cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Amandin
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 139 ziren, horien artean 107 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 107 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (57 gizon eta 40 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Amandin udalerrian 118 unitate fiskal zeuden, 233 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.896 euro zen.
Lo chiamavano Trinità...
Lo chiamavano Trinità (euskaraz Trinitate Deitzen Zuten, ingelesez They Call Me Trinity) 1970ko E.B. Clucher italiar zinema zuzendariaren umorezko western filma bat da. Terence Hill, Bud Spencer, Steffen Zacharias eta Farley Granger aktoreek antzeztu zuten.
Saint-Amandin
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Lo chiamavano Trinità...
...continuavano a chiamarlo Trinità (...Trinitate deitzen jarraitzen zuten, 1971) izeneko jarraipena izan zuen.
Argumentua
Basamortua zeharkatu ondoren, Trinitatek (Terence Hill) bere anaia Bambino (Bud Spencer) topatu eta herrixka bateko sheriffa dela jakingo du. Trinitatek atseden hartu eta jateko bertan gelditzea erabakiko du. Bere anaiak handik joateko eskatuko dio, baina Trinitatek bere laguntzailea izaten uzteko erregutuko dio, honela bi anaien artean herrixkako alkate zitala geldiarazteko.
Saint-Amandin
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Amandin udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Jewel in the Crown
The Jewel in the Crown 1984 telebistako telesail britainiarra da Indiako Raj britainiarraren azken urteetan kokatua, 1942 eta 1947 artean. Paul Scott idazle britainiarraren Raj Quartet eleberri sortan dago oinarrituta. Granada Television-ek ekoiztu zuen ITV katerako.
Argumentua
Bikotea elkarrekin den batean, talde batek eraso egingo die eta Daphne bortxatuko dute. Britainiarren segurtasun indarretako ordezkariak, Merrick soziopata bortizak, Hari atxilotzen du, errugabea den arren. Injustiziari ezin aurre eginda, Daphne haurdun geratu da gainera, baina haurra Harirena balitz bezala kontsideratu nahi du. Erditzean, ordea, hil egiten da Dahpne, eta alaba jaio berria britainiar batzuek haziko dute.
Istorioan eten bezalako bat dago gero, eta jarraipena zentratzen da Merrick militarrarengan, nola erlazionatzen den beste britainiar eta indiar batzuekin. Hauetariko batzuek harremana izan zuten Hari eta Daphnerekin, eta bikote haren drama, eta Merrickek gertaeretan izan zuen erruduntza gero eta gai pisuagoa bihurtzen da istorioan.
Aldi berean, India independentziarantz doa, eta Merrick bezalako agintarien jarrera kriminala beste drama baten eragile ere badela ikusten da: hindu eta musulmanen arteko zatiketa independentziaren garaian.
Harrera
Kritika onak jaso zituen telesailak. 1980ko hamarkadan ikus-entzunezko zenbait egin ziren India britainiarraren krisi urteez, Gandhi eta Passage to India adibidez (azken horretan zenbait aktore errepikatzen dira telesail honetakoak), baina kritikari batzuen arabera telesail honek gordinago eta paternalismo gutxiagorekin deskribatzen du krisia.
Zenbait aktoreren karrera hasiera inportante bat markatu zuen telesailak, bereziki Charles Dance eta Art Malik-ena, baina batez ere Merrick maltzurraren paperean nabarmendu zen Tim Piggot-Smith.
Enric Moner Castell
Enric Joaquim Joan Moner Castell (Figueres, Katalunia, 1900 – Hradištko, Txekia, 1945) nekazari, zaldi salerosle eta Frantziako Erresistentziako kide bat izan zen, Espainiako nahitaezko soldadutzatik ihes eginda Frantzian bizi izan zena. Bigarren Mundu Gerran, Barne Erresistentziako kide gisa, Frantziaren eta Espainiaren arteko mugalari lanetan ari zela, Gestapok atxilo hartu eta nazien kontzentrazio esparru batean eraila izan zen.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Enric Moner 1900eko abuztuaren 18an jaio zen, Figueresen (Alt Empordà, Katalunia), zehazki, Sant Pau kaleko 88. atarian, nekazari familia apal batean. Anai-arrebetan gazteena izanik, umetan eskolatu gabea, gurasoei laguntzen jardun zuen. Gurasoak izan zituen Josep Moner (Vilafant, Alt Empordà, Katalunia, 1859) gurdi garraiolaria, eta Mariana Castell (Sant Marçal, Katalan Herriak, 1862).
Soldadutza egitera deitu zuten 21 urte zituela, baina irakurtzen eta idazten ez zekienez, haren ordez lekukoek sinatu behar izan zuten espediente militarrean. Aita hirurogei urtetik gorakoa zela eta, soldadutzara joateko luzapen bat eskatu zuen, aitaren mantenua bere ardura zuela argudiatuta. Luzapena ukatu ziotenez, Enric Monerrek ihes egitea erabaki zuen, eta gurasoekin batera Frantziako muga zeharkatu zuen, 1921eko uztailean.
Iheslari baten gorabeherak
Guraso biak eta Enric senide batzuen etxean jarri ziren bizi izaten. Hilabete baino lehenago, 1921eko abuztuaren 13an, Figuereseko udaltzaingoak informazio eskaera bat bidali zion Perpinyàko Espainiako kontsulari, Enric Monerren berri jakin nahirik. Ordurako, baina, El Voló herrian (Rosselló, Ipar Katalunia) bizi zen, 1921eko udalaren erroldan islatzen den bezala. Segurtasun arrazoiengatik edo agintariak nahasi nahirik, ziurrenik, jaioturtea aldatuta agertzen da (1901) eta izena frantsestuta (Henri).
Ezkontza eta familia
El Volón ezkondu zen Enric Moner, 1921eko abuztuaren 7an, Teresa Barris Mundetekin (Agullana, Alt Empordà, 1900). Bost seme-alaba izan zituzten El Volón bizi izan ziren bitartean: Josep (1922), Enriqueta (1924), Fernanda (1926), Cecilia (1928) eta Dolors (1932).
Etxera itzultzeko saioa
Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, 1934ko urriaren 4an, Enric Moner eta bere familia Figueresera itzuli ziren. Bertan jaio zen, 1936an, Enric seme gazteena.
