cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hegazkin
1980ko hamarkada
Boeing eta McDonnell Douglas konpainiek beraien hegazkin txikien berrikuntzak atera zituzten. Lehenak MD-80 familia atera zuen DC-9 berritu bat bezala, eta Boeingek 737aren Classic bertsioa. Airbusek A320 hegazkin guztiz berria atera zuen, hauen lehiakide zuzena. Berrikuntza garrantzitsuenen artean, A320ak Fly-by-wire sistema inkorporatzen zuen eta material konposatuen erabilera. Hegazkin honekin, A318 eta A319 bertsio motzagoekin eta A321 luzeagoarekin lortu ditu Airbusek salmenta gehien. Hegazkin berrien artean, aipatzekoak dira Boeing 757 eta Boeing 767, biak batera garatuak, 737aren eta 747aren arteko zatia betetzeko pentsatuak. Lehena 220 bat bidaiarirentzako pasabide bakarreko hegazkina da, distantzia ertainetarako, eta bigarrena 300rentzako bi pasabidekoa, kontinentearteko hegaldientzat. Distantzia luzeko hegazkin bezala eta A300aren diseinuaz baliatuz, Airbusek A330 eta A340 hegazkinak atera zituen hamarkada bukaeran. Diseinuan ia bikiak, 300 bat bidaiarirentzako hegazkin hauen arteko ezberdintasuna lehenak bi motor eta bigarrenak lau izatean datza, horrela itsaso gainean hegaldi luzeagoak egin ahal izateko, bi motordun hegazkinen hegaldiak ETOPS prozedurengatik mugatuak baitaude, garai horretan nahiko murriztuak, emergentziako aireportu batetik distantzia ez oso luzera hegan egitera behartzen zutenak. Airbus hegazkin eraikitzaile garrantzitsuenetarikoa bezala finkatu zen.
Aurreko hamarkadan garatutako ehiza-hegazkinek hamarkada honetan hasi zuten zerbitzua. Hauei jarraituz, aipatzekoak dira Dassault Rafale Frantziarra eta Saab Gripen Suediarra, ezaugarri komun bat dutenak: Canard konfigurazioa erabiltzen dute, sakonera-lema hegazkinaren aurrealdean dagoelarik. Horrek, zenbait egoeratan, maniobrabilitatea handiagotzen du. Besteen artean, B-2 bonbaketaria garatu zen. Radarrari ikusezina eta fuselajea hegala ere izanda, munduko hegazkinik garestiena da, $2.000 milioiko prezioarekin unitateko. 21 izan dira eraikiak, guztiak Estatu Batuarren menpe.
1986an geldialdi gabeko Lurrari lehen itzulbira osatu zen, bereziki diseinatutako Rutan Voyager hegazkinean. Dick Rutan eta Jeana Yeager egon ziren hegazkinean, abenduaren 14an abiatu ziren eta 9 egun 3 minutu and 44 segundo ostean lur hartu zuten 42.432 km egin ondoren. 1988ko abenduaren 21ean munduko hegazkinik handiena aireratu zen, Antonov An-225a. An-124 zama hegazkin txikiagotik garatua, sobietar transbordadore espaziala garraiatzeko pentsatua zegoen. 640.000 kg-ko hegazkin honen unitate bakar bat eraiki zen.
1990eko hamarkada
Hamarkada hau krisialdi berri batekin hasi zen: Golkoko Gerrak olioaren prezioaren gorakada berri bat suposatu zuen, baina krisialdi motz baten ostean egoera berriz bere onera bueltatu zen. 1990an Boeingek 777 modelo berriaren lehen unitateak saldu zituen. Hegazkin hau 767 eta 747 artean zegoen zatia betetzeko eraiki zen, A340 lehiakide zelarik. Lehenengo hegaldia 1994ko ekainaren 12an zuen, eta bertsio ezberdinetan arrakasta handia lortu zuen. Bi motorrekin, ETOPS prozedurak jarraitzen zituen, baina ordurako exijentziak lasaituak izan ziren eta lau motordun hegazkin bat baino ekonomikoagoa zela frogatu zuen. Konpainia honek 737aren berrikuntza bat ere atera zuen, 737NG (Next Generation) deritzana, A320 familiari aurre egiteko. B-777aren salmenta onengatik, Airbusek A340aren bertsio berrituak atera zituen, A340-500 eta A340-600, hau munduko hegazkinik luzeena, 75.3 metrorekin.
Hegazkingintza komertzialean gertaera garrantzitsuenetarikoa 1998an Boeingen partetik McDonnell Douglas konpainiaren zurgaketa izan zen. Duela urte batzuetatik arazoekin, beraien produktu eta dibisio guztiak Boeingera igaro ziren. Honek lehenaren hegazkin komertzialen produkzioa eten zuen, MD-95 berriarena ezik, Boeing 717 izenarekin eraiki zena 2006 urtera arte. Airbus eta Boeing geratzen ziren hegazkin handien eraikitzaile bakarrak bezala. Beste gertaera nabarmen bat 1991an Pan Am konpainiaren amaiera izan zen. Bestalde, SESBen deseratzea hango industria aeronautikoan kalte handia eragin zuen, izandako poderioa galduz.
Hegazkingintza militarrean bi proiektu garrantzitsu aurrera atera ziren. Alde batetik, Erresuma Batua, Italia, Espainia eta Alemaniak diseinatutako europar ehiza-hegazkin berria, Eurofighterra, 1994an aireratu zen lehenengo aldiz. Teknologian oso aurreratua, denboran nahiko atzeratu zen, batez ere herrialdeen arteko desadostasunengatik (Frantziak adibidez taldea utzi zuen), eta XXI. mende hasieran hasi zuen zerbitzua herrialde hauetan. Beste proiektua amerikarren F-22 hegazkina zen. Lockheed Martin konpainiak garatua, ehiza-hegazkin garestiena da, $170 milioiko prezioarekin unitateko. Teknologian Eurofighter-a baino aurreratuagoa, radarri ikusezin izateko teknologia inkorporatzen du adibidez. Aurre-produkzioko lehen unitatea 1997ko irailaren 7an aireratu zen.
