cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontxu Odriozola
Kontxu Odriozola Lesaka (Azpeitia, Gipuzkoa, 1945eko uztailaren 7a – Donostia, 2016ko otsailaren 5a) euskal herritar aktorea izan zen. Telebistan Bai Horixe! euskara ikasteko saioan eta Flamingo Berria nahiz Goenkale telesailetan antzezteaz gain, antzerkian eta zineman ere lan askotan parte hartu zuen. Dudarik gabe, Goenkaleko Maria Luisa Galardi pertsonaia izan da jendartean ospe handien eman zion rola. 2008an Euskal Aktoreen Batasunak bere saria eman zion.
Palmaria palmata
Palmaria palmata (L.) Kuntze 1891, dulse, dillisk, dilsk edo creathnach ere deitua, alga gorri bat da (Rhodophyta), lehenago Rhodymenia palmata (L.) Grev deitua. Ozeano Atlantikoko eta Ozeano Bareko iparraldeko kostaldean hazten da. Ondo ezagutzen den aperitibo bat da, eta Islandian, non söl bezala ezagutzen den, zuntz iturri garrantzitsua izan da mendeetan zehar.
Kontxu Odriozola
Lehen urteak
Kontxu Azpeitiko Eliz kalean jaio zen, 1945eko uztailaren 7an. Felix Odriozola Agirre eta Ramona Lesaka Odriozolaren alaba zen. Aita azpeitiarra zuen, eta Jose Antonio Agirre lehendakariaren senitartekoa zen. Ama, aldiz, Urrestillakoa zen. Aurrena herriko eskolan ikasi zuen, eta gero Miserikordiako eskolara igaro zen. Mojen eskolan zegoela egin zituen bere lehen aktuazioak, aldarean amabirjiñari bertsoak irakurtzeko hautatu ohi baitzuten.
Palmaria palmata
Historia
Espezie honi buruzko lehen erregistroak duela 1.400 urte izan ziren, San Columbako monjeek egindako bilketari buruzkoak.
Kontxu Odriozola
Antzezle sena garatzen
Aitak, margolaria eta marrazkigilea izanik, Perez Arregi enparantzako Luistarren lokalean entsaiatzen zuten antzerki talde amateurrei laguntzeaz arduratzen zen. Kontxuk askotan laguntzen zion aitari, eta antzezleen entseguak ikusi ohi zituen. Era horretan, pixkanaka antzerkirako zaletasuna piztu zitzaion eta lagun zein familiarteko jolas bilakatu zen.
Palmaria palmata
Deskribapena
Dulsesak, disko formako errizoideen bidez, Laminaria-ko estipeei edo arrokei itsatsita hazten dira. Estipe txiki bat du, frondak aldakorrak eta kolorea aldatzen dute arrosa sendotik gorri-purpurara. Ehundura apur bat korrontsua dute. Hosto lauen hostotza pixkanaka segmentu zabaletan zabaldu eta banatzen da, 50 cm-ko luzera eta 30-8 cm-ko zabalera izateraino, ertzetik beste adar batzuk izan ditzaketelarik.
Kontxu Odriozola
Antzezle sena garatzen
Bere zaletasunaren aurrean aitak beti eskaini zion laguntza, baina amak txorakeria eta denbora galtze gisa ikusten zuen. Hala ere ez zion inoiz debekurik ezarri, eta Kontxuk herri txikiko bizimodu arrunta zeritzonetik haratagoko munduekin amesten zuen.
Palmaria palmata
Bizi-zikloa
Bere bizi-zikloa ez zen erabat azaldu 1980ra arte. Tetrasporak hosto helduetan barreiatuta dauden soroetan ekoizten dira eta, beraz, arkitoideak dira. Gameto arren soroak, haploidea den, landarearen fronda gehienen gainean sakabanatuta daude. Emakumeen gametofitoa oso txikia da atrofiatuta edo txertatuta, karpogonioa alga gazteen zelula indibidual gisa agertzen da itxuraz. Alga maskulinoak briznak bezalakoak dira, eta gameto arrak sortzen dituzte. Gameto horiek emakumeen gametofitoari itsatsita dauden tetraspora diploideak ernaltzen dituzte. Hosto helduek meiosi bidezko tetrasporak sortzen dituzte. Horregatik tetraspora fase diploidea kostaldean aurki daitekeena da.
Kontxu Odriozola
Antzezle sena garatzen
Gaztetan Peñaflorida abesbatzan kantatu zuen. 14 urterekin egin zuen bere lehen antzerkia, Antonio Amundarainen Uste diñatǃ, Donostiako markesa baten zerbitzura zebiltzan neskame batzuen istorioa kontatzen zuena.
Palmaria palmata
Ekologia
Palmaria palmata marearteko eremuaren erditik, 20 m edo gehiagoko sakoneraraino hazten ari dela ikus daiteke, bai babestutako kostaldeetan, bai ageriko kostaldeetan.
Kontxu Odriozola
Irakasle garaia
Maisu-ikasketak gauzatu zituen, eta 17 urtez ikastoletako andereño gisa egin zuen lan. Errenterian hasi zen lanean, eta ondoren Azpeitiko ikastolan aritu zen. Senarrarekin Donostiara bizitzera joan zenean Axular Lizeoan jardun zuen irakasle gisa. Betiere txikiekin egin zuen lan, etengabe abesten eta antzezten. Irakasle lanetan hasi zenean euskarazko material pedagogikoa sortu beharra zegoen, eta gainerako ikastoletan euskara batua erabiltzen hasiak ziren. Hori dela eta, Azpeitiko ikastolan zebilela zenbait gurasok Kontxuren eta senarraren aurkako kanpaina egin zuten etxez etxe, "ezkertiarrak" eta "demonioak" zirela esanez, euskara batuaren aldekoak zirelako.
Palmaria palmata
Elikagai moduan
Normalean, ekainetik irailera egoten da, eta eskuz jaso daiteke itsasbehera dagoenean.
Kontxu Odriozola
Donostia
Donostiara joan zen bizitzera senarrarekin, eta irakasle lanean jarraitu arren ez zuen sekula antzerkia erabat baztertu. Etxean seme-alabek askotan ikusten zuten ama mozorrotuta. Imanol senarrak Herri Irratian egiten zuen lan, eta bertan haurrentzako programak egiten zituzten Pako Sagarzazu, Txaro Arteaga eta Enkarni Genuak, besteak beste. Gipuzkoako Kutxak larunbat goizetarako haurren programa bat babestu nahi zuen, eta horretarako Kontxuri deitu zioten. Lantaldeak gidoiak zein esketxak prestatzen zituen, eta gero ordubeteko emanaldiak emititzen zituzten irratian.
