cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montpezat-sous-Bauzon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Montpezat-sous-Bauzon udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 238 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aucun
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 163 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (54 gizon eta 54 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aucun udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 256 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.357 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Aucun udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 57 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Samartín de Lluiñako geltokia
Samartín de Lluiña Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.
Sigma (argipena)
Sigma hitzak adiera zenbait ditu:
Jokin Aranbarri
Jokin Aranbarri Arrizabalaga (Azkoitia, 1984ko urriaren 23a- ) euskal herritar futbolari ohi bat da. Aurrelari lanetan aritzen zen. Gaur egun entrenatzailea da.
Estatistikak
''2015ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Gamewell (Ipar Carolina)
Gamewell Ipar Carolinako herri bat da. Caldwell konderrian kokatua dago. 2010ean 4,051 biztanle zituen, 21.02 kilometro koadrotan banatuta.
Sasser (Georgia)
Sasser  Georgiako estatuko herri bat da. Lee County konderrian kokatua dago. 2010ean 279 biztanle zituen, 2.02 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 3607
NGC 3607 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Mukwonago (Wisconsin)
Mukwonago Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waukesha konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Opisthotropis cucae
Opisthotropis cucae Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Galtzada-harrien klasikoak
Galtzada-harrien klasikoak edota Flandriar klasikoak, urtero martxoa eta apirilaren artean ospatzen diren lau txirrindularitza lasterketa klasikoak dira. Galtzada-harriek berebiziko garrantzia dute ibilbide honetan, galtzada harriak dauden errepide atalak txirrindularientzat ohiko errepideak baina igarotzeko gogorragoak baitira, maiz txirrinduek hauei egokitutako supentsioak ere erabiltzen dituzte.
Galtzada-harrien klasikoak lau lasterketa hauek osatzen dute: E3 Harelbeke, Gante-Wevelgem, Flandriako Tourra eta Paris-Roubaix. Frantzian ospatzen den Paris-Roubaix lasterketa ez beste guztiak Belgikan ospatzen dira.
2012an Tom Boonen belgikarra denboraldi berdinean lau klasikoak irabaztea lortu zuen lehenbiziko txirrindularia bilakatu zen, eta gaur egun arte balentria hau lortu duen bakarra da.
Sarubobo
Saruboboa (さるぼぼ) kutun japoniarra da, bereziki Takayama hiriarekin lotuta, Gifu Prefekturan. Panpin hauek gorriak izaten dira, gizaki itxurakoak, baina aurpegiaren ezaugarririk gabe. Azken datu horren zergatia ez dago oso garbi baina, esaten da, horrela jabeak nahi duena irudikatu dezakeela. Tamainuak oso desberdinak izan daitezke. Tradizionalki saruboboak amonek bilobientzako papinak bezala egiten zituzten, eta alabeentzako ezkontzarako eta familiarako sorgingarri gisa.
Etimologia
Sarubobo "haurtxo tximinoa" gisa itzultzen da. Japonieraz tximua "saru" da, baita "en" ere. "Bobo" hitzarekin kontuz ibili behar da zeren eta Kyushun "bobo" alua edo koito baita. Arrazoi desberdinak daude kutun honi izen hori emateko. Saruboboak hiru nahiekin lotuta baitaude: Saruboboen aurpegia tradizionalki gorria da, tximuen kumeena bezala.
Egungo saruboboak
Gaur egun saruboboak Takayamako oroigarri gisa bertako denda guztietan saltzen dira. Tamainuak, koloreak eta formak egun oso aldakorrak dira. Badago baita ere Hello Kittyren bertsio bat sarubobo bezala jantzita.
Saruboboen koloreak gogo desberdinekin lotzen dira:
Opisthotropis daovantieni
Opisthotropis daovantieni Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Mule Barn (Oklahoma)
Mule Barn Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pawnee konderrian kokatuta dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Garland (Ipar Carolina)
Garland Ipar Carolinako herri bat da. Sampson konderrian kokatua dago. 2010ean 625 biztanle zituen, 2.79 kilometro koadrotan banatuta.
Phyllodactylus paucituberculatus
Phyllodactylus paucituberculatus Phyllodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Hemibrycon paez
Hemibrycon paez Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Alloptox
Espezieak
Ezagutzen diren espezie guztiak desagertuta daude:
Moidieu-Détourbe
Moidieu-Détourbe Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 640 etxebizitza zeuden, 597 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 605 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 597 etxebizitza nagusietatik 520 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 182 etxek lau zituzten eta 358 etxek bost zituzten. 529 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 189 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 387 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.135 ziren, horien artean 868 aktiboak ziren eta 267 inaktiboak ziren. 868 pertsona aktiboetatik 806 lanean zeuden (452 gizon eta 354 emakume) eta 62 langabezian zeuden (20 gizon eta 42 emakume). 267 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 100 ikasten zeuden eta 89 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moidieu-Détourbe udalerrian 633 unitate fiskal zeuden, 1.810,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.067 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 63 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Moidieu-Détourbe udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.092 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Krapkowice udalerria
Krapkowice Poloniako Opoleko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Krapkowice barrutian kokatuta. 97,31 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 22988 biztanle zituen.
Moidieu-Détourbe
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Colle Umberto
Colle Umberto Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Colle Umbertok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ureztaontzi
Ureztaontzia gai iragazgaitzean egindako ontzi eramangarri bat da, likidoa garraiatu eta leku jakin batean botatzeko prestatua. Gehienetan landareak ureztatzeko erabiltzen da, lorezaintzan.
Terminoa
Euskaltzaindiaren Hiztegiak honela definitzen du ureztaontzi hitza: Hitzak forma zehatz hori du, ez ureztontzi. Izan ere, -ontzi osagaia duten hitz elkarteetan, lehen osagaiak amaieran -a berezkoa baldin badu, elkarketan ez du galtzen. Halakoak dira, besteak beste, belaontzi, frutaontzi, gerraontzi, gurutzaontzi, kargaontzi edo zamaontzi.
