cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otso gorri
Historia
Bizirik iraun zuten haietako hamalau hautatu zituzten, itxian haziko zuten populazio bat sortzeko. 1974tik 1980ra bitartean ugaldu zituzten, Point Defianceko Zoo eta Akuarioan (Tacoma, Washington estatua). 1978an, Hego Carolinako kostaldearen parean, Bull uhartera egindako lekualdatze esperimental arrakastatsuaren ondoren, 1980an otso gorria naturan erabat galdua zela deklaratu zen. 1987an, animalia gatibuak Ipar Carolinako Albemle penintsulako Alligator Ibaiaren Basa Bizitzaren Babesleku Nazionalera askatu zituzten; eta bi urte geroago bigarren askapen bat egin zuten, geroztik desegina, Great Smoky Mountains Parke Nazionalean. 1987tik 1994ra bitartean askatutako 63 otso gorrietatik, populazioa 100-120 banakora handitua zen 2012an, baina AEBetako Arrantzaren eta Basa Bizitzaren Zerbitzuak ez zuenez legea betearazten, populazioa 40 banakora murriztua zen 2018an, 14 ingurura 2019an, eta 8 ingurura 2021eko urrian.
Donald O. Hebb
Donald Olding Hebb FRS (Chester, 1904ko uztailaren 22a – ib., 1985eko abuztuaren 20a) psikologo kanadarra izan zen; neuropsikologiako arloan, ikaskuntza bezalako prozesu psikologikoetan neuronek nola parte hartzen duten ikertu zuen. The Organization of Behavior (1949) liburuan bere Hebbiar teoriagatik ezaguna bilakatu zen zen. Neuropsikologiaren eta sare-neuronalen aita bezala ezagutzen da.
Esneki zonadun
Esneki zonaduna (Lactarius zonarius) Russulaceae familiako onddo bat da.
Baliteke toxikoa ez izatea, baina bere zapore minak eta mingotsak, janezina egiten dute. Literaturak dioenez, behin baino gehiagotan egosten bada eta erabilitako ura bota, mingostasuna desagertu egiten da. Lan handia da eta emaitza ez da ziurra.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, lehenik ganbila, gero laua erdian hondoratua, ilaunduna, zurixka, hori-okrea, okre zurbila, eta maizago marroi laranja kolorekoa, gainerakoa baino kolore ilunagoz ikusten diren gune zentrokideekin; ertza laranja kolorekoa eta lobulatua.
Orriak: Dekurrente samarrak. Hori zurixka kolorekoak edo okre argikoak, batzuetan izokin koloreko erreflexu arin-arinekin.
Horri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Hasieran zuria, berehala okre zurbila. Zilindrikoa, oinarrian mehetua, gainazal leunekoa, batzuetan zulotxo horixkekin. Zahartzean barrua hustu egiten zaio.
Haragia: Zuria, aireak ukitzean kolore arrosak hartzen ditu eta arbel kolorekoa edo grisaxka zenbait orduren barruan. Azalaren azpia gune zirkular zentrokideak ditu. Lodia eta trinkoa. Fruta garratzen usain ahula du. Esne zuria, kolorez aldatzen ez dena, ugari eta oso mina.
Etimologia: Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio. Latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.
Jangarritasuna
Ez da jangarria
Nahasketa arriskua
Lactarius acerrimus delakoarekin, honek kolore argiagoak ditu. Lactarius zonarioides espeziearekin, honek mendi garaietako koniferetan irteten du. Lactarius insulsus delakoarekin, honek, orrietan, okre-haragi-zikin kolorea hartzen du azkar, kapela argiagoa du, haragia gutxi aldatzen da kolorez, oin gorrixka eta oinarria horixka. Lactarius evosmus delakoarekin, honek kapela zurixkagoa du eta udare egosien usaina.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean baso mistoetan eta txilardietan, pagadietan eta Picea excelsa espezieko koniferetan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Carmina Verdú
Hastapenak
Gimnasia erritmikoan Alacanteko Club Atlético Montemarren hasi zen. 1996. urtearen inguruan Espainiako juniorren talderako hautatu zuten. Urte berean, Thiaisko nazioarteko txapelketan 5.a izan zen, eta 15. postua lortu zuen Europako txapelketan, Askerren/Oslon. Talde junior hura honako hauek osatu zuten: Carmina Verdú, Marta Calamonte, Ana del Toro, Carolina Malchair, Carolina Montes, Beatriz Nogales eta, ordezko gisa, Blanca López Belda eta Tania Pacheco.
1998rako, Espainiako txapeldun izatea lortu zuen, senior kategorian, Espainiako banakako txapelketan, Reusen. Orduan talde nazionalaren kontzentrazioan entrenatzen ez zuen arren, 1998ko uztailean Espainia ordezkatu zuen Moskuko Gazteriaren Mundu Jokoetan, eta 23. postua lortu zuen senior kategorian. 1998. urtearen amaieran, Zaragozako Club Atlético Montemar-en 1. mailako Espainiako txapelduna izan zen. 1999ko ekainaren hasieran, Espainiako 1. mailako txapeldunorde izatea lortu zuen, eta sokan zilarra eta urrea ere lortu zituen, uztaian zein zintan, Leganesen jokatutako Espainiako Banakako Txapelketan. Ekainaren 20an, Verdú Villenako (Alacant) gimnasia erritmikoko Espainiako Kopako txapelduna izan zen.
2000: Sidneyko Olinpiar Jokoak
2000. urtean Espainiako gimnasia erritmikoko selekzio nazionaleko senior taldean sartu zen, eta harrezkero Madrilgo Errendimendu Handiko Zentroan entrenatu zuen. 1999tik, Nancy Usero multzoko hautatzailea eta entrenatzailea zen. Nancyk Dalia Kutkaite zuen laguntzaile eta entrenatzaile juniorren taldean. Urte olinpikorako, Espainiako konbinatuak muntaia berriak egin zituen, bai 3 zinta eta 2 eraztunetarako, Los Activos eta Vicente Amigoren musikarekin, bai 10 mazarako, The Corrs eta Loreena McKennitten medley edo nahasketa batekin. Bietan Verdú gimnasta titularra zen. Urtarrilaren 2tik 11ra Errendimendu Handiko Zentroan kontzentratu ziren, Sierra Nevadako (Granada) CSDren altuerako entrenamendurako. Denboraldi hasierako nazioarteko txapelketetan emaitza onak lortu zituzten, hala nola zilarra orokorrean, urrea mazoetan eta zilarra mistoan Madeiran, brontzea orokorrean, 8. postua mazoetan eta zilarra mistoan Thiaisen, zilarra Kalamatan eta berriro zilarra Malagan.
Gimnasia uztea
2000. urtearen amaieran erretiratu zen Carmina Verdú, Sidneyko Joko Olinpikoen ondoren. Ondoren, Zuzenbidean eta ADE lizentziatu zen Francisco de Vitoria Unibertsitatean, Pozuelo de Alarcónen, graduondoko bat egin zuen Comillas Pontifize-Unibertsitatean, 2008tik 2009ra, eta aholkulari fiskal gisa aritu zen Ernst & Youngen, 2008tik 2010era. 2010etik 2014ra, aholkulari juridiko-fiskala izan zen Ekipo Ekonomikoaren bulegoan, eta 2013an IESE Business School-en Executive MBA egin zuen. 2014tik 2016ra Helibetica ondare-sozietatearen arlo korporatiboan lan egin zuen, eta 2016an Gas Natural Fenosan hasi zen management staff gisa.
