cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irensketa
Irensketa elikagaia ahotik faringera eta ondoren esofagora irensteko prozesua da. Elikagaiak hortzek murtxikatzen dituzte, mihiak oratzen ditu eta listuak bustitzen ditu, elikadura-boloa izeneko trinkotasun oretsuko masa baten forma hartzen dute. Behin eratuta, mihiak elikadura-boloa atzeraka xurgatzen laguntzen du, faringean sar dadin. Horrela, elikadura-boloak bere bidea jarraitzen du faringearen bidez, esofagora iritsi arte (25 cm inguruko hodia). Prozesu hori ez da fonazioarekin nahastu behar, nahiz eta bi prozesuek hainbat muskulu-talde partekatzen dituzten.
Pablo Pedro Astarloa
Pablo Pedro Astarloa Agirre —Pablo Astarloa izen-deiturez ezaguna— (Durango, Bizkaia, 1752ko ekainaren 29a - Madril, Espainia, 1806ko ekainaren 2a) apaiza, hizkuntzalaria eta filologoa izan zen. Euskararen apologista. Astarloak Eragin handia izan zuen ia mende bat geroagoko Euskal Pizkundean eta Sabin Aranarengan; euskara garbiaren aurrekariak proposatu zituen.
Euskararen deskripzio zuzen eta zehatz samarra egin zuen. Hitzen morfemak bereizi eta zehaztu zituen; eta, gehienetan, zuzen asmatu zuen. Aitzindari izan zen Astarloa horretan.
Ibilbidea
Hizkuntzazaletasun handiaren jabe, hamalau hizkuntza ikasi zituen, tartean hebreera, arabiera eta greziera. 1799an Wilhelm von Humboldt hizkuntzalari alemaniarra ezagutzeko aukera izan zuen, eta urte haietan "El arte bascongado" bere lehenengo lana argitaratu zuen. Lorenzo Hervás eduki zuen zuzentzaile garai hartan.
250eko hamarkada
250eko hamarkadak 250etik 259. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Pablo Pedro Astarloa
Ibilbidea
Bizitzako azken lau urteak Madrilen eman zituen. Jaioterrian monumentu eta kale bana dedikatu zizkioten. Halaber, Gerediaga Elkarteak omenaldia egin zion haren heriotzaren 200. urteurrenean.
Euskaltzaletasuna
Gaztelaniaz idatzi arren, euskara ezagutu eta sakon ikertu zuen bizitzan zehar. 1803an Madrilen Apología de la lengua Bascongada o ensayo crítico-filosófico de su perfección y antigüedad sobre todas las que se conocen, en respuesta a los reparos propuestos en el Diccionario Geográfico Histórico de España argitaratu zuen, Joaquín Traggia Uribarri zaragozarrarekin hizkuntzaren jatorriari buruz eztabaidan sartuta. Durangarra eusko-iberismoaren alde agertu zen, hau da, euskara Penintsulako lehen biztanleen hizkuntzatzat hartzen zuen. Bere apologian, euskara munduko hizkuntzarik perfektuena eta zaharrena dela argudiatzen zuen.
Beste lan batzuen artean Los Discursos filosóficos sobre la lengua primitiva o Gramática y análisis razonada de la euskara o vascuence, Diccionario del euskera eta Reflexiones Filosóficas en defensa de la Apología de la Lengua Vascongada ere idatzi zituen.
São José das Palmeiras
São José das Palmeiras Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Čierny Potok
Čierny Potok Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 5,91 km²ko azalera du eta 145 biztanle 2017ko datuen arabera.
260ko hamarkada
260ko hamarkadak 260etik 269. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Cadaguako Konderria
Cadagua Konderria 1910eko urtarrilaren 27an errege dekretu bidez Alfontso XIII.ak sortu zuen noblezia titulua Pedro Careaga de la Quintana eta Osante ri, Espainiako enbaxadorearen alde. Urte bereko otsailaren 20an berretsi zuen. Izenak Kadagua ibairi egiten dio erreferentzia.
Stichaeus fuscus
Stichaeus fuscus Stichaeus generoko animalia da. Arrainen barruko Stichaeidae familian sailkatzen da.
Philipp Lahm
Philipp Lahm (Munich, 1983ko azaroaren 11) alemaniar futbolari ohia da.
Alemaniako atzelari onenetako batek 17 denboraldi egin zituen Bayern Munichen, 2002tik 2017ra eta 2011tik taldeko kapitaina izan zen. 2003tik 2005era VfB Stuttgarten jokatu zuen utzita.
113 partida jokatu zituen Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin eta 2006ko Munduko Txapelketa irabazi zuen taldeko kapitaina izan zen.
Palmaresa
Bayern Munich
Alemania
Orbagna
Orbagna Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Orbagna udalerrian erroldatutako biztanleak 170 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 79 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 96 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 79 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 67 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (42 gizon eta 36 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 23 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Orbagna udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 176,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.167 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yuta Hashimura
Yuta Hashimura (橋村 祐太, 1991ko irailaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama FC eta Giravanz Kitakyushu.
Rello
Rello Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 42 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 27 biztanle zituen 24,39 km²-ko azaleran.
Kolkwitz
Kolkwitz Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bom Sucesso (Paraná)
Bom Sucesso Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pozo Azul
Pozo Azul (euskaraz: "Putzu Urdin") Tubilla del Aguako Covanera herrian, Burgosko probintziako iparraldean, dagoen iturburua da. Urak 700 metrotara dagoen Rudrón ibaira doaz eta lurrazpian 10.000 metro baino gehiago ditu.
Eremu karstiko batean sortua, leizearen esplorazioa 1960ko hamarkadan hasi eta oraindik bukatzeke dago.
Halwin
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Campanha de Saut
Campanha de Saut Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Amir Karić
Amir Karić (1973ko abenduaren 31 - ) Esloveniako futbolari ohia da.
Nolay
Nolay Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 53 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 70 biztanle zituen 21,94 km²-ko azaleran.