Euskalterm datu base terminologikoak ureztagailu ematen du, frantsesezko arrosoir edo gaztelaniazko regadera terminoetarako, normalizazio marka eta guzti. Alabaina, Euskaltzaindiaren Hiztegiak definizio laburrago bat ematen dio hitz horri (iz. Ureztatzeko gailua. Ureztagailu automatikoak), eta adibideak iradokitzen du -gailu amaiera duen hitz hori ureztatze sistema automatikoak aipatzeko izan daitekeela baliagarriago, eskuzko ontzi soil baterako baino.
Azkenik, ureztailu forma ez da egokia, Euskaltzaindiaren Hiztegiak ez baitu jasotzen. Gainera, badirudi ez duela tradiziorik izan euskal literaturan.
Historia
XV. mendean erabiltzen hasi ziren lehen ureztaontziak buztin egosiz, zeramikaz edo beiraz eginak ziren. Lepoaren mokoan zulo tipiak izan ohi zituzten, ur emaria gainazal zabalago batean barreiatzeko, eta ur zorrotada zuzenak ez zitzan landare mehe edo sortu berriak hondatu.
San Cosmeko geltokia
San Cosme Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.
Ureztaontzi
Historia
Ureztaontzi baten lehen erreferentzia ezaguna, ingelesez (watering can), Kornualleseko Timothy George lorezainak idatzi zuen bere egutegian, 1692. urtean. XVIII. mendean hasi ziren metalezko ureztaontziak egiten.
San Cosmeko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Ureztaontzi
Historia
John Haws fabrikatzaileak ureztaontzi berri bat patentatu zuen 1886an, ontziaren bizkarrean kirten biribil bat jarrita, ordura arte eskuleku bakarra izaten baitzuten, soilik goitik heldu ahal izateko. Jakina, moldaera berria askoz erosoago gertatzen zen landareak ureztatzerakoan. Patenteak hala zioen: «Asmakizun berri honi esker, ureztaontzia aiseago garraiatzen eta makurtzen ahal da, eta, horren ondorioz, askoz ere garbiago eta egokiago da, jende aurrean erakusten den beste edozein baino». Haws Maurizio uhartean egona zen, Madagaskarreko kostan, bainila lantzen, eta han sortu zuen bere asmakizuna; Ingalaterrara itzuli zenean, XIX. mendearen amaieran, lorezaintza garapen betean zegoenez, ureztaontzi berriak arrakasta handi bat ukan zuen. Hala, esan daiteke Viktoriar Aroan hedatu zela ureztaontzien erabilera.
Erabilerak
Ureztaontzi bat lorezaintzan erabiltzen da batez ere, landareak edo landaretxoak eskuz ureztatzeko, baina likidoa garraiatu eta modu zehatzean botatzeko gaitasuna beste testuinguru batzuetan ere erabil daiteke (eraikuntza, zementu lanak eta abar).
Ureztaontzi batek biltegi bat dauka beti, batez beste 0,5 litro inguru ur edo beste tratamendu produktuak har ditzakeena, etxe barruko landareak ureztatzeko, edo 13 litrorainokoa kanpoaldeetan erabiltzeko; lepo bat dauka, hau da, likidoa isurtzeko aho bat; lepoaren muturrean ureztatzeko moko bat, zulo txiki ugariz ziztatua, ureztatze fin eta lausoa egin ahal izateko; eta, oro har, kirten edo eskutoki bat, gehienetan biribildua, tresna heldu eta moko aldera makurtu ahal izateko.
NGC 3608
NGC 3608 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Ureztaontzi
Erabilerak
Erabilera horretarako aproposa gertatzen da, materialaren ezaugarri hauengatik: lehenik, sendotasuna, altzairu galvanizatuak iraupen luzea baitu; bigarrenik, zinka gizakiarentzat ezinbesteko oligoelementua dela; eta, azkenik, zink oxidoak onddoen aurkako propietatek ditu eta antiseptikoa da.
Lorezainak, askotan, bi moko erauzgarri izaten ditu: bata, ureztatze klasikorako, zulo handi samarrekin (1,4 mm-ko diametroa); eta, bestea, zulo txikiz egindako sareta batekin (0,8tik 1 mm-ra bitarteko diametroa). Horri esker, ureztatze fin bat egin daiteke, landareen beharren araberakoa. Moko horiek altzairu galvanizatuzkoak edo plastikozkoak izaten dira, eta zink-altzairuzko edo letoizko saretak izaten dituzte.
Etxe barruko landareetarako ureztaontziak txikiagoak izaten dira, eta gutxitan izaten dute moko aldagarririk. Metalezkoak edo plastikozkoak izan ohi dira.
Teknika lorezaintzan
Lorezaintzan, hobe da ureztatze ugari bat egitea, maiztasun handirik gabe, ureztatze arin eta maiztuagoen ordez. Lurzorua ez itotzeko, komeni da beti ureztaontzi mokodun egoki bat erabiltzea, ura berdintasunez barreiatzeko, apurka-apurka, azalera guztian. Euri jasa moduko ureztatze are finagoa lortzeko, mokoaren zuloak gorantz begira jar daitezke, zeruari begira. Lurzorua gogorturik baldin badago, agian komeni da zulo batzuk egitea, makila sendo batez, ura hobeki xurga dezan. Zuhaitz gazteen eta zuhaixken inguruan, hobe da sakonune leun bat egitea lurrean; horrela, ura azkarrago bideratuko da sustraietara.
Lurzoruaren egitura ez suntsitzeko, ez da landu behar ureztatu berri baldin bada.
Euri ura oso egokia da ureztatzeko, gogoan izan behar baita ez duela klororik eta gatz mineral gutxi duela. Hala ere, ureztatzeko erabili aurretik, ordu batzuetan utzi behar da giro tenperaturan. Zisterna bateko ura ere erabil daiteke. Aldiz, etxeko txorrotatik hartutako ura zuzenean erabiltzea ez da egokia, bereziki tenperatura hotza dagoenean giroan, ur hotzegiak landare gazteak ahultzen baititu. Gau bat utzi behar da, gutxienez. Horretarako, onena da ureztaontzia sistematikoki beteta lagatzea, ureztaketaren amaieran.
