cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Libro de Alexandre
Libro de Alexandre («Alexandreren liburua») Erdi Aroan Alexandro Handiaren gaia ukitzen zuten elezahar landuen gaztelaniazko bertsioa izxan zen, XIII. mendearen erdian Juan Lorenzok idatzia. Iturri nagusiak Roman d´Alexandre frantsesa, eta Gualterio de Châtillonen Alexandreis latinezko poema dira, azken hau Kinto Kurtzio Ruforen lanean oinarritua zelarik. Mazedoniako buruzagia alegiazko elementuez inguraturik ageri da, egiazko nortasuna desitxuratuz eta haren biografia abentura eleberri bihurtuz: Alexandroren amazonen aurkako borroka, Babiloniako ikusgarrien deskribapena, hegan egiteko makina, etab.
Trimetoprim/sulfametoxazol
Trimetoprim/sulfametoxazola edo kotrimoxazola trimetoprimaz eta sulfametoxazolez egindako antibiotikoa da, normalean 1: 5eko erlazioan erabiltzen dena. Trimetoprima bakteriostatiko bat da, trimetoxibentzilpirimidinatik eratorria; sulfametoxazola, berriz, akzio ertaineko sulfonamida bat da. Biek ala biek tetrahidrofolatoaren sintesi-ibilbideari eragiten diote, eta eragindako bakterioek ezin dute purinarik sintetizatu.
Trimetoprim/sulfametoxazola 1974an merkaturatu zuten.
Langraiz bidea (ETAko presoak)
Langraiz bidea ETAko presoentzako birgizarteratze plan bat izan zen, 2008-2011ko legegintzaldian Espainiako Gobernuak abiarazia, José Luis Rodríguez Zapatero presidentearen buruzagitzapean, Loiolako negoziazioen porrotaren ondoren, ETAri irtenbide negoziatua ematearen bidea amaitutzat jota. Langraiz bidea 2009an ireki zen, PSOE alderdia Espainiako Gobernuan zelarik, eta 2011n itxi, PP alderdiak gobernu hori eskuratu zuenean. Guztira 27 preso sartu ziren Langraiz bidean.
Bide hori aukeratzen zutenek espetxeko hirugarren gradua (egunez kartzelatik ateratzeko eta asteburuetan baimenak lortzeko aukera) lor zezaketen; eta, zigorraren hiru laurdenak betetzean, birgizarteratzeko aurreikuspen positiboak zituzten presoak baldintzapean aske gera zitezkeen. Euskal Preso Politikoen Kolektiboak ez zuen prozesu hori begi onez ikusi, eta Langraiz bidean sartutako preso guztiak kolektibotik kanporatu zituen.
Euskal Autonomia Erkidegoan, gehiengo politiko eta sindikalaren babesa jaso zuen Langraiz bideak. Plan horren aurka agertu ziren Batasuna (euskal presoei egindako xantaia zela argudiatuta) eta PP.
Sartzeko baldintzak
Langraiz bidean sartu ahal izateko, presoek hiru baldintza bete behar zituzten: borroka armatutik aldentzea, biktimei barkamena eskatzea, eta beren ekintzen erantzukizun zibila ordaintzeko konpromisoa hartzea.
Aurrekariak
2006ko martxoan, ETAk su-etena eman zuen. Euskal Herriko gatazkari bukaera emateko asmoz, Loiolan (Azpeitia, Gipuzkoa) negoziazioak izan ziren Batasunaren, EAJren eta PSEren artean. ETAk eta Espainiako Gobernuak (PSOE) ere negoziazioak egin zituzten. Negoziazio horiek porrot egin zuten, ordea. 2006ko abenduan Madrilen Barajasko atentatua egin zuen ETAk, artean su-etenean zela; bi pertsona hil ziren. 2008an Inaxio Uria enpresaburua hil zuen ETAk. 2009aren hasieran, ETAk 50 urte bete zituen.
Ibilbidea
Elkarbizitzaren aldeko ekimenak egin ziren (idatzi publikoak, hitzaldiak, liburuak, dokumentalak, filma...).
2013ko azaroaren 22an, ETAk hildako Joseba Goikoetxea ertzainaren 20. urtemugako ekitaldian, Langraiz bideko Andoni Alzak eta Carmen Gisasolak parte hartu zuten. Ageriko lehen elkartzea izan zen etakide ohi biren eta Rosa Rodero alargunaren artean.
Estoniako historia
Estoniako historiak gaur egungo Estonia herrialdean gertatu direnak biltzen ditu.
Erdi Aroa, Aro Modernoa eta XIX. mendea
X-XII. mendeetan, Estoniako hego-ekialdea antzinako Errusiar estatuaren mende egon zen. XIII. mendearen hasieran, alemaniarrek menderatu eta kristautu zituzten estiarrak, estoniarren aurretikoak, arrazaz fino-ugriarrak, eta paganoak. Ondoren daniarrak etorri ziren, eta Tallinn sortu zuten 1219. urtean. 1343-1345 urteetako nekazarien matxinada handien ondoren, Ezpataren Zaldunek Estonia Danimarkari erosi (1346), eta zergapeko egin zituzten estoniarrak, Hansak portuetako joan-etorria beretzat gordetzen zuelarik.
1558-1581 bitartean, Ivan Izugarriaren garaian, Baltikorako irteera bila ari ziren errusiarrek Narva eta Tartu hiriak hartu zituzten. 1561ean, Ordena Teutonikoa desegin zenean, Suediar Inperioaren, Danimarkaren eta Poloniaren esku geratu zen Estonia. XVII. mendean, suediarren mendean geratu zen guztiz; horiek luteranismoa eraman eta Tartuko Unibertsitatea sortu zuten 1632an.
Iparraldeko Gerra Handian (1700-1721), Petri Handiak Estonia hartu zuen 1710ean eta, 1721eko Nystadeko Hitzarmenaren ondorioz, suediarrek Errusiar Inperioaren esku utzi zuten, Livoniarekin batera. Zergapekotza baztertua izan zen XIX. mendearen hasieran. Mende horren bukaeran, Alexandro III.aren errusiartze ahaleginen kontra altxatu ziren estoniar idazleak (Friedrich Reinhold Kreutzwald eta Carl Robert Jakobson).
XX. mendea
1917ko Otsaileko Iraultzaren ondoren, behin-behineko errusiar gobernuak askatasuna eman zion Estoniari (1917ko apirilaren 12ko dekretua), baina Urriko Iraultzan, sobietar agintea ezarri zen Estonian 1917ko azaroaren 28an. 1918ko otsailean, alemaniarrek Estoniari eraso zioten, boltxebikeek Tallinn utzi zuten, eta otsailaren 24an behin-behineko gobernu estoniarrak askatasuna deklaratu zuen. Brest-Litovskeko Itunaren bidez (1918ko martxoaren 3a), Alemaniaren eskuetan utzi zituen Errusiak Baltikoko lurraldeak, eta Alemaniaren errenditze egunean berriro askatasuna deklaratu zuen behin-behineko estoniar gobernuak; Tartuko Hitzarmenean (1920ko otsailaren 2a), askatasun hori onartu zuten sobietarrek.
