cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nazio Batuetako Txineraren Eguna
Nazio Batuetako Txineraren Eguna
2010eko otsailaren 19an, Nazio Batuen Informazio Publikoko Sailak, OBV/853-PI-1926 dokumentuan, apirilaren 20an Txineraren Eguna ospatzea erabaki zuen.
Urtez urteko gaiak
Hegazti Migratzaileen Mundu Eguna
Hegazti Migratzaileen Mundu Eguna
2006tik eta UN Environment erakundeak koordinatua, Hegazti Migratzaileen Nazioarteko Eguna (ingelesez,WMBD) urtero ospatzen da..Mundu osoko hegazti migratzaileen eta haien habitaten kontserbazioa inspiratzea da helburua.
2018az geroztik, hegaztiei buruzko sentsibilizaziorako eta hezkuntzarako munduko kanpaina handienetako bi, Hegazti Migratzaileen Nazioarteko Eguna eta Hegazti Migratzaileen Nazioarteko Eguna elkartu ziren. Lehenengoa Environment for the Americas (EFTA) erakundeak zuzendu zuen, eta bigarrena Hegazti Basatien Kontserbazioari buruzko Hitzarmena (ingelesez, AEWA). Beraz, 2018tik ekintza bateratua da Hegazti Migratzaileen Mundu Eguna.
Bentzalkonio kloruro
Bentzalkonio kloruroa (BZK, BKC, BAK, BAC) desinfektatzaile, tentsioaktibo, bakterizida eta birus-jardueraren inhibitzaile gisa erabiltzen den produktu kimikoa da. Fungizida gisa ere erabiltzen dute, batez ere Trichophyton, Epidermophyton eta Candida generoen kontra. Benzalkonio kloruroa korrosiboa eta toxikoa da kontzentrazio altuetan.
Manhattan doktorea
Manhattan doktorea, Doctor Manhattan, Jonathan Osterman doktorea edo soilik Manhattan, Alan Moore eta Dave Gibbon komikigileen Watchmen komikiko superheroi bat da.
DC Comics argilatetxearen superheroi boteretsuenatzat jotzen da, mugarik gabeko ahalmenak baiditu.
Jonathan Osterman doktorea ustekabean fisika nuklearreko esperimentu batean proba ganbera batean itxita eta atera ezinik gelditzean, bere giza gorputza osorik desintegratua izango da, istripu honen lekukoek hiltzat joz. Halere, hil beharrean, materiaren energia manipulatzeko ahalmenak eskuratuko ditu, lehen aldiz bere gorputza berregiteko erabiliz. Bestelako ahalmenak: gizakiaz gaindiko indarra, teletransportazioa, materiaren manipulazioa maila azpiatomikoan eta iragarmena.
Filma
Watchmen (2009) filmean Billy Crudup aktoreak antzeztu zuen.
Watchmen
Watchmen, Zaindariak, Alan Moore gidoilariak eta Dave Gibbons marrazkilariak sortutako komiki liburu sail bat da. 1986-1987 artean DC Comics argitaletxeak 12 aleko sail mugatuan argitaratu zituen.
Komiki honek 1940ko hamarkada eta 1960ko hamarkadako superheroien kontakizun alternatiboa aurkezten du, AEBtei Kondor Operazioa eta Vietnamgo Gerraren bidez mundu osoan nagusitasuna ezartzen lagunduz. Orain herrialdea Sobietar Batasunaren aurkako Gerra Hotzan murgildua dago, mozorrotutako Zaindariak legezkanpo jarriak eta iraganeko superheroiak erretiroa hartu edo AEBetako Gobernuarentzat lan egiten dute.
Kontakizuna protagonisten bilakaera pertsonala eta beren arteko borrokez gain AEBetako Gobernuarentzat lan egiten zuen superheroi baten erailketaren ikerketan ere oinarritzen da, eta azkenik, Zaindariek miloika gizaki hil ditzazken gerra nuklear bat sor dezaken konplot bati aurre egin beharko diete.
Azido flufenamiko
Azido flufenamikoa antiinflamatorio ez esteroideo familiako botika da. Azido fenamiko edo fenamatoaren deribatua, analgesiko eta antipiretikoa ere bada.
2020ko urrian, FDAk medikamentuaren etiketa hanturaren aurkako sendagai ez esteroide guztietarako eguneratzea eskatu zuen, jaiotzeagatiko giltzurrun-arazoen arriskua deskribatzeko, likido amniotikoaren maila baxuan gertatzen baitira.
Mary Walcott
Mary Walcott (Salem (gero Danvers), Massachusetts, Estatu Batuak, 1675eko uztailaren 5a - Sutton, Massachusetts, AEB, 1719) "afligida" izeneko nesketako bat izan zen, 1692-1693an Salemen sorgin-epaiketetan lekuko gisa.
Bizitza
1675eko uztailaren 5ean jaio zen, Jonathan Walcott kapitainaren alaba izan zen (1639 - 1699), eta Mary Sibley (edo Sibly; 1644 - 1683), biak Salemekoak, hamazazpi urte inguru zituen, 1692an akusazioak hasi zirenean.
Bere izeba, Mary Walcott, Samuel Sibleyren emaztea (edo Sibly; 1657–1708), Tituba eta John Indian, Titubaren senarra, txakur bat elikatzeko "sorgin-pastel" bat nola labekatu erakutsi zion Titubari, berak eta haren lagunek jakin zezaten nork 'lotzen' zituen. Joseph B. Felten aipamena Los Anales de Salem-en, arg. (1849), 2, 476. or.: 1692ko martxoaren 11 – "Maryk, Samuel Sibleyren emazteak, bertan behera utzi du elizarekin komunioa, Johni (Titubaren senarrari) aurreko esperimentua egiteko eman zizkion aholkuengatik, eta bere asmoa errugabea zela aitortu du berriro."
Ezkontza
Mary Walcott Isaac Farrar-ekin ezkondu zen, Massachusetts Woburneko John Farrar-en semearekin, 1696ko apirilaren 28an. Hainbat haur izan zituzten, eta Townsendera, Massachusettsera, joan ziren bizitzera. Neska bigarren aldiz ezkondu zen David Harwoodekin 1701ean, Suttonen (Massachusetts). Bederatzi seme-alaba izan zituzten:
Azken urteak
Suttonera joan ziren 1729 inguruan, haren ondorengo gehienak Salemen bizi zirela. David ehulea zen, 1744 baino lehen hil zen. Mary Walcott Harwood 1752 baino lehen hil zen ziurrenik.
Mercy Lewis
Mercy Lewis ( Falmouth, Maine; 1674 edo 1675-17??) Salemgo epaitegietako lekukoa izan zen.
Biografia
Philip Lewisen eta Mary (Cass) Lewisen alaba izan zen. 1689ko irailaren 30ean, indiarrek beren aitona-amonak, izebak, osaba-izebak eta lehengusu-lehengusinak hil zituzten; ondorioz, Mercy, 14 urtekoa, zerbitzari gisa jarri zuten George Burroughs apaizaren etxean. 1691rako Salemera, Massachusettsera, joan zen, ezkondutako ahizpa batekin; Thomas Putnamen etxeko zerbitzari bihurtu zen.
Salemgo epaiketak
Lewisek funtsezko papera izan zuen Salem-en sorgin-epaiketen salaketetan 1692an, 20 lagun sorginkeriak exekutatu zituenean, George Burroughs bere maisu ohia barne.