Egutegia
Frantziako egutegi errepublikano iraultzailearen berolis hilabetearen hamargarren eguna ureztaontzi izendatua izan zen; oro har, egutegi gregorianoko uztailaren 28an.
Museoa
Alemaniako Gießen hirian ureztaontziaren museo bat dago, 2011z geroztik. Museo gisa sortu zen, baina proiektu oraktiko bat izan nahi zuen, hirian Baratzezaintzaren Urteko Erakusketa egin behar baitzen 2014an. Museoaren gai bakarra da ureztaontzia. Bertan erakusten diren pieza gehienak inguruko nekazariek eta lorezainek emandakoak dira.
Kultura
Ureztaontzia zenbait arte eta kultura obratan agertu izan da. Horien artean daude, besteak beste:
Barbatula potaninorum
Barbatula potaninorum Barbatula generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Coffin Bay poni
Coffin Bay ponia, (ingelesez: Coffin Bay pony), Australiako bertako zaldi arraza edo mota bat da, bereziki Coffin badiaren eskualdean larretzen dena. Eyre lurmuturrean, Australiako hegoaldean. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Basazaldiak dira, eta arrazaren jatorria Timorretik ekarritako 60 Timordar poniengan dago. Jatorriz zein ezaugarriz oso ezberdinak dira Australian oso zabalduta dauden Brumby zaldi basatiengandik. Coffin Bay poniak hesiz itxitako gune zabal batean bizi dira, esan bezala basazaldiak bezala.
Codognè
Mugakideak
Codognèk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Krasiczyn udalerria
Krasiczyn Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Przemyśl barrutian kokatuta. 124,36 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5131 biztanle zituen.
Scotland (Georgia)
Scotland  Georgiako estatuko hiri bat da. Gwinnett County konderrian kokatua dago. 2010ean 366 biztanle zituen, 3.59 kilometro koadrotan banatuta.
Beltzezko gizonak
Beltzezko gioznak lokuzioak esanahi zenbait ditu:
Krasne udalerria (Mazoviako voivoderria)
Krasne Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Przasnysz barrutian kokatuta. 101,35 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3680 biztanle zituen.
Beroaldi
Beroaldi izan daiteke:
Barbatula sawadai
Barbatula sawadai Barbatula generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Oilagor
Oilagorra, beste izenez bekada edo azaia (Scolopax rusticola) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da.
Oilagorra nahiko hegazti handia da, oso moko luzea eta lumaje arre kriptikoa ditu. Bakartia da, iluntzean izaten da aktiboa eta ornogabeak eta zizareak jaten ditu batez ere. Lurrean egiten du habia eta txitak, jaio eta berehala gurasoengandik aparte bizitzeko gai dira. Eskualde atlantikoko basoetan bizi da. Neguan oilagor ugari etortzen da Europako iparraldetik Euskal Herrira, bertan hibernatzera
Ezaugarriak
Tamaina ertaineko hegaztia da, 30 - 36 zentimetroko luzera du, 300 - 350 gramoko pisua eta lumaje nabarra. Hegazti zangaluzea da, haragi oso gozokoa, luma arre beltzunedunak dituena.
Hedapena
Europa eta Asiako basoetan bizi ohi da. Iragaitzaz dagoenean artadietan eta larreetan bizi da.
Deskribapena
Ehiztarien oilagor ospetsua, basoko erregina, batzuek esaten dioten bezala.
Hegazti sendoa da, gutxi gorabehera eperraren tamainakoa, hala ere, tamaina eta pisua nahiko aldakorrak dira, 33-36 cm-ko tamaina eta 300-350 gr-ko pisua dute batez beste, hala ere 200 gr-ra iritsi ez ziren aleak pisatu dira, eta beste batzuk berriz 400 gr-tik gorakoak.
Arre tonu ezberdinez orbandua du lumajea, beltzak eta okreak, kamuflaje ezin hobea lortzen du basoetako orbelaren gainean. Bere kolore orokorra, marroi-gorrizta batetik, arre-ilun edo grisaxka batera doa. Zerrenda beltz batzuek burua zeharkatzen diote trebeska eta baditu, lepoaren alde banatan beste zerrenda beltz batzuk ere, eta baita begia eta mokoaren hasiera arte ere. Azpitik argiagoa da, tonu okreekin fin-fin arre-beltzezko orbanez apaindua.
Hegan egitea lortzen bada, haren silueta trinkoa ikus daiteke, buztan motza, hegal biribilduak, burua sorbaldetan itsatsita, leporik gabea ematen du, eta moko luze eta zuzena, 6 cm-tik 8 cm-ra, beherantz begira eramaten du.
Bere begiek atentzioa ematen dute, beltzak, handiak, irten samarrak eta buruan oso atzean kokatuak, mokoaren oinarritik baino kokotetik hurbilago, posizio horri esker 360 gradutan ikusten du, burua jiratu gabe, aurrea, atzea, eta alboak.
Biologia eta ohiturak
Oilagorra ilunabarreko ohituretakoa da. Eguna baso edo zuhaixka itxien barruan igarotzen du. Arriskua ikusiz gero mimetismoaz fidatzen da. Mugitu gabe lurrera itsasten da, oharkabean pasatu nahian. Ezustean harrapatzen bada, jauzi bat eginaz egingo du hegan. Ondoren, hegoak astintzen ditu gogor, soinu indartsu bat ateraz, ustekabean harrapatzen duenari susto bat emanez. Zuhaitzen artean egiten du hegan sigi-sagan, ez oso urruti etzateko.
Garner (Ipar Carolina)
Garner Ipar Carolinako herri bat da. Wake konderrian kokatua dago. 2010ean 25,745 biztanle zituen, 38.19 kilometro koadrotan banatuta.
Oilagor
Biologia eta ohiturak
Ilunabarrean inguruko zelaietara irteten da jatera. Mokoa lurrean hondoratuz elikatzen da, han-hemenka zundatzen, harik eta zizareren batekin topo egiten duen arte, zeinak azkar atera eta irensten du. Badirudi zizareak direla bere dietaren zati garrantzitsu bat, baina intsektuak eta haien larbak ere jaten ditu, armiarmak, miriapodoak, bare txikiak eta barraskilotxoak.
