cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irlandako Gerra konfederatuak
1641-1642ko matxinada
1642 hasieran, indar matxinatuak lau tokitan zeuden: Ulsterren, Phelim O'Neillen agindupean, Latesian, Dublin inguruan, Gormanstown bizkondearen agindupean, hegoekialdean, Butlertarren lurraldea, Richard Butler, Mountgarreteko III. bizkondea nabarmenduz, eta hegomendebaldean, Donagh MacCarthy, Muskerryko bizkondea buru zutenak.
Jaime Berrade
Jaime Berrade Leza (Uxue, 1961) nafar musikagilea da.
Irlandako Gerra konfederatuak
Gerra konfederatuak
Karlos I.a Ingalaterrakoa erregeak Irlandara armada handi bat bidali zuen 1642an matxinada desegiteko, eskoziar Covenanterrek bezala. Eskoziar armadak matxinoak Ulsterretik kanporatu zituen, eta ingelesak Dublin askatzea lortu zuen. Irlandar katolikoek, orduan, Konfederazio Katolikoa sortu zuten, Kilkenny hiriburu zutela, eta euren armada propioa biltzen hasi ziren. Konfederatuek euren boterepean Waterford eta Wexford bezalako portudun herriak mantentzea lortu zuten, horien bidez indar katoliko kontinentalen laguntza lortzea espero zutelarik. Irlandar katoliko asko Konfederaziora batu ziren, zenbait salbuespenekin, Clanricardeko kondea kasu, neutraltasun egoeran mantentzea nahi izan zuena. Matxinatuek zenbait milizia eta nobleen tropa partikularrak zituzten, Lord Mountgarret bezalako esperientziarik gabeko aristokratek zuzenduak. Tropa ingeles eta eskoziarrek garaitu zituzten Liscarrol, Kilrush, New Ross eta Glenmaquinngo guduetan.
Rasbora amplistriga
Rasbora amplistriga Rasbora generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Irlandako Gerra konfederatuak
Gerra konfederatuak
Alabaina, Ingalaterrako lehen gerra zibilaren eztandak tropa ingeles asko erregezaleekin borrokatzera deituak izatera eragin zuen, Irlanda utziz eta konfederatuei arnas apur bat emanez.
1642 erdialdean, Karlos I.ak Abenturazaleen Aktak berretsi zituen, xedapen honek irlandar matxinatuen aurka borrokatzeko dirua lortzeko asmoa zuen. Koroak inbertsoreengandik jasotako dirua, konfederatuei konfiskatzea lortuko zen lurrak emanez edo salduz itzulia izango zen. Lege honek, irlandarrak euren borrokan are gehiago mugitzeko balio izan zuen, euren askatasun erlijiosoaz gain, euren jabetzak mantentzeagatik borrokatzen zuten.
San Martin baseliza (Ispaster)
San Martin baseliza Ispaster ko Soloaran auzoan dagoen ermita gotikoa da.
Irlandako Gerra konfederatuak
Gerra konfederatuak
Konfederatuek euren lurraldetik bota zituzten goarnizio etsaiak, soilik Ulster, Cork eta Dublin geratu zirelarik tropa ingeles eta eskoziarren eskutan. Garret Barryk Limerick hartzea lortu zuen 1642an, Galwayko biztanleria zibilak hirian goarnizio ingelesa 1643an errenditzea lortu zuen bitartean. Irlandako gainontzeko tropa britainiarrak banatu egin ziren Ingalaterrako gerra zibilagatik. Corkeko goarnizioa, Murrough O'Brien Inchiquineko I. kondeak zuzendua, parlamentarioen alde jarri zen, Derryko protestanteak bezala, alabaina, uhartearen ekialdean zeuden tropek, James Butler, Ormondeko I. dukeak zuzenduak, erregearen alde egin zuten. Covenanter eskoziarren armadak, basea Carrickfergusen zuena, Edinburgoko gobernuaren aginduak jarraitzen zituen, eta parlamentarioen alde egin zuen 1647 arte.
San Martin baseliza (Ispaster)
Kokapena
Gain alde batean kokatua dago, Etxaburu izeneko parajean, Aixeder haize errotatik hurre.
Irlandako Gerra konfederatuak
Berdinketa
Egoera honek Konfederatuei armada erregular bat sortzeko denbora eman zien. Sistema fiskal bat ezarri zuten herrialde osoan zehar, hiriburu Kilkenny zutela. Gainera, Espainiak, Frantziak eta Vatikanok ere laguntza ekonomikoa eman zieten. Armada konfederatuak soldadu profesional irlandarrek gidatzen zituzten, Thomas Preston eta Owen Roe O'Neill kasu, azken hau espainiar armadan ibili zelarik Hogeita Hamar Urteko Gerran eta Laurogei Urteko Gerran. Orotara, konfederatuek 60.000 soldadu biltzea lortu zuten gerran zehar.
San Martin baseliza (Ispaster)
Historia
XV. mende bukaeran eraiki zen.
Irlandako Gerra konfederatuak
Berdinketa
Zoritxarrez eurentzako, Armada Konfederatuak Ingalaterrako Gerra Zibilak Irlanda birkonkistatu eta berrantolatzeko eman zion aukera alferrik galdu zuen. Su eten bat sinatu zuten erregezaleekin 1643an eta hurrengo hiru urteak horiekin ezertara eraman ez zuten negoziaketetan eman zituzten. 1646 arte ez zuten erabaki Irlandako enklabe protestanteen aurkako erasoa hastea. 1642 eta 1646 artean, Irlandako gerra garrantzi belikorik gabeko asaltu eta borroketara mugatu zen. Zerikusia izan zuten alderdi guztiek lur errearen taktika erabili zuten, euren aurkariak uztak errez eta hornigaiak moztuz ahultzen saiatuz. Honek hildako ugari eragin zuen, bereziki herritar zibilen artean, gosetea eta izurriteak jasan zituena. 1644an, Konfederatuek Ulsterreko eskoziarren aurkako espedizio bat antolatu zuten, baina ez zuten lurralde garrantzitsu bakar bat ere hartzerik lortu.
