cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alòs
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Alos udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 285 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Katearen erregela
Katearen erregela edo katearen araua, bi funtzioren konposizioaren deribatua lortzeko formula da. Kalkulu aljebraikoan deribatuen kalkulua egiteko erabilgarria da, funtzio konposatuak daudenean.
Arauaren deskribapena
Intuitiboki, y aldagaia badugu, eta bigarren u aldagai baten menpe badago (y=f(u)), aldi berean hirugarren aldagai x baten menpe dagoena (u=g(x)); y-ren x-rekiko aldaketa-tasa kalkula daiteke, y-ren u-rekiko aldaketa tasa eta u-ren x-rekiko aldaketa-tasaren biderkadura eginez.
Leibniz notazioa
Bestela, Leibniz notazioan, katearen araua honela adieraz daiteke:
non adierazpenak dio deribatu hori egitean g funtzioa f-ren araberako aldagai askea balitz bezala aztertzen dela.
Goi ordenako deribatuak
Faà di Bruno formulek katearen araua goi mailako deribatuetara orokortzen dute. Hauetako batzuk hauek dira:
Princes Lakes (Indiana)
Princes Lakes Indianako herri bat da. Johnson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,312 biztanle zituen, 3.49 kilometro koadrotan banatuta.
Beyond the Poseidon Adventure
Beyond the Poseidon Adventure Irwin Allenek zuzendutako 1979ko filma da. Zazpi urte lehenago estreinatutako The Poseidon Adventure filmearen bigarren zatia da, eta kruzerotik sei pertsona erreskatatu eta ondoren gertaturikoa kontatzen du, ontzian pertsona gehiago bizirik geratzen direlako.
Ameriketako Estatu Batuetan 1979 maiatzaren 18an estreinatu zen.
3934 Tove
3934 Tove asteroide baten izena da. otsailaren 23an aurkitu zuen P. Jensen, K. Augustesen, H. J. Fogh Olsen-ek Brorfelde Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1987 DF izena zeraman. Ondoren Tove omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3934 Tove asteroidearen orbitak batezbeste 2,39 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,918 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,863 distantziara. Eszentrikotasuna 0,198 da, eta makurdura orbitala 4,62ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.
Servin
Servin Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Servin udalerrian erroldatutako biztanleak 177 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 71 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (39 gizon eta 28 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Servin udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.721 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Servin udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 635 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Petasobathra
Petasobathra Lyonetiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Petasobathra sirina da.
Soulom
Soulom Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Soulom udalerrian erroldatutako biztanleak 261 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 182 etxebizitza zeuden, 116 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 114 etxeak ziren eta 68 apartamentuak ziren. 116 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 160 ziren, horien artean 111 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 111 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (59 gizon eta 41 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Box Canyon (Texas)
Box Canyon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Val Verde konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Soulom
Diru sarrerak
2009an Soulom udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 275 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.012 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 zapata-denda zen eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Afrixalus delicatus
Afrixalus delicatus Afrixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Minoxidil
Minoxidila sendagai hodi-zabaltzaile antihipertentsiboa da, intentsitate ertaineko alopezia androgenikoaren tratamendurako eta hipertentsio kasu larrietarako erabiltzen dutena.
Ilea hazteko, bide topikotik ematen dute, soluzio hidroalkoholiko gisa. Printzipio aktiboaren kontzentrazioa %5ekoa da gizonetan eta %2koa emakumeetan. Hipertentsioa tratatzeko, ahotik ematen dute.
Minoxidila botika gisa 1979an asmatu zuten, konposatua beste medikamentu batzuekiko erresistenteak diren giltzurrun-arazoak dituzten pazienteentzat hodi-zabaltzaile indartsua zela jakin zenean. Erabilera klinikoan, gizonengan gorputzeko ilea eta bizarra handitu egiten zirela konturatu ziren, eta baita emakume batzuengan hipertrikosia ere bai.
Bílá (Liberec District)
Bílá (Liberec District) Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 952 biztanle ditu eta 26,36 kilometro koadroko azalera. Liberec barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1537 urtean egin zen.
Corazón Aquino
Corazón Aquino (ezkongabetan Cojuangco; Izen goitia: Cory ; Manila, 1933ko urtarrilaren 25a - Makati, 2009ko abuztuaren 1a) filipinar politikaria izan zen, Benigno Aquinoren emaztea.
Filipinetako lehendakaria izan zen 1986-1992 urteetan. Lehendakari izan zen urteetan, aurkariak izan zituen armadaren barruan, komunistak etengabe matxinatu ziren, eta arazo ekonomiko larriak izan zituen. 1992ko hauteskundeetan, bere lehendakariorde Fidel Ramos jenerala, 7 estatu-kolpetan defenditu izan zuena, babestu zuen lehendakaritzarako.
Edda
Eddak, eskandinaviar mitologiarekin lotutako istorio bildumak dira. Izen honekin, bi Erdi Aroko islandiar bilduma literario ezagutzen dira, elkarrekin eskandinaviar mitologia ezagutzeko corpusik garrantzitsuena eratzen dutenak.
Edukia
Gaur egun galdua dagoen ahozko narrazioaren antzinako tradizio eskaldikoaren atalkako zatiak dira, istorio hauetako batzuk kontserbatu zituzten adituek bildua eta idatzia izan zena.
Walter Ulbricht
Walter Ulbricht (Leipzig, Alemania, 1893ko ekainaren 30a - Berlin, Alemania, 1973ko abuztuaren 1a) alemaniar politikaria izan zen.
Edda
Edukia
Bildumak bi dira: Edda prosaikoa (Edda txikia edo Snorriren Edda izenarekin ere ezaguna), eta Edda poetikoa (Edda nagusi edo Saemunden Edda izenarekin ere ezagutzen dena). Berez, Edda izena, Snorrik idatzitakoari eman zitzaion, baina ondoren poetikoari ere bai.
