cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gasteizko tranbia
Etorkizuna
2017ko maiatzean Arantza Tapia sailburuak iragarri zuen tranbiaren ibilbidea Angulemako geltokitik hegoalderantz luzatuko zela, lau geltoki berri izango zituen 1,4 km luzeko ibilbidean, Iradier Arena igaro eta Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako campuseko liburutegiraino. Adierazitakoaren arabera, ibilbidea Angulema kaletik luzatuko zen, eta Florida kalea pasa ondoren, kale honetan geltoki bat gaineratuz (Florida), burdinbidearen gaineko Triana zubia igaroko zuen, Iradier Arena paretik, beste geltoki batekin (Trianas). Ondoren, Castro Urdiales eta Nieves Cano kaleak zeharkatu (Hegoalde izeneko geltoki batekin) eta Domingo Martínez de Aragón kalean amaitu behar zuen ibilbidea, unibertsitatearen ondoan eta etorkizunean eraikitzekoa den igarotze azkarreko autobus (BRT) linearekin lotura eginda Unibertsitatea izeneko geltokiaren bidez.
Urte bereko azaroaren 27an, luzapen lanak hasita, Intermodal-Trianas geltokia ezeztatzea erabaki zela iragarri zuen Eusko Jaurlaritzak. Hala, lanean dagoen hegoaldeko luzapenak hiru geltoki gaineratuko dizkio Gasteizko tranbiaren sareari: Florida, Hegoalde eta Unibertsitatea. Lanek 20 hilabeteko epea dute eta 10,4 milioi euroko kostua.
2017ko ekainean Gorka Urtaran alkateak Salburuako luzapenari buruz berri eman zuen, 4 geltoki berri eta 1.960 metro luze izango den ibilbidearekin. Salburuako adarra Florida eta Los Herrán arteko bidegurutzean hasiko da, Floridako geltokia zeharkatu ondoren. Florida kaletik ibili ondoren Iliada ibilbidera helduko da tranbia, eta ondoren Salburuako Bulebarrera helduko da. Floridako geltokiaz gain, geltoki berriak izango dira Santa Lucía, Salburuako Gizarte Etxea, Salburuako Bulebarra (dorre gorriaren parean) eta La Unión plazan. Luzapena dela eta azpiestazio elektriko berria eraikiko da.
Bide berriak
Etorkizunari begira, Eusko Jaurlaritzak tranbia sustatu nahi du Gasteizen. Horretarako, bide berriak eraikitzeko hainbat ideia daude. Tranbiaren bigarren bide batek, Betoñu eta Mendizorrotz auzoak elkartuko lituzke, hiria hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatuz. Horrez gain, adarra eraikiko litzateke mendebaldeko Zabalgana auzo jendetsuaren beharrizanak asetzeko.
Studenec (Semilyko barrutia)
Studenec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.920 biztanle ditu eta 17 kilometro koadroko azalera. Semilyko barrutian dago.
Alburnoides fangfangae
Alburnoides fangfangae Alburnoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Studenec (Semilyko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1436 urtean egin zen.
Platyrinchus mystaceus
Platyrinchus mystaceus Platyrinchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Hotel Cæsar
Hotel Cæsar norvegiar telesaila da. 1998ko urriaren 24tik aurrera TV 2 katean aireratzen dute eta Eskandinavia osoko telesailik luzeena da.
Chodsigoa parca
Chodsigoa parca Chodsigoa generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Olatzagutia
Olatzagutia ([olats̻aɣutia]; Olazti [olas̻ti] udalaren arabera) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Sakana haranekoa, zehazki Burunda bailarakoa. 0 biztanle zituen. urtean.
Izena
Izenaren etimologia oso argia da: olatza («korta», «saroi»; edo «burdinola») + guti («txiki») + -a artikulu mugatzailea.
Olatzagutia izenaren amaierako -a artikulu mugatzailea denez, deklinabidea hauxe du: Olatzagutia, Olatzagutiarekin, Olatzagutian..., baina Olatzagutiko, Olatzagutitik, Olatzagutira... Era berean, izen honek bere azken -a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean, adibidez: Olatzaguti maitea, Olatzaguti osoan, gure Olatzaguti hau...
Geografia
Olatzagutia Nafarroa Garaiko hiriburu Iruñetik 53 kilometro mendebaldera dago, Iruñeko merindadearen mendebaldeko muturrean, Arabako mugatik gertu, Urbasa mendilerroaren oinean, handik jaisten den errepideak eta A-1 autobideak bat egiten duten tokian.
Mugakideak
Olatzagutiak Altsasurekin egiten du muga iparraldean eta ekialdean, Ziordiarekin mendebaldean, eta Urbasa mendilerroarekin hegoaldean.
Historia
Napoleondar Gerretan, 1810an, Francisco Espoz y Minaren gerrillariek Lakuntzatik alde eginda Olatzagutian hartu zuten atsedena. 1811ko azaroan ere Olatzagutitik igaro ziren; eta, haien atzetik, Abbé jeneralaren agindupeko 4.000 soldadu eta 300 zaldun.
Garraioak
La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honako hau da:
Demografia
XX. mendearen lehen hamarkadetan hazkunde nabarmena izan zuen herriak, eta bikoiztu egin zen biztanle kopurua, 1.700 inguru biztanle izateraino. 1950eko hamarkadan ere hazkunde handia izan zen, eta 2.100 biztanletara iritsi zen. Hortik aurrera, txikiagotzen hasi zen populazioa, eta XXI. mendearen hasieran 1.600 bat biztanle ziren.
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 182 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 10,47 (Nafarroako Foru Erkidegoko batez bestekoaren antzeko balioa).
