cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tower Hamlets
Historia
Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek gogor jo zuten auzoa. 2.271 pertsona hil ziren, 46.482 etxe suntsitu eta beste 47.574 kaltetu. 1950eko hamarkadan berriz zuzpertu ondoren, portuko industriak gainbehera jasan zuen, Felixstowe edo Harwich bezalako hiriko beste portu batzuekin parekatuz gero askoz ere onura edo etekin ekonomiko gutxiago zekartzalako, honek portuaren itxiera ekarri zuen 1980an.
Honen aurrean Gobernuak biziberritzeko plana abiatu zuen eta Canary Wharf negozio barrutia eraiki zuen. Europako etxe-orratz garaienetakoak daude bertan eta kontinenteko konpainia nagusiek egoitza ezarri dute. 2012 urteko Olinpiar Jokoetako Parke Olinpikoa ere bertan eraiki zen, Queen Elizabeth Olinpiar parkea izenekoa.
Reugney
Reugney Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Reugney udalerrian erroldatutako biztanleak 310 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 58 apartamentuak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 80 etxek bost zituzten. 105 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (59 gizon eta 50 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
1912ko Italiako Giroa
1912ko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 4. edizioa izan zen. 1912ko maiatzak 19 eta ekainak 2 artean ospatu zen. 2443 kilometroko ibilbidea egin zen 9 etapatan (horietatik 8 aldez aurretik prestatuak). Lasterketa Milanen hasi eta Bergamon amaitu zen.
Sabarros
Sabarros Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
1912ko Italiako Giroa
54 txirrindularik parte hartu zuten, horietatik proba soilik 26k amaitu zutelarik.
Reugney
Diru sarrerak
2009an Reugney udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 318,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.265 euro zen.
1912ko Italiako Giroa
4. etapa, Pescara eta Erroma artean garatuko zena, bertan behera utzia izan zen txirrindulariek, arrazoi klimatologikoak medio, lasterketa jarraitzeari uko egin ondoren. Horren ordez azken etapa bat gehitu zen, 9.a, "ordezko" bezala.
Reugney
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria eta 1 iturgina.
Sabarros
Biztanleria
2007an Sabarros udalerrian erroldatutako biztanleak 34 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Reugney
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Reugney udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 475 hektarea erabiltzen.
Sabarros
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Reugney
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sabarros
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. 20 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 18 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek hiru gela zituen, 4 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboak lanean(6 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 8 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sabarros udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 150 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
De Borgia (Montana)
De Borgia Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mineral konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Henrike III.a Nafarroakoa
Henrike Borboikoa (Paue, 1553ko abenduaren 13 - Paris, 1610ko maiatzaren 14a), ezizenez Henrike Handia (Henri le Grand), Nafarroako erregea izan zen 1572-1610 bitartean, Henrike III.a izenarekin, eta Frantziako erregea 1589-1610 bitartean, Henrike IV.a izenarekin. Borboi etxeko lehenbiziko Frantziako erregea izan zen. Egungo Frantzian itzal handiko pertsonaia historikoa da, Errege Ona deitua (le bon roi).
Estatuaren zentralizazioan aurrera egin arren, eutsi egin zion Nafarroa-Biarnoren eta Frantziaren arteko bereizketari, eta haren agintaldian ez zen moteldu Nafarroaren gainean Gaztelako Koroarekin zegoen gatazka. Pierre de Lancre jujea bidali zuen Lapurdiko sorgin ehizara. Urtebete geroago, Espainiar Inperioaren aurkako kanpaina militar bat prestatzen ari zela, François Ravaillacek erail zuen Parisen.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Henrike 1553ko abenduaren 13an jaio zen, aitona Henrike II.a Nafarroakoak Pauen, Bearnoko bizkonderriko hiriburuan zuen gazteluan. Ama, Joana Labritekoa, Nafarroako erregina zen eta aita, Antonio Borboikoa, Vendômeko dukea eta Borboi etxeko burua.
Aitona gizonezko oinordeko baten irrikan zegoen. Izan ere, Antonio Borboikoaren eta Joana Labritekoaren lehenbiziko semea, hura ere Henrike deitua, 1553ko abuztuan hila zen, bi urteak bete gabe. Kondairak dioenez, umea sortu orduko bere gelara eraman zuen, ezpainak baratxuriz igurtzi eta kopa bat Jurançongo ardo usaintzera eman zion. Bilobak biziki erantzuten zuela ikustean, «Hi benetako biarnesa izanen haiz!» oihu egin omen zuen.
Nahiz eta katoliko bataiatua izan, amak fede kalbinistan hezi zuen. Haurtzaroaren zati handiena Coarrazeko gazteluan igaro zuen, baina 1561ean aitak Frantziako gortera eraman zuen. Han pasatu zituen sei urteetan heziketa humanista jaso zuen eta Nafarroako ikastetxeko ikasle izan zen. 1562ko ekainaren 1ean, aitak katolizismoari leialtasuna zin eginarazi zion. Urte bereko azaroaren 18an, Antonio Borboikoa hil zen, Rouengo setioan zauritua izan ostean.
Aitaren heriotzaren ondoren, Vendômeko eta Borboiko duke eta Odolezko lehenbiziko printze bihurtu zen. Katalina Medicik, Frantziaren eta Nafarroaren arteko bakea bermatzeko asmoz, gortean atxikitzea erabaki zuen. Ordainez gaztea Guienako amiral izendatu zuen, eta haren heziketa Joana Labritekoaren kontrolpean gelditu zen. Ondorioz, Henrikek, berriz ere, Erreforma besarkatu zuen.
