cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fresquiennes
Etxebizitza
2007an 402 etxebizitza zeuden, 381 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 20 hutsik zeuden. 396 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 381 etxebizitza nagusietatik 329 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 259 etxek bost zituzten. 314 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 131 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 234 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 713 ziren, horien artean 532 aktiboak ziren eta 181 inaktiboak ziren. 532 pertsona aktiboetatik 494 lanean zeuden (261 gizon eta 233 emakume) eta 39 langabezian zeuden (16 gizon eta 23 emakume). 181 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 77 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fresquiennes udalerrian 384 unitate fiskal zeuden, 1.055,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.923 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Fresquiennes udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 990 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Club Deportivo Arnedo
Club Deportivo Arnedo futbol talde errioxarra da, Arnedo herrikoa.
Historia
1949. urtean sortu zen C.D. Arnedo eta Nafarroako Futbol Federazioan inskribatu zen. Hasierako ekipazioa urdina eta granatea izan zen. 1979-80 denboraldian hirugarren mailara igotzea lortu zuen aurrenekoz. 1980. hamarkadan 3. mailan izan zen eta hainbat alditan jokatu zuen Errege Kopan, aipagarriena 1987-88 denboraldia izan zuen, Tudelano eta Lugo garaitu eta 4. itzulian Hérculesek kanporatu zuen. 1991-92 denboraldian hiru itzuli jokatu zituen eta Valencia CF izan zen kaleratu zuena, etxean 0-6 galduta eta Mestallan 6-1 galduta.
2021-22 denboraldiko berrantolaketan 3. maila RFEF-n kokatu zuten eta txapelketa irabazi ondoren mailaz igo zen. 2022an Osasuna taldearekin Errege Kopako 2. itzuliko kanporaketa jokatuko du.
Datuak
2023-24 barne:
Florac
Biztanleria
2007an Florac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.909 ziren. Familiak 832 ziren, horien artean 320 pertsona bakarrekoak ziren (148 bakarrik bizi ziren gizonak eta 172 bakarrik bizi ziren emakumeak), 236 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 208 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 68 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.426 etxebizitza zeuden, 854 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 432 bigarren erresidentzia ziren eta 141 hutsik zeuden. 962 etxeak ziren eta 432 apartamentuak ziren. 854 etxebizitza nagusietatik 456 bere jabearen bizilekua ziren, 341 alokairuan okupaturik zeuden eta 56 doan lagata zeuden; 25 etxek gela bat zuten, 79 etxek bi zituzten, 182 etxek hiru zituzten, 237 etxek lau zituzten eta 330 etxek bost zituzten. 466 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 437 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.189 ziren, horien artean 857 aktiboak ziren eta 332 inaktiboak ziren. 857 pertsona aktiboetatik 773 lanean zeuden (400 gizon eta 373 emakume) eta 84 langabezian zeuden (36 gizon eta 48 emakume). 332 pertsona inaktiboetatik 125 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 139 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Florac udalerrian 847 unitate fiskal zeuden, 1.793 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.991 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 198 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 51 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 26 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 63 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 10 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 16 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
Guadalupe
Guadalupe Espainiako toponimo bat izan zen jatorrian, baina gaur egun mundu osoan hedatutako izen bat da, lekuena, pertsonena nahiz beste askotariko gauzena. Arabierazko wadi eta latinezko lupus izenetatik dator, hau da, otsoen ibaia. Oraindik ere izen hori du Extremaduran dagoen Guadalupe ibaiak.
Erlijioa
Katolikoek gurtzen duten Andre Mariaren deituretako bat da.
Alestes macrophthalmus
Alestes macrophthalmus Alestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Theodor Schwann
Friedrich Theodor Schwann (Neuss (Alemania), 1810eko abenduaren 7a - Kolonia (Alemania), 1882ko urtarrilaren 11) prusiar naturalista, fisiologo eta anatomista izan zen. Jakob Schleidenekin batera teoria zelularra formulatu zuen zientzialari alemaniarra izan zen eta, horretaz gain, berezko sorkuntza, digestio gastrikoa, hartzidurak eta nerbio-zuntzak aztertu zituen. Azken hauetan, Schwannen zelulak deskribatu zituen eta ekarpen ugari egin zizkion histologiari.
Biografia
Theodor Schwann Neussen jaio zen, Düsseldorfetik gertu dagoen alemaniar hiri batean, 1810eko abenduaren 7an.
Ikasketak Bonn, Würzburg eta Berlingo Humboldt Unibertsitatean egin zituen eta, 1834an, graduazioa lortu zuen, bere doktoretza tesian -De necessitate æris atmosphærici ad evolutionem pulli in ovo incubato - oilaskoaren enbrioiaren arnasketari buruzko tesia landu zuelarik. Johannes Müller fisiologoa ezagutu zuen eta bere esperimentuekin lagundu zion.
Schwannen ekoizpenen gehiengoa gaztaroan izan zen, 29 urte besterik ez baitzituen, 1839an Mikroskopische Untersuchungen über die Übereinstimmung in der Struktur und Wachstum der Thiere und Pflanzen (Animalia eta landareen estruktura eta garapenaren konkordantziaren gaineko ikerketa mikroskopikoak) lanaren zati zen Theorie der Zellen formulatu zuenean.
Abducens nerbio
VI.bikote kraneala, abducens nerbioa edo kanpoko nerbio begi eragilea nerbio motor purua da.
Nerbio horren funtzioa begiaren giharreria estrintsekoaren osagaia den kanpoko muskulu zuzena inerbatzea da. Muskulu hori kitzikatzean begi globoa kanporantz biratzen da, begiaren urrunketa ahalbideratuz.
Abducens nerbioaren nukleoa entzefalo enbor reko zubiaren erdi-behealdean kokatzen da. Nukleo motor somatiko orokorra da. Aurpegi nerbioa ren zuntzak bere nukleotik irten eta abducens nerbioaren nukleoa inguratzen dute  aurpegi nerbioaren kolikulua edo Teres sortuz, 4.bentrikulua ren zoruan erdialdeko goragunea ren azpian ikusi daitekeena.
