cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amy Winehouse
Biografia
Amyk 9 urte zituen gurasoak banandu zirenean. Garai horretan sartu zen Susi Earnsheko antzerki eskolara eta 4 bat urte egin zituen han. 10 urte besterik ez zituen Sweet 'n' Sour rap banda sortu zuenean eta 13 Sylvia Young antzerki eskolara joaten hasi zenean, baina 3 urtetara bota egin zuten handik, saiatzen ez zelako eta sudurrean piercing bat jarri zuelako. 1997an, Amy eta Sylvia Young eskolako hainbat kide The Fast Show seriearen atal batean atera ziren.
Amyk 13 urte zituen lehen gitarra jaso zuenean eta urtebetera konposizioan hasi zen; ez zen denbora asko pasa, Londresko tabernatan aurkezten hasteko eta emakumez osatutako jazz banda bat ere egin zuen. Garai hartan Tyler James zuen mutillagun eta honek Amyren maketa aurkeztu zion ekoizle bati, 16 urterekin, Amyk karrera profesionala hasteko aukera izan zuelarik. Simon Fullerrekin sinatu zuen lehen kontrato bat, 2002an uko egingo ziona.
Frank
2003ko urriaren 20an atera zuten Frank albuma. Diska Salaam Remik ekoiztu zuen gehien bat eta jazz ukituak zituen, abestietako bi izan ezik, Winehousek idatziak zirelarik. Harrera ona egin zien kritikoek eta Sarah Vaughan edo Macy Grayrekin alderatu zuten Amyren ahotsa. Platino diska lortu zuen Erresuma Batuan eta Mercury Music eta BRIT Awards sarietarako izendatu zuten.
2004an, Stronger Than Me singleak abesti garaikide onenarentzako Ivor Novello saria irabazi zuen eta, urte berean, Amy Glastonburyko jaialdian aurkeztu zen.
Back To Black eta arrakasta nazioartean
2006ko urrian Amyk bere bigarren albuma, Back to Black izenekoa, atera zuen eta harrera ezin hobea lortu zuen, bai publiko eta baita kritikarengatik ere. 2007ko otsailaren 11n BRIT sari bat irabazi zuen “Britainiar artistarik onena” sailean. Urte bereko ekainean Winehouse berriro Mercury Prize sarirako izendatu zuten Back to Black. Kantako singlea platinozko diskoa izan zen AEBetan.
Back to Black kanta erabateko arrakasta izan zen eta kritika onak jaso zituen. Rolling Stone aldizkariak album honetan indie eta hip hop kantarien indarra zuela esan zuen.
Erresuma Batutik kanpo, espero ez zen arrakasta jaso zuen diskak, Espainian adibidez. 2007ko martxora arte atzeratu zen hemen Back to Black, eta duda askorekin.
Gailurra
2008ko otsailaren 10ean Grammy Sarietako gaua ospatu zen; Winehouse izendatuta zegoen sei sarietatik bostetan irabazlea izan zen: artista berri onena, urteko grabaziorik onena, urteko abestirik onena, emakumezko pop interpretaziorik onena (Rehab kantarekin) eta Back to Black albuma pop saileko onena izan zen; aldiz, kantaria ezin izan zen ospakizunera joan, lehen momentuan AEBek bisa ukatu ziotelako “narkotikoen gehiegizko erabileragatik”; geroago erabakia zuzendu bazuten erem galan parte hartzeko beranduegi izan zen. Azkenean satelite bidez abestu zuen, Londresetik.
Heriotzaren ondoren: Lioness: Hidden Treasures
Amyren heriotzaren ondoren, Back to Black mundu osoko zerrendetan sartu zen eta, 2011ko uztailaren 24an 59.a izan zen Erresuma Batuan, 7 ordu besterik ez zeramanean salgai. Hurrengo astean berriro izan zen lehena, laugarren aldiz. Kanadan, hil eta gero, albumaren 2.500.000 kopia saldu ziren, 13.a herrialde hartan. Beste astebete eta 6.era iritsi zen, beste 5.000 kopiekin.
Abuztuaren 25ean, Official Charts Companyk Back To Black Erresuma Batuan XXI. mendean saldutako album salduena izan zela iragarri zuen, 3,26 milioi kopia saldu zirelarik.
Abenduaren 5ean, abeslaria hil ondorengo lehen albuma atera zen: Lioness: Hidden Treasures eta 2002az geroztik grabatutako bertsioez osatu zuten. Aurrena single bat atera zuten, Body & Soul, Tony Bennettekin duetoa eginez eta, 2011ko azaroaren 18an, berriz, bigarrena, Our Day Will Come, 2007an estudioan grabatutakoa zena. Erresuma Batuan bakarrik 194.000 kopia saldu zuten lehen astean. AEBn, albuma 5.a izan zen Billboard 200ean, 144.000 ale salduz.
2012an, Winehouse 26.a izan zen VH1en musikako 100 emakume hoberenen zerrendan.
