cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chilly (Savoia Garaia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 717 ziren, horien artean 577 aktiboak ziren eta 140 inaktiboak ziren. 577 pertsona aktiboetatik 545 lanean zeuden (305 gizon eta 240 emakume) eta 32 langabezian zeuden (12 gizon eta 20 emakume). 140 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chilly udalerrian 380 unitate fiskal zeuden, 1.085 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.090 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 harategiak eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Chilly udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
White Oak (Ipar Carolina)
White Oak Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bladen konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ardalanish
, 'Àird Dealanais', Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.
Urdanotz taldea
Urdanotz Iruñeko Etxabakoitz auzoko etxagunea da. 1969-1970 bitartean eraiki zen, Barañain eta Etxabakoitz bitartean eta Elortz ibaiaren ertzean. Beti egon da gainontzeko hiriarekiko banandurik, bai geografikoki eta bereziki sozialki.
Urdanotz etxegunea irundairren artean herri hizkeran Katanga ezizenez ere ezaguna bada, 1970eko hamarkadan Nafarroako Unibertsitatera Afrikako arraza beltzeko ikasleak Arte Ederreak ikastera etorri eta auzo honetan ostatu hartu baizuten.
1970 eta 1980ko hamarkadan auzoa ijitu ugariren bizileku izan zen, eta jada 1990eko hamarkadaren amaiera eta 2000-2010eko hamarkadan Afrika nahiz Hego Afrikako etorki ugariren bizilekua da, Iruñeko etorkin kopuru handienetakoa duen auzoa bilakatu delarik.
2004an Iruñeko udalak eraberritze lanak hasi zituen auzoan eta pixkanaka bloke bakoitza berriztu eta igogailuak jarri dituzte.
Diafragma antikontzeptibo
Diafragma antikontzeptiboa kontrazepzioko metodo mekanikoa da, baginan barrera edo hesi bat ezartzen datzana; horretarako, harreman sexual bat izan aurretik, eraztun zurrun bati lotua dagoen eta malguki gisa jokatzen duen gomazko estalki bat jartzen da baginaren atzeko aldean, umetoki-lepoaren gainean. 24 ordu baino gehiagoz jarrita badago, shock toxikoaren sindrome bat gerta daiteke. 1882an asmatu zuten eta Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaietako bat da.
Ratzeburg
Ratzeburg Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Juan Bautista Bengoetxea
Juan Bautista Bengoetxea Cousillas (Ondarroa, Bizkaia, 1969) ikertzailea eta irakaslea da. EHUtik Filosofian doktorea.
Gaur egun Universitat de les Illes Balearseko irakaslea da, eta bere azken saiakera Cyborgaren otzantasuna izan da. Joseba Jaka beka saria irabazi zuen lan horren ondorioz.
Gerbillus occiduus
Gerbillus occiduus Gerbillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Melamphaes laeviceps
Melamphaes laeviceps Melamphaes generoko animalia da. Arrainen barruko Melamphaidae familian sailkatzen da.
Inachus dorsettensis
Inachus dorsettensis Brachyura azpiordenako krustazeo dekapodoa da, Inachidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantiko osoko kostaldeetan eta Mediterraneokoetan bizi da.
Gallinula silvestris
Gallinula silvestris Gallinula generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Wushu
Wushu (武術/武术) izan daiteke:
Saint-Martin-Valmeroux
Saint-Martin-Valmeroux Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-Valmeroux udalerrian erroldatutako biztanleak 866 ziren. Familiak 376 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Korola
Korola lore bateko petaloen multzoa da, lorearen bigarren bertiziloa kalizaren ondoren. Koloreduna izaten da intsektuak erakartzeko, polinizazioan bideratze aldera.
Saint-Martin-Valmeroux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-Valmeroux udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 791,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.854 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Saint-Martin-Valmeroux udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.827 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Martin-Valmeroux udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 36 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gastrotheca peruana
Gastrotheca peruana Gastrotheca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Alofi (argipena)
Alofi Polinesiako toponimo bat da, leku batzuk izendatzeko erabiltzen dena:
Hime damasi
Hime damasi Hime generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aulopidae familian.
Montesquieu
Charles Louis Secondat, La Bredako jauna eta Montesquieu baroia (La Brèda, 1689ko urtarrilaren 18a - Paris, 1755ko otsailaren 10a) Ilustrazio garaiko kronista eta pentsalari politikoa izan zen. Ilustrazioaren mugimenduko filosofo eta saiakeragile garrantzitsuenetakoa. Ospetsua da berak egituratu zuelako botereen banaketaren teoria, gaur egungo gobernu modernoetan oinarrizkotzat jotzen dena eta mundu osoko konstituzio ugaritan ezarria.
