots, astean hiru edo zazpi aldiz entrenatzeak eragin ezberdina izango duela. Era berean, ezaugarri garrantzitsu bat kirola egiteko eremua izango litzateke. Alde batetik, belarrezko zelaia bereiz daiteke eta bestetik, lurra. Lurzorua garrantzi handikoa da, belaunak zapaltzerakoan jasaten den kolpea xurgatzen duelako.
Freightliner Trucks
Freightliner Trucks Estatu Batuetako kamioi, txasis eta semi-trailer kamioi ekoizlea da. Konpainia hau 1942. urtean sortu zen Freightliner Inc. izenarekin eta, gaur egun, Daimler Trucks North America-ko dibisio bat da, hau da, Daimler AGren menpeko konpainia bat. Freightliner ingelesezko freight eta liner hitzen lotura da. Nolabait, “merkantzia garraioa” esatera dator.
Kondromalazia errotuliano
Infiltrazioa
Kartilagoa birsortzen ez dela esan ohi da. Honen arrazoia, kartilagoko zelulek mugatutako autokonponketa edo autoerreparazioa edukitzea da. Gaur egun, badira ikerketa batzuk kondrozitoak ezartzean zentratu direnak. Ikertzaileen arabera, zelula hauek mindutako eremua erreparatzeko gai dira. Azido hialuronikoaren edo plaketa kontzentrazio altuko plasma ren infiltrazioak eraginkorrak izan daitezke patologia honetan. Azido hialuronikoa labaingarri bat da. Uste da, honi esker haustura txikiagoa dela. Ez du sendatzen, baina sintomak arintzen ditu. Infiltrazio hauek beste tratamenduen osagarriak izan daitezke. Berdina gertatuko da plaketa kontzentrazio altuko plasmaren infiltrazioekin. Ez dute kartilagoa birsortuko baina ehunaren orbainketan lagunduko du. Beste aukera bat kolagenoa infiltratzea da. Kolagenoak infiltratua izan behar du, ahotik sartua bada ez du ezertarako balio.
Ebakuntza artroskopikoa
Beharrezkoa izan daiteke giltzadura aztertzeko eta belaunaren lerrokapen desegokia dagoen zehazteko. Esku-hartze honetan kamara bat sartzen da giltzaduran mikroinzisio baten bidez. Ohiko esku-hartze bat alboko aldea askatzea da. Honetan, alboko lotailuak mozten dira tentsioa arintzeko eta mugimendu gehiago ahalbidetzeko.
Freightliner Trucks
Hasierako urteak
XX. mendeko 30eko hamarkadan, Consolidated Freightways konpainiak berezko kamioiak eraikitzea erabaki zuen, AEBetako mendietako aldapa handiak igo zitzakeen kamioi handirik ez zegoela ohartu zenean. Banaketa gaitasun murritza zela eta, Consolidate Freightways konpainiak White Motor Companyrekin hitzarmen bat sinatu zuen. Helburua salmenta bolumen handitzea eta kostu murrizketa izan zen. Konpainia bien arteko harremanak mende laurdeneko biziraupena izan zuen eta Amerikako errepideetan zehar, euren kamioiak hedatzea ahalbidetu zuen.
70ko hamarkada
White Motor Company-k izandako arazoak zirela eta, aurreko urteetako hitzarmena bertan behera gelditu zen. 1979. urtean, North Carolinan bi ekoizpen zentro eraiki zituzten. Urte berean, Jimmy Carter presidenteak desarauketa edo desregulazio legeak indarrean jarri zituen, errepide zein hegazkin enpresetan eragin zuzena izan zutenak.
Kondromalazia errotuliano
Beste soluzio kirurgikoak
Errotularen atzeko zatia leuntzea edo izterreko muskuluaren lotunea mugitzea izan daiteke. Dena den, kondromalazia duten pertsona askok inoiz ez dute tratamendurik jasotzen.
Freightliner Trucks
1980ko hamarkada: Daimler-en bereganatzea
Carter-en desregulazioak kamioien dimentsioetako mugak lausotu zituen. Consolidated Freigtways-ek aldaketetara egokitu behar izan zuen eta Freightliner marka Daimler-Benz etxeari saldu zion, ohiko kamioigintzako kudeaketa eta finantza alorretan zentratu ahal izateko. 2002. urtean desagertu egin zen. 1989.an, Freightliner-ek produkzio planta berri bat erosi zuen, zeinak MAN-eko autobusak ekoizten zituen.
90 hamarkada eta XXI. mende hasiera
Daimlerren eskutik erosketa ugari burutu ziren sektore bereko enpresa ugari bereganatuz. Mexikora ekoizpen-lantegiak eraman ziren kostuak murrizte aldera. Esanguratsua da, 2007an, Daimlerrek uko egin ziola Chryslerren zuen parte hartzeari, baina Freightliner-eko negozioa mantendu zuela.
