cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakana
Antzinaroa
V. mendean Erromatar Inperioaren galerak eragindako hainbat faktorek ere eragina izan zuten Sakanan. K.o. 409an herri barbaroak (suebo, bandalo eta alanoak) penintsulara Pirineotatik sartzean, Sakanatik igaro ziren hegoalderako bidean. 443an Bagauda aracelitar batzuk aipatzen dira, badira Araceli sakandarrarekin batu nahi dutenak, baina komunitate zientifikoaren gehiengoak hauek Corella inguruko Araciel Erdi Aroko herri hustuan kokatu ditu, aukeraketa honek gainontzeko Hispaniako bagauden ekintzen testuinguruarekin lotura handiago erakutsiz.
Uharte Arakilgo Zamartze monastegiaren inguruan zabaldu den aztarnategian merobingiarren txanpon bat topatu da, K.o. VII. mendekoa.
Erdi Aroa
Ohiturak dioenez, Altsasuko San Pedro baselizan Nafarroako lehenengo erregea, Abartzuza eta Ameskoetako Jauna Gartzia Ximenez koroatu zuten. Hori dioen idatzi bat dago baselizako sarreran. Hala ere, sinesmen hau ez da oso fidagarria eta badirudi kondaira bat baino ez dela. Dena den, gertakari honek aukera handiak eman zizkion Aro Modernoan hainbat onura edukitzeko. Idazki horren arabera 717ko urtarrilaren 20an gertatu zen eta Iruñeko Apezpikua eta 600 aitoren seme agertu ziren. Gregorio II.a aita santuak, erregetza hori abuztuaren 30ean onartu zuen bulda baten bidez.
1208an Burundako biztanleei Guardiako forua eman zien Antso Indartsuak, aukera handiak ematen zituena. Ura erabiltzeko, epaiketa justu bat edukitzeko edo euren etxera norbait sartuta hiltzen bazuten isun bat bakarrik ordaintzeko eskubidea ematen zien besteak beste. 1336an berrezarri zen forua, zegoen kopia Aguraingo biztanleek erre baizuten Altsasuko eliza erre ondoren. 1375an Karlos III.a erregeak berriro eman zien forua.
1210ean Irurtzun, Izurdiaga, Satrustegi, Ihabar eta Irañetari forua eman zien Antso Indartsuak. 1365ean Karlos II.a Nafarroakoak Aginart izeneko lekua saldu zien Ihabartarrei eta 1398an Ilarrazu erosi zioten Karlos III.ari
1312an Nafarroa Arabako gaizkileengandik babesteko Etxarri-Aranatz eraiki zen, aurretik zegoen Aranaz herriko biztanleek populatu zutelarik. 1351an herria eraikia zegoen eta urte horretan herria fortifikatzeko obrak hasi ziren, baina 1396an beharrezkoa ez zela erabaki zuten.
1377an Nafarroako Erregeak Urizko Rodrigori Arruazu kendu eta Arellanoko Juan Ramirezi eman zion. 1394an Irañetari Zabal eta Torrino izeneko lurrak eman zizkien erregeak.
1378an Etxarri-Aranazko dorrea gaztelarrek hartu zuten eta 1.500 florin lapurtu. 1388an Karlos III.a Nafarroakoak Etxarriko elizako zergak Baionako apezpikuari eman zizkion.
Hévíz lakua
Ur emaria oso handia da, egunean ur kopuru osoa aldatzen baita. Gainera sendagarria da, eta horregatik osasun turismoa garatu da inguruan.
Sakana
Erdi Aroa
1415ean Oyan Ederraren jaurerritik Arbizu sortu zuen Sarako Lope Gilek. Urte horretan bertan Arakil eta Irurtzun artean nonbait zegoen Agitako gaztelua erori zen eta izen bereko herria hustu.
XV. mendearen lehen herenean Gaztela eta Nafarroaren arteko gerrak zirela eta, Gipuzkoarrek Sakana osoko hainbat leku erre zituzten. 1431n erregeak zergak jaitsi zizkien herri hauei jasotako kalteak konpon zitzaten.
1462an Juan II.ak Ziordiako Lanzarot aitonsemeari eman zion eskumena inpostuak jasotzeko. Inpostu horiek gailurdea izena zuena zen eta gainera Ziordian zegoen bidesariko dirua jasotzeko eskubidea eman zion. 1498an Labriteko Juanek gailurdea zerga betirako kendu zien Burundako biztanleei.
1467an Irañetan sortzen zituen zergak Navazeko Pedrori eman zizkioten.
Aro Modernoa
1500. urtean Nafarroako erregeek Ergoiena Etxarri-Aranatzetik bereizi zuten. Honek iskanbilak sortu zituen herriek partekatzen zituzten santuen prozesioak zirela eta, baina epaileek elkarrekin egin behar zituztela erabaki zuten, janaria erdibana jarriz. Ergoienaren bereizte honetan, jada udalerria osatzen duten hiru herrien artean liskarrak hasi ziren zerga arazoengatik.
Zenon (argipena)
Zenon antzinako greziar izena da, historiako pertsonaia zenbaitek dutena:
Sakana
Aro Modernoa
1568an Arbizuko 49 etxe erre ziren.
1575an inkisizioak sorginkeriaren aurkako prozesuak hasi zituen, bereziki Ziordia eta Urdiainen. Azken herri honetan Maria Martiz izeneko emakume bat deserriratu zuten. Urte batzuk geroago Inkisizioak Altsasun epaimahai txikia osatu zuen.
Felipe IV.a Espainiakoak 1630 eta 1632. urteetan burundarrek zergarik ordaindu behar ez zutela erabaki zuen, herri honetakoek Nafarroako lehen erregeari koroa jarri ziotela argudiatu ostean.
Torchiarolo
Torchiarolo Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Torchiarolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sakana
Aro Garaikidea
1794ko urriaren 15ean espainiar tropek Lekunberritik Irurtzuneraino egin behar izan zuten atzera. Urriaren 24an frantsesak Irurtzun hartzen saiatu ziren. 1795eko uztailaren 6an espainiarrek Irurtzun bertan behera utzi zuten. 1795eko uztailaren 13an Irurtzunetik 4.000 soldadu atera ziren espainiarrak Bilboraino bidaliz.
