cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Freewheelin' Bob Dylan
The Freewheelin' Bob Dylan Bob Dylan amerikar abeslari eta musikariaren bigarren estudioko diskoa izan zen. 1963ko maiatzaren 27an ekoiztu zuen Columbia Records etxeak. Bere lehen diskan bi abesti original baino ez zeuden bitartean, "Freewheelin'" diskan lehenengo testu kontenporaneoak agertu ziren. Diskoak dituen hamahiru abestietatik hamaika Dylanen lan originalak dira. Diska Blowin' in the Wind abestiarekin hasten da, 1960ko hamarkadako ereserkietako bat, eta Peter, Paul & Mary taldeak ondoren egingo zuten bertsioak mundu mailako arrakasta izan zuen. Beste abesti klasiko batzuk diska honetan agertzen dira: "Girl from the North Country", "Masters of War", "A Hard Rain's a-Gonna Fall" eta "Don't Think Twice, It's All Right" gisa.
Callopanchax occidentalis
Callopanchax occidentalis Callopanchax generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Laokoon eta bere semeak
Laokoon eta bere semeak (Gruppo del Laocoonte) Antzinako Erromaren garaiko eskultura-multzoa da, Haitzurdin zuriz egina, 2,08 metroko altuera du eta egun, Vatikanoko Museotean dago. Laokoon troiar apaizaren heriotza irudikatzen du, bere bi semeekin batera itsas-sugeek itota hiltzera zigortua.
Plinio Zaharraren esanetan, Lana Agesandro, Polidoro eta Atenodoro eskultoreek egin zuten, Rodasko eskola helenistikoaren kideak izan zirenak. Pliniok estatua Titoren jauregian ikusi zuen. Egungo eskultura 1506an topatu zuten Erromako aztarnategi batean eta ez dago ziur jatorrizkoa edo kopia bat den.
Artelana
Alexandro Handiaren inperialismoaren ondoren, hiritarrek ez zuten polisean zuten kontsiderazioa eta babesik gabe aurkitzen ziren aldatzen zuen munduan. Horregatik eredu klasikoengan ezarritako konfidantza desagertu zen eta gai ugariagoak landu zituzten. Partikularra eta konkretuarekiko arreta handiagoa jarri zuten, gai orokorrak baino.
Giza fasea bizitza fase ezberdinetan adierazi zen, haurtzarotik zahartzaroa. Erretratuak gero eta ugariagoak izan ziren, batez ere heroien eta pertsonaia publikoena, psikologia indibiduala sakonduz. Tristura, mina, poztasuna... beraz, drama adierazteko aprobetxatu zuten, haietako garrantzitsuenetakoa, Laokoon eta bere semeak.
Laokoon eserita dago eta eserlekuan arropa tolestu batzuk daude, zutabeen estriak gogoraraziz. Eskuineko hanka tolestua dauka eta ezkerrekoa atzera botata du, tentsioa adieraziz. Sugea bi eskuez eusten du; eskuineko besoaz gorputza altxatzen du eta ezkerrekoaz burua eusten du sugearen haginkada sahiezteko. Burua eskuinera okertuta du, keinua adierazteko. Ezkerreko gaztea zorabiatuta dago eta besoa altxatzen du, eta eskuinekoak talde multzoaren kontrako norabidea okerturi, besoa altxetzen du era adierazkorrean. Biek bizkarretik eskegitako tunika dute.
Laokoon minaren adierazle da, eta keinu desesperatua eta agonikoa du, espresibitate eta plastizismo handiz irudikatuta. Gazteak minez tolesten dira eta aitari begiratzen diote, laguntza eskean. Laokoonteren mina tragediaren ondorioz handitzen da. Hiru pertsonaiak dramatikoki borrokatzen dira sugeen kontra.
Gorputzak garai klasikoko ezaugarriak apurtzen ditu, eta lasaitasuna eta oreka alde batera uzten ditu, okerdura eta adierazkortasuna zehaztuz. Laokoonek galeraren pathos-a adierazten du, gorputzaren giharren bidez. Semeek, Laokoonek ez bezala, indarra galdua dute eta atarenganantz dute burua biraturik, guztiz beldurtuta.