Borondatezko bide, bide sentikor orokor nahiz beste begi nukleo eragile ekin erlazionatzen da. Gainera, erdialdeko luzetarako faszikulua ren bidez (ELF) koklea zuntz eta ikusmen zuntzekin ere konektatzen da. Horrez gain, goiko kolikulu tik irteten den tektu-erraboil traktua ren zuntzak jasotzen ditu. Kortex-nukleo zuntzak, bide piramidal ean zehar doazenak, entzefalo enborrean askatuko dira abducens nerbioaren nukleoan eragiteko (zuzenki edo ez-zuzenki, erretikulu fomazioa n eraginez). Kortexaren eragina, nukleo honen kasuan, kontralaterala da; hau da, garun hemisferio batek kontrako aldeko nukleoan eragiten du. Hori dela eta, lesio zentrala egotekotan kaltea kontrako aldean nabarituko da.
Abduces nerbioaren zuntzak bere nukleotik irten eta erraboil etik ateratzen dira zubi-erraboil ildoa ren erdialdetik, erraboil piramide en goitik. Bere ibilbidean arteria laberintikoa rekiko aurre-behealdean kokatzen da, batzuetan aurre-beheko garun arteria ren aurrealdetik pasako da. Nerbioak atzeko hobi kraneala inguratzen duen dura mater ra zeharkatzen du eta hezur tenporala ren harkaitzaren erpinean kokatzen da. Hortik barneko arteria karotida ren kanpoaldetik pasa eta arraildura esfenoidal ean Zinn eraztun tendinotsua ren barnetik sartzen da orbita zulora, III.gara nerbioa ren azpialdetik. Horrela, kanpoko muskulu zuzenaren barnealdeko aurpegira iristen da.
Patologia
Nukleo edo nerbioa kaltetzekotan alde berdineko begiaren kanpoko muskulu zuzena ez da kitzikatzen. Ondorioz, begia erdialderantz desbideratzen da eta ikusmen bikoitza izango du.
Arazoa konpontzeko nerbioaren lesioa eragiten duen kausa erradikatu behar da.
Erreferentziak
Irudiak (anatorama): https://www.ehu.eus/eu/web/anatorama/home
Gaztelerazko wikipediako orritik itzulia.
Theodor Schwann
Biografia
Johannes Müllerren eraginpetik irten zenean, bere produktibitatea ia erabat amaituta geratu zen: behazunari buruzko argitalpen bat besterik ez zuen egin. Irakasle bikaina zen, kontzientziaduna, bere ikasleek maitatua eta estimatua.
Fisiologia eta anatomia
1829an, Berlingo Unibertsitatean zegoela, Johannes Müller fisiologoa ezagutu zuen Bonnen eta harreman handia izan zuten Belgikara iritsi arte. Urte horietakoak dira Schwannen lorpenik handienak. Johannes Müllerrekin lanean hasi eta gutxira, bere lehen arrakasta lortu zuen. Zientzialariak, urdaileko estalkien erauzkin batzuetatik abiatuz, digestioan, azido klorhidrikoa ez zen beste faktore bat lanean zebilela frogatu zuen, liseriketaren erantzulea ez zela azido klorhidrikoa. Bi urte geroago, berriz, 1836an, pepsina deitu zion printzipio aktiboa bakantzea lortu zuen. Hori zen liseriketaren erantzulea.
1834 eta 1836 urteen artean, berezko sorkuntzaren kuestioa egia ala gezurra zen frogatzeko esperimentuak gauzatu zituen. Bere metodoa, esterilizatutako (irakindako) salda bat beirazko tutu luze batean aire beroarekin bakarrik jartzean oinarritzen da. Mikroorganismoak antzemateko ezintasuna eta aldaketa kimikorik (usteltzeen) eza izan ziren lorturiko emaitzak. Berezko sorkuntzaren ideia faltsua zela konbentzituta zegoen.
1836an, Berezko sorkuntzaren teoria atzera bota nahian ari zela, azukrearen hartzidura eragiten zuen legamia aurkitu zuen .
Johannes Müllerrek proposaturiko gihar-uzkurdurari buruzko ikerketari ekin zion. Bertan, hestegorriko gainaldeko gihar ildaskatuak aurkitu zituen. Gainera, nerbio zuntz periferikoak estaltzen dituzten zelulen estalkiak ere aurkitu zituen. Nerbio-sistema periferikoko glia zelulak aurkitu zituen, bere omenez Schwannen zelula deitzen direnak.
Teoria zelularra
Baina sona handiena eman ziona Teoria zelularraren formulazioa izan zen. Jakob Schleidenek landare zelulak deskribatu zituen eta anatomiarentzat gakoa izango zen teoria zelularra proposatu zuen. Schawannek froga berdinak egin zituen animalia ehunekin eta, zelulen existentzia frogatzeaz gain, enbrioi goiztiarren etapetako ehun helduen garapena azaldu zuen.
1838an, teoria zelularra aurkeztu zuen, sakonago oraindik 1839an argitaraturiko Mikroskopische Untersuchungen über die Uebereinstimmung in der Struktur und der dem Thiere Wachstum und Pflanzen (faunaren eta floraren hazkuntzen arteko berdintasunen inguruko azterketa mikroskopikoak) lanean.
Schwann berak esan zuen bezala, lan honek animalien eta landareen arteko desberdintasun handiena hutsean uzten duela frogatu zuen, hasiera bateko estruktura ezberdinatasuna ezabatuz. Horrela, teoria zelularra ezarri zuen, garaikoek gustuz onartu zutena. Zelulen izaerari buruzko 3 orokortze proposatu zituen Schwannek: Bestalde, zelula indibidualen fenomenoak bitan bereizi zituen: Azken hauei, fenomeno metaboliko deitzen zaie. Horrela, metabolismoaren terminoa sortu zuen, izaki bizidunetan ematen diren energia aldaketak sortzen dituzten prozesu kimikoak izendatzeko erabiltzen dena.
Oso denbora gutxian burutu zituen Theodor Schwannek ikerketa hauek, 1835 eta 1839 artean. Gero, gizaki bizidunen gaineko fenomenoen ezagutza zientifikoa eta eliza katolikoak erakusten zuena erkatzen saiatu zen. Hasiera batean, bizitzaren oinarrizko fenomenoak aztertu nahi zituen, garunaren funtzionamendura iritsi arte, gogamenera, gizakia izate biologiko eta moralaren gaineko ikerketan amaitzeko.