Goiz jartzen da araldian, otsail edo martxo aldera. Garai honetan arrek egunsentian eta iluntzean zuhaitzen adaburuen gainean jirabiraka egiten dute hegan, aldi berean, beren apeuak igortzen dituzte: soinu bitxi bat, igelen korroka baxu eta sakon baten antzekoa, “psssit” oso zorrotz eta sarkor batekin txandakatzen duena.
Lurrean egiten du habia, hosto lehorrez tapizatzen duen hutsune batean, sarritan enbor edo motzondo baten oinean, basoko leku ilun baten.
Leialtasuna ez da hauen araua. Hegaztien dentsitatea egokia bada, ar bakoitzak hainbat eme ditu, eta hauek, aldi berean, ar ezberdinekin elkartzen dira. Urtean habia pare bat ateratzen dituzte.
Martxoaren bigarren erdialdean hazten du lehen errunaldia, normalean 4 arrautza zuri-zikin kolorekoak orban ilunekin. Emeak bakarrik txitatzen du 20-23 egunez. Txitak, nidifugoak dira eta oso mimetikoa den lumatxa arre kolorekoarekin eta orbanekin estalita jaiotzen dira, jaio eta berehala amaren atzetik korrika hasten dira. Molestatua izan delako edo beste arrazoi batengatik lurraldez aldatzea nahi badu, hegan eraman ditzake, banan-banan, mokoaren eta hanken artean hartuta. Aste gutxira, gazteak independizatu egiten dira, inguruan sakabanatuz.
Gauez bidaiatzen dute, eta egiaztatu da haizeak garrantzi handia duela joan-etorrietan. Haizea alde dutela emigratzea gustatzen zaie, aurrez jotzen badie eta baita euria egiten badu ere, gelditu egiten dira baldintza egokiagoen zain.
Gure lurraldean sarrerak urriaren erdialdetik aurrera izaten dira, oso gutxitan lehenago. Irailean edo lehenago ehizatu izan diren oilagor gehienak bertakoak izan behar dute.
Migratzaileen etorrera negua iritsi arte luzatu ohi da eta hotz-boladekin etorrera masiboak gerta daitezke, 1985eko urtarrilean gertatu zen bezala.
Banaketa, habitata eta estatusa
Oilagorrak Europako eta Asiako klima boreal eta epeletan hazten du. Eremu Mediterraneoko zoru menditarretan ere bai. Iberian bere estatusa gaizki ezagutzen da; zerrenda hezeko basoak hartuko lituzke, Pirinioak eta iparraldeko mendietako kokaleku mugatuak.
Euskal Herrian eskualde kantauriarreko basoetan hazten du, sakabanatuta, edozein altitudean. Ia itsas mailan, Donostiatik gertu, aurkitu da eta baita 1000 metro inguruko Aralar eta Aizkorriko pagadietan ere. Pagadiak, hariztiak edo beste hostozabal batzuk har ditzake, baita landatutako konifero-masak eta berezkoak. Araban badirudi, nahiko hezeak diren basoetan, hazten duela, hemen ere sakabanatuta. Bere kumeen aipuak pagadietan, hariztietan eta amezti bakarren batzuetan ere bai, Izkiren kasua bezala. Toloño-Kantabriatik hegoaldera ez duela hazten ematen du. Ehiza denboraldia otsailaren bigarren erdira arte luzatzeko ohiturak, baita martxoaren amaiera arte ere, oso eragin kaltegarria izan du bertako oilagorrentzat. Kontrapasan hiltzen diren oilagor asko hemen hazteko prest zeudenak izango dira.
George Erskine
George Watkin Eben James Erskine (Hascombe, Surrey, Ingalaterra, 1899ko abuztuaren 23a - Rusper, West Sussex, 1965eko abuztuaren 29a) britainiar militarra izan zen, Britainiar Armadako jeneral maila erdietsi zuena. 1943-1944 bitartean, Bigarren Mundu Gerran, 7. dibisio korazatuko burua izan zen. 1953tik aurrera, Mau Mauren aurkako errepresioa gidatu zuen Kenyan.
Murray (New York)
Murray Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Orleans konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kononovita
Kononovita mineral bat da eta tilasita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kononovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Silaba ekina
Sarrera
Silaba hitza baino txikiagoa den segmentuen sekuentzia antolatua da, gutxienez nukleoa duena. Silaba konposante desberdinek osatzen dute: ekina, nukleoa eta koda. Erran dezagun 'C' kontsonante bat dela, 'V' bokala eta '.' silaba muga; .CVC. sekuentzian lehen C silaba ekina izango litzateke, V nukleoa eta azken C koda.
Silaba ekinaren xehetasunak
Erran bezala, silabaren hiru zati bereizten ditugu: silaba ekina, silaba nukleoa eta silaba koda. Silabako bokalaren (hau da, nukleoaren) aurretik doazen kontsonanteei erraiten zaie ekina.
Baditugu hiru aukera silaba ekinarentzat:
Euskaraz
Euskaraz silaba ekinean onartzen diren talde bakarrak muta cum liquida deitu ohi direnak dira: hau da, /b, d, g, p, t, f/ trabarietako bat /r, l/ ozenetariko batek jarraitua, bi salbuespenekin, /tl/ eta /dl/. Euskaraz mailegu berritan agertzen dira: pobre, prakak, fresko, gris...
Kontsonante multzo hauek ez ziren garai zaharretan gertatzen. Latinetik hartutako maileguetan moldaketa ezberdinak aurkitzen ditugu:
Egun euskararen hots-biltegiko edozein kontsonante ager daiteke hitz hasierako silaba ekinean, ttaka izan ezik. Hitz barreneko ekinean ere hots-biltegiko edozein kontsonante ager daiteke.
Eskoziako Liburutegi Nazionala
Eskoziako Liburutegi Nazionala (Eskoziako gaeleraz Leabharlann Nàiseanta na h-Alba eta ingelesez National Library of Scotland edo NLS) Eskoziako Edinburgh hiriburuaren erdigunean dagoen liburutegi bat da, hain zuzen ere, egoitza nagusia George IV Bridge kaleko 57. zenbakian du, Edinburgheko Hiri Berria eta unibertsitate eremuaren artean.
