cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villeneuve-la-Rivière
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Villeneuve-la-Rivière udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 208 hektarea erabiltzen.
Soudeteko mendatea
Frantziako Tourra
Frantziako Tourrak hainbat aldiz igaro du mendatea:
Villeneuve-la-Rivière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
NGC 5103
NGC 5103 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Montblanc (Hérault)
Montblanc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nabokoita
Nabokoita sulfato motako minerala da.
Montblanc (Hérault)
Biztanleria
2007an Montblanc udalerrian erroldatutako biztanleak 2.486 ziren. Familiak 990 ziren, horien artean 255 pertsona bakarrekoak ziren (98 bakarrik bizi ziren gizonak eta 157 bakarrik bizi ziren emakumeak), 358 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 318 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 59 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nabokoita
Ezaugarriak
Nabokoita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Montblanc (Hérault)
Etxebizitza
2007an 1.198 etxebizitza zeuden, 998 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 77 bigarren erresidentzia ziren eta 123 hutsik zeuden. 1.071 etxeak ziren eta 123 apartamentuak ziren. 998 etxebizitza nagusietatik 730 bere jabearen bizilekua ziren, 239 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 31 etxek bi zituzten, 179 etxek hiru zituzten, 330 etxek lau zituzten eta 447 etxek bost zituzten. 812 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 466 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 405 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.527 ziren, horien artean 994 aktiboak ziren eta 533 inaktiboak ziren. 994 pertsona aktiboetatik 889 lanean zeuden (489 gizon eta 400 emakume) eta 105 langabezian zeuden (48 gizon eta 57 emakume). 533 pertsona inaktiboetatik 174 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 230 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 148 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 33 eraikuntza enpresak ziren, 24 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 29 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Montblanc udalerrian 137 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.400 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lamontichthys stibaros
Lamontichthys stibaros Lamontichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Jerusalem (Ohio)
Jerusalem Ohioko herri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 161 biztanle zituen, 0.63 kilometro koadrotan banatuta.
Maria Medici
Maria Medici (Florentzia, 1575eko apirilaren 26a - Kolonia, 1642ko uztailaren 3a) 1600-1610 bitartean Nafarroako eta Frantziako erregina eta 1610-1614 bitartean Frantziako erregeordea izan zen.
Izterrezur
Femur edo izterrezurra hezur luze bat da. Gizakietan luzeena, handiena eta gogorrena da. Gizaki batean batez beste bere altueraren %26,74 neurtzen du. Gizaki heldu baten pisua baino 30 aldiz gehiago jasan dezake gainean. Aldakaren eta belaunaren artean hedatzen da.
Maria Medici
Biografia
Maria Frantzisko I.a Medici (1541-1587) Toskanako Duke Handiaren eta Joana Habsburgo-Jagellon (1547 – 1578) Austriako artxidukesaren seigarren alaba zen.
Gaztarotik arteez interesaturik egon zen. Jacobo Ligozzi izan zuen irakasle. Henrike III.a Nafarroako eta IV.a Frantziakoarekin ezkondu zen 1600ean. Frantzian arteak bultzatu zituen. 1610ean senarraren hilketan parte hartu izana leporatu zioten batzuek. Erregeorde gisa agindu zuen 1610-1617 urteetan. Leonora Galigai eta Concino Concini senar-emazte italiarrek eragin handia izan zuten urte horietan guztietan, eta Concini hilarazi zuen 1617an Maria Medicikoaren seme Luis XIII.a erregeak. 1620an amaitu zen amaren eta semearen arteko gerra, eta Luynes, erregearen ministroa, hil ondoren (1621), Maria Medicikoa semearekin adiskidetu eta Richelieu kardinala sarrarazi zuen erresumako kontseilu nagusian. Richelieuk zuen gero eta aginpide handiagoak biziki kezkatu zuen eta hura hiltzea erabaki zuen. Huts egin zuen saioan (Journée des Dupes, Engainatuen eguna, 1630) eta Frantziatik Kolonia aldera jo zuen ihesi. Hiri horretan hil zen 1642an.
Ezkontza eta seme-alabak
1600eko abenduaren 16an, Lyonen, Henrike III.a Nafarroakoarekin ezkondu zen, 600.000 urrezko dukateko ezkonsaria ordainduta. Sei seme-alaba izan zituzten :
Phymaturus spurcus
Phymaturus spurcus Phymaturus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Miguel Laparra
Soziologian doktoratua da, Nafarroako Unibertsitate Publikoan irakaslea izateaz gain, unibertsitate horretako Lan Sozial Saileko zuzendaria izan da.
Inmigrazioa, gizarteratzea, gizarte bazterketa eta lan prekarietateari buruz ikertu eta lan ugari argitaratu ditu.
2015eko uztailaren 23an Izquierda-Ezkerra alderdiaren proposamenez Nafarroako Gobernuko Eskubide Sozialetako lehendakariordea eta Politika Sozialen, Lana eta Etxebizitza sailburua izendatua izan zen.
Bibliografia
Bere liburuen artean honako hauek daude:
Glendale Heights (Illinois)
Glendale Heights  Illinoiseko herri bat da. DuPage konderrian kokatua dago. 2010ean 34,208 biztanle zituen, 13.91 kilometro koadrotan banatuta.
Louise Nevelson
Louise Nevelson (1899ko irailaren 23a - 1988ko apirilaren 17a) estatubatuar eskultorea izan zen, kanpoaldeko bere kolore bakarreko, zurezko paretako artelanengatik ezaguna. Errusiar Inperioko Poltavako oblastean jaio zen, egungo Ukrainian, baina familiarekin erbesteratu zen Estatu Batuetara XX. mende hasieran. Nevelsonek eskolan ikasi zuen ingelesa, etxean yiddish hitz egiten baitzuten.