Walter Ulbricht
Biografia
Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen (1912), eta Alemaniako Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat (1919).
Przemków udalerria
Przemków Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Polkowice barrutian kokatuta. 107,45 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8555 biztanle zituen.
Walter Ulbricht
Biografia
Hitler aginpidera iritsi zenean, Parisen erbesteratu behar izan zuen, eta, 1945ean, Berlinera itzuli zen. 1950etik 1971ra, Alderdi Sozialista Batuko lehen idazkaria izan zen, eta, 1960tik 1971ra, Alemaniako Errepublika Demokratikoko estatu-kontseiluko lehendakaria.
Antimateria
Partikulen fisikan antimateria antipartikularen kontzeptua materiarentzako hedapena da. Honela, antimateria antipartikulaz osatua dago, materia arrunta partikulaz osatua dagoen bitartean. Adibidez, antielektroi batek (karga positiboa duen elektroia, positroi ere deitua) eta antiprotoi batek (karga negatiboa duen protoia) antimateriazko atomo bat sor lezakete, elektroi batek eta protoi batek hidrogeno atomo bat eratzen duten era berean. Materia eta antimateriaren arteko talkak biak suntsituak izatera eramaten ditu, hau da, elkar deuseztatzen dute, energia altuko fotoiak sortuz (gamma izpiak) beste partikula-antipartikula bikote batzuez gain.
Notazioa
Fisikan marra horizontal edo makroi bat erabiltzen da partikulak antipartikuletatik bereizteko: adibidez p` protoia eta  p  antiprotoia. Antimateriazko atomoentzat notazio bera erabiltzen da. Adibidez, hidrogenoa H bezala idazten bada antihidrogenoa  H  idatziko da.
Edda
Edukia
Edda poetikoan, antzina-antzinako olerkiak bilduak daude, heroi eta mitologiari buruzkoak, egile ezezagun batek eginda 1250ean.
Antimateria
Notazioa
Bi partikulen arteko karga elektrikoaren diferentzia ere erabiltzen da: adibidez elektroia e− eta positroia e+.
Non dago antimateria
Onartutako teoria zientifikoek unibertsoaren hasieran materia eta antimateria kantitate berean zeudela diote. Baina, materiak eta antimateriak elkar deuseztatzen dutenez nola liteke gaur egun gurean den materiazko mundua izatea, nola edo hala gure unibertsoan materia antimateriari nagusituko zitzaion. Hau da, unibertsoaren hasieran materiaren kantitatea antimateriareran baino handiagoa izango zen. Fisikan, materia-kantitateak antimateriarena gainditu izanaren jatorria den prozesua bariogenesi deitzen da, eta hiru aukera aurreikusten ditu:
Edda
Edukia
Badaude zenbait teoria Edda hitzaren jatorriari buruz. Teoria batek 'amona handia' (Rig) esan nahi duen hitzaren berdin-berdina dela dio. Beste batek, Eddak 'poetika' esan nahi duela argudiatzen du. Hirugarren batek, Oddiren liburua esan nahi duela, non Oddi, Snorri Sturluson hezia izan zen tokia den.
Polkovicita
Polkovicita mineral bat da.
Ezaugarriak
Polkovicita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Txamorro (hizkuntza)
Txamorroa (txamorroz: Finuʼ Chamorro) austronesiar hizkuntza bat da, Marianetan hitz egiten dena (uharte horietan, koofiziala da ingelesarekin batera).
Marianak 1521tik 1898ra Espainiako Erresumaren menpe egon ziren eta, ondorioz, gaztelaniaren eragin handia du. Esaterako, txamorroaren alfabetoan ñ hizkia erabiltzen da. Lexikoan gaztelaniaren eragina oso nabarmena da, baina gramatika austronesiarra da oinarrian. 1898az geroztik, Marianak Ameriketako Estatu Batuenak dira; hala, bada, ingelesak gero eta eragin handiagoa du txamorroan.
Hiztun kopurua gero eta txikiagoa da. Ingelesaren eraginez, txamorro gazteak beren hizkuntza baztertzen ari dira. Gaur egun 50.000 hiztun inguru dira. Uharte horietatik Estatu Batuetara joandako askok txamorroa erabiltzen dute oraindik.
Earthquake
Filmak arrakasta handia lortu zuen bai Ameriketako Estatu Batuetan bai mundu osoko zinemetan 79 milioi dolar eskuratuz.
Txamorro (hizkuntza)
Ezaugarriak
Hizkuntza aglutinatzailea da: hitz erroek hizki asko jaso ditzakete, horrela haien esanahiak eta funtzioak aldatuz. Esaterako, In manmasanganenñaihon gui («hitz egin genion denbora pixka batean») elementu hauek ditu:
Hizkuntza honek ezaugarri mistoak ditu: espainieratik soinu batzuk eta hitz asko (% 50) hartu ditu, eta Mikronesiako hizkuntzen elementu asko ere baditu.
Alfabetoa
Txamorroaren alfabetoak letra hauek ditu: ʔ (herskari glotistzarra), A, Å, B, Ch, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, Ñ, Ng, O, P, R, S, T, U, Y.
Letra horien soinu korrespondentziak ez dira beti gaztelaniazkoak. Y /dz/ ahoskatzen da. N eta Ñ ez dira bereizten. CH digrafoa /ts/ ahoskatzen da. Hizkuntza idatziko A eta Å ez dira ondo bereizten.
Michel Périn
Michel Perin (Lavardac, 1947ko maiatzaren 20a) frantziar txirrindulari ohia da.
Palmaresa
1967 1968 1969 1971 1972 1973 1974 1975 1977
Teatro Colón
Teatro Colón, Argentinako hiriburu den Buenos Airesen dagoena, munduko opera antzokirik garrantzitsuenetako bat da bere tamaina, akustika eta ibilbideagatik. Bere akustika bikainagatik operarako bost antzokirik hoberenetako bat bezala hartua da.
