cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benthophiloides turcomanus
Benthophiloides turcomanus Benthophiloides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Osama Elsamni
Osama Elsamni (エルサムニー・オサマ, 1988ko irailaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Caturama
Caturama Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Rexea brevilineata
Rexea brevilineata Rexea generoko animalia da. Arrainen barruko Gempylidae familian sailkatzen da.
Mikel Garmendia Pajuelo
Mikel Garmendia Pajuelo (Bilbo, 1987ko martxoaren 5a - ) euskal herritar futbolaria da, egun Leioan jokatzen duena.
Estatistikak
''2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.''
Salvadora deserticola
Salvadora deserticola Salvadora generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Cortés (Hondurasko departamendua)
Cortés Hondurasko 18 departamenduetako bat da. Bere hiruburua San Pedro Sula da. Cortésk 3.954 km²ko azalera du eta 2005eko kalkuluen arabera 1.365.497 biztanle inguru bizi dira.
Udalerriak
Departamendua 12 udalerritan banatzen da:
Egernia
Egernia Scincidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.
Ike Turner
Izear Luster "Ike" Turner Jr. (Clarksdale, Mississippi, 1931ko azaroaren 5a - San Marcos, Kalifornia, 2007ko abenduaren 12a) estatubatuar musikari, egile abeslari eta musika ekoizlea izan zen.
Txikitan hasi zen gitarra eta pianoa jotzen, eta nerabezaroan The Kings of Rythm taldea sortu zuen. 1950eko hamarkadan Sun Records eta Modern Recordsentzat ekoizlea izan zen, eta paper garrantzitsua izan zuen B.B. King, Howlin' Wolf, and Bobby "Blue" Bland bezalako blues musikarien karreraren hasieran. 1954an East St Louisen kokatu zen bere Kings of Rhythm taldearekin. Bere garaikideek rock-and-rollaren berritzaile handitzat jo zuten.
1962an Tina Turnerrekin ezkondu zen. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan Ike & Tina Turner taldea osatu zuten elkarrekin.
Kokainarekiko mendekotasun luzea izan zuen.
Gorka Etxebarria
Gorka Etxebarria izan daiteke:
Vansbro udalerria
Vansbro Suediako udalerria da. n kokatua dago. 1657,34 km² ditu eta 6,731 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Billie Joe Armstrong
Billie Joe Armstrong (Oakland, Kalifornia, 1972ko otsailaren 17a) estatubatuar punk rock abeslari eta abesti konposatzaile bat da, mundu mailan nagusiki Green Day taldearen abeslari eta buru izateagatik ezaguna dena.
Acrux
Acrux, α Crucis bezala izendatua (latinizatuta Alpha Crucis eta laburtuta Alpha Cru edo α Cru) Gurutzearen konstelazioan dagoen izar-sistema bat da, Eguzkitik 321 argi-urtera kokatua eta Hegoaldeko Gurutzearen asterismoaren partaide dena. Izar-sistemak bere osotasunean +0.76 puntuko itxurazko magnitudea du eta horrek Crux konstelazioko izarrik distiratsuena egiten du, gaueko zeruko hamahirugarren izarrik distiratsuena egiten duen bezala.
Begi hutsez ikusita Acrux izar bakarra da, baina berez sei izarrez osatutako izar-sistema bat da. Teleskopio optikoen bidez, Acrux izar hirutar gisa ikus daiteke, zeinaren bi osagai distiratsuenak 4 arkusegunduko distantziaz banatuta dauden eta Acrux A eta Acrux B (edo α1 Crucis eta α2 Crucis, edo α Crucis A eta α Crucis B) izenez ezagutzen diren hurrenez hurren. Bi osagaiak B motako izarrak dira, Eguzkia baino hainbat aldiz distiratsu eta masiboagoak. Acrux A izar bitar espektroskopiko bat da, zeinaren osagaiak α Crucis Aa (ofizialki Acrux izena jasotzen du, nahiz eta izen hori historikoki izar-sistema osoa izendatzeko erabilia izan) eta α Crucis Ab diren. Lehen bikote honetako osagaiek hirurogeita hamasei eguneko orbita-periodoa dute euren grabitazio-zentroarekiko eta unitate astronomiko bateko distantziaz banatuta daude. Acrux C urrutiago kokatzen den bizilaguna da, hiru izarrez osatua.
Trévron
Trévron (bretainieraz Treveron) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Agarn
Agarn Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trévou-Tréguignec
Trévou-Tréguignec (bretainieraz An Trevoù) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Malung-Sälen udalerria
Malung-Sälen Suediako udalerria da. n kokatua dago. 4312,5 km² ditu eta 10,001 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Myadestes genibarbis
Myadestes genibarbis Myadestes generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Sexu dimorfismo
Sexu dimorfismoa espezie bereko animalia edo landare emeak eta arrak ezaugarri morfologiko desberdinak izatean datzan fenomeno biologikoa da.
Benthophilus baeri
Benthophilus baeri Benthophilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sexu dimorfismo
Maila handi edo txiki batean, espezie guztietan gertatzen da. Intsektu, armiarma, anfibio, narrasti eta hegaztien artean emeak arrak baino handiagoak dira. Ugaztunen artean, aldiz, kontrakoa da.
Sexu bereko espezimenek ezaugarri morfologiko ezberdinak dituztenean polimorfismo sexual du izena.
Mont-Noble
Mont-Noble Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dezitabina
Dezitabina (komertzialki Dacogen) edo 5-aza-2'-desoxizitidina azido nukleikoen sintesi-inhibitzailea da. Sindrome mielodisplasikoen tratamendurako sendagaia da, bai eta leuzemia mieloide akutuaren aurka ere (LMA). Kimikoki, zitidinaren analogoa da.
Formigueiro (Rio Grande do Sul)
Formigueiro Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Rexea nakamurai
Rexea nakamurai Rexea generoko animalia da. Arrainen barruko Gempylidae familian sailkatzen da.
Ješkova Ves
Ješkova Ves Eslovakiako udalerri bat da, Partizánskeko barrutian kokatuta. 10,39 km²ko azalera du eta 502 biztanle 2017ko datuen arabera.
Gulimina Mahamuti
Gulimina Mahamuti (Karamay, Xinjiang, Txina, 1978ko maiatzaren 9a) sino-estatubatuar piano-jotzailea da.
Ješkova Ves
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1422. urtekoa da.
Gulimina Mahamuti
Ameriketako Estatu Batuetan Piano Jotze disziplinan Musika Arteetan doktoratu zen lehen uigurra da. Guliminak Kanadako, Txinako eta AEBtako hiri nagusietan jo ohi du, gehienbat.
