cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanariar Uharteetako konkista
Tenerifeko konkista 1494-1496
1495eko abenduan, gerrilla, arpilatze eta paralisi beliko aldi luze baten ondoren, gaztelarrak berriro sartu ziren, oraingoan uhartearen iparraldetik, Taororako bidean. Ehunka guantxe zain zituzten gaur egungo Victoria de Acentejo udalerritik gertu dagoen amildegi batean, Acentejoko lehen gudua gertatu zen lekutik ez oso urrun. Gaztelako garaipena Acentejoko bigarren batailan, aborigen erresistentziaren hondoratzea erraztu zuen eta Taoroko haranerako sarbidea irekita geratu zen. Batailak Tenerife uhartearen konkista eta Kanariar uharteen konkistaren azken puntua erabaki zituen. Halere, oraindik erresistentzia guneak izan ziren oraindik XVI. mendearen hasieran uhartean. Guantxe askok erresistentzia jarraitu zuten Tenerife hegoaldean Ichasaguako mendietan ihes eginak, gaur egungo Ameriketako Hondartzaren ipar-ekialdean. Horiekin amaitzeko, artillerian eta espingardetan aditua zen kapitain flamenko baten zerbitzuak kontratatu ziren, Jorge Grimon. Hau, Abonako mentzeierrira abiatu zen eta tiroka garbitu zituen harkaitzak. Bost urteren ondoren, 1501-1506 urteen artean, Hernandez de Lugo aurreratuak lortu zuen matxinoen buruzagi Archajuaga de Adeje harrapatzea, apezpiku gisa soldadu bat jantzi zuten, eta 200 gudari matxinoak korta batera bildu zituen, erlijioz jantzitako gizonaren hitzaz fidaturik. Esklabo gisa harrapatuak eta salduak izan ziren. Beraz, guztira, ehun urte inguruko ibilbidea izan zuen Kanariar uharteen konkistak (1402-1506). Amerikan gero izan zen borrokaren saiakeratzat har daiteke, non konkistatzaileek, merkatari taldeek, abenturazaleek eta erlijiosoek beren artean eta koroarekin beren ekarpen ekonomikoak eta harrapakinen eta lurren gaineko eskubideak adosten zituzten, merkataritza-enpresa bat balitz bezala.
Musca
Musca edo Eulia —Musca— hego hemisferioko konstelazio txikietako bat da. Konstelazio hau Pieter Dirkszoon Keyserrek eta Frederick de Houtmanek sortu zuten 1595 eta 1597 artean, eta, lehen aldiz, Johann Bayerren Uranometria liburuan agertu zen, 1603an.
Historia
XVII. mendean, Johann Bayerrek Apis (erlea) konstelazioa sartu zuen ordurarte kartografiatu gabe zegoen zeruko hego hemisferioko eremu bat betetzeko. Hain berandu sartu zenez, ez du oinarri mitologikorik. 1752an, Nicolas Louis de Lacaillek konstelazio honen izena Apisetik Musca Australisera (Hegoaldeko Eulia) aldatzen du, desagertutako Musca Borealisen (Iparraldeko Eulia) ordaina zena, Aries konstelazioko izar gutxi batzuek osatzen zutena. Gaur egun, konstelazio hau soilik Musca bezala ezagutzen da.
Ezaugarri nabarmengarriak
Muscak Nova Muscae 1991 X izpi bigunen transientea du, izar batek eta zulo beltz batek osatutako sistema bitar bat. Bere aurkikuntza eragin zuen 1991ko eztandan zehar suntsitze positronikoaren bidez eragindako erradiazioa aurkitu zen.
Ducula neglecta
Ducula neglecta Ducula generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Pětihosty
Pětihosty Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 227 biztanle ditu eta 3,84 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Orestes
Orestes greziar mitologian, Agamenon eta Klitemnestraren lau seme-alabetatik, mutil bakarra izan zen.
Homeroren istorioaren arabera, Orestes Mizenas etik kanpo zegoen, bere aita Troia ko Gerratik itzuli eta Egisto k erail zuenean. Zortzi urte geroago, Orestes Atenasetik itzuli zen eta bere aitaren heriotza mendekatu zuen bere amaren maitalea hilez. Pindaroren arabera, Orestes, Arsinoe izeneko bere haurtzainak edo bere arreba Elektra k salbatu zuten, nork, herrialdetik atera zuen Klitemnestrak hil nahi zuenean. Fanotera ihes egin zuen, Parnaso mendian, non, Estrofio erregea berataz arduratu zen.
Bere hogeigarren urtebetetzean, Delfoseko orakulua k, bere etxera itzuli eta bere aitaren heriotza mendekatzeko esan zion. Orestes etxera itzuli zen bere lagun Piladesekin batera, Estrofioren semea. Eskiloren arabera, Orestes, bere arreba Elektrarekin aurkitu zen euren aita Agamenonen hilobi aurrean, nora, bihak, hildakoari ohoreak ematera joan ziren. Elkar ezagutu zuten eta Orestesek mendekua aurrera nola eramango zuen pentsatu zuten. Oinarrizko istorio bera kontatzen da, modu ezberdinetan Sofokles eta Euripidesen Elektra izeneko euren lanetan.
Eskiloren Eumenideak izeneko Orestiadaren hirugarren zatian, mendekuaren ondoren (batzuetan Elektraren laguntzarekin), Orestes erotu egiten da eta eriniek jazartzen dute (Elektrarekin egiten ez dutena), hauen betebeharra, senidetasun erruki loturen edozein bortxatze zigortzea delarik. Orestes, Delfoseko tenpluan babestu zen, baina, Apolok mendekua aurrera eramateko esan zion arren, ez zen gero Orestes horren ondorioengatik babesteko gai. Azkenik, Ateneak hartu zuen Atenaseko akropolia n, eta kasuaren epaiketa formala antolatu zuen Areopagoaren aurrean, alegia, Atikako hamabi epailek osatutako epaimahaia ren aurrean. Eriniek euren biktima eskatu zuten eta Orestesek Apoloren agindua bete zuela argudiatu zuen. Epaileen botoak modu berdinean zatituta geratu ziren: Seik Eriniei eman zieten arrazoia eta beste seiek Orestesi. Hori horrela, azkenik, Ateneak errugabetzat jo zuen bere bozka erabakiorrarekin. Eumenide bezala gurtuak ziren erritu berri batekin lasaituak izan ziren Eriniak eta Orestesek, esker onez, aldare bat eskeini zion Atenea Areiari.
