cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montoire-sur-le-Loir
Etxebizitza
2007an 2.270 etxebizitza zeuden, 1.868 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 201 bigarren erresidentzia ziren eta 202 hutsik zeuden. 1.870 etxeak ziren eta 381 apartamentuak ziren. 1.868 etxebizitza nagusietatik 1.286 bere jabearen bizilekua ziren, 540 alokairuan okupaturik zeuden eta 41 doan lagata zeuden; 24 etxek gela bat zuten, 175 etxek bi zituzten, 466 etxek hiru zituzten, 589 etxek lau zituzten eta 613 etxek bost zituzten. 1.283 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 951 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 612 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.224 ziren, horien artean 1.525 aktiboak ziren eta 699 inaktiboak ziren. 1.525 pertsona aktiboetatik 1.384 lanean zeuden (718 gizon eta 666 emakume) eta 141 langabezian zeuden (71 gizon eta 70 emakume). 699 pertsona inaktiboetatik 332 erretiraturik zeuden, 178 ikasten zeuden eta 189 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montoire-sur-le-Loir udalerrian 1.895 unitate fiskal zeuden, 3.903 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.800 euro zen.
Richardsonichthys leucogaster
Richardsonichthys leucogaster Richardsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Montoire-sur-le-Loir
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 249 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 36 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 19 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 25 zerbitzu enpresak ziren, 28 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 82 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 3 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 6 igeltseroak, 8 margolariak, 8 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 8 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 12 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 2 tintoreriak.
2009an zeuden 29 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 2 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Montoire-sur-le-Loir udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 852 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Montoire-sur-le-Loir udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 593 ikaslekin.
Place de la Bourse (Bordeleko tranbia)
Place de la Bourse Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.
Rui Tokisaki
Rui Tokisaki (時崎 塁, 1982ko urriaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Trevance
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Eduardo I.a Ingalaterrakoa
Eduardo I.a Zangaluzea (Westminster, 1239ko ekainaren 17a – Burgh by Sands, 1307ko uztailaren 7a) Ingalaterrako erregea izan zen 1272 eta 1307 bitartean.
Bizitza
Henrike III.aren eta Leonor Proventzakoaren semea zen eta, 15 urte zituela, Leonor Gaztelakoarekin ezkondu zen Burgosen (1254), Gaskoiniako gatazkari amaiera emateko Alfontso X.arekin haren aitak lotutako tratuaren baitan. Baroien matxinada zapaldu zuen, 1265ean Simon V.a Montfortekoari nagusitu ondoren. Galesko herria menderatu zuen (1277-1283), baina ezin jarri ahal izan zuen Eskozia bere mende, bereganatzeko ahaleginak egin arren (1297). Erregearen agintea indartu zuen, baina hala ere finantzabide bereziak aitortu zizkion Parlamentuari (1295).
Ezkontza eta seme-alabak
1254an, Leonor Gaztelakoarekin ezkondu eta hamalau seme-alaba izan zituzten:
1290ean Margarita Frantziakoarekin ezkondu eta hiru seme-alabak izan zituzten:
Fontana (Kalifornia)
Fontana Kaliforniako hiri bat da. San Bernardino konderrian kokatua dago. 2010ean 196,069 biztanle zituen, 109.9 kilometro koadrotan banatuta.
Joakin Madurga
Joakin Madurga Oteiza (Deikaztelu, Nafarroa, 1938ko urtarrilaren 24 - Logroño, 2017ko ekainaren 9) nafar apaiz, irakasle eta musikaria, oso ezaguna 1977tik Iruñeko Kontzejuaren Plazatik igarotzen den San Fermin Amienskoa prozesioan abesten den Jota de San Fermín abestiaren sortzailea bezala.
Biografia
10 urte zituela Iruñeko apaizgaitegian sartu zen; han ikasi zuen eta apaiza izateko formakuntza jaso zuen. 1961ko abenduaren 21ean ordenak hartu zituen. Erromako Pontificia Studiorum Universitas a Sancto Thoma Aquinate in Urbe unibertsitatean Filosofia ikasi zuen eta, ondoren, Valentziako Unibertsitatean Filosofia eta Letrak ikasketak egin zituen. Bolada bat Arguedasen eman ondoren, 1963tik, bere apaiz bizitza guztia Iruñeko Txantrea auzoko Done Jakue parrokian egon zen. Han, 1975an, Coral de Santiago (Done Jakue Abesbatza) sortu zuen; abesbatza horrekin disko batzuk grabatu zituen, gehienak musika erlijiosoarekin. 1978an elizaren erretore izendatu zuten. Txantreako urteetan ere, Iruñeko Seminarioan eta Virgen del Camino Lanbide Heziketaren ikastetxean klaseak eman zituen. Erabat inplikatu zen auzoko aktibitateetan eta "Auzotegi" kulturgunea eta Txantreako lehenengo Olentzeroren antolaketan parte hartu zuen. Politikan ere hartu zuen parte.
1985an, bihotzeko arazoak zituela eta, elizako lana utzi behar izan zuen. Orduan, Madrilera bizitzera joan zen, komunitate erlijioso batera. Madrilen bere ikasketekin aurrera jarraitu zuen, bereziki Jesús Romo Raventós irakaslearekin. Azkenik Logroñora joan zen non San Pablo parrokian bosteko bat sortu zuen. Han, 2017ko ekainaren 9an, hil zen.
Hrabičov
Hrabičov Eslovakiako udalerri bat da, Žarnovicako barrutian kokatuta. 13,20 km²ko azalera du eta 578 biztanle 2017ko datuen arabera.
Koefiziente (matematika)
Matematikan, koefizientea zenbaki edo parametro bat da, monomio edo polinomio batean aldagai bat edo aldagai horren berretura biderkatzen duena. Koefizienteak konstanteak izan ohi dira. Adibidez, 9x2 adierazpenean, x2-ren koefizientea 9 da.
Koefizienteak biderkatzen duen objektua aldagai bat, bektore bat, funtzio bat, etab. Batzuetan, objektuak eta koefizienteak modu berean ordenatuta daude, honela:
Hrabičov
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1228. urtekoa da.
Koefiziente (matematika)
non an xn aldagaiaren koefizientea den n = 1, 2, 3, … bakoitzeko.
P(x) polinomioan, xk-ren koefizientea k-ren arabera ordena daiteke, adibidez:
k balio handienerako, non ak ≠ 0, ak-ri P-ren koefiziente nagusia deritzo. Beraz, adibidez, honako polinomioaren koefiziente nagusia:
4 da.