1934an, Konstantin Päts Batzar Nazionaleko lehendakariak diktadura ezarri zuen. 1940ko abuztuaren 1ean, Armada Gorriak beretu eta sobietar errepublika sozialista bihurtu zen Estonia. Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek hartu zuten 1941eko abuztuan, baina berriro sobietarrek eskuratu zuten 1944an.
1988an, Moskuko gobernuak Sobietar Konstituzioan aldaketak egin zituenean, bere legeak Sobietar Batasuneko legeen aldean gailentasuna zutela erabaki zuen Estoniako Biltzarrak. Perestroikaren garai horretan independentziaren aldeko mobilizazio jendetsuak burutu ziren Estonian, eta 1989an estoniarrek era masiboan parte hartu zuten Bide baltiko deritzonean, sobietarren okupazioaren amaiera eskatzeko. 1990. urteko martxoaren 30ean Estoniako legebiltzarrak independentzia adierazi zuen berriro ere, eta 1991ko abuztuaren 20an lortu zuen independentzia SESBetik. Geroztik estatu burujabea da Estonia.
Azken urteak
1992ko konstituzio berriak sistema parlamentarioa ezarri zuen. Urte horretan bertan, Lennart Meri, Koalizioko Alderdi Nazionaleko kide, hautatu zuten presidente. Estonia izan zen errubloa utzi eta bere dirua sortu zuen Ekialdeko Europako lehenengo herrialdea. Pribatizazio ugari egin zen, eta erregimen komunistan zehar kendutako ondasunak itzuli ziren. 1993an, estatu nazionalista zorrotza onartu zen, errusiar biztanleengan (biztanleriaren % 30) eragina izan zuena batez ere. Neurri horri erantzun nahian, Boris Jeltsin errusiar lehendakariak gas naturalaren hornikuntza eten zuen, eta errusiar armada Estoniatik irteteko prozesua ere geldiarazi egin zuen. Azkenik, errusiar gudarostea 1994an atera zen Estoniatik.
1995eko hauteskundeetan Koalizioko Alderdia galtzaile irten zen, eta Tiit Vahi izan zen lehen ministro. Gobernu berriak eztabaida handia sortu zuen, komunista ohi asko baitzeuden bertan. Horrezaz gainera, urte hartan bertan Barne Arazoetako ministroaren ustelkeria salatu zuten, eta gobernu taldea desegin zen. Gobernu berri bat antolatu zen, Erreformaren Alderdiko kideez osatua.
San Pietro in Cariano
San Pietro in Cariano Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Estoniako historia
Azken urteak
1996an, Lennart Meri hautatu zuten berriz ere presidente. 1999an, Mart Laar izendatu zuten lehen ministro. 2002an eman zuen dimisioa, desadostasunak izan zituelako bere alderdiarekin. Haren agintaldian, Estonia izan zen sobietar errepublika ohien artean ekonomia sendoena zeukana, eta bidea urratzen hasi zen Europar Batasunean sartzeko. 2003ko erreferendumean, herritar gehienek Europar Batasunean sartzearen aldeko aukera egin zuten. 2004an, Estonia NATOn eta Europar Batasunean sartu zen. 2014an, Taavi Rõivas eskuindarra aukeratu zuten lehen ministro.
San Pietro in Cariano
Mugakideak
San Pietro in Carianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carolina Bang
Carolina Herrera Bang, Carolina Bang bezala ezagutua, (Santa Cruz Tenerifekoa, Kanariak, 1985eko irailaren 21a) aktore espainiarra da.
Tenerifen jaioa, txikitatik Madrilen bizi izan da. Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan Arkitektura Teknikoa ikasi zuen antzezpen ikasketak gauzatzen zituen bitartean.
2008an Álex de la Iglesiak zuzendutako Plutón B.R.B. Nero telesailean Lornaren papera antzeztu zuen. 2014ko ekainean Álex de la Iglesia ezkondu zuen.
Gabriel Espartza Perez de Izurdiaga
Salamancan kalonjea eta Gipuzkoan artxidiakonoa, 1659an Badajozko, 1662an Salamancako eta 1670ean Calahorrako eta La Calzadako apezpiku hautatu zuten.
Creagrutus barrigai
Creagrutus barrigai Creagrutus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Domiku
Domiku euskal gizon-izen bat da, Erdi Aroan anitz erabilia. Latineko Dominicus («Jainkoarena») kristau izenetik dator. Honela deitu diren hiru santu nagusi daude: Siloskoa, Guzman eta Calzadakoa. Azken horren jaieguna maiatzaren 12a da. 1162an Domicu Ezquerra agertzen da Zizur zendean (Nafarroa Garaia). Aldaerak: Txomin eta Iparraldean erabiltzen den Dominix.
Emakumeentzako euskal izen baliokidea Domeka da. Inguruko erdaretako gizon izen baliokideak, berriz, Domingo (gaztelaniaz) eta Dominique (frantsesez).
Tasio
Tasio 1984 urtean eginiko euskal filma da. Montxo Armendarizek egin zuen Eusko Jaurlaritza, ETB eta TVEren laguntzarekin.
Sinopsia
Tasio, Lokiz mendilerroaren magalean dagoen herri batean osasuntsu eta zoriontsu hazten den haurra da. 8 urterekin, familiaren beharrak tarteko, mendian hasi behar du lanean, aitak egiten dituen txondorretan laguntzen. 14 urterekin ikazkina egiten da eta handik gutxira Paulina ezagutuko du, bere bizitzako emakumea izango dena. Nahiz eta garai hartako zirkunstantziek gizonak lan finko batera egokitzera eta herrietatik hirietara emigratzera behartzen dituzten, Tasiok nahiago izango du bere askatasun pertsonala mantendu eta mendian bizi, bakardaderik handienean.
Filma benetako pertsonaia baten bizitzan dago oinarriturik: Anastasio Otxoa Ruiz (Tasio), ikazkin askea eta ezkutuko ehiztaria, 1916an Zuñigan jaioa eta 1989an Berrotzako Valderrota mendian hil zena.
Belleville-en-Beaujolais
Belleville-en-Beaujolais ( ahoskatua) Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2019an eratu zuten Belleville eta Saint-Jean-d'Ardières batuz. Izen bereko kantonamenduko udalerri-burua da.
Saona ibaiaren ertzetan dago, Lyondik 45 kilometrotara.