Itsaso Zuria
Itsaso Zuria (Бе́лое мо́ре, Béloye móre; Vienanmeri; nenetseraz: Сэрако ямʼ, Serako yam) Barentseko itsasoaren barneko itsasoa da. Ipar-mendebaldeko Errusian dago, Karelia eta Kola eta Kanin penintsulen artean. 90.000 kilometro koadroko eremua hartzen du.
Arkhangelsk da Itsaso Zuriko porturik handiena, eta historian zehar garrantzi handia izan du Errusiaren nazioarteko merkataritzan. Sobietar garaian, itsasontzi eta itsaspeko basea eraiki zuten bertan. Itsaso Zuria-Baltiko ubideak Volga eta Itsaso Baltikoarekin lotzen du, Onega aintziran barrena.
Cho Chang
Informazioa
Ez dago bere gurasoen inguruko informaziorik; dakiguna da, bere amak Magiako Ministerioan egiten duela lan, Dolores Umbridgeren esanetan. Lagun aldetik, Cho, neska-talde batez inguratuta egoten da beti, nahiz eta neska-talde horretako neska baten izena bakarrik dakigun, eta hori Marietta Edgecombe da.
Bere lehenengo agerpena hirugarren liburuan (Harry Potter eta Azkabango presoa) egiten du, eta Harryk polita dela deskribatzen du. Hurrengo urtean Hufflepuff etxekoa den eta Hiru Aztien Torneoan Hogwartseko txapeldun bezala irteten den Cedric Diggoryren mutil-laguna da Cho, eta beraien erlazioa Lord Voldemortek Cedric hiltzean amaitzen da. Chok horregatik oso gaizki pasatzen du, eta hurrengo urtean Harryrekin irteten hasten da, baina zoritxarrez segituan mozten dute. 1996-97 ikasturtean Michael Cornerrekin ateratzen da.
J.K Rowling idazlearen arabera, Cho Txina edo Mongolia ingurukoa izan daiteke, izenaren arabera, eta baita deskribapenaren arabera ere.
Protagonismoa
Choren protagonismoa laugarren eta bosgarren liburuetan da nahiko garrantzitsua, nahiz eta hirugarren, seigarren eta zazpigarren liburuetan ere azaltzen den.
1993-94 ikasturtean Harryk Ravenclaw eta Gryffindoren arteko quidditch-partidan ezagutzen du Cho, eta Harryk irabazten duen arren, Chok nolabaiteko adiskidetasun bat hasten du Harryrekin non 1994-95 ikasturtean antzematen dena. Munduko Quidditch Kopan elkar ikusten dute, eta Harry eta Cedric sailkatzen direnean Hogwartseko txapeldun bezala Hiru Aztien Torneoan, Chok biak animatzen ditu
1995-96 ikasturtean gogotsu sartzen da Dumbledoreren Armadan, baina Cedricekiko sentimenduek gainezka eragiten diote, eta ia negar besterik ez du egiten. Eguberrietan, Harryri musu ematen dio eta elkarrekin irteten hasten dira, baina erlazio hori 1996ko otsailaren 14ean eteten da, zeren Cho Hermionerengatik jeloskor jartzen baita. Beranduago adiskidetu egiten dira, baina Aste Santuetan, Mariettak Dolores Umbridgeri Dumbledorereren Armadako hainbat gauza kontatzen dizkio, eta honek Harry harrapatzea lortzen du, eta baita Albus Dumbledorek Hogwartseko zuzendaritzari uko egitea ere.
Horregatik, Cho Mariettaren alde ateratzen da, eta berriro sortzen du liskarra bere eta Harryren artean, izan ere horregatik Mariettari aurpegia peka itsusiz betetzen zaiolako. Horrek erabat itxiarazten du Harry eta Choren arteko adiskidetasuna. Cho, bere aldetik Michael Cornerekin irteten hasten da
Osasunaren Andra Mariaren eliza (Kotor)
Osasunaren Andra Mariaren eliza (serbieraz: Црква Госпе од здравља) Montenegro estatuko Kotor herriko eliza ortodoxoa da. Eraikina 1518koa da.
Deskribapena
Eliza hau mendi baten maldan eraikia dago, San Joan mendian alegia. Elizara joateko aukera bakarra oinez da eta ez da bide erraza. Arrokak alde batetik, aldapak bestetik, bidea zailtzen dute eta igotzeko denbora asko behar da. Esan behar da eliza Kotorreko gotorlekura igotzeko bidean dagoela eta hori izaten da eliza bisitatzeko justifikazio nagusia: atseden hartzea.
Cho Chang
Protagonismoa
1996-97 ikasturtean Cho lotsatuta agertzen da, eta ez dio Harryri aurpegira begiratzen, eta 1997-98 ikasturtean Chok Hogwartseko Gerran parte hartzen du Neville Longbottomen zuzendaritzapean. Harryri Ravenclaweko dorrera laguntzeko prest agertzen da, bide batez adiskidetzeko, baina Ginny Weasleyk Luna Lovegood egokiagoa dela esaten du, eta horregatik Cho dezepzionatuta egoten da. Hogwartseko Gerran borrokatzen du eta onik irteten da. J.K. Rowlingen arabera, Cho muggle batekin ezkontzen da etorkizunean
Zineko interpretazioa
Harry Potterren laugarren eta bosgarren filmetan Cho Katie Leung aktore eskoziarrak interpretatzen du, eta zurrumurruen arabera seigarren filmerako ere itzuliko litzateke Katie Cho interpretatzera.
Kanpo estekak
Bradavičtí studenti Figuren der Harry-Potter-Romane Dumbledore's Army Poudlard הארי פוטר - דמויות משנה Elever i Ravnklo Krukoni Dumbledore'un Ordusu Quân đoàn Dumbledore
Yelitza Ruiz
Yelitza Ruiz (Iguala, Guerrero, Mexiko, 1986ko abenduaren 26a) mexikar abokatua, poeta eta saiakeragilea da.
Biografia
Mexikoko Estatuko Unibertsitate Autonomoan Zuzenbidea ikasketak egin zituen eta erakunde horretan bertan maisutza ere egin zuen Arte eta Literatura Estudioetan. «Acapulco Barco de Libros» Literatura Jaialdi Nazionaleko zuzendaria da (lehen, «Acapulco Barco de Libros» Idazle Gazteen Topaketa Nazionala). Acapulco hirian egiten da 2007tik, eta adin guztietako idazleak estatuko literatura-jarduerarekin lotzea du helburu. Confabulario, El Universal egunkariko gehigarria, Periódico de Poesía eta Revista Lado B aldizkarietan parte hartu du. Emakumeak eta Iraultza proiektuaren zuzendaria ere bada, ekitatearen eta berdintasunaren alde borrokatzen diren emakumeak ikusarazteko.