Udal hauteskundeak
2007an hauteskundeak Nafarroa Baik irabazi zituen eta Iñaki Mentxaka Berra aukeratu zuten alkate. Udaleko bederatzi zinegotzietatik bost lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak 49 izan ziren (emandako guztien % 5,43) eta boto zuriak 24 (% 2,81). Abstentzioa % 33,70 izan zen. Herrian izandako eztabaidengatik, agintaldi horretan alkatetzan hiru aldiz izan zen aldaketa.
2011ko udal hauteskundeetan Bildu izan zen nagusi gehiengo osoaz.
Jaiak eta ospakizunak
Olatzagutiko jaiak Uztailaren 26an ospatzen dira, Santa Anaren omenez.
Olaztiko inauteriak, Zamarroak, inauteri asteko asteburuan ospatzen dira. Tradizio handiko ospakizunak dira; 1937an frankismoak debekaturik desagertuak, 1992an berreskuratu ziren.
Zerbitzuak
Sakanako Mankomunitatea arduratzen da Olatzagutian zaborra biltzeaz, ur horniduraz eta bestelako zerbitzuez. Lakuntza n du egoitza nagusia mankomunitateak. Honetaz gain, Altsasu eta Ziordirekin Oinarrizko Zerbitzuen Mankomunitatea osatzen du Olatzagutiak.
Hammerstedt
Hammerstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Red Lake Falls (Minnesota)
Red Lake Falls Minnesotako hiri bat da. Red Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 1,427 biztanle zituen, 5.26 kilometro koadrotan banatuta.
Platyrinchus coronatus
Platyrinchus coronatus Platyrinchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Congrogadus subducens
Congrogadus subducens Congrogadus generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Félix Grande
Félix Grande Lara (Mérida, Badajoz, Espainia, -Madril, ) espainiar poeta eta kritikaria izan zen. 1960ko hamarraldiko espainiar lirikaren berritzaileetako bat. Espainiako poesia sari handienak jaso ditu: Adonáis Olerki Saria (1964), Casa de las Américas (1968) eta Espainiako Poesia Sari Nazionala (1978). Francisca Aguirre idazlearekin ezkondu zen.
Bizitza
Cuadernos hispanoamericanos aldizkariko zuzendaria izan zen 1977 arte. 1960ko hamarraldian gai sozialek kezkatuta idazten hasi baina laster poesia estetiko batera bildu ziren poeten belaunaldikoa da: José Manuel Caballero Bonald, Ángel Crespo, Jaime Gil de Biedma eta Claudio Rodríguez, besteak beste.
Argitaratu zuen lehenengo liburuak, Las piedras (1963, Harriak), Adonáis Olerki Saria irabazi zuen 1964an. Granderen obra soziala Antonio Machadorenaren antzekoa zen estiloz, baina ukitu surrealistak zituen, eta gai abstraktuetara jo zuen berehala, eta erotismora: Música amenazada (1966, Musika mehatxatua), Blanco Spirituals (1967). 1971n bere lan guztiak argitaratu zituen Biografía liburuan. 1978an, Espainiako Poesia Sari Nazionala irabazi zuen Horacio Martí obrarengatik. Gero, berriro ere, bere obra osoaren bilduma argitaratu zuen Poesia completa: 1958-1984, eta 1989an, goitik behera berrikusi zuen ostera dena. 1991n Fábula (Alegia) argitaratu zuen, han-hemen argitaratutako kontakizunen bilduma bat.
Kritikari gisa egindako lanen artean, aipagarriak dira Apuntes de poesía española de posguerra (1970, Espainiako gerraondoko poesiaren apunteak) eta Federico García Lorca y el flamenco (1929, Federico García Lorca eta flamenkoa). Flamenkozale, aditu eta kritikari gisa, Agenda flamenca (1987, Agenda flamenkoa) eta Memoria del flamenco (1995, Flamenkoaren memoria) idatzi ditu. Narratzaile gisa aipagarriak dira Doscientos (1968), Parábolas (1975), Lugar siniestro este mundo, caballeros (1980), Decepción (1994), El marido de Alicia (1995), Sobre el amor y la separación (1996) eta La balada del abuelo palancas (2003). 2004. urtean Letren Sari Nazionala irabazi zuen.
Studénka
Studénka Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 9.643 biztanle ditu eta 30,9 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1422 urtean egin zen.
Studeněves
Studeněves Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 478 biztanle ditu eta 2,68 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.
Ostankino dorrea
540 metroko egitura, Nikolai Nikitin arkitektoak diseinatu zuen, eta 1960ko hamarkadatik Errusiako eraikuntzarik garaiena da. Eraikuntza lanak 1963an hasi eta 1967an zabaldu zuten.
2000ko sutea
2000ko abuztuaren 27an, dorreak su hartu eta hiru pertsona hil ziren. Horrez gain, hiri gehienean telebista eta irrati seinalea galdu zen.
Red Wing (Minnesota)
Red Wing Minnesotako hiri bat da. Goodhue konderrian kokatua dago. 2010ean 16,459 biztanle zituen, 89.61 kilometro koadrotan banatuta.
Alazne Belar
Alazne Belar Beitia (Atxondo, Bizkaia, 1988ko azaroaren 19a) erizaina eta zainketa aringarrietan ikertzailea da.
Ibilbidea
Euskal Herriko Unibertsitatean ikasi zuen erizaintza (2009) baita Neurozientzietako Masterra ere (2013-2014). Nafarroako Unibertsitatean Zainketa Aringarrien Erizaintzako Masterra burutu zuen 2014an eta orduan batu zen ikerketaren mundura. 2017an ospitaleko lana utzi zuen eta Nafarroako Unibertsitatean, ATLANTES proiektuan gaixoen hiltzeko gogoaren atzean dauden arrazoiak aztertuz ikertzen hasi zen.
