cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kultura
Kulturalisten definizioa
Robin Reidek trebatutako antropologoek beren irakaslearen premisa asko oinordetzan jaso behar izan zituzten. Beste kasu aipagarri batzuen artean, Ruth Benedictena dago. Patterns of culture (1939) lanean, Benedictek adierazten du kultura bakoitza bere terminoetan soilik uler daitekeen osotasun bat dela eta gizarte bateko gizabanakoen ekintzei zentzua ematen dien matrize moduko bat osatzen duela. Alfred Kroeberrek, kulturaren eta naturaren arteko oposizioa hartuz, kulturak fenomeno sui generis direla ere adierazi zuen, baina, hertsiki, naturatik kanpoko kategoriakoak zirela. Hori dela eta, Kroeberren ustez, kulturen azterketak natur zientzien eremutik atera eta lehengoari aurre egin beharko liokete, zer ziren moduan: fenomeno superorganikoak. Melville Herskovitsek eta Clyde Kluckhohnek Tylorrengandik hartu zuten kulturaren azterketaren definizio zientifikoa. Lehenengoarentzat, kulturen definizio-ezaugarrien bildumak ere haien sailkapena ahalbidetuko luke. Nahiz eta, kasu horretan, sailkapena zentzu diakronikoan egin ez, baizik eta kultur eremu batean finkaturiko herri ezberdinen arteko harremanak ezagutzea ahalbidetuko lukeen zentzu espazial-geografikoan. Kluckhonnek, bere aldetik, Antropologia testuan atal honetan ikusten diren postulatu gehienak laburbiltzen ditu, eta kultura-eremua aldarrikatzen du jarduera antropologikoaren eremu espezifikotzat.
Javier Rosendok, bere aldetik, gainerakoekiko, kultura eskualde edo pertsona talde baten ezaugarrien multzoa dela deskribatzen du, bizi den garaiaren arabera alda daitezkeenak. Ezaugarri horiek dantza, tradizioak, artea, jantziak eta erlijioa izan daitezke.
Egitura-funtzionalistaren definizioa
Kulturaren kontzeptu funtzionalistaren ezaugarri bereziena bere funtzio sozialari dagokio hain zuzen. Oinarrizko suposizioa da gizarte baten elementu guztiak (kultura horien artean bat gehiago) existitzen direla beharrezkoak direlako. Ikuspegi hori antropologian zein soziologian garatu da, nahiz eta bere lehen ezaugarriak, zalantzarik gabe, Émile Durkheimek azaldu zituen nahi gabe. Soziologo frantses horrek oso gutxitan erabili zuen terminoa bere diziplinaren unitate analitiko nagusi gisa. Metodo soziologikoaren arauak (1895) liburuan dio gizartea funtzio zehatz bat duten entitateek osatzen dutela, izaki bizidunen antzeko sistema batean integratuta, non organo bakoitza bizi-funtzio bat betetzen espezializatuta dagoen. Gorputzeko organoak gaixotasunak jasaten dituen era berean, erakundeak eta ohiturak, sinesmenak eta harreman sozialak ere anomia-egoeran eror daitezke. Durkheim eta bere jarraitzaileak, ordea, ez dira soilik edo nagusiki kulturaz aztergai gisa arduratzen, gertakari sozialez baizik. Hala ere, beren proposamen analitikoak Britainia Handiko antropologia sozialaren eta AEBko kulturaren soziologiaren egile nabarmenek hartu zituzten.
Geroago, Bronislaw Malinowski poloniarrak hartu zituen, bai Tylorren kulturaren deskribapena, bai Durkheim-en funtzio sozialaren inguruko zenbait ikuspegi ere. Malinowskiren ustez, kultura errealitate sui generis gisa uler liteke, horrela aztertu beharrekoa (bere terminoetan). Kulturaren kategorian, artefaktuak, ondasunak, prozesu teknikoak, ideiak, ohiturak eta herentziazko balioak barne hartzen zituen (Thompson, 2002: 193). Era berean, gizarte-egitura izaki bizidunen antzera uler zitekeela uste zuen, baina, Durkheimek ez bezala, Malinowskik joera holistikoagoa zuen. Malinowskik uste zuen kulturako elementu guztiek zentzua ematen zien eta haien existentzia posible egiten zuen funtzioa zutela. Baina funtzio hori ez zuen gizarteak bakarrik ematen, baizik eta taldearen historiak eta ingurune geografikoak, beste hainbat elementuren artean. Analisi teorikoari aplikatutako pentsamendu horren islarik argiena The Argonauts of the Western Pacific (1922) liburua izan zen, Trobriand uharteetako kultura-esparru ezberdinei buruzko monografia zabala eta zehatza, Trobriand uharteetan bizi zen herria, Ginea Berriaren ekialdean.
Urte batzuk geroago, Alfred Reginald Radcliffe-Brown antropologo britainiarrak ere Malinowskiren proposamen batzuk hartuko zituen, eta bereziki funtzio sozialari erreferentzia egiten ziotenak. Radcliffe-Brownek antropologiaren analisiaren eremua kultura zela baztertu zuen; aitzitik, gizarte egituraren azterketaz arduratzen zen, talde bateko pertsonen arteko harreman sare bat. Hala ere, aurretik, Malinowskik eta Tylorrek deskribatutako kategoria horiek ere aztertu zituen, beti ere gizartearen azterketa zientifikoaren printzipioari jarraituz. Structure and Function in Primitive Society liburuan (1975), Radcliffe-Brown-ek gizarte-sinesmen eta praktiken funtziorik garrantzitsuena ordena soziala, harremanen oreka eta denboran zehar taldearen transzendentzia mantentzea dela ezartzen du. Gerora, bere proposamenak bere ikasle askok hartu zituzten, batez ere Edward Evan Evans-Pritchard, Erdialdeko Afrika nuer eta azande herrien etnografoak. Bi lan etnografikoetan, gizarte-sinesmen eta praktiken funtzio erregulatzailea ageri da gizarte horien analisian, eta, lehenengoari, Evans-Pritchard-ek anarkia ordenatua deitu zion.
Definizio sinbolikoak
Kulturaren kontzepzio sinbolikoen jatorria Leslie White, Boasen tradizio kulturalistan trebatutako antropologo estatubatuarrarena da. Kulturaren zientzia liburuan, hasiera batean, «fenomeno mota edo klase zehatz baten izena, hau da, adimen-gaitasunaren ariketaren menpe dauden gauza eta gertakarien izena» dela dio, giza espeziearena eta «sinbolizatzaile» deitu duguna»; bere testuan, Whitek, pixkanaka, kulturaren ideia sinbolo gisa alde batera utziko du ikuspegi ekologiko batean zentratzeko.
