cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bertenons
Diru sarrerak
2009an Bretenoux udalerrian 636 unitate fiskal zeuden, 1.334 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.329,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 119 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 6 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 14 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Bretenoux udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 200 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, osasun-zentro 1 bat eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bretenoux udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 335 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Resident Evil 6
Biohazard 6 (バイオハザード6) —Japonian—, Estatu Batuetan eta Europan Resident Evil 6 bilakatuko zena, third-person shooter motako bideo-joko bat da, 2012an [Xbox 360 eta PlayStation 3rako sortua.
Lepadichthys frenatus
Lepadichthys frenatus Lepadichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Chilabothrus angulifer
Epicrates angulifer Epicrates generoko animalia da. Narrastien barruko Boidae familian sailkatuta dago.
Sorabiera
Sorabiera (Serbšćina) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Saxonia eta Brandenburgo estatuetan hizkuntza ofiziala.
Alemanaren eragina dela eta, gero eta hiztun gutxiago daude, hizkuntza gutxitua baita.
Didogobius wirtzi
Didogobius wirtzi Didogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Kenichi Kawano
Kenichi Kawano (河野 健一, 1982ko irailaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Tsend-Ochiryn Tsogtbaatar
Tsend-Ochiryn Tsogtbaatar (Цэнд-Очирын Цогтбаатар; ) judoka mongoliara da.
Munduko Junior Txapelketan, parte hartu zuen 2014an eta 2015ean.
Kenichi Kawano
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.
Tsend-Ochiryn Tsogtbaatar
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, parte hartu zuen Rio de Janeiron, ≤60 kg-ko gizonezkoen kategorian.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen, Tokion, (An Changrim hegokorearrarekin partekaturik) ≤73 kg-ko gizonezkoen kategorian, Shohei Ono japoniarrarekin (urrezkoa) eta Lasha Shavdatuashvili georgiarrarekin (zilarrezkoa) galduz.
Izurde arrunt
Izurde arrunta (Delphinus delphis) Delphinus generoko izurdea da, mundu osoko ur epeletan bizi dena.
Izurde arrunta, munduko izurderik ugarienetariko bat da. Normalean ur tropikal eta epeletan bizi den arren, plataforma kontinentaleko uretan ere agertu ohi dira, eta ohikoak dira Bizkaiko golkoko uretan. Talde handietan bizi dira eta itsasontzietara hurbiltzeko joera dute, horiek sortutako olatuekin jolas egitera. Euskal kostaldeko hiru izurde espezieetan lagunkoienak direla esan daiteke.
Taxonomia
Izurde arrunta Delphinus genero eta Delphinidae familiako kidea da. 1990eko hamarkadako erdira arte, adituek ez zituzten Delphinus generoko kideak espezie ezberdintzat jotzen, D. delphis espezie barruan sailkatzen zituztelako. Egun, aldiz, bi espezie ezberdinak direla onartzen dute, D. delphis eta D. capensis hain zuzen ere. Azkenak D. delphisek baino mutur luzeagoa du.
Banaketa
Izurde arrunta mundu guztiko uretan aurki daiteke poloak eta poloen azpialdeko urak salbu. Normalean ur tropikal eta epeletan bizi den arren, plataforma kontinentaleko uretan ere agertu ohi dira, eta ohikoak dira Bizkaiko Badiako uretan. Euskal Herriko uretan neguan eta udan ohikoak izan ohi dira, arrain pelagikoen (sardina, antxoa, berdela…) sarden atzetik ibili ohi direnean.
Bizimodua
Izurde arruntak taldetan bizi ohi dira. Talde hauek ehunka alez osaturik egon daitezke. Taldearen barruan, beste hainbat espezietan bezala, izurde arruntak era hierarkikoan antolatzen dira, taldekide guztiak gainontzekoentzat garrantzitsuak direlarik.
Ontogenia
Izurde arruntak, bizitza luzeena izan ohi duten izurdeak dira, 20 eta 30 urte bitartean bizi baitaitezke, habitataren arabera. Heldutasun sexuala aldakorra da, baina emeek batez beste 7 eta arrek 9 urterekin lortzen dute.
Ugalketa
Ar eta emeen heldutasun sexualaren lorpenaren ezberdintasunaren ondorioz, ugalketarekin arduratzen diren taldeak izurde-mota ezberdinez osaturik egon ohi dira:
Izurde arrunten ernaldia 11 hilabete ingurukoa izan ohi da. Jaio eta lehenengo 16 hilabeteetan, kumea amaren menpekoa izango da eta berak emandako esnearekin elikatuko da. Heldutasuna lortu ahala, dieta arrain pelagikoetan oinarritzen dute.
Elikadura
Esan bezala, izurde arrunten elikadura arrain pelagikoetan oinarritzen da. Sardinak, antxoak, merlenka, legatza, berdela eta antzerako arrainez elikatzen da. Elikagaiak lortzeko, izurdeek taldeka jarduten dute.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Izurdeek harrapari gutxi dituzte itsasoan, beraiek ehizatzeko gai diren animalia bakarrak marrazoak eta orkak baitira. Etsai hauei aurre egiteko ere taldetan biltzen dira izurdeak.
Milo Đukanović
Milo Đukanović (Мило Ђукановић; Nikšić, 1962ko otsailaren 15a) montenegroar politikaria da. Montenegroko presidentea izan zen 2018tik 2023ra.
Politikan Slobodan Miloševićen hurbileko aliatu gisa hasi zen, baina 1996an banandu egin zen eta Montenegroren independentziaren alde agertu zen. Montenegroko presidentea izan zen 1998tik 2002ra, herrialdeak Serbiarekin bat egiten zuenean. Montenegroko lehen imistroa ere izan zen aldi desberdinetan (1991-1998, 2003-2006, 2008-2010, 2012-2016).
Montenegro NATOn eta Europar Batasunean sartzearen aldekoa eta 2018tik herrialdeko presidentea, ustela eta autoritarioa izatea leporatu diote. 2023ko presidentetzarako hauteskundeak galdu zituen Jakov Milatovićen aurka.
