cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antiintelektualismo
XX. eta XXI. mendea
2017an, Pew Research Center ren inkesta batek erakutsi zuen estatubatuar errepublikar gehienek uste zutela kolegioak eta unibertsitateak Estatu Batuetan eragin negatiboa dutela, eta, 2019an, Adam Waters eta E.J. Dionne akademikoek adierazi zuten Donald Trump presidente estatubatuarrak "Lehendakaritzarako kanpaina egin zuela eta gobernatzen jarraitzen duela, intelektualki, errealitate eta egiaren aurkako gizon gisa." 2020an, Trumpek agindu exekutibo bat sinatu zuen, arrazismoaren aurkako entrenamenduak debekatzen zituena, eta Arraza Kritikoaren Teoria agentzia federalen bulegoetatik, diru-laguntzen programetatik eta kontratista federaletatik erabiltzen zuten, hautemandako joera akademiko aurrerakoiari aurre egiteko estrategia handiago baten parte gisa, Estatu Batuetako esklabotzaren legatu politikoan enfasi gisa, haren ordez "hezkuntza patriotikoa" zuela.
Hezkuntzarik gabeko gizartea
2.200 estatubatuarren % 25ek eguzki sistema geozentrikoa batean sinesten dute (eguzkiak lurra orbitatzen duela), eta 2014an estatubatuarren % 35ek ezin zuen AEBko gobernuaren adarrik izendatu. AEB 139 naziotatik 52tan dago sailkatuta, irakaskuntzaren kalitatean, eta 12tan, berriz, unibertsalki ikasitako helduen kopuruan. Unibertsitateetan, ikasle antiintelektualismoak eskola-lanei ziria sartzeko gaitasun soziala lortu du, batez ere lanbide-eskoletan, pentsaera akademiko kritikoa baino etikoki bideragarria den disonantzia kognitiboaren agerpena.
Komunismoa
1917ko Errusiako Iraultzaren ondorengo lehen hamarkadan, boltxebikeek uste zuten intelektualtasun zaristak proletarioa traizionatzeko ahalmena zuela. Horrela, hasierako sobietar gobernua hezkuntza formal handirik gabeko gizon-emakumeak izan ziren. Gainera, deszentralizatutako klaseei lishentsia ("zerbait egiteko eskubidea galtzen dutenek") deitzen zitzaien, seme-alabak hezkuntzatik kanpo zituztelarik. Azkenik, idazle, filosofo, zientzialari eta ingeniari gisa 200 bat intelektual zarista Alemaniara erbesteratu zituzten 1922an filosofoen ontzietan; beste batzuk, berriz, Letonia eta Turkiara eraman zituzten 1923an.
Garai iraultzailean, boltxebike pragmatikoek "aditu burgesak" erabili zituzten ekonomia, industria eta nekazaritza kudeatzeko, eta beraiengandik ikasi zuten. Errusiako Gerra Zibila renondoren (1917 – 1922), Sobietar Batasunak (1922 – 91) sozialismoa lortzeko, literatura eta hezkuntza azpimarratu zituen, herrialdea modernizatzeko lanean ikasitako klasearen gainetik, Ivory Tower baino gehiago. 1930eko hamarkadan eta 1950eko hamarkadan, Joseph Stalinek Vladimir Lenin en konfesionalismoa ordezkatu zuen, berarekiko leiala zen eta mundu sobietikoaren ikuspegi zehatz batean sinesten zuen sinesmenarekin, eta, ondorioz, Lysenkoismoaren eta Jafetikoaren teoria pseudosozialak sortu zituen.
Bigarren Mundu Gerra renhasieran, sobietar polizia sekretuek Poloniako inperioaren exekuzio masiboak eta buruzagitza militarra burutu zituzten Katyneko 1940ko sarraskian.
Faxismoa
Gentileren pentsamendu-irizpide zehatzen praxian, a priori a a posteriori norberarenganako begirunea intelektualismo ez oso praktikoa eta dekadentea da. Bestalde, filosofia faxista hori Idealismo Errealarekin, haren sistema filosofikoarekin batera gertatu zen; intelektualismoaren aurka agertu zen, gauzek egiten duten adimen aktibotik deskonektatuta egoteagatik, hau da. Pentsamendua erailtzen da alderdi eratzaileak etiketatuta daudenean, eta hala egiten dira erakunde diskretu gisa.
Txina inperiala
Qin Shi Huang-k (K.a. 246-210), Txina bateratuko lehen enperadoreak, pentsamendu politikoa eta boterea sendotu zituen, Li Si kantzilerrak iradokitako adierazpen-askatasuna ezabatuz. Li Si kantzilerrak intelektualismoa justifikatu zuen, enperadorea faltsuki goraipatuz, eta difamazioaren bidez haserraraziz. K.a. 213tik 206ra bitartean, Ehun Pentsamendu Eskoletako lanak erraustu egin zirela pentsatu ohi zen, bereziki Shi Jing (Poesiaren Klasikoa, K.a. 1000) eta Shujing (Historiaren Klasikoa, K.a. VI. mendea). Salbuespenak ziren Qinen historialarien liburuak, eta legalismoko liburuak, totalitarismo mota goiztiarra, eta Kantzelariaren filosofia-eskola (ikusi liburuen erreketa eta jakintsuen ehorzketa). Hala ere, Txinako Shi Ji eta Han Shu bezalako uzki historikoak gehiago ikuskatzean, aurkitu zuten ez zela hala. Qin Inperioak liburu horietako bakoitzaren kopia bat gorde zuen Liburutegi Inperialean, baina publikoki agindu zuen liburuak debekatuak izatea. Kopiak zituztenei erre ahal izateko liburuak emateko agindu zitzaien; uko egin zutenak exekutatu egin ziren. Horrek, azkenean, literaturako eta filosofiako antzinako lan gehienak galtzea ekarri zuen, Xiang Yuk Qin jauregia K.a. 208. urtean erre zuenean.
Txinako Herri Errepublika
Kultura Iraultza (1966-1976) politikoki bortitza izan zen, eta gizarte-ingeniaritza handia ikusi zuen Txinako Herri Errepublika osoan, Mao Zedong presidentea buru zuela. Txinako gobernuaren izen publikoa eta kontrola berreskuratzeko grinak bultzatuta, hainbat krisi politiko nazional izan ondoren, Maok iragarri zuen 1966ko maiatzaren 16an Txinako Alderdi Komunista (PCCh) eta Txinako gizartea elementu burges liberalez josita zeudela, kapitalismoa Txinara berrezarri nahi zutenak, eta iragarri zuen, halaber, jendea klase osteko borroka iraultzaile baten ondoren bakarrik ibil zitekeela. Horretarako, Txinako gazteak nazionalki antolatu ziren Guardia Gorrietan, eta ustez PCCh-ra eta Txinako gizartera igotzen ziren "burges liberalak" ehizatu zituzten. Guardia Gorriek nazio-mailan jardun zuten, eta herrialdea, militarrak, hiriko langileak eta PCCh-eko buruak purgatu zituzten. Guardia Gorriak bereziki oldarkorrak izan ziren maisuei eta irakasleei eraso egin zietenean, eta eskola eta unibertsitate gehienak itxi egin ziren Iraultza Kulturala hasi zenean. Hiru urte geroago, 1969an, Maok Iraultza Kulturala amaitu zela adierazi zuen, baina intriga politikoek 1976ra arte jarraitu zuten, eta Lauren Bandaren atxiloketarekin amaitu zen.
