cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manba beltz
Habitata eta banaketa
Nahiago ditu ingurune nahiko lehorrak, hala nola dentsitate txikiko basoak eta sastrakadiak, eremu harritsuak eta sabana erdiidorrak. Sabana hezeetan ere bizi da. Ez da ohikoa 1.000 m-tik gorako altueretan egotea, nahiz eta haien banaketan Kenyan 1.800 m-ra eta Zambian 1.650 m-ra topatu badiren ere.
Portaera
Lurrean zein arboletan ibiltzen da. Lurrean, burua eta lepoa altxatuta dituela mugitzen da, eta normalean termita-tontorrak, gordeleku abandonatuak, arroketako pitzadurak eta zuhaitzen arrakalak erabiltzen ditu babesleku gisa. Azkar igo daitezke zuhaitzetara. Beren lurraldean bertan mugitzen dira, beren habitataren ezaugarrien eta presen dentsitatearen arabera aldatzen den azalera izango duena. Alabaina, ez dira bereziki territorialak. Egunez bizi dira. Urduria da eta, sarritan, portaera iragarrezina izaten du. Azkar mugi daiteke; 20 km/h-ra ere irits daiteke. Naturan, manba beltzek nekez onartzen dute gizakiak berrogei ingurura hurbiltzea. Mehatxatuta sentitzen direnean, sasitzan edo zulo batean babesten dira. Probokatzen badira, mehatxu-jarrera hartzen dute: ahoa zabaldu, mihia mugitu, txistuka hasi maiz eta kobren antzera lepoan duten mintza zabaltzen dute. Erasoa, hala ere, gutxitan gertatzen da, bakar bakarrik ihes egiteko edo babesteko modurik ez dutenean.
Martainville-Épreville
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Manba beltz
Ugalketa
Ugaltze-denboraldia irailetik otsailera bitartean izaten da. Arrek elkarren aurka borrokatzen dira, besteak menperatzeko, gorputzak elkarri txilikordatuta eta lepoarekin borrokatuz. Estalaldian, arra emearen bizkarraldean irristatzen da mihia mugitzen duen bitartean. Emeak adieraziko du ernaltzeko prest dagoela, isatsa altxatuz eta geldirik egonik. Orduan, arra emearen atzeko muturraren inguruan kiribilduko da eta isatsa emeenarekin lerrokatuko du zeharka. Kopulak bi ordu baino gehiago iraun dezake, eta bikotea geldirik egoten da, arren noizbehinkako espasmoak izan ezik. Suge gehienek bezala, manba beltza obiparoa da. Ernaldia 80-90 egunekoa da eta emeak 6-17 arrautza bitartean erruten ditu. Arrautzak obalatu luzangak dira, 60-80 mm luze eta 30-36 mm-ko diametroa dutenak. Eklosionatzean, kumeek 40 eta 60 cm arteko luzera dute. Azkar hazten dira, eta lehenengo urtetik aurrera 2 m-tara iristen dira.
Ez dago argi zenbat bizi dira, baina gatibutasunean 11 urtera arte bizi daitezkeela ikusi da.
Elikadura
Ezkutaleku iraunkor batetik ehizatzen du. Ornodun txikiz elikatzen da nagusiki, hegaztiz, batez ere kumeak, zein ugaztun karraskariez. Gehienetan odol beroko harrapakinak hobesten dituzte, baina beste suge batzuez ere elikatzen dira.
Manba beltzak ez dio harrapakinari eusten heldu eta gero, libratu egiten du eta perlesiak jo dezan itxaroten du irensten hasi baino lehen. Bere digestio-sistema ahaltsuak erabat digeri dezake harrapakina, zortzi eta hamar ordu bitartean.
Predatzaileak
Pozoi indartsua dutenez, manba beltz helduek harrapakari natural gutxi dituzte, hegazti harrapakariez aparte. Egiaztatu ahal izan denez, arrano sugezale arreak (Circaetus cinereus) eta arrano sugezale bularbeltzak (Circaetus pectoralis) manba helduak ehizatzen dituzte.
Hala ere, gazteek harrapari gehiago dituzte, hala nola Lurmuturreko sugea (Mehelina capensis), pozoiarekiko immunea dena eta irentsi ahal izateko behar bezain txikiak diren aleak ehizatu ditzakeena. Mangostak (Herpestidae) eta azkonar eztijaleak (Mellivora capensis) manbaren pozoiarekiko immune samarrak eta behar bezain azkarrak direnak, ale txikiak ehizatzen dituzte. Uste da bi ugaztun horiek erabiltzen duten hozkadaren aurkako erresistentzia-mekanismoa hau dela: haien muskuluen hartzaile nikotinikoak ez dira lotzen sugearen alfa-neurotoxinekin.
Tartariarren basamortua
Tartariarren basamortua (Il deserto dei Tartari) Dino Buzzati italiar idazlearen eleberria da. 1940an plazaratuta, Buzzatiren lan nagusi gisa onartuta dago. 1976an Valerio Zurlinik zinemara eraman zuen. Euskarazko bertsioa 2011n argitaratu zen, Josu Zabaletak itzulirik. Liburuak eragin handia izan du gaur egungo literaturan.
Manba beltz
Predatzaileak
Manba beltzak beste harrapari batzuk izan ditzake banaketa geografikoaren arabera hala nola Niloko krokodiloa (Crocodylus nilenglus), hegoaldeko lur-kalaoa (Bucorvus leadbeateri), mairu-hontza (Asio capensis) eta sai iluna (Necrosyrtes monachus).
Etxautz konderria
Etxautz konderria, Karlos III.a Espainiakoa erregeak, 1784an, José Manuel de Acedo y Jiménez de Loyola eman zion Espainiako erresumako noblezia titulua da. Izena Baigorri (Nafarroa Beherea) herritik datorkio. Egungo kondea Alfonso Cervantes Sánchez-Navarro da.
Tartariarren basamortua
Argumentua
Eleberriak Giovanni Drogo lotinantaren bizitza heldua kontatzen du, bere prestakuntza militarra amaitu ondoren Bastiani gotorlekura bidalita. Gotorlekuak basamortura begira dago (kondairaren arabera tartariarrek okupatuta) Ipar Erresumarekin "muga hilda" batean. Drogok hasieran sentitzen duen bakardadea eta asperraldia gorabehera, gaztaroa eta bizitza sakrifikatzea erabakiko du, gotorlekuan geratuko da tatariarrekin gerrak ekar diezazukeen loriaren zain. Oharkabean, urteak eta hilabeteak igarotzen dira eta Drogo, kapitain izatera igarota, bere bizitzari zentzua ematen saiatzen jarraitzen du, mugan gertatzen den zerbait garrantzitsua amesten. Bitartean bera ziur ahaztu duten bere lagun zaharrak pozik bizi dira hirian, emazte eta seme-alabekin. Drogori, berriz, gotorlekuko laguntzaile militarrak besterik ez zaizkio geratzen.
