cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sant Just (Cantal)
Sant-Just Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Just udalerrian erroldatutako biztanleak 203 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 157 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Porzana tabuensis
Porzana tabuensis Porzana generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Sant Just (Cantal)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 82 lanean zeuden (47 gizon eta 35 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Just udalerrian 89 unitate fiskal zeuden, 217 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.611 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Just udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.173 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Whitley City (Kentucky)
Whitley City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. McCreary konderrian kokatuta dago, Kentucky estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kvíčovice
Kvíčovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 391 biztanle ditu eta 3,93 kilometro koadroko azalera. Domažliceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1436 urtean egin zen.
Květov
Květov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 123 biztanle ditu eta 15,74 kilometro koadroko azalera. Písekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1364 urtean egin zen.
Ricardo Darín
Ricardo Alberto Darín (Buenos Aires, 1957ko urtarrilaren 16a-) aktore argentinarra da.
Mastacembelus shiloangoensis
Mastacembelus shiloangoensis Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Narbaiza
Narbaiza Urraulgoiti udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
1366n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Urraulgoitiko Udalara pasa ziren.
Izena
Narbaiza toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Narbaiza Urraulgoiti ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.
Klima
Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.
Estazio meteorologikoak
Urraulgoitin dagoen Eparotz, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Gerbillurus paeba
Gerbillurus paeba Gerbillurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Chuignes
Chuignes Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chuignes udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 71 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 69etxeak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 73 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (29 gizon eta 19 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chuignes udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 129 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.853 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Huang Dongping
Huang Dongping (Nan'an Barrutia, 1995eko urtarrilaren 20a), badmintonen, bikote mistoko modalitatean, lehiatzen den txinatarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020an (Tokio), eta urrezko domina lortu zuen Wang Yilyu gizonezkoa lagun zuela.
Chuignes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Chuignes udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Schrum
Schrum Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Federico Luppi
Federico Luppi (Ramallo, Buenos Airesko probintzia, 1936ko otsailaren 23a – Buenos Aires, 2017ko urriaren 20a) aktore argentinar-espainiarra izan zen.
Argentinako antzezle nagusietakotzat hartzen da. Gaztetan La Platara joan zen pintura eta eskultura ikastera, baina nahiago izan zuen antzerkiaren munduan aritu. Era askotako lanak egin zituen antzerkigintzan saioak egiten zituen bitartean. Denboraldi batez gaueko tabernetan lan egin ondoren, antzerkian Ha llegado un inspector ("Ikuskatzaile bat etorri da") lanarekin egin zuen debuta. Lan hark zinema, irratia eta telebistarako ateak zabaldu zizkion.
Erregimen politikoaren kontra izan zuen jarreraren ondorioz, Espainiara ihes egin zuen. Espainian lan asko egin zituen, batez ere 1976-1981 urteen bitartean. Hala eta guztiz ere, Romance de Aniceto y la Francisco ("Aniceto eta Franciscoren maitasuna") lanak eman zion ospea nazioartean. Adolfo Aristarainekin Un lugar en el mundo ("Leku bat munduan") eta La ley de la frontera ("Mugako legea") filmak egin zituen.
1997an Zilarrezko Maskorra aktore onenari lortu zuen Donostiako Zinemaldian.
José Mendiague pastorala
José Mendiague pastorala Jean Bordaxarek idatzitako lana da, 2012ko uztailaren 29an lehen aldiz taularatuta. Arrokiaga herriko lagunek plazaratu zuten. Pastoralak Joxe Mendiaga Larregain (Aldude, Nafarroa Beherea, 1845-Montevideo, Uruguai, 1937) euskal idazlearen bizitza azaltzen du.
Joxe Mendiagaren biografia
Joxe Mendiaga Alduden jaio zen. Hazparnen bizi izan zen eta 1863an hamazortzi urterekin Amerikara joan zen; hala ere ez zuen inoiz bere euskaltzaletasuna bazterrean utzi. Argentina, Txile eta Uruguain bizi izan zen. Azken honetan jardun zuen batez ere baina 1875ean Argentinako Entre Ríosko probintziako Puerto Ruizen bizi izan zen. Geroago hogeita lau urtez San José de Mayon ibili zen Montevideora 1900ean itzuli arte. Lanbidez tabako lantegi baten nagusia izan zen. 1881etik Margarita Gandollarekin ezkonduta, lau seme-alabaren gurasoak izan ziren.
Ameriketan ere euskal idazle batzuekin harremanetan egon zen: Jose Maria Iparragirre, Joanes Otsalde edo Pedro Mari Otaño. Montevideon hil zen 1937an.
