cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torre Motxa
Ondarea
Eusko Jaurlaritzak izendatutako ondarea da. Gaur egun Zazpi taberna dago bertan eta PSE-EEren Zarauzko egoitza.
Labradorko itsaslasterra
Labradorko itsaslasterra Ipar Atlantikoko itsaslaster hotz bat da.
Ozeano Artikoan sortzen da, eta hegoalderantz higitzen da. Artikoko bi itsaslasterren segida da: Groenlandiako mendebaldeko itsaslasterra eta Baffin uharteko itsaslasterra. Labrador penintsularen kostari eta Ternuako ekialdeko kostari jarraituz igaro ondoren, hego-ekialderantz abiatzen da, eta Eskozia Berriko kostara iristen da. Han, itsaslasterraren beso bat mendebalderantz abiatzen da, Ternuako hegoaldeko kostaren paraleloan, eta San Laurendi golkoan sartzen da. Beste besoa Golkoko itsaslasterreko ur epelarekin nahasten da Ternuatik hego-ekialdera dagoen Ternuako kala handian eta Ipar Karolinaren iparraldeko kostatik gertu. Bi itsaslasterren konbinazioaren ondorioz, laino itxi-itxiak sortzen dira, eta, halaber, munduko arrantza-tokirik aberetsenetako bat eratzen dute.
Udaberrian eta uda-hasieran, Labradorko itsaslasterrak iceberg-ak garraiatzen ditu Groenlandiako glaziarretatik hegoalderantz, itsasontzi transatlantikoen itsasbideetaraino. Bestalde, Labradorko itsaslasterren urek hoztu egiten dute Kanadako probintzia atlantikoetako eta Ingalaterra Berriko kostaldeko klima. Kosta horietako uraren tenperatura 7-10 °C hotzagoak dira latitude bereko Ipar Amerikako mendebaldeko kostaldekoak eta Europako kostaldekoak baino. Labradorko itsaslasterreko urak gazitasun txikia du, eta, ondorioz, errazago izozten da. Horregatik, neguan Kanadako ekialdeko kostaldea izoztu egin daiteke baita latitude txiki samarretan ere.
Egindako kalkuluen arabera (Greenberg eta Petrie, 1988), Labradorko itsaslasterrak 7,6 Sverdrup garraiatzen ditu (1 sverdrup 1.000.000 m3/s da). Abiadura 0,3-0,5 m/s da.
Borgetto
Mugakideak
Borgettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Haliaeetus leucogaster
Haliaeetus leucogaster Haliaeetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Alfontso II.a Aragoikoa
Alfontso II.a Aragoikoa Kastoa edo Trobadorea (Huesca, 1157 - Perpignan, 1196ko apirilaren 25a) Aragoiko errege eta Bartzelonako kondea izan zen (1162 - 1196).
Biografia
Gurasoak Ramon Berenguer IV.a Bartzelonakoa eta Petronila Aragoikoa zituen. Ramon Berenguer jaioa, izenaz aldatu zuen Bartzelonako konderria eta Aragoiko Erresuma batu zuenean. 1167 eta 1173 artean Proventzako kondea ere izan zen. Kataluniako historialari abertzaleek bere erreinaldia deskribatzeko l'engrandiment occitànic edo "Pirinioetako batasuna" bezalako esamoldeak erabili dituzte.
Ezkontza eta seme-alabak
Alfontso VII.a Gaztelakoaren alaba Antsa (1155 edo 1157 - 1208) ezkondu eta zortzi seme-alabak izan zituzten:
1969ko Euskal Herriko Itzulia
1969ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 9. edizioa izan zen. 1969ko apirilak 16 eta 20 artean ospatu zen. 891 kilometro egin ziren 5 etapatan banatuta.
Garailea Jacques Anquetil handia izan zen, profesional bezala bere azken garaipen handia lortu zuena 35 urterekin, erretiratu zen urtean.
1936 eta 1968 arteko urteak
Gerra Zibila amaitu ondoren eta beronen emaitza kontuan hartuta, txirrindularitza proben egutegitik kendu zen Euskal Herriko Itzulia. Berau jarraitzeko saiakera ugari egon bazen ere, Donostiatik zein Bilbotik, batek ere ez zuen arrakastarik izan.
Denbora horretan beste proba batzuk egon ziren, Iparraldeko Zirkuitua eta Bilboko Udala Sari Nagusia kasu, Euskal Herriko Itzuliaren izpiritua bizirik mantentzen zutena, proba hauek Euskadiko mugetatik kanpo irteten baitziren.
Dena dela, 1952an sortu zen Eibarko Bizikleta, berau benetako Euskal Herriko Itzuli bat bazelarik, bertako etapetan penintsulako euskal lurralde osoa zeharkatzen baitzen. Baina hori bai, behin 1960ko hamarkadaren amaiera iritsitakoan, uneko txirrindularirik hoberenen kontratazioa eta lasterketaren beraren antolakuntzak antolatzaileek aurre egiterik izan ez zuten gehiegizko kostua suposatzen zuten.
Beraz, konponbiderik egokiena gainontzeko Euskal Herriko enpresa eta erakundeak tartean sartzea zen, arazo ekonomiko horiek gainditzeko, eta, Manuel Serdanen ekimenez, "Eibarko Bizikleta" 1969an "Euskal Herriko Itzulia-Eibarko Bizikleta" deitzera pasa zen. Donostiako La Voz de España egunkariak ekimena babestu zuen eta babesle nagusi bilakatu zen. Elkarte honek lau urte iraun zuen, 1973 arte. Bi proben palmaresa ez konprometitzeko, urte hauek Euskal Herriko Itzuliari dagozkion urtetzat hartzen dira.
