cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orreagako kolegiata
Eliza
Torres Balbásen iri­tzian, jabego frantsesen eraikin gotikoetan –Paris al­dekoetan, batez ere– jakituna zen ar­kitek­toa fran­tses bat izango zen egilea dirudienez, zeren eta Orreagako elizak jarrai­tzen ditu ''XIII. mendearen hasierako katedralen ereduak'', hala nola, Sens, Noyon, Senlis, Bourges eta Pariskoak. Horien antzera, tarte bakoi­tzak lau ar­kuko triforio lerden bat du, eta bere gainean arrosa-leiho zabalak ireki­tzen dira; Jouy‑le‑Moutierren eta Mareil‑Marlyen gerta­tzen den bezala. Parisko katedralean bezala, honen euskarriak zutabe zilindrikoak dira. Nafarroan, lehenengo al­diz ikusiko dugu gangen zama kanpora bota­tzen duten arbotanteak dituen eliza.
Orreagako eredua
Gogoan hartzekoa da Orreagak duela Iberiar Penin­tsulan ikusi zen lehen fran­tses gotikoa, eta Leon, Burgos eta Toledoko katedralik bikainenak ondorengo estiloari dagoz­kionak direla, “gotiko dirdira­tsu” deritzonari, alegia.
Klaustroa
Klaustroa oinplano karratukoa zen, Epistolaren aldetik elizari atxikia, eta aurrekoa ordezkatu zuen, 1600. urtean elurte batek suntsitu baitzuen. Oinplanoa irregularra da, eta altxaeretara ere transmititzen da irregulartasun hori. Altxaerek solairu bakarra dute, zabalera desberdineko hormarteekin, tamaina eta kopuru desberdineko horma-bularrekin eta argi desberdineko arkuekin. Hiru hegaleko estalkia teilatu laua da, zurezko habeak eta ebakidura angeluzuzeneko arku fajoi zorrotzak dituena.
Kripta
Elizak kripta pentagonala du, burualdea eta gurutzaduraren zatia hartzen dituena. Lehen atala kanoi-erdi zorrotzeko gangaz estalita dago, eta burualdea horma-atalez. Burualdearen erdiko horma-ataletan erdi-puntuko leihateak irekitzen dira. Dekorazio piktorikoak eta harlandu gotikoaren atalak oraindik diraute, nahiz eta oso hondatuta egon.
Kapera
Oinplano karratua du, tertzeletedun gangaz estalia, eta elizakoak eta giltzarri apainduak baino nerbiodun lotura landuagoak ditu. Ganga, aingeru batzuk irudikatzen dituzten tamaina handiko lau mentsuletan bermatuta dago. Kaperaren erdian, Antso VII.a Azkarraren hilobia dago. Hemen daude Nafarroako armarriaren kateak.
Museoa
Eraikinaren beheko solairuan dago, eta kolegiatako arte-objektu ugari biltzen ditu, eskultura, pintura eta urregintza barne, baita interes bibliografiko handiko altzariak, tapizak, txanponak eta liburuak ere. Hemen da Nafarroako armarriaren esmeralda.
Liburutegia
Era guztietako gaien 15 000 liburukitik gora biltzen ditu, baina gai teologiko, filosofiko eta elizaren historiari buruzko lanak nabarmentzen dira. Hainbat hizkuntzatako liburukiak daude: hebreera, grekoa, latina, euskara eta baita txinera ere. Pieza interesgarrienetako batzuk, La Pretiosa kodizea kasu (XIV. mendekoa), kolegiataren museoan daude ikusgai.
Poliedro erregular
Poliedro erregularra poliedro bat da, poligono erregular kongruenteak diren aurpegiak dituena; eta aurpegiak erpin bakoitzaren inguruan modu berean elkartzen dira.
Sailkapena
Poliedro erregularrak hauek dira: bost poliedro erregular ganbil (solido platonikoak) eta lau izar-poliedro erregular (Kepler-Poinsot-en solidoak):
Kepler-Poinsot-en solidoak
{5, 5/2} {5/2, 5} {5/2, 3} {3, 5/2}
Parada (argipena)
Parada hitzak adiera zenbait ditu:
Mélina Mercouri
Melina Mercouri (Μελίνα Μερκούρη; Maria Amalia Mercouri, Μαρία Αμαλία Μερκούρη jaioa; 1920ko urriaren 18a, Atenas - New York, 1994ko martxoaren 6a, New York) Greziako antzezlea izan zen. Greziako antzerki klasikoan hezi zen, eta Parisa jo zuen gero. Cacoyannisen Stella (1952) filmak eman zion ospea. Jules Dassinen Celui qui doit mourir (1956, Hil behar duena) filmean jokatu zuen paperak bere dohainak erakutsi zituen, zuzendari berdinaren Topkapi (1964) filmean Peter Ustinov, Maximilian Schell eta Robert Morley aktoreekin batera antzeztu zuen. Koronelen diktaduraren aurka jokatu zuen atzerrian. Grezian demokrazia berriz ezarri zenean, diputatu hautatu zuten, eta Kulturako ministro izan zen Papandreuren gobernuan (1981). Melina Merkoúri 1994an hil zen New Yorkeko ospitale batean, biriketako minbiziaren ondorioz. Merkoúri erretzaile porrokatua izan zen eta hil zenean, ehunka herritar greziarrek haren zigarroen marka gogokoenaren kajetillak jarri zituzten omenaldi gisa. Hilkutxa Atenasera eraman zuten, non Estatu hileta-elizkizuna jaso zuen. Dolu nazionaleko aste oso bat ezarri zen bere oroimenean. Gaur egun  Melina Mercouri  Fundazioak antzinako greziar monumentuak zaintzeaz arduratzen da.
Del Rey (Kalifornia)
Del Rey Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rosières-sur-Barbèche
Rosières-sur-Barbèche Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Timecop
Timecop (euskaraz Denbora-Polizia), 1994ko Peter Hyams estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikziozko akziozko zinema€kintza film bat da. Mike Richardson eta Mark Verheiden komigileen izenburu berdineko komikian oinarritua dago. Jean-Claude Van Damme, Ron Silver eta Mia Sara aktoreek antzeztu zuten.
