cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eitrac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sufflamen bursa
Sufflamen bursa Sufflamen generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Lyongo metropolia
Lyongo metropolia (frantsesez Métropole de Lyon), Lyon Handia bezala ere ezaguna, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean dagoen estatus bereziko lurralde kolektibitatea da. Lyon eta bere periferiako udalerriak barne hartzen ditu. Metropolia, 2015eko urtarrilaren 1ean sortu zen.
Liskarra (Asterix)
Liskarra, (La Zizanie) Asterixen komiki saileko 15. abentura da, 1970ean argitaratua. Salvat argitaletxeak 2018an argitaratu zuen Maddalen Arzallusen itzulpena.
Istorioa
Sinestekoa ez bada ere, Asterix eta bere lagunen herrixkan baretasuna eta lasaitasuna nabaritzen da, eta honek, Erromako Senatua muturtuta egotea eragiten du. Senatarietako bat, Stradivarius izenekoa, Julio Zesarrek, konkista gehiago eginez erromatarren lurraldea handitu nahi duen bitartean, jada konkistatutakoetan bakea ziurtatzeko ez dela gauza kexatzen da, eta honek, Asterix eta bere lagunen erresistentzia gogorarazten dio. Horretarako, Zesarren laguntzaileetako batzuk, galiar menderakaitzen artean dagoen batasuna jakinda, norbaitek, euren artean, liskarra piz dezala proposatzen dute, honela, elkartuta egotea eragiten duen indarra (edabe magikoarena berarena baino handiagoa) indargabetua gera dadin, honen ondorioz, menderakaitzen lurraldea konkistatu ahal izateko. Liskar "piztaile" hau, Asterix eta bere lagunen herrixka suntsitzea lortuz gero, askatu egingo dutela agintzen dioten erromatar preso bat, Detritus deitzen da, eta, bere maltzurkeriarekin, galiarren bakea eta adiskidetasuna hausten saiatuko da. Behin herrixkara iristen denean, Asterixi, Aquarium kanpamentuko buruzagia den Kaius Aerobusentzako balio handikoa den zeramikazko pitxar bat oparitzen dio, Asterix, herrixkako pertsonarik garrantzitsuentzat joz. Honek, herrixkako buruzagia den Abrarakurzix eta, batez ere, bere emazte Bonemine irainduta sentituz. Hortik aurrera, galiarren arteko giroa nahasi egingo da, Asterix eta Obelix, ia euren adiskidetasuna haustear egoteraino, baina euren arteko liskarra, laster konpontzen den huskeria baino ez da izango. Asterixek, Obelixek eta Panoramixek, plan bat asmatuko dute erromatarrek eurek, Detritus berriz kartzelatu eta gauzek euren bidetik jarrai dezaten.
Elur-lore
Elur-lorea edo Edelweiss (Leontopodium alpinum) Asteraceae familiako landare bat da. Larre alpetarretan eta europar mendilerro garrantzitsuenetako garaiera handietako harriarteetan talde txikitan hazten den lore bat da, braktea sendo, haragitsu eta bilo fin batekin estaliak, zuri, berdexka eta horixka arteko tonalitateekin.
Canteloup (Mantxa)
Canteloup Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Elur-lore
Mendi garaiera handitako lore ikurra da; horren ondorioz, denbora luzean ustiatua izan da eta toki askotatik desagertu da. Gaur egun lore hau hazten den herrialdeetan babestua dago.
Canteloup (Mantxa)
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 84 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 72 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Elur-lore
Edelweiss izena, germaniar jatorrikoa da. Izenak, "zuri noblea" edo "zuri garbia" esan nahi du.
Bitxikeriak
The Sound of Music filmean Edelweiss izena daraman kantu bat dago, ia mundu guztian Alemanian eta Austrian izan ezik, Austriako bigarren ereserki nazional antzekotzat hartu zena. Baina, benetan, filmerako espresuki idatzitako kantu bat baino ez zen izan.
Infoxikazio
Infoxikazioa (informazio gainkarga, infobesitatea, informazio antsietatea edota informazio-leherketa moduan ere ezaguna dena) arazo bat ulertzeko eta erabakiak eraginkortasunez hartzeko zailtasuna da, gai horri buruzko informazio gehiegi dagoenean. Esaterako, Speierek (1999) azaldu zuen pertsona batek jasotzen duen informazioa bere buruak prozesatu dezakeen kantitatea gainditzen duenean, informazio gainkarga gertatzen dela, eta honen ondorioz, hartzen diren erabakien kalitatea murriztu egiten dela. Definizio berriago batean, eta ildo beretik jarraituz, Roetzelek (2019) denboraren eta baliabideen aspektuetan ipintzen du fokua. Argudiatzen duenaren arabera, pertsona batek informazio multzo gehiegi jasotzen dituenean, hala nola konplexutasuna, kopurua eta kontraesana, erabakirik onenak hartzeko gaitasuna galtzen du. Informazio gainkarga kontzeptua Bertram Grossek 1964. urtean idatziriko The Managing of Organizations liburuan izan zen lehen aldiz erabilia, eta are ospetsuagoa bilakatu zen Alvin Tofflerek 1970. urtean argitaratu zuen Future Shock izeneko liburuari esker.
Canteloup (Mantxa)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 73 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 73 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (40 gizon eta 27 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Infoxikazio
Informazio teknologia modernoaren iritsiera informazio gainkargaren arrazoi nagusietako bat izan da fronte ezberdinetan: sortutako kantitatean, difusiorako erraztasunean eta lortutako audientziaren anplitudean. Iraupen luzeko faktore teknologikoak are gehiago indartu dira sare sozialen goren unea eta atentzioaren ekonomia direla eta. Teknologia digitalaren, informatikaren eta internet kulturaren (kultura digitala moduan baita ere ezaguna dena) garaian, informazio gainkarga gehiegizko esposizioarekin, informazioaren neurriz gaineko bistaratzearekin eta ugaria den dataren sartzearekin lotzen da. Honi aurre egiteko, beharrezkoa da iristen den informazioa etengabe berrikustea, beharrezkoa den hori soilik aukeratzeko.