NGC 3363
NGC 3363 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Kortrijk
Kortrijk (nederlanderaz; frantsesez Courtrai ) Belgikako iparraldeko hiria da, Mendebaldeko Flandrian dagoena. Belgikako hamargarren hiririk populatuena da. Leie edo Lys ibaiaren ertzean dago.
Historia
Antzinateko Curtracum herri erromatarraren inguruan eraiki zen Kortrijk hiria eta oso oparoa izan zen Erdi Aroan zehar ehungintzari esker. Frantsesek inbaditu zuten 1297. urtean baina flandriarren esku utzi behar izan zuten 1302. urteko guduan flandriarrek frantsesak garaitu ondoan. Flandriarrek urtero ospatzen dute Kortrijkeko garaipena.
Ekonomia
Turismoa eta industria (ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.
Javier Arriola
Javier Arriola Lizarralde edo Arriola IV.a (1934ko urriaren 6a, Elgoibar - 2003ko otsailaren 13a) gipuzkoar eusko pilotari profesional bat izan zen.
1962ko Munduko Pilota Txapelketa irabazi zuen.
Kortrijk
Ondarea
Eraikuntza aipagarri ugari dira Kortrijk hirian: XIII. mendeko Ama Birjinaren eliza (XIII. mendeko kanpandorreak, XIV. mendeko kapera, Antoon van Dyck margolariaren obrak), San Martin eliza (XIV. mendea), Leie ibaiaren gaineko Broel zubia (alde banatan XIV. mendeko dorreak dituena), udaletxe gotikoa eta XIV. mendeko kanpandorrea.
Garai (argipena)
Garai hitzak adiera zenbait ditu:
Lurraldeak:
Euskal deitura da, adibidez pertsona hauena:
Gabriel Esparza
Gabriel Esparza edo Espartza izan daiteke:
Buruntza
Buruntza (441 m) Donostialdeko mendi bat da. Andoain (hegoaldera), Lasarte-Oria (iparraldera) eta Urnieta (ekialdera) herrien artean dago, hango herriguneetatik ere nahiko hurbil. Mendia ipar-ekialdetik hego-mendebalderako norabidean luzatzen da. Ikusgarriak dira mendiaren ekialdeko magalean dauden harrobiak, neurri handi batean mendia desitxuratu dutenak. Gailurretik gertu, Burdin Aroko kastro edo antzinako herrixka gotortu baten aztarnategia dago, monumentu-multzo izendatua. 2013 urtetik Euskal Y sareko trenbideak zeharkatzen du tunel batez mendebaldetik ekialdera. Gertuko gailur nabarmenak Andatza (mendebaldera) eta Adarra (ekialdera) dira.
Kondaira
Kondairaren arabera, Buruntza menditik Sansonek habailaz botatako harri handiak sortu zuen Aballarri izeneko gailurra Adarra mendian. Hona kondaira jasotzen duen testigantza:
Burdin Aroko herrixka
Burdin Aroko garaiko herrixka gotortua txikia da (ez da hektarea batera iristen) eta 441 metroko garaieran kokatua dago, babeserako moldaturiko haitz batean, iparralderantz malda handiarekin. Hegoaldetik 200 metro inguruko harresia dago. Herrixkaren kokapena Buruntza mendiak eskaintzen duen ikuspegi zabalagatik eta babeserako aukerengatik aukeratu zela uste da.
Indusketa arkeologikoa
1989ko maiatzean aurkitu zuen herrixka Carlos Olaetxeak. Urte hartan Gipuzkoako Burdin Aroko herrixkak aurkitzeko prospekzio kanpaina beste zonalde batzuetan egiten ari ziren, baina Aranzadi Zientzia Elkartean abisu bat jaso ondoren Buruntza ere aztertu zuten. Tontorretik 50 metro ingurura, hegoaldeko hegalean, tamaina txikiko terraza egitura bat aurkitu zuten, gutxi gorabehera 5 metroko zabalerakoa, eta baita, harresi edo terrazari eusteko horma osatzen duen kareharrizko harri-koskor metaketa bat ere. Terraza bi aldeetatik iparraldeko malkarrak ixten du, 0,77 hektareako azalera osatuz. Terraza mozten duen mendi-bidean ontzi baten hondoko zeramika porotsu zati batzuk aurkitu zituzten. Ondoren, inguru horretan 1x1 metroko laginketa bat egin zuten 25 zentimetro sakonduz, emaitza oso positiboekin: gutxienez hiru ontziren zatiak aurkitu zituzten eta baita hainbat ikatz zatitxo ere, New Jersey-ko Teledyne Isotopes-ek egindako datazioaren arabera k.a. 860 (± 90) urtekoak direnak. Emaitza ikusirik, indusketa kanpaina abiatu zuten Andoaingo Udalak babestuta eta Gipuzkoako Foru Aldundiak diruz lagunduta.
1992 eta 1996 artean indusketa lanak egin zituzten Carlos Olaetxearen zuzendaritzapean.
Grand Colombier (Ain)
Grand Colombier Jurako tontorra da, Ain departamenduan dagoena. 1.534 metroko garaieran dago.
Buruntza
Testuingurua
Andoainerantz jo aurretik, Nafarroatik Gipuzkoara sartutako bi zutabe frankistek bat egin zuten Jose Iruretagoyena Solchaga koronelaren aginduetara: batetik, Lizarratik abiatu, uztailaren 20an Altsasu hartu, eta Oria bailaratik sartu ondoren, abuztuaren 10ean Tolosa hartu zuten Pablo Cayuela Ferreira teniente koronelaren tropak, eta bestetik, Berastegitik Tolosa inguratuz Leaburutik etorritako Latorre-renak. Bi helburu zituzten: Donostia estutu eta Oiartzungo sektoreko indarrekin bat egitea, eta Tolosa segurtatzea, jeltzaleek defentsa-lerro bat ezarria baitzuten Azpeitiko errepidea moztuz.
Bitartean, Andoaingo errepublikarrek defentsa prestatu zuten, eta gudariak Belabietarantz abiatu ziren Berastegitik eta Leitzaranetik zetozen kolpistei bidea moztu asmoz. Lehen borrokaldia abuztuaren 11an izan zen, eta hiru errekete eta Andoaingo Nicolas Agirre, Kaxtro, hil ziren. Tolosa erori ondoren, hurrengo egunean, Andoainerantz abiatu ziren frankistak eta errepublikarrak Buruntza - Santa Barbara - Oriamendi - Santiagomendi ilarara erretiratu ziren. Ilara horrek Astigarraga - Errenteriakoarekin bat egiten zuen, Donostia hegotik eta ekialdetik babestuz.
Grand Colombier (Ain)
Geografia
%20tik gorako ehunekoak dituen Grand Colombier mendatea bere puntu altuenetik gertu dago, Bugey aldean.
Buruntza
Andoaingo borrokaldia
Abuztuaren 16an Latorre zutabeko bi taldeek, Becerra eta Tutor komandantearen agindupean, San Esteban ermita ingurua eta Goiburu auzoa hartu zituzten. Becerra komandantea, sei blindaturekin Andoaingo erdigunera sartu zen, baina geratu egin behar izan zuen Zumea kalean, Donostia eta Tolosa arteko tranbiaren kotxe-tokian, bertan lubakitutako errepublikarrek tiroka erantzun ondoren. Andoaingo defentsan parrokiako dorrean ere metrailadore bat ezarri zuten. Lehen saiakeran ez zuten lortu herrira sartzerik, eta inguratzea erabaki zuten: Cayuelaren tropek ezkerreko frontea ziurtatu zuten, Zizurkil, Aduna eta Sorabilla hartuz. Frankisten aurrerapena galarazi asmoz, errepublikarrak Santa Krutz eta Bekoplazako zubiak lehertzen saiatu ziren, baina ez zuten lortu guztiz suntsitzea. Abuztuaren 16ko gauean, inguratuak izateko arriskuaren aurrean, Buruntzako posizioetara atzera egitea erabaki zuten. Hurrengo egunean, kolpisten kamioi blindatuen zutabea herrira sartu zen, eta Tutorren tropak Urnietarako bidean dauden gainetan kokatu ziren. Abuztuaren 18 eta 20an hegazkin errepublikarrek Andoain bonbardatu zuten, hiru hildako eta bi zauritu eraginez.
Herritarren ihesaldia
Andoaingo udal artxibategiko dokumentazioaren arabera, herriko populazioaren ehuneko hamarrak, 363 herritarrek, ihes egin zuten uztailaren 23 eta abuztuaren 18 artean. Gehienak Gipuzkoako beste herrietara ebakuatu zituzten, asko Donostia eta Zumaiara, eta gutxi batzuk Frantziara.
Buruntzako borrokaldia
Andoain okupatu ondoren, tropa kolpisten hurrengo helburua Buruntza hartzea izan zen, Donostia hegoaldetik babesteko defentsa-lerroko kokapen garrantzitsua zelako. Erasoa prestatzeko posizioak ezarri zituzten Leizotz auzoko Asu baserriko zelaietan, herriko kaskoan eta Sorabillan. Abuztuaren 22an Belkoain mendia hartzen saiatu ziren, ustez errepublikarrek abandonatu zutelako, baina Azpeititik etorritako gudariek aurre egin zieten. Hurrengo egunean, abuztuaren 23an, Buruntzako operazioak hasi ziren. Becerraren taldeak Derrepente baserriraino iristea lortu zuen arren, atzera egin behar izan zuten, ezin izan zituztelako errepublikarrak lubakietatik kanporatu. Abuztuaren 30eko goizaldean Buruntza hartzea lortu zuten arte egunero egon ziren borrokaldiak mendian, eta abiazio errepublikarrak Andoain bonbardatzen jarraitu zuen. Frankisten bandoan 80 hildako egon ziren eta Xabier Lasa Bergararen arabera 16 errepublikar hil ziren.
Ondorengo gertaerak
Buruntza hartu ondoren borrokaldiek inguruetan jarraitu zuten. Irailaren 5ean Estenaga mendia eta Oria auzoa okupatu zituzten frankistek. Irailaren 6an Urnietara sartu ziren, baina atzera egin behar izan zuten. Kolpistek Errenteriako sektoreko defentsa lerroak gainditu eta Santa Barbara hartu ondoren errepublikarrek kostalderantz erretiratu behar izan zuten.
Buruntzako gurutzea
Buruntzako 10 metroko altuerako gurutzea Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Falange Española Tradicionalista y de las Jonsen Andoaingo bulego nagusiaren ekimenez altxarazi zen bando nazionalean hildakoen omenez. Gurutze hau Gerra Zibila eta diktadura goraipatzen duten Euskadiko ikur eta monumentu publikoen katalogoan zerrendatua dago. 2021eko abenduaren 17tik 18rako gauean Ernai gazte erakundeak bere gain hartutako ekintza batean eraitsi zuten arte han jarraitu zuen gurutzeak, baina ez oroigarritzat jarri zuten plakak, 1960ko hamarkadan ezezagunek txikitu baitzuten. Testu hau zuen plaka horrek:
Eraikitzea
1939ko uztailaren 26an Andoaingo Udalbatzak baiezkoa eman zion Falange Española Tradicionalista y de las Jonsek gailurrean gurutzea jartzeko egindako eskaerari eta Gipuzkoako baso-bulegoari jakinaraztea erabaki zuten. Udal korporazioak bat egin zuen erakunde falangistak emandako arrazoiarekin: "En memoria de los caídos en esta Santa Cruzada que gracias a Dios y a nuestro invicto Caudillo terminó felizmente" (Gurutzada Santu honetan eroritakoen oroimenez, zeinak amaiera zoriontsua izan duen Jainkoari eta gure Buruzagi garaitu gabeari esker). 1939ko abuztuaren 21ean Gipuzkoako baso-bulegoaren agiria jakinarazi zen Andoaingo Udalbatzan, baimena berresteaz gain, poza agertu zuten ekimenagatik.
1939ko irailaren 3an inauguratu zuten. Meza ospatu zuten mendian agintari eta herritarrak bertan zirela eta ondoren tontorrera joan ziren gurutzea bedeinkatu eta Buruntzako borrokaldietan hildako frankisten aldeko errespontsu bat errezatzera. Egun gutxira, irailaren 24an, beste gurutze bat inauguratu zuten gertu dagoen Belkoain mendiaren gainean.
Gurutzearen oinean dagoen zementuzko bankuan eskuz egindako inskripzio hau irakur daiteke: "ju 1939".
Frankoren diktaduran gurutzean ikurrina jartzea
Francoren diktadura garaian, ikurrina debekatua zegoenean, San Roke egun batean ikurrina jarri zuten ezezagunek Buruntzako gurutzeko puntan. Guardia zibilek ikurrina kentzeko agindua eman zuten.
Eraistea
2021eko abenduaren hasieran ezezagun batzuk gurutzea eraisten saiatu ziren tresneria profesionala erabiliz: oinarrian dagoen porlana bi aldetatik puskatu ondoren, barruko burdin batzuk errotaflexarekin ebaki zituzten. 2021eko abenduaren 17tik 18rako gauean eraitsi zuten. Ernai gazte antolakundeak bere gain hartu zuen eraisketa Twitterren idatzitako txio baten bidez:
Erreakzioak
Andoainen frankismoak eragindako biktimen eskubideen alde lan egiten duen "Oroituz, Andoainen" elkarteak agiria zabaldu zuen. Andoaingo Udal artxiboko dokumentuek, prentsa historikoak eta lekukotza pertsonalek gurutzearen jatorriaren gaineko zalantzarik ez dutela uzten adierazi zuten. Gurutzea Buruntzako punturik altuenean jarri ordez inguruko herrietatik gehien ikusten den lekuan jartzea erabakitzean, bando frankistako hildakoak ohoratzeaz gain, nork irabazi zuen eta nork agintzen zuen ikusarazi nahi izan zutela, biktimak umiliatuz. Elkartea 2007ko memoriaren legearekin oso kritikoa da, baina beren ustez egokiena ikur frankistak kentzea agintzen duen kapitulua aplikatuz Buruntzako gurutzea dagoeneko erretiratuta egotea litzateke, aldi berean Buruntzaldeko herritarren artean pedagogia eginez, gurutzearen historiari buruzko ezjakintasuna handia delako.
Lasarte-Oriako PSE-EEk, EAJk eta ELOPek (Elkarrekin Lasarte-Oria Podemos) adierazpen bateratua bidali zioten Txintxarri herri aldizkariari gertaera arbuiatuz. Gurutzea frankistek estatu-kolpearen ondorengo gerra garaitzean eraiki zuten arren, herritarrek esanahi berria emanez onartua zutela eta Buruntzaldean esanguratsua zela adierazi zuten, eta azpimarratu zuten gurutzea eraistea errespetu falta iruditzen zitzaiela gurutzeari beste esanahi bat ematen zietenekiko.
Memoria historikoa berreskuratzearen alde lan egiten duen Lasarte-Oriako Islada Ezkutatuak taldeak ere oharra bidali zuen Txintxarri herri aldizkarira. Buruntzako gurutzea demokraziaren aurka altxatutakoek gerra irabazi ondoren eraikitako monumentua zela zalantzarik ez dagoela adierazi zuten, eta helburua erregimena sortzen lagundu zutenen glorifikazio eta oroitzapena zela. Elkarteak gogorarazi zuen 2007ko abenduaren 26ko 52/2007 Memoriaren Legearen arabera herri-administrazioek horrelako oroigarriak kentzeko eskumena izan arren, ez dutela horrelakorik egin. Sinbolo frankista hauek aspaldi desagertuta egon beharko luketela esan zuten eta horren ardura administrazio publikoak hartu beharko lukeela bere gain, ez beste edozein erakundek. Beren ustez eraisketa inguruko biztanle gehienen iritzia kontuan hartu gabe egin zen eta gurutzearen iraupena ikusita, kanpaina pedagogiko bat egin behar zen sinboloaren jatorria eta esanahia ezagutzera emateko.
Espainiako Abokatu Kristauen salaketa
2022ko uztailaren 18an Tolosako 3. Instrukzio Epaitegiak bideokonferentzia bidez deklaratzera deitu zuen Ernairen legezko ordezkaria, Espainiako Abokatu Kristauen Fundazioak salaketaren ondorioz. "Erlijio sentimenduen aurkako delitua, gorrotoa bultzatzea, ondareari kalteak eragitea" eta "legez kanpoko elkartzearen larrigarria" aipatzen ziren salaketan. Ez zen epaiketarik egin.
Ernairen plaka
2022ko uztailaren 18an Ernaik plaka bat jarri zuen gurutzea egondako hormigoizko plataformaren ertz batean. Sare sozialetan zabaldu zuten bideo batean, Buruntzakoaz gain, frankismoan zutitu eta Ernaiko kideek eraitsitako gurutzeak egondako hainbat lekutan plakak jartzen ageri dira: Ondarroa, Lemoa, Barakaldo...
Testu hau du plakak:
Buruntzako ikurrina
2022ko urriaren 1ean, ikurrina jarri zuten Andoaingo abertzale batzuk Buruntzako tontorrean masta handi baten gainean, 2021eko abenduan Ernaiko kideek eraitsi zuten arte gurutzea egondako lekuan. Ikurrina eta masta zuria metalezkoak dira. Egituraren oinarrian ikurrina noiz jarri zuten ikus daiteke: "2022-X-1". Prestaketa lanak astean zehar egin zituzten. Ikurrina eta masta bizkarrez igo eta Buruntzako tontorrean bertan muntatu zuten egitura. Urriaren 28an ikurrina zutitu zuen Andoaingo talde abertzaleak ekintzaren irudiak dituen bideoa zabaldu zuen.
Buruntzako harrobiak
Buruntzan bi harrobi daude: bat Andoaingo lurretan kokatua, 1910ean hasi ziren ustiatzen, bestea Andoain eta Urnieta artean zatitua, 1956an.
1910ean Rezola zementu lantegiak errentan hartu zuen Andoaingo herri-lurretan kokatutako harrobia. Urtean 2.000 metro kubiko eskuratzen zituzten. Añorgako fabrikatik urrun egon arren, garai hartan proiektuan zegoen Donostia eta Tolosa arteko tranbia erabiltzen hasi ziren laster, konboi berezietan ontziratze erregularrak eginez.
1950eko hamarkadan harriaren lehen haustura egiteko eraikin bat jarri zuten harrobian. Ordura arte Añorgako fabrikan egiten zuten lan hori. Une hartan egunean 400 tona ekoizten zituen harrobiak batez beste.
San Roke baseliza
San Roke baseliza 340 metroko altueran dago, Buruntza mendiko tontorretik gertu, harrobiaren gainean. Zementuzko eraikin txiki bat da. 4,3 x 3 metroko barne azalera du, eta 3,8 metroko altuera. "ERROKE DEUNA" idazkuna duen burdin forjatuzko ate batek ixten du eraikina. Barrualdea azulejo zuriz apaindua dago. San Rokeren hiru irudi egon dira baselizan. Baselizatik gertu mahaiak eta tximinia dituen zementuzko babeslekua dago.
Tradiziozkoa zen abuztuaren 16an, San Roke egunean meza errezatzea. Data horretan Andoaingo Buruntza auzoko jaiak ospatzen dira.
Urtezahar eguneko erromeria
Lasarte-Oriako Ostadar Saiarre Kirol Taldeak eta Ttakun Kultur Elkarteak hamaiketakoa eta erromeria antolatzen dute urteko azken egunean Buruntzako San Roke ermitan. 2020 eta 2021ean bertan behera utzi zuten ospakizuna COVID-19 pandemiagatik.
Igoera
Ohiko igoera Azkorteko lepoan hasten da (210 m), non baseliza bat dagoen, eta ongi markatutako bidezidor batetik jarraitzen du gailurreraino, non porlanezko kristau gurutze handi bat dagoen. Gailurretik hego mendebaldera San Roke baseliza txikia eta aterpe bat daude.
Jastrzębia udalerria
Jastrzębia Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Radom barrutian kokatuta. 89,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6975 biztanle zituen.
Hapeville (Georgia)
Hapeville  Georgiako estatuko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 6,373 biztanle zituen, 6.23 kilometro koadrotan banatuta.
Jastrzębie-Zdrój
Jastrzębie-Zdrój barruti-eskumenak dituen Poloniako Silesiako voivoderriko hiria eta udalerria da. 85,33 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 89883 biztanle zituen.
San Wentzeslao enparantza
San Wentzeslao enparantza (Václavské náměstí edota Václavák) Txekiar Errepublikako Praga hiriburuko bulebarra da. Hiri Berrian kokatzen da eta auzo honetako kultura eta turismo gune garrantzitsua da. Luzeraz 628 metro ditu, zabaleraz berriz 60 metro, eta Můstek kokalekutik hasi (hemen antzina Hiri Zaharra eta Hiri Berria banatzen zituen lubakia gurutzatzen zuen gaur egun desagertutako zubia zegoen) eta maldan gora Pragako Museo Nazionalean amaitzen da. Enparantza hau usadioz manifestapen eta erakustaldi herrikoien kokalekua ere bada.
Garraioa
San Wentzeslao enparantzara bertaratzeko Pragako metroa edota Pragako tranbia har litezke.
Geltokiak: (Metroa) Mustek (A eta B lineak) edo Muzeum (A eta C)
Geltokiak: (Tranbia) Václavské Námêstí (9, 14 eta 91 lineak)
Haralson (Georgia)
Haralson  Georgiako estatuko herri bat da. Clayton konderrian kokatua dago. 2010ean 166 biztanle zituen, 2.08 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudanthias conspicuus
Pseudanthias conspicuus Pseudanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Typhlops caecatus
Typhlops caecatus Typhlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Porta all'Arco
Porta dell'Arco edo Porta all'Arco Volterrako (Toscana, Italia) harresietako portaleetako bat da, hegoalderantz ematen duena, eta hiriko sarbide historiko nagusia izan dena.
Gutxi gorabehera kristo aurreko 3. mendekoa da eta jatorriz etruskoek eraiki zuten. Erdi puntuko arku zaharrenetarikoa izango da Europan, egitura originalean gorde direnen artean, teknika arkitektoniko hau benetan garatu zutenak etruskoak izan baitziren, eta haiengandik hartuz garatu zuten gero erromatarrek.
Jaświły udalerria
Jaświły Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Mońki barrutian kokatuta. 175,49 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5029 biztanle zituen.
Creagrutus beni
Creagrutus beni Creagrutus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Geophis juarezi
Geophis juarezi Geophis generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Magness (Arkansas)
Magness Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Independence konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Harlem (Georgia)
Harlem  Georgiako estatuko hiri bat da. Banks konderrian kokatua dago. 2010ean 2,666 biztanle zituen, 11.71 kilometro koadrotan banatuta.
Diaspora (argipena)
Diaspora hitzak adiera zenbait ditu:
Javier Ziaurritz
Javier Ziaurritz Ziaurritz, (Iruñea, 1946ko martxoaren 5a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Deportivo Alavés eta Real Madrileko harrobian taldeetan izandakoa.
1968ko Olinpiar Jokoetan aritu zuen Espainiako futbol selekzio nazionalarekin.
Ate-ixteko
Ate-ixtekoa irekitzen den atea automatikoki ixten duen aparatu malgukiduna da. Batez ere segurtasunerako, konforterako eta energia-aurrezteko ospitaleetan, bulegoetako eta instalazio industrialetako eraikinetan edo eskailerako zuloko ateetan erabiltzen da.
Joan Juanitz
Joan Juanitz Etxalarkoa (Muruzabal, ? - ) nafar apaiz katolikoa izan zen. Inozentzio X.ak Mondoñedoko (1644–1647) Calahorrako eta La Calzadako apezpiku (1647–1656) izendatu zuen.
Andrés Mendieta
Andrés Mendieta Okamika, (Lekeitio, 1945eko otsailaren 12a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Valencia CF taldeko atezaina izan zena.
Biografia
Begoña Kirol Elkartean hasiera eman zion bere karrerari. Hortik Indautxura pasa zen real Madridek 1965ean fitxatu arte. Madrildarrek ez zuten aukerarik eman eta Rayo Vallecanori eta 1968an Deportivo La Coruñari utzi zieten.
Azkenean 1969an Valencia CFk fitxatu eta bertan eman zituen emaitzarik onenak.
1968ko Olinpiar Jokoetan aritu zuen Espainiako futbol selekzio nazionalarekin.
Futbola utzi ondoren, Benicassim aldean bizi da. Hiru seme izan ditu, horietatik bat, Gaizka, futbolaria baita ere.
Sant'Ambrogio di Valpolicella
Sant'Ambrogio di Valpolicella Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Ambrogio di Valpolicellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jawor
Jawor Poloniako Silesia Behereko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Jawor barrutian kokatuta. 18,8 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 23473 biztanle zituen.
Zidobudina
Zidobudina edo azidotimidina (AZT) lehen sendagai antirretrobirala izan zen. 1987an onartu zuten GIB bidezko infekzioa duten pertsonentzat sendagai gisa, birusaren erreplikazioa ezabatzean duen eraginagatik, baina ez du sendabiderik ematen eta ez du bermatzen birusaren infekzioarekin lotutako gaixotasunen kopurua murriztuko denik. Zidovudinak ez du saihesten GIBa transmititzea.
Zidobudina 1964an deskribatu eta 1987an merkaturatu zuten.
Geophis juliai
Geophis juliai Geophis generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Harrison (Georgia)
Harrison  Georgiako estatuko herri bat da. Stewart konderrian kokatua dago. 2010ean 489 biztanle zituen, 4.42 kilometro koadrotan banatuta.
Maine (New York)
Maine Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Broome konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Otalora-Gebara jauregia
Otalora-Gebara jauregia Arratzua-Ubarrundiako Zurbao herrian dagoen jauregia da.
1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Deskribapena
Eraikin soila, Zurbao herrian dago, «erdiko auzoa» deritzonaren iparraldean. Baserri inguruko etxegintzan, jauntxoentzako arkitekturan aurki daitekeen ezaugarri bikaina dugu XVII. mendeko eraikin hau.
Aurreko aldea da interesgarriena eta, bertan, oreka ezin hobea dago leihotarako hutsuneen banaketan. Banoak ardatzen bidez antolaturik daude: hiru egitura nagusian. eta, bana, dorretan. Egitura nagusiaren erdiko ardatza era honetara dago antolatuta: dinteldun atea, dintela erlaitz estu batez babestuta dagoela eta, ateburua eta atezangoak, molduraz dekoratuak; Otalora-Gebaratarren armarria, buruko. kasketaz tinbratua eta lanbrekinez eta kardinaz dekoratua. Ardatz honen inguruan daude antolaturik gainerakoak, simetria erabat gordeaz, kanporantz ateratako balkoiak solairu nagusian eta antepetxatuak dorreen goiko solairuan. Atzeko aldeak sartaldera jotzen du eta etxeari atxikitako beste eraikin bat du. Bertan, ate dintelatua eta tamaina ezberdinetako leihoak ditugu. Iparraldera jotzen duen aldea da itxiena eta, Hegoaldekoa, berriz, ordenatuagoa da.
Barruko aldean, ateondo zabala du beheko solairuan eta saloi handi bat solairu nagusian. Kanpoko aldean, sarrera nagusiaren aurrean harresian dago harri biribilez dekoratua. Harresiaren sarrera puntu erdiko arkua dugu, hau ere, harribolaz edertua.
Maine (Wisconsin)
Maine Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marathon konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Typhlops costaricensis
Typhlops costaricensis Typhlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
San Pedro de Cardeña monasterioa
San Pedro Cardeñakoa monasterioa edo San Pedro de Cardeña monasterio (Monasterio de San Pedro de Cardeña) Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Burgosko probintzia dagoen Castrillo del Val udalerrian kokatzen den monasterio bat da. Burgos hiriburuko erdigunetik 10 kilometrotara dago.
Historia
899. urtean sortu zen. 953. urteko abuztuaren 6an mairuek monasterioa erasotu eta bertako 200 fraide martirizatu zituzten, 1603. urtean horiek kanonizatu eta Cardeñako Martiriak izena jaso zuten. Monasterioak ospe handia izan zuen, bertara sona handiko jendea inguratzen baitzen, horien artean Filipe III.a Espainiakoa erregea eta haren andrea zen Margarita Austria-Estiriakoa erregina zeudelarik. Monasterio honek bizitako garai oparoak bertako Scriptorium bikainean islatzen da.
Monasterio hau Cid Campeador bizitzarekin aski lotua dago, Burgos hiritik erbestera Valentzia bidean zihoala bertan gelditu baitzen, hemen bere zaldi maitatuena izan zen Bakiekaren hilobia dago, gainera 1102-1921 bitartean Cid Campeador delakoaren hilobia eta haren emazte Ximena Díazen gorpuak bertako Heroien Kaperan lurperatuak egon ziren, han 29 erregeen eta Ciden senitartekoen gorpuak daudelarik. Halere, 1921. urtean Ciden gorpua Burgosko katedralera lekualdatu zen.
1931ko ekainaren 3an monasterio hau Kultura ondasun izendatu zuten.
Kegginita
Kegginita mineral bat da.
Ezaugarriak
Kegginita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Pseudanthias cooperi
Pseudanthias cooperi Pseudanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Els Angles
Els Angles (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Capcir eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen, eskualdeko udalerririk populatuena izanik.
Jean-Christophe Rufin
Jean-Christophe Rufin (Bourges, 1952ko ekainaren 28a) frantziar mediku, idazle, politikari eta diplomatikoa da, Frantses Akademiako kidea 2008tik.
Augustin jauregia
Augustin jauregia Gasteizen dagoen jauregia da, egun Arabako Arte Ederretako Museoaren egoitza da.
Keilita
Keilita sulfuro motako minerala da.
Els Angles
Udalerriak hiru homonimo ditu Okzitanian izenak frantsesez hartzekotan; ez, ordea, katalanezko els artikulua kontuan hartuta.
Augustin jauregia
2003ko maiatzaren 20an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Els Angles
Turismo gune inportantea da, eski estazioa eta animalia parkea dituela.
Biztanleria
2007an els Angles udalerrian erroldatutako biztanleak 565 ziren. Familiak 268 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Augustin jauregia
Deskribapena
Gasteizko erdi-erditik ibilbide-sail batek Armentiako elizaraino egiten du, kale eta landa arteko batzearen bila. Eta bila ibiltze horren ondorioz, horra hor, etxe familiabakarrekoak, villak, hotel koxkor eta landa-etxeak, XX. mende hasieran jasoak ibilbide horien bazterretan.
Sant'Anna d'Alfaedo
Mugakideak
Sant'Anna d'Alfaedok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Augustin jauregia
Deskribapena
Inguru horretan, Frai Francisco ibilbidean, jaso zuen etxea Ricardo de Augustinek, 1912an. Egitasmoa Julian Apraiz eta Javier Luke arkitektoek idatzi zuten. Horiexek diseinatu zuten Gasteizko katedral berria eta horiexek berritu zuten Burgoskoa.
Els Angles
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Plaentxia.eus
Plaentxia.eus Soraluzeko (Gipuzkoa) gaurkotasunezko gaiak lantzen dituen hedabide digitala da. 2007an sortu zen. Hedabide honetan argitaratzen den informazio guztia Euskara hutsean ematen da. Herritarren zerbitzurako tresna da. Plaentxia software librean eginda dago eta DJANGO kudeaketa sistema erabiltzen du. Euren webguneko Honi buruz sailean azaltzen dutenaren arabera, hurrengoak dira plaentxia.eus-en helburuak: "Herriko informazioaren sorkuntza eta hedapena, Soraluzetarron topagune izatea eta Euskara bultzatzea eta indartzea". Hori horrela, helburu horiek lortzeko, "komunitatearen parte hartzea ezinbestekoa" dela diote, baita "plaentxia.eus-en berriemaileak irakurleak" direla ere. Berriemaileen komunitatea Pil-pilean Soraluzeko aldizkariko idazleek osatzen dute.
Oihalen Merkatua (Krakovia)
Krakoviako Oihalen Merkatua (Sukiennice) Polonia txikian, Errenazimentuaren garaikoa eta hiriko ikono ezagunenetako bat da. Krakoviako Alde Zaharreko plaza nagusiko eraikuntza nagusia (1978tik UNESCOren Gizateriaren Ondare izendatua).
Els Angles
Etxebizitza
2007an 3.630 etxebizitza zeuden, 280 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3.275 bigarren erresidentzia ziren eta 75 hutsik zeuden. 1.162 etxeak ziren eta 2.463 apartamentuak ziren. 280 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 105 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 203 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 158 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 92 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Augustin jauregia
Deskribapena
Egitasmoak joera historiazale garbia zuen. Mende hasiera hartako azturen haritik, bertako baloreei gorazarre egin nahi izan zieten, baina geometriaren argitasuna eta bolumenen garbitasuna bazterrean utzi gabe. Begira jarrita, zehaztasunen definizio arrandiak erakarriko du gure begirada, eta obra konplexu baten itzala geratuko zaigu gogoan, konplexua, baina, beste alde batetik, marra sinple eta eskematikokoa.
Els Angles
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Augustin jauregia
Deskribapena
Eraikina ia kubikoa da bolumenez, sarrera nagusi moduko beste atal bat dauka erantsita, eta beste bat, askoz txikiagoa, lorategira ateratzeko.
Atal nagusiak tarteko soto bat eta hiru solairu ditu. Solairuak banatzeko, moldura handi batzuk daude, perimetro osoan, altueren erakusgarri. Tarteko sotoko kanporako leihoak binakako arkuak dira, oso molduratuak. Beheko solairuak, berriz, hainbat balkoi du, kanpora zabaltzeko. Dintela arkitrabatua dute, mentsula gainean jarria. Lehen solairukoak konplexuagoak dira, eta frontoi okerrak dituzte gainean. Azkeneko solairuak binakako leihoak ditu berriz ere.
Els Angles
Diru sarrerak
2009an els Angles udalerrian 322 unitate fiskal zeuden, 609 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.099,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 199 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 37 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 28 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 61 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Augustin jauregia
Deskribapena
Sarrera nagusiko eranskina aurreko behebarru bat besterik ez da beheko solairuan, harrizko hiru arku handiz eraikia. Goiko solairua galeria bat da, eta, hor, harrizko pilastren artean, leiho handiak ageri dira nabarmen.
Ate-leihoak ardatzez bertikalean daude antolaturik, aldaketa txiki batzuk izan arren. Erritmo-aldaketa horiei esker, nagusiarazi nahi diren areto edo elementuak nabarmentzen dira. Mendebaldeko fatxadan, esate baterako, zirkulu erdiko eskailera ondratu bat dugu, lorategira irteteko. Ekialdekoan, berriz, bada leiho altu-altu bat, etxeko kaperarako egina.
Els Angles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 46 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 23 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
Augustin jauregia
Deskribapena
Oina oso sinplea eta eskematikoa da, lauki soil bat. Lauki horren ardatz nagusian, eskailera bat sarreraren aurka. Goiko solairuan, laukiaren erdialdea bi solairutan zabalik dago, forja eta egurrezko balkoi bat erabilita, oso landua gainera. Bi altuera horiek luzernario batek argitzen ditu, eta argia beirate batetik datorkio.
Els Angles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 27 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 1 etxerako tresna denda zen eta 13 kirol-dendak ziren.
Oihalen Merkatua (Krakovia)
Historia
Nazioarteko merkataritzaren gune nagusia izan zen. Negozio bidaiariak elkartzen ziren negozioz eta trukeaz hitz egiteko. XV. mendeko urrezko garaian, aretoa ekialdeko inportazio exotiko ugarien sorlekua izan zen: espeziak, zetazkoak, larruak eta argizaria. Bitartean, Krakoviak berak Oihalak, beruna eta gatza esportatzen zituen Wieliczkako gatz meatzetik.
Creagrutus bolivari
Creagrutus bolivari Creagrutus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Oihalen Merkatua (Krakovia)
Historia
Merkatuaren inguruan, Pisatze Etxe Handia eta Pisatze Etxe Txikia XIX. mendera arte egon ziren. Beste antzeko oihal merkaturik baziren Poloniako zein Europako beste hiri batzuetan ere, hala nola Ypresen, Belgikan; Braunschweigen eta Leedsen, Ingalaterran.
Plaentxia.eus
Plantxia.eus hedabidea aurrera eramateko diru laguntzak hiru lekutik datoz:
Augustin jauregia
Deskribapena
Beste gela guztiak erdiguneko horren inguruan daude antolaturik.
Plaentxia.eus
Edukiak
Plaentxia.eus-en, Soraluzeko webgune komunitarioa den heinean, bertako albisteak dira nagusi. Lau gai desberdinetan banatzen dute bertan argitaratutako informazioa: kultura, euskara, kirola eta hezkuntza. Albisteez gain Pil-pilean aldizkaria, zozketak, gida komertziala, eskelak, zorion agurrak, iragarkiak, eguraldia eta agenda sailak aurki daitezke. Bestalde, iritzi artikuluak, iritzia sailean aurki daitezke.
Komunitatea
2015ean Komunitatea izeneko atala sortu zuen plaentxia.eus hedabide digitalak. Orduan, herriko 30 talde eta erakunde baino gehiagok erabiltzen zuten euren jardunaren berri herrian zabaltzeko. Honez gain, agendan euren ekimenen berri zuzenean argitaratzeko aukera eman zien hedabideak. Hedabidean bertan, Zer da komunitatea? atalean, hurrengoa diote: "Plaentxia.eus erabiltzen dugun guztion taldea. Horixe. Kide eta erabiltzaileez osatuta dago".
Erabiltzaileak eta kideak lan desberdina daukate hedabidean. Erabiltzaileak anonimoak dira eta albisteetan erantzuteko aukera daukate. Kideak, berriz, izen-abizena duten erabiltzaileak dira eta argazkiak, artikuluak, iruzkinak eta bestelako edukia gehitzeko aukera daukate Plaentxia.eus-era.
Pilpilean aldizkaria
Pil-pilean Soraluzeko aldizkaria da eta hemen du jatorria Plaentxia.eus-ek. Hasiera batean hilabetekaria bazen ere, 2002. urtean hilabetekari izatetik hamabosteroko izatera pasatu zen. Hala ere, aldizkariak azken aldaketa bat izan zuen 2007an eta berriro hilabetekari izatera igaro zen. Plaentxia.eus webgunean aurki daitezke 1996tik argitaratutako zenbaki guztiak. Pil-pilean aldizkaria argitaratzeaz Pil-pilean Kultur Elkartea arduratzen da.
Augustin jauregia
Deskribapena
Apainketarik handienak bigarren garaiera horretan daude: eskailera, hainbat egur motako zoruak, erdi parerainoko zokaloak, sabaiak konposizio geometrikoz apaindurik, eskaiolazko moldura polikromatuak eta abar.
Beheko eta lehenengo solairuetako gainerako egur-lana ere primerakoa da. Deigarriak dira ateak, janbak, zokaloak. Geletako zoru guztiak ezberdinak dira baina irizpide bakar bati jarraituz eginak, eta hainbat koloretako egurrez egindako forma geometrikoak osatzen dituzte.
Beheko solairuan, garaieraz bitan banaturik, kapera zegoen, egurrez goitik behera apaindurik. Aulkiak dira gauzarik nabarmenena, hormen beheko aldean.
Eta sail guztiaren buelta osoan, hesi ederra, forjaz eta harrizko pilastraz egina eta bina burdin langa handi eta pabilioi dituela, ondoko sailekiko mugagarri.
Arabako Foru Aldundiak eraikina 1941ean erosi eta Arte Ederretako Museorako egokitu zuen. Geroago beste pabilioi bat eraiki zuten museoa zabaltze aldera. Jesus Guinea jaunak idatzi eta zuzendu zuen egitasmoa.