XXI. mendea
Airbusek A380rekin hasi zuen mende berria. Aurretik A3XX deitua, bi solairuko hegazkin hau, hegazkin komertzialik handiena, apustu garrantzitsua suposatu zuen. 2000 urte amaieran aurkeztu zen eta lehenengo hegaldia 2005eko apirilak 27an burutu zuen, baina zerbitzu hasiera, 2006rako aurreikusia, ez zen bete, produkzio arazoak direla-eta. Airbusek aurrerapen teknologiko nabarmena lortu zuen hegazkin honekin. Boeingek, bere aldetik, beste filosofia bat jarraitu zuen, eta bidaia zuzenak egiteko hegazkin bat garatzera sartu zen, hiri nagusiak lotzeko soilik pentsatua zegoen A380ren aldean. Honela, 2001 urtean Sonic Cruiser hegazkina aurkeztu zuen, B-767 baten erregai-kontsumo parekoa baina ia soinuaren abiadura hegan egin zezakeena. Hala ere, ideia honek ez zuen arrakastarik izan eta hurrengo urtean beste hegazkin bat ateratzera behartua ikusi ziren, askoz ohikoagoa baina kontsumo murrizketa nabarmen batekin. Hasieran Boeing 7E7 deitua, gero Boeing 787 izena hartu zuen eta teknologia aurrerapen garrantzitsuak sartzen zituen, adibidez guztiz material konposatuetan eraikitako fuselajea. Hegazkin honek arrakasta nabarmena lortu zuen eta oso ondo saltzen hasi zen, eta Airbusek A330an oinarritutako Airbus A350 hegazkina atera zuen lehiakide bezala 2004ean. Hala ere, salmenta motelek A350a diseinu guztiz berri bat bilakatzera behartu zuten, eta A350 XWB delakoa aurkeztu zuten 2006an.
Hegazkingintza militarrean pilotuaren beharra murrizteko pausoak ematen hasi ziren, bai espioitza bai ehiza-hegazkinetan ere. Aipatzekoa da Global Hawk espioitza hegazkina, 2001 urtean Ozeano Barea zeharkatu zuena 22 ordutan. Martxan daude pilotu gabe funtzionatzeko hainbat teknologia-frogatze ehiza-hegazkin, hala nola Boeing X-45 amerikarra edo Dassault nEUROn europarra.
2004ko azaroaren 16an Scramjet motor bidez propultsatutako X-43 pilotu-gabeko hegazkinak Mach 9.8ko (11.200 km/h) abiadura marka lortu zuen. NASAren Hyper-X programaren barnean dago, hegaldi hipersonikoak aztertzeko.
Hérens barrutia
Hérens barrutia Valais kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Vex da. 443.5 kilometro koadroko azalera du eta 10.874 biztanle.
Hegazkin
Hegalak
Hegazkina aireratzeko behar den indarra sortzen du elementu honek. Bere formari esker, bere ingurutik igarotzen den airea desbideratzen du, beherantz bidaliz eta, beraz, airearen momentu lineala aldatuz. Newtonen 3. legearen arabera, akzio horrek aurkako erreakzio bat dauka, hots, hegalari goranzko indar bat ematea.
Hegazkinak beraien zereginerako diseinatuak dauden bezala, hegalak ezberdinak dira helburuaren arabera. Abiadura baxuetan, erabilienak hegal zuzenak dira, fabrikazio askoz errazagoagatik eta abiadura garaietarako diseinatzen diren hegalen abantailak ez direlako nabarmenak. Abiadura igo ahala indar aerodinamiko kaltegarriak ageri dira. Esaterako, M 0,8 hurbildu ahala, hegalaren inguruan abiadura supersonikoak lortzen dira eta talka-uhinak sortu. Horiek saihesteko, hegazkin komertzialetan hegala atzerantz okertzen da eta perfil superkritikoak erabiltzen dira. Abiadura supersonikoetarako hegalak finak, zorrotzak eta laburrak izaten dira. Delta erako hegalek ere propietate onak dituzte abiadura supersonikoetan eta garaiera handietan.
Abiadura garaietarako diseinatuak egoteak arazoak dakartza abiadura baxuetan, batez ere aireratze eta lurreratze prozesuetan. Horretarako hegalek altxatze-indarra handitzen duten gailuak daramatzate. Orokorrean, hegal atzealdean kokatuta daudenek flap izena dute, eta aurrekoek slat edo hego aurrealdeko flapak. Mota ezberdinak daude, eta bakoitzak bere efektua sortzen du, baina guztien helburua altxatze-indarra handitzea edo honen galera atzeratzea da. Altxatze-indarra handitzeaz gain, efektuetako bat erresistentzia handitzea ere da. Horregatik, elementu hauen erabilera aireratze eta lurreratze pausoetarako mugatua dago. Elementu ezberdinen erabilera hegazkinaren beharra eta fabrikazio eta mantenuagatik agindua dago.
Fuselajea
Hegazkinaren zama eramateko diseinatua dagoen zatia da. Bidaiarientzako hegazkinetan bi eremu ezberdindu daitezke: kabina, bidaiariak doazen tokia, eta sotoa, ekipajea eta bestelako zamak eramateko. Horrez gain, fuselajean beste elementu asko kokatzen dira, sistema elektrikoa eta APUa, adibidez. Hegan egiten duten altueragatik, bidaiarien ongizaterako beharrezkoa da hegazkina presurizatuta egotea, horregatik ohikoena fuselajea zilindro itxurakoa izatea da, presurizatua egoteagatik eragindako indarrak hobeto jasaten dituen sekzioa zirkularra baita. Normalean 2.000-3.000 metroko garaiera bailitzan presioa ezartzen da. Presurizatuta dauden eremuak kabina eta sotoa dira, eta beste zonetatik bereizteko presio-holtzak erabiltzen dira.
Presurizatuak ez dauden hegazkinen fuselajeak beste sekzio batzuk edukitzen dituzte. Prisma laukizuzena hainbat hegazkinetan aurki daiteke, CASA C-212an adibidez, fabrikazio erraztasunagatik. Ehiza hegazkinetan fuselajearen betebeharra motorrak, erregaia eta armamentua edukitzea da, horregatik itxura oso ezberdina da. Diseinuan ere sendoagoa da, mota honetako hegazkinek indar handiagoak jasan behar baitituzte maniobretan.
Zenbait hegazkinetan, B-2an adibidez, fuselajeak hegalaren funtzioak ere betetzen ditu, bien artean ezberdintasunik ez dagoelarik.
Propultsioa
Planeagailuak ezik, hegazkin guztiek propultsioa behar dute erresistentzia aerodinamikoa gainditzeko. Mota ezberdinak erabiltzen dira, baina guztien funtzionamendu-printzipioa bera da: airea atzerantz azeleratzea aurrerantz indar bat sortuz.
