cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bitxigintza
Grezia
Bi pieza mota lantzen zituzten: moldeetatik sortutakoak eta metalezko xafletatik egindakoak. Lehenengoetako pieza gutxi kontserbatzen dira. Horiek metala harrizko edo buztinezko bi molderen gainean isuriz egiten ziren. Bi zati horiek argizariz lotzen ziren, eta, jarraian, metal urtua gehitzen zitzaion, argizaria errez eta bi piezak elkartuz. Teknika hau Brontze Aro berantiarretik egin da. Hala ere, bitxigintzako formarik ohikoena metalezko xafletatik abiatzea zen. Metalezko hostoak nahi zen tamainakoak ziren eta, orduan, elkarrekin soldatzen ziren. Bi xaflen barrualdea argizariz edo beste likido batez betetzen zen, harribitxietan motiboak sortzeko erabiltzen ziren hainbat teknika erabiliz (estanpatua edo grabatua, esaterako) metalaren gaineko lana zaintzeko. Gainera, gainazalean barrunbeak jartzen zizkioten beira gehitzeko. Greziarrek kanpoko diseinuen zati handi bat hartu zuten, Asian bezala, Alexandro Handiak haren zati bat bereganatu zuenean. Lehenago ere antzeman ziren Europaren eraginak. Erromatarren domeinua Greziara iritsi zenean, diseinuetan ez zen inolako aldaketarik antzeman. Erromako kulturaren eragin handia izan zuten. Horrek guztiak ez du esan nahi bertako diseinuek aurrera egin ez zutenik: tximeleta itxurako zintzilikario ugari (arimaren sinboloa) zilarrezko kateetan Olbiatik gertu aurkitu dituzte, adibide bakar gisa, ez baitituzte beste inon aurkitu.
Erroma
Lehen, bitxigintza era askotakoa zen, batez ere tribu barbaroen artea (zeltak). Erromatarrek Europa gehiena konkistatu zutenean, bitxigintza aldatu zuten, eta bakarrik diseinu erromatarrak garatu ziren. Erromatar bitxi-dendan ohikoa den pieza bat paparrekoa izan zen, arropan jartzeko erabili zena. Materialei dagokienez, maila handia erabili zuten, kontinente osoan baliabide ugari baitzituzten. Urrea gustatzen zitzaien, baina brontzea edo hezurra ere erabili zuten, eta aurreko garaietan, kristalezko eta perlazko kontuak. Bere inperioan zafiroak Sri Lankatik eta diamante indiarrak inportatu zituzten. Esmeraldak eta anbara ere erabili zituzten. Italiar aldean, urrea egoera naturalean lantzen zuten eta itxiturak, lepokoak, belarritakoak eta besokoak sortzen zituzten. Lurrinez bete zitezkeen zintzilikarioak ere egin zituzten.
Grekoek bezala, erromatarren bitxi-dendaren helburua begiko gaitzetik babestea izaten zen sarritan. Emakumeek bitxi bilduma zabala zeramaten, eta gizonek, berriz, eraztun bakarra, nahiz eta batzuek hatz bakoitzean bat eduki eta beste batzuek bat ere ez izan. Eraztun mota hedatuenak harribitxi bat zuten, erliebean zizelkatua, jabearen izenarekin edo ikurrarekin, dokumentuak argizariz zigilatzeko balio zuena. Erdi Aroan erregeekin eta nobleziarekin jarraitu zuen praktika. Erromatar Inperioa erori ondoren, erromatar diseinuak inguruko herrialde eta tribuek xurgatu zituzten.
Erdi Aroa
Erromatar Inperioa erori zenean, Europak bitxigintzak egiten jarraitu zuen. Herri ezberdinen artean, zeltak eta merovingioak nabarmendu ziren. Kalitate aldetik, bizantziarrak berdindu eta gainditu zituzten. Fibulak, kutunak eta, neurri txikiagoan, eraztun sinatzaileak ziren bitxigintzako piezarik ohikoenak. Pieza zeltaren adibide deigarri bat paparreko bat da, Tara Brooch izenekoa. Beste pieza mota bat zezena izan zen, Europan estatusaren eta boterearen sinbolo gisa erabili ohi dena. VIII. mendean armak bitxiak bezala apaintzen ziren, eta gainerako bitxiak (eraztun sinatzaileak izan ezik) emakumezkoak ziren nagusi. Zelta artea etengabeko patroiekin egindako diseinuetan espezializatuta zegoen, eta merovingiar diseinuak, berriz, ezagunak dira animalien irudi estilizatuengatik.
Horiek ez dira bere lanaren kalitate handiagatik ezagutzen diren talde bakarrak, bisigodoak eta anglosaxoiak ere ezagunak izan ziren, Sutton Hoo Suffolkeko hil-ontzietan aurkitutako dekorazio-objektu ugarirekin. Ingalaterran ondo ezagutzen dira. Kontinentean, cloisonné teknika eta granateak izan ziren garai honetako esentzia.
Bizantziar Inperioak, erromatarren ezaugarri askorekin jarraitu zuen, nahiz eta haientzat gai erlijiosoak nagusi bihurtu ziren. Erromatarrek ez bezala, eta frankoekin eta zeltekin batera, urre trinkoa baino nahiago izan zuten urrezko ogia erabili, eta harriei eta harribitxiei ere garrantzi handiagoa eman zieten. Emakume dirudunek eraman zuten bizantziar bitxi-denda, eta gizonezkoena, berriz, eraztun sinatzaileetara mugatu zen. Beste kultura garaikide batzuetan bezala, bitxiak jabeekin lurperatzen zituzten.