Sariak eta aintzatespenak
2012an, Literatura Gaztea saria jaso zuen, Guerrero estatuak emana, Juan José Arreola, narrador que se revela en el poema lanagatik urte horretan bertan, Todos los gritos son ahora testuak Morelos estatuak emandako Poesia Saria jaso zuen; 2012an, María Luisa Ocampo 2012 Estatuko Saria ere jaso zuen, Guerrero Estatuaren eskutik. 2013. urtean Gazte Merituaren Estatuko Saria jaso zuen jarduera artistikoen kategorian, Guerrero 2013, eta urte horretan bertan Foncaren Sortzaile Gazteentzako Bekaren hartzekoduna izan zen.
Zientzia azoka
Zientzia azoka mundu osoko ikastetxeek antolatutako lehiaketa bat da. Zientzia azoka baten bereizgarria da proiektuaren sarrerek metodo zientifikoa erabiltzen dutela hipotesi bat probatzeko. Zientzia azokak ez dira erakusketak edo proiektuen erakusle soilak. Ikasleek beren zientzia proiektuaren emaitzak aurkezten dituzte sortu dituzten txosten, erakusle eta / edo eredu gisa. Zientzia azokek aukera ematen dute oinarrizko, erdi eta batxilergoko ikasleek zientzia eta / edo teknologia jardueretan lehiatzeko. Zientzia azoka baten helburua da ikasleek hipotesi batean oinarritutako galdera bati erantzutea. Ikasleek maiz zientzia azokako proiektuetan lan egiten dute, eskola-lanaz gain. Hori dela eta, zientzia azokako sarrera gehienak lehendik egindako esperimentuen bertsio aldatuak izan ohi dira.
Zientzia azokek ere mekanismo bat eskaintzen diete zientziarekiko interes bizia duten inguruko ikastetxe eta unibertsitateetako tutoreekin lotu ahal izateko, tokiko ikastetxeek eskura ditzaketen instrukzio eta ekipamenduetara sar ditzaten.
Historia
Zientzia azokak 1942koak dira, William Emerson Ritterrek eta Edward W. Scripps- ek " The Science Talent Search " batxilergoko ikasleentzat sortu zutenean. 18 urte zituela irabazi zuen Amerikako Zientzia Azoka Nazionalak Alan J. Fletcherrek; mugimenduaren legeei buruzko erakustaldi batekin irabazi zuen. Estatu Batuetan zientzia azokak ezagunak egin ziren 1950eko hamarkadaren hasieran. Zientzien gaineko interesa beste garai batean zegoen, munduak lehen bi arma atomikoak eta telebistaren egunsentiaren erabilera ikusi ondoren. Hamarkada aurrera joan ahala, albisteetako zientzia-istorioek, hala nola Jonas Salkek polioaren aurkako txertoa eta Sputnik merkaturatzea, zientzia fikzioa errealitatera eraman zuten eta ikasle kopurua gero eta gehiago handitu zen azoketan.
Zientzia azoka lehiaketak
Euskal Herria n antolatzen diren zientzia azoken artean, Elhuyar fundazioak antolatzen duena aipa daiteke. Bertan 90 proiektu inguruk parte hartzen dute eta Bilbo ko Plaza Barria n ospatzen da maiatzaren bigarren larunbatean.
René Char
René Char (L'Isle-sur-la-Sorgue, 1907ko ekainaren 14a - Paris, 1988ko otsailaren 19a) frantses poeta izan zen. Nazien aurkako erresistentzian parte hartze aktiboa izan zuen; aldi hori "samin eta itxaropenezko eskola" izan zen bere hitzetan. Fureur et Mystère (1948) da bere lan ospetsuenetako bat.
Antineutrino
Fisikan antineutrinoak, neutrinoen antipartikulak, beta desintegrazioan sortzen diren partikula neutroak dira. 1/2ko spin atomikoa dute bakarrik eta beraz eskubitar helezitatea dutela esaten da; Neutrinoak berriz ezkertiarrak dira eta -1/2ko spin atomikoa dute. Antineutrinoak grabitate eta indar ahulen bitartez bakarrik du elkarrekintza materiarekin eta beraz oso zaila da saiakuntza bidez antzematea. Nahiz eta neutrino oszilatzaileen saikuntzak antineutrinoek masa dutela adierazten duten, beta desintegrazioak masa hori oso txikia izatera limtatzen du.
Antineutrinoak eta neutrinoak partikula neutroak izanik, baliteke biak partikula bera izatea. Ezaugarri hau duten partikulak Majorana partikula bezala ezagutzen dira. Ideia hau frogatzeko zenbait saiakuntza proposatu dira, haien artean "neutrino gabeko beta desintegrazio bikoitza".
Kanpo estekak
Neutrino
Anna Kárász
Anna Kárász (Dunaújváros (Hungaria), 1991ko irailaren 20a) piraguismoan lehiatzen den kirolari hungariarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina lortu zuen Hungariako taldearekin K-4 500 m modalitatean, 1.35,463ko denboraz, Bielorrusiako (zilarrezkoa) eta Poloniako taldeen (brontzezkoa) aurretik. Hauek osatzen zuten Hungariako taldea: Anna Kárász, Danuta Kozák, Tamara Csipes eta Dóra Bodonyi-ek.
Planalto (São Paulo)
Planalto Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cortés
Cortés hitzak hainbat adiera ditu:
Polux (izarra)
Polux, β Geminorum gisa izendatua, (latinizatuta Beta Geminorum eta laburtuta Beta Gem edo β Gem), erraldoi laranja motako izar eboluzionatu bat da, Eguzkitik hogeita hamalau argi-urtera kokatzen dena Gemini konstelazioaren baitan. Gemini konstelazioko izarrik distiratsuena da eta Eguzkitik hurbilen dagoen izar erraldoia.
1943. urtetik aurrera, izar honen espektroa beste izarrak sailkatzeko erreferentzia gisa erabilia izan da. 2006an egiaztatu zen izarrak exoplaneta bat duela bere inguruan orbitatzen, hasieran Pollux b edo β Geminorum b izena jaso zuen eta gaur egun Thestias izenarekin ezagutzen da.
Moskuko Musika Kontserbatorioa
Moskuko Musika Kontserbatorioa, ofizialki P. I. Chaikovski Moskuko Estatu Kontserbatorioa (Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского) Errusiako goi mailako musika erakundea da.
Historia
1866an, Nikolai Rubinsteinek sortu zuen. Nikolai Anton Rubinstein musikagile ospetsuaren anaia zen. Antonek, bestetik, San Petersburgoko Musika Kontserbatorioa 1862an sortu zuen. Moskuko eskola berrian Piotr Ilitx Txaikovski Teoria eta Harmoniaren irakaslea izendatu zuten; postu horretan 1878 arte lan egin zuen. 1940tik Kontserbatorioak bere izena du.