Droga arazoak
Winehouseren arazorik handiena drogak izan ziren. Elkarrizketa askotan esan zuen depresio, drogomenpekotasun eta elikadura problemak zituela. 2005ean droga kontsumo aldi gogorra izan zuen, umore aldaketa handiak eta pisu galera pairatu zituen. Urte amaieran eta 2006ko lehen hilabeteetan Back to Black diskoaren grabaketarekin bat egin zuen beste kontsumo aldi gogor bat izan zuen. 2007ko abuztuan Winehousek Europan zeharreko zenbait ekitaldi bertan behera utzi behar izan zituen eta ospitalera sartu beharrean izan zen heroina, extasis, kokaina, ketamina eta alkohola zela-eta.
2007ko urrian, Blake Fielder Civil bere bikotekidearekin Norvegiako hotel batean marihuana kontsumitzen harrapatu zuten. Abenduaren 2an abeslariaren argazkiak goizeko ordu txikietan bere etxetik kanpo oinutsik eta ia biluzik zebilela interneten agertu zen eta txutxu-mutxuetako egunkarietan 2008ko urtarrilean bideo bat zabaldu zen non Winehouse cracka erretzen agertzen zen. 23 egun geroago bere diskoetxeak iragarri zuen desintoxikazio zentro batean sartuko zela bere kabuz bere menpekotasunari aurre egiteko .
2008ko maiatzean, Amyk Rock in Rio jaialdian parte hartu zuen Lisboan. Abeslaria ordu erdiko atzerapenarekin oso itxura eskasaz igo zen eskenatokira, dardarka eta ahotsik gabe.
2009ko apirilean Amy zegoen hotelaren barrualdean biluzik korrika egiten aurkitu zuten, Karibeko Santa Luzia uhartean. Amyri ez zitzaion gustatu hoteleko jabeek toplessik ezin zuela egin esan izana eta orduan arroparik gabe ibiltzeari ekin zion.
2009ko uztailean Blake Fielder-Civil bere senarrarengandik bereizteko eskaera egin zuen.
27en kluba
27 urteko adinarekin zendu zen, 27en kluba sartuz, mito bilakatu diren beste hainbat musikarien gisara: Brian Jones, Jimi Hendrix, Janis Joplin, Jim Morrison edota Kurt Cobain.
Opichén (udalerria)
Opichén Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
FK Vojvodina
FK Vojvodina (serbieraz Фудбалски клуб Војводина, Fudbalski Klub Vojvodina) Serbiako futbol talde bat da Novi Sad hirikoa. Jugoslavian 2 Liga eskuratu zituen eta Serbian Kopa bat. Mitropa Kopa ere irabazi zuen 1977an.
Historia
Ehun urte bete berri ditu taldeak 1914ean sortu baitzen Novi Sad hirian. Serbiako hirugarren futbol talde zaharrena da. Serbiako Institutu ortodoxoko ikasleek eratu zuten hiriko intelektual eta artisauen laguntzarekin. Ixilpean eratu zen, Austria-Hungariako Inperioko agintariek srerbiar gazteen elkarteak debekatu baitzituzten Vojvodina eskualdean.
1918an Serbiak independentzia lortu zuen. Lehen Mundu Gerraren garaian Vojvodinako jokalari batzuk Pragan ari ziren ikasten eta SK Slavia Pragan ere jokatu zuten. Honen ondorioz talde txekiarraren janzkera hartu zuen taldeak.
Jugoslaviako aroa
30. hamarkadaren bukaeran fitxaje handiak egin zituen eta Milloidunen taldea ezizena hartu zuen. 1941ean Jugoslaviako liga irabaztear egon zen. Bigarren Mundu Gerran Novi Sad hiria Hungariara pasatu zuten naziek eta serbioen aurkako genozidioak gertatu ziren. "Novi Sadeko masakrea" izenaz ezagutzen da. FK Vojvodinari dagokionez taldea debekatu eta ondasun guztiak konfiskatu zizkioten.
1946an agintari komunistek Novi Sadeko hiru talde elkartu (Vojvodina, Slavija eta Radnički) eta Sloga Novi Sad sortu zuten. 1948an Jugoslaviako lehen mailara igo zen. Zaleen presioaren ondorioz FK Vojvodina izena berreskuratu zen. 1951ean Jugoslaviako kopako finalera iritsi zen.
1962an Jugoslaviako ligarren bigarren izan zen eta 1966an lortu zuen Liga garaipena, bigarren izan zen Dinamo Zagrebi 8 puntu aterata. Hurrengo urtean Europako Kopako final laurdenetara iritsi zen baina Atlético Madrilek kanporatu zuen etxean 3-1 irabazi arren Madrilen 2-0 galdu ondoren.
70. hamarkadan Nazioarteko bi titulu eskuratu zituen, 1976an Intertoto Kopa eta 1977an Mitropa Kopa ospetsua. 80. hamarkadan goiko postuetan egin zituen lehenengo ligak baina 1986an bigarren mailara jeitsi zen. Berehala lehen mailara itzuli eta 1989an lortu zuen Jugoslaviako bigarren liga irabaztea.
Serbiako aroa
1993tik aurrera Partizan eta Izar Gorriaren atzetik egon izan da, eta 10 aldiz gelditu da hirugarren postuan ligan. "Betiko hirugarrena" ezizena hartu du. 2009an bigarren egin zuen. Lortu duen titulu bakarrak Kopan izan dira, 2014an eta 2020an.
Polymixia yuri
Polymixia yuri Polymixia generoko animalia da. Arrainen barruko Polymixiidae familian sailkatzen da.