Irabiur (nekazaritza)
Irabiurra, idaurra edo esku-trailua laborea aletzeko nekazaritza-tresna tradizionala da. Elkarren artean uhalez edo katez loturiko bi makilez osatuta dago. Eskuarki bietako makilarik luzeena heltzeko erabiltzen da; laburrena, aldiz, eultzia edo lekaleak jotzeko.
Vescolides
Vescolides Lausa Haraneko herri hustua da, Burgosko probintzian.
Falta
Falta izan daiteke:
Jiwaka (probintzia)
Jiwaka Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Lur Garaiak eskualdean dagoena. 2012ko maiatzaren 17an sortu zen, Mendebaldeko Lur Garaiak probintziatik bereizirik. 4.798 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 343.987 biztanle zituen. Behin-behineko hiriburua Kurumul da.
Moldaviako bandera
Moldaviako bandera 1990eko maiatzaren 12an erabakitakoa da. Neurri bereko hiru zutabez osatuta dago: urdina, horia eta gorria. Erdian Moldaviako armarria darama, Errumaniako bandera tik bereizteko, bestela berdinak dira-eta.
Urocissa flavirostris
Urocissa flavirostris Urocissa generoko animalia da. Hegaztien barruko Corvidae familian sailkatua dago.
Necochea
Necochea edo Nekotxea Argentinako hiri bat da. Buenos Airesko probintziako kostalde Atlantikoan dago. Necochea izeneko udalerriko burua da.
1881eko urriaren 12an auzokide talde batek fundatu zuen, Ángel Ignacio Murga buru zela, izena Mariano Pascual Necochea jeneralaren omenez jarririk.
NGC 33
NGC 33 bi izar dira, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Izarrak, gertu daudela ematen badu ere, ez dago argi fisikoki lotuta ote dagoen. Distiratsuena 5560±580 argi-urtera dago eta ahulena 4020±520 argi urtera. Euren mugimendua, hala ere, batera ematen da eta, horregatik, ez dago argi euren harremana.
Boluetako geltokia
Bolueta Bilboko metroaren 1. eta 2. lineei dagokion lurgaineko geltokia da, Bilboko udalerriko Bolueta auzoan kokatuta dagoena. 1997ko urtarrilaren 5ean inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunean dago. Euskotreneko geltokia 2019ko irailaren 9an itxi zen.
Sarbideak
Ibarsusibidean geltokiaren sarbide nagusia kokatzen da. Estalpeko plazan Metro eta Euskotrenek elkarbanatzen duten bestibulu amankomuna dago.
Geltokia
Geltokiak estalpeko bestibulu amankomuna du, non Bilboko metroarekin lotunea egiteko aukera dago, izan ere garraio publikoen arteko mugikortasuna sustatzeko nahiarekin eraiki zen.
2012ko ekainaren 8an metro geltokirako sarbide berri bat ireki zen Telleria kalean, igogailu bidezkoa. Geltoki barruko irisgarritasuna bermatzeko bestibuluak eta nasak lotzen dituzten igogailuak ere badaude.
Geltokia igogailu, kutxazain, txarteldegi, balioztatze makina eta 2017tik desfibrilagailuz ere hornituta dago.
2019ko apirilaren 22an Bizkaibusen A3932 Galdakao-Boluetako metroa anezka linearen geltoki-burua aldatu zen, Miraflores etorbideko 28. zenbakian geltoki berria martxan jarrita.
Etorkizuna
2017ko ekainaren 19tik Durango, Ermua eta Donostia jatorri duten Euskotrenen trenek Bilboko metroaren 3. lineatik ibiltzen dira Kukullaga-Etxebarri geltokiaren ondoren, Metro linearen 7,5 minutuko maiztasuna betetzeko. Hala, tren hauek ez dute Atxuri eta Etxebarri arteko tartea zeharkatzen, eta geltokia soilik E4 (Urdaibai) lineako trenek erabiltzen dute.
Etorkizunean Euskotrenen E4 lineako trenak ere Bilboko metroaren 3. lineatik pasatzea espero da, Metro linea elikatzeko eta hala 7,5 minutuko maiztasuna mantentzeko. Ondorioz, Atxuri eta Etxebarri arteko tartean tren zerbitzua ezabatuko da, tartean Boluetako geltokia dagoela, eta Bilboko tranbiaren linearen luzapena egingo da Boluetaraino. 2018ko irailerako aurreikusita zegoen arren, aldaketa oraindik ez da egin.
Lotuneak
Geltokiaren kanpoaldean Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten bost autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:
La Baie des Anges
La Baie des Anges 1963ko Jacques Demy frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Jean Fournier paristar gazteari Caron bere lagunak jokoan irakatsiko dio. Zortea lagun duenez, oporraldia Nizan ematea erabakiko du, apustuan. Han Jackie Demaistre ezagutuko du, jokoak eraginda bere senarra eta semea bazter batean utzi dituen jokalari konpultsiboa.
Montenegroko bandera
Montenegroko bandera 2004ko uztailaren 14an erabakitakoa da. Urrezko ertzak dituen bandera gorria da, erdian Montenegroko armarria daukana.
Córrego do Bom Jesus
Córrego do Bom Jesus Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Quintanaseca
Quintanaseca Fríasko herria da, Burgosko probintzian (Espainia). Ebroko haranean, herriburutik hiru kilometrotara, kokaturik, Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 1950ean 76 biztanle zituen eta 2007an 25.
Curtains
Curtains Tindersticks taldearen 1997ko diskoa da.
Schilbe tumbanus
Schilbe tumbanus Schilbe generoko animalia da. Arrainen barruko Schilbeidae familian sailkatzen da.
Phrynocephalus frontalis
Phrynocephalus frontalis Phrynocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Saint-Nazaire-des-Gardies
Saint-Nazaire-des-Gardies Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Nazaire-des-Gardies udalerrian erroldatutako biztanleak 79 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 35 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 33 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Trás-os-Montes Garaia
Trás-os-Montes Garaia (Alto Trás-os-Montes) Portugalgo azpieskualdea da, Iparraldeko eskualdean kokatuta dagoena.
