cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huismes
Huismes Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Huismes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.505 ziren. Familiak 590 ziren, horien artean 154 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 91 bakarrik bizi ziren emakumeak), 166 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 222 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 730 etxebizitza zeuden, 599 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 716 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 599 etxebizitza nagusietatik 467 bere jabearen bizilekua ziren, 124 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 88 etxek hiru zituzten, 193 etxek lau zituzten eta 280 etxek bost zituzten. 379 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 242 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 317 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 948 ziren, horien artean 682 aktiboak ziren eta 266 inaktiboak ziren. 682 pertsona aktiboetatik 631 lanean zeuden (351 gizon eta 280 emakume) eta 52 langabezian zeuden (25 gizon eta 27 emakume). 266 pertsona inaktiboetatik 108 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 84 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Huismes udalerrian 613 unitate fiskal zeuden, 1.581,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.210 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Huismes udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 975 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Salaš
Salaš Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 393 biztanle ditu eta 17,86 kilometro koadroko azalera. Uherské Hradištěko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
East Bethel (Minnesota)
East Bethel Minnesotako hiri bat da. Anoka konderrian kokatua dago. 2010ean 11,626 biztanle zituen, 116.04 kilometro koadrotan banatuta.
Giovanni Battista Casti
Giovanni Battista Casti (Acquapendente, Viterbo, 1724ko abuztuaren 29a - Paris, 1803ko otsailaren 5a) italiar idazlea izan zen.
Apaiz-ikasketak egin ondoren, Montefiasconeko apaiztegian hasi zen irakasle, 16 urte besterik ez zuela. Katalina II.a Errusiako tsarraren gortean egon ondoren (1778-1784), Austriako Frantzisko I.aren gorteko poeta izan zen (1790). Parisen bizi izan zen azken urteetan. Novelle Galanti (Galai kontakizunak, garai hartako ohituren satira, 1793) eta Gli Animali parlanti (Abere hiztunak, politikariak kritikatzen dituen alegoria poetikoa, 1802) dira haren obra garrantzitsuenak. Azken lan hori 1794-1802 urte-bitartean moldatu zuen, eta interes handia eragin zuenez, frantsesera, alemanera eta gaztelaniara itzuli zen, eta oso modu librean eta eranskinekin, baita ingelesera ere.
Goyaren Los desastres de la guerra serieko margolan batzuk Gli Animali parlanti idazlanaren 1813ko itzulpen batean oinarrituta daude.
Atractosteus
Atractosteus familia Lepisosteidae batean arraina genero bat, hiru espezie ditu.
Samopše
Samopše Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 158 biztanle ditu eta 6,58 kilometro koadroko azalera. Kutná Horako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Lanmeur
Lanmeur (bretainieraz Lanneur) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Hego Koreako futbol liga
Hego Koreako futbol liga edo K League 1(K리그1) Hego Korean jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Asiako Futbol Federazioaren barneko liga indartsuenetakoa da. Martxotik azarora jokatzen da.
Il commissario Montalbano
Il commissario Montalbano Andrea Camilleriren eleberrietan oinarritutako italiar polizia-telesaila da. 1999tik aurrera RAIn emanda, Euskal Herrian gaztelaniaz eman zuten TVE 2an eta frantsesez France 2 eta France 3an.
Argumentua
Salvo Montalbano, Vigàtako inspektore-burua, polizia bitxia da, arduratsu baina baita irekia ere. Montalbano beti berreraikitzea lortzen duen delituen egintzak ikertzen ditu, adimenari esker eta Domenico 'Mimì Augello, Giuseppe Fazio, Galluzzo eta Agatino Catarella bere diputatua barne. Salvo-k, Genoa-n bizi den Livia Burlando-rekin distantzia luzeko tenperatura du.
Ull
Ull Zangozaldeko Zangoza udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
Hego Koreako futbol liga
Historia
Liga 1983an sortu zen Koreako Superliga izenarekin eta bost taldek bakarrik osatu zuten. 1998an K League izena hartu zuen eta 16 taldetara zabaldu zen partaidetza.
Ull
XIV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zangozako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak ulldarrak ziren.
Izena
Ull toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Herriaren jatorrizko izena Ull da. Uli (Burgi), Ulibeiti (Longida) eta Uliberri (Artzibar) herriekin harremana du. Despopulatu ondoren, Puydul ("Ullgo puiua" edo "Ullgo lepoa") izena hartu zuen.
Historia
Bere oinarrian, sigillata bernizatuzko zeramikazko aztarna erromatarrak aurkitu dira, zirkulu eta gezi-puntetan apaindurak dituztenak, hurrengoen artean datagarriak. Gure aroko II eta IV. Muinoaren goialdean, Erdi Aroko zeramikek segurtasunik gabeko garaietan populazioa lekualdatu izanaren lekuko dira, eta Zangozako Foruan Ul juxta Sangossa eta Ul prop Sangossa gisa agertzen dira.
San Bartolomeri eskainitako elizari dagokionez, 1052an Semeno Galindezek berreraiki zuen; 1085ean, Antso V.a Ramiritz erregeak Leireko monasterioari eman zion. 1117an Alfontso I.a Nafarroakoak Ull eta Peña herrietako larreak eman zizkien Zangozako birpopulatzaileei.