1930 hasieran, arte ikasketak egin zituen New Yorkeko Art Students Leaguen eta, 1941ean, bere lehen bakarkako erakusketa egin zuen. Hans Hofmann eta Chaim Grossen ikaslea izan zen, eta Nevelsonek arte kontzeptual goiztiarrarekin esperimentatzen hasi zen, aurkitutako objektuak erabiliz; pinturan eta inprimaketan lardaskatu zuen, bere lan ibilbidea eskulturara eman arte. Gehienean zurez sortuak, bere eskulturak puzzle modukoak ziren: horma eskulturetan edo artelan zutun independenteetan, ebaki ugari zituen gainean modu bihurrietan jarriak, askotan 3-Dan.
Bere irudiek askotan zuri edo beltzez pintatuak izatea dute ezaugarri. Nazioarteko arte eszenan itzala hartu zuenean, Nevelsonen lana 31. Veneziako Bienalean erakutsi zen. Bere artelanak museo eta konpainia garrantzitsuetan ikus daiteke. Nevelson Estatu Batuetako XX. mendeko eskulturgintzako pertsonaia garrantzitsuenetako bat da.
Oleg Novgorodekoa
Oleg Novgorodekoa (eslavieraz: Олег; antzinako eskandinaviera: Helgi), 912 inguruan hila, Kiev-Novgorodeko printze baregoa izan zen. 879tik 912 arte izan zen aginpidean. Novgorodeko Rurik printzearen ondorengoa izan zen. Kiev konkistatu zuen. Hiria eta inguruko lurraldeak printzerri (Kieveko Rusa) bihurtu zituen eta hura izan zen errusiar inperioa izango zenaren hasiera.
Scheggino
Scheggino Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Schegginok honako udalerri hauekin egiten du muga:
3143 Genecampbell
3143 Genecampbell asteroide baten izena da. urriaren 31n aurkitu zuen Harvardeko Behatokia-ek Harvardeko Behatokia Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 UA izena zeraman. Ondoren I. Gene Campbell omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3143 Genecampbell asteroidearen orbitak batezbeste 2,225 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,759 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,691 distantziara. Eszentrikotasuna 0,209 da, eta makurdura orbitala 5,51ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.9 da.
Rossnowlagh
Rossnowlagh (irlandera Ros Neamhlach) Irlandako Donegalgo konderriaren hegoaldean dagoen udalerri bat da. Ballyshannon udalerritik 8,5 kilometro iparraldera eta Donegal udalerritik 16 kilometro hego-mendebaldera dago. 2006ko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.
Familientzako atsedenleku ospetsua da, ibiltari eta itsas kirol zaletuen helburua ere bada, hortaz karabana ugari daude. Bertan hainbat kirol egin daitezkelarik: surfa, windsurfa, kite-surfa eta igeriketa. Gainera 3 kilometro luzeko hondartza bikaina ere badago, hortaz udaldian soresleek dexenteko lana izan ohi dute.
Cheung Sok
Cheung Sok Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uharte txikia da.
Kokapena
Administratiboki Tsuen Wan barrutian dago Lantau uhartearen iparraldean.
Berantevilla
Berantevilla Arabako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Gasteiztik 29 bat kilometrora dago. Udalerriko herriburua izen bereko herria da, hots, Berantevilla.
Zientzia zehatz
Zientzi zehatzak, baita ere zientzia gogorrak eta zientzia hutsak, sistematizatu daitezkeen zientziaren adarrak dira. Aurreikuspenak egin daitezke eta horiek egiaztatzeko, neurriak, esperimentazioa, behaketa eta arrazoiketa logiko zorrotza erabil ditzakegu. Matematika, natur zientziak eta zientzia aplikatuak zientzia zehatzak dira, nahiz eta kontzeptua batez ere matematikari aplikatu. Askotan zientzia formalarekin identifikatzen dira.
Berantevilla
Izena
Euskaltzaindiak araututako euskal izena Berantevilla da. Hala ere, Euskaltzaindiak berak 1979an proposatutako Beranturi izen berriak izan duen erabilera dela eta, maila apalagoan erabil daitekeela onartu du.
Zientzia zehatz
Zientzia zehatzak metodologia zientifiko gainean eraiki dira, era zehatz batez. Jatorria Antzinako Grezian dute, Aristoteles bezalako pentsalarien eskutik: lehenengo zientzialari haiek ekuazioen bidez haien teoriak demostratzen saiatu baitziren.
Berantevilla
Izena
Ez dago garbi izenaren etimologia zein den; forma dokumentatu zaharrena Beranti villa da, Donemiliaga Kukulako kartularioan; zehazki, Muñoz Alvarez Llazarrak 1080. urtean Donemiliagako monasterioari dohaintza bat egin zioneko dokumentu batean ageri da.
Zientzia zehatz
Zientzia zehatzetan, bestetik, ezinbestekoa da emaitzak eta hipotesiak publikoak egitea; horrela, beste zientzialariek egindako egiaztapena berretsi dezakete eta, datu berri horien ondorioz, emaitzak eta hipotesi berriak sor ditzakete ere bai.
Berantevilla
Geografia
Ihuda ibaiak zeharkatzen du Berantevilla, urak Zadorra ibaira isuri baino lehentxeago. Zadorrak, ehunka metro batzuk aurrerago, Ebro ibaian isurtzen ditu. Hegoaldean beste ur lerro bat igarotzen da, Inglares ibaia, eta horrek urak Ebrora isurtzen ditu zuzenean.
Zientzia zehatz
Gaur egun "zehatz" kontzeptu horren inguruan zalantza handiak daude zeren eta ziurtasun a inoiz ezin da erabatekoa izan.
Berantevilla
Geografia
Berantevilla ipar-mendebaldetik hego-ekialdera luzatzen den haran batean dago kokatuta, itsas mailatik 479 metro gorago, hegoaldean Txulato mendia daukala. Trebiñuko barrendegiaren eta Miranda Ebroren artean dagoenez, harreman handia du azken hiri horrekin.