Lescuns
Biztanleria
2007an Lescuns udalerrian erroldatutako biztanleak 54 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 30 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 29etxeak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 31 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboetatik 21 lanean zeuden (13 gizon eta 8 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Lescuns udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Peto (udalerria)
Peto Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Reffroy
Reffroy Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Reffroy udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 29 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 43etxeak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboetatik 14 lanean zeuden (7 gizon eta 7 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2000. urtean Reffroy udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leopoldo Eijo
Leopoldo Eijo y Garay (Vigo, 1878ko apirilaren 11 - Madril, 1963ko uztailaren 31), apezpiku eta idazle galiziarra izan zen.
Biografia
Bost urte zituela Sevillara joan zen, hantxe hasi zen apaiztegian. 1900ko abenduaren 27an apaiz bihurtu zen.
Eleutheronema rhadinum
Eleutheronema rhadinum Eleutheronema generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Leopoldo Eijo
Lanak
Real Academia Española, Zientzia Moral eta Politikoen Espainiako Erret-Akademia eta Real Academia Galega erakundeen kidea ere izan zen.
Saint-Firmin (Meurthe eta Mosela)
Saint-Firmin Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Firmin udalerrian erroldatutako biztanleak 272 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 86 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (51 gizon eta 45 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Firmin udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.779 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 2 argiketariak.
2000. urtean Saint-Firmin udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 548 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dougga
Dougga edo Thugga (amazigeraz: Dugga, Tugga; دقة) antzinaroko hiri punikoa da, egungo iparraldeko Tunisian zegoena. Numidiar, erromatar eta bizantziar aztarnak ditu. Bere mausoleo puniko eta bere erromatar antzerki eraikin nabarmenenak dira. 1997an UNESCOk bere aztarnategia Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Dougga gaur egungo Téboursouk hiritik gertu dago, 4'6 kilometro hego-mendebaldera.
Historia
Antzinaroko trikuharriak aurkitu diren arren, hiria K.a. VI mendean sortu zela uste da. Historiagile batzuen ustetan Agatokles Sirakusakoak K.a. IV mendean konkistaturiko Tokaï hiria da (antzingrekeraz Τοκαί). Edozein kasutan ere antzinatik giza asentamendu garrantzitsua izan zen.
Hiri numidiarra egon zen tokitik gertu erromatarrek hiri berria eraiki zuten. Hiri numidiar hartan Masinissaren tenplua eraiki zuten K.a. 139 urtean eta badirudi foruma izan bazela erromatar kolonoak iritsi aurretik.
Erromatarrek eremua konkistatu zutenean Dougga hiriari civitas estatusa eman zioten. Zesar Augusto enperadoreen garaian Kartagoko kolonia ezarri zen eta Dougga hiriarentzat garai zailak etorri ziren, bi mendetan zehar hiria bitan banatu baitzen, civitas eta pagus. 205 urtean Septimio Severoren garaian komunitate biek bat egin zuten eta municipium bakarra eratu zen. III mendean "erromatar kolonia" titulua jaso zuen eta izen berria hartu zuen; Colonia Licinia Septimia Aurelia Alexandriana Thuggensis. Hasiera batean aberastasuna ekarri bazuen ere IV mendean hiriaren gainbehera iritsi zen.
Egoitza numidiarra
Liberren omenezko tenpluaren oinarrietan aurkitu den eraikina da.
Trifolium villa
K.o. II edo III mendeko eraikina da, forumaren alboan dagoena, garaiko monumentu publiko nagusien artean. Douggan aurkituriko etxe pribatu handiena da. Bi solairu zituen baina goiko solairua dagoeneko ez da existitzen. Trifolium izena hirusta itxurako gela batek ematen dio.
Merkatua
K.o. I mendean eraiki zuten eta 35'5 x 28 metrotako errektangulua da. Arkuek inguratzen zuten eta dendak zituen bi aldetan. Atari bat zeukan iparraldean eta exedra bat hegoaldean. Exedran merkurioren estatua bat egon zela pentsatzen da. Merkatua erabat desegin zuten gotorleku bizantziarra eraikitzeko.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Batezbesteko aritmetiko sinplea, besterik gabe batezbesteko aritmetiko ere deitua, estatistikan maiz erabiltzen den batezbesteko eta zentro-joerako neurri bat da. Erdigunerako neurri gisa, datu-multzo baten batez besteko aritmetiko sinplearen inguruan biltzen dira datu guztiak, datuen gutxi gorabeherako zentro-joera bat emanez. Beraz, bere helburua, datu guztiak balio bakar batez ordeztea da.
Dougga
Lizinioren bainuak
Licinii familiak eman zizkion hiriari III mendean. Neguko bainuak ziren. Gaur egun oraindik jatorrizko hormak mantentzen dira.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Zentro-joerarako neurri eta batezbesteko guztietan gehien erabiltzen den neurria da, bere kalkuluaren erraztasunagatik eta esanahiaren argitasunagatik. Horregatik, batezbesteko aritmetiko sinplea izen osoa aipatu ordez, batezbesteko esan ohi da laburrago. Egunerokoan, aplikazio zabalak dituen neurria da: ikasle batek azterketa ezberdinetan lorturiko batez besteko kalifikazioa lortzeko, azterketa batean ikasle zenbaitek lorturiko kalifikazioen batezbestekoa kalkulatzeko, hil ezberdinetan zehar hileko kontsumitu den batez besteko argindar-kopurua emateko, denda batean egunero batez bestez zenbat saltzen den zenbatesteko, futbol jokalari batek partidu bakoitzean zenbat gol egiten dituen jakiteko, eta abar. Datuetarako kalkulatzeaz gainera, probabilitate-banaketa eta bestelako objektu matematikoetarako ere kalkulatu daitekeen neurria da, itxaropen matematikoaren bitartez.