Errenazimentua
Errenazimentuak eta aurkikuntzen aroak eragin handia izan zuten bitxigintzaren garapenean Europan. XVII. mendean, aurkikuntza berrien eta merkataritzaren gorakadaren ondorioz, materialen eskuragarritasuna eta mota handitu ziren, baita beste kultura batzuen artearen erakusketa ere. Lehen, urrearen eta beste metal preziatu batzuen lana zen bitxigintzaren lehentasuna. Aldi horretan, harribitxien bidezko lanaren nagusitasuna areagotu egin zen, baita harribitxiak nola sartu ere. Harri handien erabilera oso zabaldua izan zen. Garai hartako merkatarien artean aipagarria izan zen Jean-Baptiste Tavernier, 1660an Hope diamantea ren aitzindaria izan zen harria Frantziara ekarri zuena. Napoleon Bonaparte 1804an Frantziako Enperadore izendatu zutenean, bitxigintzaren estiloa eta handitasuna berpiztu ziren Frantzian. Bere erregealdian, bitxigileek «apainketa» sartu zuten, hainbat piezaren joko harmoniatsua: tiara, belarritakoak, eraztuna, paparrekoa, eskumuturrekoak eta lepokoa. Napoleonen alargunek diamante multzo politak izan zituzten eta aldian-aldian eraman zituzten. Garai hartan berpiztu zen beste moda bat kamafeoak izan ziren. Napoleonen irudia koroatuta zuen bat egin ondoren, pieza mota hau asko eskatu zen. Aldi horretakoak dira bisuteriaren hastapenak, perlen ordez beiraz estalitako arrain-ezkatekin edo maskorrez kamafeoekin, erdi preziatutako harrien ordez. Termino berriak sortu ziren bitxigintza mota desberdinak hautemateko: material merkeak lantzen zituzten artisauei «bisutero» deitu zitzaien, eta material baliotsu eta garestiekin lan egiten zutenei, berriz, «Bitxigile», gaur egun arte jarraitzen duen praktika.
Erromantizismoa
XVIII. mendearen amaieran, Erromantizismoak eragin handia izan zuen mendebaldeko bitxigintzan. Ikusleen lilurak eragin handia izan zuen arkeologia moderno jaio berriak aurkitutako altxorrekin eta Erdi Aroko eta pizkundeko artearekiko interesarekin. Gizarte-aldaketek eta industria-iraultzaren hasierak aukera eman zuten bitxigintza ahalbidetu zezakeen klase ertain bat sortzeko. Industria Iraultzak, aleazio merkeagoak eta harribitxien ordezkoak erabiliz, bisuteria garatu zen. Urregile ospetsuek loratzen jarraitu zuten; izan ere, goi klasea saiatu zen ziurtatzen zeramana masa bitxigintzatik aparte mantentzen zela, ez bakarrik metal eta harribitxien erabileraren bidez, baita goi mailako lan artistiko eta teknikoarekin ere. Garai honetako kategoria bakarra eta erromantizismoaren filosofiarekin bat datorrena «dolu-bitxigintza» izan zen. Ingalaterran sortu zen, non Victoria Erregina Alberto Printzea hil ondoren azabatxezko bitxi-denda eramaten ikusi zuten, eta eramaileari bitxiak eramaten utzi zioten, maite zuen pertsona bat hil ondoren doluan zegoen bitartean.
Art Nouveau
1890ean, bitxigileek Art Nouveau estilo berriaren potentziala esploratu zuten, bai eta estilo horretatik oso hurbil zeuden beste mugimendu batzuena ere, hala nola Jugendstil alemaniarra, Arts and Crafts mugimendu britainiarra (eta neurri batean amerikarra), modernismo katalana, Sezession austriarra, Liberty italiarra eta abar.
Coucy-la-Ville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 86 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 86etxeak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 13 etxek hitu gela zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bitxigintza
Art Nouveau
Lehen Mundu Gerraren ondoren, ikusleen jarrera aldatu zen, estilo soilago batekiko gustua garatuz.
Coucy-la-Ville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (32 gizon eta 32 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Bitxigintza
Art Deco
Tentsio politikoak gero eta handiagoak ziren eta gerraren ondorioak bizi izan ziren garai batean, Art Noveauk forma sinpleagoetarantz irudikatutako mende aldaketaren gainbeheraren aurkako erreakzio bat sortu zen, kalitate handiko bitxigintzako ekoizpen masibo batekin konbinatuta. Estiloari art déco izena jarri zitzaion eta 1920 eta 1930 urteen artean gertatu zen. Walter Gropius eta Bauhaus mugimendu alemaniarrak, «Artista eta artisauen arteko oztoporik gabeko» filosofiarekin, estilistikoki sinplifikatutako formak ere ekarri zituen. Material berriak sartu ziren, hala nola plastikoa eta aluminioa (azpimarragarriak dira Bauhaus Naum Slutzkyko artista errusiarraren malda kromatuak). Maisutasun teknikoa materiala bera bezain baliotsutzat jotzen hasi zen. Garai horretan Elizabeth Treskow alemaniarrak granulazio-teknika berrasmatu zuen, baina 1990era arte jarraitu zuen garatzen.
Coucy-la-Ville
Diru sarrerak
2009an Coucy-la-Ville udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 173 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.207 euro zen.
Bitxigintza
India
Indiak tradizio luzea du bitxiak egiten, eragin kultural eta politiko ugarirekin 5000-8000 urte baino gehiagoz, Ramayana eta Mahabharataren garaitik ondare luzearekin. Bere baliabide ugariei esker, Indiak aurrera egin zuen beste herrialde batzuekin esportatuz eta elkartrukatuz. Mendebaldeko tradizioek inperio baten eta bestearen sorreraren eta erorketaren eragin handia zuten bitartean, Indiak bere artearen etengabeko garapenaz gozatu zuen 5.000 bat urtez. Bitxigintza egiteko lehen kulturetako bat Indo Haranekoa izan zen (gaur egun Pakistani eta Indiako iparraldeari dagokio). 1500.k.a. Indo ibarreko jendeak urrezko belarritako eta lepokoak, kontu lepokoak eta eskumuturreko zurrunak sortu zituen. Indo Haraneko bitxigintzako merkataritzarik handiena abalorioekiko merkataritza izan zen. Hauek teknika sinpleak erabiliz egiten ziren. Lehenik eta behin, harri zimurtsu bat behar zen, labe batean kokatu eta gorri bizi batez jarri arte berotua. Zizelkatu egiten zen tamaina eta forma egokiak lortu arte, eta zulo bat egiten zitzaien zulagailu primitiboekin. Apaingarriak leundu egiten ziren eta batzuk diseinuekin margotzen ziren. Arte mota hori familia kideen artean heredatzen zen; izan ere, haurrek gaztetik ikasten zuten gurasoen lanbidean nola lan egin.