Gainazal aerodinamikoak
Hegazkina kontrolatu ahal dadin beharrezkoak dira. Mugitzean, indar aerodinamikoak sortzen dituzte hegazkinaren jarrera aldatzen dutenak. Hegazkin batzuetan ugariak izan daitezke, baina orokorrean hiru motatan sailkatzen dira: Aleroiek, hegaletan kokatuak, hegazkina luzera-ardatzaren inguruan biratzen dute, sakonera-lemek hegazkina altxatu edo jaitsarazten dute, eta norabide-lemak ezkerrera edo eskuinera birarazi. Hiru elementuen erabilera koordinatuak hegazkinaren eboluzio kontrolatua ahalbidetzen du.
Hauez gain, beste elementu batzuek ere indar aerodinamikoak sortzen dituzte mugitzean, hala nola flapak, altxatze-indarra handiagotzen dutenak, edo spoilerrak, abiadura jaisteko erabiltzen direnak.
Seny
Seny (ahoskera [ˈsɛɲ, euskaraz zentzu) katalanez literalki sena esan nahi du, halere sen ona, zentzutasuna edo zuhurtzia bezala itzul daiteke. Katalunian asko erabili ohi den hitz edo esamoldea da, sarritan politika giroan. Katalanezko hitza latinezko sensus ("zentzu") hitzetik eratorria izatea litekeena da.
Aix-Marseilla-Proventza metropolia
Aix-Marseilla-Proventza metropolia (métropole d'Aix-Marseille-Provence) udalerrien arteko egitura da, Marseilla inguruan sortua. Frantziako bigarren hiri-aglomeraziorik handiena da. Bere metropoli eremuak 1.886.842 biztanle ditu eta 3.148 km²-ko azalera du bere metropoli eremuan.
Udalerriak
Metropoliak 90 udalerri ditu:
Fontanita
Fontanita karbonato motako minerala da.
Ezaugarriak
Fontanita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Surprise (Arizona)
Surprise Arizonako hiri bat da. Maricopa konderrian kokatua dago. 2010ean 117,517 biztanle zituen, 274.2 kilometro koadrotan banatuta.
2. milurtekoa
2. milurtekoa 1001. urteko urtarrilaren 1etik 2000. urteko abenduaren 31ra luzatzen da, biak barne.
Hoechst AG
Hoechst AG (alemanez ahoskatua) Alemaniako kimikako konpainia zen eta gaur egun 1999an Rhône-Poulenc SArekin bat egin ondoren Aventis Deutschland enpresa bihurtu den biologia enpresa da. 2004an Sanofi-Synthélaborekin bat egin zuen, eta ondorioz Sanofi-Aventis talde farmazeutikoaren filiala bihurtu zen.
Enpresa hau 1863an sortu zen "Teerfarbenfabrik Meister, Lucius & Co." izenarekin. Höchst-en, Frankfurt am Main- etik gertu eta urte batzuk geroago "Teerfarbenfabrik Meister Lucius & Brüning" izenera aldatu zen. 1880an "Farbwerke vormMeister Lucius & Brüning AG" bezala ezagutu zen. Nazioarteko merkatuan izena "Farbwerke Hoechst AG" izenarekin sinplifikatu zen. 1925 arte Hoechst AG independentea izan zen. 1916an, Hoechst AG IG Farben, Alemaniako industria kimikoen presio taldea, sortu zuenetako bat izan zen.
Bigarren Mundu Gerran Hoechsteko hainbat instalazio bonbardatu zituzten "Petrolioaren kanpainan" zehar.
Muñaan
Muñaan mendia Ataun-Burundako mendilerroan dagoen mendi gipuzkoarra da.
Julie Adrienne Karrikaburu
Julie Adrienne Karrikaburu Roger —Madame de Villéhélio goitizenez ere ezaguna— (Sohüta, Zuberoa, 1827ko urriaren 14a - 1898ko otsailaren 10a) musikologoa, kantaria, kantu-biltzailea eta piano-jotzailea izan zen. Lehendabiziko euskal kantutegiaren egilea.
Bizitza
Julie Zuberoako Sohütako gazteluan jaio zen. Itsaso Karrikaburu izeneko indianoaren eta Roger andrearen alaba izan zen. Sei neba-arreben artean gazteena. Sacre Coeur ikastetxean egin zituen ikasketak, bere ahizpek bezala, baina gurasoek ez zeritzaten nahikoa ikaskuntza horri eta uda parterako begirale bat kontratatzea otu zitzaien, Agosti Xaho atharraztar idazle eta hizkuntzalaria.
Musikari ibilbidea
Paben Artigauko Baronesaren maila altuko bileretara joan ohi zen eta arras soprano ona izanik, bertaratzen ziren guztien arreta erakartzen zuen abesten hasten zenean. Mende erdialdeko hamarkadan kanta herrikoiak biltzeari ekin zion, eta aitarenez gainera, laborariengandik zuzenean ere jaso eta pianoan deszifratuz, entzundako kantuak koadernoan idatzi zituen.
Argitalpenak
Jasotako guztiak ez dira ezagutzen, dagoen gauza bakarra Baionan 1869. urtean argitaratutako kaier txipia dugu, Souvenirs des Pyr^n&es, euskal kantaren lehendabiziko antologia, dozena bat doinu dituena (hamar kantu eta bi pieza instrumental): Txoriñoa kaiolan, Argia dela, Alargunsa, Iruita, Cantique, Adio ederra, Aphal aphal burua, Baratzeko geroflea, Maitenena, Agota, Zortziko eta Maskarada martxa.
311 Claudia
311 Claudia, asteroide gerrikoan aurkitutako 311. asteroidearen izena da. 1891ko ekainak 11n aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak.
Bere izenaren jatorriak, ezezaguna izaten jarraitzen du, aipaturiko astronomoak aurkitutako beste asteroide askorena bezala. Asteroide hau, Koronis familiakoa da.
es(311) Claudia
Taylor (Arizona)
Taylor Arizonako herri bat da. Navajo konderrian kokatua dago. 2010ean 4,112 biztanle zituen, 84.6 kilometro koadrotan banatuta.
Budiš
Budiš Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 10,27 km²ko azalera du eta 203 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1573. urtekoa da.
Mesopristes kneri
Mesopristes kneri Mesopristes generoko animalia da. Arrainen barruko Terapontidae familian sailkatzen da.
Emberiza impetuani
Emberiza impetuani Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Hemiramphus lutkei
Hemiramphus lutkei Hemiramphus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.
