cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harry Styles
One Direction (2010-2016)
2012an Take Me Home diskoa atera zuten eta aurrekoak baino harrera hobea izan zuen. Erresuma Batuan, Australian, Kanadan, Estatu Batuetan, Irlandan eta Zeelanda Berrian lehenengo postua eskuratu zuen. "Live While We're Young" eta "Little Things" izan ziren single entzunenak.
Midnight Memories izena zuen hirugarren diskoak, 2013ko azaroaren 25ean argitaratu zenak, eta denen artean salmenta gehien izan zituen diskoa izan zen. Lau milioi kopia saldu zituzten eta Where we are kontzertu bira luzea egin zuten.
2014an laugarren diskoa iritsi zen, Four izenekoa eta 2015ean bosgarrena, Made in the AM. Azken disko hau atera ondoren taldeak atseden hartzea erabaki zuen.
One Directionen arrakastaz baliatuta bi filme-dokumental ere egin zituzten, One Direction: This is Us (2013) eta One Direction: Where We Are, The Concert Film (2014).
Bakarkako bidea (2016- )
One Direction desegitearekin batera Modest management enpresa utzi eta bere disketxe propioa sortu zuen, Erskine Records. Columbia Recordsekin kontratua sinatu zuen eta 2017an bere izena daraman diskoa plazaratu zuen. Aurreneko singlea "Sing of the Times" izan zen eta Erresuma Batuan aurreneko postua eskuratu zuen. Rolling Stone aldizkariak 2017ko abesti onena izendatu zuen eta bideoklipak Brit Award sarietan britainiar musikari baten bideo onenaren saria eman zion. Filme bat ere egin zuen, Harry Styles: Behind the Album izenekoa. 2017 eta 2018 artean iraun zuen kontzertu bira erraldoia egin zuen Ipar eta Hego Amerikan, Europan, Asian eta Australian zehar.
2017an aktore lanetan egin zuen debuta, Dunkirk filmean hain zuzen ere. 2018an Love, Simon filmeko soinubandan hartu zuen parte "Alfie's song" abestiarekin. Urte berean Gucci moda enpresarentzako modelo lanetan hasi zen.
Bretzfeld
Bretzfeld Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Harry Styles
Bakarkako bidea (2016- )
2021ean Eternals filmean agertu zen Eros pertsonaia moduan. Urte berdinean ere, Pleasing marka argitaratu zuen Perfect pearl kolekzioarekin. 2022an Don't worry darling eta My policeman filmetan aktore bezala agertu zen berriz.
2022an Londresen ikusi zen bere album berrirako musika bideo bat grabatzen; Geroxeago Pleasing-erako kolekzio berria atera zuen martxoak 15ean, Shroom bloom izeneko kolekzio berria. Geroxeago, (apirilak 1ean), bere album berriko lehen singel-a atera zuen 'as it was' deiturikoa, eta egun batean, eta aste batean, gehien entzun zen abestia sortu zen. Aste batzuk geroago, 'coachella' jaialdiko gonbiatu nagusia izan zen.
Chelaethiops minutus
Chelaethiops minutus Chelaethiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Peter Cattaneo
Peter Cattaneo (Twickenham, Londres, 1964ko uztailaren 1a) ingeles zinema zuzendari bat da. 1991 eta 1998 Oscar Sarietarako izendatua izan zen. Izendapen horietako bat 1997ko The Full Monty filmarengatik izan zen, gaur egun arte bere lanik arrakastatsuena izan dena.
Vânători (Iași)
Vânători Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
The Candidate (1972ko filma)
The Candidate (euskaraz Hautagaia) 1972ko Michael Ritchie estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama-komedia filma bat da. Robert Redford, Peter Boyle eta Melvyn Douglas aktoreek antzeztu zuten.
Vânători (Iași)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sinibotys
Sinibotys Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Lamprosema hoenei da.
The Candidate (1972ko filma)
1972ko Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Jeremy Larner) irabazi zuen. Soinu onenaren Oscar Saria (Richard Portman eta Gene Cantamessa) izendapena ere jaso zuen.
Argumentua
1972an Richard Nixon, errepublikar hautagaia, AEBko presidentea izateko berraukeratua izango dela dirudienean, Kalifornian Crocker Jarmon (Don Porter) errepublikar senatariari aurre egiteko Marvin Lucas (Peter Boyle) hautagaiak topatzen aditua den politikari demokratak bere alderdiko hautagai demokrata berria topatu du, Bill McKay (Robert Redford), lanbidez abokatua den gizon gazte eta idealista, John J. McKay (Melvyn Douglas) Kalifornia gobernadorearen semea, politikan eskarmenturik ez duenez pentsatzen duena argi eta garbi esaten du, errepublikar hautagaiaren aurrean irabazteko inongo aukerarik ez duela bai baidaki. Baina laisterrera, Billek politika munduaren benetazko aurpegia zein den ikasten hasiko da.
Chrysochloris asiatica
Chrysochloris asiatica Chrysochloris generoko animalia da. Afrosoricida ordenaren barruko ugaztuna da. Chrysochlorinae azpifamilia eta Chrysochloridae familian sailkatuta dago.
Jiangsu Hengrui Medicine
Jiangsu Hengrui Medicine, Txinako sendagai biologiko arloko produktuen enpresa bat da. 1997an sortua, Lianyungang hirian egoitza nagusia du.
Chrysichthys aluuensis
Chrysichthys aluuensis Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Sion (mendia)
Sion —Sion mendia bezala ere ezaguna— (hebreeraz הר צִיּוֹן‎, Har Zijon transliteratua; arabieraz: جبل صهيون, Jabel Sahyoun) Jerusalemeko muino baten izena da, Jerusalemgo Hiri Zaharretik kanpo dagoena. Sion hitza, antzinateko garaietatik, Jerusalemeko hiri osoari eta Israelgo Lurraldeari osorik erreferentzia egiteko erabili den sinekdoke bat da.
Sion mendiko toki azpimarragarriak, David erregearen hilobia, Zenakuloa, non, tradizioaren arabera, Azken Afaria ospatu zen, eta Holokaustoaren Kamera (Martef Hashoah). Yad Vashemaren aitzindaria ere, Sionen dago. Beste interesgune batzuk, Oskar Schindler lurperatuta dagoen hilerri kristaua da.