Udalerriaren baliabide ekonomiko nagusia nekazaritza da. Jarduera industriala ere badauka, gutxi bada ere, Lacorzanillako industrialdean. Hala ere, kontuan izan behar da Mirandatik 5 kilometrora dagoela eta bertan industrien eta hirugarren sektoreko lanpostuen kopurua handiagoa dela.
Garraiobideei dagokienez, errepide eta trenbideen lotune garrantzitsu baten ondo-ondoan dago. Bertatik igarotzen dira A-1 errepidea (Madril eta Irun lotzen dituena) eta N-124 (Gimileo eta Miranda Ebro lotzen dituena), eta Mirandan Bilbo, Irun eta Madril lotzen dituen trenbide-lotunea dago.
Historia
Berantevilla toponimoa 1080. urtean agertzen da lehen aldiz agiri batean idatzia. 1299an hiribildu titulua eman zion Fernando VI.a Espainiakoak. Verantivillako monasterioa izan zen hiribildua sortzeko abiapuntua.
Banaketa administratiboa
Udalerria zortzi herriz osatua dago:
Alkateak
Hauek izan dira Berantevillako azken alkateak:
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:
Kultura
Irailaren 9an Andra Mariren Natibitatearen eguna ospatzen da Berantevillan. Ospakizunak, izatez, iraileko lehen asteburuan burutzen dira. Ospakizun esanguratsuenetako bat giza-gaztelu edo giza-dorreak eraikitzearena da : bazkari garaian eta oso distantzia txikira batetik hurrengora, herriko gazteak hiru pisuko giza-gazteluak osatuz eta deseginez doaz, behin eta berriro, hiruzpalau orduz, guztira 20 dorre egin arte edo. Dorreen gailurretik gazte batek “Arratsalde on! Gora Lacorzanillako Ama Birjina!” oihukatzen du, eta etxe bakoitzeko bizilagun eta gonbidatuen izenak ere goratzen ditu. Azkenez “Gora ni eusten nautenak eta gora ni neu!” eta “Hurrengo urtera arte!” esanik agurtzen da.
Sellano
Sellano Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Stilton (gazta)
Stilton Ingalaterrako gazta bat da. Bi barietatetan ekoizten da: oso ospetsua den blue edo urdina eta hain ezaguna ez den white edo zuria. Ingalaterran "gazten erregea" (the king of cheese) deitua da. Bi barietateak Europako Batzordearen jatorri izendapenaren bidez babestuak daude. Soilik Derbyshire, Leicestershire eta Nottinghamshiren egiten den gazta (eta arauen arabera egina) dei daiteke "Stilton".
Sellano
Mugakideak
Sellanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Stilton (gazta)
Ezaugarriak
Gazta urdin bat da. Behi esnez egina dago (%35,5eko koipe materia). Bere azala lizundua da. Heltze maila ezberdinetan hartzen da: xamurra, erdi-ondua eta ondua. Bere orea zuri edo laranja kolorekoa izan daiteke. Kaloriarik gehien duen gazta urdina da. Goilararekin jaten da. Xamurren kasuan, jaterakoan azala zulatzen da eta oportoa edo jereza sartu eta goilararekin jaten da. Torta del Casar eta Torta de la Serenarekin batera, aipaturiko moduan jaten den gazta gutxietako bat da.
NGC 5104
NGC 5104 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Glen Ellyn (Illinois)
Glen Ellyn  Illinoiseko herri bat da. DuPage konderrian kokatua dago. 2010ean 27,450 biztanle zituen, 17.12 kilometro koadrotan banatuta.
Lampiella gibbosa
Lampiella gibbosa Lampiella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Langres (gazta)
Langres izenekoa Xanpaina-Ardena eskualdeko Marne Garaia departamenduan dagoen Langreseko ordokiko gazta frantziar bat da. Appellation d'origine contrôlée edo jatorri izendapena du 1991tik eta 1107/96 zenbakidun Europar Batasuneko araudiaren bidez Jatorri izendapen babestu europar bezala babestuta dago.
Historia
Langreseko ordokian jatorria duen gazta bat da. XVIII. mendetik ezagutzen da, Langres hiriko domingotarren prioreari esker. Baina gazta hau tokian merovingiar erregeen garaitik egin zela uste da. Bere merkataritza pixkanaka garatu zen: Langreseko merkatariek gazta freskoa erosten zuten eta euren upategi propioetan ontzen zuten, ondoren Paris edo Genovara bidaltzeko. Jatorri izendapena 1991n onartu zen. Livarotaren antzekoa, gehienbat modu lokalean jaten da. Etiketan logotipoa eraman behar du INAO laburdurarekin, eta AOCa duela adierazi behar du, baita gaztaren izena ere.
Elaborazioa
5 aste ematen ditu gutxienez heltzen. 1998ko ekoizpena 305 tonakoa izan zen, %1,61eko jaitsiera 1996koarekin alderatuz, %2 etxaldeetatik zetorrelarik.
Ezaugarriak
Langres pasteurizatu gabeko behi esnez eginiko gazta bat da. Zilindro forma eta 180 gramo inguruko pisua du. Bere koipe materia %45ekoa da. Penicillium candidum espezieko lizun zuri bateko azal bat du. Erdiko orea leuna da, krematsua kolorean eta nahiko erraz pirrintzen da. Usai sarkorra dario, bizia, baina ez époisses de Bourgogne gaztarena baino ahulxeagoa. Zaporea nahiko gogorra da, ahosabaia erretzen du, pixkat gazia delarik, baina ez bere lehiakide lokala den époisses de Bourgogne bezain mina.
