cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jouy-le-Potier
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Jouy-le-Potier udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Büddenstedt
Büddenstedt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Vladimir (aldizkaria)
Vladimir 1997etik 2000ra Zarautzen argitaratu zen euskarazko literatur fanzine bat da. Vladimir 1
Epiplatys sangmelinensis
Epiplatys sangmelinensis Epiplatys generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Caesio striata
Caesio striata Caesio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Caesionidae familian.
Physalaemus camacan
Physalaemus camacan Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Cuilén Eskoziakoa
Cuilén Eskoziakoa, ezizenez An Fionn ("zuria") (Cailean mac Ildulb), (?, Eskozia - 971, Abington (?), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamaikagarren erregea izan zen, garai hartan Alba izenaz ezagutzen zena.
Biografia
Indulf erregearen hiru semeetako bat izan zen, besteak Amlaib eta Eochaid izan ziren. Dubh erregearen hilketan nahastua egon zela uste da baina erregealdi anarkikoa izan zuen eta Strathclydeko erregearen aurkako borrokan Eochaid anaiarekin batera eraila izan zen gordeta zegoen etxeari su eman ziotenean.
Kenneth II.a bihurtu zen errege, baina Cuilén zenaren Amlaib anaiak erregetza kendu zion.
Physalaemus centralis
Physalaemus centralis Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lyons-la-Forêt
Lyons-la-Forêt Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lyons-la-Forêt udalerrian erroldatutako biztanleak 759 ziren. Familiak 318 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 89 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 77 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 489 etxebizitza zeuden, 326 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 110 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 397 etxeak ziren eta 92 apartamentuak ziren. 326 etxebizitza nagusietatik 174 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 143 etxek bost zituzten. 223 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 124 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 473 ziren, horien artean 340 aktiboak ziren eta 133 inaktiboak ziren. 340 pertsona aktiboetatik 303 lanean zeuden (176 gizon eta 127 emakume) eta 37 langabezian zeuden (14 gizon eta 23 emakume). 133 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lyons-la-Forêt udalerrian 346 unitate fiskal zeuden, 765,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.711 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Lyons-la-Forêt udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 810 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Calabriar (estaia)
Calabriarra Pleistozenoko estaia da ICSren garai geologikoen artean. Orain dela 1,806 Ma eta 0,781 Ma (milioi urte) hedatu zen. Pleistozeno Goiztiarreko estaia da, gelasiar aroarekin batera.
Klimaren hozte nabarmena izan zen. Homo erectus aren sakabanaketa gertatu zen. .
Burdigaliar
Burdigaliarra Miozenoko estaia da (Miozeno Goiztiarrekoa) ICSren garai geologikoen artean. Orain dela 20,43 ± 0,005 Ma eta 15,97 ± 0,005 Ma (milioi urte) hedatu zen. Charles Depéretek 1892an izendatu zuen Burdigala, egungo Bordele, hiriaren omenez.
NA-4103
NA-4103 edo Nabatzko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-4102 nafar errepidearen 0,67 kilometroan hasi eta Txulapain udalerrian dagoen Nabatz kontzejura arte doa. Errepidea 0,89 kilometro luze da.
Helmstedt
Helmstedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dessau
Dessau Alemaniako hiri bat da, Saxonia-Anhalt estatu federatukoa. Mulde eta Elba ibaiek bat egiten duten lekuan kokatuta dago. 2004. urteko abenduan 77.557 biztanle zeuden.
Walter Gropiusek 1919. sortutako Bauhaus (osorik, Staatliche Bauhaus) arte, diseinu eta arkitektura Eskolak Dessaun (eta Weimarren) egin zituen lanak UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zituen 1996. urtean. Bauhaus Eskola Prusiako agintari naziek itxi zuten 1933. urtean.
Geografia
Dessau Mulde eta Elba ibaiek bat egiten duten lautadan dagoenez, urtero uholdeak izaten dituzte. 2002. urtean izan zuten uholde larriena, urak ia Waldersee barruti osoa hartu zuenean.
Dessau hegoaldean "Mosigkauer Heide" deritzon baso-eremua dago. Dessauko altura handiena 110 metrokoa da, hiriko hego-mendebaldean. Hiriaren inguruan parke eta jauregi mordoa daude; Alemaniako hiri berdeenetarikoa da.
Historia
Hiriaren lehenengo aipamena 1213. urtekoa da. 1570. urterako gune garrantzitsu bihurtuta zegoen: orduan sortu zuten Anhalt printzerria Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barruan, eta Dessau izan zen hiriburua. Anhalt printzerria 1603. urtean desegin zen, baina Dessau hiriak indartsu jarraitu zuen, eta Anhalt-Dessau estatu txikiko hiriburu izendatu zuten. 1863. urtean Anhalt-Dessau konderria eratu zuten, eta Dessau izan zen hiriburu, 1918. urtera arte.