Kondromalazia errotuliano
Prebentzioa
Kondromalazia arriskua gutxitzeko ondorengo aholkuak jarraitzeak lagundu dezake:
Mosset
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Abadia jauregia
Zeinuen eta kolorearen hizkuntza
Abadiako gela bakoitzak, korridore bakoitzak bere izaera eta giro berezia du. Formak, koloreen aukera edo bizitasuna, apaingarrien eskala, dena, zuhurtasunez neurtua da. Zeren eta xehetasun txikienak ere Viollet-le-Ducek eta bere ordezkari Duthoitek berariaz ezarriak baitira. Joritasun horregatik beragatik, ornamentazioaren eta polikromiaren gune berezia da Abadia jauregia, antze horiek XIX. mendean ulertzen ziren moduan. Zail da halako multzo bat toki bakarrean aurkitzea. Uste izatekoa ez bada ere, apaingarrien eta koloreen pilaketa oparo horrek berealdiko giro-batasuna dakar, kakofonia eragin beharrean.
Eraikinaren ezaugarriak
Hiruki aldekide perfektu batean inskribatzen da gaztelua; era sinbolikoan, Abdullah etiopiar argi-emailearen estatuak hirukiaren zentro geometrikoa markatzen du. Gaztelua lau mailatan eraikia da: zerbitzurako soto ba; bizitegirako bi solairu; eta azken solairua, ganbara eta gelak biltzen dituena. Hiru hegaletan antolaturik dago, eta horietako bakoitzak bere funtzio nagusia du: ikasketa, debozioa, harrera.
Hego-ekialdera dago orientatuta, itsasoari gibela emanik, landaredia eta fauna aberatsa duen 350 hektareako ordeka eder baten erdian. Diseinu poligonaleko erdiko atal nagusitik hiru hegal ateratzen dira, bakoitzak bere xede berezia duela:
Barneko dekorazioa eta altzariak orientalismoaren estilora lerratuak dira orobat, eta Anton Abadiak bere txangoetatik bildutako objektu asko gordetzen ditu, gehienak ongi zainduak.
Sotoa
Lurzoruaren berezko malda dela eta, erdi lurperaturik dago, baina irekia iparraldean. Sukalde handia eta biltegia daude, etxe atal nagusian ezarririk, ingeles ohituraren arabera.
Ikatza hegoaldeko hegalean gordetzen zuten, eta egurra dorre zirkularrean. Janaria ekialdeko hegalean gordetzen zuten, zazpi upategirekin batera. Hegal hori kaperan amaitzen da. Kaperaren azpian, sotoan beraz, dira ehortzirik Anton Abadia eta Virginie Vincent de Saint Bonnet bere emaztea.
Beheko solairua
Gazteluko sarrera nagusiaren ataritik antolatzen da bizigune osoa. Gune horrek biltzen ditu sarrerako atondoa, eskailera nagusia eta Antonen gelarako bidean den areto txikia.
Hegoaldeko hegalean, egongela nagusia, arabiar aretoa eta jangela daude, batetik bestera erretzaileen gelatxotik igarotzen dela. Jangelaren alboan sukalondoa dago, zerbitzurako gelatxo bat, non mahaizainak sukaldetik zuzen hartzen baitzituen jakiak igogailu txiki baten bidez.
Ekialdeko hegalean, komunak eta zerbitzuko eskailera daude. Hegal horren luzapenak gela nagusia hartzen du, kapera eta sakristiarekin batera.
Ipar-mendebaldeko hegala Anton Abadiari bereziki eskainia zaio, bertan jarri baitzuen behatokia. Alde autonomoa da hori, Antonek nahitara familia bizitzaren gunetik kanpo ezarria.
Lehen solairua
Liburutegiak hartzen du, gehienbat, etxe atal nagusia. Hegoaldeko hegalak harrera funtzioa betetzen jarraitzen du, gonbidatuentzako hiru gela baitaude: Etiopiakoa eta Jerusalemgoa (zein bere bainugelaz hornitua), eta Enperadorearen gela.
Ekialdeko hegalean, kaperari begira, Virginieren gela ageri da, andre-gelatxo atsegin batez horniturik.
Bigarren solairua
Gazteluaren teilatupean ganbarak daude, erdiko atalekoak, mirabeen egonleku gisa prestaturik.
Eskailerak
Hiru eskailera daude solairu batetik bestera ibiltzeko. Eskailera nagusia sarrerako ataritik ezkerrera abiatzen da, hormak fresko ederrez hornituta, eta ezkaratz buruan kanpoko argia ematen dion beirate margodun handi bat duela. Senar-emazteek eta haien lagunek soilik erabiltzekoa zen.
Bigarren eskailera sototik abiatzen da, ekialdeko hegalean, ipar aitzindegiko zerbitzuko atearen aurrean. Zerbitzuko eskailera zen; mirabe eta zerbitzariek, izan ere, ez zuten ikusgai izan behar. Zerbitzuko eskailera hori eraikuntzaren egiazko bizkarrezurra da: gazteluko oin guztien arteko lotura egiten du eta zerbitzuko aterako zein eskailera nagusirako bidea da.
