cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ezagutza
Ezagutzaren egitura
Hiru teoria ohikoenak fundazionalismoa, koherentismoa eta infinitismoa dira. Fundazionalistek eta koherentistek, infinitisten aldean, ukatu egiten dute erregresio amaigabe horren existentzia. Fundazionalisten arabera, oinarrizko arrazoi batzuek beren izaera epistemikoa independentea dute beste arrazoi batzuekiko, eta, horrela, erregresioaren azken puntua osatzen dute. Oinarrizko arrazoiaren kontzeptua kontraesankorra dela esan izan da. Kritika horren oinarria da arrazoi batzuk oinarrizkoak direla eta beste batzuk. Horrek esan nahi du oinarrizko arrazoiak beste arrazoi batzuen mende daudela eta, beraz, ez direla oinarrizkoak. Beste arazo bat da hautagai sinesgarriak aurkitzea oinarrizko arrazoiengatik.
Koherentistek eta infinitistek arazo horiek saihesten dituzte oinarrizko arrazoien eta ez-oinarrizkoen arteko kontrastea ukatuz. Koherentistek arrazoi kopuru mugatu bat besterik ez dagoela argudiatzen dute, elkarri eusten diotenak eta, horrela, elkarri estatus epistemikoa ziurtatzen diotenak. Kritikoek, berriz, hori arrazoiketa zirkularraren falazia dela diote. Adibidez, b1 sinesmenak b2 sinesmenari eusten badio, eta b2 sinesmenak b1 sinesmenari eusten badio, autoreak arrazoi bat dauka sineste bat onartzeko, baldin eta haiek bestea badute. Hala ere, bien laguntza soilik ez da arrazoi ona bi sinesmenak batera onartzeko. Oso lotuta dagoen kontu bat da sinesmen koherenteen multzo ezberdinak egon daitezkeela. Koherentistek aurre egin behar diote esplikatzerakoan norbaitek zergatik onartu behar duen multzo koherente bat beste baten aurretik. Infinitistentzat, fundazionalisten eta koherentisten aurrean, ezin konta ahala arrazoi dago. Jarrera horrek aurre egiten dio nola den posible giza ezagutza azaltzeko arazoari, bada, giza izpiritua mugatua dela baitirudi eta ezin duela ezin konta ahala arrazoiren jabe izan. Beren forma tradizionaletan, fundazionalistek zein koherentistek aurre egiten diote Gettierren arazoari, hau da, benetako sineste bat izateko arrazoi edo justifikazio bat edukitzea ez dela aski ezagutzarako zori kognitiboa arrakastaren erantzule den kasuetan.
Ezagutzaren teoriak
Ezagutza epistemologiaren aztergai nagusia da, dakiguna, hau nola dakigun eta jakiteak zer esan nahi duen ikertzen duena.
Platonen definizio klasikoaren arabera uste batek ezagutzatzat hartzeko ondorengo hiru irizpideak bete behar ditu: justifikatua egotea, egia izatea eta uste izatea. Egun, epistemologoek orokorrean onartzen dute irizpide horiek ez direla nahikoa. Ezagutzaren definizio alternatibo ugari daude, horien artean, Simon Blackburnen proposamena, zeinaren arabera egiazko uste justifikatu bat akats baten ondorioz duenak ez du ezagutza, edota Richard Kirkhamena, zeinaren arabera ustearen justifikazioak honen egiazkotasuna dakarren ezinbestean.
Teoria hauen aurka eszeptikoak daude. Pentsalari hauen ustez ezinezkoa da ezagutza eskuratzea, ez baita posible usteak justifikatzea.
Ni-aren ezagutza
Ni-aren ezagutzak pertsona batek bere sentsazio, pentsamendu, uste eta beste gogo-egoerei buruz duen ezagutzari egiten dio erreferentzia. Filosofiaren historian zehar ezabaida ugari egon da Ni-a eta honi buruz dugun ezagutzari buruz. Rene Descartesek, bere eszeptizismoaren eskutik, ondorioztatu zuen  Ni-a dela ziur ezagutu dezakegun gauza bakarra, eta hau izan zen bere teoriaren oinarria: Pentsatzen ari naiz, beraz banaiz (Cogito ergo sum). Bestalde, David Humek, zalantzan jarri zuen Ni-aren ezagutza izan dezakegunik, esanez hau ez dela pertzepzio multzo bat baino gehiago.
Ezagutzaren balioa
Historian zehar onartu izan da ezagutzea uste izatea baino baliotsuagoa dela. Ezagutzaren balioaren lehen aurkezpena Platonen Menon dialogoan agertzen da. Bertan Sokratesek esaten du Larisarako bidea dakien pertsona batek soilik gidatu ahal dituela beste pertsona batzuk hara. Baina esaten du, hara nola joatearen egiazko ustea zuen norbaitek ere gidatu ahal dituela. Sokratesen ustez biek, ustez ezagutza duenak eta egiazko ustea duenak, ahal dute ekintza gidatu. Menonek orduan galdetzen dio zergatik ematen zaion ezagutzari egiazko usteari baino balio handiagoa. Sokratesek erantzuten dio ezagutza baliotsuagoa dela hau justifikatua dagoelako. Hortaz, egiazko uste bat justifikatuta izateak bihurtzen du hau ezagutza.
Ezagutza zientifikoa
Zientzia eta ezagutza zientifikoa filosofiaren aztergai garrantzisuak izan dira historian zehar. Metodo zientifikoaren garapenak ekarpen garrantzitsua egin dio mundu fisikoa eta bertan ematen diren fenomenoei buruzko ezagutza lortzen den moduari. Ezagutza zientifikotzat hartzeko, ikerketa metodo bat ebidentzia behagarri eta neurgarriak batzean, arrazoiean eta esperimentazioan oinarrituta egon behar da. Zientzia beraren garapenarekin batera, ezagutza zientifikoak erabilera orokorragoa du gaur egun biologia eta giza eta gizarte zientziak bezalako diziplinetan.
Sir Francis Bacon kritikoa izan zen ezagutza zientifikoaren garapen historikoarekin; bere lanek ikerketa zientifikoan metodologia induktiboa finkatzen eta zabaltzen lagundu zuten. Baconek ezagutza boterea dela zioen, bere aforismo famatuan agertzen den bezala.
Hitte
Hitte Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ezagutza
Ezagutza zientifikoa
Ezagutza zientifikoak ez du zertan ziurtasuna esan nahi; izan ere, zientifikoek ez dute inoiz jakingo ea beren teoria guztiz egiazkoa den ala ez. Horregatik ezagutza zientifikoaren oinarria guztia zalantzan jartzea litzateke, hala, zalantza horrek egia absolutuago batera eramango duelakoan.