Vichy (pastillak)
Vichy pastillak edo kaxetak (Vichyko pastillak bezala ere ezagunak) 1825ean asmatu zituen Joseph d'Arcet izeneko gizon batek. Gizon hau frantziar medikuntzako akademiako kide bat zen eta Vichyko bainuetxeko ur termalak giza gorputzaren digestio-prozesuan dituzten onurak areagotzeko sortu zituen.
Hasieran, pastilla hauek bikarbonatuzko oinarri batean baino ez ziren egiten, 1875etik aurrera ordea, oinarri hori bainuetxeko uretako gatz-mineralezko batengatik ordezkatu zen, pastillek oreka mineral naturalagoa izan zezaten.
Sardina erretze
Sardina erretzea inauteri jaiei amaiera emateko Espainiako toki batzuetan ospatzen den ekitaldia da, Inauteri-asteartean hain zuzen ere, hausterre-eguneko bezperako gauean, sardina baten irudiaren atzetik segizioa eginez eta azkenean sardina errez. Inauteri tradizionaletan jatorria duen ohitura, non maiz inauterietako pertsonaia bat erretzen den, Lantzeko inauterietako Miel Otxin pertsonaia kasu. Antropologiatik egindako interpretazioen arabera, sua purifikatzaile moduan erabiltzen da ekitaldi honetan, Garizumari hasiera emateko.
Castronuevo
Castronuevo Zamorako probintziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 318 biztanle zituen.
Yoshifumi Kashiwa
Yoshifumi Kashiwa (柏 好文, 1987ko uztailaren 28a - ) Japoniako futbolaria da.
Charlie Sheen
Charlie Sheen, Carlos Irwin Estévez jaioa, (New York, 1965eko irailaren 3a) estatubatuar antzezlea da.
Yoshifumi Kashiwa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu eta Sanfrecce Hiroshima.
Castroverde de Campos
Castroverde de Campos Zamorako probintziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 382 biztanle zituen.
Aerodinamika
Aerodinamika fluidoen mekanika ikertzen duen zientziaren adar bat da, fluido bat gorputz baten inguruan mugitzen denean agertzen diren indarrak aztertzen dituena.
Hasiera
Aerodinamikako arazo bat mahairatzean, nahitaezkoa da fluidoaren propietate batzuen kalkulua egitea; abiadura, presioa, dentsitatea eta tenperatura espazioan eta denboran aztertzen ohi dira.
Stichaeus grigorjewi
Stichaeus grigorjewi Stichaeus generoko animalia da. Arrainen barruko Stichaeidae familian sailkatzen da.
Aerodinamika
Hasiera
Gertatzen diren fenomenoak eta haiek deskribatzen dituzten ekuazioak oso konplexuak direnez, oso erabilgarriak dira bai proba praktikoak (aireko tunelean egindakoak, adibidez), bai eta aerodinamika numerikoaren kalkuluak ere.
Gobius hypselosoma
Gobius hypselosoma Gobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Aerodinamika
Aerodinamika ariketak
Sailkapen ugari egin dira. Hona hemen garrantzitsuenak:
Marcus Garvey
Marcus Mosiah Garvey Jr. (Saint Ann's Bay, Jamaika, - West Kensington, Londres, ) jamaikar politikari eta kazetaria izan zen. Panafrikanismoaren buruzagietako bat, Universal Negro Improvement Association and African Communities League erakundearen sortzailea izan zen. Islamaren Nazioak eta Rastafari mugimenduak bere ideiak jarraitu zituzten.
Nectarinia johnstoni
Nectarinia johnstoni Nectarinia generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
270eko hamarkada
270eko hamarkadak 270etik 279. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Stenocercus guentheri
Stenocercus guentheri Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Číž
Číž Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 6,14 km²ko azalera du eta 650 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1274. urtekoa da.
Nova Olímpia (Paraná)
Nova Olímpia Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bruce Springsteen
Biografia
Bere etxean ikasi zuen gitarra, pianoa eta harmonika jotzen. Gaztetan inguruko taberna eta klubetan jotzen hasi zen, eta 1972an kontratu bat izenpetu zuen Columbia Recordsekin. 1973an bere lehen diskoa argitaratu zuen, Greetings from Asbury Park (Goraintziak Asbury Parketik) eta 1974an bigarrena, The Wild, the Innocent and the E-Street Shuffle, zein baino zein arrakastatsuagoak.
1975ean Born to Run (Lasterka egiteko jaioa) argitaratu zuen, nerabe baten bizitzaren egun bati buruzko kantuekin, eta disko harekin munduko musika izar handienetako bat bihurtu zen.
Born in the USA (1984, Estatu Batuetan sortua) diskoa Columbia Recordsen historiako diskorik salduena izan zen (13 milioi ale), eta harekin Bruce Springsteen langile klasearen sinbolo bihurtu zen.
1986an Life 75-85 diskoa argitaratu zuen bost LP desberdinez osaturikoa. Bertan, urte horietan emandako kontzertuetan grabatutako berrogei abesti daude. 1987an Tunnel of Love (Maitasunaren tunela) argitaratu zuren, Grammy sari bat lortuz.
Kotzen
Kotzen Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bamangwato
Bamangwato (zuzenago idatzita BagammaNgwato) Botswanako zortzi Tswana tribu nagusietako bat da, eta beste Twana tribuek bezala biztanleriaren portzentai txiki bat osatzen dute baita beraien hiriburuan, Serowen, ere. Gehiengoa diren Bakalanga-rengan (Erdialdea barrutiko tribu handiena) agindu zuten, baita beste tribu batzuengan ere hala nola Bitwa edo Tswapong.
Soliedra
Soliedra Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 57 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 37 biztanle zituen 19,48 km²-ko azaleran.
Stichaeus nozawae
Stichaeus nozawae Stichaeus generoko animalia da. Arrainen barruko Stichaeidae familian sailkatzen da.
Klemen Lavrič
Klemen Lavrič (1981eko ekainaren 12a - ) Esloveniako futbolari ohia da.
