cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kataluniako prozesu independentista
Kataluniaren independentziarako kontsulta (azaroa)
Bukatzeko, zenbait politikarik euren burua erruduntzat jo zuten. CiUko, ERCko, CUPeko eta PSCko zenbait kidek kontsultaren antolakuntzan parte hartu zutela adierazi zuten. Eta, Masen aurka egitea Kataluniako fiskalen esku utzi zuen Torres Dulcek. Bilera amaitu ostean, Fiskaltzak agiri bat bidali zuen eta “Kataluniako Fiskaltza Nagusiak hartzen duen erabakiaren berri Estatuko fiskal nagusiari” emango ziola azaldu zuen.
Azaroaren 13an, "sintonia ona" egon omen zen Mas eta Junquerasen artean, baina ERCkoak zerrenda bakarra baztertu zuen. Bestalde, azaroaren 24an aurkeztuko zuen Kataluniako Gobernuko presidenteak bere bide orria, La Vanguardia egunkariak zabaldu zuenez. ERCk plebiszitarioak 'berehala' deitzeko eskatu zion Artur Masi. Bestalde, Gorenak ukatu egin zuen UPyDk Artur Masen kontra jarritako kereila. Alderdiak Generalitateko presidenteari prebarikazioa, desobedientzia eta dirua bidegabe erabiltzea leporatu zion, baina Gorenak eskumen falta argudiatu zuen.
Azaroaren 14an, ERC, ICV-EUiA, CUP, CDC, UDC eta PSC alderdiekin bilerak egin zituen Masek. Azaroaren 24an aurkeztuko zuela «prozesu politikoa amaitzeko» bide orria jakinarazi zen. Bestalde, prozesu konstituziogilearen alde urrats bat egin zuten parlamentuan. Beraz, Masek Eguberrien aurretik erabakiko zuen hauteskundeak aurreratu edo ez. Zerrenda bakarra aurkeztu edo ez ere hilabete barru erabakiko zuen Kataluniako presidenteak. Egun berean, fiskaltzak kereilarik ez jartzeko aukera handia zegoela adierazi zuen Torres-Dulcek. Estatuko Fiskaltzaren zirriborroaren kontra agertu ziren Kataluniako bederatzi fiskaletatik sei.
Mary Jobe Akeley
Egilea eta bizitza publikoa
Congo Eden (1950) Akeleyk Afrikara egindako azken bidaiaren ondoren argitaratu zen 1947an, eta bidaia horren historia kontatzen du. Jeannette Eileen Jones historialariak Carl eta Mary Akeleyk Afrikaren "infernal" edo "ilun" iritzi publikoari aurre egiteko egindako kanpainaren zati gisa identifikatzen du liburuaren izenburuaren "Eden".
Kataluniako prozesu independentista
Kataluniaren independentziarako kontsulta (azaroa)
Azaroaren 16an jakin zenez, Rajoyk hurrengo egunean erantzungo zion Masi, eta Kataluniara bisita egingo zuen. “Katalunia bide onean egon da bere agintariak akordioaren eta itunaren aldekoak izan direnean”, adierazi zuen presidente espainiarrak.
Mary Jobe Akeley
Heriotza
Akeleyren osasunak gainbehera egin zuen, Akeleyk aldakako arazoak eta artritisa baitzituen. Bera 1959tik 1966ra ospitaleetatik eta zaharren egoitzetatik sartu eta atera zen. Akeleyk Camp Mystic-eko leku zaharrean bizi izan zituen azken urteak. Afrikako abenturen oroitzapenekin apaindua, eritasuna gorabehera espiritu independentea eta "adimen hutsa" gordetzen ditu. 1966. urtean hil zen garun-isuri batetik, Mystic-eko Mary Elizabeth-en Casa Convaleciente-n, Connecticut. Baina senar zenarekin mendian erretzeko eta lurperatzeko nahia adierazi zuen. Mikeno Deersville-n lurperatu zuten, Ohion jaio zen lekutik gertu, gurasoen hilerri berean. Hil ondoren, kanpamendu zaharra Bakearen Santutegi bihurtu zen, Mary L. Jobe Akeley Trust & Peace Santuarioren zuzendaritzapean, orain, Denison Pequeña Natur Zentroak mantentzen du.
Kataluniako prozesu independentista
Kataluniaren independentziarako kontsulta (azaroa)
Azaroaren 17an, Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidenteak adierazi zuen erantzungo ziola Artur Mas Generalitateko presidenteak igorritako gutunari, eta Kataluniara bisita egingo zuela katalanen “interesak defendatzeko”. Litekeena zen asteburuan egitea bidaia baina ez zuen ziurtatu.
Egun berean, Masen aurkako kereila jartzea ukatu egin zuen Kataluniako Fiskaltzak. Ondorioz, Torres-Dulcek fiskalen bilera antolatzen hasi zenu, Kataluniako Fiskaltzaren ezezkoa jaso eta gero. 12 salaketa zeuden Masen aurka. Azkenik, Espainiako Fiskaltzak Kataluniako Fiskaltza kontuan hartu gabe jarriko zuen Masen aurkako salaketa.
Azaroaren 18an jakin zenez, Torres-Dulceren agindua beteko zuen Kataluniako Fiskaltzak. Espainiako Fiskaltza Nagusiak kereila aurkeztu zuenentz azaroaren 19an aztertuko zuen baina, hala ere, Aretoko Fiskalen Batzordearen jarrera ez zen loteslea eta beraz, azken hitza Torres-Dulcek izango zuen.
Azaroaren 19an jakin zenez, Fiskalak zetozen egunetan salatuko zuen Artur Mas, prebarikatzea eta desobeditzeagatik. Azaroaren 9ko parte-hartze prozesuagatik salatuko zuen Espainiako fiskal nagusiak Artur Mas. Ez zuen Kataluniako Fiskaltzaren babesik lortu. Ortegaren eta Rigauren kontra jotzea ere proposatu zuen. Izan ere, Kataluniako Fiskaltzak adierazi zuen Eduardo Torres-Dulce Estatuko fiskal nagusiaren agindua beteko zuela, Artur Masen kontrako kereila aurkeztea erabakiz gero. Horren aurrean, Espainiak “nazioarte mailan ridikulua” egingo zuela esan zuen Francesc Homs Generalitateko bozeramaileak.
Mary Jobe Akeley
Heriotza
Akeleyk bere lanaren erregistro zabala utzi zuen. Bere artikuluak Mary L. Jobe Akeley Bilduman Historia Naturaleko Museo Amerikarrean eta Connecticuteko Eskolan ospatzen dira.
