cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murtzia–Del Carmen geltokia
Historia
2006 amaieran Murtzia Madril-Valentzia abiadura handiko burdinbidean sartzeko lehen planak sortu ziren. 2009an, proiektuak lurpeko lau nasa eta zazpi trenbide zituen geltoki berri bat eraikitzean gauzatu ziren (ondoren, zortzi trenbidera igoko zen). Horren ondorioz, ia 5 kilometroko tunel luze bat eraikiko zen, trenbideak hiritik igarotzean lurperatzeko. Hala ere, 2012. urtearen amaieran, lurperatzearen aukerak indarra galdu zuen, kostu ekonomikoagatik eta abiadura handiaren etorrera atzeratu zezakeelako. Hala, Los Doloresen behin-behineko geltoki bat eraikitzea planteatu zen, hegaztiaren etorrera 2014 eta 2015 artean eraginkorra izan zedin. 2016an, abiadura handia egungo estaziora eta lurrazalean iristea erabaki zen. 2017ko urrian, obretarako babes akustikoko hormak jartzen hasi ziren, eta protesta batzuk hasi ziren, abiadura handia lurpetik iristea onartzeko.
José Alejo Eyzaguirre Arechavala
José Alejo Eyzaguirre Arechavala (Santiago, 1783ko uztailaren 17a - 1850eko abuztuaren 4a) Txileko abade eta politikaria izan zen; Domingo Eizagirre Ezkutusolo Gandiaga (Markina-Xemein, 1724) landa-maisuaren eta María Rosa de Arechavala Alday-ren semea, eta Agustín Eyzaguirre Arechavala Txileko presidente ohiaren anaia.
Ikasketak
Latinean eta filosofian hezia Seminario Conciliar de La Serenan, Colegio Azul deitua; eta Legeetan San Felipeko Errege Unibertsitatean; 1804an abokatu titulua jaso zuen. Auzitegiko Praktika Akademian sartu zen, non aholkulari, diruzain eta liburuzain izan zen. 1807an abade inbestidura jaso zuen Liman, Perun. 1815ean itzuli zen Txilera; gazte askoren doako irakaskuntzaz arduratu zen eta sustatzaile fiskala eta ezkontzen defendatzailea izan zen.
Murtzia–Del Carmen geltokia
Geltokia
Carmengo auzo gaztainkaran dago, hirigunearen hegoaldean. Hasiera batean, bigarren mailako estazio bezala pentsatua, azkenean, ukitua eman zitzaion, bi solairu eta estilo eklektikoa dituen oinarri angeluzuzeneko eraikin bat lortzen duen esparru handiago bat sortzeko. Eraikuntzak, oro har, apaingarriak diren elementu batzuk ditu, hala nola, mudejar estiloko barandez errematatutako balkoiak, armarria (atzeko fatxada) eta erlojua (fatxada nagusia), goiko erlaitza boluten eta girlandaren artean koroatzen dutenak. Leku horretan bertan, konpainiaren omenezko MZA siglak ikus daitezke. Adreilua, material nagusia, eta baoak, angeluak edo erlaitzak errematatzeko erabilitako materialen arteko konbinazioak, multzoari, bere itxura polikromatua ematen dio.
José Alejo Eyzaguirre Arechavala
Abadetza
1815ean Katedraleko Parrokia lortu zuen, Sagrario ko apaiza. 1817an, gobernu abertzaleak katedralaren arrazionista izendatu zuen, eta onura hori onartzeari uko egin zion; baina onartu egin zuen delitu politikoengatik elizgizon batzuen aurka jarraitzen ziren kausetarako epaile izendapena.
Calliclinus geniguttatus
Calliclinus geniguttatus Calliclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Murtzia–Del Carmen geltokia
Geltokia
Geltokiko esparru nagusiak honako hauek ditu: itxarongela, txarteldegiak, txartelak saltzeko makinak, informazio-puntuak, komunak, kafetegi-jatetxea, autoen alokairua, igogailuekin egokitutako zerbitzuak eta ibilgailuentzako aparkaleku bat.
José Alejo Eyzaguirre Arechavala
Jarduerak Publikoak
Gotzaindegiko gobernadore José Ignacio Cienfuegosek bere aholkulari izendatu zuen. Santiagoko gotzainak, José Santiago Rodríguez Zorrillak, bere hornitzaile eta bikario nagusi izendatu zuen.
1822an Bernardo O'Higgins ek Argentinako Mendoza hirira erbesteratu zuen. Hau erortzean Txilera itzuli zen eta Ramón Freire k ohorez bete zuen. 1823an espetxeko kalonje izendatu zuten. Eta urte horretan bertan diputatu hautatu zuten.
Murtzia–Del Carmen geltokia
Geltokia
Bi nasa ditu, bata albo batean estalita eta bestea erdian, eta bertara 1, 2 eta 3 zenbakidun hiru bide iristen dira. Laugarren bide bat, bere horretan zenbakitua, 3. bidearen paraleloan doa, nasarako sarbiderik gabe. Azkenik, 11. bidea toperetan amaitzen da, alboko nasaren zati bat erdiko nasa bihurtuz. Bide gehiagok zeharkatzen dituzte instalazioak eta horietako asko biribilgune batera bideratzen dituzte. Instalazioak osatzeko, biltegiak, zamalanetarako kaiak eta erantsitako hainbat eraikin daude.