Matematikaren zenbait koefiziente garrantzitsu koefiziente binomialak dira, binomioaren teoreman agertzen direnak. Horiek kalkula daitezke, neurri batean, Pascalen hirukia erabiliz.
Aljebra lineala
Aljebra linealean, matrize baten errenkada baten koefiziente nagusia haren lehenengo sarrera ez nulua da. Hots, adibidez, emanda:
Oinarrizko aljebran askotan koefizienteak konstanteak direla esan arren, orokorragoan aldagaiak izaten dira. Esaterako, v bektore (fisika) baten koordenatuak,  oinarria duen bektore espazio batean, oinarriaren bektoreen koefizienteak dira ondoko adierazpenean
Daryll Neita
Daryll Neita (1996ko abuztuaren 29a) britainiar esprinter bat da. 2016an eta 2021ean brontzezko domina olinpikoak irabazi zituen eta 2017an eta 2019an Munduko Txapelketako zilarrezko dominak 4 × 100 metroko erreleboan. 10,93 segundoko marka pertsonala du 100m-etan (2021) Erresuma Batuko betiko zerrendan bigarrena da Dina Asher-Smith-en atzetik.
Kvasir
Kvasir eskandinaviar mitologiako jainko bat da. Jainko guztien listutik sortua izan zen, honela, Vanir jainkoen artean jakintsuena bihurtuz. Bi anaik, Fjalar eta Galar nanoek, euren leizean oturuntza batetara gonbidatu eta hil egin zuten. Nanoek, jainkoaren odola eztiarekin nahastu eta mantendu egin zuten. Nahasketa artzitu eta olerkariak inspiratzen zituen ezti-ura bihurtu zen.
Beranduago, Gilling eta honen emaztea hil zituzten. Gillingen seme zen Suttungek, bere gurasoen heriotzagatik haserre, nanoak itsasora eraman zituen eta itsasgorak estaliko zuen arrezife batean jarri zituen. Nanoek, ezti-ura eskaini zioten euren bizitzaren truke. Suttungek ezti ura hartu zuen, bere etxera eraman, mendi baten erdian ezkutatu eta bere alaba Gunnlodi, hura zaintzeko eskatu zion.
Odinek, ezti-ur hura lortzea erabaki zuen, eta Suttungen anaia zen Baugirentzat lan egin zuen uda oso batez, eta, ondoren, ezti-ur tragoxka bat eskatu zuen. Baugi, mendian zulatuz ezkutatu zen, eta Odin, suge bihurtu eta narrasean joan zen. Barruan, Gunnlod, Suttungen alaba, ezti-ura zaintzen ari zen, baina Odinek, hiru tragoxka emateko konbentzitu zuen. Odinek ezti-ur guztia edan zuen, arrano bihurtu eta ihes egin zuen.
Cygnus (konstelazioa)
Cygnus edo Zisnea —Cygnus— Esne Bidea zeharkatzen duen ipar hemisferioko konstelazio bat da. Bere izena latinera eramandako grezierazko beltxarga adierazteko hitzetik dator. Cygnus udako eta udazken borealeko konstelaziorik ezagunenetako bat da, eta Iparraldeko Gurutzea bezala ezagutzen den asterismo nabarmena du (Hegoaldeko Gurutzearekin kontrastean). Cygnus II. mendeko Ptolomeo astronomoak zerrendatutako 48 konstelazioen artean zegoen, eta 88 konstelazio modernoetako bat izaten jarraitzen du.
Seeland barruti administratiboa
Seeland barruti administratiboa (Seeland) Berna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Aarberg da. 335 kilometro koadroko azalera du eta 71.126 biztanle.
Cygnus (konstelazioa)
Cygnusen Deneb izarra dago, beltxargaren isatsa eta Udako Triangeluaren izkina bat. Gaueko zeruko izarrik distiratsuenetako bat eta lehen magnitudeko izar urrunenetakoa da. X izpien iturri nabarmen batzuk ere baditu, eta Cygnus OB2 izar-elkarketa erraldoia. Cygnus Iparraldeko Gurutzea izenez ere ezagutzen da. Elkarte honetako izarretako bat, NML Cygni, gaur egun ezagutzen den izarrik handienetakoa da. Konstelazioak Cygnus X-1 ere gordetzen du, X izpien urruneko bitar bat, supererraldoi bat eta ikusten ez den lagun masibo bat dituena, zulo beltz gisa identifikatu zen lehen objektua. Cygnuseko izar sistema askok planeta ezagunak dituzte, Kepler misioak zeruaren zati bat behatu zuenean konstelazio honi erreparatu ziolako.
Ekialdeko zatirik handienak Hercules-Corona Borealis Harresi Handiaren zati bat du zeru sakonean, galaxien harizpi erraldoi bat, unibertso behagarrian ezagutzen den egitura handiena dena eta iparraldeko zeruaren zatirik handiena estaltzen duena.
Ezaugarri nabarmengarriak
Deneb (α Cyg), konstelazio honetako izarrik distiratsuena da, eta Udako hirukia deritzonaren hiru erpinetako bat da. Esne Bideko izarrik distiratsuenetako bat da, eta bere izena daramaten izar aldagarri batzuen eredua da, Alfa Cygni izar aldagarriak. Albireo (β Cyg) gaueko zeruko izar bikoitz ospetsuenetako bat da. 61 Cygni, gugandik 11,3 argi urtera dagoen gertuko sistema bitar bat, Lurrera duen distantzia neurtu zitzaion lehen izarra izan zen, gure Eguzkia alde batera utziz gero. Beste izar interesgarri bat, SS Cygni da, izar aldagarri kataklismiko bat, noba nanoen azpitalde bateko eredua. Konstelazioaren mugen barnean, Cygnus X-1 dago, X izpien iturria dena eta zulo beltz bezala hartua izateko hautagairik argienetako bat.
Historia eta mitologia
Greziar mitologian, konstelazioak, zenbait beltxarga mitiko irudikatzen ditu. Honela, Zeus beltxargaz mozorrotu zen Nemesis liluratzeko, honekin, bertsio baten arabera, Helena Troiakoa izan zuelarik.
Orfeo beltxarga bihurtua izan zen hil ondoren, eta, esan zenez, zeruan jarria izan zen bere lirarekin batera (Lira).
