cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esklabo lantegi
Haurren esplotazioa
Hala ere, konpainia batzuek publizitate kanpainak antolatzen dute beraien produktuak ez direla haurren lanarekin egiten argitzeko. Haien langileen soldaten zerrendak argitaratzen dituzte, bidezko soldatak ordaintzen dituztela frogatzeko.
Lantegien aurka
Zenbait sindikatuk lantegi hauen aurka dauden taldeak lagundu dituzte. Langile behartsuengatik egiten dute, baina baita haien onuragatik ere. Esplotazio lantegietan ekoizten diren produktuak lehen munduko herrialdeetakoak baino lehiakorragoak direnez, sindikatuek pentsatzen dute egoera honek haien langileen lana galtzea eragin dezakeela. Esplotazio desagerraraztea mugimendu anti-globalizazioaren helburuetako bat da. Honek multinazional asko salatu ditu, horien artean, “Nike” eta “Walt Disney”, tailer hauen erabilpena dela eta. Argudiatzen dute honen arazoa atzerrian dauden soldata baxuak, herri garatuetako langabeziaren kausa direla.
Lantegien alde
Baina badago tailerren alde dagoen jendea. Uste dute lantegiak onuragarriak direla garatzen ari diren herrialdeen ekonomiarako. Argudiatzen dute herrialde horietako jendeei onurak ekartzen dizkietela: lanpostuak, dirua eta diruarekin herrialdearen ekonomiaren berpizkundea.
Johan Norberg suediar idazleak, globalizazioaren, kapitalismoaren eta immigrazioaren sustatzaileak, lantegi hauen papera defendatzen du eta hau esan zuen:
Erythrura hyperythra
Erythrura hyperythra Erythrura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
MUL.APIN
MUL.APIN (𒀯𒀳) edo Astrolabio B Babiloniako astronomia eta astrologiari buruzko bilduma batek duen izena da, bere incipitari aipamena eginez. Antzinaroko izar-katalogo bat da, lehenagoko Hiru Izarren Sistema lanaren jarraipena, baina askoz zehatzagoa. Ziurrena da K.a. XI. mendean egin izana.
Testuak 6 izar eta konstelazioren izena biltzen du, eta horien agerpena, desagerpena eta goreneko puntuaren datak zehazten ditu, Babiloniako izarren mapa eraikitzen laguntzen diguna.
Testua K.a. VII. mendeko bi kopiatan gordeta dago, eta euren hasieraren izena daramate, MULAPIN, "Goldea", Triangulum konstelazioa eta Gamma Andromedae izarrarekin lotzen dena.
Marko Perperna
Pretore K.a. 135ean izendatua, Siziliako esklaboen aurkako kanpaina zuzendu zuen Lehen Mirabetza Gerran, K.a. 135etik K.a. 132 arte iraun zuena, txalo zaparrada bat jaso zuelarik ohore bezala.
K.a. 130ean, kontsul izendatua izan zen, eta Anatoliara bidalia Eumenes III.a edo Aristonikoren altxamendua ezabatzeko, aurreko urtean, Publio Lizinio Kraso Dives Muziano kontsula garaitu zuena.
Perpernak, Eumenesen aurkako lehen borrokan garaitu zuen, jazarriz eta Eumenesek babesa bilatu zuen Estratonizea hiria setiatuz. Hiriak, gosearen ondorioz amore eman zuen, eta Aristonikok, bere buruaz beste egitea beste erremediorik ez zuen ikusi, baina Perpernak ezin izan zuen lortutako garaipenaz gozatu, hurrengo urtean Pergamotik gertu hil baitzen, Erromarantz itzultzen ari zela.
Mendel polo estazioa
Mendel polo estazioa, izen osoz Johann Gregor Mendel estazio antartiko txekiarra (txekieraz: Mendelova polámí stanice) Antartikan eraikitako base zientifiko txekiar bat da, James Ross uhartearen kostaldean, Penintsula antartikoaren iparrekialdean. Basea, Brnoko Masaryk Unibertsitatearen egitasmoa, 2006ko otsailean ireki zen. Denboraldi batzuetan erabilia, Antartikako udatan. Basea ikerketa biologiko, geologiko eta klimatologikoak egiteko eraiki zen. Gregor Mendel botanikari moraviarraren omenez deitua izan zen, "genetikaren aita".
K.a. 69
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada
K.a. 74 | K.a. 73 | K.a. 72 | K.a. 71 | K.a. 70 | K.a. 69 | K.a. 68 | K.a. 67 | K.a. 66 | K.a. 65 | K.a. 64
San Justo (Zamora)
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 303 biztanle zituen.
Shiva Nazar Ahari
Shiva Nazar Ahari (persieraz: شیوا نظر آهاری) (1984ko ekainaren 10a) Giza Eskubideen aldeko Erreportarien kide fundatzailea den Irango kazetaria eta giza eskubideen defendatzailea da. Behin baino gehiagotan espetxeratu du Irango Gobernuak.
Biografia
2009ko ekainaren 14an espetxeratu zuten eta Evingo kartzelan egon zen urte bereko irailaren 23ra arte, orduan 200.000 dolarreko fidantzarekin aske utzi baitzuten. Isolamendu-erregimenean egon zen 33 egunez. 2009ko abenduaren 21ean, beste behin, atxilotu zuten, Qom hirira zihoazen zenbait aktibistarekin batera, Hossein Ali Montazeri Ayatolá handiaren hiletara joateko.
