cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toledoko taifa
Historia
Toledotarrek eta sevillatarrek euren lurraldeei kalifatoaren antzinako hiriburua batu nahi zieten, 1070ean Sevillako taifak lortu zuena. Alfontso VI.a Gaztela eta Leongoa errege berriak aurrekoaren politika jarraitu zuen bere onura esklusiboan: Sevillako Al-Mutamiden laguntzarekin, Abdallah ibn Buluggin granadarra garaitu zuen eta pariak ordaintzera behartu zuen (1074), aldi berean 1075ean Toledoko Al-Mamuni lagundu zion Kordobako taifa okupatu zezan.
Honela, Toledoko Al-Mamun Toledoko taifako erregerik garrantzitsuena bihurtu zen, 1075ean Kordoba eta Valentzia barne hartzen zituena. Urte horretan bertan Kordoban pozoitu zuten, eta haren biloba Al-Qadirrek hartu zuen Toledoko gobernua.
Al-Qadirrek, 1075ean, Toledo-Kordoba-Valentzia eskualdeko jabea izanda, bere burua gaztelarrak baztertzeko bezain indartsutzat jo zuen, eta Toledotik bota zituen kristauekiko elkarlanaren aldekoak; baina hauek, matxinada bat eragin zuten Valentzian eta hiriak bere burua independente deklaratu zuen Abd al-Azizen agindupean. Toledok, Gaztelaren laguntzarik gabe, Kordobako lurrak galdu zituen 1077an. Al-Mutawakkil Badajozko agintariak ere zenbait eskualde kendu zizkion. Al-Qadir, beraz, berriz ere gaztelarren laguntza eskatzera behartua izan zen, eta, honekin, biztanleriaren zati handi baten babesa besterendu zen: alde batetik, musulmanak zeuden, Gaztelarekiko aliantza haustearen eta beste erresuma musulmanetara hurbiltzearen aldekoak zirenak, eta, bestetik, mozarabiarrak eta juduak, Gaztelarekiko aliantzaren eta, are, anexioaren aldekoak zirenak. Gauzak honela, 1080an Al-Mutawakkil Badajozekoa hirian sartu zen, Al-Qadir Cuencan babesten zen bitartean.
Al-Qadirrek tronua 1081ean berreskuratu zuen, Alfontso VI.a Gaztelakoak Toledoko eta Valentziako lurrak berreskuratzen laguntzea erabaki baitzuen, Valentzia Al-Qadirentzat eta Toledo Alfontsorentzat izatearen truke.
Akordio horren aurrean, Alfontso-Al-Qadir elkarlanaren aurka zeuden toledotar musulmanek Zaragozako Al-Muqtadir, Sevillako Al-Mutamid eta Badajozeko Al-Mutawakkilen babesa eskatu zuten; bitartean, biztanleriaren beste zati batek, etengabeko gerrekin nekatuta (mozarabiarrak eta juduak), Toledo Alfontso VI.ari entregatzea onartzen zuen, honek indarrez hartzearen planta egiten bazuen. Hauek ez zuten traidoretzat izatearen akusazioa jasan nahi.
Hiriko setioak ez zion Alfontsori Zaragoza, Valentzia eta Sevillako taifak erasotzea eragotzi, eta 1085eko maiatzak 6an, lau urtez "setioan" egon ondoren, Toledok amore eman zuen, musulmanek euren pertsonak eta ondasunak errespetatuko zituztela eta meskita nagusiaren jabe izaten jarraitzea ahalbidetuko zitzaiela bermatu ondoren. Bestalde, musulmanek gotorlekuak eta Alkazarra uzteko konpromisoa hartu zuten.
Makalata
Makalata Echimyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Lens (Pas-de-Calais)
Lens ( ahoskatua) Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2007an 36.011 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lens udalerrian erroldatutako biztanleak 36.011 ziren. Familiak 15.386 ziren, horien artean 6.082 pertsona bakarrekoak ziren (2.307 bakarrik bizi ziren gizonak eta 3.775 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3.613 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.730 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.961 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 16.990 etxebizitza zeuden, 15.785 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 86 bigarren erresidentzia ziren eta 1.118 hutsik zeuden. 10.428 etxeak ziren eta 6.255 apartamentuak ziren. 15.785 etxebizitza nagusietatik 3.921 bere jabearen bizilekua ziren, 10.202 alokairuan okupaturik zeuden eta 1.662 doan lagata zeuden; 956 etxek gela bat zuten, 1.895 etxek bi zituzten, 3.499 etxek hiru zituzten, 4.135 etxek lau zituzten eta 5.300 etxek bost zituzten. 8.310 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8.182 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.690 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 22.847 ziren, horien artean 14.321 aktiboak ziren eta 8.526 inaktiboak ziren. 14.321 pertsona aktiboetatik 11.142 lanean zeuden (6.283 gizon eta 4.859 emakume) eta 3.179 langabezian zeuden (1.801 gizon eta 1.378 emakume). 8.526 pertsona inaktiboetatik 1.727 erretiraturik zeuden, 2.715 ikasten zeuden eta 4.084 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.826 komertzioetatik, 19 erauzte enpresak ziren, 34 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 140 eraikuntza enpresak ziren, 506 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 45 garraio enpresak ziren, 156 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 37 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 128 finantziazio enpresak ziren, 90 higiezinen enpresak ziren, 290 zerbitzu enpresak ziren, 230 administrazio publikoko enpresak ziren eta 113 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 425 zerbitzu publikoetatik, 2 poliziaren kasernak ziren, 3 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 4 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 3 posta bulegoak, 24 banku bulegoak, 7 funerariak, 18 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 10 ibilgailuen alokairu bulegoak, 14 autoeskolak, 20 igeltseroak, 15 margolariak, 22 zurginak, 20 iturginak, 17 argiketariak, 20 eraikuntza enpresak, 47 ile apaindegiak, 8 albaitariak, 30 aldi baterako lan enpresak, 87 jatetxeak, 33 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 12 apaindegiak.