Espainiako selekzioa
{| width="100%"
Junior taldea
1996
Senior maila
1998
Senior taldea
2000
2000 (jarraipena)
Vladimir Arnold
Vladimir Ígorevitx Arnold (errusieraz: Владимир Игоревич Арнольд; Odessa, Ukraina 1937ko ekainaren 12a - Paris, 2010eko ekainaren 3a) munduko matematikari emankorrenetako bat izan da.
Moskuko Unibertsitatean 1954an hasi zen ikasten, eta 1986ra arte egon zen han; urte hartan, Moskuko Steklov Institutu Matematikoan sartu zen. Garai hartan, beste 99 lankiderekin batera protesta-gutun bat sinatu zuen, "sobietar matematikari osasuntsu baten eroetxe batean kartzelaratzea" zela eta. Horren ondorioz, atzerrira joateko baimena ukatu zioten perestroikaren garaian.
Jaycie Phelps
Jaycie Phelps (Indianapolis, Ameriketako Estatu Batuak, 1979ko irailaren 26a) AEBetako gimnasta artistikoa da, eta 1996an txapeldun olinpikoa taldekako lehiaketan.
Kirolari ibilbidea
1994ko Munduko Txapelketan zilarra eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik.
1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan (Estatu Batuak) urrea eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan —Errusiaren (zilarra) eta Errumaniaren (brontzea) aurretik— Taldekideak: Amy Chow, Dominique Dawes, Shannon Miller, Amanda Borden, Dominique Moceanu eta Kerri Strug izan ziren.
MrBeast
Jimmy Donaldson (Wichita, Kansas, 1998ko maiatzaren 7a), MrBeast, youtuber, enpresaburu eta filantropo estatubatuarra da. Ezaguna da, bere bideoetan, erronkak burutzearren truke jendeari dirutzak eman izanagaitik.
1998ko maiatzaren 7an jaio zen. Raleighen (Ipar Carolina) bizi da, Greenvilleko Akademia Kristauan graduatu zen 2016. urtean. Newsweek-en arabera, unibertsitatea alde batera utzi eta bere youtuber ibilbidea abiatu zuen. CJ Donaldson izeneko anaia zaharragoa du, MrBro kanalaren jabea. Donaldsonek Crohn-en gaixotasuna du, hesteetako hanturazko gaixotasuna.
Olesia Dudnik
Olesia Dudnik (Zaporizhia, Ukraina, 1974ko abuztuaren 15a) ukrainar gimnasta artistikoa da, eta Sobietar Batasunarekin lehiatuz, 1988an txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen taldekako lehiaketan.
MrBeast
2011n hasi zen bideoak egiten YouTuben, hamahiru urterekin, MrBeast6000 izenarekin. Hasierako edukia askotarikoa zen, besteak beste, jolas dezagun eta Youtuberren ondarearen zenbatespenak egiten zituen bideoetan. Hala ere, bisita-kopuruak nahiko apalak ziren, eta bideoek mila bisita inguru jasotzen zituzten. 2017an "Counting to 100,000"(100.000 arte zenbatzen) bideoa argitaratu zuen arte. Bideo horrek dozenaka mila bisita izan zituen egun gutxitan. 2022ko martxoan, 91,3 milioi harpidedun zituen YouTuben. Egoitza Dallasen duen Night Media talentuak kudeatzeko enpresako kidea da gaur egun.
Edukia eta estiloa
Bere bideoek erronkak eta apustuak aurkezten dituzte. Sarritan, hirugarrenek diruz babesten dituzte bere bideoak, eta bertan, dirutza handiak oparitzen dizkie bertan parte hartzen duten pertsona ezezagunei.
Fabricio Ferrari
Fabricio Ferrari Barceló (Santa Lucía, Canelones, 1985eko ekainaren 3a), Uruguaiko txirrindulari ohia da. Diber Ferrari txirrindulariaren semea da. 2006. urtean, Europara etorri zen. Hemen, Euskaldun Txapelketa, Bizkaiko Bira eta Goierriko Itzulia irabazi zituen, besteak beste.
Olesia Dudnik
1989
Stuttgarten (Alemania) egindako Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldekakoan —Errumania (zilarra) eta Txinaren (brontzea) aurretik—, baita urrezko domina ere zaldi-jauzian, eta zilarra oreka-habean, Errumaniako Daniela Silivaș en (urrea) atzetik eta Gabriela Potorac errumaniarraren aurretik (brontzea).
MrBeast
Edukia eta estiloa
2017. urteko urtarrilean ia hogeita lau orduko bideo bat argitaratu zuen, 100.000 arte kontatzen zuena. Bideoaren ekoizpenak 40 ordu iraun zuen guztira; Jimmyk bideoaren zati batzuk bizkortu behar izan zituen "24 ordu baino gutxiago iraun zezan". Urte bereko otsailean, Counting to 200.000 izeneko beste bideo bat igo zuen. Bideoaren arabera, bideo honetan ere zati batzuk kamera bizkorrera eraman behar izan ziren, bideoaren berrogeita hamabost orduek YouTube-ren karga-muga gainditzen baitzuten. Era berean, ehun bozgorailu ekin kristalak hausten saiatu zen, ordubetez pintura lehortzen ikusi zuen, 24 orduz ur azpian egoten ere saiatu zen (baina huts egin zuen, osasun-arazoak zirela eta), arrakastarik gabe, fidget spinner bat birarazten saiatu zen egun oso batez, nahiz eta bideo hori iada ez dagoen eskuragarri. 2019ko martxoan, battle royale bideo-jokoen lehiaketa bat antolatu eta filmatu zuen Los Angelesen, eta 200.000 dolarreko saria banatu zuen (bi joko jokatu ziren; beraz, jasotako saria 100.000 eurokoa izan zen joko bakoitzeko), Apex Legendsekin lankidetzan burutu zuen.
Fabricio Ferrari
2010 eta 2020 bitartean izan zen profesionala. Ez zuen garaipenik lortu profesionaletan.
MrBeast
Edukia eta estiloa
Normalean, Donaldson bideoetan diru kopuru handiak oparituz ikus daiteke; adibidez, 2018ko abenduan, 100.000 dolar estatubatuar eman zituen etxerik gabeko pertsonentzako babeslekuetako elementuetan. Beste 32.000 dolar eman zizkion armadako beteranoen soldadu zaurituen programari; 70.000 dolar Saint Jude Children's Research Ospitaleari, eta beste 10.000 dolar animaliak babesteko Los Angeles eko elkarte bati. YouTubeko bideo garesti gehienak Honey kupoi-konpainiak finantzatu eta babesten dizkio. PewDie Pie eta T-Series-en arteko harpidedun-batailak iraun bitartean, Donaldsonek publizitate-hesiak eta irratirako iragarki ugari erosi zituen lehiaketa sustatzeko; Super Bowl LIII delakoan, hainbat eserleku erosi zituen beretzat eta bere taldearentzat, eta haien elastikoek "Sub 2 PewDie Pie"(harpidetu PewDiePie-ra) esaten zuten.