Azala
Liburuaren azala Buzzati berak, margolariak, idazle eta eszenografoak, diseinatu zuen. Oihal gaineko olio-margolana da non ofizial baten uniformea ​​eta kapela lehen planoan erakusten dituen; atzealdean basamortua zaldi beltz batekin ikus daiteke. Zaldi hori obraren erdialdean tentsio handiko hainbat unetan agertzen da.
Hemidactylus foudaii
Hemidactylus foudaii Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Macugnaga
Macugnaga Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tartariarren basamortua
Azala
Margolanak margolari surrealisten estiloa gogoratzen du, bereziki René Magritteren obra.
Macugnaga
Mugakideak
Macugnagak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tartariarren basamortua
Eleberriaren zentzua
Denboraren ihesa, ilusioen hutsaltasuna, gure bizitzari zentzua ematen asmatzen ditugun zentzurik gabeko helburuak dira Buzzatik oihartzunez, ispilamenduz, zantzuz osatutako egitura batez baliaturik eraikitzen duen eleberri honen gaiak.
Zinemarako bertsioa
1976an Valerio Zurlini italiar zinemagileak film bat egin zuen eleberri honetan oinarrituta, garai hartako Europako zinema-aktorerik garrantzitsuenek parte hartuz: Vittorio Gassman, Giuliano Gemma, Helmut Griem, Philippe Noiret, Jacques Perrin, Francisco Rabal, Fernando Rey, Jean-Louis Trintignant, Max von Sidow. Filmak, nahiz eta pasarte asko kendu, bi ordu baino gehiago irauten du. Musika Ennio Morricone musikagilearena da.
Euskarazko bertsioa
Josu Zabaletak euskaratua, 2011n karrikaratu zen, "Literatura Unibertsala"ren bilduman. Elkar argitaletxea, ISBN: 978-84-9783-953-2.
Jagi-Jagi
Jagi-Jagi izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:
Nat King Cole
Nat King Cole, jaiotzez izenez Nathaniel Adams Coles (1919ko martxoaren 17a, Montgomery, Alabama - 1965eko otsailaren 15a, Santa Monica, Kalifornia) estatubatuar jazz eta pop abeslaria eta pianojolea izan zen. Telebistako ikuskizun saioetan abestu eta pianoa jotzen agertu zen arraza beltzeko lehen estatubatuar musikarietako bat izan zen. Bestalde, ingeles nahiz gaztelaniaz ere abestu izan zuen.
Lehenengo urteak
Colek hiru anai eduki zituen: Eddie (1910–1970), Ike (1927–2001) eta Freddy (1931-), eta Joyce arrebaordea. Anai guztiak musikan ibiliko ziren bere moduan. Lau urte zituenean, Chicagora joan ziren bizitzera, eta bertan Edward Coles bere aita ministro baptista bilakatu zen. Colek organoa jotzen ikasi zuen bere amarengatik, Perlina Coles, elizako organo-jolea izan zena. Hamabi urterekin hasi zen ikasten formalki, ez bakarrik jazz eta gospel, baizik eta musika klasiko mendebaldarra ere bai.
Bere auzotegiaren inguruko club-etan Louis Armstrong, Earl Hines eta Jimmie Noone ibiltzen ziren eta eurei entzuten igaro zituen hasierako urte haiek.
Musika ibilbidea
"King Cole Swingsters" izeneko hirukoteak Long Beachen jotzen zuen 1930eko hamarkadaren amaieran, Cole pianoan eta taldeburu moduan, Oscar Moore gitarran eta Wesley Prince baxuan. Irratiari esker "King Cole Trio" hau egin zen ezagun urte haietan. Eta Cole ekin zion abesteari, musika instrumentalarekin tartekatuz, eta 1943an arrakasta lortu zuen "Straighten Up and Fly Right" abestiarekin. Beste "hit" batzuk izan zituen "The Christmas Song" (1946), "(Get Your Kicks on) Route 66" (1946), "Nature Boy" (1948), "Mona Lisa" (1950), "Too Young" (1951) eta "Unforgettable" (1951), jazzetik popera lerratuz.
Bestela 1956an "The Nat King Cole Show" estreinatu zuten telebistan, NBC katean. Garai hartan ezaugarri horiekin lehenengoa izan zen afroamerikar batek gidatuta. Urte horietan, bata bestearen atzetik abesti arrakastatsuak egin zituen: "Smile", "Pretend", "A Blossom Fell" eta "If I May". 1958an Kubara joan zen eta gazteleraz egindako diskoa grabatu zuen, eta hain harrera ona eduki zuen beste bi disko egin zituela hizkuntza hartan.
1960ko hamarkadan ere abesti arrakastatsuak grabatu zituen, besteak beste "Let There Be Love", "Ramblin' Rose", "Dear Lonely Hearts", "That Sunday, That Summer" eta "Those Lazy-Hazy-Crazy Days Of Summer".
Halaber, aktore moduan film labur batzuetan agertu zen, baita telebistako beste saio batzuetan ere.
Azken fasea
1964ko irailean Cole hasi zen pisua galtzen eta bizkarreko min handiarekin. Osasunaren makaltze hau areagotu zen bere bizitza pertsonal eta profesionalaren estresa zela-eta. Azkenean lagunek konbentzitu ahal izan zuten laguntza medikoa bilatzen, eta orduan tumore gaiztoa topatu zioten ezkerreko birikan, erretzaile handia izan zelarik. Lan egiteari uzteko aholkatu arren, Colek segitu zuen eta azkeneko grabaketak egin zituen abenduaren hasieran San Franciscon.
St. John's Ospitalean sartu zuten Santa Monican abenduaren 7an, eta erradioterapia eman zioten. Frank Sinatra bere ordez aritu zen Los Angelesen 5 egun geroago Music Center. Bere egoera okertuz joan zen, baina ospitaletik atera zen urte berri inguruan. Etxean ikusi ahal izan zuen milaka gutun jaso zituela bere gaixotasunaren berria publikoki zabaltzean. Coleren egoerak bestela bere emaztearekiko harreman txarra konpontzen lagundu zuen. Urtarrilaren 25ean ebakuntza egin zioten, ezkerreko birika kenduz. San Balendin egunean baimen berezia jaso zuen emaztearekin itsao aldean pasioan ibiltzeko, eta hurrengo egunean hil zen, 45 urterekin.