Liza richardsonii
Liza richardsonii Liza generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Orestes
Eskilorekin zigorra hortan geratzen zen, baina, Euripidesen arabera, Eriniengandik ihes egiteko, Apolok Orestesi Taurora (oraingo Krimeara) joateko agindu zion, zerutik erori zen Artemisa Tauropolaren estatua bereganatu eta Atenasera eramateko. Orestes Taurora joan zen, bere lagun Piladesekin batera, eta tauriek, lur hartako biztanleek, biak gartzelaratu zituzten, Artemisari arrotz ziren guztiak sakrifikatzeko ohitura baitzuten. Sakrifizioa egitearen ardura zuen Artemisaren apaiz anderea, Orestesen arreba arreba Ifigenia zen, nork, bere neba zela jakin gabe, Orestesi askatzea eskaini zion, Greziara gutun bat eramatearen truke. Orestesek ezezkoa eman zion eta Piladesi eskaini zion gutuna eramatea, bera sakrifikatua izateko geratzen zen bitartean. Elkarrekiko adiskidetasunak eragindako gatazka baten ondoren, Piladesek amore eman zuen, baina gutunak eragin zuen Orestesek eta Ifigeniak elkar ezagutzea, eta hirurek elkarrekin ihes egin zuten, eurekin Artemisaren irudia zutelarik. Greziara itzuli ondoren, Orestesek bere aitaren Mizenasko erresumaren jabetza hartu zuen (Egistoren seme zen Aletes hilez), eta Argos eta Lakonia bereganatu zituen. Kontatzen denez, suge batek horzka egin ondoren hil zen, Arkadian. Bere gorpua Espartara eraman zen lurperatua izateko, non gurtua izan zen, edo, italiar elezahar baten arabera, Ariziara, handik Erromara eramana izateko (Servio Eneidari buruz II. 116).
Troiako gerraren aurretik, Orestes ezkon hitza emanda zegoen bere lehengusina Hermioneri, Menelaoren alabari. Gerraren ondoren, Menelaok bere alaba Neoptolemorekin ezkontzea nahi izan zuen. Orestesek eta Neoptolemok borroka egin zuten eta azken hau hil egin zen. Hermionerekin ezkondu eta Arkadia eta Argos bereganatu ondoren, hauen tronuak erregerik gabe geratu baitziren, Peloponeso osoko gobernari bihurtu zen Orestes. Heraklidak izan ziren Orestesen seme izan zen Tisamenoren hiltzaileak.
Orestes literaturan
Orestesen istorioa Eskiloren Orestiada (Agamenon, Koeforas, Eumenideak), zein Estesikororen Orestiadaren gaia izan zen. Baita Sofoklesen Elektra eta Euripidesen Elektra, Orestes eta Ifigenia Tauriden liburuen gaia ere. Badago latinez idatzitako olerki epiko bat, 1000 hexametroz osaturikoa, Orestes Tragoedia izenburukoa eta Kartagoko Drakonzio ei dena egile.
Greziar mitologiako beste Orestes batzuk
Greziar mitologian, izen bereko beste pertsonaia batzuk honako hauek dira:
Bathymaster leurolepis
Bathymaster leurolepis Bathymaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathymasteridae familian.
Jesus Doxandabaratz
Jesus Doxandabaratz Muruzabal (Tafalla, Nafarroa, 1894ko ekainaren 2a - Iruñea, Nafarroa, 1969ko maiatzaren 1a) nafar politikari abertzale eta jeltzale bat izan zen. Lanbidez, sendagilea zen.
Bere gurasoak Juan Bautista Doxandabaratz Barnetxe (jaiotzez Tafallakoa) eta Eskolastika Muruzabal Flamarike (jaiotzez Uxuekoa) izan ziren. Maria Konsuelo izeneko arreba zaharragoa eta Santiago izeneko anai gazteagoa izan zituen. 1940ko abenduaren 21an Josefina Ilundain Iraizozekin ezkondu (jaiotzez Astraingoa), eta hiru semeen guraso izan ziren.
Napar Buru Batzarreko presidentea izan zen eta 1933-1934 bitartean Euskadi Buru Batzarreko presidentea ere izan zen, Luis Arana Goiri ordezkatu zuen, ondoren Ixaka Lopez Mendizabalek ordezkatu zuelarik.
Wuyanzhiita
Wuyanzhiita mineral bat da.
Ezaugarriak
Wuyanzhiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Wapelfeld
Wapelfeld Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Atazál
Atazál 2016an Donostian sortutako folk taldea da.
Taldea
Nahia Fernandez (ahotsa eta gitarra) eta Manu Gaignek (gitarra eta kajoia) sortu zuten eta 2017an diska berria grabatu zuten Iker Laurobaren estudioan.
Pieter Jansz Saenredam
Pieter Jansz Saenredam (Assendelft, Herbehereak, 1597ko ekainaren 9a - Haarlem, Herbehereak, 1665eko maiatzaren 31) margolaria izan zen. Jacob van Campen alemaniar arkitektoaren adiskide izan zen. Elizen barnealdeak margotu zituen, batez ere. Kolore leun gardenak erabili zituen. Obra nagusiak: Haarlemgo San Bavon eliza, Amsterdamgo udaletxe zaharra eta Utrechteko elizaren barnealdea.
Larrun (aldizkaria)
Larrun aldizkaria Argia astekariarekin batera kaleratzen den pentsamendu aldizkaria da. Hilabetero kaleratzen da eta gaurkotasunarekin loturiko gaiak sakontasunez lantzea du helburu.
1999ko urritik du gaur egungo egitura. Sepia koloreko 16 orrialdez osatua dago eta Argia astekariarekin batera banatzen da hilabete bakoitzeko azken astean.
Multinazional
Enpresa multinazionalak, korporazio multinazionalak edo, besterik gabe, multinazionalak, jatorri duten herrialdeaz gain, beste herrialde batzuetan ere ekoizpen, erosketa edo salmenta jarduerak egiten dituzten enpresak dira. Globalizazio fenomeno ekonomikoarekin batera, botere handia hartu duten erakundeak dira: ekoizpen eta salmenta itzelak dituzte eta gobernu nazionalekin negoziazio ahalmen nabaria dute, bertan lantegiak eta lanpostuak sortu, mantendu edo beste herrialde batera ez aldatu edo deslokalizatzeko baldintza gogorrak inposatzen dituztenak, mesede politikoak eta diru laguntzak jaso eta zerga gutxiago ordaintzeari buruz askotan.
Multinazionalen hasiera eta historia
Enpresa multinazionalak merkatuen hedapenaren prozesuagatik jaio ziren. Gaur egungo multinazionalen aurrekari kontsideratu daitekeen lehen enpresa Moscoviako Konpainia da, Londresen 1555. urtean sortutako jatorri ingeleseko enpresa, eta Ingalaterra eta Errusiaren arteko merkataritza uztartzen zuena. Multinazionalen beste aitzindari batzuk Rothschild bankua, Europako hainbat herrialdeetatik zabaldu baitzen, edo XVII. mendean Britania Handian, Suedian, Holandan edo Danimarkan sortu ziren Indiako konpainiak dira.
