cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Perihelio
Lurraren perihelioa eta afelioa
Ipar hemisferioan, uda afelioarekin batera gertatzen da, eguzki-erradiazioa baxuagoa denean. Hala eta guztiz ere, ipar hemisferioko udak, batez beste, 2,3 °C beroagoak dira hego hemisferioan baino, ipar hemisferioak lur masa handiagoak dituelako, itsasoak baino errazago berotzen direnak.
Hala ere, perihelioak eta afelioak zeharkako eragina dute urtaroetan: Lurraren abiadura orbitala afelioan minimoa eta perihelioan maximoa denez, planetak denbora gehiago behar du orbitatzeko ekaineko solstiziotik iraileko ekinoziora, abenduko solstiziotik martxoko ekinoziora baino. Beraz, ipar hemisferioko udak apur bat gehiago irauten du (93 egun) hego hemisferioko udak baino (89 egun).
Astronomoek perihelioaren unea adierazten dute Ariesen Lehen Puntuarekiko, ez egun eta orduei dagokienez, baizik eta desplazamendu orbitalaren angelu gisa, periapsiaren luzera deitua (perizentroaren luzera ere deitua). Lurraren orbitari perihelioaren luzera esaten zaio, eta 2000. urtean 282,895° ingurukoa zen; 2010ean, gradu-zati txiki bat aurreratu zen 283,067°raino.
Eguzkiaren inguruko Lurraren orbitarako, apside-denbora sarritan adierazten da urtaroei dagokien denbora baten arabera, honek orbita eliptikoak urtaroen aldakuntzei egiten dien ekarpena zehazten baitu. Urtaroen aldakuntza, batez ere, Eguzkiaren goratze-angeluaren urteko zikloak kontrolatzen du, ekliptikaren planotik neurtutako Lurraren ardatzaren inklinazioaren emaitza dena. Lurraren eta beste elementu orbital batzuen eszentrikotasuna ez da konstantea, baizik eta poliki-poliki aldatzen dira planeten eta eguzki-sistemako beste objektu batzuen (Milankovitxen zikloak) ondorio asaldatzaileen ondorioz.
Denbora-eskala oso luzean, perihelioaren eta afelioaren datek aurrera egiten dute urtaroen bidez, eta 22.000 eta 26.000 urte bitarteko ziklo oso bat egiten dute. Lurretik ikusitako izarren posizioari dagokion mugimendu bat dago, prezesio apsidala deitua. (Taula honetan, aurreko eta etorkizuneko hainbat urtetako perihelio eta afelioen datak eta orduak adierazten dira :
Bučina
Bučina Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 258 biztanle ditu eta 3,82 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1240 urtean egin zen.
Filetto
Filetto Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Filettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amietophrynus pardalis
Amietophrynus pardalis Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Udako solstizio
Udako solstizioa planeta bateko hemisferio bateko ardatzerdi baten makurdura axiala planeta hori orbitatzen ari den izarrerantz gehien makurtzen den unea da. Lurrak gure izarrerantz —Eguzkirantz— duen inklinazio axialik handiena, solstizioan, 23° 26' da. Hori urtean bitan gertatzen da, eta une horietan ageri da zeruan goren Iparburutik (bi aldi horietako batean) eta Hegoburutik (beste aldian) ikusita.
Lurreko udako solstizioa ekainaren 20tik ekainaren 22ra bitarteko une batean izaten da ipar hemisferioan, eta abenduaren 20tik abenduaren 22ra bitarteko une batean hego hemisferioan.
Lurreko ipar hemisferioko udako solstizioan, egoera hau izaten da:
Epiphyas
Epiphyas Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Epiphyas eucyrta da.
Guruin pineal
Guruin pineala edo epifisia dientzefaloaren sabaian dagoen guruina da, burezurreko tuberkulu koadrigeminoen artean, hobi pineal deritzon lekuan. Guruin hau argirik ez dagoenean aktibatzen da eta, orduan, melatonina ekoizten du. 5 milimetroko diametroa du.
Bere zelulei pinealozito deritze, eta fotorrezeptore eta jariatzaileen artean banatzen dira. Arrain, anfibio eta narrastietan aurki daitezke fotorrezeptoreak (egun, bereziki garatuak tuataren begi pinealean). Hegaztietan ez daude hain garaturik, eta fotorrezeptore eraldatuez hitz egiten da. Ugaztunetan, berriz, fotorrezeptoreak ez dira existitzen, guruin hau funtzio fotosentsorialarekin estuki erlazionatuta dagoen arren. Goiko gongoil zerbikalaren eta hipotalamoaren gune suprakiasmatikoaren bidez, erretinarekin lotzen da; beraz, ikusmenaren atal bat dela esan daiteke. Sistema honetan, argi informazioa hormonen jariatze bihurtzen da.
Melatonina serotoninatik abiatuz ekoizten da. Epifisia lo eta esna-aldi zikloen erregulazioarekin erlazionatua dago. Hormona honek, ordu tokien diferentziaren sindromearen efektuei aurre egiteko balio duela egiaztatu da. Antioxidatzaile boteretsu bat ere bada, eta timoko minbizi zelulen apoptosian parte hartzen duela ere egiaztatu da. Baina, aldi berean, hormona honen dosi altuek, minbizi efektu handia dutela ere egiaztatu da. Jakina da, baita ere, pubertaroaren hasiera kontrolatzen duela eta erritmo zirkadiarretan eragin zuzena duela. Hormona honen ekoizpena adinarekin jaisten da.
