cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fontanes (Lot)
Etxebizitza
2007an 252 etxebizitza zeuden, 193 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 237 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 193 etxebizitza nagusietatik 145 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 155 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 93 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 262 ziren, horien artean 195 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 195 pertsona aktiboetatik 175 lanean zeuden (99 gizon eta 76 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fontanes udalerrian 182 unitate fiskal zeuden, 415,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.121 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Symphysanodon pitondelafournaisei
Symphysanodon pitondelafournaisei Symphysanodon generoko animalia da. Arrainen barruko Symphysanodontidae familian sailkatzen da.
Olatz Gabilondo
Olatz Gabilondo Zenitagoia (Bergara, 1999ko abuztuaren 30a) gipuzkoar txirrindularia da. Lasterketa amateurretan maila ona eman ondoren, 2022an debutatu zuen.
Andrzej Żuławski
Andrzej Żuławski (Lviv, 1940ko azaroaren 22a - Varsovia, 2016ko otsailaren 17a) poloniar zinema zuzendaria izan zen.
Andrzej Wajdaren laguntzailea izan zen. 1972an Poloniako agintari komunistek debekatu zuten Diabel izeneko bere bigarren filma zuzendu zuen eta Frantziara joan zen. Han filmak zuzentzen jarraitu zuen eta 1975ean Poloniara itzuli zen. Bere herrialdean lan egiteko zailtasunak aurkitu ondoren, berriro alde egin zuen.
Bere filmak Europako ikusleek estimatu zituzten eta nazioarteko jaialdietan sariak jaso zituzten.
Zeramikoaren Arkeologia Museoa
Atenasko Zeramikoaren Arkeologia Museoa, hiriko aztarnategi nagusienetako bat den Zeramiko hilerri atenastarreko toki arkeologikoan aurkitutako gauzen zati bat erakutsita dauden arkeologia museo txiki bat da.
Zeramikoaren esplorazioa, 1870etik, Société archéologique d'Athènesek zuzendu zuen. 1913tik aurrera, Institutu arkeologiko alemaniarrak jarraitu zuen.
Zeramikoa
Zeramikoko hilerria kokatua izan zen auzoa, Atenasko antzinako hiriko inguruko gune batean zegoen, Atenasko agora eta Dípyloneko atearen artean. Izen hau, Eridano ibaiaren ertzean ezarri ziren buztingileengatik jaso zuen, eta bi zatitan banatua izan zen: harresiz kanpo eta harresiz barne, K. a. V. mendearen hasieran Temistoklesen harresia eraiki ondoren.
Museoa
Museoa, 1937an eraiki zen, H. Johannes arkitektoaren planoen arabera, Gustav Oberlaenderren dohaintza bati esker. 1960ko hamarkadan, Boehringer anaien laguntzak, hedatzea ahalbidetu zuen. 2002an, antzinako eskulturen multzo baten aurkikuntza garrantzitsu bat gertatu zen, Ate Sakratuko kourosa bezala, honengatik, hau erakutsia izateko berriztatua izan delarik.
Kanpoaldean, bi ateetatik berehala, hiriko nekropoli nagusia eta Eleusisera zeraman bide sakratua daude. Museoan erakutsitako aurkikuntzen zati garrantzitsu bat, lurperaketetatik datoz. Hilarri, edalontzi eta hil estatuak dira.
Bildumak, modu kronologikoan antolatuta daude, patio estaliaren aldeak eratzen dituzten lau gelatan, non zenbait hilarri eta hil eskultura erakusten diren. Lehen hiru gelatan, edalontziak erakusten dira, eta, bestean, eskulturak.
Efraín Alegre
Pedro Efraín Alegre Sasiain (San Juan Bautista, Paraguai, 1963ko urtarrilaren 18a) paraguaitar abokatu eta politikaria da. Paraguaiko Errepublikaren senataria eta presidentegaia izan zen Benetako Alderdi Erradikal Liberalarekin aurkeztuta. Gaur egun, alderdiko presidentea da eta berriro ere bere burua presidentegai aurkeztuko du 2018ko Paraguaiko Hauteskunde Orokorretan.
El Cerro de Andévalo
El Cerro de Andévalo Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 296 m-ko altueran eta Huelvatik 80 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 2.522 biztanle zituen 287 km²-tan banaturik.
Aralarko Mikel Deuna (itsasontzia)
Aralarko Mikel Deuna lurrunezko eta zurezko oskoldun arrantzu binakakoa izan zen, Antonio Izagirre ondarrutarrarena. Mutrikun Pedro Manuel Egañak eraikia, Bilbora joan zen Ondarroaren ebakuazioan. Minaketari lanetan jarri zuen Eusko Itsas Gudarosteak (1937ko martxoa) eta D-22 izena jarri (1937/5/12). Bilbo ebakuatzerakoan Santanderrera pasa zen. BIAren agindutara gelditu zen (1937/8/1), minen miaketan esku hartu zuelarik Santander, Gijón eta Avilésen. Azkenik Arcachonen babestu zen (1937/10/24) eta hantxe izan zen gudatea amaitu bitartean. Bere armadoreei 1939an itzuli zitzaien.
Silvia Albert Sopale
Silvia Albert Sopale (Donostia, Gipuzkoa, 1976) aktore, antzerki-zuzendari, sortzaile eta arrazakeriaren kontrako ekintzaile feminista da, Bartzelonan bizi da. Murtziako Arte Dramatikoko Goi Eskolako lizentziaduna da, eta No es país para negras idatzi eta irudikatu du. Lan horrek azaltzen du zer esan nahi duen emakume izateak eta afroondorengo izateak Espainian.
Caltanissettako probintzia
Caltanissettako probintzia (Provincia di Caltanissetta italieraz eta Pruvincia di Caltanissetta sizilieraz) Italiako Sizilia uharteko probintzia da. Caltanissetta hiria da probintziaren hiriburua.
Silvia Albert Sopale
Biografia
Silvia Bubi ekuatoginear baten eta igbo nigeriar baten alaba da. Gurasoak 1974an Espainiara joan ziren, "bizitza hobe bat" bilatzeko, lehenik Mallorcara eta handik Donostiara. Amak erizaintzako laguntzailea izateko ikasi zuen eta aitak zenbait lan egin zituen. Nekeak eta zailtasun ekonomikoen artean, lau seme-alaba izan zituzten; Silvia horietariko hirugarrena da.
