cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antifrankismo
Azken bi urteak (1974-1975)
Handik egun gutxira, Franco berriro erori zen gaixo. Urriaren 30ean, bi bihotzekok jo eta gero, larri zegoen eta Joan Karlosen esku utzi zuen boterea. Azaroaren 20an, Carlos Arias Navarro gobernuko lehendakariak Caudilloa hil zela iragarri zuen telebistan.
Hidenori Mago
Hidenori Mago (真子 秀徳, 1982ko abuztuaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Les Halles (Parisko metroa)
Les Halles Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 1. barrutian dagoena.
Skiffia francesae
Skiffia francesae Skiffia generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.
Kartamo
Kartamoa (Carthamus tinctorius) lore-elkartuen familiako urteko belar landarea da, 20–80 cm luzea, arrautza egiturako eta hortz zorrotzeko hosto luzaranak, eta lore horixkak dituena. Berez ekialdeko lurraldeetako landarea da, baina Europan eta Ameriketan ere lantzen da gaur egun. Hiru tintagai ateratzen dira haren loreetatik: bi, kolore horikoak eta erabilera handirik ez dutenak, eta bestea kolore gorrikoa, eta zetazko eta artilezko oihalak tindatzeko erabiltzen dena.
Koloratzaileak
Tradizionalki, laborea koloregaien industrian (horia eta gorria) erabili izan zen, espezietan, batez ere anilina merkatzearen eta erabilgarritasunaren aurretik, eta sendagaietan. 1950. urteaz geroztik, landarea hazietatik landare-olioa ateratzeko lantzen da. Munduko karkamu olioaren ekoizpenik handiena duten herrialdeak Mexiko, India eta Ameriketako Estatu Batuak dira. Ondoren, Etiopia, Kazakhstan, Txina, Argentina eta Australia.
Erabilera industriala
Kartamo olioa pinturak egiteko erabiltzen da linazi olioaren ordez, batez ere zuriarekin, linaziak duen tindagai horia ematen ez duelako.
Elikagai-erabilerak
Bi kartamo olio mota daude: gantz-azido monoasegabearen (azido oleikoa) eduki handia duena eta bestea gantz-azido poliasegabeen (azido linoleikoa) eduki handia duena..
Elikaduran ekilore olioaren antzekoa da. Sukaldeko olio gisa asko erabiltzen da, entsaladetan eta margarina ekoizteko. Nutrizio-osagarri gisa ere kontsumitzen da.
Sphaerodactylus rosaurae
Sphaerodactylus rosaurae Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Skjervøy
Skjervøy Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 477.64 km² ditu eta 2,934 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arroz zuri
Arroz zuria gluma (oskola), zahia eta hozia kenduta duen arroza da. Prozesu hori arrozaren degradazioa saihesteko eta bizitza erabilgarria luzatzeko egiten da. Haren ondoren, aleak leunduak geratzen dira, itxura zuri distiratsuarekin.
Leuntzeko eragiketak bere ezaugarri nutritibo asko kanporatzen du. Arroz zurian oinarritutako dietak, hala nola, beriberi bezalako gaixotasun neurologikoak sor ditzake, tiamina (B1 bitamina) gabeziaren ondorioz. Arroz zuria aurreko tratamenduaren hondakinekin aberastu ohi da.
XIX. mendetik aurrera, bihi osoko arroza eta basa arroza aldizka osasuntsuagotzat aurkezten dira. Bihi osoko arrozaren zahiak zuntza du, eta germenak, bitaminak eta mineralak ditu. Hori bihi osoko arrozaren ikuskera tradizionalarekin alderatuta oso bestelako da, pobreziarekin eta gosearekin lotzen baitzuen.
José Luis Ozores
José Luis Ozores Puchol (1923ko ekainaren 18a, Madril - 1968ko maiatzaren 10a, Madril) espainiar aktore bat izan zen.
Maiz, tipo koitadu eta izaera apalegikoak antzeztu izan zituen, baina baita bizitzan aurrera egiten eta oztopoak gainditzen saiatuak ere, alegia, Espainiako Gerra Zibilaren ondorengo garaiko Diktadura Frankistak herri txikietako espainiar gizaseme gazte arruntaz zineman islatu nahi zuen irudia, garai hartan estualdi ekonomikoak pairatzen ari ziren ikusle askok zinemetako pantailetan ikusi eta pertsonaiarekin identifikatzen baitziren, hortaz, maila baxu edo ertaineko edozein espainiarrei ongi eroriko litzaiokeen tipo zintzoa eta onbera.
Antzerkian sustraiak oso errotuak zituen familia bateko senidea izan zen: bere gurasoak Mariano Ozores Francés eta Luisa Puchol aktoreak izan ziren, eta anaiak berriz, Mariano (1926), zuzendaria eta gidoilaria, eta Antonio (1928-2010), aktorea. Adriana Ozores (1959) eta Mariano eta Pelayo (1961) biki eta aktoreen aita da eta Emma Ozores (1961) aktorearen osaba.
1944an zineman estreinatu zen, halere, ospea eman zion filma Recluta con niño (1956) izan zen. Zoritxarrez, gazterik hil zen, 1963an, aurrez jada 1959tik aurrera gurpildun-eserleku batean egotera derrigortu zuen esklerosi anizkoitzak jota, eta zinemagintzan etorkizun oparoa zuela.
Turmalina (Minas Gerais)
Turmalina Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hordain
Hordain Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hordain udalerrian erroldatutako biztanleak 1.472 ziren. Familiak 555 ziren, horien artean 134 pertsona bakarrekoak ziren (27 bakarrik bizi ziren gizonak eta 107 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 224 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 49 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Georg Trakl
Georg Trakl (Salzburgo, 1887ko otsailaren 3a - Krakovia, 1914ko azaroaren 3a) austriar poeta izan zen.