Timecop 2: The Berlin Decision (2003) jarraipena izan zuen.
Argumentua
Etorkizuneko munduan, denbora-bidaien bidez iraganera itzuli ahal daiteke, horregatik Denboraren Batzordea sortu da, Historiaren nondik norakoaren gertaerak aldatu ez daitezen. Duela hamar urte bere emaztea galdu zuen Max Walker (Jean-Claude Van Damme) poliziak iraganera bidaiatu du, Melissa (Mia Sara) emaztea salbatu eta McComb (Ron Silver) senatari handigura akatzeko asmoz.
Rosières-sur-Barbèche
Biztanleria
2007an Rosières-sur-Barbèche udalerrian erroldatutako biztanleak 103 ziren. Familiak 45 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 51 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (31 gizon eta 18 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Rosières-sur-Barbèche udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Thibivillers
Thibivillers Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 92 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 130 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (56 gizon eta 44 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thibivillers udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 199 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.965 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 6 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txetxenia
Txetxeniako Errepublika (Чече́нская Респу́блика, Chechenskaya Respublika; Нохчийн Республика, Noxçiyn Respublika), eskuarki Txetxenia izendatua, Errusiako Federazioko errepublika bat da. Hiriburua Grozny da. 1.268.989 biztanle zituen 2010ean.
Geografia
Ipar-mendebaldean Stavropol kraiarekin muga egiten du, ekialde eta ipar-ekialdean Dagestango errepublikarekin, hegoaldean Georgiarekin, eta mendebaldean Inguxetia eta Alaniako (Ipar Osetia) errepublikekin.
Historia
Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren barruko eskualde autonomoa izendatu zuten Txetxenia eta 1936an, Inguxiarekin batera, Txetxenia-Inguxiako Errepublika Autonomoa bihurtu zen. 1944an, Stalinek Kazakhstan eta Kirgizistan aldera deportatu zituen txetxenak eta inguxak. 1957an, Nikita Khrustxevek itzultzeko baimena eman zienean, errepublika autonomoa eratu zen ostera.
Valentin Larrea
Valentin Larrea Iturbe (Gabiria, 1876ko abenduaren 27a - Iruñea, Nafarroa Garaia, 1970eko maiatzaren 10a) gipuzkoar piano-jotzaile eta musikagilea izan zen.
Txetxenia
Historia
1990. urtearen bukaeran, Txetxeniako Kongresu Nazionalak Txetxenia-Inguxiako Errepublikaren burujabetasuna adierazi zuen. 1991ko azaroan deitu ziren lehendakaritzarako hauteskundeak, eta Dzhojar Dudaiev hautatu zuten lehendakari. Honek, bere aldetik, Ixkeriako Txetxeniar Errepublika Sobietar Batasunetik eta Errusiako Federaziotik independente deklaratu zuen. Errusiak txetxenen aurkako gerra hasi zuen lurraldearen kontrola berreskuratzeko. Hiru hilabeteko borroken ondoren beretu zuen hiriburua, Grozny, erabat suntsitua. 1995ean, errusiarrek eta txetxeniarrek su-etena izenpetu zuten lehenengo aldiz, baina borrokak ez ziren eten, eta 1996ko abuztuan txetxeniarrek hiriburua berreskuratzea lortu zuten, Dudaiev gabe, errusiarren misil batek hil baitzuen. Hilabete horretan bertan, Errusiako Federazioak eta Txetxeniako Errepublikak lehenengo itunak izenpetu zituzten. 1997ko urtarrilean, Aslan Maskhadov hautatu zuten errepublika berriko lehendakari.
Valentin Larrea
Bizitza
Valentin Larrea Iturbe Gabirian jaio zen 1876ko abenduaren 27an. Meliton Larrea Perez de Lazarraga zalduondarraren eta Tekla Iturbe ormaiztegiarraren bost seme-alabetan zaharrena zen. Txikitatik izan zuen dohaina musikarako, eta aitarekin egin zituen lehen ikasketak, Gabiriako idazkari, maisu eta organista baitzen.
Txetxenia
Historia
2014ko abenduaren 4an, gerrillarien eta Poliziaren arteko borroketan 19 lagunek bizia galdu zuten.
Valentin Larrea
Bizitza
1893ko urrian, 17 urte zituela, Madrilgo Musika eta Deklamazioa Eskola Nazionalean sartu zen. Jose Tragó, Emilio Serrano eta Gimeno de Lerma izan zituen, hurrenez hurren, pianoko, armonia eta konposizioko eta organoko irakasleak. . Gorenetako kalifikazioak izan zituen. Diplomak eta aipamenak Ruperto Chapík, Gerónimo Gimenezek eta Tomás Bretónek izenpeturik daude. Bertan ezagutu zuen Teresa Auzmendi, eta izugarri maitemindu egin zen.
1898an, Iruñean, Nuevo Casino Eslava berrantolatuan, pianista titularra izateko postu bat atera zuten oposiziora. Valentin aurkeztu zen, eta aho batez eman zioten postua. 1900ean ezkondu zen Teresa Auzmendirekin, eta etxebizitza bat hartu zuten Iruñeko Alde Zaharreko Txapitela kalean. Han bizi izan ziren 70 urtez. Tarte horretan, Casino Eslavako pianista izan zen, klaseak ematen zituen, eta konposatu. Lehiaketa askotara aurkeztu zen, eta sari asko irabazi. Horrela egin zuen bere ibilbidea. Pianista eta bakarlaria izateaz gain, Aramendia boskotearen kide izan zen 1913-1921 bitartean: bera pianoan, eta bi biolin, biola eta txeloa. Iruña kafetegian eta Donostiako Continental hotelean ematen zituzten kontzertuak.
Lanak
Bere obra ugaria eta askotarikoa da. Hona hemen pieza nabarmen batzuk:
Sariak
Musikagile gisa oso saritua eta txalotua izan zen :
Ty (raperoa)
Benedict Chijioke (1972ko abuztuaren 17a - 2020ko maiatzaren 7a), Ty bere izen artistikoarekin ezagunagoa, britainiar raperoa izan zen. Awkward (2001), Upwards (2004), Closer (2006), Special Kind of Fool (2010) eta A Work of Heart (2018) diskoak kaleratu zituen. Ty Londresen zuen egoitza.