Hitte
Biztanleria
2007an Hitte udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ezagutza
Ezagutza kokatua
Ezagutza kokatua egoera jakin bati dagokion ezagutza da. Ezagutza sortzeko modu batzuek, saiakera eta akatsa edo esperientziaren bitartez ikastea bezelakoek, ezagutza kokatua sortu ohi dute. Ezagutza kokatua hizkuntzan, kulturan edo tradizioetan txertatuta egon ohi da. Gainera, ezagutza gizakien gaitasun kognitiboekin guztiz lotua dagoela esan ohi izan da.
Hitte
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ezagutza
Ezagutza kokatua
Donna Harawayk erabili zuen kontzeptua lehen aldiz, Sandra Hardingen ekarpenen oinordeko gisa. Teoria honek munduaren ikuskera egokiago, aberatsago eta hobe bat ematen du Harawayren ustez. Ezagutza kokatuaren arabera, egoera bakoitzak garai jakin horretako zientzia narratiba bilakatzen du. Arturo Escobar antropologoak narratiba hori ez dela ez fikzio ez egitate dio, baizik eta biak nahastuta sortutako narratiba historiko bat.
Hitte
Etxebizitza
2007an 53 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Capoliveri
Capoliveri Italiako udalerri bat da. Livornoko probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ezagutza
Ezagutza kokatua
Nahiz eta Harawayen argudioak teoria feministan oinarrituta egon, ezagutza kokatuan nagusi den oinarri eszeptikoa post-estrukturalismoaren argudio nagusietan presente dago. Oinarrian bi teoriek historiaren, boterearen eta geografiaren garrantzia azpimarratzen dute, lege unibertsal edo estruktura funtsezko oro baztertzeaz gain.
Ezagutza erlijioan
Kristautasunaren aldaera ugaritan, Katolizismoan edota Anglikanismoa n bezala, ezagutza Espiritu Santuaren zazpi oparietako bat da.
Capoliveri
Mugakideak
Capoliverik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Odense BK
Odense Boldklub edo Odense BK 1887. urtean sortu zenean Odense Cricketklub izena zuen, cricketa baitzen jokatzen zuen kirol bakarra, baina 1889. urterako futbola eta tenisa ere hartu zituen.
Hitte
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 91 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (32 gizon eta 30 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Odense BK
Danimarkako hiru Liga eta bost kopa irabaziak ditu. 1927-28an jokatu zuen lehen aldiz maila nagusian baina asko itxaron behar izan zuen lehenengo tituluak lortzeko, 1977 urteko Liga hain zuzen ere. 80 hamarkadan eta 90 hamarkadaren hasieran izan zuen bere "urrezko aroa".
Hitte
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Odense BK
1994-95 denboraldiko UEFA Kopan beren historiako unerik handiena gertatu zen, Madrilgo miraria izenarekin ezagutzen dutena, Real Madril taldea kanporatu zutenekoa. Lehenengo partida Odensen jokatu zuten eta madrildarrek 2-3 irabazi zuten, azken minutuan daniarren idoloa zen Michael Laudrupek Real Madrilen gola sartuta. Itzulerakoan ordea, aurrikuspen guztien aurka daniarrek 0-2 irabazi zuten Bernabeun, daniarren bigarren gola ere 90. minutuan iritsi zen gainera. Morten Bisgaard izan zen heroia. Final laurdenetan Parmak kanporatu zuen, gerora txapeldun izango zenak. Urte hartatik aurrera Odenseren zaleek beti esaten dute; "hiru liga irabazi ditugu eta behin Real Madril kanporatu genuen".
Hitte
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Ezagutza
Ezagutza erlijioan
Gnostizismoan, ezagutza jainkotiarra eskuratzea helburuetako bat da.
Odense BK
Azken hamarkadan bi kopa irabazi ditu eta 2009 eta 2011 artean denboraldi bikainak egin zituen hiru urteetan Ligako bigarren postua eskuratuz. Gaur egun taularen erdialdean ari da. 2022an Kopako finalera iritsi zen eta 0-0 egin ondoren penalti jaurtiketetan galdu zuen titulua.
Hitte
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Odense BK
Palmaresa
Danimarkan:
Europan:
Euskal taldeen aurkako partidak
Odensek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Satrapa
Satrapa (σατράπης;, herrizaina), Antzinako Persian, probintzia bateko gobernaria zen, lurralde horri satrapia edo satraperria esaten zaiolarik.
Dario I.ak 20-25 satraperria edo probintziatan zatitu zuen Persia. Erregeak berak izendatzen zituen satrapak, eta gehienetan Persiako nobleen familietako kideak izaten ziren. Satrapek administrazio- eta epai-aginpidea zuten, zergak biltzen zituzten, barne-segurtasuna bermatzen zuten eta armada sortzeko eta mantentzeko ardura izaten zuten. Dario I.ak kontrol-sistema bat antolatu zuen satrapak gainbegiratzeko eta haien gehiegikeriak saihesteko.
Gaur egun, adiera gutxiesgarrian erabiltzen da batzuetan satrapa hitza botere handia duten eta larderiaz gobernatzen duten politikariak izendatzeko.
Ezagutza
Ezagutza erlijioan
Islamean, ezagutzari garrantzi handia ematen zaio. “Dakiena” (al-ʿAlīm) Jainkoaren ezaugarri nagusiak islatzen dituen 99 izenetako bat da. Koranak dio ezagutza Jainkoarengandik datorrela eta Hadith askok ezagutzaren eskuratzea bultzatzen dute.
Tradizio judutarrean, ezagutza pertsona batek lor dezakeen ezaugarri baliotsuenetako bat kontsideratzen da.
Eszeptizismo filosofikoa
Eszeptizismo filosofikoa, bere formarik indartsuenean eszeptizismo globala ere deitua, gizakiek inolako ezagutzarik ez dutela edo ezagutza ezinezkoa dela dioen tesia da. Oso filosofo gutxik defendatu dute, esplizituki, jarrera hori. Hala ere, eragin handia izan du, oro har, zentzu negatiboan: aditu askok uste dute edozein teoria epistemologikori aurre egiteko erronka larria dela, eta sarritan saiatzen dira erakusten nola beren gogoko teoriak teoria hura gainditzen duen. Adibidez, eskuarki onartzen da esperientzia hautemangarria ezagutza-iturria dela. Hala ere, ametsaren argudioaren arabera, hori ez da horrela, ametsak informazio ez fidagarria ematen baitu eta agentea ametsetan egon baitaiteke jakin gabe. Ametsa eta pertzepzioa bereizteko ezintasun horren ondorioz, ezagutza hautemangarririk ez dagoela argudiatzen da. Askotan aipatzen den antzeko pentsamendu-esperimentu baten arabera, agentea ontzi batean dagoen burmuin bat da, estimulu elektrikoak elikatzen dituena. Horrelako burmuinak gorputz bat eduki eta kanpoko munduarekin elkarrekintzan aritzearen irudipen faltsua izango luke. Oinarrizko argudioa bera da: agentea ez denez gauza aldea sumatzeko, ez daki pertzepzio fidagarrien ardura duen gorputz bat duela.