Dorreak badu hirugarren eskailera bat, zurubi modukoa, baina hori gela meridianoaren eta liburutegiaren arteko joan-etorrietarako baizik ez zen erabiltzen.
Hego eta iparraldeko hegaleko dorre txikietan zurubi bana dago, Erdi Aroko tradizioaren oroigarri.
«Ohartzea» astronomia behatokia
Abadiak bere gazteluan sortu zuen astronomia behatokia, Ohartzea izena eman ziona, apala da neurrietan eta ahalmenean, baina garai hartan bakarra zen Euskal Herrian edo Frantzian, baita Europa ere, tresneria guztia sistema hamartarrean doitua zuenez.
Leiar meridianoa, leiar astronomiko hamartarra, erregulatzaile astronomiko siderala, erregulatzaile astronomiko hamartarra, zeru-globoa ezarri zituen behatokian. Baita ere, nadir bat ipintzeko hamar metroko zuloa eginarazi zuen, gazteluaren azpian, lurraren mugimenduak neurtzeko.
Luis Katarain
Luis Katarain Urteaga (Idiazabal, Gipuzkoa, 1926 ko ekainaren 21 a - Idiazabal, Gipuzkoa, ) artzain ezaguna izan zen.
Abadia jauregia
«Ohartzea» astronomia behatokia
Errefrakzioaren konstantea gazteluko behatokitik ikertu nahi izan zuen Anton Abadiak. Hartarako, pausodun teleskopioa zeru-lerroko punturik garaienera zuzendu behar zuen, hau da, Larhun mendiaren gailurrera. Behatokiaren aurkako norabidean dagoenez Larhun mendia, Abadiak gazteluko horma guztiak alderik alde zulatzeko agindua eman zuen. Esperimentuak ez zuen emaitza onik izan, difrakzioaren ondorioz argia guztiz galtzen baitzen horma lodietako zulo-segida hartan. Hutsegitea ezkutatu ordez, Anton Abadiak bere hartan utzi zituen ageriko zuloak eta atariko horman, zuloaren inguruan, hitz hauek grabatu zituen: ez ikusi, ez ikasi.
1870. urtean Abadiak leiar meridianoa ezarri zuelarik Hendaiako gazteluan, ordurako unibertsoa 300.000 milioi izarrez osaturik egon zitekeelako iritzia nagusi zen; baita unibertso erraldoi haren tamaina 8.000 argi-urte ardatz luzeenean eta 1.500 argi-urte ardatz motzenean zela ere. Tamaina hori kalkulatzeko gure inguruan dauden izarrekiko distantzia zehatzak kalkulatzea ezinbestekoa zen, eta horretarako izarrak posizio zehatzean kokatu behar ziren ortzean. Horrelako lanik egin zitekeen, neurri apalean bazen ere, Hendaiako etxean zuen tresneriarekin.
Liburutegia
Anton Abadiak liburutegi handia bildu zuen bere gazteluan. Liburutegia da —esan daiteke— jauregiaren bihotza, argi eta garbi erakusten baitu Antonen izpiritu zientifikoa. Jauregia eta lursail guztiak Frantziako Zientzien Akademiari laga zizkionean, 11.000 bat ale zituen; horietako asko gaur egun Frantziako Liburutegi Nazionalean gordetzen dira. Funtsen artan ziren 234 eskuizkribu, Ge'ez hizkuntzaz idatzitako izkribu ugari, eta abar. Gai zientifikoak ziren nagusi, baina euskarazko nahiz euskarari buruzko 960 liburu eta dokumentu zituen.
Sarrerako eta eskailera nagusiko hormetan, fresko handietan Etiopiako bizitzari buruzko irudiak ageri dira. Etiopiarrak oso era duin eta modernoan irudikaturik daude, Abadiak estimu handitan baitzituen, haien lurretan hamabi urte igaro ondoren.
Gazteluan bisitari ospetsuak izaten zituen maiz Abadiak, Pierre Loti besteak beste. Azken horrek, bere Ramuntcho eleberria Virginie Vincent de Saint Bonnet Abadiaren emazteari eskaini zion.
Ohorezko egongela, egongela tipia
Egongela nagusi edo ohorezkoaren hormak urdinez daude margoturik, AA eta VV (Anton Abadia eta Virginie Vincent) anagramak hizki gotiko urrekaretan agertzen direlarik. Erdi Aroko estilora egindako tximinia da aretoaren hornigai nagusia, Angulemako harriz egina, Edmond Duthoiten diseinu baten arabera. Kanpaiaren goiburuan Anton Abadiaren armarria eta haren ikurburua ageri dira, filakteria edo xingola batean idatzirik: Plus estre que paraistre (izana eta ez izena); eta kanpaian latinezko esaldi bat: Transit vita sicut fumus (bizitza kea bezala doakigu). Donejakuerako erromesaldiari buruzko irudi batek biribiltzen du dekorazio multzoa.