Klátova Nová Ves
Klátova Nová Ves Eslovakiako udalerri bat da, Partizánskeko barrutian kokatuta. 35,04 km²ko azalera du eta 1657 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1293. urtekoa da.
Trézény
Trézény (bretainieraz Trezeni) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Gagnef udalerria
Gagnef Suediako udalerria da. n kokatua dago. 812,33 km² ditu eta 10,092 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Little Big Man
Little Big Man (euskaraz Gizon Txiki Handia) 1970eko Arthur Penn estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Thomas Berger idazlearen izenburu berdineko Little Big Man eleberrian oinarritua dago. Dustin Hoffman, Faye Dunaway, Chief Dan George, Martin Balsam, Richard Mulligan eta Cal Bellini aktoreek antzeztu zuten.
Demarkia
Demarkia estatu bateko agintariak eta herritarren ordezkariak zozketaz aukeratzen direneko sistema politikoa da. Antzinako Grezian eta Veneziako Errepublikan erabilitako sistema izan zen.
Little Big Man
Chief Dan George aktoreak Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen. Bestalde bi BAFTA Sarien izendapenak ere jaso zituen: Musika onenarena (John Hammond) eta aktore onenarena (Dustin Hoffman).
Marta Flich
Marta Flich, benetako izenez Marta Martinez Nebot, (Valentzia, 1978) espainiar ekonomialaria eta aktorea da.
Bizitza
Valentzian jaioa, bere bizitzaren zati gehiena Vall de Uxón bizitzen igaro du. Zazpi urterekin pianoa eta kantua ikasten hasi zen musika kontserbatorioan.
Valentziako Unibertsitatean Ekonomian lizentziaduna eta Delawareko Unibertsitatean Naziorteko Merkataritzan masterduna da. Bankuetan lan egiten zuen aldi berean antzezpena ikasi zuen.
Aktore lan egiteaz gain, telebista aurkezle aritu da ere.
2016tik Huff Post egunkarian kolaboratzen du video blog batean gaurkotasun ekonomikoa era errazean eta hezitzailean azalduz.
2018tik Onda Cero irrati kateko Por fin no es lunes irratsaioan kolaboratzen du. Gainera, Ese programa del que usted me habla telebista saioa aurkezten du La 2 telebista katean.
Terra Lliure
Terra Lliure (euskaraz Lurralde askea) Kataluniako nazio askapenerako talde armatua izan zen, 1978an sortua eta jendaurrean 1981eko ekainaren 23an azaldu zena, Bartzelonako Camp Nou futbol zelaian, "Som una Nació" (Nazio bat gara) kanpainaren barruan. Espainiako sistema judizialak eta indar polizialek talde terroristatzat zeukaten.
Sorrera eta lehen ekintzak
1979ko urtarrilaren 26an poliziak kontrol batean Martí Marcó erakundeko kidea hil zuen; ekainaren 2an leherketa baten ondorioz Felix Goñi hil zen eta Quim Pelegrí bere taldekidea larriki zauritua izan zen. Hartutako dokumentazioaren ondorioz, Frederic Bentanachs eta Griselda Pineda atxilotu zituzten, IPCren adar armatua osatzea leporatuta. Atxiloketa hauek (eta beste batzuk) zirela eta, Comitès de Solidaritat amb els Patriots Catalans (CSPC, Abertzale Katalanekiko Elkartasun Batzordeak) sortu ziren, espetxeratutako independentisten defentsa politikorako plataforma bezala, eta Terra Lliure geldituta geratu zen hilabete batzuetarako, ekintzen akatsak aztertuz eta lan egitasmoa osatuz.
Lehen bilkura
1980 urtean borroka armatua errerente nagusia zen beste taldeetatiko militanteak batu ziren: EPOCA (Exèrcit Popular Català) eta FACeko (Front d´Alliberament Català) kide ohiak, bestelako erakunde independentistetakoak ere batu ziren, PSANekoak (Partit Socialista D'Alliberament Nacional) edo IPCkoak (Independentistes dels Països Catalans) esaterako.
1981ean Terra Lliurek Federico Jiménez Losantos espainiar kazetaria bahitu zuen, eta egun berean askatu zuten Pere Bascomptek belaunean tiro egin eta gero. Urte berean poliziak hogei pertsona bahitu zituen, baina Pere Bascompte bera eta Jaume Llussà baino ez ziren espetxera sartu, Terra Lliureko kideak izatea leporatuta.
Erakundearen I. bilkura 1982an egin zen, Ipar Katalunian, irailaren 16 eta 17an lehen atala eta azaroaren 13 eta 14an bigarrena. Egun gutxi geroago, azaroaren 15 eta 16an poliziak Collserola mendilerroan lehergailuak eta armak aurkitu izana iragarri zuen, eta hainbat pertsona lege antiterrorista erabilita atxilotu zituen, Carlos Benítez eta Xavier Monton baino espetxeratu ez bazituen ere.
Honez gain krisialdia izan zen zuzendaritzak az baitzen kritikarik onartzen, eta krisi honek hainbat militanteren kanporaketa ekarri zuen, hauek iharduera armatua eten nahi zuten-eta erakundearen etorkizunaz hausnarteko.
Bigarren bilkura
1984ko urtarrilaren 26an II. bilkura egin zen, Estatutuak eta Hatsapen Adierazpena onartuz. 1984ko otsailean, erakundeak "Alerta" izeneko aldizkaria kaleratu zuen, non adierazpenak, ekintzak eta erakundeak herriari adierazi nahi ziona plazaratu nahi zen.
1984ko uztailaren 18an Alziran izandako atentatu batean Toni Villaescusa hil zen, Diada hartako ikonoa izango zena.
1985 hasieran atxiloketa gehiago izan ziren Kataluniako hainbat tokitan. Erakundetik kanpoko indpendentistak ere galdezkatu zituzten. Abenduaren 16an Joaquim Sánchez militantea hil zen prestatzen ari zen lehergailua zartatzean.
1986ko otsailean Terra Lliurek Bartzelonako Joko Olinpikoen kontrako kanpainiaren hasiera iragarri zuen. Beste militante bi atxilotu zituzten, Antoni Ribas eta errugabetazat aske utzitako Joan Mateu.
1987ko irailean Les Borges Blanqueseko (Les Garrigues) epaitegietan ipinitako lehergailu batek horma bat bota zuen, emakumezko bat hilez. Gertakari honen ondorioz erakundeak bere ekintzak berraztertuko zituen.
Hirugarren bilkura
III. bilkura, 1988ko udan, Nazio Askapenerako Mugimenduaren errealitatea aztertzeko hiru agiri garatu ziren. Erakundeak egitasmo handia onartu zuen urte olinpikorako, baina kide asko aldentzen hasi ziren indpendentismo borrokalariaren krisialdi sakona zela eta, batez ere MDTrena, eta ekintza armatu urriko garaia hasi zen 90etako hamarkada sartuta.
