cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arteaga
Izena
Zenbait urtez Euskal Abertzaletasunaren Museoa herrian kokatuta egon zelarik, Museo honi estuki lotutako Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Sabino Arana Fundazioak ere Artea eta Artea-Arratia formak erabili izan zituzten, eta horrek Artea forma indartu zuen. Hala ere, Sabin Arana Goirik idatziriko Lecciones de ortografía del euskera bizkaíno liburuan Artea esan arren Arteaga idatzi behar zela zehaztu zuen.
Izenik ez nahasteko, kontuan hartu behar da Gautegiz Arteaga izeneko beste udalerri bat dela Bizkaian, Busturialdean; eta Busturialdeko Arteaga horretan dagoela Arteagako Gaztelua, ez duela eraikin horrekin zerikusirik Arratiako Arteagako Gaztelu elizatearekin.
Udalerri mugakideak
Arteak udalerri hauek ditu mugakide:
Ingurune naturala
Artea, Arratia ibaiaren haranean kokatzen den beste bizkaitar udalerrietako bat da. Nerbioiaren ibaiadarra den Arratiak udalerria zeharkatu egiten du eta bertaraino heltzen dira Errekagaigerra eta Laurreta errekak. herri honetako bizimodu ekonomikoak 2 oinarri zituen: bata, pasabideen zaingoa eta bestea, ibaiaren ustiapena. Horretaz gain, nekazal eta abel iharduerak ere berebiziko garrantzia zuen.
Politika
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Igor Etxaniz Urrutia (EH Bildu) da Arteagako alkatea, Alberto Etxebarriaren (EAJ) ondotik. Etxanizek alkatetza lortu zuen bere taldearen eta Aldatuz Herri Plataformaren baiezko botoei esker, gehiengo osoaz.
Euskara
UEMAko kidea da herria, biztanleen % 84,4 baitira euskaldunak.
Mendebaleko euskararen aldaera bat dute tokiko euskalkia: Arratiako hizkera, hain zuzen ere.
Hiromi Itoh (beisbol jokalaria)
Hiromi Itoh, japonieraz 伊藤 大海, (Hokkaido, 1997ko abuztuaren 31a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik.
Joana I.a Napolikoa
Joana I.a Napolikoa, Napoliko erregina eta Proventzako kondesa 1344-1382 urteetan (Napoli, 1326 - Muro Lucano, 1382ko uztailaren 27a). Bere aitona Roberto I.a Napolikoaren —Roberto Anjoukoaren— ondorengoa izan zen Napoliko erresuman.
Aitonak Andres Hungariakoarekin ezkonarazi zuen, ezkongaiek 8 urte besterik ez zutela. Adin-nagusitasunera iritsi zenean, senarra hil zuelako salaketa egin zioten, eta Proventza aldera jo behar izan zuen babes bila. Kargurik gabe utzi zuen Klemente VI.a aita santuak, eta erreginak Avignon hiria saldu zion ordainez.
1346an bigarren aldiz ezkondu zen. Senarra, Luis Tarentokoa, Joanaren aitaren lehengusua zen. Luis Tarentokoa 1362an hil zen seme-alabarik utzi gabe, eta, urte berean, Joana Jakue IV.a Mallorcakoarekin ezkondu zen. 1370. urtean Karlos Durazzokoa izendatu zuen oinordeko Napoliko erresumarako. 1375ean senarra hil zen, eta 1376an Oto Brunswickekoarekin ezkondu zen laugarrenez. Lotura horren ondoren, Klemente VII.a Avignongo aita santuaren alde jarri zen, eta oinordeko berri bat hautatu zuen Napolirako, Luis Anjoukoa, Joan II.a Frantziakoa erregearen semea. Karlos Durazzokoak ez zuen onez hartu neurri hori eta, Urbano VI.a Erromako aita santuak lagundurik, Napoliko erresumaz jabetu eta Joana erregina hilarazi zuen, lepoa bihurriturik.
Tragedia bat idatzi zuen Frédéric Mistral idazle okzitaniarrak Joana I.aren bizitzan oinarrituta (1890, La Rèino Jano).
Jean-Baptiste Etxeberri (politikaria)
Jean-Baptiste Etxeberri (Baigorri, 1805eko azaroaren 4a - Paris, 1874ko martxoaren 4a) euskal herritar politikaria zen.
Aita Thomas Etxeberri eta anaia Jean-Baptiste-Amédée-Victor Etxeberri zituen. Pirinio Atlantikoetako Kontseilari Orokorra zen eta 1852ko otsailaren 29an diputatua, 23.984 alde eta 2.466 aurka Agosti Xaho irabaziz. Gobernuaren aldeko hautagaia, berriro 1857ko ekainaren 22an eta 1863ko ekainaren 1ean berrautatua zen.
1869an politika utzi zuen.