Edukia
Denera 7 milioi inguru liburu, 14 milioi inprimaki eta 2 milioi mapa ditu, horin artean Gutenbergen Bibliaren ale bat, Charles Darwinek Espezieen jatorria eskuizkribuarekin batera bidalitako gutuna eta William Shakespeare idazlearen First Folio idazlana daude. Bertan, 340 langilek lan egiten dute.
Llandwrog
, Galesko udalerria da, konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 2.539 biztanle ditu.
Alan Cumming
Alan Cumming (Aberfeldy, Eskozia, 1965eko urtarrilaren 27a) eskoziar zinema, telebista eta antzerkiko aktore bat da.
Larry Taylor
Samuel Lawrence Taylor edo Larry "The Mole" Taylor (New York, 1942ko ekainaren 26a - Los Angeles, 2019ko abuztuaren 19a) estatubatuar musikaria izan zen. Canned Heat taldeko baxu-jotzailea izan zen 1967tik. Aurrez Jerry Lee Lewisekin eta The Monkeys taldearekin baxua jo zuen. Ere jo zuen John Mayallekin eta Tom Waitsekin. Monterrey eta Woodstock jaialdietan parte hartu zuen.
Phyllodactylus ventralis
Phyllodactylus ventralis Phyllodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Bariko probintzia
Bariko probintzia Italiako bosgarren populatuena da, herrialdeko hego-ekialdean eta Apuliako eskualdean kokatutatakoa.
Bari hiri nagusia eta hiriburua da.
Screven (Georgia)
Screven  Georgiako estatuko hiri bat da. Newton County konderrian kokatua dago. 2010ean 766 biztanle zituen, 5.57 kilometro koadrotan banatuta.
Zerocalcare
Zerocalcare, Michele Rech komikigile italiarrak (Cortona 1983 ko abenduaren 12) erabiltzen duen izengoitia.
Erromako Rebibbia auzo herrikoian hezitako irudigilea da, eta haren komikietan auzoko bizitza, lagunak eta izaera erakusten ditu. Autorea bera komikietako pertsonai eta askotan protagonista bihurtzen da, eta haren bizipen zein kezka pertsonalekin batera, belaunaldi baten egoera islatu nahi du beste pertsonai batzuez hornitutako kontakizunetan, betiere 1980ko lehen bosturtekoan jaiotakoak; bestalde, Zerocalcarek, nerabezarotik, Italiako giro politiko alternatiboetan parte hartu zuen, eta gune okupatu autogestionatuak, mundializazioaren aurkako mobilizazioak, eta kurduen borrokak izan ditu hizpide lan askotan.
2019ko apirilean Zerocalcare Donostiako Komikigunean eta Iruñeko Katakrak liburudendan aurkeztu zituen komiki hauek, eta Komikigunean marrazkilari eta komikigileentzako saio berezia eskaini zuen.
2020 urtean argitaratu zuen euskaraz Farmazia Beltzak 2011 urtean egileak sortutako lehen komiki luzea 'La profezia dell'armadillo'; 2021ean argitaratu zen euskaraz 'Kobane Calling' eta 2022an 'No Sleep Till Shengal'.
Chaux-lès-Clerval
Chaux-lès-Clerval Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chaux-lès-Clerval udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 66 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 118 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (48 gizon eta 27 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chaux-lès-Clerval udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.763 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 2 eraikuntza enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Chaux-lès-Clerval udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hemibrycon palomae
Hemibrycon palomae Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Jelling
Jellingen dago Gorm Zaharra eta bere emazte Thyra Daneboden tumulua, Harald I.a Norvegiakoaren gurasoak, honek, toki berean, monasterio kristau bat ere eraiki zuelarik.
Haraldek, Jellingeko Harriak ere eraiki zituen, non, honako inskripzio hau agertzen zen:
Adierazpen hau "Danimarkaren Bataiatzea" bezala ezagutzen da. Jellingeko Harriak, harrian eginiko Danimarkako inskripzio runikorik ezagunenak bezala jotzen dira.
Hans Luther
Hans Luther (Berlin, 1879ko martxoaren 10a - Düsseldorf, 1962ko maiatzaren 11) alemaniar politikaria izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 482 egunez 1925 eta 1926 artean.
Zuzenbidea ikasi zuen Genevan, Kieven eta Berlinen, eta gero administrazio prusiarrean lan egin zuen.
1918an Essengo alkate hautatu zuten. 1922ko abenduan, Wilhelm Cuno lehen ministroak Elikadura eta Nekazaritza ministro izendatu zuen, eta kargu berean jarraitu zuen Gustav Stresemannen gobernuan. 1923an Finantza ministro izendatu zuten eta Wilhelm Marxekin karguan jarraitu zuen. Moneta-erreformaz arduratu zen eta hiperinflazioarekin amaitzea lortu zuen.
Naomi Mataʻafa
Afioga Fiamē Naomi Mataafa (Apia, 1957ko apirilaren 29a) Samoako lehen ministroa da 2021etik, herrialdean lehen ministro izendatu duten lehen emakumea. Matai buruzagi kargua duen emakumezkoa da, Fiame Mataʻafa Faumuina Mulinuʻu II lehen ministroaren alaba da, eta Faʻatuatua i le Atua Samoa ua Tasi (FAST) alderdiaren burua.
Hans Luther
Friedrich Ebert presidenteak agindu zion gobernu bat osatzeko 1925eko urtarrilean. Bere gobernua koaliziokoa izan zen teknokratekin batera. Erreforma sozialak sartu zituen eta Locarnoko Ituna negoziatu zuen. 1926ko maiatzean dimisioa eman zuen zentsura-boto baten ondoren.
Naomi Mataʻafa
Mataafak Tuila'epa Sa'ilele Malielegaoi lehen ministroa garaitu zuen 2021eko hauteskundeetan, baina Malielegaloik uko egin zion emaitza onartzeari, krisi konstituzionala eraginez. Auzitegi konstituzionalak ebatzi zuen azkenean Mata'afa zela lehen ministroa legalki maiatzaren 24tik.