Bi koadro erakusten ziren hormetan: batean, Anton Abadia ageri zen etiopiar ordezkariekin, 1893an etorrian berarengana, baina, zoritxarrez, koadro hori lapurtu egin zuten 1984an; bestean, Tawalda Madhin ageri zen, Abadiak Etiopian izandako irakaslea, Adrien Guignet-ek margotua, 1854a baino lehenago. Asto bat ere dago, Korana irakurri ahal izateko. Alboan, erretzaileen gelatxoak aukera ematen zuen narguillé edo ur pipa baten inguruan elkartzeko.
Gelaren sarreratik begiratuta, ezker horman ageri da lore-jokoak antolatzen zituen Donostiako Itz-Jostaldien Batzarrak 1881ean Anton Abadiari emandako esker agiria ; bertan ikus daiteke erakunde horren zigilua, «Bizi bedi euskara» Abadiak lore jokoetarako asmatutako ikurburuaz.
Egongela tipiak (arabiar egongela gorria) otomandar estiloko dekorazioa du.
Gelak
Jauregiaren bizitokiak gela hauek ditu: ohorezkoa, Etiopiakoa, Jerusalemgoa, dorreko gela (Napoleon III.aren gela) eta Abadia anderearen gela. Guztiak Frantziako Monumentu Historikoen artean daude zerrendaturik.
Luis Katarain
Bere izaera xumeak arreta deitzen zuen, eta dokumentaletan jaso zen bere bizimodua.
Abadia jauregia
Ohorezko gela
Oihal gorriz estalitako oholez daude dekoratuak hormak, erdian erroseta bana dutela, arabiar kaligrafiaz hornitua. Sabaiko erlaitzetan zehar, arabiar poema bat ageri da idatzirik. Gela honetan dago baldakina duen ohe bakarra jauregian. Frantses zaharrean izkiriatutako idazkun bat erakusten du: Doux sommeil, songes dorés, à qui repose céans, joyeux réveil, matinée propice (Izan ditzala lo gozoa, amets urrezkoak, hemen atseden hartzen duenak, iratzartze alaia, goiz egokia). Tximinia apaindurik dago lauza horiz eta urdin turkesaz, gainean kaligrafiaturik ageri delarik arabiar erran hau: Ez jauzi harririk ura edaten duzun putzuetara.
Luis Katarain
Artzaintza
Idiazabalgo Aritzeder baserrian jaio zen, 14 urte ingururekin ekin zion bere artzain ibilbideari eta geroztik 70 urte baino gehiagoz egon zen artzain. Arantzazumendi izeneko parajeko txabola batean pasatzen zituen udak artzain.
Abadia jauregia
Etiopiako gela
Persiar zeta urdinez dago dekoratua, xingola horizontal loredunez apainduta, kolore urrekara nagusitzen dela.
Angel Wagenstein
Angel Raymond Wagenstein (Plovdiv, 1922ko urriaren 17a - Sofia, 2023ko ekainaren 29a) judu jatorriko bulgariar gidoigile eta eleberrigilea izan zen.
Luis Katarain
Egurraren lanketa
Bestetik, zuhaitzen sustraietan forma bitxiak ikusita horiek hartu eta gurutzeak, usoak, sugeak edota beste itxura batzuetako objektuak sortzen trebatu zen.
Fermin Leizaola etnografo eta katarainen lagunaren arabera, Katarainen artelanak Art Brut kategorian sar litezke.
Egurrarekin egindako sorkuntza lanak ikusgai daude Idiazabalgo Gaztaren Interpretazio Zentroan.
Angel Wagenstein
Haurtzaroa Frantzian igaro zuen, familiak arrazoi politikoengatik hara emigratu baitzuen. Amnistia batek Bulgariara itzultzeko aukera eman zion, eta lizeoan zegoela, talde antifaxista batekin elkartu zen. Juduentzako lan-eremu batean sartu zuten Mazedonian, eta handik ihes egitea lortu zuen. Borroka-misio baten ondoren, heriotzara kondenatu zuten 1944an, baina sobietarren inbasioak eta komunistek boterea hartzeak bizia salbatu zioten. Filmen, dokumentalen eta marrazki bizidunen gidoilari gisa lan egin zuen. Fikziozko hiru lan idatzi zituen.
Abadia jauregia
Jerusalemgo gela
Tximiniaren gainean hiri sainduaren mapa bat erakusten du, latinezko esaldi honekin: Zuen prentsamenduak sugarrarekin batera goratzen dira. Gelaren hormetan Nekaldia eta Donejakueko erromesaldia irudikatzen dira.
Kapera
Zientzialari grinatua zen arren, sinesmen tinkoa zuen Abadiak, eta bere gazteluaren hirugarren hegalean elizatxo edo kapera egitea deliberatu zuen.
Habearteak areto laukizuzen eder bat eratzen du, Abadia jauregiaren lurretan bizi ziren baserritar guztiak mezatara hartzeko adinakoa. Aldareari hiru beiratek ematen diote argi: erdian, Jesukristo; ezker eskuin, Elizaren doktore bi, Tomas Akinokoa eta Agustin Hiponakoa. Koruaren mendebaldeko hormetan freskoak daude margoturik, Paulo egiptoar eremutarra eta Anton abadea irudikatuta. Egituraren arkuek zurezko sabai margotu bat dute. Horma gorriak trompe-l'œil eran daude margotuta, S.A. anagramaz (san Anton abadea) ; horrek erakusten du kapera san Antonioren adbokazioaz egin zela.