Palmaria palmata
Elikagai moduan
Dulsea, eskuarki, Irlandan, Islandian eta Kanadako Atlantikoko zatian erabiltzen da, elikagai zein medikamentu gisa. Janari osasungarriko denda askotan edo arrain-merkatu askotan aurki daiteke, eta zuzenean tokiko banatzaile bati eros dakioke. Ballycastlen, Ipar Irlandan, ohikoa da Ould Lammas Fair-en saltzea. Ipar Irlandan oso ezaguna da Erraldoiaren Galtzadaren kostaldearen inguruan.
Kontxu Odriozola
Antzezle bidean lehen urratsak
1981ean, irakasle zela eta irratian kolaboratzen zuela bikoizketa eskola bat ireki zen Donostian, arduradun Xabier Lete zuena. Halaber, Euskal Telebista izango zena garatzen hasia zen. Kontxuk antzerkian aritzeko gogoa zuen, baina ez zekien nondik hasi eta bikoizketan aritzea aukera gisa ikusi zuen. Era horretan iluntzeetan bikoizketa ikasten hasi zen.
Palmaria palmata
Elikagai moduan
Dulse freskoa zuzenean jan daiteke eguzkitan lehortu aurretik. Eguzkitan lehortzen den dulsea dagoen bezala jaten da edo malutetan edo hautsetan xehatzen da. Islandian tradizioa gurinarekin jatea da. Era berean, patata frijituak bezala azkar frijitu daiteke, gaztaz estalita laberatu, edo labur-labur mikrouhin-labean berotu. Zopetan, sandwichetan eta entsaladetan ere erabil daiteke, edo ogiari edo pizzei gehitu.
Kontxu Odriozola
Antzezle bidean lehen urratsak
Bikoizketa ikastaroa amaitzen ari zela Eusko Jaurlaritzak Antzerti eskola ireki zuen. 36 urte eta hiru seme-alaba txiki izanda, Imanol senarrarekin kontuak atera eta haren soldata gabe aurrera egin zezaketela ikusi zutenean hartu zuen Kontxuk sarrera-azterketara aurkezteko erabakia. Proba gainditu zuenean ikastolako lana utzi zuen, lanpostu finkoari uko eginez, eta antzerki eskolan murgildu zen. Ikaskide gehienak 20 urte inguruko gazteak ziren, eta bere adineko jende gutxi zegoen, tartean Mikel Garmendia, Arantxa Gurmendi eta Felipe Barandiaran. Hiru urtez aritu zen antzerki eskolan ikasten, hilean 20.000 pezetako beka batekin biziz. Prestatu zituzten antzerki obrek, publiko asko izan ez arren, kritika onak jaso zituzten.
Azula
Azula Mikel Urdangarinek 2012. urtean argitaratutako diskoa.
Kontxu Odriozola
Antzezle bidean lehen urratsak
Antzeriko lehen promozioko ikaslea izan zen, eta hurrengo urteetan hainbat obra egin zituen antzerki amateurrean.
Ramsey konderria (Ipar Dakota)
Ramsey konderria (Ramsey County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Devils Lake da. 2010eko zentsuaren arabera 11,451 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Volvariella volvacea
Volvariella volvacea Pluteaceae familiako onddo espezie bat da. Erdipurdiko jangarria, nahiz eta klima subtropikaletan landatu.
Ramsey konderria (Ipar Dakota)
Geografia
Ramsey konderriak 336,935 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,542 ura dira. Beste 307,394 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,4 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 11,451 pertsonetatik 10,117 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 137 dira. 41 beltzak edo afroamerikarrak. 964 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 275 pertsonek kokatzen zuten.
Volvariella volvacea
Deskribapena
Orriak: Zuriak, gero arrosak, eta azkenean arrosa-adreilu kolorekoak, libreak, estu.
Partido da Terra
Partido da Terra ("Lurraldeko Alderdia" edo "Lurraren Alderdia" euskaraz), PT, Galiziako alderdi politiko bat da. 2011. urtean sortua, demokrazia zuzena, ingurumena babestearen aldeko praktika politikoa eta ekologismoa defendatzen du. Galizierari dagokionez, jarrera erreintegrazionista defendatzen du.
Volvariella volvacea
Deskribapena
Hanka: Zuria, ildaskatua, goian pruinarekin, gaztetan flokonosoa, azkenean glabroa. Bolba grisa du, kapelaren kolore berekoa.
Haragia: Zuria, lodia, samurra, usain arina, zapore leuna.
Usapal
Usapala (Streptopelia turtur) Columbidae familiako hegaztia da.
Volvariella volvacea
Deskribapena
Etimologia: Volvariella terminoa, Volvaria generoaren txikigarria da. Oinean bolba duelako.
Usapal
Eurasiako eskualde epeletan eta iparraldeko Afrikan, batzuetan baita Eskandinavian eta Errusian ere, bizi den hegazti hau neguan hegoaldeko Afrikara migratzen da.
Volvariella volvacea
Jangarritasuna
Jangarria. Landatu egiten da, baina ez dirudi desiragarria, jangarri kaskarra baizik.
Bigarren Karlistaldia
Gerra horren gudaleku nagusia Hego Euskal Herria izan zen Lehen Karlistaldian bezala, eta euskal lurraldean borrokatu bigarrena. Dena den, 1872ko uztailean, Karlosek Filipe V.a k ezarritako Planta Berriko dekretuen bitartez indargabetutako foruen berrezarpena proposatu zuenean, matxinada hein handi batean Kataluniara eta neurri txikiagoan Valentzia eta Aragoira zabaldu zen. Andaluzian eta beste hainbat lekutan ere zenbait partida mendietara joan eta gudari baino bandolerismoari ekin zioten, gorriak ikusi baitzituzten ekintzak burutzeko, inguruko biztanleen artean jarraitzaile gutxi zituztela eta.
Volvariella volvacea
Nahasketa arriskua
Oso erraza da Volvariella generokoen artean bereiztea, kapela eta bolba grisak dituelako.