Napoleonen aurkako gerretan hauek Arbizu eta Bakaiku osorik erre zituzten. 1810an Francisco Espoz y Minaren gerrillariek Lakuntza utzi eta Olaztin hartu zuten atsedena. 1811ko azaroan ere Olaztitik igaro ziren eta euren atzetik Abbé jeneralak agindutako 4.000 soldadu eta 300 zaldun. 1813ko apirilaren hasieran Espoz y Minak talka egin zuen frantzesekin Irurtzunen, hauek herria fortifikatu baitzuten. Gau horretan bertan galdu zuten frantziarrek herria.
Trenbidearen eraikuntzak garrantzi demografiko handia izan zuen. Altsasuk bere populazioa modu ikusgarri batean gehitu zuen eta industria gune garrantzitsu bilakatu zen. Fundizioak irekitzerakoan are eta garrantzitsuagoa izan zen. Gizarte eredu berriaren (liberala) eta zaharraren artean gatazka sortu zen Sakanan. Gerra Karlistek eragin handia izan zuten eta Zumalakarregi eta Quesadaren arteko lehen talka handia Altsasun izan zen, Altsasuko Bentak izeneko lekuan. Zumalakarregik Sakana ondo lotua eduki nahi zuen eta tropei instrukzioak emateko egindako bidaia zirkularrak Sakana izan zuen pasaleku gisa. Bidaia horretan Iruñea, Logroño eta Gasteiz inguruko zirkulua lotzeko saiakera militarra egin zuen. Altsasun egindako bataila honetan liberalek 100 gizon galdu zituzten eta militarrak hornitzeko balio zuten 500.000 erreal. Era berean Leopoldo O'Donnell koronela atxilotu zuten. Zumalakarregik Etxarri-Aranatzen jaso zuen Gipuzkoa eta Bizkaiako Aldundien babesa. Guda Karlistetan Bakaikuk min handiak jasan zituen.
XX. mendea
XX. mendean, behin foruak galduta industria iraultza iritsi zen Sakanara. Hasierako Altsasuko industriaguneaz gain bestelakoak ireki ziren Etxarri Aranatzen, Lakuntzak eta Irurtzunen eta beranduago gainontzeko herrietan. Industriaren sakabanatze honek herri txikiagoetan ere lana egotea lortu zuen.
Espainiako Gerra Zibilan Nafarroa berehala erori zen Mola jeneralaren eskuetan. Altsasun, ordea, tradizio sozialista handia zegoen, batez ere PSOE eta UGTren eskutik. Tradizio horrek Altsasun erresistentzia biltzea ekarri zuen. Ezkerrak indar handia izan arren, ez zegoen armarik herrian eta altxamenduaren egunetan, 450-500 bat altsasuar pasatu ziren Gipuzkoara, Errepublikaren alde borrokatzera Eusko Gudarostean integraturik, gehienak gizon gazteak ziren. Hasiera batean autoritate euskaldunek altsasuarrekin batailoi bat osatzea pentsatu zuten, baina laster bertan behera utzi zuten ideia, zorte txarrak jota batailoia suntsitu baitzezakeen, Altsasu gazterik gabe utziz. Hori dela eta, altsasuarrak Eusko Gudarosteko batailoietan zehar sakabanatu ziren. 84 altsasuar gaztek galdu zuten bizia gobernu legalaren alde borrokan. Sakanara bueltan, Altsasu Sakanan gehien sufritu zuen herria izan zen. Behin Altsasu galduta Sakana berriro gune estrategiko bilakatu zen garraiorako. Hori dela eta faxisten eta Himmlerren arteko bilkura bat ospatu zen Altsasun. Olaztin 21 hiritar fusilatu zituzten eta 1936ko uztailaren 21ean Guardia Zibilak udala kendu eta bere konfiantzazko jendea jarri zuen.
Sakanan beste kasu esanguratsuena Etxarri Aranatzkoa izan zen, altxamendua eta gerra zibila etortzean, Benedikto Barandallak, errekete talde baten kapitain lanak erabat bere gain hartu zituen, Sakana guztian zehar herriz herri aritu zen boluntarioak biltzen, eta altxamendu eta bando faxistarekin bat ez zetozenak inolako errukirik gabe erreprimitzen, asko fusilatuz, bortxatuz, txantaiatuz, lapurretak eginez... Etxarriarren artean esaterako, Anizeto Albarrazin eta Julian Mauleon fusilatu zituzten; hogeita lau urteko nekazariak ziren biak.
Aldi berean, udalak behin eta berriro altxamendu militarrarekiko onespena aldarrikatu, eta aho batez erabaki zuen udal aretoan berriro Jesusen Bihotza paratzea, eta baita herriko eskolako geletan gurutzeak ere, «Los cuales fueron retirados (anteriormente) por orden de Gobiernos sectarios de la Nación». Bilkura berean, Guardia Zibilen postuko komandantea zen Francisco Ramos Etxarriren agiria onetsi zen. Bertan, Felipe Zeberio Arratibel eta Francisco Etxarri Jaka aguazilen kargugabetzea erabaki zen, «por no inspirar afecto a la restauración de la Patria», eta kargugabetze horiek aho batez onartu ziren udalbatzan. Izan ere «desde hace bastante tiempo estos guardas se distinguieron haciendo ostentación de sus ideas marxistas así como también por su falta de respeto a la autoridad local y negligencia en el cumplimiento de sus obligaciones». 1936ko abuztua lau etxarriarren hilketarekin bukatu zen. Horien artean, UGT-ri loturik antolatu berria zen Langile eta Nekazarien Saileko Zuzendaritzako Batzordeko kideak zirenak: Antonio Maiza, sindikatuko lehendakaria Etxarriko herrian, 29 urtekoa eta nekazaria; Andres Gonzalez, sindikatuko idazkaria eta lanbidez ferrobiarioa; eta aurreko bien laguna zen Clemente Araña, sindikatuko bokala. Hirurak Urbasan hil zituzten, Otxoportilloko leizearen ondoan. Ondoren, zakurrak balira bezala zulora bota zituzten. Paulo Gartziandia delako batek ere, bide berbera jarraitu zuen
Orduan komandantea zen Francisco Ramosen txostenean agertzen denez, Maria Maiza eta Maria Soledad Olejua irakasle nazionalistei nacionalistas antipatrióticas direla leporatzen diete. Beste irakasle batzuek ere sufritu zuten errepresio faxista. Irailean beste bi etxarriar fusilatu zituzten, Narciso Artola, 32 urtekoa eta lau seme alaben aita. Urbasan fusilatu zuten irailaren 6an. Bestetik, geroxeago atxilotu zuten Felix Lopez, praktikantea eta Udaleko Batzorde Kudeatzailearen lehendakaria izana. Altsasuko kartzelara eraman zuten lehenik eta handik Lizarrustira, irailaren 22an. Bertan fusilatu zuten. Jendea kargugabetzen jarraitu zuten, baita udaletxean bertan ere. Zehazki, 1936ko urriaren 10eko bilkuran, «se lee el oficio del Sr. comandante de puesto, destituyendo de sus cargos a los concejales Esteban Imaz, Pedro Goñi y Bautista Belza por ser nacionalistas y antipatriotas, designándose como sustitutos a D. Primitivo Quintana y D. Timoteo Jaca». Argi zegoen herrian nork zuen agintea.
