cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urriko Iraultza
Vikzhelen mahaiaren desegitea
Azaroaren 4an, negoziazioak hautsi ostean, boltxebike batzuek dimisioa eman zuten, adibidez hiru Herri-Komisariok (Noginek, Rikovek eta Miliutinek), Komite Zentraleko bost kidek (Kamenevek, Rikovek, Miliutinek, Zinovievek eta Noginek) eta baita ere Kamenev Estatuburuak (VTsIKeko lehendakariak). Beste ondorioetako bat, ezkerreko eseristek ere Milrevkom uztea izan zen, nahiz eta azaroaren 11n, mitin handi batean, boltxebikeak ezkerreko eseristak Gobernuan sartzearen alde agertu. Azaroaren 5eko negoziaziora, soilik mentxebikeak eta eseristak agertu ziren, Alexander Rabinowitchen arabera “itunik lortzeko asmorik gabe”: historiagile honen arabera, boltxebikeen arteko dimisioek Alderdi Boltxebikearen desegiketaren itxaropena eman zien. Azaroaren 6an, Vikzhelek bultzatutako negoziazio mahaia disolbatu egin zen.
VTsIK berriak azaroaren 2an, abenduaren 1erako Errusia Osoko Trenbide-Langileen Biltzar Nagusia deitu zuen, Vikzhelek bi aste beranduagorako deitu zuelarik. Azaroaren 3an Vikzhelek jada VTsIKen bere postuak onartu behar izan zuten. Abenduaren 1ean, Errusia Osoko Trenbide-Langileen Biltzar Nagusia burutzen ari zelarik, Vikzhelek Sovnarkomen Trenbideetarako Herri-komisariotza hartu zuen.
Koalizio ezak boltxebikeengan izandako eragina
Goian esan bezala, Vikzhelen mahaiaren porrotak eta koalizio-hausteak, Alderdi Boltxebikearen barruan, batez ere ildo moderatuan (Vikzhelekin gehien konprometitu zirenak), dimisioak ekarri zituen. Hala ere, kontuan izan behar da Alderdi honen barruan Urriko Iraultzaren aurretik bazegoen alderdi sozialista ezberdinen arteko koalizioaren eta aldebakarrez boterea hartzearen kontrako joera bat.
Hala mintzatu ziren Komite Zentraleko dimititutako kideak: “Gure ustez Sobieten aldeko alderdi guztiek osatutako Gobernu bat beharrezkoa da odol gehiago isuri ez dadin, goseak jende gehiago hil ez zezan, kaledinistek Iraultza garaitu ez dezaten eta Asanblada Konstituziogilerako hauteskundeak ezarritako datan burutu daitezen. Ezin gara Komite Zentralaren hondamendizko politika honen gaizkide izan, odol-isurketa geratu nahi duten eta demokrazia nahi duten proletalgoaren gehiengoaren eta soldadu gehienen nahiaren kontrakoa baita. Beraz, langile eta soldaduen masei garbi hitz egiteko Komite Zentraleko kidetza-tituluari uko egiten diogu (…) Ezin dugu lasaitasunez ikusi nola Komite Zentralaren zuzendaritza-taldea proletalgoak lortutako garaipena nola alferrik galtzen ari den”.
Eta beste hau esan zuten dimititutako herri-komisarioek: “guk uste dugu Sobietetan ordezkatuak dauden alderdi guztien arteko koalizio-Gobernu bat osatu behar dela (…) Sovnarkomek beste bide bat aukeratu du: Gobernu osoki boltxebikea izu politikoaren bidez sostengatzea (…) Ez da hori gure bidea, ezin dugu politika horren erantzukizunik hartu eta berez, dimisioa aurkezten dugu”.
Saiakera honek ez zuen lortu Alderdia desestabilizatzea. Honela erantzun zuen Alderdiak: “Sobieten II Biltzar Nagusiak Alderdi Boltxebikeari eman dio gehiengoa. Beraz, soilik Alderdi honek osatutako Gobernu bat da Sobietar Gobernu bat. Gobernu berria osatu aurretik ezkerreko eseristak Gobernuaren parte izatera gonbidatu genituen (…) eta ezetz esan zuten. Langileen aldeko bezala, euren ezetza onartezina zaigu. Gu ezkerreko eseristak Gobernuan sartzeko prest gaude, baina Sobietetan gehiengo garen alderdi gisa, Gobernua osatzeko eskubidea eta betebeharra dugu. Orian gure Alderdiaren Komite Zentraleko kide batzuek eta Herri-Komisarioen Biltzarreko kide batzuek dimisioa eman dute. Joan diren burkideak desertore moduan portatu dira ez baitute soilik euren konfidantzan lagatako postuak utzi, baizik eta Komite Zentralaren akordioak saboteatu dituzte (…) Guk desertzio hau gaitzesten dugu (…) eta desertoreetako bi, Kamenev eta Zinoviev, Petrogradeko matxinadaren aurretik jada desertore eta eskirol moduan portatu zirela gogorarazten dugu (…)”. Gerora beste adeirazpen bat egin zuen Alderdiak: “Zatiketa bat hondamendia da, baina beti da hobe aurrez-aurre aurkeztutako zatiketa bat, azpilanaren ondorio den zatiketa baino, gure erabakiak ez aplikatzea baino (…) Minutu batez ere ez dugu izan gure ezberdintasunak langile eta baserritar iraultzaileen aurrean aurkeztuko bagenitu hauen babesa jasoko genukeenaren inguruko zalantzarik”. Gutxira batzuek dimisioetan atzera egin zuten, adibidez Teodorovitx eta Xliapnikov herri-komisarioek eta Zinovievek. Dimititutakoen postuak beste boltxebike batzuk bete zituzten: Estatuaren burutzan Jakov Sverdlovek Kamenev ordeztu zuen, Hrihori Petrovskik Rikov Barne Arazoetarako Herri Komisariotzan eta Aleksandr Xliapnikov berak Nogin Merkataritzarako Herri Komisariotzan. Nekazaritzarako Herri Komisariotza hutsik geratu zen ezkerreko eseristak Gobernuan sartu ziren arte.
Iraultzaren hedapena Errusian barrena
Hurrengo asteetan, botere sobietarra Petrogradetik Errusian barrena hedatu zen. Usteen kontrara, hau ez zen e¡berehalako prozesua izan, Petrograden aldarrikatu eta Errusia osoan onartu; baizik eta nahiko prozesu luzea eta irregularra izan zen.