Fresnoy-le-Grand
Fresnoy-le-Grand Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 3.019 ziren. Familiak 1.199 ziren, horien artean 342 pertsona bakarrekoak ziren (145 bakarrik bizi ziren gizonak eta 197 bakarrik bizi ziren emakumeak), 362 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 369 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 126 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.334 etxebizitza zeuden, 1.240 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. 1.043 etxeak ziren eta 269 apartamentuak ziren. 1.240 etxebizitza nagusietatik 812 bere jabearen bizilekua ziren, 405 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 86 etxek bi zituzten, 191 etxek hiru zituzten, 345 etxek lau zituzten eta 597 etxek bost zituzten. 718 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 615 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 352 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.877 ziren, horien artean 1.196 aktiboak ziren eta 681 inaktiboak ziren. 1.196 pertsona aktiboetatik 996 lanean zeuden (556 gizon eta 440 emakume) eta 199 langabezian zeuden (112 gizon eta 87 emakume). 681 pertsona inaktiboetatik 225 erretiraturik zeuden, 165 ikasten zeuden eta 291 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fresnoy-le-Grand udalerrian 1.268 unitate fiskal zeuden, 3.172 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.819,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 93 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 3 etxerako tresna dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Fresnoy-le-Grand udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Fresnoy-le-Grand udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen270 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montamisé
Montamisé Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montamisé udalerrian erroldatutako biztanleak 3.031 ziren. Familiak 1.124 ziren, horien artean 190 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 110 bakarrik bizi ziren emakumeak), 392 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 492 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 50 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.223 etxebizitza zeuden, 1.142 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 1.143 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 1.142 etxebizitza nagusietatik 919 bere jabearen bizilekua ziren, 208 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 48 etxek bi zituzten, 81 etxek hiru zituzten, 278 etxek lau zituzten eta 725 etxek bost zituzten. 967 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 322 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 769 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Montamisé udalerrian 1.184 unitate fiskal zeuden, 3.151,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.712 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 90 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 6 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Montamisé udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juan Inazio Goikoetxea
Juan Inazio Goikoetxea Olaondo (Gaztelu, Gipuzkoa, 1908ko maiatzaren 5a - Donostia, Gipuzkoa, 1983ko urtarrilaren 6a) elizgizona eta euskal idazlea izan zen.
Bizitza
Altsasun, Hondarribian, Lizarran eta Iruñeko kaputxinoetan egin zituen teologia ikasketak. 1934an hasi zen euskal lanak idazten, Yakintza aldizkarian. 1935ean Argentinara joan zen, eta han igaro zituen 22 urte. Buenos Airesen, Euskal Etxean antolatu zen eskolako irakasle izan zen.
Ameriketatik itzulita Kubaren eta Che Guevararen miresle handia bihurtuta etorri zen, eta laguntza eman zien dokumentazioa euskaraz atera nahi zuten talde antifrankistei. Antton Elosegik, esaterako, oso ondo estimatu zuen Gazteluren idazkera eta aitortu zuen berarengandik asko ikasi zuela itzulpengintzaz.
Olerkari gisa sari ugari jaso zuen, Irun Hiria esaterako bi aldiz: Biziaren erroetan (1970) eta Gauean oihu (1971) bildumekin.
Cranfills Gap (Texas)
Cranfills Gap Texasko hiri bat da. Bosque konderrian kokatua dago. 2010ean 281 biztanle zituen, 1.88 kilometro koadrotan banatuta.
Postřižín
Postřižín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.153 biztanle ditu eta 4,43 kilometro koadroko azalera. Mělník barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1125 urtean egin zen.
Juan Inazio Goikoetxea
Bizitza
Zeruko Argia, Egan, Euzko Deya, Euzko Gogoa eta Olerti aldizkarietan eman zituen argitara bere idazlanak.
Hil ondoren, 1991n, haren olerki hautatuekin liburu bat argitaratu da.
Tulgheș
Tulgheș (Gyergyótölgyes edo lagun artean Tölgyes; "Gyergyóko hariztiak dituen lekua" esan nahi duena) Errumaniako udalerri bat da, Hargita konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko luze-zabalean banatuta.
Ctenomys haigi
Ctenomys haigi Ctenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Ctenomyidae familian sailkatuta dago.
Arachis
Arachis Fabaceae familiako landareen generoa da, Hego Amerikan jatorria duena. Barnean 70 espezie inguru ditu, ezagunena kakahuete izanik.
Phlogothauma
Phlogothauma Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Phlogothauma scintillans da.
Mantxako kanala
560 kilometro inguru luze da. Gunerik zabalena 240 kilometrokoa da, eta estuena, berriz, Calaisko itsasartea da, Dover eta Cap Gris Nez (Pas-de-Calais) udalerrien artean, eta 34 km-ko tartea duena. Bestalde, Mantxako kanalak 120 m-ko batez besteko sakonera eta 75.000 km²-ko azalera edo eremua du.
Uharteak
Mendebaldeko muturrean Anglo-normandiar uharteak izenekoak daude, Erresuma Batuaren menpekoak baina Normandiatik hurbil daudenak.
Tunela
Mantxako tunelak Kent konderria eta Pas-de-Calais departamendua lotzen ditu. 51 kilometro luze da eta 1994an zabaldu zen.
Mesgrigny
Mesgrigny Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mantxako kanala
Hizkuntzak
Ingeles ezko eta frantses ezko hiztunez gain, Mantxako ingurune horretan normandierazko ak ere bizi dira.
Mesgrigny
Biztanleria
2007an Mesgrigny udalerrian erroldatutako biztanleak 231 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 16 etxek hitu gela zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 132 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 132 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (72 gizon eta 56 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mesgrigny udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 271 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.148 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Txernivtsiko oblasta
Txernivtsiko oblasta (ukraineraz: Чернівецька область, translit. Chernivets’ka oblast’, errumanieraz: Regiunea Cernăuţi) Ukrainako hego-mendebaldeko oblasta da. Mendebalde eta iparraldean Ivano-Frankivskeko oblastarekin du muga, iparraldean Ternopil eta Khmelnytskyko oblastekin, ekialdean Vinnytsiako oblastarekin, hego-ekialdean Moldaviarekin eta hegoaldean Errumaniarekin. Bukovina herrialde historikoaren zati da. 8.097 km²ko azalera du eta 2008an 904.823 biztanle zituen.
