cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siphonorhis brewsteri
Siphonorhis brewsteri Siphonorhis generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Boulogne-Billancourteko barrutia
Boulogne-Billancourteko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 292.409 biztanle ditu 46 kilometro koadrotan. Guztira 9 udalerri ditu. Bere hiriburua Boulogne-Billancourt da.
Manuela Lareo
Manuela Lareo Polanco (Gasteiz, Araba, ) futbolaria da. Aurrelari postuan jokatzen du.
Kirolari ibilbidea
Futbolaren munduan Gasteizko bere ikastetxeko areto futboleko taldean hasi zen.
Gasteizko Aurrera Kirol Klubean hasi zen futbolean jokatzen, eta 4 denboraldi eman zituen bertan, 2010ean Athletic Cluben eskutik futbol profesionalerako jauzia eman zuen arte. Klubean beste lau denboraldi egin ondoren, Valentziak fitxatu zuen denboraldi baterako. 2015ean, Realak bere taldean sartzea erabaki zuen.
Nazioartekoa izan da Espainiako selekzioarekin.
Vescovato (Cremona)
Vescovato Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vescovatok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jamestown (Kalifornia)
Jamestown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tuolumne konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Erdialdeko Afrika
Hala ere, izartxoaz (*) markatutako herrialdea Hegoaldeko Afrikako lurraldetzat eta bi izartxoezkoak (**) Ekialdeko Afrikakotzat ere hartzen dituzte bestelako irizpideei jarraituz.
Andere Legina
Andere Legina García (Getxo, ) futbolaria da. Atezain jokatzen du.
Erdialdeko Afrika
Geografia
Geografikoki, alde batetik Sahararen azpiko lurraldean kokatuta daude herrialde hauek, eta bestetik eskualde hau Gineako golkoaren ekialdean hedatzen da. Bestela, Afrikako Laku Handiak izeneko lurraldea eskualdearen ekialdean dugu.
Azkenik, afrikar ibai handiena den Kongo ibaiak lurraldea zeharkatzen du bere ibilbide osoan.
Agnières
Agnières Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Agnières udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 104 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 104 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (55 gizon eta 41 emakume) eta 8 langabezian zeuden (1 gizon eta 7 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Agnières udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 240,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.150 euro zen.
Siphonorhis americana
Siphonorhis americana Siphonorhis generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Agnières
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uvalde (Texas)
Uvalde Texasko hiri bat da. Uvalde konderrian kokatua dago. 2010ean 15,751 biztanle zituen, 19.82 kilometro koadrotan banatuta.
Izena
Ugalde euskal izenaren aldaera da Uvalde. Juan de Ugalde (Cádiz, 1729-1815) euskal deiturako militar espainiar-mexikarraren izenetik datorkio izena tokiari. Inguruan 1790 aldera apatxeen kontrako kanpaina militar bat irabazi zuen eskualde honetan, eta Arroyo de la Soledad zeritzon haran bati Cañón de Ugalde izena jarri zioten. Geroagokoa da Uvalde okerra finkaru izana.
Myersiohyla inparquesi
Myersiohyla inparquesi Myersiohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
1912ko Udako Olinpiar Jokoak
1912ko Olinpiar Jokoak, Aro Modernoko bosgarren olinpiar jokoak izan ziren. Suediako hiriburu den Stockholmen ospatu ziren, 1912ko maiatzak 5 eta uztailak 22 artean. Bertan, 2547 kirolarik parte hartu zuten, horietatik 2490 gizonak eta beste 57ak emakumeak, 28 herrialde ordezkatuz 13 kirol eta 102 probatan.
Gertaerak
Garai horretako bikainenak eta hobekien antolatuenak izan ziren. Stockholms Olympiastadion edo Estokolmoko Estadio Olinpikoa eraiki zen, Erdi Aroko gotorleku edo gaztelu itxurakoa, sumendi gris koloreko adreiluz eta bertan, 32.000 ikusle sartzen ziren. Estadioa eraiki zuena, Torben Grut arkitektoa izan zen. Olinpiar Joko hauetan, lehen aldiz erabili zen denbora neurtze elektrikoa eta foto finisha, arrakasta handiarekin, erabaki eztabaidagarriekin amaitu eta gatazka ugari eragotziz.
Estadioa, Jokoek iraun zuten denbora guztian, beti egon zen bete-bete eginda, erabateko arrakasta izan zen, kirol arloan, zein, lehen aldiz, ekonomia arloan, antolatzaileek 106.000 koroa bildu bait zituzten.
Priestland
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian.
1912ko Udako Olinpiar Jokoak
Gertaerak
Lehen aldiz, irabazleak podiora igo ziren, eta euren banderak igo ziren.
2547 kirolarik, 28 herrialde ordezkatzen, desfilatu zuten Gustavo V.a Suediakoa erregearen aurrean inaugurazio egunean. 57 emakumek parte hartu zuten tiro, arkularitza eta patinaje probetan.
Kirolak
Olinpiar egitarautik, boxeoa, Suedian debekatuta zegoena, eta pistako txirrindularitza desagertu ziren, errepideko proba jokatu zen arren. Maratoia ere ezabatu nahi izan zen, baina Nazioarteko Batzorde Olinpikoak ezezkoa eman zuen, proba atletiko bereizgarriena zela argudiatuz.
Arazoak Jokoetan
Estokolmoko Jokoek, Jim Thorpe estatubatuarraren partehartze bikaina ikusi zuten, Carlisleko indiar erraldoia deitua, bere benetako izena Wha-Tho-Tuk edo Bidezidor Dizdiratsua zelarik, eta dekatloi eta pentatloi probak irabazi zituena.