Iraultzaren hedapena, kasu honetan ere bai, nahiko baketsua izan zen Errusia “nuklearrean”; baina otsaileko iraultzarekin izan zuen ezberdintasuna, Estatuaren lurralde guztietara ez hedatzea izan zen. Kasu honetan, hedapena oro har baketsua izan bazen ere (Mosku bezalako gune batzuetan izan ezik), otsaileko iraultzarena baino geldoagoa izan zen, izan ere, urrian, bai komunikazioko sektoreko enplegatuek eta bai trenbideetako langileek (sindikatu eseristak eta mentxebikeak nagusi ziren sektore horietan) botere boltxebikearen kontra deitu zuten greba baten ondorioz Petrograd nukleo iraultzailea isolatuta geratu zelako (batez ere urriaren 27tik aurrera. Oskar Anweilerren arabera, Petrograden gertatutakoaren berri-emailerik onenak Biltzarreko ordezkariak euren kabuz izan ziren. Anweilerrek gainera, Petrogradeko Komite Militar Iraultzaileak beste hirietara “1.000 agitatzaile baino gehiago” bidali zituela aipatzen du). Richard Pipesen arabera, lehen asteetan Sovnarkomek, greba horren ondorioz “ez zuen ez pertsonalik ez dirurik”; beraz, zaila da halako hedapen bat zuzendu ahal izatea. Beraz, hedapen hau, tokiko ekimenen fruitua izan zen. Gainera, kontuan izan behar da otsaileko iraultzaren ondoren sortutako tokiko botereen aniztasunak; Estatua bera ahuldu egin bazuen ere, Estatu berri baten sorkuntza (botere berriaren hedapena) oztopatu egiten zuela. Azken faktore bat badugu 1917ko otsaileko iraultzak kontsentsu ia osoa zuela errusiar herrian (jada inork ez zuen tsarra onartzen, ezta eskuinean ere), eta 1917ko Urriko Iraultzak ez zuela hainbesterainokoa. Petrograden bildutako Errusia Osoko Sobieten II Biltzarrak, tokiko Sobietei boterea hartzera eta Petrogradeko eredua jarraitzera deitzen zien; baina “eredua jarraitze” (edo saiatze) hori, lehen asteetan ez zen modu homogeneoan gertatu. Hori dela eta, zenbait tokitan boterea hartzeko formula ezberdinak erabaki zituzten tokian tokiko Sobiet ezberdinek: batzuetan Sobietek aurretik gehiengo boltxebikea zuten eta beraz Botere Sobietarra onartzea azkar gertatu zen, beste batzuetan II Bitzarra onartu zuen Sobietak baina “alderdi sozialista guztien tokiko koalizioa” eratuz, beste toki batzuetan onarpen baldintzatuak izan ziren, beste batzuetan Sobietak lehen unean Botere Sobietarra onartu ez zuelarik hauteskunde berriak egin ziren, eta beste toki batzuetan, nahiz eta Sobietak Petrograden jazotakoa onetsi, ez zuen bere hirian boterea lortzerik izan (eta honek azaltzen du Guda Zibilaren hasiera).
Lehen egunetan, Sobiet batzuk, modu baketsuan batu ziren Urriko Iraultzaren programara. Batez, ere, Oskar Anweilerren arabera, Petrograd inguruko zonaldea (marinelak eta ontzioletako langileak zeuden tokia, sektore hauek oso erradikalak baitziren), eta Errusiako erdialdeko industri-zonaldea izan ziren, azkar eta nahiko baketsu sobietartu ziren zonaldeak. Petrograd ingurukoen artean, artean, Kronstadt izan zen ezagunena, eta bestela Finlandiako (Helsingfors eta Viborg) eta Estoniako Sobietak zein Letoniako Sobietak, Reval eta Riga batez ere (nahiz eta herri hauetan, azkenean, Sobietek boterea lortzerik ez izan). Pskoven ere Urriko Iraultzaren alde jarri ziren, baina tokiko formula baten azpian, alderdi sozialista guztiek osatutako “Ipar-mendebaldeko Fronteko Komite Iraultzailea” sortu zuten. Hauekin batera, Baltikoko Itsas-Armadako Sobiet (Tsentrobalt) indartsua ere, boltxebikeen nagusigopean zegoenez, Urriko Iraultzaren alde paratu zen. Petrograd inguruan, Luga izan zen boltxebikeen kontra ezarri zen hiri bakarra. Errusia erdialdeko zenbait hiritan, batez ere Sobiet boltxebikeak zituzten hirietan, sobietartzea berehalakoa izan zen; adibidez, Kazanen, Samaran, Tsaritsinen eta Saratoven. Uraletako zonalde industrialean ere sobietartzea baketsua eta azkarra ian zen, Jekaterinburgen, Permen, Nizhni Tagilsk eta Votkinsk hirietan botere sobietarra onartu zen; kasu gehienetan, eskualde honetan boltxebikeen kontrola hain handia zen ezen hasieran mentxebikeek eta eseristek ere boltxebikeen programa onartu zuten. Tula eta Nizhni Novgorod ere segituan sobietartu ziren, Jaroslavl bezala, nahiz eta hiru hauek urriaren 25ean gehiengo boltxebikedun Sobietak ez izan. Bielorrusian, Minskeko Sobietean boltxebikeek gehiengoa zuten. Siberian, boltxebikeen alde jarritako hiririk garrantzitsuena Irkutsk izan zen, non Siberia Osoko Biltzar Nagusi Sobietarra eratu zen, Krasnoiarsk ere Siberia gorriaren gune bilakatu zen. Vladivostoken ere Urriko Iraultza onartu zuten, baina une batez, hiri horretan alderdi sozialista guztien koalizio bat eratu zen. .
Izan ziren II Biltzarraren alde egon ez ziren Sobietak, eta berez, beranduago “boltxebizatu” edo botere sobietarraren alde paratu zirenak. Adibidez, Vologdakoa eta Viatkakoa kontrakoak izan ziren, edota Iparraldean Arkhangelskekoa (mentxebikeek kontrolatuta) neutral mantendu zen hasieran. Lugako eta Mogilev/Mahialau hiriko Sobietak hasiera batean boltxebikeen kontra agertu ziren. Iparraldean, Murmanskeko Sobieta ere ez zen oso boltxebikezalea izan: nahiz eta hasiera batean Petrogradeko erabakiak onetsi, 1918ko ekainean zurien aldera pasatu zen. Uraletako aldean, Penza eta Simbirsk mentxebikeen pe geratu ziren abendua arte. Siberian, eseristen gune nagusia Tomsk izan zen, eta Ekialde Urrunean Khabarovsk. Hala ere, halako hiri gehienak, beranduago edo pixkanaka sobietartu ziren, kasu batzuetan Sobietetarako hauteskunde berriak izan zirelarik, eta beste batzuetan, boltxebikeak ez ziren hiri gehienek “ezarritako boterea” onartu zuten.
Baserriguneen “sobietartzea” (Botere Sobietarraren onarpena), 1917ko azaroaren 26an hasi zen Errusia Osoko Baserritarren Sobietan II Biltzar Nagusiak azkartu zuen, Biltzar Nagusi horretan ezkerreko eseristek gehiengoa irabazi zuten, Marija Spiridonova Komite Exekutiboko lehendakari gisa jarriz. Ordura arte, Baserritarren Sobietak oso antiboltxebikeak ziren, “botere osoa Asanblada Konstituziogilearentzat” leloa aintzineratu zuten, eta Petrograden “Aberria eta Iraultza Salbatzeko Komitea” deitutako erakunde klandestino antiboltxebikearekin bat egin zuten. Baserritarren Sobietak, hasera batean “Boltxebikerik gabeko Gobernu sozialista bat” eskatzen zuen.