Guruin pinealak dimetiltriptamina sortzen du, serotoninatik sintetizaturiko neurotransmisore bat dena, eta loaldiko ikusmen efektuak eragiten dituena da. Hil baino une batzuk lehenago kopuru handiagoan ekoizten da. Naturan ere dago, Psychotria viridis eta Mimosa hostilis bezalako landareetan. Azken hau, orein begi bezala ezagutzen da. Aipaturiko biak aiahuaska prestatzeko erabiltzen dira, esaten denez, dagoen substantzia liluragarririk boteretsuena. Giza kontzientzia zentzu guztietatik isolatzeko gai da, denboraren eta errealitatearen nozioa erabat asaldatuz. Erabiltzaileak, "bidaia"ren iraupena, ordu askotakoa dela nabaritzen du, baina, dosiaren arabera, ez du 5 edo 10 minutu baino gehiago irauten
Filosofiaren esparruan, René Descartes filosofoari frantziarrak guruin pineala, gorputza arimarekin lotzen zuena zela uste zuen.
Hoth
Hoth Star Wars film sagako unibertsoko fikziozko planeta bat da, izen bereko eguzki-sistemakoa. Star Wars V. Atala: Inperioaren kontraerasoa filmean agertzen da. Egunez -32 °Cko tenperatura eta gauez -60 °Cko tenperatura izaten duen planeta bat da.
Hoth, gainera, Star Wars CCG karta bildumagarrien jokoaren bigarren hedatzearen izena ere bada. 162 kartaz osatua dago (163 K-3PO akastunarekin) eta 1996ko abenduan argitaratu zen.
Geografia
Hoth planeta Bespin, Ison eta Anoat planetetatik gertu dago eta ibilbide komertzial garrantzitsu baten amaiera da.
Planeta honetan bizitza posible da bere hiru ilargien grabitate erakarpenagatik, izotzpean itsasaldiak eragiten dituztenak. Itsasaldiek plaka solidoak hausten dituzte eta algek oxigeno pixka bat kanpoaldera jariatzea ahalbidetzen dute, planetako jatorrizkoak diren bi animali motei elikagaia ematen diena. Algak eta likenak tauntaun jauzilarien elikagai dira eta hauek wampa bi oineko erraldoiaren janari dira. Planetako espezieen aniztasuna aberasten duten karraskari pozoitsu batzuk eta izotzeko zizare gutxi batzuk ere badaude.
Historia
Antzinako Errepublikan, soilik planeta existitzen zela informatu zen. Planetan tupust egin zuten pirata batzuk izan ziren espezierik ezezagunenetako batzuei buruz informatu zutenak, ozeanoen sakonuneetako herensuge barea.
Katalogaziorik handiena errebeldeek egin zuten, euren egoitza nagusia zen Eco basea sortu zutenak, modernoena Errepublika Berria sortu zen arte. Errebeldeek tauntaunak irakatsi zituzten eta euren basea izango ziren tunelak eta izotzetik joateko ibilgailuak egin zituzten. Gerra zibil garai haietako gudurik handiena lurrazalean gertatu zen. Errebeldeek ia ez zuten ebakuatu ekiporik.
Planeta Luke Skywalker Jedi Maisuak bisitatu zuen urte batzuk beranduago, eta baita bere Jedi ikastunetako batzuk, Jaden Korr kasu, toki horretatik balizko aktibitate inperiala ikertu zuten.
Hoth salbu mantendu zen yuuzhan vongen garaian toki estrategiko baten ez egoteagatik eta inbasioa gertatu zen tokiaren kontrako aldean egoteagatik.
Sochocin udalerria
Sochocin Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Płońsk barrutian kokatuta. 122,19 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5889 biztanle zituen.
Larrasa
Larrasa Arabako hegoaldeko mendi bat da, Toloñoko mendilerroan dagoena, Palomares mendebaldean eta Peña del Castillo ekialdean dituena. Arabako mendirik garaienetan bigarrena da; Gorbeia baino ez da altuagoa.
Arignote
Arignote edo Arignota (/ˌærɪɡˈnoʊtiː, ˌærɪɡˈnoʊtə/; grekeraz: Ἀριγνώτη, Arignṓtē; fl. c. k.a. 500) Crotona edo Samoseko filosofo pitagorikoa zen, Pitagoras eta Teanoren ikaslea izandakoa eta batzuen ustetan haien alaba.
Curimatidae
Curimatidae arrain karaziformeen familia da, Neotropikoko ur gezetan bizi dena. .
Minhou konderria
Minhou konderria (txinera sinplifikatuz: 闽侯县; pinyineraz: Mǐnhóu xiàn), Fuzhou osatzen duten konderrietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 610.000 biztanle bizi ziren 2.133,0 kilometro koadroko azaleran.
Curimatidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 103 espezie ditu, 8 generotan banaturik:
Yoncalla (Oregon)
Yoncalla Oregongo hiri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 1,047 biztanle zituen, 1.73 kilometro koadrotan banatuta.
Carcairana
Biztanleria
2007an Carqueiranne udalerrian erroldatutako biztanleak 9.630 ziren. Familiak 4.370 ziren, horien artean 1.490 pertsona bakarrekoak ziren (552 bakarrik bizi ziren gizonak eta 938 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.513 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.044 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 323 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 6.261 etxebizitza zeuden, 4.511 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.531 bigarren erresidentzia ziren eta 220 hutsik zeuden. 3.325 etxeak ziren eta 2.852 apartamentuak ziren. 4.511 etxebizitza nagusietatik 2.868 bere jabearen bizilekua ziren, 1.424 alokairuan okupaturik zeuden eta 219 doan lagata zeuden; 195 etxek gela bat zuten, 622 etxek bi zituzten, 1.188 etxek hiru zituzten, 1.153 etxek lau zituzten eta 1.352 etxek bost zituzten. 3.512 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.155 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.875 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.671 ziren, horien artean 3.841 aktiboak ziren eta 1.830 inaktiboak ziren. 3.841 pertsona aktiboetatik 3.507 lanean zeuden (1.826 gizon eta 1.681 emakume) eta 335 langabezian zeuden (148 gizon eta 187 emakume). 1.830 pertsona inaktiboetatik 793 erretiraturik zeuden, 519 ikasten zeuden eta 518 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 649 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 8 janari enpresak ziren, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 83 eraikuntza enpresak ziren, 174 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 50 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 27 finantziazio enpresak ziren, 53 higiezinen enpresak ziren, 90 zerbitzu enpresak ziren, 83 administrazio publikoko enpresak ziren eta 46 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 167 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 7 banku bulegoak, 2 funerariak, 11 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 25 igeltseroak, 12 margolariak, 8 zurginak, 9 iturginak, 12 argiketariak, 13 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 27 jatetxeak, 22 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 11 apaindegiak.