2010eko irailaren 4an, entzunaldia egin zen Teheran probintziako Auzitegi Iraultzaile Islamiarraren 26. aretoan, eta kargu hauek egotzi zizkioten: "gobernu islamiarra ezegonkortzeko ahaleginak", "gobernu islamiarraren aurka konspiratzeko bilera", "ordena publikoa aldatzea" eta "Jainkoari gerra deklaratzea". Atxilotu zutenetik, prozedura judizialak nazioarteko kritika gogorrak jasan ditu; izan ere, alegatzen da Irango Errepublika Islamiarrak hartutako legez kanpoko neurria izan zela, herrialdean disidentziaren eta adierazpen-askatasunaren eskubideak are gehiago erreprimitzeko, eta berehala askatzeko eskatu da.
Espetxean 266 egun eman ondoren, 2010eko irailaren 12an aske utzi zuten 5.000 milioi Irango errail ordaindu ondoren (500.000 dolar estatubatuar baino gehiagoren baliokidea).
Zitazio judizialaren ondorioz, Shiva Nazar Ahari Evinen aurkeztu zen 2012ko irailaren 8an, 4 urteko kartzela-epaia betetzeko. Zenbait erakundek berehala askatzea eskatu zuten, hala nola Mugarik Gabeko Erreportariak eta PEN Munduko Idazle Elkartea. 2019an Esloveniara joan zen errefuxiatu gisa, International Cities of Refuge Network programaren barruan.
Löhnberg
Löhnberg Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tropidophorus boehmei
Tropidophorus boehmei Tropidophorus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bunkovce
Bunkovce Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 7,79 km²ko azalera du eta 364 biztanle 2017ko datuen arabera.
Caraguatatuba
Caraguatatuba Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bunkovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1358. urtekoa da.
Joxepa Arregi
Joxepa Arregi Egidazu, (Arrasate, Gipuzkoa, 1919ko apirilaren 9a - ib., 2010eko maiatzaren 24a) Jesus Mari Zabarte ETAko presoaren ama eta Pakito Arriaranen izeba izan zen. ETAko preso eta iheslarien aldeko borrokan eman zuen bizitza. Izaera borrokalariaz, espetxe politikari aurre egin beharraz, preso eta iheslarien amaren irudi eta sinboloa izan zen. Etxerat elkarteko presidentea izan zen.
Biografia
Joxepa Arregi Egidazu 1919ko apirilaren 9an jaio zen Arrasateko Musakola auzoko Garratz baserrian. Anaia bikia izan zuen, Alberto. Guztira 12 anai-arreba izan ziren etxean; eta, artean gaztetxoa zela, 13 urterekin, eskola utzi eta neskame lanetan hasi zen.
Tomas Zabarte Iturriaga, bere senarra izan zena, Gaztedi Sozialista Bateratuetako (JSU) kide izanik, Guadalupeko Gotorlekuan kartzelatu zuten 1934ko Urriko Iraultzan parte hartzeagatik. 36ko gerran, Tomas Gazte Sozialista Bateratuen Dragones miliziano batailoiko teniente izan zen. Besteak beste, Intxortako frontean egin zuen borroka bere batailoiarekin. Azkenean, Asturiasko frontean atxilotu zuten, eta kartzelatu.
Tomas espetxetik irten ondoren ezkondu ziren. Hiru seme-alaba izan zituzten: Jose Alberto, Isabel eta Jesus Mari. Hirugarren semea jaio aurretik hil zen Tomas, Joxepak 25 urte zituela. Alargunduta eta gerraosteko egoera larri hartan, bizitzari aurre egitearren, fundizio bat antolatu zuen Ziorlan, beste langile batzuekin elkartuta.
Gasherbrum IV
Gasherbrum IV edo K3 (urdueraz گاشر برم -4‎; txinera sinplifikatuz: 加舒尔布鲁木IV峰; txinera tradizionalez: 加舒爾布魯木IV峰; pinyinez: Jiāshūěrbùlǔmù IV Fēng), Karakorumgo mendi bat da, Pakistango Gilgit-Baltistan eta Txinako Xinjiang probintzien artean eta Gasherbrum mendikatean. 7.925 metroko garaiera du, munduko 17. mendirik garaiena da eta Pakistango 6.a.
Mirabeau (Proventza Garaiko Alpeak)
Mirabeau Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mirabeau udalerrian erroldatutako biztanleak 445 ziren. Familiak 187 ziren, horien artean 45 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 30 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Gasherbrum IV
1958ko abuztuaren 6an Walter Bonatti eta Carlo Mauri italiar mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Mirabeau (Proventza Garaiko Alpeak)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 254 etxebizitza zeuden, 188 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 227 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 188 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 307 ziren, horien artean 237 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 237 pertsona aktiboetatik 219 lanean zeuden (111 gizon eta 108 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Mirabeau udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Joxepa Arregi
Jesus Mari semearen norabidetik
1969an, Jesus Mari Zabarte Garratz semea, ETAko kidea izanik, ihes egin zuen Arrasatetik Ipar Euskal Herrira, bertan errefuxiatzeko. Joxeparen bizitzak norabide berria hartu zuen semearekiko babes eta laguntza erabat bere gain hartu zuelarik.