Gaur egungo multinazionalen hazia XIX. mendearen amaieran agertu zen, enpresa talde batek haien jatorriko herrialdetik urrun lantegiak eraikitzea pentsatu zutenean. Horrela, garraio kostuak eta beste herrialde batera haien produktuak sartzeagatik zituzten muga-zergak saihesten zituzten.
Enpresa multinazionalen ezaugarriak
Enpresa mota horien ezaugarri nagusiak hurrengoak dira:
Multinazionalak eta konpetentzia
John Kenneth Galbraithek, multinazionalen sorkuntzaz eta haien existentziaren ondorioez gehien hitz egin zuen ekonomilariak, 1967. urtetik dio Bigarren Mundu Gerraren ondoren enpresa mota hauek izan duten nagusitasunak inplikazio politiko, ekonomiko eta sozial sakonak dituela.
Haren esanetan, multinazionalek, enpresa tradizionalek ez bezala, ez dute arriskuaren arazorik haien abantailei esker. Galbraithentzat, abantaila nagusiak, multinazionalek lortzen dituzten epe luzerako kontratuak, bai salerosketa sailean, bai herrialdeekin dituzten harremanetan, eta finantza sektoretik lortzen duten tratu ona dira. Bigarren hau, multinazionalek haien jarduerak sektore honetara hedatu dituztelako ematen da.
Arrazoi horien ondorioz, konpetentzia perfektua inperfektu bihurtzen da. Adibidez, konpetentzia perfektuaren ezaugarrietako bat egiazko informazioaren existentzia da, baina enpresa multinazionalek informazioa haiek nahi duten erara eraldatzen dute publizitatea kontrolatzen dutelako. Multinazionalen beste ezaugarrietako bat enpresari profesionalez gidatuta daudela da. Aspaldiko enpresak oso handiak izatera heldu ziren eta hainbat herrialdetara hedatu ziren, baina enpresa klasiko horietan, Standard Oil, Vanderbilt, Carnegie edo Rothschilden jabea zen erabakiak hartzen zituena. Egoera hau baina, XX. mendeko lehenengo bi hamarkadetan aldatzen hasi zen, 1911. urtean Schumpeter enpresari profesionalaren garrantziaz hitz egiten hasi zen. Enpresari mota hau arrisku ekonomikoak soilik hartzen dituena da, eta ez pertsonalak. ​
Adam Smithek egoera honen ikuspegi oso kritikoa zuen. Berarentzat, arriskua eta saria merkatu librean dauden pertsonen arteko gauza da. Baina, nola lehiatu litezke pertsonak libreki haien ordezkapena beste pertsona batzuei uztean? Nola egon liteke konpetentzia jabeak haien artean batzen badira arriskua murrizteko? Egoera hau merkatuaren bihurduratzat jotzen zuen.
Galbraithek enpresari profesionalaren agerpenak ekartzen duen beste ondorio batez hitz egin zuen. Kanadiarraren esanetan, enpresaria bere nahiak lortzen saiatuko da eta alde batera utziko ditu jabearen, akziodunen, nahiak, nahiz eta jabea da arrisku pertsonala hartzen duena.
Deszentralizazio mailagatik
Howard Perlmutterren tipologiaren arabera, enpresa multinazionalak hiru eratara sailka daitezke:
Babesleak
Multinazionalen babesleen esanetan, enpresa horiek herrialde baten finkatzean herrialde hartako langileen okupazio tasa hobetzen laguntzen dute. Hau da, lana sortzen dute herrialdeko biztanleentzat.
Era berean, multinazionalek beste multinazional batzuen edo herrialdeko enpresa indartsuen konpetentzia jasaten dute, ondorioz, merkatu lokalen beharrizanak ase behar dituzte era globalean efizientzia galdu gabe. Horretarako, giza baliabideak eta baliabide ekonomikoak inbertitzen dituzte ikerkuntzan aurrerapen teknologiko, produktibo eta administratiboak lortzeko. Ondoren, aurrerapen eta jakintza berri horiek erabiltzean, jakinduria transferentzia ematen da herrialdeko enpresetara.
Kritika
Korporazio multinazionalen kritikoen esanetan, enpresa horiek langileen eskubideen aurka egiten dute eta jokaera agresiboa izaten dute finkatzen diren herrialdeetan, askotan herrialde txiroetara doazelako, langileen soldata baxua eta haien eskubide faltagatik.
Enpresa mota horien alde dauden pertsonen esanetan, multinazionalak nahitaezkoak dira munduaren aurrerapenerako eta ekonomia globalaren muina dira. Kritikoentzat baina, multinazionalak pertsona talde txiki bat aberasteko bidea dira, konpetentziaren desagertzea eta langileen esplotazioa ekarriz.
Datuei erreparatuz, multinazionaletan lan egiten duten langileen kopurua munduko langileen % 3 soilik da. Nahiz eta hau horrela izan, herrialde askotako gobernuek enpresa hauek haien lurretan kokatzeko eta ez alboko herrialdeetan erraztasun asko ematen dizkiete, honek langileen lan baldintzak okerrera egitea ekartzen du eta ondorioz, lan eskubideen prekarietatea. Horrez gain, korporazio handi horien boterearen ondorioz, haien konpetentzia diren denda eta enpresa txikiak desagertu egin dira. Multinazionalen boterearen adibide batzuk, petrolio eta meatzaritza enpresek eragindako ekosistemen suntsiketa edo Dow Chemical multinazionalak Bhopalen, Indian, eragindako hilketak dira.
Hainbat erakundek, sindikatuk, alderdik eta GKEk zenbait kanpaina egiten dituzte korporazio industrialen gehiegikeriak salatzeko. Interneten, ziberaktibismoa da ekintza modu erabiliena.
Boldur
Boldur Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Karigasniemi
Herrixka txiki honetan, udalerriko biztanle gehien bizi da erdigunearekin batera, 500 bat gutxi gorabehera eta Norvegiarekin muga egiten duenez, askotan, prezio merkeagoko erosketak egitera etorri ohi diren norvegiarrek herrixka betetzen dute. Biztanle gehienak, samitarrak dira eta zerbitzu ugariz daude horniturik; hala nola, hiru denda, bi gasolindegi, eskola, postetxe, osasun-etxe txiki bat eta hainbat jatetxe eta taberna.
Emakumeak fisika eta kimikan
Berdintasunerako bidean emandako aurrerapauso handienetako bat izan da hezkuntzan emakumearen onarpena. Horrela, emakumeen independentzia ekonomikoa eta soziala bermatzen lagundu da. Artikulu honek, genero-berdintasunaren bilakaera historikoaren parte hori islatzen du, emakumearen goi-mailako ikasketetan sartzeko egindako bidea azalduz. Azkenik, zientzialari ospetsu batzuk aurkezten dira, fisika eta kimikaren arloan egindako ekarpenekin batera.
