cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Escamotage d'une dame au théâtre Robert-Houdin 1896ko zientzia-fikziozko film mutua da, Georges Mélièsek egina. Efektu bereziak erabili zituen lehenengo frantziar filma izan zen.
Nemesis (1992ko filma)
Argumentua
2027, munduan "informazioaren terroristak" deritzonen ugaritzearen ondorioz kaosa nagusitzen ari da, gizartearen ordena iraultzeaz mehatxatuz. Alex Rain (Olivier Gruner) erdi errobota erdi giakia den Los Angeles hiriko polizia egoera honi konponbidea jartzeko pertsona egokia da.
Pianico
Pianico Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aysén (komuna)
Aysén edo Aisén Txileko hegoaldeko komuna da. Izen bereko probintziako hiriburua da Aysén eskualdean. 2012ko erroldaren arabera 35.476 biztanle ditu. Komunaren hiriburua Puerto Aysén da.
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Argumentua
Prestidigitadore batek emakume bat oihalez estaliko du. Oihala kentzean eskeleto bat baino ez dago. Eskeleto estali ondoren, berriro kendu eta emakumea berriro bertan daude.
Peille
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ava (New York)
Ava Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oneida konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pianico
Mugakideak
Pianicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Birkirkara FC
Historia
Taldea 1950an sortu zen baina titulu guztiak XXI mendean lortu ditu. 2015ean Ligan hirugarrena izan da eta Kopa irabazi du.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea edo Deba-Zumaia flyscha euskal kostaldeko marearteko zabalgune bat da, flysch batean eratua, ingurune garrantzitsua bertako biodibertsitateagatik eta mundu mailako erreferentzia geologikoa izateagatik. Zortzi kilometrotako itsaslabar tartea du, eta hauek abrasio plataformez osaturiko oinarriak dituzte. Ekosistema hau elementu geologiko, paisajistiko eta natural bereziek osatzen dute. Bertako flyschak garrantzi geologiko handia du, bertan ondo ikus baitaiteke Paleozeno-Eozeno muga eta K-T muga. Paleozeno garaiaren zabalera osoa hoberen ikusten den munduko lekua izendatu zuen Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak. Horretaz gain, dano-selandiar eta selando-thanetiar mugek ere bertan dute euren estratotipoa.
Deba eta Zumaia arteko itsasertza babestutako biotipoa da 2009tik, bere natur-balio handiarengatik. Babestutako gunea Debako Haitzandi eta Zumaiako Haitzabal tartean dago.
Historia geologikoan Euskal Herria urpean egon da. Momentu batean itsaso azpian zeuden harriak tolestu eta azaleratu egin ziren, eta gaur egun ikus daitekeen erliebea osatu zuten. Zerikusia du Pirinioetako mendilerroaren eraketarekin.
Geologia eta geomorfologia
Euskal Herriko kostan Flysch ugari ikus daiteke, baina Deba eta Zumaia artekoa da ikusgarriena. Gainera, Zumaiako Itzurun hondartza nazioarteko erreferentzia geologikoa da, bertan K-T muga (Kretazeo eta Tertziarioaren artekoa) eta P-E muga (Paleozenoaren eta Eozenoaren artekoa) ageri baitira.
Deba-Zumaia kosta-eremua, 8 kilometroko luzerarekin, itsasoko higadura intentsua jasaten duen kostalde malkartsua izateagatik karakterizatzen da batez ere. Horrela, kostaldean zehar, sargune edo senaiak eta irtenune edo muturrak aurki daitezke. Higadura hauen emaitza labarrez jositako kosta izan da; berauen oinarrian, egungo marearteko zabalguneak agertzen dira.
Inguru honetan ikus daiteke, itsasoaren higatze-lanaren ondorioz, itsaslabarrek atzerapen bortitza jasan dutela, eta gaur egun ere jasaten ari direla. Bertan, material-geruza gogorrak (kareharri eta harearriak) eta bigunagoak (margak eta material buztintsuak) txandakatzen direnez, eratzen den material txandakatzeak sortzen du higadura nabaria izatea. Ekaitzetan adibidez, olatuek bortizki ekiten dute ezponda arrokatsuen kontra. Arroka bigunez osaturiko mailek ezin dutenez olatuen inpaktu jarraituaren aurrean iraun, amilduz joaten dira, eta inguruko geruzak beraiekin garraiatzen dituzte. Horrela, itsaslabarrean bloke-erorketa handiak gertatzen dira, eta kosta-lerroaren atzerapen progresiboa sortarazten dute eta, oinarrian, itsas higadurak sorturiko azalera edo marearteko zabalgunea eratzen dute.
Tarteak
Flysch honek marearteko zabalgune handia du bere azpian eta jarraipen eta erresoluzio handiko informazioa ematen du. Honakoak dira identifika daitezkeen tarteak:
Biologia
Deba-Zumaia biotopoaren aniztasun biologiko ekologikoa nabarmena da. Eragin antropiko txikia du gainera, eta horregatik biodibertsitatearen kontserbazioa nahiko ona da.
NGC 1368
NGC 1368 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Biologia
Naturaren aldetik duen interesa higadurak sortzen dituen inguruneen aniztasun handian oinarritzen da; horri esker, txoko ekologiko ugari bereizten dira eta landare eta animalia dibertsitate handia ikus daiteke zabalgunearen marearteko zonan. Hango animalia interesgarriak dira pottorroa (Alca torda), kaio hauskara (Larus argentatus) eta martina (Uria aalge).