Kartzeletako bideak
1973ko irailaren 26an Espainiako poliziak segada bat prestatu zuen Bilboko Indautxu kalean Jesus Mari Zabarte Garratz eta Imanol Mitxelena atxilotzeko. Tiroketan Garratzek bost tiro jaso zituen eta Mitxelenak beste bost. Atxilotu eta espetxeratu egin zuten. Kartzela kartzela ibiltzen hasi zen: Basauri, Burgos, Santoña, Carabanchel, Puerto de Santa Maria...
1977ko amnistia dekretuarekin libre geratu zen, eta egunerokotasun normal batera itzuli zen. 1978an atxilotu zuten berriro, itxura denez, poliziek Jesus Mari hiltzeko prestatuta zeukaten segada batean bizirik atera ostean. Jesus Mari berriro kartzelara bueltatu zen. Lehendabizi Martutenera eta handik Soriara. Soriatik irten zen 1979ko martxoaren 28an, eta 1984ko ekainaren 15ean atxilotu zuten berriro, Hernanin, Guardia Zibilek ETAko talde bat etxebizitza batean inguratu zutenean, inongo ihesbiderik gabe. Guardia Zibilek Garratzekin etxebizitza hartan zeuden Agustin Arregi Txuria eta Juan Luis Lekuona Kattu hil egin zituzten.
1984tik aurrera kartzela ugaritan izan da Jesus Mari. Semea zihoan kartzeletara, hara joaten zen Joxepa ere, falta barik: Carabanchel, Herrera de la Mancha, Alcala-Meco, Almeria, Ceuta, Salto del Negro, Puerto de Santa Maria, Alcala, Salto del Negro, Alcala, Valdemoro, Salto del Negro, Huelva, Jaen...
Joan etorria espetxera
Jesus Marik egoera larriak ezagutu ditu espetxean. Amaren erronka ez da bestelakoa izan. Honela azaltzen zuten Joxepak Ceutako kartzela zaharrera bere seme gazteena ikusteko, egin behar izaten zuen bidaia:
"Ostiral eguerdiko 15:00etan trena Zumarragan hartu, hain justu, Paristik zetorren “ilargi erdiaren trena” delakoa, arabiarrez beteta etortzen baitzen. Trenean lo egiten saiatzen zen, eta Algeciras-era larunbat goizeko 9:00etan heltzen zen.
Presoen aldeko eskubideen borrokaren ikur
Joxepa semeak hartutako bideak markatu zuen erabat. Espetxeari aurre egiteko han izan beharra sentitu izan zuen beti. Bere egin zuen ETAko presoen eskubideen aldeko borroka. Ahal zuen mobilizazio guztietan parte hartu zuen, jendea animatzen gainera. Inork ondo zegoen galdetuta beti erantzun bera emango zuen: "Ondo ez, gogor!!". Itzal handia izan zuen presoen familiartekoen artean, eta Etxerat elkarteko lehendakari ere izendatu zuten.
Semeak agur esateko aukerarik gabe
Joxepa hilzorian zegoela, Jesus Marik ama bisitatzeko baimena eskatu zuen. Jakina zen Garratzek ez zuela inoiz espetxe agintariei inolako mesederik eskatu, baina amari agur esateko egin zuen eskaera. Jesus Marik adierazi zuen ama bizirik ikusi nahi zuela, bere bizitzako esker ona adierazteko. Bere eskaera ez zen onartua izan eta ama ikustera eraman beharrean Huelvako espetxetik Jaen II espetxera aldatu zuten.
Agur omenaldia Ziorlan
Maiatzaren 26an agur omenaldi jendetsua eskaini zioten. Musakolako Santa Teresa elizan hileta kristaua ospatu ondoren, azken agurra eman zioten elizaren atari aurreko plazan.
Bertan, Jon Maia eta Jokin Labaien bertsolariek bertso sorta bat abestu zuten, Ines Osinaga, Gose taldeko abeslaria, Amets Gorria kanta abestu zuen Joxepa Arregiren omenez.
Azken agurra Anboto mendiaren magalean
Uztailaren 11n senide, lagun eta ezagunek Anboto mendiaren magalean errautsak zabaldu eta ekitaldia egin zioten. 100 lagunetik gora elkartu ziren Zabalaundin. Joxepa Arregiren argazkiarekin batera Jesus Mari Zabarte semearen argazkia, arrosak, ikurrinak, euskal presoen Euskal Herriratzea eskatzen zuten banderak eta Espainiako Bigarren Errepublikako bandera zeuden ekitaldian.
Azken agurra emateko bost lagunek Aurreskua dantzatu zioten. Jarraian, Jesus Mari Zabarte semeak idatzitako gutuna irakurri zuten eta horrekin amaitzean, Amaia Gabilondok egindako olerkia entzuteko aukera izan zuten Zabalaundin bildutakoek. Segidan, guztiei banatutako oroigarri batean idatzita zeuden Jon Maiak maiatzaren 26an abestutako bertsoak kantatu zituzten.
Jarraian, senideek ikurrinean zabaldu zituzten Joxeparen errautsak eta lau haizeetara hedatu. Ekitaldia Arregik horrenbeste aldiz abestu zuen Eusko gudariak kantuarekin amaitu zen.