Ura Marten
Ura Marten edo, beste modu batez esanda, elementu horren presentzia Marten, datuak izan ditzakeen ondorioengatik, zientzialarientzat aspaldiko kezka izan da. Betidanik, planetaren geografiak ideia horren alde jokatu du, orografia aldapatsuek eta garaiera aldeek, kasu askotan, urak sortutakoen itxura osoa baitute. Datu guztien arabera planetaren ingurumen-baldintzak asko aldatu egin dira eta horrek ura detektatzeko zailtasunak handituko lituzke.
Egungo atmosfera
Gaur egun Marteko atmosferan %0,01 ur egon daiteke. Ur hori bi eratan egon daiteke: ur-lurrun moduan eta baita lurzoruan izotz moduan. Marteko presio atmosferikoa Lurrakoa baino askoz txikiagoa da, baita tenperatura ere. Baldintza horietan Marteko uraren zikloa Lurraren oso desberdina da, ura zuzenenean solidotik gasara pasatzen baita. Horren arabera, Marten ur-likidoa ez genuke aurkitu behar.
Ur likidoaren aurkikuntza
NASA agentziak zabaldutako argazki batzutan, ordea, ur korronteak diruditen ildoxkak ikusten dira. Informazioa Ames ikerketa zentroak, Johns Hopkins Laborategiak, Arizonako Unibertsitateak, Southwest Ikerketa Institutuak eta Nantesko Planetologia eta Geodinamika Laborategiak egindako ikerketaren emaitza da. MRO (Mars Reconnaissance Orbiter) zundak 2014an Recurring Slope Lineae izenez ezagutzen diren ildoxka batzuk aztertu zituen. Uraren mugimenduek eragindako aztarnak izan zitezkeen. Argazkiak espektrometroaz aztertuez gero, azkenik, ondorio honetara heldu dira: gatz hidratatua da.
Kvilda
Kvilda Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 136 biztanle ditu eta 45,17 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Anagrama
Anagrama beste hitz bateko letrak edo silabak era batera ordenatuz sortzen den hitz berria da. Literaturan figura erretoriko moduan erabili izan da. Euskal literaturan, Txomin Agirreren Arranondo Ondarroa hitzaren anagrama da eta Mikel Zarateren Euskal Herriaren egoeraren alegoria den Haurgintza minetan lanean Ekidazu Euzkadi hitzaren anagrama da.
Roberto Álamo
Roberto Martínez Felipe (Madril, 1970), Roberto Álamo izengoitiz ezaguna, espainiar aktorea da, antzerkian eta telebistan ibilitakoa.
Johnny McGory
Johnny McGrory Irlandako folk abesti herrikoi bat da. Pete St John musikagileak konposatu eta The Dubliners musika talde ospetsuak ezagutzera eman zuen.
Tatia aulopygia
Tatia aulopygia Tatia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Kvílice
Kvílice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 78 biztanle ditu eta 1,95 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Wennbüttel
Wennbüttel Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Luis Chalbaud Errazkin
Luis Chalbaud Errazkin (Baiona, 1873ko irailaren 25a - Loiola, Azpeitia, 1965eko maiatzaren 29a) euskal herritar soziologo eta legegizona izan zen. Azken Karlistadaren ondoren Baionara erbesteratu zen. Bilboko familia batean sortu zen. 1898. urtean Jesusen Lagundian sartu zen. Deustuko Unibertsitateko Estudios de Deusto aldizkariko zuzendaria izan zen. Langileriaren arazoei buruzko lanak eta Zuzenbidearen historiari buruzkoak idatzi zituen.
María Silvestre Cabrera
María Silvestre Cabrera (Barcelona, 1967) Deustoko Unibertsitateko Soziologia irakaslea da. "Deustobarómetro" Sozialaren zuzendaria da.
Biografia
María Silvestre Cabrera Deustoko Unibertsitatean lizentziatuta dago Soziologian eta Zientzia politikoetan, baita ere Soziologia doktorea da. Soziologiako Fakultadeko dekanoa izan zen (2004-2009) baita ere Deusto Unibertsitateko Emakumeen aurkako indarkerian Esku Hartzeari buruzko Masterreko zuzendaria izan zen(2003-2009) eta Deustoko Unibertsitatean Politika Publikoak eta Lurralde Garapena Naziarteko Masterraren zuzendarikidea izan zen, Unibertsitá dilegi Studi di Palermo eta Plermoko Pedro Arrupe Institutu di formazione politikarekin. "Deusto Balore Sozialen"EVS-ren Ikerkuntza taldearen zuzendaria izan zen. Euskal Soziologia Elkarteko lehendakaria izan zen baita ere Espainiako Soziologia Federazioko lehendakariordea.
2009-tik 2012 arte Emakudearen  zuzendaria izan zen. Emakundeak, euskadiko gobernuak eratu zuen organismo autonomoa da, benetako berdintasuna lortzea helburua duena.