Sionera daroan errepide bihurgunetsua, Aita Santuaren Errepidea (Derej Ha'apifyor) bezala ezagutzen da, 1964an, Paulo VI.a aita santuak Jerusalemera egin zuen bisita historikoaren omenez asfaltatua izan zelako. 1948tik 1967 arte, lerro estu hau, Israel eta Jordaniaren artean zegoen inoren lurraldea bezala izendatua izan zen.
Edmundson (Missouri)
Edmundson Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 834 biztanle zituen, 0.68 kilometro koadrotan banatuta.
Sericornis humilis
Sericornis humilis Sericornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
Chrysochloris stuhlmanni
Chrysochloris stuhlmanni Chrysochloris generoko animalia da. Afrosoricida ordenaren barruko ugaztuna da. Chrysochlorinae azpifamilia eta Chrysochloridae familian sailkatuta dago.
Chelaethiops rukwaensis
Chelaethiops rukwaensis Chelaethiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Samea
Samea Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Samea ecclesialis da.
Villagonzalo
Villagonzalo Badajozko udalerria da, Tierra de Mérida - Vegas Bajas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.348 biztanle zituen.
Windwardside
Windwardside Karibeko Herbehereetako Saba uharteko bigarren herririk handiena da.
Geografia
Mount Scenery sumendiaren magalean dago.
Ekonomia
Turismoa Sabako sektore ekonomikorik garrantzitsuena da eta Windwardside bertako lekurik turistikoena da.
Crossgar
Crossgar (An Chrois Ghearr) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.872 biztanle zituen. Belfast hiritik 24 kilometro hegoaldera dago, Saintfield eta Downpatrick udalerrien artean.
Vânători (Vrancea)
Vânători Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hong Kongeko burtsa
Hong Kongeko burtsa Txinako Hong Kong hirian dagoen burtsa bat da. 1891n sortua izan zen.
Faro
Faro Portugalgo hiria da, herrialdearen hego-ekialdean dagoena eta Faroko Barrutiaren hiriburua dena, bai eta Algarbe eskualdearena ere. 2011ean ia 64.560 biztanle zituen.
Historia
Ria Formosa aintzirak gizakiak erakarri zituen Paleolito garaian dagoeneko. Mendeek aurrera egin ahala asentamendua haziz joan zen erromatar garaian Ossonoba izena izan zuena. III mendetik aurrera bisigodoek apezpikutza ezarri zuten bertan.
713 urtean mairuak iritsi ziren eta Ossonoba (arabieraz Uḫšūnubaḧ, أخشونبة) Iberiar Penintsulako hego-mendebaldeko hiri garrantzitsuena bilakatu zuten, IX mendean printzerria ere bihurtu zen tarte labur batez eta harresiak eraiki ziren hiria inguratuz. X mendean Santa Maria izena erabiltzan hasi zen (arabieraz Shantamariyyat al-Gharb). Beranduago hasiko zen "Faro" izena erabiltzan. Mairuak bertan agintari ziren bost mendeetan juduak ere izan ziren bertan eta Itun Zaharraren kopia ezagunak egin zituzten.
Alfontso III.a Portugalgoak 1249an eskuratu zuen Faro eta Algarbeko administrazioa bertan ezarri zuen. XVI mende bukaeran espainiarren menpe egon zen Portugal eta 1596an Essexeko kondeak hiria harpilatu zuen. 1577an mendebalderago dagoen Lagos bihurtu zen Algarbeko hiriburu baina 1755eko lurrikarak sorturiko tsunamiak hiria suntsitu zuen baina Ria Formosa aintziraren hareazko barrak Faro salbatu zuen eta bera bihurtu zen berriz eskualdeko hiriburu.
Geografia
Faro Portugalgo hegoaldeko kostaldean dago, Santa Maria lurumuturrean eta Ria Formosa aintziraren ondoan.
Terengganu
Terengganu (Jawi: ترڠڬانو; ; திரங்காணு), lehen Trengganu edo Tringganu deitua, Malaysiako estatua da, Malaysiako penintsulan dagoena. Kuala Terengganu du hiriburua. 13.035 km² ditu eta 2017an 1.210.500 biztanle zituen.
Katingo sarraskia
Katingo sarraskia edo Katingo basoko sarraskia (zbrodnia katyńska, hitzez hitz, «katindar krimena») Errusiako Katin hirian Bigarren Mundu Gerran Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak egindako poloniar hiritarren masa exekuzioa izan zen (haietako asko armadako ofizial presoak ziren). 1940ko udaberri ko sarraski hartan, 15.000 eta 22.000 poloniar artean hil zituzten hiru tokitan.
Wehrmachtek hilobiak aurkitu zituenean, Londresen erbestean zegoen poloniar gobernuak SESBarekin zituen harremanak apurtu egin zituen. Hirugarren Reichak propaganda-helburutzat erabili zuen sarraskia, baina Stalinek errua naziei egotzi zien. 1990 artean, Mikhail Gorbatxov gobernuan zegoela, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak ez zuen bere erantzukizuna onartu. Horrek oraindik Polonia eta Errusiaren arteko harremanak oztopatzen ditu.
2010eko apirilaren 10ean, sarraskiaren 70. urteurrena gogoratzeko, Lech Kaczyński Poloniako presidentea eta hainbat militar eta politikari zeramatzan hegazkinak Smolensk hiritik gertu istripua izan zuen eta ez zen inor bizirik irten.
Aurrekariak
Hasieran Katingo basoko sarraskia Kozielsk kontzentrazio-esparruan zeuden poloniar ofizialen hilketa izan zen, Katingo basoan, Gnezdovo herritik gertu egin zelako. Hala ere, gaur egun 22.000 poloniar herritarren hilketa deitzeko erabiltzen da, Ostaxkov, Kozielsk eta Starobielsk kontzentrazio-esparruetan eta Bielorrusia eta Ukrainako mendebaldeko presondegietan zeudenak eta Stalinek aginduta Katin basoan eta Kalinin, Kharkiv eta beste hiriko presondegietan erailak izan zirenak.
1939ko irailean, Adolf Hitler eta Stalinek Molotov-Ribbentrop ituna sinatu eta astebete pasa ondoren, nazi eta sobietarrek Polonia inbaditu zutenean, hainbat poloniar preso hartu zituzten. Horietako asko Ostashkov, Kozielsk edo Starobielsk bezalako kontzentrazio-esparruan sartu zituzten; azken bietan, batez ere ofizialak sartu zituzten eta Ostaxkoven, poliziak eta espetxeetako funtzionarioak.