Hordain
Etxebizitza
2007an 601 etxebizitza zeuden, 567 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 34 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 601etxeak ziren. 567 etxebizitza nagusietatik 419 bere jabearen bizilekua ziren, 135 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 53 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 122 etxek lau zituzten eta 329 etxek bost zituzten. 425 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 250 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 221 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Georg Trakl
Farmazia-ikasketak egin zituen. 1914an, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen botikari gisa. Gerrak eragin handia izan zuen harengan, eta han ikusi zituen krudelkerien ondorioz buruko gaitz batek jota, erietxe militarrean sartu zuten. Droga gehiegi hartuta pozoiturik hil zen.
Hordain
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 930 ziren, horien artean 673 aktiboak ziren eta 257 inaktiboak ziren. 673 pertsona aktiboetatik 576 lanean zeuden (321 gizon eta 255 emakume) eta 96 langabezian zeuden (37 gizon eta 59 emakume). 257 pertsona inaktiboetatik 82 erretiraturik zeuden, 69 ikasten zeuden eta 106 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hordain udalerrian 575 unitate fiskal zeuden, 1.460,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.949 euro zen.
Wissembourg
Wissembourg (frantsesez ; hegoaldeko frankonieraz: Weisseburch, ahoskatua; Weißenburg) Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2007an 7.978 biztanle zituen.
Hordain
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Wissembourg
Biztanleria
2007an Wissembourg udalerrian erroldatutako biztanleak 7.978 ziren. Familiak 3.380 ziren, horien artean 1.172 pertsona bakarrekoak ziren (592 bakarrik bizi ziren gizonak eta 580 bakarrik bizi ziren emakumeak), 960 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 956 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 292 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hordain
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Cumaru do Norte
Cumaru do Norte Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Wissembourg
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hordain
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Hordain udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Wissembourg
Etxebizitza
2007an 3.901 etxebizitza zeuden, 3.465 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 161 bigarren erresidentzia ziren eta 275 hutsik zeuden. 1.793 etxeak ziren eta 2.086 apartamentuak ziren. 3.465 etxebizitza nagusietatik 1.805 bere jabearen bizilekua ziren, 1.435 alokairuan okupaturik zeuden eta 225 doan lagata zeuden; 133 etxek gela bat zuten, 419 etxek bi zituzten, 746 etxek hiru zituzten, 817 etxek lau zituzten eta 1.350 etxek bost zituzten. 2.358 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.760 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hordain
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Wissembourg
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hordain
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wissembourg
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.290 ziren, horien artean 3.919 aktiboak ziren eta 1.371 inaktiboak ziren. 3.919 pertsona aktiboetatik 3.517 lanean zeuden (1.975 gizon eta 1.542 emakume) eta 402 langabezian zeuden (186 gizon eta 216 emakume). 1.371 pertsona inaktiboetatik 394 erretiraturik zeuden, 432 ikasten zeuden eta 545 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wissembourg udalerrian 3.545 unitate fiskal zeuden, 8.044,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.548 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 498 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 14 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 40 eraikuntza enpresak ziren, 138 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 48 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 19 finantziazio enpresak ziren, 28 higiezinen enpresak ziren, 70 zerbitzu enpresak ziren, 70 administrazio publikoko enpresak ziren eta 28 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 124 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 2 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 7 igeltseroak, 8 margolariak, 6 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 32 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 65 establezimendu komertzialetatik, 5 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 18 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 5 bitxi-dendak eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Wissembourg udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 195 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 3 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Wissembourg udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 868 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.425.
Wissembourg udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tallinn
Tallinn (estonieraz ahoskatua) Estoniako eta Harju konderriko hiriburua da. 159,2 km² ditu. Estoniako hiririk jendetsuena da, 438.341 biztanle baitzituen 2021ean. Estoniako itsas porturik garrantzitsuena du. Tallinn Estoniako iparraldean dago kokatuta, Finlandiako golkoan, Helsinkitik 80 kilometro hegoaldera.
Estatuko politika eta ekonomiaren ardatza da Tallinn. Hirian daude Estoniako Legebiltzarraren egoitza, presidentetzaren jauregia eta ministerioak. Bestalde, hirian bertan daude burtsa eta Estoniako enpresa nagusiak.
Europako mendebaldea eta Errusia lotzen zituen merkataritza-portu bat izatearen ondorioz sortu zen hiria, eta Erdi Aroan bizi zuen bere garairik loriatsuena. 1991n, Estoniak independentzia berreskuratu zuen, eta suspertu egin da ordutik hona Tallinn. Turismoaren nahiz teknologia berrien aldeko apustua egin du hiriburuak.
Izena
Historikoki, antzinako izenarekin ezaguna izan da Tallinn; Reval edota Revel germaniar izenekin. 1918an, ordea, Estoniak lehendabizikoz independentzia lortu zuenean, Tallinna izenera aldatu zen hiria. Zenbait atzizkik (hala nola estonierazko -linna, germaniar -burg, eta eslaviar –grad eta –gorod) «gotorlekua» esan nahi zuten jatorrian, baina «hiri» esanahiarekin ditugu egun. Horregatik, egungo Tallinn izenaren jatorria Taani-linn (daniar hiria) dela dio teoria batek. Izan ere, daniarrek gotorleku bat eraiki zuten Toompea muinoaren gainean. Beste teoria batzuen esanetan, izen honen etimologia Talu linn («nekazaritza hiria») edota Tali-linna («neguko hiria») dateke.
1920ko hamarkadatik aurrera, estonierazko Tallinn izenez da ezaguna hiria. Inguruko beste hizkuntzetan, beste izen hauek ditu: Reval alemanez; Lyndanisse danieraz; Lindanäs suedieraz; Kesoniemi eta Rääveli finlandieraz.