2020ko apirilean, Ty Londresen ospitaleratu zuten COVID-19gatik. 2020ko maiatzaren 7an hil zen infekzioak eragindako pneumoniak jota, 47 urte zituela
Garatxo-belar
Garatxo-belarra (Daphne laureola) Timeleazeoen familiako zuhaitz landarea da. Zurtoin tentea du, eta 0,50–1 m luze izaten da. Hostoak gogorrak ditu eta berde irauten dute urte guztian. Lore hori berdaxkak ditu, mordoetan bilduak. Fruitu mamitsua du. Landare apaingarri gisa erabiltzen da.
Laza (Galizia)
Laza Ourenseko erdialdean kokatuta dagoen udalerria da, Veringo eskualdean dagoena.
2018ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.287 biztanle zituen.
Parrokiak
A Alberguería (Santa María) | Arnuíde (Santa María) | Bóveda (Santa María) | As Maus (San Pedro) | Padreda (San Miguel) | Prado (Santa Cruz) | Rebordechau (Santa María) | Seiró (San Salvador) | Vilar de Barrio (San Pedro Fiz)
Quercy
Quercy (Carcin, edo  ahoskatua) Frantziako hegoaldeko antzinako lurraldea. Gaur egungo Lot departamenduko eta Tarn eta Garona departamenduko parte batzuk hartzen zituen. Bi zatitan zegoen banaturik, Goi-Quercy (hiriburua, Montauban) eta Behe-Quercy (hiriburua, Cahors). Zelten herria izan zen antzina, baina X. mendean Tolosako kondeen esku geratu zen. Abbevilleko Itunaren ondoren, Ingalaterraren eskuetara pasatu zen (1259), eta, 1472an, Frantziako errege-erreginen agintaritzapean geratu zen.
3731 Hancock
3731 Hancock asteroide baten izena da. otsailaren 20an aurkitu zuen Perth Behatokia-ek Bickley Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3731 Hancock asteroidearen orbitak batezbeste 2,407 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,453 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,36 distantziara. Eszentrikotasuna 0,396 da, eta makurdura orbitala 20,13ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Nazar eta Asartako gudua
Nazar eta Asartako gudua 1833ko abenduaren 29an Berrotza haranean gertatu zen gudua izan zen, Lehen Karlistaldiaren lehendabizikoa zena.
Gudua
Borroka hau Berrotza ibarrean, Lizarrako merindadean, eman zen 1833ko abenduaren 29an. Karlistadaren estreinako borroka kontsidera daiteke, ordura arte karlistak ihesean ibili zirelako. Zumalakarregik agintaritza jaso berria zuen eta armada karlistaren antolakuntza lanetan zebilen. Arabako batailoiak Nafarroakoekin bildu ziren eta soldaduak trebatzeko garaia iritsia zela pentsatu zuen ormaiztegiarrak, nahiz eta munizioen eskasian ibili. Zumalakarregik 3.000 bat gizon zituen eta Berrotzako aran erdian kokatu zituen, Asarta herriaren inguruan.
Liberalak beste hainbeste ziren, Lorenzo eta Oraa generalen agindupean eraso egin zutenean. Karlistek sendo eutsi zioten erasoari baina laster geratu ziren muniziorik gabe. Oraak ezkerretik, Nazar herri aldera zuzendutako erasoa erabakigarria izan zen. Zumalakarregik erretirada agindu zuen, baina pozik agertu zen bere soldaduek erakutsitako portaeragatik. Gainera karlistek 50 bat baja izan zituzten, liberalek 300dik gora jasan zituzten bitartean.
Karlistek Kanpezu aldera jo zuten erretiradan, Ameskoatan babesa jaso aurretik. Liberalak, karlisten ihesaldia oztopatu ezinik, berriro Iruñean bildu ziren. Borroka honen garrantzia, karlistek liberalen erasoa aurrez aurre jasotzeko gauza zirela demostratzean datza. Hemendik aurrera jeneral liberalen errespetua irabaziko dute karlistek, gerrila taktikaz gain beste borrokak mantentzeko gai zirela erakutsi ostean.
Belagua
Belagua Nafarroa Garaiko ibar txiki bat da, Belagua ibaiaren bideari jarraituz.
Ibarra Erronkaribar ibaxaren iparekialdeak osatzen dute.
Deskribapena
Erronkariko ibaxaren burualdea da, Belagua ibaia zeharkatzen duen bitartean. Bere morfologia glaziar-haran batena da. Lautada zabal bat du hondoan, buztinezko alubioi finez beteta, obturazio morrenikoko aintzira-faseari dagozkionak. Ia haran osoan nagusi den flysch eozenikoaren gainean modelatu da gehiena, goiko kretazikoko tuparriak eta kalkoeskistoak izan ezik. Horiek Maceko amildegitik, ibaiaren ezkerraldetik, Larrako plataformari eusten dioten kareharri kretazikoen malkarreraino hedatzen dira.
Gailur garrantzitsuek inguratzen dute ibarra, besteak beste, Larrondo (1703 m), Kartxela (1982 m), Lakhura (1847 m), Txamantxoia (1945 m) eta abarrek.
Aterpetxea
Angel Oloron izeneko aterpetxea hainbat urtez martxan egon da, abiapuntu ederra izanda hala ipar eskia nola mendi ibilbideak egiteko. 1.428 metroko altueran kokatuta dago. 2020an inauguratu zuten atzera ere, guztiz berrituta.
Inguruko mendiak
Alde batean, Kartxela eta bestetik Txamantxoia mendiak ditu, besteak beste.
Bestela, Belabartzerako ataria da Belagua, Ansoko ibarreranzko eta Hiru Erregeen Mahaia edo Petretxema mendietaranzko bidean.
Trikuharriak
Bazter honetan historiaurreko aztarnak badaude, orduko garaietatik gizakia bertan bizi izan delako seinale. Gaur egun trikuharri ikusgai daude ibarraren mendebaldean.