Thorpentzat zoritxarrez, argazki bat agertu zen egunkari sentsazionalista batean, eta bertan, beisbol talde profesional baten eraketa ikus daiteke, zehazki Karolina estatukoa, jokalarien artean, Thorpe bera dagoelarik. Hilean 70 $eko soldata jasotzen zuela jakin zen.
"Profesionalismo"agatik salatua, zigortua izan zen, bere garaipen olinpiko guztiak kendu zitzaizkiolarik, eta bere urrezko dominak, bigarren geratu ziren kirolariei eman zitzaizkien, hauek, uko egin zietelarik, Thorpengatik zuten miresmena zela eta. Thorpek sekula ez zuen galera hau gainditu. 1952an hil zen arte, bere garaipen olinpikoen onarpena aldarrikatzen aritu zen, bere aburuz, legitimitate osoz lortuak. Onarpen hau, bera hil eta 30 urtera iritsi zitzaion, 1984ko Los Angeleseko Olinpiar Jokoetan, Jimen biloba eta oinordekoek, Juan Antonio Samaranchengandik, Jimi kendu zitzaizkion bi urrezko dominak jaso zituztelarik.
Bere bizitza zinera eramana izan zen 1951. urtean, Jim hil baino urte bete lehenago, Jim Thorpe—All-American filmean, Burt Lancaster protagonista zela.
Pentatloiko proban parte hartu zutenen artean, Bigarren Mundu Gerrako jeneral ospetsua izango zen George Patton zegoen, proba honetan bosgarren postua lortu zuelarik.
Estatubatuarrak izan ziren nagusi atletismoan, 100, 800 eta 110 metro hesietan eta mailu jaurtiketan garaituz.
Etxeko taldeak, partehartze oso ona izan zuen, bere entrenatzaile Ernie Hjertbergen lanaren ondorioz. Hau, AEBetatik itzuli zen bere herrialdeko atletez arduratzeko, Estatu Batuetan ikasi zituen entrenamendu teknikak praktikan jarriz.
Aurreko Olinpiar Jokoetan, maratoiko proba, kirolari baxuek irabazi zuten. Estokolmon, berriz, lehen aldiz, nahiko garaia zen kirolari batek irabazi zuen, K. K. McArthurrek, Hego Afrikako zaldizko polizia bat.
Suediar antolakuntzak maratoiaren gogortasunari buruz zuen beldurra ez zen funtsik gabekoa, eta, korrikalariei, proban parte hartzeko, medikuaren ziurtagiri bat eskatu zitzaien arren, ezbehar bat gertatu zen. Francisco Lazaro portugaldarra, lasterketan bertan hil zen, bero jasangaitzaren ondorioz. Bere senideentzako diru biltze bat antolatu zen.
Maratoian bertan, Shizo Kanakuri korrikalari japoniarra, probatik desagertu zen, eta ez zen berataz ezer gehiago jakin 1966 arte, Suediar Telebistak kokatu eta elkarrizketatu zuenean. Bere azalpena, ura edaten geratu zela, eta, ondoren, antolatzaileei ezer esan gabe, proba eta Suedia uztea erabaki zuela izan zen.
Borrokan, Klein errusiarra eta Asikainen finlandiarra, hamaika ordu iraun zuen borroka baten protagonista izan ziren. Finlandiarrek, jokatutako bost tituluetatik hiru lortu zituzten.
Futbolean, urrezko domina Britainia Handiarentzat izan zen, zilarrezkoa Danimarkarentzat eta brontzezkoa Holandarentzat.
Joko hauetan agertzen da "Finlandiar Hegalari"etako lehena. Hannes Kolehmainen izan zen ordurarteko korrikalaririk nabarmenena, pistako 5.000 eta 10.000 metroko probetan eta landan zeharkako 8.000 metroko proba irabaziz. Zortzi urte beranduago, Lehen Mundu Gerraren ondoren antolatutako lehen olinpiar jokoetan, 1920ko Antwerpeko Olinpiar Jokoetan, mundu guztia harrituta utzi zuen, maratoia irabaziz.
Guillermo Fernández
Guillermo Fernández Hierro (Bilbo, 1993ko maiatzaren 23a - ) bizkaitar futbolaria da, aurrelari lanetan aritzen dena. Athleticeko harrobian hezia, 2013ko azaroaren 9an lehen taldearekin debutatu zuen Levante UDen aurka.
Ibilbidea
''2022ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Leezen (Schleswig-Holstein)
Leezen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nyctiphrynus mcleodii
Nyctiphrynus mcleodii Nyctiphrynus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Sudbury (Vermont)
Sudbury Vermont estatubatuar estatuko Rutland konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 560 biztanle zituen eta 9,7 pertsona/km²-ko dentsitatea.
Myersiohyla kanaima
Myersiohyla kanaima Myersiohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Valentine (Texas)
Valentine Texasko herri bat da. Jeff Davis konderrian kokatua dago. 2010ean 134 biztanle zituen, 1.26 kilometro koadrotan banatuta.
Scrooge McDuck
Scrooge McDuck (euskaraz McDuck Zekena) 1947an Walt Disney ekoiztetxeak sortutako gizonezko itxurako adineko eskoziar ahate bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Donald ahatearen osaba aberatsa da.
Jatorrizko ingelesezko bertsioetan eskoziar ahoskera arinaz mintzatzen da.