Figueresen bizi ahal izateko, Josep Tutau i Estruch herriko jauntxo lur jabe handienaren Mas Ferrer basetxe edo masian hasi zen lanean, masover edo maizter gisa. Masiaren jabea hil zenean, haren alargun Sara Jordá i Guanterrek hartu zuelarik negozioaren zuzendaritza, ordaindu beharreko errentaren gaineko desadostasunengatik, auzitara eraman zuen Enric Moner. Horrez gain, frankisten matxinadak piztuta gerraren ziurgabetasun giroak eraginda, Enricek eta familiak erbesterako bidea hartu zuten, ostera Frantziara itzulita, 1938an. Handi hilabete batzuetara, 1939ko urtarrilaren 18an, Moner familiak Mas Ferrer masia konfiskatzeko agindua jaso zuen Defentsa Ministerioko Idazkariordetzatik, Sara Jordá i Guanterrek jarritako auzibidearen ondorioz.
Frantziara berriro
Moner familia El Volóra itzuli zen bizi izatera berriro, alabak herriko eskolan aritu ziren frogak baitaude. Alabaina, eskola hori itxi egin behar izan zuten, Ipar Kataluniako eraikin publiko asko bezala, 1939ko otsailean, Kataluniako frontea galdu zuenean Bigarren Errepublikak, ihes egindako 450.000 lagunei aterpe eman ahal izateko. La Retirada izenez ezagutu zen frankismoaren mendekutik ihes zihoan jende olde hura.
Garai horretan, Enric Moner garraiolari gisa aritzen zen, Henriette alabaren jaiotza agiritik ondorioztatzen denez, eta familiarekin bizi zen Morellàs i les Illes herrian, Mas de la Prada auzoan, El Volótik 10 km ingurura.
Leon sarean, Combat mugimenduan
Frantziako armadak (Service Historique de la Défense, SHD) gordetzen dituen datuen arabera, Enric Moner Frantziako Erresistentzian sartu zen 1941eko martxoan. Hasieran, Leon izeneko sare batean aritu zen, geroago barne erresistentziako Combat mugimenduan integratuko zena, ofizialki Résistance Intérieure Française (RIF) izeneko adarrean. Kataluniako mugaren gorabeherak xeheki ezagutzen zituenez —Figueresen 1934-1938 bitarte bizi izan zenean, zaldiak ekartzen zizkion mugan zehar Josep Tutau i Estruch ugazabari—, mugalari lanak egiten aritzen zen, bereziki naziek okupatutako lurraldeetan hegazkina eraitsitako pilotu aliatuak eta Ipar Afrikan eratzen ari zen armada librean sartu nahi zuten frantses gazteak Frantziatik Espainiara eramaten.
Atxilotzea
Erresistentziaren misio haietako batean, muga pasatu nahi zuten pertsonen zain zegoela, Gestapok atxilo hartu zuen, 1943ko apirilaren 2an, Morellàs i les Illes bizi zen herritik Vivers (Rosselló, Ipar Katalunia) herrira doan errepidean. Berehala, preso eraman zuten Perpinyàko gotorlekura; bertan egon zen apirilaren 27ra bitarte, Romainvilleko gotorlekura (Les Lilas, Sena Saint-Denis, Île-de-France) eraman zuten arte.
Fosfina
Fosfina edo fosfanoa gas koloregabea da, sukoia, giro-tenperaturan lehertzen dena eta baratxuri usaina duena. Kantitate txikiak materia organikoaren degradaziotik sortzen dira. Uretan apur bat disolbagarria da eta oso pozoitsua da.
Enric Moner Castell
Atxilotzea
Geroago jakin zenez, 1947an gerra amaitu ostean, Edwige Schorer interprete kolaborazionistak salatu zuen Moner. Kolaborazionista honek eskualde osoan izua zabaldu zuen, Gestaporen sarekadetan pistola eskuan zuela parte hartzen baitzuen.
Fosfina
Fosfanoa erdieroaleen eta plastikoen industrietan, sugarren atzeratzaile baten ekoizpenean eta biltegiratutako zerealetan intsektizida gisa erabiltzen da.
Enric Moner Castell
Compiègne, lehen urratsa
1944ko urtarrilaren 17an, Compiègneko esparrutik tren konboi batean atera zuten, Buchenwaldeko kontzentrazio esparrura. Abereentzako bagoietan sartuta 1.943 gizaseme deportatu zituzten, horietatik 232 espainiar errepublikazaleak. Konboiaren bidaiak hiru egun luze iraun zuen, deportatuen ihes egiteko zenbait saiakeraren ondorioz. Horregatik, zigor gisa, agenteek bagoi bat askatu eta bertako presoak beste bagoien artean banatu zituzten. Hiru eguneko bidaian, behin bakarrik eman zieten jatekoa presoei. 1944ko urtarrilaren 19an heldu ziren.
Buchenwaldetik Flossenbürgera
Hilabete geroago, 1944ko otsailaren 22an, Flossenbürgeko kontzentrazio esparrura aldatu zuten Enric Moner. Kontzentrazio esparruan «Henri Mone» izen-deituraz erregistratu zuten. Bere ondasunen fitxan —Effektenkarte— soinean zeramatzan gauza urriak ageri dira: txanoa, beroki bat, lebita bat, bi galtza, jertse bat, hiru alkandora, galtzontzilo pare bat, oinetako pare bat, galtzerdi eta polaina batzuk, besterik ez. 6448 matrikula zenbakia esleitu zioten.
Hradištko
Flossenbürgen bi aste doi eginda, 1944ko martxoaren 3an, esparru nagusiaren mende Pragatik 40 km-ra zegoen satelite edo kommando batera eraman zuten, Hradištkoko esparrura. Data hori dokumentatuta dagoen Enricen azkenengo erreferentzia izango da.
1993ko Korrika
Abestia
Jon Sarasuaren hitzak musikatu zituzten Tapia eta Leturiak Aide Korrika abestian.
'''Aide Korrika! Hala zankoa!''' '''Aide korrika! Arraiopola''' '''Aide korrika! Dida korrika!''' '''Aide korrika! Bejondeigula''' (errepika)
Enric Moner Castell
Hradištko
Deportatuen lana izan zen tankeen kontrako defentsak eraikitzea, sobietarren erasoa ahalik eta gehien atzeratzeko, edota trenetan ekarritako materialak bagoietatik deskargatzea.