Drepanorhynchus reichenowi
Drepanorhynchus reichenowi Drepanorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
280ko hamarkada
280ko hamarkadak 280etik 289. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Nova União (Rondônia)
Nova União Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cazurra
Cazurra Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Vino eskualdean dagoena.
290eko hamarkada
290eko hamarkadak 290etik 299. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Cazurra
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 710 biztanle zituen.
Narritadura
Narritadura gorputzaren hantura edo erreakzio mingarri bat da, batez ere agente kimikoei edo beste estimulu batzuei (adibidez, beroa edo argi ultramorea) alergiaren batek eragindakoa. Gorputzeko hainbat ataletan narritadura izan daiteke: begietan, sudurrean, hesteetan, azalean, etab.
Batez ere gorritasuna agertzen da, eta, askotan, baita azkura ere. Narritadura gastrikoaren kasuan, sintomak bihotzerrea, mina, goragalea eta okak dira, besteak beste.
3. gunea (Bizkaiko Garraio Partzuergoa)
3. gunea ( estilitzatua) Bizkaiko Garraio Partzuergoak kudeatutako garraio publikoko zerbitzua banatzen den 5 eremuetako bat da.
Sarearen Bilboaldea inguratzen dagoen gunea da eta 32 udalerri osatzen du.
Fuentemolinosko leizea
Fuentemolinosko leizea (gaztelaniaz: Cueva de Fuentemolinos) Beloradoko Puras de Villafranca herrian, Burgosko probintziako iparraldean, dagoen leizea da.
Stenocercus humeralis
Stenocercus humeralis Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Hellandbridge
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Helland herritik milia t'erdi inguru ipar-mendebaldera.
Françoise Sagan
Françoise Sagan, (Cajarc, Frantzia, 1935eko ekainaren 21a - Honfleur, Frantzia, 2004ko irailaren 24a), idazle frantziarra izan zen. Izena Françoise Quoirez zuen.
Palmital (Paraná)
Palmital Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Grevesmühlen
Geografia
Wismarretik 25 kilometrotara, Schwerinetik 29ra eta Lübecketik 33ra kokaturik dago. Hainbat aintzira ditu inguruan, garrantzitsuena Santower See.
Historia
1226an jadanik aipatzen da Gnewesmulne izenarekin. Honek Mecklenburgeko herri zaharrenetako bat bihurtzen du.
4. gunea (Bizkaiko Garraio Partzuergoa)
4. gunea ( estilitzatua) Bizkaiko Garraio Partzuergoak kudeatutako garraio publikoko zerbitzua banatzen den 5 eremuetako bat da.
Guneak 28 udalerri osatzen du.
Cerecinos de Campos
Cerecinos de Campos Zamorako probintziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 381 biztanle zituen.
Cinnyris chloropygius
Cinnyris chloropygius Cinnyris generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
Serowe
Serowe (90.000 biztanlerekin 2001ean) Botswanako hiri handiena zen Palapye bizilagunak 2000. urtean gainditu zuen arte. Serowek Botswanako historian garrantzitsua da; Bamangwato jendearen hiriburua izan zen XX. mende hasieran eta Botswanako hainbat presidente jaiotako hiria izateagatik. Azken urteetan hainbat garapen eman dira, hiria eta Botswana bera ere aurrera doazen heinean.
Historia
Serowen Khama III.-aren oroimenezko estatua bat dago. Khama III Bamangwato jendearen buruzagi bat izan zen 19. mende bukaeran eta 20. mende hasieran. 1903an Serowe sortu zuen. Serowen ere Seretse Khama, Botswanako lehen presidentea jaio zen.
Gobernua
Serowe Erdialdea barrutiko hiriburua da.
Yuki Horigome
Yuki Horigome (堀米 勇輝, 1992ko abenduaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Krausnick-Groß Wasserburg
Krausnick-Groß Wasserburg Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Viera Sparza
Viera Sparza edo Viera Landa izenez ezaguna, jaiotzez, María Dolores Esparza Pérez de Petinto (Zaragoza, 1908 – Madril, 1987) ilustratzailea, idazlea eta umorista grafikoa izan zen.
Bizitza eta lanbide ibilbidea
Gurasoak Asunción Pérez de Petinto Landa eta Luis Esparza del Campo militarra izan ziren. Hiru neba-arreba izan zituen. Aitaren destino-aldaketagatik, familia Madrilen finkatu zen. Bere ahizpak Lanbide Eskolan eta Emakumearen Etxean ikasi zuenez, berak ere egin zuela ondorioztatu da. Hipólito Hidalgo de Caviedes margolariarekin adiskidetasun handia izan zuen, 1963an egindako elkarrizketa batean bere margolari eta marrazkilari gogokoena izan zela onartu baitzuen.
1923an, Blanco y Negro aldizkariko lehen azala argitaratu zuen, "Al amor de la lumbre" izeneko marrazkiarekin, joera sinbolista berantiarrekoa, Dolores Esparza izen errealarekin sinatua. 1926tik aurrera, La novela mundial argitaletxearen liburuak ilustratzen hasi zen; Elegancias aldizkarirako modako figurinak egin zituen; La Esfera aldizkarian kolaboratu zuen eta Unión de Dibujantes Españolas delakoan sartu zen, 1928an umoristen Aretoan parte hartuz. Estampa aldizkarian 1926an egin zuen lehen lana, Magda Donatoren testu baten irudiarekin.
Viera Landa izenarekin Eduardo Zamacoisen eleberriak ilustratu zituen, Los ojos fríos eta Se ignora cuál de los dos, Rafael López de Harorenak.
1929an, Magda Donato, Alma Tapia, Clara Campoamor, Sara Insua, Gloria Zamacois, Concha Peña, Concha Espina, Matilde Muño z, Irene Falcón eta María de Lluriarekin batera astekariak bere laguntzaileei eskaini zien orrian agertu zen.
