cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carmelina Sánchez-Cutillas
Carmelina historialaria
Erdi Aroko gure literatura ere ikertu eta argitaratu zuen, eta arlo horretan Valentziako eskola satirikoa izan zen interesatua, besteak beste, Jaume Gassull, XV. mendeko poeta satiriko valentziarra.L’estil, vocables dubtosos i castellanismes (1971). Lan horiek guztiak Valentziako Nicolau Primitiu Liburutegiko Carmelinaren legatuaren parte dira, eta bertan Gassulli buruzko dokumentazio ugari dago (bereziki, la Brama dels llauradors de l’horta de València contra lo venerable mossén Fenollar i Lo somni de Joan Joan, Bonifaci Ferrer i la Bíblia Valenciana, Violant d’Hongria, Bernat Fenollar i Lo procés de les olives, sant Vicent Ferrer (zeini buruz artikulu hauxe argitaratu zuen: «Sant Vicent Ferrer, un sant feminista»), Joan Timoneda, Joanot Martorell («Remembrança de Tirant lo Blanch», Levante, 1969), etab.
Chester Nimitz
Biografia
1949an, indiarren eta pakistandarren arteko Kaxmirreko gerran bitartekari-lanetan ziharduen Nazio Batuen ordezkaritzako buru izan zen.
Carmelina Sánchez-Cutillas
Saiakera, literatura zientifikoa
Bere saiakuntzen artean, Erdi Aroko historiari eta literaturaren kritikari buruzko ponentziak eta idatziak nabarmentzen dira. Horien artean, hauek nabarmentzen dira:
Valernes
Valernes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Valernes udalerrian erroldatutako biztanleak 240 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 94 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 94 etxebizitza nagusietatik 73 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 156 ziren, horien artean 120 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 120 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (54 gizon eta 57 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Valernes udalerrian 89 unitate fiskal zeuden, 203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.105 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria eta 1 argiketaria.
2000. urtean Valernes udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 540 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Françay
Françay Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Françay udalerrian erroldatutako biztanleak 286 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 120 etxebizitza zeuden, 105 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 120etxeak ziren. 105 etxebizitza nagusietatik 95 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 179 ziren, horien artean 137 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 137 pertsona aktiboetatik 132 lanean zeuden (69 gizon eta 63 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Françay udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 289 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.431 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2000. urtean Françay udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aitziber Errazkin
Aitziber Errazkin Navarro (Zarautz, Gipuzkoa, 1999ko abuztuaren 7a) euskal aktorea da, Goǃazen telesailean egindako paperagatik ezaguna.
Bizitza
Filosofia ikasketak hasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, baina alde batera utzi zituen aktore ibilbideari ekiteko. 2020ko udan Goǃazen 7.0 denboraldiko aktore berrietako bat izango zela iragarri zen. 13 ataletan Enara Garmendiaren papera egin zuen. Zenbait kontzertutan ere parte hartu zuen, telesaileko aktore batzuekin batera. Ordutik, interpretazioa ikasten ari da. 2020ko Urtezahar gauean ETB1eko Goǃ 2021 saio berezian parte hartu zuen.
Beatriu Civera
Beatriu Civera, jaiotzaz Empar-Beatriu Martínez Civera, (Valentzia, 1914ko apirilaren 29a - ib., 1995eko uztailaren 19a) valentziar eleberrigilea izan zen. Idazle berritzailea izan zen.
Biografia
Valentziako Monjas kalean jaio zen. 1930eko hamarkadan La voz Valenciana egunkarira joan zen, artikuluak katalanez idatzita. Gerran, kazetaritza-karrera labur bat hasi zuen, eta hautsi egin zen garaipen frankistarekin. Valentziako gerraosteko Erkidegoan eleberriaren alde egin zuen ahots literario bakarretakoa izan zen. Lau eleberri idatzi zituen, eta horietako bi bakarrik argitaratu ziren: Entre el cielo y la tierra (1956) eta Una mujer como otra (1961). 1959an, Lo Rat Penaten Lore Jokoetako nobela edo ipuin-topaketa onenaren plaka lortu zuen. Ipuinak ere argitaratu zituen, Valentziako aldizkariekin elkarlanean, hala nola Sicània o Pensado y hecho. 1975. urtean, 61 urte zituela, Víctor Català saria irabazi zuen Vidas ajenas lanarekin.
1960ko hamarkadatik aurrera, literatura-lana kazetaritza-lanarekin uztartu zuen, eta València gehigarrian (Levante egunkariarena, 1954 eta 1970 artean) eman zuen laguntza nabarmendu zuen; garai hartan, Carmelina Sánchez-Cutillas idazle eta kazetariarekin batera aritu zen. Valentziako Lo Rat Penat elkarte kulturaleko idazkari nagusia izan zen.
F. Carbón eta V. Simborren arabera, Beatriu Civeraren bi nobelek, Entre el cielo y la tierra eta Una mujer como otra, «nobela melodrámatikoaren eta eleberri arrosa edo sentimentalaren foileto-alderdia ustiatzen dute, hurrenez hurren».
Nonahiko ikaskuntza
Nonahiko ikaskuntza (ingelesez U-learning) edozein gailu digital eta internet era konexioa erabiliz egiten den ikas-irakas prozesua da.
Abiapuntua
Gero eta onartuago dago gailu mugikor digital eta haririk gabe ko konektibitate iraunkorraren ondorioz ikasteko aukerak jende gehiagoren eskura daudela, testuinguru gehiagotan, kostu ekonomiko minimoarekin edo doan. Nonahiko ikaskuntzaren ideiak onartzen du ikaskuntza edozein momentu eta edonolako proposamen bihurtzen dela, eta, ondorioz, ikasteko prozesuak sakonago integratzen direla jardueren fluxuan eta eguneroko harremanetan.