1943an sarraskiaren aurkikuntzak Londresen erbestean zegoen poloniar gobernuak SESBarekiko harremanak bertan behera utzi zituen. SESBak 1990 arte ukatu zituen salaketak, NKVD sarraskia eta bere estalketaren erantzulea zela aitortu zuen arte, alegia.
Sobietar prestaketak
1939ko irailaren 19an, Estatu Segurtasunaren Lehenengo Graduko komisario Lavrenti Pavlovitx Beriak gerra-preso eta atxilotuen NKVDko aholkulari Piotr K. Soprunekori deitu eta poloniar presoentzat kontzentrazio-esparruak eraikitzeko agindua eman zion. Honako hauek eraiki zituzten: Jukhnovo (Babininoko tren geltokia), Juzhe (Talitsi), Kozelsk, Kizelxtxina, Oranki, Ostaxkov (Seliger aintziran dagoen Stolbni uhartea, Ostaxkovetik gertu), Putivli (Tetkinoko tren geltokia), Starobielsk, Vologod (Zaenikevoko tren geltokia) eta Griazovets.
1940 apirilaren 3tik maiatzaren 19ra, 22.000 gerra-preso eta preso arrunt inguru hil zituzten kontzentrazio-esparruetan, horietatik 6.000 Ostashkoven, 4.000 Starobielsken, 4.500 Kozielsken eta 7.000 Bielorrusia eta Ukrainako mendebaldeko espetxeetan.
395 preso baino ez ziren bizirik atera sarraskitik: horiek Juknov kontzentrazio-esparrutik atera eta Griazovetsera eraman zituen.
Nahiz eta 1943 arte alemaniarrek sarraskiaren berririk ez zutela esan, Kanpoko Harremanetarako Bulegoak gerra ondoren egindako txosten batean nazien iradokizun edo konplizitatea zutela esan zuen
Sarraskiaren teknologia
Poloniar presoen % 99 exekutatuak izan ziren. Kozielsken zeudenak Katingo basoan, Smolensketik gertu, hil zituzten. Starobielsken zeudenak, berriz, Járkov izeneko NKVDren espetxean hil eta Piatikhatkin lurperatu zituzten; Ostaxkoven zeuden poliziak Kalinin izeneko NKVDren espetxean hil eta Miednojen ehortzi zituzten.
Kalininen NKVDko buruzagi ohi Dimitri S. Tokarev ek espetxea berriro bisitatu zuenean, exekuzioei buruzko informazio zehatza eman zioten. Haren esanetan, hilketak arratsaldean hasi eta egunsentian bukatzen ziren. 1940ko apirilaren 4an egindako garraiatzean 390 lagun hil zituztenez, borreroek gogor lan egin behar izan zuten, gau batean hainbeste jende hiltzeko. Hori zela eta, hurrengo egunetan 250 laguneko garraiatzeak egin zituzten. Exekuzioak egiteko, Moskutik bidalitako Walther pistola alemaniarrak erabili zituzten.
Exekuzio metodikoak ziren: zigortuaren informazio pertsonala miatu ondoren, bilurrak ipini eta isolatutako gela batean sartzen zuten. Harrabotsa ezkutatzeko, makina zaratatsuak (agian haizagailuak) erabiltzen zituzten gauez. Gelan sartu eta berehala, garondoan tiro egiten zuten. Hilotza beste atetik atera eta itxaroten ari ziren bospasei bagoitan sartzen zuten, nondik hurrengo zigortua ateratzen zuten. Egunero erabili zuten metodo bera, maiatzaren 1ean izan ezik.
Smolensketik gertu, berriz, poloniarrei eskuak bizkarrean lotu, hilobietara eramaten zituzten eta han, garondoan tiro egiten zieten.
Ondorioak
Sarraskiari amaiera emateko asmotan, 1990eko hamarkadan errusiar, poloniar, ukrainar eta bielorrusiar ikertzaileek batu eta gertatutakoa azaldu zuten. Halaber, zenbait txostenek diotenez, Stalinek SESBeko mendebaldeko eskualdeetan bizi ziren beste 11.000 poloniar hil zituen. Era berean, nazien 1941eko inbasioan, alemaniarrek 100.000 poloniar inguru hil zituzten.
1998an, Boris Jeltsin eta Alexander Kwasniewskik Katinen eta Mednojen oroitarriak ipintzea erabaki zuten.
2007an, Andrzej Wajda zinema zuzendari poloniarrak sarraskiari buruzko Katyń izeneko filma egin zuen, ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sariaren izendapena lortu zuena.
Emil Salomonsson
Emil Salomonsson (1989ko apirilaren 28a - ) Suediako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.
Mo'Nique
Monique Angela Hicks (Baltimore, Maryland, 1967ko abenduaren 11), Mo'Nique izen artistikoa duena, estatubatuar telebista eta zinemako aktore eta umorista da, Oskar bat irabazi duena.
Chenopodioideae
Chenopodioideae landare loredunen azpifamilia bat da, Amaranthaceae familiakoa. Eurasian sortuak, egun mundu osotik hedaturik daude.
Brigachtal
Brigachtal Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Chrysochloris visagiei
Chrysochloris visagiei Chrysochloris generoko animalia da. Afrosoricida ordenaren barruko ugaztuna da. Chrysochlorinae azpifamilia eta Chrysochloridae familian sailkatuta dago.
Vânători (Galați)
Vânători Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sericornis citreogularis
Sericornis citreogularis Sericornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Acanthizidae familian sailkatua dago.
Cultra
Cultra (Cúl Trá) Ipar Irlandako auzune bat da, Down konderrian dagoena. Holywood hiritik hurbil dago, eta gaur egun Belfast hirigunearen zati da.
