cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suite frantsesa
Alemanak
Bussyko herritarrek espero ez bezala, jokabide hagitz onekoak dira soldatu aleman gehienak.
Irudi hori, nazionalismoaren kritika egiteko beharrezkoa izateaz gain, bat dator Irène Némirovskyk berak Issy-l'Évêque-en ikusten zuenarekin. Berak bezala Hôtel des Voyageurs-en ostatu hartutako Wehrmacht-eko soldaduak oso gazteak ziren, Lehen Mundu Gerrara joan gabeak, noski, eta ez ziren oraindik borrokara sartu; aski zuten denbora pasatzea egurra mozten, billarrean jokatzen, garagardoa edaten... edo lau urteko Élisabeth haurra belaun gainean kulunkatzen. Michel Epsteinek ongi hitz egiten zuenez alemanez, maiz egiten zuen interprete lana haientzat; horrela, eta komeni zitzaion harreman bat zela kalkulatuta, hiru azpiofizier alemanekin adiskidetasun harreman bat lotu zuen, hainbesterakoa non Errusiako frontera bidali ostean ere haien familiarekin eskuitzak gurutzatu baitzituen. Eleberrian, alemanek irteeraren bezperan antolatzen duten jaia ia hitzez hitz kopiatua da Issy-l'Évêque-en 1941eko ekainaren 21ean, herria okupatu eta urtebetera benetan egin zutenetik.
Soldaduek, oro har, izaera nazi erakusgarririk ez badute ere, eleberriaren zati batzuetan okupazioaren gogortasuna nabarmentzen da: adibide dira «Alemaniaren etsaia» laguntzen dutenentzat iragartzen den heriotza zigorra, edo Kurt Bonnet pertsonaiaren krudelkeria. Labarietarren etxean ostatu hartzen duen interpretearen figura Némirovskyk errealitatetik hartu zuela ematen du: irudi fisikoak itxura kezkagarri bat ematen dion bitartean, izen frantsesak gizatasun izaera iruzurti bat eransten dio. Bruno von Falk lotinantari dagokionez, gizon hezi eta musikazale, jokabide ezin adeitsuagokoa, ez dago argi benetako ereduren batetik hartu ote zuen Némirovskyk; agian gogoan izan zuen Henri Falk antzerkigilearen abizena, hark egokitu baitzuen antzerkirako, 1931n, Le Bal eleberria. Irudi luke aleman aristokrata bat, soldaduaren obedientzia itsuaren betebeharra ahaztu gabe ere, ez litzatekeela izango «nazi sos baten truke».
Zinemaren eragina
Némirovsky oso zinemazalea zenez, eleberri honetan sekuentzien egitura erabiltzen du bete-betean.
Alde batera utzita ezusteko katastrofeak ―horien arrazoia Némirovskyk berak bakarrik jakingo zuen―, pertsonaia batzuk bat-batean bazter uzteko adinakoak (Philippe, Langelet), kapitulu batetik bestera edo atal beraren barruan dauden hausturak aski dira izakien eta gertakarien arteko kontraste bortitzak sortzeko, edo, besterik ezean, egoera iradokitzaile edo barregarriak eragiteko: adibidez, Corteren haserrealdi egozentrikoak; Michaudtarren joan-etorri larritasunez beteak; Jean-Marieren zainketa mainaz betea; Philipperen heriotza umezurtz taldearen eskuetan; Arlette, Hubert limurtzen saiatzen denean; edo Péricandarren katua, ihes egiten duena naturaren deiari so eginez. Erregistro literario batetik bestea arin pasatuz, idazleak uhin moduko bat marrazten du, gorakoan pertsonaien gogoberotze bat sortzen duena; beherakoan, berriz, etsipena eta larria.
Kontrasteak maila guztietan lantzen ditu Némirovskyk, istorioaren multzo osoa bateratzen duen funtsezko agertokian sortzen diren gorabeheretatik hasita. Ekaitza ekainean atalean noiz atseden uneak, noiz histeria nagusitzen dira; orrialde luzetan, pertsonaien berri ematen zaigu, beste pasarte batzuetan, berriz, jende oldeari begiratzen zaio soilik. Lehertutako herrialde baten kideen anabasaren jarraipena egiten da lehen atal honetan; hurrengoan, berriz, gizatalde bat erakusten da, arrotzari aurre egiteko moduetan desberdin; Ekaitza ekainean ataleko ibilera labirintikoak Gozo atalean pertsonaia batzuen mugiezintasun bihurtzen dira. Etengabeko kontrastean ageri da, hori bai, egoera kolektiboaren larritasunaren erdi-erdian zein erraz sortzen den norbanakoaren zikoizkeria; eta zein alde dagoen diskurtsoaren eta ekintzen artean, norberaren kontzientzia frogan jartzen den orduko. Kontrastearen bortitza gehiago nabarmentzeko oraindik, jendearen eta gertakarien atzean natura dago, udaberriko bere loratze ikusgarrian, kataklismoaren eta pasioen entzungor.
Musikaren eragina
Musikaren esparrutik egindako mailegutzat jo genezake Suite frantsesa-ren egitura, ez bakarrik izenburuagatik edo sekuentzia jakin batzuen edukiagatik.
Eleberriaren atal bakoitza hasten da obertura urduri batekin (alerta Ekaitza ekainean-en, eta alemanen sarrera Gozo-n) eta amaitzen da era lasai batean (pertsonaia bakoitzaren zortea ihesean, erregimentuaren irteera bigarren atalean). Izenburuetan ere daude gakoak: «tempête» (ekaitza) eta «dolce» (gozo) musika jotzeko modalitateen aipuak dira, «bizia» hasteko, «gozoa» geroago; txandakatze bat balego bezala, eta amaitu gabeko Captivité, jarraian, ostera zalapartatsu. Idazlearen asmoa zen, itxura guztien arabera, ez musikaren ñabardura guztiak agertzea (presto, prestissimo, adagio, andante, con amore...) baizik atal bakoitzean jasotzea aldakortasun bat, kontrastea eginez, betiere bistatik galdu gabe koherentzia tonal orokorra: lehen atalaren erritmo kaotikoaren aldean, bigarren liburukiaren andante tempoak adierazi gura luke egunak egunari jarraitzen diola lasaiki.