Armadako fronteen boltxebizazoa bestelakoa izan zen. Izan ere, abuztu-irailean emandako Sobieten boltxebizazio prozesuan, Armada langileak baino atzerago joan zen, oraindik eseristak baitziren nagusi armadako komite askotan. Oskar Anweilerren arabera, berez, armadak neutral mantendu nahi zuen, bertako komite gehienak ez baitziren boltxebikeak, baina Kerenskiren alde ere ez zuten jarri nahi, hau oso inpopularra baitzen. Oro har, Petrogradetik gertu zeuden fronteak boltxebizatu egin ziren, ez hainbeste urruti zeudenak. Iparraldeko frontean eta Ekialdeko frontean azaro-abenduan boltxebikeen aldeko erresoluzioak atera zituzten (azken hau gainera garrantzitsua izan zen Mogilev hiriko Sobieta boltxebizatzeko eta hiri horretatik zuzentzen zituzten zenbait konspirazio agerian uzteko). Hegoaldeko frontean eta Errumaniako frontean ordea, Radak planteatutako lehia oso gogorra izan zen, Radaren programa “Armadaren ukrainartzea” izan zen, eta Radaren Idazkari Militar Simon Petliuraren programa, ukrainar unitate eta soldaduen kontzentratu eta bere kontrolpean ezartzea izan zen. Honek, fronteen boltxebizazioa zaildu egin zuen. Hala ere, Hegoaldeko fronteak Odessa hiria boltxebizatzen lagundu zuen.
Iraultzaren hedapen oro har baketsuan bi salbuespen gertatu ziren: Moskukoa eta Tashkentekoa. Hiri garrantzitsu hauetan ere borrokak ziren gorrien eta Behin-behineko Gobernuaren aldeko tropen artean.
Mosku
Moskun borroka gogorrak izan ziren Moskuko Milrevkom (Sobieta boltxebikeen hegemoniapean zegoen) eta Gobernuaren tropen artean. Oskar Anweilerren arabera, Moskun urriaren 25ean, Viktor Noginen lehendakaritzapean (beste iturri batzuen arabera, Usievitx boltxebikea izan zen buru), Milrevkom bat osatu zuten, baina mentxebikeak ere barne ziren (Sobieten 340 bat ordezkarik Milrevkom osatzearen alde bozkatu zuten, eta 120 batek aurka); eseristek “Segurtasun Publikorako Komitea” osatu zutelarik (Viktor Sergeren arabera, Moskun ere mentxebikeak matxinadaren kontra zeuden, baina “matxinada bideratzeko” Milrevkomarekin bat egin zuten). Boltxebikeek eta aliatuek, soldaduen Sobietetako hauteskunde berriak antolatu nahi zituzten, soldaduen Sobietetan baitzuten eseristek gehiengoa (zeintzuek, jakina, ez zituzten hauteskunde berri hauek onartu). Urriaren 26an Moskuko Milrevkomeko tropek Kremlina eta bertako Armategia kontrolatzen zuten, kontrako indarrak Aleksandrov Ofizialen Eskolan bildu zirelarik. Esan beharra dago, Moskuko Behin-behineko Gobernuaren aldekoek lehen aldiz “goardia zuria” terminoa erabili zutela. Urriaren 26an, Moskuko Kremlinaren Mendebaldea (Moskuko Unibertsitatea eta Trubetskoi Bulebarra) kontrolatzen zuten antiboltxebikeek, urriaren 27an ia hiria erdialde osoa kontrolatzen zuten, eta urriaren 28ko goizaldean berriz egin ziren Kremlinen jabe (Kremlinen zeuden tropa gorrien buru Berzinek Moskuko Milrevkomekin kontakturik gabe, hiria uztea erabaki zuen). Anweilerren arabera, “bi aldeek, hasiera batean ez zuten borrokarik egin nahi, eta Moskuko goarnizioak jarrera pasiboa izan zuen”. Orlando Figesen arabera “Moskuko boltxebikeak ez ziren oso borrokalari onak, urriaren 27an Kremlinetik kanporatuak izan ziren, eta 29an soilik Moskuko zonalde industrialak kontrolatzen zituzten”. Richard Pipesen arabera “Behin-behineko Gobernuaren aldeko tropek determinazio handiagoa erakutsi balute, Mosku kontrolatuko zuten (…) urriaren 28an hiriaren erdialdea kontrolatzen zuten eta orduan Milrevkomeko kideak atxilotzeko agindua eman zezaketen”. Pipesek dioenez “Moskun, boltxebike gehienak Kamenev eta Zinovieven aldekoak ziren eta ez zuten matxinatu nahi”. Kremlinen sartzerakoan, zenbait gorri desarmatu eta hil egin zituzten, Viktor Sergeren arabera, “Izu Zuriaren lehen ekintza izan zen hori”. Urriaren 28an, hiriaren erdialdea “zurien” menpe zegoen, eta gorriek soilik aldirietako auzo batzuk kontrolatzen zituzten.
Hala ere gauzak azkar aldatu ziren: urriaren 28an bertan gorriek Moskun greba deitu zuten, urriaren 29an, borrokak berrik hasi ziren eta gorriak Tverskaia kaleraino iritsi ziren (hiri erdian); arratsaldean Taganskaia enparantza, Alekseiev Eskola Militarra eta Metropol Hotela hartu zuten, Kremlin berriz inguratuz. Gauean, Petrograden eman ziren Vikzhel negoziazioen ondoren Moskun bi alden suetena deklaratu zuten, baina baldintzak azkenean ez ziren bete, eta urriaren 30ean berriz borrokatzen hasi ziren. Urriaren 30ean tropa boltxebikeek Gobernuaren tropak gordetzen ziren Kremlin inguratuta zuten, eta Lefortovo auzoa. Bestalde, behin iraultzak Petrograden kontrola bermatuta, Moskura tropak bidali zitzazkeen. Urriaren 30 eta 31 artean, Moskun kalez-kaleko borroka handiak eman ziren. Azaroaren 2an (Anweilerren arabera, 1ean), Gobernuaren aldeko tropek Kremlin utzi egin zuten, preso kontrairaultzaileak aske uzten zituen itun baten ostean (itun horrek asko haserrarazi zituen Goardia Gorriko kideak, junker kontrairaultzaileak aske uztearen kontra baitzeuden). Azken borrokak azaroaren 3an izan ziren, Moskuko aldirietan, eta egun horretan Milrevkomek Moskuko kontrola ziurtatu zuen. Azaroaren 4an, langile Sobietak (boltxebikeen aldekoak) eta soldaduen komiteak (gehienbat eseristen aldekoak) batu egin ziren; boltxebikeen gehiengoak Sobieteko lehendakari berri gisa Mikhail Pokrovski historiagile boltxebikea aukeratu zuen. Eraikin batzuk izan ziren kaltetuak: Nikolas jauregia batez ere (John Reeden arabera, eraikin hau ez zen baliorik handiena zuena). Behetik, Berri Onaren Basilikako fresko batzuk, Asuntzioaren Basilikaren kupula bat eta Salbatzailearen dorrearen erlojua izan ziren kaltetuak. Trinitatearen atea puskatu egin zen, baina konpontzeko moduan egon zen. Hala ere, Orlando Figesen arabera, “suntsiketak handiak eta kalkulaezinak izan ziren”. Ziur aski suntsiketa batzuk izan ziren (Moskuko gotzainak esan zuen moduan), baina egia da prentsa antiboltxebikeak handizkatu egin zituela. Guztira mila bat borrokalari gorri hil ziren Moskun, eta zuriak ere ehundaka izan zirela kalkulatzen da. Vikor Sergeren arabera, “Moskuko mugimendua ez zen izan Petrogradekoaren eredu berdinekoa (…) Petrograden ondo planifikatutako mugimendu bat izan genuen, Moskun ordean, mugimendu espontaneo bat (…) Moskukoa matxinada proletarioen eredu zaharren antzeko matxinada bat izna zen, eta han ekonomi-faktoreek pisu handi bat zuten (…) Petrogradeko eredu berriko matxinada bat izan zen, masak eta Alderdia plangintza zehatz baten ostena elkarlanean kalera atera zirelarik”.