1567ko otsailean, Frantziako errege Karlos IX.aren eta erregina ama Katalinaren baimenik gabe, Pauera itzuli zen amarekin. Frantziako Hirugarren Erlijio gerran higanoten alde borrokatu zen, Luis Condékoaren eta Gaspard Colignykoaren alboan. Condé Jarnaceko guduan hil ondoren, Joanak armadaburu izendatu zuen. Gerra 1570ean amaitu zen, Saint-Germain-en-Layen sinatutako itun baten bitartez; horretan, besteak beste, Frantziako erregeren arreba Margaritaren eta Henrikeren arteko ezkontza adostu zen. 1571n, amarekin batera, Frantziako Eliza Erreformatua antolatu zuen Arroxelako sinodoan parte hartu zuen.
Nafarroako errege
1572ko ekainaren 9an, ama hil eta gero, Nafarroako errege bihurtu zen. Urte bereko abuztuaren 18an, Margarita Valoiskoarekin ezkondu zen Notre-Dameko plazan. Ezkontza ez zen izan, ez katolikoen, ez protestanteen gustukoa. Protestanteak ez ziren Karlos IX.az fidatzen, eta Guisetarrek gidatutako katolikoen ustez naturaren kontrako elkartzea zen. Sei egun geroago, San Bartolome gaueko sarraskia gertatu zen: milaka higanot, Parisen bakarrik 2.000 eta 3.000 artean, erailak izan ziren, tartean Gaspard Colignykoa buruzagia. Bizia salbatzeko, irailaren 26ean Henrike katoliko bihurtu zen, eta ondoko lau urteetan gortean gatibu bizitzera behartu zuten. Politikoki Alençongo dukearekin elkartu zen eta 1573an Arroxelako setioan parte hartu zuen. Azkenik, 1576ko otsailean ihes egitea lortu zuen, eta 1576ko ekainaren 13an kalbinismora itzuli zen. Ihes egin ondoren, Henrikek Albreteko dukerrira jo zuen. 1577an Nérac-en sartu zen eta hango gazteluan ezarri zuen bere gortea. Erlijioen arteko elkarbizitza bultzatu zuen eta inguruan kontseilari higanotak eta katolikoak izan zituen. 1578ko urritik 1579ko maiatzera, Katalina Medici Henrikerengana joan zen bakea lortzeko helburuarekin eta Neraceko konferentziak antolatu ziren.
Margarita, Henrikeren emaztea, 1579an kokatu zen Néracen. Zenbait urte geroago Oroimenak liburuan idatzi zuenez, "Néraceko gortea hain zen eder eta atsegina ezen ez baitzuen Frantziakoaren bekaitzik". Izan ere, Margot erreginak, ederra eta kultura handikoa baitzen, distira handiko gortea eratu zuen, artistak eta idazleak, Du Bartas eta Montaigne besteak beste, bertara bilduz. Shakespeare bera gorte horretako giroan inspiratu zen Love’s labour’s lost ("Galdutako amodioen penak") komedia idazteko. Baina bataren eta bestearen amodio kontuek kolokan jarri zuten bikotearen harremana. Azkenik, 1582an Margarita Parisera itzuli zen
Frantziako tronuaren oinordeko
1574ko maiatzaren 30ean Karlos IX.a Frantziakoa hil zenetik, honen anaia Henrike zen Frantziako erregea (Henrike III.a Frantziakoa). 1584an, berriz, Frantzisko Anjoukoa hil zen eta, lege salikoaren arabera, Henrike Nafarroakoa Frantziako tronuaren oinordeko bilakatu zen.
1588ko maiatzaren 13an, Barrikaden Egunaren biharamunean, Henrike III.a Frantziakoak ihes egin behar izan zuen Paristik, eta hiria Liga Katolikoaren esku geratu zen. Urte bereko abenduaren 23an, Henrike I.a Guisakoa, katolikoen buruzagia, eraila izan zen Bloisen, Frantziako Henrike III.aren aginduz. Hilketa hau mendekatzeko, 1589ko abuztuaren 1ean Jacques Clément fraide fanatikoak Frantziako erregea hil zuen. Honek, azken hatsa eman baino lehen, Henrike Nafarroakoa legezko oinordekotzat onartu zuen.
Higanotek Henrike aldarrikatu zuten errege berritzat, baina Liga Katolikoak, Aulki Santuak eta Filipe II.a Espainiakoak ez zuten errege berria onartu, eta Karlos Borboikoa izendatu zuten. Karlos Mayennekoaren osteak Arquesen (1589ko irailak 29) eta Ivryn (1590eko martxoak 14) azpiratu zituen arren, Henrikek ezin izan zuen Paris hartu. Hori zela eta, 1593ko uztailaren 25ean, Saint-Denisko basilikan, bere sinesmen kalbindarrei uko egin eta katoliko bihurtu zen. Hori egitean Paris vaut bien une messe (euskaraz: "Merezi du Parisek meza bat") esan omen zuen.
Frantziako errege
1594ko otsailaren 27an, Henrike Nafarroakoa Frantziako errege koroatu zuten Chartresko katedralean, eta hiru aste geroago ohore guztiekin sartu zen Parisen. 1595eko irailaren 17an, Klemente VIII.a aita santuak absoluzioa eman zion.
1599an, Klemente VIII.ak Henrikeren eta Margaritaren arteko ezkontza deuseztatu zuen (1585etik bereizirik bizi ziren). Hurrenho urtean, Henrike Maria Medicirekin ezkondu zen, eta 1561ean Luis semea, koroaren oinordekoa izango zena, jaio zen.
Erregealdi osoko ministrorik aipagarriena Sullyko dukea izan zen, Henrikeren laguna eta konfiantzazko laguntzailea. Sully, besteak beste, erresumako finantzak ordenan jartzeaz arduratu zen. Izan ere, gerra zibil luzeen ondoren estatua oso zorpeturik zegoen: 1596an 200 milioi libera zor zituen, urteko diru sarrera 10 milioikoa besterik ez zenean. Beraz, hartzekodunekin negoziatu behar izan zuen, zorraren zati bat barka zezaten. Horrez gain, uko egin zion lukuruan emandako kredituak ordaintzeari, eta finantza departamentuan zegoen ustelkeriaren kontra borrokatu zen. Nekazariek ordaintzen zituzten petxak (frantsesez: taille) murriztu zituen eta zeharkako zergak handitu.
