cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
María Gay
Josep Maria Jordánen eta Morera maisuaren zarzuela batekin egin zuen debuta antzokian. Ikasketa gehiago egin zituen Bruselan, eta 1902 an egin zuen debuta Théâtre de la Monnaie zentroan. Harrezkero arrakasta handia lortu zuen Europan (Londres, 1906; Paris, 1906; Milan, 1906, etab.), batez ere Carmen operarekin, 1928an Bartzelonako Lizeoan kantatu zuenarekin. Kuban ere arrakasta izan zuen, Habanako Antzoki Nazionaleko kontzertua azpimarratuz. 1908an New Yorken finkatu zuen bere egoitza, eta Metropolitan Opera House antzoki estatubatuarrean abestu zuen. Juan Gaygandik banandu zen eta 1913 an Giovanni Zenatello enpresaburu eta tenorearekin ezkondu zen. Bera izan zen Veronako Jaialdian ikuskizunak hasi zituena, eta harekin 1927an New Yorken kantu-akademia bat ireki zuen.
Sara Lee (borrokalaria)
Sara Ann Lee (Hope, Michigan, 1992ko ekainaren 7a - 2022ko urriaren 6a) estatubatuar borrokalari profesional eta ospetsu bat izan zen. 2015 eta 2016 urteen artean WWE konpainian izan zuen denbora laburragatik ezaguna zen, WWE Tough Enough programako seigarren denboraldia irabaziko zuen lehen urtea izanik, konpainian urtebeteko kontratua emango zion bera. Borrokalari gisa, partida batzuetan agertu zen NXT markak egindako zuzeneko ekitaldietan.
Haurtzaroa
Lee Hope Township-en (Michigan) jaio eta hazi zen. Denbora batez halterofilian lehiatu zen. 2010ean Meridian High School-en graduatu zen, eta Michigan-en kokatutako Delta College-n diagnostiko-ekografia medikoa ikasi zuen.
WWE (2015-2016)
2015eko ekainean, Lee WWE Tough Enough programaren seigarren denboraldiko hamahiru finalistetako bat zela iragarri zuten. Lehiaketan bost kanporaketetan arriskuan egon ondoren,  abuztuaren 25ean Josh Bredl-ekin batera ikuskizunaren irabazle aukeratu zuten, biak garaile izan ziren emisioaren zaleen bozketaren ondorioz, sari gisa 250.000 $ eta urtebeteko kontratua WWErekin. Finalean, Lee-k Hope izenarekin aurkeztu zuen bere burua eta Alicia Fox-en aurka bakarkako borroka batean galdu zuen.
Irailean, Lee NXT garapen-lurraldera esleitu zuten, Orlando-n (Florida) dagoen WWE Performance Center-en egoitza nagusira, borrokalari profesional gisa bere prestakuntza formala hasteko. NXT-n debuta egin zuen 2016ko urtarrilaren 16an zuzeneko ekitaldi batean, non promozio bat egin zuen bere benetako izena erabiliz eta zakar antzera jokatuz. Urtarrilaren 30ean NXTren zuzeneko beste ekitaldi batean, ring-en debuta egin zuen Divas taldekako hiru-hiru taldehiruko taldeen eta hiru Divaren arteko borroka batean parte hartuz, eta bertan Mandy Rose, Tough Enough -eko bere bikotea ere izan zen. Urriaren 2an, WWE kontratutik kaleratu zutela jakinarazi zioten.
Bizitza pertsonala eta heriotza
Sara Lee Orlando-n bizi izan zen, Floridan. 2017ko abenduaren 30ean, Wesley Blake borrokalari profesionalarekin ezkondu zen. Elkarrekin hiru seme-alaba izan zituzten, Piper izeneko neska bat (2017ko maiatzaren 1ean jaioa) eta bi mutil, Brady (2019ko otsailaren 27an jaioa) eta bigarrena, izen ezezagunekoa, 2019ko uztailaren 9an jaio zen. 2021.
Lee 2022ko urriaren 6an hil zen, 30 urte zituela. Haren heriotzaren arrazoiak ez dira publikoki ezagutarazi.
Vikingak (telebista saioa)
Vikingak Euskal Telebistako udako programa bat izan zen. Zuriñe Hidalgok, Erika Olaizolak eta Amancay Gaztañagak aurkeztu eta antzeztua. ETB 1 katean euskaraz emititu zen asteazkenetan 22:30ean. Saioko gidoilaria Kepa Errasti izan zen.
= Saioaren azalpena = Udan zehar, Zuriñek, Erikak eta Amancayk, programa honetako hiru protagonistek, Euskal Herria zeharkatuko dute autokarabana batean. Batera eta bestera arituko dira txoko ezberdinak bisitatuz eta gonbidatu ezberdinak elkarrizketatuz, hainbat abentura bizi bitartean.
Saio bakoitza gai baten inguruan eraikita egongo da. Gai jakin bat izango da atalaren ardatz eta fikzioa eta errealitatea nahastuta hainbat pertsonekin egingo dute topo. Batzuk herrikoak, bertakoak, izango dira eta beste batzuk, berriz, zenbait esparrutako aurpegi ezagunak.
= Denboraldiak =
Audientzien eboluzioa astez aste
{	"version": 2, "width": 600, "height": 250, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": 1, "y": 7 },				{					"x": 2, "y": 5 },				{					"x": 3, "y": 2 },				{					"x": 4, "y": 16 },				{					"x": 5, "y": 21 },				{					"x": 6, "y": 2 },				{					"x": 7, "y": 8 },				{					"x": 8, "y": 3 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "linear", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "area", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"fill": { "value": "steelblue" },					"interpolate": { "value": "monotone" }				}			}		}	],	"padding": { "top": 30, "bottom": 10, "left": 7, "right": 30 } }
= Atalak eta audientziak =
= Erreferentziak =
= Kanpo estekak =
Formazio geologiko
Formazio geologikoa unitate litoestratigrafiko formal bat da, ezaugarri litologiko komun batzuk (konposizioa eta egitura) dituzten arroka-gorputzak definitzen dituena, eta ezaugarri horiek aldamenekoetatik bereizten dituzte. Litoestratigrafikoaren unitate nagusia da. Unitate handiagoetan elkartu (taldeak eta supertaldeak), zatitu (kideak) edo horien barruan unitate txiki esanguratsuak bereiz daitezke (geruzak). Unitate litoestratigrafikoez arduratzen den diziplina geologikoa estratigrafia da.
Nazioarteko Estratigrafia Batzordearen arabera, lurrazaleko arroka sedimentarioen multzoak formazioen bidez erabat definituta egon beharko luke, eta ez litzateke beharrezkoa izango beste unitate litoestratigrafiko batzuekin egitea.