1993ko Korrika
Abestia
'''Aide Korrika! ...'''
Enric Moner Castell
Heriotza
Hradištkoko esparrutik bizirik irten ziren bi deportaturen testigantzari esker —Josep Casanovasek eta Louis Monetek une desberdinetan eginak— jakin zen Enric Moner 1945eko apirilaren 9an erail zutela tiroz, Závist herrira doan errepidean, esparrutik lanera atera eta gutxira. Lekukotasun horiek Frantziaren Pragako enbaxadan idatzi ziren, esparrua askatu eta egun batzuetara.
1993ko Korrika
Abestia
Elorrixon añiketan, Donibanen laisterka, Oñatin atxintxika, Arrasaten takarraran, itsas ertzean berriz, saltaka ta korrika. Datorrena datorrela, hemen gehiena dago gure esku, gure hanka. Dinbi-danba, plisti-plasta, raka-raka, tiki-taka, kinki-kanka, kinki-kanka.
Enric Moner Castell
Heriotza
Geroago, 1950ean, Louis Monetek berak gutun bat bidali zion Moner familiari gertaera tragiko horren berri emanez. Horri esker, Frantziako eta Alemaniako estatuek banatzen zituzten diru-laguntzak lortu ahal izan zituzten.
1993ko Korrika
Abestia
Dinbi-danba, plisti-plasta, raka-raka, tiki-taka, kinki-kanka, kinki-kanka. Datorrena datorrela, hemen gehiena dago gure esku, gure hanka.
Enric Moner Castell
Oroimena
Enric Monerren oroimena haren alaba Henriette Moner joan zen biltzen urtetan. Izan ere, aita atxilotu zutenean erresistentzian sartu zen Henriette, aitaren zereginari jarraipena eman nahirik. Horregatik, Erresuma Batuaren eskerrak jaso zituen Heriettek.
Ondoren, senitartekoek gorde duten dosierrari esker gorde izan da bere memoria, baita artikulu honen buruan ageri den Enricen argazki ezagun bakarra ere.
Errautsak Pragan
Enric Monerren eta Hradištkoko esparruan eraildako deportatu batzuen gorpuak Pragako Stransnice Crematoriumnean erraustuak izan ziren. Izan ere, Hradištkoko kommandoak erraustegirik ez zeukanez, eta sobietarrak gero eta hurbilago zeudenez, apirilaren 9tik 11ra bitartean eraildako presoen gorpuak Pragako erraustegi zibilera eraman zituzten SSko kideek; besteak beste, Enric Monerrena.
Erraustegiko arduradunak, František Suchý aita-semeek (biak izen bera zuten), ez zuten nazien agindua bete: errautsak pila bakarrean nahasi eta desagerrarazi ordez, metalezko kutxa banatan ezkutatu zituzten, erregistro zehatz bat gordeta.
Erresuma Batuaren eskerrak
Gerra amaitzean familiak Erresuma Batuko gobernuaren esker onezko gutuna jaso zuen, soldadu aliatuak mugaz beste aldera pasatzeagatik.
Morellàs i les Illes
Enric Moner familiarekin batera bizi izandako Morellàs i les Illeseko (frantsesez Maureillas-las-Illas, Vallespir, Ipar Katalunia) hilerrian bi mundu gerratan hildakoen oroimenezko zutarri bat dago. Albo batean itsatsita, plaka batean gordetzen da Enric Monerren (izenaren idazkera frantsestuta, Henri) eta besteak lau pertsonen oroitzapena, izenburu honekin: «À la mémoire des victimes de la barbarie nazie 1939 - 1945».
Figueres
Enric Monerren jaioterrian, Figueresen, stolpersteine edo galtzadarri bat ezarri zuten, Generalitaten eta udalaren erabakiz, 2021eko urriaren 9an, Moner bizi izan zen Sant Pau kaleko 88. atariaren parean. Stolpersteine hau jartzeko proiektuan Triangle Blau elkarteak eta Grup de Treball, Exili i Deportació de l'Alt Empordà (Bigarren Hezkuntzako Ikastetxeak) ekimenak parte hartu zuten.
Ekitaldia Pragan
Pragako Strašnice erraustegia egondako lekuan, omenezko ekitaldi bat egin zen, 2022ko apirilaren 11n, Hradištkoko esparrura deportatutakoen oroimena gordetzeko lantaldeak bultzatuta. Deportatu horiek hil zituztela 77 urte betetzen zirenean, ekitaldian 150 bat lagun bildu ziren, besteren artean, deportatuen familiartekoak, historialariak; Txekiar Errepublikako gobernuko ordezkariak; Pragako eta Hradištkoko udal ordezkariak, KZ-Gedenkstätte Flossenbürg-eko esparruko Memoriala; Espainiako, Frantziako eta Alemaniako Pragako enbaxadako ordezkariak; Eusko Jaurlaritzako eta Balear Uharteetako gobernuko ordezkariak; Alberic-eko Udaleko ordezkariak eta Cervantes Institutuko ordezkariak, besteak beste. Eva Suchá, František Suchý erraustegiko arduradunaren alarguna ere ekitaldian izan zen. Hurrengo egunean, apirilaren 12an, deportatuen familiartekoak lore eskaintza bat egin zieten Hradištkon, bertan hildako deportatuei.
Enric Monerrez gain, ekitaldian omendu zituzten, baita ere, Anjel Lekuona, Pedro Raga, Antonio Medina, Rafael Moyà eta Vicente Vila-Cuenca deportatuak. Seiak egun berean hil zituzten, 1945eko apirilaren 9an, Hradištkotik Krňany herrira doan errepidean, Třebšín-en.
Thomasomys apeco
Thomasomys apeco Thomasomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
San Migel eliza (Oñati)
San Migel eliza, edo San Migel Goiaingeruaren parrokia, Oñatin dagoen parroki-eliza nagusia da. Bertako kapera batean, Pietatearenean, erretaula pizkundetar bat du, Euskal Herriko onenetakoa dena. Elizari atxikia kalostra berezi bat du, azpitik ibaia igarotzen baita.
Eliza gotikoa da, hiru nabekoa, erdikoa alboetakoa baino garaiagoa. Zutabe zilindrikoek banatzen dituzte nabeak. Dorrea neoklasikoa da, kareharri grisezkoa eta Manuel Martin Karrerak eraikia.
