cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laflammeita
Ezaugarriak
Laflammeita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Roald Amundsen
Roald Engebreth Gravning Amundsen (Borge, Østfold, Norvegia, 1872ko uztailaren 16a - Barents itsasoa, Ozeano Artikoa, 1928ko ekainaren 18a) norvegiar esploratzailea izan zen. Artikoa eta Hego Poloa arakatu zituen.
1903 eta 1906 artean Ipar-mendebaldeko Pasabidea zeharkatu zuen aurreneko espedizioaren gidaria izan zen. 1911ko abenduaren 14an bere taldearekin Hego Polora heldu zen, Robert Falcon Scott ingelesa baino 34 egun lehenago. 1926an baloi gidatuan Ipar Polora iritsi zen. 1928an desagertu zen Italia baloi gidatuaren erreskatean parte hartzen ari zela.
Gaztaroa
Borge herrian jaio zen, Fredrikstad eta Sarpsborg hirien artean, Norvegiako hegoaldean. Aita Jens Amundsen itsasontzien jabea eta itsas armadako kapitaina zuen eta ama Hanna Sahlqvist. Bikotearen laugarren semea zen. Hamalau urte zituela, aita hil zitzaion eta amak itsasgintzatik urrundu nahi izan zuen: medikuntza ikasketak egin zitzan, unibertsitatera bidali zuen. Amaren nahia errespetatu zuen baina 21 urte zituela ama hil zitzaionean, unibertsitatea bertan behera utzi eta armadan sartu zen.
Fridtjof Nansen esploratzaileak 1888an Groenlandia osoa eskiekin zeharkatzea lortu eta Norvegiara itzuli zenean, Roald Amundsenek 16 urte baino ez zituen, baina orduan erabaki zuen poloen esploratzailea izan nahi zuela. Sir John Franklin ingelesak Artikoan egindako espedizioen kontakizunak irakurritakoan, zera idatzi zuen; "lilura izugarriarekin irakurri nituen eta nire bizitzaren ibilbidea moldatu zuten".
Belgikarren Antartikako espedizioa
Amundsenen aurreneko espedizioa Antartikara izan zen. 1896an marinel eta eskiatzaile gisa hartu zuten. Adrien De Gerlache burua zen eta 1897 eta 1899 artean Antartikako aurreneko neguko espedizioa izan zen. RV Belgica zen itsasontziaren izena eta hala pentsatuta edo akats baten ondorioz izotzetan trabatuta geratu zen. Espedizioa ez zegoen ordea egoera horretarako nahikoa prestatuta eta Frederick Cook mediku estatubatuarrak tripulazioa eskorbuto gaitzetik babesteko animaliak ehizatu eta haien haragia gordinik jateko agindua eman zuen. Zitrikoak falta diren momentuan haragi freskoak ordezka dezake dietan, behar besteko C bitamina kopurua baitu. Amundsenek kontuan hartu zuen hori hurrengo espedizioetarako. Garai hartan oraindik ez zen C bitamina ezagutzen, 1920. hamarkada arte ez baitzen isolatzea lortu.
Ipar-mendebaldeko pasabidea
1899 eta 1901 artean Leon anaiarekin bizikletaz joan zen Oslotik Parisera. Bidean Fredrick Jacksonen A Thousand Days in The Arctic liburua aurkitu zuen eta bertatik hartutako oharrekin bi koaderno bete zituen. 1900eko udazkenean Hanburgon Georg von Neumayer geofisikariarekin Lurraren eremu magnetikoa ikertu zuen. Artikora espedizio bat egiteko ari zen prestatzen Roald.
Palmer (Tennessee)
Palmer Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grundy konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hyphessobrycon maculicauda
Hyphessobrycon maculicauda Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Roald Amundsen
Ipar-mendebaldeko pasabidea
1903an aurreneko espedizioa gidatu zuen berak. Ipar-mendebaldeko Pasaia zeharkatzea zuen helburu eta horretarako Gjøa 45 tonako arrantza ontzia erosi eta sei gizonetako tripulazioa hautatu zuen. Ontzi txikia aukeratu zuen kostaldetik ibilbidea egiteko asmoa baitzuen. 13 zaldi-potentziako parafinazko motorra baino ez zuen itsasontziak.
Ekainaren 17an atera ziren Norvegiatik eta Groenlandia pasa ondoren Baffin badia, Parry kanala eta Peel, James Ross, Simpson eta Rae itsasarteak zeharkatutakoan, Gilen Erregearen uhartera iristi ziren. Bertako kaian, ordutik Gjøa kaia deitzen dena, bi urte pasa zituzten. Denbora tarte horretan Amundsenek Netsilik inuitengandik Artikoan bizirauteko teknikak ikasi zituen, gerora oso baliagarriak izan zituenak. Pertsonak zein gauzak garraiatzeko, zakur lerak erabiltzen ikasi zuen eta parka astunak jantzi beharrean, animalia larruak egokiagoak zirela ere bai.
Hego Polorako espedizioa
Robert Falcon Scott ingelesak Hego Polora iristeko espedizioa antolatu zuela jakin zuen orduan. Fridtjof Nansenek erabilitako Fram itsasontzia hartu eta 1910ko ekainaren 3an Oslotik atera zen Ipar Polora antza. Madeira parean zirela esan zion tripulazioari Antarktikara zihoazela eta bertatik telegrama bat bidali zion Scotti: "Informatu nahi dizut Fram Antarktikara doala - Amundsen".
1911ko urtarrilaren 14an iritsi zen Ross izotz hesiko ekialdeko ertzera. Bertan ezarri zuen kanpamenduari Framheim izena eman zion. Aurrez izandako espedizioetan eramandako artilezko jantzien ordez animalien larruz egindako jantziak hobetsi zituen, inuitengandik ikasi bezala. Eskiak eta zakur-lerak erabiliz janaria garraiatu eta Hego Polorako bidean hornidura puntuak ezarri zituzten 80º, 81º eta 82º-ko latitudetan. Zakur batzuk akatzea ere aurrikusi zuen, okel afreskoaren iturri izan zitezen.