2009an zeuden 50 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 4 liburu dendak, 11 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 altzari denda zen, 5 kirol-dendak, 4 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Carqueiranne udalerrian 81 nekazaritza-ustiategi zeuden, 138 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale eta 3 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Carqueiranne udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 789 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fossacesia
Mugakideak
Fossacesiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Winterthur
Winterthur (alemanez ahoskatua) Suitzako Züricheko kantonamenduko udalerria da. 2009an 98.949 biztanle zituen udalerriak. Herrialde seigarren hiririk handiena biztanle kopuruari dagokionez. Gaur egun, hirian goi-teknologiako industria zentro oso garrantzitsua dago. Winterthur Zürichetik 18 minutura dago trenez.
Hiri senidetuak
Winterthur ondorengo hiriekin senidetuta dago:
NGC 6855
NGC 6855 galaxia bat da, Telescopium konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Apogon latus
Apogon latus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Riverview (Florida)
Riverview Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hillsborough konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tarsi Aguado
Tarsicio "Tarsi" Aguado Arriazu (Murchante, 1994ko urriaren 16a- ) euskal herritar futbolaria da. Erdilari postuan jokatzen du. Aita futbolari ohia da, Tarsi bezala ere ezaguna. Anai gaztea Álex futbolaria da ere.
Kirol Ibilbidea
''2022ko Maiatzaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Epactris
Epactris Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Epactris melanchaeta da.
José Ignacio Eyzaguirre Arechavala
José Ignacio Eyzaguirre Arechavala (1779ko uztailaren 31 - 1848ko ekainaren 11) politikari txiletarra izan zen.
Domingo Eizagirre Ezkutusolo Gandiaga (Markina-Xemein, 1724) eta María Rosa de Arechávala Aldai-ren semea zen. Txileko independentzia prozesuan aktiboki parte hartu zuen, behin-behineko diputatu bezala eta 1812ko Araudi Konstituzionalean parte hartuz. Bere sinadura ere 1823ko konstituzioan zegoen.
Diputatu eta senatari izan zen askotan (politika 1846an utzi zuen), Ogasun ministro izan zen 1825eko otsailaren 22tik urte bereko ekainaren 18an uko egin zion arte. Estatuko kontseilari ere izan zen (1824-1832).
Maria Mercedes Portales y Palazuelosekin ezkonduta, bere semea José Ignacio Víctor historialari nabarmena izan zen.
Saint-Germain-Laval (Sena eta Marne)
Saint-Germain-Laval Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Germain-Laval udalerrian erroldatutako biztanleak 2.762 ziren. Familiak 925 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (66 bakarrik bizi ziren gizonak eta 54 bakarrik bizi ziren emakumeak), 292 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 437 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 76 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.011 etxebizitza zeuden, 951 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 919 etxeak ziren eta 91 apartamentuak ziren. 951 etxebizitza nagusietatik 698 bere jabearen bizilekua ziren, 244 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 92 etxek hiru zituzten, 331 etxek lau zituzten eta 518 etxek bost zituzten. 813 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 416 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 482 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 11,6€/h zen. Goi karguen kasuan 19,5€/h zen (20€/h gizonen artean eta 18,7€/h emakumeen kasuan), erdi-mailakoak 14€/h (14,6€/ h gizonentzat 12,5 emakumeentzat), enpleatuentzat 9,6€/h (10,2€/h gizonen kasuan eta 9,6€/h emakumeen kasuan) eta langileentzat 10,1€/h (10,4€/h gizonek eta 8,3€/h emakumeek).
Diru sarrerak
2009an Saint-Germain-Laval udalerrian 953 unitate fiskal zeuden, 2.819,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.552 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Germain-Laval udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 344 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Machault (Ardenak)
Machault Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Champagne-Ardenne eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Machault udalerrian erroldatutako biztanleak 495 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 231 etxebizitza zeuden, 205 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 201 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 205 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 171 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 303 ziren, horien artean 222 aktiboak ziren eta 81 inaktiboak ziren. 222 pertsona aktiboetatik 199 lanean zeuden (119 gizon eta 80 emakume) eta 23 langabezian zeuden (9 gizon eta 14 emakume). 81 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Machault udalerrian 207 unitate fiskal zeuden, 513 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.738 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Machault udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sokółka udalerria
Sokółka Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Sokółka barrutian kokatuta. 313,56 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 25835 biztanle zituen.
Bučovice
Bučovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 6.468 biztanle ditu eta 31,36 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1167 urtean egin zen.
George Elphinstone
George Elphinstone (Ephinstone Tower, 1746ko urtarrilaren 7a - Tullyallen, Irlanda,1823 martxoaren 10a) Britainia Handiko almirantea eta Keitheko I. bizkondea izan zen. Indietako merkataritzan aberastu zen. Estatu Batuetako Independentzia Gerran aritu ondoren, Frantziako Iraultzan eta Inperioaren aurka borrokatu zen. Hego Afrika eta Indiako koloniak konkistatu zizkien holandarrei, eta Egiptoko kolonizazio ingelesari ateak zabaldu zizkion gudua irabazi zuen (Abukirko Lehorreratzea, 1801).