Walter Gropiusek 1919. sortutako Bauhaus Eskola 1925. urtean kokatu zen Dessaun, Weimarko egoitza itxi ziotenez gero. Hainbat artista ospetsuk eman zituzten eskolak bertan, hala nola Walter Gropius sortzaileak, Paul Kleek eta Vasili Kandinskik. Naziek 1933. urtean itxi zuten Bauhaus, eta 1986. urtera arte ez zuten berriro zabaldu.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua aditz jokatu gabeko perpaus txertatuaren motetako bat da (beste motak aditz-izenezko perpaus txertatua, aditzoinezko perpaus txertatua eta etorkizuneko aspektu-marka duten perpaus txertatua dira). Aditz-izenarekin osatutako perpausetan bezala, aditz-partizipioaz osatzen den perpaus txertatuak atzizki egokiaz hornitua agertu behar du, dagokion gramatika-zereginaren arabera.
Physalaemus cicada
Physalaemus cicada Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
Partizipioa zenbait aditzen osagarri
Bi kasu bereizi behar dira: soila dutenak eta forma burutua dutenak.
NAHI, BEHAR eta antzekoen osagarri
NAHI, BEHAR, USTE, GOGO eta beste bakarren baten osagarri gisa, partizipioa ager daiteke. Eskakizun bakarra da perpaus nagusiko subjektua eta perpaus txertatuarena bat eta bera izatea: Partizipioa eta aditz nagusia bat eginda bezala agertzen dira (ikusi-nahi; erosi-behar; ikusi-gogo). Horregatik, aditz-komunztadura egitean nor, nori eta nork sintagmak aditz bakarraren ingurukoak balira bezala hartzen dira.
Partizipioa, osagarriaren aspektu burutuaren adierazle
Aspektu burutua duen perpaus osagarria partizipioaz eman daiteke, eta IZAN laguntzailea gehi dakioke. Gehienetan, aspektu-oposizio hori, testuinguruari esker, neutralizatua gelditzen bada ere, zenbait esapidetan forma burutua erabili ohi da:
Partizipioa zenbait perpaus adberbialetan
Partizipioaren bidez, osagarriez gainera, adizlagunak eta izenlagunak ere osa daitezke. Horretarako, jakina, atzizki edo postposizio egokia hartu beharko du perpausak. Postposizio hori, beti bezala, adizkiari itsasten zaio.
Moduzko perpaus adberbialak: -TUTA eta -TURIK
Partizipioak predikatua osa dezake, adjektibo batek osatuko lukeen modu bertsuan. Antzeko testuinguruetan ager daitezke partizipiodun perpaus txertatuak -TA edo -(R)-IK atzizkia daramatela: Haietako batzuk artikuludun formaz ordezka daitezke (-TUA eta -TUAK gisa). Goiko adibideetan, aukera hori dutenak b-koak dira. Nolanahi ere, kontuan izan bedi -TUTA eta -TURIK formak egiazki adberbiozkoak direla. Horrenbestez, aldaezinak. Baina -TUA-ren azken osagaia artikulua da, eta hori, komunztaduraren arabera, formaz aldatzen da: subjektua singularra bada, -TUA. Plurala bada, -TUAK. Hori ezin da egin sartuta bezalakoekin: Perpaus horiek txarrak dira. Haien ordain zuzenak honako hauek dira: Holako perpausak galdegaiaren lekuan agertzen direnean moduzkotzat interpretatzen badira ere, mintzagai modura agertzen dira sarritan, esaldiaren hasieran hain zuzen: Horrelakoetan, moduaz gainera, nolabait denbora ere adierazten dutela ematen du: Ateari danbateko ikaragarria eman ondoren, kalera irten zen esango balitz bezala.
Rhodopis vesper
Rhodopis vesper Rhodopis generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
Partizipioa instrumentalean: -TUZ eta -TUAZ
Goikoak bezala, moduzkotzat har daitezke. Galde daiteke, dena den, ea baden diferentziarik partitibozko perpausaren eta instrumentalaz baliatzen denaren artean: Marsellesa kantatuz esatean, perpaus nagusiko ekintza eta perpaus txertatukoa aldi berean gertatzen direla esan nahi da, hots: kantatzea eta irtetea aldi berekoak direla. Hortik datorkio moduzko interpretazioa. Marsellesa kantaturik esatean, berriz, kantatu ondoren irten zela esaten da.
Amlaib Eskoziakoa
Amlaib Eskoziakoa (Amlaíb mac Ildulb; ?, Eskozia - 977, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako erregea izan zen, garai hartan Alba izenaz ezagutzen zena.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TUTAKO eta -TURIKO
Adibidez:
-TUTAKOAN / -TURIKOAN
Behin -TUTAKO moduko egitura dagoenean, erraza da normalean denborazko adiera ematen zaion -TUTAKOAN egiturara pasatzea. Izen bat isilarazi dela pentsatzea aski da horretarako: Horren azpian pentsa daiteke honelako zerbait dagoela: Jakina, erlatiboetan bezala, gerta daiteke denborazkoa ez bestelako adiera izatea. Hori testuinguruak argituko du. Adibidez: Hor argi dago hiztuna ez dela denboraz ari, leku batez baizik.