San Patrizioren katedrala (Dublin)
San Patrizioren katedrala, Ama Birjin Bedeinkatua eta San Patrizioaren Katedrala edo Irlandako Katedral Nazionala (ingelesez St Patrick's Cathedral, Cathedral of the Blessed Virgin Mary and St Patrick edo The National Cathedral, eta irlanderaz Árd Eaglais Naomh Pádraig) Irlandako Dublin hiriburuan dagoen katedral gotiko eta katoliko bat da. Hiri honetako Erdi Aroko bi katedraletako bat da, bestea Trinitate Santuaren katedrala da.
Interes gastu
Interes gastuak, mailegu bat eskuratzean sortzen diren gastuei dagokie. Hau da, mailegu-emaileak mailegu-hartzaileari kobratzen dion zenbatekoa da, lehenengoaren diruaren erabilpenagaitik. Galdu-irabazien kontuari dagokionez, interes gastuak, bankuetatik, inbertitzaileetat]] edo bestelako iturrietatik mailegaturik hartzen den zenbatekoa irudikatzen du
Interes gastuak, eragiketa-gastuetatik eta inbertsio-gastuetatik ezberdintzen dira, hauek enpresa bateko kapital egiturarekin baitute zerikusia eta normalean zerga-aringarriak dira.
San Patrizioren katedrala (Dublin)
Historia
Ustez, antzina San Patriziok irlandar paganoak bataiatu eta kristautu ohi zituen putzu batean eraiki omen zen. Berez, katedrala San Patrizioren omenez V. mendean eraikitako eliz soil bat besterik ez zen. 1191. urtean eliza harriz berreraiki eta gaur egungo katedrala 1200-1270 bitartean eraiki zen. 1362 eta 1370 artean dorrea (Minot's Tower) eta mendebaldeko nabea gehitu zitzaizkion.
Ingalaterrako Erreforma Protestantea gertatu zenean, 1537an San Patrizio katedralak ere protestantismaren alde egin zuen, inguruko populazioak katoliko izaten jarraitu zuen arren. Hurrengo urteetan katolikoak nagusitu ziren eta San Patrizio katedralak katedral izateari utzi eta parrokia bihurtu behar izan zen. XVII menderako eliza erortzeko zorian zegoen lurra ezegonkorra izateaz gain uholdeak ere ohikoa izaten baitziren, eta lehenengo berriztatzen lanak egin ziren. Hala ere XIX mendean oraindik egoera eskasean jarraitzen zuen San Patrizio elizak.
Interes gastu
Galdu irabazien kontuetan, normalean, interes sarrerak eta interes kostuak bereizi egiten dira. Hala ere, batzuetan batera joan daitezke; interes sarrera moduan, gehiegizko sarrera badago, eta interes gastu moduan, gehiegizko gastua badago.
San Nikolas uhartea
San Nikolas edo Garraitz Lekeitio aurrean dagoen itsasgorako uhartea da. Lekeitiar askok San Nikolas izenez ezagutzen dute.
Cromwell (Indiana)
Cromwell Indianako herri bat da. Noble konderrian kokatua dago. 2010ean 512 biztanle zituen, 0.77 kilometro koadrotan banatuta.
San Nikolas uhartea
Lekeitioko udalerriaren aurrean eta Lea ibaiaren ondoan kokatzen da. Uhartea eta Isuntzako hondartza batzen dituen kai txiki bat dago (Lazunarri edo "malekoia"), baina itsasbehera denean bakarrik da erabilgarri. Itsasbeheran, orobat, oinez joan daiteke Mendexako Karraspio hondartzara, uhartea tonbolo bihurturik.
San Nikolas uhartearen higadura saihesteko pinuak landatu zituzten. Lekeitioko udalerrian izurrite larriak zeudenean, gaixoak uhartera eramaten zituzten, gainerako bizilagunak ez kutsatzeko.
Interes gastu
Kalkulua
Ondoko puntuak interes gastuaren kalkulua nola egin erakutsiko digute:
San Nikolas uhartea
6,5 hektarea ditu.
Interes gastu
Kalkulua
Interes gastuak kalkulatzean, Hartzekodunek sortutako pasibo gisa erregistratu ohi dira.
San Nikolas uhartea
Historia
1549koak dira uharteko eraikin batzuei buruzko lehenengo aipamen historikoak. Eraikin horiek baseliza modukoak ziren. 1578ko izurrite batek herria jo zuen 9 hilabetez, eta gaixoak uhartera eraman zituzten, lazaretotzat.
Urte batzuk geroago, Aita Solagurenek sortu zuen frantziskotar errekoletoen komentua, eta 1617an lehendabiziko meza egin zuten. Komentuaren alboan txiroentzako eta erromesentzako ospitale txiki bat ere egon zen. Hala ere, 1650ean fraideek azkenean alde egin zuten handik, ur ezagatik eta eguraldi-faktoreengatik. Nikolas deunaren irudia eraman zuten San Joanen baselizara, gaur egungo olatu-hormaren gainaldean. 1795ean suntsitu zuten Konbentzio Gerran. Horren ostean, gotorlekua eraiki zuten, kanoiez hornitua, eta Lehen Karlistaldian ere erabili izan zuten uharte hau.
1746an, Garraitzen eta Isuntzako hondartzaren artean Lazunarri izeneko kaia ("malekoia") eraikitzen hasi ziren, tarteka urpean geldituko zena itsasaldien arabera, hondarrak Karraspiorantz bideratzeko helburuarekin. Urteak aurrera, ubide modukoa zabaldu zuten itsasadarrak "bide normalari" jarraitzeko 1803an. 1840an apurtuta geratu ondoren, 1856an berriro eraiki zuten. Ordutik hona hainbat berriztapen eta konponketa egin behar izan dituzte, itsasoaren gorabeherak direla-eta.
San Patrizioren katedrala (Dublin)
Historia
Benjamin Guinnessek (Arthur Guinness garagadogilearen semeak) berriztatzen lanak ordaindu zituen 1860 eta 1865 artean eta 1871ean berriz ere Katedral Nazionala titulua eskuratu zuen, Trinitate Santuaren katedrala Dublingo katedral zen bitartean. Benjamin Guinnessen seme Edwardek San Patrizioren parkea sortu zuen katedralaren inguruan.