Bartzelonan bizi zen artean, 30 urte zituenean, bere oreka aurkitu zuen. Gestalt terapiarekin hasi zen, eta bere buruarekin konektatzen ikasi zuen, eta antzerkiarekiko eta bizitzarekiko maitasuna errekuperatu zuen, munduaren bakearekiko eta bikote maitasuna ere berreskuratu zituen. Teatre Lliure-n hasi zen lanean erregidore bezala eta lehen alaba izan zuen.
Aktore gisa, Itsasoko katedrala - La catedral del mar (2018) telesailean parte hartu zuen  eta Parking Shakespeare konpaniaren L'amansi(pa)ment de les fúries (2019) antzezpenean, Carla Rovirak zuzenduta, William Shakespeare idazlearen Basapiztia otzandua - La fierecilla domada idazlanean oinarrituta.
Kanpo estekak
Silvia Albert Sopale aktorearen elkarrizketa: «Las afrodescendientes sufrimos una doble discriminación», Mundu Beltza - Mundo Negro aldizkarian, 2019. urteko martxoaren 21ean
Neogobius bathybius
Neogobius bathybius Neogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
1648 Shajna
1648 Shajna asteroide gerrikoan aurkitutako 1648. asteroidearen izena da. 1935eko irailak 5ean aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 RF zen. Bere izena Grigory Abramovich Shajnen omenez jasotzen du.
Snina
Snina Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 58,61 km²ko azalera du eta 20031 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1317. urtekoa da.
Real Sociedad 2020-2021
2020-2021 denboraldian Real Sociedad taldea Kopan final-zortzienetaraino eta UEFA Europa Leaguean hamaseienetaraino heldu zen.
Koronabirus pandemiak eragindako egoera zela-eta, aurreko Errege Kopako finala jokatu zuten 2021eko apirilaren 3an Sevillan, Athleticen aurka. Txapeldunak geratu ziren, hirugarren aldiz historian.
Entrenatzailea Imanol Alguacil da, eta presidentea Jokin Aperribay.
Jokalariak
Entrenatzailea: Imanol Alguacil (17-18, 18-Egun)
Estatistikak
Jokalariak guztira: 32
Denboraldiko Hamaikakoa
Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.
Hosenfeld
Hosenfeld Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Francisco Sá (Minas Gerais)
Francisco Sá Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Symphysanodon rhax
Symphysanodon rhax Symphysanodon generoko animalia da. Arrainen barruko Symphysanodontidae familian sailkatzen da.
Udane Bilbao
Udane Bilbao Murillo (2003ko martxoaren 8a) gipuzkoar txirrindularia da. Biorracerren maila ona eman ondoren, 2022an profesionalekin debutatu zuen.
Thamnophis elegans
Thamnophis elegans Thamnophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Camilla Collett
Jacobine Camilla Collett, Jacobine Camilla Wergeland jaiotza-izenez (Kristiansand, Norvegia, 1813ko urtarrilaren 23a - Christiania, egun Oslo, 1895eko martxoaren 6a) norvegiar eleberrigile feminista izan zen.
Biografia
Henrik Wergeland poetaren arreba zen, hala ere, anaiaren aurkaria zen Johan Welhavenez maitemindu zen. Erantzunik gabe geratu zen maitasun hori dago Colletten lehen eleberriaren oinarrian: Amtmandens Døttre (1854-1855, Alkatearen alabak). Adore handiz idatziriko lana da, emakumearen askatasun eta zoriontasunerako eskubidearen aldekoa; aro berri baten hasiera ekarri zuen Norvegiako etikaren historian.
Zona termiko
Zona termikoen identifikazioa garrantzitsua da laborantza hazkundearen azterketan, Bbereziki aldeko urte-sasoian.
Hainbat sailkapen sistema dauden arren, tradizionalena hiru talde handitan banatzea da:
Hiru zonetako ikuspegi oinarrizko edo sinple hau oso zabalduta dago, antzinatik erabili da eta historian zehar aldaketak izan ditu autore desberdinen arabera, gero zona ugari erabili dituztenak. Beste izen batzuk ere erabiltzen dira Lurreko zonak izendatzeko, adibidez zona klimatikoa, baina horrek esan nahi du prezipitazioak bezalako beste parametro batzuek esku hartu ohi dutela; Latitude-zona latitudearen arabera neurtzen bada eta estai termikoa altitudearen arabera.
Martin Gardner
1977ko abuztuan, Scientific American-eko bere zutabean, hautsi ahal izateko milioika urte beharko diren zifratze-gako berria artikulua argitaratu zuen Gardner-ek ("a new kind of cipher that would take millions of years to break"). Bertan, Gardner-ek bere ikerketa-lana eta MIT-ko hiru ikertzaile aurkeztu zituen.
Rivest, Shamir eta Adleman ziren ikertzaileok, konputazio-zientzian espezializatuak eta beren eskutik etorri zen sistema kriptografiko berria, RSA izenekoa (ikertzaileen izenen siglak hartuta).
Pseudozientziaren aurka ere jardun zuen, The Skeptical Inquirer aldizkarian 1983tik 2002ra arte zutabea idatziz (Notes of a Fringe-Watcher) eta Ikerketa eszeptikorako Komitea antolatuz. Haur-literatura ere idatzi zuen. Guztira, 70 liburu baino gehiago argitara eman zuen, filosofia, matematika problemak, paradoxak, kriptografia, buruhausgarriak, Sam Loyd edo Henry Dudeney bezalako autore anglosaxoiren enigma klasikoak... gai harturik.
Bizitza
1914 urtean jaio zen Oklahomako Tulsa hirian, petrolio-enpresaburu aberats baten seme. Chicagoko Unibertsitatean filosofiako titulua eskuratuta, II. Mundu Gerran parte hartu zuen. 2000 urtean hil baitzen, Charlotte Greenwald izan zuen bizilagun 48 urtez. Bi seme, James eta Tom, eta hiru biloba utzi zituen, 2010eko maiatzaren 22an Norman hiriko ospitalean hil zenean.
Revigny
Revigny Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Revigny udalerrian erroldatutako biztanleak 263 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Tongi
Tongi (টঙ্গী) Bangladeshko erdialdeko hiria da. Dhaka bibhagean dago, Dhaka hiriburuaren ondoan, Turag ibaiaren ertzean. 2011n 476.350 biztanle zituen. Bertan egiten da urtero Bishwa Ijtema, musulman suniten erromesaldi jendetsua.
