cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alès
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, 2 urgentzia zentro, 2 amatasun-klinika, 6 osasun-zentro, 22 botika eta 7 anbulantzia zegoen.
2009an 10 haur-eskola eta 19 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Alès udalerrian 7 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 3 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 3.460 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 3.927 eta lizeo teknologikoetan 1.472.
Alès udalerrian 2 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 formakuntza teknikoko zentroa eta 1 osasun-formakuntzakozentroa.2 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 1 ingenieritza eskola bat zen, eta 1 bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amărăști
Amărăști Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Cotești
Cotești Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
La Torre de l'Espanyol
La Torre de l'Espanyol Kataluniako udalerria da, Ribera d'Ebre eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 678 biztanle zituen. 27,9 km²-ko azalera du.
Valery Larbaud
Valery Larbaud (Vichy, 1881eko abuztuaren 29a - ibidem, 1957ko otsailaren 2a) frantses idazlea izan zen. Oso gaztetandik hasi zen idazten zenbait aldizkaritan, eta S. Butlerren eta Gómez de la Sernaren obrak itzuli zituen aldi berean. Eleberria eta literatura-saiakera jorratu zituen nagusiki. Obra nagusiak: Fermina Márquez (1911), A. O. Barnabooth, poésies et journal intime (1913), Amants, heureux amants (1926), Jaune, bleu, blanc (1927), Aux couleurs de Rome (1938) eta Sous l´invocation de saint Jérôme (1946).
Slane
Slane (Baile Shláine) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.587 biztanle zituen.
Eudalio Arriaga
Eudalio Eulises Arriaga Blandón (1975eko irailaren 19a) kolonbiar futbolari ohia da, aurrelari gisa jokatu zuena.
Karrera
Turbon (Antioquia) jaioa, Arriaga futbol profesionalean jokatzen hasi zen Envigadorekin. Ligan debuta egin zuen Gabriel Jaime Gómez entrenatzailearen gidaritzapean, eta bigarren zatiko ordezko gisa aritu zen Deportivo Caliren aurka 1995eko martxoaren 23an. Ligako lehen gola sartu zuen América de Caliren aurka 1996ko martxoaren 11n.
Arriagak Kolonbiako hainbat klubetan jokatu zuen Juniorra barne, non 100 partida baino gehiago jokatu zituen. Mexikon ere jokatu du Puebla, Ekuadorko Barcelona Sporting Club, Uruguaiko Danubio eta Peruko Universidad San Martín taldeekin. Ospetsua da korrika egiteko bere ibilaldi bereziagatik, bere hanka bat bestea baino laburragoa baita, Garrincha futbolaren kondairaren antzekoa, hainbat narratzailek "Bamboleo" deitzen baitzion.
Arriagak 14 aldiz jokatu zuen Kolonbiako selekzioarekin 2001 eta 2004 artean. 2001ean Amerikako lehen Kopa irabazi zuen Kolonbiako selekzioko parte izan zen.
Kadarsanomys
Kadarsanomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Rhaebo anderssoni
Rhaebo anderssoni Rhaebo generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sesma
Inguru naturala eta kokapena
Sesma NA-129 errepidean kokatzen da Los Arcos-Lodosako norabidean, eta Nafarroako hiriburutik 69 kilometrora.
Sesmaren udalerri mugakideak honako hauek dira: Mendebaldean Los Arcos/ eta Mendabia, ekialdean Lerin eta Karkar, iparraldean Lukin, Arroitz, Deikaztelu eta Allo, eta hegoaldean Lodosa eta Errioxako Autonomia Erkidegoa mugakide ditu.
Semtěš
Semtěš Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 265 biztanle ditu eta 5,01 kilometro koadroko azalera. Kutná Horako barrutian dago.
Sesma
Klima
Sesmako klima mediterraneo-kontinental idorra da, Ebro ibaiaren depresioaren berezko klima. Klima honen ezaugarri nagusiak tenperatura aldaketa handiak eta prezipitazioen urritasuna eta irregulartasuna dira. Urteko batez besteko tenperatura 12-13 °C eta prezipitazioak 400-500mm ingurukoak dira.
Semtěš
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1297 urtean egin zen.
Sesma
Klima
Urtero 50-80 egun euritsu izaten dira, eta haizerik ohikoena iparreko edo zierzo haizea da. Dena den, uda garaian, hegoaldeko haizea izaten da nagusi, tenperaturak 35 gradura arte igoaraziz.
Historia
1849an, Sesmak bi eskola zituen, bata mutilentzat, 65 ikaslerekin, eta bestea neskentzat, 60 ikaslerekin. Mutilen eskolako maisuak 3.200 erreal jasotzen zituen urtero soldata moduan, eta nesken eskolako maistrak 1.400 errealeko soldata. Horrez gain, XIV. mendean eraikitako ospitalea zegoen, elizak jasotako diru-laguntzari esker mantentzen zena.
Sesmak hazkunde nabarmena izan zuen XX. mendearen lehen zatian, 1920an espartzuaren industriak garrantzi handia zeukan herrian, eta bertan, soka, alportxa, eta espartzutik eratorritako hainbat produktu ekoizten ziren.