Champigny-sur-Marne
Champigny-sur-Marne Frantziako udalerria da, Marne Harana departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 74.909 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Champigny-sur-Marne udalerrian erroldatutako biztanleak 74.909 ziren. Familiak 28.271 ziren, horien artean 8.930 pertsona bakarrekoak ziren (3.573 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5.357 bakarrik bizi ziren emakumeak), 6.026 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 9.877 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3.438 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 30.797 etxebizitza zeuden, 29.132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 159 bigarren erresidentzia ziren eta 1.506 hutsik zeuden. 9.953 etxeak ziren eta 20.463 apartamentuak ziren. 29.132 etxebizitza nagusietatik 13.382 bere jabearen bizilekua ziren, 15.156 alokairuan okupaturik zeuden eta 595 doan lagata zeuden; 1.683 etxek gela bat zuten, 5.220 etxek bi zituzten, 8.289 etxek hiru zituzten, 8.352 etxek lau zituzten eta 5.588 etxek bost zituzten. 14.802 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15.256 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6.130 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49.931 ziren, horien artean 37.341 aktiboak ziren eta 12.590 inaktiboak ziren. 37.341 pertsona aktiboetatik 32.111 lanean zeuden (16.329 gizon eta 15.782 emakume) eta 5.231 langabezian zeuden (2.571 gizon eta 2.660 emakume). 12.590 pertsona inaktiboetatik 3.021 erretiraturik zeuden, 5.384 ikasten zeuden eta 4.185 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champigny-sur-Marne udalerrian 29.088 unitate fiskal zeuden, 79.061 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.399 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3.248 komertzioetatik, 16 erauzte enpresak ziren, 40 janari enpresak ziren, 24 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 120 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 630 eraikuntza enpresak ziren, 724 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 205 garraio enpresak ziren, 175 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 102 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 95 finantziazio enpresak ziren, 141 higiezinen enpresak ziren, 454 zerbitzu enpresak ziren, 345 administrazio publikoko enpresak ziren eta 175 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Villalba de los Barros
Villalba de los Barros Badajozko udalerria da, Tierra de Barros eskualdean dagoena.
Champigny-sur-Marne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 912 zerbitzu publikoetatik, 2 poliziaren kasernak ziren, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 5 posta bulegoak, 22 banku bulegoak, 7 funerariak, 60 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 8 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 ibilgailuen alokairu bulegoak, 7 autoeskolak, 87 igeltseroak, 92 margolariak, 70 zurginak, 103 iturginak, 74 argiketariak, 115 eraikuntza enpresak, 46 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 5 aldi baterako lan enpresak, 119 jatetxeak, 51 higiezinen agentziak, 17 tintoreriak eta 9 apaindegiak.
Villalba de los Barros
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.654 biztanle zituen.
Champigny-sur-Marne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 199 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 8 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 39 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 38 okindegiak, 15 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 10 liburu dendak, 25 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 10 elektrotresna dendak, 13 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 7 drogeria, 3 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 8 lore-dendak ziren.
Sobrongo Uraren Museoa
Sobrongo Uraren Museoa Lantarongo udalerri arabarraren Sobrón herrian dagoen museoa da, La Presa auzoan hain zuzen ere. Sobrongo urtegia bertan dagoela aprobetxatuz, Añanako Kuadrillako Interpretazio Gune museo bilakatu zuten.
Champigny-sur-Marne
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Champigny-sur-Marne udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Sobrongo Uraren Museoa
Bertan uraren munduarekin erlazionatutako hainbat gai jorratzen dira, besteak beste, ingurumena, biologia edota terapeutika, ikus-entzunezko ugariren bitartez.
Champigny-sur-Marne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 3 osasun-zentro, 26 botika eta 6 anbulantzia zegoen.
Sobrongo Uraren Museoa
Bisitatzeko ordutegi mugatua dauka. Sarrera ordaindu behar da.
Champigny-sur-Marne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 18 haur-eskola eta 18 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Champigny-sur-Marne udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 3.422 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.909 eta lizeo teknologikoetan 525.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NA-7291
NA-7291 edo Narkueko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7240 nafar errepideko 7,37 kilometroan hasi eta Lanan dagoen Narkue kontzejura arte doa. Errepidea 1,60 kilometro luze da.
Nova Icària hondartza
Nova Icària hondartza (Platja de la Nova Icària) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen hondarta bat da. Sant Martí barrutian dago, hiriaren kostaldearen erdigunean. 400 metro luze eta 63 zabal ditu. Bogatell hondartzarekin batera hiriko lasaienetakoa da.
Bartzelonako ekipamendu gehien duten hondartzetako bat da, aisialdirako ekipamendua ere baduelarik.
Hayato Araki
Hayato Araki (荒木 隼人) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.
Eldon (Missouri)
Eldon Missourieko hiri bat da. Miller konderrian kokatua dago. 2010ean 4,567 biztanle zituen, 9.22 kilometro koadrotan banatuta.
Égleny
Biztanleria
2007an Égleny udalerrian erroldatutako biztanleak 428 ziren. Familiak 154 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 50 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 157 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 157 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 246 ziren, horien artean 184 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 184 pertsona aktiboetatik 165 lanean zeuden (92 gizon eta 73 emakume) eta 20 langabezian zeuden (9 gizon eta 11 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Égleny udalerrian 160 unitate fiskal zeuden, 401 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.913 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra liburu denda bat zen.
2000. urtean Égleny udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Agrupación Deportiva Ceuta Fútbol Club
Agrupación Deportiva Ceuta Fútbol Club futbol taldea da, Ceuta hirikoa.
Historia
Club Atlético de Tetuán Marokoko Protektoratu Espainiarreko talde onena izan zen eta lehen mailara jokatzera ere iritsi zen. 1956an Marokok independentzia lortu zuenean taldea desegin eta Espainiaren menpe gelditu zen Ceuta hirian talde berria sortu zuten, Club Atlético de Ceuta izenekoa. Aurreko taldeak Espainiako bigarren mailan zuen lekua hartu zuen eta 11 urte egin zuen bertan, 1968 artean. Emaitzarik onena 1960-61 urtean izan zuen, bigarren postua lortu baitzuen. Ordutik aurrera Ceuta eta Melillako erregional mailetan aritu izan da gehienbat. 2007 eta 2011 artean ez zuen talderik izan.
Datuak
2023-24 denboraldia barne
Chondrostoma angorense
Chondrostoma angorense Chondrostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ukraina
Ukraina (, Ukrayina, ) ahoskatua; Ekialdeko Europako estatu burujabea da, Itsaso Beltzaren ertzean kokaturik dagoena. Ekialde eta ipar-ekialdean Errusiarekin du muga, ipar-mendebaldean Bielorrusiarekin, mendebaldean Polonia, Eslovakia eta Hungariarekin, hego-mendebaldean Errumania eta Moldaviarekin, eta hegoaldean Itsaso Beltzarekin eta Azoveko itsasoarekin. Gaur egun, lurralde-eztabaida dauka Errusiarekin, Krimeako penintsularen egoera dela-eta; izan ere, Errusiak beretu zuen lurralde hori 2014an, baina nazioarteko komunitatearen gehiengoak ez zuen anexioa onartu. 603.628 kilometro koadroko eremua hartzen du, Krimea barne, eta 2016an 42,5 milioi biztanle zituen, Krimea eta Sebastopol gabe. Hiriburua Kiev da.