Cyematidae
Cyematidae arrain sakofaringiformeen familia da, mundu osoko ur sakonetan bizi dena. .
Genero eta espezieak
FishBaseren arabera, familiak egun 2 espezie ditu, genero banatan banaturik:
Carme Elias
Carme Elias Boada (Bartzelona, ) zineman eta antzerkian aritutako aktorea da.
Pedro Prieto
Pedro Prieto (Madril, 1950) Espainiako ingeniari teknikoa da, telekomunikazioen sektorean eta energia berriztagarrien sektorean lan egin duena. Petrolioaren gailurraren teoriaren hedatzaile eta aktibista nagusietako bat da Espainian. Baliabide Energetikoen Ikerketarako Espainiako Elkarteko (AEREN) presidenteordea da, Científicos por el Medio Ambiente (CiMA) elkarteko kide da eta ASPOren nazioarteko kontseiluko kidea da.
Petrolioaren gailurrari buruz egin dituen ekarpenen artean, petrolioaren esportazioen gailurren ereduak daude, baita petrolioaren gailurra balizko gatazka geopolitikoen iturburu gisa aztertzea ere.
Lanak
Artikulu ugari idatzi ditu hainbat komunikabidetan egin ditu agerraldiak eta ingelesezko egileak itzuli ditu petrolioaren gailurraren gaiaren inguruan, esate baterako, Richard C. Duncan eta Richard Heinberg. Horrez gain, hitzaldi asko eman ditu eta eztabaida publikoetan parte hartu du.
Hona hemen haren saiakera ezagunenetako batzuk:
2013ko urtarrilean Charles A.S. Hall irakaslearekin batera argitaratu zuen Spain's Photovoltaic Revolution: The Energy Return on Investment liburua. Lan honen bidez, estreinako aldiz eta sakontasunez aztertu zen herrialde garatu bateko sistema fotovoltaikoaren energiaren itzulera-tasa eskala handian.
Dogliola
Dogliola Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Dogliolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Drachmobola
Drachmobola Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Drachmobola periastra da.
2308 Schilt
2308 Schilt asteroide baten izena da. maiatzaren 6an aurkitu zuen C. U. Cesco, A. R. Klemola-ek El Leoncito Behatokitik.
Yachats (Oregon)
Yachats Oregongo hiri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 690 biztanle zituen, 2.36 kilometro koadrotan banatuta.
2308 Schilt
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1967 JM izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2308 Schilt asteroidearen orbitak batezbeste 2,55 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,112 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,987 distantziara. Eszentrikotasuna 0,172 da, eta makurdura orbitala 14,17ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.9 da.
Lely Resort (Florida)
Lely Resort Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Collier konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Juan Carlos Egillor
Juan Carlos Egillor Uribarri (Donostia, 1947ko abuztuaren 15a - Madril, 2011ko martxoaren 21a)  euskal marrazkilari, margolari eta ilustratzaile bat izan zen. Euskadi Sioux aldizkarian, hainbat egunkaritan (Egin eta El Correo Español) eta haurrei zuzendutako Bernardo Atxagaren liburuetan plazaratu zituen bere lanak. Horiez gain, Oskorri eta Ruper Ordorikaren diskoetako azalak ere egin zituen, baita kartelak ere, beste hainbat lanen artean. Bilboko lehen Aste Nagusiko kartel aitzindaria berak egin zuen; kartel hori Bilboko Arte Ederretako Museoan jarrita egon zen 2021ean arte-lan modura, eta kopia bat Bilboko Areatzako horma batean ere badago apaingarri.
Artista transmedia izateagatik nabarmendu zen batez ere; hau da, komikiak eta ilustrazioak argitaratzen zituen prentsan eta aldizkarietan, liburuak ilustratzen zituen, diseinatzaile jarduten zuen, bere lana galerietan erakusten zuen... eta, horrez gain, gidoilaria, bideo-arte zuzendaria eta Net.art-aren bultzatzailea izan zen. Espainian ordenagailuz sortutako lehenengo bideoa (1986, Reina Sofía Arte Zentroa) egiteagatik ere ezaguna da.
Pott Bandan ere ibili zen, eta apurtzailea izan zen; El Correo egunkarian zintak argitaratzen zituen, esaterako, eta horien artean Mari Agirre pertsonaia zegoen: emakume feminista, gogor eta boteretsua zen, eta diskurtso hori, 60ko hamarkadan, oso aurrerakoia zen.
Leptinaren errezeptore
Leptinaren errezeptorea, LEP-R edo OB-r I motako zitokina errezeptore bat da, gizakiengan LEPR geneak kodetzen duen proteina bat. LEP-Rk leptina hormonaren zelulako gantza errezeptorearen funtzioa du. LEP-R ere CD295 gisa identifikatu da (295. diferentziazio klusterra). Zelula-mintzan kokatuta dago, eta zelulatik kanpoko, mintza zeharkatzeko eta zelula barneko proteina eskualdeak ditu.
Amietophrynus lemairii
Amietophrynus lemairii Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Endophthora
Endophthora Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Endophthora omogramma da.
Eighth Avenue Place
Eighth Avenue Place bulego dorre bikien eraikina da, Mateusz Ryznerrek eraikita, Calgaryn (Kanadako Alberta probintzian) kokatuta dagoena Penny Lane Mallaren antzinako kokalekuan. Hasiera batean Penny Lane izena jarri zioten, baina harrezkero berriz izendatu da.