Publikazioak
Publikazio asko egin ditu bere lanean :
The Mero
The Mero (euskaraz Meroa) Irlandako folk abesti herrikoi bat da. Pete St. John irlandar kantautoreak konposatu eta The Dubliners musika taldeak ezagutzera eman zuen.
Rodolfo Sancho
Rodolfo Sancho Aguirre (Madril, - ) espainiar aktorea da. Aktoreen familia batean jaioa, aita Sancho Gracia zuen.
Gastrotheca bufona
Gastrotheca bufona Gastrotheca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Aubàs
Aubàs Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aubas udalerrian erroldatutako biztanleak 601 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 327 etxebizitza zeuden, 247 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 314 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 247 etxebizitza nagusietatik 182 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 109 etxek bost zituzten. 145 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 122 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 399 ziren, horien artean 299 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 299 pertsona aktiboetatik 270 lanean zeuden (151 gizon eta 119 emakume) eta 29 langabezian zeuden (11 gizon eta 18 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aubas udalerrian 237 unitate fiskal zeuden, 603,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.740 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 7 margolariak, 3 iturginak, 2 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Aubas udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 455 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mastacembelus shiranus
Mastacembelus shiranus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Barker Ten Mile (Ipar Carolina)
Barker Ten Mile Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Robeson konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gerbillurus setzeri
Gerbillurus setzeri Gerbillurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
William George Armstrong
William George Armstrong, Armstrong lehen baroia (1810eko azaroaren 26a - 1900eko abenduaren 27a) industrialari eta ingeniari britainiarra izan zen, eta Armstrong Whitworth enpresa mekanikoa sortu zuen Tynesiden. Zientzialari, asmatzaile eta filantropo ospetsua ere izan zen. Richard Norman Shaw arkitektoarekin lankidetzan, Northumberland-eko Cragside etxea eraiki zuen, hidroelektrizitateak argiztatutako munduko lehen etxea. Artilleria modernoaren asmatzailea dela uste dute.
Zalduntasuna jaso zuen 1859an, britainiar gobernuari armen patenteak eman ondoren. 1887an, Viktoria erreginaren Urrezko Jubileuaren urtean, nobleziara igo zuten Cragsideko Armstrong baroia bezala.
Hasierako urteak
Armstrong Newcastle upon Tyne- n jaio zen 9 Pleasant Row-n, Shieldfield-en, hiriaren erdigunetik kilometro batera. Jaio zen etxea jada existitzen ez den arren, inskripzioa duen granitozko plaka batek zegoen lekua markatzen du. Garai hartan, eremua, landa-eremua zen. Bere aita, William ere deitua, Newcastle kaiko arto merkataria zen, Newcastleko gizartearen mailan igo zena 1850ean hiriko alkate izateko. Anne arreba zaharrago batek, 1802an jaioa, bere amaren izena jaso zuen, Addison Potter-en alaba.
Armstrong Royal Grammar Schoolen ikasi zuen, Newcastle upon Tyne-n, hamasei urte bete zituen arte, Bishop Auckland Grammar School- era bidali zuten arte. Han zegoela, askotan William Ramshaw-en inguruko ingeniaritza lanak bisitatu zituen. Bisitetan, bere emaztea izango zena, Margaret, Ramshaw-en alaba ezagutu zuen, bera baino sei urte zaharragoa.
Armstrongen aitak semeak zuzenbidea ikasi behar zuela pentsatu zuen, beraz, Armorer Donkinera bidali zuten, bere aitaren lagun abokatu batekin. Bost urte eman zituen Londresen zuzenbide ikasketak egiten eta Newcastle-ra itzuli zen 1833an. 1835ean Donkinen negozioko bazkide bihurtu zen eta enpresa Donkin, Stable eta Armstrong bihurtu zen. Margaret Ramshawekin ezkondu zen 1835ean, eta etxea eraiki zuten Jesmond Denen, Newcastleko ekialdeko muturrean. Hamaika urtez lan egin zuen abokatu gisa, baina bere denbora librean ingeniaritzarekiko interes handia erakutsi zuen, "Armstrong Makina Hidroelektrikoa" garatuz 1840 eta 1842 artean.
Karrera aldaketa
Armstrong arrantza zale amorratua zen, eta Dentdaleko Dee ibaian, Penino mendietan, arrantzan ari zela, gurpil hidrauliko bat ikusi zuen martxan, marmolezko harrobi bat energiaz hornitzen ari zela, eta bere ahalmenaren zati handi bat alferrik galtzen ari zela iruditu zitzaion. Newcastlera itzuli zenean, urak bultzatutako motor birakari bat diseinatu zuen, bere lagun Henry Watsonen High Bridgeko lantegietan eraikiko zena. Zoritxarrez, motorrak ez zuen inolako interesik sortu. Armstrongek, ondoren, pistoizko motor bat garatu zuen birakari baten ordez, eta garabi hidrauliko bati eragiteko egokia izan zitekeela erabaki zuen. 1846an zientzialari afizionatu gisa egindako lana aitortu zioten Royal Societyko hautatua izan zenean.