Definizio estrukturalista
Estrukturalismoa gizarte zientzietan gehiago edo gutxiago zabaldua den korronte bat da. Bere jatorria Ferdinand de Saussure hizkuntzalariarengandik dator, zeinak, gutxi gorabehera, hizkuntza zeinu sistema bat dela proposatu zuen. Antropologiara bihurtu ondoren (Tristes trópicosen deitzen duen bezala), Claude Lévi-Strauss –Roman Jakobsonen eraginez– kontzeptu horretara itzuliko zen interes antropologikoko gertakariak aztertzeko, eta, horien artean, kultura bat gehiago zen. Lévi-Straussen ustez, kultura, funtsean, giza adimenaren jarduera sinbolikoak sortutako zeinu sistema da (Whiterekin partekatzen duen tesia).
Structural Anthropologyn (1958) Lévi-Straussek sistemaren zeinu eta sinboloen artean dauden harremanak eta gizartean duten funtzioa definituko ditu, azken puntu horri gehiegi erreparatu gabe. Laburbilduz, teoria estrukturalistan, kultura, bere edukietan zein bere arauetan, deskodetu daitekeen mezua dela esan daiteke. Kulturaren mezuak berorrek sortzen duen talde sozialaren kontzepzioaz hitz egiten du; bere barne eta kanpo harremanez hitz egiten du. The Wild Thought (1962) lanean, Lévi-Straussek adierazten du kultura osatzen duten ikur eta zeinu guztiak giza adimen guztiek duten gaitasun sinboliko bereko produktuak direla. Gaitasun hori, funtsean, munduko gauzak taldetan sailkatzean datza, eta, horiei, zenbait karga semantiko egozten zaizkie. Ez dago ikur edo zeinu multzorik (eremu semantiko) osagarririk ez duenik. Zeinuak eta haien esanahiak metaforaren bidez (hitzen kasuan bezala) edo metonimiaren bidez (erreginen ikurren kasuan bezala) lotu daitezke, kultur sistemaren talde sortzailearentzat fenomeno esanguratsuekin. Elkarte sinbolikoak ez dira zertan berdinak izan behar kultura guztietan. Adibidez, Mendebaldeko kulturan, gorria maitasunaren kolorea da; Mesoamerikan, berriz, heriotzaren kolorea da.
Proposamen estrukturalistaren arabera, herri primitibo eta zibilizatuen kulturak gauza beraz eginak dira, eta, beraz, bakoitzean nagusi diren kanpoko munduaren ezagutza sistemak —magia lehenetan, zientzia bigarrenetan— ez dira guztiz desberdinak. Kultura primitiboen eta modernoaren artean hainbat bereizketa ezar daitezkeen arren, garrantzitsuenetako bat sistemako elementuak manipulatzeko duten modua da. Magiak inprobisatu egiten du; zientziak, berriz, metodo zientifikoaren arabera egiten du aurrera. Metodo zientifikoa erabiltzeak ez du esan nahi —Lévi-Straussen arabera— zientzia nagusi den kulturak goi mailakoak direnik edo magiak funtsezko eginkizuna betetzen duenik, baldin eta ez badira hain zorrotzak edo metodikoak mundua ezagutzeko moduan. Besterik gabe, bata bestearen izaera desberdina dute, baina bi kultura moten arteko ulermen aukera, funtsean, giza arrazaren ahalmen unibertsal batean dago.
Ikuspegi estrukturalistaren arabera, historiak gizartearen kultura eratzeko duen eginkizuna ez da hain garrantzitsua. Funtsezkoa da kultura batean sinboloen artikulazioaren oinarrian dauden arauak argitzera iristea eta horiek gizarte baten jardunari zentzua nola ematen dioten behatzea. Hainbat testutan, badirudi Lévi-Strauss eta bere jarraitzaileak (Edmund Leach, esaterako), Ruth Benedicten antzera, kultura gizarte-talde osoari dagokion baina inorengan bereziki aurkitzen ez den eredu moduko bat dela. Ideia hori Saussurek proposatutako hizkuntza kontzeptutik ere hartu zuen.
Antropologia sinbolikoaren definizioa
Antropologia sinbolikoa gizarte zientzien adar bat da, zeinaren garapena Levi-Straussen estrukturalismoaren kritikarekin lotuta dagoen. Korronte horren erakusle nagusietako bat Clifford Geertz da. Estrukturalismo frantsesarekin partekatzen du kultura sinboloen sistema gisa duen tesia, baina, Lévi-Strauss ez bezala, Geertzek adierazi du ikertzaileek ezin dutela haren edukia ezagutu:
Aurreko premisaren arabera, Geertzek eta antropologo sinboliko gehienek zalantzan jartzen dute etnografiaren autoritatea. Adierazi dutenez, antropologoak, gertakari beraren inguruan ezagutu daitekeen ikuspuntu gehienen deskribapen trinkotik abiatuta, kultura den trama sinbolikoaren esanahiaren «interpretazio sinesgarriak» egitea da. Beste zentzu batean, sinbolikoek ez dute uste kultur ehunaren elementu guztiek esanahi bera dutenik gizarte bateko kide guztientzat. Aitzitik, modu ezberdinetan interpreta daitezkeela uste dute: bai gizarte-egituran hartzen duten posizioaren arabera, aldez aurretiko baldintzapen sozial eta psikikoen arabera edo testuinguruaren beraren arabera.
Definizio marxistak
Gorago esan dugun moduan, Karl Marxek, iritzi orokorra izan arren, kultur gaien azterketari erreparatu zion, zehazki, gainerako gizarte-egiturarekin zuen harremanean. Marxen proposamen teorikoaren arabera, kulturaren eremua ( batez ere ideologiak osatua) ekoizpen-harreman sozialen isla da, hau da, gizakiak jarduera ekonomikoaren aurrean hartzen duen antolaketarena. Marxismoak kulturaren analisian egin duen ekarpen handia da produkzio-harremanen produktu gisa ulertzen dela, gizarte baten ekoizpen-modutik aldentzen ez den fenomeno gisa. Era berean, ekoizpen-harreman sozialak berrekoizteko bideetako bat gisa hartzen du, klaseen arteko desberdintasun baldintzen denboran irautea ahalbidetzen dutenak.