XIV. mendean jenderik gabe geratu zen, eta Zangozara eraman zuten jendea. Zangoza udalerriko baseliza gisa iraun zuen elizak. Ull eta Filera (Sause, Aragoiko Erresuma) ordezkatzeko, Jakue II.a Aragoikoak 1301ean Sauseko O Reyal herria sortu zuen Sause udalerrian; hamaika urte geroago Ull eliza Leirerena zela baieztatu zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Samotišky
Samotišky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.367 biztanle ditu eta 1,89 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Mari Aiestaran
Maria Dolores Aiestaran Amunarriz (Donostia, Gipuzkoa, 1948ko azaroaren 24a -) gipuzkoar belar hockeyko jokalari eta entrenatzailea da.
Biografia
Jokalari bezala lehenik eta entrenatzaile moduan ondoren, hogeita hamar urte eman ditu Mari Aiestaranek Donostiako Real Sociedaden hockey-taldeari lotuta. Belar gaineko hockeyan "Alperrak" lagun arteko taldean hasi eta berehala sartu zen Real Sociedaden taldean.
1994. urtera arte jokalari izan zen, eta urte hartan jokatzeari utzi eta taldearen entrenatzaile eta ordezkari bilakatu zen. Espainiako hockey-selekzioan ere hamalau urtez aritu da, eta nazioarteko 89 partida jokatu ditu. 1971-1994 bitartean titulu ugari lortu zituen jokalari moduan nazioarteko lehiaketetan: sei Munduko Kopa, Europako Kopa bat, eta Nazioarteko Kopa bat eskuratu zituen.
Real Sociedad taldeko jokalari zela, berriz, Espainiako Txapelketa bat, hiru Liga, bi Erregina Kopa, eta Areto Hockeyko beste bi txapelketa lortu zituen. Real Sociedad taldearen entrenatzaile bezala hiru Liga Txapelketa, Europako Txapelketa bat eta Areto Hockeyko beste bat lortu izan ditu.
Horrez gainera, bera izan da urrezko domina olinpiarrak erdietsi zituzten Maider Telleria, Teresa Motos eta Nagore Gabellanes jokalarien prestatzailea.
Horrez gainera, Donostiako Santo Tomas Lizeoan 15 urtetik gora eman ditu haurrei hockeya erakusten, eta Euskadiko Selekzioaren entrenatzailea ere izan da. 1999-2000 denboraldia amaitu ondoren utzi zion Mari Aiestaranek bere betiko taldea entrenatzeari, nahiz eta ordezkari bezala jarraitu.
1998an Donostiako Udalak Hiritar Merituari eskainitako domina eman zion. 2000. urtean Euskal Herriko Hockey Federazioak ematen duen esker oneko saririk garrantzitsuena eskuratu zuen, Urrezko Sticka, baita Real Sociedad taldearen urre eta harribitxizko domina ere.
Ruby (Hego Carolina)
Ruby Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Chesterfield konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Julie Lescaut
Julie Lescaut Alexis Lecayek sortutako frantziar polizia-telesaila da. 1992 eta 2014 artean eman zuten TF1ean.
Sinopsia
Julie Lescaut Parisko komisarioak ez du bizitza erraza izaten: lanaz gain inguruko gizonek ez dute lana errazten.
Lannéanou
Lannéanou (bretainieraz Lanneanoù) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
East Grand Forks (Minnesota)
East Grand Forks Minnesotako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 8,601 biztanle zituen, 15.3 kilometro koadrotan banatuta.
Airònda e Buron
Airònda e Buron Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Haimar Zubeldia
Haimar Zubeldia Agirre (Usurbil, Gipuzkoa, 1977ko apirilaren 1a) euskal txirrindulari ohia da. 1998tik 2008ra bitartea Euskaltel-Euskadi taldean aritu zen. Mendian ondo moldatzen zen arren, erlojuaren aurkako probak ziren bere berezitasuna.
Airònda e Buron
Biztanleria
2007an Yronde-et-Buron udalerrian erroldatutako biztanleak 583 ziren. Familiak 258 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 339 etxebizitza zeuden, 257 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 337 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 257 etxebizitza nagusietatik 234 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 148 etxek bost zituzten. 192 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 97 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 372 ziren, horien artean 272 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 272 pertsona aktiboetatik 252 lanean zeuden (132 gizon eta 120 emakume) eta 20 langabezian zeuden (9 gizon eta 11 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Haimar Zubeldia
1998an egin zuen debuta profesional mailan.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen
Airònda e Buron
Diru sarrerak
2009an Yronde-et-Buron udalerrian 277 unitate fiskal zeuden, 640,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.443 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Yronde-et-Buron udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 490 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Microdillus
Microdillus Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Saint-Forgeux
Biztanleria
2007an Saint-Forgeux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.358 ziren. Familiak 504 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 228 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 633 etxebizitza zeuden, 523 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 70 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 566 etxeak ziren eta 66 apartamentuak ziren. 523 etxebizitza nagusietatik 411 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 151 etxek lau zituzten eta 281 etxek bost zituzten. 374 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 183 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 301 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Marie-Christine Barrault
Marie-Christine Barrault (Paris, 1944ko martxoaren 21a) frantziar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. 1975ean emakumezko aktore onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten Cousin, Cousine filmean egindako lanagatik.
