cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miguel de Cervantes
Andaluziako egonaldia
1580ko hamarkadan Espainiako gorteak Ingalaterraren aurkako itsas erasoaldi handi bat jotzea erabaki zuen, Elisabet I.a erregina tronutik kendu eta erresuma inbaditzeko helburuarekin. Horretarako, itsas-gudaroste ikaragarri bat, Itsas Armada Garaiezina deitutakoa, prestatzen hasi ziren.
1587an, Cervantesek Itsas Armada Garaiezinaren hornikuntza-komisario lanpostua lortu zuen, Andaluziako komisario nagusi Antonio de Guevararen esanera. Beraz, 1587-1594 bitartean, Sevillan kokaturik, Andaluziako herriak korritu zituen, garia, garagarra eta olibak konfiskatzeko. Urte haietan, maiz egin behar izan zuen Madril eta Andaluzia arteko bidea, Toledo eta Mantxan zehar pasatuz. Lanbideak arazo eta haserre ugari ekarri zizkion: zenbait herritan, Écija eta Teban esate baterako, luzamendu handitan ibili ziren hornigaiak ematea saihesteko, Sevillako Bikario Nagusiak eskumikatu zuen, 1592an Castro del Ríoko korrejidoreak espetxeratu zuen, garia legez kanpo saltzeaz akusaturik, eta askotan laguntzaileen geihegikeriak jasan behar izan zituen.
1594tik aurrera, atzeratutako zergak biltzen jardun zuen. Guadix, Baza, Motril, Ronda eta Vélez-Málagan ibili zen egiteko horretan, arazo nekagarriekin beti ere, eta Sevillara itzuli zen. Baina, 1597an preso hartu zuten, jasotako dirua gordetzen zueneko bankuak kiebra egin zuelako. Zenbait hilabete igaro zituen Sevillako kartzelan eta, hitzaurrean dioenez, bertan hasi zen On Kixote Mantxakoa idazten edo, behintzat, han bururatu zitzaion ideia. Ez dakigu, zehazki, espetxetik noiz atera zen, baina 1600eko udan Sevillatik behin betiko alde egin zuen.
Azken urteak
Andaluziatik Gaztelara itzuli zenetik aurrera, Cervantesen ibilerei buruzko berri gutxi dago: 1600eko abuztuan Toledon zegoela, 1602ko urtarrilean Esquiviasen egindako bataio batera joan zela, eta gutxi gehiago. 1604ko udan Valladolidera, alegia Filipe III.aren gorte-hirira, aldatu zen, emaztearekin batera. Azkenik, errege-pribilegioa lortu ostean, 1605 hasieran On Kixote Mantxakoa-ren lehen zatia kaleratu zen Madrilen. Liburuak arrakasta handia izan zuen berehala.
1605eko ekainean gertaera ilun batean nahasi zuten: haren etxe ondoan Gaspar Ezpeleta zaldun nafarra ezpataz zauritu zuten. Oihuka hasi zelarik, zaurituarengana iristen lehenak Esteban de Garibay apaiza eta Miguel de Cervantes izan ziren, eta azken horren etxera eraman zuten. Handik ordu batzuetara hil zen, hiltzailearen izenik esan gabe. Bizilagun batek deklaratutakoaren arabera, Cervantesen etxeko emakumeek «zaldunen bisitak izan ohi dituzte, egunez zein gauez», eta horixe erabili zuen Cristobal de Villarroel alkateak mendekatzailea Cervantes bera izan zitekeela argudiatzeko. Ekainaren 30ean, idazlea, Andrea arreba, Constanza iloba eta Isabel alaba Valladolideko kartzelan sartu zituzten. Handik zortzi egunera askatu zituzten, haien aurkako inolako frogarik gabe.
Gortea Madrilera itzultzearekin batera, Miguel eta bere familia hiri horretako Atocha auzoan kokatu ziren (1608ko otsailerako bertan zeuden). Ondoko urteetan maiz aldatu zen bizitokiz, baina Madrildik irten gabe. Urte haietan, familiako nahigabe batzuek markatu zuten haren bizitza: Isabel alabarekin izan zituen ezadostasunek, batetik, eta heriotz zenbaitek, bestetik. Izan ere, arreba Andrea 1609an hil zen eta iloba Isabel Sanz nahiz arreba Magdalena 1610ean. Bestalde, 1609an Congregación de los Esclavos del Santísimo Sacramento izenekoan sartu zen.
Madrilen kokatu zenetik, idazteari ekin zion buru-belarri: 1613an, Novelas ejemplares, 12 istorio laburren bilduma, kaleratu zuen, 1614an Viaje del Parnaso poema luzea, eta 1615ean, Ocho comedias y ocho entremeses nuevos, nunca representados antzerki-lan bilduma (La Numancia XVIII. mendera arte ez zen argitaratu) eta Segunda Parte del Ingenioso Caballero Don Quixote de la Mancha. Bere bizitzako azken hilabeteak Los trabajos de Persiles y Sigismunda eleberria amaitzen eman zituen. Hil baino bi egun lehenago, Pedro Fernández de Castro y Andrade, Lemoseko VII. kondeari lan horren eskaintza egin zion:
Miguel de Cervantes 1616ko apirilaren 22an hil zen, Madrilen, diabetesak jota. 68 urte zituen. Biharamunean ehortzi zuten, Hirutasundar Oinutsen komentuan. Azken data hau da popularizatu dena.
Eleberriak
Miguel de Cervantesek XVI. mendeko bigarren erdiko ohiko genero narratiboak landu zituen: eleberri bizantinoa, artzain eleberria, eleberri pikareskoa, moriskoa, satira... Novella italiarra berritu zuen, ordura arte kontadizo laburra zena, erretorikarik edo garrantzi handirik gabea. Lan hauek argitaratu zituen:
Galatea
La Galatea eleberria sei liburutan banatu zuen eta istorio nagusi bat eta bigarren mailako beste lau daude. Egunsentian hasten dira eta iluntzean amaitu, ohiko eglogatan gertatu ohi den lez, baina Virgilioren poema bukolikoetan bezala, artzain bakoitza egiazko pertsonaia ordezkatzen duen maskara bat da.
On Kixote Mantxakoa
El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha gaztelerazko literaturaren gailurtzat hartzen da. 1605ean agertu zen lehen atala eta oso harrera ona egin zion jendeak. Bigarren zatia 1615ean argitaratu zen. Europako hizkuntza ezberdinetara itzultzen joan ziren eta gaur egun munduan itzulpen gehien dituen lanetariko bat da.
