cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Úherce (Lounyko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1220 urtean egin zen.
1993ko Milwaukeeko izurritea
1993ko Milwaukeeko izurritea (1993 Milwaukee Cryptosporidiosis outbreak) Wisconsin estatuko Milwaukee hirian urte hartan gertatutako kriptosporidiosiaren izurri handia izan zen, gaitz horren inoizko agerraldirik bortitzena.
Cryptosporidium generoko protozoo bat (Cryptosporidium parvum) izurrite handi horren erruduna izan zen, hiriko ur-hornidurak kutsatu zituenean. Ondorioz, kanilako ura edatean 370.000 hiritarrak gaixotu ziren, horietatik 4.000 ospitaleratuak izanik.
Historia
1993ko martxoaren bukaeran eta apirilaren hasieran Milwaukeeko osasun-agintariek ez-ohiko gastroenteritisaren kasuen kopurua antzeman zuten: hiriko eta inguruko herritar asko beherako bortitzak, sukarra eta sabelmina pairatzen ari ziren.
Ikerketa epidemiologikoa martxan jarri zen, infekzioaren iturria jakitekotan. Gaixo guztien sintoma komuna gastroenteritisa zenez, gorotzez kutsatutako ur edo janariak jo ziren susmagarri nagusiak.
Hirian edaten den ura Michigan lakutik dator, hiri ondotik. Laborategian egindako edateko ur publikoaren hasierako analisiek uraren uhertasun maila handia agerian jarri zuten, baina ez zuten agerraldiaren iturburua izan zitekeen inongo birus edo bakterio aurkitu.
Izurriari aurre egiteko, eta edateko ura susmagarri nagusia zenez, osasun-agintariek kanilako ura kontsumitu aurretik irakiteko aholkatu zuten. Geroago, hiriak dituen bi araztegietako bat -ustez, kutsatutakoa- itxi egin zuten.
Zarza de Tajo
Zarza de Tajo Cuencako udalerria da, Mancha de Cuenca eskualdean dagoena.
Granadar Konfederazioa
Granadar Konfederazioa gaur egun Kolonbia eta Panamako lurraldeek osatutako errepublika izan zen 1858 eta 1863 artean. 1858ko Konstituzioak ezarri zuen Mariano Ospina Rodríguezen gobernuan. Gutun konstituzional horrek 1853ko konstituzioarekin antolatutako sistema zentral-federala ordezkatu zuen, eta Olinpo Erradikala deritzonaren eraketaren aitzindaria izan zen, Kolonbiako liberalismo erradikalaren ideiak inposatu ziren garaian, Kolonbiako Estatu Batuak (1863-1886) izenarekin.
Zarza de Tajo
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 398 biztanle zituen.
1993ko Milwaukeeko izurritea
Historia
Bi asteko epean 370.000 pertsona gaixotu (populazioaren %25 inguru), eta horietatik 69 -HIESdunak gehienak- hil egin ziren
Cryptosporidium
Hasierako ikerketak antzuak izan arren, mikrobiologoek apirilaren erdialdean agerraldi bortitz horren mikrobio erruduna aurkitu zuten: Cryptosporidium parvum izeneko protozooa. Jakina zenez, patogeno hori animalien eta gizakiaren heste-traktuan bizi da, eta gastroenteritisa eragiten du. Gaitza protozoo honetaz kutsatutako ur edo janariak hartzean harrapatzen da.
Cryptosporidium-ek erresistentzia handia du kloroarekiko, eta horregatik ur-araztegietan kloroaz gain beste prozedura batzuk ere erabili behar dira protozooa akabatzeko: iragazketa, ozonoa... Agerraldiaren eragilea identifikatu ostean, araztegiaren eraginkortasuna hobetu zen prozedura berri horiek martxan jarriz, Cryptosporidium deuseztatzeko.
Antza, protozoo honen kutsapena Michigan lakura udaberrian heldutako urek eta inguruko landa-eremuetatik heldutakoek (azken hauek animalien gorotzez beteak) eragin zuten. Cryptosporidium parvum hesteetako patogeno arrunta da behi-aziendan, eta litekeena da hori izatea agerraldiaren jatorria.
Txkalovita
Txkalovita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Txkalovita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Zarzuela (Cuenca)
Zarzuela Cuencako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 235 biztanle zituen.
Phytotoma rutila
Phytotoma rutila Phytotoma generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Anomura
Anomura krustazeo dekapodoen infraordena bat da. Bere kiderik ezagunenak ermitauak dira.
Sailkapena
Galatheoidea
Hippoidea Lomisoidea
Lithodoidea
Paguroidea
Xirocourt
Xirocourt Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 180 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 211 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 180 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 285 ziren, horien artean 203 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 203 pertsona aktiboetatik 189 lanean zeuden (103 gizon eta 86 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Xirocourt udalerrian 182 unitate fiskal zeuden, 466 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.732 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 eraikuntza enpresak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Xirocourt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neunheilingen
Neunheilingen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Taricha sierrae
Taricha sierrae Taricha generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Pseudochirulus caroli
Pseudochirulus caroli Pseudochirulus generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Pseudocheirinae azpifamilia eta Pseudocheiridae familian sailkatuta dago.
Maresville
Maresville Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maresville udalerrian erroldatutako biztanleak 74 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 35 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 35etxeak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 9 etxek lau gela zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 51 ziren, horien artean 40 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 40 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (20 gizon eta 17 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2000. urtean Maresville udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Barbopsis devecchii
Barbopsis devecchii Barbopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cézy
Cézy Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cézy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.100 ziren. Familiak 490 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 80 bakarrik bizi ziren emakumeak), 183 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 119 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 610 etxebizitza zeuden, 489 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 583 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 489 etxebizitza nagusietatik 394 bere jabearen bizilekua ziren, 78 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 95 etxek hiru zituzten, 140 etxek lau zituzten eta 213 etxek bost zituzten. 327 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 205 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 231 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 692 ziren, horien artean 497 aktiboak ziren eta 195 inaktiboak ziren. 497 pertsona aktiboetatik 459 lanean zeuden (238 gizon eta 221 emakume) eta 39 langabezian zeuden (18 gizon eta 21 emakume). 195 pertsona inaktiboetatik 100 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cézy udalerrian 483 unitate fiskal zeuden, 1.096,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.085 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 2 harategiak ziren.