May (Oklahoma)
May Oklahomako herri bat da. Harper konderrian kokatua dago. 2010ean 39 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Furtivos
Furtivos 1975eko José Luis Borau espainiar zinema zuzendariaren filma da. Filmak Donostiako Zinemaldiaren Urrezko Maskorra irabazi zuen.
Sinopsia
Ángel Martina bere amarekin basoan bizi den isileko ehiztaria da. Behin hirira joan eta Milagros ezagutuko du. Ángel emakumea babesteko asmotan bere etxera eramango du.
San Patrizioren katedrala (Dublin)
Hilobiak
500 pertsonatik gora daude hilobiratuta elizaren zoruan eta kriptan. Gehienak apezpikuak eta artzapezpikuak dira. Hauetaz gain badaude aipatu beharreko bi:
NGC 6103
NGC 6103 galaxia bat da, Corona Borealis konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
The Legend of the 7 Golden Vampires
The Legend of the 7 Golden Vampires (euskaraz Urrezko 7 banpiroen kondaira) 1974ko Roy Ward Baker ingeles eta Chang Cheh txinatar zinema zuzendarien arte martzial eta beldurrezko filma da. Peter Cushing, John Forbes-Robertson, David Chiang, Robin Stewart eta Julie Ege aktoreek antzeztu zuten.
Hammer Film Productions ingeles ekoiztetxeko urrezko aroko filma da, beldurrezko zinema eta, kasu horretan, Drakula eta txinatar banpiroak arte martzialekin batera uztartu zituen, Txinan giroturik.
Schwabach
Schwabach (aintzina Onoldsbach) hiri alemaniarra da, Bavariako eskualdekoa. Nurenbergen ondoan dago eta Schwabach ibaiak zeharkatzen du hiria.
Etimologia
Izena frankoen Suapaha hitzaren moldaera da, zeinak "suabiarren erreka" esan nahi duen.
Historia
Schwabachen kontaketa VII mendean Frankoek Sueboen lurrak konkistatzearekin hasten bada ere, indusketa arkeologikoek K.a. 750-500 urteetan asentamendu bat izan zela erakusten dute.
Herria handituz joan zen. 1346an harresia eraiki zuten eta 1371ean hiri bihurtu zen. Eliza 1469koa da eta udaletxea 1528koa. Frankoniak izan zuen patu berbera izan zuen Schwabachek ere eta Napoleondar Gerren ondoren Bavariaren barnean gelditu zen hiria 1806an.
Hiri senidetuak
Fürth ondorengo hiriekin senidetua dago:
Kito (argipena)
Kito hitzak adiera zenbait ditu:
Aizpuru (argipena)
Aizpuru izenak hainbat adiera ditu:
Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer
Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (euskaraz Lau Izugarriak: Zilarrezko Surflariaren Gailentzea) 2007ko Tim Story estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. Marvel Comics argitaletxeko Stan Lee eta Jack Kirby komikigileen Lau Izugarriak superheroien komikietan oinarritua dago. Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans, Michael Chiklis, Julian McMahon, Kerry Washington, Andre Braugher, Doug Jones, Laurence Fishburne eta Beau Garrett aktoreek antzeztu zuten
Lau Izugarrien saga edo frankiziako filmeetako bat da.
Argumentua
Lau Izugarrien superheroi familiak Norrin Radd / Zilarrezko Surflaria (Doug Jones) espazioko izakiari aurre egin beharko dio, azken honek Lurra suntsitu nahi baitu. Zilarrezko Surflariak munduan barna bidaiatu eta suntsiketa hedatuko du, hortaz, Reed, Sue, Johnny eta Benek (Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans eta Michael Chiklis) pertsonaia horren inguruko misterioa argitu eta gainera itzuli berri den beren betiko etsai handienari ere aurre gin beharko diote, Doctor Doom (Julian McMahon)
Christina Rosenvinge
Christina Rosenvinge, jaiotzez Cristina Rosenvinge Hepworth (Madril, 1964ko maiatzaren 29a) espainiar pop-rock egile abeslaria da.
Bizitza
Aita, Hans Jørgen Christian Rosenvinge, danimarkarra zuen eta ama, Daphne Hepworth, britainiarra. Nerabe aroan bere lehenbiziko musika taldea sortu eta La movida madrileña zeritzon kultur-musika mugimenduko jendea ezagutu zuen. Ella y Los Neumáticos taldeko kidea izan zen, ondoren Álex de la Nuez musikariarekin batera Magia Blanca taldea sortu zutelarik. Azkenik, 1988-1989 bitartean Álex & Christina musika bikotea sortu zuten. 1990ko hamarkadan taldea desegin eta Christina Rosenvingek Christina y Los Subterráneos taldea sortu zuen, ondoren bakarkako musika ibilbideari ekiteko.
1989-2006 artean Ray Loriga idazle eta gidoigilearekin ezkondua egon zen.
Beaumaris
Beaumaris, 'Biwmares' Galesko ipar-mendebaldean dagoen Anglesey uharteko udalerri bat da. Menai Strait itsasartearen sarreran dago. 2001eko erroldaren arabera 2.040 biztanle zituen.
Udalerri honetan Beaumaris gaztelua kokatzen da.
Crothersville (Indiana)
Crothersville Indianako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,591 biztanle zituen, 2.96 kilometro koadrotan banatuta.
Bernardino de Sahagún
Bernardino de Sahagún (Sahagún, Leongo Erresuma, 1500 - Mexiko, 1590eko otsailaren 5a) espainiar elizgizona eta historialaria izan zen.
Bizitza
Amerikako (Nueva Españako) biztanleen kultura, erlijioa eta ohiturei buruzko liburu bat azteken hizkuntzan idazteko eskatu zion Francisco del Toral gobernariak (1557). Hieroglifiko bidezko idazkera hautatu zuen, eta hala sortu zen Historia general de las cosas de la Nueva España, amerindiarren ohiturak, kultura eta historia ezagutzeko ezinbesteko ikerlana (1830 inguruan argitaratua).