Eschborn-Frankfurt
Eschborn-Frankfurt, (izen ofiziala alemanieraz Eschborn-Frankfurt - Rund um den Finanzplatz) Alemanian urtero Maitzaren lehenean jokatzen den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da.
Fabricio Ferrari
Afizionatuetan
2005 2006 2007 2008 2009
Profesionaletan
2010 2011 2012 2016 2018 2020
MrBeast
Edukia eta estiloa
Azaroaren 24an, $456,000 Squid Game In Real Life! izeneko bideo bat igo zuen bere kanalera. Bideo hori 31 milioi bisualizaziotara iritsi zen lehen hamabost orduetan, Netflix en Txibiaren jokoa seriearen omenezko bideoa da. Jokoan 3,5 milioi dolar (3,12 milioi euro) inbertitu zituen, Sare sozialetan berak zioenez: bi milioi produkziorako eta beste 1,5 sariak dirutan emateko. Bideojoko batek babestu zuen edukia, eta YouTuben esekitako 25 minutuko bideoaren zati bat hartzen du. Ibai Llanos-i elkarrekin lankidetzan aritzea proposatu zion MrBeastek sare sozialetarako pentsatutako edukiren batean.
Team Trees
2019ko urriaren 25ean, 7:00etan. UTC, Donaldson eta NASA ko ingeniari ohia Mark Rober rek ekitaldi bat antolatu zuen YouTube n #TeamTrees izeneko diru-bilketa gauzatzeko. Proiektuaren helburua 2020ko urtarrilaren 1a baino lehen Arbor Day Fundaziorako 20 milioi dolar biltzea zen eta "beranduenez 2022ko abenduan" zuhaitzak landatzea. Antolatzaileek zuhaitz bat landatuko lukete bildutako dolar bakoitzeko. Dohaintza bakoitza Arbor Day Fundazioari emango zion, eta hark hitz eman zuen zuhaitz bat landatuko zuela dolar bakoitzeko. Hainbat YouTuber-ek eta Rhett & Link, Marshmello, iJustine, Marques Brownlee, The Slow Mo Guys, Ninja, Simone Giertz, Jacksepticeye edo Smarter Every Day k jarri zuten arreta diru-bilketan. 2019ko urrian hasi ziren zuhaitzak landatzen Estatu Batuetako parke nazionaletan. Proiektua abiatu eta 24 ordura, berau 67 egunekoa zen, ia 4 milioi dolar batuak zituzten. Urte horretako abenduaren 19an 20.000.000 dolarreko helburua gainditu zen. Eta 2020ko maiatzaren 27rako, proiektuak 22 milioi dolar baino gehiago bildu zituen. Horrez gain, Jack Dorsey, Susan Wojcicki, Elon Musk edo Tobias Lütke exekutibo korporatiboen dohaintza handiak jaso ditu proiektuak.
Eschborn-Frankfurt
1962an sortua, hasierako basbeslea Henninger garagardo ekoizlea izan zen. Lasterketa hau Frankfurteko eskualdean jokatzen da, irteera eta helmuga Darmstädter Landstraßen izaten dira (Henninger dorre famatuaren ondoan). Ibilbideak Taunus mendateak zeharkatzen du, hiriaren mendebaldean, 1500m-ko desnibela eta %26ko pasarteekin. Amaieran 4,5 kilometroko zirkuitu bati hiru bira ematen dira, Frankfurteko kaleetan.
2005etik 2016ra UCI Europe Tourreko 1. mailan sailkatu zen eta 2017tik aurrera, txirrindularitzako mailarik gorenean dago, UCI WorldTourreko 1.UWT.
Alfredo Saxonia-Coburg eta Gothakoa
Alfredo (Alfred Ernest Albert; Windsor gaztelua, 1844ko abuztuaren 6a - Rosenau gaztelua, Coburg, 1900eko uztailaren 30a) Saxonia-Coburg eta Gothako duke subiranoa izan zen 1893tik hil zen arte.
Viktoria erreginaren eta Alberto printzearen bigarren semea izan zen. 1866an Edinburgoko duke titulua jaso zuen.
1874an Maria Aleksandrova Errusiakoa dukesa handiarekin ezkondu zen. Ezkontza ospatzeko gozotegi ingeles batek Maria galleta sortu zuen.
1893ko abuztuaren 22an bere osaba Ernesto II.aren lekua hartu zuen Saxonia-Coburg eta Gothako dukerrian. Bere seme eta oinordekoak bere buruaz beste egin zuen 1899an. Alfredo 1900. urtean hil zen eta Karlos Eduardo iloba izan zuen oinordeko tronuan.
Zebron
Zebron Argako Erriberako Larraga udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XIV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Larragako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak zebrondarrak ziren.
Shannon Miller
Shannon Miller (Rolla, Missouri, Estatu Batuak, 1977ko martxoaren 10a) AEBko gimnasta artistikoa da. 1996an, taldekako lehiaketan eta oreka-barran parte hartu zuen, eta 1993tik 1994ra bitartean munduko txapelduna izan zen hainbat probatan.
Zebron
Izena
Zebron toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Shannon Miller
1991
1991n Indianapolisko Munduko Lehiaketan, zilarrezko bi domina eskuratu zituen: barra asimetrikoetan, Ipar Koreako Gwang Suk-Kim-en atzetik eta Tatiana Gutsu sobietarrarekin berdinduta, eta taldeka, Sobietar Batasunaren ondoren eta Errumaniaren aurretik.
1992
Bartzelonako (Espainia) Olinpiar Jokoetan, 1992an bi zilarrezko domina eskuratu zituen, oreka-habean eta banakako orokorrean, eta brontzezko hiru domina lortu zituen lurrean, asimetrikoetan eta taldekakoan. Estatu Batuak Talde Bateratuaren (urrea) eta Errumaniaren (zilarra) atzetik geratu ziren. Taldekideak Wendy Bruce, Dominique Dawes, Betty Okino, Kerri Strug eta Kim Zmeskal izan ziren.
Zebron
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Shannon Miller
1994
Brisbanen (Australia) 1994an egin zen Munduko Txapelketan bi urre lortu zituen: oreka-habean eta banakako orokorrean. Handik gutxira, Dortmundeko 1994ko Munduko Txapelketan, taldekakoak bakarrik egin baitziren, zilarra lortu zuen bere taldearekin, Errumaniaren atzetik (urrea) eta Errusiaren aurretik (brontzea).
1995eko Sabaeko Munduko txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen, Errumaniaren (urrea) eta Txinaren (zilarra) atzetik.
1996
Azkenik, kirol-lasterketa arrakastatsu horri amaiera eman zion 1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan (Estatu Batuak) urrezko bi domina eskuratu zituen: oreka-habean eta talde-lehiaketan, Errusiaren (zilarra) eta Errumaniaren (brontzea) aurreti, bere taldekideak Amy Chow, Dominique Dawes, Amanda Borden, Dominique Moceanu, Jaycie Phelug eta Kerri Strug izan ziren
Gotthold Eisenstein
Ferdinand Gotthold Max Eisenstein (1823-1852) matematikari alemaniarra izan zen, batez ere zenbakien teorian egindako lanengatik ezaguna.
