cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mesnay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 3 zurginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Mesnay udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 112 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Frank B. Kellogg
Frank Billings Kellogg (Potsdam, New York, 1856ko abenduaren 22a - Saint Paul, Minnesota, 1937ko abenduaren 21a) estatubatuar abokatu eta politikaria izan zen. 1929an Bakearen Nobel Saria irabazi zuen. 9 urte zituela, Minnesotara joan zen familiarekin, eta han zuzenbidea ikasi eta abokatu hasi zen lanean. 1905ean Theodore Roosevelt lehendakariak administrazioan sartu zuen. 1916an Alderdi Errepublikazaleak senatari hautatu zuen, eta 1922ra arte Senatuan egon zen. 1924an Calvin Coolidge lehendakariak enbaxadore izendatu zuen Erresuma Batuan eta 1925etik 1929ra estatu idazkaria izan zen bere gobernuan. Mexikorekiko harremanak hobetzearen arduraduna izan zen eta Txile eta Peruren arteko Tacna-Arica gatazka konpontzen lagundu zuen. Aristide Briand Frantziako atzerri-ministroarekin batera Briand-Kellogg Itunaren arduraduna izan zen. Itunak gerrari uko egitea dakar, politika nazionaleko tresna den aldetik. Biek jaso zuten Bakearen Nobel Saria.
Ezti
Eztia gai likatsua eta oso gozoa da, erleek egin eta abarasketan biltzen dutena. Loreetako nektarrarekin egiten dute erleek eztia. Nektarrari ura kenduz eta sakarosa hidrolizatuz ateratzen da; ura, glukosa, fruktosa, sakarosa eta polen hondarrak dira osagai nagusiak. Landare motaren arabera, ezti kolore eta ahogozo ezberdinak bereizten dira. Europako eztia hori kolorekoa izaten da orokorrean, baina zurixkak, berdexkak edo hori ilunak ere badaude. Elikagai gisa eta sendagintzan erabiltzen da batez ere. Erleen zaintza eta ezti bilketari erlezaintza deritzo.
Historia
Betidanik erabili izan dugu eztia, gizakiak eztiaren balioaz berehala ohartu baitziren. Erleek behar dutena baino ezti gehiago sortzen dute, eta gizakiak (beste animalia askok bezala) erlauntzetatik eztia lapurtu ohi du. Harri Aroan egindako zenbait margolanetan, pertsona baten irudia ikus daiteke eztia biltzen, esate baterako Valentziako Armiarmaren haitzuloetan. Gerora, erleak etxekotzen ahalegindu zen gizakia. Horretarako, haien abaraskak eraikitzeko egokiak ziren ontziak prestatu zituzten. Aztarnen arabera, K. a. 9000. urte aldera gertatu zen hori.
Produktuaren ezaugarriak eta lortzeko metodoa zirela eta, balio sakratu edo sinboliko handia eman zioten aitzinako herri askok. Egiptoarrek eztia Ra jainkoaren malkoetatik erortzen zela uste zuten; beraz, kontserbagarri moduan erabiltzen zuten. Eztia produktu preziatua zen antzinako egiptoarrentzat, Tutankamon faraoiaren hilobian ere ezti ontziak aurkitu baitira. Greziarrek, ordea, Olinpoko jainkoen elikagaia zela uste zuten. Hori dela eta, atletei Jokuetan parte hartu aurretik, eztiz egindako jakiak ematen zizkieten.
Mendebaldeko Europan, antzina, eta horren barruan Euskal Herrian ere, gozagarri nagusia eztia izan zen. Alexandro Handiaren almirante batek alternatiba Indian ezagutu zuela esan ohi da: “Bada kanabera mota bat eztia erlerik gabe sortzen duena” idatzi zuen.
Ezti motak
Erleek erabiltzen duten landare motaren arabera, ezti mota ugari dago eta erabat aldatu daiteke zaporea. Beraz, gizakiek nahi duten lorea erleen erlauntzatik hurbil jartzen dute. Zortzi ezti mota ezberdin dira garrantzitsuenak:
Lehen prozesua, erleen lana
Nektarra ezti bihurtzeak egun batzuk behar ditu eta iraupena aldakorra da faktore batzuen arabera (tenperatura, hezetasuna...). Erle gazteek bitartean dituzten entzimekin, nektarraren aldaketan parte hartzen dute, urdailean dituzten entzimak, nektarraren azukrea zenbait azukre bakunetan zatitzen dute, inbertsio deritzon prozesu baten bidez. Gauean, erle mota guztiek nektarra ezti bihurtzeko aldaketan parte hartzen dute.
Aldaketaren bitartean, nektarra, ezti-orrazetan kokatzen dute (hezetasuna galtzen duen bitartean). Erleek eztia sortutakoan, ezti-orrazetan bildu eta argizari kapa batekin estaltzen dute. Hasieran beraien kaxa bete arte uzten dituzte erlezainak. Hori betetakoan, altzak (beste kaxa gehigarri batzuk) jartzen dizkiote gainean, eta horiek bete ahala hasten dira eztia jasotzen.
Bukatzeko, erlauntzan egiten duen beroak nektarraren hezetasuna lurruntzea eragiten du, ondorioz sortzen den eztiak % 18 ur izaten du.
Denboraldi ona bada, erlauntza bakoitzak altza bat baino gehiago ere betetzen du.
Bigarren prozesua, gizakien laguntza
Udazkenarekin batera hasten da erlautzatik eztia ateratzeko garaia.
Ezti-orrazak, kaxak betetak daudenean, argizarizko geruza batez estalita daudenean, erlezainak badaki eztia ateratzeko prest dagoela. Azpiko kaxa beti uzten zaie erleei, neguko erreserba moduan. Erleek beste jatekorik ez dutenean, eztia jaten dute, eta beraiei dagokiena ez da ukitu behar. Goiko ezti orraza erlauntzatik ateratzen dute, behekoa aldiz erleentzat uzten dute. Jarraian, laban berezi batekin, argizaria kentzen dute, operkuluen tapakia moztuz. Zentrifugazio prozesu baten bitartez, ezti-orraza ustu egiten da, garbi utziz, erleek berriro erabiltzeko. Eztia biltzean, iragazi egiten da eta ondoren, pausatzen uzten dute, eztia ontziratu baino lehen probatzeko eta horrela ezpurantasunak kentzeko.
Helvetica
Helvetica Max Miedingerrek 1956an garatutako sans-serif motako letra-tipoa da.
1982an, Arial izeneko letra-tipoa diseinatu zuen, Helveticaren antza izanez soluzio merkeago bat eskaini asmoz. 1983an, Linotypek Helvetica Neue (Helvetica Berria alemanez) sortu zuen, Helvetican oinarrituz.