Larrako dorretxea
Larrako dorretxea Bilboko Ibarrekolanda auzoan kokaturiko eraikina da. XVI. mendean eraikia, Larrea leinuaren jabetza izan zen.
Dorretxearen jatorrizko kokalekua Deustuko elizatearen ibarra (gaur egun Sain Inazio auzoan) izan zen baina XX. mendeko 60ko hamarkadan, Deustuko kanalaren obren ondorioz eta garai horretan Bilboko alkatea zen Javier Ybarraren ekimenez, egun Sarriko parkea den lurretan berreraikia izan zen. Adituen arabera berreraikitzeak ez zuen eraikinaren egitura originala errrespetatu. Horrez gain, lekualdatzea gauzatzean horma bat galdu egin zen eta beste bat haizete batek bota zuen.
Urizar dorretxearekin batera, Bilbon geratzen den dorretxe bakarra da.
San Justo
San Justo hainbat tokiren izena izan daiteke:
Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa urtero jokatzen den gazte mailako bertsolari txapelketa da.
Amona (argipena)
Amona terminoak hainbat adiera du:
Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
Egitura eta historia
Arabako Eskolartekoa Euskal Herri mailan urtero jokatzen den txapelketa handiago baten barruan dago. Izan ere, euskal probintzia bakoitzeko sailkapenak egin ondoren, txapeldun eta txapeldun ordeak euren probintziaren izenean Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa n parte hartzen dute.
Amona (argipena)
Aurrekoarekin lotuak:
Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
Egitura eta historia
Euskal Herriko eskolartekoa Ikastolen Elkarteak eta Bertsozale Elkartea k elkarlanean antolatzen dute, aldiz Arabako Eskolartekoa Arabako Bertsozale Elkartea k eta Arabako Ikastolen Elkartea k antolatzen dute.
Amona (argipena)
Bestetik:
Ikus, halaber:
Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
Parekidetasuna
Hona hemen gainerako probintzien eskolarteko txapelketen datuen taula: *Beltzez parekideena den eskolartekoa.
Otto Friedrich Walter
Otto Friedrich Walter (Rickenbach, Solothurn, Suitza, 1928ko ekainaren 5a - Solothurn, 1994ko irailaren 24a) suitzar idazlea izan zen.
Biografia
Amarengandik jaso zuen heziketa katoliko hertsia, aitarengandik jaso zuen bizi-grina eta bere haurtzaroa markatu zuen paisaia dira idazle honen obraren ezaugarri nagusiak. Liburu-saltzaile eta argitaratzaile gisa aritu ondoren, Walter argitaletxearentzat lan egin zuen, Oltenen. 1966an lanpostua galdu zuen, literaturaz zuen ideia burgesiaren mugetatik irteten zelako. Orduan, Luchterhand argitaletxeak kontratatu zuen, eta, 1968ko maiatzeko mugimenduen eraginpean, muturrera jo zuen bere ideia politikoetan.
Bere eleberri gehienetan historiaren indarra, denboraren iragaitea eta horiek gizartean duten eragina islatzen dira.
K.a. 71
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 90ko hamarkada | K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada
K.a. 76 | K.a. 75 | K.a. 74 | K.a. 73 | K.a. 72 | K.a. 71 | K.a. 70 | K.a. 69 | K.a. 68 | K.a. 67 | K.a. 66
Faroeetako futbol selekzio nazionala
Faroeetako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Tórsvøllur zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Tórshavn hiriburuan.
Jokalari aipagarrienak
2017ko urriaren 10ean eguneratua. Partida ofizialak soilik. {|
Eschentzwiller
Eschentzwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Eschentzwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 1.394 ziren. Familiak 528 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 228 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 574 etxebizitza zeuden, 534 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 40 hutsik zeuden. 508 etxeak ziren eta 63 apartamentuak ziren. 534 etxebizitza nagusietatik 472 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 383 etxek bost zituzten. 493 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 157 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 349 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 947 ziren, horien artean 691 aktiboak ziren eta 256 inaktiboak ziren. 691 pertsona aktiboetatik 658 lanean zeuden (351 gizon eta 307 emakume) eta 33 langabezian zeuden (19 gizon eta 14 emakume). 256 pertsona inaktiboetatik 95 erretiraturik zeuden, 88 ikasten zeuden eta 73 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Eschentzwiller udalerrian 572 unitate fiskal zeuden, 1.487 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.732 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 iturginak, 3 argiketariak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Eschentzwiller udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 342 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
América Dourada
América Dourada Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Choňkovce
Choňkovce Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 18,32 km²ko azalera du eta 541 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1409. urtekoa da.
Antartikako eskualdea
Antartikako eskualdea Hego poloaren inguruko lur eremua da. Eskualdean Antartikako kontinentea eta Antartikako Konbergentziaren hegoaldeko Ozeano Antartikoko izotza, ura eta uharte plataformak daude. Eskualdeak Hego Hemisferioaren % 20 inguru hartzen du, eta horietatik % 5,5 (14 milioi km²) kontinenteko azalera da.
Erythrura prasina
Erythrura prasina Erythrura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Shigella
Shigella generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, bazilo txikiak direnak. Enterobacteriaceae familia barnean sailkatuta daude. Anaerobio fakultatiboak dira eta ez dira mugikorrak, flagelorik ez baitute. Ez dute esporarik sortzen.