2019an “Gaixotasun aurreratua duten pazienteen hiltzeko gogoaren esperientzia: prebalentzia eta erlazionatutako faktoreak” Tesi Doktorala defendatu zuen Nafarroako Unibertsitatean.
Chodsigoa parva
Chodsigoa parva Chodsigoa generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Alazne Belar
Ibilbidea
Gaixotasun Aurreratua duten pazienteen Hiltzeko Gogoari buruz ikertzen jarraitzen du. Sedazio Aringarria ere badute jomuga gaur egun burutzen dituen ikerketek.
Tesiaren laburpena
Alaznek Nafarroako bi ospitaletako 200 gaixo elkarrizketatu ondoren emaitza desberdinak, jarraian datozenak, atera zituen. ''Hil gura izateko esperientzia desberdinak daude. “Hil egin gura dut” esaldiaren atzean zer dagoen modu sakonean aztertu behar da, izan ere, hainbat esanahi izan ditzake: hala nola, laguntza eskaera bat izan daiteke, heriotzari buruz hitz egiten hasteko modu bat edota “sufritzen ari naiz esateko” era bat. Beraz, hiltzeko gogo desberdinak daudenez, gaixoak ezin dira berdin artatu eta beraiek ulertzeko esperientzia honetan sakontzea da bide bakarra.''
''Ikerketaren arabera, hiltzeko gogo automugatua, noizbehinkakoa, elkarrizketatuen %11k izan zuen. Kasu hauetan, probokatzen duten faktoreak desagertu ahala joaten dena. Gogo iraunkorragoa, ia eguneroko gogoa zutenak, %7 izan ziren. Heriotza aurreratzeko gogoa ez zen hiltzea nahi zuten gaixo guztieetan agertzen, izan ere, elkarrizketau guztien %1-2k zeukan.''
Chodsigoa salenskii
Chodsigoa salenskii Chodsigoa generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Cypho purpurascens
Cypho purpurascens Cypho generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Csíkszentgyörgy
Csíkszentgyörgy (Ciucsângeorgiu) Errumaniako udalerri bat da, Hargita konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko luze-zabalean banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Platyrinchus flavigularis
Platyrinchus flavigularis Platyrinchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Trejo
Trejo abizena da:
Alburnoides fasciatus
Alburnoides fasciatus Alburnoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Studený
Studený Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 98 biztanle ditu eta 4,41 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1629 urtean egin zen.
Korond
Korond (Corund) Errumaniako udalerri bat da, Hargita konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko luze-zabalean banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Ainhoa Domaica
Ainhoa Domaica Goñi (Gasteiz, 1971ko apirilaren 21a) arabar abokatu, familia bitartekari eta politikaria da, Euskadiko Alderdi Popularreko kidea.
Bizitza
Zuzenbidean lizentziaduna da Deustuko Unibertsitatean, arlo juridiko-ekonomikoan espezializatuz.
Arabako foru politikagintzan hasi zuen ibilbide politikoa. 1999 eta 2006 bitartean Arabako Batzar Nagusietako prokuradorea izan zen. 2005etik 2007ra, gainera, Arabako Foru Aldundiaren Gizarte Gaietarako foru diputatua izan zen.
2008an udal politikagintzara pasatu zen. 2008 eta 2011 bitartean Alderdi Popularraren gizarte gaietarako zinegotzi eleduna izan zen. Hurrengo legegintzaldian, 2011 eta 2015 bitartean, Gasteizko alkateordea izan zen. Horrez gain, udal gobernuaren eledun laguntzaile eta Gizarte Gaien eta Adinekoen eta Enpleguaren zinegotzi ordezkari karguak izan zituen. 2015az geroztik zinegotzi-lanetan aritu da oposizioan bi legegintzaldiz jarraian.
2023ko udal eta foru hauteskundeetan Euskadiko Alderdi Popularraren Gasteizko alkategaia izango da.
Hardisleben
Hardisleben Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Regal (Minnesota)
Regal Minnesotako hiri bat da. Kandiyohi konderrian kokatua dago. 2010ean 34 biztanle zituen, 1.3 kilometro koadrotan banatuta.
Harry Potter (pertsonaia)
Harry Potter J. K. Rowling idazle britainiarraren Harry Potter liburu saileko protagonista nagusia da. Liburu sail nagusiak Harry eta bere lagunen bizitzako zazpi urte hartzen ditu, eta hamaika urte dituenetik hemezortzi urte dituen arte, Hogwarts azti eskolan burutzen dituzten ikasketak kontatzen ditu.
Jean-Pierre Bacri
Jean-Pierre Bacri (Bou Ismail, - Paris, 2021eko urtarrilaren 18a) frantziar aktorea eta gidoigilea izan zen. Askotan bere bikotea izandakoa zen Agnès Jaouirekin lan egin zuen.
Harry Potter (pertsonaia)
Urte bat zuela, Lord Voldemort azti ankerrak bere gurasoak (James eta Lily) hil zituen. Harry hiltzen ere saiatu zen, baina ezin izan zuen, eta Harryren bekokian marka txiki bat egitea baino ez zuen lortu. Horren eraginez, bere izeba-osabekin bizitzen geratu behar izan zen, baina horiek oso gaizki tratatzen zuten. Bestalde, Voldemort eta Harryren patuak elkarri lotuta geratu ziren gertaera horren ondorioz.
Bere bi lagun onenak, Ron Weasley eta Hermione Granger dira, Hogwarts azti eskolan ezagutu zituenak.
Gryffindor etxekoa da, bere bi lagunak bezala. Harryk eta bere lagunek urtero heroi edo gaizkile bihurtzen duten gertakariak gertu izaten dituzte. Gehien maite dituen pertsonak hauek dira: bere osaba (Sirius Black), Hogwarts eskolako zuzendaria (Albus Dumbledore) eta eskolako atezaina (Hagrid). Asko estimatzen duen beste pertsonaia bat Hedwig da, bere hontza.