Milango La Scala, Wiener Staatsoper, Dresdeko Semperoper eta Parisko Operaren parekoa, musika maite dutenen toki bazterrezina da. Colón antzokia betidanik publikoak eta artistarik handienek ohoratutako antzoki bat izan da.
1908an inauguratu zuen Antonio Paoli / Hermógenes Irulegi tenore ospetsuak.
2006 amaieran, Teatro Colónek zaharberritze kontserbatibo eta modernizazio teknologikoko prozesu sakon bat jasan zuen, bere oparotasun garaiko jatorrizko distira itzuli ziona, bere akustika mantentzea lortuz. 2010eko maiatzak 24an berrirekia izan zen, Argentinaren Bigarren Mendeurrenaren jaien zati bezala.
Parexaula
Parexaula Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Parexaula isomima da.
Goenkale
Goenkale ETB 1eko euskarazko telesail bat da, Pausoka Entertainment ekoiztetxeak eta Euskal Telebistak ekoitzia. Arralde izeneko fikziozko herri batean gertatzen diren gorabeherak kontatzen dira bertan. Arraldeko kale nagusiak ematen dio telesailari izena: Goenkale.
Hasierako helburua hiru hileko iraupeneko telesaila egitea zen, baina, saioak izan zuen harrera ona eta audientzia-datu apartak ikusita, aurrera jarraitu zuen. Azkenean, guztira 22 denboraldi eta 3.708 atal emititu ziren 1994ko urriaren 3tik 2015eko abenduaren 28ra bitartean. Euskal Herriko historian inoiz izan den telesailik luzeena izan da, eta, Europan, bigarrena. Garai horretako ETB 1eko saiorik arrakastatsuena izan zen eta gizarte sareetan ere jarraipen zabala izan zuen. ETBren inoizko saiorik garrantzitsuenetakoa da.
1994tik 2004ra astelehenetik ostiraleta emititzen zen (astean 5 atal). 2004ko irailetik aurrera berriz, astelehenetik ostegunera (astean 4 atal). 2006ko urtarrilaren 9an astelehenetan eta asteartetan ematen hasi ziren, egun bakoitzean bi atal (astean 4 beraz). Eta 2014-2015 denboraldian ordutegiak aldatzen hasi ziren: batzuetan astelehen eta astearte eta beste batzuetan astelehenetan bakarrik (astean beraz 2 edo 4 atal). Azkenik 2015ko urtarriletik aurrera, astelehenetan bakarrik ematen hasi ziren (astean 2 atal).
= Argumentua = Goenkaleren 22 denboraldietan aro ezberdinak izan dira pertsonaia eta trama berrien joan etorriekin:
Taphozous hilli
Taphozous hilli Taphozous generoko animalia da. Chiropteraren barruko Taphozoinae azpifamilia eta Emballonuridae familian sailkatuta dago
Goenkale
2. aroa: Maria Luisa Galardi (2002-2008)
Lasatarren artetik Maria Luisa eta bere seme Xabier bakarrik geratu ziren. Beraz, aro berri honetako protagonista Maria Luisa izan zen eta trama berriak hasi ziren, bere lagunekin, ingurukoekin eta iritsi ziren pertsonaia berriekin. 9. denboraldian Hortentsi (Maria Luisaren laguna) Arraldera itzuli zen. Maria Luisak sekulako liskarrak izan zituen Estefaniarekin (Xabierren neska-lagun berria) eta Leonorrekin (Joxe Mariren ligea izan zena). Eta, gainera, Maria Luisa ere psikiatrikora sartu eta bertako tramak agertu ziren.
10. denboraldian, berriz, Xabier Lasa hil zen auto istripu batean, Maria Luisa psikiatrikotik atera zen era Leonorrekin adiskidetu eta gerora oso lagunak egin ziren. 11. denboraldian Joxe Mari hil zen eta Arraldera Jesus iritsi zen (Ane Lasaren senarra izan zen Koldoren aita), Maria Luisarekin maitemindu eta ezkondu egin ziren. 12. denboraldian, ordea, Jesus hil egin zen. Denboraldi berean, Maria Luisak ezagutzen ez zuen alaba bat zuela jakin zuen eta Julia iritsi zen Arraldera (Maria Luisari lapurtu zioten haurra). Aro honen amaiera 14. denboraldian iritsi zen. Gaizka psikiatrikotik atera eta Arraldera itzuli zen, baina Juliak hil egin zuen. Hortik astebetera Maria Luisa hil zen semearen heriotzaren ondorioz, tronbosi batez.
Mironcillo
Mironcillo Ávilako udalerria da.
Goenkale
3. aroa: Madariagatarrak (2008-2014)
15. denboraldian sekulako aldaketa jasan zuen telesailak. Lasatarren eta Maria Luisaren garaia bukatu eta familia protagonista berri bat iritsi zen Arraldera: Madariaga familia. Abel Madariaga (familia burua), German eta Kandido (Abelen semeak), Alizia (Kandidoren emaztea eta Germanen maitalea), Joana eta Ikerne (Kandido eta Aliziaren alabak), Naia (Germanen eta Aliziaren alaba) eta Lukas eta Unai (Germanen semeak).
Mironcillo
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 119 biztanle zituen.
Goenkale
3. aroa: Madariagatarrak (2008-2014)
Hasieran, German, Kandido eta Aliziaren maitasun istorioa izan zen istorioaren ardatz. Gerora, ordea, Germanek eta Aliziak erlazioa utzi zuten eta Alizia Kandidorekin hasi zen. German, berriz, Mimirekin ezkondu zen. Beranduago, Olga iritsi zen (Germanen emaztea eta Lukas eta Unaien ama, hilda zegoela uste zutena). Germanek Ines ezagutu zuen aurrerago, eta haur bat izan zuen berarekin.