Talde txiki batekin egin zuen aurreneko saiakera irailaren 8an. Bertan ziren Hjalmar Johansen, Kristian Prestrud eta Jørgen Stubberud. Saiakerak hust egin zuen, ordea, muturreko tenperaturen erruz. Hutsegite horrek eztabaida ugari sortu zuen espedizioan eta Amundsenek gizon horiek Eduardo VII.a Erregearen Lurraldea esploratzera bidali zituen. Bigarren saiakeran bost gizonek hartu zuten parte: Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Sverre Hassel, Oscar Wisting eta Amundsenek berak. Lau kideak ongi aukeratu zituen. txakurretan aditu bat, mugazain bat, eski txapeldun bat eta balea-arpoilari bat bildu baitzituen. Urriaren 19an abiatu ziren lau lera eta 52 txakur eskimalekin. Aurrez esploratu gabea zen glaziar bat zeharkatzeko erabakia hartzean denbora aurreztu zuten. Poloko lautadara azaroaren 21ean iritsi ziren eta abenduaren 14an bost gizonek eta 16 txakurrek Hego Polora iristea lortu zuten. Amundsenek Polheim izena eman zion Hego poloan eraikitako kanpalekuari eta lautadari Haakon VII.a erregearen lautada izena eman zion. Espediziokideek kanpin-denda bat ezarri eta eskutitz bat ere utzi zuten, Framheim-era onik iristea lortzen ez bazuten beren lorpena idatziz utzi eta familiarentzako mezuekin. Robert Falcon Scott handik 34 egunera iritsi zen eta hori gutxi balitz itzuleran haren espediziokide guztiek bizia galdu zuten.
1912ko urtarrilaren 25ean iritsi zen Amundsenen taldea Framheimera, oraindik 11 txakur bizirik zituztela. Antarktika utzi eta Tasmaniako Hobart hiribururantz jo zuten, hiri populatu gertukoaena baitzen. Martxoaren 7an iritsi ziren eta Amundsenek handik eman zien arrakastaren berria Norvegiako babesleei.
Ipar-ekialdeko pasabidea
1918an Amundsenek beste espedizio bati ekin zion, Ipar-ekialdeko Pasaia zeharkatzeko helburuaz eta, bide batez, Ozeano Artiko ko lurralde ezezagunak esploratzeko. Aurrez Fridtjof Nansenek egina zuen ibilbidea eta Amundsenek Siberiako kostaldea jarraitzea erabaki zuen, baina izotzetan Nansenek egindakoa baino gehiago barneratu nahi zuen, Ipar Polotik gertuago, hain zuzen ere. Ikerketa akademikorako material gehiago hartuko zituelakoan, Harald Ulrik Sverdrup ozeanografoa eraman zuen Maud itsasontzian, baita espediziokide Oscar Wisting eta Helmer Hanssen ere, Hego Polora iritsi zen taldetxoko bi lagun.
Maud Ipar Poloko bankisan trabatu zuen, Nansenek Framekin egina zuen bezala. Ipar Poloaren inguruan jitoan joatea zuten asmoa, baina izotz geruza uste baino lodiagoa zen eta itsasontziak izotza hausterik ez zuenez, blokeatuta gelditu zen. 1919ko irailean itsasontzia askatzea lortu zuten baina hamaika egunen ondoren berriz trabatu zen. Bien bitartean, Amundseni besoa hautsi zitzaion eta hartz zuri batek eraso egin zion, ontziratzen saiatzen ari zirela. Horren ondorioz, itsasontziaz kanpoko espedizioetan ezin izan zuen parte handirik hartu. Gauzak horrela, eta trabatuta zeudela ikusita, Wisting, Hanssen, Amundsen eta beste bi gizonek txakur-lera bidez Alaskako Nome raino joatea erabaki zuten, egoeraren berri emateko. Mila kilometroko distantzia kalkulatu zuten, baina Bering itsasarteko izotz geruza uste baino finagoa zenez, ezin izan zuten zeharkatu. Anadyrrera iritsitakoan, telegrama bat idatzi zuten, non ziren esanez.
Bigarren urteko negua igaro ondoren, itsasontzia askatzea lortu zuten, bai eta Nomera iritsi ere, itsasontzia konpondu eta hornidurak erosteko. Handik atera behar zirenean tripulazioko hainbat kide ez ziren itsasontzira garaiz itzuli, tartean Hanssen. Hirugarren urteko negua iritsi zenerako, Maud ontzia Bering itsasartean aurkitzen zen eta berriz askatzea lortu zutenez hegoalderantz jo zuten. 1921ean Estatu Batuetako Seattle hirira iristi ziren. Itsasontzia eta tripulazioa bertan utzita ,Amundsen Norvegiara itzuli zen bidean harturiko bi neskatila indigenarekin, Kakonita eta Camilla. Norvegian, ordea, porrot ekonomikoan zela ikusi zuen eta neskatila biak Sobietar Batasunaren ekialdeko muturrera itzuli zituen, Camillaren aitarengana.
1922an Nomera itzuli zen, hara joana baitzen Maud itsasontzia. Han hegazkin bat erosi zuen eta Ipar Polora airez iristeko ideia bururatu zitzaion. Tripulazioa bitan banatu zuen orduan: multzo handienak Wistingen gidaritzapean itsasontziaren espedizioarekin aurrera segitu zuen, Ipar Polora bidean, eta beste multzoak bere gidaritzapean negua Nomen pasa eta 1923an Ipar Polora airez iristen saiatzekoa zen. Maud itsasontziak beste hiru urte pasa zituen Ipar Polora iritsi nahian baina ez zuen lortu eta Cambridge badiaren inguruan urperatu egin zen. Zortzi hamarkada pasa ondoren, talde norvegiar batek Maud itsasontzia berreskuratu zuen.
Ipar Polorako aire espedizioak
1925ean Hjalmar Riiser-Larsen pilotuarekin eta Lincoln Ellsworth lagunarekin Ipar Polora iristeko saiakera berria egin zuen, oraingoan ur-hegazkin batean. 87º44'-ko latitudera iritsi ziren, hegazkin batek lorturiko latitude gorena garai hartan, baina ezin izan zuten helburua lortu. Hegazkina izotzetan pausatu zen, irrati komunikaziorik gabe, eta hiru aste izotza garbitzen ibili ondoren lortu zuten berriz aireratzea.