2009an zeuden 230 establezimendu komertzialetatik, 11 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 13 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 22 okindegiak, 15 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 2 arraindegiak, 12 liburu dendak, 84 arropa dendak, 7 etxerako tresna dendak, 14 zapata-dendak, 9 elektrotresna dendak, 10 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 4 drogeria, 4 lurrin-dendak, 7 bitxi-dendak eta 9 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 tratamendu luzeetarako ospitale, 3 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 10 osasun-zentro, 15 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 14 haur-eskola eta 13 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lens udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 4 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 3.064 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.947 eta lizeo teknologikoetan 1.311.
Lens udalerrian 2 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 osasun-formakuntzako zentroa eta 1 komertziozentroa.5 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 3 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren, 1 unibertsitate-insituto bat eta 1 ingenieritza eskola bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San-Gavino-di-Fiumorbo
, Korsikako iparraldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
What We Did on Our Holiday
What We Did on Our Holiday (euskaraz Zer Egin Genuen Gure Oporretan), 2014ko Andy Hamilton eta Guy Jenkin britainiarrek zuzendutako drama-komedia film bat da. David Tennant, Rosamund Pike eta Billy Connolly aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Doug (David Tennant) eta Abi (Rosamund Pike) senar-emaztea normalak dira, Lottie (Emilia Jones), Mickey (Bobby Smalldridge) eta Jess (Harriet Turnbull) seme-alaba maitagarri baina xelebreen gurasoak. Gurasoak izatearen estresak beren egonkortasun mentala eta bikote bizitza arriskuan jartzean, beren semeekin batera Eskoziako Lur Garaietara bidaiatu eta oporraldi bat burutzea erabakiko dute. Bertan, familia biltzar handi batera joan eta Gordie (Billy Connolly) topatuko dute, Dougen aita guztiz xelebrea dena. Halere, senar-emazteek bakea egiteko zirudien oporraldia laisterrera estualdi eroez beteriko bizipena bilakatuko da, eta egunerokotasuna senideen arteko arrangura, gaizkiulertu eta lurjotako egoez osatua egongo da. Haurrek egoeraren ustekabeko biraketa bat sortaraztean, familia beren arteko ezberdintasunak alboratu eta elkarlanean aritzera derrigortuak egongo da, bestelakoan gehien maite dutena galtzeko arriskuan egongo baidira.
Primelin
Primelin (bretainieraz Prevel) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.
Bay konderria (Michigan)
Bay konderria (Bay County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bay City da. 2010eko zentsuaren arabera 107,771 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Bay konderriak 163,355 kilometro koadro ditu. Horietatik 48,799 ura dira. Beste 114,556 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 65,97 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 107,771 pertsonetatik 103,334 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5,093 dira. 1,574 beltzak edo afroamerikarrak. 476 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 566 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 43 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,765 pertsonek kokatzen zuten.
Rupirana cardosoi
Rupirana cardosoi Rupirana generoko animalia da. Anfibioen barruko Cycloramphidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Köhler
Köhler abizena da:
Francisco Pinto Balsemão
Francisco José Pereira Pinto Balsemão (Lisboa, 1937ko irailak 1) portugaldar kazetari, enpresaburu eta politikari da. 1981-1983 bitartean Portugalgo lehen ministroa izan zen.
Biografia
Zuzenbideko ikasketak egin ondoren kazetari lan egin zuen Mais Alto aldizkarian (1961-1963) eta Diario Popular egunkarian (1971 arte). 1973an, Expresso astekari liberala sortu zuen, Portugalgo argitalpen nagusietako bat. Nazio Biltzarreko talde liberaleko kide izan zen Marcelo Caetanoren agintaldian, baina 1973an bere kargua utzi zuen etsita. 1974an Partido Popular Democráticoren sorreran parte hartu zuen Francisco Sá Carneirorekin batera (Portugalgo Alderdi Sozialdemokrata gerora). 1975ean legebiltzarrerako hautatu zuten, eta Biltzar Konstituziogileko lehendakariorde egin zuten.
1986an eurodiputatu izendatu zuten, baina bertan behera utzi zuen kargu hura bere herriko eurodiputatuen zerrendaburu izan arren portugaldar sozialdemokraten eledun izendatu ez zutelako, eta bertan behera utzi zuen, orobat, Portugalgo Nazio Biltzarra. 1993an SIC, telebista-kate pribatu ospetsuaren lehendakari izendatu zuten.
Curitiba
Curitiba Brasil hego-ekialdeko hiria da, Parana estatuko hiriburua.
2006ko datuen arabera 1.788.559 biztanle ditu. Nekazaritza eta industria-hiri garrantzitsua da (ehun-langintza, kimika-industria eta janari-industria) eta aireportua ere badu.
Historia
Curitiba eskualdea, 1630 inguruan hasi zen populatzen batez ere Paranaguatik etorritako biztanleekin, urrea aurkitu zela jakitean, Nossa Senhora da Luz e Bom Jesus dos Pinhais herria osatu zen, 1693an. Hiria denbora luzez ganaduaren ibilbide ospetsu bateko etapa bat besterik ez zen izan, Viamãoko zelaietatik (Rio Grande del Sur) Sorocabara (São Paulo Estatua).