San Martin baseliza (Ispaster)
Historia
Altzari guztiak, santuaren irudia barne, 1984an jazotako sute baten ondorioz erre ziren.
Irlandako Gerra konfederatuak
Berdinketa
Herrialdearen hegoaldean, Konfederatuek Corken inguruko lurraldea estutzea lortu zuten 1644 eta 1645 artean, Bandon hartzea lortuz, baina ez ziren Inchiquineko goarnizioa desegiteko gai izan. Euren arrakastarik handiena Duncannon hartzea izan zen, Thomas Prestonek zuzenduta, 1645eko urtarrilean, hala parlamentarioak kanporatzea lortuz. Alabaina, Preston eta Castlehaven buru zituen Munster eta Ulsterreko tropen ekintza bateratu batek porrot egin zuen Youghal hartzeko bere saiakeran. Youghalek Duncanonnekoa baino indar parlamentario indartsuago bat zuen, eta hornikuntza arazoek Konfederatuei setioa utziarazi zien 1645eko martxoan.
San Martin baseliza (Ispaster)
Historia
2019 urtean, San Martin baselizaren inguruko jabetza ez zen publikoa.
Irlandako Gerra konfederatuak
Errefuxiatuak
Gerraren lehen urteetan, zibilen desplazamendu masibo bat gertatu zen, bi alderdiak euren lurraldeetan garbiketa etnikoa egiten aritu baitziren. 1641eko matxinadaren hasiera fasean, kolono protestanteek babesa bilatu zuten Cork, Dublin edo Derry herri harresituetan edo Ingalaterrara ihes egin zuten. Ulster eskoziar Covenanterrek 1642an okupatu zutenean, irlandar biztanleria katoliko zibilaren aurkako mendekua gertatu zen. Uste denez, 30.000 pertsona inguruk ihes egin zuten Ulsterretik 1642an Konfederazioaren mende zeuden lurraldeetara. Errefuxiatu hauetako asko Owen Roe O'Neill buru zuen Ulsterreko armadaren zati izatera pasa ziren, creaght izeneko taldeetan biziz, klan egituraren arabera antolatuak zeudenak. Gainontzeko Irlandan, zibilen aurkako erasoak ez ziren hain ankerrak izan, konfederatu eta ingelesen arteko "inoren lurraldea" Leinster eta Munster probintzien artean behin eta berriz erasoa eta errea izan zen arren batzuen zein besteen aldetik, biztanleria zibilaren ihesa eragin zuena.
San Martin baseliza (Ispaster)
Ezaugarriak
Baseliza xumea da, oin angeluzuzenarekin, bi isurkiz estalirik eta etxe bati atxikita. Harlangaitz ez eraikita dago, harlandu ekin izkinatan. Puntadun sarrera bat dauka eta bere atezangoetan gurutze batzuk ageri dira grabatuta. Gainera bi leiho eta bentana dintelatu bat dauzka. Gerora gehitutako zementu zko kanpandorre bat du, kanpai batekin.
Bestelako jakingarriak
Uztailaren 4an San Martin jaiak ospatzen dira, zenbait ekitaldi bertan ere egiten direlarik. Urtero, bestalde, azaroaren 11n auzoan erromeria egiten da baselizaren inguruan, meza emanaldiekin eta gaztaina erre janaldiarekin.
1903ko konklabea
1903ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Vatikano Hiria), Kapera Sixtinoa izan zen eta Pio X.a hautatu zuten aita santu gisa.
Utiaritichthys longidorsalis
Utiaritichthys longidorsalis Utiaritichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
Macov
Macov Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 2,72 km²ko azalera du eta 338 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1367. urtekoa da.
Kindwiller
Kindwiller Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Kindwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 561 ziren. Familiak 200 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 222 etxebizitza zeuden, 209 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 11 hutsik zeuden. 210 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 209 etxebizitza nagusietatik 180 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 137 etxek bost zituzten. 181 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 363 ziren, horien artean 283 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 283 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (145 gizon eta 126 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Kindwiller udalerrian 224 unitate fiskal zeuden, 603 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.586 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2000. urtean Kindwiller udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 560 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ichu
Ichu Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Aktibismo
Aktibismoa edo militantzia pertsona multzo batek gizarte, politika, ekonomia nahiz ingurumen gai bati buruz euren eskaerak zabaldu, protesta egin eta agintearen aldetik kontuan hartuak izan daitezen burutzen den jarduera da. Anitz dira aktibismo moduak, hala nola agintariei gutunak bidali, propaganda, manifestazioak eta desobedientzia zibila. Aktibismoan diharduten pertsonei ekintzaile edo aktibista deitzen zaie.
Euskal Herrian
Euskal Herrian hainbat aktibismo edo militantzia mota ezagutu dira azken hamarkadetan. Ingurumenaren aldekoak, langileen eskubideen aldekoak, nazioarteko elkartasunaren aldekoak, gure hizkuntza gutxiagotuaren aldekoak, militarismoaren aurkakoak, ―tartean Intsumisio mugimendua―, giza eskubideen aldekoak, software librearen eta burujabetza teknologikoaren aldekoak...
Albret
Albret Gaskoniako eskualdea da, egungo Gironda, Landes, Gers eta Lot eta Garona departamenduetako lurrak hartzen zituena. Hiriburua, Labrit da (antzinako Albret, Landak). 1.000 biztanle inguru ditu.
Historia
XIII. mendean halako garrantzia ez bazuen ere, ezkontza, dohaintza eta oinordekotzak medio, Gaskoniako familia nagusi bihurtu zen Albreteko leinua XIV. mende erdialdetik aurrera. XV. mendearen bukaeran Nafarroako erregetza lortu zuen (Joan III.a Albretekoa Margarita Nafarroako erreginarekin ezkondu zen, 1483) eta handik aurrera Nafarroako errege-erreginak Albreteko jaun-andreak ere izan ziren. Henrike IV.a Joana III.a Albreteko semearen erreinaldian lotu zen Nafarroa Frantziako Erresumari, aurrerantzean Frantziako erregeak Nafarroakoak ere izanik. Albreteko leinua, bestalde, Cesar Febus azken kondearen heriotzaz batera iraungi zen.