Bigarren Karlistaldia
1873ko otsailean Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zutenean, isabelinoak izandako monarkiko asko karlista aldera pasatu ziren. Era berean, matxinada kantonalistak karlisten lerroak indartu zituen. Aldiz, 1874ko urtarrilean Pavíaren estatu-kolpeak eta 1874ko abenduaren 29ko Arsenio Martínez Camposen altxamenduak karlistei indarrak kendu zizkieten. 1876 hasieran, guda amaitu zen, Canovas del Castillo k hauspotuta Alfontso XII.a Espainiakoa ren eta armadaren bitartez lehengo Borboi leinua berrezarri zenean, Espainiako gobernua horrek Aulki Santuarekin hitzarmena sinatu zuenean eta Ramón Cabrerak "a la Nación" eta "al Partido Carlista" agirien bitartez Alfontso XII.a Espainiakoa onartu zuenean.
Gerraren arazoak
Elisabet II.a Espainiakoaren erregealdian foru sistema errespetatu zen estatu katolikoaren barnean. Iraultzaile demokratiko antiklerikalak gobernura iritsi zirenean, estatu laikoa ezarri zuten. Hego Euskal Herrian, bertako herritarren sentimendu erlijioso sakonaren kontrako ekintzatzat hartu zen hori.
Volvariella volvacea
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean. Naturan ezohikoa da; basoko enbor usteletan aurki daiteke, gehienetan zerrauts deskonposatuaren gainean. Afrikan, Asia eta Hego Amerikan landatu egiten da, arroz-lastoaren, azukre kanaberaren edo kafe-mamiaren gainean.
Banaketa eremua
Volvariella volvacea (Strawko txanpiñoia, arroz-perretxikoa edo lasto perretxikoa bezala ezagutzen dena) Basidiomycota dibisioko onddo bat da, Asiako ekialdean eta hego-ekialdean landatutako onddo jangarri moduko bat da. Asiako sukaldaritzan asko erabiltzen da.
Bigarren Karlistaldia
Gerraren arazoak
Katolizismoaren defentsak, eta ez foruenak —azken horiek errespetatu baitzituzten iraultzaileek—, ekarri zuen karlista alderdia sendotzea eta Bigarren Karlistaldiaren hasiera —matinerrenak Hego Euskal Herrian ez zuen eraginik izan—. Karlismoak euskal gizarteko sektore ugariren babesa izan zuen:
Volvariella volvacea
Kultiboa
Onddo horiek arroz-lastozko oheetan landatzen dira eta heldu gabe biltzen dira, botoi edo "arrautza" fasean eta beloa ireki aurretik. Moldagarriak dira eta 4 eta 5 egun artean behar dituzte heltzeko. Klima subtropikaletan landatzen dira, eta urteko euri asko egiten dute. Ez da ezagutzen XIX. mendea baino lehenagoko laborantza-erregistrorik.
Prekauzioa
Amanita phalloides (heriotzaren estalkiak) onddo pozoitsuaren antza du, baina bereiz daiteke espezie pozoitsuaren esporada zuria delako eta espezie jangarriarena arrosa delako. Bere nahasteak intoxikazio batzuk eragin ditu bai Kalifornian bai Australian.
Bigarren Karlistaldia
Gerraren hasiera
Karlos VII.ak maiatzaren 2an muga zeharkatu eta altxamendua zuzendu zuen. Hala ere, maiatzaren 4an Domingo Moriones jeneral errepublikarra Orokietan karlisten zuten kanpamenduan sartu eta erregenahia erbestera itzuli behar zen.
Orokietako gudua galdu ondoren, maiatzaren 24an su-eten labur bat izenpetu zen Zornotzan, Zornotzako ituna izena zuena, eta bertan Serrano jeneralak amnistia emateko konpromisoa hartu zuen, Euskal Herriko karlistek armak uzten bazituzten.
Espainiako Gorteek, aldiz, ez zuten ituna onartu eta Serrano dimititzera behartu zuten. Era berean, karlistak ere ez zeuden ados eta erregenahiak traidoretzat izan zituen sinatzaileek. Handik gutxira, karlistek —Santa Kruz apaiza pertsonaia nagusietakoa izan zen— gerrari ekin zioten.
Karlisten nagusitasuna
Lehenengo matxinada porrot egin ondoren, erregenahiak buruzagi militar gehienak bota eta abenduaren 18an saiakera berria egingo zutela erabaki zuen.
Erregenaiak, berriro, 1873ko uztailean muga zeharkatu zuen eta abuztuan matxinoek Lizarra konkistatu zuten, bere hiriburu bilakatu zena.
1873ko azaroan, errepublikarrek galdu egin zuten Jurramendiko guduan, Dorregarai, Valdespinako markesa, Velasco eta Ollo karlista jeneralen aurrean.
1874ko irailean, karlistek 24.000 soldadu zituzten eta ia Hego Euskal Herria osoa zuten mendean. Hala eta guztiz ere, karlistek ezin izan zituzten euskal hiriburuak hartu eta horiek iraultzaileen menpe jarraitu zuten: 1874an 125 egunez Bilbo eraso ondoren, karlistek atzera egin behar izan zuten.
Tartean Hego Euskal Herrian de factozko karlista estatua eratu zuten. Foru Aldundiak oinarrian izanda, Karlos VII.a estatu burua izan zen eta bere gobernua hiru estatu-idazkaritzek osatuta zegoen : Guda, Kanpo-Harremanak eta Estatua eta Grazia, Justizia eta Ogasuna. Denboraren poderioz, bost "ministerio" izatera ailegatu ziren. Bere kode penala, Auzitegi Gorena, Aduanak, Posta zerbitzua eta 1874an Oñatiko Unibertsitatea eratu zituzten.
Ekialdeko frontea
Marco de Bello jeneralak Aragoin altxamendua antolatzea zuen helburua, baita eskualdeko administrazio zibil eta militarra ere. Nahiz eta antolakuntza sortu, arazo larriak zituen soldaduak armaz hornitu eta ordaintzeko, erbestean erositako edo etsaiei kendutako armak zituztelako. Hala ere, zenbait batailoi lerrokatzea lortu zuen eta horietatik Pilareko konpainia estimatuenen artean zegoen erdialdeko armadan. Caspe aldean zenbait borroka galdu bazituen ere, Cantavieja parean errepublikarren erasoa geldiarazi zuen. Maestrazgoko partidak gehitu ahala, Aragoi, Katalunia, Cuenca eta Albacetekoekin nahastu ziren. Adibidez, Cucalak zuzendutako partida Kataluniatik sartu eta atera zen hainbat aldiz. 1874an Alfontso Karlosek Vallèsko karlista batzuk bidali behar zituen Maestrazgoko partidak indartzeko. Euskal Herrian egin zuten moduan, karlistek estatu txiki bat sortu zuten ekialdean, hiriburua Cantavieja izanik. Hala ere, hiria galdu zuten.