Henrikeren erreinalditik aurrera Frantziako erregeek Frantziako eta Nafarroako errege izendapena hartu zuten, Frantziako Iraultzan monarkia ezeztatu zen arte. 1607an, Nafarroa Beherea eta Biarno espresuki Frantziako koroatik banandurik eta zein bere subiranotasunari atxikirik mantendu zituen. Bestalde, Ipar Atlantikoaz bestaldeko lurralde eta itsas eremuen gaineko bere aginpidea sendotzen saiatu zen, eta Samuel de Champlain joan zen Ternua eta San Laurendira, bere ordezkari lanetan. 1609an, Pierre de Lancre epailea Lapurdira bidali zuen bertako sorginen kontuak ikertzera.
Henrikeren hilketa
Erregealdiaren azkenaldian, Alemaniako printze protestanteekin elkarturik, Habsburgo etxearen eta Espainiaren aurkako gerra prestatzen hasi zen. Espainiari aurka egiteaz gain, Henrikek beste arrazoi bat ere bazuen gerra honetarako: Brusela hartzea, non bere maitale Charlotte Marguerite de Montmorency bahiturik baitzen. Gerrak, ordea, aurkari anitz zituen Frantzian.
François Ravaillac irakurle katoliko sutsua zen, eta Juan de Mariana jesuitaren De Rege et Regis Institutione ere irakurri zuen, Erromako dogmaren obedientziarik gabeko errege-erreginak erailtzea justifikatzen zuena. Ingurumari horretan, 1610ko maiatzaren 14ean Ravaillacek labankadaz erail zuen erregea. Hiltzailea berehala atzeman zuten, eta exekuzio publikoan hilarazi Parisen, lau zaldiren indarrez haren gorputza laurdenkatuz. Juan de Marianaren liburuak sutan erre zituzten ekitaldi ofizialetan.
Bederatzi urte besterik ez zuen Luis semea izan zen oinordekoa, Maria Medici erreginordea zela. Henrike III.a Parisko Saint Denis basilikan lurperatu bazuten ere, 1793an iraultzaileek haren hilobia arpilatu zuten.
Ezkontzak eta haurrak
Gainera, gutxienez 11 sasikume izan zituen:
Henrike Borboikoaren burua
Henrike III.a erregea Parisko Saint-Denis basilikan lurperatu zuten 1610ean, baina 1793an Frantziako iraultzaileek haren hilobia arpilatu egin zuten. Besoak eta burua moztu zizkioten, eta gorpuzkinak nonahi barreiatu. Frantziako Iraultzaren ostean, erregearen atalak agertu ziren, baina burua ez.
1919an zaharki erosle batek Henrike III.arena omen zen burua erosi zuen enkante batean, hiru liberaren truke, baina inork ez zion sinetsi. Parisko Louvre museoak ere ez zion onartu nahi izan. Zaharki eroslea hiltzean, 1940an, desagertu egin zen berriro ere burua, 2008an erretiratu baten etxean berriro agertu zen arte. 1955etik gordea zuen, eta etxekoek ere ez zuten horren berri. 2010ean, Philippe Chartierrek gidatutako aditu talde batek buru hura Henrike III.arena zela baieztatu zuen. 2013an, ordea, kontrakoa ebatzi zuen beste ikerketa batek.
Albufera
Parc Natural de l'Albufera de València Albufera Parque natural de la Albufera Parc naturel de l'Albufera アルブフェーラ自然公園 Natuurpark Albufera Parque Natural da Albufera
La Salvetat-sur-Agout
La Salvetat-sur-Agout Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Salvetat-sur-Agout udalerrian erroldatutako biztanleak 1.204 ziren. Familiak 500 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 80 bakarrik bizi ziren emakumeak), 192 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.566 etxebizitza zeuden, 521 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 993 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 1.386 etxeak ziren eta 178 apartamentuak ziren. 521 etxebizitza nagusietatik 351 bere jabearen bizilekua ziren, 131 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 116 etxek hiru zituzten, 152 etxek lau zituzten eta 219 etxek bost zituzten. 384 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 234 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 217 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 703 ziren, horien artean 501 aktiboak ziren eta 202 inaktiboak ziren. 501 pertsona aktiboetatik 459 lanean zeuden (245 gizon eta 214 emakume) eta 42 langabezian zeuden (25 gizon eta 17 emakume). 202 pertsona inaktiboetatik 115 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Salvetat-sur-Agout udalerrian 492 unitate fiskal zeuden, 1.074 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.205 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 108 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 15 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 8 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 6 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 arropa denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean La Salvetat-sur-Agout udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.078 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bašnice
Bašnice Txekiako udalerri bat da, Jičíngo barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 204 biztanle zituen 6,08 km²ko azaleran.
Holdenville (Oklahoma)
Holdenville Oklahomako hiri bat da. Hughes konderrian kokatua dago. 2010ean 5,771 biztanle zituen, 12.51 kilometro koadrotan banatuta.
Oulema subfusca
Oulema subfusca Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1983an Silfverberg-ek zientifikoki deskribatu zuen.
Bašť
Bašť Txekiako udalerri bat da, Praga-Ekialdeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 2.522 biztanle zituen 7,8 km²ko azaleran.
Kharkiv Oblasteko errusiar okupazioa
Kharkiv Oblasteko errusiar okupazioa egun martxan dirauen okupazio militar bat da, 2022ko otsailaren 24an hasi zena, errusiar indarrek Ukraina inbaditzen hasi zirenean eta Ukrainako Kharkiv Oblasteko eskualdeak harrapatzen eta okupatzen hasi ostean. Oblast-hiriburua, Kharkiv, ez da errusiar indarren eskuetan erori; hala ere, oblasteko beste hiri batzuk –Izium, Kupiansk eta Balakliia, esaterako– bereganatu dituzte errusiar indarrek. Txuhuiv hiria, bestalde, otsailaren 25etik kontrolatzen bazuten ere Errusiako Indarrek, Ukrainako Indarrek martxoaren 7an hiri-kontrola berreskuratu zuten.