1845ean urruneko urtegietatik Newcastle-ko etxeetara ura hornitzeko plana ezarri zuten. Armstrongek plan horretan parte hartu zuen eta Newcastle Korporazioari proposatu zion hiriaren beheko partean gehiegizko uraren presioa berak egokitutako portuko garabi bat elikatzeko erabil zitekeela. Bere garabi hidraulikoak ohiko garabiek baino azkarrago eta merkeago deskarga zitzakeela aldarrikatu zuen. Korporazioa ados zegoen bere iradokizunarekin eta esperimentuak arrakasta izan zuenez, beste hiru garabi hidrauliko instalatu zituzten kaian.
Bere garabi hidraulikoaren arrakastak bultzatu zuen Armstrongek garabiak eta bestelako ekipo hidraulikoak fabrikatzeko negozio bat sortzea pentsatzera, eta horrek zuzenbidearen praktikatik alde egitera eraman zuen. Donkin, bere legezko lankideak, karrera aldaketan lagundu zion, enpresa berriari laguntza ekonomikoa emanez. 1847an, W.G. Armstrong & Company-k 22.260 m² -ko lursaila erosi zuen ibaiaren ondoan Elswick-en, Newcastle-tik gertu, eta han lantegi bat eraikitzen hasi zen. Enpresa berriak Edinburgh eta North Railway eta Liverpooleko portuko garabi hidraulikoen eskaerak, baita Grimsbyko kaiko ateetarako makina hidrauliko bat ere. Laster zabaltzen hasi zen enpresa. 1850ean 45 garabi ekoiztu zituen eta handik bi urtera 75, mendearen gainerako urteetan 100 garabi batez beste. 1850ean, 300 gizon baino gehiago zeuden lantegian lantzen, baina 1863rako 3.800 izatera iritsi ziren. Konpainia laster dibertsifikatu zen zubien eraikuntzan, eta lehen eskaeretako bat Inverness zubia izan zen, 1855ean amaitu zena.
Armamentua
1854an, Krimeako gerran, Armstrongek britainiar armadak bere kanpaina-kanoi astunak maniobratzeko izan zituen zailtasunei buruz irakurri zuen. Kanpaina-kanoi arinagoa eta mugikorragoa sortzea eta zehaztasun handiagoarekin diseinatzea erabaki zuen. Atzekargako arma bat eraiki zuen kanoi ildaskatu sendo batekin, burdin forjatuz egina, altzairuzko barne-estaldura bat bilduz, ordura arte erabilitako kanoi-bolen ordez obusak jaurtitzeko diseinatua.. 1855ean gobernuko batzorde batek ikuskatzeko bost librako kanoia zuen. Arma arrakastatsua izan zen probetan, baina batzordeak uste zuen kalibre handiko artilleria bat behar zela, Armstrongek 18 librako kanoi bat eraiki zuen diseinu berarekin.
Proben ondoren, arma hau aurkarien kanoi guztien gainetik zegoela adierazi zen. Armstrongek armaren patentea gobernu britainiarrari eman zion, haren diseinuaz baliatu beharrean. Horren ondorioz, Armstrong zaldun izendatuko zuten, 1859. urtean Viktoria erreginari aurkeztutako titulua. Armstrong Gerra Sailean sartu zen artilleriako ingeniari gisa. Interes gatazka saihesteko bere enpresak armak fabrikatzen bazituen, Armstrong-ek Elswick Ordnance Company izeneko konpainia bereizi bat sortu zuen eta bertan ez zuen interes ekonomikorik. Konpainia berriak britainiar gobernurako armak fabrikatzea onartu zuen eta kito. Bere kargu berriaren arabera, Woolwicheko armategi zaharra eguneratzeaz arduratu zen, Elswick-en diseinatutako armak eraiki ahal izateko.