Baina ezin izan zuen jarraitu eta, hasierako ikuspegi materialista alboratu eta zientzia kristau sinesmenarekin uztartzen saiatu zen.
Florac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Florac udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.290 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, osasun-zentro 1 bat eta 2 botika zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Florac udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 208 ikaslekin.
ingenieritza eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Norops wampuensis
Norops wampuensis Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Sphoeroides greeleyi
Sphoeroides greeleyi Sphoeroides generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Kubako Gerra
Kubako Gerra (Guerra de Cuba) XIX. mendearen bigarren zatian Espainiak kubatar independentisten aurka izandako guda izan zen. Lau zati ezberdinak izan zituen:
Angels Camp (Kalifornia)
Angels Camp Kaliforniako hiri bat da. Calaveras konderrian kokatua dago. 2010ean 3,836 biztanle zituen, 9.4 kilometro koadrotan banatuta.
Topojë
Topojë Albaniako Fier konderrian dagoen udalerria da.
Kokapena
Herrialdearen erdialde-mendebaldean dago, Itsaso Adriatikoaren kostaldetik gertu eta Tiranako hego-mendebaldean. 2011. urtearen amaieran 4246 biztanle zituen.
Eublepharidae
Eublepharidae Gekkota barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Asiako hegoaldean, Ipar Amerikan eta Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.
Čebovce
Čebovce Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 16,21 km²ko azalera du eta 1083 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1330. urtekoa da.
Quinto Vercellese
Quinto Vercellese Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Quinto Vercellesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
2012ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
2012ko frantziar hauteskunde presidentzialen lehen itzulia, apirilaren 22an izan ziren. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia maiatzaren 6an izan zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean.
Azkenean François Hollandek lortu zuen garaipena eta Frantziako Errepublikaren presidente bilakatu zen.
Takuro Uehara
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.
Ira Gershwin
Ira Gershwin (1896ko abenduaren 6a - 1983ko abuztuaren 17a) antzerkiko musikagilea zen, George Gershwin bere anaia gazteenarekin elkarlanean XX. mendeko abestirik gogoangarrienak konposatu zituen.
Georgerekin, 12 Broadwayko ikuskizun baino gehiago konposatu zituen, "I Got Rhythm", "Embraceable You", "The Man I Love" eta "Someone to Watch Over Me" abestiekin, eta "Porgy and Bess" opera.
George eta biek lankidetzan konposatutako lanak arrakastatsuak izan ziren, baina Iraren sormena bigarren mailan geratzen zen. Bere anaia goiz hil zen eta honek konposatzen jarraitu zuen. Jerome Kern ("Long Ago (and Far Away)"), Kurt Weill eta Harold Arlen musikagileekin ere lan egin zuen.
Guns N' Roses
Guns N' Roses 1985ean Los Angelesen (California) sortutako hard rock musika talde estatubatuarra da, zeinek 1980etako amaieran eta 1990etako hastapenetan ospea lortu zuen. Axl Rose lider gisa duen taldeak hainbat aldaketa izan ditu eta eztabaida ugariren protagonista izan da sortu zenetik, gaur egun jatorrizko taldekide bakarra Axl Rose bera delarik. Taldeak sei estudio album, hiru EP, zuzeneko album bat eta bilduma album bat argitaratu ditu.
Historia
Hard rocka urrats bat haratago eraman zuten. Glam metala 1980ko hamarkadako musika-korronte nagusia menderatzen ari zela, Guns N' Rosesek jatorrizko rockean oinarritutako estiloa luzatu zuen. Horren ondorioz, zale franko bereganatu zuten, eurena rock benetakoagoa eta garbiagoa zelakoan. Taldearen urrezko urteak 1987 eta 1993 bitartekoak izan ziren. Hortik aurrera, barenko tirabirek (batik bat Slash eta Axl Rosen artekoek) nahiz gehiegizko alkohol eta drogen erabilpenak elkarrekin lan egiteko ahalmena oztopatu, eta, azkenean, galarazi egin zuten. Axl Rose da egun jatorrizko osakideengandik geratzen den bakarra.
Adda ibaiko gudua
Adda ibaiko gudua 490eko abuztuaren 11n gertatu zen, Italiako iparraldeko Adda ibaian, Lonbardia eskualdea zeharkatzen duena, Teodoriko Handiak zuzendutako ostrogodoen armadaren eta Odoakroren Alemaniako mertzenarioen armadaren artean. Italiako ostrogodoen hirugarren gudua izan zen eta Teodorikok irabazi zuen.
Ostrogodoak Odoakroren kontraerasoaren ondorioz Tessin aldera itzularazi ondoren, Teodorikok hirugarren aldiz jo zuen Odoakro. Milango ekialdean, Adda ibaian, armadak bideratu zituzten eta Teodorikok garaipen zaila lortu zuen.
Porrotaren ostean, Odoakro Ravenara erretiratu zen eta, ondoren, hiru urteko setioa pairatu zen. Asmakeria baten bidez Odoakro ostrogodoen eskuetan erori zen eta hil zuten.
Porru
Porrua (Allium ampeloprasum var. porrum edo Allium porrum) barazki luzea eta haritsua da, zuri eta berde kolorekoa. Tipularekin eta baratxuriarekin batera Amaryllidaceae familiako Allioideae azpifamiliakoa da. Porruaren atal jangarria ez da zurtoina, hala pentsa badaiteke ere, biribildutako hostoz osatutako multzo estu bat baizik.
Hainbat motako porruak daude, baina motarik arruntenak, landatzen diren sasoiaren arabera, bi dira: udakoak, landatu diren urtean biltzekoak direnak, eta negukoak, landatu ondorengo urteko udaberrian biltzen direnak. Neguko porruek normalean handiagoak dira eta zapore sakonagoa dute.
Historia
Hebrear Biblian jada aipatzen da חציר, adituek porru gisa identifikatzen duten landarea, eta Egipton oso landare ohikoa dela esaten du. Antzinako Egipton aurkitutako landare lehortuek, margolanek eta erliebeek esaten digute porrua K.a. 2. milurtekoan oso landare ohikoa zela euren dietan. Testuek ere Mesopotamian kultibatzen zela esaten digute, gutxienez milurteko horren hasieratik.