Horretan eragin izan dute ikasleen eskura egoteak Online ikastaroen eta ikastaro erdi-presentzialak ("MOOC" ak barne), informazioa eta trebetasunak partekatzen dituzten sare sozial ak, online komunitate birtualak eta mila baliabide interneten, informazioa, bideoak eta imajinatu daitekeen ia edozein gairi buruzko adituen aholkuak zuzenean eskuratzeko aukera.
Honek lotura zuzena du etengabeko ikaskuntza rekin, iraunkortasunez egiten den ikaskuntzako jarduera erabilgarri oro, betiere gizalegezko ikuspegi pertsonala edota gizarte edo enplegu arekin erlazionatutako ikuspegia erabiliz, prestakuntza, ezagutzak eta gaitasunak hobetzeko helburuarekin gauzatutakoa. Etengabeko ikaskuntzaren definizio hau zabala da, pertsona baten bizitza osorako ikaskuntzari garrantzia ematen diona, eta ikaskuntza formal, ez formala eta informala bere baitan hartzen dituena.
Definizioa
Nonahiko ikaskuntza teknologia tarteko izanik (gailu elektroniko mugikorrak, hari gabeko komunikazio-sareak, sentsore-sareak, prozesuaren bitartekari izateko berariaz garatutako software-aplikazioak) ematen den testuinguru-ikaskuntza prozesua da, bertan elkarri eragiten diotelarik, denbora eta leku espezifikoak edozein direla ere, Ikasle, irakasle eta adituen sare sinkrono/asinkronoek.
Gailu digitalak eta sare sozialak gure ikasketaren eta bizitza sozialaren parte diren heinean, etengabe laguntzen digute esanahiak eraikitzen, sinkronikoki zein asinkronikoki. Nicholas Burbules adituaren ustetan honek guztiak hezkuntza-erakundeen ate-leihoak irekitzea eskatuko du, teknologiaren eta soziokulturaren arteko batasunak eragiten dituen inguru berriak erabiliz. Marko honek ekartzen dituen zenbait ekintza-pedagogia ildo:
Nonahiko ikaskuntzak irakasleentzako baliabide bat sortzen du, ikasteko xedeak ikasgelatik haratagoko testuinguruekin eta helburuekin erlazionatzeko aukera; are gehiago, irakasleak ere ikasleak dira nonahiko ikaskuntza-ingurune baten barruan: bere esku dago edozein lekutan eta edozein unetan ikastea, mugikor bidezko sarbidea, laguntzarako eta aholkularitzarako sare sozialak, testuinguru anitzeko ikaskuntza, errealitate areagotua, etab., irakasleak ere ikaskuntza-aukeren eta -esperientzien fluxuaren erdian daude, eta horien hazkundea eta garapena etengabea izan daiteke posizio horretatik.
Ezaugarriak
Ikaskuntza bat nonahikoa izan dadin, beharrezkoa da parte hartzaileek informaziorako sarbidea izatea ezagutzak edozein unetan eta lekutan eskuratzeko aukerarekin; horretarako, 5 ezaugarri bete behar dira:
Ondorioak
Nonahiko ikaskuntzak irauli ditu ikaskuntzaren hainbat alderdi:
Irakaslearen rola aldatzen bada ere, oraindik erabakigarria izango da: ikasleekin, beraien ikaskuntza integratu eta modu esanguratsuan antola dezaten, lankidetzan aritzeko, ikasleei ikasteko aukerak sekuentziatzen laguntzeko; enpresa aktibo gisa ikaskuntza inspiratzen, motibatzen eta modelatzen laguntzeko eta zailtasunak dituzten ikasleei laguntza osagarria emateko.
Bestalde, irakaskuntzako trebetasun eta gaitasun berriek oinarri teknologikoko sare sozialak eta online eskura dauden ikaskuntza-baliabideen aniztasuna hobeto ulertzea eskatzen dute. Ikaskuntza-giroak eta haien ezaugarriak soziologikoki eta kulturalki ulertu behar dira; ikaskuntza formala, informala eta esperientzia-ikaskuntza kokatua integratzen duten ikaskuntza-teoria berriak behar dira; hainbat testuingurutan gertatzen den ikaskuntza aprobetxatzen eta erlazionatzen duten ikaskuntza-estrategiak diseinatzeko trebetasunak eskatzen dituzte; gainera, testuinguru horietan bestelako kide batzuekin lan egiteko gaitasuna eskatzen dute.
Lautenbachzell
Lautenbachzell Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lautenbachzell udalerrian erroldatutako biztanleak 1.017 ziren. Familiak 410 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (58 bakarrik bizi ziren gizonak eta 50 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 149 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 511 etxebizitza zeuden, 415 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 450 etxeak ziren eta 61 apartamentuak ziren. 415 etxebizitza nagusietatik 343 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 28 etxek bi zituzten, 57 etxek hiru zituzten, 96 etxek lau zituzten eta 233 etxek bost zituzten. 364 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 149 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 223 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 672 ziren, horien artean 497 aktiboak ziren eta 175 inaktiboak ziren. 497 pertsona aktiboetatik 461 lanean zeuden (248 gizon eta 213 emakume) eta 38 langabezian zeuden (20 gizon eta 18 emakume). 175 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lautenbachzell udalerrian 408 unitate fiskal zeuden, 1.014 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.771 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 3 margolariak ziren, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2000. urtean Lautenbachzell udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sermange
Biztanleria
2007an Sermange udalerrian erroldatutako biztanleak 264 ziren. Familiak 103 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 110 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 bigarren erresidentzia ziren. 97 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 19 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 171 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (58 gizon eta 47 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sermange udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 268,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.332 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Julio Zesar
Gaio Julio Zesar —Gaius Iulius Caesar, ahoskera klasikoan— (K.a. 100eko uztailaren 13a edo 12a – K.a. 44ko martxoaren 15a) Antzinako Erromako militarra eta politikaria izan zen.