Aldarearen aurrez aurre, balkoi txiki bat dago, Virginieren logelara lotzen duena; horrela, meza entzun zezakeen, bertatik atera behar izanik gabe. Balkoiaren alderik alde, margolan batek irudikatzen ditu, ezkerrean, Anton abadea eta, eskuinean, Paulo egiptoarra.
Cupido argiades
Cupido argiades Lycaenidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Eurasia guztian aurkitzen da, Iberiar penintsulatik hasi eta Japonia eta Indiaraino.
Abadia jauregia
Kapera
Anton eta Virginie aldarearen azpiko kriptan dautza hilobiratuta.
Cupido argiades
Deskribapena
Tximeleta txikia da, 20 eta 30 mm arteko hegal-zabalera du. Tximeleta arra urdina da eta distira moreak ditu. Lerro ilun batek inguratzen ditu hegalak eta ertzak zuriak dira. Emeek kolore apalagoak dituzte, hegal urdin-marroixkak eta ertz zurikoak. Sexu biek atzeko hegaletan kolore zuriko luzakin txiki bana dituzte.
Hegalen azpialdeak urdin oso argiak dira, ia zuriak. Puntu beltzezko lerro bat dute eta atzeko hegaletan orbain laranja txiki batzuk.
Animaliaren gorputza ia zuria da, oso iletsua eta eraztun zuri ugariko antenak ditu.
Sparta (Wisconsin)
Sparta Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Monroe konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pietro Caucchioli
Pietro Caucchioli (Bovolone, 1975ko abuztuaren 22a), italiar txirrindulari ohia da. 1999tik 2009ra izan zen profesionala. Hiru aldiz izan zen lehenengo hamarren artean Italiako Giroa n.
Palmaresa
1999
2001
2002
2003
2006
Abadia jauregia
Idazkunak eta ikurrak
Bizitokiaren gela guztietan, baita liburutegian eta gazteluaren atarian ere, esaldiak idatzirik ageri dira 14 hizkuntzatan. Euskarazko bakarrak liburutegian dira.
Gazteluaren sarrerako atalburuan esaldi bat ageri da gaelikoz idatzita, hirustaz inguratuta, jabearen irlandar jatorria adieraziz: Cead mile failte (ongi etorri).
Ekialdeko hegaleko dorrean den egongela nagusiko hormak urdinez dira apainduak, eta habeetan nahiz erlaitzetan Robert W. Buchanan ingeles olerkariaren bertso lerroak irakurtzen ahal dira: ''Izarrak, heda itzazue zuen izpi fresko eta leunak. O Ilargi, zabiltza bakean zure zilarrezko bidean (…) gau eta misterioaren ahotsa, kanta apalago''. Hormetan, gau-urdinaren gainean izarrak irudi, AA (Anton Abadia) eta VV (Virginie Vincent) anagramak ageri dira. Tximiniaren gainean, Abadia eta Vincent leinuen ikurrekin batera, ohiko ikurburua ageri da: Plus estre que paraistre; tximinia buruan, berriz, latinez: Transit vita sicut fumus (bizitza kea bezala doakigu).
Liburutegian dira gaztelu barruko euskarazko lau idazkun bakarrak, dirudienez Arnaud Oihenarten Atsotitzak eta neurtitzak liburutik hartuak. Horietatik bi dira bizitzaren eta izatasunaren inguruko irakaspenak:
Liburutegiko beste bi idazkunak erlijio kutsukoak dira:
Abdullah
Eskailera nagusiaren buruan, gazteluko sarrera nagusia zaintzeko eginkizuna balu bezala, Abdullahren irudi bat dago, zurez zizelkatua. Abadia Etiopian bizi izan zelarik, Ras Ali agintariak Abadiari eskaini esklabo txiki bat zen Abdullah.
Gazteluko bizitza lasaia ez zuen atsegin, eta Abadia utzita Frantziako armadan sartu zen, turkoak deitu kanpotarren gudarostean. Adoretsua, bere herrikide guztiak bezala, balentria handiak egin zituen Magentako guduan.
Parisko Komunan, 1871n federatuen lerroetan (hau da, communardekin batera) harrapatu zuten. Zergatik ulertu gabe, frantsesek fusilatu egin zuten. Alphonse Daudetek kontatu zuen historia hori bere Contes du lundi obrako Le turco de la Commune izenburuko narrazio laburrean.
Lorategia
Gaztelu edo jauregi bat betidanik egon izan da lurraren jabetasunari loturik. Alderdi horretan, Abadia jauregiak, bere laurehun hektareaz inguraturik, ez da salbuespen. Jakina, lursail zabal baten ideiak berarekin dakar, nahitaez, antolamendu eta zaintza baten beharra.