Lana ikupegi bakar batetik ikusteko egina izan zen, eta konposizio priramidala eta diagonala dauka.
Konkor biribileko zenbait eskulturaz osatutako multzoa da: biluzik dagoen gizonezko bat, biluzik dauden bi gazte eta pertsonaiak kiribiltzen dituzten bi suge.
Unibertsitateko Euskal Irakasleen Elkartea
EIRE edo Unibertsitateko Euskal Irakasleen Elkartea euskal unibertsitateetan euskararen garapenaren eta normalkuntzaren alde lan egiten duen irakasleen elkartea da.
Leioan 1998ko apirilaren 20an izandako euskal irakasleen jardunaldietan EIRE sortzea proposatu zen.
Euskal Herrian dauden unibertsitateen zentro guztietan lan egiten dute:
Giovinezza
Giovinezza (euskaraz Gaztedia) Mussolinik sortutako Alderdi Nazional Faxista, Erregimen Faxista eta italiar armada faxistaren ereserkia izan zen, alegia, ereserkia faxista zen.
Historia
1924-1943 artean Italiako Errege Martxarekin batera jo eta ereserkia ofiziala zen, eta Italiako Errepublika Sozialaren garaian (1943-1945) ereserkia ofizial bakarra izatera igaro zen.
1944-1945 artean aliatuek Italia askatzean ereserkia izatetik utzi zuen eta herrialdea ereserkiarik gabe gelditu zen. 1946ean Il Canto degli Italiani ("Italiarren Kanta") abestia ereserkia ofizialtzat hautatua izan zen, eta horrela gaur egun arte.
Tafarn-y-Gelyn
, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Moel Famau muinoaren pean dago, Llanferres udalerritik hurbil, eta Ruthin eta Mold udalerrien artean hedatzen den A494 errepidean.
Perpaus adberbial
Perpaus adberbialak perpaus nagusi baten barnean adizlagunak edo aditzondoak duen zeregina betetzen duten perpaus txertatuak dira. Perpaus txertatuaren eta perpaus nagusiaren arteko erlazio semantikoa kontuan harturik, perpaus adberbialak denborazko perpausak, moduzko perpausak, helburu-perpausak, perpaus kausalak edo perpaus kontzesiboak izan daitezke. Dena den, zenbait perpaus modu bateko eta besteko izan daiteke aldi berean. Horregatik, banaketa semantikoa ezin da oso zehatza izan.
Perpaus adberbialak: -ELA
Hona hemen bi adibide: -ELA atzizkiaz horniturik agertzen diren bi perpaus daude hor: eskolara nindoala eta zergatik ez dakigula. Perpaus horien forma begien bistakoa da: [perpausa + -ela]. Baina, esanahiari dagokionez, (a)-k eta (b)-k adiera desberdina dute. Lehenbizikoak NOIZ galderari erantzuten dio. Bigarrenak, NOLA edo antzeko galdera bati. Beraz, -ELA atzizkiaz osatzen diren perpaus adberbialak bi motatakoak izan daitezke: denborazkoak eta moduzkoak.
Denborazkoak
Hauetan perpaus txertatuko aditza ezin daiteke nolanahi agertu. Eskolara nindoala, etxera nentorrela, botila bat neramala, dutxatzen ari nintzela, eta gisako adizkiak behar dira denborazko adiera eman nahi denean. Denak iraganeko formak dira, eta, aspektuaren aldetik, puntukariak. Orainaldikoak ere izan daitezke:
«Txapela eskuan» eta antzeko esapideak.
Horrelako esapideak nahiko nahaste sortzen dute zenbait hiztunengan. Erdarazko esapidearen eraginez edo, *txapelarekin eskuan eta antzekoak noiznahi entzun daitezke zenbaiten ahotan. Esamolde horiek perpaus baten laburduratzat hartzen badira, ez da arazorik izango behar bezala emateko. Baina, zein da perpaus hori?: Perpaus horietatik abiatuz gero, ez dago inongo arazorik izango behar direnak ongi esateko. Aski da aditza + ela osagaia isilaraztea: Eta, jakina, nabarmendutako atal horiek, goikoak bezala, perpaus txertatuak direla onartu behar da, adizlagun-funtzioa bete eta NOLA galderari erantzuten diotenak.