Kataluniako prozesu independentista
Kataluniaren independentziarako kontsulta (azaroa)
Bestalde, Rajoyk Masekin hitz egingo zuela eta asmoak zehazteko esan zion PSOEri. Espainiako Gobernu presidenteak Konstituzioa defendatzen jarraituko zuela nabarmendu zuen eta Masekin herritarrak kezkatzen zituzten gaiez hitz egiteko prest azaldu zen. A-9tik zalantzaz beteta zegoen Kataluniako mugimendu independentista, eta zaila ematen zuen zerrenda bakarra eratzeko asmoa. Halaber, jakin zenez, Masen bide orria, asteartean argitaratuko zen.
Azaroaren 20an, Artur Masek adierazi zuen "aurrera" egingo zutela "herrialde gisa" Kataluniak zituen asmoekin. Bestalde, Generalitateko bozeramaileak uste zuen Espainiako Gobernuak fiskaltzari "presio" egin ziola. Joana Ortegaren arabera, «Espainiatik kanpo bultzatzen zituzten». Generalitateak Madrilen eta Bartzelonaren arteko urruntasuna agerian utzi zuen. Halaber, beste kontsulta bat egingo zutela adierazi zuten, modua argitu ez arren. Gainera, jakin zenez, kontsultaren aldeko alderdiek izen komun bat adostearen alde azaldu ziren eta horrenbestez: «Ara és l'Hora-ERC, Ara és l'Hora-CiU...» moduan aurkeztuko ziren.
Bestalde, A9arekin harremana zuten salaketak ikertzeko eskatu zuen Bartzelonako fiskalburuak. Euren iritziz, delitu zentzuak zeuden azaroaren 9ko parte-hartze prozesuari lotuta. Mariano Rajoyk elkar-ulertzearen eta hitzarmenen alde egin zuen, arazo politikoak konpontzeko.
Azaroaren 21ean jakin zenez, sozialista subiranisten espazioa betetzeko, PSC utzi eta, Ernest Maragallen NECatekin batera, alderdi politiko bat sortuko zuen Movimentek. Egun berean, Espainiako Fiskaltzak Artur Masen kontrako kereila jarri zuen eta horretarako, Kataluniako Auzitegi Nagusira jo zuen. Guztira, lau delitu egozten zizkioten eta Generalitateko beste bi kideren kontra ere egin zuen. Estatuarekiko urruntasuna handitu zuen kereilak.
Bestalde, kontsultaren aldeko alderdiek euren burua erruduntzat jo zuten eta horretarako, CiUko, ERCko, ICV-EUiAko eta CUPeko kideek gutun bat bidali zuten Estatu fiskal nagusiarengana. Pedro Sanchezek, berriz, Generalitateari zuzendutako 'keinu' bat eskatu zion. Horretarako, Artur Masek jarritako 23 proposamen kontuan hartzeko eskatu zion Gobernuko presidenteari. Egun berean jakin zenez, CiUk abantaila atera zion ERCri hauteskunde inkestetan, A9ren ostean, lau puntuko aldearekin eta Podemos hirugarren indarra izango zen.
Azaroaren 24an, Autonomia Erkidegoen kontua ituna lortuz gero berrikus zitekeela adierazi zuen Catalak. Bestalde, adierazi zuenez Gobernuak ez zion presiorik egin Eduardo Torres-Dulce Estatuko fiskal nagusiari kereila aurkezteko.
Azaroaren 25ean, A-9aren ondorengo bide orria proposatu zuen Artur Masek 19:30etan. 'A-9 ondoren: erabakitzeko garaia, batzeko garaia' hitzaldian egin zuen hori eta zalantza zerrenda bateratuak edo bereiziak erabiliko ote ziren zen. Bide orriaren arabera, plebiszitu-hauteskundeak eta independentzia 18 hilabetean egingo ziren. Hauteskunde-datarik ez zuen eman baina “noiz” arazorik izango ez zela nabarmendu zuen. Zerrenda bakarra osatzearen alde azaldu zen eta hori lortzeko deia egin zien alderdi independentistei, behin bakarrik aurkeztuko ziren hautagaiekin.
Egun berean, ICV zerrenda bakarraren kontra azaldu zen eta plan sozialak eskatu zituen. Halaber, jakin zenez, Generalitat osoak (kontseilari guztiek) deklaratuko zuen baldin eta A9ko kereila onartzen bazuten.
Gainera, Gobernuko kontseilari guztiek A-9aren kontuan deklaratuko zutela jakin eta gero, Kataluiako fiskala salaketa guztiak TSJCn jartzearen alde agertu zen. Kataluniaren independentziari buruzko galdeketan parte hartzeko epea ere atzo amaitu zen eta behin-behineko datuen arabera, guztira 2.350.000 lagun inguruk parte hartu zuten bozketan.
Azaroaren 27an, Artur Masen arabera posiblen zen zerrenda bakarraren inguruan adostasunera iristen baziren, 2015ean botoa ematea. Gabonen aurretik jakinarazi zuela hauteskundeak noiz deituko zituen adierazi zuen. Bestalde, beste proposamenen inguruan hitz egiteko prest zegoen kontsulta helburu gisa jarrita.
Azaroaren 28an, fiskaltza “martxan jarrita” Espainiako Gobernuak plebiszitu hauteskundeetara aurkezteko gaitasuna kendu nahi ziola esan zuen Artur Masek. Plebiszitu hauteskundeak egiteko bide orria “zerrenda eta programa bakarrean” egun behar zela ere esan zuen.
Azaroaren 29an, katalanen arteko banaketa sustatzea leporatu zion Mariano Rajoyk Artur Masi, baita "mito historiko eta politiko faltsuak" zabaltzea eta A-9ko prozesuan, Masek "porrot" egin zuela esan zuen. Kataluniaan egindako hitzaldi batean esan zituen. Bestalde, ANCk zerrenda bakarra defenditu zituen, baita otsailean boz plebiszitarioak egitea. Carme Forcadell presidenteak onartu zuen Generalitateko presidentearen bide orria "abiapuntu ona" zela. Bestalde, ERCk zalantzan zeudenak konbentzitzeko hitzarmen 'irabazlea' nahi zuen eta alderdia "pozik" zegoen Artur Masen azken proposamenekin.