Putnam etxeko kide gisa, Ann Putnamen lagun egin zen Mercy, baita Mary Walcott lehengusinarena ere. Putnam eta Walcotten akusazioek lagundu zuten sorginen gaineko histeria zabaltzen. 1692ko apirilaren hasieran, Lewisek esan zuen Satanas agertu zitzaiola, eta "urrea eta gauza on asko" eskaini zizkiola bere liburuan idatziz gero. Handik gutxira, Satanes Burroughs moduan agertu zitzaion, eta haren aurrean esan zuen "oso mendi altu batera eraman zuela eta lurreko erresuma guztiak erakutsi zizkiola", eta esan zion denak emango zizkiola bere liburuan idatzi nahi izanez gero. Rebecca Nurseren arreba Mary Eastey ere salatu zuen Lewisek, epaitu eta urkatuko baitzuten. Lewisek akusatutako beste batzuk dira Martha Corey, Giles Corey, Bridget Bishop, Susan Martin, John Willard eta Sarah Wildes.
Giuseppe Veronese
Giuseppe Veronese (1854ko maiatzaren 7a - 1917ko uztailaren 17a) italiar matematikaria izan zen, geometrian espezializatua.
Mercy Lewis
Salemgo epaiketak
Lewisi ere akusazioak egin zitzaizkion. Ann Putnam, Jr.-ek esan zuen Lewisen agerraldia ikusi zuela, baina hark esan zuen ez ziola kalterik egin. Epaiketen ondoren, Mercy Bostonera joan zen izebarekin bizitzera. Han, seme ez-legitimoa izan zuen. 1701ean ezkondu zen, Bostonen, Massachusettsen.
Fikzioa
Mercy Lewis Arthur Miller-en The Crucible eta haren bi egokitzapen zinematografikoen liburuan nabarmendutako pertsonaietako bat da. Salem serieko pertsonaia bat ere bada, Elise Eberlek interpretatua.
Giuseppe Veronese
Biografia
Giovanni Antonio Veroneseren eta M. Elisabetta Ottavia Duseren semea zen. Aita margolari-dekoratzailea zen, eta oso gaztetatik Veronesek margorako joera handia sentitu zuen, baina artea utzi zuen familiaren egoera ekonomiko apalagatik, aitaren aurkakotasunagatik eta bere jaioterrian eskola artistikorik ez zegoelako.. Zuricheko Politeknikoan ikasi zuen non Wilhelm Fiedlerren eragina jaso zuen eta Luigi Cremonarekin harremanetan jarri ondoren, Erromako Unibertsitatean amaitu zituen ikasketak. 1880an Alemanian egonaldi bat egin zuen (Berlin eta Leipzig), eta Felix Kleinekin ikasi zuen.
1881ean Paduako Unibertsitateko irakasle izendatu zuten, eta han egon zen bizitza osorako. Parlamentuan ere diputatu izan zen (1897-1900) eta Italiako Erresumako senatari izendatu zuten 1904an.
1911-1912ko neguan odol zirkulazio arazo larriak eragin zituen gripe larria izan zuen, baina oraindik aktibo egon zen hil zen urtera arte, 1917an.
Bentzilpenizilina bentzatina
Bentzilpenizilina bentzatina penizilinaren barietate kimiko bat da, zenbait bakterio-infekzio tratatzeko muskulu barnetik ematen dena.
Giuseppe Veronese
Biografia
Segmentu infinituak eta infinitesimalak esplizituki sartzen dituen geometriaren eraikuntzaz arduratzen da Veronese, horrela Arkimedear ez den geometria sortuz. Bere oinarrizko ideia da espazio arruntaren konfigurazioak edozein hiperespazioko edozein punturen konfigurazio jakin baten sekzio gisa lortzen direla.
1891n bere lan nagusia argitaratu zuen: Fondamenti di geometría a più dimensioni e a più specie di unità rettilinee esposti in forma elementare, eta ondoren artikulu sorta bat etorri zen (horietan bere ikuspuntuak zabaldu eta defendatu zituen) eta liburu bat. bigarren hezkuntzara zuzendua, Paolo Gazzinigarekin batera idatzia: Elementi di geometría ad uso dei licei. Guztietan geometria zientzia mistoa dela defendatzen du, neurri batean premisa enpirikoek eta hein batean postulatu eta axiomek eraikia. Ideia hauek Corrado Segrek eta Giuseppe Peanok gogor kritikatu zituzten besteak beste.
Bentzilpenizilina bentzatina
Medikamentua, gero, odol-zirkulazioan hidrolizatu egiten da, bentzilpenizilina sortuz, eta, aurkezpen kimikoa dela-eta, bentzilpenizilina produzitzeko aukera ematen du luzaro, eta bakterioen aurkako ekintza iraunkorra eragiten du, 3-6 astez gutxi gorabehera, dosi injektagarri bakar batekin. Bentzilpenizilina bentzatina Osasunaren Mundu Erakundearen funtsezko sendagaietako bat da
Beste formula berritzaile batzuk dauden arren, bentzilpenizilina bentzatina, sifilia tratatzeko baliagarria izaten jarraitzen du kokapen guztietan, nerbio-sistema zentralean izan ezik. Arrisku handiko pertsonen sukar erreumatikoaren prebentzioan ere ematen dute.
Bentzilpenizilina bentzatina ez da gomendagarria 3 urtetik beherakoentzat (nekrosia izateko arriskua baitute).
Clémentine Hélène Dufau
Clémentine Hélène Dufau (Quinsac, Gironda, 1869ko abuztuaren 18a – Paris, 1937ko martxoaren 18a) margolari frantsesa izan zen. Société des Artistes Français-eko eta Società Heleno Latinako kidea izan zen, Erroman (Italia).
Sariak
Parisko Aretotik lortutako aintzatespenen artean, hauexek daude: Bashkirtseff saria, 1895; hirugarren mailako domina, 1897; bidaia-zorroa, 1898; bigarren mailako domina, 1902; Hors Concour; zilarrezko domina 1900eko Parisko Erakusketa Unibertsalean. Frantziak Ohorezko Legioko Gurutzea eman zion, Marie Curieri bezala.
Biografia
1869an jaio zen Quinsacen, Girondan. 1937an hil zen. Nageurs au Gorra d'Antibes lana aurkeztu zuen 1932ko udako Olinpiadetako gaitasun artistikoan, baina ez zuen onarpenik izan.
Arthrobacter
Arthrobacter generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, Micrococcaceae familian sailkatzen direnak.
Genero honen berezitasun nabarmenena bere morfologiari dagokio: Arthrobacter pleomorfikoa da, hots, itxuraz aldatzen du bere bizi-zikloaren arabera edota hazten den hazkuntza-ingurunearen arabera, bazilo edo koko itxura hartuz. Sarritan harizpiak eratzen ditu.
Orokorrean, gazte direnean bazilo itxurakoak dira bakterio hauek, eta hazkunde-fase egonkorrean sartzen direnean koko bihurtzen dira.
Arthrobacterren ugalketa prozesua berezia da oso; erdibiditzen denean, sortzen diren zelula berriek V itxurako disposizioa hartzen dute, mikroskopioan ondo ikusten dena.
Aerobio hertsiak dira, eta katalasa (+). Ez dute esporarik sortzen.