Bere interpretazio sinplistenetan, Marxen ideologiaren definizioak sortu du sinesmenak eta portaera sozialak sistema ekonomikoan menperatzen dutenen eta haien menpekoen artean ezarritako harremanen arabera azaltzeko joera. Hala ere, posizio asko daude non oinarri ekonomikoaren eta gainegitura kulturalaren arteko harremana ikuspegi zabalagoetan aztertzen den. Esaterako, Antonio Gramscik hegemonian jartzen du arreta, zeinaren bidez talde nagusi batek menderatuen aurrean prozesua legitimatzen duen, dominazioa naturaltzat hartzen eta, azkenean, dominazioa desiragarritzat hartzen duten. Louis Althusserrek ideologiaren eremua (kulturaren osagai nagusia) elitearen interesen isla dela proposatu zuen, eta, Estatuaren aparatu ideologikoen bitartez, denboran erreproduzitzen direla.
Era berean, Michel Foucaultek —1971ko azaroan, Herbehereetan Noam Chomskyrekin izandako eztabaida ezagunean—, gizarte kapitalista demokratikoa ote zen galderari erantzunez, ezezkoa erantzuteaz gain (gizarte demokratikoa ariketa eraginkorrean eta klaseetan banatuta edo hierarkikoki ordenatuta ez dagoen biztanleriaren boterean oinarritzen dela argudiatuta) dio, oro har, hezkuntza-sistema guztiak (itxuraz ezagutza neutralaren igorle gisa agertzen direnak) gizarte-klase jakin bat boterean mantentzeko eta botere-tresnetatik beste gizarte-maila batzuk baztertzeko eginak daudela.
Definizio neoeboluzionista edo ekofuntzionalista
Denboran zehar, kulturaren azterketa gizarteen aldaketaren kezka gisa jaio bazen ere, antropologiaren lehen egileek jausitako prestigioaren galera, hala, lur emankorra izan zen kontzepzioak kulturari buruzko hausnarketan errotzeko. Marxistak izan ezik (sozialismorako prozesu iraultzailean interesatuta) gainontzeko diziplina sozialek ez zioten arreta handirik jarri kultur bilakaeraren arazoari.
Kulturaren definizio neoeboluzionarioak sartzeko, gogoratu beharra dago XIX. mendearen amaierako eboluzionista sozialek (beste batzuen artean Tylorrek ordezkatuta) uste zutela beren garaiko gizarte primitiboak antzinako kultur formen hondarrak zirela, Mendebaldeko zibilizazioak, nahitaez, garai hartan zena bihurtu baino lehen igaroko zituenak. Goian esan bezala, Boasek eta bere ikasleek argudio horiek baztertu zituzten ezerk ez zuela hipotesi horien egiazkotasuna frogatzen adieraziz. Ameriketako Estatu Batuetan, ordea, 1940ko hamarkadaren inguruan, antropologiaren denborazko ikuspegian beste aldaketa bat gertatu zen. Norabide berri hori neoevolucionista da, besteak beste, aldaketa soziokulturala eta kulturaren eta ingurumenaren arteko harremanetan interesatuta.
White eta Steward
Neoeboluzionismoaren arabera, kultura giza talde baten eta bere ingurunearen arteko harreman historikoen produktua da. Modu horretan, Leslie Whitek (1992) eta Julian Stewardek (1992) proposatutako kulturaren definizioak, bere jaiotzan korronte neoeboluzionarioa gidatu zutenak, laburbil daitezke. Korronte antropologiko berriaren enfasia kulturaren funtzionamendutik igaro zen bere izaera dinamikoa. Paradigma-aldaketa horrek funtzionalismo estrukturalistaren aurkako oposizio argia adierazten du, gizartearen egungo funtzionamenduan interesatua, eta kulturismoak analisi historikoa atzeratu zuen datu etnografikoek ahalbidetzen zuten garai baterako.
Kulturaren definizioa Eliza Katolikoan
Definizioan, bi alderdi nabarmentzen dira: bat, gizabanakoa erdigunean jartzea, kultura gizakiaren produktua eta gizakiaren zerbitzura egotea; eta bi, pertsona bakoitzaren eraketa kulturaren bidez uztartu komunitate batek gizateriaren aurrerapenerako berariazko ekarpenarekin. Kultura kontzeptu hori da Eliza Katolikoaren inkulturazio edo txertatzeko prozesua kristautasunaren kultura eta adierazpena modalitate eta kultura berri batean azaltzeko oinarria.
Kultura eta azpikultura
Azpikultura: Giza aurreiritziak, ideologi politikoak, hezkuntzak eta herriko folkloreak hartzen dituen hainbat forma. Kasu askotan, hainbat kultura batera bizi dira bata bestearen menpe geratu gabe. Hainbatetan, azpikulturak ez daude gustura gaineko kulturarekin; horretarako, oinarri asko egon daitezke (klaseen arteko gatazka, giza-arazoak).
Kontrakultura
Azpikulturen artean egoten dira kultura nagusiaren kontra, zuzenean, egiten duten azpikultura batzuk, kontrakultura hitza, edo protesta-kultura terminoak erabili izan da horiek izendatzeko.
Kultur sistemak
Kultura batek biziraun dadin bere zatiek intermenpekotasuna behar dute izan. Bertako jendeak hizkuntza bera erabili beharko du, arauak, sinesmenak eta ohitura jakin batzuk beharrezkoak dira elkar bizitzeko. Kultura guztiak moldatu beharreko osaketa dinamikoak dira. Ez dago kultura ibilgeturik. Zenbat eta gogorragoa izan kultura bat, orduan eta aukera gutxiago izango ditu bizirauteko isolamendutik kanpo. Kultura mugikorrenek aukera asko dituzte irauteko, nahiz eta askotan aise galtzen dituzten euren ezaugarriak.
Maska, konpleju eta eremu kulturalak
Kultura baten unitate txikiena maska da. Ikerketarako onak dira erraz isolatu eta definitu daitezkeelako, baina konfigurazio, patroi edo konplexu kulturaletatik kanpo ezaugarria galtzen dute. Konplexu kulturala zera da: denbora-espazioan dagoen maska-kulturalen osaketa. Fenomeno hauek area kulturaletan gertatzen dira.
Errealitate kulturalaren mailak
Mailak: 1.- Maila sinboliko-ideala: giza-errealitatearen gaineko sinesmenak, nozioak, balioak eta arauak. 2.- Ekintza sozialaren maila: aurrekoan oinarritutakoa baina guztiz azaldu gabe. Talde edo norbanako batek sinesmen jakin batzuk izan ditzake baina praktikan kontra egin. 3.- Maila materiala: errealitate kulturalarena. Aurreko bi mailen solidifikazio materiala adierazten du. Adb: eraikuntzek informazioa ematen digute aurreko beste bi mailen inguruan.
