cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eucryptogona
Eucryptogona Eriocottidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eucryptogona trichobathra da.
Sakabanaketa optiko
Argiaren sakabanaketa edo dispertsioa fenomeno optiko bat da, argi-izpi konposatu bat eremu berri batean (adibidez, prisma batean) errefraktatzen denean gertatzen dena. Izpiaren kolore eratzaileak bereizita geratzen dira, beti kontuan hartuta eguzkitik datorren argiari argi zuria esaten zaiola, baina kolore desberdinetako argien konposaketa dela.
NGC 6986
NGC 6986 galaxia bat da, Capricornus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Anaxyrus terrestris
Anaxyrus terrestris Anaxyrus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Santo Tomé de Zabarcos
Santo Tomé de Zabarcos Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 86 biztanle zituen.
Colombino Trofeoa
Colombino Trofeoa (gazteleraz Trofeo Colombino de Fútbol) urtero Huelvan jokatzen den lagunarteko udako futbol txapelketa da. Etxeko Recreativo de Huelva da txapelketaren antolatzailea eta bera da garaipen gehien lortu dituen taldea.
Historia
Historikoki hiru edo lau talderen arteko txapelketa izan da eta ligaxka eran jokatzen dena. 2014 eta 2015ean bi talderen arteko partida bakarra jokatu zen, baina 2016an berriz ere hiru talde izan ziren. 2018an ez zen txapelketarik izan.
2019 urtean emakumezkoen txapelketa abiatu zen eta etxeko taldea, Sporting Club de Huelva, izan zen txapelduna.
Swarzędz udalerria
Swarzędz Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Poznań barrutian kokatuta. 101,78 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 48782 biztanle zituen.
Ikust-Alaia
Ikust-Alaia etxea, edo Zabaleta-enea, egun, Udal Artxiboaren (Pikoketa 1n) eta Liburutegiaren (Kale Nagusia 24an) egoitza da. 1985 ean erosi zuen Irungo Udalak bai artxiboa bai liburutegia han kokatzeko. 2007tik helduen mailegu zerbitzua eratu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
Toki bilduma
Irun eta Txingudi eskualdearen gainean informazioa biltzen duten eta bertako egileen dokumentuez (liburuak, aldizkariak, ordenagailu-fitxategiak, soinu-grabazioak, ikus-entzuneko grabazioak) osatuta dago. Bertan kontsultatzekoak dira.
Fondo gordeak
Fondo hauek guztiak bertan kontsultatzekoak dira denak. Bere ibilbidea dela eta, Irungo Udal Liburutegiak ez du propio fondo zaharrik. Biltzen dituen dokumentuak hauek dira: XIX. mendeko azken hamarkadetakoak, XX. mendeko lehengo urteetakoak eta 1940 eta 1950 eko hamarkadetan udal fondoek biltzen zituzten dokumentuak.
Aurreko Udal Liburutegia 1952ko uztailaren 4eko Dekretuaren eskutik eratu zen, Gipuzkoako Aldundiaren aginduz. 1958an Aldundiak Liburutegi Koordinazio Zentroa eratu zuen, eta honek bost liburutegi sortzeko agindua eman zuen: horietako bat, Irungoa, Biblioteca Popular Circulante izenarekin. Haren fondoa bertako Escuela de Trabajoren liburutegiarekin eratu zen. Atal honetako dokumentuak erlijioa, morala etab. dute gai. 8.000 baino gehiago bolumen dira, Elfidio Alonso eta Josefina Rodríguezen senar-emazteek, 1992 an Udal Liburutegiari dohaintzan emanak. 1960 eko hamarkadan Irungo Udalak Pedro Mourlane Michelena (1988?-1955) poligrafo eta kazetariaren liburutegiaren fondoaren zati bat erosi zuen.
Fondo Orokorra
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea ko txartelarekin mailegagarri diren dokumentuak etxera eraman ditezke. Ikust-Alaietik kanpo dago, José Ramón Aguirreche plazaren atzekaldean, Aldapeta kalearen kantoiean. Liburu, ikus-entzuneko eta ordenagailu-fitxategiez osatuta dago. Haur- eta gazte bilduma Ikust-Alaieko lehen solairuan dago eta haur- eta gazteentzako liburu, aldizkari, ikus-entzuneko eta ordenagailu-fitxategiez osatuta dago. Mailegagarri ez diren dokumentuak osatzen dute: entziklopediak, hiztegiak, atlasak...
Zerbitzuak
Mailegua pertsonala, kolektiboa eta liburutegi arteko izan daiteke. Mailegatu ezin ditezkeen dokumentuak bertan kontsultatu ditezke. Bertan irakurri ditezkeen aldizkariak hauek dira: ABC, Berria, Cinco Días, Deia, El Diario Vasco, Expansión, Herald Tribune, Gara, Marca, El Mundo, Noticias de Gipuzkoa, El País, La Razón, Sud-Ouest eta La Vanguardia. Bertako liburuek eta aldizkariak fotokopiatzeko autozerbitzua, beti indarrean dagoen egile-eskubideen legearen arabera. Bazkideek Internetera konktazeko aukera dute. Areto osoan konektatzeko aukera dago.
Kultur Aktibitateak
Hauen artean daude:
Baikune de Alba
Baikune de Alba Egiluz (Bilbo, Bizkaia, 1965 -) bizkaitar musikagilea da.
Biografia
J. C. Arriaga Kontserbatorioan egin zituen lehen ikasketak, eta ondoren Barakaldo eta Donostiakoan osatu zituen. Azken horretan egin zituen Konposizio eta Orkestra Zuzendaritzako ikasketak. Francisco Escuderoren ikaslea izan da, eta atzerrian ere hainbat ikastaro egin ditu.
1986 eta 1987 artean Santurtziko Musika Eskolan Harmonia irakasle izan zen, eta 1993tik aurrera bertako zuzendari.
2378 Pannekoek
2378 Pannekoek asteroide baten izena da. otsailaren 13an aurkitu zuen H. van Gent-ek Johannesburgo Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1935 CY izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2378 Pannekoek asteroidearen orbitak batezbeste 2,889 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,474 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,303 distantziara. Eszentrikotasuna 0,143 da, eta makurdura orbitala 14,25ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.0 da.