1969
Behin betiko, aurreko ediziotik hogeita hamalau urte pasa ondoren, Euskal Herriko Itzulia birsortu zen, Eibarko Bizikletarekin elkartuta lehen aipaturiko arrazoiak medio. Parte hartu zuten taldeak lau baino ez ziren izan, espainiar taldeetako bat zen Karpyrekin akordio ekonomiko batera ez baitzen iritsi, eta, gainera, herbeheretar taldea zen Willem II azken orduko baja izan zen. Hala, beraz, KAS eta Fagor talde euskaldunek eta Bic eta Mercier talde frantsesak izan ziren proban parte hartu zutenak.
Lucé (Orne)
Lucé Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lucé udalerrian erroldatutako biztanleak 93 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 60etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 11 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Kamberk
Kamberk Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 136 biztanle ditu eta 11,32 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Lucé (Orne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (26 gizon eta 17 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 18 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden eta 2 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Lucé udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 594 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wathena (Kansas)
Wathena Kansasko hiri bat da. Doniphan konderrian kokatua dago. 2010ean 1,364 biztanle zituen, 5.9 kilometro koadrotan banatuta.
Voronezh oblasta
Voronezh oblasta (errusieraz: Воро́нежская о́бласть, Voronezhskaya oblast) Errusiako subjektu federal bat da, Erdialdeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 52.400 km²ko eremua du, eta 2010ean 2.335.380 biztanle zituen. Zentro administratiboa Voronezh hiria da.
New Morgan (Pennsylvania)
New Morgan Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 71 biztanle zituen, 14.2 kilometro koadrotan banatuta.
Sornay (Saona eta Loira)
Sornay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sornay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.895 ziren. Familiak 777 ziren, horien artean 171 pertsona bakarrekoak ziren (100 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 297 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 280 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 884 etxebizitza zeuden, 782 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 835 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 782 etxebizitza nagusietatik 634 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 38 etxek bi zituzten, 118 etxek hiru zituzten, 248 etxek lau zituzten eta 369 etxek bost zituzten. 686 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 314 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 393 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Whitehorse (Hego Dakota)
Whitehorse Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dewey konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sornay (Saona eta Loira)
Diru sarrerak
2009an Sornay udalerrian 803 unitate fiskal zeuden, 1.965 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.595 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 50 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Sornay udalerrian 61 nekazaritza-ustiategi zeuden, 828 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Kámen (Pelhřimoveko barrutia)
Kámen Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 267 biztanle ditu eta 8,07 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Cabárcenoko parkea
Cabárcenoko parkea (Parque de la Naturaleza de Cabárceno) Kantabriako Penagos udalerrian dagoen parke zoologikoa da. 1989an sortua, parkeak 750 hektarea ditu eta bertan 112 espezie inguru daude, besteak beste, afrikar elefanteak, lehoiak, hartz arreak eta abar.
Ferrybank (Waterford konderria)
Ferrybank (irlanderaz Port an Chalaidh) Irlandako hegoaldeko Waterfordeko konderrian dagoen Waterford hiriko auzune bat da. Suir ibaiaren iparraldeko ertzean dago.
Bougainvilleren independentziarako 2019ko erreferenduma
Bougainvilleren independentziarako 2019ko erreferenduma 2019ko urriaren 17an Bougainvilleko Eskualde Autonomoan egin zen independentzia erreferenduma da. Nahiz eta galdeketa Papua Ginea Berriko gobernuaren eta Bougainvilleko Eskualde Autonomoaren artean adostutakoa izan, emaitza ez da loteslea izango. Hortaz, Papua Ginea Berriko gobernuak izango luke azken hitza hautesleek independentziaren alde egingo balute.
Independentziaren aukerak irabazi zuen % 98,31ko aldeko botoekin.
Edenderry
Edenderry (irlanderaz Éadan Doire) Irlandako Errepublikako Offaly konderrian dagoen udalerri bat da. Kildare, Meath eta Westmeath konderrien mugatik hurbil dago. Grand Canal ubidea udalerriaren hegoaldetik igarotzen da, Bog of Allen zohikaztegian barrena, bertatik herrigunera doan bide bat abiatzen da.
Gaur egun loleku udalerri gisa sailka daiteke, bere biztanleriaren ehuneko handi batek eguna Dublin eta Kildare konderrietan lanean igarotzen baidu.
Izena
Irlanderazko Éadan Doire izenak "haritz egurrezko muinoa" esan nahi du.
Lieutadès
Lieutadès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lieutadès udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 217 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 90 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 98 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (48 gizon eta 35 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lieutadès udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 171 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.486 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2000. urtean Lieutadès udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paraliparis dewitti
Paraliparis dewitti Paraliparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Leeuwingo itsaslasterra
Leeuwingo itsaslasterra Australiako mendebaldeko kostatik hurbil ekialderantz higitzen den itsaslaster epel bat da. Leeuwin lurmuturra inguratzen du, eta Australiako hegoaldeko uretara iristen da. Han, Tasmaniaraino iristen da haren eragina. Mendebaldeko Australiako itsaslasterrak, eta Hego Australiako kontralasterrak (biak Itsaslaster Zirkunpolar Antartikoak sortuak Indiako ozeanoaren hegoaldean eta Tasmanian, hurrenez hurren) kontrako noranzkoarekin igarotzen dira, eta munduko itsaslaster-sistemarik interesgarrienetako bat sortzen dute.