Revigny
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 117 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 120 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 117 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 177 ziren, horien artean 137 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 137 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (67 gizon eta 57 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Revigny udalerrian 120 unitate fiskal zeuden, 272,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.632 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 3 argiketariak.
2000. urtean Revigny udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 43
K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada
K.a. 48 | K.a. 47 | K.a. 46 | K.a. 45 | K.a. 44 | K.a. 43 | K.a. 42 | K.a. 41 | K.a. 40 | K.a. 39 | K.a. 38
Estrilda charmosyna
Estrilda charmosyna Estrilda generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Neogobius caspius
Neogobius caspius Neogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Txangurru betea donostiar erara
Txangurru donostiar erara Donostiako gastronomiaren plater ezagunetariko bat da.
Leonesismo
Leonesismoa Leongo Herria aldarrikatzen duen mugimendua da. Egun, kontzeptua PREPAL (Partido Regionalista del País Leonés), PC-RL (Partíu Carlista'l Reinu de Llión) eta UPL (Unión del Pueblo Leonés) alderdiek babesten dute, azken honen gazte erakundearekin (Conceyu Xoven) batera. Horiekin batera, UPLren gertuko UPSa (Unión del Pueblo Salmantino) eta PAL-UL (Partido Autonomista Leonés - Unión Leonesista) alderdiek ere aldarrikapen bera egiten dute. Talde hauei guzitei leonesista deritzaie.
Txangurru betea donostiar erara
Prestaketa
Hau da David de Jorgek proposatzen duen errezeta: Grilla piztu. Erregosi 45 minututan. tipula + gurina + gatza. Bitartean, txangurruetako oskolak eskuilaz, harraskan. Errailatu tomateak bol batean. Gehitu sueztitzeari brandya eta flambear + tomatea + tomate saltsa + arrain zopa, gisatu 10 minutu. Gehitu arrain-zopa eta irakin. Gehitu txangurruko haragi zuria eta berotu gutxi lehortu ez dadin. Arteztu garaia + piperratu. Sartu betegarria oskoletan + ogi birrindua + gurinezko dadotxoak. Gratinatu kostra gustagarri bat egin arte.
Chemin Vert (Parisko metroa)
Chemin Vert Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 3. barrutian eta 11. barrutian dagoena.
Thamaga
Thamaga Botswanako Kweneng barrutian kokatzen den herri bat da, Gaborone hiriburutik 40 km mendebalderantz.
Herria harri formazio handiz beteta dago, beraietatik nabarmenduena Thamaga Hill izanik.
Biztanlegoaren gehiengoa Bakgatla-ba-ga-Mmanaana tribukoak dira. Azken 20 urteetan ikerketa arkeologiko ugari egin ditu inguruetan California-Berkeley Unibertsitatea eta Botswanako Unibertsitateak eratutako taldeak.
Demografia
Hau da biztanleriaren garapena urteetan zehar:
Macroglossus minimus
Macroglossus minimus Macroglossus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Sabin Arana
Sabin Polikarpo Arana Goiri —edo berak idatzi bezala, Arana ta Goiri'taŕ Sabin— (Sabin Etxea, Abandoko elizatea —gaur egun Bilbo—, Bizkaia, 1865eko urtarrilaren 26a - Sukarrieta, Bizkaia, 1903ko azaroaren 25a) politikaria, ideologo abertzalea, jeltzalea, idazlea eta euskalaria izan zen.
1892 an Bizkaya por su Independencia liburua idatzi zuen. Haren pentsamoldearen oinarriak independentismoa, abertzaletasuna, euskaldun arrazaren garbitasuna, katolizismoa eta euskara garbia izan ziren eta ideia multzo hori Jaun-goikua eta Lagi-zaŕa (JEL) leloan laburbildu zuen. Aranak Bizkaiaren independentzia eskatzen zuen, beste gainerako euskal herriekin batera Euzkadi izeneko euskal herritarren konfederazio edo nazio federalean batzeko. Gaur egun aski ospetsua den eta garai hartan Euskal Herriko gizartean asaldura eragin zuen esaldi berritzailea eta apurtzailea honako hau izan zen:
Euskal Herriko proiektu nazional hura gauzatzeko asmoz, eusko abertzaletasunari ikur, ideologia, alderdi, aldizkari eta esaera eta lelo multzo bat eman nahi izan zizkion: besteak beste, Ikurrina, Euzko Alderdi Jeltzalea eta Euzko Abendaren Ereserkija.
Nikolasa Atxika-Allenderekin ezkondu zen eta ez zuten seme-alabarik izan. Gazte hil zen (38 urterekin), espetxean preso zegoela, Addisonen gaixotasuna hartu baitzuen.
Familia
1865eko urtarrilaren 26an Sabin Polikarpo Arana Goiri gaur egungo Sabin Etxea dagoen solairuan zegoen eraikin batean jaio zen, Abando udalerrian (1872 an, Bilbo hiriko auzo bilakatu zen). Gurasoak Santiago Arana Antsotegi (1823-1883) abandotarra eta Paskuala Goiri Atxa (1824-1887) bilbotarra izan zituen. Sabin gurasoen Abandoko etxean munduratu zen; halere, eraikin hura frankistek eraitsi zuten, eta gaur egun, toki horretan bertan, Sabin Etxea eraikina dago. Garai hartan, Abando eta Bilbo bi udalerri ezberdin ziren: Abando, herritarra (nekazaritzaz gain ontziolek garrantzi handia zuten), 5.000 biztanleekin, eta Bilbo, hiritarra (bertan merkataritza nagusi zen), 20.000 biztanle inguru zituela, gehienak Zazpi Kaleetan bildurik. Bi udalerri haien arteko lotunea Areatzako zubia zen
Cumbres de San Bartolomé
Cumbres de San Bartolomé Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 586 m-ko altueran eta Huelvatik 145 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 485 biztanle zituen 145 km²-tan banaturik.
Sabin Arana
Familia
Garai hartan, Abando udalerrian euskara ohiko hizkuntza zenez, litekeena da Santiago aita elebiduna izatea; dena dela, garai hartako eliteen ohiturei jarraikiz, Arana-Goiritarren etxeko hizkuntza gaztelania izan zen. Hori zela eta, Sabin Aranak euskara nerabezaroan ikasi zuen. Bestalde, familiak fede katoliko sakona zuen; politikari zegokionez, karlismoaren aldekoa zen.