«Duela X urte» eta antzekoak
Perpaus horrek baditu beste ordain batzuk, nahiko antzekoak: Horiek guztiak perpaus adberbialak dira, NOIZ galderari erantzuten diotenak. Beraz, denborazkoak direla esan daiteke. Beste honako hauek bezala:
Perpaus adberbialak: -ELA ETA
[Perpausa + ELA] + ETA taxuko egiturak kausazko perpaus txertatuak izan ohi dira: Berez, perpaus horien osaera … -ELA + ETA da. Hots: atzizkiz hornitutako perpaus bat gehi ETA juntagailua. Baina, juntagailu hori jadanik atzizki bihurturik dagoela pentsa daiteke, eta, horrenbestez, [-ela + eta] dena osorik har daiteke, atzizki bakarra balitz bezala. Atzizki horrek perpausari ematen dion balioa KAUSAZKOA da: «Zer dela eta?» galdetzea eta «zergatik?» galdetzea, funtsean, gauza bera da. Horrenbestez, aski antzekoak dira. Eta haien erantzunak ere bai: Nolanahi ere, bada ñabardurarik bien artean: -ELAKO-k benetako zergatia adierazten du. -ELA ETA-k, berriz, zerbaiten arrazoia baino gehiago, aitzakia edo horrelako zerbait adieraziko luke. Beste batzuetan, -ELA ETA -ELAKOAN-en pareko da: Beste honek ere ongi erakusten du jatorria: Hots: «Ameriketan ibili dela eta abar kontatu dit» esango balitz bezala izango litzateke. Hots: juntaduran maiz gertatzen den bigarren osagaiaren isiltzearen ondorioz sortuak lirateke perpaus horiek. Azken adibideko perpausaren antzekoek, jakina, ez dute inongo kausa-baliorik.
Villiers-le-Bois
Biztanleria
2007an Villiers-le-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 47 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Perpaus adberbial
Perpaus adberbialak: -ELARIK
-ELARIK atzizkiarekin ere modu-denborazko perpaus txertatuak osatzen dira: Halakoetan, -ELARIK -ENEAN atzizkiaren baliokide osoa da: Horrelakoetan, hortaz, NOIZ galderari erantzuten zaio. Gaur egun, hala ere, modu-balioa ere ematen zaio, erdarazko gerundioaren ordain gisa edo: «Hori horrela delarik, Gipuzkoako aditza hartu behar da oinarri» (MIH, 122)
Ikus, gainera
Denborazko perpausak, perpaus kausalak, perpaus kontzesiboak.
Villiers-le-Bois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 85etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Villiers-le-Bois udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 981 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wahrenholz
Wahrenholz Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bangladeshko bandera
Bangladeshko bandera 1972ko urtarrilaren 17an erabakitakoa da. 1971ko Bangladehko Askapen Gerran erabilitako batean oinarritzen da; bertan, Bangladeshko mapa bat agertzen zen eguzki gorri baten gainean. Gero mapa ezabatu zen banderatik, batik bat diseinua sinplikatzeko. Indarrean dagoen bandera Japoniakoarekin antza handia dauka, baina Bangladeshkoak atzealde berdea dauka zuria izan beharrean. Atzealde berdearen gainean disko gorri bat dago, mastatik gertuago jartzen dena horrela airean dagoenean zentratua dagoela dirudielako.Disko gorriak eguzkia Bengala gainean ateratzen irudikatzen du, baita Bangladeshko independentziaren alde hildakoen odola ere. Atzealde berdea Bangladeshko lurraldearen oparotasunarengatik da.
Phrynopus tautzorum
Phrynopus tautzorum Phrynopus generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Misterio
Misterioa azalgaitza, ulergaitza, ezezaguna eta ezkutua den fenomeno bat da, bereziki horren azalgaiztasuna eta azalpen bat emateko ekimena nabarmendu nahi direnean, guztiz azaltzera heldu gabe. Horrela, bereziki erlijioan, fenomeno azalgaitzetan Jainkoaren presentzia frogatu nahi denean, eta fikzioan, misterioaren inguruko gorabeherak narratiba gisa hartzen direnean, erabiltzen den hitza da.