Demografia
Sesma gainbeheran datorren udalerri bat da populazioari dagokionez. XX. mendearen lehen hiru hamarkadetan populazio hazkunde esanguratsua izan zuen eta 600 biztanle irabazi zituen. Ondoren, 40 urtez egonkor mantendu zen populazioa. 1960eko hamarkadatik aurrera, ordea, galera nabarmena izan zuen eta XXI. mendearen lehen hamarkadarako 1900an baino biztanle gutxiago zituen udalerriak.
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 92 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 7,10 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udal hauteskundeak
Azken agintaldietan Sesmako alkate kargurako Nafarroako Alderdi Sozialistako Pedro María Mangado Pinillos aukeratu dute. 2007an Udaletxeko bederatzi zinegotzietatik sei lortu zituen bere talde politikoak, gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak lau izan ziren (emandako guztien % 0,44) eta boto zuriak hamazortzi (% 1,97). Abstentzioa %15,61ekoa izan zen.
2011ko udal hauteskundeetan ere PSN (5 zinegotzi) eta Mangado izan ziren nagusi. Aurrean zerrenda berbera izan zuten, Coalición Independiente de Sesma (CIS, 4).
Amerikako historia
Amerikako historiak amerikar kontinenteari buruzko gertaerei erreferentzia egiten die, Antillak eta gertu dauden beste irlak barne, lehen gizakiek jendeztatu zutenetik gaur egun arte. Amerikako historiaurrea Asian jatorria duten migrazio-mugimenduekin hasten da, glaziazio baten garaian. Uste da pertsona hauek Mundu Zaharretik bananduta egon zirela europarrak X. mendean Islandiatik hara iritsi arte eta 1492. urtean Kristobal Kolonek hara bidaiatu arte.
Gaur egungo Amerikar herri indigenen arbasoak paleo-amerikarrak ziren, Ipar Amerikara migratu zuten ehiztari-biltzaileak. Teoria onartuenaren arabera, pertsona hauek Beringian zegoen pasabide batetik iritsi ziren kontinentera (gaur egun urez estalita dago eta Bering itsasartea bezala ezagutzen da).
Sesma
Autobus garraioa
La Estellesa autobus konpainiaren Sartaguda eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Amerikako historia
Herri indigenen artean, aipatzekoak dira caral, cahokia, zapoteka, tolteka, olmeka, maia, azteka, misteka, moche, pueblo, txibtxa eta inka herriak.
Sesma
Goi-tensio dorreak
2003an elektrizitatearen Espainiako kudeatzaile publikoa den Red Eléctricak Castejón eta Gasteiz artean 400.000 volteko goi-tentsio linea bat eraikitzeko proiektua proposatu zuen. Proiektu horren arabera, 46 metroko goi-tentsio dorreak eraikiko ziren Lizarraldeko hainbat udalerri zeharkatuz. 2008an proiektuaren aurkako talde bat sortu zen, eta 2010eko urtarrilaren 31n proiektuaren inguruko bozketa antolatu zen Arabako bost herritan eta Nafarroako hogei herritan. Ezezko botoak %98,9 izan ziren.
Silian (Ceredigion)
Silian, jatorriz Sulien,Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Lampeter udalerritik 2 milia ipar-mendebaldera dago, Teifi ibaiaren ibarrean.
Sesma
Zerbitzuak
Sesma, "Elizagorria, Lodosa, Mendabia, Sartaguda eta Sesmako zerbitzu sozialen Mankomunitateko" kidea da.
Amerikako historia
Kolonizazio europarraren ondorioz, kultura eta zibilizazio berriak agertu ziren, beranduago herrialdeak bihurtu zirenak, tradizio, herri eta instituzio indigenak, europarrak eta afrikarrak nahastearen ondorioz. Kolonizazioaren eraginak nabarmenak dira arkitekturan, erlijioan, gastronomian, arteetan eta, batez ere, hizkuntzetan. Gaur egun, gehien erabilitako hizkuntzak gaztelania (376 milioi hiztun), ingelesa (348 milioi hiztun) eta portugesa (201 milioi hiztun) dira.
Achirus mazatlanus
Achirus mazatlanus Achirus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Achiridae familian.
Amerikako historia
Kolonizazio-garaiak, gutxi gorabehera, hiru mende iraun zuen, XVI. mendetik XIX. mendera arte. Azken mende honetan zehar, Brasilek eta Hego Amerikako hainbat herrik independentzia aldarrikatu zuten. Beste alde batetik, Estatu Batuek askoz lehenago lortu zuten independentzia (1776. urtean, hain zuzen ere). Kanadak 1867. urtean autonomia lortu zuen, eta 1931. urtean guztiz independizatu zen. Beste herri batzuk potentzia kolonialei atxikita mantendu ziren XIX. mendearen amaierara arte: hau da, adibidez, Kubaren eta Puerto Ricoren kasua (lehenak independentzia osoa lortu zuen, eta bigarrenak Espainiaren kolonia izateari utzi zion, biak 1898. urtean). Lurralde txiki batzuk (Guyanak, adibidez) XX. mendean zehar bihurtu ziren herrialde, eta badira oraindik lortu ez duten eremuak, gehienbat Karibeetako irlak eta Guyana Frantsesa.