Čejkovice (Znojmoko barrutia)
Čejkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 216 biztanle ditu eta 9,2 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Mercedes Escribano Pérez
Mercedes Escribano Pérez (Valdeganga, Albacete, 1888ko irailaren 21a - Madril, 1958ko urriaren 19a) pedagogoa eta irakaslea izan zen.
Ibilbidea
Valdegangako bainuetxean jaio zen Mercedes. Han, bere aita, Aquilino Reyes Escribano Domínguez, bainu-medikua eta zuzendaria zen. Aita San Lorenzo de la Parrillakoa zen, eta ama, Mercedes Pérez Griñón, Madrilgoa. Umezurtz geratu zen, ama gabe, eta haurtzaroa Madrilen, Toledon eta Huescan eman zuen.
Madrilgo Goi Mailako Ikasketa Eskolan ikasi zuen. 1914an amaitu zituen ikasketak, Luis de Hoyos antropologoak zuzendutako Influencia del trabajo de la mujer sobre la mortalidad infantil (Emakumearen lanak haurren heriotza-tasan duen eragina) izeneko ikasketa-amaierako memoriarekin. Geografia eta Historiako irakaslea izan zen Burgosko maisu-maistren Eskola Normalean 1915etik 1920ra, eta ikastetxeko zuzendari izatera iritsi zen.
Heriotza
Madrilen hil zen, 1958ko urriaren 19an.
Lanak
Giza geografiaz oso interesatua, haren pedagogiak hezkuntza interesaren eta jakintzagai zehatzetan eskuratzearen alde egin zuen. 1930eko hamarkadan, Valentín Aranda Rubiales senarrarekin batera, irakaskuntzako eta ikasketen promozioko inspektorea, Gerra Zibilaren ondoren desagertu zen proiekzio publikoa izan zuen. Gizarte-kontzientzia handia izan zuen, eta Cuencan, Arandarekin batera, Gota de Leche (Esne Tanta) programa sortu zuen; horrez gain, haur-arropategi bat zuzendu, guraso-eskolak egin eta eskola-kolonien beharra defendatu zuen.
Senarrarekin batera, 1932an, Lehen Aste Pedagogikoa antolatu zuen Cuencan. Besteak beste, Rodolfo Llopis eta Fernando de los Ríos politikariek hartu zuten parte, azken hau orduan Instrukzio Publikoko ministroa zen. Jardunaldi horietatik atera zen argitara bere hitzaldia: «La Geografía en la Escuela (Geografia Eskolan)».
Hainbat artikulu idatzi zituen prentsan bizitza osoan zehar, eta, batzuetan, Una Mujer izengoitiarekin sinatu zuen, non emakumearen irakaskuntzari eta prestakuntzari buruzko ideiak azaltzen zituen. Poesia, narrazioak eta haurrentzako ipuinak ere idatzi zituen, eta horietako batzuk 2008an argitaratu ziren.
Colletorto
Colletorto Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Colletortok honako udalerri hauekin egiten du muga:
20D/Westphal
20D/Westphal gure Eguzki-sistemako aldikako kometa bat da, 1852ko uztailak 24an J. G. Westphalek aurkitu zuena Alemaniako Gottingen herritik.
Modu independentean Christian Heinrich Friedrich Petersek ere aurkitu zuen Istanbuletik urte bereko abuztuak 9an.
Duronia
Duronia Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Duroniak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tremelo
Tremelo (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Baal eta Tremelo bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 14.679 biztanle zituen.
Purina
Purina konposatu organiko heterozikliko, aromatiko bat da, pirimidina eraztun bat eta imidazol eraztun baten elkarketaz sotua. Nitrogenodun konposaturik ohikoenak dira naturan.
Starksia fulva
Starksia fulva Starksia generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Eriocottis
Eriocottis Eriocottidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eriocottis fuscanella da.
Świątki udalerria
Świątki Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Olsztyn barrutian kokatuta. 164,15 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4191 biztanle zituen.
Campbelltown (Pennsylvania)
Campbelltown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lebanon konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
San Salvador (Paraguai)
San Salvador Paraguaiko udalerri bat da, Guairáko departamenduan kokatua. 140 km²ko azalera du eta 2018ko estimazioen arabera 3017 biztanle zituen.
Beacon (Iowa)
Beacon Iowako hiri bat da. Mahaska konderrian kokatua dago. 2010ean 494 biztanle zituen, 2.59 kilometro koadrotan banatuta.
SmartCities Ikerketa Institutua
SmartCities Ikerketa Institutua Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikerketa zentro bat da. Zentroa 2014an inauguratu zuten Arrosadiako campusean, eta hirietako baliabideen kudeaketarekin lotutako hainbat alderdi aztertzen ditu.
Čejkovice (České Budějoviceko barrutia)
Čejkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 366 biztanle ditu eta 9,55 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1248 urtean egin zen.
Apollo-Soyuz bateratzea
1962ko abuztuaren 11 eta 15 artean, bi tripulatzaileko lehenengo hegaldia SESBan burutu zen. 1963ko ekainaren 16an, Vostok 6 ontzian, Valentina Terexkova espaziora heldu zen lehenengo emakumea bilakatu zen. Korolev iraupen handiagoko Vostok misioak prestatzeko asmotan ibili zen baina Apolo programaren iragarpenaren ostean Nikita Khrustxev lehenengo ministroak puntako kargu handiagoak eskatu zituen. 1964ko urriaren 12an, tripulatzaile anitzako lehenengo hegaldia sobietarren Voskhod 1 ontziak egin zuen. Komarov, Feoktistov eta Jegorov astronautak eraman zituen ontzia Vostok espazio-ontziaren bertsio eraberritua izan zen. Hegaldi hura oso nabarmena izan zen, tripulatzaileek estreinakoz espazio jantzirik gabe iraun zutelako.
1965ko martxoaren 18an, Alexei Leonov sobietarrak, Vosjod 2 ontzian, lehenengo espazio ibilaldia egin zuen. Misio honek zorigaitzean bukatu ahal izan zuen. Izan ere, Leonovek, erretropropultsorean arazoak medio, itzultzeko arazo larriak izan zituen eta ontziak bere jomugatik 1600km-ra lurreratu zuen. Garai hartan, Khrustxevek kargua utzita zuen jada eta sobietarren buruzagitza berria ez zen konprometituko esfortzu handiak egitera.