Azkenik, Zikno izeneko errege bat, Faetonen senidea edo maitalea zela kontatzen da. Apoloren semeak, Faetonek, bere aita engainatu zuen, honek, Eguzkiaren gurdian jartzea baimenduz, baina kontrola galdu zuen eta Zeusek hil zuen Faeton. Faeton hil ondoren, Zikno Eridano ibaian murgildu zen Faeton aurkitzeko. Hainbeste alditan egin zuen, Cygnus beltxargan bihurtua izan zela, eta gaur egun zeruan ikus daiteke.
Argentinako Rallya
Argentinako Rallya, Rally de Argentina, Argentinan burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1980an sortu zen, eta gaur egun ibilbidea nagusiki Córdobako probintziako Villa Carlos Paz udalerriaren inguruko bideetan barna doa.
Rally honetako ibilbidearen ezaugarri nagusiak ibiak, jauziak eta Sierras Grandes mendikatea zeharkatzen duten antzinako bideak dira.
Hemidactylus albivertebralis
Hemidactylus albivertebralis Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Dipsas pavonina
Dipsas pavonina Dipsas generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Eco-lòc Lacosteko geltokia
Eco-lòc Lacoste (euskaraz: Lacoste eko-gunea) Okzitaniako autobus geltoki bat da, Tarnose udalerrian kokatuta dagoena.
Historia
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
1894ko Home Nations Txapelketa
1894ko Home Nations Txapelketa Errugbi txapelketa honen hamabigarren ekitaldia izan zen. 1894ko urtarrilaren 6an hasi eta martxoaren 17an bukatu zen. Irlanda izan zen txapelduna lehenengo aldiz, partida guztiak irabaziz gainera.
Leintz bailarako futbol derbiak
Leintz bailarako futbol derbiak artikulu honetan Leintz bailaran izan diren futbol taldeek historian zehar elkarren artean jokatu dituzten partidak zerrendatu dira.
Gizonezkoetan Arrasate, Aretxabaleta, Eskoriatza eta Pedrusko (Arrasate) klubetako talde nagusien arteko partidak soilik agertzen dira, Liga txapelketan jokaturikoak. Gaur egun Arrasate eta Aretxabaletako taldeek bakarrik diraute jardunean. Emakumezkoei dagokionez Arrasateren eta Almen/Arizmendi-ren (Eskoriatza-Aretxabaleta) arteko partidak agertzen dira. 2017. urtean elkartu egin ziren eta gaur egun talde bakarra dago bailaran, Leintz Arizmendi Futbol Taldea.
Gizonezkoak
XX. mendearen hasieran Arrasaten Club Deportivo Mondragón (1913) eta Aretxabaletan Zarayamendi (1923) futbol taldeak izan ziren baina hauen arteko partiden erregistrorik ez dago. Arrasateko taldea 1942an Fundación de la Juventud Deportiva de Mondragón bihurtu zen eta kolore morea eta zuria hartu zituen. Beranduago Mondragón Club de Fútbol bihurtu zen. Aretxabaletan ere futbol taldea sortu nahian zebiltzan Gerra Zibilaren ostean eta arrasatearrekin hitzegin ondoren Juventud Deportiva Arechavaleta sortu zuten 1946an. Arrasatearrek bigarren ekipamendua utzi zieten (urdina eta banda zuria) eta hau bihurtu zen aretxabaletarren elastiko ofiziala. 1947an federatu eta izen berria hartu zuen taldeak, Unión Deportiva Arechavaleta, hortik UDA ezizen ezaguna.
Eskoriatzako talde batek 1950. hamarkadan erregional mailan jokatu bazuen ere 1964. urtean sortu zen Eskoriatza Kirol Elkartea. Azkenik 1969an Pedrusko Futbol Taldea sortu zen Arrasateko San Andres auzoan. 1981ean federatu zen eta Arabako ligan jokatu zuen gehienbat. Talde bi hauek 1990. hamarkadan desagertu ziren. Eskoriatzak beste kirol batzutan jarraitzen du taldeak izaten, hala nola, areto futbolean eta saskibaloian.
Carmen Gil Martinez
Carmen Gil Martínez (La Linea de la Concepción, Cádiz, 1962ko irailaren 29a) haurrentzako ipuinak, antzerkia eta poesia idatzi eta ilustratzen dituen andaluziar idazlea eta literatura irakaslea da.
1894ko Home Nations Txapelketa
Puntuazio sistema
1894ko ekitaldian puntuaketa sistema aldatu zen. Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta markako goalak lau puntu balio zituzten eta zigor kolpeak hiru.
Leintz bailarako futbol derbiak
Emakumezkoak
Arrasatek 1987. urtean sortu zuen emakumezkoen taldea eta hasieratik bailarako talde onena bihurtu zen. Espainiako 2. mailan jokatzera ere iritsi zen. Aretxabaletak 1990. urtean atera zuen emakumezkoen taldea. Bestalde, 1978. urtean Eskoriatzan Almen Kirol Elkartea sortu zen Almen ikastetxearen baitan. Honek ere 1990. hamarkadan emakumezkoen taldea atera zuen eta urte batzuk beranduago Almenek eta Aretxabaletak bat egin zuten. 1999an Almen ikastetxea Arizmendi ikastolan integratu zen eta 2005ean futbol taldeak ere izen hori hartu zuen.
2017. urtean Mondra, UDA eta Arizmendi taldeek bat egitea erabaki zuten eta horrela sortu zen Leintz Arizmendi Futbol Taldea.
Laburpena
2023ko urriaren 29an eguneratua.
Carmen Gil Martinez
Biografia
Aracenako (Huelva) IES San Blas ikastetxean dihardu Literatura irakasle.
1894ko Home Nations Txapelketa
Puntuazio sistema
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Leintz bailarako futbol derbiak
Emakumezkoen derbiak
2003-04 denboralditik aurrera jokaturiko derbiak. Aurreko urteetako datuak falta dira.
Frantziskotar misioak Sierra Gordan
Bost eliza hauek estilo eta arkitektura batasun handia dute, eta mexikar barrokoaren erakusgarri onenetakoak dira. Gainera, misio hauek XVIII. mendean Mexiko erdialde eta mendebaldean izandako ikuspuntu eta baloreen aldaketen lekuko dira, batez ere kolonizazio prozesuaren garaian.
1894ko Home Nations Txapelketa
Historia
Irlandak hiru partidak irabazi zituen eta Koroa hirukoitza eskuratu zuen aurrenengo aldiz.