Tullio Levi-Civita
Tullio Levi-Civita (Padua, 1873ko martxoaren 29a - Erroma, 1941eko abenduaren 29a) italiar matematikaria izan zen. Erromako unibertsitateko mekanika irakaslea izan zen. Geometriari eta hidrodinamikari buruzko lanak egin zituen. G. Ricci-Curbastro bere irakaslearekin mekanika klasikoan eta erlatibistan garrantzi handia izan duen diferentzial absolutuaren kalkulua sortu zuen.
Huey P. Newton
Huey P. Newton (Monroe, Louisiana; 1942ko otsailaren 17a - Oakland, Kalifornia; 1989ko abuztuaren 22a) estatubatuar aktibista politiko eta iraultzailea izan zen. autodefentsarako pantera beltzen alderdia sortu zuen (Bobby Seale-rekin batera), 1966.urtean. Bere ikasketak bukatu zituen (1980an) Kaliforniako unibertsitatean (Santikurutz-en) Filosofia Sozialaren arloan, non doktoratu bat lortu zuen.
Gaztaroa eta nerabea
Newton, Monroen (Louisiana) jaio zen 1942 otsailaren 17an. Armelia Johnson eta Walter Newton-ek (bere gurasoek) beste zazpi anai-arreba izan zituzten, eta horietatik Newton gazteena zen. 1945ean, bera eta bere familia Oakland-era (Kalifornia) migratu zuten afroamerikar bigarren migrazioan, Estatu Batuetako Hegoaldetik - Estatu Batuetako mendebalde eta mendebalde ertainera. Bere familia txiroa zen eta askotan etxez aldatu izan behar zuten San franziskoko badia inguruan Newtonen gaztaroan. Hala ere, berak zioen bere familia oso bateratua zegoela eta inoiz ez zuela izan hotzik edo goserik. Okland-en ikastetxean ikasten zegoenean, bera "beltzarana izateagatik lotsa sentitzeko hezi zutela" konturatu zen, eta horrela deskribatu zuen bere liburu autobiografikoan Bataz Beste Erreboluzionarioa:
Coucy-la-Ville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Coucy-la-Ville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bitxigintza
India
Indo Haraneko bitxi-denda emakumeek eraman zuten, batez ere buztinezko eskumuturrekoak eta eskumuturretan jarritako maskorrak. Biribilak eta itxiturarik gabeak ziren, eta hasiera batean beltzez margotzen ziren. Denborarekin, beste material gogorrago batzuk erabili ziren. Gaur egungo Indian, metalez edo kristalez eginak daude. Emakumeek eramaten zituzten beste pieza batzuk urre-banda meheak izaten ziren, kopetan eramaten zituztenak. Belarritakoak, papar primitiboak, lepokoak eta urrezko eraztunak ere jartzen zituzten. Gizonek janzten zuten bitxi-denda apurra ilean jartzen ziren, eta milimetro bateko luzera zuten pieza txikiak ziren.
Huey P. Newton
Gaztaroa eta nerabea
Oakland technical High School-ean graduatu zen 1959ean, irakurri jakin barik. Irakurtzen ikasi zuenean, Planton-en Errepublika liburu utopikoa, irakurri zuen lehenengo liburua izan zen. Gerora; Meritt College, San Francisco Law School eta University of Californian (Santikurutz-en) jarraitu zituen bere ikasketak batxiler gradua lortu zuenera arte, ondoren bere ikasketak jarraitu zituen eta doktoratua lortu zuen filosofia sozialean. Bere nerabe garaian, hainbat alditan atxilotu zuten irain txiki, bandalismo eta arma jabetzagatik.
Bitxigintza
Merkatua
KPMG-k 2007 urtean egindako ikerketa baten arabera, bitxigintzako merkatu handiena Estatu Batuak (%30,8ko merkatu-kuota), Japonia, India, Txina eta Ekialde Ertaina (%8-9koa) eta Italia (%5ekoa) ziren. Ikerketaren egileek merkatu-kuotetan aldaketa dramatikoa aurreikusten zuten 2015erako, non Estatu Batuetako merkatu-kuota %25 ingurura jaitsiko den, eta Txinak eta Indiak %13tik gora igoko dute berea. Ekialde Ertaina %9an mantenduko da gutxi gorabehera; Europa eta Japoniako merkatu-kuota, berriz, erdira jaitsiko da eta %4 baino gutxiago izango da Japonian, eta %3 baino gutxiago Europako herrialde handienetan, Italian eta Erresuma Batuan. Gaur egun, urrearen prezioaren igoeraren ondorioz, bitxigintzaren merkatu beltza hazi egin da, eta mota horretako establezimenduetan lapurreta egiten duten gaizkile gehiago erakarri ditu. Dendetan ez ezik, eguneroko lekuetan ere lapurtzen dute; esaterako, metro-geltokietan, egun argiz. 2012ko maiatzean, Melillako poliziak 140 kg bitxi konfiskatu zizkion narkotrafikatzaile talde bati.
Baldintzapen klasiko
Baldintzapen Klasikoko Pavloven esperimentuan frogatzen da seinaleztapen erlazioa ikas daitekeela: estimulu neutro bat, normalki erantzun organikorik sortzen ez duena (kanpai-hotsa, argia, …), estimulu natural ekin batera askotan aurkeztua izan eta gero, estimulu eraginkor bihurtzen da. Estimulu neutroa, estimulu naturalaren seinalea dela ikasten da.
Fisikoki, erreflexu baldintzatuak, burmuineko alde desberdinen lotura neuronalak suposatzen ditu (normalean lotura gabe dauden aldeen artean). Lotura horiek, aldiz, ez dute betirako irauten, garunak bizitzarako zentzurik ez duten lotura horiek edota ikaskuntza horiek egozteko mekanismoak baditu eta. Beraz, terapia konduktista k emaitza iraunkorrik ez duela ematen ondorioztatu behar dugu.