Formazio terminoa era informalean erabiltzen da ezaugarri jakin batzuk partekatzen dituzten arroka-multzoak edo egitura geologikoak izendatzeko, hala nola «arrezife-eraketa» (jatorriaren arabera), «eraketa siliziklastikoa» (konposizioaren arabera), «estalaktita-eraketa» (egituren multzo homogeneo bat deskribatzeko), etab.
Formazio geologikoaren kontzeptua geologia zientifiko modernoaren hastapenetan dago. Terminoa Abraham Gottlob Wernerrek erabili zuen Lurraren jatorriari buruzko teorian, 1774tik 1817 artean garatu zuena.
Julio César Armendáriz
Julio Cesar Armendariz Hernandez (Monterrey, Nuevo León, Mexiko, 1962ko apirilaren 13a ) Mexikoko futbolari ohia da, erdilari gisa jokatu zuen eta bere lehen eta azken taldea Santos Laguna izan zen.
2010ean, "ohorezko gudari" izendatu zuten, Santos Lagunaren historiako futbolari onenei ematen zaien aintzatespena.
Ibilbidea
Futbolean egin zituen lehen urratsak Tigres klubarekin egin zituen, Fuerzas Basicas-ekin jokatu zuen, eta, bere aukera hurbiltzean, hainbat talderi eman zioten, El Charro Lara Santoseko teknikariak harengatik joan eta Laguna taldean sartu zuen arte. 1984-1985 denboraldiaren erdialdean iritsi zen talde zuriberdera.
Jokalari profesional gisa erretiratu ondoren, Santos Lagunako Fuerzas Basicas-en entrenatzaile izan zen 1993 eta 1997 bitartean. Aulkian egin zuen ibilbideak Durangoko Alakraneetako Zuzendaritza Teknikoa ere hartzen du, 2001ean desagertutako "A" Lehen Mailan; Tijuana Klubean lan egin zuen Wilson Graniolattiren laguntzaile tekniko gisa 2007 eta 2009 artean, eta, ondoren, Toluca Deabru Gorriekin 2012an. Bi urtez zuzendu zuen Santos Lagunako 20 urtez azpiko taldea, eta 2013ko hasierako txapelketaren txapelketa lortu zuen.
EuroCup Women
EuroCup Women FIBAk urtero antolatzen zuen saskibaloi txapelketa izan da, Europa mailako emakumezkoen txapelketen artean bigarrena, EuroLeague Women baita garrantzitsuena. 2002-03 denboraldia izan zuen aurrenekoa.
Egitura
2002an sortu zenean Final Four-a jokatzea erabaki zen. Hiru urteren ondoren ordea egitura aldatu zen eta lehiaketa sistema klasikoa onartu zen. Horrela finala bi partidatara jokatu zen. 2020-21 denboraldian COVID-19 pandemiak azken fasea ez jokatzea eragin zuen eta ondoren Final Four sistemara itzuli zen.
Alberto García Aspe
Alberto García Aspe Mena (1967ko maiatzaren 11) Mexikoko futbolari profesional ohia da, erdilari gisa jokatu zuena. Mexikoko selekzioko itxura guztietako liderretako bat da. 109 partidatan parte hartu zuen, guztira 21 gol sartuz. Horrez gain, hiru Munduko Futbol Txapelketetan jokatu ditu.
Ibilbidea
García Asperen karrera 1984an hasi zen UNAMekin, Pueblaren aurka 4-1 irabazita debutatu zuen. García Aspe UNAM Pumas, Necaxa, Argentinako River Plate, América eta Puebla taldeetan jokatu zuen. Profesional mailan hiru nazio txapelketa irabazi zituen, UNAM Pumas (1991) eta Necaxarekin (1995, 1996). Orotara, García Aspek 518 partida jokatu zituen, 142 gol sartu zituen eta 51 asistentzia eman zituen Mexikoko Lehen Mailan; lehiaketan bere azken agerraldia Moreliaren aurka 5-2 galdu zuen.
Nazioarteko ibilbidea
García Asperen nazioarteko debuta 1989ko otsailaren 21ean izan zen, Guatemalaren aurka 2-1eko garaipen ikusgarrian. 109 partidatan parte hartu zuen, guztira 21 gol sartuz. Horrez gain, Munduko Futbol Txapelketako hiru txapelketatan jokatu zuen: 1994, 1998 eta 2002. 1994an behin sartu zuen Bulgariaren aurka eta beste behin 1998an Belgikaren aurka, biak penalti jaurtiketetatik. 2002ko Munduko Futbol Txapelketan, García Aspe partida bakarrean agertu zen, hamabi minutu jokatu zituen Estatu Batuen aurka final- zortzirenetako porrotean.
Karrera ostekoa
García Aspe UNAMeko exekutiboa zen. Gaur egun Fox Deportes-ko iruzkintzailea da.
Luis Amaya
Luis Fernando Amaya Medellín (1997ko ekainaren 11) mexikar futbolaria da, erdilari gisa jokatzen duena UATen.
Greip
Historia
1964. urtean sortu zuen enpresa Santiago Palacio Gotia enpresariak, besteak beste Tafallako Udalak 6.000 metro koadro utzi zizkiolako lantegia eraikitzeko. Greip izena hasieratik izan zuen muztio produktuak, ingelesezko grape (mahats) hitzaren ahoskeragatik. Lantegiak 14 langile zituen hasieran, orduko 800 boteila ekoizteko gaitasunarekin. Urteekin ekoizpena asko hasi zen, eta Espainian zabalkunde handia izan zuen produktuak 1980ko hamarkadako telebistako iragarkiei esker.
1983. urtean Kas talde gasteiztarrak gehiengo bat erosi zuen enpresan, eta jabetza osoa 1989an. 1992an Kas PepsiCo multinazionalean erosi zuelarik Kas, Zumos de Navarra enpresa eta Greip marka haren jabetza bihurtu ziren.
Greip ekoizten duen Tafallako lantegiak beste edari batzuk ere ekoitzi ditu urteen buruan, hala nola KasFruit eta Radical Fruit Company markak.
Gaddi Aguirre
Gaddi Aguirre Ledesma "Harry Maguire Mexicano" izenez ezagutzen dena (Guadalajara, Jalisco, Mexiko . 1996ko martxoaren 31) mexikar futbolaria da, erdiko atzelari edo ezker atzelari jokatzen du eta gaur egun Liga MXko Atlas FC taldeko jokalaria da.
Ibilbidea
Atlas Futbol Club taldearekin debutatu zuen Clausura 2016 txapelketan Deportivo Toluca Futbol Cluben aurkako partidan.
Miren Arenzana Letamendi
Biografia
Miren Arenzana Bilbon jaio zen 1965ean. Arte Ederretan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) eskultura espezialitatean. Ondoren, Londresera joan zen Advanced Studies in Sculpture graduatu-ondoa egitera, Central St. Martins of Art and Design-en.