Taxkent
Turkestan “errusiarrean” Taxkent izan zen gorrien gune nagusia, han ere matxinada gorria izan baitzen, Petrogradeko eta Moskuko eredua jarraituz. Han boltxebikeak eta ezkerreko eseristak urriaren 28an matxinatu ziren. Taxkenteko Sobietak ezker iraultzailearen aldeko fama zuen, eta irailaren 12an, Korniloven kolpearen porrotaren ondoren, botere osoa Sobietei pasatzearen aldeko adierazpen bat egin zuen, hala Behin-behineko Gobernuaren kontra ezarriz eta Taxkenten botere bikoitzaren egoera bat ezarriz. Taxkenteko Komite Militar Iraultzailea urriaren 25ean bildu zen, boltxebikeek eta ezkerreko eseristek osatuta. Urriaren 27-28 arteko gauean, Gobernuaren aldeko tropek Taxkenteko Milrevkomeko kideak atxilotu zituzten, langileen matxinada probokatuz. Urriaren 28an bi aldeen arteko borroka armatuak izan ziren. Hasieran Gobernuaren tropek nagusitasun militarra zuten, baina urriaren 29an egoera aldatu zen, batez ere iraultzaileek beste hiri batzuetatik laguntza izan zutelako. Urriaren 31 eta azaroaren 1aren artean, Taxkent osoa iraultzaileen alde zegoen, Gobernuaren aldeko komandantea atxilotua izan zelarik. Hala ere, nahiz eta hirian botere sobietarra aldarrikatu, Taxkent eta Turkestan geografikoki Errusiarengandik isolatuak zeuden Orenburgen Aleksandr Dutoven menpean zuriak nagusitu zirelako.
Iraultzaren eraginetik kanpo geratu ziren zonaldeak
Sobieten boteretik at geratzen ziren guneak Don eskualdea, Kuban eskualdea, Ukraina, Krimea, Moldavia, Transkaukasia, Finlandia (zeina guda zibil propio batean murgildu zen) eta alemaniarrek okupatutako lurrak izan ziren. Lur horiek Botere Sobietar berritik at geratu ziren, eta parte batean honek azaltzen du Guda Zibilaren hasiera. Egia baita Guda Zibila ezin zitekeela luzatu atzerriko potentzia inperialisten laguntzarik gabe, baina litekeena ere bada interbentzio hau ez zela emango edo asko murriztuko zela hasieran botere sobietarrik gabeko zonalde fisikoak, edo botere alternatibo bezala ikusarazteko gai ziren “Gobernu” fisikoak egon izan ez balira.
Errusia Hegoaldea: Armada Zuriaren lehen nukleoa
Don eta Kuban eskualde kosakoetan, eta Orenburg hirian, militar kontrairaultzaileek euren boterea aldarrikatu zuten, eta “Bolondresen Armada” (Armada Zuriaren nukleoa) antolatzen hasi ziren (hala ere, hemen apurketa bat baino jarraipena izan zen, udatik aurrera han gotortutako militar atzerakoiek, Aleksei Kaledinek adibidez, lur horietan euren agintea Behin-behineko Gobernuaren gainetik zegoela aldarrikatu baitzuten . Beraz Urriaren aurretikako egoerarekin nolabaiteko jarraipen bat egon zen Don Eskualdean; hala ere, Urriaren ostean, Petrogradeko politikari eta militar asko, kosakoak ez zirenak, Donera joan ziren han “Errusiako Gobernu” bat osatzeko ).
1917ko abuztuan Aleksei Kaledinek, Dongo kosakoen buruzagiak (atamanak), Behin-behineko Gobernua onartzen ez zuela esan zuen Zortzigarren Armadaren buruzagitza kendu ziotenean. Irailean Behin-behineko Gobernuak Kaledin atxilotzeko agindua eman zuen, baina Donen zeuden tropek agindu hori betetzeari uko egin zioten. Gainera beste arrazoi bat zuen Kaledinek, Behin-behineko Gobernuak iragartzen zuen (eta sekula martxan jarri ez zuen, baina boltxebikeek bai martxan jarri zezaketen) nekazal erreformarekiko aurkakotasuna: Kaledinek kosakoen lurrak birbanatzearen eta are baserritar errusiar ez-kosakoen esku uztearen arriskua politikoki erabili zuen. Beraz, Donen Errusiako eskuineko sektorea indartsu agertu zen, eta argi zegoen Urriko Iraultzaren ostean boltxebikeen kontrako gunerik indartsuena hori izango zela (urriaren 26an bertan Kaledinek ordura arte kontra zegoen Behin-behineko Gobernuaren aldeko adierazpena egin zuen). Kontuan izan behar dago langileen Sobieten artean, Donen ere boltxebikeek eta aliatuek ez zutela gehiengoa: Don Eskualdean Taganrog hirikoa zen boltxebikeen alde egin zuen hiri handiko Sobiet bakarra (gehienak mentxebikeen eskuetan zeuden), eta hiri txikietan, Kamenskaia hirikoa. Bestalde, Asanblada Konstituziogilean, Don Eskualdeak eskuineko hautagaien alde bozkatu zuen, boltxebikeak hirugarren indarra zirelarik.
Urriaren 27an, Aleksei Kaledinek hartu zuen Gobernu antiboltxebike bat eratzeko ekimena, boltxebikeen kontrako politikari eta ofizial denak Don Eskualdera gonbidatuz. Hasiera batean, oso gutxik egin zioten jaramon, hasieran kontrairaultzaile gehienek boltxebikeek oso gutxi iraungo zutela eta Petrograden edo Moskun egindako ekintza erabakigarri baten bidez eroriko zirela uste baitzuen, baina pixkanaka gehiago joaten hasi ziren (eskuineko monarkikoetan hasi, eta eseristengan bukatuta). Azaroaren 2an, Kaledinen aginduz, Sobieten II Biltzar Nagusian parte hartu zuten ordezkari kosakoak atxilotu zituzten, eta baita ere Doneko Sobietak itxi. Azaroan eta abenduan, Errusiatik ofizial kontrairaultzaile geroz eta gehiago iritsi ziren Don Eskualdera, armada oso bat eratzeko gai izan ziren arte; adibidez, azaroaren 2an Mikhail Alekseiev armadaburua izan zena iritsi zen, “Alekseiev Antolakundea” osatua zuelarik, bere aldera boluntarioak deituz (Alekseiev, egia esan bere menpeko boluntarioak Urriko Iraultza baino lehen biltzen hasi zen, baina dei horiek Urriko Iraultzaren ostean izan zuten benetako arrakasta). Karpenko historiagilearen arabera, Alekseieven ideia zahar bat zen Gobernu iraultzaile baten aurka Errusiako zonalderen bat lurralde-oinarritzat hartuz “Estatu antiiraultzaile” bat eraikitzeko eta eusteko adinako armada eraikitzea; eta Donen topatu zuen horretarako babesa (hala ere, hasieran Kaledin ez zegoen oso pozik Alekseievek hartutako protagonismoarekin, ez baitzuen ondo ikusten Dongoak ez zirenak Don Eskualdean agintzerik, eta azaroan, Rostoveko borroka hasi aurretik, Alekseiev joan zedin ere eskatzera iritsi zen). Azaroaren 7an Kaledinek “Errusian Gobernu zilegizko bat izan arte Donen independentzia” aldarrikatu zuen. Abenduaren 6an Lavr Kornilov jeneral eskuindar karismatikoa iritsi zen Don Eskualdera.