Baldintzapen klasikoa estimulu-erantzun ikaskuntza bezala ere ezagutzen da. Ikaskuntza asoziazioaren bitartez eragina izateko, hasieran estimulu baldintzatugabea aurkeztu behar da. Estimulu hau era automatikoan erantzun bat sortarazten du organismoan. Pavloven esperimentuaren kasuan, estimulu baldintzatugabea janaria zen. Estimulu honek organismoan sortzen duen erantzuna erantzun baldintzatugabea deitzen da. Erantzun baldintzatugabea txakurraren listu-jariaketa zen.
Gero, estimulu neutro bat aurkeztea beharrezkoa da. Esperimentuaren kasuan: kanpai-hotsa, ikaskuntza baino lehen ez zuena erantzunik produzitzen. Estimulu hau aldi askotan aurkezten bada estimulu baldintzatugabearekin, estimulu neutroak estimulu baldintzatuan bihurtzen da. Honek estimulu baldintzatugabearen erantzun antzeko bat sortzen du.
Baldintzapen klasikoaren eskema
Estimulu neutroa estimulu baldintzatugabearen aurrean aurkeztu behar da beti, segundoko hamarren batean eta 2 segundoren arteko epean.
Estimulu neutroa eta estimulu baldintzatugabeen asoziazioa 20 eta 30 aldi bitartean errepikatu behar da baldintzapena eraginkorra izateko.
Estimulu neutroa bada soilik, estimulu baldintzatugabea aurkeztu barik, baldintzapena desagertuko da, eta erlazio baldintzatuaren iraungiera gertatuko da.
Vanellus malabaricus
Vanellus malabaricus Vanellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
Pablo Neruda anfiteatroa
Pablo Neruda anfiteatro eta begiratokia (Santiago, Txile) Pablo Neruda idazlearen omenez eraikitako anfiteatro garaikidea da, jarduera artistikoetara dedikatua, aldi berean begiratokia delarik: Los Gemelos muinoaren goialdetik Santiago hiria ikusten da. Santiagoko Parque Metropolitano delakoaren parte da.
Humberto Eliash eta Carlos Martner arkitektoek diseinatua, 2002an inauguratu zen eta 1.000 lagunentzako edukiera du.
Alwin Nikolais
Alwin Nikolais (Southington, Connecticut, 1912ko azaroaren 25a - New York, 1993ko maiatzaren 8a) estatubatuar koreografoa izan zen.
Dantza modernoa ikasi zuen Hanya Holm dantzari ospetsuarekin. 1956an bere taldea sortu zuen, Alwin Nikolais Dance Company. Hainbat obratako koreografia eta eszenografia sortu, eta musika ondu zuen, Egiturak (1970), Cross-Fade (1975) eta Talismana (1981) obrena, besteak beste.
Sex Pistols
Sex Pistols punk musika taldea zen, Londresen 1975ean sortua. Mugimendu punka jarri zuten abian Erresuma Batuan, eta rock musikari andanaren eredua izan dira, nahiz eta haien ibilaldi profesionalak bi urte eta erdi baino ez iraun, eta 4 single eta estudio album bakarra ondu (Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols). Taldearen abestirik ezagunetarikoak God save the Queen eta Anarchy in the U.K. dira.
Sex Pistolsen hasierako kideak hauek ziren: Johnny Rotten abeslaria, Steve Jones gitarra-jotzailea, Paul Cook bateria-jotzailea eta Glen Matlock baxu-jotzailea. Sid Viciousek ordezkatu zuen Matlock 1977ko hasieran. Malcolm McLaren enpresariaren zuzendaritzapean, hautsak harrotu zituzten Erresuma Batuan. Maiz, kontzertuek oztopo ugari zituzten antolatzaile eta agintariekin, baina leporaino betetzen ziren.
1978ko urtarrilean, AEBetan zehar bira istilutsua egin ondoren, Rottenek taldea utzi zuen. Hurrengo hilabeteetan, gainerako hiru kideek kantak grabatu zituzten Sex Pistolsen historia islatu zuen filmerako: The Great Rock 'n' Roll Swindle. Sid Vicious 1979ko otsailean hil zen, heroinaren gaindosiak jota. Besteak 1996an batu ziren berriz, Filthy Lucre Tour izeneko bira egiteko. 2002az geroztik, gehiagotan elkartu dira show eta bira gehiago egiteko.
Feyenoord Rotterdam
Feyenoord Rotterdam Herbehereetako futbol talderik onenetakoa da, Rotterdam hirikoa. Herrialdeko txapelketetan hirugarren palmaresik onena dauka, Europa mailan ordea Ajax Amsterdamen ondoren herbeheretar talderik onena da Europako Kopa (1970) eta Kontinente arteko Futbol Kopa irabaziak baititu.
Holandako Liga azkeneko aldiz 2017an irabazi zuen, eta Kopa 2016an.
Gerra aurreko urteak
Taldea 1908an sortu zen De Vereeniging tabernan. Hasieran Wilhelmina izena izan zuen baina hasierako urteetan sarritan aldatu zuen izenez eta kolorez. 1912an SC Feijenoord izena hartu zuen (Feijenoord Rotterdameko auzoa da) eta gaur egundo koloreak finkatu zituen. 1917an lehen mailara igo zen eta 1923-24 denboraldian irabazi zuen lehenengo liga txapelketa. Gerra aurretik talde arrakastatsua izan zen 5 Liga eta 5 Kopa irabaziz.
Urrezko aroa: 60 eta 70 hamarkadak
Hogei urteko hutsunearen ondoren 1961ean berriz ere liga irabazi zuen eta garai loriatsu bati hasiera eman zion. Hurrengo 15 urtetan 6 Liga eta 2 Kopa eskuratzeaz gain Nazioartean txapleketa garrantzitsuenak irabazi zituen. Europako garaipenak Intertoto Koparekin hasi ziren 1967 eta 1968an. 1970an maila gorena eman zuen Europako Kopa iarabaziz (2-1 Glasgowko Celtic-i) eta ondoren Kontinente artekoa Estudiantes de La Plataren aurrean. Argentinan 2-2 berdindu zuten eta itzuleran 1-0 irabazi zuten Rotterdamen. Aro honi amaiera emateko 1974ean UEFA Kopa irabazi zuen.