Cryptoblepharus daedalos
Cryptoblepharus daedalos Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Tapira (Paraná)
Tapira Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Mieke Kröger
Mieke Kröger (Bielefeld, Alemania, 1993ko uztailaren 18a) errepideko eta pistako txirrindularitzan aritzen den atleta alemaniarra da.
Narkokultura
Narkokultura, narkotrafikoak kulturaren bidez gizartean duen eragina da. Narkokulturak, ukitu dituen gizarte guztiak eraldatu ditu. Narkokultura 1960an sortu zen Estatu Batuetan Mexikon eta Kolonbian. Herrialde hauek droga trafikoaren ibilbide ohikoenak izan ziren eta bertan, marihuana, kokaina eta heroina bezalako drogak mugitzen ziren. Honekin kultura autoktono bat sortu zen eta droga trafikoarekin eta droga kontsumoarekin zerikusia zuten jokabideak nagusitu ziren.
Narkokulturaren fenomenoak kulturaren hainbat aspektutan eragina izan du, musikan, modan, artean, literaturan, arkitekturan, ohituretan eta bizitzeko moduan baina bereziki, indarkeriaren normalizazioan, armekiko kulturan eta “denak balio du” pentsamendua nagusitzearekin. Idazle bihurtutako narkotafikante ohi baten hitzetan, Andres López López, “La gente siente identidad cultural hacia el capo. Ven  un héroe, un hombre de clase baja que consigue dinero”. Krimen-organizazio hauek gobernuaren kontrola hartzen duenean narkoestatu izena hartzen du errealitate horrek.
Mieke Kröger
Errepidean, lau domina irabazi zituen 2015 eta 2021 artean Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketan, eta hiru domina, 2019 eta 2021 bitartean Europako Errepideko Txirrindularitza Txapelketan.
Ctenogobiops maculosus
Ctenogobiops maculosus Ctenogobiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Mieke Kröger
Pistan bi domina irabazi zituen 2021eko Munduko Pistako Txirrindularitza Txapelketan, eta lau domina, 2014-2021eko Europako Pistako Txirrindularitza Txapelketan.
Cirith Gorgor
Cirith Gorgor zen Mordorrerako sarbiderik garrantzitsuena (eta hobekien defendatua zegoena), Inoren Lurrak eta Dagorlad, Ûdun barne haranarekin elkartuz. Bi dorrek babesten zuten, bana alde bakoitzean, Hortzen Dorreak bezala ezagutzen zirenak, eta Morannon bezala ezagutzen ziren burdinazko ateek ixten zuten. Guzti hau, Gondorreko gizonek eraiki zuten Eguzkiaren Bigarren Aroan, Mordorren, berriz gaizkia ezarri ez zedin, baina, Gondorren gainbeherarekin, utziak izan ziren, eta Sauron berriz Mordorren ezarri zenean, honek erabili zituen.
Narkokultura
Javier Darío Restrepo, idazle eta kazetariaren arabera, narkokultura dirua eta indarkeria hobesten duen kultura da.
Cirith Gorgor
Eraztunaren Gerran, Frodo, Sam eta Gollumek, Mordorren, pasabide honetatik sartzea pentsatzen dute, baina, iristerakoan, zeharkaezina dela konturatzen dira, Morannon ateak, Sauroni laguntzera doazen ekialdeko eskualde zabaletako gizonen armada bati pasatzen uzteko nola irekitzen diren ikusiz.
Narkokultura
Narkokulturak izandako gorakadak, narkotrafikatzaile askok modu arduratsuagoan jokatzea ekarri zuen, gizartearen eta autoritateen aurrean mesfidantzarik sortu gabe.
Mieke Kröger
Kirol ibilbidea
2013an, Futurumshop.nl talde profesionalarekin egin zuen debuta, eta, bertan, bi urtez egon zen. 2015ean, Velocio-SRAM-ekin sinatu zuen, eta urrezko domina irabazi zuen Munduko Taldekako Erlojupeko Txapelketan.
2016an, talde berarekin aritu zen lasterketetan, baina Canyon-SRAM Racing izenpean, zilarrezko domina lortu zuen Munduko Taldekako Erlojupeko Txapelketan. 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, parte hartu zuen taldekako jazarpen proban 9. postuan bukatuz.
Narkokultura
Estatu Batuak
Estatu Batuetan narkokulturak  20-30.hamarkadan du bere jatorria, alkoholaren “debekuaren garaian”, orduan gangsterrak eta krimen organizatuak estatubatuar gizartean eragina izaten hasi zen. Narkotrafikatzaile-mafien dirua iparramerikar gizartean sartzen hasita zegoen, Mexikotik Kaliforniaraino. New York eta Kalifornia, irrati, zine, telebista, eta literaturaren epizentro ziren eta hauek 1960an, drogak legalizatzeko mugimenduaren ondorioz, krimen organizazioa eta indarkeria zuritzen hasi ziren. Beraz, irrati, zine eta literaturan gai honek izan zuen gorakadak narkotrafikoaren eraginaren gorakada ere ekarri zuen.,
Mieke Kröger
Pista
2012 (afizionatu gisa)
Narkokultura
Estatu Batuak
Hurrengo hamarkadetan, mafia italo-amerikarrak, judu-amerikarrak eta irlandar-amerikarrak, nahiz eta drogekin hasiak ez zeuden, 1970eko hamarkadan kokainaren eta marihuanaren kontsumoaren gorakadaren ondorioz, droga ilegalen negozioan parte hartzen hasi ziren, batik bat Latinoamerikatik zetorren drogarekin. Estatu Batuetako ekialdean, bertako beste mafia batzuen artean errusiar mafiak ere lan egiten hasi ziren.
Ipar Amerikako mafia eta krimen organizatua harremanetan hasi zen Latinoamerikako emigrante eta mafiekin. Horrela, 1980. hamarkadan, Mexikoko eta Kolonbiako kartelak besteak beste, Kalifornian, New Yorken eta Floridan kokatu ziren. Hollywooden, mafien inguruko pelikulak ere egiten hasi ziren. 1975ean “El padrino” eta bere ondorengoak II eta III, “Calles  peligrosas” eta “Caracortada” izan ziren famatuenak. Pelikula hauek narkokulturaren fansak sortu zituzten. 1990ean, zine afro-amerikarrak  ere narkotultura honen eragina  jaso zuen. Hasiera batean, rap-a eta hip hop  musika generoetan nabarmendu zen  pandilla eta drogen kulturaren gorespena ondoren,“Los colegas del barrio” eta “South Central” bezalako filmetan izan zuen islada.