Izena
Ukraina berbak ekialdeko eslaviera zaharrean «muga» esan nahi bide du; hasierako U horrek, berriz, «zehar», «-n»; eta kraj eslaviar erroak, «herrialde». Berez, krayina hitzak ukraineraz «herri» kontzeptua izendatzen du.
Mugak
Ukraina Ekialdeko Europan dago, ipar latitudeko 44° eta 53° artean, eta ekialdeko longitudeko 22° eta 41° artean. 603.628 kilometro koadroko eremuarekin, munduko 46. herrialde handiena da, eta Europako bigarrena Errusia europarraren atzetik. Iparraldean Bielorrusia eta Errusia ditu; ekialdean, Errusia; hegoaldean, Itsaso Beltza eta Azoveko itsasoa; hego-mendebaldean, Errumania eta Moldavia; eta mendebaldean, Hungaria, Eslovakia eta Polonia.
Erliebea
Oso lurralde laua da, emankortasun handiko lur beltzak dituena, %90ean ordokiz eta goratasun gutxiko goi-ordokiz osatua, eta ibai askok ureztatua. Parterik handiena Ekialdeko Europako ordokiari dagokio eta ipar-ekialdea, berriz, erdialdeko Errusiako goi-ordokiari. Hala, lurraldearen batez besteko goratasuna 175 metrokoa da. Karpato mendiek hartzen dituzte, ordea, mendebaldeko mugaren 240 kilometro inguru, eta mendi horietan du, hain zuzen ere, Ukrainak gailurra, Hoverla mendian (2.061 metro). Hegoaldean Krimeako penintsula dago, Azoveko itsasoaren eta Itsaso Beltzaren artean. Penintsularen hegoaldeko mendiak Bulgariako Karpatokoen eta Errusiako Kaukasokoen arteko zatiak dira, hiru mendikate txikiez osatuak, lur emankorreko ibarrak dituztenak; mendi horietako gailurrak 1.545 metroko garaiera du. Gainerakoan laua da Krimeako lurraldea, Perekopeko istmo estuaren bidez Ukrainako ordoki zabalari lotua.
Hidrografia
Mendebaletik ekialdera, Dniester, Hegoaldeko Bug, Dnieper eta Severski Donets dira ibai nagusiak. Ibai hauek Itsaso Beltzera edo Azoveko itsasora bideratzen dira. Hego-mendebaldean, Danubio ibaiaren deltak muga eratzen du Errumaniarekin.
Landaredia
Landaredia, iparraldean, estepakoa eta estepa basoduna da. Hegoaldean, Krimeako iparraldean batez ere, lehorrekoaren ezaugarriak ditu, eta penintsularen hegoaldeko kostaldean, berriz, Mediterraneokoarenak, mahasti eta fruitu garratzeko arbolekin.
Lehen urteak
Kristoren aurreko 4500. urtearen inguruan, neolito garaian, giza taldeak ezarriak ziren gaur egungo Ukrainaren lurraldean. Burdin Aroan, zimeriarrak, eszitiarrak eta sarmaziarrak bertan egonkortu zirelako aztarnak ere daude. Kristo aurreko VI. mendetik aurrera, greziarrek eta erromatarrek koloniak ezarri zituzten, eta Bizantziar Inperioak ere paratu zituen bere kokaguneak. Tiras, Olbia edota Hermonassa izan ziren haietariko batzuk, Itsaso Beltzaren ipar-ekialdeko itsasertzean.
Kieven Urrezko Aroa (800–1349)
X-XI. mendeetan, Europako alde honetan estatu berri baten sorrera eta hedapena gauzatu zen; Kieveko Rusa izan zen eta, historialari askoren arabera, sasoi hartan mamitu zen ukrainarren nazio-identitatea. Hiriburua Kiev zen eta, testu zaharrei jaramon egiten badiegu, sortzaileak eskandinaviar jatorrikoak ziren, baregoak hain zuzen ere, egun Suedia eta Danimarka diren lurraldeetako aspaldiko biztanleetako batzuk. Denborak aurrera egin ahala, bertako eslaviarrekin bat egin zuten, eta asimilatutako jende-multzo hau izan zen Rurik printzearen dinastiaren abiapuntu, Rusaren aurrenekoa. Kieveko Rusa hainbat printzerrik osatu zuten, Kievekoa gailen zelarik, eta Ruriken ondorengo asko berori kontrolatze aldera sator-lan, azpijoko eta borroka etengabean aritu ziren.
Kieveko Urrezko Aroak Vladimir Handiaren agintaldia du abiagune (980-1015) eta estatuaren buru zela Bizantziotik zetorren kristautasunari men egin zion. Haren semeak, Jaroslav Jakintsuak, Kieveko Rusaren aldi bizienari eta garrantsitzuenari ekin zion, bai kulturaren alorrean, bai politikarenean. Gerora deuseztatzea dator, estatuaren zatikatzea. Kieveko Rusa ostera ere berpiztu zen, Vladimir Monomakoren (1113-1125) eta haren seme Mstislaven agintaldietan (1125-1132). Baina hurbil eta atezuan zebiltzan mongolak, zeintzuek 1240an Kiev erabat suntsitu baitzuten.
Kanpoko herrialdeen menpe (1349-1914)
Mongolek hankaz gora jarritako Rusaren deuseztatzeak printzerri biren nagusitasun aldiari eman zion bide: Galitzia eta Volinia. Zenbait urteren buruan bat egin zuten, estatu egituratik hurbil antzean. 1569an Poloniar-Lituaniar Batasuna eratu zenetik, Poloniako Erresumak gero eta eragin handiagoa zuen Ukrainako lurraldeetan; aldi berean katolizismoaren sarbidea sakonagoa izan zen, goiko gizarte mailek horretarako aukera eman ziotelako. Herri xehea, berriz, kosakoei begira jarri zen, ortodoxiari estu eusten ziotelako. XVII. mendearen erdialdean, kosakoen eraginpeko sasi-estatua sortu zen Dnieper ibaiaren ertzean, Ukrainako erdi-hegoaldean. Zaporizhiako kosakoak ziren, eta poloniarren estatuari honako eskabideak egin zizkioten: errepresentazio politikoa izatea Poloniako Erresuman eta ortodoxia onartzea. Ez zuten halakorik lortu eta, ondorioz, Errusiako tsarraren laguntza bilatzen hasi ziren. 1648an, Bohdan Khmelnytskyk poloniarren aurkako matxinada gidatu zuen, 1654ra arte iraun zuena; kosakoen nobleziak bultzatutako iraultzari, laborariak, Eliza Ortodoxoa eta burgesia atxikiko zitzaizkion. Ordutik aurrera, Errusiaren eraginpean sartu ziren Ukrainako lurraldeetako asko, poloniarren indarra ahulduz joan zen heinean.