Montmélian
Montmélian Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Paleontologia
Itsaslabarren parte batzuek interes paleontologikoa dute, eozeno garaiko lorratz fosil edo iknofosilak dituztelako, bereziki Itzurun hondartzako inguruneak, eta Zumaia eta Getaria artean kostaldetik doan errepide ondoko itsasertza.
Ingurune honetan aurkitutakoen artean nabarmentzen dira Rotundusichnium zumayensis, zeinaren interpretazioak eztabaidagai dira oraindik (izakia bera barik, haren mugimenduak edo bizi-ohiturek utzitako arrastoa da iknofosila). Munduan aurkitutako Saerichnites abruptus alerik handiena ere da itsaslabarrotakoa da. Beste iknofosil batzuk: Zoophycos, Chondrites, Lorenzinia, Scolicia, Helminthopsis, Helminthoida laberyntica, Tapherminthiopsis, Subphylocorda, Belorharpe, Cosmorharpe, Megagrapton, Paleodictyon, eta abar.
Rafael Pikabea Legia
Rafael Pikabea Legia (Oiartzun, Gipuzkoa, 1867ko abenduaren 2a - Paris, Frantzia, 1946ko uztailaren 5a) politikari jeltzalea izan zen. Bere bizitzan hiru alor handi izan zituen: enpresa munduan eginiko jarduna, euskal prentsa modernoaren bilakaeran bete zuen lana eta, azkenik, politikan izan zuen ibilbidea.
Montmélian
Biztanleria
2007an Montmélian udalerrian erroldatutako biztanleak 3.933 ziren. Familiak 1.584 ziren, horien artean 524 pertsona bakarrekoak ziren (236 bakarrik bizi ziren gizonak eta 288 bakarrik bizi ziren emakumeak), 372 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 512 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 176 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Rafael Pikabea Legia
Biografia
Frantzia eta Ingalaterran merkataritza ikasi ostean, 1887an Bilbora joan eta Federico Etxebarria enpresaburuaren lantegian lanean hasi eta haren alabarekin ezkondu zen. Koinatuarekin batera Papelera Española, Cooperativa Eléctrica Donostiarra, Luzaideko Saltos de Agua de Valcarlos eta Sociedad General de Obras de Saneamiento enpresak sortu zituen. Honela, dirutza egin eta Bilboko Ekoizleen Ligako kide bilakatuko da.
1901-1905 bitartean katoliko independiente gisa Donostia ordezkatuz diputatu hautatua atera zen, 1907-1910 artean diputatu aukeratu zuten, betiere Antonio Mauraren korronteari atxikitu zitzaiolarik.
Letheobia pembana
Letheobia pembana Letheobia generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Montmélian
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.702 etxebizitza zeuden, 1.616 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 77 hutsik zeuden. 338 etxeak ziren eta 1.321 apartamentuak ziren. 1.616 etxebizitza nagusietatik 590 bere jabearen bizilekua ziren, 989 alokairuan okupaturik zeuden eta 37 doan lagata zeuden; 74 etxek gela bat zuten, 165 etxek bi zituzten, 450 etxek hiru zituzten, 551 etxek lau zituzten eta 376 etxek bost zituzten. 753 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 834 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 546 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Montmélian udalerrian 1.615 unitate fiskal zeuden, 3.821,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.893 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 263 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 17 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 38 eraikuntza enpresak ziren, 34 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 16 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 38 zerbitzu enpresak ziren, 39 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Turismoa
Deba eta Zumaia artean aurkitzen den zabalgune honek milaka turista erakartzen ditu urtero.
Montmélian
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 81 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 autoeskolak, 3 igeltseroak, 9 margolariak, 5 zurginak, 7 iturginak, 6 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 9 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat eta 2 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Montmélian udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 724 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 49.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Flyscha pantailetan
Gipuzkoako kostako eremu hau telebista eta zinema munduko hainbat produkzioren parte izan da. Produkzio hauen boomak turisten etorrera areagotu du azkenengo urteetan. Proiekturik esanguratsuenak Game of Thrones telesaila eta Ocho Apellidos Vascos filma izan dira.
Game of thrones eta Ocho apellidos vascos produkzioez gain, Zumaia beste hainbat filmazioen eragin-gune izan da. Esaterako,  Zipi y Zape 2, Handia edo Lasa eta Zabala.
Ibilbideak
Zumaia eta Deba arteko paisai bukoliko eta muino berdeez gozatzeko, hainbat ibilbide daude txangozaleentzat. Famatuena Zumaiako San Telmo ermitatik Debako hondartzaraino doana da. Ibilbide honen zailtasun bakarrak distantzia eta etengabeko maldak dira. Bideak egokiak dira eta marka txuri eta gorriz bereiz daitezke. Gezi horiak ere aurki daitezke. 13,1 Km-ko ibilbidea da eta 5 ordutan egin daiteke.
Rafael Pikabea Legia
Biografia
1902an Sabin Aranaren askapena kudeatu eta El Pueblo Vasco egunkaria sortu zuen. 1931an Euzko Alderdi Jeltzalea ordezkatuz aukeratu zituzten Espainiako Gorteetarako diputatuetako bat izan zen.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Nola iritsi
Marearteko zonalderako ekialdeko sarrera Zumaiako San Telmo baseliza azpian dagoen Algorriko kalatik egin daiteke. Zumaiara A8 autobidea hartuta irits daiteke, eta behin herrian sartuta Itzurun hondartzarako bidea hartu behar da (ondo seinaleztaturik dago). Hondartzaren ezkerraldean dago ermita, amildegiaren gainean, eta are ezkerrerago Algorrira daraman bidexka. Algorrira eskailera batzuetatik jaitsi daiteke. Bertan dago, hain zuzen, Kretazikoa eta Tertziarioa bereizten dituen K/T mugaren arrastoa.