Haren pentsamendua Ilustrazio frantsesaren izpiritu kritikoaren korrontean sartuta dago. Korronte horren ezaugarri nagusiak hauek dira: tolerantzia erlijiosoa, askatasunaren bilaketa eta zoriontasunaren kontzeptu zibikoa. Hala ere, berak ez zituen jarraitu abstrakzioa edota metodo deduktiboa baztertzen zuten korronte horretako beste egile batzuek. Horrela, konstituzio ingelesaren zabaltzailea eta botereen banaketaren teoriko izanda, Lockeren pentsamendutik hurbil zegoen, eta Persiar gutunak liburuan idatzitakoarekin, Saint-Simonen pentsamenduarengandik hurbil; baina, betiere, bazituen bere ezaugarriak eta berezko izaera.
Biografia
1689ko urtarrilaren 18an jaio zen La Brèdeko gazteluan, Bordeletik (Frantzia) kilometro gutxira. Aita Jacques Secondat eta ama Marie-Francoise Pesnel izan zituen. Bere familia kaparea zen. Jaio zen urte horretan ezarri zuen parlamentu ingelesak monarkia konstituzionala Ingalaterran, Bill of Rights idatziaren bitartez. Frantzian, berriz, Luis XIV.ak erregearen botere absolutua finkatu zuen bere erreinaldi luzean zehar, nahiz eta bere heriotza gertatu zenean 1715ean, krisia eta herriaren haserrea agerian geratu ziren.
Montesquieu-k Juilly-ko Oratoria Eskolan ikasi zuen eta, ondoren, familiako ohitura zen moduan Zuzenbidea egin zuen Bordeleko Unibertsitatean lehenengo eta azkenik Parisen. Paris hiriburuan bertako intelektualekin harremanak hasi zituen.
Aita hil zitzaionean 1714an, La Brèdera itzuli zen eta Bordeleko Parlamentuan kontseilari aritu zen. Osaba zuen Montesquieu baroiaren babespean geratu zen eta osaba hiltzean haren ondasunak, baroi titulua eta Parlamentuko Presidente kargua (1716-1727) jaso zituen.
1715ean Jeanne Lartigue-rekin ezkondu zen.
Garai horretan zehar, Bordeleko Zientzien Akademiako kide zela, zenbait ikerketa lan aurkeztu zituen giltzurrunei buruz, grabitateari buruz eta oihartzunari buruz.
Azkenik, zeukan magistratu lanak aspertu egiten zuen eta, ondorioz, kargua saldu zuen eta Europan zehar bidaian aritu zen, herrialdeen ohiturak eta erakundeak aztertuz.
1775eko otsailaren 10ean hil zen Parisen.
Ideia politikoak eta lanak
Montesquieu-k John Locke-ren botere banaketari buruzko ideiak garatu zituen. Legeen espirituaz lanean argi uzten zuen, ingelesen erakunde politikoei zien miresmena eta bertan baieztatu zuen legea zela Estatuaren kontzeptu garrantzitsuena.
Persiar gutunak 1721ean argitaratu zituen 32 urterekin eta garai hartako gizarte frantsesean (erregentziaren urteak ziren) arrakasta izugarria izan zuen.
Akademia Frantsesean sartu zen 1727an eta 1729an Ingalaterrara joan zen eta Royal Society-ko kide bihurtu zen. Ingalaterran egin zituen hiru urteak ezinbestekoak izan ziren bere garapen intelektuala gertatzeko.
Legeen espirituaz Geneban argitaratu zen 1748an. Bi urte geroago, lan horri jansenistek eta jesuitek egindako kritikei erantzuteko, Legeen espirituaz defendatuz argitaratu zuen, baina Elizak debekatutako liburuen zerrendan sartu zuen.
Bi dira gizarteak aztertzeko Montesquieu-k egin zituen ekarpen originalak egile askoren arabera:
Liberalismoaren bultzatzaileetako bat izan zen eta, esan bezala, botereen banaketaren teoria eratu zuen; botere legegile a, botere judizial a eta botere betearazle a bereizteko beharraz jardun zuen.
Rocco e i suoi fratelli
Rocco e i suoi fratelli (eusk. 'Rocco eta bere anaiak') 1960ko Luchino Visconti italiar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Rosaria eta bere lau semeek (Simone, Rocco, Ciro eta Luca) Mezzogiornotik Milanera emigratu dute euren bizi-baldintza eskasak hobetzera. Bertan Vincenzo topatuko dute, dagoeneko Milanen kokatua dagoen anaia zaharrena.
Kontxi Bilbao
Kontxi Bilbao Cuevas (Bilbo, 1958ko otsailaren 7a - ) VII. eta VIII. legegintzaldietako Ezker Batuko eusko legebiltzarkidea izan zen. Bi legegintzaldi horietan Eusko Legebiltzarreko Mahaiko Bigarren Idazkaria zen. Ezker Batuan barnan, Gasteizko Batzorde Iraunkorreko, Arabako Batzorde Iraunkorreko eta Euskadiko Kontseilu Politikoko kidea da.
Filosofia eta Hezkuntza Zientzietan lizentziaturik, (tesina ere irakurria eta gainditua du), ogibidez Gizartegintza saileko psikologoa da. Bikote eta Famili Terapia Euskal-Nafar Elkarteko kidea da.
19. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
'''Eskualdeko Hiri Garraioaren 19. linea (seinaleztatua, L19''' ofizialki) Erripagaña eta Barañain, hego Iruñeko auzoetan barrena, lotzen dituen autobus linea da.
Bere ibilbidean zehar, Yamaguchi Parkea, Nafarroako Biblioteka eta Filmoteka, Pablo Sarasate Kontserbatorio Profesionala, Nafarroako Ospitalea, Ermitagañako merkatua eta Iruñeko Zitadela bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.
Historia
Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Orduan Barañain Monjardin kalearekin lotzen zuen, Iturrama eta Arrosadiaren bidez.
2015eko otsailean, Monjardinetik Erripagañaraino zabaldu zen linearen ibilbidea.
Orduz geroztik, lineak bidaiari-kopuru handia ezagutzen du, eta horrek kritika ugari eragiten dizkio, maiztasun hoberik ez duelako.
Maiztasunak
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:
Ibilbidea
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.
Etorkizuna
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.
Kelly (Ipar Carolina)
Kelly Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bladen konderrian kokatuta dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gallinula nesiotis
Gallinula nesiotis Gallinula generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Schwarzenbek
Schwarzenbek Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lázně Kynžvart
Lázně Kynžvart Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.460 biztanle ditu eta 32,58 kilometro koadroko azalera. Chebeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1464 urtean egin zen.
Lázně Libverda
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Melamphaes leprus
Melamphaes leprus Melamphaes generoko animalia da. Arrainen barruko Melamphaidae familian sailkatzen da.
Gerbillus perpallidus
Gerbillus perpallidus Gerbillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Pontchardon
Pontchardon Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nabil (musika taldea)
Nabil 2005. urtean Lekeition (Bizkaia) sorturiko pop-rock talde bat da.
Anthony Sinisuka Ginting
Anthony Sinisuka Ginting, (Cimahi, 1996ko maiatzaren 11), badmintonen, bakarkako modalitatean, lehiatzen den indonesiarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020an (Tokio), eta brontzezko domina lortu zuen bakarkako proban.
Pontchardon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 135 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 118 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 89 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Cocquerel
Cocquerel Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Pontchardon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 140 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 84 lanean zeuden (52 gizon eta 32 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pontchardon udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 256 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.763 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Cocquerel
Biztanleria
2007an Cocquerel udalerrian erroldatutako biztanleak 202 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Pontchardon
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Cocquerel
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pontchardon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pontchardon udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cocquerel
Etxebizitza
2007an 112 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (44 gizon eta 36 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cocquerel udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 201,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.169 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Cocquerel udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gastrotheca phalarosa
Gastrotheca phalarosa Gastrotheca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Raipur
Raipur, hindiz रायपुर, Indiako erdialdeko hiria eta izen bereko barrutiko (21.251 km2 eta 3.079.476 biztanle) hiriburua da, Chhattisgarh estatuan,
Hime formosana
Hime formosana Hime generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aulopidae familian.
Raipur
Nagpur hiriaren ekialdean dago. Unibertsitatea.
Koartza
Koartza Ardeidae familiako zenbait hegazti hankaluze, lepaluze eta mokoluzeen euskarazko izena da.
Raipur
Ekonomia
Nekazaritza-gaien merkataritza (arroza), zurgintza eta industria (nekazaritzako makineria, larrugintza, janari-industria) dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Koartza
Izena
Hegazti hauek "koartza", "gartza" edo "amiamoko" izenez ezagutu izan dira euskaraz. Hala ere, nolabaiteko lapsus txikiren baten ondorioz edo, euskara estandarrean "lertxun" (edo "lertsun") izena jaso zuten duela urte batzuk, eta halaxe erabili izan da hainbat urtez. Izen okerra da hori koartzentzat, lertsunak kurriloak direlako (Grus grus) eta ez koartzak. Zorionez, hiztegi nagusietan aspaldi zuzendu zen akats historikoa eta honezkero modu egokian batu dituzte terminoak Elhuyar hiztegiak, Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuak eta Euskaltermek. Hala ere, oraindik ere "lertxun hauskara" terminoa aurkituko dugu sarean eta dibulgazio-artikulu eta liburu askotan, oker.
Euskal Herrian
Euskal Herrian ikus ditzakegun koartzen artean honako hauek daude:
Inachus phalangium
Inachus phalangium Brachyura azpiordenako krustazeo dekapodoa da, Inachidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoko kostaldeetan eta Mediterraneokoetan bizi da.
Xabier Irala
Xabier Irala Estévez (New York, 1947) euskal industria ingeniari bat da. 2003 eta 2009 bitartean BBKko presidentea izan zen. 2008an Euskadiko Aurrezki Kutxaren osaketa saiakera bultzatu zuen. Euskal Herria, Erresuma Batua, Portugal eta Espainian lan egin du. Gaur egun Iberdrolako Kontseiluko kide da, BBK ordezkatuz.