Izena
Ezizena Charles Dickens ingeles idazlearen Eguberri kanta ipuineko Ebenezer Scrooge pertsonaia zeken eta diruzalearengandik datorkio, mundu angolsaxoian "zeken" edo "diruzale" esanahiarekin igaro den hitza. Aldiz, McDuck abizenak bere eskoziar jatorria azpimarratzen du, jatorrizko ingelesezko bertsioan eskoziar ahoskeran arinaz mintzatzen baita; gainera, horri kultura angolsaxoian eskoziarrek duten zeken edo dirua muturreraino aurreztaeren zaleak diren estereotipoa eta bere iloba Donaldek izen eskoziarra duela ere gehitu behar zaizkio. Bestalde, Donaldek baino oraindik izarea petsal eta haserrekoiagoa du, maiz bere diruzalekeriaren ondorioz ozpindua ere bai. Iloba ez bezala, osaba argi eta garbi mintzatzen da eta erraz ulertzen zaio.
Hego Euskal Herrian gaztelaniazko bertsioen eraginez. Osaba Gilito gisa ezaguna da, aldiz Ipar Euskal Herrian frantsesaren eraginez, Balthazar Picsou edota Osaba Picsou gisa.
Kings Beach (Kalifornia)
Kings Beach Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Placer konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Scrooge McDuck
Izaera eta itxura
Haren izenak izaera erabat deskribatzen dio, adindun ahate aberats eta ziniko a da, diruz lepo eta soberan, baina oraindik diru gehiago nondik irabaziko eta daukana ere ahalik eta gutxien xahutzeko beste asmorik ez du bizitzan.
Itxura fisikoari dagokionez, Donaldenaren antzerako jazkera du, baina aurpegi alboetan adinekoa dela adierazten duten bizar zuriak ere baditu. Noizbehinka betaurrekoekin edota eskoziar gonarekin ere agertu izan da.
Natalia Lavrova
2010eko apirilaren 23an hil zen Penzatik gertu 25 urte zituela, bi autoren talka baten ondorioz. Bera zihoan autoa bere ahizpa haurdunak gidatzen zuen, Olga Popovak. Bi ahizpak istripuaren lekuan hil ziren.
Sunderland (Vermont)
Sunderland Vermont estatubatuar estatuko Bennington konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 956 biztanle zituen eta 8,09 pertsona/km²-ko dentsitatea.
Nyctophilus microtis
Nyctophilus microtis Nyctophilus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Paula Mateo
Paula Mateo Urdiales (Barakaldo, - ) futbolaria da. Atzelari postuan jokatzen du.
Bazoilles-et-Ménil
Bazoilles-et-Ménil Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bazoilles-et-Ménil udalerrian erroldatutako biztanleak 118 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Niña (itsasontzia)
Niña itsasontzia Kristobal Kolonek 1492an bere Mundu Berrirako lehendabiziko bidaian erabilitako hiru karabeletako bat da. Bidaia honetako beste bi itsasontziak La Pinta karabela eta Santa María naoa izan ziren. Beste hainbat espediziotan ere Atlantiar Ozeanoa zeharkatuko zuen gero.
Historia
1488an, Juan Niño armadoreak eraikitzeko agindua eman zuen eta, Tinto ibaian uretaratzean, ontziak Santa Clara izena jaso zuen (herri hartako Santa Clara monasterioari men eginez), nahiz eta gero, bere jabeen izenarekin igaro zen historiara, Niño anaiak, alegia.
Bazoilles-et-Ménil
Etxebizitza
2007an 55 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 53 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 82 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (29 gizon eta 24 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
Niña (itsasontzia)
Historia
1492ko abuztuaren 3an, La Niña bidaia aurkitzailerantz irten zen, Vicente Yáñez Pinzón kapitain eta Juan Niño jabe eta maestre zituelarik, guztira 19-22 pertsonako eskifaiarekin. Tripulazioaren zerrenda osatuenetariko bat hauxe izan daiteke :
Estriégana
Estriégana Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
Niña (itsasontzia)
Historia
Antzinako belaontzi latinoa bela karratudunera aldatua izan zen ontzidi txikiak bere bidaia aurkitzailean Kanariar uharteetan egin zuen geldialdian eta Hispaniola uhartean, berriz, mesana berri bat ezarri zitzaion trinketako makilen ondoan, handi eta garrantzitsuagoa zena. La Niña itsasontziko belek ez zuten tolesdurarik, ondorioz, ez zuten soken bidez oihalak jasotzeko edo hauen azalera murrizteko sistemarik, eta hauek beharrezkoak eta oso garrantzitsuak izaten ziren haize gogorreko egunetan. Makilak heltzen zituzten tresnak ontziaren alboetan kokatuta zeuden. Karabelak ez zuen brankako estilo handirik, eta alkazarra berriz nahiko txikia zen.
1492ko urriaren 12an, bidaia Mundu Berriaren aurkikuntzarekin amaituko da. 1492ko abenduaren 25ean Santa Maria karabelaren hondoratzearen ondoren, La Niña bilakatu zen espedizioaren nao kapitain. Otsailaren 12ko egunerokoan aipatu zuenez, Kristobal Kolonek hauxe aukeratu zuen espedizioko belaontziena izateagatik:
La Niña itsasontzia Kristobal Kolonen gidaritzapean eta Pedro Alonso Niño lehen pilotu zituelarik itzuli zen.
Indietako agiritegi nagusia, sinadura: PATRONATO, 12, N.2, R.3 (fls. 33v-34r.)
Martín Gonzálezek, berriz, horrela zioen: .