Partizipioa instrumentalean + GERO: -TUZ GERO
GERO aditzondoaren agerpenak salatzen duen bezala, batzuetan horrelako perpausak denborazkoak izan ohi dira: Horretaz aparte, baldintza-zentzua ere izan dezakete perpaus horiek. Horrek esan nahi du bestelako baldintzazko perpausen ordain izan daitezkeela: GERO-z aparte, badira beste zenbait postposizio ere instrumentala eskatzen dutenak: BATERA, esaterako: Nolanahi ere, perpaus hauek denak adizlagunak dira. Eta kategoriari dagokion heinean, postposizio-sintagma:
Partizipioa + -ARREN / -AGATIK: -TUARREN / -TUAGATIK
Horrelako perpausak kontzesiboak dira. Aditz-izenezko perpaus txertatuetan ager daitezkeen -TZEARREN eta -TZEAGATIK atzizkiez osatutako mendeko perpausak kausazkoak edo xedezkoak dira. Oraingo hauen adiera, ordea, guztiz bestelakoa da: Kontzesiboak direnez gero, ordain ugari izango dituzte: -ba ere, -turik ere, -tuta ere, nahiz eta, etab.
Partizipioa + EZEAN / EZIK
[Partizipioa + EZEAN / EZIK] egituraren bidez, nolabait moduzko perpaus adberbialak osatzen dira. Modu hori pixka bat gehiago zehaztuz, baldintzazko balioa dutela esan daiteke, ezezkako baldintza hain zuzen:
Perriers-en-Beauficel
Perriers-en-Beauficel Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Perriers-en-Beauficel udalerrian erroldatutako biztanleak 232 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TU + ORDUKO
[Partizipioa + ORDUKO ] egiturak denbora-balioa du. Adibidez, sartu orduko bezalako batek bi interpretazio izan ditzake: a) sartu eta berehala edo b) sartu baino pixka bat lehenago, sartzerako. Praktikan, egia da, ez du axola handirik batera interpretatu ala bestera interpretatu.
-TU + ARTE
Denboraren iraupenaren muga adierazten du. NOIZ ARTE galderari erantzuten dio:
Perriers-en-Beauficel
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 162etxeak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren eta 21 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TU + BITARTEAN
Hau ere goikoaren tankerakoa da, baina oraingoan, muga adierazi beharrean, ekintzaren iraupena adierazten du:
Perriers-en-Beauficel
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Epiplatys sexfasciatus
Epiplatys sexfasciatus Epiplatys generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Perriers-en-Beauficel
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (42 gizon eta 31 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TU + BITARTEAN
Aurreko hiru kasu horiek aditz jokatuaren bidez ere eman daitezke:
Perriers-en-Beauficel
Diru sarrerak
2009an Perriers-en-Beauficel udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 213 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.689 euro zen.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TU + ONDOREN
Hau ere denborazko adizlaguna da. ZEREN ONDOREN izango litzateke perpaus honi dagokion galdera: a. Kafesnea hartu ondoren ohera joan zen. b. Bigarren gola sartu ondoren askoz motelago hasi ziren jokatzen. Esapide honek ez du aditz jokatuzko ordainik onartzen.
Perriers-en-Beauficel
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
-TU + AHALA
Hauek ere bi gertaeren arteko denborazko erlazioa adierazten dute: bi gertaerak, iraupena izanik, aldi berean edo bertsuan gertatzen direla ematen da aditzera. Esapide honen kidekoa dela dirudi ekialdeko euskalkietan ARAU postposizioaz osatua. Aditzoinari eransten zaio postposizio hori:
Perriers-en-Beauficel
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Perriers-en-Beauficel udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 414 hektarea erabiltzen.
Aditz-partizipiozko perpaus txertatua
NAHIZ (ETA) + partizipioa
[NAHIZ (ETA) + partizipioa] egitura kontzesiboa da. Beste hainbatetan bezala, aditza jokatua ager daiteke nahiz jokatu gabe. Jokatu gabea denean, partizipioa da, partizipio soila, morfema horrek gobernatzen duena: Kasu honetan ez dago postposiziorik. NAHIZ horrek azpian dukeen nahi hori gorabehera, nolabaiteko aurrizkitzat edo hartu beharko litzateke.
Perriers-en-Beauficel
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vladivostok
Vladivostok (errusieraz Владивосток) Errusiako ekialde muturreko hiria eta portua da, Primorski kraiko hiriburua. 2010eko erroldan, hiriak 592034 biztanle zituen. Unibertsitatea, aireportua eta itsas armadako basea ditu, eta burdinbideen gune garrantzitsua da. Errusiak Ozeano Barearen ertzean duen portu garrantzitsuena da.
Historia
Mantxuriar arrantzale herria izan zen, harik eta 1860. urtean errusiarrek base militar bihurtu zuten arte. Transiberiarra haraino iritsi zenez gero, hazkunde handia izan zuen hiriak. 1918an frantsesek, britainiarrek eta japoniarrek hiria konkistatu zuten, eta han izan ziren, 1922an sobietarren mende geratu zen arte.
Ekonomia
Merkataritza (petrolioa, ikatza eta arraina esportatzen ditu), industria (ontziolak, metalurgia, altzairugintza, hegazkingintza, zurgintza, janari industria, burdinbide gaiak, kimika industria eta eraikuntza) eta arrantza dira ekonomia jarduera nagusiak.
Arendal
Arendal Norvegiako hiri bat da, Aust-Agder probintziako hiriburua; Sørlandet eskualdean dago.
Arendalen hego-mendebaldera Grimstad dago; ipar-mendebaldera, Froland; eta ipar-ekialdera, Tvedestrand.