Arenzanak Artelekuko tailerretan parte hartu zuen, Angel Bados eta Francisco Javier San Martinen zuzendaritzapean. 1990ean Basauriko Udaleko Juan de Otaola y Pérez de Saracho beka eman zioten eta hurrengo urtean Eusko Jaurlaritzako Arte Sorkuntzarako Beka.
1992ko Joseph & Josephine erakusketaren ondoren, Xabier Sáenz de Gorbea historialari eta arte-kritikariak bere lanari buruz ondorengo hauxe idatzi zuen:"'Berea plastiko eta aluminiozko konstruktibismo futurista da. Bere piezek beren formen barruan istorioak sortzeko interes gehigarria dute. Askotan, itsasgarriek, panpina txiki-txikiak eta giza irudiak baino ez ditu erabiltzen, eta erreferentzia egiten diete espazio sideralari nahiz interespazioari, kanpoaldeari, barrualdeari eta intimoari, makrokosmosari eta mikrokosmosari'."
Julen Jiménez
Julen Jiménez (Zornotza, -) bizkaitar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa, eta dantzaria.
Bizitza
Ánima Eskola Arte Dramatikoko eskola n arte dramatikoan eta interpretazioan diplomatu zen (2012-2016), non arte dramatiko goi ikasketak egin zituen David Valdelvira, Marina Ximanskaja eta Algis Arlauskas ekin, metodo-aktore moduan formatuz, "Stanislavski-M.Chejov-Grotowsky-Vakhtangov" metodologia jarraituz (metodo errusiarra), errusiar eskola klasikoko metodologia. Musika eta musika teoria ikasi zuen Roberto Bienzobas ekin eta dantza Rakel Rodríguez ekin. Ahotsan formatu zen Alejandra Nóvoa rekin.
Ondoren, Grotowsky teknikan formatu zen Jaroslaw Bielski rekin eta antzerki-laborategian Richard Sahagún ekin.
Zinema Zuzendaritzan titulua lortu zuen Euskal Herriko Zinema Eskolan (2013-2015).
Efraín Amézcua
Efraín Amézcua (1907ko abuztuaren 3a - heriotza data ezezaguna) Mexikoko futbol erdilaria izan zen, 1930eko FIFA Munduko Txapelketan Mexikoko selekzioarekin bi partida jokatu zituena.
Dominic Earl
Dominic Earl (Trowbridge, Wiltshire) musikagile eta musikari ingelesa da Baionan bizi dena.
Biografia
Ingalaterra hegoaldeko Trowbridge herrian jaio zen Bristoldik 32 km hego-ekialdera. Saint James elizako abesbatzan hasi zen kantuan eta 1975ean atera zuten diskoan hartu zuen parte.
1990. hamarkadan Baionara etorri zen bizitzera. Han ezagutu zuen Niko Etxart abeslaria eta hura laguntzen zuen Hapa Hapa taldea osatu zuen beste hainbat musikarirekin batera. Bi disko atera zituen abeslari zuberotarrak Hapa Hapa taldearekin. 15. Korrikarako Niko Etxartek egin zuen Heldu! abestian ere hartu zuen parte. 2018an Niko Etxartekin batera "Izan gira Euskal Herrin rock and rollin" biran aritu zen gitarjole.
Niko Etxartez gain iparraldeko beste hainbat abeslariren laguntaile ere izan da, hala kontzertuetan nola diskoen grabaketatan. Esate baterako Jean Bordaxarren Adiskideer eta Aitzina diskoetan.
2000. urtean CEL3 taldea osatu zuen Christophe Duguetekin batera eta 2008an Xabi Etcheverry gehitu zitzaien. Irlandar musika egiten zuen taldeak eta hiru disko kaleratu zituen.
2022an bakarkako disko bat atera zuen, All the rides. Urteetan zehar idatzi dituen abestiak sartu zituen bertan eta "Txoriñoak kaloian" euskarazko abesti tradizionala ere interpretatu zuen. Aldi berean Hapa Hapan taldekide izan zuen Kiki Graciet harmonika-jotzailea rekin batera Niko Etxart laguntzen dute kontzertuetan, eta blues ikutua duten abesti pare bat jotzen dute.
Jon García (argipena)
Jon García izen-abizenak pertsonai ezberdinen izen deiturak dira:
Izotz plataforma
Ezagutzen diren izotz plataforma handienak Antartikako Ross izotz hesia eta Filchner–Ronne izotz hesia dira. Azken hamarkadetan izotz plataformen azalera nabarmen gutxitu da.
Deskribapena
Izotz plataforma ez da bankisarekin nahastu behar. Bankisa itsasoko ura izozterakoan sortzen da, estazionala izaten da, hau da neguan sortu eta udan desegiten da, eta plataforma baino askoz finagoa izaten da, gehienetan 3 metrotako lodiera hartzen du.
Jon García (argipena)
Aldaerakː
Joan Gartzia de Crial eskultorea eta pintorea izan zen. Joan Garcia i Oliver anarkista ospetsua izan zen.
Izotz plataforma
Deskribapena
Izotz plataformak aldiz frontean 30 metrotako altuera izan ohi du, kasuren batean 200 metrotako altuerara ere iristen da, adibidez Larsen izotz plataforma. Artikoa eta Antartika esploratu zuten aurreneko abenturazaleek "izotz hesi" deitu zieten plataforma hauei, horrela ezagutzen da adibidez Ross izotz hesia. Ez da ahaztu behar gainera ur azaletik gora izotz masaren 1⁄9 baino ez dela ikusten. Kostaldera hurbildu ahala izotz plataformaren lodiera handituz doa, 700-1.000 metrotakoa izaterainokoa.
Kontinentean dagoen glaziarraren eta dagoeneko uraren gainean dagoen izotz plataformaren arteko mugari "grounding line" esaten zaio, plataforma oinarritzen den lerroa baita. Flexioak eragindako arrakalak ikusten direlako nabaritzen da non dagoen kostalerroa izotzaren azpian. Flexioa amaitzen den lerroari Hinge lerroa esaten zaio, baina zaila izaten da begi hutsez detektatzea.
Grabitatearen eraginez kostaldetik jeisten den izotzak elikatuta izotz plataformek urtetan zehar aurrerantz egiten du eta aldiro frontea hausten da izozmendiak eratuz. Orduan plataformaren fronteak atzera egiten du.
Izotz plataformako izotza mugitu egiten da azpian duen ozeanoko korronteek eraginda.
Hausturak
Azken hamarkadetan gero eta ohikoagoak izaten dira izotz plataformaren fronteko hausturak eta izotz urtzeak. Klima aldaketari egozten zaizkio.
Kanadan Ellesmere uhartea inguratzen zuen izotz plataforma duela 3.000 urtetik existitu izan da, baina XX. mendean azaleraren %90 murriztu zen eta hainbat puskatan zatitu zen. Milne izotz hesiak haustura handi bat izan zuen 2020ko uztailaren amaieran eta azaleraren %40a galdu zuen bapatean.