BeIN Sports
beIN Sports kirolaren gaineko programazioa eskaintzen duen telebista kateen sarea da. Qatarko Al Jazeera eta New York Hiriko TimeWarner konpainiek kudeatzen dute, eta Frantzian eta Ameriketako Estatu Batuetan ditu telebista kateak.
1499 Pori
1499 Pori asteroide gerrikoan aurkitutako 1499. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1938 UF zen. Bere izena Pori hiriagatik jasotzen du.
Laga mendiak
Laga mendiak (Monti della Laga) erdialdeko Italiako mendigune bat da, Apeninoetan kokaturik dagoena, Abruzzo, Markak eta Lazio eskualdeetan. Monte Gorzano (2.458 metro) da gailurrik gorena. Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionalaren parte dira.
Natural Language Toolkit
Natural Language Toolkit edo NTLK (ingelesez, "hizkuntza naturalerako tresna multzoa"), hizkuntza naturalaren prozesamendu sinboliko eta estatistikorako erabiltzen den programa eta liburutegi multzo bat da, Python lengoaian idatzitakoa. Steven Bird eta Edward Loperek garatu zuten. Adibide programa eta tresneria erabiltzeko beharrezkoak diren kontzeptu nagusiak biltzen dituen liburu bat dauka.
NLTK-k hizkuntza naturalen prozesamendu edota estuki lotutako arloen ikerketa eta irakaskuntzan laguntzea du helburu, besteak beste, hizkuntzalaritza enpirikoa, zientzia kognitiboa, adimen artifiziala, informazioaren berreskurapena eta ikasketa automatikoa. Tresna didaktiko gisa, banakako azterketarako tresna gisa, edota prototipo eta eraikuntzako ikerketa sistemetarako plataforma gisa erabili da jada.
The Philadelphia Experiment (filma)
The Philadelphia Experiment (euskaraz Filadelfia Esperimentua), 1984ko Stewart Raffill estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko film bat da. Michael Paré, Nancy Allen, Eric Christmas eta Bobby Di Cicco aktoreek antzeztu zuten.
Filadelfia esperimentuaren hiri kondairan oinarritua dago.
Argumentua
1943, AEBetako Itsas Armadako David Herdeg (Michael Paré) eta Jim Parker (Bobby Di Cicco) ofizial gazteak guztiz sekretupekoa den esperimentu militar batean bolonturio bezala partehartzea erabaki dute, honetan Filadelfiako badian beren itsasontzia radarrentzat sumatuezinak diren frogatuko da. Baina ustekabeko akats batek etorkizunera bidaliko ditu, hain zuzen re, 1984. urtera.
Rogelio Echavarría
Rogelio Echavarría Múnera (Santa Rosa de Osos, 1926ko martxoaren 27a- Bogotá, 2017ko azaroaren 29a) poeta eta kazetari kolonbiarra izan zen.
Biografia
Kolonbiako poesiaren antologo entzutetsua, eruditua, berrikuslea eta kritikaria, eragin eta autoritate zabala duena belaunaldi berrietarako. Hasieran 'Cuadernícolas' literatura taldearekin lotu zen eta gero 'Mito' belaunaldiarekin. Hala ere, bere lana ia bakartua izaten jarraitzen du, bere sinpletasuna, laburtasuna eta sakontasun existentziala kontuan hartuta. Zalantzarik gabe, bere lanik garrantzitsuena El transeúnte (1945-1952) da, egileak etengabe berrargitaratu eta luzatu duena. Kazetari gisa, urte luzez aritu zen El Espectador eta Bogotako El Tiempo-n. Kolonbiako Hizkuntzaren Akademiako kidea izan zen.
Juan Fernando Echavarría (1953-2002) musikariaren aita izan zen, Genesis eta Los Viajeros de la Música bezalako musika talde garrantzitsuetan nabarmendu zena.