Novelas ejemplares
1590 eta 1612 artean idatzi zituen liburu honetako eleberri laburrak, eta 1612an argitaratu zuen bilduma. Hamabi idazlan dira:
Persiles eta Sigismundaren lanak
Autoreak garbi ikusten du bere bizitzaren amaiera eta lagunak agurtzen ditu. Ez du desagertu nahi eta bere bukatu gabeko lanak amaitu nahiko lituzke. Titulua jarrita utzi zituen: Bernardo Ospetsua, Galatea-ren bigarren atala...
Olerkia
Bere gaitasuna zalantzan jarri bazuen ere, Cervantes poeta izaten saiatu zen. Horrela idatzi zuen hil baino lehentxeagoko Parnasorako bidaia-n:
Hala ere, arlo komiko eta satirikoa nabarmentzen da bere poesian. Bere maisulanak Un valentón de espátula y greguesco eta Al túmulo del rey Felipe II sonetoak dira; horrelaxe dio azken honetan:
Antzezlanak
Cervantesen bokazio handia izan zen antzerkia. Gaztetatik gustatu zitzaizkion komedianteak eta Lope de Ruedaren emanaldietan egon zen. Arrakasta lortu bazuen ere, ez zen Lope de Vegaren mailara iritsi. Cervantesek helburu morala zuen eta pertsonaia alegorikoak zituen, beti hiru batasun klasikoak (denbora-batasuna, leku-batasuna eta ekintza-batasuna) errespetatuz. Loperen antzezlanek, ordea, batasun horiek hausten zituzten, eta moralaren aldetik lotsagabeagoak ziren, bertso ederra eskainiz gainera. Loperen antzerkiak sortzen zion ezin eramana Kixotea-ren lehen atalean agertu zuen
Eragina
Honen adierazpide dira egile asko eta askoren lanak: Daniel Defoe, Henry Fielding, Tobias Smollett, Laurence Sterne. XIX. mendeko eleberrigile handien lanetan ere nabarmena da Kixote-ren garrantzia; horien artean daude Walter Scott, Charles Dickens, Gustave Flaubert, Benito Pérez Galdós, Herman Melville eta Fiodor Dostoievski. Eta gauza bera gertatzen da, beste modu batean, XX. mendeko idazle askorengan, James Joycerengandik Jorge Luis Borgeseraino. Honen azalpena, eragin zuzenean baino, Cervantesen lorpen batean dago kritikarien ustez; alegia, eleberriaren gaitasunak erabiltzen asmatu zuen Cevantesek.
Mumur
Mumur (gaskoieraz: Momor; frantsesez: Moumour) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnokoa. Euskal Herriarekin muga du, Eskiularekin hain zuzen ere.
Barnave
Barnave Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barnave udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 122 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 110 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ki Adi Mundi
Ki-Adi Mundi Cerean espezieko Jedi bat da, Cerea planetan jatorria duena. Bere buru luzanga eta kono formakoagatik bereizten da. Jedi zalduna zen Nabooko guduaren garaian, eta, hala ere, Jedi Kontseilu Nagusira iritsi zen, ordenako kide bezala bere ausardia handia erakutsiz. Nabarmendu beharra dago Ki-Adi Mundi Yoda maisuaren padawan ikaslea izan zela, Dooku Kondea bezala.
Barnave
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (29 gizon eta 33 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ki Adi Mundi
Nabooko gudua gertatu eta urteen buruan, Tatooine planetara bidalia izan zen hamarkadetan zehar galdua egon zen Sharad Hett Jedi maisuaren berragerpena ikertzeko. Geonosisen borrokatu zuen eta Obi-Wan Kenobiri laguntzera joan ziren berrehunetatik biziraun zuen gutxietako bat izan zen.
Barnave
Diru sarrerak
2009an Barnave udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 156,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.743 euro zen.
Ki Adi Mundi
Handik denbora batera Jedi talde bat gidatu zuen Hypori planetarantz, non Grievous jenerala Errepublika Galaktikoaren armada suntsitzen ari zen. Berarekin batera zihoazen Jedi zaldun eta maisu gehienen porrotarekin, Grievousek erraz hil baitzituen, berak bakarrik jarraitu behar izan zuen Grievousen aurkako borroka, kolore berdeko argi sable bat erabiliz (azken unean Grievousek oinarekin eutsi baitzuen bere argi sablea, honek, indarra erabiliz bere eskura erakartzen zuenean, ARC Troopersen komando bat erreskatatzera etorri zen arte, Grievous ihesean jarriz. Borroka honetatik leher egina eta minduta irten zen kolperen batzuekin Shaak-Ti eta Aayla Securarekin batera (Grievousek astindu handia eman ziena).
Thomas Tuchel
Thomas Tuchel (Krumbach, Alemania, 1973ko abuztuaren 29a - ) futbolari-ohia da. Gaur egun Paris Saint- Germain Fc. futbol taldearen entrenatzailea da
Jokalari modura
Jokalaria zenean atzelaria izan zen eta Alemaniako 2. mailan ibili zen Stuttgarter Kickers taldean 1992 eta 1994 urte bitartean, eta 1998an erretiratu zen SSV Ulm taldean, 3. mailan, kartilagoan lesio kronikoa zuelarik.
Entrenatzaile modura
2000. urtean hasi zen entrenatzaile lanetan, Stuttgarten jubenilen taldean. 5 urte pasa ondoren, Ausgburgon egon zen 2. taldean eta 3 urteren baitan lehenengo mailan Mainz 05 taldean egin zuen debut  .
Bere lehenengo urtean 1. mailan mantentzea lortu zuen, hurrengo denboraldian Mainz 05-ekin emaitza oso onak lortu zituen eta 5. postua lortu zuen Europa Ligako klasifikazioa lortuz. Hurrengoko bi denboraldietan 1. mailan mantentzea lortu zuen eta 2013/2014 denboraldian Europa Ligako klasifikazioa lortu zuen berriz, ondoren dimitituz.
Barnave
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Ki Adi Mundi
Zoritxarrez, Mygeeto planetan, klon soldaduen bere tropak eurak (Baccara komandanteak zuzenduak, behin 66 Agindua aktibatu ondoren, euren jenerala tirokatzeko prestatu ziren, alabaina, honek zer gertatuko zen bazekien arren, bere tropa propioek bere aurka su egin zuten, tiroren batzuk saihestea lortuz, baina tiro horiek jarraikakoak zirenez (Jedien puntu ahul bakarra), gupida eta errukirik gabe hil zuten bere soldadu propioek.