Itsaslasterraren indarra aldatu egiten da urtean zehar: udako hilabeteetan (alegia, Europan neguan denean), azarotik martxora, ahulagoa da, haizeek hego-mendebaldetik iparralderantz jotzen baitute indartsu. Udazkenean eta neguan, berriz, (martxotik azarora), fluxu handiagoa du, kontrako haizeak ahulagoak baitira orduan. Sasoi horretan lurruntzen den Leeuwingo itsaslasterraren urari zor zaio, neurri handi batean, Mendebaldeko Australia estatuko hego-mendebaldeko euria.
Leeuwingo itsaslasterraren ohiko abiadura 50 cm/s da, baina 1 m/s-ko abiadura ere izaten du maiz. Inoiz neurtu zaion abiadurarik handiena 6,5 km/h izan zen, satelitez jarraitutako buia baten bidez lortua. Leeuwingo itsaslasterra aski azala da, 300 bat metroko sakoneran higitzen baita.
Itsaslasterraren existentziaren berri 1897an eman zuen William Saville-Kent-ek, ohartu baitzen ur tropikal epela zegoela Houtman Abrolhos uharteetan, Australiako mendebaldean, eta, ondorioz, neguan, inguru haietako ura inguruko kostetakoa baino nabarmen epelagoa zela. Itsaslasterraren existentzia berretsi egin zen hurrengo urteetan, baina haren ezaugarriak ez ziren lortu 1980ko hamarkada arte (Cresswell eta Golding ikertzaileen lanari esker); izena ere orduan eman zitzaion.
Anoa (ugaztuna)
Anoa Bovidae familiako artiodaktilo ugaztuna da. Bobido txikienetakoa da: 2 m luze izaten da, isatsaren 30 cm-ak ere kontuan hartuta; eta 1 m inguru izaten da garai. Adar motz zuzenak izaten ditu, kanporantz irtenak. Binaka edo talde txikitan bizi izaten da Celebes uharteetan, ordoki garai aintziratsuetan. Musketa-usain handia izaten du.
Bubalus generoaren azpigeneroa osatzen du. Indonesiako Sulawesi eta Buton uharteetan bizi diren bi espezie ditu barnean Bubalus quarlesi eta Bubalus depressicornis hain zuzen ere.
Perikarpo
Perikarpoa karpeloari dagokion fruitu-zatia da. Perikarpoa hiru geruzak osatzen dute: epikarpoa (kanpokoa), endokarpoa (barnekoa) eta bi hauen tartean dagoen mesokarpoa. Haziak babesteko eta sakabanatzeko moldaera asko izaten ditu.
New Oxford (Pennsylvania)
New Oxford Pennsylvaniako borough bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 1,783 biztanle zituen, 1.6 kilometro koadrotan banatuta.
Waverly (Kansas)
Waverly Kansasko hiri bat da. Coffey konderrian kokatua dago. 2010ean 592 biztanle zituen, 1.88 kilometro koadrotan banatuta.
Dendropsophus columbianus
Dendropsophus columbianus Dendropsophus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Caccamo
Caccamo Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caccamok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kámen (Havlíčkův Brodeko barrutia)
Kámen Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 384 biztanle ditu eta 11,55 kilometro koadroko azalera. Havlíčkův Brodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1386 urtean egin zen.
Reed Creek (Georgia)
Reed Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hart konderrian kokatuta dago, Georgia (AEB) estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lomonosov itsaslasterra
Lomonosov itsaslasterra Ozeano Atlantikoko itsaslaster sakon bat da.
Itsaslasterra 1959an aurkitu zen, Mikhail Lomonosov ozeanografia-ikerketetarako itsasontzian lanean ari zen Ukrainako Zientzia Akademiako ikertzaile talde batek buietan erregistratutako datuak aztertu zituenean. Itsaslasterraren izena Mikhail Lomonosov itsasontziaren izenetik dator.
Tassieita
Tassieita fosfato motako minerala da eta wicksita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Tassieita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
New Paris (Pennsylvania)
New Paris Pennsylvaniako borough bat da. Bedford konderrian kokatua dago. 2010ean 186 biztanle zituen, 0.15 kilometro koadrotan banatuta.
Webber (Kansas)
Webber Kansasko hiri bat da. Jewell konderrian kokatua dago. 2010ean 25 biztanle zituen, 0.28 kilometro koadrotan banatuta.
Santillanako zooa
Santillanako zooa (zoo de Santillana) Kantabriako Santillana del Mar udalerrian dagoen parke zoologiko eta lorategi botanikoa da. 1977an sortua, parkeak sei hektarea ditu eta bertan 460 espezie (animalia zein landare) inguru daude, besteak beste, orangutanak, elur-lehoinabarrak, przewalski zaldiak eta abar.
Haliaeetus sanfordi
Haliaeetus sanfordi Haliaeetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Saint-Hilaire (Essonne)
Saint-Hilaire Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Hilaire udalerrian erroldatutako biztanleak 345 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 160 etxebizitza zeuden, 134 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 159 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 134 etxebizitza nagusietatik 115 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Hilaire udalerrian 152 unitate fiskal zeuden, 397,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.242 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Saint-Hilaire udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Drupa
Fruitu batzuk, drupa ugariz osatuak daude, mulkotan eratuak. Hauei polidrupa deritze. Horien artean daude esaterako masustak eta mugurdiak.
Drupa hitza latinezko drupa oliva esapidetik dator, oliba heldua esan nahi duena.
Ezaugarriak
Druparen ezaugarri nagusiak dira perikarpo mamitsu bat (sarkokarpo izeneko mesokarpoa, epikarpo ehuntsu batek estalia) eta endokarpo gogorra (esklerifikatua, esklerokarpo izenekoa).