Geografia
Finlandiako Golkoaren hego-ekialdean dago Tallinn, Estoniako ipar mendebaldean. Hiria 159,2 km² da azaleran, eta 46 km-ko kostaldea du, badia eta penintsulez osatuta. Badia nagusiak Tallinn, Paljassaare eta Kopli dira; Penintsularik aipagarrienak, berriz, Kakumäe, Kopli, Paljassaare eta Viimsi. Gainontzekoan, beste hainbat herrirekin egiten du muga hiriak, 59 km den muga-lerroan. Ekialdean, Viimsi eta Jõelähtme herriak daude; hegoaldean, Rae, Kiili eta Saku; eta mendebaldean, berriz, Saue eta Harku.
Hainbat laku dago hiriaren barnealdean. Handiena Ülemiste lakua da (9,6 km²-ko azalera hartzen du) eta, ur-edangarriaren iturri nagusia da hirian. Ülemiste lakuaren atzetik, Harku lakua da handiena, eta 1,6 km² da azaleran. Hiriko ibairik esanguratsuena, aldiz, Pirita ibaia da. Ibaia, Pirita barrutian itsasoratzen da, eta bere ibarra gune babestua da egun. Aegna uhartea ere Tallinngo eremuetan dago, Viimsi penintsulatik 2 km-tara dago kokatua. Bestalde, meteorito baten talkaren aztarnak ere badaude hirian.
Itsas-mailatik 64 metrora dago Tallinngo punturik garaiena, Nõmme barrutian, hiriaren hego-ekialdean. Kareharrizko labar batek hiria zeharkatzen du, eta hiriko geologia bi zatitan banatzen du. Izotz Aroan, glaziar baten azpian zegoen egungo hiria. Izotza kendu zen unetik, azaleratu egin ziren hriko lursail batzuk. Horren eraginez, itsasotik bakanduta gelditu zen Ülemiste lakua, duela 11.500 urte.
Vanalinn, Tallinngo alde zaharra, hiriaren erdigunean dago, itsas-portuaren hegoaldean. Bertan, goi-hiria (Toompea) eta behe-hiria ezberdintzen dira. Hiriaren ekialdea hazten ari da, eta finantza arloko eraikin anitzek bertan dute kokalekua. Mendebaldean, sobietar garaian hazitako gunea dago, eta garai hartako eraikin asko dago.
Klima
Atlantikoko korronte beroak leundu egiten du hiriko klima kontinentala. Neguak oso hotzak eta ilunak dira, prezipitazio gutxirekin. Udaberriak freskoak eta lehorrak. Udak epelak eta euritsuak dira, eta udazkena, berriz, euri askodun urtaroa da. Lehendabiziko elurteak urtzean, lokatz-guneak sortzen dira urbanizatu gabeko zonaldeetan.
Estoniako barnealdearekin alderatuta, 4 °C-ko aldea dago neguan, eta 2 °C-koa udan. Maiatzetik irailera, 15 eta 21 °C bitartekoak dira tenperaturak. Maximo historikoa 1936an erregistratu zen, (32,3 °C); minimo historikoa, berriz, 1978an, (-32,2 °C).
Bere latitudeari esker, 19 eguzki-ordu ditu hiriak udan. Neguan, 6 ordura baino ez da iristen kopuru hori. Apiril eta urria bitartean, egun hotzak tartekatzen dira, egun epelagoekin. Neguan, gutxitan gainditzen dituzte termometroek 4 °C-ak, nahiz eta 2007ko martxoan 15,9 °C ere izan ziren.
Nordreisa
Nordreisa Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 3437.64 km² ditu eta 4,665 biztanle ditu.
Parigné
Parigné Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 1.274 ziren. Familiak 484 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 200 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 543 etxebizitza zeuden, 490 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 508 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 490 etxebizitza nagusietatik 353 bere jabearen bizilekua ziren, 133 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 72 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 277 etxek bost zituzten. 414 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 208 etxetan auto bat zegoen eta 241 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 760 ziren, horien artean 599 aktiboak ziren eta 161 inaktiboak ziren. 599 pertsona aktiboetatik 570 lanean zeuden (310 gizon eta 260 emakume) eta 29 langabezian zeuden (9 gizon eta 20 emakume). 161 pertsona inaktiboetatik 59 erretiraturik zeuden, 59 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Parigné udalerrian 485 unitate fiskal zeuden, 1.301,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 16.341€ zen.
Skiffia lermae
Skiffia lermae Skiffia generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.
Parigné
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Parigné udalerrian 68 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.600 hektarea erabiltzen.
Rreze Abdullahu
Rreze Abdullahu (Ferizaj, Kosovo, 1989ko apirilaren 10a) albano-kosovoar idazlea da.
Parigné
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Rreze Abdullahu
Ezaguna da Nuk du luftë gerraldiko-egunerokoagatik, 1999ko Kosovoko gatazkan zehar idatzitakoa, oraindik umea zela. Egunerokoa albanieraren gheg dialektoan idatzi zuen.
Tallinn
Historia
K.A. bigarren milurtekoan, Finlandiako golkoan, tribu ugrofinlandiarrak bizi zirela uste da.
Parigné
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hitoshi Usui
Hitoshi Usui (臼井 仁志, 1988ko azaroaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Tallinn
Historia
Eskandinavia eta Errusia arteko kokaleku estrategikoa zen Tallinn, eta itsas-portu gisa garrantzia handia hartu zuen. Ondorioz, XIII. mende hasieran, Gurutzada Baltikoen garaian, Alemaniako eta Danimarkako erresumaren agindu erlijioso eta militarren esku egon zen hiria.