Klinefelterren sindrome
Klinefelterren sindromea gizonezko batzuek duten mutazio genomikoa da, kromosomen kopurua aldatzen duena. Zehazki, sindrome hau dutenek kromosoma bat gehiago dute haien kariotipoan (46 kromosoma izan beharrean 47 dituzte).
Gizakiaren sexua X eta Y kromosomek mugatzen dute. Gizonezkoek 44 kromosoma autosomikoak (autosomak) eta 2 kromosoma sexualak (XY) dituzte. Emakumezkoek 44 autosomak eta beste pare bat (XX) sexualak. Klinefelter sindromean gizonezkoek 3 kromosoma sexual dituzte (XXY), meiosian gertatutako akats baten ondorioz.
Klinefelter sindromea mutazio genomiko ugariena da, bizirik jaiotako gizonezkoen artean bere maiztasuna %0,2koa baita. Gehiegizko kromosoma horrek aparteko aldaketa fenotipikoak sortzen ditu: hipogonadismoa (gutxi garatutako barrabilak), antzutasuna (espermatozoide gutxi sortzen dituztelako), ugatz-guruinen garapena eta adimen atzerapena, besteak beste. Ohikoa da ere ile gutxi izatea aurpegian eta gorputzean. Intersexualitate-forma bat da, beraz (pseudohermafroditismo femeninoa).
Pondiellos Orratza
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.011 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
Klinefelterren sindrome
Aldaketa hormonalei dagokionez azpimarratzekoa da sindromea pairatzen duten gizonek ohi baino testosterona gutxiago ekoizten dutela.
Sintoma hauek guztiek gaitzaren diagnostikoa egiteko laguntzen dute. Kariotipoaren azterketak baieztatzen du diagnostiko hori.
Urriagoak izan arren, beste formula kromosomikoek ere eragin dezakete sindrome hau: (XXY) ohikoenaz gain, (XXXY) eta (XXYY) agertzen dira sindromea dutenen artean.
Trimma woutsi
Trimma woutsi Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Horacio Aguirre Legarreta
Horacio Aguirre Legarreta, (Buenos Aires, 1914ko urriaren 20a - Buenos Aires, 1995eko urriaren 24a) politikari eta mediku argentinarra izan zen, Alderdi Demokrata Nazionalekoa. San Luisko probintziako lehenengo kontu-hartzaile gobernadore zibila izan zen, Iraultza Askatzaile izeneko estatu-kolpearen ondoren. Bere gobernu-aldia 1956ko maiatzaren 15etik urriaren 3ra izan zen.
Biografia
Horacio Aguirrek Buenos Aireseko Unibertsitate Nazionalean egin zituen ikasketak, eta mediku gisa doktoratu zen. 1939ko abenduaren 23an Justa Sara Cané Bustillorekin ezkondu zen, eta harekin bi alaba izan zituen: Justa Aguirre Legarreta Cané eta Mercedes Aguirre Legarreta Cané.
Pan (generoa)
Pan Hominido familiako primate generoetako bat da. Kongo ibaiak bi espezieen arteko muga ezartzen du:
Pan-ak gizaki, gorila eta orangutanen ahaideak dira. Uste denez orain dela 6 milioi urte bereizi ziren gizakiengandik eta bi espezie hauek dira gure ahaiderik gertukoenak. Bestalde, genero horretako bi espezieak orain dela milioi bat urte inguru bereizi ziren eta Panina azpileinuko kide ezagun bakarrak dira.
Quincinetto
Quincinetto Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Quincinettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
312 Pierretta
312 Pierretta, asteroide gerrikoan aurkitutako 312. asteroidearen izena da. 1891ko abuztuak 28an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Asteroide honen izenaren jatorriak, ezezaguna izaten jarraitzen du, aipaturiko astronomoak egindako beste hainbat aurkikuntzena bezala.
Langraiz Okako espetxea
Langraiz Okako espetxea Iruña Oka udalerriko Langraiz Oka herrian dagoen espetxea da. Zehazki, herritik kilometro bat ekialdera dago, Zadorra ibaiaren ertzean.
Kontzentrazio esparrua
1940ko neguan, Gerra Zibilaren ostean, Espainiako Gobernu frankistak kontzentrazio esparru bat eraiki zuen Langraiz Okan, eta bertara ekarri zituen Miranda Ebroko kontzentrazio esparruko ehun bat preso. Izan ere, Miranda Ebroko kontzentrazio esparrua beteegia zegoen: 200.000tik gora lagun preso zituzten han.
Pontcirq
Pontcirq Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Langraiz Okako espetxea
Kontzentrazio esparrua
Langraiz Okako kontzentrazio esparruaren diseinua militar nazien laguntza teknikoaz egin zen. Alemaniako kontzentrazio esparruen ereduak hartu ziren, adibidez, Buchenwald (1937) eta Sachsenhausen (1936). Barrakoiak trapezio handi bat eratuz antolatu ziren, betiere zaintzarako dorre handi baten begiradapean, egun osoan ingurunea zelatatzen zuela.
Pontcirq
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Langraiz Okako espetxea
Kontzentrazio esparrua
Hasiera batean, kanpadenda batzuk eta barrakoi pare bat izan ziren Francoren erregimenaren gatibu horientzako aterpe bakarra. Urte batzuk geroago, esparruak zortzi barrakoi zituen, 57.000 metro koadroko azalera, eta mila preso inguru.
Pontcirq
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 49 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (24 gizon eta 23 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pontcirq udalerrian 77 unitate fiskal zeuden, 164 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.805 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pontcirq udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Langraiz Okako espetxea
Kontzentrazio esparrua
Frankistek Langraiz Okako kontzentrazio esparruan preso izan zituzten homosexualak, preso politiko errepublikanoak, nazioarteko brigadistak, eta Bigarren Mundu Gerrako porrotetik ihesi Hego Amerikara bidean zihoazen naziak. Preso politikoen eta homosexualen kasuan, kontzentrazio esparruaren helburua pertsonak aldatzea zen, berreztea, eta frankismoaren balio nazionalkatolikoetan oinarrituriko gizartean txertatzea.
Presoak bortxazko lanetara behartzen zituzten. Harrobian pikatxoiarekin eta palarekin harriak pikatzen aritzen ziren. Langraiz Okako kontzentrazio esparruan ez ezik, herriko hainbat etxe eraikitzeko ere erabili zuten harrobitik ateratako harria, bai eta ondoan dagoen Menesianoen ikastetxearen eraikinetan ere, Gasteizko Ramiro de Maeztu kaleko etxebizitzetan, Armentiako etxe batzuetan... «Negozio ederra izan zen», adierazi du Josu Santamarina Otaola Euskal Herriko Unibertsitateko arkeologoak.