Bigarren bidaia
Urte bereko abenduaren 25ean, Kolonen bigarren bidaiako ontzidiko parte ere izan zen. Lurralde berrietan, bidaia esploratzaile baten kapitain izan zen eta Jamaika eta Kubako hegoaldeko kosta aurkitzeko aukera izan zuten. 1495eko udan, zikloi batek La Española portuan zeuden itsasontzi guztiak hondoratu zituen, karabela hau izan ezik. Nahiz eta kaltetua izan zen, hondoratu ez zen nao bakarra izan zen. Itsasontziak ur azalean mantentzeko zuen gaitasunari esker, Amerikan inoiz eraiki zen lehenengo itsasontziaren eredu izan zen La Niña, Santa Cruz karabela, La India izenaz ere ezaguna.
1496ko ekainaren 11n Espainiara itzuli zen bigarren espedizio kolonbiarrarekin Kolonen bigarren espedizioarekin batera. .
Beste eginkizun batzuk
Ondorengo urteetan, koroaren jabetza izatera igaro zen eta Alonso Medeli eman zitzaion La Niñaren agintaritza, honek hainbat merkataritza bidaia egingo zituelarik. Bidaia hauetako batean, ontzi kortsario frantses batzuek La Niña bere esku hartu zuten. Alonso Medelek ontzi frantsesetako eskifaiaren kideetako batzuk, jatorriz Santa Mariako portukoak, erosteko bideak egin zituen 30 dukaten truke, horrela, espainiarrari kortsarioetatik ihes egiten lagunduz.
Estriégana
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 24 biztanle zituen.
Niña (itsasontzia)
Beste eginkizun batzuk
Berri izan dugun La Niñaren azken bidaia Hispaniolarako espedizioa izan zen, naoa Palosen konpondua eta istinkatua izan zen 35.000 merabedietako prezioan. Bere irteeratik 35 egun eskasera, La Niña gaur egungo Haitira iritsi zen, historian gogoratzeko moduko bidaia transatlantiko azkarra eginez.
Amaiera
Une hartatik aurrera, ez dugu La Niñaren etorkizunaren datu fidagarririk. Hala ere, Santa Clara karabelaz egindako aipamen batek, 1508an Alonso Prietoren agindupean, pentsarazten digu karabela moguertarrak, historiako nao famatuenetarikoak, urte batzuk gehiago jarraitu zituela kontinente berriaren eta zaharraren artean nabigatzen.
Nanterreko barrutia
Nanterreko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 756.101 biztanle ditu 81 kilometro koadrotan. Guztira 15 udalerri ditu. Bere hiriburua Nanterre da.
Zabalateko gaztelua
Zabalate XII. mendean Nafarroako Erresumako mendebaldeko muga babesten zuen hiribildu-gotorleku bat izan zen, gaur egungo Arabaren hego-mendebaldean kokatua, Errioxako Autonomia Erkidegoarekiko muga egiten duen Ebro ibaitik 4 kilometro iparraldera. Haitz batean kokaturik, behean du egungo Zabalate herria.
Deskripzioa
Gaztelua 70 metro luze eta 6 metro inguru zabal zen. Egun, uharka eta gorazarre-dorrearen hondarrak baino ez dira gelditzen. Antzinako bi metroko harresia desagerturik dago. Halere, gaztelua zenaren hondakinez gain, Erdi Aroko herriaren aztarna ikusgarriak kontserbatzen dira, batik bat mendebaldeko hiri-harresiari dagozkionak, multzo bat osatzen. . Multzoa lurraldearen gainean 360 graduko ikusmen-domeinu handia duen talaia batean dago, eta eraikitako ondare g horren elementu "ikusgarrienak" bat datoz gaztelua eta Portiella hiribildu zaharra osatzen duten multzo gotortuarekin. Erdi Aroko populazioaren konfigurazioari eta defentsa-arkitekturari buruzko ikerketa eta esku-hartze arkeologikoak izan dira azken urteetan EHUren eskutik.
Historia
Zabalate 939an agertzen da agirietan lehenengo aldiz, Portella izenez, baina ziur asko gotorlekua aurrekoa da; izan ere, han topaturiko aztarnak, Goi Erdi Arokoak ez ezik, Brontze Arokoak, Burdin Arokoak eta erromatarren garaikoak ere badira.
1040an, Gartzea Santxez erregeak Portiella, Buradongo gaztelua eta beste zenbait ondasun bere emazte Estefaniari eman zizkion, ezkontza gutunean. 1076ko krisialdiaren ondoren, nafarrek Araba (eta, harekin batera, gaztelua) galdu zuten, eta ez zuten berreskuratu Henrike II.a Ingalaterrakoaren laudoa eman arte.
1199an erresuma defendatu zuen gaztelar inbasioaren aurka. Etsaiek ezin izan zituzten Trebiñuko gaztelua eta Zabalatekoa hartu, baina azkenean Inzuraren eta Miranda Argaren truke lortu zituzten.
Epeka-epeka garrantzi estrategikoa galduz joan zen, eta XV. menderako hustuta zegoen.
Egun, Arabako armarrian ageri da.
Bazoilles-et-Ménil
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Orioko baleari
Orioko baleari, Balearen bertsoak eta Orioko balearena izenburuez ere ezaguna, bertso sorta da, hogei bertsoz osatutakoa, 1901eko maiatzaren 14an oriotarrek balea bat nola harrapatu zuten kontatzen duena. Benito Lertxundik 1977an argitara eman zuen bederatzi bertsoko bertsio laburtua herri kantu bihurtu da.
Izenburua
Antonio Zavalak Bertso berriyak Oriyo'ko baliari jarriyak izenburuarekin jaso zituen bertso hauek (Orioko baleari laburtuta aipatu ohi da); Lertxundik Balearen bertsoak izenburuarekin bihurtu zituen abesti; eta Bertsolaritzaren Datu Basean Orioko balearena izenburuarekin daude jasota.