Hala ere, arma berriak arrakasta handia izateko zorian zegoela zirudienean, oposizio handia sortu zen, armadaren barruan eta arerioen fabrikatzaileen artean, batez ere Manchesterreko Joseph Whitworth-en eskutik. Kanoi berria erabiltzeko zailegia, garestia eta arriskutsua zen edo maiz konpondu behar zela zioten istorioak argitaratu ziren. Hori guztia Armstrongen aurkako kanpaina bateratua zela zirudien, eta gobernuko hainbat batzorderen aurrean erreklamazio horiek guztiak gezurtatzeko gai izan zen, baina etengabeko kritikak oso nekagarriak eta etsigarriak iruditu zitzaizkion. 1862an, gobernuak kanoi berria agintzeari uztea erabaki zuen eta aurrekarga sistemara itzultzea erabaki zuen. Gainera, eskaera gero eta txikiagoa zela eta, etorkizuneko arma aginduak Woolwich-en hornituko lirateke, Elswick-i eskaera berririk gabe utziz. Azkenik, gobernuarekin konpentsazio bat adostu zen enpresaren negozio galeragatik, legitimoki bere produktuak atzerriko potentziei saltzera pasa zena. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean armak bi aldeei saldu zizkieten espekulazioak ez zuen oinarririk izan.
Gerraontziak
1864an, bi konpainiak, W.G. Armstrong & Company eta Elswick Ordnance Company, batu ziren Sir W.G. Armstrong & Company sortzeko. Armstrongek Gerra Bulegoan bere lanpostua utzi zuen, beraz jada ez zegoen interesen gatazkarik. Konpainiak itsas armetara bideratu zuen arreta. 1867an, Armstrongek akordio bat lortu zuen Charles Mitchell Low Walkerreko ontzi-eraikitzailearekin, Mitchellek gerraontziak eraikiko zituen eta Elswickek armak emango zituen. Bere lehen ontzia, 1868 urtean eraikia, HMS Staunch kanoiontzia izango litzateke. 1876an, Newcastleko zubiak (XVIII. mendean eraikia) Elswickeko tailerretara itsasontzietarako sarbidea mugatzen zuenez, Armstrongen konpainiak zubi birakari berria eraikitzeagatik ordaindu zuen, eta horrela gerraontziek Elswick-en armak instalatu ahalko zituzten. 1882an, Armstrongen konpainiak Mitchell-ekin bat egin zuen Sir William Armstrong, Mitchell and Co. Ltd. eratzeko eta 1884an ontziola ireki zuten Elswick-en, gerraontzien ekoizpenean espezializatzeko. Ekoizitako lehen ontziak Austria-Hungariako itsas armadarako Panther eta Leopard torpedo ontziak izan ziren. Elswick-en ekoiztutako lehen gerra ontzia 1887an ureratutako HMS Victoria izango zen. Ontziari hasiera batean "Renown" deitu behar zitzaion, baina izena aldatu egin zen Erreginaren UrrezJo jubileuaren omenez. Armstrongek sinbolikoki egin zituen itsasontzian lehenengo eta azken errematxeak. Ontziak ez zuen zorterik izan, 1893an HMS Camperdown- ekin talka egin baitzuen eta hondoratu egin zen 358 gizon galtzearekin, Sir George Tryon almiranteordea barne. Elswick ontziolako bezero nagusietako bat Japonia izan zen, hainbat gurutzaontzi eskuratu zituelarik, horietako batzuek Errusiako flota garaitu zuten Tsushimako guduan 1905ean. Borrokan erabilitako arma japoniar guztiak Elswick-en eraiki zirela aldarrikatu zen, garai hartan gerraontzi bat eraiki eta guztiz armatu zezakeen munduko ontziola bakarra. Elswick-eko obrek aurrera egiten jarraitu zuten eta 1870erako milia bateko hiru laurden luzatzen ziren ibaiertzean zehar. Elswick-en populazioa, 1851. urtean 3.539 biztanleko zen, eta 27.800 izatera iritsi zen 1871rako. 1894an, Elswick-ek ponpatzeko lurrunezko makinak, metagailu hidraulikoak eta motor hidraulikoak eraiki eta instalatu zituen Londreseko Tower Bridge funtzionatzeko. 1897an, konpainiak Armstrongen arerio ohiaren, Joseph Whitworth-en, konpainiarekin bat egin zuen, eta Sir WG Armstrong, Whitworth & Co Ltd bihurtu zen. Whitworth ordurako hilda zegoen.
Armstrongek ingeniari bikain ugari bildu zituen Elswick-en. Horien artean, Andrew Noble eta George Wightwick Rendel nabatmentzen ziren, eta euren armen antolamenduaren eta dorretzen kontrol hidraulikoaren diseinuak mundu osoan hartu egin zituzten. Rendelek gurutzaontzien kontzeptua gerraontzi gisa aurkeztu zuen. Lehia handia izan zen Nobleren eta Rendelen artean, Armstrongen heriotzaren ondoren agerian geratu zena.