Hobeto kontsumitzen da maiatza eta abuztua bitartean, bost aste heltzen utzi ondoren, baina bikaina da baita ere martxotik abendurarte. Gazta honi sekula ez zaio bueltarik ematen heltzen ari den bitartean, horregatik pixkat hondoratzen da erdian "iturria" (fontaine, curvette) izeneko hutsune bat eratzen den arte, bere ezaugarririk bereizgariena dena. Ezaugarri honetatik dator gazta hau jateko modu berezi bat, aipaturiko hutsune horretan xanpaina edo marc de Borgoña irauliz dena, ingeles batzuek stilton gaztarekin eta oportoarekin egiten duten bezala dastatzea ahalbidetzen duena. Soilik gaileta gaziekin eta frutarekin ere har daiteke. Marc de Bourgogne, Mercurey eta Nuits-Saint-Georges bezalako ardo zuriekin edo Médoc, Mercurey eta Nuits-Saint-Georges, Bordeleko edo Borgoinakoen gorputza duten ardo beltzak direnak, Andre Jacquart NV Cuvee Grand Cru, Cabernet Melot, Backsberg Estate 1999 ardo beltza, Sancerre, oportoa edo jereza bezalako ardo beltzekin laguntzen da.
Montégut-Savès
Montégut-Savès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montégut-Savès udalerrian erroldatutako biztanleak 73 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 31 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 31etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 26 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboak lanean(16 gizon eta 12 emakume) zeuden.. 13 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Montégut-Savès udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arapaima gigas
Arapaima —izen zientifikoa: Arapaima gigas— teleosteoen infraklaseko arraina da. 3 m-tik gorako luzera izan dezake eta 250 kg-rainoko pisua izan. Ur gezatako arrainik handienetako bat da. Gorputz luzarana du, aho handia, behe-baraila irtena eta bular-hegats handiak. Bere generoko espezie bakarra da. Kolore grisa du, distira gorri eta urdinduna; distira horiek ezkatek eragiten dituzte. Brasilgo eta Guyanetako ibai handietan bizi da. Pirarucú izena ere ematen zaio. Haren haragia oso aintzat hartua da, eta hortzak zura lantzeko erabili izan dira.
Witold Pilecki
Witold Pilecki (Olonets, Errusiar Inperioa, 1901eko maiatzaren 13a - Varsovia, 1948ko maiatzaren 25a) poloniar zalditeriako ofiziala, inteligentzia agentea eta erresistentziaren burua izan zen. Poloniako Armada Sekretuaren sortzaileetako bat izan zen Bigarren Mundu Gerraren hasieran.
Karelian jaio zen, 1863an Urtarrileko Matxinadan parte hartu ondoren bere arbasoak bertara erbesteratuak izan zirelarik. 1910ean, ama eta anai-arrebekin Vilniusera joan zen bizitzera.
Armada Gorriaren aurka eta Polonia-Sobietar Batasuna Gerran gerran borrokatu zuen.
Bigarren Mundu Gerraren hasieran alemaniarrei aurre egin zien Poloniaren inbasioan. Poloniako Armada Sekretuaren sorreran parte hartu zuen. Bere burua eskaini zuen alemaniarrek harrapatzeko eta Auschwitzeko kontzentrazio-esparrura bidaltzeko. Barruan erresistentzia antolatu zuen eta txostenak egin zituen aliatuei bidaltzeko. Auschwitzetik ihes egin ondoren, Varsoviako matxinadan parte hartu zuen 1944an, eta alemaniarrek harrapatu zuten.
Gerra amaitu ondoren, Poloniako Gobernua Erbesteanekiko leiala izan zen. 1947an Poloniako erregimen komunistako polizia sekretuak atxilotu zuen. Torturatu eta exekutatu egin zuten 1948an.
Mexikoko estatua
Estatu honetan dago Teotihuacan hiri prehispanikoa, 1987an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuena.
BK Frem
Historia
Kopenhageko Valby-Sydhavnen auzoan fundatu zen 1886. urtean Fremskridtsklubbens Cricketklub izenarekin. Gobernuarekiko oposizioan zeuden gazteek antolatu zuten kirola eta ekintza politika uztartuz. Hasiera hartan cricket taldea izan zen baina 1887. urterako futbol taldea sortu zuen eta izena Boldklubben Frem, stiftet af Fremskridtsklubben izatera pasa zen (literalki, baloia aurrera kluba, Klub Aurrerakoiak sortua)
Historian zehar 6 Liga eta 2 Kopa irabazi ditu, garairik onenak 30. eta 40. hamarkadak izan zituelarik. Azkenengo titulua 1978ko Kopa izan zuen. 1997. urtean diru arazoak zirela eta maila gorena galdu zuen, eta 2010. urtean ere dirurik gabe gelditu denez Danimarkako 5. mailara eraman dute taldea.
Palmaresa
Liga eta Kopa sortu aurreko txapelketa ez ofizialak:
Euskal taldeen aurkako partidak
BK Fremek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Jewett (Ohio)
Jewett Ohioko herri bat da. Harrison konderrian kokatua dago. 2010ean 692 biztanle zituen, 1.32 kilometro koadrotan banatuta.
Flat Island
Flat Island edo Uharte laua Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uharte txikia da.
Insidious (film saila)
Insidious (euskaraz Maltzur), Leigh Whannell australiar zinema zuzendari, gidoilari, ekoizle eta aktoreak sortutako beldurrezko film saila da.
Flat Island
Kokapena
Heung Leung Kok eta Ocean Pointen artean dago Sai Kung penintsularen iparraldean.
Insidious (film saila)
Oraingoz lauz filmek osatzen dute, lehenbiziko biak James Wan australiar zuzendariak zuzendu zituen, hirugarrena Leigh Whannell berak eta laugarrena Adam Robitel estatubatuarrak.
Vila do Porto
Vila do Porto Portugalgo hiribildu eta udalerri bat da, Azoreetako Santa Maria uhartean kokatua. Hiribildua udalerriaren hiriburua da. 2011ko datuen arabera, udalerriak 97,18 km²-ko azalera eta 5.552 biztanle zituen 5 freguesiatan zehar.