Historia
1901eko maiatzaren 14an Orion balea bat nola arrantzatu zuten kontatzen du; Bizkaiko golkoan harrapatutako azken sardako balea izan zen, eta Orioko arrantzaleek arpoia gabe dinamita erabili zuten animalia hiltzeko.
Hitzak
Testua Beterriko gipuzkeran egina da. Lertxundiren bertsioan, 3., 4., 7., 10., 11., 13., 14., 15., 16, 18. eta 19. bertsoak kenduta daude, abestia laburtzearren. Bertsoen testu osoa Antonio Zavalak jaso zuen.
1. Mila bederatzieun da lehenengo urtian, maiatzaren amalau garren egunian, Orioko herriko barraren aurrian, balia agertu zan beatzik aldian.
2. Haundia ba zan ere azkar ibilian, bueltaka han zebilen jun da etorrian, ondarra arrotuaz murgil igerian, zorriak zeuzkan eta haiek bota naian.
3. Baña zorri mantsuak egin zuten junta: gerra egin biar zala baliaren kontra, naiz gogor arraskatu ez utzi, aguanta, odola txupatuaz muturra sartuta.
4. Zorri asko zeukan da azkure buruan, argatik ondarretan arraskatzen zuan; ala ere zorririk kendu ezin zuan, baliaren indarrak balio etzuan.
5. Ikusi zutenian hala zebilela, beriala jun ziran treñeruen bila, arpoi ta dinamitak eta soka bila, aguro ekartzeko etzan jende hila.
6. Bost treñero jun ziran patroi banarekin, mutil bizkor bikain ta guztiz onarekin, Manuel Olaizola eta Loidirekin, Uranga, Atxaga ta Manterolarekin.
7. Bost txalupa aietan jun ziran gizonak, arraunian dirade sendo ta txit onak; ez dirade balian kontra lo egonak, dinamita ikusi zuben an zegonak.
8. Baliak egindako salto ta marruak, ziran izugarri ta ikaratzekuak; atzera egin gabe, hango arriskuak, arpoiakin hil zuten, an ziran anguakǃ
9. Bost txalupa jiran da erdian balia, gizonek egin zuten bai naiko pelia; ikusi zutenian hil edo itoa, legorretikan bazan biba ta txaloa.
10. Sokaz amarratuta jarririkan zagan, jendia arraunian gogotik asi zan; baña maria kontra, naiko lana bazan, ala ere eguardiko balia errian zan.
11. Ikusteko gauza zan ura legorrian, osorik zaguala ildako egunian; itxura galdu zuan gero egonian, mermatu ta txikitu bigundu zanian.
12. Amabi metro luze gerria amar lodi, buztan pala lau zabal, albuetan pala bi; ezpañetan bizarrak beste ilera bi orraziak bezala ain zeuzkan ederki.
13. Begi txikiak eta abo txit aundia, obeto esateko ikaragarria; metro bi zabaltzen zan, au da bai egia, larru guziya goma, ura animalia!
14. Gauza ikusgarritzat egun batzuetan erriaren ondoan arranplan egon zan; urrutitikan ere jendia etorri zan, milla pezetarañon dirua bildu zan.
15. Errematian gero jarri zan saltzeko, sei mila errialian almoneratzeko; iñork etzuan artu balia ezertako, baña balio zuan koipe biurtzeko.
16. Koipe biurtu eta aren olioa irureun arrua zan klase onekoa; zazpi milla errial aren balioa, errematia baño protxu obekoa.
17. Gorputzez zan mila ta berreun arrua. Beste berreun mingain ta tripa barrua; gutxi janez etzegon batere galdua, tiñako sei pezetan izan zan saldua.
18. Eun da ogei duroz balean bizarrak, aguro saldu ziran bete egaltzarrak; garbitu ta gordiak dauzke ezurtzarrak, kontu aundiarekin lodi ta medarrak.
19. Egindako gastuak pagaturik danak, lau bat milla pezeta gelditu diranak; ondo goza bitzate oriotar danak, saiatu diralako eman die Jaunak.
20. Gertatua jarri det egiaren alde. Hau horrela ez bada jendiari galde. Bihotzez pozturikan atsegintsu gaude. Gora oriotarrak! esan bildur gabe.
Les Grandes Tables du Monde
Les Grandes Tables du Monde (Munduko mahai handiak) 1954an sortutako oso gastronomo ospetsuen elkartea da. Bere historian izen desberdinak izan ditu. Urtero sariak banatzen dituzte.
Historia
1954an, sei lagun zaharberritzaile frantsesek "Traditions et Qualité" elkartea sortu zuten, gastronomiaren bikaintasunaren balioak aldarrikatzeko: Jean Barnagaud (Prunier jatetxea), André Vrinat (Taillevent), Claude Terrail (La Tour d 'Argent), Raymond Oliver (Le Grand Véfour), René Lasserre (Lasserre) eta Louis Vaudable (Maxim's).
Partaideak
Gaur egun, 178 jatetxe dira, 23 herrialdetan. Elkarterako onarpen-irizpideak honako hauek dira:
Orcinas
Orcinas Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Rankinston
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian. Ayr udalerritik 12 milia hego-ekialdera dago.
Orcinas
Biztanleria
2007an Orcinas udalerrian erroldatutako biztanleak 28 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 bigarren erresidentzia ziren. 18 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 13 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 9 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 17 ziren, horien artean 14 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 14 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (9 gizon eta 4 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 3 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Orcinas udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Armona (Kalifornia)
Armona Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kings konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
976 Benjamina
976 Benjamina asteroide gerrikoan aurkitutako 976. asteroidearen izena da. 1922ko martxoak 27an aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 LU zen.