Konposizioa, kadentzia, harmonia; Némirovsky estu lotu zitzaion narrazioaren izaera musikalari. Irudi luke sinfonia baten solo instrumentalak direla pertsonaiak; koroak, berriz, jende oldea ihesean. Bi elementuen arteko nahasketak adierazten ditu, orkestra batean bezala, eginkizun kolektiboa eta norbanakoaren eginbeharra. «Irène Némirovskyk bere azken eleberriari obra musikal baten itxura ematen badio, eredua ez da, hainbeste, sinfonia zikliko batena [Le Vin de solitude-n bezala] baizik kontzertu-sinfonia batena, non solistek, orkestraren barruan egonda ere, nork bere partizioa jotzen baitute». Hori da, hain zuzen ere, eleberriko Gabriel Corte idazleak adierazten duen ideala, Proust eta Tolstoi aipatzen dituenean: «Eleberri batek ezezagunez betetako kale baten antzekoa izan behar du, handik ondo ezagutzen ditugun bizpahiru pertsonaia, ez gehiago pasatzen direla».
Gozo atalaren erdian, Bruno von Falk lotinantak bere orkestra konposizioetako bat jotzen du pianoz, azalduz nola gerrak esnarazten duen soldadu bat, borrokan hiltzeko frontean. Némirovskyk, ziurrenik, Bachen Gott ist mein König kantata eta Charles Ferdinand Ramuz-en Soldaduaren historia, Igor Stravinsky-ren musikaz, izan zituen pasarte honen inspirazio iturri. Era batera edo bestera, eleberriari jarraitzeko egindako oharretan argitzen zuenez, asmoa zeukan azken amaieran Falken pieza ostera entzungo zen sekuentzia bat idazteko, gerra amaitua zelarik. Taldearengatik hildako pertsona baten istorio tragikoa azaltzen duen neurrian, Bruno von Falken musika pieza jo daiteke Suite frantsesa-ren matrioxkatzat, Némirovskyk zeukan ikuspegiaren adierazle: eleberriaren eta musikaren bide paraleloaz gaindi, ziur da «alemanek, juduek, frantsesek, gizakiek orobat, etsai hilgarri bakarra dute[la]: denak birrintzen dituen Historia». Neurri batean, «ez al daiteke pentsa eleberria ez ote den Brunoren konposizioaren baliokide literarioa, Suite frantsesa izenburuaz»?
Narrazioa
Némirovskyren liburuetan pertsonaien arteko elkarrizketak ohikoak baldin badira, Suite frantsesa eleberrian indar egituratzailea izatera iristen dira; Mikhail Bakhtin-ek «umore estilotzat» definitzen zuena, alegia.
Ahots askotarikoak
«Pertsonaia bakoitza multzotik aldentzen da musika bereizi bat entzunarazita, norberaren “ahots” propioa, mintzatzeko erarekin eta munduaren ikuskerarekin lotua». Pertsonaien ezaugarritzea egiten da, beraz, bakoitzaren mintzoaren bitartez, izan barne bakarrizketa moduan, izan diskurtso zuzenaz emana. Horrela, elkarrizketa batzuetan kontraste bat ematen da aditzera, esate baterako, Montmorteko azpikondesaren hizkera jasoaren eta herriko nekazarien molde arruntaren artean, edo zerbitzariek duten mintzamolde desberdinetan, nagusiei hitz egiterakoan edo elkarrekin mintzatzerakoan.
Suite frantsesa-k leku guztiz nabarmen bat ematen die diskurtso kolektiboei, zurrumurruei eta era guztietako aurreiritziei; horrela, bai Ekaitza ekainean bai Gozo-ren hastapenean, ahots anonimo asko elkar gainjartzen dira, lehendabizi paristarren, gero bussytarren ahotsak, alemanen zain direla. «Iritzi publikoaren estilizazio» hori osagarri da, askotan, pertsonaiaren baten ikuspegi ideologikoarekin (Péricand, Corte, Montmort), aro oso baten giro sozialaren ikuspegia «estereofonia handi» batera eramateko.
Frantziaren hondamendia, beraz, ahots askotarikoen bitartez ikusarazten da eleberrian: pertsonaia bakoitzaren katastrofe pertsonala da hondamendia bera, ikuskera politiko oro baztertuta. Némirovskyren ikuspuntu narratibo askotariko eta aldakorra, noiz barne bakarrizketan, noiz narratzaile orojakile, biderik eraginkorrena da argi eta garbi aditzera emateko zenbaterainoko etena edo arraila dagoen gertakari historikoen eta pertzepzio subjektiboen artean.
Irri
Némirovskyk era komikoan tratatzen ditu ez bakarrik protagonistak —Corte, Langelet, Péricand eta Montmort andreak, Angellier «zuzenean Fielding-en eleberri batetik aterata dirudiena», edo Florence Corte eta Arlette Corail, kosmetikoak eskuratzeko zailtasunak direla eta—, baizik bigarren mailako pertsonaiak ere: lizeoko irakasle bat bere merezimendu akademikoak argudiatzen, goraino beteta dagoen hotel batean gela bat eskuratzearren; edo Perrin andreak alemanei itzultzeko eskatzen gosaritarako plater bat edo ardien ganbela.
Esan daiteke, orobat, munduaren inauteri-ikuspegi bat nagusitzen dela Suite frantsesa-n, azken batean: anbiguotasuna, parodia, desmitifikazioa, ikusmolde groteskoa, patua ukatzea...
Begiratu bat munduari
«Nahi nuke erakutsi mundu baten istorioa arriskuaren aurrean», idatzi zuen Irène Némirovskyk Suite frantsesa-z, nahiz ez zuen nahi izan, inola ere, tesi-eleberri bat idatzi.