Antartikan ere Larsen izotz hesiaren bi zati ehundaka puxkatan hautsi zen 1995 eta 2002 artean eta 2017an izozmendi erraldoia askatu zitzaion.
Izotz plataformaren urtzean itsasoaren maila igoko ez duenaren ustea badago ere frogaturik dago igoera gertatuko litzatekeela, baina egia da bankisa urtzeak baino eragin txikiagoa izango lukeela. Plataforma guztiak urtuko balira itsasoaren maila 4 cm baino ez litzateke igoko.
Kanadan
Kanadako izotz plataforma guztiak Ellesmere uhartearen inguruan kokatzen dira, 82º N latitudetik gora. Gaur egun lau existitzen dira, aurrez beste batzuk ere izan ziren; M'Clintock (1963-66an hautsi zen), Ayles (2005ean) eta Markham (2008an).
Antartikan
Antartikako kostaldean dauden badiatan izotz plataforma ugari mantentzen dira. Guztira 1.550.000 km2-ko azalera osatzen dute. Hamar handienak honako hauek dira:
Jon Zeberio
Jon Zeberio Mutuberria (Donostia, Gipuzkoa, 1996ko irailaren 21a-) euskal herritar futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da. Antiguoko taldean hezi zen.
Ibilbidea
''2022ko martxoaren 15ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Ales Bialiatski
Ales Viktaravitx Bialiatski (Алесь Віктаравіч Бяляцкі; Viartsilia, Kareliako Errepublika, SESB, 1962ko irailaren 25a) bielorrusiar demokraziaren aldeko ekintzaile eta kontzientzia-presoa da. 2022ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Memorial errusiar elkartearekin eta ukrainar Askatasuren Zibiletarako Zentroarekin batera.
Karelian jaio zen, Bielorrusiako gurasoekin, eta errusiar eta bielorrusiar filologia ikasi zuen. Bielorrusiako literaturan aditua da. Graduatu ondoren, eskolako irakasle aritu zen Gomel eskualdean.
1980ko hamarkadaren hasieran hasi zen aktibismoa demokraziaren eta Bielorrusiako independentziaren aldeko taldeetan. 1989tik 1997ra Maksim Bahdanovitx Literatur Museoa zuzendu zuen eta 1991tik 1996ra Minskeko Udaleko zinegotzia izan zen.
1996an Viasna Giza Eskubideen Zentroa sortu zuen. 1995etik Bielorrusiako Idazleen Batasuneko kide da. Bielorrusiako Fronte Popularreko sortzailea eta bertako presidentea izan zen 1986tik 1999ra.
Bielorrusiako agintariek bi aldiz espetxeratu dute demokraziaren eta giza eskubideen aldeko aktibismoa dela eta. Lehen aldia 2011 eta 2014 artean eta bigarrena 2021etik.
Javier Orozco
Javier Antonio Orozco Peñuelas (Irapuato, Guanajuato, Mexiko, 1987ko azaroaren 16a), Mexikoko futbolari eta entrenatzaile ohia da, aurrelari lanetan aritu zena. Concacaf Txapeldunen Ligako historiako goleatzailerik onena da 25 gol sartuta. 27 zenbakia erabili zuen Carlos Hermosilloren idoloaren omenez.
Enterobacter cloacae
Enterobacter cloacae Enterobacter generoko eta Enterobacteriaceae familiako bakterioa da, 1890ean lehenbizikoz deskribatu zena (Bacillus cloacae deitu zitzaion). Bakterio Gram negatiboa, oxidasa (-) eta katalasa (+), anaerobio fakultatiboa eta laktosaren hartzitzailea da, Enterobacter guztien antzera.
Giza heste-floraren ohiko partaidea da eta ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du immunitate-sistema ahula duten pertsonengan infekzioak sortu ohi dituela. Infekzio nosokomialekin lotu izan ohi da, arnas-aparatukoak, gernuarenak eta septizemiak (bakteriemiak) eraginez batik bat.
Gaitz horien aurkako tratamendua ez da erraza, Enterobacter guztiek antibiotikoekiko erresistentzia handia dutelako (antibiotiko betalaktamikoen aurkako betalaktamasak ekoizten baitituzte). Hirugarren eta laugarren belaunaldiko zefalosporinak eta beste antibiotiko batzuk (gentamizina, ziprofloxazino...) erabiltzen dira, baina andui batzuek erresistentzia ere garatu dute. Horrenbestez, antibiograma bat egitea funtsezkoa da beti tratamendua hasi aurretik
Eneko Delgado
Eneko Delgado Ginés (Galdakao, Bizkaia, 2001eko urtarrilaren 18a) Euskal Herriko futbolaria da, Danok Bat eta Real Madrileko harrobietan hezitakoa. Erdilari gisa aritzen da.
Onddo gorri
Onddo gorria (Hortiboletus rubellus) Boletaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Xerocomus rubellus edo Boletus rubellus.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, gero ganbila, eta azkenean ia zabaldua. Gorri-purpura kolore eder batekoa da, karmin kolorekoa edo granate kolorekoa eta gainazalak tomentu fin-fin bat darama, belusduna da eta lehorra.
Tutuak: Hori-krema kolorekoak, ondoren hori-oliba kolorekoak, atzamarrarekin zapaltzean urdindu egiten dira.
Poroak: Angelutsuak, tamaina ertainekoak, horiak, hori-urre kolorekoak, hori-laranjak edo berde-olibak.
Haragia: Krema kolorekoa edo hori zurbilekoa, azalaren azpian gorria, aireak ukitzean pixka bat urdindu egiten da, zapore leunekoa eta fruta usain atseginekoa.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria.
Nahasketa arriskua
Xerocomus chrysenteron delakoarekin, baina hau marroixkagoa da. Baita Aureoboletus gentilis espeziearekin ere, honek arrosa kolorea du eta poro handiagoak ditu.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostogalkorren basoetako soilguneetako bideetako belarretan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Bolivia, Himalaiako eremua, Japonia, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria.
Daniel Aguiñaga
Daniel Ernesto Aguiñaga Contreras (Leon, Guanajuato, Mexiko, 1994ko abuztuaren 14a) mexikar futbolaria da. Erdiko atzelari gisa jokatzen du Liga de Expansión MXko Tepatitlán FC taldean.
Claude Perrault
Claude Perrault (Paris, 1613ko irailaren 25a - ibidem, 1688ko urriaren 9a) frantziar sendagile eta arkitektoa izan zen.
Charles Perrault idazlearen eta Pierre Perrault zientzialariaren anaia izan zen. Medikuntza ikasi zuen Parisko Unibertsitatean eta Frantziako Zientzien Akademiako lehen kideetako bat izan zen.