Mesgrigny
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Txernivtsiko oblasta
Paisaian Karpato mendiak eta Dniester eta Prut ibaien artean dauden basoak nabarmentzen dira. Hamaika raionek eta bi hiri subordinatuk antolatzen dute oblasta. 2001eko erroldaren arabera, biztanleen %7 5 ukrainarrak dira jatorriz, % 12,5 errumaniarrak, % 7,3 moldaviarrak eta % 4,1 errusiarrak. Banaketa hori bera dute oblast honetako hizkuntzek.
Mesgrigny
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mesgrigny udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
Txernivtsiko oblasta
Historia
Lurraldea 1940. urtean eratu zuten sobietarrek Errumaniako lur batzuk hartu zituztenean. Txernivtsi 1991. urtean sartu zen berriki independizatutako Ukrainako mugen barruan.
Mesgrigny
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Txernivtsiko oblasta
Hiri nagusiak
Txernivtsiko oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko biztanleria )
Mesgrigny
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Shojo
Shojo hitzarekin hainbat gauza ezagutzen dira, gehinak mangarekin eta animearekin lotuta.
Struxdorf
Struxdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hiyu Kazawa
Hiyu Kazawa (賀澤 陽友) Japoniako futbolaria da.
South Huntington (New York)
South Huntington Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hiyu Kazawa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Innimond
Innimond Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Isthmohyla pictipes
Isthmohyla pictipes Isthmohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Erditu ondorengo psikosi
Erditu ondorengo psikosia edo psikosi puerperala puerperioan dauden emakumeetan azaltzen den gertakari psikotiko akutua da, faktore eragile infekziosoak, metabolikoak edo psikologikoak izan ditzakeena. Sintomak askotarikoak izaten dira: errealitate-zentzuaren galera, haluzinazioak, pentsamenduaren nahasmenduak eta portaeraren alterazio larriak.. Sintoman larrienek 2-12 astetan zehar diraute eta 6 hilabete behar dira errekuperatzeko.
Jose Manuel Etxeita
Jose Manuel Etxeita Luzarraga (Mundaka, Bizkaia, 1842ko abenduaren 13a – 1915eko martxoaren 1a ) euskal idazlea izan zen.
Bizitza
Jose Manuel Etxeita eta Luzarraga 1842an jaio zen Bizkaiko kostako Mundakako herrian. Gaztetatik ibili zen itsasoan txo legez, gerora Bilbon nautika ikasteko; ikasle ona izan zen. Pilotu-titulua eskuratuta, mundu zabaleko itsasoetan ibili zen hainbat urtez. 1867ko azaroaren 25ean ezkondu zen Mundakako alaba Juana Abaroa Axuriagoxeaskoarekin. Seme bakarra izan zuten, izenez Salbador.
Etxeitari buruz, horrela diosku Eusebio Erkiaga lekeitiar idazleak: «Gizon bardingoa zan luze-laburrean. Azalez, baltzerana. Begiak, urdiñak zituan, zear luzanga urratuak. Bekoki zabala, ezpan lodiak, ao egokia, bizar estua. Izakeraz, atsegiña ta mazala ei zan. Artu-emonetan, apal eta maitakorra. Bai goikoentzat, bai beekoentzat, guztientzat bardin antzekoa, gizon oso ta bakarra, azpillik bagea. Buruz argia, zanez azkarra, ariurriz langillea».
Itsasoko lanak alde batera laga barik ere, lehorrean geratzea erabaki zuen Manilan: Larrinaga y Compañía enpresakoekin jardun zuen lanean urte mordo batean; garai honetan Jose Manuel Etxeitak ardura eta kargu asko eta desberdinak izan zituen. Manilan hamasei urte eman zituen lehen aipatu itsas etxearen kargu. Besteak beste Kaia Batzordeko partaide izan zen; Filipinetako Administraritza eta Tabako Elkarteko aholkulari; Itsas Bazkuneko zuzendari eta Merkataritza Ganbarako lehendakari. Han, ikus daitekeenez, erantzukizun handiak izan zituen, baina beharbada aipagarriena Manilako bertako alkate izana izan daiteke. Bere lanak zirela kausa, Woyler eta Polavieja jeneralekin harremanak izan zituen. Haatik, gaztetasunak dituen adore eta kemena ahuldu ahala, bere jaioterrira, Mundakara, itzultzea erabaki zuen, oraingo honetan betiko.
Itsas astronomiaz jardungo du; musikari ekingo dio, eta marinel zaharrak —hainbeste urte atzerrian iragan eta gero— erabat ahaztu ez zuen euskarari arreta eta lana gogo beroz eta atseginez eskainiko dizkio. Mundakan azken urteetarako eraikiarazi zuen etxean emango zituen ezagutzera, euskarari dagokionean bederen, euskal munduari oparitu zizkion lanik baliotsuenak.