Bizi baldintzak oso gogorrak ziren Langraiz Okako kontzentrazio esparruan, eta dozenaka lagun hil ziren lan behartuetan, gaixotasunak edo goseak jota. Esparruak iraun zuen zazpi urtean (1940-1947), 120 pertsona hil ziren. Egoera tamalgarri horren berri jaso zuten Associated Press berri agentziako kazetariek, 1945. urtean, Bigarren Mundu Gerra bukatu eta zazpi egunera esparrura egindako bisitan. Tratu txarrak, gosea eta gaixotasunak aipatu zituzten erreportaje batean, bai eta nazioarteko brigadisten historia lazgarriak ere.
Espetxea
1947an kontzentrazio-esparrua itxi zuten, eta espetxe bihurtu. Langraizko espetxea 1970ko hamarkadaren amaieran berriztatu zuten: kontzentrazio-esparruarekin zerikusia zuen arkitektura kendu zuten, eta 4 modulu eraiki zituzten, bat emakumezkoentzat eta gainerakoak gizonezkoentzat. Guztira, berriztatutako espetxe horrek 8 metro karratuko 560 zelda zituen. Gainera, ertzainentzako etxebizitzak eraiki ziren. 1981. urtean berrireki zen.
Denboraren poderioz, kartzelak gero eta preso gehiago izan zituen. 2007. urtean Euskal Autonomia Erkidegoan zeuden presoen % 50 baino gehiago zituen; kartzela gainpopulatuta zegoen. Espetxe handiago bat eraiki behar izan zuten Langraizen bertan, Zaballan, eta hara eraman zituzten presoak 2011. urtean.
Gero, Langraizko espetxe zaharra hirugarren graduaren onuradunek gaua pasa zezaten erabili zen, bai eta espetxeko ehun bat funtzionarioren bizilekutzat ere. Funtzionario horietako 35ek bertan bizitzeko eskubidea zuten, baina beste 60 inguru baimenik gabe bizi ziren. Instalazioak husteko prozesua 2019an abiatu zen, eta espetxeetako funtzionarioen sindikatuen oposizioa izan zuen aurrez aurre. Ondoren, COVID-19aren pandemia zela eta, graziazko epe bat eman zitzaien. 2020ko abenduaren 15etik, gainera, urik, argindarrik eta berogailurik gabe zeuden. Azkenik, 2021eko martxoaren 1ean funtzionarioek okupatuta zuten azken etxebizitza-pabiloia hustu ondoren, Langraiz Okako espetxe zaharra erabat itxitzat eman zuen Espainiako Gobernuak. Iruña Okako Udalak espetxearen eraikinak eta lurrak berari emateko eskatu dio Gobernuari, eta Espainiako Gobernuak baieztatu du eskualdatuko diren ondare-ondasunak azterketa fasean daudela.
La Feuillie (Itsas Sena)
La Feuillie Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Feuillie udalerrian erroldatutako biztanleak 1.207 ziren. Familiak 468 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 76 bakarrik bizi ziren emakumeak), 180 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 156 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 579 etxebizitza zeuden, 477 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 535 etxeak ziren eta 41 apartamentuak ziren. 477 etxebizitza nagusietatik 358 bere jabearen bizilekua ziren, 89 alokairuan okupaturik zeuden eta 30 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 79 etxek hiru zituzten, 127 etxek lau zituzten eta 232 etxek bost zituzten. 339 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 230 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 196 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 675 ziren, horien artean 528 aktiboak ziren eta 147 inaktiboak ziren. 528 pertsona aktiboetatik 492 lanean zeuden (258 gizon eta 234 emakume) eta 36 langabezian zeuden (14 gizon eta 22 emakume). 147 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Feuillie udalerrian 486 unitate fiskal zeuden, 1.232 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.127 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 58 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Fontarnauita
Fontarnauita borato motako minerala da.
La Feuillie (Itsas Sena)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 5 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
Dentsitate (fisika)
Fisika n eta Kimika n, dentsitatea deritzo bolumen jakin batean dagoen masaren kantitateari dagokion magnitudeari. Zehatzago izendaturik, "masa-dentsitatea" edo "dentsitate masikoa" terminoak ere erabiltzen dira preseski, zein magnituderen dentsitatea den adierazteko; izan ere, masa magnitudearekin erabiltzeaz gain, "dentsitate" izena elkartutik agertzen da hainbat magnitude fisikorekin, hala nola "energia-dentsitatea", "korronte-dentsitatea"... terminoetan. Dena den, artikulu hau masa-dentsitateari buruzkoa da, eta hemendik aurrera dentsitate hitz hutsaz aipatuko da, bestelako magnituderen izenik erantsi gabe.
Bintagoungou
Bintagoungou erdialdeko Maliko udalerria da, Timbuktu eskualdekoa. Figuibine eta Takara aintziren artean dago. 2009an 4.004 biztanle zituen
Dentsitate (fisika)
Dentsitate hitza latinezko densĭtas, -ātis hitzetik dator, eta greziar alfabetoko \rho letrarekin sinbolizatzen da ("rho" deitzen da). Magnitude eratorria da, dimentsioa duena, eta nazioarteko SI sistema n dagokion unitatea  edo  da. Ur puruaren dentsitatea da -ko tenperaturan.
Dentsitate kontzeptuari buruzko historia laburra
Kondaira zahar batek kontatzen duenez, Sirakusa ko Hieron II.ak (K.a. 308–K.a. 215) susmoa zeukan bitxigile batek urrea lapurtu ote zion koroa bat fabrikatzean. Nahiz eta koroak urretan emandako pisu berbera zeukan, erregeak uste izan zuen urre guztia ez zegoela koroan, baizik eta urrearen parte bat beste metal batez ordezkatua izan zela, zilarra z edo. Hortaz, bere garaiko jakintsu handienetakoa zen Arkimedes i (K.a. 287–K.a. 212) eskatu zion arazoa argitzea. Elezaharrak dioenez, bainu bat hartzen ari zelarik, jarritako problema horri buruzko hausnarketan ziharduela, Arkimedes konturatu zen, uretara sartzean bainuontziko uraren gainazala igo egiten zela, bere gorputzak uretan betetzen zuen bolumenaren kausaz. Sakonago pentsatuz, eta ideia bera koroaren bolumenari aplikatuz, ondorioztatu zuen ezen, gorputza zenbat eta astunago izan, hainbat eta bolumen txikiagoa betetzen zuela. Berak bazekien urrea beste metal guztiak baino askoz astunagoa zela, eta beste edozein metalek bolumen handiago behar zuela urrearen pisu bera izateko. Kontakizunak dioenez, aurkikuntza hori egitean hain pozik jarri zen ezen biluzik eta korrika irten zela bainuontzitik kalera «''Eureka! Eureka!» oihukatuz (grezieraz Εύρηκα'' hitzak «aurkitu dut» esan nahi zuen).