Ronkona
Ronkona (roncone, ranseur, rawcon, grezieraz runka) adar arma bat da, korzeskaren aldaera, bere alboetako marrazak puntetatik lurrerantz bihurritzen direnak, hiruhortz baten alderantzizko eran.
José Luis Galdámez
Errioxan jaioa bazen ere, Castejón en hazi eta hezi zen.
Kirol ibilbideko zati handi bat, Portugalgo Coelima taldean eman zuen. Aipatzekoa da 1972ko Portugalgo Itzulian lortutako hirugarren postua.
Palmaresa
1968
1970
Sarraski-esparru
Sarraski-esparruak (alemanez Vernichtungslager) Bigarren Mundu Gerran zehar Alemania naziak juduak Europatik desagerrarazteko sortutako kontzentrazio esparruak ziren. Juduak ez ziren, halere, sarraski-esparruetara hiltzera eraman zituzten talde bakarra, ijitoek, homosexualek, ezkertiarrek, Sobiet Batasuneko gerra presoek eta beste batzuek ere Holokaustoa deritzona pairatu behar izan zuten.
Ki Adi Mundi
Bera izan zen ezkonduta egotea baimendu zitzaion Jedi bakarra, bere arrazak emaztea eta seme-alabak izatera behartzen baitzuen.
José Luis Galdámez
Palmaresa
1971
Ronkona
Historia
Korzesken aldaera hau, XV. mendetik XVII. mendera arte erabilia izan zen, gainera, "parada" edo "ofizialtza" arma bat izan zelarik, itsas armadan erabilitako gerra arma bat.
Ki Adi Mundi
Bidaiak
Honakoak dira Ki-Adi Mundi misioak betetzera joan behar izan duen planetak:
José Luis Galdámez
Palmaresa
1972
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: Ez zuen parte hartu
Ronkona
Morfologia
Infanteriako beste adar arma luze batzuk bezala, ronkona, gizon bat baino garaiagoa zen, orohar, 2 metro ingurukoa izaten zelarik. Bere moharra, soilik sastatzeko zen, horregatik, bere erdialdeko marraza, partesana eta korzeskarena baino luzeagoa da. Bere alboko marrazek, bere ezaugarri berezia ematen diotenak, kako forma hartzen dute, eta, hirurak batean, zitori hori baten antzekotasuna hartzen dute. Horregatik, borla ukitu eta amaiera aberasdun "parada" aleak aurki daitezke.
Barnave
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen eta 1 igeltseroa.
Thomas Tuchel
Entrenatzaile modura
2015ean Borussia Dortmund-ek fitxatu egin zuen, lehen denboraldian emaitza onak lortu zituen ligako txapelketan 2. postua lortuz, Alemaniako kopan finalera heldu zen eta bertan Bayern Munichen aurka penaltietan galtzaile atera zen. Europa Ligako final laurdenetara heldu zen.
Barnave
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Barnave udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 432 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aurikaltzita
Aurikaltzita (Zn,Cu)5(CO3)2(OH)6 formula kimikoa duen mineral karbonatoduna da. Sarritan bigarren mailako mineral gisa agertzen da kobre eta zink metaketetan. Zinkaren eta kobrearen arteko erlazioa 5:2 ingurukoa da.
Sarraski-esparru
Esparruak
Treblinka, Belzec eta Sobibór Azken Konponbide (Endlösung der Judenfrage) izeneko operaziopean eraiki ziren. Honen eufemismoaren bidez Europako juduak sistematikoki hil nahi izan zituzten. Erabakia 1942ko urtarrilean Wannsee Bileran hartu zen, eta Adolf Eichmannen esku geratu zen operazioaren kontrol administratiboa.
Auschwitz II eta Majdanek lan-esparru erraldoi baten zati bat ziren. Gainerakoen helburu bakarra ahalik eta judu gehien hiltzea zen. Presoak ez ziren 24 ordu baino gehiago irautekoak. Hiltzekoak ez ziren presoek esklabo gisa egin behar zuten lan (gorpuak kentzeko eta abar). Esparruak txikiak ziren, etxola asko ez baitziren beharrezkoak. Iristen zirenei behin-behineko geldialdia zela adierazten zitzaien.
Hildakoen kopuruak (zenbatespenak):
Ondorioz, 3.100.000 eta 3.800.000 bitarteko kopurua daukagu. Horietatik %90 juduak ziren, hoerien artean Poloniako ia judu guztiak. Holokaustoan zendu ziren juduen erdia 7 esparru horietan hil ziren.
Geophagus
Geophagus Cichlidae familiako arrain genero bat da. Hego Amerikan bizi dira, Uruguairaino. Espezie bat Panaman bizi da.
Paulden (Arizona)
Paulden Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Yavapai konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hylodes phyllodes
Hylodes phyllodes Hylodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylodidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mladějovice
Mladějovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 712 biztanle ditu eta 10,43 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1371 urtean egin zen.
Lyongo unibertsitatea
Lyongo unibertsitatea (Université de Lyon), Frantziako Lyon hirian kokatua, bere barnean 16 instituzio ezberdin hartzen dituen ikasketa eta ikerketa zentro bat da. Zentro honetako hiru unibertsitaterik garrantzitsuenak honako hauek dira: Lyon Claude Bernard unibertsitatea, zientzia eta medikuntzaren ikasketa eta ikerketa jorratzen dituena eta 27.000 ikasle inguru dituena, Lyon Lumiere unibertsitatea, gizarte zientziak aztertzen dituena eta 30.000 ikasle inguru dituena eta Lyon Jean Moulin unibertsitatea, humanitateak eta legeak aztertzen dituena eta 20.000 ikasle inguru dituena.
Besteak honako hauek dira:
José Enrique Gutiérrez
José Enrique Gutiérrez Cataluña (Valentzia, 1974ko ekainaren 18a) espainiar txirrindulari ohia da. Bere kirol ibilbideko lorpenik aipagarrienak, 2006ko Italiako Giroan eskuraturiko bigarren postua, etapa bat Espainiako Vueltan eta bi etapa garaipen Dauphiné Libérén izan ziren.