1874ko martxoan, Francesc Savallsek zuzendutako oste karlistek Olot setiatu, konkistatu eta ekialdeko hiriburu bilakatu zuten. Uztailean Sant Joan de les Abadessesen Kataluniako Generalitatea berrezarri zuten, Rafael Tristany presidentea izanik. Horrela, Kataluniako karlistak kontrolpean zituzten eskualdeei antolaketa politiko-administratiboa egiten saiatu ziren.
1875eko martxoan Martínez-Camposek Olot konkistatu eta La Seu d'Urgell setiatu zuen. Azaroaren 19an hiria konkistatu zuenean, Katalunian gerra amaitu zen.
Gerraren amaiera
Borroka militarrek 1876 arte iraun zuten; hala ere, Alfontso XII.a Espainiakoa politikan agertu zenean, karlistekin bat egin zuten errepublikarren kontrakoek eta liberal foruzale kontserbadore askok utzi egin zioten Karlos VII.aren alde egiteari.
Katalunian 1875eko azaroan guda bukatu zenean, euskal fronteak gobernuaren armadaren ahalegin guztiak erakarri zituen. Hori zela eta, 1876ko urtarrilean eraso bortitza hasi zuten eta otsailean Lizarra konkistatu zuten. Lizarra erori ondoren, liberalek behin betiko garaipena lortu zuten eta 1876ko otsailaren 28an Karlos VII.ak Frantziara ihes egin behar izan zuen. Egun berean, Alfontso XII.a Espainiakoa Iruñean sartu zen.
Karlistek gerra galdu ondoren, Antonio Cánovas del Castilloren gobernuak foruak ofizialki abolitu zituen 1876an, eta Euskal Herriko historian etapa berri bati eman zitzaion hasiera.
Guztira, gudan 7.000 eta 50.000 hildako artean izan ziren.
Bertso hauek ederki asko agertzen dute gerra amaierako euskaldun karlisten egoera latza:
Herri kulturan
Gerra zenbait eleberri eta filmen oinarria izan da. Liburuen artean, honakoak aipa ditzakegu:
Filmak ere asko izan dira:
Psychrophrynella
Psychrophrynella anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Craugastoridae familian sailkatua.
Lauro Olmo
Lauro Olmo Gallego (O Barco de Valdeorras, Ourense, 1922ko azaroaren 9a - Madril, 1994ko ekainaren 19a) galiziar idazlea izan zen. Francoren diktaduran errealismo sozialaren nagusietariko bat izan zen. Zentsuraren presioa gogor pairatu zuen.
Bere lehen lanarekin, Doce cuentos y uno más (1956, Hamabi ipuin eta bat gehiago) Leopoldo Alas literatura-saria irabazi zuen. Bi urte geroago finalista izan zen Nadal sari ospetsuan, Ayer, 27 de octubre (Atzo, urriak 27) obrarekin. Liburu horretan bere obraren ildo nagusia zein izango zen erakutsi zuen: jende pobrearen esperantzarik eta etorkizunik gabeko bizitzaren salaketa eta kritika. La camisa (1962, Alkandora) antzerki-lanaren estreinaldiak Espainiako antzerki sozialaren sorrera markatu zuen, eta Espainiako gizartea literaturaren bidez aldarazi nahi izan zuen idazle-belaunaldi baten akuilu gertatu zen. Obrak sari asko irabazi zituen: Antzerki Sari Nazionala, Valle-Inclán saria, eta Espainiako Errege Akademiarena, besteak beste.
Megan Maxwell
María del Carmen Rodríguez del Álamo Lázaro, izengoitiz Megan Maxwell bezala ezaguna, (Nurenberg, 1965eko otsailaren 26a) espainiar idazle bat da. Nobela erromantikoa lantzen du, bere hainbat azpigenerotan, hala nola, chick lit, garaikidea, Erdi Arokoa, time travel eta erotikoa.
25 herrialdetan argitaratzen dira bere liburuak eta Espainian 2.500.000 ale saldu ditu (2020ko datua).
Biografia
María del Carmen toledotar ama baten eta aita estatubatuarraren alaba da. Alemaniatik mugitu zen urte erdia besterik ez zuela amarekin Madrilera (Espainia) bizitzera joateko. Bere liburuetako batek, Hola, ¿Te acuerdas de mí? (2015), bi maitasun istorio paralelo kontatzen ditu, eta horietako bat gurasoen ezkongai-harremanean oinarrituta dago, nahiz eta datu batzuk eta istorioaren zati bat aldatu.
Idazkari gisa lan egin zuen bulego juridiko batean hainbat urtez, semea gaixotu eta etxean artatu zuen arte. Denbora gehiago zuenez, eleberri erromantikoak idazten hasi zen. Online literatura ikastaro baterako egin zuen amaiera lana bere irakasleak (editorea zena) argitaratu zuen, Te lo dije (2009) eta hau izan zen argitaratutako bere lehen liburua. Argitaratu aurretik, Maxwellek 14 urte eman zituen etxeko eta lagunentzat idazten.
Pídeme lo que quieras (2013) nobelarekin genero erotikoan egin zuen debuta, eta Las Tres Plumas Saria Eleberri Erotiko Onenari jaso zuen. Trilogia bezala hasi eta saila bezala jarraitu duen honekin ospe handia hartu du irakurleen artean.
John Berkhout
John Berkhout Oiartzunen sorturiko rock psikodeliko, elektro-pop eta antzeko beste hainbat estilo jorratzen dituen musika taldea da.
Megan Maxwell
Biografia
2020an Warner Bros Spain eta Versus Entertainment-ek bere saga ospetsuenaren, Pídeme lo que quieras, lehen moldaketa koproduzituko dutela jakinarazi dute.
Bere alabak, Sandra Mirók, bere urratsak jarraitu eta idazten hastea erabaki du. Bere lehen eleberria ¿Qué podemos perder? da.
2023an Y a tí qué te pica eleberria argitaratu zuen.