Benjamín Naishtat
Benjamín Naishtat (Buenos Aires, Argentina, 1986) film zuzendari argentinarra da. Historia del miedo (2014), El Movimiento (2015) eta Rojo (2018) filmak zuzendu ditu.
2310 Olshaniya
2310 Olshaniya asteroide baten izena da. irailaren 26an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1974 SU izena zeraman.
Amietophrynus perreti
Amietophrynus perreti Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2310 Olshaniya
Orbitaren ezaugarriak
2310 Olshaniya asteroidearen orbitak batezbeste 3,147 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,641 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,653 distantziara. Eszentrikotasuna 0,161 da, eta makurdura orbitala 2,65ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.6 da.
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak 5.000 metro
Emakumezkoak 5.000 metro 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko uztailaren 30etik abuztuaren 2ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 7. aldia izan zen proba hau jokatzen zela, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz egin zenetik.
Txapelketa eredua
2012an hasi zen bi errondako formatua mantendu zuen.
Isaki Lacuesta
Isaki Lacuesta (1975, Girona, Katalunia) zuzendari katalana da. Dokumentala, fikzioa eta bideoinstalazioak egiteaz gain, irakaslea ere bada. Entre dos aguas filmarekin, 2018ko Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuen.
Euskal jatorriko familia batean jaioa, bere ponte-izena Iñaki da eta izen horrekin idazten zituen 1990eko hamarkadan zine kritikak Diari de Girona egunkarian. Gerora aldatu zuen izena Isakira, zinea profesionalki egiteko.
Milenarismo
Milenarismoa edo, kristautasunari erreferentzia eginez soilik erabiltzen den kiliasmoa, Parusian edo Kristoren bigarren etorreran Lurra mila urtez Kristoren erreinua izango dela dioen dotrina da. Horren arabera ondoren Antikristoa garaitua eta Azken Epaiketa ere izango dira. Dotrina horretan oinarrituta, kristau joera milenaristek salbamena kolektiboa eta lurrekoa izango dela sinesten dute. Kristau talde milenaristen artean Jehovaren Lekukoak eta mormoiak aipa daitezke. Adiera zabalgo batez, milenarismoa iraganean edo geroan urrezko aro eta espazio sakratu edo mitiko bat ezartzen dituen dotrina edo mitologia bat da, sarri mesianismo edo salbatzaile batez lagundurik edota munduaren amaiera edo hondamendi global bat aurreikusi egiten duena. Hondamendi horren ondorioz, salbatuko diren eta ez direnen arteko erabateko bereizketa egiten da, salbatuko direnak maiz etnia edo talde erlijioso batekoak izanik. Dotrina horrekiko erabateko atxikimendu eta lilura ere ohikoak dira mugimendu milenaristetan. Hori dela eta, mugimendu milenaristak sektatzat jotzen dira askotan. Terminoa euskal abertzaletasunaren ustezko mitologia izendatzeko, euskal milenarismoa alegia, ere erabili da, Juan Aranzadiren El Milenarismo Vasco: Edad de Oro, Etnia y Nativismo liburuaren haritik.
Loomis (Hego Dakota)
Loomis Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Davison konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2311 El Leoncito
2311 El Leoncito asteroide baten izena da. urriaren 10an aurkitu zuen Felix Aguilar Behatokia-ek El Leoncito Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
2311 El Leoncito asteroidearen orbitak batezbeste 3,639 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 3,489 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,79 distantziara. Eszentrikotasuna 0,041 da, eta makurdura orbitala 6,62ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.52 da.
Martin Ruiz de Gamboa
Martin Ruiz de Gamboa de Berriz (Durango, 1533 - Txileko Santiago, 1590) militar bizkaitar eta konkistatzaile espainiarra izan zen, Txileko Erresumaren gobernadorea izan zena 1580tik 1583 arte, Filipe II.aren agindupean.
1552an gaur egungo Txilera iritsi zen, eta han urte batzuk geroago Araucoko Gerran parte hartu zuen. Halaber, 1567an Chiloé uhartea konkistatu zuen eta "Nueva Galicia" izena ipini zion, Castroko hiria bertan sortuz eta Cunco herria meneperatuz.
Azken urteetan maputxe, huillitxe eta pikuntxeen matxinadak jasan behar izan zituen.
Almenêches
Almenêches Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Almenêches udalerrian erroldatutako biztanleak 696 ziren. Familiak 291 ziren, horien artean 77 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 109 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 93 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 344 etxebizitza zeuden, 294 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 327 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 294 etxebizitza nagusietatik 194 bere jabearen bizilekua ziren, 92 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 90 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 204 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 135 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 439 ziren, horien artean 324 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 324 pertsona aktiboetatik 272 lanean zeuden (150 gizon eta 122 emakume) eta 52 langabezian zeuden (22 gizon eta 30 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Almenêches udalerrian 318 unitate fiskal zeuden, 733,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.821 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Almenêches udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.200 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cryptotrema seftoni
Cryptotrema seftoni Cryptotrema generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Hermitage Museoa
Hermitage Museoa (Госуда́рственный Эрмита́ж) Errusiako San Petersburgo hirian dagoen museoa da. Mundu osoko pinakoteka eta bildumarik garrantzitsuenetarikoa da. Izenaren etimoa Эрмитаж da, errusieraz baseliza esan nahi duena. Neva ibaiaren ertzetan kokatuta dagoen eraikin multzo batean eraikita dago: hor, erakusgarriena Neguko Jauregia izeneko da, tsarren egoitza nagusia izan zena. Beste bost eraikinek osatzen dute gunea, eta horien artean nabarienak Menxikov Jauregia, Estatu Nagusiaren Eraikina eta biltegi-gune bat dira. Museoa hainbat bilduma pribatuk osatzen dute eta 1917. urtera arte ez zen Estatu Museo izendatu.