Ekaitza ekainean atalaren oberturatik hasita, kataklismoak ageri dira bata bestearen atzetik: haize bortitzak, uhin saldo basatiak, uholdeak, jende olde artegak. Anabasa eta oihanaren legea dira, gainera, arau: pertsonaiak edo dira harrapakinak edo dira harrapakariak ―baita Gozo-n ere―, muturreko egoerak eraman baititu erreflexu basatienetara, bizirik jarraitu ahal izateko: «Izu-ikarak oro deuseztatzen zuen, sen edo gorputza dardarazten duen animalia-mugimendu ez zen oro». Gizakien basatiratze prozesu hori ongi erakusten du Albert katuak, etxebizitza eroso batetik irten orduko aurkitzen baitu gauaren ilunean odolaren eta sexuaren erakarmena. Michaudtarrek uko egiten diote era basati horretan jokatzeari, baina beste pertsonaia guztiengan, heziera onaren eta kristau balioen azal mehea berehala pitzatzen da, gertakarien indarrez. Ekaitza ekainean liburuan moralik baldin badago, hau da: gerra batek goitik behera eraisten ahal du araubide politiko bat, baina ez gizartearen antolaera. Pertsonaien ahultasunak ia lekurik uzten ez dion bitartean heroismoari, klase sozialen arteko gorrotoa ageri da, etengabe, haien arteko harremanetan.
Norbanakoaren gogoak eta grinak tupust egiten dute herriaren xede komunitarioekin. Izan ere, gerrak ezartzen duen muturreko egoeran, erkidegoaren espiritua amu bat besterik ez da, egoismoari aurre egiteko gaitasunik gabea eta, aldi berean, pertsonen barne bulkada itotzeko aproposa. Némirovskyk arimaren urratuak eta izakien edo egoeren anbiguotasuna nahi ditu aditzera eman, guztiaren gainetik. Alferrik da, beraz, bilatzea mezu beti-batekorik, hain zuzen ere, ikusmirak bateratu nahi ez dituen trama batean. Egiturak zentzua hartzen du puntu honetan: diskurtso mailakatuek, iritzi edo ikuspegi kontraesanezkoak diren heinean, gizartearen zatikatzea adierazten dute, hondamendi politikoa; eta horrekin batera, ez dago historiaren irakaspenak ateratzen dituen narratzailearen ahots bateratzailerik.
Frantsesezko argitalpena
Eskuizkribuaren joan-etorrien eta idazlearen zorigaiztoa ez ziren inola ere arrotz izan Suite frantsesa-ren arrakastan: Némirovskyk hil ostean ezagutuko zuen mundu mailako ospea, ez bakarrik eleberri honekin, baizik bere obra osoarekin. Dena dela, aitortu beharra dago, ospearen gainetik ere, Holokaustoak ez bakarrik idazlearen «eleberri juduen» pertzepzioa baldintzatzen duela, baizik haren obra osoarena.
Harrera eta arrakasta
Suite frantsesaren frantsesezko lehen edizioa Pariseko Denoël etxeak egin zuen, 2004ko irailaren 30ean. Edizioak Myriam Anissimov-en hitzaurrea du, Némirovskyren oharrak eleberri sailaren berridazketa eta jarraipen asmoez, eta gutun bilduma bat, Némirovskyk berak, bere senar Michel Epsteinek, bere argitaratzaile Albin Michelek eta bestek idatzitakoak, idazlea deportatu aurretik eta ondotik (1936-1945).
Liburua 2004ko hogei liburu salduenen artean egon zen Frantzian: 200.000 ale saldu ziren lehen bi hilabeteetan, eta beste 330.000 salduko zituen Denoël etxeak Gallimard argitaldariak 2006an kaleratu zuen arte. 2004ko azaroaren 8an, Renaudot saria eman zioten hil ostekotzat Irène Némirovskyri eleberri honengatik, salbuespenez eta epaimahaiaren barruan eztabaida ugari gainditu ondoren, sari hori bizirik diren idazleak ohoratzeko sortu baitzen, literatura garaikidea bizkortzeko asmoz.
Hedabideetan ia aho batez idazlearen sena eta dohainak zalantzan jarri gabe, Josyane Savigneau literatura kazetariak 2004ko azaroaren 9ko Le Monde egunkariaren alean sarien jokabidea salatu zuen, kasu honetan «oroimenaren mozorroz jantzitako marketin operazio bat» egon ote zen. Angela Kershaw-k geroago azalduko zuen eran, ordea, askok uste izan zuten Suite frantsesa Holokaustoari hartutako lekukotasunaren oroimen ariketa soil bat zela, ez benetako eleberri bat. Susan R. Suleiman ikerlariak, berriz, galdetzen zion bere buruari sariaren atzean ez ote zegoen, besteak beste, kalte-ordain bat eman nahia, juduen aurkako jazarpenean nazismoarekin kolaboratutako Frantziaren lotsaren keinu konpentsatzaile bat.
Kritikak gorabehera, 2008rako 38 hizkuntzatara itzulia zegoen eleberria eta beste zenbait hizkuntzatara itzultzeko bidean, eta 1,3 milioi ale salduak zituen, horietatik milioi bat ingelesezko bertsioan. The Times egunkariak eta ingeles liburu saltzaileek «urteko liburu» hautaturik, bi urtez jarraian egon zen The New York Times-en liburu salduenen zerrendan. «Woman of letters: Irène Némirovsky and Suite française» izenburuko erakusketak bisitari ugari bildu zituen, 2008ko irailetik 2009ko abuztura bitarte, New Yorkeko Museum of Jewish Heritage museoan. Pariseko Judaismoaren Arte eta Historia Museoak, berriz, ez zuen erakusketa onartu nahi izan, esanez idazleak ez zuela hainbestean juduen kultura agertzen, baizik gehiago juduen autogorrotoa; azkenean, Pariseko Mémorial de la Shoah erakustokian izan zen erakutsia, 2010eko urriaren 13tik 2011ko martxoaren 8ra bitarte, izenburu honekin: «Irène Némirovsky, “Batzuetan iruditzen zait atzerritarra naizela”».