Buruko esperimentu horien bidez agerian jartzen den arazo bat azpizehaztapenaren arazoa da: eskura dagoen ebidentzia ez dela nahikoa teoria kontrajarrien artean erabaki arrazional bat hartzeko. Eta kontrako bi hipotesik modu berean azaltzen badituzte agerpenak, orduan, agenteak ez du zertan hipotesi horietako bat bestea baino gehiago sinestu. Premisa horretatik abiatuta, ohiko eszeptikoak argudiatu behar du hori egia dela gure ezagutza osoarentzat, beti dagoela azalpen alternatibo eta oso ezberdin bat. Beste argudio eszeptiko bat da giza ezagutza hutseginkorra dela eta, beraz, ziurtasun absoluturik ez duela dioen ideian oinarritzen da. Argumentu zehatzagoek ezagutzaren teoria partikularrak dituzte helburu, hala nola fundazionalismoa edo koherentismoa, eta beren ezagutzaren kontzeptua sakonki okerra dela frogatzen saiatzen dira. Eszeptizismo globalaren aurkako argudio garrantzitsu bat da itxuraz kontraesanean dagoela. Beste erantzun batzuk zentzuaren filosofiatik datoz, eta eszeptizismo globala arbuiatzen dute sinesmen arrunt sinesgarri askorekin kontraesanean oinarrituta. Orduan, eszeptizismoaren aurka argudiatzen da sen ona eszeptizismoaren alde aipatutako arrazoiketa abstraktua baino fidagarriagoa dela ikusiz.
Eszeptizismo-forma ez hain erradikalek ukatu egiten dute jakintza dagoenik eremu edo diziplina jakin baten barruan, batzuetan eszeptizismo lokala edo selektiboa esaten zaiona. Maiz, fenomeno batzuek beren subjektua zehazki errepresentatzen ez dutelako ideiak motibatzen du. Horrela, bere izaerari buruzko inpresio faltsuak sor ditzakete. Kanpoko eszeptikoek diote norberak sentipenezko inpresio eta esperientziez bakarrik jakin dezakeela, baina ez kanpoko munduaz. Hori kanpoko munduari buruzko sinismenak sentipenen bidez bitartekatuak direla pentsatzean oinarritzen da. Sentipenak akastunak dira batzuetan, eta, horrela, benetan ez dauden gauzak erakuts ditzakete. Arazo hori saihestu egiten da sentsore-inpresioen mailan, esperimentatzaileari zuzenean ematen baitzaizkio, bitartekaririk gabe. Alde horretatik, pertsona, Ferrari gorri bat kalean ikustean, oker egon daiteke maserati bat edo argi-isla arin bat izan zitekeelako. Baina ezin dira oker egon kolore gorriaren inpresio sentsoriala izateagatik.
Ezagutzaren definizioaren eta arauen gaia eszeptizismoa bere forma ezberdinetan egia ote den galdetzean datza. Oso estandar altuak erabiltzen badira, adibidez, ezagutzak hutsezintasuna inplikatzen duela, orduan, eszeptizismoa sinesgarriagoa bihurtzen da. Kasu horretan, eszeptikoak frogatu besterik ez du egin behar ezein sinesmen ez dela absolutuki ziurra, sinesmen erreala egiazkoa den bitartean faltsua ere izan zitekeela. Hala ere, arau horiek zenbat eta ahulagoak izan terminoa eguneroko hizkuntzan nola erabiltzen den, orduan eta eszeptizismo sinesgarriagoa bihurtzen da. Adibidez, epistemologia pragmatistan, horrelako jarrera bat defendatzen da, sinesmen eta teoria guztiak hipotesi faltsutzat hartzen dituena eta froga berriak lortu ahala berrikusi behar direla uste duena.
Antropologia
Ezagutzaren antropologia diziplina anitzeko ikerketa-eremua da. Ezagutza nola eskuratu, gorde, berreskuratu eta komunikatzen den aztertzen du. Interes berezia ematen zaio ezagutza nola erreproduzitzen den eta nola aldatzen den gizarte- eta kultura-egoerei dagokienez. Testuinguru horretan, ezagutza terminoa oso zentzu zabalean erabiltzen da, ulermena eta kultura bezalako terminoen baliokide, gutxi gorabehera. Horrek esan nahi du adimenaren formak eta erreprodukzioa aztertzen direla, haien egiazko balioa alde batera utziz. Epistemologian, aldiz, ezagutza, eskuarki, egiazko sinesmenaren formetara mugatzen da. Antropologiaren ardatz nagusia behaketa enpirikoetan datza, alegia, nola jendeak egia-balioak edukitzat hartzen dituen, baieztapen bat baieztatzen denean modura, nahiz eta eduki horiek faltsuak izan. Baina osagai praktikoak ere barne hartzen ditu: ezagutza da mundua interpretatzeko eta hari ekiteko erabiltzen dena, eta askotariko fenomenoak barne hartzen ditu, hala nola sentimenduak, trebetasun gorpuztuak, informazioa eta kontzeptuak. Gertaerak ulertu eta aurreikusteko erabiltzen da horren arabera prestatu eta erreakzionatzeko.
Ezagutzaren erreprodukzioa eta bere aldaketak komunikazio moduren baten bidez gertatzen dira sarri. Hor sartzen dira aurrez aurreko eztabaidak eta sareko komunikazioak, baita mintegiak eta erritualak ere. Testuinguru horretan, erakundeek zeregin garrantzitsua dute, unibertsitateko sailek edo aldizkari zientifikoek, esaterako testuinguru akademikoan. Usadio edo ezagutza tradizional bat gizarte edo eskualde geografiko baten barruan belaunaldiz belaunaldi erreproduzitu den ezagutza gisa defini daiteke. Hala ere, gizarteek kanpoko eraginei ere erantzuten diete, beste gizarte batzuek moduan. Horietan aurkitzen diren ezagutza-baieztapenak era aldatuan interpretatu eta txertatzen dira.