Saint-Forgeux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Forgeux udalerrian 548 unitate fiskal zeuden, 1.444,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.917 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 56 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Saint-Forgeux udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 975 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Catahoula parrokia (Louisiana)
Catahoula parrokia (Catahoula Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harrisonburg da. 2010eko zentsuaren arabera 10,407 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Friedrich Georg Wilhelm von Struve
Friedrich Georg Wilhelm von Struve (Василий Яковлевич Струве; Altona, egungo Hanburgo, 1793ko apirilaren 15a - San Petersburgo, 1864ko azaroaren 23a) alemaniar astronomoa izan zen. XIX. mendeko astronomo nagusietakoa izan zen. Izar bitarren teoria modernoa azaldu zuen. Napoleonengandik ihesi, Alemaniara alde egin zuen lehenengo, gero Danimarkara eta azkenik Errusiara. 1813. urtean irakasle hasi zen Dorparteko Unibertsitatean, eta lau urte geroago Dorparteko behatokiko zuzendari izendatu zuten. Bertan egindako ikerketen ondorioak Stellarum Duplicium Mensurae Micrometricae (1837, Izar Bitarren Neurketa Mikrometrikoa) liburuan jaso zituen.
Catahoula parrokia (Louisiana)
Geografia
Catahoula parrokiak 191,509 kilometro koadro ditu. Horietatik 813 ura dira. Beste 183,379 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,43 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 10,407 pertsonetatik 7,036 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 90 dira. 3,273 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 62 pertsonek kokatzen zuten.
Pastoritza
Pastoritza Zangozaldeko Zangoza udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
Ugny
Ugny Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Pastoritza
Bertako biztanleak pastoritzarrak ziren.
Ugny
Biztanleria
2007an Ugny udalerrian erroldatutako biztanleak 638 ziren. Familiak 227 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (18 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 71 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 106 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 18 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pastoritza
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Ugny
Etxebizitza
2007an 239 etxebizitza zeuden, 228 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 10 hutsik zeuden. 228 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 228 etxebizitza nagusietatik 206 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 168 etxek bost zituzten. 200 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 414 ziren, horien artean 327 aktiboak ziren eta 87 inaktiboak ziren. 327 pertsona aktiboetatik 311 lanean zeuden (163 gizon eta 148 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 87 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
2000. urtean Ugny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 664 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Atlantic Beach (Hego Carolina)
Atlantic Beach, South Carolina Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Horry konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Umore grafiko
Umore grafikoa neologismoa da, eta, haren bidez, prentsarako lan grafikoen sorta bat izendatzen da: biñeta eta karikatura bakarreko txisteak, benetako istoriotxoak, zerrenda komikoak eta xafla osoak ere bai. Asko izaten dira uneko politiko eta sozialaren satiran. Itxurazko egia zalantzan jarri behar du, baina horrek ez du esan nahi egia lortzea denik bere helburua.
Historia
XX. mendearen erdialdera arte, prentsako binetari karikatura deitu zioten, eta umorista grafikoa karikaturista. Mundu osoko argitalpen gehienetan eragina duen The New Yorker-en orrialdeetan sortu zen umorea egiteko estilo berri hau.
Generoaren berritzaileak Charles Addams, Peter Arno, George Price, Virgil Partch (VIP) estatubatuarrak izan ziren eta, batez ere, Saul Steinberg, baita Chaval, Jean Bosc, André François eta Siné frantsesak ere.
Espainian, zenbait tradizio satiriko daude. Iparraldean autore galiziarrak nabarmentzen dira, Castelao buru dutela. Erdian, satira kostunbristaren eskola bat dago, Tovar, Sileno, Fresno eta K-Hito dituena, eta horiekin batera Bagaria katalana. Valentzian berezko tradizio satirikoa dago, Bluff, Tramús edo Juan Pérez del Muro izenekin, eta Ernesto Guasp Kataluniako eta Mexikoko prentsan. Azkenik, Katalunian, berezko ezaugarriak dituen eskola satiriko garrantzitsu bat dago, Pellicer eta Apeles Mestres eskolakoak, Cornet, Junceda, Opisso, Nogués, Passarell edo Bon barne.
Mexikon, Salvador Pruneda, Audiffred edo García Cabral dira Freyre, Arias Bernal, Vadillo edo Carreñoren belaunaldiaren aitzindariak, Rius, Quezada, Helioflores edo Naranjoren aurrekoak. Argentinan aitzindaritzat har ditzakegu José María Cao, Mayol, Alejandro Sirio edo Mario Zavattaro. Baita umorista grafikoak ere, hala nola Arturo Lanteri, Dante Quinterna, Guillermo Divito, Adolfo Mazzone, Héctor Torino, Landrú, Oski. 2009. urtean, Marrazketa eta Ilustrazio Museoak Buenos Aireseko Eduardo Sívori Museoan egin zuen "Bigarren mendeurrena: 200 urte umore grafikoaz" erakusketan, omenaldia egin zitzaien Argentinako umore grafikoaren sortzaile garrantzitsuenei. 2012tik, Argentinako Historieta eta Umore Grafikoaren Zentroa dago Liburutegi Nazionalean, eta Argentinako historia- eta umore-ekoizpena eskuratu, identifikatu eta bildumatzen du, gorde, zaindu, aztertu, balioztatu eta zabaltzeko. Argentinako baliabide eta hizkuntza horien ekoizpen historiko osoaren funts dokumental publiko eta nazional bakarra da.