Elorriagatik
Elorriagatik naturagunearen erdira irits daiteke. Zumaia eta Deba arteko N-634 errepidea hartu behar da, Elorriaga auzora iristeko. Arroatik 3 km ingurura dago Elorriagarako bidegurutzea. Autoa auzoan bertan edo aurrerago dagoen parkean utz daiteke. Hain zuzen, pare horretatik irteten da Endatara jaisten den bidea.
Sakonetatik
Sakonetako hondartzara iristeko Itziarko Itxaspe auzorako bidea hartu behar da (N-634 errepidean dago bidegurutzea, Itziarren bertan), eta auzora iritsi aurretik eskuinera hartu. Errepidea trenbideraino iristen da, eta handik aurrera jarraitzea debekatuta dago. Bertan bada autoa uzteko lekua. Handik hondartzara 5 minutu inguru daude oinez.
Rafael Pikabea Legia
Biografia
Espainiako Gerra Zibilan Euzko Jaurlaritzako Parisko ordezkaria izan zen. 1939an Hirugarren Reichak Frantzia inbaditzean okupatutako eremura iragan eta Marseillan bizitzen jarri zen. Vichyko gobernuko poliziak atxilotu eta preso egon zen. Frantziaren Askapenaren ondoren, lehenbizi Atharratze-Sorholüze udalerrian ezarri zen, ondoren Donibane Lohizunen bizitzen jartzeko. Han 1943an Gernika Institutua eta Gernika aldizkari humanista sortu zituen, 1945an Euskal Kulturaren Hedapen Institutuaren pean jarri zirelarik. Ekintza horietan Isidoro Fagoaga eta Juan Thalamas Labandibar mailako intelektualen laguntza izan zuen. 1946an erbestean, Parisen, hil zen.
Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea
Kutsadura
Itsasoen kutsadurak Gipuzkoako kostaldea ere ukitu izan du hainbat momentutan. 2018ko urrian flyschetan pilatutako zabor guztia erakusten zuen bideo bat zabaldu zen sare sozialetan.
Gipuzkoako Foru Aldundiaren ingurumen zuzendaritza 2016tik Life Lema izeneko proiektuan murgilduta dabil, Surfrider eta Aztirekin batera. Itsasoaren garbiketan eta kontzientziazio hiritarrean lan egiten dute. Azkenengo datuen arabera, hondakinen bilketa %18 bat jaitsi da populazioaren laguntzari esker.
Anolis maculigula
Anolis maculigula Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Richemont (Itsas Sena)
Richemont Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Richemont udalerrian erroldatutako biztanleak 471 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 216 etxebizitza zeuden, 189 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 210 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 189 etxebizitza nagusietatik 146 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 290 ziren, horien artean 211 aktiboak ziren eta 79 inaktiboak ziren. 211 pertsona aktiboetatik 194 lanean zeuden (115 gizon eta 79 emakume) eta 17 langabezian zeuden (5 gizon eta 12 emakume). 79 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Richemont udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Champsevraine
Biztanleria
2007an Champsevraine udalerrian erroldatutako biztanleak 868 ziren. Familiak 379 ziren, horien artean 122 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 103 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 497 etxebizitza zeuden, 390 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 470 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 390 etxebizitza nagusietatik 333 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 20 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 108 etxek lau zituzten eta 199 etxek bost zituzten. 280 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 177 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 138 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 514 ziren, horien artean 355 aktiboak ziren eta 159 inaktiboak ziren. 355 pertsona aktiboetatik 320 lanean zeuden (183 gizon eta 137 emakume) eta 35 langabezian zeuden (11 gizon eta 24 emakume). 159 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champsevraine udalerrian 398 unitate fiskal zeuden, 870 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.992 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 iturgina.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Champsevraine udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.044 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Piario
Piario Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kazetaritza konputazional
Kazetaritza konputazionala ordenagailuen bidez garatutako teknikak kazetaritzaren beharretara aplikatzea aztertzen duen arloa da. Kazetaritzaren behar horiek informazioa jasotzea, antolatzea, txukuntzea, komunikatzea eta zabaltzea izan daitezke, besteak beste, beti ere informazioaren zehaztasuna eta egiazkotasuna mantenduz. Informatikaren parte diren ezagutza arlo ezberdinetako teknikak aplikatu ohi dira; esate baterako, adimen artifiziala, lengoaia naturalen prozesamendua, pertsonalizazioa eta gomendio-sistemak.
Piario
Mugakideak
Piariok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vila Real de Santo Antonio
Vila Real de Santo António (VRSA ere deitzen zaio Portugalen, eta, Espainian, "Villa Real", Cádiz, Huelva eta Sevilla probintzietan) Portugalgo hiri bat da, Faro barrutian, Algarve eskualdean, eta 20.000 biztanle inguru ditu.