Suite frantsesa merkatuan sustatzerakoan azpimarra handi bat ipini zen, noski, idazlearen baldintzatan eta zorigaiztoko amaiera tragikoan; horrek asko lagundu zuen, zalantzarik gabe, mundu mailako arrakasta editorial bat izatea. Alabaina, irudi luke Estatu Batuetako publikoa ez ote den sentiberagoa egilearen biografia tragikoarekin; horrenbeste, non Alice Kaplan unibertsitate irakasleak zalantzatan jartzen baitzuen bere herrikideen gaitasuna biografia gorabeheratsu bat ez duen idazle baten obra bat irakurtzeko, eta galdetzen baitzion bere buruari eleberri honek arrakastarik izango ote zuen Irène Némirovsky ez bazuten Auschwitz-en hil.
Kritikaren itzalak
Estatu Batuetan Suite frantsesa-k harrera ezin hobea izan zuen, irakurleen zein kritikaren aldetik, 2005ean. Alabaina, zenbait kritikari berehala hasi ziren idazleari leporatzen eleberrian ez zela pertsonaia judurik agertzen, eta ez zela berariaz aipatzen nazien jazarpena. Hasieran su txinparta huts bat zena sute handi samarra bihurtu zen, alde batetik, Jonathan M. Weiss irakasleak Irène Némirovskyren biografia bat argitaratu eta David Golder eleberriaren itzulpen berri bat kaleratu zirelako; eta, bestetik, une hartan Estatu Batuetan Némirovskyren gainerako liburuak ia guztiz ezezagunak zirelako. 2007an, lehenik Estatu Batuetako eta, jarraian, Britainia Handiko prentsan hotsa zabaldu zen Némirovsky judutartasunaren autogorrotoaren (jüdischer Selbsthaß) eredu bat zela, bai bere bizitzan, bai bere idazlanetan, eta antisemitismo horri zor ziola, hain zuzen ere, bere arrakastaren zati handiena. Ezbaia ez zen Europa osora indar berdinez hedatu, baina, hala ere, luzaroan iraun zuen.
Alabaina, Némirovskyren obra sakon-sakonean aztertua duten adituek beste ikuspegi bat azaltzen dute, orobat. Juduen gaineko estereotipoak itsugarriak gerta daitezke irakurle gehienentzat, gutxiago eta gehiago begi-ninian grabatuta baititugu Holokaustoaren irudi lazgarriak; Némirovskyk, ordea, sotiltasun eta ñabardura handiz erabili zituen estereotipo horiek. Gainera, idazlearen laneko koadernoetan jasotako oharretan, nekez antzeman daiteke antisemitismoaren arrastorik. Irudi luke, hitz batera, Némirovskyk judu nortasuna ez zuela auzitan jarri bera judu zen heinean, baizik zenbait juduren autogorrotoaren lekuko izan nahi zuen neurrian.
Batera zein bestera, ez Suite frantsesa-n, ez garai bertsuan idatzitako Les Biens de ce monde edo Les Feux de l'automne liburuetan ez da judurik agertzen, gai hori berariaz gerorako utzita baitzeukan Némirovskyk, itxaropen lauso bat zuenez bere obrak argitaratzeko (ezizena erabilita, jakina), eta juduen gaia ez izaki, hain zuzen ere, zentsura gainditzeko gairik egokiena, ez bazen juduen aurka eraso egiteko.
2010eko hamarkadaren hasiera arte, mundu anglofonoan Némirovskyren obraz egindako azterketa gehienetan Suite frantsesa aurkezten da Holokaustoaren lekukotasun bortizki etendako bat balitz bezala, esparru historiko, ideologiko edo moral hutsean kokatuta, eta guztiz alboratuta, beraz, eleberriaren balio literarioak eta gertakari historikoen gainean duen begiratu ironikoa.
Lehen bertsioa, 2011
Suite frantsesa 2011n argitaratu zen lehenengoz, Mikel Garmendia Ugartek eta Joxe Antonio Sarasola Arregik egindako itzulpena, Alberdania argitaletxean. Frantsesez 2004an Denoël argitaletxeak egindako edizioa jarraitzen du orpoz orpo: hitzaurre bera, bi eranskinak (Irène Némirovskyren ohar idatziak, eta Gutunak 1936-1945), eta Denise Epsteinen eskerrak, eleberriaren ostean.
La Regrippière
La Regrippière bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Suite frantsesa
Lehen bertsioa, 2011
Itzulpen landua da, jatorrizko giroa xehetasun handiz birsortzen du, eta irtenbide egokiak bilatzen dizkie frantses erlatibozko esaldi luzeei. Karlos del Olmo idazle eta itzultzaileak argitu zuen euskarazko bertsioa lantzeko prozesua berezia izan zela, bi itzultzaile izanik bakoitza zati batez arduratu baitzen; bi eskuren lanak eta «denboraren aurkako borrokak esplika ditzakete irakurleak topa ditzakeen gorabeheratxoak». Dena dela, del Olmoren iritziz, euskal itzultzaileen lanak ongi helarazten dio irakurleari Némirovskyren testuak duen «askotarikotasuna eta harmonia».
La Regrippière
Biztanleria
2007an La Regrippière udalerrian erroldatutako biztanleak 1.470 ziren. Familiak 510 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (50 bakarrik bizi ziren gizonak eta 46 bakarrik bizi ziren emakumeak), 139 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 263 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Suite frantsesa
Lehen bertsioa, 2011
Némirovskyren adituen hari berean, Iratxe Esnaola idazle eta kazetariak Némirovskyren ahotsa nabarmendu zuen, euskarazko bertsioaren iruzkin batean: «[...] kolektiboak (alemaniarrak, frantziarrak) uniformeki blokean ez epaitzeko, haien gaineko iritzi bateratu bat ez emateko saioa ere bada, nahiz egileak maisuki bereizi klase ezberdintasunak dakartzan ondorioak».