Bigarren Karlistaldia
; ,Bigarren Karlistaldian Santiago Arana karlisten altxamenduaren alde buru-belarri sartu zen. Karlistaldia hasi aurretik, bere ontzioletako batean Ulibarri jeneral karlista ezkutatu omen zuen eta behin matxinada hasita, Santiago Arana Ingalaterrako Londres hiriburura karlistentzako armak erostera joan zen. Nolanahi ere, Abando liberalen eskuetan izanik eta Santiagoren joera politikoa aski ezagunaren ondorioz, ezin itzulirik geratu zen: horren ondorioz, Lapurdiko Baiona hiriburuan babes hartzera beharturik egon zen. Laster, Paskuala Arana eta haien seme-alabak Ipar Euskal Herrira joan eta hainbat gorabeheraren ondoren, 1873an aitarekin elkartu ziren, Sabinek 8 urte zituela. Honrrla bada, gerra hark iraun zuen denbora guztian Arana-Goiri familia mugaz bestalde mantendu zen.
Garai haretako Sabin Arana haurrak oraindik ez zuen euskal nazioaren kontzientziarik, bere burua espainiartzat zuen, muga iragan zuten gainontzeko familia karlisten gisan. Sabinek handik urte askotara Iparraldeko sasoi hura honela gogoratu zuen:
1875ean Arana-Goiritarrak Donibane Lohizunera lekualdatu ziren. Bertan familiako mutiko txikiek irakasle partikularrak izan zituzten: Luisek, nafar apaiz bat, eta Sabinek, arabar ofizial karlista bat.
1876ko urrian Arana-Goiritar ama-umeak Abandora itzuli eta handik hilabete pare batetara Santiago aita lur jota eta gaixorik elkartu zitzaien. Une latz hura Arana-Goiritarren ikuspegitik erabateko porrota zen: liberalak irabazle, foruak suntsituak, karlismoa garaiturik eta alderdi karlista legez kanpo, erlijio katolikoa kolokan eta familiaren egoera ekonomikoa larriki zauritua. Aranatarren zurezko ontziolak ere behea jo zuen, garai hartan metalezko itsasontzien ekoizpena abian jarri baitzen. Nolanahi ere, familiak lanik egin gabe mantendu ahal izateko lain diru gordetzea lortu zuen. Honela, Aranatar familia Abandoko ontziola enpresaburu boteretsua eta prestigiotsua izatetik errentista burges mailara bilakatu zen.
Urduñako ikastetxea (1876-1881)
Abandora itzuli bezain azkar gurasoek 11 urteko Sabin Arana mutikoa Urduñako jesuiten ikastetxera ikastera bidali zuten; bertan 1876tik 1881era bost urtez ikasten ibili zen. Ikastetxe hartara Euskal Herriko herri txikietako jauntxoen semeak joan ohi ziren, hots, gehienak karlisten eta azken gerrako galtzaileen umeak ziren. Ikasle haietako batzuk Sabinen ikaskideak eta etorkizunean Sabinek sortu zuen alderdi abertzaleko kideak izan ziren. Jesuitek ikasleei hezkuntza katoliko eta tradizionala eman ohi zieten, liberalismoaren aurkakoa. Horretaz gain, Sabin Aranak bizi guztirako jesuiten ereduaren marka jaso zuen; horren ondorioz, Jesusen Lagundiaren sortzaile San Inazio Loiolakoa sakonki miretsiko zuen eta, gainera, Urduñako ikastetxean ikasitako logika eskolastikoa sarritan bere pentsamoldeetan islatu zuen.
Sasoi hartako Sabin Aranak aitaren antzera bere burua karlistatzat jo zuen, baina ez karlismoaren ideologia defendatzeagatik, nagusiki erabateko foruzalea zenez, karlismoaren bidez Hego Euskal Herriko foruak babestu eta defendatzeko asmoz baizik:
Azken urtean tisiak jota gaixotu zen: hilko zela ere pentsatu zuten, baina haren osasun egoerak hobera egin eta batxilergoko gainditzeko azken azterketak ohean zegoela eta emaitza onekin amaitu zituen. Handik aurrera, eta haren bizitza osoan, osasun arazoak berriz gertatu ziren.
Errebelazioa (1882)
1881ean, 16 urterekin, Urduñako ikastetxea utzi eta Abandoko jaiotetxera itzuli zen. Tisiaren ondorioak erabat gainditu ez zituenez, medikuek osasuna hobetu zekioin, ikasten segitzea galarazi ziotenez, gurasoen etxean bi urteko atsedenaldian egon zen. Denboraldi horretan Euskal Herriari eta bere pentsamolde politikoari buruzko ideiak zehaztuz joan zen: anaia Luisekin, Bizkaiari buruzko solasaldiak izan ohi zituen, 1882an solasaldi haietako batean Sabin Aranari bizitza betirako eraldatu zion gertakari garrantzitsu bat jazo zen:
Gertaera horren ondoren 17 urteko Sabin Arana gazteak lau hausnarketa nagusi ondorioztatu zituen:
Usadioz Arana-Goiri anaiek izan zuten solasaldi garrantzitsu hura 1882ko Berpizkunde Igandean gertatu zela aipatu ohi da. Hori dela eta, 1932 tik aurrera eta urtero jai egun horretan eta gertakari garrantzitsu haren omenez Aberri Eguna ospatu ohi da.
Gerora, 1893 ko Larrazabalgo hitzaldian jendaurrean aitortu zuen bezala, anaia Luisekin izandako sosaladiaren ondorioz barne gogoeta egin eta handik aurrera hiru helburu edo betebehar egin behar zituela argi eta garbi ondorioztatu zituen:
Euskal Herriko historia eta independentismoan sakontzen
Obra foruzale tradizionalak ikuspegi independentistatik irakurri zituen, usadiozko foruzaleen hitzaldi eta ikuspegiak muturreraino eramanez. Euskal Herriko probintziak jatorriz libreak baldin baziren, eta foruek euskal subiranotasuna inplikatzen bazuten, Aranaren ustez Fidel Sagarminaga bezalako foruzaleak oker zebiltzan arazoa zentralismoaren eta autonomiaren arteko borrokatzat ikustean.
Euskararen ikasketa
Euskara 18 urterekin bere kabuz eta ahal zuen moduan ikasten hasi zen. Helburu horretarako, lehenbizi Pablo Pedro Astarloa eta Willen Jan Van Eys euskalarien hiztegiak eskuratu zituen. Liburuetan ikasitakoa euskaldunei entzunez osatzen zuen, belarria hizkuntzara egiteko. Laster euskaldun berri bilakatu zen; halere, eguneroko hizkuntza gaztelania izan zuen.