Kontzeptuaren jatorria
Infoxikazio kontzeptua hiztegietan agertzen ez den neologismo bat bada ere, Fúndeuk argitzen du informazio gainkargari erreferentzia egiteko hitz zuzen bat dela. Bestalde, eta kontzeptuaren jatorriari dagokionez, Informazio gainkarga terminoa kultura eta teknologia digitalekin lotu izan ohi den arren, Ann Blairek azpimarratzen du kontzeptua teknologia modernoen sorrera baino lehenagotik jada existitzen zela. Izan ere, infoxikazioaren aztarnak gizakiak eskuizkribuak biltzen eta informazioa gordetzen hasi zirenetik egon izan dira.
Canteloup (Mantxa)
Diru sarrerak
2009an Canteloup udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 201 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.656 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraio enpresa batena zen.
Infoxikazio
Kontzeptuaren jatorria
Auzi ezberdin bati eutsiz, Informazio gainkargak dituen alderdi negatiboak lehen aldiz mahai gainean ipini zituen zientzialarietako bat Georg Simmel (1858-1918) soziologoa izan zen. Simmelen hipotesiaren arabera, informazio gainkargak mundu urbano modernoan bizi diren biztanleen nekea eragiten du, eta ondorioz, hauek (biztanleek) egoera berrien aurrean erantzuteko gaitasuna galtzen dute. Gerora, Stanley Milgram (1933-1984) psikologoak ere informazio gainkargaren terminoa erabili zuen begirale efektua zer den azaltzeko.
Horretaz gain, psikologiaren alorrean aitortzen denaren arabera, gizakiek informazioa memorian jasotzeko gaitasun mugatu bat dute. Esaterako,George Armitage Milleren arabera, banako batek zazpi informazio puska prozesatu ditzake aldi berean. Horregatik, infoxikazio egoera batean, oso posiblea da banakoek erabaki pobreagoak hartzea. Honen adibide bat Jacob Jacobyk, Donald Spellerek eta Carol Kohn Berningek idatziriko artikulu batean aurkitu daiteke. Bertan, 192 etxekoandrerekin burututako esperimentu baten ostean aurkitu zuten marken inguruko ezagutza handiagoa zuten horiek erabaki txarragoak hartzen zituztela erosterako orduan.
Canteloup (Mantxa)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Canteloup udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 245 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rafael Alkorta
Rafael Alkorta Martínez, (Bilbo, 1968ko irailaren 16a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Bilboko Athletic Klubeko harrobitik ateratako atzelaria da, eta 1987an jokatu zuen lehenengo partida Espainiako futbol ligako lehen mailan. Atlheticen sei denboraldi eman ondoren, Real Madrid taldeak fitxatu zuen eta lau denboraldiz izan zen talde horretako jokalari. Atlheticera itzuli zen ondoren, bere karrera luzea talde horretan amaitzeko asmoz. Lortu dituen tituluei dagokienez, Real Madriden igaro zituen urteak izan ziren oparoenak, bi Liga txapelketa irabazi baizituen, 1995 eta 1997an.
Infoxikazio
Berpizkundea
Berpizkundeko humanistek beti izan zuten beren idazketak eta behaketak gordetzeko desioa, baino antzinako testuak soilik erregistratzeko gai izan ziren, liburuak garestiak zirelako, eta ondorioz, pribilegiatuek bakarrik eskura zitzaketelako. 1453. urte inguruan, Johannes Gutenbergek inprenta asmatu zuen, eta honek informazioaren zabalkundearen garai berri bati hasiera eman zion. Kostuak jaistearen ondorioz, eskuizkribuak, panfletoak eta liburuak herritar arruntentzat eskuragarri bihurtu ziren. Gutenbergen asmakizunaren ondorioz, Europako mendebaldean inprenta masiboa zabaldu zen. Gainera, garai honetan, informazioa gordetzeko metodologia berriak martxan jartzen hasi ziren; garrantzitsuenetarikoa entziklopedia izan zen, informazioaren berreskurapena ahalbidetzeko oso baliagarria izan zena. Hala ere, eta nahiz eta inprentari esker liburuak ia edonoren esku egotera igaro ziren, informazio gainkarga esperimentatu zutenak gehien bat dirudunak izan ziren. Conrad Gessner zientzialari suitzarrak XVI. mendean inprimatutako liburu kantitatearen inguruan gogoeta egin zuen lehen akademikoetakoa izan zen, eta aitortu zuen inprentaren asmakizunak gizartean izugarriko aldaketa suposatu zuela. Izan ere, informazioaren gainkarga "maneiaezina" izatera iritsi zen.
Berpizkundeko garaian baita ere, akademikoak informazio gainkargaz kexatu ziren arrazoi ezberdinengatik; alde batetik, inprimatzeko "presa" hori zegoenez, testuen kalitateak okerrera egin zuelako, eta bestetik, informazio berriaren etengabeko iritsiera akademikoen arreta galarazten zuelako. Horrexegatik, XVI. mendeko humanista ezagunenetarikoa izan zen Erasmo Rotterdamgoak bere buruari galdetzen zion "Ba al dago munduan liburu berrien zalapartatik salbuetsita dagoen lekurik?".
XVIII. mendea
1750. eta 1800. urteen artean, liburuen produkzioak %150eko hazkundea izan zuen, bereziki Ingalaterran, Frantzian eta Alemanian. 1702. urtean,Christian Tomasius filosofo eta juristak aitortu zuen kezkaturik zegoela liburuen gainprodukzioa zela eta, epidemia baten larritasunarekin alderatuz. Beraren aburuz, liburu gehiago argitaratzearen ondorioz, hauen kalitateak behera egin zuen. 1795. urtean, Johann Georg Heinzmann argitaratzaile alemaniarrak aitortu zuen "ez zegoela Alemaniak bezainbeste argitaratzen zuen naziorik". Horretaz gain, azaldu zuen kezkaturik zegoela Alemaniako herritarrek jada ez zituztelako pentsamendu originalak sortzen, horren ordez besteenak ziren ideiak irakurtzen zituztelako.
Rafael Alkorta
Estatistikak
''2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Infoxikazio
XVIII. mendea
Informazio gainkargari aurre egiteko helburuarekin, jakintsuek beren informazio erregistro propioak garatu zituzten. Gainera, modu honetan, informazioa berreskuratzea eta artxiboetara sarbidea izatea errazagoa bilakatu zen. Europa modernoko bildumariek papera eta itsasgarria erabiltzen zuten liburuetako ohar eta pasarte zehatzak ebaki eta orri berri batean itsasteko. 1767. eta 1773. urteen artean, esaterako, Carl Linneausek paper orri txikiak garatu zituen bere behaketak erregistratzeko.