Mieke Kröger
Ibilbidea
2012 (afizionatu gisa)
2014
Narkokultura
Estatu Batuak
Estatu Batuetan, mexikarren presentzia ugariagatik, kultura txikana-ren eragina handia izan zen.
Mieke Kröger
Ibilbidea
2015
2016
Narkokultura
Estatu Batuak
Rap eta hip hop afro-amerikarrean oinarrituta, Puerto Ricoko narkoak Estatu Batuetara egindako diasporan, beraien narkokultura propioa sortu zuten. Rap, hip hop, trap eta reggaeton musika generoetan aipagarrienak Wisin & Yandel, Don Omar, Anuel AA, Vico C, Tempo eta Nicky Jam  artistak. Hauek, narkotrafikoarekin erlazionatu izan dira eta beraien abestietan narkokultura ere normalizatu dute.
Mieke Kröger
Ibilbidea
2019
Bira Handietako eta Munduko Txapelketako emaitzak
Bere kirol ibilbidean, honako postu hauek lortu ditu Emakumezkoen Itzuli Handietan eta Errepideko Munduko Txapelketan : ―: ez zuen parte hartu Ut.: abandono X: ez zen ospatu
Narkokultura
Kolonbia
Narkotrafikoa Kolonbian marihuanaren esportazioarekin hasi zen, 1970eko hamarkadan, Europara eta Estatu Batuetara eramaten zuten. Kolonbiako kultur aniztasunaren ondorioz, eskualde bakoitzak modu desberdin batean jaso zuen narkokulturaren ikuspuntua. Irratiaren, telebistaren, zinearen eta literaturaren eraginez talde kriminalen erromantizazioa hasi zen. Latinoamerikan telenobelen fenomenoa eman zen.
Eragina musikan
2000-2010 urte bitartean reggaeton musika generoa garrantzia hartzen hasi zen  Kolonbian, bereziki Medellínen. Reggaeton artista batzuk narkotrafikoarekin lotura estua izan zuten, beste batzuk aldiz, J Balvin abeslaria esate baterako, reggaetoia narkokultura sustatzeko erabiltzearen aurka agertu zen.
Narko-turismoa
Narkotrafikoari buruzko  telesailen arrakastaren ondorioz, narkoekin lotutako gertaerak, lekuak zein pertsonak oso ezagunak bihurtu ziren. Horrela,  Kolonbia eta bereziki Medellin, toki turistiko izatea ere iritsi zen. Fenomeno bera gertatu zen gangsterrei edo mafiei lotutako lekuekin, hauek ere ospe handia lortu zuten.
Freikorps
Freikorps (gorputz aske) izena armada boluntarioei deitzeko erabili zen hasiera batean, baina bi gerra handien artean izan ziren talde paramilitar faxistek eman zieten ospea.
Lehenengo Freikorpsak Frederiko II.a Prusiakoak erabili zituen Zazpi Urteko Gerran eta Napoleonen gerretan ere ikus ditzakegu. Ez ziren armada erregularraren gustuko eta erantzukizun handirik gabeko lanak esleitzen zizkieten.
Narkokultura
Narko-turismoa
Pablo Escobarren kasuan,  Napoleseko bere etxaldea, bere auzoa eta La Catedral espetxea besteak beste, oso ezagunak egin ziren.
Freikorps
Hala ere, Freikorpsen esanahia aldatzen joan zen eta 1918ko azaroko iraultzaren ondoren, erakunde paramilitar faxistak izendatzeko erabiltzen hasi zen. Weimar Errepublika garaian haietako talde ugari ezin etsirik zeuden, gerra galdu izana ezin baitzuten irentsi. Gainera, espartakisten altxamendua piztu zenean, Gustav Noske defentsa ministroak Freikorpsen bortizkeria erabili zuen hura itzaltzeko, 1919ko urtarrilaren 19an Karl Liebknecht eta Rosa Luxemburg hil zituztenean.
Freikorps asko izan ziren Baltiko, Silesia eta Prusian Lehen Mundu Gerraren ondoren. 1920an ofizialki desegin zituzten, baina kide ohiek 1923ko estatu kolpean parte hartu zuten eta, gero, alderdi naziko lider asko Freikorps ohiak ziren, Ernst Röhm bezala, Sturmabteilung eko (SA) buruzagia izan zena edo Rudolf Höß, Auschwitzeko komandantea izan zena. Gehienek Hitlerri lagundu zioten, baina askok ezin zuten ahaztu 1919 eta 1920an ez zutela komunisten aurkako borroketan parte hartu.
Narkokultura
Mexiko
Mexikon narkokultura,  narkotrafikoaren gorakadarekin batera hedatzen hasi zen,1970-1980 urte bitartean. Narkoen eragina Mexikoko iparraldean hasi zen, Estatu Batuetako mugan hain zuzen ere. Kolonbian gertatutakoaren antzera, narkotrafikoaren irabazi ugariak moda bitzitzan izan zuten islada nabarmenena, luxuzko erosketetan edo gustu xelebreetan ( kotxe garestiak, etxe ikaragarriak…)
Musikan eragina
Musikan genero berri bat sortu zen “narko-korrido” izenekoa. Bertan, narkotrafikatzaileen istorioak eta ibilbideak kontatzen ziren.
Erlijioa eta espiritualtasuna
Narkokultura herrikoian kondairak sortzen hasi ziren, Jesús Malverderena esate baterako. Pertsonai mitikoa, gaizkilea, narkoak santu bezala gurtu zutena, “El Santo de los Narcos” izena ere hartu zuen.
José Carlos G.Aguiar antropologoaren ustetan, narkotrafikatzaileen buru kriminalak gizaki boteretsuaren kontzeptua bereganatzen du eta inpunitatean jokatzen dutela pentsatzen dute.
Edertasunaren erreginak
Mexikoko narkotrafikatzaileak emakume ederrenganako atrakzioa zuten eta narko batzuk Mexikoko edertasunaren erreginekin, maitasun harremanak ere izan zituzten.
Intruso
Intruso 1993. urtean Vicente Arandak eginiko film dramatikoa da.
Narkokultura
Lasterketa zaldiak
Narkoak  “Azteca” zaldi arrazaren inguruan kultura berri bat sortu zuten. Zaldi hauek narkoek hezten zituzten  eta ospakizunetan eta hiletetan erabili ohi zituzten.
Intruso
Istorioa
Ramiro, Ángel eta Luisak umetan elkar ezagutu zuten. Hogeita hamar urte geroago, 1990ean, Santanderren bildu eta amodio-triangelu bat sortuko da.