Eugène Bühler 1852an ezagutu zuen Anton Abadiak, haren anaia Charlesen bitartez; izan ere, orduan hura Baigorriko Etxautz gazteluaren jabe baitzen. Artean, Bühler paisajista gazte bat zen ez oso ezaguna, baina lursail handien jabeen artean ospe apur bat irabazia zuena; bere anaia Denisekin batera, itzal handiago bat hartu zuten, 1850eko hamarkadaren amaieran lorategi publiko eta pribatu ugari egitera iritsi ziren arte, batik bat Bretainian, baita Frantziako beste eskualde askotan ere.
Bühler bere proiektua lantzen joan zen, Abadiak jauregiaren proiektua garatzen zuen bitartean eta, batez ere, lursail gehiago eransten zion neurrian, hastapeneko Aragorri etxaldearen sailari. Hendaiakoa ez zen inguru txarra, ezta gutxiagorik ere, lorategi bat diseinatzeko: kareharrizko labarren gainean, itsasoaren ertz-ertzean, baserri barreiatu ugarirekin, eta erliebe gozo batez hornitua, hegoaldera Larhun mendiaren itzalera. Hitz batera, Abadiaren lursailak natura gune otzandu baten irudi ezin hobea eskaintzen zioten paisajista bati, bere lana nahieran garatzeko. Horretan saiatu zen Bühler: lursailaren ezaugarriak nabarmendu, natura basati baten irudia aditzera eman nahirik, lorategi ingeles baten eredura. Lehenik, jauregiaren inguruko lurretan ziren bide eta bidexkak hartu zituen lorategiaren bizkarrezurtzat, gizakiaren eta naturaren oreka bilatu nahirik; bigarrenik, zuhaizti edo baso multzoak landatu zituen, bideak kontuan hartuz eta itsasoaren ikuspegia ez oztopatzeko irizpideak gailenduz; eta, azkenik, eraikitzen ari zen gazteluarekiko lotura zaindu zuen, ez bakarrik etxearen ikuspegia ilundu ez zedin, baizik, alderantziz ere, etxetik lorategiaren ikuspen eder bat egon zedin. Orotara, laurehun zuhaitz, landare, lore eta labore mota landatuz osatu zuen proiektua.
Abadia jauregiaren dohaintza
Jauregiaren eraikuntza prozesuak ia hogei urte behar izan zituenez, Anton eta Virginie adinean aurrera joanak ziren, bertara bizitzera aldatu zirenerako. Berehalako kezka izan zen, bientzat, halako ondare baliotsua noren esku gelditu behar ote zen, senar-emazteak hiltzen zirenean. Sema-alabarik izan ez zutenez, ikuspegi juridiko hutsaz begiratuta, Antonen bi anaiak (Arnauld eta Charles) eta bi arrebak (Eliza eta Selina) ziren jauregiaren eta lursail zabalen oinordeko. Alabaina, Eliza 1876an hil zen, Selina 1891n, eta Arnauld 1893an, azken hori bederatzi seme-alabaren aita zelarik. Gauzak gehiago korapilatzeko, gainera, bizirik gelditu zitzaion anaia bakarrarekin harremana etena zuen.
Antonen buruhausteak bi ziren: alde batetik, Abadia jauregiaren, behatoki astronomikoaren eta lursailen jarraitutasuna bermatzea, bera hil ondoren ere; bestetik, Virginie emaztearen ondasuna eta egoera ziurtatzea. Bi xede horiek bultzaturik, erabaki zuen, lehenik, Virginie emaztea izendatzea bere ondasun guztien jaraunsle unibertsal; eta, bigarrenik, ondasun horien dohaintza egitea Frantziako Zientzia Akademiari, betiere Virginie emaztea bizi zen artean ondasunen gozamena hari lagata.
Hautu hori ez zen inola ere arrunta XIX. mendearen amaieran, baina Anton Abadiak bere ekintzaren bitartez zientziaren aurrerapena bultzatzeko xede garbia zuen. Horrela, dohaintza agirian idatzia utzi zuen Zientzien Akademia zela «eliteko lantalde hori, iragana, oraina eta geroa bere baitan dituena».
Abadia jauregiaren lursailak gaur egun
Anton Abadiak apurka-apurka erosi zituen jauregia egiteko lursailak. Bera hil zenean, Parisen 1879an, jauregiaren eskumeneko lursailek 415 hektarea hartzen zuten. Bertan, badira oraindik lanari jarraitzen dioten baserriak (besteak beste, Larretxeaberri, Nekatoenea, Asporotsttipi), gaur egun Conservatoire de l'espace littoral et des rivages lacustres (CELRL) erakundearen mende. 1910ean, golf zelai bat ezarri zen lursailetan, hamazortzi zulokoa, aldakuntza sakonak sortu zituena. Bigarren Mundu Gerran, Atlantikoko Harresiak itxuraldaketa handiak sortu zituen jauregiaren lursailetan, zuhaitz asko b9ta baitziren, bunkerrei leku egiteko. Gerra ostean, ordea, nekazaritza lanak berriro hasi ziren.