Antzinako Erroman baratxuria edo tipula baino kalitate hobea zuela pentsatzen zuten. Apicius I. mendeko sukaldaritza-liburuak lau errezeta ditu porruak erabilita. Neron enperadoreak porru gordinak maite zituen, eta olioan zein porrusalda moduan jaten zituen, uste zuelako bere ahotsarentzat oso ona zela. Hori dela eta, kroniketan "Porrofago" ezizena ematen zitzaion, "porru-jalea".
Nutrizio balioa
Porru gordinaren %83a urak osatzen du, %14a karbohidratoek eta %1a proteinek. Ez du lipidorik apenas. Karbohidratoen artean aipatzekoa da inulina iturri garrantzitsua dela.
Ekoizpena
Indonesia da mundu mailan porru ekoizle nagusia.
Bigorrako Konderria
Bigorrako Konderria (Comtat de Bigòrra; Comté de Bigorre) Erdi Aroko frantziar erakunde feudala izan zen, egungo Bigorra eskualdean zegoena. Hiriburua Tarbe zuen.
Historia
XI. mendean lehenengo dinastia amaitu zen eta konderria Foixko kondeen eskuetara pasa zen. Ehun Urteko Gerran ingelesen eta frantziarren eskuetan izan zen.
Montforteko etxea
Harrezkero, ondorengotza zalantzazkoa izan zen eta frantziar eta ingelesen eskuetan izan zen. 1360an, Bretignyko hitzarmenari esker frantsesek bereganatu zuten. 1407an, Bernardo VII.a Armagnacekoak Joanes I.a Foixkoari saldu zion eta hauen eskuetan bukatu zen.
2008ko Egiptoko greba orokorra
2008ko Egiptoko greba orokorra urte horretako apirilaren 6an burutu zen greba bat izan zen, Egiptoko langileek burutu zutena, batez ere estaturen ehun-industrian, soldaten murrizketen eta elikagaien prezio altuen arkakoa. Egipton grebak antolatzea ilegala da, eta iraganean autoritateek biolentziarekin erasotu izan dituzte egin izan diren manifestazioak. Udal hauteskundeak baino bi egun lehenago egin zen.
Antolaketa
Facebook, blogak, SMSak, komunikabide independenteak eta ahoz-ahokoa erabiliz, Egiptoko aktibista eta langileek grebak, protestak eta manifestazioak herrialde osoan antolatzeko modua bilatu zuten apirilaren 6an. “Egiptoko Intifada” izena bezala, antolatzaileek desobedientzia zibilera deitu zuten, jendeari esanez etxean geratzeko eta erosketarik ez egiteko. Greba El-Mahalla El-Kubra langileen iniziatiba bezala hasi zen, baina Internet eta sakelako telefonoak erabiltzen zituzten aktibistak beste lekuetara plazaratu zuten mobilizazioa. Apirilaren 6an, Youth Movement, Facebook-eko talde batek 64.000 kide egin zituen egunean bertan. Nahiz eta debekatuta Anaitasun Musulmanak, debekatuta zegoen erakunde islamiko bat, ez zuen ofizialki grebara deitu, bere kideek parte hartu zuten, batzuk gainera, aktiboki. Aurreko gauean, Malek blogari egiptoarra eta Alderdi Laboristaren hiru kide atxilotuak izan ziren grebaren informazioa partekatzeagatik.
Grebara deitzen zuen testua:"Egiptiko indar nazional guztiek apirilaren 6an paro publiko bat egitea adostu zuten. Apirilaren 6an etxean geratu, ez atera; ez joan lan egitera, ez joan unibertsitatera, ez joan eskolara, ez ireki zure denda, ez ireki zure farmazia, ez joan polizia-etxera, ez joan kanpamentura; Bizitzea bermatzen gaituzten soldatak behar ditugu, lan egin behar dugu, gure umeek hezkuntza bat jaso dezaten nahi dugu, garraio publiko duina nahi dugu, tratamenduak eskaintzen dituzten ospitaleak nahi ditugu, gure umeentzako medikamentuak nahi ditugu, botere judiziala besterik ez dugu nahi, askatasuna eta duintasuna nahi dugu, gazteentzako apartamentuak nahi ditugu; ez ditugu prezioen igoerarik nahi, ez ditugu faboritismorik nahi, ez ditugu zibilez jantzita dauden poliziarik, ez ditugu komisarioetan torturarik nahi, ez dugu ustelkeriarik nahi, ez ditugu eroskeriarik nahi, ez ditugu atxiloketarik nahi. Esan zure lagunei lanera ez joateko, eta eskatu grebara batzeko."
Apirilaren 6a: grebaren eguna
Mahallan greba goizeko zazpietan hasi zen, baina segurtasun pertsonala eta zibilez jantzita zeuden poliziak fabrikan sartu ziren eta ustez, langileak “kikildu” zituzten grebarik ez egiteko. Mahallako ehun-industriako fabrika askoren kontrola hartu zuten ehunka segurtasun gizonek, langileak lan egitera behartuz. Egun horren amaieran, indar polizialek langile batzuk kalera eraman zituzten jende asko zituzten protestak ekiditeko. Horrek medioetan greba porrota bezala agertzea eragin zuen eta askok eskualdetik alde egin zuten (Kairotik urrun) biolentzia hasi baino lehen. Egiptoko poliziak bi pertsona erail zituen, haien artean 15 urteko ume bat, eta langileen zein manifestarien kontra gas lakrimogenoa, gomazko balak eta benetako munizioa erabili zuten. Oposizioaren alderdi batzuen liderrak atxilotuak izan ziren, haien artean Mohamed el-Ashqar (Kifaya-ko koordinadorea), Alderdi Laboralaren kide Mohamed Abdel Kodous, Kifaya-ko Magdy Qarqar kidea, eta Sharkawy blogaria (poliziak torturatua).