Informazioaren garaia
2011. urtean argitaraturiko The Information: A History, A Theory, A Flood liburuan, James Gleick ek aitortzen du ingeniariek berehala lotu zutela informazioa zentzu tekniko batekin; beraientzat informazioa kuantifikagarria eta neurgarria zen. Horregatik, informazioaren teoria lehenengo aldiz matematika, ingeniaritza eta informatika batzeko sortu zen, hiru alor ezberdinen arteko kode informatiko komun bat erabiliz. XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, teknologia informatikoaren baitan eman ziren aurrerapenen ondorioz, internet sortu zen. Horregatik, gaur egungo informazioaren aro modernoan, infoxikazioa distrazioa eta kudeazintasunarekin lotzen da. Izan ere, gehiegizko informazioa jasotzen dugu leku batetik eta bestetik; posta elektronikoko spama, bat-bateko mezuak, Twitterreko txioak, Facebookeko jakinarazpenak... Gainera, sare sozialek informazio sozialaren gainkarga sorrarazi dute; hauxe Facebook bezalako aplikazioetan ikusi daiteke. Izan ere, gure kultura soziala aldatzen den heinean, gauza bera gertatzen da teknologiarekin.
Herritarrak eguneroko jardueretan igarotzen duten denboran mundu teknologikoak geroz eta garrantzi handiagoa dauka, baita lanean igarotzen dituzten orduetan zehar ere. 2012. urtean McKinsey Global Institutek burututako inkesta batek frogatu zuen langileek beren lanaldiaren denboraren %28a posta elektronikoa kudeatzen igarotzen dutela. Mundua globalizazioko aro berri batean barneratzen den neurrian, geroz eta pertsona gehiagok erabiltzen dute internet beren ikerketak aurrera eramateko. Horregatik, orain erabiltzaileak erabiltzaile aktibo bezala sailkatzen dira, gizarteko geroz eta pertsona gehiagok hartzen dutelako parte informazioaren eta digitalizioaren aro honetan. Fluxu honek bizitza berri bat sortu du, non gizateria informazio teknologikoarekiko dependiente bilakatzeko arriskuan dagoen, eta ondorioz, baita desinformazioan erortzeko ere.
Arrazoi nagusiak
Kazi Mostak Gausul Hoqek dio jendeak "gehiegizko informazioa" esperimentatzen duela iturri digital edota idatzizkoetatik informazioa jasotzen duen bakoitzean. Hortaz, lehen psikologia kognitiboan oinarritzen zen kontzeptu bat, orain mundu akademikotik at erabiltzen den metafora bat bilakatu da. Hala ere, Vaughan Bellek argudiatzen du informazio gainkarga informazioa bera bezain antzinakoa dela, historian zehar existitu den belaunaldi bakoitzak bizi izan duelako nolabaiteko talka bat teknologiarekin. XXI. mendean, Frank Furedik azaldu zuen informazio gainkarga metaforikoki uholde baten moduan deskribatzen dela, non gizateria ito egiten den iristen diren datu kopuru kudeatzeko ezinengatik. Izan ere, infoxikazioak ez gutxitan "antsietate informatiboa" eragin dezake. Esaterako, Ali F. Farhoomandek eta Don H. Druryek baieztatzen dutenaren arabera, lanaren munduan askok eta askok antsietate informatibo hau sufritzen dute; langileek egunean zehar jasotzen duten informazio kantitatea hain da handia, non ez diren gai modu eraginkor batean erantzuteko. 2008. urtean New Yorken eman zuen hitzaldi batean, Clay Shirkyk azaldu zuen gaur egun gizartean presente dagoen informazio gainkargaren arazoa azaletik dirudiena baino sakontasun handiagokoa dela. Izan ere, Shirkyren aburuz, herritarrek beren artean gehiegizko informazioa partekatzen dute aplikazio teknologikoen bitartez. Hala ere, arazoa bere ustez ez da jasotzen dugun informazio kantitatea, baizik eta informazio hori prozesatzerako orduan iragazkirik ez izatea. Izan ere, pertsona batek hainbeste iturri ezberdinetatik informazioa etengabe jasotzen duenean, bere buruaren "gatekeepera" bilakatzen da, hau da, berak ipintzen ditu iragazkiak. Hortaz, errealitate berri honen aurrean sortzen den kezketako bat da alde batetik, informazio gainkargak modu negatibo batean eragin dezakeela produktibitatean eta kontrol kognitiboan. Eta bestetik, baliagarria den informazioa baliagarria ez den horrekin nahasten denean, zaila bilakatzen dela bata eta bestearen artean bereiztea. Azken egoera honi informazio kutsadura deritzo.
Infoxikazioaren arrazoi nagusiak hauexek dira:
Posta elektronikoa
Posta elektronikoa infoxikazioaren iturri nagusienetariko bat da, herritarrek arazoak izaten baitituzte iristen diren mezu berri guztiei garaiz erantzuteko. Mezu komertzialak (spam) iragazteaz gain, erabiltzaileek ere aurre egin behar izaten diete azken urteetan posta elektroniko bidez geroz eta gehiago bidaltzen hasi diren atxikitutako artxibo amaigabeei. 2007. urtean, New York Times egunkariko artikulu batek adierazi zuen posta elektronikoa "ekonomiarentzat 650.000 milioiko eragozpen bat zela". Urte bat beranduago, egunkari berak argitaratutako beste artikulu batek argudiatzen zuen "posta elektronikoa pertsona askoren galera profesionala izan dela". Izan ere, "inork ez gaitu horrelako informazio gainkargari zein modutan erantzun behar diogun erakusten".
Harvard Business Review aldizkariko editoreak, Nicholas Carrek, The Shallows: What The Internet Is Doing To Our Brains izenburu duen liburuan azaltzen du posta elektronikoak gure barnean daukagun instintu natural bat esnarazten duela; informazio berria bilatzeko desioa. Honen ondorioz, botoiak inolako zentzurik gabe sakatzen jarduten dugu, sozialki eta intelektualki elikatzeko itxaropenarekin. Erik Schmidtek, Google enpresan exekutiboa dena, bat egiten du Carren ikuspegiarekin. Izan ere, Schmidten aburuz, posta elektronikoak sorrarazten duen informazio gainkargak eragin zuzena du herritarrek erabakiak hartzeko sufritzen dituzten zailtasunetan. "Gainkarga kognitibo" egoera honen ondorioz, informazioa buruan gordetzeko oztopoak sortzen dira, eta horrexegatik, pentsamenduak modu "zehaztugabe eta sakabanatuan" antzematen dira. Honek eragina du baita ere hezkuntza prozesuan.
Webgunearen zehaztasuna
Bulego askotan, langileek posta elektronikora sarbidea izateaz gain, webgunera sartzeko erabateko askatasuna dute. Modu honetan, burutzen ari diren lan, proiektu eta ikerketa ezberdinak nahi duten eran kudeatzeko aukera dute. Baina langileek online aurkitzen duten informazioak ez du zertan fidagarria izan behar, ez duelako inolako filtrorik gainditu eskuragarri egoteko. Horregatik, interneten aurkitzen den informazioak ez dauka inolako sinesgarritasunik. Egoera honen aurrean, beraz, langileak izan behar dira modu batean edo bestean esku artean duten informazioa fidagarria den ala ez erabaki behar dutenak. Eta erabaki hori hartzeko, noski, denbora behar da. Hain zuzen ere, BBC komunikabideak dioenaren arabera "egunero, online bidaltzen eta jasotzen dugun informazioa -posta elektronikoa berrikusten edota interneten informazioa bilatzen- 2,5 trilioi byte-tik gorako datu kopurua da".
Sare sozialak
Sare sozialak aplikazioak eta webguneak dira, non erabiltzaileen komunitate handi bat dagoen. Honen baitan, pertsonek beren artean edukia partekatzen dute, eta ondorioz, informazio gainkargaren arazoaren parte bilakatzen dira, edonork duelako aplikazio edota webgune hauetan sartu eta parte hartzeko aukera. Gainera, sare sozial ezberdinetan iritzi eta ideologia guztiz ezberdinak aurkitu daitezke, edonork duelako pentsatzen duen hori adierazteko boterea, baina tamalez, honek ere zaildu egin dezake ondorio zehatzetara iristeko ahalmena. Hala ere, herritarren gehiengoak sare sozialak modu positiboan antzematen ditu, beren eguneroko bizitzetan lagungarria izan daitekeen zerbait bezalaxe.
Bestalde, egia da baita ere aplikazioaren arabera, informazio gainkargarekiko erabiltzaile bakoitzak izan dezakeen harremana ezberdina dela; adibidez, Facebook-eko erabiltzaileak oso aktiboak izaten dira, eta horrexegatik, ez dute inolako arazorik izaten egunero argitaratzen den oro ikusi eta irakurtzeko. Twitter-eko erabiltzaileak, aldiz, eta nahiz eta hauek ere oso aktiboak diren, gehiegizko informazioa jasotzen ari direnaren sentsazioa izaten dute.
Infoxikazioari erantzuten
Informazio gainkargari aurre egiteko hainbat irtenbide proposatu badira ere, zaila da ikustea zein nolako eraginkortasun maila izan duten. Dena den, bi dira informazio gainkargari erantzuteko dauden ikuspegi nagusiak:
Bestalde, badaude zenbait aplikazio infoxikazioari aurre egiteko balio dutenak. Adibidez, Gmailaren baitan dagoen Inbox Pause aplikazioak sarrera ontzia pausan ipintzeko balio du. Hala ere, eta zoritxarrez, ez ditu mezuak ezabatzen. Honen harira, Burkemannek adierazten du kontrola edukitzearen sentsazioa baliagarria izan daitekeela informazio gainkargari aurre egiteko, nahiz eta zenbaitetan pertzepzio horrek soilik norberaren burua engainatzeko balio duen. Beraren aburuz, gakoa jasotzen dugun informazio kantitatea murriztean datza.
Laura Shin idazleak Daniel J. Levitinek idatziriko The Organized Mind: Thinking Straight in the Age of Information Overload liburuari egiten dio erreferentzia infoxikazioari aurre egiteko baliagarriak izan daitezkeen hamar aholku plazaratzeko:
Infoxikazioari erantzuten posta elektronikoaren bidezko komunikazioaren alorrean
Soucek eta Moserrek (2010), informazio gainkargari aurre egiteko ikastaro hezigarri bat edukitzeak langileengan zein nolako eragina izango zukeen aztertu zuten ikerketa baten bitartez. Zorionez, frogatu zuten ikastaroak inpaktu positibo bat izan zuela langileengan, bereziki posta elektroniko bitartez mezu asko jasotzen zituzten haiengan.
Gobernuen eta enpresen ardura
Horretaz gain, ez gutxitan enpresek eta gobernuek informazio gainkarga justifikatu izan dute esanez pertsonak arrazionalak direla, eta hortaz modu kontziente batean erabakitzen dutela zein mezu jaso nahi dituzten eta zeintzuk ez. Argi dago ikuspegi hau errealitatetik nahiko urrun dagoela eta horregatik, Lincolnek defendatzen du informazio gainkargari erantzuteko beharrezkoa dela auzi honi ikuspegi holistiko batetik begiratzea.
Svetlana Aleksievitx
Svetlana Aleksandrovna Aleksievitx (Святлана Аляксандраўна Алексіевіч, Sviatlana Aliaksándrauna Alieksiévich, Светла́на Алекса́ндровна Алексие́вич; Stanislav, Ukraina, 1948ko maiatzaren 31) Bielorrusiako idazlea eta kazetaria da. Errusieraz idazten du, eta 2015ean Nobel Saria eskuratu zuen ; Suediako Akademiak kazetaritza-erreportaje bat saritzen zuen lehenengo aldia izan zen. Errusiako presidente Vladimir Putin-ekiko oso jarrera kritikoa agertu izan du beti. Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuten emakumeen testigantzak jasotzen dituen Gerrak ez du emakume aurpegirik liburua euskaraz irakur daiteke, Iker Sancho Insausti itzultzailearen eskutik.
Biografia
Stanislav hirian jaioa, Ukrainako mendebaldean (1962tik, Ivano-Frankivsk), aita bielorrusiarra eta ama ukrainarra zituena, Svetlana Alexievitx Bielorrusian hazi zen. Eskola amaitu ondoren, tokiko hainbat egunkaritan erreportari gisa lan egin zuen Bielorrusiako Estatu Unibertsitatean graduatu (1972) eta Minskeko Nyoman literatur aldizkariko berriemaile bihurtu aurretik (1976).
