cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blue Earth konderria (Minnesota)
Blue Earth konderria (Blue Earth County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mankato da. 2010eko zentsuaren arabera 64,013 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Blue Earth konderriak 198,288 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,597 ura dira. Beste 193,691 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 32,28 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 64,013 pertsonetatik 59,980 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,586 dira. 1,717 beltzak edo afroamerikarrak. 142 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,247 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 862 pertsonek kokatzen zuten.
Natalichthys ori
Natalichthys ori Natalichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Sulíkov
Sulíkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 300 biztanle ditu eta 3,72 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1193 urtean egin zen.
Contopus sordidulus
Contopus sordidulus Contopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Contopus virens
Contopus virens Contopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Herbsleben
Herbsleben Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Andaluziar zaldi
Andaluziar zaldia, caballo andaluz, edo caballo de pura raza española, Andaluziako bertako zaldi arraza bat da. Iberiar Penintsulako beste hainbat eskualdetara hedaturik zegoen aspaldidanik eta egun arraza mundu guztian barrena hazten da. Zaldi mota iberiar eta barrokoa da. Espainian arraza nazionaltzat dute zaldi mota hau, eta "espainiar zaldia" deitzen dute ere.
Marcilly-sur-Maulne
Marcilly-sur-Maulne Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Andaluziar zaldi
Bere tamaina zein ezaugarriengatik andaluziar zaldia zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean sartzen da.
Marcilly-sur-Maulne
Biztanleria
2007an Marcilly-sur-Maulne udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Andaluziar zaldi
Oso hedaturik dagoan arraza izanik, hainbat arraza-lerro daude egun. Kartujako zaldia delakoa da ezagunetarikoa.
Marcilly-sur-Maulne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 151 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 110 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren eta 24 alokairuan okupaturik zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 50 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 169 ziren, horien artean 124 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 124 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (65 gizon eta 44 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marcilly-sur-Maulne udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 228,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.227 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Marcilly-sur-Maulne udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bocicoiu Mare
Bocicoiu Mare Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sulimov
Sulimov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 153 biztanle ditu eta 1,97 kilometro koadroko azalera. Kroměřížko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1459 urtean egin zen.
Estonia
Estonia (Eesti), ofizialki Estoniako Errepublika (Eesti Vabariik), Iparraldeko Europako estatua da, Baltikoko estatuetan txikiena. Iparraldean Finlandiako golkoa du, mendebaldean Itsaso Baltikoa, hegoaldean Letonia, eta ekialdean Peipus aintzira eta Errusia. 1.500 uharte inguru dauzka; handienak Saaremaa, Hiiumaa, Muhu eta Vormsi dira. 45.336 kilometro koadroko eremua du, eta 1.315.635 biztanle zituen 2017an. Hiriburua Tallinn da, eta beste hiri nagusiak Tartu eta Narva. Errepublika parlamentarioa da, Europar Batasun, Eurogune, NATO, ELGA eta Schengen eremuko kidea.
Geografia
Estonia iparraldeko Europan dago, Itsaso Baltikoaren ekialdeko bazterrean. 45.336 kilometro koadroko eremua dauka. Iparraldean, Finlandiako golkoarekin du muga; mendebaldean, Baltikoa eta Rigako golkoarekin; ekialdean, Peipus aintzirak eta Narva ibaiak banatzen dute Errusiatik; hegoaldean, Letonia dauka.
Lurralde laua da; gailurrik garaiena, Suur Munamägi (317 metro) hego-ekialdean dago. Itsasoa, hondarrezko dunak eta harri potorrez betetako ibaiak, aintzirak, ibai ugariak eta padurak (lurraren % 10) dira herrialdeko lurren ezaugarriak. 1.393 kilometroko kostaldea dauka Baltikoren ertzean, eta 1.520 uharte itsaso horretan. Saaremaa (2.673 kilometro koadro) eta Hiiumaa (989 kilometro koadro) dira uharterik handienak.
Klima kontinentala da, uda epelekin, Dfb Köppen klima sailkapenaren arabera. Iraupen berdintsuko lau urtaro daude. Uztaileko batez besteko tenperatura 16,3 °C da Baltikoko uharteetan eta 17,1 °C barnealdean; otsailekoa, berriz, -3,5 °C Baltikoko uharteetan eta -7,6 °C barnealdean. Urteko batez besteko prezipitazioa 568 milimetrokoa da, ugariena uda amaieran. Abenduaren erdialdetik martxoren amaierara elurrez estalirik egoten da lurra.
Erdi Aroa, Aro Modernoa eta XIX. mendea
X-XII. mendeetan, Estoniako hego-ekialdea antzinako Errusiar estatuaren mende egon zen. XIII. mendearen hasieran, alemaniarrek menderatu eta kristautu zituzten estiarrak, estoniarren aurretikoak, arrazaz finiarrak, eta "paganoak". Ondoren daniarrak etorri ziren, eta Tallinn sortu zuten 1219. urtean. 1343-1345 urteetako nekazarien matxinada handien ondoren, Ezpataren Zaldunek Estonia Danimarkari erosi (1346), eta zergapeko egin zituzten estoniarrak, Hansak portuetako joan-etorria beretzat gordetzen zuelarik.