Rhabdalestes septentrionalis
Rhabdalestes septentrionalis Rhabdalestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Rhamdella montana
Rhamdella montana Rhamdella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Frantziskotar misioak Sierra Gordan
Hauek dira bost misioak:
1894ko Home Nations Txapelketa
Palmaresa
1894 arteko bakarkako garaipenak. (*) 1889ko garaipena kontuan hartuta
Gazte Koordinadora Sozialista
Gazte Koordinadora Sozialista (GKS) Euskal Herriko ezkerreko gazte erakundea da, Mugimendu Sozialista deritzon talde zabalagoaren barnean kokatzen dena.
2019ko otsailean egin zuen taldeak lehen agerpen publikoa, Gasteizen. Helburu gisa, dominazio burgesa eta zapalkuntza forma ezberdinak gainditzea zituztela adierazi zuten. Erakundeak antolatu dituen jardueren artean, Gazte Sozialisten Topaguneak izendatu dituztenak daude.
Carmen Gil Martinez
Idazle ibilbidea
2011n, Andaluziako Juntak Hezkuntzako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion, irakurzaletasuna sustatzeko egindako lanagatik.
Txatxo (Lantzeko inauteria)
Txatxoak  Lantzeko inauterietako pertsonaiak dira. Herriko biztanleak irudikatzen dituzte. Animalia larru eta arropa zaharrekin jantzirik, laztozko erratzekin eta aurpegia estalita, oihuka, bertan daudenak xaxatu eta oldartzen zaizkie.
Rhamdella rusbyi
Rhamdella rusbyi Rhamdella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Dipsas temporalis
Dipsas temporalis Dipsas generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Fort Bragg (Kalifornia)
Fort Bragg Kaliforniako hiri bat da. Mendocino konderrian kokatua dago. 2010ean 7,273 biztanle zituen, 7.1 kilometro koadrotan banatuta.
Pascual Ortiz Rubio
Pascual Ortiz Rubio José Rodrigo Gabriel ( Morelia, Michoacan, 1877ko urritik martxora - Mexikoko hiria, 1963ko azaroaren 4a) politikari, diplomatiko, geografo eta historialari mexikarra izan zen. Mexikoko presidente izan zen 1930etik 1932ra, dimisioa aurkeztu zuen urtean, eta karguari uko egin zion azken presidente mexikarra izan zen.
Navardún
Navardún (aragoieraz Nabardún) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 49 biztanle zituen 25 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.
Alphonso Lisk-Carew
Alphonso Sylvester Lisk-Carew (1887–1969) Sierra Leona Krio herriaren argazkilaria izan zen. Bere aktibitate nagusia 1905ean eta 1920tik 1925era izan zen, Freetown hiriburuan. Beste jarduera batzuen artean, 1910ean, Arthur Connaughtekoaren bisitaren argazkiak atera zituzten; Arthur Connaughtekoa Margarita Connaughtekoa Suediako tronura igo zen printzesaren aita zen.
Javier Ruiz de Larrinaga
Javier Ruiz de Larrinaga Ibañez (Ametzaga, Araba, 1979ko azaroaren 2a - ) errepideko txirrindulari ohia eta ziklo-kroslaria da. Bi urtez korritu zuen Kaiku txirrindularitza taldean.
Kazuto Ishido
Kazuto Ishido (石堂 和人, 1982ko apirilaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Javier Ruiz de Larrinaga
Errepideko txirrindularitzan
2002 2003 2004
Kazuto Ishido
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Baugi
Baugi, eskandinaviar mitologian, Jotun bat zen, Suttungen anaia, olerkaritzaren ezti-ura gorde zuena Fjalar eta Galar nanoengandik lortu ondoren, Suttungen aita eta Baugiren osaba zen Gilling hil zutenak.
Odinek, ezti-ur hori lortzea erabaki zuen, eta Baugi nekazariarentzat lan egin zuen uda oso batez, eta, ondoren, ezti-uraren tragoxka bat eskatu zuen. Baugi, mendi batean zulatuz ezkutatu zen, eta Odin, suge bihurtu eta narrasean joan zen. Barruan, Suttungen alaba zen Gunnlod, ezti-ura zaintzen ari zen, baina Odinek, hiru tragoxka emateko konbentzitu zuen. Odinek, ezti-ur guztia edan, arrano bihurtu eta ihes egin zuen.
Hronský Beňadik
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1075. urtekoa da.
Fort Jones (Kalifornia)
Fort Jones Kaliforniako hiri bat da. Siskiyou konderrian kokatua dago. 2010ean 839 biztanle zituen, 1.6 kilometro koadrotan banatuta.
Buxia
Buxia edo txinparta ziria motorren atal bat da. Erregaiaren eta airearen arteko nahastea txinparta baten bidez piztea du helburu, eta barne-errekuntzako motorretan erabiltzen da. Bere funtzioa ezinbestekoa da konbustio/espantsio prozesuaren garapen onerako, bai bi denborakoa ( 2T ), bai laukoa ( 4T ), eta motorra piztearen sistemaren barnean dago.
Buxia patenteen lehenengoa, komertzialki eta ekonomikoki bideragarria eta tentsio handikoa zena, Robert Boschen Gottlob Honold ingeniariak asmatu zuen 1902. urtean. Asmakuntza hark, motorren barne-errekuntza egin zuen posible. Buxiak bi oinarrizko funtzio ditu:
•	Airearen eta errekuntzaren arteko nahastea piztu.
•	Errekuntza-ganberan sortutako beroa motorraren hozte-sistemara bidaltzea.
Snyderina guentheri
Snyderina guentheri Snyderina generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Erradiadore
Erradiadorea autoaren motorea hozten duen sistema. Erradiadoreak beroa trukatzen dituen tutuz eta hozte-hegatzen osatuta daude. Motorea berotzen denean uraren bidez hoztu egiten da, hori dela eta erabilitako ur hori berotzen denean, ondoren biratzen duten helize batzuen bidez, berriz hozten dena. Errefrijerantea motorretik dator, erradiadorean sartzen da goiko aldetik eta beheko aldetik hoztuta bueltatzen da.
Trevanger
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Thraupis ornata
Thraupis ornata Thraupis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Obersimmental-Saanen barruti administratiboa
Emmental barruti administratiboa (Obersimmental-Saanen) Berna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Saanen da. 575 kilometro koadroko azalera du eta 16.784 biztanle.
Otívar
Otívar Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.136 biztanle zituen. Málagako probintziarekin muga egiten du.