Bere etxe berria Cragside izena zuen, eta urteen poderioz, jabetza etxearen inguruan zabaldu zuen. Azkenean, etxaldeak 1729 acre zituen. Zazpi milioi zuhaitz landatu zituen, bost laku artifizial eraiki eta 31 mi zalgurdien bideetan. Aintzirak energia hidroelektrikoa sortzeko erabiltzen ziren eta etxea energia hidroelektrikoz argitzen munduko lehena izan zen, Joseph Wilson Swan asmatzaileak emandako goritasun-lanparak erabiliz.
Porzana nigra
Porzana nigra Porzana generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatzen zen.
Norma Vázquez
Norma Vázquez García (Méxiko, 1960) indarkeria matxistan aditua, aholkulari eta irakasle aritzen da. 1988an Bilbora mugitu zen eta bertan enpresa sortu zuen, Sortzen Consultoría S.L., gainera, Bilboko Krisálida elkartean laguntzen du.
Biografia
El Salvadorreko Universidad Centroamericana José Simeón Cañas-en Psikologian Lizentziatu zen, eta ondoren ikasketa desberdinak garatu zituen Mexikoko Universidad Iberoamericana-n eta Bilbon, osasun mentalari lotutakoak. Psikoterapeuta da ere eta International Federation of Psychoterapy-ko kidea.
CIDHAL, Mujeres en Acción Sindical eta Mexikoko Coordinadora Feminista-ren parte izan da. 1992tik 1998ra artean El Salvadorren bizi izan zen eta bertan, Las Dignas elkartean aritu zen lanean.
2003tik Sortzen Consultoría S.L. zuzentzen du, indarkeria matxista eta emakumeen boteretzea lantzen dituen enpresa. Hainbat masterretan irakasten du, besteak beste Deustuko Unibertsitatean, Komplutensean, Salamankako Pontifize-Unibertsitatean eta Granadako Unibertsitatean, beti ere generoa, emakumeen aurkako indarkeria eta lankidetza aztertuz. Gainera, 2005etik Bizkaiko eta Gipuzkuko emakumeen boteretzerako eskoletan aritu da irakasle eta Udaletxe desberdinen zein Foru Aldundi eta Osakidetzarentzat aritu da aholkulari, besteak beste, COVID-19ak emakumeen aurkako indarkerian izan duen eragina mahai gainean jarriz. Beste batzuekin batera, 2021ean Objeciones feministas al actual proyecto de Ley de libertades sexuales manifestua sinatu zuen.
Pakea eta Garapenaren aldeko Zientziaren Nazioarteko Eguna
2001eko azaroaren 2an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak azaroaren 10a Pakea eta Garapenaren aldeko Zientziaren Nazioarteko Eguna izango zela erabaki zuen, 31C/20 ebazpenarekin.
Jardunaldi honek jendeari aukera ematen dio erakusteko zergatik den garrantzitsua zientzia eguneroko bizitzarako, eta zerikusia duten gaiei buruzko eztabaidan parte hartzeko.
Urtero, Unescok gobernuarteko eta gobernuz kanpoko erakundeak, ikerketako erakunde zientifikoak, elkarte profesionalak, unibertsitateak, udalerriak, baliabideak, zientzietako irakasleak, eskolak eta beste batzuk bultzatzen ditu Zientziaren Nazioarteko Eguna antolatzeko.
La Barre-en-Ouche
La Barre-en-Ouche Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Barre-en-Ouche udalerrian erroldatutako biztanleak 926 ziren. Familiak 384 ziren, horien artean 123 pertsona bakarrekoak ziren (54 bakarrik bizi ziren gizonak eta 69 bakarrik bizi ziren emakumeak), 142 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 472 etxebizitza zeuden, 396 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 382 etxeak ziren eta 90 apartamentuak ziren. 396 etxebizitza nagusietatik 246 bere jabearen bizilekua ziren, 137 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 96 etxek hiru zituzten, 112 etxek lau zituzten eta 141 etxek bost zituzten. 297 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 216 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 120 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 537 ziren, horien artean 378 aktiboak ziren eta 159 inaktiboak ziren. 378 pertsona aktiboetatik 325 lanean zeuden (173 gizon eta 152 emakume) eta 53 langabezian zeuden (29 gizon eta 24 emakume). 159 pertsona inaktiboetatik 59 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 70 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Barre-en-Ouche udalerrian 398 unitate fiskal zeuden, 890 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.259 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 70 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 13 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 29 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean La Barre-en-Ouche udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. La Barre-en-Ouche udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 203 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Los Iruña'ko
Los Iruña'ko, Nafarroako musika talde bat izan zen. Iruñean sortu eta 1956-1965 artean jardun zuen. Taldekideak honakoak ziren: Kike Los Arcos, Enrique Abad, Iñaki Astondoa, Joaquín Zabalza eta Alberto Huarte.