Harry Potter film sailean Daniel Radcliffe aktore britainiarrak egin du pertsonaiaren papera.
Harry Potter eta Sekretuen Ganbera
Bigarrenean, Sekretuen Ganberan sartu eta Tom Riddle garaitzen du, eta bere laguna den Ron-en arreba gaztea, Ginny salbatzen du.
Harry Potter eta Azkabango presoa
Hirugarrenean, Sirius Black ezagutzen du, baina honek duen izen txarraren gainetik ez dela benetan gaiztoa ohartzen da; izan ere, Sirius Harryren aita zen James Poterren lagun onena zen. Azkenik, Siriusi alde egiten laguntzen dio, eta hau ezkutatu egingo da aurrerantzean.
Harry Potter eta Fenixaren Ordena
Bostgarrenean, ia inork ez dio sinetsiko Harryk Voldemort itzuli dela dioenean, eta alde batera uzten dute, eroa bailitzan. Sinesten duten bakarrak, bere lagunak, Ron eta Hermione, Dumbledore, eta Fenix-aren Ordena izango dira. Harry, Ron, Hermione, Ginny, Neville eta Luna Magiaren Ministeriora joango dira profezia baten bila. Han hainbat Hil-jaleen aurka ibiliko dira, Fenix-aren Ordeneko kideak laguntzera joango dira, eta nahasmen horren erdian Bellatrix Lestrange Hil-jaleak Sirius hilko du.
Harry erabat haserretuta Bellatrix torturatzen saiatuko da, baina ezin izango du. Bitartean Voldemort azaltzen da eta Harry erraz garaitzen du, hala ere ez dio hiltzeko denborarik emango, Dumbledore azalduko baita. Azkenean, historian izan diren bi mago boteretsuenak aurrez aurre aurkituko dira. Berdinketan amaituko da borroka, Voldemortek berriro ere ihes egingo du, eta Dumbledorek Harryri profezia esplikatuko dio.
Harry Potter eta Odol Nahasiko Printzea
Seigarren liburua iristen da, eta bertan azkenik Snape irakasleak bere bizitza osoan nahi izan zuen lanpostua lortzen du: Arte Ilunen Aurkako Defentsako irakasle berria da. Harry Dumbledore-en klase partikularrak hartzen hasiko da, Voldemorten aurkako borrokari begira. Hala ere, klase hauek ez dira berak pentsatu bezalakoak; izan ere, Voldemorten aintzineko bizitza ezagutzea izango da klase hauen helburua, Dumbledoren memorien bitartez. Hainbat gauza ezagutuko dituzte: Voldemort-en amak hilzorian eta bakarrik bizi zenez abandonatu zuela Tom Narivoloz Riddle umea, hau umezurztegi batean hazi zela, txiki-txikitatik botere nahia izan zuela, eta abar.
Halako batean, Tom Riddle gazteak Slughorn irakasleari Horcrux-ak zer ziren galdetu zion. Hala ere, memoria zati hori ezabatuta zegoen. Harryk oroitzapen hori lortzea du helburu. Kostata, baina lortzen du. Horcruxak oso magia iluna dira pertsona baten arima zatiak objektu batean gordetzea posible egiten dutelako. Horrela, pertsona hori ezingo da hil Horcrux horiek existitzen diren bitartean. Horcrux bat sortzeko pertsona bat hil behar da eta oso mago gutxik sortu dituzte historian zehar Horcruxak, inork ez bat baino gehiago. Hala ere, Voldemortek zazpi Horcrux dituela uste du Dumbledorek, zazpia aztien zorte oneko zenbakia delako. Beraz, Harryri Horcrux horiek suntsitzeko lana ematen dio.
Zazpi horietatik bi jada suntsituta daude. Bigarren liburuan suntsitzen duten Tom Ryddle gaztearen egunerokoa da lehena. Ondoren, Dumbledorek Voldemorten familiaren eraztun bat akabatzen du: Salazar Slytherin-en eraztuna. Hirugarren Horcruxa, Slytherin beraren koilare antzeko bat da eta Dumbledorek badakienez non dagoen, Harryri berarekin joateko eskatzen dio.
Leize batean dago gordeta, eta eskuratzeko pozoi bat edan beharra dago. Dumbledorek edaten du eta hilzorian geratzen da. Lepokoa faltsua dela konturatzen da Harry. Dumbledore oso ahul dago eta Hogwarts-era bueltatzen dira, eta bertara iristean Voldemorten jarraitzaileak sartu direla konturatzen dira. Dumbledorek (jada hobeto), Harry babesten du. Draco Malfoy, Harryren etsai bat, Astronomiako dorrean agertzen da, eta nahiz eta Voldemort berak agindua eman Dumbledore hiltzeko, Draco ez da ausartzen. Halako batean, Snape azaltzen da eta Dumbledor hiltzen du. Harry bere atzetik korrika bizian joaten da, baina Snapek ihes egitea lortzen du.
Liburua Dumbledore-en hiletan amaitzen da. Ron eta Hermionek Horcruxen bilaketan lagunduko diote Harryri, eta honek bere neskalagun Ginny-rekin duen erlazioa mozten du aldi baterako, ez baitu gehien maite duen pertsona berriro galdu nahi.