Kazetaritzan egin zuen ibilbidean, lekukoen testigantzetan oinarritutako narratibak egiten espezializatu zen Alexievitx. Prozesuan, sobietarren historian izandako hainbat gertaera dramatikoren ahozko istorioak idatzi zituen: Bigarren Mundu Gerra, Afganistango Gerra, Sobietar Batasunaren erorketa, eta Txernobylgo hondamendia. Lukashenko administrazioaren jazarpen politikoa jasan ondoren, Bielorrusia utzi zuen 2000. urtean. Babes Hirien Nazioarteko Sareak bere santutegia eskaini zion eta hurrengo hamarkadan Parisen, Goteborgen eta Berlinen bizi izan zen. 2011n, Alexievitx Minskera itzuli zen.
Literatur lana
Alexievitxen liburuek sobietar eta postsobietar gizabanakoaren historia emozionala marrazten dute kontu handiz eraikitako elkarrizketen collageen bidez. Dmitry Bykov idazle eta kritikari errusiarraren arabera, bere liburuek asko zor diete Ales Adamovich idazle bielorrusiarraren ideiei, zeinek sentitu baitzuen XX. mendeko izugarrikeriak deskribatzeko modurik onena ez zela fikzioa sortzea, lekukoen testigantzak grabatzea baizik. Uladzimir Nyaklyayew poeta bielorrusiarrak "bere aitabitxi literarioa" deitu zion Adamovichi. Ales Adamovich, Janka Bryl eta Uladzimir Kalesnikek idatzitako I'm From Fire Village (bielorrusiar eleberri dokumentala), alemaniar tropek Bielorrusiaren okupazioan erretako herriei buruzkoa, Alexievitxek literaturarekiko zuen jarreran eragin duen liburu bakarra bezala ere izendatu zuen. Alexievitxek Adamovichen eragina baieztatu du, eta Vasil Bykaali idazle bielorrusiarrak, besteak beste. Ellak Varlam Shalamov 20. mendeko idazlerik onena dela uste du.
Alexievitxek honela deskribatzen du bere lanen gaia:"Gure historia osoari atzera begiratzen badiozu, bai sobietarrari, bai postsobietarrari, hilobi komun handi bat eta odol bainu bat da. Borreroen eta biktimen elkarrizketa betierekoa. Errusiako galdera madarikatuak: zer egin behar den eta nork duen errua. Iraultza, gulagak, Bigarren Mundu Gerra, sobietar-afganiar gerra herriari ezkutatua, inperio handiaren erorketa, lur sozialista erraldoiaren erorketa, lurreko utopia, eta orain dimentsio kosmikoko desafio bat -Txernobyl-. Hau erronka bat da lurreko izaki bizidun guztientzat. Hori da gure historia. Eta hau da nire liburuen gaia, hau da nire bidea, nire infernuko zirkuluak, gizonetik gizonera."Bere lehen liburua, Gerrak ez du emakume aurpegirik, 1985ean argitaratu zen. Behin eta berriz berrinprimatu zuten, eta bi milioi kopia baino gehiago saldu zituen. Liburua 1983an amaitu zen eta (edizio labur batean) Oktyabr-en argitaratu zen, Sobietar Batasuneko hileroko literatur aldizkarian, 1984ko otsailean. 1985ean hainbat editorek argitaratu zuten liburua, eta inprimatutako kopien kopurua 2.000.000ra iritsi zen hurrengo bost urteetan. Eleberri hau gerrako emakumeen bakarrizketek osatzen dute, Bigarren Mundu Gerrari buruz hitz egiten duten bakarrizketek. Beste liburu batek, Azken testigantzak, gerra garaiko haurren oroitzapen pertsonalak deskribatzen ditu. Emakume eta haurren begietatik ikusitako gerrak sentimenduen mundu berri bat azaleratu zuen. 1993an, Heriotzak harrapatuta argitaratu zuen, Sobietar Batasunaren erorketaren ondorioz bere buruaz beste egiteko ahaleginei buruzko liburua.
Bere liburuak ez zituzten argitaratu bielorrusiar estatuko argitaletxeek 1993tik aurrera, Bielorrusiako argitaletxe pribatuek, berriz, bi baino ez dituzte argitaratu: Txernobilgo otoitza 1999an eta Bigarren eskuko garaia 2013an. Horren ondorioz, Alexievitx hobeto ezagutua izan da munduko gainerako tokietan Bielorrusian baino.
Bera izan da Literaturako Nobel Saria jaso duen lehen kazetaria. Nahiz eta berak ukatu kazetaria dela, eta, izan ere, Alexievitxek aukeratutako generoari "literatura dokumentala" deitzen zaio batzuetan: benetako gertakarien irudikapen artistikoa, nolabaiteko lizentzia poetikoa duena. Bere hitzetan:"'Bizitza errealera ahalik eta hurbilen gerturatzea ahalbidetuko duen literatur metodo baten bila aritu naiz. Errealitateak beti erakarri nau iman bat bezala, torturatu eta hipnotizatu egin nau, paperean harrapatu nahi nuen. Beraz, berehala jabetu nintzen benetako giza ahots eta konfesio horietaz, lekukoen ebidentziez eta agiriez. Horrela entzuten eta ikusten dut mundua, norbanakoen ahotsen koru bat eta eguneroko xehetasunen collage bat bezala. Horrela funtzionatzen dute nire begi eta belarriek. Horrela, nire ahalmen mental eta emozional guztia ahalik eta gehien gauzatzen da. Modu horretan, aldi berean izan naiteke idazle, erreportari, soziologo, psikologo eta predikari '."2019ko urriaren 26an, Alexievitx Bielorrusiako Pen Zentroko presidente izendatu zuten.
Feldberg
Feldberg Alemaniako hego-mendebaldean dagoen mendia da, Alpeetatik kanpo herrialdeko altuena dena 1.493 metrorekin. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, Oihan Beltza eskualdean. Hinterzarten (ipar-ekialdean), Titisee (ekialdean), Menzenschwand eta Bernau(hegoaldean), Todtnau (hego-mendebaldean) eta Feldberg (hegoe-ekialdean) udalerriek inguratzen dute mendigunea.