Enterobakterio guztien antzera glukosa hartzitzen dute, baina laktosa ez. Shigella oso lotuta dago Escherichia generoarekin, DNA-ren hibridazio azterketek frogatu dutenez.
Genero honen barruan lau espezie daude, Shigella dysenteriae eta Shigella sonnei ezagunenak izanik. Shigella guztiak patogeno hertsiak dira, hesteetako gaitzak eragiten dituztenak.
Shigella-ren ezaugarri biokimiko nagusiak hauek dira:
Epidemiologia
Shigellaren infekzioak aho bidetik harrapatzen dira, kutsatutako ur ala janariak hartuz. Bakterioa giza hesteetan bizi denez, kutsadura fekalak eragiten ditu gaitzak. Shigelosiak (Shigellak sortutako infekzioak) oso ohikoak dira garapen bidean dauden lurraldeetan, bertan dauden higiene baldintzak makalak direlako (sarritan ur arazketarik ez dago). Euskal Herrian eta Europa osoan kasuistika urria da.
Patogenia
Shigellak sortzen dituen gaixotasunak hesteetako patologiak dira, gizakien artean gorozkien bidez transmititzen direnak (Salmonellaren aldean animaliek ez dute inoiz gaitza transmititzen). Espezie eta serotipo eragilearen arabera sortutako gastroenteritisa arinago ala larriago izango da.
Bi dira patologia nagusiak:
Oraindik arraina garestia dela diote!
Oraindik arraina garestia dela diote!, ¡Aún dicen que el pescado es caro!, 1894ko Joaquín Sorolla espainiar margolariaren olio-pintura bat da. Gaur egun Madrilgo Pradoko Museoan ikusgai dago.
Izenburua Vicente Blasco Ibáñez idazlearen Maiatzeko Lorea eleberritik datorkio, Valentziako Cabañal auzoko hondartzetan girotuta. Pasarte batean, Pascualet deritzon arrantzale bat itsasoan zendu eta haren izebak jazotakoaz atsekabeturik ohiu egiten du: «Datozela hona arraindegiak erosterakoan erregateatzen zuten emagalduak! Oraindik arraina garestia dela al diote? Libra euroko kostatu beharko lekieke...!»
Isurium Brigantum
Isurium Brigantium (egungo Aldborough, Iparraldeko Yorkshire) Ure ibaiaren ondoan dagoen aztarnategia da, brigantiarren hiriburua izan zena.
Historia
Hiria Kartimanduaren hiriburua izan zen, brigantiarren azken erregina. Erromatarrek civitas edo hiri bat eraiki zuten bertan, garai hartatik mosaiko batzuk geratzen dira
Erromatarrak 407. urtean joan egin zirenean hiria gainbeheran geratu zen, angloek okupatu zuten eta Aldborough deitu zioten: antzinako saxoierazko Ald Burh esaldiak «gotorleku zaharra» esan nahi du. Daniarrek 870ean arpilatu zuten
Thrasops jacksonii
Thrasops jacksonii Thrasops generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Maing
Maing Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maing udalerrian erroldatutako biztanleak 3.944 ziren. Familiak 1.592 ziren, horien artean 464 pertsona bakarrekoak ziren (170 bakarrik bizi ziren gizonak eta 294 bakarrik bizi ziren emakumeak), 492 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 515 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 121 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.701 etxebizitza zeuden, 1.596 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 98 hutsik zeuden. 1.571 etxeak ziren eta 128 apartamentuak ziren. 1.596 etxebizitza nagusietatik 1.200 bere jabearen bizilekua ziren, 373 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 164 etxek bi zituzten, 107 etxek hiru zituzten, 383 etxek lau zituzten eta 922 etxek bost zituzten. 1.144 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 691 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 572 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.486 ziren, horien artean 1.703 aktiboak ziren eta 783 inaktiboak ziren. 1.703 pertsona aktiboetatik 1.475 lanean zeuden (820 gizon eta 655 emakume) eta 228 langabezian zeuden (118 gizon eta 110 emakume). 783 pertsona inaktiboetatik 222 erretiraturik zeuden, 235 ikasten zeuden eta 326 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Maing udalerrian 1.605 unitate fiskal zeuden, 3.997 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.831 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 87 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Saint-Martin-Sainte-Catherine
Saint-Martin-Sainte-Catherine Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Maing
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 2 lore-dendak ziren.