Izium
Izium hiria 2022ko apirilaren 1ean hartu zuten Errusiako Indarrek, hiriaren okupazio militar errusiarrari hasiera emanez.
Apirilaren 4an, The Guardianek jakinarazi zuen, militarren funtzionarioen zein lekukoen informazioen oinarrituta, borroka biziak jarraitzen zutela Iziumetik gertu.
Apirilaren 10ean, AEBetako Defentsa Saileko hainbat funtzionariok adierazi zuten Errusiako Indarrak Iziumen biltzen ari zirela, Izium eta Dniproren arteko eraso-kanpaina bat prestatzeko; honi jarraiki, Errusiako Indarrek apirilaren 5etik aurrera Kieveko ardatzetik eta Sumyko ardatzetik Iziumera soldaduak indarberritzen ari zirela jakinarazi zuten.
Saint-Mathieu lurmuturra
Saint-Mathieu lurmuturra (frantsesez Pointe Saint-Mathieu, bretainieraz Lok Mazé) Bretainiako Finistère departamentuko mendebalde muturreko kostaldean kokatzen den lurmutur bat da. Hain zuzen ere, Brest hiria eta Le Conquet udalerritik oso hurbil dago. Plougonvelin udalerriaren lursailetan kokatzen da, 20 metroko itsaslabarrez inguraturik.
Bere balio historikoarengatik nabarmentzen da: bertan beneditar abadetxe baten hondakinak daude, bai eta Saint-Mathieu itsasargia ere, honek 37 metroko garaiera du eta bere argia 29 itsas miliatatik ikus daiteke, hauetaz gain, eroritakoen monumentua ere bertan kokatzen da. Bestalde, Bigarren Mundu Gerrako alemaniar bunkerrak ere badaude.
MedlinePlus
MedlinePlus Ameriketako Estatu Batuetako Medikuntza Liburutegi Nazionalak kudeaturiko webgunea da. Informazioa ingelesez eta gaztelaniaz ematen dute eta Medikuntza Liburutegi Nazionala (NLM), National Institutes of Health (NIH) eta beste estatubatuar agentzien lanak argitaratzen ditu. Doako zerbitzu honek urtero 150 milioi erabiltzaile baino gehiago ditu.
NGC 6009
NGC 6009 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Inkubo
Inkuboa (latinez Incubus, in "-gain" atzizkia eta cubare aditza "etzan, ohatzeratu, oheratu") Europako Erdi Aroko mitologiaren arabera harreman sexualak izateko asmoz lokartuak edo etzanak dauden euren biktimen gainean ezartzen diren gizonezko deabruak omen ziren, biktima hauek bereziki emakumezkoak izan ohi dira. Deabru hauen emakumezko bertsioa sukuboa da.
Austin (Indiana)
Austin Indianako hiri bat da. Scott konderrian kokatua dago. 2010ean 4,295 biztanle zituen, 6.67 kilometro koadrotan banatuta.
EMedicine
eMedicine 1996an Scott Plantz eta Richard Lavely medikuek sorturiko webgunea da. Informazioa ingelesez ematen dute eta urtero berritzen da. 6.800 artikulu inguru ditu.
St. Regis (Montana)
St. Regis Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mineral konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Anarhichas orientalis
Anarhichas orientalis Anarhichas generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anarhichadidae familian.
NGC 6010
NGC 6010 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
UEFAko Txapeldunen Liga
UEFAko Txapeldunen Liga edo UEFA Champions League UEFAk urtero antolatzen duen Europako futbol kluben txapelketa da. Mundu mailan, hain zuzen ere, ligarik garrantzitsuena da.
Historia
Lehenengo edizioa 1955ean hasi zen Europako Klub Txapeldunen Kopa (frantsesez Coupe des Clubs Champions Européens) edo Europako Kopa izenarekin. Bertan Europako liga desberdinetako txapeldunek hartzen zuten parte eta eliminatorioak jokatzen ziren finalera iritsi arte. Lehenengo bost txapelketak Espainiako Real Madril taldeak irabazi zituen. 1992-1993 urtean liga formatua ezarri zen eta gaur egungo UEFAko Txapeldunen Liga izena hartu zuen.
2019-2020 denboraldian COVID-19 pandemiak erabat baldintzatu zuen txapelketa. Hiru hilabeteko etenaren ondoren abuztuan txapelketari berrekin zitzaion eta final laurdenetatik aurrera Lisboan jokatu ziren kanporaketa guztiak partida bakarrera.
Trofeoa
Urteetan zehar diseinu desberdina izan du Trofeoak. Gaur egungoari "belarri handia" deitzen zaio dituen helduleku handiengatik. Txapelketaren irabazleak urte osoan izaten du bere bitrinetan, eta hiru aldiz jarraian edo bost aldiz tartekatuta irabazten duenak beretzat gordetzen du. Sei klubek lortu dute saria eskuratzea:
Bdeněves
Bdeněves (Wenussen) Txekiako udalerri bat da, Plzeň-Iparraldeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 669 biztanle zituen 4,77 km²ko azaleran.
Gabriel Laiseka
Gabriel Laiseka Artetxe (Areeta, 1936ko ekainaren 28a - ) euskal kirolaria izan zen, belaren Flyng Dutchman klasean aditua.
Biografia
Olinpiar Jokoetan behin hartu zuen parte: Erroman hain zuzen ere.
Hollis (Oklahoma)
Hollis Oklahomako hiri bat da. Harmon konderrian kokatua dago. 2010ean 2,060 biztanle zituen, 3.73 kilometro koadrotan banatuta.