Bizkaiko frontean 1937an hil ziren Luis Imbert, Bernardo Lopez eta Rufino Bikuña kontatuz gero, hamaika izan ziren Etxarrin altxamendu faxistaren lehen hilabetetan, Errepublikaren alde bizitza galdu zuten etxarriarrak. Gainera, Nafarroako beste herrietan bezala, izan ziren konfiskatutako etxeak eta emakumeei ile-mozketa eta tortura ankerrak ere. Azken eginkizun honetan, Martzelino Jauregi nabarmendu zen bereziki.
Benedikto Barandallaren taldeak, oroitzapen mingotsa eta ankerra utzi zuten bai Sakana eta bai Gipuzkoan, aurretik esan bezala, gerrako jauntxo baten gisa aritu ziren ia hiru hilabetez, aurretik esan bezala errepresioa, konfiskapenak, fusilatzeak, bortxaketak, torturak... gauzatuz. Bere taldea urriaren bukaeran desegin zen, kideak armada frankistan integratuz.
1950 eta 1960ko hamarkadaren artean inmigrazio ugari jaso zuen Sakanak, bereziki Altsasu eta Olaztin pilatu zena. Langile guzti hauen etorrerak tradizio ezkertiarra mantendu zuen arren momentuan beherakada ekarri zuen abertzaletasunean. Denborarekin, ordea, geroz eta gune abertzaleagoa eta euskaltzaleagoa bilakatu zen. Euskal Herriaren erdigune geografikoan egonda, ekimen ugari egin ziren Altsasun, Urdiainen eta Etxarrin, besteak beste. Herri Batasunaren sorrera, adibidez, Altsasun izan zen, baita lehenengo Gazte Topagunea, Etxarri-Aranatzen. Nahiko herri aktiboak izan dira hainbat borroka sozialetan. 2006an, adibidez, Sakanako 4 udalerrik Israelen aurkako boikota babestu zuten. Arbizu ere Palestinako Marda herriarekin senidetu zen.
Mankomunitatea
1984ko urtarrilaren 31n Sakanako hainbat udal elkartu ziren, eskualdeko udal eta kontzeju guztiak bilduko zituen Mankomunitatea osatzeko. Gaur egun, Sakanako Mankomunitatea honako herri hauek osatzen dute: Ziordia, Olazti, Altsasu, Urdiain, Iturmendi, Bakaiku, Etxarri Aranatz, Arbizu, Lakuntza, Ergoiena, Arruazu, Uharte Arakil, Irañeta, Arakil eta Irurtzun.
Bost dira Mankomunitateak eskaintzen dituen zerbitzuak:
Azpieskualdeak
thumb|400px|eskuinera| {{legend|#ff5555|Burunda}} {{legend|#c83737|Arakil}} {{legend|#ff9955|Ergoiena}} Sakana historikoki hiru azpieskualdetan banatua izan da:
Garraiobideak
Sakanak duen berezitasunetako bat garraiobide kantitate handiarena da. Iberiar penintsularen iparraldeko ekialde-mendebalde konexioa izateaz gain Iberiar penintsula eta Europaren arteko komunikabideetako bat ere bada. Hori dela eta beste herri eta hiriekin konektatzeko aukera onak eskaintzen ditu.
Trena
Trenbide horietatik Iruñea, Gasteiz eta Miranda Ebro, Donostia eta Irun, eta Madrilera doazen distantzia ertaineko trenak har daitezke. Alvia distantzia luzeko zerbitzua ere eskaintzen da. Bartzelona, Coruña eta Vigo, eta Hendaiara egin daiteke lotura.
Tren guztiak Altsasuko geltokian gelditzen dira. Aldiz, Altsasu-Herria geltokian Castejón, Iruñea eta Gasteizera doazen distantzia ertaineko trenak har daitezke.
Autobusak
Altsasun izan ezik beste herri guztietan dagoen autobus konpainia bakarra La Burundesa da. Honek Sakana eta Iruñea eta Gasteiz lotzen ditu. Autobus batzuek herri guztiak lotzen dituzte eta beste batzuek bakarrik handienak.
Altsasun Continental-Auto enpresak ere egiten ditu geldialdiak Madril eta Irunera bidean. Bilbora joateko Altsasun gelditzen da Iruñea-Bilbo autobusa.
Errepideak
Honetaz gain N1ek jarraitzen du bere bidea Altsasutik Etzegaratera eta A15a Irurtzunetik Andoainera doan autobidea dago. Bada beste modu bat Gipuzkoarekin komunikatzeko Etxarri-Aranatzetik ateratzen den Lizarrustiko portuko errepidetik. Errepide honek kontrakoaldera Lizarragara joan eta izen bereko mendatea igotzen du Lizarrarako bidean. Urbasara beste errepide bat dago ere Olaztin.