Hiru milioi piezak osatzen dute bilduma, eta erromatar garaiko zein garai grekoko artelanak dauzka, baita pieza arkeologikoak, arte errusiarra, armak, bitxiak, sortaldeko arte bildumak era. Mundu osoko pinakotekarik osoenetarikoa da, Londresko British Museum, National Gallery edo Parisko Louvrerekin batera.
Minqing konderria
Minqing konderria (txinera sinplifikatuz: 闽清县; pinyineraz: Mǐnqīng xiàn), Fuzhou osatzen duten konderrietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 301.400 biztanle bizi ziren 1.468,8 kilometro koadroko azaleran.
Fraine
Fraine Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Frainek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Emilie Mundt
Caroline Emilie Mundt (Sorø, 1842ko abuztuaren 22a - Frederiksberg, 1922ko urriaren 25a) Danimarkako margolari ospetsua izan zen. Bere lanak Errealismoan kokatu behar dira. Berak egindako haurren eszenak oso ezagunak dira.
Biografia
Aita, Carl Mundt izeneko matematikaria, Sorøko Akademiako katedraduna izen zen. Ama haurra hiru urte zituelarik, hil egin zen. Ondorioz, aita familia osoarekin Kopenhagera joan zen bizitzera. Haren etxean eztabaida politikoak ohikoak ziren, azken buruan haren aita Grundlovgivende Rigsforsamling asanbladaren partaidea zen eta osaba, J.H. Mundt, Kopenhageko alkatea zen. Emilie bere ahizpa Jacobinerekin batera Zahleko ikastetxean ikasi zuen eta 1861an tutora pribatua izateko azterketa egin zuen. Dena dela, Frederik Helstedek, marrazketako irakasleak, haren marrazteko trebetasuna ikusita, eskolan marrazketako eta idazkerako irakaslea izateko animatu zuen.
Hogeita hamar urte zituelarik, arteari ematea erabaki zuen eta Vilhelm Kyhnek zuzentzen zuen Emakumeentzako Margolaritza Eskolan matrikulatu zen. Han bere bikotekidea izango zen Marie Luplau ezagutu zuen. 1875ean Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian saiatu zen sartzen lortu gabe. Orduan, Luplaurekin batera Munichera joan zen, Eilif Peterssenekin ikasteko. Geroago, 1882tik 1884ra, Parisko Académie Colarossin ikasi zuen. Han Jules Breton eta Jules Bastien-Lepage margolarien eragina ezagutu zuen. Bolada horretan haur pobreen bizitza erakusten zitzuten lan batzuk egin zituen; horietako askoren ideiak bertako umezurztegi batean jaso zituen.
1886an Luplaurekin batera Frederiksbergen emakumeentzako margolaritza eskola propioa sortu zuen. Eskola hau 1913 arte irekita egon zen. Aurretik, 1890ean, Carla izeneko neska gaztea hartu zuten. Neska hori, 1916an, "Kvindelige Kunstneres Samfund" (Emakumeen Artearen Elkartea) lehenetariko partaidea izan zen.
Ideologikoki emakumeen eskubideen eta, bereziki, emakumeen sufragismoaren aldeko jarrera erakutsi zuten biek ala biek.
Gaiak
Mundten ezaugarri bat bere margolanetan erabili zituen gaiak izan ziren. Hauek ziren nagusiak:
Thargelion
Tolkienen Fikziozko Unibertsoan, Thargelion, ekialdean Ered Luin eta mendebaldean Gelion ibaiaren artean eta iparraldean Rerir Mendia, non Gelion ibaiaren besoetako bat, Gelion Handia, jaiotzen zen tokia, eta, hegoaldean, Dolmed Mendian jaiotzen zen Askar ibaiaren artean dagoen eskualde zabala da.
Thargelion hitzak, sindarin hizkuntzan "Gelionetik Haratagoko Lurraldea" esan nahi du, Dor Karanthir ere deitua, han ezarri baitzuen bere bizilekua Maedhrosen anaia zen Karanthirrek, Helevorn Lakuaren ertzean. Elfo Grisek Talath Rhunen deitzen zuten, Ekialdeko Harana.
Han finkatu ziren, baita ere, Gizakiak, Edainen Bigarren Gudalostea, Haladinak. Baina Morgoth edo Melkorrek Ered Luin mendien bidez bidalitako orkoek eraso zituzten, Maedhrosen Mugako hesitura gainditu eta Gizakiak erasotzeko, Karanthirrek laguntzagatik izan ez balitz, erabat suntsituak izango zirenak. Bizirik irten zirenak, Halethek gidatuak, Thargelion utzi eta Estoladera abiatu ziren.
Dagor Bragollatx guduan, Thargelion osoa Glaurungen gudalosteek suntsitu zuten, Helevorn lakua kutsatua izan zen eta Noldor Elfoek hegoalderantz ihes egin behar izan zuten.
Sokolniki udalerria
Sokolniki Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieruszów barrutian kokatuta. 80,01 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4940 biztanle zituen.
Marian Álvarez
Marian Álvarez Cachero (Madril, ) zineman eta antzerkian aritutako aktorea da.
Movistar Plus+-eko  'La unidad'en hirugarren denboraldiko protagonista da. Haren argumentua Kabulera joan da, eta talibanen boterera itzultzea eta ondorioak erakutsi ditu.