Senitartekoen heriotzak
1882an, Joan anaia zaharrena hil zen. Bestalde, 1883ko udan, luzaro osasunez makal ibili ondoren, aita ere zendu zitzaion. Gertaera latz horien ondorioz, Sabin ikteriziaz gaixotu zen eta, etxekoekin batera, Sukarrieta udalerrira atseden hartzera joan zen. Geroago, Urdaibaiko herri hura euren urteroko oporleku izan zen.
Bartzelonako unibertsitatea (1883-1888)
Behin 1883an Sabini medikuek ezarritako atsedenaldia amaitu ondoren, familia osoa Kataluniako Bartzelona hiriburura bizitzera lekualdatu zen. Han, Luis anaiak Arkitektura karrera ikasi eta Sabin Aranak zuzenbide karrerari ekin zion, ez berak hala nahi zuelako, bai ordea amak hala bultzatuta. Aldiz, berak aukeran zientzietako karrera bat, medikuntza edota filosofia karrerak hastea nahiago izango zuen, ez ordea lanbide horietan jarduteko, soilik haiek ikasteko baizik.
Idazlanon asmoa euskara ikasi nahi zuten bizkaitarrei tresna egoki bat erraztea izan zen. Sabinen nahia euskara irakasteaz gain Euskal Herriko historia eta politikari buruzko liburu eta aldizkariak sortzea ere izan zen. Horren ondoren eta aberkideak kontzientziatu ostean bizkaitar guztiak Bizkaiaren independentziaren alde biltzeko helburuz. Garai honetan eta nahiz eta adinez oso gaztea izan, jada bere buruan euskal herritar edo bizkaitar proiektu nazional bat bor-bor zuela suma liteke, nahiz eta proiektu hura egi bilakatzeko oraindik Euskal Herrira itzuli eta bide luzea burutu behar izango zuen.
1888ko otsailean oraindik Bartzelonan zirela, ama Paskuala hil zitzaion. Ama-semeek elkarren artean harreman estua zuten; hori zela eta, haren omenez olerki mindu hau eskaini zion, euskaraz idatzi zuen lehenbizikoa:
Azkenik, Sabinen barne-ezinegonak bigarren aukera hautatu eta bere aberriaren alde lan egitera bideratu zuen. Horren ondorioz,unibertsitateko ikasketak laga — ez zituen sekula serio hartu—, familia osoarekin batera Katalunia utzi eta etorkizunerako proiektu eta egitasmo ugari zituela, Euskal Herrira itzuli zen.
Euskara irakasteko katedra (1888)
1888an Sabin Arana Euskal Herrira itzuli bezain azkar, Bizkaiko Aldundiak diputatu foruzaleen ekimenez, Bilboko institutu probintzialean euskara irakasteko katedra bat sortzea onartu zen. Aldundian gehiengoa liberalek zuten, baina haiek ez zuten halako ekimen pintoresko edo folkloriko bati trabarik jarri. Berez, institutu hartako ikasketa guztiak gaztelania hutsean ziren, baina katedra horren bidez eta ikasle euskaldunek hala nahi izan ezkero, euskara klase bat izateko beta izan zuten.
Xede hartarako, Bizkaiko Aldundiak euskarazko katedrarako irakaslea hautatzeko deialdi publikoa egin zuen. Sabin Arana deialdi hartaz ohartu eta berehala aurkeztu zen, bere ideia abertzaleak zabaltzeko aparteko plataforma zela pentsatu baitzuen. Harekin batera, beste jende gehiagok ere izena eman zuen: ezagunenak, Miguel Unamuno bilbotarra eta Resurreccion Maria Azkue lekeitiarra.
Diputatuek Sabin laster baztertu zuten, ez baitzuen batxiler titulua, baita Unamuno bera ere euskara maila aski apala baitzuen. Azkenik, Resurreccion Maria Azkue hautatu zuten, hiru hautagai horien artean euskaraz ezbairik gabe hobekien egiten baiten: jaiotzez Lekeitio herri euskaldunekoa izateaz gain, Arana eta Unamuno ez bezala, euskaldun zaharra zen.
Erabaki hura jakitean, Aranak Azkueri tratu bat proposatu zion: soldata lekeitiarrak jasotzearen alde eskolak Aranak ematen utz ziezaion. Argi zegoen Aranari diruak bost axola ziola, bere helburua bere ideiak nola edo hala jendaurrean jakinaraztea baitzen. Azkuek ez zuen proposamena onartu: Bilboko euskara irakasle berria bilakatu eta hil arte, kargu hartan mantendu zen. Aldiz, askok diotenez, gertakari hura jazo aurretik, Miguel Unamunok euskaraz zenbait idazlan argitaratu zituen, baina katedra hartako hautaketa gainditu ez izana ondoren Unamunok euskararekiko erakutsi zuen ezinikusia edo mespretxuaren nahiz eusko abertzaletasunarekiko gorrotoaren kausa izan liteke.
Nazionalismoa eta JEL (1889)
Ffamiliaren ondareari esker, lan egin gabe bizi zitekeen, hortaz, indar eta diru guztiak nahi zuenaren alde jarri zituen: Aberriaren aldeko proiektua, horretarako Abandon bere argitalpenak idatzi eta argitaratzen jarraitu zuen. Aisialdiak lagunekin ehizara joan ohi zen, bereziki basurdeak ehizatzera; era horretan, Bizkaiko barnealdea ezagutzeko txangoak ere egin zituen. 1889ko udan, Frantziako Paris hiriburura bidaiatu eta bertako Erakustazoka Unibertsala bisitatu zuen; itzuleran egun batzuetan zehar Vichyko bainuetxean egon zen.
1889an Pliegos histórico-políticos liburuxkaren bigarren zatia argitaratu zuen: hor, garai hartako alderdi guztiekin distantziak markatu zituen: Sabin Arana Goiri ez zen karlista, ez liberala, ez eta foruzalea ere, nazionalista zen. Idazlan horretan nazionalista hitza aurrenekoz aipatu eta idatzi zuen, nagusiki foruzaleengandik desberdindu asmoz. Sabinen ustez, foruzaleak autonomista huts batzuk ziren, ez zuten foruen egiazko ezaugarria defendatzen: Independentzia.
Sabini foru hitza ez zitzaion aski argia iruditzen: haren ordez, Lagizarra erabili zuen. Garai hartako karlista eta foruzaleen lelo Jaingoikoa eta Foruak honekin ordezkatu zuen: Jaingoikua eta Lagizarra (JEL).