Negu partean, eski estazio baten barruan dago.
Trevor Nunn
Sir Trevor Robert Nunn (Ipswich, Suffolk, Ingalaterra ) britainiar antzerki zuzendaria da. XX. mendeko zuzendari britainiar garrantzitsuenetako bat da. Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen, eta Coventryn ekin zion zuzendari lanbideari. 1965ean Royal Shakespeare Companyn sartu zen zuzendari laguntzaile bezala. 1968an Peter Hallek utzitako zuzendari artistikoaren lanpostua hartu zuen, eta 1978an Terry Handsekin hasi zen zuen lan horretan, 1986 arte. Antzerkigintzan taularatu dituen lanik aipagarrienak musikalak izan dira: Nicholas Nickleby (1980), Cats Starlight Express (1984), Miserableak (1985), Chess (1986), Aspects of Love (1989, Maitasunaren alderdiak).
Larre alpetar
Larre alpetarrek, landare gramineo eta loredunen (edelweissa kasu) urteroko landaredi bat osatzen dute, Alpeetan eta beste mendilerro batzuetan (oro har ipar hemisferioan), baso landaretzadun azal termikoa, elur iraunkorrek osatzen dutenarenetik banatzen dutena. Alpeetako biztanleek, urteroko neguan, alpeetako etxe tipikoetan (txaletak) estabulazioarekin osatzen den larrealdaketa baten bidez erabiltzen duten udako larre gune bat da. Andeetako mortuko landarediarekin antza du, azken honetan, landaredia askoz aberats eta bariatuagoa den eta altuera handiagoetara dagoen arren.
Frantsesez alpage eta ingeles eta alemanez alpz edo alpen deitzen denari dagokio.
Silmarillion
Silmarillion (jatorrizkoan The Silmarillion) ingelesezko eleberria da, J. R. R. Tolkienen lanen bilduma bere semea den Christopher Tolkienek 1977an argitaratua.
Argumentua
Silmarillion liburuaren zati handi bat silmarilei buruzkoa da. Hauek Fëanorek Amanen sortutako bitxiak dira eta, bere inguruan, Eguzkiaren Lehen Aroan, Erdialdeko Lurraldeko historia, batez ere Beleriandekoa, sortzen da. Silmarillion liburua Hobbita eta Eraztunen Jauna eleberrien esparru historikoa ere bada.
Zatiak
Silmarillionek bost zati ditu:
Reserve (Louisiana)
Reserve Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. John the Baptist parrokian kokatuta dago, Louisiana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arlette Gruss
Arlette Gruss (Vernon, Eure, 1930eko azaroaren 17a - La Fontaine-Saint-Martin, Sarthe, 2006ko urtarrilaren 2an) frantziar zirkuko artista izan zen, batez ere lehoinabar hezle gisa nabarmendu zena. Arlette Gruss zirkua-ren sortzailea izan zen. Ohorezko Legioaren eta Arte eta Letren Ordenako zaldun tituluak jaso zituen.
Casas de Juan Núñez
Grajera Albaceteko udalerria da, La Manchuela eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.420 biztanle zituen.
Thalasseus acuflavidus
Thalasseus acuflavidus Thalasseus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Barrois
Barrois Frantziako ekialdean dagoen eskualdea da. Erdi Aroan Barreko dukerrian zegoen baina egun Lorrenan dagoen pays bat da.
Hegoaldean izen berekoa den Barrois champenois dago, Perthois ets Vallage eskualdeek banaturik.
Eskualde zeharkatzen duten bi ibai nagusiak Saulx eta Ornain dira.
Barcelonne
Barcelonne Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barcelonne udalerrian erroldatutako biztanleak 360 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 136 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 154 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 136 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 258 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 169 lanean zeuden (99 gizon eta 70 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barcelonne udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 359,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.543 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak eta 1 iturgina.
2000. urtean Barcelonne udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 259 hektarea erabiltzen.
Guillaume Irigoien
Guillaume Irigoien (batzuetan, Gillom Irigoien; Ainhize, Nafarroa Beherea, 1959ko azaroaren 4a - ) euskal idazle eta kazetaria da. Mattin Irigoien antzerkigilea anaia du.
Melomys spechti
Melomys spechti Melomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Kupula pentagonal elongatu
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Poliedro duala
aren dualak 25 aurpegi ditu: 10 hiruki isoszele, 5 kometa eta 10 lauki.
Mišovice
Mišovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 251 biztanle ditu eta 14,81 kilometro koadroko azalera. Písekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1323 urtean egin zen.
Txileko Patagonia
Txileko Patagonia Patagoniako azpieskualde bat da, bioeskualde handi bat dena, eta Andeen hondoratzearen ondorioz askotariko paisaiak, klima eta ekosistemen aniztasun handia aurkezten duena: mendiak, fiordoak, kanalak eta uharteak.
Lurraldea
Txilen, Patagonia eskualdea ez da entitate politiko gisa existitzen, bakarrik irudizko muga bat osatzen du. Tradizionalki jotzen da Txileko Patagonia Reloncavi itsasadarraren ekialdean, Los Lagos eskualdean, hasten dela, eta handik hegoalderantz jarraituz, Ozeano Baretik herrialde nazional osoa hartzen du Argentinako mugaraino.
Herrialdearen zatiketa politikoaren arabera, Palena probintziak eta Aisén eta Magallanes eskualdeak osatutakoa da. Hala ere, iturrien gutxiengo batek eramaten du iparraldeko muga, gutxienez, 39 S latituderaino (Valdivia-raino) Los Ríos eskualdean, Osorno, Llanquihue eta Chiloé probintziak ere barnean hartuz. Baina orain nahiago dute bereiztea Reloncavi itsasadarretik iparralderantz dagoen lurraldea, Norpatagonia izenaz deituz Los Lagos eskualdearen iparraldeko mugatik Reloncaví itsasadarreraino dagoen lurraldea, hau mugatuz Txileko Patagoniako lurraldearekin.
Historia
Txileko Patagonia eskualdean K.a. 10.500 urtetik inguru bizi dira. Arkeologia aurkikuntzak aurkituta Monte Verde-ren inguruan Puerto Montt-etik gertu, Txileko Patagonia, halaber Fell, Ci Aike eta Pali Aike kobazuloak, Magallanes itsasartetik gertu.