Lanak
Euskal eleberria ibilbidearen hastapenetan zegoen garai horretan. Jose Manuel Etxeitak badaki euskal letren munduan idazle taldetxoa lanean dabilela —Mogel, Jean Barbier, Joan Batista Azkonagerre, Elizanburu, Domingo Agirre— beste nazioetako idazleek urte batzuk lehenago egiten saiatu ziren gauza berbera egiten: eleberria. Euskal idazle horien lanak, batzuenak gutxienez, ezagutzen zituela dirudi, eta berak ere esku hartu nahi izan zuen hain gogoko zuen euskal literaturaren zabalkundean. Beraz, euskal eleberria sortzeko lehen urratsetan buru-belarri sartuta ibili zen, batik bat, itsasoko zereginak utzi eta Mundakako etxera bildu zenetik. Jose Manuel Etxeita idazle oparoa da: kazetari, ipuingile, itzulpengile, olerkari, eleberrigile..., nahiz eta ezagunagoa den eleberrigintzan utzi zituen Josetxo eta Jaioterri Maitia nobelengatik.
Garai hartako idazleek bezala, Etxeitak lur ongarritua aurkitzen du idatzitako lanak argitaratzeko. Izan ere, RIEV (1907), Euskal-Esnalea (1908), Euskalerriaren Alde (1911), Jaungoiko-Zale (1912)… aldizkarietan eta baita zenbait egunkaritan ere, emango ditu argitara genero laburrak, konplikazio gabeko narrazioak, fikziozko edota benetako elkarrizketak eta abar. Ipuinei dagokienez, mundakarrak aldizkarietan ematen ditu ezagutzera, batik bat, Euskal Esnalea aldizkarian. Oso ezaguna da Etxeitaren ipuinen artean 1910. urtean Eskuegundiya izeneko argitalpenean argitaratu zuen "Mari Jesus eta iru artzaiak" izenekoa.
Aipatu argitalpen horretan beste idazle ezagun askoren lanak agertzen ziren, hala nola A. Campionenak, J. de Urquijorenak, T. Aranzadirenak… Bestalde, Jose Manuel Etxeita da Trueba ipuinlari ospetsuaren lanak euskarara itzultzen saiatu zenetako bat. Hala, bada, Truebaren Creo en Dios, El Expósito, Juan Palomo, Etxeitak Ziñistuten dot Jaungoikoa´gan, Urikoa, Jon- Uso titulupean itzuli zituen. Horiek ez dira itzuli zituen ipuin bakarrak. Badu beste bat Zorijona izenpean –hau ere Truebarena– itzulitakoa. Etxeitak olerkiak eta bertsoak egiteko dohain berezia zuen. Nobeletan bertan zenbait pasadizotan erabiltzen ditu. Koplak, bertsoak eta olerkiak mundakarraren literatura-mundua osatzen duten elementu osagarriak ez ezik garrantzizkoak ere badira; berak duen nortasunaren isla direla esan daiteke. Etxeitak 52 olerkiz osatutako liburuxka eman zuen argira Au, Ori ta Bestia izenarekin. Olerkiotan itsasoa, euskara eta bizitzako gorabeherak ukitzen ditu batik bat. Samurtasuna eta minberatasuna adierazten duten olerkien ondoan, zirikatzeko eta alaitasuna adierazteko direnak ere badira; inoiz edo behin, elkarrizketa gisa emanak ere badaude. Eusebio Erkiagak dio Etxeitaren zenbait bertso eta olerki kantatzeko direla eta kantatuak ere izaten direla oraindik. Horren adibidea da Manilan zegoela Mundakako Santa Katalinaren ermita erori zenerako paratu zituenak.
Badirudi, halako joerarekin orduko gizartean zegoen giroarekin bat egin nahi izan zuela. Euskalerriaren Aldek Zarauzko Euskal Jaietan eratu zuen olerki-sariketan esku hartu zuen, eta baita saria lortu ere Itsasoan izeneko olerki-sortarekin. Eleberriei buruz, Jose Manuel Etxeitak euskal literaturan jaso duen ospea eta izena, idatzi zituen bi nobelei zor die. Horretan bat datoz kritikariak. Bera berehala ohartu zen euskal literaturaren sorkuntzak erritmo geldoegia zeramala, eta bere burua gaitasun urrikoa ikusten bazuen ere («Utsune asko topako dozuz, irakurlea, irakurgai honetan» dio Josetxoren hitzaurrean, eta «Olako irakurgaiak nik baiño milla bider obeto egingo leukezan euskaldunak dagoz» berresten du Jaioterri Maitiaren berbaurrean), hala ere, edota beharbada horregatixe, lanari ekin zion. Baina Etxeitak, eleberria edo irakurgaia egiten hasten denean, ia ez du erreferentziarik: sei-zazpi eleberri baino ez zeuden kalean, eta, egia esan, sei-zazpi eleberri horietatik bik edo hiruk baino ez zituzten betetzen orduan eleberri batek horixe izateko –kritikarien iritziz– eduki behar zituen baldintzak: luzera, originaltasuna eta eleberritasuna, nolabait esateko, eta horiek Auñamendiko Lorea eta Kresala ziren, Domingo Agirrerenak. Josetxo Durangon argitaratu zen 1909. urtean. Josetxo izeneko umezurtzaren bizitza kontatzen du.