1990eko hamarkada
Hamarkada apal baten ondoren berriz ere iritsi ziren herrialde mailako garaipenak, Ajax eta PSV-rekin batera "hiru handien" artera itzuliz. Bi liga eta lau kopa lortu zituen.
XXI. mendea
Europan garaipen berria lortu zuen 2002an UEFA Kopan oraingoan ere.
Azken urteetan aurreneko lau postutan sailkatu izan da eta 2017an eta 2023an txapelduna izan zen. 2016an eta 2018an Herbehereetako Kopa irabazi zuen.
Cran-Gevrier
Cran-Gevrier Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 16.646 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cran-Gevrier udalerrian erroldatutako biztanleak 16.646 ziren. Familiak 7.153 ziren, horien artean 2.743 pertsona bakarrekoak ziren (1.140 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.603 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.778 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.976 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 656 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 7.810 etxebizitza zeuden, 7.362 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 104 bigarren erresidentzia ziren eta 343 hutsik zeuden. 961 etxeak ziren eta 6.624 apartamentuak ziren. 7.362 etxebizitza nagusietatik 4.120 bere jabearen bizilekua ziren, 3.065 alokairuan okupaturik zeuden eta 178 doan lagata zeuden; 672 etxek gela bat zuten, 1.232 etxek bi zituzten, 1.944 etxek hiru zituzten, 2.230 etxek lau zituzten eta 1.285 etxek bost zituzten. 3.969 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.074 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.128 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 11.530 ziren, horien artean 8.957 aktiboak ziren eta 2.573 inaktiboak ziren. 8.957 pertsona aktiboetatik 8.267 lanean zeuden (4.631 gizon eta 3.636 emakume) eta 691 langabezian zeuden (289 gizon eta 402 emakume). 2.573 pertsona inaktiboetatik 755 erretiraturik zeuden, 985 ikasten zeuden eta 833 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.031 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 16 janari enpresak ziren, 10 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 54 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 193 eraikuntza enpresak ziren, 222 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 30 garraio enpresak ziren, 53 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 36 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 49 finantziazio enpresak ziren, 37 higiezinen enpresak ziren, 165 zerbitzu enpresak ziren, 102 administrazio publikoko enpresak ziren eta 56 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 289 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 10 banku bulegoak, 32 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 3 autoeskolak, 27 igeltseroak, 57 margolariak, 29 zurginak, 23 iturginak, 22 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 15 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 32 jatetxeak, 15 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 67 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 12 okindegiak, 5 harategiak, 3 liburu dendak, 8 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 11 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Cran-Gevrier udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 7 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Cran-Gevrier udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 483 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.582 eta lizeo teknologikoetan 520.
Cran-Gevrier udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko formakuntza teknikoko zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lipí
Lipí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 646 biztanle ditu eta 7,8 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Rheinübung operazioa
Rheinübung operazioa 1941. urteko maiatzaren 16an hasi eta maiatzaren 19an martxan jarri zen operazioa izan zen. Alemania naziak martxan jarritako operazioa zen, helburu gisa aliatuen merkataritzarako itsasontzien bideak etetea zuena. Operazioan Bismarck eta Prinz Eugen gerraontziek parte hartu zuten, hainbat destruktore eta bestelako itsasontziek lagunduta.
Royal Navyaren mendekua
Royal Navyak Bismarck eta Prinz Eugen gerraontziak suntsitzeko presazko agindua eman zuen, ontzi hauek lehenago Hood gerraontzi ingelesa hondoratu baitzuten Danimarkako itsasarteko guduan. Hood ontziaren tripulazioan zeuden 1419 gizonak hil ziren.
Chilatherina fasciata
Chilatherina fasciata Chilatherina generoko animalia da. Arrainen barruko Melanotaeniidae familian sailkatzen da.
Chisholm (Maine)
Chisholm Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Istinga-esneki
Istinga-esnekia (Lactarius lacunarum) Russulaceae familiako onddo bat da.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 7 cm arteko diametroa du, hasieran ganbila, gero hondoratu egiten da erdian, titi baten arrastoekin edo ez, eta ertza uhindua. Eguraldi hezearekin arre-gorrixka-adreilu kolorea du, lehortzean bizitasuna galtzen du, oso azaleko pitzadura zentrokideak ere baditu; zahiaren antzeko ezkatatxoz estalita.
Orriak: Finak, estu, itsatsiak edo dekurrenteak; lehenengo zurixkak edo haragi-okre kolorekoak, gero arre-gorrixkak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Kapelaren diametroaren antzeko luzera du eta antzeko kolorea, goialdean zimur txikiak ditu eta oinarrian ilupazko eremu bat.
Haragia: Airearekin kontaktuan ez da horixkatzen. Latex ugari eta zuria du, potasarekin ez da haragiaren kolorea aldatzen, baina berez horitu daiteke orrietan. Itxaron ondoren pixka bat mingotsa. Lactarius quietus delakoaren usain arina.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac", "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.
Berdeak
Berdeak izena hainbat alderdi politiko ekologistak hartzen du. Alderdi hauek batik bat Europakoak dira, baina munduko beste hainbat zonaldetan ere badaude izen honetako alderdiak.
Istinga-esneki
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Lactarius aurantiacus taldekoekin, tonu laranja biziak dituzte, lirainagoak dira eta ez dute lokatza eta urmaelen hurbiltasuna gogoko.
Sasoia eta lekua
Udazkenean. Erraz putzuz betetzen diren lekuetan, taldeka ateratzen da, belar artean edo lur biluzian. Haritzen, sahatsen, haltzen, lizarren eta abarren deskonposatzen ari diren hostoetan.
Banaketa eremua
Europa, Errusia eta Mexiko.
Kilmartin
, 'Cille Mhàrtainn', Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.