Abenduaren 1ean jakin zenez, kataluniar independentistak zaintzeko unitate berezi sekretu bat zuen Espainiako Gobernuak 2012tik datu fiskalak ikertzeko eta ustelkeria kasuekin independentismoaren gorakada geratzeko. Horren aurrean, Kataluniako Gobernuak nahiz ERCk Jorge Fernandez Diazen dimisioa eskatu zuten. Demokraziaren aurkako ekintza politikoa zela uste zuten eta neurriak eskatu zituzten.
Abenduaren 2an, A-9aren osteko bide orria aurkeztu zuen ERCk. Hauteskudeak egin eta gero batasun gobernu bat osatzearen alde agertu zen, estatu egiturak eraikizearekin batera prozesu konstituziogile bat egiteko. Konstituzioa berretsiko zen gero erreferendum bidez. Bestalde, zerrendek programa, izen zati bat eta kanpaina banatzea proposatu zuen. Hauteskunde plebiszitarioetan ahalik eta proposamen subiranista zabalena eskatu zuen independentzia nahi zuten guztiek bat egiteko modukoa. Egun berean, Fiskaltzak jaso zuen CiU, ERC, ICV-EUiA eta CUPen aitortza.
Abenduaren 3an, bilera eskaera egin zion Junquerasek Masi, bide orriak hitzartzeko. Egun berean, A9ari buruzko kereila guztiak auzi batean batzea eskatu zuen Fiskaltzak. Beraz, jarrerak bateratzeko eta bide orria hitzartzeko prest zeuden CiU eta ERC eta horregatik, bilerak «berehala» hasiko zituen Masek. Ados jartzeko eskatu zieten ANCk eta Omniumek.
Abenduaren 4ean, Artur Mas Kataluniako presidentearen eta ERCren artean hitzarmena lortzeko aukera zegoela esan zuen Generalitateko bozeramaileak. Gainera, CiU eta ERCren arteko akordioa lortzea "nahitaezkoa" zela esan zuen.
Abenduaren 5ean, Artur Masek Katalunia "askeagoa eta batik bat bidezkoagoa" izatea nahi zuela esan zuen.
Abenduaren 9an, Generalitateak hoztu egin zuen hauteskundeak aurreratzeko aukera, hala ere, aukera hau ez zuen 2015eko aurrekontuen negoziazioarekin baldintzatu nahi, eta aukera bakarra independentziari buruzko plebiszitu hauteskundeak zirela esan zuen.
Abenduaren 10ean, "Harremanak areagotzea" hitzartu zuten Masek eta Junquerasek egindako bilera batean. Miquel Iceta PSCren buruak esan zuen elkarrizketa, negoziazioa eta ituna ez zirela "hirugarren bidea", baizik eta "lehenengoa eta bakarra" Kataluniaren arazoa konpontzeko.
Abenduaren 15ean jakin zenez, ERCk ez zien osoko zuzenketarik jarriko Generalitateko Aurrekontuei. Hala ere, ez zuten zehaztu CiUrekin bat egingo zuten edo abstenitu egingo ziren. Negoziazioetako «giroa» arintzeko hartu zuen erabaki hori.
Abenduaren 16an, hauteskundeei buruz hitz egiteko eskatu zion ERCk CiUri. ERCren arabera, azarotik etenda zeuden negoziazioak, eta berrekitzeko unea zen.
Abenduaren 19an, Gorenak jasandako 'ezohiko erasoa' salatu zuen Joaquin Gimenezek. Espainiako Gobernuaren esku-hartzeak kritikatzeaz gain, botere judiziala "inoren meza-mutil" ez zela esan zuen. Egun berean, ez zuten akordiorik lortu Masek eta Junquerasek hauteskundeen inguruan.
Abenduaren 20an, zerrenda bateratuaren proposamenean ez 'trabatzea' eskatu zuen ERCk. Esan zuenez, banandutako hautagaitzek zerrenda bateratuak baino emaitza hobeak emango zituzten, inkesten arabera. Egun berean, CUPek hautagaitza 'independentista eta apurtzailea' babestu zuen eta ez zuela Artur Masek proposatutako zerrenda bakarrean parte hartuko adierazi zuen, nahiago baitzuen bide orri alternatiboa diseinatzea.
Abenduaren 22an jakin zenez, Kataluniako Auzitegi Nagusiak tramiterako onartu zuen Artur Masen aurkako kereila. Salaketa guztiak kereila batean bildu zituzten.
Abenduaren 23an, jende askoren babesa jaso zuen ANCren "autoinkulpazio kanpainak". 600 herritar baino gehiago autoinkulpatu ziren. Artur Mas, Joana Ortega eta Irene Rigauren aurkako kereila tramiterako onartzea salatu zuen Generalitateko bozeramaileak. Generalitateko bozeramaileak 'demokrata denak ez zuen kereilarik jartzen kontsultak egiteagatik' aipua egiteaz gain, azpimarratu zuen "erabat okerra" zela "kereilak jarrita Kataluniako prozesua geldiaraziko zutelako ustea".
Abenduaren 29an jakin zenez, bilera egin zuen abenduaren 27an Artur Masek, Oriel Junquerasek, ANCk eta Òmniumek. Helburua izan zuten 2015eko lehen hiruhilekoan hauteskundeak egiteko akordioa lortzea.
Abenduaren 30ean, aurrekontuak atzeratu egin zirelako hauteskundeak berehala deitzea eskatu zuen ERCk. 2015eko Aurrekontuen negoziazioa maiatzera edo ekainera atzeratzea babestu zuen. Generalitateko bozeramaileak ‘eskuzabaltasun handiagoa eta eskakizun gutxiago’ eskatu zituen. Esan zuen urtarrilera arte, jaiak pasa arte, Kataluniako presidenteak ez zuela argituko hauteskundeak aurreratzen zituen. Bestalde, Artur Masek aurki 'erabaki arriskutsuak' hartu beharko zituela esan zuen. Ez zuen argitu hauteskundeak aurreratuko ote zituen. Egun berean, Mallorcako Diadan ere eskatu zuten autodeterminazioa. Bestalde, hamabost eguneko epea eman zion ERCk Artur Masi bozetara deitzeko.
Urtarrilaren 5ean, Zerrenda ez bateratuaren aukera aztertzeko prest agertu zen Artur Mas, ERCren arabera. Bileran ez zuten akordiorik itxi baina jarrerak gerturatu zituzten.
Urtarrilaren 7an jakin zen Artur Masek urtarrilean iragarriko zuela hauteskundeak aurreratuko zituen. ERCrekin akordioa lortu edo ez adieraziko zituen Kataluniako prozesu subiranistaren hurrengo urratsak.
Urtarrilaren 8an, Auzitegiak desobedientzia egin izanaren jokabideak ikusi zituen azaroaren 9ko prozesuan. Masek, Ortegak eta Rigauk debekuari men egin ez ziotela uste zuen. Bestalde, ANC Biltzar Nazional Katalanak 80.000 lagunen inguruko masa soziala zuen.
Egun berean, hauteskunde zerrendak osatzeko moduak haserretu egin zituen Mas eta ERC. Kataluniako presidenteak hiru aukera jarri zizkion ERCri, hauteskundeak aurreratu eta hauteskunde plebiszitarioak egiteko. ERCk erantzun zion hautagaitza bereiziak aurkeztu eta gizarte zibilaren ordezkari garrantzitsuenak Masen zerrendan joatearekin ados zegoela baina bere zerrendan ere independenteei lekua egitekotan. Oriol Junquerasek bere proposamena "desitxuratu" eta akordio bezala aurkeztea gaitzetsi zuen.
Urtarrilaren 10ean, Artur Masek eta ERCk ez bazuten hauteskundeetara deitzeko hitzarmena egiten, ANCk kanpaina berri bat iragarri zuen hori lortzeko. Bestalde, CUPek ere aurkeztu zuen hauteskunde plebiszitarioetarako bere proposamena. Bestalde, kontzentrazio gobernua ahal zen azkarren zehazteko esan zion Oriol Junquerasek Artur Masi. Horretarako ez dela hauteskunde egunaren biharamunera arte itxaron behar ere nabarmendu zuen.
Urtarrilaren 12an, Artur Masek jarritako baldintzak onartu egingo zituela adierazi zuen ERCk. Hala ere, «akordiorako borondate argirik» ez izatea leporatu zion CDCk. Bestalde, Artur Mas CiUko buruzagiekin bildu zen.
Urtarrilaren 13an La Vanguardiak argitaratu zuenez, Artur Masek udazkenean deituko zituen hauteskundeak, ERCrekin akordiorik ez lortuz gero. Momentu horretan bi alderdien jarrerak ziruditenak baino urrutiago zeuden. Geroago jakin zen, Artur Masek urtarrilaren 15ean esango zuela hauteskundeak aurreratuko ote zituen.
Urtarrilaren 14an jakin zenez, irailaren 27an egingo ziren hauteskundeak Katalunian. Abuztuan Kataluniako parlamentua desegingo zen eta irailaren 11n hasiko zen hauteskunde kanpaina, diada egunean. Zerrenda asko aurkeztuko ziren independentziaren aldeko alderdiak, bide orri bakarrarekin hala ere. Independentziarako prozesua "garaipenera arte" egingo zuela esan zuenArtur Masek, eta subiranisten arteko "elkarlan eta konfiantza giroa" berreskuratu zutela berriro ere gaineratu zuen. Oriol Junquerasek ere konfiantza berreskuratu zutela adierazteaz gain, hauteskunde plebiszitarioen eguna jarrita zegoenez, "behin-betiko kontsulta irabazi" behar zela adierazi zuen. Horren truke, ERCk aurrekontuak onartzen lagunduko zion gobernuari.
Abenduaren 15ean, CiU eta ERC batu egin ziren prozesu subiranistari eusteko, baina beste alderdi independentistek susmo txarra hartu zioten. Urrats garrantzitsurik ez egitea kritikatu zien CUPek. Bestalde, Artur Masek A-9an agindurik ez zuela desobeditu esan zuen.
Urtarrilaren 16an, subiranisten gehiengo absolutua beharrezkotzat ikusi zuen Artur Masek.
Urtarrilaren 17an, ERCk eta CDCk onartu egin zuten Artur Masen eta Oriol Junquerasen akordioa. Hala ere, onartu zuten lana asko egin behar zela oraindik ibilbide orria adosteko.
Urtarrilaren 31ean, Kataluniako Konstituzioa osatzeko lehen proposamena egin zuten. Santiago Vidal epaileak berau proposatu zuen, Fiskalak epailea inhabilitatzeko eskaria egin zuen.
Kontsulta-legea
Joana Ortega presidenteordeak legeak jasotako "babes zabala" nabarmendu zuen, baita alderdi guztiek adostasunaren bidean egindako lana ere. Alicia Sanchez-Camacho Kataluniako PPko ordezkariaren arabera, "egun tristea da demokraziarentzat eta espainiarrentzat". Erreferenduma "legez kanpokoa" zela berretsi zuen, eta legea "konstituzioaren kontrakoa" zela.
Irailaren 24an zabaldu zenez, Rafael Catala Polo Espainiako Gobernuaren Justizia ministro berria Konstituzioa erreformatzearen alde egin zuen ekainean, "Kataluniaren berezitasunak aitortzeko".
Dekretua
Irailaren 27an, barregarri ez geratu eta kontsulta baimentzea eskatu zion EAJk Rajoyri. Rosa Diezek, bestalde, esan zuen Masek "burla egin" ziola Konstituzioari. PSOEk baieztatu zuen ez zutela kontsulta egingo eta sozialistek dekretua "baliogabetzea" babestuko zutela.
Gobernuaren helegitea
Irailaren 29an, CiUko idazkari nagusi Ramon Espadalerrek Mariano Rajoyri egotzi zion Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren "bozeramaile" izatea. Oriol Junqueras ERCko buruak ohartarazi zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren ezein ebazpenek ez zuela Kataluniako prozesu subiranista etengo. Andoni Ortuzar EAJko presidenteak uste zuen Masek legea beteko zuela eta ez ziola PPren gobernuari "inolako aitzakiarik" emango hura auzitara eramateko. Amaiurrek, berriz, "demokrazia bahitzea" leporatu zion Rajoyri, eta Espainiako Konstituzioa "herrien espetxe" gisa deskribatu zuen. Espainiako Gobernuak Kataluniako independentziari buruzko galdeketaren eta Kontsulten Legearen kontra helegitea babestu zuen Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak.
Egun berean, Joaquin Almunia Lehiarako komisario europarrak uste zuen Katalunian ez zela galdeketarik izango, bertan behera geratuko zela Artur Mas presidenteak azaroaren 9rako deitu zuen galdeketa. Almuniaren iritzian, Alderdi Popularrak Kataluniako Estatutua errekurritu zuenean hasi zen "zoritxarrez arazoa".
Konstituzionalaren erabakia
Irailaren 29an, Masek Konstituzionalaren abiadura 'supersonikoa' kritikatu zuen. Zalantzan jarri zuen Perez de los Cobos Auzitegi Konstituzionaleko presidentearen papera, PPko militante izan zelako “denbora luzean”, eta Parlamentuak hura errefusatzea eskatu zuela gogorarazi zuen. Egun berean, Jaume Marfany Kataluniako Asanblada Nazionalaren (ANC) presidenteordeak salatu zuenez, Auzitegi Konstituzionalak kontsulta bertan behera uzteko hartu duen erabakia "demokraziaren aurkakoa" zen. "Bozkatzeko eskubidea dugu", gaineratu zuen. Gainera, Masek "atzera egingo ez" zuela ziurtatu zuen.
Irailaren 30ean, Jose Manuel Garcia Margallo Espainiako Atzerri ministroak Kataluniaren "pribilegioak" galtzeko arriskuaz hitz egin zuen. Egun berean zabaldu zenez, PPk Mas salatuko zuen, diru publikoa bidegabe erabiltzea egotzita. 'Atzera egiteko' eta 'legez kanpoko kontsulta bat prestatzeko lanak eta publizitatea berehala geldiarazteko' eskatu zion Sanchez-Camachok Generalitateko presidenteari. 2018ko urrian, García Margallo PPko ministro ohiak adierazi zuen Espainiako Estatuak ez zuela Kataluniatik baketsuki alde egingo.
Egun berean, Auzitegi Konstituzionalaren erabakia ez betetzea demokraziarekin bateraezina zela ohartarazi zion Mariano Rajoy Gobernuko presidenteak CiUri. Bestalde, kataluniarrek "askatasunez bozkatuko" zutela ziurtatu zuen Josep Lluis Cleires CiUko bozeramaileak. Gobernu batek "bozkatzea eragoztea itzela" zela adierazi zuen.
Urriaren 1ean, historikoki “desobedientziak” ez zuela beti “garaipena” ekarri azpimarratu zuen Artur Mas Kataluniako presidenteak, eta, horren harian, kontsulta bertan behera uzteko erabakia bertan behera uzteko eskatu zion Auzitegi Konstituzionalari. Generalitateko presidenteari aurreikusitako “epeekin” eta “tramiteekin” aurrera jarraitzeko eskatu zion Marta Rovira ERCko bozeramaileak. Roviraren hitzetan ERC ez zen Auzitegi Konstituzionalak hartzen zituen erabakien “gaizkidea”.
Urriaren 3an, Katalunian 'gauzak denon onerako egitea' eskatu zuen Brufauk. Repsoleko presidenteak kontsultari buruz "hausnarketa" egiteko deia egin zuen.
Egun berean, kontsulta bultzatu zuten alderdiekin egindako bilera "ongi" joan zela ziurtatu zuen gauean Artur Mas Generalitateko presidenteak. Masen hitzetan, kontsultaren prozesuarekin "aurrera" jarraituko zuten, "guztiak batera". Prozesua "azaroaren 9ko bozketarekin" bukatu behar zela erantsi zuen.
Urriaren 4an, Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidenteak esan du Kataluniako egoeraren "irtenbidea" "legea eta elkarrizketa" zela eta Artur Mas Generalitateko presidenteari "gobernatzaile batek ezin du nahi duena egin" esan zion.
Urriaren 6an, Eduardo Torres-Dulce Espainiako fiskal nagusiak, berriz, Kataluniako herri galdeketaren inguruan gertatzen ari zen orori «arreta handiz» ari zela erreparatzen esan zuen eta burujabetza prozesuari lotuta Zigor Kodean delitu gisa jasoa zegoen ezer egiten zuten herritarren kontra ofizioz esku hartuko zuela adierazi zuen.
Urriaren 12an, Berriari egindako elkarrizketan, Jordi Turull, CiUko parlamentariak esan zuenez, «Bidegurutzean, noren menpe gauden erabaki beharko dugu». CiU pieza erabakigarria zen Kataluniako puzzlea ebazteko. Jordi Turull bozeramaileak zioenez, konpromisoa erabatekoa zen: trabak gainditu, eta azaroaren 9an bozketa egitea.
Urriaren 13an, Mas ERCk inoiz izandako hautagairik onena zen, Fernandez Diazen ustean. Barne Ministerioaren arabera, ERCk "ospe handia galdu" zuen hiruko gobernutik atera zenean, eta orduan inoiz baino indartsuago zegoen.
Artus Masek kontsulta aldatzeko proposamena egin ostean
Urriaren 14an, Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidentea pozik agertu zen Masen agerraldiaren aurretik, Kataluniako Gobernuak azaroaren 9ko galdeketa bertan behera uzteaz hartutako erabakiarekin.
Egun berean, Junquerasen arabera, Kataluniako Gobernuaren proposamena ez zen irtenbidea, "Irtenbidea independentzia da". Hala ere, eredua "gustukoa" ez zen arren, "laguntzeko borondatea" zuen ERCk. Masen proposamena babesteko prest agertu zen CUP, alderdiak proposatutako bermeak betetzen baziren. ICVk baztertu egin zuen Masek aurkeztutako alternatiba. Joan Herrera koordinatzaileak adierazi zuenez, “egindako proposamena kontsultarena ez delako” ez zegoen batasunik. Rafael Catalak, Espainiako Gobernuko Justizia ministroak, adierazi zuenez, “gobernu autonomikoek haien eskumenen barruan kontsultak egin ditzakete, baina [galdeketa berriak] muga hori gaindituko balu, berriro egingo genuke haren aurka”. Carme Forcadell ANCko presidenteak, “desengainatuta” zegoela adierazi zuen, “alderdiek ez dutelako batasuna mantendu”. PPCko Sanchez Camachok adierazi zuenez, prozesua “airea galtzen” joango zen, katalanek ezin baitzuten "bozketa simulakro batean parte hartu”. Pedro Sánchez PSOEko idazkari nagusiak esan zuenez, "Masek ezin du katalanak engainatzen jarraitu, frustrazioa eta haustura sortzen dituelako".
Alderdi independentistei batasuna eskatu zieten ANCk eta Omniumek. Herritarren plataformen ustez, batasuna "ezinbestekoa" zen independentzia lortzeko. Mobilizazioei eutsiko zietela berretsi zuten ANCk eta Omniumek. ERCk adostutako kontsulta egiteko ala bozak deitzeko eskatu zuen. Bigarrenean, Junquerasek uste zuen kasu bakarrean izango zukeela zentzua: Parlamentuak independentzia aldebakarrez aldarrikatzeko.
Urriaren 23an, Rajoyren esanetan, lege aurrean ez zegoen "tranpa, zidor edo amarrurik". Mariano Rajoyk Europar Batasuneko eta Espainiako lege ordenamenduekiko errespetua aldarrikatu zuen, Kataluniari aipamen zehatzik egin gabe.
Urriaren 27an, Kontsulta alternatiboaren neurriek iruzurra egingo zutela esan zuen Catalak. Gainera, ministroaren esanetan, kontsulta egitekotan, bermerik gabe egingo zuketen, ez zegoelako erroldarik, ez kontrolik zenbaketan, eta hautestontziak zenbait egunez egongo ziren zabalik.
Urriaren 28an, Patxi Lopez PSOEko Ekintza Politikoaren arduradunak esan zuen azaroaren 9ko kontsultak “katalanak zatitu eta aurrez aurre” jartzen zituela. Lopezen iritziz, “nortasunen inguruan ezinezkoa da bozkatzea” eta, katalanei galdetu aurretik, beharrezkoa zen akordio bat adostea.
Urriaren 29an, Espainiako Gobernuak azaroaren 9rako deitutako kontsultaren kontra helegitea aurkeztuko zuela-eta, "koldarra da Auzitegi Konstituzionala erabiltzea", esan zuen Artur Mas Generalitateko presidenteak. Horren hitzetan, "lan politikoa eginez" konpondu beharreko afera zen Kataluniakoa.
Auzitegi Konstituzionalak kontsulta alternatiboa bertan behera utzi ostean
Egun berean, A9an kontsultarik izango ez zela ziurtatu zuen Espainiako Gobernuak. Auzitegi Konstituzionalaren erabakia obeditzeko eskatu zion Saenz de Santamariak Artur Masi. Gobernuko presidenteordearen hitzetan, “gobernariek ezin dute erabaki zer bete eta zer ez”.
Azaroaren 5ean, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak igandeko prozesu parte hartzailea baliogabetu eta biharamunera, Kataluniako Gobernuko presidenteak esan zuen Kataluniak "duintasunagatik" abiatu zuela prozesu subiranista. Herritarrei "lasai" egoteko eskatu zien. "Zergatik ari gara hau guztia egiten? Herrialde eta gizarte proiektu propio bat garatzeko" adierazi zuen.
Azaroaren 7an, Jordi Turull CiU alderdiko kideak adierazi zuenez, Generalitateak azaroaren 9rako deituta zegoen galdeketaren "erantzukizun guztia bere gain hartuko du", izan ere, Kataluniako Gobernuak kontsultaren buru izateko konpromisoa zuen.
Egun berean, A9an parte-hartze 'handia' izatea eskatu zuten ANCk eta Omniumek. “Askatasunak debekatzen, eskubideak ukatzen eta herritarrak mehatxatzen dituen Gobernu bat ez dugu nahi. Kataluniako errepublika bat nahi dugu”, esan zuen Forcadellek.
Azaroaren 9an, Artur Masek honakoa esan zuen: "Erantzuleen bila badabil fiskaltza, begira nazala, ni naiz". Mariano Rajoyri esan zion Kataluniak "garantia eta ondorio guztiekin" behin betiko erreferenduma egiteko eskubidea zuela. Bestalde, Generalitateak 13:00etarako 1,1 milioi pertsonatik gorak botoa eman zutela iragarri ostean, Moncloako iturriek adierazi zuten Espainiako gobernuak ez ziola "inongo baliorik" ematen zifra honi.
Kontsulta alternatiboaren inguruko erreakzioak
Azaroaren 9an, Katalunian egin zuten parte-hartze prozesua "alferrikakoa" eta "ariketa antidemokratikoa" zen, Espainiaren Gobernuaren arabera. Artur Mas Generalitateko presidentearen jarrerak etorkizuna asko zailduko zuela uste zuen Espainiako Gobernuak.
Bestalde, parte hartze "handia" izan zela adierazi zuten nazioarteko begiraleek. Galdeketak zailtasunak izan zituelako "erronkak" kontuan hartu egin zituzten adierazpenak. Erroldarik ez egon izana "ahultasuntzat" hartu zuten.
Azaroaren 18an, Kataluniako prozesuaren 'judizializazioaz' abisatu zuen Roblesek. Gaiari “normaltasunez” eusteko eskatu zuen Margarita Robles Auzitegi Goreneko epaileak. “Ez dira irizpide politikoak Justiziara eraman behar”, erantsi zuen.
Egun berean, Espainiako Gobernuak Fiskaltzan parte hartu izana salatu zuen Homsek. Bere esanetan, Masek "oso pozik" hartuko zuen Rajoy azaroaren 29an Bartzelonan egingo zuen bidaiaren baitan.
Bestalde, Jaime Dominguez Buj Espainiako Armadaren Estatu Nagusiko buruak esan zuen "metropolia ahultzen denean", "gainbehera" etortzen zela eta hori deitoratu zuen. "Botere zentralaren ahultasuna"ri egotzi zion Kataluniako egoera.
Kereila jarriko zela jakin ondorengo erreakzioak
Azaroaren 19an, honako erreakzioak egon ziren:
Alfred Boschek, ERCko bozeramaileak «Egiaz, bozkatu zuten milioika herritarren aurka doa kereila» esan zuen. Jordi Turullek, CiUko bozeramaileak adierazi zuenez, «jazarpen politikoa da, nahiz eta juridikoki apaindu duten».
Bestalde, Maurici Lucenak, PSCko bozeramailea «oker larria da, eta arazoa are gehiago gaiztotuko du» esan zuen. Azkenik, Santi Rodriguezek, PPCko bozeramaileak honako hau esan zuen: «arauak hausten dituztenek ordaindu egin behar dute».
Artus Masek aurkeztu zuen bide orriaren inguruan
Azaroaren 25ean, Artur Masek bide orria aurkeztu aurretik, Artur Masek hauteskundeetarako 'aurrerapausoa' ematea itxaroten zuen Oriol Junquerasek. Generalitatearen buruak emango zuen hitzaldian izango zen ERCko presidentea.
Egun berean, bide orria nolakoa zen jakin ondoren, Espainiako Gobernuaren arabera, “Mas independentziaren noraezean dabil eta hau beste pauso bat da”. Gainera, “Pertsonen arazoak jomuga dituen gobernu bat behar du Kataluniak, eta ez Masen interes politikoak eta obsesioak xede dituen batek” esan zuen.
Azaroaren 26an, Artur Masen eskaera "hobetzeko" prest agertu zen ERC eta horrela, ez zio eskaintzari ezetz esan baina abenduaren 2an bere proposamena jakinaraziko zuela adierazi zuen, bide orria "optimizatzeko" helburuarekin. Bestalde, Mariano Rajoy esan zuen Masek "katalanen gehiengoa albo batera utzi" zuela.
Egun berean, Josep Antonio Duran i Lleidak plebiszitu-hauteskundeez hitz egitea onartu zuen baina UDCko burua ez zegoen oso baikorra; izan ere, beste alderdiek Artur Masen proposamenari 'ezezkoa' esan ziotela pentsatzen zuen. Erreakzioen ostean, Artur Mas hitz egiteko prest azaldu zen, betiere independentziaren bidean aurrera egiteko. Bidaia-orria 'inposatu' nahi ez zuela nabarmendu zuen eta eta Junquerasek bezala, elkarrizketarako eskua luzatu zuen. Beraz, oro har, ondo ikusi zuten Masen proposamena hauteskundeak aurreratzeko; haietara elkartuta aurkezteko ideiarekin, baina, barne borrokak zituzten ERC eta CUPek.
2014ko Erregearen mezua
Abenduaren 25ean, Artur Masek adierazi zuen Felipe VI.ak zuzenean onartu zuela arazo bat zegoela, eta hori zela konpontzen saiatzeko lehen baldintza. Gainera, erabakitzeko eskubidea onartutakoan egongo zela errespetua esan zuen.
2013
Urtarrilaren 12an, Patxi Lopez euskal sozialisten buruzagiaren iritziz, CIUk eta ERCk Kataluniako Parlamentuan adostu zuten subiranotasun adierazpenak "erabakitzeko eskubidea izorratu du, kataluniar guztien izenean, eurek independentzia erabaki dutelako". Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak, aldiz, "errespetu osoa" agertu zion Katalunian "erabakitzeko eskubidearen inguruan" egiten ari ziren eztabaida politikoari.
Urtarrilaren 23an, Donostiako Udalak (Bildu) "senyera" Kataluniako bandera jarri zuen bere balkoi batean, hango Parlamentuak autodeterminazio-prozesua hastea onartu ostean.
2014
Irailaren 6an, EH Bildu koalizioak Euskal Herriko burujabetza prozesua bultzatzeko bere lidergoa aldarrikatu zuen. Halaber, Eskoziako eta Kataluniako prozesuak eredugarritzat jo zituen koalizioak. Arraizek Kataluniako erakundeen jokabidea goraipatu zuen, Espainiako Gobernuaren oposizioa izanagatik ere erreferenduma egiteko asmoarekin aurrera jarraitzen zutelako. EH Bilduk gertutik jarraituko zituen Kataluniako eta Eskoziako prozesuak eta hala EH Bilduk ordezkaritzak bidaliko zituen Eskoziako irailaren 18ko erreferendumera eta Kataluniako "behin betiko Diada" egunera.
Irailaren 9an, "Herri mailako erantzun bateratua" emateko elkarlanerako deia egin zion EH Bilduk EAJri. Kataluniako eta Euskal Herriko prozesuekiko Estatua erakusten ari zen "ezetzaren jarrerari" aurre egin behar zitzaiola iritzi zion ezker abertzaleak.
Synodontis flavitaeniatus
Synodontis flavitaeniatus Synodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Nesomys rufus
Nesomys rufus Nesomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Nesomyinae azpifamilia eta Nesomyidae familian sailkatuta dago.
Kataluniako prozesu independentista
2014
Egun berean, Udalbiltzak eta AMIk bilera bat egin zuten, Montblancen (Tarragona, Herrialde Katalanak), "Kataluniako azaroaren 9ko galdeketa dela-eta lanak koordinatzeko xedez". Elkarrekin egingo zituzten ekimen batzuk. Esaterako, AMIko kide batzuk Euskal Herrian izango ziren urrian, "Udalbiltzak Kataluniako prozesuari sostengua emateko egingo dituen ekitaldietan parte hartzeko".
Irailaren 20an, Hasier Arraiz Sortuko presidenteak iragarri zuenez, EH Bilduren zetozen asteetarako erronka "erantzun bateratua" lortzea zen, Estatu espainiarraren aldetik "erakunde kataluniarrei eraso egiteko" aukera handiak zeuden eta.
Irailaren 23an zabaldu zenez, Eskoziarrak, kataluniarrak eta euskaldunak beren geroa erabakitzen eztabaida-mintzaldia antolatu zuen EAJk hilaren 27ko Lema Egunerako, Donibane Lohizunen (Lapurdi). Eskozia eta Kataluniako prozesuak eredutzat hartuko zituzten han.
Irailaren 24an, Juan Luis Ibarra EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidentearen hitzetan, Euskadin ezin zen Eskoziako erreferendumaren tankerakorik egin, eta, Kataluniako kontsultaren kasuan, arazoa "larriagoa" zela nabarmendu zuen, han ez zegoelako hauteskunde eta justizia administraziorik.
Irailaren 28an, Oskar Matute eta Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak Mariano Rajoyren Gobernuak kontsulta kataluniarra zela eta hartutako jarrera ikusita, "Estatu espainiarrak beldurra dio demokraziari". Bilbon egindako prentsaurreko batean, koalizioko ordezkariek esan zuten ez zela posible Euskal Herriaren eskubideak ukatzen zituenarekin akordioak lortzea.
Camero Nuevo
Camero Nuevo Errioxako Tierra de Camerosen dago kokatuta, Espainian. Erdiko Errioxan dagoen eskualdea da, mendialdearen aldean.
Notarius lentiginosus
Notarius lentiginosus Notarius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Kataluniako prozesu independentista
2014
Irailaren 29an, Aitor Esteban EAJk Espainiako Kongresuan zeukan diputatuak zinismoa egotzi zion Rajoyri. Nabarmendu du konstituzioak ez zuela inon debekatzen Katalunian galdeketa egitea, eta, hala balitz, beharbada konstituzioa bera zegokeela oker. Amaiurreko Xabier Mikel Errekondorentzat, Espainiako legediak ez zeukan inolako zilegitasunik.
Egun berean, urte gutxi barru Euskadi eta Katalunia Nazio Batuen Erakundeko kide berriak izango zirela adierazi zuen Juan Jose Ibarretxe lehendakariak.
Irailaren 30ean, Euskal Herriko ANCk Bilboko udaletxearen atarian egin zuen protesta. Egun berean erabakiaren inguruan, Iñigo Urkulluk «ororen gainetik dago legea, baina egokitu egin liteke» adierazi zuen.
Urriaren 2an, EH Bilduko legebiltzarkide Hasier Arraizek uste zuen Euskal Herriko eragile politikoek «erantzun bateratua» eman behar ziotela Espainiako Auzitegi Konstituzionalak Kataluniako independentziari buruzko galdeketa eten izanari.
Urriaren 9an, Eusko Legebiltzarrak zioen herriek "zilegitasun demokratikoa" zutela etorkizuna erabakitzeko. Kataluniako prozesua babestu zuen ganberak, EAJren eta EH Bilduren botoekin.
Urriaren 14an, Xabier Mikel Errekondo Amaiurreko diputatuak ziurtzat jo zuen Kataluniako herriak bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea gauzatuko zuela. EAJk Espainiako Kongresuan zuen bozeramaile Aitor Estebanek adierazi zuen oker zegoela uste zuena “Kataluniako Parlamentuko legea eteteak eta Kataluniako herriak bere iritzia adieraz dezan ekiditeak arazoa konponduko duela”.
Urriaren 15ean, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramailearen aburuz, Mariano Rajoyren gobernuak ezingo zuen Kataluniako arazoa arau juridikoekin konpondu. Izan ere, horren hitzetan, "Kataluniako 'tsunamia' ez zen arau juridikoak behin eta berriz erabilita geldiarazten". Katalunian "irtenbide politikoa behar duen arazo politiko bat" bazegoela aitortu behar zuen Rajoyk.
Azaroaren 3an jakin zenez, BERRIAk begiratu berezia egingo zien Kataluniaren ordungo gaiei. 'Kataluniaren erabakia' blogean izango ziren irakurgai azken albisteak, azaroaren 9ko galdeketarako sei egun falta zirela.
Azaroaren 4an, Auzitegi Konstituzionalak kontsulta alternatiboa bertan behera utzi ostean, EAJk babes osoa agertu zien katalanei, eta EH Bilduk botere judizialaren politizazioa salatu zuen. Egun berean, bertan behera uztearen aurretik, A9ak etorkizuneko beharrei erantzutea espero zuen lehendakariak. "Mugarri" izatea nahi zuen Urkulluk, "etorkizunean iraganean egin beharko litzatekeena egin ahal izateko".
Azaroaren 17an, Andoni Ortuzar EAJren EBBko presidenteak adierazi zuen, Fiskaltzak Artur Mas Kataluniako presidentearen aurka egiten bazuena, EAJ "haren ondoan" egongo zela. Masen "ausardi politikoa eta irmotasuna" nabarmendu zituen.
Azaroaren 30ean, Arantza Quirogak EAJk 'Kataluniaren bidea jarraituko' zuela esan zuen eta EAJ Bildurekin lehiatuko zela ere esan zuen “erakusteko nor den nazionalistagoa” eta, “espainiarra edo euskal herritarra” izatearen artean aukeratzera behartuko zituztela herritarrak.
Abenduaren 12an, Berrian azaldu zenez, Iñigo Urkulluk "gaizki ari da Espainiako Gobernua pentsatzen badu arazo bakarra Katalunia duela" esan zuen.
Jon Uriarte
Jon Uriarte (Bilbo, ??) bizkaitar kazetari, irrati esatari eta telebista aurkezle bat da. Urte luzez Radio Euskadiko esataria izan zen, ETB 2 telebista kateko zenbait saioetan ere agertu zen.
Gaur egun Madrilen bizi da eta COPE irratiko esataria da.
Procellaria cinerea
Procellaria cinerea Procellaria generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Notarius neogranatensis
Notarius neogranatensis Notarius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Sosedkoita
Sosedkoita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Sosedkoita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Xabier E. Barandiaran
Xabier Eugenio Barandiaran Fernández (?) euskal herritar filosofoa da. Zientziaren filosofiako doktorea da eta zientzia kognitiboen eta sistema konplexuen, lankidetzazko berrikuntzaren eta demokrazia parte-hartzailearen diziplinaz gaindiko elkargunean lan egiten du. Egun, irakaslea da EHUn.
Ukraineraren transliterazioa
Ukrainera zirilikoaren transliterazio sistema oso aldakorra izan daiteke, segun eta ukrainerazko alfabeto zirilikoa zein hizkuntzatara egokitu nahi den, eta normalean hizkuntza bakoitzak bere arauak izaten ditu alfabeto zirilikoa egokitzeko.
Errusieraren transliterazioaren antzekoa da letra gehienekin, baina bada ukraineraz errusieraz agertzen ez den letrarik, hala nola i latinoaren antza duten i eta ï letrak (и zirilikoaz gain, hau da gure i letraren hiru parekide).
Transliterazio taula
Euskaltzaindiak 156. arauan alfabeto zirilikoaz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema eman zuen, eta taula honetan jasoa dago ukrainierari dagokion informazioa. Berezitasun bat baimentzen du Euskaltzaindiaren sistemak: Ukrainerazko ж, х, ц, ч eta ш kontsonanteak bikoiztuta daudenean, bakundu egin daitezke transliterazioa erraztearren. Adibidez: Запоріжжя →Zaporizhia translitera daiteke.
Procellaria aequinoctialis
Procellaria aequinoctialis Procellaria generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Synodontis frontosus
Synodontis frontosus Synodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
James Bradley
James Bradley (Sherborne, 1693ko martxoa - Chalford, 1762ko uztailaren 13a) astronomo ingelesa izan zen. Behaketa ugari egin ondoren, konturatu zen izarrak mugitu egiten zirela urtean zehar baina mugimendu hori ezin zitekeela bateratu Lurraren mugimenduarekin. Argiaren abiadura zehazteko modu berri bat asmatu zuen, lehenago Roemerrek emandakoa baino zehatzagoa. 1733an, Jupiterren diametroa neurtu zuen, eta izarren mapa bat egin zuen.
Chiropterotriton lavae
Chiropterotriton lavae Chiropterotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Chiropterotriton magnipes
Chiropterotriton magnipes Chiropterotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.