Narkokultura
Lasterketa zaldiak
Lasterketa zaldien negozioak diru inbertsio handiak  jaso ditu narkotrafikatzaileen aldetik eta zaldi hauek nazioarte mailan lehiatu dira, adibidez, Estatu Batuetan.
Narko-funeralak eta hilerriak
Mexikoko narkotrafikatzaile batzuk hileten inguruan ere  kultura propioa  sortu zuten. Beraien hileta-elizkizunetan, eskualdeko musika banda mexikarrek jotzen zuten, likorea banatzen zen, sikarioek airera tiro egiten zuten eta Azteka zaldiak erabiltzen zituzten.
Narkotrafikatzaileen gustu xelebreak medio, Culiacán bezalako hirietan, ehorztetxeak luxuzko zerbitzuak eskaintzen hasi ziren. Bertan, hilobiak luxuzko etxeen. itxura zuten hilerria eraiki zuten.
Peru
Perun, Kolonbian gertatutakoaren antzeko fenomenoa eman zen. Narkotrafikoaren irabaziekin mugimendu sozialistak eta komunistak finantzatu ziren, adibidez Sendero Luminoso taldearena.
Agintarien arabera, 2018an, 23 familia arteko klan perutarrak kokaina biltzen zuten mafia serbiarrentzat gero Europara bidaltzeko helburuarekin. Droga trafiko ilegalen kontrola Mexikarren eta Brasildarren eskuetara pasatu zen.
Alberto Fujimoriren agintaldian, narkotrafikoa goi mailako botere sisteman sartu zen, Vladimiro Montesinos-en eskutik. Azken honek, Evaristo Porras-en bitartekaritzari esker Medellingo kartelarekin lotura zuen eta. Garai honetan  “Narkopolitiko” hitza erabiltzen hasi zen, mafiekin lotura zuten politikariak izendatzerakoan  eta kanpaina politikoen finantziazioaz hitz egiterakoan.
Perun hainbat liburu idatzi dira narkoterrorismoaren garaiaren inguruan, esate baterako Polvo en el viento eta pelikulak ere grabatu dira gai berberaren inguruan.
Bolivia
Bolivian beraien arbasoen kulturan du narkokulturak jatorria. Bertako indigenek koka landareak ekoizten zituzten eta koka hostoa edo honen eratorri naturalak kontsumitzen zituzten. Labore hauen presentzia handia zen, gehien bat Villa Yapacaní eskualdean, non ekonomiaren zati garrantzitsua koka ekoizpenetik  eta laborategi klandestinoetatik zetorren. Narkotrafikatzaileek kokainaren kimiko eratorriak sortzen zituzten.
2018an, Bolivia kokaina produkzioan, mundu mailan,  hirugarren postuan kokatu zen.
Brasil
Nakotrafikoak Brasilen ere,  azpikultura bat sortu zuen bereziki espetxeetan eta faveletan. 1970eko hamarkada bukaeran hasita, Brasilgo krimen organizazio handiena Comando Vermelho izan zen  eta honek, eragin handia izan zuen legez kanpoko ekintzetan eta narkotrafikoan. Bestalde, bertako taldeak nortasun edo identitate  propioa ere  sortu zuten. Faveletan esate baterako, guztiz armatuak eta narkotrafikoaren apologia egiten zuten familia eta komunitate osoak zituzten.
Musika
Comando Vermelho-ko kideak pandillei eta narkotrafikoaren buruzko bertsioak sortu zituzten, Funk carioca izeneko generoan. “Brasilgo funk-a” faveletan sortua izan zen.
Primeiro Comando da Capital izaneko narkotrafikatzaile talde kriminalak, Comando Vermelho-ren etsaia izan arren, Brasilgo narkokulturan antzeko eragina izan zuen.
Narcos telesaileko abesti nagusia ere, “Tuyo”, Rodrigo Amarante musikari brasildarrak sortu zuen eta Pablo Escobarren bizitza izan zuen inspirazio iturri.
Venezuela
Kolonbian bezala, Venezuelako narkotrafikoa La Guajira penintsulan sortu zen, Zulia estatuarekin muga egiten duen lekuan. Zonalde hau indigenei lotutako mafien menpe zegoen, Wayuú izenekoak. Hauek  Panama, Aruba eta Curaçaotik zetorren kontrabandoa kontrolatzen zuten hasiera batean. 1970-1980eko hamarkadan, Venezuelak petrolioaren oparoaldiaren garaia izan zuen  eta honek diru mugimendu handia ekarri zuen. Bestalde, elite politiko eta ekonomikoaren aldetik militarrak behe mailako talde bezala hartuak izan ziren, horregatik 1992ko petrolioaren krisiaren ondoren hauen altxamendua  eman zen.
Honi, Kolonbiako gatazka armatuak, bertako ekonomia ahula eta narkoen gerrak gehitu zitzaizkien eta ondorioz,  kolonbiar txiro ugarik Venezuelara emigratu zuen, horien artean gaizkile taldeak zeudelarik.
1980ko hamarkadan Venezuelako narkotrafikatzaile ezagunena, Rafael Enrique Clavel, Tijuanako kartel batekin bazkidetu zen. Clavelek Tijuanako kartelaren bidez, Sinaloa karteleko, Héctor Luis Palma Salazarren familia hiltzeko agindua eman zuen. Hilketa burutu ostean Clavelek, familiako lau eta bost urteko seme-alabak zubi batetik jaurtitzen ari zeneko   bideo  grabaketa bidali zion. Mendeku bezala, Palmak, Clavel hiltzeko agindua eman zuen.
Kontrabandistak izan ziren militarrengan  eragiten hasi zirenak. Militarrak diruz ordaintzen zituzten beraien produktuak mugatik edo logistika zentroetatik pasatzen uzteko. 1990ko hamarkadan, Soles kartela sortu zen. Hauek narkotrafikoan, meatzaritza ilegalean eta erregaien kontrabandoan aritzen ziren.
Narkoestatua
Kontrabandistez gain 1990ko hamarkadan, Soles kartela,Kolonbiako narkogerrilekin ere batu zen, FARC eta ELN-kin adibidez. Drogaz hornitzeko beraien ibilbideak sortu zituzten Caribe irletara, Dominikar Errepublikara, Haitira, Mexikora… Venezuelar estatuan, Apure, Barinas eta Táchira droga sartzeko bideak aurkitu  zituen narkogerrilak. 1998an, Hugo Chavez buru zuela,  Venzuela narkoestatu bihurtu zen.
Fulianka
Fulianka Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 3,81 km²ko azalera du eta 379 biztanle 2017ko datuen arabera.