Kuban Blanco, Valls, Massaguer, Maribona eta Avela, Sergio Ruiz, Fresquito Fresquet, Chago, Fornés, Niko, Jesús de Armas, René de la Nuez eta David, besteak beste...
Espainiako umore grafiko garaikidea
Espainiako Gerra Zibilak aurreko umorezko tradizioa 'kendu' zuen. El Tono, Mihura eta Herrerosen La Codorniz aldizkarian, umorista hauen berri emango da: Mingote, Chumy Chumez, Miguel Gila, Summers edo Pablo. Aipagarriak dira, halaber, Carlos Conti, Joaquim Muntañola, Peñarroya eta Castanys, eta, trantsiziotik aurrera, izen berriak, hala nola El Perich, Cesc eta Ops.
Franco hil baino lehentxeago, "umore grafikoaren booma" gertatu zen. Aldizkari eta umore-liburu ugari dago. 1977an, historietako eta umore grafikoko ehun profesional baino gehiago sartu ziren Artista Plastikoen Elkartean, haien eskubideak hobeto ezagutu nahian. Ez zuten, beraz, "gutxieneko kontratu-, gizarte-segurantza, langabezia-asegurua" eta "beren lanen jabetza intelektuala ez zen onartzen beste sektore batzuetako beste lan batzuen eraginkortasunarekin".
Eta eguneroko prentsan: Galego & Rey, Idígoras & Pachi, Guillermo, Ricardo (El Mundo); Mingote, Martinmorales, Puebla (ABC); El Roto, Peridis, Forges, Ramón, Máximo, Carlos Romiu Müller (El País); Juan Kalvellido (La República, Diagonal, Rebelión, etab.), Caín, Turcios (La Razón); Manel Fontdevila, Santi Orúe, Vergara, Mauro Entrialgo (Público); Ferreres, Tàssies, Juanjo Sáez (El Periódico); Ventura & Coromina, Toni, Krahn, Kap, Labanda (La Vanguardia); Zulet (El Correo); Soria, Mesamadero (Ideal), Eneko Las Heras Leizaola, Calpurnio (20 minutos); Rodera (Adn), Xaquín Marín (La voz de Galicia), Sabela Arias Castro (Tierras de Santiago); Tris (La Rioja)…
Kirol-prentsan Guillermo (Marca), Caye (Sport), Kap (El Mundo Deportivo) eta Bernal (Equipo) aipatu behar dira.
El Internet-en Juan Ramón Mora, Runtimen-Error, Mel eta beren marrazkilariei baliabideak ematen dizkieten plataforma digitalak dira, adibidez, Mauro Entrialgo, Ferran Martín, Manel Fontdevila edo Daniele.
2007an argitaratutako bi liburu kolektibotan Espainiako umore garaikidearen alderdirik esanguratsuenak aurki daitezke: Humor a Todo Vela eta Comunica con humor.
2016. urtean zabaldu zituen ofizialki Humoristán, umore grafikoari buruzko lehen museo digitala. 2017. urteko martxoan, doako pdf bat argitaratu zuen, 46 orrialdekoa. Umore grafikoaren urtea, Humoristan 2016 txostena.
Mexikon
Armando Jiménez idazle mexikarraren Picardía mexicana liburuan, umore grafiko mexikarraren adibide batzuk ageri dira kapitulu batean, zentzu bikoitzekoak batez ere.
Costa Rican
Costa RicanHugo Diazen lan berezia aipatu behar da, Semanario Universidad astekaria argitaratzeagatik nabarmendu baitzen.
Gazalbide-Txagorritxuko Osasun Zentroa
Gazalbide-Txagorritxuko Osasun Zentroa Gasteizko osasun-etxea da, Txile 9an dagoena. Arabako Unibertsitate Ospitalea erreferentziako ospitalea du.
Lannédern
Lannédern (bretainieraz Lannedern) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Pachyuromys
Pachyuromys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Hércules Club de Fútbol
Hércules de Alicante Club de Fútbol  futbol talde alacantarra da, 1914an Alacant hirian sortutakoa, 1922an federatu bazen ere.
Gaur egun Espainiako futbol ligako bigarren B mailan jokatzen du, lehen mailan 20 denboralditan ibili izan arren, azkena 2010-11 denboraldian
Sorrera eta hasierako urte apalak
Vicente Pastor de la Llosa Alfosea "El Chepa" izan zen Hérculesaren sortzailea 1914ean. Berak proposatu zuen gainera Hércules izena Herkules pertsonai mitologiko indartsuarengatik. Hasiera hartan haurren talde bat zen eta infantil mailako txapelketetan aritzen zen. 1919an jokatu zuen helduen lehenengo partida Athletic Club del Aluense-ren aurka eta 2-1 irabazi zuen. 1922an Levanteko Futbiol federazioan eman zuen izena.
Garai hartan Alacanteko klub indartsua Lucentum Fútbol Club zen, 1918an Alicante Club de Fútbol bihurtu zena eta beste elkarte batzuk Club Natación Alicante eta Club Deportivo del Circulo de Bellas Artes de Alicante ziren, azken honen filiala ere izan zen urte batzutan Hércules, izan ere garai hartan klub oso apala baitzen. Kamiseta zuri-gorria janzten zuen praka beltzekin.