2000. urtean Cézy udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Jackson konderria (Mississippi)
Jackson konderria (Jackson County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pascagoula da. 2010eko zentsuaren arabera 139,668 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Jackson konderriak 270,238 kilometro koadro ditu. Horietatik 83,046 ura dira. Beste 187,192 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 51,68 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 139,668 pertsonetatik 104,048 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 6,378 dira. 29,768 beltzak edo afroamerikarrak. 523 amerikar natiboak ziren eta 68 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,991 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 126 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,144 pertsonek kokatzen zuten.
Taricha torosa
Taricha torosa Taricha generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Fairweather mendia
Fairweather mendia, ingelesez Mount Fairweather, Fairweather Mountain edo Boundary Peak 164, Kanadako Columbia Britainiarra eta AEBetako Alaskaren artean dagoen mendi bat da. 4.671 metroko garaiera du.
1931ko ekainaren 8an Allen Carpé eta Terris Moore mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Barbus ablabes
Barbus ablabes Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Melvyn Douglas
Melvyn Edouard Hesselberg (1901eko apirilaren 5a; 1981eko abuztuaren 4a), Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen, Melvyn Douglas izenarekin ezaguna. Aita Rigan jaiotako musika konpositore letoniarra izan zen, eta urte askoan irakasle ibilitakoa. Melvynek, baina, ez zuen ikastetetan aurrera egin. Amamaren abizena hartuta (Douglas) aktore lanei ekin zien, aurrena antzerkian, geroxeago zineman. Itxura oneko aktorea, galaiarena osatu zuen behin baino gehiagotan: film askotan Joan Crawforden parean ikusi ahal dugu -A Woman's Face (1941) filmean esaterako-, eta hirutan izan zen Greta Garboren antzezlagun -As You Desire Me (1932), Ninotchka (1939) eta Two-Faced Woman (1941)-. Bigarren Mundu Gerra amaituta eta handik itzulita, dagoeneko helduaroan sartuta, adinari egokitutako pertsonaiak gorpuztu zituen, eta tarteka telebistarako sailetan ere jardun zuen. Hirurogei urte beteak Oscar saria eskuratu zuen Hud filmean egindako lanagatik (1963), ostera ere 1979an irabaziko zuena Hal Ashbyren aginduetara Being There ekoizpenean. Douglas Helen Gahagan aktorearekin ezkondu zen, politikan aritu zen emakumearekin. Ezagunak dira andre honek Richard Nixonekin izan zituen tirabirak, bata bestearen aurkari sutsu izan baitziren Kalifornian senaturako jarleku baten lehian; Nixonek komunistatzat jo zuen, izan ere Gahagan irmo aritu baitzen amerikarren aurkako ekintzen komiteari aurre egiten.
Geffrye Museoa
Geffrye Museoa (Geffrye Museum) Londresko Hackney udalerrian kokaturik dagoen museoa da, Shoreditch auzoan.
Tianjin
Tianjin, Txinako hiririk handienetako bat da. 2004ko erroldaren arabera, udalerriak 10 milioi biztanletik zituen, eta horietatik erdia, bost milioi biztanle inguru, Tianjin udalerriaren hirigunean bizi ziren.
Geffrye Museoa
Museoa
Londresko Lord nagusia izan zen Sir Robert Geffrye-ren izena darama eta 1600 eta gaur egun arteko erdi-goi mailako etxeak nolakoak ziren erakusten ditu. Lorategien 400 urtetako estilo bilakaera ere azaltzen du.
Tianjin
Inguru naturala eta kokapena
Tianjin udalerriaren hirigunea Hai He ibaiaren ondoan dago, Tianjingo Ubide Nagusiaren bidez Yangtze eta Ibai Horia batzen dituen ibaia. Tianjingo portua, Bohai Golkoan dago, eta Txinako porturik garrantzitsuena da Shanghaiko portuaren atzetik. 1990eko hamarkadaren amaieran, Txinako gobernuak "udalerri" izendatu zuen Tianjin, Shanghai, Beijing eta Chongqingekin batera.
Hiriaren mugak honakoak dira: Hebei probintzia iparralde, hegoalde eta mendebaldean, eta Bohai Golkoa ekialdean. Hiria, Txinako hiriburu den Beijingetik ipar-mendebaldera dago.
Geffrye Museoa
Museoa
Sir Robert Geffrye Burdin konpainien nagusi zen eta berak 1714an eraikitako etxean kokaturik dago. Etxearen inguruan lorategi harresitu bat dago. Museoak 1914an ireki zituen ateak.
Tianjin
Historia
Gaur egun Tianjin, Txinako Herri Errepublikako portu garrantzitsua da.
Melvyn Douglas
Melvyn Douglas minbiziak jota hil zen 1981an New Yorken.
Tianjin
Banaketa administratiboa
Tianjin hamabost barruti eta hiru konderrik osatzen dute. Hiriaren erdigunea sei barrutik osatzen dute:
Ebinania brephocephala
Ebinania brephocephala Ebinania generoko animalia da. Arrainen barruko Psychrolutidae familian sailkatzen da.
Marianetako itsas hobia
Marianetako itsas hobia, mendebaldeko Ozeano Barean dago, Mariana uharteetatik 200 kilometro ekialdera; Lurreko fosa ozeaniko sakonena da. Ilargierdiaren itxura du eta 2,550 km luze eta 69 km zabal da. Ezagutzen den gehieneko sakonera 10,984 metrokoa da (± 25 metro), Challenger osina izeneko lekuan, zirrikitu formako haran txiki baten hegoaldeko muturrean. Hala ere, errepikatu gabeko neurketa batzuen arabera, zatirik sakonena 11.034 metrora dago. Everest mendia puntu sakonenean jarriko balitz, haren tontorra urpean egongo litzateke bi kilometro baino gehiagoan.