Dougga
Puniar-Libiar mausoleoa
Atebanen mausoleoa numidiar arkitekturaren adibide bakanetakoa da. K.a II mendean eraiki zen hilobiak 21 metrotako altuera du.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Kalkulua lagin baterako
Lagin bateko datuak izanik, eta n maiztasun metatua, aldagaiaren balio isolatuak tarte batetik bestera agertzen direnean, honela izendatu eta kalkulatzen da batezbesteko aritmetiko sinplea:
Dougga
Garaipen arkuak
Douggan bi garaipen arku daude, bata Septimio Severorena, oso kalteturik aurkitzen dena, eta bestea Alexandro Severo enperadorearen omenezkoa. Biak ala biak III mendean eraikiak. Hirugarren arku bat izan zela ere jakina da, baina gaur egun ez da aztarnarik ere aurkitzen.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Kalkulua lagin baterako
Hau da, batez besteko aritmetiko sinplea kalkulatzeko, eskuartean dauden datuak batu eta datu kopuruaz zatitu behar da. Batura egin ahal izateko, datuak fenomeno berari buruzkoak izan behar dira (adibidez ikasleen kalifikazioak, jokalari batek partidu ezberdinetan sartu dituen gol-kopuruak, denda bateko salmentak egunez egun).
Dougga
Aisialdiko eraikinak
Teatroa, anfiteatroa, zirkua eta auditoriuma zeuden Douggan.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Kalkulua lagin baterako
Datu bakoitza zenbait aldiz errepikatu eta maiztasun taula batean bilduta agertzen direnean, formula honi jarraiki kalkulatzen dam n izanik datu bakoitzeko maiztasun metatua:
Datuak tartean bilduta agertzen direnean, tarte bakoitzeko erdiko puntua hartu eta arestiko formula erabiltzen da. Kasu honetan, ordea, errore bat sortzen da tarteko datu guztiak tarteko erdiko puntuaz ordeztean, baina datuak tartean uniformeki banatzen badira, erroreak konpentsatu eta hurbilketa jatorriko datuen batez besteko aritmetikoaren oso gertu izango dela ziurta daiteke.
Rocques
Rocques Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Kalkulua lagin baterako
Egoera batzuetan, azkenik, datuen batura edo guztirakoa ematen da zuzenean, elementu kopuruarekin batera. Batez besteko aritmetiko sinplea kalkulatzeko guztirakoa zati elementu kopurua egiten da. Adibidez, 10 denda dituen enpresa bateko salmentak 200.000 eurokoak izan badira, dendako batez besteko salmenta 200.000/10=20.000 eurokoa izango da. 100 egunetan 20000 euroko salmentak izan badira, eguneko batez besteko salmenta 20000/100= 200 eurokoa izan da.
Datu isolatuak
Adibidez, 5 ikasleren kalifikazioak 4-5-3-7-6 badira (puntutan), hau izango batezbesteko aritmetiko bakuna:
Beraz, ikasleek oro har eta batez beste 5 puntu izan dutela adierazi behar da.
Rocques
Etxebizitza
2007an 120 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 119etxeak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Datu isolatuak
Pausoz pauso eginez:
Rocques
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Batezbesteko aritmetiko sinple
Datu isolatuak
Ikasle  Kalifikazioa 1          4              ·Lehendabizi, kalifikazioak batu: 2          5                    4+5+3+7+6=25  3           3              ·Ondoren, datuen batura ikasle kopuruaz zatitzen da: 4          7                    25/5=5  5           6              ·Batez besteko kalifikazioa 5 puntu da.
Rocques
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 173 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (63 gizon eta 51 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Datuak maiztasun-tauletan
Datuak errepikatzen direnean ere, datu guzti guztiak batu behar dira. Hau da, datuak dira batu beharrekoak eta ez aldagaiak hartzen dituen balio ezberdinak. Adibidez, 2 ikaslek 5, 3 ikaslek 6 eta ikasle batek 8 lortu badute, ikasleen batez besteko kalifikazioa hau da:
Rocques
Diru sarrerak
2009an Rocques udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 270 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.770 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
Río Lagartos (udalerria)
Río Lagartos Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Schneizlreuth
Schneizlreuth Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eleutheronema tridactylum
Eleutheronema tridactylum Eleutheronema generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Titano mendia
Titano mendia (Monte Titano; romagnoleraz: Mont Titén) San Marinoko mendia da, Apeninoetan dagoena. Herrialdeko mendirik altuena da, itsas mailatik 739 metroko altuera izanik. 2008an hiriko hirigunearekin batera, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Kondairak San Marinok bertan hiri bat eratu zuela dio. Bere oinean San Marino eta Borgo Maggiore hiriak ditu.