Harry Potter eta Herioaren Erlikiak
Zazpigarren liburua Harryk 17 urte betetzen dituenean hasten da Fenixaren Ordeneko kideak bere izeba-osabaren etxera bere bila datozenean. Voldemort eta mortifagoek hauek dutren plana Snape-i esker ezagutzen dute. Harry salbu ateratzen da, baina Hedwig bere ontza eta Begizoro Moody hiltzen dira. Ron-en anaia baten, Bill-en, ezkontzan Voldemort Magia Ministerioaren jabe egiten dela jakiten dute, eta Harry, Ron eta Hermionek ihes egin behar dute. Ondoren, Horcrux-en bilaketa hasten dute. Koilare originalarekin hasita, Ministerioan Dolores Umbridge irakasle ohiari kentzen diote Horrocrux-a. Baso batean ezkutatzen dira eta Gryffindor-en ezpata aurkitzen dute laguntzaile anonimo bati esker. Ezpatak Horrocruxa hausten du eta Ron-ek amaitzen du koilarearekin. Harry eta lagunek Herioaren Relikiei buruz jakiten dute. Hiru dira Relikia hauek: Saukoaren Barita, Erresurrekzioaren Harria, eta Kapa Inbisiblea. Kapa hau gaztetatik Harryk zuen kapa da, harria ere Harryk du, Dumbledoreri esker, baina barita Voldemortek Dumbledore-en tumbatik lapurtzen du. Hala ere, azkenean Harryk Relikiei Horcruxei baino garrantzi gutxiago ematen die, Dumbledorek misio hori utzi ziolako.
Hurrengo Horrocruxa Hufflepuff-en Kopa da, eta Gringotts banku magikoan dago gordeta. Dragoi baten laguntzarekin ihes egitea lortzen dute Koparekin. Voldemort azkenan konturatzen da Harry Horcruxen atzetik dabilela, eta badakiela zeintzuk diren azken bi Horcruxak. Nagini, Voldemorten sugea, eta azken Horrocruxa Hogwartsen daude, beraz Harryk azkar bertara joan beharra du. Voldemort Hogwartsen da iada, Harryrekin betirako amaitzeko eta Harryren jarraitzaileen eta Voldemorten jarraitzaileen arteko borroka hasi da. Harryk Ravenclaw-en diadema suntsitzen du eta sugearen bila doa. Hala ere, hori ez du batere erraza, Voldemortek bere alboan daramalako beti. Voldemort Snape-i esaten dio bere barita berriak, barita boteretsuak, ez diola funtzionatzen, Snape-ri dagokiolako barita, berak hil baitzuen Dumbledore, baritaren azken jabea. Beraz, Voldemortek Snape hil beharra duela dio eta sugeak hiltzen du. Hil baino lehen, Snapek Harryri oroitzapen bat ematen dio, eta hiltzen den bitartean begietara begiratzeko esaten dio.
Harry korrika oroitzapen hori ikustera joaten da eta Snape-i buruzko egia guztia jakiten du. Snape gaztetatik bere ama, Lily Potter-ez zegoen maiteminduta. Voldemortek Lily hil zuenean Snape Dumbledore-engana joan zen, bide zuzenaren bila. Dumbledore-i fideltasuna eskaini zion aurrerantzean, eta agureak Harry babesteko agindu zion. Snapek Lily-rengatik babestu izan du beti ezkutuan Harry eta Dumbledoreren hilketa, bien artean planeatu zuten, Dumbledoreri urte beteko bizialdia geratzen zitzaiolako, eta Snapek berak hiltzeko eskatu zion. Horrela, Snapek Voldemorten konfiantza izango zuen eta horrek Harryri lagunduko zion. Gainera, Dumbledorek Harryk Voldemorten arima zati bat zuela bere barruan kontatu zion, eta Voldemort hiltzeko Harry hil beharko zela. Harry, hau entzun ostean, Voldemortengana joaten da bere xedea hiltzea dela jakinda. Berak maite dituen pertsonak salbatzeko ezinbestekoa zen Harry hiltzea.
Harry toki ezagun batean esnatzen da: King's Cross tren geltokia. Zerua dela uste du, hilda dagoela, eta Dumbledore ikusten du. Berazk azaltzen dio ez dagoela hilda, nahi baldin badu bueltatu daitekeela, Voldemort bizi den bitartean Harry ezingo baita hil. Harry bueltatu egiten da, hilaren plantak egiten, Voldemortek amaitutzat ematen du gerra, eta Harryren gorpua Hogwartsera eramaten du. Harryren lagunek ez dute barkatzen, eta Voldemorten aurka hasten dira. Berriro borroka hasten da, Harryk plantak egiteari uzten dio, eta Voldemorti aurre egiten dio. Voldemorten Avada Kedabrak berriro ere errebotatu egiten du, eta azkenean lord Voldemort hil egiten da. Orain bai, dena amaitu da.
Hemeretzi urte beranduago, Harry eta bere emaztea, Ginny, beraien hiru haurrekin King's Crosseko geltokira joaten dira. Bi seme dituzte: James Sirius, zaharrena, eta Albus Severus, gazteena eta lehen urtea duena Hogwartsen, eta alaba gazteena, Lily Luna, oraindik gazteegia dena Hogwartsera joateko. Bertan, Ron, Hermione eta hauen seme Hugo eta alaba Rose-ekin elkartzen dira. Albus Potter-ek kezka du Slytherin etxean tokatuko zaiola uste duelako, eta Harryk esaten dio ez kezkatzeko, Slytherin etxean oso mago handiak izan direla, eta bere izenetako bat (Severus), berak ezagutu duen pertsona ausartena izan zelako, eta ez badu nahi Slytherin etxera joan lasai egoteko, Gryffindor tokatuko zaiolako. Harry, Ginny, Ron eta Hermione bere seme-alabez agurtzen dira. Ginnyk lasai egoteko esaten dio Harryri, eta Harryk erantzuten dio lasai dagoela, hemeretzi urte direla orbainak ez diola minik egiten.