Yavuz Sultan Selim zubia
Yavuz Sultan Selim zubia (Yavuz Sultan Selim Köprüsü), hasieran Bosforoko hirugarren zubia izenarekin ezagututa, Bosforoko lehen zubitik 19 km iparraldera dago. Zubi eseki bat da, trenbideak eta motordun ibilgailuak ibiltzeko egokia, Bosforoaren gainean, Bosforoko zubiaren iparraldean, Istanbulen, Turkian. Lehen harria jartzeko ekitaldia 2013ko maiatzaren 29an izan zen. 2016ko abuztuaren 26an inauguratu zen.
Ezaugarriak
Zubia Garipçe (Sariyer barrutia alde europarran), eta Poyrazkoy (Beykoze barrutian alde asiarran) artean dago. 322 metrorekin munduko zubi eseki garaiena da. Millauko biaduktuaren ondoren, munduko edozein zubi garaiena da. Munduko zubi eseki zabalena ere bada, 58,5 metroko zabalerarekin.
Moriscos
Inguru naturala eta kokapena
Lurra gorrixka da, eta batez ere, granitoz osatua da. Lur mota hori oso egokia da zerealak landatzeko.
Klima
Moriscosek klima mediterraneo-kontinentala dauka. Neguak gogorrak eta luzeak dira, udak berriz laburrak eta berotsuak. Udaberria, bestalde, hasieran hotza da baina amaieran epela da, eta udazkenaren lehen asteak epelak izan ohi dira, baina udazken bukaera hotza da.
Alde batetik, neguan elurte asko daude eta askotan tenperatura zero azpitik hamar gradutaraino jaisten da. Beste aldetik, udan tenperatura hogeita hamazazpi gradutaraino iristen da. Urte osoan, prezipitazio gutxi daude (normalean udaberrian eta udazkenean )
Landaredia
Moriscosen ez dago zuhaitz askorik, txopo batzuk bakarrik ikus daitezke bertako errekaren ertzeetan.
Fauna
Faunaren barruan espezie mota ezberdinak daude. Esate baterako, erbiak, eperrak, galeperrak, zikoinak, arabazozoak, marraskariak, narrastiak...eta abar.
Gastronomia
Moriskoko platerik ospetsuena Armuñako dilistak dira. Oso gozoak dira.
Demografia
Gaur egun 180 biztanle daude Moriskosen. Baina adituek esaten dute urte batzuk barru, 5000 biztanle edukiko dituela. Momentu honetan, etxebizitza asko eraikitzen ari dira (txaletak, adosatuak....).
Ondarea
Morisqueñoek esaten dute San Pedro eliza eraikin adierazgarrienetako bat dela. Erromaniko estiloan eraikia, eliza handi honen ate nagusian gurutze handi bat dago. Elizaren barruan Erromesaren Amabirjina dago eta bere omenezko jaia abuztuaren lehengo asteburuan ospatzen da.
Landa-etxeak
Herri honetan landa-etxe bakarra dago. Antzina abadia bat zen. Gaur egun, ordea, eraikin osoa bisitariak jasotzeko egokitua dago.
NGC 6856
NGC 6856 galaxia bat da, Cygnus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Real Genius
Real Genius (euskaraz Benetako Jenioa), 1985eko Martha Coolidge estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia film bat da. Val Kilmer, Gabe Jarret, Michelle Meyrink eta William Atherton aktoreek antzeztu zuten.
Nolabaiteko antzekotasuna duten Back to the Future, My Science Project eta Weird Science zientzia-fikziozko nerabe komedia filmeekin batera urte berean estreinatu zen.
Argumentua
Mitch Taylor (Gabriel Jarret) bere ultramore-laserrarekin egindako esperimentuei esker Pacific Teach zientzia-zentroan ikasteko beka lortu duen hamabost urteko talentudun nerabea da. Jenio bat izan arren, bere jaiotetxetik urrun bizitzeak beldurtzen du. Aldiz, Chris Knight (Val Kilmer) zentro horretan jada hiru urte ikastend aramatzan nerabea da, eta ikastetxe horretako ikasle onenetakotzat joa, alegia, AEBetako "nerabe buruagienetako" bat bezala.
Juan Fernández de Heredia
Juan Fernández de Heredia —aragoieraz Johan Ferrández d'Heredi— (Munebrega, Zaragoza, Aragoi, 1310 inguru - Caspe, Aragoi, 1396) Jerusalemgo San Joanen Ordenako maistru handia izan zen, Aragoiko bi erregeren aholkularia, eta aragoieraz historia lanak idatzi eta itzultzearen eragile handia. Eragin handia izan zuen Aragoiko erregeen eta Avignongo aita santuaren gorteetan. Avignondik Erromarako bidean lagundu zion Gregorio XI.ari. Aragoierari buruz idatzi zuen, eta bilduma historiko ugari egin zuen: Gran crónica de España eta Gran crónica de los conqueridores, besteak beste.
Diplocalyptis
Diplocalyptis Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Diplocalyptis apona da.
Pedro Juan Caballero (Paraguai)
Pedro Juan Caballero Paraguaiko udalerri bat da, Amambayko departamenduan kokatua. 2678 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 117270 biztanle zituen.
Ctenoluciidae
Ctenoluciidae arrain karaziformeen familia da, Neotropikoko ur gezetan bizi dena. .
Cuencako katedrala
Cuencako katedrala, ofizialki Santa Maria eta San Julian katedrala, Espainiako Cuenca hiriko eliza nagusia da. Andre Mariari eta bertako gotzain izandako Julian Cuencako sanduari eskainia dago.
Eraikinak Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena du. XII. mende bukaerakoa da. Gotiko estiloan altxatu zen, Normandiar arkitekturaren eragin berria jarraituz.