Nikolai Iudenitx
Nikolai Nikolaievitx Iudenitx (Mosku, Errusiar Inperioa, 1862ko uztailaren 30agreg./uztailaren 18ajul. - Saint-Laurent-du-Var, Frantzia, 1933ko urriaren 5a) Errusiar Inperioko Armadako jeneral izan zen.
Lehen Mundu Gerran errusiar osteen buruzagia izan zen Kaukason, eta Erzurumgo eta Trebizondako guduetan garaipena lortu zuen. Errusiako Gerra Zibilean Armada Zuriko buruzagia izan zen ipar-mendebaldean. Boltxebikeen Iraultzaren ondoren Finlandiara erbesteratu zen, baina gero Estoniara itzuli zen berriro, eta britainiarren laguntzarekin 1919an eratu zen boltxebikeen kontrako Gobernuak Armada Zuriko buruzagi izendatu zuen. Armada berrantolatu zuen (12.000 gizon inguru bildu zituen) eta boltxebikeei eraso zien, baina Armada Gorria gailen gertatu zen, eta zuriak erretiratzera behartu zituen (1920). Iudenitxek bere kargua utzi eta erbesteratu zen, Ingalaterrara lehenik eta Frantziara gero.
What We Do in the Shadows (telesaila)
Sinopsia
Staten Islanden girotua, telesailak bost etxekideren bizitzak jarraitzen ditu: hiru banpiro tradizional; Nandor, Laszlo, eta Nadja; Colin Robinson, energia-banpiro bat; eta Guillermo, Nandorren senidea. Ehundaka urteko bapiro hauek mundu garaikidearekin eta beste naturaz gaindiko izaki batzuekin nola erlazionatzen diren jarraitzen du telesailak.
Rhamdia argentina
Rhamdia argentina Rhamdia generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Xtube
Xtube.com interneten bidez bideo pornografikoak konpartitzeko aukera ematen duen webgunea da. Bideoak igo ahal izateko izena eman behar da, eta webgunera sartzerakoan erabiltzeak 18 urte baino gehiago izan behar dutela gogorarazten da.
Ezaugarriak
2009an webguneak izena emandako bi milioi erabiltzaile zituen, eta Alexaren arabera, webguneak 4,5 milioi bisitari jasotzen zituen egunero.
2007tik 2008ra webguneak "XTube WebCam Models" izeneko atala jarri zuen, bertan diru kantitate jakin baten truke, zuzeneko bideoak ikusteko. Horrez gain, webguneak, erabiltzaile amateurrek dirua irabazteko aukera ematen du, bertan bideoak igo eta hauek ikustearen truke dirua eskatuz. Modu honen bidez, erabiltzaile batek 1.300 dolar irabazi zituen hilabete batean.
Begoña Kirol Elkartea
Begoña Kirol Elkartea Bilboko Begoña auzoko futbol taldea da.
Historia
Unión Deportiva Begoña 1924ko ekainaren 7an Begoñan sortu zuten, Bilboko auzo bihurtu baino zenbait hilabete lehenago. Klubak Boluetako Ariñ-Beti eta Mallonako La Cruz auzoko Cruzados futbol taldeak batu zituen. Herrian bazeuden beste talderik orain bizirik daudenak, tartean Sporting Begoñes, egun Santutxu FK dena.
Futbol Zelaia
Mallona, 1947an irekia, Alde Zaharra eta Begoña artean kokatuta. . Beste futbol taldeek ere erabiltzen dituzte instalazioak.
Fortuna (Kalifornia)
Fortuna Kaliforniako hiri bat da. Humboldt konderrian kokatua dago. 2010ean 11,926 biztanle zituen, 12.6 kilometro koadrotan banatuta.
Rhabdalestes tangensis
Rhabdalestes tangensis Rhabdalestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Trafiko-ingeniaritza
Trafiko- edo zirkulazio-ingeniaritza garraio-ingeniaritzaren adar bat da, eta aldi berean, ingeniaritza zibilarena; kale, errepide eta autobideen plangintzari, diseinuari eta operazioari buruz jarduten du, bai pertsonen bai merkantzien mugikortasun seguru, eraginkor eta egokia lortzeko helburuz.
Orokortasunak
Pertsonen eta ondasunen mugikortasunaren inguruko gizarte-beharrak asetzeko beharrezkoak diren ezaguera, gaitasun, trebetasun, jardute profesional, printzipio eta balioen multzoari garraio- eta bide-ingeniaritza deritzo. Garraio- eta bide-ingeniaritza, ingeniaritzaren lanbidearen espezialitate bat da, zientzia fisiko, matematika, teknika eta, orokorrean, asmamenean oinarritzen dena, gizateriaren onurarako. Trafiko-ingeniariari ez dagokio azpiegitura berri baten eraikuntzan jardutea, baizik eta trafiko-fluxu eraginkorra lortzeko azpiegituraren dimentsionamendua eta diseinua egitea, adibidez, bide-azpiegitura horren erabilera optimizatzeko trafiko-sistemak ebaluatzea. Trafikoaren kontrolerako elementuen artean trafiko-seinaleak, semaforoak, panelak, sentsoreak, eta abar daude, bide-azpiegituraren gaineko eragiketa seguru eta eraginkorra lortzeko helburua dutenak.
Bide-azpiegituraren jardueraren ebaluazioa
Edozein bide-azpiegitura ebaluatua izan daiteke, duen zerbitzuaren maila aztertzeko. Adibidez, bide baten eskaera altuak atzerapen handiak agertzea eragin dezake. Garraio-ingeniariak, zerbitzu-mailaren metodologiaren bitartez, bide horrek duen zerbitzuaren kalitatea kalifika dezake, A-tik (onena) F-ra (okerrena).
Trafiko-ingeniariaren eginkizunak
Duela gutxi arte, trafiko-ingeniariek azpiegitura etorkizuneko trafikoetarako diseinatzea baino ez zuten egiten. Eskaera azkarki igotzen bazen, trafiko-ingeniariek erreiak eranstea iradokitzen zuten, are bi pisuko hiribideak gehitzea ere. Gaur egun, garraio jasangarriaren beharra dela eta, bide gutxiago eraikitzera jotzen da, alegia pertsonek espazioaren erabileran efizienteagoak diren garraiobideak erabil ditzaten lortzera, bizikleta edo garraio publikoa, esaterako. Garraioaren eskaera kudeatzeko metodoak trafiko-ingeniaritzaren osagarri onak dira.