Portugalgo herria izen bereko udalerriko hiriburua da, 57,53 km²-ko azalera du eta guztira 19.156 biztanle ditu (2011). Udal eraera berean 3 fregresietan banatua dago. Lurraldeka etenak dituen Portugalgo udalerri bakanetako bat da; izan ere, mendebaldeko zati batean, Vila Nova de Cacelako freguesia dago, eta ekialdean, berriz, izen bereko udalerriko hiriburua (Vila Real) eta Monte Gordo. Iparraldean muga egiten du Castro Marim udalerriarekin; ekialdean, Guadiana ibaia dago, Espainiaren muga markatzen duena; hegoaldean, Ozeano Atlantikoa; eta mendebaldean, Tavira udalerria.
Vila Real de Santo Antónioko alkatea Maria Asunçao Cabrita (PSD) da.
Freguesiak
Vila Real de Santo Antonioko freguesiak hauek dira:
Historia
Vila Real de Santo Antónioren eraikuntza XVIII. mendearen amaieran planifikatu zuen Pombalgo Markesak, Espainiako mugaren ondoan arrantza zentralizatzeko eta populazio gunea bermatzeko hiri gisa. Izan ere, ekialdean sortu berria zen portuarekin lehiatu behar zuen, La Higuerita, Levantetik etorritako arrantzaleekin populatua (1756, egungo Isla Cristina). Oinplanoak laukizuzen erregularreko egitura du, Lisboako Baixa bezala.
Garraioak
Rodoviariasko geltokia du (autobusak), baita Portugalgo Comboioetakoa ere, hiria Vila Real-Lagos linearen bidez Portugalgo gainerako sarearekin lotzen duena.
Portuak transbordadore-zerbitzua du gertu dagoen Espainiako Ayamonte herrira, ordu erdiro. Hala, ordu erditik ordu erdira itsasontzi bat ateratzen da Vila Realetik Ayamonterantz eta kontrako norabidean Ayamontetik Vila Realerantz. Espainia eta Portugal Europar Batasunean sartu baino lehen eta Schengengo ituna sinatu baino lehen, portu horretan nazioarteko muga-postu bat (alfândega) zegoen.
Satelite-irudia
Google Maps
Avoca (Arkansas)
Avoca Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Benton konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Banku-izu
Banku-izua banku bateko bezeroek modu masiboan eta denbora-epe labur batean bankuan ezarrita dituzten kontu eta gordailuen itzulketa eskatzen duteneko fenomenoa da, gehienetan finantza-krisialdi garaietan. Banku-izuak bankuaren porrota ekar dezake, bankuak bere aktiboekin bezeroen pasiboei aurre egin ezin dienean. Gainera, bankuek euren epe-laburreko pasibo eta ageriko kontuetatik zati bat soilik izaten duten eskubidirutan edo modu eskuragarrian, nazioko banku zentralak behartzen dien kutxa-koefiziente deritzon portzentajean hain zuzen, bezeroen berehalako itzulketa-eskaerei aurre egiteko ezintasuna larriagotuz.
Ihuda
Ihuda Arabako ibai bat da, Zadorraren ezkerraldeko adarretako bat. Gasteiz mendien hegoaldeko isurialdean jaiotzen da, Okina herritik gertu. Urarte eta Saseta herriak zeharkatu eta gero, Trebiñun sartzen da. Konderria ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du.
Ikustekoa da Rodavieja izeneko ur-jauzia, Okina eta Saseta artean, 8-10 metroko garaiera duena. Tarte bertsuan, beste hainbat ur-jauzi daude.
Ozana herria zeharkatu ondoren, Ihuda ibaiak Zadorrara isurtzen ditu urak, Lacorzana herritik gertu.
Izena
XIX. menderaino, dokumentuetan Ibda, Iuda, Yuda eta era horretako aldaeretan baino ez zen aurkitzen; gero, ordea, euskara galtzearen eta gaztelania nagusitzearen ondorioz, Ayuda izena sortu zen, herri etimologiatzat.
Tolosa Okzitaniako aldiriak
Tolosako aldiriak edo Tolosa Okzitaniako aldiriak (Trens de banlèga de Tolosa edo, etorkizunan, Ret Exprès Regionala Tolosenca, okzitanieraz, Train Urbain de Toulouse edo, etorkizunan, Réseau Exprés Régional Toulousain, frantsesez) Okzitaniako Tolosa udalerrian dagoen aldiriko trena sarea da. Sarea hiru linea osatzen du eta Société Nationale des Chemins de fer Français enpresak kudeatuta.
Sarea 1993ko ekainaren 26an inauguratu zen, linearekin Sant Çubran-Arenas eta Colomèrs geltokien artean, eta 2024an RER Nòrd linea jarriko da martxan.
27 geltokietatik, batean bi lineak gelditu eta 2n Tolosa Okzitaniako metroarekin lotura dago.
C linea
Bi eskaintza igoera egin ziren urte batzuk geroago, lineako lehen trenak sortu zirenean, Sant Çubran-Arenas eta Colomèrs artean, Lardenai geldialdia eginda.
Bilakaera
2003ko irailean, azpiegituraren hobekuntza handi bat egin zen, eta, ondorioz, lineari gaur egun duen irudia eman zitzaion. Bi urtez erabateko trafikoa eten ondoren udan, lanak egin ahal izateko, bidea zatika bikoiztu da Sant Çubran-Arenas eta Colomèrs artean, eta beste hiru geldialdi egin dira: Lo TOEC, Sent Martin de Toish eta Los Ramassièrs. Ordu-langa berrikusi da, eta orduz geroztik giltzarrapo bikoitza proposatu du astez aste ordu.