239 Adrastea
Bere izena, greziar mitologiako Adrastea izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Zeus jainkoa hazi zuena, Amaltea ahuntzaren esnea emanda elikatuz.
Féniers
Féniers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mima Ito
Mima Itō (伊藤 美誠), mahai-tenis jokalari japoniara da.
Féniers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mima Ito
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen Japoniako taldearekin, taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) eta Alemaniako (brontzezkoa) hirukoteen atzetik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Japoniako hirukotea: Kasumi Ishikawa, Mima Ito eta Ai Fukuhara-k.
Féniers
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 81 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mima Ito
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen bakarkako modalitatean, Chen Meng (urrezkoa) eta Sun Yingsha (zilarrezkoa) txinatarren atzetik sailkatuz. Zilarrezkoa irabazi zuen Japoniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako hirukotearen (urrezkoa) atzetik eta Hong Kongekoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Japoniako hirukotea: Miu Hirano, Kasumi Ishikawa eta Mima Ito-k. Bikote mistoetan, urrezko domina irabazi zuen modalitate hau lehiatu zen lehenengo aldian, Jun Mizutanirekin batera, Japoniako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Taipei txinatarrekoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
Féniers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (20 gizon eta 17 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Letopolis
Letopolis Behe Egiptoko II. nomoaren hiriburuaren greziartutako izena. Aro aurredinastikoan sortua izan zen, ekialdeko Mediterraneoko merkataritza hiri garrantzitsu bat zelarik, beranduago, bakarrik Menfisek itzal egin ziolarik.
Féniers
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Noirmoutier (uhartea)
Noirmoutier Vendéeko kostaldean dagoen itsasgorako uhartea da.
Funiculì, funiculà
Funiculì, funiculà 1880an Luigi Denzak konposatu eta Peppino Turco kazetariak napolierazko hitzak idatzitako napolitar abesti ospetsu bat da. Vesubio mendiko funikularraren irekieran omenez urte hartan bertan Castellammare di Stabia udalerriko Quisisana Hotelean lehenbiziko aldiz abestu zen. Arrakasta handia izan zuenez, Turco eta Denzak urte hartako Piedigrotta udalerriko abesti jaialdian aurkeztu zuten. Eduardo Oxenford kantautore eta itzultzaile ingelesak abestiaren bertsio bat argitaratu eta herrialde ingeles hiztunetan ezagun bilakatu zen.
Noirmoutier (uhartea)
Geografia
Uharteko udalerriek herri elkargo (communauté de communes) bat osatzen dute. Hona hemen udalerriak:
Kontinentearekin lotzen zaion Gois pasabidea (Passage du Gois) 4,5 kilometroko luzera du eta ospetsua da oso. Egunero bitan urak hartzen du, itsasgoran. Urtero Foulées du Gois izeneko lasterketa egiten dute, marea bizia hasten denean.
Historia
799an bikingoek bertan zegoen San Filiberto Tournuskoaren monasterioa eraso zuten, Europa kontinentalean egindako lehenengo erasoa izan zena.
Santa Maria Eufrasia Pelletier bertan jaio zen 1796an.
2003an Natura 2000 sarean sartu zen. 2005eko Frantziako Tourraren atariko-etapa bertan egin zuten.
Funiculì, funiculà
Nahi gabe egindako plagioa
Funiculì, funiculà abestia konposatu eta sei urtera, Richard Strauss alemaniar konposatzaileak bere Italiako biran zehar abestia entzun zuen. Abesti herrikoia zelakoan bere Aus Italien sinfoniara gehitu zuen. Denzak haren aurkako kalte-ordain eskaera aurkeztu zuen, epaiketa irabazi, eta handik aurrera Aus Italien sinfonia jendaurrean jotzen zen aldiro kanon bat kobratu zuen.
Jatorrizko napolitaerazko hitzak
Aieressera, oì Nanninè, me ne sagliette, tu saie addò tu saie addò Addò 'stu core 'ngrato cchiù dispietto Farme nun pò! Addò lo fuoco coce, ma si fuie te lassa sta! E nun te corre appriesso, nun te struie sulo a guardà. Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà, funiculì, funiculà!
Letopolis
Izen egiptoarra: Khem, Rehesu. Izen greziarra: Letopolis. Izen arabiarra: Ausim.
Funiculì, funiculà
Jatorrizko napolitaerazko hitzak
Nè, jamme da la terra a la montagna! no passo nc'è! Se vede Francia, Proceta e la Spagna... Io veco a tte! Tirato co la fune, diritto 'nfatto, 'ncielo se va. Se va comm' 'à lu viento a l'intrasatto, guè, saglie sà! Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà, funiculì, funiculà!
Letopolis
Hiriko jatorrizko jainkoak Horjenty-Irty, Horusen formetako bat eta bere emazte Sekhmet "magian aditua", "Mendebaldeko Andrea" eta "Maitasun pasionalaren jainkosa" izan ziren.
Funiculì, funiculà
Jatorrizko napolitaerazko hitzak
Se n' 'è sagliuta, oì Nè, se n' 'è sagliuta, la capa già! È gghiuta, pò è turnata, pò è venuta, sta sempe ccà! La capa vota, vota, attuorno, attuorno, attuorno a tte! Sto core canta sempe nu taluorno Sposamme, oì Nè! Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà, funiculì, funiculà!
Euskaraz
Atzo arratsean, Karolinatxo, eskalatzen ari nindunan.
Ystradfellte
, Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 556 biztanle zituen.
Letopolis
Hirian, Anubisen omenezko tenplu bat existitu zen, baita Horusen santutegi bat ere, baina gaur egun, hondakin arkeologikoak baino ez dira geratzen.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Ba al dakin nora?
Periläjärvi
Periläjärvi aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira bat da. Pöyrisjärvi Eremu Basatiaren mugan dago, Ounasjärvi aintziratik eta Hetta hiriburutik hurbil. Nahiz eta aintzira ez dagoen babestutako eremu batean, bertan, hegazti babestu asko aurki daiteke; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Inongo esker txarreko bihotzek izorratuko ez nauen lekura!