Karigasniemi
Historia
Finlandiak 1917. urtean independentzia lortu ondoren, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen Europan. Herrialdeak bere estatusa mantendu nahian, Alemania naziarekin egin zuen bat, honela SESB bere lurraldetik urrundu nahian. Norvegiatik etorritako tropa alemaniarrak, herrixketan egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten. Hainbat gerren ondoren, Finlandiak, SESBekin bake-akordio bat sinatu zuen, eta horrek, alemaniarrak, Finlandiar lurretatik botatzea eskatzen zuen. Honela, SESB eta Finlandiak bat eginik, naziak jazartzeari ekin zioten eta, hauek Norvegiara (herrialde satelitea) alde egitea pentsatu zutenez, aliantza, Karigasniemin eta gainontzeko mugako udalerri eta herrixketan kokatu zen hauen atzeraldia eragozteko. Laponiako Gerra. Ondorioa garratza izan zen herrixkarentzat, baina finlandiarren garaipenak herrixkaren berregituratzea bultzatu zuen.
Emakumeak fisika eta kimikan
Testuinguru historikoa
Historian zehar, emakumeek zientzian egindako ekarpena handia izan da. Nahiz eta egindako ikerkuntzak mundu teknologikorako garrantzitsuak izan, ez dute gizonezkoen aurkikuntzen oihartzun bera izan gizartean. Egindako aurkikuntza zientifikoak aldizkari, artikulu eta argitalpen zientifiko bezala onartuak izateko generoaren faktorea dela eta oztopo asko izan dituzte, izan ere. Arlo hau, egungo ikasketa historiko, kritiko eta soziologikoarentzat lerro garrantzitsu bihurtu da.
Antzinako zibilizazioetan (Antzinako Grezian), emakumeen inplikazioa medikuntzaren arloan eta filosofia ikasketetan onartua zegoen. K.o. I. eta II. mendeetan zehar, alkimiaren protozientzian esku hartu zuten gehien bat. Erdi Aroan, komentuak emakumeen heziketarako leku garrantzitsuak izan ziren emakume ikertzaileak hezitzeko aukerak eskaintzen baitzituzten. XI. mendean, lehenengo unibertsitateak sortu arren, emakumeak goi mailako hezkuntzatik baztertzera behartu zituzten. Unibertsitateko ikasketak amaitzen lehenengo emakumezkoa Laura Bassi italiarra izan zen, XVIII. mendean, Italian emakumeen hezkuntzaren eskubidea beste lekuetan baino liberalagoa zelako.
Nahiz eta genero-rolak oso zehaztuta egon, XVIII. mendean emakumeek zientziaren arloan aurrerapen handiak egin zituzten. XIX. mendean zehar, emakumeak hezkuntza formaletik baztertuak izan arren, behe-mailako hezkuntza elkarteetan sartu ziren. Horren eraginez, garai hartan unibertsitatean ikasten zuten emakumezkoen kopurua handitu zen eta lan ordainduak eskaini ziren zientzian lan egin nahi zuten emakumezkoentzat.
Santiago (Washington)
Santiago Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Grays Harbor konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Emakumeak fisika eta kimikan
Testuinguru historikoa
XX. mendeko 1970eko hamarkada funtsezkoa izan zen emakumeak unibertsitatean sartzeko eta hortik lan-merkatura salto egiteko. Horrek kultura-ereduen aldaketa-prozesuaren hazkundea ekarri zuen, emakumeei ate asko irekiz.
XXI. mendea
Oraindik ere emakume gutxi daude STEM izeneko arloetan, hau da, zientzian, teknologian, ingeniaritzan eta matematikan. Egoera argitu nahian, genero-berdintasunaren paradoxa sakonki aztertzeko ikerketa bat argitaratu dute Missouriko Unibertsitateko Gijsbert Stoet eta David C. Geary ikertzaileek. Ikerketa horretatik atera duten ondorioa harritzekoa da: genero-berdintasun maila handiagoa duten herrialdeetan emakume gutxiago graduatzen dira zientziaren arloko unibertsitate-ikasketetan. Erantzulea herrialdearen egoera ekonomikoa eta ongizate-maila izan daitekeela proposatu da.
XX. mendea
Espainiar estatuan, matrikulatu zen lehenengo emakumea María Elena Maseras izan zen, 1872an Bartzelonako unibertsitateko Medikuntza fakultatean. Garai hartan, emakumezko gehiago sartu ziren ikasketak egitera baina gradua bukatzean ez zuten titulurik eskuratzen. Eskubide hau ukatzen zieten, esaten zutelako ez zirela behar beste profesionalak, beraz, ezin zuten lan egin. Hurrengo hamarkadan, egoera ez zen aldatu askorik aldatu; 1882an emakumeei unibertsitaterako sarbidea guztiz debekatu zieten. Hala ere, ikasketak burutzen edo amaitu zituztenek titulua eskuratzea lortu zuten baina soilik kontsulta pribatuetan aritzeko baliagarria zen. Handik sei urtera, 1888. urtean, emakumeak ingurune intelektualean onartu zituzten baina matrikulatzeko Instrukzio Publikoen Ministerioari baimena eskatu behar zioten. Gainera, graduko irakasle guztiek matrikularen onarpena sinatu behar zuten. Horrez gain, emakumeak ezin ziren libreki fakultatean zehar mugitu, uneoro irakasleak lagundu behar zituzten eta ezin ziren gizonezkoen alboan eseri.
Benetako aldaketa 1910eko martxoak 8an gertatu zen, Emilia Pardo Bazán instrukzio publikoko kontseilari izendatu zutenean. Urte horretatik aurrera, nesken unibertsitatean matrikulatzeko eskubidea bermatu zen. Garai hartara arte, 77 emakume soilik zeuden goi-mailako ikasketak egiten eta horietatik soilik 36k lortu zuten lizentziatura. Hortik aurrera, emakumeek lan-merkatuan sartzea lortu zuten, horrek filosofia eta zientzietako karreretan matrikulatzea bultzatu zuen. Horrela, 1935. urtean, espainiar unibertsitateetan, 2000 emakume ikasle izatera pasa ziren.
Gaur egun
CSIC (Zientzia Ikerketarako Goi Kontseilua, Espainia) erakundeak "Emakume ikertzaileak 2016" izeneko txostena argitaratu du. Datuek agerian utzi dute oraindik ere egoera ez dela gehiegi aldatu, hau da, unibertsitate- eta doktore-titulua duten emakumeen ehunekoa hazi egin den arren, ibilbide zientifikoan diharduten emakumeen kopurua baxua dela oraindik gizonezkoekin konparatuz.