Migrazioa
Ez dakigu zehaztasunez paleo-amerikarrak Ameriketara nola iritsi ziren, nondik zehar zabaldu ziren, noiz iritsi ziren eta zer ibilbide egin zituzten. Datu horiek uneoro ikertzen eta eztabaidatzen ari dira. Teoria ezagunenaren arabera, migratzaile hauek Beringiako pasabidetik igaro ziren, Siberia ekialdetik gaur egungo Alaskara joanez, duela 40.000 eta 17.000 urte artean eta Kuaternarioko glaziazioaren ondorioz gertatu zen itsas-mailen jaitsiera aprobetxatuz. Uste da pertsona hauek gaur egun desagertuta dagoen Pleistozenoko megafauna jarraitu zutela, Asiatik Ameriketara ibilbidea egin zuenean, izotzik gabeko pasabideetatik. Beste teoria baten arabera, gizaki indigenak Ozeano Bareko ipar-ekialdeko kostaldera (gaur egun Pazifikoko ipar-mendebaldea izenez ezagutzen den eskualdera) iritsi ziren lehenbizi, eta handik hegoalderantz abiatu ziren. Azken teoria honen frogak itsasoak estalita egongo lirateke, azken glaziazioa amaitu zenetik itsas-mailak ehun bat metro igo baitira.
Migrazio hauen datei dagokienez, uste da paleo-amerikarrak Beringiatik Alaskara duela 40.000 urtetik duela 16.000 urtera arteko tartean iritsi zirela. Hala ere, denbora-tarte hau eztabaidatzen ari da arkeologoen komunitatean. Badira ia guztiz onartuak diren datu batzuk: gizaki hauen jatorria Erdialdeko Asia izan zela, eta azken glaziazioaren amaieran (duela 16.000 eta 13.000 urte artean) zabaldu zirela Amerikako kontinente osoan zehar.
2007. urtean, 86 genoma mitokondrikoa erabiliz, Amerikako indigenen haplotalde genetiko guztiak oinarrizko populazio bakarretik zetozela aurkitu zen. Ikerketa hau American Journal of Human Genetics aldizkarian argitaratu zen. Gainera, Bering itsasartetik gertu bizi diren indigenen DNA Siberiako (Errusia ekialdea) DNAri oso lotuta dago. Herri indigenen aniztasun genetikoa handitu egiten da ipar-mendebaldetik urruntzean, eta uste da migrazio gehiena mendebaldetik ekialdera egin zela, leku ezberdinetan aurkitutako genomaren arabera. Genetista batzuen ustez, Amerikako eta Asiako pertsona indigenak populazio beraren zati ziren duela 42.000 urtetik 21.000 urtera arte.
Ikerketa berri batzuk Amerikako herri indigena batzuen jatorria Asia ekialdean eta Eurasia mendebaldean egon daitekeela iradokitzen dute. Teoria hauen arabera, migrazioa Siberiatik zehar gertatu zen. 2013. urtean Nature aldizkarian argitaratu zen ikerketa batek duela 24.000 urte Siberian bizi izan zen mutil gazte baten arrastoen DNA aztertu zuen, eta Amerikako herri indigenen heren batek jatorria Eurasiako mendebaldean eduki lezakeela adierazi zuen.
Europarren kolonizazioa
1000. urtearen inguruan, bikingoek denbora gutxiz iraun zuen komunitatea sortu zuten Ternuan, gaur egun L'Anse aux Meadows izena duena. Uste da europarrek beste aurkikuntza batzuk egin zituztela kontinentean, baina teoria hauek ez dira guztiz onartuak adituen artean.
1492an, Espainiak Kristobal Kolon esploratzaile italiarraren espedizio bati babesa eman zion, eta azkar hasi zen kolonizazioa europarren eskutik. Kolonizatzaileek Ameriketan existitzen ez ziren gaixotasunak eraman zituzten, epidemia katastrofikoak eragin zituztenak eta indigenen biztanleria nabarmenki jaitsi zutenak. Kolonen garaian, itsas nabigazioan eta komunikazioan egindako aurrerapenek bidaien berri aise ematea ahalbidetu zuten, kolonizazio-abiadura azkartuz. Europan bertan borroka erlijiosoak, inperialak eta ekonomikoak gertatzen ari ziren, eta horren ondorioz, kolonia berriak sortzeko norgehiagokak zeuden.
Esklabotzaren ondorioak
Esklabotzak eragin handia izan du Amerikako kontinentearen garapen ekonomikoan. Europatik kanpoko pertsonak (nagusiki, gizabanako afrikarrak) Amerikara eramanak ziren, esplotatuak izateko. Ekoiztutako produktu nagusiak kotoia, tabakoa eta azukrea izan ziren, Estatu Batuek eta Karibeetako koloniek esportatu egin zituztenak.
Achirus mucuri
Achirus mucuri Achirus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Achiridae familian.
Turnu Roșu
Turnu Roșu Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Șona
Șona Errumaniako udalerri bat da, Alba konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sendraž
Sendraž Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 105 biztanle ditu eta 1,84 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1380 urtean egin zen.
St. Bernard parrokia (Louisiana)
St. Bernard parrokia (St. Bernard Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chalmette da. 2010eko zentsuaren arabera 35,897 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
St. Bernard parrokiak 558,938 kilometro koadro ditu. Horietatik 461,162 ura dira. Beste 97,776 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,42 da.
San Jose Sari Nagusia (Astillero)
San Jose Sari Nagusia SDR Astillerok denboraldi-aurrean antolatzen duen traineru estropada da, ibaian gora jokatzen dena. San Jose egunaren inguruan jokatzen da urtero.