XVIII. mendearen amaieran, Poloniako lurraldeak beste era batera antolatu ziren, inguruko herriek bere egin zituztelako: Prusiak, Habsburgotarren Etxeak eta Errusiak. Ukrainako mendebaldea Austriaren mende geratu zen; gainontzeko lurrak Errusiak bereganatu zituen. Baina egoerak lehengo moduan jarraitu zuen: kosakoek amesten zuten autonomia ez zen inolaz ere gauzatu, eta errusiarrek behiala poloniarrek ezarritako kontrolari eutsi zioten. Tsarismoaren azken urteetan, lurraldearen errusifikazioari areago ekin zitzaion, eta ukrainera debekatu ere egin zuten.
XX. mendea
Lehen Mundu Gerra hasi orduko, Ukrainako mendebaldeko lurrak Austria-Hungariako Inperioaren mende zeuden, eta gainerakoak Errusiaren kontrolpean. Austria-Hungariak Ukrainako Legioa eratu zuen Errusiar Inperioaren aurka jarduteko. Legio hau izan zen, Ukrainako Galiziar Armadaren sorburua izan zen, boltxebike zein poloniarrien aurka aritu zena hurrengo urteetan (1919-1923). Halarik ere, Lehen Mundu Gerrak Austria-Hungariako eta Errusiako inperioen itzaltzea ekarri zuen eta, aldi berean, Ukrainaren autodeterminaziorako aldarria. Testuinguru horretan, 1917-1920 bitartean, estatu itxura hartu nahi izan zuten hainbat saio izan ziren. Ekialdean honako hauek izan ziren: Ukrainako Herri Errepublika, Ukrainako Hetmanatoa, eta boltxebikeen aldeko Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista. Mendebaldeko lurretan, berriz, Mendebaldeko Ukrainako Herri Errepublika antolatu zen. Tarte horretan Nestor Makhno anarkistak Ukrainako Iraultzarako Armada delakoa gidatu zuen hegoaldean.
1921eko martxoaren 18an Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboak eta Poloniako gobernuak Rigako Ituna sinatu zuten. Haren arabera, Ukrainako mendebaldea Poloniari zegokion; Poloniak, aldiz, Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialistaren izaera onartu zuen. Hau, Sobietar Batasunari atxiki zitzaion 1922ko abenduan. Sobietarrek industrializazioa eta kolektibizazioa bultzatu zuten, ukrainar kulak edo nekazarien gogoaren kontra. Kulaken aurkako jazarpenengatik eta 1932-33 urteetako goseteengatik (Holodomor) 6 edo 7 milioi pertsona hil ziren; geroago Iosif Stalinek intelektualen aurkako jazarpen gogorra bideratu zuen.
1939an, Alemania Naziak eta sobietarrek sinatutako Molotov-Ribbentrop Itunaren bidez, Ukrainak Poloniaren hego-ekialdea eta Errumaniaren parte bat (Ipar Bukovina eta Besarabiako hegoaldea) eskuratu zituen. 1941-1942 urteetan alemaniarrek Ukraina osoa hartu zuten, oso erregimen gogorra ezarri eta jende asko deportatu zuten lurralde haren germanizazioa errazteko. Baina sobietarren manupetik askatzeko alemaniarrekin batera borrokatu ziren abertzale asko haien aurka matxinatu ziren. 1943-1944 bitartean, sobietar gudarosteak egotzi zituen alemanak. Gerra horretan Ukrainak 4 milioi pertsona galdu zituen, ia judu guztiak horien artean.
Pyralausta
Pyralausta Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pyralausta bivialis da.
Ukraina
XX. mendea
Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean, Nazio Batuen Erakundearen sortzaileetako bat izan zen. Ukrainari Galitzia, Volinia, Besarabia eta Bukovinaren iparraldea lotu zitzaizkion, eta Txekoslovakiak Transkarpatia itzuli behar izan zion. 1946an, Eliza Uniataren abertzaletasuna zela-eta, Stalinek Eliza Ortodoxoaren barruan sarrarazi zuen, eta atxilo hartu zituen Elizako buruzagiak. 1954an, Errusiaren eta Ukrainaren arteko batasunaren hirugarren mendeurrena zela eta, Errusiak Krimea eman zion Ukrainari.
Ukraina burujabea
1986ko apirilean istripu larria izan zen Txernobylgo zentral nuklearrean, Kievetik 130 kilometrora, oso ondorio latzak eragin zituena 5 milioi pertsonarengan (datu ofizialen arabera 600 pertsona hil ziren). Gertaera horrek gobernuaren aurkako oposizioa berpiztu zuen. 1989ko amaieran errepublikaren burujabetasunaren eta Perestroikaren aldeko higikundea sortu zen (Rukh), Kieveko intelektualez eta preso politiko ohiez osatua. 1990ko martxoko hauteskundeetan komunistak atera ziren garaile, eta Rukhek emaitza onak izan zituen mendebaldean. Legebiltzarreko lehendakariak, Leonid Kravtxukek, jarrera nazionalista gero eta tinkoagoa hartu zuen.
1991ko otsailean, Krimeari autonomia (1922-1945 urteetan ere izan zuena) itzultzea erabaki zuen legebiltzarrak. Gorbatxoven aurkako estatu kolpearen ondoren, abuztuaren 24an burujabetasuna eskatu zuen Ukrainak, abenduaren 1eko erreferendumean emandako botoen %90ek berretsi zuena. Leonid Kravtxuk hautatu zuten lehendakari. Hilabete horretan bertan Estatu Independenteen Erkidegoa sortu zuen Errusia eta Bielorrusiarekin batera. Urtearen amaieran, Kievek bere subiranotasuna eskatu zuen herrialde horretan zeuden arma nuklearrei zegokienez eta, aldi berean, arma horiek zazpi urteko epean desegiteko asmoa azaldu zuen.