Bizitza eta obra
Kristautasunera bihurtutako familia judu baten semea zen. Aitak zortzi urtez aritu zen armada prusiarrean, eta, ondoren, negozioetan aritu zen, itxuraz arrakasta handirik izan gabe. Bost anaiak haur txikiak zirela hil ziren, eta berak meningitisa izan zuen. Ondorioz, bere osasuna oso txarra izan zen eta hipokondriako bihurtu zen.
Berlingo eta Charlottenburgeko hainbat eskola eta institututan ikasi zuen 1842ra arte, orduan aitak negozioa Ingalaterrara eta Irlandara eraman zuen. Han ezagutu zuen William Rowan Hamilton. Lagrangeren, Eulerren eta Gaussen lanak aztertzen ari zen beti bere kabuz. Hemezortzi eta hemeretzi urte zituela, Dirichlet-en klaseetara joan zen unibertsitatean.
1843an Berlingo unibertsitatean sartu zen eta hurrengo urtean Journal de Crelle-n argitaratu zituen bere lehen artikuluak. Crellek berak gomendatu zion Alexander von Humboldt-i, bera izango baita haren babesle nagusia.'
Harmandia
Taxonomia
Espeziea Henri Ernest Baillonk aurkitu zuen eta erreferentzia Bulletin Mensuel de la Société Linnéenne de Paris aldizkarian argitaratu zuen (1: 770. 1889).
Gotthold Eisenstein
Bizitza eta obra
1847an, Berlingo unibertsitatean eskolak emateko gaikuntza lortu zuen, baina 1848a denbora laburrean espetxeratu zuten iraultzan jarrera errepublikanoa zuelako. 1851n, gaixorik, irakaskuntza aldi baterako utzi behar izan zuen eta hurrengo urtean hil zen, hogeita bederatzi urterekin, Humboldtek beka garrantzitsu bat lortu zionean.
Eisenstein-en lana, batez ere, hiru eremutan oinarritzen da: forma koadratikoen teoria aritmetikoa, elkarrekikotasun koadratikoaren legea eta funtzio eliptikoen teoria.
Kim Zmeskal
Kim Zmeskal (Houston, Texas, 1976ko otsailaren 6a) Estatu Batuetako gimnasta artistikoa da, 1991n eta 1992an munduko hainbat probatan txapeldun izan zena hiru aldiz.
Kirolari ibilbidea
1991ko Indianapolisko Munduko Txapelketan hiru domina lortu zituen: urrea banakako jeneralean, zilarra taldekakoan —Sobietar Batasunaren ondoren (urrea) eta Errumaniaren aurrean— eta brontzea lurrean, Oksana Chusovitina sobietarraren eta Cristina Bontasen ondoren.
1992an Parisen egindako Munduko Txapelketan bi urrezko domina lortu zituen: oreka-habean eta lurzoru-proban.
Gainera, 1992an, Bartzelonako Olinpiadetan (Espainia), taldekako brontzea eskuratu zuen, Talde Bateratuaren eta Errumaniaren atzetik. Taldekideak: Wendy Bruce, Dominique Dawes, Shannon Miller, Betty Okino eta Kerri Strug.
Phoebe Mills
Phoebe Mills (Northfield, Illinois, Estatu Batuak, 1972ko azaroaren 2a) AEBetako gimnasta artistikoa da, oreka-barraren proban espezialista. 1988an brontze olinpikoko domina lortu zuen.
1988
Seulgo (Ipar Korea) Olinpiar Jokoetan brontzea lortu zuen habean edo oreka-barran, eta podiumean izan zen Daniela Silivas (urrea), Elena Shushunova sobietarra (zilarra) eta Gabriela Potorac errumaniarrarekin berdinduta.
José Amador de los Ríos
José Amador de los Ríos y Serrano (Baena, 1816ko urtarrilaren 1a - Sevilla, 1878ko otsailaren 17a) historialari, literatura-kritikari eta arkeologo espainiarra izan zen.
Biografia
José Amador de los Ríos y Serrano 1816ko urtarrilaren 1ean jaio zen Baenan, María del Carmen Serranoren eta José de los Ríos eskultorearen semea. Klase ertaineko eta oso kultura handiko familia batean hazi zen. Anaia gazteena Demetrio de los Ríos izan zen, arkitekto eta arkeologoa, Blanca de los Ríosen eta Nostenchen aita, idazle ezaguna.
Atzapar urregorri
Atzapar urregorria (Ramaria aurea, sinonimoa: Clavaria aurea) Gomphaceae familiako onddo espezie bat da.
José Amador de los Ríos
Biografia
Kordoban, Humanitateak eta Filosofia ikasi zituen Asunción ikastetxean eta San Pelagioko Kontziliar mintegian.
Atzapar urregorri
Ramaria helduek kolore bera dute guztiek. Horregatik, kontsumitu behar badira, gazteak direnean jan behar dira.
José Amador de los Ríos
Biografia
1832an, aita Errege Lekuen eskultore gisa erabili zuten, eta familia Madrilera joan zen bizitzera. San Isidroko Errege Ikasketetan segitzen du eta San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian matrikulatzen da Federico de Madrazorekin pintura ikasteko. Orduan poesia idazten du eta Espainiako kronikak eta Juan de Marianaren Historia irakurtzen ditu. Frantziako eta Italiako hizkuntzak eta literatura aztertzen ditu Madrilgo Ateneoan, José Madrazorekin eta Alberto Listarekin. Antzerkiari buruzko 1836-37 ikasturteko eskoletan, Espainiako Literaturaren Historia bat egiteko ideia bururatu zitzaion, 1841-42an argitaratu zuen iSimonde de Sismondi suitzarraren Histoire de la Littérature du Midiren (Paris 1813) zati espainiarra itzuliz eta zabalduz.
Atzapar urregorri
Deskribapena
Karpoforoa: 10 eta 14 cm arteko altuerakoa, enbor motza, lodia eta haragitsua, krema kolorekoa edo zuri-horixka zurbilekoa, adar askotan banatuta. Enborraren oinarria ez da inoiz gorriz koloreztatzen, ezta igurtziz ere. Adar lodiak, zilindrikoak, horiak, hori-arrautza kolorekoak eta zahartzean gorri-okre kolorekoak, adaxka zilindrikoetan banatuta eta muturra kamutsa edo koskaduna dute.
José Amador de los Ríos
Biografia
Fernando vii.a 1833an hil zenean, haren aita, gizon geldiezina, berrogeita zazpi urterekin hasi eta Bide laguntzaile karrera amaitu zuena, berriro joan behar izan zen 1837an Sevillara. Hiri horretan, José Amadorrek Colombina Liburutegiaren funtsak aztertu zituen, era guztietako kodize historiko eta literarioak ikertuz. Era berean, hizketaldietan parte hartu zuen eta Manuel María del Mármol Sevillako maisu eta aholkulariari esker, Sevillako Errege Letra Onen Akademiaren ohorezko akademiko izendatu zuten 1839an. Urte hartan bertan argitaratu zuen bere lehen liburua, Poeta hautatuen bilduma, Juan José Buenorekin.