Saint-Nazaire-des-Gardies
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amalia Holst
Amalia Holst (bataio izenez Amalia von Justi; 1758ko otsailaren 10a -1829ko urtarrilaren 6a) idazle eta intelektual aleman eta feminista izan zen. Bere garaiko pedagogia sistemak aztertu eta kritikatu zituen, eta desafio egin zien Ilustrazio edo Argien Garaiko hainbat idazleri, besteak beste, Jean-Jacques Rousseauri. Garai hartan ez ziren asko pentsamolde honetako emakumezko asko, eta parekide bat aipatzearren, Mary Wollstonecraft ingelesarekin alderatu daiteke Holst.
Trás-os-Montes Garaia
Bragança eta Vila Realgo barrutiak barne hartzen ditu, 14 kontzeju ditu.
Gaita minhota
Gaita musika tresna tradizionala izan da eskualdean, "gaita minhota" izenekoa.
Amalia Holst
Bere bizialdian Holst ez zen bereziki ospetsua izan, baina bere pentsamendua zabaldu eta berrezagutu egin da bere lanak 1970eko hamarkadan berrargitaratu zirenez geroztik.
Saint-Nazaire-des-Gardies
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (17 gizon eta 9 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
NGC 44
Izarrak, gertu daudela ematen badu ere, ez dago argi fisikoki lotuta ote dagoen. Mendebaldekoa 3440±210 argi-urtera dago eta ekialdekoa 3440±210 argi urtera. Horrek gertu ematen badu ere, izan liteke diferentzia oso handia izatea, errore barra dela eta. Mugimendua, gainera, ez dator bat.
Saint-Nazaire-des-Gardies
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Amalia Holst
Pentsamendua
Amalia Holsten pentsamendu ildoa batik bat emakumezkoen hezkuntzaren inguruan garatu zen. Hauek dira bere pentsakeraren puntu batzuk :
Saint-Nazaire-des-Gardies
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Nazaire-des-Gardies udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Petrologia
Petrologia arroken elkarteen propietate fisiko, kimiko, mineralogiko, espazial eta kronologikoak eta euren sorrera aztertzen dituen geologiaren atala da.
Petrologiak erabiltzen dituen ikerketa metodoak eta teknikak harrien tasun desberdinak ezagutzera bideratzen dira. Aztertzen dituen tasun batzuk hauek dira: gogortasuna, solidotasuna, kolorea, disolbagarritasuna, irazkortasuna, tasun elektrikoak, optikoak eta magnetikoak, osaera kimikoa eta abar. Azterketa hauek egiteko mikroskopio polarizatzailea, mikroskopio elektronikoa, isla mikroskopioa, X izpiak, difraktometroa, kimika analisia (kualitatiboa eta kuantitatiboa) eta espektrografoa erabiltzen ditu, besteak beste. Azterketa hauen bidez harriak nola eratu ziren jakitera irits daiteke sarritan.
Bi adarretan zatitzen da petrologia: petrografia eta petrogenesia. Petrografiak arroka kristalinoen ezaugarriak argi polarizatuaren bitartez ikertzen ditu, eta petrogenesiak arroken sorrera.
Macrocephenchelys brachialis
Macrocephenchelys brachialis Macrocephenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Quick Change
Quick Change (euskaraz Aldaketa Azkarra), 1990eko Howard Franklin eta Bill Murray estatubatuarrek zuzendutako lapurreta komedia film bat da. Bill Murrayz gain, Geena Davis, Randy Quaid eta Jason Robards aktoreek antzeztu zuten.
Jay Cronley idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago, era berean, aurrez liburu horretantxe oinarritutako Alexandre Arcadyk zuzendu eta Jean-Paul Belmondo aktoreak zuzendutako Hold Up (1985) frantziar filma ere badago.
Leucaspius delineatus
Leucaspius delineatus Leucaspius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Lily Laskine
Lily Laskine, Aimée Émilie Laskine jaioa, (Paris, 1893ko abuztuaren 31a – ibidem, 1988ko urtarrilaren 4a) frantses harpa-jotzailea izan zen. Pianoa ikasi zuen lehenbizi. Baina berehala hasi zen harpa lantzen. Parisko Kontserbatorioan hasi zen eta han Alphonse Hasselmans (1845-1912) eta Georges Martyren (1860-1908) ikasle izan zen. Hamabi urte zituela eman zuen lehenengo harpa-kontzertua, eta Kontserbatorioko lehenengo saria jaso zuen (1905). 1907. urtetik aurrera bidaiak egiten hasi zen. 1909an Parisko Operako Orkestran sartu zen; bertan sartzen zen lehenengo emakumea izan zen. 1926. urtea arte izan zen orkestra horretako kide. Horrez gainera, Parisen Serge Koussevitzkyk sortu zuen orkestrako harpa-bakarlaria izan zen. Kargu hori bera izan zuen Lamoureux orkestran (1921tik 1940ra eta 1943tik 1945ra), Orchestre des Concerts Straramen (1926tik 1933ra), Orkestra Nazionalean (1934. urtea arte), Parisko Orkestra Filarmonikoan eta Comédie-Françaisen. Ahalegin handiak egin zituen, bestalde, lan ahaztuak berreskuratzeko, batez ere, XIX. mendearen bukaerako eta XX. mendearen hasierako musika-lanak. Europako hiriburu nagusietan aritu zen, eta jaialdi nagusietara gonbidatu zuten. 1948tik 1958ra irakasle izan zen, Parisko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan. Horrez gainera, Nizako Udako Nazioarteko Akademian aritu zen, eta hainbat eskola eman zituen mundu osoan.
Greene konderria (Ohio)
Geografia
Greene konderriak 10,781 kilometro koadro ditu. Horietatik 654 ura dira. Beste 107,155 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 149,87 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 161,573 pertsonetatik 140,879 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3,439 dira. 11,506 beltzak edo afroamerikarrak. 367 amerikar natiboak ziren eta 81 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4,663 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 261 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3,816 pertsonek kokatzen zuten.
Toyoten Gerra
Toyoten Gerra Txad-Libia gatazkaren azken faseari ematen zaion izen arrunta da. 1987an gertatu zen Txadeko iparraldean eta Libia-Txad mugan. Izena Txadeko indarrek erabiltzen zituzten Toyota markako kamioiei egiten die erreferentzia. 1987ko gerrak galera handia suposatu zuen Libiarentzat, AEBetako iturrien arabera bere indarraren hamarren bat galduz. 7.500 hildako izan zituzten eta 1.500 milioi dolarreko galerak ekipamendu militarrean. Txadek 1.000 tropa galdu zituen.