Guneak 41 solairu mendebaldeko dorrean (177,1 m), 51 solairu ekialdeko dorrean (212,3 m) eta hiru solairuko barneko hiri-parkea ditu.
Saint-Utin
Saint-Utin Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Utin udalerrian erroldatutako biztanleak 76 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Apogon kautamea
Apogon kautamea Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Saint-Utin
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. 42 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 37 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 6 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 23 lanean zeuden (13 gizon eta 10 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Utin udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 704 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 6850
NGC 6850 galaxia bat da, Telescopium konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Bororo etnia
Bororoak Hego Amerikako amerindiar etnia dira. Bororoek beren buruari boe esaten diote, eta bororo hizkuntzan mintzo dira. Bororo herria sei leinutan banatua zegoen; gaur egun, ordea, horietako bi desagertuak daude erabat. Brasilgo Mato Grossoko oihanean bizi dira, eta 2.500 lagun inguru dira guztira. Arrantza eta ehiza dituzte bizibide, eta geziak eta lantza pozoidunak erabiltzen dituzte. Klanetan banatua dago bororoen gizartea.
Claude Lévi-Strauss frantses etnologoak bororoen gizartea atertu zuen 1930eko hamarraldian.
Calliclinus nudiventris
Calliclinus nudiventris Calliclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Yamhill (Oregon)
Yamhill Oregongo hiri bat da. Yamhill konderrian kokatua dago. 2010ean 1,024 biztanle zituen, 1.1 kilometro koadrotan banatuta.
Evo Morales
Biografia
XXI. mendearen hasieran, Boliviako langileen protesta gehienak gidatu zituen, eta gasaren eta beste hidrokarburo batzuen jabetza estatala eskatu zuen. 2005eko abenduaren 18an, lehendakaritzarako hauteskundeetan, MAS (Sozialismoranzko Mugimendua) alderdiko lehendakarigaia izan zen. Botoen ia %54 eskuraturik, Boliviako lehendakari izendatu zuten 2006ko urtarrilaren 22an. 2009ko abenduan berriz aukeratu zuten lehendakaritzarako.
2021eko urtarrilean Covid-19a pasa zuen, baina onik atera zen pairamen handirik gabe, adierazi zuenez.
Fara Filiorum Petri
Fara Filiorum Petri edo La Farë Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alazne Astorga
Alazne Astorga (Deustu, Bizkaia, 1998ko urtarrilaren 10a) aktorea eta artista da. Batez ere antzerkian ari da, baina hainbat ikus-entzunezkoetan ere hartu du parte.
Bizitza
Txikitatik ikasi izan du musika eta hainbat musika-tresna jotzen ditu. Musikatik antzerkirako saltoa egitea erabaki zuen, ordea. Hasieran eskolaz kanpoko jarduera gisa, baina laster hasiko zen beste eremu batzuetan esperimentatzen.
2019an apustu serioagoa egin zuen: orduan ireki ziren Pabiloi 6ko Gazte Konpainian parte hartzeko hautapen-probak, eta langa hori pasata, denbora eta dedikazio handiagoa eskaini ahal izan dio bere pasioari. 2021ean BIZIE interpretazio masterra abiatu zuen. Horrez gain; Ane Pikazarekin, Javier Liñerarekin eta Maite Tarazonakin formazioak egin izan ditu, besteak beste.
Antzerkiaz gain, hainbat websailetan ere parte hartzeko aukera izan du, baita sarerako eduki pedagogikoak sortzen Ikusgela proiektuarekin. Zinemarako ere hainbat film laburetan aritu da aktore lanetan.
Amietophrynus maculatus
Amietophrynus maculatus Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sobótka udalerria
Sobótka Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Wrocław barrutian kokatuta. 136,26 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12812 biztanle zituen.
Elias Cortonakoa
Bi aldiz izan zen ordenaren nagusi. 1217an Eliasek gidatu zuen frantziskotar misioa Lurralde Santuetara, Siriako lehen probintzia-ministro zela. Palestinan ibili zen San Frantziskorekin, eta elkarrekin itzuli ziren Italiara 1220. urtean. 1221etik aurrera frantziskotarren bikario izan zen, eta San Frantzisko hil zenetik, 1226an, 1227raino izan zen nagusi, haren ordez Joan Parenti aukeratu zuten arte. Geroago, Gregorio IX.a aita santuaren aginduz, San Frantziskoren oroitzapenez egindako Asisko basilikaren eraikuntzaren arduradun izan zen.
1232an ordenako jeneral hautatu zuten, baina Eliasek kontrako asko izan zituen, Frantziskoren pobretasunaren araua bete-betean errespetatu nahi zutenak batez ere; Elias lurtarregia zen, eta aginte handiegia zuen haien ustez. 1239an postutik kendu zuten, eta Cortonara itzuli zen jarraitzaile gutxi batzuekin. Erromatar Inperio Santuko enperadore Frederiko II.aren aita santuaren aurkako jarreraren aldeko zela eta, eskumikatu egin zuen Gregorio IX.ak 1240an; 1244an Inozentzio IV.ak eskumikatu zuen, berriz, Nizeako eta Konstantinoplako enbaxadore egin zuenean enperadoreak. 1245ean, eliza eta monasterio bat eraiki zituen Cortonan San Frantziskoren ohoretan. Elizara itzuli zen hil aurretik.