Gutiérrezen izena 2006ko Operación Puerto dopinaren aurkako ikerketan azaldu zen, horrexegatik, egoera “ez-aktibo"ra pasatu zen (hala ere, John Lelangue taldeko kirol zuzendariaren hitzetan, ez zen kaleratua izan). Beraz, 2006an ez zuen bete lasterketan parte hartzerik izan. 2006ko Frantziako Tourran izandako Floyd Landisen dopin afera zela eta, Phonak-ek babesa kendu zion taldeari eta desagertu zen. Gutiérrezek maila apaleko talde batekin sinatu behar izan zuen, LPRrekin.
2010ean Gutiérrez txirrindularitza profesionala utzi zuen, baina urtebete geroago Indeportes Antioquia talde kolonbiarrean aritu zen 2011ko denboraldian.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu
Comstock Park (Michigan)
Comstock Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kent konderrian kokatuta dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cantheschenia grandisquamis
Cantheschenia grandisquamis Cantheschenia generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Francisco Suñer
Francisco Suñer eta Capdevila (Roses, Girona; 1826ko martxoaren 4a - 1898ko abuztuaren 14a.) espainiar politiko errepublikazale federala eta medikua izan zen.
Biografia
Bartzelonako Alkatea 1868an.
Juan Bautista Topete almirante eta ministroak protesta egin zuen "oraindik fedea eta lotsa galdu ez duten hemezortzi milioi espainol"-en izenean. Bere foiletoa  José Caixal, Antolín Monescillo eta Luis de la Lastra y Cuesta gotzainek erantzun zuten eta Kataluinan José Argullol-ek bere Crit del Ánima obran izendatu. Horrez gain Tratado popular de la tisis (1872) tratatuaren egilea da, zeinak hedapen handia izan zuen. 1864an Narciso Monturiol, Clavé eta beste batzuekin batera Almanac progresista bat aurrera atera zuen Ateneo Katalanak publikaturikoaren erantzun modura. Narciso Monturiol-ekin urperagarri Ictineo-an egin zuen lan. Monturiol eta Suñer Capdevila-ren liburua gogor izan zen kritikatua eta elizak Index Librorum Prohibitorum-ean barneratu zuen, baina horrela izan arren, hurrengo urtean bigarren almanaka bat argitaratu zuten beren jazarpena ikusirik. 1869an  Empordán matxinada bat burutu zuen errepublika federalaren alde, kataluniako mendietan gotortzen zena, eta erraz garaitua izan zen gobernuaren indarraz, Frantziara alde egin behar izan zuen; Espainiara itzuli zen Gorteetan eserleku bat betetzeko. Atzerriko Ministroa izan zen Lehen Errepublikan zehar, Pi i Margall-en gabinetean 1873ko ekainaren 18tik uztailaren 18ra. Kabinetearen kolapsoan lagundu zuen 1873ko uztailaren 17an Kongresuko orkestraren tribunatik <font color="#0645ad">Cartagenako  kantonalistei bere botoa ematean. Borboien berrezarkuntza gertatzean bizitza publikotik aldendu zen. 1898an hil zen. Bere epitafioak otoitz egiten du: "Borroka egin zuen Jainkoaren aurka / erregeen aurka / eta tuberkulosiaren aurka". 1873an Galán-ek egindako erretratu bat existitzen da.
Uranotungstita
Ezaugarriak
Uranotungstita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
South San Gabriel (Kalifornia)
South San Gabriel Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Los Angeles konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sophie Kinsella
Madeleine Sophie Wickham (Londres, Ingalaterra, 1969ko abenduaren 12a), Sophie Kinsella izengoitiz ezaguna, ingelesezko eleberrigilea da.
Sophie Kinsella izengoitiz
Shopaholic saila
Paul Hazard
Paul Hazard (Noordpeene, 1878ko apirilaren 30a - Paris, 1944ko apirilaren 13a) letragizon, historialari eta saiakera idazle frantziar bat izan zen.
Unibertsitateko irakaslea 1904tik, 1910ean Frantziar Iraultzak italierazko literaturan izan zuen eraginari buruzko bere doktoretza tesia idatzi zuen. Katedraduna izan zen Lyongo unibertsitatean. Irakaslea La Sorbonan 1913tik, Lehen Mundu Gerran parte hartzeko deitu zuten, eta 1925ean literatura moderno eta konparatuko katedra lortu zuen Collège de Francen. Académie françaiseko kide hautatua 1940tik, alemaniar okupazioaren garaian, ez zen akademiko bezala hartua izatera iritsi.
Joseph Bedierrekin Histoire de la littérature française izeneko lana argitaratu zuen.
Bere lan nagusia "Europar kontzientziaren krisia 1680tik 1715 arte" izenekoa da, historiografian oihartzun handia izan zuena eta etengabe aipatzen dena. Filosofia, Literatura eta Zientziaren historian ere eragina izan du, garai klabe bat bere giro intelektualaren eta bere pentsalari garrantzitsuenen bidez definitzea lortzeagatik.
Mladkov
Mladkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 530 biztanle ditu eta 12,8 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1265 urtean egin zen.
Sebastián Ducete
Sebastián Ducete (Toro, Zamorako probintzia, 1568-1619) eskultore espainiarra izan zen, Toroko Eskolako partaidea.
Biografia
Eskultoreen familiako partaidea, bere estiloak Juan de Juni eskultorearen eragin zuzena ezagutu zuen. Hasieran manierismo eta barrokoaren trantsizioan kokatu zen. Bigarren garai batean Esteban de Ruedarekin lan egin zuen; haien estiloa naturalismo handiagoruntz eboluzionatu zuen.
Pirolusita
Pirolusita MnO2 formula kimikoa duen minerala da, hots, manganeso dioxido naturala. Manganesoa eskuratzeko mea garrantzitsua da.
Altzairuaren kolore grisa eta metal distira du. Arrasto beltz edo urdinxkak egiten ditu, eta azido klorhidrikoan urtzen da. Pirolusitaren pisu espezifikoa 4,7-4,9 g/cm3 tartean dago; eta gogortasuna, Mohs eskalan, 2 eta 2,5 tartean.
Manganesoaren mineralik arruntena eta ugariena da. Sakontasun txikiko aintzira, itsaso eta zingiretan agertzen da. Manganesoa lortzeko lehengai gisa erabiltzen da, eta hori da pirolusitaren erabilera nagusia.
Andoni Cedrun
Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere hiru partida jokatu zituen. Aita Carmelo zuen, Athletic Clubeko atezaina zena baita ere.