Curitibaren garapen eraginkorra XIX. mendearen hasieran hasi zen, mate-belarra ustiatu eta esportatu eta hiri-estatutua ezarri zenean, 1842an.
1853an, São Pauloko probintziaren hegoaldea eta hego-mendebaldea banandu egin ziren, Paranako probintzia berria osatuz, eta handik Curitiba hiriburu izatera igaro zen.
1867tik aurrera, Curitiba etorkin uholdeak jasotzen hasi zen, gehienak poloniarrak eta italiarrak. Bitxia bada ere, hiriaren izen forma ez zen finkatu ortografia horrekin 1917 arte.
XX. mendean zehar, batez ere bigarren erdian, hiriak hazkunde demografiko handia izan zuen, eta merkataritza eta zerbitzuen eskualde-gune gisa finkatu zen, Brasilgo hiririk aberatsenetakoa eta hirigintzako konponbideetan aitzindaria bilakatuz.
1964ko estatu-kolpetik sortutako gobernu militarraren propaganda-arrazoiengatik, Artur da Costa e Silva presidenteak aldi baterako aldatu zuen botere exekutiboaren egoitza Iguaçu jauregira, eta Curitiba Brasilgo hiriburu sinboliko bihurtu zen 1969ko martxoaren 24tik 27ra bitartean.
Herri eta hiri senidetuak
Curitiba ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Long Beach (Minnesota)
Long Beach Minnesotako hiri bat da. Pope konderrian kokatua dago. 2010ean 335 biztanle zituen, 3.76 kilometro koadrotan banatuta.
Henllan Amgoed
, Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Henllanfallteg komunitatearen barnean dago, Whitland udalerritik hurbil.
Udalbiltza-Udalbide
Udalbiltza-Udalbide Udalbiltza Euskal Herriko lehen instituzio nazionalean sorturiko barne gatazken ondorioz sortu zuten 2000ko azaroaren 22an Zuzendaritza Batzordea izeneko erakundea. Batzorde hori EAJko eta EAko udal hautetsiek soilik osatzea erabaki zen.
Historia
UDALBILTZA® udal izaerako erakundea da, Euskal Herriko udal hautetsiak biltzen dituena. Europar Batasunaren barnean, Euskal Herriaren garapen osoa eta orekatua eragitea du helburu, egungo muga eta hesi politiko-administratiboen gainetik. Lurraldeetako beste erakunde eta eragile sozio-ekonomikoekin batera, euskara, kultura, kirola, lurralde antolamendua eta garapen ekonomiko soziala indarberritu nahi ditu Euskal Herriko lurralde guztietan.
UDALBILTZA®ren ekimena printzipio zeharo instituzionaletan oinarritzen da soilik. Bete-betean gaitzesten du ETAren borroka armatua, behin eta berriro gaitzesten dituelarik honen ekintza armatu oro.
2014aren inguruan UDALBILTZA®k gero eta indar gutxiago eta ekintza gutxiago egin zituen. Udalbideko zuzendaritzakide Ramuntxo Camblongek (EAJ) 2014ko apirilean kazeta honetan jakinarazi zuen «Udalbide hila edo, bederen lo» zela. «Alderdiburuek nahi baitute gelditzea. Ongi litzateke aurrera eramatea, baina estrategia berri bat bada». Maria Eugenia Arrizabalaga Udalbideko Zuzendaritza Batzordeko lehendakari eta EAJren GBBko kideak zioen ez zutela «ezer esateko». Udalbideko zuzendari ohi Jose Luis Mendozak, berriz, adierazi zuen «mesfidantzak» utzi eta «Udalbiltza bakarra» beharko litzatekeela.
Udalbiltzak aitortu zuen Udalbidek «gauza on asko» egin zituela; hark hasitako egitasmo batzuk eredu ditu bere jardueran.
Denbora aurrera joan ahala EAko eta EAJko alderdikide batzuk Udalbiltzara bueltatu ziren era horretan Udalbiltza bera indartuz eta era berean Udalbiltza-Udalbide ahulduz.
Littlefork (Minnesota)
Littlefork Minnesotako hiri bat da. Koochiching konderrian kokatua dago. 2010ean 647 biztanle zituen, 3.07 kilometro koadrotan banatuta.
Querrien
Querrien (bretainieraz Kerien) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.
Spytihněv
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1227 urtean egin zen.
Quéménéven
Quéménéven (bretainieraz Kemeneven) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.
Saint-Ouen-le-Houx
Saint-Ouen-le-Houx Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Ouen-le-Houx udalerrian erroldatutako biztanleak 78 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 58etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (15 gizon eta 12 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Saint-Ouen-le-Houx udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 252 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Micula
Micula Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Denonartean Argitaletxea
Denonartean argitaletxea 2008an sortu zen, eta Berriozarren (Nafarroa) du egoitza. Euskarazko testuak argitaratzen ditu, bai sorkuntzaz euskarazkoak direnak bai eta euskararako itzulpenak ere. Gaur egun, Cénlit-ekin elkartuta daude. 1976tik testu liburu eta liburu teknikoak (gaztelaniaz gehienbat) argitaratu izan dituen argitaletxea da Cénlit.
Gaur egun, bi lankidek osatzen dute Denonartean argitaletxea. Urtero hogei bat liburu argitaratzen dituzte eta, horietatik, hiru edo lau itzulpenak izan ohi dira.