Trafiko-ingeniaritzarekiko kritikak
Historikoki, trafiko-ingeniaritza ibilgailu baliokidearen diseinurako elementua izan ohi da. Hau da, ingeniariak diseinatu, planifikatu, eta ibilgailuentzako bide-azpiegitura ebaluatzen zuen. Azkenaldian, batez ere BRT (Bus Rapid Transport) sistemen sorkuntzarekin, pertsonen ordez ibilgailuak zenbatzea zalantzan jarri da (BRT errei batek 40.000 pertsona ere mugi ditzake ordubeten; ibilgailu-trafikoko errei batek, aldiz, 2.000 ibilgailu mugi ditzake, kasu honetan 2.800 pertsona liratekeenak).
Lan-ibilbideak
Trafiko-ingeniarien lan-ibilbide nagusiak honakoak dira:
Oharra
Artikulu hau gaztelaniazko Ingeniería de tráfico (Transporte) artikuluaren itzulpena da.
Celebrian
Celebrian Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Leinu altuko emakumezko elfo bat da, Lothlorieneko jaunak ziren Galadrielen (Noldor nobleen artean Erdialdeko Lurraldean bizi izan zen azkena) eta Celebornen alaba. Rivendeleko jauna zen Elronden emaztea izan zen, honekin hiru seme-alaba izan zituelarik: Elladan eta Elrohir semeak eta Arwen alaba.
Thraupis abbas
Thraupis abbas Thraupis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Celebrian
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 109. urtean Elrondekin ezkondu zen eta elkarrekin Rivendelen bizitzen hasi ziren. Euren seme bikiak ziren Elladan eta Elrohir Hirugarren Aroko 130. urtean jaio ziren, Arwen Hirugarren Aroko 241ean izan zuten bitartean.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2509. urtean Celebrian Mendi Lainotsuetatik bere gurasoen Lothlorieneko etxera bidaiatzen ari zen orkoek harrapatu zuten arte. Orkoek pozoitu eta torturatu egin zuten. Bere semeek aurkitu egin zuten eta Elrondengana eraman zuten bere zauriak senda zitzan, baina Celebrian sekula ez zen oneratu, eta, horregatik, Ustelezinezko Lurretara joan behar izan zuen Hirugarren Aroko 2510ean.
Celebrianen semeek denbora asko pasa zuten mendietan orkoak ehizatzen euren amarekin gertatutakoaren mendeku bezala. Ez da zehatz ezagutzen Elladanek eta Elrohirrek Erdialdeko Lurraldean bizitzen jarraitu ala euren amarekin Amanera joatea erabaki zuten.
Celebrianen alaba zen Arwenek bizitza hilkorra eta Erdialdeko Lurraldean bere senar Aragornekin bizitzea erabaki zuen hil arte. Elrondek Erdialdeko Lurraldean jarraitu zuen Sauron erori arte. Hirugarren Aroko 3021. urtean Amanera abiatu zen Gandalf, Frodo Zorrozabal, Bilbo Zorrozabal eta Galadrielekin batera bere emaztearekin biltzeko.
Kanpo estekak
Lista Calaquendich
Kľak
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1735. urtekoa da.
Rhabdalestes yokai
Rhabdalestes yokai Rhabdalestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Merindad de Cuesta-Urria
Merindad de Cuesta-Urria Burgosko probintziako Merindadeetako eskualdean dagoen udalerria da.
Geografia
Udalerria La Tesla mendilerroaren hegalean dago, muino txikiak dauden ordoki txiki batean. 121,87 km²-ko azalera du.
Demografia
Udalerrian 500 pertsona bizi dira, km² bakoitzeko 4,10.
Historia
Bisigodoak Mijangosetik gertu finkatu ziren VI. mendearen inguruan. Geroago, leku horretan, Merindadeetako bizigunerik zaharrenetariko bat, Oñako monasterioari ordaindu beharreko zergak zehazten zituen agiria izan zen.
XIV. mendean Montealegre gaztelua eraiki zen La Tesla mendilerroan, Merindade osoa kontrolatzeko asmoz.
Politika
2007ko udal hauteskundeetan PPk 242 boto eta 6 zinegotzi lortu zituen (2003an 216 eta 4); PSOEk 70 boto eta zinegotzi bakarra lortu zuen (2003an 161 eta 3). Abstentzioa % 27,65 izan zen.
Gilling
Gilling, eskandinaviar mitologian, Jotun bat zen, Suttungen aita. Bera eta bere emaztea, Fjalar eta Galar nanoek hil zituzten.
Gilling, nahiko erraldoi leloa zen. Fjalar eta Galar nanoek, laku baten erdirantz arraun egin zezan konbentzitu zuten. Ondoren, txalupa urperatu zuten, eta, urperaketaren hondarrekin, kostaldera iritsi ziren, Gilling, halakorik egiteko nahiko traketsa zena, ito egin zen bitartean.
Bere emaztea, bi nanoak bere etxearen sabaira igo eta Gilling hil dela gogor axanpatzen dutenean eraila da. Gillingen emaztea, etxetik, korrika eta atsekabetuta irteten denean, Fjalar eta Galar nanoek erraldoiaren burura errota baten gurpila botatzen dute, hau hilez. Gillingen seme zen Suttungek, mendekatuko zela esan zuen, eta bi nanoak, itsasgorak ia estaltzear zegoen harkaitz batetara lotu zituen. Nanoek, askatzeko erregutu zioten, ezti-ur magikoa eskainiko ziotela eta. Eta Suttungek onartu egin zuen.
Glaukofano
Glaukofano silikato motako minerala da eta glaucophane root name taldearen kidea da.
Julianges
Julianges Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Julianges udalerrian erroldatutako biztanleak 71 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 38 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (19 gizon eta 10 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Julianges udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 816 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hemidactylus aquilonius
Hemidactylus aquilonius Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Snyderina yamanokami
Snyderina yamanokami Snyderina generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Kazakhstango futbol selekzio nazionala
Kazakhstango futbol selekzio nazionala (kazakheraz Қазақстан Ұлттық футбол құрама командасы) herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Astana Arenan jokatzen ditu etxeko partidak, Astana hiriburuan.