Hypomasticus thayeri
Hypomasticus thayeri Hypomasticus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Kitto (argipena)
Kitto hitzak adiera zenbait ditu:
Montse Castellà
Montse Castellà Espuny Montse Castellà (Tortosa, Tarragona, 1976ko ekainaren 8a) tarragonar egile abeslaria, gizarte-ekintzailea eta kultura-kazetaria da.
Biografia
Bere aitona-amonak Ebroko Lurraldek lurrak lantzen zituzteno bilauak ziren, eta Lurrari eta naturari lotuta hazi zen —azaldu du horietako batzuetan— bere aktibismoa eta musika markatu dituen kontu bat.
Kantua eta gitarra ikasi zituen Tortosako Kontserbatorioan, Montserrateko Monasterioan, Eòlia Eskolan eta Músics Tailerrean (Bartzelona), eta ahots-irakasle izan ditu Carme Canela, Ana Finger, Rosa Galindo, Etxeb Manning, Paul Farrington, Helen Rowson edo Nina. Bakarkako zuzeneko kontzertuetan gitarra eta pianoa izaten ditu lagun.
Lan ibilbidea
Musikan dihardu profesionalki 1998az geroztik, eta hainbat talde eta orkestratan kantari eta gitarrista izan da, Flumine eta Tyrichae ganbera-koruetako kide izateaz gain.
Besteak beste, jaialdi hauetan hartu du parte: Barnasants, Tradizioncionàrius, EntreCultures, Atempo, Musikak Lurralde Gurutzatuetan, Mediterraneoko Erroko Azoka edo Autúria. Paco Ibáñez, Rosa Regàs, Pau Alabajos, Carmen Paris, Montse Llussava, Silvia Comes edo Quicpo el Celio taldea, El Noi i el Mut de Ferrerías zeinekin disko bat duen batera, ‘Lo carrilet de La Cava (CD-liburua, Cossetània). 2010ean Folk disko Onenaren Enderrock saria jaso zuen berarekin jendearen bozketan. És com un miracle bideoklipa finalista izan zen Musiclip Bartzelonako Nazioarteko Bideoklip Jaialdian (2008).
Bere abestien artean Jesús Massip-en olerkiak daude (La barca y L'Ebre es un bell riu, l'Ebre un vell riu, sempre té coses noves a contar-té / Itsasontzia eta Ebro erreka polita da, beti ditu gauza berriak kontatzeko, Gerard Vergés, Miquel Martí i Pol (Ara és demà) o És circular el temps del propi enyor (Zoraida Burgos, Jesús Moncada, Carles Riba y Rosa Regàs)
2017an, Les Kol.lontais proiektuaren parte da. BarnaSans jaialdiak ekoitzitako ikuskizuna da, beste hiru kantautorerekin batera: Sílvia Comes, Meritxell Gené eta Ivette Nadal. Izenak omenaldia egin zion Alexandra Kolontáiri (1872-1952), borrokalari feministari, gizarte-gaietarako herri-komisarioari eta sobietar enbaxadoreari Norvegian, Mexikon eta Suedian. Maitasun- eta borroka-kantak interpretatzen ditu proiektuak, ikuspegi feministatik.
Aktibista nazionalista eta kultura-kazetaria
Tren Duin Lurrak plataformaren bozeramailea-Priorat eskualdeko trenbide-zerbitzuan inbertsio handiagoak eskatzeko sortutako mugimendua da. Ebroren Defentsarako Plataformaren (2000-2004) bozeramaile ere izan zen, eta Plan Hidrologiko Nazionalean sartutako uren trasbasea edo tokiz aldatzea eragotzi zuen.
Kultura-kazetaria izan da, eta sortu zen eskualdeari buruzko edukiak garatu ditu, hala nola Descobrir Cataluña, Avui, Diari de Tarragona, El Puntu Avui, Radio Tortosa, Imagina Radio, Horndecena.cat atari digitala eta Catalunya Ràdio.
Kataluniako nazionalismoarekin bat, 2019ko martxoaren 11n, Generalitateak higiezinen agentzia bati isuna jarri zion kantautoreak jarritako salaketa baten ondorioz. Salaketan, Montserrat Castellàk higiezinen agentziari salatzen zion katalanez ez erantzutea. Zehapenaren zenbatekoa 1.600 eurokoa izan zen.
Saint-Pé-de-Bigorre
Saint-Pé-de-Bigorre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pé-de-Bigorre udalerrian erroldatutako biztanleak 1.268 ziren. Familiak 519 ziren, horien artean 153 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 105 bakarrik bizi ziren emakumeak), 181 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 133 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Maysville (Oklahoma)
Maysville Oklahomako herri bat da. Garvin konderrian kokatua dago. 2010ean 1,232 biztanle zituen, 4.12 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Pé-de-Bigorre
Etxebizitza
2007an 642 etxebizitza zeuden, 522 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 66 hutsik zeuden. 526 etxeak ziren eta 111 apartamentuak ziren. 522 etxebizitza nagusietatik 391 bere jabearen bizilekua ziren, 107 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 295 etxek bost zituzten. 331 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 249 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 207 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 737 ziren, horien artean 533 aktiboak ziren eta 204 inaktiboak ziren. 533 pertsona aktiboetatik 477 lanean zeuden (259 gizon eta 218 emakume) eta 55 langabezian zeuden (26 gizon eta 29 emakume). 204 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 78 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pé-de-Bigorre udalerrian 524 unitate fiskal zeuden, 1.221,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.031 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 53 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Saint-Pé-de-Bigorre udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 551 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale bat eta botika bat zegoen.
2009an bi lehen-hezkuntzako eskola zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Westervelt (Illinois)
Westervelt Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Shelby konderrian dago, Illinois estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Giulia Tofana
Giulia Tofana (baita Toffana edo Tophana) (Palermo, c. 1620 - Erroma, 1659ko uztaila) pozoitzaile italiarra zen, senar zakarrak hil nahi zituzten emakumeei pozoia saltzeagatik ezaguna. Gainera, Tofana Ura pozoi famatuaren asmatzailea zen, bere ohorean izendatua.