Garikoitz Goikoetxea
Garikoitz Goikoetxea Etxebarria (Elduain, Gipuzkoa, 1989) euskal idazle, eta kazetaria da. Kazetaritzan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Hizkuntza Plangintzako unibertsitate-espezialista.
Berria-n egin zuen kazetaritzako ibilbide ia osoa 2008tik 2020ra bitarte, batez ere euskararekin lotutako gaietan, eta azterketa sakonak egiten. Guztira 2.300dik gora artikulu argitaratu zituen Berria egunkarian.
2020tik UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitatean ari da teknikari, batik bat soziolinguistikako ikerketaren arloan.
Kazetaria
Hemeretzi urte zituela hasi zen Berria egunkarian artikuluak argitaratzen, eta 2020 urtera bitarte guztira 2.300dik gora artikulu argitaratu zituen. Bere artikuluak ez ziren kronika huts izaten, analisia, historia eta perspektiba ere plazaratzen zituzten.
Batez ere Euskal kultururarekin lotuta zeuden gaiak landu zituen (esaterako: Euskal Herriko Unibertsitatea, Bordeleko Unibertsitatea, Udako Euskal Unibertsitatea, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza, Euskararen Foru Legea, Euskaltzaindiko 2013ko krisia, Rikardo Arregi saria, Gaindegia, Heziberri, Jaiotza-tasa, Koldo Zuazo, Iñaki Beristain, Garbiñe Mendizabal, Lurdes Huizi, Alizia Iribarren, Nerea Azurmendi, Arrate Illaro, Kike Amonarriz, Jon Sarasua, Jon Barberena, Iñaki Alegria, Agur jaunak, Antroponimia...).
Aktualitatezko gaiak ere lantzen zituen (esaterako: 2016ko Nizako atentatua, Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra, Carlos Urkijo, bahiketa birtual a...)
Soziolinguistikako ikerketa-lanak
2016an Euskara irabazteko bidean liburua idatzi zuen editoreak Jakin-Berria-Elkar hirukotea izan zela.
BAT soziolinguistika aldizkarian eta Jakin aldizkarian honako azterketa hauek argitaratu ditu:
Espagnac
Espagnac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Espagnac udalerrian erroldatutako biztanleak 339 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Punjab
Punjab (punjaberaz: پنجاب (shahmují); ਪੰਜਾਬ (Gurmují)) Hegoaldeko Asiako eskualde geopolitiko, kultural eta historiko bat da, Indiako azpikontinentearen iparraldean, gaur egungo Pakistanen ekialdean eta Indiako iparraldean. Eremuaren mugak ez daude ondo definituak, eta kontakizun historikoetan oinarritu ohi dira.
Espagnac
Etxebizitza
2007an 296 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 112 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 286 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 135 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 77 etxek bost zituzten. 104 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Punjab
Zatiketa
Indiaren partizioa 1947an gertatu arte, Punjabeko probintzia britainiarrak gaur egungo Indiako Punjab (India) estatuaz gain Haryana, Himachal Pradesh, Chandigarh eta Delhi hartzen zituen barnean, gaur egungo Punjab (Pakistan) eta Islamabadeko lurraldeekin batera. Balutxistanekin eta Paxtunistan egiten zuen muga mendebaldean, Kaxmirrekin iparraldean, Gerriko Hndiarekin ekialdean eta Rajastan eta Sindhekin hegoaldean. Historikoki, Punjab izan zen europar kolonizatzaileen sarbide nagusia Indiar azpikontinentera.
Espagnac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Punjab
Biztanleak
Gaur egun Punjabeko biztanleei punjabiar izena ematen zaie eta euren hizkuntza nagusia punjabera da. Erlijio nagusiak Islama, sikhismoa eta hinduismoa dira. Kristau, jainita, zoroastrista, budista eta ravidassiar gutxiengoak ere badaude. Indus haraneko kulturaren garaitik bizi izan da gizakia bertan, eta ondoren okupatu zuten indo-ariarrek eta indo-eszitiarrek. Persiar, greziar, kuxaniar, gaznavidar, timuridar, mogoliar, pastun, britaniar eta beste herri batzuk ere bertatik igaro dira. Inbasio gehienen helburua erdialdean dagoen Majha eskualde oparoa zen. Indian zein Pakistanen oraindik bertako nekazal-produkzioa garrantzitsua da.
Espagnac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 197 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 130 lanean zeuden (77 gizon eta 53 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Sumner konderria (Tennessee)
Sumner konderria (Sumner County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gallatin da. 2010eko zentsuaren arabera 160,645 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Espagnac
Diru sarrerak
2009an Espagnac udalerrian 162 unitate fiskal zeuden, 338,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.396 euro zen.
Begoñako basilika
Begoñako basilika Bilboko izen bereko auzoan dagoen basilika da, Bizkaiko zaindaria den Begoñako Andre Mariaren omenez egina.
Espagnac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Begoñako basilika
Egungo apaiza Jesús Francisco Garitaonandia da.
Espagnac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
Sumner konderria (Tennessee)
Geografia
Sumner konderriak 140,693 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,566 ura dira. Beste 137,127 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 114,18 da.
Espagnac
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Begoñako basilika
Historia
Nahiz eta lehen beste eraikinak izan, egungo basilika XVI. mendekoa da, Sancho Martínez de Aregok diseinatua. Bere hiru nabeen eraikuntza XVII. mendean bukatu zuten, hau da, 1511an hasi zenetik mende bat iraun zuten. Eraiki zuten bitartean gotiko estiloa garatu zuten eta Gil de Hontañónek egindako aurrealdea beste zatiak ez bezalakoa da.
XIX. mendean, basilikak Bilboko harresia osatu zuen. Izan ere, Tomas Zumalakarregi jeneral karlista bertatik hurbil zauritu zuten. Gudak erabat kaltetu zuen eraikina. Hori zela eta dorrea zein fatxadaren zati bat José María Basterrak zaharberritu zuen 1902 eta 1907 bitartean.