1986an GUNTa Kadafiren aurrean errebelatu zen, Libiak Txaden egiten zuen operazioaren zentzua galduz. Txad berriro batzeko aukera ikusi zuen orduan Habrék eta 16. paraleloa zeharkatzea eskatu zion bere indarrei, horrela GUNTarekin elkartu zitezkeen eta elkarrekin Libia bota. Momentu hartan GUNTa Tibestin zegoen kokatua, Libiaren aurka borrokan. Aste batzuk beranduago indar handiz ekin zion Txadek Fada herrian, libiar indarrak hilez. Hiru hilabetetan gerrillako metodoak eta gerra klasikoa erabiltzen, Habré gai izan zen Txad ia osoa hartzeko. Hilabete batzuk beranduago Libiari berriro min handia egin zion, irailean gatazka etetzeko su-etena sinatu zen arte. Su-eten horretan oraindik ere Auzu Zerrendaren gaineko subirautzaren auzia ez zen itxi. Nazioarteko Justizia Gorteak 1994an Txadi esleitu zion uranioa duen zati hau.
Leuciscus aspius
Leuciscus aspius Leuciscus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Trailu
Funtzio bertsuko beste adiera batean, esku trailua edo trailu zigorra, irabiurra izendatzeko modu bat ere bada.
Armalite and ballot box strategy
Armalite and ballot box strategy (euskaraz Armalitea eta hautetsontziaren estrategia) 1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkadaren hasieran Irlandan mugimendu errepublikarrak jarraitu zuen estrategia deitzeko erabili zen lelo edo izendapena da. Estrategia honen arabera, Sinn Fein alderdia Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikako hauteskundeetan aurkezten zen bitartean, IRAk Britainiar Armada, Ulstergo Errege Polizia eta Ulstergo talde paramilitar loialistaren aurkako borroka armatuari jarraituko zion.
Armalitearen aipamena 1970eko hamarkadan IRAk kopuru handietan bereganatu eta maiz erabili zituen ArmaLite AR-15 (AEBtako Armadaren M-16 fusilaren zibilentzako bertsio eskuragarria) eta ArmaLite AR-18 eraso-fusil modeloen aipamena da, biak ere ArmaLite estatubatuar armagintza enpresak ekoiztuak.
Estrategia honen sorrera 1981eko Irlandako gose grebaren ondoren jazo zen, eta formula gisa lehenbizikoz aipatu zuena 1981eko Sinn Fein alderdiaren Ardfheis, urteko biltzar nagusian, Danny Morrison izan zen, Sinn Fein alderdiko politikaria eta errepublikar ekintzailea:
Parekotasun bat egitearren, Euskal Herrian ETA erakunde armatuak erabili zuen Bietan jarrai lelo edo estrategiaren antzekotasuna du, hots, borroka politiko nahiz armatuan jarraitzea.
Olof Palme
Sven Olof Joachim Palme (Stockholm, 1927ko urtarrilaren 30a - ib., 1986ko otsailaren 28a) suediar politikari bat izan zen. 1969. urtetik aurrera Suediako Sozialdemokrata Alderdiaren buruzagia eta Suediako Lehen Ministroa ere birritan izan zen (1969-1976 eta 1982-1986 bitartean). Europako politika sozialdemokraten ikurra bilakaturik, nabarmendu zen ondoko bi politiken aurka jotzeagatik: Amerikako Estatu Batuen kanpo-politika eta Hegoafrikako apartheid izenekoa.
1986ko otsailaren 28an zineman Bröderna Mozart filma ikusi ondoren eta kalean bere emaztearekin paseatzen ari zela ezezagun batek tiroz erail zuen.
Capela Nova
Capela Nova Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tucson
Tucson (ingelesez ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako Arizona estatuko bigarren hiririk handiena da eta herrialdeko 32.a. Arizonaren hegoaldean dago eta Mexikoko mugatik 98 km-ko distantziara dago. Gaur egun, 525.529 biztanle inguru ditu hiriak.
Hiri senidetuak
Tucson ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Mali
Mali, izen ofiziala Maliko Errepublika (République du Mali; banbareraz: Mali ka Fasojamana), Mendebaldeko Afrikako estatu itsasgabea da, Aljeriaren hegoaldean dagoena. 1.240.192 kilometro koadroko eremua du, hots, Afrikako zazpigarren zabalena, eta 2009an 14.517.176 biztanle zituen. Hiriburua Bamako da.
Geografia
Mali Mendebaldeko Afrikako estatu itsasgabea da. Ipar latitudeko 10° eta 25° artean, eta 13° W eta 5º E arteko longitudean hedatzen da. 1.240.192 kilometro koadroko eremua hartzen du, Azawad barne; munduko 24. herrialderik zabalena da. Gehiena Sahararen hegoaldean kokaturik dago eta, beraz, oso beroa da eta urtaro lehorrean hondar erauntsiak izaten dira. Baliabide naturalak kontuak hartzekoak dira. Urrea, uranioa, fosfatoak, kaolina, gatza eta kareharria ustiatzen dira. Ingurune arazo larrienak desertizazioa, basogabetzea, lurren higadura eta uraren kutsadura dira.
Mugak
Iparraldean Aljeriarekin du muga, Nigerrekin ekialdean, Burkina Faso eta Boli Kostarekin hegoaldean, Ginearekin hego-mendebaldean eta Senegal eta Mauritaniarekin mendebaldean.
Eskualde naturalak
Malin hiru eskualde natural daude:
Erliebea
Lurralde gehiena laua da, baino han eta hemen muino harritsuak daude. Adrar des Ifoghas ipar-ekialdean, Manding eta Bambouk mendiak hego-mendebaldean eta Hombori Tondo hego-ekialdean dira mendigune garrantzitsuenak. Hombori Tondo da Maliko gailurra da, 1.153 metrorekin.
Hidrografia
Niger eta Senegal dira ibai nagusiak. Niger ibaiak 1.693 kilometroz zeharkatzen du herrialdea, hego-mendebaldetik hego-ekialdera, bihurgune handi bat eginez. Ibai honek, eta bere adar nagusia den Bani ibaiak, Gineako Fouta Djalonen dute iturburua. Maliko erdialdean, Timbuktu eta Djenné artean, barne delta zabala eratzen du. Niger ibaia Maliren bihotza da, janari eta ur-iturria eta garraiobide garrantzitsua delako. Herrialdearen mendebaldea, Mauritania, Senegal eta Gineak inguratzen dutena, Senegal ibaiaren arroan dago. Ibai hau, ur handien garaian (urtean hiru hilabetez) Kayeseraino nabigagarria da.
Klima
Mali oso eskualde beroan dago. Izan ere, ekuatore termikoak, urteko batez besteko tenperatura handienak dituzten puntuak lotzen dituen irudizko lerroak, herrialdea zeharkatzen du. Zatirik handienean prezipitazioak urriak dira eta lehorteak maizkoak. Herrialdearen hegoaldean euri sasoia ekaina eta abenduaren artekoa da. Hiru eremu klimatiko daude :
Te-katilu
Te-katilua tea hartzeko katilu bat da. Helduleku batekin izan daiteke, gehienetan hatz lodiarekin eta hatz batekin edo birekin atzeman daitekeen txiki batekin. Material zeramiko batez egina dago. Txandaka, te-piezen parte izan daitezke, teontzi bat, krema-pitxer bat, azukre-ontzi estalia eta esne-ontzi batekin batera. Te-katiluak kafe-katiluak baino zabalagoak eta laburragoak izaten dira. Goizeko katiluak arratsaldekoak baino handiagoak dira.