1993an, Ukrainak bertan behera utzi zuen arma nuklearrak Errusiako Federaziori itzultzeko asmoa, gobernuaren ustez ez baitzegoen haiek desegiteko behar bezalako bermea. Bestalde, Itsaso Beltzeko gerraontzien banaketak ere tirabira latzak sortu zituen errusiar gobernuaren eta ukrainarraren artean, zeinek beretzat eskatzen baitzituzten gerraontziak. 1993ko irailean, Vitold Fokin lehen ministroak dimititu egin zuen ekonomia bideratzeko egin zituen saioak porrot egin zutenean. Leonid Kutxma, industria gizonen eta enpresaburuen batasuneko lehendakari ohia, jarri zuten haren ordez. Gobernu berriaren politika liberalak eta liberalizazioak aurrez aurre izan zituzten Biltzar Gorena batetik, eta langileak bestetik. Hala, Kutxmak dimisioa aurkeztu zuen, baina ez zitzaion onartu.
Kravtxuken kanpo politika moderatuaren kontra, Biltzar Gorenak Ukrainan ziren SESBeko arma nuklear guztiak bereganatzea erabaki zuen. Sobietar Batasunaren desagertzearen ondoren munduko hirugarren potentzia nuklear bihurtu zen Ukraina. Baina Kravtxuk ahuldurik zegoen, politika alorrean batez ere, eta Itsaso Beltzeko ontziak Errusiari ematea erabaki zuen. Horrela, Moskurekin petrolio eta gasaren truke zuen zorra ordaintzen zuen. Bien bitartean, ekonomiak hondoratzen jarraitzen zuen, eta hileko inflazioa % 100ekoa zen. Azkenik, Kutxmak dimititu egin zuen.
1994an izan ziren Sobietar Batasuna desegin ondorengo lehenengo hauteskundeak. Leonid Kutxma lehen ministro izandakoak irabazi zituen hauteskunde haiek, eta presidente berriak Errusiarekiko harremanak estutzeko eta EIEn (Estatu Independenteen Erkidegoa) sartzeko asmoa azaldu zuen. 1994an eta 1995ean zehar bai egoera ekonomikoak bai sozialak okerrera egin zuten. BPG %20 baino gehiago jaitsi zen 1994an, eta %12tik gora 1995ean, eta bizi maila ere asko jaitsi zen. 1997an, Pavlo Lazarenko lehen ministroa ustelkeriaz salatu zuten eta kargua utzi behar izan zuen. Haren ordez Valeri Pustovoitenko jarri zen. Urte horretan bertan, arma nuklearrak kentzeko hitzarmen bat izenpetu zuten Estatu Batuek, Bielorrusiak, Errusiak, Kazakhstanek eta Ukrainak.
XXI. mendea
2004an, Iraultza Laranja gertatu zen. Horrela deitu zitzaion 2004ko hauteskundeetan Viktor Janukovitx gobernuaren hautagaiak egindako iruzurraren kontra egin ziren protesta, manifestazio, greba eta erresistentzia zibileko ekintzei, Viktor Justxenko oposizioko hautagaia lehendakari izendatzeko eskatuz. Urte horren bukaeran bukatu zen Iraultza Laranja, hauteskundeak hirugarrengoz egin eta Justxenko lehendakari izendatu zutenean.
Bestalde, 2008ko bukaeran, liskar handia izan zen Errusiaren eta Ukrainaren artean. Errusiak Ukrainari saltzen dion gasaren prezioak sortu zuen istilua, eta tirabiren ondorioz, Errusiatik etorri, Ukraina zeharkatu eta erdialdeko Europara gasa daraman gasbidea etenda geratu zen. Etenaldi horrek gasik eta erregairik gabe utzi zituen Europako erdialdeko biztanle asko —Balkanetan bereziki— Europak aspaldi honetan ezagututako hotzaldirik handienean. Azkenean, 2009aren hasieran, gasbidea zabalik geratu zen, baina ez Errusiak ez Ukrainak ez zuten hartu beren gain gas etenaldiaren ardura. 2010eko presidentetzarako hauteskundeetan Viktor Janukovitx nagusitu zen, botoen %48rekin.
2013ko azaroan, Europar Batasunarekin elkartze akordioa sinatzeko planak izoztu zituen Janukovitx presidenteak. Horren ostean, Euromaidan, Mendebaldearekin loturak estutzearen aldeko protesta baketsua, hasi zen. Luze gabe, talde paramilitar neonaziak ere lotu zitzaizkion protestari. Herrialdearen ekialdean, ordea, biztanle gehienak Euromaidanen aurka eta Janukovitxen alde agertu ziren. 2014ko urtarriletik aurrera, istiluak larriagotu ziren Kieven, gobernuaren aurkako taldeek eraikin ofizialak hartu zituztelarik. 130 lagun baino gehiago hil ziren liskarretan, gehienak zibilak. Otsailaren 22an, Ukrainako Parlamentuak Janukovitx presidentea kargugabetu eta hauteskundeetara deitzea erabaki zuen.
Bien bitartean, inolako bereizgarririk gabeko errusiar soldaduak sakabanatu ziren Krimeako penintsulan, eta 2014ko martxoaren 16an egindako erreferendum batean, krimearren %97k Errusiari batzea erabaki zuen. Bi egun geroago, Errusiako Senatuak onartu zuen Krimea eta Sebastopol Errusiara batzeko ituna. Nazio Batuen Batzar Nagusiak baliogabetzat jo zuen erreferenduma. Ekialdeko Donetsk eta Luhansk eskualdeetan, manifestari eta miliziano errusiazaleek eraikin ofizialak hartu zituzten, eta Ukrainatik banantzeko erreferendumak egin ziren. Liskar horiek izan ziren Donbasseko gerraren hasiera, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika sortu berrien eta Ukrainako armadaren artean. Sezesionistek errusiar paramilitarren laguntza izan zuten.
Ukrainako presidentetzarako hauteskundeak 2014ko maiatzaren 25ean egin ziren, eta Europar Batasunera gerturatzearen aldeko Petro Poroxenko enpresaria nagusitu zen. Krimeako okupazioa ez zuela onartuko adierazi zuen, eta Luhanskeko eta Donetskeko errusiazaleekin armak utzi arte ez zuela negoziatuko. 2015eko otsailean, Poroxenkok eta Donbasseko sezesionistek su-eten akordioa adostu zuten Minsken; ordurako, 5.000 lagun baino gehiago hilak ziren gerran.