Dolichohedya
Dolichohedya Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Dolichohedya tripila da.
Villefranque (Pirinio Garaiak)
Villefranque Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 51 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 49 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (11 gizon eta 13 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Villefranque udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 168 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 6851
NGC 6851 galaxia bat da, Telescopium konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Apogon lachneri
Apogon lachneri Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Sochaczew
Sochaczew Poloniako Mazoviako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Sochaczew barrutian kokatuta. 26,19 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 36971 biztanle zituen.
Hunter's Creek (Florida)
Hunter's Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2309 Mr. Spock
2309 Mr. Spock asteroide baten izena da. abuztuaren 16an aurkitu zuen J. Gibson-ek El Leoncito Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1971 QX izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2309 Mr. Spock asteroidearen orbitak batezbeste 3,013 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,745 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,281 distantziara. Eszentrikotasuna 0,089 da, eta makurdura orbitala 10,99ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.30 da.
Domingo Eyzaguirre Arechavala
Domingo Eyzaguirre Arechavala ( Santiago, 1775eko uztailaren 17a - 1854ko apirilaren 22a ) Domingo Eizagirre Ezkutusolo Gandiaga (Markina-Xemein, 1724) landa maisuaren eta María Rosa de Arechavala y Aldayren semea zen. Agustín, José Ignacio eta José Alejo Eyzaguirre Arechavala parlamentari ohien anaia zen.
Kontziliazio Seminarioan hezia. Bere aitaren oinordekoa izan zen Moneda Etxeko entsegugile karguan. Ondoren, nekazaritza-jardueretan aritu zen, lorpen handiak eskuratuz. Maizterren baldintzak hobetu zituen.
Ignacio Comonfort
Ignacio Comonfort (Puebla, 1812ko martxoaren 12a - Guanajuato, 1863ko azaroaren 13a) Mexikoko jeneral eta politikaria izan zen. Santa Annaren diktaduraren aurka jarri ondoren, Errepublikako behin-behineko lehendakari hautatu zuten 1855ean. Apaizei, militarrei eta kontserbadoreei egin behar izan zien aurre. 1857an, estatu-kolpea eman zuen, baina Juarezek menderatu zuen 1858an. Estatu Batuetara ihes egin zuen. Mexikora itzuli zenean, Maximiliano enperadorearen aldekoek hil zuten Guanajuaton.
Berdianskeko Aireportua
2022ko otsailaren 26tik aurrera, aireportua Errusiaren okupazio militarpean dago.
Daniel Rabinovich
Daniel Rabinovich (1943ko azaroaren 18a, Buenos Aires - 2015eko abuztuaren 21a, Buenos Aires) argentinar aktore eta umorista izan zen, nagusiki Les Luthiers taldeko kidea izateagatik ezaguna.
Les Luthiers taldearen ikuskizunetan Rabinovichek kide bihurri, zirikatzaile edo txantxazaleenaren papera antzeztu ohi zuen, antzezpenerako nahiz bakarrizketa barregarri eta surrealistak burutzeko dohai apartak baitzituen. Gitarra eta biolina jotzeaz gain, taldeak asmatutako ez ohiko musika-tresna ugari jotzen zituen.
Cottoclinus canops
Cottoclinus canops Cottoclinus generoko animalia da, bere generoko bakarra. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da. Galapagoetan baino ez dira bizi.
Melin
Melin Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fara San Martino
Fara San Martino Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Melin
Biztanleria
2007an Melin udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fara San Martino
Mugakideak
Fara San Martinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Melin
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 36 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 bigarren erresidentzia ziren. 34 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 30 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 4 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (14 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Melin udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kiss (Kiss albuma)
Kiss izen bereko taldearen lehengoko estudioko cd izan zen. Beraien debut diskoa izadakoak, 75.000 kopia inguru saldu zituen. Paul Stanley, Gene Simmons, Ace Frehley eta Peter Criss KISS taldeko aitzindariak sorturiko diska hau, beraien diskorik onenetarikotzat hartua da.
Abesti gehienak Paul Stanleyk eta Gene Simmonsek sortuak ziren. Album hau, 1997. urtean berrargitaratu zen bertsio erremasterizatu batean. Urrezko CD-en bilduman sartu zen 500.000 kopia gehiago saldu zituenean, 1977ko ekainaren 8an.
Abestiren bat aintzakotzat hartzerakoan "Strutter", "Deuce" edo "Black Diamond" hartuak izan dira beraien errepertorioko kantarik garrantzitsuenetariko batzuk bezala.
Baulon (Ariège)
Baulon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Baulou udalerrian erroldatutako biztanleak 162 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (44 gizon eta 37 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Baulou udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 164 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.966 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amietophrynus pantherinus
Amietophrynus pantherinus Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
NGC 6854
NGC 6854 galaxia bat da, Telescopium konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Elohim
Elohim Hebreerazko hitza, jainkotasun oro izendatzen duena. Gehienetan ordea, Jainkoak berak Jahve izena eman aurretik, Israelgo Jainko bakarra aipatzeko erabiltzen da Biblian. Elohim plurala da; Eloah singularra oso gutxitan azaltzen da Biblian.
Enarmoniodes
Enarmoniodes Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Enarmoniodes mirabilis da.