Juan Mari Juaristi
Juan Mari Juaristi izenarekin honako bi pertsonak ezagutzen dira:
Eneko Etxeberria
Eneko Etxeberria Bereziartua (Azpeitia, 1971) gipuzkoar abokatu eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide Ekonomikoan lizentziatua eta Zuzenbidean Doktorea. Euskaldunon Egunkariaren itxieran, abokatu moduan lan egin zuen.
Nyctophilus nebulosus
Nyctophilus nebulosus Nyctophilus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
975 Perseverantia
975 Perseverantia asteroide gerrikoan aurkitutako 975. asteroidearen izena da. 1922ko martxoak 27an aurkitu zuen Johann Palisak Vienatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 LT zen.
Esther Larrañaga
Esther Larrañaga izenarekin honako pertsonak ezagutzen dira:
Sandra Sevillano
Sandra Sevillano Guerra (Santurtzi, Bizkaia, 1984ko abuztuaren 4a) skyrunningean espezializatutako distantzia luzeko korrikalari a da. 2021eko Ultra SkyMarathon Europako txapelduna da eta brontzezko domina irabazi zuen 2018ko Munduko Elurreko Raquetetan. Era berean, FEDME 2018 Espainiako mendi txapelduna izatera heldu zen.
Biografia
Sandrak 2010ean bere lehen umea jaio zenetik errekuperatzeko korrika egiten du. 2012an probatu zuen lehiaketan Errekaldeko Urtezahar gaueko lasterketan parte hartuz eta bigarren geratu zen. Emaitza horrek motibatuta eta bere lagunek bultzatuta, denboraldi oso bati ekin zion 2013an, maratoi erdiak, maratoiak eta baita mendi lasterketak eginez. Mendiko kiroletan espezializatutako Ertza Mendi Kluba Miribillako Otsoak klubean sartu zen eta skyrunning diziplina teknikoa ezagutu zuen. Emaitza onak azkar erakutsi zituen bertan eta 2014an Euskal Herriko Kopa eskuratu zuen,.
Hala ere, bere kirol ibilbidea geldiarazi zuen 2017an bigarren haurraz erditzean.
2018an lehiaketara itzuli zenean, nazioarteko eszenatokian agertu zen. Martxoaren 3an, elurretako munduko txapelketetan parte hartu zuen Fuente Dén. Michelle Hummel estatubatuarra ekitaldian nagusi izan zen bitartean, Sandrak lasterketa indartsua egin zuen eta podiumean bere lekua ziurtatu zuen brontzezko domina irabazteko. Ekainaren 10ean Espainiako FEDME mendi lasterketetako txapelketak antolatzen dituen Borriol Maratóren hasiera hartu zuen. María Mercedes Pila ekuadortarrak lasterketaren kontrola hartu zuen Sandra segadan zuela. Lasterketa amaieran erritmoa igo eta 35. kilometroan María aurreratzea lortu zuen garaipena eta titulua lortuz Ekainak 24, faborito gisa abiatu zen Zumaiako Flysch Trailean. Aurkariak kilometroetan urrunduz, 4 h 15 min 58 s eta mendi lasterketetako Espainiako Kopako behin-behineko sailkapenaren lidergoa bereganatu zuen. Denboraldia Cursa per Muntanya Vistabellan garaipen batekin amaitu zuen eta Kopa irabazi.
2019ko irailaren 1ean, Europako skyrunning txapelketako Ultra SkyMarathon ekitaldian parte hartu zuen Ester Casajuana eta Silvia Puigarnaurekin batera. Ester nagusitu zen ibilbidean hasieratik amaierara, eta bere herrikideek podiumeko beste bi postuak lortu zituzten Sandra zilarrezko dominaren jabe egin zen.
2021eko azaroaren 19an. Ultra SkyMarathon ekitaldi batean parte hartu zuen Europako skyrunning txapelketetan Pisão. Lasterketan buru, ez zuen Varvara Shikanova errusiarra jaitsi eta bere erritmo altua inposatzen jarraitu zuen. Garaile suertatu zen 10 ordu 37 min 28 s eta titulua eskuratu zuen emakumezkoen lau ordu baino gehiagoko errekorra gaindituz.
2022ko irailaren 22an Skyrunner Munduko Kopako Pirin Extreme mendi lasterketa izan zen Bulgarian, Bansko herrian. Bertan euskal koloreak nagusitu ziren nesketan, podiumera Euskal Herriko hiru neska igo ziren eta. Oihana Azkorbebeiti a korrikalari abadiñarrak (Merrell taldea) irabazi zuen proba (5.50.29), denboraldi horretan Munduko Kopan irabazi zuen hirugarrena. 38 kilometroko lasterketa izan da, 3.300 metroko desnibel positibokoa, eta korrikalariek hiru mendi igo behar izan zituzten: Kutelo (2.908 m), Vihren (2.914 m) eta Todorka (2.746 m). Millet taldeko Sandra Sevillano korrikalari santurtziarra sailkatu zen bigarren (5.55.21), eta RaidLight taldeko Maite Maiora mendaroarra hirugarren (5.58.07). Mutiletan, Christian Mathys korrikalari suitzarrak irabazi du (4.49.28)
Fontanar
Fontanar Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.012 biztanle zituen.
Myersiohyla loveridgei
Myersiohyla loveridgei Myersiohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ekialdeko Afrika
Ekialdeko Afrika kontinente horretako ekialdean dauden herrialdeek osatzen duten eskualde handia da.