Mali
Maliko inperioak
K. o. 300. urteaz gero, bolia, gatza (Taghazako meatzetik ateratzen zutena), ostruka-lumak, urrea eta esklaboak garraiatzen zituzten karabanak ibiltzen ziren Saharan barrena, Niger ibaiaren bihurgunea eta Maroko eta Aljeriako hegoaldea lotzen zituzten bideetan zehar. Bide horien sorburuan, Niger eta Senegal ibaien artean, hiru inperio handi sortu ziren. Sahelgo erresuma hauen muga geopolitikoak eta nortasun etnikoak ez ziren garbi zehaztuak.
Lehenbizikoa Ghanako Inperioa izan zen, Soninke herriak sortu zuena, eta VIII. mendetik 1078 arte Mendebaldeko Afrikan hedatu zena. Ondoren Maliko Inperioa (XIII. mendetik XVI. mendera) eta Songhai Inperioa (XV. eta XVI. mendeak) etorri ziren. Djenné eta Timbuktu merkataritza, garraio eta islamdar ikaskuntzarako gune garrantzitsuak izan ziren inperio horien garaian. 1591n, Ahmad al-Mansur Marokoko erregearen gudarostea lurraldean sartu zen, eta Timbuktu hiria Marokoren mende egon zen bi mendez. Ondoren, Niger harana tuareg, fulani eta banbara leinuen artean banatu zen.
Garai koloniala
1854an, Frantziak lurraldearen konkista hasi zuen; 1898an, zazpi urteko gerran Samory Turé buruzagia menderatu zuten. Handik aurrera, Mendebaldeko Afrika Frantsesa osatzen zuten lurraldeetako bat izan zen, Frantziar Sudan izenez. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, hango biztanleek autonomia galdatu zuten, eta Modibo Keïtak Sudango Batasuna alderdia sortu zuen 1945ean. 1946an, Sudan Frantziaren itsasoz haraindiko lurralde bilakatu zen, metropoliko biltzarrean ordezkariak izateko eskubidea zuela. 1958an, Sudango Batasuna alderdiak Sudango Errepublika eratu zuen, betiere Frantziako komunitatearen barruan.
Maliko Errepublika
1959an, Mali (orduan Sudango Errepublika izena zuena), Senegal, Dahomey eta Volta Garaia batu ziren Maliko Federazioa osatzeko eta 1960ko ekainaren 20an independentzia lortu zuten. Abuztuan, politika ikuspegi desberdinak zituztela eta, desegin zen Federazioa. Irailaren 22an, Sudango Batasuna alderdiaren batzar berezi batek Sudanen baldintzarik gabeko independentzia onartu zuen aho batez; harrezkero Maliko Errepublika izena du. Errepublikak Txinako sozialismo marxista hartu zuen eredu, eta aurreneko presidentea Modibo Keïta izan zen.
Sudango Batasuna alderdiko buruzagi batzuen jokabide politikoa ontzat hartu ez zutenez gero, 1968an Moussa Traoré buru zuen ofizial talde batek estatu-kolpea eman zuen, eta Modibo Keïta atxilotu eta espetxeratu zuten. Nazio Askapenerako Batzorde Militarra sortu zen. Era horretan diktadura ezarri zen Malin, 1991 arte iraun zuena. Erregimenak harremanak sendotu zituen nazio kapitalistekin, Sudango Batasuna alderdia legez kanpo utzi eta konstituzioa indargabetu zuen. Traoré lehendakari izendatu zuten, eta 1969an lehen ministro kargua ere hartu zuen. 1974an, konstituzio berria onartu zen, militarrek osatutako erregimenari jarraipena emateko asmoz, eta 1979az geroztik Maliko Herriaren Batasun Demokratikoa izan zen herrialdeko legezko alderdi politiko bakarra.
Herrialdeak lehorte eta gosete handiak pairatu zituen, 1968tik 1974ra eta 1983tik 1985era. 1980tik aurrera, gobernuaren xede nagusia lehorteak eragindako hondamendiari aurre egitea izan zen. 1983an Maliren eta Aljeriaren arteko muga zehaztu zen. 1985ean Mali gerran sartu zen Burkina Fasorekin, mugaren inguruko lurralde bat eskuratzeko norgehiagoka; auzia 1986an garbitu zen, Hagako justizia tribunalak lurraldea bi zati berdinetan erdibitzea erabaki zuenean. 1980ko hamarkadaren amaieran, alor publikoko langileek eta ikasleek herrialdean demokrazia ezartzea eskatu eta gobernuaren ustelkeria salatu zuten.
1991ko martxoan, gobernuaren kontrako protesta eta istilu giroan, Toumani Touré jenerala buru zuen ofizial talde batek Traore eraitsi zuen, 1992an agintea zibilen eskuetan utziko zuelako aginduarekin. 1991ko ekainean, tuaregak matxinatu ziren. Abenduan agintarien eta tuaregen arteko elkarrizketak hasi ziren. Tuaregek su-etena onartu zuten presoen askatasunaren truke. 1992ko apirilean, Alpha Oumar Konarék irabazi zituen presidentetzarako hauteskundeak. Tarte horretan Konare presidenteak politika eta ekonomia erreformak bultzatu zituen eta ustelkeriaren kontra borrokatu ere. Amnistia Internazionalak, baina, oposizioko kideak akusaziorik gabe eta epaiketarik egin gabe kartzelatu izanaz salatu zuen gobernua. Gudarosteak, bestalde, tuareg asko hilarazi zituen. 1997ko maiatzean, presidentetzarako hauteskundeetan, Konarék botoen %95 jaso zituen, eta legebiltzarrerako hauteskundeetan ere gobernuko alderdiak eskuratu zituen aulki gehienak. Baina bai presidentetzarako hauteskundeetan, bai legebiltzarrerakoetan, oposizioak boikota egin zuen eta jende gutxik hartu zuen parte.
XXI. mendea
2002an, Amadou Toumani Tourék, 1991ko altxaldiko liderrak, armada utzi egin hauteskundeetara aurkeztu ahal izateko, eta baita irabazi ere, Maliko presidente bihurtuz. 2007an kargua berritu zuen. Beti ere, garai bateko izen ona galduz joan zen, ustelkeriari aurre egiten asmatu ez zuelako.