Laugarren bilkura
1991 eta gero, Pere Bascomptek gidatutako erakundeko sektore batek (IV Assemblea) armak utzi zituen. Beste kideek ekintzak jarraitu zituen III. bilkuran erabakitakoaren ildotik, baina jarduera armaturik gabe, 1992ko ekainean Garzón operazioan (Baltasar Garzón epaileak zuzenduta) 60 militante inguru atxilotu arte, Olinpiadak baino gutxi lehenago. Honek Terra Lliureren gaitasun operatiboa ezereztatuko du. Esquerra Republicana de Catalunya alderdiak presoen gizarteratzeko eta militanteak alderdian sartzeko bitartekaritza lanak egin zituen, independentzia lortzeko lituaniar bidea jarraituz.
Terra Lliureren azkena
Desagerpen ofiziala 1995eko irailaren 11n izan zen, Kataluniako Egun Nazionalean. Erakundeko presoak kaleratu zituzten azkenean, batzuk edozein espetxe-mesederi uko egin arren.
Terra Lliureko militanteen kontrako epaiketetan ez zen inoiz ere satorra aipatu, militanteak berataz susmatzera bultzatu zituena. Gaur egun satorra ez da Espainian bizi.
Suomu
Suomu mendia (Finlandieraz: Suomutunturi) Kemijärvi hiri finlandiarreko mendixka altuena da. 1965. urtean ireki ziren eski azpiegituren ondorioz, eskiatzaile asko etortzen da bertara kirola praktikatzera. Udalerriko oinarri ekonomikoetako bat da.
Monica Lewinsky
Lewinsky eskandalua
Lewinsky eskandalua izan zen 1998an AEBetako hedabideak eta politika astindu zituen kasua: Bill Clinton presidentearekin izan zuen aferaren ondorena. Izatez, eskandalua piztu zenerako, harremana etenda zegoen. 1995eko azarotik 1997ko martxora artean gertatutako sexu-topaketa bakanak izan ziren harremanaren funtsa, eta harekin lotuta, telefono bidezko sexu-elkarrizketak, opari trukeak, eta lanpostua aurkitzeko maniobra batzuk.
Harreman horien berri Linda Tripp izeneko lagun bati eman zion Lewinskyk, baina Tripp-ek, lagunaren kezkak arretaz hartzen zituelakoan, Clintonen kontrako auzi legala bultzatzeko asmoz manipulatu zuen Lewinsky.
Eskandaluaren ondorengoak
1999tik aurrera, hedabideetan agerpen ordainduak izaten hasi zen Lewinsky, zelebritateari etekina ateratzeko. Andrew Morton idazlearekin batera, liburu bat ere argitaratu zuen 1999an, Monica's Story, bere bertsioa kontatzen zuena. Harrezkero, hedabideetan agerpenak egiten jarraitu du, baina ez bakarrik bere istorioaz jarduteko, beste kontu batzuk komentatuz ere, iruzkingile ezagun gisa.
Rosana (São Paulo)
Rosana Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Energia potentzial
Energia potentzialak bi jatorri ditu. Izan daiteke indar-eremu (grabitatorioa, elektrostatikoa, etab.) baten barruan dagoen gorputz bati lotuta dagoen energia mekanikoa, edo gorputz baten barruko indar-eremu baten existentziak sortutakoa. Energia potentzialaren unitateak energiarenak dira, eta Nazioarteko Unitate-Sisteman joule-ak (J) dira.
Energia potentziala gorputz baten gaineko indarrek egiten duten lanarekin dago lotua. Indarrak kontserbakorrak badira, hasierako puntutik bukaerako puntura mugitzeko egin den lana bi puntuekin lotutako energia potentzialen arteko aldea da.
Energia potentzialaren kontzeptua fisikako esparru askotan erabiltzen da, grabitazioan eta elektromagnetismoan adibidez.
Sarrera
Energia potentzial mota asko daude, bakoitza indar batekin lotua. Adibidez, indar elastikoek energia potentzial elastikoa sortzen dute; indar grabitazionalek, energia potentzial grabitazionala; indar nuklear bortitzek eta ahulek, energia potentzial nuklearra, eta abar.
Potentzial batetik deribagarriak diren indarrei indar kontserbakor deritz. Horiek egindako lana
W=-\Delta U
da, non \Delta U energia potentzialaren aldaketa den. Zeinu negatiboak esan nahi du indar-eremu baten aurka egindako lanak energia potentziala handitzen duela, eta indar-eremuak egindakoak, aldiz, energia potentziala txikitzen duela.
Ikuspuntu intuitiboago bat ematearren, kontsidera dezagun Lurrak sortzen duen indar grabitatorioa, eta indar horrekin lotutako eremua. Pilota bat gorantz jaurtiz gero, altuera handitzean bere abiadura motelduko da energia potentzial handiagoa izango duelako, eta energia konstante mantentzeko energia zinetikoaren balioa txikitu beharko delako. Lurrazalean dagoen objektu baten energia potentziala ondorengoa da, non m objektuaren masa, g grabitatea, eta h altuera diren.
U=mgh
Potentziala indar disipatiboak daudenean ere erabil daiteke, hau da, energia kontserbatzen ez den kasuetan. Baina, horretarako, dagoen energia galera kontuan hartu behar da.
Lana eta indarra
Energia potentziala indarrekin lotuta dago. Aplikatutako indar batek egindako lanak ez badu ibilbidearekiko menpekotasunik (indarra kontserbakorra bada), existituko da “potentzial” deritzogun funtzio bat U(x), hasierako eta bukaerako puntuetan ebaluatua izan daitekeena bi puntuen artean egindako lana lortzeko. Funtzio hori zeinu negatibo batekin definitu ohi da, lan positiboak potentzialaren txikitzea ekar dezan,
non C A-tik B-rako ibilbidea den. Lana ibilbidearekiko independentea denez, edozein C-rako beteko da.
Lana definitzen duen lerro-integralak forma berezia hartzen du F indarra eremu eskalar baten (Φ(x)) gradientea bada
Kasu horretan lanaren adierazpena hau da:
Cassandra Cass
Bizitza
Des Moinesen jaio zen. Aita futbol amerikarreko entrenatzailea du; ama, aldiz, etxekoandrea zuen. Gizon jaio bazen ere, bere burua emakumetzat dauka umetatik.
Energia potentzial
Lana eta indarra
Gradientearen teorema erabilita honakoa geratzen da:
Cassandra Cass
Bizitza
Cassandrak apurka-apurka egin zuen emakumerako trantsizioa. Hasieran emakumezko jantziak soinean eramaten hasi zen. Gero, hormona-terapiarekin hasi zen eta zenbait ebakuntza plastiko egin zizkioten. Azkenik, San Frantziskora bizitzera joan zen. Bertan, sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.