Euskara, ingelesa, gaztelania eta frantsesa mintzatzen ditu. 2002. urtean Euskal Herritar Unibertsala Saria bereganatu zuen.
Biografia
1947an New York hirian jaio zen, garai hartan Eusko Jaurlaritzako Agirre Lehendakariaren idazkaria zen bere aita, Anton Irala, erbestean baitzegoen. Batxilergoa Frantzian ikasi zuen eta ondoren ikasketak Manilako La Salle unibertsitatean burutu zituen. Bere lehenbiziko lanbidea General Electric enpresarako itzultzaile izatea izan zen, beranduago General Electric France ordezkaritzako presidente ordea izatera iritsi zelarik, honek bere Ipar Euskal Herrirako atxikimendua sendotu zuen. Gero 1990. urterarte General Electric enpresako portugaldar eta britainiar filialetan lan egin zuen, urte horretan Lapurdiko Ainhoa udalerrian kokatu zelarik. ABB-Espainia enpresako exekutibako presidente orde izendatu zuten.
1996an orduko Espainiako presidentea zen José María Aznarrek Iberiako presidente izendatu zuen, bertan zegoela konpainia horretako pribatizazio prozesua gidatu zuen.
2003tik aurrera Bilbao Bizkaia Kutxaren (BBK) lehendakaria izan zen.
2009. urtetik aurrera, osasun arazoak zirela medio, erretiratu egingo zela iragarri zuen.
Bizitza pertsonala
Gaztetan errugbi jokalari ez profesionala izan zen. Bere emaztea eta bi semeen ama izango zena Frantzian ezagutu zuen. Bere emaztea 2007an zendu zen. Urte horretan bertan istripu zerebrobaskular bat jasan zuen. Gaur egun Ipar Euskal Herriko Lapurdi herrialdeko Ainhoa udalerrian bizi da.
Cœuvres-et-Valsery
Cœuvres-et-Valsery Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 165 etxebizitza zeuden, 138 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 154 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 138 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 156 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 156 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (75 gizon eta 64 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cœuvres-et-Valsery udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 366 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.844 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Cœuvres-et-Valsery udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 650 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Viktoriar Errege-Ordena
Viktoriar Errege-Ordena (ingelesez Royal Victorian Order) zaldun-ordena dinastiko bat da, Britainia Handiko subiranoari, Nazioen Mankomunitateko erreinuetako errege-erreginari, Errege Familiako kideei, edo erreinuetako gobernadore nagusiei egindako zerbitzu pertsonal bereizgarria aitortzen duena. 1896ko apirilaren 21ean sortua, Ordenaren kapera Savoia kapera da, bere egun ofiziala ekainaren 20a da, eta bere leloa VIKTORIA da, bere sortzaileari, Viktoria erreginari erreferentzia eginez. Bazkide kopuruan ez dago mugarik eta sarrera oraindik ere monarkaren bereizketa pertsonalagatik da. Antolakuntza hierarkikoaren bost gradu eta hiru domina maila bakoitzak zerbitzu maila desberdinak adierazten ditu. Ez da nahastu behar Viktoriar Errege-Katearekin, ordena honen parte ez den dominarekin.
Ko e Iki he Lagi
Ko e Iki he Lagi (Jauna Zeruan) Niueko ereserki nazionala da. Hitzak niuera hizkuntza polinesiarrean daude.
Niuerazko testua
Kua fakaalofa mai
Ki Niue nei, ki Niue nei
Kua pule totonu
E Patuiki toatu
Kua pule okooko ki Niue nei
Auloniade
Auloniadeak (greziera klasikozko αύλών aulonetik, "harana"), mendi eta haranetako larreetan aurki zitezkeen ninfak ziren, sarritan Pan jainkoarekin batera, artalde eta artzainen jainkoa zena.
Euridize, norengatik Orfeok Hadesera bidaiatu zuen, auloniade bat zen, Tesaliako Peneo ibaiaren haranean hil zena Apolo eta Zireneren seme zen Aristeogandik ihesean zihoala, honen Euridize berea izateko nahiak, Euridize, oharkabean, sugegorri bat zapaltzea eragin zuena.
Ko e Iki he Lagi
Niuerazko testua
Ki Niue nei
Vega de Toral
Vega de Toral Espainiako eskualde historikoa da, Esla ibaiaren eskuinaldean dagoena eta, iparraldetik hegoaldera, gaur egungo Leongo San Millán de los Caballeros, Villademor de la Vega, Toral de los Guzmanes, Algadefe, Villamandos, Villaquejidako zatia, eta Cimanes de la Vega, eta Zamorako San Cristóbal de Entreviñas eta Villanueva de Azoagueko udalerrien lurraldeak osatua. Toral de los Guzmanestik jasotzen du izena.