Santa Katalina uhartea
Santa Katalina uhartea (tongvaz: Pimugna edo Pimu) Kaliforniako hegoaldean kokatzen den uhartea da, izen bereko golkoan hain zuzen ere. Los Angeles konderriaren barnean eta turismorako lekua da.
Giraffa camelopardalis rothschildi
Giraffa camelopardalis rothschildi edo Ugandako Jirafa Ugandan eta Kenian bizi den jirafa azpiespezie bat da, azpiespezie guztietatik hauxe da bizitza askean desagertzeko arrisku handienean dagoenetariko bat. Gaur egun, basabizitzan eta aske, ehunka gutxi batzuk baino ez dira geratzen. Zoologikoetan ordea, arruntenetarikoa da Giraffa camelopardalis reticulatarekin batera.
Zug
Zug (Zoug; Zugo) Suitzako erdialdean dagoen hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua dena.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hiri senidetuak
Zug ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Vianako gudua
Vianako gudua Lehen Karlistaldiko gudu bat izan zen, 1834ko irailaren 4an Vianako hegoaldean Alberguería deritzan lautadan gertatua.
Dumbarton (Virginia)
Dumbarton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Henrico konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vianako gudua
Gudua
Don Karlos 1834.go uztailean iritsi zen Nafarroara eta geroztik buruzagi militar liberalak bere atzetik ibili ziren atxilotu nahian. Rodil jenerala zen buruzagi nagusia eta honek guda talde desberdinetan banatu zituen tropak erregegaia arrapatzeko asmoz, Espartero, Lorenzo, Oraa eta Carondelet buru zituztela. Azken hau Vianan zegoen zalditeriko 300 gizon eta oinezko 600 bere gain zituela. Zumalakarregik Oraa eta Lorenzoren taldeetatik ihes egin ondoren, antolatu berria zuen zalditeriaren eraginkortasuna probatu nahi izan zuen. Kanpezun 240 zalduneko taldea osaturik, Vianaruntz jo zuen.
Harrigarria da Vianan kokatuta egonik edozein tropen erasoa sorpresaz jasotzea baina hala gertatu omen zen, irailaren 4an. Karlisten infanteriak hiria erasotzen zuen bitartean, "Nafarroako lantzariek" Carondeleten zalditeriaren aurka jo zuten, Mendabiarako bidean. Karlisten zalditeria zelai irekitan borrokatzen lehen aldiz ari bazen ere, liberalen "Errege-guardia", eliteko zalditeria, ihesean jarri zuten, Zumalakarregik, berak zuzendutako eraso pare baten ostean. Carondelet Logroñon babestu zen, 200 zaldunen galera aitortuz. Karlisten moralerako oso garrantzitsua izan zen borroka hau, Zumalakarregik benetako ejertzito bat antolatzen zeraman lanaren arrakasta agerian uzten baitzuen.
Mead (Oklahoma)
Mead Oklahomako herri bat da. Bryan konderrian kokatua dago. 2010ean 122 biztanle zituen, 0.3 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6104
NGC 6104 galaxia bat da, Corona Borealis konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Laemolyta fasciata
Laemolyta fasciata Laemolyta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Artazu
Artazu Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Lizarrako merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 27,3 kilometrora. Altuera 337 eta 566 metro artekoa da, eta 6,03 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Masuria
Historikoki Ekialdeko Prusiaren parte izan zen. 1945ean, Bigarren Mundu Gerraren ostean, Poloniak anexionatu zuen. 1999tik Varmia-Mazuriako voivoderriaren barnean dago.
Elviña–Unibertsitatea geltokia
Elviña–Unibertsitatea Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Artazu
Artazu Mañeruibarreko herri txiki bat da, Arga ibaiak inguratzen duena, eta handik hurbil dago, herria dagoen muinoa gaindituz. Gares eskualdeburutik eta Iruñea hiriburutik gertu dagoenez, herriak biztanle asko galdu ditu XX. mendearen hasieratik. Oraindik geratzen diren biztanleen artean, Garesen edo Iruñerrian egiten dute lan ia guztiek, erosketak eta bestelako beharrak ere bertan egiten baitituzte.
Elviña–Unibertsitatea geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Artazu
Bertako biztanleak artazuarrak dira.
Izena
Artazu toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Mikel Belaskok dioenez, Artazu euskal jatorriko toponimoa da. Bere esanahia ia gardena da, arta hitzak ("arte" zuhaitz motaren konposizioan aldaera) eta -zu ugari atzizkiak osatzen baitute. Beraz, "arte ugari dituen lekua" edo "artadia" esan nahi du.
Armarria
Artazuko armarriak honako blasoi hau du:
Geografia
Artazu Mañeruibarreko herri bat da, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
Inguru naturala eta kokapena
Herria Nafarroa erdialdean kokatzen da, Lizarrako merindadearen ekialdeko muturrean.
Klima eta landaredia
Artazuko klima, mediterraneo kontinentala da. Altueraren arabera aldakorrak dira, batez besteko tenperatura 12º eta 14º bitartekoa eta prezipitazioak 500 eta 800mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 60 eta 100 inguru izaten dira.
Landaredia landaturiko pinudiak eta ibaien ertzetan dagoen landaredia baino ez da han. Udalerrian zeuden jatorrizko basoak ia erabat galdu dira gizakiaren eragina dela eta.
Estazio meteorologikoa
Artazun ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Antzinako errege-jaurerriko hiribildua zen, eta haren prestazioak, Zurindain, Muzki eta Orendain herrietakokin batera, Antso VII.a Azkarra nafar erregeak eguneratu zituen 1196. urtean, urtean 350 soldata gehi beste 50 izango zirela zenbatuz. Tibalt I.a Nafarroakoak truketzat eman zuen 1234an Tota Errodrigitz, Errodrigo Abarkaren alaba eta Joan Bidaurreren emaztea, zeinak, aldi berean, herria eta Cortesko gaztelua eta Cortes herria laga zituen. Hala ere, jasota dago Tibalt erregeak berak, 1236an, Artazuren lepokoei eman ziela errege koroaz besterendu ezin zitezkeela, eta ezein abere-gizonik, ez mailegu-emailerik, haietan sar ez zitezen, erregeari bere bularra eta eskubideak ordainduz; eta baimena eman ziela mahastietan barrena zihoan lasterketa (bidea) aldatzeko, belardian barrena haien muturreraino eramanez.