Aulki Zuriak
Aulki Zuriak (gaztelaniaz: Escaños en Blanco) Espainiako alderdi politikoa da. 2010ean Badalonan sortua, Movimiento Ciudadano por el Voto en Blanco Computable elkartea ordezkatzen du eserleku hutsen bidez herritarren protesta erakutsiz.
2011ko Espainiako hauteskunde orokorretara aurkeztu zen kongresurako 97.673 boto lortuz.
Reyes Prados
Reyes Prados (Sevilla, 1982) andaluziar kazetari eta telebista aurkezle euskalduna da.
Avilla (Indiana)
Avilla Indianako herri bat da. Noble konderrian kokatua dago. 2010ean 2,401 biztanle zituen, 3.84 kilometro koadrotan banatuta.
Reyes Prados
2000tik 2004ra Kazetaritza ikasi zuen Sevillako Unibertsitatean.
Oulema depressa
Oulema depressa Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1983an Silfverberg-ek zientifikoki deskribatu zuen.
Oulema coalescens
Oulema coalescens Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1993an White-k zientifikoki deskribatu zuen.
Olaldea
Olaldea Orotz-Betelu udalerriko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Izena
Olaldea toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Olaldea Artzibarran dago geografiki, baina administratiboki Orotz-Beteluarena da.
Ingurune naturala eta klima
Artzibar kokatzeko ez dago aho bateko akordiorik. Egia esan, Zaraitzu eta Erronkaribar ibarretan bezala, haran horien iparraldea Pirinioetakoa da, eta hegoalde Pirinioaurreatarra, klima eta landaretza aldaketa nabariarekin. Trantsizio-eremu bat da, eta bi espazioen muga edo muga hori Larrogain, Elke-Pausaran, Peñas Baxas eta Lareki mendien arteko irudizko lerro batekin markatu daiteke.
Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan.
Historia
Euskal Herriko beste hainbat lekutan bezala, Olaldean, Irati ibaiaren ertzean eta Orotz-Beteluko erdialdetik hiru kilometro gora burdinola bat zegoen, gutxienez XIV. mendetik dokumentatua. Hain zuzen ere, labe garai bat instalatu zen XVIII. mendearen lehen erdian, Donamaria eta Bertizaranakoarekin batera Nafarroan ezagutzen zen lehenengoetakoa izan zena. Burdinazko fabrikak bere unerik distiratsuenak 1847 eta 1892 artean bizi izan zituen Francisco Arizti iruindarrari emandako kontzesioan. Hura hil zenean eta fundizioa itxi zenean haren oinordekoek uko egin ziotelako, Nafarroako Foru Aldundiak bere gain hartu zituen lurrak eta instalazioak, eta enkante publikora atera zituen 1893an. La Navarra paper-fabrikak atzerritik inportatu behar zuen Atarrabiako lantegian behar zuen paper-orea egiteko behar zuen zura. Leku hurbilago eta eskuragarriago batean egurra nola lortu baloratu eta Iratiko basoen aberastasuna ezagutu ondoren, unea aprobetxatu eta Olaldeko burdinolaren enkantea eskuratu zuen. Bere instalazioen zati bat aprobetxatu behar zuen, batez ere presa eta Irati ibaiaren ubidea, bertan Olaldeko Paperezko Pasta Fabrika eraikitzeko.
Erosi eta berehala, 1894an, planta berria eraikitzen hasi ziren, Atarrabian paper-makina jarraitua elikatzeko beharrezkoa zen zelulosazko orea egiteko. Era berean, auzo gehiena eraiki zen, gaur egun dauden eraikinekin.
1895eko irailean amaitutako fabrikak hamabi nabe zituen, horietako bost lurraren goialdean eta zazpi behealdean. Horietako bat kapera gisa erabiltzen zen, kanpandorre txiki batez koroatuta. Ore mekanikoa eta erdi-kimikoa fabrikatzeko instalazio bikain eta modernoa zuen, 10 metro kubikoko egurrezko edukiera zuten bi urruneko makina, lau desfibragailu bere lau finekin, zazpi sailkatzaile eta sei prentsa-pasta. Hasiera batean, energia hidraulikoa erabiltzen zen, bai aipatutako presatik ura hartuz, bai mendian 3 kilometrora dagoen iturburu batetik, baina laster eta Orotz-Betelun bertan Irati Elektraren zentral hidroelektrikoa martxan jarri ondoren, hainbat motor elektriko gehitu zitzaizkion. Kontuan izanik Elektra honen arduradun nagusia Serapio Huitzi ingeniaria zela, La Papelera enpresaren akzioduna ere bazena, bai zentral hori bai Olaldean bertan gerora eraikitakoa, La Papelera Española enpresaren jabetza izan ziren azkenean.
XX. mendeko bigarren hamarkadan, La Papelera Españolako zuzendari gerente Nicolas Urgoiti papergintzako trustean sartutako fabrika guztien ekoizpena arrazionalizatzen eta ordenatzen saiatu zenean, Olaldeko pasta fabrika izan zen kaltetuetako bat. 1914an Lehen Mundu Gerra hasteak, gainera, papergintzarako handicap handia suposatu zuen, ezin izan baitzuen lehengaien inportaziorik izan. Baina orea eta ekoiztutako papera garraiatzeko zailtasunaren arazoak 1914an fabrika behin betiko ixtea ekarri zuen. Irati ibaiaren ibilbideari jarraitzen zion biderik zuzenena ez zegoen oraindik eraikita, eta gurdibide batek bakarrik lotzen zuen Garraldarekin, ondoren Artzibarretik Agoitzerako errepidea hartzeko.
Instalazioak abandonatuta geratu ziren, harik eta 1959an haien gorpuzkiak, tximinia barne, erabat suntsitu zituzten arte, etxebizitza-multzo txiki bat eraikitzeko. Gaur egun ia ez dago nabeen arrastorik, harrizko presa oraindik erabilgarria da elektrizitatea sortzen duen turbina txiki bat mugiarazteko, eta langile-etxea, etxebizitza askotan zaharberritua, oraindik ere bizi da.