Lukas eta Ikerne ere maitemindu egin ziren. Baina lehengusuak zirenez, familiak ez zuen beraien maitasuna onartzen. Madariagatarrak ere pixkanaka desagertzen joan ziren. 16. denboraldian Unai hil egin zuten. 17. denboraldian Ikerne Australiara joan zen lanera eta bertan mutil-laguna ezagutu eta ama izan zen. 18.ean Olga hil zen istripu batean. 19. denboraldian Ikerne Italiara joan zen ikastera eta Lukasek Arraldetik alde egin zuen (gero, 21.ean itzuli zen). 20. denboraldian, berriz, Naia, German eta Ines Angolara joan ziren bizitzera eta Abel hil egin zuten. Alizia eta Kandido bakarrik geratu ziren.
4. aroa: Etxegaraitarrak (2014-2015)
21. denboraldian hasi zen Goenkaleko azkeneko aroa. Etxegaraitarrak agertu ziren. Bizitza osoa Arralden daraman familia zen, herriko farmaziaren jabeak. Baina ikusleak 21. denboraldian ezagutu zituen lehenengo aldiz: Amalia Lizardi (familia burua), Arantza eta Paskal Etxegarai (Amaliaren alaba eta semea), Jagoba (Arantzaren senarra), Tania, Hodei eta Alazne (Arantzaren eta Jagobaren seme-alabak), Lander (Paskalen semea), Joelle (Arantzaren eta Paskalen izeba), Olaia (Jagobaren arreba) eta Izaskun (Jagobaren maitalea).
Hodeiri leuzemia atzeman zioten. Amalia koman geratu zen, eta, farmazia aurrera ateratzeko dirua behar zutenez, Arantzak eta Jagobak hil egin zuten herentzia jasotzeko. Bestetik, Paskalek eta Arantzak jakin zuten beraien benetako ama Joelle zela, ordurarte izebatzat zutena. Gainera Etxegaraitarren lorategian, beraien farmaziako langile baten gorpua ere aurkitu zuten.
Aro berri honek ez zuen askorik iraun. Aro berri honek ez zuen harrera ona izan ikusleen artean, eta audientziak asko jaitsi ziren denbora gutxian. Etapa honekin amaitu zen Goenkale, 22 denboraldi eta gero.
= Atalak eta audientziak = Lehenengo denboraldiak sekulako audientziak izan zituen, eta, arrakasta hori ikusita, ikerketa soziologiko bat egin zuten Euskadin. 700 pertsoneko lagina hartuta, ondorioztatu zuten euskal hiztunen %70ak ikusten zuela Goenkale lehenengo denboraldian. Ikusleen artean gehiengoa emakumeak ziren, eta pertsonaia ezagunenak Joxe Mari, Maria Luisa eta Txapas aipatu zituzten.
Hurrengo denboraldietan ere audientziari eutsi zioten. Hala ere, pixkanaka jaisten joan zen, baina betiere ETB 1eko audientziaren bataz bestekoaren gainetik ibili zen. 2009-2010 denboraldian 84.000 ikusleko audientzia metatua izan zuen bataz beste (uneren batean ikusi zutenak telesaila); 2010-2011 denboraldian 68.000 ikuslekoa; 2011-2012an berriz 71.000 ikuslekoa eta 2013-2014 ikasturtean 54.000 ikuslekoa.
19. denboraldian esaterako, atal batzuetan (esaterako urtarrilaren 8an eta urtarrilaren 22an ) programa liderra izan zen 13-24 urte bitarteko gazteen artean. 2013ko urtarrilean %12ko kuota lortu zuen adin tarte horretako ikusleekin.
Azken bi denboraldietan datu kaskarragoak eman eta Euskal Telebistak telesaila bukatzea erabaki zuen arte.
22 denboraldi emititu ziren 1994tik 2015era bitartean ETB1en. Guztira 3.708 atal eta 1.854 emisio ordu.
Atal guztien datuak ikusteko, hemen zerrenda:
Beherakadaren arrazoi posibleak
= Aktoreak eta pertsonaiak =
22 denboralditan 400 aktoretik gora pasa Goenkaletik. Denboraldiz denboraldi aritu direnak ikusteko, hemen zerrenda:
''' Urte gehien eman dituzten pertsonaiak. '''
22 denboraldietan urte gehien eutsi dioten pertsonaiak hurrengo hauek dira:
Bi protagonista egin dituzten aktoreak
Telesailean parte hartu zuten aktore batzuk bi protagonista egin zituzten. Lehendabizi bat eta urte batzuk pasata, beste bat guztiz ezberdina:
Telesailetik pasatako aktore ezagunak
Goenkaleren 22 denboraldietan, Euskal Herrian nahiz Euskal Herritik kanpo ezagunak diren aktore asko pasatu dira telesailetik. Hauetako asko, gainera, bertan hasi ziren aktore lanetan. Besteak beste:
= Arralde =
Arraldeko kale nagusia da Goenkale, eta bertan topa ditzakegu hainbat agerleku. 22 denboraldietan anitz dekoratu agertu dira: Udaletxea, Sobia taberna, Muñagorri hotela, Madariaga ontziola, eta hainbat pertsonaiaren bizileku eta lantokiak. Guztietan aipagarriena Boga taberna da, ezbairik gabe, lehen denboralditik azkeneraino. Arraldeko tokirik mitikoena izan bada ere, 19. denboraldian ikusi zen lehenengoz bertako sukaldea. Hona erabili diren dekoratuetako batzuk:
= Hasierako kantak =
1-7. denboraldiak (1994-2001)
Ez da giro Goenkalen Lasa anaiak liskarturik daude Goenkalek oilategia dirudi eta Lasa anaiak elkarri mokoka bizi dira
Egunetik egunera Lasatarren itzalera Hemen bilduko gera bi oilar harroen legera
Przemyśl
Przemyśl barruti-eskumenak dituen Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko hiria eta udalerria da. 46,17 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 62154 biztanle zituen.