Turismoa
Arendalen Norvegia guztiko klimarik onena daukatela diote; gainera, kosta erakargarria daukate, uharte txiki mordoarekin. Turistentzat oso ospetsua da, batez ere udan. Nazioarteko musika-jaialdiak antolatzen dituzte.
Garraioak
Arendal portu-hiria izateaz gain, errepidez ere ondo lotuta dago, E18 Europar Errepidea bide nagusiaren hego-ekialdera dagoenez.
Historia
Arendal XVI. mende erdi aldera sortu zuten, baina ez zeukan hiri-izaerarik. XVII. mendean egur-garraiorako gunea zen, Kristiansand hiri nagusia zen bitartean. 1723. urtean merkataritzarako erregaliak lortu zituen, eta inguruko salerosketak Arendalen bakarrik egin zitezkeen. Hala ere, merkatariek kontrabandoari ekin zioten, Danimarkan eta Itsaso Baltikoaren inguruko lurraldeetan saltzekotan. Merkataritza-baldintzen gorabeherek gatazkak sortu zituzten XVIII. mendean.
Merkataritza, ontzigintza, egur-garraioa, meatzaritza eta burdingintza izan ziren eskualdeko industria-jarduera nagusiak mendeetan, batez ere Arendal inguruan. 1880. urterako inguruko porturik garrantzitsuena zen; XX. mendean, 1939. urtean, Norvegiako laugarren portua zen olio- eta petrolio-garraioari dagokionez, Oslo, Bergen eta Stavangerko portuen atzetik.
Ekonomia
Gaur egungo industria nagusiak hauek dira: ontzigintza, mekanika- eta elektronika-industriak, eta munduko silizio-karburoa fintzeko gune handienetarikoa.
Hiljantzi
Hiljantzia hildakoen gorpuak estaltzeko erabiltzen den oihal zatia da. Erlijio zenbaitetan hiletaren funtsezko osagarria da, hala nola islamean eta judaismoan.
Into the Wild
Into the Wild 2007ko film biografikoa da, Sean Pennek idatzia, koprodukzitua eta zuzendua. Jon Krakauerren Into the Wild 1996ko liburuaren egokitzapena da; bertan, 1990eko hamarkadan Christopher McCandlessek Ipar Ameriketan zehar eta Alaskako eremu basatietan bizi izandako esperientziak kontatzen ditu. Filmeko antzezle nagusiak Emile Hirsch (McCandless), Marcia Gay Harden eta William Hurt izan ziren, azken biak guraso paperean.
2007ko Erromako Zinemaldian eman zen aurreneko aldiz, eta Alaskako Fairbanksen geroago. Urrezko Globo sarietarako bi izendapen izan zituen, eta jatorrizko abestirik onenarena irabazi zuen, Eddie Vedderren "Guaranteed" lanarekin. Oscar saritarako ere bi izendapen jaso zituen: muntatze onenarena eta taldeko gizonezko aktore onenarena (Hal Holbrook).
Argumentua
Filma narratiba ez linealean aurkezten da, atzerantz eta aurrerantz ebakiz McCandless-ek Alaskako lurralde basatian igarotako denbora eta Alaskako bidaia hasi aurretiko bi urteak. Argumentuaren laburpena, ordea, era kronologikoan kontatzen da.
1992ko apirilean, Christopher McCandless (Emile Hirsch) Alaskako Denali National Park and Preserve iparraldeko area bakarti batera iristen da. Chris-en preparazio eza kontuan izanik, inguruan zebilen ezezagun batek bota pare bat uzten dizkio. Chris lurralde basatian zehar sartzen da eta bere kanpamendua abandonaturiko herri autobus batean sortzen du; "Autobus Magikoa" izena jarriko dio. Hasieran, McCandless pozik dago isolatutako bakardadean, naturaz inguratuta, eta landan bizitzearen zirrararekin. 22 kalibredun rifle batekin ehizatzen du, liburuak irakurtzen aritzen da, eta bere pentsamenduez beteriko egunerokoa betetzen du bere burua lurralde basatian bizitzeko prestatzen duen bitartean.
Bi urte lehenago, 1990ko maiatzean, McCandless ohore gorenez graduatu zen Emory unibertsitatean. Geroago, McCandless-ek bere ohiko bizitzari uko egiten dio bere kreditu txartel guztiak zein identifikazio pertsonaleko dokumentuak suntsituz. Ia bere aurrezki guztiak Oxfam-i ematen dizkio eta herrialdea zeharkatzen duen auto bidaia batean murgiltzen da lurralde basatian bizitzearen esperientziaren bila. McCandless-ek ez die gurasoei, Walt (William Hurt) eta Billie McCandless-i (Marcia Gay Harden), ezta bere arreba den Carine-ri (Jena Malone) egiten ari denaren berririk ematen. Behin bidaia hasi eta gero, edozein eratako kontaktua izateari uko egiten dio eta, ondorioz, gurasoen antsietateak gora egiten du, gero desesperaziora iritsiz.