Panabá (udalerria)
Panabá Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Rocques
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rocques udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 336 hektarea erabiltzen.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Datuak maiztasun-tauletan
Zuzenean maiztasun-taula hartzen bada, lehenengo bi zutabeetan, honela egin daitezke kalkuluak modu ordenatuagoan hirugarren zutabe bat osatuz:
Rocques
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Batezbesteko aritmetiko sinple
Datuak maiztasun-tauletan
! xi(balioak) ! ni(maiztasunak) ! nixi
Datuak tartetan
Datuak tartetan agertzen direnean, lehenengo bi zutabeetan bezala, non lan bat egiteko pertsona ezberdinek behar izan dituzten denborak agertzen diren minututan (40 minutura arte), tarteko erdiko puntua hartu eta maiztasun-taula bat balitz bezala jokatzen da, baina emaitza jatorriko datuen batez bestekoaren hurbilketa izango da:
! tartea ! ni(maiztasunak) ! xi(balioak) ! nixi
Lana egiteko pertsona batek behar duen batez besteko denbora 19 minutu da.
Ezaugarriak
Bere abantailen artean, kalkuluaren erraztasuna eta esanahi argia aipatu behar dira. Bere adierazpen matematikoaren sinpletasunak gainera garapen matematiko sakonagoa ahalbideratzen du. Bere kalkuluan datu guztiak haztapen edo pisu kontuan hartzen ditu, datu guztiei garrantzi berdina emanez. Hau, ordea, eragozpen bat izan daiteke egoera batzuetan, adibidez ondasun ezberdinen prezio-igoera batezbestekoa kalkulatzean, prezio batzuen igoera, dagozkien produktua gehiago kontsumitzean, garrantzi handiagokoa izan baitaiteke. Datuei pisu ezberdina eman behar zaienean, batez besteko aritmetiko haztatua erabili behar da, batezbesteko aritmetiko sinplearen ordez.
Eragozpen nagusi moduan, muturreko datuekiko jasankorra ez dela aipatu behar da, muturreko datuek batezbesteko aritmetiko sinplearen emaitzan eragin handia dutela alegia. Adibidez, datuak 2-2-2-2-22 izanik, batezbesteko aritmetiko sinplearen balioa 6 da eta argi dago 6 balioa ez dela datu multzo osoaren adierazgarri: arrazoia 22 datua da, oso handia denez, batezbesteko aritmetiko sinplea gorantz baitarama.
Batezbesteko aritmetiko sinplea zenbatesle gisa
Populazio baterako, batezbesteko aritmetiko sinplea balio ezezagun interesgarria izaten da, populazio osoa balio bakar batean laburbiltzen duen balioa baita. Kasu honetan, batezbesteko aritmetiko sinplea parametroa dela esaten da. Populazio bateko batezbesteko aritmetiko sinplea zenbatesteko, lagin bat aukeratu eta lagin-datuen batezbesteko aritmetiko sinplea erabil daiteke. Bereizi behar dira, beraz, populazio bateko batezbesteko aritmetiko sinplea (itxaropen matematiko izenez ere ezagutzen dena), μ (mu) hizki grekoaz, adierazi ohi dena, eta lagin-datuen batezbesteko aritmetiko sinplea, ohiko ikurraz adierazten dena:  lagin-batez bestekoa μ populazio-batezbestekoa zenbatesteko erabiltzen da edota  zenbatesle gisa erabiltzen dela esaten da. Zenbatespenaren fidagarritasuna edo lagin-batezbestekoaren kalkuluan jaso beharreko datu-kopuruaren zehaztapena inferentzia izeneko arlo estatistikoari dagokio.
Bere bariantza hau da, n lagin tamaina eta \sigma^2 populazio-bariantza izanik:
Hau da, zenbat eta datu gehiago jaso, batez besteko aritmetikoaren balioak orduan eta gutxiago aldatu dira populazio-batez bestekoaren inguruan, balio fidagarriagoak emanez.
Konfiantza-tarteak
Populazio-batez bestekoari buruzko konfiantza-tartea honela osatzen da batez besteko aritmetiko sinplean oinarriturik, populazio normaletarako eta \sigma populazioaren desbideratze estandarra ezezaguna denean:
Lagin-tamaina handia denean (n>30), Studenten t banaketaren ordez banaketa normala erabil daiteke:
Bi kasuetan ezezaguna den populazioaren desbideratzea \hat{s} quasi-bariantzaren bitartez zenbatesten da.
Bestelako populazioetarako batez besteko aritmetiko sinpleak banaketa konplexuagoa erakusten du eta konfiantza-tarteen eraketa oso zaila da, baina lagin tamaina handia denean, 30 baino handiagoa gutxi gorabehera, azken formulari jarraiki egin daiteke, limitearen teorema zentralari esker.
Schnelldorf
Schnelldorf Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Martello dorrea
Martello dorrea edo Martelloak Britainiar Inperioko koloniak izan ziren herrialdeetako kostaldeetan topatu daitezken dorre batzuk dira. Berez, herrialde hauetako kostaldeak piraten edo beste herrialde etsaien erasoetatik babesteko asmoz eraiki ziren behatokiak dira. Gehienak XIX. mendearen hasieran Napoleondar Gerren garaian eraiki ziren, hots, 1804 eta 1814 bitartean.