Egiptoko Gobernuak kontrolatzen zituen hedabide ofizialek gizartea greban ez parte hartzeko aholkua eman zuten, eta autoritateek adierazi zuten manifestariei 3 hilabete eta urte bat bitarteko espetxe zigorrak aplikatuko zitzaizkiela. Ehunka poliziek Kairoko kaleak hartu zituzten, unibertsitatean ondoan eta Mahallan, pertsonak beldurtzeko eta greban parte ez hartzeko. Kairoko Tahrir plazan ez ziren protestarik egon (presentzia poliziala zela eta), eta Ain Shams, Helwan eta Kairo unibertsitateko ikasleek manifestazioak egin zituzten. Pertsona askok etxean gelditu ziren manifestariekin atxikitzeko eta biolentzia ekiditeko, Kairoko kalean lasai utziz, eta dende ohikoa ez zen bezala, itxitak utziz.
Atlapetes tricolor
Atlapetes tricolor Atlapetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Félix Bossuet
Félix Bossuet (Paris, 2005eko otsailaren 23a) aktore frantses gaztea da.
Imparfinis longicaudus
Imparfinis longicaudus Imparfinis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Estitxu Robles kolegioa
Estitxu Robles ikastetxea edo Estitxu Robles kolegioa Baionan (Lapurdi) dagoen ikastola da, Seaskaren barnean sortua, lehen maila ondorengo eta lizeo aurreko kolegio (collège) mailako ikasketak eskaintzen dituena.
1969. urtean sortu zen Seaska, hasieran bakarrik ume txikientzako lehen hizkuntza eskaintzen zen, baina urtez urte eskaintza hori zabaltzen joan zen eta horrela 187 ikasle ziren Estitxu Robles kolegioan 2020-21 urterako, bigarren hezkuntzan.
2020ean, Ipar Euskal Herri osoan ikasketetan eta harremanetan euskara erabiltzen zuten kolegioak lau hauek besterik ez ziren: Kanboko Xalbador, Larzabaleko Manex Erdozaintzi, Ziburuko Piarres Larzabal eta Baionako Estitxu Robles kolegioak.
Historia
1983an sortu zen iparraldean bigarren mailako lehen kolegioa, Kanbon.
2016an Iparraldeko ikastoletan ikasleen emendaketak segitzen duen bitartean Kanboko Xalbador kolegioan (5 urte lehenago berritua eta handitua) 353 ikasle tinkatzen ari ziren eta Baionan eta BAMen oraino euskal kolegiorik ez zegoen. Egoerari aurre egiteko Seaskak, Xalbador kolegioko irakasle multzo batek eta BAMeko guraso batzuk lanari lotu ziren eta 2017ko irailean Bernat Etxepare kolegioak ateak irekitzen zizkien 63 ikasle eta 10 langileei.
Lehen ikasturte horren bukaeran, ikasgaien arteko proiektu bat bultzatu eta (ikasle eta irakasle guziek proposamenak landuz eta gurasoek bi bozkaldiz aukeratuz) ESTITXU ROBLES izena aukeratu zuten. Lau urteren buruan bere euskal kolegio sendoa zeukan Baionako eskualdeak.
Helburuak
Euskaraz ikastea da lehen helburua. Eta ikasleak euskaldun herritar arduratsu eta parte-hartzaileak bihurtzea.
Antolaketa
Urtez urte ikasle kopurua handituz joan zen eta 2021eko sartzean ia 200 ikasle ziren, 23 langilek lagundurik eta 16 ikasgelatan.
2020-2021 ikasturteko datuak:
Irakaskuntza
Kolegioko irakaskuntza-proiektuak mundu anizkunean euskal kulturan errotuta dagoen pedagogia berritzaile eta abegikorra landu nahi du. Helburu hori lau gogoeta-ardatzetan garatzen dituzte: Euskara (emozioak trukatzeko, handitzen ikasteko, sorkuntzan ibiltzeko), pedagogia (heldu euskaraduna, autonomoa eta herritarra bilakatzeko), elkartasuna (gurasoen, ikasleen eta langileen artean esku hartzea eta elkartasuna bilatzeko), eta zurkaitza (informazioa, segipena eta sustengua oinarriak izateko)
Sphoeroides kendalli
Sphoeroides kendalli Sphoeroides generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Garrelsita
Garrelsita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Garrelsita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Carphophis amoenus
Carphophis amoenus Carphophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Tresawle
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Tresillian herriaren mendebaldean.
Rassa
Rassa Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rassak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Takao Orii
Takao Orii (折井 孝男) Japoniako futbolaria da.
Champolion
Champolion Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Champoléon udalerrian erroldatutako biztanleak 124 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 89 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (33 gizon eta 25 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Champoléon udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 260 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mumbai
Mumbai (मुंबई, Mumbaī, ahoskatua) Indiako Maharashtra estatuko hiriburu eta Indiako finantza hiriburu eta porturik garrantzitsuena da.
Mumbai izena Mumba Devī jainkosa lokalaren eraldaketa bat da, 1995 arte Bombay zen izen ofiziala, izen hau dirudienez portugesetik eratorria dago (Bom Bahia = Bombay = Badia ona).
María Francisca Ulloa del Castillo
María Francisca Ulloa del Castillo (Utrera, Sevilla, 1887ko urtarrilaren 29a - Alcalá de los Gazules, Cádiz, 1967ko uztailaren 16a) emagina i zan zen, La partera goitizenez ezaguna. Emakume aitzindaria.
Mumbai
Munduko hiri jendetsuenen zerrendan hirugarrena da, 13 miloi biztanle baino gehiago baititu.
Kokapen geografikoa
Mumbai Arabiako itsasoaren kostan Indiako mendebaldean kokatzen da, 18°57′53″ Ipar 72°49′33″ Ekialde koordenatuetan. Hiriaren batez besteko altuera 11 metroetakoa da.
Hiria bi uharteetan kokatzen da, hiriaren erdialdea hegoaldean kokatutako Mumbai izeneko uhartean kokatzen da eta metropoliaren zati handiena (baita Thane hiria) iparraldeko Salsette uhartean kokaturik dagoen bitartean. Bi uharte hauek zubi bitartez loturik daude.
Klima
Mumbai hiria klima tropikaleko zonalde batean kokatzen da, urteko batez besteko tenperatura 26,7 °C da, tenperaturak itsasoarekiko gertutasuna dela eta ez dira zakarregiak eta urte osoan zehar aldaketa gutxi izaten ditu, hilabeterik hotzena Urtarrila da 23,6 °C batez bestekoarekin.