Gaur egun, hizkuntza askotan erabiltzen da hitz hori, aurkikuntza-uneko pozkaria adierazteko. Hortik hasi omen zen dentsitate kontzeptua zehazten. Baina, izatez, istorio hori gertatu baino bi mende geroago agertu zen lehen aldiz testu idatzi batean, Marko Vitrubio k idatzitako De Architectura liburuan, preseski; horregatik, jakintsu askok zalantzan jartzen dute kontakizun horren egiazkotasuna.
Istorio beraren beste bertsio batek dioenez, Arkimedesek goranzko bultzada bat sentitu omen zuen uretan sartzean, eta pentsatu zuen uretan sarturiko edozein gorputzek goranzko bultzada hori jasotzen zuela, baita erabat murgildurik ez zeudenak ere; hortik, gorputz arinak flotatzea, baina gorputz astunak hondoratzea. Eta horregatik, zenbat eta dentsoagoak izan, bultzada txikiagoa jasotzea pisu berean, alboko animazioko irudian ikus daitekeenez. Bertsio horretatik abiaturik sortu zen gaur egun Arkimedesen printzipioa izenaz ezagutzen duguna.
La Feuillie (Itsas Sena)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 2 harategiak eta 1 lore-denda zen.
Dentsitate (fisika)
Mota desberdinetako dentsitateak
Masa-dentsitatearen definizio orokorrean oinarriturik, praktikan hortik eratorritako beste "dentsitate" batzuk definitu ohi dira.
Salvador de Madariaga
Salvador de Madariaga Rojo (Coruña, 1886ko uztailaren 23a - Locarno, Suitza, 1978ko abenduaren 14a) euskal jatorriko idazle eta diplomatiko espainiarra izan zen. Washingtonen (1931) eta Parisen (1932) enbaxadore izan ondoren, Irakaskuntza publikoko eta Justiziako ministro izan zen (1934). Espainiako Gerra Zibilak eztanda egin zuenean Ingalaterran hartu zuen bizilekua. Idazle oparoa izan zen eta nabarmentzekoak dira, besteak beste, bere La Guerra desde Londres (1917), Shelley and Calderón (1920), Guía del Lector del Quijote (1926), Ingleses, franceses y españoles (1928-1929), España (1930), Don Juan y la donjuanía (1950), Colón (1940), Hernán Cortés (1941), Bolívar (1952), Portrait of Europa (1952), Guerra de Sangre (1957), Presente y porvenir de Hispanoamérica (1960), Anarquía o Jerarquía (1970) eta Memorias de mi Tiempo obrak (1975).
La Feuillie (Itsas Sena)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Feuillie udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.820 hektarea erabiltzen.
Dentsitate (fisika)
Dentsitate absolutua
Definizioz, substantzia jakin baten masa-dentsitatea edo dentsitate absolutua deritzo substantzia horren masaren eta bolumenaren arteko zatidurari. Gorputzak homogeneoak direnean, balio hori gorputz osoari eta beraren parte guztiei dagokie. Baina gorputz fisikoek substantzia desberdinez osaturik egon daitezkeenez —heterogeneoak direnean—, parte batetik bestera dentsitate desberdinak izan ditzakete. Horregatik, gorputzen ez-homogeneotasun hori kontuan harturik, batez besteko dentsitatea (edo dentsitate "globala") eta puntuko dentsitatea edo "dentsitate puntuala" definitzen dira.
La Feuillie (Itsas Sena)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Tempe (Arizona)
Tempe Arizonako hiri bat da. Maricopa konderrian kokatua dago. 2010ean 161,719 biztanle zituen, 104.1 kilometro koadrotan banatuta.
Dentsitate (fisika)
Dentsitate puntuala
Gorputz ez-homogeneoetako puntu desberdinetan dentsitate desberdinak daudenez, puntu bakoitzaren inguruko dentsitateaz hitz egiten da: dentsitate puntuala da hori (puntu bakoitzaren inguru hurbileko dentsitatea, alegia). Bistan denez, batez besteko dentsitatea eta dentsitate puntuala desberdinak izango dira, oro har, gorputz ez-homogeneoetan. Puntu jakin baten inguruko \Delta V bolumen txikia kontuan hartuz, eta bolumen horri dagokion masa \Delta m izanik, honelaxe definitzen da limite modura puntu jakinaren dentsitate puntuala,  :Material homogeneo en kasuan, puntu guztietako dentsitate puntuala eta gorputz osoaren batez besteko dentsitatea elkarren berdinak dira. Hortaz, material homogeneo bakoitzak bere dentsitatea du, beste materialetatik desberdina dena. Adibide modura, berunezko objektu bat kortxozko (artelazkizko) beste objektu bat baino dentsoagoa da —dentsitate handiagoa du—, tamainaren menpekotasunik gabe.
Dentsitate erlatiboa
Definizioz, substantzia homogeneo baten dentsitate erlatiboa ( sinboloaz adierazi ohi da) ere dentsitate absolutuaren eta eta uraren dentsitate absolutuaren arteko zatidura da:Gorago aipatu den bezala, sistema metriko hamartarrean, ura ren dentsitate absolutua da, edo gauza bera dena,, neurketa egitean presioa eta tenperatura honako hauek izanik hurrenez hurren:  eta. Definizioaren ondorioz, baldintza horietan uraren dentsitate erlatiboa 1 da, dimentsiorik gabea, ura hartzen baita substantzia guztientzako erreferentziatzat. Alegia, dentsitate erlatiboa magnitude adimentsionala da, bi dentsitate absoluturen arteko zatidura baita. Praktikan, likido eta solidoen kasuan erabiltzen da uraren dentsitatea erreferentziatzat hartzen duen definizio hori.
Gasen kasuan, dentsitate absolutuak askoz txikiagoak direnez, ohitura dago erreferentziatzat airearen dentsitatea hartzeko, Aireak -ko presioan eta -ko tenperaturan daukan dentsitate absolutuak balio du.