2010eko hamarkadaren hasieran, Mali sozialki zein politikoki Afrikako herrialde egonkorrenetakoa zen. Baina 2012ko urtarrilean MLNA (Azawadeko Nazioa Askatzeko Mugimendua) Maliko gobernuaren aurka matxinatu zen. Apirilaren hasierarako tuareg matxinoek Maliko iparraldeko zati handiena kontrolpean zeukaten, eta Azawaden independentzia adierazi zuten. Gatazka katramilatuz joan zen, martxoaren 22an militar talde batek Amadou Toumani Touré-ren aurkako estatu-kolpea eman zuelako eta, geroago, tuaregen eta Ansar al Dine talde islamistaren arteko liskarrak piztu zirelako. Azawadeko matxinada indargabetzeko asmoz, 2013ko urtarrilean Frantziak Serval Operazioa abiarazi zuen, eta 4.600 militar bidali zituen Malira. Hilabete bat geroago, maliar eta frantziar tropek iparraldearen zati handiena berreskuratzea erdietsi zuten. Interbentzioaren ondorioz, 600 gerrillari eta 100 soldadu inguru hil ziren.
2013ko ekainean tuareg matxinoen eta gobernuaren arteko bake ituna sinatu zen, eta uztailean Nazio Batuen Erakundeak kasko urdinak bidali zituen Malira, Minusma operazioaren barnean. Baina urte amaieran tuareg errebelek amaitutzat jo zuten su-etena, eta gudua berpiztu zen. 2015eko otsailean, beste su-eten bat sinatu zen Aljerren.
2020ko abuztuaren 18an, militar talde bat gobernuaren aurka altxatu zen. Kolpistek Ibrahim Bubacar Keita presidentea eta Bubu Cise lehen ministroa kargutik kendu zituzten, eta Bah N'Daw izendatu zuten trantsizio prozesuko presidente. 2021eko maiatzaren 24an, Maliko armadak Bah N'Daw presidentea eta Moctar Ouane lehen ministroa kargugabetu zituen; Assimi Goitak hartu zuen presidente kargua.
Banaketa administratiboa
Mali 8 eskualdetan (régions) eta barruti batean (district) banatua dago eta 49 zirkulutan (cercle) azpibanatua. Eskualdeak eta barrutia hauek dira:
2012ko martxotik aurrera Maliko gobernuak galdu zuen kontrola Gao, Kidal, Tonbuktu eta Moptiko iparraldeko hainbat eremutan. 2012ko apirilaren 6an MNLA taldeak lur hauen sezesioa aldarrikatu zuen, Azawad izenarekin. Ekintza hau ez zuen ez Malik ez nazioarteko komunitateak onartu. Geroago, gobernua kontrola berreskuratuz joan zen.
Biztanleria
2009an Malik 14,5 milioi biztanle zituen. Biztanleen %60,1 landa eremuetan bizi dira (2015, %90 lurraldearen hegoaldean, bereziki Bamakon. Jaiotza-tasa 44,4 haur 1.000 biztanleko izan zen 2016an, eta heriotza-tasa 12,6 hildako 1.000 biztanleko; hori dela eta, biztanleriaren urteko hazkundea handia da, %2,96 2016an. Bizi itxaropena 55,8 urtekoa da, 53,9 urtekoa gizonezkoena eta 57,7 urtekoa emakumezkoena.
Banaketa etnikoa
Maliko biztanleak afrikar jatorrikoak dira eta etnia askotan daude banatuta: banbarak (%34,1 2012-13an), peulak (%14,7), sarakoleak (%10,8), senufoak (%10,5), dogonak (%8,9), malinkeak (%8,7), boboak (%2,9), songhaiak (%1,6), berbereak (tuaregak, %0,9), eta beste batzuk. Tuaregak alderrai ibiltzen dira Sahelen eta Saharako toki batzuetan.
Hizkuntzak
Hizkuntza ofiziala frantsesa da, baina banbarera da mintzatuena, biztanleen erdiek erabiltzen baitute. Beste 40 mintzaira baino gehiago daude, esaterako, fula (biztanleriaren %9,4 mintzatua), dogonera (%7,2) eta soninkera (%12).
Erlijioa
Islama da biztanle gehienen erlijioa. 2009an biztanleen %94,8 musulmanak ziren, %2,4 kristauak eta %2 animistak.
Ekonomia
Munduko herrialde behartsuenetakoa da Mali. Ekonomia nekazaritzan oinarritzen da, eta dagoen industria apurra nekazaritzako gaiak eta elikagaiak eraldatzeko industria da. Biztanle aktiboen %80 nekazaritzan aritzen da: artatxikia, arroza, basartoa, artoa, kakahuetea eta azukre kanabera lantzen dira batez ere. Niger ibaiko arrantzak ere garrantzi handia du biztanleen elikaduran. Berehala kontsumitzen ez den arraina lehortu eta keztatu egiten da, kanpora esportatzeko. gatza, fosfatoa, urre eta uranio hobiak badaude, baina mea baliabideak ez dira oraindik behar bezala ustiatu.
Pierre Bourdieu
Pierre Bourdieu (Denguin, Pirinio Atlantikoak, Frantzia, 1930ko abuztuaren 1a - Paris, Frantzia, 2002ko urtarrilaren 23a) soziologoa izan zen. Frantziako egungo pentsalari ospetsu eta polemikoenetakoa izateaz gain, antiglobalizazio eta altermundialismo mugimenduen inspiratzaile intelektualetako bat ere izan zen. Bere ekarpenak garrantzia handikoak izan dira hainbat arlotan, hala nola etnografian, artean, literaturan, hezkuntzan eta politikan. Bere libururik ezagunena La Distinction, critique sociale du jugement (1979, Bereizketa, epaiaren kritika soziala), XX. mendeko soziologia lan garrantzitsuenetakoa izango da Nazioarteko Soziologia Elkartearen (ISA) arabera. Soziologiako irakasle izan zen Collège de France-n, ikasketa zuzendari École des Hautes Études en Sciences Sociales-en eta Zientzien eta Arteen Europako Akademiako kidea. Actes de la recherche en sciences sociales aldizkariko zuzendaria izan zen.
Bizitza
Pierre Bourdieu 1930ean jaio zen Denguin Biarnoko herrixkan. Bere aita, lehenik, soldatapeko nekazaria izan zen, eta postaria ondoren, beti ere jatorrizko herrixkatik mugitu gabe. Ama, aldiz, Lasseubeko jabegoa zuen nekazari familia batetik zetorren. Bikotearen seme bakarra izan zen.
Goi-mailako eskolako ikasle izan zen, filosofiako agregatu ondoren eta 1982. urteaz geroztik soziologiako irakasle Frantziako Eskolan. Jean-Claude Passeronekin erreprodukzio sozialaren inguruko eskola-mekanismoei buruz egin dituen lanengatik da batez ere ospetsu: Les Héritiers (1966, Oinordekoak), La Reproduction: éléments d'une théorie du système d'enseignement (1970, Ugalketa: hezkuntza-sistemaren teoria baten osagaiak).