Erabilpena
Sakana eskualde euskalduna da. Populazioaren %37k hitz egiten du euskaraz, baina Altsasu kenduko bagenu portzentaje hori %46ra igoko litzateke. Oro har, herri txikietan ez da gehiago hitz egiten, eta Sakanako erdiguneko herrietan euskara gehiago erabiltzen da mugako herrietan baino.
Sakanako euskara
Bonapartek Sakanan hiru euskalki ikusi zituen XIX. mendean: alde batetik, Burundan, Ergoienean eta Etxarrin gipuzkeraz hitz egiten omen zen; bertzetik, Arbizu eta Irañeta bitartean iparraldeko goi nafarreraz; eta bertzetik, Ihabartik ekialdera hegoaldeko goi nafarreraz. Sailkapen horrek kritika asko jaso ditu, eta badirudi Etxarriko euskara sailkatzeko erabili zituen materialak ez zirela egokiak (izan ere, herriko apaizak bertan hitz egiten zen bezala idatzi beharrean, gipuzkoar kutsuko testuak bidali zizkion). Damaso Intzak uste zuen Etxarriko eta Ergoienako euskara ez zela gipuzkera, nafarrera baizik.
Hala ere, herri bakoitzak bere esaera eta aditz propioak erabiltzen ditu. Aldea nabarmena da Bakaikuren eta Etxarri-Aranatzen artean, kilometro bateko distantziara egon arren, oso euskara ezberdinaz hitz egiten dute.
Hainbat herritan euskalki propioa galdu da, Ziordia, Olazti eta Altsasun alde batetik, eta Arakilgo ekialdeko herrietan bestetik. Han, adineko jendeak ia-ia ez du hitz egiten. Beste herri batzuetan, ordea, euskaraz hitz egiten du gehiengo osoak, Arbizun edo Ergoienean kasu.
Jose Luis Erdoziak eginiko liburuan hainbat burutzapen ezberdin agertzen dira.
Etxarri-Aranatz
Abuztuaren lehenengo asteburua - Herriko festak
Urriaren lehenengo asteburua - Feriak
2018ko Sakana Trail
Lakuntza - Aralar
Mendira joan-etorria
Olazti - Urbasa Triku trail
Ontto lasterketa
Sakanako Trail Estazioa
Trail estazio bat trail running praktikarako egokitutako espazioa da, hau da, mendian korrika egiteko. Zailtasun maila ezberdinetako ibilbideak eskaintzen ditu, marka konkretu batek homologatuak eta seinale / baliza espezifikoekin. Sakanan, erabiltzaileendako harrera gune eta gimnasio txiki batekin osatzen da eskaintza eta 2021eko uztailean inauguratu da Sakanako Trail Estazioa.
Sakanako Trail Estazioak Zegama eta Abaltzisketako sarrera puntuekin batera Euskal Herriko Trail Estazioa osatzen dute eta hiruen artean 24 ibilbide batzen dituzte (19 Gipuzkoan eta 5 Sakanan). Gipuzkoa eta Sakanako ibilbideen arteko konexioa badago, horren eredu Etxarri Aranazko Trikutrail ibilbidea da. Aldi berean, Euskal Herriko Trail Estazioa mundu mailako aintzatespena duen Station de Trail nazioarteko sarearen parte da. Ibilbideak sareak agintzen duen baliza fisikoekin daude markatuak eta bakoitzak sareak esleitutako zenbakia darama (Sakanako ibilbideen kasuan 30 zenbakitik 34ra), zenbaki hauek zailtasunaren araberako kolorea dutelarik (beltza, gorria, urdina edo berdea). Balizak, 250-300 metroko tartean eta bidegurutze guztietan daude jarriak (markak eskatzen duen bezala).
Suginami
Suginami (千代田区) Tokio hiriko 23 auzo berezi bat da. 2011ko erroldaren arabera 34'02 km²-tan 538.703 biztanle zeuden.
Historia
Suginami izena Edo Aroan sortu zen, hasiera batean Suginamiki izena izan bazuen ere, zeinak "zedroen etorbidea" esan nahi duen. Tadayoshi Okabe lordak landatu arazi zituen zedro hauek bere lurrak mugatzeko.
Suginami auzoa 1947ko martxoaren 15ean eratu zen. 1970an smog fotokimikoa sufritu zuten 40 ikaslek eta ospitalizatuak izan ziren.
Kirolak
Takanohana Kōji sumo borrokalari handia bertakoa da. Yokozuna titulua eskuratu ondoren 49 borroka jokatu zituen, historiako laugarrena bihurtuz.
Azpildura
Joskintzan, azpildura oihal eta jantzietako ertz tolestu eta josia da, erremate moduan, estetikagatik eta oihalaren ertzaren zirpiltzea saihesteko egiten dena.
Juan Altzolaras
Juan Altzolaras, lehen Juan López Altzolaras, (Juan de Alzolara) Gipuzkoako Zestoan jaio zen, XVI. mendearen erdialdean.
Biografia
Gazte-gaztetik predikatzeko gaitasuna handia ikusi zitzaion. Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen. Jeronimotarren Ordenean sartu zen. Bere gaitasunari esker Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren enperadorearen predikatzailea izendatu zuten. Ondoren postu desberdinak izan zituen: Nuestra Señora del Prado ikastetxearen irakasle eta priorea, Kanariar Uhartetako apezpikua eta patriarka, eta Jeronimotarren Ordenaren jenerala. Mendearen amaieran hil zen. "Las Palmas hiriko museo erlijiosoan dago jasota berak erabili zuen zilarrezko erlikia bat eta karta ugari. Karta horietan ikusten denez, uharteetan konkista garaian gertatzen ziren gehiegikeriak salatu zituen, bereziki Gaztelako militarrek eta elizaren arduradunek ezartzen zituztenak. Baita ere karta hauetan gizon zuzenak aukeratzeko eskatzen ziola erregeari gehiegikeri hauek baztertzeko" Orokorrean, erregearekin nahiko harreman berezia zuela ikusten da gutunotan.