Bdín
Bdín Txekiako udalerri bat da, Rakovníkeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 67 biztanle zituen 2,11 km²ko azaleran.
Olaldea
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Orotz-Beteluk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Errekalde Euskal Herriko Bilboko metroaren geltokiaren proiektu bat da, Bilbo udalerriko Errekaldeberri auzoan kokatuta dagoena.
Olaldea
Euskara
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Artzibarrera azpieuskalkian (Iparartzibartar aldaera). Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Orotz-Beteluko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Mugimendu modernoa
Mugimendu modernoa Europan Lehen Mundu Gerraren ostean sortu zen arkitektura mugimendua da. Nazioarteko estiloa ere deitu izan zaio, batez ere herrialde anglosaxoietan, edo Arrazionalismoa edo arkitektura arrazionalista, batez ere Espainian. 1920 ondoko hamarraldian, Alemanian sortu zen pentsamolde- eta ikerketa-joera izendatzen du, Europa osora lehenik eta mundura ondoren hedatu zena.
Olaldea
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Geltokia Bilboko metroaren 4. linearen trazatuan egongo litzateke, 2011ko proposamenaren arabera. Gainera, 2021eko proposamen berriaren A aukeraren arabera, bere ibilbidean ere egongo litzateke.
Mugimendu modernoa
Historia
Weimarren, Bauhaus eskola (1919) sortu zen garaian, arkitektura-proiektuaren eta produkzio industrialaren arteko harremanak azpimarratzen zituen Walter Gropiusek, artea ez baitzen jadanik ulertzen balio historikoen metaketa gisa. Mende-hasierako arkitekto eraginkorrenak, Gropius, Mies van der Rohe eta Le Corbusier, bat zetozen arrazionalismoaren oinarrizko ideietan, alegia, industrializazioak, modu arrazionalez erabiliz gero, gizarte-injustiziatik askatuko zituela herriak. Arrazionalismoaren ideologia optimista hori –azken finean, kapitalismoaren garatzeko beharra interpretatzen zuena–, laster identifikatu zen arkitektura modernoarekin.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Egoera
Geltokia, itsas mailatik 17,00 metrora, Errekalde plazaren behean kokatuko da, Mendebalde-Ekialde orientabidean.
Mugimendu modernoa
Historia
Arrazionalismoa oso azkar zabaldu zen Europa osoan, erakusketa eta lehiaketa bitartez, besteak beste; eta laster bihurtu zen kapitalismoaren bilakaeraren arkitektura-hizkuntza. Eta, kapitalismoa nazio gaineko egituretan zabaltzen hasi zen bezala, era berean arrazionalismoak ere nazioarteko zabalkundea eta itxura hartu zituen. Espainian, Fernando García Mercadal arkitekto zaragozarra, Frankfurteko (1929) eta Bruselako biltzarretan (1930) parte hartu zuena, izan zen mugimendu honen aitzindaria, Martín Domínguez donostiar arkitektoaren laguntzarekin; izan ere, Le Corbusierrekin ikasia zen Domínguez.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Sarbideak
Geltokirako 3 sarbide aurreikusi ziren guztira, horietako bi eskailera mekanikoen bidez eta horietako bat igogailuen bidez:
Mugimendu modernoa
Historia
Europa osora zabaldu ondoren, baita Sobietar Batasunera ere, Bigarren Mundu Gerra baino lehentxeago, Estatu Batuetara heldu zen arrazionalismoa, faxismoak eta nazismoak Europatik erbestera joandako arkitektoek eramanda. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, ordea, eta proposamen eta hizkuntza berria zen heinean, ahitu egin zen arrazionalismoa: estilo huts bihurtu zen, errepikatzen zen formula besterik ez, eta orduantxe lortu zuen mundu osora zabaltzea.
Printzipio intelektualak
Arrazionalismoaren printzipio intelektualak, arkitektura zaharreko teorian oinarritzen dira. Vitruviok jada adierazia zuen bere De Architectura lanean, arkitektura zientzia bat dela, eta arrazionalki uler daitekeela. Planteamendu hori Pizkundeko tratatuetan jaso eta sakondu egin zen. XVIII. mendeko teoriek aurre egin zioten Barrokoko edertasunkeriari, egia eta arrazoiaren edertasun klasikoaz.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Historia
2008ko proposamenari berrekinda, 2009ko abenduaren 2an Eusko Jaurlaritzak Moyua eta Matiko geltokiaren arteko luzapena mahaigaineratu zuen, horretarako informazio azterlanak adierazitakoarekin bat. Tarteak tarteko bi geltoki izango lituzke: Euskadi plaza (Iberdrola dorrearen ondoan) eta Deustuko Unibertsitatea (izen bereko unibertsitatearen ondoan). Era berean, Errekalde auzoan 300 metroko kotxetegiak eraikiko zirela iragarri zen, mendi-mazelaren barnealdera, sestra-kotatik 35 metroko sakoneran.
Mugimendu modernoa
XX. mendeko arrazionalismoa
XX. mendeko arrazionalismoa ez da horrenbeste lan teoriko bateratu baten eratorria. Beste uste batetik eratortzen da, ordea: mundu errealeko arazo askotarikoak arrazoiaz ebatz daitezkeelako sinesmenetik. Alde horretatik, historizismoaren aurkako erreakzio bat da, eta Art Nouveau eta espresionismoarekiko kontraste handia da.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Historia
2011ko otsailaren 9an agertutako informazio azterlanari jarraituta linearen zazpi geltokiak plazaratu ziren: Errekalde, Irala, Zabalburu, Moyua, Euskadi Plaza, Deustuko Unibertsitatea eta Matiko.