Amplorhinus multimaculatus
Amplorhinus multimaculatus Amplorhinus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Narkokultura
Narkoestatua
Venezuelan narkokulturak, Kolonbiako, Mexikoko eta Italiako mafien joera berberak jarraitu zituten. 1980ko hamarkadan adibidez, Venezuelan Kolonbiako musika entzuten hasi zen.
Edertasunaren erreginak
Venezuelan, Kolonbian eta Mexikon eman zen fenomenoa berdina errepikatu zen, narkotrafikatzaileak emakume ederrenak  aukeratzen zituzten beraien emazte izateko.
“Los Pranatos”
Hugo Chavezen gobernaldian, kartzelak leku osasungaitzak, gainpopulatuak eta arriskutsuak ziren eta bertan “pranes” izeneko fenomenoa sortu zen. Horrela, Iris Varela kartzela ministroaren babespean, ilegalidade eta biolentziaren inguruko kultura sortu zen Venezuelako kartzeletan. Espetxetan “praneak” bapo bizi ziren, mariguana sailak, golf zelaiak, igerilekuak, jatetxeak, okindegiak, diskotetak... zituzten eta guzti hau  presondegien onarpenarekin.
Alderdi espiritualean eta erlijiosoan, sorginkerian eta santutasunean sinismen edo usteak sortu zituzten beraien indarkeria justifikatzeko.
Kolektiboak
Chávezen gobernuan sortutako kolektibo armatuak eta Maduroren erregimenean indartu zirenak, inpunitate osoz estortsioak egiten zituzten, herrialdean droga saltzeaz  eta banatzeaz arduratzen ziren eta bahiketa eta lapurketa ugari ere egiten zituzten.
Espania
Espainan, narkotrafikoaren presentziak eta narkoen inguruko telesailen arrakastak eraginda, hegoaldeko  hainbat herritan narkokulturaren elementu batzuk ikus zitezken. Gibraltarren, Algecirasen eta Cadizen adibidez, kamiseta batzuen aurrekaldean droga deskargaren irudiak ageri ziren estanpatuta.
Txile
Narkokulturak  Kolonbian eta Mexikon izandako gorakadaren ondorioz  Txilera ere  zabaldu zen.
Edgard Munguía
Edgard José Munguía Álvarez , La Gata Munguía izenarekin ezagunagoa, (¿? -1976) Nikaraguako iraultzailea izan zen.
La Gata Munguía Askapen Nazionalerako Fronte Sandinistako (FSLN) gerrillari karismatikoenetako bat izan zen, mozorrotzeko zuen trebetasunagatik. Unibertsitatean biologia ikasi zuen, aktorea izan zen eta Nikaraguako Unibertsitate Nazional Autonomoko (CUUN) lehen kontseiluko presidentea izan zen.
Narkokultura
Egile eskubideak
Nakotrafikatzaile batzuk berain ospetik onura ateratzen saiatu ziren. Berain izen eta ezizenak marka bezala erregistratzen zituzten gero, edozein motako produktuetan hauek merkatura ateratzeko.
Fulianka
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1410. urtekoa da.
Thomas Hart Benton
Thomas Hart Benton (Neosho, Missouri, 1889ko apirilaren 15a - Kansas City, Missouri, 1975eko urtarrilaren 19a) estatubatuar margolaria izan zen. Mugimendu artistiko erregionalistaren bultzatzaileetako bat izan zen Grant Wood eta John Steuart Curryrekin batera.
Cryptoblepharus exochus
Cryptoblepharus exochus Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Laurehun eta hamasei
Laurehun eta hamasei (416) laurehun eta hamabostaren ondoren eta laurehun eta hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Ballasalla
Ballasalla ('Balley Sallagh' - "Sahatsen Hiria" esanahiaz) Man uharteko herri bat da. Malew barrutian kokaturik dago, uhartearen hego-ekialdean, Castletown hiritik gertu.
Kirolak
Futbolari dagokionez, Man Uharteko Futbol Ligan jokatzen duten bi futbol-talde daude: Malew F.C. eta Ronaldsway F.C..
Dolores Txurruka Zubiria
Dolores Txurruka Zubiria (Areeta, Getxo, - ), lagunen artean Lola edo Doña Lola izenarekin ezaguna, bizkaitar noblezia eta aristokraziako kidea izan zen. Jaiotzez Txurruka eta Zubiria familia industrial boteretsuetako kidea eta, ezkontzaz, Ybarra familiako kidea, Bizkaiko bizitza sozialeko pertsonaia garrantiztsua izan zen.
Bizitza
1913an jaio zen Bizkaiko familia boteretsuenetako batean, bai txurrukatarrek zein zubiriatarrek industrian pisu handia zuten bi familia baitziren. Bere aitona Evaristo Txurruka izan zen, Bilboko portuaren eraikuntzaren protagonistetako bat eta Ibaizabalen kanalizazioan lan egin zuen ingeniaria. 1908an bere aitona Mutrikuko konde izendatu zuen Alfontso XIII.a Espainiakoak. Bere aita Alfonso Txurruka izan zen, Abrako kondea, diputatua Gipuzkoan eta Bizkaiko Labe Garaietako presidentea, eta bere ama Teresa Zubiria.
21 urterekin Santiago Ybarrarekin ezkondu zen, baina ezkondu eta gutxira senarra Bruneteko guduan hil zuten errepublikazaleek. Bere koinatua, Emilio eta bere anaia Alfonso ere Espainiako Gerra Zibilean hil ziren. Hala ere bi seme izan zituen, Santiago Ybarra Txurruka eta Emilio Ybarra, gerora Vocentoren jabea eta BBVAko presidente izango zena.
Gobiesox crassicorpus
Gobiesox crassicorpus Gobiesox generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Lizasoain
Lizasoain (azentua bigarren silaban) Oltza zendeako kontzejua da. 1857ko errolda arte berezko udalerria izan zuen.
Sulaiman ibn Abd al-Malik
Sulaiman ibn Abd al-Malik ibn Marwan (سليمان بن عبد الملك, c. 675 – ) omeiatarren zazpigarren kalifa izan zen. 715etik 717ra gobernatu zuen. Bere aita Abd al-Malik zen, eta aurreko kalifaren anaia txikia zen, Al-Walid I.a. Bere anaiaren gobernupean, Palestinako gobernaria izan zen, qahtanitarrekin aliatuz.
Lizasoain
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 78 biztanle ditu.