Bildumak
Bazein behin…
Udazkeneko jolasak
Haur Literatura
Non zaude, Ilargi? (E: Émile Jadoul; I: Inma Errea)
Enara ttipia (E: Mikel Mendibil Ainzua)
Tip tapa tip ilunabarrean (E: Miren Agur Meabe)
Ur: euriaren liburua (Juan Kruz Igerabide)
Itsasoa maleta batean (Yurre Ugarte)
In the Heights (filma)
In the Heights 2021eko Jon M. Chu estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko musikala da, izen bereko musikalean oinarrituta.
Denonartean Argitaletxea
Gazte Literatura
Maitasunezko oihua, munduaren erdian (E: Kyoichi Katayama; I: Keiko Suzuki eta Imma Errea)
In the Heights (filma)
Sinopsia
Filmak bere denda itxi edo ez erabaki behar duen mutil baten kontakizuna jartzen du erdigunean. Usnavi du izena pertsonaiak, baina ez da filmean agertzen den pertsonaia nagusi bakarra: gazte asko agertzen dira, baita horietako bakoitzaren amets eta proiektu ugariak ere. Hain justu ere, horixe bera da filmaren ardatza: amets horiek guztiak lortzeko egin beharreko lana eta gainditu beharreko oztopoak. Amets amerikarra eta puertorricar jatorria izatearen harrotasuna, New York bezalako hiri handi eta arrakastatsu batean.
Kilmun
Kilmun (Eskoziako gaeleraz: Cill Mhunna) iparraldeko Holy Loch aintzirako bazter bateko kokaleku lineal bat da, Argyll eta Bute eskualdeko Cowal penintsulan dagoena, Eskoziako Lur Garaietan. Itsasoaren hasieran dago eta Strone herriarekin konektatzen du Strone Pointen, non Loch itsasoa Clydeko fiordoarekin elkartzen den.
Denonartean Argitaletxea
Gazte Literatura
Haren zati bat (Josu Penades)
Saiakera
Ekonomialari harrituen manifestua (E: Philippe Askenazy, Th. Coutrot, André Orléan, Henri Sterdyniak; I: Imma Errea)
Ez duzu deus ikusi Fukushiman (E: Daniel de Roulet; I: Imma Errea)
Denontzako makrobiotika (E:Egoitz Garro)
Filosofia alabari azaldua (E: Roger-Pol Droit; I: Imma Errea)
Eleberria
Kondesa esku-guria (E: Miren Agus; I: Fernando Rey)
Giltzurrun harriak (E: Miren Agus; I: Fernando Rey)
Poesia
Marta maitea (E: Miquel Marti i Pol; I: Joxemari Sestorian)
Poemak pluralean (E: Fernando Pessoa; I: Iñigo Roque Eguzkitza)
Komikia
''Amaia, euskaldunak VIII. Mendean'' (E: Rafael Ramos, F. Navarro Villoslada)
Nafarroako historia (E: Rafael Ramos)
''CHERCH’PAS À COMPRENDRE ! Ez da konprenitzen ahal gerra!'' (E: Begoña Durruty)
Hiztegiak
Euskolatinus
Spořice
Spořice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.512 biztanle ditu eta 16,66 kilometro koadroko azalera. Chomutoveko barrutian dago.
Long Lake (Minnesota)
Long Lake Minnesotako hiri bat da. Hennepin konderrian kokatua dago. 2010ean 1,768 biztanle zituen, 2.16 kilometro koadrotan banatuta.
Spořice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Deus ex machina
Deus ex machina (ἀπὸ μηχανῆς θεóς; eusk. hitzez hitz "makinatik jaisten den jainkoa") latinezko esamolde bat da. Antzinako Greziako eta Antzinako Erromako antzerkian sortu zuten: egoera bat konpontzeko edo argumentua aldatzeko garabi batek (machina) edo beste edozein bitarteko mekanikok eszenatokitik kanpo jainko baten (deus) papera egiten zuen aktore bat sartzen zuen.
Gaur egun, berezko logikari jarraitu gabe istorio bat konpontzen duen kanpoko elementu bati erreferentzia egiteko erabiltzen dute. Gidoi baten egituraren ikuspegitik, deus ex machina gidoiaren beraren beharrek eragindako edozein gertakariri dagokio, gidoiaren interesa, estetikaren edo beste edozein faktore eusten duena barne-koherentzia mantendu barik.
Erabilera greziar antzerki klasikoan
Garai hartan, erabileraren aurkako kritikak egin zituzten. Aristotelesek, tragediak nolakoak izan behar ziren aztertzean, deus ex machinaren sinesgarritasunik ezari buruz egindako gaitzespena ezaguna da oso:
Horaziok ere deus ex machinaren kontra agertu zen, Nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus (ez iezaiozue jainko bati esku harrarazi, drama jainko batek konpontzea merezi duenean izan ezik) esanez.
Koherentzia
Normalean, ez dugu gidoietan sakon murgildu behar deus ex machinaren adibideak aurkitzeko: azken uneko heroiaren agerpena, ustekabeko zalditeria-karga, eklipse egokia, edo bilauaren ergelkeria harrigarria protagonistei planak kontatzean denbora galduz gero. Lan gehienetan oso zaila da elementu horiek ez agertzea. Motiboa, orokorrean, sinplea da: gidoi askotan, trama gainontzeko elementu guztiak egokitu behar diren sorkuntzako ideia primarioa da.