Molekula organiko konplexuak degradatzeko gai dira: hidrokarburoak, zelulosa eta pestizidak, besteak beste.
Esporak ez eratu arren, Arthrobacter erresistentzia handiko bakterioa da, lehortze eta elikagaien ezari aurre egiten diena.
Azido mefenamiko
Azido mefenamikoa antiinflamatorio ez esteroideo familiako botika da. Azido fenamiko edo fenamatoaren deribatua, min arina edo moderatua tratatzeko erabiltzen da, baita hilekoaren mina tratatzeko ere. Beste AIEE batzuetan bezain maiz erabiltzen ez bada ere, askotan sukarra arintzeko ere erabiltzen dute antipiretiko gisa. Oraindik argitu gabe dago hanturei eta umetoki-uzkurdurei lotutako mina gutxitzeko mekanismoa. Ziklooxigenasaren jardueraren inhibizio ez-espezifiko, ez-lehiakor eta itzulgarriaren bidez prostaglandinen sintesia eragozten du. Entzima horrek azido arakidonikoa prostaglandina bihurtzen du.
Arthrobacter
Genero honetako bakterioek ez dute garrantzi klinikorik, giza patogenoak ez direlako.
Ann Putnam, Jr.
Ann Putnam, ezagunagoa Ann Putnam Jr. izenez (Salem (gero Danvers), Massachusetts, Estatu Batuak, 1679ko urriaren 18a - ib., 1716ko ekainaren 29a) Salemgo Judizioetako akusatzaile nagusietako bat izan zen, Ingalaterra Kolonial Berrian. Sorgintzat hartutako neska batzuen laguna zen, eta 1692ko martxoan bera ere atsekabetuta zegoela esan zuen. 62 pertsonaren akusazioaren erantzulea izan zen, horietatik 20 exekutatuak eta hainbat kartzelan hil ziren. Barkamena eskatu zuen akusatzaile bakarra izan zen.
Aurrekariak
1679ko urriaren 18an jaio zen Salem Villagen, Thomasen (1652-1699) eta Ann Carr (1661-1699) hamabi seme-alabetatik nagusiena. Israel eta Rufus Putnam jeneralen lehengusina zen. Mercy Lewis akusatzailea zerbitzari zen Putnamen etxean, eta beste bat, Mary Walcott, Ann-en lagunik onena.
Epaiketen ondoren
Gaixo kronikoa izan zen epaiketen ondoren, eta garaia baino lehen hil zen. Charles Wentworth Upham-ek, sorginkeria-eszenetan, gainezkako areto beroetan, tentsio fisiko eta urduritasun handiarekin lotzen du, publikoaren begiradapean eta kitzikapen orokorraren aurrean. Hura, bere ama bezala, ahula eta delikatua zen.
Bi gurasoak 1699an hil zirenean, Putnam bizirik suertatu ziren 9 neba-arreben ardura izan zuen, gazteena hilabete gutxiko adingabea. Inoiz ez zen ezkondu.
Barkamena eskatu
1706an, Ann Putnamek publikoki barkamena eskatu zuen sorginkeriagatik epaiketetan zuen zereginagatik. Barkamena eskatu zuen akusatzaile bakarra izan zen: Jainkoaren aurrean umiliatu nahi dut aitaren familiari laurogeita hamabigarren urtearen inguruan gertatu zitzaion probidentzia triste eta xume horrengatik. Ni haurtzaroan nintzela, Jainkoaren probidentzia horren bidez, hainbat pertsona krimen penagarriez akusatzeko tresna izan behar zuen, eta, beraz, beren bizitza kendu zitzaizkien, orain arrazoi zuzen eta onak ditudala uste izateko. Eta Satanen ilusio handi batek engainatu ninduen garai triste hartan; beraz, tresna izan ote zen beldur naiz, beste batzuekin, nahiz eta ezjakintsua eta nahigabea izan, nire eta lur honen gainean odol errugabearen errua ekartzeko; hala ere, edozein pertsonaren aurka nirekin esan edo egin nuena, egiazki eta zuzen esan dezaket, Jainkoaren eta gizakien aurrean, ez nuen inolako haserrerik, maltzurkeriarik edo borondate txarrik izan edozein pertsonaren aurka, nik ez bainuen halakorik; Baina egin nuena ezjakintasunagatik izan zen, Satanasek engainatuta. Eta, bereziki, ni Rebecca Nurse eta haren bi ahizpak akusatzeko tresna nagusia naizenez, 'hautsean' etzan nahi dut, eta Jainkoaren barkamena eskatzen diet, bai ita minaren eta irainaren bidezko kausa eman diedan guztiei ere, haien arteko harremanak kendu edo salatu egin baitzituzten.
Bizirik atera ziren biktimek eta exekutatuen senideek barkamena onartu eta harekin adiskidetu ziren.
Heriotza
1716an hil zen eta gurasoekin herriko hilerrian lurperatu zuten, markatu gabeko hilobi batean. 1716ko ekainaren 29an zabaldu zen testamentua. Bertan, bizirik geratu ziren zortzi neba-arrebei buruz ari zen, eta lau nebei utzi zizkien familiako lurrak eta lau ahizpei ondare pertsonala.
Sare purpurakor
Sare purpurakorra (Cortinarius purpurascens) Cortinariaceae familiako onddoa da.
Sukaldaritzan baliorik gabea. Toxikotasun txiki bat du eta horrek intolerantzia arinak eragin ditzake alergia duten pertsonengan.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 15 cm arteko diametrokoa, trinkoa, ganbila, ertzak oso biribilkatuta eta azkenik laua. Denbora hezean likatsua da, eta lehorrarekin distiratsua, sortzetiko fibrilak ditu, hau da, azalean oso txertatuta. Kolore marroi-purpura du, argiagoa ertzean eta batzuetan erdian ere argitu egiten da.
Orriak: Itsatsi-eskotatuak, meheak, nahiko estu eta purpura-more kolorekoak, ondoren marroi-kanela kolorera pasatzen dira eta igurtziz purpuraz zikintzen dira.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Purpurascens epitetoa berriz bere haragiaren koloreagatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzan baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Gortinarik gabeko Lepista nuda delakoarekin nahas daiteke, honek arbi-formako erraboil lodirik ere ez du oinaren oinarrian.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hostozabal eta koniferoen basoetan ateratzen da; hostozabaletakoek kolore orokorra argiagoa dute eta ez dute erraboila hain baztertua.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Erasotutako Haur Errugabeen Nazioarteko Eguna
Erasotutako Haur Errugabeen Nazioarteko Eguna Nazio Batuen Erakundeak ekainaren 4ean ospatzen duen eguna da, 1982ko abuztuaren 19an sortua.
Historia
Hasiera batean, 1982ko Libanoko Gerraren biktimei bideratu bazen ere, geroago "abusu psikologiko, fisiko eta emozionalaren biktima diren mundu osoko haurrek jasandako mina antzematera" zabaldu zen. Egun horretan, Nazio Batuek haurren eskubideak babesteko hartutako konpromisoa berresten dute".