Cyclopteridae
Cyclopteridae arrain eskorpeniformeen familia da, Artikoko, iparraldeko Atlantikoko eta iparraldeko Ozeano Bareko ur hotzetan bizi dena. .
Genero eta espezieak
FishBaseren arabera, familiak egun 27 espezie ditu, 6 generotan banaturik:
Oharra: Eumicrotremus eggvinii (Koefoed, 1956) E. spinosus espeziearen arra da.
Espartza (Zaraitzu)
Espartza (zaraitzueraz: Ezpartza) —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, Espartza Zaraitzu— Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 77,7 kilometrora. Altuera 676 eta 1404 metro artekoa da, eta 26,92 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Zaraitzu ibaiak zeharkatzen du, eta Espartzako zubiaren bidez komunikatutako bi zatitan banatzen da: erdigunea eta zeharkarrika. Herriaren erdian dagoen presa bat du, urte osoan ibaian etengabeko ur-maila mantentzen duena. Bere arkitektura zaraitzuar tradizionala da, altuera handikoa izan eta nabarmenagoak dira teilatuak, lau isurialde baitituzte. Ibaxa oso estua denez, etxeak elkarren ondoan daude eta altuera ezberdinak dituzte. Hormak zuriak dira, harri grisaxkaz apainduta daude eta zurezko elementuak dituzte, hala nola leihatilak edo habeak.
Zaraitzu ibaxan kokatuta da, Atabea kiñoian, baina 1846tik udalerri independentea da. Bertako biztanleak espartzarrak (zaraitzueraz: ezpartzarrak) dira.
Izena
Espartza edo Ezpartza toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Espartza izena euskaratik dator, -tza amaiera hizkuntza honetan oso ohikoa den ugaritasun atzizkia baita. Hala ere, ez dago hain argi espar terminoaren esanahia, ustez toponimoak ugaritasun handia adieraziko lukeena. Hainbat etimologia proposatu dira: "espartzu", "ezpara" eta "esparra" (mahatsondoei eusteko erabiltzen den hesola deitzen duen zaraitzuerazko hitza).
Espartza euskara batuan egindako bertsioa da eta Ezpartza zaraitzuera euskalkian erabilitakoa.
Armarria
Espartzako armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Espartzako bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Geografia
Espartza Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñea Nafarroako hiriburutik 78 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzu ibaxan, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.
Klima eta landaredia
Espartzak klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.
Historia
Gartzea Ezpartzakoa jaunak, Espartza eta Ezkarozeko jaunak, 1046an, azken toki horretako eliza sagaratzearen ondorioz, Leireko San Salbatore eta Antso Larrosa apezpikuari dohaintza egin zien. Antzinako dotazioa duen familia honen oinetxeak oraindik jarraitzen du, herriko jauregia delarik.
Bertako bizilagunak lekuko gisa joan ziren 1072an Orhi mendian Leireko monasterioaren alde kubilare batzuk ematera. Garai hartan Zaraitzuko Unibertsitatea osatzen zuten hiribilduen artean zegoen. Gizarte-egoera bilauko bizilagunek Nafar Koroari ematen zioten urteroko bularra, ibaxako gainerakoekin batera. 1238an, bestela, Lope Ezpartzakoa Jakue I.a Aragoikoaren alde borrokatu zuen, Valentziako Erresuma konkistatzeko. 1469an Zaraitzu ibaxak, Joan II.a Aragoikoaren banderia hartuta, kaparetasun titulua jaso zuen bertako biztanle guztientzat.
Espartzak ibaxari lotuta jarraitu zuen Aro Modernoan zehar. Espartza sorginkeria-prozesu batean murgildu zen 1539an. Auzitegiek bidalitako legelaria Camus komisario gaztea izan zen. Akusatuen artean, Lope Ezpartzakoa Zaraitzuko alkatea bera zegoen, Otsagabiko lau sorginekin eta Espartza, Itzaltzu, Ezkaroze eta Jaurrietako beste batzuekin batera. Lope Ezpartzakoak egozten zizkioten gertaera fantastikoei emandako erantzuna zentzuzko eredua eta fede lanbide sentitua da. Errege Kontseiluak erbesteko hilabete batzuetako epaia eman zuen ustezko sorgin horien aurka.
1545ean, Errege Kontseiluaren epai batek Espartzako hiru kapareri ahalmena ematen zien, hiru Pazkoako bakoitzean mendian egur lodiko hiru karga egin ahal izateko. Nekazariek eskubide hori deuseztatu nahi izan zuten, baina, azkenean, bete egin behar izan zuten.
1633an, Piarres Etxebertze Espartzako jauregia herriarekin eztabaidatzen ari zen, eta uko egin zion kuartel gisa zegozkion hileko sei tarja ordaintzeari. Jauregiko jaunak zioenez, bere abizenen noblezia zela eta, ez zuen kontribuziorik ordaindu beharrik.
1846an, administrazio-unitate gisa desagertu zenean, udalerri independente bihurtu zen. 1847an eskola bat zuen, 1400 errealekin hornitua, eta Irunberrirekin lotzen zuen errepidea zuen, baita bertako bide batzuk ere, irin-errota bat zegoen eta tokiko erabilerarako oihalak egiten ziren; saltoki nagusia artilea Zuberoara esportatzea eta artile-azienda, eta ardoa, pattarra, olioa, mihiseak eta lihoa adarrean inportatzea zen. 1855eko maiatzaren 1eko desamortizazio legea betez, 1862an, herri horretan errota bat eta batan bat saldu ziren; 1870ean, 18 landa-finka. XX. mendearen hasieran ongintzako fundazio bat zegoen, Pedro Jauregi jaunak sortua, ikasketa handiagoak ordaintzeko.