Ko e Iki he Lagi
Niuerazko testua
Kua pule ki Niue nei
Euskaraz
Jauna Zeruan
Niue maite duena
Adeitsu agintzen duena
Ahalguztiduna
Niueren gainean erabat agintzen duena
Niueren gainean, Niueren gainean
Hiruka
Bi formatu ditu gaur egun: paperezkoa eta webgunea. Aldizkaria astean behin plazaratzen da (ostegunetan) eta webgunean egunean zehar edukiak gehitzen dira. Paperean eduki landuagoak eta luzeagoak argitaratzen dira eta webgunean albiste gehiago eta txikiagoak argitaratzen dira, beti euskaraz.
Hiruka Komunitatea delakoan parte hartzeko aukera dago. Izena eman eta gero, albisteak, elkarrizketak, iritzi testuak, argazkiak edo bideoak publikatu daitezke.
Historia
2015ko urtarrilean sortu zen euskarri desberdinak erabiltzen zituzten hiru komunikabide batu eta gero :
Gaur egun, kazetaritza parte-hartzaile baten bidez jarduten du hedabideak. Aleak doan eskaintzen dira Uribe Kostako eraikin publikoetan (ikastetxeak, kioskoak, tabernak...) eta webguneko eduki guztietarako sarrera irekia da.
Edukiak
Webgunean batez ere albiste laburrak lantzen dira. Bideoak ez dira maiztasun handiarekin agertzen; gehien bat herrietako jaiei edota herri galdeketei buruzko informazioak argitaratzen dituztenean.
Euskararen erabileraren eta normalizazioaren alde egiten du Hiruka-k. Gazte mugimenduen jarraipen aktiboa egiten du eta mota askotako ekitaldi kulturalen beri ematen du.
Ko e Iki he Lagi
Euskaraz
Niueren gainean
Hiruka
Hedapena
Paperezko astekariak 8.000 aleko tirada ditu eta digitalak, berriz, 7.000 erabiltzaile ditu astean (2019).
Irakurleen %55-a emakumezkoak dira eta %45-a.berriz,  gizonezkoak eta normalean 16-34 adin-tartekoak (%49) dira. Nahiz eta Hiruka euskara ustez idatzita egon, irakurleen %51ak dauka gaztelania ama hizkuntza bezala, soilik %39ak euskara izanik ama hizkuntza. Hala ere, %58ak dio hala gaztelaniaz nola euskaraz hitz egiteko erraztasuna daukala. Era berean, irakurlegoaren erdiak baino gehiagok dio gaztelaniaz irakurtzeko erraztasun gehiago dituela (%54) eta bakarrik %6ak irakurtzen du hobeto euskaraz.
Enpresa egitura
Hiruka aldizkaria Hiruka Kooperatiba Elkartea k argitaratzen du. 2015ean sortua, euskararen erabilera eta normalizazioa bultzatzea du helburu, Uribe Kosta ko eremuan. Eredu kooperatibo baten bidez antolatzen denez, gizarte ekonomiako sozietate bat da Hiruka.
Hiruka-ren dministrazio zuzendaria Ziortza Merino da, publizitate zuzendaria Maria Gorostiala da eta erredaktore-burua Unai Brea da.
Ko e Iki he Lagi
Euskaraz
Niueren gainean agintzen duena
Iturria
Testua atera den iturria hauxe da: Aiao Kaulima eta Clive H. Beaumont, Learning Niuean, Book 2: Tohi Ako Vagahau Niue liburua, 13. ikasgaia. ISBN 0-9583383-9-6
Hiruka
Enpresa egitura
Hiruka Kooperatiba Elkartea Tokikom euskarazko tokiko hedabideen bilgunearen parte da, beste 65 hedabiderekin batera.
Diru iturriak
Negozio ereduari dagokionez, harpidedunen borondatezko diru-ekarpenei esker mantentzen da hedabidea eta ez, aleen salmentaren bidez.
Hirukako erredakzio-burua den Unai Break 2019ko azaroan ohartarazi zuen hedabidea krisian zegoela, aurreikuspen ekonomiko batzuk ez baitziren bete. Beraz, harpidetza gehiago lortzeko kanpaina abiatu zuen hedabideak; izan ere, hedabidearen diru iturri nagusia bazkideen partetik dator. Bazkideek urteko 35€-ko edo gehiagoko ekarpena egiten dute
Diru-laguntza publikoak ere jasotzen ditu Hirukak.
Mendebaldeko Pirinioetako populuen eta hizkuntzen bariazioaren historia
Mendebaldeko Pirinioetako populuen eta hizkuntzen bariazioaren historia (Histoire des populations et variation linguistique dans les Pyrénées de l'ouest edo HIPVAL) kontinenteko zati horretako neolitizazio ondoko mikrobilakaera aztertzen duen ikerketa proiektua da. 2005ean hasi zuten eta polimorfismo klasikoen, ADN mitokondrialaren eta Y kromosomaren azterketan datza. Eremuak Euskal Herriaz gain, Bigorra, Aragoi, Kantabria, Chalosse, Errioxa eta Burgos ere hartzen ditu.