Agenh d'Avairon
Agenh d'Avairon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Agen-d'Aveyron udalerrian erroldatutako biztanleak 1.053 ziren. Familiak 402 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 139 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 459 etxebizitza zeuden, 404 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 435 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 404 etxebizitza nagusietatik 344 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 334 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 125 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 257 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 683 ziren, horien artean 529 aktiboak ziren eta 154 inaktiboak ziren. 529 pertsona aktiboetatik 502 lanean zeuden (251 gizon eta 251 emakume) eta 27 langabezian zeuden (9 gizon eta 18 emakume). 154 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Agen-d'Aveyron udalerrian 420 unitate fiskal zeuden, 1.092,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.820 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Agen-d'Aveyron udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 820 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Rendezvous (2016ko filma)
Rendezvous 2016ko Guillermo Julián eta Román Santiago Pidre zinema zuzendarien zientzia fikziozko filma da. 2016ko maiatzaren 11n FANT zinemaldian emanaldi berezi gisa eman zuten.
Argumentua
Erretroetorkizunean, Tiger Corp. konpainiak mundua hobetzeko proiektua landuko du. Baina, zerbait txarto aterako da.
Sternula balaenarum
Sternula balaenarum Sternula generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Aichi (prefektura)
Aichi prefektura (愛知県) Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da, Chūbu eskualdean dagoena. Hiriburua Nagoia hiria da.
Historia
Antzina, lurraldea Owari, Mikawa eta Ho probintizen artean banatuta egon zen. 1871n, sistema feudala desegin zenean, Owari probintzia, Chita penintsula izan ezik, Nagoya prefektura bilakarazia izan zen; Mikawa probintzia, berriz, Chita penintsula erantsita, Nukata prefektura bilakarazia izan zen. 1872ko apirilean, Nagoya prefekturari izena aldatu eta Aichi prefektura bilakatu zen. Urte bereko azaroan, Nukata prefekturarekin bat egin zuen.
Geografia
Japoniako artxipelagoko erdian dago. Hegoaldean, Ise eta Mikawa badiak daude, eta gainerako mugakideak hauek dira: Shizuoka ekialdean, Nagano ipar-ekialdean, Gifu iparraldean eta Mie mendebaldean. 106 km luze da ekialdetik mendebaldera eta 94 km luze iparraldetik hegoaldera. Puntu gorena Chasuyama da (1.415 m-ko altitudea).
Prefekturaren mendebaldean Nagoya hiria eta haren ingurua dira nagusi. Ekialdean, berriz, jende gutxiago bizi da, baina baditu industriagune handi batzuk ere.
Ekonomia
Aichi prefekturan automobilgintzak garrantzi handia du. Han dago Toyota enpresaren egoitza nagusia.
Jan Czekanowski
Jan Czekanowski, (1882ko urriaren 6a, Gluchów - 1965eko uztailaren 20a, Szczecin) poloniar antropologoa eta etnografoa izan zen.
Biografia
Jan Czekanowski Parisko Bake Biltzarrean (1919) Poloniako ordezkaritzako aditua izan zen gai geografiko eta etnografikoetarako. Koperniko poloniar naturalisten elkarteko presidentea izan zen (1923-1924). Lwóweko Unibertsitateko errektorea ere izan zen, gaur egun Lviveko Unibertsitatea (1934-1936).
Göhl
Göhl Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jan Czekanowski
Biografia
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Poznanera joan zen, non Poznaneko Adam Mickiewicz Unibertsitateko antropologia saileko burua izan zen.
Bere espedizioak Afrikan
Erdialdeko Afrikara egindako bi urteko antropologia-espedizio famatuan parte hartu zuen (1906-1907).
Bibliografia
Liburu asko idatzi ditu:
Arte liberalen hezkuntza
Arte liberalen hezkuntza (latinezko liberalis-etik "aske" eta artea "artea edo printzipioen praktika") Mendebaldeko Goi Hezkuntzako programa akademiko tradizionala da. Arte Liberalek arte hitza hartzen dute, bereziki arte ederren ordez ikasitako trebetasunaren zentzuan. Arte Liberaletako hezkuntza arte liberaletako gradu-programa bateko ikasketei edo, oro har, unibertsitate-hezkuntzari buruzkoa izan daiteke. Ikasketa mota hori, batez ere bokaziozkoak, profesionalak edo teknikoak direnekin alderatzen da.
Historia
Latinezko bariazioengatik ezagutu aurretik (arte liberalak, septem artes liberales, studia liberalia, Arte Liberalak antzinako grekoaren ikerketa-metodoen jarraipena ziren, «ulermen unibertsalaren nahiarekin» hasi zirenak . Pitagorasek argudiatzen zuen harmonia matematiko eta geometriko bat bazegoela kosmosarekin edo unibertsoarekin; haren jarraitzaileek Astronomiako lau arteak, Matematika, Geometria eta Musika ikasketa-eremu batekin lotzen zituzten «Erdi Aroko quadrivium diziplinak» osatzeko . IV. mendeko Atenasen, polisaren gobernu edo hiri-estatuak erretorikaren gaitasuna edo ia gauza guztiei buruz jendaurrean hitz egitea errespetatzen zuen . Batzuetan, Erretorika, Gramatika eta Dialektika (Logika) trivium-aren hezkuntza-programa bihurtu ziren. Batera, zazpi arte liberal bezala ezagutu izan ziren. Hasiera batean, antzinate klasikoaren arabera, gai edo trebetasun horiek funtsezkoak ziren pertsona aske batek (liberalis, "pertsona libre baten duintasuna") gizarte-bizitzan aktiboki parte hartzeko aukera izan zezan. Horren barruan sartzen ziren, besteak beste, eztabaida publikoan parte hartzea, gortean defendatzea, epaimahaietan zerbitzatzea eta soldadutzan parte hartzea. Nahiz eta quadriviumeko arteak triviumeko arteen aurretik ager zitezkeen, batez besteko adinagatik hezkuntza-programek triviuma (Gramatika, Logika eta Erretorika) irakatsi zuten lehenik, eta quadrivium (Aritmetika, Geometria, Musika, Astronomia) hezkuntzaren hurrengo etapa izan zen. Grezia klasikoko eta Helenistika berantiarreko oinarrizko curriculumean errotuta (enkuklios paideia edo "hezkuntza osoa"), "Arte Liberalak" edo "bilaketa liberalak" (Latinez liberalia studia) dagoeneko ezagunak ziren hezkuntza formalean Erromatar Inperioan. Arte Liberalak terminoaren lehen erabilera erregistratua De Inventione-n agertzen da, Marcus Tullius Ziizeronen eskutik, baina ez dago argi terminoa berak sortu ote zuen. Epistola moraletan, ikuspuntu kritiko estoikotik aztertzen ditu Seneka Gazteak, Moral Epistoletan, arte liberalak hezkuntzan. Hala ere, arte liberalen sailkapen zehatza aldatu egin zen erromatarren garaian, eta Martianus Capellak, K.o. XV. mendean, Zazpi Arte Liberalak Merkurio eta Filologiaren ezkontzara eragin handiz eraman ondoren soilik hartu zuten forma kanonikoa.