1929an El Imparcial egunkarirako lanean hasi zen, Algarabía semanal izeneko atala irudikatuz. Handik urtebetera, Parisera joan zen, eta, handik, bere behin betiko sinadurarekin bidali zuen lana: Viera Esparza.
1930 eta 1936 bitartean, bere lanak eremu ugari hartu zituen: eleberrientzako ilustrazioak, ipuinak, artikuluak, haurrentzako ipuinak; modako eta mozorrozko figurinak eta zuri-beltzeko zortzi zenbakiren azalak; Raza, MZA eta Crónica aldizkarietako kolaborazioak; eta kontakizunak eta ipuinak. 1931n, Espainiako Marrazkilarien Batasuneko emakumezko kide hautatu zuten. Elkarteak antolatu eta XI. Udazkeneko Aretoan parte hartu zuen marrazkilarien lehen aretoan erakutsi zituen bere lan batzuk eta XI. Udazkeneko Saloian. Urte horretan bertan parte hartu zuen Emakumezkoen Lyceum Klubak antolatutako marrazki-aretoan, Alma Tapia, Pitti Bartolozzi eta Rosario de Velascorekin batera. Victorina Durán, Matilde Ras eta Elena Fortúnekin espazioak eta adiskidetasuna partekatu zituen.
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, Y aldizkari falangistarekin kolaboratu zuen puntualki, eta 1946 arte ez zuen berriro argitaratu Blanco y Negron, noizbehinkako irudiak baino ez, 1962 arte.
Elena Fortunek Semana aldizkarian argitaratzen zituen Mila eta Piolinen ipuinak ilustratzeko aukeratu zuen. Fortunen liburuak ere ilustratu zituen Celiak neskei kontatzen dizkien ipuinak eta Celiak mutilei kontatzen dizkieten ipuinak 1951n eta 1952an Aguilarrek argitaratutakoak.
San Andres eliza (Ageza)
San Andres eliza Oibar ibarreko Ezporogi udalerriko Ageza kontzejuan XVIII. mendeko kristiau eliza bat da.
Viera Sparza
Lana
Al amor de la lumbre argitaratutako lehen lan sinbolista berantiarra argitaratu zuenetik azken lanetara arte, Sparzak bere estiloa garatu zuen: ezaugarri sendo eta angulosorik gabeko emakume bat sortu zuen, apur bat maskulinizatua, forma eta kontornu eskematizazio handiarekin, batzuetan itxura gozokoa, beste batzuetan alaia, baina gehienetan enigmatikoa eta malenkonikoa. Gerra Zibilaren ondoren, bere ilustrazioen forma geometrikoak leundu zituen, baina funtsean bere estiloarekin jarraitu zuen.
San Andres eliza (Ageza)
Eraikina
Baserri-giroko eliza da, XVIII. mendekoa, eta harriz egina. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzena eta kanpandorrea oinaldean. Alboetan kapera bana atxikitzen dira, kanpoaldetik nabarmenak direnak, bai eta sakristia ere, epistolaren aldeko burualdetik gertu dagoena. Elizara alde horretatik bertatik sartzen da; estalkia kanoi-gangaz eta lunetoz egina dago. Erretaula nagusia modernoa da, eta San Migel Goiaingeruaren tailu bat gordetzen du koroatzean, barroko berantiarreko estilokoa, antzinako erretaula nagusiari dagokiona, desagertua. Estilo eta garai berekoa da XVIII. mendeko epistolaren aldeko kaperan dagoen gurutziltzatuaren tailua duen aldarea. Sakristian, beste objektu batzuen artean, bere kalitateagatik nabarmentzen da Santa Marinaren tailu fin bat (XVI. mendea, Pizkundekoa), Ageza kontzejuan dagoen izen bereko ermitatik datorrena. Zurez egina – baseliza horren titularra, zalantzarik gabe –, bere polikromia eta urre-koloreko originalak egoera onean mantentzen ditu.
Šimonovce
Šimonovce Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 7,83 km²ko azalera du eta 577 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1221. urtekoa da.
Stichaeus ochriamkini
Stichaeus ochriamkini Stichaeus generoko animalia da. Arrainen barruko Stichaeidae familian sailkatzen da.
Gobius koseirensis
Gobius koseirensis Gobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Asun Balzola
Asun Balzola Elorza (Bilbo, 1942ko uztailaren 18a - Madril, 2006ko ekainaren 22a) ilustratzaile, idazle eta itzultzaile bizkaitarra izan zen.
Ilustratzaile ibilbidea
Asun Balzola Bizkaiko industria inprenta enpresan hasi zen lanean, eta haur liburuen ilustrazioari ekin zion Aguilar argitaletxearen eskutik, 1962an. 22 urterekin izandako istripu baten ondorioz, ezindua geratu zen, eta lanbidea bertan behera utzi zuen. Honela, 60. hamarkadan, Madrilgo Arte Ederren fakultatean, marrazkigintza eta margolaritza ikasi zituen. 1967. urtean, denboraldi baterako Italiara joan zen bizitzera eta bertan, ezkondu egin zen. Hamar urte geroago, Espainiara itzuli zenean, Madrilen geratzea erabaki zuen.
Honela, 1976an idazteari eta ilustratzeari ekin zion. Berak idatziriko lehenengo liburua, Historia de un erizo 1978. urtean idatzi zuen, eta Ilustrazio onenaren bigarren saria lortu zuen lan honekin. Madrilgo Ilustratzaileen Elkarteko buru izendatu zuten 2001eko urtarrilean. 2002an, berriz, Madrilgo Ilustratzaileen Elkarteko ohorezko lehendakaria izan zen, Antonio Fraguas "Forges" autorearekin batera.
2006. urteko ekainaren 22an hil zen Madrilen, 63 urte zituela.
Ilustrazio teknika
Bere liburuetako ilustrazio askotan hutsunearekin jolasten du Asun Balzolak, gainazal zuri handiak eskainiz, ikusleak imajina, margo, goza dezan. Estilo askea duela esan daiteke, estilo zehatzik ez baitu, baina bere lanetako irudiak, maiz, koloretako orbanez eginak daude, betiere akuarela erabiliz. Balzola euskal ilustrazioak eman duen ilustratzaile handienetarikoa da. Estatuko editorial gehienekin egin zuen lan, eta baita Europako eta AEBtako batzuekin ere. Prentsa eta publizitaterako marrazteaz aparte, Diseinu Grafikoan ere aritu zen (kartelak, egutegiak, txartelak, eta abar) eta berak eginiko liburu asko maketatu zituen.
Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi (Rangun, Myanmar, 1945eko ekainaren 19a) politikaria da, Myanmarko Demokraziaren Aldeko Liga Nazionaleko burua, eta mundu osoan kontzientzia presoen eta erresistentzia zibil baketsuaren sinboloa ere. Besteak beste Rafto eta Sakharov sariak (biak 1990ean) eta Bakearen Nobel Saria (1991n) irabazi ditu, Myanmarko diktadura militarraren kontra egiten duen borroka baketsuagatik.
Asun Balzola
Ilustrazio teknika
Bere obrek, erlazio zuzena dute idazlearen bizitza pertsonalarekin. Hau da, Asun Balzolak bere bizitza liburu ezberdinen bidez azaltzen digu. Horretan, kontuan hartu beharreko liburua da 1998. urtean idatziriko Txoriburu. Liburu hau, bere bizitzako lehen urteen kontaketa eta umetako oroitzapenak izateaz gain, helduei zuzenduriko lehenengo liburua da.
Haur Literatura
Asko dira Asun Balzolak ilustratutako liburuak. Hauek dira berak idatzi eta ilustratutakoak.
Aung San Suu Kyi
Bizitza
Birmania berriaren sortzailetzat jotzen den Aung Sanen alaba da. Britainia Handian egin zituen ikasketak eta Filosofian, Ekonomian eta Politikan graduatu zen Oxfordeko Unibertsitatean.
Campanha d'Aude
Campanha d'Aude Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Aung San Suu Kyi
Bizitza
1988an Myanmarra itzuli zen, gobernu militarraren isilpeko abisuei entzungor eginez, eta giza eskubideen eta erregimen demokratiko bat ezartzearen aldeko mugimendu bat antolatzen hasi zen. Horrela, askatasunen ikur bihurtu zen, bere Demokraziaren aldeko Liga Nazionala alderdiarekin.
Asun Balzola
Haur Literatura
Bere lana:
300eko hamarkada
300ko hamarkadak 300etik 309. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Asun Balzola
Haur Literatura
Beste lanetan ilustratzaile gisa aritu da. Bere lan batzuk beste hizkuntzetara itzuli dira.
Erakusketak
Apic Federazioaren ete aldizkariaren aurkezpena programarekin batera1
John Redmond
1900-1918 artean Irlandako Alderdi Parlamentarioaren buruzagi izateagatik ezaguna da, irlandar nazionalismo moderatuaren alderdia. Boluntario Nazionalak talde paramilitarraren buruzagia ere izan zen.
Aung San Suu Kyi
Bizitza
Alderdi horrek botoen % 59 eta Parlamentuko aulkien % 80 lortu zituen 1990eko hauteskundeetan. Beraz, Myanmarko lehen ministro bihurtzkotan zen Aung San Suu Kyi, baina gobernuak balio gabe utzi zituen hauteskundeak, eta Aung San atxilotu eta Yangongo espetxean sartu zuten, Aung San Suu Kyi «neokolonialisten ordezkaria» edo laguntzailea izatea eta Washingtonen interesen menpe egotea leporatuta. Haren aldekoek berebiziko kanpaina egin zuten atzerritik, beren herriaren egoera salatzeko eta lider demokrataren askatasuna eskatzeko.
1991n Bakearen Nobel saria eman zion Suediako Akademiak, kontzientzia demokratikoa pizteko eta giza eskubideak defenditzeko egindako lanagatik.
1995ean utzi zuten azkenean libre, eta bere alderdia berrantolatzeari eta junta militarrarekin elkarrizketatzeari ekin zion, trantsizio demokratikoaren bakezko bidea prestatzeko asmoz.
Trindade (Pernambuco)
Trindade Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Keisuke Naito
Keisuke Naito (内藤 圭佑, 1987ko abuztuaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama eta Thespakusatsu Gunma.
Sains (Ille eta Vilaine)
Sains Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 482 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 289 etxebizitza zeuden, 221 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 221 etxebizitza nagusietatik 162 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 197 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 109 etxetan auto bat zegoen eta 87 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 286 ziren, horien artean 184 aktiboak ziren eta 102 inaktiboak ziren. 184 pertsona aktiboetatik 162 lanean zeuden (85 gizon eta 77 emakume) eta 22 langabezian zeuden (11 gizon eta 11 emakume). 102 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sains udalerrian 226 unitate fiskal zeuden, 498,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 14.151€ zen.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sains udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 708 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stenocercus limitaris
Stenocercus limitaris Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
5. gunea (Bizkaiko Garraio Partzuergoa)
5. gunea ( estilitzatua) Bizkaiko Garraio Partzuergoak kudeatutako garraio publikoko zerbitzua banatzen den 5 eremuetako bat da.
Guneak 38 udalerri osatzen du.
Ornithischia
Ornithischia (hegazti aldaka) ordenako dinosauroak aldaka atzerantz orientatua dute eta kranealki (aurrerantz) dute. Ornitiskioak definitzeko. Beste sailkapen batzuetan moduan agertzen da.
Ibrac
Ibrac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Yvrac udalerrian erroldatutako biztanleak 2.310 ziren. Familiak 901 ziren, horien artean 185 pertsona bakarrekoak ziren (86 bakarrik bizi ziren gizonak eta 99 bakarrik bizi ziren emakumeak), 348 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 324 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 960 etxebizitza zeuden, 919 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 889 etxeak ziren eta 56 apartamentuak ziren. 919 etxebizitza nagusietatik 744 bere jabearen bizilekua ziren, 159 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 90 etxek hiru zituzten, 248 etxek lau zituzten eta 544 etxek bost zituzten. 800 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 345 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 516 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.483 ziren, horien artean 1.063 aktiboak ziren eta 420 inaktiboak ziren. 1.063 pertsona aktiboetatik 979 lanean zeuden (499 gizon eta 480 emakume) eta 84 langabezian zeuden (48 gizon eta 36 emakume). 420 pertsona inaktiboetatik 196 erretiraturik zeuden, 112 ikasten zeuden eta 112 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Yvrac udalerrian 950 unitate fiskal zeuden, 2.429,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.762 euro zen.
Nejc Pečnik
Nejc Pečnik (1986ko urtarrilaren 3a - ) Esloveniako futbolaria da.
Ibrac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 185 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 31 eraikuntza enpresak ziren, 49 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nematoda
Nematoda (grezieratik: nema, haria eta eides edo oidos, itxurarekin), normalean nematodo izenaz ezagunak, zizare pseudozelomatu filum bat dira. 25.000 espezie ezagutzen dira eta Metazoa erreinuko laugarren filumik handiena izan daiteke espezie-kopuruari dagokionez. Estimazio batzuen arabera 500.000 espezie ere izan daitezke.
Gorputz biribileko zizare luzexka sasi-zelomatuak dira. Ez dute gorputza eraztunetan edo segmentutan banatuta eta batzuek bizkarroi moduan ematen dute bizitza. Nematodo gehienak sexuz bereiziak dira, dimorfismoz agerikoak, emea arra baino handiagoa delarik.
Animalia filum urtar nahiz lurtarra da. Batzuk libreki bizi dira, batez ere itsaso eta lurzoruan, eta animalia eta landareen parasito direnak ere badira, trikinosi, filariasi, ankilostomiasi, askariasi, estrongiloidiasi eta toxokariasia gaixotasunak sortzen dituztenak barne. Hala ere, gaixotasun-zerrenda esanguratsua izan arren, gizakien parasito diren espezie-kopurua txikia da.
Nathan Cobb-ek, nematologiaren aitak, haien ubikuotasuna honela deskribatu zuen:"Laburbilduz, Unibertsoko materia oro, nematodoak izan ezik, desagertuko balitz, gure mundua oraindik ere ahulki errekonozigarria izango litzateke, eta, gorputz-gabeko izpiritu antzera, iker genezake, haren mendi, muino, haran, ibai, laku eta ozeano nematoda kapa batek ordezkatua topatzeko gai izan beharko ginateke. Herrien kokapena deszifragarria izango litzateke, gizaki-masa bakoitzak nematodo jakin batzuen masa edukiko baitu. Zuhaitzek, mamu-itxurako ilaretan zutik jarraituko lukete gure kale eta errepideak ordezkatuz. Zenbait animalia eta landareren kokapena ere deszifragarria izango litzateke, eta, jakintza nahikoa edukitzekotan, hainbat kasutan espeziea espezifika genezake parasito diren nematodo ezberdinei esker."
Historia
Filum hau antzinatik ezagutu izan du gizakiak, nematodoen izaera parasitikoak hainbat arazo sortzen baitzituen osasun- eta nekazaritza-arloetan. Antzinaroan Ascaris lumbricoides espeziea izan zen landuena, haren ospe txarrak eta sarritasunak antzinako egiptoarren eta Aristoteles-en arreta erakarri baitzuen, K.a 1550. eta 350. urteetan hurrenez hurren. Hala ere, tamaina mikroskopikoko espezie ez-parasitikoak mikroskopioaren asmakuntza arte ez ziren topatu.
1758. urtean Linneok zenbait nematodo-genero deskribatu zituen, Ascaris esaterako, eta Vermes izendatu zuen talde obsoletoan sailkatu zituen, gainerako ornogabe ez-artropodoekin batera.
Harrezkero, nematodoen taldeak gorabehera taxonomiko handiak ezagutu ditu eta, kasurako, Karl Gegenbaur-ek 1859an zizare nematomorfo eta akantozefaloekin batera sailkatu zuen, Nemathelminthes filuma proposatuz, zeina geroago gehiago zabaldu baitzen gastrotrikoak, kinorrinkoak eta errotiferoak besarkatuz, eta Aschelminthes filuma eratu zen. Aschelminthes talde hori Hyman-ek berrantolatu zuen 1951n eta bai Pseudocoelimata izenaz birbataiatu ere.
Nolanahi ere, Nemathelminthes, Aschelminthes eta Pseudocoelimata ez dira benetako filumak, baizik eta zeloma baten antzekoa den blastozele pertsistente baten presentziak bateratzen dituen taldekamendu artifizialak, gaur egun obsoletotzat jotzen direnak. Nematodoak horrenbestez, filum kategoria taxonomikoarekin ulertzen dira.
Anatomia
Nematodoek duten ohiko zabalera 5 eta 100 µm ingurukoa da eta luzeeran aldiz 0,1 eta 2,5 cm artekoak dira. Espezierik txikienak mikroskopikoak dira, zizare ez parasitikoak izanez, zeintzuen tamaina maximoa 5 cm inguru den. Bizkarroiak berriz luzeagoak dira, espezie anitz metro batera iritsiz. Inoiz deskribatu den espezierik handiena kaxalotearen parasito den Placentonema gigantissima-ren emea da, 8 m-ko luzeera hartuz.
Morfologikoki, har luzexka eta biribilak dira, gorputz zilindriko eta segmentatu gabekoa dutena. Haien kanpo-azalak, kutikulak, epidermia gaineztatzen du eta oso gogorra da helduetan, hainbat egoera oldarkorri aurre egitea bermatuz, hala lurzoru lehorrak, nola ostalarien digestio hodiak. Ingurumenak ere eragingo dio kutikuluaren lodieran; adibidez, lehorreko espezieek itsastarrek ez duten zuntzezko barne-geruza kutikular dentsoa dute. Epidermia berriz, neuronaz eta kanal eskretatzailez betea dago, zeinen azpian zenbait muskulu- geruza beha daitezken, lokomozioaz arduratuko direnak.
Muskuluen mugimenduari esker, eskeleto hidrostatikoak, zirkulazioaz arduratzen den medio likidotsuak, mantenugai eta hondakinak mugiaraziko ditu, organo eta zelula guztietara iristen direla bermatuz.
Elikadura eta digestio-aparatua
Nematodoak ekosistema zeharo ezberdinetan bizi direnez, espezie bakoitza elikadura jakin batera espezializatu da : zenbait espezie sarraskijale topa ditzakegu, beste hainbatek berriz, animalia edo landareak parasitatzen dituzte; azken horiek ostalari direnean, estilete izeneko organo baten bidez zurrupa ditzakete sustraien ehunak. Badaude izaki mikroskopikoetaz elikatzen direnak ere, diatomeo eta bakterioetaz esaterako. Haien digestio-aparatuak anatomia ezberdina du, elikadura eta elikatzeko estrategiaren arabera, eta haien ahoko hortz, baraila, estilete, ezpain eta arantzen morfologian igarriko da. Esofagoa ere badute, muskulu eta guruin-guneetan bereiz daitekeena. Horren ondoren hestea dute, uzkiarekin konektatzen dena eta azken honek aldi berean, arren kasuan, ugal-aparatuarekin batera kloaka osatzen du.
Metabolismoa
Bidezidor aerobio eta baita anaerobioak ere topa daitezke filum honetako espezieetan, bata edo bestea oxigenoaren kontzentrazioaren arabera erabiliz. Hala ere, hainbat bizkarroi edo oxigeno urriko ekosistemetan bizi diren espezieak anaerobio fakultatiboak dira, energia lortzeko hartzidura edo beste molekula batzuk baliatuko baitituzte azken elektroi harrapatzaile bezala.
Zirkulazioa
Ornogabe askok bezala, nematodoek ez dute aparatu berezirik gas-trukea burutzeko eta difusioz egiten dute. Espezie aerobioen kasuan esaterako, behar duten oxigenoa gorputzean sartzen denean, bertako barne-medioko likidoan, hau eta bestelako mantenugai eta hondakin guztiak gorputzak mugimendu bidez eragindako presio hidrostatikoari esker garraiatuko dira zeluletara. Hortaz gain, behatu izan da zenbait espezie parasitikok hemoglobina dutela oxigenoa garraiatu eta metatzeko.
Eskrezioa
Nematodoak bizidun amoniotelikoak dira, hau da, amoniakoa eskretatzen dute; hori kanporatzeko ez dute aparatu konplexurik, azaletik izango baita eskretatua.
Osmorregulazioaren kasuan, nematodoetan bakarrik dauden Renette-zelulak arduratzen dira organismoarentzat kaltegarria den gehiegizko ur bolumena kanporatzen. Gehienbat, espezie itsastar ez-parasitikoetan daudela behatu da. Zelula hauek abdomenean binaka daude, hor kokatzen baita poro-eskretatzailea. Zenbaitetan ampula izeneko egitura osatuko dute hirugarren zelula batekin.
Nerbio-sistema
Nerbio-sistema zentralaren egitura oso antzekoa da filum osoan aldaketa batzuez aparte. Bizitza askeko nematodoek, baina batez ere itsastarrek, burualdean anfido izeneko organo sentsorialak dituzte, kimiorezeptore direnak.
Ugal-aparatua
Nematodo gehienak gonokoristikoak, soilik espezie gutxi batzuk dira hermafroditiko. Ar eta emeen arteko dimorfismo sexuala ageria da baina gradu apal batean, batez ere tamainan, arrak txikiagoak direlarik.
Cerecinos del Carrizal
Cerecinos del Carrizal Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 144 biztanle zituen.
Nematoda
Ugal-aparatua
Emeek pare bat obulutegi edo gehiago izan ditzakete, hodi bidez uteroarekin elkartzen direnak. Kanpoaldean dute bagina, gonoporo izeneko irtengune genitalarekin konektatuta. Aparatu hori uzkiarekiko bereizia egongo da, sabelaldean kokatuz. Arren kasuan, berriz, hiru guneetan banatzen da: gune germinala, erdian hazkund-gunea eta heltze-gunea, zeina espermaduktoari lotuta baitago. Hodia semen-guruina eta guruin-prostatikoekin elkartzen da (espezie jakin batzuen kasuan), hodi-eiakulatzailean amaituz, zeinek uzkiarekin batera kloaka osatuko baitu.
Ugalketari dagokionez, nematodoak sexualki ugaltzen dira eta hainbat animaliak bezala, aldez aurretik, arrak esperma ekoitziko du; emeek berriz, obuluak dituzte, milioika arrautza erruteko gaitasuna izanik. Bi gametoak barne-ernalketaren bidez fusionatuko dira, indibiduo berria enbriogenesi bidez sorraraziz. Egoera batzuetan ordea, obulua ez da ernaldua izango, espermaren estimulu bati esker hasiko baita garatzen, hots indibiduo berria eratzen; fenomeno horri partenogenesi deritzo eta ohikoa da filum honetako zenbait bizi-ziklo jakinetan.
Michael O'Flanagan
Aita Michael O'Flanagan, An tAthair Mícheál Ó Flannagáin, (Roscommon konderria, 1876ko abuztuaren 13a - Dublin, 1942ko abuztuaren 7a) irlandar apaiz katoliko eta irlanderazko eta historia irakasle bat izan zen. Irlandar errepublikar sutsua eta Sinn Féin alderdiko buruzagietako bat izan zen, 1917-1933 artean alderdi horretako lehendakari ordea eta 1933-1935 artean lehendakaria izan zen.