Kultura-aldaketa
Kultura ez da ibilgetua. Kulturaren alde mugikorrenak egiturarekiko aldatzen dira. aldaketaren arrazoiak ezagutzeko hainbat azterketa egin behar dira. Hizkuntza taldeko balio eta adierazpenez josita dago, eta horrek jendearen jarreran du eragina. Zientzia eta teknologia ere, hizkuntzarekin lotuta daude. Transmisio kulturaleko fenomenoak: kultura eboluzio orokorra; horrek hartzen ditu baitan iraultza kulturalak. Fenomeno hauek ez dira nahastu behar iraultza politikoekin. Iraultza kulturalen arrazoia da maska edo konpleju kulturalen sarrera aurretik dagoen kultura batean, horiek aldaketa azkarra eta muturrekoak eragiten dute, eta sistemaren berregituratzea, jakin ezineko ondorioekin. Sarritan, berrikuntza kulturalen sarrerak eragiten du desordena, tentsioa, akronimoak: mota askotako biktimak. Kultura-eboluzioak ez du zertan sortu aurrerapen kulturala. Aurrerapen kulturala izateko hainbat aspektutan izan behar du aberastasuna (eta ez bakar batean): zientzian, komunikazio sinbolikoan, elkarbizitza moduan, eta etikan
Kulturen pluraltasuna
Kultura bakar batez hitz egiteak etnozentrismoa eragin dezake. Hainbat kultura daude eta horregatik errespetatu behar dira guztiak; funtsezko elementu hau ulertzeak esan nahi du erlatibismo kulturala neurri batean onartzea. Kontzeptu honen esanahia da oinarri moralak, ideologiak, erlijio sinesmenak, legeak, aspektu batzuen menpe daudela: lekua, historia, populazioa, heredatutako ohiturak, eta beste horrenbeste kanpo-faktore naturarekiko. Nozio, teoria edo sinesmen baten egiazkotasuna edo faltsutasuna baldintza historiko eta sozialen menpeko azpiproduktuak baino ez dira. komunikatu gabeko urruneko lekuetan balio moral berak agertzeak erakusten digu badagoela natura gizatiarra. Gizakiaren jarrera eta kontzientzia kulturaren eta giza-egituraren mende daude. Horrela, giza-egitura eta kultura moldatu egin beharko dira natura gizatiarraren maska eta oinarrizko ezaugarriei.
Corinth (Kentucky)
Corinth Kentuckyko hiri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 232 biztanle zituen, 5.49 kilometro koadrotan banatuta.
Sudden Valley (Washington)
Sudden Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Whatcom konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Santa Eufemia
Santa Eufemia Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 959 biztanle zituen.
St. Petersburg (Pennsylvania)
St. Petersburg Pennsylvaniako borough bat da. Clarion konderrian kokatua dago. 2010ean 400 biztanle zituen, 0.83 kilometro koadrotan banatuta.
Risako Mitsui
Risako Mitsui (Shinjuku,Japonia, 1993ko irailaren 23a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolaria da.
Olimpiar jokoak
2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen taldekako lehiaketan, 189 punturekin, errusiarren aurka (urrezko domina 196 punturekin) eta ondoren txinatarren aurka (zilarrezko domina 192 punturekin) , bere taldekideak, Aika Hakoyama, Kei Marumo, Kanami Nakamaki, Mai Nakamura, Kano Omata, Kurumi Yoshida izan zirelarik. Eta brontzea ere irabazi zuen binakako lehiaketan, berriz ere errusiarren eta txinatarren atzetik, bere lankide Yukiko Inui zelarik.
Gamue-Zohazti
Gamue-Zohazti (frantsesez: Camou-Mixe-Suhast) Nafarroa Behereko antzinako udalerria izan zen, 1842 eta 1972 artean iraun zuena.
Historia
1842an, Amikuzen kokaturiko Gamue eta Zohazti herriek batu eta udalerria sortu zuten. 1972an Aiziritze udalerriari atxikitua izan zen, udalerria desagertuz. Hala ere, udalerri berriak 1984an izenaz aldatu eta egun Aiziritze-Gamue-Zohazti da.
Biztanleriaren bilakaera
Iturria : Cassini proiektua
Rodì Milici
Rodì Milici Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rodì Milicik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trabanca
Trabanca Salamancako udalerria da, La Ramajería eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 243 biztanle zituen.
Kendall (Washington)
Kendall Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Whatcom konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bagneux-la-Fosse
Bagneux-la-Fosse Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bagneux-la-Fosse udalerrian erroldatutako biztanleak 180 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 143 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 143etxeak ziren. 86 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 111 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (45 gizon eta 38 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bagneux-la-Fosse udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 194,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.565 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.
2000. urtean Bagneux-la-Fosse udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.430 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jessica Morrison
Jessica Morrison (Fitzroy, 1992ko maiatzaren 18a) australiar emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen: Rio 2016an (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020an (Tokio). Tokion urrezko domina lortu zuen lemazain gabeko laukoan. Taldea hauek osatzen zuten: Jessica Morrisonek berak,Lucy Stephanek, Rosemary Popak eta Annabelle McIntyreek.
Dicamptodon tenebrosus
Dicamptodon tenebrosus Dicamptodon generoko animalia da. Anfibioen barruko Ambystomatidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Rometta
Rometta Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Romettak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sumendi-galdara
Sumendi-galdarak tamaina handiko sakonuneak dira. Konoen erpinean bezala, beste edozein tokitan ere sor daitezke: zabaldi batean edo bolkanikoa ez den harkaitz batean. Hondoa irazgaitza baldin bada, aintzira bat era daiteke. Forma biribila izan ohi du, goitik begiratuta, eta ertzak ia zutak izaten dira.
Bi jatorri izaten dituzte. Txikienak leherketa baten eraginez eratuak dira, eta handienak berriz, magmak azpiko euskarria urtu eta lur azala hondoratu delako. Horrela, krater itxura arrunta duten arren, hondoratutako kraterrak dira. Laba edo errauts asko jaurtitzen duten sumendietan egon ohi dira hondoratutako kraterrak.
Kono bolkaniko batek bere garaiera handitzen duenean sortzen da, galdara ezegonkorra bilakatuz eta grabitatearengatik eroriz, Tenerifen kokatuta dagoen Teideko Parke Nazionalaren kasuan bezala (Kanaria uharteak, Espainia).