Nazio Batuen E-7/8 ebazpena. Erasoaren Biktima diren Haur Errugabeen Nazioarteko Eguna
1982ko abuztuaren 19an, Nazio Batuen Batzar Nagusiaren, 31. osoko bilkuran, Palestinar en auzia aztertu ondoren eta "Israelgo eraso-ekintzen biktima diren haur palestinar eta libanoar ugaria" oroituz, ekainaren 4ean Haur Errugabeen Nazioarteko Eguna ospatzea erabaki zuen.
Luigi Cremona
Luigi Cremona (1830eko abenduaren 7a - 1903ko ekainaren 10a) italiar matematikaria izan zen. Bere bizitza geometria ikastera eta bere herrialdeko matematika aurreratuaren irakaskuntzaren erreformara eman zuen. Bere ospea "Introduzione ad una teoria geometrica delle curve piane" lanean oinarritzen da Kurba eta gainazal aljebraikoen ezagutzarako oinarrizko ekarpenak egin zituen. Cremonaren diagrama izeneko egitura isostatikoak kalkulatzeko metodo oso ezaguna ere garatu zuen.
Biografia
Luigi Cremona Pavian (Lonbardia) jaio zen, orduan Austriaren menpeko Lonbardia-Veneziako Erresumaren zatia.
1848an ikasketak utzi behar izan zituen Austriaren menderakuntzaren aurka armak hartu zituen "Italia Askea" batailoian sartzeko. Unibertsitatera itzuli eta gero, Francesco Brioschiren zuzendaritzapean ekin zion berriro ikasketei. 1853an ingeniaritza zibilean eta arkitekturan doktoratu zen eta matematikako irakasle karrera hastea erabaki zuen.
Bere lehen lana Cremonako Lizeoko oinarrizko matematikako irakasle izan zen. Gerora Milanen antzeko postu bat lortu zuen. 1860an Boloniako Unibertsitatean goi-mailako geometria irakasle titular izendatu zuten, eta 1866an goi-mailako geometria eta estatika grafikoko irakasle titularra Milango Goi Unibertsitate Teknikoan. Urte horretan bertan Berlingo Akademiaren Jakob Steiner sarirako aurkeztu zuen "Memoria sulle superfici del terzo ordine" izeneko tratatu batekin, eta saria JCF Sturmekin partekatu zuen. Bi urte geroago sari bera eman zioten lehiaketan parte hartu beharrik gabe.
1873an Erromatik deitua izan zen ingeniaritza unibertsitatea antolatzeko, eta bertan goi mailako matematikako irakasle eta katedratiko izendatu zuten lehenengoz 1877an. Ordurako Cremonaren ospea Europa osora hedatu zen, eta 1879an Londresko Royal Society-ko kide korrespontsal hautatu zuten. Urte hartan bertan Italiako erreinuko senatari izendatu zuten.
Erroman hil zen 1903an.
Haurren Lanaren Aurkako Mundu Eguna
Haurren Lanaren Aurkako Nazioarteko Eguna Nazioarteko Lan Erakundeak 2002 az geroztik ospatzen duen eguna da, haurren lan esplotazioari aurre egiteko sentzibilizazioa eta aktibismoa sustatzen dituena. Lanean jarduteko gutxieneko adinari buruzko 183. Hitzarmena eta haurren lan mota okerrenen gaineko 182. Hitzarmena sustatzeko ere balio du egunak.
Beraz, Ekainaren 12an Haurren Lanaren Aurkako Nazioarteko Egunean, haurren lanaren aurkako mundu-mugimendua sustatzea da.
Historia
Nazioarteko Lan Erakundeak, lan-mundua arautzen duen Nazio Batuen organoak, 2002an Haur Lanaren Aurkako Nazioarteko Eguna plazaratu zuen. Egun horretan, gobernuek, tokiko agintariek, gizarte zibila eta nazioarteko erakundeek, langileek eta enplegu-emaileak biltzen dira, haurren lanaren arazoa adierazteko eta lanean ari diren haurrei laguntzeko jarraibideak zehazteko.
Lana dela eta, mundu osoko ehunka milioi neska-mutil hezkuntza, osasun, aisia eta oinarrizko eta eskubidea urratuta ikusten dituzte. horien erdia baino gehiago lan modu okerrenen mende, hau da, ingurune arriskutsuetan, esklabotza edo behartutako beste lan motetan, legez kanpoko jardueretan, droga-trafikoa eta prostituzioan, zein gatazka armatuetan aritzen dira.
Haurren Lanaren Aurkako Nazioarteko Egunaren garrantzia haurren lanaren arazoari arreta jartzea eta hori desagerrarazteko moduak aurkitzea da. Horiek, haurrengan arazo mental eta fisiko kaltegarriak eragiten ditu.
Samina
Samina (frantsesezko jatorrizkoan, La Douleur) Marguerite Duras frantses idazleak 1985ean argitaratutako liburu bat da.
Edukia
Samina narrazio bilduma bat da (sei istorio guztira); narrazio horietako batzuk autobiografikoak dira (edo autofikzioa, bestela) eta beste batzuk asmatuak (fikziozkoak).
Testu hauek okupazioaren azken egunetan idazten hasi baziren ere (Cahiers de la Guerre), 1985era arte ez ziren argitara eman; esan bezala, batzuk fikziozkoak eta besteak benetako gertaeretan oinarrituak daude, eta kezka moral baten lekukotasuna uzten digute, borreroen eta biktimen arteko harreman konplexuetan barneratuz.
Euskarazko itzulpena
Liburua Xabier Artola Zubillagak euskaratu eta Erein argitaletxeak argitaratu zuen, 2014an, Literatura Unibertsala bildumaren barruan. Azala Antton Olariagak diseinatu zuen.
Pepita Sanz
Josefa Sanz Batista, izen artistikoa Pepita Sanz (Toledo, 1881 – Bartzelona, 1928ko maiatzaren 31) nafar abeslari lirikoa izan zen.
Bizitza
Josefa Sanz Batista Toledon jaio zen 1881ean. Mariano Sanz Escartín atarrabiar militarra­ren eta Maria Luz Batis­ta y Ribero kubatarraren alaba zen, eta Cesáreo Sanz Escartínen iloba. Haurtzaroa Lizarran igaro zuen, aita bertara igorri baitzuten. Nafarroan hasi zituen kantu ikasketak, eta Madrilgo Goi Mailako Errege-Musika Kontserbatorioan jarraitu. Ondoren Parisera joan zen Antonio Baldellirekin ikastera.
1903an egin zuen debuta, Brescian, Vincenzo Belliniren La sonnambula operarekin. Ondoren, Milango Teatro Liricon eta Nizako Palais de la Jetéen aurkeztu zen, Gioachino Rossiniren Sevillako bizargina abestuz. 1905ean, Alessandro Boncirekin kantatu zuen Londresko Covent Gardenen, arrakasta handia bilduz. Porton eta Lisboan ere oso harrera beroa jaso zuen, baina bolada batez agertokiak alde batera utzi zituen, ama gaixotu eta zaintzera joan baitzen.
1901eko, 1905eko eta 1907ko Sanferminetan Gaiarre antzokian kantatu zuen; Pablo Sarasate, Santa Cecilia orkestra, Orfeón Pamplonés, Pilar Mitxelena harpa jotzailea eta Santos Laspiur pianista izan zituen lagun. 1913an, Mirentxu operaren paper nagusia abestu zuen Bartzelonako Liceun Bilboko Koral Elkartearekin.