Horrelako gertaeren arazo nagusia da barne-koherentziarik eza hautematean datza, irakurleen, ikusleen edo aktoreen artean deserosotasuna sor dezakeelako. Gidoilariarentzat, narrazioak ezarritako kausalitate kopuru justua maneiatzen zaila den osagaia da: batez ere, sortu nahi duen trama lortzeko metodo erraza delako, baina, era berean, multzoa sinesgarria ez izatea edo absurdoan erortzea ere eragin dezake.
Hori saihesteko, zenbait teknika narratibo erabiltzen dituzte, nagusienak planting eta pay-off direlarik. Planting elementu edo eszena baten sarrera da, lehen elementuarekin lotzen duen pay-off baten bidez askatzeko.
Beste modu bat deus ex machina zein gertagaitza edo gorabeheratsua den frogatzea edo argi eta garbi aitortzea da. Casablanca filmean, munduko leku ezkutu batean topo egin ondoren, protagonistak berak horrelakorik esaten du:
Carterodon
Carterodon Echimyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Ettersburg
Ettersburg Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Taula periodikoa
Taula periodikoa elementu kimikoen antolaketa mota bat da. Taularen forman nabarmen agertzen da antolamendua: bertan, elementu kimikoak beren atomo zenbakiaren, konfigurazio elektronikoaren eta propietate kimikoen arabera daude ordenaturik zazpi errenkada eta hemezortzi zutabetan. Taula antolatzeko modu horrek antzekotasun periodikoak adierazten ditu; adibidez, antzeko portaera duten elementu kimikoak zutabe berean daude kokaturik. Theodor Benfeyren hitzetan, taula periodikoa «kimikaren bihotza da» eta haren garrantzia «konparagarria da eboluzioaren teoriarekin edo lege fisiko klasikoarekin».
Taulan ageri diren errenkadak periodo hitzaz ezagutzen dira, eta zutabeak, talde hitzaz. Zenbait taldek izen bereziak dituzte; adibidez: 17. taldeko elementuei halogeno deritze, eta 18. taldekoei gas noble. Bestetik, lau bloke ezberdinetan banatzen da taula, eta propietate kimikoen arabera antolatzen dira taldeak. Elementu guztiak ordena jakin batean kokatzen dira; horregatik, erraz ondoriozta daitezke elementuen propietateen arteko harremanak, eta taula periodikoa tresna baliogarria da elementuen portaera kimikoa aztertzeko. Kimikaren arloan erabiltzeaz gain, beste hainbat zientzietan ere erabiltzen da. Taula periodikoaren lehen bertsioa 1869. urtean argitaratu zen, Dmitri Mendeleieven eskutik. Berak elementuen joera periodikoak erakusteko prestatu zuen taula, eta horretarako, elementuak propietate kimikoen arabera sailkatu zituen. Bestetik, Julius Lothar Meyerrek ere antzeko beste taula bat garatu zuen 1870ean, baina sailkapena propietate fisikoen eta atomoen arabera eginez. Mendeleievek ordu arte ezezagunak ziren elementu batzuen propietateak aurreikusi zituen, eta aldi berean, elementu ezezagun horiek taularen leku hutsetan kokaturik egongo zirela iradoki zuen. Gerora, elementu berriak aurkitzean, Mendeleievek eginiko iragarpen gehienak zuzenak zirela egiaztatu zen.
Ordutik aurrera, taula garatuz eta zuzenduz joan da etengabe. Elementu berrien aurkikuntzak eta eredu teoriko berrien garapenak joera kimikoen azterketa ahalbidetu du, eta horrekin batera, taula periodikoaren hobekuntzak osatu dira. Taula periodikoaren gaur egungo egitura Alfred Wernerrek egindakoa da, Mendeleieven eredua eredutzat hartuz.
Taularen adierazpen grafikoa
Gaur egun, eredu sinpleenean itxura hau du taula periodikoak:
Hainbat urteren buruan, 1 eta 118 bitarteko zenbaki atomikodun elementu kimiko guztiak aurkitu eta identifikatu dira; berrikitan, 113, 115, 117, 118 elementuak egiaztatu, izendatu eta sinbolizatu dira IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry) nazioarteko erakundeak 2015eko abenduaren 30ean eginiko biltzar orokorrean. Elementu horien izen eta ikur ofizialak 2016ko azaroaren 28an eman ziren argitara.
Taula periodikoaren ortotipografia eta bestelako informazioak
Goian erakutsitako taula periodikoa bertsio sinplifikatua da, eta gehienetan beste hainbat informazio gehitzen dira taulako elementu bakoitzari dagokion gelaxkaren barruan. Horren adibide modura, euskaraz prestaturiko taularen beste bertsio osatuago bat jarriko dugu jarraian.
Elementu kimikoen izena eta ikurra
Elementu kimikoen izena eta ikurra IUPAC erakundeak erabakitako arau ortotipografikoak betez idazten dira.
Izenak hizkuntza guztietara molda daitezkeen arren, elementu kimikoen ikurrak IUPACen arau dira; alegia, unibertsalak dira, hizkuntza guztietan berberak. Ezaugarri hauek betetzen dituzte:
Taula periodikoaren historia
Taula periodikoaren historiak harreman estua dauka kimika eta fisikaren garapenarekin.