IKER ikerketa-zentrorako Beñat Oihartzabal du koordinatzaile nagusiak. Ikerketa taldean genetistak (Benoît Arveiler, David Comas, Stéphane Panserat eta Lluis Quitana-Murci), antropologoak (Pierre Darlu, Frédéric Bauduer eta Neskuts Izagirre) eta hizkuntzalariak (Ricardo Etxepare, Estibalitz Montoya, Beñat Oihartzabal, Jasone Salaberria, David Basterot eta Tristan Carrere) daude.
Roberto Blanco Pascual
Roberto Blanco Pascual (Logroño, 1965eko maiatzaren 12a) VII. eta VIII. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. Arabako Mañuetako alkatea ere bada. Ogibidez, mahastizaina da.
Barneville-Carteret
Barneville-Carteret Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barneville-Carteret udalerrian erroldatutako biztanleak 2.316 ziren. Familiak 1.142 ziren, horien artean 437 pertsona bakarrekoak ziren (178 bakarrik bizi ziren gizonak eta 259 bakarrik bizi ziren emakumeak), 434 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 182 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 89 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.909 etxebizitza zeuden, 1.153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.584 bigarren erresidentzia ziren eta 172 hutsik zeuden. 2.415 etxeak ziren eta 484 apartamentuak ziren. 1.153 etxebizitza nagusietatik 739 bere jabearen bizilekua ziren, 389 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 55 etxek gela bat zuten, 85 etxek bi zituzten, 236 etxek hiru zituzten, 306 etxek lau zituzten eta 471 etxek bost zituzten. 882 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 615 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 356 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.190 ziren, horien artean 780 aktiboak ziren eta 410 inaktiboak ziren. 780 pertsona aktiboetatik 681 lanean zeuden (342 gizon eta 339 emakume) eta 101 langabezian zeuden (47 gizon eta 54 emakume). 410 pertsona inaktiboetatik 205 erretiraturik zeuden, 81 ikasten zeuden eta 124 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barneville-Carteret udalerrian 1.276 unitate fiskal zeuden, 2.493,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.481 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 217 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 30 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 22 zerbitzu enpresak ziren, 28 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 61 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 6 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 15 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 39 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 5 harategiak, 2 arraindegiak, 2 liburu dendak, 8 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Barneville-Carteret udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta 2 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Matalazen hiltzea
Matalazen hiltzea iEtxahun Iruriren Matalaz pastoraleji abesti bat da 1955ean. Niko Etxartek, Amaia Zubiriak edota Imanol Larzabalek < abestu izan dute. Pier Paul Berzaitz zuberotarrak Lili baten kantorea albumean (Elkar 2005) sartu zuen, eta 13 urte geroago Zortzi bikoteak ere (Anorack Records. 2018). Bernard Goihenetxe, Matalaz ere deitua, Mitikileko (Zuberoa) erretore zen; izena etxetik zetorkion, gaur egun Goihetx bilakatu dena. XVII. mendean, zuberotarrek harengan konfiantza ezarri ondotik, buruzagi izendatu zuten: 1661ean, beste 7.000 zuberotarrekin, Matalaz jauntxoen aurka altxatu zen. Nekazarien eta Frantziako Armadaren arteko borroken ondoren, matxinadak ez zuen aurrera egin. Lau hilabeteko gudaren ostean, lepoa moztu zioten Lextarreko plazan —Zuberoako garai hartako hiriburua—. Horren ondorioak izan ziren zuberotarren foru eta eskubideak murriztea eta bertako nobleziaren boterea sendotzea. Matalazen irudiak bizirik iraun du gaur egun arte. Horren froga da Piarres Lartzabalek Matalas antzeslana sortu zuen 1968an.
Antzeko beste abesti bat
Matalaz (edo Dolu gabe) Zuberoako abesti herrikoiak ere Bernard Goienetxe apaiz zuberotarraren omenez sortu zuten. Hitzak Jean-Louis Davantena dira eta musika herrikoia. Urte askotan ez zen ezaguna nor zen hitzen egilea, baina 2023an Davantek adierazi zuen berak idatzi zituela 1950an eta zuzenketa pare bat proposatu zituen.
Benito lertxundik zabaldu zuen gero abestia Euskal Herri osoan 1981eko Altabizkar / Itzaltzuko bardoari albumean eta 1993an Hunkidura kuttunak I albumean.
Le Lion-d'Angers
Le Lion-d'Angers Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Lion-d'Angers udalerrian erroldatutako biztanleak 3.675 ziren. Familiak 1.487 ziren, horien artean 436 pertsona bakarrekoak ziren (210 bakarrik bizi ziren gizonak eta 226 bakarrik bizi ziren emakumeak), 493 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 453 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 105 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.248 ziren, horien artean 1.735 aktiboak ziren eta 513 inaktiboak ziren. 1.735 pertsona aktiboetatik 1.571 lanean zeuden (861 gizon eta 710 emakume) eta 165 langabezian zeuden (65 gizon eta 100 emakume). 513 pertsona inaktiboetatik 214 erretiraturik zeuden, 173 ikasten zeuden eta 126 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Lion-d'Angers udalerrian 1.478 unitate fiskal zeuden, 3.683,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.631 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 180 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 34 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 10 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 23 zerbitzu enpresak ziren, 32 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 56 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 4 funerariak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 5 iturginak, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 7 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 elektrotresna dendak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Le Lion-d'Angers udalerrian 80 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.009 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Le Lion-d'Angers udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 683 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ande (mitologia)
Ande euskal mitologiaren jainkosa izen zen Pirinio aldean Akitania erromatarrraren garaian.