Daniel Aguiñaga
Ibilbidea
Jatorriz Leondik eta Guanajuatotik dator, eta Guanajuatoko Deportivo Ikastetxean ikasi zuen. Han lortu zuen San Luis atletikoko beheragoko jokalarietako bat izateko aukera; talde horretan, debutatu eta hainbat partida jokatu zituen.
Atletico San Luis
2015eko uztailaren 28an debutatu zuen, Atlético San Luisekin, Club León taldearen aurka, Potosiar taldearekin hainbat partida jokatu zituen Liga de Ascenso MX eta Copa MX-n.
Claude Perrault
Vitruvioren arkitekturako hamar liburuak frantsesera itzuli zituen eta arkitekturaren bost ordenei buruzko tratatu bat idatzi zuen.
Daniel Aguiñaga
Tepatitlan FC
2016. urterako Tepatitlán FC taldeko partaide izan zen, Potosiar taldearen filiala zen taldean; Alteñoekin hainbat etapa eta mailatan parte hartu zuen; talde horretan Bigarren Mailako liga titulua lortu du, 2017-2018 denboraldiko Ascenso Txapelketatik Liga de Ascenso MXra.
Loros UdeC
Unibertsitateko taldean, Colimako Unibertsitateko Loroak ; Bigarren Mailan, Ascenso MX Liga eta MX Kopan ere hainbat denboralditan parte hartu zuen, talde horrekin zilarrezko ligara igoera lortu zuen 2018-2019 denboraldian.
Tepatitlán FC (Bigarren fasea)
Kanariar selekzioko jabea hil eta kluba galdu ostean, Alteñosera itzultzen da orain Liga de Expansión MXn; talde horrekin txapelketen bikotea lortzen du; liga eta 2020-2021 denboraldiko Txapeldunen Txapelduna.
Alexander Gualda
Alexander Gualda Jardón (Bilbo, 1998ko apirilaren 9a) Euskal Herriko futbolaria da, Danok Bat taldeko harrobian hezia. Erdilari lanetan aritzen da.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Gexan Elosegi
Gexan Elosegi Mujika (Hernani, 1999ko uztailaren 25a-) euskal herritar futbolaria da. Erdiko edo alboko atzelari moduan jokatzen du.
Ibilbidea
''2022ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Matt Smith (aktorea)
Matthew Robert Smith (Northampton, 1982ko urriaren 28a - ) Ingalaterrako aktore bat da, telebistan, zineman eta antzerkian lan egin duena. Doctor Who telesailean hamaikagarren doktorearen papera betetzeagatik da ezaguna. Ondoren The Crown eta House of the Dragon telesailetan protagonista izan da.
Futboletik antzerkira
Gaztetan futbolari profesionala izatekoa zen eta Nottingham Forest eta Leicester City klubetako gazte mailako taldetan jokatu zuen. Leicesterren kapitaina ere izan zen. Bizkarreko lesio baten ondorioz erretiratu egin zen eta antzerkia egiten hasi zen National Youth Theatre-n eta Ekialdeko Angliako Unibertsitatean drama eta idazkera kreatibo ikasketak egin zituen. 2003an hasi zen antzerkian lan egiten; Murder in the Cathedral, Fresh Kills, The History Boys, On the Shore of the Wide World... Telebistan ere hainbat telesail egin zituen, aipagarriena Party Animals telesailean egin zuen Danny Foster detektibearen lana.
Doctor Who
2009ko urtarrilaren 3an hamaikagarren doktorea izango zela iragarri zen eta sorpresa handian izan zen, Smith baino askoz ezagunagoak ziren aktoreak aurrikusten baitziren paper horretarako. 26 urte baino ez zituen orduan. Karen Gillan eskoziarra izan zuen Amy Pond laguntzailearen paperean eta bientzako arrakastatsua izan zen Doctor Whon egindako papera. Telesailaren 5., 6. eta 7. denboraldietan protagonista izan ondoren 2013ko Gabonetako atal berezia izan zuen Doctorearen papera bete zuen azkena. Azken denboraldiaren erdialdetik aurrera Jenna Coleman izan zuen laguntzaile.
Hamaikagarren doktore gisa egindako lanarengatik hainbat sari irabazi zituen, SFX Awards (2011n eta 2012an) eta National Television Awards (2012an eta 2014an).
Ondorengo lanak
Doctor Who amaitu eta hurrengo urtean Netflix kateko The Crown telesailean Filipe Edinburgokoa izateko aukeratua izan zen. Bi denboraldi egin zituen bertan eta 2018ko Emmy Sarietarako izendapena lortu zuen.
2020an Game of Thrones telesail arrakastatsuaren prekuela den House of the Dragon telesaileko protagonista izateko aukeratu zuten. Telesaila 2022ko abuztuaren 21ean hasi zen emititzen.
Jon García Aguado
Jon García Aguado (Durango, 1977ko irailaren 22a - ) euskal kirolaria, taekwondon aritzen dena. 80 eta 84 kilotik gorako kategoriatan aritzen da.
Larre-orribeltz
Larre-orribeltza (Panaeolina foenisecii) Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Panaeolus foenisecii
Ez da jangarria. Sindrome haluzinogenoa, ondorio psikotropikoak eragiten ditu. Espezie hau ez da nabarmentzen tamaina txikia duelako.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, gero zabaldu egiten da eta laua, arre-gorrixka iluna eta gero arrosa kolorekoa.
Orriak: Arrexka koloretik pixka bat gaztaina-purpura ilun kolorera doazenak,
Hanka: Bataz beste 5 cm luze eta 0,3 cm lodi, arre-gorrixka edo ardo kolorekoa oinarrian.
Haragia: Kolore berekoa, leuna eta usain atseginekoa. Espora-jalkina beltza edo morexka.
Etimologia: Panaeolina terminoak, Panaeolus txiki baten antzekoa dela esan nahi du. Foenisecii epitetoa latinetik dator eta belar iharraren ekoizpenari dagokio.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Panaeolus olivaceus psikodelikoarekin. Honek espora beltzak ditu.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Ebakitako belardietan eta larreetan, hareazko dunetan eta basoetako bide belartsuetan agertzen da.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Kolonbia, Txile, Argentina, Brasil, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria, Europa, Errusia.
Medusa (argipena)
Medusa terminoak hainbat adiera du:
Larruki ubel
Larruki ubela (Gloeophyllum abietinum edo Lenzites abietina) Gloeophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da jangarria.
Deskribapena
Kapela: 10 eta 30 cm bitartekoa, forma tipikoa du, horizontalean luzatua eta beste ale batzuekin inbrikatua. Zerbait tomentosoa da, eremu erradial gutxi ditu edo bat ere ez eta kolore marroi-grisaxka du, ilun samarra, ertzak pixka bat krema kolorekoak dira. Oinik gabe.
Orri-poroak: Zabalak dira, desberdinak, nahiko zabal, kapelaren kolore berekoak, marroi-grisaxka kolorekoak, eta batzuetan, hauts gris batek estaltzen du.