Euskal Herriaz gain, 2.500 kontzertutik gora eskaini zituzten mundu osoko herrialde askotan zehar, tartean Argentina, AEB, Kanada, Espainia eta Mexiko.
Charny-le-Bachot
Charny-le-Bachot Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Charny-le-Bachot udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Basoa neguko ilunabarrean
Basoa neguko ilunabarrean (La Forêt en hiver au coucher du soleil) Théodore Rousseauren olio-pintura bat da, 1847 inguruan osatua. Gaur egun New Yorkeko Metropolitan Museum of Artean dago ikusgai. Gaiak argiaren desagerpena neguan irudikatzen du.
Berrie
Berrie Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Charny-le-Bachot
Etxebizitza
2007an 73 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 73etxeak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 56 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 9 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 108 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (41 gizon eta 31 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Berrie
Biztanleria
2007an Berrie udalerrian erroldatutako biztanleak 262 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Charny-le-Bachot
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 margolaria.
Berrie
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Charny-le-Bachot
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Charny-le-Bachot udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.177 hektarea erabiltzen.
Berrie
Etxebizitza
2007an 155 etxebizitza zeuden, 114 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 154etxeak ziren. 114 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 157 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (58 gizon eta 38 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Berrie udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.072 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kvítkov
Kvítkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 224 biztanle ditu eta 6,11 kilometro koadroko azalera. Česká Lípa barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1460 urtean egin zen.
Charny-le-Bachot
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mesut Yılmaz
Ahmet Mesut Yılmaz (Istanbul, 1947ko azaroaren 6a - ibidem, 2020ko urriaren 30) Turkiako lehen ministroa izan zen. Ama Aberriaren Alderdiko liderra izan zen 1991tik 2002ra. Kanpo Harremanetako ministro (1987-1990) eta hiru aldiz lehen ministro (1991, 1996 eta 1996-1999) izan zen.
Gastrotheca carinaceps
Gastrotheca carinaceps Gastrotheca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mastacembelus signatus
Mastacembelus signatus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Wakayama
Geografia
Honshuko uhartearen hegoaldean dago, Kii itsasartearen ertzean. Kinokawa ibaiak bitan banatzen du hiria eta bertan itsasoratzen da. Hiriaren lurren iparraldeko eremua dago populatua, izan ere Osakako prefeturarekin muga egiten baitu. Hegoaldeko lurretan nekazal giroa nagusitzen da. Hiriaren mendialdean dagoen Kiimidera parkean tenpluak daude eta bertatik hiriaren ikuspegi itzela dago.
Historia
Wakayaman izan zen lehen gaztelua Ōta gaztelua izan zen. 1585 urtean Toyotomi Hideyoshik erasotu Negoro-jiko setioaren ondoren tenplu hartako monjeak bertan babestu zirenean. Hideyosik mendietako ubide eta puytzuak bertara bideratu zituen eta uholdeak gaztelua suntsitu zuen. Horrela eskuratu zuen gaztelua eta monje gerlariek errenditu eta seppuku bidez beren buruaz beste egin zuten.
Toyotomi Hideyoshiren anaia zen Toyotomi Hidenagak gaztelu berria eraiki zuen, Wakayama gaztelua. 1600 urtean Tokugawatarren esku gelditu zen Asano Yoshinagaren gidaritzapean. 1615ean Osakatik gaztelua berreskuratzera etorri ziren 3.000 soldadu baina gazteluan 5.000 zeuden eta erasoa ezereztatu zuten.
Gazteluaren inguruan herria eratuz joan zen, gazteluaren izena hartu zuena. Edo Aroan garrantzia hartuz joan zen eta gazteluko bosgarren jauna zortzigarren Tokugawa shogun bihurtu zen, Tokugawa Yoshimune hain zuzen ere.
Wakayama hiria 1889ko apirilaren 1ean eratu zen. Bigarren Mundu Gerran bonbaketak jasan zituen eta besteak beste gaztelua ere suntsitua izan zen. Gaur egungoa berreraikuntza bat da beraz.
Ekonomia
Industria (petrolio-findegiak, altzairugintza, kimika-industria, ehungintza, zurgintza, destilategiak) eta arrantza dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Francisco Cotarelo
Pianoko ikasketak Madrilen egin zituen (lehen saria, 1890). Ohorezko domina jaso zuen nazioarteko pianisten lehiaketan (Paris, 1911). 1913. urtean Donostiako kontserbatorioko Pianoko katedra eskuratu zuen, eta bertan jardun zuen 30 urtez. Obra ugari egin zuen pianorako eta ahotserako.