XII. mendean, irudi ikonikoa –Philosophia et septem arte liberalis (Filosofia eta zazpi arte liberalak)– Herrad Landsbergekoa-k, moja abadesa alsaziar batek, ekoitzi zuen, bere emakume-komunitatearekin, Hortus deliciarum-aren zati gisa. Bere entziklopediak filosofia, teologia, literatura, musika, arte eta zientzietatik ateratako ideiak bildu zituen, eta abadiako emakumeentzako irakaskuntza-tresna gisa sortu zuen. 1167 eta 1185 urteen artean konpilatuta, gizateriaren ideia esanguratsuenak zituen. Filosofia eta zazpi arte liberal irudiak, izan ere, filosofiaren zirkulua irudikatzen du, eta katedral baten erroseta gisa aurkezten da: zirkulu zentral bat eta inguruan dauden zirkuluerdi batzuk. Zazpi erlaziotan antolatutako ikaskuntza eta ezagutza erakusten ditu, Septem Artes Liberalis edo Zazpi Arte Liberalak. Arte horietako bakoitzak greziar φιλοσοφία, filosopia, literalki "jakituriaren maitasuna"-n aurkitzen du bere iturria. San Alberto Handiak, Eliza Katolikoko medikuak, esan zuen zazpi arte liberalak Eskritura Santuan aipatzen zirela, esanez: «Idatzita dago: Jakinduriak bere buruari etxe bat eraiki zion, zazpi zutabe landu zituen (Esaera zahar 9:1). Etxe hori Andre Maria da; zazpi zutabeak Zazpi Arte Liberalak dira». Errenazimentuan, humanista italiarrek eta haien iparraldeko homologoek, nahiz eta alderdi askotan Erdi Aroko tradizioek jarraitu, prozesua itzularazi zuten. Antzinako triviuma izen berri eta handinahiagoarekin bataiatuz Studia humanitatis eta bere irismena handituz, Logika gutxitu zuten latindar Gramatika eta Erretorika tradizionalaren ordez, eta Historia, Filosofia grekoa eta Morala (Etika) gehitu zieten, poesian ere enfasi berri batekin. Humanismoaren curriculuma Europa osoan zabaldu zen XVI. mendean, eta hezkuntza-oinarri bihurtu zen Europako eliteen, administrazio politikoko funtzionarioen, legez onartutako elizetako kleroan eta zuzenbideko eta medikuntzako lanbide ikasien artean. Arte liberalen edo hizkuntza eta literatura klasikoetan oinarritutako hezkuntza humanistikoaren idealak XX. mendearen erdialdera arte iraun zuen Europan; Estatu Batuetan, berriz, gero eta arrakasta handiagoa izan zuten XIX. mendearen amaieran natura eta gizarte zientzien inguruan birmoldatzeko interesa zuten akademikoek Amerikako goi-mailako hezkuntzan.
Era berean, Wilhelm von Humboldt-en hezkuntza-eredua Prusian (gur egun Alemania), gero goi-mailako hezkuntzaren eredu bihurtu zena Ipar Amerikan ere, lanbide-heziketatik haratago zihoan. Errege prusiarrari zuzendutako gutun batean, hau idatzi zuen :
Erabilera modernoa
Arte liberal terminoaren erabilera modernoak lau arlo ditu: Natur zientziak, Gizarte zientziak, Arteak eta Giza zientziak. Arte Liberal hitzarekin lotzen diren arlo akademikoetan hauek sartzen dira:
Adibidez, Georgetown Unibertsitateko Ikasketa Liberaletako Doktoretza programaren oinarrizko ikastaroek filosofia, teologia, historia, artea, literatura eta gizarte-zientziak hartzen dituzte. "Wesleyan Unibertsitateko Master of Arts in Liberal" programak ikusizko arteei, artearen historiari, sorkuntza- eta lanbide-idazmenari, literaturari, historiari, matematikari, zineari, gobernaketari, hezkuntzari, biologiari, psikologiari eta astronomiari buruzko ikastaroak eskaintzen ditu.
Bigarren Hezkuntza
Bigarren Hezkuntzako Arte Liberalen hezkuntzak, unibertsitateko goi-mailako hezkuntzarako prestatzen ditu ikasleak
Curriculuma desberdina izan daiteke eskolatik eskolara, baina, oro har, Hizkuntza, Kimika, Biologia, Geografia, Artea, Musika, Historia], [[Filosofia, Etika, Gizarte-zientziak eta atzerriko hizkuntzak hartzen dituzte.
Estatu Batuetan
Estatu Batuetan, Arte Liberalen unibertsitateak arte liberaletako gradu-ikasketak nabarmentzen dituzten eskolak dira. Arte Liberalen eskoletako irakaskuntza, sarritan, sokratikoa izaten da, eskola txikietan ohikoa; sarritan, beren irakaskuntza-erantzukizunetan, gehiago kontzentratzen uzten zaie irakasleei ikerketa-unibertsitateetako irakasleei baino.
Gainera, lau urteko kurtsoak ematen dituzten unibertsitate gehienak ez dira soilik edo nagusiki Arte Liberaleko tituluetara mugatzen, baizik eta, Arte Liberaleko titulua eskaini eta horretan espezializatzen ez diren ikasleei, Arte Liberaletako zabaltze-beharrak asetzeko ikastaroak egiteko aukera ematen diete.