Lehen mailan
1927an Club Natación Alicantek zigor gogorra izan zuen eta desagertzera zihoanez Hérculesek hartu zuen bere lizentzia eta haren uniforme zuri-urdina ere. Berehala Alacanteko talde indartsuena bihurtu zen eta 1935ean lehen mailara igotzea lortu zuen. Lehen denboraldi hrtan 6. egin zuen, baina Gerra Zibila iritsi zen. Jokalariak bi bandoetan zeuden eta hainbat gerran hil zituzten eta beste hainbat kontzentrazio-esparrutan egon ziren. Horregatik 1941ean Alicante Club de Futbolekin bat egin zuen Hércules de Alicante Club de Fútbol izena hartuaz. Elkarketa horrek ordea ez zuen emaitza onik ekarri eta 1942an bigarren mailara jeitsi zen taldea. Berehala banatu ziren bi taldeak.
Chambordeko jauregia
Chambordeko jauregia (Château de Chambord) Frantziako Loir eta Cher departamenduko Chambord udalerrian dagoen pizkunde garaiko jauregia da. Frantzisko I.a Frantziakoa erregeak pizkundetar estiloan eraiki zuen. Loira haraneko jauregirik handiena da, inguruan 52,5 km² basoa duena.
Hércules Club de Fútbol
Lehen mailan
40. eta 50. hamarkadatan gora eta behera aritu zen. Hain irregularra zen 1955ean hirugarren maila ere ezagutu zuela, berehala lehen mailara itzultzea lortu bazuen ere.
Urrezko aroa: 70. hamarkada
1973-74ean lehen mailara igo eta talde indartsua osatu zuen 1975ean 5. egin zuen eta 1976an 6., etxean partida bakarra galduz. 1980 arte lehen mailan mantendu zen, inoiz jarraian egondako urte kopuru handiena izan zen. 1977tik aurrera Arsenio Iglesias galizarra izan zuen entrenatzaile.
Bigarren mailako taldea
Maila galtzeak krisi instituzional eta ekonomiko larria ekarri zuen. Berriz ere 2.B mailaraino jeitsi zen eta bertan egin zituen 1989 eta 1993 arteko denboraldiak. 1995ean Kirol Elkarte Anonimoa bihurtu zen eta azkenik 1996an berriz ere lehen mailara itzultzea lortu zuen, baina 22 taldetako liga berezi hartan 21. izan zen.
Samšín
Samšín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 156 biztanle ditu eta 7,15 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1296 urtean egin zen.
Hércules Club de Fútbol
Bigarren mailako taldea
Ordutik bigarren mailan aritu izan da. Azken urteetan lehen mailara igo nahian ibili da eta 2010ean lortu zuen, oraingoan ere urte bakarrerako. 2013an igoera play-offerako sailkatu zen 5. egin baitzuen bigarren mailako txapelketan. 2014an ordea azken postuan gelditu eta maila galdu du.
Datuak
2022-23 barne:
Irabazitako txapelketak
bosgarren 1974-75 denboraldian. 1934-35, 1965-66 eta 1995-96
Chambordeko jauregia
1840tik Monumentu historiko izendaturik dago.
Omertá (diskoa)
Omertá Berrizko Mafia taldearen lehen diska da. 2010. urtean argitaratu zen.
Terence Young
Terence Young (Jaiotza-izena: Stewart Terence Herbert Young; Shanghai, 1915eko ekainaren 20a - Cannes, 1994ko irailaren 7a) Britainia Handiko zinema-zuzendaria zen, bere aitaren lanbidea zela eta (polizia-komisarioa) Txinan jaio bazen ere. Hasieran gerrako filmak egin zituen: They Were not Divided (1950); The Red Berets (1953, Txapel gorriak). Gero abenturazko eta historiazko filmak egin zituen: That Lady (1954); Storm Over The Nile (1955); Safari (1956); Zarak (1956). James Bonden filmei esker egin zen ospetsu: Dr. No (1962); From Russia With Love (1963); Thunderball (1965). Beste film batzuk: The Amorous Adventures of Moll Flanders (1965); Wait Until Dark (1967); Mayerling (1968); Cosa Nostra (1972).
Laurence Olivier zuzendu zuen Inchon (1981) eta The Jigsaw Man filmetan. Olivier eta Young adiskideak izan ziren 1943az geroztik, Olivierrek Henry V (1944) filma zuzentzea Youngi eskaini zionetik; Youngek ez zuen onartu.
Gourbera
Gourbera Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gourbera udalerrian erroldatutako biztanleak 260 ziren. Familiak 107 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 134 etxebizitza zeuden, 105 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 119 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 105 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 174 ziren, horien artean 134 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 134 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (65 gizon eta 59 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gourbera udalerrian 131 unitate fiskal zeuden, 334 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.016 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 iturginak.
2000. urtean Gourbera udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Laura Harrier
Laura Ruth Harrier (Chicago, Ameriketako Estatu Batuak, 1990eko martxoaren 28a) aktorea eta modelo ohia da. Harrier famatzen hasi zen Destiny Evans rola jokatu zuelako One Life to Live (2013) estatubatuar soap operan. Film handietan, Liz rola jokatuz egin zuen debuta, Spider-Man: Homecoming (2017) filmean.
Harrierrek are ospe handiagoa lortu zuen Patrice Dumas rola jokatuta, BlacKkKlansman (2018) filmean, eta Camille Washington rola jokatuta, Netflixen Hollywood (2020) miniseriean.