Irunberriko udal pilotalekua
Irunberriko Udal pilotalekua Irunberriko pilotalekua da. Inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
Tolosa Okzitaniako aldiriak
Bilakaera
2008ko irailaren 1ean TAD 118 martxan jarri zen. TAD zerbitzua eskaintzen die lineako trenei (Colomèrsko geltokira) Còrnabarriu, Mondonvila eta Aussons udalerrietako biztanleei. TAD 118-a linearen ordutegiaren barruan dago (trenetik bi trenera) eta zain dago trenak atzeratzen badira.
Villespy
Biztanleria
2007an Villespy udalerrian erroldatutako biztanleak 370 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 43 pertsona bakarrekoak ziren (30 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tolosa Okzitaniako aldiriak
Bilakaera
2008ko irailaren 29tik urriaren 24ra, lineako trafikoa eten egin zen (Tolosa-Auski linean osoan bezal) Miègjorn Pirenèus eskualdeko Rail Planaren barruan berritze-lanak egiteko (bideen ordezkapen osoa, pasabideen banaketa, etab.).
Geltokiak
Tolosako aldirien geltokiak Société Nationale des Chemins de fer Français kudeatzen eta mantenetzen ditu 1993tik. Gainera, Société Nationale des Chemins de fer Français enpresak, ditu trenak eta horiek ustiarteaz arduratzen da.
Petrocephalus keatingii
Petrocephalus keatingii Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Tolosa Okzitaniako aldiriak
RER Nòrd
RER Nòrd Tolosa Okzitaniako tren linearen proiektua da, Seta-Bordele trenbidean. Société Nationale des Chemins de fer Françaisk ustiatuko du TER Occitanie esparruan.
Villespy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Tolosa Okzitaniako aldiriak
RER Nòrd
Lineak eguna argituko luke Bordele-Tolosako LGV eraikitzearen ondorioz. Halaber, proiektuaren arabera, Route-de-Launagueteko geltokia ehundaka metrotan mugituko da, eta, hartara, tolosa blinearen eta tolosa 3linearen arteko konexioak egingo dira. Tolosa-Matabiau geltokiaren ordez La Vacan amaitzen da. 2017an, aldiriko trenen proiektu bakartzat har zitekeen, gaur egun ere, Tolosa Okzitanian.
Villespy
Etxebizitza
2007an 214 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 130 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Tolosa Okzitaniako aldiriak
RER Nòrd
Linea egokituz gero, trenen maiztasuna handituko da, ordu laurdenera arte punta-puntako orduetan, eta maiztasuna Transilien arruntenen parekoa izango da.
Villespy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 224 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 150 lanean zeuden (89 gizon eta 61 emakume) eta 22 langabezian zeuden (11 gizon eta 11 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villespy udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 350 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.568 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Villespy udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 1369
NGC 1369 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Johann Friedrich Julius Schmidtek aurkitu zuen n.
Leporidae
Leporidae (latinetik, lepus = erbi) lagomorpha ugaztunen familia bat da. Bere barnean untxiak eta erbiak daude, eta berez 11 genero daude baina orokorrean untxi moduan izendatzen dira. Euretariko espezie bat, Oryctolagus cuniculus domestikatu den bakarra da.
Leporidaek bi hortz pare dituzte goikaldean, karraskariek bat baino ez dutenean. Hortz hauek etengabe hazten dira bizitzan zehar, baina esmalteak bi bi aldeak betetzen ditu. Anatomikoki artiodaktiloen itxura dute.
Enneapterygius etheostomus
Enneapterygius etheostomus Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Towa
Towa edo Jemez hizkuntza Kiowa-Tano taldeko hizkuntza amerindiar bat da, Jemez herrian Mexiko Berriran hitz egiten dena. Ez du forma idatzirik, arau tribalek ez baitute onartzen.
Bere hiztunak nekazari eta artisauak dira batez ere. Hizkuntza Jemezen bakarrik hitz egiten da, baina Jemez tribuko kideen %90ek hitz egiten dutenez, ez da hizkuntza mehatxatua kontsideratzen. Towa hiztunak jatorriz Pecos pueblo herrikoak ziren, Santa Fetik ekialdera (Mexiko Berria), XIX. mendera arte, non komunitate kideak Jemezera joan zirenean, Albuquerque ingurura.
Piazza Brembana
Piazza Brembana Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Piazza Brembanak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Modenako katedrala
Modenako katedrala (Duomo di Modena) Modenako katedral katolikoa da, Modena-Nonantola elizbarrutiko egoitza dena. 1184an sagaratua, eraiki erromanikoa 1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua izan zen.
Pedro León Gallo Goyenechea
Pedro León Gallo Goyenechea (Copiapó, 1830eko otsailaren 12a - Santiago, 1877ko abenduaren 16a) Txileko enpresaburua, meatzaria eta politikaria izan zen eta Alderdi Erradikalaren sortzaileetako bat izan zen.
Biografia
Miguel Gallo Vergararen, Chañarcilloko zilar meatzari milioidunaren eta Candelaria Goyenechea y de la Sierraren azken-hirugarren semea izan zen.