Sulaiman ibn Abd al-Malik
Sulaiman kalifa aldarrikatu zuten 715eko otsailak 23an, Walid I.a hil zen egun berean, boterea, neurri batean, Al-Hajjaj ibn Yusufen jarraitzaile ziren aurkari politikoei esker hartu zuen. Hala ere, 714an Al-Hajjaj hil zenean, Sulaimanek bere aliatu politikoak jazarri zituen. Horien artean zeuden Qutaibah ibn Muslin eta Muhammad ibn Qasim jeneral ospetsuak. Denak espetxeratu zituzten, eta ondoren hil.
Qahtamitetatik gertu geratzeko, Sulaiman ez zen Damaskora joan, kaliferriaren hiriburua zena, baizik eta Ramlan geratu zen, Palestinan. Bere gobernupean hedapenak jarraitu ziren, egungo Irango zati menditsuetara, Tabaristanera kasu. Sulaimanek Maslama ibn Abd al-Maliken agindupean zegoen armada handi bat ere bidali zuen Bizantziar Inperioko hiriburua zen Konstantinoplari erasotzeko, baina porrot handia izan zen. Sulaiman bizantziar mugari eraso egiteko prest zegoen 717an hil zenean.
Atsushi Izawa
Atsushi Izawa (井澤 惇, 1989ko uztailaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu eta Tokushima Vortis.
Naoki Wako
Naoki Wako (輪湖 直樹, 1989ko azaroaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu eta Kashiwa Reysol.
Japurá (Paraná)
Japurá Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Volvo XC40
Volvo XC40, Volvo suediar enpresaren kirol ibilgailu utilitario bat da. 2017tik ekoitzia da.
Mihura
Mihura (Viscum album), bigura, bizka, migura, puhure edo utzuri izenez ere ezagutua, Europa eta Asiako mendebaldean eta hegoaldean hedatua dagoen Santalaceae familiako landare-parasitoa da.
Taxonomia
Azpiespezie batzuk bereizi dira :
Lyngdal
Lyngdal Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 390.97 km² ditu eta 7,533 biztanle ditu.
Enhydris chanardi
Enhydris chanardi Enhydris generoko animalia da. Narrastien barruko Homalopsidae familian sailkatuta dago.
Un petit frère
Un petit frère 2022ko Léonor Serraille frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Rose bolikostarra Frantziara iristen denean, Parisko aldirietara joaten da bizitzera bi semeekin, Jean eta Ernestekin. Familia baten eraikuntza eta deseraikuntza kontatzen du Leonor Serraile zuzendari eta gidoilariaren filmak, 1980ko hamarkadaren amaieratik gaur egun arte.
Nantesko katedrala
Nantesko San Petri eta San Pauloren katedrala (Cathédrale Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Nantes) Bretainiako Nantes hiriko katedral katolikoa da. 1862an Frantziako monumetu historikoa izendatu zuten.
Historia
Bost fase ezberdinetan eraiki zen katedrala. Mendebaldeko horma 1520an eraiki zen, hegoaldeko transeptua 1630 hamarkadan, iparraldeko transeptua eta koroa XIX mendean eta 1891 urtean katedrala bukatuta gelditu zen.
XX mendean bi aldiz kaltetu zen larriki, 1944an aliatuen bonbakleten erruz eta 1972an sute erraldoi baten erruz.
Datu historikoa
1661 urtean Luis XIV.a Frantziakoaren aginduz D'Artagnan mosketariak Nicolas Fouquet atxilotu zuen katedralaren aurrean.
Lindesnes
Lindesnes Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 316.84 km² ditu eta 4,557 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cugy
Cugy Suitzako udalerri bien izena izan daiteke:
Laurehun eta hamazazpi
Laurehun eta hamazazpi (417) laurehun eta hamaseiaren ondoren eta laurehun eta hemezortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Max Lemke
Max Lemke (Hoppenheim (Alemania), 1996eko abenduaren 2a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa irabazi zuen K-4 500 m modalitatean, Alemaniako taldearekin, 1.22,219ko denboraz, Espainiako taldearen (zilarrezkoa) eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Max Rendschmidt, Ronald Rauhe, Tom Liebscher eta Max Lemkek.
Tom Liebscher
Tom Liebscher (Dresden, Saxonia (Alemania), 1993eko abuztuaren 3a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina irabazi zuen, K-4 1000 m modalitatean, Alemaniako taldearekin, 3.02,143ko denboraz, Eslovakiako taldearen (zilarrezkoa) eta Txekiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Max Rendschmidt, Max Hoff, Tom Liebscher eta Marcus Groß-ek.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro urrezkoa irabazi zuen Alemaniako taldearekin, oraingoan K-4 500 m modalitatean, 1.22,219ko denboraz, Espainiako taldearen (zilarrezkoa) eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Max Rendschmidt, Ronald Rauhe, Tom Liebscher eta Max Lemke-k.
Utumno
Tolkienen hil ondorengo lana den Silmarillionen arabera, Utumno (sindarinez Udun ere deitua), Melkorren gotorleku handiak jasotzen duen izena da, Lanparen Aroetan zulatua Erdialdeko Lurraldearen iparraldean. Ered Engrin mendien ekialdeko muturrean kokatua zegoen, mendi hauen barne haran batean, Ekkaia itsasotik oso gertu.
Bertan konspiratu zuen gainontzeko Valarren aurka eta bildu zituen Maiar matxinoak (Balrogak horien artean) eta beste izpiritu gaizto batzuk.
Melkorrek Valarren Lanparak suntsitu ondoren, Utumnoren Inperioa Erdialdeko Lurraldean, Lanparen Aroetan hedatu zen. Baina gainontzeko Valarrekin gatazka jarraitzea, eragotzezina zen Izarren piztuera eta Elfoen jaiotzaren ondoren.
Etengabeko suntsipeneko historia baten ondoren, Valarrek, azkenean, gerra egin zuten Utumnoren aurka Lanparen Lehen Aroaren amaiera. Haraino iritsi ziren Ainurrak haren boterea suntsitzeko. Melkor, Tulkasek garaitu zuena, kateatua eta Valinorrera gatibu eramana izan zen. Hau, Botereen Gerra izan zen, eta, honen amaieran, Utumno erabat suntsitua eta bertako jauna zen Melkor, harrapatua eta kateatua izan zen.
Lista zamków i twierdz Śródziemia Platser i Tolkiens värld
Buztantente
Buztantentea (Erythropygia galactotes) Erythropygia generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Uruçuí
Uruçuí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Oltza (kontzejua)
Oltza Oltza zendeako kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 53 biztanle ditu.