Sistematizaziorako lehenengo saiakerak
Taula periodikoaren historiaren abiapuntu modura, 1789an, Antoine Lavoisier-ek hogeita hamahiru elementuz osatutako zerrenda bat argitaratu zuen. Elementu horiek lau multzotan sailkatu zituen; gasak, metalak, ez-metalak eta ez-gasak. Baina sailkapen hori lasten baztertu zen, propietate fisiko eta kimikoen artean ezberdintasun nabarmenak zeudelako. Une horretatik aurrera, kimikariak sailkatze-lanetan aritu ziren. Horien artean Johann Wolfgang Döbereiner izeneko kimikari alemana aipa daiteke, sailkapen berri bat aurkeztu baitzuen 1829an, eta taulan agertzen ziren elementu asko hirukotetan bana zitezkeela ondorioztatu zuen, propietate kimikoen arabera. Esate baterako, litioa, sodioa eta potasioa "hirukote leuna" zeritzon talde batean sailkatu ziren. Gerora, beste talde batzuetan horrelako harremanak gertatzen zirela ondorioztatu zuen; hala nola kloro, iodo eta bromoaren artekoa. Hiru elementuez osatutako talde horiei “hirukote” edo “triada” izena jarri zitzaien. Handik gutxira, 1843rako, Leopold Gmelinek hamar hirukote identifikatu zituen metodo hori erabiliz, eta baita hiru laukote eta boskote bat ere.
Geroago, Jean Baptiste Dumasek metal ezberdinen artean gertatzen ziren harremanez hitz egin zuen 1857an argitaratutako lan batean. Nolanahi ere, kimikari askok elementu ezberdinen arteko harremanak identifikatu zituzten arren, oraindik ez zegoen haiek sailkatzeko eskema argirik. Baina 1857an bertan, August Kekulé kimikari alemana konturatu zen karbonoak lau atomo zituela itsatsirik askotan. Metanoak, adibidez, karbono-atomo bat eta lau hidrogeno-atomo ditu. Fenomeno hori azaltzeko, balentzia kontzeptua proposatu zuen; elementu ezberdinek atomo-kopuru ezberdinekin egiten dute bat. Horrela, 1864ean, Julius Lothar Meyer alemaniarrak, berrogeita lau elementuz osaturiko taula bat argitaratu zuen, balentziaren arabera ordenaturik. Taula horrek erakutsi zuen antzeko propietateak zituzten elementuek balentzia berdina zutela kasu askotan. Urte berean, William Odlingek berrogeita hamazazpi elementuz osatutako taula bat argitaratu zuen. Taula horretan elementuak pisu atomikoaren arabera antolaturik ageri ziren. Gerora, balentzian oinarritutako sailkapen bat aurkeztu zuen 1870ean.
Elementuen nozioa eta propietate periodikoak
Elementu hitza greziera zaharretik dator, baina kimikan elementu hitzak duen esanahi modernoa XVII. mendetik aurrera ezarri zen; dena den, prozesu horren nondik norakoa zein den zehaztea ez da kontu erraza. Zenbait pentsalarik Robert Boyleren obra hartzen dute abiapuntutzat. Kimikari eseptikoa zen bera eta bere lanean Boyle elementu hitzaz aritu zen, esanez gorputz primitibo eta sinpleak zirela eta ez zeudela beste gorputzez osaturik. Izatez, azalpen hori Aristotelesen lau elementuen teoriari eginiko kritika bat zen.
Geroagom, taulen konposizio kimikoa ulertzeko modu berri bat osatu zuten kimikariek XVIII eta XIX. mendeetan zehar. Elementu kimikoak ulertzeko modu berri hori Lavoisierren eskutik jaso zuten hasiera batean, Kimikaren tratatu elementala izeneko lanean aritu baitzen hortaz. Lavoisierrek bereizketa bat proposatzen zuen: ezagunak ziren substantzien artean elementu kimikoak bereiztea, uste izanik horrela elementu kimiko horien propietateak hobeto ulertuko zirela. Bide horretatik abiaturik, elementu berri askoren aurkikuntzak eta elementu horien propietateen azterketak eginez, antzekotasun ugari agertzen zirela ondorioztatu zuen. Horrek kimikarien interesa piztu zuen eta sailkatze-modu berri baten garapena abiarazi zuen.
Masa atomikoak
XIX. mendearen hasieran, John Dalton-ek atomismoaren kontzepzio berri bat garatu zuen. Ikerketa meteorologikoak eta gas atmosferikoen azterketa zehatza izan ziren kontzepzio berri honen abiarazleak. Ekarpen nagusia atomismo kimikoa delakoaren eskutik etorri zen. Atomismo kimikoaren formulazio berriak Lavoisiarren definizioarekin egiten zuen bat. Daltonek hidrogeno-atomo baten masa hartu zuen erreferentzia-unitate gisa. Ordutik aurrera masa atomiko (edo pisu atomiko) terminoa erabiltzen da elementu bakoitzaren isotopoen masa atomikoen batezbestekoa adierazteko, eta informazio hori taula periodikoaren barnean sartzen da.
Mendeleieven taula
Dmitri Mendeleiev kimikariak 1869an argituratu zuen bere taula periodikoa, eta ia aldi berean Julius Lothar Meyerrek antzera egin zuen 1870ean. Mendeleyeven mahaia izenaz argitaratu zen lehen bertsioa. Biek ala biek proposatu zuten taula periodikoa antzeko moduan, elementuak zutabetan eta errenkadetan sailkaturik pisu atomikoen arabera. Errenkada edo zutabe berriak egin zituzten, elementuen ezaugarriak errepikakorrak suertatzen zirenean. Handik gutxira, 1871an, Mendeleevek beste taula periodiko bat argitaratu zuen, baina oraingoan antzekoak ziren elementuen multzoak errenkadatan sailkatuta egon ordez, zutabetan zeuden banaturik. Gainera, oraindik aurkitu gabe zeuden elementuen deskribapen zehatza eskaini zuen. Hutsune haiek gerora beteko zirela iradoki zuen, kimikariek elementu natural berriak aurkitzean. Gauzak horrela, Mendeleyeven lanaren onarpena bi arrazoi nagusiengatik gertatu zen: batetik, Mendeleevek hutsuneak utzi zituelako taulan aurkitu gabeko zeuden elementuentzat, eta, bestetik, alde batera utzi zuelako ordura arte erabiltzen zen sailkatze-ordena, taula pisu atomikoen arabera antolatuz.