Copiapóko Colegio de la Merced-en egin zituen lehen ikasketak eta gero Santiagoko Institutu Nazionalean sartu zen. La Tribuna egunkarian idatzi zituen bere lehen artikulu politikoak 1850ean; haietan ordena publikoaren ideiari eutsi zion, baina zenbait erreformarekin. Manuel Montten gobernua defendatu zuen 1851ko apirilean eta 1852an jaioterrira itzuli zen.
Horrek Montten gobernuaz zuen pertzepzioa aldatzea eragin zuen, eta iparraldean eta hiriburuan aurkarien bilerak maiz egiten hasi zen, jada iraultza planifikatzen ari zirenak. Bere iritzi politikoak ezagutarazi zituen El Copiapino egunkariko orrialdeetan.
Politikari iraultzaile gisa, Manuel Montten gobernu kontserbadorearen aurka arrakastarik gabeko altxamendua antolatu zuen 1859an. Gobernuarekin pozik ez zeuden herritarrak taldekatuz, eskualde mailan ospea lortu zuen, eta Copiapó hartu zuen. Urte horren hasieran, Gallo Atacama probintziako "intendente iraultzaile" bihurtu zen, hiritarren batzar batek aldarrikatuta. Gero, armada ertaina osatu zuen bere baliabideekin eta meatzari-burgesia iraultzailearen ekarpenekin.
Hegoalderantz Santiagorantz aurrera egin zuen armadarekin, eta Los Loroseko guduaren garaipenaren ostean (1859ko martxoaren 14an) Coquimbo eta La Serena konkistatu zituen. La Serenako Cerro Grandeko guduan (apirilaren 29an) garaituta, Argentinan, Estatu Batuetan eta geroago Europan erbesteratu zen. José Joaquín Pérez Mascayano presidenteak 1863an emandako amnistiaren ostean bere herrialdera itzuli zen.
Soreasu Antzokia
Soreasu Antzokia Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen antzoki, zine areto eta kulturgune bat da. Bertan, arte eszenikoak (dantza, antzerkia), musika kontzertuak, hitzaldiak eta zinema programatzen dira.
Pedro León Gallo Goyenechea
Biografia
Botere zentralak babestuta Copiapon ezarritako oligarka fakzio baten buruzagi gisa, Gallok ez zuen 1876ko kolonizazio proiektua onartzen. Bere jaioterriko senatari gisa, Gallok Kongresu Nazionaleko eztabaidan parte hartu zuen Atacama basamortua kolonizatzeko proiektuaren inguruan. Horrek Chañaral- etik Boliviara kolonizazio-lurralde bat planteatzen zuen, non errepideak eta trenbideak jarriko ziren, hiriak eta portuak eraikiko ziren.
Soreasu Antzokia
Kokalekua
Soreasu Auzunean dago, Foru kaleko 6. zenbakian.
Pedro León Gallo Goyenechea
Biografia
Eztabaidetan, Pedro León Gallo-k zentzu horretan zuen ikuspegi falta erakusten zuten zorigaiztoko iritziak azaldu zituen; hala, zera adierazi zuen: «Ez dut ikusten bizitza ia ezinezkoa den lekuan hiri eta departamenduak sortzeko aukerarik (...) irudimenezko abenturen bidetik sartzea (...) poesiarako eta epopeiarako ona da»; senatariak iseka egin zion Benjamín Vicuña Mackennari, Atacamaren balentria Kristobal Kolonek Amerika aurkitu zuenean egindakoarekin alderatu baitzuen.
Soreasu Antzokia
Historia
2000an Azpeitiko Udalak ordurarte herriko zine aretoa zen Soreasu antzokia erosi eta zaharberritu zuen 2011ko ekainaren 4ean bere auditorioa inauguratu zen.
Pedro León Gallo Goyenechea
bizitzako azken urteak
Gallo-k Copiapóko Batzar Erradikala sortu zuen (1863) eta 1866an presidentetzarako hautagaia izan zen. Hurrengo urtean, Copiapóko eta Calderako diputatu izan zen, kargu horretan 10 urtez jarraian (1867-1876); gero Atacamako senataria izan zen 1876-1882 bitartean, baina 1877an hil zen. Haren bat-bateko heriotza Los Loroseko guduan jaso zuen zauri zahar baten larritzearekin lotu zen.
Bala (Gales)
Bala, galeseraz Y Bala, Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria eta merkatal edo azoka-gunea da. Merionethshire konderriko hiriburu historikoa ere bada.
2011ko erroldaren arabera 1.9754 biztanle zituen.
Ajla Del Ponte
Ajla Del Ponte (Locarno, 1996ko uztailaren 15a) suitzar atleta da, abiadurazko lasterketatan espezializaturik dagoena. Suitzako 60 metrotako eta 100 metrotako errekorra dauka.
Ibilbidea
Heptatloia egiten hasi zen baina gazte mailan abiadurazko lasterketatan zentratu zen.
2021ean Europako Pista estaliko txapelduna izan zen 60 metrotako lasterketan, 7,03 segunduko denboraz, Suitzako errekorra hain zuzen ere. Tokioko Olinpiar Jokoetan ez zuen dominarik eskuratu, bosgarren egin zuen 100 metrotako lasterketan eta laugarren 4x100 metrotan. Zurichen jokaturiko Diamantezko Ligaren jardunaldian 100 metrotan hirugarren egin zuen eta Suitzako errekorra ezarri zuen.
Istighfar
Istighfar (إستغفار) Islamen Jainkoari barkamena eskatzeko ekintza da. Islamdar erlijioan garrantzi handia du. Normalean ekintza hau arabierazko astaghfirullah (hau da Jainkoari barkamena eskatzen diot) hitza errepikatuz egiten da.