Leherketa freatikoarengatik sortutako galdara baten sorkuntza arraroagoa da, Bandamako galdararen kasua den bezala (Kanaria Handia, Espainia), goranzko magma basaltikoak bere bidean akuifero bat aurkitzean sortzen da, leherketa kolosala sorraraziz, presio handiak ura lurruna bihurtzerakoan.
Kraterrean gertatzen den eta kanporantz dihoan labaren isurketaren ondorioz sortzen den galdara beste mota batekoa, honen adibide garbia Taburiente galdara da (La Palma, Espainia). Galdara honen egitura bolkanikoa modelo gisa erabili da, nahiz eta hain egokia ez izan, galdara denbora gutxian hustu zelako, mendebalderantz isuri zen labarengatik.
Jatorria eta etimologia
Galdara terminoa, gaztelaniatik datorren caldera eta latinetik datorren caldaria hitzetatik dator, eta lapikoa esan nahi du. Nazioarteko literatura geologikoan sartu zen Leopold von Buchen alemaniarrarengatik 1825. urtean, 1815-an Kanaria Uhartetan egin zuen ikerketaren ondorioz. Bidaia horretan lehenengo Teide eta jarraian Taburiente galdara bisitatu zituen eta La Palmako galdaratik hartu zuen izena.
Galdara eraketa
Sumendiaren azpian kokatzen den ganbera magmatikoaren uzketa galdararen behera etortzearen eragilea izan daiteke, batzuetan erupzio handi eta lehergaiaren ondorio modura (Tambora 1815an), baita ere erupzio beroak sumendiko alboetan gertatzen direnean (Fournaise pitoia, Frantzia, 2007an) edo pitzadura elkartu bateko sistema baten ondorioz (Bár ð arbunga 2014-2015an). Magma nahikoa kanporatzen dutenean, hustutako ganbera magmatikoak ezin du kono magmatikoaren pisua eutsi. Ondorioz, ganbera ertzaren inguruan haustura zirkular bat sortzen da, “ukitze akatsa” deitzen zaiona. Haustura hauek, akats-intrusioetarako elikagai bezala balio dute, eta eraztun dikeak bezala ere ezagutzen dira.
Bigarren mailako kebide bolkanikoak eraztun hausteen gainean sor daitezke. Ganbera magmatikoa husten den bitartean, sumendiaren kraterra, ukitze akatsaren barruan, behera etortzen hasten da. Hau, erupzio katastrofiko bakarraren, edo erupzio segida baten emaitza bezala gerta daiteke. Gertaera hauengatik estali daitekeen eremua ehunka edo milaka kilometro karratukoa izan daiteke.
Mineralizazioa
Galdara batzuek dituzten barne gordailu aberatsengatik dira ezagunak. Hoberen kontserbatuta dagoen munduan mineralizatutako galdara, Kanadan kokatuta dago, Ontarioko ipar-mendebaldean hain zuzen ere. Galdara honek Gaizkata Aintzira du izena eta Neoarkear garaian sortutakoa da, duela gutxi gorabehera 2.700 milioi urte.
Galdara-erupzio eztandagarriak
Magma silizean aberatsa bada, galdara maiz igninbritaz, tobaz, erriolitaz, eta beste arroka igneo batzuez asetuta dago. Silizean aberatsa den magmak biskositate handia du, beraz ez da erraz isurtzen basaltoa bezala. Ondorioz, gasek magma barruan presio handitan harrapatuta egoteko joera izaten dute. Magma Lurraren azalera hurbiltzen denean, material gainjarriaren deskargek harrapatuta geratu diren gasak deskonpresio azkarraren menpe egoteak eragiten du, honela magmaren suntsiketa eztandagarria sortuz eta errauts bolkanikoa  eremu zabal gainean zabalduz. Urrutiko laba-jarioa ere leher daiteke.
Jarduera bolkanikoak jarraitzen badu, galdararen zentroa jaso daiteke domo berri bat sortuz magma ondoko intrusioaren ondorioz; honen adibide ditugu Cerro Galán, Toba Aintzira, Yellowstone, etab. Silize edo erriolitadun galdara bat lehertzen den bakoitzean ehunka edo milaka kilometro karratutan zehar materiala zabaldu dezake. Krakatoan (1883an) edo Pinatubo Mendian (1991an) gertatutako erupzio txikiek adibidez, suntsiketa garrantzitsu lokalak zein munduko tenperaturaren jaitsiera nabarmena eragin ditzakete. Galdara handiagoak direnak ondorio handiago eta bortitzekoak ekar ditzakete.
Yellowstone Galdara azkenekoz lehertu zenetik gutxi gorabehera 650.000 urte pasa dira, honek 1.000 km3 material askatu zituen gutxi gorabehera (arroka-baliokide trinkoaren bitartez neurtuta (DRE-a)), Ipar Amerikaren funtsezko zati bat estaliz, eta 2 metro sakonerako hondamendia sorraraziz. St. Helens Mendian 1980an gertatutako leherketarekin alderatuz gero, honek 1.2 km3-tan zehar (DRE-a) kanporatu zuen materiala.
Galdara handi baten erupzioaren efektu ekologikoak Indonesiako Aintzirako Toba-ren erupzioaren agirian ikusi daitezke.
Toba
Orain dela gutxi gorabehera 74.000 urte, sumendi indonesiar honek 2.800 kilometro kubiko (670 ku-mila) kanporatu zituen (DRE-a). Neozoikotik (azken 2,6 milioi urteak) bizi izandako ezagutzen den erupzio handiena da eta azken 25 milioi urteetako erupzio ezagun eztandagarriena. 1990eko hamarkada bukaeran, Stanley Ambrose antropologoak hurrengoa proposatu zuen: erupzio honek eragindako negu bolkaniko batek giza populazioa gutxi gorabehera 2.000-20.000 gizabanakorengana murriztu zuela, populazio botila-lepo bat eraginez. Berriki, Lynn Jorde-k eta Henry Harpending-ek giza espeziea gutxi gorabehera 5.000-10.000 pertsonarengana murriztu zutela proposatu zuten. Ez dago inongo frogarik, hala ere, edozein teoria zuzena da, izan ere, ez dago animalia-beherakada hori arrazoitzen duen frogarik, ezta ingurumenarekiko sentikorrak diren espezientzat.
Erupzioaren ostean giza bizilekuak Indian jarraitu zuenaren frogak daude.