1558-1581 bitartean, Ivan Izugarriaren garaian, Baltikorako irteera bila ari ziren errusiarrek Narva eta Tartu hiriak hartu zituzten. 1561ean, Ordena Teutonikoa desegin zenean, Suediar Inperioaren, Danimarkaren eta Poloniaren esku geratu zen Estonia. XVII. mendean, suediarren mendean geratu zen guztiz; horiek luteranismoa eraman eta Tartuko Unibertsitatea sortu zuten 1632an.
Iparraldeko Gerra Handian (1700-1721), Petri Handiak Estonia hartu zuen 1710ean eta, 1721eko Nystadeko Hitzarmenaren ondorioz, suediarrek Errusiar Inperioaren esku utzi zuten, Livoniarekin batera. Zergapekotza baztertua izan zen XIX. mendearen hasieran. Mende horren bukaeran, Alexandro III.aren errusiartze ahaleginen kontra altxatu ziren estoniar idazleak (Friedrich Reinhold Kreutzwald eta Carl Robert Jakobson).
XX. mendea
1917ko Otsaileko Iraultzaren ondoren, behin-behineko errusiar gobernuak askatasuna eman zion Estoniari (1917ko apirilaren 12ko dekretua), baina Urriko Iraultzan, sobietar agintea ezarri zen Estonian 1917ko azaroaren 28an. 1918ko otsailean, alemaniarrek Estoniari eraso zioten, boltxebikeek Tallinn utzi zuten, eta otsailaren 24an behin-behineko gobernu estoniarrak askatasuna deklaratu zuen. Brest-Litovskeko Itunaren bidez (1918ko martxoaren 3a), Alemaniaren eskuetan utzi zituen Errusiak Baltikoko lurraldeak, eta Alemaniaren errenditze egunean berriro askatasuna deklaratu zuen behin-behineko estoniar gobernuak; Tartuko Hitzarmenean (1920ko otsailaren 2a), askatasun hori onartu zuten sobietarrek.
Bigarren Mundu Gerran, Estonia Sobietar Armada Gorriak inbaditu eta okupatu zuen 1940ko ekainean. Alemaniarrek hartu zuten 1941eko abuztuan, baina berriro sobietarrek eskuratu zuten 1944an.
1988an, Moskuko gobernuak Sobietar Konstituzioan aldaketak egin zituenean, bere legeak Sobietar Batasuneko legeen aldean gailentasuna zutela erabaki zuen Estoniako Biltzarrak. Perestroikaren garai horretan independentziaren aldeko mobilizazio jendetsuak burutu ziren Estonian, eta 1989an estoniarrek era masiboan parte hartu zuten Bide baltiko deritzonean, sobietarren okupazioaren amaiera eskatzeko. 1990. urteko martxoaren 30ean Estoniako legebiltzarrak independentzia adierazi zuen berriro ere, eta 1991ko abuztuaren 20an lortu zuen independentzia SESBetik. Geroztik estatu burujabea da Estonia.
Azken urteak
1992ko konstituzio berriak sistema parlamentarioa ezarri zuen. Urte horretan bertan, Lennart Meri, Koalizioko Alderdi Nazionaleko kide, hautatu zuten presidente. Estonia izan zen errubloa utzi eta bere dirua sortu zuen Ekialdeko Europako lehenengo herrialdea. Pribatizazio ugari egin zen, eta erregimen komunistan zehar kendutako ondasunak itzuli ziren. 1993an, estatu nazionalista zorrotza onartu zen, errusiar biztanleengan (biztanleriaren % 30) eragina izan zuena batez ere. Neurri horri erantzun nahian, Boris Jeltsin errusiar lehendakariak gas naturalaren hornikuntza eten zuen, eta errusiar armada Estoniatik irteteko prozesua ere geldiarazi egin zuen. Azkenik, errusiar gudarostea 1994an atera zen Estoniatik.
1995eko hauteskundeetan Koalizioko Alderdia galtzaile irten zen, eta Tiit Vahi izan zen lehen ministro. Gobernu berriak eztabaida handia sortu zuen, komunista ohi asko baitzeuden bertan. Horrezaz gainera, urte hartan bertan Barne Arazoetako ministroaren ustelkeria salatu zuten, eta gobernu taldea desegin zen. Gobernu berri bat antolatu zen, Erreformaren Alderdiko kideez osatua.
1996an, Lennart Meri hautatu zuten berriz ere presidente. 1999an, Mart Laar izendatu zuten lehen ministro. 2002an eman zuen dimisioa, desadostasunak izan zituelako bere alderdiarekin. Haren agintaldian, Estonia izan zen sobietar errepublika ohien artean ekonomia sendoena zeukana, eta bidea urratzen hasi zen Europar Batasunean sartzeko. 2003ko erreferendumean, herritar gehienek Europar Batasunean sartzearen aldeko aukera egin zuten. 2004an, Estonia NATOn eta Europar Batasunean sartu zen. 2014an, Taavi Rõivas eskuindarra aukeratu zuten lehen ministro.