Fisika eta kimikaren arloko izen aipagarri batzuk
Historian zehar, fisika eta kimikaren arloan, hainbat emakumek egin dituzte lan eta aurkikuntza garrantzitsuak. Hona hemen horietako batzuk :
Marie Curie (1867-1934)
Maria Salomea Sklodowska-Curie zientzialari poloniarra izan zen. Bere senarrarekin batera, Pierre Curie, erradiologiaren arloan aitzindariak ziren. Material erradioaktiboak urtetan zehar ikertu zituzten, aurkikuntza handiak eginez zientziaren arlorako. Marie Curiek bere lanagatik bi Nobel irabazi zituen (Nobel sari bat irabazi zuen lehenengo emakumea izan zen); lehenengoa fisikakoa 1903an, eta bigarrena kimikakoa 1911an. 1906an Sorboneko unibertsitatean klaseak ematen haritu zen, bertako lehenengo emakume irakaslea bihurtuz.
Henrietta Leavitt (1868-1921)
Henrietta Swan Leavittek, astronomo estatubatuarrak, unibertsoa ikusteko modua aldatzen lagundu zuen. Harvardeko behatokitik izarrak neurtzen eta grabatzen, izar baten distira eta Lurraren distantziaren arteko erlazioa aurkitu zuen. Gaur egun, izar bat Lurretik zer distantziara dagoen frogatzeko erabiltzen den periodo-argitasun erlazioa demostratu zuen.
Lise Meitner (1878-1968)
Lise Meitner fisikari austriarra izan zen, erradioaktibitate eta fisika nuklearrean oinarritu zituen bere ikerketak. Bere lanek fisio nuklearraren aurkikuntza ekarri zuten, bonba atomikoa sortzeko bidea eman zuena. 1907an Berlinera joan zen, eta Otto Hahn kimikoarekin kolaboratu zuen. Hahn-ek bere aurkikuntzak argitaratu zituen (Meitner egilekide moduan aipatu gabe), kimikako Nobel saria irabaztera eraman ziotenek 1944an.
Ida Tacke (1896-1978)
Ida Eva Tacke ikertzaile fisiko eta kimiko alemaniarra zen. Bi elementu berri aurkitu zituen: Renio eta masurioa (gaur egungo teknezioa) ondoren, Dmitri Mendeleevek taula periodikora gehitu zituenak. Liburu askotan Renioaren aurkitzaile bezala agertzen da baina masurioa (gaur egun teknezio bezala ezagutzen dena) Carlo Perrier eta Emilio Segreri esleitu zaie. Duela urte batzuk, komunitate zientifikoak Tacke-ri arrazoi eman zion, esanez bera izan zela elementu horren aitzindaria. Bestalde, Tacke fusio nuklearraren ideia planteatu zuen lehenengo zientzialaria izan zen.
Dorothy Hodgkin (1910-1994)
Dorothy Crowfoot Hodgkin-ek Oxfordeko unibertsitatean kimika ikasketak burutu zituen. Penizilinaren egitura mapatu zuen eta kristalografo bikaina izan zen. Bere aurkikuntzagatik 1964an kimikako Nobel saria jaso zuen.
Chien-Shiung Wu (1912-1997)
Chien-Shiung Wu zientzialari sino-estatubatuarra XX. mendeko fisikaririk garrantzitsuenetakoa izan zen. Bonba atomikoaren garapenean parte hartu zuen Manhattan Proiektuaren barruan. Geroago, paritatearen kontserbazio-legea zalantzan jartzen zuten esperimentuak egin zituen.
Rosalind Franklin (1920-1958)
Rosalind Elsie Franklin X-izpien kristalografian ikerketak egin zituen biofisiko britaniarra izan zen. Berak garatutako DNA molekularen irudia bere egitura deskodetzeko funtsezkoa izan zen. XX. mendeko aurrerapen zientifikorik garrantzitsuenetarikoa bilakatu zen.
Esther Lederberg (1922-2006)
Esther Miriam Zimmer Lederberg genetikaren arloan ikerkuntza aitzindariak egin zituen mikrobiologo estatubatuarra izan zen. Genotipoak zelan funtzionatzen duen ulertzeko teknikak garatu zituen. Lederbergen ikerkuntzetan oinarrituz, bere senarra zen Joshua Lederbergek Nobel saria irabazi zuen 1958an.
Webgune interesgarriak
Esan bezala, urtetan zehar emakumeek traba asko izan dituzte zientziaren munduan onarpena lortzeko. Egoera honekin bukatzeko, hurrengo zerrendan emakume zientzialarien lanak zabaltzea helburu duten webgune batzuk agertzen dira.
Pětikozly
Pětikozly Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 79 biztanle ditu eta 3,04 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1543 urtean egin zen.
Ichthyophis longicephalus
Ichthyophis longicephalus Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Antonio Machado
Antonio Machado, jaiotzez Antonio Cipriano José María y Francisco de Santa Ana Machado Ruiz (Sevilla, 1875eko uztailaren 26a - Collioure/Cotlliure, Ekialdeko Pirinioak, 1939ko otsailaren 22a) poeta espainiar ezaguna da.
1907an Soriara iritsi zen, eta bertan Leonor Izquierdorekin ezkondu zen.
Espainiako Gerra Zibilean, errepublikarren alde,egin zuen eta 1939an erbesterako bidea hartuz.
Machado, poeta
Antonio Machado Sevillan jaio zen 1875ean, tradizio liberal eta intelektualeko familia batean, baina familia Madrila aldatu baitzen, garai hartako eskolarik aurrekoienean ikasi ahal izan zuen Antoniok, Institucion Libre de Enseñanza ikastetxean —urte batzuk geroago, besteak beste, Federico García Lorca poeta, Luis Buñuel zinemagilea, Salvador Dali margolaria bildu zituena—. 1899an Parisa joan zen, aurreneko aldiz, eta han ezagutu zituen, beste askoren artean, Ruben Dario —haren lehen poemetan eragin handia izan zuena—, Anatole France, Oscar Wilde. Parisen egin zuen beste egonaldi batean, Henri Bergson filosofoaren eskoletara joan zen (1910). Bergsonen irakatsiek, zenbait puntutan uko egin zien arren, eragin handia izan zuten Machadoren pentsamoldean.
Bakarraldiak-eko poemetan, Machadok, idazteko unean bizileku zuen Madriletik, Sevillako etxeko patioa eta hango iturri marmartiak, kale estuak, umeen ahotsek betetzen dituzten plazak, lorez betetako balkoiak eta lorategi isilak gogoratzen ditu.O roitzapen biziak giro eta paisaiekiko lotura estua eta berehalakoa sorrarazten du, halako moduan non gauzak, izadia, denbora, solaskide bihurtzen baitira. Gaiak ez dira oso ugariak, eta behin eta berriz aipatzen dira, poetak iradozikun ahalmen oro atera nahiko balie bezala : badira egoera inportanteak (ilunabarra) eta badira sinboloak (iturria, noria), Machadok bere hausnarketaz beteko dituenak, iraganari eta orainari, heriotzari eta bizitzari buruzko hausnarketaz.