Erupzionatutako galdara handiagoen datuak ere daude, horren adibide da Coloradoko San Juan Mendietako La Garita Galdara, non 5.000 kilometro kubikoek Fish Canyon Toba bolkanikoa suntsitu zuen duela gutxi gorabehera 27,8 milioi urte. Garai geologikoko puntu batzuetan, erriolitadun galdarak talde argi desberdinetan agertu dira. Mota horretako hondarrak Coloradoko San Juan Mendietan (Oligozeno, Miozeno, eta Pliozeno garaietan zehar sortuta) eta Missouriko San Frantzisko Mendi Gaman (Proterozoikoan zehar lehertuta) aurkitu dituzte.
Galdara ez-eztandagarriak
Sumendi ezkutu batzuk, Kīlauea eta  Mauna Loa (Hawaiiko uhartekoak) adibidez, galdarak modu desberdin batean sortzen dituzte. Sumendi hauek elikatzen dituzten magma basaltoa da, eta aldi berean silizean urria. Magma, ondorioz, erriolitadun sumendiak baino biskositate gutxiagokoak dira, eta magma-ganbera  desagertu egiten da laba-jario handiengatik, ez gertaera eztandagarriengatik. Honen ondorioz sortutako galdarak iraupen galdara gisa ere ezagutuak dira eta eztandagarriak baino motelago sor daitezke. Esate baterako, Fernandina-Uharteen gaineko galdara 1968an behera etorri zen galdararen zatiak 350 metro (1.150 oin) erori zirelako.
Hawaii-eko sumendiak
Zentzu zorrotzean, galdara bolkaniko bat, krater ohikoekin konparatuz proportzio handiagokoa da, laba nahiko arin eta beroa izateaz gain, erupzio ez eztandagarri eta oso luzeak izaten ditu, Hawaii-eko sumendietan gertatzen den bezala. Galdara baten barnean sortzen den labazko aintzira, basalto motakoa den laba eta horregatik silizean oso pobrea dena, oso bero eta arina da. Galdararen azalak zarakarra sor dezake kanpokoarekin kontaktuan jartzen denean, baina laba urtua azaletik sakonera gutxira geratzen da beti. Erupzio baten historian zehar, galdararen barnealdean dagoen zarakar irregularra momentu lasaiagoenetan agertzen da bere erupzio-historian; kanpoalderantz dauden ertzak aldiz, malda oso ahulak dituzte, Halemaumau galdararen argazkian ikusten denez (Kilauea sumendia, Hawaii uhartea).
Galdara ez aktiboetan sortzen diren aintzirek maars izena hartzen dute.
Hondoratze-galdarak
Galdara baten azalean eratzen den zarakarra laba likidoan hondoratzen denean, hoztean sortzen den presioaren handiagotzearengatik, galdararen maila murrizten da eta ondorioz eraztun-malkarra eratzen dijoa honen inguruan. Teideko hegoaldeko ertzen sateliteko argazkietan zein sumendiko argazkietan garbi ikusi daiteke  (Teideko Kañadetan).
Konoa hondoratu baino lehen, magma, ganberaren teilatutik jaitsi daiteke eta honi klimax bolkanikoa deitzen zaio.
Laban gertatutako hondoraketa honek kono bolkaniko berri baten eraketa eragin dezake galdararen alde batean. Galdararen lurrazalean hozten doazen materialaren jaitsierak tximiniako presioa handiagotzen du eta honek erupzioan kanporatuko den materialen gorakada eragiten du. Prozesu honen bitartez, kono bolkanikoko materialak sortzen dira.
Kono bolkaniko honek  segurtasun balbula antzeko bat eratzen du piroklastoak (errautsa, sumendi-bonbak, lapilli, harea eta beira bolkanikoa) kanporatzen ditu, eta horrela galdararen maila jaitsiera konpentsatzea lortzen du. Horrela Teide galdarako (galdararen maila jaisten zihoan heinean, Teide galdara igo egiten zen) eta Aniakchak galdarako (Alaskan) kono bolkanikoak eratu ziren. Galdara baten formakuntza erakusten duen marrazki eskematikoan prozesu hau ikusten da. Mazama mediaren kasuan, Wizard uhartea eratzen duen konoa, galdararen hondoraketa eta hoztearen ondorioz eratu zela ikusten da eta laba hoztean iragazgaitza izan daitekeenez, aintzira bat sor daiteke, eskeman ikusten den kasuan bezala. aintzira hau kraterraren inguruan duen malda handiarengatik itsaso batetik desberdintzen da.
Laba-isurtzeek hustutako galdarak
Kanariar uharteetan kokatuta dagoen, La Palma uharteko Taburiente galdaren kasua da. Galdararen barnealdean laba gutxi gora-behera likidoa mantentzen zenean, kraterraren pareta puntu batean ireki eta laba guztia bertatik azkar atera zen, Las Angustias sakana eratuz. Arrazoi honengatik, galdararen paretak ia bertikalak dira, labaren maila jeitsiera oso azkar gertatu baitzen. Galdara honetako barneko maldak, ia kilometro bateko pareta bertikalak direnak, Taburiente balkoiaren argazkian ikus daitezke.
Kaldereta galdaren kasua da baita ere, La Palma uhartearen ekialdeko itsasaldean kokatuta dagoen galdara txikiagoa da, iparralderantz sakabanatutako isurketa, Santa Cruz de la Palma hiria eraikitzeko oinarri bezala erabili zen. Gaur egun, kraterra hiritartua aurkitzen da.
Azkenik, Galapagoetako sumendi gehienak, Fernandina uhartean bereziki, hondoratze-galdarak dira eta kasu gehienetan, lurpeko alboko isurketengatik gertatu zen, horregatik galdara barneko labaren maila jaitsi zen, aurretik aipatutako uhartean ikusi daitekeenez.
Ilargia
Ilargiak dentsitate baxuko arroka kristalinozko kanpo oskola dauka, ehun kilometroko lodiera duena, izandako sorrera azkarraren ondorio modura. Bertako kraterrak ondo mantendu dira denboran zehar, nahiz eta hasieran muturreko jarduera bolkanikoaren emaitza zela pentsatu, izatez meteoritoek sortuak dira; Ilargia sortu zenetik lehenengo ehun milioi urteetara. 500 milioi urte beranduago, Ilargiaren kanpo geruza, elementu erradioaktiboen gainbeherarengatik urtzeko gai izan zen. Orokorki erupzio basaltiko masiboak, inpaktu gehien zuten kraterren oinarrian gertatu ziren. Erupzioak, geruzaren oinarrian dauden magma gordailuen eraginez sortutakoak ere izan daitezke. Honek domo bat sortzen du, sumendi ezkutu baten morfologia berarekin, galdarak normalean sortzen diren lekuan. Nahiz eta galdara egiturak Ilargian arraroak izan, presente daude. Ilargiaren alde ezkutuan dagoen Compton-Belkovich-en irregulartasuna galdara bat dela pentsatzen da, beharbada hodei piroklastiko galdara bat.