Liburuxka hura, aurrekoen antzera, Euskal Herriko gizartean nahiko oharkabean eta inongo ohiartzunik gabe pasatu zen. Sabinek bere idatzietan kezka hura honela aipatu zuen:
Ordu arte Euskal Herriko gizartearen egoera aldatu eta mugimendu politiko berria abian jartzeko gogo bizia zuen. Bestalde, bere idatzietan lider edo buruzagi bokazio edo sena argia ere erakusten du:
Luisburgo
Luisburgo Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sabin Arana
Bizkaia bere independentziaren alde (1890-1892)
1890an Sabin Aranak La Abeja aldizkarian lau istorio abertzale idatzi zituen. Istorio hauek iraganean Bizkaiak Espainiaren aurka izandako kondairazko lau guduei buruzkoak ziren. Une hartan ez zuten arrakastarik izan, baina Sabinek ez zuen etsi eta istorio hauek geroago argitaratzeko gorde zituen.
1892an Bizkaia bere independentziaren alde. Lau Loria Aberkoi. liburuxka argitaratu zuen. Hau aurretik aipatutako lau guduei buruzko istoriez osatutako bilduma bat zen: Arrigorriagako gudua (888), Gordexolako gudua (1355), Otxandioko gudua (1355) eta Mungiako gudua (1470). Istorio erdi-mitiko hauetan bizkaitarrek beren independentzia espainiarren aurka borrokatuz nola defendatu zuten kontatzen da, bai eta Bizkaiko jauna Espainiako errege bilakatzean Bizkaiaren independentziari ekarritako kaltea: Aranaren ustez ordu arte bi estatu desberdin ziren Bizkaia eta Espainiako buruzagia pertsona berbera bilakatzean, Bizkaiko eta bizkaitarrek independentzia galdu baizuten. Aranarentzat konponbidea bizkaitarrek Jaunaren kargua sortu zuten bezala, hura deuseztu eta independentzia berreskuratzean zetzan. Liburu honen amaieran ondorio hau irakur zitekeen:
Lasterrera, Bilboko Euskal-Erria elkarte foruzaleko kide batzuk liburuxka hori interesez irakurri eta Sabin Aranaren pentsamoldearen inguruan gehiago jakiteko asmoa erakutsi zuten. Izan ere, azken hauteskundeetan Euskal-Erria elkarteko buruzagia zen Fidel Sagarminagak emaitza hobeagoak lortu nahian Alderdi Integristarekin aliantza gauzatu zuen, baina Euskal-Erria elkarteko kritikoei euren buruzagiak azken aldian burutzen ari zen politika eta koalizio hura ez zitzaien batere gustatu, Espainia mailako alderdi ultraerlijioso batekin aliatzeak onura eskasa ekarriko ziela uste baizuten.
Foruzale disidente edo kritiko horien buru edo ordezkari nagusia Ramon de la Sota enpresaburua izan zen. Talde kritiko honetako kideak Bizkaiko gizarte industrial berriari lotutako burgesak ziren: merkatariak, medikuak, ingeniariak, arkitektoak... Gehienak bizkaitarrak ziren, baina Gipuzkoako pare bat ere bazeuden. Sota bera Enkarterrietako jauntxoen familia batekoa zen, baina Hego Euskal Herriko foruen galerak boteretik kanpo utzi zuen. Halere, laster bere negozioak sortu eta itsasontzi konpainia handi baten jabe egin zen, honela Espainiar Estatuko aberastasun handienetako baten jabe bilakatu zen. Baina ez zuen orduan boterean zegoen elite liberalarekin elkartu nahi, aldiz Cánovas del Castillok eta Hego Euskal Herriko liberalek diseinatutako sistema oligarkikoa hautsi eta aurreko foru antolaketa edo antzekoa berreskuratu nahi zuen. Hasiera batean talde hau Sagarminagaren Euskal-Erria elkartera gehitu zen, baina honen ezgaitasuna eta Alderdi Integristarekin gauzatutako aliantza ikusirik elkartea utzi zuten.
Talde foruzale kritiko honek alderdi berri bat sortzeko asmoa zuen, hor Sabin eta Luis Arana-Goiri eta haien pentsamolde nazionalista berria toki eta une egokian agertu ziren. Sotaren taldeari Bizkaia bere independentziaren alde liburuxkan irakurritakoa gustatu eta Sabin Aranari afari bat eskeintzea erabaki zuen.
Larrazabalgo otordua (1893)
1893ko ekainaren 3an Bilbo aldamaneko Begoñako Larrazabal baserri-txakolindegian bat egitera elkartu ziren. Euskal-Erria elkartearen talde kritikoko gonbit egileen burua Sota zen, bestaldetik 28 urteko Sabin eta Luis Arana Goiri anaiak dozena bat inguru adiskiderekin hitzordura azaldu ziren.