Freguesiak
Udalerria ondorengo 5 freguesiak osatzen dute:
2023ko udal eta foru hauteskundeak Hego Euskal Herrian
2023ko udal eta foru hauteskundeak Hego Euskal Herrian 2023ko maiatzaren 28an egin ziren Araba, Bizkai eta Gipuzkoako batzar nagusietan, Nafarroako Parlamentuan, Hego Euskal Herriko udalerrietan eta Nafarroa Garaiko kontzejuetan.
Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
2023ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak Nafarroako Parlamentuko 50 diputatuak aukeratzeko hamargarren hauteskundeak izan ziren.
Nafarroako Parlamentua 50 legebiltzarkideek osatzen dute eta haien hautaketa Nafarroako hauteskunde araudiak zehazten du, 1986ko azaroaren 17ko foru legearen bidez. Lege horrek argi uzten du Nafarroako hauteskundeetan hautesbarruti soil bat baino ez dagoela, lurralde osoa bere gain hartzen duena. Gainera, botoen % 3 baino gutxiago lortzen duen alderdiak ezin du eserlekurik lortu. Hauteskunde horien deialdia Nafarroako lehendakariari dagokio.
2023ko hauteskundeetara 11 hautagai aurkeztu ziren, bakoitza alderdi politiko edo koalizio politiko baten buru. Aurreko hauteskundeetako hautagai-kopuru bera da; hala ere, alderdi batzuk artean aurkeztu ziren, baina oraingoan ez dira hautagai gisa agertzen. Koalizio politiko berriak ere badaude, bereizita aurkeztu ziren alderdiak biltzen dituztenak eta, 2019arekin alderatuta, beste koalizio batzuk desagertzen direnak.
Foru hauteskundeak
EAEko batzar nagusietako ahaldunak aukeratzeko sistema D´Hondt legea jarraituz egiten da. Hau da, lurralde historiko bakoitza hautesbarruti kopuru jakin batean banatzen da (ikus eskuineko irudia) eta haietako bakoitzari ahaldun kopuru jakin bat dagokio, hauteskunde-deialdia egiten denean zehazten dena. Hauteskunde-deialdia ahaldun nagusiak egin behar du eta erakunde haietako hauteskundeen datak zein epeak udal hauteskundeen berak izaten dira.
Pituophis catenifer
Pituophis catenifer Pituophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Chanel West Coast
Chanel West Coast, benetako izenez Chelsea Chanel Dudley, (Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 1988ko irailaren 1a) estatubatuar rapeatzailea, modeloa eta aktorea da.
St. Johnston
St. Johnston (irlandera Baile Suingean) Irlandako Donegalgo konderriaren ekialdean dagoen udalerri bat da. N56 errepidean dago, Laggan barrutian. R236 errepidean eta Foyle ibaiaren mendebaldeko ertzean dago. 2006ko erroldaren arabera 479 biztanle zituen.
.nf
.nf Norfolk uharteari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Domeinua eskuratzeko bertan izan beharrik ez dagoen arren, beste domeinu asko eta asko baino garestiagoa da.
Bigarren mailako domeinuak
Hirugarren mailako domeinuak eskuratu ahal izateko bigarren mailako domeinu batzuk ere eskaintzen dituzte:
Kanpo estekak
Toppdomän
Glenview (Illinois)
Glenview  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 44,692 biztanle zituen, 36.13 kilometro koadrotan banatuta.
Humbauville
Humbauville Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 34 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 33etxeak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 2 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 31 lanean zeuden (16 gizon eta 15 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Humbauville udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pituophis melanoleucus
Pituophis melanoleucus Pituophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Bochum
Bochum Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiria da. Ruhr eremuan kokatzen da eta Essen, Gelsenkirchen, Herne, Castrop-Rauxel, Dortmund, Witten eta Hattingen hiriek inguratzen dute. Bochumek 2010eko abenduaren 31an 374.737 biztanle zituen. Ruhr ibaiak hiria zeharkatzen du.
Historia
Karlomagnok IX mendean bi merkatu-bidek bat egiten zuten eremuan sortu omen zuen herria. Dena den, bere lehen aipamena Koloniako artzapezpikuak egin zuen Cofbuokheim izenarekin 1041ean. 1321ean herri eskubideak jaso zituen, baina herri txikia izaten jarraitu zuen XIX. mendera arte.
Nacafita
Nacafita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Nacafita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Bochum
Historia
1938an juduen aurkako erasoak izan ziren, tartean sinagoga erre zuten naziek, eta judu asko kontzentrazio-esparruetara bidali zituzten. Holokaustoan Bochumgo 500 judu hil zirela gauza jakina da. Else Hirsch irakasle juduak haur ugari Ingalaterrara eta Herbeheretara bidaltzea lortu zuen.
Ruhr eremuan armagintza industria ugari zegoenez, Bigarren Mundu Gerran bereziki eraso zioten 1943 eta 1944an. Hiriaren %38 "bakarrik" deuseztu zen, baina industria eremu ia guztia suntsitu zuten.
Gerraren ondoren, britainiarrek okupaturiko Alemanian etxerik gabe gelditutako jendearentzat bi errefuxiatu eremu ezarri behar izan zituzten. Oraindik ere eztanda egin gabeko bonbak topatzen dira aldian aldian.
Kirolak
Hiriko futbol taldea den VfL Bochum gaur egun bigarren mailan ari bada ere, garai hobeak ezagutu ditu. 1997an eta 2004ean bosgarren egin zuen Bundesligan eta birritan izan da Kopako finalista, 1968an eta 1988an. Europan ere jokatu du, UEFA Kopan hain zuzen ere.