Apollo 15
Apollo 15, AS-510 ofizialki deitua, Apollo programaren hamabosgarren hegaldia izan zen.
1971ko uztailaren 26an jaurti zen, Saturn 5 kohete baten bidez, ilargira bidean. J motako lehenengo misioa bilakatu zen 14 egungo bidaiak egiteko prest zegoen ontzia baitzen. Ilargiaren inguruko hamabigarren orbitan, jaitsiera-moduluak ilargiratzea lortu zuen 26,08º N 3'66º E koordenatuetan, Hadley-Apeninoetako lurraldeko puntu teorikotik ehun bat metrora, Mare Imbriumean. David Scott komandanteak eta James Irwinek lortu zuten satelitearen lurraldea pausatzea saiakera honetan. Ilargiratu ostean, Scottek lurrazalaren azterketa egin zuen ilargiratze-moduluaren goiko eskotila 33 minututan zehar. Falcon modulutik jeitsi ostean, Scott eta Irwin astronautek estrainekoz LRVa (Ilargiko Ibilgailu Esploratzailea edo Lunar Roving Vehicle) erabili zuen. Boeing konpainiak eta General Motorsen Delco Electronics enpresak fabrikatu zuten Ilargiaren gainazalean zehar 27,9 km ibii zituen ibilgailua
Tridimita
Tridimita edo asmanita kuartzoaren polimorfo bat da, eta bi eratara topa daiteke: tridimita alfa, sistema hexagonalean kristalizatzen dena, eta tridimita beta, sistema erronbikoan kristalizatzen duena.
Apogonichthys landoni
Apogonichthys landoni Apogonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Apollo 15
Satelitean 77 ordu eta 55 minutuko egonaldian, astronautek 18 ordu eta 35 minutu aprobetxatu zituzten hiru ibilaldi egiteko, EVA (Extra Vehicular Activity) zeritzona:
Tridimita
Ohi, kuartzoa bezala, tektosilikatoen artean gehitua da, baina gaur egun Nazioarteko Mineralogia Elkarteak baliozkotzat onartutako Strunzen sailkapenaren 10. edizioaren arabera "mineral oxido"en 4. sailkapenan jarri beharko litzateke.
Apollo 15
Ilargiaren gainazalatik alde egin baino lehenago, ilargiar harrien lagin gehiago bildu zituzten 88 kg-ko bilduma osotuz. Horrez gain, tresneri geofisikoari bigarria kendu zitzaion, guztiz 549 kg material satelitearen lurzoruan utziz. Bertan kokatu ziren tresnen artean, entseguetan edo espazio hegaldietan hildako 14 estatubatuar eta sobietar kosmonauten izenak grabaturik zituen plaka esanguratsua da. Aireratzea estreinakoz igorri zen telebistatik roverrean (LRV) kokatutako kameratik.
Tridimita
Propietateak
Ohi alkalinoak diren katioien ezpurutasunek egonkortua. Bere kristalek elkarhazkuntza izan dezakete kristobalitaren kristalekin.
Silizio dioxidoaren polimorfo triklinikoa da, honakoen polimorfoa delarik: koesita (SiO/2 monoklinikoa), kristobalita (SiO2 tetragonala), kuartzoa (SiO2 trigonala) eta estishovita (SiO2 tetragonala).
Eraketa eta meak
Maiz agertzen da barrunbeetan mundu osoko arroka bolkanikoetan.
Yataity del Guairá
Yataity del Guairá Paraguaiko udalerri bat da, Guairáko departamenduan kokatua. 111 km²ko azalera du eta 2018ko estimazioen arabera 4757 biztanle zituen.
NGC 6987
NGC 6987 galaxia bat da, Indus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Europa Hotel (Belfast)
Europa Hotel (euskaraz Europa Hotela) Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen hotel bat da, hain zuzen ere, Great Victoria Street etorbidean dago, Crown Liquor Saloon tabernarekin parez-pare. 1971aren uztailean inauguratu zen.
Hotel honek hirian ospe handia du, Ipar Irlandako gatazkako garai latzenetan atentatu askoren kokalekua izan baitzen, denera 28 lehergailu erasoren jomuga izan delarik, ondorioz Europako hotelik bonbardeatuena edota mundu osoko hotel bonbardeatuena ezizenak jaso zituen.
Bestalde, bertan mundu osoko herrialde askotako presidente eta lehen ministro ugarik ostatu hartu izan dute, tartean, 1995 eta 1998an AEBtako Bill Clinton presidentea bera ere egon zelarik.
Pleasant Hill (Pennsylvania)
Pleasant Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lebanon konderrian dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Karin Dreijer
Karin Elisabeth Dreijer Andersson (Nacka, Suedia, 1975eko apirilaren 7a) suediar musikaria da. The Knife musika elektronikoko bikoteko kidea da, Olof Dreijer anaiarekin batera, eta ahots nagusia. Aurretik, Honey Is Cool rock alternatiboko taldearen abeslaria eta gitarra-jolea izan zen. 2009an bakarkako lehen lana argitaratu zuen Fever Ray ezizenarekin. Bere ahots estiloa nabarmena da, bai altuetan bai eta baxuetan due ahalmenarengatik, distortsio tonuen erabilerarengatik, bere azentu bereizgarriarengatik eta pitch-shifting delakoaren erabilerarengatik. Artista gisa irudi berezia du eta maskarak eta bestelako antzerki elementuak erabiltzeko joera du.
Hainbat soinu-bandetan erabili dute bere musika.
Bakarkako lana
Fever Ray gisa aritu zen 2010eko Coachella jaialdian eta kritika positiboak jaso zituen.
Ingmar Bergman-en Otsoaren ordua-ren moldaketa egin zuenRed Riding Hood filmerako eta Dirty Diaries film laburren bildumarako.
Bere bakarkako lehenengo albumeko musika: When I Grow Up abestia Pro Evolution Soccer 2011 jokoarenean; Keep the Streets Empty for Me abestia Bones telesailaren "The Hole in the Heart" 129. kapituluan 2011n eta Dark telesailean (2017); If I Had a Heart, berriz, 2013an hasitako Vikings telesailaren gai nagusia da eta beste hainbatetan.
Serta
Sertã Portugalgo Castelo Brancoko barrutian dagoen udalerria da.