Soziologia
Ezagutzaren soziologia oso lotuta dago ezagutzaren antropologiarekin. Soziologiaren azpieremua da, pentsamendua eta gizartea elkarren artean nola erlazionatzen diren aztertzen duena. Bertan, ezagutza terminoa oso zentzu zabalean ulertzen da, produktu mental mota asko biltzen dituena: ideia filosofiko eta politikoak barne hartzen ditu, baita doktrina erlijioso eta ideologikoak ere, eta folkloreari, legeari eta teknologiari ere aplika dakizkieke. Horri dagokionez, ezagutza kulturaren sinonimotzat hartzen da batzuetan. Ezagutzaren soziologiak zer zirkunstantzia soziohistorikotan sortzen den ezagutza aztertzen du eta zer baldintza existentzialen mende dagoen. Aztertutako baldintzek faktore fisikoak, demografikoak, ekonomikoak eta soziokulturalak barne har ditzakete. Ezagutzaren soziologia ez dator bat epistemologiaren forma gehienekin, bere ardatz nagusia ideiak nola sortzen diren eta zein ondorio dituzten aztertzea baita. Alde horretatik, ez du galdetzen ea ideiak koherenteak edo zuzenak diren. Arlo horretako teoriaren adibide bat Karl Marx da, gizarte batean nagusi den ideologia azpiko baldintza sozioekonomikoekin aldatzen den produktu bat dela dioena. Erlazionatutako ikuspegi bat deskolonizazioko erudizioan aurkitzen da, zeinak kolonia-botereak mendebaldeko ezagutza-sistemen nagusitasunaz arduratzen direla baitiote. Ezagutzaren deskolonizazioa bilatzen dute hegemonia hori hondatzeko.
Zinema esperimental
Zinema esperimentala zinema egiteko ohiko moldeak baztertuz egiten dena da, narratibatik aldenduz zinema arte-baliabide orokorrago moduan baliatzen duena. Zinema esperimentaleko film asko beste disziplina artistiko batzuetara loturik daude, hala nola, margolaritza, dantza, literatura, olerkigintza... edo sinpleki baliabide tekniko berrien ikerketa bat dira.
Zinema esperimentaleko film batzuk komertzializatu badira ere, gehiengo ia osoak oso baliabide gutxi izaten ditu, langile oso gutxi (askotan pertsona bakarra) eta beka sistema batez edo norberaren baliabideekin ordaindu ohi dira.
Zinema esperimentalaren helburuetako bat zinemagilearen arte ikuspegia ematea da, edo teknologia berri batek eman ditzakeen emaitzak aztertzea. Horegatik, zinema esperimentalak ez du helburu komertzialik izaten.
Balkeerie
, Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.
Hulunbuir Hailar aireportua
Hulunbuir Hailar Aireportua (txineraz: 海拉尔东山机场), (NAGE: HLD, NAZE: ZBLA), Txinako Herri Errepublikako Barne Mongolia probintziako Hailar hirian dago.
Commercial Point (Ohio)
Commercial Point Ohioko herri bat da. Pickaway konderrian kokatua dago. 2010ean 1,582 biztanle zituen, 2.92 kilometro koadrotan banatuta.
Taulis
Taulis Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Taulis udalerrian erroldatutako biztanleak 51 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 61etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 36 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (6 gizon eta 13 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3062 Wren
3062 Wren asteroide baten izena da. abenduaren 14an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
NGC 4897
NGC 4897 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
3062 Wren
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 XC izena zeraman. Ondoren Christopher Wren (1632-1723), ingalaterrako zientzialari eta arkitektoa omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3062 Wren asteroidearen orbitak batezbeste 3,024 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,688 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,36 distantziara. Eszentrikotasuna 0,111 da, eta makurdura orbitala 11,33ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.7 da.
Molybdomenita
Molybdomenita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Molybdomenita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Claremont (Illinois)
Claremont  Illinoiseko herri bat da. Richland konderrian kokatua dago. 2010ean 176 biztanle zituen, 2.96 kilometro koadrotan banatuta.
Hydrablabes periops
Hydrablabes periops Hydrablabes generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Capraia Isola
Capraia Isola Italiako udalerri bat da. Livornoko probintzian dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Abergwesyn
, Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Cardiff hiriburutik 83 kilometrora dago.
Balmirmer
, Eskoziako etxalde bat da, Angus eskualdean.
2006ko Euskal Herriko Itzulia
2006ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza itzuli honen 46. edizioa izan zen. 2006ko apirilak 3 eta 8 artean egin zuten, 6 etapatan banatutako 829 kilometroko ibilbidea eginez.
21 taldek parte hartu zuten: ProTour mailako 20 taldeek, euren parte-hartzea derrigorrezkoa baitzen, eta Relax-GAM Profesional Kontinental mailako taldea antolakuntzaren gonbidapen bidez. Hala, 168 txirrindulariko pelotoi bat osatu zen, talde bakoitzeko 8 txirrindularirekin.
Emilio Bello Codesido
Emilio Bello Codesido (1868ko uztailaren 13a, Santiago - 1963ko martxoaren 3a) Txileko 1925ean gobernatu zuen abokatu, diplomatiko, diputatu eta Gobernuko Juntako presidentea izan zen.
Biografia
Andrés Ricardo Belloren semea zen, eta Andres Belloren biloba, Txileko Kode Zibilaren egilea. Hasierako ikasketak Colegio inglés, Instituto Nacional eta Txileko Unibertsitatean egin zituen, abokatu gisa lizentziatuz 1889an. 1891ko Txileko Gerra Zibilean José Manuel Balmaceda presidenteari laguntzeagatik, bere burua erbesteratzera behartu zuten. Geroago itzultzeko baimena eman zioten eta Alderdi Liberal Demokratikoa antolatu zuen Valparaison. Hainbat aldiz ministro eta enbaxadore izan zen Bolivian eta Mexikon.
1925eko estatu kolpe militarraren ondoren, Pedro Dartnell jeneralak eta Carlos Ward almiranteordeak osatutako Gobernuko Juntako presidente aukeratu zuten, Arturo Alessandri Palma konstituzio presidentearen itzulera espero zuen bitartean. Oso karrera politiko aktiboa jarraitu zuen hil arte.
Conesville (Ohio)
Conesville Ohioko herri bat da. Coshocton konderrian kokatua dago. 2010ean 347 biztanle zituen, 0.41 kilometro koadrotan banatuta.