Bilduma 1907an berriz argitaratu zen, osatua, Soledades, galerías, otros poemas izenaz ("Bakarraldiak, galeriak, beste zenbait poema"), iraganaren bihurrera eta gizakiaren patua iradokitzeko sinbolo berriak baliatzen dituena : ibaia, galeria ; aldi berean, ukitu estilistiko trebeen bidez, aurreko gehiegikeria modernistak ezabatu zituen egileak, eta pasarte sentimentalak kontzeptuen aldetik argitu. Urte hartan bertan, 1907an, Soriara bidali zuten institutuko frantseseko irakasle gisa. Hantxe aurkitu zuen poetak emaztea, Leonor, hamabost urteko neskatxa —Machadok 34 urte zituen ezkondu zenean—, eta han aurkitu zuen Gaztelako paisaia —98ko belaunaldi osoaren ikur izan zena—, errealitatearen irakaspen gertatu zitzaion, objektibotasunaren erakusgarri, aurreneko poemetan jada zalantzan jarri zuen subjektibotasun erromantikoari kontrajarria.
Hain zuzen ere, Campos de Castilla ("Gaztelako zelaiak") deritzan Machadoren bigarren poema bilduma handia, 1912an argitaratu zen. Paisaia, objektibotasunaren adierazgarri ez ezik, Espainiaren egoerari buruzko gogoeten abiapuntu gisa ere ageri da poema horietan. Aldi berean, ordea, gauza intimoago eta sakonago bat ere sortzen da, "bestea", emakumea: Leonor.
Baina hiru urteren buruan hil zen Leonor, tuberkulosiak jota, eta Andaluziako hiri txiki batera aldatu zen poeta alargundu berria, Baezara; han, bakardadean, filosofia lantzen hasi zen.
Gaztelako zelaiak-eko poemekin, giro modernista behin betiko utzirik, Erdi Aroko tradiziora itzuliz eta Andaluziako paisaia gozoaren ordez Gaztelako paisaia gogorra kantatuz, 98ko belaunaldiko moraltasunaren poeta gisa nagusitu zen Machado.
Unamunoren eragina erabakigarria da liburu honetan, eta berezkoa dirudi erromantzeen estilo liriko-epikoarekiko lotura.
Saint-Victor-de-Réno
Saint-Victor-de-Réno Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Big Lake (Texas)
Big Lake Texasko hiri bat da. Reagan konderrian kokatua dago. 2010ean 2,936 biztanle zituen, 3.49 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Victor-de-Réno
Biztanleria
2007an Saint-Victor-de-Réno udalerrian erroldatutako biztanleak 202 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 39 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Antonio Machado
Machado, poeta
Laztasuna eta handitasuna, kolore ilunak eta zeru zabalak, urtaroen aldizkatzean eta argien ugaritasunean kantatzen ditu Machadok. Izadiaren handitasunak hartuta, bigarren mailan geratzen da ni-a ; aldi berean, hementxe hasten da gerora Machadoren lanean hain garrantzitsua izango zen bikoiztasun moduko hori, Juan de Mairena eta Abel Martin "apokrifoak", asmatuak, ekarriko zituena.
Saint-Victor-de-Réno
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Antonio Machado
Machado, poeta
1917an Gaztelako zelaiak-en beste edizio bat agertu zen, aski zabaldua : poema batean bere burua Baezan deskribatzen du, Bergson eta Unamuno irakurtzen, ironiaz betetako autoerretratuan. Unamuno maisu izan zuen beti, eta hain zuzen ere Baezatik, urte haietxetan, gutun mamitsuak bidali zizkion, inguratzen zuen andaluziar gizartearen bidegabekeriak eta miseria kritikatzeaz gainera, bere emazte hila gogoratuz, heriotzaren ondoren irauteko irrika adierazten dutenak.
Saint-Victor-de-Réno
Etxebizitza
2007an 207 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 96 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 205 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 100 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Antonio Machado
Machado, poeta
Heraklito, Pitagoras, Platonen metafora filosofiko handiak (etengabe isurtzen den ura, lira, leize-zuloa), mitologia klasikoa eta Ebanjelioa, hausnarketa poetikoaren gai dira, eta forma poetikoa ematen diete bizitza eta izakiari buruzko galderei.
Saint-Victor-de-Réno
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 116 ziren, horien artean 86 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 86 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (41 gizon eta 32 emakume) eta 13 langabezian zeuden (8 gizon eta 5 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Victor-de-Réno udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 205 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.979 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Antonio Machado
Machado, filosofoa eta plazagizona
1932an Madrilen hartu zuen egoitza, eta han gertutik bizi izan zituen Errepublikaren sorrerako gertaerak. Berrikuntza giro pozgarri horretan kokatu behar da Juan de Mairena. Machadoren helburu kritikoak eta bere teoriekiko leialtasuna galtzen ez diren arren, pedagogia nagusitzen da obra honetan. Ironia handiz, errukirik gabe kritikatzen ditu "betiko" ideiak, zaharrak nahiz berriak; oso argi agertzen da lan honetan -harrokeriarik batere gabe- kultura europar zabala duen gizona. Hitz lauzko orri argiak dira, tonuen ugaritasunak eta estiloen aldizkatzeak bizitasuna ematen dietenak.
Saint-Victor-de-Réno
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Victor-de-Réno udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antonio Machado
Machado, filosofoa eta plazagizona
Espainiako gerra zibilak (1936), poetaren barnerakotasuna hautsita, plazara aterarazi zuen: minez zegoen arren, hitzaldiak egin zituen, aldizkari politikoetan lan egin zuen, propagandako erakundeen zuzendari izan zen: eskura zituen modu guztietan borrokatu zen Espainiako atzerapenaren erantzule ziren indarren kontra, herriarekin zuzenean hitz eginez. Machadoren azken poemetan beti ageri da, latz, gerra. 1939ko urtarrilean, Francoren osteak Madrilen sartzekotan zirela, Frantziako muga igaro zuen Machadok; hilabete geroago hil zen, Colliuren, muga hartatik ez urruti. como poeta
High School DxD
High School DxD (ハイスクールD×D) nobela arinen bilduma bat da, Ichei Ishibumik idatzia eta Miyama-Zerok ilustratua. Gaur egun mangarako moldapen bat egiten ari da, idazle berdinak eginda eta Hiroji Mishimak ilustratua. 2012ko urtarrilaren 6an animereko moldapen bat atera zen, gaur egun 3 denboraldik, 12 kapitulu espezialek eta 4 OVAk osatzen dituena eta laugarren denboraldi bat, High School DxD HerO izena duena eta 2017ko urriaren 21an 2018an estreinatuko zela aditzera eman zena.
Argumentua
Issei Hyōdō Kuō Akademiako bigarren urteko ikaslea da. Perbertsio handia du eta portaera oso lizuna. Bizitza lasaia dauka egun batean Yūma Amano izeneko neska batek zita bat eskatzen dion arte. Iluntzen hasten denean neskak baztertutako leku batera eramaten du eta bere benetako forma erakusten dio. Eroritako aingeru bat da eta Issei hil nahi du. Inork salbatu ezin duenez mutila hiltzen da.