Galia menperatzean eta Britainia Handiko lehen inbasioarekin, Erroma Ozeano Atlantikoari begira jarri zuen eta garai guztietako militar handienetakotzat jo zuten. Errepublika Inperio bilakatzean ere parte hartze garrantzitsua eduki zuen. Hori guztia dela eta, hil ondoren, Senatuak ofizialki Erromako Jainko izendatu zuen.
Ponpeioren kontra Gerra Zibilean borrokatu ostean, Erromako buru nagusi eta bakar bihurtu zen. Bizitza osorako diktadore izendatuta, Erromako gizartea eta gobernatzeko era zaharberritzen hasi zen. Politika trapero horrekiko desadostasunez, Marko Brutok, Kasiok eta Zesarren adiskide eta laguntzaile gehiagok Zesar bera hil zuten, horrela Errepublikara itzuliko zelakoan. Hala ere, hilketak beste Gerra Zibil bat eragin zuen, zesartarren eta Zesarren kontrakoen artean. Gerra zesartarrek (Oktaviok eta Marko Antoniok besteak beste) irabazi zutenez, Inperioaren aldeko urrats sendoa egin zen.
Estreinako urteak
Zesar Erromako familia ospetsu batean, Julia izenekoan hain zuzen ere, jaio zen. Legendaren arabera, Venus jainkosaren ondorengoa zen familia hori. Izan ere, Venus Eneas printze troiarraren ama zen. Eneas, Romulo eta Remoren aitona izateaz gain, Juloren aita ere bazen. Julok, Julia familia sortu zuen, eta baita izena bera eman ere.
Familiaren noblezia zalantzazkoa ez izan arren, Juliotarrak ez ziren bereziki dirudunak, Erromako aristokraziaren irizpideetarako behintzat. Hori dela eta, azken garaian haren familiako inork ez zuen lehen mailako posturik lortu. Zesarren aitaren belaunaldian, berriz, familiaren aberastasuna suspertu zen, eta K.a. 85ean pretore kargua lortu zuen.
Aita-semeek izen bera, Gaio Julio Zesar, zuten. Zesarren amak Aurelia Kota zuen izena. Haren arreba zaharrena, Julia Zesaris, Oktavio Augustoren amona izan zen. Haren izeba, Julia Maria izenekoa, Gaio Mario jeneral handiarekin ezkondu zen. Mario garaiko gizon boteretsuenetako bat bilakatu ahala, haren familia indarra eta ospea berreskuratzen hasi zen.
Marioren azken urteetan, Erromako politika atzera jotzerik gabeko puntura iritsi zen. Politikariak bi taldetan banatuta zeuden: alde batetik, Marioren Populares izenekoa; bestetik, Optimates zeritzana, Sila nagusitzat zeukana. Zesar lehenengoarekin zegoen lotuta. Marioren iloba ez ezik, Luzio Kornelio Zinaren alabaren senarra ere bazen. Zina Marioren laguntzailea eta Silaren etsai porrokatua zen.
Bi taldeon arteko ika-mikek gerra zibila eragin zuten. Optimatesen garaipenak Silari diktaduraren ateak zabaldu zizkionez, beste taldearen kontrako politika hasi zuen. Nolanahi ere, Zesarri bizitza barkatu zion. Zesarrek, hala ere, Erromatik ekialderantz egin zuen alde. Hor, kanpaina militar askotan hartu zuen parte, eta Miletoko setioan erakutsitako ausardiari esker, corona civica (herritarren koroa) jaso zuen. Oso ohore handia izan zen hori, agintean ez zegoenari gutxitan ematen baitzitzaion.
K.a. 78an, Sila hilik, Erromara itzuli zen. Hor, ospe handiko abokatu bilakatu zen, gobernari ohien kontrako jazarpen gogorrarengatik. Erretorika sakonki ikasteko nahian, Apolonio Moloren eskolara bidaiatu zuen K.a. 75ean.
Hara zihoazela, piratek bahitu zuten. Plutarkoren arabera, erreskatea 20 talentukoa zela entzunda, barrezka hasi zen Zesar. Gutxienez 50 talentu balio zuela erantzun zien. Erreskatea ordainduta, itsasontzi batzuk bildu zituen eta piraten kontra jo zuen Zesarrek.
Zesarren Cursus honorum
K.a. 70ean, 30 urte zituela, Erromako Herri-Asanbladak kuestore izendatu zuen Zesar. Kargu hori, Hispania Ulterior probintzian garatu behar izan zuen. Hor, Gadesko Herkulesen tenpluan, Alexandro Handiaren estatua bat ikustean bitxi erreakzionatu zuen legendaren arabera: negar zotinka hasi omen zen. Horren inguruan galdetuta, erantzun zuen: "Malkoak darizkit pentsatzen dudanean Alexandrok nire adinerako hainbeste herri garaitu zituela eta nik, berriz, ezer gogoangarririk egin ez dudala."
Erromara itzulitakoan, haren lehen emaztea, Cornelia Cinilla, hil zitzaion. K.a. 67an, arrazoi politikoengatik, berriro ezkondu zen. Ezusteko emakumea aukeratu zuen, aldiz: Silaren biloba, Ponpeia Sila hain zuzen ere. Bazirudien horrela Optimates-ekin bat egiten zuela, baina haren gainerako erabakiek kontrakoa adierazten zuten. Lehen piraten kontra eta ondoren Pontoko Mitridates VI.en kontrako kanpainetarako, Ponpeiori mugarik gabeko boterea ematekoaren alde agertu zen Zesar. Krasok, Ponpeioren aurkaria izan arren, Zesarren zorrak kitatzen jarraitu zuen. Hori zela medio, bere ospea handitzeko nahian, Zesarrek dirutza gastatu ahal izan zuen.