La Regrippière
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Suite frantsesa
Bigarren bertsioa, 2022
Eleberriaren bigarren edizio bat kaleratu zen euskaraz, 2022ko azaroan, frantsesez bi urte lehenago agertutako bertsio argitaragabeari jarraituz.
La Regrippière
Etxebizitza
2007an 560 etxebizitza zeuden, 521 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 554 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 521 etxebizitza nagusietatik 440 bere jabearen bizilekua ziren, 78 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 68 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 293 etxek bost zituzten. 430 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 181 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 311 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Suite frantsesa
Bigarren bertsioa, 2022
Lehen edizioaren aldean «Ekaitza ekainean» atalean bakarrik daudenez aldeak, atal horren bertsio guztiz berri bat jaso zuen bigarren bertsio honek, Joxe Mari Berasategik euskaratua. Gainerakoan, «Dolce» atala lehen edizioko bera da, Mikel Garmendiak itzulia. Liburuaren beste atal gehigarri batzuen itzultzaile izan ziren Joxe Antonio Sarasola («Hitzaurrea», «Oharra» eta «Hitzatzea») eta Joxan Elosegi («Eranskina»).
La Regrippière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 937 ziren, horien artean 760 aktiboak ziren eta 177 inaktiboak ziren. 760 pertsona aktiboetatik 721 lanean zeuden (398 gizon eta 323 emakume) eta 39 langabezian zeuden (20 gizon eta 19 emakume). 177 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Regrippière udalerrian 533 unitate fiskal zeuden, 1.500 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.860 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean La Regrippière udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.122 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Magno Alves
Magno Alves de Araújo (1976ko urtarrilaren 13a - ) Brasilgo futbolaria da.
Arremon phygas
Arremon phygas Arremon generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Rhynchoedura mentalis
Rhynchoedura mentalis Rhynchoedura generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Michelbach (Alsazia)
Michelbach Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Michelbach udalerrian erroldatutako biztanleak 321 ziren. Familiak 119 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 51 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 121 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 121 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 104 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 206 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 159 lanean zeuden (85 gizon eta 74 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Michelbach udalerrian 128 unitate fiskal zeuden, 356,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.403 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Polipo
Polipo mukosetan sortzen den handitsua da. Gehienetan sudurrean izaten dira, eta sudurreko hodiak itxi eta infekzioak sortzen dituzte. Beste batzuetan belarrian, sabelean edo hesteetan izaten dira. Batzuetan ez da sintomarik izaten, baina presioa eta hodien itxitura izaten da besteetan polipoen ezaugarria. Behealde zabala izaten dute batzuek; estuak eta luzeak izaten dira bestela, eta mukosaren osagai berberez osatuak dira. Polipoaren gainaldea laua, koskaduna edo gingilduna izan daiteke. Gehienetan ez dira kaltegarriak izaten, baina badaezpada, kirurgia bidez kendu eta aztertu egiten dira.
Elisenda Roca
Elisenda Roca Palet (Bartzelona, 1963ko otsailaren 14a) kataluniar kazetari, telebista-aurkezlea eta haur-literaturako idazlea da.
Kazetari ibilbidea
Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan egin zituen kazetaritza ikasketak. Aurrez Bartzelonako Radio Juventud irratiko Tutti Fruti programan egin zuen lan 17 urte baino ez zituela.
Lehenengo lan serioa Radiocadena Española irratian izan zuen goizeko irratsaioa Ana María Bordasekin batera aurkeztuz. Ondoren Antena 3 Radion hainbat programa aurkeztu zituen, hala nola, Buenas tardes, Viva la gente de Barcelona, El guateque eta Los 33 de antena. 1990an Antena 3 telebistara egin zuen salto eta Los segundos cuentan lehiaketa aurkeztu zuen.
Antzerkia
2006an Woody Allenen Misteriós assissinat a Manhattan antzezlana zuzendu zuen, lan horretan debuta eginez. 2013an T'estimo, ets perfecte, ja et canviaré musikala estreinatu zuen Poliorama antzokian.
Saber y ganar
2021eko abuztuaren 23an Jordi Hurtadok aurkezten duen Saber y ganar programan Juanjo Cardenalen tokia hartu zuen eta galderak egiten dituen off-eko ahotsa da.
Trebušovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1247. urtekoa da.
Portugalgo Irakurketa Errege Kabinetea
Portugalgo Irakurketarako Errege Kabinetea Rio de Janeiroko, Brasilen kokatua dagoen liburutegi eta kultur zentroa da. Barrualdean, Irakurketa Aretoa nabarmentzen da, oro har, estilo neomanuelinoan oso txukun eta apaindua. 350 000 ale baino gehiagok osatzen du liburutegia. Horien artean, portugesezko kulturari buruzko balio handiko lanak daude (besteak beste, Os Lusiaden editio princeps bat, XVI. eta XVII. mendeetako liburu inprimatuak eta hainbat autoreren jatorrizko eskuizkribuak).
Historia
Berrogei eta hiru etorkin portugaldarrek eta errefuxiatu politikoek sortu zuten erakundea 1837an. Garai hartan Brasilgo Inperioko hiriburua zen hiria, komunitate portugaldarraren artean kultura sustatzea zuen xede. Hiriko lehen elkartea izan zen.
Gaur egungo egoitzako eraikina, Rafael da Silva e Castro arkitekto portugesak diseinatu zuen, 1880 eta 1887 artean eraiki zuten Neomanuelino estiloan. Estilo arkitektoniko horrek gogora ekartzen du Portugalgo aurkikuntzen garaian indarrean zegoen estilo -errenazentista oparoa, Portugalgo manuelino deritzona, Portugalgo Manuel I.aren erregealdiarekin bat egin zuelako (1495-1521). Brasilgo Pedro II enperadoreak (1831-1889) 1880ko ekainaren 10ean hasi ziren eraikitzen eta haren alaba Isabelek, Brasilgo printzesa inperialak, 1887ko irailaren 10ean inauguratu zuten, Gaston printzea eta Euko kondearekin batera.