Tianjin
Banaketa administratiboa
Hirigunearen inguruan Binhaiko garapen gunea osatzen duten barrutiak honakoak dira:
Marianetako itsas hobia
2009an, Marianetako itsas hobia Ameriketako Estatu Batuetako Monumentu Nazional bilakatu zen. Scripps Institution of Oceanography erakundeko ikertzaileek Monothalameak aurkitu zituzten hobian, itsasoaren gainazaletik 10,6 kilometrora hain zuzen. Datuek iradoki dute mikrobioek aurrera egin dezaketela hobiaren hondoan.
Etimologia
Marianetako itsas hobiak hurbileko Mariana uharteen izena darama. Uharteok Las Marianas izena Mariana Austriakoa erregina espainiarraren omenez dute. Mariana Austriakoa Espainiako Felipe IV.aren alarguna izan zen. Uharteak arku irlatarraren (subdukzio guneetan sortutako artxipelagoaren) zati dira, eta subdukzio eremuko plaka gainartzailean eratzen da arku hau, Mariana plakan hain zuzen ere, hobiaren mendebaldeko aldean.
Tianjin
Banaketa administratiboa
Eta azkenik, hirigunetik urrutiago honako barruti eta konderriak:
Marianetako itsas hobia
Geologia
Marianetako hobia bi plaka tektonikoren arteko muga osatzen duen Izu–Bonin–Mariana subdukzio-sistemaren parte da; Ozeano Bareko eta Mariana plakek osatzen dute Marianetako itsas hobia eta Mariana uharteetako arkua. Sistema horretan, Ozeano Bareko plakaren mendebaldeko ertza, mendebaldeko Mariana Plaka txikienaren azpian dago (bultzada eraginez).
Tianjin
Demografia eta biztanleria
2007. urtearen amaierako erroldaren arabera, Tianjingo udalerriko biztanleria 11,15 milioikoa zen. Horietatik 9,59 milioi, denbora jarraiko hiritarrak. Udalerriko biztanleriaren %60a hirigunean bizi da, eta gainontzeko %40a, hiriaren inguruko nekazal guneetan.
Azken erroldaren arabera, bizilagun gehienak Han etniakoak dira (%97,29), gainontzeko etnietatik ugariena, Hui etnia da, biztanleariaren %1,75arekin.
Marianetako itsas hobia
Geologia
Ozeano Bareko Plakaren mendebaldeko ertzeko lurrazaleko materiala lurreko lurrazal ozeaniko zaharrenaren zati bat da (170 milioi urte inguru), eta, beraz, hotzagoa eta dentsoagoa da; horregatik du altueran horrenbesteko ezberdintasuna, Mariana Plaka gazteagoarekin alderatuta. Plaken mugako alderik sakonena Marianetako hobia da. Ozeano Bareko eta Marianako plaken mugimenduak ere, zeharka, Mariana Uharteen sorreraren ardura du. Azpiratutako Ozeano Bareko plakaren zatiko mineraletan harrapatuta dagoen ura askatzearen ondorioz, goi-mantuaren fluxu-urtzeak gertatzen dira eta urtze horrek eragiten ditu uharte bolkaniko horiek.
Tianjin
Metroa
Tianjingo metroak linea bakarra dauka gaur egun, eta Txinako hiri nagusi guztietan bezala, metro sarea luzatzeko egitasmo asko daude. Tianjingo gobernuak bederatzi linea eraikiko ditu hurrengo urteetan.
Aireportua
Tianjin Binhai Nazioarteko Aireportua, hirigunearen ekialdean dago, Dongli Barrutian.
Marianetako itsas hobia
Lehen ikerketak
Hobia lehen aldiz 1875ean zundatu zen Challenger espedizioan, soka pisutsua erabiliz 8.184 metro neurtu zituen. 1877an, Tiefenkarte des Grossen Ozeans ("Ozeano Handiaren sakonera-mapa") izeneko mapa bat argitaratu zuen Petermannek, eta lehen zundaketa egin zen lekuan Challenger Tief-a, edo Challenger sakonunea, zegoela erakutsi zuen. 1899an, eraldatutako Collier itsasontzi batek, USS Nerok, 9.636 metro erregistratu zuen.
Tianjin
Portua
Tianjingo portua Txinako garrantzitsuenen artean dago, Beijing hiriarekiko hurbil egoteari esker, portua Txina ipar-ekialdeko azpiegiturarik nagusiena bihurtu da eta urtean 300 milioi tona zama baino gehiago garraiatzen da bertatik.
Herri, hiri eta lurralde senidetuak
Tianjin ondorengo herri, hiri eta lurraldeekin senidetuta dago:
Marianetako itsas hobia
Lehen ikerketak
1951ean, Challenger IIak ekozunda-sorta erabiliz aztertu zuen hobia, jatorrizko espedizioan erabilitako tresneriak baino modu zehatzagoa eta askoz errazagoa neurtzeko moduarekin. Azterketa horretan, hobiaren zatirik sakonena Challenger II.ak 10.900 metro sakonera neurtu zuenean erregistratu zen 11°19'N 142°15'E koordenatuetan, Challenger Deep izenarekin ezaguna.
Úherce (Plzeň-Iparraldeko barrutia)
Úherce Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 369 biztanle ditu eta 7,98 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Marianetako itsas hobia
Lehen ikerketak
1957an, Vityaz ontzi sobietarrak 11.034 metroko sakoneraren berri eman zuen Mariana Hollow izeneko leku batean.
Úherce (Plzeň-Iparraldeko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1312 urtean egin zen.
Marianetako itsas hobia
XX. mendearen amaiera
1984an, Takuyo ikerketa-ontzi japoniarrak Marianetako hobiko datuak bildu zituen, ekozunda-sorta, sonar multipledun zehatz bat erabiliz; 10.924 metroko sakonera maximoa jaso zuten. 1995eko martxoaren 24an, KAIKO izeneko urrutitik gidatutako ibilgailua Marianetako hobiko alderik sakonenera iritsi zen 10.911 metroko urpekaritza-erregistro sakonena eginez.