Itsasertzaren eta laku ertzen kontserbatorioa (CELRL)
Lapurdiko itsasaldean, euskal erlaitza da gelditzen den naturagune zabal bakarra. Itsasoaren aurreko gain honen paisaia «naturalak», itsaslabarren gainean, ikusgarriak dira, ozeanoaren ikuspegi desberdinak ukaiteko aukera ematen baitute, Larhun eta Jaizkibel mendien itzalpean. Abadia jauregiaren lursailen zati bat, 84 hektarea zehazki, CELRL erakundearen esku gelditu zen, Hendaiako eta Urruñako udalek kudeaturik.
Cupido argiades
Deskribapena
Beldarra grisa edo berde argia da eta lerro ilun eta argiak ditu.
Bizi zikloa
Tximeletek belaunaldi bat baino gehiago izaten dute eta martxotik urriraino ikusi daitezke. Emeak arrautzak banan bana jartzen ditu hostoen azpialdean. Haietatik beldarrak jaiotzen dira eta inurriekin harremanak eratzen ditu. Landare lekadunak jaten ditu baina kanibalismoa ere egiten dute. Beldarrak hibernatzen du eta udaberrian pupa eratzen du.
Habitata
Itsas mailatik 1.500 metrotako altuera artean bizi da. Basoen ertzak atsegin ditu eta putzuetan ura edaten ikustea ohikoa izaten da.
Castelvecchio di Rocca Barbena
Castelvecchio di Rocca Barbena Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castelvecchio di Rocca Barbenak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Abadia jauregia
Itsasertzaren eta laku ertzen kontserbatorioa (CELRL)
Zehazki, Kontserbatorioko Administrazio Batzordeak, 1977ko ekainean, Abadia etxalde bikaina erostea erabaki zuen, gaztelua eta gertuko ingurunea salbu, horien jabetza Zientzia Akademiari baitagokio betiere. Hain zuzen ere, etxaldea osatzen duten belardi, otalur eta basoen gestio ekologikoa bermatzea zen helburua, gune horien kalitatea eta berezkotasuna babesteko, baina baita tokia ibiltzaileei zabaltzeko ere.
Lehen lursailak erosirik, 2000. urtean kudeaketa hitzarmen bat izenpetu zuen CELRL erakundeak Hendaiako udalarekin. Geroztik, udalaren mendeko hiru langileko lantalde batek kudeatzen ditu soroak, manex ardi burugorrien artalde baten laguntzaz. Lursailen zati bat ehiza babeslekua da. Orobat, Abadia jauregiaren eskumeneko lursail guztiak sailkaturik daude, Frantziako 1930eko maiatzaren 2ko Legearen arabera eta 1986ko urtarrilaren 3ko Legeak, itsasaldeari buruzkoak, babesten ditu.
Lursailen zati horrek ZNIEFF motako babes-sailkapena du, hau da, ekologia, fauna eta landaredi balioko naturagune babestua da. Izan ere, Abadiak natura osagai ugari ditu: itsaslabar landaretsuak, lahar formazioak, zuhaitz heskaiak, itsasaldeko belardiak, soro belartuak, hariztiak, lizardiak, haltzadiak, errekastoak eta abar. Badira, baita ere, Mediterraneoko espezieak (besteak beste, karraskila, endalarra, Korsikako haltza, kanabera eta abar), baina guztien gainetik nabarmentzen dira espezie exotikoak, berariaz ezarriak jauregiaren lorategian, besteak beste Txinako palmondoa, eukaliptoa, hortentsiak; edo espezie inbaditzaileak, hala nola panpa-lezka edo baccharisa.
Euskal erlaitzak babesleku egoki bat eskaintzen die hegaztiei Pirinioak zeharkatu aurretik (kurlinta, miru gorria, txirri grisa, atalarra eta abar). Espezie batzuk bertan igarotzen dute negua edo egiten dute habia, besteak beste, erroiak, belatz handiak eta belatz gorriak. Iparraldeko suge leuna oso bakanetan ikusi ohi bada ere Euskal Herrian, Abadia jauregiaren lursailetan ageri da; ugariak dira etxe-untxia, katagorria, erbinude arrunta, katajineta edo azeria.
Fruitu baratza
Abadia jauregiaren eremuan, hektarea bateko lursailean, garai batean batez ere Ipar Euskal Herrian eta Biarnon landu ziren fruta-arbolak landu eta biltzen dira. Mintegi hori Akitaniako Landare Kontserbatokiko parte da.
Ipar-mendebaldetik datozen haize indartsu eta gazietatik ongi babestua dagoen lursail batean artoa egiteari uztea erabaki zen, eremuari balio biologiko eta ondarezkoak aberasteko asmoz. Landare gune berri honek 500 arbola baino gehiago ditu une honetan; besteak beste, 100 sagarrondo mota baino gehiago, 50 bat gereziondo mota baino gehiago, aranondoak, mertxikondoak, mizpirondoak eta baita mahatsondoak ere.
