cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Theo James
1984-2010: Lehenengo urteak eta hasiera aktore moduan
Theo James 1984ko abenduaren 16an jaio zen Oxforden, bere izen osoa Theodore Peter James Kinnaird Taptiklis. Bere familian, 6 neba-arreben artean txikiena da (hiru anaia eta bi arreba ditu), gurasoak Philip Taptiklis eta Jane Née Martin dira. Txikia zenean eta nagusia egiten zen bitartean Aylesbury Grammar Schoolen ikasi zuen. Geroago Nottinghamgko Unibertsitatean sartu zen eta filosofia maila lortu zuen 2007an. Gaztea zenean, arte dramatikoko eskolan sartu zen, Bristol Old Vic Theatre School, non Antonia Thomas-en kide izan zen. Hasiera batean, Theo abeslaria izan nahi zuen, eta hainbat taldetan egon zen, baina inoiz ez zuten diskorik atera. Aktorea gai da kantatzen, gitarra, saxofoia, pianoa eta armonika jotzen. 2009an bere neska lagunari, Ruth Kearney, (beranduago aktorea egingo dena ere) lagundu zion A Passionate Woman eginkizunean. Hasiera batean, Theok ez zuen paperik bilatzen baina denbora pasatzeko entzumen bat egin zuen eta pertsona egokia zela ezan zioten papera egiteko, horren ondorioz, seriean atera egin zen 2010ean. Urte berean, gonbidatu moduan egon zen Downton Abbey telesailean, Kemal Pamuk pertsonaia interpretatzen. Baita ere You Will Meet a Tall Dark Stranger pelikulan agertu zen Ray moduan; filmak 34 miloi dolar biltzea lortu zuen.
2011-gaur egun arte
2011n, Theo Bedlam seriearen lehen denboraldian parte hartu zuen, sei pasarte zituen. Gorenera heldu zen ostean, Theo The Inbetweeners Movien atera egin zen; pelikulak kritika desberdinak eduki zituen eta arrakasta handia eduki zuen, ia 90 milioi dolar lortu zituen. 2012ko urtarrilean, bizia eman zion Underworld: Awakening filmean David pertsonaiari, kritika txarrak eduki esean, 170 milioi dolar lortu zituen, ia hiru bider gehiago bere hasierako aurrekontua. Geroago, 2013an, Theo Golden Boy seriean egon zen Walter William pertsonaia interpretatzen. Bere lehenengo saioan, serieak 10.56 milioiko audientzia estatubatuar eduki zituen. Kritika onak lortu zituen espezialisten aldetik, 60 puntu 100tik lortu zituen.
2014an, Theo, Tobias “Four” pertsonaia interpretatzeko deitua izan zen Divergent pelikula egiteko, egokitzapen zinematografikoa zen, Veronica Rothek idatzia. Beste aktore batzuk egon ziren hautatuta paper hori egiteko, Lucas Till, Jack Reynor, Jeremy Irvine, Alex Pettyfer, Brenton Thwaites, Alexander Ludwig eta Luke Bracey. Divergent pelikulak iritzi desberdinak eduki zituen, 48 puntu 100tik lortu zituen. Espezialista askok txarto ikusi zuten, The Hunger Games filmarekin eta Enderren Jokoarekin konparatuta. Txarto ikusita egon zen arren, arrakasta eduki zuen, 288 milioi dolar lortu zituen, hiru aldiz bere hasierako aurrekontua 85 milioikoa zena. Bere antzezpenagatik, Teen Choice Awards-en sari bat lortzeak ekarri zion. People Choice Awards-en, 2015an Shailene Woodleyrekin batera beste sari bat lortu zuen, bikote hoberenari. Pelikularen arrakastari esker, Summit Entertainmentek Divergent pelikularen jarraipena egitea erabaki zuen, The Divergent Series: Insurgent, hau 2015eko martxoan estreinatu zen, non Theok, Tobias “Four”ren papera berriro hartuko zuen. Bigarren pelikula estreinatu ostean, hainbat kritika onak eta txarrak eduki zituen. Insurgent pelikulak 42 puntu 100-tik lortu zituen.
Alexandresaurus camacan
Alexandresaurus camacan Alexandresaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
River Falls (Alabama)
River Falls Alabamako herri bat da. Covington konderrian kokatua dago. 2010ean 526 biztanle zituen, 29.7 kilometro koadrotan banatuta.
Garralda (argipena)
Garralda
Leku ezberdinen izena izan daiteke:
1. Sinfonia (Dvořák)
1. Sinfonia Do minorrean Op. 3, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak idatzi zuen bederatzi sinfonietako bat da. Bere lehen sinfonia hau 1865ean idatzi zuen. Konposatzaileak, bere lehen sinfonia honi, Zloniceko kanpaiak azpizenburua jarri zion, hau, konposatzailearen jaioterria zen Nelahozeves herritik gertu zegoen bohemiar hiri bat baitzen, non lehen musika ezagutzak jaso zituen bere irakasle Antonin Liehmannekin. Honako lau mugimendu hauek osatzen dute.
Garralda (argipena)
Gainera abizena ere bada, hala nola:
1. Sinfonia (Dvořák)
Dvořákek sekula ez zien bere lehen sinfoniei balio askorik eman, eta suntsitu nahi izan zituen. Lehen sinfonia hau, are gutxiago gustatzen zitzaion, sekula berrikusi ez zuena. Benetan, partitura, bere egilea gora-behera, mantendu egiten da, eta partituraren hasierako galtze baten ondorioz da. 1882an aurkitu zen Leipzigeko liburudenda baten, berriz desagertu, eta, behin betirako, galdutzat emateko. Hala ere, 1924an, Rudolf Dvořáken eskuetan aurkitu zen, konposatzailearen abizen bera zuen baina honekin senidetasun harremanik ez zuen bildumagile bat. Dvořákek, bere bizitzaren amaieran, bere lanak zerrendatu zituenean, sinfoniak, 1etik 8ra zenbatu zituen, lehen sinfonia hau alde batera utziz. Sinfonia hau, Brnon estreinatu zen, 1936an, konposatzailea hil eta 32 urte beranduago.
Gaztaroko lan bat da, konposatzaileak 24 urte inguru zituenean idatzia, eta, beraz, argi uzten du esperientzia falta pixka bat, baina baita etorkizunean probestu beharreko dohai handi batzuk ere. Formari dagokionez, Beethovenen 5. Sinfoniarekin antzekotasun pixka bat du. Bere instrumentazioa eta antolaketa harmonikoa, berriz, konposatzaile erromantiko batenak dira, Franz Schuberten estilora.