Errefuxiatuen Mundu Eguna
Errefuxiatuen Mundu Eguna Nazio Batuek ekainaren 20an antolatzen duten nazioarteko eguna da. 2001. urtean mundu osoko errefuxiatuen omenez hasi zen ospatzen, 1951ko Errefuxiatuen Estatutuari buruzko Konbentzioaren 50. urteurrena zela eta.
Historia
2000. urteko abenduaren 4ean, 55/76 ebazpenean, Nazio Batuen Batzar Nagusiak onartu zuen, ekainaren 20a Errefuxiatuen Mundu Eguna izango zela. Ebazpenean adierazi zen 2001ean Errefuxiatuen Estatutuari buruzko 1951ko Konbentzioaren 50. urteurrena bete zela. Konbentzioak errefuxiatuak konbentzitu ditu mundu osoko kaltetuei ohore egiteko, kontzientziatzeko eta laguntza eskatzeko.
Errefuxiatuen estatutuari buruzko konbentzioa eta protokoloa
1948ko Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalak onartzen du pertsona batek asiloa eskatzeko eskubidea duela eta bere tratuan ez dela bereizkeriarik egongo sexua, adina, ezgaitasuna, sexualitate edo bestelangoengatik.
1951ko Errefuxiatuei buruzko Konbentzioaren arabera, beldurra dela eta errefuxiatu batek ezin du bere jaioterrira itzuli, bere arraza, erlijio, gizarte-talde edo iritzi politiko desberdina duelako. Errefuxiatua bere herrialdea uzten duen pertsona da, gerraren, gatazka eta jatorrizko herrialdean izan duen indarkeriaren ondorioz. Hitzarmenari eta protokoloari esker, errefuxiatuek asilo-eskubideak dituzte herrialde batean, beren jatorrizko herrialdearen jazarpenik gabe.
Hitzarmenaren arabera, errefuxiatuek eskubidea dute justizia, oinarrizko hezkuntza, enplegua eta dokumentazioa lortzeko, baita bidaia-dokumentu bat ere, pasaporte gisa.
1967an, Nazio Batuek zabaldu egin zuten 1951ko Konbentzioaren ekintzen ondorioz errefuxiatu-estatutua eskatuko zuten pertsonen kopurua, Bigarren Mundu Gerraren ondorioz beren etxeetatik ihes egin behar izan zuen pertsona edo pertsona gisa definitu baitzuten errefuxiatu bat. Horri 1967ko Protokoloa deitu zitzaion. Protokoloak, une hartan, kendu egin zituen errefuxiatua izateak zituen denbora-mugak eta definizio geografikoak.
David Arroyo
David Arroyo Durán (Talavera de la Reina, 1980ko urtarrilaren 7a) espainiar txirrindulari ohia da, 2001etik 2018ra profesionala izandakoa.
Illes Balears–Banesto taldea (2005–2012)
Talde honetako eskalatzaile onenetakoa zen 2005etik 2012ra, Alejandro Valverde taldeburuarekin batera.
Arroyoren lehenbiziko garaipenik nabarmenak, 2004ko Portugalgo Itzulian lorturiko bi etapak (non Mendiko eta Gazteen sailkapenak poltsikoratu ziten) eta 2008ko Vueltako 19. etapa izan ziren.
2006ko Tourreko lehenbiziko astean, Valverde istripu bat izan zuen eta Arroyo taldeburu bilakatu zen, Óscar Pereiro taldekideak elastiko horia eskuratu zuen arte. Geroztik, Arroyok Pereirori lagundu zion mendiko etapetan, lidergoa amaieraraino mantentzen. 2010eko Italiako Giroan, Arroyok elastiko arrosa bost egunez jantzi zuen. Hamaikagarren etapan, ihesaldi bateko partaide izan zen, faborito nagusiekin 13 minutuko aldea lortuz eta hiru egun geroago, mendiko etapa batean, lidergoa eskuratu zuen. Maglia arrosa mantendu ahal izan zuen mendiko bi etapetan, baita Kronplatzeko erlojupekoan, hala ere, hemeretzigarren etapan lidergoa Ivan Bassoren eskuetan utzi behar izan zuen. Amaieran, sailkapen orokorreko bigarren postuan gelditu zen, pelotoiko mendateko jaitsieretan txirrindulari trebeenetariko bat zela frogatuz.
San Pedro baseliza (Alesbes)
San Pedro baseliza Aragoiko Erriberako Alesbes udalerrian kokatutako XV. mendeko kristiau baseliza bat da.
Eraikina
Hiribilduaren mendebaldean dago, egungo "Bardea" izeneko kanpinaren ondoan. Adreiluz eraikita dago, eta oinplano angeluzuzena du, lau zatitan banatuta; kanpoaldetik, adreiluzko kontrahormek eusten diete. Badirudi XV. mendeko obra dela, nahiz eta gogor ukitu.
Alesbesko udaletxea
Alesbesko udaletxea Alesbes nafar udalerriko udaletxea da.
Alesbesko Udalaren egoitza da eta Espainia plazan kokatuta da, hiriaren erdialdean.
Eraikina
Foruen plazaren eta Espainia plazaren artean dago. 1770 inguruan eraiki zuten. Adreiluzko hiru fatxada ditu, eta bakoitzak tratamendu ezberdina du. Fatxada nagusian, bost arku zabaleko arkupea duen lehen atal bat artikulatzen da. Eraikinaren goikaldean, perimetro osoa hartzen duen arkutxoen galeria bereizgarria dago.
Atariko Andre Mariaren eliza
Eraikina
Herriaren erdian dago eta XVII. mendean eraldatutako XVI. mendeko eraikuntza da. Komentu-elizaren eskemari jarraitzen zaio; gurutze latindarreko oinplanoa du, ilargixka-gangaz estalia, eta gurutzaduran kupula. Igeltsuzko dekorazio oparoak egitura hori suspertzen du; osagarri duina da, erretaula nagusia, barrokoa ere XVII. mende bukaerakoa. Hau Francisco Gurrearen obrarekin erlazionatu da bere apaingarrien erritmo eta lengoaiagatik. Vicente Berdusanen tailerreko mihise barrokoak ditu.
Thue Christiansen
1979an groenlandiar parlamentuko kide hautatu zuten, groenlandiar autonomia aldarrikatu zenean. 1979tik 1983ra Groenlandiako gobernuko hezkuntza ministroa izan zen.
Groenlandiako banderaren diseinatzailea izan zen, eta 1985eko ekainaren 1ean onartu zen ofizialki.
Bobadillatarren jauregia
Bobadillatarren jauregia Aragoiko Erriberako Alesbes udalerrian kokatutako Erdi Aroko jauregi bat da.
Sofia Depassier
Sofía Nieves Depassier Sepúlveda (Santiago, 1998ko martxoaren 4a) Txileko modelo eta edertasun erregina da, Miss Unibertso Txile 2022ko irabazlea.
Bobadillatarren jauregia
Eraikina
Tamaina handiko eraikina da, eta ibaiertzeko barrokoaren adibide bikaina da. Kanpoko fatxadetara begira dagoen adreilu trinkoz egina, XVII. mende amaierakoa edo XVIII. mende hasierakoa da. Sotoak, bi solairu eta teilatupe bat ditu. Mendebaldeko fatxadan ate nagusia dago, harrizko dinteldua. Bere gainean, harrizko hiru mentsulen gainean dagoen balkoi bat. Aipatutako zirkuluerdiko arkutxoen galeria bereizgarriak, dekorazio geometrikoa duenak, eta zurezko erlaitzak, guztiz berreraikiak, multzoa definitzen amaitzen dute.