Etnia desagertuak
1.- Chonoak, Chiloé artxipelagoa eta Taitao penintsula artean bizi izan ziren ehiztari/biltzaile taldek osatua. Etnia hori XVIII mendearen bukaeran desagertu zen Chiloé-ko biztanleriarekin mestizajeagatik.
Hylodes meridionalis
Hylodes meridionalis Hylodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylodidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Txileko Patagonia
Etnia desagertuak
2.- Aonikenkak edo Tehueltxeak, Santa Cruz ibaiaren eta Magallanes itsasartearen artean bizi izan zen lurreko ehiztarien herri nomada. Europarrek "Patagones" (oin handiak) izendatu zituzten. Munduko herririk altuenetako bat gisa erregistratzen dute, batzuk bi metrora iristen ziren. Desagertu ziren, lehen, akulturazio prozesu baten bidez Maputxe-ek ekarrita (araukanizazioa), eta, ondoren, ekialdeko Patagoniako argentinarrengatik eta kolonoek transmititzen zizkieten gaixotasun kutsakorrengatik.
3.- Selknamak edo Onak, Suaren Lurraldeko Uharte Handia n ezarritako lurreko ehiztari nomadak. Aonikenkekin zerikusia dute beren itxura fisikoa eta hizkuntzagatik. Beren desagertzea 1881 urtean hasi zen gizon zuria iristearekin batera uhartean urrea aurkitu ondoren eta geroago ardi-hazkuntzarako hara bizitzera joandako abeltzainen jardueragatik.
Galzorian dauden etniak
1.- Jaganak, Navarino uhartean, Beagle kanalean eta inguruko lurretan, Hornos lurmuturreraino, bizi izan ziren kanoazale nomadak dira, kontinenteko etnia hegoaldekoena da. Beren azken ordezkariak, bi emakume, Villa Ukika-n gertu Puerto Williams-en bizi dira.
2. - Alakalufak edo kawésqar ak, Penas Golkotik Magallanes itsasartera eta Tierra del Fuego-ren mendebaldeko uharteetara zabaldu ziren kanoazale nomadak dira.Bere azken kideak Puerto Eden-en bizi dira ia guztia.
Kolonizazioa
Eskualdeko lehen asentamendu espainiarra Pedro Sarmiento de Gamboak sortu zuen, 1583ko otsailaren 4an, Sarmientok Nombre de Jesus hiria fundatu zuen, gertu Punta Dungeness (Magallanes itsasarteko ekialdeko bokalean), eta 1584 urtean, Rey Don Felipe San Blas badian, Fuerte Bulnes ondoan, bi hiriek udaletxea eta eliza izan zuten, baina iraupen laburra izan zuten, hornidurarik gabe egoteagatik, urruntasunagatik eta eguraldiaren baldintza gogorrengatik bertako biztanle ia guztiak hil ziren.Txileko lehen Konstituzioak bere hegoaldeko muga Hornos lurmuturrean definitzen zuen, ordea premia handiagoko gaiek ahantzarazi zieten lur hauek. Baina soilik Manuel Bulnes presidentearen agintepean denean, 1843an Fuerte Bulnes fundatu zuten, Txile errepublikanoaren areako lehen kokalekua. Ondoren etorri zen Punta Arenas, zeinen posizio estrategikoak Atlantikoaren eta Ozeano Barearen arteko itsas fluxua kontrolatzen zuen. Kolonialaren garaiko espainiar immigrazioa urria izan zen, eta batez ere izan zen Europako beste herrialdeen setioaren aurkako kokaleku estrategiko eraikitzeko helburuarekin.
Txileko gobernuaren arreta lurralde honetan Lau ekitaldi hauek bideratua izan zen:
Guzti horren ondoren txiletar asko ausartu ziren lur horiek kolonizatzeko Europako etorkinekin batera. Horrela jaio ziren hiri- eta garapen-eremu berriak, nagusiki abeltzaintzan. 1927ko Abenduaren 30ean, Aisén Lurraldea sortzean, Magallanes Lurraldeko iparraldea (3. azpi-ordezkaritza, Las Minas - Río Baker eskualdea) honi erantsi zioten.Aldi berean hainbat departamentu sortu zituzten: Magallanes, Magallanes (Punta Arenas), San Gregorio, Rio Verde, eta Morro Chico (Laguna Blanca) udalerriekin; Natales, Natales eta Cerro Castillo (Torres del Paine) udalerriekin eta Tierra del Fuego, Porvenir, Primavera, Bahia Inútil (Timaukel) eta Navarino (Hornos lurmuturra) udalerriekin. 1929ko maiatzaren 22ko dekretuak Magallanes Lurraldeari Probintzia deritzo, Última Esperanza Natales departamentuari eta Magallanes Punta Arenas hiriari. 1937ko abenduan, Puerto de Magallanes-i berriro Punta Arenas deritzote eta urte batzuk geroago Txileko Antartikako Lurraldea gehitu zioten. Europako Immigrazioa
Europako immigrazioa Txileko Patagonian 1850etik 1950era hasi zen, garrantzia eta kopuruagatik Kroaziako immigrazioa nabarituz. Kroaziarrak bizitzera gehienbat Puerto Natales, Punta Arenas eta Porvenir (Tierra del Fuego) herrietan kokatu ziren, Txilen Europako immigraziorik garrantzitsuenetako bat bilakatuz. Ivo borikoaren arabera posiblea da Txilen Kroaziako immigrazioaren historia lau garaitan zatitzea. Lehenengoan, 1864-1890, immigrazioaren bolumen txikian da ezaugarria. Bigarrenean, XIX mendearen amaieratik Lehen Mundu Gerra arte, immigrazio jendetsuaren aldiari dagokio. Hirugarrenean, gerren arteko aldian (1920-1939), etorkinen bolumena behera egin zuen berriro.Azkenik, laugarrena (1946-1956) immigrazioa gain behera etorri zen aldiari dagokio, eta kroaziarren talde txiki bat baino ez Txilen ezarri. 1864-1956 urte arteko aldian Txilera 58.000 Kroaziar inguru iritsi zirela estimatzen da.
Aldi berean, Txileko Patagonia beste etorkinen taldeak finkatu ziren, baina kopuru txikiagoan, horien artean gehienbat, Suitzarrak eta Frantziarrak Aisén-en, Poloniarrak Tierra del Fuego-n, Espainiarrak Punta Arenas-en eta Belgikako talde txiki bat Chile Chico inguruan.