Historia
1177ko irailaren 21ean, Alfontso VIII.a Gaztelakoak hiria arabeei konkistatu zien. 1183an bertan apezpiku-egoitza sortu zen. Dirudienez, Gaztelako erregearen emazteak, Eleonor Plantagenet, Henrike II.a Ingalaterrakoa eta Leonor Akitaniakoaren alaba, katedralaren estiloa aukeratzerakoan eragin izan zuen: erregina izan zuen dote barruan, normandiar zaldunen laguntza zuen eta, ezkondu zenean, haiekin Gaztelara joan zen. Garai hartan penintsulako erresuma kristauetan erromanikoa zen estilo arkitektoniko nagusia; normandiarren eraginari esker gotiko estilo berriari ireki ziren,ordea. Ávilako katedralarekin batera Cuencakoa izan zen Gaztelan gotiko estiloan eraiki zen lehenengoa. Zehatz-mehatz Frantziako Champagne aldeko arkitektura eragina ikusten da monumentu honetan. Lanak 1196an hasi ziren, 1257an bukatzeko.
Denbora aurrera joan ahala eta ohikoa den moduan, estilo desberdinek katedralean haien aztarnak utzi zituzten: XV. mendean aldare nagusiaren aldea berreraiki zen; XVI. mendean katedraleko kanpo alde guztia zaharberritu zen; XVII. mendean Sagrarioko kapera egin zen eta, bestetik, fatxada berritu zen, barroko elementuak sartuz. XVIII. mendean aldare nagusia berritu egin zen. Dena dela, gertaera larriena 1902. urtean gertatu zen: elizaren Giraldillo izeneko dorrea erori zen fatxada eta beste elementuak larriki kaltetuz. Fatxada berregin behar izan zen eta horretarako jatorrizko estilo gotikoa imitatu zen, neogotiko estiloa erabiliz. Vicente Lampérez (1861-1923) arkitektoak zuzendu zituen lan horiek. Dena dela, berreraikitzeko lan guztiak ez ziren bukatu zeren eta arkitekto batzuek zaharberritze planteamenduekin ados ez baitzeuden. Gaur egun, oraindik orain, katedrala bukatu gabe dago.
Ezaugarriak
Eraikin honen elementu garrantzitsuena, zalantzarik gabem haren oinarri normandiarra da. Arkitektura gotikohorrek Soissons, Laon eta Parisko katedralarekin antzekotasunak ditu. Eraikuntza XII. mendean hasi zen gustu erromanikoko aldare nagusiaren aldearekin, bost abside mailakatuekin eta triforiorekin non bost abside mailadunak, transeptua eta hiru habearte ikus daitezke. XIII. mendean lanak aurrera doaz, orduan gotiko estiloan; triforioa leiho zabalekin egiten da. Leiho zabal horiek aingeruen estatuekin daude ornituta eta, goi aldean, okulu batez. Gangak gurutzekoak dira. XV. mendean aldare nagusiaren aldea berritu zen absideko habearte bikoitz eder bat irekitzeko. o xii con una cabecera más bien románica, con cinco ábsides escalonados
Katedralak XII. mendeko klaustro gotiko eder bat izan zuen baina XVI. mendean Quiroga apezpikuak Juan de Herrera pizkundetar arkitektoari beste berri bat egiea agindu zion. Lan horietan, beste artean, Andrés de Vandelvira, Juan Andrea Rodi eta García de Alvarado artistek hartu zuten parte. 1764tik 1766ra José Martín de Aldehueladurantek berriro aldatu zuen.
Ikonografia bitxia
Katedrala ornitzeko lan batzuk Amerikako kolonizazioaren hasierarekin bat egin ziren. Horri esker arkitektura gotikoan ohikoak ez diren elementuak jaso ziren. Cuencako katedralaren ikonografia fantastikoa, mitologikoa eta gizakien errepresentazioan oinarritutakoa da. Tartean landareak sartu ziren eta, benetan, desberdinen duen katedral hau, mendebaldean ezagutzen ez ziren animalien errepresentazioak: dortokak, globo-arrainak, armadiloak... Horrek itxura exotikoa ematen dio XV. mendeko gotiko horri.
Axiotea Fliuntekoa
Axiotea Fliuntekoa edo Axiothea (grezieraz: Ἀξιοθέα Φλειασία fl. c. k.a. 350) Platon eta Espeusiporen ikaslea zen.
Axiotea Fliunte edo Fliasian jaio zen, Espartarren menpean zegoen Peloponesoko polis bat. Garai berean Platonek bere akademia sortu zuen, eta ostera, Axioteak Platonen Errepublika irakurri zuenean, Atenasera joan zen bere ikasle izateko.
Orfeo
Orfeo (grekoa: Ορφέυς) greziar mitologiako pertsonaia bat da. Tradizioaren arabera, bere lira jotzen zuenean, gizon-emakumeak haren inguruan biltzen ziren entzuteko eta beren arimari atsedena emateko. Hala lortu zuen Euridize ederraren maitasuna, eta hala lortu zuen Zerbero beldurgarria lokarraraztea Hadesen mundura (inframundura) jaitsi zenean. Orfeo, jatorriz, traziarra zen.
Ez Homerok ez Hesiodok aipatzen dute, baina Pindarok (K.a. V. mendean) hari buruz dio «kantuen aita» dela.
K.a. VI. mendeaz geroztik, Antzinate klasikoko musikari eta poeta nagusietakotzat hartua izan zen; hari buruz esaten da zitara asmatu zuela eta beste bi soka erantsi zizkiola lirari: lehen, lirak zazpi soka zituen; gero, bederatzi, bederatzi musen omenez
Tradiziorik ezagunenaren arabera, Orfeo Traziako errege Eagroren eta Kaliope musaren semea zen. Beste iturri batzuen arabera, Apoloren semea zen.
Argonauten bidaia
Traziarra bazen ere, argonautekin joan zen, eta arraunlarien erritmoa markatzen zuen. Bere musikarekin, bere lagunak babestu zituen sirenetatik, haiek kanta ederrak abesten baitzituzten nabigatzaileak erakartzeko eta jateko. Sirenen ahotsak entzun zituenean, Orfeok lira atera eta bere musika jo zuen, sirenena baino ederragoa, eta sirenen ahotsa estalarazi zuen horrela.