Energia potentzial
Lana eta indarra
Kalkuluen erraztasun horrengatik askotan saiatuko gara aplikatutako indarrarekin honela erlazionatutako potentzial eskalarra lortzen.
Zeinu negatiboarekin definitu ohi da, indar erakarle batek potentzialaren gradiente (aldaketa espazial) positibo bat izateko.
Gainazal ekipotentzialak
Potentzial bereko puntuak elkartzen dituzten kurbei gainazal ekipotentzial deritze. Lanaren definizioa lehen emandakoa izanik, nabaria da objektu bat gainazal berdineko puntu batetik bestera eramateko egin beharreko lana nulua dela. Adibide bat ematearren, karga puntual batek osatutako sistemaren kasuan, gainazal ekipotentzialak distantzia erradial berdinera dauden puntuek osatzen dituztenak dira.
Energia potentzial grabitatorioa
Energia potentzial grabitatorioa, definizioz, gorputzek masa izateagatik eta elkarren artean distantzia batera egoteagatik duten energia da. Magnitude handiko masen artean erakarpen-indarrak sortzen dira eta indarren intentsitateak masarekin handitzen dira. Adibidez, mugimendu planetarioan aplikatuz, masa handiena duenak, eguzkiak, grabitazio-eremu bat sortzen du, masa txikiagoko planetetan eragina duena. Aldi berean, planeta bakoitzak beste grabitazio-eremu bat sortzen du, planetatik hurbil dauden masa txikiagoetan eragina duena, hau da, sateliteetan.
Grabitazio-eremuaren iturri moduan M masa koordenatu sistema ren jatorria kontsideratuz eta infinitua, edozein m masak energia potentziala nulua duen puntua, erreferentziatzat hartuz, m masa infinitutik A puntura eramateko egin behar den lana energia potentziala da. A puntua r koordenatuak definitzen du eta A puntutik koordenatuen jatorrira dagoen distantzia da.
(1) ekuazioak r_A distantziara dauden m eta M masen E_{pA} energia potentziala adierazten du. Ekuazio hau masa puntualetako eta simetria esferikoa duten masentzako aplikatu daiteke.
Lurrazaleko energia potentziala
m masa baten energia potentziala, lurrazaletik h altuerara dagoenean honakoa da:Adierazpen hori (1) ekuazioaren kasu partikular bat da, masa lurrazaletik altuera txiki batera dagoenean aplikagarria dena. Lurrazalarekiko h_1eta h_2 altuerak kontsideratuz, eta energia potentzial diferentzia (1)ekuazioaren bidez kalkulatuz egiaztatu daiteke. R_t Lurraren erradioa izan da (h_1\ll R_t, h_2\ll R_t eta h_2> h_1). Kasu horretan,, eta  balioak arbuiagarriak dira R_t^2 balioarekin konparatuz.
(3) ekuazioarekin jarraituz, izendatuz,Eta h_1 energia potentzialaren jatorri bezala onartuz, adibidez, itsas mailan, eta h_2=h ezarriz:Aurreko garapena kontuan hartuz, h\ll Rt hurbilpena egokia dela ondorioztatu dezakegu.
Ihes-abiadura
Ihes-abiadura m masako gorputz batek grabitazio-erakarpenetik ateratzeko behar duen abiadura minimoa da.
Grabitazio-indarra kontserbakorra da. Energia potentziala E_p(r) m masa batean honakoa da:Gorputz bat grabitazio-eremutik ihes egiteko, energia totala E_t positiboa edo nulua izan behar du. Hau da, energia zinetikoa energia potentzialaren berdina edo handiagoa izan behar du. Beraz, mugan dagoenean ihes-abiadura izango da. E_t=0Non r distantzia m eta M masako gorputzen artekoa den eta M masako gorputzak grabitazio-eremua sortzen duen.
Lurrazalarekiko ihes-abiadura
Datuak ordezkatuz,
Gorputzaren abiadura ihes-abiadura baino handiagoa bada, errazago aterako da grabitazio-eremu tik.
Energia potentzial elektrikoa
Energia potentzialaren aldakuntza indar kontserbakor batek egindako lana da. Bi masen erakarpen-indarra kontserbakorra da, bi kargen arteko indar elektrikoa edo Coulomben indarra, F_{el}, bezala. Aldarapen-indarra zeinu berdineko kargak badira, eta erakarpen-indarra aurkako zeinukoak badira. Objektuek elkar aldaratzen dutenean, zenbat eta elkarren arteko distantzia txikiagoa izan, orduan eta energia potentzial handiagoa izango dute. Bestalde, elkar erakartzen direnean, energia potentzial handiagoa izango dute elkarren arteko distantzia handiagoa denean.
Indar kontserbakor batek egindako lana funtzio baten hasierako eta bukaerako balioen arteko aldakuntza da. Energia potentziala hasierako eta bukaerako posizioen menpekoa da, eta ez ibilbidearen menpekoa. Hori dela eta, karga elektrikoek eragindako indar elektrostatikoak kontserbakorrak direnez, indar hauek egindako lana ibilbidearen independentea izango da:non E_p energia potentziala den, eta E_{pA} eta E_{pB}, A eta B posizioetako energia potentzialak. Indar elektrikoa k edo elektrostatikoa k, F_{el}, eragindako lana W kalkulatzeko:q karga A posiziotik B posiziora eramateko, lehenengo, lan infinitesimala dW adierazi behar da, non indar-bektorearen eta \vec{dl} desplazamendu-bektorearen arteko biderkadura eskalarra den. \vec{dl} ibilbidearen tangentea da.
Gainera, q karga baten gaineko indar elektrikoa da, non \vec{E} Q kargak eragindako eremu elektrikoa den. Ondorioz, oinarrizko lana dW honela idatzi daiteke: dr q kargaren desplazamendu infinitesimala izanik, Q kargatik q kargarako norabide erradialean. hutsaren permitibitate elektrikoa da.
Energia potentziala eta potentzialaren funtzioak erabiltzeko, jatorri bat finkatzea beharrezkoa da. Karga puntualak kontsideratuz, energia potentzialaren zeroa infinituan ezartzen da (non energia potentziala eta potentziala ezeztatzen diren), hau da, r=\infty denean, E_p=0 izango da, energia potentzialaren funtzioa espazioko puntu guztientzako definituz.