Abenójar (Ciudad Real)
Abenójar Ciudad Realgo udalerria da, Valle de Alcudia eskualdean dagoena.
Phytotoma rara
Phytotoma rara Phytotoma generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Abenójar (Ciudad Real)
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.592 biztanle zituen.
Marianetako itsas hobia
XX. mendearen amaiera
1997-2001 bitartean egindako ikerketetan, Challenger Deep-en antzeko sakonera, seguruenik sakonera handiagoa, zuen bat gune bat aurkitu zen Marianetako hobian zehar. Hawaiiko Geofisika eta Planetologia Institutuko zientzialariek aurkitu zuten gune hori Guam uharteen inguruko neurketa bat osatzen ari ziren bitartean; mapak egiteko zundaketa sistema ikerketa-ontziaren atzean lotuta zeramaten inkesta egiteko. Leku berri hori HMRG (Hawaii Mapping Research Group) Deep (Sakona) izendatu zuten, aurkitu zuten zientzialari-taldearen ondoren.
XXI. mendea
2009ko ekainaren 1ean, RV Kilo Moana ontzian (Nereus ibilgailuaren ontzi inudea) egindako mapatzeak 10.971 metroko sakonera zuen leku bat adierazi zuen. Challenger Deep-en zunda mapatzea posible izan zen ur sakonerako Simrad EM120 sonar multipledun batimetria-sistemari esker. Zundaketa sistema honek fase-hondoaren eta anplitudearen detekzioa erabiltzen du, hobi osoko uraren sakoneraren %0,2 baino zehaztasun hobearekin (horrek esan nahi du sakonera zehatza dela ± 22 metrotan).
2011n, Amerikako Batasun Geofisikoaren Udazkeneko Bileran iragarri zen Estatu Batuetako Itsas Armadako ontzi hidrografiko batek, sonar multipledun ekozunda-sorta batez hornituta zegoenak, hobi osoa 100 metroko bereizmenarekin mapatu zuen neurketa bat egin zuela. Mapatzeak 4 haitz azaleratu utzi zituen agerian, uste da hauek itsaspeko mendi izan zirela garai batean.
Washingtongo Unibertsitateko eta Woods Hole Erakunde Ozeanografikoko ikertzaileek 2012an Marianetako itsas hobia aukeratu zuten azal azpiko uraren zikloa ikertzeko ikerketa sismikoa egiteko. Ozeano-hondoko sismometroak eta hidrofonoak erabiliz, zientzialariak gai ziren 97 kilometro sakoneko egitura mapatzeko.
Jaitsierak
Tripulatutako zein tripulazio gabeko jaitsierak egin izan dira itsas hobi honetara. Trieste batiskafoa (Auguste Piccard-ek diseinatua), Marianetako hobiaren behealdera iristen tripulatutako lehenengo ibilgailua izan zen. Suitzarrek diseinatutako, italiarrek eraikitako eta Estatu Batuetako Itsas Armadaren jabetza izan zeneko ibilgailua tripulatuta jaitsi zen 1960ko urtarrilaren 23an, Don Walsh eta Jacques Piccard zeuden ontzi barruan. Lasta gisa burdinazko pisuak erabili ziren (ontziari egonkortasuna emateko), bultzada (flotagarritasuna ahalbidetzen duen indarra) gasolinarekin lortu zuten. Ontziko sistemek 11.521 metroko sakonera adierazi zuten, baina, kalkulu batzuen ondoren 10.916 metrora aldatu zuten sakonera. Sakonera zehazki kalkulatzeko, neurtutako presioaren konbertsioa eta itsasoaren azaleko eta hondoko uraren dentsitatean oinarritutako kalkuluak erabili ziren.
Horren atzetik, tripulazio gabeko ROVek (Remotely Operated underwater Vehicle) burututako jaitsierak izan ziren: Kaiko 1996an eta Nereus 2009an. Lehen hiru espedizioek sakonera berdintsuak neurtu zituzten zuzenean, 10.902 m. eta 10.916 m. bitartean. Laugarrena James Cameron zinema-zuzendari kanadarrak egin zuen, 2012ko martxoaren 26an. Deepsea Challenger ontzi murgilgarrian iritsi zen Marianetako hobiaren hondora, 10.908 metroko sakonerara hain zuzen.
2015eko uztailean, Ozeanoen eta Atmosferaren Administrazio Nazionaleko, Oregon Estatuko Unibertsitateko eta Kostaldeko Guardiako kideek hidrofono bat sartu zuten Marianetako hobiaren gunerik sakonenean, Challenger Deep-ean (aurretik milia bat baino sakonerago ez zen hidrofonorik sartu). Titaniozko sabaidun hidrofonoa 7 miliako presio izugarria altua jasateko diseinatu zen. Ikertzaileek azarora arte hidrofonoa berreskuratu ezin izan zuten arren, datuen edukiera 23 egunetan bete zen zeharo. Soinuak aztertzen hilabeteak eman ondoren, adituak harrituta geratu ziren soinu naturalak, lurrikarak, tifoiak, baleak, zein soinu artifizialak, hala nola itsasontziak, entzutean. Misioaren arrakastaren ondorioz, ikertzaileek beste hidrofono bat jartzeko planak iragarri zituzten 2017an, denbora luzeagorako.
2019an, Victor Vescovok 10.928 metroko jaitsiera egitearren errekorra lortu zuen apirilaren 28an, DSV Limiting Factor erabiliz, Floridako Triton Submarinesek fabrikatutako Triton 36000/2 modeloa. Lau aldiz jaitsi zen 2019ko apirilaren 28tik maiatzaren 5era, eta Challenger Deep-en behin baino gehiagotan murgildu den lehen pertsona da.