Nematoda
Bizi-zikloa
Nematodoek espeziearen arabera bi bizi-ziklo mota dituzte: parasitikoa eta ez-parasitikoa.
Haien bizi-itxaropena aldakorra da, tartea hilabete batetik hamar urteetara izanez.
Michael O'Flanagan
Espainiako Gerra Zibilan Bigarren Errepublikaren alde egin zuen irlandar apaiz bakarrenetakoa izan zien, halere, Bigarren Italia-Etiopia gerran italiar faxisten alde egin zuen, britainiarren etsai zirelako.
1942ko abuztuaren 7an urdaileko minbiziaren ondorioz zendu zen.
Nematoda
Taxonomia
Oraingoz 25.000 espezie inguru ezagutuz, bi klaseetan banatzen dira: Adenophorea eta Secernentea. Haien arteko ezberdintasuna gehienbat morfologikoa da.
Adenophorea klasea gehienbat ingurune itsastar eta lurtarreko espezie ez-parasitikoz dago osatuta gehienbat. Hau bi subklaseetan banatzen da:
Secernentea klasean espezie parasitiko eta hainbat ez-parasitiko lurtar kokatzen dira. Haien iraizketa sistema konplexuagoa da. Hiru subklase nagusietan banatzen da:
Hala ere, gaur egun geneetan oinarritutako zenbait ikerketen arabera sailkapen hau erabat aldatu liteke.
Epidemologia
Nematodoek gizakiari zenbait gaixotasun eragiten dizkiote, trikinosi, filarasi, anisakiasi eta toxokariasia, besteak beste.
Agrikultura
Heterodera eta beste hainbat nematodo generok landare anitz parasitatzen dituzten; uzta suntsituz, gosetea sortuz eta gainbera ekononomiko eta sozialak ekarriz. Zenbait genero, Heterorhabditis adibidez, uztarentzako lagungarri direla frogatu izan dira ordea, beste hainbat organismok eragindako izurriteak inhibitzen baitituzte, sits larbek eragindakoak kasu ; izan ere, larbei "nematodo onuragarri" horien esofagoa habitatzen duten Xenorhabdus eta Photorhabdus generoko bakterioek larbei heriotza eragingo die. Ezaugarri hau gizakiak uztaren galera ekiditeko erabil dezake, nematodo espezie egokiak askatuz eta kontrolpean edukiz.
Ikerketa biologikoak
Caenorhabditis elegans espeziea zenbait ikerketetan erabili izan da, batez ere 70. hamarkadan. Haren itxura garden eta sinpleak, haren organo eta ehunak mikroskopioarekin erraz behatzea ahalbidetzen du. Gainera, haren 2-3 aste inguruko bizi-itxaropen laburrak emaitza azkarrak ahalbidetu ditu. Hala, organismoen zahartzearen inguruko ikerketak burutu dira, baita beste zenbait gaixotasunen ingurukoak ere, alzheimerra eta diabetesarenak besteak beste.
Espezie honek ere protagonismo handia izan zuen 90. hamarkadako genetika arloan, 1998. urtean zehazki; izan ere, genoma osoa sekuentziatua izan duen lehen organismo zelulanitza bilakatu zen. Hito hau oinarri izan zen hurrengo bizidunen genomen sekuentziazioan, gizakiarenean barne.
Rosa Roig
Rosa Roig Soler (Marçà, El Priorato, Tarragona, 1890 - Bartzelona, 1969) kataluniar maistra eta feminista izan zen.
Biografia
Eskola-maistra ikasketak hasi zituen, eta 1910ean Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolako goi-mailako ikasketak osatu zituen, Irakaskuntza Erakunde Libreko Krausista eredu pedagogikoari jarraituz. 1914an, Palmako Maistren Eskola Normala inauguratu ondoren, ikastetxe laiko horretan hasi zen, hezkidetzaren esparruan.
Irakaskuntzaz gain, dibulgazio zientifikoko artikuluak eta gaurkotasun handiko gaiak argitaratu zituen Mallorcako prentsan, eta hitzaldiak eman zituen. Bakezaletasuna defendatu zuen emakumeek hezkuntzan eta politikan eman behar zuten balio femenino gisa. 1919ko maiatzean Emakumezkoen Nazioarteko Federazioa aurkeztu eta lagundu zuen Mallorcako prentsan, Celsia Regisek zuzendua.
Bigarren Errepublikako maisu-maistren multzoan lan egin zuen, gobernu golpistak sustatutako Espainiako Gerra Zibilean, bi gerra-kontseilu jasan zituen, eta, horren ondorioz, Arazketa-espedienteak Ebazteko Batzorde Nagusiak emandako arazketa, horren arabera, «lanbidean aritzeko edo konfiantzako eta zuzendaritza-karguetarako gaitasunik gabetzea eta jaso gabeko hartzekoen galera» izan zituen.Hala ere, Castellóko erbestean urte batzuk eman ondoren, Rosa Roigek eskolak ematen jarraitu zuen Bartzelonako emakumezkoen Eskola Normal batean, erretiroa hartu arte, 1960an.
Kai Hirano
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama eta Cerezo Osaka.
Pinta edalontzi
XX. mendearen hasieran Erresuma Batuan non-nahi hedatu ziren, eta gaur egun ere herrialde hartaz gain Irlandan ere oso ohikoa dira, bai eta AEBetan eta Commonwealtheko herrialdeetan, batik bat Australia eta Zeelanda Berrian.
Itxurari dagokionez mota hauek daude: Konikoa, nonikoa, pitxerra, tulipana, potea.
Charlène Favier
Charlène Favier (1985) emakume zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizle frantsesa da.
Biografia
Charlène Favierek film laburrak idatzi eta zuzentzen hasi zuen bere ibilbidea. 2018an, Odol Gorri film laburra zuzendu zuen, Noée Abita aktorearekin. Filma hainbat jaialditan saritua izan zen. Proiektua Unifrance Cannes 2019 Sarirako eta 2020ko Film Laburren César sarirako ere aukeran egon zen.