Haragia: Mehea, larrukara, marroi-horixka eta gero marroi-herdoil kolorekoa.
Etimologia: Gloeophyllum terminoa latinetik dator, glutena esan nahi duen "gloeo" hitzetik eta tantak jariatzen duen parte emankorra, esan nahi duen "phyllum" hitzetik. Abietinum terminoa ere latinetik dator, izeien basoetan hazten dena, esan nahi duen "abietinum" hitzetik. Izeien basoetan bizi delako.
Nahasketa arriskua
Gloeophyllum sepiarium delakoarekin nahas daiteke.
Banaketa eremua
Urte osoan izeien egurretan bizi da.
Marmoka (argipena)
Marmoka izenak hainbat adiera du:
Isabella Colbran
Isabel Ángela Colbran (Madril, 1784ko otsailaren 28a - Bolonia, 1845eko urriaren 7a) bere garaiko mezzosoprano eta soprano dramatiko-koloratura hoberenentzat hartu zuten, itxuraz sfogato sopranoa bazen ere. Konpositorea ere izan zen, eta lau abesti-liburuki idatzi zituen. Gioachino Rossinik bere musa eta bere obraren interpreterik onenetakotzat hartu zuen.
Ibilbidea
Isabella Colbran Teresa Ortolaren eta Giovanni Colbran biolin-jotzailearen (Espainiako Erregearen gorteko musikaria) alaba zen. F. Pareja eta G. Marinelliren lehen prestakuntza jaso zuen, eta Girolamo Crescentirekin, Parisen. 1801ean Parisen egin zuen debuta eta 1807an Milanen. 1811n, Domenico Barbaja agenteak (1778-1841) kontratatu zuen Napoliko San Carlo antzokirako, gero bere maitalea izan zen.
Colbran 1845eko urrian hil zen azkenean, hirurogei urte zituela, eta Rossini Olympe Pelissierrekin ezkondu zen. Bere hilobia Boloniako Kartujako Cimitero Monumentalean dago, Giovanni aitarekin eta Rossiniren gurasoekin batera. Julia Espín eta Colbrandten (1838 - 1906) amaren aldeko izeba zen, Gustavo Adolfo Becquerren (1836-1870) maitasun platonikoetako bat zena.
Isabella Colbranek lau abesti-bilduma idatzi zituen: zarina errusiarrentzat, Girolamo Crescentini maisuarentzat, Espainiako erreginarentzat eta Eugenia de Beauharnais printzesarentzat.
Bere ahotsa
Colbran-en ahotsa bere indar handiagatik eta erregistro batasunagatik goraipatzen zen, trebetasun bitxia zuen tessitura desberdineko rolak kantatzeko, mezzosoprano baxua izatetik soprano altu koloratura izatera. Haren ahots-erregistroa sol3tik mi6ra bitartekoa zen. Rossinik bere musa eta bere obraren interpreterik onenetakotzat jo zuen.
Ye Banished Privateers
Ye Banished Privateers Umeåko (Suedia) talde pirata da.
Bere abestiak Irlandako eta Eskandinaviako herri-musika tradizionalean inspiratzen dira, eta XVII. eta XVIII. mendeetako gertaeretan oinarritzen dira batez ere. Ikuskizunetan, pirata-talde bat erretratatzen dute, arropa historikoak erabiliz eta jolasean ari direla, ikuskizuna musikaz eta antzerkiz nahastuta.
Ibilbidea
Banda 2008an hasi zuten Björn Malmrosek eta Peter Mollwingek, eta beste musikari batzuk bildu zituzten folk pirata musika jotzeko asmoz.
Gaur, ia 30 kide ditu taldeak.'
Bere lehen albuma, Canciones y Cursos, 2012ko irailaren 19an kaleratu zuen International Talk Like enpresak Pirate Day-ra.
Jatorrizko herrialdean hainbat ikuskizun eman ondoren, Alemania zeharkatzen hasi ziren 2014. urtean.
2015. eta 2016. urteetan, batez ere Suedian, Alemanian eta Herbehereetan izan ziren.
Hirugarren albuma 2016. urtean iragarri zuten, baina jaurtiketa 2017. urteko ekainaren 30era arte atzeratu zen. First Night Back in Port, azkenik, Napalm Records-ekin hitzarmena sinatu zutenean atera zen.
2020an, Ye Banished Privateers-ek Hostis Humani Generis laugarren albuma kaleratu zuen. Albumaren izena, "gizateriaren etsai" hitzerako latina, sarritan itsasoko piratak deskribatzeko erabili zen; gizartetik arrotzak ziren, eta status quo-a mehatxatzen zuten. Koronabirusaren pandemia zela eta, taldea ez zen gai izan albuma zuzenean planeatu eta transmititzeko, eta horren ordez kontzertu bat eman zuen. 12.000 jarraitzailek hartu zuten parte.
Diskografia
Diskoak
2012 – Songs and Curses
2014 - The Legend of Libertalia (Totentanz Records)
2017 - First Night Back in Port (Napalm Records)
2020 - Hostis Humani Generis (Napalm Records)
2021 - A Pirate Stole my Christmas (Napalm Records)
2013 – The Swashbuckling Sound of Pirates – Der Grosse Piraten Entertainment Markt – 20 pieces of Scurvy Seasongs (Totentanz Records)
2014 - Best of MPS 2014 (Totentanz Records)
Landaburu goiztiar
Landaburu goiztiarra (Agrocybe praecox edo Pholiota praecox) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da.
Erdipurdiko jangarria.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, batzuetan higrofano samarra. Gaztetan zuri zikin kolorekoa, krema-buztin kolorekoa, ilunagoa erdialdean. Hasieran ganbila, gero laua eta, azkenean, titiduna.
Orriak: Eskotatuak, lodiak. Hasieran zurbilak, ondoren gris-moretik arre-buztin kolorera doazenak.
Orri Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 5 eta 7 cm bitarteko altuerakoa. Lehenik muinduna, gero barnehutsa. Zilindrikoa, oinarrian erraboildun samarra bada ere. Hasieran zurixka da, eta, ondoren, okre antzeko kolorekoa. Oinak eraztun bat du oso goian, zabaldua, hauskorra eta iheskorra.
Haragia: Samurra eta zuria kapelan, oinean arrea. Irin usain arina du. Etimologia: Agrocybe hitza grekotik datorren hitz konposatua da, landa eta burua, zelai burua esan nahi du. Praecox epitetoa latinetik dator, goiztiarra, esan nahi duen "praecox" hitzetik. Udaberriaren hasieran hasten delako.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria, kalitate gutxikoa.
Nahasketa arriskua
Agrocybe dura delakoarekin, honek ez du irin usainik eta zapore mikatz samarrekoa da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Afrika, Ipar Amerika, Australia, Zeelanda Berria, Japonia, Errusia.