Hepatitisaren Mundu Eguna
Hepatitisaren Mundu Eguna uztailaren 28an ospatzen da eta helburua hepatitisari (A, B, C, D eta E hepatitisak deitzen diren gaixotasun infekziosoen taldea) buruzko kontzientzia, prebentzioa, diagnostikoa eta tratamendua sustatzea da. Gaixotasun akutuak eta kronikoak eragiten ditu eta urtean 1,34 milioi pertsona hiltzen ditu. Hepatitisak gibeleko infekzio akutua nahiz kronikoa eragin dezake. Herrialde batzuetan, B hepatitisa da zirrosiaren kausarik ohikoena, eta gibeleko minbizia ere eragin dezake.
Hepatitisaren Nazioarteko Eguna Munduko Osasun Erakundeak antolatzen dituen 11 kanpaina ofizialetako bat da, Chagasen Gaixotasunaren Nazioarteko Eguna, HIESaren Aurkako Nazioarteko Eguna eta Malariaren Mundu Egunarekin batera, besteak beste.
Historia
2004ko urriaren 1ean, C Hepatitisari buruzko Nazioarteko Kontzentizazio Eguna ospatu zen lehenengoz. Hala ere, herrialdeen arabera "hepatitisaren eguna" data desberdinetan ospatzen zen. Horregatik, 2008an, Hepatitisaren aurkako Mundu Aliantzak, gaixo taldeekin lankidetzan, maiatzaren 19an Hepatitisaren Lehen Mundu Eguna izendatu zuen.
2010eko maiatzean, Osasunaren Mundu Batazarraren 63. sesioan data uztailaren 28ra aldatu zen, Baruch Samuel Blumberg Nobel saridunaren ohorez, B hepatitisaren birusa aurkitu zuen eguna oroituz.
Hepatitisaren Mundu Eguna 100 herrialde baino gehiagotan ospatzen da urtero.
2012an, Munduko Guinness Errekorra sortu zen, 20 herrialdetako 12.588 pertsonak Hiru tximino jakintsuak ekintzak egin zituztenean Hepatitisaren Nazioarteko Egunean, gaixotasunaren ezjakintasuna adierazteko.
Mary Eastey
Biografia
Mary Towne jaio zen. Gurasoak William Towne eta Joanna izan ziren. Zortzi neba-arreba ziren. Rebecca Nurse eta Sarah Cloyce ahizpak ere akusatuta egon ziren. 1655ean Isaac Easteyrekin ezkondu zen, 1627ko azaroaren 27an Ingalaterran jaiotako Topsfieldeko baserritar eta upelgile batekin. Hamaika seme-alaba izan zituzten: Joseph (1657-1739), Sarah (1660-1749), John, Isaac (1662-1714), Anna, Benjamin, Samuel, Jacob, Josuah, Jeffrey eta Mary.
Epaiketak
Bere ahizpak bezala, herritar errespetatua eta elizkoia zen eta akusazioa ezustekoa izan zen. 1692ko apirilaren 22an, Easteyk eskuak bildu zituen, eta Mercy Lewisek, akusatzaileetako batek, keinua imitatu eta eskuak banantzeko gai ez zela ziurtatu zuen, Easteyk bere eskuak askatu zituen arte. Easteyk burua makurtu zuenean, lotsatutako neskek lepoa moztu nahi ziela garrasi egin zuten. Bere histeriaren aurrean, Mary Eastey elokuentziaz defendatu zuen bere burua, eta Hathorne epaileak akusatzaileeei ea ziur zeuden emakume horrexek zeuzkan atsekabetuta galdetu zien.
Maiatzaren 18an askatu zuten. Hala ere, maiatzaren 20an Mercy Lewisek esan zuen Easteyren espektroak eraso egiten ziola. Bigarren atxiloketa-agindua eman zuten eta gau horretan bertan, Eastey bere ohetik atera eta kartzelara itzuli zuten. Easteyk eta Cloycek lehen eskaera bat idatzi zuten gortean; besteak beste, "espektro-ebidentzia" kontuan ez hartzeko eta akusatzaileak deklaratu baino lehen banantzeko eskatzen zuten. Irailaren 9an epaitu eta heriotza-zigorra ezarri zioten.
Robert Caleft Mundu ikusezineko mirari gehiago lanean, Easteyren agur serio eta hunkigarria deskribatu zuen, lana gauzatu aurretik, irailaren 22an, Martha Corey, Ann Pudeator, Alice Parker, Mary Parker, Wilmot Redd, Margaret Scott eta Samuel Wardwellekin batera. Cotton Matherrek, gero lotsatzeko, honelaxe deskribatu zituen: "Infernuko zortzi irabiatzaile". Soka jarri aurretik, Easteyk otoitz egin zuen sorgin-ehiza amai zedin. Rebecca Nurse ahizpa, urkatua izan zen uztailaren 19an, baina Sarah Cloyce 1693ko urtarrilean askatu zuten.
Barkamena
Halaber, Easteyren bigarren eta azken eskaera argitaratu zuen bere obran, eta zera esan zuen dokumentu hunkigarriagorik ez zitzaiola inoiz epaile bati zuzendu. Han, Maryk ez zuen bere bizitzaren alde egiten, faltsuki akusatutakoen alde baizik. 1711n, gobernuak Easteyren familiari hogei libera eman zizkion bidegabeko exekuzioaren kalte-ordainetan. Isaac alarguna 1712ko ekainaren 11n hil zen.
Mira Nair
Mira Nair (Rourkela, India, 1957ko urriaren 15a) zinema-zuzendaria da.
Biografia
Rourkelan jaio zen. Delhiko Unibertsitatera joan zen Soziologia eta Interpretazioa ikastera. 19 urterekin beka bat lortu zuen Harvardeko Unibertsitatean Irudia eta soinua ikasteko.
1979an egin zuen lehen filma, Jama Masjid Street Journal izenekoa. Hortik aurrera, Indian oinarritutako hainbat lan iritsi ziren, mendebaldeko ohiturak eta indiar kultura nahastuz.
Hegoafrikara joan zen bizitzera.
Sigsbeeko itsas hobia
Ezaugarriak
Gaur egun, gehieneko sakonera 3.750 eta 4.384 metro artekoa da, eta batez beste 1.615 metrokoa. Sigsbee hobia 480 kilometro baino gehiagoz hedatzen den sakonunea da, eta maiz «itsas azpiko Arroila Handia» deitzen zaio. Mexikoko eremu ekonomiko esklusiboaren barruan dago, eta USS Maineko Charles Dwight Sigsbee kapitainak izendatu zuen, gero, 1898an, Habanan (Kuba) lehertu zena. Lurretik gertuen dagoen puntua Mexikoko kostaldea da, eta Progresotik (Yucatán) 355 kilometro ipar-mendebaldera dago.