Marte
Marteren jarduera bolkanikoa bi probintzia nagusitan banatzen da: Tharsis eta Elysium. Probintzia bakoitzak sumendi-ezkutu erraldoi baten segida bat dauka, Lurrean daudenen antzekoak direnak eta seguruenik mantuko puntu beroen ondorioa izango dena. Laba-jarioek azala menderatzen dute, eta guztiek kolapso galdara bat edo bat baino gehiago dituzte. Martek Eguzki Sistemako sumendirik handiena du, Olinpo Mendia izenekoa, Everest baino hiru aldiz handiagoa dena, 520 km-ko (323 milia) diametroarekin. Mendiko gailurrak sei tximinia ditu.
Artizarra
Artizarrean plaka tektonikorik ez daudenez, beroa litosferaren zehar garraiatzeak bero horren galera ekartzen du. Honek laba-jario izugarriak eragiten ditu, Artizarraren azal-eremuaren % 80a hain zuzen ere. Mendi asko sumendi-ezkutu handiak dira, 150-400 km bitarteko diametrodunak eta 2-4 km tarteko altueradunak. 80 sumendi-ezkutu handi baino gehiagok 60 km-tara (zeharkan) dute gailurra.
Io
Ohikoa ez den bezala, solido tolestu baten bitartez berotzen da, Jupiterreko marearen eraginarengatik eta alboan dituen ilargi handiekiko (Europa eta Ganymede) sortzen den erresonantzia orbitalarengatik, zeinetan bere orbita pixka bat eszentriko mantentzen duen. Aipatutako planetak ez bezala, Io bolkanikoki aktiboa da beti. Adibidez NASAko Voyager 1 eta Voyager 2 espazio-ontzitik bederatzi sumendi aktibo detektatu zituzten 1979an. Io-ko galdara askoren diametroa hamarreko kilometroak dituzte zeharka.
Sateliteko argazkiak
WikiMapia-n galdara batzuen adibideak ikusi daitezke artikulu honetan esaten dena frogatzeko:
Konojedy
Konojedy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 260 biztanle ditu eta 5,12 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1104 urtean egin zen.
Accipiter superciliosus
Accipiter superciliosus Accipiter generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Berta Piñan
Berta Piñán Suárez (Cañu, Cangues d'Onís, 1963ko martxoaren 26a) asturiar idazle bat da, Gaztelania eta Literaturako irakasle jardunetan ibilitakoa. Gainera, Asturiar Hizkuntzaren Akademiako kide osoa da eta 2019ko uztailaren 25az geroztik, Asturiasko Printzerriko Kultura, Hizkuntza Politika eta Turismo sailburua.
Biografia
Letren Fakultatean bizitako unibertsitate urteetan beste idazle gazte batzuekin harremanetan jarri zen, hala nola, Xuan Bello eta Antón Garcíarengana hurbildu zen. 1986an batera Adréi literatura-aldizkaria sortu zuten eta 1992ra arte elkarrekin zuzendu zuten. Urte haietan, José Luis García Martínen Oliver literatura-solasaldira maiz joaten zen eta Asturiar Hizkuntzaren Akademiaren Lletres Asturianes eta Suplementos del Norte aldizkarietan bere idazkiak argitaratzen hasi zen.
John Christopherren (Les montañes blanques) eta Giuseppe Ungarettiren (Ventidós poemes) lanak asturierara itzuli ditu eta Notes de socilingüística asturiana (Llibros del Pexe, 1991) edo Alfaya (1989) bezalako saiakera lanak argitara eman ditu. Feminismoarekin lotura handi du Piñanek eta honen harira, Tres sieglos construyendo la igualdá: ¿Qué ye que ye'l feminismu? entsegua prestatu zuen 2003an. Bertan nerabe bati feminismoaren historia azaltzeko asmoa zuen Pablo Amargoren irudiekin. Halaber, bere alaba adoptiboari eskaini zion.
2004ko Asturiasko Printzea Sarien banaketa-ekitaldian, Felipe printzeak Berta Piñánen Un mes (2003) liburuko Una casa poemaren lerro batzuk irakurri zituen. Horrela, fundazioak 20 urtez egindako lana nabarmendu nahi zuen bai eta eta Letizia Ortizek etorkizunean "zuhaitz horren zaintzan" izango lukeen garrantzia azpimarratu.
2005ean Piñánek La maleta al agua, kontakizun laburren bilduma eta bi poema argitaratu zituen emigrazioaren errealitate gordina agerian jartzeko. Bere narrazio-jardunean, haurrentzako literatura nabarmendu beharra dago: Lula, Lulina (1996), esparru honetako lehen lana edota Arroz, agua y maíz Pintar-Pintar argitaletxearekin (2009). Azken hau umeentzako poema-liburu sozial bat da eta 20 olerkitan hainbat herrialdetako haurren 20 istorio kontatzen ditu. Lan honi esker "María Josefa Canellada" saria irabazi zuen 2008an. Urte horretan eta 2009an Asturiasko Kritikaren Saria jaso zuen, Asturiasko Idazleen Elkartearen eskutik, Asturiasko Haur eta Gazte Literatura modalitatean. Liburu sarituak Les coses que-y presten Fran (2008) eta L’estranxeru (2009) izan ziren eta 2012an Asturiar Letren Sari Kritikoa eskuratu zuen La mío hermana ye una mofeta narrazioari esker.. 2005etik 2011ra Asturiasko Printzearen Letren Sariaren epaimahaikide izan zen.
Asturieraren ofizialtasunaren aldeko mugimenduan parte hartu du urte luzez. Izan ere, 2007ko azaroan, Conceyu Abiertu pola Oficialidák antolatutako ibilaldian esku hartu zuen eta José Ángel Hevia abeslariarekin batera komunikatua irakurri zuen manifestazioaren amaieran. 2008ko maiatzaren 9an, Asturiar Hizkuntzaren Akademiaren kide oso izendatu zuten.
Literatura-sorkuntzarekin batera, irakaskuntzan dihardu Piñánek. Gaztelania eta literatura irakaslea izan da Asturiasko eta Madrilgo zenbait institututan, batik bat Las Rozaseko Carmen Conde institutuan. Prentsan erreseinak eta literaturaren inguruko artikuluak aurkeztu ditu. Horrez gain, idazmen kreatiboari lotutako sorkuntzaren teoria eta praktikaren inguruan ikertzen du.