Perikarpoak mamia osatzen du eta sarri jangarria da. Hala ere, batzuetan ez da hala, Juglandaceae familian adibidez (intxaurra bezala), non perikarpoa ezin den jan.
Endokarpoak hazia osatzen du eta jatorria du karpeloaren barne epidermisean. Batzuetan, hazia da jangarria, adibidez intxaura eta arbendola.
Endokarpoa mamitsua bada, orduan baia bat da, adibidez datila (nahiz eta olibaren antza izan.
Gardoš dorrea
Gardoš dorrea (Serbieraz: Кула на Гардошу) Serbiako hiriburua den Belgrad hirian eraikitako dorre ezaguna da. 1896ko abuztuaren 20an inauguratu zen. Monumentu honekin Austria-Hungariako Inperioa k Panoniako haranean herri hungariarraren lehen herriaren milaurte muga ospatu nahi zuten. Dorrea Zemun gotorlekuaren erorkinen erdian dago eta horrek berez babes berezia ematen dio; kultura monumentua bezala ere babestuta dago, bestetik. Bertatik Belgrad hiriaren ikuspegi oso ona dago.
Ezaugarriak
Serbia Austria-Hungariako Inperioan zegoen eraiki zenean eta dorrea arkitekto hungariarrek proiektatu zuten. 1896ko abuztuaren 5ean bukatu zen eta 15 egun geroago inauguratu zen. 1914an, Lehen mundu gerran, dorrea oso kaltetua izan zen. Gerra bukatu ondoren zaharberritua izan zen; 1962an ere berriro zaharberritua izan zen. 2010ean, dorretik gertu, III. mendeko gorpuzkinak aurkitu zituzten. Gaur egun erreklamo turistikoa bihurtu da.
2014ko Munduko Futbol Txapelketa
2014ko Munduko Futbol Txapelketa 2014ko ekainaren 12tik uztailaren 13ra Brasilgo hainbat hiritan ospatu zen nazioarteko futbol txapelketa izan zen. 20. Munduko Futbol Txapelketa izan zen.
Talde parte-hartzaileak
Ondorengo 32 taldeak txapelketarako sailkatu ziren (2013ko urriko rankingak kontuan hartu ziren taldekatzeak egiteko).
Finala
Txapelduna:
(laugarren aldiz)
Kantatzera noazu
Kantatzera noazu Xabier Letek 1976an plazaratutako diskoa da.
Death Wish 4: The Crackdown
Death Wish 4: The Crackdown, 1987ko J. Lee Thompson britainiarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Charles Bronson, Kay Lenz, John P. Ryan, Perry Lopez, Soon-Tek Oh eta George Dickerson aktoreek antzeztu zuten.
Death Wish (1974), Death Wish II (1983) eta Death Wish III (1985) aurrekariak izan zituen, eta Death Wish V: The Face of Death (1994) jarraipenak. Lehenbiziko filma Brian Garfield idazlearen 1972ko izen berdineko eleberrian oinarritua dago.
Argumentua
AEB, Los Angeles, Paul Kerseyren (Charles Bronson) neskalagun ohia den Karen Sheldonen (Kay Lenz) alaba Erica (Dana Barron) nerabea droga gaindosi baten ondorioz hil egin da. Kersey legebetearazleak justizia bere eskuz hartu eta hiriko droga-trafikoa amaiatuaraztea erabakiko du.
Larlako mendilerroa
Larlako mendilerroa Nafarroa Beherean kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Larla mendia da, 700 metrorekin.
Mafadi
Mafadi edo Ntheleli (3.451 m) Hegoafrikako mendirik altuena da. uKhahlamba edo Drakensberg mendietako erdialdeko sektorean dago, KwaZulu-Natal eta Lesothoren arteko mugan. Hegoaldeko Afrika osoko hirugarrena da, Lesothon dauden Thabana Ntlenyana (3.482 m) eta Makhekaren (3.461 m) atzetik.
Izenak
Mafadi Hegoafrikan eta nazioartean gehien erabiltzen den izena da; izen horren erabilpena 2002an Mountaineering Club of South Africa (MCSA) elkarteak eginiko igoera eta ikerketa lanaren ostean finkatu egin da. Ntheleli, ordea, Lesothon erabiltzen da eta sotho hizkuntzan "altua" esan nahi du; batzuentzat Mafadi baino izen jatorragoa da. Eskualdeko hizkuntza bantuetan (sotho, zuluera) d eta l letren ahoskeren arteko hurbiltasunagatik Mafali, Bafali eta Ntheledi aldaerak ere topa daitezke; ikus "Ezaugarriak" atala.
Ezaugarriak
Mendia Lesothoko Mokhotlong Barrutiaren eta Hegoafrikako KwaZulu-Natal probintziaren arteko mugan dago; Indiako ozeanora eta Atlantikora doazen ibaien arroen banaketa lerroan ere badago.
Azken hogei urteetan baino ez da argi geratu Hegoafrikako altuena dela; lehenago inguruko beste tontor batzuei ematen zitzaien ohore hori edo bi estatuen arteko muga ez zen ondoegi zehazten. Gaur egun tontor hau mugan bertan dagoela oso garbi frogatuta badago ere, Lesothoko iturri bakan batzuek zuluerazko eNjesuthi izena ematen diote (aldaerak: Njesuthi, Injasuti... ) eta horrela adierazi nahi dute Mafadi izena Lesothon (eta ez mugan) dagoen beste puntu bat dela.