Urtaro batetik bestera izaten den klima aldaketan, montzoiek zerikusi handiagoa dute tenperaturek baino. Montzoi aroa (chatur-masia edo lau-hilabete) normalean Ekaina hasieratik Iraila amaierara izaten da. Hilabete hauetan prezipitazioak urteko %95 osatzen duten 1700 milimetrotakoak izaten dira, hurrengo hilabeteak (Urria-Azaroa) beroak izaten dira nahiz ez duen euririk agiten arruntean.
Azpibanaketak
Mumbai sei zonatan (ingelesez zones) banatzen da eta zona hauek era berean 24 hiri barrutitan (ingelesez wards) zatitzen dira. Aldeak zenbakiz zehazten dira eta barrutiak hizkiz. Honetaz gain barrutiak 221 hauteskunde-barrutitan banatzen dira. Hurrengo taulak alde bakoitzari dagozkion distrituak ikus daitezke:
Jatorria
Gaur egungo Mumbai uhartea gaur egun jarraitzen duen mendeen zehar itsasoari irabazitako lurrez osaturik dago.
Europarrak iritsi aurretik (XVII. mendea) gaur egungo Mumbaiko eremuan sei arrantzale herrixka zeuden bakoitza bereiziriko uharte batean kokaturik, uharte hauetako 5 (Mazagaon, Wadala edo Worli, Mahim, Parel eta Mumbai) biribilean batzen ziren, beste bi uharte txikienek (Colaba eta Chota Kolaba edo Old Woman´s Island) hegoaldera hedapen bat sortzen zutelarik.
Britainiarrek lehenik 5 uharte handienak batu eta barne laku bat sortu zuten. 1862 urterako itsasoari lurra irabazteko lan handienak eginik zeuden eta aurretiko zazpi uharteak bakar batean baturik zeuden.
Kalivalin (gaur egungo hiriaren iparraldean) egindako indusketa arkeologikoetan egindako aurkikuntzek harrizko beste zenbait lanabes Harri arotik gune horretan gizaki bizilekuak zeudela adierazten dute.
India iparraldeko arioen inbasioaren aurretik, eskualdean drabidar (kolis) arrantzaleak bizi ziren behintzat kristo aurretik 1500 urte baino lehenagotik. Lehen aurkikuntza arkeologikoak kristo aurreko VIII mendekoak dira.
Kristo aurreko 250 urtean Ptolomeo Greziarrak Mumbai uharteak Heptanasia (grezieraz Zazpi uharteak) izendatzen ditu.
Hindu Inperioa
Kristo aurreko 280 urtearen inguruan Bindusara erregeak (Chandragupta Maurya enperadorearen semea) Mumbai uharteak Mauryia inperiora batu zituen. Honen seme Ashokak (k.a. 273 eta 232 artean errege izan zenak) inperio osoan hinduismoa zabaldu zuen. Garai hauetan Kolisek Mumba uhartea deitzen zuten Mumba Devi jainkosaren omenez.
Maurya Inperioa desagertu zenean (azken erregea BrihadRata k.a. 187 eta 185 artean) herri hauek Sihara dinastiako Shatavahana inperioren zati izatera pasa ziren. Geroago (K. a. 220 - K. o. 300) Kshatrapa inperioaren partaide izan ziren. VII. mendearen hasieran zonaldea chalukyarrek konkistatu zuten, hauek zenbait mendetako budismoaren ondoren hinduismoa berreskuratu zuten.
VII. mendetik aurrera, Yemenetik etorritako juduak eta Persiatik etorriko Zoroastrista edo mazdeistak Indiako mendebaldeko kostan kokaturik ziren arabiarren beren lurraldeetan egindako konkistetatik ihesi. XIII. medearen amaiera arte isolatutako eta garrantzi urriko zonalde hau dinastia ezberdinen pean egon zen momentu ezberdinetan. Garai haietan Elephanta uharteko Puri hiria izan zen eskualdeko garrantzitsuena.
XIII. mendean Indiako iparraldean islamiar konkistaren gerrateak hasi ziren. 1300 urtearen inguruan Bimbakyan erregearen erreinu independentea ageri da baina ez dago hau probatze duen datu erabakigarririk. Bimbakyan erregea ipintzen da Mumbai hiriaren sortzaile bezala, hark Mahin uhartean Mahikavati hiria sortu zuen eta bertan gotorlekuak eraiki eta bere kohortea ipini zuen.
Musulman Inperioa
1343 urtean musulmanek (aurretik India ipar-erdialdeko Gujarat guztia mendean zuten) aldea inbaditu eta Gujarateko islamiar probintzia bihurtu zuten. 1348. urtean hiria Mubarak I sha musulmanak inbaditu zuen eta muga-hiri bezala Gujarateko sultanerrian sartu zuen. Mende horretako aztarna gutxi aurki daitezke baina garrantzitsuenen artean Mahim uharteko meskita zaharra da ezagunenetako bat.
María Francisca Ulloa del Castillo
Biografia
Maria Francisca Utreran jaio zen. Manuel Ulloa Alcazar eta Maria Dolores del Castillo Rodriguezen alaba izan zen. Hogei eta zazpi urte zituela bertan ezkondu zen, Juan José Rodríguez Martinezekin, eta lehen semea ere hantxe izan zuen. Utreratik Medina-Sidoniara joan behar izan zuen, senarraren lanbidea zela-eta, Cadizko mendilerroko herri batera. 1925ean lau seme-alaba zituen, garai hartako Espainian garai txarrak bizi ziren eta bera ez zegoen besoak gurutzatuta geratzeko prest.
Medinan adiskidetasun handi samarra hartu zuen emagina zen auzoko Josefa izeneko emakume batekin eta M. Franciscari bere etorkizuneko lanbidearekiko bokazioa sortu zitzaion. Ez zuen bide erraza aukeratu, ia 40 urte zituen, Primo de Riveraren diktaduraren garaia zen, bera mendilerrotik galdutako herri txiki bateko gizarte klasista batean bizi zen eta halere ikastea erabaki zuen.