Periläjärvi
Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Sua garretan dagoen lekura, baina ihes egin ezkero,
Periläjärvi
Vuontisjärvi eta Tuolpajärvi iparraldean Periläjärvi aintziraren bizilagun nagusiak dira. Ura Ounasjoki ibaiaren bidez husten da, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.
Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako uhartea zuhaizti txiki bilakatzen da lurzoru izoztuaren gainean.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Begitatzeagatik bakarrik, ez haun atzetik jarraitzen, ez haun desegiten!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
Féniers
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Goazeman behetik mendira, Karolinatxo, ez zegon pasabiderik!
Frantzia, Prócida eta Espainia ikus ditzazken.
Hi ikusten haun.
Féniers
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Féniers udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Funiculì, funiculà
Euskaraz
Kable batez zerura hegalari igotzen haiz
¡Funikulir, funikular, funikulir, funikular!
Goazeman tontorrera, funikulir, funikular!
Nire burua biraka zebilen. Oi, Karolinatxo, oraindik goian darrai!
Goraino igo, bira bat eman eta gero jeitsi egin hunan.
Beti hemen zagon!
Nire burua biraka zebilen, biraka.
Hire inguruan!
bertso hau:
Ezkondu hadi nirekin, oi, Karolinatxo!
Montrealgo Portu Zaharra
Montrealgo Portu Zaharra, frantsesez Vieux-Port de Montréal eta ingelesez Old Port of Montreal, Kanadako Quebec probintziako Montreal hirian dagoen portu historiko bat da, Montreal Zaharra auzoan. San Laurendi ibaiaren ipar ertzean dago.
Enicurus velatus
Enicurus velatus Enicurus generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Berlingo eraikin modernistak
Berlingo eraikin modernistak (Siedlungen der Berliner Moderne) sei siedlung edo babes ofizialeko etxebizitzaren multzoa da.
Eraikinak modernismoaren jarraibideak bete zituzten, Bruno Taut, Martin Wagner edo Walter Gropius arkitektoen eragina nabarituz.
Maracaju
Maracaju Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Burncoose
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Mošurov
Mošurov Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 5,44 km²ko azalera du eta 185 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1383. urtekoa da.
Basamortu
Basamortua lurralde lehorra da, prezipitazio urrien ondorioz landare- eta animalia-populazio txikia duena. Landarediarik ez izatean, lur azala denudazio prozesuen mende geratzen da. Landare urritasuna bi arrazoi nagusirengatik gerta daiteke: zenbait lekutan tenperatura landareak hazteko egokia da, baina ura urria, eta beste zenbait leku, berriz, hotzegiak dira, udan ere tenperatura 0 gradu azpitik mantentzen baita. Horrela, bada, basamortu beroak eta hotzak bereiz daitezke. Denera, basamortuek munduko lurren herena hartzen dute.
Izena
Euskaraz, Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan ageri denez, lurralde mota horretarako izen egokiena basamortu da, baina baditu hainbat sinonimo: eremu, gaur egun gehienbat beste adiera batekin erabilia; desertu, maila jasorako soilik; eta, gutxi erabiliak, basaleku, lekaro eta mortu.
Geografia
Basamortu guztien ezaugarria euri-eskasia da. Ez da erraz esaten non hasten den eta non amaitzen den basamortua, baina, zenbaiten ustez, benetako basamortuak urtean 250 mm (250 litro metro karratuko) euri baino gutxiago jasotzen duten lur-eremuak dira.
Sailkapena
Basamortuak sailkatzeko hainbat modu daude, ia munduan dauden basamortuak adina. Urtean eremu horietan egiten duen euri-kantitatearen, tenperaturaren, hezetasunaren edo beste hainbat faktoreren arabera sailka daitezke basamortuak. 1953an, Peveril Meigs estatubatuar ikerlariak Lurreko basamortuko eremuak hiru mailatan sailkatu zituen, eremu horietan egiten zuen euri kantitatearen arabera:
Oro har, kokapen geografikoaren eta gailentzen den eguraldiaren arabera sailkatzen dira basamortuak. Monique Maingueten arabera, bost basamortu mota daude:
Badira, azkenik, beste zenbait basamortu txikiago, ezaugarri lokalen eraginez sortu direnak: lurzoruaren gazitasunagatik, hare-metakin sakonak daudelako, edo beste edozein kausa dela medio, oso landaredi urriko lekuak, ez direnak halabeharrez klima idorretan gertatzen.
Meteorizazio prozesuak
Basamortuetan gorabehera termiko handiak izaten dira, bai egunean, bai urtean zehar, eguneko tenperaturak oso beroak baitira, eta gauekoak, berriz, hotzak. Eguneko tenperatura-anplitudea 20 eta 30 °C artekoa izan daiteke, eta are handiagoa arroken azalean. Egunez zerua oskarbi egon ohi da, eta eguzki-erradiazio gehiena lurreraino iristen da; eguzkia sartu orduko, ordea, basamortua oso azkar hozten da, lurraren irradiazioak espaziorantz ihes egiten duelako. Saharan, esate baterako, 38 graduko gorabehera neurtu izan da ordu gutxitan: -0,5 °C gauean eta 37,5 °C egunez.
Haizearen eragina
Harea metatzen den guneetan haizeak lur azaleko zatikiak zorutik gertu dauden geruzetan zehar mugitzen ditu. Harea-pikorren higiduraren eta oztopoen ondorioz, dunak sortzen dira; dunak hareazko muinoak dira eta egitura desberdinak izan ditzakete haizearen intentsitate eta errejimenaren arabera. Barjanak ilargi formako dunak dira, bakandurik egon ohi direnak. Luzetarako dunak, berriz, ehun kilometrotik gorako luzera izan dezakete, eta hareazko itsasoak (erg) era ditzakete. Erga handia denean, dunek beren morfologia galtzen dute, batzuk besteekin elkartzen baitira, eta hala, era askotako topografiak sortzen dira; horien artean aipatzekoak dira oinarri makurreko duna lerroak (draa), uhin formako lerroak eta sare itxurako lerro hareatsuak. Arabiako Rub al-Khali (660.000 kilometro koadro) eta Saharako Ekialdeko Erg Handia (140.000 kilometro koadro) dira munduko hareazko itsasorik handienak. Lurreko basamortu azaleraren % 30 besterik ez da hareazkoa.