Espagnac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Begoñako basilika
Historia
Kalteak zaharberritzeko lanek 1993ko irailetik 1994ko ekainera iraun zuten, eta lanotan hormak garbitu zituzten. Kanpandorreak 24 kanpai ditu, eta astunena tona batekoa da. Kanpaiak 1922an Suitzako Sumiswalden egin zituzten eta zapi doinu ezberdin jotzen dituzte.
Espagnac
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Begoñako basilika
Salbe eta basilika
Bilboko Salbe auzoaren izena hortik portura zetozen marinelak basilikaren lehendabiziko ikuspegia zutelako datorkio. Bere bidaia bukatuta zegoela eskertzeko, Begoñako Andre Mariari Salbe bat esaten zioten.
Jaiak
Basilikaren jai nagusiak abuztuaren 15ean (Mariaren Jasone) eta urriaren 11n (Begoñako Andre Maria) ospatzen dituzte. Bilboaldean eta Bizkaia osoan hara erromes joateko ohitura dago. Horrela, San Joan Laterangoaren basilikaren lotuta dagoenez, induljentzia edo barkamena lortzen dute.
Freirak, basilikako emakume laguntzaileak aspaldian
Trentoko kontzilioa (1545-1563) baino lehenago Begoñako elizan ongi dokumentatuta daude XVI eta XVII. mendeetan eta itzal handiko familietako emakumeak ardurekin izan zirela basilikan. 1546an, esate baterako, Marina Butroe izendatu zuten, ordura arte Meazabaleko Santo Domingon (Agirletan) serora izandakoa. Zaindu behar zituen, besteak beste, Ama Birjinaren jantziak eta bitxiak, elizako apaindurak eta edalontzi sakratuak. Gainera, limosnak batu eta kudeatzeko ardura zeukan. Zeregin horietan beste emakume bat jarri zioten laguntzaile. Bizilekurako etxe bat eman zioten, ortu eta guzti.
Trentoko Kontzilioaren osteko Eliza misoginoarentzat emakumeak tenpluen arduradun eta kultuan laguntzaile ikustea mingarria zen. Trentokoa eta gero 1617an Calahorrako gotzainak debekatu egin zituen. Bizkaiak helegitea aurkeztu zuen eta kontua luzatu zen, gorabehera askorekin. 1662an beste erasoaldi bat abiatu zen, baina serorek euren postuei eutsi zieten.
Azkenean, 1698an behin betiko debekua eman zuen Calahorrako Pedro Lepe gotzainak. Bilboko eliza nagusietako azken serora ezaguna Felipa Villachica da, 1700. urtean Begoñako freira zena. Debekuak debeku, elizetatik desagertu zen karguak ermitetan iraun egin zuen.
Tertre plaza
Tertre plaza, Place du Tertre, Frantziako Paris hiriburuko Montmartre muinoan dagoen plaza bat da, Buttes-Montmartre (18) barrutiko Clignancourt (70) auzoan. 139 metroko garaieran dago, Saint-Pierre de Montmartre eliza eta Sacré-Cœur basilikatik metro eskasera.
Plaza
Plaza margolari eta erretratugileen kokalekua izateagatik ospetsua da, bertan eta aire librean beren margolanak erakusgai jarri eta margotzen baidituzte. Montmartreko leku ezagunenetakoa da, eta Parisko turismogune nagusienetakoa ere bai. Plaza honetan erretratuegileek bertaratzen diren turistei beren erretratua diruaren truk margotzera eskeintzen dira, batez ere emakumezkoei, horretgatik jada turisten artean plazara joan eta beren erretratuekin itzultzea usadio bilakatu da. Gainera, plazako denda eta saltokietan Parisko oroigarriak ere saltzen dituzte.
Plaza bertako erakusleku, saltoki eta kafetegietara hurbiltzen den jende eta turistez lepo egon ohi da, batez ere udaberri eta udaldean, horregatik karteristen ohiko kokalekua ere bada, horregatik burua bi belarrien artean hadi eta norberaren sakelari so egon beharreko lekua ere bada, batez ere kanporarra izanez gero.
XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasierako Paris bohemioaren lekukoa izan zen eta gaur egun garai hartako ordezkaria ere bada, Inpresionismoaren sorlekua izan baitzen. XX. mendearen hasieran, plaza honetan eta bere inguruan gerora mundu mailan ospetsu izango ziren zenbait margolari txiro bizi izan ziren, tartean Pablo Picasso eta Maurice Utrillo.
Tertre plaza antzinako Montmartre udalerriaren bihotzean dago. Montmartreko Estudioa, Pierre-Auguste Renoir eta Suzanne Valadon margolarien bizileku eta lanlekua zena, eta nagusiki Salvador Dalíren eskultura eta marrazkiei eskeinia dagoen Espace Dalí museoa ere plazatik hurbil daude.
David Cassidy
David Bruce Cassidy (Manhattan, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1950eko apirilaren 12a - Fort Lauderdale, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, 2017ko azaroaren 21a) estatubatuar aktore, abeslari eta gitarrista zen. 1970eko hamarkadako The Partridge Family telesailean Keith Partridgen papera antzezteagatik ezaguna zen.
Fleetwood Mac
Fleetwood Mac ingeles-estatubatuar rock musika talde bat da, 1967an Londres hirian sortua. Mundu osoan 100 milioi disko saldu ditu, inoizko disko gehien saldu dituzten taldeetako bat bilakatuz. Peter Green eta Jeremy Spencer gitarrajole eta abeslariek, Bob Brunning baxujoleak eta Mick Fleetwood bateriajoleak sortu zuten. Ondoren, John McVie eta Danny Kirwan musikariak ailegatu eta lehenbiziko musikalanak argitaratzen hasi ziren, 1960ko hamarkadaren amaiera eta 1970eko hamarkadaren hasierak britainiar bluesaren gorakadaren talde garrantzitsuenatako bat bihurtuz.