Ospitalepeko eliza
Ospitalepeko eliza Zuberoako herri horretan dagoen eliza da.
XII. mendean eraikia, 1888ko martxoaren 3an Frantziako monumentu historiko eta 1998an, UNESCOk hala erabakita, Gizateriaren ondare ere bada.
Berau, Donejakue Bidean zihoazen erromesentzat eraikitako ospitale baten zatia zen, baita gaur egun zutik dirauen bakarra. Somporteko abadetxeak eraikiarazi zuen XII. mendean erruki-etxe hau. Zaharberritze lanak egitean jatorrizko zureria topatu dute.
Oso ondo kontserbaturik dagoen eliza da, arkitektura oso berezia duelarik; erromaniko nafarraren eta arkitektura bizantziarraren arteko nahasketa da. Greziar gurutzearen forma du, zeinaren erdian kanpandorre oktogonal batek kupula estaltzen duen, eragin mozarabiarra erakutsiz.
Riña en un café
Riña en un café 1897ko film dramatiko mutua da, Fructuós Gelabertek egina. Argumentua zuen lehenengo espainiar filma izan zen.
Argumentua
Sants auzoko kafetegi batean sei lagun janaurrekoa hartzen ari dira. Emakume bat pasa eta piropoak botatzen diote. Baina laster gizon trajedun bat agertuko da.
Avon (Maine)
Avon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Chad Kroeger
Chad Robert Kroeger (Hanna, Alberta, Kanada, 1974ko azaroak 15) ingelesezko abeslaria eta gitarra jotzailea da, Nickelback rock banda sortu zuena. Hainbat kolaborazio lan egin ditu bere taldearekin, hala nola abestien ekoizpenean eta gauzatzean.
Lethrinops parvidens
Lethrinops parvidens Lethrinops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Sifan Hassan
Sifan Hassan (Adama, Etiopia, 1993ko urtarrilaren 1a) jatorri etiopiarreko herbeheretar korrikalaria da, distantzia ertaineko eta luzeko lasterketetan espezializatua. Behin baino gehiagotan izan da Europako eta munduko txapeldun, bai aire zabalean, bai pista estalian ere. Bi urrezko domina irabazi zituen 2019ko Munduko Txapelketan, 1500 metroko eta 10.000 metroko probetan, Munduko Txapelketa edo Olinpiar Joko berean hori lortzen duen historiako atleta bakarra bilakatuz (gizonezko zein emakumezko). 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu du 5000 metroko lasterketan eta 10.000 metroko lasterketan eta brontzezkoa 1.500 metrokoan.
Enneapterygius fasciatus
Enneapterygius fasciatus Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Idoia Uranga (argipena)
Idoia Uranga pertsona hauetako bat izan daiteke:
Anolis magnaphallus
Anolis magnaphallus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Moma
Moma (Tripterygion delaisi) Tripterygiidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena. Gehienez, 8,9 zentimetroko luzera izan dezake.
NGC 1370
NGC 1370 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Montserrat Ginesta
Montserrat Ginesta Clavell (Seva, Bartzelona, 1952ko urtarrilaren 8a) kataluniar marrazkilari eta ilustratzailea da.
Biografia
Montse Ginestak Bartzelonako Arte eta Lanbideen Eskolan (Escola de la Llotja) ikasi zuen. Haurren liburuen idazketa eta ilustrazioan espezializatu da eta, dagoeneko, 150 lan baino gehiago argitaratu ditu. Bere bizitzan zehar irabazitako sarien artean Premi Crítica Serra d'Or de Literatura Infantil i Juvenil (1977, 1990, 1995, 1998, 2001), Lazarillo Saria (1987) eta Ilustrazio Sari Nazionala bitan (1988 eta 1994) dira aipagarriak.
Liburuez gain, publizitate arloan egin du lan, Ploma daurada filma laburrean eta antzerkian, eszenografiak prestatzen.
Nagusiki aldizkari eta helduentzako liburuen azalak marrazten eta, beste artistekin elkarlanean, haur eta gazte literatur liburuak idazten eta ilustratzen ditu eta Tretzevents aldizkarian zuzendari da.
Bere lana Espainiako hizkuntza ofizial guztietara itzuli da.
Lan nabarmenak euskaratuak
Marrazkilari lanetan:
Petrocephalus levequei
Petrocephalus levequei Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
NGC 1372
NGC 1372 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Xabiroi (arraina)
Xabiroi Trakinidoen familia osatzen duten bederatzi arrain osteiktieen izen arrunta da.
Ganba-pasta
Ganba-pasta edo ganba-saltsa Asiako hego-ekialdeko eta Txinako hegoaldeko sukaldaritzaren osagai arrunta da. Terasi ere esaten zaio (trassi edo terasie ere ahoskatua) indonesieraz, kapi (กะปิ), thailandieraz, belacan (belachan, blachang), malaysieraz, mam tom vietnameraz eta bagoong alamang/aramang tagaloz.
Orea ganbaren hartzidurarekin egiten da. Mendebaldar askori ez zaie kondimentu hori ezaguna, usaina oso indartsua izan daiteke (batez ere asafetidarekin alderatzen bada), baina funtsezko osagaia da curry eta saltsa askotan. Caridae familiako izkirekin egin ohi den pasta jaki askoren gozagarri izan daiteke Thailandiako sukaldaritzan, Malaysiako sukaldaritzan, Indonesiako sukaldaritzan eta Filipinetako sukaldaritzan, sarritan, arrainak edo barazkiak bustitzeko saltsen osagai gisa.