Ekonomia
Espartzako jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Lurren ehuneko bera abelburuak elikatzeko larretarako erabiltzen da. Basogintzak ere garrantzia handia izan du historikoki, ibaxako beste udalerrietan bezala. Gaur egun, herriko basoetan pinuak daude batez ere.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Tropiko
Tropikoa (latinetik, tropĭcus, eta hau greziarretik, τροπικός, bira egiten duela) udako eta neguko solstizioan eguzkiak lurrarekiko elkarzut jotzen duen latitudea da.
Espartza (Zaraitzu)
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Espartzako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Itziar Senberoiz Garralda da, Ageregi zerrendakoa. Zinegotziak 2 daude:
Changle
Changle Hiria (txinera sinplifikatuz: 长乐; pinyineraz: Chánglè Shi), Fuzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 670.000 biztanle bizi ziren 718,0 kilometro koadroko azaleran.
Espartza (Zaraitzu)
Alkateak
1979tik, Espartzak 10 alkate izan ditu:
Santurtziko Udal Euskaltegia
Urtero bostehun bat ikasle aritzen da bertan eskaintzen diren baliabideen bitartez euskara ikasten.
Tropiko
Bi dira:
Espartza (Zaraitzu)
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Zaraitzuk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Zaraitzuera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Zaraitzuko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 2 zaraitzuerazko euskaldun behintzat baziren Otsagabian eta Jaurrietan, 93 eta 86 urtekoak.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Apretagileak
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Hildakoen argia duela urte gutxi arte mantendu den tradizioa da, ibaxako herrietan. Zaraitzuar baten hileta-egunean, familiak maindire zuri bat jartzen zuen elizaren albo batean. Bere gainean argizaiolak jartzen ziren, handiak eta txikiak. Argizari horiek oihal beltz batean bildutako egur zati bat -hildakoa heldua bazen behintzat- edo zuria -hildakoa haurra bazen ere- ziren, argizarizko kordoia biltzen zuena. Heriotzaren hurrengo urtean, senide batek egunero eraman behar zuen mezatara argizari txikia. Gantzudura Santuaren garaian ere, gaixoaren senide hurbilenek hildakoen argizaria edo argia eraman behar zuten.
Musika
Espartzako Kantak herri honetako bi kanta tradizional dira: "Eguberria" eta "Espartzakoa Eria". Abesti hauek, mendez mende, belaunaldiz belaunaldi pasatu dira, ahoz aho.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Amaia Gabantxo
Amaia Gabantxo (Bermeo, Bizkaia, 1973ko martxoaren 28a) euskal idazlea, abeslaria eta euskal literaturan espezializatutako itzultzailea da.
Tropiko
Bi tropikoen artean dagoen gunea eskualde beroa da, aldaketa handirik gabe urtaroen artean.
Plantain
Plantain, zain-belar edo arpin Plantago'' generoko landare askoren izen generiko arruntak dira:
Plantago generoa 200en bat espeziez osatuta dago, horietako asko plantain izena hartzen duten landare txiki eta nabarmendu gabekoak direla. Gehienak landare belarkarak dira, gutxi batzuk 60 cm-rainoko garaiera izan dezaketen zuhaixkatxoak badira ere. Hostoak eseriak dira, baina zurtoinaren ondoan estutzen dira hosto-txorten baten itxura hartuz. Hostoaren zati zabalean elkarrengandik aldentzen diren hiru edo bost zain paralelo dituzte. Espezien arabera, hostoak zabalak ala estuak dira. Infloreszentziak 5 eta 40 cm arteko garaiera izaten duten zurtoinetan jaiotzen ohi dira, eta kono labur edo buru luzeak izan daitezke, haizez lorautseztatzen diren makina bat lore txikiz osatuak.
Lepidoptero (tximeletak eta sitsak) espezie batzuen larbek elikagaitzat dituzte - ikus plantainez elikatzen diren lepidopteroen zerrenda.
Ia lurbira guztian aurki daitezke, Amerika, Asia, Australia, Zeelanda Berria, Afrika eta Europan barne. Generoko espezie asko habitat ezberdin askotan aurki daitezken belar kosmopolitak dira, gehien bat toki hezeetan. Mendi garaietan eta itsas bazterretan ere aurkitu ahal dira. Sarritan errepide bazterretan ere agertzen dira.
Etimologia
Aitzineuskaraz *ardi-bini 'ardi-mihi'; Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.