Jokalari aipagarrienak
2018ko martxoaren 27an eguneratua. {|
Zintzarrotsak
Oro har, desfileak hiru motatakoak ziren: lehenengoan, gehienetan formarik bortitzena, gaizkile bat edo gaizkile batzuk etxetik edo lantokitik eraman zitezkeen, eta indarrez desfilatzen zuten komunitate batean zehar. Prozesuan, jendetzak iseka egiten zien, jazarriak izan zitezkeen eta, sarritan, biktima bat edo batzuk jarduketen amaieran uretara jaurtitzen ziren. Modu seguruagoa zen gaizkilearen bizilagun batek biktimatzat jotzea, kaleetatik eramaten zuten bitartean, askotan asto baten gainean. Jakina, imitatzaileak ez zuen zigorrik jasotzen, eta sarritan oihu egiten edo kantatzen zituen izkinako bertsoak, gaizkileari iseka eginez. Ohituraz, irudia edo panpina bat erabiltzen zen epaitu nahi zenaren ordez, irudi hori abusatu egiten zen eta, sarritan, erre egiten zen prozesuaren amaieran.
Herriz herri aldatzen diren ohiturak izanda, Euskal Herrian zintzarri bat astinduz egiten diren ohitura ezberdinak dira, normalki herri antzerki modukoak. Zintzarrien ordez adar bat erabiltzen denean soinua sortzeko, galarrotsak deitzen zaie, eta tobera musika tresna erabiltzen dutenei tobera izena ematen zaie. Ahozko literatura eta inprobisazioa askotan lotzen dira zintzarrotsekin, eta Euskal Herrian bertsolaritzarekin harremana izan dute. Epaiketa moral gisa ia desagertu dira, baina epaiketa sozial gisa berreskuratzeko saioak egon dira herri askotan. Bestetik, zintzarrots izena ere ematen zaie herri askotan (bereziki Nafarroa Garaian) Errege-egun bezperan umeek egiten dituzten jarduerei.
Izendapena
Artikulu honetan zintzarrotsak bezala izendatzen duguna hainbat terminoren itzulpena da. Herriz herri aldatzen den ohitura izanda, baina Europa osoan hedatzen dena, termino bakar batekin definitzea zaila da. Aipatutako galarrotsak edo tobera kontzeptuak frantsesez charivary izenarekin ezagutzen dira, eta horregatik euskaraz ere xaribari izena eman zaie, bereziki Ipar Euskal Herrian. Hegoaldean zein Espainian, gaztelaniaz, cencerrada eta matraca izena eman izan zaie, euskara batzuetan zenzerrada, edo esquellotada katalanez.
Zintzarrotsaren parte izan daitezke guzti horiek, baina hizkuntza batzuetan zintzarrotsa bakarrik soinua sortzen den partea izango litzateke, euskaraz xaribari-serenata izena ere eman zio eta batzuetan ingelesez Rough Music gisa agertu da. Euskaraz asto-lasterrak edo xaribari-fartsa gisa ezagutzen duguna asto batekin egiten den atala da, umiliazioa bilatuz. Azkenik, euskaraz tobera, karroxak edo tobera-mustrak bezala ezagutzen duguna beste hizkuntza batzuetan ere xaribaria edo zenzerrada izango litzateke. Azkueren arabera Bizkaian arranotsak deitzen ziren.
Zintzarrotsak egiteko arrazoiak
Euskal Herrian eta Europako beste zenbait herrialdetan antzina zintzarriak astinduz nahiz pertzak joaz ospatzen zen serenata eta antzerki satiriko mota bat da, bereziki alargunak oso adin ezberdineko pertsona batekin ezkontzean nahiz herriko beste edozein gertaera gaitzesgarri dela eta, iseka egiteko burutzen zena. Balio moralak urratzen zirenean herriak epaile lana hartzeko zuen eskubidea aldarrikatzen zuten zintzarrotsetan parte hartzen zutenek.
Jakina denez, xaribari-serenatak Euskal Herrian ez ezik Europako Mendebalde osoan daude dokumentatuta. Xaribari-paradak eta xaribari-fartsak Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan egiten zituzten herriko gazteek. Dena dela, Hegoaldeko herri batzuetan ere izan da horrelako tradiziorik, esate baterako, Luzaidekoak aipatzen ditu Iribarrenek. Noizkoak diren ez dago zehazterik; lehen aipamenak XVII. mendekoak dira. Eliz agintariek eta agintari zibilek etengabe erreprimitu nahi izan zituzten, eta debekualdiak izan dira.
Intercooler
Intercoolerra gailu mekaniko bat da, aire-aire edo aire-ur motako bero-trukagailua. Motorretan bera arduratzen da turbokonpresoretik datorren aire beroa hozten.
Airea konpresoretik pasatzean berotzen da eta dentsitatea jaisten da. Aire hori hozten bada, dentsitatea igo egingo da. Hau da, zilindroetara sartzen den aire masa handitzen da, eta horrela errendimendua hobetzen da.
Intercoolerrak admisio-airearen tenperatura 60 °C jaisten du, eta horri esker potentzia 10-15% irabazten da.
Zintzarrotsak
Zintzarrotsak egiteko arrazoiak
Hasiera batean, bi aldiz ezkontzen zirenei egiten zitzaien soilik, gerora, ordea, beste egoera batzuetan ere bai: adinez alde handia zuten ezkongaiei, euren bikotea jotzen zutenei, bereziki senarra jotzen zuten emakumeei, etab. Gizartearen bizioei kritika egitea da, beraz, horren helburua. J. M. Lekuonaren ustez, obra hauek originaltasun nabaria dute: salaketa egiterakoan herriak duen balioen sistema jartzen da agerian, etxeko moralaren irizpide nagusiak zein diren adierazten da, alegia. Erresuma Batuan trabestismoa egiten zutenen aurka ere egin ohi zen. Urkizuk gogorarazten duenez, alargunen ezkontzak zigortu egiten zituen herri moralak; zerga edo droit de pilote delakoaren arrasto herrikoia da galarrotsa bere ustez, moralitate publikoaren defentsan eraikia. Fartsetan balio moralen kritika egiten da, baita eliz agintearena eta botere zibilarena ere. Kortazarrek dio gertaera eskandalagarriak agerian jartzea eta gizarteak onartzen dituen mugak erakustea dela xaribarien xedea.
Motak eta eztabaida
Zenbait adituk paradak eta fartsak bat bailiren sailkatzen dituzte; izan ere, tobera-mustrak nahiz karroxak fartsaz osatzen ziren batzuetan, eta asto-lasterrak ere parada soil izan zitezkeen. Beste ikerlari batzuek pentsatzen dute bere horretan denak zirela bat, guztiak izenda zitezkeela frantsesezko charivari kategoriaren barruan, eta diferentzia nagusiak euren sofistikazioa zela. Serenatak gauez egingo lirateke, eta fartsak edo paradak egunez; kasu batzuetan, asto-lasterrak egongo lirateke parada bati lotuta, iraina jaso duten herritarrek inbertitu nahi duten diru eta esfortzuaren arabera.