1970eko hamarkadaren hasieran beren krisialdietako bat jazo eta Green, Spencer eta Kirwan musikariek taldea laga zuten, baina bestalde Christine McVie teklista eta abeslaria eta Bob Welch musikaria elkartu zitzaizkien.
Zafarullah Khan Jamali
Mir Zafarullah Khan Jamali (Dera Murad Jamali, 1944ko urtarrilaren 1a - Rawalpindi, 2020ko abenduaren 2a) Pakistango lehen ministroa izan zen 2002tik 2004ra. Pakistango Herrien Alderdiko kidea izan zen. Muhammad Zia Ul-Haq presidente babestu zuen eta haren gobernuko ministro izan zen. Balutxistango buru nagusia ere izan zen. 2002an lehen ministro aukeratu zuten eta 2004an dimisioa eman zuen Pervez Musharraf presidentearekin zituen desadostasunak zirela eta. Ondoren Pakistango Hockey Federazioko presidentea izan zen.
Tipton konderria (Tennessee)
Tipton konderria (Tipton County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Covington da. 2010eko zentsuaren arabera 61,081 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Tipton konderriak 122,588 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,871 ura dira. Beste 118,716 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,83 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 61,081 pertsonetatik 48,100 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,269 dira. 11,393 beltzak edo afroamerikarrak. 217 amerikar natiboak ziren eta 48 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 356 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 59 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 908 pertsonek kokatzen zuten.
Peristeri
Peristeri (Περιστέρι, eusk: 'uxo') Greziako hiria eta udalerria da, Atenasko aglomerazioan dagoena. Herrialdeko zazpigarren hiririk handiena da.
Draco timoriensis
Draco timoriensis Draco generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Rue
Rue Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Droseraceae
Droseraceae Caryophyllales ordenako familia da. Egun, Landare haragijaleen familia txiki honek 180 espezie inguru ditu hiru generotan banaturik.
Generoak
Aldrovanda Dionaea Drosera †?Droserapollis †?Droserapites †?Droseridites †?Fischeripollis †?Palaeoaldrovanda †?Saxonipollis
Les Bréviaires
Les Bréviaires Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Bréviaires udalerrian erroldatutako biztanleak 1.021 ziren. Familiak 376 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 163 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 420 etxebizitza zeuden, 383 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 325 etxeak ziren eta 42 apartamentuak ziren. 383 etxebizitza nagusietatik 285 bere jabearen bizilekua ziren, 71 alokairuan okupaturik zeuden eta 27 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 35 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 217 etxek bost zituzten. 338 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 151 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 220 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 691 ziren, horien artean 523 aktiboak ziren eta 168 inaktiboak ziren. 523 pertsona aktiboetatik 499 lanean zeuden (266 gizon eta 233 emakume) eta 24 langabezian zeuden (13 gizon eta 11 emakume). 168 pertsona inaktiboetatik 63 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Bréviaires udalerrian 391 unitate fiskal zeuden, 1.114,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 29.169 euro zen.
Nicolás Suárez probintzia
Nicolás Suárez probintzia (Provincia de Nicolás Suárez) Boliviako Pando departamenduko probintzia bat da. 9819 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 29536 biztanle zituen.
Les Bréviaires
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 54 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 8 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 3 albaitariak, 2 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Les Bréviaires udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 642 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hemidactylus longicephalus
Hemidactylus longicephalus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
1922ko konklabea
1922ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Vatikano Hiria), Kapera Sixtinoa izan zen eta Pio XI.a hautatu zuten aita santu gisa.
Phylloscopus armandii
Phylloscopus armandii Phylloscopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phylloscopidae familian sailkatua dago.
Erdigune (geometria)
Geometrian, erdigunea edo erdiko puntua zuzenki bateko muturren artean erdian dagoen puntua da.
Planoan honela kalkulatzen da (x1, y1) eta (x2, y2) puntuak izanik:
Espazioan ere definitzen da bi puntuen arteko erdiko puntua. Bi puntuen koordenatuak (x1, y1, z1) eta (x2, y2 z2) izanik, erdiko puntua honela kalkulatzen da:
Rasbora api
Rasbora api Rasbora generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Erdiko puntu (argipena)
Erdiko puntu terminoak esanai zenbait ditu:
Pinheiro Preto
Pinheiro Preto Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Alonso de Ibáñez probintzia
Alonso de Ibáñez probintzia (Provincia de Alonso de Ibáñez) Boliviako Potosí departamenduko probintzia bat da. 2170 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 27755 biztanle zituen.
Amaia Aberasturi
Amaia Aberasturi Franco (Gautegiz Arteaga, ) bizkaitar aktorea da, zinema, telebista eta antzerkian aritutakoa.
Biografia
Haur hezkuntzako irakasle izateko ikasi zuen, baina gaztetatik aritu da aktore gisa. Amaiak Madrilgo Central de Cine eskolan Zinema eta Telebistako diplomatura eta Clara Mendez-Leite eskolan gorputz-prestakuntzako ikastaroa egin ditu. Aktore izateko bere prestakuntza koreografo, dantzari eta sortzaile eszenikoentzako dramaturgia tailerrak egiten osatu zituen. Gainera, dantza garaikidean trebatu da.
Bere lehen lana Zigortzaileak filmean izan zen, bullying buruzko lehendabiziko euskal filma izan zen eta Aberasturik hamabi urte zituen bertan parte hartu zuenean. Ondoren, Ernesto del Ríoren Umezurtzak (2015) eta Víctor Cabacoren Vitoria, 3 de marzo (2018) lan egin zuen. 2020an Akelarre filmaren protagonista izan zen, Pablo Agüeroren agindupean Ana antzeztuz. Pelikulan egindako interpretazioagatik, Goya Sarien hogeita hamabosgarren edizioan izendatu zuten emakumezko aktore protagonista onenaren atalean, Feroz sarietan emakumezko aktore protagonista onenaren atalean eta Zinematografia Idazleen Zirkuluan emakumezko aktore berri onenaren atalean. Lara Izagirrek zuzendutako Nora film luzean ere agertu zen.