Hiri senidetuak
Bochum honako hiri hauekin senidetuta dago:
Lasiancistrus caucanus
Lasiancistrus caucanus Lasiancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Neville Chamberlain
Arthur Neville Chamberlain (Edgbaston, Birmingham, Ingalaterra, 1869ko martxoaren 18a - Heckfield, Hampshire, Ingalaterra, 1940ko azaroaren 9a) politikari ingelesa izan zen.
Sigillo
Sigillo Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Neville Chamberlain
Biografia
Josephen semea zen. 1918. urtean alderdi kontserbadoreko diputatu hautatu zuten. 1931n Finantza ministro izendatu zuten, eta Lehen Ministro 1937an. 1938an, Alemaniarekin hitzarmen bat izenpetu zuen (Municheko hitzarmena). Hitlerrek ez zion itunari jaramonik egin, eta 1939. urtean Ingalaterrak Alemaniaren aurkako gerra aldarrikatu zuen. 1940. urtean Winston Churchillen esku utzi zuen gobernua, eta Norvegiara alde egin zuen.
Sigillo
Mugakideak
Sigillok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mancenans
Mancenans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mancenans udalerrian erroldatutako biztanleak 346 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 147 etxebizitza zeuden, 139 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 132 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 139 etxebizitza nagusietatik 122 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 121 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 211 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 143 lanean zeuden (81 gizon eta 62 emakume) eta 14 langabezian zeuden (6 gizon eta 8 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mancenans udalerrian 137 unitate fiskal zeuden, 338 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.231 euro zen.
Hipposideros hypophyllus
Hipposideros hypophyllus Hipposideros generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago. Indian bakarrik bizi dira.
Mancenans
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Mancenans udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Phoenix (2014ko filma)
Phoenix 2014. urtean Christian Petzoldek zuzendutako filma da.
Istorioa
Emakumezko abeslari bati traizioa egin zioten eta kontzentrazio-eremu batera eraman zuten. Aurpegia erabat desitxuratuta itzuliko da eta maila goreneko zirujau bati aurpegia atzera itxuratzeko eskatuko dio, ahal den neurrian lehengo tankera bera izateko.
Mancenans
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Glenwood (Illinois)
Glenwood  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 8,969 biztanle zituen, 8.09 kilometro koadrotan banatuta.
Ziabelar
Galium errubiazeoen familiako landare-generoa da. 600 espezie baino gehiago dira, Ipar eta Hego hemisferioetako eskualde epeletan hazten direnak. Batzuei ziabelar izena ematen zaie euskaraz.
NGC 5107
NGC 5107 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
2020ko Frantziako Tourreko 9. etapa
UAE Emirates taldeko Tadej Pogačar esloveniarrak irabazi zuen. Jumbo-Visma taldeko Primož Roglič esloveniarra lasterketako lider berria bihurtu zen.
Ximena Fernanditz
Ximena Fernanditz (c. 970 - 1035 ), Aragoiko kondesa eta Iruñeko erregina ezkontidea (994-1004) zen.
.pa
.pa Panamari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Ximena Fernanditz
Aita Fernan Bermudez Ceako kondea zuen, aitaren aldetik Ordoño I.a Asturiaskoaren senidea. Ama Elbira kondesa zuen.
Ezkontzak eta seme-alabak
981an Gartzia III.a Santxitzekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten:
.pa
Kanpo estekak
Toppdomän
Monakotza
Monakotza (grekerazko μοναχός, monakos, "bakarti" hitzetik) edo lekaidetza pertsona edo talde batek erlijio arrazoiengatik edo filosofiaz eta espiritualtasunez daraman bizimodu aszetikoari deritzo. Monakotzan bizi diren gizonezkoak monakoak edo monjeak dira eta mojak emakumeak. Otoitza, meditazioa, gizartetik at bizitzea edo gizartearekin harreman mugatuak izatea, kastitatea eta taldearen baitan elkarbizitza izaten dira beren ezaugarri nagusiak, aurrez egindako boto eta promesari jarraiki. Nolanahi ere, monakotzaren xede nagusiak bi dira: alde batetik, jainkotasunarekin bat egitea, eta purifikazioa, bekatuak eta grinak garbituz.
Antzinatik ezagutzen den monakotza-era zaharrena budismoaren baitan garatu zen duela bost mila bat urte. Eskola filosofiko zenbaitetan ere monakotzarako joera izan da, hala nola estoikoen artean. Geroztik erlijio nagusi guztietan izan dira monakotzan bizi izan ziren pertsonak, bereziki kristautasunean eta budismoan zabaldu bada ere. Bi aldaera ditu monakotzak: guztiz bakarrik bizi diren eremutar eta anakoretak eta elkabizitza egiten dute zenobitak, monasterioetan bizi direnak; antzinean eremutarrak monakotza-eredu izan baziren ere, egun monakotza-eredu nagusia elkarrekin bizi diren pertsonen komunitatea izaten da.
Fo Shek Chau
Fo Shek Chau (Basalt Island) Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uharte txikia da.
Kokapena
Administratiboki Sai Kung barrutian dago.
Buriat
Buriatak (buriateraz: Буряад, Buryaad; Буряад-монгол; mongolieraz, Буриад) Baikal aintziraren ertzean bizi den herri mongol bateko kideak dira. 500.000 lagun inguru dira eta Siberiako talde aborigen handiena osatzen dute. Gehienak Buriatiako Errepublikan (Errusia) bizi dira nagusiki. Mongol etniako iparraldeko azpitalderik handiena dira.
Oraintsu arte artzain eta ehiztari nomadak izan diren arren, gaur egun nekazaritzan ere aritzen dira, eta mundu guztian ezagun egin diren brakstish direlakoak egiten dituzte hango errementariek. Budismoa dute erlijio nagusia, lamaismo eran, baina Tibeteko eraginak (tantrismoa) eta jatorri siberiarreko ohitura xamanistak ere dituzte. Zurezko etxoletan bizitzen dira, edo bestela feltroz egindako yurtatan neguan eta larruz estalitakoetan udan.