Mataza oso lineala du. Familia euskaldun batek ijito batzuei erositako umezurtz usteko baten istorioa da. Erosten dutenetik mutilak hogeita hamar urte bete arte, hainbat gorabehera, atzerrialdi, bidaia eta jazoera gozo eta garratz jasaten ditu. Jaioterrira itzultzean, bere benetako gurasoak aurkitu eta ezagutuko ditu. Jaioterri Maitia du bigarren eleberria. Hura ere Durangon argitaratu zen 1910. urtean. 255 orrikoa da. Protagonistak Ardibaso izeneko Arkadia antzeko batean kokatzen ditu Etxeitak. Ekintzak Mexiko eta Euskal Herriaren artean kokaturik daude. Artzain-giroko eleberria da. Bigarren lan horretan Mogelek eraiki zuen ildoan ageri da mundakarra. Oroitzapenak lana du hirugarrena, baina argitaratu gabe dago. Eskuizkribua da. Hartan Etxeitaren pasadizo, gertaera eta bizitzako gorabeherak batzen direla esan daiteke: itsasoari eta atzerriari dagozkionak, etxekoen harremanei dagozkienak ahaztu gabe.
Ezaugarriei dagokienez
E. Erkiagak, Etxeitaren poesiari buruz, honako hau esaten du: «Musika-zale zanez, neurriz artez eginak dira, izkera errezean... itzak moztu ta itsusitu gabe, euskera osasuntsuan. Samurtasuna ugari dabil izneurtu askotan,an hor hemen sentimentu bikain ta gardena erakutsiaz. Minberatsuen ondoan, ba ditu bertsu zirikatzaileak bere, alaikorrak...» (Olerti, 1962, 115. or.).
M. Zaratek, Josetxo eleberriaz diharduenean, honela dio: «Erromantiku usaiña dario, baiña erreza eta polita da». Etxeitaren kezkarik handienetakoa hizkerarena da eta honetan badu antza bere garaiko euskal idazle gehienekin.
Mundakarrak gogoan ditu Kanpion, Azkue, Arana Goiri eta Domingo Agirre, idatzi behar duenean; baina, adibidez, hizkuntzari dagokionez Agirrerekin erkatuz gero, esan behar da ez duela ondarrutarraren maila erdiesten: Etxeitaren euskarak ez du Agirreren euskarak duen aberastasuna, jatortasuna eta jariotasuna. Agirreren pertsonaiak, bestalde, mugigaitzak dira; Etxeitarenak, aldiz, bidaiariak; mundakarraren pertsonaiek, batzuetan, Pío Barojarenak gogorarazten dituzte. Oro har esan daiteke Jose Manuelek bai gaia, bai gaia garatzeko tresna, hurrenez hurren, herri xumea gogoan izanik erabiltzen dituela. Urte asko kanpoan eman zituelako edo lehen aipatu zenbait idazleren eragina zela medio, garbikeria-usaina –ez asko– hartzen zaie idatzi zituen lan batzuei. Idazkerari dagokionez, herriari oso ulerterraza egiten zaion bizkaiera darabil. Hala ere, apur bat mugatua dago esakune, lokuzio, hiztegi eta adierazkortasunaren aldetik. Zerbait leporatu beharko balitzaio joskeraren erabilera ahula izango litzateke. Hizkuntzaren batasunik eza zela eta, batzuetan, Añibarroren bideari ekingo dio; beste batzuetan, Mogelen bidetik abiatuko da; eta izen bereziei dagokienez, Sabino Arana hartuko du maisutzat. Garai hartako idazleek egin zuten bezala, Etxeitak ere pertsonaia idealizatuegiak sortzen ditu, eguneroko errealitatetik nahikoa urrunduak.
Umorea da Etxeitaren idazlanetan ikus daitekeen beste ezaugarri bat. Berea da honako pentsamendu hau: «Jarraitu beti aurrera, esan oi dan lez, esanaz: lenengoan parkatu, urrengoan urkatu». Bestalde, idazlanetan umorea nabari zaion bezala, antzematen zaio abertzaletasuna. Bere garaiko semea da. Foruak galdu aurreko gizartea du gogoan Etxeitak; ikuskera horretan aberri-mina eta iragan-mina uztartzen saiatuko da. «Euskaldun-fededun» lema gogoan duela idazten du, sarritan moralkeria eta didaktismoa erakutsi nahi dituela.
Jaioterri Maitia eleberriaren paragrafo batean honela dio: «Zenbait bider gogoratu ete jaken Jaungoikuak zeatu ebala bere gizabide okerragaitik...».
Koldo Mitxelenak honela idazti zuen Etxeitari buruz: «Ia ahazturik dagoen aitzindari bat, ahaztuegi beharbada, Jose Manuel Etxeita bizkaitarra dugu».
Upeneus randalli
Upeneus randalli Upeneus generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.
Postupice
Postupice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.333 biztanle ditu eta 40 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1186 urtean egin zen.