Herrialdeak
Martello dorreak munduko herrialde askotako kostaldeetan topa daitezke: Ingalaterra, Eskozia, Irlanda, Australia, Kanada, Barbuda, Bermudak, Menorka, Jamaika, Hego Afrika, Sierra Leona, Korsika, Italia, Santa Helena, Sri Lanka, Indonesia, Estatu Batuak...
Historia
Berez, aintzina Genovan erabili ohi ziren gotorleku biribiletan oinarritzen da. Izena Korsikako lurmutur batean dagoen 1565ean eraikitzako Torra di Mortella dorretik datorkio.
Eraikinak
Oin zirkularreko gotorlekuak dira.
Elgezabal
Elgezabal edo San Antonio Elgezabal Zornotzako auzoa da.
Léguevin
Léguevin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Léguevin udalerrian erroldatutako biztanleak 7.668 ziren. Familiak 2.863 ziren, horien artean 664 pertsona bakarrekoak ziren (316 bakarrik bizi ziren gizonak eta 348 bakarrik bizi ziren emakumeak), 738 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.234 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 227 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.130 etxebizitza zeuden, 2.915 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 205 hutsik zeuden. 2.302 etxeak ziren eta 822 apartamentuak ziren. 2.915 etxebizitza nagusietatik 1.892 bere jabearen bizilekua ziren, 977 alokairuan okupaturik zeuden eta 45 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 276 etxek bi zituzten, 413 etxek hiru zituzten, 831 etxek lau zituzten eta 1.378 etxek bost zituzten. 2.484 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.067 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.709 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.251 ziren, horien artean 4.096 aktiboak ziren eta 1.155 inaktiboak ziren. 4.096 pertsona aktiboetatik 3.844 lanean zeuden (2.075 gizon eta 1.769 emakume) eta 251 langabezian zeuden (95 gizon eta 156 emakume). 1.155 pertsona inaktiboetatik 294 erretiraturik zeuden, 561 ikasten zeuden eta 300 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Léguevin udalerrian 3.037 unitate fiskal zeuden, 8.060,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.937 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 285 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 56 eraikuntza enpresak ziren, 50 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 20 higiezinen enpresak ziren, 41 zerbitzu enpresak ziren, 36 administrazio publikoko enpresak ziren eta 31 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 84 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 10 igeltseroak, 16 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 11 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 8 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Léguevin udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.066 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 eta 2 botika zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gian Galeazzo Sforza
Gian Galeazzo Sforza, baita Giovan Galeazzo Sforza ere, (1469ko ekainak 20-1494ko urriak 21, Milango seigarren dukea izan zen.
Piyamaradu
Piyamaradu Mendebaldeko Anatoliako gobernari bat izan zen, K. a. XIII. mendearen lehen erdialdean, Muwatallis II.a, Urhi-Teshub eta Hattusili III.a errege hititen garaian.
Gian Galeazzo Sforza
Abbiategrason jaioa, zazpi urte baino ez zituen, 1476an, bere aita Galeazzo Maria Sforza hil zutenean eta bera Milango duke bihurtu zenean. Bere osaba Ludoviko Sforzak, dukeorde bezala aritu zen duke gaztearentzat, baina berehala kendu zion botere guztia eta, denbora batez, Milango izatezko agintari bihurtu zen Ludoviko. 1488an, Gian Galeazzo Isabel Napolikoa printzesarekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten, Francesco, Bona (Sigismundo I.a Poloniakoarekin ezkondu zena) eta Hipolita Maria (1501ean 7 urterekin hil zena).
Gian Galeazzoren 1494ko heriotzari buruz, Francesco Guicciardini historialari italiarrak, La Historia di Italia izeneko bere liburuan, honako hau esan zuen:
Filimanus hexanema
Filimanus hexanema Filimanus generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Piyamaradu
Piyamaradu noble hitita bat izan zen. Gorteak arbuiatu ondoren, Ahhiyawa erresumara ihes egin zuen, non, Ahhiyawaren basailu zen Milawatarekin senidetasun harremanak ezarri zituen. Milawatatik, arrakastaz inbaditu zuen Wilusa, bertako errege bihurtuz.
Piyamaraduren arrakastengatik asaldatuak, tokiko basailu hitita batzuk, hura botatzen saiatu ziren, baina huts egin zuten, eta, izan ere, Piyamaraduk, horietako baten aurka, Lesbos uhartea konkistatu zuen. Bere etsaien boterearen hedapen honen aurrean, Muwatallis II.ak, Piyamaradu Wilusatik botatzea lortu zuen armada bat bidali zuen, aldi berean, tronuan, aurreko erregea ezarriz. Baina ez zuen Piyamaradu harrapatzerik lortu, ihes egin zuena, beharbada, Milawatara itzuliz.
Erbestetik, Piyamaraduk, hititen aurkako matxinada sustatzen jarraitu zuen, eta aukera berri bat izan zuen Hattusili III.aren erregealdian, Mendebaldeko Anatoliako estatu batzuk, independente bihurtzen saiatu zirenean. Hattusilik, beste armada bat bidaliz erreakzionatu zuen, Piyamaradu berriz garaituz, eta hau, Milawatara ihes egitera behartuz, eta, hititak erresuma honetan sartu zirenean, Ahhiyawara. Bigarren ihesaldi honen ondoren, Piyamaradu historiako erregistroetatik desagertzen da.