Goenkale
1-7. denboraldiak (1994-2001)
Ziriak ziri Goenkalen adarjotze benetan mundialak Goenkalen maiseaketa da lege eta Lasa anaiak matraka ta ziri dabiltza
Egunetik egunera Lasatarren itzalera Hemen bilduko gera bi oilar zaputzen legera
8-13. denboraldiak (2001-2007)
Leihotik begira plazaren erdira Arraldeko grinak eguzki argira lehiatilatik eguzki argira
= Goenkaletik sortutako formatuak = Goenkalek izandako arrakasta ikusita Euskal Telebista telesailarekin lotutako formato gehiago sortu zituen 22 denboraldietan zehar:
Atal bereziak
Goenkaleren historian zehar, saio eta atal bereziak egin izan dira atal kopuruak, denboraldiak edota urteurrenak ospatzeko.
Saio horiek ez dute zenbatzen ohiko kapituluek bezala eta 3.707 ataletatik apartekoak dira:
Antzezlana
Telesailak 20 urte bete zituen urtean, antzezlan bat sortu zuten Euskal Herrian barrera eramateko.
Jokin Oregik zuzendu zuen antzezlana eta telesailean azken urteetan agertutako sei aktorek antzeztu zuten: Xabier Perurenak (Ibon), Ylenia Bagliettok (Eider), Felix Arkarazok (Andoni), Maria Cruickshankek (Itxaso), Yannick Vergarak (Rakel) eta Carlos Nguemak (Nelson).
Antzezlaneko protagonistak nekazal etxe batera joango dira asteburupasa eta bertan, balio handiko erretratu bat desagertuko da. Abiaputu honekin, Goenkaleren osagai nagusiak izango ditu obrak: intriga, maitasuna eta umorea. Gainera, telebistan aspaldi agertu ez ziren pertsonaia batzuk agertuko dira eta telesailaren hasierako sekreturen bat edo beste ere aireratuko da.
Spin off-ak
Denboraldi bat izan zuen telesail horrek. Donostiara ikastera edo lanera joan diren hamar gazteren gorabeherak kontatzen dira bertan. Pertsonaia batzuk Goenkalekoak dira eta beste batzuk, berriak.
Hamaikagarren denboraldia bukatu zenean Euskal Telebistak spin-off berri bat egitea erabaki zuen. Bertako protagonistak Mikel (Iñaki Beraetxe), Txapas (Jose Maria Berasategi) eta Lutxi (Itziar Urretabizkaia) izango ziren. Horregatik Goenkaleko 12. denboraldian ez ziren agertu pertsonaia hauek.
Azkeneko momentuan ordea, ETB spin-off hau ez egitea erabaki zuen. Beraz, hiru pertsonaia hauek Goenkaletik eta spin-offetik kanpo geratu ziren.
Programak
Telesailak izan zuen arrakasta aprobetxatuta, Goenkalen oinarritutako programa batzuk ere egin ziren:
Kaleko jendearen iritzia biltzeko erreportari bat ere bazegoen: Klaudio Landa.
Telesailak 1000. atalera iritsi behar zuenean, Izaro Iraetak eta Xabier Euzkitzek "Goenkale esker 1000" saioa estreinatu zuten, 1999ko maiatzaren 23an. Guztira 10 atal izan zituen eta igande gauero eman zuten abuztuaren 1era arte. Programa honetan "Goenkale"n 5 urtetan eta 1000 ataletan gertatutako istorioak abiapuntu bezala hartuta, gaiak lantzen zituzten eta saioa osatu. Jende ospetsua, anonimoa, aktoreak, haurrak... gonbidatu ezberdinak izaten zituzten platoan. Bakoitzak beraien esperientziei buruz hitz egiten zuen. Gai hauetaz gain, ikuskizunak, showa eta aktuazioa ere izaten zituzten platoan. Saio honen helburua "Goenkale"ri babes handiagoa ematea zen eta horrela telesaila 1000. atalera inoiz baino indartsuago iristea.
Telesailak 18 urte bete zituenean, 2012ko udan, Goenkalez blai saioa ematen hasi ziren ETB 1en. Guztira hemezortzi atal izan ziren. Bat denboraldi bakoitzeko. Banaka-banaka denboraldi bakoitzaren laburpena egiten zuten astero. Horrela, telesailaren historia gogoratuz.
Hemeretzigarren denboraldian berriz, Goenzale hasi zen. Asteartetan, Goenkaleren atala eta gero, 23:30etan ETB3n ematen zuten saioa. Astero telesailako bi pertsonaia gonbidatzen zituzten eta aste hartan telesailean gertatu zena errepasatzen zuten, txutxumutxuak kontatu eta ikusleek zuzenean galderak egin zitzaketen twitter bidez.
Gonbidatuak berriz, lehenengo atalean Maitena Salinas (Mireia) eta Joanes Passicot (Manex) izan ziren. Bigarrenean Eneko Sagardoy (Said) eta Ylenia Baglietto (Eider). Eta hirugarrenean Tessa Andonegi (Alizia) eta Miren Gaztañaga (Ines).
= Cameo-ak = Goenkalen, cameo modura, hainbat eta hainbat pertsona ezagun agertu dira. Hona horietako batzuk:
Oihartzun gehien izan zuen cameoa 2004. urtean izan zen. Hain zuzen ere, Athleticeko eta Real Sociedadeko lehendakari izandako Fernando Lamikiz eta Jose Luis Astiazaran agertu ziren Goenkalen. Agerpen haren berri Espainako prentsan zabaldu zen.
= Telesailetik pasatako idazleak = Goenkaleko gidoietan idazle asko pasatu dira. Esate baterako: Juan Garzia, Inazio Mujika Iraola, Josean Muñoz...
Elkarrizketak idazten: Andoni Egaña, Arantxa Iturbe, Harkaitz Cano, Eskarne Mujika...
