cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berrikuntza disruptibo
Enpresa-teorian, berrikuntza disruptiboa merkatu eta balio-sare berri bat sortzen duen edo lehendik dagoen merkatu baten funtsean sartzen den berrikuntza da. Azkenean, ezarritako merkatuko enpresa, produktu eta aliantza liderrak lekuz aldatzen dituena. Clayton Christensen akademiko estatubatuarrak eta haren laguntzaileek garatu zuten kontzeptua 1995etik aurrera, eta 21. mende hasierako enpresa-ideiarik eraginkorrena bezala kalifikatu da. Lingfei Wuk, Dashun Wangek eta James A. Evansek termino hori orokortu zuten, 1954-2014 aldia hartzen duten 65 milioi artikulu, patente eta software-produktu baino gehiagotatik aurrera aurrerapen zientifiko eta teknologiko disruptiboak identifikatzeko. Nature-ren 2019ko otsaileko lanaren azala izan zen beraien lana, eta 2019an Altmetric-eko lanik eztabaidatuentzat hartu zen.
Berrikuntza guztiak, iraultzaileak izanda ere, ez dira disruptiboak. Adibidez, XIX. mende amaierako lehen automobilak ez ziren berrikuntza disruptibo bat izan, lehen automobilak luxuzko produktu garestiak baitziren, zaldiek tiratutako ibilgailuen merkatua aldatu ez zutenak. Garraio-merkatua, bere horretan mantendu zen Ford T delakoaren debutera arte (1908), prezio baxuagoa zuena. Masan ekoitzitako automobil hau berrikuntza disruptiboa izan zen, autoen lehen hogeita hamar urteetan ez bezala, garraioaren merkatua aldatu zuelako.
Berrikuntza disruptiboak, merkatuko enpresa liderrek baino gehiago, enpresatik kanpoko pertsonek eta startupetako ekintzaileek sortzen dituzte. Merkatuko liderren enpresa-inguruneak ez die aukerarik ematen berrikuntza disruptiboak lehen aldiz sortzen direnean jazartzeko, ez direlako behar bezain errentagarriak hasieran, eta haien garapenak baliabide urriak ken diezazkiekeelako mantentze-berrikuntzei (egungo lehiarekin lehiatzeko beharrezkoak direnak). Talde txikiek talde handiek baino aukera gehiago dituzte berrikuntza disruptiboak sortzeko. Prozesu disruptibo bat garatzeko denbora gehiago behar ohi da eta horri lotutako arriskua handiagoa da beste berrikuntza-modu inkrementalago, arkitektoniko edo ebolutiboagoena baino. Baina behin merkatuan hedatzen denean, askoz ere azkarrago sartzen da eta ezarritako merkatuetan inpaktu handiagoa lortzen du.
Negozioetatik eta ekonomiatik haratago, berrikuntza disruptiboek sistema konplexuak asaldatzen dituztela ere esan daiteke, alderdi ekonomiko eta enpresarialak barne. Esku-hartze puntu posibleen bila sistemak identifikatuz eta aztertuz, esku-hartze disruptiboetan oinarritutako aldaketak diseina daitezke.
Terminoaren erabilera eta historia
Teknologia disruptibo terminoa Clayton M. Christensenek sortu zuen eta 1995eko "Disruptive Technologies: Catching the Wave" artikuluan aurkeztu zuen. Artikulu hori, Joseph Bowerrekin batera idatzi zuen. Artikulua enpresetan finantzaketa- edo erosketa-erabakiak hartzen dituzten zuzendariei eta ikerketa-komunitateari zuzentzen zaie, neurri handi batean kontsumo-merkatuan bektore disruptiboa sartzeaz arduratzen baita. "The Innovator 's Dilemma" liburuan termino hori xehetasun handiagoz deskribatzen du. Liburu hartan, disko-unitateen industriaren kasua aztertu zuen (disko-unitateen industria eta memoriak, beren eboluzio teknologiko azkarrarekin, teknologiaren azterketarako dira frutaren euliak genetikaren azterketarako direna, Christenseni 1990eko hamarkadan esan zion bezala ) eta indusketen eta lur-mugimenduen industriarako (non eragingailu hidraulikoak poliki-poliki, kable bidez eragindako makineria mugitu zuen). Michael E. Raynorrekin egindako jarraipenean, "The Innovator 's Solution", Christensenek teknologia disruptiboa terminoaren ordez berrikuntza disruptiboa erabili zuen, teknologia gehienek berezko izaera disruptiboa edo sostengatzailea ez dutela onartu zuelako, baizik eta negozio-ereduak identifikatzen duela merkatuan arrakasta sakona sustatzen duen eta, ondoren, bektore disruptibo gisa balio duen ideia erabakigarria. Hala ere, funtsezkoa da Christensenen negozio-eredua ulertzea, bektore disruptiboa berritzailearen burutik sortutako ideiatik produktu merkaturagarri bateraino eramaten duena, teknologia berritzaileak disruptoreak ezarritako teknologiak eta merkatuak azkar suntsitzea nola errazten duen ulertzeko. Christensenek eta Mark W. Johnsonek, Innosight kudeaketa-aholkularitzako enpresaren sortzaileetako batek, "negozio-ereduaren berrikuntzaren" dinamika deskribatu zuten 2008ko Harvard Business Review "Reinventing Your Business Model" artikuluan. Teknologia disruptiboaren kontzeptuak tradizio luzea izaten jarraitzen du ekonomialarien aldetik berrikuntzaren azterketan aldaketa teknologiko erradikala identifikatzeko, eta haren inplementazioa eta kudeaketa enpresa- edo politika-mailan gauzatzeko.
Christensenen esanetan, " 'berrikuntza disruptiboa' terminoa engainagarria da produktuaren edo zerbitzuaren merkatuaren portaeraren deribatua edo 'bat-bateko balioa' adierazteko erabiltzen denean, integralaren ordez, edo 'istorioetan zehar batuketa', produktuaren merkatuaren portaeraren ordez".
Paris baserria
Paris baserria egun Donostia den Garberako eraikin txiki bat zen, gaur egun izen bereko landetxe bat hartzen duen orubean kokatua. Parisi buruz dagoen lehen berria 1810eko martxoaren 25ekoa da. Egun horretan, Jose Joakin Altunak Francisco Goikoetxeari saldu zion Paris baserria. Biak ala biak altzatarrak ziren. Nahiz eta betidanik jabe guztiak xumeak izan, baserriaren izena zela eta, pasadizu ugari eragin zituen.