Tortilia
Tortilia Stathmopodidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tortilia flavella da.
Bernardo Rossellino
Bernardo di Matteo del Borra Gamberelli (Settignano, Toskana, 1409 - Florentzia, 1464ko irailaren 23a), ezagunagoa Bernardo Rossellino modura, Pizkundeko italiar eskultore eta arkitektoa izan zen. Pizkundeko hilobi-eskulturaren eraberritzailetzat hartua da, baina arkitektura lan aipagarriak ere egin zituen Albertiren ikasle eta laguntzaile gisa.
Biografia
Antonio Rossellino eskultorearen anaia zen. Albertiren ikasle eta laguntzaile izan zen, eta haren planoei jarraituz, Florentziako Rucellai jauregia eraiki zuen 1445-1450 urteetan. Erromako Venezia jauregia egin zuen 1455. urtean, eta, Pio II.a Piccolomini Aita santuaren aginduz, Pienzako artzapezpikuaren egoitza eraiki zuen.
Hilobi-eskulturaren berrikuntza nagusien eredua Leonardo Brunirentzat eginiko hilobia (Florentziako Santa Croce basilika, 1444) da. Izan ere, ez da eskultura soila, arkitektura eta eskultura batzen dituen obra bat baizik. Elizako hormari itsatsita dagoen kapera moduko bat da, arkitektura molde klasikoez osatua (garaipen-arku bat du, besteak beste). Marmol gorria, beltza eta zuria erabili zituen, eta polikromia horrek monumentuaren kutsu klasikoa azpimarratzen du. Arkitektura-osagaiei dagokienez, Albertiren eragina da nagusi: bi zutabe korintoar ditu, inposta banari eta puntu erdiko arku bati eusten diotenak. Arkuaren atzean ageri da obra guztiko erreferentzia erlijioso bakarra, aingeruez inguraturiko Ama Birjinaren irudi bat, hain zuzen. Eskulturari dagokionez, obra honetako estiloa ez da definitzen erraza. Ghiberti eta Luca della Robbiaren eragina du, gutxiago Donatellorena, eta aniztasun horrek Rossellinok laguntzaileak erabili zituela adierazten du, adituen iritzian.
Aipatzekoa ere bada Villana Dohatsuari eginiko hilobia, Florentziako Santa Maria Novella basilikan (1452).
Coccidiphila
Coccidiphila Momphidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Coccidiphila gerasimovi da.
Multzo
Matematikan, multzo bat objektu ezberdinen bilduma da. Elementu deritzen objektu hauek edozein eratakoak izan daitezke, besteak beste, zenbakiak, letrak, pertsonak eta koloreak. Elementu horiek multzo baten parte direla esaten da nolabait bertan definiturik baldin badaude.
Multzo bat hura osatzen duten elementu guztiek betetzen duten propietate baten bitartez definitu ohi da. Zenbaki arrunten kasuan, esate baterako, zenbaki lehen izatearen propietatea kontuan hartuz gero, multzoa honela adierazi ahal izango litzateke:
Multzo bat definitzeko moduak
Multzo batean elementuen ordena ez da kontuan hartzen, eta multzoko elementuak zehaztean ez ditugu errepikatuko.
Adibidez : {a,b}={b,a}={a,a,b,a,b}
Multzoen historia
Matematikan, multzoaren kontzeptua, objektu abstraktu gisa, ez zen hasi erabiltzen XIX.mendera arte, infinituaren nozioari buruzko zalantzak argitzen hasi ziren arte, hain zuzen. Bernard Bolzano eta Bernhard Riemannen lanek jadanik ikuspegi konjuntistari lotutako ideiak zituzten. Richard Dedekindek aljebrari egindako ekarpenak termino argi eta garbian ezarri ziren, zeinak matematika modernoan gaur gun ere oraindik nagusia diren, besteak beste, baliokidetasun erlazioak, partizioak eta homomorfismoak. Horretarako behar izan zituen multzoekin lotutako hipotesi eta eragiketak ere hark landu zituen.
Multzoen teoria diziplina independente gisa Georg Cantori egotzi ohi zaio. Izan ere, zenbaki multzoen inguruko ikerketekin hasi, eta multzo infinituen nahiz haien propietateen inguruko ikerketa garatu zuen. Dedekind eta Cantorren eragina XIX.mendearen amaieran hasi zen erabakigarria izaten, matematikaren "axiomatizazio" prozesuan. Prozesu horretan, objektu matematiko guztiak, hala nola zenbakiak eta funtzioak, multzoak oinarritzat hartuta eraiki ziren.
Multzoko elementuak
a elementu A multzo baten baitan dagoela honela adierazten da: a \in A eta "a A multzoaren baitan dago" esaten da. Elementu bat multzo baitan ez dagoela honela adierazten da, berriz:.
Barnekotasuna eta azpimultzoak
Multzoak bata bestearen barnean ere izan daitezke. Adibidez, {0} multzoa {0,1,2} multzoaren barnean dago edo {0} {0,1,2} multzoaren azpimultzo bat dela esaten da. Barnekotasun-erlazioa honela adierazten da : (A multzoa B multzoaren barnean).
Multzo teorian bada multzo berezi bat: multzo hutsa edo \emptyset multzoa da. Multzo hutsak badu propietate jakingarri bat: multzo hutsa multzo guztien barnean dago, hau da, A multzo guztietarako hau betetzen da:. Multzo oro beraren azpimultzo da:
Multzo baten kardinala
Multzo batek elementu-kopuruari multzoren kardinala deritzo. X multzoaren kardinala |X|\, adierazten da. Adibidez,. Kardinala ere infinitua izan daiteke, \mathbb{N} zenbaki arrunten multzoaren kasuan bezala. Orduan multzoa infinitua dela esaten da. Kardinal infinituak batzuk besteak baino handiagoak izan daitezke; \mathbb{R} zenbaki errealen kardinala zenbaki arruntena baino handiagoa da, adibidez.
Definizioa:
A multzoa B multzoaren azpimultzo dela esango dugu (A parte B),, baldin.
Adibideak:
Venn diagramak
Multzoen arteko erlazioak adierazeko Venn diagramak erabiltzen dira. A multzoa izanik,, ,
Multzo berdinak
Bi multzo A eta B berdinak dira, A=B, baldin elementu berberak badituzte, hau da,
Azpimultzo propioa
A multzoa eta B multzoaren azpimultzo propioa da baldin, hau da,.
Baodai zubia
Baodai zubia Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintziako Suzhou hirian dagoen harrizko arkudun zubia da.