Bibliografia
{{Zutabe-zerrenda|tamaina = 30|
Istorioak
}}
Sauviac
Sauviac bi udalerriren izena da:
Conger esculentus
Conger esculentus Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Kozaburo Shigeno
Kozaburo Shigeno (重野 弘三郎, 1971ko maiatzaren 6a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Alice Paul
Aktibismo britainiarrean trebatu zen, Emmeline Pankhurst eredutzat hartuz. Paul-ek muturreko neurri eta moldeekin bultzatzen zuen sufragismoaren borroka, Emakume Amerikarren Safragiorako Nazio-Elkartearen epelkeriatik urrun. Gainera, herriaren Konstituzioaren erreforma zuen helburu bakar bezala, estatuz estatu erreferendumak egin ordez. 1916 ko elkartetik bota zen eta Emakumeen Alderdi Nazionala sortu zuen, eta bertan jarraitu zuen militatzen mende erdi baino gehiagoz.
Ume eder bat
"Ume eder bat" Jose Maria Iparragirreren abesti ezaguna da. Abestiak azpititulu bat du, "Nere maitiarentzat". Horrek garbi erakusten du maitasunezko abestia dela. Gertaerak Donostian ematen dira. Neska Euskal Herriaren irudi gisa interpretatu daiteke.
Hitzak
Hau da gurera heldu den bertsioa: Doinuaren ikuspuntutik, aldiz, Iparragirreren arabera baina baita ere Jose Juan Santestebanen arabera abestu izan da. Jose Manterolaren iritziz hau da Iparragirreren abesti zainduena.
1 Ume eder bat ikusi nuen Donostiako kalean, hitz erditxo bat hari esan gabe nola pasatu parean? Gorputza zuen liraina eta oinak zebiltzan aidean... Politagorik ez det ikusi nere begien aurrean.
2 Aingeru zuri, paregabea, Euskal Herriko alaba, usterik gabe zugana beti nere bihotzak narama: Ikusi nahian beti hor nabil, nere maitea hau lana!... Zoraturikan hemen naukazu beti pentsatzen zugana...
3 Galai gazteek galdetzen dute: "Aingeru hori non dago?" Nere maitea nola deitzen dan ez du inortxok jakingo. Ez berak ere, ez luke nahiko: konfiantza horretan nago amoriodun bihotz hoberik Euskal Herrian ez dago.
G bloke
Taula periodikoaren elementu kimikoen g blokea, funtsezko egoeran energia handieneko elektroia g orbital batean edukiko luketen elementuen multzoa da. Talde hau hipotetikoa da, ez baita baldintza hau betetzen duen elementurik aurkitu edo sintetizatu oraindik. G blokeko lehen elementuaren zenbaki atomikoa 121 eta bere izen sistematikoa unbiunio izango lirateke. Taula periodikoaren eskualde honetako elementuak oso ezegonkorrak izango lirateke, desintegrazio erradioaktibo azkarra jasango bailukete eta beren erdibizitza oso laburra izango bailitzateke. Hala ere, unbihexioa (126 zenbaki atomikoduna), hipotetikoki, egonkorra izango litzateke.
Wiesenbach (Rhein-Neckar)
Wiesenbach (Rhein-Neckar) Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Atxurra (argipena)
Atxurra hitzak adiera zenbait ditu:
Ferdinand Marcos
Ferdinand Edralin Marcos (Sarrat, Filipinak, 1917ko irailaren 11 - Hawaii, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko irailaren 28a) politikaria eta diktadorea izan zen. Filipinetako Errepublikako lehendakari izan zen 1965etik 1986 arte.
Arakil (ibaia)
Arga ibaiaren adarra da, eta Iberon bat egiten du harekin.
Ezaugarriak
Ibaiak guztira 79 km-ko ibilbidea eta 813 km²-ko arroa ditu, horietatik 706 Nafarroan daudenak. Urteko emaria handia da: Asiainen 984 hm³, batez bestekoa 30,912 m³/s izanik. Askotan ur-goraldiak ditu (batez beste 14 urtero), nahiz eta ez diren luzeak (2,5 egun/ur-goraldi). klima ozeanikoaren prezipitazioen ondorioz normalean azaro eta abendu artean dira.
Lucy Weston Pickett
Lucy Weston Pickett (Beverly, Massachusetts, 1904ko urtarrilaren 19a - Florida, 1997ko azaroaren 23a) AEBetako kimikari bat izan zen. Ezaguna da molekula organikoen ikerketengatik, X izpien kristalografia eta absortzio ultramoreko espektroskopia erabilita.
Haurtzaroa eta hezkuntza
Pickett 1904ko urtarrilaren 19an jaio zen Beverlyn, Massachusettsen. Gurasoak Lucy Weston maistra eta lehen hezkuntzako zuzendaria eta George Ernest Pickett marinela izan zituen. Bere neba Thomas Austin Pickett ere kimikaria izan zen lanbidez. Beverlyko institutura joan ondoren, Pickettek goi mailako ikasketak hasi zituen Mount Holyoke Unibertsitatean (South Hadley, Massachusetts) 1921ean. 1925ean summa cum laude lizentziatu zen eta Kimikako masterra egin zuen 1927an. 1930ean Kimika analitikoko doktoretza lortu zuen Illinoisko Unibertsitatean. Doktorego-hitzaldia egiteko, X izpiek erreakzio kimikoetan dituzten eraginak ikertu zituen eta konposatu organikoen egiturak aztertu zituen.
Abraham Ortelius
Abraham Ortelius, baita Ortels, Orthellius edo Wortels ere (Anberes, 1527ko apirilaren 14a - ibidem, 1598ko ekainaren 28a) Brabanteko kartografo, geografo eta kosmografo izan zen. Lehen atlas modernoaren sortzailea eta kartografiako Herbehereetako eskolaren sortzaileetako bat izan zen.
1575ean Filipe II.a Espainiakoaren geografo izendatu zuten. Europan zehar bidaiatu zuen, batez ere Hamazazpi Probintzietan, Alemanian, Frantzian, Ingalaterran, Irlandan eta Italian.
1547an mapak ilustratzen hasi zen eta, gainera, liburuak eta mapak merkaturatu zituen. 1554an Gerardus Mercator ezagutu ondoren, geografia zientifikoaz interesatu zen.
1564an argitaratu zuen bere lehen mapa, Typus Orbis Terrarum. Mapa honetan Terra Australis agertzen da. Theatrum Orbis Terrarum izan zen bere lan nagusia. 1570ean argitaratu zen eta lehen Atlas modernotzat jotzen da. 1578an Synonymia geographica argitaratu zuen, antzinako geografiaren tratamendu kritikoa. 1579koa da Nomenclator Ptolemaicus. Urte horretan, Parergon ere argitaratu zuen (antzinako historia irudikatzen zuten mapak). Itinerarium per nonnullas Galliae Belgicae partes 1584koa da. Maris Pacifici, 1589koa, Ozeano Bareari buruzko lehen mapa inprimatua izan zen.