Politika
Estonia errepublika parlamentarioa da. Errepublikako presidentea da estatuburua, eta lehen ministroa gobernuburua. Organo legegile nagusia Parlamentua (Riigikogu) da, 101 kidez osatua. Parlamentukideak ororen bozkatzez hautatzen dira, lau urteko eperako.
Banaketa administratiboa
Estonia 15 konderritan (estonieraz: maakonnad, singularra maakond) banaturik dago. Gobernuak izendatzen du konderri bakoitzeko gobernadorea.
Biztanleria
2017 hasieran, Estoniak 1.315.635 biztanle zituen, 29 biztanle kilometro koadroko dentsitatearekin. Biztanleen % 67,5 bizi da hiriguneetan, herena Tallinnen. Adineka, berriz, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak % 16,2 dira, 15-24 urte bitartekoak % 9, 25-54 urte bitartekoak % 41,4, 55-64 urte bitartekoak % 13,6 eta 65 urtetik gorakoak % 19,8. Bizi itxaropena 76,7 urtekoa da, 71,9 urtekoa gizonezkoena eta 81,7 urtekoa emakumezkoena (2016ko zenbatespenak).
1990etik aurrera, Estoniako biztanle kopurua beherantz joan da etengabe. Atzerakada horrek bi arrazoi nagusi izan ditu: batetik, oso heriotza tasa handia, jaiotza tasarekin konparatuta; bestalde, lege zorrotzen ondorioz, errusiarren immigrazioa asko moteldu zen. 1992an estoniar hiritartasuna mugatzeko legeak onartu ziren. Lege horien arabera, 1940. urtea baino lehenago Estonian bizi ziren biztanleek eta haien ondorengoek estoniar hiritartasuna zuten, etnia kontuan hartu gabe. Gainerako biztanleek bi urtez bizi behar zuten bertan, eta estonierazko azterketa bat gainditu behar zuten. Lege horiek onartu eta gero Errusiako gobernuak errusiarren giza eskubideen kontrako bidegabekeria salatu zuen.
Banaketa etnikoa
2017ko datuen arabera, estoniarrak % 68,7 dira, errusiarrak % 25,1, ukrainarrak % 1,7, bielorrusiarrak % 0,8, finlandiarrak % 0,5 eta letoniarrak % 0,2. Errusiar gehienak Tallinn, Narva eta Kohtla-Järve hirietan bizi dira; Ida-Viru konderrian etnia horretakoak dira biztanleen % 72,8.
Hizkuntzak
Estoniera, bere milioi eta erdi hiztunekin, Europako estatu hizkuntzarik txikienetakoa da. 50 urtez Sobietar Batasuneko parte izan ondoren, hizkuntzaren normalizazioa izan zen independentzia osteko gobernu berriaren lehen helburuetakoa eta estoniera estatu hizkuntza ofizial bakar izendatu zuen. Hala ere, sobietar aroan estoniarrak errusiera ikastera behartzen zituztenez, errusiarren gehiengoak ez zuen bertako mintzaira ikasi. 1989an, independentzia lortu aurreko urteetan egindako inkesta baten arabera, etorkinen %14ak ikasi zuen estoniera. Egun eskola guztietan irakasten da estoniera eta gutxi gorabehera bertako errusiarren erdiak hitz egiten du hizkuntza (2011ko datuak).
Erlijioa
2011ko erroldaren arabera, erlijiogabeak % 54,1 dira, kristau ortodoxoak % 16,2, luteranoak % 9,9 eta gainerako kristauak % 2,2. Pew Research Centerrek 2015an egindako ikerketaren arabera, berriz, % 45 erlijiogabeak dira, % 25 ortodoxoak, % 20 luteranoak, % 1 katolikoak eta % 5 gainontzeko kristauak.
Brownmillerita
Brownmillerita oxido motako minerala da eta brownmillerite subtaldearen kidea da.
Brown konderria (Minnesota)
Brown konderria (Brown County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Ulm da. 2010eko zentsuaren arabera 25,893 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Brown konderriak 160,182 kilometro koadro ditu. Horietatik 191 ura dira. Beste 158,272 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,16 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 25,893 pertsonetatik 25,522 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 860 dira. 56 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 152 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 142 pertsonek kokatzen zuten.
Sulislav
Sulislav Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 225 biztanle ditu eta 9,57 kilometro koadroko azalera. Tachoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Denverko nazioarteko aireportua
Denver Nazioarteko Aireportua Denverko hiri estatubatuarrean dagoen nazioarteko aireportua da. Herrialdeko laugarren aireporturik garrantzitsuena da eta Koloradoko estatuan dago. Aireportu honetan dagoen 16R/34L pista, Ameriketako Estatu Batuetako lur-hartze pistarik luzeena da. Eremuz, Munduko bigarren aireporturik handiena da.
Hegaldiak
Aireportuak 2 terminal ditu, baina, terminal horiek 5 guneetan banatzen dira. Ondoren aireportuak dituen nazioarteko hegaldiak azaltzen dira:
Scinax rizibilis
Scinax rizibilis Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Urtasun
Urtasun (esteribarreraz: Urtesun) Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
Izena
Urtasun edo Urtesun toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Ingurune naturala eta klima
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.
Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.
Estazio meteorologikoak
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Eugiko estazioa da Urtasunerako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.
{{Klima {{Klima
}}
Historia
Urtasun jada jasota dago "Rediezmoaren Liburuan" (1268). 1835-1845eko erreformetara arte, ibarreko diputatuak eta herriko erregidoreak gobernatzen zuten, eta txandaka izendatzen zen etxeen artean (zazpi tresna eta XIX. mendearen hasieran hondatutako bat, zazpi bizilagun 1849an). 1802 eta 1849an Arga gaineko irin-errota duela aipatzen da; bi data horietako azkenekoan, gainera, parrokoa aurkezteko eskubidea bizilagunei dagokiela ohartarazten da, eta egoera txarrean dagoen ferra-bide bat duela, Garazira doana.
Demografia
biztanle zituen Urtasunek.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.
Urtasungo azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Iparesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.
Euskararen Foru Legea
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.
1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Ville-au-Montois
Ville-au-Montois Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ville-au-Montois udalerrian erroldatutako biztanleak 269 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 115 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 119 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 115 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 96 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Ville-au-Montois udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 269 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.682 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Ville-au-Montois udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 824 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Anna Maurizio
Anna Maurizio (Lemmberg, Zurich, Suitza, 1900eko azaroaren 26a - Liebefeld, Suitza, 1993ko uztailaren 24a) suitzar biologoa eta erlezaintza-ikertzailea izan zen. Hiru hamarkada baino gehiagoan, Suitzako Esnetegi eta Bakteriologia Institutu Federaleko erleen sailean lan egin zuen, Liebefelden. "Erle-flora" terminoa asmatu zuen eta polena eztian zehazteko metodo berriak garatu zituen.
Biografia
Anna Maurizio, Adam Maurizio botaniko eta historialari kulturalaren alaba, Grisonen kantoiko belaunaldi zahar batetik zetorren. Haren arbasoak "suitzar" gisa bizi izan ziren Polonian hainbat hamarkadatan. 1900ean Lemberg-en jaio zen. Han, zenbait eskolatara joan zen matrikulazio-azterketara, eta botanika eta entomologia ikasi zituen Lviveko Unibertsitate Teknikoan. 1923an, nekazaritzako ingeniaritzako diploma lortu zuen. 1924an Suitzara joan zen eta Bernako Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten. Han 1927an doktoratu zen, Podosphaera generoko lizuneko onddoei buruzko hitzaldi batekin.
Ikertzaile
1928an, Anna Mauriziok borondatezko lanpostua hartu zuen Liebefeldeko Esneki eta Bakteriologikoen Suitzako Institutuan, Bernatik gertu. Lehenbizi, lizunak Emmental gaztari egindako kalteaz aritu zen. Hala ere, erlezaintzarekin arazo mikologikoak izan zituen laster. 1930az geroztik, Liebefeldeko (Köniz, Suitza) Esne eta Bakteriologia Institutu Federaleko Erleen Sailean aritu zen ikerketa-laguntzaile gisa, eta, harrezkero, zientzia eta erleen eztia ikertzen aritu zen. 1965ean erretiratu zen.
Argitalpenak
Anna Maurizioren argitalpenen zerrendan 150 artikulu daude aldizkari profesionaletan eta hainbat argitalpen eta liburutan. Bere lan nagusia Trachtenpflanzenbuch da, Ina Grafl botanikari suitzarrarekin batera idatzitako lana, nektarrari eta polenari buruzko eskuliburua, erle meliferoen elikagai iturri nagusiak diren aldetik. 1969an argitaratu zen lehen aldiz, eta gero beste edizio batzuetan. Anna Maurizio hil ondoren, Friedgard Schaper-ek 1994. urtean egindako laugarren argitalpena kaleratu zuen.
Anna Maurizio XX. mendeko erle-ikertzaile ezagun batzuen seriekoa da. Dorothea Brücknerrek, Bremengo Unibertsitateko Erlearen Zientzia Ikertzeko Zentroko buruak, bere bizitza zientifikoaren lana eta bere ikerketa-jardueren bilduma-objektuak aurkeztu zituen berriki, Darwin ahizpen erakusketan. Aurkezpen zientifiko hori, erakusketa ibiltari gisa aurkeztua, Bremengo Haus der Wissenschaft delakoan agertu zen 2009. urtearen hasieran. Hildesheimen, Roemer eta Pelizaeus museoak izan ziren hurrengo erakustokiak.
Karlistaldi
Karlistaldiak edo karlista gerrak —gerra karlista eta karlistada izenez ere ezagunak— Hego Euskal Herrian eta Espainian XIX. mendean gertatutako gerra zibilak izan ziren, eta Euskal Herria izan zuten gune nagusi. Euskal Herrian bi gerra izan ziren, eta hala gorde da bertako herri oroimenean eta historiografian; izan ere, Espainiako historiografian Bigarren Karlistaldia deitzen denak, ez zuen indarrik izan Euskal Herrian: Katalunia erdigune hartu zuen altxamendu bat izan zen, Matinerren Gerra ere deitua. Karlistaldiak Europako historian errege-nahien arteko azken gerrak izan ziren.
1833 eta 1876 artean karlistek — Karlos infantea ren (Karlos V.a nahi zuenaren) eta bere oinordekoen jarraitzaileek — zenbait aldiz matxinatu eta balio tradizionalak (legitimismo eta katolizismoa) aldarrikatu zituzten, "Jainkoa, Aberria eta Erregea" lelopean, hasieran liberalismo ren eta, gero, errepublikanismoaren aurka.
Azaleko auzia dinastikoa izan arren, Euskal Herrian errege-nahiaren babesa baino, foruen galeraren gaia izan zen tentsioen iturri nagusia eta, hain zuzen, foruak behin betiko galdu ziren azken karlistaldiaren amaieran, 1876an. Bi karlistaldietan, elkarren kontra borrokatu ziren liberalak, alde batetik, Espainiako monarkiaren tropa erregularrak eta Gipuzkoako Aldundiaren zein Bilboko armada inprobisatua, eta karlistak, bestetik, gehienean mendira jo zuten gazte boluntarioak, bitarteko militar eta finantzariorik gabeak.
Testuingurua
Konbentzioaren Gerratik eta Iberiar Penintsulako Gerran, despotismo ilustratuaren kontrako erreakzio bat gertatu zen Euskal Herrian, ekonomian burdinolak pixkanaka zorpetu eta hondoratu ahala. Hirietako herri klaseak eta mendi eta herri inguruneek sendotu egin zuten beren autonomia, dinamika armatua eta liberalen kontrako haserrea. Orduan euskaraz idatzitako herri bertsoek erakusten dute zabalduta zegoela 1820-1823ko Hirurteko Liberalean aberastasuna eta askatasunak liberalek beren buruarentzat bereganatu zituztelako ideia. Gerrek sortutako nahasmenduan, banda armatuak sortu ziren ia eskualde bakoitzean eta, aldi berean, aldundiek beren talde armatuak eratu zituzten. Komunitate-zentzu handiko euskal gizartean espainiar zentralismoaren kontrako dinamika bat sortu zen.
Hainbat egilek, garai berekoak eta gerokoek, Agosti Xahok adibidez, nazio askapeneko gerratzat hartu izan dituzte Hirurteko Liberalaren ondoren egosten hasi ziren karlistaldiak. Zenbait atzerriko egilek euskaldunen gatazka bat ikusi izan dute haietan, beste batzuek batez ere gatazka sozialtzat hartu izan duten arren. Aldi horretan guztian, baina, Euskal Herriko lurraldeak beren erakunde eta legeak galtzen joan ziren, eta herriak beren autonomia eta eskumenak. 1833ko Espainiaren banaketa administratiboak de facto eta alde bakarrez ezerezten zituen Euskal Herriko jurisdikzioak eta estatus aparteak. Lehen eta Bigarren Karlistaldien amaierako okupazio militarreko aldiak erabakigarriak izan ziren; foruen galera horiek Espainian emandako legeen bidez berretsi ziren: 1839, 1841 eta 1876. urteetan.
Bilakaera
1833an Fernando VII.a Espainiakoa hil zenean, bere laugarren emaztea zen Maria Kristina Borboikoa erregeorde bilakatu zen, bere alaba Elisabeten izenean. Honek bitan zatitu zituen bere mendekoak, alde batetik cristinoak edo isabelinoak eta bestetik karlistak izanda. Cristinoek erregeorde eta bere gobernua babesten zituzten, karlistek, berriz, Karlos infantea, Fernando VII.aren anaia, erregetzat zuten. Gakoa 1830ean ezarritako lege salikoa indargabetzen zuen Berrespen Pragmatikoaren legezkotasunean zegoen.
Historian izan dira beste gerra eta altxamenduak historialari batzuek karlistaldiekin lotu dituztenak:
Lehen Karlistaldia
Lehen Karlistaldia 1833 eta 1840 bitartean Espainian izandako gerra zibilari deritzo. Funtsean, tronuaren ondorengotza arazoagatik suertatu zen.
Fernando VII.aren heriotzaren ondoren, haren alaba Isabel II.a izendatu zuten Espainiako erregina, hiru urte besterik ez zituela. Isabel II.aren amak, Maria Kristina Borboikoak, errege hilaren botere absolutuak bereganatu zituen. Akordioa egin zuen liberalekin. Tronua alabarentzat gorde zezaten bermatu nahi zuen, errege hilaren anaia Karlos Maria Isidro erregegaiaren aldekoak hura errege izendatzeko matxinatu zirela ikusirik.
Lehen Karlistada lehen gerra zibila izan zen, eta karlistak eta liberalak borrokatu ziren elkarren kontra: Hasiera batean liberalen indarra handiagoa zen arren, Tomas Zumalakarregik antolatutako gerrilla gerra arrakastatsuagatik, karlistak euskal lurraldeetan indartsu egin ziren eta liberalei sona handiko porrotak eragin zizkieten. 1835ean, garaipen hauek animatuta, Karlosek Zumalakarregi Bilbo setiatzera behartu zuen (berak nahiago zuen Gasteiz hartu, bertatik Madril erasotzeko), portu garrantzitsu batez jabetu nahi baitzuen. Zumalakarregi setioan bala galdu batez hil zenean, karlistek ezin izan zuten bere trebetasuna berdinduko zuen buruzagi militarrik aurkitu.
Heriotza honen ostean, liberalak pixkanaka-pixkanaka gerran iniziatiba hartzen hasi ziren, baina ezin izan zuten gerrilla karlista menperatu. Gauzak horrela, gerra amaitzeko formulak bilatzen hasi ziren batez ere herrialdeetako handikiak, Baionan bilduta. Hauek Muñagorriren bandera eta leloa ("Bakea eta foruak") bultzatu zituzten. Militarki eraginik izan ez bazuen ere, eragin handia izango zuen gero, 1839an Rafael Maroto eta Baldomero Esparteroren arteko Bergarako besarkadaren testuan. Bertan, militar karlisten graduak mantentzen ziren baina foruak ez ziren erabat berresten, hauek Espainiako legedi, konstituzio eta hiritarren bonbardaketan ezartzen baitziren.
Matinerren Gerra
Matiner-en Gerra (euskaraz goiztiarrak, goizeko lehen orduetan tropak erasotzen zituzten taldeei erreferentzia eginez ), Espainian, oro har, Bigarren Karlistalditzat jo izan dena, 1846ean hasi eta 1849an bukatu zen, eta bertan borrokatu ziren elkarren kontra karlistak eta Elisabet II.aren aldekoak.
Guda baino kataluniarren matxinada izan zen bere egoera sozial eta ekonomikoa salatzeko. Galizia n oihartzuna ere izan zuen, baina Ramón Narváez lehen ministroak berak kontrolatu zuen matxinada lurralde horretan, eta Fernando Fernández de Córdovak, bertoko kapitain jenerala zena, kataluniarrak menderatu zituen. Ofizialki matxinada 1849ko maiatzaren 14ean amaitu zen, frantziar tropek oinordeko karlista zen Karlos VI.a atxilotzean. Ekainean, amnistia eman zieten karlistei eta erbesteratuak itzuli egin ziren. Euskal Herrian gogo batzuk harrotu bazituen ere, mobilizazio txikia eragin zuen, oihartzun txikikoa eta laburra.
Bigarren Karlistaldia
Bigarren Karlistaldia 1872 eta 1876 Karlos VII.a izengoitiaz karlisten errege-nahia zen Karlos Borboikoaren jarraitzaile eta Amadeo I.a, Espainiako Lehen Errepublika eta Alfontso XII.aren gobernuen arteko guda izan zen.
Mant
Mant Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Karlistaldi
Bigarren Karlistaldia
Gerra honen gudaleku nagusia, Lehen Karlistaldian bezala, Hego Euskal Herria izan zen. Aldiz, 1872ko uztailean, errege-nahiak Planta Berriko dekretuen bitartez indargabetutako foruen berrezarpena proposatu zuen (Filipe V.a k XVIII. mende hasieran kendutakoak) eta, hein handi batean, Kataluniara eta, neurri txikiagoan, Valentziara eta Aragoira zabaldu zen matxinada. Andaluzian eta beste hainbat lekutan ere zenbait partidak mendietara joan eta guda baino bandolerismoari ekin zioten inguruko biztanleen artean jarraitzaile gutxi zituztenez gorriak ikusi zituzten ekintzak burutzeko.
1873ko otsailean Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zutenean, isabelinoak ziren monarkiko asko karlista aldera pasa ziren. Era berean matxinada kantonalistak karlisten lerroak indartu zituen. 1874ko urtarrilean Pavíaren estatu-kolpe eta 1874ko abenduaren 29ko Arsenio Martínez Camposen altxamendua, aldiz, karlistei indarrak kendu zizkieten. 1868an eta Alfontso XII.a Espainiakoaren bitartez, lehenengo Borboi leinua berrezarri zutenean, Espainiako gobernuak Aulki Santuarekin hitzarmena sinatu zuenean eta Ramón Cabrerak "a la Nación" eta "al Partido Carlista" agirien bitartez Alfontso XII.a Espainiakoa onartu zuenean guda amaitu zen.
Mant
Biztanleria
2007an Mant udalerrian erroldatutako biztanleak 279 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 107 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 125 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 107 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Donald Maclean
Donald Duart Maclean (Londres, 1913ko urtarrilaren 25a - Mosku, 1983ko martxoaren 3a) britainiar diplomazialari eta espioia izan zen. Cambridgeko bostak taldeko kide izan zen.
Mant
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Donald Maclean
Ezkertiarren aldekoa zen, eta NKVDk errekrutatu zuen gaztetan. Hizkuntza modernoak ikasi zituen Cambridgeko Unibertsitatean eta han alderdi komunistan afiliatu zen. Komunisten ideiak gorabehera, karrera diplomatikoan sartu zen. Pariseko, Washingtongo eta Kairoko enbaxada britainiarretan izan zen. Washingtonetik AEBko politika termonuklearraren berri eman zion Moskuri. Espioitzaz susmatuta, Moskuk desertatzeko agindu zion 1951n. Maclean Errusiara joan zen eta britainiar politikan eta Sobietar Batasuna-NATO harremanetan espezialista gisa lan egin zuen.
Mant
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 168 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (70 gizon eta 51 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mant udalerrian 114 unitate fiskal zeuden, 287 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.172 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Mant udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.196 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hexapoda
Hexapoda azpifiluma (grezieratik, sei hanka) artropodoen artean talderik handiena da (espezie kopuruaren arabera) eta intsektuez gain beste hiru talde hegogabe ere biltzen ditu: Collembola, Protura, eta Diplura. Hexapoda taldea euren hanka kopuruaren arabera definitzen da: hiru hanka pare torax finko batean. Beste artropodoen artean gehienek hiru hanka pare baino gehiago dituzte.
Sailkapena
A
B
Scinax rostratus
Scinax rostratus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Meslay-le-Vidame
Meslay-le-Vidame Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kirkmichael (Perth eta Kinross)
Kirkmichael, 'Cille Mhìcheil', Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.
Meslay-le-Vidame
Biztanleria
2007an Meslay-le-Vidame udalerrian erroldatutako biztanleak 451 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 297 ziren, horien artean 234 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 234 pertsona aktiboetatik 221 lanean zeuden (119 gizon eta 102 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Meslay-le-Vidame udalerrian 171 unitate fiskal zeuden, 479 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.958 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Meslay-le-Vidame udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 834 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Broset de Quiçac
Broset de Quiçac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brouzet-lès-Quissac udalerrian erroldatutako biztanleak 235 ziren. Familiak 101 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 131 etxebizitza zeuden, 104 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 104 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 153 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (59 gizon eta 50 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Brouzet-lès-Quissac udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 275 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ramadan (hilabetea)
Ramadana (arabieraz رمضان, ramaḍān) islamdar egutegiaren bederatzigarren hilabetea da. 30 egunez osatua dago. Hilabete honetan Alak Mahomari korana bidali ziola oroitzen dute musulmanek.
Islamiarrentzat hilabete sakratua da, ospakizunezkoa baina Alarekiko sakrifiziozkoa ere. Egunez jatea, alkohola edatea, erretzea eta baita sexu harremanak izatea ere debekatua dute. Bakarrik gauean jan dezakete hilabetea irauten duen bitartean. Baraualdiak 06:00etatik eta 20:30etara irauten du gutxi gorabehera, eta tarte horretan, egunean 5 otoitzaldi egin behar dituzte.
Iluntzean jatordu handia egiten da eta, eguna argitu aurretik, gosari handia egiten da.
Osasun arazo larriak izan ezean, musulman guztiek egin behar dute urtero. Hala ere, ezustekoz, arauak betetzen ez badituzte, egun hori berreskuratu beharko dute geroago, ramadana bukatzean.
Ramadan osteko lehenengo egunean jai handia ospatzen da jateko berezi eta gozoki ugarirekin.
Ramadana gregoriotar egutegian
Islamdar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik ramadana ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako ramadana data hauetan da:
Contopus cinereus
Contopus cinereus Contopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Broadway antzerkia
Broadway antzokia esaten denean — Broadway izen hutsarekin ere ezagutzen da—, 41 antzoki profesionaletan aurkezten diren antzerki-emanaldiak aipatzen dira; antzokiok Antzokien Barrutian eta Lincoln Center zentroan daude, Broadway n zehar, Midtown Manhattanen, New York hirian, eta bakoitzak 500 eserleku edo gehiago edukitzen ditu. Broadway inguruko antzokietan eta Londresko West End inguruko antzokietan, biak batera hartuta, herrialde ingelesdunetan inon denik eta zuzeneko antzerki-eskaintza komertzialik handiena dago.
Nahiz eta bideak berak eta barrutiak eta barrutian dauden 41 antzokiez osatutako multzoak izen bera duten, eta nahiz eta lotura estu-estua izan Times Square- rekin, antzokietatik lau baino ez daude Broadwayn bertan ( Broadway Theatre, Palace Theatre, Minskoff Theatre eta Winter Garden Theatre ). Gainerakoak zeharkako kale zenbakidunetan daude kokatuta, zeintzuk Nederlander Theatre antzokitik hasi, West 41st Street kaleko Times Square baino bloke bat hegoalderago, eta iparralderantz hedatzen baitira, Broadway bidearen alde banatara, 53. kaleraino, eta Vivian Beaumont Theater antzokia ere sartzen delarik, Lincoln Center multzoan, West 65th Street kalean. Badira salbuespenak, baina "Broadway Theatre" terminoa, oro har, gutxienez 500 jarleku dauzkaten antzokietarako gordetzen da, eta antzoki txikiagoei off-Broadway (nonahi daudela ere) deitzen zaie, eta oso toki txikiei (100 jarleku baino gutxiagokoei) off-off Broadway, nahiz eta merkatuaz kanpoko antzerkiari edo avant garde antzerkiari ere deitzen zaion horrela, eta usadiozko antzokietatik kanpo antolatzen diren ekoizpenei ere bai.
Antzokien Barrutia turismo-erakargarri handia da New York hirian. The Broadway League-ren arabera, 2018-2019 denboraldian (2019ko maiatzaren 26an amaitu zen), guztira 14.768.254 ikusle izan ziren, eta Broadway-ko ikuskizunek 1.829.312.140 US dolar gordineko mozkina eman zuten, eta, beraz, ikusleak % 9,5 emendatu ziren, irabazi gordinak % 10,3, eta antzerki ikuskizunak izan ziren asteak % 9,3.
Broadwayko ikuskizun gehienak musikalak dira. Zenbait historialariren ustean, "'Broadwayko musikalek', Richard Rodgers-en eta Oscar Hammerstein-en ekoizpenekin jo zutelarik goia, eragin itzela izan zuten Estatu Batuetako kultura herrikoian, eta New York hiria munduko kultur hiriburu bihurtzen lagundu zuten.
Hasierako antzerkia New Yorken
New Yorkek ez zuen antzerki esanguratsurik izan 1750. urtera arte, noiz ere Walter Murray eta Thomas Kean aktore-managerrek antzerki konpainia egoiliar bat sortu baitzuten Nassau kaleko antzokian, 280 inguru ikuslerentzako lekuarekin. Shakespeareren antzezlanak eta balada-operak aurkezten zituzten, hala nola The Beggar's Opera (Eskekoaren opera). 1752an, hamabi aktoreko konpainia bat bidali zuen William Hallamek Britainia Handitik kolonietara, bere anaia Lewis zuzendari zutela. Williamsburg-en (Virginia) antzoki bat sortu zuten eta Veneziako merkataria eta The Anatomist lanak aurkeztuz abiatu ziren. Konpainia New Yorkera joan zen 1753an, eta Damon eta Phillida bezalako balada-operak eta balada-fartsak eman. Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerrarekin, bertan behera utzi zen antzerkia New Yorken, baina, gero, ostera ere hasi zen 1798an, Park Theatre antzokia (2.000 jarlekurekin) Chatham Street kalean (gaurko Park Row) ireki zelarik. Bowery Theatre antzokia 1826an ireki zen, eta ondotik beste batzuk.
1840ko hamartean, PT Barnum-ek entretenimendu-konplexu bat zuzentzen zuen Lower Manhattanen. 1829an, Broadway eta Prince Street kaleetan, Niblo's Garden ireki zen eta laster bihurtu zen New Yorkeko gaueko lokalen artean lehenetakoa. Antzokiak bazeuzkan 3.000 jarleku, eta era guztietako entretenimenduak eskaintzen zituen, musikazkoak eta musikaz bestekoak. 1844an, Palmo`s Opera House ireki zen, eta opera eskaini zuen, baina lau denboralditan bakarrik, gero porrota jo baitzuen eta berritu eta Burton's Theatre izena hartu baitzuen, antzezlanak emateko. Astor Opera House, berriz, 1847an ireki zen. Baina istiluak izan ziren 1849an, Bowery antzokiko behe klaseetako ugazabek esnobismoa leporatu baitzieten Astor Place antzokira joaten ziren ikusleei. "Astor Placeko 1849ko liskarren ondoren, entretenimendua zatitu egin zen New York hirian, klaseen arabera: opera goiko eta erdiko klaseko ikusleentzat bihurtu zen gehienbat, antzerki ibiltarien ikuskizunak eta melodramak, erdiko klasearentzat, eta barietate ikuskizunak kontzertu saloietan, langile klaseko gizonezkoentzat eta erdiko klase hurren behartsuarentzat."
William Shakespeareren antzezlanak maiz antzezten ziren Broadwayko eszenatokian garai hartan, batez ere Edwin Booth aktore estatubatuarraren eskutik, eta ospea bildu zuen nazioartean, Hamlet jokatuta. Booth-ek 100 bider erreskadan jokatu zuen Hamlet 1865ean, Winter Garden antzokian, eta ospea bildu horregatik (Booth-en anaia John Wilkes Booth-ek Abraham Lincoln hil baino hilabete batzuk lehenago amaitu zen emanaldi erreskada hori), eta, geroago ere, Booth's Theater-en ekingo zion berriro pertsonaia jokatzeari (bere anaia Junius Brutus Booth, Jr.-ek kudeaturik aldi batez). Garai hartan New Yorken agertu ziren beste Shakespearetar entzutetsu batzuen artean izan ziren Henry Irving, Tommaso Salvini, Fanny Davenport eta Charles Fechter izan ziren.
Musikalaren sorrera eta Gerra Zibil ostea
Antzerkia, New Yorken, hirigunetik Manhattan erdialdera aldatu zen pixkanaka, 1850etik aurrera, higiezin merkeagoen bila. XIX. mendearen hasieran, gaur egun Antzokien Barrutia osatzen duen eremua familia gutxi batzuen jabetzakoa zen, eta baziren bertan baserri batzuk. 1836an, Cornelius Lawrence alkateak 42nd Street ireki zuen, eta manhattandarrak "aire garbi aratzaz gozatzera" gonbidatu zituen. Handik abantzu 60 urtera, Oscar Hammerstein I.a antzerki enpresariak Victoria Theater antzoki ikonikoa eraiki zuen West 42nd Street kalean.