2020ko maiatzaren 8an, Errusiako ontzi-eraikitzaileen, Errusiako Zientzia Akademiako talde zientifikoen proiektu partekatu batean, Ikerketa Aurreratuko Proiektuetarako Errusiar Fundazioaren eta Ozeano Bareko Flotaren laguntzarekin, Vityaz-D itsaspeko ibilgailu autonomoa Marianetako hobiaren hondoan sartu zen, 10.028 metroko sakoneran. Vityaz-D da hobiaren muturreko sakonerara modu autonomoan joaten itsaspeko lehen ibilgailua. Misioak 3 ordu baino gehiago iraun zuen, urperatzeko eta azaleratzeko denbora kontutan izan barik.
2020ko azaroaren 10ean, Fendouzhe urperagarri txinatarra Marianetako itsas hobiaren hondora iritsi zen 10.909 metroko sakoneran.
Bassfield (Mississippi)
Bassfield Mississippiko herri bat da. Jefferson Davis konderrian kokatua dago. 2010ean 254 biztanle zituen, 2.8 kilometro koadrotan banatuta.
Idazketaren historia
Gaur egun, 6.000 hizkuntza inguru dago munduan eta 19 idazkera sistema. Idazketak markatzen du Historiaurrea eta Historia ren arteko muga. Zibilizazio garatuenek idatzizko kultura oso garatua izan dute. Historialariek diotenez, duela 300.000 edo 200.000 urte inguru, Homo erectus ak hitz egiten zuen eta lehen saiakera grafikoak duela 30.000 urte hasi ziren labar-artea rekin. Gero, 20.000 eta 6.500 urte bitartean sortu zen protoidazkera -marrak hezurretan, mueskak makiletan eta abar - zenbakitzeko beharragatik. Lehenengo hizkuntza keinuen bidezkoa izan zen, -batez ere eskuaren keinuen bidezkoa- eta lehenengo piktogramak keinuen transposizio grafikoak. Antzinako sinbolo mnemonikoak erabili zituzten informazioa transmititzeko. Azkenik etorri ziren mintzatutakoak adierazteko zeinuak.
Protoidazkeratik alfabetora
Protoidazkera K.a. III. milurtekoaren hasieran Eurasia n sortu ziren idazketaren lehen saiakerei dagokie. Ezin dira idazkera gisa sailkatu, baina idazkera gogorarazten duten ezaugarri asko dituzte. Sistema horiek Neolito aren hasieran sortu ziren, K.a. VII. milurtekoan, Goi Paleolitoa n. Lehendabiziko idazketa sistemak logografikoak izan ziren: piktogramak edo ideogramak. Ikur grafiko bakoitzak objektu edo ideia bat adierazten zuen. Idazketa sistema horrek ez zuen balio pentsamendu konplexuak irudikatzeko. Hurrengo fase batean fonetizazio fenomenoa hasi zen: ikurrek soinuak adierazten zituzten eta silaba soinu bakoitzarentzat irudi bat marrazten zen: silabarioa zen horien bilduma. Azkenik, alfabetoa etorri zen: kontsonante eta bokal bakoitza adierazteko ikurrak definitu eta elkarren artean konbinatuta fonema posible guztiak sortzen ziren.
Izan ere, K.a. 3100. urtean, Uruk hirian, -Mesopotamia ren hegoaldean- topatu zen idazkera kuneiformea, kanabera zorrotzarekin egina. Idazketa asmatu eta 1.500 urte ingurura, sumertarrek 2.000 hitz sinbolo inguru lortu zituzten, eta sinbolo horiek, era berean, sinbolo abstraktu bihurtu ziren, batzuetan silaba-soinuak adierazten zituztenak. Sumertarrek esportazio-produktuen izenak idazten zituzten paketetan itsatsitako buztin ezko etiketa edo karteletan; erabiltzen zuten idazkera kuneiformea objektuei, pertsonei, ideiei eta abarri dagozkien ikurrez osatuta zegoen. Bidaltzaileen eta hartzaileen izenak idazteko beharrak haien idazketa-sistema gehiago garatzera eraman zituen, izen berezi horiek irudikatzeko modu bat asmatzera, ordura arte pertsona, gizon eta emakume terminoak adierazteko zeinu bakarra baitzuten. Pertsona baten izena ahoskatzean emititzen ziren soinuen multzoa transkribatzea erabaki zen. Horrek erakusten du egungo sistema fonetikoaren idazketa-sistemen izaera soziala. Sumeriera K.a. 2000. urtean hilda zegoen, baina idazkera kuneiformea orokortu egin zen: akadio ek, asiriar rek hartu zuten, gero siriar rek, pertsiar rek eta palestinar rek. Sistema horrek oinarriak ezarri zituen gero lehen alfabetoa agertzeko.
Feniziarrek, idazkera silabikoarekin, alfabetoaren garapenean urrats garrantzitsua eman zuen. Era berean, haiek zeinu akrofonikoak hasi zituzten, hau da, hitzaren lehen soinua mantendu zuten. Eta idazteko estiloa eskuinetik ezkerrera erabili zuten. Feniziar alfabetoaren bi aldaerek eragin nabarmena izan dute idazketaren historian: arameo alfabetoa eta alfabeto grekoa. K.a. VIII. mendean, grekoek jadanik hartu zuten feniziar alfabetoa, eta beren hizkuntzara egokitu zuten; horrela sortu zuten lehenengo alfabetoa, non bokalek kontsonanteen garrantzi bera zuten. Bestalde, Arameo alfabetoak Asiako ialfabeto modernoen arbasoa da: hebrear alfabeto modernoa arameo alfabetoaren aldaera lokal gisa sortu zen, arabiar alfabetoa arameotik eratorritako nabateo alfabetotik, asiriar alfabetotik ere Asiako iparraldeko alfabetoak sortu ziren, mongoliera eta mantxuera bezala. Jatorri ezezaguneko georgiar alfabetoa baina badirudi aramear familia persiarraren parte dela. Arameo alfabetoa India ko brahmi alfabetoen balizko arbasoa izanik, erlijio hindu eta budista rekin batera Tibet, Mongolia, Indotxina eta Malaysiako artxipelagora hedatu ziren.