Ferrazzano
Ferrazzano Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Institute of Advanced Materials
Institute of Advanced Materials (INAMAT) Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikerketa zentro bat da. Zentroa 2014ko abenduan inauguratu zuten Arrosadiako campusean, eta material aurreratuen teknologiekin lotutako hainbat alderdi aztertzen ditu.
Hizkuntza goidelikoak
Hizkuntza goidelikoak, hizkuntza gaelikoak edo gaelera hizkuntzak (teangacha Gaelacha; cànanan Goidhealach; çhengaghyn Gaelgagh) uharteetako hizkuntza zelten bi multzoetako bat da; britoi hizkuntzena da bestea. Irlanderak, Eskoziako gaelerak eta manxerak osatzen dute gaelikoen azpitaldea (zelta Q taldea); galesak, kornubierak eta bretainierak, berriz, britoiena (zelta P taldea).
Ferrazzano
Mugakideak
Ferrazzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Świątniki Górne udalerria
Świątniki Górne Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Krakovia barrutian kokatuta. 20,35 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9839 biztanle zituen.
Hizkuntza goidelikoak
Hizkuntza gaelikoak deritze maiz hizkuntza zelta guztiei; bereziki, egoera informaletan edota testunguru teknikoak ez direnetan. Hala ere, erabilera hori okerra da, izendapen horrek irlandera, Eskoziako gaelera eta manxera hartzen baititu barne, baina ez beste hizkuntza zeltak.
Hiru hizkuntza hauek Irlandera zaharraren (VI. eta X. mendeen artean) ondorengo izan zen Erdialdeko Irlanderatik (Erdi Aroan hitz egina) sortutako aldakiak dira. Hizkuntza goidelikoen formarik zaharrena Aitzinirlandera da (IV. mendetik VII. edo VIII. mendeetara bitartean) baina idatzizko lehen lekukotasunak aipatu Irlandera zaharrean daude idatzirik.
Manxeran erabilitako ortografia ingelesa eta galesean oinarritua dago, eta 1610 John Phillips gotzain galestarrak sarrarazi zuen.
Hizkuntza goideliko hauetako hiztunei gael edo gaeliko deitzen zaie (Gaeil Irlanderaz, Gàidheil Eskoziako gaeleraz eta Ny Gaeil manxeraz. Ingelesez eta Frantsesez berriz Gaels edo Goidels).
Sailkapena
Gaelerar hizkuntzen azpitalde hau uharteetako zelta hizkuntzen taldean kokatzen da. Azken adar horren beste azpitaldea britoi hizkuntzak dira; horien barnean daude galesa, kornubiera eta bretainiera. Biak ere uharteetako zelta hizkuntzen artean, nagusiki Britainiar uharteetan mintzo baitira eta antzeko hainbat ezaugarri elkarbanatzen baitituzte, adibide gisa, zenbait aditz moldeen erabilpena, esaldiaren ordena (Aditza, Subjektu, Objektu edota Predikatua), etab.
Gainera, gaeleraren adarra Q zelta-adarrean ere sailkatua da, hizkuntza aurrezeltaren jatorrizko *kw ahotsa adar honetan mantendu egin baita (P zelta-adarrean ez bezala, honetan *kw soinua berehala p hots bilakatu zen).
Haatik, bi azpitalde hauen arteko ezberdintasunak ere badaude, horregatik eta ikerketak aurrera doazen heinean sailkapen hau oraindik ez da behin-betikoa. Adibidez, gaelerazko taldean *an, am soinuak é hizki bihurtu dira, bokal ez sudurkaritua eta soinu frikari baten aurrean aurkitzean luzapena jasaten duena. Adibidez, antzinako irlanderan éc ("heriotza"), écath ("amu"), dét ("hortz"), cét ("ehun") hitzak galesezko esanahi berdineko angau ("heriotza"), angad ("amu"), dant ("hortz") eta cant ("ehun") hitzekin parekatzean hau garbi ikus daiteke.
Sermiers
Sermiers Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sermiers udalerrian erroldatutako biztanleak 587 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Anaxyrus woodhousii
Anaxyrus woodhousii Anaxyrus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sermiers
Etxebizitza
2007an 252 etxebizitza zeuden, 220 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 247 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 220 etxebizitza nagusietatik 187 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 166 etxek bost zituzten. 200 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 138 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 386 ziren, horien artean 290 aktiboak ziren eta 96 inaktiboak ziren. 290 pertsona aktiboetatik 274 lanean zeuden (147 gizon eta 127 emakume) eta 16 langabezian zeuden (9 gizon eta 7 emakume). 96 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sermiers udalerrian 218 unitate fiskal zeuden, 593,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.292 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Sermiers udalerrian 73 nekazaritza-ustiategi zeuden, 363 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Michigango Unibertsitatea
Michigango Unibertsitatea (UM, U de M, umich edo U-M) (University of Michigan) Ameriketako Estatu Batuetako unibertsitate publikoa da; hala ere ikasleek ordaintzen dituzten tasak oso altuak dira. Michigan estatuan dago. Bere campus nagusia Ann Arborren dago. Beste txikiagoak Flinten eta Dearbornen daude. Prestigio handikoa erakundea da, Estatu Batuetako garrantzitsuenetariko bat. 1817an sortu zuten, Michigan estatua sortu baino hogei urte lehenago.
Historia
Michigango Unibertsitatea 1817an sortu zen, Detroiteko lurretan, Michigan estatuaren legeriaren arabera. Fort Meigs-eko Ituna jarraituz, Chippewa, Ottawa eta Potawatomi herriek 7,76 kilometroko eremua eman zuten helburu horrekin. Ann Arborek estatuko hiriburu berria izango zela espero zuen eta helburu horrekin 16 hektarea alde batera utzi zituen. Lansing estatuko hiriburu berri gisa aukeratu zutenean, gordetako lur horiek unibertsitatearentzako izan ziren. Orduan, unibertsitateak Detroiteko lurrak saldu zituen, eta egoitza Ann Arborera aldatu zen 1837an. Jatorrizko 16 hektarea horiek egungo campus zentralaren zatia bihurtu ziren.