Ikasketak
Emagin aritzeko behar zituen hiru urteko ikasketak egin ahal izateko, Cadizera joan zen eta jarri zen bi haur txikienekin. Bi haur nagusiak Medinan geratu ziren aitarekin eta auzoko Josefaren laguntza etengabea izan zuten. Elementuen kontra borrokatuz, hiru urteren buruan, bi haurrekin itzuli zen, besapean bere emagin titulua zuela.
Emagin ibilbidea
Handik gutxira, Alcalá de los Gazules muino baten gainean zabaltzen den inguruko herri eder batean jarri zen familia. Han hazi zen bere familia eta bertan bizi dira oraindik bere ondorengo asko. 1934an Alcalako Udaleko emagin izendatu zuten eta 24 urtez jardun zuen. Gero, aske lanean jarraitu zuen, harik eta, adinez nagusi zela, ikusmena ia galdu zuen arte. Alcalan kortiatxo asko zeuden eta jende asko bizi zen herritik kanpo. 40 urtean hiruzpalau belaunaldi ekarri zituen mundura.
Herrian mugiltzeko eta inplikatzeko zuen gaitasunagatik emakume maitatua izan zen, herrian bertan, mendian eta eguneko edo gaueko edozein ordutan erditzea alde batera utzi gabe, eta dohain jardun zuen aberats ez ziren familientzat.
Mumbai
Musulman Inperioa
1533 urtean (200 urte beranduago) Portugaldarrek, dagoeneko zonaldean zenbait portu garrantzitsu eta India mendebaldearekiko elkar-trukatze hiri (Panjim edo Daban adibidez) garrantzitsuak zituztenek Mumbai iparraldeko Bassein gotorlekua konkistatu zuten.
1534 urteko Abenduaren 23an Bassein-eko tratatua sinatu zen, honen bitartez Gujarateko xaa zen Bahadur sultanak Bassein, Mumbai, Karanja eta Sasette uharteak Portugaleko erregeari egiletsi zizkion. Mumbaiko badia ona dela eta Portugesek uharteko iparraldean gotorleku eta asentamendu finko bat sortu zuten. Portugesentzat badiaren izenak Bom Bahia gogoratzen zien, hau dela eta dokumentuetan Bombaim bezala idatzirik utzi zuten.
Modu honetan hasi zen Mumbai uhartearen europarren jabetza aroa, 400 urte baino gehiago luzatu zenn, 1947 urteko abuztuaren 14an Indiak independentzia lortu zuen arte
Portugaleko immigrazio garrantzitsu bat egon zen eta zenbait erromatar apaiz katoliko han kokatu ziren. Zenbait eliza eraiki ziren. Mumbain Igreja Portugêsa (eliza portugesa) deitu ziren bi eremu zeuden, nahiz gaur egun itxura portugeseko eliz bakar bat ikus daitekeen (Bandra uharteko Sâo Andrés eliza). Portugaldarrek Sion, Mahin, Bandra eta aurretik izendatutako Bassein uhartean gotorlekuak eraiki zituzten. Gaur egun gotorleku horien arrastoak ikus daitezke.
Britainiar Inperioa
1583an iritsi ziren lehen merkatari ingelesak, eta 1612an Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiak (East India Company) lehen ordezkaritza komertziala ezarri zuen Surat hirian.
1626an ingelesek Mumbai hartu eta Portugaleko gobernu etxea erre zuten. 1661an portuaren eta Mumbai uhartearen subiranotasuna Ingalaterrako erregeei eman zioten Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Katalina Braganzako infantaren arteko ezkontza tratatuaren bidez.
1668ko irailean, Ingalaterrako koroak uharte horiek Ekialdeko Indietako Konpainiari mailegatu zizkon urteko 10 urrezko liberaren truke (argi geratzen denez erregetzak ez zuen gehiegi estimatzen portu hau). Honek Mumbai hiriaren aurrerantzeko garapen gutian garrantzi handia izan zuen.
Konpainiak Surateko portua erabiltzen zuen baina itsasontzi handiagoak erabiltzeko ur sakonagoko baten bila ari zirela Bombay uhartea honetarako aproposa zela konturatu ziren. Biztanleria asko handitu zen 1661ean 10.000tik 1675ean 60000 izatera.
2017ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
2017ko frantziar hauteskunde presidentzialen lehen itzulia, apirilaren 23an izan ziren. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia maiatzaren 7an izan zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean.
Mumbai
Britainiar Inperioa
1687an gertatutako Ekialdeko Indietako Konpainia Bombay-ra joatean, honek Surat ordezkatu zuen Indiako merkataritza gune gisa. Azkenean hiria Bombayko lehendakaritzako egoitza izan zen 1708 eta 1773 artean. 1777an Rustomji Kashaspathi izan zen Mumbaiko lehen egunkariaren argitaratzearen erruduna.
2017ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
Azkenean Emmanuel Macronek lortu zuen garaipena eta Frantziako Errepublikaren presidente bilakatu zen.
Mumbai
Britainiar Inperioa
1817tik aurrera uharteak ingeniaritza zibil lan izugarriak izan zituen uhartedia uharte bakar batean batzeko. Proiektu hau, Hornby Vellard izenaz ezaguna, 1845 urtean amaitu zen. Une horretan Mumbaik 438 km² zituen.
1835an Mumbaiko gotzaintza sortu zen. 1852ko azaroaren 18an Indiako lehen bidaiaren trena inauguratu zen, Mumbai eta hurbileko Thane herria batzen zituen. 1857an Mumbaiko unibertsitatea sortu zen eta 1864ean Ahmedabad (ehungintzan Indiako bigarren hiririk garrantzitsuena) arteko trenbidea inauguratu zen.
1869ko azaroaren 16an Suezko kanalaren inaugurazioak eta eta portuaren handitzeak Mumbai Arabiar itsasoko porturik handiena bilakatu zuten.
Mumbai uharte-hiriko lehen gobernadore britainiarra Sir George Oxenden izan zen. Honen ondoren Gerald Aungier izan zen gobernadore, honek Mumbai populazio handiko hiri bat bilakatu zuen horretarako gujaratar merkatariak, parsiar itsasontzi sortzaileak eta kontinentetik sortzaile musulman eta Hinduak erakarriz. Mumbaiko gaztelua eraikitzea bidali eta epaitegiak sortu zituen honekin hirira egonkortasuna ekarriaz.