Bere ezaugarriak ezezagunak dira. Berari eskainitako aldarea Arigeko Caummont herrian aurkitu zuten.
Euridize
Euridize, (grezieraz Ευρυδίκη) greziar mitologian, Traziako ninfa auloniade bat zen. Egun batean, Orfeok ezagutu eta elkar maitemindu ziren. Euridize eta Orfeoren arteko ezkontza egunean, Aristeo neska bahitzen saiatzen da, Orfeoren arerioa zen artzain bat. Euridizek ihes egiten du, baina, korrikan doala, oharkabean, sugegorri bat zapaltzen du, eta honek, oinean horzka egiten dio, Euridize hilez.
Orfeok, desesperaturik, Hadesera jaistea erabakitzen du, bere maitearen bila. Iristerakoan, Karonteri, bere txalupan, Estigia aintziraren beste aldera eramateko eskatzen dio, baina Karontek, ezezkoa ematen dio. Orfeo, bere lira jotzen hasten da, txaluparia liluratuz, nork, azkenean, beste ertzera eramatea onartzen duen. Modu berean konbentzitzen du Hadeseko zaindaria den Zerbero zakurra, ateak ireki diezazkion. Jada Hades jainkoaren aurrean, honi, bere maiteagatik erregutzen dio, eta honek ere, Orfeoren lirak liluraturik, onartu egiten du, baina baldintza batekin: Orfeok ez du Euridizeren aurpegia ikusi behar Infernutik irten arte.
Orfeok Hades osoa zeharkatzen du bere irteera bidaian, baina, azken atera iristear zegoela, bere egonezina baretu ezinik, bere burua biratzen du, Euridizeren aurpegia ikusteko. Une horretan, Orfeok Euridize betirako galtzen du, eta berriz itzal bihurtua da neska, Orfeo, infernutik kanporatua den bitartean, betirako, bere maiteagandik banandua geratuz.
Orfeo eta Euridizeren istorioa, zenbait operen argumentua da, Jacopo Perik 1600ean idatzitako Euridize, Claudio Monteverdik 1609an idatzitako Orfeo eta Christophe Willibald Gluckek 1762an idatzitako Orfeo eta Euridize operena horien artean.
Lázně Toušeň
Lázně Toušeň Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.376 biztanle ditu eta 5,55 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1557 urtean egin zen.
Frédéric Bauduer
Côte Basque Ospitale-Zentroan hematologia departamendua zuzentzen du. Gainera, IKER ikerketa-zentrorako HIPVAL ikerketan ere parte hartu du.
Lazníčky
Lazníčky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 212 biztanle ditu eta 2,93 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1264 urtean egin zen.
Izakin
Izakinak, edo nazioartean stock direlakoak, enpresa batek une jakin batean dituen gai materialak, ekoizpen prozesuan sartu eta eraldatzeko erabili beharrekoak, eta salmentarako prest dauden produktu bukatuak dira. Beraz, lehengaiak, tarteko produktuak zein enpresak ekoiztutako produktuak biltzen dira izakinetan. Izakinak biltegi izeneko toki eta gordailuetan gordetzen dira. Adibidez, altzariak ekoizten dituen enpresa baten izakinak zuhaitz enborrak, enborrak eraldatuta altzariak osatzeko behar diren oholak eta salmentarako prest dauden altzariak izan daitezke, besteak beste. Izakinak enpresako aktibo zirkulatzailearen atal bat osatzen dute, iraunkortasun handiagoa duten ibilgetua (eraikinak, makinak, ...) ez bezala.
Izakinek ekoizpen prozesua ahalbideratu, lehengai eta produktu erdibukatuen bitartez, eta bezeroen eskariei erantzun egin behar diete, produktu bukatuen kopuru egokia edukiz. Helburu hau eraginkortasunez bete behar da, izakinen kopuru egokia edo hobezina izatea: gehiegizko izakin kopuru batek enpresako eta bezeroen beharrak asetzen ditu baina biltegi kostuak nabarmen igotzen ditu, gutxiegizko maila batek beharrak asetu gabe utz ditzake. Dena den, egun izakinen kopurua txikieneratzeko joera dago enpresetan, esaterako Just in time izeneko ekoizpen-antolakuntzari jarraiki, produktua eskaera dagoenean bakarrik ekoiztuz eta izakinen sarrera beharrezko denean eginez. Oro har, izakinen kopuru hobezina eta izakinen eskaerak jasotzeko une egokia ezartzen dituzten metodoek, MRP eta ERP kasu, izakinen kudeaketa osatzen dute.