Makaldi-ziza
Deskribapena
Orriak: Ugari eta estu, untzinatuak, zuriak, askotan ertzean kolore arre-gorrixkaz zikinduta egoten dira.
Haragia: Trinkoa, zurixka, arrosa koloreko isla izaten du kapelaren azalaren azpian. Irin usaina du eta zaporea mikatz samarra.
Etimologia: Tricholoma terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Populinum epitetoak, Populus generoari egiten dio erreferentzia, garrantzitsua makalentzat, makalen basoetan hazten delako.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria, maiz kontsumitzen da ugaria den herrietan.
Nahasketa arriskua
Tricholoma tridentinum delakoarekin, eta baita, Tricholoma pessundatum espeziearekin ere, hau ez da jangarria eta koniferoen basoetan bizi da.
Mukiadar labur
Ez da erabiltzen sukaldean.
Makaldi-ziza
Sasoia eta lekua
Udazkenaren bigarren erdian, zurzuri eta makalen basoetako belarren artean, oro har, hainbat ale batera eta oso estu hazten dira.
Mukiadar labur
Deskribapena
Hanka: Ez du, karpoforoaren luzapena da.
Makaldi-ziza
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia.
Mukiadar labur
Deskribapena
Haragia: Horia eta likatsua.
Etimologia: Calocera terminoa gutxi gora behera honako hau izango litzateke: ederra, polita, esan nahi duen "kalos" hitza eta adarra, esan nahi duen "queras" hitza. Adarkatua agertzen delako. Cornea epitetoa latinetik dator, adarkara, esan nahi duen "corneus" hitzetik. Bere loditasunagatik.
Nahasketa arriskua
Nahastezineko espeziea da, Clavaria txikien antza eta habitat lignikola duelako.
Sasoia eta lekua
Hostozabalen egur ustel eta hezeetan, gure eskualdean oso ohikoa urte osoan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Larru-tripaki beltz
Larru-tripaki beltza (Phellodon niger edo Calodon nigrum) Bankeraceae familiako onddo espezie bat da.
Haragi oso larrukara du, inolaz ere ezin da jan.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, mehea, lehenengo zabaldu egiten da eta gero inbutu itxura hartzen du; gainazal tomentuduna du eta hari finekin, beltz-urdinxka kolorekoa, eremu zirkular arinekin eta ertz irregularrekoa, zuria eta iletsua.
Orratzak: Luzeak, 2 eta 4 mm bitartekoak, dekurrenteak, zuriak, gero grisak.
Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.
Hanka: Betea, irregularra, tomentuduna oinarrian, beltza edo gris zikina.
Haragia: Zurruna, larrukara, mehea, urdin argi kolorekoa, gero beltz-urdinxka eta txikoria txigortuaren usain bizia du alea lehor dagoenean.
Etimologia: Nigrum epitetoa latinetik dator, beltza, iluna esan nahi duen "niger" hitzetik. Bere koloreagatik.
Jangarritasuna
Ez da jateko modukoa larrukara delako.
Nahasketa arriskua
Phellodon melaleucus delakoarekin, honen oina ez da feltroduna eta arrexka kolorekoa da. Phellodon confluens espeziearekin ere nahas daiteke, honek kolore gorrixka-arretik gris-arrexkarakoa du.
Hugo Ayala
Hugo Ayala Castro (1987ko martxoaren 31) Mexikoko futbolari profesionala da, Ligako MXko Tigres UANL taldean erdiko atzelari gisa jokatzen duena.
Atlas
Hugo Ayalak Atlasekin hasi zuen bere ibilbide profesionala. 2006an debutatu zuen ofizialki titular gisa CD Guadalajararen aurka. Atlasek 3-1 galdu zuen arren, sarritan erabilitako ordezko bihurtu zen denboraldia amaituz. Hurrengo denboraldian defentsarako talentu handia erakusten hasi zen eta Atlasen defentsako hamaikakoan titular bihurtu zen, Atlas final-laurdenetaraino eraman zuen Club Américaren aurka, baina galdu egin zuen (7-4) emaitzarekin. Atlasen bere ibilbidean zehar ordezko gisa erabili zuten gehienbat Ricardo La Volpe Atlaseko entrenatzaile gisa hartu zuten arte. Orduan hasi zen La Volpe Ayalengan konfiantza izaten, eta Atlaseko titular eta kapitain bihurtu zuen Ayala. Orduan Tigresek Ayalarekiko interes handia ikusi ondoren bere klub berria Tigres izan zen
Tigres UANL
2010ean, Tigres UANLera iritsi zen eta 2011rako lehen atzelari titular zen Juninhorekin batera, biak Apertura 2011 txapelketako jokalari giltzarriak. Ayala 2011ko Aperturako Denboraldiko defendatzaile onena izendatu zuten Jorge Torres Nilo taldekidearekin batera. Ayala, 2011. urtetik Tigres-en hasarazle bat, gero txapeldun izango da taldearekin 2015eko Apertura, 2016ko Apertura eta 2017ko Apertura denboraldietan, eta, gainera, 2015ko Libertadores Kopa hartuko du.
Nazioarteko ibilbidea
2018ko maiatzean, Mexikoko 28 gizonen lehen eskuadroian izendatu zuten Ayala Errusiako Munduko Txapelketarako, eta, azkenik, ekainaren 4an ezagututako 23 gizonen azken zerrendan sartu zuten. Alemaniaren aurkako taldearen hasierako etapan agertuko zen, non Mexikok 1–0 irabazi baitzuen, eta Brasilek final-zortzirenetan galdu baitzuen.
Naoto Kan
Naoto Kan (菅 直人) japoniar politikaria da. Japoniako lehen ministroa izan zen 2010eko ekainetik 2011ko irailera.
1980an Behe Ganberako kide hautatu zuten Federazio Sozialista Demokratikoko kide gisa. 1996an Osasun ministro izendatu zuten Alderdi Liberal Demokratikoak zuzendutako koalizio gobernuan. Garai hartan Kan Japoniako Alderdi Demokratikoko kidea zen.
2010ean Finantza ministro eta lehen ministrorde izendatu zuten. 2010eko ekainean Yukio Hatayamaren lekua hartu zuen Japoniako Alderdi Demokratikoko presidente eta lehen ministro karguetan. Bere agintaldian 2011ko Fukushimako lurrikara eta istripu nuklearra gertatu ziren. 2011ko irailean dimisioa eman zuen.
Motzondo-belarri ilaundun
Motzondo-belarri ilaunduna (Panus neostrigosus edo Lentinus strigosus) Polyporaceae familiako onddo bat da. Ezin da jan, haragi gogorra eta mikatza du. Fotogenikoa, ikusgarria.
Sinonimoa: Panus rudis.
Deskribapena
Kapela: Batzuetan inbutu forman, 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, morexka hasieran, morexka-gorrixka ondoren eta azkenik okre kolorekoa erreflexu arrosakarekin. Ertza oso biribildua. Ile hirtsutuz estalitako gainazala.