East Gull Lake (Minnesota)
East Gull Lake Minnesotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 1,004 biztanle zituen, 20.35 kilometro koadrotan banatuta.
Llanon
2011ko erroldaren arabera 2.482 biztanle zituen.
Claiborne parrokia (Louisiana)
Claiborne parrokia (Claiborne Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Homer da. 2010eko zentsuaren arabera 17,195 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Claiborne parrokiak 19,876 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,247 ura dira. Beste 195,513 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,65 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 17,195 pertsonetatik 8,255 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 171 dira. 8,707 beltzak edo afroamerikarrak. 59 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 132 pertsonek kokatzen zuten.
Easton (Minnesota)
Easton Minnesotako hiri bat da. Faribault konderrian kokatua dago. 2010ean 199 biztanle zituen, 2.4 kilometro koadrotan banatuta.
Llechryd
Llechryd, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. A484 errepidean dago, Llangoedmor komunitatean, eta Cardigan udalerritik 4,8 kilometrora.
Samšina
Samšina Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 257 biztanle ditu eta 6,73 kilometro koadroko azalera. Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Myrmothera simplex
Myrmothera simplex Myrmothera generoko animalia da. Hegaztien barruko Grallariidae familian sailkatua dago.
Šanov (Zlín barrutia)
Šanov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 472 biztanle ditu eta 9,06 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.
Kaamelott
Kaamelott Alexandre Astierrek sortutako frantziar fantasiazko telesaila da. 2005 eta 2010 artean eman zuten M6 katean.
Sinopsia
Arturo erregea eta bere Mahai Biribileko zaldunak ez dira kondairak dioen heroiak, baizik eta komiko eta neurrigabeak.
Segrià
el Segrià Kataluniako mendebaldean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa.
183.954 biztanle zituen 2005ean, 38 udalerritan banatuta.
Udalerriak
Aitona, Els Alamus, Albatarrec, Alcano, Alcarras, Alcoletge, Alfarras, Alfes, Alguaire, Almacelles, Almatret, Almenar, Alpicat, Artesa de Lleida, Aspa, Benavent de Segria, Corbins, Gimenells i el Pla de la Font, La Granja d'Escarp, Llardecans, Lleida (hiriburua), Maials, Massalcoreig, Montoliu de Lleida, La Portella, Puigverd de Lleida, Rossello, Sarroca de Lleida, Seros, Soses, Sudanell, Sunyer, Torrebesses, Torrefarrera, Torres de Segre, Torre-serona, Vilanova de la Barca, Vilanova de Segria udalerriek osatzen dute.
Rives (Tennessee)
Rives Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Obion konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Psammomys
Psammomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Aitor Bugallo
Aitor Bugallo Mondragón (Gasteiz, 1973ko abenduaren 7a - Berriz, 2016ko urtarrilaren 14a), euskal txirrindularia izan zen, 1996 eta 1998 artean profesionala. Ez zuen garaipenik lortu.
BI-633 errepidean, Trabakuako gainean, lanera zihoalarik auto istripu batean hil egin zen. Geroztik, haren omenez, Durangon Aitor Bugallo Memoriala jokatzen da urtero.
Palmaresa
1993 1995 1997
Pedro Ramírez Vázquez
Pedro Ramírez Vázquez (Mexiko Hiria, Mexiko, 1919ko apirilaren 16a - ibidem, 2013ko apirilaren 16a) mexikar arkitektoa izan zen. Bere eraikinen handitasunagatik eta mexikar sustraiko arkitektura-molde plastikoagatik da ezaguna.
Biografia
Egin zuen lanik ezagunena herri-eskola (1958) prefabrikatua zen, Milango XIII. Hiru Urteko sari berezia jaso zuena. Mexiko Hiriko Antropologia Museoa (Museo Nacional de Antropología) (1964) da monumentalismo horren beste erakusgarri bat; aretoak patio laukizuzen zabal baten inguruan daude antolatuta; sarreraren mutur batean, egituraren parte gisa, euritako erraldoi moduko bat dago, eta egitura horren erditik, eusten dion zutabea inguratuz, ura erortzen da etengabe, errezel bat bailitzan. Iturri erraldoi hori Tlaloc euriaren jainkoaren irudikapena da. Obra hori, oro har, duintasun nazionalaren irudikapena da, kolonaurreko kulturen eta hispaniar kulturen arteko nahasketaren erakusgarri bat, eta mexikar arkitekturaren ezaugarri nagusien bilduma: patioa eraikuntzaren elementu nagusi gisa erabiltzea, patioaren inguruan antolatutako espazioak, paisaiarekiko adostasuna, materialak eta egiturak koloreak errespetatuz erabiltzea, eskulangintzako akaberak eta abar. Museoak Sao Pauloko VIII. Bienalaren saria irabazi zuen 1965ean.
Pedro Ramírez Vázquezen garrantzi handiko beste obra batzuk: Juarez hiriko Museo Nazionala eta Iraultzaren Museoa; Arte Modernoko Museoa; Historia Galeria (Mexiko Hiria); Azteca Tlalpan futbol zelaia; eta Guadalupeko eliza. Halaber, obra txikiagoak egin ditu: Coyoacan eta La Lagunillako azokak; Omega eraikinak; Hegazkin Konpainiaren eraikina; eta beste instituzio eta erakunde batzuen eraikinak.