Ann Arborreko lehen klaseak 1841ean eman ziren: lehen kurtsoan sei ikasle ziren eta bigarrenean bat; haiekin bi irakasle aritu ziren. Lehen graduazio ekitaldia 1845ean egin zen, hamaika ikaslekin. 1866rako, 1.205 ikasle izatera iritsi ziren langileak, horietako asko Amerikako Gerra Zibilaren beteranoak. 1870 urtean emakumezko ikasleei sarbidea eman zitzaien; Michigangoak hori egin zuen lehenengo unibertsitate handia eta hirugarrena Esatu Batuetan izan zen; beste biak Oberlin College, 1883an, eta Lawrence Unibertsitatea, 1847an, izan ziren.
1958an Dearbornen campus berri bat ireki zen; gero Flintekoa etorri zen. Gaur egun 28 fakultate eta eskola ditu, 55 000 ikasle baino gehiagorekin. Fakultate zaharrena Literatura, Zientzia eta Arteena da; berriena Politika Publikoaren Eskola da, Gerald Ford Fundazioak lagunduta, 1995ean irekita. Ikasle ohiak 420 000 baino gehiago dira.
Fakultateak
Gaur egun Michingago Unibertsitateak fakultate eta unibertsitate eskola hauek ditu:
Ikasle ospetsuak
Hemen gutxi batzuk aipatzen dira:
Michigan Wolverines
Michigan Wolverines (Michigango tripazainak) Michigango Unibertsitatean kirol taldeen izena da. Ofizialki unibertsitateak 27 talde ditu. Wolverines taldeek NCAAk unibertsitate lehiaketetan hartzen dute parte eta Big Ten Conference zein Central Collegiate Hockey Association erakundeen partaideak dira.
Domingo Siloskoa
Domingo Siloskoa (Santo Domingo de Silos) (Cañas, 1000 – Silos, 1073ko abenduaren 20a) errioxar beneditarra izan zen. Eremutarra izan zen gaztaroan, eta San Millan de la Cogollako monasterioan priore izatera iritsi zen geroago. Nafarroa utzi behar izan zuen Gartzia erregeak mehatxatu zuelako (erregeak monasterioaren lurrak bereganatu nahi zituen ) San Sebastian Siloskoa monasterioko zuzendari izan zen, Gaztelan, 1041. urtetik aurrera abade gisa. Hil ondoren, monasterioak Santo Domingo izena hartu zuen. Jaieguna, abenduaren 20an.
The Kerryman
The Kerryman (euskaraz Kerrytarra) Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderriko astekari bat da. Ingeles hutsean argitaratu ohi du. Bere hedapena konderri horretara mugatzen da, bertako eskualdeko albiste eta berriak eman ohi dituelarik. 1904. urtean sortu zen, eta egoitza nagusia Tralee hirian du, halere Killarney eta Listowel udalerrietan ere tokian-tokiko ordezkaritzak ere baditu.
Astekari honek hiru argitalpen ezberdin ditu, konderriko hiru eskualdeetan banaturik: Iparraldeko Kerry, Hegoaldeko Kerry eta Tralee. Irlandako eskualde edo konderri mailako aldizkari irakurrienetako bat da: adibidez, 2004ko lehenbiziko sei hilabeteetan astero batez besteko 26.723 ale saldu zituelarik.
Pehr Henrik Ling
Pehr Henrik Ling (Södra Ljunga, Suedia, 1776ko azaroaren 15a - Stockholm, Suedia, 1839ko maiatzaren 3a) suedierazko poeta eta suediar gimnastikaren sortzailea izan zen; gorputz hezkuntza eta fisioterapia diziplinen aitzindaritzat hartzen da.
Genealogia
Ling Södra Ljunga herrixkan jaio zen, Ljungby udalerria n (Småland), Lars Peter Ling apaiz a eta Hedvig Maria ("Hedda") Molin gurasoengandik. Arbasoak nagusiki nekazari ak izan ziren, baina elizgizonak ere bai. Amaren aldetik, Pehrren herenaitona Olof Rudbeck (1630–1702) zen, sistema linfatiko a deskubritu zuen zientzialari famatua. Birraitona, berriz, 105 urtera arte bizi izan omen zen; 17 seme eta 2 alaba izan zituen.
Aurrekariak
Lingi gorputz hezkuntzaren eta fisioterapiaren sorrera esleitzen bazaio ere, esan behar da berak baino lehen zenbait autorek terapia fisikoaren ahalmenak esploratu eta argitaratu zituztela:
Bambulo. Krisia
'Bambulo. Krisia' Bernardo Atxagak -Jose Irazu Garmendiak- (Asteasu, 1951) idatzi eta Mikel Valverdek (Gasteiz, 1966) ilustratutako liburua da. Erein argitaletxeak plazaratu zuen 1998 an, eta “Bambulo” bildumako bigarren liburukia da.
Pehr Henrik Ling
Aurrekariak
Era berean, Lingek kung fu tradizio txinatarra ezagutu zuen; elementu horiek oinarri izan zituen Europan gorputz hezkuntza eta terapia fisikoak bultzatzeko.
Bambulo. Krisia
Argitaletxeak 10-13 urteko irakurleentzat gomendatzen du liburua.
Xola eta Bambuloren moduko sailek arrakasta handia izan dute gaztetxoenen artean.
Argumentua
Historiagile segitzen du Bambulo zakur ikertzaileak -Bambulo Historiator, Bambulo Investigator, Bambulo Korrektor- Historia bambulotarra idatzi eta idatzi. Grezia zaharreko Marathongo batailan izan ziren Filipides eta Bambulides; edo Troian izan ziren Ulises, Bambulus Troianus eta Menalipo Bambulo... Gorrotoz betetako gerlari harro eta hiltzaileak.
Azterketa historikoak egin eta egin, nekaturik, zinemara joatea erabaki du Bambulok. Burua haize hollywoodiar arin batez igurztea besterik ez du bilatzen, baina zinema-areto horretan ematen duten pelikulak haizea baino zerbait gehiago ekarriko du Bambuloren burura. Izan ere, behartsu bezala bizitzea erabaki zuen Francesco izeneko gazte baten bizimodua kontatzen du filmak. Francescoren lagun bat, Juan Kankailu, pantailatik atera eta Bambulorengana zuzenduko da, orduan, zera galdetuz: “Ez al zen egon maitasunik, apaltasunik, eskuzabaltasunik Bambuloren arbasoen munduan? Batailaz bataila ibili al ziren denak?”.