Tropiko
Lurreko ekuatoreko latitude horiek (tropikoetakoak) bat datoz Eguzkiaren ekliptikak zeru esferako ekuatorearekin duen okerdura iparraldekoenarekin eta hegoaldekoenarekin. Udako solstizioan (Ipar hemisferioan), ekaineko 21aren inguruan, Eguzkiak okerdura handiena du iparralderantz eta zuzenean Cancer tropikoaren gainean jotzen du. Garai horretan, Eguzkia Gemini konstelazioan dago gaur egun, baina K.a. II. mendean, konstelazioei izena eman zitzaienean, Cancer konstelazioan zegoen, eta horregatik esan zioten Cancer tropikoa. Era berean, neguko solstizioan (Hego hemisferioan), abenduaren 21 inguruan, Eguzkiak zuzenean jotzen du Kaprikornioko tropikoan. Eguzkia garai horretan Sagitario konstelazioaren mugan dago gaur egun, eta ekliptikaren okerdurarik hegoaldekoena du. Orain bi mila urte inguru, ordea, Capricornus konstelazioan azaltzen zen Eguzkia neguko solstizioan, eta horregatik esan zioten Kaprikornioko tropikoa. Lurraren errotazio ardatzak dituen aldaketak kontuan hartuta, Eguzkia Cancer eta Capricornus konstelazioan gutxi gorabehera 24.000 urte barru izango da.
Plantain
Erabilerak
Plantago espeziak Historiaurreko garaietatik izan dira erabiliak sendabelarrak legez. Belar hauek idorgarri, toxinen aurkako, mikrobioen aurkako, hanturaren aurkako, espektoragarri, estiptiko eta diuretikoak ei dira. Kanpoaldean, hostoen kataplasma erabil ei daiteke intsektuen ziztada, huntz pozoitsuagatiko negal, zauri txiki eta zaldarrekin. Barrualdean, eztularen eta bronkitis aren aurka erabil ei daiteke, edabe, tintura edo siropa prestatu eta gero. Hosto zabaleko barietateak batzuetan entsaladak eta antzeko prestaketak egiteko erabiltzen dira.
Nora Navas
Nora Navas García (Bartzelona, ) zineman eta antzerkian aritutako aktorea da.
Plantain
Espezieak
Plantago generoaren mugak nahiko egonkorrak izan dira; kontu eztabaidatuena Bougueria (Andeetako espezie bat) eta Littorella (ur-landareko 2 edo 3 espezie) espezieak generoan sartu behar diren ala ez izan da.
Plantago generoan 200 espezie inguru daude, euren artean hurrengoak:
Perihelio
Perihelioa eguzkiaren inguruan dabiltzan sateliteen orbitan, eguzkira gutxieneko distantzia duen puntua da. Hots, puntu honetan, objektua eta eguzkiaren arteko distantzia minimoa da, eta Keplerren 2. legeak dioenaren arabera, abiadura maximoa izango da.
Sochaczew landa-udalerria
Sochaczew Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Sochaczew barrutian kokatuta. 91,38 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10597 biztanle zituen.
Perihelio
Hau energiaren kontserbazioa dela eta gertatzen da, perihelioan energia zinetikoa maximoa da baina energia potentziala berriz minimoa. Hala, bien arteko baturak (energia mekanikoa) orbita eliptikoko beste edozein puntutan duen energia mekanikoaren balio bera izango du.
Adibidez, Lurrak batez beste 149.597.870 kilometrora orbitatzen du Eguzkitik. Perihelioan (neguko solstizioa baino 14 bat egun geroago), Eguzkiaren eta gure planetaren arteko distantzia 147.098.070 kilometro da; afelioan (udako solstizioa baino 14 bat egun geroago), berriz, 152.097.700 kilometro.
Perihelioa eta afelioa
Perihelioa (q) eta afelioa (Q) Eguzkiaren inguruko gorputz baten orbita zuzenaren punturik hurbilenak eta urrunenak dira, hurrenez hurren.
Garai jakin bateko elementu oskulatzaileak beste garai batekoekin alderatzeak desberdintasunak sortuko ditu. Perihelioak sei elementu oszilatzaileetako bat bezala igarotzen duen denbora ez da Eguzkiarekiko gutxieneko distantzia errealaren iragarpen zehatza (bi gorputzeko eredu generiko baterako izan ezik), eredu dinamiko osoa erabiliz. Perihelioaren igarotze-iragarpen zehatzek zenbakizko integrazioa eskatzen dute.
Barne planetak eta kanpo planetak
Hurrengo bi irudiek Eguzki Sistemako planeten orbitak, orbita-nodoak eta perihelioaren (q) eta afelioaren (Q) posizioak erakusten dituzte, Lurraren plano ekliptikoaren ipar polotik ikusita, Lurraren plano orbitalarekin planoa partekatzen baitu. Planetek Eguzkiaren inguruan biratzen dute erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan, eta, planeta bakoitzerako, orbitaren zati urdina plano ekliptikoaren iparraldera mugitzen da, zati arrosa hegoaldera, eta puntuek perihelioa (berdea) eta afelioa (laranja) markatzen dituzte.
Lehen irudiak (behean ezkerrean) barne planetak erakusten ditu, Merkurio, Artizarra, Lurra eta Marte. Erreferentziazko lurraren orbita horiz koloreztatuta dago eta erreferentziazko plano orbitala irudikatzen du. Udaberriko ekinozioaren unean, Lurra irudiaren behealdean dago. Bigarren irudiak (behean, eskuinean) kanpoko planetak erakusten ditu: Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno.
Nodo orbitalak "nodoen lerroaren" muturreko bi puntuak dira, non planeta baten orbita inklinatua erreferentziazko planoarekin gurutzatzen den; hemen orbita baten sekzio urdina arrosarekin dagoen puntuak bezala "ikus" daitezke.