Arkitektura
Belemeko Jeronimoen Monasterioan inspiratutako fatxada Germano José Sallek landu zuen, Lisboako harrian, eta itsasontziz ekarri zuen Rio de Janeirora. Apaintzen duten lau estatuek Pedro Álvares Cabral, Luís de Camγes, Enrique el Navegante eta Vasco da Gama erretratuko dituzte, hurrenez hurren. Fatxadako medailoiek Fernão Lopes, Gil Vicente, Alexandre Herculano eta Almeida Garrett idazleak irudikatzen dituzte, hurrenez hurren.
Barrualdeak ere Neomanuelino estiloari jarraitzen dio estalkietan, liburu eta memorialetarako zurezko apalak. Irakurketa Gelako sabaiak kandelabro bat eta burdinazko egitura duen argizuloa ditu, Brasilgo arkitektura mota horren lehen adibidea. Aretoak ere zilarrezko, bolizko eta marmolezko monumentu ederra du (El Altar de la Patria), 1,7 metroko altuerakoa, eta aurkikuntzen garaia ospatzen du. António Maria Ribeiro urregileak egin zuen Reis & Filhos de Oporto etxean, eta Errege Kabineteak erosi zuen 1923an.
Altzairua
1900az geroztik dago erabilgarri jendearentzat Errege Kabineteko liburutegia, eta Portugaletik kanpoko lusofoi-lanen bilduma handiena du. Estatuko zein atzerriko 350.000 liburuen artean, lan arraroak daude, hala nola Luís de Camlines-en (1572) Los lusiadas de Luís de Camlines-en (1572), Ordenaciones de D. Manuel (1521), Artículos de Cortes y Leys (1539), Verdad eira informaçam das terras Preste Joam, segundo Urtean sei mila titulu inguru jasotzen ditu Portugalek. José Malhoa, Carlos Reis, Oswaldo Teixeira, Eduardo Malta eta Henrique Medinaren pintura-bilduma garrantzitsua ere badago. Egunero, batez beste, ehun eta berrogeita hamar bisitari jasotzen ditu. Iraganeko bisitari ospetsuen artean daude Machado de Assis, Olavo Bilac eta João do Rio izenak.
Errege Kabineteak Vergência Lusíada aldizkaria (seihilekoa) argitaratu eta Literatura, Portugesa, Historia, Antropologia eta Arteak ikastaroak sustatzen ditu, batez ere unibertsitateko ikasleentzat.
Brasilgo Letren Akademiaren historia Errege Kabinetearenarekin lotuta dago, hemen egin baitziren Akademiaren lehen bost saio nagusiak, Machado de Assis buru zela.
Tituluak eta ohoreak
1946ko uztailaren 5ean Kristoren Ordenako ofizial izendatu zuten. 1947ko abuztuaren 19an, Ongintzako Aginduko komendadore izendatu zuten, 1981eko apirilaren 9an, Kristoren Ordenako ohorezko kide izan zen, eta 1990eko uztailaren 13an, Ezpatako Santiagoko Ordena Militarreko ohorezko kide izendatu zuten.
Estables
Estables Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Estables udalerrian erroldatutako biztanleak 152 ziren. Familiak 71 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 144 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 137 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (40 gizon eta 32 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Estables udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 167,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.607 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Estables udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.088 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Galileiita
Galileiita fosfato motako minerala da eta fillowite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Galileiita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Monotrete brevirostris
Monotrete brevirostris Monotrete generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Alia
Alia honakoa izan daiteke:
Rueyres (Lot)
Rueyres Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rueyres udalerrian erroldatutako biztanleak 228 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 123 etxebizitza zeuden, 93 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 93 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (53 gizon eta 35 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rueyres udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 223,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.368 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Rueyres udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 663 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kermadec-Tonga subdukzio eremua
Kermadec-Tonga subdukzio eremua plaka tektonikoen arteko muga konbergente bat da, Zeelanda Berriko Ipar Uhartetik iparralderantz dagoena. Subdukzio eremu horretan daude Hikurangi fosa, Kermadeceko fosa eta Tongako fosa. Subdukzio eremu horretan, Pazifikoko plaka Indoaustraliar plakaren azpian subduzitzen ari da.
Kermadec-Tonga subdukzio eremuak, hegoaldean, trantsizioa egiten du eskuineranzko albo mugimenduko urratze faila batera. Faila hori Ipar Uhartearen hegoaldean dago, eta Hegoaldeko Alpeetako faila deritzo.
Guardabosone
Guardabosone Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Salbatzailearen eliza (Gyumri)
Salbatzailearen eliza (armenieraz: Սուրբ Ամենափրկիչ Եկեղեցի), Armeniako eliza da, Armeniako Gyumri hirian dagoena. Vartanants plazaren hegoaldean dago, Gyumri hiriaren erdigunean. 1858 eta 1872 artean eraiki eta 1873an sagaratu zen.
Guardabosone
Mugakideak
Guardabosonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arremon crassirostris
Arremon crassirostris Arremon generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Salbatzailearen eliza (Gyumri)
Historia
1850eko hamarkadan, armeniar eliza katoliko bat eta greziar eliza ortodoxo bat eraiki ziren Alexandropol-
Gyumri erdigunean. Horretaz irainduta, Armeniako Eliza Apostolikoaren debotoek (hiriko biztanleriaren gehiengoa osatzen zutenak) eliza berri bat eraikitzea erabaki zuten existitzen ziren bi elizateen erdian, itxura handiago eta txundigarria izango zuena. 1858an eraiki zen Tadeos Andikyan arkitektoak gidatua, maisu eta oustabashi bezala ezaguna. 1872an amaitu zen eta 1873an sagaratu. Eraikuntza Alexandropol eta Drampyan familiaren dohaintzei esker burutu zen.
Elizaren diseinua Aniko katedralaren arkitekturatik dator. Hala ere, Salbatzailearen Eliza Ani ko katedrala baino askoz handiagoa da.