Froga dokumental sendorik gabe, Piyamaraduk, Priamorentzako oinarri bezala balio izan zuela iradoki da, berak konkistatu zuen Wilusa, Troiarekin identifikatzen baita.
Milawata
Milawata, Mileto herriaren izen hitita izan zen Akaia edo Ahhiyawaren (hititeraz) hiri aliatuetako bat izan zen, baita estatu independente txiki baten hiriburua ere.
Mursili II.aren erregealdiko laugarren urtean, Gulla eta Mallazti ofizialek zuzendutako hititek eraso zuten, hiriak, Arzawako erregeari emandako laguntzagatik mendeku bezala. Erasotzaileek, irabazi egin zuten eta Hattusasera, indartsu, harrapakinarekin eta preso hartutako pertsonekin itzuli ziren. Denbora batez hititen mende egon ondoren, Muwatallis II.aren erregealdian berriz independente bihurtu zen, eta Atpak gobernatu zuen. Piyamaraduk, ustez Lesboseko gerlari bat eta arzawatar ausartez osaturiko armada bat zuzentzen zuena, Ahhiyawaren zerbitzura jarri zen hititen aurkako balizko borroka batean, eta, ondoren, Atparen alabarekin ezkondu zen.
Sacalum (udalerria)
Sacalum Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Filimanus heptadactyla
Filimanus heptadactyla Filimanus generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Schöfweg
Schöfweg Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sainte-Geneviève (Meurthe eta Mosela)
Sainte-Geneviève Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Geneviève udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 80 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 bigarren erresidentzia ziren. 73 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 75 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren eta 16 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (55 gizon eta 48 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Geneviève udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 171,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.505 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sainte-Geneviève udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sanahcat (udalerria)
Sanahcat Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Filimanus perplexa
Filimanus perplexa Filimanus generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Samahil (udalerria)
Samahil Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Seyé (udalerria)
Seyé Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Sotuta (udalerria)
Sotuta Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Filimanus similis
Filimanus similis Filimanus generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Santa Elena (udalerria)
Santa Elena Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 0 biztanle zituen 0 km²ko azaleran. Herriburua da.
Filimanus xanthonema
Filimanus xanthonema Filimanus generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Batezbestekoen arteko erlazio
Analitikoki froga daiteke batezbesteko harmonikoaren (H), batezbesteko geometrikoaren (G) eta batezbesteko aritmetiko sinplearen artean erlazio hau betetzen dela:
Berdintza kalkulurako erabiltzen diren datu guztiak berdinak direnean gertatzen da.
Frogapena
Frogapen anitz asmatu da erlazioa frogatzeko. Horietatik batzuk geometria erabiltzen dute.
Carmelo Ballester
Carmelo Ballester Nieto (Cartagena, 1881eko otsailaren 15a – 1949ko urtarrilaren 31) Espainiako artzapezpikua izan zen, Gasteizko apezpikua izandakoa.
Biografia
1903an apaiz ordenatua, 1938ko maiatzaren 15an Pio XI.ak apezpiku izendatu zuen. Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuen eta bitan izendatu zuten Espainiako Gorteetan prokuradore. 1943an Gasteizko apezpiku bihurtu zen eta hantxe egon zen 1948ko urriaren 9an Santiago Compostelakoaren elizbarrutiko artzapezpiku izendatua izan arte. Tamalez, ezin zuen kargua hartu hil baino lehen.
Espainiar Inkisizioa
Espainiar Inkisizioa (Inquisición española) edo Inkisizioaren Ofizio Santuaren Auzitegia (Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición) errege-erregina katolikoek 1478an sortu zuten instituzio bat zen, haien erresumetan ortodoxia katolikoa mantentzeko. Jatorria Erdi Aroko Inkisizioan zuen, XII. mendean Languedocen sortua heresia ezabatzeko. Espainiar Inkisizioa monarkiaren menpean zegoen. Gainbehera luze baten oztean, 1834an ezeztatu zen guztiz Elisabet II.aren agintaldian.
Inkisizioa, auzitegi eklesiastikoa izanik, kristau bataiatuengan zuen eskumena bakarrik. Espainiako historiaren zati handi batean zehar ordea, gurtza-askatasunik ez zegoenez, jurisdikzioa Espainiako mendeko herritar guztiengan hedatua zegoen.
Historia
Erdi Aroko Inkisizioa, Espainiako Inkisizioaren aitzindaria, eliz-auzitegi bat zen eta Inozentzio III.ak sortu zuen 1215ean, heresia zapaldu eta heretikoak zigortzea helburuarekin. Erakundea, ordea, Gregorio IX.ak sortu zuen 1231an, kataro edo albitarren aurka borrokatzeko. Domingotarrek hartu zuten auzitegiaren ardura. 1252an, Inozentzio IV.ak Inkisizioak prozesu eta tortura erabiltzea onartu zuen. Erruduntzat jotakoak gogor zigortzen zituzten, zigorrik handiena sutan erreta hiltzea zen.