Igoera
Mafadiko igoera ez da teknikoki oso konplikatua baina neketsua da, fisikoki prestatuta egotea eskatzen du eta egun batzuk erabiltzen dira igoera burutzeko; hara joateko hilabeterik egokienak apirila, maiatza, iraila eta urria izaten dira. Hegoafrikako aldetik hasita normalean Injisuthi ("txakur asebetea" zulueraz) izeneko kanpalekutik abiatzen da. Hastapenean 8 km inguruko bidea egin behar da Marble Bathseraino (1800 m). Igoerak ibaia gorantz segitzen du, xendetatik edota haitzak gaindituz. Mendia dagoen bizkar luzearen beheko aldera helduta Molar izeneko kanpalekura heltzen da. Hortik aurrerako tontorretan zehar doan zidorrari Leslie's Pass deitzen zaio. Zidorrak oro har bizkarra segitzen du harkaitz batzuek hegoalderantz jotzeko behartzen duen arte. Hortik aurrera batzuetan haitzez betetako lurretik jarraitu behar da baina Leslie's Passeko punturik gorenera heltzeko azken 20 metroak belarezko aldapa bat dira. Gune honetatik mendi tontorretatik segitzen da Mafadira heldu arte.
Senditzuegi etxea
Senditzuegi Etxea Getxo udalerriko Neguri auzoko Karmen, Gorbeña, Tejera eta Leioa Etorbide eta kaleek bat egiten duten angeluan kokatuta dago. Estilo eklektikoa du eta 2001 urtetik Getxoko eremu berezian sailkatuta dago.
Eraikina
Eraikin bifamiliarra da, lau aldeak agerian dituena, oin laukizuzena eta teilatu etena, horma batez itxiriko lorategi txiki batez inguratua. Altxaeran erdisotoa, behe-oina, lehenengo solairua eta ganbara ditu. Kanpoko aldetik oso konplexua da, lau fatxadetako bakoitzak bere hormapikoa duelako eta guztiak ezberdinak direlako. Sarrera ezker muturrean dago, eta erdi-puntuko arku baten bidez ataripera egiten da, bertan dago eraikinerako sarrera. Alboetako fatxada batean TAPIAren armarria aurkezten da. Dekorazioaren ikuspuntutik, nagusi dira ingeles eraginpeko elementuak, baina euskal molde berriak berezko zituen elementuen artean ageri dira. Honenbestez, itxurazko zurezko bilbadurak era askotan ageri dira eta hormapikoetako eta teilatuko etenuneetako artikulazioekin batera era askotako bermeak dituzten teilategal irtenak ageri dira, baita habe nagusien abiapuntuak, silarri txikiko xehetasunak beheko partean, bay-windows direlakoak, forjazko apaingarriak eta beste. Landu gabeko harri entokatuekin eginak dira paramentuak, zuriz pintaturik daude; itxurazko zurezko bilbaduran berdea erabili zuten. Estilistikaren ikuspuntutik, Britainiako tradizioaren elementuen eta euskal baserriaren elementuen arteko alboratzearen eredu zoragarrienetako bat da etxebizitza familiabakar batean.
Kámen (Děčíngo barrutia)
Kámen Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 239 biztanle ditu eta 1,78 kilometro koadroko azalera. Děčíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1282 urtean egin zen.
Hilltop (Georgia)
Hilltop Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pike konderrian kokatuta dago, Georgia (AEB) estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eremuen klaseen teoria
Matematikan, klase gorputz teoria zenbaki aljebraikoen teoriaren adar bat da. Adar honen helburua, gorputz lokalei eta gorputz globalei dagozkien Galois-en hedadura abeldarrak deskribatzea da. Hedaduren deskribapen hori, gorputz hedaduraren oinarriko gorputzari dagokion aritmetikaren bidez egiten da; hots, oinarriko gorputzari dagokion ideal klase taldearen bidez.
Klase gorputz izena erabiltzen da, ideal klase taldearekin zerikusia duen propietate tekniko bat betetzen duten gorputz hedadurak izendatzeko. Hedadura hauei dagokien teorema nagusiaren arabera, klase gorputzak galoisen hedadura abeldarrekin bat datozela dio. Hortik datorkio klase gorputz teoria izena adar honi.
Deskribapen orokorra
Hasiera batean, teoria honek hedadura abeldarrak soilik aztertzen zituen; hau da, gorputzaren Galoisen hedadura bat harturik, hedadurari dagokion Galois-en taldea abeldarra zeneko kasua. Kasu horretarako teoria 1850-1930 bitartean garatu zen. Abeldarrak ez diren hedaduren kasuan, lehen emaitza garrantzitsuak 1997an hasi ziren lortzen, eta Langlands programaren parte dira.
Hedadura abeldarren kasuaren ikerketaren zati handi bat Kroneckerren Jugendtraum ospetsuan zentratzen da. Ikerketa horren helburua, zenbaki aljebraikoen gorputz bakoitzerako hedadura abeldar maximala sortzeko gai diren funtzioak aurkitzea da. (Oinarriko gorputza \mathbb{Q} bada, funtzio sortzaileak polinomio ziklotomikoak dira).
Izan bedi K zenbaki aljebraikoen gorputza. Hedadura abeldar maximalaren Galois-en taldea k-ren gaineko gradu infinitukoa den talde topologiko trinko abeldarra da. Kronecker-ek frogatu zuen, K=\mathbb{Q} zenbaki arrazionalen gorputza denean, talde topologiko hori zenbaki p-adiko osoen talde batukorren produktu infinitua dela p zenbaki lehen guztietarako, eta talde zikliko finituen produktu infinitu batena. Teorema horren orokortzea proiektu historiko handi baten emaitza izan zen, ondorengo gaiak bildu zituena: forma koadratikoak eta bere genero-teoria, elkarrekikotasun legeak, idealen teoria, hedadura ziklotomikoak eta Kummer hedadurak.