Uraren eragina
Landare gutxi dagoenez, euri jasek erraz higatzen dituzte mendi mazelak. Mendien oinetara iristean, baserrekak zabaldu eta daramatzaten jalkinak bertan pilatzen dira; horrela eratzen dira glazisak. Glazis horien erdian zutitzen dira higatutako erliebeak, uharteak itsasoan bezala. Hori dela-eta, inselberg izena ematen zaie. Jasa handia baldin bada, ibai lehorren (uadien) uberketan kontzentratzen da ura. Uadiak, hilabeteak edo urteak agorturik egon direnak, bat-batean urez betetzen dira. Uholde zakarrak lupetza, harea, errekarri eta era guztietako garraiatzen ditu ibaian behera, baina ez du ibai-ohea hondeatzeko energia nahikorik. Horren ordez, ibai bazterrak higatzen ditu. Uraren emaria eta lastertasuna gutxitu ahala, jalkinak sedimentatzen dira. Beraz, uadien oheak oso zabalak eta sakontasun txikikoak dira, eta hondar eta legarrez estalirik egoten dira.
Gehienetan, uadietako ura ez da itsasoraino iristen; arro endorreikoak izaten dira. Batzuetan ura lurpera iragazi edo lurrundu egiten da. Beste batzuetan, sakongune batera isuri, eta aldi baterako aintzira bat sortzen du (sebkha, chott, salar). Aintzira agortzen delarik, gatz geruza batek estaltzen du zorua.
Basamortu handienak
Lurreko eremu orografiko handiena osatzen dute: munduko basamortuen azalera guztira 50 miloi kilometro koadro da, gutxi gorabehera Lurraren lehorreko gainazalaren herena (% 34). Basamortu eremuak gehienbat Asia mendebalde eta erdialdean daude, bai eta Afrika iparraldean (Kantzer tropikoaren bi aldeetan) eta Australian (Kaprikornio tropikoaren iparraldean eta hegoaldean) ere, baina Ameriketan ere badira.
Baldintzak
Ur-eskasia da basamortu bero edo epel guztien ezaugarria, eta zenbait oasi salbu, gehienetan ez dago ur iraunkorrik. Hortik aurrera, ordea, oso desberdinak izan daitezke ingurune-baldintzak. Ikusi dugunez, zenbait basamortutan tenperatura nahikoa konstantea da urtean zehar, beste batzuetan aldaketa bortitzak jazotzen dira, batzuetan euri gutxi egiten du, eta urtetik urtera ere diferentzia txikiak izaten dira, baina beste batzuetan munduko gorabehera handienak gertatzen dira prezipitazioetan. Hori nabarmena da kontinente-erdiguneko basamortu tropikaletan, edo hauen ertzeko alde erdi-idorretan (Sahelen, adibidez). Esan bezala, aire tropikal idorrek markatzen dute eremu hauen izaera, baina atmosferako konbekzio-korronte tropikalen hedapena asko aldatzen da urtetik urtera. Hortaz, eskualde elkor hauetan urtetako lehorteak eta aldizkako uholde bortitzak tartekatzen dira, gainera edozein urtarotan gertatzen ahal direnak. Atmosfera eta hidrosferaren arteko elkarrekintzek (el Niño bezalako fenomenoek) zeresan handia dute honetan.
Basamortuak lehenengoz ikusten dituenarentzat harrigarria da urak zenbat aztarna uzten dituen hain leku idorrean. Izan ere, landare gutxi dagoenez eta prezipitazioak jasa handietan izaten direnez, euria egiten duenean ibaiak berehala hazten dira, eta sekulako higadura sortzen dute. Arroilak, trokarteak, deltak, meandroak, eta geomorfologiako liburuetan ageri diren modelatze-forma nagusiak basamortuetan dira beste inon baino nabarmenago. Eta zer esanik ez, bertan aintzira ugari dira, nahiz eta aldizka soilik eduki ura, eta gehienetan gazia.
Eurien eskasiak eragin handia du, halaber, lurzoruetan. Hain zuzen, landareak urriak direnez ez da ia orbelik sortzen, eta lurzoruek oso humus gutxi izan ohi dute. Gainera, euria egiten duenean lurrak ezin guztia xurgatu, ur gehiena azaletik isuri eta lurzorua garraiatzen du. Atertzean, berriz, eguzki gogorrak lurra egosi egiten du, eta ura lurrundu ahala geruza sakonetan disolbatu dituen gatzak lurrazalean hauspeatzen dira, batez ere haranen hondoetan. Karea hauspeatzen denean, kalitxe izeneko geruza eratzen da, beste batzuetan berriz, gatz arrunta izan ohi da, edo igeltsua. Landaredi eskasiak ere haizeei bidea libre uzten die, eta hauek beste inon baino eragin urragarriagoa dute, hareazko pikor asko garraiatzen baitute.
Dinamika
Basamortuetan biodibertsitatea handia izan daitekeen arren, landareen biomasa eta kopurua txikiak dira, eta honek ere animaliak dentsitate txikietara mugatzen ditu. Denborarik gehienean ur-eskasiak mugatzen du landareen hazkundea, eta euria egiten duenetan ere, landareak hain urriak direnez, ur gehiena galdu egiten da, berriro lurrunduta, edo lurpera sartuta. Horrela, eremu elkor hauen urteko emankortasuna 100 g/m² azpitik egoten da, eta batzuetan 10 g/m²-ra ere ez da iristen. Pentsa dezagun gure inguruko basoen emankortasuna 1.500 g/m² ingurukoa izan daitekeela, eta oihan tropikalena edo nekazaritza alorrena azken honen halako bira iristen dela. Era berean, landareak hain urriak direnez, basamortuek mantenugaiak birziklatzeko gaitasun eskasa dute.