Nabarzi
Nabarzi (frantsesez eta ofizialki Nabas eta okzitanieraz Navars) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da.
Zatidura (matematika)
Aritmetikan, zatidura zatiketaren emaitza da. Adibidez, 15 : 3 = 5 zatiketan, zatidura 5 da eta hondarra 0.
Zatidurak honako formula hau bete behar du:
Adibidez: 24: 6 = 4, 24 (zatikizuna) = 4 (zatidura) * 6 (zatitzailea)+ 0 (hondarra) baita.
Rikard Nordraak
Rikard Nordraak (Christiania, Oslo, Norvegia, 1842ko ekainaren 12a - Berlin, Alemania, 1866ko martxoaren 20a) musikagilea izan zen. Theodor Kullaken ikaslea izan zen. Norvegiako herri-musika asko landu zuen. Edvard Griegen lankide mina izan zen, eta, harekin zuen harremanari esker, eragin handia izan zuen XIX. mendeko norvegiar musikan. Ja, vi elsker dette landet norvegiar ereserkiaren egilea da (1864). Antzerkirako musika, pianorako lanak eta abestiak idatzi zituen.
Waucoma (Iowa)
Waucoma Iowako hiri bat da. Fayette konderrian kokatua dago. 2010ean 257 biztanle zituen, 1.12 kilometro koadrotan banatuta.
Ari naizela
"Ari naizela" Pello Errota eta Txirritaren arteko bertso ezaguna da. Zortziko handia da bertsoaren neurria, lau puntuko handia.
Umorezko bertsoa da haien artean zirika aritzen dira. Pellok ikusi zuen egun hartan Txirrita nahi gabe bi alkandora batekin ez, bi alkandoraz jantzita azaldu zela. Motibo hoberik ezin eman zirika hasteko jose Manuelen aurka, jakina zela andragaiari bisita egin ziola. Eta neurriko erantzuna bota zion Txirritak: Pellok ezin duela horrelakorik egin, "alkandora bat besterikan ez du eta". Bat-bateko zirikagintzako perla bat da bertsoa.
Hitzak
Pello Errota
Ari naizela, ari naizela,
hor ikusten det Txirrita,
eta zein ez da harrituko, gaur,
gizon hori ikusita;
dudarik gabe egina dio
oso dotore etorri zaigu
bi alkandora jantzita!
Txirrita
Hauxe da lotsa eman didana
lagun artera sartuta,
edozer gauza esaten degu
ardo-tantokin poztuta;
bi alkandora ekarri ditut
bat eranztia ahaztuta,
Pellok bi nola jantziko ditu
bat besterikan ez du-ta!
Nezumia tomiyamai
Nezumia tomiyamai Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Diogenes
Gainera, esanahi hauek ere baditu:
Cacosternum plimptoni
Cacosternum plimptoni Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lake Pontchartraingo autopista
Lake Pontchartraingo autopista Luisianako hego-ekialdean (AEB) Pontchartrain lakua zeharkatzen duten bi zubi paralelok osatutako lotura finkoa da. Bi zubien luzera 38,35 kilometrokoa da. Galtzadaren hegoaldeko muturra Metairien dago, Luisianan, New Orleanseko hegoaldeko kostaldeko auzo batean. Iparraldeko muturra Mandevillen dago, Luisianan, New Orleanseko iparraldeko kostaldeko auzo batean.
1969tik 2011ra, Guinness World Records liburuan munduko uraren gaineko zubirik luzeena bezala erregistratua egon zen. 2011n, Txinako Jiaozhou badiako zubi luzeagoaren irekierari erantzunez, Guinness World Recordsek uraren gaineko zubietarako bi kategoria sortu zituen: uraren gaineko luzera jarraituak eta gehituak. Pontchartraingo zubia, orduan, uraren gaineko zubirik luzeena (jarraitua) bihurtu zen, eta Jiaozhou badiako zubirik luzeena uraren gainean (gehitua).
Hormigoizko 9.500 pilotek bermatzen dituzte zubiak. Bi zubiek baskulagarri bat dute, eta 13 kilometroko nabigazio-kanala hartzen du iparraldeko kostatik hegoaldera.
Historia
Pontchartrain lakua gurutzatzen duen zubi baten ideia XIX. mendearen hasieran sortu zen, eta Bernard de Marigny, Mandevilleren fundatzaileak plazaratu zuen. Ferry zerbitzua hasi zuen, eta 1930eko hamarkadaren erdialderarte jarraitu zuen lanean. 1920eko hamarkadan, proposamen batek uharte artifizialak sortzea planteatu zuen, gero zubien bidez lotuta egongo zirenak. Plan horren finantziazioa uharte horietan sortutako lursailen salmentatik etorriko litzateke. Errepide modernoa 1948an hasi zen forma hartzen, Ernest M. Loëb Jr.ek proiektua aurreikusi zuenean. Bere ikuspegi eta presioaren eraginez, Louisianako legebiltzarrak Causeway Batzordea sortu zuen. Louisiana Bridge Company elkartea zubia eraikitzeko sortu zen, eta elkarte horrek James E. Walters jauna izendatu zuen proiektua zuzentzeko.
Eraiki zutenetik, galtzadak ordainpeko zubi gisa funtzionatu du. 1999 arte, bidesariak bi noranzkoetan kobratzen ziren. Hegoaldeko kostaldeko pilaketa arintzeko, iparraldeko bidesari-kuotak kendu ziren. 1999ko maiatzean, norabide bakoitzean igarotzeagatik kobratzen ziren 1,50 dolarrak kobrantza bakar batean bildu ziren, iparraldean kobratzen hasi zirelarik. 2017an, bidesaria igo egin zuten zubian segurtasun hobekuntzak finantzatzeko.
Brownlee Park (Michigan)
Brownlee Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calhoun konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vins-sur-Caramy
Vins-sur-Caramy Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bicentennial Man
Bicentennial Man (euskaraz Berrehun Urteurrenaren Gizona), 1999ko Chris Columbus estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko drama-komedia film bat da. Isaac Asimov eta Robert Silverberg idazleen The Positronic Man (1992, Gizon Positronikoa) eleberrian oinarritua dago. Robin Williams, Sam Neill, Embeth Davidtz, Wendy Crewson eta Oliver Platt aktoreek antzeztu zuten.