Lehen agerpenak
Ikerketen arabera, idazkeraren hasieraz aritzean data hauek erabiltzen dira: Mesopotamian K.a. 3100, Egipton K.a. 3100-3000, Kretan K.a.1750, Txinan K.a. 1200, Erdialdeko Amerika n K.a. 900. Kronologia horren idazkera Mesopotamiatik beste kultura batzuetara hedatu zen.
Egipton
Sumeriar idazkera n inspiratuta, egiptoarrek K.a. 3000. urtean haren grafia eskematikoagoa eta abstraktuagoa bihurtu zuten. Idazkera hieroglifikoak determinatzaile ak erabiltzen zituen: soinu bakar bat adierazten duten bi edo hiru marrazkik esanahi desberdina hartzen dute beste sinbolo bat eransten zaienean. Idazkera hieroglifikoak 7.000 zeinu desberdin izan zituen, eta 3.500 urtean garatu zen.
Txinan
Arkeologoek diotenez, Txinan aurkitutako 8.600 urteko dortoka-oskoletan zizelkatutako kartelak izan daitezke lehen hitz idatziak. Beste batzuk diote idazkera hori mendebaldeko Asia rekin izandako harremanetatik etortzerik badela. Bi zibilizazioak bereizten dituen Himalaian zehar 7.000 kilometro baino gehiago egoteak lotura zailtzen du. Gaur egungo txinera, milaka zeinurekin —2.500 zeinutik 50.000 baino gehiagora— idazketa-modurik zaharrena da.
Erdialdeko Amerikan
Idazkerarik zaharrena olmekera da, Mexikoko Golko an Veracruz eskualdean izan zen zibilizazioarena. Eskritura honen lehen aztarna K.a. 900. urtearen inguruan datatu da; hau da, Yucatán eskualdean maien idazkera hieroglifikoa agertu baino milurteko bat lehenago. Olmeka lagin hau oso txikia den arren eta idazkera deszifratu gabe dagoen arren, Amerika ko lehen idazketa-sistema osotzat hartzen da.
Harria
Harriz egindako idazketa erabiltzen zen gertaera garrantzitsuren bat ospatzeko edo erritu jakin batzuetarako. K. a. 15.000-8.000 bitartekoak dira petroglifoak, harriz grabatu ziren irudikapen grafiko geometrikoak, idazketa-sinboloen aurrekaririk hurbilena.
Hilarriak tamaina desberdinetako harri zilindriko edo laukizuzenak ziren, eta haietan boto- edo hilobi-testuak, ikurrak eta irudiak zizelkatzen ziren. Ezagutzen diren zaharrenak K.a. 3.000 ingurukoak dira. Hilarri famatuenen artean daude Hammurabiren Kodea eta Rosetta harria.
Zura
Antzinaroan asko erabili zen idazteko euskarri gisa. Taula-forma handiagoa edo txikiagoa ematen zitzaion, eta, taula horretan idazkirik sartzen ez bazen, burdin harien edo banda-harien bidez elkartzen ziren batzuk, eta, hala, koadernotxo bat osatzen zuten. Diptikoak, triptikoak, poliptikoak oholtxoen kopurua adierazten dute. Taulen erabilera oso orokorra izan zen: ohar pribatuak, kontabilitatekoak, eskola-idazkiak, administrazio publikoaren idazkiak, testamentuak eta notario-tresna publikoak. Hebrearrek, egiptoarrek, grekoek eta erromatarrek erabili zituzten II. mendera arte; gero, papiroa eta pergaminoa hedatu ziren, baina ez zioten erabiltzeari utzi, batez ere Erdi Aroan (XIII. eta XIV. mendeak).
Buztina
Euskarri zaharrenetako bat da eta idazkera kuneiformearekin gehien erabilitakoa. Plaka mehe batzuk egiten ziren, eta horien gainean idazten zen heze eta bigun zeuden bitartean, egurrezko edo metalezko puntzoiak erabiliz. Ondoren, lehortzen uzten ziren, eta biltegiratu edo artxibatu egiten ziren. Eragozpen nagusiak pisua eta, batez ere, hauskortasuna ziren. Hori dela eta, iraunkorragoak eta garraiatzeko zein erabiltzeko errazagoak ziren beste euskarri batzuk bilatu behar izan zituzten.
Metala
Euskarri grafikoetan gutxien erabiltzen dena da, erauzi eta gero eraldatu behar den lehengaia delako. Oro har, brontzea eta beruna baino ez ziren erabili, gainerako metalak baino bigunagoak direlako, metalezko punta batekin landuak izateko aukera zein prestatzen ziren xafletan idazketa irudikatzeko aukera ematen zutelako. Batez ere mundu erromatarrean erabili zen, euskarri horretan idazten ziren testuek denbora luzez iraun zezaten, hondamenarekiko erresistentzia handia baitzuten.
Papiroa
K.a. VII. mendetik aurrera, gehien erabili zen euskarria izan zen, Egiptotik zabaldu zen Greziara eta Erromara eta Erdi Arora arte erabili zen, bai kodexak bai dokumentuak idazteko. Biblos feniziar hiriak alfabetoa eta idatzi ahal izateko papiroa zabaldu zituen. Greziarrak idatzita zeuden papiro biribilkiei biblos (liburuak) deitzen hasi ziren. Hau dela eta deitu zitzaion "Biblia" juduen eta kristauen liburua sakratuari.
Pergaminoa
Papiroa ordezkatu zuen idazketa-euskarri gisa; Abantaila handiak eskaintzen zituen, ez baitzen landu behar, ugariagoa zen, askoz gehiago irauten zuen, orriak askoz hobeto aprobetxatzen ziren, oso egokia baitzen bi aldeetatik idazteko eta, batez ere, merkeagoa zelako. Animalia-larruak erabiltzen ziren gehien, ahuntz-larruak, arkume-larruak eta txahal-larruak. Obren kopiak gorakada nabarmena izan zuenean (Erdi Aroan, batez ere VIII. mendetik X.era), pergaminoa urritzen hasi zen eta idatziak zeudenak ezabatzen hasi ziren, beste lan batzuk kopiatzeko berrerabiltzeko: palinpsesto kodexak dira.