Multzo
Potentzia-multzoa
A multzo baten azpimultzo guztiek osatzen duten multzoari potentzia-multzo deritzo, eta P(A), ℘(A) edo 2A adierazten da. Adibidez, S = {x, y, z} izanik, bere azpimultzoak ∅, {x}, {y}, {z}, {x, y}, {x, z}, {y, z} eta {x, y, z} dira, eta potentzia-multzoa ℘(S ) = {{x, y, z}, {x, y}, {x, z}, {y, z}, {x}, {y}, {z}, ∅}. Potentzia-multzoaren kardinala multzoarena baino handiagoa da beti. Multzo baten kardinala n izanez gero, bere potentzia-multzoaren kardinala 2n da. Multzoa infinitua baldin bada, bai zenbakarria bai zenbakaitza, potentzia-multzoa infinitu zenbakaitza izango da. Zenbaki arrunten potentzia-multzoa bijekzio bidez zenbaki errealen multzoarekin lotu daiteke, esaterako.
Baodai zubia
Ezaugarriak
Zubiaren argia 317 metrokoa da eta zabalera 4,1 metrokoa. Zubiak guztira 53 arku ditu eta arku bakoitzaren zabalera 4,6 metrokoa da.
Multzo
Partizioa
A_i: partizioaren klaseak.
Bilketa
A eta B bi multzok osatzen duten bildura A-renak diren edota B-renak diren elementuek osatzen duten multzoa da, A ∪ B bezala adierazten dena.
Adibideak:
Bilketa ez da bi multzotara mugatzen, edozein multzo kopurutan definitu baitaiteke. Hurrengo propietateak betetzen ditu:
Ebakidura
A eta B bi multzoren ebakidura aldi berean A-renak eta B-renak diren elementuek osatzen duten multzoa da, A ∩ B bezala adierazten dena.
Adibideak:
Bilketan bezala, ebakidura edozein multzo kopurutan defini daiteke. Hurrengo propietateak betetzen dira
Bi multzoren ebakidura multzo hutsa denean, hau da, ez bada existitzen elementurik aldi berean bi multzoetan dagoena, multzo horiek disjuntoak direla esaten da.
Gainera, bilketa eta ebakiduraren artean propietate distributiboa betetzen da:
Multzo osagarria
Bi multzoren arteko kenketa edo multzo osagarri erlatiboa B - A moduan idazten da (edota B ∖ A) eta A-renak ez diren B-ren elementuek osatutako multzoa da:
Adibideak:
A, B eta C hiru multzoren artean hurrengo erlazioak betetzen dira:
Batzuetan, multzoak multzo unibertsal baten barnean har daitezke. Multzo unibertsal horren eta bere azpimultzo baten arteko multzo osagarri erlatiboari multzo osagarria deitzen zaio. Idazkerari dagokionez, U multzo unibertsala baldin bada eta A azpimultzo bat, A-ren osagarria U - A, U ∖ A, ∁UA, A∁ edo A' idazten da. Multzo osagarrien hainbat propietate honakoak dira:
Multzo osagarrien eta osagarri erlatiboen artean hurrengoak betetzen dira:
Ondokoa beti betetzen da:
Biderkadura kartesiarra
A eta B bi multzoren arteko biderkadura kartesiarra, A × B, a eta b elementuek osatzen dituzten (a, b) bikote ordenatuen multzoa da, non a ∈ A eta b ∈ B:
Adibideak:
Multzoak finituak badira (kardinala finitua baldin bada), biderkadura kartesiarraren kardinala bi kardinalen biderkadura da:
Biderkadura kartesiarrak propietate hauek betetzen ditu: (Izan bitez A,B,C,D\subset X)
De Morganen Legeak
A eta B bi multzo edozein izanik
A eta B-ren bilduraren osagarria A-ren osagarriaren eta B-ren osagarriaren bilduraren berdina da.
A eta B-ren ebakidurarenosagarria A-ren osagarriaren eta B-ren osagarriaren ebakiduraren berdina da.
Multzo-teoria eskolan
Multzo hitzak objektu bilduma moduan grafikoki edo fisikoki ilustratu daitekeen zein formalki adieraz daitekeen eraikuntza mental bat da. Eskola-matematiketan, multzo kontzeptua mailaka-mailaka sortzen eta eraikitzen joan behar da, hasieran ahozko hizkuntza eta aurrerago hizkuntza sinboliko berezia erabiliz.
Zenbaki natural kontzeptua elementu kopurua edo kardinal berdina duten multzoen propietatearen balio partikularra adierazteko erabiliko da. Horrela kontaketarako ezinbestekoa da zenbakien izenen segida ezagutzea eta zenbaki naturalaren eta multzo partikular baten arteko bijekzioa egiteko gaitasuna izatea.
Club des Cordeliers
Club des Cordeliers Georges Dantonek Parisen sortu zuen elkartearen izena da (Cordeliers kaleko komentuan biltzen baitziren). «Gizakien eta hiritarren eskubideen aldeko» elkarte hartako partaideen artean Danton, Desmoulins, Marat, Chaumette eta Hébert iraultzaileak zeuden. Jakobinoak baino aurrerazaleagoak ziren, eta errepublikaren aldeko mugimendua bultzatu zuten. Hébert erradikala sans-culotte delakoen buruzagi bihurtu zen. Jakobinoek Hérberten aldekoak hil ondoren desegin zen elkartea.
Eroankortasun elektriko
Eroankortasun elektrikoa edo konduktibitate elektrikoa material batek bere baitatik korronte elektrikoa pasatzeko duen gaitasuna eta gaitasun horren neurria da; materiale baten konduktantzia espezifikoa.
Eroankortasuna sigma hizki greko xehearekin izendatzen da (σ), eta erresistibitate elektrikoaren alderantzizkoa da. Bere unitatea unitatea S/m (siemens metroko) da.
Abergwydol
, Galesko eremu bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Machynlleth udalerritik 2,5 miliatara, eta Cemmaes Road eta Penegoes udalerrien artean.
Barry (Angus)
Barry, Eskoziako herri txiki bat da, Angus eskualdean.
Clarendon Hills (Illinois)
Clarendon Hills  Illinoiseko herri bat da. DuPage konderrian kokatua dago. 2010ean 8,427 biztanle zituen, 4.67 kilometro koadrotan banatuta.
Molibdofilita
Molibdofilita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Molibdofilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
María Casado Paredes
María Casado Paredes (Bartzelona, 1978ko martxoaren 14a) kataluniar kazetari eta telebista aurkezle bat da. Nagusiki, Televisión Española kateko Telediario albistegia aurkezteagatik ezaguna da.