Ligny-Saint-Flochel
Ligny-Saint-Flochel Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Cypho zaps
Cypho zaps Cypho generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Ligny-Saint-Flochel
Biztanleria
2007an Ligny-Saint-Flochel udalerrian erroldatutako biztanleak 232 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 156 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 101 lanean zeuden (61 gizon eta 40 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ligny-Saint-Flochel udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 245 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.963 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Ligny-Saint-Flochel udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oligarkia
Oligarkia (grekoz: ὀλίγος, oligos = «gutxi» + ἄρχω arkhos = «agintzea, gobernatzea») herriaren boterea gutxi batzuen esku uzten duen aginte mota da. Talde txiki hark boterea du, nobleenak direlako, hau da, aberatsak direlako, familiaren loturengatik, edo kontrol militarraren bidez. Oligarkia duten Estatuak, maiz, gutxi batzuen kontrolpean izaten dira, eta horiek beren eragina belaunaldi batetik bestera oinordetuz joaten dira. Talde horretako kide bakoitzari oligarka deitzen zaio.
1990eko hamarkadatik aurrera, Sobietar Batasuna desegin ondoren, sortutako plutokrata oso aberatsen klaseei ere oligarka esaten zaie, bereziki Errusian eta Ukrainan.
Void-Vacon
Void-Vacon Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 726 etxebizitza zeuden, 678 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 626 etxeak ziren eta 97 apartamentuak ziren. 678 etxebizitza nagusietatik 438 bere jabearen bizilekua ziren, 221 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 72 etxek hiru zituzten, 176 etxek lau zituzten eta 392 etxek bost zituzten. 495 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 343 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 270 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.066 ziren, horien artean 788 aktiboak ziren eta 278 inaktiboak ziren. 788 pertsona aktiboetatik 713 lanean zeuden (405 gizon eta 308 emakume) eta 75 langabezian zeuden (24 gizon eta 51 emakume). 278 pertsona inaktiboetatik 99 erretiraturik zeuden, 78 ikasten zeuden eta 101 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Void-Vacon udalerrian 693 unitate fiskal zeuden, 1.730,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.982 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 65 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Platyrinchus platyrhynchos
Platyrinchus platyrhynchos Platyrinchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Void-Vacon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Void-Vacon udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.332 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Študlov (Svitavyko barrutia)
Študlov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 115 biztanle ditu eta 2,4 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1366 urtean egin zen.
Halidesmus coccus
Halidesmus coccus Halidesmus generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Luxey
Luxey Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Luxey udalerrian erroldatutako biztanleak 681 ziren. Familiak 284 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 410 etxebizitza zeuden, 284 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 92 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 377 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 284 etxebizitza nagusietatik 184 bere jabearen bizilekua ziren, 89 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 60 etxek lau zituzten eta 186 etxek bost zituzten. 223 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 126 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 344 ziren, horien artean 209 aktiboak ziren eta 135 inaktiboak ziren. 209 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (106 gizon eta 74 emakume) eta 29 langabezian zeuden (13 gizon eta 16 emakume). 135 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 56 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Študlov (Vsetín barrutia)
Študlov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 507 biztanle ditu eta 9,43 kilometro koadroko azalera. Vsetín barrutian dago.
Redwood Falls (Minnesota)
Redwood Falls Minnesotako hiri bat da. Redwood konderrian kokatua dago. 2010ean 5,254 biztanle zituen, 13.59 kilometro koadrotan banatuta.
Študlov (Vsetín barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1447 urtean egin zen.
Luxey
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
Canton Dorrea
Canton Dorrea edo Guangzhouko telebista dorrea, Txinako Herri Errepublikako Guangzhou hirian eraikitzen dagoen telebista eta behatoki dorrea da. Egiturak 610 metro ditu eta amaitzean CN Dorrea gainditu zuen, munduko telebista dorre garaiena moduan.
Studnice (Třebíčeko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1392 urtean egin zen.
Luxey
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Luxey udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.107 hektarea erabiltzen.
Canton Dorrea
Eraikuntza 2005eko udazkenean hasi zen eta gehienezko altuera 2008an lortu zuen. Zabaltze data zehazteke zegoen arren, azkenean 2010. urtean amaitu zuten eta 600 metro ditu.
Luxey
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Remer (Minnesota)
Remer Minnesotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 370 biztanle zituen, 3.56 kilometro koadrotan banatuta.
Xavier Rubert de Ventós
Biografia
Bartzelonako Unibertsitateko estetika-irakaslea eta Unibertsitate Politeknikoko katedraduna. 1976. urtean Filosofiako Kolegioaren sorreran parte hartu zuen.
Politikan ere jardun du. Espainiako Alderdi Sozialistako (PSOE) diputatu izan zen lehenik (1982-1986), eta Europako Legebiltzarreko kide ondoren (1987). Bere lanei dagokienez, estetika, politika eta morala izan ditu aztergai nagusiak, eta ikuspegi kritikoa erakutsi izan du beti tradizio filosofiko ortodoxoari dagokionez. El arte ensimismado (1963) eta Teoría de la sensibilidad (1968) saiakera-liburuak argitara eman zituenez gero hasi zen ospea irabazten; izan ere, lan haiek oso harrera ona izan zuten olerkari eta intelektualen aldetik, nahiz eta Rubert de Ventósek alde batera utzi zituen garai hartan Espainiako kulturan indarrean zeuden proposamen teorikoak, marxismoaren kutsua, Jean-Paul Sartreren eragina, estrukturalismoaren indarra, psikoanalisia eta, batez ere, nouvelle vague mugimenduaren lehenengo ezaugarriak.
Oso egile oparoa da, eta saiakera-liburuak ez ezik, aforismoak, egunkariak eta azterketa historikoak ere eman ditu argitara, adibidez Moral y nueva cultura (1971), zeinetan agertu baitzuen berak "beste moralari", hau da, finkatuta dagoenaz eta arrazoizkoa litzatekeenaz bestelako moralari buruzko bere ikuspegia; La estética y sus herejías (1974); De la modernidad (1980); Conocimiento, memoria, invención (1982); Ensayos sobre el desorden (1986); Europa (1987); El laberinto de la hispanidad (Espainiako Ispilu saria, 1987) eta El cortesano y su fantasma (1991).