Atzapar urregorri
Deskribapena
Haragia: Gorritzen eta kolorez aldatzen ez den kolore zurikoa, zaporea leuna eta atsegina du.
José Amador de los Ríos
Biografia
1840an María Juana Fernández de Villaltarekin ezkondu zen. Harekin lau seme-alaba eta alaba bat zituen, Isabel Matilde, Francisco Fernández eta Gonzálezekin ezkondua, Madrilgo Unibertsitate Zentraleko eruditua eta errektorea. Beste laurak Alfontso dira; Gonzalo, Ramiro Rodrigo, idazlea, historialaria, orientalista, abokatua, akademikoa, Museo Arkeologikoko zuzendaria, Zuzenbide Fakultateko eta Jurisprudentzia Akademiako irakaslea.
Atzapar urregorri
Deskribapena
Etimologia: Ramaria terminoa, latinetik dator, "ramus" hitzetik, adar, esan nahi du. Aurea epitetoa ere latinetik dator, "aureus" hitzetik, urre kolorekoa esan nahi du. Bere koloreagatik.
David McClelland
David Clarence McClelland (Mt. Vernon, 1917ko maiatzaren 20a – 1998ko martxoaren 27a), psikologo estatubatuarra izan zen. Ezaguna bilakatu zen bere Beharraren Teoria lantzeagatik.​
José Amador de los Ríos
Biografia
1842an Baenako Adiskideen Elkarteko bazkide izendatu zuten eta Kordobako Errege Elkarte Patriotikoak bazkide gisa hartu zuen 1844an. Urte horretan Sevilla pintoresca argitaratu zuen, hiriko monumentu garrantzitsuenak biltzen dituena, eta Empeños de amor y honra komedia estreinatu zuen. 1845ean Toledo pintoresca eta Ikasketa Planeko Zuzendaritzako lehen ofizial gisa argitaratu zituen, Espainiako probintzia guztietan bigarren hezkuntzako institutuak sortzea bultzatuz.
José Amadorrek 1848an hasi zuen irakasle-karrera. Urte horretan Madrilgo Unibertsitate Zentraleko Filosofia eta Letren Fakultateko Literatura Katedra lortu zuen, eta han Antonio Cánovas del Castillo, Emilio Castelar, José Canalejas, Leopoldo Alas "Clarín" edo Marcelino Menéndez Pelayo izan zituen ikasle.
Atzapar urregorri
Jangarritasuna
Gaztetan dastatu daiteke, baina balio gutxi du sukaldaritzan. Toxikoa gordinik eta kozinatuta purgatzailea izan daiteke, batez ere ale zaharrak kontsumitzen badira.
Paul Anka
Paul Albert Anka (Ottawa, 1941eko uztailaren 30a) kanadar abeslari, abesti egile eta aktorea da.
Atzapar urregorri
Nahasketa arriskua
Ramaria flava delakoarekin, honek sufre koloreko adarrak ditu eta enbor zuria, batzuetan kolore gorriz zikinduak. Dena den, oso zailak dira bereizten, batez ere aleak oso gazteak ez badira edo egoera onean ez badaude. Baita Ramaria formosa eta Ramaria neoformosa toxikoekin ere, hauek izokin koloreko tonuengatik eta haragi apur bat garratzagatik bereizten dira.
Paul Anka
Kanadan jaio zen familia libanoar kristau batean. Hamasei urterekin arrakasta handia lortu zuen Diana abestiarekin. Lonely Boy, Put Your Head on My Shoulder eta (You 're) Having My Baby abestiekin ere lortu zituen arrakastak.
Atzapar urregorri
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostoerorkorren eta koniferoen basoen lurrean.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
José Amador de los Ríos
Biografia
1848an Espainiako juduei buruzko azterlan historiko, politiko eta literarioak argitaratu zituen, eta hainbat hizkuntzatara itzuli zen. Historiako Errege Akademiako euskaltzain oso hautatua da. Pedro José Pidal (1800-1865), Gobernazio ministroa, bere lagun eta babeslea den Angel de Saavedra, Rivas dukearen laguntzarekin, Monumentuen Batzorde Nagusiko idazkari izendatu zuten. Idazkariarekin batera, berrogeita sei liburuki luze argitaratu zituen. Juan Valerarekin adiskidetu egiten da, baita Alberto Lista, Alejandro Dumas, Alejandro Herculano eta Prosper Meriméerekin.
Literaturan doktore 1850ean, 1851n, Historiako Errege Akademiak Indietako, uharteetako eta Oviedoko Gonzalo Fernández de Oviedoren Ozeanoko itsasoko lurralde irmoaren historia orokorra eta naturala argitaratzeko agindu zion. 1856an amaitu zuen. Horrez gain, Santillanako Markes Iñigo López de Mendozaren lanak argitaratu zituen, lau liburukitan biografia, ohar eta iruzkinekin, eta 1855ean argitaratu zituen. 1853an, Grazia eta Justizia Ministerioak atzerriko literaturako katedradun izendatu zuen, eta 1856an, antzokien zentsore izendatu zuten. Kargu hori dohainik bete zuen bost urtez, 1861 arte.
Unibertsitate Zentraleko dekano izendatu zuten 1857an, eta hori aprobetxatu zuen artxibo eta liburutegi nazionaletatik eta atzerrikoetatik bidaia batzuk egiteko. 1867an errektoreorde eta 1868an errektore hautatu zuten. Denbora gutxian "La Gloriosa"k kargutik kendu zuen, bi urte pasata bere katedra berreskuratu zuen. Instrukzio Publikoaren ikuskatzaile orokorra ere izan zen 1856 eta 1861 artean. Azken urte horretan, Historia crítica de la literatura española lanaren lehen liburukia argitaratu zuen, literatura latinoari eta bisigodoaren garaiko poesiari eskainia eta Isabel ii.a erreginak ordaindua, harekin audientzia ugari zituen-eta. 1859an, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian sartu zen, "De la arquitectura mudéjar" hitzaldiarekin; horretan lehen aldiz erabili zen terminoa bere Toledo pintoreskoan (1845) aipatzen zuen arte-mota bat sailkatzeko.
1860an Historia de la Villa y Corte de Madrid lau liburukitan hasi zen, 1864ko azkena, Juan de Dios de la Rada y Delgado eta Cayetano Rosellekin batera.
Union Liberal eko kidea, politika aktiboan parte hartu zuen: Gorteetako diputatu izan zen 1863an, baina urtebete baino gutxiago jardun zuen horretan.
1868an Espainiako Museo Arkeologiko Nazionaleko zuzendari hautatu zuten, baina "La Gloriosa"ren ondoren dimisioa eman zuen, abenduaren 4an Unibertsitateko errektore kargutik kendu zutelako; haren seme Rodrigo postu horretan egongo zen gero. Aprobetxatu zuen Espainian eta Portugalen juduen gizarte-, politika- eta erlijio-historiaz liburua hasteko. 1875-76 urteetan argitaratu zen, hiru liburukitan. 1870ean bere katedrara itzuli zen Juan Valera erakunde publikoetako zuzendariari esker. 1874an Instrukzio Publikoaren ikuskatzaile Orokor izendatu zuten. 1876an Alfonso eta Gonzalo seme-alabak hil ziren. Madrileko Elkarte Geografikoan bazkide fundatzaile gisa parte hartzen du, baina bere osasuna oso makal dago eta medikuak neurrigabeko lana uzteko agindu dio; Madril utzi eta Kordoba, Malaga eta Sevillara joan zen. Otsailaren 17ko goizean hil zen eta Unibertsitate Hispalenseko kaperan lurperatu zuten.