Emankortasuna, hala ere, oso aldakorra izan daiteke. Zenbait eremu idor edo erdi-idorretan hazi-bankua oso ugaria da, eta euria bota bezain laster lurra belarrez estaltzen da. Larre efimero hauetako biztanle guztientzako garrantzitsuena ahalik eta azkarren ugaltzea da. Eguzki gogorrari eta lurzoruko mineral ugariei esker, landareak egun gutxitan loratzen dira, eta aste pare batean hazitan daude gehienak. Horiekin batera, intsektuak sortzen dira nonahitik, eta aintzira eratu berrietan igel zein arrainak ageri dira, eta egun gutxiren buruan ugaldu.
Beste zenbait basamortutan, aldiz, unerik egokienean ere gauzak askoz zailagoak dira. Hau da, esate baterako, Atacamako basamortuaren erdian dagoen Cordillera de la Sal izeneko mendikatean gertatzen dena. Eremu honetako substratua gatz purua denez, noiz edo noiz euririk egiten badu ere, lurzoruko ura gaziegia da landareentzat. Hori dela eta, kilometro asko egin daitezke inongo bizidunen aztarnik aurkitu gabe. Zenbait basamortuk badute basotik zerbait. Australiako gehienak, edo Kalahari, esate baterako, ia osora zuhaitzez estalita daude. Kalaharin prezipitazioak 500 mm ingurukoak dira, ez oso baxuak, baina lurzorua oso hareatsua denez, ura azkar galtzen da, eta baldintza gogorrak dira bizidun gehienentzat. Hala ere, sustrai luzeko zuhaitz eta sastraka batzuk bertan bizi dira, lurpeko ur gazikara ustiatzeko gai baitira. Horrelakoetan ere emankortasuna nahikoa baxua da.
Basamortu askotan ibaiak daude. Kasu gehienetan euri-garaian bakarrik daramate ura, eta ibai iraunkorren aldean oso dinamika berezia izan ohi dute. Aldizka, kilometro askotara nonbait euria egin duelako, inongo susmorik hartu gabe eta zerua urdin-urdin dagoela, bat-batean ibaia haziko da, urarekin adarrak, animalien gorpuak, haziak, eta inon diren hondakinak garraiatuz. Gehienetan, uren ibilera ez da asko luzatzen, eta urak lurpean galdu edo lurrundu egiten dira, ibaiak zeramatzan material guztiak kilometro batzuk beherago utzirik. Beste ibai batzuek iturburu iraunkorrak izan ditzakete. Hori gertatzen da batez ere mendikateen haizebeko basamortuetan, ibaiak mendian sortu, baina itsasora iritsi baino lehen lurrundu egiten baitira. Horren antzeko kasua gertatzen da Okavango ibaia Kalahari basamortura iristean. Berrehun kilometroko delta zabal eta aberats batean amaitzen da ibai handi honen ibilbidea.
Landareak
Zaila dirudien arren, landare asko moldatu da basamortuetako baldintza gogorretara. Adibidez, Namiben 3.500 landare espezietik gora dago. Horretarako, bi arazo nagusiri egin behar diete aurre: beroari eta ur-eskasiari.
Santibáñez de Ecla
Santibáñez de Ecla Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
Dobsonia magna
Dobsonia magna Dobsonia generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Landes (Itsas Charente)
Landes Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Santibáñez de Ecla
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 82 biztanle zituen.
Landes (Itsas Charente)
Biztanleria
2007an Landes udalerrian erroldatutako biztanleak 550 ziren. Familiak 218 ziren, horien artean 58 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 74 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Basamortu
Landareak
Landareek bide ugari erabiltzen dituzte ura lortzeko. Batzuek oso sustrai sakonak dituzte, lur hareatsuetan ura azkar hondoratzen baita. Esate baterako, basamortu gehienetan aurkitzen diren kalabazen sustraiak 40 metroko sakoneraraino iristen dira. Badira estrategia bat baino gehiago konbinatzen dituzten landareak ere. Adibidez, Larrea tridentata izeneko landareak bi eratako erroak ditu, sakonak eta azalekoak, bazter guztietatik ura xurgatzeko. Beste landare batzuek (likenek, hainbat kaktusek) ihintza edo lainoa dute ur-iturri nagusia. Gainera, landare asko oso zukutsuak izaten dira, dagoenean ahalik eta ur gehiena metatzeko. Honek herbiboroei sortzen ahal dien tentazioa saihesteko, landare hauetako asko arantzatsuak dira eta beste batzuk toxikoak. Noski, lurzoru gazietatik ura xurgatzeko ezinbestekoa da potentzial hidriko altua, hots, landareen barne-inguruneak oso kontzentrazio altua edukitzea.
Landes (Itsas Charente)
Etxebizitza
2007an 283 etxebizitza zeuden, 232 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 272 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 232 etxebizitza nagusietatik 184 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 73 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 195 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Basamortu
Landareak
Behin eskuratuta, basamortuko landareentzat funtsezkoa da ura aurreztea. Horretarako hostoak txiki eta kutikula lodikoak izaten dira, maiz urtaro lehorrean galdu egiten direnak. Landare askok estrategia hori muturreraino eraman dute, eta hostorik ez dute; horien ordez, fotosintesia egiteko gai diren zurtoin eta adarrak dituzte. Horrez gain, estoma gutxi izaten dute, maiz epidermisaren zuloguneetan kokatuak edo ilez inguratuak, ur-galera murriztearren. Dena dela, fotosintesirako beharrezkoa den karbono dioxidoa estomen bidez xurgatzen denez, ezin dira ur-galera guztiak ekidin. Zenbait landarek KMA (krasulazeoen metabolismo azidoa) izeneko truko metaboliko interesgarria asmatu dute: estomak gauez soilik zabaltzen dituzte, karbono dioxidoa ur-galera txikiena den tenorean eskuratzeko.