Erretaula nagusia
Neurri handiko erretaula nagusi hau estilo churriguerescokoa dugu, zortzi aldeko oina du eta zizeiluaz, hiru kaleko bi gorputzez eta erremateaz osatzen da. 1714-1717 bitartean egin zuen Vianako guneko Juan Bautista de Suso arkitekto maisuak.
Erretaula honetako kaleak zutabe salomondarren bidez banatzen dira eta fruituz eta orbelaz apainduta agertzen zaizkigu. Lehen gorputza binaka elkartutako zortzi zutabez osatzen da, eta bigarren gorputza, berriz, sei zutabez osatzen da, erdikoak binaka elkartuak eta banaka alboetakoak. Zizeiluaren erdiko zatian eta lehen gorputzean santutegia agertzen zaigu tenplete zabal baten modura, zutabetxo salomondarren gainean eta kupula batez itxia. Santutegiaren gainean, erdi-puntuko horma-konka bat agertzen da. Bertan, San Migelen irudia ikus dezakegu. Alboko kaleetan, horma-hilobi dintelduak ditugu, edergarri ugariz apaindutako txartel handiez hornituak. Zutabeek oin hautsiko taulamendua eusten dute, eta taulamendu honen ertzetan busto bana agertzen da errematean. Atikoko solairuan, Kalbarioa ikus dezakegu, alboetara estipite apainduak dituela. Estipite hauek hegal handi batzuk dituzte alboetara, eta tailak muturretan. Atikoaren gainaldean erremate triangeluarra agertzen da aingerutxoen dekorazioarekin.
Erretaula honetako eskulturen artean erliebeak eta mukulu-tailak aurki ditzakegu. Zizeiluaren alboetan San Migelen bizitzako eszenak irudikatzen dira, eta oinarrietan santu martirien irudi txiki batzuk ageri dira. Kanpoko oinarrien barneko aurpegietan Santa Katalina eta Santa Barbararen irudi bana ikus ditzakegu. Lehen gorputzean, San Migelen irudia ageri da erdian, San Pedro eta San Pablo alboetara dituela. Bigarren gorputzean, Andre Mariaren Jasokundea, San Jose eta San Joakinekin ikus dezakegu, eta muturretan San Sebastian eta San Roke. Goiko aldean, erretaularen gailurrean, Kalbarioaren irudia ageri da, errematearen muturretan Jainko Aitaren eta aingeruen irudiak dituela. Altzariaren polikromiak egikera egokia du. Tailak erregosiz eginak dira eta pintzelez eta esgrafiatuz landutako apaingarriak ditu.
Oñatiko erretaula honetan, altzariaren diseinu arkitektonikoa nabarmentzen da bereziki, zutabe salomondarrak erabiltzen baititu. Horrekin batera, aipagarria da, halaber, erretaularen osaketa eta neurria, Gipuzkoako eremuaren baitan estilo churriguereskoko erretaulagintzaren eredu adierazgarria baita. Azkenik, nabarmentzekoa da altzariaren jatorrizko trazaera bera gorde duten gutxietakoa dugula Oñatiko San Migelen erretaula hau.
Pietatearen kaperako erretaula
Erretaula platereskoa, Rodrigo Mercado Zuatzolaren kapera eta panteoian –biak bat baitira- dago. Oñatiar horrek sortu zuen Oñatiko unibertsitatea, eta haren kargura egin zen kapera hau, Pietatea izena duena. Egitura bera Juan de Tordesillas gaztelarrak egin zuen, eta tailak honako eskultore hauek: Juan Olazaranek, Andres Mendigurenek, Miguel Iragorrik eta Juan Aiala gasteiztarrak. Polikromia, berriz, ez dakigu nork egin zuen.
Erretaula kaperaren osotasunaren barruan dago, altzari liturgikoekin, burdin-hesiarekin eta hilobiarekin batera. Erretaula narratiboa da, egitura arkitektonikoa fatxadakoa eta etxetxotan banaturikoa. Bankua, hiru atal eta atikoa; bost kale, eta, azkenean, guztiaren buru, frontoi hiruki handi bat. Zutabetxoak, pilastrak, inpostak eta taulamenduak ditu etxetxoak bata bestetik banatzeko. Etxetxo horietan, hainbat erliebe dago: irudi txikiak eta osaera itxi-itxia. Pilastrak bankuan ageri dira, nahiko nabarmenak dira, eta mukuluko hainbat eskultura daukate idulki gainean eta txirlen aterpean. Erretaularen gainerako zatian, etxetxoak zutabez daude zehazturik; fusteak "a candelieri" apaindurik daude, fin apaindurik gainera, eta, lehen atalean izan ezik, zutabe horiek balaustredunak dira.
Apainketa fina eta ugaria, Lehen Pizkunde hari dagokion legez. Harpe-itxurako apainketa "a candelieri" egina, aingeru-buruak frisoetan, kartelak, txirlak. Apainketa hori geroz eta konplexuagoa da, atikora hurbildu ahala, hainbat piztia hegadunen irudi eta guzti.
Ikonoetan darabiltzan gaiak direla-eta, gai batzuk Andre Mariaren ziklotik aterata daude, beste batzuk Pasiotik, eta beste debozio batzuk ere ageri dira, hala nola, San Roke eta San Sebastian, Oñatiko zaindariak garai batean. Bankuan, profeten irudi artean (irudi horiek erretaulatik aparte daude gainera), honako hauek ere ageri dira: "Baratzean errezoan", "Harrapatu zutenekoa", "Jesus Herodesen aurrean", "Ecce homo" eta "Kalbarioko bidean". Lehenengo atalean honako erliebe hauek daude ikusgai: San Mikel Satan garaitzen, "Jaiotza", "Pietatea", "Agerkundea", "Jesus eta doktoreak" eta batez ere –hauxe azpimarratu behar, fina baita oso-, erdiko kaleko Pietatea. Bigarren atalean, alboko kaleetan, "Ama Birjinaren jaiotza", "Tenplura agertu zenekoa", "Deikundea" eta "Ikustaldia", eta erdiko hobian Ama birjinaren "Jasokundea". Hirugarren atalean, muturretan, San Sebastian eta San Rokeren irudiak ageri dira, aprte, etxetxo txiki batzuetan sartuta, eta azken buruan txirla batzuk dituztela; eta barrukoetan, "Piztuera" eta "Zeruratzea"; eta erdian, Espiritu Santuaren etorrera dago irudikaturik. Atikoan, Aita Betikoaren irudia arku baten barruan. Eta azken-azkenean frontoi hiruki bat eta, erpinean, piztia bat.