Kataluniako komunikabide askotan parte hartzen du, eta bere lana gaztelaniara, katalanera, ingelesera eta italierara itzulia izan da.
Garbiñe Balerdi
Garbiñe Balerdi Urrestarazu (Irura, Gipuzkoa, 1935eko apirilaren 25a) erraketista profesionala izan zen. Irura II izengoitiaz jokatu zuen, aurrelari postuan, Madrilgo eta Mexikoko frontoietan.
Alburnoides gmelini
Alburnoides gmelini Alburnoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Olentzero
Tradizio historikoan, Olentzero Euskal Herrian Eguberria eta Jesus Nazaretekoaren jaiotza iragartzen dituen euskal mitologia ko eta folklore ko pertsonaia da. Toki batzuetako kondairen arabera, azken jentila ere bada, Kixmi edo Jesusen jaiotzaren ondoren beste guztiak desagertu eta gero. Olentzeroren antzinako jatorria paganoa da, ordea, neguko solstizioko ospakizunetako pertsonaia, urte zaharraren amaiera eta urte edo eguzki berriaren etorrera ospatzekoak, alegia. Euskal Herriko Eguberrietako pertsonaia nagusia da, euskal identitatearen ikur garrantzitsu.
Garbiñe Balerdi
Erraketista ibilbidea
1961tik 1974ra Garbiñe Balerdik Madrilgo Madrid frontoian eta Mexikoko Metropolitano frontoian jokatu zuen bere ibilbidean zehar. Haren ahizpa Eladia eta Belén ere erreketistak izan ziren, baita lehengusina Eladia Altuna ere.
Olentzero
Tradiziozko ospakizunean, urte zaharra irudikatzeko, Olentzero itxurako panpinak ikazkin zikin, arlote, edale eta jatun bat irudikatzen du eta kalez kale eta etxez etxe eramaten dute andetan haur eta gazteek, eskea eginez. Beste batzuetan, aldiz, Olentzero moduan mozorrotutako gazte bat da lagun-taldearekin batera doa, eskea eginez betiere. Toki batzuetan, kondaira eta abestietan bakarrik aipaturiko pertsonaia izan da. Gehienetan Gabon egunean, abenduaren 24an, ospatzen da. Hala ere, egun mundu zabaleko Bizarzuriren antzeko ordezko pertsonaia bilakatu eta, hark bezala, haurren gutunak jaso eta opariak banatzen ditu, askotan pertsonaia bizitzat. Kristautzearekin erlijio kutsua hartu ondoren, XX. mendearen erdialdeaz geroztiko sekularizazioaren ondorioz, kristau izaera berriz ere galdu du. Gainera, XX. mendearen bukaeraz geroztik, Mari Domingi pertsonaia emakumezkoa ere izaten du lagun, sarritan.
Garbiñe Balerdi
Erraketisten historia
Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino.
Erraketistak garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin eta mundu guztian zehar maila profesionalean pilotan aritu zirenak 1917 eta 1980 artean. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen.
Olentzero
Izena
Nagusitu den pertsonaiaren izena Olentzero den arren, hainbat aldaera daude herri eta eskualde batetik bestera: Olentzaro, Onentzaro, Onontzaro, Orentzaro, Onentzero, Onantzaro, Onontzaro, Onontzoro, Orantzaro, Aranzaro eta Gomentzago. Izen horien jatorriari buruz zenbait proposamen dago.
Etimologia
Gaur egungo hipotesi nagusiak dio onen-(tz)aro, onen aroa edo garaia esan nahi duela. Hala adierazi zuen Lope Martinez de Isastik, XVII. mendeko aipu batean adierazi; eta XX. mendean Azkuek ere uste bera izan zuen. Etimologia horrek Olentzeroren jatorri paganoa nabarmentzen du, finean aro berria dakarren neguko solstizioarekin lotuz. Hori bat dator olentzero hitzaren esanahi zaharrarekin (Isastik berak aipatu zuena): gabon gaua.
Julio Caro Baroja etnologoaren iritziz, berriz, Olentzero hitzaren hasierako O hotsa, lotua dago Erdi Arotik datorren kristau tradizioan Gabonetan kantatu ohi diren eta letra horrekin hasten diren O antifona izeneko eliza kantuekin (O Sapientia, O Adonai eta O Emmanuel esaterako). Frantzian, berriz, les O de Noël edo les oleries deitzen diote O letrarekin hasten diren antifonen aldiari. Ildo horretatik, Seber Altuberen eta Manuel Lekuonaren iritziz, Olentzero izenaren olen hasiera frantsesezko noël hitzaren metatesi edo letren ordenaren aldaketa batetik dator.
Jose Maria Satrustegi etnologoak planteatutako beste hipotesi baten arabera, Olentzero izena oles hitzetik dator, jaietan egiten den eskea adierazten duena. Oles hitza Gabonetako eta Santa Ageda bezperako kopla zaharretan maiz agertzen da: «Zorion etxe honetako denoi / oles egitera gatoz / aterik ate ohitura zaharra / aurten berritzeko asmoz». Hortik dator oles-aroa, hau da, etxez etxe kantuan janari eta diru eskean ibiltzeko garaia, gero lagunarteko otordu bat egitea dakarrena.
Orantzaroa < Orantza + aroa ere proposatu izan da.