Daniarren menpe
Hala eta guztiz ere, daniarrek ez zuten askorik iraun. Batetik, jatorrizko hiritarrek ez zuten begi onez ikusi inbasioa, eta aurkakotasun handia agertu zuten. Bestetik, alemaniarren hedakuntza zegoen eta 1227an, Tallinn konkistatu zuten. Kasu honetan, Toompeako muinoan bertan, harrizko gotorlekua eraiki zuten. Horren ondorioz, estoniarren kexak apaldu nahian, merkatari alemaniarrak Tallinnen jarri ziren bizitzen, 200 pertsonako kolonia bat ezarrita. Gaurdaino ez da agiri ofizialik heldu, baina baliteke une horretan sortu izana hiriaren beheko aldea, Reval. Toompea, berriz, goiko auzoa zen. 1238an Stensbyko hitzarmena egin zenan daniarren eskuetan gelditu zen berriro Tallinn. Denboraldi horretan daniarren gaztelu bat eraiki zuten, Domberg (Toompea). Era berean, Lund-eko artzapezpikutzaren ordezkaritza bat ezarri zen. 1248. urterako, tallinndarrek bazuten erakunde legegile bat, Ritterschaft deiturikoa.
Germaniarren menpe
Laborari estoniarrek matxinatu egin ziren 1343an, atzerriko dominatzaileen aurka. Tallinn setiatua izan zen. Iraultza honek daniarren indarra geldiarazi zuen, eta hiru urte beranduago Estoniako lurrak salgai jarri zituzten. Germaniarrek lurrak hartu eta euren eremuak handitu zituzten. Danimarkari botere erlijiosoa baino ez zitzaion gelditzen Estoniako lurretan.
Suediarren menpe
Errusiak Ivan IV.a Tzarraren eskutik, hiria setiatu zuen 1570 eta1571 bitartean. Eraso hauen ondoren, Suediak hartu zuen Estoniako iparraldea babesteko ardura. mendearen amaieran, 159 metroko dorre gotikoa eraiki zen San Olaf (Oleviste) elizarentzako. Garai hartan Europako dorrerik garaiena zen, eta seguru asko munduko garaiena ere bai. 1629an egondako sute baten ondorioz, dorrea 123 metroko altuerarekin gelditu zen, eta gaur egun ere altuera hori bera dauka.
Errusiarren eta sobietarren menpe
Hiria suediarren esku egon zen 1710. urtera arte, Iparraldeko Gerra Handia ostera arte. Errusiar Inperioak suediarren indarra ahuldu eta bere egin zituen Estoniako lurrak. Alabaina, Estoniako instituzioek, autonomia ekonomiko eta kulturala mantendu zuten. Merkataritza kontuetan alemaniera zen orduan garaiko hizkuntza nagusia. 1889tik aurrera ekin zion Inperio Errusiarrak errusiar kulturaren eraginak Estonian ernaltzeari.
1870ean ireki zen San Petersburgo eta Tallinn lotzen zituen zituen trenbidea. Horregatik, Inperio Errusiarrarentzat itsas-portu garrantzitsua zen. Laborari estoniarrak Tallinnera joan ziren bizitzera. Ondorioz, hirian, estoniarren portzentajea %52 izatetik, %89 izatera pasatu zen 1867an.
Lehen Mundu Gerra iristean, Errusiako gobernuak botere gehiago eman zien estoniarrei, eta Tallinn Estoniako Gobernu Autonomoko hiriburu bilakatu zen 1917an. 1918ko otsailaren 24an aldarrikatu zuen Estoniak bere independentzia, eta hurrengo egunean, otsailaren 25ean, Alemaniako Armada Inperialak hiria hartu zuen. Alemaniarrek azaroan utzi zuten hiria, gerra bukatutakoan.
Hortik aurrera boltxebikeen kontra aritu ziren borrokan estoniarrak. Borrokak ez ziren Tallinnen izan, baina bertatik kilometro gutxitara izan ziren batailak. Hiriko portua erabat garrantzitsua zela agerian gelditu zen berriro. Izan ere, estoniarrek portu Erresuma Batuaren laguntza militarra jasotzen zuten portutik.
Onchan
Onchan ('Kione Droghad' - "Zubiaren Amaiera" esanahiaz), Man uharteko izen bereko barrutiko herria da. 2006ko erroldaren arabera, 9.172 biztanle zituen eta nahiz eta herria izan, uharteko bigarren biztanle-gunerik populatuena da Douglas hiriburuaren atzetik.
Tallinn
Errusiarren eta sobietarren menpe
Sobietar Batasunaren inbasio garaian, 20.000 soldadu joan ziren Tallinnera hiria defendatzeko. 1941eko abuztuaren 26an, ordea, Armada Sobietarrak alde egin behar izan zuen bertatik, basea defendatzea zaila zelako. Alde egite horrek, bidea ireki zien alemaniarrei eta hiria setiatu zuten. Honetaz gain, ustezko komunista eta juduen aurkako triskantza eragin zuten.
1944ko martxoaren 9an hiriaren %11 suntsitua izan zen sobietarren bonbardaketak zirela medio. 600 hildako izan ziren. Urte bereko irailaren 18an Estoniako gobernu independentea desegin egin zen, eta soldadu alemaniarrek herrialdea utzi zutenean, Estoniako bandera Pikk Hermann dorrean zintzilikatu zuen gobernu independenteak. Armada Gorria hirian sartu baino lehenago izan zen ekintza, eta honen ondorioz, Estoniaren okupazio sobietarra ilegala izan zela argudiatu izan da. Hain zuzen ere, gobernuak erbestera egin behar izan zuen alde, eta Estoniak ez zuen independentzia lortuko 1991ra arte. Garai sobietarrean hazkunde ekonomiko eta demografiko handia izan zituen hiriak. SESBko zerealen garraiorako gune garrantzitsua izan zen eta inguruan, elikadurari lotutako hainbat industria eraiki ziren. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetako estropadak Tallinnen izan ziren.