Erretaula hau bai tamainaz bai kalitatez da nabarmena, kalitate artistiko bikainekoa baita, eta Pizkundeko euskal erretaulen adibide paregabea dugu. Landuta dagoen moduan, erretaula bizi-bizia da, eta Alonso Berrugueteren eraginik ere badu. Polikromia ere garai hartakoa da, Erromatar izeneko horretakoa, eta irudien estofatua da denetan aipagarriena.
Aeghyna
Aeghyna, Aeghyna, Aegyna, Aigino edo Aichina, (?-638) Baskoniako dukerriko dukea (626-638), Genialen ondorengoa izan zen.
Kimua ikastola
Kimua ikastola Lapurdiko ikastola bat da. Angelu herrian dago kokatuta.
Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioa rekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.
Historia
1997an sortu zen, Seaskak erositako lur batean. 2013 egoitza handitu zen udalaren lurretan, eta 2018an lau gela gehiago eraiki ziren.
Biblia Adulteroa
Biblia Adulteroa edo Pekatarien Biblia 1631n Robert Barker eta Martin Lucasek, Londresko errege inprimatzaileek, argitaratutako Bibliaren edizio bat da, Jakue Erregearen Bibliaren berrinprimaketa bat izateko. Izena, konpositoreek egindako akats baten ondorio da: Hamar Mandamentuetan, "Ez duzu adulteriorik egingo" esaldian, "Adulterioa egingo duzu" esaldia aldatuz (Thou shalt not commit adultery). Akats hori hainbat kopiatan zabaldu zen. Handik urtebetera, Pektarien Bibliako editoreak Izarraren Ganberara deituak izan ziren eta 300 liberako isuna jaso zuten (50.322 liberaren baliokideak 2019an) eta inprimatzeko lizentziarik gabe geratu ziren. Bibliaren edizio honek hain akats nabarmena izan zuenez, Karlos I.a eta George Abbot, Canterburyko artzapezpikua, sumindu egin ziren.
Biblia Adulteroko ale gehienak berehala ezeztatu eta suntsitu ziren, eta gaur egun existitzen den ale kopurua, bildumagileek oso baliotsutzat jotzen dutena, erlatiboki baxua dela uste da. Ale bat New Yorkeko Liburutegi Publikoko liburu arraroen bilduman dago, eta oso gutxitan eskura daiteke; beste bat Dunham Museo Biblikoan ikus daiteke, Houstonen (Texas, AEB). Londresko Britainiar Liburutegiak ale bat zuen erakusgai, gaizki inprimatutako manamendura irekita, 2009ko irailera arte doako erakusketa batean. Biblia Adulteroa erakusketa mugatuan ere izan zen 2009ko abuztuaren 15etik irailaren 2ra Gadsdeneko (Alabama) Tinta eta Odol Erakusketan. Kopia bat ere erakutsi zen 2011ko ekainaren 18ra arte Ingalaterrako Cambridge Unibertsitateko Liburutegiko erakusketan, Jakue Erregearen bertsioaren 400. urteurrenerako.
Moussonvilliers
Moussonvilliers Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fukuokako Biltzar Jauregia
Fukuokako Biltzar Jauregia Fukuokan, Japonian, hiru eraikin bereizitako multzoa da, non Fukuokako biltzar-zentroak dihardu.
Moussonvilliers
Biztanleria
2007an Moussonvilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 218 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Fukuokako Biltzar Jauregia
Fukuoka Kokusai Zentroa
Fukuoka Kokusai Zentroa 1981ean ireki zen eta bertan ospatzen da azaroan sei sumo txapelketa nazionaletako bat.
Marine Messe Fukuoka
Marine Messe Fukuoka 1995ean ireki zen eta 8.500 lagunentzako edukiera duen estadio barruko eraikinik erabilienetako bat da.
Fukuoka Nazioarteko Biltzar Zentroa
Eraikin hau 2003an inauguratu zen.
Moussonvilliers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 142 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 124 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (41 gizon eta 33 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moussonvilliers udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 215 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.833 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Moussonvilliers udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.568 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trinità d'Agultu e Vignola
Trinità d'Agultu e Vignola Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Trinità d'Agultu e Vignolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kozojedy (Jičíngo barrutia)
Kozojedy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 194 biztanle ditu eta 3,67 kilometro koadroko azalera. Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Monias benschi
Monias benschi Monias generoko animalia da. Hegaztien barruko Mesitornithidae familian sailkatua dago.
Asentsio
Asentsioa edo asentsio-belarra (Artemisia absinthium) Asteraceae familiako landare belarkara da, sendabelar gisa erabilia. Antzinatetik da ezaguna bere propietateengatik. Antzinako egiptoarrek erabili zuten, eta baita antzinako grekoek ere.
Izena
Asentsio-belarrak duen absinthium abizena grekoko apsinthion hitzetik dator. Horrek desatsegina, gozagaitza, kaltegarria, galgarria, mina adierazten du, mikatzegia, gezamina, alegia. Hitz greko horretatik dator, asentsio bezala, ia galdua dugun euskarazko "axinse" izena.
Deskribapena
Landare belarkara iraunkorra da, kamefitoa, 30-80 cm garai. Zurtoin zuzenak, berde zilarkarak. Hostoak kiribilean antolatzen dira zurtoinean; berde grisaxkak dira gainaldetik, eta zuriak azpialdetik. Ile zuri zetakaraz estalita daude, eta olioa ekoizten duten guruinak dituzte. Oinaldeko hostoak 25 cm-rainoko luzera izan dezakete; pinatuak dira, bi edo hiru aldiz pinatuak, eta peziolo luzeak dituzte. Goialdeko hostoak bakunak izan daitezke, eta peziolorik gabekoak.