Errege-erregina katolikoek Aragoi-Gaztelako erresuma bikoitz berriaren batasuna garbizaletasun katolikoan oinarritu nahi izan zuten, eta horretarako, alde batetik, juduak eta musulmanak kristautzera behartu zituzten, eta, bestetik, heretikoak zigortzeko auzitegi berezia sortu zuten 1478an. Inkisizio Auzitegi horrek, Sixto IV.ari esker, izaera erlijioso-politikoa hartu zuen. Hasieran, ediktu horren asmoa inkisizioa aita santuaren eskumenpekoa izatea bazen ere, laster Fernando Trastamarakoa erregeak bere alde probestu zuen, erakunde erlijiosoa botere laikoaren mendeko bihurtuz, Gaztela-Aragoiko koroari lotuz, alegia. Era horretan, auzitegi berezi horrek koroa horren mendeko erresuma guztietan zituen eskumenak.
Tomás de Torquemada izan zen lehen inkisidore nagusia, eta Cisneros kardinala buruetako bat. Inkisizioa Aita Santuaren menpe zegoen Europan, baina Fernando II.ak bere esku jartzea lortu zuen, Gaztela eta Aragoiko erregeen menpeko lurretan. Inkisizioa erresumako lurralde guztietara hedatu zen, Sizilia eta Sardinian, eta Ameriketan zituzten lurraldeetan ere. Mexiko, Liman eta Cartagena de Indiasen ere inkisizioaren epaitegiak sortu zituzten.
Hego Euskal Herria lehenengo Calahorrako auzitegiaren menpe zegoen, eta gero, Logroñokoaren pean. Inkisizio modernoa tresna eraginkorra izan zen egoera politikoa kontrolpean edukitzeko, baita ere, sortu nahi zen estatu-motaren berdinkeri ideologikoaren disidentzia zigortzeko. Inkisizioaren helburua heretikoak zigortzea zen, baina "heretiko" hitzaren azpian gauza asko sar zitezkeen eta, Gaztela-Aragoiko eta Frantziako monarkiak muga Pirinioetan jarri nahian ari ziren. Monarkia haren kontra zegoen guztia susmopean jarri zuten: mugak itxi zituzten, odol garbitasuna aldarrikatu zuten, hizkuntza bakarra, eliza bakarra eta jainko bakarra ezarri, eta hortik kanpoko zegoena desagerrarazi. 1808. urtean utzi zuen indarrik gabe Josef Bonaparte k Espainiako Inkisizioa eta, gorabehera batzuen ondoren (1814-1820 eta 1823-1833 urteetan indarrean jarraitu zuen Fernando VII.a erregeak hala nahita), indarrik gabe utzi zuten 1834. urtean, Elizak berezko erakunde gisa gorde zuen arren.1965. urtean, Fedearen Dotrinarako Kongregazioak hartu zuen Inkisizioaren lekua eliza katolikoan.
Espainiar inkisizioaren iritzi ezagun bat
Behean idatzitako iritzia ezaguna da eta aldi berean askok era orokorrean onartzen dute.
Leptomelanosoma indicum
Leptomelanosoma indicum Leptomelanosoma generoko animalia da. Arrainen barruko Polynemidae familian sailkatzen da.
Espainiar Inkisizioa
Inkisizioa Euskal Herrian
1478. urtea n ezarri zuen Sixto IV.a Aita Santuak Inkisizioa Gaztelako erresuman (Inkisizio Berria, Tribunal del Santo Oficio gaztelaniaz), Errege-erregina Katolikoek hala eskatuta, eta inkisidoreak zuzenean hautatzeko ahalmena jaso zuten erregeek. 1481. urtean salatu zuen Aragoiko Inkisizioak Tutera n horrelako instituziorik ez egona eta 1486 an gutun bat bidali zieten Errege-erregina Katolikoek hiri hartako agintariei, bertan babesten ziren heretikoak beren esku uzteko aginduz. Ez zuen batere harrera onik izan gutun hark eta beren lurraldean Inkisizioko agintaririk ez zutela onartuko erantzun zuten tuterarrek. Tarazona ko apezpikutzaren barrutian zegoen Tuterako hiria, baina bertara jotzen zuten Aragoiko heretikoek, Nafarroako erresuma n inkisiorik ez zegoenez. Gaztelako eta Aragoiko erregea Nafarroako erresumaz jabetu ondoren sortu zen bertako lehen Inkisizio auzitegia (1513), baina, Nafarroako erresuma berreskuratzeko gerra zela medio, Calahorra ko (1522) eta, ondoren, Logroño ko hirira eraman zuten auzitegia, Iruñea n eta Tuteran egon ondoren. Izan ere, Calahorrako hirian izan zuen egoitza Hego Euskal Herriaz, zein Errioxaz eta Burgosko zati batzuetaz, arduratu zen Inkisizioko auzitegiak 1570 arte. Koroaren zerbitzupeko instituzioa izan zen Inkisizioa, izatez erlijio erakundea bazen ere. Erlijio ortodoxia katolikoa erreformaren eta beste erlijioen erasoetatik begiratzea zuen helburu Inkisizioak, baina laster hasi zen errepresio-esparrua zabaltzen berez ez zegozkion beste eremu batzuetara, heterodoxiarako bide guztiak eragotzi nahian (sexu ohiturak, odol garbitasuna, “sorginkeria” eta antzinako sinesteak, jakintza eta ideologia mailako joera libreak,…).