Königslutter am Elm
Königslutter am Elm Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Into the Wild
Argumentua
Mead lakuan, McCandless-en autoa harea mugikorretan harrapatuta geratzen da eta, ondorioz, auto-stop egiten hasten da. Geratzen zitzaion diru apurra erre eta izen berri bat ematen dio bere buruari: "Alexander Supertramp." Kalifornia iparraldean, McCandless-ek bikote hippie bat aurkitzen du, Jan Burres (Catherine Keener) eta Rainey (Brian H. Dierker). Rainey-k Jan-ekin duen harreman hauskorrari buruz hitz egiten dio Mccandless-i eta azken honek harremana berpizten laguntzen dio. Irailean, McCandless Carthage-ra (Hego Dakota) iristen da eta uzta bilketako enpresa batean hasten da lanean, Wayne Westerberg (Vince Vaughn) ugazaba izanik. Sateliteak pirateatzen aritzearren Westerberg atxilotu egiten dute eta ondorioz, McCandless lana uztera behartzen dute.
1991ko abenduan McCandless Kaliforniako Slab hirira iristen da eta bertan, Jan eta Rainey topatzen ditu berriro ere. Bertan, Tracy Tatro (Kristen Stewart) ere ezagutzen du. Tracy-k McCandlessenganako interesa erakusten du, baina protagonistak ez du Tracyrekin harremanik izan nahi, adingabekoa baita neska. Oporren ostean, McCandlessek Alaskarako bidea hartzen du. Hilabete bat geroago, Kaliforniako Salton hirian, kanpatzen ari den bitartean, Ron Franz (Hal Holbrook) ezagutzen du. Ron Franz erretiratutako gizon bat da, behin eta berriz kontatzen duena bere familia auto istripu baten hil zela bera armadan zegoen bitartean. Orain, bere denbora larrua lantzen pasatzen du eta berak erakusten dio McCandless-i nola lan egin larruarekin. Bi hilabete Franz-ekin igaro ostean, Alaskarako bidearekin jarraitzea erabakitzen du McCandless-ek, nahiz eta Franz-en lagun mina egin den. Joan aurretik, Franzek, nota batean, bere kanpin denda zaharra eta bidaiatzeko materiala ematen dizkio baldintza batekin: bere biloba izatea onartzea McCandlessek. Honek, hori guztia Alaskako bidaiaren ostean hitz egingo dutela esan eta bidaiari ekiten dio.
Lau hilabete beranduago, McCandlessen bizitza zailagoa egiten da. Abandonatutako autobus batean egiten du lo, baina, bere hornigaia amaitzen ari dela, konturatzen da natura gogorra eta axolagabea ere badela. McCandlessek ondorioztatzen du benetako zoriontasuna besteekin partekatzean lortzen dela eta bere lagun eta familiarengana bueltatzeko bidea bilatu nahi du. Hala ere, konturatzen da ezin dela bueltatu, neguak bidea zarratu baitio elurra dela eta, beraz, autobusera bueltatzen da. Egoera kritiko horretan, McCandless landareak jatera behartua aurkitzen da. Landareak antzekoak izanik, pozointsua den bat jan eta gaixotu egiten da. Gutxinaka hiltzen ari den bitartean, bere auto-errealizaziorako dokumentatzen jarraitzen du eta azkenengo aldiz imajinatzen du bere familia. Azken gutuna idazten dio munduari, agurtzen, eta lo zakuan biltzen da bere azken minutuetan. Bi aste beranduago, bere gorpua bilatzen dute ehiztari batzuek. Gutxira, Carine Virginiara bueltatzen da bere anaiaren hautsekin.
Soinu banda originala
Pelikula honen soinu banda originala Eddie Vedder rek konposatu eta abestua da. Hau da pelikulan agertzen diren abestien zerrenda:
Dos chicas locas, locas
Istorioa
Pili eta Mili, haurtzarotik banandutako bi ahizpa dira, patuak, berriz elkartzen dituen arte, euren aitona Diogenes, bere aberastasuna, bi ahizpetako nagusienari utziz hiltzen denean. Bi ahizpetako nagusiena zein den dakien bakarra, euren amona Rosa da, hildakoaren emaztea, eta, horren ondorioz, guztiek Costa del Solera bidaia egiten dute, sekretua jakiteko.
Ioniarra
Ioniarra edo Erdi Pleistozenoa Pleistozenoko estaia da ICSren garai geologikoen artean. Orain dela 0,781 Ma eta 0,126 Ma (milioi urte) hedatu zen. Paleoantropologia arloan, garai hartan homo erectus eta homo sapiens arteko iragatea gertatu zen.
Caesio suevica
Caesio suevica Caesio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Caesionidae familian.
Galia Zisalpinoa
Galia Zisalpinoa Antzinatean Europako mendebaldean egon zen Galia eskualdeko zati bat izan zen. Galiak, gaur egun Frantzia, Belgika, Italia, mendebaldeko Suitza, eta Herbehereetako zein Alemaniako zatiak hartzen zituen.
Erromatarrek, edozein modutan ere, kokapen geografikoaren arabera Galia bat baino gehiago bereizten zituzten: hasierako bereizketa nagusian, Italia iparraldeko eremutik Alpe mendietara arte (igaro gabe), Galia Zisalpinoa zen; eta Alpeetatik beste aldera, Galia Transalpinoa zen. Julio Zesarren garairako erromatarrek beste lurralde batzuk ere konkistatu zituzten, eta Galia Comata ere bereizten zuten.