Orriak: Oso dekurrenteak, zurixkak edo okreak, tonu morexkekin, kapelaren kolorearen antzeko isla ematen diotenak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Alboan, oso laburra, batzuetan sesila.
Haragia: Zurixka, elastikoa, zaila, ia larrukara; Irin usain leuna du eta zapore mikatza edo akrea.
Etimologia: Panus terminoa latinetik dator, eta tumorea, hantura, esan nahi du. Rudis epitetoa ere latinetik dator, zimurtsua, hirtsutua esan nahi duen "rudis" hitzetik. Bere kapelarengatik.
Jangarritasuna
Ez du balio sukaldaritzarako, haragi gogorra du eta zapore mingotsekoa.
Nahasketa arriskua
Panus torulosus delakoarekin nahas daiteke eta baita Panus conchatus perretxikoarekin ere, baina honen kapelaren gainazala leuna da.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, hostogalkorren motzondoetan eta adar hiletan, baina batzuetan koniferoen artean ere agertzen da.
Banaketa eremua
Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Ekuatore Afrika.
Eduarda Mansilla
Eduarda Damasia Mansilla Ortiz de Rozas (Buenos Aires, Argentina, 1834ko abenduaren 11 - ib.,1892ko abenduaren 20a) XIX. mendeko idazle, kazetari eta musikagile argentinarra izan zen, bere generoaren aitzindari, eta bere lanak Espainia osora zabaldu zituen, beste hizkuntza batzuetara itzultzeko pribilegioa lortuz. Literatura lanagatik aintzat hartu den lehen emakume argentinarretako bat da.
Jaiotza, gurasoak eta hezkuntza
Buenos Aires hirian jaio zen, 1834ko abenduaren 11n. Benetako eliteko kidea zen, bai gizartean, bai politikan eta kulturan. Ama, Agustina Ortiz de Rozas, Juan Manuel de Rosasen arreba txikia zen, eta bere edertasun eta espiritualtasunagatik, garaikideen aho bateko gorespena merezi izan zuen. Aita Lucio Norberto Mansilla jenerala izan zen, figura publiko garrantzitsua. Eduarda, zalantzarik gabe, Rosasen iloba kuttuna zen, eta txikitatik egin zuen distira Palermoko San Benitoko etxe handian, Manuelita Rosas lehengusinarekin, Agustinita amarekin eta Lucio Victorio Mansillarekin batera.
Bere talentua garaikideen ikuspuntutik ikusita
Hura gogoratzean, Manuel Eugenio Montes de Ocak semeari esan zion: "Ez ahaztu inoiz. Aparteko talentua duen emakumea da, arima aparta [...] Bere buruan Anne-Louise Germaine Neckeren (Madame de Staël) indarra, Jorge Sanden estiloa eta Pardo Bazán Kondesaren fantasia sortzailea laburtzen ditu."Domingo Faustino Sarmientok, El Nacional-en, 1885eko apirilean honelaxe laburtu zuen bere lana :"Eduardak 'hamar urte egin ditu emakumeari itxitako ateak irekitzeko, edozein kronista edo erreportari hautaturi (arrak) erreserbatutako zeruan sartzeko, azkenean sarrera-txartel bat lortu duen arte, bere arriskuagatik, Juana Mansori gertatu zitzaion bezala; izan ere, Juana Mansok 'orratzak sartuta' hil zuten, gizena zegoelako eta hezkuntzaz arduratzen zelako'."Rafael Pombo olerkari kolonbiarrak, berriz, boskote biografiko bat utzi zuen, bere lanetako bat aitzinatuz. Besteak beste, hauxe esan zuen: "Zeruak eta naturak benetan bildu dituzte, García andrearen nortasun bikainean, batetik bestera ibili ohi diren eskerrak eta dohaiak, askotan nahikoak izaten direnak beren ondasunen jabe egiteko. Bertan monopolio bat dago, behartsuek eta itsusiek proposatutako teoria kontsolatzaile hura desitxuratzen duena, alegia, jainkozko eraketaren arabera, dohai horiek, kargu publikoen eta haien emolumentuen antzera, ezin direlnak metatu. Berak ere kontrajartzen du naturalisten asertzioa, hobekien abesten duten hegaztiak ez dutela itxura ikusgarriena izaten."
Haren literatura-lana
Bere lanek ia literatura-genero guztiak hartu zituzten, eta eleberrian, draman, antzerki-lanetan, saiakera filosofikoetan, hainbat gaitako kazetaritza-artikuluetan eta musikaren kritikan aritu zen.
Mukibelarri zonatu
Mukibelarri zonatua (Auricularia mesenterica) Auriculariaceae familiako onddo bat da. Jan daiteke, baina balio gastronomiko eskasa du, larrukara eta elastikoa da. Ez da gomendatzen kontsumitzea.
Deskribapena
Karpoforoa: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, sesila, belarri edo hosto itxurakoa; goiko aldean eremu zirkularrak ditu, belusduna, gris-errauts kolorekoa edo arrea; azpiko aldean gris-purpura koloreko zainak izaten ditu eta ondoren arre-morexkara pasatzen dira.
Eduarda Mansilla
Haren literatura-lana
Haren lan zabala, generoan aitzindari izatea eta literatura-bikaintasuna aspalditik ahaztu ziren, harik eta, XX. mendearen bigarren erditik aurrera, ikertzaile askok beren literatura- eta musika-lanak aztertu eta haien lana baloratu duten arte. Besteak beste, María Rosa Lojo, Néstor Tomás Auza, Lily Sosa de Newton, Graciela Batticuore, María Sáenz Quesada, David Viñas, Beatriz Bosch, María Verónica Rossi, Bonnie Frederick, Juan María Veniard, Lea Fletcher, Marina L. Guidotti, Claudia Torres, Juan Pablo Spicer-Escalante, Noemí Vergara de Bietti, Soledad Vallejo, etab.
Argentinako letren aitzindaria eta Haurrentzako Ipuinen generoan aitzindaria
Juana Manso eta Juana Manuela Gorritirekin batera, Argentinako lehen idazleetako bat eta haurrentzako ipuinen generoan aitzindaria izateko pribilegioa du. Eduarda Mansillak haur-ipuinen generoari buruzko lehen literatura-lana, Argentinan argitaratua, aurkeztu zuen: haurrentzako zazpi ipuin, ustez biografikoa den kontakizun bat ("Osaba Antonio") eta ohitura-artikulu bat ("Pazkoa"), Estatu Batuetako eta Parisko Gabonetako festei buruzkoa. Eduarda Mansilla bera, hitzaurrean, harro dago haurrentzako letra argentinarren aitzindarietako bat izateaz. Domingo Faustino Sarmientok gorespen beroa eman zion lanari, eta artikulu zabala eskaini zion Espainian.