Glossopsitta porphyrocephala
Glossopsitta porphyrocephala Glossopsitta generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Entraygues-sur-Truyère
Entraygues-sur-Truyère Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Entraygues-sur-Truyère udalerrian erroldatutako biztanleak 1.182 ziren. Familiak 540 ziren, horien artean 212 pertsona bakarrekoak ziren (104 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 196 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 868 etxebizitza zeuden, 551 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 224 bigarren erresidentzia ziren eta 93 hutsik zeuden. 673 etxeak ziren eta 189 apartamentuak ziren. 551 etxebizitza nagusietatik 395 bere jabearen bizilekua ziren, 135 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 109 etxek hiru zituzten, 163 etxek lau zituzten eta 232 etxek bost zituzten. 382 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 283 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 180 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 644 ziren, horien artean 448 aktiboak ziren eta 196 inaktiboak ziren. 448 pertsona aktiboetatik 413 lanean zeuden (226 gizon eta 187 emakume) eta 35 langabezian zeuden (12 gizon eta 23 emakume). 196 pertsona inaktiboetatik 101 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Entraygues-sur-Truyère udalerrian 531 unitate fiskal zeuden, 1.050 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.572,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 109 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Entraygues-sur-Truyère udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, 950 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Entraygues-sur-Truyère udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 71 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Harold Ramis
Harold Allen Ramis (Chicago, Illinois, 1944ko azaroaren 21a - Glencoe, Illinois, 2014ko otsailaren 24a) estatubatuar aktore, zinema-zuzendari eta gidoilaria izan zen. AEBetako komediaren ikurretako bat izan zen. Irrati eta telebistan hasirik, eta 1980ko hamarkadan zinemara igaro zen, Ghostbusters (1984) arrakastatsuarekin. Gerora, besteak beste, Groundhog Day (1993), Analyze This (1999) idatzi eta zuzendu zituen, eta Bedazzled (2000) zuzendu, eta aktore lanetan ere segitu zuen.
Pseudomelittia
Pseudomelittia Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pseudomelittia berlandi da.
Largentièreko barrutia
Largentièreko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 44.264 biztanle ditu 1.928 kilometro koadrotan. Guztira 103 udalerri ditu. Bere hiriburua Largentière da.
Ctenomys johannis
Ctenomys johannis Ctenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Ctenomyidae familian sailkatuta dago.
Scotts Corners (New York)
Scotts Corners Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Westchester konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tufeni
Tufeni Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Riku Hashimoto
Riku Hashimoto (橋本 陸) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Creedmoor (Texas)
Creedmoor Texasko hiri bat da. Travis konderrian kokatua dago. 2010ean 202 biztanle zituen, 5.91 kilometro koadrotan banatuta.
925 Alphonsina
925 Alphonsina asteroide gerrikoan aurkitutako 925. asteroidearen izena da. 1920ko urtarrilak 13an aurkitu zuen Josep Comas Solák Bartzelonatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1920 GM zen.
Valdeavero
Valdeavero Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Comarca de Alcalá eskualdean dagoena.
Whittingehame
, Eskoziako parrokia eta udalerri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Haddington eta Dunbar udalerrien artean dago, eta East Linton udalerritik hurbil.
Ribatejada
Ribatejada Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Cuenca del Medio Jarama eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 397 biztanle zituen.
Crasville (Eure)
Crasville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crasville udalerrian erroldatutako biztanleak 132 ziren. Familiak 55 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 55 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 55etxeak ziren. 53 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 doan lagata zegoen; 7 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (34 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Valdeavero
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.255 biztanle zituen.
Crasville (Eure)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Crasville udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Posizionamendu
Marketinean, posizionamendua kontsumitzaleeen buruan ondasun edo zerbitzu batek duen kokapena eta balorazioa da, lehiakideen beste produktuen aldean. Bi posizionamendu mota bereizten da: posizionamendu erreala, kontsumitzaileek une jakin batean beste produktuekiko egiten duten balorazioa, eta helburuzko posizionamendua, enpresak merkatuan produktuari buruz eratu nahi dituen pertzepzio orokorraren zehaztapena, produktu edo zerbitzuaren ezaugarriak, prestazioak eta osatu nahi den irudia finkaturik.
Itxaso Martin
Itxaso Martin Zapirain (Donostia, 1981) euskal idazle eta antropologoa da. Ikusentzunezko Komunikazio eta Gizarte eta Kultur Antropologian lizentziatua da. 2012 urtean Ni, Vera eleberria argitaratu zuen Elkar argitaletxeak.
Lan ibilbidea
Ikus-entzunezko Komunikazioa eta Gizarte eta Kultura Antropologian lizentziaduna da Itxaso Martin. Euskal Irrati Telebistan eta Hamaika Telebistan lanean aritua da.
2012an argitaratu zuen bere lehen literatur lana, Ni, Vera, eromena bezalako gai gogor zein konplexu bat jorratuz. Eleberriaren abiapuntua Itxasoren birramonaren istorioan dago, 51 urtez, 40 urte zituenetik hil arte psikiatriko batean egon zena. Egoera pertsonal batek eraman zuen birramonari buruzko ikerketa egitera, psikiatrikora joan eta bere birramonari buruzko txostenak irakurtzera. Bi zati ezberdinek osatzen dute nobela, lehen partean Martina da protagonista eta erotzen ari dela sentitzen du, beldur handiz. Bigarren partean Vera, Martinaren birramona, Itxasorenaren historian oinarritutako pertsonaia da protagonista. Bi parteak ahots jokoen bidez lotzen saiatu da idazlea. Liburu honek, Gipuzkoako Liburu Saltzaileen Elkarteak banatzen duen Zilarrezko Euskadi saria lortu zuen 2013an.
Poteč
Poteč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 784 biztanle ditu eta 10,55 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.
Isthmohyla pseudopuma
Isthmohyla pseudopuma Isthmohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Upeneus seychellensis
Upeneus seychellensis Upeneus generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.