Lan ugari idatzi ditu, zeinetan gogoeta teorikoa eta ikerketa-lana lotzen dituen: Un art moyen, les usages sociaux de la photographie (1965, Erdi-mailako arte bat, argazkilaritzaren erabilera sozialak), La Distinction, critique sociale du jugement (1979, Bereizketa, epaiaren kritika soziala), Les Règles de l'art: genèse et structure du champ littéraire (1992, Artearen arauak: literatura-alorraren sorrera eta egitura).
Soziologian, Bourdieuren lanek oinarrizko bi kontzeptu nabarmendu dituzte: alorra (edo saila), bizitza sozialaren mailan gertatzen den eta era objektiboan erakundeen bitartez mamitzen dena (eskola, esate baterako); eta habitusa, egitura sozialek gizarte-eragileen izaerak eta portaerak egituratzen duena. Alorraren eta habitusaren arteko harreman dialektikoaren bitartez uler daiteke Bourdieuk gizarte-errealitatearen eraikuntza prozesuaren teoria.
Teoria soziologikoa
Bourdieuren asmorik nagusiena soziologian nagusitu diren objektibismoaren eta subjektibismoaren arteko eztabaida gainditzea zen. Haren ustez, bi ikusmolde horien arteko eztabaida faltsua zen eta hori guztia gainditzeko teoria soziologiko propio bat garatu zuen, berak “estrukturalismo konstruktibista” (edo “konstruktibismo estrukturalista”) deituko zuena.
Objektibismoaren alorrean, Bourdieuk egile eta korronte hauek kokatzen ditu: Émile Durkheim eta bere egitate sozialen azterketa; Saussureren estrukturalismoa; eta Lévi-Strauss eta marxista estrukturalak. Ikusmolde horiek egitura objektiboetan zentratzen dira eta ez dute aintzat hartzen egitura horien eraikuntzan aktoreen pentsamenduen eta sentimenduen zeregina; agenteak eta ekintzak baztertzen ditu.
Subjektibismoaren alorrean, aldiz, Alfred Schützen fenomenologia; Blumerren elkarrekintza sinbolikoa eta Garfinkelen etnometodologia ordezkari adierazgarrienak dira. Ikusmolde honetan agenteen ekintza aztertzen dira eta ez dira egiturak aintzat hartzen.
Objektibismoaren eta subjektibismoaren arteko dilema hori askatzeko, Bourdieuk praktikak aztertzea proposatzen du, sozialak zein kulturalak, izan ere, hori baita bere uztez ekintza-egitura arteko dialektikaren emaitza. Praktikak ez daude objektiboki determinatuak baina ez dira ere norberaren aukeramenaren esku geratzen.
Egitura eta gizarte-eraikitze prozesuaren arteko dialektika horren inguruko kezkaren ondorioz, Bourdieuk ikusmolde berri bat proposatuko du, gorago aipatu “estruktural konstruktibismoa”. Ikusmolde horren arabera, Bourdieuk onartzen du egitura objektiboek agenteen kontzientziatik eta borondatetik aparte bizi direla. Alta, egitura horiek ez dira erabat determinatzaileak. Neurri batean baino ez dituzte mugatzen agenteen ekintzak. Era berean, jarrera konstruktibista berea egiten du pentsamendurako, pertzepziorako eta ekintzarako eskemen sorkuntza aztertzeko garaian.
Estrukturalismoaren eta konstruktibismoaren arteko lotura egiten saiatu arren, zenbait egilek estrukturalismorako joera nagusiagoa erakusten duela adierazten dute. Horregatik, Foucault-ekin batera, bera ikuspegia “postestrukturalistatzat” hartu izan da. Nolanahi ere, Bourdieuren lanetan aktore aktibo bat topatu daiteke, “borondatezko aldaketak” eragiteko gaitasuna duena araututako bat-batekotasun egoera batean.
Habitusa
Habitus kontzeptuaren bitartez Bourdieuk sozializazioa eta gizabanakoen ekintzen arteko lotura azaldu nahi du. Habitusa gizabanakoak bere gizarte-esperientzia osoan zehar bereganatzen duen disposizio eta ekintza- zein pertzepzio-eskemen multzoa da. Sozializazioaren bitartez, lehenik, eta ibilbide sozial osoaren bitartez, bigarrenik, gizabanako orok apika pentsatzeko, sentitzeko eta egiteko modu multzo bat barneratzen du, denboran zehar egonkor gertatuko dena. Bourdieuk uste du disposizio hauek gizabanakoen etorkizuneko jardunaren iturburu direla.
Alta, habitusa ez da besterik gabe errepikatzen eta bikoizten den baldintzapen soil edo ohitura bat. Berez, disposizio horiek antza gehiago dute ama hizkuntza baten gramatikarekin. Sozializazioaren bitartez barneratutako gramatika horri esker, gizabanakoak gai izango da egoera guztiei aurre egiteko egokiak izango diren esaldiak sortzeko. Ez ditu buruz ikasitako esaldiak behin eta berriro errepikatzen. Bada, habitusaren disposizioak tankera horretakoak dira: pertzepzio- eta ekintza-eskemak dira gizabanakoari mundu sozialerako egokiak izango zaizkion praktika berriak sortzeko ahalmena emango diotenak.
Habitusak badu beraz “sormen indarra” : badu hastapenetik zentzu praktikoa. Hala, Bourdieuk habitusa honela definitzen du: “egitura egituratzaile bezala funtzionatzeko prest dauden egiturak egituratuak”. Hitz soilez, habitusa egitura egituratuak dira sozializazioak sortzen dituelako; baina, era berean, egitura egituratzaileak ere badira praktika berrien sortzaile ere badelako. Bistan denez, Bourdieuk hainbat ideia kontrajartzen ditu (kanpokoa eta barnekoa, objektiboa eta subjektiboa, emana dena eta berrikuntza dena) beraien arteko harreman dialektikoa azaltzeko. Erakutsi nahi du egitura egonkorrak izan arren, barneratutako egiturak ez direla determinatzaileak eta gizabanakoak baduela gizarte aldaketarako aukera. Berez, habitusa eta mundu sozialaren arteko harreman dialektikoaren bitartez, errealitate soziala etengabe ari da aldatzen. Izatez, habitusa, antzinako praktika esanguratsuen emaitza izateaz gain, etorkizuneko praktika esanguratsuen sortzaile ere bada.
Habitusa kontzientzia eta hizkuntza maila azpitik gertatzen da eta borondatearen kontrolaz harantzago dago. Habitusaren funtzionamenduaren kontzientzia ez izan arren, egiten diren jarduera praktiko gehienetan agertzen da, adibidez, jateko, ibiltzeko, hitz egiteko edo mukiak kentzeko moduan ere.