Berrogeita hamarreko hamarkadan, Tateren tesiarekin hasita, emaitza guztiak taldeen kohomologiaren arabera berridatzi ziren. Gero, kieszentzia-aldi bat izan zen, Langlands-en aieruek hirurogeiko hamarkadan bat-batean eten zutena.
Joe Louis
Joseph Louis Barrow (La Fayette, Alabama, 1914ko maiatzaren 13a - Paradise, Nevada, 1981eko apirilaren 12a), Joe Louis ezizenez ezagunagoa, estatubatuar boxeolari profesionala izan zen. Ondoz ondoko 140 hilabetez, 1937-1949 bitartean, pisu astunetako munduko txapelduna izan zen, orain arte hautsi ez den marka ezarriz.
Bizitza
Joe Louis 1914ko maiatzaren 13an jaio zen, Alabamako familia behartsu batean; aita, Mun Barrow, kotoi biltzailea zen. 1916an aita ospitale psikiatriko batean sartu zuten. 1924an familia Detroitera aldatu zen. Hiri horretan sartu zen boxeoaren munduan. Amateur ibilbide liluragarria izan zuen: 54 borrokalditan 50 garaipen lortu zituen, horietako 43 knockout-ez.
1934an profesionaletara igaro zen. Ondoko urtean 12 borrokaldi irabazi zituen eta, besteak beste, Primo Carnera, Max Baer eta Paulino Uzkuduni KOz nagusitu zitzaien. Baina, 1936ko ekainaren 19an, nahigabe handia hartu zuen, New Yorkeko Yankee Stadiumean Max Schmelingen aurka KOz galdu baitzuen. Hala ere, 1937ko ekainaren 22an munduko txapela eskuratu zuen, James J. Braddock txapelduna 8. roundean borrokaz kanpo utzita.
1949ko martxoaren 1ean, artean munduko txapelduna zela, erretiratu zen. Luze gabe, ordea, berriro boxeatzera itzuli behar izan zuen, erabat zorpeturik zegoelako. Itzulera ez zen arrakastatsua izan: 1950an Ezzard Charlesek puntuetara irabazi zion, eta 1951n Rocky Marcianok KOz. Horren ostean, behin betiko erretiratu zen.
Boxeoa utzi zuenetik, estuasun ekonomiko larriak izan zituen. 1969an kokainak eragindako kolapso bat izan zuen, eta 1970ean bost hilabete igaro zituen psikiatriko batean. 1970eko hamarkadan Las Vegasko Caesars Palace kasinoan lan egin zuen. Hiri horretan hil zen, 1981eko apirilaren 12an, bihotzekoak jota. Ronald Reagan presidentearen berariazko erabakia betez, Arlingtongo Hilerri Nazionalean ehortzi zuten.
Phenomenon
Phenomenon, 1996ko Jon Turteltaub estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodio eta fantasiazko drama film bat da. John Travolta, Kyra Sedgwick, Forest Whitaker, Robert Duvall eta Jeffrey DeMunn aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
George Malley (John Travolta) izaera jatorreko mekanikaria hirira iritsi berri den Lace Pennamin (Kyra Sedgwick) emakume erakargarriaz maitemindu da. Bere urtebetetze egunean, taberna natetik ateratzean, Georgek zeruan argi bat ikusi eta berehalakoan konorterik gabe geldituko da. Hurrengo egunean, bere adimena modu ezohikoan garatu dela ohartu eta ongia egiteko erabiliko du. Jendeak guztiak berarekiko jakinmina du, bateaz ere AEBetako Gobernuak, haren ezagutzak bestelako gauzetarako erabiltzeko asmoa baitu...
Mexikoko Independentzia Gerra
Mexikoko Independentzia Gerra (gaztelaniaz: Guerra de Independencia de México) 1810eko irailaren 16an hasi mexikar herriak eta espainiar aginte kolonialaren arteko gerra izan zen. Gerra bertoko kreole, mestizo eta amerindiarrek bultzatua izan zen, Espainiarekiko bere independentziaren alde borrokatu zutenak. Hasieran kolonial agintearen aurkako nekazarien matxinada idealista baino ez izan arren, mexikar erregezale ohiek gerrillarekin batera egin zutenean mugimendu sendo bilakatu zen. Independentzia lortuta, amerikarrek Mexikoko Lehen Inperioa eratu zuten.
Miguel Hidalgo y Costilla apaiz eta militar abertzale mexikarra izan zen. Hidalgok Mexikoko Independentzia Gerraren lehenbiziko saioa gidatu zuen. Bere mezua Mexikon leku batzuetan ezaguna egin zen eta independentziaren aldeko hauspoa bihurtu zen.
Grange (Waterford konderria)
Grange (irlanderaz An Ghráinseach) Irlandako hegoaldeko Waterfordeko konderriaren mendebaldean dagoen herri txiki bat da. Ardmore eta An Seanphobal udalerriekin muga egiten du.
Caltavuturo
Caltavuturo Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caltavuturok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dendropsophus cruzi
Dendropsophus cruzi Dendropsophus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mayday
Mayday (mede ahoskatuta) nazioartean larrialdi egoeretan laguntza eskatzeko erabiltzen den dei-mezua da. 1923 urtean sortu zuen, frantsesezko m'aider ("lagundu nazazue") esamoldetik harturik.
Diraxa hizkuntza
Ethiopiako Omo eskualdeko Gidole hirixkaren inguruetako mintzaira Kuxitikoa da Diraxa hizkuntza.