Hileta elizkizuna 3 egun geroago egin zuten St. James Episcopal elizan Los Angelesen, 400 pertsonarekin bertan eta kanpoan milakarekin. Aurreko egunean ehundaka pertsona, tartean Robert F. Kennedy, Frank Sinatra, Sammy Davis Jr. edo Jimmy Durante, parte hartu zuten bere katabuta eramaten. Glendalen dago lurperatuta.
Suezichthys soelae
Suezichthys soelae Suezichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Fairbury (Nebraska)
Fairbury Nebraskako hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 3,942 biztanle zituen, 6.21 kilometro koadrotan banatuta.
Mirfak
Mirfak (Mirphak, Marfac edo Mirzac ere idatzia), α Persei (α Per / 33 Persei / HD 20902) izarraren izen arrunta da, Perseus konstelazioko izarrik distiratsuena, +1,79ko magnitudearekin. Izena, arabierazko Marfiķ al Thurayya esalditik dator, "Pleiadeen ukondoa". Algenib, izar hau izendatzeko erabiltzen den beste izen bat, arabierazko الجنب al-janb edo الجانب al-jānibetik dator, "alboa" esan nahi duena. Hala ere, azken izen hau, Gamma Pegasi izarra izendatzeko ere erabiltzen da.
Lurretik 590 argi urteko distantziara, Mirfak, izar supererraldoi zuri-horia da, azalean, 6180º kelvineko tenperatura duelarik. Gure eguzkiarena baino 5.000 aldiz handiagoa den argitasun batekin distiratzen du, eta gure eguzkiarena baino 62 aldiz handiagoa den erradio bat du. Hertzsprung-Russell diagraman, zefeidetatik gertu dago, euren zikloa, zuzenean bere argitasunarekin lotua dagoen izar aldagarri pultsanteak. Mirfak, aldi berean, izar pultsante nahiko xume bat izango litzateke. Horregatik, oso erabilgarritzat jotzen da izar aldagarri hauen ikerketan, kandela estandar garrantzitsuak direnak. Bere masa, 7 eta 8 eguzki masa artean dago, eta, duela 30 edo 50 milioi urte (kopurua, masa zehatzaren araberakoa da) B motako izar urdin bero bat zen.
Beste konstelazio batzuetan ez bezala, Perseusen, izarretako asko, fisikoki lotuak daude. Honela, Mirfak, Alfa Persei kumulua deritzonaren izar nagusia da, gertuko izarrak eta ez hain distiratsuak biltzen dituena, duela 50 milioi urte inguru sortu zirenak.
East Mey
, Eskoziako Highland eskualdeko baserriz osatutako udalerri bat da, Caithness barrutiaren iparraldeko kostaldean.
Sternenberg (Alsazia)
Sternenberg Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 54 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek hiru gela zituen, 10 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (42 gizon eta 35 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden4 saltokiak ibilgailuen saltze eta konpontze enpresenak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Vézère ibarreko Historiaurreko Guneak eta Leize Apainduak
Vézère ibarreko Historiaurreko Guneak eta Leize Apainduak Okzitaniakoko Vézère ibaiaren haraneko 40 kilometroan zehar, Frantziako Dordoina departamenduko Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil eta Montignac artean, banaturik dauden historiaurreko aztarnategi multzoa da. 1979an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
UNESCOren izendapenak paleolitoko 147 aztarnategi eta Goi Paleolitoko labar artea duten 25 leize aipatzen ditu. Toki horietan, giza hezurdurez gain, sukarrizko 500.000 pieza baino gehiago eta mota desberdinetako 844 tresna eta artelan aurkitu dira. Aurkikuntza hauetako batzuk Les Eyzies-de-Tayac-Sireuilgo Musée national de Préhistoiren ikus daitezke.
Sternenberg (Alsazia)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vézère ibarreko Historiaurreko Guneak eta Leize Apainduak
Leku garrantzitsuenak hauek dira:
Tipo (argipena)
Tipo hitzak adiera zenbait ditu:
Mustelus lunulatus
Mustelus lunulatus Mustelus generoko animalia da. Arrainen barruko Triakidae familian sailkatzen da.
NGC 558
NGC 558 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Holywood (Dumfries eta Galloway)
Holywood, 'Doire Chonaill', Eskoziako herri eta parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Kaito Kubo
Kaito Kubo (久保 海都, 1993ko azaroaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Copadichromis virginalis
Copadichromis virginalis Copadichromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Maniki
Manikia jantziak probatu eta erakusteko erabiltzen den panpina da, jostunen tailerretan eta jantzidendetako erakusleihoetan egoten dena. Anatomia eta zainketa medikoak irakasten laguntzen duten manikiak ere badaude.
Manikiak XV. mendetik erabili dira.
Fairfield (Nebraska)
Fairfield Nebraskako hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 387 biztanle zituen, 1.87 kilometro koadrotan banatuta.
Kenta Anraku
Kenta Anraku (安楽 健太, 1992ko urriaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Agronomía (Buenos Aires)
Agronomía Buenos Aires hiriko erdialdean dagoen auzoa edo barrutia da. Bere izena Buenos Aireseko Unibertsitateko Agronomia Fakultatetik (Facultad de Agronomía, gaztelaniaz) jasotzen du. Bere mugak San Martin etorbidea, Campana, Salvador María del Carril etorbidea, Constituyentes etorbidea eta Chorroarín etorbidea dira.
Parque Chas lehenago Agronomian izan zen, baina 2005eko abenduan auzo estatusa eman zioten.
Madonna del Sasso
Mugakideak
Madonna del Sassok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Agronomía (Buenos Aires)
Historia
XIX. mendearen amaieran lur hauetan parkea eraiki zen. 1901ean Gobernuaren Zuzendaritza Nagusiak 185 hektarea eman zituen parkea eraikitzeko, baina hektarea horietako 30 Estación Agronómica con Granja Modelo (Estazio Agronomikoa eta Ereduzko Etxaldea) eta Escuela de Agriculturako (Nekazaritza Eskola) erabili behar ziren, gobernuak bere garaian jarraitzen zuen agro-esportazioek bultzatutako garapen eredurako beharrezkoa zen hezkuntza erakundea.
Orduan, auzoa parkearen inguruan eratu zen, eta izen ugari zituen Agronomia (Agronomiakoa) kokatu zen arte. Estación Agronómica (Agronomia estazioa) izen aldaketa ere izan zen, Instituto Superior de Agronomía y Veterinaria (Agronomia eta Albaitaritza Goi Mailako Institutua) bihurtuz.