K.a. 65ean, edil hautatu zuten Zesar, Optimates taldearen aldeko Bibulorekin batera. Edilak tenpluez, eraikin publikoez eta jokoez arduratzen ziren. Zesar ia-ia hondamendi ekonomikoraino iritsi zen haren irudia ezagutarazteko eta herritar arruntekin lotzeko. Horrela, berak antolatutako jokoak izugarriak izaten ziren. Marioren omenez, Errepublikak ordaindutako estatuak eraiki zituen, senatarien amorrurako. Edilaldia herriaren elkartasunarekin baina dirurik gabe bukatu zuen.
Lortutako elkartasunak, halere, izugarrizko bultzada eman zion K.a. 63an Pontifex Maximo kargua eskuratzerakoan. Honela, Erromako kontu erlijioso guztiak, Forumeko Domus Publica (Etxe publikoa) eta Vestaren birjinak Zesarren ardurapean zeuden. Bizitza osorako kargua izateaz gain, lege eta arauei zegokienez, postuak abantaila dezente eskaintzen zizkion. Hala ere, eskandalu batek eman zion hasiera Zesarren agintaldi honi. Haren emazte Ponpeia Silak Bona Dea izeneko jaia antolatu behar izan zuen. Errito horietan emakumeek soilik parte har zezaketenez, Publio Klodio Pulker, emakumez mozorrotuta, tenpluan sartu zen. Sakrilegio horren aurrean, Zesar Ponpeia Silarengandik dibortziatu zen, esanez haren emazteak errugabe izateaz gain, errugabearen irudia ere izan behar zuela.
K.a. 63a Katilinaren konspirazioarena izan zen. Zizeronek, urte horretako kontsulek, Errepublika suntsitzeko plana egotzi zion Katilinari. Honek, Zizeron hil saiatu ostean, Etruriara alde egin zuen eta matxinatu zen. Konspirazioan Zesarren parte hartzea salatu zuen Katonek, baina ezin izan zuen frogatu. Hala izan ala ez, Zesarren ibilbide politikoak ez zuen kalterik jaso. Hurrengo urtean, pretore aukeratu zuten, eta K.a. 61ean, propretore Hispanian. Hor, galeziarrak eta lusitaniarrak garaitu zituen. Gerra haietan lortutako diruari esker, zorrak kitatu ahal zituen. K.a. 60an Erromara itzulita, kontsulatua —Erromako kargurik garrantzitsuena— eskuratu zuen.
Lehen Triunbiratua eta Galiako Gerra
K.a. 60an, Erromako hiritarrek kontsul izendatu zituzten Zesar eta Bibulo (elkarren arerioak ziren). Azkena postutik erretiratu zen, Zesarren agintaldia oztopatu nahian: izan ere, aliatuak oso beharrezkoak ziren kontsulatua aurrera eraman ahal izateko. Zesarrek inork espero ez zuen tokian aurkitu zituen.
Ponpeiok, orduko jeneral ospetsuenak, bere gerra-beteranoentzako lurrak eskuratu nahi zuen, baina Senatuen ezezkoa jasotzen zuen etengabe. Krasok, kontsul ohiak eta agian Erromako gizonik aberatsenak, halaber, bere laborarientzako laguntzak lortzerakoan arazoak izaten zituen. Zesarrek Krasoren dirua eta Ponpeioren harremanak behar-beharrezkoak zituen. Horrela, haien arteko ituna, triunbiratu izenekoa (hiru gizonek osatzen zutelako) sortu zen. Akordioa indartzearren, Ponpeio Zesarren alaba bakarrarekin ezkondu zen.
Kontsulaldi zail horren ondoren, Galia Transalpina (gaurko Frantziaren hegoaldea) eta Iliriaren (gaurko Kroaziaren kostaldea) gobernaria izendatu zuten Zesar. Alferrikako agintaldia nahi ez zuenez, Zesarrek Galiako Gerrak piztu zituen, eta Galia osoa konkistatu ahal izan zuen. K.a. 58an helvetiarrak garaitu zituen; K.a. 57an nerviarrak eta belgikarren elkartasuna; eta, K.a. 56an, venetiak. K.a. 55ean, Britainia Handia inbaditzen saiatu zen. K.a. 52an, Vertzingetorixek osatu zuen Galia osoko armada batua gailendu zuen. Kanpaina horien guztien gorabeherak Commentarii de Bello Gallico (Galiako Gerren Iruzkinak) izeneko liburuan idatzi zituen.
Plutarkoren arabera, kanpaina osoan 800 hiri eta 300 tribu konkistatu ziren, milioi bat gizon esklabo bihurtu ziren eta 3 milioi batailetan hilik suertatu ziren. Antzinako historialariek kopuru hauek handitu zituzten zalantzarik gabe. Hala ere, Galiaren menderatzea Alexandro Handiaren garaipenekin parekatu zen. Ondorioek gainera luzeago iraun zuten: galiarrak ez ziren berriro matxinatu Erromaren aurka. Are gutxiago, leial jarraitu zuten Mendebaldeko Inperioaren erorialdiaren arte, K. o. 476an.
Arrakastaren gorabehera, Zesarren ospea ez zen zabaldu goi mailako hiritarren artean. Atzerakoiek, batik bat, errege bihurtzeko gogoa leporatzen zioten. K.a. 55ean, Ponpeiok eta Krasok kontsulatua erdietsi zuten. Zesarren agintaldia beste bost urtez luzatu zuten. Hau izan zen Lehen Triunbiraturen azken erabaki adostua.
K.a. 54an, Zesarren alaba, Julia Zesaris, erditzen ari zela hil zen. K.a. 53an, Kraso ere hil zen partiarren kontrako kanpaina bat antolatzen zuen bitartean. Ponpeiok, Optimates-en aldera jo zuen orduan. Galiatik, Zesar Ponpeioren babesa ziurtatzen saiatu zen: iloba bat eskaini zion emaztegai. Ponpeiok, berriz, Zesarren etsai handienetako baten alaba hautatu zuen.