Gerora, Sabin Arana azaroaren 19an Engrazio Aranzadi Kizkitzari gutunez ekitaldi harren aurre prestaketei buruz oroituaz honela mintzatu zitzaion:
Honela bada, gonbidatuak afari-meriendan jan-edanean hasi aurretik Sabin Aranak gerora Larrazabalgo hitzaldia deituko zena eskeini zien. Hitzaldi harren sarrera honako hau izan zen:
Hitzaldiaren lehenbiziko herenan Bizkaiko historiari buruz mintzatu zen, bere arabera Espainiak Bizkaia zapalduta duela aipatu zuen, kondoren garai hartan Bizkaiko Aldundian ordezkatuak zeuden liberalak, kontserbadoreak, monarkikoak, errepublikarrak kritikatu eta espainolistak izatea eta Bizkaiaren aurka ekitea leporatu zien, kritika horien jomugan foruzaleak barne zeudelarik. Hitzaldiaren honako zati honetan Espainiak bere Aberria inbaditu zuela ere aipatu zuen:
Laster, harriduraz beteriko entzuleei elkarte abertzale bat sortzeko asmoa zeukala azalduarazi zien:
Hitzaldia amaitu bezain laister, bertaratutako batzuk hitzaldian esandakoa onartu eta beste batzuk ixilik gelditu ziren. Ramon de la Sotak Sabin Aranari zorionak eman eta berehala burua makurtuz entzundakoaz pentsakor jarri zen. Jan-edanean hasi bezain pronto mahaikideen desadostasunak azaleratzen hasi ziren. Bapatean, Ramon de la Sotaren taldeko kide batek hitzaldian aipatutakoa Euskal-Erria elkarteak jada defendatzen zuela esan zuen, Sabin Aranak ez zuen ezer erantzun, baina afarian zeuden gainerakoak Euskal-Erria elkartearen aurka mintzatzen hasi ziren. Honela, giroa berotzen eta gaiztotzen hasi zen, mingainek bihotzek sentitzen zutena aipatzen hasi eta dena nahasten joan zen. Hori gutxi ez balitz, kanpotik Euskal-Erriko bi kide txakolindegi barnera sartu ziren, haietako bat mozkorturik zegoelarik, eta eztabaidan parte hartu zuten. Azkenik, begirada guztiak Arana-Goiri anaien gain jarri ziren, eta biek bertaratutakoei Euskal-Erria elkarteak Sabinek hitzaldian esandakoaren aurkakoa defendatzen zutela frogatzen saiatu ziren: españolismoa eta liberalismoa. Eztabaidaren erdian esaldi hauek entzun ziren:
Gauzak honela, jada giroa puri-purian zegoen, Sabin eta Luis Aranak, euren adiskideak ziren hiru edo lau ez beste hamabiren bat pertsonen erasoen aurka defendatzera behartuak egon ziren, gainera euren adiskideek ez zituzten ez defendatu ez erasotzen, baina Sabinen arabera tarteka estabaida bor-bor zegoela bi anaien azalpenak oztopatu egiten omen zituzten, haietako batzuk ere liberalak zirelako. Adiskide haietako salbuespen bakarra Ziriako Llodio izan zen, hau gerora nazionalismora bilakatu eta Euskeldun Batzokijako presidente-ordea izango zen.
Mahaian zeudenak hamabi edo hamalau ziren, hauei sartu berri zirenak gehitu ezkero denera hemezortzi ziren. Sabinek bere Aberriarentzat katolizismoa aldarrikatzen zuela aipatu zien, bai izaera politiko nahiz zibilarengatik, oinarriz katolikoa baitzen. Une honetan Ramon de la Sota eta bere kide nabarmenenak eztabaidatik atera ziren. Aldiz, mozkorturik zegoen Euskal-Erria elkarteko kidea Arana Goiri anaiak iraintzen hasi zen, eta gutxi falta izan zen Sabin eta Luis Arana denekin mutur joka hasteko. Azkenik, Sabin eta Luis Arana anaiak zutitu eta Bilbora jeistea erabaki zuten.
Egun hartan, hitzaldia eman eta eztabaida guzti horien ondoren, Sabin Aranak ez zuen lortu bertaratutako Ramon de la Sotaren taldeko kideak konbentzitzea, gainera Arana eta Ramon de la Sotaren elkarlan saioak hark porrot egin zuen. Hurrengo hilabeteetan bien arteko kontaktu informalak mantendu ziren, baina bakoitzak bere kabuz bere ibilbidea egiten jarraitu zuten. Handik urte askotara Manu Egileorrek honela deskribatu zuen Sabin eta Luis Aranaren gaur hartako etxerako itzulera:
Bizkaitarra
Sabin Aranak ez zuen amore emateko inolako asmorik, Ramon de la Sota edo bera gabe aurrera segi eta bere ideiak zabaltzeko bidean nekagaitz jarraitu zuen. 1893ko ekainaren 8an, Larrazabalgo hitzaldiaren porrota jazo eta sei egun besterik igaro ez zirela, Sabin Aranak Bizkaitarra panfletoa kaleratu zuen. Aurreneko ale honetan euskara nahiz gaztelaniazko bertsioa zuten bi artikulu politiko argitaratu ziren. Bi hilabete beranduago beste ale bat argitaratu zuen, zenbaki gehiago atera eta 1894ko urtarrilean hilabetekari bilakatu zen, gero hamabostekaria eta zenbaitetan astekaria izatera ere iritsi zen. Bizkaitarra historiako eusko abertzaletasunaren ildoa zuen lehenbiziko aldizkaria bilakatu zen; han, Sabin Aranak propaganda abertzalea egiten zuen.
Sanrokada
1893an Espainiako German Gamazo ogasun ministro liberalak espainiar probintzietako aberastasunean aldaketa bat egon zela arbuiatuta, Hegoaldeko lau euskotar probintzietako kupoa aldatzeko berrikuspen berri bat burutzeko asmoa azaldu zuen, honen azken helburua Hego Euskal Herriko aldundiek Espainiako Estatuari ordaintzen zioten diru kopurua igotzea zen.
Ondorioz, 1893-1894 bitartean Hego Euskal Herrian protesta foruzale biziak jazo ziren. Hego euskal herritarrek foruak galtzea gutxi ez, eta orain Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako ekonomia ituna eta Nafarroako ekonomia hitzarmena arrisku larrian ikusi zituzten. Honela, arazo ekonomiko eta politiko honek lau probintzietako jendea elkartu eta Laurak Bat lelopean mobilizatu egin ziren. Bitxikeria gisa, Gamazoren neurria Hego Euskal Herriko liberalei ere ez zitzaien gustatu, honela mobilizazio kanpaina handi bat prestatu eta laster foruzaleek euren eskakizunak egiteko aprobetxatu zuten.
Lau probintzien elkartasun giro honetan Iruñeko Orfeoia Bilbora kontzertu batzuk ematera joan eta han ongietorri bero bat eman zioten. Bizkaiko zenbait alderdik nafarrei Gernikan bazkari-omenaldi bat eskaini zieten.
Bazkari-omenaldi hau 1893ko abuztuaren 16an ospatu zen, Gernikako santu zaindaria den San Roke egunean, hortaz udalerria jai giroan eta jendez gainezka zegoen. Bazkarian nafarrak, bizkaitarra eta kataluniar batzuk ere bildu ziren. Garai hartan ohitura zen legez Gernikar Elkartea eta Elkarte Tradizionaleko balkoietan Espainiako bandera bana zintzilikatu ziren. Bazkaria hartan dozena bat erdi bizkaitar nazionalistek denen artean zalaparta handiena ateratzen zutenak ziren, honela une jakin batean norbaitek oihu bat bota zuen:
Berez, oihu hura ez zen oihu abertzale bat, bai ordea oihu antizentralista bat, hortaz ziurrenik foruzale batek emana. Giroa berotzen joan eta bapatean norbaitek, ziurrenik Luis Arana Goirik honako hau oihu hau erantsi zuen:
Gertaera guzti hauei Sanrokada izenez deitu zitzaien eta Bizkaitarra aldizkariak euren berri eman zuen.