Berrikuntza disruptibo
Terminoaren erabilera eta historia
1990eko hamarkadaren amaieran, automobilaren sektorea "eraikuntza-teknologia disruptiboaren" ikuspegia hartzen hasi zen, David E. O 'Ryan aholkulariarekin lan eginez. Haren arabera, egungo teknologia erabilgarriaren erabilera berrikuntzarik berrienarekin integratzen zen, berak "abantaila bidegabea" deitzen zuena sortzeko. Prozesuak edo aldaketa teknologikoak, oro har, "eraikitzailea" izan behar zuen egungo fabrikazio-metodoa hobetzeko, eta, aldi berean, eragin disruptiboa izan behar zuen negozio-eredu osoan. Eta horrek hondakinak, energia, materialak, eskulana edo erabiltzailearentzat jasotako kostuak nabarmen murriztea ekarri behar zuen.
Punto y Hora de Euskal Herria
Punto y Hora de Euskal Herria (1976-1990) euskal astekaria izan zen, ezker abertzalearekin lotuta.
Bi aro izan zituen, lehenengoa Iruñean eta bigarrenean Donostian argitaratua. Aldizkari elebiduna izan zen, nahiz eta gaztelania euskara baino gehiago erabili.
1976ko apirilean argitaratu zuten lehen alea Mirentxu Purroyk zuzenduta. Lankideen artean José María Sánchez Carrión hizkuntzalaria zegoen. Espainiako Gobernuak 10. alea bahitu zuen, editoriala amnistiari buruzkoa zelako. Abenduan zuzendaria atxilotu zuten.
1977ko urriaren 5ean Alianza Apostólica Anticomunistak bonba bat jarri zuen Iruñeko egoitzan. Egin eta Deiari esker hurrengo alea atera zuten.
1979ko urtarrilean itxi eta apirilean Donostian ireki zuten, Xabier Sánchez Erauskin zuzendari berria izanik.
1981eko otsailean, Joxe Arregi Izagirre eraila izan ondoren, astekaria berriro bahitu zuten. 1983ko ekainean, Felipe González eta José Barrionuevo laidoztatzeagatik salatua hirugarrenez bahitu zuten alea.
Berrikuntza disruptibo
Zer da (ez da) berrikuntza disruptiboa?
Christensenek teoria garatzen eta hobetzen jarraitzen du, eta onartu du berrikuntza disruptiboaren adibide guztiak ez datozela bat bere teoriarekin. Adibidez, onartu zuen merkatuaren beheko muturrean sortzea ez dela beti berrikuntza disruptiboaren kausa, baizik eta negozio-eredu lehiakorrak sustatzen dituela, Uber adibidetzat hartuta. Forbes aldizkariari egindako elkarrizketa batean, hauxe adierazi zuen:"'Uberrek lagundu zidan konturatzen ez dela merkatuaren behealdean egotea mekanismo kausala, baizik eta lehiakidearentzat erakargarria ez den negozio-eredu batekin lotuta dagoela'."
Teoria
Berrikuntza disruptiboaren gaur egungo ulermen teorikoa berez espero zitekeenaren desberdina da, Clayton M. Christensenek "garbiketa teknologikoaren hipotesia" deitu zion ideia bat. Ideia sinplista bat da, esaten duena enpresa batek porrot egiten duela, beste enpresa batzuen "erritmo teknologikoari" jarraitzen ez diolako. Hipotesi horren arabera, enpresak amiltzen ari den eremu batean nekez igotzen diren eskalatzaileak dira; izan ere, geldirik egoteko soilik izugarrizko indarra egin behar da, eta ahaleginaren edozein etenek (errentagarritasunetik sortutako atseginak, esaterako) maldan behera azkar lerratzea eragiten du. Christensenek eta lankideek frogatu dute hipotesi sinplista hori okerra dela; ez du errealitatea moldatzen. Erakutsi dutena da enpresa onak berrikuntzez jabetzen direla, baina beren enpresa-inguruneak ez diela uzten horiek jazartzen lehen aldiz sortzen direnean, ez direlako behar bezain errentagarriak hasieran, eta beren garapenak baliabide urriak ken diezazkiokeelako berrikuntza jasangarriei (egungo lehiaren aurka lehiatzeko beharrezkoak direnak). Christensenen hitzetan, enpresa batean dauden balio-sareek ez dute behar adina baloratzen berrikuntza disruptiboa, enpresa horrek hura jazartzea ahalbidetzeko. Bitartean, gorabidean dauden enpresak balio-sare desberdinetan bizi dira, beren berrikuntza disruptiboa balio-sare zaharrena inbaditzeko gai den arte behintzat. Une horretan, sare horretan ezarritako enpresa, kasurik onenean, merkatu-kuotaren erasotik defenda daiteke "nik ere" sarrera batekin, zeinarentzat biziraupena (ez oparotasuna) baita sari bakarra.
Olde teknologikoaren hipotesian, Christensenek berrikuntza disruptiboa eta berrikuntza jasangarria bereizi zituen. Azken horren helburua dagoen produktuaren errendimendua hobetzea dela azaldu zuen. Bestalde, berrikuntza disruptiboa bezero multzo berri batentzat diseinatutako produktu edo zerbitzu gisa definitzen du."Oro har, berrikuntza disruptiboak teknologikoki errazak ziren, merkatuan eskuragarri zeuden osagaiak baitziren, eta askotan aurreko ikuspegiak baino sinpleagoa zen produktu-arkitektura batean bilduta zeuden. Ezarritako merkatuetako bezeroek nahi baino gutxiago eskaintzen zuten, eta, beraz, oso gutxitan erabil zitezkeen hasieran. Korronte nagusitik urrun eta harentzat garrantzirik ez zuten merkatu emergenteetan soilik baloratutako atributuen pakete desberdina eskaintzen zuten."Christensenek ere adierazi zuen berrikuntza disruptibotzat hartzen diren produktuek produktuen diseinu eta garapen prozesu tradizionalaren etapak gainditzeko joera dutela, merkatuaren trakzioa eta lehiarako abantaila azkar irabazteko. Argudiatu zuen berrikuntza disruptiboek kalte egin diezaieketela bezeroei erantzuten dieten eta ikerketa eta garapen bikaina duten enpresa arrakastatsu eta ondo kudeatuei. Enpresa horiek berrikuntza disruptiboetarako arrisku handiena duten merkatuak alde batera uzteko joera dute, merkatuek mozkin-marjina oso doituak dituztelako eta txikiegiak direlako ezarritako enpresa bati (tamaina handikoa) hazkunde-tasa ona emateko. Horrela, teknologia disruptiboak adibide bat ematen du, enpresa-munduko kontseilu komuna "bezeroan zentratzea" (edo "bezeroarengandik hurbil egotea", edo "bezeroari entzutea") estrategikoki kaltegarria izan daitekeen kasu baten adibide bat.
Christensenek bereizi egiten ditu "beheko muturreko disrupzioa", merkatuaren goiko muturreko bezeroek baloratutako errendimendu guztia behar ez duten bezeroei zuzentzen zaiena, eta "disrupzioa merkatu berrian", lehen zeuden titularrek artatzen ez zituzten beharrak dituzten bezeroei zuzentzen zaiena.
Gama baxuko disrupzioa
"Gama baxuko disrupzioa" produktuen hobekuntza-erritmoak bezeroek prestazio berriak hartzeko erritmoa gainditzen duenean gertatzen da. Beraz, uneren batean, produktuaren errendimenduak bezero-segmentu jakin batzuen beharrak gainditzen ditu. Puntu honetan, teknologia disruptibo bat merkatuan sar daiteke eta titularrarena baino errendimendu txikiagoa duen baina segmentu jakin batzuen beharrak gainditzen dituen produktu bat eskaini dezake, merkatuan postu bat irabaziz.
Merkatu berriko disrupzioa
"Merkatu berriko disrupzioa" produktu bat merkatu berri edo industrian dauden titularren arreta jasotzen ari ez den gorabideko segmentu batera egokitzen denean gertatzen da. Aditu batzuen arabera, merkatu berri bat sortzea berrikuntza disruptiboaren ezaugarri bereizgarria da, batez ere produktuak edo zerbitzuak merkatuaren bultzatzaile normalek ez bezala hobetzeko duen joeragatik [25]. Hasieran, merkatu-nitxo bati erreparatzen dio, eta denborarekin industria definitzen du, merkatuan sartzeko edo kontsumitzaileak dagoen merkatutik sortu duen merkatu berrira desertatzera bultzatzeko gai denean.
Teoria bizitzako alderdi guztietara estrapolatzea zalantzan jarri da,, baita froga-modu nagusi gisa hautatutako kasuen azterketetan oinarritzeko metodologia ere. Jill Leporek dio teoriak duela hamarkada bat edo gehiago disrupzioaren biktima gisa identifikatutako enpresa batzuk, desagertuta egon beharrean, gaur egun ere nagusi direla beren industrietan (Seagate Technology, U. S. Steel eta Bucyrus barne). Leporek bere buruari galdetzen dio ea teoria gehiegi baloratua eta gaizki aplikatua izan den, bizitzako arlo guztietan guztia azaltzeko gai balitz bezala, negozioetan ez ezik, hezkuntzan eta erakunde publikoetan ere.
Teknologia disruptibo
2009an, Milan Zelenyk goi mailako teknologia teknologia disruptibo gisa deskribatu zuen, eta zer nahasten ari den planteatu zuen. Erantzuna, Zelenyren ustez, goi teknologiako laguntza sarea da. Adibidez, auto elektrikoak sartzeak gasolina-autoen laguntza-sarea nahasten du (gasolina-zerbitzuguneen sarea). Asaldura hori guztiz espero da, eta, beraz, laguntza-sarearen jabeek eraginkortasunez jasaten dute. Epe luzera, teknologia altuak (disruptiboa) laguntza-sare zaharkitua saihestu, eguneratu edo ordezten du.
Teknologia disruptiboaren kontzeptua zalantzan jartzean, Haxellek (2012) teknologia horiek nola izendatzen eta kokatzen diren galdetzen du, ekintza posizionatua eta atzera begirakoa dela adieraziz.
Teknologia, harreman sozialerako modu bat denez, beti eboluzionatzen du. Ez dago teknologiarik finko. Teknologia hasi, garatu, iraun, ukitu, egonkortu eta deklinatu egiten da, organismo bizidunek bezala. Bizi-ziklo ebolutiboa edozein teknologiaren erabileran eta garapenean gertatzen da. Goi teknologiako nukleo berri bat sortu da, eta lehendik dauden laguntza teknologikoko sareei (NST) erronka egiten die, sare horiekin batera eboluzionatu behar baitute. Nukleoaren bertsio berriak gero eta TSN egokiago batean diseinatu eta egokitzen dira, eta goi teknologiako efektu gero eta txikiagoak dituzte. Teknologia altua teknologia normal bihurtzen da, laguntza-sare berera egokitzen diren bertsio eraginkorragoekin. Azkenik, eraginkortasun irabaziak ere murriztu egiten dira, enfasia produktuaren hirugarren sektoreko ezaugarrietara (itxura, estiloa) lekualdatzen da, eta teknologia teknologia egokia bihurtzen da, TSNk babesten duena. Oreka teknologikoaren egoera hau ezarri eta finkatu egiten da, mutazio teknologiko batek eten ezin duelarik; orduan goi teknologia berri bat agertzen da eta zikloa errepikatzen da.
Goi-teknologiaren ondorioak
Goi teknologia laguntza teknologikoko sarearen osagaien arkitektura bera (egitura eta antolamendua) aldatzen duen gune teknologikoa da. Beraz, goi-teknologiak eraldatu egiten ditu TSNren zereginen izaera kualitatiboa eta horien arteko erlazioak, bai eta beharrezko fluxu fisikoak, energetikoak eta informaziokoak ere. Eskatzen diren gaitasunei, betetzen diren funtzioei eta kudeaketa- eta koordinazio-estiloei ere eragiten die: antolaketa-kulturari berari.
Nukleo teknologiko mota hori ez da ohiko nukleo teknologikoaren berdina; izan ere, gune horrek fluxuen izaera kualitatiboa eta euskarriaren egitura babesten ditu, eta zeregin berak modu berean baina azkarrago, modu fidagarriagoan, kantitate handiagoetan edo modu eraginkorragoan egiteko aukera ematen die soilik erabiltzaileei. Nukleo teknologiko egokitik ere bereizten da, TSNk berak babesten baitu teknologia inplementatzeko helburuarekin, eta erabiltzaileei gauza bera egiteko aukera ematen die, efizientzia-maila konparagarriekin, errendimenduaren eraginkortasuna hobetu beharrean.
Goi teknologia eta behe teknologia arteko aldeari dagokionez, Milan Zeleny behin honako hau esan zuen:"Goi-teknologiaren ondorioek beti hausten dute konparagarritasun zuzena sistema bera aldatzean, eta, beraz, neurri berriak eta produktibitatearen ebaluazio berriak behar dira. Goi-teknologia ezin da egungo teknologiarekin alderatu eta ebaluatu, kostuan, egungo balio garbian edo inbertsioaren errendimenduan oinarrituta soilik. Aldaezina eta egonkor samarra den TSN baten barruan bakarrik izango luke zentzua hain konparazio finantzario zuzenak. Adibidez, eskuzko idazmakina bat eta makina elektriko bat zuzenean konpara daitezke, baina ez idazmakina bat testu-prozesadore batekin. Hor datza goi mailako teknologiaren kudeaketa erronka."Hala ere, teknologia moderno guztiak ez dira teknologia altuak. Halakotzat erabili behar dira, halakotzat funtzionatu behar dute eta eskatutako HSSetan integratuta egon behar dute. Gizabanakoa bultzatu behar dute, horren bidez bakarrik bultza baitezakete ezagutza. Informazioaren teknologia guztiek ez dute eragin integratzailerik. Informazio-sistema batzuk, oraindik ere, ohiko aginte-hierarkia hobetzeko pentsatuta daude, eta, beraz, lehendik dagoen NSSa zaindu eta finkatzeko. Kudeaketa-eredu administratiboak, adibidez, are gehiago larriagotzen du zereginen eta lanaren banaketa, ezagutza are gehiago espezializatzen du, langileen kudeaketa bereizten du eta informazioa eta ezagutza zentroetan kontzentratzen ditu.
Ezagutzak kapitala, eskulana eta lehengaiak baliabide ekonomiko nagusi gisa gainditzen dituen heinean, teknologiak ere aldaketa hori islatzen hasi dira. Teknologiak azkar ari dira pasatzen hierarkia zentralizatuetatik sare banatuetara. Gaur egun ezagutza ez datza super-liburu edo datu-base batean, baizik eta giza ekintza koordinatzeko sortutako sare-eredu konplexu batean.
Barne-auditorearen erantzuna
Barne-auditoretzak funtsezko zeregina du sortzen ari diren arriskuak arinduko dituen kontrol eraginkorra mantentzeko. Enpresek arriskua handituko dute edo aukerak alde batera utziko dituzte, baldin eta auditoreek ez badiete heltzen disrupzioarekin lotutako arriskuei. Michael G. Allesek adierazi du Big Data berrikuntza disruptiboa dela, eta auditoreek praktikan txertatu behar dutela. 2019ko azterlan batek, Internal Auditors 'Response to Disruptive Innovation izenekoak, barne auditoretzaren bilakaeraren berri eman du, aldaketen aurrean erreakzionatzeko. Aztertutako disrupzioen artean daude datuen analisia, prozesu arinak, hodeiko konputazioa, prozesu robotikoen automatizazioa, etengabeko auditoria, arau-aldaketa eta adimen artifiziala.
Berrikuntza disruptiboaren ikuspegi proaktibo bat
Adituek berrikuntza disruptiboek planteatzen duten erronkari aurre egiteko ikuspegi proaktiboa eztabaidatu dute  Petzoldek kritikatu egin zuen aldaketaren azpian dagoen prozesua ez aitortzea, denboran zehar berrikuntza disruptiboa prozesu-ikuspuntu batetik aztertzeko eta kontzeptua konplexutzeko, haren garapena ulertzen laguntzeko eta haren erabilgarritasunean aurrera egiteko. Berrikuntza disruptiboaren izaera multidimentsionala kontuan hartuta, Guok neurketa-esparru bat garatu du, berrikuntzen disruptibo-potentzialaren ebaluazio sistemikoa ahalbidetzen duena, produktu/zerbitzuen merkaturatzean eta baliabideen esleipenean erabakiak hartzeko informazioa emanez. Erdi-mailako kargudunek zeregin garrantzitsua dute edozein enpresaren epe luzeko jasangarritasunean, eta, beraz, berrikuntza disruptiboaren prozesuaren ustiapenean duten paper proaktiboa aztertu da.
Disrupzio adibide bat
Mundu praktikoan, ordenagailu pertsonalen hedapenak erakusten du ezagutzak nola laguntzen dion berrikuntza teknologikoari. Jatorrizko kontzeptu zentralizatua (ordenagailu bat, pertsona asko) informatikaren historiaurrea ezagutzeko erronka jartzen duen ideia da, eta haren gabeziak eta porrotak agerian geratu dira argi eta garbi. Informatika pertsonalaren aroak ordenagailu indartsuak ekarri zituen "mahaigain bakoitzean" (pertsona bat, ordenagailu bat). Trantsizio-aldi labur hori beharrezkoa izan zen ingurune informatiko berrira ohitzeko, baina desegokia izan zen ezagutzaren ekoizpenaren ikuspegitik. Ezagutzaren sorrera eta kudeaketa egokiak sareko konexiotik eta banatutako informatikatik datoz nagusiki (pertsona bat, ordenagailu asko). Pertsona bakoitzaren ordenagailuak beste ordenagailu, datu-base eta mainframe batzuen Internet bidezko paisaia edo ekologia informatiko osorako sarbidea izan behar du, baita txikizkako produkzio-, banaketa- eta salmenta-instalazioak eta antzekoak ere. Lehen aldiz, teknologiak boterea ematen die gizabanakoei, kanpoko hierarkien ordez. Eragina eta boterea transferitzen ditu dagokion tokian, ahalik eta ondoen: ezagutza erabilgarriaren lekuan. Hierarkiek eta burokraziek berritzen ez badute ere, gizabanako aske eta ahaldunduek bai; ezagutza, berrikuntza, berezkotasuna eta autosufizientzia gero eta gehiago baloratzen eta sustatzen dira.
Amazon Alexa eta Airbnb disrupzioaren beste adibide batzuk dira.
Uber ez da disrupzioaren adibide bat, ez zelako sortu gama baxuko merkatu batean edo laguntza-puntu berrietan. Clayton M. Christensenen arabera, negozioa baldintzetako bat da a) gama baxuko merkatu batean edo b) laguntza-puntu berrietan sortzea. Uber, aldiz, San Frantziskon abiatu zen, taxi zerbitzua ezarrita zuen hiri handi batean, eta ez zen gama baxuko bezeroengana zuzendu, eta ez zuen merkatu berririk sortu (kontsumitzailearen ikuspegitik). Aldiz, UberSELECT, luxuzko autoak eskaintzen dituen aukera bat, limusinak adibidez, prezio merkean, berrikuntza disruptiboaren adibide bat da, gama baxuko bezeroen segmentuan sortzen delako, luxuzko merkatu tradizionalean sartuko ez liratekeen bezeroak.
Natrix tessellata
Natrix tessellata Natrix generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Txileko itsasoa
Txileko itsasoa (mar chileno) Peruren parean Ozeano Bareak duen izendapena da. Geografiaren ikuspegitik ez da itsaso bat baina politikaren ikuspegitik bai. 3.681.989 km²-ko azalera du.
Utelle
Utelle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Utelle udalerrian erroldatutako biztanleak 685 ziren. Familiak 328 ziren, horien artean 128 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 675 etxebizitza zeuden, 333 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 274 bigarren erresidentzia ziren eta 68 hutsik zeuden. 555 etxeak ziren eta 117 apartamentuak ziren. 333 etxebizitza nagusietatik 261 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 73 etxek bi zituzten, 119 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 155 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 150 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 134 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 432 ziren, horien artean 325 aktiboak ziren eta 107 inaktiboak ziren. 325 pertsona aktiboetatik 304 lanean zeuden (167 gizon eta 137 emakume) eta 21 langabezian zeuden (9 gizon eta 12 emakume). 107 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Utelle udalerrian 347 unitate fiskal zeuden, 724,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.471 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 eraikuntza enpresa eta 6 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak 120 m2 baino gutxiagoko dendak ziren.
2000. urtean Utelle udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 424 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Emanuela Orlandiren desagerpena
Emanuela Orlandi (Erroma, 1968ko urtarrilaren 14a) Vatikanoko neska bat zen. 1983ko ekainaren 22an, Erroman txirula klasea hartu ondoren, Emanuela Orlandi desagertu egin zen. Ondoren bahiketa bat izan zela ikusi zen. 15 urte zituen eta elizaren inguruan lokatza sortu zuen. lau hamarkadaren ondoren, ez da ezer argitu eta ez da ikertzeko borondaterik ikusten, Vatikanoko sekretu handia izanik. Orlandi familia Vatikanon bizi zen eta aitak Joan Paulo II.aren (Wojtyla) laguntzaile gisa lan egiten zuen.
Desagerpena
1983ko ekainaren 22an, asteazkena, 16:30ak inguruan irten zen etxetik, asteazken eta ostiralero bezala, Tommaso Ludovico da Victoria Institutuan txirula, piano, kantu koral eta solfeoko klaseetara joaten zenean, Sant 'Apollinare plazan, Ponte Rionian, Navona plazatik oso gertu.
Eskola amaitzean, telefonoz hitz egin zuen bere etxearekin, Avon kosmetiko-saltzaile batentzat liburuxkak egiteko jaso berri zuen eskaintza bati buruz bere arrebetako batekin hitz egiteko. Eskolatik atera zen Raffaella Monzi ikaskidearekin batera, eta Emanuelak esan zionez, "kosmetiko-etxe baterako produktuak banatzea eskaini zioten moda-desfile batean. 375.000 lira agindu zizkioten", eta lagunak (berak esandakoaren arabera) galdetu zion: "Itxoiten dut ala etxera noa? ". 19:20an elkar agur esan zuten, Raffaella autobusera igo zen, eta Emanuela bakarrik geratu zen geltokian.
Bere ahizpa Cristina zita batera laguntzeko zain zeukan, eta 19:30ean haren bila joatea erabaki zuen, baina ez zuen aurkitu. Etxera 20:30ak aldera itzuli zen, uste baitzuen ez zirela aurkitu eta arreba iritsia izango zela, baina Emanuela ere ez zegoen han, eta horrek kezkatu egin zuen familia. Hirian zehar bilaketa bat egin ondoren, Ercole Orlandi, aita, Treviko polizia-etxera joan zen alabaren desagerpena salatzeko, baina ofizialek ezetsi egin zuten denbora gutxi igaro zelako, Vatikanoko herritarra zela eta ez italiarra argudiatzeaz gain.
Ercole Orlandik eta haren alaba Natalinak hurrengo goizean (ekainak 23, osteguna) aurkeztu zuten desagertzeagatiko salaketa Vatikanoko Ispettorato Generale di Pubblica Sicurezzan. Bertan adierazi zutenez, Alfredo Sambuco igarotze-guardiak eta Bruno Bosco polizia-agenteak "Avonen publizitate-poltsa bat" zeraman neska bat ikusi zuten aurreko egunean, Corso del Rinascimenton, BMW ibilgailu berde zahar baten ondoan. Ondoren, biek beren adierazpenak berretsi zituzten.
Desagerpena ulertzeko mota askotako hipotesi plazaratu dira, tartean Vatikanoko pedofilia sare kriminal batekin lotzea. Gaur egun Emanuelaren izena tabu da Vatikanon.
Mirella Gregori kasua
Emanuela desagertu baino 45 egun lehenago, Erroman ere desagertu zen, Mirella Gregori izeneko beste hamabost urteko gazte bat, Orlandiren antzeko baldintzetan. Kasua ere erabaki gabe eta misterio handienean bilduta geratu da, eta ezin izan da azalpenik eman.
Hannibal Rising
Hannibal Rising (euskaraz Hannibalen Hazketa) 2007ko Peter Webber britainiar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazle eta gidoigilearen Hannibal Rising eleberrian oinarritua dago. Gaspard Ulliel, Gong Li, Rhys Ifans eta Dominic West aktoreek antzeztu zuten.
Aurretik filmatutako The Silence of the Lambs (1991), Hannibal (2001) eta Red Dragon (2002) filmeen aurrekaria da, honetan Hannibal Lecter doktorearen haurtzaroa, gaztaroa eta izenburuak ongir adierazten duen gisa hazketa kontatzen baitira, bere izaera eta jokamolde hiltzaile eta haragijalearen inguruko azalpen ugari ere ematen direlarik. Filma honetan Lecterren pertsonaia Gaspard Ulliel frantziar aktore gazteak antzeztu zuen, 1986ko Manhunter filmean Brian Cox eskoziarrak eta gainontzeko hiru filmetan Anthony Hopkins galestar aktoreak antzeztu zuten bitartean.
Argumentua
Ekialdeko Frontea Bigarren Mundu Gerran, Lituania. Lecter familia aita, ama eta seme eta alaba txikiak osatzen dute: Hannibal eta Misha. Zoritxarrez gerrak ordura arte alai bizi zen familia bete-betean joko du eta Hannibal mutikoa gerraren izugarrikerien lekuko izango da: bere gurasoen hilketa eta arreba nola jatean duten tarteko, izugarrikeri horiek bere izaera betiko aldatuko dute, bere bizitzan osoan izango den serieko hiltzailearen sorrera izango delarik.
NGC 2133
NGC 2133 kumulu ireki bat da, Mensa konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Amaorde
Amaordea, amaordekoa, ugazama edo amaizuna amatzat hartzen den emakumea da. Gizonezkoen baliokidea aitaordea da, hau da, aitaren edo amaren aurreko seme-alaben aita ez den amaren edo aitaren senar berria.
Amaordearen irudi negatiboa amaordeek eta amaginarrebek maitagarrien ipuin askotan- Errauskine, Edurnezuri edota Hansel eta Gretel, adibidez- paper antagonikoa dutelako da, familiaren harmonia suntsitzen dutenak, eta amaren kontrakoa zirelako. Aldiz, oso gutxitan agertzen da aitaorde gaizto bat maitagarrien ipuinetan.
Canneto Pavese
Canneto Pavese Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Canneto Pavesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arthur Conan Doyle
Medikuntza-karrera ikasita bere kontsulta irekitzea erabaki zuen, baina paziente gutxi biltzen ziren eta, beraz, denbora librea istorio laburrak idazteko erabiltzen hasi zen. Horrela jaio zen Sherlock Holmes ospea emango zion pertsonaia ospetsua. Haren arrakasta azkarrak medikuntzaren praktika uztera eraman zuen, literaturan bakarrik aritzeko. Conan Doylek bibliografia zabala du, Holmes Estudio en escarlata, El signo de los cuatro, Las aventuras de Sherlock Holmes, Las memorias de Sherlock Holmes, El regreso de Sherlock Holmes, El perro de los  Baskerville, El valle del miedo,
Bizitza
Doyle Edinburghen 1859ko maiatzaren 22an jaio zen. Aita, Charles Altmont Doyle, estatuko funtzionarioa zen, baita margolaria ere noizean behin; amak, berriz, etxean lan egiten zuen baina literatura asko gustatzen zitzaion, eta horregatik oso eragina handia izan zuen Doylerengan.
Edinburgh-eko Unibertsitatean ikasi zuen Medikuntza. Bertan zegoela, Joseph Bell irakaslea ezagutu zuen. Irakasle horrek joko analitikoak praktikatzen zituen bere ikasle eta pazienteen artean. Lehenengoz gaixoaren gaixotasuna esaten zuen igarpen hurbilduarekin eta ondoren, bere jatorria, familia, gustuak eta manerak: hark ere berebiziko eragina izan zuen Doylerengan eta, Sherlock Holmesen sorkuntzari bidea eman zion.
Doylek 1885ean doktoratu zen eta, urte berean, Louise Hawkinsekin ezkondu, baina emaztea tuberkulosiak jota hil zen, 1906ko uztailaren 4an.
Bere kontsultak ez zion ematen ondo bizitzeko adina diru, eta noizean behin eleberri txikiak idazten zituen. 1886an, izugarrizko eskaria izan zuen, Word & Lock etxeak 25 libera eskaini zizkion “A Study in Scarlet” izenburuko liburu bat idazten bazuen. Nahiz eta eskaintza dohakabea izan, Doylek onartu egin zuen eta horrela hasi zen Sherlock Holmes sorrera.
Jakin beharra dago ez Sherlock Holmes ek ezta Dr. John H. Watsonek ere ez zutela hasiera batean horrelako izenik: ikerlaria Sherrinford zen, eta laguntzailea, berriz, Ormond Sacker, baina azken unean aldatu egin zituen. Gainera, ez ziren 221B Baker Street helbidean bizi, baizik eta 221B Upper Baker Street-en.
Liburuen kontalaria Watson doktorea da, baina askoren ustez, Doyle bera da, hau da, Watsonen alter egoa da; Sherlock, berriz, Joseph Bellen-ena da.
Sherlock Holmesen fama ez zen bat-batean gauzatu, bi urte pasa behar ziren hartarako. Hortik aurrerako abenturak “Strand Magazine”an argitaratu zituen.
Pedro Sánchez
Pedro Sánchez Pérez-Castejón (Madril, 1972ko otsailaren 29a), Pedro Sánchez bezala ezagunagoa, ekonomialari eta politiko espainiarra da, 2018ko ekainaren 1etik aurrera Espainiako Gobernuko presidente, Mariano Rajoy zentsura-mozio batekin kaleratu eta gero. PSOEko Idazkari Nagusi izan zen 2014ko uztailaren 13tik 2016ko urriaren 1era arte, dimititu zuenean.
Arthur Conan Doyle
Bizitza
1893an, Sherlock Holmes hiltzea erabaki zuen, “hedadura handiko lanak” egiteko asmoz. Erabaki horrek ondorio latzak sortarazi zituen: bere amak hitz egiteari uko egin zion, irakasleak bere etxea eta “Strand Magazine”ko bulegoak setiatu zituzten, mehatxatuak jaso zituen, eta munduan zehar Sherlock Holmesen aldeko erakundeak sortu egin ziren. Arthur ahaztu egin zitzaion: “heroi bat hiltzen baduzu, mito bati bizia ematen buruzko”. Horrexegatik bere sorkaria berpiztea erabaki zuen eta berari buruzko istorioak idazten segitu zuen. 1907an, Jean Leckierekin ezkondu zen.
Haren azken urteak gizon nekatu eta mindu batenak izan ziren: ideia enpiristei jarraitu zien eta haren munduan sinesten hasi zen eta horregatik “The Coming of the Fairies” liburua idatzi zuen. 1930eko uztailaren 7an, bihotzeko batez hil zen Sussex-eko bere etxean, emazte Jeani «guztien artean abenturarik handien eta loriatsuenerantz noa» esanez.
Pedro Sánchez
Ibilbide akademiko eta politikoa
Oinarrizko Hezkuntza Orokorra egin zuen gaur egun desagertuta dagoen Chamartíngo Santa Cristina ikastetxean eta batxilergoko ikasketak Madrilgo Ramiro de Maeztu Institutuan egin zituen. 1990ean, Ekonomia eta Enpresa Zientzietako lizentziatura ikasten hasi zen San Lorenzo de El Escorialeko María Cristina de El Escorial Unibertsitate Zentroan, Complutense Unibertsitateari atxikitako unibertsitate-zentro pribatu batean, eta 1995ean lizentziatu zen.
Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziaduna (Madrilgo Complutense Unibertsitatea) eta Ekonomia eta Enpresan doktorea (Camilo José Cela Unibertsitatea). Baditu eginak masterrak Ekonomia Politikoan eta Jendaurreko Lidergoan. Badaki ingelesez eta frantsesez. NBEko Nazioarteko Harremanetarako Departamenduan eta kabinetean aritutakoa, Bosnia berreraikitzeko prozesuan.
PSOEn, Trinidad Jiménezen taldean egin zuen lan 2003an, eta José Blancorenean ere aritutakoa da. Solbes eta Narbona Ekonomia ministro gisa ordezkatzekotan egon izan da, baina atarian gelditu da beti. Ezkonduta dago, eta bi alaba dauzka. CB Estudiantes taldeko saskibaloi jokalaria izan zen 21 urterekin, eta talde horren zale amorratua da. Madrilgo Tetuán auzoan jaio eta hazitakoa da, eta Chuecan bizi da egun.
2014ko PSOEren primarioak
Pedro Sanchez izan zen PSOEko idazkari nagusi berria. Hala erabaki zuten alderdiko militanteek bozketa bidez. Parte-hartzea %66koa izan zen eta Sanchezek botoen ia erdia lortu zuen, Eduardo Madina eta Antonio Pérez Tapias gailenduz. Sanchez garaile atera zen EAEn, bozen % 50,19rekin. Madina bilbotarrak % 34,60 lortu zuen; eta Pérez Tapiasek, % 15,21. Nafarroa Garaian, aldiz, Eduardo Madinak irabazi zuen, bozen % 49,14rekin. Sanchezek % 39,59 eta Pérez Tapiasek % 11,27 lortu zuten.
2016an kargugabetu egin zuten, Rajoyren bigarren inbestidura ez ahalbidetzeagatik. Ezezkoari eutsi zion, eta diputatu akta utzi zuen. 2018an, duela hogei hilabete utzi zuen eserlekura itzuli zen, Rajoy boteretik kentzeko.
1998ko Andaluziako Itzulia
1998ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 44. edizioa izan zen. 1998ko otsailak 15 eta 19 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 839,90 kilometroko ibilbidea eginez. Sevillan hasi eta Granadan amaitu zen. Robbie McEwen, Tom Steels eta Van Heeswijk esprinterrak irabazi zituzten lau etapa eta mendiko etapa Marcelino Garcia rentzat izan zen. David Etxebarriak hirugarren izan zen Lucenako helmugan eta baita sailkapen nagusian ere.
Saint-Jacques-sur-Darnétal
Saint-Jacques-sur-Darnétal Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
1998ko Andaluziako Itzulia
Garailea izan zen Marcelino Garcíak proba, batez beste, 38,765 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Tom Steelsentzat izan zen, mendikoa Laurent Jalabertentzat, tarteko helmugena Jacky Durandentzat eta taldekakoa ONCErentzat.
Saint-Jacques-sur-Darnétal
Biztanleria
2007an Saint-Jacques-sur-Darnétal udalerrian erroldatutako biztanleak 2.576 ziren. Familiak 916 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 322 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 386 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
1998ko Andaluziako Itzulia
152 txirrindularik parte hartu zuten 8 txirrindulariko 19 taldetan banatuta. Proba 121ek amaitu zuten.
Saint-Jacques-sur-Darnétal
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 993 etxebizitza zeuden, 949 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 963 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 949 etxebizitza nagusietatik 805 bere jabearen bizilekua ziren, 122 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 32 etxek bi zituzten, 91 etxek hiru zituzten, 216 etxek lau zituzten eta 610 etxek bost zituzten. 779 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 393 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 510 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.688 ziren, horien artean 1.161 aktiboak ziren eta 527 inaktiboak ziren. 1.161 pertsona aktiboetatik 1.103 lanean zeuden (559 gizon eta 544 emakume) eta 58 langabezian zeuden (33 gizon eta 25 emakume). 527 pertsona inaktiboetatik 230 erretiraturik zeuden, 202 ikasten zeuden eta 95 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Jacques-sur-Darnétal udalerrian 965 unitate fiskal zeuden, 2.578 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.750 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 13 zurginak, 10 iturginak, 5 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Jacques-sur-Darnétal udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 949 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Londres
Londres (London) Ingalaterra eta Erresuma Batuko hiriburua da. Tamesis ibaiaren ertzetan eta Britainia Handiko hegoaldean kokatuta, 43an fundatu zuten erromatarrek, Londinium izenpean. 7.500.000 biztanle edukita, Londres Europako hiririk handienetarikoa da.
Saint-Jacques-sur-Darnétal
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Londres
Gizateriaren ondare izendatutako lau gune ditu: Londresko dorrea, Kew Gardens, Westminster jauregia eta ingurukoak eta Greenwicheko gunea. Horietaz gain, kultura ondare zabala dauka hiriak, bisitari ugari erakartzen dituena. Bertako aireportuak munduko erabilienen artean ditugu, izan ere.
2012an, London bilakatu zen lehenengo hiria Olinpiar Jokoak hiru aldiz antolatu dituena.
Geografia
Tamesis ibaiak zeharkatzen du hiria, eta bitan banatzen. Ibaiak izugarrizko eragina izan du hiriaren garapenean. Ibai horren ipar-ertzean fundatu zen Londres, eta mende askotan zehar zubi bakarra egon zen, Londresko zubia (London bridge), hain zuzen ere. Hori dela-eta, Londresko hirigunerik garrantzitsuena iparraldean kokatuta dago, baita zinema, antzerki, gune historiko eta turistikorik inportanteenak ere. XVIII. mendean zubi gehiago eraiki zirenean, hiria norabide guztietan zabaldu zen.
Londresek klima ozeaniko eta epela du. Udak oso gutxitan izaten dira beroak (uztaileko batez besteko tenperatura 18 º C da) eta neguak ere nahiko epelak izaten dira (urtarrileko batez besteko tenperatura 6 º C). Udan tenperaturak ez dira 33 °C-tik igotzen. Tenperaturarik altuena 2003ko beroaldian neurtu zen: 38,1 °C.
Londres Europa osoko hiririk kutsatuena da, berdegune handiak izan arren. Auto eta industriek ke handia isurtzen dute hiri barnean.
Antzinatea
Britainia hegoaldeko tribuak mendean hartu ondoren, erromatar osteak Colchesterrera aurreratzen ari zirela, Tamesis ibaia aurkitu zuten oztopo eta, hura zeharkatzeko, zubia eraiki zuten jatorriz eremu zingiratsuz inguratutako herrixka zelta baten aldamenean. Finkalekua Londinium izendatu zuten K. o. 43. urtean. Zubiaren kokapen estrategikoa baliatuz, erromatarrek merkataritza-gune dinamiko bat sortu zuten bertan. Cityko egungo Gracechurch Streetek antzinako Basilika zaharra eta foroa (merkatu-plaza) zeharkatzen ditu bete-betean.
Bertako britainiarrak eta erromatarrak elkarrekin bizi ziren, ahalik eta Erromatar Inperioa V. mendean gainbehera etorri arte. 410. urtean erromatar armadak utzi egin zuen Londinium eta Britainia eta hiriguneek, Erromatar Inperioko joerarekin bat etorriz, indarra galdu zuten, biztanle ugarik ere mendi-zelaietara alde egin zuten, baita Londresen ere. Erromatar boterea ahultzearekin batera, gainera, beste herri bat, germaniar saxoiak, hiriaren inguruaren aldameneko lurretan finkatu ziren, batzuetan britainiar biztanle-guneen artean eta beste batzuetan horiek mendebalderantz kanporatuz.
Erdi Aroa
1066an Gilen normandiar dukea Harold II anglosaxoiari gailendu ondoren, Westminsterreko Abadia eta aldameneko jauregia erregetzaren egoitza bihurtu ziren Gilenez geroztik. Abadia horretan koroatu zuten Gilen Ingalaterrako errege, eta Ingalaterrako errege guztiak bertan koroatzen hasi ziren gerora ere. Garaipenaren ostean, Gilenek pribilegio batzuk bermatu zizkien londrestarrei eta Londresko dorre a eraiki, londrestar anglosaxoiak zainpean edukitzeko batez ere. Westminsterren, Londresen bigarren gune bat hazten hasi zen, erregetzari eta gobernuari lotuta; XVI. mende aldera bi guneak, merkataritza-gunea ("Square Mile" zaharra) eta gobernu-gunea (Westminster), elkartuta geratu ziren fisikoki.
Erdi Aroko Londresek handitzen jarraitu zuen. Londrestarrek Tamesis hegoaldeko ibaiertzera igarotzeko zubi bakarra zeukaten: Londresko Zubia delakoa, hegoaldeko ibaiertzean Southwark auzoa zuela. Kaleak estuak eta bihurriak ziren, etxeak egurrez egindakoak, eta teilatuak maiz lastoz osatutakoak. Hainbat sute gertatu ziren, eta 16 aldiz zabaldu zen izurri beltza 1348 eta 1665 artean.
Aro Modernoa
1665an Izurrite Handia gertatu zen eta, horren ondorioz, 70.000-100.000 londrestar hil zirela uste da. 1666an Londresko Sute Handia izan zen, irailaren 2tik 5era bitartean. Gertakari hori Ingalaterrako historiako mugarri bat da. Txikizioa eragin zuen Erdi Aroko hirian, alegia, erromatar-harresiaren barrenean kokaturiko esparruan (City of London gisa ezaguna). Westminster auzo aristokratikoa mehatxatu zuen, baina ez zen bertaraino iritsi. 13.200 etxe, 87 eliza, San Pauloren katedrala eta hiriko agintaritza-eraikin gehienak kiskali zituen. Berreraikuntza hamarkadetan luzatu zen, eta Christopher Wren arkitektoa izan zuen buru. Arkitekto ospetsu horrek eliza asko berreraiki zituen, San Paulo katedrala, besteak beste. Londresko kale-matazaren diseinua aldatzeko ahalegina egin zuten arren, lehengo horretan geratu zen gehienean; aldiz, etxeak eraikitzeko materialak behin betiko aldatu zituzten, adibidez, etxeen lastozko estalkiak teilaz aldatu ziren. Egun, Monument zutabe oroigarriak urte horretako gertaera lazgarria ekartzen digu gogora.
XVIII. mende aren hasieran, egunkariak hasi ziren argitaratzen (Spectator lehena izan zen) eta geroko egunkari sortu berri askok Fleet Streeten jarri zituzten egoitzak (egun, oraindik, Britainia Handiko prentsaren sinonimotzat erabiltzen da kale-izen hori). Bestalde, arkitekturan estilo klasikoa indarberrituta hasi zen Londresen errotzen (ia mende osoan iraun zuen joera), eta horrelako lehenengo eraikina Picadillyko Burlington House izan zen, Chiswick House gero. Arkitektura-lan handien ildoari jarraiki, 1750ean Tamesis gaineko bigarren zubia eraiki zuten: harrizko Westminsterreko Zubia. 1759an, berriz, British Museum ireki zen: museoa Sir Hans Sloane nobleak handik eta hemendik bildutako bitxikeriek osatzen zuten eta, bera hil zenean, gobernuak erosi zuen bilduma, baita erakusgai jarri ere.
George Erregearen aroko gizartean izandako benetako iraultza lasaia kafe-etxeen hedakuntza izan zen. Harrera beroa izan zuten, eta gizarte-, entretenimendu- eta negozio-gaien eztabaidagune bihurtu ere. Kafe-etxe batzuk ikuspegi politiko batzuei lotuta ikusten hasi ziren eta beste batzuk, berriz, merkataritza-jarduera jakin batzuei, esate baterako, New Jonathan's delakoan merkatari ekintzaileak biltzen ziren eta haiek sortu zuten Londresko Burtsa.
Aro Garaikidea
Londresek norabide guztietan zabaltzen jarraitu zen zabaldiak, basoak, herriak eta abar barneratzen. Parisen Frantses Iraultza egosten zen bitartean, 1780. urtean joan den mendetako erlijio-gerrek utzitako lorratz goria berpiztu egin zen Londresko kaleetan, Gordon Istiluak edo Gordon Riots direlakoetan: Lord George Gordon lider ahoberoak xaxatuta, lapurreta-, triskantza- eta hilketa-aste beldurgarri batek astindu zuen Londres astebetez, katolikoei oinarrizko eskubide batzuk onartzen zizkien lege baten kontrako martxa batean hasi zena. Harrezkero, ordea, agintariek edozein protestaren kontrako errepresioa areagotu egin zuten.