Energia potentzial elektrostatikoa erabiliz potentzial elektrikoa definitzeko, Q eta q= + 1 \, C kargak r distantzia batera daudenean energia potentziala kontsideratzen da, non E eremu elektrikoa Q kargak sortzen duen. Horrela, Q kargak eratutako potentziala lortuko da eta energia potentziala karga positibo unitateko izango da. Hori dela eta, Q kargak r distantziara sortutako potentzial elektrikoa lortzeko, nahikoa da energia potentziala, E_{p}(r), r distantziara dagoen q kargarekin zatitzea. Non Q karga koordenatuen jatorrian dagoen. Potentzial elektrikoak r distantziarekin energia potentzial elektrikoaren portaera bera du. Indar elektrostatikoa kontserbakorra denez, q kargako eta m masako partikula baten energia zinetikoa eta energia potentzialaren batura konstantea izango da, hau da, E energia totala konstante mantenduko da, Q kargak sortutako eremuaren barruan dagoen edozein r posiziorako:
Energia potentzial magnetikoa
\mu momentu magnetiko batek, B eremu magnetiko baten eraginpean, honako energia potentziala du: Eremu batean M magnetizazioa hau da:non integrala espazio osoan egon daitekeen, edo, baliokidea dena, M nulua ez den espazioan. Energia potentzial magnetikoak ez du material magnetikoen distantziaren arteko menpekotasuna soilik, eremu barruko materialen orientazio edo lerrokatzearekin ere. Adibidez, Lurraren eremu magnetikoan iparrorratzaren orratzak energia potentzial magnetiko baxuena izango du, ipar eta hego poloekin lerrokatuta dagoenean. Kanpo-indar baten eraginez orratza mugitzen bada, Lurraren eremu magnetikoak orratzaren dipolo magnetikoari bihurdura indar bat eragiten dio, orratza berriro lerrokatuz. Orratzaren energia potentzial magnetikoa handiena izango da Lurraren eremu magnetikoaren norabide berdinean dagoenean. Bi imanen energia potentziala bien arteko distantzia eta orientazioaren menpekoa izango da. Aurkako bi polo zenbat eta bananduago egon, orduan eta energia potentzial handiagoa izango dute; eta hurbilago badaude, aldiz, txikiagoa. Bestalde, polo berdinen energia potentziala handiagoa izango da hurbil daudenean, eta txikiagoa urruntzen direnean.
Energia potentzial elastikoa
Material bat elastikoa da, hasierako posizio batetik luzatu, tiratu edota deformatzean, jatorrizko lekura bere kabuz itzultzeko gai bada. Honen adibide batzuk: malgukiak, gomazko tirak eta musika instrumentuen sokak dira. Iraganean, energia mota hori materialak distantzia urrunetara botatzeko erabiltzen zituzten (arkuetan, katapultetan…).
Deformatutako material bat beste bat baino azkarrago eta zehatzago iristen bada oreka-posiziora, hura elastikoagoa dela esaten da. Esate baterako, gomazko tirak oso erraz luzatzen dira, hala ere, ez da gitarrako soka bat bezain elastikoa. Nahiz eta azken hori deformatzeko zailagoa izan, askoz doitasun handiagoarekin itzultzen da jatorrizko luzerara.
Energia mota hau aztertzerakoan, adibide ezagunena malgukia da. Malguki baten indar berreskuratzailea luzatu den distantziaren proportzionala da. Hori adierazten duen legeari Hooke-ren legea deritzo, eta oso garrantzitsua da mota hauetako sistemetarako. Bi magnitude hauen arteko erlazioa materialaren eta formaren arabera banatzen da: Solidoetan; Young-en moduluaren bitartez adierazten da materia deformatuaren eta aplikatua izan den indarraren arteko erlazioa, likido eta gasetan; presioaren eta bolumenaren arteko aldaketari konprimagarritasuna deritzo. Malguki eta kableetan, berriz, k konstante elastikoa erabiltzen da indarra eta desplazamendua erlazionatzeko.
Hooke-ren legea
Robert Hooke fisikari teoriko eta esperimenal bat zen. 1660an Robert Boyle-ren laguntzaile zelarik, gaur egun ezagutzen den Hooke-ren elastikotasun legea idatzi zuen. Oreka-posizioan dagoen malguki bat deformatu nahi bada, egin behar zaion indarra desplazamenduaren proportzionala da. Bi magnitude hauen arteko erlazioari proportzionaltasun konstantea edo konstante elastikoa deritzo, k, materialaren berezko ezaugarri bat izanik. Honela adierazten da Hooke-ren legea:non F_{ela} indar elastikoa, k konstante berreskuratzailea eta x oreka-posiziotik (x=0) desplazatutako distantzia den. Ekuazioko ikur negatiboaren esanahia indar elastikoaren izaeratik dator. Esan dezakegu indar mota hori berreskuratzailea dela, malgukian lotuta dagoen gorputza beti oreka-posiziora eramaten baitu.
M masako objektu bat malguki baten bidez lotzen bada eta jatorritik x distantzia batera luzatzen bada, higidura harmoniko sinple bat sorraraziko da. Edozein sistemetan bezala, mugimendu honek energia zinetiko eta potentzial bat edukiko du, eta Hooke-ren legea indar kontserbatzaile bat izanik, bertatik energia potentziala eskuratu dezakegu, indar elastikoari kontra egiten diona. Lan honek, M masak x posizioan duen Ep energia potentziala adierazten du. Horretarako, x=0 jatorritzat hartu da Ep=0 izateko. Masa leku batetik bestera eramateko behar den lana kalkulatzen bada, bakarrik hasierako eta bukaerako posizioen menpekoa dela frogatzen da.
Energia potentziala atomoetan
Partikula txikiak aztertzerakoan, Fisika Kuantikoa erabili behar da. Fisika klasikoko legeek ez dute behar bezala funtzionatzen, eta, beraz, beste metodo batzuekin lan egin behar da. Hori gertatzen da atomoak ikertzerakoan, distantziak hain txikiak izanik ezin baitira beste edozein objektu makroskopiko bezala aztertu. Beraz, atomoa deskribatzeko, denboraren independientea den Schrödinger-en ekuazioa ebatzi behar dugu autofuntzio (atomoa deskribatzen duen funtzioa) eta autobalioak (atomoaren energia) lortzeko. Horretarako, kasu bakoitzaren Hamiltondarra jakin behar dugu, hau da, aztertu nahi dugun sistemaren energia zinetikoa eta energia potenziala. Nukleoa geldi dagoela kontsideratuz, bakarrik elektroia mugitzen ibiliko da, eta orduan energia zinetikoa soilik elektroiarena izango da. Hasieratik esan beharra dago, elektroi bakarra duten atomoetan besterik ezin dela lortu adierazpen analitiko bat, nahiz eta Hamiltondarra beti ezaguna izan.
Atomo Hidrogenoidearen energia potentziala
Atomoa aztertzerakoan, kasurik sinpleena hidrogeno atomoa edo atomo hidrogenoidearen kasua da. Azken finean, elektroi bakarra duten atomoak. Schrödinger-en ekuazioan erabili behar den Hamiltondarra oso sinplea da. Elektroi bakarra dagoenez, energia zinetikoa eta potentziala honela adierazten dira:non m elektroiaren masa eta V(r) elektroiaren eta nukleoaren arteko energia potentziala den, Coulomb-en legetik datorrena: non Z atomoaren protoi kopurua, r nukleotik elektroira dagoen distantzia eta e elektroiaren karga den.