Ezaugarriak
2000 urtean traineruen jaitsiera egiten hasi zen eta 2003an arraun olinpikoaren txapelketa.
2010an norantza aldatu eta traineruen igoera antolatu zen. Bi modalitatetan parte hartzen duten taldeei denborak batzen zaizkie eta irabazleak San Jose Sari Handia eramaten du. 4.000 metrotako distantzia egiten dute lehenik eta behin eta ondoren 500 metrotako "sprint estropada" egiten da zortzikoan zein traineruetan.
2020an eta 2021ean ez zen estropadarik izan COVID-19 pandemiak eragindako murrizketen erruz.
San Jose Saria
Traineruaren eta zortzikoaren denborak batuta ematen den saria da.
La Torre de Fontaubella
La Torre de Fontaubella Kataluniako udalerria da, Priorat eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 147 biztanle zituen. 7,1 km²-ko azalera du.
Blanca Varela
Blanca Varela (Lima, 1926ko abuztuaren 10a - ib., 2009ko martxoaren 12a) perutar poeta izan zen.
Unibertsitatean, letretako ikasketak egiten ari zela, perutar idazle batzuk ezagutzeko aukera izan zuen: Jorge Eduardo Eielson, Sebastián Salazar Bondy, Javier Sologuren, etab. Haiekin batera "poeta puristak" -"poeta sozialak" taldetik bereizteko hala deituak taldea osatu zuen. Bestalde, César Moro, Emilio Adolfo Westphalen eta Manuel Moreno Jimeno poetek surrealismoaren tradizioa ezagutarazi zioten. 1949an Parisa joan zen, eta han bizi izan zen urteetan existentzialismoa eta gerra ondoko joera estetikoak ezagutu ahal izan zituen. Gero Mexikon bizi izan zen zenbait urtez, eta Peruko Ekonomia Kultura Funtseko zuzendari izan zen. Limako Oiga aldizkarian zinema-kritikako artikuluak idatzi zituen eta Amaru aldizkariko erredakzio-batzordeko kide izan zen. 1996an Txileko gobernuak Gabriela Mistral domina eman zion, kulturaren munduan egindako lanaren omenez. Presarik gabe idatzi baitu, hogeita hamairu urte zituela argitaratu zuen bere lehen poema-bilduma, Octavio Paz mexikar idazleak hartaratua: Este puerto existe (y otros poemas) (Portu hau existitzen da [eta beste zenbait poema]). Lehenengo haren ondoren Luz de día (1963, Eguneko argia), Valses y otras falsas confesiones (1972, Balsak eta beste zenbait aitorpen faltsu), Ejercicios materiales (1993, Ariketa materialak) eta El libro de barro (1993, Buztinezko liburua) etorri ziren. Bere poesiako gai nagusiak itsasoa, denbora eta margoa dira. Kritikariek, haren poesiaren ezaugarriak aztertzerakoan, asetzen ez duen errealitateari aurre egin nahia, egiaren bilaketa, ironia, hitz urriko poemen adierazkortasun handia, eta azken poemetako joera mistikoa aipatzen dituzte besteak beste. Varelaren lana hainbat hizkuntzatara itzulia izan da: ingelesa, alemana, italiera, portugesa, errusiera eta txekiera. Sari ugari irabazi ditu, horien artean Peruko Kulturako Institutu Nazionalaren Ohorezko Domina, Octavio Paz saria (2001), Granada Hiriko Federico García Lorca poesia-saria (2006), Reina Sofia Poesia Iberoamerikarra saria (2007).
Rhydypennau (Ceredigion)
Rhydypennau, Galesko herrixka bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 7,2 kilometro ipar-ekialdera dago. Pen-y-garn herriarekin batera, gaur egun handiagoa den Bow Street udalerriaren auzotzat jotzen dira.
2011ko erroldaren arabera 2.258 biztanle zituen.
Nanny McPhee
Nanny McPhee, 2005eko Kirk Jones ingelesak zuzendutako fantasiazko komedia film bat da. Christianna Brand britainiar idazlearen Matilda Haurtzainaren eleberrietan oinarritua dago. Emma Thompson, Colin Firth eta Angela Lansbury aktoreek antzeztu zuten.
Nanny McPhee and the Big Bang (2010) jarraipena izan zuen.
Argumentua
Brown zazpi anai-arrebak, munduko haur bihurrienek, beren ama galdu berria dute, eta Cedric Brown (Colin Firth) aitak hainbeste seme-alaba zaindu eta beilatokian lan egitea jasateko gehiegi egiten zaio. Hori gutxi balitz, laguntza ekonomikoa ematen dien Lady Adelaide (Angela Lansbury) izeba eta emakume autoritarioak, aita hilabete bateko epean ezkontzen ez bada laguntza ukatzeaz mehatxatuko du. Brown jauna, zorrez leporaino dagoenez, hori egiten ez badu, kartzelara joango dela jakitun da. Seme-alabak egoera larriaz ohartzean, oraindik eta portaera okerragoa izango dute. Jendeak Cedrici McPhee Haurtzainaren (Emma Thompson) laguntza behar duela esango diote, haurtzain oso berezia, baina ez daki non eta nola topatu dezakeen.