Telebistan, TVEko Víctor Ros, Cuéntame cómo pasó eta Hospital Valle Norte eta Antena 3 kateko 45 revoluciones telesailetan lan egin du. 2021aren hasieran, Netflixeko Bienvenidos a Eden telesail berrirako fitxatu zutela jakinarazi zuten. Bertan, Ana Mena, Amaia Salamanca, Berta Vázquez edo Belindarekin partekatzen du pantaila. Urte horretan bertan, Atresplayer Premiumen La edad de la ira telesailean aritzeko fitxatu zuten, non Sandraren papera egiten duen.
Sariak
Vitoria, 3 de marzo filmagatik Italian sari bat lortu zuen.
Gainera honako hauek:
Jacob Grimm
Biografia
Antzinako literaturako irakasle eta liburuzain izan zen Göttingenen, baina 1837an kargutik kendu zuten ideia liberalak zituelako. Lan asko egin zituen Wilhelm Karl (1786-1859) anaiarekin batera. Famatuak egin ziren, esaterako, Grimm anaiek bildutako Alemaniako sagen bilduma (1816-18, Deutsche Sagen) eta haur ipuinena (1812-22, Kinder und Hausmärchen), herriko jende xumearen ahotik jasoak.
Gramatika eta hizkuntzalaritza gaiak ere erabili zituen Jacobek: Deutsche Grammatik (1819-37, Alemanaren gramatika), Geschichte der deutschen sprache (1848, Alemanaren historia), Deutsche mythologie (1835, Alemaniar mitologia). Anaiarekin batera aleman hiztegi nagusia argitaratu zuen 32 liburukietan (1852-61, Deutsches Wörterbuch). Germaniar hizkuntzalaritza modernoaren oinarriak jarri zituzten lan horrekin Grimm anaiek.
Tres Forcas lurmuturra
Tres Forcas lurmuturra (Ras Tileta Madari; Cabo de Tres Forcas; Cap des Trois Fourches) Marokoko iparraldeko kostaldeko harkaitz menditsua da, Alborango itsasoan dagoena. Nadorretik 25 kilometrotara iparralderantz kokaturik, lurmuturraren ekialdean Melilla dago.
Saimaako itsas txakur marmolaire
Saimaako itsas txakur marmolaire edo eraztunduna (Pusa flava saimensis), Itsas txakur marmolaireren azpiespeziea da (Pusa flava). Munduan desagertzeko arrisku larrienean dauden itsas txakurrak dira, guztira 320 banakoko biztanleria duelarik. Leku bakarrean ahal da aurkitu itsas txakur mota hau, Saimaa Aintzira n, Finlandia n (hortik datorkio izena). Azken izotz aroa eta gero, lurra igo zenean, itsas txakur marmolairetik banatzean sortutako aspiespeziea da hau. Itsas txakur hauek, Ladoga itsas txakurra eta Baikal txakurra rekin batera, ur gezako itsas txakur bakarrak dira.
Tres Forcas lurmuturra
Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremua, iraute egoera larrian dauden zenbait espezie ditu: itsas txakur fraidea, lapa espezie bi (Patella ferruginea eta Patella nigra), egiazko kareta dortoka, zere arrunta eta bi izurde (Tursiops truncatus eta Delphinus delphis).
Saimaako itsas txakur marmolaire
Itxura
Saimaako itsas txakur helduak 85 eta 160 zentimetro arteko luzera du eta 50 eta 90 kiloen arteko pisua, arrak emeak baino handiagoak izanik. Gris ilunak dira, bizkarralde gris-beltzadunak eraztun zuriekin. Azpialdea gris argia dute. Saimaako itsas txakurra beste marmolaireak baino ilunagoa da.
Ugalketa
Saimaako itsas txakurra 4 eta 6 urteetan heldu bilakatzen dira. Haurdunaldi tasa %80 eta %95 artean dago eta haurdunaldiak 11 hilabete irauten ditu. Kumeak 55 eta 65 zentimetro artekoak dira, eta 4 eta 5 kilogramokoak jaiotzean. Bizitza-luzera 20 urte ingurukoa da.
Zaintza
1955etik aurrera Saimaako itsas txakurra babestua dago. 1983an, 100 eta 150 aleko biztaleria zuen. 2005an, 270 inguru, baina bi hazkuntza urtaro okerren ondorioz, 2006 eta 2007, kopurua 260ra jeitsi zen. 2013an biztanleria 300 ale ingurukoa zen, kopuru honek hazkunde txiki bat somatu zuen. Eme emankorrak 87 ziren. Berehala desagertzeko mehatxua biztanleriak 400 banako lortzen dituenean desagertuko dela uste da. Estatu Batuetako Arriskuan dauden Espezieen Legearen arabera, mugako arriskuan sailkatuak daude.
Saimaako itsas txakurra babesteko, borondatezko arrantza mugapenak daude euren bizi eremu batzuetan. Garrantzitsuenetako bat apirilaren 15etik ekainaren bukaerara lakuaren %15ean arrantza debekatzen duena da; inguruko arrantza gehiena aisiakoa da. Biztanleriaren hilkortasuna urtero 20-30 alekoa da, gehienak jaio eta lehenengo urtean.
Urtebete baino gehiago duten itsas txakurren hilkortasuna gutxitzeko, 2011tik aurrera debekatuta dago arrantza-metodo jakin batzuk erabiltzea, esate baterako sare sendoak, arrain handiak harrapatzea eta amuak, Saimaako itsas txakurren bizi eremuan.
2016an, agintariek eta arrantza eremuen jabeek akordio bat lortu zuten, aurreko bi akordioak ordezkatzen zituenak. Arrantza kooperatibek hektarea bakoitzeko 1,7 euro lortzen dituzte arrantza mugak errespetatzen direla behatzeko. Arrantza sareekin debekatua dago apirilaren 15etik ekainaren bukaerara zenbait lekutan, habietatik 5 kilometroko erradio batean.
Saimaa itsas txakurraren hazkuntza elur eta izotz nahikoa egotearen araberakoa da. Klima aldaketak dakarren elur eta izotz murriztea mehatxua da espezie honentzat. Gizakiak eginiko elur hormak arrakasta izan dute arazo honetan, elur gutxiko neguetan. Elurtegi hauek hiru neguetan zehar probatu ziren eta 2014tik aurrera erregularki erabili izan dira.