Carthago delenda est
Ceterum censeo Carthaginem esse delendam edo Ceterum autem censeo Carthaginem esse delendam (eusk.: 'Gainera Kartago hondatu behar dela uste dut'), normalean Ceterum censeo, Carthago delenda est edo Delenda est Carthago laburtua, latinezko esaldi ezaguna da. Plutarko eta Plinio Zaharraren arabera, Katon Maiorrek esaten zuen Erromako Senatuan Gerra Punikoen amaieran (k. a. 150 inguruan). Hala ere, orduko iturriek ez dute azaltzen esaldi zehatza zein zen, Esaldiak bete arte jo ta su bilatzen den ideia finko bat adierazten du eta, aro modernoan, lehenengo bi hitzak baino ez dira aipatu behar (Ceterum censeo). Bestetan, erabateko gerra adierazteko erabiltzen dute.
Saint-Restitut
Saint-Restitut Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Restitut udalerrian erroldatutako biztanleak 1.363 ziren. Familiak 534 ziren, horien artean 107 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 67 bakarrik bizi ziren emakumeak), 166 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 221 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 656 etxebizitza zeuden, 539 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 79 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 625 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 539 etxebizitza nagusietatik 439 bere jabearen bizilekua ziren, 87 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 70 etxek hiru zituzten, 115 etxek lau zituzten eta 327 etxek bost zituzten. 393 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 199 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 317 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 941 ziren, horien artean 660 aktiboak ziren eta 281 inaktiboak ziren. 660 pertsona aktiboetatik 602 lanean zeuden (325 gizon eta 277 emakume) eta 59 langabezian zeuden (29 gizon eta 30 emakume). 281 pertsona inaktiboetatik 91 erretiraturik zeuden, 86 ikasten zeuden eta 104 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Restitut udalerrian 541 unitate fiskal zeuden, 1.407,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.044 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Talka krater
Talka kraterra edo astroblema, meteorito batek azalera solidoko gorputz planetario batean (planeta, planeta nanoa, asteroidea edo satelitea) uzten duen sakonune ugarietako bakoitza da.
Ezaugarriak
Argizagien gainean erortzen diren meteoritoek, neurri oso ezberdinak izan ditzakete. Hautsarena baino neurri txikiagokoetatik, hamarnaka kilometroko diametroa dutenetaraino. Meteorito baten energia zinetikoa hain da handia, lurrean bapatean deusezteak bere zatiketa bortitza eragiten duela, eztanda egingo balu bezala (ikus irudia).
Zerutik eroritako meteoritoen berebiziko potentzia, erraz azaltzen da daramaten abiaduragatik (50.000tik 150.000 km/hrarte) baita bere masagatik ere. Bi parametro hauen konbinaketak, energia zinetiko beldurgarri batean biltzen da. 75.000 km/hko abiadan datorren 250 metroko diametroa duen meteorito batek, Lurrak ezagutu duen lurrikara edo sumendi erupziorik potenteenak hainako energia askatzen du.
Esperimentalki, kraterren forma, bonba edo jaurtigailu batek lurrean eztanda egin ondoren sortzen denaren berbera dela frogatu da, hau da, katilu batena. Talka kraterrak, hainbat aldaketa eragiten ditu paisaian, talka bortitzaren ondorioz, bretxa deritzen aldatutako arrokak eratuz, eta, gainera, urtutako material kopuru handia jaurtitzen du inguruan.
Atmosferen papera
Gasezko egitura duten planetetan, talka kraterrak ez dira hain ugariak. Alde batetik, atmosferak hain bortizki geldiarazten ditu meteoritoak, hauek, ablazio izeneko beroketa oso bizi bat jasaten dutela. Euren tenperatura milaka gradutar iristen da, eta hiru fenomeno ezberdin gerta daitezke, meteoritoaren forma, norantza, abiadura eta masaren arabera. Sublimazioa garaiera handian gerta daiteke (orduan, oso motel, meteorito hautsa erortzen da), desintegrazioa lurretik gertu, meteoritoaren barnealdearen eta kanpoaldearen arteko tenperatura diferentzia izugarriagatik (kasu honetan, lurrerantz botatako zatirik nagusienak, lurrean, beste haserako meteorito batzuk balira bezala jokatzen dute), higadura nabarmena atmosferako bere ibilbidean zehar. Kasu honetan, lurrera bloke homogeneo bat bezala hel daiteke, metro batzuk neurtzen baditu, jada aipaturiko eztanda desintegrazioa eragiten duena. Honela, atmosferaren presentziak, ondorio bezala, lurrera erortzen diren meteoritoen tamaina eta kopuruaren murrizketa du.