Bestalde, garrantzitsua da izakinen kontabilitatea edo inbentarioa modu fidagarri eta eguneratuan izatea. Inbentarioa egiteko modu ezberdinak dute, izakinen sarrerak eta irteerak kontabilizatzeko moduaren zein den. Horrela, besteak beste FIFO eta LIFO izakinen balorazio-metodoak daude eskura.
Inbentarioen kudeaketa
Inbentarioen kudeaketa enpresak bere izakinen plangintza, administrazioa eta kontrola egiteari deritzo. Helburua da enpresak beti, bere ekoizpen-beharrak edo salmenta beharrak asetzeko beharrezkoak dituen izakinak edukitzeko.
Enpresak baliabideak eduki behar ditu biltegiratuta, zenbait arrazoi direla eta:
America America
Sinopsia
XIX. mende amaieran, Anatoliako grekoak turkiarren menpe bizi ziren. Askok emigratu nahi dute eta Amerika da agindutako paradisua. Stavrosek ozeanoa zeharkatzeko aukera ikusiko du bere aitak Konstantinoplara dirua irabaztera eta familia bertan biltzera bidaliko duenean.
Arden (Argyll)
Arden, Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.
Nilo
Nilo (arabieraz: النيل) ipar-ekialdeko Afrikako ibai handia, munduko luzeena Amazonasekin batera. 6.650 kilometro luze da, eta 3.400.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du. Hegoaldetik iparraldera doan munduko ibai handi bakarra da.
Nilok bi adar ditu: Nilo Zuria (Nahr-el-Abiad) eta Nilo Urdina (Nahr-el-Azrak). Lehenbizikoak Victoria aintziran (Uganda, Kenya, Tanzania) du sorburua, eta bigarrenak Tana aintziran (Etiopia). Bi adarrak Khartumen (Sudan) elkartzen dira. Ibaia Mediterraneora isurtzen da Egipton, eta delta handia eratzen du bokalean. Bi adarrak kontuan harturik, Ruanda, Uganda, Tanzania, Etiopia, Hego Sudan, Sudan eta Egipto zeharkatzen ditu, eta arroak Kongoko Errepublika Demokratikoa, Kenya eta Eritreako lurrak ere hartzen ditu.
Etimologia
Nilo izena arabierazko 'nīl hitzetik dator, eta hau grezierazko Neilos (Νειλος) hitzetik, euskaraz «Ibaiko harana» esan nahi duena. Antzinako Egipton Hapy (Ḥˁpī) edo Iteru (itrw) esaten zioten ibaiari, hau da «Ibai handia». Koptoeraz, piaro (sahidikoaz) edo phiaro (bohairikoaz) hitzek «Ibaia» esan nahi dute (hitzez hitz «Ubide handia»).
Geografia
Niloren arroak 3.254.555 kilometro koadro ditu, Afrikako azaleraren %10 inguru. Bi adar nagusi dauzka, Khartumen elkartzen direnak: Ekialdeko Afrikatik datorren Nilo Zuria eta Etiopiatik datorren Nilo Urdina. Elkargune horretatik behera, Atbara da ibaiadar aipagarri bakarra; Etiopiatik datorren ibai horrek eurite garaian (ekainetik urrira arte) baino ez du urik ekartzen. Atbara Khartumetik 300 kilometro iparraldera isurtzen da Nilora.
Niloren iturriak
Batzuetan Victoria aintzira Niloren hasieratzat hartzen bada ere, kontuan hartu behar da ibai asko (batzuk luzeak eta emari handikoak) isurtzen direla aintzira horretara. Niloren iturri nagusia, Mediterraneotik urrutien sortzen den adarra, Kagera da. Ibai horrek aintziraren mendebaldeko bazterrean du ahoa, Tanzaniako Bukoba hiritik hurbil. Kagera ibaiak bi iturburu ditu: Rukarara (Ruanda) eta Luvyironza (Burundi), eta lehenbizikoa luzeagoa da bigarrena baino. Nilo-Nilo Zuria-Victoria aintzira-Kagera-Alkagera-Nyabarongo-Mwogo-Rukarara sistema 6.756 kilometro luze da.
Nilo Zuria
Nilo ibaia Ripon ur-jauzietatik behera ateratzen da Victoria aintziratik, Ugandako Jinjatik gertu. Kyoga aintzira 500 kilometroz zeharkatu ondoren Albert aintzirara iristen da. Gero, Hego Sudan zeharkatzen du. Hortik aurrera, Sudanen sarturik, Bahr Jabal Al ("Mendiko ibaia" edo "Nilo garaia") izena hartzen du. No aintziran Bahr al-Ghazal Bahr Jabal Al ibaiarekin elkartzen da. Handik aitzina Bahr al Abyad ("Nilo Zuria") esaten zaio, urak suspentsioan daraman buztin zuriarengatik. No aintziratik Khartumera doa ibaia.