Saint-Martin-Sainte-Catherine
Biztanleria
2007an Saint-Martin-Sainte-Catherine udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Maing
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Maing udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 867 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Saint-Martin-Sainte-Catherine
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Maing
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Saint-Martin-Sainte-Catherine
Etxebizitza
2007an 308 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 89 bigarren erresidentzia ziren eta 56 hutsik zeuden. 300 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 139 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 23 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Maing
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Martin-Sainte-Catherine
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 195 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (67 gizon eta 49 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-Sainte-Catherine udalerrian 159 unitate fiskal zeuden, 343 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.149 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Martin-Sainte-Catherine udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.358 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Frayssinhes
Frayssinhes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Oligolepis stomias
Oligolepis stomias Oligolepis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Frayssinhes
Biztanleria
2007an Frayssinhes udalerrian erroldatutako biztanleak 196 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 109 etxebizitza zeuden, 80 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 106 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 80 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 118 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 86 lanean zeuden (47 gizon eta 39 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Frayssinhes udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 208,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.876 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Frayssinhes udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lohra
Lohra Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Maia egutegia
Maia egutegia kolonaurreko Mesoamerikan (Guatemalako mendialdean eta Mexikoko Veracruz, Oaxaca eta Chiapasen ) erabiltako egutegi sistema bat da, maiek garatua. Bi egutegi modu bateraturik erabiltzen zituzten maiek: bata egutegi zibila, baab, 20 eguneko 18 hilabetetan banatua, 5 egun osagarri erantsiz, eta bestea urte sakratua, tzolkin, 260 egunekoa. Egutegi ziklikoa da, 52 urtean behin errepikatzen dena. Kontu luzean, zenbatzeko abiapuntua 13.0.0.0.0 4 ajau 8 cumkú egunean izan zen, hau da, orokorrean onartutako korrelazioaren arabera K.a. 3114ko abuztuaren 11n.
Maien egutegiaren funtsezko elementuak eskualde osoan erabili izan zen sistema batean oinarritzen dira, gutxienez K.a. V. mendekoa. Ezaugarri asko partekatzen ditu Mesoamerikako lehenagoko beste zibilizazio batzuek erabilitako egutegiekin, zapotekak eta olmekak kasu, eta garaikideekin edo gerokoekin, mixtekak eta aztekak kasu.
Maien tradizio mitologikoaren arabera, Yucatan kolonialeko kontakizunetan dokumentatzen den bezala, eta idazkun Klasiko eta Posklasikoetatik abiatuta berreraikitzen den bezala, maiz Itzamna jainkoari egozten zaio egutegiaren ezagutza ekarri izanaren meritua, idazkeraren eta maien kulturaren beste funtsezko alderdi batzuekin batera.
Ezaugarriak
Maia egutegiak iraupen ezberdinetako hainbat ziklo edo zenbaketa ditu. Adituek deritzoten Tzolkin edo Tzolk’in zikloak 260 kin (egun) ditu, 20 hilabeteko 13 eguneko 20 hiletan banatua (13 x 20 = 260). Tzolkin hau beste ziklo batekin konbinatzen da, 365 eguneko Haab eguzki-egutegiarekin, 20 eguneko 18 hiletan banatua, zeinari 5 egun gehitzen zaien (20 x 18 + 5 = 365). Biak konbinatzean, 52 urteko ziklo sinkronizatuak osatzen dira, Egutegi-gurpila deritzona eratuz.
Gertaera bat beste gertaera batekiko noiz gertatu zen bereizteko, Tzolkin eta Haab berdinak erabiliz, Zenbaketa luzea erabiltzen zen. Sistema hogeitarra izanik (oinarri 20 duena, euskarazko zenbakietan bezala), unitate bakoitzak 20en multiplo bat adierazten du, zenbakiak duen posizioaren arabera.
Tzolk’in
Tzolkin edo Tzolk'in sistemak 260 egun aurreikusten ditu. Giza haurdunaldiaren iraupenarekin lotuta dagoela iradoki den arren, beste batzuek Artizar planetarekin lotzen dute. Zeremonia erlijiosoak ospatzeko erabiltzen zen, euriteen etorrera eta iraupena iragartzeko, ehiza- eta arrantza-sasoiaz gain, baita pertsonen patua iragartzeko ere.
Tzolkʼin hitza neologismoa, da, Yucatango maia hizkuntzan sortua, eta “egunen zenbaketa” esan nahi du. Azteken egutegi baliokidea, Tōnalpōhualli deitzen zen, nahuatl hizkuntzan.
Zenbaketa luzeak (5126,36 urte edo 260 katun) 7200 tzolkin ditu. Eta bost kontu luze (25.626,8 edo 100 ahau edo 1300 katun) 36.000 tzolkin dira.
Sistema honek 20 egun izen eta 13 egun zenbaki konbinatzen ditu, izen bakarreki 260 egun sortzeko. Egunak 1etik 13ra zenbakitzen dira, eta gero berriro 1etik. Honez gain, egun bakoitzari 20 izenen zerrendako bat esleitzen zaio segidan:
Egutegi gurpila
Egutegi gurpileko data bat, bai Tzolkin bai Haab sistematan ematen duen data bat da. Data hau errepikatu egingo da 52 Haab urteren buruan, hau da 18.980 egunen ondoren, egutegi gurpil bat osatu ondoren. Gurpil hau hiru zirkuluz osatua dago eta itzuli osoa betetzean 18.980 egunak ematen ditu (260 eta 365 egunen multiplo komun txikiena). Ziklo horietako bakoitzean, Tzolkin-eko 260 egunetako bat Haab-eko beste 365 egunetako batekin bat dator.
Zirkulu txikiena 13 zenbakiz osatuta dago, zirkulu ertaina tzolkin egutegiko 20 egunez eta handiena, haab egutegiagatik, bere 365 egunez (20 eguneko 18 hilabete eta 5 eguneko hilabete laburra).
18.980 eguneko ziklo bakoitza, Haabaren 52 itzuliren eta Tzolkinaren 73 itzuliren baliokidea da, eta, amaieran, biak puntu berera itzultzen dira. Haabaren 52 itzulitik behin ospatzen zen "su berriaren zeremonia", egutegi gregorianoaren mende baten baliokidea zen.