Beatrice Cenci
Beatrice Cenci, Parrizida ederra,  izengoitiz ezaguna (Erroma, 1577ko otsailaren 5a - 1599ko irailaren 11). Noble italiar gaztea Erroman hilketa bortitz baten epaiketan protagonista gisa ezaguna egin zen. Literatura, musika eta antzerki lan asko inspiratu zituen.
Familia
Beatrice Cenci Francesco Cenci aristokrataren alaba zen. Aristokrata horrek, izaera bortitzagatik eta moralik gabeko portaeragatik, sarritan aurre egin behar izan zion aita santuen justiziari.
Cenci familia noblea Erroman bizi izan zen Cenci Jauregian. Erdi Aroko gaztelu baten hondakinen gainean eraiki zuten, Regola auzoan, Erromako ghetto judutarretik gertu.
Jauregi horretan, Beatrice eta bere aita Francescorekin batera, Triunezia Petroni (Francescoren bigarren emaztea), Giacomo (Beatriceren anaia nagusia) eta Bernardo (Francesco eta Triunezia Petroniren ezkontzatik jaiotako bigarren semea) bizi ziren.
Sendiaren ondasunen artean, besteak beste, Petrella Saltoko La Rocca gaztelua zegoen, Rietitik hurbil, Erromaren iparraldean.
Historia
Kondairaren arabera, Francesco Cenci, izaera bortitz eta moralik gabeko pertsonaia, emazteaz eta semeaz abusatu egin zuen eta Beatricerekin intzestu egiteko zorian zegoen. Beste delitu batzuengatik espetxeratu zuten, baina nobleek zuten pribilegioei esker, berehala askatu zuten.
Beatrice behin baino gehiagotan saiatu zen agintariei aitaren ekintzen berri ematea, baina alferrik. Alabak haren aurka egindako salaketak ezagutu zituenean, Beatrice eta Triunezia bidali zituen Erromatik urrun, familiaren gazteluan bizitzera.
Cenci familiako lau kideek uste zuten Francesco gainetik kentzeko beste aukerarik ez zutela, eta denek batera konplot bat antolatu zuten.
1598ko irailaren 9an, Francescoko gazteluan izan zen egonaldi batean, bi morroik (horietako bat Beatriceren maitale sekretu bihurtuta) pozoitu egin zuten, baina dosia ez zen nahikoa izan aita hiltzeko.
Amaitzeko, Beatricek, haren amak eta anaek mailu batekin jo zuten Francesco, hil zen arte, eta, gero, gorpua balkoi batetik bota zuten istripu bat simulatzeko, baina inork ez zuen sinetsi tesi horretan.
Haren falta nabarmen izan zenean, Aita Santuak bidali zun bere polizia kasua ikertzeko.' Beatriceren maitalea torturatu egin zuten eta egia esan gabe hil zen. Bien bitartean, familiako lagun batek, hilketaren jakitun, bigarren morroiaren hilketa agindu zuen, edozein arrisku saihesteko, baina konplota agerian geratu zen. Cenci familiako lau kideak atxilotu, kondenatu eta heriotza-zigorra ezarri zieten.
Erromako herriak, hilketaren arrazoien berri izan zuenean, protesta egin zuen auzitegiaren erabakiaren aurka, eta betearazpena bertan behera geratu zen. Baina Clemente VIII. Aita Santuak ez zuen barkamena onartu, eta 1599ko irailaren 11n, egunsentian, kondenatuak Sant'Angelo Zubira eraman zituzten, non aldamioa prest zegoen.
Beatrice Erromako San Pietro in Montorio elizan lurperatu zuten. Moztutako burua zilarrezko erretilu baten gainean zegoen. Bonaparteko soldaduek profanatu zuten hilobia, 1798an. Hilobiak irekitzen zituzten objektu bitxien eta balak urtzeko berunaren bila. Beatriceren burua desagertu egin zen une hartan.
Epaiketak interes handia piztu zuen garaiko iritzi publikoan, akusatuekiko eta, bereziki, Beatricerekiko sinpatia handia agertu baitzuen, bere edertasunagatik eta gaztetasunagatik eta berehala sortu zen bere inguruan legenda bat, heroina bihurtu zuena: tortura gogorra jasan zuela ere esaten zen, azkeneraino amore eman gabe eustsiz. Cenci ren exekuzioan, eguzki bereziki itogarri baten azpian, ikusle batzuk intsolazioz hil ziren. Biktima famatuena Ubaldino Ubaldini aristokrata gaztea izan zen, besteak beste, Francesco Domenico Guerrazzi eta Stendhal (Italiako kroniketan).
Weir (Kansas)
Weir Kansasko hiri bat da. Cherokee konderrian kokatua dago. 2010ean 686 biztanle zituen, 2.43 kilometro koadrotan banatuta.
Zuberera
Zuberera edo zuberotar euskara (tokiko euskalkian, xiberotarra edo Xiberoko eüskara) ipar-ekialdeko euskalkia da, Zuberoa ia guztian eta Eskiulan (Bearno n) mintzatzen dena.
Haren kokagunea dela eta, biarnesaren (okzitanieraren) eragina izan du hiztegian eta fonologian. Berdintasun handiko euskalkia bada ere, bi aldaera nagusitan banatu izan da: Pettarra ko aldaera, iparraldean, eta Basabürü koa, hegoaldean. Iparraldeko zenbait herrixka (Domintxaine-Berroeta, Arüe-Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi eta Etxarri) Amikuzeko euskarara hurbiltzen dira, eta hangoa behenafar eta zuberotarraren tarteko hizkeratzat hartzen da.