Gainera, atmosferak, denborarekin talka hauek lurrean utzitako arrastoak ezabatzen dituzten beste akzio batzuk ere egiten ditu. Higadura da, forma ezberdinak izan ditzakeena. ur korronteak, haizea, lurraren izozte eta desizoztea, aktibitate biologikoa. Guzti honek, sakonuneak betetzen eta zirkuen harresiak higatzen laguntzen du.
Merkurion
Merkurio planetak ia ez du atmosferarik, eta, hortaz, bere lurzoruaren itxura, ez da Ilargiaren oso ezberdina. Merkurioren azalera oso-osorik, talka kraterrez josia dago.
Marten
Martek hain atmosfera fina du, proportzionalki, Ilargia kraterrez josi dutena baino meteorito kopuru txikiago batek zeharkatu dutela, baina, denbora berean, Lur planetaren gainean erori direnena baino handiagoa. Beste alde batetik, bere atmosfera hain fina izan arren, milioika urtetan, krater txikiagoak bete dituen eta nagusien harresiak higatu dituen higadura akzio bat egin du. Marteren lurzoruak krater asko kontserbatzen ditu, baina ez dago kraterrez josia, Ilargia eta Merkurio bezala.
Lurrean
Lurra, Martek baino atmosfera trinkoagoa izan arren, ez da meteoritoen talketatik libre geratu. Bataz beste, 750 metroko diametroko krater bat egiteko gai diren bi meteoritoren artean 10.000 urte inguru igarotzen direla suposatuz, duela 4.000 milioi urtetik hona, halako 400.000 erori izango dira. Eta, itsasoek, lur planetaren azalera osoaren %70a hartzen dutela kontuan izanik, bakarrik kontinenteetan, 750 metroko diametroa duten 120.000 talka krater egon behar dute. Horietatik, ustez meteoritoenak diren ehundaka gutxi batzuk bakarrik inbentariatu dira, horien artean, 170 benetan edo ziurtasun handiz, hala direnak. Guztietan ezagunena, Barringer kraterra da, Flagstaffen, Arizonan. Guztietan handiena dena, Kazakhstango hiriburua den Astanan dago, eta 350 kilometroko diametroa du. Aipagarria den beste talka krater ospetsu bat, Chicxulubekoa da, Mexikoko Yukatan penintsulan dagoena. 10 kilometroko diametroa zuen meteorito batek eratu zuen, duela 65 milioi urte, garai horretararte lurreko errege ziren dinosauroen desagerpena abiaraziz.
Lurra, oraindik ere, meteorito erorketen eraginpean dago, batez ere oso meteorito handien erorketen eraginpean, baina probabilitatea, hainbat txikiagoa da, zenbat eta handiagoa izan meteoritoa. 1972an, 4000 tonako meteorito batek, Lurreranzko bere erorketa hasi zuen, eta apirilaren 10ean, atmosferan sartu zen. Zorionez, bere arraseko ibilbidea eta bere abiaduragatik, lurraren erakarpenetik ihes egiteko haina energia zinetiko mantendu zuen, eta berriz espazioan desagertu zen, Montana estatua 60 kilometroko garaieran zeharkatu ondoren. Arriskurik garrantzitsuena, Lurretik gertuko asteroideak dira. Hauen orbita, etorkizunean, Lurraren aurkako talka bat eragin dezaketen deformazioen mende dago.
Ilargian
Tamaina guztietako meteorito talkek josia, gaur egun, Ilargiaren lurzoruak, milioika krater ditu. Hauen diametroa, zentimetro gutxi batzuetatik, ehundaka kilometratarainokoa da. Meteorito erorketa, duela milaka milioi urtetik gertatu denez, krater berrienak, antzinakoen gainean eratu dira.
Katisko-Saarijärvi
Katisko-Saarijärvi aintzira Finlandiako Kemijärvi udalerrian dagoen aintzira bat da, Kemijärvi eta Misijärvi aintziretatik eta Rovaniemi hiriburutik hurbil. Kemijärvi aintziren bihotzetik ateratzen diren aintzira txikitxoetako bat dugu hau, bizilagun dituen aintzirekin batera. Arrainen oparotasunagatik eta ur gardenengatik da ezaguna; izan ere, arrantzaren paradisua da eta hala nola, izokin eta perka antzeko arrain-mota ugari aurkitu daiteke bertan.
Inguruko landaredia basoen Lappi lurraldean aurkitzen diren landare ohikoak da; hala nola, azaleak, azeri-mahatsak eta urki zilarkarak.
Faunari dagokionez, igarabak edo urtxakurrak dira nagusi bertako uretan eta lehen aipaturiko izokin eta perka antzeko arrainez elikatzen dira. Altzeak, elur-oreinak eta hartz arreak dira inguruetan agertu daitezkeen ugaztun handi eta esanguratsuenak. Hegaztiei dagokienez, eskinoso abeslariak eta zapelatzak dira nagusi.
Aintziran uharte handi bat dago, hau izoztua gelditzen denean mendixkatxoa dirudienak. Urak Kemijoki ibaitik iritsi eta Kemijoki ibaiaren bitartzen Kemijärvi aintziraraino iristen dira. Raajärvi herrixkatik gertu dago.
Arraildura
Arraildura, irekidura luze eta estu bat da, materialaren banaketaren ondorioa.
Izena
Antzeko gauzetarako Bizkaiko leku askotan arrakala deritzo eta beste leku batzuetan pitzadura.
Metallura iracunda
Metallura iracunda Metallura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Beauvois
Beauvois Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beauvois udalerrian erroldatutako biztanleak 127 ziren. Familiak 45 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (30 gizon eta 24 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 22 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Beauvois udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
José Dolores Urriola
José Dolores Urriola, "el mulato Urriola" izenarekin ezaguna (Panama, 1834 - 1883ko maiatzaren 5a) kolonbiar poeta ezaguna izan zen, libururik argitaratu ez zuen arren.
kanpo estekak
Lanak Panamako poesiaren ibilbidean, Rodrigo Miróren eskutik
Phrynopus thompsoni
Phrynopus thompsoni Phrynopus generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kono Yasui
Kono Yasui (保井コノ, Kagawa prefektura, 1880ko otsailaren 16a - Bunkyō, 1971ko martxoaren 24a) japoniar biologo eta zitologoa izan zen. 1927an zientzian doktoretza lortu zuen lehen japoniar emakumea izan zen.
Perpaus kontzesibo
Perpaus kontzesiboak perpaus nagusiak adierazten duena betetzeko nolabaiteko oztopoa adierazten duten perpaus txertatu adberbial motetako bat dira.
-EN ARREN
-EN ARREN morfema-multzoaz hornitutako perpaus txertatua adizlaguna da. Esaldiaren mintzagai izan ohi da, ez galdegai. Horregatik, perpaus nagusitik kanpo bezala gelditzen da, koma batez bereizia: Perpaus horiek KONTZESIBOAK dira. Goiko perpaus horiek, gutxi gorabehera, honako parafrasi hau izango lukete: Aurkaritza-juntaduraren aski antzekoak dira, hortaz. Aditz jokatua dute perpaus horiek, baina partizipioa ere erabil daiteke, funtsean adiera bera duten perpausak osatzeko:
Kono Yasui
Biografia
Yasui Kagawa prefekturan jaio zen 1880an. 1898an bertako eskolan graduatu zen zientzia sailean eta 1902an Emakumeentzako Goi-Eskola Normalan. 1905erarte irakasle izan zen, ahalik eta 1905ean graduatu kurtso bat ezarri zen arte Emakumeen Goi-Eskola Normalean. Lehen emakumea izan zen eskola horretan sartzen zientzia ikerketa bat egiteko; zoologia eta botanika arloak landu zituen. Karpen webertar aparatuaren inguruko ikerketa argitaratu zuen Zoological Science aldizkarian 1905ean, inoiz aldizkari horretan argitaratu zuen lehen emakumea. Ondoren Salvinia natans ur-garoari buruzko ikerketa argitaratu zuen Journal of Plant Sciences and the British journal Annals of Botany aldizkarian, Japoniar emakume batek atzerriko aldizkari batean argitaratzen zuen lehen aldia. 1907an bere ikerketa bukatu eta eskola irakasle laguntzaile bilakatu zen.