Institutua 1904ko irailaren 25ean sortu zuten, eta bost urte geroago Buenos Airesko Unibertsitateko Facultad de Agronomía y Veterinaria (Agronomia eta Albaitaritza Fakultatea) bihurtu. 1984an, Fakultatea bi zatitan zatitu zen, eta ondorioz Agronomia Eskola eta Albaitaritza Zientzien Eskola sortu ziren.
Eraikuntza aipagarriak
Auzoan, Buenos Airesko Unibertsitate erraldoiaren bi Fakultate garrantzitsu daude, Agronomia Eskola eta Albaitaritza Zientzien Eskola. Agronomia Eskolako campusean Villa Ortúzar Estazio Meteorologikoa dago, Argentinako Meteorologia Zerbitzu Nazionalaren barne. Albaitaritza Zientzien Eskolako campusean bi museo daude, bata Anatomia eta Patologia Kirurgikoa bestea. Agronomia Eskolak Nekazaritzako Makineriaren Museoa eta "Del Campo a la Ciudad" (Herrialdetik Hirira) izeneko landa proiektua da, 16 hektareako baserria hezkuntza helburuetarako erabilita.
Beste eraikin aipagarri bat Julio Cortázar idazle argentinar ospetsuaren etxea da. Artigas 3246ko apartamentu batean bizi zen. Gaur egun, auzoko kale batek darama bere izena.
Iseita
Ezaugarriak
Iseita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
Claudio Naranjo
Claudio Naranjo (Valparaíso, 1932ko azaroaren 24a - Berkeley, Kalifornia, 2019ko uztailaren 12a) txiletar psikiatra izan zen. Medikuntza ikasketak bere sorterrian egin zituen eta gero Amerikako Estatu Batuetako Berkeley eta Harvard unibertsitateetan ibili zen.
Jagatsinghpur barrutia
Jagatsinghpur barrutia Indiako barruti bat da, Central dibisioan, Orissa estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Ale (argipena)
Ale hitzak esanahi zenbait ditu:
Araliaceae
Araliaceae apiales ordenetako landare familia da. Landare bizikorrak dira, horien artean daude zuhaitzak, zuhaiskak, igokariak, lianak gehienbat, eta belarkiak. Gehienak zurkarak edo zurezkoak dira eta bakan batzuk belarkarak.
Hosto iraunkorrak dituzte, txandakakoak, konposatuak edo bakunak, pinatuak edo palmatuak eta estipuladunak gehienetan.
Loreak, ginbaila motako infloreszentzietan jarriak, aktinomorfoak eta erregularrak dira, gehienetan dioikoak, batzuetan sexubakarrekoak, eta ia beti pentameroak. Kalizak bost sepalo ditu, obulutegiari soldatuak, eta korolak bost petalo aske. Androzeoak bost lorezil aske ditu, hauek petaloekin txandakatuta daude eta obarioak gainaldean duen diskoan txertatuta. Ginezeoa inferoa da, eta obulutegiak, bost karpelo konkreszentez eratuta dagoenak, bost lorexaki aske eta bost lokulu ditu eta horietako bakoitzean obulu bat (azken ezaugarri hauek familiaren bereizgarriak dira)..
Polinizazioa anemogamoa da, eta udazkenean gerta leike eulien eta liztarren ekitearen ondorioz. Fruitua baia da, edo, bestela, bost hazitako drupa eta hurrengo udaberria arte ez da heltzen.
Iturrien arabera, 49tik 70era genero eta 254-800 espezie inguru daude, jatorriz eskualde tropikal eta azpitropikaletakoak guztiak. Horren barruan huntzak (Hedera spp.) eta ginsenga (Panax spp.) daude. Hedera helix da Euskal Herrian dugun familiako bakarra. Ginsenga, berriz, jatorriz Koreakoa da eta erabilpen medizinal zabala du mundu osoan, batez ere medikuntza txinatarrean.
Familia hau apiaceae eta pittosporaceae familiekin harreman estuak ditu eta familia hauen arteko mugak ez daude oso zehaztuta. Horregatik kontsuta daitezkeen iturrien arabera espezie kopuru ezberdinak aurki ditzakegu. Bestalde, azken sistema berri batzuetan apiazeoen barruan sartu dituzte beste atal bat bezala. Dena dela, hau ez dute aditu gehienek onartu.
Kirkconnel
, 'Cille Chonaill', Eskoziako parrokia txiki bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Fouke (Arkansas)
Fouke Arkansasko hiri bat da. Miller konderrian kokatua dago. 2010ean 859 biztanle zituen, 2.6 kilometro koadrotan banatuta.
Kurukshetra barrutia
Kurukshetra barrutia Indiako barruti bat da, Ambala dibisioan, Haryana estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Forss (Highland)
Forss, Eskoziako Highland eskualdeko herrixka bat da, Caithness barrutian. Thurso udalerritik 3 milia mendebaldera dago.
Mattin Partarrieu
Bizitza
Hazparnen sortua, 4 urte zituela, bere sendia Parisera aldatu zen. Hubert pintore sonatuaren lantegian, Montparnasseko goi-mailako eskolan, eta Vergeaux eta Chamfleuryko lantegietan ikasi zituen margolaritza, grabatugintza eta litografia. 1970ean pintore gazteentzako Malakoff saria irabazi zuen, eta 1981ean Lutec akademiako urrezko domina jaso. Geroztik artearen munduko hiriburu esanguratsu anitzetan izan ditu bere lanak erakusgai, Donibane Lohizuneko Hordago galeriarekiko atxekimendu bereziarekin.
NGC 560
NGC 560 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Mattin Partarrieu
Estiloa
Partarrieuren estiloa behin baino gehiagotan parekatu Henri Toulouse-Lautrec-enarekin (eguneroko bizitza, kutsu onirikoa, erotikoa...), berak konparazio hau eskertzen duelarik. Halere, bere burua marrazkilaritzat du gehiago, margolaritzat baino; eta oro har bere lanek jarrera umoretsua mantentzen dute. Haietan gai rekurrentea aurkitzen dugu, bere bi munduei erreferentzia eginez: iraganeko baserri giro idilikoa, Pariseko giro kosmopolitarekin kontrajarria. Bere lan gehienetan euskaltasunari apropos eginiko keinuren bat aurkitzen dugu, detaile txikiak oro har.
Ákos Császár
1952 eta 1992 artean Budapesteko Eötvos Loránd Unibertsitateko analisi saileko zuzendaria izan zen. Hungariako Zientzien Akademiako kidea (1979). János Bolyai Matematika Elkarteko idazkari nagusia (1966-1980), presidentea (1980-1990) eta ohorezko presidentea (1990az geroztik). Kossuth Saria jaso zuen (1963) eta Hungariako Zientzien Akademiako Urrezko Domina (2009).
Mustelus manazo
Mustelus manazo Mustelus generoko animalia da. Arrainen barruko Triakidae familian sailkatzen da.
Symphodus doderleini
Symphodus doderleini Symphodus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Kobresia myosuroides
Deskribapena
Landare belarkara, gehienez 25 cm luze, soropil trinkoak eratzen dituena. Hosto meharrak, filiformeak, eta kanalikulatuak; oinaldeko zorroak arre distiratsuak dira, orririk gabeak. Loreak espikulatan antolatuak, eta hauek zilindro formako buruxka estu batean (2-3 mm) bilduak. Espikula bakoitzak braktea arre bat dauka, gehienean bi lore, bata arra eta bestea emea, estaltzen dituena. Fruitua akenioa da.
Banaketa
Banaketa artiko-alpinoa dauka; Asian, Ipar Amerikan, Groenlandian, Islandian, Eskandinavian, Alpeetan, Abruzzoetan, Tatra mendietan, Balkanetan, Pirinioetan eta Europako mendietan hazten da. Euskal Herrian, Anielarran eta Hiru Erregeen Mahaian.
Ekologia
Larre trinkoak eratzen ditu estai alpetarrean, kareharrizko lurzoru azalekotan.
Malesco
Malesco Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Malescok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gloria Alcahud
Gloria Alcahud (Valladolid, 1931ko abenduaren 2a) margolaria da.
Margolari ibilbidea
Bere lehenengo banakako erakusketa 1964an egin zuen, Madrilgo Ateneoak bultzatuta, Espainiako jaien Kultur Kanpainaren barruan. Gero Erromara bidaiatu zuen 1965ean. Banakako zein taldekako erakusketak egiten jarraitu zuen; 1965ean Madrilgo Grin-Gho galerian, 1966an Donostiako Udaletxean eta Sevillako Pasarela aretoan. 1968an, Madrilgo Neblí galerian egin zuen erakusketa eta Galeriaren urteko erakusketa onenaren saria irabazi zuen. 1969an Banco Industrial de León saria irabazi zuen.
1969an Parisera joan zen, eta urtebetez lan egin eta ikasi zuen, libreki, Arte Ederren Eskolan, interesatzen zitzaizkion klaseetara joanez. 1970ean Amsterdamera joan zen, Juan March Fundazioaren beka bati esker, eta urtebetez finkatu zen. Bertan erakusketa bat egin zuen Jurka galerian.
1971n Espainiara itzuli zenean, erakusketekin jarraitu zuen. Urte hartan bere lanetako bat Madrilgo Arte Garaikideko Museoak eskuratu zuen.
Masera
Masera Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Maserak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Corematodus shiranus
Corematodus shiranus Corematodus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Wardha barrutia
Wardha barrutia Indiako barruti bat da, Nagpur dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Kirkmahoe
, Eskoziako parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Labanda
Labanda (izen zientifikoa, Lavandula) generoa Lamiaceae familiako bere usain eta zaporeagatik balio espezie kulinario handikoa, erabilita zein botika edo bestelakoetan.
Port Moresby
Geografia
Papua Ginea Berriko hiriburua, uhartearen hego-ekialdean dago, Papuako golkoaren ertzean, Koralaren itsasoaren ertzean.
Historia
1975. urtean egin zuten Papua Ginea Berriko hiriburu, estatuak burujabetasuna eskuratu zuen urtean.
Ekonomia
Unibertsitatea eta aireportua ditu. Industria (janari industria, metalurgia), mea ustiakuntza (kobre, urre eta zilar hobiak) eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak. Kautxua eta kafea esportatzen dira hiriko portutik.
Fairmont (Nebraska)
Fairmont Nebraskako herri bat da. Fillmore konderrian kokatua dago. 2010ean 560 biztanle zituen, 2.11 kilometro koadrotan banatuta.
Hideto Doi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Fresgoe
, Eskoziako Highland eskualdeko portu eta etxalde bat da, Caithness barrutian. Bertan, Reay udalerria dago, Sandside badiaz gain.
NGC 561
NGC 561 galaxia espiral bat da, Andromeda konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Settat
Settat (arabieraz: سطات) Marokoko hiria da Casablancatik 57 kilometrotara. 2004an 116.570 biztanle zituen eta Chaouia-Ouardigha eskualdeko hiriburua da. Azkeneko urteetan negozio gunea bilakatu da eta unibertsitate bat, golf zelaia eta hipodromo bat ditu.
Ishiharaita
Ishiharaita mineral bat da eta sphalerite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ishiharaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Helsingborg
Helsingborg ( ahoskatua) Suedia hegoaldeko hiria eta itsas portua, Helsingborg udalerriaren egoitza. 2010ko erroldaren arabera 97.122 biztanle ditu eta Eskaniako konderriko bigarren hiri handiena da Malmören atzetik.
Kota barrutia
Kota barrutia Indiako barruti bat da, Kota dibisioan, Rajastan estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Helsingborg
Geografia
Lurmutur estu batean dago (5 km), Danimarkako Helsingør hiriaren aurrez aurre. Leku egokiena eta bide laburrena izan da Suediatik Europako kontinentera igarotzeko harik eta Øresund zubiak Malmö eta Kopenhage lotu zituen arte.
Kota barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Helsingborg
Historia
Suediako hiri zaharrenetako bat da 1085eko maiatzaren 21ean sortu baitzen. Øresund itsasartearen tokirik estuenean egonik Danimarkarentzako oso hiri garrantzitsua izan zen, ertz biak kontrolatzen baitzituen. 1429n Erik Pomeraniakoak Øresundstolden ezarri zuen, bertatik pasatzen ziren itsasontzi guztiek ordaindu beharreko zerga. Danimarkako koroarentzako diru iturri garrantzitsuenetakoa izan zen. Helsingør aberastu zen aurrena baina Helsingborgek ere eragina nabaritu zuen.
1658an Roskildeko Ituna izan zen eta Danimarkak Suediaren eskutan utzi behar izan zuen Eskania guztia eta berarekin Helsingborg hiria ere bai. Hurrengo mendeetan herrialde bien arteko istiluek hirian ere isla izan zuten eta sarritan izan zen erasotua. 1710an esate baterako 14.000 gizonetako daniar ejerzitoak eraso latza egin zuen eta Helsingborg oso kaltetua gelditu zen. 1857an Suediara igarotzeko zerga-ordainketa kendu zenez geroztik hasi zen hiriaren garai oparoena eta 4.000 biztanle izatetik 1890an 20.000 biztanle izatera pasa zen. XIX mendearen bukaeran industrializazioa iritsi zen eta hiriak hazten jarraitu zuen. 1930an 56.000 biztanle zituen.
Ekonomia
Eskulana, ontziolak eta itsasontzien garraioa dira hiriaren diru-iturri nagusiak.
Ramlösako ura botilaratzen duen enpresa ere badago, urtero 80.000.000 litro ur ekoizpenarekin.
Garapen Jasangarrirako 2. helburua: goserik ez
Garapen Jasangarrirako Bigarren Helburua 2030erako gose- eta desnutrizio-modu guztiak amaitzea da, eta pertsona guztiek, batez ere haurrek, urte osoan elikadura nahikoa eta nutritiboa izan dezaten zaintzea proposatzen duen Garapen Jasangarrirako Helburua da. Zeregin horretan, nekazaritza-jardunbide iraunkorrak sustatu behar dira, nekazari txikiei lagunduz eta lurra, teknologia eta merkatuak berdintasunez eskuratuz. Gainera, nazioarteko lankidetza sustatu behar da, nekazaritza-produktibitatea hobetzeko behar den azpiegituran eta teknologian inbertsioa ziurtatzeko.
Hazkunde ekonomiko azkarraren eta azken bi hamarkadetan nekazaritzako produktibitatearen gorakadaren ondorioz, desnutrizio-egoeran zeuden pertsonen kopurua ia erdira jaitsi da. Garapen bidean dauden eta goseteak zituzten herrialde asko, ahulenen nutrizio-beharrak asetzeko moduan daude orain. Erdialdeko eta Ekialdeko Asiak, Latinoamerikak eta Karibek aurrerapen handiak egin dituzte gosea desagerrarazteko.
Zoritxarrez, gosea eta desnutrizioa oztopo handiak dira herrialde askoren garapenerako. Kalkuluen arabera, 821 milioi pertsonak jasaten zuten desnutrizio kronikoa 2017an, askotan ingurumen-degradazioaren, lehortearen eta biodibertsitatearen galeraren ondorioz. Bost urtetik beherako 90 milioi haurrek baino gehiagok pisu oso txikia dute. Badirudi elikagaien desnutrizioa eta segurtasunik eza areagotzen ari dela Afrikako ia eskualde guztietan, bai eta Hego Amerikan ere.
Gosearen historia (1990-2015)
Gosea jateko beharra adierazten duen sentsazioa da. Oinarrizko elikagaien eskasia ere izan daiteke, gabezia eragiten duena, eta miseria orokorra edo zerbaiten desira. Gosea pobreziaren eta desberdintasun ekonomikoaren ondorioa da.
Mundu mailako giza desnutrizioaren zifrei erreparatzen badiegu, ikus dezakegu, XXI. mendearen hasieran, bat-bateko igoera eta beheranzko joera duen errusiar mendi baten aurrean gaudela. Hamarkada batzuetan desnutrizioen guztizko kopuruak behera egin ondoren, kopurua 800 milioi ingurura jaitsi zen 1995-1997 aldian. Ordutik, kopuru horrek gora eta behera egin du, batez ere 2005etik aurrera. 2009an 1.023 milioira iritsi da. Krisi ekonomikoaren eta, bereziki, nekazaritzako elikagaien prezioen muturreko aldakortasunaren ondorio dira 2010eko bat-bateko igoera eta 98 milioi euroko murrizketa.
Elikagaien ekoizpenaren hazkundean izandako lorpenen ia heren baten osagai nagusia hobekuntza genetikoa izan da, landare-barietate berriak garatzea. Horien artean, joan den mendeko 50eko hamarkadan munduko gari ekoizpenari mehatxu handia egiten zioten gaixotasunekiko erresistenteak ziren gari barietateak lortu ziren.
Barietate berri horiek sartzean, zereal horren 120 milioi hektarea babestea lortu zen, eta 60 eta 120 milioi arteko etxebizitzen elikagaia ziurtatu zen. Eginkizun horrek, arrakasta ekarri ez ezik, landare-hobekuntza ere ekarri zuen, eta iraultza globalaren hasierako ekintza izan zen, "Iraultza berdea" izenez ezagutuko zena. Asiako “Iraultza Berdearen” garaipenak, barietate berriak sartze hutsaz gain, beste berrikuntza batzuen mende ere egon zen, hala nola ongarri eta pestiziden eskuragarritasunaren, azpiegitura eta politika publiko berrien, nekazariei kredituak hornitzearen eta nekazaritzako prezioen egonkortzearen mende. Beste lorpen garrantzitsu batzuk berrikuntza teknikoek, eta aurrerapen sozial eta politiko-ekonomikoek eragin dituzte, genetikatik haratago.
Prezioen aldaketaren eta desnutrizio-kopuruaren arteko egokitzapena tokiko ekonomiek nazioarteko merkataritzarekin duten integrazio-mailaren eta goseak daudenen landa- edo hiri-egoeraren araberakoa da. Izan ere, estuki lotuta dago munduan goseak dauden pertsonen kopurua eta elikagaien prezioa.
Oro har, badirudi azken hamarkadetako arrakasta erlatiboak erne egotea eragin duela. Bereziki, elikagaien ekoizpenaren hazkunde-tasa biztanleriaren hazkundearen atzetik joan da azken hamarkadan, hain zuzen ere Thomas Robert Malthusek (1766-1834) duela bi mende baino gehiago proposatu zuen portaera erlatiboa. XX. mendearen erdialdera arte, Maltusiako mehatxua ez zen bete nekazaritza eta abeltzaintzako mugaren etengabeko hedapenagatik eta, neurri txikiagoan, barietate emankorrago berrien etengabeko garapenagatik. Azken mende erdian, barietate berrien errendimendua hobetzea izan da mehatxu horren porrotaren protagonista. Dagoeneko aipatu da elikagaien ekoizpenaren hazkunde-tasa biztanleriaren hazkundearen azpitik mantendu dela azken hamarkadan,
Hemen laburbildutako datuei erreparatuz, zalantzarik gabe, zailtasunak daude etorkizunean behatutako joera onuragarriei eusteko. Populazio globala etengabe hazten ari da. Gainera, pobreziak behera egin ahala, gora egin du elikagaien per capita eskariak; izan ere, faktore hori bihurtu da elikagaien eskari globalaren hazkundearen eragile nagusia. (Fernando Gracia, 2015)
Elikagaien segurtasuna, malnutrizioa eta gosea
Elikagaien ekoizpenean eta eraldaketan mundu mailan gertatutako aldaketek, elikagaien segurtasuna arriskuan jartzea eragin dute. Klima-aldaketak, populazioaren hazkunde esponentzialak, kontsumismoak, edateko ura xahutzeak eta lurzoruaren etengabeko degradazioak. Hala nola gosearen, malnutrizioaren eta desnutrizioaren arazoa azalean jarri dute.
FAO k egindako azken azterketak adierazten du desnutrizioa duten pertsonen kopuruak behera egin duela 2012-2014 hirurtekoa 1990-1992 hirurtekoarekin alderatuz gero. Ehunekotan aztertuz gero, azpi-elikatzearen prebalentzia %18,7tik %11,3ra jaitsi da mundu mailan, eta% 23,4tik% 13,5era garapen bidean dauden herrialdeetan. Hala ere, datu horiek pozgarritzat jo ditzakegu, pertsona gehiagok baitute elikagaiak eskuratzeko aukera, eta alde nabarmena dago eskualde desberdinen artean.
Elikagaien ekoizpenaren gaia kontuan hartuta, aldaketa handiak aitortzen dira mundu osoan, ez bakarrik ekoizpenean, baita elikagaien eraldaketan ere, askotan hori baita elikagaien segurtasuna arriskuan jartzearen arrazoia.
Elikagaien ekoizpena zuzenean lotuta dago lurzoruen degradazioarekin eta ur-eskasiarekin, eta, aldi berean, bi faktore horiek klima-aldaketaren eraginpean daude. FAOk "Nekazaritza klima-aldaketara egokitzea" txostenean (IICA 2011) dio funtsezkoa dela elikadura-sistemak klima-aldaketetara egokitzea, elikagaien hornidura, pobreziaren arintzea eta baliabide naturalen kontserbazioa bermatzeko.
Klima-aldaketa aldagaia kontutan hartzen badugu, ikusiko dugu aldagai horrek ondorio negatiboa duela elikagaien ekoizpenean, eta, ondorioz, janariaren prezioa igo egiten dela, eta horrek eragina duela erdi-mailako pertsona batek eros eta kontsumi ditzakeen elikagaien kantitatean eta kalitatean.
CEPALek zabaldutako dokumentu bat aztertuta, agerian geratzen da klima-aldaketak murrizketak eragiten dituela Erdialdeko Amerikako nekazarien ekoizpenean, errendimenduan eta irabazietan.
Klimaren inguruan egindako estimazioen arabera, galeren arrazoi nagusia tenperaturen igoera da. Nekazaritzako irabaziak klimarekiko sentikorrak direla zehaztu daiteke; izan ere, gradu bateko urteko batez besteko tenperaturaren igoerak urteko nekazaritza-irabaziak 26 dolar inguruko batez bestekoan murrizten ditu.
Nahiz eta herrialde azpigaratuak pobreziaren eta desnutrizioaren arazoak gehien eragiten dien herrialdeak izan, garrantzitsua da, mehatxu nagusia malnutrizioa duten herrialde garatuak aztertzea. Malnutrizioa nutrizio desegokia da, jatorrian hainbat kausa izan ditzakeena: gutxiegizko elikadura, gehiegizko elikadura, elikadura desorekatua, eta abar. Mantenugai falta dagoenean, desnutrizio deritzogu eta, gehiegi daudenean, gainnutrizio. Hau da, kasu guztietan, pertsonak ez ditu behar bezala elikatzeko elikagai egokiak hartzen.
Ekoizpen-oinarriak nekazaritza jasangarri baterantz eramaten saiatzen bagara, eta nekazaritza horrek osagai ekonomikoak ez ezik, osagai ekologiko eta sozialak ere kontuan hartzen baditu, honako hauek egin ahal izango ditugu: lurzoruen emankortasuna hobetu eta kontserbatu, produktibitate handiagoa lortuz; pertsona gehiagoren beharrak ase; nekazarien eta, bereziki, gizartearen bizi-kalitatea hobetu; inpaktua minimizatu eta giroa babestu.
Adierazleak
Gaur egun, oraindik ere ohikoa da desnutrizioa eta jendea elikagai gabeziaren ondorioz  hiltzea. Arazo hau, historian zehar egon ohi izan da eta egungo egoera ulertzeko, urte batzuk atzera begiratu beharra dago eta urteetan zehar jasotako datuak aztertu.
Bi irudi hauek 5 urte baino gazteago eta beren altuerarekiko pisu baxuegia duten haurren portzentaia adierazten dute. Hazkundearen atzerapenak, hau da, haur batek bere adinerako garaiera baxuegia duenean, desnutrizio egoera larrian dagoela adierazten du. Haur batek bere hazkundean atzerapena duela esaten da bere adineko altuera bi edo gehiago desbideratze estandar azpitik dagoenean ``Normas de crecimiento infantil de la Organizacion Mundial de la Salud (OMS)´´ -ek dioenez.
Urteak pasa ahala datu gehiago lortu ditugu, baina hala ere beti berdinak dira laranjaz koloreztatuta agertzen diren herrialdeak. Daturik okerrenak ezbairik gabe Afrika eta Asiakoak dira. Pertsona batek bizitza osasuntsua izateko, beharrezkoa da txikitatik nutrizio egokia izatea. Afrika guztian, umeen portzentai altu batek gabezia hori jasaten du eta datu hauek oso kezkagarria dira. 5 herrialde dira Afrikan haurren desnutrizioak eragindakoak izan direnak. Lehena Hego Sudan. Nazio Batuek gosetea deklaratu zuten Hego Sudango zenbait eskualdetan. Egoera hori herrialdeak jasan duen gerra zibil odoltsuak eragin du, eta, ondorioz, indarkeriatik ihesi zihoazen pertsona asko lekualdatu dira. Desnutrizioa duten haurren tasa handia da, eta horien artean ahulenak gosez hiltzeko arriskuan daude. Bigarrena Somalia da. 2011 eta 2012 artean, 260.000 pertsona inguru hil ziren Somalian gosetea aldarrikatu zutenean. Elikagai eta ur faltak abereak hiltzea eragin du, eta familia askok etxetik ihes egin behar izan dute. Ondorengo herrialdea Kenia da. Garai lehorrak abuztu amaierara arte jarraitzea espero da, eta 3,5 milioi pertsonak elikagaien segurtasun falta larria izango dute abuztuan. Laugarrena Etiopia. Euririk gabeko hainbat urtarok putzuak lehor uzten dituzte, eta zerealak agortzen; ganadua hiltzen da, eta familiek ezin dituzte seme-alabak elikatu.
Eta azken herrialdea Nigeria da. Duela urte batzuetatik Nigerian bizi den gatazka bortitza areagotu egin da azken urteetan, eta Niger, Txad eta Kamerungo mugetan zehar hedatu da, Afrikako krisi humanitario eta babes-krisi garrantzitsuenetako bat sortuz.
Asian ere datuak oso txarrak dira baina esanguratsuena Indiako kasua da, bertakoak baitira emaitza okerrenak. Hainbat arrazoi daude egoera hau azaltzeko. Atzeratuta dauden herrialdeetan elikagai falta sumatzen dute eta horietako askok oraindik ez dute ur edangarri rik eskura. Gainera, aberats eta pobreen arteko desberdintasunak handitzen jarraitzen duen bitartean, oso zaila izango da desnutrizioari aurre egitea. Hortaz gain, heziketa faltak ere lotura zuzena du desnutrizioarekiko. Izan ere, eskoletan sustatzen dira elikadura eta higiene arekiko ohitura osasuntsuak, eta herrialde hauetan oso gutxik dute eskolara joateko aukera. Gainera, etxean gurasoek ere ez dute jakintzarik honen inguruan eta ez dira gai umeei ohitura osasuntsuak azaltzeko. Aldaketa klimatikoa k ere ez du mesederik egin alderdi honetan. Beroketa globalaren ondorioz, lehorteen eta uholdeen intzidentzia handitzen ari da eta honek eragin negatiboa du elikagaien ekoizpen ean. Gainera, fenomeno meteorologiko hauen parte handi bat elikagaiak lortzeko zailtasuna duten lekuetan gertatzen da. Eta azkenik, gerrek eta gatazka armatuek ere zaildu egin dute populazioak elikagaiak lortzea.
Munduan dauden bost urtetik beherako hiru haurretatik batek gutxienez desnutrizioa edo gehiegizko pisua du txikienek jasotzen dituzten dieta eskasengatik. Milioika haur oso gutxi jaten ari dira behar dituzten elikagaietatik, eta gehiegi behar ez dituztenetatik. UNICEF en arabera, horietako haur asko garuneko garapen txarra izateko arriskuan daude. Milioika haurrek osasuntsua k ez diren dietekin bizirauten dute, ez dutelako beste aukera hoberik. Kontua ez da haurrek nahikoa jatea bakarrik; batez ere, janari egokia ematea da. UNICEFen datuen arabera, 5 urtetik beherako 149 milioi haur baxuegiak dira mundu osoan beren adinerako, elikadura txarraren ondorioz. Arazoak, txostenaren arabera, bizitzako lehen hilabeteetan hasten dira. Hurrengo etapan, 6 hilabetetik bi urtera bitartean, haurren %44k ez du fruiturik edo barazkirik jasotzen, eta %59k ez du arrautzarik, esnekirik, arrainik edo haragirik jaten. Adibidez, diru-sarrera txikiko eta ertaineko herrialdeetan eskolara joaten diren nerabeen %42k gutxienez egunean behin azukrez betetako edari karbonatatuak kontsumitzen dituzte.
Espainiako datuak dira kezkagarrienak. Hasierako datuak oso altuak badira ere, hazkunde tasa pixkanaka jaisten doala ikus dezakegu. Honek esan nahi du, nahiz eta gehiegizko pisua duten umeen portzentaia gero eta altuagoa izan, gaur egun ez dela portzentai hori bortizki hazten ari.
Argazkiak
Gosea amaitzea da GJH honen helburu nagusia, izan ere, estatistikek diote 9 lagunetatik 1 ez dagoela behar bezala elikatuta. Horrez gain, 3 milioitik gora haur hiltzen dira urtero arrazoi beragatik. Urteak pasatu eta munduan dauden elikagaiak ikusita, behar adina elikagai daude edo ekoitzi ahal dira munduan, guztiok behar bezala elikatuta egoteko. Baina egia da oraindik ere badaudela leku asko eta asko non jendeak ezin duen behar bezala elikatu. Hainbat eta hainbat arrazoi daude aurrekoa ulertzeko. Historian atzera egin ahala, gosete asko egon dira arrazoi ezberdinengatik; gerrak, uzta txarra, inflazioa…
Europan gosete-aldi luzea izan zen XVII. mendearen hasieran. Garai hartan, hiriak azkar hazten ari ziren, eta, uzta txarreko urteetan, erosteko ahalmen handiena zuten hiriguneetako biztanleek elikagaiak eros zitzaketen, populazioaren zati handi batek, nekazariek beraiek tartean, ezin zuten bitartean.
Historian zehar arrazoi ezberdinengatik hainbat eta hainbat gosete handi izan dira, gertaera horiek hainbat aldaketa eta garrantzia handi izan dute historian;
Aurreko ilustrazioak, Dungarvaneko errealitate hutsa isladatzen du, 1845 eta 1849 bitarteko gosetea izan zen, honi, Irlandako gosete handia deitzen zaio. Garai haietako elikagaiak nekazaritzatik ateratakoak ziren eta hori izan zen gosete honen arrazoia. Garai hartan bertako jaki nagusia patata zen eta horren eskasiak sortu zuen gosete handia. Phytophthora infestans izeneko Chromalveolataren izurritea izan zen patataren eskasia sorrarazi zuena, izan ere,  uzta txarra eman zuen. Pictorial Timesek ilustratutako irudian ikusi dezakegu uzta eta jaki gabe dagoen jendeak herriko dendetara jotzen zuela jakiak lortu nahian. Irudi hau 1947. urtekoa da.
Aurreko koadroa, Daniel MacDonalek eginikoa da, bertan, familia oso bat elikatzen den denda baten amaiera islatzen du, izan ere, momentuan lurralde hartan behar beharrezkoak ziren nekazaritzatik etorritako elikagai denak, izan ere, bertatik elikatu eta bizi zirelako. Horregatik, koadro honetan familia honen hondamendia. Ondorio nagusiak, bertako jendeak Ameriketara emigratu behar izan  zuela bizi hobeago baten bila.
XIX. mendearen amaieran, Indian ere gosete ugari eta suntsigarriak gertatu ziren, herrialde honek ezagutzen zituen hondamendirik handienak. 25 gosete-agerraldi inguru egin ziren Tamil Nadu estatuetan zehar India hegoaldean, Bihar iparraldean eta Bengala ekialdean, non 30 eta 40 milioi indiar inguru hil ziren.