Crouy-sur-Cosson
Crouy-sur-Cosson Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crouy-sur-Cosson udalerrian erroldatutako biztanleak 502 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 285 etxebizitza zeuden, 217 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 270 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 217 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 104 etxek bost zituzten. 181 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 89 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 332 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 201 lanean zeuden (103 gizon eta 98 emakume) eta 20 langabezian zeuden (12 gizon eta 8 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crouy-sur-Cosson udalerrian 213 unitate fiskal zeuden, 505 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.758 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Crouy-sur-Cosson udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 204 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izokin ketu
Izokin ketu edo keztatua Europako iparraldeko gastronomian sustraiak dituen jakia bada ere, gure artean ohiko bilakatua den izokin ketua Eskandinavia (bereziki Norvegia), Eskozia, Irlanda eta Islandiako faktorietan (itsas uretan egokituak, gehienak) hazi eta keztaturiko izokin atlantikoarekin (Salmo salar espeziea) prestatzen da, gehienbat, horixe baita denetan zaporetsuena. Espezie bereko izokin itsastarra geroz eta gehiago kontsumitzen ari den arren, oso produkzio urrikoa da oraino, haztegikoaren aldean.
Arrain hau honela ketzearen helburua, iraupena luzatzeaz gainera eta batez ere, zaporea hobetzea (gaur egun iraupena ez baita arazoa, horrelako izokina hutsean ontziraturik merkaturatzen da-eta) eta gordineko ukia ez hondatzea da; horregatik egiten da gazitze hotz eta keztatze epela, arrain mamia egos ez dadin.
Prozedura tradizionala hauxe da: izokina, hilik eta xerra mehetan (2 – 3 mm lodiera) ebakitakoan, hauek gatzetan ehortzirik hiru bat ordu eman eta berehala ikuzten dituzte ur freskoan. Hortik ke-gelara pasako dira eta hemen, kakoetatik eskegita edo erretiluetan antolaturik, zazpi edo zortzi orduz egongo dira haritz edo pago txirbilen ketan egurasten, 30º C-ko tenperaturan, garbitu, txukundu eta ontziratu aitzin.
1289 Kutaissi
1289 Kutaissi asteroide gerrikoaan aurkitutako 1289. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 19an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 QR zen.
Santiago-Pontones
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.884 biztanle zituen.
Santa Rosa de Lima (Sergipe)
Santa Rosa de Lima Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Alergia
Alergia organismoak kanpoko substantzia baten aurrean izaten duen hipersentikortasun erreakzioa edo gehiegizko erantzuna da, substantzia horrekiko oso sentikorra delako. Erreakzio alergikoa eragiten duen substantziari alergeno deritzo; alergeno ohikoenak hautsaren akaroak, polena, janari batzuk eta zenbait animalia izaten dira.
Erantzun alergikoaren oinarrian immunitate-sistema dago. Alergenoak antigeno moduan jarduten du, antigorputzen sintesia eragiten. Antigorputz hauek erreakzio bortitzak dituzte bigarren aldiz alergenoa gorputzean sartzen denean.
Alergia prozesuetan agertzen diren antigorputzak E immunoglobulinak dira (Ig E).
Alergiaren mekanismo molekularra
Alergenoek Ig E-aren eraketa bultzatzen dute. Eratutako Ig E molekulak mastozitoen azalean pilatzen dira. Mastozitoak odol-hodietan dauden zelulak dira, histamina sintetizatzen dutenak. Alergenoa berriz gorputzean sartzen denean alergiaren sintomak azaltzen dira: alergenoa mastozitoen gainean dagoen Ig E-ri lotzen da, histamina-ren kopuru handia askatuz lotura hori dela eta. Histamina horrek alergiaren ohiko sintomak eragiten ditu: eritema, urtikaria, asma, eztula, etab.
Histaminak erreakzio alergikoaren sintomatologia sortzen duenez, alergiak tratatzeko erabiltzen diren botikak anti-histaminikoak dira.
Alergiaren sintomatologia
Erreakzio alergikoek honako sintoma hauek eragin ditzakete:
Mayrinhac-Lentour
Mayrinhac-Lentour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 274 etxebizitza zeuden, 202 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 262 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 202 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 147 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Mayrinhac-Lentour udalerrian 208 unitate fiskal zeuden, 499 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.743 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Mayrinhac-Lentour udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.482 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 438
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada
Lidia Txukovskaia
Lidia Korneievna Txukovskaia (Ли́дия Корне́евна Чуко́вская, ahoskatua; San Petersburgo, Errusia, 1907ko martxoaren 24agreg./martxoaren 11jul. - Mosku, Errusia, 1996ko otsailaren 8a), idazlea eta literatur kritikaria.
Malé Ozorovce
Malé Ozorovce Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 17,08 km²ko azalera du eta 528 biztanle 2017ko datuen arabera.
Lidia Txukovskaia
Biografia
Maria Borisovna Goldfiels zuen ama, eta Kornei Txukovski aita (umeentzako idazlea, itzultzailea eta kritikaria zena).
1927an lanean hasi zen Detgiz argitaletxean, Samuil Yakoclevitx Marxak en zuzendaritzapean. Han argitaratu zuen bere lehen lana, Leningrado-Odesa izeneko istorio motza.
Malé Ozorovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Lidia Txukovskaia
Biografia
Bere bigarren senarra Matvei Bronstein fisikaria izan zen, zeina 1937an atxilotu eta 1938an fusilatu baitzuten. SESBeko purga horietan Detgiz argitaletxeko hainbat kide ere atxilotu eta hil zituzten. Hortik aurrera, Txukovskaiak bizitza nomada eduki zuen urte askoan. Orduan idatzi zuen Sofia Petrovna obra ezaguna.
50. hamarkadan Txukovskaiak izen ona irabazi zuen literatur adituen artean, Literaturnaia Moskva hileroko kulturalaren editorea zelako. Hamarkada horren amaieran Sofia Petrovna obra asko zabaldu zen sobietar literatur zirkuluetan, eskuizkribu klandestino lez. Paris en argitaratu zen lehen aldiz, 1965ean, baina autorearen baimenik gabe eta aldaketekin. Hurrengo urtean New York hiriko argitaratzaile batek kaleratu zuen, oraingo honetan autorearen baimenarekin.
60. hamarkadan hainbat idazle disidenteren alde hitz egin zuen, tartean Solzhenitsinen alde.
1974an Idazleen Elkartetik bota zuten, eta 1979an Bazterketa prozesua lana argitaratu zen mendebaldeko herrialdeetan. Bere liburuak eta artikuluak ez ziren berriro argitaratu SESBen 1988ra arte.
Setophaga dominica
Setophaga dominica Setophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Real Compañía de Comercio de La Habana
Historia
Enpresa monopolista bat izan zen, Kubako kanpoko merkataritza zabala zentralizatu nahi izan zuen (ia dena kontrabandoan), tabakoaren errenta itzelak (Uztarizen arabera, Espainiako produktu kolonial garrantzitsuena) eta ontziolak (1714 eta 1762 bitartean Habanako ontziolak 66 gerraontzi sortu zituen). Jarduera-bolumen horri gehitu behar zaizkio esklabo afrikarren merkataritza eta gero eta azukre-ekoizpen handiagoa zen.
Cheirogaleus crossleyi
Cheirogaleus crossleyi edo belarri iledun lemur-ipotxa Madagaskarren bizi den Cheirogaleus generoko primate espezieetako bat da. Gorri-marroia da bizkarrean eta grisa sabelaldean. Begien inguruan eraztun beltzak ditu eta belarriak ere beltzan dira. Bere hortzeriaren formula honakoa da:
Kosuke Okanishi
Kosuke Okanishi (岡西 宏祐, 1990eko uztailaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.
Phoxocampus tetrophthalmus
Phoxocampus tetrophthalmus Phoxocampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Taquarussu
Taquarussu Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Buffer gainezkatze
Buffer gainezkatze ( buffer overflow edo buffer overrun) segurtasun informatikoan eta programazioan, memoriako datu eremu batean eduki dezakeen baino gehiago kopiatzen denean gertatzen den software akats bat da, memoriaren aldameneko eremuan gainean idazten da soberako datuak. Ondorioz, memoria atzipenean salbuespen bat gertatzen da eta programa bukatzen da edo asmo txarrez egindakoa bada segurtasuna hautsiz.
Zipreko futbol selekzio nazionala
Zipreko futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. GSP Stadium zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Nikosia hiriburuan.
Buffer gainezkatze
Kasu batzuetan programaren fluxua alda daiteke, aurrez ez ikusitako aginduak eginez. Konputagailu arrunten arkitekturen memoriak ez baitu datuak eta programak bereizten gertatzen da hau. Akatsa duen programak baimen bereziak baldin baditu segurtasun akatsean bilakatzen da. Erasotutako programaren konputagailutik baimenak lortzeko bereiziki diseinatutako kodea shellcode deitzen da.
Zipreko futbol selekzio nazionala
Jokalari aipagarrienak
2017ko urriaren 10ean eguneratua. {|
Buffer gainezkatze
Irtenbidea
Erabiltzaileak sartzen dituen datuak baliozkotu behar dira. Arazo hau karaktere kateak kopiatzean gertatzen da gehien bat.
Adibide grafikoa
Demagun programa batek bi aldagai dituela erreserbatuta:
Jarraian, programak A bufferrari gehiegizko karaktereak sartzen dizkio. Datu sarrera hau baliozkotzen ez denez B bufferrean gainidazten da.
Don Juan Manuel
Don Juan Manuel (Escalona, Gaztelako Erresuma, 1282ko maiatzaren 5a - Kordoba, 1348ko ekainaren 13a) Gaztelako idazle eta noblea izan zen, XIV. mendeko prosa-idazle oparoenetakoa Gaztelako literaturan.
Biografia
Fernando III.aren biloba eta Alfontso X.aren iloba zen.
Literatura-lanengatik da batez ere ezaguna, ondoko mendeko prosalari gaztelarren eredu izan baitzen. 1328-1335 urteetan idatzi zuen Libro de los enxiemplos del conde Lucanor et de Petronio (Lucanor kondearen eta Patronio zerbitzariaren etsenpluen liburua) idazlana. Ohiturei eta moralari buruzko berrogeita hamar ipuin dira, estilo bizian kontatuak.
Beste obra aipagarri batzuk:  Libro de los estados (Estatuen liburua) obra politikoa, eta Libro del caballero y del escudero (Zaldunaren eta ezkutariaren liburua) gizarteari buruzko obra.
Inlandsis
Inlandsisa edo izotz-geruza, neurri kontinentaleko izotzez estalitako lurralde bat da. Muturreko latitudeetan daude, 50.000 kilometro karratuko ohiko hedadurarekin. Gaur egun, izotz geruza hauek, soilik Antartika eta Groenlandia estaltzen dituzte.
Inlandsis hitza, danieratik dator, "barne izotza" esan nahi duelarik, eta, hasiera batean, Islandia, Groenlandia eta artikoko uhartedietako izotz iraunkorrek estalitako guneei eman zitzaien. Gaur egun, daniar hitza, geografoek, neurri kontinentalak dituen eta mende askotan mantentzen den izotz geruza orori erreferentzia egiteko erabiltzen dutena da.
Inlandsisek, kurbatura handidun kupula forma bat dute, finkatua dauden substratuak duen erliebeak inongo zerikusirik ez duelarik. Izotzaren pisua (zatirik sakonenetan "izotz fosila") eta izotz geruzatako elurrak (Antartikan 2.000 metroko sendoera izatera iristen da), estaltzen duten sialezko plaka kontinentalaren hondoratzea eragiten dute.
Glaziazioetan, izotz-geruzen hedadura, berebizi hazten da: Würm glaziazioan, bi nagusienak, ipar hemisferiokoa eta hego hemisferiokoa, poloetatik 45º latituderaino hedatzen ziren. Glaziazio arteko garai epel edo beroetan, izotz geruzen atzerakadak, azaleratutako lurretako erliebean arrasto nabarmenak uzten ditu: lehenik, isostasia bidez, izotzpean egon den lurraldearen altxamendu motel bat gertatzen da, eta eraketa geofisiko bereizgarriak daude: ezkutuak - aurrera eta atzera egitean, izotz geruzaren higadura indartsuaren ondorio diren lautada zabalak. Hau, bereziki, ipar hemisferioan ikus daiteke, non Ezkutu Kanadarra eta Eskandinaviako ezkutua nabarmentzen diren, laku glaziarrak, morrena muinoak, jatorri glaziarreko haranak, fiordoak, firthak, padurak, errekarri erraldoiak, eta, Patagonia Argentinarrean gertatzen den bezala, tontor isolatuak (antzinako nunatakak) chihuido deituak.
Antartikako izotz-geruza
Antartikako izotz-geruza, hasiera batean, izotz eremu bezala osatu zen oligozenoaren hasieran, aurrerakada eta atzerakada garaiekin pliozenora arte, izotzek, Antartikako MUGa estali zutenean, hau, kontinenteen jitoaren ondorioz, hegoaldeko poloan kokatzean.
14 milioi kilometro karratu baino gehiagoko hedadura hartzen du, 30 milioira arte hedatuz neguan. Bere udako 14 milioi kilometro karratuko hedadurarekin, 30 milioi kilometro kubiko izotz ditu, eta, honek, Lurreko ur geza guztiaren %90a suposatzen du. Antartikako izotz geruza urtuko balitz, ozeanoen maila, 61,1 metro igoko litzateke.
Lotailu (anatomia)
Anatomian, lotailua artikulazio batean hezurrak lotu eta horien arteko mugimendua ahalbidetu eta mugatu egiten duen ehun konektibozko zerrenda da.
Ferro-ferri-obertiita
Ferro-ferri-obertiita silikato motako minerala da eta obertiite root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferro-ferri-obertiita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 5000 metro
2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 5.000 metroko emakumezkoen lehiaketa 2022ko otsailaren 10ean egin zen, Pekineko Abiadura Patinajeko Obalo Nazionalean ("Izotzezko Zinta").
2018ko txapelduna, Esmee Visser, ez da Joko Olinpikoetarako sailkatu. Martina Sáblíková, 2018ko zilarrezko domina, 2010eko eta 2014ko txapeldun olinpikoa ere bada distantzia horretan, eta Natalya Voronina, brontzezko domina, Joko Olinpikoen hasierako munduko markista, sailkatu ziren. Irene Schouten 2021eko munduko txapelduna da 5.000 metroko distantzian. Voronina eta Carlijn Achtereekte zilarrezko eta brontzezko domina dira, hurrenez hurren. Isabelle Weidemann 2021-22ko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra izan zen distantzia luzean, Olinpiar Jokoen aurretik hiru proba burututa, ondoren Ragne Wiklund, Schouten eta Francesca Lollobrigida. Schoutenek denboraldiko denborarik onena egin zuen, 6:45.69 Heerenveenen 2021eko urriaren 31n. .
Stenogobius macropterus
Stenogobius macropterus Stenogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Jódar
Jódar Jaéngo udalerria da, Sierra Mágina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 12.119 biztanle zituen.
Riverside (Alabama)
Riverside Alabamako herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 2,208 biztanle zituen, 98.3 kilometro koadrotan banatuta.
Ronald Dworkin
Ronald Myles Dworkin (Providence, Rhode Island, 1931ko abenduaren 11 - Londres, 2013ko otsailaren 14a) estatubatuar filosofo eta legelaria izan zen.
Filosofia eta zuzenbidea ikasi zituen Harvardeko Unibertsitatean eta jurisprudentzia Oxfordeko Unibertsitatean. Zuzenbide eta jurisprudentzia irakaslea izan zen Yale, Oxford, Londres eta New Yorkeko unibertsitateetan.
Eragin handiko zergaduna izan zen zuzenbidearen filosofiaren eta filosofia politikoaren arloetan. Legearen ideia integritate gisa ezarri zuen: Epaileek printzipio moralen arabera interpretatu behar dute legea, bereziki justizia eta zuzentasuna.
Dryadosaura nordestina
Dryadosaura nordestina Dryadosaura generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Cheirogaleus minusculus
Cheirogaleus minusculus edo kolore gris altzairuko lemur-ipotx txikia Madagaskarren bizi den Cheirogaleus generoko primate espezieetako bat da. Gauez ibiltzen da bakarrik. Bere koloreagatik eta larruagatik Cheirogaleus ravusen antza du.
Setophaga flavescens
Setophaga flavescens Setophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
William Pottker
William de Oliveira Pottker (1993ko abenduaren 22a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Internacional.
K.a. 439
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada
K.a. 444 | K.a. 443 | K.a. 442 | K.a. 441 | K.a. 440 | K.a. 439 | K.a. 438 | K.a. 437 | K.a. 436 | K.a. 435 | K.a. 434
Savukoski
Savukoski (inariko samieraz, Suovvaguoika; ipar samieraz, Suovâkuoškâ) Finlandiako iparraldeko Lappi lurraldean dagoen udalerri handi bat da. 6.496,65 km² ditu, eta dentsitate txikieneko udalerria da, 1.200 biztanle inguru besterik ez baita han bizi. Azalera horren heren bat, natura babesteko eremuek osatzen dute; esaterako, Urho Kekkonen Parke Nazionalak, Kemihaara eta Tuntsa eremu basatiek eta Maltio eta Värriö natura erreserba hertsiek. Eremu horietan Lappi lurraldean nagusi den natura aurki daiteke: izeidiak (izei gorriak) eta pinudiak basoetan, arrano beltzak, belatz txikiak, elur-oreinak, igarabak eta jatunak faunan, eta abar. Izan ere, hamar elur-orein daude biztanle bakoitzeko.
Udalerrian Korvatunturi («Belarri mendixka») dago, Urho Kekkonen Parke Nazionalean eta Errusiako mugan. Mendixka horretan, finlandiar kondairak dioenez, Bizarzuri bizi da; bertatik, Finlandia haur guztien nahiak entzuten ditu. Mendixka honetatik ere, Lappi eta Finlandia osoko ibai garrantzitsuenetako bat sortzen da, Kemi. Ibai horrek udalerrian biztanle gehien dituen Savukoski kirkonkylä herrixka gurutzatzen du hegoaldean.
Little Women
Emakumetxoak (ingelesez Little Women edo Little Women or Meg, Jo, Beth and Amy) Louisa May Alcott idazle estatubatuarraren eleberri bat da, 1868ko irailaren 30ean kaleratu zena. Lau neskatoren bizitza kontatzen du, 1861 eta 1865 artean, AEBko Gerra Zibila testuinguru dela, emakume bihurtzen direnak. Egilearen bizipienetan oinarrituta dago, bere haurtzaroan, Massachusetts-eko Concord hirian bizi zenean.
Savukoski
Ingurunea
Finlandiaren ipar-ekialdean dago udalerria, Lappiko eskualdean, eta ekialdean Errusiarekin egiten du muga. Bizilagunak Sodankylä mendebaldean, Pelkosenniemi hego-mendebaldean, Salla ekialdean, eta ipar-ekialdeko Verkhnetulomski errusiar udalerria dira. Savukoskik, guztira, 6.495,95 km²-ko azalera du; neurri horrek herrialdeko seigarren udalerri zabalena bihurtzen du. Dena den, Finlandiako gainontzeko udalerrietan gertatzen ez den bezala, ur-eremuak azalera horren ehuneko txikia hartzen du: %0,9 soilik. Udalerria inguru zingiratsuek, muino bakanek eta batik bat baso eremu zabalek osatzen dute; hain zuzen ere, Savukoski Ekialdeko Lappiko azpieskualdean dago, Lappiko eremu basotsu nagusian.
Udalerria Zirkulu Polar Artikoa paraleloaren gainean dago, 50 bat km iparrera; horrenbestez, gauerdiko eguzki eta gau zuri fenomenoak urtero izaten dira. Eguzkia edo eguzkiaren argitasuna udalerriko zeruaren jabe izaten da maiatzaren bukaeratik uztailaren bigarren astera. Bestalde, gau polarraren garaia edota iluntasuna nagusitzen den garaia neguko solstizioan gertatzen da, baina udalerriko iparraldeko muturrean bakarrik. Klimari dagokionez, Savukoskiko klima nagusia azpiartikoa da eta, ondorioz, tenperaturak leunak izaten dira udan, baina neguak hotzak eta luzeak izan ohi dira. Orokorrean, elurrak udalerriko lurzorua estaltzen du urri amaiera eta maiatza bitartean, gutxi gorabehera, 185 bat egunez; eta izotzak ere aintzira eta ibaien gaina hartzen du beste horrenbeste egunetan. Hilabete euritsuenak udakoak izaten dira, uztaila bereziki, eta lehorrena, aldiz, apirila. Eremu muinotsuetan, bestetik, klima polarra nagusitzen da, eta horrekin batera, zero azpiko tenperaturak. Samiek antzinean eta gaur egun oraindik ere erabiltzen duten egutegiaren arabera, Lappiko eta udalerriko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi garai bereizten dira: Giđđadálvi (udaberri-negua), Giđđa (udaberria), Giđđageassi (udaberri-uda), Geassi (uda), Čakčageassi (udazken-uda), Čakča (udazkena), Čakčadálvi (udazken-negua) eta Dálvi (negua). Ipar argiak, azkenik, oso ohikoak izaten dira neguko gau ilun eta oskarbietan; irail eta martxo bitartean lau gautatik hirutan izaten den fenomenoa da, urrian eta martxoan bereziki.
Little Women
Eleberri honek jarraipena izan zuen 1869an Emakumetxo Haiek-ekin (ingelesez, Good Wives), Emakumetxoak eta lau urte beranduago igarotzen dena. Hori eta gero, Gizontxoak (Little Men) eta Jo-ren Mutilak (Jo’s Boys) kaleratu ziren. Hauetan Emakumetxoen semeen, iloben eta ikasleen bizitzak azaltzen dira.
Sheviock
, 'Seviek', Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herrixka bat da.
Savukoski
Ingurunea
Karelida mendilerroan zehazki, baso eta eremu paduratsu eta zingiratsuan.
udalerriaren partean, aldiz, aipatzekoak dira izeidi (izei gorriak) eta pinudiak. Errusiako mugan Korvatunturi dago, "Belarri mendixka", finlandiarren ustez Bizar Zuri Gabonetako pertsonaia ospetsuaren etxea. Udalerria iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen eta Lappi eta Finlandiako ibai nagusienetakoa den ibaia, Kemijoki ibaia, Korva mendixkan jaiotzen da. Kemijoki eta Värriöjoki ibaien inguruan, landare eta fauna multzo handia erakartzen duten padurak eta eremu zingiratsuak zabaltzen dira.
Little Women
Historia eta kaleratzea
Alcott-ek Emakumetxoak 1867 eta 1868 artean idatzi zuen. Haren bizipipenetan oinarritu zen, bere hiru ahizpekin Concord-en hezi zenekoak. Eleberria 1868-ko irailaren 30ean kaleratu zen, eta berehalako arrakasta izan zuen, milaka kopia salduz. Kritikak dagoeneko klasiko bat zela zioen. Irakurle batz​uek bigarren bolumen bat eskatu zuten, eta Alcott-eri gutunak bidali zizkioten jarraipen bat eskatuz. Esan beharra dago eleberri honek izugarrizko berrikuntza suposatu zuela Ameriketako Estatu Batuetako literaturan. Izan ere, garaiko emakumeek jarraitu behar zituzten arauak nolabait apurtzen ditu, batez ere Jo-ren pertsonaiarekin, garai horretako emakumeen ereduaren guztiz desberdina zena.
Savukoski
Ingurunea
1960ko hamarkadan, Tuntsa Eremu Basatiko basoak erre zituen sute bat izan zen, Finlandian inoiz bizi izan den sute bortitz eta zorigaiztokoena. 20.000 hektarea baso erre ziren guztira Errusian eta Finlandian, eta hala hondatu zen natura berreskuratzeak urte asko eman zituen. Gaur egun, oraindik, sutearen kalteak ikus daitezke inguruko soilguneetan.
Little Women
Argumentua
Lan honek, bai bere gaian nola bere egituran, John Bunyan-en Erromesaren Aurrerabidea eleberri alegorikoa berresaten du. Kapitulu askoren tituluak liburu horri egindako erreferentziak dira (Erromesen jolasa; Zamak; Beth-ek Jauregi Ederra aurkitzen du; Amy-ren apalkuntza harana; Jo-k Apolion ezagutzen du; Meg-ek Harrokeriaren azoka bisitatzen du; besteak beste). Aldi berean, March ahizpa bakoitza bere akatsak gainditzea du helburu. Horregatik hazkunde edo eboluzio pertsonaleko eleberri bezala har daiteke, eta emakumeentzako gida moduan ere bai.
Savukoski
Ingurunea
1967. urtean, Kemira GrowHow enpresak kudeatu eta ongarritzeko erabiltzen den fosforo kantitate ugari duen fosfatoa industeko meatze bat ireki zen.
Guztira, 157 aintzira daude Savukoskin, gehienak lurraldearen hegoaldean. Lappiko gainontzeko udalerriekin alderatuz gero, bertako aintzirak tamaina txikikoak dira; nabarmenak dira Seitajärviren ondoan dagoen eta 6,98 km²-ko azalera duen Arajärvi, Tanhuatik hurbil dagoen 3,94 km²-ko Kiurujärvi, Iso Akanjärvi eta Värriöjärvi aintzirak. Guztira, ur gezaz estalitako azalera Savukoskiko azalera osoaren %0,9 da (57,30 km²), herrialdeko udalerrien arteko ehunekorik baxuenetarikoa. Aintzirez gain, aipatzekoak dira eskualdeko ibai garrantzitsuak diren Kemijoki -552 km-ko luzera duena eta Kemihaaran sortzen dena-, eta 282 km luzeko Luiro, baita Nuortti eta Tenniöjoki ere. Urtero ibai hauen ur hotzetan murgiltzen den ehunka arrantzale iristen da udalerrira bertako amuarrain arruntak, aintzira amuarrainak, laponiako amuarrainak, koregonoak, arrain hiruarantzak, ezkailuak, lotak, lutxoak eta perkak arrantzatzera.
Little Women
Argumentua
Eleberrian, neskak auzoko baten lagun bihurtzen dra, Laurie nerabea; geroago Jo-ren lagun mina bihurtzen dena. Gai triste eta serioetaz aparte, liburuak ahizpen eta haien lagunaren jarduera desberdinak kontatzen ditu, hala nola piknik bat egitea, edo egunkari bat sortzea. Gainera, Meg emakumetxo bihurtzen dela proposatzen da, Erromesaren bidea guztiz egiten duelako, eta Brooke jaunari ezkon-hitza ematen diola.
Savukoski
Ingurunea
Udalerriko azalera osoaren heren bat bertako natura zaintzeko sortutako eremuek osatzen dute. Ondorengoak dira zehazki Savukoskiko babestutako eremuak:
Little Women
Pertsonaiak
Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Savukoski
Ingurunea
Udalerrian 130 bat hegazti espezieren habiak ikus litezke. Horietatik asko arriskuan dauden hegaztiak dira; esaterako, belatz handiak eta ipar-belatzak. Arrano beltza, bestalde, Urho Kekkonen Parke Nazionalaren ikurra da eta hegazti hau ikusteko ibilaldiak antolatzen direla. Gutxi gorabehera, hegaztien %70 migratzaileak dira. Udaran parkera iristen direnen artean daude birigarro txikiak, martxo hasieran bueltatzen diren ipar-gailupak, ipar-kaskabeltzak, negu-txontak, negu-txirtak, okil hiruatzak, siberiar eskinosoak, txio horiak eta txoka txikiak. Hegazti asko zingira eta zohikaztegien inguruetan bizi eta bertako intsektuez elikatzen dira; hauen artean ditugu borrokalariak, istingorrak, kuliska pikartak, txirri lepokodunak eta urre-txirriak.
Little Women
Pertsonaiak
Amy: Ahizpen artean txikiena, 12 urtekoa. Pinturan talentu handia zuen. March nesken politena da, urrezko ilea eta begi urdinekin. Oso harroputza da, eta bere ahizpa Jo-rekin borrokan dago beti. Europara joaten da denboraldi luze batez.
Savukoski
Ingurunea
Harraparien eta beste ugaztun batzuen zerrenda ere luzea, guztira, hogeita bat espezie desberdin ikus litezke udalerrian; azeri gorri eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira harrapari ezagunenak. Belarjale handien taldea, aldiz, altzeek eta elur-oreinek osatzen dute, eta erbiak, erbinude arrunt eta zuriak, igarabak, lepahoriak, satorrak eta satitsuak ere Savukoskiko basoetan bizi dira. Ur gezatako perla-ostrak eta amuarrainak ere ohikoak dira bertako ibai eta aintziretan.
Historia
Samiak izan ziren udalerriko biztanle nagusiak historiaurretik XVII. mendera. Harri eta Burdin Aroetako samien aztarnak aurkitu dira; hain zuzen, Finlandiako brontzezko arma zaharrena, k.a. 300. urtearen ingurukoa, Savukoskiko Kuosku herrixkan aurkitu zen. Garai haietan ibaiak zirenez komunikatzeko bide bakarrak, samiek beren bizimodu nomada alde batera utzi eta, esaterako, Kemijoki ibaiaren ertzean egonkortu ziren. Elur oreinen abeltzainak, arrantzaleak, ehiztariak eta biltzaileak ziren batik bat. Hala ere, XVII. mendearen hasieran, ibaietatik igotzen hasi ziren kristau errusiarrak iritsi ziren ingurune hauetara.
Bertara iritsi zen lehen finlandiarra Jaakko Karppinen izan zen, 1697. urteko idatzietan agertzen denez. Bertako ibaien emankortasunak finlandiar kolono gehiago erakarri zituen eta laster bertako sami biztanleria xurgatu zuen. Errusiarren eta suediarren arteko lurraldea zen, eta ika-mika asko izan zen bi inperioen artean, harik eta 1809. urtean Finlandia Errusiar Inperioaren esku gelditu zen arte. Finlandiak independentzia lortu baino urtebete lehenago, 1916. urtean, Finlandiako Dukerri Handiak udalerri izendatu zuen Savukoski. Errusiako mugan dagoenez, II. Mundu Gerrak erdi-erdian harrapatu zuen udalerria. Finlandiarrak, sobietarren beldur ziren eta haien independentzia estatusa mantendu nahian, Alemania Naziarekin tratuetan hasi ziren. Neguko Gerra hasi zen. Udalerriko biztanleak ebakuatuak izan ziren SESB Salla udalerri bizilaguna erasotzen hasi zirenean. Gerra amaitu ostean, alemaniarrek zuzenki parte hartu zuten beste gerra bat hasi zen, Jarraipenaren Gerra. Gerra honetan, sobietarrek, ezustean harrapatu zituzten Kuosku eta Seitajärvi herrixketako biztanleak eta asko hil egin zituzten herrixkak erre ostean. Finlandiak SESBekin bake-akordio bat sinatu ondoren, alemaniarrak nazkaturik, herrialdetik irteterakoan Savukoski osoa erre zuten.
Berregituratzea luzea izan zen, ia hogei urte iraun zuen. Gainera, 1960ko hamarkadan Tuntsa Eremu Basatiko basoak erre zituen sute bat izan zen, Finlandian inoiz bizi izan den sute bortitz eta zorigaiztokoena. 20.000 hektarea baso erre ziren guztira Errusia eta Finlandian eta bertan hondatu zen natura berreskuratzeak urte asko eman zituen. Gaur egun, oraindik, sutearen kalteak ikus daitezke inguruko soilguneetan.
1967. urtean, Kemira GrowHow enpresak kudeatu eta ongarritzeko erabiltzen den fosforo kantitate ugari duen fosfatoa industeko meatze bat ireki zen. Nahiz eta, gaur egun, biztanle gehienek elur oreinen zaintzan, basogintzan eta zerbitzu sektorean lan egiten duten.
Banaketa
Finlandiako Dukerri Handiak sortu zuen udalerria 1916. urtean, gaur egun, Savukoski osatzen duten herrixkak batu zituenean. Gaur egun, biztanleriaren ehuneko gehiena hegoaldean bizi da, Kemijoki ibaiak zeharkatzen duen Savukoski kirkonkylä delako herrixkan. Hala ere, udalerrian zehar herrixka gehiago daude.
Hauek dira Savukoskiko herrigune garrantzitsuenak:
Garraio azpiegiturak
Savukoski udalerri zabala den arren, garraio azpiegitura gutxi ditu. Ez dago horren iparrera doan trenik (tren-geltoki hurbilenak Kemijärvi eta Sallan daude, 90 bat km-ra), eta aireportu hurbilena Sodankyläko aerodromoa da, elizatetik 90 km mendebaldera. Hala, herrien artean ibiltzeko eta Lappiko gainontzeko udalerriekin bat egiteko garraiobide erabiliena autoa da. Ondorengoak dira udalerria zeharkatzen duten errepide nagusiak:
Seututie 965: Pelkosenniemi – Savukoski – Kelloselkä
Seututie 967: Sodankylä – Tanhua - Värriö - Savukoski
Seututie 965 errepidea Pelkosenniemin hasi eta udalerria zeharkatzen du hego-mendebaldetik hego-ekialdera. Lunkkaus, Elizatea, Kuosku eta Nousu herrietatik igarotzen da, Sallako Kelloselkä herritik gertu Kantatie 82rekin elkartzen den arte; guztira, 98 km. Bestalde, Seututie 967ak Sodankylä eta Savukoski udalerriak lotzen ditu; zehazki, 89 km-an Sodankyläko Elizatea, Kiurujärvi, Tanhua, Värriö eta Savukoskiko Elizatea bat egiten ditu.
Hezkuntza
Herrialdeko hezkuntza sistemaren arabera, sei urtera arteko ikaskuntza "peruskoulu" izena duten eskolatan ematen da; udalerrian, eskola ofizial bakarra dago Savukoskiko Elizatean. Aspaldian, Viitaranta, Värriö, Tanhua, Lunkkaus, Korvatunturi, Tenniö eta Nousu herriguneetan ere haur eskolak izan ziren, dena den, XXI. mendearen hasierarako denek ateak itxi behar izan zituzten haur faltagatik. Bestalde, Derrigorrezko Hezkuntza 7 urtetik 16ra izaten da Finlandian. Zortzi urteko ikasbidea ikastetxe berean jasotzen dute savukoskiar ikasleek, Elizateko Korvatunturiko eskolan (Korvatunturin koulu) lehenengo eta Savukoskiko Institutuan (Savukosken lukio) ondoren.
Azkenik, aipagarria da Sompioko liburutegia. 2009. urteko urtarrilaren 1ean ateak ireki zituen liburutegi hau Pelkosenniemi, Sodankylä eta Savukoski udalerrien arteko egitasmo baten eskutik iritsi zen. Egoitza nagusia Sodankylän dagoen arren, autobus ibiltariari esker liburutegiak hiru udalerrien artean mailegu zerbitzu zabala eskaintzen du. Hain zuzen, Sompioko liburutegia Lappin sortutako lehenengo eskualde-liburutegia izan zen eta, guztira, ia ehun mila liburuko bilduma du; hala, Finlandia iparraldeko liburutegi handienetakoa da.
Osasuna
Lappi bi ospitale barrutitan banatua dago. Alde batetik, Kemi-Tornio Ardatzak eta Ylitornio udalerriak osatzen duten Länsi-Pohja Ospitale Barrutia dago; eta, bestetik, Rovaniemi hiriburua eta eskualdeko gainontzeko udalerriak dauden Lappi Ospitale Barrutia.
Familiako edo etxeko mendikuek garrantzi handia dute eskualdeko eta herrialde osoko osasun sisteman, eta hauek udalerrian bertan dauden osasun-etxe eta eskualde-erietxetan egiten dute lan. Osasun zentro hauek ospitale txiki modukoak dira; laborategiak, kontsulta- eta ebakuntza-gelak, x izpi makinak dituzte eta zenbait mediku espezializatuk ere egiten du lan bertan. Askotan bizpahiru udalerriren artean akordioak adosten diren arren, udalerri txikienenek ere zentro hauek izaten dituzte eta, ondorioz, ospitale handiak hiri nagusienetako eskakizunak betetzeko baino ez daude. Guztira, hamabost osasun-etxe (udalerri bakoitzeko bat) eta bi erietxe daude Lappi Ospitale Barrutian; Lappiko Ospitalea erietxe nagusia, hain zuzen ere, eskualdeko hiriburuan dago, Rovaniemin. Savukoski eta Pelkosenniemi udalerriek, bestalde, elkarlanean dihardute osasun arloan, eta bi elizateetako zentroen artean banatzen dituzte zerbitzu nagusiak.
Hiri senidetuak
Udalerriak atzerriko hainbat udalerrirekin akordioak adostu ditu elkarren arteko harremanak estutzeko asmoz :
¹ Ekialdeko Lappiko gainontzeko udalerriekin batera.
Udala
Savukoskiko eta Finlandiako gainontzeko udalerrietako udalbatzak eratzeko, lau urtero udal hauteskundeak antolatzen dira herrialdean. Gaur egun dagoen udalbatza 2017ko apirilaren 9an ospatu ziren udal hauteskundeetan eratu zen.
Udalbatza 13 ordezkarik osatzen dute eta egungo talde politiko nagusia Zentroko Alderdia da. Hain zuzen, 2017ko udal hauteskundeetan, Finlandiako landa giroko udalerri gehienen antzera eta Lappi osoan bezala, Zentroko Alderdia izan zen garaile. Guztira zazpi ordezkari lortu zituen, aurreko legealdiko udalbatzan izan zituen baino bi gutxiago; hala ere, kontuan izan behar da egungo udalbatzak aurrekoak baino 4 eserleku gutxiago dauzkala. Jasotako 337 botoek erabateko gehiengoa eman zieten zentrokoei, eta beste lau urtez udalerriaren gobernua osatzeko aukera eman zieten. Alderdi Nazionalak, bestalde, gorakada nabarmena izan zuen eta botoen %29,9ri esker lau zinegotziak mantendu ahal izan zituen. Azken alderdia Ezker Elkartasuna izen zen, botoen %14,5 eta bi eserleku eskuratu zituena, aurrekoan baino bat gutxiago.
Udal hauteskunde hauen ostean, eratu berria zen udalbatzak gehiengo osoz Antti Mulari alkate izendatu zuen. Gobernu berriak, aldiz, udalbatzaren presidentea eta Udalaren bozeramailea izendatu zuen, Zentroko Alderdiaren kidea den Raimo Haapakoski. Hurrengo udal hauteskundeak 2021. urtean ospatuko dira, herrialdeko gainontzeko udalerrietan bezala.
Biztanleria
Antzina, samiak ziren udalerri honetako etnia nagusi; hala ere, industrializazioaren, kristautzearen eta finlandiar etorkinen ondorioz, samiek iparraldera migratu behar izan zuten, Enontekiö, Inari eta Utsjoki udalerrietara batez ere. Gaur egun, samiak biztanleria osoaren % 1 baino ez dira. Hizkuntza nagusi eta ofizial bakarra finlandiera da; izan ere, % 99,6 biztanleren lehen hizkuntza da.
Estatistiken arabera, hamalau urteko beheko biztanleria %11,7 a da, eta hirurogeita bost urteko gorakoak aldiz, %23,4a.
Little Women
Pertsonaiak
Josephine (Jo): Emakumetxoen bigarrena da, 15 urte dauzka. Idaztea gustuko du, eta istorioan zehar garatzen du abilezia hori. Istorioan antza maskulinoena duena da. Emakumezkoen ezaugarriak gorroto ditu, eta estereotipoei uko egiten die. Izaera indartsu, ironiko, sarkastiko eta iraingarria du, eta Amy-rekin borroktatzen da askotan. Bere ahizpa Beth-ekin batera, haien komunitateko pertsona behartsuenak laguntzen dituzte. Jo-k bere ilea mozten du dirua lortzeko, bere amak bere senarra bisitatu dezan, Sezesio-gerran (1861-1865) zauritu dena. Bere lagun Theodore Laurence (Laurie)-rekin ezkontzea errefusatzen du. Azkenean Bhaer Irakasle alemanarekin ezkontzen da, eta bi seme dituzte: Rob eta Teddy.
Savukoski
Samiak
Udalerriko iparralde zatia, samien lurraldearen barnean dago, Sápmi deituriko lurraldean; hala ere, biztanleriaren % 1 baino ez da etnia horretakoa, eta bakarrik % 0,1ek hitz egiten du samieraz lehen hizkuntza gisa (tokiko dialektoa den ipar samieraz, zehazki). Lappi lurralde osoan bezala, bertan bizi diren samiek legeen eta eskubide berezien babesa dute euren hizkuntza eta kultura gal ez dadin, baina samieraz ikasi nahi badute Enontekiö, Inari edo Sodankylä udalerrietako eskoletara joan behar izaten dute; izan ere, samiera ez da udalerriko hizkuntza ofiziala.
Armarria
Armarria Heikki Paaer artistaren lana da eta udalbatzak Savukoskiko ikur nagusitzat hartu zuen 1956. urteko abenduaren 14an (Barne Ministerioak hurrengo urteko apirilaren 17an onartu zuen). Bertan agertzen diren irudiekin, egileak udalerria antzinako kultura eta bizimoduarekin lotu nahi izan zuen; zelai beltzaren aurrean, urrezko zutikako sami biltegi tradizionala dago, sustraiak dituen enborrak lurretik goratzen duena. Biltegi hauek, hain zuzen ere, samiek tresnak eta bizi hornigaiak gordetzeko erabiltzen zituzten eraikinak ziren, lurzorutik egurrezko zutabeen bidez altxatzen zituztenak. Hala, sustraiak diruditen zutabeek, eta oro har armarriaren sinbolismoak, udalerria eta antzinako kulturaren arteko zubi lana egiten du, alegia, egungo savukoskiarren eta jatorrizko sami biztanleen arteko lotura. Azkenik, aipatzekoa da Savukoskiko armarriak ere atzealde iluna duela; izan ere, kolore hitsak (grisa, beltza) Lappiko udalerriko armarrien bereizgarri nagusiak dira, eskualdeko zerua negualdean irudikatzen dutenak.
Ospakizun bereziak
Udalerriko egun berezienak, Savukoski Eguna den uztailaren 12a eta Korva mendixkan emakumeentzako antolatzen den Triathlon txapeleketaren eguna (abuztuaren 2a) dira.
Ekonomia
1967. urtean, Kemira GrowHow enpresak kudeatu eta ongarritzeko erabiltzen den fosforo kantitate ugari duen fosfatoa industeko meatze bat ireki zen. Hala ere, gaur egun, biztanle gehienek elur oreinen zaintzan, basogintzan eta zerbitzu sektorean lan egiten duten. Izan ere, eremu babestuek erakartzen duten turismoak eragina handitu du azken urteotan eta Urho Kekkonen Parke Nazionala eta Tuntsa Eremu Basatiko basoak berreskuratzeari esker.
Little Women
Pertsonaiak
Elizabeth (Beth): Emakumetxoen hirugarrena. 13 urte dauzka, eta oso lotsatia da. Pianoa jotzen du. Jo-rekin Concord-eko behartsuak laguntzen ditu. Eskarlatina harrapatzen du bere ama Washington-en haren senar zaurituarekin dagoela.
William Stanley Jevons
Ekonomia politikoa irakatsi zuen Manchesterko eta Londresko unibertsitateetan. Booleren jarraitzailea izan zen; logika konbinatzailea erabili zuen, egia-taulen antzeko sistema erabiliz. Britainia Handian eskola marjinalistaren joerak ezagutarazi zituen lehen pertsona ezaguna izan zen, Frantzian L. Walras eta Austrian C. Menger izan ziren bezala. Ekonomiaren ikuspegi berria eman zuen bere lanetan, eta matematika ekonomiara hedatzeko ahaleginak egin zituen, ekonomiaren teoria orokorraren oinarria matematika zela adieraziz. Ekonomia-zikloei eta ekonomia-krisiei buruz egin zituen ekarpenak ere aipagarriak dira.
Little Women
Pertsonaiak
Theodore (Laurie edo Teddy): Gazte xarmangarria, aberatsa eta bihurria, March familiaren alboan bizi dena bere aitonarekin batera. 15 urte dauzka eta bere aitonak askotan txarto ulertu egiten du. Honek asko maite du, baina beldur da bere aitaren pausuak jarraituko dituela. Bere aita espiritu librea zuen gazte bat zen, bere maitalearekin eskapatu egin zena. Horregatik gorrotatua izan zen, eta oso gazte hil zen, gaixotasun baten ondorioz. Laurie-ren amona eta izekoa hil egin ziren ere bai. Jo-k ezetz esaten dio ezkontzeko eskatzen dionean. Amy-rekin ezkontzen da eta alaba bat izaten dute.
Savukoski
Ekonomia
Elur orein zaintzak diru-sarreren ehuneko garrantzitsuena du, hala nola, hamar elur orein baitaude biztanle bakoitzeko.
Ikus, gainera
{|width="25%"
Little Women
Pertsonaiak
Margaret March (Marmee edo March Anderea): Emakumetxoen ama. Etxea zaintzen du senarra kanpoan dagoen bitartean. Karitatezko ekintzak egiten ditu, eta bere alaben morala gidatzen saiatzen da. Laurierentzako ama irudia da.