Loreak hori argiak dira, tubularrak, kapitulutan bilduak eta panikulatan antolatuak. Loreak uda hasieratik udazken hasierara bitartean ateratzen dira. Polinizazioa anemofiloa da, hau da, haizearen bitartez egiten da. Fruitua akenio txiki bat da, hau da, perikarpoa haziari soldatu gabe daukan fruitu azalmehe eta lehorra. Haziak grabitatearen bidez sakabanatzen dira.
Banaketa
Europako, Asiako eta Iparraldeko Afrikako eskualde epeletakoa da, jatorriz.
Bizilekua
Erraz hazten da lurzoru txiro eta hareatsuetan, eta toki lehor eta eguzkitsuetan. Lurzoru nitrogenotan aberatsak ditu gustuko.
Osagaiak
Landareak esentzia berdexka edo urdinxka bat du, oso mikatza. Osagai nagusia tujona da, alkoholetan disolbagarria. Beste osagai bat absintina izeneko substantzia horixka da.
Erabilerak
Arrunt antzekoa den zizare-belarra bezala, asentsioa oso mikatza da. Sendabelar gisa erabiltzen da, digestioari laguntzeko eta urdaileko minaren kontra. Egiptoar papiro batean aipatzen dira belarraren bertuteak, eta Hipokrates eta Galenok ere goraipatu zituzten osasunari dakarzkion onurak.
Belar honekin egiten da absenta edari mitikoa. XIX. mende amaierako eta XX. mende hasierako Parisen, nor bazela adierazi nahi zuenak edari bizi hori hartu behar zuen, bere alkohol puskarekin, % 60tik gora izan ohi zuen. Alkoholaz gain tujona ere zuenez, osasungarri eta pozoi arteko muga azken horren aldera pasarazi zuten gaia, negozioa galtzen ari ziren ardo ekoizleek sustatutako propaganda txarrari esker. 1915etik aurrera debekatua egon zen, 1998an berriz onartu zen arte. Hala ere, absenta galarazia egonagatik asentsio-belarra bermutean hartu da, barra-barra, haren osagaietako bat baita.
Larrea baserria
Larrea Villabonako baserria da, Amasa auzoko hegoaldeko hegalean dago, Loatzo mendiaren oinean.
Eleria
Eleria Euskal Herriko legelarien aldizkaria da, 1996tik 2003ra bitartean 24 zenbaki eta 266 artikulu argitaratu zituen.
Larrea baserria
2006ko uztailaren 4an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Ezaugarriak
Oinplano laukizuzena du. Bi solairu eta ganbara bat ditu eta bi isurkiko estalki zurezkoa, zeinaren gailurra fatxada nagusiarekiko elkarzuta baita.
Fatxada nagusiko behe-solairuan aparailua gotikoa da behealdean, eta harlandua goialdean. Fatxada nagusian bi modiloi-lerro nabarmentzen dira. Fatxadaren erdialdeko arku zorrotzeko sarbide batek dobela bat du, lapiko bat zizelkatua duena. Lehenengo solairuan lau leihozulo daude lerrokatuta. Ganbarak oholtzazko itxitura du. Ipar-mendebaldeko fatxadako sarbideak ateburu bat eta leihozulo bat ditu. Lehenengo solairuan, lau leihozulo lerrokatuk osatzen dute fatxadaren egitura. Hego-ekialdeko fatxada ez da antzematen, lurzoruaren maldari egokitua baitago eta sarrera lur-mailan baitu lastategira; gainera, eranskin bat itsatsi zaio albo batean, zeinak alde honetatik eraikina itxi egiten baitu. Ipar-ekialdeko fatxada ezin da kanpotik ikusi, horma-atala eraikin nagusiarekiko elkarzuta duen eranskin batek estaltzen duelako. Behealdean aparailu gotikoa du. Harlandu guztiak kareharrizkoak dira.
Barrualdea
Sarbide nagusian sukalde osoa dago, ohiko beheko suarekin eta harraska ezkerraldean. Aurrez aurre abereak eta askak daude, sukalde ondoan. Eskuinaldeko eskaileretatik lehenengo solairura igotzen da, zeina hainbat gelatan banatuta baitago, adreiluzko eta igeltsuzko trenkaden bidez, oholtza matxinbratu eta harlangaitz-hormen arteko bilbaduren bitartez. Beste eskailera-atal batetik ganbarara igo daiteke, hau ere zati batean banatua. Eraikina sostengatzeko, atal bakarreko haritzezko hamalau zutabe daude, eta dolare gotikoko lau zutabe enarabuztan eran lotutako beren besoekin. Habe-dolarea ia osorik dago, lau zutabeak eta azpila gordetzen baititu.
Ernest Burgess
Ernest Watson Burgess (Tilbury, Ontario, Kanada, 1886ko maiatzaren 16a - 1966ko abenduaren 27a) jatorri kanadarreko Estatu Batuetako hiri soziologoa izan zen. Chicagoko Soziologia Eskolako kide izan zen.
Kanadan jaio arren, oso gazte zelarik joan zen Estatu Batuetara. Oklahomako Kingfisher Collegen ikasi zuen lehenik, eta ondoren, bere soziologia ikasketak Chicagoko Unibertsitatean burutu zituen. Azken unibertsitate honetako irakasle bezala arituko da 1916tik aurrera.
Garaiko soziologoen artean aintzatespen handia zuen eta Amerikako Soziologia Elkarteko (American Sociological Association, ASA) 24. lehendakaria izan zen.
Ikerketak
Soziologia modernoaren sortzailetako bat kontsideratzen da, batez ere Estatu Batuetan. Robert E. Park-ekin batera "ekologia soziala" sortzen du, Chicagoko Soziologia Eskolaren babespean.
Interesa handia jarri zuen aldagai estatistikoetan oinarritutako giza portaera aurreikusteko aukeran. Hala, 1929tik aurrera Illinois estatuko baldintzapeko askatasunaren "arrakasta tasa" ikertua zuen. "Burgess metodoa" ospetsu bilakatuko da segituan eta Illinoiseko espetxe sistemak bere gain hartu zuen.
Zentzu honetan, 1939an, ezkontzaren arrakasta baldintzatzen zuten faktoreak ikertzen zituen lan bat publikatu zuen: Predicting Success or Failure in Marriage (Ezkontzaren arrakasta ala porrotaren aurreikuspena). Leonard Cottrell-ekin batera idatzi zuen eta hainbat eztabaida sortu zuen ikerketaren agerpenak, besteak beste, aurreikuspen kalkulua egiterakoan ez zuelako inondik inora kontuan hartzen maitasun sentimendua.