Hans Luther
1930etik 1933ra Reichsbankeko buruzagi nagusia izan zen, eta 1933tik 1938ra Alemaniako enbaxadorea Estatu Batuetan.
Garysburg (Ipar Carolina)
Garysburg Ipar Carolinako herri bat da. Northampton konderrian kokatua dago. 2010ean 1,057 biztanle zituen, 2.44 kilometro koadrotan banatuta.
Soutu Lluiñako geltokia
Soutu Lluiña Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Menstruazio
Menstruazioa —hizkera arruntean, hilekoa— baginaren umetokiaren barruko odolaren eta ehun mukitsuaren isuri erregularra da. Hilekoaren zikloak hormonen maila igo eta jaistea du ezaugarri. Hilekoa progesterona-mailen jaitsierak eragiten du, eta honek agerian uzten du haurdunaldia ez dela gertatu.
Emakumeen % 80k ez du egunerokotasunean haien jardunarekin jarraitzeko arazorik izaten hilekoa duten bitartean edo aurretik. Menstruazioa izan baino lehen agertu ohi diren sintomei hilekoaren aurreko sindrome (PMS) deritze. Sintoma horiek emakumezkoen % 20-30ek jasaten dituzte, eta % 3-8k sintoma larriak pairatzen dituzte: aknea, bular minberak, hantura, nekea, suminkortasuna eta umore-aldaketak. Gainera, zenbait emakumek bestelako sintomak dituzte hilekoa duten bitartean, hileko mingarriak eta zikloan zeharreko ez-ohiko odoljarioak adibidez.
Luzera eta iraupena
Lehen periodoa menarkia izenaz ezagutzen da eta normalean 12 eta 15 urte bitartean hasten da; hala ere, normaltzat hartuko litzateke 8 urtetik aurrera hasiko balitz. Menarkia lehenago gertatzen da herrialde garatuetan, garapen bidean dauden herrialdeetan baino. Menstruazioa  hileko-zikloaren hasiera markatzailetzat hartzen da eta horixe da zikloaren faserik ikusgarriena. Odoljarioa gertatzen den lehendabiziko eguna aurreko hileko-zikloaren azken eguntzat hartzen da. Horien arteko denbora-tartea 21 egunetik 45 egunera bitartekoa da emakume gazteengan; eta helduengan, ordea, 21 eta 31 egun bitartekoa. Batezbesteko iraupena 28 egunekoa da. Hileko-zikloaren iraupen-aldarkortasuna desberdina da adinaren arabera: 25 urtetik beherako emakumeengan aldakortasuna nabarmena izaten da; 25-39 urte bitartean erregularra izaten da; eta 40-44 urte bitartean hein batean handitzen da aldakortasuna. Odoljarioak 2-7 egun bitartean irauten du.
Emakumeak azken ziklotik gertu daudenean, menstruazioak horren erregularra izateari uzten dio eta emakumearen ugalkortasuna murriztu egiten da. Garai horretan emakumea perimenopausian dagoela esaten da. Emakumeak urtebetez menstruaziorik izan ez duenean, menopausian sartu dela esaten da, eta mendebaldeko herrialdeetan gutxi gorabehera 45 eta 55 urte artean heltzen da fase hori. Bestalde, menopausia herrialde industrializatuetan 45 urte baino lehen gertatuz gero, menopausia goiztiartzat hartzen da. Menarkiaren adina bezala, menopausiaren adina faktore kultural eta biologikoen ondorioa da neurri handi batean. Gaixotasunek, kirurgia batzuek edo tratamendu medikoek menopausiaren aurreratzea eragin dezakete.
Azkenik, hilekoaren zikloa lau etapatan banatzen da: menstruazio-fasea, fase folikularra, obulazio-fasea eta luteo-fasea.
Kraśniczyn udalerria
Kraśniczyn Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Krasnystaw barrutian kokatuta. 110,09 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3768 biztanle zituen.
Menstruazio
Odoljarioa
Hilekoaren batez besteko bolumena 35 mililitrokoa da periodoko, eta 10-80 mililitro jotzen dira tipikotzat. Hilekoa marroi gorrixka da, zainetako odolak baino kolore ilunagoa du.
Hilekoaren fluxuaren erdia gutxi gorabehera odola da, zeina sodioz, kaltzioz, fosfatoz, burdinaz eta kloruroz osaturik dagoen eta horien proportzioa banakoaren araberakoa den. Odolaz gain, hilekoa muki zerbikalaz, baginako jariakinez eta endometrio ehunaz osatzen da. Menstruazioan zehar bagina-jariakinek ura, elektrolito arruntak, eta, gutxienez, 14 proteina (glikoproteinak barne) daramatzate nagusiki.
Hilekoaren likidoan galdutako burdina kantitatea nahiko txikia da emakumeen gehiengoan. Baina hilekoaren odoljario ugariak hilero dituztenen kasuan, anemia jasan dezakete.
Hormona-aldaketak
Hilekoaren zikloa aldaketa natural batzuk dira; hormona-produkzioan eta emakumeen ugaltze-sistemako umetokiaren eta obulutegien egituran gertatzen dira aldaketa horiek eta haurdunaldia ahalbidetzen dute. Obulutegi-zikloak obuluen ekoizpena eta askapena kontrolatzen ditu, bai eta estrogenoaren eta progesteronaren askapen ziklikoa ere. Umetokiko zikloak umetokiko estaldura (matrizea) prestatzea eta mantentzea gidatzen du, ernaldutako obulua hartzeko. Ziklo horiek aldiberekoak eta koordinatuak dira, normalean 21 eta 35 egun bitartean irauten dute emakume helduengan, eta batez beste 28 eguneko iraupena dute. Bestalde, emakumeek beren bizitzan zehar 30-45 urtez izaten dute hilekoa, hain zuzen ere, emankorrak diren urteetan zehar.