Ortelius izan zen kontinenteen jitoaren teoria proposatu zuen lehena.
Scarus spinus
Scarus spinus Scarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Ferdinand Marcos
Bizitza
Bigarren Mundu Gerran Japoniaren kontra gerra egin zuen, eta preso hartu zuten (1941-42). Askatu zutenean, bere eskualdeko gerrillako buruzagi egin zuten. Gerra ondoren, Ordezkarien Ganberako kide hautatu zuten, 1949ko hauteskundeetan, bai eta 1953koetan eta 1957koetan ere. 1965ean Errepublikako lehendakari aukeratu zuten, eta 1969an berriro irabazi zituen hauteskundeak.
1972an, ordea, diktadura ezarri zuen Filipinetan, Mindanaoko musulmanen matxinadaren kontra borrokatzeko aitzakia hartuta. 1975ean bizi guztirako lehendakari izendatu zuten. FLNM eta oposizioko beste erakunde politikoen kontra gogor jardun zuen, eta haren buru zen Benigno Aquino hil zutenean (1983), Marcosen erregimenaren kontrako jarrerak indarberritu egin ziren. Hala, Marcosen kontrako oposizioa, Benigno Aquinoren alargun Corazón Aquinoren inguruan bildu zen. 1986ko otsailean hauteskundeak egin zituen, barne-arazoen eta atzerriko presioen ondorioz. Hauteskundeak ez ziren garbiak izan; legebiltzarrak Marcos izendatu zuen garaile. Militarrak, ordea, matxinatu egin ziren eta Marcosek Filipinetatik ihes egin behar izan zuen. Corazón Aquinok hartu zuen haren lekua. Filipinak utzi ondoren, Hawaiira joan zen, eta han hil zen 1989an.
Ptychadena
Ptychadena anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Ptychadenidae familian sailkatua.
Lucy Weston Pickett
Karrera
Pickettek Illinoisen eta Goucher Collegen irakatsi zuen 1930ean Mount Holyokera itzuli aurretik, non 1968an erretiroa hartu zuen arte egon zen, aldi labur batzuetan izan ezik. 1932 eta 1933 artean, doktorego ondoko lan bat egin zuen Londresen, Errege Erakundean William Bragg kristalografo eta Nobel saridunarekin. Itzuli zenean, X izpien bidezko kristalografian izandako ezagutza berriak aplikatzen saiatu zen, baina bere unibertsitateak ez zuen beharrezko tresneriarik, eta, beraz, espektroskopia-teknikak erabiltzea erabaki zuen, Emma Perry Carr eta Mary Sherrill lankideen laguntzarekin. 1939an ikerketa-beka bat lortu zuen Belgikako Liejako Unibertsitatean Victor Henri espektroskopistarekin eta Harvardeko George Kistiakowskyrekin lan egiteko. 1945ean kimikako katedradun postua lortu zuen eta 1947 eta 1948 artean irakasle bisitari izan zen Berkeleyko Unibertsitatean eta hilabetez Linus Paulingekin kolaboratu zuen.
Pickettek bere jarduera zientifikoengatik eta hezitzaile lanagatik lortu zuen errekonozimendua. Espektroskopiaren arloan egindako argitalpenez gain, kimika irakasteko metodoei buruzko artikulu bat idatzi zuen. Bere ikaskideek eta ikasleek fundazio bat ezarri zuten bere izenarekin, Lucy Pickett, Mount Holyoken mintegiak emateko ezohiko hizlariak gonbidatzeko. Lehenengoa Robert Mulliken izan zen, 1966ko Kimikako Nobel sariduna, zeinarekin Pickettek 1954an artikulu bat argitaratu zuen ion bencenioren espektroskopia bidezko azterketari buruz. 70eko hamarkadan, Pickettek funtsak emakume zientzialariak omentzeko erabiltzea eskatu zuen.
1997ko azaroaren 23an hil zen Bradentonen, Floridan.
RPG
RPG ingelesezko siglak izan daitezke:
Alan Gardiner
Alan Henderson Gardiner (Eltham, Londres, 1879ko martxoak 29 - Court Place, Iffley, Oxford, 1963ko abenduak 19), XX. mende hasierako egiptologo ezagunenetakoa izan zen.
Lana
Bere argitalpen garrantzitsuenen artean dago 1959ko liburu bat zeinetan Turingo Errege Kanona ikertu zuen eta 1961ean egin zuen lana: Egypt of the Pharaohs ('Faraoien garaiko Egipto') izenekoa, garaiari buruzko historia era osoan aztertzen zuena.
Filologiarako lan garrantzitsuak ere egin zituen: 'Egiptoar gramatika' liburua (zeinen 3 argitalpen egin zituen) eta egiptoar hizkuntzaren hieroglifo guztien zerrenda eta 'Gardinerren zeinu zerrenda' deitua.
1916an Alan Gardinerrek idazkera proto-sinaitikoa argitu zuen 'B'alat-eko inskripzioak' deszifratuz.
Bizitzan zehar, ezaguna egin zen egiptologo eta hizkuntzalari gisa. Bere liburu eta artikuluek egiptoar hizkuntza ezagutzera ematen lagundu zuten. Ohorezko izendapenak lortu zituen Cambridge, Oxford eta Durhameko unibertsitatean, eta 1948an zaldun izendapena ere lortu zuen.
Ibarre (Donaixti-Ibarre)
Ibarre Donaixti-Ibarre udalerriko herri bat da, Nafarroa Behereko Oztibarre eskualdean. Herri honek 1841 arte aparteko udalerria osatu zuen.
Herritarrei "ibartar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 22 km daude.
Izenaz
Dokumentazio historikoan leku-izen hau forma desberdinetan agertzen da: Nostre-Done d'Ibarre (1472an Okzitaniako Bastidaxarreko notarioen idazkietan) eta Ibarren (1513an Iruñeko tituluetan). Etimologia argikoa, hainbeste "ibar" daude Euskal Herrian, tartean Ibarra udalerri gipuzkoarra, zeinekin jentilizioa konpartitzen duen; baita erabat homonimoa den Bardozeko Ibarre auzoa ere. Orozkoko Ibarra auzoaren izena "Iberre" ahoskatzen dute bertakoek. Ibar osoaren (Oztibarreren) izenaren sorreran zerikusia izan zezakeela irizten dio Orpustanek.