Pertsonaiak
Liburu honetan agertzen diren pertsonaiak bi multzotan bereiz daitezke. Batetik, pertsonaia nagusiak leudeke: Bambulo zakur jakintsua, Bambuloren idazkaria (narratzailea ere badena), Ainhoa ttikia, Ariadna, Jon, Maria, Pantxi Baratxuri Buru eta Terranovako marinela, hau da, Bambuloren lagunak. Eta bestetik, atal bakoitzari dagozkion pertsonaiak: postariak (Bambulok bere egunkarian idatzitakoa. B/E32 dokumentua); Filipides, Bambulides (Bambuloren Historia bambulotarra. B/His/2 dokumentua. Atala: Marathongo bataila); Akiles, Laokoonte, Sinon, Priamo, Ulises (B/His/3 dokumentua. Atala: Troia); Menalipo Bambulo, Ulises, sirenak (B/His/4 dokumentua. Atala: Troia 2); Francesco, Ginebro, Juan Kankailu, zineman loak hartzen duen pertsonaia, txori moko-luzea, taxi-gidaria, eskolako ikasleak, eskalea, Tobi eta andre xaharra, bost gazteak, hiru poliziak, inspektore biboteduna, astoa (Bambulok Méridatik bidalitako gutuna. B/G/2 dokumentua. Superprinceps dokumentua); Daniel, Bambulko zakur basatia, erregea, guardia (B/His/5 dokumentua. Danielen atala); Aristide, Aristideri amorrua zion izakia, Parlamentuko burua, idazten ez zekien gizona, Bambulio leiala (B/His/6 dokumentua. Aristideren atala)...
Gaia eta estiloa
Bambulo protagonista duten istorioetan, Bernardo Atxagak dokumentuak, gutunak, postalak eta Bambuloren narrazioak txandakatzen ditu; zakurraren idazkaria da horiek guztiak antolatzeaz arduratzen dena. Idazleak darabilen hizkuntza eraginkorra eta berritzailea da: ez da emakumeen eta gizonen arteko bereizketarik egiten, ez eta haurren eta nagusien artekorik ere. Idazlearen esanetan, banakoak (izakiak edo elementuak) baino ez daude.
Atxagak dio, istorioaren protagonista zakur bat izatearen arrazoiak bi direla: Batetik, trikuak edo dortokak ez bezala, zakurra animalien artean postmodernoena delako; ez da animalia bat, mahaikide bat gehiago baizik. Eta bestetik, ukitu antisozial bat duelako. Atxagaren esanetan, pertsonaia eroxko eta estrabagante samarra ere bada Bambulo.
Liburu modernoa
Mari Jose Olaziregi Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) irakasleak, bestalde, zera azpimarratu zuen istorio honetako protagonistaren inguruan: Bambulok nobela modernoaren ezaugarriak dituela esan liteke. Izan ere, eleberri modernoaren agerpenak heroiaren desagertzea dakar, gizakiaren -kasu honetan, zakurraren- izaera tragikoaren onarpenarekin batera. Zentzu horretan, Atxagak sortutako pertsonaiak ere existentzialistak direla esan genezake. Hilkorrak garela jakiteak halako ezinegon existentzialista bat sortzen du pertsonaiarengan, eta horrek, aldi berean, bizitzaren edo literaturaren ikuspegi heroikoa galtzea dakar. Horregatik, Bambulo bezalako pertsonaiak (eta bereziki bildumaren bigarren ale honetan agertzen denak), eta baita Xola eta basurdeak liburuko protagonista den zakurra ere, krisian sartzen dira euren heroismoaren sendotasun faltaz ohartzen direnean.
Xabier Etxaniz EHUko irakaslearen arabera, Anjel Lertxundiren Tristeak kontsolatzeko makina (1981), Bernardo Atxagaren Chuck Aranberri dentista baten etxean (1982) eta Mariasun Landaren Txan fantasma (1984) izan ziren euskarazko haur eta gazte literaturaren bide modernoa ireki zuten lehen lanak. Atxagaren kasuan, modernitate hori literatura fantastikoaren eta literatura errealistaren arteko mugak haustearekin batera hasi zen.
Umore ukitua
Mikel Valverderi dagokionez, umore zuriarekin eroso moldatzen den ilustratzailea dela nabarmendu izan da, eta horrek oso ondo funtzionatzen du album ilustratuetan eta haur literaturan. Marrazkilari gasteiztarraren hitzetan, umore puntua -Valverdek gogoko duen umorea, hain zuzen ere- da haur eta gazteentzako liburuak erakargarri bihurtzen dituena. Adierazkortasuna, gehiegikeria, aurpegiak, mugimendua... dira gasteiztarraren marrazkien ezaugarri nagusiak.
Valverdek marrazten dituen pertsonaiak, animaliak izan ohi dira sarri. Hautu horren zergatiaz galdetuta, gasteiztarrak dio animaliek joko handia ematen dutela: bi hankatan nahiz lautan ipin ditzakezu, batzuetan pertsonek bezala jokatzen dutelako, eta beste batzuetan, berriz, animaliek bezala.
Sorkuntza prozesua eta Bambuloren jatorria
Liburu irudiztatu bat bi buruk eta lau eskuk egiten dutela irakurri izan diogu Mikel Valverderi. Izan ere, liburuak egiteko, idazlea eta marrazkilaria batera aritzen dira; bakoitzak bere etxean lan egiten du, baina batera. Lehenik eta behin, zer idatz dezaketen pentsatzen dute; marrazkilariak zenbait ideia iradoki diezazkioke idazleari, eta alderantziz ere bai.
Marrazkia liburuaren zati bat da. Marrazkiek ematen diote bizitza istorioari: aurpegi bat, begiak, mugimendua... Marrazkiaren bidez, irakurleari informazio bat eskaintzen zaio, testuak ematen ez dituen sentsazio berriak, eta azkenean, liburua amaitzen duena jabetzen da bi informazio-iturri izan dituela: testua eta irudiak.
Valverdek Atxagarekin sortu zuen lehen pertsonaia Xola izan zen. Gero, BBKrako proiektu bat lortu zuen Atxagak, eskolarako agenda bat egitean zetzana, eta irudigilea Valverde izatea nahi zuen asteasuarrak; orduan, pertsonaia batzuk sortu zituzten, eta protagonista Markoni izeneko txakur bat izango zela erabaki zuten. Lehenengo agenda horren ondotik beste bat etorri zen, eta hura izan zen Bambuloren jatorria.