Hormona naturalek zikloak bultzatzen dituzte; hormona folikulo estimulatzailearen gorakada eta jaitsiera ziklikoek bultzatzen dute obozitoaren (obulu-zelula heldugabeak) ekoizpena eta hazkuntza. Estrogeno-hormonak umetokiko estaldura loditzea estimulatzen du enbrioia egokitzeko ernalketa gertatu behar bada. Estaldura lodituaren (endometrioaren) odol-ekarpenak nutrienteetaz ornitzen du arrakastaz ezarritako enbrioia. Enbrioia ezartzen ez bada, estaldura apurtzen da eta odola askatzen da. Progesterona-mailen jaistearen ondorioz, hilekoa ("periodo" bat, hizkera arruntean) estalduraren isurketa ziklikoa gertatzen da.
Nork du hilekoa?
Oro har, menarkia hasi eta menopausia iritsi arte irauten die hilekoak emakumezkoei. Menstruatzen ez duten emakumezkoen artean ditugu: menopausia ondoko emakumeak, haurdun daudenak, amenorrea jasaten dutenak eta emakume trans-ak. Haurdunaldian zehar eta erditu ondoren epe batean zehar hilekoa ez da jaisten. Erditu ondoko amenorrea ren batez besteko iraupena handiagoa da bularra ematen zaionean; horri amenorrea laktazionala deritzo. Gizon trans-ek hilekoa izan dezakete edo ez, bakoitzaren egoeraren arabera.
Hilekoaren osasunaren ikuspegia
Hilekoa prozesu normala eta naturala izan arren, zenbait emakumek haien bizitza oztopatzen duten arazoak izaten dituzte hilekoaren-zikloak eraginda. Arazo horiek honakoak dira: aknea, bular sentikorrak, nekea eta hilekoaren aurreko sindromea (SPM, Síndrome Premenstrual). Emakumeen % 3-8k pairatzen dituzte arazo larriagoak, hala nola menstruazioaren aurreko disforia nahasmenduak (TDPM, Transtorno Disfórico Premenstrual). Dismenorreak edo "periodoko minak" karranpak eragin ditzake sabelean, bizkarrean edo izterren goiko aldean hilekoaren lehendabiziko egunetan zehar. Menstruazioan zehar gorputza ahultzen duen mina ez da normala eta zerbait larriaren seinale izan daiteke, hala nola endometriosiaren seinale. Arazo horiek eragin nabarmena izan dezakete emakumeen osasunean eta bizi-kalitatean eta behar diren esku-hartzeek emakume horien bizitza hobe dezakete.
Kulturalki hedatutako hainbat uste okerren arabera hilekoaren zikloak emakumezkoen gogo-aldarteari eragiten dio, depresioari edo suminkortasunari, eta era berean, hilekoa esperientzia mingarria, lotsagarria edo zikina delako ideai zabaldu da. Askotan, emakume baten gogo-aldartearen aldaketa normala hilekoaren zikloari egozten zaio. Egin diren ikerketa gehienak eskasak dira,  baina badirudi fase luteikoan eta menstruazioan gogo-aldartearen gorabeheretan hazkunde txiki bat dagoela eta zikloaren gainerako faseetan zehar beherakada ematen dela. Hilekoaren zikloan zehar estrogeno- eta progesterona-maila aldakorrek ondorio sistemikoak dituzte fisiologia mailan, garunean, metabolismoan eta sistema muskuloeskeletikoan. Aldaketa horien emaitzak desberdinak izan daitezke. Esaterako, aldaketa fisiologikoak txikiak dira eta emakume-kirolarien kasuan kirol-errendimenduari eragin diezaiekete, hala nola indarrari, errendimendu aerobikoari eta anaerobikoari. Garuneko aldaketak ere ikusi dira hilekoaren zikloan zehar, baina ez dakarte errendimendu intelektualean aldaketa esanguratsurik, hots, errendimendu akademikoan, arazoen ebazpenean, oroimenean eta sormenean ez dute aldaketa nabarmenik sortzen. Aldiz, baliteke estrogeno- eta progesterona-maila gutxitzeak zikloaren menstruazio-fasean ahalmen espaziala hobetzea.
Gogo-aldaketak eta hilekoaren aurreko sindromea (SPM)
Obulazioaren ondoren eta menstruazioaren aurretik gertatzen diren sintoma emozionalen eta fisikoen diagnostikoak patroi finkoa behar du, bizitza arruntari eragiten dion gradu bateraino. Sintoma emozionalak ez dira agertu behar hilekoaren zikloaren hasieran. Zenbait hilabetez egunero izaten diren sintomen zerrendak diagnostikoa egiten lagun dezake. Diagnostikoa egin aurretik, antzeko sintomak eragiten dituzten bestelako nahasmenduak baztertu behar dira.
Emakumeen % 80k  sumatu dute hilekoa baino lehen sintomaren bat. Sintoma horiek SPM gisa kalifikatzen dituzte emakume aurremenopausikoen % 20-30k. Menstruazioaren aurreko disforia nahasmenduak (TDPM) sintoma psikologiko gehien dituen SPMren forma larriago bat da. eta emakume aurremenopausikoen % 3-8ri eragiten die. Serotoninaren birkaptazioaren inhibitzaile selektiboak diren sendagai antidepresioak erabili daitezke TDPMrako SPMrako ohikoak diren baliabideetaz gain.
Karranpak
Emakumeen gehiengoan hilekoaren zikloan hormona-mailen fluktuazioek zenbait aldaketa fisiko eragiten dituzte. Hor sartzen dira umetokiaren muskulu-uzkurdurak (hilekoaren karranpak), hilekoaren aurretik edo batera egon daitezkeenak. Emakume askok karranpa mingarriak izaten dituzte hilerokoan; dismenorrea ere esaten zaie. Emakume helduen artean, min hori eguneroko jarduerari eragiteko bezain indartsua da kasuen % 2 - % 28an.
Opisthotropis laui
Opisthotropis laui Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Se rokh
Hiru aurpegi (, Se rokh) 2018ko Jafar Panahi irandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Menstruazio
Karranpak
Hilekoaren karranpentzako tratamendurik ohikoenak antiinflamatorio ez-esteroideoak (AINE) dira eta horiek min oso larria murrizteko erabil daitezke. Gutxi gorabehera bost emakumetik batek ez die erantzuten AINE-ei eta terapia alternatiboa behar dute, hala nola analgesiko sinpleak edo konpresa beroak. Aspirina edo parazetamola eta ahozko antisorgailu konbinatuak dira mina tratatzeko beste sendagai batzuk. Nahiz eta ahozko antisorgailu konbinatuak erabil daitezkeen ere, ez dago nahiko ebidentziarik umetoki barneko progestagenoen eraginkortasunaren alde.