White Plains (Ipar Carolina)
White Plains Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Surry konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oswaldo Sagástegui
Oswaldo Sagástegui Peruko marrazkilaria, margolaria eta karikaturagilea da 1936an Llata mendiko herrian jaioa, Huánuco departamenduko Huamalíes probintziako hiriburua, eta Mexikora emigratu zuen 1968an, non Excelsior egunkariko monero (karikaturagilea) lan egin zuen, eta bere lanak Kazetaritza Sari Nazionala irabazi zion 1984an.
Datu biografikoak
Amazoniako oihanean jaio zen familia xume batean, eta bere aitaren lana zela eta, oihanean sartzeko errepideak eraikitzen kontramaisua zenez, etxez aldatu behar izan zuen etengabe. 10 urte zituela hirira, Peruko hiriburura, iristea bere bizitza markatu zuen gertaera izan zen.
Limako Arte Ederretako Eskola Nazionalean sartu zen bere bokazioa lortzeko. Instituzio horretan 1959an graduatu zen ikasleen merezimenduagatik urrezko domina batekin. Graduatu ondorengo urtean Italiara bidaiatu zuen, zortzi urtez Erroman egon zen bizitzen eta margotzen. 1968an, bere anaia bisitatzera, Mexikora joan zen bizitzera, behin betiko finkatu zen herrialdera.
Zenbait erakusketa piktoriko indibidual egin ditu, horien artean Mexiko Hiriko Arte Modernoko Museoan dagoena, eta Mexikoko kritikarien oniritzia jaso duen Antología ( 2009 ) liburua argitaratu du.
Jiayu pasabidea
Jiayu pasabidea edo Jiayuguan Txinako Harresi Handiaren mendebaldeko muturrean kokaturik zegoen pasabide bat da, Jiayuguan hiritik 6 kilometro hego-mendebaldera. Harresian mantentzen den mendebaldeko aurreneko gotorlekua da.
Qilianshan eta Heishan arteko bide estua zaintzeko eraiki zen, izan ere mendi altuen arteko sakonunean kokaturik baitago.
Kondaira
Kondaira zahar batek dioenez, Jiayuguan pasabideko gotorlekua diseinatzen ari zela, agintean zegoen ofizialak diseinatzaileari erabiliko zuen adreilu kopurua esateko eskatu zion. Honek 99.999 adreilu beharko zituela esan zion. Ofizialak adarra jo nahi ziola uste izan zuen eta diseinatzaileak orduan zifra borobildu zuen 100.000 adreilu artea. Gotorlekua eraikitzen amaitu zutenean adreilu bat sobran gelditu zen.
Historia
Ming dinastiaren garaian eraiki zen, 1372 urtearen inguruan, Feng Sheng jeneralaren gidaritzapean. Eraiki zen gotorlekua oso sendoa zen Tamerlan konkistatzaile mongolaren erasoaren beldur baitziren txinatarrak. Gaur egungo itxura hartu zuenerako 168 urte pasa ziren eta 1540 urtean amaitu zen. Txinaren mendebaldeko muturrean kokaturik zegoenez "Zerupean dagoen lehenengo pasabidea eta handiena" (天下第一关) ezizena jaso zuen. Hexi korridorea bertan hasten zen eta beraz, Zetaren Bidearen puntu garrantzitsua ere bazen.
Deserriratuak ziren txinatarrak ere hemendik ateratzen ziren berriz ez itzultzeko. Pasabidea bera arkuz estalirik dago eta "hasperenen atea" bezala ere ezagutzen zen, Txina utzi eta basamortu zabalera eramaten baitzuen.
1987 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Txinako Harresi Handia, eta honekin batera Jiayuguan pasabidea ere bai.
Hilerri zaharra
1972. urtean Wei eta Jin dinastiako (265-420) hilerria aurkitu da hiriaren ekialdean. Adreiluz egindako milaka hilobik osatzen dute eta indusketa lanetan 700 horma-irudi inguru errekuperatu dituzte. Zortzi hilobi kolorezko horma-irudiz apaindurik daude, jainkoen eta animalien irudiak dituzte batzuek baina badaude garai hartako eguneroko eskenak erakusten dituztenak ere; pertsonak jaialdi batetarako prestaketetan, haragia erretzen, masustak batzen, oiloei jaten ematen, zaldi taldeak gidatzen...
Saint-Pierre-de-Vassols
Saint-Pierre-de-Vassols Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-de-Vassols udalerrian erroldatutako biztanleak 487 ziren. Familiak 195 ziren, horien artean 47 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 34 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 272 etxebizitza zeuden, 201 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 247 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 201 etxebizitza nagusietatik 130 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 88 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 212 lanean zeuden (124 gizon eta 88 emakume) eta 29 langabezian zeuden (12 gizon eta 17 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-Vassols udalerrian 193 unitate fiskal zeuden, 476 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.653 euro zen.