Mugimendu modernoa
Arkitektura arrazionalista Euskal Herrian
1930 ondoko hamarraldian aurreko garaietako apaingarrien oparotasunaren kontrako erreakzio bat gertatu zen euskal arkitekturan, joera modernoak, arrazionalismoa bereziki, beretu zituzten arkitektoen bultzadaz. Eraikuntza berriek irudi garbia, soila, erakusten zuten; haien edertasuna bolumenen definizio soil eta gardenean zegoen, masen jokoan, materialen kontrastean.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Historia
2018ko martxoaren 2an, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun sailburua zalantzan jarri zen Eusko Legebiltzarrean metroaren laugarren linearen proiektuari buruz. Arantxa Tapiak adierazi zuen linea honetarako aurreikusitako ibilbidea erabat berrikusten ari zirela eta legealdia amaitu baino lehen proiektua aurkeztea duela helburu. Eusko Jaurlaritzaren 2019rako aurrekontu-proiektuak 1,05 milioi euroko partida jasotzen du zeregin hori betetzeko.
Mugimendu modernoa
Arkitektura arrazionalista Euskal Herrian
Egoera historiko berriak, eta nazioarteko arte modernoak, eragin handia izan zuten Euskal Herriko arkitekturan 1930. urte inguruan. Goian aipaturiko Martín Domínguezek hitzaldi-sail bat antolatu zuen Bilbon 1928an; abangoardiei buruz mintzatu ziren han Sánchez Arcas, Luis Lacasa eta García Mercadal. Honela zioen Mercadalek hango saio batean: “arkitektura-ikusmolde orok, ezer mereziko badu, ikusmolde soziala ere berekin du… Munduko Neguri guztiak daude, egon, mehatxu bikoitz baten pean. Badirudi estetika berri batek eta ordena sozial batek mehatxatzen dituztela”. Abangoardiari buruzko interesa handia zela Euskal Herrian garbi adierazten du Bauhauseko sortzaileak, W. Gropiusek, arkitekturaren irakaskuntzaz eta funtzioaz mintzatzeko 1930ean Bilboko Carltonen eman zuen hitzaldiak. Urte horretan bertan, Gipuzkoako Ateneoak arkitektura eta pintura modernoko erakusketa bat antolatu zuen Kasinoan; arkitekto arrazionalista handiek hartu zuten parte hartan, hala nola García Mercadal, Churruca, Aizpurua eta Labayenek. Azken bi horiek, donostiarrak biak, Vallejo bizkaitarrarekin batera, izan ziren Espainiako GATEPAC arkitektura modernoko elkartea sortu zuten euskal herritar arkitektoak, talde katalan eta madrildarrekin batera. Era horretan areagotu zen abangoardia arrazionalistak Euskal Herrian zuen garrantzia. Mugimendu horren aitzindari nagusia donostiar bat izan zen, José Manuel Aizpurua; zoritxarrez, ordea, oso lan gutxi egin ahal izan zuen, gerran hil baitzuten 32 urte besterik ez zuela. Beste arkitekto handi bat izan zuen lankide, Joaquín Labaien.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Historia
Azaroaren 7an, Arantxa Tapiak Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua metroaren eta lineen beharra zehaztuko zuten bi azterlan berri iragarri zituen, eta horrela, azken hamarkadan egindako diseinuak eta proiektuak bertan behera geratu ziren. Hilabetea amaitzean, 4 000 lagunek manifestazioa egin zuten metro-linea hori eraikitzeko.
Mugimendu modernoa
Arkitektura arrazionalista Euskal Herrian
Eraikin horren kokalekua, itsasbazterrean ainguratutako itsasontzi bat dirudiela, ezin hobea zen arrazionalismoaren ezaugarriak gauzatzeko: lerro horizontalak, terraza mailakatuak, leiho jarraitua, hegalak, forma biribilduak, etab.
Donostian badira beste eraikin batzuk ere ezaugarri horien arabera eginak; interesgarrienetako bat Kontserbatorioaren egoitza da (1931), J. R. Aldairena; ideia klasikozale baten barnean, oso argi ageri ditu honek ere lehen aipatutako ezaugarri arrazionalistak.
Aipagarri dira orobat ere La Equitativako etxea (Fernando Arzadún, 1933), eta Gros eta Ondarreta aldeko beste zenbait eraikin.
Araban bada eraikuntza arrazionalista bat garrantzi handikoa, Lezako Erietxe Antituberkulosoa, 1935ean Pablo Zabalo donostiar arkitektoak bukatua. Kutxa laukizuzen baten forma du, batere apaingarririk gabe, eta hegoalderantz dago osorik begira, eguzkia zuzenean sar dadin.
Beti ere Bauhausen eta Le Corbusierren helburuei jarraiki, guztiz funtzionala gertatzen da, terraza bakandu eta babestuen bitartez haize garbia eta eguzkia erosotasunez eskaintzen baitzien gaixoei.
Gasteizen, bestalde, aipagarriak dira José Luis de Uralde arkitektoa, besteak beste Goyako gasolindegia eta San Antonio kaleko etxebizitza-sail bat egin zituena, eta Enrique Guinea, kale horretan bertan hainbat eraikuntza diseinatu zituena. Nolanahi dela ere, arrazionalismoak ez zuen oihartzun handirik izan Gasteizen, hiriburuaren hazkundea eten egin baitzen gerra zibilaren aurreko urteetan.
Errekaldeko geltokia (Bilbo)
Historia
2020ko otsailean, Unai Rementeria ahaldun nagusiak iragarri zuen, trenbide-azpiegitura aprobetxatzeko asmoz, proiektu berri batek Bilboko metroaren 4. linea ordezkatuko zuela. Tren linea honek Bilbo-Santander eta Bilbo-Leon burdinbideak aprobetxatuko luke eta Abandoko geltokitik abiatuko litzateke, Bilboko metroaren eta lineekin eta Bilboko Renfe Aldirien lineekin lotuko lukeena. Urte bereko azaroaren amaieran, Unai Rementeriak iragarri zuen 2021a baino lehen Eusko Jaurlaritzako talde teknikoak ikerketa informatiboak entregatuko zituela. Ahaldun nagusiak iragarri zuen 2021ean oso zaila izango zela line hauren lanak hastea, baina Bizkaiko Foru Aldundiak partida bat gordeko zuela 2021eko aurrekontuetan, eragiketaren bat egin beharko balitz ere.