Kokapena
Nafarroa Behereko Oztibarren, Hoztako Ur Handiaren ibilbidean dago, errekari izena ematen dion herriaren eta Bunuzeko Plazagaina auzoan urak Biduzen isurtzen duen lekuaren artean. Beraz, Hozta du hego/hego-ekialdean, Donaixti udalburua ekialdean, Bunuze iparraldean eta Ibarrola ipar/ipar-mendebaldean.
Aipatu herri guztiak oztibartarrak dira.
Orografia
Herria 257 metrotan dago eta altuera baxuenak Bunuzerekiko mugan, erreka beherantz segituta, ematen dira (200 m baino baxuagoak). Aldiz, ingurumarian mendi nabarmen batzuk daude, erdibidean dagoen Hoztako Ur Handiaren bi aldeetan:
Demografia
1412-1413ko erroldan 5 etxerekin ageri da (Donaixti daturik gabea da) eta 1551ekoan 13 etxe zituen.
Fusioa baino lehen
1841eko fusioaren aurreko datuak: Iturria : http://cassini.ehess.fr
Fusioaren osteko udalerriaren datuak jakiteko, ikus Donaixti-Ibarre.
Errepideak
Donaixti udalerriko buruarekin konparatuta historia handiagokoa bada ere, garraio aldetik aspalditik bide bazterrean dagoen herritzat jo daiteke; Nafarroa Beherea eta Zuberoa lotzen dituen D 918, garai bateko RN-618 ospetsuaren zatia ez da bertatik pasatzen. D 168 errepide honetatik atera eta herritik hurbil (beheko aldetik, erreka kontrako ibilbidean segituz), Hoztarako bidean. Hortik segituta posible da -errepide oso estua bada ere- Garaziko Hergaraiko herrietara heltzea.
Bestela, Donaixtira joateko bada D 68 izenekoa.
Udalerri-historia
2004an onartutako udalerriko armarrian herri honi erreferentzia egiten dion elementua hauxe da: goiko ezkerraldeko gurutzedun bihotzak Mixel Garikoitzek Betharramgo Jesus Bihotz Sakratuen Elkartea sortu zuela gogorarazten du; besteetan leku guztietan dauden mendiak, ibaia (Biduze hain justu) eta abeltzaintza eta ehiza irudikatzen dituztenak.
Ekonomia
Nekazaritza eta abeltzaintza izan dira herritar gehienen lanbideak.
Doutor Severiano
Doutor Severiano Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hard Eight
Hard Eight 1996ko Paul Thomas Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Cassandra James
Cassandra James (Pasadena, Ameriketako Estatu Batuak) kanadar aktorea da, jaiotzez estatubatuarra. General Hospital telesailean Terry Randolph izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
Hard Eight
Argumentua
Johnek zeukan diru guztia galdu du. Egun batez, Sydney jokalari profesionala ezagutuko du; Johnekin errukitu ostean, jokoan nola irabazi irakatsiko dio. Sydneyk babestuta, John Renora joango da bizitzera, eta hiriko kasinoetan dirua irabaziko du.
Cassandra James
Bizitza
Pasadenan jaio zen, baina Vancouverren hazi. Ama, Debbie Li, txinatar jatorrikoa du.
2018tik General Hospital telesailean antzezten du.
Conger japonicus
Conger japonicus Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
São Lourenço do Sul
São Lourenço do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Paz udalerria (Canelones)
La Paz udalerria Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko hiria da.
Politika eta administrazioa
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.
Herriak
Udalerria ondorengo herriek osatzen dute:
Yasushi Mizusaki
Yasushi Mizusaki (水崎 靖, 1971ko ekainaren 13a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Ptychohyla
Ptychohyla anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Scarus taeniopterus
Scarus taeniopterus Scarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
A. S. Byatt
Dame Antonia Susan Duffy, profesionalki ezaguna A. S. Byatt ezkondua izenez (Sheffield, 1936ko abuztuaren 24a) ingeles eleberrigilea da.
Sheffielden jaio zen Antonia Susan Drabble izenarekin eta Bigarren Mundu Gerran hiria bonbardatu ondoren Yorkera joan zen familiarekin.
1964an argitaratu zuen bere lehen eleberria, The Shadow of the Sun. Eleberriez gain, biografiak ere idatzi ditu. 1990ean Booker Saria irabazi zuen Possession eleberriarekin.
Saint-Just-et-Vacquières
Saint-Just-et-Vacquières Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Just-et-Vacquières udalerrian erroldatutako biztanleak 266 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 105 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 105 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 120 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 120 pertsona aktiboetatik 104 lanean zeuden (58 gizon eta 46 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Just-et-Vacquières udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 294 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ransom konderria (Ipar Dakota)
Ransom konderria (Ransom County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lisbon da. 2010eko zentsuaren arabera 5,457 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Ransom konderriak 223,708 kilometro koadro ditu. Horietatik 358 ura dira. Beste 223,349 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,44 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 5,457 pertsonetatik 5,351 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 66 dira. 19 beltzak edo afroamerikarrak. 21 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 45 pertsonek kokatzen zuten.
Wilhelmsdorf (Baden-Württemberg)
Wilhelmsdorf Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Labeo werneri
Labeo werneri Labeo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Agnes Smedley
Agnes Smedley (1892ko otsailaren 23a- 1950eko maiatzaren 6a) estatubatuar kazetari, idazle eta feminista bat izan zen.
Denbora tarte luza bat egon zen Txinan non guda Zibila ikusi zuen. Bere bizitzan zehar argitaratu zituen New York Call, Frankfurter Zeitung, Manchester Guardian, Modern Review, New Masses, Asia, New Republic, edo Nation-entzat.
Biografia
1892-ean Osgood-en (Misuri) jaio zen. Txikia zenetik esker politikoarekin lotura izan zuen. Bere gurasoek zeukaten bizitza gogorraren lekukoa izan zen (bere aita meatzaria zen eta bere ama garbitzailea) eragin handia izan zuten Agnesengan.
Lehen mundu gerraren zehar aktibismoa egin zuen Indiaren independentziaren alde.Geroago Alemaniara bizitzera joan zen, non indiar komunista, Virendranath Chattopadhyaya ezagutu zuen, berarekin bizi izan zuen. Beraren ondoan parte hartu zuen hainbat ezkertiar kausetan.
