Gerra
Gerraren historia
Amerikaren aurkikuntzak bertako indigenen aurkako eraso, gerra eta ezereztea ekarri zuen. XXI. mendean oraindik aurrera jarraitzen duen Amerikako konkista 1492 urtean abiarazi zen eta orduan garbi geratu zen espainiarrek gerran zuten abantaila teknologikoa, baina praktikan antolakuntza eta taktika militarra eta psikologikoa izan zen erabakigarriena kasu askotan indigenen aurkako borroketan garaipena lortzeko, gehienetan indigenek kopuruz abantaila nabarmena zuten arren. Horrela, askotan espainiarrek kanoi eta arkabuz bakan batzuk soilik bazituzten ere, guduen hasieran efektu psikologiko nabarmena eragiten zuten indigenen artean. Aldi berean, askotan euren teknologia eta kultura direla eta (adibidez, euren armadura distiratsuekin ) espainiarrak jainkotzat hartuak izan ziren eta horretaz baliatuz lortu zituzten espainiarrek gerrako garaipenak. Adibidez, Cajamarcako guduan Francisco Pizarro espainiarra eta bere aginduetara zeuden 180 gudariak Atahualpak bildutako gudari-talde itzelaren aurka garaitu ziren, milaka indigena erailez. Gerraren kontzeptua ere ezberdina zen beste kasu batzuetan: indigenek etsaia preso harrapatzea lehenesten zuten batzuetan eta horrela, guduetan larritasunik gabeko zauriak eragiten zizkioten espainiarrei; espainiarrek burutzen zuten gerra, berriz, esterminiokoa zen eta indigenak modo masiboan erailtzeari ekiten zioten. Ondoren, indigenak esklabotzaz menderatuak ere izan ziren eta euren sistema soziokulturala hondaturik, erabateko mendekotasun egoeran geratu ziren. XVI. mendean beste gerra mota bat ere garatu zen: untzi-gerra. Mediterraneoa musulman eta kristauen arteko gerra-eremua izan zen XVI. mendean, untziak artilleriaz oparo eta astun hornituz, baina geroztik ere maiz errepikatu den gerra-mota izan da. Izan ere, itsasozko merkataritza-bideen garapena dela eta, itsaso-eremu zabalak menderatzea funtsezko faktorea zen nazioen garapenerako. XVII. mendean gerra-mota berezi bat garatu zen batez ere Atlantikoaren mendebaldean: piratek merkataritzako untziak, maiz Ameriketatik metal baliotsuekin, eraso eta harrapatzen zituzten. Korsario izeneko piratek Frantzia eta Ingalaterrako babesaz erasotzen zituzten espainiar galeoiak; horri esker, nazio horiek irabazi handiak lortu zituzten, Ameriketako itsas-uretan Espainiak zuen kontrola ahuldu eta euren mendeko koloniak ezartzearekin batera. Lehorrean ere, mendebaldeko estatuen arteko gerrak piztu ziren, estatuen zabalkuntzaz monarkek euren boterea indartu nahian. XVIII. mendearen bukaeran Iraultza frantsesa eta Estatu Batuen independentzia aldarrikatzen da. XIX. mendearen hasieran Latinoamerikako herrialde anitzen independentzia aldarrikatzen da. Horrela, armadak eta gerrak nazioa eta ideologia politikoa defendatzeko tresna moduan indartzen dira. Ordura arte, nazioarteko gerra afera dinastikoak ebazteko modu bat zen. Hala ere gudarien grina ez zen nahikoa gerran garaitzeko, ordurako armadek taktika konplexuak baitzerabiltzen guduetan. Adibidez, Iraultza frantsesaren ondorengo gerretan boluntarioek osaturiko armadak porrota jasan zuen behin eta berriz, harik eta Napoleon Bonaparte agertu zen arte. Napoleon historia osoko jeinu militar handienetakoa izan zen eta Europako zati handi bat bere mendean izan zuen XIX. mendearen hasieran. Estrategia moduan, mugikortasuna lehenetsi zuen eta guduetan erretagoardia eta alboak erasotzeko taktika bereganatu zuen, etsaia alde horietatik erasoz guztiz suntsitu arte.