Geografia
Reloncavi itsasadarretik Hornos lurmuturreraino hedatzen da. Bertan kostaldeko lautada estu bat dago; hondoratze tektonikoak eragindako Kostaldeko mendilerroa; eta Patagoniako mendilerro kontinentalak ibaiak eta lakuak dituztenak, Pazifikoko Patagoniako elurtegiak, Patagoniako uhartetar mendilerroak artxipelago eta uhartetan, horien guztien kostaldeak Ozeano Bareak bustita.
Artxipelagoek eta uharteek bi kanal-sistema osatzen dute ontzi mota guztietarako: Patagoniako kanalak, Guayaneco artxipelagoaren eta Fairway uharteen artean; eta Magallanes itsasartearen hegoaldetik Hornos lurmuturrerainoko Tierra del Fuegoko kanalak.
Patagoniako ibaiek Andeetako jatorriko uholdeak eta euren bideen irregulartasunak dituzte ezaugarri. Los Lagos eskualdean Yelcho eta Palena ibaiak daude; Aisén eskualdean Cisnes, Aisén, Bravo, Baker eta Pascua ibaiak.
Magallanes eskualdeko ibaiak, orokorrean, bide laburrekoak dira, glaziarren eragin biziagatik. Garrantzitsuenak Perez, Penitente, San Juan, Azopardo, Yendegaia, Paine, Serrano, Baguales eta Tierra del Fuego-ko Grande ibaiak dira.
Ekonomia
Txileko Patagoniako naturaren erakargarritasunak, eta parke natural ugariek bertako turismoa bihurtzen dute ekonomia jarduera garrantzitsuetako bat. Leku erakargarrienak, hala nola, San Rafael aintzira, Catedral de Marmol (Buenos Aires/General Carrera aintzira) edo Torres del Paine dira; Patagoniako turismoak atzerriko milaka bisitari denboraldi bakoitzean erakartzen duen etengabe zabaltzen ari den jarduera bat da.
Tradizioz, eskualdeko jarduera nagusietako bat ardi-hazkuntza izan da, batez ere hegoaldeko muturrean non biztanleen zati handi bat jarduera hori duten bizitzeko. Stubenrauch-en eta Bories hozkailuaren, Patagoniako handienena bihurtu zena, bezalako adibideek erakusten dute ardi-hazkuntzaren garrantzi historikoa inguru horretan.
Patagoniako eskualdean hidrokarburoen industria ere garrantzitsua izan zen, lehen petrolio meategia, Springhill izenaz ezaguna, Suaren Lurraldean, 1945koa da. Bere aldetik, nekazaritza eta baso sektoreak oloa, patata, garia eta barazkiak, besteak beste, ekoizten ditu.
Herri nagusiak
Patagoniako herriak eta hiriak biztanle kopuruaren arabera:
Sufflamen chrysopterum
Sufflamen chrysopterum Sufflamen generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Chevalier d'Eon
Biografia
Emakumezko hiru izen zituen eta gizonezko beste hiru. Bitasun horrek bizi guztian iraun zuen, baina autopsiak organo maskulinoak erabat garatuta zituela egiaztatu zuen. Gizonezko moduan bizi zen d’Eon, Luis XV.a Frantziakoaren inteligentzia zerbitzuburuak, Conti printzeak, Errusiara bidali zuenean, bi herrialdeen arteko harreman labainak estutu asmoz.
Elisabet I.a tsarinarengana hurbiltzea zaila izango zela jakitun, emakumez jantzita iritsi zen San Petersburgora. Estrategiaren bidez d’Eonek tsarinaren konfiantza eskuratu zuen berehala. Geroago gizonezko moduan itzuli zen Errusiako gortera eta bere burua mademoiselle Deaumonten anaia gisa aurkeztu zuen. Anbiguotasun horrek zurrumurruak piztu zituen jaioterrian. Egindako lan diplomatikoa eskertzeko kapitain izendatu zuten eta Zazpi Urteko Gerran lan egin zuen.
Zurrumurruak itzali ziren orduan, emakumezko batek, nonbait, ezin zuelako gerran halako jarrera ausartik izan. Gobernuak Londresera bidali zuen gero, enbaxadorearen idazkari izateko. Han ere karrera militar arrakastatsua izan zuen eta Ohorezko Legioko kapitain izatera iritsi zen. Luis XVI.ak aitona ordezkatu zuenean, d’Eonek Parisa itzultzeko baimena eskatu zuen, baina erregeak ukatu egin zion. Haserre, sekretu diplomatikoak argitaratzen hasi zen eta Versailleseko gobernua negoziatzera behartu zuen. Diru kopuru bat jaso zuen isiltasunaren truke, eta Parisa itzultzeko aukera izango zuen, emakumea zela egiaztatu eta sekula berriro gizonezko identitatea hartzen ez bazuen.
Eta Parisera itzuli zen. Ordurako bere sexuari buruzko apustuek 300.000 liberako funtsa bildua zuten eta medikuen ziurtagiriak emakume zela adierazi zuten. Frantziako Iraultzak monarkiak jarritako baldintzak indargabetu arren, d’Eonek emakume moduan jokatzen jarraitu zuen ia 40 urtez, hil arte. Eta orduan, autopsiak gizonezko jaio zela esan zuenean galderak hasi ziren berriro.
1810ean, Londresen hil zen 81 urte zituela.
877 Walküre
877 Walküre asteroide gerrikoan aurkituako 877. asteroidearen izena da. 1915eko irailak 13an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 S7 zen. Bere izena Wagnerren Die Walküre operagatik jasotzen du.
Cantherhines pullus
Cantherhines pullus Cantherhines generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Haliaeetus
Haliaeetus generoa hegazti akzipitriformeen Accipitridae familiako generoa da. Mundu guztian barrena aurkitu daitezke, 8 espezietan banatuta. Genero honetako espezie guztiak arrantzale dira eta kostaldeetan bizi dira gehienak.
Crown Point (Alaska)
Crown Point Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Englebelmer
Englebelmer Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Englebelmer udalerrian erroldatutako biztanleak 241 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 104etxeak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 51 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Englebelmer udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 267 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.204 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 argiketaria.