XIII. mendeaz geroztik bizi dira oraingo lurretan eta 1922an Buriatiako Errepublika sortu zuten, Sobiet Batasuna zenaren barruan. Gaur egun buriat gehienak Ulan-Ude hirian eta inguruetan bizi dira, nahiz eta hainbat oraindik modu tradizionalagoan bizi diren landa eremuetan. Mongolieraren dialekto bat hitz egiten dute, buriatera.
Godfrey (Illinois)
Godfrey  Illinoiseko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 17,982 biztanle zituen, 89.72 kilometro koadrotan banatuta.
3144 Brosche
3144 Brosche asteroide baten izena da. urriaren 10ean aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1931 TY izena zeraman. Ondoren Peter Brosche omentzeko izena eman zitzaion.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.0 da.
Godley (Illinois)
Godley  Illinoiseko herri bat da. Grundy konderrian kokatua dago. 2010ean 601 biztanle zituen, 2.82 kilometro koadrotan banatuta.
Junction City (Ohio)
Junction City Ohioko herri bat da. Perry konderrian kokatua dago. 2010ean 819 biztanle zituen, 1.64 kilometro koadrotan banatuta.
Spello
Spello Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Spellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mikel Aranburu Urtasun
Mikel Aranburu Urtasun (Iruñea, 1955eko urriaren 29a) Empresa Zientzietan eta Zuzenbidean lizentziatua da. Nafarroako Ogasunean lan egin du.
2015eko uztailaren 23an Geroa Bai alderdiaren proposamenez Nafarroako Gobernuko Ogasuna eta Finantza Politikako sailburua izendatua izan zen.
Eusko Ikaskuntzako bazkidea, lehendakariordea izan zen 1992 eta 1998 urte artean. Nafarroako kultura tradizionalaren aditua eta dibulgatzailea, bereziki ondare etnomusikal eta koreografikoarena.
NGC 5108
NGC 5108 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Errekan Gora
Errekan Gora Eskoriatzan (Gipuzkoa) uztailean egiten den kultura jaialdi bat da. Izen hori du Deba ibaiaren goiko zatian egiten delako. 2007an egin zen lehen aldiz. Batez ere askotariko musika emankizunez osatuta dago (rocka, folka, jazza, punka...), baina izaten dira bestelako arte adierazpideak ere: dantza, antzerkia, poesia, ipuin kontalariak...  Aitzorrotz Kultur Elkartea da antolatzailea, eta Eskoriatzako Udalaren babesa izaten du. Uztaileko asteburu bat baino gehiagotan egin ohi zen, baina COVID-19 pandemiaz geroztik uztaileko asteburu bakarrean egiten da.
.ph
.ph Filipinei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Kanpo estekak
Toppdomän
Alaitz Biritxinaga
Alaitz Biritxinaga Abadiano (Atxondo, Bizkaia, 1974ko ekainaren 22a ) txirrindulari-epailea da. Emakumezkoen Euskal Herriko Lehen Itzulian (lehen aldiz Itzulia izena izan du) lehenengo emakume zuzendaria izan da.
Epaile
Zaletasunetik epaile izatera joateko bidea ia nahigabe egin zuen eta honelaxe gogoratzen du:"Joan nintzen hemen alboko bizikleta denda batera, Traña-Matienako bizikleta denda batera, eta Javi Elorriaga txirrindulari ohiak epaileak behar zituztela esan eta baietz erantzun nion. Horretarako prestatu egin behar, eta azterketak gainditu. Araudia ikasi beharra dago azken batean, eta mailak daude: herrikoa, eskualdekoa, nazionala..."Horrelaxe hasi zen epaile, non eta herriko lasterketan. Herrialdean eta Euskal Herrian ibiltzen da, kanpora atera gabe, eta, zaletasunari esker, hainbat bazter ezagutu ditu. Epailearen lana batez ere txirrindulariak eta taldeak zaintzea da tranpak ez egiteko (kotxeari helduta joan, abituallamientoa behar ez den lekuan egin, emisora kontuak…) Gainera denborak hartzen dituzte meta bolanteetan, sprinetan zein helmugan. Lan hori guztia egiteko bost epaile joaten dira, haietariko bat motorrean eta beste laurak autoan, txandaka. Lasterketaren batean erabakiren bat hartu behar izan duenean, emakume izatearren inor ez da bere erabakia gutxiesten saiatu, errespetua da balio nagusia txirrindularitzan.
Inoiz ere ez. Inork ez du nire erabakia gutxietsi, eta inork ez nau emakume izateagatik gutxietsi. Txirrindularitzako balio nagusia errespetua da eta lasterketetan momentu beroak egoten diren arren, inork ez dit inoiz errespetua galdu.
90eko hamarkadan hasi zen epaile, beraz, mende laurdena baino gehiago eman du epaile lanetan. Txirrindularitzan bulegoko lanean zein errepidean emakume asko dago lanean. Mutilen Itzulian bertan, ondotik jarraitzen ez badu ere, bulego lanak egiten ditu: epaileak bideratu, akreditazioak kudeatu… Julian Erasok, gizonezko Itzuliaren zuzendariak, “2022an Itzulia Woman lasterketarako zuzendaria izango zara” esatean harritu egin zen. Momentuan pentsatu zuen gauza bakarra Emakumezkoen Euskal Herriko Itzulian izan zen, maila gorenari horrela deitzen baitzaio. Baina ez da zuzendari bakarra izan, 2022ko gizonezkoen Giroan, esaterako, emakume bat egon da zuzendari, Rosella Bonfanti. Deigarria izan da I. World Tour mailako Itzulian ere emakume bat izatea zuzendari. Egia esan, urte osoko lanetan gero eta emakume gehiago dabil. World Tour mailako lasterketa bateko zuzendaria izatea ametsa zen Bitxinagarentzat eta lanari ekin zion.