Atxagaren hitzetan, Bambulo oso pertsonaia intimoa da. Bere bizitzako koaderno eta egunerokoak erabili zituen idazleak Bambuloren pertsonaia sortzeko. Bambulo zakurrak gorroto ditu historialariak eta historiaren bertsio ofiziala, eta horregatik, historia hori zalantzan jarri eta osatzeari ekingo dio. Horixe da, hain justu ere, liburu honetako protagonistaren helburuetako bat: irakurleak historia ofiziala zalantzan jar dezala edo kontura dadila, behinik behin, kontatzen digutena ez dela errealitatearen bertsio bakarra.
Mikel Valverderen marrazkiak
Normalean, Mikel Valverdek akuarelak erabiltzen ditu irudiak koloreztatzeko. Lan batzuetarako, ordenagailua ere erabiltzen du. Gehien maite duen tresna, ordea, aspaldiko ilustratzaileek erabiltzen zuten luma-muturra da; oso trazu onak egiten ditu eta egokia da Valverderen marrazki fresko eta bizientzat.
Piktorikoki, hainbat eragin jaso ditu ilustratzaile gasteiztarrak. Adierazkortasunaren arlotik dator eta, esan bezala, batik bat, akuarela lantzen du. Pertsonaiak ilustratzea du gogoko, komikiaren munduak harengan izan duen eraginagatik, agian. Zenbaiten esanetan, Valverderen pertsonaiek Quentin Blake ilustratzaile britainiarraren lana ekartzen dute gogora. Albert Uderzo frantziarrak -Asterixen sortzaileak- ere eragina izan du gasteiztarraren lanean, eta baita Bruguera Eskolak ere.
Bilduma
“Bambulo” bilduma 3 liburuk osatzen dute:
Itzulpenak
Liburuaren gaztelaniazko bertsioa, Bambulo: La crisis, Alfaguara etxeak argitaratu zuen 1998an bertan.
Pehr Henrik Ling
Hastapenak
1792an, bigarren hezkuntza Växjö ko ikastetxean burutu zuen. Gero, Lundeko Unibertsitatea n teologia ikasketak hasi zituen, 1799an Uppsalako Unibertsitatea n amaitu zituenak. Ondoren, hiru urtez klase partikularrak ematen aritu zen.
1800 urtetik aurrera, Lingek zazpi urte eman zituen herritik kanpo eta bidaiatzen. Kopenhageko Unibertsitatea n hizkuntza modernoak ikasi eta irakatsi zituen, eta untzi batean boluntario gisa borrokatu zen. Iturri batzuen arabera, garai honetan, Ming izeneko txinatar bat ezagutu zuen. Honek borroka-arte ak eta tui na masaje a praktikatzen zituen, eta Ling-i horrekiko interesa piztu zion. Oso lagunak bihurtu ziren, eta Kopenhagen eskrima n eta entrenamendu fisikoan elkarrekin aritu ziren. Gero Alemania n eta Frantzia n elkarrekin ibili eta banatu egin ziren.
Lingek Goethe, Schiller, Eddak eta Europa ipar aldeko mitologia estudiatu zituen; eta garai honetan olerkigintza landu zuen suedieraz, alemaniera z, frantses ez eta daniera z.
Gimnastika
Ariketa fisiko ak bere osasunari egiten zion onurari erreparatuta, bide horretan sakondu zuen. Gorputz hezkuntza rekiko interesa lehendik zuen, Rousseau irakurrita, Ling Ilustrazio garaiko filantropisten mugimendu pedagogiko aren oinarriekin hezia izan baitzen. Kopenhagen zela GutsMuths-en lana ezagutu zuen, eta Franz Nachtegall en gimnasio ra joaten hasi zen. Lan horien, eta agian Txinatik hartutako kontzeptuen eraginez, Suediara itzultzean Lingek gimnasia eskola bat irekitzea zuen buruan.
Lingek garatu zuen ariketa metodoa arrazionala zen, eta lau arlo jorratzen zituen: pedagogikoa, medikoa, militarra eta estetikoa. Medikuntzaren anatomia eta fisiologian oinarritu zen, erakunde ofizialen oniritzia jasoz.
Ofizialtasuna
Hainbat saio eta gero, 1813an Lingek Suediako gobernuaren babesa lortu zuen Stockholmen gimnasia irakasleen eskola ofiziala sortzeko: Kungliga Gymnastiska Centralinstitutet (GCI, «Gimnastikako Errege Institutu Zentrala»). Beraien eraginez, 1820tik aurrera gimnasia derrigorrezko ikasgai bihurtu zen Suediako eskoletan.
Lingek zenbait gimnasia aparatu klasiko asmatu zituen (horma-barra k, oreka-habe a), baita zaldia ren altuera erregulatzeko kaxa-sistema ere. Kalistenia ren garapenean ere ekarpenak egin zituen.
Lingen eta bere ikasleen metodoek zenbait mediku ortodoxo en kritikak eragin zituzten; halere, 1831ean Suediako Medikuen Elkarteak Ling kide gisa onartu zuen, bere metodoari inplizituki babesa emanez. 1835ean Suediako Akademia ospetsuan ere onartua izan zen.
Masajearen garapena
Leku askotan Pehr Henrik Lingi "suediar masaje" teknikaren asmatzea esleitzen bazaio ere, datu hau ez da zuzena: masajea ez da agertzen ez berak garatutako metodoan, ezta 1813an sortutako Institutuaren ikasketa programan ere. Izan ere, teknika hauek Johann Georg Mezger daniarrak (1838-1909) garatu zituen; "suediar masaje" kontzeptua bera ere okerra da, XIX. mendean izandako nahaste bibliografiko baten ondorioz hedatua ("masaje klasikoa" termino aproposagoa da).
Ling gerora hasi zen masaje teknikak erabiltzen, entrenamendu fisikoarekin eta mugimendu gimnastikoekin elkartuta, eta fisiologia, anatomia eta patologia ezagupenekin uztartuz; metodoa argitaratzen lehena izan zen, hori bai.