Seuil-d'Argonne
Seuil-d'Argonne Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Seuil-d'Argonne udalerrian erroldatutako biztanleak 496 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 250 etxebizitza zeuden, 209 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 234 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 209 etxebizitza nagusietatik 161 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 123 etxek bost zituzten. 151 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 90 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 291 ziren, horien artean 229 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 229 pertsona aktiboetatik 210 lanean zeuden (114 gizon eta 96 emakume) eta 19 langabezian zeuden (8 gizon eta 11 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 albaitariak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Seuil-d'Argonne udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 864 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stamullen
Stamullen (Steach Maoilín) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 3.130 biztanle zituen.
Scytalopus robbinsi
Scytalopus robbinsi Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Erresuma Batua eta Kubaren arteko muga
Erresuma Batua eta Kubaren arteko muga nazioarteko itsas muga da. Karibe itsasoan hedatzen da Ipar Atlantikoan, Kaiman uharteetako itsasoz haraindiko lurraldean.
Deskribapena
Kaimanetako itsas hobiaren erdian dago muga, bi uharteen artean, 100 miliara. 2000. urtearen hasieran, Kubak eta Kaiman Uharteetako gobernuak hitzarmen bat sinatu zuten Kubako uhartetik datozen ontziak britainiar uretan ibil zitezen, Kaiman uharteetako portuetan lehorreratzen ez diren bitartean.
Komodomys
Komodomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Elgoin
Elgoin (1.240 metro) Bizkaiko mendia da, Anbotoko mendilerroan dagoena. Anboto (1.330 m.) eta Larrano (1.016 m m.) mendien artean dago kokatuta, non Santa Barbara baseliza dagoen. Iparraldeko hegala, Arratzolaren gainean dagoena, malkartsua da oso; hegoaldekoak, berriz, Autzane gainean dagoena, aldapa txikiagoa du. urte askotan zehar, ez du izenarik izan, izan ere, 1867an "X" haitza zen mapetan.
Céline Sciamma
Céline Sciamma (Pontoise, 1978ko azaroaren 12a) gidoilari eta zinema zuzendari frantziarra da.
Gaztaroa eta hezkuntza
Sciamma Cergy-Pontoisen hazi zen, Paris inguruko aldiri batean. Bere aita, Dominique Sciamma, software diseinatzailea da, eta bere anaia, Laurent Sciamma, komediante eta diseinatzaile grafikoa da.
La Fémis zinema eskolara joan aurretik, Sciammak literatura ikasi zuen.Haur zela, irakurle sutsua zen eta nerabe garaian zinemarekiko interesa garatzen hasi zuen. Bere lehenengo Naissance des Pieuvres filmaren gidoi originala La Fémiseko ebaluazio amaierarako idatzi zuen. Xavier Beauvois ek, ebaluazio koadroaren presidenteak eta bere mentore lanak egingo dituenak, filma aurrera ateratzeko konbentzitu zuen. Eskola bukatu eta urte bete geroago, filmaketari ekin zion bere jaioterrian.
Ibilbidea
Sciammaren lana minimalista da. Oso formalista eta idiosinkratikoa kontsideratzen zaio, gehienbat elkarrizketa faltarengatik eta eszenaratze oso estilizatuengatik. Sciammaren ekoizpena, Naissance des pieuvres filmetik hasita, zinema frantziarrean sarritan ematen den heldutasunerako prozesuaren motiboarekin (coming-of-age) oso estuki erlazionaturik dago, non nerabe eta aurrenerabeak ardatz dira. Gainera, Sciamma oso interesaturik dago neskek hazkuntza garai horretan beraien artean bizitzen dituzten generoaren eta identitate sexualen jariakortasunarekin.
Sciammak 2009 ean Pauline, bere lehenengo film laburra, zuzendu zuen gobernu frantziarrak bultzatutako homofobia ren aurkako kanpainia batetarako. Metraje-laburreko film hau Canal + eta Osasun Ministerio frantsesa k koproduzitutako proiektu baten parte izan zen, Jeune et homo sous le regard des autres: 5 courts-métrages contre l’homophobie izenekoa. Guztira bost film-laburrek osatzen dute lan kolektiboa. Gidoiak 2008 ko urrian lehiaketa batean irabazle ateratako kontaketa batzuen egokitzapenak dira.
Bere bigarren film luzea,Tomboy, 2011 ean filmatu zuen oso denbora gutxian. Sciammak gidoi a hiru astetan idatzi, beste hiru asteren buruan casting-a egin eta ekipo artistiko a osatu, eta hogei egunetan pelikula filmatu zuen. Estreinaldia Berlingo Nazioarteko Zinemaldiaren 61. edizioaren Panorama sailean egin zuen. Pelikula eskola frantsesetara eraman zuten hezkuntza programa baten testuinguruaren barnean.
2014 ean Well Well Well gai lesbikoak tratatzen dituen aldizkari aren lehenengo zenbakiaren azalean atera zen.
Urte berean bere Bande de filles pelikula Cannesko Zinemaldiko Quinzaine des Réalisatieurs sekzio independentean proiektatzeko hautatua izan zen. Baita Torontoko Zinemaldian eta Sundanceko Zinemaldian botatzeko ere. Elkarrizketa ezberdinetan, Sciammak aditzera eman du Bande de filles heldutasunerako bide horren bere azken filma izango zela, Naissance des pieuvres eta Tomboy filmekin batera, trilogia bat kontsideratzen ditu.