Babespenaren helburua 2025ean 400 aleetara iristea da.
Saimaako itsas txakurra, batez ere, Finlandiako bi Parke Nazionaletan bizi da, Kolovesin eta Linnansaarin. Banakako ale batzuk eremu askoz ere handiagoan ikusi dira, Savonlinna erdialdea barne.
Hemidactylus maculatus
Hemidactylus maculatus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Utiaritichthys sennaebragai
Utiaritichthys sennaebragai Utiaritichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
Elisabet I.a Errusiakoa
Elisabet Petrovna edo Elisabet I.a Errusiakoa (Kolomenskoe, 1709ko abenduaren 29agreg./abenduaren 18ajul. -San Petersburgo, 1762ko urtarrilaren 5agreg./1761eko abenduaren 25ajul.) Errusiako enperatriza izan zen, Petri I.a Errusiakoa eta Katalina I.a Errusiakoaren bigarren alaba. Bere heriotza Brandeburgo leinuaren miraria bezala ezagutzen da.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Petri I.a Errusiakoa semerik izan gabe hil zenean bere oinordekoari buruzko iritzia oso banatua zegoen. Bere aita Katalina I.a Errusiakoaren erregealdian Elisabet tsarevnarentzat zenbait ezkongai bilatu ziren, horien artean une horretan Frantziako dofina zen eta beranduago Luis XV.a izenarekin errege izango zena. Hala eta guztiz ere, Elisabetek ez zuen ezkongai egokirik aurkitu, eta handik gutxira bere ama hil zen. Hala, Elisabeten iloba zen Petri II.a Errusiakoa tronuratu zen. Tsar nerabe eta ezegonkor honen agintaldian, Elisabetek postu on bat izan zuen bere ilobak zion maitasun handiagatik (harreman sexualak ere izan zituztela uste da). Gaztea zen garai horretan, Elisabet gazte eder eta itxura onekoa zela esaten da, errusiar herriak oso maite zuena, Petri I.a Errusiakoaren alaba bezala. Hala, Petri II.a 1730eko urtarrilean hil ondoren, iritzia berriz zatitu zen Petriren alaben aldekoen eta honen anaiordea zen Ivan V.a Errusiakoaren alaben aldekoen artean. Azkenik, Ana Ivanovna tronuratu zen, Ivan V.aren bigarren alaba, erregina bihurtzeko aukera gutxien zituenetako bat ere bazena. Ana Errusiakoaren agintaldian, Elisabet bizitza publikotik erretiratu zen, bizitza landatar eta lasai batera, ezkontzea lortu ez izanagatik zapuztua. Lehen uneetan, Ana tsarinak harreman adiskidetsu bat izan zuen bere lehengusinarekin, hau tsarevna inperiala zen heinean bere behar guztiak aseak izan zitzan arduratuko zela aginduz. Hala eta guztiz ere, herriak Elisabet oso maite zuela ikusirik, lodi eta geroz eta itsusiago zegoen tsarinak ez zuen edertasun gaztea zuena, Ana Errusiako berehala arduratu zen inperioaren etorkizuna ziurtatzeaz. Horretarako, gortera bere iloba Ana Leopoldovna etorrarazi zuen. Isabel tronurako oinordekotzan atzean geratzeaz arduratuz, Ana I.ak bere erregealdia burdinazko eskuz jarraitu zuen, eta oinordeko bezala bere ilobaren seme txikia izendatu zuen, Ivan VI.a Errusiakoa tsarra bihurtuko zena, haurraren amak zuzendutako erregeordetza bat eratuz. Elisabetek bere buruari ezarritako erbestean jarraitzen zuen. Villa landatar alai batean biziz, tsarevnak Aleksei Razumovski nekazariarekin maitasun harreman bat zuen. Asko ziren isilpean Elisabeten tronuratzeko eskubideak defendatzen zituztenak, erregeordea eta bere inguruko jendea murgilduta zegoen iskanbilen aurrean. Elisabetek San Petersburgotik egiten zituen ibilaldietan, zaldiz edo gurdi irekian, askok inongo lotsarik gabe laudatzen zuten, eta laster hasi ziren gertatzen hiriburuko kuarteletan goiko ofizialek zuzendutako azpijokoak, Ana Leopoldovna erregeordeak armadari zion mespretxuagatik nahigabetuta. Ana Ioánnovna enperatrizaren urte bihurrietan, Isabel nahasmenean murgilduta bizi izan zen, Gorte inperialean antolatutako festetan printzesa ederra dantzan ikusten zuen emakume tiraniko, lodi eta zahartuaren aurrean. Traizio bidez exekutatua izango zen beldurra Isabelen buruan biraka zebilen urte haietan, eta gero eta obsesionatuago zegoen. Beraz, zarina hil zenean eta bere iloba, Ana Leopoldovna, Ivan VI.aren erreginaorde bihurtu zenean, Isabelek zerabilen gairik neketsuena planteatu zuen: aitaren tronua bere gain hartzea.
1939ko konklabea
1939ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Vatikano Hiria), Kapera Sixtinoa izan zen eta Pio XII.a hautatu zuten aita santu gisa.
Elisabet I.a Errusiakoa
Jauregiko iraultza 1741
Ana Ioánnovna lehengusinaren erregealdian (1730-1740) eta Ana Leopoldovnaren erregeordearenean (Ivan VI jaioberriaren izenean, zerga handiek eta arazo ekonomikoek markatutako garaian), Isabelek aliatuak bilatu zituen gortekoen artean. Gertaerek gobernu ahul eta ustela suntsitzen lagundu zuten.
Pedro Handiaren alaba zenez, babes handia zuen guardiako erregimentuetan. Isabelek sarritan bisita egiten zien erregimentu horiei, eta ekitaldi bereziak antolatzen zituen ofizialekin. Hain zuzen, seme-alaben amabitxia izatera iritsi zen. Haren ontasunak saria jaso zuen, 1741eko azaroaren 25eko gauean, boterea Aurreobrazhenski erregimentuaren laguntzarekin bereganatu zuenean.