Tradizioz, Arte Liberalen barruko arlo jakin bateko lizentziatura bat, eremu nagusi horretatik kanpo funtsezko azterketa bat duena, egonaldi osoko lau urtez lortzen da. Hala ere, unibertsitate batzuk, hala nola Saint Leo University, Pennsylvania State University, Florida Institute of Technology eta New England College, arte liberalen inguruko titulu bat eskaintzen hasiak dira. Zenbait unibertsitatek, hala nola Thomas More College of Liberal Arts-ek, gradu-eskaintza bakarra duen programa bakarra eskaintzen dute, Arte Liberaletako Lizentziatura, eta Harvard Extension School-ek, berriz, Arte Liberaletako Lizentziatura eta Arte Liberaletako Masterra eskaintzen ditu. Gainera, Oklahoma College of Liberal Studies eta Harvard Extension School Unibertsitateek online aukera ere eskaintzen dute, egonaldi partzialekoa, ikasle helduentzat eta ez-tradizionalentzat ere.
Ikasle gehienek Arteetako Lizentziatura titulua edo Zientzietako Lizentziatura titulua lortzen dute; gradu-ikasketak amaitutakoan, ikasleek Arte Liberaletako graduondoko eskola batean edo lanbide-eskola batean (administrazio publikoa, ingeniaritza, negozioak, zuzenbidea, medikuntza, teologia) egin dezakete aurrera.
Liburu-mugimendu handia
1937an, St. John's Collegek ikasketa-plana aldatu zuen Mendebaldeko Munduaren Liburu Handietan zentratzeko, eta, hezkuntza-mota berri bat eskaintzeko goi-mailako hezkuntzaren izaera gero eta espezializatuagotik aldendu zen.
Europan
Europako herrialde gehienetan, arte-hezkuntza liberala oso errotuta dago. Alemanian, Austrian eta beren hezkuntza-sistemaren eraginpean dauden herrialdeetan, humanistische Bildung (hezkuntza humanistikoa) deitzen zaio. Terminoa ez da nahasi behar antzeko idazketa erabiltzen duten hezkuntza-kontzeptu moderno batzuekin. Hezkuntza-erakundeak, bere burua tradizio horretan ikusten dutenak, Gimnasium dira maiz (goi-hezkuntza, gramatika-hezkuntza). Helburua ikasleei hezkuntza integrala (Bildung) ematea da, ikasle baten gizateriarekiko nortasuna eta berezko gaitasun intelektualak osatzeko. Europako arte liberalen tradizio luzera itzuliz, aurreko zentzuko hezkuntza pentsamendu eskolastikotik askatu eta moldatu zuten Ilustrazioko teorialariek, bereziki Wilhelm von Humboldtek. Gimnasiumetan ikasleek arte liberalen hezkuntza integrala jaso dutela uste denez, oso maiz, arte liberalen hezkuntzak unibertsitateetako graduazio-programetan duen garrantzia murriztu egiten da, Estatu Batuetako hezkuntza-sistemarekin alderatuta. Ikasleek Gimnasiumean jasotako trebetasunak beren nortasuna norberaren ardurapean garatzen jarraitzeko erabiltzea espero da, esaterako unibertsitateko musika klubetan, antzerki taldeetan, hizkuntza klubetan, etab. Unibertsitateek hori egitera eta beren aukerak eskaintzera animatzen dituzte ikasleak, baina jarduera horiek ez dituzte unibertsitateko curriculumean sartzen.
Hala, goi-mailako hezkuntzan, Arte Liberalen Eskola Europan sortu arren, Arte Liberalen Eskola terminoak Arte liberalen Unibertsiateak adierazten du Estatu Batuetan. 1969an Europan oinarritutako Estatu Batuetako arte liberalen unibertsitate gisa sortutako Suitzako Franklin Unibertsitate bezalako (lehen Franklin College izenez ezagutzen zena) erakunde aitzindariak izan ezik ; duela gutxi soilik egin dira ahalegin batzuk arte-hezkuntza "berriro inportatzeko" Europa kontinentalera, esaterako Hagako Leiden University College, University College Utrecht, University College Maastricht, Amsterdam University College, Roosevelt Academy (gaur egun University College Roosevelt), University College Twente (ATLAS), Erasmus University College, Groningen Unibertsitatea, Bratislavako Arte Liberalen Nazioarteko Eskola, Lüneburgeko Leuphana Unibertsitatea, Europa Erdialdeko Unibertsitatea eta Berlingo Bard College, lehen Arte Liberalen Europako Unibertsitate bezala ezagutzen zena egindakoak. Europa Erdialdeko Unibertsitateak, 2020an, arte liberalen lizentziatura jarri zuen abian Kultura, Politika eta Gizarte arloetan, Vienara egindako aldaketaren eta Austriako akreditazioaren baitan. Goian zerrendatutako institutuez gain, Herbehereetako unibertsitate batzuek Arte eta Zientzia liberaletan (Tilburg Unibertsitatea) lizentziatura programak eskaintzen dituzte. Arte Liberalak (titulu gisa) Europan ezartzen hasi besterik ez da egin; esaterako, University College Dublinek titulua eskaintzen du, Belfasteko St. Marys University Collegek bezala, bi erakundeak, kasualitatez, Irlanda uhartean. Herbehereetan, unibertsitateek, 1990eko hamarkadaren amaieratik, Arte Liberalen eskolak ireki dituzte unibertsitate-eskola izenpean. Freiburgeko Arte Liberalen eta Zientzietako lau urteko unibertsitateko lizentziatura, Freiburgeko University Collegen, Alemaniako lehenengoa da. 2012ko urrian hasi zen 78 ikaslerekin. 2011n, Suediako Arte Liberalen graduko lehen programa ezarri zen Göteborg Unibertsitatean, eta, ondoren, 2013ko udazkenean, Uppsala Unibertsitateko Gotland-eko Campusean, Arte Liberalen Lizentziaturako programa ezarri zen. Georgiako Arte Liberaleko lehen programa, 2005ean aurkeztu zuen American-Georgian Initiative-k (AGILE) Gobernuz Kanpoko Erakundeak. Haien lankidetzari esker, Georgiako Ilia State University Arte Liberalen programa bat ezartzen zuen goi-mailako lehen erakundea izan zen.
Frantzian, Chavagnes Studium, Arte Liberalen Ikasketa Zentroa, Goi-mailako Ikasketen Institutu Katolikoarekin lankidetzan eta antzinako mintegi katoliko batean oinarrituta, Arte Liberaleko bi urteko lizentziatura (AL) trinko bat abian jartzen ari da ikuspegi katoliko argi batekin. Arte Liberalaren titulua irakaskuntza orokorraren parte izan daitekeela iradoki da Erresuma Batuan, Irlandan eta Europako beste herrialde batzuetan. 1999an, European College of Liberal Arts (gaur egun Bard College Berlin) sortu zen Berlinen, eta, 2009an, ingelesez ematen zen Balio Ikasketen lau urteko Arteen Lizentziatura programa bat sortu zuen, zeinak diziplina arteko giza-zientzietako titulura daraman.