Zenbaketa luzea
Egutegi-gurpilaren datak 18.980 egunetik behin errepikatzen direnez, gutxi gora-behera 52 urtetik behin, zikloa bizitza bakoitzean behin errepikatzen da, eta, beraz, datazio metodo finago bat behar zen historia zehaztasunez erregistratu ahal izateko. 52 urtetik gorako epeetan datak zehazteko, Mesoamerikako herritarrek “Zenbaketa luzea” erabili zuten.
Haab ez bezala, ”Zenbaketa luzea” lineala zen ziklikoa ordez eta denbora 20ko unitatetan neurtzen zen: 20 kin-ek (20 egun) uinal bat osatzen zuten, 18 uinal-ek (360 egun) tun bat, 20 tun-ek katun bat, 20 katun-ek (144.000 egun edo 394 urte inguru) baktun bat. Horrela, 8.3.2.10.15 datak 8 honako hau adierazten du: 8 baktun, 3 katun, 2 tun, 10 uinal eta 15 kin.
Oso gutxitan erabiltzen diren goi mailako lau ziklo ere badaude: piktun, kalabtun, k’inchiltun eta alautun.
Erregistro historikoa
Aro Klasikoan, gertaera kronologikoak adierazteko erabili ziren estelen ordez, kodexak erabiltzen ziren, amate (Ficus insipida) izeneko ficus baten azaletik egindako paperetan idazten zirenak. Zoritxarrez, misiolariek eta fraideek erre zituzten, paganoak zirelakoan, eta gutxi batzuk baino ez ziren erreskatatu.
Konkistaren ondoren, Chilam Balam eskuizkribuak idatzi ziren, non gogoratutako gertaera garrantzitsuenak kontatzeko. Bertako gertaerak ahozko tradiziotik datoz. Chilam hitzak "ahoa dena" esan nahi du, eta balam hitzak, berriz, "aztia" edo "jaguarra". Hainbat dira Chilam balam izeneko eskuizkribuak. Osoena eta garrantzitsuena Chumayel-ekoa da. Eskuizkribuetan "profezia maiak" ere agertzen dira, maien denboraren periodikotasun ziklikoaren araberakoak.
Maientzat, denbora ziklikoa zenez, 20 urteko aldien arabera etorkizuneko gertaerak iragartzen zituzten. Gerrak, konkistak eta aldaketak iragartzen zituen dateako bat, "8 ahau" katuna zen, eta Chumayelgo Chilam Balam eskuizkribuan deskribatzen den data kritiko bat zen, maientzako eta bereziki Itzatarrentzat.
Data batzuk
10.9.0.0.0 | (2 ahau 13 mac), 1007ko abuztuaren 15a: Ah Suytok Tutul Xiu-k Uxmal ezarri zuen.
10.10.0.0.0 | (13 ahau 13 mol), 1027ko maiatzaren 2a: Mayapán Liga hasi zen.
10.18.10.0.0 | (9 ahau 13 uo), 1194ko azaroaren 22a: Hunac Ceel-en konplota, non cocomeek itza-k Chichén Itzá-tik kanporatu eta Liga de Mayapán Liga amaitu zen.
11.12.0.0.0 | (8 ahau 3 mol), 1461ko urtarrilaren 6a: tutul xiú-ek Mayapán suntsitu zuten eta beste hiri handiak abandonatu ziren
11.13.0.0.0 | (6 ahau 3 zip), 1480ko irailaren 23a: urakan bortitz bat eta izurrite bat jazo ziren.
11.15.0.0.0 | (2 ahau 8 zac), 1520ko otsailaren 27a: Hernández de Córdoba, Grijalva eta Cortés konkistatzaileen espedizioak pasa eta baztanga hedatu zen, ondorioz biztanleak sarraskituz.
11.17.0.0.0 | (11 ahau 8 pop), 1559ko abuztuaren 1a: Francisco de Montejo-k Yucatán konkistatu, eta Mérida eta Valladolid hiriak ezarri zituen.
12.4.0.0.0 | (10 ahau 18 uo), 1697ko uztailaren 27a : Martin Urtsua konkistatzaile nafarrak Tayasal suntsitu zuen, itza-en azken gotorlekua.
Tropidophorus hangnam
Tropidophorus hangnam Tropidophorus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Coração de Maria
Coração de Maria Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Japurá (Amazonas)
Japurá Brasilgo udalerri bat da, Amazonaseko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Laperrière-sur-Saône
Laperrière-sur-Saône Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laperrière-sur-Saône udalerrian erroldatutako biztanleak 400 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 62 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 146 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 156 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 146 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 121 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 243 ziren, horien artean 176 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 176 pertsona aktiboetatik 161 lanean zeuden (94 gizon eta 67 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laperrière-sur-Saône udalerrian 146 unitate fiskal zeuden, 391 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.599 euro zen.
Thrasops schmidti
Thrasops schmidti Thrasops generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Laperrière-sur-Saône
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fekišovce
Fekišovce Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 4,76 km²ko azalera du eta 307 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1391. urtekoa da.