Elezaharrak
Olentzero eguzki berriaren edo Eguberriaren garaiaren ospakizun gisa kristautasunaren aurreko jai paganoa den arren, pertsonaiatzat Olentzero kristautasunaren berri emaile edo mezulari agertzen da kondairetan. Beraz, ohitura sinkretikoa da, euskal mitologiaren paganismoa eta kristautasunaren elementuak bateratzen dituena. Ildo horretatik, Bizarzuri eta Europako hainbat kulturetako pertsonaien parekoa da.
Euskal Herriko kondairen arabera, Olentzero euskal mendietan bizi zen jentil bat zen. Behin, jentilek zeruan izar handi bat ikusi zuten, eta zer ote zen galdetu zioten beraien arteko zaharrenari. Agureak izarrak Kixmiren jaiotza, Jesukristo jaiotza alegia, iragartzen zuela adierazi zien. Hala, jentil guztiek ihesari eman zioten, kondairan jentilarri deitzen diren trikuharrien azpitik edo amildegitik behera jausiz. Guztiek bete zuten esana, Olentzerok izan ezik. Olentzerok menditik jeitsi eta Jesukristoren berri eman zuen. Horrela, Olentzero denbora mitologiko batetik kristautasunak ekarri zuen arorako trantsizio-pertsonaia da.
Olentzeroren inguruko ohiturak
Askotarikoak dira Olentzeroren inguruko ohiturak. Askotan, lagun-taldeak kalez kale eta etxez etxe Olentzero panpinarekin edo Olentzero irudikatzen duen pertsonaia lagun eginiko ibilbideak egiten dira, ibilbide horietan egiten diren eskeak (batzuetan Olentzerorik gabe baina haren abestiak kantatuz), antzina arrautzak, txerrikiak, gaztainak, intxaurrak eta sagarrak eta gaur egun bereziki dirua biltzeko. Olentzero panpina tximinian, leihoan eta balkoian zintzilikatzea ere ohikoa da. Olentzero izeneko enborra edo mokorra erretzeko ohitura ere badago pertsonaiaren zuzeneko erreferentziarik gabe, gabon-zuzi gisa; ohitura horri subilaro (Aezkoan), porrondoko (Agurainen) eta sukubela (Liginagan) ere deitzen zaio. Batzuetan, ospakizunen ondoren, Olentzero erre izan da, baina ohitura hori ez da oso zabaldua. Gehienetan, Gabon egunean ospatzen dira tradizio hauek, baina beste egun batzuetan ere ospatzen da; esaterako, abenduaren 27an Otsagabian eta abenduaren 31an Ermuan.
Kantak
Olentzeroren inguruan hainbat gabon abesti kantatzen dira, baina Olentzero joan zaigu ... bertsoarekin hasten dena da ezagunena. Kantako azken bertsoa La Farandole Joyeuse melodiaz jotzen da eta XVII. mendean txistulariek bereganatu zuten Olentzeroren kantari eransteko. Melodia bera erabiltzen da Uno de enero Sanferminetako koplarako eta Gasteizko Zeledonen kalejirarako ere.
Kantaren bertsio batzuetan «entendimentuz jantzia» esaldiaren ordez, «entendimentu gabia» abesten da. Beste aldaketa bat, XX. mende bukaerako Olentzeroren berradierazpen paganoan, kristautasunaren erreferentzia ezabatzeko, «Jesus jaio dala» bertsoaren ordez, «negua heldu dala» abestea da.
Lesakan, Olentzaro jatuna nabarmentzen da bertso hauekin:
Aldaera zenbait dituen kanta honetan edaletzat nabarmentzen da, arrain hitzaren polisemiarekin jolastuz:
Olentzeroren mezulari rola nabarmentzen duen kanta zaharra honako hau:
Ikonografia
Ikonografia askotarikoa du, herri kantetan jasotzen denez: nekazari, artzain eta arrantzale agertu izan da, baina bereziki ikazkin («intentzioarekin ikatz egitera»), eta hortik datorkio aurpegia belztua. Jantzi ilunak eta zarpailtsuak ditu («Olentzero guria, / fortuna tristia, arropak saldu dizka / bere emaztiak»), abarkak eta azpantarrak. Pipa du ahoan («pipa hortzetan duela»). Irudikapen ugariren ezaugarri komuna, bereziki kantetan jasoa, irrigarri izatea ere bada: tripahandi da, jatun («Kapoiak ere baditu, arraultzatxuekin» eta «Olentzero guria / ezin degu ase, bakarrik jan dizkigu / hamar zerri gazte») eta edale porrokatua («begi gorri» eta «botila ardoakin»). Toki batzuetan azkarra da («entendimenduz jantzia») edo motza («entendimenduz gabia»). Larraungo herrietako tradizioan pertsonaia ikaragarria da, igitaia eskuan, tximiniatik jaisten dena igitai az etxekoei izugarrikeriak egiteko prest Gabon eguneko baraua hausten badute («horrek lepua kendu guri»)... Inguruko herri batzuetan, beldurgarria da, igitaia eskuan betiere, gezurretan ibili, ohera garaiz ez joan eta ez obeditzeagatik. Agian, igitaiak neguko solstizioak dakarren ziklo berria edo ebaketa irudikatzen du. Itxura izugarri horri egiten dio erreferentzia kantetan maiz agertzen den begi gorri kalifikatzaileak: horditurik dagoela, baina orobat beldurgarria dela adierazten du.
XX. mendearen bukaeratik, opari emailearen rola hartzearekin batera, haren irudikapena aldatuz joan da. Egun, bizarrarekin irudikatzen da, tradizioan horrelakorik agertzen ez bada ere, eta dotoreago janzten da, betiere jantzi tradizionalez, Olentzero ikazkinaren jantzi zarpailak baztertuta. XV-XVI. mendeko jantzi dotorez daramatzan Mari Domingiren laguna izatea ere ekarri du Olentzeroren itxura aldatzeak. Hala, Bizarzuriren antzeko pertsonaia bilakatu da.