Jonikoa
Jonikoa edo Itsaso Jonikoa (Mare Ionio; Ιόνιο Πέλαγος; Deti Jon) Mediterranear itsasoaren beso bat da, Itsaso Adriatikoaren hegoaldean. Honako mugak ditu: mendebaldean Italia, Calabria, Sizilia eta Salentoko penintsula barne, ekialdean bai Albania bai Uharte Jonikoak (Korfu, Leukada, Itaka eta Zefalonia besteak beste) eta hego-ekialdean Grezia. Messinako itsasartearen bidez Tirreniar itsasoarekin eta Otrantoko Kanalaren bidez Itsaso Adriatikoarekin loturak ditu.
Itsaso Jonikoa munduan sumendi gehien dituen area da.
Izena
Itsaso Jonikoaren izena, Eskiloren esanetan, Ioren bidaiatik dator. Lehen golkoaren izena Kronos eta Reako Itsasoa zen. Joniren, Iliriako Hadriano erregearen semea, eponimoa ere izan liteke.
María Casado Paredes
Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Kazetaritzan lizentziatua da.
Jonikoa
Izena
Itsaso hau, antzinan, Grezia eta Erroma arteko bide komertzial nagusia zen.
Portuak
Portu nagusiak Italian daude, Sirakusa eta Catania batez ere, Grezia eta Albaniakoak, berriz, txikiagoak dira.
María Casado Paredes
Ràdio 4 eta Catalunya Ràdio irrati kateetan ere lan egin du.
Jonikoa
Portuak
Greziako Pireo, Patras zein Igumenitsa eta Italiako Brindisi zain Ancona dira ferry zerbitzuak eskaintzen dituzten portu nagusiak. Uharte Jonikoekin ere lotura asko daude.
Hona hemen portu ezagunenak:
Hydraethiops melanogaster
Hydraethiops melanogaster Hydraethiops generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
José Giral
Bizitza
Manuel Azañarekin batera Acción Republicana alderdia sortu zuen eta Izquierda Republicanaren kidea zen. 1931 eta 1933 urteen artean itsas ministroa izan zen. 1936ean Manuel Azañak gobernuburu izendatu eta gobernua osatzea eskatu zion. Urte berean, tropa frankisten garaipenen ondorioz, bera kargua utzi behar izan zuen. 1945-1947 bitartean, erbesteko erbesteko gobernuaren burua izan zen.
Babrak Karmal
Babrak Karmal (Kamari, Kabul probintzia, Afganistan, 1929ko urtarrilaren 6a - Mosku, Errusia, 1996ko abenduaren 3a) afganiar politikaria izan zen eta Afganistango Alderdi Demokratiko Popularraren (marxista-leninista) sortzaileetako bat. 1979ko abenduan, sobietar armadak Afganistan inbaditu eta Hafizullah Amin presidentea hil eta gero, Karmal erbestealditik itzuli zen herrialdearen agintea hartzeko. Berehala Afganistango gerra hasi zen. Gerra gehiegi luzatzen ari zela eta, Mikhail Gorbatxovek kargutik kentzea erabaki zuen. Beraz, 1986ko azaroaren 24an, gaixorik zegoelako aitzakiarekin, lehendakaritza utzi zuen. Ondoren Moskun bizi izan zen eta han hil zen, gibeleko minbiziz, 1996ko abenduaren 1ean edo 3an.
Manzhouli aireportua
Manzhouli Aireportua (txineraz: 呼伦贝尔满洲里西郊机场), (NAGE: NZH), Txinako Herri Errepublikako Barne Mongolia probintziako Manzhouli hirian dago.
Mercedes Milà
María Mercedes Milà Mencos (Esplugues de Llobregat, Baix Llobregat, 1951ko apirilaren 4a) kataluniar kazetari eta telebista aurkezle bat da. Lorenzo Milà kazetari eta telebista aurkezlearen arreba izateaz gain, José Luis Milà Sagnier, Montsenyko 2. kondea eta abokatuaren alaba eta Josep Maria Milà i Camps, Montsenyko 1. kondea eta politikariaren biloba da.
Birkhill (Angus)
Birkhill eta alboko  Muirhead, Eskoziako bi herri bat dira, Angus eskualdean eta Dundee hiriaren mendebaldean.
Castagneto Carducci
Castagneto Carducci Italiako udalerri bat da. Livornoko probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castagneto Carduccik honako udalerri hauekin egiten du muga:
David Cantero
David Fernández Cantero (Madril, 1961eko martxoaren 1a) espainiar kazetari eta telebista aurkezle bat da. Nagusiki, Televisión Española kateko Telediario albistegia aurkezteagatik ezaguna da.
2010. urteaz geroztik Telecinco katean lan egiten du.
Hypoptopoma steindachneri
Hypoptopoma steindachneri Hypoptopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
NGC 4899
NGC 4899 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Orioko balea
Orioko balea 1901eko maiatzaren 14an Orion arrantzatutako balea izan zen. Bizkaiko golkoan harrapatutako azken sardako balea izan zen, euskal balea izendatu izan ohi den espeziekoa. Orioko arrantzaleek arpoia gabe dinamita erabili zuten animalia hiltzeko.
Harrapaketan honako ontziek parte hartu zuten: Trinidad izeneko trainerua, Manuel Olaizola patroi zela; San Antonio-n, Manuel Loidi; Maria Jose-n, Xixario Uranga; San Jose-n, Eustakio Atxega; eta San Juan-en, Gregorio Manterola.
William Grant Still
William Grant Still (Woodville, Mississippi, 1895eko maiatzaren 11 - Los Angeles, Kalifornia, 1978ko abenduaren 3a) musika konpositore eta zuzendari estatubatuarra izan zen. Bere bizitzan zehar 200 obra inguru idatzi zituen, tartean bost sinfonia, lau ballet, bederatzi opera, hogeita hamar abesbatza obra eta beste hainbat lan. Konpositore afroamerikarren aitzindari nagusitzat jo izan da. Izan ere, Estatu Batuetako orkestra sinfoniko bat zuzendu zuen lehen pertsona afroamerikarra izan zen, baita orkestra handi batek afroamerikar baten obra (bere lehenengo sinfonia) interpretatzen zuen lehen egilea ere. Horrez gain, Troubled Island opera (1949an estreinatua, 1937-1939 artean idatzia) New York City Opera konpainiak taularatutako afroamerikar baten lehen opera izan zen.