Mumbaira iritsi zen lehenengo parsiarra Dorabji Nanabhoy Patel izan zen 1640an. Parsiarrak jatorriz Iranetik zetozen eta XI. mendearen inguruan migratu zuten Indiara. Horrela beren erlijioa (zoroastrismoa) musulmanen etorreraz salbatu zuten. Hala ere 1689-1690 arteko izurriteak europar gehienak hil zituen eta Janjira Siddiar buruzagiak uharteak berreskuratzeko saiakera ezberdinak egin zituen. Baina Patelen semea zen Rustomji Dorabji Patel (1667-1763) izeneko komertzio-gizon batek kolisen (jatorrizko uharteetako arrantzaleak) laguntzarekin Ingelesen izenean erasoak geratzea lortu zuen. Oraindik kolis arrantzaleen bizilekuak aurki daitezke Backbay, Mahim, Bandra, Khar, Bassien eta Madh uharteetan.
Hurrengo hamarkadetan bai britainiarrek bai Parsiar eta Jainar merkatariek beren marka utzi zuten hirian eraikuntza ugari sortuaz. Mumbaiko lehendakaritzaren hiriburu gisa -eta nazioko hiri aberatsena bezala - garrantzi handia izan zuen britainiarren aurkako independentzia mugimenduaren sormenean. Mumbain sortu zen Mahatma Gandhiren (1869-1948) Quit India ("Utzi India") mugimendua 1942an.
Modu berezian Mumbai izan zen Erresuma Batuak azpi-kontinentearen bere domeinua agurtu zuen lekua: 1948 urteko otsailean azken britainiar soldaduak Gateway of India ("Indiako atea", Mumbaiko portuko arku ezaguna) azpitik pasa eta betirako utzi zuten nazio independente berria.
Independentzia ondoren
Indiar estatuaren independentziaren ondoren Mumbai izen bereko estatuko hiriburu bilakatu eta estatu horretako merkataritza eta kulturaren bilgune bihurtu zen. XX. mendearen hasieratik biztanle kopurua izugarri hamar aldiz handitu zen 1901ko 813.000 biztanletatik 1981ko 8,2 miloi biztanle izatera pasaz. 1906 inguruan biztanleria miloi batetik gora zen Indiako bigarren hiririk jendetsuena bilakatuz (Kalkutaren ondoren). Hazkuntza azkar horrek lur eta azpiegitura eskasia ageria utzi zuen. 1960an hiria iparraldeko Salsette uhartera hedatu zen.
1955 ondoren Mumbai hizkuntza ezberdineko bi eremuetan banatu zen (Maharashtra eta Gujarat estatuak), hala ere Samyukta Maharashtra mugimenduak honen aurka egin zuen eta Mumbai Maharashtra estatuko hiriburu izendatzea behartu zuen. 1960. Maiatzaren 1ean gertatutako liskarretan poliziak 105 zibil hil ondoren Maharashtra estatua sortu zen Mumbai bere hiriburu zuelarik.
1970ko hamarkadan eraikuntza eta immigrazio hazkunde handi baten ondoren Mumbai Indiako hiririk jendetsuena bilakatu zen. 1966 urtean Bal Thackeryk (“Sahib-a” bezala ezaguna) Shiv Sena ultraeskuindar alderdia sortu zuen. Bere esanetan Adolf Hitlerren jarraitze sutsua zen eta "lurraren semeen" eskubideak defendatzen zituen.
1960 urteko ehungintzako greba luze batek produkzioa gelditu eta ehungintzako hamar milaka langile eta familiak miseria gorrira eraman zituen. Era berean hiriak landa-eremuetako immigrazio handia jasotzen jarraitu zuen, hau dela eta langabezia eta delinkuentzia tasak izugarri hasi ziren. Egoeran okerreratzearen irabazle bakarretako Shiv Sena alderdi lokala izan zen.
1984an 90 pertsona hil ziren liskar politikoen eraginez. Liskarrak hurrengo urtean Shiv Sena alderdiak hiriko hauteskundeetan irabaztean errepikatu ziren. 1992an guztiz hautsi zen erlijio tolerantzia eta etnia arteko gatazkek bizitza eta kalte material izugarriak eragin zituzten. 1992 urteko Martxoaren 12an zenbait lehergailu zartarazi ziren Mumbaiko gune garrantzitsuetan 200 pertsonatik gora hilez. Datu ofizialen arabera 1992ko Abendua eta 1993ko Urtarrila artean geratutako liskarrek 784 hildako eta 5000 zauritutik gora eragin zituzten.
1995an Maharashtra estatuko gobernuak (Shiv Sena alderdikoa) hiriaren izena bere jatorrizko izenera aldatu zuen.
Mumbaik lasaitasuna eta normaltasuna berreskuratzen zuela zirudienean 1993 urteko martxoaren 12an hamar lehergailu lehertu ziren hirian 317 pertsona hilez. Pentsatzen denez erasoak Pakistaneko gobernuaren laguntza izan zezakeen. Hortik hamar urtetara 200eko Abuztuaren 25ean islamdar ekintzaileek bi lehergailu zartarazi zituzten 48 pertsona hil eta 1150 inguru zaurituaz.
Indiar gobernuak Pakistaneko Lashkar-e-Toiba taldearen eraso bat zelaren susmoa zuela esan zuen, nahiz talde honek bere partaidetza ezeztatu zuen. Lashkar-e-Qahhar izeneko beste talde armatu ezezagun batek bere gain artu zuen atentatua baina Indiar poliziak talde txiki honek horrelako ekintza bat egiteko duen indarra zalantzan jarri zuen.
2008ko azaroan koordinatutako hamar eraso egon ziren hotel eta eraikuntza ezberdinen aurka, eraso hauek 3 egunez luzatu ziren eta 155 hildako eta 327 zauritu sortu zituzten.
Senideturiko hiriak
Mumbai hurrengo hiriekin senideturik dago:
Mumbaitar ospetsuak
Mumbai Indiako pertsonai ezagun askoren jaiolekua da baina hauek bereiziko ditugu: