cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2876 Aeschylus
Orbitaren ezaugarriak
2876 Aeschylus asteroidearen orbitak batezbeste 2,603 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,301 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,904 distantziara. Eszentrikotasuna 0,116 da, eta makurdura orbitala 14,88ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
Xafla basal
Xafla basala matrize estrazelular espezializatuz eraturiko geruza mehea da, zelula parenkimal eta ehun konektiboaren arteko interfase gisa jokatzen duena. Epitelio zelulak, zelula muskularrak eta Schwann zelulak finkatu eta lotzen dituen xafla jarraia da. Zelula epitelialak ez diren zelulei lotutako xaflari, kanpo xafla deritzo. Mintz basalarekin nahastu ohi da, baina berez xafla basala xafla erretikularrarekin batera bere osagaia da.
Bere osagaiak kolagenoa, laminina, entaktina, fibronektina, glukosaminoglukanoak eta proteoglukanoak dira. Fibronektina izan ezik, beste osagai guztiak bertako zelulek jariatuak dira. Aitzitik, bere konposaketa aldakorra da kokapenaren arabera.
Mikroskopio elektronikoz 40-50nm-tako geruza jarrai gisa nabari da non dentsitate desberdineko bi alde bereizten diren:
Saranchinaita
Saranchinaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Saranchinaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Pelota II
Pelota II 2016ko Jørgen Leth eta Olatz González zinema zuzendarien film dokumentala da. Euskal pilotari buruzkoa, 1983ko filmaren jarraipena da.
Sinopsia
Esku pilotari buruzko film dokumentala, pilotariaren eta pilotaren arteko harreman fatidikoaren inguruan ardaztua. Protagonistek beren partidarako pilota egokienak bilatzeko duten obsesioari jarraituz, modernitatea iritsita ere bere pasio existentziala alboratu ez duen herrialde batean barneratuko da filma.
Alfontso X.a Gaztelakoa
Alfontso X.a Gaztelakoa Jakituna (Toledo, 1221eko azaroaren 23a -Sevilla, 1284ko apirilaren 4a) Gaztela, Galizia eta Leongo erregea izan zen 1252-1284 bitartean.
Biografia
Politikari txarra, hala eta guztiz ere, Alfontso X.aren ospea kulturaren ildotik dator batez ere. XII. mendean Toledon antolatu zen Itzultzaile Eskolari jarraipena eman zion, gai bakoitzeko espezialista guztiz onak hartara bilduz, eta tradizio klasiko, judu, arabiar eta kristauak uztartuz.
Koordinazio lanez gainera, Alfontso X.ak bultzatu eta parte hartu zuen hainbat arlotan. Legeak biltzeko Siete Partidas argitaratu zuen, Erromatar zuzenbidean oinarritua, gaztelaniaz egindako lehendabiziko kodigo juridikoa ; historia ere landu zuen (Crónica General eta Grande e general estoria, Espainiako lehen historia liburua bide dena); astronomia eta zientziari buruzko Ekialdeko liburuak itzuli ziren (Los libros del saber de la Astronomia, Lapidario), eta Libro del ajedrez, dados y tablas idaztarazi zuen, Mendebaldeko lehendabiziko xake-tratatua. Poeta gisa, Cantigas de Santa Maria delakoa da Alfontso X.aren lan nagusia, galegoz idatzia. Amodio eta eskarniozko poesiak ere idatzi zituen.
Beste hainbati bezala, Tolosa (1256), Segura (1256), Ordizia (1256), Arrasate (1260) eta Bergara (1268) herriei hiribildu izaera eman zien, Gasteizko Forua emanez.
Ezkontza eta seme-alabak
1249an Jakue I.a Aragoikoaren alaba Violanterekin ezkondu eta hamahiru seme-alaba izan zituzten:
Gainera zenbait sasikume izan zituen, tartean Beatriz, Alfontso III.a Portugalgoarekin ezkondu zena, eta Valladolideko gotzain izan zen Martin.
Rodman (Iowa)
Rodman Iowako hiri bat da. Palo Alto konderrian kokatua dago. 2010ean 45 biztanle zituen, 0.44 kilometro koadrotan banatuta.
Material berriztatzaileak eraikuntzan
Material berriztatzaileak dira, materia zaharrak hobetzeko erabiltzen diren material berriak. Etxegintzan erabiltzen dira eta baita ere ingeniarietan. Bere definizioa izango zen, kontzeptu global bat da non prozezu bat identifikatzen du. Prozezu honetan hainbat parametro daude, eta hauek lotuz, material berriztagarriak sortzen dira ingurunekiko agurgarriak direnak.
Sorrera
Gizakia hasi zenetik, bere ingurunea moldatzen joan da. Moldaketak hauek lortzeko material hauek erabiltzen hasi ziren:lokatza, harria eta egurra. Material naturalak (buztingorria,area eta marmola) lehen materialak bezala ezagutzen dira. Eta (adreilua, beira eta baldosa) etxegintzarako materialak bezala izendatzen dira.
Etxegintzarako beti erabili dira material mota asko, eta haietako askok ez zituzten osasunerako kontrolak pasatu. Urte asko pasa ondoren gaixotasunak agertzen joan ziren.Gaixotasun hauek berriak ziren medikuntzarako, bere jatorria ezezaguna zelako. Baina orain dela urte batzuk material hauek ikertuz gero,errakuntzak aurkitu egin ziren. Batzuk minbizia sortzen zuten, amiantoa bezala. Material hau asko erabiltzen zen etxegintzan teilatuak eta baldosak egiteko.
Horregatik material berriztatzaileak sortu ziren. Osasuntsuak eta berriztatzaileak direlako.
Ezaugarriak
Baita material berriztatzaileak irizpide batzuk izango beharko dute:
Creigiau
, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen loleku udalerri bat da.
Material berriztatzaileak eraikuntzan
Motak
Material berriztatzaileak, motak desberdinetan sailkatzen dira: Batzuk ekologikoak dira eta beste batzuk berriztagarriak:
Burdin ekologikoa
Lehen arriskua zegoen atmosfera kutsatzeko bere sorkuntzan. Baina gaur egun ez du erradiaziorik ateratzen.
Organikoak
Organikoen barruan egurra eta haren deribatuak daude. Adibidez, lastoa eta kortxoa.
Margo ekologikoak
Margo hauek mineraletatik aterata daude. Erabiltzen zirenak lehen kutsatzen zuten baina ekologikoak ez.
Egurra ekologikoa
Lehen,egurraren iraupena mantentzeko produktu toxikoak erabiltzen ziren baina gaur egun hori aldatzeko erretsina vegetala erabiltzen da.
Matraze
Matrazeak laborategietan erabiltzen diren hodi erako flaskoak dira, oinarrian forma esferikoa edo konikoko zabalgunea dutenak. Zenbait matraze mota daude:
Graphiurus rupicola
Graphiurus rupicola Graphiurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Graphiurinae azpifamilia eta Gliridae familian sailkatuta dago.
Material berriztatzaileak eraikuntzan
Isolatzaile ekologikoak
Lehen erabiltzen zirenak berotze globala zekarten baina ekologikoak ez.
Boophis laurenti
Boophis laurenti Boophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Rodney (Iowa)
Rodney Iowako hiri bat da. Monona konderrian kokatua dago. 2010ean 60 biztanle zituen, 0.42 kilometro koadrotan banatuta.
Limarí ibaia
Limarí ibaia Coquimbo eskualdean dago, Txilen. Ovalle hiritik lau kilometro ekialdera dagoen Hurtado eta Grande ibaien elkargunetik jaiotzen da. Ibaiaren behe ibilguak Bosque Fray Jorge Parke Nazionalaren hegoaldearekin egiten du muga.
Lophophorus impejanus
Lophophorus impejanus Lophophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Errege faisaia 60 cm inguru luze, isats-motza eta oso kolore ikusgarrikoa izaten da, arra batez ere, gorria, berdea eta urdina. Buruan lumazko motots bat izaten du. Himalaian, 2.500-4.000 m bitarteko goratasunean dauden oihanetan bizi izaten da. Asko ehizatu zen garai batean jantziei luma apaingarriak eransteko. Duen haragia ere oso aintzat hartua da sukaldaritzan.
NGC 7731
NGC 7731 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
2181 Fogelin
2181 Fogelin asteroide gerrikoan aurkitutako 2181. asteroidearen izena da. 1942ko abenduak 28an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1942 YA zen. Bere izena 1979 eta 1980 artean Minor Planet Centerreko laguntzailea izan zen Eric S. Fogelingatik jasotzen du.
Juri Zhirkov
Juri Valentínovitx Zhirkov (errusieraz: Юрий Валентинович Жирков), Juri Zhirkov bezala ezaguna (Tambov, Errusia, 1983ko abuztuaren 20a), futbolari errusiarra. Erdilari gisa jokatzen du Anzhi Makhachkala Futbol Klubean Errusiako Premier ligan.
CSKA Mosku
Jurik UEFA Kopa irabazi zuen 2004-2005 denboraldian CSKA Moskurekin.
Chelsea
2009an Zhirkov Ingalaterrako Chelseak kontratatu zuen 18 milioi libera esterlinagatik, Errusiako futbolari bati ordu arte egindako kontraturik garestiena. 18. zenbakia zeraman. Zhirkovek Chelsearekin debutatu zuen urte horretako uztailaren 24an, World Football Challenge estadioan AC Milanen kontra, eta garaipenaren gola ere sartu zuen (2-1).
Anzhi Makhachkala Futbol Kluba
2011ko abuztuaren 6an, Jurik 4 urteko hitzarmena sinatu zuen Errusiako Premier ligako Anzhi Makhachkala Futbol Klubarekin.
Errusiar selekzioa
Zhirkov 19 aldiz deitu dute Errusiar selekzioarekin jokatzeko.
Europako Futbol Txapelketan izandako parte-hartzea:
Guàrdia Urbana de Barcelona
Guàrdia Urbana de Barcelona (euskaraz Bartzelonako Udaltzaingoa), Bartzelona hiriko udaltzaingo polizia da. 1907an sortu zen, Bartzelona hiriaren segurtasuna bermatzeko asmoarekin.
Gadomus introniger
Gadomus introniger Gadomus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
2877 Likhachev
2877 Likhachev asteroide baten izena da. urriaren 8an aurkitu zuen L. I. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
2877 Likhachev asteroidearen orbitak batezbeste 3,123 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,546 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,699 distantziara. Eszentrikotasuna 0,185 da, eta makurdura orbitala 2,34ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Roberto Guiscard
Roberto Guiscard (Normandia, c. 1015 - Lixouritik gertu, 1085eko uztailaren 17a) Apuliako kondea izan zen 1057-1059 urteetan. Musulmanen eta bizantziarren aurka borrokatu zen Italiako hegoaldean (1046). 1059. urtean Nikolas II.a Aita Santuak Apuliako, Calabriako eta Siziliako duke izendatu zuen. Bari (1071) eta Salerno (1076) hartu zituen, baina azken hura Aita Santuaren lurraldea zenez Gregorio VII.ak eskumikatu zuen. Hala ere zigorra barkatu zion Henrike IV.a enperadorearen aurkako borrokan laguntzeagatik.
Villeneuve-Saint-Denis
Villeneuve-Saint-Denis Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Six-Fours-les-Plages
Six-Fours-les-Plages Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2007an 35.091 biztanle zituen.
Villeneuve-Saint-Denis
Biztanleria
2007an Villeneuve-Saint-Denis udalerrian erroldatutako biztanleak 696 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Six-Fours-les-Plages
Biztanleria
2007an Six-Fours-les-Plages udalerrian erroldatutako biztanleak 35.091 ziren. Familiak 15.824 ziren, horien artean 5.260 pertsona bakarrekoak ziren (1.919 bakarrik bizi ziren gizonak eta 3.341 bakarrik bizi ziren emakumeak), 5.534 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.679 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.351 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Villeneuve-Saint-Denis
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Six-Fours-les-Plages
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Villeneuve-Saint-Denis
Etxebizitza
2007an 278 etxebizitza zeuden, 230 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 221 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 230 etxebizitza nagusietatik 166 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 114 etxek bost zituzten. 194 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 128 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 435 ziren, horien artean 333 aktiboak ziren eta 102 inaktiboak ziren. 333 pertsona aktiboetatik 312 lanean zeuden (161 gizon eta 151 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 102 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fairwater (Cardiff)
Fairwater, 'Tyllgoed', Galesko Cardiff hiriburuan dagoen barruti eta komunitate bat da.
Villeneuve-Saint-Denis
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-Saint-Denis udalerrian 233 unitate fiskal zeuden, 599,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.805 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Villeneuve-Saint-Denis udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Nagara ibaia
Nagara ibaia (長良川) Japonia erdialdeko ibaia da, Chūbu eskualdea zeharkatu ondoren Iseko Badian itsasoratzen dena. 166 kilometrotako ibilbidea dauka.
Shattiwaza
Shattiwaza, Mitanniko errege bat izan zen, K.a. XIV. mendearen bigarren erdialdean errege izan zena.
Nagara ibaia
Kiso (193 km) eta Ibi (121 km) ibaiekin batera "Kisoko hiru ibaiak" osatzen ditu eta Nōbi lautadaren zatirik handiena ureztatzen dute. Izatez hainbat puntutan bat egiten zuten hiru ibaiek baina hainbat eraikuntza lanei esker ibaien ibilbideak banatu egin dira.
Ibilbidearen erdialdea "Japoniako 100 gune akuatiko ezagunak" zerrendan sartua izan zen 1985 urtean, eta 1988 urtean "Japoniako bainatzeko toki onenak" zerrendan. Gifu hiriko Nagaragawa Onsena oso turistikoa da.
Baina bereziki famatu bihurtu da ubarroi bideko arrantza era tradizionalarengatik.
Shattiwaza
Tushrattaren semea, ihes egin behar izan zuen bere aita hila izan zenean, Shubiluliuma I.aren hititar gortean aurkeztu zelarik, non, bere tronua berreskuratzeko laguntza eskatu zuen. Hititar erregeak, gogo onez hartu zuen, bere alabarekin ezkondu zuen eta tropak eman zizkion, hauekin, Shuttarna III.a usurpatzailea garaitu eta tronura igo ahal izan zelarik. Ekintza honekin, Shubiluliumak, ezkutu bezala funtzionatzen zuen estatu bat ziurtatzen zuen, geroz eta indartsuago agertzen ari zen Asiriagandik banatzen zuena.
Bi izen ofizial erabili zituen mitanniar errege bakarra izan zen. Lehena, Shattiwaza, Mattiwaza edo Kurtiwaza, indoeuropar jatorrikoa zen. Bigarrena, Kili-Teshup, hurritar jatorrikoa zen. Ustez, Mitanniko erresuma eratzen zuten bi biztanleria zatiak pozik uzteko egin zuen.
Shubiluliuma K.a. 1322an hil ondoren, hititar laguntza amaitu zen, Ashur-uballit I.a errege asiriarrak Mitanni inbaditzeko probestu zuena, bere gainbeheraren amaieran sartu zena, bi zatitan banatuta geratuz, bata, mendebaldean, hititar protektoratu bezala, eta bestea, ekialdean, Khanigalbateko asiriar probintzia bezala.
Six-Fours-les-Plages
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 24.146 etxebizitza zeuden, 16.216 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7.136 bigarren erresidentzia ziren eta 794 hutsik zeuden. 11.428 etxeak ziren eta 12.455 apartamentuak ziren. 16.216 etxebizitza nagusietatik 10.412 bere jabearen bizilekua ziren, 5.256 alokairuan okupaturik zeuden eta 548 doan lagata zeuden; 928 etxek gela bat zuten, 2.413 etxek bi zituzten, 4.552 etxek hiru zituzten, 4.638 etxek lau zituzten eta 3.685 etxek bost zituzten. 12.351 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8.830 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5.474 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20.676 ziren, horien artean 13.443 aktiboak ziren eta 7.233 inaktiboak ziren. 13.443 pertsona aktiboetatik 11.883 lanean zeuden (6.273 gizon eta 5.610 emakume) eta 1.560 langabezian zeuden (647 gizon eta 913 emakume). 7.233 pertsona inaktiboetatik 2.949 erretiraturik zeuden, 1.880 ikasten zeuden eta 2.404 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Six-Fours-les-Plages udalerrian 16.974 unitate fiskal zeuden, 36.636,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.878 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 650 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 2 posta bulegoak, 13 banku bulegoak, 6 funerariak, 37 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 ibilgailuen alokairu bulegoak, 7 autoeskolak, 78 igeltseroak, 52 margolariak, 42 zurginak, 47 iturginak, 41 argiketariak, 18 eraikuntza enpresak, 46 ile apaindegiak, 7 albaitariak, 123 jatetxeak, 73 higiezinen agentziak, 9 tintoreriak eta 38 apaindegiak.
2009an zeuden 191 establezimendu komertzialetatik, 6 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 5 120 m2 baino gehiagoko dendak, 9 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 30 okindegiak, 12 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 11 liburu dendak, 36 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 13 altzari dendak, 24 kirol-dendak, 10 drogeria, 3 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 10 lore-dendak ziren.
2000. urtean Six-Fours-les-Plages udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 30 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tolman-Oppenheimer-Volkoffen muga
Tolman-Oppenheimer-Volkoffen muga (TOV) endekatutako neutroi materiaz (neutroi izarrak) osatutako izarren masarako goi muga bat da. Nano zurientzat Chandrasekharren muga den gauza bera da.
Historikoa eta garapenak
Muga hau Julius Robert Oppenheimerrek eta George Michael Volkoffek kalkulatu zuten 1939an Richard Trace Tolmanek aurretik egindako lan bat erabiliz. Oppenheimerrek eta Volkoffek neutroi izar bateko neutroiek endekatutako Fermi gas hotz bat eratzen zutela ikusi zuten. Honek masa hori 0,7 eguzki masara mugatzea dakar. Estimazio modernoek muga hori 1,5 eta 3 eguzki masa bitartean ezartzen dute. Balioetan dagoen ziurgabetasunak biziki dentsoa den materiarentzako egoera ekuazioak oraindik ez direla ondo ezagutzen adierazten du.
Kontsiderazioren batzuk
Muga baino arinagoa den neutro izar batean, izarraren pisua neutroi-neutroi distantzia laburreko banaketa elkarreraginek jasaten dute, tartean elkarreragin nuklear indartsua dagoelarik, baita neutroien endekapenak eragindako presioa ere. Neutroi izar bat muga baino astunagoa bada, kolapsatu egingo da forma dentsoago bat hartuz. Zulo beltz bat sor dezake, edo bere konposaketa aldatu eta beste mekanismoren batean jasan (adibidez quarken endekapenaren presioagatik quark izar bihurtu).
Endekatutako materiazko forma hipotetiko exotikoagoen propietateak endekatutako neutroizko materiazkoak baino ezezagunagoak direnez, kontrako ebidentziarik egon ezean astrofisikari askok mugatik gora dagoen neutroi izar bat zuzenean zulo beltz batean kolapsatzen dela onartzen dute.
Banakako izarren kolapsoagatik sortutako zulo beltzek 1,5-3 (TOV muga) eta 10 eguzki masa bitarteko masa dute.
Banakako izar baten kolapsoagatik sortutako zulo beltz batek Tolman-Oppenheimer-Volkoffen muga gainditzen duen masa bat izan behar du. Teoriak hau aurreikusten du izar eboluzioan gertatzen den masa galeraren ondorioz. Isolatutako izar baten bidez sortutako zulo beltz batek ez du izan behar gutxi gora-behera 10 eguzki masa baino gehiagoko masarik. Behaketetan, euren masa handien, hauskortasun erlatiboaren eta X izpien espektruaren ondorioz, X izpiko objektu masibo bitar asko zulo beltz estelar bezala proposatuak dira. Zulo beltz izateko hautagaiak diren hauen masa 3 eta 20 eguzki masa bitartean estimatzen da.
Roland (Iowa)
Roland Iowako hiri bat da. Story konderrian kokatua dago. 2010ean 1,284 biztanle zituen, 2.81 kilometro koadrotan banatuta.
Lophophorus sclateri
Lophophorus sclateri Lophophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Álvaro Amann
Álvaro Amann Rabanera (Gasteiz, 1949ko martxoaren 17a- ) Eusko Jaurlaritzaren Garraio eta Herri Lan Sailburu ohia da.
Madrilgo Arkitektura Goi-mailako Eskola Teknikoan lizentziatura eta Donostiako Arkitektura Eskolan doktoretza lortu ondoren, arkitekto moduan lan egin zuen. Eusko Ikaskuntzako osoko-bazkidea eta legebiltzarkide ohia da.
Anna Tortajada
Bizitza
Munichen bizi zen bitartean Filologia Hispanikoa ikasi zuen. Itzultzaile gisa, alemanetik katalanera eta gaztelaniara itzuli ditu lanak. Hasieran, itzulpen teknikoak egiten zituen, baina 1989 urtetik aurrera, literaturara bideratu zuen bere itzultzaile lana. Idazle gisa, katalanez eta gazteleraz idatzi du eta hainbat hizkuntzatara itzuli dute: alemanera, italierara, portugesera, japonierara, ingelesera, gaztelaniara eta katalanera, besteak beste. Euskarara moldatua izan da haren lan bat. Landu dituen generoen artean haur eta gazteei zuzendutako literatura nabarmentzen da. Bere testuak eskolako irakurketa gisa erabiltzen dira maiz Andorran eta Katalunian. Era berean, bidaia liburu asko argitaratu ditu, batik bat 2000 urteko udan Afganistanera bidaiatu zuen hango errealitatea ezagutzeko asmoz eta ondoren, salaketa liburutzat ere hartu daitezke bereak. Azkenik, eleberri historikoa ere zorroztasunez landu du. Kazetari gisa, ondoko hedabideetan lan egin du: El Mundo, Ona Catalana, RAC1 eta TV3. . Egun Bartzelonan bizi da. .
Itzulpenak
Ondoko egileen hainbat lan ekarri ditu alemanetik gaztelerara eta katalanera:
Euskaratuak
Nahid, mi hermana afgana euskarara moldatu da irakurketa errazera egokitzen, Nahid nire ahizpa afganiarra izenburupean, Nerea Aizpurua Iraola eta Lina Ugarte Sauret-en eskutik. .
Kanpo estekak
Anna Tortajada
1977ko Alemaniako Sari Nagusia
1977ko Alemaniako Sari Nagusia urte horretako Uztailaren 31n ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.
Sims Chapel (Alabama)
Sims Chapel Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Matraze aforatu
Matraze aforatua edo bolumetrikoa kimika laborategian kontzentrazio jakineko disoluzioak prestatzeko erabiltzen den beirazko flaskoa da.
Nacho Castillo
Ignacio Castillo Ameyugo (Miranda Ebro, Burgos, 2000ko uztailaren 3a) Mirandan jaiotako futbolaria da. Alaveseko harrobian hezia.
Matraze aforatu
Matrazeak esfera itxura du beheko aldetik eta lepo estu bat goiko aldean. Estaltzeko plastikozko tapoi hermetiko bat du, disoluzioa atera ez dadin bertatik. Lepoan aforo izeneko marka bat du, graduatzeko balio duena. Normalean gardenak diren arren, zenbait kasutan opakoak izan daitezke argiarekiko sentikorrak diren substantziak erabiltzen diren kasuetarako.
Nacho Castillo
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Matraze aforatu
Bolumen desberdineko matrazeak daude: 10ml, 50ml, 100ml, 500ml edo 1L-koak besteak beste.
Nicodemus Tessin Zaharra
Nicodemus Tessin Zaharra, suedieraz Nicodemus Tessin den äldre (Stralsund, Pomerania, 1615eko abenduaren 7a - Stockholm, Suedia, 1681eko maiatzaren 24a) suediar arkitektoa izan zen.
NGC 7732
NGC 7732 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Nicodemus Tessin Zaharra
Biografia
Bere garaiko suediar arkitekto garrantzitsuena izan zen. Simon de la Valleren ikaslea izan zen, eta haren eragin nabaria du. Frantses estiloa sartu zuen Suediako arkitekturan.
2878 Panacea
2878 Panacea asteroide baten izena da. irailaren 7an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Nicodemus Tessin Zaharra
Biografia
1636an, Stockholmen hartu zuen bizilekua. 1676an, gorteko arkitekto izendatu zuten, eta, Europan barrena ikasten ibili ondoren, Palladio italiar arkitektoaren estiloa sartu zuen Eskandinavian.
2878 Panacea
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 RX izena zeraman.
Nicodemus Tessin Zaharra
Biografia
Drottningholmgo errege-jauregia, haren semeak amaitu zuena, du lan garrantzitsuena (1662-1700). Beste lan batzuk: Kalmarko katedrala, Wrangel jauregia, Strömsholm errege-etxea.
Inperio Aztekako konkista
Inperio Aztekako konkista Amerikako espainiar kolonizazioaren gertaera nabarmena izan zen. Kanpaina 1519ko otsailean hasi zen baina espainiarrak 1517an ailegatu ziren Yucatáneraino. Kanpainak 1521eko abuztuaren 13an lortu zuen garaipena, Hernán Cortés eta Xicotencatl Gazteak zuzenduriko hispano-tlaxcalar armadak Cuauhtemoc enperadorea eta Tenochtitlan hiriburua hartu zituenean.
Kanpainian zehar, Cortések hainbat azteken etsai eta mendekoen laguntza izan zuen, tartean Totonacak, Tlaxcaltecak, Texcocoak eta Texcoco aintziraren inguruan zeuden bere hiri-estatutako amerindiarrak. Zortzi hilabeteko gudu eta negoziaketen ondorioz, Moctezuma Xocoyotzinak 1519ko azaroaren 8an Cortés onartu zuen bere gotorlekuan. Veracruzen aztekek bere gizonetako batzuk erail zituela jakin zuenean, Cortések Moctezuma atxilotu zuen. Halako taktika, kazike atxilotzearena, ohikoa zen espainiarren artean, agian errekonkista garaian sortua.
2878 Panacea
Orbitaren ezaugarriak
2878 Panacea asteroidearen orbitak batezbeste 3,048 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,795 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,301 distantziara. Eszentrikotasuna 0,083 da, eta makurdura orbitala 10,25ºkoa da.
Boophis liami
Boophis liami Boophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2878 Panacea
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.9 da.
Inperio Aztekako konkista
Cortés Tenochtitlandik atera zen kostalderantz, Pánfilo de Narváez eta Pedro de Alvarado espezidioburuak utziz. Alvaradok azteken jaialdi bat baimendu zuen eta, hori aprobetxatuz, hainbat noble erail zituen. Sarraskiak hiriburuko biztanleen matxinada eragin zuen eta Moctezuma matxinadan zehar hil zuten. Cortés etorriberria zen Tenochtitlanen eta espainiarrek hiriburutik ihes egin zuten 1520ko ekaineko Gau Tristean. Espainiarrak tlaxcalarrekin batera urtebete geroago itzuli eta 1521eko abuztuaren 13an hiria konkistatu zuten. Ordurako, goseak eta baztangak amerindiar populazioa asko gutxitu zuten.
Sarcolita
Sarcolita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Sarcolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Once Upon a Time in Hollywood
Once Upon a Time in Hollywood (euskaraz Bazen Behin Hollywooden), 2019ko Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako drama eta misterio film bat da. Leonardo DiCaprio, Brad Pitt eta Margot Robbie aktoreek antzeztu zuten.
Cannesko Zinemaldian estreinatu zen 2019ko maiatzaren 21ean. 92. Oscar Sarietan, hamar izendapen lortu zituen, eta hauetatik bi sari eskuratu zituen: Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Brad Pitt) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria.
Argumentua
1969, Hollywood. Estatubatuar zinemagintza klasikoen ezaugarrietatik aldentzen hasia den garaia. Telebistako western generoko Rick Dalton (Leonardo DiCaprio) izarra bere bikoiztailea den Cliff Boothekin (Brad Pitt) batera garai berrietara egokitzen saiatzen ari da. Halere, Daltonen bizitza Hollywooden sustraietara errotua dagoela dirudi, Sharon Tate (Margot Robbie) aktore eta modeloaren bizilaguna baita, urte horretako abuztuan Charles Mansonen (Damon Herriman) Familiaren biktima izango dena.
Aktoreak
Honako aktoreek kameo edo antzezpen labur gehigarriak burutu zituzten: Tim Roth, Kurt Russell, Michael Madsen, James Marsden, Michael Vincent McHugh, Julia Butters, James Remar, Martin Kove, Brenda Vaccaro, Nichole Galicia, Craig Stark, Marco Rodríguez, Ramón Franco, Raul Cardona, Danny Strong, Sydney Sweeney, Clu Gulager, Mikey Madison, Inbal Arimav, Natalie Cohen, Rachel Redleaf, Kansas Bowling, Parker Love Bowling, Daniella Pick, Rebecca Gayheart, Rebecca Rittenhouse eta Harley Quinn Smith.
Boophis lichenoides
Boophis lichenoides Boophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Chaetocauda sichuanensis
Chaetocauda sichuanensis Chaetocauda generoko animalia da. Karraskarien barruko Leithiinae azpifamilia eta Gliridae familian sailkatuta dago.
Hurtado ibaia
Hurtado ibaia Limarí ibaiaren arroaren iparraldea drainatzen duen ur ibilbidea da. Coquimbo eskualdean (Txile) jaiotzen da, Andeetako mendilerroaren zenbait errekastoren elkargunetik, gutxi gorabehera 30,26º hego latitudean eta 71 ° mendebaldeko longitudean.
Francisco Astaburuagak Guamalata ibai honi deitzen dio bere goiko ibilguan, Río Hurtado-tik (komuna) igaro arte.
Grangetown (Cardiff)
Grangetown, 'Trelluest', Galesko Cardiff hiriburuan dagoen barruti eta komunitate bat da.
Trentinara
Trentinara Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Trentinarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
2183 Neufang
2183 Neufang asteroide gerrikoan aurkitutako 2183. asteroidearen izena da. 1959ko uztailak 26an aurkitu zuen Cuno Hoffmeisterrek Bloemfonteindik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1959 OB zen. Bere izena Turingiako Neufang herriagatik jasotzen du, aurkitzailearen jaioterria zena.
Jørgen Leth
Jørgen Leth (Aarhus, ) daniar poeta eta zinema zuzendaria da. Ezinbesteko erreferentzia da zinemagintza dokumentalean, eta hogeitik gora atzera begirako eskaini dizkiote mundu osoan. 1983an euskal pilotari buruzko Pelota zuzendu, hainbat sari jaso zituena. Filmak Pelota II 2016ko jarraipena izan zuen. Edonola ere, bere filmik ezagunenak En Forårsdag i Helvede (1976) eta Det perfekte menneske (1967) dira.
Rolfe (Iowa)
Rolfe Iowako hiri bat da. Pocahontas konderrian kokatua dago. 2010ean 584 biztanle zituen, 2.72 kilometro koadrotan banatuta.
Kim Min-jung (tiratzailea)
Kim Min-jung (김민정; 1997ko martxoaren 26a) Hego Koreako kirol tiratzailea da. 2014ko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen nesken 10 metroko aire-pistolako proban, Nanjing-en, Txinan, eta gaur egun KB Kookmin Bank-eko tiro taldeko kide gisa entrenatzen du.
Kim kirol tiraketan 17 urte zituela hasi zen nazioarteko lehiaketetan, 2014ko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan Nanjing-en, Txinan. Bertan, 175,4 puntu harrigarri lortu zituen nesken 10 m aire-pistolan brontzezko domina etxera eramateko, Agata Nowak poloniarra eta Margarita Lomova errusiarraren atzetik ia puntu bakarreko aldearekin.
2016ko Rio de Janeiroko Udako Olinpiar Jokoetan, Kim Koreako senior taldearekin lehen aldiz lehiatu zuenemakumezkoen 10 metroko aire pistolan.
Saint-Cannat
Biztanleria
2007an Saint-Cannat udalerrian erroldatutako biztanleak 5.265 ziren. Familiak 1.953 ziren, horien artean 429 pertsona bakarrekoak ziren (181 bakarrik bizi ziren gizonak eta 248 bakarrik bizi ziren emakumeak), 612 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 750 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 162 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kim Min-jung (tiratzailea)
Kimek zilarrezko domina irabazi zuen emakumezkoen 25 metroko pistola proban 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion, Japonian.
Saint-Cannat
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.192 etxebizitza zeuden, 1.997 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 81 bigarren erresidentzia ziren eta 114 hutsik zeuden. 1.812 etxeak ziren eta 355 apartamentuak ziren. 1.997 etxebizitza nagusietatik 1.399 bere jabearen bizilekua ziren, 510 alokairuan okupaturik zeuden eta 88 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 113 etxek bi zituzten, 307 etxek hiru zituzten, 589 etxek lau zituzten eta 969 etxek bost zituzten. 1.583 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 793 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.054 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.382 ziren, horien artean 2.402 aktiboak ziren eta 980 inaktiboak ziren. 2.402 pertsona aktiboetatik 2.164 lanean zeuden (1.147 gizon eta 1.017 emakume) eta 238 langabezian zeuden (100 gizon eta 138 emakume). 980 pertsona inaktiboetatik 320 erretiraturik zeuden, 365 ikasten zeuden eta 295 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Cannat udalerrian 2.058 unitate fiskal zeuden, 5.444 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.887 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 438 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 26 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 82 eraikuntza enpresak ziren, 102 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 15 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 20 finantziazio enpresak ziren, 22 higiezinen enpresak ziren, 67 zerbitzu enpresak ziren, 47 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 114 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 11 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 34 igeltseroak, 9 margolariak, 10 zurginak, 4 iturginak, 9 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 24 establezimendu komertzialetatik, 3 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 5 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 kirol-dendak, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Cannat udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.386 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 7733
NGC 7733 galaxia bat da, Tucana konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
2182 Semirot
2182 Semirot asteroide gerrikoan aurkitutako 2182. asteroidearen izena da. 1953ko martxoak 21ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1953 FH zen. Bere izena 1947 eta 1971 artean Bordeleko Behatokiko zuzendaria izan zen Pierre Semirot frantziar astronomoagatik jasotzen du.
Tramonti
Tramonti Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tramontik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ulfilas
Ulfilas —Wulfila ere deitua; euskaraz: Otsando— (Kapadozia, 311 - Konstantinopla, 383) godoen apezpikua izan zen, jatorriz kapadoziarra. Biblia gotikora itzuli zuen. Godoak arrianismora bihurtu zituen, eta alfabeto bat asmatu zuen haientzat. 348. urtean Erroman hartu behar izan zuen babesa, godo-talde handi batekin, eta 360. urtean Konstantinoplako kontzilioan parte hartu zuen. Barbaro herrietako misiolari garrantzitsuena izan zen.
Lophophorus lhuysii
Lophophorus lhuysii Lophophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Fruitdale (Alabama)
Fruitdale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lazarragaren eskuizkribua
Lazarragaren eskuizkribua edo Joan Perez Lazarragaren eskuizkribua paper sorta bat da, Joan Perez Lazarraga arabar idazleak 1567-1602 bitartean, gutxi gorabehera, idatzitako lanak biltzen dituena. XVI. mendetik iritsi zaizkigun euskarazko testu bakarretakoa dugu, eta Hego Euskal Herriko literatura idazlan zaharrena. Halaber, Euskal Herria (eusquel erria) izena dakarren lehen testua dugu: eskuizkribu osoan, hiru aldiz ageri da.
Artzain nobela batek eta 21 koplak osatzen dute. Guztira, 51 orri dira (111.000 karaktere inguru, 52 orrialde estandarren parekoa edo), gehienak euskaraz idatziak (% 88 inguru), eta gainerakoak gaztelaniaz; baina pleguak ez daude osorik eta ezagutzen dugun zatian, gutxienez beste hamasei orri galdu dira, gehi aurretik agian zeudenak, artzain eleberria in media res hasten baita.
Ez dago garbi idazlana garai hartan argitaratu zen ala ez. «Pleguetan, txori paperetan, litekeena da[; b]aina koadernoa bera, orain ezagutzen dugun bezala, ez [zen] orduan argitaratzekoa» dio Gidor Bilbaok. «Idazle ona [...] baina badirudi ez zituela bere euskarazko testuak argitaratu» idatzi zuen Henrike Knörrek.
Aurkikuntza eta aurkezpena
Eskuizkribuaren aurkezpena gertakizun mediatiko garrantzitsua izan zen, erabat berria euskal filologiaren historian: hedabide guztietara iritsi zen aurkikuntzaren oihartzuna, eta berehalakoan izan zen denek ikusteko moduan, prentsaurrekoaren egun berean CD-ROM batean, eta handik egun gutxira Interneten. Adituen lehenbiziko txosten teknikoak ere handik bi egunera zeuden Interneten: Borja Aginagalderen estreinako paleografia- eta datatze-azterketa (1564tik 1567rako tartean Joan Perez Lazarragakok idatzia dela proposatzen zuen) eta Joseba Lakarra filologoaren atariko filologia azterketa (XVII. mendea baino lehenagoko euskal testu altxorraren tradizioan eskuizkribuak hizkuntzaren, dialektologiaren eta literaturaren azterketetarako duen garrantzia nabarmendu zuen).
Hedabideetan eman zitzaion oihartzun handi horrek, bada, badu izateko arrazoirik, euskal testuen tradizioan aspaldian izandako aurkikuntzarik garrantzitsuena izan baitzen, besteak beste arrazoi hauengatik:
Eskuizkribuaren datazioa
Eskuizkribuaren datazioa ez da ziurra, baina badirudi Lazarragak gutxi gorabehera 1567tik 1602ra bitartean idatzitako lanak kopiatu dituela eskuizkribuan, ziur aski bere bizitzako azken urteetan. Baieztapen horren atzean, bi argudio nagusi dira: batetik, poema batzuk gaztetan idatziak direla iduri luke. Canción y copla echa por Laçarraga en servicio de Madalena poemaren aurretik idatziriko sarrera gisakoa argia da 1567ko data zehaztean:
Bestetik, gutxienez poema baten arabera, eskuizkribua Lazarragaren bizitzaren bukaeran data liteke Mari Lopezco ederreza poeman, poetaren ama hilik dela aditzera ematen da: «juramentu eguiten jagot / obian daçan amari». Hobian datzan ama Joan Perez Lazarragakoren ama baldin bada, datu horrek ezartzen du poeman —eta ziur aski eskuizkribu osoan— data daitekeen azken gertaera, goizenik 1602. urtekoa izan litekeena. Izan ere, Elena Saez Erdoñakoa, poetaren ama, 1602ko «AHPA. Protocolos Notariales, 2486, ff. 85-86» dokumentuan oraindik bizirik azaltzen baita, Gervasio di Cesarek jakinarazi zuenez.
Azkenik, beste poema batzuek data ez hain zehatzak ezartzen dizkiote eskuizkribuari:
Euskalkia
Euskalkiari dagokionez, oso lan interesgarria da, Arabako euskararen testigantza delako. Orain arte egin diren azterketetan, mendebaleko euskalkiari —eta, zehazkiago, Debagoiengo euskarari— lotuta dagoela ikusi da, baina beste euskalkietako ezaugarri askorekin. Bereziki, gipuzkeraren eta Nafarroa Garaiko Sakanako euskararen hainbat bereizgarri ditu. Rosa Miren Pagolaren hitzetan, «mugako hizkera denik ere zail da ukatzen». Izan ere, euskalkien arteko muga zen eskualde hori. Gainera, kontuan izan behar da garai hartan mendebaleko euskara orain baino askoz hurbilago zegoela beste euskalkietatik.
Estatusa
Manuel Larramendiz geroztik (XVIII. mendea), euskarak bazterreko erabilera izan du Hego Euskal Herriko eliteetan, eta lehenagoko garaietan ere Hegoaldean erabilera molde hori nagusi zela uste izan da. Lazarragaren eskuizkribuak eskema hori hautsi du:
Hitano zahar oinarrizkoaren lekukotasuna
Xabier Kintana euskaltzainak azaldu duenez, Lazarragak bigarren pertsonari hika egiten dionean, horrek ez dakar gainerako adizki guztiak ere alokutibozko forman (hitanoan) jarri beharra. Konparazio baterako, Lazarragak bazekien hi haiz formaren ondoan ni nauk esan zitekeela, baina aldi berean zilegi zuela ni naiz ere erabiltzea. Hau da, Lazarragak hitanoaren bi eredu darabiltza:
Dirudienez, oinarrizko hitano hori (alokutiborik gabekoa) erabilera zaharrena da. Alokutibozko forma adizki guztietara XVI. mendea baino lehentxeago hasi zitzaigun hedatzen eta, hasieran, Euskal Herriko toki zehatz batzuetan baino ez. Euskaltzaindiak, bestalde, adizki alokutiboak arautu dituen arren, oraindik ez du arautu noiz eta nola erabili behar diren («Euskaltzaindiaren lana adizkeren formaren finkatzea izan da, eta ez da sartu erabilera arazoetan»). Beraz, euskara batuko araurik ez luke urratuko oinarrizko hitanoa erabiltzeak, nahiz eta aspalditik euskaran erabili ez den molde bat den.
Hori guztia kontuan hartuta, eta hitanoa izaten ari den atzerakada larria ikusirik, Xabier Kintanak proposatu du haurrei eta euskara ikasleei oinarrizko sistema hori irakastea, galbidean den hitanoa indarberritzearren, eta alokutibozko sistema konplexua errazago ikasteko oinarria izan dadin.
Berriz ere, Lazarragaren eskuizkribura etorrita, hona hemen erabilera alokutibodunaren adibide bat (hikako lau adizkiak letra lodiz nabarmendu ditugu; erdiko biak alokutiboak dira):
Eta hemen, erabilera alokutibogabea (hau da, oinarrizko hitanoa; hikako adizki bakarra —lehenengoa— eta hitano osoan alokutiboak izan litezkeen hiru adizkiak letra lodiz nabarmendu ditugu):
Testuaren egitura
Edukiari dagokionez, eskuizkribuko testu nagusian bi atal bereizten dira: lehenik artzain liburu bat (testu nagusiaren % 32), gehienbat prosan idatzia, kantu moduko poemak tartekatuak dituen arren; bigarrenik, askotariko poema eta kantuen bilduma, haietarik 37 euskaraz idatziak, eta gainerako 9ak gaztelaniaz.
Artzain liburua
Artzain liburuak, funtsean, amodio nahasien istorioa kontatzen du: Silberok Sirena maite du, Sirenak Doristeo (Dorido goitizena hartzen duena), Doristeok Silbia (Clarian goitizena hartzen duena), eta Silbiak Silbero (baina amodio kateak ez du beste alderako biderik). Beste pertsonaia batzuk hauek dira: ugazaba, Narvaez, Marte eta Kupido.
Gadomus magnifilis
Gadomus magnifilis Gadomus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Quarantine 2: Terminal
Quarantine (2008) filmaren jarraipena da.
Argumentua
AEB, Los Angelestik Atlantara doan hegaldi batean, Ralph Budnt (George Back) bidaiariak amorruaren antzeko gaixotasun birulentoaren sintomak izango ditu. Nevadako aireportu batean larrialdiko lurrartzea egin ostean, terminala guztiz itxia dagoela eta handik ezin dutela atera jabetuko dira, orduan Jenny (Mercedes Mason) azafata bidaiariak kontrolatzeaz arduratuko da.
Josu Urrutikoetxea
Jose Antonio Urrutikoetxea Bengoetxea, Josu Ternera gerra ezizenaz ere ezaguna (Ugao, 1950eko abenduaren 24a - ), ETAko kide ohia eta Eusko Legebiltzarkide ohia da. Hainbat aldiz kartzelatu dute, haren kontra kargu berriak aurkeztearen bidez. ETAk armak utzi eta desegitea bideratu zuen erakundearen barne-eragile nagusietako bat izan da.
Espainiako hedabideei hizpidea jarri dien pertsona mediatikoa da. ETAn goi-mailako ardurak izanagatik eta gaia asko errepikatuagatik, ez du inoiz inplikaziorik edo zigorrik izan hilketaren batean.
Biografia
Nerabetan, 1960ko hamarkadaren amaieran sartu zen sasian. 1971an Ipar Euskal Herrira jo zuen eta bertan ETArentzako lehergaiak lapurtzea bezalako ekintzetan parte hartu zuen. 1980an ETAko exekutibako kide bilakatu zen, 1984tik atxilotu zuten arte ETAko azpiburua izan zen, burua Txomin Iturbe Abasolo baitzen. Porrot egin zuten Aljeriako elkarrizketen aurka agertu zuen bere burua.
1989an Baionan emaztearekin batera atxilotu zuten. Frantzian 1996 urtera arte bete zuen kartzela zigorra, ondoren Espainiaren eskutan geratu zen eta bertan lau epai ireki zizkioten, 2000. urtean aske utzi arte. 2001etik 2003. urtera arte Eusko Legebiltzarreko parlamentarioa izan zen Euskal Herritarroken ordezkari, Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak legebiltzarkidetza kendu zion arte. Juan Jose Ibarretxek bere Plana aurkeztu zuenean Arnaldo Otegik irakurri zuen gutuna idatzi zuen.
ETA desegin arte, erakundeko politika saileko burua omen zen eta 2006an ETA eta PSOEren arteko solasaldietan egon dela argitaratu zen, elkarrizketaren aldeko jarrerarekin. Urrutikoetxeak jarri zion ahotsa ETAren azken komunikatuari —2018ko maiatzaren 3an egin zen publiko—, Marixol Iparragirrerekin batera. 2021eko maiatzaren 25ean Frantziako Nazio Biltzarreko saio batean parte hartu zuen, gatazka politikoen konponbiderako mahai inguru batean. 2021eko abuztuan, sendiak baieztatu zuen Lapurdiko kostaldean bizi zela, eskumuturreko elektronikorik gabe, Pariseko Dei Auzitegiak hala erabakita.
Atxiloketa
2019ko maiatzaren 16ko goizean atxilotu zuten, Frantziako Alpeetan, eta espetxeratu egin zuten arratsaldean. 07:30ak aldera izan zen atxiloketa, Goi Savoiako Sallanches herrian. Frantziako zerbitzu sekretuek gidatu zuten operazioa, eta Guardia Zibilak ere parte hartu zuen, Espainiako Barne Ministerioak jakinarazi duenez. Polizia etxe batera eraman zuten, eta bertan mediku batek arta zezala eskatu zuen. Poliziak ospitalera eraman zuen, eta, proba batzuk egin ondoren, Sallancheseko jendarmeriara eraman zuten berriz.
Handik, hiri bereko espetxera bidali zuten Urrutikoetxea. Patrice Guigone prokuradoreak kazetariei esan zienez, hamar egun zituen Frantziak jarritako zortzi urteko zigorrari uko egin eta beste epaiketa bat eskatzeko. Azkenean, Josuren abokatuek hori egin zuten, hau da, epaiketa berri bat eskatu. Bonnevilleko kartzelan egun gutxi batzuk eman zituen Pariserako lekualdatzea antolatu arte.