Esate baterako, hegoaldekoak, Galia zispadanakoak, oso erromanizazio sakona zuten, baita zuzenbidez ere, erromatarren moduko eskubideekin. Iparraldekoak, ostera, Galia transpadanakoak, artean oraindik ez zuten ia erromanizaziorik jasan: zeltak ziren batez ere; I. mendean bakarrik Aquileak eta Cremonak zeuzkaten erromatarren eskubideak. Hizkuntzaz ere, euren jatorrizkoak zerabiltzaten; latina bigarren hizkuntza zen. Nolanahi ere, Galia Zisalpinokoek ez zuten erromatarrekin bat egiten orokorrean; erromatarren armadarako ere ez zuten parte hartzen, esate baterako.
Physalaemus crombiei
Physalaemus crombiei Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Physalaemus cuqui
Physalaemus cuqui Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Thaumastura cora
Thaumastura cora Thaumastura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Lluís Borrassà
Lluís Borrassà (Girona, c. 1360 - Bartzelona, c. 1424/1426) pintore katalana izan zen. Pintore familia batean jaio eta hazia, erretaula ugari egin zituen lantegi ospetsu baten zuzendari izan zen Bartzelonan (Santa Klararen poliptikoa, Tarrasako San Petri elizan, 1411). Estilo gotikoak Katalunian eman zuen pintore handiena izan zen eta berebiziko eragina izan zuen Aragoiko eta Avignongo pintoreengan.
Kenneth II.a Eskoziakoa
Kenneth II.a Eskoziakoa, (Coinneach mac Mhaoil Chaluim), (954, Eskozia - 995, Fettercairn (?), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamabigarren erregea izan zen, garai hartan Alba izenaz ezagutzen zena.
Biografia
Malcolm I.aren semea zen eta aurreko erregeen arteko istilu eta anarkiaz baliatuz boterea eskuratu zuen 971 urtean. 973an Amlaib-ek erregetza kendu zion baina 977an Kennethek Amlaib erail eta erregetza berreskuratu zuen.
Edgar I.a Ingalaterrakoarekin tratua egin eta Lothian eskualdea eskuratu zuen eta erresumaren mugak Tweed ibairaino zabaldu zituen. Hala ere borroka ugari izan zituen Strathclydeko britoien, saxoien eta norvegiarren aurka borrokatu behar izan zuen.
Erregealdi luze xamar baten ondoren 995ean eraila izan zen ehizaldi batean, etsai zuen Konstantino III.ak edo bere gertukoek zerikusia izan omen zuten. Bere seme Malcolm II.a Eskoziako errege handietako bat izan zen, Alpin etxeko azkena.
Uztaritzeko inauteriak
Uztaritzeko inauteriak Lapurdiko herri horretan egiten diren inauteriak dira. Antzina, bi motatakoak ziren inauteri horietan parte hartzen zuten pertsonaiak: zirtzilak, itxura zikin eta zarpailtsuarekin, eta itxura dotoreko kotilungorriak, ponpierak eta kaskarotak izeneko dantzariak, hartzaren pertsonaiarekin batera. Azkenaldian pertsonaia berriak gehitu dizkiote inauteriari: Abereen Dantza eta Maien dantza. Orobat, Zanpantzar lastozko panpina epaitu, kondenatu eta erre egiten zen. XX. mendeko bukaeraz geroztik, Hartzaro Festibala antolatzen da, Uztaritzeko inauteriez gainera hainbat tokitako inauteri-tradizio eta jaiak bateratu eta ospatzen dituena.
Cleveland konderria (Arkansas)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 8,689 pertsonetatik 7,539 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 145 dira. 1,053 beltzak edo afroamerikarrak. 23 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 57 pertsonek kokatzen zuten.
Uztaritzeko inauteriak
Zanpantzarren auzia
19:30ak aldera izaten da inauterien bigarren ekitaldi garrantzitsuena, Purguko plazan: Zanpantzarren auzia. Uztariztarrek idazten eta antzezten duten antzerkia izaten da, urteko gertakariak eta politika ironiaz aipatzen duena. Antzerkiaren artetik, berriz ere izaten dira zirtzilen dantzak, musikariak eta Su Jauzia. Zanpantzar errez bukatzen da emanaldia.
Erromeria
20.00etatik aurrera erromeria antolatzen dute, eta gauean berandu arte izaten da festa giroa.
Konstantino III.a Eskoziakoa
Konstantino III.a Eskoziakoa, ezizenez Burusoila, (Còiseam mac Chailein), (971, Eskozia - 995, Rathinveramond (Perth ondoan), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamalaugarren erregea izan zen, garai hartan Alba izenaz ezagutzen zena.
Biografia
Cuilén erregearen semea zen eta bizitza guztia Kenneth II.aren aurka egiten pasa ondoren 995ean ehizaldi batean beronen erailketan hartu zuen parte. Bi urtez izan zen Eskoziako errege, harik eta 997an eskoziarren arteko istilu batean erail zuten arte. Ionan lurperaturik dago.
Macarena García
Macarena García de la Camacha Gutiérrez-Ambrossi (Madril, ) telebistan, zineman eta antzerkian aritutako aktorea da. Blancanieves filmean egindako lanagatik Donostiako Zinemaldian Emakumezko aktore onenaren zilarrezko maskorra lortu zuen, eta baita emakumezko aktore errebelazio onenaren Goya Saria ere.