80ko hamarkadaren amaieran, independentzia lortzeko mugimenduak hasi ziren Tallinnen, eta ekintzarik handiena abesti estoniarren jaialdia izan zen. Gaur egun ere ekintza tradizionala izatera pasatu da jaialdia, herrialdearen nortasunaren ikur baita. Bertan, estonierazko antzinako abestiak kantatzen dira. Jaialdia esangura politiko handia hartuz joan zen eta 1988an 300.000 pertsona bildu ziren. 1990an berriz, 500.000. Ekintza hauek abestutako iraultza bezala ezagutu zena ahalbidetu zuten. Ondorio gisa, Errepublika Baltikoek independentzia eskuratu zuten.
Bigarren independentzia
Berlingo Harresia erori ondoren, Sobietar Batasunetik banandu, eta independentzia lortu zuen Estoniak, 1991ko abuztuaren 20an. 51 urte igaro ondotik, Tallinn berriro izendatu zen hiriburu gisa. Independentziaren ostean, hazkunde ekonomiko handia jasan zuen hiriak, eta eraikuntza modernoak zein bizitegi-guneak egin ziren. 1997an, Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok, Tallingo alde zaharra. 2007an istiluak izan ziren hirian, independentzia lortu eta gaur arteko larrienak. Arrazoia honakoa zen: Bigarren Mundu Gerra bukatutakoan, sobietarren garaipena irudikatzen zuen brontzezko estatua altxatu zen hiriaren erdigunean. 2007an, ordea, Estoniako indar eta defentsa militarren hilerrira lekualdatu zuen Estoniako gobernuak. Hirian istiluak izan ziren bost egunez, polizia eta zenbait hiritar errusiarren artean. Istiluetan hiritar errusiar bat hil zen.
Sphaerodactylus semasiops
Sphaerodactylus semasiops Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Eviota raja
Eviota raja Eviota generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Tallinn
Bigarren independentzia
Historikoki, hiru zati izan ditu Tallinnek:
Demografia
Tallinngo biztanleak etnia askotakoak izan dira beti. Halere, hiriaren sortzaileak germaniarrak izan ziren, eta Bigarren Mundu Gerrara arte presentzia handia izan zuten.
Erdi Aroan, biztanleria germaniarren eta estoniarren artean zegoen banatuta. Lehendabizikoak merkatariak eta artisauak ziren, Alde Zaharraren barnealdean bizi zirenak. Bigarrenak, aldiz, jopuak eta langileak ziren, eta arrazoi ekonomikoak zirela medio, harresien kanpoaldean bizi ziren. 1.000 biztanleko hiria haziz joan zen, harik eta XV. mendean, 4.000 biztanle aterpetu zituen arte.
XVI. eta XVII. mendearen hasieran, hiriak ez zuen biztanleria hazkunde handirik izan, izurriteak, merkataritza krisia eta Livoniako gerrak zirela medio. Iparraldeko Gerra Handiaren ondoren, hiriko biztanleria heren batera murriztu zen. 1708an 10.000 biztanle baziren, 1710an 2.000 baino ez ziren. 1780ko hamarkadan soilik hazi zen biztanleria, gerra aurretiko zenbakitara heldu arte.
XIX. mende hasieran, era jarraikor batean hazi zen biztanleria. Baina industrializazio garaitik aurrera, igoera handia izan zen. Izan ere,1881ean, 44.000 izatetik (1881) 160.000 biztanle izatera pasatu zen hiria (1917).
Lehen Mundu Gerra igaro ondoren, heren bat jaitsi zen hiriko biztanle kopurua. Baina behin lehendabiziko independentzia eskuratuta, biztanleria era iraunkor batean igo zen, harik eta Bigarren Mundu Gerra heldu zen arte. 1939. urtean 145.000 biztanle zituen hiriak; gerraren ostean berriz, 127.000. Gerra amaitzearekin batera, naziotasun alemaniarreko biztanleek, behin betirako alde egin zuten Estoniatik.
Okupazio sobietarrak igoera handia ekarri zion biztanleriari. Errusia eta beste sobietar errepubliketatik joan ziren migratzaileak hirira, eta hiriaren ipar-ekialdean jarri ziren bizitzen oro har. 1956. urtean 267.000 biztanle zituen Tallinnek; hogei urte geroago berriz, 408.500. Bat-bateko igoera honek hiria hedatzea ekarri zuen, eta erruz sortu ziren Mustamäe, Õismäe edota Lasnamäe bezalako auzoak. Hedakuntza honek, erabat aldatu zuen Tallinngo antolakuntza. 1980an, historian izandako biztanle kopuru handiena erregistratu zuen: 500.000.
1991an, bigarren independentzia ostean hiriko biztanle kopurua jaisten hasi zen, beste sobietar errepubliketako biztanleak hiria utzi zutelako. 1995ean 434.800 pertsona zeuden hirian. Beheranzko joera hau 2005. urtera arte mantendu zen, biztanleria apurka-apurka igotzen hasi zelako.
2008ko ekainaren 1eko datuen arabera, 402.798 biztanle zeuden hirian erroldatuta. Estoniako biztanleriaren ia %30 Tallinnen bizi da, pertsona askok hiriburura jo izan dutelako bizi-kalitate hobe baten bila.
Hiriaren kontrolik gabeko hazkundeak, eta planifikatu gabeko urbanizatzeek, hiria errepideen bitartez lotzea ekarri dute. Gune historikoak gorakada handia izan du independentziaz geroztik. Auzo marjinala izatetik, hiriaren turismo gune nagusia izatera pasatu da.
Eurostat, Europar Batasuneko estatistika erakundearen arabera, Tallinn da herritartasun europarra ez duten biztanle gehien duen hiria. Zehazki, Tallinngo biztanleriaren %27,8k ez du europar herritartasunik. Arrazoia, sobietar okupazioan dago (1944-1991), immigrazio handia izan baitzuen hiriak. Esaterako, Tallinngo Lasnamäe barrutian, bertako %40 errusiarrak dira.
Gobernua
Estoniako instituzioek Tallinnen dituzte egoitza nagusiak. Bertan daude Estoniako legebiltzarra (Riigikogu), eta ministroen zein presidenteen egoitzak. Honetaz gain, Harju konderriko administrazio gunea da hiria.
Tallinnek, hiriburua kudeatzeko organo legegile eta betearazle ditu, Tallinn Hiriko Batzordea eta Tallinn Hiriko Gobernua bestetik.
Batzordea sufragio unibertsalaz aukeratutako 63 zinegotziz aukeratuta dago, eta lau urteko iraupena du batzorde bakoitzak. Betebehar nagusien artean daude, udal gobernuaren funtzioak zehaztea, batzordeko presidentea aukeratzea, alkatea aukeratu edota bere lana etetea, hiriaren aurrekontuak zehaztea, eta, zergak ezartzea.
Tallinnek zortzi barruti ditu, eta barruti bakoitzeko gobernu taldeak hiriko estatutuak eta legeak betearazteaz arduratzen dira. Udal hauteskundeetarako honela banatzen da 63 zinegotzien aukeraketa: Haabersti barrutiak 7 zinegotzi aukeratzen ditu; Kesklinn barrutiak 8, Kristiine barrutiak: 6, Lasnamäe barrutiak: 13, Mustamäe barrutiak: 9, Nõmme barrutiak 7, Pirita barrutiak 5, eta, Põhja-Tallinn barrutiak 8.
Udal hauteskundeak urriko hirugarren larunbatean egin ohi dira, eta D'Hondt metodoa erabiltzen dute aulkien banaketa egiteko.
Hiri senidetuak
Tallinn ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Lluís Maria Millet
Lluís Maria Millet i Millet (Bartzelona, Katalunia, 1906ko ekainaren 21a - 1990eko uztailaren 19a) musikaria izan zen.
Bizitza
Musika-munduko familia bateko semea zen, eta konposizio- eta zuzendari-ikasketak egin zituen Bartzelonako Udal Musika Eskolan; han, Vicenç Maria de Gibert izan zuen irakasle. Musikagile gisa, batez ere ahotserako musika-lanak egin zituen: Poema nadalenc (Gabonetako olerkia), bakarlari, koru eta orkestrarentzat; Agar, koru-olerkia; eta El rústec villancet, baserri-giroko gabon-kanta, lau ahots eta orkestrarako lana. Bartzelonako hainbat musika-eskolatan ibili zen solfeoa, musikaren historia eta estetika, erlijio-obrak, kanta herrikoiak eta sardanak irakasten, baina ospea Orfeó Català abesbatzaren zuzendari gisa hartu zuen. Koru horren zuzendaritza 1945ean hartu zuen, eta 1977an utzi behar izan zuen kargua, osasun-arazoak zirela eta. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, Milleten ahalegin eta lan handiari esker, berrosatu ahal izan zen abesbatza ezaguna.
Vietnamdar dong
Vietnamdar donga (Đồng Việt Nam, ahoskatua), Vietnamgo erabilera legaleko dirua da. VND laburdura edo ₫ ikurra erabiltzen dira. 10 hào edo 100 xu-tan banatzen da.
Historia
1946an, Ipar Vietnamgo gobernuak bere dirua sartu zuen, donga, Frantziako Indotxinako piastraren ordez. Ondoren, 1951n eta 1958an, haren balioa 100:1era eta 1000:1era gutxitu zuen.
1953an, Hego Vietnamek piastra eta dong billeteak egin zituen. 1975eko irailaren 22an, Saigon erori ondoren, Hego Vietnamgo diruaren ordez, beste dong bat jarri zen, 500eko aldaketa-tasaz.
Vietnam 1978ko maiatzaren 3an bateratu ondoren, donga ere bateratu egin zuten. Dong berriak Ipar Vietnamgo dong baten edo Hego Vietnamgo 0,80 dongen balioa zuen. 1985eko irailaren 14an donga berriz balioztatu zen, antzinako 10 dong ordezkatuz. Birbalioztatze horrekin, inflazio kronikoko ziklo bat hasi zen, 1990eko hamarkada ondo sartu arte iraun zuena. Gaur egun, munduan balio txikiena duen diruetako bat da.
Bardouville
Bardouville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 242 etxebizitza zeuden, 228 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 237 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 228 etxebizitza nagusietatik 196 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 138 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 417 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 125 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 267 lanean zeuden (146 gizon eta 121 emakume) eta 25 langabezian zeuden (9 gizon eta 16 emakume). 125 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bardouville udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 607,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.628 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
José Marchena
José Marchena Ruiz de Cueto —gaztelaniaz Abate Marchena (Marchena abadea) izenaz ezaguna, nahiz eta elizgizona ez izan — (Utrera, Sevilla, Espainia, – Madril, Espainia, ) politiko liberala eta frantsestua izan zen. Haren ideologia liberala zela eta, Frantzian bizi izan zen urte askoan, eta han parte hartu zuen Errepublikan eta Napoleonen politikan. Josef I.arekin Espainiara etorri zen 1808an, eta administrazioko karguak izan zituen, baina utzi behar izan zituen Napoleonen porrotaren ondoren. Hori dela eta, berriro Frantziara erbesteratu zen. Rafael del Riego komandantearen altxamenduaren ondoren itzuli zen, baina ezin izan zuen politikan askorik parte hartu, hilabete gutxira hil zelako.