Esnatzean jabetzen da deabru batean haragitu dela, eta egun horretatik Rias Gremory-ren, maila altuko deabru bat eta institutuko neskarik politena, zerbitzari moduan hasten da lan egiten.
Nobela
Gaur egun 22 liburukik osatzen dute istorioa. High School DxDren lehenengo bolumena Fujimi Shobo-k argitaratu zuen 2008ko iraileko 20an. 2013ko urtarrilaren 19an hamalau bolumen argitaratu dira bere zigiluarekin, Fujimi Fantasia Bunko.
Manga
Lehen liburukia Fujimi Shobok argitaratu zuen 2011ko ekainaren 9an, Dragon Age aldizkarian. Gaur egun 8 liburuki dauzka.
Animea
Gaur egun hiru denboraldik eta 2018an estreinatuko den laugarren bat osatzen dute animea. Guztira 36 kapitulu eta 4 OVA dira. Lehenengo denboraldia, High School DxD titulua zuena, 2012ko urtarrilaren 6tik martxoaren 23ra iraun zuen, eta 12 kapitulu, 6 kapitulu espezialek eta 2 OVAk osatzen du. Estreinaren aurretik beste OVA bat argitaratu zen. Bigarren denboraldia, High School DxD New titulua duena, 2013ko uztailaren 7tik 2013ko irailaren 22ra iraun zuen eta 12 kapituluz osatuta dago. Hirugarren denboraldia, High School DxD Born titulua duena, 2015eko apirilaren 4tik 2015eko ekainaren 20ra iraun zien. 12 kapituluk eta 6 kapitulu espezialek osatzen dute denboraldia. Laugarren denboraldia High School DxD HerO titulua izango du eta 2018an estreinatuko da. Fantasia Bunko Festival 2017-n eman zen argitzera eta lehen promozio-bideoa ere argitaratu zen.
Pertsonaiak
Issei Hyōdō (兵藤一誠（ひょうどういっせい）Hyōdō Issei)
Kuou institutuko bigarren urteko ikaslea da. Gizon moduan perbertituaren adibide klasikoa da, gauza lizunekin amets egiteko ohitura du eta horregatik ezagutua da institutuan. Bere lehengo neska-laguna hiltzen du, baina Rias Gremory-k salbatzen du, bizitzara berriz ekartzen berarentzako lan egiten duen deabru baten moduan. Bere maila peoia da eta maila baxuko deabrua da, baina gogor egiten du lan maila altuko deabru bat izateko eta harem bat edukitzeko bere ametza lortzeko. Issei Rias maite du, baina bere taldeko beste neska batzuen tentazioak jartzen diote, ala nola Akeno Himejima edo Asia Argento.
Rias Gremory (リアス・グレモリーRiasu Guremorī)
Seiyū: Yōko Hikasa
Akademiako idol-a da, eta guztiok miresten dute. Bere benetako identitatea Gremory taldeko Printsesa da eta mundu horretan Karmin-koloreko Hileko Hondamendiaren Printsesa moduan ezagutzen da. Bere anaia Sirzechs Lucifer da, deabru erregea. Institutuan Ezkutuko Ikerketa Taldeko burua da, bere manduan dauden deabruek osatzen dutena. Bere maila erregea da eta Isseiz maitemintzen da hark Raizer Phoenixekin zuen ezkontza, Riasek ez zuen berarekin ezkondu nahi, zapuzten duenean.
Akeno Himejima (姫島朱乃（ひめじまあけの）Himejima Akeno)
Seiyū: Shizuka Ito
Ducula concinna
Ducula concinna Ducula generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
High School DxD
Pertsonaiak
Asia Argento (アーシア・アルジェントĀshia Arujento)
Seiyū: Azumi Asakura
Asia elizako serora bat da. Isseik hirian ezagutu zuen. Neska oso adeitsua eta bihozbera da. Bere gorputzean Twilight Healing, Sacred Gear bat, dauka, gizakiak, deabruak, aingeruak eta eroritako aingeruak senda ditzakeena. Bere maila alfil da eta Isseiz maitemintzen da hark eroritako aingeruengatik salbatzen duenean.
Koneko Tōjō (塔城小猫（とうじょうこねこTōjō Koneko)
Issei baino urte bat txikiagoa da. Bere maila dorrea da. Ez da oso hizlaria eta hasieran Isseirekin ondo konpontzen ez den bakarra da. Borrokan egiten ez duen momentu ia guztietan ikusten da zerbait jaten dagoela. Institutuko maskotatzat hartzen da, bere loli itxuragatik. Isseiz maitemintzen da hark bere arrebaz babesten duenean.
Yūto Kiba (木場祐斗（きばゆうと) Kiba Yūto)
Seiyū: Kenji Nojima
Kiba ezpatari bat da eta bere maila zalduna da. Bere itxuragatik, adimenagatik eta bere nortasun atseginagatik institutuko neskek miresten dute eta Isseik etsai bezala ikusten du neskekin egoterako orduan.
Arrabako zelaiak
Arrabako zelaiak Gorbeiara Pagomakurretik igotzeko erabiltzen den bidea da. Bertatik Lekandara ere igo daiteke. Zelai hauetan abeltzaintzarako gunea egoten da, abere ugarirekin. Hainbat borda ere badira.
High School DxD
Pertsonaiak
Xenovia Quarta (ゼノヴィア・クァルタXenovia Quaruta)
Seiyū: Risa Taneda
Bera Ezpata Sakratuen eramaileetako bat da. Hasieran elizak Irina-rekin bidalia da lapurtutako Excalibur ezpataren zatiekin egindako espatak berreskuratzera edo suntsitzera. Bibliako Jainkoa duela denbora asko hil zela jakiten duenean erabakitzen du deabru bat bihurtzea eta Riasen zerbitzaria. Ahal duen guztietan Issei seduzitzen saiatzen da, haur indartsuak izan nahi dituelako. Bere maila zalduna da.
Gasper Vladi (ギャスパー・ヴラディGyasupā Vuradi)
Seiyū: Ayane Sakura
Gasper erdi banpiro erdi gizakia da eta trabesti itxura du, mutil izanda nesken moduan janzten da. Ikusten duenaren denbora gelditu ahal du bere Sacred Gear, “Forbiden Balor View”arekin, baina ezin du botere hori guztiz kontrolatu. Horregatik Riasek giltzapetu zuen, botere hori kontrola dezan arte arriskutsua zelako. Isseriren odola edaten badu bere botereak asko handitzen dira. Bere maila alfil da.