Antoni Zabala i Vidiella
Antoni Zabala i Vidiella Filosofia eta Hezkuntza Zientzietako lizentziaduna da eta Hezkuntzaren Psikologian doktore tza programako ikastaroak egin zituen. Prestakuntzarako Baliabide eta Ikerketa Institutuko zuzendaria da (L'Institut de Recursos i Investigació per a la Formació (IRIF)). Guix. Elements d'Acció Educativa aldizkariaren sortzaileetako bat da eta erredakzio kontseiluko kidea da. AULA de Innovación educativa aldizkariaren zuzendaria ere bada. Oinarrizko gaitasunetan aditua da. Aholkulari lanak egin ditu Kataluniako Generalitat eko Hezkuntza Kontseilaritzan, Andorrako Gobernuan, Espainiako Hezkuntza Ministerioan eta Espainiako Estatuko beste administrazio batzuetan ere. Curriculum-diseinuak eta irakasleen prestakuntza-planak egiteko ekarpenak egin ditu XXI. mendeko lehen hamarkadetan. Latinoamerikako zenbait hezkuntza-erakunderen aholkularia ere izan da.
Eri (argipena)
Eri terminoak hainbat adiera du:
Euskaraz, eri izan daiteke:
Gainerakoan:
Karmengo Amaren komentua
Eraikina
Santa Eufemia elizaren parean Karmengo Andre Mariaren komentua dago, XVIII. mendearen lehen erdian eraiki bazen ere, XVII. mendeko komentu-elizen eredu bereizgarriari jarraitzen diona. Bost ataleko habearte luzea du, eta alboko kaperak ditu, barne-komunikazioarekin, gurutzadurarekin eta burualde zuzenarekin. Korua oinaldean dago eta habeartearen bi atal hartzen ditu. Estalkia ertz-gangazkoa da alboko kaperetarako, kanoi erdikoa habearterako eta kupulakoa gurutzaduran. Tradizio manieristari estalkietan banatutako gai geometrikoen apaindurak jarraitzen dio. XVII. mendeko komentu-arkitekturari buruzko aipamen bera ikus daiteke fatxadan, nahiz eta kasu honetan materiala adreilua izan. Fatxada banatzen duten bi gorputzetatik, behekoa arku hirukoitzeko elizpea da. Arkuaren gainean horma-hobi bat dago, Karmengo Ama Birjinarekin eta leiho batekin. Tinpano kurbatu batek koroatzen du multzoa, hegalen artean. Albo batean zirkuluerdiko bi arku dituen kanpai-horma, osoa.
Tenpluak errokoko estiloko erretaula multzo bat du, bere apaindurari laguntzen diotenak, bereziki presbiterioko espazioan, non handienak eta albokoek efektu barrokoak areagotzen dituzten. Hirurak Dionisio de Villodas y Lucas de Mena maisuak eginak dira, 1769an kontratatu zituztenak. Mugimenduak eta dinamismoak erretaula horien oinplanoak eta altxaerak inbaditzen dituzte, zeinetan lerro kurbatuaren eta contracurvaren jokoak bere elementu guztiak zuzentzen dituen. Erliebeen fintasunari eta leuntasunari lotutako arrokaila-kolpeek multzoaren distira indartzen dute, eta ez du merezi fardelezko eskultura eta urre-koloreko eskulturarik.
George Peter Alexander Healy
George Peter Alexander Healy (Boston, 1813ko uztailaren 15a - Chicago, 1894ko ekainaren 24a) estatubatuar erretratuen margolaria izan zen. Bere garaiko margolaririk emankorrena eta ezagunena izan zen, eta pertsonaia bikain asko erretratatu zituen. Parisen eta Erroman ikasi zuen eta estudioak egin zituen Chicagon eta Parisen.
Joanes Etxakon
Joanes Etxakon Salazar, Senpereko (Lapurdi, Frantziako erresuma) eta Etxakoneko (Duzunaritze, Nafarroako erresuma) jauna, Nafarroako buruzagi militar bat izan zen Nafarroako independentziaren aldeko gerla denboran.
Familia
Etxakonea zen Duzunaritzeko etxe noble bat, eta haren jaunak bazuen tokia Nafarroako Gorteetan. Joanes Etxakon aita ezkondu zen Joana Salazar, Lapurdiko Senpereko andrearekin. Joanes semea jaio zen 1490 inguruan. Alaba bat jaio zen ere bai, Maria Etxakon Salazar, Luis Monreal, Urtubiako jauna eta Lapurdiko bailearekin ezkondu zena 1512an.
Biografia
Oraindik gaztea zelarik gertatu zen Nafarroako erresumaren inbasioa Albako dukea eta Espainiarren eskutik (1512). Une hartan Joanesek Duzunaritzeko ontasunak galdu zituen eta Lapurdin gotortu zen. Bere koinata Luis Monreal Gipuzkoarrek burututako segada batean hil ondoren, Joanes Etxakon bihurtzen da bere iloba Joanes Monreal haurraren tutorea eta izendatuta dago Lapurdiko baile kargurako (1516). Ondoko urtean (1517) Joanes ezkontzen da Ixabel Agaramontekin, Roger Agaramont jaunaren eta agaramontarren buruzagiaren alaba zena. Rogerren seme nagusia hilda zegoen ordurako eta bere biloba txikia izanik, Senpereko jauna bilakatu zen nunbait agaramontarren buru militarra. Bitartean Karlos Agaramont apezpikua, Rogerren beste semea, agaramontarren buruzagi politikoa zen (bitartean Roger hil zen 1519an Baionan).
Henrike II.a erregeak agindurik, 1521an agaramontar guztiak sartu ziren Iruñea berreskuratzera, Esparros eta Karlos Agaramonten gidaritzapean. Noaingo porrotaren ondoren, gatazka Bidasoaldean kokatu zen eta Hondarribia pasa zen nafarren aginduetara. Joanes Etxakon gertakari guzti hauekin lotura izan zuen.
1522an Joanes Etxakonek bideratu zuen mugimendu bat Oiartzualdean. Horretarako bildu zituen 1.000 lagun inguru Urtubian eta San Martingo jaunak gidatzen zituen 3.500 landsknecht alemaniarrekin batera sartu zen Oiartzunerantz. Orduan gertatu zen Aldabeko gudua, Beltran de la Cuevak buruzagi espainiarrak mobilizatu zituen Irungo milizien aurka, san Martzial egunean (ekainak 30), eta horretan Etxakon garaitua eta preso hartua izan zen eta San Martin hilik geratu zen. Ondoko egunetan Beltran de la Cuevak deliberatu zuen bere presoa trukatzea Hondarribian preso hartua izan zen beste jaun espainiar batekin.
1523an berriz, Lapurdi guztia erasotua izan zen, Philibert de Chalon Orangeko printzearen eta Espainiarren eskutik. Odet de Foix orduan gortortu zen Baionan. Etxakon, Lapurdiko bailea izanik, ezin zuen gauza handirik egin Espainiarren aurrean eta lurraldea suntsitua geratu zen. Dena den Philibert Gipuzkoara itzultzen zelarik, Uztaritze eta Senpere artean antolatu zen segada batean Lapurtarrek Espainiarren hainbat jende eta hornikuntza mendean hartu zuten (1524ko urtarrilaren 2an). Alta, Orangeko printzearen kanpainia eraginkorra izan zen Lapurdi ahultzeko eta 1524ko otsailaren 27an Espainiarrak Hondarribiaz jabetu ziren berriro.
1526an Bidasoan bertan, aurreko urtean Paviako guduan preso hartutako Frantziako erregea askatu zuten, bere semeen entregaren truke.