Lan intelektualean hainbat esparrutan aritu zen, hala nola, ekonomia politikoan (Adam Smithen liberalismoaren defendatzaile sutsua zen), filosofian (Voltaireren eta Rousseauren mireslea), literaturan, politikan eta erlijioan. Horrez gain, XIX. mendearen amaierako espainiar itzultzaile ospetsuenetakoa izan zen. Marchenak itzulitako autoreen artean ditugu Jean-Jacques Rousseau (Gizarte hitzarmena eta beste liburu batzuk), Molière, Montesquieu, Voltaire, Volney eta Lukrezio.
Marchenari buruz hau idatzi zuen haren biografo garrantzitsuenak:
Espainiako elite ilustratuaren atal batez ustez -”frantsestuak”-, herrialdea Borboitarren familia usteldutik askatu eta Napoleonen menpe jarrita, aberriaren aurrerapena eta berreskuratzea lortuko zen. Hala uste zuen Frantzia iraultzailea miresten zuteneko batek; Marchena abadeak (1768-1821). Hurrengoa idatzi zuen 1808an:
Biografia
Antonio Marchena Jiménez abokatu eta Sevillako jabe aberats baten seme bakarra izan zen, elizako karrerarako erabiltzea pentsatu zuena, eta, dirudienez, bere haurtzaroan debozio handia erakutsi zuena. Bigarren hezkuntza Madrilen egin zuen, non filosofia, logika, metafisika eta hizkuntza hebrearra ikasi zituen -latina eta grekoa jada menderatuak- eta 1784an, Salamancako Unibertsitatean sartu zen. Madrilen bigarren hezkuntza San Isidroko Errege Ikasketetan egin zuen, eta Salamancan ikasi zuena, 1788an batxilergoan graduatu zena, legeak izan ziren.
Ekintzaile ilustratua (1787-1792)
Salamancan ezagutu zituen ideia ilustratuen irakasle eta ikasle batzuk, Juan Meléndez Valdés, Ramón de Salas y Cortés edo Diego Muñoz Torrero kasu, eta han irakurri zituen filosofo ilustratu nagusiak -Mably, Helvetius, Montesquieu, Locke, Adam Smith, Voltaire, eta batez ere "jainkotiar Rousseau", berak hala deitu zuen-, zeinen lanak debekatuta baitzeuden Espainian, baina hirian zebiltzan. Badirudi, zehazki, Juan Meléndez Valdések piztu ziola literatur bokazioa baita poesia egitera bultzatu ere. Filosofo ilustratuen irakurketen lehen fruitua izan zen, 1787an Marchenak Ilustrazioaren filosofiaren laburpen bat, El Observador izenburuarekin argitaratu zuen gazetilla anonimo bat, satira sozial eta antzerki kritikako zati batzuekin batera. Lehenengo atala esaldi honekin amaitzen zen: Nik gorroto dut askatasuna hertsatzen duen ahalegin oro. Pentsatzekoa zenez, egunkariak arazoak izan zituen Inkisizioarekin, eta, azkenean, debekatu egin zuten, eta, beraz, Marchenak idatzi zituen hamalau emanaldietatik zortzi argitaratu gabe geratu ziren. Ofizio Santuaren zentsorearen irizpenean honako hau esaten zen: Doktrina faltsua du, okerra, ausartegia, errukizko belarriak iraintzen dituena, materialismo hutsera induzitzen duena, eta irudi lizunekin. Dirudienez, El Observador agertu zen urtean, Inkisizioak Marchena auzipetu zuen, debekatutako liburuak izateagatik eta proposamen heretikoengatik. Bestalde, El Observadorrek bere autorea frantziar kulturaren miresle sutsutzat jotzen du, bereziki Voltairerena.
Salamancatik Madrilera igaro zen, eta han idatzi zuen, besteak beste, Frantziako Iraultzarako Oda, 1789ko uztailaren 14an Bastilla hartu eta gutxira, Menéndez y Pelayoren arabera, Espainian konposatutako propaganda iraultzaileko bertso zaharrenak dira.
Erbestea Frantzian (1792-1808)
1792ko apirilean, Frantziara joan zen, baina ez dago argi zergatik hartu zuen bere bizitza osoa zehaztuko zuen erabaki hori. Zalantzarik gabe, eragina izan zuten bere idazkien hedapen klandestinoak eta inkisizioarekin izan zituen arazoak, baina baita bere amaren heriotzak eta bere egoera ekonomiko etsiak ere. zken arrazoirengatik Arandako kondeari, garai hartan Karlos IV.aren Estatu ministroa zena, pentsio edo enplegu bat eskatu zion, Bizirauteko erabat baliabiderik ez zuelako -eskaerarekin batera hezkuntza publikoari buruzko eskuizkribu bat aurkeztu zuen-. Hilabete batzuetan Baionan bizi izan zen, eta bertan espainiar ekintzaile iraultzaile talde txiki batekin harremanetan jarri zen eta jarduera handia garatu zuen, Konstituzioaren Lagunen Elkartearen saioetan parte hartuz eta Espainian ezkutuan sartzen ziren gazetak eta aldarrikapenak frantsesez eta espainieraz idatziz -eta batzuk Amerikara ere iritsi ziren-. Urte horretako abuztuan, Miguel Rubin de Celisekin batera, Askatasunaren eta berdintasunaren kazeta argitaratu zuen. Klandestinoki Espainian eta urrian, Espainiako nazioari aldarrikapena erredaktatzen du.
Handik gutxira, Frantziako Kanpo Arazoetako Ministerioaren zerbitzura sartu zen, Brissotek Lebrun-Tondu. ministroari egindako gomendioari esker. Bere funtzioa Espainian zabaltzeko propaganda iraultzailea idaztea zen.