Ingalaterran, arte-hezkuntza liberalean graduaurre maila berreskuratu eta eguneratu zuen lehen erakundea Winchesterreko Unibertsitatea izan zen ; 2010ean hasi zen Arte Liberal Modernoen lizentziatura programarekin. 2012an, Londresko University College 80 ikaslerekin hasi zen Arte eta Zientzietako diziplinarteko lizentziatura (arte liberalen ereduarekin ahaidetasuna duena) eskaintzen. 2013. urtean, Birminghameko Unibertsitateak Arte Liberalen eta Natur Zientzien Eskola sortu zuen. Lau urteko programa malgu bat da, eta ikasleek unibertsitate osoko irakasgai-sorta zabala aztertzen dute, eta arte liberal tradizionalak nahiz natur zientziak barne hartzen dituzten kualifikazioak lortzen dituzte, baita bi arloak lotzen dituzten gaikako konbinazio berriak ere. Londresko King's Collegek Arte Liberalen lizentziatura sortu zuen arte, humanitate eta gizarte-zientzietara bideratutakoa. The New College of the Humanities-ek ere hezkuntza liberaleko programa berri bat jarri zuen abian. Durhameko Unibertsitateak Arte Liberalen lizentziatura programa du, baita Zientzien Lizentziaturako Ohore Konbinatuen programa ezagun bat ere Gizarte Zientzietan, zeinak hezkuntzaren diziplina arteko ikuspegiak ahalbidetzen dituzten. Nottinghameko Unibertsitateak ere badu Arte Liberalaren lizentziatura, atzerrian ikasketak jarraitzeko aukera ematen eta Natur Zientzietako tituluekin loturak dituena. 2016. urtean, Warwick-eko Unibertsitateak Arte Liberalen hiru edo lau urteko lizentziatura kaleratu zuen, eta diziplina arteko ikuspuntuak eta arazoetan oinarritutako ikasketa-teknikak ditu ardatz. Horrez gain, diziplina-bide egituratuak eskaintzen ditu. Eta 2017aren hasierarako, UCASek arte liberalen programen 20 hornitzaile aipatzen ditu.
Eskozian lau urteko lizentziatura Ohore graduekin (bereziki Arteen Masterrak), ikuspegi zabala erakutsi du historikoki. Arteen Masterreko eta Arteen lizentziaturako Eskoziako lehenengo bi urteetan, ikasleek hainbat gai ikasi ohi dituzte Ohorezko urteetan (hirugarren eta laugarren urtean) espezializatu aurretik. Dundeeko Unibertsitatea eta Glasgoweko Unibertsitatea (Crichtoneko bere Campusean) dira, gaur egun, Arte Liberalak izeneko titulua eskaintzen duten unibertsitate eskoziar bakarrak.
Eslovakian, Bratislavako Arte Liberalen Nazioarteko Eskola (BISLA) Bratislavako hiri zaharrean dago. Arte liberalen Europa Erdialdeko lehen unibertsitatea da. 2006ko irailean, hiru urteko graduaurre tituluak ematen duen erakunde pribatu bat inauguratu zen.
Espainiako estatuan, Bartzelona (Katalunia) da arte liberaletako ikasketak eskaintzen duen herialde bakarra. European College for Liberal Studies erakundeak hiru eta lau urteko lizentziaturak eskaintzen ditu, ingelesez. Ikastaroak online ere jarraitu daitezke.
Euskal Herria
Euskal Herrian unibertsitate desberdinak daude, publikoak zein pribatuak. Publikoak dira: Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU), Nafarroako Unibertsitate Publikoa (UPNA) eta Universite de Pau et de Pays de l'Adour-ek (UPPA) Baionan (Lapurdi) duen Campusa, eta pribatuak dira: Deustuko Unibertsitatea, Jesusen Lagundiaren Unibertsitate Katolikoa; Mondragon Unibertsitatea, Mondragon Korporazioak sortutakoa; Nafarroako Unibertsitatea Opus Deiren Unibertsitate Katolikoa. Euskal Herriko unibertsitate desberdinetan arte liberaleetako zenbait alorretan lizentziaturak eskaintzen badira ere, ez dago eskaintzarik Arte Liberalak bere osotasunen hartuta.
Asian
Filipinetako Goi-mailako Hezkuntza Batzordeak goi-mailako irakaskuntzako erakunde guztientzat beharrezkoa den hezkuntza orokorreko ikasketa-plan bat ezarri du; arte liberalen inguruko gai batzuk biltzen ditu, hala nola historia, artearen eta etikaren hautematea eta diziplina arteko hautagarriak. Unibertsitate askok arte liberalen oinarrizko ikasketa-plan sendoagoak dituzte; batez ere, Manilako Ateneo Unibertsitatea bezalako Jesusen Lagundiaren Unibertsitateak arte liberaleko ikasketa-plan sendoa du, Filosofia, Teologia, Literatura, Historia eta Gizarte-zientziak barne. Lahoreko Forman Christian College (Pakistan) arte liberalen unibertsitatea da. Indiako azpikontinentearen erakunde zaharrenetakoa da, eta Pakistango Goi-mailako Hezkuntza Batzordeak onartutako unibertsitatea da. Karachiko Habib Unibertsitateak (Pakistan) arte eta zientzia liberalen esperientzia holistikoa eskaintzen die ikasleei, oinarrizko programa liberal pertsonalizatuaren bidez. Programa hori nahitaezkoa da azpigraduko ikasle guztientzat. Koreako Yonsei Unibertsitateko Underwood International Collegek ikasle guztientzat derrigorrezkoak diren arte liberalen ikastaroak ditu.
Australian
Campion College, erromatar katolikoa, arte liberalen unibertsitatea da, Sidney mendebaldeko auzo pobreetan kokatua. 2006an sortua, arte liberaleko lehen unibertsitatea da, eta hirugarren mailako hezkuntza ematen duen Australiako lehena. Campionek Arte Liberaletako lizentziatura eskaintzen du gradu bakar gisa. Ikasten diren diziplina giltzarriak Historia, Literatura, Filosofia eta Teologia dira.