Armada berria, abenduaren 20an sortua, ofizialki “Armada Boluntarioa” (Dobrovoltxeskaia Armija) deitzen zen (Karpenko historiagilearen arabera, izen hori Kornilovek aukeratu zuen, “Alekseiev Antolakundea” ez baitzitzaion gustatzen). Bertako buruak, abenduaren 18ko adostasun baten ostean, hiru ziren: Mikhail Alekseiev, Lavr Kornilov eta Aleksei Kaledin; lehen biak Errusiako armadaburu izandakoak, eta azkena Dongo Atamana. Baina benetako buruzagiak bi lehenak ziren eta euren arteko harremanak oso txarrak izan ziren, bai taktika militarraren inguruan zein politika-ikuspegien inguruan. Azkenean Kornilovek soldaduen gaineko agintea izango zuela, eta Alekseievek diruaren eta politikaren gainekoa, adostu zuten. Bestalde, Kaledinen alde zeuden bertako kosakoak ez ziren Donen mugetatik haratago borrokatzearen oso aldekoak, agian boltxebismoaren programaren aurkakoak ziren, baina ez euren eskualdea Errusia osoko guda batean inplikatzearen aldekoak. Gainera beste arazo bat zegoen, Armada honek zuen ofizial kopuru handia eta soldadu kopuru txikia. Armada honek finantza handia zuen, bai errusiar burgesiarengandik zein atzerriko potentzien aldetik, baina errekrutaziorako arazo kronikoak ere izan zituen. 1918ko udazkenerako, hiru liderrak hilak zeuden eta fronte honetako Armada Zuriaren zuzendaritza Anton Denikin jeneralak hartu zuen.
Armada Boluntarioa izena izan zuenak, laster “zuri” ezizena hartu zuen. Izen hori, Urriko Iraultzaren egunetan Moskuko antiboltxebikeek jada erabili zuten. Armada Boluntarioa, hasieran Mugimendu Zuriaren armada izan zen; 1918ko udaberritik aurrera Mugimendu Zuriaren barruan beste fronte eta armada gehiago sortu ziren arte. Mugimendu Zuriaren helburua, mitoak dionaren kontra, ez zen Romanov dinastiaren berrezarkuntza izan, baizik eta Asanblada Konstituziogilea deitzea (horregatik batu zitzaizkion hainbeste politikari kadete eta eserista Armada Boluntarioari), egia bazen ere militar zuri asko monarkikoak zirela.
Errusiako Hegoalde kosako horretan, 1917ko bukaeran eta 1918ko hasieran, Orlando Figesek “trenbideetako guda” deitzen ziona eman zen; hau da, guda fronte egonkorren bidez egin baino, tropa txikiak trenbideen bidez mugitu eta hiri batetako geltoki batetara iristerakoan bere boterea bertan aldarrikatuz. Tropa “mugikor” horiek hiria uzten zutenean, agian tropa etsaiak etortzen ziren, aurreko boterea “uzkailitzat” jotzen zuten, eta beste botere politiko bat aldarrikatzen zuten. Ez Armada Gorria ez Armada Zuria ez zeuden guztiz egituratuta, eta garai horietan bolondresen formazioak ziren batez ere, horrek gudaren fase hau oso nahasgarri eta aldakor egiten zuelarik. Zuriak hasieran Don Eskualdetik Donbassera hedatzen saiatu ziren, baina huts egin zuen hedapen horrek. Hala ere, aste batzuen Donbass kontrolatzea lortu zuten, Petrograd erregairik gabe utziz. Fase honetan, gorrien eta zurien arteko guda Errusia hegoaldean fokalizaturik zegoen. Zurien hedapena, hala ere, 1918ko maiatzean hasi zen, txekoslovakiarren eta britainiarren interbentzioarekin, Uraletan, Siberia hurbilean eta Iparraldean hiri batzuk hartu zituztenean (lehen neurri moduan, Gobernu “zuri demokratikoak” ezarri zituzten, ez monarkikoak edo diktadurazkoak. Azken mota horretakoak, Koltxak almirantearen pe, 1918ko bukaeran ezarri ziren). 1918ko udan, beraz, Errusiako Guda Zibila beste fase batean sartu zen, bi armada handi eta frontea egonkorrak aurrez-aurre egongo zirelarik. Zuriek bi frontea osatu zituzten honela (Errusiako Hegoaldean bat eta Siberian beste bat; 1919an hirugarren bat osatu zuten Baltikoan), guda Errusia osora zabalduz.
Ukraina
Ukrainako hirietako Sobiet gehienek boltxebikeen gehiagoa izan zuten (Kiev, Kharkov, Juzovka (Donetsk), Kherson, Jekaterinoslav (Dnipropetrovsk), Odessa), hala ere, Ukrainako egoera berezia izan zen, han Sobietek Rada nazionalistarekin lehiatu behar izan baitzuten, eta honek Ukrainako baserritarren artean, baserritarrak Ukrainako populazioaren gehiengoa izanik, babes handia zuen (gainera, Behin-behineko errusiar gobernuak boterea Radaren eskuetan utzi zuen). Ukrainan, Guda Zibilaren hasiera prozesua Errusiarekiko ezberdina izan zen.