Süderfahrenstedt
Süderfahrenstedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Davy Commeyne
Davy Commeyne (Roeselare, Flandria, 1980ko maiatzaren 14a-) ziklo-krosslari belgikarra da.
2002. urtean egin zuen debuta profesionaletan.
Palmaresa
2011 2012
Privaseko barrutia
Privaseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 118.028 biztanle ditu 1.742 kilometro koadrotan. Guztira 110 udalerri ditu. Bere hiriburua Privas da.
Australian Broadcasting Corporation
Australian Broadcasting Corporation edo ABC Australiako irrati-telebista publiko korporazio bat da. 1932an eratu zen, irrati publiko emisioak 1923an hasita zeudelarik; telebista emisioak 1956an hasiko ziren. Bost telebista-kate (ABC TV, ABC TV Plus, ABC Me, ABC Kids eta ABC News) eta hainbat irrati-kate (besteak beste lau kate nazional, 54 tokiko kate, eta nazioarteko kate bat) igortzen ditu.
Australiako irrati-telebista publiko estatusa Special Broadcasting Service-ekin partekatzen du.
El crack (1981eko filma)
El crack (euskaraz Cracka) 1981eko José Luis Garci espainiar zinema zuzendariaren zinema beltzezko filma bat da. Bertan, Alfredo Landa, María Casanova, Manuel Tejada, José Bódalo, Miguel Rellán, Francisco Vidal, Raúl Fraire, Maite Blasco, Mayrata O'Wisiedo eta José Manuel Cervino aktoreek antzeztu zuten. Filma honek Germán Areta (Alfredo Landa) detektibe pribatuaren istorioa azaltzen du.
Filma honetan 1970eko hamarkadaren hasiera eta 1980ko hamarkadaren hasierako Madrilgo Gran Vía eta Sagar Handia (New York) parekatzen dira, betiere estatubatuar zinema beltzaren ukitua emanez, filmaren hasierako "Dashiell Hammetten omenez" esaldia zinema beltzaren generoa eta Maltako belatza eleberriari eginiko omenaldia delarik. Filmak bere garaian izandako arrakastaren ondorioz El crack II jarraipena filmatu zen. Filmaren izenburuak garai hartan Espainian bizi zen une politiko eta sozialari aipamen egiten dio.
Argumentua
Madril, Germán Areta (Alfredo Landa) detektibe buruargia eta printzipio irmodun gizasemea da. Francisco Medina (Raúl Fraire) enpresaburuak bahitutako Maite (Mónica Emilió Prieto) alaba topatu dezan kontratatuko du. Honela, Areta intriga, suspense eta bortizkeria nahas-mahas batean barneratuko da.
Baal Hammon
Baal Hammon edo Baal Ammon, Kartagoko kolonian gurtzatutako feniziar jainko gogokoena zen. Beste zibilizazio esanguratsuen artean, greziarrek Kronos giza eta erromatarrek Saturno (mitologia) gisa identifikatzen zuten.
Tomoyasu Yoshida
Tomoyasu Yoshida (吉田 朋恭) Japoniako futbolaria da.
Baal Hammon
Gainontzeko jainko eta jainkosen erregea izateaz gain, landarediaren ugalkortasunaz arduratzen zen dibinitatea bezala kontsideratzen zuten feniziarrek. Tradizionalki, bizarra eta aharien adarrak zituen gizon bat bezala identifikatzen zen. Tanit zen bere laguna gurtza testuinguruan.
Tomoyasu Yoshida
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Baal Hammon
Etimologia
Baal "jaun" hitzarekin erlazionatzen den bitartean, zaila da Hammon hitzaren jatorria eta esanahia identifikatzea; izan ere, egiptiar mitologian pisu handia duen jainkoarekin zerikusia izan dezake. Intsentsu aldareen jauna bezala baita ere kontsideratzen zen.
Gurtza eta ezaugarriak
Baal Hammonen omenean egindako gurtza ez zen soilik Kartagon eman, baizik eta Motia bezalako beste feniziar hiri edo kolonia batzuetan. Badirudi Baal Hamnonek kartagotar dibinitateen inguruko hegemonia K.a. V. mendean eskuratu zuela, Kartago eta Tiro arteko erlazioak, Himerako bataila zela eta, apurtu zirenean hain zuzen ere. Aditu batzuek, El izeneko jainko semitikoarekin edota Dagon ekin lotu egin dute.
Kartagon eta Afrikako iparraldean Baal Hammon ahariarekin bereziki lotua izan zen eta Baal Qarnaim ('Bi adarren jauna') bezala ere gurtua izan zen aire zabaleko santutegi batean, Jebel Boukorninen ('Bi adarren muinoa'), Tunisian. Jainkoaren sinboloak ilargi erdia eta eguzki diskoa ziren.
Interpretatio graeca Kronos titanarekin identifikatu zuen. Antzinako Erroman Saturno rekin identifikatua izan zen, eta Erromaren eta Kartagoren arteko kultur trukeak, Bigarren Gerra Punikoa ren ondorioz, Saturnalias jaiaren garapenean eragina izan zezakeen. Bere forma erromanizatuaren ezaugarriek, Afrikako Saturno bat bailitzan, Hammon (Amunus Alexandriako Filon en obran) ongarritasunaren jainko bat zela adierazten dute.