Vins-sur-Caramy
Biztanleria
2007an Vins-sur-Caramy udalerrian erroldatutako biztanleak 809 ziren. Familiak 329 ziren, horien artean 83 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 112 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 26 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bicentennial Man
Makillaje onenaren Oscar Sariaren (Greg Cannom) izendapena jaso zuen.
Argumentua
2000ko hamarkadan, teknologia aurrerapenek gizakien gupidaren subirautza irentsi dute, Richard Martinek (Sam Neill) bere familiarentzako opari bat erosi du, NDR-114 robota (Robin Williams). Martin familiako Amanda (Hallie Kate Eisenberg/Embeth Davidtz) alaba txikiak robotari "Andrew" izena ipiniko dio. Andrew edozein etxekolan txiki burutzeko programatua dagoen elektro-tresna gisa erosi dute. Baina Andrew emozioak eta pentsamentsu sortzailea garatzen hasten denean, Martin familiako senideak ezohikoa den robota dutela ohartuko dira.
Vins-sur-Caramy
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 432 etxebizitza zeuden, 334 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 79 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 367 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 334 etxebizitza nagusietatik 240 bere jabearen bizilekua ziren, 77 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 103 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 210 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 155 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 503 ziren, horien artean 358 aktiboak ziren eta 145 inaktiboak ziren. 358 pertsona aktiboetatik 313 lanean zeuden (176 gizon eta 137 emakume) eta 45 langabezian zeuden (27 gizon eta 18 emakume). 145 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vins-sur-Caramy udalerrian 346 unitate fiskal zeuden, 891 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.085 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Newcastle (Utah)
Newcastle Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Iron konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2987 Sarabhai
2987 Sarabhai asteroide baten izena da. irailaren 24an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 4583 P-L izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2987 Sarabhai asteroidearen orbitak batezbeste 2,885 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,695 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,076 distantziara. Eszentrikotasuna 0,066 da, eta makurdura orbitala 1,02ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Cacosternum poyntoni
Cacosternum poyntoni Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Black Death (filma)
Black Death (euskaraz Heriotz Beltza), 2010eko Christopher Smith britainiarrak zuzendutako beldurrezko ekintza film bat da. Sean Bean, Eddie Redmayne, John Lynch, Tim McInnerny, Kimberley Nixon, Andy Nyman eta Carice van Houten aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
XIV. mendea, Ingalaterrako Erresuma Izurri Beltzaren sarraskia jasaten ari da. Siniskeriak jaun eta jabe diren mundu apokaliptiko batean, Osmund (Eddie Redmayne) fraide gazteak Ulric (Sean Bean) zaldun izugarria eta haren mertzenario taldea zingira batetik hurbil dagoen herri batera gidatzekoa ardura du, zurrumurruen arabera, bertan hildakoak bizitzara berritzultzen baidira.
Energia-balantza
Energia-balantza energiaren iraupenaren legearen ezarpenetako bat da, sistema fisikoen azterketak egiteko erabiltzen dena. Sistemara sartu eta sistematik ateratzen den energia-kopurua aintzat hartuz, aurrez ezezagunak ziren energia-jarioak aurkitu daitezke. Hau egiteko energiaren irautearen legearen (energia ez da berez sortu edo desagertzen) hainbat forma erabil daitezke.
Erabilera
Energia-balantzak ingeniaritza kimikoan eta ingurumen-jakintzetan erabiltzen dira, hala nola erreaktore kimikoen diseinuan edo bakartzaile baten sakonera kalkulatzean. Sistema fisikoaren mugak zehaztu egin behar dira, sistemara eta sistematiko sarrerak eta irteerak erraz identifikatzeko. Sistema fisiko oso baterako ezarriz gero, bere formetan orokorrena hurrengoa da:
Materia-balantzen antzera, sistema egoera egonkorrean dagoela kontu hartuz, "metaketa" terminoa huts bihurtzen da, energia-balantza sinplifikatuz.
Higidura-kopuruaren balantza, materia-balantza eta exergia-balantzekin batera ingeniaritza kimikoaren diseinuaren oinarria da energia-balantza.
Marilú Marini
María Lucía Marini, artistikoki Marilú Marini izenez ezaguna (Mar del Plata, Argentina, 1940ko ekainaren 15a), argentinar aktorea da. Ibilbide luzea egin du bere herrialdean eta Frantzian, 1970az geroztik. Samuel Beckett, Jean Genet, Yukio Mishima, Kado Kostzer, Maurice Maeterlinck eta Chantal Thomasen lanetan nabarmendu da, eta zineman zein telebistan jarduten du. Besteak beste, Frantziako gobernuak Arteen eta Letren Ordenaren Komendadore izendatu zuen. Claire Denis zuzendariarekin maiz egiten du lan. 2021ean, Konex Fundazioak Argentinar Ikuskizunaren irudi gorena ezagutu Konex Saria eman zion, hamarkadako antzerki-aktore gisa egindako ibilbideagatik.
Biografia
Buenos Airesen hasi zuen ibilbidea, batez ere dantza garaikidean, eta Renate Schotteliusen ikasle izan zen, Di Tella Institutuan lan eginez, Roberto Athayde eta Alfredo Ariasekin, besteak beste. Erakundeak, garaiko kontrakulturaren erreferentzia-puntua, zentsura ofizialak behin eta berriz eraso egin zuena, bere belaunaldiko artista gazte askoren ezagun egiteko plataforma izan zen, hedabideetan eragin handia izan zuten banakako eta taldeko egin zituzten lanak. Horien artean, Marinik herrialdeko lehen happeningetan parte hartu zuen.
Geroago, hainbat proiektu independentetan parte hartu zuen (adibidez, Edgardo Cozarinskyren Puntos suspensivos filmean, 1971) eta profil komertzialagoko beste batzuk (Argentinako Hair musikala, Alejandro Romayk, eta Daniel Tinayre zinema- eta antzerki-zuzendariak ekoitzia). Koreografo egoiliar gisa aritu zen.