Edén Pastora
Askapen Nazionalerako Fronte Sandinistaren (FSLN) gerrillako buruzagi militar ospetsuenetako bat izan zen (joera "Tercerista" edo "Insurreccional" hiru joeren batasunaren aurretik), 1978ko abuztuaren 22an Managuako Jauregi Nazionala hartu zeneko Zero Komandante antolatzaile eta exekutatzaile izan zen Hugo Torres (Bat Komandantea) eta Dora María Téllez (Bi Komandantea) batera. Somozaren aurkako matxinadan, "Benjamin Zeledón" Hegoaldeko Fronteko operazioak zuzendu zituen, FSLNko gerrillariak eta Guardia Nazionaleko eliteko tropak aurrez aurre jarri zituztenak.
83 urte zituela hil zen Managuako ospitale batean.
TALIS
Teaching And Learning International Survey, TALIS akronimoarekin ezagunagoa, Irakaskuntzari eta Ikaskuntzari buruzko Nazioarteko Inkesta da ikaskuntza eta irakaskuntza alorreko informazioa batzeko. Ikaskuntzaren baldintzei buruzko mundu-mailako ebaluazio zabala da, eta 2008an egin zen lehenen aldiz. Garapenerako eta Ekonomiarako Erakundeak (ELGA) koordinatzen du, hezkuntza-politikak eta -emaitzak hobetzeko helburuarekin antolatu egin da.
Yutaka Yoshida
Yutaka Yoshida (吉田 豊, 1990eko otsailaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Gobiesox daedaleus
Gobiesox daedaleus Gobiesox generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Geraltov
Geraltov Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 10,60 km²ko azalera du eta 126 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1339. urtekoa da.
Kurt Gerstein
Kurt Gerstein (Münster, 1905eko abuztuaren 11 - Paris, 1945eko uztailaren 25) militar alemaniarra zen.
Waffen-SS-ko garbitasun institutuaren kide izan zen eta, jakinaren gainean ez bazegoen ere, Belzec eta Treblinkako kontzentrazio-esparruetan eginiko jendetzen hilketan hartu zuen parte. Hasiera batean, zyklon B gasa tifusa gelditzeko erabiltzen zelakoan zegoen, Holokaustorako zela sumatu gabe. Jakin zuenean, Vatikanoraino zabaldu nahi izan zuen, baina ez zioten kasurik egin. Suediar diplomatiko bati ere egin ahalak egin zizkion Alemanian gertatzen ari zena zabaltzeko, baina ez honek eta ez Pio XII.a Aita Sainduaren ingurukoek ez zuten nazioarteko gizartea informatzerik lortu.
1945en Gerstein Txostena idatzi zuen nazien kontzentrazio-esparruen helburuaren testigantza eginez. Idatzi eta berehala, bere buruaz beste egin zuen.
Paredes de Nava
Paredes de Nava Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.126 biztanle zituen.
Hægebostad
Hægebostad Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 461.58 km² ditu eta 1,597 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Burdinazko etxea (eskultura)
Burdinazko etxea Agustin Ibarrola eskultore ak 1989an sortutako burdina eta zementu zko eskultura bat da.
Kokapena
Eskultura Ugaldebieta izeneko parajean dago, A-8 autobide tik Portugalete ra sartzeko Ballonti ko biribilgunea ren erdian; ez dago bertara oinez joaterik.
Ezaugarriak
Eskultura tamaina handikoa da, 12,20 metrotako altuerarekin eta 235 tonatako pisuarekin, hodi en itxurazko hauskortasunaren eta zementuaren gogortasunaren artean jokatuz. Zementuzko oinarri baten gainean, 140 burdinazko hodi ezarriak daude, 14 unitateko 10 geruzatan, egitura espirala osatuz; honen gainean, kubo formadun zementu multzo batek burutzen du eskultura.
Eskulturak duen kutsu brutalista dela eta, askotan ikusleen aldetik iruzkin gutxiesgarriak jasotzen ditu.
Bestelako jakingarriak
Ibarrolak Bizkaiko Foru Aldundia ren enkarguz sortu zuen Burdinazko etxea, Portugaleteko industria-garapena irudikatzeko. Eskulturaren fabrikazioa Sestao ko Babcock & Wilcox enpresan egin zen.
Eskulturak jatorrizko izena La Casa de Hierro badu ere, herritar askok lekua Rotonda de los Tubos izenarekin ezagutzen dute.
Lindisfarne
Lindisfarne Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen itsasgorako uhartea da. Holy Island izena ere badu eta Northumberlandeko civil parish edo parrokia-zibil bat osatzen du.
Antzinako ingelesez, Lindisfarena zuen izena, "Lindseytik datozen bidaiarien[uharte]a" esan nahi duena,.
Historia
San Aidan irlandar monjek, VII. mendearen hasieran, Oswaldo Northumbriakoa erregeak hala eskatuta, bertan monasterio ospetsu bat ezarri zuten, iparraldeko Ingalaterra ebanjelizatzeko asmotan. Denboraren poderioz kultura-gune nagusi bilakatu zen: Lindisfarneko Ebanjelioak bertan idatzi zituzten, X. mendean ingelesezko lehenengo glosak izan zirenak.
793ko ekainaren 8an bikingoek mendebaldeko Europan egindako lehenengo erasoa jasan zuen,, adituek Bikingoen Aroaren hasieratzat jotzen dutena.
875ean monjek uhartea utzi zuten bikingoen erasoak zirela eta. Normandiarren garaian, 1093an, itzuli eta 1536ra arte beneditar monasterioa izan zen.
Natura
Bere inguruko marearteko eremua erreserba natural izendatu zuten eta baita Ramsarko hitzarmenaz babestutako toki ere. Horri esker, XX. mendean turismo-gune bilakatu zen.
Laurehun eta hemezortzi
Laurehun eta hemezortzi (418) laurehun eta hamazazpiaren ondoren eta laurehun eta hemeretziaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Ryo Yamamoto
Ryo Yamamoto (山本 僚, 1984ko ekainaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.
Les Enfants des autres
Les Enfants des autres 2022ko Rebecca Zlotowski frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Ctenogobiops pomastictus
Ctenogobiops pomastictus Ctenogobiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Letraset
Letraset izeneko produktua letra-tipoen eta sinbolo tipografikoen orri sortak ziren. Izen bereko enpresak sortua, 20. mendearen 2. partean oso ezaguna egin zen produktu bat izan zen, idazki eta artelan pertsonaletan letra konbinazio bereziak agerrazteko erabiltzen zen.
Les Enfants des autres
Sinopsia
Rachelek 40 urte ditu, eta ez du seme-alabarik. Bere bizitza maite du: bigarren hezkuntzako bere ikasleak, lagunak, bikotekide ohiak. Alirekin bikote harremana hastean, Leilarekin maitemintzen da, haren 4 urteko alabarekin. Berea balitz bezala zaindu eta maitatzen du, eta arriskua du horrek.