Beste landare batzuek, berriz, lehorteari aurre egin ordez ihes egiten diote. Hori da landare efimeroek erabiltzen duten estrategia: euria egiten duenean oso agudo hazi, loratu, eta urtetako lehortea jasan dezaketen haziak barreiatu. Hori lortzeko, noski, txikiak izan behar, hazkunde azkarrekoak, eta horretarako sustrai azalak izaten dituzte, ura ahalik eta azkarren xurgatuko dutenak. Gainera, jasa txikiegi batean aukera guztiak xahutzeko arriskua saihestearren, erauntsi bakoitzean hazi batzuk soilik hozitzen dira.
Radøy
Radøy Norvegiako udalerria da. Hordaland konderrian kokatua dago. 111.83 km² ditu eta 4,794 biztanle ditu.
Basamortu
Landareak
Gehiegi ez berotzea zaila da basamortuko landareentzat, zenbaitetan airearen tenperatura 50 gradura iristen baita, eta lurrarena 70era. Gainontzeko lekuetako landareek estomak irekita ura galduz erregulatzen dute tenperatura, baina hori luxu garestiegia da hemen. Basamortuko landareek kolore argia izan ohi dute, hosto etzanak, forma liraina (bertan izan denak badaki zeinen itzal eskasa ematen duten), adar irekiak haizea ibiltzen uzteko, eta lurretik urrun zabaltzen direnak.
Basamortuetan gertatzen den beste fenomeno berezia alelopatia da, hots, zenbait landarek besteentzat kaltegarriak diren substantziak isurtzea. Horrela, horien lehia murriztu egiten dute.
Animaliak
Ura eskuratzea animalien arazo nagusietakoa da baina. landareak ez bezala, animaliak behintzat mugitu egin daitezke. Hortaz, mugikorrenak oasiz oasi edo putzuz putzu joaten dira edatera. Hegaztien artean aipagarriak dira gangak, paparreko lumak putzuan bustitzen baitituzte, gero txitoen egarria asetzeko. Putzuak agortzen doazen heinean, gero eta bidaia luzeagoak egiten dituzte urketara, eta eskualdeko azkena agortzean, bertatik aienatu behar izaten dute. Hori dela eta, basamortuetan hegazti errari asko dago. Ugaztun handiek (gameluek, txakalek, elefanteek...) ere ibilaldi oso luzeak egiten dituzte edateko.
Animalia txikiagoek edo hain mugikorrak ez direnek askotan ez dute putzurik eskuragarri. Batzuek ihintza edan dezakete, beste batzuk (zenbait kakalardo, adibidez) dunen gailurretara igotzen dira, eta lainotik ura edatea lortzen dute, eta beste zenbait, azkenik, sekula edan gabe bizi daitezke. Hau da karraskari askoren kasua: janaritik lortzen duten urarekin aski dute.
Ura hain baliagai mugatua izaki, animaliek oso zuhur erabili behar izaten dute. Hortaz, basamortuetako animalia gehienek eguna harripeetan, kobazuloetan edo, besterik gabe, lurpean igarotzen dute, eta gauez bakarrik ateratzen dira. Urte sasoi gogorrenetan sorgorraldian sartzen dira, eta zenbait anfibio edo arrain urtetan egon daitezke horrela, euria itzuli arte lokatzetan ehortzirik. Bestalde, basamortuetako intsektuek argizari asko izan ohi dute exoeskeletoan, larruazal irazgaitzak asko murritz baitezake ur-galera. Baina, nola gutxitu arnasketaren bidez galtzen dugun hezetasuna? Kakalardo askoren espirakuluak (arnas aparatuak) elitro edo hegalen azpian zabaltzen dira. Ostrukak, aldiz, biriketan duen odolaren zirkulazio sistema bereziari esker, askatzen duen airea gorputza baino hiruzpalau gradu hotzago egoten da, eta hezetasuna %85ekoa baino gehiagokoa ez da izaten (animalia gehienen kasuan %100ekoa da). Horri esker arnasketaz galduko lukeen uraren laurdena aurrez dezake.
Gernuaren bidez ere ur ugari galtzen dute animaliek, baina gizakiaren kasuan honen urea-kontzentrazioa %4koa den bitartean, basamortuetako biztanle askorenak %15 inguruko kontzentrazioa izan ohi duenez, askoz ur gutxiago galtzen dute. Zenbait arratoik zuzenean alaninazko kristal solidoak iraizten dituzte. Hori energetikoki garestia da, baina uretan oso merkea.
Enrique Líster
Enrique Líster Forján (Ameneiro, Coruña, Galizia, 1907ko apirilaren 21a - Madril, Espainia, 1994ko abenduaren 8a) militar eta politikari komunista izan zen.
Basamortu
Animaliak
Gorputzaren tenperatura egokitzea izaten da beste arazo nagusia. Horretarako, animalia gehienek itzala bilatzen dute, baina hau ez da beti posible. Ugaztun askok odolaren zirkulazio sistema berezia dute, burmuinak freskoago mantentzen laguntzen diena. Adibidez, orixaren gorputz-tenperatura 46 gradura irits daiteke, arazorik gabe. Basamortuko urtxintxek, berriz, buztana erabiltzen dute guardasol gisara. Intsektu gehienek ere eguna sorraldian igarotzen dute, harriperen batean, eta ilunabarrean hasten dira jarduten. Txitxarrek, ordea, eguneko ordurik beroenak kantari igarotzen dituzte. Horretarako, egunsentian zuhaitz edo sastraketako sapa edaten dute, eta egunaren beroan, harrapariek itzaletan abaroa bilatzen dutenean, izerdituz tenperatura airearena baino baxuago manten dezakete. Ur-eskasia hain garrantzitsua denez, basamortuetako animalia gehienak ez dira mokofinak, baizik eta dieta jeneralista duten oportunistak.