Azaroaren 15
Azaroaren 15a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hemeretzigarren eguna da, 320.a bisurteetan. 46 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Azaroaren 14 | Urteko egutegi | Azaroaren 16
Orfeo
Euridizeren mitoa
Orfeoren emazte Euridize hil egin zen, eta Orfeok, tristaturik, hain kantu tristeak abestu zituen, ezen jainkoek eta ninfek negar egin baitzuten eta Hadesen erresumara, inframundura, bere maitearen bila jaisteko aholkatu baitzioten. Bere musika erabiliz, Hadesen eta Pertsefoneren bihotzak ukitu zituen, eta baimena eman zioten Euridizeri bizien mundura itzultzeko, baina baldintza batekin: Orfeok haren aurretik ibili behar zuen, eta ez zuen atzera begiratu behar eguzki-errainuek Euridize erabat argiztatu arte.
Hala egin zuen, eta atzera begiratu gabe jarraitu zuen eguzkitara atera arte. Orduan, burua jiratu zuen bere maiteari begiratzeko, baina Euridize ez zegoen arteanerabat eguzkipean, oin bat baitzuen inframunduan. Ondorioz, Euridize airean desegin zen betiko (Ovidioren kontakizuna).
Orfeoren heriotza
Iturriak ez datoz bat Orfeoren heriotza deskribatzean. Ovidioren bertsioan, Traziako Bakanteek harrika eman eta hil egin zuten. Haren burua eta lira Hebro ibaira bota zituzten. Eratostenesek jasotako bertsioaren arabera, Dionisok Menadeak bidali zituen hil eta txikitu zezaten. Ninfa batzuek haren zatiak hartu eta Libetros-en, Olinpo menditik gertu, lurperatu zituzten; haren lira, berriz, konstelazioen artean jarri zuen Zeusek.
Orfeo artean
Pinturan, Albrecht Dürer, Émile Lévy eta Émile Jean Baptiste Philippe Bin-ek Orfeoren heriotza izeneko pinturak egin zituzten. Musikan, bereziki aipagarria da Claudio Monteverdiren L'Orfeo, favola in musica opera (1607), historiako lehenengo operetako bat. Christoph Willibald Gluck-ek Orfeo eta Euridize konposatu zuen 1762an, eta Jacques Offenbach-ek Orfeo infernuetan.
Latindar poesian, Virgiliok eta Ovidiok aipatu zuten Orfeo beren obretan.
Marikaka handi
Marikaka handia (Stercorarius skua) Charadriiformes ordeneko eta Stercorariidae familiako espezie handi bat da. Marikaka handia kakajale handia, kakajantzale, kakatatzaile, kakax eta marikoi handia izenez ere ezagutzen da. Marikaka familiako hegazti guztiak bezala, espezie hau harraparia eta oportunista da, kleptoparasitismoa ere burutzen du jakiak eskuratzeko.
Ezaugarriak
Espezie handia eta gorpuzkera mardulekoa da. 58 cm luze da eta 1,4 metroko zabalera du. 1,7 kg-ko masa izatera irits daitezke. Eme bereziki handiak 1,9 kg gaindi dezakete baldintza optimoetan. Emea arra baino handiagoa eta pisutsuagoa da.
Marroi arre kolorekoa da hegoen punta inguruan kolore zuri deigarria dutelarik. Kolore hori ugaltze garaian elar gorteatzeko erabiltzen dute. Mokoa gris kolorekoa, zorrotza eta kakoduna da. Zangoak ere grisak dira eta kaioek baino atzapar zorrotzagoak dituzte.
Marikaka handiaren deia "hah-hah-hah-hah" latz eta zakarra da, txakur baten zaunkaren antzekoa. Ugaltze eta kumatze garaian zaratasua izan daiteke baina urteko beste sasoietan bereziki isila da, itsaso zabalean udazkena eta negua pasatzen dutenean marikaka handiak behatzea oso zaila da, hain zuzen ere itsasoaren handitasunean erabat isilik eta barreiatuta daudelako.
Marikaka espezie hau beste espezieengandik bereiztea nahiko erraza da bere tamaina mardulari eta hegoen punta inguruko marka zuri bereizgarriari erreparatzen badiegu. Ipar hemisferioan ez dago marikaka handiaren tamainara heltzen den bestelako marikaka espezierik, horrek espeziea bereiztea erraztu egiten du. Hego hemisferioan, ordea, badaude honen tamainara heldu eta batezbestekoa gaindi dezaketen espezie batzuk, baina hemisferio ezberdinetan bizi direnez ez du oztoporik suposatzen honen identifikazioan.
Elikadura
Arrainez, arrautzez, hegaztiez, karraskariez, untxiez, sarraskiez eta itsasoan aurki dezaketen hondarraz elikatzen dira.
Doliochastis
Doliochastis Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Doliochastis homograpta da.
Marikaka handi
Elikadura
Marikaka handia espezie kleptoparasitoa da eta askotan bere jakia beste itsas hegaztiei saria lapurtuz lortzen dute. Txenadei, kaioei, lanperna-musuei, martin arruntei, pottorro arruntei eta, oro har, bestelako alcidae familiako hegaztiei eraso eginez sarri lortzen du jatekoa. Zangei ere askotan erasotzen die, hauek marikaka handiak baino handiagoak badira ere. Zangak hegan daudenean marikakek hauek hego batetik heldu, desorekatu eta itsasora botatzen dituzte, behin itsasazalean daudenean marikaka handiak hauen gainera etorri, erasotu eta zangak bere arrainak uztera behartzen dituzte.