2015tik 2018ra bitarte Sciamma SRF (Societé des Réalisateurs de Films) taldearen ko-presidentea izan zen. Les Arcseko Zinemaldia ren 2017ko bederatzigarren edizioko epaimahaiaren presidentea izan zen ere.
Bere filmen zuzendaritza eta gidoiez gain, Sciammak beste zuzendari batzuen gidoi-lanak ere burutzen ditu. André Techiné zuzendariak kontaktatu zion bere Quand on a 17 ans (2016) filmaren idazketan kolaboratzeko.
Sciammaren laugarren film luzea Portrait de la jeune fille en feu (2019) da, filmaketa 2018ko urrian hasi zuen. Pelikulak 2019 ko Cannesko Zinemaldian lehiatu zuen, bertan Queer Palm saria eta gidoi hoberenaren saria eraman zituen.
Bere azken filma Petite Maman (2021) Berlingo Nazioarteko Zinemaldiaren 71.edizioan estrainatuko da eta lehiaketako sail ofizialean parte hartuko du. Bertan berriro helduko dio haurtzaroaren gaiari, protagonistak zortzi urteko bi haur izango dira.
Aktibismoa
Sciamma feminista da. 5050 pour 2020 frantziar mugimenduaren lehenengoetako sinatzailea izan zen, industria zinematografikoaren profesional talde batek zinema munduan 2020 urterako parekotasuna lortzeko aurrera eramandako mugimendua da. 2018an berdintasun eza ren aurkako Cannesko Zinemaldiko protesta k ko-antolatu zituen eta parte-hartzaile izan zen, beste hainbat emakumerekin batera: Agnès Varda, Ava Duvernay, Cate Blanchett eta Lèa Seydoux.
Bere Portrait de la jeune fille en feu (2019) filmaren Cannesko Zinemaldiko estreinaldian, zein Sciamma zein Adèle Haenel aktore protagonistak 50/50 orratzak zeramatzaten, mugimendua laguntzeko.
Heugas
Heugas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Rebigue
Rebigue Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Heugas
Biztanleria
2007an Heugas udalerrian erroldatutako biztanleak 1.228 ziren. Familiak 484 ziren, horien artean 123 pertsona bakarrekoak ziren (67 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 194 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 147 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rebigue
Biztanleria
2007an Rebigue udalerrian erroldatutako biztanleak 507 ziren. Familiak 178 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 83 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Heugas
Etxebizitza
2007an 552 etxebizitza zeuden, 508 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 496 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 508 etxebizitza nagusietatik 420 bere jabearen bizilekua ziren, 77 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 355 etxek bost zituzten. 422 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 183 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 297 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rebigue
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Heugas
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Rebigue
Etxebizitza
2007an 179 etxebizitza zeuden, 174 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. 177 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 174 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 166 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 140 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Heugas
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 821 ziren, horien artean 589 aktiboak ziren eta 232 inaktiboak ziren. 589 pertsona aktiboetatik 549 lanean zeuden (289 gizon eta 260 emakume) eta 41 langabezian zeuden (27 gizon eta 14 emakume). 232 pertsona inaktiboetatik 114 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Rebigue
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Heugas
Diru sarrerak
2009an Heugas udalerrian 492 unitate fiskal zeuden, 1.265,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.544 euro zen.
Rebigue
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 326 ziren, horien artean 239 aktiboak ziren eta 87 inaktiboak ziren. 239 pertsona aktiboetatik 230 lanean zeuden (125 gizon eta 105 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 87 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Heugas
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Rebigue
Diru sarrerak
2009an Rebigue udalerrian 176 unitate fiskal zeuden, 525,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 29.272 euro zen.
Heugas
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
Rebigue
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
Heugas
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Heugas udalerrian 46 nekazaritza-ustiategi zeuden, 725 hektarea erabiltzen.
Rebigue
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
Heugas
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gem Lake (Minnesota)
Gem Lake Minnesotako hiri bat da. Ramsey konderrian kokatua dago. 2010ean 393 biztanle zituen, 2.8 kilometro koadrotan banatuta.
Heugas
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rebigue
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rebigue udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bellstedt
Bellstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
NA-5008
NA-5008 edo Dorre Elortzibarreko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2420 nafar errepidearen 0,00 kilometroan hasi eta Noain Elortzibar udalerrian dagoen Dorre kontzejuraino doa. Errepidea 1,55 kilometro luze da.
Cerțești
Cerțești Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Talsarn (Ceredigion)
1941-1943 artean Dylan Thomas galestar olerkaria udalerri honetan dagoen Plas Gelli izeneko etxean bizi izan zen.
Cerțești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Rhaebo blombergi
Rhaebo blombergi Rhaebo generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Summerhill (Meath konderria)
Summerhill (Cnoc an Línsigh) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 799 biztanle zituen.
Lerné
Lerné Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lerné udalerrian erroldatutako biztanleak 339 ziren. Familiak 147 ziren, horien artean 57 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 218 etxebizitza zeuden, 153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 41 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 153 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 117 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Geneva (Minnesota)
Geneva Minnesotako hiri bat da. Freeborn konderrian kokatua dago. 2010ean 555 biztanle zituen, 1.35 kilometro koadrotan banatuta.