Gizon polifazetikoa izan zen (poeta nahiko kaskarra, hiru drama historiko idatzi zituen, itzultzailea), baina antzinako literatura hispanikoaren historialaria, artearen historialaria eta arkeologoa izateagatik izan zen ezagunago. Pintore amateurra ere izan zen.
Espainiako literaturaren historia kritikoa zazpi liburukitan argitaratuak (1861-1865), Espainian jaiotako autore latindarretatik Errege Katolikoen garairaino aztertzen zituen. Metodologia positibista bati jarraituz, datuak, dokumentuak eta testuak biltzen ditu, baita iritzi kritikoak ere. Marcelino Menéndez Pelayok erabili zuen batez ere. Sarrera batean idazten du Espainiako literatura-historia baten existentziari dagokionez hutsune nabarmena zuela hasi zuela lan hori, eta une hartan diziplina horren Europako korronte nagusiak laburbiltzen dituela.
Paul Anka
She's a Lady idatzi zuen Tom Jonesentzat eta ingelesez My Way abestiaren hitzak.
Jaron Lanier
Jaron Zepel Lanier (1960ko maiatzaren 3a) informatikaria, artista bisuala, ordenagailuen filosofia idazlea, teknologo, futurista eta musika klasiko garaikidearen konpositore estatubatuarra da. Errealitate birtualaren (EB) alorreko sortzailetzat hartua, Lanierrek eta Thomas G. Zimmermanek, 1985ean, Atari utzi, eta VPL Research, Inc. enpresa sortu zuten, EB betaurrekoak eta kabledun eskularruak saltzen zituen lehen konpainia. 1990eko hamarkadaren amaieran, Lanierrek Internet2rako aplikazioetan lan egin zuen, eta, 2000ko hamarkadan, Silicon Graphics-en eta hainbat unibertsitatetan, ikertzaile bisitari gonbidatua izan zen. 2006an, Microsoften hasi zen lanean, eta, 2009tik aurrera, Microsoft Research-en aritu da diziplinarteko zientzialari gisa.
Lanierrek musika klasikoa konposatu izan du, eta instrumentu arraroen bildumagilea da (bat eta bi mila artean dituelarik); bere album akustikoan, Aldaketarako musika-tresnak (1994), Asiako haize eta sokazko instrumentuak agertzen dira, hala nola khene harmonika, suling flauta eta esraja (sitarren antzekoa). Lanierrek Mario Grigorovekin bat egin zuen Hirugarren olatua (2007) film-dokumentalaren soinu-banda konposatzeko.
2005ean, Foreign Polizy aldizkariak 100 intelektual publiko onenen artean izendatu zuen Lanier. 2010ean, Lanier <i id="mwLA">TIME</i> 100 pertsonarik eragingarrienen zerrendan izendatu zuen. 2014an, Prospect-ek Munduko 50 pentsalari onenen artean izendatu zuen Lanier. 2018an, Wired-ek azken 25 urteetan historia teknologikoko eragin handieneko 25 pertsona nagusienetako bat bezala izendatu zuen Lanier.
Hasierako bizitza eta hezkuntza
Jaron Zepel Lanier New York hirian jaio, eta Mesillan (Mexiko Berria) hazi zen. Lanierren ama eta aita juduak ziren ; bere ama Vienako nazien kontzentrazio-esparrutik bizirik atera zen, eta bere aitaren familiak Ukrainatik emigratu zuen pogrometatik ihes egiteko. Bederatzi urte zituela, bere ama auto istripu batean hil zen. Denbora luzez, kupula geodesikoko etxebizitza eraikitzeko diseinatzen lagundu zuen zazpi urteko proiektuari ekin aurretik, kanpin dendetan bizi izan zen bere aitarekin.
13 urte zituela, Lanierrek Mexiko Berriko Estatu Unibertsitatea (NMSU) konbentzitu zuen matrikulatzen uzteko. NMSUn, graduondoko ikastaroak egin zituen; Zientzia Fundazio Nazionalaren (NSF) beka bat jaso zuen Notazio Matematikoa ikasteko, eta horrek ordenagailuen programazioa ikastera eraman zuen.
1979tik 1980ra, Lanier, «ikasteko simulazio grafiko digitala» proiektuan (NSFk finantzatutakoa) zentratu zen. Lanier New Yorkeko arte eskolan ere ibili zen garai horretan, baina Mexiko Berrira itzuli, eta emagin baten laguntzaile gisa egin zuen lan. Erditzen lagundu zuen haur baten aitak, horrenbestez, auto bat oparitu zion, Lanierrek, gero, Santa Cruzera eramango zuena.
Atari Labs, VPL Research (1983–1990)
Kalifornian, Lanierrek Atari Inc. enpresan lan egin zuen, eta Thomas Zimmerman ezagutu, datu-eskularruaren asmatzailea. 1984an, Atari Inc. bi enpresatan banatu ostean, Lanier langabezian geratu zen. Horrek denbora librea bere proiektuetan kontzentratzeko aukera eman zion, programazio bisual "post-sinboliko" lengoaian (PLB) barne. Zimmermanekin batera, Lanierrek VPL Research enpresa sortu zuen, errealitate birtualeko teknologiak merkaturatzean zentratuta; konpainiak aurrera egin zuen denbora batez, baina, 1990ean, kiebra jo zuen. 1999an, Sun Microsystems-ek PLBren errealitate birtuala eta grafikoekin lotutako patenteak erosi zituen.
Familia
Jaron Lanierrek eta bere emazteak, Lenak, ume bat dute, alaba bat.
Manifestu baten erdia (2000)
Manifestu baten erdia lanean, Ray Kurzweil bezalako idazleek egindako aldarrikapenak kritikatzen ditu Lanierrek, eta, «totalismo zibernetikoa» deritzonaren itxaropenari, aurka egiten dio, hau da, «ordenagailuak materiaren eta bizitzaren maisu oso adimendun bilakatzen direnean sortutako kataklismoari». Lanierren posizioa da gizakiak ezin har daitezkeela ordenagailu biologikotzat, hau da, ezin direla ordenagailu digitalekin inongo zentzu egokian alderatu eta oso zaila dela gizakia, oro har, ordenagailutik ordezkatzea hamarkada gutxiren buruan, baita ekonomikoki ere. Transistoreen kopurua Moore-ren legearen arabera handitzen den bitartean, errendimendu orokorra, oso poliki igotzen da. Lanierren arabera, hori da softwarea garatzeko giza produktibitatea apurka handitzen delako eta softwarea puztuago bihurtzen delako eta akatsetarako joera betikoa izaten jarraitzen duelako. «Hitz gutxitan, softwareak ez du berez baimenduko. Orain, kodeak ezin dio prozesatzeko ahalmenari eutsi, eta ezingo du inoiz egin». Bukaeran, hala, ohartarazten du edozein teoriaren (ideologia batez ere) arazo handiena ez dela faltsua dela, baizik eta «bizitza eta errealitatea ulertzeko bide bakarra eta guztiz osoa dela». Behar objektiboaren inpresioak gizakiak paradigmatik irteteko edo borrokatzeko duten gaitasuna geldiarazten du, eta jendea hondatzen duen patu autobetegarria eragiten du.