Loreggia
Loreggia Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Roald Amundsen
Ipar Polorako aire espedizioak
1926an Umberto Nobile injeniari italiarrak diseinaturiko Norge baloi gidatuan Amundsen, Nobile bera eta beste hamalau gizonek Artikoa airetik zeharkatu zuten. Norge baloi gidatuak 9.500 kg pisatzen zituen eta 106 metrotako luzera eta 26 metrotako diametroa zituen. 115 km/h abiadura hartzera iristen zen. Maiatzaren 11n Spitsbergenetik atera eta Ipar Polotik pasa ondoren hurrengo egunean Alaskan lurreratu ziren. Ipar Poloaren gainean zeudela Norvegiako, Italiako eta Estatu Batuetako banderak jaurti zituzten baloitik. Oscar Wisting Amundsenekin zihoan eta beraz biak izan ziren Lurraren bi poloetan izan ziren aurreneko bi pertsonak. Italiako bandera besteak baino nabarmen handiagoa zen eta Amundsen eta Nobileren artean gatazka sortu zen.
Loreggia
Mugakideak
Loreggiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Roald Amundsen
Ipar Poloaren konkistaren inguruko eztabaida
1926ko maiatzaren 12an Norge baloi gidatua iritsi aurretik hiru esploratzailek esan zuten Ipar Polora iritsi zirela; Frederick Cookek 1908an, Robert Pearyk 1909an eta Richard E. Byrdek 1926an, Amundsen iritsi baino egun batzuk lehenago. Hainbat ikerlarik diote hiru hauen froga garbirik ez dagoela eta kasuren batean fraudea ere izan dela. Norgeren espedizioa ordea oso ongi dokumentaturik dago. Hori horrela balitz Amundsen eta Wisting bi poloen konkistan aurrenak izango ziren.
Lwówek Śląski udalerria
Lwówek Śląski Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Lwówek Śląski barrutian kokatuta. 239,93 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17478 biztanle zituen.
Roald Amundsen
Heriotza
Amundsen eta Nobileren arteko eztabaida luzatu egin zen eta 1928an Nobilek bere espedizio antolatu zuen,Italia baloi gidatuarekin. Ipar Polora iritsi zen, baina itzultzerakoan, Italia galdu egin zen. Erreskate lanak abiatu ziren orduan eta Amundsenek Latham 47 ur-hegazkinaz hartu zuen parte. 1928ko ekainaren 18an Amundsen eta bere aire tripulazioa desagertu egin zen, ordea. Handik egun batzuetara, ur-hegazkinaren flotagailu bat aurkitu zen Tromsø hiriko kostaldean. Badirudi hegazkinak istripua izan zuela Bjørnøya uhartearen inguruan eta denak hil zirela. Hiru hilabetetan zehar bila ibili ondoren, Norvegiako gobernuak Amundsen hiltzat eman zuen.
Norvegiak abenduaren 14a Roald Amundsenen eguna izendatu zuen, Hego Polora iritsi zeneko eguna hain zuzen ere. Aurreneko urtean Norvegia guztiko elizetan kanpaiak jo zituzten eguerdian eta Fridtjof Nansen esploratzaileak hitzaldi hunkigarria egin zuen.
2004 eta 2009an Amundsenen hegazkina bilatzeko bi espedizio antolatu zituen Norvegiako itsas armadak. Hugin urpekontziak 100 km2-ko eremua ikuskatu zuen baina ez zuen ezer aurkitu.
Idazlea
Amundsenek bere espedizioetako gertaerak idatzi eta argitaratu zituen. Ondoko zerrendan haren lanik ezagunenak eman dira:
Erabilitako itsasontziak
Honako hauek izan ziren Amundsenek espedizioetan izan zituen itsasontziak:
Changchun Longjia nazioarteko aireportua
Changchun Longjia Nazioarteko Aireportua (txinera sinplifikatuz: 长春龙嘉国际机场机场; txinera tradizionalez: 長春龍嘉國際機場), (NAGE: CGQ, NAZE: ZYCC), Changchun eta Jilin hiriaren artean dagoen aireportua da.
Pamelia (New York)
Pamelia Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Limena
Mugakideak
Limenak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Changchun Longjia nazioarteko aireportua
Aireportu berria eraikitzeko proiektua 1998an onartu eta hilabete batzuk beranduago altxatzen hasi ziren. 2005eko abuztuaren 26an zabaldu zen ofizialki. Longjiako aireportuak Changchungo Dafangshen aireportu zaharra ordezkatzeko eraiki zen. Jilin hiritik 71 kilometrora eta Changchun hiriaren erdigunetik 31 kilometrora dago.
Lwówek udalerria
Lwówek Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Nowy Tomyśl barrutian kokatuta. 183,54 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9269 biztanle zituen.
Caupenne-d'Armagnac
Caupenne-d'Armagnac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Caupenne-d'Armagnac udalerrian erroldatutako biztanleak 432 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 69 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 176 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 30 bigarren erresidentzia ziren. 195 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 176 etxebizitza nagusietatik 157 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 160 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 260 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 181 lanean zeuden (100 gizon eta 81 emakume) eta 9 langabezian zeuden (9 emakume eta 9 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Caupenne-d'Armagnac udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 435,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.273 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Caupenne-d'Armagnac udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.550 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 3815
NGC 3815 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Xabier Prieto Saralegi
Ibilbidea
''2020ko maiatzaren 9ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Podocnemis sextuberculata
Podocnemis sextuberculata Podocnemis generoko animalia da. Narrastien barruko Podocnemididae familian sailkatuta dago.
Rochemaure
Rochemaure Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.299 ziren, horien artean 945 aktiboak ziren eta 354 inaktiboak ziren. 945 pertsona aktiboetatik 865 lanean zeuden (482 gizon eta 383 emakume) eta 78 langabezian zeuden (32 gizon eta 46 emakume). 354 pertsona inaktiboetatik 129 erretiraturik zeuden, 80 ikasten zeuden eta 145 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rochemaure udalerrian 810 unitate fiskal zeuden, 1.986,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.910 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 104 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 7 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 8 margolariak, 5 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Rochemaure udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ana Goitia
Ana Goitia (Lekeitio, 1981eko urriaren 12a) kazetaria eta telebistako aurkezle euskalduna da. Kazetaritzan lizentziatua da, Euskal Herriko Unibertsitatean. Umoregilea eta moda munduko profesionala ere bai.
Urte asko daramatza telebista munduan lanean 2002an bekadun bezala hasi zen ETBn, ondoren Gaur Egun eta Teleberri saioetan erreportari lanetan ibili ondoren, azken urteetan hainbat ekoiztetxetan aritu da erredaktore eta baita kamera aurrean ere.
ETB1en Atera Kontuak programa aurkeztu izan du. Eta baita Hauxa Bi saioa ere aurkeztu du Onintza Enbeita rekin batera, eta beste zenbait programatan ere aritu da kolaboratzaile lanetan, besteak beste, Gure Kasa n, Egunak Egin du eta gaur egun Biba Zuek eta Akelarre saioetan. Barre Librea, umorezko saioan ere egiten ditu agerpenak.
Barre Librean egin zuen bere lehen bakarrizketa 2020an, baina 2022ra arte ez zen hasi bakarrizketen munduan, orain herriz herri aritzen baita bakarrizketak egiten. Gaur egun umoregilea ere bada beraz.
Moda gaietako blogaria da, 2008an sortu zuen “El Rincón de Anatxu” deitu zuen bere bloga. Personal shopper eta estilista lanetan aritu izan da, eta arropa diseinatzeaz gain, bere produktuak eta beste batzuk saltzeko sareko denda baten sortzailea da, Annuik, neurri handietan berezitutako denda, hain zuzen ere. Irudi aholkularitzan ere lan egin izan du.
Munhoa ikastola
Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioa rekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.
Historia
Estreinaldia 2016ko ekainean iragan da, Jean-Michel Galant auzapezarekin.
Nguyễn Công Phượng
Nguyễn Công Phượng (1995eko urtarrilaren 21a - ) Vietnamgo futbolaria da.
K.a. 670eko hamarkada
Kristo aurreko 670ko hamarkadak K.a. 679etik K.a. 670. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Oriental (Ipar Carolina)
Oriental Ipar Carolinako herri bat da. Pamlico konderrian kokatua dago. 2010ean 900 biztanle zituen, 3.64 kilometro koadrotan banatuta.
Naroa Gorostiaga
Naroa Gorostiaga Barriola (Euskal Herria, 1970eko ekainaren 7a) Euskararen Erakunde Publikoko hizkuntza kargudunetako bat da. Iparraldeko euskara agirien kudeaketan, hizkuntzaren baieztapenean eta euskara-gaitasuna lantzeko ikastaroak eta laguntzak antolatzen parte hartzen du, batez ere.
Ikasketak
Iparraldeko ikastolak biltzen dituen Seaskako lehen belaunaldietako ikasle izan zen, Etxepare lizeoraino. Zuzenbide ikasketak egin zituen. Txikitatik hizkuntza anitzak eta euskalki asko entzuteko moduan izan da.
Kazetaria eta kulturgilea
18 urtez irrati-lanean aritu izan zen. Hasieran irrati-lana Gure Irratian ezagutu eta ikasi zuen, han Anje Duhalde izan zuen irakasle. Gero, Radio France Pays Basque-n ibili zen. Geroago Radio France Pays Basque irratiko animatzailea izan zen, hango zazpi urteak baliatu zituen kazetari lanera formatzeko. Eta azkenean 1999an Euskal Irratietara joan zen erredaktore buru eta koordinatzaile izateko (Gure Irratian - Antxeta Irratia - Xiberoko botza - Irulegiko irratia).
Bestalde, kazetari moduan ETBko "Iparraldea" saioaren egile izan zen Agustin Errotabehererekin batean, baita Euskaldunon Egunkarian eta Gaur8 astekarian kolaboratzailea ere.
Euskal kulturgintzako eta alor sozialeko hainbat elkartetan parte hartu izan du boluntario edota itzultzaile lanetan, besteak beste, Euskal Herria Zuzenean, UEU, Radiokultura.eus... Pika eta Pinpirin haur aldizkarietan itzultzaile lanetan aritu zen.
Euskararen erabilera zuzenaren bultzatzailea
Baionako Udako Euskal Unibertsitatearekin eta Euskaltzaindiarekin euskararen erabilera zuzen egiteko hainbat ikastaro koordinatu ditu.
NGC 3816
NGC 3816 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Bagatelleko parkea
Bagatelleko parkea Bois de Boulogne berdegunearen bihotzean (Paris) dagoen lorategi botaniko bat da. BAGA da parke horren instituzio botanikoko identifikazio kodea. Parisko 16. barrutian kokaturik dago.
Historia
Maria Antonieta eta Artoiseko Kondearen arteko apustu baten ondorioa da Bagatelleko parkea. Azken honek 1775.urtean hartu zuen finka eta hirurogeita lau egunetan sortu egin zen Bagatelle osoa. 1904.urtean parke munizipala sortu zen.
Łyse udalerria
Łyse Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrołęka barrutian kokatuta. 246,78 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8444 biztanle zituen.
Oxynoemacheilus bergianus
Oxynoemacheilus bergianus Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Jugatxiko baseliza
Jugatxiko baseliza Jugatxi mendiaren gailurrean (774 m; koord.: 42.94941, -2.79973) dagoen baseliza da, Jugoko herrian (Zuia, Araba), haritz eta pago mardulez inguratua. Landa giroko eraikuntzen usadiozko egikera du. Aro barrokoko erretaulan, Jugatxiko Andre Mariaren irudia dago, XIII. mendeko tailu erromanikoa.
Hara iristeko, Jugoko auzotik abiatzea da ohikoena. Gaur egun, tenpluaren inguruan aisialdi gunea dago.
Lozzo Atestino
Lozzo Atestino Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lozzo Atestinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Andorrako Kontseilu Nagusia
Andorrako Kontseilu Nagusia (katalanez Consell General d'Andorra) herrialde hartako ganbera bakarreko parlamentua da. 1993ko Konstituzioaren arabera, hiritar guztiek eduki behar dute ordezkaritza misto eta parekidea.
Egoitza Casa de la Vall eraikinean du.
Parlamentuko 28 kideak bi eratara hautatzen diraa; 14 kontseilari zazpi udalerrietan (parrokiak) oinarritutako bi kideko barrutietan hautatzen dira, bestalde beste 14 kontseilariak estatu mailako zerrenda batean aurkezten dira eta ordezkapen proportzional bidez hautatzen dira.
Santa Krutz dorretxea
Santa Krutz dorretxea Zeberion erdi aroa n, XV-XVI mendeetan, sortutako defentsa militarrerako dorretxea da.
Beltxarga oihulari
Beltxarga oihularia (Cygnus cygnus) Asia eta Europan bizi den Anatidae familiako eta Anseriformes ordenako hegazti bat da.
Banaketa
Asiako Europako eta Atlantiko Ozeanoaren iparraldean kokatzen diren irla batzuetan bizi da. Kontinente hauetako iparraldetan eta Groenlandian ugaltzen da. Udazkenean eta neguan leku beroetara joaten da, adibidez: Mediterraneo itsasora, Kaspiar itsasora eta Txinako Ozeano Bareko kostetara.
Galeria
<Gallery> Image:Whoopers kilfenora2.jpg Image:Cygnus cygnus from zh.JPG Image:Alarch y Gogledd.JPG Image:Singschwan jm.JPG Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg |Museum specimen - Iceland </Gallery>
Anastasilia Galaxina
Bere nazioarteko lehen lorpen garrantzitsuena brontzezko domina izan zen 2018ko ISSF Munduko Tiro Txapelketan.
John Sell Cotman
1798an Londresera joan zen eta J. M. W. Turner, Peter de Wint eta Thomas Girtin ezagutu zituen, eta haren grabatzaile elkartearekin bat egin zuen.
1806an Norwichera itzuli zen eta Norwicheko Margolari Eskolako kide nabarmenetako bat izan zen, arte irakasle gisa lan egiten zuen aldi berean. Akuarelak, marrazkiak eta grabatuak egin zituen. Paisaiak eta itsas ikuspegiak izan zituen gai gogokoenak.
Amonioleuzita
Amonioleuzita silikato motako minerala da eta zeolite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Amonioleuzita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
San Anton Abadearen Tenplua
San Anton Abadearen Tenplua Zeberio n dagoen Erdi Aro ko eraikin erlijiosoa da. X-XI mendeko eraikina da. Hareharriz eginikoa da, eta lehio borobil bat du, gurutze batekin barruan. Tenplua XVII. mendean erabat berriztua izan zen.
Teletaxi San Fermin
Teletaxi San Fermin enpresa (Enplegu Zentro Berezia, batzuetan) dena, 1984an sortu zen, Iruñean eta eskualdean taxi erreserbaren zerbitzu zentralizatua eskaintzeko asmoz. Taxi Iruñerriko taxilarien % 99 biltzen dituen taxi-zentrala da, 309 ibilgailuko flotarekin.
Hasiera
1984an Teletaxi San Fermin enpresa sortu zen, Iruñerrian zein eskualdean taxiak erreserbatzeko zerbitzu zentralizatu bat eskaintzeko asmoz, Berriozarreko lizentziak ez baitziren baliozkoak Burlatan edo hiriburuan jarduteko, kasu horretan bakarrik.
Urte batzuk geroago, bere lehiakide nagusia izango zena bereganatuko zuen, Radio Taxi, gaur egun eskualdeko lizentzien % 99rekin geratuz.
Handipena
2006an, 1999an Eskualdeko Hiri Garraioaren kudeaketa bere gain hartu ondoren, Iruñerriko Mankomunitateak Iruñerriko taxiekin lotutako jardueren gaineko kontrola jaso zuen, 19 udalerriren lizentziak jaso zituen, eta eta eremuak sortu ziren.
Hyphessobrycon mavro
Hyphessobrycon mavro Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Teletaxi San Fermin
Handipena
Hurrengo urteetan, udalerri gehiago sartu ziren taxia batera emateko lurralde-eremuan, eta azkenak 2020an izan ziren (Elo, Legarda, Tebas-Muru Artederreta, Odieta, Uterga, Muruzabal eta Ultzama).
Gainera, izeneko tarifa bereziak ezarri ziren Iruñeko geltokietarako eta Iruña-Noaingo aireporturako.
Bestalde, eskariaren araberako garraiorako bi ibilbide sortu ziren, bata Iruñeko espetxera eta bestea Iruña-Noain aireportura, azken hori Eskualdeko Hiri Garraioaren linearen ordez.
2018ko abuztuan, Euskal Herriko beste taxi-zerbitzu batzuekin batera, Iruñerriko taxilariek greba egin zuten taxi bakoitzeko gehieneko ratioa (1 AIG = 30 taxi) betetzea eskatzeko. Greba bideratzeko hartutako neurrien artean, 2019ko otsailaren 21etik Iruñerriko taxi guztiek matrikula urdin bat (eta ez zuria, gainerako ibilgailuek bezala) erabiltzea ahalbidetu zuena nabarmendu behar da. Gainera, urte bereko abenduaren 24tik aurrera, bizikletak taxietan garraiatzea baimentzen da, baina Eskualdeko Hiri Garraioko autobusetan oraindik ez da posible.
Bellot (Sena eta Marne)
Bellot Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bellot udalerrian erroldatutako biztanleak 792 ziren. Familiak 296 ziren, horien artean 67 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 371 etxebizitza zeuden, 302 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 50 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 335 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 302 etxebizitza nagusietatik 255 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 140 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 138 etxetan bat baino gehiago zituzten.
GW190521
GW190521 LIGO eta Virgo interferometroak 2019ko maiatzaren 21ean aurkitutako uhin-grabitazional bat da. Gertakaria 03:02:29 UTC orduan gertatu zen. Gertaera 66 M☉ eta 85 M☉ zituzten bi zulo beltzen arteko talkaren ondorioz sortu zen, 140 M☉ dituen zulo-beltz berri bat sortuz. GW190521 da inoiz ikusitako lehenengo masa ertaineko zulo beltza. 12.800 milioi argi urtera dago, Coma Berenices, Canes Venatici edo Fenix konstelaziotik 765 deg2 dagoen eskualdeko lekuren batean.
Orrum (Ipar Carolina)
Orrum Ipar Carolinako herri bat da. Robeson konderrian kokatua dago. 2010ean 91 biztanle zituen, 1.24 kilometro koadrotan banatuta.
Bellot (Sena eta Marne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 524 ziren, horien artean 395 aktiboak ziren eta 129 inaktiboak ziren. 395 pertsona aktiboetatik 357 lanean zeuden (192 gizon eta 165 emakume) eta 38 langabezian zeuden (19 gizon eta 19 emakume). 129 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lyski udalerria
Lyski Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Rybnik barrutian kokatuta. 57,39 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9643 biztanle zituen.
Bellot (Sena eta Marne)
Diru sarrerak
2009an Bellot udalerrian 305 unitate fiskal zeuden, 791,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.960 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Bellot udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Poecilopholis cameronensis
Poecilopholis cameronensis Poecilopholis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Eguzkia
Eguzkia edo Ekia eguzki-sistemaren erdian dagoen izarra da, eta guregandik hurbilen dagoena. Plasma beroz osatutako esfera ia perfektua da, barne mugimendu konbektiboarekin, dinamo batek duen prozesu berarekin eremu magnetikoa sortzen duena. Lurrean bizitzarako energia-iturri nagusia da Eguzkia, bertan bizidun autotrofoek, fotosintesiaren bidez, argi-izpien bitartez bidaltzen digun energia ekoizten baitute. 1.390 milioi kilometroko diametroa du, hau da, Lurrarena baino 109 aldiz handiagoa. Bere masa Lurrarena baino 330.000 aldiz handiagoa da, Eguzki-sistema osoaren masaren % 99,86. Eguzkiaren hiru laurden inguru (~%73) hidrogenoa da; gainontzeko ia guztia helioa da (~% 25), eta kopuru txikiagotan beste elementu batzuk aurki daitezke, hala nola oxigenoa, karbonoa, neoia eta burdina.
Eguzkia G motako sekuentzia nagusiko izarra da (G2V), bere klase espektralean oinarrituta. Informalki nano hori gisa izendatzen da. Orain dela 4.600 milioi urte inguru sortu zen molekula laino handi bateko eskualde bateko kolapso grabitazionalaren ondorioz. Materiaren gehiengoa zentroan bildu zen, beste guztia lautu eta Eguzkiaren inguruan biratzen zuen diska baten itxura hartu zuelarik. Zentroaren masa hain bero eta dentsoa egin zen, ezen fusio nuklearra hasi zen bere barnean. Uste denez, ia izar guztiek prozesu hau dute euren sorreran.
Eguzkiak Lurraren gain duen efektua Aurrehistoriatik ezaguna da, eta kultura askotan Eguzkia jainko gisa hartu da eta hartzen da. Lurraren mugimenduak, bai bere buruaren gainean bai eta Eguzkiaren inguruan, eguzki-egutegien oinarria da, baita gaur egun erabiltzen dugun egutegiarena ere.
Etimologia
Aitzineuskaraz: *egu(n)-ki esaten zen, Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera. Euskal ahozko literaturan, mitologian-eta, pertsonifikatua agertu izan denean, Eguzki Andrea eta Eguzki Amandrea bezala agertu izan da. Figura femeninoa, beraz.
Zientzian Sol izena erabiltzen da, latinez Eguzkiak duen izena, baina ez da erabiltzen ahozko hizkuntzan. Astronomian ere ohikoa da Sol hitza erabiltzea beste planeta batean egunak irauten duena adierazteko. Sol hitzetik eratorritako adjektiboa solar da.
Ezaugarriak
Eguzkia sekuentzia nagusiko nano hori bat da, Eguzki-sistemaren masaren % 99,86rekin. Eguzkiaren magnitude absolutua +4,83 da, Esne Bidean dauden izarren % 85 baino distiratsuago; izan ere, Esne Bideko izar gehienak nano gorriak dira. Eguzkia I Populazioko izarra da, hau da, elementu astunetan aberatsa. Eguzkiaren sorrera orain dela 5.000 milioi urte inguru eman zen, supernoba baten edo gehiagoren uhinen ondorioz. Honela, Eguzki-sisteman dauden elementu astunen kopurua azalduko litzateke, adibidez urrea eta uranioa, II Populazioko izarretan ez bezala. Elementu astun hauek supernobatan ematen diren erreakzio nuklear endotermikoen ondorioa lirateke, edo transmutazio nuklearraren bidez neutroien absortzioa gertatu zenean bigarren belaunaldiko izar batean.
Eguzkia da Lurreko zeruan dagoen objekturik distiratsuena, -26,74ko itxurazko magnitudearekin. Hurrengo izarrik distiratsuena Sirius da, -1,46 itxurazko magnitudearekin, hau da, 13.000 milioi aldiz ahulagoa. Eguzkiaren zentrotik Lurrarenera unitate astronomiko bateko distantzia dago, batezbesteko (150.000.000 kilometro). Baina distantzia hori aldatzen da urtarrileko periheliotik uztaileko afeliora. Batezbesteko distantzia horretan Eguzkitik ateratzen den argiak 8 minutu eta 19 segundo behar ditu Eguzkiaren horizontetik Lurraren horizontera iristeko, eta bi segundo gutxiago gertuen dauden puntuetatik hartzen badugu erreferentzia. Eguzkiaren argiak Lurreko ia bizia osoa mantentzen du, fotosintesiaren bitartez, eta Lurraren klima eta eguraldia gidatzen ditu.
Eguzkiak ez du muga definiturik: bere dentsitatea esponentzialki txikiagotzen da fotosferaren gainetik altuera hartzerakoan. Neurketak egin ahal izateko, hala ere, Eguzkiaren erradiotzat hartzen da bere zentrotik fotosferaren mugaraino dagoen distantzia; fotosferaren muga da Eguzkiaren gainazal ikusgarriaren muga. Neurri hau eginda, Eguzkia esfera ia perfektua da, 9 milioireneko zanpadurarekin ; hau da, Eguzkiaren diametroak 10 kilometro gehiago neurtzen ditu ekuatorean poloetan baino. Planetek Eguzkian sortzen dituzten mareak txikiak dira, eta ez dute Eguzkiaren itxuran eraginik nabarmenik. Eguzkiak azkarrago biratzen du ekuatorean poloetan baino. Biraketaren ezberdintasun hori Eguzkiaren errotazioan sortzen den Coriolis efektuaren eta mugimendu konbektiboan ematen den bero transferentziaren ondorioa da. Izarrekin ezarritako erreferentzia batekin neurtuta, Eguzkiak 25,6 egun behar ditu bere inguruan biratzeko ekuatorean eta 33,5 egun poloetan. Lurretik ikusita bere inguruan biratzen ari dela, itxurazko errotazio periodoa 28 egun ingurukoa da.
Eguzkiaren argia
Eguzki-konstantea deitzen zaio eguzkiaren argiak zuzenean jotzen duen lekuetan Eguzkiak azalera zehatz batean uzten duen potentzia kopuruari. Eguzki-konstantea gutxi gorabehera da (watt / metro koadroko), Unitate Astronomiko bateko distantzian (hau da, Lurrarekiko duen distantzian). Lurraren atmosferak ekiditen du eguzkiaren argia potentzia guztiarekin iristea lurrazalera, beraz potentzia gutxiago iristen da lurrera (-tik gertuago) lainorik ez dagoenean eta Eguzkia bere zenitetik gertu dagoenean. Lurraren atmosferako goiko geruzatan Eguzkiaren argiaren osaera honakoa da: % 50 argi infragorria da, % 40 argi ikusgarria eta % 10 argi ultramorea. Atmosferak argi ultramorearen % 70 inguru iragazten du, batez ere uhin-luzerarik motzenetan. Eguzkiaren erradiazio ultramoreak Lurraren egun-argiko aldearen atmosfera ionizatzen du, elektrizitatea garraiatzeko gai den ionosfera sortuz.
Eguzkiaren kolorea zuria da, CIE kolore-espazio indizea ia (0.3, 0.3) da, Eguzkia espaziotik edo zeruan oso goian ikusten denean. Emititzen dituen fotoi guztiak neurtzen badira, Eguzkiak fotoi gehien isurtzen ari den argi-espektroaren eremua berdea da. Eguzkia ortzemugatik gertu dagoenean, barreiatze atmosferikoak Eguzkiari kolore hori, gorri, laranja edo magenta ematen dio. Tipikoki zuria bada ere, pertsona gehienek mentalki Eguzkian pentsatu behar dutenean kolore horia esleitzen diote; honen arrazoia oraindik eztabaidagai dago. Eguzkia G2V izar bat da, non G2 horrek esan nahi duen gainazaleko tenperatura 5.778 K (5.505 °C) dela eta Vk sekuentzia nagusiko izar bat dela. Eguzkiaren argiaren luminantzia batezbesteko 1,88 giga candela metro koadroko da, baina Lurraren atmosferatik ikusita 1,44 Gcd/m2era jaisten da. Hala ere, luminantzia ez da konstantea Eguzkiaren disko osoan zehar.
Argi hau erabilita Eguzki-energia fotovoltaikoa eskuratu daiteke eta elektrizitatea eskuratu. Horretarako zelula fotovoltaikoak erabili behar dira. Eguzki irradiazioa, eguzki energiaren eraginez sortutako bigarren mailako energia iturriekin batera, eolikoa, olatu energia, energia hidroelektrikoa eta biomasa, lurrean eskuragarri dauden energia berriztagarrien zatirik handiena da. Hala ere, eguzki energia baliagarriaren zati txiki bat besterik ez da erabiltzen.
Osaketa
Eguzkia batez ere hidrogeno eta helioz osatuta dago. Gaur egun Eguzkiaren fotosferaren masaren % 74,9 hidrogenoa da, eta % 23,8 – helioa. Elementu pisutsuago guztiak, astronomian metal deitzen direnak, masaren % 2 baino gutxiago dira; oxigenoa Eguzkiaren masaren % 1 da, karbonoa – % 0,3, neoia – % 0,2, eta burdina – % 0,2.
Eguzkiaren jatorrizko osaketa kimikoa sortu zen ingurune interestelarretik jaso zuen. Originalki % 71,1 hidrogenoa izango zen, % 27,4 – helioa, eta %1,5 – elementu pisutsuagoak. Hidrogenoa eta Eguzkiko helio gehiena Big Bangeko nukleosintesian sortuko zen, Unibertsoaren sorreraren lehen 20 minututan, eta elementu kimiko pisutsuagoak Eguzkia sortu aurreko beste belaunaldietako izarretan. Izar horien bizitzaren azken faseetan ingurune interestelarrera jaurti ziren supernoba eta antzeko fenomenoen ondorioz.
Eguzkia sortu zenetik, fusio prozesu nagusiak hidrogenoa helioan bilakatu du. Azken 4.600 milioi urtetan Eguzkian dagoen helio kopurua aldatzen joan da, pixkanaka-pixkanaka. Nukleoan, helio kopurua % 24tik % 60ra aldatu da fusioaren ondorioz, eta helio kopuru bat eta elementu pisutsuagoak fotosferatik zentrorako bidea egin dute grabitazioaren ondorioz. Metalen (elementu pisutsuagoak) proportzioa ez da aldatu. Beroa Eguzkiaren kanpoaldera isurtzen da nukleotik erradiazio bidez, konbekzio bidez beharrean, beraz fusionatutako produktuak ez dira kanpora ateratzen beroaren ondorioz. Nukleoan geratzen dira eta, gradualki, helioz osatutako barne-nukleo bat eratzen hasi da; barne-nukleo honetako helioa ezin da fusionatu, Eguzkia ez delako nahikoa bero edo dentsoa helioaren fusioa emateko. Gaur egungo fotosferan dagoen helioaren frakzioa txikiagoa da, eta metalizitatea Eguzkia sortu zenean zuenaren % 84 da. Etorkizunean, helioa nukleoan metatzen jarraituko du, eta 5.000 milioi urte barru Eguzkia sekuentzia nagusitik aterako da erraldoi gorri batean bilakatzeko.
Fotosferaren osaera kimikoa hasierako Eguzki-sistemaren osaeraren antzekoa dela uste da. Eguzkiko elementu pisutsuen ugaritasuna neurtzeko Eguzkiaren fotosferako espektroskopia erabiltzen da, edo inoiz urtze tenperaturara iritsi ez diren meteoritoak aztertzen. Meteorito hauek Eguzki protoestelarraren osaera bera dutela uste da, eta beraz ez direla elementu pisutsuekin kutsatu. Bi metodoen bidez lortutako emaitzak antzekoak izan ohi dira.
Konposaketa isotopikoa
Egile batzuen arabera isotopoen konposizioan gradiente bat dago gas-nobleei dagokionez. Adibidez, korrelazio bat dago isotopoen konposizioan neon eta xenonean.
1983a baino lehen uste zen Eguzki osoak bere atmosferaren konposaketa bera zuela. Urte horretan proposatu zen Eguzkiaren frakzionatzea bera zela planeten eta eguzki-haizeak sortutako gas nobleen arteko isotopoen konposizioaren harremana sortzen zuena.
Nukleoa
Erradioaren 139.000 km hartzen ditu, guztiaren % 20 eta % 25 bitarte. Ekiaren erdigunean dentsitatea 150 g/cm3 den (hau da, uraren dentsitatea baino 150 aldiz handiagoa) eta tenperatura 15,7 milioi Kelvinekoa. Alderatzeko, Eguzkiaren gainazalean 5.800 Kelvineko tenperatura dago. SOHO misioaren azken azterketek erakutsi dute nukleoan biratze abiadura handiagoa dela eskualde erradioaktiboan baino. Eguzkiaren bizitzaren zatirik handienean energia fusio nuklear bidez sortu da nukleoan, protoi-protoi ziklo deitzen den (ikus alboko kutxa) mekanismo baten bidez. Fusio nuklearrak hidrogenoa helio bihurtzen du. Eguzkian sortutako energiaren % 0,8 inguru CNO ziklotik dator, baina proportzio hau handiagoa izango da Eguzkia zahartzen doan heinean.
Protoi-protoi zikloa 9,2 aldiz gertatzen da segundoero, 3,7 protoi alfa partikulatak (helio nukleo) bilakatuz segundo bakoitzean (guztira ~8,9 protoi daude libre Eguzkian). Hau da, segundo bakoitzean 6,2 kilogramo fusionatzen dira. Protoi askeen fusioa (hidrogeno nukleoak) alfa partikula bakar batean energia askatzen du, fusionatutako masaren % 0,7 inguru. Beraz, Eguzkiak energia askatzen du masa eta energiaren arteko baliokidetzaren bidez, segundo bakoitzean 4,26 milioi tona (edo 600 megatoi hidrogeno). Askatutako energia 384,6 yottawattekoa da (3,846 W) edo 9,192 TNT megatoi segundo bakoitzean. Hala ere, Eguzkiaren energia botere erraldoi horren arrazoi nagusia bere tamaina erraldoia eta nukleoan duen dentsitatea da, eta oso energia gutxi sortzen du metro kubiko bakoitzeko. Eguzkiaren eredu teorikoen arabera, bere indar dentsitatea, edo energia produkzioa 276,5 watt metro kubikoko dela erakutsi dute, gutxi gorabehera narrasti baten metabolismoak edo konpost multzo batek duenaren antzekoa.
Fusio abiadura nukleoan oreka konstantean dago: fusio abiadura pixka bat handitzen bada nukleoa berotzen da eta hedatzen da beste geruzen pisuaren aurka, dentsitatea murriztuz eta, beraz, fusio abiadura geldotuz. Honela, egon daitezkeen perturbazioak orekatzen dira. Fusio abiadura txikiagoa balitz, nukleoa hoztuko litzateke eta txikiago egin, dentsitatea handituz eta abiadura berriro eskuratuz.
Eremu erradiatiboa
Erradioaren 0.2 eta 0.7 artean dago kokatua bigarren eremu hau. Bertan materia oso bero eta dentsoa da eta erradiazio termiko bidez nukleoko beroa kanporantz zabaltzen du. Beroa hidrogeno eta helio ioiek fotoiak igortzearen bidez hedatzen da. Fotoi hauek distantzia labur bat egiten dute beste ioi batek xurgatzen dituen arte. Hau dela eta, fotoi batek milioi bat urte behar izaten ditu eremu hau gainditzeko.
Takoklina
Eremu erradatiboa eta eremu konbektiboaren artean bereizketa geruza bat dago, takoklina izenekoa. Eskualde honetan eremu erradiatiboko biraketa uniformetik eremu konbektiboko biraketa eta errotazio diferentzialetara igarotzen da. Bi eremu horien artean dagoen aldea hain da handia, geruza horizontal ugari daudela bata bestearen ondoan pasatzen. Gaur egun pentsatzen da dinamo magnetiko erraldoi bat bezala funtzionatzen duela geruza honek, eta Eguzkiaren eremu magnetikoa honen ondorioz sortzen dela.
Eremu konbektiboa
Eguzkiaren eremu konbektiboa erradioaren % 70etik (500.000 kilometro) gainazaleraino hedatzen da. Geruza honetan eguzkiko plasma ez da nahikoa dentsoa edo beroa barnealdean dagoen bero-energia erradiazio bidez garraiatzeko. Horren ordez, plasmaren dentsitatea nahikoa baxua da korronte konbektiboak sortzeko eta Eguzkiaren barne beroa kanpora mugitzeko korronteen bidez. Takoklinan berotutako materialak bero hori hartu eta hedatzen da, bere dentsitatea gutxiagotuz eta gorantz egiteko gaitasuna hartuz. Ondorioz, masaren mugimendu ordenatu bat sortzen da, zelda termikoekin beroaren gehiengoa kanporantz mugitzen, goian duen fotosferaraino. Behin materiala difusioaren edo erradiazioaren bidez hoztu denean fotosferaren azpian, bere dentsitatea handitzen da berriro, eta hondoratzen da konbekzio eremuaren beheraino joanez. Bertan, berriro berotzen da eta ziklo etengabe bat osatzen da. Fotosferan, tenperatura 5.700 Kelvineraino jaitsi da, eta dentsitatea 0,2 g/m3 da, lurrean aireak itsas mailan duen dentsitatea baino 6.000 aldiz txikiagoa.