Erregimentuaren egoitzara soinekoaren gainean koraza metaliko batekin iritsi zenean, eta zilarrezko gurutze bati eutsita, zera adierazi zuen: "Nori zerbitzatu nahi diozue? Niri, berezko subiranoari edo herentzia lapurtu didatenei?» Tropak Neguko Jauregirantz joan ziren, eta han harrapatu zituzten enperadore gaztea, haren gurasoak eta Munnich von kondea, komandantea. Kolpe ausarta izan zen, odolik isuri gabe gertatu zena. Isabelek hitz eman zuen enperatrizera iristen bazen, ez zuela inoiz heriotza-zigorrik sinatuko, bere bizitzan zehar izan zuen promesa ezohikoa eta bete zuena. Isabel Dormición katedralean autokoronatu zen 1742ko apirilaren 25ean.
33 urterekin, ezagutza gutxirekin eta Estatuko gaietan esperientziarik gabe, inperio handi baten buru bihurtu zen bere bizitzako garai kritikoenetako batean. Isabel I.aren aldarrikapenak erakutsi zuen zergatik eraman zuten Errusia hondamendira aurreko erregealdiek: «Errusiar herri ainuri egiten zuen bikia fede kristauaren etsaien azpian, baina berak, atzerriko zapalkuntza degradatzailetik askatu zuen»
Errusian kontseilari alemanak ziren nagusi, eta Isabelek erbesteratu egin zituen, besteak beste, Heinrich Ostermann, Burkhard von Munnich eta Carl Gustav Lowenwolde..
Zorionez, bai beretzat bai Errusiarentzat, baita akats guztiekin ere (adibidez, hilabete batzuk behar izaten zituen dokumentuak sinatzeko), Gobernuaren kontuei dagokienez, aitarengandik zerbait jaso zuen. Haren iritzi zorrotzak eta ukimen diplomatikoak ere Pedro Handia gogorarazten zuten. Aitak sartutako erreforma garrantzitsuek ez zuten eraginik izan klase nagusien pentsamenduan. Isabelek gerora Katalina II.ak amaituko zituen erreformen oinarriak ezarri zituen.
Bestúzhev-en politika
Ministro Kontseiluaren sistema, Ana enperatrizaren aldekoa, sailetako buruekin Senatuak ordeztu ondoren, Pedro Handia enperadorearen garaian bezala, subirano berriaren lehen lana Suediarekin izandako eztabaida konpontzea izan zen.
. 1743ko urtarrilaren 23an hasi ziren negoziazioak, eta otsailaren 7an sinatutako Aboko Itunean amaitu ziren. Suediak Finlandiaren hegoalde osoa utzi zion Errusiari Kimene ibaiaren ekialdean, eta, ondoren, bi herrialde horien arteko muga bihurtu zen. Tratatuaren xedapenetan Villmanstrand eta Fredrikshamn gotorlekuak ere sartzen ziren. Garaipen hori kantziler berriaren, Alekséi Bestuzkhev-Riuminen, trebetasun diplomatikoari esker gertatu zen. Hala ere, haren politika ezinezkoa zatekeen Isabelen laguntzarik gabe, hark Kan-enpo Arazoetako buru jarri baitzuen tronura igo eta berehala.
Este triunfo se debió a la habilidad diplomática del nuevo vicecanciller, Alekséi Bestúzhev-Riumin. No obstante, su política habría sido imposible sin el apoyos de I sabel, que lo colocó al frente de Asuntos Exteriores inmediatamente después de haber subido al trono. Bestuzkhev gobernuaren alderdi antifrankprusiarraren ordezkari izan zen eta bere helburua aliantza angloaustrorrusa lortzea izan zen, garai hartan Errusiarentzat onuragarria zena. Horren ondorioz, Lopujináren konspirazioa eta Federiko II. Handiaren eta Frantziako Luis XV.aren beste saiakera batzuk egin ziren Bestúzhev-engandik libratzeko (Errusiako gortea Isabelen erregealdiaren lehen urteetan intrigazko amubide baten erdian kokatuz).
Bestuzkhevek, ordea, Isabelen laguntza jaso zuen, karguan mantendu baitzuen. Bere talentu diplomatikoak, 30.000 gizonez osaturiko tropa laguntzaile errusiarrak Rhin-era bidaltzearen babespean, asko bizkortu zituen bake-negoziazioak, eta 1748ko urrian amaitu zen Akisgraneko Ituna sinatuta.
Bere irmotasunari esker, Bestuzkhevek Suediako istilutik askatzea lortu zuen, eta enperatrizea Vienako eta Londresko gorteekin adiskidetu zuen, eta Errusiari aukera eman zion Polonian, Turkian eta Suedian modu eraginkorrean berresteko eta Prusiako erregea isolatzeko, aliantza gogorrak egin behar izan baitzituen. Isabelen etengabeko laguntzarik gabe ez zatekeen horrelakorik gertatuko, inplizituki berarengan konfiantza izan baitzuen, kantzilerraren etsai ugarien intsinuazioak gorabehera (gehienak, enperatrizaren lagun pertsonalak). 1758ko otsailaren 14an, Bestuzkhev kargutik kendu zuten. Errusiako etorkizuneko Katalina ii.ak honela idatzi zuen: «Bere kondekorazio eta titulu guztiak kendu zizkioten, inperioko lehen zaldunak zein delitu edo urraketa egin zituen argituko zuen arimarik gabe, eta bere etxera preso gisa bidali zuten»
Bestuzkhev ez zioten inoiz egotzi zigorra justifikatzen zuen delitu espezifikorik. Antza denez, kantzelaria enperatrizaren, haren oinordekoaren eta haren emaztearen arteko liskarra sortzen saiatu zela. Bestuzkhev hondamendira eraman nahi zutenak bere aurkariak ziren: Shuvalov,-tarrak Mijaíl Illariónovich Vorontsov eta Austria eta Frantziako enbaxadoreak.