Kasu honetan soluzioa guztiz ezaguna da, eta emaitza guztiak analitikoki lor ditzakegu. Schrödinger-en ekuazioa askatuz emaitza hau lortzen da:
non:
Eta lortzen den autobalioa, edo beste era batera esanda: Orbital atomikoaren energia.
non n elektroiaren energia maila den, n=1 denean oinarrizko energia izanik.
Energia potentzial nuklearra
Energia potentzial nuklearra, nukleo atomikoetan dauden partikulen (protoien eta neutroien) arteko energia potentziala da. Distantzia oso txikiak erabiltzen direnez (fm ingurukoak ) Fisika Kuantikoaren arauak aplikatu behar dira. Nukleoaren barruan bi indar mota daude. Batetik, indar elektromagnetikoa; protoien kargek sortzen dutena, eta, bestetik, indar nuklearrak. Azken hauen inguruan propietate batzuk jakitea komeni da behar den energia potentzialarekin lotzeko.
Urtzi Urkizu
Urtzi Urkizu Adrian (Lezo, Gipuzkoa, 1975) euskal herritar kazetari eta idazlea da. Berria egunkarian egiten du lan. Patri Urkizu idazlearen semea da.
Energia potentzial
Energia potentzial nuklearra
Ezaugarri horiekin dirudi indar nuklearrak ez direla indar kontserbakorrak, hala ere, partikulen fisikan problemak askatzeko, Energia potentzialaren adierazpen bat behar da Schrödinger-en ekuazioan sartzeko. Indar nuklearretako; eredu analitiko, enpiriko eta grafikoak eraikitzen dira kasu ezberdinetarako, eta errealitatean funtzionatzen badute erabilitako eredua baieztatu egiten da, ez dagoelako fenomenologia nuklear guztia azaltzen duen eredurik.
Energia potentzialaren langa
Positiboki kargatutako partikulak nukleo atomiko baten kontra bonbardatzen badira, horiek indar elektrostatikoa jasango dute kontrako aldera, nukleoa positiboki kargatuta dagoelako. Mota horretako problemak oso konplikatuak direnez, hurbilketak erabiltzen dira. Sistema horietarako, nukleoak sortutako energia potentziala potentzial-langa bat bezala deskribatzen dugu, hau da, konstantetzat hartzen dugu. Orduan, partikulek potentzial-langa bat gainditu beharko dute barrura sartzeko.
Langa zeharkatzeko, partikulak nukleoan dagoen energia potentziala baino energia zinetiko handiagoa eduki behar du. Partikulek behar duten energia mailetara iristeko, azeleragailu batean egon behar dira. Hala ere, badago posibilitate bat partikulak langa zeharkatzeko, nahiz eta energia nahikoa ez eduki; honi tunel-efektua deritzo.
Pedro José de Arteta
Pedro José de Arteta y Calisto (Quito, 1797 - Ibidem, 1873ko maiatzaren 5a), Ekuadorko politikari eta jurista izan zen, herrialdeko presidenteordea 1867 eta 1869 artean, Ekuadorko Exekutiboko buru izan zen laburki 1867ko azaroaren 6tik aurrera 1868ko urtarrilaren 20ra arte. 1825eko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean, Quitoko Udalbatzako presidentea izan zen.
Biografia
Nicolás Joaquín de Arteta y Calistoren anaia zen, Quitoko lehen artzapezpikua (lehengo gotzaina Ignacio de Chiriboga y Luna izan zen).
Albinen
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pedro José de Arteta
Quitoko Udalbatzako presidentea
Quitoko Udalbatzako presidente izan zen garaian, 1825ean, kale nagusiak harriztatu eta etxeetako fatxadak uniformeki okre margoz apaintzeko agindu zuen Simón Bolívar jasotzeko; Alameda parkean moldaketak jarraitu ziren, hirira sartzeko zubiak konpondu ziren, farolak eskuratu eta gauez argiztatzeko jarri ziren eta Pichinchako gudua gertatu zen tokian oroigarrizko piramidea jartzeko izapideak hasi ziren.
Ekuadorko Botere Exekutiboaren arduraduna (1867-1868)
Jerónimo Carriónen presidenteorde hautatu zuten 1867an, eta 1867ko azaroaren 6an Jerónimo Carriónek kargua utzi zuenean hartu zuen botere betearazlea.
Kargu horretan, presidentetzarako hauteskunde berriak deitu zituen 1869an amaitu behar zen Jerónimo Carriónen konstituzio garaia amaitzeko.
Javier Espinosa y Espinosa presidente hautatu berriaren presidenteorde karguan jarraitu zuen 1869ko urtarrilaren 16an Gabriel García Morenok estatu-kolpea eman arte.
Ohorea
Ipar-hego norabideko bizitegi-kale bat izendatu dute haren omenez, 23 de Junio urbanizazioa zeharkatzen duena, Cotocollao parrokian, Quito hiriko ipar-mendebaldeko muturrean.
Glasatu
Gozogintzari dagokionez, glasatua edo glasa, ur, azukre, limoi-zuku eta zuringoarekin eginiko pasta erdi-oretsu bat da.
Erabilerak
Galleta eta gozopilak estaltzeko erabiltzen da, itxura politago bat emateko, glasa kolorez tindatzeko koloratzaileak gehitzen zaizkio.
Azerbaijango geologia
Azerbaijango geologiak Alpetar tolestura gerrikoa osatzen duten zatietako bat bere baitan hartzen du. Kaukaso Handia eta Txikia barne hartzen dituzten jalkinen biltegiek, mendiarteko Kura ibaiaren sakonuneak eta Erdi eta Goi Kaspiar arroek aniztasun handiko tolestura-sistemak eratzen dituzte. Lurraren lurrazalaren lodiera aldakorra da Azerbaijango lurretan, 38 eta 55 kilometro arteko lodiera du, hain zuzen. Kaukaso Txikian du lodiera handiena lurrazalak eta txikiena aldiz, Talysh mendi-adarretan topa dezakegu. Lurraldearen ezaugarri geologikoei dagokienean, hainbat biltegi mota aurki ditzakegu: sedimentarioak, bolkaniko-sedimentarioak, bolkanikoak eta lurrekoak. Aipatutakoek Kanbriarraurretik Holozenora bitarteko maila estratigrafiko ia guztiak barne hartzen dituzte.
Leksand udalerria
Leksand Suediako udalerria da. n kokatua dago. 1411,98 km² ditu eta 15,336 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Liopholis
Liopholis Scincidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.