Jarduera berria
Frantzian lanak antzezten eta zenbait filmetan parte hartzen jarraitzen duen bitartean, Argentinara itzuli zen hainbat ikuskizunekin, besteak beste: Parisen lehen Alfredo Ariasekin batera aurkeztutako zenbait ikuskizunen bertsio argentinarra (Mortadela, La mujer sentada edo Incrustaciones), Niní Marshall komedianteari egindako omenaldia, Silvina Ocampo idazleari egindako beste omenaldi bat, Becinponer. 2008an, Igor Stravinskyren Los días felices Grec Jaialdian parte hartu zuen Bartzelonan, Mísia abeslariarekin eta Ángel Pavlovsky Espainian finkatutako aktore argentinarrarekin batera.
Azken urteotan, zinemako jarduera handitu egin du, batez ere Argentinakoa. Han filmatu zuen lehen film luzea protagonista gisa: Diego Sabanésen Mentiras piadosas filma, Julio Cortázarren La salud de los enfermos ipuinean oinarritua, pertsonaia laburretan parte hartu ondoren Alejandro Maciren El Impostor eta Diego Lermanen Mientras tanto. Gero protagonista izan da Rafael Aquinagaren La sublevación eta Marcela Balzaren Las mujeres llegan tarde Erica Rivas eta Rafael Spregelburdekin batera, besteak beste.
2012an Jean Geneten Las criadas estreinatu zuen Buenos Airesen Ciro Zorzoli argentinarraren bertsioan. Urte horretan bertan, Tiempos compultsivos telesaileko protagonistetako bat izan zen, non Rodrigo de la Sernaren pertsonaiaren ama interpretau zuen. 2014. urtean 33 Variaciones lanean aritu zen, Lito Cruz, Malena Solda eta Alejo Ortizen ondoan. Urte horretan bertan, Guapas telenobelan ere parte hartu zuen, Carla Petersonek egiten zuen pertsonaiaren ama gisa. 2016. urtean Silencios de familia unitarioaren kide izan zen, eta Adrián Suarren ama interpretatu zuen.
Searlesita
Searlesita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Searlesita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na(H2BSi2O7). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Torre Santa Susanna
Torre Santa Susanna Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dolores Aleu Riera
Dolores Aleu Riera (katalanez, Dolors Aleu i Riera), Bartzelona, 1857ko apirilaren 7a - 1913ko otsailaren 19a) medikua izan zen, Medikuntzan lizentziatutako Espainiako lehen emakumea.
Biografia
1874ko irailean sartu zen Medikuntza Fakultatean eta 1879an amaitu zituen ikasketak, baina ez zuen lizentziatura azterketa egiteko baimena lortu 1882ko apirilaren 4ra arte, eta urte horretako ekainaren 19an egin zuen azterketa. Bikain batekin gainditu zuen eta Espainiako lehen emakume lizentziaduna izan zen. 1882ko urrian Madrilen doktoratu zen Unibertsitate Zentralean, gaur egungo Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, Martina Castells Ballespi baino lau egun geroago. Bere doktorego-tesiaren izenburua De la Necesidad de encaminar por una nueva senda la educación higienico-moral de la mujer (1883) izan zen. Ginekologian eta Pediatrian espezializatu zen.
Espainian medikuntza ikasi zuten lehen hiru emakumeen artean irakaskuntzan aritu zen  Elena Maseras dago, 1878an ikasketak amaitu zituen lehena. Baina Dolores Aleuk bakarrik egin zuen lan eta kontsulta propioa izan zuen Bartzelonan 25 urtez. Martina Castells behar baino lehenago hil zen.
Oso bizitza profesional aktiboa izan zuen 25 urtez, Emakumearen Ilustraziorako Akademian etxeko higieneko irakasle izan baitzen, Clotilde Cerdá Boschek, Esmeralda Cervantes ezizenez ezagunagoa zenak. fundatua eta Rambla de Canaletas 10 zenbakian kokatua.
Era berean, dibulgaziozko testuak idatzi zituen, emakumeen bizi-kalitatea hobetzera bideratuak, bereziki amatasunaren esparruan, hala nola Ama bati emandako aholkuak (umeen erregimenari, garbiketari, jantziari, loari, ariketari eta entretenimenduari buruz)
Aintzatespenak
2018ko uztailean, “Herstóricas. Historia, Mujeres y Género” eta “Autoras de Cómic” kultura eta hezkuntza-izaerako elkarteak sortu zituen, emakumeek gizartean egin zuten ekarpen historikoa agerian jartzeko eta ez egoteari buruzko hausnarketa egiteko, karta-joko batean oinarrituta. Gutun horietako bat Aleu Rierari eskaini zioten.
Pioneras serie dokumentalak Dolores Aleu du bigarren kapituluan. Hainbat adituk, hala nola Consuelo Flecha historiako katedradunak, Betsabé García filologoak eta Eulalia Pérez filosofoak bere bizitza eta legatua aztertu dituzte, bere ondorengo batzuen testigantzekin bizitzea egokitu zitzaion garaiko testuinguruan.
Radon
Radona elementu kimiko bat da, Rn ikurra eta 86 zenbaki atomikoa dituena. Gas noble erradioaktiboa da, radioaren desintegrazioaren ondorioz sortzen dena. Gasik astunenetakoa da eta osasunerako arriskutsua da. Bere isotoporik egonkorrenak, 222Rn, 3,8 eguneko erdibizitza dauka eta erradioterapian erabiltzen da. Radonak etxe barruetako aire-kalitatean eragina duen kutsatzaile nabarmena da. Jatorri naturaleko gas hau etxeetan meta daiteke, eta birikako minbizi askoren eragile da.
Ernest Rutherford eta Robert Bowie Owensek aurkitu zuten 1899. urtean.
Ezaugarri nagusiak
Tenperatura eta presio estandarretan, radona gas kolorgea da, baina izozte-puntutik behera hozten denean, fosforeszentzia distiratsua erakusten du, eta tenperatura jaitsi ahala hori kolorea hartzen du. Airea likidotzen den tenperaturatik behera, kolore laranja gorrixka dauka.