Marianetako itsas hobia
Makro organismoak
1960an egindako espedizioan bizidunak ikusi zituztela baieztatu zuten, harrituta noski presio altuak direla eta. Hala nola, behealdean bizi diren izaki handiak 30 cm luze den arrain zapala, eta izkirak. Piccarden arabera "Behealdeak arina eta argia zirudien, lohi diatomeoaren hondarra". Itsas biologo asko arrain zapalaren behaketa dudan jartzen ari dira orain, eta iradokitzen dute izaki hori holoturia izan zitekeela. Bigarren espedizioan, tripulaziorik gabeko Kaikok itsas hondoko lokatz-laginak jaso zituen. Organismo txikiak lagin horietan bizi zirela ikusi zen.
Idazketaren historia
Papera
Fabrikazio-produktua denez, abantaila gehiago ditu, eta egokiagoa da idazketaren euskarri gisa. Papera egiteko artea oso antzinatik ezagutzen zuten txinatarrek. VII. mendean Korea n eta Japonian ere ezagutzen zuten. Txinatarrengandik ikasi eta zabaldu zuten arte hau arabiarrek. Inprenta agertu zenean, inprimatutako liburua kaleratu zen, eskuz egiten zituzten kopia urriak baino askoz merkeagoak. Paperean idatzitako kodize eta dokumentu zaharrenak XII. mendekoak dira. Azkenik, XIX. mendearen hasieran, papera makinen bidez egiten hasi ziren (Frantzian 1811n eta Alemanian 1819an).
Marianetako itsas hobia
Makro organismoak
2014ko abendukoan, Liparidae espezie berri bat aurkitu zen 8.145 m-ko sakoneran, sakonera handienean grabatutako bizidunaren errekorra hautsi zuen. 2014. urteko espedizioan, hainbat espezie berri filmatu ziren, super-erraldoi izeneko anfipodo izugarriak barne. Itsasondoko erraldoitasuna, espezieak azaleko uretako ahaideak baino handiagoak izateko prozesua da. 2017ko maiatzean, identifikatu gabeko Liparidae familiako banako bat filmatu zuten 8.178 metro sakonean aurreko errekorra hautsiz.
Sakoneran hauetan bizi diren animaliek, izugarrizko presioa jasan behar dute (1000 atm inguru) eta horri aurre egiteko piezolitoak dituzte, hauen funtzioa proteinek presio altuak jasatea da beraien egitura tridimentsionala babesteko. Piezolito hauen adibide bat trimetilamina oxidoak, edo TMAOak, dira. Molekula honek (TMAO) funtzio garrantzitsu hori izateaz gain arrainari haren usain bereizgarri hori ematen dion molekula da. Arrainak zenbat eta sakonerago egon, orduan eta TMAO gehiago behar dute presio hidrostatikoa jasateko. Hala ere, arrainek badute muga bat TMAO molekula gordetzeko eta hori izan daiteke arrainak sakonera berdintsutik behera ez joateko arrazoietako bat.
Anfipodoak ordea, arrainak baino sakonera handiagoetan bizi dira. Agian sakonera haietan harrapakaririk ez dutelako izango da, baina hala ere zientzialariek uste dute arrainek baino denbora gehiago egon direla bertan bizitzen eta azkenean eboluzioari esker presio horri aurre egiteko hainbat mekanismo garatu dituztela. Horren adibide bat egurra digeritzeko entzima da, egurreko zelulosa glukosa eta zelobiosara lisatzen du baina gakoa haren presio optimoa da: 100.000.000 Pa (>1000Atm). Horrez gain, anfipodo hauetan TMAO kopuru altuak aurkitu dituzte, bestelako arrainetan bezalatsu, baina hauetan glizerofosforilkolina (GPC) eta eszilo-inositol kopuru altuak ere aurkitu dituzte. Bi molekula hauek babesleak dira, GPCa ugaztunen giltzurrunetan aurkitzen da bertako proteina substantzia kutsakorrengandik babesteko. Ikertzen ari dira eszilo-inositolak txarto tolestutako burmuineko proteinak birtolesteko duen garrantzia, hau Alzheimer gaixotasunaren sendagaia izan daiteke.
Mikrobiologia
Ikertzaileek Marianetako itsas hobiko arroketan bizar itxurako geruza likatsu batez ohartarazi ziren, horrelakoak arinago aurkitu dituzte bai ez hain sakon. Mantu mikrobiar hauek, izaki zelulabakarrez osatutako multzoak dira, eta beraien genoma aztertuta ikusi dute karbono dioxidoa ilunpean finkatzeko eta sufre erreduzituaz energia lortzeko geneak dauzkatela. Hori dela eta, zientzialariek biziaren jatorria azaltzeko pista edo pieza bat izan zitekeela uste dute.
Marianetako itsas hobiko plaka bien arteko interakzioen ondorioz serpentinizazio izeneko prozesu mineralogiko bat ematen da, zeinetan karbono dioxidoa eta hidrogenoa askatzen diren, eta hor egon daiteke bizia hasteko erabili zen energia iturria. Espedizioan hamar milaka mikrobio batu ziren hainbat modutan (ur laginetan, sedimentu laginetan, organismo handien barrenean) eta horiek guztiak laborategi batean gorde ziren hobiko baldintzak simulatuz (presio izugarri handia, tenperatura baxua, argitasun falta). Mikrobio guzti horietatik espezieka isolatu behar dira hauen morfologia, bizimodua, biokimika hobeto aztertzeko, eta lan hori ez da batere erreza.