Komunikazio postsinbolikoa (2006)
Lanierren espekulazio batzuek «komunikazio postsinbolikoa» deitzen dutena dakarte. 2006ko apirileko Discover aldizkariaren zutabean, zefalopodoei buruz idazten du (hau da, olagarro, txipiroi eta erlazionatutako moluskuen espezie ezberdinei buruz), zeinak, horietako asko, haien gorputza eraldatzeko gai baitira, beren larruazalaren pigmentazioa eta ehundura aldatzea barne, gorputz-adarretan forma konplexuen imitazioak osatuz ere. Lanierrek, jokabide hori (batez ere bi olagarroen artean ematen denean), pentsamenduaren jokabide-adierazpen zuzen gisa ikusten du.
Wikipedia eta jakinduria kolektiboaren orojakintza (2006)
2006ko maiatzean Edge aldizkarian argitaratutako Maoismo digitala: Sareko kolektibismo berriaren arriskuak sare-saiakeran, Lanierrek batzuetan erreklamatutako jakituria kolektiboaren orojakintza kritikatu zuen (bere zinema-zuzendari lanari buruz Wikipediako artikulua bezalako adibideak barne, gehiegizkoa dela esan baitu behin eta berriz), "maoismo digitala" gisa deskribatuz. Hauxe idazten du: «Internet, berez, zerbait esateko duen entitate bat dela sinesten hasten baldin bagara, (edukia sortzen duen) pertsona hori gutxiesten, eta geure burua ergel bihurtzen ari gara».
Haren kritikak, izan ere, kezkatzen dituen hainbat helburu ditu, eta abstrakzio maila ezberdinetan daude:
Kritika hori gehiago aztertzen da Irrati Nazionalean, Filosofoaren gunea saioan, hari egindako elkarrizketan, non «pertsonen usaina kentzen duen» efektu ez naturala kritikatzen duen
Ez zara tramankulu bat (2010)
Ez zara tramankulu bat (2010) bere liburuan, Lanierrek Web 2.0ren erlauntzaren adimena bezala hautematen duena kritikatzen du (jendetzaren jakinduria), eta ekoizpen intelektualaren kode irekiko eta eduki askeko desjabetzea «maoismo digitala» gisa deskribatzen du. Lanierrek, Web 2.0 garapenei, aurrerapena eta berrikuntza gutxiestea leporatzen die, baita kolektiboa goraipatzea norbanakoaren kontura ere. Wikipedia eta Linux arazo horren adibide gisa kritikatzen ditu, Wikipedia zer den ikusten duelako: editore anonimoen aldetik «jendetzaren araua», bere eduki ez zientifikoaren ahultasuna eta adituen aurkako jazarpena.
Lanierrek baita ere dio: kode irekiko eta edukien mugimenduaren zenbait alderditan mugak daudela, benetan, berria eta berritzailea sortzeko gaitasunik ez dutelako. Esaterako, kode irekiko mugimenduak ez zuela iPhonea sortu. Beste adibide batean, Lanierrek, Web 2.0ri, bilatzaileak alferrak izatea leporatzen dio, Thinkquest bezalako webgune berritzaileen potentzialtasuna suntsitzea eta Matematika bezalako ideiak publiko zabalago bati oztopatzea.
Lanierrek dio, gainera, klase ertainek edukien sorrera finantzatzeko aukerak suntsitu dituela kode irekiko ikuspegiak, eta aberastasuna norbanako gutxi batzuetan kontzentratzea eragiten duela —«hodeien jaunak»—, zeinak (benetako berrikuntzagatik baino gehiago zorteagatik) eduki-kontzentratzaile gisa txertatzea lortzen baitute hodeiko une eta kokapen estrategikoetan. Liburuan, Lanierrek MIDI estandarra ere kritikatzen du musika-tresnen komunitaterako.
Nor da etorkizunaren jabea? (2013)
Nor da etorkizunaren jabea? liburuan (2013), Lanierrek dio klase ertaina gero eta baztertuago dagoela sareko ekonomietatik. Erabiltzaileak (doako zerbitzuen truke), beren buruari buruzko informazio baliotsua emateko konbentzituz, enpresek datu kopuru handiak lor ditzakete, ia kosturik gabe. Lanierrek «Siren Servers» (Sirena zerbitzariak) deitzen die enpresa horiei, Ulisesen sirenei erreferentzia eginez. Pertsona bakoitzari (datu-biltegiari egindako ekarpenagatik) ordaindu beharrean, sirena zerbitzariek datu-zentroak kontrolatzen dituzten gutxi batzuen eskuetan kontzentratzen dute aberastasuna.
Esaterako, Googlen itzulpen-algoritmoa seinalatzen du, jendeak sarean igotako aurreko itzulpenak batzen dituena, erabiltzaileari bere asmakizun onena emanez. Iturburu-itzulpenen atzean dauden pertsonek ez dute beren lanagatik ordainik jasotzen, eta Googlek, berriz, iragarkien ikusgarritasuna areagotzen du sirena zerbitzari indartsu gisa. Beste adibide batean, Lanierrek adierazi duenez, 1988an Kodakek 140.000 pertsona enplegatzen zituen irudi digitalaren industria buru zenean. 2012rako, Kodakek porrota aurkeztu zuen Instagram bezalako argazkiak partekatzeko doako guneen erruz, zeinak 13 pertsona soilik enplegatzen batzituen.
Arazo hauen irtenbide gisa, Lanierrek sarearen egitura alternatibo bat proposatzen du Ted Nelson-en Xanadu proiektuan oinarrituta. Edozein informazioren iturrira apuntatuko zukeen bi norabideak lotzeko sistema bat proposatzen du: jendeak sarera bidaltzen duen jatorrizko materialagatik konpentsatzen duen mikroordainketen ekonomia sortzea.
Dena berriaren egunsentia (2017)
Dena berriaren egunsentia: Errealitaterekin eta errealitate birtualarekin topaketak (2017) liburuan 1960ko hamarkadan Mexiko Berrian izandako heziketaz, teknologiarekin bizi izan zuen harremanaz eta Silicon Valley-ra egindako bideaz hausnartzen du Lanierrek. Zati batean memoria pertsonalak eta errealitate birtualeko hausnarketa bestean, Lanierrek errealitate birtualaren (EB) aldakortasuna nabarmentzen du testuinguru historikoan, eta, bere funtzioak, etorkizunean proiektatzen.