Lerné
Diru sarrerak
2009an Lerné udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 310 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.650,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Leggadina
Leggadina Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Lerné
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Scytalopus chocoensis
Scytalopus chocoensis Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentua
Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentua hiru zientzialari hauek 1944. urtean argitaratutako esperimentua da, biologia molekularraren arloan mugarri bat jarri zuena, DNA bakterioen transformazioaren eragilea eta informazio genetikoaren eramailea zela adierazi zuelako. New Yorkeko Rockefeller Institutuan burutu zuten egileek haien esperimentu ospetsua.
Aurrekariak
1928an Frederick Griffith mikrobiologo britainiarrak bakteriar transformazioa deskribatu zuen estreinakoz. Streptococcus pneumoniae bakterioa erabiliz, Griffith konturatu zen bakterio patogenoak gai zirela bakterio ez-patogenoak aldatzeko, patogenoak bihurtuz harremanetan jartzen zirenean. Griffithen ustez bakterio patogenoek molekula bereziren bat zuten, "printzipio eraldatzaile" bat, bakterio ez-patogenoengana pasatzean haien birulentzia aldatuko zuena.
Esperimentu hau Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren abiapuntua izan zen haien ikerketa garatzeko.
Esperimentuaren nondik-norakoak
Hiru ikerlari hauek frogatu zuten Griffithen "printzipio eraldatzailea" DNA zela, transformazio prozesuari azalpen molekularra emanez.
Griffithen esperimentuaren aldean, hitu zientzialari estatubatuarrek ez zuten bakterio biziak erabili, beroz hildako bakterioen erauzkin bat baizik. Erauzkin horretan bakterioaren makromolekula nagusiak zeuden (polisakaridoak, lipidoak, proteinak eta azido nukleikoak), tartean -haien ustez- Griffithen "printzipio eraldatzailea", isolatu eta identifikatu beharrekoa.
Erauzkina proteinen entzima hidrolitikoekin tratatzean (tripsinarekin, adibidez) "printzipioa" ez zen indargabetzen. Horrek esan nahi zuen proteinak ez zirela bilatutako molekulak. Gauza bera gertatzen zen erribonukleasak erabiliz (RNA hidrolizatzen duten entzimak): beraz, RNA ere ezin zitekeen izan transformazioaren eragilea. DNA entzima hidrolitikoekin tratatzen zenean, aldiz, ez zen bakterioen transformazioa gertatzen: DNAk izan behar zuen, beraz, transformazio-gaitasuna zuena, Griffithen esperimentuaren "printzipio eraldatzailea", eta informazio genetikoaren gordailua, geroago frogatu zenez.
Esperimentu honek eta, batez ere, Hershey-ek eta Chase-k 1952an burutu zutenak inongo zalantzarik gabe argitu zuten DNA material genetikoa zela. Biologia molekularraren oinarriak finkaturik zeuden.
Sendražice
Sendražice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 431 biztanle ditu eta 5 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Pathein
Pathein (ပုသိမ်မြို့, lehenago Bassein deitua, Myanmarko hegoaldeko hiria da, Ayeyarwady eskualdeko hiriburua. Irawadiren deltan dago, Pathein adarraren ertzean, Yangondik 190 kilometro mendebaldera. 2014an 169.773 biztanle zituen.
Klima
Klima montzonikoa du (Am Köppen klima sailkapenaren arabera).
Joseph Laniel
Joseph Laniel (Vimoutiers, 1889ko urriaren 12a - Paris, 1975eko apirilaren 8) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1953tik 1954ra.
Calvados departamenduko diputatua izan zen 1932tik 1958ra. Bigarren Mundu Gerran Erresistentziaren Kontseilu Nazionalaren sorreran parte hartu zuen. Askatadunaren Alderdi Errepublikanoa eta Independente eta Nekazarien Zentro Nazionala alderdien sortzaileetako bat izan zen. 1953ko ekainean lehen ministro izendatu zuten eta 1954ko ekainean dimisioa eman zuen, Frantziak Dien Bien Phuko guduan porrot egin ondoren. René Cotyk irabazi zituen 1954ko hauteskunde presidentzialetan hautagai izan zen.
Yellow Furze
Yellow Furze (An Aitinn Bhuí) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena.
Album (musika)
Musika arloan, album musika lanen bilduma bat da, elkarrekin saltzen direnak.
Euskal literatura eta kartzela
Euskal literatura eta kartzela oso lotuta egon dira historian zehar. Euskal idazle askok kartzelan idatzi dute, eta historian zehar egondako gatazken ondorioz, baita euskal gatazkaren ondorioz ere, kartzela izan da askotan agertu den gai literario bat.
Album (musika)
Berez, «album» bat argazkiak edo bestelako oroigarriak gordetzeko liburua da. XIX. mendean, gramofonoentzako binilozko diskoak argazki-albumaren antzeko liburu batean biltzen zituztenez, terminoa zabaldu zen. Denboraren poderioz, formatuak bilakaera handia izan zuen: 1948an binilozko LPak (33 1⁄3 bira minutukoak) agertu ziren; gero, 1970eko eta 2000ko hamarkaden artean, kasetea eta azkenean CD eta MP3 grabazioak.