Berrikuspen batean akupuntura erabilgarria izan daitekeela frogatu zen, epe laburrean behintzat. Beste berrikuspen batek efektu bat zehazteko ebidentzia eskasa zegoela aurkitu zuen.
Beste baldintza batzuekiko elkarreragina
Hilekoaren zikloaren eta zenbait osasun-baldintzen arteko elkarreragin ezagunen artean hauek daude:
Se rokh
Sinopsia
Irango aktore ospetsu batek bideo bat jaso du: bideo horretan, emakume gazte batek bere buruaz beste egingo du, bere familia erlijiosoak ez baitio aktore ikasketak egiten utzi. Aktoreak Jafar Panahi zuzendariarengana joko du, bideoa egia edo manipulazioa ote den argitzen lagundu diezaion. Biak abiatuko dira neska gaztearen herrira.
NGC 3609
NGC 3609 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Otto Wilhelm von Struveek aurkitu zuen n.
Aigoual mendia
Aigoual mendia (Mont Aigoual; Mont Augal) Frantziako erdialdean, Okzitaniako lurretan eta Gard departamenduan dagoen mendia da, Erdialdeko Mendigunean eta Cévennesko parke nazionalean kokatutakoa eta departamenduko tontorrik garaiena dena.
Menstruazio
Sexu-jarduera
Sexuarekiko-jarrerak eta -portaerak aldatu egiten dira hilekoaren zikloan zehar. Obulazioaren aurretik eta bitartean, estrogeno- eta androgeno-maila altuak direla eta, emakumeek interes handiagoa dute sexu-jarduerarekiko. Menstruazioaren aurreko egunetan eta menstruazio bitartean, aldiz, interes txikiagoa izan ohi dute. Beste ugaztun batzuek ez bezala, emakumeek sexuarekiko interesa erakuts dezakete hilekoaren ziklo osoan zehar, ugalkortasuna edozein dela ere.
Bestalde, menstruazioak dirauen bitartean arrazoi medikoengatik sexu-harremanak izatearen aurkako ebidentzia zientifikorik ez dago.
Emankortasunaren alderdiak
Ugalkortasun maximoa (sexu-harremanen ondorioz haurdun geratzeko probabilitate handiena dagoen momentua) zikloko egun gutxi batzuetan baino ez da gertatzen: normalean, obulazioa ren aurreko eta ondorengo bi egunetan. 28 eguneko ziklo batean, bigarren asteari eta hirugarren astearen hasierari dagokio. Hala ere, leiho emankor hori aldakorra da emakumetik emakumera eta baita ere, emakume beraren ziklotik ziklora. Hainbat metodo garatu dira banakako emakumeei zikloaren egun emankorrak eta ez emankorrak zein diren estimatzen laguntzeko; sistema horiei emankortasunaren kontzientzia deritze.
Menstruazioaren gorabeherak
Hileroko arazoekin lotutako termino mediko ugari dago:
Cornuda
Cornuda Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Menstruazio
Menstruazioaren gorabeherak
Muturreko estres psikologikoaren ondorioz ere eten daiteke menstruazioa. Antsietatearen edo depresioaren sintoma larrienak menstruazioaren aurreko disforia-nahasmendu zantzuak izan daitezke, depresio-nahastearekin.
Umetokiko odoljario disfuntzionala hormonalki eragindako odoljario anormala da. Umetokiko odoljario disfuntzionala normalean aurremenopausian dauden eta obulatzen ez duten (hau da, anobulatorioak diren) emakumeengan gertatzen da. Anomalia hemorragiko horiek guztiek laguntza medikoa behar dute; hormona-desorekak, umetokiko fibromak edo bestelako arazoak iradoki ditzakete. Haurdun dauden emakumeek odola jaria dezaketenez, haurdunaldi-proba bat odoljario anormalaren ebaluazioaren parte da.
Cornuda
Mugakideak
Cornudak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Menstruazio
Menstruazioaren gorabeherak
Genitalen mutilazioa jasaten duten emakumeek (bereziki III. motako infibulazioa),  Afrikako zati batzuetan arrunta dena, hilekoarekin arazoak jasan  ditzakete, hala nola hilekoa motel eta mingarria, baginaren zigilatze ia osoagatik eragina.
Menstruazioaren higienearen kudeaketa
Hilekoaren produktuak ("emakumezkoen higienerako" produktuak) menstruazioan askatzen den odola xurgatzeko edo biltzeko eginak daude. Hainbat produktu daude eskuragarri - batzuk behin erabili eta botatzekoak dira, beste batzuk, aldiz, berrerabilgarriak. Emakumeak hori erosteko ahalmen ekomikoa badu, komertzialki egindako produktuak erosten ditu normalean. Produktu horien artean tanpoiak, konpresa higienikoak eta kopa menstrualak erabiltzen dira gehien, baina beste zenbait ere badaude. Erabilera bakarreko produktu nagusiak (komertzialki eginak):
Berrerabil daitezkeen produktu nagusiak hauek dira:
Pobrezia dela eta, emakume batzuk ez dira gai emakumezkoen higienerako produktu komertzialak erosteko. Horren ordez, ingurunean aurkitutako materialak edo inprobisatutako beste material batzuk erabiltzen dituzte. “Menstruazio produktuak” erosi ezina mundu mailako arazoa da, eta osasun-produktu seguru eta higienikorik ez duten emakumeei eta neskei eragiten die. Gainera, askotan, hondakin solidoak ezabatzeko sistemak falta izaten dira garapen-bidean dauden herrialdeetan; horrek esan nahi du emakumeek ez dutela leku egokirik produktu erabiliak (adibidez, konpresak) botatzeko. Erabilitako materialak modu desegokian botatzeak presioak sortzen ditu saneamendu sistemetan, hileroko higiene produktuek komunak, hodiak eta estolderiak blokea ditzakete eta.