Ludwigsau
Ludwigsau Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rohingyen aurkako genozidioa
Rohingyen aurkako genozidioa rohingya herriaren kontrako jazarpena izan zen, Myanmarko gobernuak bi alditan burutu zuena: 2016ko urritik 2017ko urtarrilera lehenik, eta 2017ko abuztutik 2019ko azarora ondoren. Nazio Batuen Erakundeak genozidiotzat jo zuen 2018an.
Aurrekariak
Myanmarko 55 milioi herritarretik % 89 budistak dira, eta gehienak (% 68) bamar etniakoak badira ere, bestelako herriak ere daude: shan (% 9), karen (% 7), rakhine (% 4), txinatar (% 3), indiar (% 2), mon (% 2), moken, jingpo, chin... Gutxiengo horietako bat rohingyak dira, erlijioz musulmanak, «munduan gehien jazarritako» etnia, Nazio Batuen Erakundearen arabera. Myanmarko mendebaldeko Rakhine estatua (lehen Arakan) da rohingyen bizileku nagusia. Arakan mendikateak bereizten du Myanmartik; beste aldera, Naf ibaiak markatzen du Bangladesherako muga. Haien hizkuntzan Rohang deitzen da eskualde hori; rohingya hitza hortik datorrela diote. Baina Arakanen bertan bizi diren rakhine budista gehienen iritziz, bengalar etorkinak dira rohingyak; Britainiar Inperioaren garaian, langile gisa herrialdera eraman zituztela diote, eta jaioterrira itzuli behar dutela, Bangladeshera.
Christiaan Cornelissen
Christiaan Gerardus Cornelissen ( 1864ko abuztuaren 30a - 1942ko urtarrilaren 21a) Herbehereetako idazle, ekonomista eta sindikalista anarkokomunista izan zen.
Rohingyen aurkako genozidioa
Aurrekariak
Egia da Bangladeshen eta Myanmarren arteko pertsonen joan-etorria handia izan dela historian zehar. Gertaera historikoek behin baino gehiagotan behartu dituzte rohingyak batean edo bestean babes hartzera. Britainia Handiaren menpeko garai kolonialean, Londresek Arakanerako migrazio masiboa sustatu zuen, eta horrek birmaniarren errezeloa piztu zuen. Bigarren Mundu Gerran, japoniar soldaduek Birmania inbaditu eta gogor jazarri zituzten rohingyak: bortxaketek, hilketek eta torturek izututa, ostera Bangladeshera egin zuten ihes 22.000 pertsonak.
Gerraostean, Jihad islamikoaren aldeko hainbat rohingyak Mujahid alderdia sortu zuten, Arakanen estatu musulmana eratzeko asmoz. Baina Birmaniak ere ikasi zuen zerbait gerrako okupaziotik, eta ez zion aukerarik eman: 1962an, estatu kolpea eman zuen Ne Winek, eta junta militarrak hartu zuen agintea. Birmaniar nazionalismoari eta Theravada budismoari heldu zion indarrez, okupazioaren ostetik beren burua definitu eta indartzeko beharrez-edo. Gobernuak gogor erasan zien rohingya ekintzaileei. 1978an abiatu zuen Nagamin Operazioa (“Dragoi Erregea”) etnia horren aurka. Amnesty Internationalen arabera, 200.000 rohingyak egin behar izan zuten ihes Bangladeshera.
Christiaan Cornelissen
Bizitza Herbehereetan
1880ko hamarkadaren amaieran Recht voor Allen ("Denontzako Justizia") lanean hasi zen, Liga Sozialdemokratako organoa (nederlanderaz: Sociaal-Democratische Bond, SDB ). Ferdinand Domela Nieuwenhuisekin batera, laster SDBko buruzagi bihurtu zen, Batzorde Zentraleko kide eta nazioarteko idazkaritzako buru. SDBn egon zen, Liga Sozialista deitzen dena, Langileen Alderdi Sozialdemokrataren hausturan ( nederlanderaz : Sociaal Democratische Partij Arbeiders, SDAP ). Bigarren Internazionalaren bigarren kongresuan parte hartu zuen Bruselan, Recht voor Allen argitalpeneko korrespontsal berezi gisa, eta Herbehereetako trenbide-sindikatuaren ordezkari gisa, kongresuaren ezker hegaleko konponbide antimilitaristaren aldekoa.
Rohingyen aurkako genozidioa
Aurrekariak
1982an onartutako Myanmarko herritartasun legeak ukatu egin zien herritartasun eskubidea, etorkintzat joz. Horren ondorioz, Myanmarko Gobernuak ez ditu herrialdeko gutxiengo etnikoen zerrendan ere sartzen; bidaiatzeko baimena behar dute, ez daukate lurren jabe izateko eskubiderik, eta gehienez bi haur izan ditzakete. Budistek ordaintzen ez dituzten zergak, edo isunak, ordaintzen dituzte. Erlijio eskubideak ere urratuak dituzte: meskitak debekatu egiten dizkiete eta Islamaren egun sakratuetan ospakizunak egitea. 1991-1992 bitartean, haien aurkako Pyi Thaya Operazioa burutu zuen Myanmarko Armadak. Orduan ere 200.000 errefuxiatu rohingya sartu ziren Bangladeshen. Diktadura militarra 2010ean amaitu bazen ere, demokraziaren itzulerak ez zuen hobetu rohingyen egoera.