Lanierrek, beraz, EBak beste edozein teknologiak baino gehiago erakartzeko eta inspiratzeko duen gaitasunari buruz idazten du: «Telebistak eta bideo-jokoek jendea zonbi itxurako trantze batera eramaten dute... EBa aktibo dagoen bitartean, eta, pixka bat igaro ondoren, nekatu egiten zaitu», eta jarraitzen du idazten: EBak, bada, ekipamendu zahar eta pobreagoenak lan hobea egin zezaketela norberaren pertzepzio-prozesua agerian jartzean: «EBren gozamenik onena da benetan konbentzituta ez egotea, magia ikuskizun batera joaten zarenean bezala». Eta azpimarratzen du, nola mundu birtualera beharrean, EBak berez laguntzen dion erabiltzaileari errealitatera bideratzen, azalduz EBaren magiarik onena demoa amaitu eta berehala gertatzen dela (bere laborategiak, sarritan, loreak oparitzen zizkieten entzungailutik ateratzen ziren bisitariei, bisitariak lehen aldiz biziko balitu bezala).
Lanierrek, joko eta entretenimendutik haratago, EB modernoaren curriculum aberatsa aipatzen du: estres post traumatikoaren nahastea (PTSD) gainditzen duten gerrako beteranoak tratatzeko erabili izan da; medikuek ebakuntza korapilatsuak egiteko; hegaldiaren sentipena sumatu nahi duten paraplegikoek, eta, mekanismo gisa, azken bi hamarkadetan egindako ia ibilgailu guztien prototipoak egiteko. Liburuan zehar, Lanierrek EBaren berrogeita hamaika definizio tartekatzen ditu, bere erabilera oparo eta hutsune ugari argituz.
Zure sare sozialetako kontuak oraintxe bertan ezabatzeko hamar argudio (2018)
Izenak dioen bezala, sare sozialak duten eraginez kezkatuta agertzen da Lanier, eta, sare sozialei egiten dizkien kritika asko, ezagunak egingo zaizkie politika eta kulturaren begiraleei. Funtsean, baieztatzen da Twitter eta Facebook bezalako plataformek gordinagoak, enpatikoagoak eta tribalagoak bihurtu dituztela erabiltzaileak. Esan bezala, Lanier kezkatzen duena da: sare sozialen plataformetan konfiantza izateak jendearen espiritualtasunerako gaitasuna murrizten duela eta sare sozialen erabiltzaileak, funtsean, plataformen luzapen automatizatuetan bilakatzen ari direla.
Interneten balorazioa
Lanierrek dio Internetek kultura garaikidea zehaztasunez islatzen duela ,"Internetek, honenbestez, orain arte izan dugun pertsonen ispilu zehatzena sortu du. Ez da gizarte zientzialari batek edo eliteko pentsalari talde batek prestatutako laburpena. Ez da idealista erromantiko batek edo ziniko isekagarri batek kondentsatutako garai bateko hagiografia. Benetako gu da, lehen aldiz zuzenean ikuskatzeko. Gure leihoko itzal kolektiboak irekita daude. Gizadiarengan agertzen den egunerokotasuna, zitalkeria, itsuskeria, gaiztakeria, bakardadea, maitasuna, inspirazioa, txiripa eta samurtasuna ikusten ditugu. Proportzioan ikusita, arnasa har dezakegu. Funtsean, ondo gaude."
Musika
Musikari gisa, gaur egungo musika klasikoaren munduan (batzuetan «klasiko berria» izenez ezagutzen dena), 1970eko hamarkadaren amaieratik jardun du Lanierrek. Piano-jotzaile eta mendebaldekoak ez diren musika-tresna askotan espezialista da, batez ere, Asiako haize eta soka-tresnetan. Munduan aktiboki jotzen diren instrumentu arraroen bilduma handienetakoa eta askotarikoa du. Lanierrek Philip Glass, Ornette Coleman, George Clinton, Vernon Reid, Terry Riley, Duncan Sheik, Pauline Oliveros eta Stanley Jordan bezalako artistekin aritu izan da. Grabaketa proiektuen artean, Sean Lennonekin duen techno-duo akustikoa eta Robert Dick flauta-jolearekin duo-diskoa daude.
Lanierrek ganbera eta orkestra musika ere idazten ditu. Egungo enkarguen artean, Busan-en (Hego Korea) estreinatuko den opera eta, 2010eko urrian, Bach Festival Society Orkestra eta Koroak Winter Park-en (Florida) estreinatu duen Ameliarentzat sinfonia daude. Azken enkarguen artean, 2006ko apirilean San Frantziskoko Yerba Buena Arteentzako Zentroan estreinatu zen Lurrikara! balleta dago; 2006ko apirilean San Frantziskoko ODC aretoan TroMetrik taldearentzat estreinatu zen Distira txikiak; 2006an Toronton ArrayMusic ganbera talderako estreinatu zen Daredevil; 2000. urtean estreinatu zen Poloniako Wroclaw hiriaren 1000. urteurrena ospatzen duten kontzertu luzeko lanen sekuentzia bat (Wroclaw-entzat kanoiak, Khaenoncerto, The Egg eta beste batzuk barne); 2000. urtean, Arteen eta Ameriketako Kantautoreen Dotazio Nazionalak eskatuta, Nabigatzaileen zuhaitza kontzertu hirukoitza estreinatu zen; eta Mirror/Storm, San Paulo Ganbera Orkestrak eskatutako sinfonia, 1998an estreinatu zena. Harmonia kontinentala PBSren berezi bat izan zen, Nabigatzaileen zuhaitzaren garapena eta estreinaldia dokumentatu zuena CINE Golden Eagle saria irabazi zuen.
1994an, Aldaketarako musika-tresnak musika klasiko garaikideko diskoa kaleratu zuen POINT Music/Philips/PolyGram Records etxearekin. Stephen Hill-ek, Hearts of Space-ko The Crane Flies West 2an (357. atala), Asiako musika tradizioen mendebaldearen esplorazio gisa deskribatu du diskoa. Gaur egun, Lanier Teknologia eta giza arimaren etorkizuna liburua eta Kontzientziaren froga musika albuma ari da lantzen, Mark Deutsch-erekin elkarlanean.
Lanierrek Asiako instrumentuekin egindako lan ugari entzun daiteke Hiru urtaroak (1999) filmaren soinu-bandan, Sundanceko Zinemaldian Publikoaren eta Epaimahai Nagusiaren sariak irabazi zituen lehen filma izan zelarik. Berak eta Mario Grigorovek Hirugarren olatua izeneko filma egin zuten, 2007an Sundancen estreinatu zena. Terry Rileyrekin lanean ari da Sasikume, lehena izeneko opera kolaboratiboan.
Lanier, eszena musikaletan errealitate birtuala erabiltzen ere, aitzindaria izan da bere Chromatophoria taldearekin, zeina munduan zehar ibili baita Montreux Jazzaldia bezalako jaialditan, titular gisa. Instrumentu birtualak jotzen ditu, eta benetako tresnak erabiltzen ditu mundu birtualetako gertaerak gidatzeko. 2010eko urrian, Rollins College-rekin eta John V. Sinclair-en Bach Festival Choir and Orchestra-rekin kolaboratu zuen Lanierrek Ameliarentzat sinfonia lanaren mundu mailako estreinaldian.
Lanierrek Paul D. Miller-ek (DJ Spooky bezala ere ezaguna) editatutako Lotu gabeko soinua: Musika eta kultura digitala lagintzea (MIT Press, 2008) idatzi zuen.