Hala ere, izartxoaz (*) markatutako herrialdeak Hegoaldeko Afrikako lurraldetzat ere hartzen dituzte bestelako irizpideei jarraituz.
Bestela, 3., 4., 5. eta 15. postuetan agertzen direnek Afrikako Adarra izeneko lurralde geografikoa ere osatzen dute, eta Indiako ozeanoan kokatuta daude bestela 2., 7., 8., 9., 10., 12. eta 14.enetakoak.
Geografia
Bestela, Kilimanjaro (5.895 m) eta Kenya mendia (5.199 m) eskualde honetan ditugu, hain zuzen ere kontinenteko tontorrik garaienak.
Azkenik, Nilo ibaia hemen sortzen da, eta bestelako erreken artean Zambezi eta Juba ibaia somaliarra ditugu.
Vaux-sur-Vienne
Vaux-sur-Vienne Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vaux-sur-Vienne udalerrian erroldatutako biztanleak 590 ziren. Familiak 230 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 87 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 263 etxebizitza zeuden, 227 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 261etxeak ziren. 227 etxebizitza nagusietatik 194 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 197 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 386 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 94 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 262 lanean zeuden (147 gizon eta 115 emakume) eta 30 langabezian zeuden (10 gizon eta 20 emakume). 94 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vaux-sur-Vienne udalerrian 234 unitate fiskal zeuden, 644 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.273 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sutton (Vermont)
Sutton Vermont estatubatuar estatuko Caledonia konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.029 biztanle zituen eta 10,35 pertsona/km²-ko dentsitatea.
Viverra zibetha
Viverra zibetha Viverra generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Viverrinae azpifamilia eta Viverridae familian sailkatuta dago.
977 Philippa
977 Philippa asteroide gerrikoan aurkitutako 977. asteroidearen izena da. 1922ko apirilak 6an aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 LV zen.
Riccarton (Ekialdeko Ayrshire)
Riccarton, 'Baile Riocair' eta 'Riccartoun', Eskoziako udalerri eta parrokia bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian.
Nyctiphrynus yucatanicus
Nyctiphrynus yucatanicus Nyctiphrynus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Uharte Garazi
Okzitanieraz Uhart de Cisa da, eta frantsesez Uhart-Cize.
Valley View (Texas)
Valley View Texasko hiri bat da. Cooke konderrian kokatua dago. 2010ean 757 biztanle zituen, 9.16 kilometro koadrotan banatuta.
Uharte Garazi
Ingurune naturala
Udalerritik Errobi igarotzen da, bere ibaiadarra den Arnegi ibaiarekin batera. Azken honetara isurtzen diren hiru errekek ere gurutzatzen dute udalerria: Pagolako erreka, Landarreta erreka eta Zuritz erreka.
Sommersby
Sommersby 1993ko Jon Amiel estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da. Bertan, Richard Gere, Jodie Foster, Bill Pullman eta James Earl Jones aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Danny Elfman musikagileak konposatu zuen.
Argumentua
Laurel emazteak bere senarra Jack xamurragoa eta erabat aldatua topatuko du. Iruzurgile bat ote al da?
Fuencemillán
Fuencemillán Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 130 biztanle zituen.
Torne ibarra
Torne ibarra edo Torne ibaiaren ibarra (Tornionlaakso, Tornedalen, meänkieliz: Meänmaa), Tornionjoki ibaiak zeharkatzen eta Finlandia eta Suedia artean dagoen ibarra da. Geografikoki Suediako Haparanda, Kiruna, Pajala eta Övertorneå udalerriek eta Finlandiako Enontekiö, Kolari, Muonio, Pello, Tornio eta Ylitornio udalerriek osatzen dute ibarra, baina kulturalki Gällivare udalerri suediarra sartzen da, bertan Torne ibarreko hizkuntza den meänkieli ere hitz egiten baita.
1809. urte arte, ibar osoa Mendebaldeko Bothnia probintzia barnean egon zen, baina urte hartan Errusia inperialak Finlandia bereganatu zuenean, bi herrialdeen arteko muga ibarraren erdian kokatua izen zen, Tornionjoki ibaian hain zuzen. Honela, alde bakoitzak, bere herrialdeko ohituren eragina jasan izan dute gaur egun arte. Hala ere, bi aldeek oraindik antzekotasun handiak dituzte euren bizimoduetan; hala nola meänkieli hizkuntza, eta "Rieska" patata-irinez eginiko ibarreko ogi zuri famatua. Banaketa eman zenean 1809. urtean, ibaiak banatzen zituen herrixka bera asko zatituta aurkitu ziren, eta gaur egun oraindik, bi aldeetan izen bereko herrixkak daude ibai batek zeharkatuta eta gobernu-mota ezberdinen agindupean.
Meänkieli hizkuntza
Hizkuntza dela eta ezberdintzen da gehien bat bailara. Meänkielia, urteetan zehar, Suediako gobernu zein instituzioen aldetik gutxietsia izan da, bere hiztun kopuruak XX. mendearen bigarren erditik behera eginez. 2000ko apirilaren 1ean, hizkuntza onartu zuen Suediako gobernuak, hizkuntza gutxitu gisa; hots, hizkuntza beregain gisa eta ez finlandieraren aldaera gisa. Azken honek, bere aldetik, onarpen bera jaso zuen.