Gerra Zibila
K.a. 50ean, Senatuak, Ponpeiok eskatuta, Erromara itzultzeko eta armada desegiteko agindu zion, haren Galiako agintaldia bukatu zitzaiolako. Are gehiago, Senatuak bigarren kontsulaturako aurkeztea debekatu zion. Armada edo kontsulen immunitaterik gabe auzipetu eta politikoki baztertuko zutela uste zuen Zesarrek. K.a. 49ko urtarrilaren 10ean, Zesarrek Rubikon ibaia (Italiako muga naturala) zeharkatu zuen legio bat lagunduta eta Alea iacta est ("zortea botata dago") esanda. Honela, Gerra Zibila piztu zen.
Optimates taldekoak hegoaldera jo zuten. Zesarrek Ponpeiori jarraitu zion elkarrekiko ituna eraberritu nahian. Ponpeioren ezezkoa jasota, 27 egunetan Hispaniara iritsi zen, non Ponpeioren laguntzaileen armadak suntsitu zituen. Ekialdera egin zuen orduan, Grezia aldera, Ponpeiori berari aurre egiteko. Dirrakioko guduan Ponpeio suertatu zen irabazle. Hala ere, Farsaliako gudua erabakigarrian, Zesarrek garaitu zuen, Ponpeioren armada ia-ia bikoitza izan arren.
Ponpeiok Egiptora egin zuen alde. Hor hil zuten, Ptolomeo XIII.ak aginduta. Erroman, Zesarrek, nahiz eta diktadore izendatu, kontsul kargua hobetsi zuen. Ponpeio atzemateko asmotan, Egiptora joan zen eta horko gerra zibilean parte hartzera behartu zuten. Agian Ptolomeo XIII.ak Ponpeio hiltzeagatik (Ponpeioren buru moztuaren aurrean negar egin omen zuen), Kleopatra VII.aren alde jo zuen. Kleopatra Ptolomeoren arreba eta emaztea (eta aurkaria) izan zen. Zesarrek Ptolomeoren armada garaitu ondoren, Kleopatra kokatu zuen Egiptoren agintean. Harekin ezagutzen zaion seme bakarra izan zuen Zesarrek, Zesarion edo Ptolomeo XV.a Zesar izenekoa.
K.a. 47an, Egiptotik bueltatzerakoan, Pontoko Farnazes II.aren armadak suntsitu zituen Zesarrek. Garaipen erraza zen oso, eta Zesarrek Veni, vidi, vici (etorri, ikusi eta garaitu nuen) esaldia aipatu zuen. Hortik, Afrikako ponpeiarrei egin zien aurre. Tapso izeneko batailan Metelo Eszipio, zein borrokan hil zen, eta Katon Minor, zeinek bere buruaz beste egin zuen, menderatu zituen. Ponpeioren semeek, Gneo Ponpeiok eta Sexto Ponpeiok, Tito Labienorekin, Zesarren laguntzaile ohiarekin batera, Hispania aldera egin zuten ihes. Zesarrek Mundan garaitu zituen K.a. 45eko martxoan. Aldi berean, Zesar hirugarren eta laugarren aldiz izendatu zuten kontsul.
Gerraren ondokoa
Apirilaren 21ean Zesarren omenezko jokoak ospatu ziren. Zesarrek festa publikoetan garaipen arropa janzteko ohorea izan zuen: tunika morea (antzinako Erromako erregeen oroigarria) eta ereinotzezko koroa. Enperadore titulua eramateko eskubidea ere eskuratu zuen. Haren bolizko estatua bat agertzekoa zen prozesio erlijioso guztietan. Kirinoren tenpluan Zesarren beste estatua bat jarri zen, "Jainko garaiezina" lelopean. Kirino edo Romulo, hiriaren fundatzaile eta lehen erregea izan zen. Honela, Zesar jainkoekin ez ezik, erregeekin ere lotzen zen. Hirugarren estatua bat Kapitolio muinoan kokatu zuten, antzinako erregeen eta Luzio Junio Brutoren (erregeak kanporatu zituena) estatuen ondoan. Are gehiago, Zesarren irudia txanponetan ipini zen. Lehen aldiz agertu zen txanponetan bizirik zegoen erromatar baten irudia.
Bere laugarren kontsulaldia amaitutakoan, Zesarrek Kinto Fabio Maximo eta Gaio Trebonio kontsul izendatu zituen Zesarrek, Errepublikako hautaketa-sistema kontuan hartu gabe. Senatuak, hala ere, ohore gehiago eman zion: liberator titulua, nahi zuen edozein postu, plebeioentzakoak ere, lortzeko ahalmena, legio guztien gaineko agintea... Haren urtebetetzearen hilabeteak, uztailak, izen berria, Julius, jaso zuen, Quintilis ordez. Haren familiaren ohorez, tenplu bat sortu zen.
Nolanahi ere, Zesar Errepublikako hainbat arazo konpontzeko ekinean murgildu zen. 20 eta 40 urte bitartean zituzten hiritarrei debekatu zien Italiatik kanpo hiru urtez baino luzaroago izatea. Horrela, Italiako populazioa mantentzekoa zen eta kanpoko ustelkeria behera egitekoa. Goi mailako batek beheko bat hilez gero, hiltzaileari ondare osoa kenduko zitzaion. Zor guztien laurden bat bertan behera utzi zuen, jende apalaren mirespen are handiagoa lortuz.