Masa-dentsitatearen neurketa
Dentsitatea lortzeko hainbat modu daude. Objektu zurrunen kasuan, zeinetan dentsitatea urarena baino handiagoa den, lehenik balantza batean neurtzen da masa, eta ondoren, bolumena lortzen da. Bolumena kalkulatzeko, objektua uretan sartzean desplazatutako uraren kantitatea neurtzen da; dena den, objektuaren forma geometrikoa ezaguna bada, bolumenaren kalkulua modu zuzenean egin daiteke formula geometrikoa erabiliz. Bukatzeko, masaren eta bolumenaren arteko zatidura kalkulatzen da, eta horixe da dentsitate absolutuaren balioa.
Dentsitatearen unitateak
Dentsitatea adierazteko gehien erabiltzen diren unitateak honakoak dira:
Dentsitatearen aldaketa tenperatura eta presioaren funtzioan
Masa-dentsitateak tenperaturaren funtzioan duen aldaketa bero-dilatazioa ren koefizientearen (zabalkuntza-koefizientearen) bidez deskribatzen da solido eta likidoen kasuan.
Ur puruaren dentsitatea
Ur puruaren portaerak berezitasun bat ageri du. Normalean, solido eta likidoen masa-dentsitatea txikiagotuz doa tenperatura igo ahala, baina uraren kasuan, ur likidoaren dentsitate maximoa (presio atmosferiko normalean) balioko tenperaturan gertatzen da; zehazki, tenperatura horretan  da. Bestela esanda, tenperatura-bitartean, tenperatura igotzean, dentsitatea handiagotu egiten da. Hain zuzen, -an, ura fase likidoan dagoela, beraren dentsitateak balio du; gainera, tenperatura horretan ura fase solidoan izotz bihurturik egonik, izotzaren dentsitatea  da. Arrazoi horrengatik, izotza flotatzen geratzen da urazalean, iceberg-en kasuan bezala. Bestalde, grafikoan ikus daitekeenez, dentsitatearen kurbak forma parabolikoa du, gutxi gorabehera.
Gasen lege orokorra
Gas ideal en lege orokorrak P presio, T tenperatura eta V bolumen aldagaien arteko erlazio matematikoa adierazten du:
PV = nRT,
Baina dentsitatea V = m/ \rho denez, horrek esan nahi du dentsitatea eta tenperatura alderantziz proportzionalak direla:
Airearen dentsitatea
Airea gasa izanik, oso kontuan eduki behar da, beraz, presioak masa-dentsitatean daukan eragina. Baina presio konstantepean agerikoa izango da alderantzizko proportzionaltasun hori. Aire lehorraren kasuan, ondoko taula eta grafikoa presio atmosferiko normalean,, harturiko neurriei dagozkie. Datu esperimentalak nahiko ondo hurbiltzen dira gas idealen eredu teorikora, dentsitatearen eta tenperaturaren arteko alderantzizko proportzionaltasuna erakutsiz, gutxi gorabehera.
Elementu kimikoen dentsitatea
Ondoko taula periodikoa n, elementu kimikoek laborategiko baldintzetan duten dentsitatea dago adierazita, unitatetan emana. Izatez, osmioak eta iridioak dentsitatea handiagoa daukaten elementuen dentsitatea teorikoa da, zeren elementu erradioaktibo superastunak oso kantitate txikietan sortzen baitira edo bizkorregi desintegratzen baitira neurketa egin ahal izateko. Bestalde, hauxe da elementuen masa-dentsitatea euren fusio-puntuan eta unitatean emana:
Beste magnitude fisiko batzuen dentsitateak
Hasierako aurkezpenean aipatu denez, Fisikako hainbat arlotan erabiltzen da “dentsitate” kontzeptua. Horrelakoak ondoko taula eskematikoan adierazi dira, magnitude fisiko horien dentsitateak zer esan nahi duten azalduz.
La Feuillie (Itsas Sena)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. La Feuillie udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 273 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pelates octolineatus
Pelates octolineatus Pelates generoko animalia da. Arrainen barruko Terapontidae familian sailkatzen da.
Dendrophidion brunneus
Dendrophidion brunneus Dendrophidion generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Torino FC
Etxeko partidak Stadio Olimpicoan jokatzen ditu.
Hasierako urteak
Foot-Ball Club Torino 1906ko abenduaren 3an sortu zen. Juventus FC-etik ateratako Alfredo Dick izan zen Torinoren fundatzailea, beraz hasiera hasieratik izan zen lehia nabaria bi taldeen artean.
Turinen 1908an Italiako lehenengo nazioarteko txapelketa antolatu zen Torneo Internazionale Stampa Sportiva. Torino finalera iritsi zen baina Servette FC suitzarrak irabazi zion 3-1.
1926-27 urtean Italiako liga irabazi zuen baina Juventusen aurkako partidan tranpa egin zuelakoan titulua kendu zioten. Hurrengo urtean irabazi zuen bere lehenengo liga. Hurrengo titulua 1936ko Kopa izan zuen.
Il Grande Torino (1942-1949)
Valentino Mazzola kapitain zuen taldeak 5 Escudetto (Liga) eta Kopa bat irabazi zuen. Oraindik ere Italian inoiz izan den talde onena kontsideratzen da eta Il Grande Torino ezizena eman zitzaion. 1949an Turindik gertu dauden Supergako muinoetan hegazkin istripua izan zuen eta jokalari guztiak hil ziren bat izan ezik.
70eko hamarkada
1949ko tragediaren ondoren taldeari asko kostatu zitzaion berriz ere talde on bat eratzea. 1968 eta 1971ko kopak irabazi zituen eta 1976an bere orain arteko azkenengo liga ere bai.
90eko hamarkada
Azkenengo tituluak 90. hamarkadan iritsi ziren. 1991ean dagoeneko nahiko baztertua zegoen Mitropa Kopa irabazi zuen eta 1993an Italiako Kopa.
1992an Europako txapelketa bateko lehenengo finala jokatu zuen, UEFA Kopan izan zen eta Ajax Amsterdamek garaitu bazuen ere lehia gogorra izan zen izan ere Italian 2-2 berdindu zuten eta Herbeheretan 0-0. Kanpoan sarturiko golek erabaki zuten beraz titulua.