Ukrainan, Kieven, matxinada bat izan zen Behin-behineko boterearen aurka, baina kasu horretan Sobietarekin batera Rada asanblada nazionalista ere matxinatu zen. Tropa errusiarrek, ezin eutsirik, boterea Radaren esku utzi zuten, ez Sobietaren esku. Radak, ez zuen botere sobietarra aintzatetsi, Ukraina federal gisa aldarrikatzerakoan “Errusiako anabasa egoera (…) eta Gobernu zilegi bat eratzea (zegoen Gobernua zilegi ez balitz bezala)” aipatzen baitzuen. Ukrainan Radak ez zuen boterea ukrainar Sobieten esku utzi, eta botere Sobietarraren hedapena Kharkov hiritik hasi zen, han abenduaren erdialdean Ukraina Osoko Sobieten I Biltzar Nagusia egin zenean. 1918ko urtarrilean, Kieven matxinada boltxebike bat gertatu zen (Arsenal matxinada) eta Goardia Gorriaren laguntzaz, botere sobietarra Ukraina erdialderantz, hedatu zen; baina laster, Brest-Litovskeko ituna zela eta, alemaniar tropak sartu ziren, botere sobietarra abolituz. Honek, fakzio ezberdinen arteko guda zibil konplexu bati hasiera eman zion Ukrainan, botere anitzen borroka-zelai bihurtu zelarik eta botere sobietarraren zein botere antisobietar ezberdinen denbora-tarteak bata bestearen atean etorri zirelarik, 1921an botere sobietarra erabat finkatu zen arte. Ukrainaren hegoaldean, Odessan ordea, botere sobietarra aldarrikatu zen, baina hemen prozesua Ukrainakoaz ezberdina izan zen. Odessa Hegoaldeko frontetik gertuko hiria izanik, bertako soldaduek (Errumaniako frontean eta Itsaso Beltzeko itsas-armadan borrokatzen zutenek) eragina izan zuten prozesu honetan. Hiriak, 1917ko abenduan “hiri aske” gisa aldarrikatu zuen bere burua, soldaduen kontseilu bat Gobernu bezala ezarri zuelarik. 1918ko urtarrilean (oraindik gorriek Kiev askatu gabe), Ukrainako Radak hiria Ukrainako Errepublika Nazionalaren barne aldarrikatu zuenean (Laugarren Unibertsala), bertako Gobernua Radaren aurka matxinatu zen, Odessako Errepublika Sobietarra aldarrikatu zuten, errepublika sobietar honen eta Ukrainako Errepublika Nazionalaren egun batzuetako guda izan zelarik. Odessako Errepublika Sobietarra ere, Brest-Litovsk Itunaren ostea, 1918ko martxoan, alemaniarrek desegin zuten, hiria Ukrainako Errepublika Nazionalaren pe jarriz.
Finlandia
Finlandiako Sobietak ere, iraultzarekin bat egin zuten lehenen artean zeuden, baina ez zuten Finlandia autonomoko Gobernua botatzerik izan, besteak beste, Finlandiako Alderdi Sozialdemokratak estrategia hori jarraitu ez zuelako. Finlandia, Errusiako Inperioaren garaietan oso autonomia zabala zuen herrialde bat izaki, 1917an zehar Finlandiako Alderdi Sozialdemokratak gobernatua zen, baina alderdi honek, bere kide proboltxebikeen nahien kontra (berez errusiar alderdiekiko ezberdina zen, nahiz eta kide batzuek errusiar alderdiekin lotura izan) ez zuen sobietar boterea aldarrikatu; eta jada urrirako Gobernua kontserbadoreen esku (Per Ewind Svinhufvud lehen ministro) eskuetara pasa zen. Azaroaren 14an finlandiar sozialistek “greba orokorra” deitu zuten, baina ez botere hartzea, eta are azaroaren 16an Helsingforseko Sobietak boterea hartzeko deia egin zuenean, Alderdi Sozialdemokrata kontra agertu zen, Sobietari atzera eginaraziz. Finlandiak 1917ko abenduan bere independentzia aldarrikatu zuen, eta Errusiako Errepublika Sobietarrak onartu egin zuen. 1918ko urtarrilean saiatu ziren berriz sozialista “boltxebizatuak” boterea lortzen, Finlandiako Hegoaldeko hainbat hiritan (Helsinforsen, Viborgen eta Tamperen barne) botere sobietarra aldarrikatuz eta Finlandiako Langileen Errepublika Sozialista eratuz. 1918ko otsailetik aurrera, herrialdea guda zibil odoltsu batean murgildu zen, Gobernu “zuriaren” (Alemaniaren laguntza izan zuten) eta Sobietek kontrolatutako Finlandiako Langileen Errepublika Sozialista “gorriaren” artean.
Bestelako lurraldeak
Transkaukasian (egungo Armenia, Georgia eta Azerbaijan) ere botere sobietarra ez zen hedatu. 1918ko apirilean Transkaukasiako Errepublika Federal Demokratikoa sortu zen. Transkaukasian botere sobietarraren gune bakarra Baku hiria zen, bana han botere sobietarra koalizio alderdianitz baten bidez osatu zen (Bakuko Komuna). Bakuko Komunak 1918ko uztaila arte iraun zuen, orduan britainiar inperialistek eta koalizio antiboltxebike batek abolitu zuen arte. Transkaukasian botere sobietarra 1920 eta 1922 artean hedatu zen.
Errumaniar Fronteko soldaduek, une batez Moldaviako hiri batzuk hartzen saiatu baziren arren, ez zuten lortu han nagusitzerik, eta “Moldaviako Errepublika Demokratikoa”, 1918an Errumaniari anexionatu zitzaion.
Polonia eta Baltikoa 1917an alemaniarrek okupatutako lurraldea zen. Botere Sobietarra ez zen hara ziklo honetan hedatu.
Irakurketak
Zenbait historialarik hau “boltxebikeen kolpea” izan zela diote. Hau Orlando Figes edo Richard Pipes bezalako historiagile antikomunistek esaten dute, batez ere. Euren argudioa “aldez aurretik prestatutako” eta “herriaren parte-hartze handirik gabeko” prozesua izanik, iraultza bat baino Estatu-kolpe bat izan zela ondorioztatzea da. Figesek dioenez “Petrograden oso jende gutxi jabetu zen gertatzen ari zenaz” eta “Urriko Iraultzaz talka handietako herri-iraultza handi moduan dugun irudiak gehiago zor dio Sergei Eisensteinen filmei errealitateari baino”. Hala ere ezin daiteke esan hori guztiz egia denik. Figesek berak esaten du Petrogradeko zubiak eta kontrolguneak hartzen “Milaka boltxebikek hartu zutela parte”. Urriaren 25ean bertan, bai Sobieten II Biltzar Nagusiaren aurrean, zein Neguko Jauregiaren aurrean, manifestazio boltxebike handiak deitu izan ziren (Figesek berak onartzen du jendetza boltxebikea Neguko Jauregian atxilotutako Behin-behineko Gobernuaren ministroak jipoitzear egon zela). Bestetik, nahiz eta arratsaldean hiriaren erdigunean ia mugimendurik ez egon eta boltxebikeak tokiko puntu garrantzitsuak hartzen kontzentratu, langile auzoetan mugimendua handia izan zen, jende askok parte hartu zuenaren seinale. Bestetik, kontuan izan behar dugu urriaren 25ean plangintzazko ekintzak izan baziren ere, egun hori ez zela nolanahi sortu, izan ere, prozesu intsurrekzional baten erdian gertatu zen (bai langile grebak, zein desertzioak, zein nekazalguneetako istiluak goruntz joan ziren 1917ko abuztu, irail eta urrian). Prozesu intsurrekzional horren ondorioz, boltxebikeak eta oro har Behin-behineko Gobernuaren kontra zeuden alderdiak (ezkerreko eseristak baita) indartuta atera ziren, Sobieten II Biltzar Nagusiak erakusten zuen bezala. Errusiar gehienek Behin-behieneko Gobernuaren jarraitzea eta ez uzkailtzea nahi zutela ondorioztatzea oso baieztapen ausarta da.
Luis de Amesti
Luis Urbano de Amesti Casal (1892 - 1992) historialari eta idazle txiletarra izan zen, O'Higgins eta Colchagua probintzietako historiaren dibulgatzailea.