Tornetarrak
Torne ibarreko biztanleei tornetar esaten zaie. Hauek, finlandiarren ondorengo zuzenak dira, denboraren poderioz ibarran egokitu zirenak. Häme eta Karelia probintzietatik iritsitako biztanleak dira, XIV. mende hasierakoak, novgorodarren eta suediarren arteko ika-mikak zirela medio. Hauek iristean, samitarrak, iparralderantz jo zuten eta Torne ibarra osoko samitar bakarrak iparraldean aurki daitezke, Enontekiö bezalako udalerritan. 1809. urtean ibarra bitan zatitua izan zen. Nahiz eta Finlandiako Dukerri Handiak eta Errusiak ibarra osoa eskatu zuten, Suediak ez zuen atzera eman eta bi herrialdeen arteko muga Tornionjoki ibaiak ezarri zuten akordio baten bitartez. Gaur egun arte legez jarraitzen duen muga. Honela, modernizazioarekin bat, Suediar aldeak, "suedifikazio" bat jasan zuen 1850 eta 1950 urte bitartean.
Hala ere, XX. mendeko azkenengo hamarkadetan, tornetarrak, gogor borrokatu dute euren hizkuntzaren alde. Azkenean, 1999. urtean, hizkuntz gutxitu bezala onartua izan zen Suedian, eta gaur egun ikasleek meänkieli hizkuntzan ikasi dezakete. Honek, Finlandiako gobernuaren haserreak ekarri ditu. Izan ere, finlandiera ordez, aldaera batean ikasten dute ikasleek, Gipuzkoako ikasleek Euskara batuan ikasi beharrean, gipuzkeraz ikasiko balute bezala.
Bertako biztanle esanguratsuena Bengt Pohjanen idazlea da, meänkieli hizkuntzan idazten duena.
Edgewood (Kalifornia)
Edgewood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Siskiyou konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Leezen (Mecklenburg-Aurrepomerania)
Leezen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Châteauneuf-sur-Loire
Châteauneuf-sur-Loire Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châteauneuf-sur-Loire udalerrian erroldatutako biztanleak 7.801 ziren. Familiak 3.280 ziren, horien artean 984 pertsona bakarrekoak ziren (364 bakarrik bizi ziren gizonak eta 620 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.071 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 964 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 261 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.734 etxebizitza zeuden, 3.324 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 126 bigarren erresidentzia ziren eta 284 hutsik zeuden. 2.805 etxeak ziren eta 913 apartamentuak ziren. 3.324 etxebizitza nagusietatik 1.913 bere jabearen bizilekua ziren, 1.345 alokairuan okupaturik zeuden eta 66 doan lagata zeuden; 62 etxek gela bat zuten, 322 etxek bi zituzten, 845 etxek hiru zituzten, 906 etxek lau zituzten eta 1.189 etxek bost zituzten. 2.464 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.588 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.327 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.796 ziren, horien artean 3.622 aktiboak ziren eta 1.174 inaktiboak ziren. 3.622 pertsona aktiboetatik 3.313 lanean zeuden (1.753 gizon eta 1.560 emakume) eta 309 langabezian zeuden (129 gizon eta 180 emakume). 1.174 pertsona inaktiboetatik 468 erretiraturik zeuden, 315 ikasten zeuden eta 391 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Châteauneuf-sur-Loire udalerrian 3.413 unitate fiskal zeuden, 7.977 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.573 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 408 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 66 eraikuntza enpresak ziren, 110 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 18 garraio enpresak ziren, 18 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 21 finantziazio enpresak ziren, 32 higiezinen enpresak ziren, 46 zerbitzu enpresak ziren, 39 administrazio publikoko enpresak ziren eta 27 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 122 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 3 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 17 igeltseroak, 5 margolariak, 12 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 11 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2000. urtean Châteauneuf-sur-Loire udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 517 hektarea erabiltzen.
Leptospira
Leptospira generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, espiroketa itxura dutenak. Espiroketak bakterio helikoidalak dira, kortxo-kentzeko itxurakoak, finak, luzeak eta diametro txikikoak (irudia).
Châteauneuf-sur-Loire
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an psikiatriko 1 eta 4 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Châteauneuf-sur-Loire udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 540 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leptospira
Aerobio hertsiak dira eta mugikorrak. Haien mugimendua berezia da oso, flageloak ez baitaude bakterioaren kanpoaldean, zelula horma eta kanpo mintzaren artean baizik (barneko flageloez edo endo-flageloez hitz egin daiteke). Flagelo berezi hauek espiroketa guztietan daude, eta egundoko abiadura ematen diote bakterioari.
Eremu iluneko mikroskopioa erabiliz Leptospira-ren mugimendua beha daiteke.
Leptospira gehienak uretan bizi dira, aske. Ur geldituak nahiago dituzte (padurak, ur-putzuak, urmaelak...), hondakin uretan ohikoak izanik ere.
Azpimarratu behar da leptospirek duten berezitasun metabolikoa, kate luzeko gantz-azidoak katabolizatzekoa. Azido oleikoa, adibidez, karbono eta energia iturria da bakterio hauentzat.
Genero honen barruan bi espezie daude: Leptospira biflexa eta Leptospira interrogans. Espezie bakoitzaren barnean azpi-espezie eta serotipo asko izaten da (200 serotipo baino gehiago antzeman dira). Leptospira biflexa-ren barruan bakterio saprofito eta bizitza askekoak sailkatzen dira; serotipo eta azpi-espezie patogenoak Leptospira interrogans-en barruan biltzen direlarik.
Leptospira interrogans-ek leptospirosi izeneko patologia eragiten du. Azpi espezie bakoitzak gaixotasun bat sortzen badu ere, leptospirosi guztiak oso antzekoak dira. Zoonosia da leptospirosia, animaliak baitira gizakia kutsatzen dutenak. Kasu gehienetan sendatu arren, batzuetan hilkorra izan daiteke patologia hau.
Grand-Camp (Eure)
Grand-Camp Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.