Zatiki (matematika)
Aritmetikan, zatikia, frakzioa edo zatikizko zenbakia osotasun baten zati bat adieraz dezakeen zenbaki bat da. Adibidez, 1/2 zatikiak guztirakoa bi zatitan egin eta zati horietako bakoitzaren neurria edo kopurua adierazten du. a/b zatikian, a zatikizuna (edo zenbakitzailea) da eta b zatitzailea (edo izendatzailea). a/b zatikia izateko gainera, a eta b zenbaki osoak izan behar dira (horrela 1,56/2 ez da zatikia ). Zatikiei zenbaki arrazional ere deritze, baina zatiki izendapena aritmetikan erabiltzen da gehienbat eta zenbaki arrazional izena matematika abstrakturako uzten da.
Zatikien adierazpena
Zatikiak adierazteko, zenbaki bikote bat osatzen da, goian zenbakitzailea (edo zatikizuna) izeneko zenbakia eta behean izendatzailea (edo zatitzailea) izeneko zenbakia jarriz, marra horizontal batez bereizita. Adibidez, guztirako bat 4 zatitan egin eta bertatik 3 zati adierazteko honela idazten da:
\frac34
Zatikiaren esaldi baten barruan idatzi behar denean edo elikagai dendetan (pisuak adierazteko, esaterako) ohizkoa da barra honela erabiltzea: 3/4, 1/4, 1/2 (hiru laurden, laurden bat, erdi bat).
Zatikiak honela irakurtzen dira: zenbakitzailea den zenbaki kardinala irakurtzen da eta ondoren, izendatzailearen zenbaki kardinala, -ren (kardinala bokalez bukatzen bada) edo -en (kardinala kontsonantez bukatzen bada) atzizkia itsasita. Adibidez:
Izendatzailea 2 denean, erdi (ez biren) erabiltzen da; 3 denean, heren (ez hiruren), 4 denean, laurden (ez lauren). Adibidez,
Zatiki jatorrak, sasi-zatikiak eta zenbaki nahasiak
Zatiki jatorretan zenbakitzailea txikiagoa da izendatzailea baino. Adibidez, zatiki jatorrak dira 2/3, 3/4 eta 7/20.
Sasi-zatikietan, berriz, zenbakitzailea handiagoa da izendatzailea baion eta horrela zatikiak unitatea edo guztirakoa baino balio hadiagoa du. Adibidez, sasi-zatikiak dira 4/2 (=2), 7/5 eta 20/6.
Sasi-zatikiak zenbaki nahasi gisa idatz daitezke, zati oso bat eta zatiki jator bat bereiziz. Adibidez, honela bihurtzen da sasi-zatiki bat zenbaki nahasi (ikus arestiko irudia):
Zatiki baliokideak
Zatiki baliokideak balio bera adierazten duten zatikiak dira. Zatiki bateko izendatzailea eta zenbakitzailea zenbaki berdinaz biderkatzen (edo zatitzen) bada, emaitza aurrekoaren zatiki baliokide bat izango da. Adibidez,
Atlanta (Louisiana)
Atlanta Louisianaeko herri bat da. Winn parrokian kokatua dago. 2010ean 163 biztanle zituen, 2.8 kilometro koadrotan banatuta.
Zatiki (matematika)
Zatiki baliokideak
Eskuarki, z/i eta z'/i' zatikiak (z:zenbakitzaile, i: izendatzaile) baliokideak dira baldin eta zi'=iz' betetzen bada.
Zatiki laburtezinak
Zenbakitzailea zein zatitzailea 1 ez den zenbaki berberaz zatitzen direnean ere sortzen da zatiki baliokide bat. Horrelako zatiketarik ezin denean egin (zenbakitzailea eta izendatzailea 1 ezik faktore komunik ez dutenean gertatzen da hau), zatiki laburtezina izenekora heldu dela esaten da. Adibidez, 3/9 ez da zatiki laburtezina 3 zenbakiaz zatitu baitaitezke zenbakitzailea eta izendatzailea: 3:3/9:3=1/3. 3/8 bai dela zatiki laburtezina, 3 eta 8 zenbakiek ezin baitira 1 zenbakia ez den beste zenbaki batez zatitu (ez dute 1 ezik faktore komunik).
Zatiki laburtezina lortzeko beste metodo bati jarraiki, zenbakitzailea eta izendatzailea faktore primotan garatu eta ondoren, zatikien biderketetarako erregelak erabiliz, faktore primo komunak ezabatzen dira. Adibidez,
Halaber, zatikiak laburtzeko beste metodo sinple eta azkarra zenbakitzailetik eta izendatzailetik 0 kopuru berdina kentzea da. Adibidez:
Zenbaki osoak zatiki moduan
Zenbaki oso guztiak adieraz daitezke zatiki moduan, izendatzaile moduan 1 jarriz. Adibidez:
Alderantzizko zatikiak
Zatiki baten alderantzizkoa beste zatiki bat da, zenbakitzailea eta izendatzailea aldatuta dituena. Adibidez, 3/7 zatikiaren alderantzizkoa 7/3 da.
Zatiki bat eta bere alderantzikoa biderkatzen badira, emaitza 1 da.
Inkisidore nagusi
Inkisidore Nagusia (latinez Inquisitor Generalis) Espainiar Inkisizioaren kargu eta agintari ofizial gorenena zen. Lehenbizikoa eta ziurrenik denetan ospetsuena, Tomás de Torquemada gaztelar dominikoa izan zen.
Zatiki (matematika)
Izendatzaileko komuneko zatikiak
Zatikien arteko zenbait eragiketa burutzeko, gehiketa esaterako, zatikiek izendatzaile komun edo bera izan behar dute. Horrela ez bada, zatikien zatiki baliokide batera aldatu behar da, beste zatikiaren izendatzaile berdina izango duena. Adibidez, 3/4 eta 1/6 zatikien batuketa egin behar bada, biak izendatzaile bera izango duten zatiki baliokideetara aldatu egin behar dira. Adibidez, lehenengo zatikiaren zenbakitzailea eta izendatzailea bider 3 eginez eta bigarrenean bider 2 egiten bada hau emango du:
Izendatzaile komuna lehenengoan bider 6 eta bigarrenean bider 4 eginez ere lor daiteke:
Zatiki baliokide egokiena kasu hauetan, zenbaki handiak suerta ez daitezen, bi zatikien izendatzaile komun txikiena da. Aurreko kasuan adibidez, 12 baino izendatzaile komun txikiagorik ez dago (24 esaterako, handiagoa da) eta bera da hasierako bi zatikien izendatzaile komun txikiena.