Gaztazkak ez ziren hor amaitu, Abuztuaren 27an Donostiako Udal Bandako zuzendariak jendeak jotzeko eskatutako Gernikako Arbola ereserkia jotzeari uko egin, eta ondorioz Espainiako presidentea zen Sagastaren aurkako manifestazio bat jazo zen, bertan Guardia Zibilak tiroz hiru lagun hil zituen. Handik hilabetera, Azkoitian ospatutako Euskal Lore jokoetan Grazien Adema Zaldubi olerkari lapurtarrak Zazpiak Bat leloa aldarrikatu zuen.
Gamazada
Bienbitartean, Espainiako Gamazo ogasun ministroak bere asmoekin aurrera jarraitzen zuen: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako aldundi liberalek Espainiar Estatuarekin negoziazioak burutu eta azkenik Gamazorekin adostasun batetara ailegatu ziren: Espainiako Estatuari diru gehiago ordainduko zioten, baina Gamazok hasieran eskatzen zuen diru kopurua baino txikiagoa ordainduko zuten. Aldiz, Nafarroako Aldundia berean tinko mantendu zen, hortaz Nafarroa osoan protesta eta manifestazio ugari jazo ziren, azkenean Gamazok amore eman eta dimititu beharra izan zuelarik. Gertakari guzti hauei Gamazada deitu zitzaien.
1894ko otsailaren 18an Nafarroako Castejón udalerrian lorpen hura ospatzeko ekitaldi edo manifestazio masibo eta erraldoi bat antolatu zen. Hori dela eta, Arana Goiri anaiak eta abertzale talde bat zekartzan tren berezi bat Bilbotik Iruñera ailegatu zen. Arana anaien talde abertzale hau manifestazio hartara batu eta bizkaitarrek nafarrenganako elkartasuna adierazten zuen honako esaldia zeraman pankarta ondo zuri eta hizki gorriduna erakutsi zuten:
Pankarta hura, aurretik eta gau batez Iruñeko Cafe Iruñan diseinatu eta Estanislao Aranzadi nafar diputatuaren Juana emazteak josi zuen.
Aipatzekoa da, manifestazio hartara bertaratu zen bizkaitar abertzaleen ordezkaritzako kideek haritz hosto orlegi eta lokarri zuri-gorriz osatutako ikurrak zeramatzatela.
Manifestapen hartara Euskal-Erria eta Bilboko Zirkulu Integrista elkarteak ere bertaratu ziren. Nafarroako Aldundiak Sabin Aranari gonbidapena luzatu eta hark nafar aldundiei aurrean honako hitzaldi hau zuzendu zien:
Sabin Arana eta xenofobia (1894)
Sabin Aranaren lehen urteetan espainiarren aurkako hainbat idatzi ezagun egin zituen Bizkaitarra aldizkarian. Gerora, eta batez ere espainiar komunikabideen aldetik arrazista deitu baldin badiote ere, badirudi gauza ez dela hain sinplea. Izan ere bakarrik espainiarren aurkako jarrera oldarkorra dauka eta gainera garai horietako gizartearen gehiengoak antzeko iritzia zuen. Gainera, idatzi horiek egin eta gero nahiz eta errepresio latzak jasan, bere ideiak gehiago entzutea eta errazago zabaltzea lortu zuen.
Gaur egun, euskal etniaren aldeko gizona zela esanez, errazago ulertzen da bere pentsamendua. Aldi berean, katolizismo sutsuaren aldetik, antiinperialista eta Jainkoaren aurrean gizaki guztiak berdinak zirela esaten zuen. Gaur eguneko hainbat historialarien iritzirako, bere idatziak garaiko emigrazio uholdearenganako beldurra eta bere jarrera kontserbadoreari egotzi ahal zaizkie.
Ondorioz, xenofobia hizkera duten beheko bere idatzi hauek, goian idatzita dagoena ahaztu gabe baloratu beharko ziren.
Euskeldun Batzokija eta Ikurrina (1894)
Arana anaiek Bilboko Posta kaleko 22. zenbakian, Dorre kalearen izkinan eta Done Jakue katedralaren alboan, euren elkartea sortzeko egoitza egokia topatu zuten, leku hura Areatzako parkearen ertzean zegoen, hiriaren erdi-erdian. Elkarte hau ez zen alderdi politiko bat, bai ordea garai hartan puri-purian zeuden britainiar usadioko klub edo biltoki bat. Bertan Bizkaitarra aldizkariko ideiak onartzen zituzten pertsona edo kideak bildu ahalko ziren.
1894ko uztailaren 14an, larunbata, arratsaldeko seietan elkarte hau Euzkeldun Batzokija izenez formalki inauguratu zen. Irekiera ekitaldian egoitza honetako balkoian elkarteko bazkiderik zaharrena zen Ziriako Iturri karlista ofizial ohiak bandera berri bat zintzilikatu zuen: Ikurrina. Aurretik, Sabin eta Luis anaiek bandera hau Bizkaiko ikur izateko diseinatua zuten, hau diseinatzeko unean beren ohiko lema politikoan inspiratu ziren: Gurutze zuriak Jainkoari erreferentzia egiten zion, gurutze orlegiak Lege Zaharra eta Gernikako Arbolari, eta hondo gorria Bizkaiko armarritik hartu omen zuten.
Igandean, uztailaren 15ean, Begoñako basilikan meza bat eman zen, behin hau amaitu eta kanpoan zeudela elkarte berri hartako bazkideek Gernikako Arbola abestu zuten, ondoren egoitzara joan eta bertan aurreneko Batzar Orokorra burutu zuten. Honetan, Sabin Arana Zuzendaritza Batzordeko presidente edo Batzokiko buru hautatu zuten. Hura amaitzean, txistulari talde bat balkoira atera eta beheran zegoen jendea asaldatu zuen, lehenengoan, Udal Bandak Arenalen musika joko zuela espero baizuten. Festa gau osoan luzatu zen, eta gainera San Inazio egunean ere jaia berriz errepikatu zen, ondorioz bizilagun bat ernegatu eta elkartearen aurka zalaparta edo iskanbila sortzeagatik salaketa bat jarri zuen. Elkarteari "abestu, atabala jo eta lurzorua ostikatzeagatik" 500 pezetako isuna ezarri zitzaion. Salaketa hura Sabin Aranaren lehenbiziko espetxeratzearen arrazoia izango zen.