Greko-erromatarren iturriek diotenez, kartagotarrek beren seme-alabak erretzen zituzten Baal Hammoni egindako eskaintza gisa. Bere izenean giza sakrifizioak egiten ziren, "Molk", eskaintza erlijioso gisa. Denboraldi batean eztabaida izan da gai horren inguruan: Kartagoko tofetean aurkitutako giza gorpuzkiak arrazoi naturalengatik edo giza abortuen ondorioz hildako haurren hondakinei egotzi zitzaizkien; hala ere, gorpuzkien ugaritasunak, haurren heriotzaren adinak eta ustez haur batzuen ordez hiltzen ziren animalia-hondarren presentziak, ziurrenik familia boteretsuen seme-alabak, ia erabat baztertzen dute lehen ideia.
Geografia
Baal Hamon ere aipatzen da Itun Zahar reko abestirik ederren eko 8:11 an. Salomonen jabetza zen mahasti produktibo bat zegoen han, eta maizter batzuei eman zien, uzta amaitzean bakoitzak zilarrezko mila siklo ekartzearen truke. Baal-gad hiri kaananitarraren eta Aser tribuko Hammonen berdin-berdina omen zen. Beste batzuek Belamonekin identifikatzen dute, Erdialdeko Palestinan, Dothaimetik gertu
Cresson (Texas)
Cresson Texasko hiri bat da. Hood konderrian kokatua dago. 2010ean 741 biztanle zituen, 29.9 kilometro koadrotan banatuta.
Luffness
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Gullane eta Aberlady udalerrien artean dago, Edinburgh hiriburutik 20 milia ekialdera.
Bertan, Luffness gaztelua dago.
Shenorock (New York)
Shenorock Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Westchester konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charmosyna palmarum
Charmosyna palmarum Charmosyna generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Potěhy
Potěhy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 625 biztanle ditu eta 5,03 kilometro koadroko azalera. Kutná Horako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Valdilecha
Valdilecha Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Comarca de Las Vegas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.794 biztanle zituen.
I Want YOU for the U. S. Army
I Want YOU for the U. S. Army publizitate kanpaina ospetsua izan zen. James Montgomery Flagg-ek diseinatu zuen afixa 1917an, Lehen Mundu Gerraren testuinguruan. Bertan Osaba Sam agertzen da "Zu nahi zaitut Estatu Batuetako armadarako. Zoaz hurbilen duzun errekrutatze-bulegora" esaldiarekin.
Testuinguru historikoa
Afixa hau 1917-1918. urteen artean kokatzen da, Lehenengo Mundu Gerra ren eta Errusiako Iraultzaren testuinguru historikoan. Afixa AEBn egin zen, gobernuaren eskaeragatik. Hasiera batean AEB ez ziren gudan sartu. Honek, Woodrow Wilson presidenteari, berrautaketa erraz irabaztea ahalbidetu zion 1916ko azaroan. Baina bost hilabete geroago herrialdeak Germaniar Inperioaren aurkako guduan sartzeko deia egin zuen, hitz hauekin: "Mundua demokraziarako salbu jarri behar da. Ez dugu helburu berekoirik. Ez dugu konkistatu nahi, ezta menderatu ere".
1917ko apirilean AEB-ko armada gerran sartu zenean, 130.000 soldadu, hegazkin gutxi eta tankerik ez zuen. Kongresuak berehala onartu zuen bere indarrak biltzeko erreklutamendu militarren beharra. Horretarako, egunkarietako ilustratzaile batzuk kontratatu zituen publizitatea sortzeko. Artista talde honek, Charles Dana Gibson buru zuela, Publizitate Piktorikoaren Dibisioa ezarri zuen. Taldea astean behin biltzen zen New York hiriko Keene's Chop Housen, gobernuaren kartel eskaerak eztabaidatzeko. Aldi horretan 46 kartel diseinatu zituen Flaggek. Honen barnean, Osaba Samen poster ospetsua zegoen, "I Want You for the U.S. Army" izenburuarekin.
Publizitatearen historiako testuingurua
Afixa berezia eta ospetsua izatearen arrazoia Osaba Sam izenarekin egindako hitz-jokoa da. Originalki, Osaba Sam New York-eko soldaduei haragia banatzen zien gizona zen. Haragia zetorren kupeletan U.S jartzen zuen, United States-i erreferentzia eginez. Halaber, soldaduen artean U.S Uncle Sam esan nahi zuelaren broma sortu zen, haragi banatzailearen izena Sam Wilson baitzen. Uncle Sam hitzak garrantzia handia lortu zuen herrialdean zehar horren geroztik. Ondorioz, Lehenengo Gerra Mundialean erabilia izan zen, baita Bigarren Gerra Mundialean ere.
Hitz-jokoaz aparte polemika txiki batek bere ospean eragina izan zuen. Plagioa dela esan da hainbat alditan historian zehar, beste bi grafika antzekoekin konparatuz. Alde batetik, hemen azpian ikusi dezakegun grafika ingelesarekin alderatu zen, zeinetan gerrara joatea bultzatzen zuen jendea. James Montgomery-k egindakoaren famaren ondorioz ordea, beti pentsatu izan da originala amerikarra dela. Afixa ingelesa ordea hiru urte lehenago egin zen.
Hala ere, grafika ingelesa publizitate belikoan lehena izan zen baina ilustrazio bezala ez. Grafika mota hauen aurrekaria ordea Moxie edari marka amerikarra izan zen, zeinetan beraien edaria edatera animatzen zuen jendea.