Apsideen lerroak
Grafiko honek erakusten du nola Eguzki-sisteman dauden gorputzen perihelioaren eta afelioaren arteko aldeak oso desberdinak diren. Planetak, planeta-nano ezagunak (Zeres barne) eta Halley kometa ere sartzen dira grafikoan. Barra horizontal bakoitzaren luzera da Eguzkiaren inguruan biratzen dutenean duten distantziaren aldea. Bi puntu horien arteko distantziari deitzen zaio apsideen lerroa.
Eguzki Sistemako hainbat gorputzen distantziak. Ezkerreko eta eskumako alboek markatzen dute gorputz bakoitzaren perihelioa eta afelioa. Barra luzeagoa bada, eszentrikotasun orbital handiagoa izango dute. Eguzkiaren erradioa 0,7 milioi kilometro da, eta Jupiterren erradioa 0,07 milioi kilometro, biak oso txiki irudi honetan eraginik izateko.
Amaia Gabantxo
Biografia
Literatura Itzulpengintza Konparatuan Masterra egin zuen Norwicheko East Angliako Unibertsitatean. Kantuz musika taldea sortu du Chicagon eta bertan abesten ditu partitura klasikoak modu modernoan. Kolaboratzailea da zenbait literatur argitalpenetan, kritikari zein editore gisa. Euskara, literatura eta sormen idazkera irakasten ditu Chicagoko Unibertsitatean.
Perihelio
Lurraren perihelioa eta afelioa
Gaur egun, Lurrak urtarrila hasieran du perihelioa, abenduko solstizioa baino 14 egun geroago gutxi gorabehera. Perihelioan, Lurraren erdigunea 0,98329 unitate astronomikotik (UA) edo 147.098.070 km-ra dago. Lurra, berriz, afeliora uztailaren hasieran iristen da gaur egun, ekaineko solstizioa baino 14 egun geroago gutxi gorabehera. Lurraren eta Eguzkiaren erdiguneen arteko afelio-distantzia 1,01671 UA edo 152.097.700 km (94.509.100 mi) ingurukoa da gaur egun.
Perihelioaren eta afelioaren datak denborarekin aldatzen dira prezesioaren eta beste faktore orbital batzuen ondorioz, Milankovitxen zikloak bezala ezagutzen diren patroi ziklikoak jarraitzen dituztenak. Epe laburrean, data horiek 2 egunera arte alda daitezke urte batetik bestera. Aldaketa esanguratsu hau Ilargiaren presentziaren ondorio da: Lurretik Ilargirako barizentroa Eguzkiaren inguruko orbita egonkor batean mugitzen den bitartean, Lurraren erdigunearen kokapena, batez beste barizentrotik 4.700 kilometro ingurura dagoena, edozein norabidetan mugi liteke Ilargiarekiko, eta honek Eguzkiaren eta Lurraren erdiguneen arteko benetako hurbilketa maximoaren unean eragiten du (honek, era berean, urte jakin batean perihelioaren unea definitzen du).
Apogon lativittatus
Apogon lativittatus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Amaia Gabantxo
Lanak
Hainbat liburu itzuli ditu Amaiak euskaratik ingelesera. Besteak beste, hauek:
My Science Project
My Science Project (euskaraz Nire Zientzia Proiektua), 1985eko Jonathan R. Betuel zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia film bat da. John Stockwell, Danielle von Zerneck, Fisher Stevens, Raphael Sbarge, Richard Masur, Barry Corbin, Ann Wedgeworth eta Dennis Hopper aktoreek antzeztu zuten.
Nolabaiteko antzekotasuna duten Back to the Future, Real Genius eta Weird Science zientzia-fikziozko nerabe komedia filmeekin batera urte berean estreinatu zen.
Argumentua
1985, AEB, Mike Harlan (John Stockwell) institutu bateko nerabe ikasle eta autozaleak bi arazo dauzka: bere neskalagunak utzi berri du, eta garrantzitsuena, Roberts (Dennis Hopper) zientzia irakasleak ultimatum bat eman dio, bere zientzia-proiektua aurkeztea ala ikasgaia ez duela gaindituko esan baidio. Estualdiaren ondorioz, Mike base militar batetako hondakinen artean proiektuan balio lekioken zeozerren bila hasiko da, azkenean berak egindako objetu bat izatea lor dezakeen gailu bitxi bat topatuz. Gailu honek izpi bat jaurtitzeko gai da, haren bidez ukitzen duen edozer edo edozein beste dimentsio batera nahiz denboran bidaiarazi eta beste garai eta lekuetara bidaltzeko gai da.
Laguna Beach (Florida)
Laguna Beach Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bay konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Perihelio
Lurraren perihelioa eta afelioa
Afelioaren distantzia handiagoa denez, Eguzkiaren erradiazioaren % 93,55ek soilik eragiten du Lurraren azaleraren eremu jakin batean, perihelioan gertatzen denarekin alderatuta, baina horrek ez ditu urtaroak azaltzen, Lurraren ardatzak 23,4ºko inklinazioaren emaitza baitira, Lurraren orbitaren planoarekiko perpendikularrarekiko. Izan ere, perihelioan zein afelioan uda da hemisferio batean eta negua bestean. Negua eguzki-argiak eragin txikiagoa duen hemisferioan gertatzen da, eta uda eguzki-argiak zuzenago jotzen duen hemisferioan, Lurretik Eguzkirako distantzia edozein dela ere.