Xabiroi (arraina)
Ezaugarriak
Gorputz luzarana, alboetatik zapala eta garaia dute, eta beheko matelezurra gora itzulia. Bizkarrean bi hegal dituzte: aurrekoa, garai samarra eta arantza pozoidunekikoa; atzekoa, berriz, apala baina bular-paretik isatseraino luzatzen dena, eta sabelekoa ere oso luzea. Arrainak eta izkirak jaten dituzte batez ere. Ozeano Atlantikoko ekialdeko bazterretan eta Mediterraneoan bizi dira.
Hondo hareatsuetan bizi dira eta aurreko bizkar-hegatsean ezten pozoitsuak dituzte. Gastronomian preziatuak dira oso eta zenbait errezeten oinarri nagusia dira, adibidez bouillabaisserena.
Izena
Xabiroiak saburdin izenaz ere ezagutzen dira. Bizkaian, gainera, salbario eta salbeu diete. Gipuzkoako kostaldeko herri batzuetan, salbera izenaz ere ezagunak dira.
Espezieak
Bederatzi espezieak bi generotan banatzen dira:
Enneapterygius flavoccipitis
Enneapterygius flavoccipitis Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Erminea pilotalekua
Erminea pilotalekua Izabako pilotalekua da. 1998ko uztailaren 25ean inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
El Pinilloko geltokia
El Pinillo Malagako Renfe Aldirien geltokia da, udalerrian kokatuta dagoena.
Caeleb Dressel
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), bi domina eskuratu zituen: 4x100 errelebo librean, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.09,92ko denboraz, Frantziako (zilarrezkoa, 3.10,53koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.11,37ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Anthony Ervin, Michael Phelps, Nathan Adrian, Jimmy Feigen, Blake Pieroni, Caeleb Dressel eta Ryan Held-ek. 4x100 lau-estiloko erreleboan, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.27,95eko denboraz, Erresuma Batuko (zilarrezkoa, 3.29,24koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.29,93ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Cody Miller, Michael Phelps, Nathan Adrian, David Plummer, Kevin Cordea, Caeleb Dressel, Ryan Murphy eta Tom Shields-ek.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bost domina lortu zituen: 50 m estilo librean, urrezko domina lortu, eta Olinpiar errekorra (OE) hautsi zuen 21,07ko denborarekin, Florent Manaudou frantziarraren (zilarrezkoa, 21,55koarekin) eta Bruno Fratus brasildarraren (brontzezkoa, 21,57koarekin) aurretik sailkatuz. 100 m estilo librean, urrezko domina lortu, eta Olinpiar errekorra (OE) hautsi zuen 47,02ko denborarekin, Kyle Chalmers australiarraren (zilarrezkoa, 47,08koarekin) eta Kliment Kolesnikov errusiarraren (brontzezkoa, 47,44koarekin) aurretik sailkatuz. 4x100 errelebo librean, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.08,97ko denboraz, Italiako (zilarrezkoa, 3.10,11koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.10,22ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Blake Pieroni, Bowe Becker, Zach Apple, Brooks Curry eta Caeleb Dressel-ek. 100 m tximeleta estiloan, urrezkoa irabazi, eta Munduko errekorra (ME) lortu zuen 49,45eko denborarekin, Kristóf Milák hungariarraren (zilarrezkoa 49,68koarekin) eta Noè Ponti suitzarraren (brontzezkoa 50,74koarekin) aurretik sailkatuz. 4x100 lau-estiloko erreleboan ere, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldeak, baita Munduko errekorra (ME) gainditu ere, 3.26,78 denboraz; honako hauek izan ziren taldekide: Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel, Zach Apple, Hunter Armstrong, Andrew Wilson (igerilaria), Tom Shields eta Blake Pieroni.
Gainerako emaitzak
Hamahiru urrezko domina ditu munduko txapelketetan.
Dinsac
Dinsac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dinsac udalerrian erroldatutako biztanleak 256 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 129 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 129 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (62 gizon eta 59 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dinsac udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 237 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.530 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
William Harnett
William Michael Harnett (Clonakilty, Irlanda, 1848ko abuztuaren 10a – New York,1892ko urriaren 29a) irlandar jatorria zuen Ameriketako Estatu Batuetako margolaria izan zen. Bere margolan ospetsuenak izadi hilak eta trompe-l'œil teknika erabiliz egindakoak ziren.
Biografia
Harnett Irlandako Gosete Handiaren garaian jaio zen. Laster familia osoa Ameriketako Estatu Batuetara emigratu zuen, eta Filadelfian kokatu. 1869an Harnett estatubatuar herritartasuna hartu zuen. Gaztaroan Pensilvaniako Academy of the Fine Arts erakundean ikasi zuen, gauez, lan egiten zuen aldi berean. Garai horretan bere lanbidea zilarrezko mahaietan irarlanak egitea zen. Ondoren, New Yorkeko estatuaren The Cooper Union for the Advancement of Science and Art-en ikasi zuen eta, ondoren, National Academy of Designen, biak New York hirian. Ezagutzen den bere lehen margolana 1874koa da, izadi hil bat. 1888tik aurrera erreumatismoak gogor jo zuen. New Yorken hil zen, 1892an.