3732 Vávra
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 SR izena zeraman. Ondoren Vávra omentzeko izena eman zitzaion.
Eslabiar dantzak
Eslabiar dantzak Antonin Dvorak txekiar konposatzaileak 1878 eta 1886 bitartean orkestrarentzat konposatutako 16 lanen sail bat da. Bi taldetan argitaratu ziren: Opuz 46 eta Opus 72. Jatorrian lau eskura jotako pianoarentzat idatzia, eslabiar dantzak Johannes Brahms alemaniar konposatzailearen hungariar dantzetan inspiratu ziren. Dvoraken argitaletxeak eskatuta konposatuak izan ziren. Musika lanak, animatuak eta nabarmenki nazionalistak, bere garaian ondo hartuak izan ziren, eta gaur egun konposatzaile honen lanik gogoangarrienen artean daude, batzuetan kultura herrikoian agertuz.
3732 Vávra
Orbitaren ezaugarriak
3732 Vávra asteroidearen orbitak batezbeste 2,224 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,848 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,6 distantziara. Eszentrikotasuna 0,169 da, eta makurdura orbitala 1,25ºkoa da.
Artazu
Historia
Koroak 1280an bertze Joan Bidaurreren petxak konfiskatu zituen, hala nola: 304 sause Orendaingoekin, 8 koka ardoarekin, kasu honetan Sarriarekin, eta 22 kahitze garirekin, gurpilak edo errota ustiatzeagatik. Udalerriko lursailak Iratxeko monasterioa 1169an eta Jerusalemgo San Joan Ospitaleak 1227an eskuratu zituzten. Bertako eliza 1206an lotu zioten Iruñeko kabildoaren ganberako arkitanatoari.
Eslabiar dantzak
Konposaketa
Nola hasi ez zekiela, Dvorakek Brahmsen hungariar dantzak erabili zituen eredu bezala, baina soilik eredu bezala, bi lanen artean diferentzia garrantzitsu batzuk baitaude. Adibidez, Brahmsek Hungariako melodia herrikoiak erabili zituen bitartean, Dvorakek soilik eslabiar musika herrikoiko erritmo bereizgarriak erabili zituen: melodiak erabat bereak dira. Simrock berehala harrituta geratu zen Dvoraken musikagatik (jatorrian lau eskurekin jotzeko pianoarentzat idatzia) eta konposatzaileari orkestrarentzako bertsio bat eskatu zion. Bi bertsioak urte berean argitaratu ziren, eta berehala lortu zuen Dvorakek nazioarteko ospea. Dvoraken Op. 46ko dantzen arrakasta handiak Simrock 1886an beste Eslabiar Dantza talde bat eskatzera eraman zuen. Eslabiar dantzen hurrengo sailak, Opus 72a, mundu mailan antzeko harrera izan zuen.
Artazu
Historia
XIX. mendearen hasiera arte bere justizia arruntaren bidez gobernatu zen arren, Artazuko bizilagunek aukeratua, Mañeruibarrekoa zen; gero, 1845ean, udalerri independente bihurtu zen. 1849an eskola bat zuen, urtean 2600 erreal zituena. 1920ko hamarkadan, eskolak bi ziren.
Eslabiar dantzak
Musika
Dvorakek bere musika oinarritzen duen dantza moten artean furianta, dumka, mazurka, sousedska, odzemeka, spacirka, skočna, koloa eta polonesa daude. Lan bakoitzaren ikuskizun oso batek 40 minutu inguru irauten du.
Artazu
Demografia
biztanle zituen Artazuk.
Peatita-(Y)
Peatita-(Y) mineral bat da.
Eslabiar dantzak
Orkestazioa
'''Egurrezko haize musika tresnak
Artazu
Politika
Artazuko udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Girgillaoko, Ziraukiko eta Mañeruko udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Iñaki Arguiñano Azcona da, Elibideko hautagai gisa aurkeztu zena.
Peatita-(Y)
Ezaugarriak
Peatita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Eslabiar dantzak
Orkestazioa
Metalezko haizezko musika tresnak
Artazu
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Eslabiar dantzak
Orkestazioa
Perkusiozko musika tresnak
Artazu
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Artazuko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Iñaki Arguiñano Azcona da, Elibidea zerrendakoa. Zinegotziak 4 daude:
Alkateak
Hauek izan dira Artazuko azken alkateak:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Artazu sailkatu zituen hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.
Koldo Zuazok, 2010ean, Artazu ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Oltzako hizkeran. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Mañeruibarreko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Artazu eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %8,74k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 8,33k eta 2018n % 12,10k.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Jaiak
Artazuko herriko jaiak, abuztuaren 15etik hurbilen dagoen asteburuan ospatzen dira. Horrez gain, urtean zehar San Miguel irailaren 29an ospatzen da, eta Ardoaren eta Lurraren eguna irailaren 10ean ospatu izan da.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Alice Wong
Alice Wong (1974) San Franziskoko desgaitasun eskubideen aktibista eta kazetaria da.
Liburuak
- Disability Visibility: First-person stories from the twenty-first century (2020)
Artikuluak
- A Mutant from Planet Cripton, An Origin. 2014. The nerds of Color.
- Finding Dory, Disability Culture, and Collective Access. 2016. Disability Visibility Project.
Valentziar Herrialdeko eskualdeak
Valentziar Herrialdeko eskualdeak XIX mendetik aurrera Valentziar Herrialdea banatzeko egin izan diren proposamenen ondorioak dira. Historia, hizkuntza, giza harreman eta merkatu irizpideen arabera osatu izan dira, Katalan Herri guztietan ematen denaren antzean.
Urriaren 5
Urriaren 5a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita hamazortzigarren eguna da, 279.a bisurteetan. 87 egun falta dira urtea amaitzeko.
Valentziar Herrialdeko eskualdeak
Valentziar Herrialdea, gaur egun, Valentziako Erkidegoa izena duen autonomia erkidego bezala eratzen da.