Eliza bizirik atera zen 1926ko lurrikaratik. 1930eko hamarkadaren hasieran, sobietar gobernuak konfiskatu zuen eta 1932an kanpandorrea suntsitu zuten. Hala ere, Sobietar agintaldian, eliza eraikina museo bezala erabili zen, eta geroago musika klasikoko kontzertuen areto bezala.
1988ko lurrikara suntsitzailean, Salbatzailearen Eliza oso kaltetua izan zen eta 2002tik aurrera Zaharberritze prozesu oso baten pean egon zen.
Eluanbiko itsasargia
Eluanbiko itsasargia (txineraz:鵝鑾鼻燈塔) Eluanbi lurmuturrean dagoen itsasargia da, Taiwandik hegoalderago, Pingtung konderriko Hengchun hegoaldean. Eluanbi itsasargia Aduanen Zuzendaritza Nagusiak kudeatzen du, eta Ogasun Ministerioaren mende dago, Taiwanen. Itsasargia Ozeano Barearen eta Taiwango itsasartearen artean eraiki zen, Luzon itsasartera begira. Itsasargia urte osoan dago zabalik. "Ekialdeko Asiako Argia" deitzen zaio, bere intentsitatea "boteretsuena" baita Taiwango itsasargien artean.
Quing Inperioa
Hondoratzeak ohikoak ziren Eluanbi lurmuturraren inguruan aro modernoaren hasieran, Qixingyan inguruko arrezifeen eta korronte gogorren ondorioz. Istripu horien aurkako jatorrizko erreakzioak nazioarteko gertakarien mailara igo ziren Roverren eta Ryukyuko konboi baten kasuan, eta horrek AEBen eta Japoniaren inbasioak eragin zituen 1867 eta 1874an. Azken kasuan, Qing dinastiak esplizituki arbuiatu zuen Taiwango uhartean bertakoen esku zeuden eremuen erantzukizuna, kolonizazio japoniarra edo europarra mehatxatzen zuen botere-hutsunea sortuz. Charles Le Gendreren aholkuari jarraituz,, Xiamengo kontsul estatubatuarra (garai hartan "Amoy" bezala ezagutzen zena), Liangjiangeko erregeordea, Shen Baozhen, kostako defentsak eraikitzen hasi zen egoera hobetzeko.
Eluanbiko itsasargiaren eraikuntza Robert Hart diplomatiko britainiarrak egin zuen, Itsas Aduanen Zerbitzu Inperialeko ikuskatzaile nagusiak. Agenteak bidali zituen Kuie Chia Chiaoko buruzagien hegoaldeko lurmuturra erosteko ( t 龜仔角, s 龟仔角, Guīzǎijiǎo ), 1875ean.
Eraikuntza 1881ean hasi zen. Hart-ek, neurri handi batean, Prosper Giquel bezalako ofizial frantsesen alde egin zuen arren, Hartek Eluanbiren lanen eraikuntza John Reginald Harding ingeniari ingelesaren eta WF Spindey arkitektoaren pean jarri zuen. Paiwanen eta beste tribu lokal indigena batzuen nazio-oposizioa gogorra eta iraunkorra izan zen. Egitura uharteko itsasargi armatu bakarra zen, 6 metroko (20 oin) lubaki batez inguratua, kaponerak eta ardien alanbrezko hesiak zituena. Kanoi-zuloz josita zegoen, bere goarnizioak erasoei aurre egin ziezaien. Obrak 1883ko hasieran amaitu ziren eta dorrea apirilaren 1ean jarri zen martxan. Guztira 71.248 dolar mexikar kostatu ziren, 200.000 zilarrezko tael baino gehiago. Dorrerako eta gotorlekurako 5.881£ erabili ziren; 3.223£ argirako eta karkasarako. Gainerako zati handi bat korala inguruko erreka baten inguruan dinamitatzeko eta 52 metroko (170 oin) hormigoizko ontziraleku bat eraikitzeko erabili zen, langileak eta hornigaiak lehorreratzeko; ontziralekua beharrezkoa egin zen, Eluanbiko hondartzetan lehorreratzea zaila izan zelako, olatu handiak zituelako.
George Taylorrek bere lehen urtearen ondoren eraikuntzarekin lagundu zuen, eta bere lehen argiaren zaindari izan zen 1889ra arte. Paiwanekin harreman estuak izan zituen eta haien hizkuntza menderatzera ere iritsi zen, baina 16 soldadu txinatarrek ere babestu zuten alemaniar aginte baten pean. Haren armategiak 18 liberako bi kanoi, bi Gatling metrailadore eta Cohon mortero bat zituen; eta hiru hilabeteko setioa iraun zezaketen janari- eta ur-hornidurak mantendu zituzten. Estazioak sukaldeko langile eta langile talde bat ere izan zuen bertan.
Lehenengo dorreak 15 metroko altuera zuen (50 oin) eta burdinurtuzkoa zen. 6 metroko diametroa zuen (19,5 oin) oinarrian, eta 4 metroko diametroa (12,66 oin) goialdean. Linternak altzairuzko pertsiana birakariak zituen beira eraso batetik babesteko, eta galeriak errifleetarako kanoi-zuloak eta gotorlekuko Gatling metrailadoreetako bat zituen. Atzerriko langileek adreiluzko bungalow zabalak zituzten, eta haien gelak balen aurkako korridoreen bidez konektatuta zeuden 4 m 2ko gotorlekura (40 oin karratu); dorrearen barruan geratu ziren, erasoetan. Txinako langileak gotorlekuan bizi izan ziren une oro, eta sukaldea, armagintza, biltegiak eta lurpekoak mantendu zituzten zisternak
Trenoweth
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Mabe parrokian.
Eluanbiko itsasargia
Japonia inperiala
Sino-Japoniar Lehen Gerran, itsasargia larriki kaltetua izan zen eraso baten ondorioz eta, ondoren, erretiratzen ari zen Qing goarnizioaren sabotajearen ondorioz. Shimonosekiko Itunak Japoniari uhartearen kontrola eman ondoren, funtzionario kolonialek, lehenik, 1898an konpondu zuten itsasargia, eta gero, 1910ean, argi indartsuagoa ezarri zuten. [7]
Bigarren Mundu Gerran, itsasargiak kalte larriak jasan zituen berriz ere Estatu Batuetako bonbardaketen ondorioz.