Gune kontzentrikoen eredua
Robert E. Park-ekin batera, hiria bost gune kontzentrikoen arabera azaldu eta kontzeptualizatu zuen (Concentric ring model) :
Hiria, eboluzioan eta etengabe aldatzen zegoen zerbaiten moduan aztertu zuen, zentzu darwinistan.
Eleutherodactylus weinlandi
Eleutherodactylus weinlandi Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tionilo
Kimika ez-organikoan, tionilo taldea (=S=O) sufre-atomo tetrabalente batek eta lotura bikoitzez lotutako oxigeno-atomo batek osatzen dute. Kimika organikoko sulfinilo taldearen baliokidea da. Tioniloa bi atomori edo bi multzo elektronegatibo monobalenteri lotuta egoten da. Eskuarki halogenoak izaten dira, etsenplurako tionil fluoruroa (SOF2) edo tionil klorofluoruroa (SOClF).
Tionil kloruroa (SOCl2) erreaktibo gisa usatzen da sintesi organikoan azido karboxilikoak azidoen kloruro bihurtzeko.
Bacillus subtilis
Bacillus subtilis Bacillus generoko bakterioa da, lurzoruan egon ohi dena. 1835ean Christian Gottfried Ehrenberg-ek deskribatu zuen lehenbizikoz, eta Vibrio subtilis deitu zion
Ezaugarriak
Bacillus subtilis bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Aerobioa da (andui gutxi batzuk fakultatiboak izan arren) eta -Bacillus guztien antzera- endosporak sortzeko gai da. Endosporak erresistentzia handiko egiturak dira, bakterioa bizirik eta sor egoeran mantentzen dutenak ingurugiroko baldintzak oso gogorrak eta aurkakoak izan arren. Bacillus subtilis-en kasuan endosporak zelularen erdialdean sortzen dira eta ez dute zelula desitxuratzen.
Ezaugarri biokimikoei dagokionez, katalasa (+) da, indol (-) eta VP (+). Almidoiaren hidrolisia burutzen du.
Endosporak sortzeko gai denez, oso zabala da bere hedapena: lurzoruan egoteaz gain, ikerketa berriek giza eta animalia batzuen hestean ere dagoela agerian jarri dute
Bazilo honen andui batzuek bazitrazina antibiotikoa ekoizten dute.
Patogenia
Bacillus subtilis ez da giza patogenoa. Elikagaiak, baina, hondatu ditzake, janari-intoxikazioak sortu gabe.
Eleria
Azken zuzendaria Nekane San Migel Bergaretxe izan da Bizkaiko Entzutegi Probintzialekoa. Eta erredakzio Batzordea hauek osatzen zuten: Itziar Alkorta Idiakez. (EHU. Donostia), Igone Altzelai Uliondo. (EHU, Donostia), Joxe Ramon Bengoetxea Caballero (EHU. Donostia), Garbiñe Biurrun (EAEko Auzitegi Nagusi a. Bilbo), Cesar Gallastegi Aranzabal (DU, Bilbo), Jon Etxabe Jauregi (Gipuzkoako Abokatu Kolegioa. Donostia), Roldan Jimeno Aranguren. (NUP, Iruñea), eta Silbia Sarasola (MU, Oñati). Idazkaria EHUko Ixusko Ordeñana Gezuraga zen eta Eva Nieto argitalpenen idazkaria.
Jean-Pierre Chevènement
Jean-Pierre Chevènement (Belfort, ) Frantziako politikaria da. Frantziako Alderdi Sozialistako (PSF) kide egin zen 1964an, eta 1973az geroztik etengabe hautatu izan dute diputatu. Belforteko alkate ere bada 1983az geroztik. Mitterrand agintera heldu zenean (1981) Ikerkuntza eta Teknologia ministro izendatu zuen lehenbizi, eta Ikerkuntza eta Industriakoa (1982-1983), Hezkuntzakoa (1984-1986) eta Defentsakoa (1988) ondoren. Golkoko Gerra hasi zenean (1991) dimititu egin zuen, ez baitzetorren bat gai horretan Frantziako gobernuarekin. 1997an Barne ministro izendatu zuen Lionel Jospinek. Jakobino sutsua da, eta dimititu egin zuen 2000ko abuztuan, ez baitzetorren bat Korsikari autonomia legegilea ematearekin. Halaber, Iparraldean Euskal Departamendua sortzearen aurka azaldu izan da beti.
Buffavento gaztelua
Buffavento gaztelua (Kάστρο Βουφαβέντο, Kástro Boufavento; Buffavento Kalesi) Zipre iparraldeko Kirenia hiria inguratzen duten gazteluetako bat da. Ez da ezagutzen noiz eraiki zen baina bizantziar garaikoa dela uste da. XIV. mendean bertan behera utzi zen.
Sorrera
Gazteluak noiz eraiki ziren aurkitu nahian hainbat hipotesia plazaratu dira:
Lusignan garaiko kondaira batek dioenez emakumezko noble zipretar batek eraiki zuen Tenpluko Ordeneko zaldunei aterpea emateko 1191. urtean eta horregatik "Leonne" (Lehoi) edo "Erreginaren gaztelua" ezizena izan zuen. Buffavento izena italieratik hartua da eta "Haizeari aurre egiten diona" esan nahi du euskaraz. Koutzoventi izeneko herrian zegoen monasterio batetatik ateratako izena omen da.
Erdi Aroan
1218an Hugo I.a Ziprekoa hil zenean John d'Ibelin Zipreko erregearen (bide batez Jerusalemgo erbesteko erregea ere bazena) eta Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren arteko lehia sortu zen Jerusalemgo koroa eskuratzeko. 1228. urtean Frederiko II.a Limasolen lehorreratu zen eta gerra sortu zen. 1229 eta 1233 artean Buffavento gaztelua sarritan izan zen bataren zein bestearen eskutan, azkenean zipretarrak nagusitu ziren arte.
XIV. mendean Veneziako Errepublikak eskuratu zuen Zipre eta Buffavento gaztelua bertan behera utzia izan zen. 1683. urtean Cornelius van Bruy bidaiari herbeheretarrak dagoeneko aipatzen du gaztelua hondarretan dagoela.