Izendatzaile bereko zatikien batuketa
Batu beharreko bi zatikiak izendatzaile berekoak direnean, baturaren zenbakitzailea batugai diren zatikien zenbakitzaileen batura da eta bere izendatzailea batugai diren zatikien izendatzaile berdina:
Izendatzaile ezberdineko zatikien batuketa
Batu beharreko bi zatikiek izendatzaile ezberdina ez badute, lehendabizi biak izendatzaile komuneko zatiki baliokideetara aldatu behar dira eta ondoren, izendatzaile bera izango dutenez, zenbakitzaileak batu:
edo,
Ohartu behar da 6/8=12/16 betetzen dela (12/16 zatikia 6/8 zatikiaren zatiki baliokide bat baita, zenbakitzailean eta izendatzailean bider 2 eginez suertatzen dena) eta beraz, emaitza berdina dela modu batera edo bestera eginda.
Batuketarako formulak
Oro har, bi zatikien batuketa formula honi jarraiki egin daiteke:
Adibidez:
Hiru zatikien batura egin behar bada berriz:
Formula hauek ez dute oro har izendatzaile komun txikiena erabiltzen batuketa kalkulatzeko eta beraz, ez dute batura zatiki laburtezin moduan emango.
Zatikien kenketa
Zatikien kenketa zatikien batuketa bezala egiten da, beharrezkoa bada izendatzaile komun batera bihurtuz, baina zenbakitzaileen batuketa egin ordez, zenbakitzaileen kenketa egin behar da. Adibidez,
Biderketa zenbaki oso batez
Zatiki eta zenbaki oso bat biderkatu behar direnean, zenbaki osoa eta zenbakitzailea biderkatzen dira, izendatzailea bere horretan utziz:
Adibidez, pastel baten laurdena (1/4) hirukoizten bada, pastelaren hiru laurden (3/4) suertatuko da.
Bi zatikien biderketa
Bi zatiki biderkatu behar badira, bi zatikien zenbakitzaileak eta izendatzaileak bidekartzen dira hurrenez hurren:
Izan ere, laurden bateko pastelaren herena hartzen da, pastelaren bat hamabiren suertatuko da.
Laburpenak
Biderkatu beharreko bi zatikietan, bateko zenbakitzailea eta besteko izendatzailea berdinak direnena, biak ezaba daitezke eta horrela biderketa erraztu eta emaitza laburtu egiten da. Adibidez, biderketa honetan 3 zifrak ezaba daitezke, zenbakitzailean zein izendatzailean agertzen baitira:
Zatiketa
Bi zatikien zatiketa egiteko, lehenengo zatikia bigarren zatikiaren alderantzikoaren zatikiarekin biderkatzen da:
Zatiketa zenbaki oso baten eta zatiki baten artekoa bada, zenbaki osoa zatiki moduan adierazi eta aurreko erregela erabiltzea da errazena. Adibidez:
Eskuarki hau da, beraz, zatiketarako erregela:
Zatiki→zenbaki hamartar
Zatiki bat zenbaki hamartarrez adierazteko aski zatikiak adierazten duen zatiketa burutzea:
Zatiketa horrela garatzen da (3 4 artean zenbaki oso batez ezin denez zatitu, 0 jartzen da 4 azpian eta 3 zatikizunari 0ak gaineratzen zaizkio zatiketa burutu arte):
4 \,
Zenbaki hamartar→zatiki
Zenbaki hamartar finitu edo periodiko bati beti dagokio zatiki sortzaile bat (0,125=1/8 ; 0,222...=2/9).
Zenbaki hamartarra finitua bada, aski da zenbaki hamartarra 10eko berreketa egokiaz biderkatzea eta zatitzea. Adibidez,
Zenbaki hamartarra periodikoa bada, dagokion zatiki sortzailea kalkulatzeko metodoa konplexuagoa da: ikus Periodiko (zenbaki).
Hemibagrus chiemhoaensis
Hemibagrus chiemhoaensis Hemibagrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Mingreliera
Mingreliera edo megreliera (მარგალური ნინა, margaluri nina) mingreliarrek hitz egiten duten hizkuntza da, Kaukasoko kartveliar hizkuntzen familiakoa. 400 000 inguru hiztun ditu Georgiako ipar-mendebaldean, Samegrelo eskualde historikoan (egun Samegrelo-Zemo Svaneti eskualdea) eta 44 000 inguru hiztun Abkhazian.
Idazteko sistema
Egun georgiar alfabetoan oinarritutako sistema bat erabiltzen da; hala ere, ez dago idazkera arauturik.
Vanellus albiceps
Vanellus albiceps Vanellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
Baker (Louisiana)
Baker Louisianaeko hiri bat da. East Baton Rouge parrokian kokatua dago. 2010ean 13,895 biztanle zituen, 21.49 kilometro koadrotan banatuta.
Besenac
Besenac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bézenac udalerrian erroldatutako biztanleak 126 ziren. Familiak 63 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 116 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 111 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 54 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lipina
Lipina Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 172 biztanle ditu eta 9,93 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Besenac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Apomys datae
Apomys datae Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Besenac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (23 gizon eta 19 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bézenac udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 124,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.583 euro zen.
Lipina
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Besenac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Bézenac udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mateusz Morawiecki
Mateusz Jakub Morawiecki (Wrocław, 1968ko ekainaren 20a) poloniar ekonomialari, historialari eta politikaria da, Poloniako lehen ministroa 2017ko abendutik.
Omar al-Bashir
Omar Hassan Ahmad al-Bashir (عمر حسن أحمد البشير, ahoskatua; Hosh Bannaga, Sudan Anglo-egiptoarra, 1944ko urtarrilaren 1a) sudandar militar eta politikaria da. Sudango estatuburua izan zen 1989-2019 bitartean, Nazioaren Salbaziorako Kontseiluko presidente gisa 1989tik 1993ra, eta Sudango Errepublikako presidente gisa 1993tik 2019ra.
Berthouville
Berthouville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Omar al-Bashir
Bizitza
Afro-arabiar jatorria du. Al Bedairyya Al Dahmashyya ipar Sudango tribu beduinoaren kidea da. 1960an Sudango armadan sartu zen. Kairoko eta Khartumgo akademia militarretan ikasi zuen. Egiptoko armadan borrokatu zen 1973ko Yom Kippur Gerran.
Berthouville
Biztanleria
2007an Berthouville udalerrian erroldatutako biztanleak 285 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Omar al-Bashir
Bizitza
1989ko ekainaren 30ean boterea hartu zuen, estatu kolpe baten bitartez. Hassan al-Turabi muturreko islamistaren eraginez, 1991n xaria ezarri zuen herrialdearen iparraldean. 1993an presidente izendatu zuten. 1995ean Egiptoko lehendakari Hosni Mubarakek hilketa saioa izan ostean, nazioarteko ikusmiran geratu zen, eta talde islamista armatuei laguntza ematea egotzi zitzaion. 1999an, parlamentua desegin behar izan zuen, Hassan al-Turabi bozeramailearekin botere borroka izan ondoren.
Leongo geltokia
Leon Gaztela eta Leongo Leongo probintziako tren geltoki bat da, Leon udalerrian kokatuta dagoena.
Berthouville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Omar al-Bashir
Bizitza
2005eko urtarrilean, bake ituna sinatu zuen SPLM hegoaldeko gerrillarekin gerra zibilari amaiera emateko. Akordio horren ondorioz, 2011n Hego Sudan independizatu zen. 2009an, hura atxilotzeko agindu zuen Nazioarteko Zigor Auzitegiak, Darfur eskualdeko gatazkan "gizateriaren aurkako krimenak" egin edo egiteko agindu zuelako. Izan ere, Sudango armadak eta haren aliatuek, Janjauid miliziek, Darfurko talde matxinoen kontrako gerra eta erasoetan ehunka mila lagun hil zituzten, eta bi milioi lagun desplazatu eta errefuxiatu eragin zituzten 2003an gatazka piztu zenetik.
Leongo geltokia
Historia
Trena 1863ko abuztuaren 23an iritsi zen lehen aldiz Leonera, egun hartan bertan Palentziatik zetorren tren bat iritsi zenean. Une hartan behin-behineko instalazio batzuk zeuden Bernesga ibaiaren ondoan, aurreikusitako geltokia amaitu bitartean. Hilabete batzuetako lanen ondoren, geltokia urte bereko azaroaren 8an inauguratu zen, Palentzia-Coruña burdinbidearen Palentza-Leon zatiarekin batera. Proiektua Ipar-mendebaldeko Trenbidearen Konpainiak egin zuen, nahiz eta honek porrot egin zuen eta urte batzuk geroago Asturias, Galizia eta Leongo Burdin Bideen Konpainiaren (AGL) esku geratu zen. Konpainia honen gidaritzapean, Leondik Coruñara eta Asturiasera zihoazen trenbide ibilbideak osatzea lortu zen, 1885ean, Norteko konpainiak AGL anexionatu zuen arren.
Berthouville
Etxebizitza
2007an 155 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 151 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 112 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Omar al-Bashir
Bizitza
2018ko abenduan protestak piztu ziren herrialdean, gobernuak oinarrizko hainbat produkturen gaineko diru laguntzak kendu zituelako. Dozenaka lagun hil zituzten orduz geroztik, eta manifestarien helburu nagusi bilakatu zen al-Bashir presidentetzatik kentzea. Horiek horrela, 2019ko apirilaren 11n militarrek boteretik kendu eta atxilotu egin zuten.
Leongo geltokia
Historia
Urte askoan, Leon iparraldeko sareko geltoki nagusietako bat izan zen, Asturias, Galizia eta Gaztelako mesetatik zetozen lineak lotzen zituen trenbide korapilo bat baitzen. Tren-gunean lan egiten zuten langile askoren ondorioz, geltokiaren inguruan trenbide-kolonia bat eratzen joan zen, San Frantzisko auzoan. 1923tik aurrera, hirian beste geltoki bat izan zuen, Leon–Matallanakoa, Roblako trenakoa.
Berthouville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 176 ziren, horien artean 135 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 135 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (76 gizon eta 44 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Leongo geltokia
Historia
1941ean zabalera iberiarreko trenbide sarearen nazionalizazioak "iparraldearen" amaiera ekarri zuen eta RENFEren sorrera, Leongo instalazioez arduratu zena. Urteen poderioz, pixkanaka diesel trakzioa sartzen joan zen eta trazadura elektrifikatu egin zen, lurrun trakzioaren amaiera suposatu zuena. 1980ko hamarkadan Renfek bultzatu zuen markesinak birgaitzeko planaren pean, 1986an estalkia kentzeari ekin zitzaion, bere antzinatasuna eta korrosioa zirela eta, ondoren, bere luzera handitu ondoren, 60 metrotik 90 metrora aldatu zelarik. Bi urte geroago, 1988ko udan, estazioa birmozte lanetan hasi zen.
Berthouville
Diru sarrerak
2009an Berthouville udalerrian 113 unitate fiskal zeuden, 298,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.571 euro zen.
Leongo geltokia
Historia
2005eko urtarriletik, Renfe zaharra desagertu zenetik, Adif erakundea izan da tren instalazioen titularra.
Berthouville
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Leongo geltokia
Historia
Iparraldeko geltoki historikoa 2011ko martxoan itxi zuten, trenen etorrerak hartuko zituen behin-behineko geltokia inauguratu ondoren. Leonera abiadura handia iritsi zenean eta trenbidea lurperatzeko proiektuan gertatzen zen hori. Hainbat urte erabilerarik gabe igaro ondoren, 2017az geroztik, geltoki historikoari hainbat egokitzapen-lan egin behar izan zaizkio trenbide-zerbitzuak berriro hartzeko, baina oraingoan nasa horiek lurpekoak izango dira.