Mugimendu modernoa
Arkitektura arrazionalista Euskal Herrian
Zuazok, berriz, Bilbon egin zituen lan garrantzitsuenak, Bilboko postaetxea adibidez (1927). Bermeotarrak ziren halaber Pedro de Ispizua eta Fernando Arzadún, Donostiako La Equitativaren egilea; lehenak, besteak beste, Bilboko Luis Briñas eskolak eta Bermeoko batzokia (1933) egin zituen; bigarrenak, Bermeoko “Kikunbera” etxea du ezagunena. Bilboko arrazionalismoan Luis Vallejo eta Juan de Madariaga ere aipagarriak dira; bien artean egin zuten Bilboko S.S.L.ren eraikuntza.
Madariagarenak dira, bestalde, Tomás Meabe eskolak (1933).
Csárdás
Csárdása Hungariako (/ˈt͡ʃaːrdaːʃ/ ahoskatua) dantza tradizional bat da. Dirudienez, XVIII. mendean sortu zen, armadak soldaduak erreklutatzen zituenean.
José María Alonso-Allende
José María Alonso-Allende Allende (Bilbo, 1915eko urtarrilaren 31 - ?) euskal kirolaria izan zen, belan aditua.
Biografia
Olinpiar Jokoetan behin hartu zuen parte: Londresen hain zuzen ere.
Vittorio Monti
Vittorio Monti (Napoli, 1868ko urtarrilaren 6a – ib., 1922ko ekainaren 20a) italiar musikagilea, biolin jolea eta orkestra zuzendaria izan zen.
1886an Parisera joan zen eta, han 1900ean Lamoureux orkestraren zuzendari izendatu zuten. Orkestra horrekin musika lan asko sortu eta jo zituen. Vittorio oso ezaguna egin zen batez ere biolin eta orkestrarako bere Csárdás musika lanarengatik (1904 inguruan egin zuena) eta, era berean, bere pantomimak, operetak (adibidez, Noël de Pierrot), balletak eta biolinerako lanak.
Napolin hil zen, bere jaioterrian, 1922ko ekainaren 20an.
Willow Creek (Montana)
Willow Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Gallatin konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bainbridge (Indiana)
Bainbridge Indianako herri bat da. Putnam konderrian kokatua dago. 2010ean 746 biztanle zituen, 1.04 kilometro koadrotan banatuta.
Canterbury
Canterbury Erresuma Batuko Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen Kent konderriko hiria da.
2001ean, 42.258 biztanle zituen. Ospe handia du bere katedral ederrak. Erresuma Batuko erlijio zentru garrantzitsuena da, bertan baitago Ingalaterrako Elizaren lider espiritual den Canterburyko artzapezpikuaren egoitza. 2013az geroztik, Justin Welby dago kargu horretan.
Historiaurreaz geroztik populazioa izan du eta Canterbury erromatar gune administratiboa izan zen jada. Hauen dominazioaren amaieran, jutoek inbaditu zuten hiria eta Kent erresuma ezarri zuten bertan.
Anarrhichthys ocellatus
Anarrhichthys ocellatus Anarrhichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anarhichadidae familian.
Canterbury
Erdi Aroan, Canterburyk peregrinazio ugari erakarri zuen eta Geoffrey Chaucerren Canterburyko ipuinek ospe handia eman zioten.
Riverbend (Montana)
Riverbend Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mineral konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Volha Kavalkova
Volha Aliaksandrauna Kavalkova (Вольга Аляксандраўна Кавалькова) edo Olga Aleksandrovna Kovalkova (Ольга Александровна Ковалькова) (Minsk, Bielorrusia, 1984ko urtarrilaren 26a) bielorrusiar ekintzaile politikoa da. Aliaksandr Lukaxenka Bielorrusiako presidentearen aurkako protestetan sortu zen Bielorrusiako Koordinazio Kontseiluko kidea da.
Mangostan
Mangostana klusiazeoen (edo Gutiferoen) familiako fruitu-zuhaixka, berez Moluka uharteetakoa baina tropiko aldeko beste herrialde askotan ere landatzen dena (Garcinia mangostana). Hosto zabal larrukara izaten du, fruitu gorria, baia-egiturakoa eta mami zuriz bildutako haziak dituena, baratxuri alearen antzekoak. Haziaren gaineko mamia da jaten dena, eta duen ahogozoagatik oso aintzat hartua da. Fruituaren eta enbor-adarren azalean duen izerdia oihalei kolorea emateko erabiltzen da.
Mangostan Asiako tropikoetako fruta ospetsu eta zaporetsuena da.
Fruituak hazteko eta ekoizteko tenperatura ideala 25-35 °C-ko tenperatura du, hezetasun erlatiboa% 80 baino gehiago.
Avon (Indiana)
Avon Indianako herri bat da. Hendricks konderrian kokatua dago. 2010ean 12,446 biztanle zituen, 36.88 kilometro koadrotan banatuta.
Hollister (Oklahoma)
Hollister Oklahomako herri bat da. Tillman konderrian kokatua dago. 2010ean 50 biztanle zituen, 0.63 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6011
NGC 6011 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sérévillers
Sérévillers Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 56etxeak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (25 gizon eta 23 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 13 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 6 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Sérévillers udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hominy (Oklahoma)
Hominy Oklahomako hiri bat da. Osage konderrian kokatua dago. 2010ean 3,565 biztanle zituen, 5.16 kilometro koadrotan banatuta.
Sérévillers
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.