Rossweisse ( ロスヴァイセRosuvuaise)
Seiyū: Ai Kakuma
Hasieran valquiria bat da, Odin-en bizkartzain moduan lan egiten duena. Loki jainkoarekin borroka bat amaitzean Odin beraz ahazten da eta Isseiren herrian uzten du. Horren ostean Riasek konbentzitzen du bere zerbitzari egin dadin. Bere maila dorrea da eta irakasle moduan kontratatzen dute Kuou institutuan.
Ravel Phoenix ( レイヴェル・フェニックスReivueru Fenikkusu)
Droga
Dena dela, XX. mende arte, aipatutako droga horietako gutxi batzuk baizik ez dira izan benetan sendagarri. Eta apur horiek landare gai batzuek gaixotasun jakin batzuk arintzeko edo sendatzeko ahalmena zutelako «aurkikuntzan» oinarritu ziren. 1776an, adibidez, ingeles botaniko eta sendagile William Withering ohartu zen baserritar batek egin ohi zuen belar urak bihotzaren taupada indartu eta hidropesia sendatzen zuela.
High School DxD
Pertsonaiak
Seiyū: Asuka Nishi
Droga
Drogen aurkikuntzaren bidez hainbat txerto eta sendagarri sortu baziren ere, XX. mendean eritasun asko sendatzeko eta gaitzei aurrea hartzeko bidea zabaldu zuen metodo berri bat jarri zen indarrean: drogak asmatzea. Droga baliagarriak asmatzeko, baina, hobeto eta sakonago ezagutu behar zen gorputzak nola funtzionatzen zuen, gaitzak zergatik gertatzen ziren, eta gai jakin batzuek zergatik eta nola eragiten zuten. Hori da, hain zuzen, farmakologiak aztertzen duen medikuntzaren alorra.
High School DxD
Pertsonaiak
Hasieran bere anaia Raiser-en alfila zen, baina hark Isseiren kontran izandako erabateko porrotaren ostean Isseiz maitemintzen hasten da( baina Tsundere moduan).
Droga
Terminologia
Etimologiaren aldetik, droog hitzetik dator. Jatorrizko hitz horrek «lehorra» esan nahi du, iraganean drogak landare lehorrekin egiten zirelako.
High School DxD
Pertsonaiak
Irina Shidō (紫藤イリナ（しどうイリナ）Shidō Irina)
Droga
Terminologia
Euskaraz (hainbat erdaratan bezala), droga izena gehienbat drogen olgeta erabilerari lotuta dago. Medikuntzari loturik dagoenean, sendagai, medikamentu, botika edota farmako izenak erabili ohi dira maizago.
High School DxD
Pertsonaiak
Seiyū: Maaya Uchida
Droga
Eragina
Honako faktore hauek baldintzatzen dute droga baten eragina:
High School DxD
Pertsonaiak
Hasieran Xenoviaren lagun moduan agertzen da. Isseiren txikitako laguna da ere. Bibliako Jainkoa hilda dagoela konturatzen denean, Xenobiak ez bezala, bere bizitzarekin jarraitzen du eta Mikel goiangeruaren “As” bihurtzen da. Isseirekin maiteminduta dago bera ere, hura deabrua bihurtu den arren Irinaren sentimenduak ez dira aldatu.
Droga
Drogen jatorria
Ikerlariek bazuten susmoa droga gordinaren zati batek bakarrik izango zuela gorputzean eragiteko ahalmena. Zati hari oinarri aktiboa deitu zioten, eta hura aurkitzen eta estandarizatzen ahalegindu ziren. Azkenik, zenbait droga gordinen oinarri aktiboa bakartzea lortu zuten, kopuru zehatzetan neurtu zituzten, eta hauts, pastilla, kapsula edo dena delako bihurturik erabili zituzten. Era horretara medikuak zehatz-mehatz jakin zezakeen agindutako droga kopuruaren zenbatekoa eta kopuru horren eragina eriaren gorputzean.
Egun erabiltzen diren droga gehienak ez dira landare edo ehunak bakartuz lortzen; egun, laborategi kimikoetan sintetizatzen edo egiten dira. Adibidez, kortisona aurkitu zenean, oso sendagarri garestia zen, animalia hilen giltzurrun gaineko guruinetatik ateratzen zelako. Gero, idien behazunetik lortu zuten, merkeago. Eta geroago, landare mota eskuragarri batetik sintetizatzea lortu zuten.
Droga biologikoak
Droga gisa erabiltzen diren animalia jatorriko gai batzuk ez dira animalia hiletatik ateratzen. Gai horiei gai biologikoak esaten zaie. Animalia bizidun baten gorputzean egiten dira. Tetanosaren toxina (pertsonak tetanosaren aurka immunizatzeko erabiltzen dena), adibidez, droga horietako bat da. Droga biologikoa honela lortzen da: tetanos organismoen kopuru txiki bat zaldi batean txertatzen dira. Tetanos organismook tetanos toxinak sortzen dituzte animaliaren gorputzean. Orduan zaldiaren odol lagin bat ateratzen da. Odolean dagoen tetanos toxina kimikoki tratatzen da kaltegarritasuna deuseztatzeko; horixe da pertsonari txertatzen zaiona tetanosaren aurka immunizatzeko.
Droga sintetikoak
Droga sintetikoek ez dute gai naturalen kopia zertan izan. Zientziak izadian aurkitzen ez diren droga guztiz berriak diseinatzeko ahalmena du gaur egun. Droga berriak diseinatzeko moduetako bat beste droga batzuen molekula egitura aldatzea da. Droga eraldatu horiek (analogoak deituak) oso eraginkorrak izaten dira, eta jatorrizkoak baino askoz merkeagoak. Kortisonaren albo ondorioetako batzuk eragozteko, adibidez, eta haren ahalmena handitzeko, zientzialariek molekula egitura aldatu zioten, eta prednisona, hidrokortisona eta beste droga analogo batzuk lortu zituzten. Droga sintetikoak lortzeko beste bide baliagarri bat bakterioen kode genetikoa aldatzea da.
Drogek nola jokatzen duten
Drogek gorputzeko zelula batzuen portaera aldatzen dute. Drogen eraginez aldatu egiten da gorputzaren jokamoldea. Aspirinak, adibidez, ez du berez arintzen sukarra; tenperatura erregulatzen duten burmuineko nerbio zelulei eragiten die.
Zelulen edo ehunen ohiko portaera aldatzea (bizkortzea edo geldotzea) da, hain zuzen, drogek gorputzean eragiteko duten bi bideetako bat. Horrela jokatzen duten drogak farmakodinamikoak dira. Beste bidea eritasuna sortzen duten organismoak deuseztatzea edo haien hazkundea moteltzea da, gorputzeko zelula normaletan inolako eraginik izan gabe. Horrela jokatzen duten drogak kimioterapeutikoak dira. Konparazio batera, penizilina, estreptomizina eta tetraziklina antibiotikoak kimioterapeutikoak dira.