Txinako errepublika
Itsasargia Txinako Errepublikak berreraiki zuen 1947an. [7] Fresnelen lente indartsu batekin berritu zen 1962an. [1] Inguratzen duen Eluanbi parkea 1982ko abenduaren 25ean ireki zen jendearentzat [11] eta itsasargiak berak hamar urte geroago bisitariak hartu zituen. [1]
Myctophiformes
Ordenak arrain abisalen familia bi besterik ez ditu barnean:
Eluanbiko itsasargia
Txinako errepublika
Eluanbiko itsasargiaren monumentuan, Taiwango 8 ikuspegietako bat bezala, Txinako "Eluanbi" delakoa Wang Xizhiren kaligrafia-estiloaren gainazalean zizelkatuta dago.
Garraioa
Itsasargia 26. Ibilbide Probintzialetik sar daiteke.
Myctophiformes
Generoen bilakaera
Hona hemen zenbait generoen bilakaera:
Uganda meskita nazionala
Ugandako Meskita Nazionala Kampala muinoan dagoen meskita bat da, Kampala auzoan. Afrikako ekialdeko meskita handiena da, non, 2014an, biztanleriaren % 14 musulmana den. 2006an, 15.000 gurtzailerengana iritsi zen, eta beste 1.100 hartu ahal izango ditu galerian, terraza, berriz, 3.500. Muammar Gaddafi Libiako koronelak meskita izendatu zuen Uganda oparitzat eta musulmanen mesedetan. Ugandak meskita asko ditu, baina hau etxe orratz meskita bat da.
Lanolina
Lanolina ugaztun batzuen bilgor guruinek sortzen duten argizaria da, bereziki ardietan aurkitzen da.
Etimologia
Lanolina izena latinezko lana + oleum hitzek osatzen dute eta "artilearen olioa" esan nahi du. Mathias Eugenius Oscar Liebreich fisikari alemaniarrak izendatu zuen 1885 urtean.
Egitura eta ezaugarriak
Kate luzeko gantz azido baten (24 karbono) eta monoalkohol kate luze baten (12-13 karbono) arteko ester molekula izanik erabat hidrofoboa da.
Baselinaren antzeko ehundura du, ezko itxurakoa, horixka, itsaskorra eta usaingabea da. 36 eta 41'5 °C artean urtzen da.
Ekoizpena
Ahari eta arkumearen artileak %15-20 lanolina du. Artilea desengrasatu egiten da lanolina biltzeko. Ardi bakoitzetik 250-300 ml atera ohi da.
Erabilera
Larruazalaren hidratatzaile eta emoliente gisa erabiltzen da baina lanolina gordinak alkoholak izaten ditu eta pertsona batzuetan alergiak eragin ditzake.
Industrialki lubrikatzaile gisa ekoizten da. Marinelek itsasontziak igurzten dituzte marruskadura txikitzeaz gain balanoak ez itsasteko.
Lorea Intxausti
Lorea Intxausti Oregi (Donostia, Gipuzkoa, 2000ko martxoaren 13a) euskal aktorea eta dantzaria da, batez ere Goǃazen telesailaren protagonistetako bat izateagatik da ezaguna, Juneren paperean, Goǃazen 6.0, Goǃazen 7.0, Go!azen 8.0 eta Go!azen 9.0 denboraldietan. Vaya Semanita Xtream-en ere ibilia da eta gaur egun Arte Eszenikoak ikasten ari da.
Bizitza
Axular Lizeoko ikaslea, 2012an Donostia Bakearen eta Giza Eskubideen aldeko Ipuinak lehiaketa irabazi zuen eta 2014an Euskadiko Eduardo Txillida Olinpiada Matematikoan saritua izan zen. Gero Axular Dantza Taldean aritu izan da. Gaztetxo antzerki eskolan ibilitakoa da, Charlie eta Txokolate Fabrika musikala egiteko kastingera aurkeztu ondoren. Ingenieritza Informatikoa ikasten dabil, baita Enpresen Zuzendaritza eta Kudeaketa ere.
Konbinatu nordikoa 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Bakarka malda ertaina/10 km
2022ko Neguko Olinpiar Jokoketako bakarka malda handia/10 km konbinatu nordikoa otsailaren 9an jokatu zen Kuyangshu Zentro Nordikoan eta Zhangjiakouko biatloi gunean. Vinzenz Geiger alemaniarrak irabazi zuen. Berarentzat, hau izan lehen olinpiar domina. Jørgen Graabak norvegiarrak, 2014ko txapeldunak, zilarra lortu zuen. Lukas Greiderer austriarrak brontzea irabazi zuen, bere lehenengo domina olinpikoa ere.
Snooker
Snooker edo Snookerra (artikuluarekin esanez gero, euskaraz) billar joko eta kirol bat da, 19. mendean asmatu zena, eta 20. mendearen amaieran nazioarteko kirol profesional nahiko hedatua bilakatu dena.
Arauak
Sei zulo dituen mahai handi batean (6,7 x 4,9 metro, neurriz) jokatzen da Snookerra.
15 bola gorri daude, eta kolorezko 6, gehi tiro egiteko bola zuria (cue delakoa, jokalariek makilarekin jaurtitzen duten bakarra). Takadak (break direlakoak, zulora doazen tiro onak erreskadan egiten dituzunean) hasten dira beti bola gorriarekin, eta txandaka, gorri eta kolorezkoak sartzen joan behar duzu. Gorria zuloa jausiz gero, ez da berriz irteten; kolorezkoak bai, bakoitza bere posizio zehatzera itzultzen da (puntu hori okupatua badago, arau bitxiak aplikatzen dira). Gorria zuloratzeak puntu bat ematen du, kolorezkoak puntuaketa desberdina daukate: horiak 2, berdeak 3, marroiak 4, urdinak 5, arrosak 6 eta beltzak 7.