Zuzendari
Zeregin handi horren barruan, karguarenak berarenak izango ditu lasterketako egunetan. Etapak hasi aurretik, irteeran egon behar da, txirrindulariek sinadura-kontrola pasatzen duten bitartean. Taldeetako zuzendariekin ere egoteko baliatzen da tarte hori, horrela tokatzen bada, behintzat. Eta gero, agintariekin-eta egon behar izaten da, harremanetarako. Etapa hasierari, irteera neutralizatua amaitzen denean, zuzendariak berak ematen dio hasiera. Orduantxe azaltzen da zuzendaria pelotoiaren aurrean, auto barruan, gorputz erdia kanpoan eta banderatxoa eskuan duela. Txistua jo, eta etapari hasiera ofiziala ematen dio. Gero, lasterketa abian dela, ihesaldiak badira, aurrekoen eta tropelaren artean joan behar izaten du. Dena zaintzea eta kontrolpean edukitzea izaten da haren lana. Bukaeran, bilera egiten du epaileekin, eguna zer moduz joan den aztertzeko. Normalean, ez da arazo handirik izaten, eta bere-berean joaten dira gauzak. Biritxinaga erorikoek kezkatzen dute gehien, ez baitaude bere esku.
Alaitz Biritxingak zera dio:"Emakumeok azaldu egin behar dugu geure burua; ezin gara atzean geratu, eta aukera hau paregabea izan da denontzat gizon eta emakumeen arteko berdintasunean urratsak egiten segitzeko. Ari gara lanean, baina asko dago egiteko oraindik. Adibidez, Itzuliak segida izan behar du."
Emakumeen Lehen Itzulia (World Tour)
2022ko maiatzaren 13tik 15era izan zen Emakumeen Lehen Itzulia, 3 etapa eta 364 km izan zituela. Lehen edizio horretan 22 taldek parte hartu zuten, munduko onenak, besteak beste, Estatu Batuetakoak, Frantziakoak eta Italiakoak egon ziren. Euskal Herriko talde hauek parte hartu zuten: BizkaiaDurango, Laboral Kutxa Fundación Euskad i, Eneicat RBH Global eta Sopela Women’s Tea m.
Emakume gehiago, karrera gehiago, ‘boom’ gehiago
Euskal Herriko emakume txirrindulari erreferenteak mundu guztian ezagunak izan ziren Joane Somarriba eta Eneritz Iturriagaetxebarria izan dira. Gero, besteak beste, Ane Santisteban, Eider Merino, Lurdes Oiarbide, Arantza Azpiroz, Eider Antxustegi etorri ziren.
Alaitz Biritxinagaren ustez: “Dirua dela arazo esaten da, baina ‘Boom’ handiagoa eman behar zaio emakumezkoen txirrindularitzari.”
Pituophis ruthveni
Pituophis ruthveni Pituophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Samba (2014ko filma)
Samba 2014. urtean Olivier Nakachek eta Éric Toledanok zuzendutako filma da.
Istorioa
Samba Senegaldik iritsi zen Frantziara, duela hamar urte, eta beti bigarren mailako lanak izan ditu. Alice zuzendari exekutiboa da eta duela hilabete batzuetatik oso estresatuta dago.
Yonaguniko Egiturak
Yonaguniko Egiturak (与那国島海底地形) Japoniako Yonaguni uhartean 1985ean aurkitu ziren urpeko egituren multzoa da. Haien jatorria eztabaidapean dago. Egiturak Kihachirō Aratake urpekari japoniarrak aurkitu zituen ezustean. Egitura megalito bat da, azken glaziazioaren aurretik lurrazalean egondakoa; litekeena da haren eraikuntzan edo birmoldaketan gizakiak parte hartu izana.
Japoniarrek "monumentu" deitzen diete egitura hauei, eta haien jatorria zalantzazkoa da gaur egun ere. Hainbat geologo eta historialarik naturak egindakoak izan daitezkeela adierazi dute, baina hauen azalpenak zalantzazkotzat jo dituzte beste hainbat zientzialarik. Hauek argudiatzen dute gizakiak eraikitako egiturak direla, bere osotasunean edo zatiren batean behintzat. Bada aurkikuntza Mu elezaharretako kontinente galduko zibilizazioarekin lotu duenik, baina hipotesi honek ez du oinarri sendorik.
Turismoak arreta handia ipini die egitura hauei eta gaur egun uhartearen erakarle turistiko handienetakoa da.
Masaaki Kimuraren azterlana
Masaaki Kimurak haren teria sostengatzeko hainbat aztarna adierazgarri argitara atera zituen, horien artean 1,2 metroko altuera duen tunel itxurako egitura bat, zeinak oztopo oso esanguratsua jarriko zion, egitura lurrazalean zegoenean, kanpotik egiturara sartu nahi zuen orori. Bestalde, bi metro inguruko sakonerako bi zulo erabat borobil atzeman zituen ikerlariak arrokaren barnean, arrokaren gainerako zatiekin bat ez zetozenak, horregatik, zizelkatuak izan zirela pentsa daiteke. Kimuraren arabera, litekeena ura biltegiratzeko edota beste egitura bat eusteko oinarritzat baliatu izana. Egituraren albo batean harri obalatu bat aurki daiteke, itxuraz egiturarekin bat ez datorrena. Egituraren goialdeko muturra iparraldera begira dago, eta agian ordua jakiteko erabili zen. Gaur egun historialariek onartzen dutenaren arabera, duela hamabi edo hamahiru mila urte ez zegoenez metalezko tresnarik, egurrezko ziriak eta tresnak erabili behar izan zituzten garai hartako gizakiek, arroka modu garbian eta zehatzean mozteko.
Kimurak bere teoria indartzeko asmoarekin ondorengo argudioak eman ditu:
Nangchen zaldi
Nangchengo zaldia edo Nanchengo ponia Tibeteko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.