Sari asko irabazitakoa zen, bai Mexikon, bai Mexikotik kanpo; horien artean aipagarrienak Arteen Sari Nazionala eta Frantziako Arkitektura Akademiaren Urrezko Domina ziren.
Šanov (Znojmoko barrutia)
Šanov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.499 biztanle ditu eta 20,45 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Tannhäuser (opera)
Lehendabizikoz Dresdengo Semperoperren egin zuten 1845eko urriaren 19an. 1861ean Napoleon III.ak Parisko operarako emanaldi bat egitea eskatu zion eta Wagnerrek bertsio berri bat egin zuen.
Energia biltegiratze
Energia biltegiratzeak, ahal den neurrian, energia kantitate jakin bat edozein formatan kontserbatzeko metodoak barne hartzen ditu, behar denean, bildu zen modu berean edo beste modu batean erabiltzeko. Energia-formak energia potentziala (grabitazionala, kimikoa, elastikoa, etab.) edo energia zinetikoa izan daitezke. Sistema mekaniko askok energia biltegiratuz eta poliki kontsumituz funtzionatzen dute: adibidez, malgukian energia biltegiratzen duen erloju mekanikoa, erreguladore baten bidez kontsumitzen joateko. Ordenagailu batean, txip batean dauden kondentsadoreek energia nahikoa gordetzen dute, berriz piztean aurretiko funtzio batzuen memoria izan dezaten. Elikagaiak ere naturak Eguzkitik datorren energia biltzeko duen modu bat dira.
Historia
Energia biltegiratzea prozesu konplexu bat da, naturak milaka milioi urtetatik egiten duena - Adibidez, Unibertsoaren hasierako sorkuntzan zegoen energia Eguzkia bezalako izar moduan aske utzi da, eta orain izaki bizidunek zuzenean erabiltzen dute (eguzki energiaren bidez), edo zeharka (adibidez laboreak handituz edo eguzki zeluletan elektrizitate bihurtzeagatik). Gaur egungo merkataritza-erabilerako energia biltegiratzeko sistemak, oro har, biltegiratze-sistema mekaniko, elektriko, kimiko, biologiko, nuklear eta termiko bihurtzen dira.
Jarduera erabilgarri gisa, energiaren biltegiratzea historiaurretik existitu da, nahiz eta kasu askotan ez den esplizituki halakotzat aitortu. Energia mekanikoaren biltegiratzearen adibide apropos bat, muino edo horma baten tontorrean biltzen ziren gotorleku zaharretako babes-neurri bezala enborrak edo arrokak erabiltzea da, eta, beraz, gordetako energia, azkenean, harri horien irismenera iristen ziren inbaditzaileei erasotzeko erabiltzen zen. Aplikazio berriago bat ur-ibilguak kontrolatzea da, ur-errotetara bideratzen baitira aleak prozesatzeko. Urtegi eta presen sistema konplexuak ura (eta duten energia potentziala) behar zenean biltegiratzeko eta askatzeko eraiki ziren.
Etxean energia biltegiratzeak gero eta presentzia handiagoa izatea espero da, banatutako energiak gero eta garrantzi handiagoa duelako (batez ere eguzki-energia fotovoltaikotik datorrena) eta energia kontsumoa handitzen delako. Energia fotovoltaikoz hornitutako etxeak bere energia beharren % 40ra arte ziurtatu dezake. Hala ere, autosufizientzia handiagoa lortzeko, beharrezkoa da energia biltegiratzeko sistema izatea, energia kontsumoaren eta fotovoltaikotik sortutako energiaren arteko desberdintasunak direla eta.
Erregai petrokimikoak energia biltegiratzeko modu nagusi bilakatu dira, bai elektrizitatea sortzean bai energia garraiatzean. Ohiko erregai petrokimikoak honako hauetatik prozesatzen dira: ikatza, gasolina, gasolioa, gas naturala, petrolio-gas likidotua, propanoa, butanoa, etanola, biodiesela eta hidrogenoa.
Elektrikoak
Elektrizitatea bigarren mailako energia da, hau da, energia primarioaren eraldaketaren emaitza da. Funtsezko ezaugarria da energia hori ezin dela metatu: sortutako elektrizitatea berehala kontsumitzen edo galtzen da. Energia mota hori biltegiratzearen arazoa konpontzen da, hain zuzen ere, sistema autonomoetan (sare batera konektatuta ez daudenak) azkar sortuz. Adibide batzuk: erreakzio kimikoetan oinarritutako pilak. Teknologia horiek erabilera mugatzen duten eragozpenak dituzte, hala nola: pisua, kostua, produktibitate txikia eta zenbait kasutan haien osagaien arriskua (azidoak, beruna).
Ystrad Aeron
Ystrad Aeron, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. A492 errepidean dago, Lampeter eta Aberaeron udalerrien artean.
Echo (Minnesota)
Echo Minnesotako hiri bat da. Yellow Medicine konderrian kokatua dago. 2010ean 278 biztanle zituen, 2.62 kilometro koadrotan banatuta.