Orioko balea
Gertaturikoa Orioko baleari jarritako bertsoekin oroitua izan zen. Benito Lertxundi abeslari oriotarrak 1977an abestia egin zuen bertsoon bertsio laburtu batekin.
William Grant Still
Mississipi estatuan jaio bazen ere, Arkansas-eko Little Rock hirian hazi zen. Medikuntza ikasi arren Wilberforce University-n, musika ikasketak egin zituen ondoren Oberlin Conservatory of Music-en. George Whitefield Chadwick eta Edgard Varèse-n ikasle izan zen.
Orioko balea
2001. urtetik aurrera, bost urtetik behin maiatzaren 14an ospakizuna egiten dute Orion herriaren iragan baleazalea oroitzeko.
William Grant Still
Afroamerikar komunitateko kultur eragile nagusietako bat izan zen, Harlem Renaissance mugimenduko kide izan baitzen.
Biografia
William Grant Still, Jr. 1895eko maiatzaren 11an jaio zen Woodville-n, Mississipi estatuan. Bere gurasoak, Carrie Lena Fambro (1872-1927) eta William Grant Still, Sr. (1871-1895) irakasleak ziren. Halere, aitak janari-denda batetan ere egiten zuen lana eta musikaria zen, bertako musika talde bateko burua izan zen eta. William Grant Still, Sr. semea jaio eta hiru hilabetera hil zen. Musika oso presente zegoen familia batetan hazi zen; aitaz gain, Anne Fambro amonak kantu espiritual afroamerikarrak abesten zizkion.
Still-en ama semearekin batera Little Rock hirira joan zen gutxira, Arkansas estatuan, ingeles irakasle izateko lana lortu ondoren. 1904an Charles B. Shepperson ezagutu zuen eta berarekin ezkondu zen. Shepperson-ek William txikiaren adimen musikala auspotu zuen: opereta emanaldietara eramateko ohitura zuen eta Red Seal disketxearen musika klasikoko grabazioak erosi izan zizkion maiz. Gainera, musikari ibiltarien kontzertu ugaritara joaten ziren elkarrekin.
15 urte zituela biolin ikasketak hasi zituen Little Rock-en. Biolinaz aparte, klarinetea, saxofoia, oboea, biolontxeloa, biola eta kontrabaxua jotzen ere ikasi zuen berak bakarrik. 16 urterekin M. W. Gibbs High School institutuan graduatu zen. Amak medikuntza ikasketak egitea nahi zuenez, Wilberforce University-n (komunitate afroamerikarrari zuzendutako unibertsitatea, Ohio-n) matrikulatu zen. Hala ere, musikari arreta gehiago eskaintzen zion ikasketei baino. Unibertsitateko bandako zuzendaria zen, instrumentu ugari jotzen ikasi zuen eta lehenengo obrak sortu eta orkestratzen hasi zen. Ez zituen medikuntza ikasketak bukatu.
Aitak herentzian utzitako diruari esker, Oberlin Conservatory of Music-en sartu zen musika ikasketak egiteko. Musika ikasten zuen bitartean, diruz larri zebilenez, mantentze-lanak ere egin behar zituen, beste hainbat lanen artean. Irakasle batek konposizio ikasketak albo batera utzita zituela kargu hartu zion behin, eta Still-ek bere larritasun ekonomikoaren berri eman ondoren, irakasle batzuk doako klaseak emango zizkiotela adostu zuten. Era berean, Edgard Varèse konpositore frantziarra eta George Whitefield Chadwick konpositore estatubatuarrarekin ere ikasteko aukera izan zuen.
1915eko urriaren 4an, Grace Bundy-rekin ezkondu zen, Wilberforce-n ezagutu zuen neska batekin. Seme bat izan zuten, William III, eta hiru alaba: Gail, June eta Caroline. 1932an banandu egin ziren eta 1939ko otsailaren 6an, ofizialki dibortziatu. Bi egun ondoren, 1939ko otsailaren 8an, Verna Arvey pianistarekin ezkondu zen Mexikoko Tijuana-n, artean arraza arteko ezkontzak ez baitzeuden baimenduak Kalifornian. Alaba bat izan zuten, Judith Anne, eta seme bat, Duncan.
1976eko abenduaren 1ean, Los Angelesen zuen etxea monumentu historiko izendatu zuten. Victoria Avenue-ko 1262. zenbakian aurkitzen da, Oxford Square inguruan.
Ibilbide artistikoa
1916an W. C. Handy-ren musika bandan lanean hasi zen Memphis-en. 1918an Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armada n sartu zen Lehen Mundu Gerran parte hartzeko. Gerra bukatu ostean, Harlem auzoan hasi zen bizitzen, Handy-ren bandarekin jarraitzeko. Bertan, Harlem Renaissance mugimenduko kulturgile ugarirekin harremanetan jarri zen, horien artean, Langston Hugues, Alain Locke, Arna Bontemps eta Countee Cullen.
1921ean Fletcher Henderson-en Dantza Orkestrarekin grabatu zuen, eta hortik gutxira Noble Sissie eta Eubie Blake-n Shuffle Along musikala zuzendu zuen. Geroago, beste musikaletan zuzendari lanetan ibili zen, Sophie Tucker, Artie Shaw eta Paul Whiteman-en obra batzuen estreinaldietan. Henderson-ekin batera, Henry Pace-en Pace Phonograph Company (Black Swan Records) disketxera batu zen garai hartan. 1920ko hamarkada bukaeran, Yamekraw obraren konponketa lanak egin zituen, James P. Johnson Harlem-eko pianistaren "Negro Rhapsody" motako pieza musikal bat. 1930. hamarkadan zehar, jatorri herrikoieko musikaren inguruan aritu zen lanean, konponketa ugari eginez. Willard Robison-en Deep River Hour eta Paul Whiteman-en Old Good Show irrati programetan ere kolaboratu zuen, NBC Radio-rentzako.
Still-en obra sinfoniko nagusia, bere lehenengo sinfonia zen Afro-American Symphony, 1931an estreinatu zuen Rochester Philharmonic-ek, Howard Hanson-en zuzendaritzapean. Orkestra sinfoniko handi batek estreinatzen zuen afroamerikar baten lehen sinfonia izan zen. Bigarren Mundu Gerra ren amaiera garairako, hainbat lekutan entzun ahal izan zen bere sinfonia: New York, Chicago, Berlin, Paris eta Londres en, esaterako. 1950 urtera arte amerikar batek konposatutako piezarik interpretatuena izan zen mundu mailan. Still-ek harreman profesional estua izan zuen Hanson-ekin; Still-en lan ugari Rochester-eko orkestrak estreinatu baitzituen.