Hil ondorena
Ling tuberkulosi ak jota hil zenean (1839), hiru oinordeko izendatu zituen: Lars Gabriel Branting (1799–1881), August Georgii, eta bere seme Hjalmar Ling (1820–1886). Hiru pertsona hauek eta Thure Brandt (1861etik aurrera emakumeei zuzendutako gimnasian espezializatu zena) izan ziren "gimnastika suediarra" izenarekin ezagutu zenaren bultzatzaile nagusiak.
Esan bezala, Lingek ez zuen terapia fisikoa "asmatu" (ikusi dugunez, aurretik beste autore batzuek gaia landua zuten), ezta garai horretan bakarra; hala ere, berari sistematizatu izanaren, eta ofizialki bultzatu izanaren meritua dagokio.
Lingen metodoak beste zenbait sistemengan eragina izan zuen. Hala nola:
1939an eta 1949an, Suedian Lingen omenezko gimnastika jardunaldi garrantzitsuak ospatu zituen, Lingiaden izenekoak.
Beste korronteak
Ling (eta batez ere bere jarraitzaileak) gorputz hezkuntzaren eta terapia fisikoaren gaineko nolabaiteko monopolioa eskuratzen saiatu ziren. Halere, garai bertsuan, beraien eskolatik aparte aritu zen jende gehiago izan zen:
Maubert-Fontaine
Maubert-Fontaine Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maubert-Fontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 1.075 ziren. Familiak 416 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 160 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 457 etxebizitza zeuden, 410 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 401 etxeak ziren eta 56 apartamentuak ziren. 410 etxebizitza nagusietatik 260 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 118 etxek lau zituzten eta 231 etxek bost zituzten. 294 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 190 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 154 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 695 ziren, horien artean 456 aktiboak ziren eta 239 inaktiboak ziren. 456 pertsona aktiboetatik 396 lanean zeuden (242 gizon eta 154 emakume) eta 60 langabezian zeuden (26 gizon eta 34 emakume). 239 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 88 ikasten zeuden eta 96 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Maubert-Fontaine udalerrian 394 unitate fiskal zeuden, 978,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.449 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 1 margolaria, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Maubert-Fontaine udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 711 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Transports Ciutat Comtal
Transports Ciutat Comtal (Transports Ciutat Comtal SA izen ofiziala, Konde-Hiriko Garraioak euskaraz, TCC laburtua) errepide bidezko bidaiarien garraioan aritzen zen Katalunian, Moventia enpresaren filiala.
Enpresa 1991an sortu Kataluniako garraioak kudeatzeko, Transports Metropolitans de Barcelona (Bartzelonako metroaren emakidaduna) eta Moventia.
Eskualdeko Hiri Garraioa
2009ko azaroaren 2an, Eskualdeko Hiri Garraioaren emakida Transports Ciutat Comtal enpresari esleitu zitzaion, TCC laburtua, Moventisen filial bat dena 10 urterako.
Urte bereko abenduaren 28an, ''Iruñerriko II. Garraio Plana'' zela eta, Berriobeiti, Berriogoiti eta Olloki herrietara zabaldu zen sarea, linea berriak sortuz eta beste batzuk zabalduz. Horrez gain, ordainketa-bidea ordeztu, ustiatzen laguntzeko sistema ezarri eta hiri-altzariak berritu ziren (markesinak eta gelditzeko zutoinak). Azken berritze horrekin, denbora errealeko informazioa duten pantailak sartu zituen Mankomunitateak; "Zure Billabesa" (gaztelaniaz: "Tu Villavesa") aplikazioan ere kontsulta daiteke informazio hori.
2011ko abuztuan, Iruñerrian zerbitzua eskainiko duen lehen autobus guztiz elektrikoa jarri zuten martxan, "Pilavesa" ezizenez ezaguna. Bere kategoriako lehen ibilgailua da (11,8 metroko luzera eta 61 bidaiarirentzako edukiera), Nafarroako Gobernuaren eta Foton Motor multinazional txinatarraren arteko lankidetza-hitzarmenaren emaitza. Europan hiri-zerbitzurako proban jarriko da, eta Foru Gobernuak finantzatuko du, Nafarroan ibilgailu elektrikoa sustatzeko laguntzen deialdiaren bidez.
2013ko maiatzean, autobus hibrido-elektrikoak ezartzeko probak egiten hasi ziren, eta 2015eko uztailean agertu ziren lehen aldiz sarean. 2016ko abenduan, beste esperientzia pilotu bat izan zen, oraingoan biogasarekin, Eskualdeko Hiri Garraioaren sarean.
Beste proba pilotu bat, Wi-Fi konexioarena, 2019ko urtarrilaren 30etik aurrera hasi zen garatzen linean. Linea honi linea jarraitu zitzaion, gainera beste proba pilotu baten emaitza izan zena, %100 elektrikoa zen autobusarena. 2019ko martxoaren 22tik aurrera, lineako autobusak elektrikoak dira eta, gainera, Wi-Fi konexioa dute.
Gainera, gaur egun Iruñerriko Mankomunitateko flotako autobus guztiak ezinduentzat egokituta daude, eta ikur honekin seinaleztatzen dira.
Transports Ciutat Comtal enpresari emandako kontzesioa 2019ko urriaren 31n amaitzen zen, eta, beraz, 2018tik aurrera, kontzesioa lizitatzeko lehiaketa prestatzen ari zen mankomunitatea. Hala eta guztiz ere, gobernua eta batzar mankomunatua aldatu egin zirenez prozesuaren ondorioz, mankomunitateak urriaren 28tik 14 eta 24 hilabete bitartean luzatu zion TCC enpresari kontzesioa.
Euskal Herrian
Enpresak Veolia eta La Montañesatik jasotako Eskualdeko Hiri Garraioa kudeatzen du 2009tik 2019ra arte, baina kontratua beste urtebetez luzatu da emakiden lehiaketa egin ahal izateko.
Katalunian
Gainera, beste garraio-sare batzuk kudeatzen ditu Katalunian:
Starksia galapagensis
Starksia galapagensis Starksia generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Hierodryas
Hierodryas Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hierodryas eriochiras da.
Ossau-Irati
Ossau-Irati Ipar Euskal Herriko eta Bearnoko ardi gasna bat da.
Frantziar Jatorri deitura kontrolatua da 1980tik eta Europar Batasunaren Jatorri deitura babestua 2003tik. 1.700 ekoizle hartzen ditu bere gain.