Xaribari-serenatak
Euren jarrera zigortzea helburu ziren pertsonen leihopean jotzen ziren ilunabarrean. Traste eta musika tresna zaratatsuz lagundurik, kontzertu kakofonikoa jotzea zen helburua. Hortik heldu da galarrots edo zintzarrots deitura. Gertakariari dagozkion bertsoak jartzen edo abesten zituen, inoiz edo behin, bertsolari batek.
Zintzarrotsak gaueko kontzertu zaratatsuak ziren zintzarri, zartagin, eltze eta antzekoz joa. Eztei eguna baino lehenago izaten ziren; hamabost bat egun lehenago has zitezkeen eta, batzuetan, eztei bezpera arte luzatzen ziren. Galarrotsek zintzarrotsen egitura bera zuten, baina horietan koadrilek, zarata ateratzeko, adarra erabiltzen zuten.
Cascanten, 1599. urteko otsailean, «ilundu ondoren, herriko gazteak kuadrillan ibili ziren Cascanteko kaleetan, pertsona zintzo eta nagusi askori matrakak emanez». Urte batzuk geroago, 1602ko otsailaren 17an, zehazki, Cascanteko herrian berriro ere, gauerdi aldera, Esteban Ruiz, 24 urteko morroia, Juan Ruiz, bere anaia eta ezkongabea, Jerónimo Enríquez eta Jerónimo Calvillo, jostuna, matrakak egiten hasi ziren. Bizilagunek ez ezagutzeko asmoarekin «euren hizkera aldatuz» esan zioten Graciana alargunari «atso hori, noiz hilko zara? Zeren zain zaude?». Eta, beste lekuko baten arabera, «zaharra, zure semea, Juan Perez, alokatuta bizi da zure erruz, hil zaitez behingoz».
Xaribari-fartsak (asto-lasterrak)
Europa osoan zehar asto baten gaineko ibilbidea ohikoa izan da Antzinarotik. Nikolaos Damaskokoak jasotzen du K. a. I mendean adulterioa egin zuen emakume bat nola herri osotik pasa zuten asto baten gainean lotuta. I. mendean Plutarkok galdetzen zuen "Nor da Kumean asto baten gainean paseatu zuten emakumea?" eta berak erantzuten du adulterioa egin zuen emakumea zela. Badirudi zigor publiko gisa sortutako ohitura hau zintzarrien musikarekin batu zela Erdi Aroan nonbait.
Fartsa hauetan, baita gehiago egituratutako tobera-mustretan ohikoa zen katu bat zigortzea edo erretzea epaia eman ostean.
XVII. mendetik aurrera Ipar Euskal Herrian Abbas juvenum edo Maogouverko Abadiak osatu ziren, xaribari-fartsak antolatzeko helburuarekin. Normalki gazteek osatzen zituzten.
Xaribari-paradak edo toberak
Xaribari-paradak, karroxak edo tobera-mustrak herriko kaleetan zehar egiten ziren, “omendurikoak” karrozan zirela edo horien ordez horiek ordezkatzen zituzten aktoreak. Konpartsa beti bera izaten zen (epailea, idazkaria, bertsolaria). Parada hauek maskaradaren eta fartsaren arteko zerbait ziren, askotan inauteriekin lotu ahal zirenak. Badakigu 1571ean Joana III.a Nafarroakoak debekatu zituela, "erromatar superstizio eta idolatriak" zirelako.
Xaribari-parada delakoan bost pertsonaia mota bereizten ditu Juan Mari Lekuonak:
Jean Etxepare mediku eta idazleak idatzita utzi zigun, 1896an, bere begiz ikusitako xaribari-paradaren deskribapena:
Tobera egituratu tradizionalak
Georges Hérelle hispanista eta euskaralariak, euskal herri antzerkia sakonetik ezagutzen duenak, Petit de Julleville aipatuz esaten digu horrelako elkarteak bost ehundik gora izan zirela hiri handietan, eta bazituztela estatutuak, intsigniak, festarako materiala eta beste; baina herrixketan ere izaten zirela, batez ere Frantzia hegoaldean, eta abbas juvenum titulua ematen ziotela elkarte alai horien presidenteari. Hérellek dioenez, Erdi Aroan zehar baziren horrelako elkarteak Euskal Herrian, eta hemengo gizartean oso sustrai sakonak zituela ohitura horrek; hala, XX. mendean oraindik ere izugarrizko bizitasunez agertzen zaizkigu. Antzerki satiriko honetan, alegiazko auzi bat antzezten da, gorte eta sujetekin. Besta egiteko aitzakia denez, auziaz gain, dantzak badu ikaragarriko garrantzia, dantzari kategoria ezberdinekin: bolantak, kaskarotak, basandereak, andere xuriak... Partehartzailetan, besteak beste, bertsolariak, musikariak, pailazoak publikoa irri eginarazteko, aurkitzen dira. Pertsonaia eta dantzari guztien desfileari kabalkada ere esaten zaio.
Bertsolariek zuten leku garrantzitsuenetarik bat, bat sujetaren alde plantatzen zela eta bertzea kontra, betiko dialektikan. XIX. mendean, Joanes Otsaldek bere larderia behin baino gehiagotan erakutsi zuen kari horretarat. Auziaz gain, dantzak bazuen ikaragarriko garrantzia, dantzari kategoria desberdinekin: bolantak, kaxkarotak, basandereak, andere xuriak. Gisa horretako kabalkadak egiten ziren Errobi haran guzian, Garazitik Senpereraino, guti edo aski ezaugarri berdintsuekin. Itsasun, artxiboen arabera, tobera mustrak izan ziren 1849an, 1859an, 1865ean, 1876an, 1883an, 1889an. Azken honek, auzapezaren debekua izan zuen, eta ez zen izan debeku bakarra:
Bertze bakarren bat izan zitekeen Lehen Mundu Gerraren aurretik, argazki xoil bat dugula lekuko. XX. mende hastapenean, Georges Hérelle ikerleak berexten zituen Errobi aldeko eredu hori (“parades charivariques”) eta Zuberoa eta Amikuzeko antzerki satirikoa (“farces charivariques”).