Prostituzioa eta Estatuak ordaindutako garia arautu zituen zehazki. Beteranoei lurrak eman zizken Erromako mundu osoan zehar. Egutegia ere eraberritu zuen. Urteak 365 egunekoak izango ziren, eta lau urtetik behin, 366koa (Juliotar egutegi hori Gregorio XIII.a Aita Santuak aldatu zuen 1582an, gaur egungoa sortu zenean). Hori zela medio, K.a. 46ak 445 egun izan zituen, juliotar egutegia ahalbideratzeko.
Horretaz gain, Erroma bera zaharberritu zuen. Adreiluzko hiri horri marmolezko geruza ipini zion. Auzitegi eta azoka berriak eraiki zituen. Lehen liburutegia ere bai, Varronen agindupean. Senatuak Curia Hostilia izeneko etxea utzi zuen eta Curia Julia izeneko berrira mugitu zen. Hiriaren pomperium (muga sakratuak) handitu zituen hazi ahal izateko.
Plutarkoren arabera, Zesarrek Senatuari ohoreak urritzea eskatu nahi bazion ere, ez zuen egin, esker txarrekoa ez iruditzearren. Pater Patriae (Aberriaren Aita) titulua eman zioten eta hamar urterako diktadore izendatu zuten. Batzuk errege ere deitzen hasi zitzaizkion, baina Zesarrek titulu hori arbuiatu zuen. Tituluak jaso ahala, Zesarren eta aristokraten arteko amildegia sakondu zen. Konspirazioaren artilea iruten hasi zen.
Hilketa
Zesar errege bihurtzeko beldurrak bizirik jarraitzen zuen. Norbaitek Zesarren estatua baten gainean diadema bat kokatu zuen. Tribunoek, Gaio Epidio Martzelok eta Luzio Zesetio Flaviok, kendu egin zuten. Tribuno horiek herritar batzuk ere atxilotu zituzten Zesarri erregea deitzearen kargupean. Zesarrek atxilotutakoak askatzeko agindu zuen, eta tribunoak postutik at utzi zituen.
Luperkalia izeneko festetarako, K.a. 44ko otsailaren 15ean, Zesar morez jantzita, ereinotzezko koroa buruan eta bizitza osorako diktadorearen titulupean agertu zen erromatarren aurrean. Marko Antonio saiatu zen Zesarren gainean diadema bat jartzen. "Herriak, nik bitartez, hau (erregearen titulua) eskaintzen dizu" esan zion. Hor bildutako jendetzaren elkartasun urria ikusita, Zesarrek muzin egin zion. Jendetzak txalotu arren, berriro saiatu zen Marko Antonio; eta berriro errefusatu zuen Zesarrek: "Ez naiz Erromako erregea izango. Jupiter da erromatarren errege bakarra." Jendetzak orro egin zuen oniritzia ematean.
Bitartean, Dazia eta Partiaren kontrako kanpainak prestatzen ari ziren. Partiakoak diru franko, eta 9 urte lehenago Krasok galdutako zutoihalak, ekarriko lituzke Erromara. Aspaldiko elezahar baten arabera, errege batek baino ezin zuen Partia konkistatu. Horregatik, Zesarrek Italiatik kanpo koroa eramateko eskubidea lortu zuen. Kanpaina apirilean zen hastekoa. Haren aurkariek zirt edo zart egin behar zuten. Bazekiten abiatu baino lehen burutu behar zutela euren plana.
K.a. 44ko martxoaren 15ean, Zesarrek Ponpeioko antzokian biltzeko eskatu zion Senatuari. Horra zihoazela, senatari batzuek sastakatu eta hil zuten. Hauek tiranizidatzat eta ez hiltzailetzat jotzen zuten euren burua. Haien ustetan, Zesar Errepublikarako arrisku bihurtua zen. Konspiratzaileak (Gaio Trebonio, Dezimo Bruto, Marko Bruto eta Gaio Kasio Longino besteak beste), gero, Jupiterren tenpluan ezkutatu ziren. Gehienak Zesarren barkamena eta bultzada politikoa jasoak ziren. Marko Bruto ahaide urruna ez ezik, Zesarren oinordeko ere izan zen. 23 sastakaik bizitza kendu zioten Zesarri (ironikoa bada ere, Ponpeioren omenezko estatua baten azpian hil zen). Suetoniok dioenez, Zesarren azken hitzak, Marko Brutori zuzendutakoak, hauek izan omen ziren: και συ τεκνον; (Kai su, teknon?) Hau da, "Zu ere, ene semea?"
Hilketaren ondokoa
Hiltzaileen asmoak gorabehera, Zesarren hilketak Erromatar Errepublikaren bukaera ekarri zuen. Erromako erdi eta behe mailako klaseek, Zesarren sostengua hain zuzen ere, uste zuten goi mailako talde txiki batek bere txapelduna hil zutela. Marko Antoniok jende arrunt hori hunkitu zuen haren hiletan Zesar goraipatu zuenean. Honela erromatarren begikotasuna bereganatu zuen. Halere, Zesarren oinordeko bakarra Oktavio izan zen. Haren izena, ospea eta aberastasuna jaso zuen. Oktavio, 19 urte baino ez izan arren, gupidarik gabe saiatu zen bere egoera indartzen eta botere osoa eskuratzen.
Bruto eta Kasiori aurre egiteko, Marko Antoniok Zesarren dirua zein ospea behar zuen armada bat erreklutatu ahal izateko. Beste triunbiratu bat osatu zen Oktavio, Marko Antonio eta Lepidorekin (Zesarren laguntzaile zaharrarekin). Bigarren Triunbiratu horrek jainko izendatu zuen Zesar.
Triunbiratuak Zesarren hiltzaileak Filipo batailan suntsitu zituen. Ondotik, hirugarren gerra zibila piztu zen Oktavio eta Marko Antonioren artean. Aktioko guduan, Oktaviok Marko Antonio eta Kleopatra menderatu zituen, eta, aurkaririk gabe, Erromako lehen enperadore bihurtu zen.