Biografia
San Fernandon (Colchagua probintzia izandakoa) jaio zen 1892ko urtarrilaren 1ean, Cipriano de Amesti Embeita nekazariaren eta Luisa Casal Hidalgoren semea. Bere aita Txilera emigratu zuen milizia borrokalari karlista ohia zen. Ikasketa humanistikoak Barros Arana Barnetegi Nazionalean egin zituen. Ikasturteak amaitu ondoren, Aurrezki Kutxa Nazionaleko San Fernandoko bulegoan hasi zen lanean.
Gai historikoetan espezializatu zen, eta bere lanen artean hauek nabarmendu dira: "Fundación de La Villa de San Fernando de Tinguiririca", "San Antonio de Malloa", "La Divisa Vizcaína y su Evolución", "Chile y la Expedición Libertadora del Perú", "La Estancia de Don Carlos en Chile" e "Historia de Colchagua". Azken lan honen kasuan, 1926an soilik lortu zuen liburuki bat argitaratzea, "Las Casas Troncales" izenburuarekin eta Colchaguako lehen etxe fundatzaileen genealogia jorratzen du.
Historiako Errege Akademiako, Txileko Historia eta Geografia Elkarteko eta Txileko Institutuko Historia Akademiako kide izan zen. 1928an San Fernandoko Rotary Clubeko kide sortzailea izan zen, diruzaina.
1992ko uztailaren 24an hil zen Santiagon 100 urte eta zazpi hilabete zituela.
Noakenshin Browne
Noakenshin Browne (ブラウン・ノア賢信) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos.
FOXP2
Forkhead box protein P2 (FOXP2) proteina bat da, gizakietan FOXP2 geneak kodetzen duena. CAGH44, SPCH1 edo TNRC10 izenak ere baditu. Hizkuntza eta mintzoarekin lotuta dagoen genea da. Ornodun ugarik duten genea da, eta askotan jokatzen du komunikazioarekin lotutako paper bat, adibidez txorien kantak garatzeko gaitasuna.
Hasiera batean, KE familiak zuen hizkuntza-nahasmendu batekin identifikatu zenean, FOXP2 izan zen lehen genea hitz egiteko gaitasunari lotua. Giza 7. kromosoman kokatua (7q31, SPCH1 kokapena) umeki zein helduen burmuin, bihotz, birika eta hesteetan espresioak ditu. FOXP2ren ortologoak beste ugaztun batzuetan ere identifikatu dira. Genea aktiboagoa da emeetan arretan baino.
Tony the Tiger
Tony the Tiger Kellogg'sen Frosted Flakes markaren publizitate-maskota da.
Leo Burnett
Leo Burnett 1935ean Chicagon, Illinoisen, sortutako publizitate agentzia da, Leo Burnett izan zen bere sortzailea. 1950eko eta 1960ko hamarkadetan egin ziren kanpaina gogoragarrienak Burnett agentziarenak ziren. Bere sinesmena zen publiko amerikarra inpresionatzeko produktuari nortasun ezberdin bat eman behar zitzaiola, nolabaiteko pertsonalitatea. Produktu guztiek zerbait berezia zeukaten.
Burnett agentzia ezaguna zen sortutako Marlboro gizonarengatik eta marrazki bizidunengatik. Tony the Tiger sortu zuten, Kellogg 's Frosted Flakes gosaltzeko zerealentzako publizitate marrazki bizidunen maskota. Donald Tennant izan zen egilea. Leo Burnett publizitate agentziako erredaktore exekutiboa izan zen eta sormen saila zuzendu zuen 50eko eta 60ko hamarkadetan zehar. 1952an Kellogg's Sugar Frosted Flakes publizitate kanpainarako Tony Tigrea marraztu zuen lehena izan zen eta, debutatu zuenetik, hainbat belaunaldiz zabaldu da pertsonaia, eta gosaltzeko zerealen ikono bihurtu da. Tennant ere Marlbororen kontuaz arduratu zen eta Marlboro Man bultzatu zuen.
Beren maisu eta eraginak
Leo Burnettek Detroitera joatea erabaki ondoren Cadillac Motor Companyn lanpostu bat lortu zuen. Theodore McManusen babespean, Burnettek konpainiaren publizitatean lan egin zuen, eta esloganen bidez kontsumitzaileekin atsegina izaten ikasi zuen. Bere agentzia propioa sortu aurretik, Leo Burnettek sormen lehendakariorde gisa lan egin zuen Chicagoko Erwin, Wasey & Company agentziarentzat. Hiri horretan hasiko zen berak ezarritako helmuga poetikorako bidea: izarretara iristea. Bere oinarri nagusia lanen kalitatea defendatzea eta bezeroari zerbitzua ematea zen, beste edozein lehentasunen gainetik; negozioaren tamaina edo dirua, esaterako. Nahiago zuen jende arruntari zuzentzen zaion publizitatea, eta produktuaren hunkiberatasunean oinarritutako mezu sinesgarriak sortzea proposatzen zuen.
Testuingurua
Bigarren Mundu Gerra amaitu eta Estatu Batuetan hazkunde ekonomikoa jazo zen, Europan baino handiagoa. Industria gazteei zuzenduta zegoen eta haiek ziren iragarki askoren protagonistak. Bestalde, musika, zinema eta moda estilo berriak zabaldu ziren eta emakumeek indar handiagoa hartu zuten. Giza eskubideen aldeko hainbat mugimendu piztu ziren, eta haien artean arrazaren integratzearen borroka nagusitu zen. 1930eko eta 1940ko hamarkadetan industria indartsu bihurtu zen publizitatea eta horrekin batera kontzeptu global berri bat sortu zen: marketina. Publizitatea marketinaren zati bat bihurtu zen.
Iragarkiaren forma
Iragarkiaren garrantzi nagusia Tony The Tiger pertsonaiari eta zerealei bideratuta dago. Tony tigreak Leo Burnetten sormenaren arrastoa uzten du iragarkian, baina zerealak ikustea ezinbestekoa da. Komunikazio helburuari dagokionez, irudiak bere kabuz hitz egitea da, hau da, Kellogg´s zerealak hoberenak direla adieraztea.
Koloreei dagokienez, Tony tigreak dituen koloreak nagusitzen dira iragarki guztian zehar. Tony tigrearen koloreak honako hauek dira: laranja, beltza, zuria, gorria (mihia) eta berdea (begiak). Garrantzia gutxiagoko beste batzuk baita; esate baterako, zerealetako hori kolorea, tipografian beltz eta gorri bereizgarriak eta atzealdeko zuria.
Tipografiari erreparatuz, aipu batzuk beste batzuk baino handiagoak agertzen dira, segur aski, ikusleak lehenengo handietan arreta jartzeko. Tipografiaren letra eta tamainari dagokionez ezezagunak dira. Tipografian, letra larria eta kolore beltza nabarmendu egiten da, kolore gorria hiru aldiz egon arren.
Iragarkiaren edukia
Iragarki honetan bi eduki garrantzitsu daude; irudia eta testua.