= Bitxikeriak =
= Datu teknikoak =
Aurrekontua
= Telesailaren amaiera = ETBko zuzendaritza eta ETB1eko telesaila ekoizten zuen Pausoka ekoiztetxeak adostu zutenez, telesaila 2015eko abendura arte ikusgai izan zen ETB1en. "Oraindik goiz da 2016ko programazioaren ardatzak zehazteko, baina egia da bultzada eman nahi diegula fikziozko telesailei datorren udazkenean, proiektu berriak estreinatuz eta aztertuz", adierazi zuen Euskal Telebistako zuzendaritzak.
"Lehen mailako ikus-entzunezko fenomenoa da Goenkale. Estatuko telesailik zaharrena da, eta urte guztian zehar ikusgai izango dugu Euskal Telebistako lehen katean", azpimarratu zuten hitzaldian.
Goenkaleren azken grabaketak Donostian, EiTBko Miramongo estudioetan egin ziren otsailaren 2an, baina telesaila 2015eko abenduaren 28ra arte izan zen ikusgai. Oraindik ere ETB1en saio ikusienetakoa da; horregatik, telesailaren ekoizleak lanean aritu ziren Goenkale berreskuratu nahian. Azkenean, EiTBko zuzendari nagusi Maite Iturbek aurreratu zuenez, 2016an Goenkale ordezkatu zuen telesaila egin zuten eta bertako hainbat aktorek hartu zuten parte bertan: Aitaren etxea.
= Erreferentziak =
= Ikus, gainera =
= Kanpo estekak =
Biurrun-Olkotz
Biurrun-Olkotz Euskal Herriko udalerri konposatu bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 20,5 kilometrora. Altuera 469 eta 937 metro artekoa da, eta 15,69 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Biurrun-Olkotz udalerri bat da, non Biurrun, bertze bat, Olkotz, xurgatu zuena, azken horren aurretik jarriz. Izarbeibarreko goialdean dago, eta Artederreta izeneko goi-ordokiaren zati bat hartzen du (batez ere Olkotz inguruan). Artederreta Nafarroako Mendialdearen eta Nafarroako Erriberaren arteko igarobide naturala da, Zidakos eta Robo ibaien ibarretatik barrena. Donejakue bideak zeharkatzen du udalerria, zehazki Somportetik datorren adarrak, Olkotzen geldialdia egiten duena. Azpimarratzekoa da Olkotzeko dorrea, oraindik zutik dirauen Nafarroako gotiko estiloaren adibide bikaina.
Bertako biztanleak biurrundarrak eta olkoztarrak dira.
Izena
Udalerria osatzen duten bi ibarren izenen gidoien bidez, elkarren ondoan jartzea besterik ez da: Biurrun eta Olkotz. Biurrun eta Olkotz toponimoen bilakaera ikusteko, joan ibar bakoitzeko orrialdeetara.
Etimologia
Olkotz toponimoa, Mikel Belaskorentzat, Euskal Herriko bertze hainbat leku bezala, "Olk izeneko pertsona baten lekua" litzateke, izen hau eta -otz atzizkia elkartuz osatua, jabetza adierazten duen atzizkia.
Beste azalpen bat Jean-Baptiste Orpustanek proposatzen duena da, Alfonso Irigoien aipatuz, izena hitz batekin lotuz, olka, eta honen aldaerak ouka eta oka bezala. Guztiak galiarrak izango ziren, eta latin berantiarrean eta ertaroar latinean erabiliko ziren. Horietatik, frantsesez ouche (etxe baten inguruko lur ona, hezea, belardia edo lorategia) eta leoneraz huerga (ur-ibilgu batetik hurbil dagoen lorategia) eratortzen dira, eta gero gaztelaniara huelga gisa igarotzen dira. Orpustanek Okoze herriaren izena aipatzen du, Olcotz 1249an dokumentatua, Okoz 1264an, Occoz 1294an, Hocoz 1350ean eta Ocoz 1413an.
Armarria
Biurrun-Olkotzeko armarriak honako blasoi hau du:
Armarri hori bera da udalerria osatzen duten herri guztientzat.
Bandera
Biurrun-Olkotzeko banderak Biurrun-Olkotzeko armarria dauka hondo gorri baten gainean.
Geografia
Biurrun-Olkotz Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean.
Inguru naturala eta kokapena
Udalerria Nafarroa erdialdean kokatzen da, Iruñerriko gune-metropolitarreko hegoaldeko lehen ibarrean. Herrira heltzeko Iruña eta Tutera arteko N-121 errepidea hartu behar da eta ondoren herrira heltzen den toki-errepidea.
Klima eta landaredia
Udalerriko klima mediterraneo kontinental motakoa da, eta urteko batez besteko balioak honako hauek dira: tenperatura, 12-14 Celsius gradu artekoa, eta prezipitazioak 500-800 mm bitartekoak. Urteko egun euritsuak 70 izaten dira hegoaldean, eta 90 edo gehiago gunerik menditsuenetan.
Biurrun-Olkotzen ez da ia lehengo ameztien edo artadien arrastorik geratzen, baina gizakiak eragin aurretik udalerriaren zatirik handienean horiek ziren zuhaizti sarrienak. Gaur egun, bakandutako baso horietan, landaturiko pinu beltz austriarra da espezierik ugariena.
Estazio meteorologikoa
Biurrun-Olkotzen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Izarbeibarreko herriak daude. XIX. mendean, ibarreko diputatu komunak eta bi komunitateetako biztanleek aukeratutako erregidoreek gobernatzen zituzten. Geroago, 1846an, udalerri independente bihurtu ziren, ibarreko gainerako herriak bezala, baina Biurrunek eta Olkotzek bat egin zuten 1929an, baina bakoitzak kontzeju-estatusa mantendu zuen, zenbait eskumenekin.
Demografia
biztanle zituen Biurrun-Olkotzek.
Parke eolikoa
Biurrun-Olkotz udalerriaren mugen barruan, Tirapu eta Añorbe bitartean, Nafarroako Gobernuak eraikitako "San Esteban" izeneko parke eolikoa dago. Ezarritako indarra 24,42 megawattekoa da.