2022ko otsailaren 22an, Vladimir Putinek Errusiako indar militarrei Ukrainako Donetsk eta Luhanskeko errepubliketan sartzeko agindu zien, ekintza «bakea mantentzeko misiotzat» joz. Putinek, halaber, ofizialki onartu zituen Donetsk eta Luhansk estatu subirano gisa, Ukrainako gobernutik erabat independenteak bailiran. Erabaki horiei erantzunez, Joe Biden AEBko presidenteak iragarri zuen "Estatu Batuen finantza-zigor handiak" hasiko zirela Errusiaren aurka, eta finantza-zehapen gehigarriak agindu zituen, Errusiako tropek Ukraina zeharkatuz gero. AEBko inteligentzia zerbitzuek adierazi dutenez, Ukrainako mugatik gertu ehun eta berrogeita hamar mila tropa errusiar daude.
2022ko otsailaren 24ko goizaldean, Vladimir Putin presidente errusiarrak Ukraina desmilitarizatu eta "desnazifikatzeko" «operazio militar berezia» iragarri zuen. Geroago, Ukrainako gobernuak iragarri zuen Errusiak Txernobylgo kontrola hartu zuela.
Politika
2004ko konstituzioaren arabera, Ukraina errepublika parlamentarioa da. Errepublikako presidentea da estatuburua; boto zuzenaz hautatzen da, bost urteko agintaldirako. Legebiltzarra edo Verkhovna Rada ganbera bakarrekoa da; 450 kide ditu, ororen bozkatzez aukeratzen direnak bost urtetik behin. Presidenteak izendatzen du lehen ministroa, Verkhovna Radaren onespenarekin.
Banaketa administratiboa
Ukraina 24 oblast, errepublika autonomo bat (Krimea) eta estatus berezia duten bi hiritan (Kiev eta Sebastopol) banaturik dago. Hala ere, 2014tik de facto Errusiaren administraziopean daude bai Krimea, bai Sebastopol (Krimeako Barruti Federala).
Biztanleria
2016an herrialdeak 42.541.633 biztanle zituen, Krimea kontuan hartu gabe. Sobietar Batasuna ohiko gainerako errepublika gehienetan bezala, biztanle kopurua asko jaitsi da azken hamarkadetan. Osasun zerbitzuak, garai batean ezin hobeak, beherantz joan dira, eta difteria eta tuberkulosiak jotako gaixoak, aldiz, gora. Emigrazioa asko hazi da azken urteetan. Adineka, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak %15,8 dira, 15-24 urte bitartekoak %9,9, 25-54 urte bitartekoak %44,3, 55-64 urte bitartekoak %13,8 eta 65 urtetik gorakoak %16,3. Bizi itxaropena 72,1 urtekoa da, 67,4 urtekoa gizonezkoena eta 77,1 urtekoa emakumezkoena (2017ko zenbatespenak).
Banaketa etnikoa
2001eko erroldaren arabera, ukrainarrak, %77,8 dira, errusiarrak %17,3, bielorrusiarrak %0,6, moldaviarrak %0,5, Krimeako tatariarrak %0,5, bulgariarrak %0,4, hungariarrak %0,3, errumaniarrak %0,3, poloniarrak %0,3 eta juduak %0,2. Herrialdearen ekialdean errusiarrak gehiengoa dira.
Hizkuntzak
Ukrainako konstituzioaren arabera, ukrainera da errepublikaren hizkuntza ofiziala. Hala ere, arrazoi historikoek izan duten eragina dela medio, errusiera asko hitz egiten da errepublikaren ekialdean eta hegoaldean. Tsarren inperioak errusiartze politika zorrotza ezarri zuen Ukrainako eremu zabaletan, eta bertako hizkuntza autoktonoa debekatu. 1991ean independentzia eskuratu ostean, agintariek ukraineraren aldeko neurriak ezarri zituzten errepublika berrian, errusieraren kaltean. Horrek hizkuntza-borroka eta liskarrak sortu zituen errepublikaren hegoaldean zein ekialdean.
2001eko erroldaren arabera, biztanleriaren %67,5en ama-hizkuntza ukrainera zen, eta errusiera %29,6rena. Ukrainera nagusi da herrialdearen mendebaldean eta erdialdean. Kieven, aldiz, errusiera ukrainerari gailentzen zaio kalean, nahiz eta hiri inguruko landa eremuetan ukrainera nagusi izan. Azpimarratu behar da ukrainera ama-hizkuntza dutenen gehiengoak errusiera ere erabiltzen duela bigarren hizkuntza modura. Bi hizkuntza hauez gain, Krimeako Errepublika Autonomoan biztanleriaren %13ak tatareraz hitz egiten du.
Erlijioa
Razumkov Centrek 2016an egindako inkesta baten arabera, ukrainarren %81,9 kristauak dira: %65,4 ortodoxoak, %7,1 kristauak besterik gabe, %6,5 greziar katolikoak, %1,9 protestanteak eta %1 latindar errituko katolikoak. % 1,1 musulmanak dira, judu eta hinduistak %0,2, erlijiorik gabeak %6,3, eta ateoak %2,7. Erlijiozaletasun maila handiagoa da mendebaldean (%91) ekialdean (%56) baino.
Ekonomia
Baina lurraldeko baliabide nagusiak meak dira: manganesoa (Nikopol), burdina (Kryvyi Rih), harrikatza (Donbass), petrolioa eta gas naturala, uranioa, sufrea, fosforita eta grafitoa, besteak beste. Baliabide horiek oso industria handia bideratu dute, Donetsk eta Dnieper ibaien artean gehienbat: siderurgia eta metalurgia, makina lanabesa eta industriako makinak (lokomotorrak, traktoreak…), etxeko tresnak (hozkailuak, ikuzgailuak), kimika industria (kokea, mea-ongarriak, azido sulfurikoa), janari industria (azukregintza). Bestalde, petrolioa eta gasa izateaz gainera, argindarra sortzeko baliabide handiak ditu: zentral termikoak hiri nagusietan, argietxe handiak Dnieper ibai arroan, eta 1975. urte inguruan eraikitako zentral nuklearrak (Txernobyl, Rivne, Voznesensk).
Gainera, garrantzi handiko portuak ditu, ontziolak eta beste industria batzuk ere dituztenak: Mariupol eta Berdiansk Azoveko itsasoan, eta Odesa, Kherson eta Mykolaiv Itsaso Beltzean. Bestalde, hiri sare indartsua du: Kievek, hiriburuak, 2,6 milioi biztanle ditu eta bat egiten dute bertan, alde batetik, kulturak eta hezkuntzak (unibertsitatea eta ikerketa guneak) eta bestetik, punta-puntako teknologiak (gune militar-industriala).
Dawes konderria (Nebraska)
Dawes konderria (Dawes County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chadron da. 2010eko zentsuaren arabera 9,182 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.