Lebetain
Lebetain Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lebetain udalerrian erroldatutako biztanleak 456 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 188 etxebizitza zeuden, 184 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 167 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 184 etxebizitza nagusietatik 160 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 101 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 303 ziren, horien artean 244 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 244 pertsona aktiboetatik 224 lanean zeuden (124 gizon eta 100 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lebetain udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 451,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.315 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Ars-les-Favets
Ars-les-Favets Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ars-les-Favets udalerrian erroldatutako biztanleak 236 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 135 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 132 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 101 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 101 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (60 gizon eta 30 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ars-les-Favets udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 217 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.458 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2000. urtean Ars-les-Favets udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.530 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lehre
Lehre Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Physalaemus cuvieri
Physalaemus cuvieri Physalaemus generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Saint-Avit-de-Vialard
Saint-Avit-de-Vialard Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Avit-de-Vialard udalerrian erroldatutako biztanleak 139 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 276 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 210 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 141 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 58 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 71 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 71 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (36 gizon eta 32 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Avit-de-Vialard udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 156 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.690 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Avit-de-Vialard udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 84 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tilmatura dupontii
Tilmatura dupontii Tilmatura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
NA-4104
NA-4104 edo Saratsa-Zuasti errepidea, Nafarroako herri errepidea da, Itza udalerriko Saratsa kontzejuan hasi, eta udalerri bereko Zuasti kontzejura arte doa. Errepidea 2,88 kilometro luze da.
Hubble espazio teleskopioa
Teleskopioak, 0,1 segundo sexagesimal baino gehiagoko bereizmenarekin irudiak har ditzake. Atmosferatik haratago teleskopio bat izatearen abantaila, atmosferak oztoporik ez duela jartzen da, lurrean aurkitzen diren teleskopioek hodeien eta atmosferaren erradiazio infragorriaren xurgatzearen oztopoak jasaten baitituzte, eta, beraz, horrek asko mugatzen du lurrean teleskopioak jartzea, irudien kalitatea ere okerragoa delarik. Gainera, Hubble teleskopioak, atmosferaren oztoporik gabe difrakzio muga lor dezake tresnaren bereizmen optiko bezala.
Hubble Teleskopio espaziala, zalantzarik gabe, Gizateriaren historia osoko garapen teknologiko eta aurkikuntza espazialari dagokionez ekarpen gehien izan dituen egitasmoetako bat izan da. Adituek, izarrarteko espazioari buruz duten ezagutza zientifikoaren zati handi bat, Hubble teleskopioari zor diote.
Conway konderria (Arkansas)
Conway konderria (Conway County) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Morrilton da. 2010eko zentsuaren arabera 21,273 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Hubble espazio teleskopioa
Deskribapen teknikoa
Teleskopioak berak, 69 tonako pisua du, zilindrikoa da, 13,2 metroko luzera eta 4,2 metroko diametroa du. 1990ean, teleskopioaren kostua 2.200 milioi dolarrekoa izan zen. Hasiera batean, Perkin Elmerrek eraikitako teleskopioaren ispilu primarioan, aberrazio esferikoen ondorioz, pixka bat lausoak zeuden irudiak eragin zituen. Akats hau, bere garaian, egitasmoaren aldetik arduragabekeria itzeltzat hartu zen arren, teleskopio espazialerako lehen zerbitzu misioak, ispilu primarioaren akatsa konpontzeko gai izan zen zuzenketa optiko sistema bat jarri zuen, hasieran aurreikusitako bereizmen zehazteetara iritsiz.
Conway konderria (Arkansas)
Geografia
Conway konderriak 146,766 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,734 ura dira. Beste 143,032 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,07 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 21,273 pertsonetatik 18,290 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 757 dira. 2,376 beltzak edo afroamerikarrak. 147 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 76 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 370 pertsonek kokatzen zuten.
Hubble espazio teleskopioa
Deskribapen teknikoa
Teleskopioa, bi ispiluko erreflektorea da, bietatik garrantzitsuenak, 2,4 metroko diametroa duelarik. Zeruaren esploraziorako, zenbait espektrometro eta hiru kamera ditu, bat eremu estukoa, unibertsoko toki txikien argazkiak hartzeko (distira ahulekoak, hain urrun egoteagatik), beste bat eremu zabalekoa, planeten irudiak hartzeko, eta, azkena, infragorria.
Elektrizitatea sortzeko, kamerak, teleskopioa egonkortu eta orientatzeko erabiltzen diren lau motorrak, eta 93ºK (-180 °C) gradutan lan egiten duten kamera infragorriaren hozte ekipoa eta espektrometroa elikatzen dituzten bi eguzki panel erabiltzen dira.
Jaurtia izan zenetik, astronautek zenbait aldiz bisitatu behar izan dute teleskopioa, funtzionamendu akatsak konpondu eta ekipo gehigarria jartzeko. Atmosferarekin duen marruskaduraren ondorioz (oso ahula altuera horretara), teleskopioa, motelki, abiadura galtzen ari da, eta, aldi berean, grabitate erakarpena edo pisua irabazten, eta, beraz, astronautek bisitatzen duten bakoitzean, espazio anezkak, goraxeagoko orbita batetara bultzatu behar izaten du. Honela, orbita mantentzea lortzen da, lehen aipaturiko eragin fisikoek aldatua, marruskadura eta lurraren grabitate erakarpenak, alegia.