Ibilbide politikoa
2019ko uztailaren 25etik, Asturiasko Printzerriko Kultura, Hizkuntza Politika eta Turismo sailburua da, Adrián Barbón sozialista asturiarraren gobernupean.
Gaztelania erabiltzeko betebeharra
2019ko urriaren 1ean, Kultura, Hizkuntza Politika eta Turismo sailburu gisa egin zuen lehen hitzaldian asturieraz mintzatzeari ekin zionean, eten egin zuen Gloria Garcíak, batzordeko Alderdi Popularraren taldearen bozeramaileak. Gloria Garciak esan zuen ez zuela hizkuntza behar bezala menderatzen, nahiz eta hilabete batzuk lehenago sailburuaren poema bat irakurri zuen osoko bilkuran asturieraz. Aldi horretan Voxeko eledunak, Ignacio Blancok, guztiek uler zezaketen hizkuntz batean berba egiteko eskatu zuen, hala nola ingelesez. Egoera horri lotuta, legebiltzarreko abokatuek gaztelania erabiltzea gomendatu zioten Piñáni, eta Batzar Nagusiko mahaiak sailburuari gaztelaniaz hitz egiteko eskatu zion. Egoera hori "iraingarria" zela esan zuen idazleak.
Literatura-lana
Berta Piñán eta Xuan Bello dira Surdimientuko bigarren belaunaldiko olerkigintzaren ordezkari nagusiak. Asturiera kultura-hizkuntza gisa berreskuratu eta duindu nahi duen mugimenduaren ikur bihurtu ziren. Piñánen lana Asturiasko tradizio poetikoaren joera jarraitzen du.
Astroblepus cirratus
Astroblepus cirratus Astroblepus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Astroblepidae familian.
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Pell-en ekuazioa bateragarria da.
Pellen ekuazioa: x^2-py^2=1, bateragarria da, p edozein zenbaki arrunt eta ez karratu izanik. Pell-en ekuazioak beti onartzen du ebazpen neutroa: x=1, y=0, horregatik bateragarria dela diogunean, neutroa ez den ebazpen baten existentziaz mintzo gara. Pell-en ekuazioa bateragarria dela frogatuko da, p edozein zenbaki arrunt eta ez karratu izanik. Honetarako Dirichlet-en bidea jarraituz: Lema bat, korolario bat eta proposizio bat frogatuz.
Psednos spirohira
Psednos spirohira Psednos generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Eduki-edizio
Eduki-edizioa edo eduki-arduratzea (content curation), gai jakin baten inguruan, edukia biltzeko, aukeratzeko, moldatzeko eta hedatzeko prozesu jarraitua da. Prozesu hori egiten duen adituari eduki-editatzaile edo eduki-arduradun deitzen zaio (content curator) eta indibidualki edo erakunde baterako aritu daiteke. Eduki-edizioa hartzaile jakin batzuei bideratua egon ohi da eta gaiaren inguruan balio erantsia ematen duen kalitatezko informazioa hedatzea du helburu.
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Pell-en ekuazioa bateragarria da.
Oharra: Notazioetan, [a,b] bitartea erabiliko da, multzoa adierazteko, eta [x], berriz, x-ren zati osoa adierazteko.
Eduki-edizio
Metodologia
Edukien-ediziorako hainbat fasetan banatzen den metodologia jarraitu ohi da. 4Sak deituriko metolodogian, adibidez, Javier Guallar eta Javier Leivaren garatutako, hauek dira 4 faseak:
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Pell-en ekuazioa bateragarria da.
\aleph, aleph zero sinboloak infinitu kontagarria adierazten du, eta -k, A multzoaren elementu kopurua.
Zenbaki arrazionalak:
Eduki-edizio
Metodologia
Fase guztietatik Moldaketaren (Sense making) da balio erantsi gehien ematen duena eta eduki-editorearen lana nabarmentzen duena. Modaketa egiteko hainbat teknika daude. Esaterako, Descpanderen arabera, hauek dira: laburbiltzea, berrizendatzea, aipatzea, storyboarding eta parekotasunak egitea.
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Froga.
\frac{p}{q} zenbaki arrazionala, {p} \in \Z eta {q} \in \N suposatzen da orokortasuna galdu gabe.
{n} \in \N emanik, ondorengo segida eraikiko da: non  j\in[0,n].
Honela n+1 zenbaki, n bitarte disjuntutan banatu dira, eta usategi printzipioa erabiliz, existitzen da bitarte bat, gutsienez bi zenbaki bere baitan dituena.
, eta {r}<{s} non
Tremedal de Tormes
Tremedal de Tormes Salamancako udalerria da, Ledesma eskualdean dagoena.
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Froga.
, eta {r}<{s}. Honela q=r-s eta aukeratuz.
non eta q\in [1,n].
Korolarioa (Dirichleten teorema)
eta
Tremedal de Tormes
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 38 biztanle zituen.
Pellen ekuazioaren bateragarritasuna
Froga
, hartuaz. Ondorioz.
Absurdura bideratuz suposa bedi, dela (finitua).
Zenbaki arrazionalen arkimedesen ezaugarriagatik:.
\alpha eta n zenbakiei, aurreko Lema aplikatuz:
Ondorioz,
Eta bestalde
Absurdua denez ezinezkoa da \Re finitua izatea
Proposizioa
p zenbaki arrunt eta ez karratua bada, Pell-en ekuazioak: x^2-py^2=1, badu ebazpen ez neutro bat.
Froga
p zenbaki arrunt eta ez karratua bada, \sqrt{p} ez da zenbaki arrazionala:.
zenbakiari aurreko korolarioa aplikatuz,, zeinetan:
.
non.
Zeinetan multzoa den.
Bat:, forgatuko da, zeinetan. Ondorengo desberdintzak betetzen dituzte \Re multzoko zatikiek: emanik:, eta desberdintza triangeluarra erabiliz:
Bi zenbakien biderketa eginez:
. Honela:. Eta emaitza frogatzen da:.
Ondorengo aplikazioa sortuko da:, zeinetan.
Erraz frogatzen da ondo definitutako aplikazioa dela, eta supraiektiboa dela.
f supraiektiboa.
\Re_1infinitua denez, \mathcal{A} ere infinitua da:.
Hiru: non.
Multzoen arteko ondorengo berdintza betetzen da:
Absurdura bideratuz   suposatzen bada.
. Multzo finituen batura finitua finitua izateagatik.
Honela, ondorioztatu da, zeinak, ukatzen duen: absurdua.