Monarcha godeffroyi
Monarcha godeffroyi Monarcha generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
SEAT 600
SEAT 600 (euskaraz Seiscientosa izenaz ezagutua) SEAT espainiar auto gileak 1957 eta 1973 urteen artean ekoitzitako modeloa da. Dante Giacosa italiarrak FIAT etxerako diseinatutako Fiat 600 modeloan oinarriturik, lizentziapean egin zen. Jatorrizko Fiat 600 modeloa 1955ean Genevako Autoaren Aretoan aurkeztu zen.
Lastategi
Lastategia, etxola, estalpe edo belartegia nekazaritza eraikin bat da, normalki etxaldeetatik kanpo eraikitzen dena, eta helburu oso ezberdinak izan ditzakeena. Ohikoa da bertan nekazaritza-makineria gordetzea, baita animalia batzuk ere, baina ez da nahastu behar ukuilu batekin. Uzta jasotzen denean, lastoa gordetzeko ere erabil daiteke, baina ez da nahastu behar garaua gordetzeko eraikitzen diren silo edo aletegi batekin. Batzuetan, patata bezalakoak edo tabakoa lehortzeko ere erabiltzen da.
Ipar Amerikan ohikoa da eraikin bereizi bat izatea, batzuetan solairu bat baino gehiagorekin. Europan, hala ere, etxeari lotuta egon ohi da. Ez da nahastu behar altuera batean eraikitzen diren garaiekin, edo baserrietan egoten den ganbararekin. Baserri batzuetan etxearen aurrean eraikitzen da arkupea izaten da funtzio hau egiten duena.
Etxolak mendian abeltzaintzari laguntzeko eraikitzen direnean, borda izena hartzen dute.
Alauda Ruiz de Azúa
Alauda Ruíz de Azúa Arteche (Barakaldo, Bizkaia, 1978) zinema-zuzendaria eta gidoilaria da. Egin zuen lehen film luzeak, 2022ko Cinco lobitos-ek, hiru Feroz sari jaso zituen: Alaudak gidoilari onenaren saria, Laia Costak Aktore Protagonista Onenaren Feroz Saria eta Susi Sánchez Errepartoko Aktore Onenaren Feroz Saria.
Ibilbidea
Barakaldon jaioa, Ikus-entzunezko Komunikazioa eta Ingeles Filologia ikasi zituen Deustuko Unibertsitatean, eta Madrilgo Erkidegoko Zinematografia eta Ikus-entzunezko Eskolan (ECAM) diplomatu zen zuzendaritzan. Madrilera joan zen bizitzera, eta Igloo Films produkzio-etxearen sortzaileetako bat izan zen.
2022ko otsailean estreinatu zuen lehen film luzea, Cinco lobitos/ Bost otso txiki Berlingo Nazioarteko Zinemaldiko Panoramen Atalean. Laia Costa (2023ko Aktore Protagonista Onenaren Feroz Sariduna), Susi Sánchez (2023ko Errepartoko Aktore Onenaren Feroz Sariduna), Ramón Barea eta Mikel Bustamante ditu protagonista filmak, eta bost astez filmatu zuten, 2021eko udan, Bakio eta Mundaka artean. Bere lehen amatasun-esperientzia pertsonaletik sortu dela azaldu du. Malagako Zinemaldian, 2022ko martxoan, filmak hainbat sari lortu zituen: Urrezko Biznagarena, gidoi onenaren saria eta ikusleen saria.
2023an "Eres tú" komedia erromantiko eta urbanoa estreinatu zuen Netflixen. Álvaro Cervante s, Silvia Alonso, Susana Abaitua eta Gorka Otxoa aktoreek osatzen dute Espainiako ekoizpen berri horren banaketa nagusia. Pilar Castrok laguntza berezia eman du. 'Eres tú ' lanak Woody Allenen komedien tonu urbanoa eta sofistikatua partekatu nahi du. Bidaiatutako belaunaldi bat islatzen du, konpromisoari alergia diona. 231 milioi harpidedunentzako Netflix produktua denez, aktore guztiak ederrak dira, eta etxeak dekorazio-aldizkari batean atera litezke. Azken irakaspena: hobe ausaz eramaten uztea zure bizitza planifikatzen saiatzea baino.
Gehée
Gehée Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gehée udalerrian erroldatutako biztanleak 305 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 190 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 119 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 111 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 111 pertsona aktiboetatik 99 lanean zeuden (56 gizon eta 43 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Gehée udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.728 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aerostato
Aerostatoa (grezieratik, ἀήρ aer (airea) + στατός statos (egon)) airea baino arinagoa den aireontzia da, baloi bat. Airea baino arinagoak diren gasak erabiliz igotzen dira airean. Airean aske utzita dabilen globoa kiroletarako besterik ez da erabili.
XVIII. mendearen azken erdian asmatuak zituzten globoak gidatzeko tresnak. Ezagunak dira, alor honetan, zeppelin globo gidagarriak, 1900ean Zeppelin kondeak Alemanian asmatuak. Bi mundu gerren artean, globo gidagarri handiak erabili ziren bidaietarako eta pertsona garraioetarako. 1924an egin zen Europatik Ameriketarako lehendabiziko bidaia. Bigarren Mundu Gerra hastear zela izan ziren ezbehar handiek, hidrogeno gasa erabili izanaren ondorio guztiak, eta gerrak berak, eragin zuten garraiorako globo gidagarrien gainbehera.
Daniel Radcliffe
Daniel Jacob Radcliffe (1989ko uztailaren 23a, Londres) zinema, antzerki eta telebistako ingeles aktore bat da. Nagusiki, J. K. Rowling idazleak idatzitako Harry Potter pertsonaiari buruzko filmen antzezle nagusia izateagatik mundu mailan ospetsua da.
Conger macrocephalus
Conger macrocephalus Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Rikiya Kawamae
Rikiya Kawamae (川前 力也, 1971ko abuztuaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Huasteko hizkuntza
Huasteko hizkuntza edo téenek maia hizkuntza bat da, haren familiako azkena. Mexikoko golfoaren iparraldean hitz egiten da, bereziki San Luis Potosí, Veracruz eta Tamaulipas estatuetan. 174.000 hiztun inguru ditu. Huastekoren ezaugarri berezienetariko bat maia geografiatik at egotea da, hau da, Mexiko hego-ekialdetik hurrutik. Horren ondorioz, agian, maiaen arteko hizkuntza desberdinena da. "Huasteko" izena nahuatl hizkuntzatik dator eta hortik espainierak jaso zuen.
Dialektoak
Egun galduta dagoen Chicomuceltec hizkuntza familia berekoa zen. Gaur egun téenekek hiru dialekto ditu, bestetik: