cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silvio Berlusconi
Bizitza
Zuzenbidea ikasi zuen Milanen. Enpresa ugari sortu eta zuzendu zituen. 1994an, Fininvest haren holdingak enpresa hauek biltzen zituen, besteak beste: garrantzi handiko hiru telebista kate, bi egunkari, aldizkari asko, Mondadori argitaletxea, La Standa saltoki handiak, aseguru eta finantza etxeak eta AC Milan futbol taldea. 1994an Forza Italia alderdia sortu zuen eta hauteskunde orokorretara aurkeztu zen, martxoan, Iparraldeko Ligarekin eta Aliantza Nazionala alderdi neofaxistarekin batera. Forza Italiak botoen % 21 lortu zituen, eta haren aliatuek, berriz, % 23. Silvio Berlusconi lehen ministro izendatu zuten, baina handik gutxira, 1995eko urtarrilean, kargua utzi behar izan zuen, haren aurkako anitz ustelkeria salaketa zirela kausa. 1996ko urtarrilean, Berlusconiren kontrako epaiketa hasi zen, Milanen. Hiru hilabete geroago, hauteskundeak galdu zituen. 1997ko abenduan, urtebete eta lau hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina 2000ean barkamena eman.
San Juan del Puerto
San Juan del Puerto Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 12 m-ko altueran eta Huelvatik 14 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 7.520 biztanle zituen 45 km²-tan banaturik.
Moritzburg (Saxonia)
Moritzburg Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Caprimulgiformes
Caprimulgiformes Aves klaseko ordena da.
Taxonomia
Caprimulgiformes ordenak honako familia ditu:
Rosa Zarra
Rosa Zarra Marín 1995eko ekainaren 22an Ertzaintzak gomazko pilotaz zauritu eta zortzi egun geroago, ekainaren 30ean, hildako 58 urteko donostiar emakumea izan zen. Donostiako Parte Zaharrean jaioa eta Amarako bizilaguna, Rosa Zarra Euskal Herria Askatu ekimenak deitutako kontzentrazio batean parte hartzera joan zen Donostiako Anoeta estadioko inguruetara, bezperan Lasa eta Zabalaren hiletetan gertaturiko istiluak salatzeko. Alta, toki berean ETAk bahitutako Jose María Aldaya enpresaburuaren aldeko askatasunaren aldeko kontzentrazio bat ere deituta zegoen. Istiluak sortu ziren ertzainen eta manifestari ezkertiar abertzaleen artean. Istiluak baretu zirenean, bi ertzain Rosa Zarra eta beste pertsona batzuk zeuden txokora hurbildu eta gomazko pilota bat jaurtiki zuten, lekukoen arabera 6-8 metroko distantziara. Gomazko pilotak Rosa Zarra kolpatu zuen abdomenean.
Rosa Zarraren familiak Ertzaintzaren aurkako salaketa jarri zuen, haren heriotza Ertzaintzaren jokabideak eragindakoa izateagatik eta laguntza ukatzeagatik. Eztabaida sortu zen familiaren eta Ertzaintzaren ordezkari politikoen artean Rosa Zarraren heriotza kolpatu zuen pilotak eragindakoa zen ala aurretik Rosak zuen osasun arazoen ondorioz gertatu zen. Auzitegiko medikuek arrazoi naturalei egotzi zieten Rosaren heriotza, aldiz Rosaren nefrologoak heriotza pilotakadaren ondorio izan zela adierazi zuen. Azkenean, 1995eko irailean epaileak familiarrek jarritako salaketa artxibatzea erabaki zuen.
Dirceu Arcoverde
Dirceu Arcoverde Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Setophaga americana
Setophaga americana Setophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Ectot-lès-Baons
Ectot-lès-Baons Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ectot-lès-Baons udalerrian erroldatutako biztanleak 408 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 276 ziren, horien artean 204 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 204 pertsona aktiboetatik 191 lanean zeuden (102 gizon eta 89 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ectot-lès-Baons udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 417 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.930 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Joserra Fachado
Joserra Fachado (Pasai San Pedro, Gipuzkoa, 1960ko apirilaren 28a) aktorea eta pailazoa da. Hipo eta Tomax taldeko Tomax pailazoa izan zen.
Ectot-lès-Baons
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Ectot-lès-Baons udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 438 hektarea erabiltzen.
Joserra Fachado
Zurriola Antzerki Eskolaren sortzaileetako bat izan zen 2001ean. Montxo Imaz, Anartz Zuazua eta Santi Goñirekin, Mikel Sarriegi irakaslearen laguntzaz. 1994. urte inguru Gotzon Alemanek ekin zion bideari, eta haren ondotik Montxo Imazek, ordubeteko klaseak emanez eguerdietako tarteetan. Geroago Izaskun Lacalle, Maider Oiarzabal, Ohiana Maritorena eta Nerea Arriola ere izan dira eskolako irakasleak.
Urte guzti hauetan zehar, antzerki-eskola 2001ean hasi zenetik, urtero beti ibili dira 170-200 ikasle. Ziurra da 1000 ikasle baino gehiago direla euskarazko antzerki-eskola honetan trebakuntza minimo bat jaso dutenak.
Ectot-lès-Baons
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sanz IV gobernua
Sanz IV gobernua edo IX.ko Nafarroako Gobernua 2007ko abuztu eta 2011eko uztail, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak Miguel Sanz Sesma izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari, Nafar Herriaren Batasuna eta Nafarroako Demokraten Elkarguneako arteko akordioak emankorrak izan ostean.
Gobernu hau Miguel Sanzen aurreko beste hiru gobernuekin kateatu da.
Fidantza kontratu
Fidantza kontratua berme pertsonaleko hitzarmen bat da, zeinaren bitartez fidantzarekin fidatzailea hirugarren baten ordez zerbait ordaintzera edo betetzera behartzen den, hirugarren horrek hori egiten ez duen kasuetan. Erantzuleak era solidarioan nahiz subsidiarioan erantzungo du hartzekodunaren aurrean, zordunaren ordez, betebehar nagusia duena, zordunak betetzen ez duen kasuetan behartua geratuz.
Fidantza hartzekodunaren bermea da, ezin baitaiteke existitu baliozko betebeharrik gabe. Azken batean, fidantzak bermatzen duen obligazio nagusiaren aurretiazko existentzia suposatzen du. Fidatzailea, beraz, hartzekodunaren onuran, betebehar baten zordun bilakatzen da, betebehar nagusiak hartzekodunari sortzen dion interesa asez.
Kontzeptua
Laburbilduz, honela defini dezakegu: kontratu bat zeinaren bitartez hirugarren pertsona batek, hartzekoduna eta zorduna ez denak, bere burua behartzen duen obligazio bat modu subsidiarioan betetzera, alegia, zordunak betetzen ez duen kasuan.
Fidantza kontratua bermezko kontratu bat da, behar nagusi bat betetzen dela ziurtatzen saiatzen dena, hain zuzen.
Kreditu guztiek zordunaren ondarea dute berme nagusi bezala. Baina posible da zordunaren ondarea nahikoa ez izatea bere obligazioei aurre egiteko; horregatik, hartzekodunari beti komeni zaio berme gehigarri bat ezartzea, orokorraz gain zordunaren ondarearen jazotzen dena.
Bermeak pertsonalak edo errealak izan daitezke hirugarren batekin hartutako konpromisoaren arabera. Lehenengoak fidantza kontratua osatzen du, eta bigarrenak bermezko kontratu, hipoteka eta antikresia, baita beste adierazpen modernoago batzuk, hala nola, lekualdatzerik gabeko bermeak eta hipoteka higigarria.
Hitz egiten ari garena ondo ulertu ahal izateko oso garrantzitsua da bi baldintzen arteko bereizketa egitea, askotan nahasi egiten direlako: erantzukizuna eta bermea. Obligazio baten ez betetzea ematen denean hartzekodunak obligazio horri derrigorrez betetzea eskatu ahalko du, eta zordunaren ondareagatik baliokidea izango den balioa lortzea. Hau da gure ordenamendu juridikoak erantzukizunaren inguruan ezartzen duen sistema orokorra, hartzekodunarentzat berme bat suposatzen duena. Baina bermea zentzu tekniko eta espezifikoan ez da sortzen erantzukizunaren sistema orokorra aldatzen den arte hartzekodunak duen segurtasuna handitzeko bere interesa betetzen dela ikustean.
Bermea eta erantzukizuna kontzeptu desberdinak izateaz gain, betetzen dituzten funtzioak ere desberdinak dira. Izan ere, erantzukizunean zorduna bere betebeharrak betetzera lotuta gelditzen da; bermean, berriz, hartzekodunak bere interesa beteko den segurtasuna handiagoa da.
Erromako zuzenbide klasikoan: berme pertsonal erromatarra
Zuzenbide Erromatar Klasikoan fidantzagatik pertsona bat besteren zorraz arduratzen da berezko ondarearekin. Fidantza ez da kontratu bat zehazki, hots forma juridikoa, baizik eta helburu ekonomiko soziala, baliabide juridiko desberdinekin lortzen dena.
Garai honetan zuzenbide erromatarrean garrantzi handiko kontratu bat zegoen stipulatio deitzen dena: ahozko garantia kontratua. Honela definitzen zen: kontratu bat zeinaren bitartez pertsona bat (fidatzailea) obligazioa betetzera behartzen den beste pertsona batek (zorduna), obligazioaren subjektu pasiboak, obligazioa betetzen ez duen kasuetan.
Hiru berme mota zeuden garai honetan:
Justinianoren Zuzenbide Erromatarrean
Justinianoren Zuzenbide Erromatarrean fidantza erromatarraren eboluzioa ematen da. Eboluzio hau kalitate juridikoan eman zen hobekuntzaren fruitua izan zen, baita garatutako gizarte baten eskaeren ondorioz, non berme pertsonalak lehen mailako papera betetzen zuen.
Akordioak forma zorrotz eta formala zuen, ondorengo baldintzekin:
Kodeketa Aroan
Kodifikazio Aroan, Erdi Aroko juristek, erromatarrekin alderatuz, ez zituzten aurrerapen handiak lortu, eta ez zituzten guztiz bere egin Justinianok egin zituen aldaketak.
Hemen eman ziren aldaketa handienak XIII. eta XIX. mendeetako juriskontsultuek egin zituzten, ordura arte zegoen guztia sistematizatuz, argituz eta ordenatuz. Honela, Kodifikazioa sortu zen, gaur egun bermeen eta zordun-solidaritateen inguruan dagoen erregulazioaren oinarriak finkatuz.
Eginkizun ekonomiko eta soziala
Fidantzaren inguruan hitz egitean, kontratu batez hitz egiten dugu, non fidatzaileak onuradun edo hartzekodunarekin konpromisoa hartzen duen, zordunak ordaintzen ez duen kasuan betebehar hori betetzeko. Honela, segurtasuna eskaintzen du kontratuan ezarritakoa adostutako forman eta denboran beteko baita.
Fidantza- kontratu baten bidez onuradunari eskaintzen zaiona zera da, zordunak hartu dituen obligazioak beteko dituen ziurtasuna. Izan ere, fidatzaileak fidantza eman zezan lehenik zordunak dokumentazio jakin batzuk aurkeztu behar ditu bere kaudimen ekonomikoa eta baita bere ahalmen tekniko, moral eta legezkoa frogatzeko.
Bestalde, zordunari obligaziodun solidario baten babesa, hau da, pertsona fisiko bat zeinak fidantza baino balio handiagoa duen ondasun higiezin bat duen, eskatuko zaio.
Beharrezkoa den fidantza- kontratu mota eta bere ezaugarriak kontuan izanik, hau kontratatzeak onura desberdinak ekar ditzake. Batez ere, kostu gutxiko berme bat dela, eta fidatutakoak ez du bere kreditu-lerroa blokeatzen.
Fidantza bat kontratatzeak beharrezko ziurtasun juridikoa eskaintzen du negoziazio bat egin behar denerako, bere ez betetzeari larritasuna kenduz, hau gertatzen den kasuetarako.
Bestalde, gizartean ekonomikoki oso garrantzitsuak dira, izan ere, fidantzek kreditu emateak bizkortzen dituzte, baita salerosketa kontratuen ordainketen betetzeak ere.
Osagarritasuna
Berezitasun honek, fidantza diziplinaren ezaugarri garrantzitsuenak jasotzen ditu.
Fidantza hartzekodunaren berme den heinean, ezin daiteke existitu baliozko betebeharrik gabe. Azken batean, fidantzak bermatzen duen obligazio nagusiaren aurretiazko existentzia suposatzen du. Fidatzailea, beraz, hartzekodunaren onuran, betebehar baten zordun bilakatzen da, betebehar nagusiak hartzekodunari sortzen dion interesa asez.
Aipaturiko ezaugarriak muga bateraino eramanez, fidatzaileak bere gain hartzen duen obligazioaren independentziaren ukapena dakar. Fidantza erlazioari eransten zaion osagarritasunak edo dependentziak ez du esan nahi obligazio fideiusorio hori, nahitaezko lotura ezberdingarri bezala, garrantzi gabekoa denik; berriro ere azpimarratu behar da desberdina den obligazio bat dela, eta horregatik bere iraungitze eta eraginik ezarako kausak aurkezten ditu.
Esan liteke fidatzailearen betebeharra zordun nagusiaren isla dela: fidantza lotura honekin soilik jaiotzen da, eta era berean bermatutako erlazioen pausuak jarraitzen ditu. Gainera, zordunaren betebeharrekin batera desagertzen da.
Osagarritasuna arrazoi funtzionalagatik justifikatzen da: ezin da zalantzan jarri, fidantzaren bigarren maila konfigurazioak berme funtzioa betetzen duela betebehar nagusia existitzen eta denboran irauten duen bitartean.
Hala ere, behar nagusiak esperimenta ditzakeen gorabehera guztiak fidantza erlaziora eramango balira, nabaria litzake, translazio oso horrek berezko berme hori ahultzea dakarrela. Hau da, bere segurtasun eta eraginkortasun maila jaisten du. Horregatik, bilatzen dena bermatutako hartzekodunaren posizioa indartzea denean, ohikoa izan ohi da fidantza erlazioaren osagarritasun maila hori beheratzea.
Betebehar fideiusorioaren izaera osagarriari hasieran zuen izaera absolutua kentzen zaio, eta berme pertsonaleko forma berriak sortuz, osagarritasunaren zurruntasuna saihesten dutenak.
Subsidiariotasuna
Betebeharraren ezaugarria da eta kontratuarena, zeinaren bitartez obligazioa betetzea soilik eskatuko zaion fidatzaileari zordun nagusiak bere betebeharra betetzen ez duen kasuetan.
Fidatzailea bigarren maila batean egongo da, eta soilik erantzungo du zordunaren atzetik eta bere akatsean, bi ikuspegitik: 1) Fidatzailea hirugarren bategatik betetzera edo ordaintzera behartzen da “honek egiten ez duenean”; 2) Geroagoko une betearazlean, fidatzailea ezin da ordaintzera behartu lehenago “zordunaren ondare guztien eskusioa” egin gabe.
Adostasuna
Bere berezko efektuak produzitzeko alderdiek beren baimena elkarrekiko adierazi behar dute. Baimena ezin da ulertutzat eman, beharrezkoa da berariazko eran agertzea, eta nabaria izatea.
Kommutatiboa
Alderdiek lortzen dituzten abantaila eta desabantailak fidantza sortu den unetik ezagutzen dituztelako. Nahiz eta zordunak bere betebeharra beteko duen edo ez duen ziurgabetasuna egon, ez du esan nahi ausazkotasunaren mendean dagoenik, ez dutelako eraginik kontratuaren abantaila eta desabantailen gain, baldintza bati soilik dago lotua.
Doakoa
Fidatzaileari zordunarekin mailegatutakoaren inguruan hitzartzeko ahalmena emateak ez du esan nahi fidantzak doakoa izateari uzten dionik, lehen esan bezala, zorduna kontratuaren parte ez delako.
Fidantza- kontratuko aldeak
Kontratutik sortzen den fidantzaren kasuan, ezinbesteko aldeak izango dira (obligazio nagusiaren) hartzekoduna eta fidatzailea, hauek izango dira eta obligazio fideiusorio honen subjektuak. Orohar, bermatua izan den zorduna ez da kontratu honetako alderdi izango. Salbuespen bezala, zordunak eta fidatzaileak, euren arteko akordio bidez ere adostu ahalko dute; nolanahi ere, azken akordio hori hartzekodunak onartu behar du. Ondorioz, kasu guztietan ezinbestekoa da fidantza erlazioaren eraketa eman dadin, fidatzaile eta hartzekodunaren elkartze subjektiboa.
Kaudimena
Adostutako fidantzen kasuetan, fidatzaileak gaitasuna izatearekin nahiko izango da. Baina, (legez edo probidentzia judizial bidez) pertsona bat fidatzaile bat aurkeztera behartuta badago, honek gaitasun orokorra izateaz gain, bermatzen duen obligazioaz erantzuteko nahikoa kaudimen izan beharko du. Aldi berean, pertsona hau kaudimen gabe bihurtzen bada, hartzekodunak ukanbeharrak betetzen dituen beste fidatzaile bat izendatu dadila eskatu dezake (salbu berak itundu bazuen aurreko fidatzaile horren izendatzea).
B) Elementu errealak: obligazio bermatua
Nahiz eta praktikan gehienetan diruzko obligazioak bermatzeko erabiltzen den fidantza, obligazio guztiak, edozein dela ere honen objektua, izan daiteke fidantzagarri.
Obligazio fideiusorioaren elementu objektiboa, teknikoki, fidatzaileak hartutako konpromisoa da. Baina honek izaera osagarria duen heinean, berme obligazio hau zehazteko eta honen hedapena mugatzeko, beharrezkoa izango da obligazio nagusia (bermatzen ari dena) aztertzea.
Ezin daiteke fidantzarik izan baliozko obligaziorik gabe. Bistan denez, ondorio hori osagarri izaerari buruzko printzipioaren aplikazioa besterik ez da; horren ondorioz, betebehar bermatua deuseza bada, betebehar fideiusorioa ere deuseza izango da. Nolanahi ere, kasu batzuetan, betebehar bermatua sortu duen kontratua deuseza dela adierazi arren, fidatzailea ez da betebeharretik erabat askatzen eta fidantzak iraun egiten du.
Fidatzaileak zor duen prestazioa, nahiz eta berbera ez izan, ezin izango da zordun nagusiak bete behar duenaren izaera desberdinekoa izan.
Fidantza arrunt edo zehaztugabearen kasuetan aditzera ematen da obligazio fideiusorioa obligazio nagusia, osagarriak direnak (hitzartutako interesak…) eta sortutako kostu judizialak bezain beste izatera iritsiko dela. Honek ez du inolako forma bereziren betekizuna galdatzen.
Alabaina, bermearen ahalmenaren inguruko zehaztea egon denean, bi egoera bereizi daitezke:
Era berean, bihar- etziko zorrak bermatzeko fidantza eman daiteke, nahiz eta horien zenbatekoa ezaguna izan ez; baina ezin izango zaio fidatzaileari ezer erreklamatu, zorra likidatzen ez den bitartean.
Praktikan, kreditua jasotzea aurreikusirik edo proiektaturik egonda, kreditu horren bermea ematen da sarritan. Kasu horietan, obligazio bermatua oraindik izan gabe, fidantza harremanak sortzen dira. Hori dela eta, erasgarritasunari buruzko printzipioa apurtzen dela esan ohi da; hala ere, argi dago bermeak eragina izango duela betebehar nagusia sortzen denean eta sortzen denetik.
C) Elementu formalak
Fidantzaren aldeko presuntziorik ez dago eta berariazkoa izan behar da. Hortaz, fidatzailearen borondatea modu sinesgarrian agertu behar da, hori ezin delako presumitu eta ezin delako bertan jasotakoa baino haratago zabaldu. Borondate hori argia izan behar da; dena den, horrek ez du esan nahi borondate aitorpenak forma solemnea izan behar duenik, ezta aitorpen hori forma zehatzari helduz egin behar denik ere. Formaren askatasun printzipioa aplikatu behar da. Azken puntu honetan ñabardura bat egin behar da, izan ere, nahiz eta fidantza zibilak inongo forma berezirik ez galdatu, fidantza merkantila idatziz jaso beharko da, eta ukanbehar hau betetzen ez bada ez du ez balio ez efektu juridikorik izango.
Fidantza motak
Fidantza, beste instituzio juridiko asko bezala, irizpide ezberdinen arabera modu desberdinetan klasifikatua izan daiteke. Normalean, gehien erabiltzen diren irizpideak dira:
Fidantzaren oinarrian dagoen kausa
Haren oinarriaren arabera, fidantza izan ahalko da: (a) aske edo espontaneoa: norbaitek beste pertsona baten zorraren fidatzaile gisa jartzen duenean bere burua, honek fidatzaile bat izendatzeko aurretiazko behar formalik izan gabe; (b) zor dena edo beharrezkoa: aurretiazko fidantzatzeko behar bat dela eta, ematen denean bermea.
Adostutako fidantza hartzekodunaren eta fidatzailearen arteko fidantza- kontratutik eratortzen da, eta hura eratzeko eta baliozkotzeko ez da beharrezkoa zordunaren adostasunik. Gerta daiteke zorduna fidantza- kontratuaren aurka agertzea, edo horren existentzia ez ezagutzea.
RoboCop 3
RoboCop 3, 1993ko Fred Dekker estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Robert John Burke, Nancy Allen eta Rip Torn aktoreek antzeztu zuten.
Fidantza kontratu
Fidantzaren oinarrian dagoen kausa
Hala ere, berme hori fidatzailearen eta zordunaren arteko akordioaren ondorio izan daiteke. Fidatzailea aurkeztu behar duen zordunak betebeharrak hartzeko gaitasuna eta bermatu beharreko betebeharrari aurre egiteko hainbat ondasun dituen pertsona aurkeztu beharko du. Era horretan, fidatzailea kaudimen gabezia egoeran geratzen bada, hartzekodunak aurreko ezaugarriak betetzen dituen fidatzailea eskatu ahal izango du. Era berean, salbuespen izaeraz, hartzekodunak eska eta itundu dezake fidatzailea pertsona zehatza izatea.
Altiphylax mintoni
Altiphylax mintoni Altiphylax generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Fidantza kontratu
Fidantzaren oinarrian dagoen kausa
Beharrezkoak diren fidantzen eremuan, alde batetik, legezko fidantza dago, hura legearen xedapenaren eskutik eman denean (tutorearen eta gozamendunaren kasuetan hauen obligazioak bermatzeko erabiltzen den bezala); eta bestetik, fidantza judiziala dago, probidentzia judizial baten bidez epaile batek hirugarren bati ezartzen diona; alegia, legeak epaileak eta auzitegiak ahalduntzen ditu, prozeduraren alderdi den zordunari fidantza era dezala eskatzeko
RoboCop 3
RoboCop (1987) eta RoboCop 2 filmeen jarraipena da, baina honakoan hada aurreko bietan protagonista antzeztu zuen Peter Weller aktoreak ez zuen parterik hartu, bestalde, lehen filmaren gidoian parte hartu zuen Frank Miller eleberrigile grafiko ezaguna hirugarren film honen argumentua idazteko itzuli zen.
Argumentua
Detroit hiria poliziak kontrolatu ez ditzazkeen mafia taldeen menpe dago. OCP multinazionaleko agintari boteretsuek aldiz, hiriko etorkinen auzo bat suntsitu eta bertan luxuzko etxalde konplexua eraiki asmo du. Horretarako, mafia taldeak agindupean izateaz gain, politikariak diruz erosi eta ia polizia guztia kontrolpean edukiko dute, baina ez dute Robocop (Robert John Burke) kontrolatzerik lortuko.
Fidantza kontratu
Fidantzaren oinarrian dagoen kausa
Hala ere, azpimarratu behar da obligazio hauek formalki haien sorburu materiala nahimen pribatuan dutela, eta ez legean edo probidentzia judizialetan bertan, izan ere, fidantza, pertsona baten gain karga edo obligazio batzuk egon daitezen, ez da eratuko pertsona horrek fidatzaile bezala lotzea onartzen ez badu.
Ingersheim (Alsazia)
Ingersheim Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Jungla
Jungla oihan itxia izendatzeko erabiltzen den hitza da, bereziki gizakiak han barrena ibiltzeko etengabeko oztopoak dituena. Oihan arruntetan posible izaten da gizakiak ibiltzea, zuhaitzen hostotzak argia iragaten uzten ez duenez, zorutik gertu garatzen den landaredia garatzen ez delako. Junglan, ordea, maila guztietako hain da oparoa non pertsonen mugimenduak nekez gertatzen diren. Hedaduraz, jungla terminoa oihan tropikalak izendatzeko erabili izan da, bereziki ikuspuntu kolonial batetik.
Fidantza kontratu
Arautzen duen zuzenbidea
Fidantza klasifikatzeko, hura arautzen duen ordenamenduko eremuaren irizpidea ere erabili daiteke. Hau, azken batean, fidantzaren izaera osagarria dela eta, fidantzatutako obligazioa arautzen duen eremu bera izango da orohar. Irizpide hau aplikatuta, fidantza izan ahalko da: (a) fidantza zibila, bermatutako obligazioa izaera zibilekoa denean; (b) merkataritza arloko fidantza, honek objektu merkataritzako kontratu bat bermatzea duenean, nahiz eta fidatzailea ez izan merkatari; eta (c) administrazio fidantza, fidantza partikular batek Administrazio Publikoarekiko dituen kontratu erlazioetako obligazioen betetzea bermatzeko erabiltzen denean. Edozelan, aipatutakoetatik erregimen juridiko zabalena arlo zibilean izango dugu; hau aplikagarri izango da merkataritza eta administrazio fidantzen eremuetan ere hauetako arauketa bereziak aurreikusten ez dituen puntuetan.
Ordainsaria
Fidatzailearen balizko ordainsariaren aldetik, fidantza kostuzkoa edo dohainekoa izan ahalko da. Ordainsaria ez da presumitzen fidantzan, hau da, fidantza izaeraz dohainekoa izango da. Beraz, figura hau bermatzaile altruistaren inguruan sortzen da, normalean familiarteko, lagun, kide edo ezaguna izango delarik, fidatzaile izatea onartzen duena modu doakoan inongo kontraprestaziorik gabe. Hala ere, egun ohikoak dira bermatzaile profesionalak: ordainsaria izango duen fidantza zerbitzuak eskaintzen dituzte banku eta bestelako finantza instituzioek; azken hauen adibide dira Elkarrekiko Berme Sozietateak, SGR deiturikoak.
Ingersheim (Alsazia)
Biztanleria
2007an Ingersheim udalerrian erroldatutako biztanleak 4.583 ziren. Familiak 1.876 ziren, horien artean 584 pertsona bakarrekoak ziren (204 bakarrik bizi ziren gizonak eta 380 bakarrik bizi ziren emakumeak), 584 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 576 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 132 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Fidantza kontratu
Ordainsaria
Kostuzkoa ala dohainekoa izanda, fidatzaileak zorra ordaintzen duen kasuetan beti izango du zordunari ordaindutakoa itzultzeko akzioa. Hala ere, errenboltsorako akzio horrez gainera, fidantza kostuzkoa bada, zordunaren zorra fidatzailearen ondarearekin bermatzeagatik, azken horri gehigarria ordainduko zaio.
Ingersheim (Alsazia)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fidantza kontratu
Bermatutako obligazioa
Bermatu den edo nagusia den obligazioa behatuta, bitan banatu daiteke:
Hurrenkera
Fidatzaileak hartzekodun nagusiaren aurrean duen posizio edo hurrenkeraren arabera, bereizketa hau egiten da: (a) fidantza subsidiarioa, bermatzaileak zordunaren ez- betetze kasuaren aurrean obligatzen duenean bere burua; eta (b) fidantza solidarioa, fidatzaileak bere burua zordunaren hurrenkera berean obligatzen duenean.
Elkartzea
Erantzukizun maila edo ordena berean dauden fidatzaile kopuruaren arabera, izan daiteke: (a) fidantza pertsona bakarrekoa, fidatzaile bakarra badago; (b) fidantza aniztasuna, hainbat pertsonek, bakoitzak modu autonomoan, zor bera (edo honen zati bati) erantzutera behartzen dutenean haien burua; edo, (c) fidantzakidetza bat, hainbat fidatzaile batera agertzen badira zor beraz erantzutera (haien artean modu mankomunatu edo solidarioan izan).
Ingersheim (Alsazia)
Etxebizitza
2007an 2.092 etxebizitza zeuden, 1.911 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 154 hutsik zeuden. 1.086 etxeak ziren eta 989 apartamentuak ziren. 1.911 etxebizitza nagusietatik 1.112 bere jabearen bizilekua ziren, 757 alokairuan okupaturik zeuden eta 42 doan lagata zeuden; 60 etxek gela bat zuten, 204 etxek bi zituzten, 435 etxek hiru zituzten, 451 etxek lau zituzten eta 761 etxek bost zituzten. 1.529 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 921 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 797 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Fidantza kontratu
Fidantzaren efektu juridikoak hartzekodunaren eta fidatzailearen artean
Fidantza- kontratutik zuzenean eratortzen diren efektuak dira:
Ingersheim (Alsazia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.949 ziren, horien artean 2.145 aktiboak ziren eta 804 inaktiboak ziren. 2.145 pertsona aktiboetatik 1.988 lanean zeuden (1.046 gizon eta 942 emakume) eta 157 langabezian zeuden (67 gizon eta 90 emakume). 804 pertsona inaktiboetatik 286 erretiraturik zeuden, 238 ikasten zeuden eta 280 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fidantza kontratu
Eskusio- onura:  fidatzaileari betetzea galdatzea
Eskusioaren onurak suposatzen duena da ezingo dela fidatzailea behartu hartzekodunari ordaintzera, aurretiaz hartzekoduna ez bada zordunaren ondasun guztien aurka joan, alegia, ez badu zordunaren ondasun guztien eskusioa egiten. Hortaz, hartzekodunak fidatzaileari ordainketa galdatuko balio zordunari baino lehen, hartzekodunaren aurka eskusio-onura jarriko du, aldi berean, adieraziz zordunaren ondasunen artean zein diren diru bihurtu eta zorraren zenbatekoa ordaintzeko beste direnak.
Ingersheim (Alsazia)
Diru sarrerak
2009an Ingersheim udalerrian 1.946 unitate fiskal zeuden, 4.420 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.007 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 166 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Fidantza kontratu
Eskusio- onura:  fidatzaileari betetzea galdatzea
Hala izatekotan, hartzekoduna zabarra izan bada aipatutako ondasunen eskusioa egitean, hartzekodunak, ondasun horien neurrian, zordunaren kaudimengabezia jasan beharko du.
Ingersheim (Alsazia)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 5 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
Pollard (Alabama)
Pollard Alabamako herri bat da. Escambia konderrian kokatua dago. 2010ean 137 biztanle zituen, 47.7 kilometro koadrotan banatuta.
Fidantza kontratu
Eskusio- onura:  fidatzaileari betetzea galdatzea
Aldiz, ezingo da eskusioaren onura erabili, hurrengo kasuetan:
Banaketa onura
Banaketa onura, hainbat fidatzaile diren kasuetan, hartzekodunari bere erreklamazioa denen artean banatzeko fidatzailekide bakoitzak duen eskubidea da. Honen jatorria zuzenbide erromatarrean dago, eta fidatzailekide hauetako bati zor osoa ordaintzea eskatuko balitzaio, beneficium divisionis delakoa eskatu ahalko luke, hau da, hartzekodunari akzioa denen artean banatzea eskatzea. Eskubide honen erabilera orduan, eskusio onurako arauketa erabiliko da analogiaz.
Salbuespen aurkagarriak
Oro har, fidatzaileak jar ditzake, hartzekodunaren aurka, zordun nagusiari dagozkion eta zorrari dagozkion salbuespen guztiak (fidantza negozioaren baliozkotasun eza, zorra iraungi duten kausak…); baina ez zordunaren salbuespen pertsonal hutsak. Hortaz, aurretik aztertu dugunez, fidatzaileak ezingo ditu salbuespen gisa jarri zordunaren gaitasunarekin lotuta daudenak.
Fidantzaren efektu juridikoak zordunaren eta fidatzailearen artean
Fidatzaileak zordunaren aurka zorraren ordainketaren aurretik dituen eskubideak eta honen ondoren dituenak bereiziko ditugu:
A) Ordainketa egin baino lehen dituen eskubideak
Kasu horietan guztietan, fidatzaileak ordainketa egin behar izatea ekidin nahi du (zordunak ordainketa egin dezala lortuz) edo, hala dagokionean, ordainketa egin behar izatekotan, ordaindutakoa berreskuratuko duela ziurtatzen duen neurriren bat har dadin nahi izango.
B) Ordainketa egin eta gero dituen eskubideak: fidatzaileak zordunaren aurka dituen akzioak
Ordaintzen duen fidatzailea zordunaren hartzekodun bilakatzen da. Ondorioz, zordunaren aurkako errenboltsorako akzioa edo ordaindutako kredituan subrogatzeko aukera izango du.
Errenboltsorako akzioak bere baitan honako kontzeptu hauek jasotzen ditu:
Errenboltsorako eskubidea egongo da nahiz eta fidantza zorduna jakinaren gainean egon gabe eman izan.
Fidatzaileak aukeratu ahal izango du, errenboltsorako akzioa egikaritu beharrean, hartzekodunak zordunaren aurka zituen eskubide guztietan subrogatzea. Subrogazioan, fidatzaileak hartuko lituzke hartzekodunaren eskubide eta betebehar guztiak; hortaz, hartzekodunaren jarrera hartuko luke oso- osorik, antzinatasun eta erantsi berberarekin eta, hala denean, kreditu nagusiak zuen izaera pribilegiatuarekin.
Hala ere, subrogaziotik kanpo uzten dira eskubide txit pertsonalak eta besterendu ezinak eta kuantitatiboki, fidatzaileak ezin du, subrogazioaren bidez, hartzekodunari ordaindutakoa baino zenbateko handiagoa eskuratu.
Bestalde, fidatzaileak zorduna demandatuz gero, fidatzaileak galdatzen dion erantzukizunaren aurrean, zordunak honako salbuespen hauek aurkaratu ahal izango dizkio:
Kontratuaren iraungipena
Oro har, obligazio nagusia betetzen denean;
Fidantza- kontratuan ematen diren supostu bereziak;
Fidantzakidetza
Fidantza batean posible izango da fidatzaile bat baino gehiago egotea, eta hauek zordun berdinaren obligazioa hartzekodun berdinarekiko beteko dela bermatuko dute. Beraz, fidantzakidetza osatuko duten pertsona anitz egongo dira eta zordun berdinaren berme izango dira, hartzekodun berdinaren aurrean.
Fidatzaileen pluraltasun arrunta
Fidantza fidatzaile anitzengatik osatuta dago. Fidatzaile bakoitzak zorraren zati batengatik erantzungo du, bakoitzak bermatu duen ehunekoagatik, alegia.
Fidantzankidetza
Obligazio bakarra egongo da eta haren fidatzaileak pertsona anitz izango dira, pertsona bakoitzak ko-titulartasun pasiboa izango du obligazio fiduziario berdinarekiko eta bakoitzak bere zatiarekiko.
Arau orokorrez, solidaritatea ituntzen ez den bitartean, fidatzaileak dagokion zorraren zatiagatik, soilik, erantzuten du, era mankomunatuan.
Era berean, hartzekodunak zuzenean fidatzaile bakoitzari dagokion zatia eska diezaioke eta fidatzaileetako batek erantzuten ez badu, bermatu gabe geldituko litzatekeen zati horrengan gainontzeko fidatzaileek erantzun beharko dute era proportzionalean bakoitzak erantzuten duen zor nagusiaren ehunekoaren arabera.
Arrazoi horregatik, hartzekodunak zor guztia betetzea galdatuko balio fidatzaile bati, hark banaketaren onura erabili ahal izango du salbuespen gisa. Onura hori eskusio-onura iraungitzen den kasu berdinetan amaitzen da.
Ingersheim (Alsazia)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ingersheim udalerrian 105 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ingersheim udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat eta hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 535 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 318.
Fidantza kontratu
Fidatzaile kideen arteko erlazioak
Zor osoa ordaintzen duen fidatzaileak beste fidatzaile kideei erreklama diezaieke bakoitzak proportzioz ordaindu behar duen zatia.
Fidatzaileetako bat kaudimengabe geratzen bada eta ondorioz ezin badu erantzun berari dagokion zatiarengatik, horren zatia guztiei gehituko zaie proportzio berean, guztien artean zati hori ordainduz.
Akzio hori eman dadin, fidatzaileak ordaindu egin behar izan du, ordainketa epaiketan galdatu zaiolako edo zordun nagusia konkurtso egoeran jarri denean.
Fidatzaile kideei egiten zaien eskaera horren aurrean, ordainketa egin duen fidatzailearen aurka, bakoitzak hartzekodunaren aurka izango zituzkeen salbuespen berberak jarri ahalko dituzte.
Fidantzakidetza iraungitzea
Hartzekodunak fidatzaileetako bat askatzen badu besteen adostasunik gabe, askatze hori probetxugarria da guztientzat, askatua izan den fidatzaile horri dagokion neurrian.
Baimena ematekotan, ulertu behar da zor osoa eta hasierakoa fidatzaile gutxiagoen artean banatua geratzen dela. Hala ere, baimena ematen ez duten kasuetan, nahiz eta fidatzailea askatua geratu zor nagusia ordaintzetik, fidatzaile kideren batek kaudimengabezia jasatera behartuta egoten jarraituko du.
Stenogobius blokzeyli
Stenogobius blokzeyli Stenogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fidantza kontratu
Azpifidantza
Azpifidantzaren bitartez pertsona bat fidatzaile baten ordez obligazioa betetzera obligatzen da, beti ere zordunak eta fidatzaileak betetzen ez badute.
Azpifidantzan, fidatzaile nagusiari beste fidatzaile bat ezartzen zaio. Egoera horretan, azpifidatzaileak eskusio-onura erabili ahal izango du, hartzekodunari galdatuz berari betetzea galdatu baino lehen, zordunaren eta, subsidiarioki, fidatzaile nagusiaren ondasunen eskusioa egitea.
Fidantzakidetza kasuetan, kaudimengabezian deklaratutako fidatzaileak azpifidatzailerik balu, hark erantzungo du beste fidatzaileen aurrean, hark erantzun behar zuen neurri berean.
Retrofidantza
Retrofidantza fidantza mota bat da. Honen bidez, fidatzailearen alde ezartzen den bigarren fidantza bat izango da bermatuko duena fidatzaileak bere ondasunak berreskuratzeko. Hau aplikatuko da obligazio nagusiaz erantzun behar duen kasuetarako.
Azpifidantza eta retrofidantzaren arteko desberdintasuna izango da, azpifidantza, hartzekodunaren eskubideari jartzen zaion errefortzua dela, eta, bestalde, retrofidantza, fidatzaileak hartzekodunari ordaindutakoa berreskuratuko duenaren bermea da.
Espainia
Espainiako Kode Zibileko IV. Liburuko “De las Obligaciones y Contratos”, XIV. Tituluko “De la Fianza”, I. Kapituluan “De la naturaleza y extensión de la Fianza” aurkitu dezakegu: 1822. artikulua eta hurrengoak.
1822. artikuluak horrela dio: “''Fidantzaren bidez, norbaitek betebeharra du, hirugarrenaren ordez, zerbait ordaindu edo betetzeko, hirugarrenak hori egiten ez badu. Fidatzaileak betebehar solidarioa badu zordun nagusiarekin batera, liburu honen lehenengo tituluko hirugarren kapituluaren laugarren atalean xedatutakoa beteko da” .''
Frantzia
Frantzian, Code civil (Code Napoléon) III. Liburuko “Des différentes manières dont on acquiert la propriété”, XIV. Tituluan  aurkitzen da: “De la fiducie”, 2011. artikulua.
Portugal
Portugalen, Código Civil Português, II. Liburuko “Direito das obrigaçoes”, I. Tituluko “Das Obrigaçoes em geral”, VI. Kapituluko “Garantias especiais das obrigações”, II. Sekzioan arautzen da: “Fiança”, 627. artikulua.
Italia
Italian, Codice Civile IV. Liburuko “Delle oblbigazioni”, III. Tituluko “Singoli contratti”, XXII. Kapituluan arautzen da: “Della fideiussione”, 1936. artikulua.
Alemania
Alemanian, Bürgerliches Gesetzbuch edo BGB-en jasotzen da, II. Liburuko “Recht der Schuldverhaltnisse”, VIII. Sekzioko “Einzelne Schuldverhältnisse”, XX. Tituluan: “Burgschaft”, 765. artikulua.
Ohar terminologikoa
Artikulu honetan aipatzen den fidantza ez da nahastu behar errentamendu kontratuan eman daiteken fidantza edo gordailu kontzeptuarekin.
Fidantza, ohiko erabileran, abal izenaren bidez ere ezagutzera eman daiteke.
Itaueira
Itaueira Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lan-eskubideak
Eskubide horien artean lan-onurak, sindikatuen sorkuntza, laneko segurtasun eta osasuna, zortzi orduko lanaldia eta aparteko orduen ordainketa daude. Lan-eskubideak zuzenbidearen adarra den lan-zuzenbidearen gai nagusia dira.
Swami Vivekananda
Swami Vivekananda, jaiotza-izenaz Narendranath Datta (স্বামী বিবেকানন্দ; hindiz: स्वामी विवेकानन्द; Kalkuta, Bengala, 1863ko urtarrilaren 12a - Belur Math, Bengala, 1902ko uztailaren 4a), buruzagi eta erlijio-eraberritzaile hindua izan zen.
Biografia
Bere irakaspenetan Indiako espiritualtasuna eta Mendebaldeko aurreramendu materiala batzen ahalegindu zen, eta bi alderdi horiek elkarren osagarritzat jotzen zituen. Bengalako familia noble batean jaioa zen, eta Mendebaldeko hezkuntza-sistemaren arabera egin zituen ikasketak. Hasieran Brahmo Samaj elkarteko kide izan zen, eta geroago Ramakrishnaren jarraitzaile eta ikasle ezagunenetakoa izan zen. Vedanta eskolaren bultzatzaile handietako bat izan zen.
Andagosteko gudua
Andagosteko gudua Erromatarren konkistaren garaian Kuartangoko haranean (Araba) gertatutako gudu bat izan zen; zehazki, K.a. 38. urtearen inguruan izan zen, gaur egun Andagoste izena duen tokian.
Swami Vivekananda
Biografia
Himalaian egiten ari zen erretiroa utzi, eta Ameriketan eta Europan zehar ibili zen Vedanta mugimendua zabaltzen. Berriro Indiara itzulirik, 1897an Ramakrishna misioa sortu zuen Kalkuta ondoan, Vendantaren ikuspegi berria munduan zehar zabaltzeko.
Francisco Javier Echeverría
Francisco Javier Echeverría Migoni (Xalapa, Veracruz, 1797ko uztailaren 25a - Mexiko Hiria, 1852ko irailaren 17a) politikari eta merkatari mexikar bat izan zen, 1841ean Mexikoko presidentea izan zena.
Andagosteko gudua
1997an, giza hornidurarako ura eramateko lanak egitean, hondakinak topatu zituzten, eta Jose Antonio Otxaranek eta Mikel Unzuetak zuzenduriko arkeologo talde batek Kuartangoko haraneko Andagoste izeneko tokian aztarnategi bat aurkitu zuten. 1998 eta 2003 artean ikertu ondoren, erromatar kanpamentu eta gudu baten aztarnak eskuratu zituzten. Ikerlarien arabera, gudua K.a. 38. urtearen inguruan gertatu zen, hau da, Kantabriar Gerrak baino hamar bat urte lehenago.
Setophaga pitiayumi
Setophaga pitiayumi Setophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Andagosteko gudua
Gudua
Jose Antonio Otxaranek honela azaldu zuen gudua:
Francisco Javier Echeverría
Hasierako urteak eta heziketa
1797ko uztailaren 25ean jaio zen, Xalapan, Veracruzen. Bere aita, Pedro Miguel Etxeberría Meoki (1758-1830), merkatari nafar aberats eta eragin handikoa izan zen. Ama María del Rosario Francisca Migoni Godoy (1760-1837) izan zuen, Veracruzekoa.
Andagosteko gudua
Gudua
Zalantzan dago ea zein ziren erasotzaileak: batzuek diote karistiarrak zirela. Edonola ere, Andagosten gertatutakoa ondo azaltzea zaila da, interpretazio arazo handiak daudelako.
Aztarnategia
Erromatarren kanpamentutik egun hondo lauzko lubaki bat baino ez da geratzen, baita lubetaren zati batzuk ere. Aurkikuntza nagusia 1.000 txanpon eta pieza militar dira (tatxetak, belarriak, jaurtigaiak, eta abar), Euskal Herrian aurkitutako erromatarren aztarna zaharrenak. Ordu arte Euskal Herri osoan glande (habailako berunezko jaurtigaia) bakarra aurkitu bazen ere (Jose Migel Barandiaranek kausitua), Andagosten 114 aurkitu zituzten. Caligae motako sandalietako iltze zaharretatik (iltze handiak, K.a. 22. urtea baino lehenago erabiltzen zen motakoak), berriz, ordu arte Euskal Herrian bakarra ere ez zen aurkitu, eta 600 ale baino gehiago aurkitu zituzten Andagosten. Glandeak erromatarrek kanpalekutik bertatik jaurti zituzten, eta haren banaketari esker jakin daiteke nondik gertatu zen erasoa, zein aldetatik.
2009an Urbina Basabeko dorretxean Andagosteko Guduaren Interpretazio Gunea ireki zuten, gudu hartako parte hartzaileen bizimodua eta borroka irudikatzeko.
Digytal Audiovisuales izeneko produktoreak guduari buruzko dokumental bat prestatu zuen EiTBrako, Andagosteko Bataila izenekoa.
Txirimoia
Izena
Jatorrizko eremuetan bizi ziren inkek izena eman zioten, "chiri" hotza da eta "muya" hazia, izan ere Peru iparraldean sortu zen 1.500 eta 2.200 metrotako altueran.
Zuhaitza
Hazkuntza geldoa duen zuhaitza da eta 7-8 metrotako altuera hartzera iristen da. Zuhaitz tentea da, zurtoin zilindrikoa eta azal gogorra duena.
Hostaje ugaria du. Hostoak sinpleak, osoak eta obalatuak dira, oso finak, eta 6-12 mm arteko pezioloa dute.
Loreak ez dira batere deigarriak. Horixkak dira eta dizdira moreak dituzte. 3 sepalo eta sei petalo dituzte, kanpoaldera hiru eta barnealdera beste hiru. Kanpoaldekoak sendoak dira, haragitsuak, 2'5-4 cm neurtzen dute, barneranzko hiru petaloak ezkata itxurako petalo triangeluar txikiak dira. Kasu batzuetan falta dira gainera. Estamine asko dituzte, 150-200 inguru helikoidalki kokatuak eta zati emeak beste hainbeste karpelo ditu kono bat osatuz.
Fruitua
Loreak bereizita ernaltzen badira ere haziak multzokatu egiten dira fruitu bakarrean. Txirimoia perfektuak bihotz itxura hartzen du, baina baldintza perfektuak behar dira horrelakoa ateratzeko, batez ere polinizazio sarria eta uniformea.
Saltericeras
Saltericeras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.
K.a. 427
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
Txirimoia
Fruitua
Fruituaren azala berdea da eta hazi bakoitza daraman fruitu zatia nabari da azalean. Barnealdean masa haragitsu gozo bat aurkitzen da eta barnean daude hazi marroi ilunak.
Txirimoiaren zaporea fina eta pixkat garratza da, anana, mango edo marrubiaren antzekoa.
K.a. 427
K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada
Txirimoia
Banaketa
Peru iparraldeko eta Ekuador arteko mendialdean sortu bazen ere badirudi Erdialdeko Amerikan eta Mexikon ere aspalditik aurkitzen dela.
1751. urtean Andaluzian landatzen hasi ziren, Kostalde tropikala esaten den eremuan. Gaur egun Granadako probintziako Salobreña, Motril, Almuñécar eta Málagako kostaldeko beste hainbat herri ekoizle handiak dira. Jatorri izendapena ere badu.
Toxikotasuna
Txirimoiaren hostoetan eta hazietan annonazina neurotoxina aurkitzen da eta tau proteinaren pilaketa eragiten du garunean. Azetogenina ugari ere baditu eta ikerketa batzuen arabera Parkinsonen gaixotasuna eragin dezake.