Letraset
Historia
Letraset negozioa Londresen sortu zen 1959an, artista eta diseinatzaile komertzialentzako euskarri berritzaileak sortuz. Haien jatorrizko produktuari Letraset Type Lettering System zetritzon. 1961erako, Letraset Instant Lettering, lehorreko hizki itsasgarriena garatu zuten, eta hori izan zen urte askotan beren oinarrizko produktua. Marka eta produktua, gauza bera bihurtu ziren.
Letraset orri tipiko batek hainbat karaktere errepikaturen errenkadak zituen. Euskal Herrian frantsesezko eta espainolezko orri desberdinak saltzen ziren, mugaren bi aldeetan. Letraset orriko karaktere bat beste orri batean agerrazteko, gainetik ezarri eta txanpon batekin edo beste era bateko tresna gogor batekin gainetik pasatzen zenuen, letra transferitu edo itsasteko, hala nola kalkomania batekin egiten den eran, baina lehorrean. Letrak erabili ahala, Letraset orria hustuz zihoan.
Eskuz ez bazen, etxe edo kontestu gehienetan testua ekoizteko modu bakarra idazmakina mekanikoa zen garaian, makinen letra-tipo beti finko eta tipikoarekin; testu batean izenburu bat, atal bereziren markatu, edo sinbolo gehigarri batzuekin zerbait ilustratu nahi zenean, Letraset erabiltzea zen ohikoa.
Inprimagailu, ordenagailu pertsonalen eta ofimatikaren hedapenarekin, azkar bihurtu zen Letraset produktu zaharkitua 1990eko hamarkadaren hasieran.
Letraset autoedizioen industrian sartzen saiatu zen, ImageStudio eta ColorStudio bezalako software paketeak sortuz Macintosh- erako, baina ahalegim hauek ez zuten sekula arrakasta handirik ikusi. Hala ere, enpresak garatutako letra tipo askok bide egin dute informatikaren garaian.
Enpresak kolorezko rotulkiak eginez iraun du 21. mendean. Letraset orri zaharrak biltzeko ekimenak badira, arkeologia industrialeko ekimen gisa.
Le Donzeil
Le Donzeil Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Donzeil udalerrian erroldatutako biztanleak 160 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 79 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 87 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 191 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 79 etxebizitza nagusietatik 66 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (31 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Donzeil udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 185 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.772 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Le Donzeil udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 666 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tour Franklin
Tour Franklin (euskaraz: "Franklin dorrea"), Frantziako Puteaux hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 1972an eraiki zen eta 116 metro zituen. Bere diseinua dorre txikiago bat handiago batean bateratzean datza.
Cryptoblepharus gurrmul
Cryptoblepharus gurrmul Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Pierre-de-Coubertin estadioa
Pierre-de-Coubertin estadioa (stade Pierre-de-Coubertin) Parisen dagoen kirol pabilioia da. Paris Saint-Germain Handball eskubaloi taldearen egoitza da. Pierre-de-Coubertin estadioa 1937an ireki zuten Erakusketa Unibertsalerako; 1946an, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, berreraiki zuten. Gaur egun, estadioak 4.835 eserleku ditu. BR Paris taldearen egoitza izateaz gain, Paris-Levallois Basket saskibaloi taldearena ere bada, Frantziako Gaz Irekia emakumezkoen tenis torneokoa, eta urtero eskrima ekitaldiak izaten ditu: Parisko Nazioarteko desafioa (urtarrilean) eta Monal Desafioa (otsailean). 1961eko Parisko sarraskian atxilotze zentro gisa erabili zuten estadioa. Gainera, beste kirol batzuetarako erabiltzen da, boxeoa kasu.
Kvinesdal
Kvinesdal Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 962.84 km² ditu eta 5,629 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saab
Saab, jatorriz Svenska Aeroplan AB, ondoren SAAB eta Saab Group, Suediako hegazkingintza eta defentsa enpresa bat da. 1937an Linköping hirian sortua izan zen.
1947-1990 artean Saab Automobile automobilgintza saila izan zuen.
Fuji mendia
Fuji mendia (富士山) Japoniako mendirik altuena da, 3.776 metroko geruza-sumendia Honshū uhartean dago. Mendia erdialdeko Japonian dago, Shizuoka eta Yamanashi prefeturen artean, Tokiotik mendebalderantz. Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren barnean dago eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2013an.
Nahiz eta sumendi aktiboa izan, azkenengo erupzioa 1707an jazo zen, Edo Aroan.
Etimologia
Bere izenak japonieraz honako etimologia du:
Izen osoa, beraz, Fujisan da. Europan, batzuetan Fujiyama idatzi ohi da. Japonieraz 山 (mendia) san edo yama ahozkatu daitekelako, baina izen honetan san da ahozkera bakarra. Beraz Fujiyama transkipzio okerra da.
Fuji mendiaren altuera gogoratzeko (3.776 metro) japoniarrek honako arau nemoteknikoa erabiltzen dute "MINANARO": "MI" 3 da, "NA" 7 eta "RO" 6.
Historia
Fuji sumendia hiru plaka tektonikoren elkargunean dago eta zientzilariek erupzioak lau fase desberdinetan gertatu zirela ondorioztatu dute. Hirugarren fasean "Fuji zaharra" eratu zen, duela 100.000 urte inguru eta azkenengoan "Fuji berria", duela 10.000 urte.
Lehenengo igoera monje anonimo batek 633an egin bazuen ere batez ere 1600tik aurrera bihurtu zen famatua Edo (gaur egungo Tokio) Japoniako hiri boteretsua bihurtu zenetik aurrera, Tōkaidō errepidean zihoazen ibiltariek une oro ikusten baitzuten. Horrela beraz Japoniako artean sarritan jorraturiko gaia izaten hasi zen. Lanik ezagunena Katsushika Hokusai pintorearen "Fuji mendiari buruzko 36 bistak" da.
Fuji sakratutzat dute antzinetik, hori zela eta, emakumeek ezin zuten tontorreraino igo, ezta atzerritarrek ere. Meiji berrezarkuntzak aurreko shogunen erregimena aldatu eta honetaz baliatuz Fuji mendia igo zuen lehenengo atzerritarra Rutherford Alcock (1868) izan zen, zortzi oredu behar izan zituen igotzeko eta hiru jeisteko, eta lehenengo emakume atzerritarra Fanny Parkes (1869). Felice Beato argazkilariak ere 1869an igo zuen. Frederick Starrek XX mende hasieran hainbat alditan igo zuen eta bere Chautauqua publikazioei esker mendia Estatu Batuetan ere ezagun egin zen.