1528an, Henrike II.ak, Nafarroako erregeak definitiboki berreskuratu zuen “Nafarroa Beherea”. Orduan gatazkak baretu ziren Nafarroako erresumari inposatutako mugen inguruan. Bide batez Joanes Etxakonek berreskuratu zituen bere Duzunaritzeko ontasunak.
1529ko Frantzia eta Espainiaren arteko Cambraiko Bakearen ondorioak Lapurdin eta Bidasoaldean gauzatu behar ziren. Horrela, 1530ko uztailaren lehenean, gertatu zen Frantziako erregearen semeen askatzea dirutza baten truke. Egun berean Frantziako erregearekin ezkondu behar zen Leonor Austriakoari harrera egin zitzaion. Prozedura diplomatiko guzti hauetan inplikatua egon zen Senpereko jauna.
Joanes Etxakon, Senpereko jauna, Lapurdiko baile karguan 1535 arte mantendu zen. Bere suhiaren mesederako utzi zuen kargua eta denbora gutxira hil zen.
Ondorengotza
Ixabel Agaramontekin izan zuen alaba bakar bat:
Michel Mohrt
Michel Mohrt (Morlaix, 1914ko apirilaren 28a - Paris, 2011ko abuztuaren 17a) Bretainiako Finistère lurraldean jaiotako idazle, editor, literatura kritikari eta literaturaren historialari frantsesa zen. Margolaria zen, bestetik, Frantses Akademian 33. eserlekuan eseri zen akademikoa izanz zen.
Biografia
Michel Mohrt 14 urterekin hasi zen letretan. Zuzenbideko eta letretako ikasketak egin zituen Rennesko 1 Unibertsitatean. Morlaixen abokatu gisa 1937tik inskribatuta egon zen. Bigarren Mundu Gerran, ofizial gisa jardun zuen Alpeetako armadan, armada italiarraren aurka, Vesubio haraneko eskualdean. Gerra ostean, Marseillan inskribatu zen abokatu gisa. Robert Laffont lagun zuela literatura munduan sartu zen hirian. Estatu Batuetara eta Kanadara bidaiatu zuen. Yaleko Unibertsitatean frantses literaturari buruzko ikastaroak eman zituen. Frantziara itzuli zen eta Gallimard argitaletxerako amerikar literaturan espezialista gisa lan egin zuen. Robert Penn Warren, William Styron, Jack Kerouac eta William Faulknerrekin adiskidetasuna izan zuen. 1962an, La Prisión Marítima liburuari esker, Frantziako Akademiaren Eleberriko Sari Nagusia jaso zuen. 1985eko apirilaren 18an Frantziako Akademiako kide hautatu zuten, eta Marcel Brionen lekua hartu zuen 33. eserlekuan (eserleku hori Voltairek hartu zuen bere garaian). Literatura kritikaria izan zen ere, eta Le Figaro egunkarian argitaratu zituen bere lanak.
Anna Gardell-Ericson
Anna Maria Gardell-Ericson (Visby, Suedia, 1853ko urriaren 10a – Stockholm, 1939ko ekainaren 2a) margolari eta akuarelista suediarra izan zen. Kostaldeko eszenetan eta laku edo ibaietako paisaietan espezializatu zen.
Biografia
Bere aita Johan margolari paisajistatzat hartzen da, baina litekeena da bere dedikazio nagusia udal mailako administrari-ofiziala izatea.
Gardell-Ericson hamasei urterekin hasi zen pintatzen, eta zuen talentuagatik Suitzara joan zen ikastera.
Margolari ibilbidea
1879an, Parisera joan zen Alexandre-Louis Leloir eta Ferdinand Heilbuth-ekin ikasten jarraitzeko, eta Camille Corot-en akuarelak kopiatu zituen. 1882an erakusketa handia egin zuen Parisko Aretoan, eta, horren ondorioz, Goupil & Cie arte-banatzaileen hileko 1.000 frankoko kontratua lortu zuen. Urte horretan, Johan Ericsonekin (1849-1925) ezkondu zen, Karlshamngo margolari paisajistarekin. Dudley Gallery arte-elkarteko kide ere izan zen.
Gardell-Ericson senarrarekin bizi izan zen Frantzian 1884 arte. Une hartan, kolera-izurrite bat lehertu zen Parisen. Gero Suediara itzuli eta Göteborgen finkatu ziren. Han egon zen bitartean, Gummeson Galerian eta hainbat arte-elkartetan erakusketak egin zituen. Arte Ederren Jauregian ere bere lanen erakusketa bat egin zuen, 1893ko Chicagoko Kolonbiako Mundu Erakusketan.
Hil baino lehentxeago bere memoriak idatzi zituen, baina ez ziren argitaratu. 1939an eta 1946an, beren lanen atzera begirako erakusketa handiak egin ziren.
Yann Martel
Yann Martel (Salamanca, 1963ko ekainaren 25) kanadar idazlea da.
1988an argitaratu zituen bere lehen istorio laburrak aldizkarietan, eta 1996an lehen eleberria. Life of Pi 2001ean argitaratu zen eta Booker Saria irabazi zuen. 2012an eleberrian oinarritutako film bat filmatu zen.
Azagrako jauregia
Historia
Nafarroako Erresumako nomina ofizialean arma-kabo gisa ageri da. 1631n Martin Urotz Azagrarena zen, urte horretako exekutorial batean ikus daitekeenez. 1699an, gorteetarako deia egin zitzaion Jose Zala Peralta jaunari, eta hark kuartelei aurre egitea eskatu zuen 1723an. Felipe Lavid jaunak, Logroñoko bizilagunak, 1745ean egin zuen errebate berria.
Zumarreko Andre Mariaren eliza
Zumarreko Andre Mariaren eliza Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako XVII. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.
Eraikina
1680. urtean Domingo Gutierrez Azagrakoa eta Andres Martinez San Adriango bizilaguna eraikitzen ari ziren adreiluzko eraikin barrokoa da. Sei urte geroago, Pedro Alfarok sakristia eraiki zuen. Erretaula nagusiak, XVIII. mendearen bigarren erdiko errokoko estilokoak, Zumarreko Ama Birjinaren irudi bat eta Andra Mariaren tipologiari jarraitzen dion XIV. mendeko tailu gotiko bat babesten ditu.
Eibar KE 2022-2023
Entrenatzailea: Gaizka Garitano (12-15, 21-Egun)
Estatistikak
Jokalariak guztira: 28
Denboraldiko Hamaikakoa
Lehiaketa guztietako datuekin, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.
Vera Zakharova
Vera Kirillovna Zakharova, Вера Кирилловна Захарова, (Delgei, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1920ko uztailaren 12a - Jakutsk, Errusia, 2010eko urtarrilaren 1a) Sobietar Aire Indarraren Polikarpov Po-2 anbulantzia-hegazkin pilotua izan zen. Bigarren Mundu Gerran zehar. Valeri Kuzmin sobietar hegazkinlari aitzindariaren ikasle izandakoa, lehenengo jakutiar emakume pilotua izan zen.
Bigarren Mundu Gerran zegoela, alemaniarrek bere hegazkina eraitsi zuten Polonian. Verak larrialdiko lurreratzea egitea lortu zuen, baina Wehrmachten kontrolpeko eremu batean lurreratu zen. Ondorioz, alemaniarrek gerra-preso hartu zuten.