Bertan lantzen eta gordetzen diren fruitu mota ugarien artean daude udare sagarra, jinko sagarra, negu sagarra, estiroxia, peasa, ustagorria, apez sagarra, gerezi beltza... Sagar mota batzuk sagardoa egiteko erabiltzen dira.
Zientzien Akademia
Jauregiaren kudeaketa komertziala Anton Abadia Fundazioak ziurtatu izan du, 2011ra arte. Geroztik, Hendaiako Udalak eta haren turismo bulegoak kudeatzen du, zerbitzu publikoaren emakida baten bitartez.
Monumentu historikoa
Jauregia monumentu historikotzat sailkatua izan zen 1984ko abenduaren 21ean. Behatokiko tresneria ere monumentu historikotzat sailkatua izan zen 2001eko urriaren 25ean.
The Gladiator (1986ko filma)
The Gladiator 1986ko Abel Ferrara estatubatuar zinema zuzendariaren telefilma da.
Abadia jauregia
Monumentu historikoa
Altzariak eta eraikuntzaren barne dekorazioaren osagaiak monumentu historikoen artean sartu ziren 2003ko apirilaren 1ean (sailkapen erabakia, 2003ko irailaren 10ekoa).
The Gladiator (1986ko filma)
Argumentua
Sekula burutu gabeko sail baten atal pilotua. Gidari bat bere kotxeaz beste auto batzuk jotzen aritzen da Los Angelesen. Eraso hauetako batean, istripu bat eragiten du, eta bertan hiltzen da Brian gaztea.
Abadia jauregia
Monumentu historikoa
Jauregian berrikuntza lan sakonak garatu dira 1997tik 2008ra bitarte, Akitania Berriko eskualdeko Kultura zuzendaritzaren, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseiluaren, Rhône-Poulenc Fundazioaren eta mezenas baten laguntzaz.
Maison des Illustres
Maisons des illustres izenaz ezagutzen da Frantziako Kultura Ministerioak 2011n sortutako izendapen bat: Frantziaren historia politikoan, sozialean edo kulturalean nabarmendu izan diren gizon-emakumeen bizileku izandako etxeak dira, haiek iraunarazi eta memorian gaurkotuak izan daitezen. Abadia jauregiak 2012an jaso zuen izendapen hori. Izendapen horrek bost urteko iraupena du lehenengoz, eta besterik ezean berritzen da urtean gutxienez 40 egunez publikoarentzat zabalik diren eraikinentzat.
Abadia jauregia irekirik izaten da urtarrilaren 27tik abenduaren 30era bitarte.
Abbadiako Adixkideak
Abbadiako Adixkideak elkarteak ondareari buruzko jarduerak antolatzen ditu, eta 1994az geroztik, Abadia jauregiak urtean bi artista hartzen ditu babesean, bertan sorkuntza lana egin dezaten.
Ikastegiak eta era guztietako elkarteak egiten dute bisita, lekuaren jite pedagogikoaren lekuko.
Berrikuntza lanak
Jauregian eta lorategietan berrikuntza lan sakonak egin dira, 2020ra bitarte, besteak beste atzindegien zaharberritzea eta lorategiak berroneratzea, Eugène Bühlerrek egindako diseinuaren arabera.
Magnesiocopiapita
Magnesiocopiapita sulfato motako minerala da eta copiapita taldearen kidea da.
Qom (hiria)
Klima
Qomek basamortuko klima beroa dauka, BWh Köppen klima sailkapenaren arabera.
Magnesiocopiapita
Ezaugarriak
Magnesiocopiapita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Qom (hiria)
Historia
X. mendean xiiten bilgunea izan zen; 816an Fatima bint Musa, Ali ar-Rida imamaren arreba, Qomen hil zen eta han ehortzi zuten. XVII. mendean Fatimaren hilobiaren gainean urrezko ganga zuen santutegi bat eraiki zuten, eta erromesak leku askotatik iristen ziren hirira.
1979an Islamaren milizia iraultzaileek irandar gudarostea menderatu zuten Qomen. Urte berean Khomeinik, iraultzaren buruzagiak, han kokatu zuen bere egoitza
Ekonomia
Gaur egun industria hiria da Qom, Teherandik hurbil dagoelako, batez ere. Petrolioa eta gas naturala banatzen dira handik beste herrietara, eta Teherandik datozen hodiak Qometik igarotzen dira Persiar golkora iritsi aurretik. 1956an aurkitu zuten petrolioa Qometik gertu, eta findegi handi bat eraiki zen. Oihalgintza, petrokimika, zementua eta adreilugintza dira petrolio eta gasaren industriarekin batera ekonomia jarduera nagusiak.
Castéra-Lanusse
Castéra-Lanusse Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Castéra-Lanusse udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (9 gizon eta 11 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Castéra-Lanusse udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pila-Canale
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Valdepielagoko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Deniba Konare
Deniba Konare (Mali, 2003) txikitatik Durangon bizi den judoka da. 2023ko ekainean zilarrezko domina lortu zuen Europako Kopako proba batean.