Politika
Biurrun-Olkotzeko udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Maria Luisa Serrano Echaves da, Biurrun-Olkotzeko hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udaletxea Biurrun kontzejuan dago, Jai Eder plazan. XX. mendearen amaieran, eraikinak zaharberritze sakona izan zuen, eta eraberritze horrekin batera, eskolak egokitu ziren. Bi solairu dauzka. Udala alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute.
Egungo banaketa
Biurrun-Olkotzeko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Maria Luisa Serrano Echaves da, Biurrun-Olkotz zerrendakoa. Zinegotziak 4 daude:
Bere idazkaria, Tebas-Muru Artederretako Udalako idazkari ere bada.
Alkateak
1979tik, Biurrun-Olkotzek 4 alkate izan ditu:
Garraioa
Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi. Udalerriak bi autobus geldialdiak ditu: bat Biurrunen eta bertze bat Olkotzen.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Biurrun eta Olkotz sailkatu zituen, Izarbeibarreko herri guztiekin, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.
Koldo Zuazok, 2010ean, Biurrun-Olkotz ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da izarbeibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Orbaibarreko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Biurrun-Olkotz eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,87k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 3,78 eta 2018n % 5,60k.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta eremu mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Biurrun-Olkotz) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak Biurrun-Olkotz eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Mingorría
Mingorría Ávilako udalerria da. Euskal toponimoa.
Berzosa del Lozoya
Berzosa del Lozoya Madrilgo Erkidegoko udalerria da, erkidegoaren iparraldean kokatua. 14,3 km²-ko azalera du eta 2008ko erroldaren arabera, 234 biztanle zituen.
Mingorría
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 444 biztanle zituen.
Berzosa del Lozoya
Hezkuntza
Berzosa del Lozoyan haurtzaindegi bat dago.
Petersen proiekzio
Petersen proiekzioak munduko mapen irudikapen tradizionala —Mercator proiekzioan oin hartzen zuena— zalantzan jarri zuen. Petersen aburuz, proiekzio tradizional horrek kartografoen ikuspegi eurozentrikoa agerian uzten zuen. Petersen proiekzioan, berriz, mapan marraztutako eremuak benetako eremuekiko proportzionalak dira.
Afrixalus dorsalis
Afrixalus dorsalis Afrixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
El Carriongo geltokia
El Carrion Espainiako Palentziako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Gernu-debeku
Gernu-debekua edo gernu-erretentzioa gernua kanporatzeko ezintasuna da. Jatorria buxaduraren bat izaten da ia beti, baina izan daiteke maskuriko muskulatura uzkurtzeko ezintasunagatik ere. Beheko gernubideetako buxadurak askoz ere usuagoak dira goiko gernubideetakoak baino, azken kasu horietan erasanak aldebikoa izan behar baitu ezinbestean gernu-erretentzioa gertatzeko. Konplikaziorik ohikoena gernu-infekzioa da: zistitisa lehenik eta pielonefritisa ondoren.
Ségou
Ségou Mali hegoaldeko hiria eta izen bereko eskualdearen hiriburua da. Niger ibaiaren eskuineko bazterrean dago, Bamakotik 235 km ipar-ekialdera.
Bílá Hlína
Bílá Hlína Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 108 biztanle ditu eta 8,57 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1748 urtean egin zen.
Bekuronio
Bekuronio bromuroa pankuroniotik eratorritako sendagai muskulu-lasaigarria da. Zain barneko bidetik erabiltzen dute ospitale-ingurunean, anestesia errazteko. Osasunaren Mundu Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.
Farmakoa eman ondoren gehien antzematen diren albo-ondorioak honako hauek dira: hipertentsio arteriala, hipotentsioa, takikardia, bradikardia, arritmia, arnas-gutxiegintasuna eta gernu-debekua.
NGC 6484
NGC 6484 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
La Rosita (Texas)
La Rosita Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Starr konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
To Have and Have Not (filma)
To Have and Have Not (euskaraz Eduki ala Ez Eduki) 1944ko Howard Hawks estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako film beltz bat da. Humphrey Bogart, Walter Brennan, Lauren Bacall, Dolores Moran eta Hoagy Carmichael aktoreek antzeztu zuten. Ernest Hemingway idazlearen 1937ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago.
Howard Hawksek Hemingwayen jatorrizko eleberriaren istorioa berregokitu eta filma burutu zen garaiko gerraren testuinguruan girotu zuen.
Lauren Bacallen zinemako lehenbiziko antzezpena izan zen, eta nahiz eta 19 urteko neska gaztea izan, jada antzezpenerako behar adina dohai bazuela erakutsi zuen. Gainera, Bacall eta Bogarten arteko kimika bikaina ere nabarmendu zen. Handik urte betera biak ezkondu ziren.
Argumentua
1940, Martinika. Harry Morganek (Humphrey Bogart) bizia bere aisialdi-txalupa alokatuz ateratzen du, baina Europan Bigarren Mundu Gerra hasi izanak bere negozioari kalte egin dio. Hasieran nahi ez izan arren, Frantziako Erresistentziarentzat misio bat burutzea onartuko du. Piskanaka, zinikoa eta berekoia zirudien pertsonaiak beste aurpegi bat erakutsi eta beste batzuei laguntzeko prest azalduko da.
Mirueña de los Infanzones
Mirueña de los Infanzones Ávilako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 127 biztanle zituen.
Remington (Indiana)
Remington Indianako herri bat da. Jasper konderrian kokatua dago. 2010ean 1,185 biztanle zituen, 2.64 kilometro koadrotan banatuta.
Bílá Lhota
Bílá Lhota Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.126 biztanle ditu eta 18,2 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.
Afrixalus dorsimaculatus
Afrixalus dorsimaculatus Afrixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pelecystola
Pelecystola Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pelecystola decorata da.