Euskal literatura eta kartzela
Euskal literaturaren hastapenak
1545ean argitaratu zen euskarazko lehen liburua, Bernart Etxepareren Linguae Vasconum Primitiae alegia. Haren Kontrapas eta Sautrela kartzelan idatzi zirela pentsatzen da, bereziki Mosan Bernat Etxepareren kantuiak jasotzen duenez:
1564an Joan Amenduzek espetxean (Lizarra eta Tuterako kartzeletan egon zen) idatzi zuen Hemen natza ehortzirik poema:
1806an Joan Ignazio Iztuetak Kontxesiri bertso sorta idatzi zuen, Logroñoko espetxean. Hara eraman baitzuten Azpeitikotik. Hauxe sortako azkena:
Tichilești
Tichilești Errumaniako udalerri bat da, Brăila konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Euskal literatura eta kartzela
XIX. mendea
Ipar Euskal Herrian ere idatzi ziren XIX. mendearen hasieran, hainbat. Martin Larralde Bordaxurik, besteak beste idatzi zuen Galerianoaren Kantuia. 1827an Etxahun Barkoxek Etxahunen bizitziaren khantoria. Kartzelako gaia dauka ere 1855ean Jose Maria Iparragirre Urretxuarrak Negar egingo luke nire amak baleki bertsoak ipini zituen.
Tichilești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Euskal literatura eta kartzela
XIX. mendea
XIX. mendea aberatsa da espetxea, urkamendia zehazkiago, motibotzat duten bertsoetan; mende horretakoak dira Hamalau heriotzarena, Estudiante kondenatuarena eta abar. Kasu hauetan ez dago argi atxilotuak berak jartzen ote zituen bertsoak, kasu gehienetan haren enkarguz besteren batek ipiniak izango ziren. Badakigu, Belateko lapurrena bertso sorta idatzi zuen bertsolaria preso zegoela, adibidez.
Espainiako Gerra Zibila eta gerraostea
Aldi honetan ere jarraitzen du bertsoaren tradizioak. Bertso eta poesia bitartez bakarrik egin da kasik ordura arteko kontaketa, testigantza edo dena delakoa. Eta gerra honetan eta ondoren ere jarraitzen du bertsoaren tradizio horrek, salbuespen batzuekin. Badira gerraoste honetan, eta gerra denboran ere, bertso sorta benetan bikainak.
Luis Rezola Tximela tolosarrak Duesoko espetxearen aipamenak, eta Puerto de Santa Maríarenak, ugariak eta aberatsak xehetasunetan dira:
Eta Estepan Urkiaga, “Lauaxeta” ere nabarmena da. Gernikan atxilotu eta Gasteizko Santa Isabel hilerrian fusilatu zuten 1937ko ekainaren 25ean. Lauaxetaren poemetan aberriarekiko maitasuna, gudarien irudi kasik idilikoa eta, hori guztiaz gain, fedea eta garrasi desesperatu bat ere bada. “Azken oyua” poematik zati batzuk:
Bertsotan ez ezik prosan ere egin zen aldi honetan literatura, edo kronika nahiago bada, kontzentrazio esparruetatik. Gurseko kontzentrazio barrutitik Ander Garate Gesalibarrek Euzko Deyarako idazten zituen artikuluak esparru horretan nabarmenak dira. Nikolas Ormaetxea Orixek ere hantxe idatzi zuen Idorreria poema.
Vallois
Vallois Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vallois udalerrian erroldatutako biztanleak 146 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 70 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 67 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 84 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (33 gizon eta 26 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vallois udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 147,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.143 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal literatura eta kartzela
Espainiako Gerra Zibila eta gerraostea
1937-1941 bitartean Espetxeko lehen aldizkari kolektiboak Espetxean zuen izena eta 11 zenbaki egin zituzten, hiru espetxetan: Santoñako Dueson 2; Larrinagan 5; eta Burgosen 4. 4-6-8 orrialdekoak ziren aldizkari hauek, eta bakoitzetik bost kopia egin zituzten.
Rhaebo caeruleostictus
Rhaebo caeruleostictus Rhaebo generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Euskal literatura eta kartzela
Espainiako Gerra Zibila eta gerraostea
Gerra honetan heriotza zigorrera kondenatuen azken eskutitzak, testamentu modura edo idatziak ere badaude, Larrinagako kartzelan.
Euskal gatazkaren baitan
1960-1970 hamarkadetan ez zen, ez dirudi, lan kolektiborik idatzi, barne-aldizkaririk eta horrelakorik alegia. Aipatzekoak dira, dena dela, Gotzon Alemanen poemak, Julen Kaltzadaren Herriak eta gizonak historia lana, eta Xabier Amurizaren bertsogintza eta bertsolaritzaren teorizatze lanak. Zamorako konkordatu-espetxean egon ziren euskal apaizak. Amurizak han jarritako bertsoetako asko nabarmenak dira, egin zuten motinari buruzkoak eta beste hainbat. Baina bertsoez gain, prosa ere idatzi zuen Amurizak espetxean, nobela bat zehazki: Hil ala bizi, Elkar argitaletxeak atera zuena 1973an Larraun goitizenarekin. Baserri-munduaren irudi idilikoari buelta ematen dio Xabier Amurizak Hil ala bizi honetan. Baserriko bizimodu gogorra, urria, beldurpekoa eta gizarte osoaren morrontza morala eta materiala ageri da eleberrian zehar. Nobela honek Euskal Herri erruralaren tripak bistaratzen ditu, erlijioa, beldurra, politika, grinak, gorroto-maitasunak, umorea, esplotazioa...