Rhombomys
Rhombomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Cumberland City (Tennessee)
Cumberland City Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Stewart konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Beisbol Liga Handiak
Beisbol Liga Handiak edo Beisbol Liga Nagusiak (Major League Baseball edo MLB ingelesez) munduko maila handieneko beisbol profesionaleko ligak dira. Izen honek nagusiki AEBetako (eta Kanadako talde bat) bi ligarik garrantzitsuenak diren Amerikar Liga eta Liga Nazionalaren 1903tik existitu den amankomuneko antolakuntza egitura baten bidez operatzen duen entitateari erreferentzia egiten dio. Liga Amerikarra eta Liga Nazionalaren artean dagoen ezberdintasuna lehenean izendatutako bateatzailearen araua erabiltzen dela da. Liga Nazionaleko jokoetan jaurtitzailea bederatzigarren bateatzailea izaten da. Munduko Saileko jokoetan ezberdintasun honen erabilera partida jokatzen den tokiaren araberakoa da. Adibidez, partida Yankee Stadiumean jokatzen bada, Liga Amerikarreko arauak erabiliko dira, aipaturiko estadioan jokatzen duen taldea liga horretakoa bait da. Beisbol Liga Handietako Izarren Jokoan beti erabiliko da izendatutako bateatzailea, baina berau erabakitzeko modua izango da ezberdina. 2000tik bi ligak legez bananduak izan dira eta orduan MLBko komisionatuaren bulegoaren zuzendaritzatik funtzionatzen duten bi entitate ezberdin dira.
Egungo Liga Nagusiak
Liga Handien denboraldia orohar apiriletik urrirarte hedatzen da.
Taldeak eta jokoen egutegia
Orotara 30 talde daude bi ligen artean: 16 Liga Nazionalean eta 14 Liga Amerikarrean. Horietako bakoitza hiru dibisiotan banatua dago, kokapen geografikoaren arabera batuak eta "Ekialde", "Erdialde" eta "Mendebalde" bezala izendatuak.
Denboraldi batek, ohi, apiriletik irailerarte irauten du. Talde bakoitzak denboraldi erregularreko 162 partida jokatzen ditu. Iraupen hau 1961ean ezarri zen. 1898tik 1960 arte 154 partida jokatzen ziren. Jokoak liga bereko taldeen artean jokatzen ziren. 1997an Liga Handien zuzendaritzak ligarteko jokoak ezarri zituen.
Izarren Jokoa
Uztaileko lehen egunek denboraldiaren erdia adierazten dute, eta orduan hiru eguneko etenaldi bat egiten da Beisbol Liga Handietako Izarren Jokoa jokatzeko. Partida hau talde bakarrean elkartutako Liga Nazionaleko jokalariek era berean elkartutako Liga Amerikarreko jokalarien aurka jokatzen da. Partida hau irabazten duen Ligak egoitza abantaila izango du Munduko Sailean.
Denboraldiostea
Denboraldi erregularra amaitu ondoren, liga bakoitzeko hiru dibisioetako txapeldunak eta hiru bigarrenetatik errekor hoberena duen bigarrena (wild card edo komodina deitua) denboraldiosteko jokoetarako sailkatzen dira.
Denboraldiostea hiru errondaz osatua dago:
Jokalari latinoamerikarrak Liga Handietan
Egile askorentzat Liga Handietan parte hartu zuen lehen latinoa Esteban Abellan kubarra izan zen, gaur egun jada desagertua dagoen National Associationen jokatu zuena 1871 eta 1873 bitartean. Bigarrena Luis Castro kolonbiarra izan zen, 1902an Philadelphia Athletics taldearekin jokatu zuena. Ordutik, latinoamerikar kopurua igotzen joan da. Azken hamarkadetan gorakada esanguratsua egon da latinoamerikar herrialdeetako liga garrantzitsuetako beisbol jokalarien inportazioan, bereziki Dominikar Errepublika, Puerto Rico, Kolonbia eta Venezuela bezalako herrialdeetatik. 2000n, Liga Handietako 1200 jokalarietatik 169 (%14a) Latinoamerikakoak ziren.
Honetarako zenbait arrazoi daude. Jackie Robinson 1947an Los Angeles Dodgersen onartu zutela nabarmendu behar da, Liga Handietan jokatu zuen lehen afroamerikarra izan zelarik. Erabaki honek jokalari latindar beltzek Liga Handietan beisbolean jokatzea ahalbidetu zuen, bi erakundeetan XX. mendearen hasieratik jokalari latindarrak egon diren arren. 1960ko hamarkadaren hasieratik zenbait talde hazkuntza egon dira (hamaseitik hogeitamarrera, Liga Handiek 2007rako zuten kopurua zena), talentubilatzaileek eta jabeek euren taldeak osatu ahal izateko aukera gehiago bilatu behar izatea suposatu zuena. Jokalari latinoamerikarrak Estatu Batuetakoak baino merkeagoak ziren eta talentua eta joko barietatea ekarri zuten.
Ordutik Liga Handietan jokatu duten jokalari latinoamerikar bikainak ugari izan dira.
Jokalari latinoamerikarren debut data herrialdez sailkatuak honakoa da:
Eden Prairie (Minnesota)
Eden Prairie Minnesotako hiri bat da. Hennepin konderrian kokatua dago. 2010ean 60,797 biztanle zituen, 84.04 kilometro koadrotan banatuta.
San Roke kalea (Donostia)
San Roke Donostiako (Gipuzkoa) kalea da, Amara kalean hasi eta Lazkano pasealekuan bukatzen dena.