Hasdrubal_(Hannonen_semea)
Tunisko gudua
Xantipok, kartagotarren jeneralen triunbiratoak lagunduta, 100 elefante, 4.000 zaldizko eta 12.000 infanteren armada zuzendu zuen -azken horretan Siziliako 5.000 beteranoak eta herritar-milizia ugari zeuden- kartagotarrez gain, eta kanpamentua ezarri zuten erromatarren aurrean, lautada batean. Gune zehatza ez da ezagutzen, baina Tunisetik gertu dagoela suposatzen da. Erromatar armadak, gutxi gorabehera, 15.000 infante eta 500 zaldizko zituen, eta 2 kilometroko distantziara kanpamendu bat ezarri zuen. Hurrengo goizean, bi aldeak batailara joan ziren. Xantipok herritar-milizia punikoa jarri zuen bere formazioaren erdigunean; siziliar beteranoekin eta kontratatu berria zen infanteriaren alboan, alde banatan banatuta; eta zalditeria horien alde banatan berdin banaturik. Elefanteak lerro bakar batean zabaldu ziren infanteriaren erdian. Erromatarrek infanteria legionarioa erdian jarri zuten, ohi baino formazio sakonago eta trinkoago batean. Polibiok, elefantearen aurkako formazio eraginkor bat zela uste zuen, baina, erromatar infanteriaren frontea laburtu zuela dio, alboetatik erasotuak izateko erraztasuna emanez. Infanteria arineko borrokalariak legioen aurrean jarri ziren, eta 500 zaldizkoak alboetan banatu ziren. Agian, Regulok elefanteak bere infanteriarekin zeharkatzea espero zuen, falange kartagotarra erdian garaitzeko eta horrela gudua irabazteko, alboetatik erasoak jasan baino lehen. Borroka kartagotar zalditeria eta elefanteen erasoekin hasi zen. Erromatar zalditeria, etsi-etsian kopuruz gainditua, laster garbitu zuten. Erromatar legionarioek aurrera egin zuten, garrasika eta ezpaten heldulekuak ezkutuetan joz elefanteak uxatzeko asmoz. Erromatar ezkerraren zati batek elefanteen lerroa igaro eta kartagotar eskuineko infanteriaren aurka kargatu zuen. Hau hautsi orduko, kartagotarrek ihes egin zuten haien kanpamendura erromatarrek jazarrita. Erromako indarraren zati hau ziurrenik latindar aliatuek osatzen zuten. Gainontzeko erromatar infanteriak, elefanteekin arazoak izan zituen, euren zaratagatik uxatu ez zirenak, baizik eta bajak eta nahasmen handia sortzen zituztenak. Legionarioetako batzuek, elefante lerroak zeharkatu ondoren, kartagotar falangeari eraso zioten. Baina desordenatuegiak zeudenez modu eraginkorrean borrokatzeko, falangeak tinko iraun zuen. Kartagotar zalditeriako unitate batzuk, orain, bere jazarpenetik itzultzen ari ziren, eta atzealdearen eta erromatar hegalen aurka erasotzen edo fintatzen hasi ziren. Erromatarrak, alde guztietatik borrokatzen saiatu ziren, euren aurreranzko bultzada gelditu zuena. Erromatarrak tinko mantendu ziren, neurri batean, beharbada euren formazio trinkoak estutu zituelako, baina elefanteek euren lerroak suntsitzen jarraitu zuten, eta kartagotar zalditeriak, atzeguardian eta alboetan jaurtigaiak botaz ibilgetu zituen. Orduan, Xantipok, falangeari, erasotzeko agindu zion. Erromatar gehienak, eraginkortasunez borroka egin ezin zutenez, espazio batean metatuta zeudelako, sarraskituak izan ziren. Regulo eta indar txiki bat setiotik irteteko borrokatu ziren, baina jazarriak izan ziren, eta, handik gutxira, bera eta bizirik irten ziren 500 pertsonak amore eman behar izan zuten. Hamahiru mila erromatar inguru hil ziren. Kartagotarrek, euren eskuineko albotik 800 soldadu galdu zituzten, garaitua izan zena; ez dira ezagutzen gainontzeko armadaren galerak. Bi mila erromatar gainbizi izan ziren, kartagotarren zelaian sartu zirenak ezkerreko hegaletik; gudu-zelaitik ihes egin eta Aspisera erretiratu ziren. Hau izan zen Kartagoren garaipen bakarra gudu-zelai garrantzitsu batean. Xantipo, Hasdrubalen eta beste jeneral kartagotarren inbidiaren beldur, bere soldata onartu eta Greziara itzuli zen. Regulo kartagotar gatibutasunean hil zen; ondorengo autore erromatarrek hari buruzko historia bat asmatu zuten, bertute heroikoak erakutsiz preso zegoen bitartean. Erromatarrek flota bat bidali zuten bizirik atera zirenak ebakuatzeko, eta kartagotarrak aurka egiten saiatu ziren. Hermaeum lurmuturreko guduan kartagotarrak guztiz garaituak izan ziren, 114 itsasontzi harrapatu eta 16 hondoratu zituztelarik. Geroago, erromatar flota ekaitz batek suntsitu zuen Italiara itzultzen ari zela, 464 ontzietatik, 384 itsasontzi hondoratu ziren, eta 100,000 gizon galdu , gehienak latindar aliatuak, ez erromatarrak.