Urruntasun administratibo eta geografikoagatik, euskara batuarekin desberdintasun handien dituen euskalkia da, bizkaierarekin batera, bai ahoskeran (azentu markatua, ü hotsa eta txistukari ahostunak), bai hiztegian eta morfologian. Erronkarierarekin (egun, euskalki galdua da) antzekotasun gehien zituen; hainbeste, non Bonaparteren sailkapenean dialekto bakarra osatzen baitzuten.
Ezaugarri orokorrak
Gainerako euskaldunengandik bereiz samar ibili dira zuberotarrak, eta hizkuntzan ere ezagun dira horren ondorioak: begi bistako etena dago Nafarroa Beherea eta Zuberoa bitartean. Aspaldiko garaietan gehienbat, zuberotarrek lotura estua izan zuten Bearnorekin, eta gaskoia da, hain zuzen, zuberotar euskararen bereizgarri askoren jatorria.
Dena dela, Zuberoaren bakardadea ez da izan erabatekoa. Arestian aipatu da ipar-mendebaleko herriak Donapaleurekin lotuta egon direla. Hegoaldeko herriek, berriz, Nafarroa Garaiko Erronkariko ibarra ondoan dute. Erronkariarrak izan dira, gehienbat, zuberotarren euskaratik elikatu direnak. Hori dela eta, beraz, zuberotar euskararen ezaugarri asko Nafarroa Beherean eta Erronkarin ere daude.
Zuberotar euskararen batasuna azpimarratu beharreko beste gertakari bat da. Iragan garaietan, hegoaldeko alderdi menditsuko hizkera (Basabürü eskualdekoa), desberdina zela esan izan da. Arnaut Oihenart izan zen horretaz ohartzen lehena, 1657an plazaratutako poesia eta atsotitz bilduman. Azkenotan, ordea, berdintzera egin du Zuberoako euskarak eta, aldakuntza txiki batzuk gorabehera, ez da azpieuskalki eta hizkera berezirik ageri.
Zuberotar euskararen berezitasunik gehienak fonologian eta lexikoan agertzen dira eta, gorago esan denez, horietako zenbait gaskoitik mailegatu ditu.
Fonologia
Baina:
Aditz morfologia
<br style="clear:both;">
Hiztegia
Ondorengo hauek Zuberoan bertan sortutakoak dirudite: amiñi 'apur', arramaiatz 'ekain', bedatse 'udaberri', belhagile 'sorgin', düründa / ühülgu 'ostots, trumoi', haboro 'gehiago', heltübada 'beharbada', pikarrai 'biluzik', ürhentü 'bukatu'...
Paraliparis diploprora
Paraliparis diploprora Paraliparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Tatarinovita
Tatarinovita mineral bat da eta ettringita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Tatarinovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Madagaskarko itsaslasterra
Madagaskarko itsaslasterra Madagaskarko mendebaldeko kostaldetik gertu iparralderantz igarotzen den itsaslaster bat da. Ez da nahastu behar Madagaskarko ekialdeko itsaslasterrarekin.
Haliaeetus vocifer
Haliaeetus vocifer Haliaeetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Mieza
Mieza Salamancako udalerria da, La Ribera de Salamanca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 265 biztanle zituen.
Beasaingo paperak
Beasaingo paperak Beasaingo historiaren gaineko urteroko monografiko bat da. 1992tik Besaingo Udalak argitaratzen du Kultura sailaren bidez. 1999 eta 2011n ez zen argitaratu.
New Philadelphia (Pennsylvania)
New Philadelphia Pennsylvaniako borough bat da. Schuylkill konderrian kokatua dago. 2010ean 1,085 biztanle zituen, 3.9 kilometro koadrotan banatuta.
Kamenec
Kamenec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 67 biztanle ditu eta 1,75 kilometro koadroko azalera. Rokycanyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1720 urtean egin zen.
Konsoera
Konsoera Ethiopiako Ciamo aintziraren hegoaldeko mintzaira kuxitikoa da. Ethiopiahego-mendebaldean hitz egiten da eta 200.000 hiztun inguru dauzka 2005eko datuen arabera. Konsoerak harreman estua dauka Diraytatarekin (Kidole), eta Konso herriaren inguruko lurraldeetan ere erabilia da, nahiz eta bertako biztanleen ama hizkuntza ez izan.
Ardea
Ardea lertxunak generoa da. Linnaeus izeneko generoa honetan lertxunak handia bezala, hegazti horien tamaina handiak, normalean 80-100 cm edo luzera ere gehiago aipatuz.
Lertxunak handi hauek hezegune non harrapariak arrain, igel, eta uretako beste espezie dute lotutako.
Wellington (Kansas)
Wellington Kansasko hiri bat da. Sumner konderrian kokatua dago. 2010ean 8,172 biztanle zituen, 19.72 kilometro koadrotan banatuta.
Arhan
Arhan Nafarroa Behereko eta Lapurdiko ibaia da, bere ibilbidearen gehiengoa lehenengo lurraldean egiten duelarik. 48,4 kilometroko luzera duen ibai hau Aturri ibaiaren ibaiadarra da.
Geografia
Ibaia Baigura mendiaren oinean, Heraitzen (Heleta) jaiotzen da. Lekornen, Makeatik datozen urak jasotzen ditu. Garroko jauregiaren oinetik eta Haltzuiako errota zaharretik iragaten da, Ahurtin Aturri ibaira isuri baino lehen.
Ibaiadarrak
Hona hemen Arhanen ibaiadarren zerrenda :
Chaumont-d'Anjou
Chaumont-d'Anjou Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chaumont-d'Anjou udalerrian erroldatutako biztanleak 306 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (73 gizon eta 58 emakume) eta 12 langabezian zeuden (2 gizon eta 10 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chaumont-d'Anjou udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 311,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.133 euro zen.