Zesarren idazkiak
Bizialdian hizlari fintzat jotzen zen Zesar. Zizeronek ere goraipatu zuen Zesarren erretorika eta estiloa. Bere izeba Juliaren (Marioren emaztea) omenezko hileta-otoitza eta Katonen kontrako hitzaldia dira Zesarren erretorika ospetsuena.
Zoritxarrez, haren idazki gehienak galduta daude. Guregana heldu direnen artean, famatuenak hauek dira:
Zesarri esleitutako idazkiak:
Idazki hauen estilo erraza eta zuzena gorabehera, haren aldeko benetako iragarki kanpaina sofistikatua da, Erromako, Italiako eta probintzietako aristokratei zuzendutakoa.
Asunción Gómez Pérez
Asunción Gómez-Pérez (Azuaga, Badajoz, 1967ko irailaren 3a) adimen artifizialean aditua den espainiar ikertzaile eta akademikoa da. 2022ko apirilean, Espainiako Errege Akademiako "q" aulkia hartzeko hautatu zuten. Ikerketa, Berrikuntza eta Doktoretzako errektoreordea eta Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko (UPM) katedraduna da. 2015ean, ARITMEL Informatikako Sari Nazionala, UPMren Urteko Ikerketa Saria eta XII Negozio Ideia Onenen Saria jaso zituen. Emakume teknologoarentzako Ada Byron saria ere bada. Informatikan lizentziaduna da eta Espainiako ikertzailea da web semantikoan, adimen artifizialaren esparruan.
Julio Zesar
Zesar eta Euskal Herria
Akitaniarrak zeltak ez zirela bazekien Zesarrek, eta gerora, eskualde erromanizatu zenean, Akitaniako lurretan agertu diren datu epigrafikoetan akitaniera zaharra euskararen ahaide zela demostratu da. Dena den, Akitania Galiaren parte gisa hartu zuen Zesarrek, bereizketa argi bat egin zuen haren mugetan Pirinioan (jarraikortasunik ez balu bezala herri hark Pirinioetatik hegoaldera), eta Galiaren konkista bere agintepean burutu zelarik, akitaniar herriena ere gerra hartan gauzatu zela esan daiteke.
Asunción Gómez Pérez
Biografia
Badajoz probintzian jaio zen. Informatika ikasi zuen Madrilen eta 1991n Informatika Fakultatean lizentziatu zen. Informatikan doktorea da Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan (UPM), 1993an. 1994an Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Masterra (MBA) ikasi zuen Comillasko Pontifize-Unibertsitatean (ICADE). 1994 eta 1995 bitartean Ontologiak ikertu zituen Stanford Unibertsitateko Knowledge Systems Laboratory-n. Ontology Engineering Group (OEG) sortu zuen UPMko informatika-eskolako lehen ikerketa-taldea, 1995etik zuzentzen duena. Bere idazkiek 300 argitalpen baino gehiago dituzte eragin handiko aldizkari zientifiko, liburu eta monografiko kolektiboetan: 15.700 aipamen metatu ditu, 51ko h indizea eta 154ko i10 indizea.
Julio Zesar
Zesar eta Euskal Herria
Zehatz Akitanian kanpaina militarrik egin zuenik Zesarrek ez dirudi. Kristo aurreko 56. urtean, venetoak altxatu zirelarik Erromaren kontra, Galiako herri batzuek ere matxinada harekin bat egin zuten. Horien artean Sotiateen herria egin zen, Aturriren ipar hegaldean bizi zen herri akitaniar bat, eta Julio Zesarren ordezkari batek, Marko Lizinio Krasok, zapaldu zituen Sotioko guduan. Zesarrek kontatzen du bere liburuan Krasoren garaipenaren ondoren, Akitaniaren gehiena haren aurrean errenditu zela, hauen artean Tarbelli, Bigerriones, Preciani, Vocasates, Tarusates, Elusates, Garites, Ausci, Garumni, Sibuzates, eta Cocosates herriak. Harrezkero, euskaldunen ahaide izan zitezkeen herri hauek Erromaren orbitan geratu ziren, nahiz eta Zesar hil ondoren ere oraindik erresistentzia zantzuak izan ziren K.a. 27 urtera arte,
Akitaniarrak inor izan baziren Zesarrentzat, ez dirudi baskoien tribu, herri edo izenarekin topo egin zuenik. Sotiateen guduetan k.a. 56an Pirinioetako hegoaldeko laguntzaileak izan zituztela akitaniar haiek kontatzen du Zesarrek, baina herri horiei kantabriar deitu zien. Zesarrek parte hartu zuen Gerra Zibileko Iberiako gertakariak De Bello Hispaniensis liburuan jaso zituelarik Zesarrek, han ere ez da baskoien aipurik, eta nagusiki Iberia hegoaldean gertaturikoak kontatzen dira bertan.
Asunción Gómez Pérez
Ibilbide profesionala
Espainiako lehen katedraduna izan zen adimen artifizialaren arloan, eta 2018az geroztik, Ikerketa, Berrikuntza eta Doktoretzako errektoreordea izan zen Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan (UPM). IBM AEBk finantzatutako IBM-Watson proiektuaren ikertzaile nagusia da, Shared University Research (SUR) Awards-en deialdi baten ondoren. Hainbat aintzatespen jaso ditu adimen artifizialaren arloan egindako ikerketa-lanengatik; besteak beste, 2015erako Informatikako Sari Nazionaletan jasotako saria eta Emakume Teknologoarentzako Ada Byron Sari Nazionala. Tim Berners Lee-k sortutako Erresuma Batuko Open Data Institute-k Ontology Engineering Group aukeratu zuen nodoaren Madrileko egoitza gisa eta Gómez arduradun gisa.
Julio Zesar
Zesarren irudia
Julio Zesarren itxura fisikoaz jende askok aro modernian irudi jakin bat izan arren, bere benetako itxuraz oso datu fidagarri gutxi daude. Dudarik gabe datatutako irudietan, Zesar hil aurretik egin ziren txanpon batzuetako profila daukagu.
Asunción Gómez Pérez
Ibilbide profesionala
2010ean, Madrilgo Erkidegoan Madrid+d Fundazioak gonbidatutako 27 ikertzaileetako bat izan zen, “Europako izkina: zientzialari izatea Europan, 27 esperientzia” programan parte hartzeko. Urte horretako irailaren 24an, Madrid+d-ek "Ikertzaileen gaua"n parte hartzera gonbidatu zuen, 7ko PEOPLE programaren barruan.Europar Batasuneko Esparru Programan.
Julio Zesar
Zesarren irudia
Arlesko museoan dagoen bustoa, zeina Rodano ibaian aurkitu zen, edo Zesar berdea, Egipton agertutakoa eta ustez Kleopatraren enkarguz egindakoak jo izan dira Zesarren irudi benetakotzat, baina ez dago ebidentziarik ez hauek, ezta Tusculum edo Chiaramonti bustoak ere (hauek ere fidagarritzat joak historiaren uneren batzuetan) Zesarrenak direnik.
José Clemente Orozco
José Clemente Orozco (Ciudad Guzman, Jalisco, 1883ko azaroaren 23a - Mexiko Hiria, 1949ko irailaren 7a) mexikar margolaria izan zen. Orozcoren lana berritzailea izan zen, joera espresionistakoa eta zapalduenganako atxikimendua adierazten duena.
Asunción Gómez Pérez
Ibilbide profesionala
2015ean, Espainiako Liburutegi Nazionaleko datu irekien atari berria inauguratu zuen. Atari horrek aukera ematen du BNEren katalogoetara eta dokumentuetara sartzeko, teknologia semantikoak erabiliz, eta 2008an web semantikoaren bilaketetarako denbora aurrezteari buruz defendatu zuen ideia bera du. 2018az geroztik, Ikerketa, Berrikuntza eta Doktoretzako errektoreordea da Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan eta European Academy of Sciences (EurAsc) erakundeko Fellow-a.
José Clemente Orozco
Biografia
Agronomia ikasketak egin eta arkitekturakoak hasi zituen. Margolari izatea erabaki zuen eta San Carlosko akademian egin zituen arte ikasketak. 1910ean Mexikoko artearen erakusketa handian parte hartu zuen. 1915ean emagalduei buruzko erakusketa bat egin zuen, Casa de lágrimas («Malkozko etxea») izenekoa. Iraultza bitartean karikaturak egin zituen Vanguardia aldizkarian. 1921ean Arte Iraultzailearen Manifestua izenpetu zuen Diego Rivera eta Siqueirosekin batera. 1922an margolarien eta eskultoreen sindikatuko kide egin zen; urte hartan bertan gobernuak Prestakuntzarako Eskola Nazionaleko hormetan margolanak egitea eskatu zion. 1927tik 1932 arte Europan ibili zen eta bertako arte abangoardia ezagutu zuen. 1930etik aurrera Mexikoko Iraultzari buruzko koadroak margotu zituen New Yorken eta hormetako margoak egin zituen Kalifornian, New Hampshiren eta New Yorken. 1936tik 1939 arte Guadalajarako unibertsitateko, Gobernuaren Jauregiko eta Hospicio Cabañas kaperako freskoak egin zituen; 1940ean Julipaneko liburutegia apaindu zuen eta Mexikoko Auzitegi Gorenaren Egoitzako freskoak pintatu zituen. Ondoren, zazpi urtez, koadro txikiak egin zituen, erretratuak, batez ere.
Le Bleymard
Le Bleymard Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Bleymard udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Asunción Gómez Pérez
Ikerketa-arloak
Ikerketa arloen artean daude ingeniaritza ontologikoa, web semantikoa, lotutako datuak, datuen eleaniztasuna eta ezagutzaren kudeaketa. Ontologien eta Web Semantikoaren alorraren mundu mailako sorkuntzan parte hartu du hasiera-hasieratik, 90eko hamarkadan. Nazioarteko proiekzioaren erakusgarri da Female Semantic Web Researchers: Does Collaboration with Male Researchers Influence their Network Status ikerlanean, non munduko web semantikoko gaietan arrakasta eta eragin handiena duten hiru emakumeetako bat dela identifikatzen baita.
Le Bleymard
Etxebizitza
2007an 410 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 247 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 331 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Asunción Gómez Pérez
Ikerketa-arloak
Stanfordeko Unibertsitatetik itzultzean, 1995etik zuzentzen duen Ontology Engineering Group (OEG) sortu zuen. 2012tik, GEBk 8. postua du UPMko ikerketa-taldeen rankingean (Informatika Fakultateko lehen ikerketa-taldea). 35 pertsonak osatzen dute GEB; horietatik 19 doktoreak dira, eta 150 ikasle baino gehiago trebatu dira.
Le Bleymard
Diru sarrerak
2009an Le Bleymard udalerrian 140 unitate fiskal zeuden, 333,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.251 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Le Bleymard udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Le Bleymard udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 67 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Vivien (Itsas Charente)
Saint-Vivien Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Vivien udalerrian erroldatutako biztanleak 874 ziren. Familiak 334 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 135 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 111 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Kiko de la Rica
Francisco "Kiko" de la Rica (Bilbo, Bizkaia, 1965eko apirilaren 6a) zinemako argazki-zuzendari bizkaitarra da.
Saint-Vivien (Itsas Charente)
Etxebizitza
2007an 361 etxebizitza zeuden, 332 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 339 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 332 etxebizitza nagusietatik 266 bere jabearen bizilekua ziren, 60 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 113 etxek lau zituzten eta 164 etxek bost zituzten. 254 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 167 etxetan bat baino gehiago zituzten.