Kutsadura
2016an, ikerketa-espedizio batek itsas hobian, 7.841 metrotik 10.250 metrora bildutako krustazeo-sarraskijaleen konposizio kimikoa aztertu zuen. Organismo horien barruan, ikertzaileek PCBen kontzentrazio oso altuak aurkitu zituzten. Toxina kimiko hori debekatua dago 1970eko hamarkadaz geroztik, hobiko sedimentuan kontzentratua. Beste ikerketa batzuen arabera, anfipodoek ere mikro-plastikoak irensten dituzte; anfipodoen %100k gutxienez material sintetikozko pieza bat dute haien urdailetan.
2019an, Victor Vescovok jakinarazi zuen plastikozko poltsa bat eta gozoki-bilgarriak aurkitu zituela hobiaren behealdean. Urte horretan, Scientific Americanek jakinarazi zuen, halaber, bonba nuklearren probetako karbono-14a hobian aurkitutako uretako animalien gorpuetan aurkitu dela.
Hondakin nuklearrak botatzeko tokia
Ozeanoko beste hobi batzuk bezala, Marianetako hobia hondakin nuklearrak botatzeko leku gisa proposatu zen 1972. urtean, leku horretan sortzen den plaken subdukzio tektonikoak hondakin nuklearrak Lurraren mantura bultza zitzakeelakoan, Lurraren bigarren geruza. Hala ere, nazioarteko zuzenbideak debekatuta dauka hondakin nuklearrak ozeanora isurtzea. Gainera, plaken subdukzio-eremuak lurrikara oso handiekin lotzen dira, eta ondorioz, ekosistema hadopelagikoan utziko liratekeen hondakin nuklearren segurtasuna ezin daiteke bermatu epe luzera.
Zefiro
Greziar mitologian, Zefiro (antzinako grezieraz Ζέφυρος Zéphyros), mendebaldeko haizeen jainkoa zen, Astreo eta Eosen semea. Zefiro guztien artean leunena zen, eta haize fruituemale bezala ezagutzen zen, udaberriaren mezularia. Traziako kobazulo batean bizi zela uste zen.
Charles Bruck
Charles Bruck (Timisoara, Austria-Hungariako Inperioa —egungo Errumania—, 1911ko maiatzaren 2a - Hancock, Maine, AEB, 1995eko uztailaren 16a) musikagile frantsesa izan zen, Errumanian jaioa.
Zefiro
Zenbait istoriotan Zefirok zenbait emazte zituela kontatzen zen. Bere arreba eta ostadarraren jainkosa zen Irisen senarra zela esaten zen. Bere beste arreba bat zen Kloris jainkosa ere bahitu zuen, nori loreen domeinua eman zion. Klorisekin Karporen (fruta) aita izan zen. Klorisen maitasunagatik bere anaia Boreasekin lehiatu zela esaten zen, azkenean gainditzea lortu zuena. Berari buruz bere beste arreba eta maitale bat zen Podarge harpiarekin Akilesen zaldiak ziren Janto eta Balioren aita izan zela ere esaten zen.
Charles Bruck
Biografia
Musika-ikasketak Vienan hasi zituen, eta ondoren Parisa joan zen zuzenbidea ikastera. 1931n pianoa landu zuen Vlado Perlemuterrekin batera eta konposizioa Nadia Boulangerrekin musika-eskolan. 1934. urtetik aurrera orkestra-zuzendaritza ikasi zuen Pierre Monteuxekin batera. 1936an Parisko orkestra filarmonikoak antolatzen zuen orkestra-zuzendarien lehiaketa irabazi zuen; urte horretan bertan egin zuen lehenengo bira Estatu Batuetan.
Zefiro
Zefiro paper garrantzitsu bat betez agertzen den kontserbatutako mitoetako bat Hiazintorena da, espartar printze eder eta lirain bat zena. Zefiro berarekin maitemindu zen eta gorteiatu egin zuen, Apolok bezala. Biak lehiatu ziren gaztearen maitasunagatik, baina honek Apolo aukeratu zuen, Zefiro jelosiak jota utziz. Beranduago, disko jaurtiketa praktikatzen harrapatu zituenean, Zefirok haize ufada bat ufatu zuen euren gainean, diskoak, erortzean, gaztea buruan jo zezan eginez. Hiazinto hil zenean Apolok izen bereko landarea sortu zuen bere odolarekin.
Kupido eta Psikeren istorioan Zefiro izan zen Eros zerbitzatu zuena Psike bere kobazuloraino eramanez.
Gizon gazte bat bezala irudikatzen da, tximeleta edo maitagarri hegoekin, bizarrik gabe, erdi biluzik eta oinutsik, zati batean bere eskuen artean eutsitako mantu batekin estalia, non lore ugari eraman eta banatzen dituen.
Charles Bruck
Biografia
Hainbat musikagile ezagutarazi ditu, hala nola Boris Blacher, Hans Werner Henze, Goffredo Petrassi, Bernd Alois Zimmermann.
Zefiro
Bere baliokidea erromatar mitologian Favonio da (Favonius, mesedegarria), landare eta loreen gaineko domeinua zuena. Bere izena oso arrunta zen Antzinako Erroman.
Neusiß
Neusiß Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ray Hammond
Ray Hammond (Londres, 1948) idazle futurista britaniarra. Idazle dibulgatzailea, hark egindako aurreikuspenek hedabideetan oihartzun handia izan dute.
Nesles-la-Montagne
Nesles-la-Montagne Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 1.156 ziren. Familiak 413 ziren, horien artean 70 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 66 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 206 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 437 etxebizitza zeuden, 419 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 432 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 419 etxebizitza nagusietatik 367 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 137 etxek lau zituzten eta 222 etxek bost zituzten. 346 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 159 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 233 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 770 ziren, horien artean 586 aktiboak ziren eta 184 inaktiboak ziren. 586 pertsona aktiboetatik 541 lanean zeuden (280 gizon eta 261 emakume) eta 46 langabezian zeuden (22 gizon eta 24 emakume). 184 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nesles-la-Montagne udalerrian 427 unitate fiskal zeuden, 1.235,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.770 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Nesles-la-Montagne udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.