Villa Castelli
Mugakideak
Villa Castellik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Martina Castells Ballespí
Martina Castells eta Ballespí (Lleida, Katalunia, 1852 ko uztailaren 23a - Reus, 1884 ko urtarrilaren 21a) mediku katalana, eta Espainian medikuntzan doktoratu zen lehenengo emakumea.
Biografia
Lleida n jaio zen 1852ko uztailaren 23an. Martín Castells Melcior medikua ren eta Luisa Ballespí Solanesen alaba. Espainiako medikua izan zen, Espainiako lehen hiru emakumeetako bat zelako ezaguna, María Elena Maseras eta Dolores Aleu Rierarekin batera, matrikulatzen (1877) eta medikuntzan lizentziatzen (1882, Bartzelonako Unibertsitatean). Lizentziatu ondoren, doktoretza lortu zuen lehen emakumea izan zen, 1882ko urriaren 4an, Dolores Aleu baino lau egun lehenago, eta María Isidra de Guzmán y de la Cerda baino mende bat geroago —Alcaláko Unibertsitatea k Giza Arte eta Letren Fakultatean doktoratu zuen 1785 ean—. Medikuen biloba eta alaba, Jose de Letamendik babestu zuen lizentziatzeko behar ziren baimenak lortzeko. Pediatrian espezializatu eta Reusera joan zen. Han Ospitale Militar rean eta Pere Mata Institutua n egin zuen lan.
Antonio Constantirekin, mediku militarrarekin, ezkondu zen. Martina Castells 1884ko urtarrilaren 21ean hil zen Reusen, hogeita hamaika urterekin, lehen haurdunaldian gertatutako nefritisa ren biktima.
Vauvenarga
Vauvenarga Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vauvenargues udalerrian erroldatutako biztanleak 909 ziren. Familiak 357 ziren, horien artean 98 pertsona bakarrekoak ziren (61 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 101 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 449 etxebizitza zeuden, 370 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 366 etxeak ziren eta 79 apartamentuak ziren. 370 etxebizitza nagusietatik 253 bere jabearen bizilekua ziren, 100 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 38 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 95 etxek lau zituzten eta 169 etxek bost zituzten. 261 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 165 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 190 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 603 ziren, horien artean 428 aktiboak ziren eta 175 inaktiboak ziren. 428 pertsona aktiboetatik 385 lanean zeuden (201 gizon eta 184 emakume) eta 43 langabezian zeuden (20 gizon eta 23 emakume). 175 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 76 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vauvenargues udalerrian 337 unitate fiskal zeuden, 834 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.692 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 63 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Vauvenargues udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 108 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Buzău
Buzău (lehen Buzeu edo Buzĕu deitua; ahoskatua) Errumania hego-ekialdeko hiria eta izen bereko lurraldeko hiriburua (Valakia), Buzău ibaiaren ertzean. 120.419 biztanle (1983). Burdinbide-gunea. Nekazaritza-, merkataritza- eta industria-gune garrantzitsua. Petrolio-findegiak. XVI. mendeko katedrala. Lurraldea (Valakia), nekazari-lurraldea da, batez ere.
2988 Korhonen
2988 Korhonen asteroide baten izena da. martxoaren 1an aurkitu zuen L. Oterma-ek Turku Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1943 EM izena zeraman.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.7 da.
John Carpenter
John Howard Carpenter (Carthage, New York, 1948ko urtarrilaren 16a - ) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendari, gidoilari, musikagile eta ekoizlea da. Beldurrezko eta fantasiazko zinemaren maisu handienetako bat da.
Wes Craven eta David Cronenbergekin batera beldurrezko zinema garaikidean "C Hirukoitza" izendapenaz ezagutzen den genero horretako hiru zuzendari nabarmenen multzoa osatzen du.
Biografia
New York estatuko Carthage hirian jaio zen 1948 urtean. Ume zelarik, etxeko bideo kamara erabiliz jolas lan txikiak egiten hasi zen irudientzako gaitasun berezi bat erakutsiz. Ez zituen bere aitaren musikagile pausoak jarraitu baina honi buruzko ikasketak burutu zituen eta bere film gehienetako musikaren egilea da.
15 urterekin ekoiztetxe bat sortu zuen eta 17rekin gai fantastikoei buruzko aldizkari bat ateratzen hasi zen. Zinema ikasketak Kalifornian egin zituen John Ford, Alfred Hitchcock eta Orson Welles bezalako maisuak izanik. 1970garren urtean "Bronco Billy, resurrection" lanarekin film labur onenaren Oscar saria irabazi zuen.
Handik aurrera film luzeak egiten hasi zen lehenengoa "Dark star" unibertsitateko proiektu bezala aurkeztuz. Ondoren oso diru gutxirekin "Assault on precinct 13" eta "Halloween" filmak egin zituen bietan emaitza bikaina lortuz. Bigarrenak arrakasta handia izan zuen eta zinemagile bezala bultzada handia izan zen beretzat. Hurrengo hiru hamarkadetan, hainbat gorabeherekin, filmak egiten jarraitu zuen eta urte batzuk geldiunean egon ostean, 2005 eta 2006 urteetan "Masters of horrors" telesailerako bi atal zuzendu zituen. Honen ondoren, zinemarako film luzeak egiten hasi zen berriro.
Filmografia
Zuzendari bezala egin dituen lanak:
Sebastián Vizcaíno
Sebastián Vizcaíno (Extremadura, 1548 - Mexiko Hiria, Espainia Berria, 1624) espainiar itsasgizona eta konkistatzailea izan zen.
Saint-Léger-sous-Beuvray
Saint-Léger-sous-Beuvray Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Léger-sous-Beuvray udalerrian erroldatutako biztanleak 488 ziren. Familiak 222 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 350 etxebizitza zeuden, 224 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 126 bigarren erresidentzia ziren. 304 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 224 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 126 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 121 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 282 ziren, horien artean 192 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 192 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (99 gizon eta 75 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Léger-sous-Beuvray udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.600 hektarea erabiltzen.