1793ko maiatzaren 31n, girondarrak erori ondoren jakobinoen jazarpena jasan zuen, Robespierre buru zuela, eta hamalau hilabete eman zituen kartzelan. Jazoera dramatiko batzuen ondoren, Bordelen harrapatu, hiriburura eraman eta Conciergerieko espetxean sartu zuten. Kartzelan egon zen bitartean, Granadako Frai Luisen Pekatarien Gida irakurtzeaz gain -Marchena bezalako volteriar batentzat oso kontraesankorra dena-, beste girondar batzuekin batera, zelda partekatzen zuen monje beneditar bat mortifikatu zuen, Erlijio berri bat asmatuz Ibrascha izeneko jainko baten omenez, zeini kantak eta ortiarrak eskaintzen baitzizkioten -eta hori bat dator, batez ere, birao eta sakrilegoaren ospe onarekin-.
Jakobinoak erori eta hilabete batzuetara, 9 Termidor (1794ko uztaila) espetxetik askatua izan zen izuaren garaian gillotinatuak izan ez ziren girondarrekin batera, Marchenak "askatasunaren martiriak" deitu zituenak eta kartzelatik Errepublikako fiskalari zuzendutako gutun batean gehitzen saiatu zirenak, beraiekin batera exekutatzeko eskatzen zuen.
Askatu ondoren, Termidoriarren erregimen berriarekin kolaboratu zuen, eta lan burokratiko bat eman zioten Robespierren askatasunaren diktaduran jasandako zigorrengatik konpentsazio moduan. Baina laster galdu zuen lana, artikulu, liburuxka eta paskinen formako idatziak argitaratzen hasi zenean, non Konstituzio berriaren proiektua bereziki kritikatzen zuen, 1795eko irailean onartua izango zena eta Direktorioaren erregimena sortuko zuena. Marchenarentzat proiektuak oroitzapen jakobino gehiegi zituen, zentralista zelako (ez federala), ez zuelako botere banaketa garbirik ezartzen eta ez zituelako herritarren eskubideak erabat bermatzen (bereziki, jabetzarena). Beraz, Marchena berriarentzat, Robespierre erori ondoren herrialdeak izandako moderaziorako joera oraindik ez zen nahikoa ", eta horrek aaltzen du bere idazkiek sektore errepublikano kontserbadoreenen artean eta monarkiko konstituzionalen artean -Marchenak amnistia eskatu zuen horientzat- izan zuten harrera ona. Horrela, Marchena Parisko bizitza pertsonaia politikoa bihurtu zen, eta etsai eta kontrako ugari ere irabazi zituen, mehatxu eta akusazio mota guztiak egin zizkiotenak, askotan, bere itxura fisikoari eta garbitasun pertsonalik ezari buruzko erreferentziak jasotzen zituztenak. Marchenaren kritika garratzak jaso zituen Direktorioko kide batek gogoratu zuen urte batzuk geroago, bere balioak ere nabarmenduz:
Urte horretan bertan, 1797an, Essai de Théologie opuskulua argitaratu zuen, non, Espainiako enbaxadorearen arabera, ateismoa justifikatzen zuen, baita Le Spectateur Français izeneko pentsamendu-aldizkari bat ere, ia berak bakarrik idatzia, non ekonomia politikoa, nazioarteko harremanak eta literatura jorratzen dituen, eta sei ale argitaratu zituen -1797ko apirilera arte-. Hala ere, ez zuen bizitza politikotik aldentzeko bere asmoa bete, eta aldizkarian, Parisko gobernua eta egunkari gehienak kritikatzen zituen artikuluak sartuz joan zen, bere ustez, Gizon arbuiagarriek, Panfleto miserableek eta Intsektu pozoitsuek idatziak. Hori dela eta, atxilotu egin zuten, eta itsasoz bestaldera deportatzeko zorian egon zen, baina aste batzuk geroago aske utzi zuten. Baina 1798 amaieran berriro atxilotu zuten. Poliziaren salaketan, oso modu desegokian deskribatzen da: Oso txikia da altueran, aurpegi argala eta beltzarana du, olibadun kolorea, begi biziak eta itxura ausarta. Berriro deportazioa saihestea lortu zuen, baina sei hilabete eman zituen kartzelan 1799ko ekainaren 13an aske utzi zuten arte.
Lednické Rovne
Lednické Rovne Eslovakiako udalerri bat da, Púchoveko barrutian kokatuta. 10,75 km²ko azalera du eta 4043 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1471. urtekoa da.
Erresuma Batuko botereen itzulera
Erresuma Batuko botereen itzulera (ingelesez, devolution) besteak beste Eskoziarenak, Ipar Irlandarena edo Galesenak ziren eskumen eta instituzioen itzulera izan zen. Erresuma Batutik beste lurraldeetara pasatzea zen.
Eskoziako kasua
1979. urtean planteatu zen aurrenekoz, eta eskoziarren %51k bozkatu zuen parlamentu propioa izatearen alde. Londresek azken unean egindako trikimailu baten ondorioz (baiezko botoek errolda osoaren %40 gainditu behar zuela erabaki zuten) egitasmoa ez zen aurrera atera.
1997.ean berrartuko zen eztabaida, Westminsterren laboristek agintzen zutela, eta orduan, eskoziarren ia %75ak hala erabaki ostean, Eskoziako Parlamentua eratu zen. Filtrazio baten arabera, orduko Eskoziarako Estatu Idazkari George Robertsonek hala esan zuen orduan: “deszentralismoak erabat akabatuko ditu nazionalismoak”.
Hala ere, gauzak ez ziren horrela izan. 2014ko Eskoziako independentzia erreferenduma‎n, erreferendumaren kanpaina azkenekotan zegoenean, eta baiezkoaren aldeko joera hazi zenean, devolutionaz mintzatzera itzuli ziren unionistak, Eskoziarako eskumen gehiago aginduz, ezezkoak irabaztekotan.