Lagunarte (argipena)
Lagunarte hitzak adiera zenbait ditu:
Daylight
Daylight Rob Cohenek zuzendutako 1996ko filma da, eta New Yorkeko tunel batean egondako istripua eta bertan harrapatuta geraturiko pertsonek bertatik irteteko zer egiten duten kontatzen du.
Ameriketako Estatu Batuetan 1996 abenduaren 6an estreinatu zen.
Mutiloa
Mutiloa hitzak adiera zenbait ditu:
3935 Toatenmongakkai
3935 Toatenmongakkai asteroide baten izena da. abuztuaren 14an aurkitu zuen T. Seki-ek Geisei Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1987 PB izena zeraman. Ondoren Toa Tenmon Gakkai omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3935 Toatenmongakkai asteroidearen orbitak batezbeste 2,273 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,841 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,706 distantziara. Eszentrikotasuna 0,19 da, eta makurdura orbitala 6,47ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.9 da.
Bathyaploactis curtisensis
Bathyaploactis curtisensis Bathyaploactis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aploactinidae familian.
Bílá Třemešná
Bílá Třemešná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.344 biztanle ditu eta 9,92 kilometro koadroko azalera. Trutnoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1270 urtean egin zen.
Narcisse Virgilio Díaz
Narcisse Virgilio Díaz de la Peña (Bordele, 1807ko abuztuaren 20a - Menton, 1876ko azaroaren 18a) frantziar Barbizongo eskolako margolaria izan zen.
Bordelen jaio zen guraso espainiarrekin, eta hamar urterekin umezurtz geratu zen. Hamabost urterekin hanka bat galdu zuen narrasti baten hozkadaren ondorioz, eta egurrezko hanka ospetsu egin zitzaion.
Turkiako eta ekialdeko irudiak margotzen hasi zen, eta denbora asko eman zuen Barbizonen. 1831 inguruan Théodore Rousseau ezagutu zuen, eta haren estiloarekin txundituta geratu zen. Rousseauk ikasle gisa onartu zuen.
Bere lanik onenak baso eta ekaitzen eszenak dira.
Zarauzko merkatua
Zarauzko merkatua Zarautzen 1903an eraikitako azoka-eraikina da. Bertan biltzen dira inguruetako baserrietako produktuak, baita espezializatutako dendak ere. Bi solairuko eraikina, goiko aldea kultura ekimenetarako erabiltzen da. Ramon Kortazar arkitektoak diseinatu zuen, Zarauzko zabalgunearen proiektuaren baitan.
Historia
Zarautz hiri zaharraren espantsioa XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran eman zen. Ramon Kortazar Foru Aldundiko arkitektoak Zarautz eraberritzeko proiektu handi bat sortu zuen. Zarauzko eraikinetako batzuk garai eta egile honenak dira. 1903an Kale Nagusia eta Zigordia kalearen artean geratzen zen barne patio batean eraiki zen azoka, egitura neoklasikoarekin. Azoka Portu jauregiaren ondoan dago, Zarauzko udaletxearen eraikin nagusia dena.
2007an itxi zen, konponketa eta egokitzapen lanak egiteko eta 2009an berriro ireki zen gaur egungo itxurarekin: beheko aldean daude denda espezializatuak eta baserritarrak, dagoeneko soberakinak baino hautatutako produktua saltzen dutenak eta goian ekimen kulturaletarako lekua egoteaz gain erraldoiak ere gordetzen dira.
Arkitektura
Oinplano angeluzuzenekoa da pabiloia, eta barruan bi solairu ditu. Isuri biko estalkia dauka, erdigunean argizulo handi bat duela. Hormak manposteriaz eginda daude eta zorua laua da, zementuzkoa. Berez merkatua denean sartzeko, gune lauangeluar bat dago. Hiru ate dauzka barrura sartzeko, erdikoa zirkuluerdikoa eta albokoak ateburuarekin.
Xutik!
Xutik! Lapurdi eta Nafarroa Behereko musika taldea da, 2008an sortua Miarritzen. Ska, reggae eta rock soinuak jorratzen dituzte, beste estilo batzuekin nahasirik.
Ibilbidea
Xutik taldearen izena bere neurrira egina dago: indar handia, mugimendua eta engaiamendua.
Rensselaer (Indiana)
Rensselaer Indianako hiri bat da. Jasper konderrian kokatua dago. 2010ean 5,859 biztanle zituen, 9.84 kilometro koadrotan banatuta.
Xutik!
Ibilbidea
Taldea 2008ko azaroan sortu zen eta geroztik eszena ttipi, gaztetxe eta hitzordu handietan (Herri Urrats, Nafarroa Oinez, EHZ Festibala...) gaindi ibiliz bide ederra egin du.
Hastapenetan, pop-rock-ska musika bat jorratu du taldeak, engaiatua, indartsua eta besta girokoa, lehen bi diskak argirat ekarri dituenak: «Mukaki zpirit» 2010ean eta «Bultzaden balada» 2012an.
Lehen urtetan zazpi eta 2012an bederatzi taldekide baziren ere, gaur egun sei kide dira: Bost lapurtar (Mizel, Ortzi, Amaiur, Balatx, Peio) eta nafartar bat (Patxi). "Mukaki espiritua" deitzen diote sortzen duten giroari, haien hitzetan, bazterrak harrotzea, umorea, dantza, algara eta harremanak sortuz.
Taula gaineko esperientziaz eta 140 kontzertu baino gehiagoz azkarturik, Xutik taldeak 2015eko udan argitaratu zuen "hameka begirada" diska.
Lan honek ixtorio bat, edo hobeki erran, ixtorio batzuk kondatzen ditu: bere familia biziarazteko deserritu behar den Senegaleko gizon batena, bere lur emankorra ospetzen duen baserritar batena edo bere arbasoen lurra ezagutu nahi duen diasporako euskaldun batena: Mundu bat, Hameka begirada.