Enrique Líster
Bizitza
Kuban izan zen haurretan, hara joan bere gurasoekin batera. Primo de Riveraren diktadura-garaian Espainiara itzuli zen, eta politika-arazoak zirela eta, erbestera jo behar izan zuen. Espainiako Alderdi Komunistako kidea zen, eta Errusiako akademia militar batean ikasi zuen 1932-1935 urte-bitartean. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, V. erregimentuko komandante izendatu zuten, eta Ebroko guduan parte hartu zuen. Gerra galdu ondoren Errusiara joan zen, eta Bigarren Mundu Gerran Armada Gorrian borrokatu zen. Jeneral egin zuten. 1968an utzi zuen Espainiako Alderdi Komunista, sobietarrak Txekoslovakian sartu izana gaitzetsi zuelako alderdi horrek. 1970ean, Partido Comunista Obrero Español izeneko alderdia, sobietarren zalea, sortu zuen, eta 1977ko hauteskundeetan ez zuen diputatu-posturik lortu.
Bi oroitzapen-liburu eman zituen argitara: Nuestra guerra (1977) eta Basta (1983).
Landes (Itsas Charente)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Basamortu
Basamortua eta jendea
Zaila dirudien arren, basamortuetan betidanik bizi izan da jendea. Gehienbat ehiztari eta fruitu-biltzaile nomadak ziren hasieran, oasiz oasi ibiltzen zirenak. Kalahariko khoikhoiek, edo Australiako aborigenek oraindik bizimodu horri eusten diote. Baina, horrez gain, basamortuen inguruko eremu erdi-idorrak izan dira hainbat zibilizazioren sorleku, hauen artean zaharrena Mesopotamiako sumerrena. Ez dago argi zergatik izan diren eremu erdi-idorrak hain emankorrak kulturei dagokienez, baina ziurrenik ingurunea hain gogorra izateak sari handia eskainiko zien lehen abeltzain edo nekazariei.
Latse
Latse Aranoko kontzejua da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak zortzi biztanle dauzka.
Basamortu
Basamortua eta jendea
Aipatutako herri horiez gain, beharbada irudirik esanguratsuenak Sahara, Arabia edota Gobiko abeltzain eta merkatari nomadenak dira. Herri horiek (tuaregak, beduinoak eta mongolak) basamortuan batetik bestera mugitzen dira beren abelburuekin, euri urriek eragindako belardien bila. Mugimendu horiei esker, herri horiek merkatari bilakatu dira. Dena den, horien bizimodua ezingo litzateke moldatu oasietan eta ibai-alboetan bizi diren nekazariekin dituzten harremanik gabe. Nekazari horiek ura agertzen den lekuan kokatzen dirav eta, ureztatze-teknikak erabiliz, gauza dira oinarrizko nekazaritza sortzeko. Dena den, basamortuetako zibilizazio gehienek bide bera jarraitu dute: eremu egarrituen dinamika ongi ulertu ez, eta basamortuen ume izatetik basamortuen guraso izatera pasatu dira. Izan ere, asko izan dira ingurune hauskor horiek neurriz gain ustiatu, eta basamortuaren hedapena bultzatu dutenak. Batzuetan gehiegizko abeltzaintza izan da erruduna, aziendak bazkatzeko zuhaitzak mozten baitziren. Beste batzuetan nekazaritza eta, batez ere, ureztatzearen ondorioz lurrak gazitzea izan da akatsa. Arrazoiak arrazoi, basamortuen gehiegizko ustiatzeak gerrek baino zibilizazio gehiagoren hondamena ekarri du.
Nazio Batuen Ingurumenerako Programaren arduradunen arabera, lurrazalaren %30 ari da basamortu bilakatzen, neurri batean edo bestean. Lurrazalaren %6, gainera, oso basamortutze larria ari da jasaten; 'berreskuratu' ezin diren lurraldeak dira. Basamortutzearen hedapena eta abiadura ulertzeko adibiderik onenetako bat Somalia da. Joan den mendearen amaieran Somalia leku erdi-idor baina aberatsa zen, elefante-talde itzelek eta antilope kontaezinek hagitz famatzen zutena. Bertara iristen zirenek Tanzania edo Kenyako sabanen pare jartzen zuten Somaliako lurren aberastasun eta emankortasuna. Gaur egun, doi-doi mende bat igaro delarik, herrialde horretako lurrik gehienek ez dute nekazaritzarako balio, gosea endemikoa da, zuhaitzak aspaldi desagertu ziren, eta hauekin batera basabereak. Egoera larria bizi dute somaliarrek, eta nekez berreskuratuko dute galdutako aberastasuna.
Tamalez, prozesu hori ez da eten, areagotu baizik. Gaur egun informazio nahikoa dugu eremu idorrak modu egokian kudeatzeko, baina eskualde hauskor horiek izaten dira maiz populazio-hazkunde handiena jasaten dutenak eta, beraz, ingurunea ustiatzeko premiarik larriena dutenak. Berotegi-efektuak kalteak areagotu besterik ez du egiten. Basamortuak oso interesgarriak dira, baina hauen gehiegizko hedapena da munduan gertatzen ari den hondamendi ekologiko larrienetako bat.
Beste planetetako basamortuak
Lurrean ez ezik, beste planetetan ere badira basamortuak. Agian ezagunenak Marteko zoruak dira; Lur planetako basamortuen tankera dute. Izan ere, Marte basamortu erraldoia zela aspaldi erakutsi zuten irudiek. Baina, azken ikerketen arabera, Titanen, Saturnoren ilargirik handienean, Sahara eta Namib basamortuetako hareazko dunen antzekoak aurkitu dituzte.
Titango duna horiek 150 metro baino altuagoak eta ehunka kilometro luze dira. Titango lurrazalaren zati handi bat hartzen dute, hain zuzen ere. Duna horien konposizioa ez da oraindik ezagutzen, baina litekeena da hidrokarburoz osatuta egotea. Geometrikoki, zabaleraren nahiz luzeraren aldetik, Namibeko eta Arabiako Rub al-Khaliko dunen oso antzekoak direla ikusi dute ikertzaileek. 2016an, Cassini-Huygens zundak duna horien argazkiak atera zituen.