XXI. mendea
Mende berria Serie B (2. mailan) hasi zuen. 2005ean lehen mailara igotzea lortu zuen baina diru arazoak zirela-eta ez zioten utzi mailaz igotzen. Jokalari onenek alde egin zuten orduan eta taldearen desagertzea sahiesteko taldea birfundatu beharra izan zen. Hainbat alditan bigarren mailan izan ondoren 2011-12 denboraldian lehen mailara igotzea lortu zuen. 2013-14 urtean zazpigarren egin eta aurten UEFA Europa League jokatu du. Athletic gainditu zuen baina final hamaseirenetan Zenit talde errusiarrak kanporatu du.
Euskal taldeen aurkako partidak
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Torinok euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:
Panina
Panina Homininiren barruko azpileinu bat da, txinpanzeengaino iritsi zen animalia adarreko espezie guztiekin eratua. Gizakienganaino iritsi zen azpileinuak Hominina izena hartzen du. Gaur egun Pan generoa bakarrik dago bere barruan, bi espezierekin:
Hala ere iraganean beste bi genero sar daitezke hemen, fosilak izanda oraindik euren kokapenaren inguruan eztabaidak daudelako.
Maillukate
Maillukate mendia Altzania mendilerroan dagoen mendi arabarra da.
Leuk barrutia
Leuk barrutia Valais kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Leuk da. 335.9 kilometro koadroko azalera du eta 12316 biztanle.
Gérard Longuet
Gérard Longuet (Neuilly-sur-Seinen, Hauts-de-Seine, 1946ko otsailaren 24) politikari frantses kontserbadorea da. 2011ko otsailaren 27tik 2012ko maiatzaren 15era Frantziako defentsa-ministroa izan zen.
Biografia
Gaztea zenean, Occident izeneko eskuin muturreko mugimendu baten parte zen. 1990eko hamarkadan Longuet Alderdi Errepublikanoko lehendakaria izan zen eta Industria ministro lanetan aritu zen, 1994an dimititu zuen arte.
Defentsa-ministro izendatu aurretik, UMPko liderra izan zen Senatuan. Lehenago, Longuet Frantziako Batzar Nazionaleko kide, ministro eta Europako Parlamentuko kide zen.
2005ean ez zen erruduntzat jo eraikuntzako enpresei buruzko epaiketa batean alderdi politikoei dirua ordainduta zeukaten kontratuen truke.
2008an, homosexualitatea pedofiliarekin alderatu zuen, eta esan zuen gay harrotasunaren desfileek LGBT nerabeak suizidiora eraman ditzaketela. Berak dio ez duela gogoratzen esaldi hori inoiz esan izana.
Eginkizun politikoak
Alderdi Errepublikanoko presidentea (Frantzia): 1990-1995.
Listuontzi
Listuontzia, listua botatzeko erabiltzen den toska, metal, egur edo material sintetikoz eginiriko ontzia da. Etxekorako edo tu egiteko tresna bezala erabiltzen da, jada Antzinarotik, eta aspaldiko garaietako ekoizpen sofistikatu eta luxuzko listuontziak ere gaur egun arte gorde izan dira.
Euskal Herriko futbol maila erregionalak
Euskal Herriko futbol maila erregionalak Espainiako futbol ligako hirugarren mailan azpian dauden mailak dira. Hegoaldeko lurralde bakoitzak 'sakonera' ezberdina dauka, adibidez Bizkaiak 5 maila dauzka, Arabak berriz 2.
Ayumi Kaihori
Ayumi Kaihori (海堀 あゆみ) Japoniako futbolaria da.
Naizen
Helburuak eta zereginak
Bere zereginen artean familien arteko elkarrekiko laguntza sare bat osatzea dago, aholkatzeko eta haien seme-alaben laguntza hobetzeko. Hitzaldi irekiak zein familientzat prestakuntza bereziak antolatzen dituzte, baita haiekin harremanetan dauden profesionalentzat; era berean, gonbidatzen dituztenean hitzaldi, ikastaro, mahai-inguru eta abarretan parte hartzen dute. Adingabe transexualekin harremana duten edozein arloko profesionalei (osasuna, hezkuntza, gizartea, justizia, kirolak, kultura ...) informazioa, aholkua eta trebakuntza ematen aritzen dira. Hedabideetan presentzia bilatzen dute, testigantza emateko eta haien etxeetan bizi duten errealitatea ikusarazteko. Bestalde, seme-alabak errepresentatzen dituzte haien eskubideen aldarrikapenean, arlo administratibo eta judizialetan, eta lege erreformen sustapenean. Publizitate, ikus-entzunezko materialak, digitalak edo bestelakoak sustatzen dituzte, adingabeen transexualitatea ikusgai egiteko eta normalizatzeko. Azkenik, aisialdiko jarduerak antolatzen dituzte haurrentzat eta haien familientzat, elkarrekiko laguntza eta jabekuntza sarea indartzeko.
Chrysallis Euskal Herriaren sorrera
2015eko martxoaren 8an, Chrysallis elkarte espainiarraren baitan zeuden Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako zortzi familiek Chrysallis Euskal Herria sortu zuten. Lehenengo unetik haien errealitatea aurkezten hasi ziren, hitzaldietarako formatu misto bat "asmatuz": elkartearekin elkarlanean diharduten sexologiako profesionalek ezagutza teorikoa emanez, eta elkarteko familiek bere esperientzia partekatuz. Informazioa eta aholkularitza zerbitzua sortu zuten, familiei laguntzeko. Horren bidez aholkularitza sexologikoa eskaintzen eta hainbat alorretako profesionalei aholku ematen hasi ziren: irakasleak, hezitzaileak, psikologoak, aholkulariak ... Honekin batera, seme-alaba transexualen familien "Informaziorako eta Elkartzeko Gune"a martxan jarri zuten, hileko lehen asteartetan; hasieran Donostian bakarrik, eta 2018tik aurrera baita Bilbo eta Iruñean ere. Geografikoki oso sakabanatuta dauden familiak izatean, bilerak antolatzen hasi ziren elkar ikusteko: egun batekoak, zein asteburu osokoak, elkarri babesa emateaz gain, familia berriei harrera egiteko. 2015ean Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Gobernuekin kontaktuak eta elkarrizketak abiatu zituzten, instituzio horiek dituzten eskumenak garatzeko, autonomia erkidegootan transexualen eskubideak bermatzen dituzten lege aldaketak bilatuz. Arazo larrienetako bat erkidegootako erreferentziako bi ospitaleetan adingabe transexualek jasotzen zuten arreta izan zen. Beste arazo garrantzitsu bat eskola-giroan errealitate horiei laguntzeko planteamendu egokiak bermatzea zen.