Dena den, 1913. urtean, Henry Moseleyk, elementu bakoitzari zenbaki atomiko bat esleitu zien, eta horren ondorioz, zuzenketa bat egin behar izan zen taulan; izan ere, Mendeleyevek pisu atomikoa erabili zuen elementuen sailkapena egiteko, eta horrek arazoak sortzen zituen. Hortaz, Moseleyren zehaztapenaren ondoren, arazo horiek konpontzeko, zenbaki atomikoaren arabera berrantolatu zen taula.
Gaur egun ezagutzen dugun taularen egituraketa Horace Groves Demingi zor diogu. Demingek 1923an argitaratutako taulan periodo motz eta ertainak zeuden (gaurko hamazortzi zutabeak). Merc and Company enpresak Demingen taula argitaratu zuen, eta urte horretan Estatu Batuetako eskoletan banatu zituen kopiak; eta 1930eko hamarkadan entziklopedietan zabaldu zen.
Acâș
Acâș Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Suncus infinitesimus
Suncus infinitesimus Suncus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Oryzias orthognathus
Oryzias orthognathus Oryzias generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Adrianichthyidae familian.
Bertsolariya
Bertsolariya 1931tik 1932ra Juan Jose Makazaga bertsozaleak bertsolaritzari buruz Errenterian kaleratutako aldizkaria izan zen.
Srbeč
Srbeč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 299 biztanle ditu eta 6,26 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1226 urtean egin zen.
Paul Hindemith
Paul Hindemith (Hanau, Alemania, 1895eko azaroaren 16a - Frankfurt, Alemania, 1963ko abenduaren 28a) alemaniar musikagile eta teorikoa izan zen.
Biografia
Frankfurteko Operako orkestrako zuzendaria izan zen 1915etik 1923ra, eta, aldi berean, biola jotzen zuen Amar deituriko laukotean.
Euscarthmus meloryphus
Euscarthmus meloryphus Euscarthmus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Paul Hindemith
Biografia
Suitzan eta Ankaran bizi ondoren, AEBetan hartu zuen bizilekua (1939), eta Yaleko Unibertsitateko irakasle izan zen. 1951n Europara berriro itzulirik, konposizio-irakasle izan zen Zuricheko Unibertsitatean.
Hasieran Schoenbergen eragina izan bazuen ere, laster bere bideari ekin zion. Maisua baino melodiaren zaleagoa zen, eta egitura polifonikoa erabili ohi zuen. Tradiziozkoa arbuiaturik, berezko erresonantzia harmonikoetan oinarritu zuen Hindemithek harmonia.
Obra
Musikaren teoriaz ere idatzi zuen: Musika-perpauserako sarrera (1937-1948), Harmonia-ikaslearentzako lanak (1946).
Roquesérière
Biztanleria
2007an Roquesérière udalerrian erroldatutako biztanleak 674 ziren. Familiak 248 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 274 etxebizitza zeuden, 253 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 271 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 253 etxebizitza nagusietatik 217 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 156 etxek bost zituzten. 196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 154 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Roquesérière udalerrian 258 unitate fiskal zeuden, 705 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.737 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 12 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Euscarthmus rufomarginatus
Euscarthmus rufomarginatus Euscarthmus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Srbice (Teplice barrutia)
Srbice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 397 biztanle ditu eta 2,13 kilometro koadroko azalera. Teplice barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Roquesérière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Srbce
Srbce Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 84 biztanle ditu eta 1,59 kilometro koadroko azalera. Prostějoveko barrutian dago.
Roquesérière
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Srbce
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1542 urtean egin zen.
Long Prairie (Minnesota)
Long Prairie Minnesotako hiri bat da. Todd konderrian kokatua dago. 2010ean 3,458 biztanle zituen, 6.77 kilometro koadrotan banatuta.
Laurède
Laurède Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laurède udalerrian erroldatutako biztanleak 357 ziren. Familiak 133 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 184 etxebizitza zeuden, 149 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 181 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 149 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 88 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 223 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 164 lanean zeuden (96 gizon eta 68 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laurède udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 388 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.100 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria eta 1 iturgina.
2000. urtean Laurède udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 215 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Budești
Budești honakoa izan daiteke:
Oryzias pectoralis
Oryzias pectoralis Oryzias generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Adrianichthyidae familian.
Pseudelaenia leucospodia
Pseudelaenia leucospodia Pseudelaenia generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Laugharne Township
, 'Treflan Lacharn', Galesko komunitate eta hautes barruti bat da, Carmarthenshire konderrian. St Clears udalerriaren hego-mendebaldean dago. Nagusiki ingeles hiztunen eremua da, Landsker Line ingelesa-galesaren arteko mugaren hegoladean baitago.
2011ko erroldaren arabera 1.222 biztanle zituen.
Stuart Hall
Stuart Hall (Kingston, 1932ko otsailaren 3a, Londres, 2014ko otsailaren 10a) soziologo eta kulturaren inguruko teorilari jamaikarra izan zen, 1951tik bere heriotzararte Ingalaterran bizi izan zena. Raymond Williams, Richard Hoggart y E. P. Thompson ekin batera ikasketa kulturalen erreferenteetako bat da. 1968tik -79ra Bhirmingham unibertsitateko Center for the Contemporany Cultural Studies-eko presidentea izan zen. Horren ostean Britaina Handiko The Open Universiti-ko irakaslea izan zen, 1997an irakasle emeritua izendatu zuten arte. Joera Marxistaduna, Antonio Gramsciren hegomonia kontzeptuak komunikabide eta kultura popularrean duen eragina aztertu zuen.
Kodifikazio/dekodifikazio eredua
Hall-ek Stuart Hall: Critical dialogues in cultural studies (2001, Routledge) bere liburuan azaldu zuen eredu hau. Eredu honen arabera mezu bat era askotan kodifikatu eta dekodifikatu daiteke. Horren aburu Hall-ek produktu mediatikoak mezu polisemikoak bezala ikusten ditu, mezuen sortzaile eta hartzaileen arteko gerra kultural bat bataillatzeko balio dutenak.
1993an idatzi zuen The television discourse - encoding and decoding (en Gray, A. & McGuian, J. Studing culture. An introductory reader, pág. 28-35) testuaren arabera, gizabanakoak mezu bat dekodifikatzeko hiru bide ditu:
Etzelsrode
Etzelsrode Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Etzleben
Etzleben Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Srbice (Domažliceko barrutia)
Srbice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 390 biztanle ditu eta 13,83 kilometro koadroko azalera. Domažliceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1428 urtean egin zen.
Juan Jose Makazaga
Juan Jose Makazaga Mendiburu (Altza, Donostia, 1887 - Errenteria, 1963), Donostiako Altza auzoan jaio zen, eta nahiz eta bertsolaria ez izan, bertsolaritzaren inguruan lan handia egin zuen.
Biografia laburra
Inprimatzailea izan zen lanbidez, lehenik Ordizian eta 1926tik aurrera Errenterian. Errenteriako Makazaga moldiztegiko nagusia zen. Kanta paperez gain, "bertso-berri"z osatutako sortak ere kaleratu zituen. Garaiko bertsolari askoren lanak bere kabuz inprimarazi zituen, jatorrizko testua errespetatuz.
1931 eta 1932 bitartean hiru orriko bertso aldizkaria argitaratu zuen astero, 14 hilabetetan zehar, "Bertsolariya" izenekoa. Bertsolariyak autore zahar eta berrien bertsoak zekartzan, Hegoaldekoak gehienbat, baina Iparraldekoak ere bai. Azkenean, 330 orrialdeko liburu bilakatu zen.
Sachatamia albomaculata
Sachatamia albomaculata Sachatamia generoko animalia da. Anfibioen barruko Centrolenidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Llanarthney
, 'Llanarthne', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 7,5 milia ekialdera dago, eta Llandeilo udalerritik 6 milia hego-mendebaldera.
2011ko erroldaren arabera 765 biztanle zituen, horietako %61a gales hiztuna.
Suncus lixus
Suncus lixus Suncus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
France-Champagne
France-Champagne izeneko kartela Pierre Bonnard margolari, ilustratzaile eta litografo frantsesak sortu zuen 1891ean, E. Debray bezero-iragarlearentzat edari alkoholdun bat ezagutzarazteko: Xanpaina.
Testuinguru historikoa
1870 eta 1914 bitartean, Europak aurrekaririk gabeko bakealdia ezagutu zuen, berrogeita lau urte horietan ez baitzen nazioarteko gerra-gatazka handirik izan. Gainera, Bigarren Industria Iraultza ren ondorioz, hedapen ekonomikoko aldia izan zen.
Industrializazioak enpleguaren hazkundea bultzatu zuen, eta, ondorioz, baita familien diru-sarrera ekonomikoa ere. Elikaduraren, medikuntzaren eta higienearen hobekuntzek biztanleriaren hazkunde handia eta, aldi berean, urbanizazio-fenomenoa eragin zuten. Horrela sortu zen hiri gizarte baikor eta industrializatua, bere burua moderno, kosmopolita eta dinamiko gisa ikusten zuena, aurrerapen zientifiko eta teknologikoan konfiantza handiarekin, pertsonen bizitza hobetzeko bide gisa.
Belle époque deitu ohi zaio garai horri, Europako gizartearen ezaugarri izan zen baikortasun eta etorkizunarekiko konfiantza giroagatik.
Testuinguru horretan sortu ziren mugimendu artistiko batzuk, modernismoak, eta horien artean aipa daiteke Art Nouveau.
Art Nouveau
Art Nouveau, arte modernista edo modernismoa nazioarteko arte eta dekorazio mugimendu bat izan zen, 1890 eta 1914 artean garatua gutxi gorabehera. "Arte berria", bere izenak frantsesez adierazten duen bezala, estilo originala, gaztea eta modernoa zen. Industrializazio gero eta handiagoaren aurka, artisautza tradizionalari eta naturari balio handiagoa ematen zitzaion. Art Nouveau-ak natura baloratzen zuen, eta aro industrialean eskuragarri zeuden materialak eta teknikak baliatu zituen estilo modernoa sortzeko: Natura behatu zuen azken mugimendua izan zen, eta industria-aroarekin lotura ireki zuen lehena.