Irudiari dagokionez, iragarkian Kellogg Frosted Flakes markaren “Tony the Tiger” deituriko tigre bat agertzen da. Tigrearen irudia iragarkiaren ezaugarri nagusienetako bat da. Tigreak zerealen kutxa darama eskuan zerealak jaten ari den bitartean, gainera, tigrearen azpialdean zerealez betetako katilu bat agertzen da. Pertsonaia hau erabiltzean haren ezaugarriak nabarmentzen dira, hau da, tigrea azkarra eta indartsua dela. Beraz, edozeinek marka honetako zerealak jatean tigrearen ezaugarriak izango dituela pentsatzera eramaten du. Iragarkian tigre honen presentzia marka identifikatzeko ere baliagarria da eta tigrearen erreferentziak Kellogs Frosted Flakes marka besteengan desberdintzeko balio du.
Testuari dagokionez, iragarkian zehar zenbait esaldi labur eta luze agertzen dira marrazkiari indarra emateko; “Eutsi tigre horri”, “zereal berriak, zereal izoztuak”, “zereal azukredunak eta izoztuak” eta “eutsi horri, eta aste honetan 26,450,000 irakurlek begiratu diezaiokete zerealetan gertatu den gauzarik handi eta gozoenari!”. Esaldi hauek berrikuntza, berezitasuna  eta zereal paregabeak direla adierazten dute. Azkenik, Tony tigrea “GR-R-REAT” esaten duela ikusten da, tigreak egiten duten zarata gosea duela eta zerealak gustuko dituela adierazten du.
Gaur egun
Tony tigrea Sugar Frosted Flakes zerealentzako maskota ofizial bihurtzeko lehiaketa batean aurkeztu zuten, non irabazi zuen. Historiako tigre ospetsuenetako bat bihurtu da tigre Tony, edozein haur eta helduk ezaguna.
Tigre ospetsuaren bilakaera fisikoa nahiko nabarmena da, bere laranja kolorea eta marra beltzak galdu gabe, Tony hazten joan da. Bere lehen etapan, nahiko mantso itxura zuen, haurrentzako pelutxe bat izango balitz bezala. 70 urte geroago, ordea, Tony tigrea bihurtu egin da, kirola eta azukrea gustuko dituen tigrea. Horrela, bolumen handiagoa eta irudi atletiko bat irabazi ditu, gaur egun ezagutzen duguna. Gainera, Tony hasieratik lepoan lotuta daraman zapi gorriaren erabilera ere aipagarria da. Urte batzuk beharko zituen bere izena jantzian agertzeko. Baina ez du soilik bere forma fisikoak eboluzionatu; gainera, Tonyk familia bat sortu du: Mama Tony (ama), Mrs. Tony (emaztea), Tony Jr. (Semea) eta Antoinette (alaba), zerealen publizitatean agertzen direnak.
Tigre Tony maskota, XX. mendeko 10 publizitate ikono onenetako bat bezala hartzen den pertsonaia garrantzitsua eta eragingarria bihurtu da.
Kritikak
Tony The Tiger Kelloggekin hasi zen 1952an. Hamar urte geroago, petrolio-konpainia nagusietako bat, antzeko tigre bat erabiltzen hasi zen gasolinazko produktuen sustapen-maskota bezala. Betidanik, bien arteko harremana nahiko formala izan da, baina 1992an hori guztia aldatu egin zen, enpresa-sektore eta produktu-lerro bat ireki baitzuten. Gaur egun, petrolio-konpainia hori ExxonMobil izenekoa da eta handik aurrera, bien arteko erlazioa gero eta okerrera jo zen. Produktu lerro berria iragarri ondoren, Kelloggek berehala erantzun eta kexa bat aurkeztu zuen. Kellogsek uste zuen ExxonMobilen azken jaurtiketak marka erregistratuaren legea urratzen zuela, Kellogsen tigre ospetsua erabiltzen baitzuten promozionatzeko. Horren ondorioz, Kellogsek ExxonMobil tigrearen erabilera debekatzen zuen lege judizial bat bilatzen hasi egin zen. Azken hau, eztabaida handia sortu zuen eta Kellogsen irudia zikindu egin zen.
Wheatland konderria (Montana)
Wheatland konderria (Wheatland County) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harlowton da. 2010eko zentsuaren arabera 2,168 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Wheatland konderriak 369,913 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,307 ura dira. Beste 368,606 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,59 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 2,168 pertsonetatik 2,096 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 32 dira. 7 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 44 pertsonek kokatzen zuten.
Pueblonuevo del Guadiana
Pueblonuevo del Guadiana Badajozko udalerria da, Tierra de Badajoz eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.018 biztanle zituen.
Encheloclarias prolatus
Encheloclarias prolatus Encheloclarias generoko animalia da. Arrainen barruko Clariidae familian sailkatzen da.
Betzenweiler
Betzenweiler Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Stejaru (Tulcea)
Stejaru Errumaniako udalerri bat da, Tulcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Creighton (Missouri)
Creighton Missourieko hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 349 biztanle zituen, 0.89 kilometro koadrotan banatuta.
Capoeta tinca
Capoeta tinca Capoeta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Dragonslayer (1981eko filma)
Dragonslayer, 1981eko Matthew Robbins estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko film bat da. Peter MacNicol, Caitlin Clarke, Ralph Richardson, John Hallam, Peter Eyre, Sydney Bromley, Chloe Salaman eta Ian McDiarmid aktoreek antzeztu zuten.
Efektu berezi onenen Oscar Sariaren (Dennis Muren, Phil Tippett, Ken Ralston eta Brian Johnson) eta Soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Alex North) izendapenak jaso zituen.
Argumentua
Garai ilunetan, magia arma nagusia zen. Maitasuna misterioa, abentura edonon zegoen... eta herensugeak benetakoak ziren. Erdi Aroan, Casiodorus (Peter Eyre) erregeak herensuge batekin ituna egin du, honen arabera erresumako neska gazte birjinak sakrifikatzearen alde, izaki odolzaleak ez du erresuma erasotuko. Halere, Galen Bradwarden (Peter MacNicol) azti ikasleak Valerian (Caitlin Clarke) anderea salbatzeko asmoz herensugeari aurre egingo dio.
NA-7066
NA-7066 edo Larragetako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, N-240A nafar errepideko 9,33 kilometroan hasi eta Berriobeitin dagoen Larrageta kontzejura arte doa. Errepidea 1,20 kilometro luze da.
Claudionor Souza de Jesus
Claudionor Souza de Jesus (1993ko martxoaren 5a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Lauro ikastola
Lauro ikastola Bilboaldean  sortu zen lehenengoetakoa izan zen, Loiuko udalerrian kokatutakoa.
Ikastola 1957an sortu zen egitasmoaren jarraipena da, izan ere, gurasoen kooperatiba batek abiatu zuen egitasmoa 1970 aldean.
2022an egun 1.800 ikasle inguru zituen Lauro Ikastolak.
Historia
María Ángeles Garai andereñoa aitzindaria izan zen. Paris ikasi eta gero itzultzean, Maria Angelesek hilabeteko egonaldia egin zuen Donostian, hain zuzen ere Fermín Calbetón kalean, Zipitriak ikastola zuen tokian; hartara, haren funtzionamendua ezagutu nahi zuen. Eredu horri jarraituz, Xabier Peñak ikastola bat jarri zuen martxan Bilbon, eta Garai Bizkaiko ikastola bakarraren lehen andereñoa bihurtu zen. Ikastola Bilboko San Nikolas elizako katekesian ireki zen 1957ko urriaren 9an; Maria Angelesek 3 eta 6 urte bitarteko hamahiru haurren ardura hartu zuen.