Landes (Itsas Charente)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 239 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 239 pertsona aktiboetatik 215 lanean zeuden (122 gizon eta 93 emakume) eta 22 langabezian zeuden (11 gizon eta 11 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Landes udalerrian 237 unitate fiskal zeuden, 590,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.874 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lepadichthys lineatus
Lepadichthys lineatus Lepadichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Espainiako emakumezkoen errugbi liga
Espainiako emakumezkoen Errugbi Liga edo Espainiako emakumezkoen Errugbiko Ohorezko maila (División de Honor femenina de rugby) Espainian emakumezkoek jokatzen duten errugbi txapelketa nagusia da. Espainiako Errugbi Federazioak antolatzen du, eta gaur egun 8 taldek parte hartzen dute.
Historia
1989an hasi zen jokatzen, Espainiako Txapelketa izenarekin. Kanporaketa sistema zeukan, eta txapelduna finalean erabakitzen zen. 1998an Erreginaren Kopa izena hartu zuen; Getxo Rugby Taldeak bi garaipen eskuratu zituen. Liga sistemako txapelketa 2010-11 denboraldian abiatu zen, Getxo eta Gasteizko Gaztedi Rugby Taldea partaide zirela. Lehenbiziko urteetan itzuli bakarreko liga izan zen, 2017-18 denboraldian bi itzuliko sistema ezarri zen arte.
Lehiaketa sistema
8 talde aritzen dira ligan, bi itzuliko sisteman, denak denen aurka. Puntuak honela banatzen dira:
Liga amaieran lehenbiziko lau postuetan sailkatzen diren taldeek titulurako play-offak jokatzen dituzte. Bestalde, ligako azken taldea Ohorezko B mailara jaisten da, eta 7.ak promozioa jokatzen du Ohorezko B mailako talde baten aurka.
Vanquish (bideo-jokoa)
Vanquish (ヴァンキッシュ) third-person shooter motako bideo-joko bat da, PlatinumGamesek 2010ean Xbox 360 eta PlayStation 3rako sortua.
Sinopsia
Vanquish etorkizun hurbilean girotuta dago: planetako giza populazioa azkar handitu da eta mundu osoko nazioak baliabide urriak lortzeko borrokan ari dira. Amerikako Estatu Batuak beren energia-arazoak arintzen saiatu dira, eguzki-energiako sorgailu bat duen espazio-estazio bat jaurtiz. Hala ere, Errusiako Federazioaren gobernua Lurrean estatu-kolpe batean boteretik kendu dute indar ultra-nazionalistek, Errusiako Izarraren Ordena izenekoa.
Garden District (New Orleans)
Garden District, euskaraz Lorategi Barrutia, AEBetako Louisiana estatuko New Orleans hirian dagoen auzo bat da, Hiri Erdigunea / Lorategi Barrutiaren azpibarrutia ere bada.
1832-1900 artean eraiki zen eta bertan Hegoaldeko Estatu Batuetako mansio nabarmenetako asko ikusgai daude.
Olatz Alberdi Etxeberria
Olatz Alberdi Etxeberria (Bergara, Gipuzkoa, 1997ko apirilaren 17a) gipuzkoar zibersegurtasuneko teknikaria eta futbolaria da, Elorrioko emakumezkoen lehen mailako Euskal Ligako futbol taldeko atezaina. 2023an Iribar saria jaso zuen.
Biografia
Batxilergo zientifikoa (2013-2015) Bergarako Aranzadi Ikastolan egin zuen. Sareko Informatika Sistemen Administrazioko goi mailako zikloa (2017-2019) egin zuen Mondragon Unibertsitatean Arrasaten. Segurtasun informatikoaren profesionaltasun ziurtagiria lortu zuen Maristak Ikastetxean (2019-2020) Durangon. Zibersegurtasuneko masterra (2020-2021) Hernaniko Mondragon Unibertsitatean. Zibersegurtasuneko teknikaria da.
Epicrates fordii
Epicrates fordii Epicrates generoko animalia da. Narrastien barruko Boidae familian sailkatuta dago.
Olatz Alberdi Etxeberria
Biografia
Mota guztietako kirolak egitea gustatzen zaio, baina batez ere, futbolaz gain, eskia eta mendian ibiltzea ditu gustukoen.
Kirol ibilbidea
Txikitatik, 2009tik 2019ra Bergara Kirol Elkartean aritu da. 2 urte egin zituen Haur-kategorian, beste bi urte kadete-mailan eta urtebete Ohorezko erregional mailan. 2019. urtetik Elorrio talde bizkaitarrean dago Emakumezkoen lehen mailakoko Euskal Ligan.
2011-2012 denboralditik 2017-2018 denboraldira Bergaran aritu zen (2 urte kadete mailan, urte 1 gazte mailan eta 3 urte lehen mailan). Handik aurrera, 2018-2019 denboralditik Elorrioko emakumezkoen lehen mailako Euskal Ligan dihardu.
2023. urtean Cantera Deportiva-k banatzen duen Euskal Ligako Iribar Saria (lehen Zamora Saria) jaso zuen, gol gutxien (0,4) jasotako atezaina izateagatik. Saria jasotzean hauxe esan zuen:
''2022-2023 denboraldia onenetako bat izan da. Oso urte ona izan da. Defentsan ondo aritzeak lagundu egin du gol gutxien jasotzera eta aurrean konfiantzaz aritzera. Hobetzen ari da, Jokin Arabiurrutia atezainen entrenatzaileari esker. Oso gustura ari da zelaian eta zelaitik kanpo ere atezainkide duen Izar Zubiaga Iriarte durangarrarekin eta talde osoarekin''.
2023ko ekainaren 18an Elorrioko emakumezkoen Futbol Taldea Euskal Kopako txapelduna izan zen Laudion. Arratsalde berean Elorrioko udaletxeko balkoitik taldeak herritarren eta zaletuen omenaldia jaso zuen.