Arkitektura
Buffaventon gaztelua 960 metrotako garaieran dago eta igo behar da bertara iristeko. Harkaitz bertikalen ondorioz mendebaldetik, iparraldetik eta ekialdetik igotzea ezinezkoa da.
Eremu harkaiztsu horretan espazioa aurreztu beharra aurkitu zuten eta gaztelua osatzen duten eraikin gehienek oinarrri irregularra dute. Eraikin nagusia egiteko uharteko itsasertzeko kareharriak eta mendiko harriak erabili ziren. Ez dauka apaingarri handirik. Gaztelua bi eremutan antolaturik dago, bata goian dago itsasoari begira eta bestea azpian hegoaldeko lautadari begira. 600 maila inguruko eskailera luzeak lotzen ditu biak. Goiko eremuaren ekialdeko ertzean hainbat eraikin aurkitzen dira, dorre bat, zisterna bat eta eliza izan zitekeen eraikin bat. Gazteluaren mendebaldeko muturrean dorre isolatu baten hondarrak mantentzen dira.
Gazteluko harresien kanpoaldean ur-zisterna handi bat eta ikuiluak daude. Gaztelurako atea bi solairutako dorre errektangular batean kokaturik zegoen, frantziar estiloko puntuko arkua zuena. Atearen ondoan itxura irregularreko hiru eraikin daude eta laugarren baten hondarrak ere ikusten dira. Mendebaldeko muturrean bakarti baten hondarrak aurkitzen dira.
Ez da sukalderik ez janari biltegirik aurkitu eta horren ondorioz gazteluko gelek funtzio anitzak betetzen zituztela pentsatzen da.
Fermio
Fermioa elementu kimiko sintetiko bat da, Fm ikurra eta 100 zenbaki atomikoa dituena. Aktinidoen serieko elementu transuranido metaliko oso erradioaktiboa da. Plutonioa neutroiz bonbardatu ostean sortzen da. Izena Enrico Fermiri zor dio.
Ezaugarri nagusiak
Orain arte fermio-kantitate urria ekoiztu ahal izan da. Bere propietate kimikoak gutxi ezagutzen dira. (III) oxidazio-egoera da ur-disoluzioetan existi daitekeen bakarra. 254Fm isotopoa eta hura baino astunagoak sintetizatzeko, elementu arinagoak (batez ere uranioa eta plutonioa) neutroiz biziki bonbardatu behar dira. Leherketa termonuklearretan baldintza horiek existitzen dira, eta laboratorioan ere errepikatu ahal izan dira, esaterako Estatu Batuetako Oak Ridge National Laboratory-ko fluxu handiko isotopo erreaktorean. Nobelioaren sintesia ere 250Fm kimikoki identifikatu zenean lortu zen. Fermioak ez dauka inolako erabilerarik, oinarrizko ikerketa ez bada.
Penryn (Kalifornia)
Penryn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Placer konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hoplolatilus randalli
Hoplolatilus randalli Hoplolatilus generoko animalia da. Arrainen barruko Malacanthidae familian sailkatzen da.
Viktor Axelsen
Viktor Axelsen (Odense, 1994ko urtarrilaren 4a), badmintonen lehiatzen den daniarra da. Bi Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen: Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezko domina eskuratu zuen, eta Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, biak bakarkako proban.
Ehun eta bat
Ehun eta bat (101) ehunaren ondoren eta ehun eta biaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Scottsville (Kentucky)
Scottsville Kentuckyko hiri bat da. Allen konderrian kokatua dago. 2010ean 4,226 biztanle zituen, 14.74 kilometro koadrotan banatuta.
Le Fuilet
Le Fuilet Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Fuilet udalerrian erroldatutako biztanleak 1.849 ziren. Familiak 718 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 88 bakarrik bizi ziren emakumeak), 267 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 235 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Le Fuilet udalerrian 734 unitate fiskal zeuden, 1.846 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.919,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 99 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Le Fuilet udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.066 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta 2 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Colpichthys hubbsi
Colpichthys hubbsi Colpichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Izabako gaztelua
Izabako gaztelua Nafarroa Garaiko Erronkariko ibaxako Izaba udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Hiribildua menderatuz, Erdi Aroan Nafarroako Erresumarako sarbidea Bearnotik kontrolatzen zuen gotorleku bat egon zen. Zerbitzuan jarraitu zuen XVI. mendearen hasierara arte, Espainiako tropek suntsitu zuten arte.
Historia
Lanak egin ziren gazteluan 1258an eta 1277an, Antso Ruiz Irunberrikoa zaldunak, Izabako eta Burgiko gazteluetako alkaideak, leialtasunezko omenaldia egin zion Juana erreginari, Uztakio Beaumarché seneskalaren pertsonan. Dorre nagusian lan egiten zen, 1300. urtean estalkiaren egurra berregiten, Paulo Betxabena alkaide zelarik. 1310ean Joan Lopitz Urrozkoa zaindaria zuen, eta 1320an Odon Miriacekoa; urte horietan, 6 libera diru eta 30 kahitze gari atxiki zizkioten. 1328tik 1340ra Martin Gartzia Leiungoa gotorlekuaren buruan agertzen da.
1350etik aurrera gazteluak utzikeria garai luze bat ezagutu zuen. Benetako kontuek ez dute erregistratzen beren esparruan egindako obren gasturik, ezta alkateei hartzekoen ordainketarik ere. 1405eko kontuetan berariaz jasotzen da garai hartan ez zegoela ez atxikipenik ez goarniziorik. 1482ko dokumentu batek dio lehenago eraitsia izan zela.
Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu zuenean, gaztelua eraitsi egin zuten. 1519an, Naiarako duke erregeordeak diruzainari agindu zion ez ziezaiola alkaideari atxikimendua ordaindu, gotorlekua eraitsia izan zelako.
Acqueville (Manche)
Acqueville Frantziako antzinako udalerria da, Manche departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 235 etxebizitza zeuden, 221 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 233 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 221 etxebizitza nagusietatik 188 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 167 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 146 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 447 ziren, horien artean 324 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 324 pertsona aktiboetatik 302 lanean zeuden (162 gizon eta 140 emakume) eta 22 langabezian zeuden (8 gizon eta 14 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.