Alorra
Bourdieuk gizartea alor ezberdinen arteko inbrikazioa bezala definitu zuen: alor ekonomikoa, politikoa, kulturala, artistikoa, kirolekoa, erlijiosoa, eta abar. Alor bakoitza bere logika propioaz horniturik dago eta logika hori indarrean jarri nahi diren alorraren berezko erronken eta ahalmenen menpean dago. Elkarrekintzak, beraz, agente bakoitzak bideratzen dituen ahalmenen eta baliabideen arabera egituratzen dira, hau da, Bourdieuren kategoriak erabiliz, bere kapitalaren arabera, ekonomikoa, kulturala, soziala eta sinbolikoa delarik ere.
Alorra kokapen sozialaren espazioa da. Bertan, parte hartzaile guztiek gutxi gorabehera interes berdinak izan ditzakete baina bakoitzak badu alorraren barruan duen kokapenari buruzko interes propio bat ere. Alor bakoitzak bere arau espezifikoak dituen arren, guztientzat baliagarriak diren arau orokorrak ere topa ditzakegu: berrien eta zaharren arteko borroka; eta borroka hori alor guztietan gertatzen da nahiz eta partaide guztiak alorraren erronkak onartu eta haren biziraupena desiratu.
Bourdieuk alorra gerra eremua baten antzera ikusten du. Alorraren egiturak partaideen estrategiak indartzen ditu, indibidualki zein kolektiboki, norbere kokapena mantentzeko edo hobetzeko, eta beren ekoizpentzat, hierarkizazio printzipio abantailatsuagoak ezartzeko.
Kapitala
Bourdieuren arabera, kapitala, gizabanakoei gizartetik abantailak lortzea ahalbidetzen dien metaketa batetik sortutako baliabide sozial guztiak dira. Haren ustez, kapital ekonomikoa eta kulturala dira gure gizarteko kapital formarik garrantzitsuenak. Halere, badago berarentzat, gizartearen alor bakoitzean kapital bat, haien egitura eta borroken zioa determinatzen dituena.
Kapital motak
Pierre Bourdieuk oinarriko lau kapital mota berezitu zituen:
Espazio sozialaren teoria
Pierre Bourdieuk espazio sozialaren teoria eratu zuen, batez ere La distinction lanean, eta horretarako marxismoaren eta weberismoaren tradizioak gurutzatu zituen. Teoria honek nagusiki zera azaldu nahi du:
Hierarkizazio eta talde sozialen eraketa
Bourdieuk espazio sozialaren hierarkizazioaren jatorrizko teoria bat proposatzen du Max Weberren berrirakurketan oinarrituko dena. Teoria hau teoria marxistari kontrajarriko zaio. Izatez, teoria marxistaren ustetan, gizarteak ekoizpen ekonomikoaren arabera egituratzen dira. Hala, marxistek deitzen duten ekoizpen modu kapitalistan, ekoizpen ekonomikoa ekoizpen harreman kontrajarrien artean ematen da, hots, ekoizle zuzenak (proletargoa) eta ekoizpen bitartekoen jabeak (kapitalistak). Horrela kapitalismoak bi gizarte-klase sortuko ditu, proletarioak eta kapitalistak. Bi klase hauek borrokan egongo lirateke, kapitalistek, marxisten arabera, proletarioak esplotatzen dituztelarik. Era honetan ekoizpen ekonomikoak gizartea egituratzen du aurkakoak diren gizarte-klaseak sortuz.
Bourdieu espazioaren teoria horren kontra egongo da. Bere iritziz, Max Weberri jarraituz, gizarteak ez dira egituratzen soilik logika ekonomikoen arabera. Hala, Bourdieuk kapital ekonomikoari, analogia berdina erabiliz, kapital kulturala eranstea proposatzen du. Izan ere, iruditzen zaio gizarte modernoetan, agente sozialek duten baliabide kultural kantitateak ezinbesteko zerikusia duela beraien kokapen sozialean. Adibidez, gizabanako baten kokapen sozialean, Bourdieurentzat, bera oinordeko den aberastasun ekonomikoak eta eskuratu duen titulazio akademikoak determinazio pisu berdina dute.
Bourdieuk, gizartearen hierarkizazio teoria hori oinarri hartuta, talde sozialen sorkuntza prozesuak ezagutzen saiatuko da. Marxistak ez bezala, Bourdieuk ez du este gizarte-klaseak berez existitzen direnik, objektiboki, "errealista" deritzon kokapen baten arabera. Aitzitik, soziologoa gai bada, esaterako, gizarte-portaera desberdinetatik abiaturik, gizarte-klaseak "paperean" eraikitzeko, horrek ez du esan nahi gizabanakoak klase horien partaide kontsideratzen direnik. Ikerketak askok demostratu dute "klase ertaineko" bezala bere burua ikusten duten gizabanakoak askoz gehiago direla "objektiboki" ematen zaion definizioari dagozkionak baino. Hala ere, Bourdieuk ez du ere uste gizarte-klaseek inongo errealitaterik ez dutenik, gizabanakoen taldekatze arbitrarioa direnik, hots, jarrera "nominalista" hutsa direnik. Bourdieuk pentsatzen du lan politikoaren funtsezko zati bat agente sozialak mobilizatzea dela, sinbolikoki batzearena, talde partaidetza sentimendua sortzeko, eta hala, gizarte-klase "mobilizatuak" sortzeko. Baina horrek arrakastarako aukerak handiagoak ditu biltzeko tentatu nahi diren gizabanakoak espazio sozialean objektiboki gertu badaude.
Bizitza estiloen eta borroka sinbolikoen espazioa
Bourdieurentzat, gizabanakoen bizitza estiloak beren kokapen sozialaren isla dira. Horrela, Bourdieu saiatzen da korrelazio bat ezartzen gizabanakoen bizitzeko, sentitzeko eta egiteko moduen artean, beren gustuak eta gorrotoak bereziki, eta gizarte-hierarkietan betetzen duten kokapenaren artean. Gizarte-kokapen eta gizarte-praktiken arteko korrelazio horren erakusle irudiko diagrama da. Bertan, gizarte-posizioen espazioa eta praktika kultural, sozial eta politikoen espazioak uztartzen dira.
Habitusa korrelazio horren bideratzaile nagusietakoa da. Gizabanakoek, gizarte-bizitza mota jakin bat biziz, era berean disposizio kultural jakin batzuk ere bereganatzen dituzte. Horrela, langileak, behar ekonomikoa gailentzen den bizitzara kondenaturik, elikaduraren ikuspuntu funtzionala dute, lehenik eta behin elikagarria izan behar dena, baita artearen ikuspuntua ere, halabeharrez errealista izan behar duena. Gauza bere gertatzen da beren gorputzarekin: taxutu beharreko tresna bat bezala ikusten da, eta horrela, kirola bezalako praktikatik indar fisiko handiagoa baino ez da espero.