2006ko ekainaren 14an zundaketa kamera aurreratuak (ACS ingelesezko siglez), teleskopioan funtsezko tresnetako bat, funtzionatzeari utzi zion. Arrazoia, elikatze nagusiko zirkuituan gehiegizko boltaje arazo bat, eta laguntza sistema aktibatuz konpondu ahal izan zen. Ekainaren 30ean, ACSa berriz behar zen bezala funtzionatzen hasi zen. 2006ko urriaren 31n, NASAko administratzaileak, mantenu misio baten onarpena iragarri zuen. 11 egun iraungo den misio hau, 2008ko udazkenean egin beharrekoa zen, eta, egin beharreko lanen artean, bateria berriak, angeluar handiko hirugarren kamera eta espektrografo berri bat instalatu eta giroskopio eta, beharbada, STISaren konponketa daude.
2007ko urtarrilak 27an, ACSak, berriz funtzionatzeari utzi zion, izan zuen zirkuitulabur baten ondorioz. Hasiera batean, detektagailu guztientzako, kaltea konponezina zela pentsatu zen. Hala ere, horietako bat konpondu ahal izan zen (SBC delakoa), eta, gaur egun, beste biak (WFC eta HRCa) hurrengo konponketa misioan konpontzea posible ote den aztertzen ari da. Misio horretan instalatuko diren WFC3 eta COS tresna berriek eragina izango dute azken erabakian, eta, beharrezkoago ote den ACS edo STISa konpontzea (astronautek ontzitik kanpo igaro dezaketen gehienezko denbora tarte bat dago, eta tresna bat konpontzeak, ordu askotako lana behar du gutxienez). Bitartean, Hubble teleskopioak, ikerketentzako erabilgarri dauden beste tresnak erabiliko ditu.
NASAk, apustu bakarrera jokatzen zuen guztia
1993ko azaroan, astronomoek eta zientzialariek espero zuten goiburuko berria argitaratu zuen Science News aldizkariak: "Konponketa handia: NASAk, Hubble teleskopio espaziala konpontzeko asmoa du". New Scientisten arabera "aeronautikaren historiako asmo handieneko konponketa" zen. Zazpi astronautak osatutako talde batek, Hubble berreskuratu eta anezkaren karga bodegan konpondu beharko zuen, espazioan bertan. Honakoak bezalako gauzak esan ziren: "NASAk apustu bakarrera jokatzen du misio honetan" eta "Patuarekin hitzordu bat".
Oftalmologo espazialek, maisu kolpe bat eman zuten zientziaren arloan: bost ibilaldi espazialetan, Hubbleen tresna optikoak konpondu eta piano baten tamainako kamera berri bat jarri zuten. Hiru prestaketa urte behar izan ziren akasdun atalak aldatu eta elementu zuzentzaileak jartzeko. Okulistari egindako bisita garestia izan zen. Iturri fidagarrien arabera, lenteen konponketak, 263 milioi dolarreko kostua izan zuen.
Puntu gailenera, 1994ko urtarrilean heldu zen, honako goiburuko hauek argitaratu zirenean: "Hubble teleskopioa jada ez da miopea", eta, "Hubbleek azkenean ikusten du zeruko loria". Astronomy aldizkariak honako hau iragarri zuen: "Hubble, fabrikatik irtenda baino hobeto geratu da". Gainera, lehen irudiak jaso zituztenean, Teleskopio Espazialaren Institutu Zientifikoko astronomoen erreakzioak argitaratu zituen: "Benetan sinestezinak", "Lehen irudiak ikustean, hotzikarak izan genituen", "Hubble, sekula amestu ez genuen bezalako mailan konponduta geratu da", esan zuen pozik egitasmoko buruzagi zientifikokoa zen Edward J. Weilerrek.
Unibertsoaren jatorriari buruz bildutako datuak
Hubble teleskopioa, teorikoek, unibertsoaren adinari buruzko euren ideietako batzuk berreratzea lortzen ari da. Izan ere, gaur egungo ezagutzak, paradoxa batean utzi ditu teorikoak. Hubble teleskopioak emandako emaitzarik berrienek, The New York Times egunkariko kontu zientifikoei buruzko idazlea den Wilforden arabera "modu sinesgarrian, unibertsoa, zientzialariek uste zutena baino gazteagoa izan daitekeela adierazten dute. Beharbada, ez ditu zortzi mila milioi urte baino gehiago izango", aurreko kalkuluetan ez bezala, non hogei mila milioi urteko adina ematen zaion. Arazoa "izar batzuen adina, hamasei mila milioi urtekoa dela ziurtzat jotzen dela" da. Ez da harritzekoa, esaten jarraitzen duen bezala "unibertsoak, dirudienez, kosmologoak engainatu nahi izatea, efektuarekin gertaerak botaz eta, honela, euren ezagutzen muga negargarriak frogatuz". Eta beste hau gaineratzen du: "Unibertsoa aztertzen aritzen direnek, nahi duten bezain irudimentsu eta argiak badira ere, funtsezko galdera batzuk sekula erantzun ezin izatearen aukera onartu beharra dute".