Yasuik Japoniako Hezkuntza Ministerioari atzerrian ikasteko baimena eskatu zion. Baimena eman zioten baldin eta "etxeko ekonomiaren ikerketa" gehitzen bazuen bere "zientziaren ikerketa" proiektuari, eta zin egiten bazuen ez zela ezkonduko han egonda eta ikerketa bakarrik egingo zuela. Alemaniara eta Ameriketako Estatu Batuetara bidaiatu zuen 1914an, Chicagoko Unibertsitatean zitologiari buruzko ikerketak egiteko. 1915an Harvardeko Unibertsitatean ikatzari buruzko ikerketak egiten hasi zen E. C. Jeffrey irakaslearekin. 1916an Japoniara itzuli zen eta ikatza ikertzen jarraitu zuen Tokioko Unibertsitate Inperialean 1927ra arte. 1918tik 1939ra bitarte genetika irakasle izan zen. Bere tesi doktorala 1927an argitaratu zuen, lignitoa eta ikatzari buruzkoa, Japonian tesi doktorala egiten zuen lehen emakumea.
Perpaus kontzesibo
Ba- … ere
Jakina, alegiazko baldintzan oinarrituta ere osa daitezke horrelako kontzesiboak:
Nahiz (eta) … -en
Halakoetan, aditz jokatuaren ordez aditz jokatu gabea ere erabil daiteke:
Kono Yasui
Biografia
1929an Yasuik Cytologia aldizkaria sortu zuen. 1924tik aurrera mitxoleten, artoaren eta Tradescantia espezieen genetika ikertu zuen, eta 1945tik aurrera Hiroshimako bonbardaketa nuklearraren osteko landareen aldaketak ikertu zituen. Ochanomizuko Unibertsitatea sortu zenean 1949an Yasui irakasle izendatu zuten. 1952an erretiratu zen, baina irakasle emeritua izaten jarraitu zuen. 1957rako 99 argitalpen zientifiko idatzi zituen.
1971ko martxoaren 24an hil zen Tokion.
Iwate Grulla Morioka
Iwate Grulla Morioka (いわてグルージャ盛岡) Japoniako futbol talde bat da, Morioka hirikoa.
Crainvilliers
Crainvilliers Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crainvilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 192 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 101 etxebizitza zeuden, 84 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 17 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 84 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 84 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 84 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crainvilliers udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 199,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.474 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 2 zurginak.
2000. urtean Crainvilliers udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wesendorf
Wesendorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Phrynopus tribulosus
Phrynopus tribulosus Phrynopus generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Zhuangzi
Zhuangzi edo Zhuang Zhou (itzulpena: «Zhuang maisua») K.a. IV. mendeko txinatar filosofo bat izan zen. Erresuma Borrokalarien garaian bizi izan zen. Song erresuman jaio zen, eta gutxi gorabehera K.a. 369 eta K.a. 290 bitartean bizi izan zen.
Perpaus kausal
Perpaus kausala —zenbaitetan kausa-perpaus edo kausa perpaus ere deitua— ZERGATIK galderari erantzuten dioten perpaus txertatu adberbialaren motetako bat da.
Zhuangzi
Laoziren ondoren, taoismoaren filosoforik garrantzitsuena izan zen, eta haren pentsamenduaren jarraitzailea izan zen.
Perpaus kausal
-ELAKO
-ELAKO atzizkiaz hornitua dagoen perpausa izenlaguna izan daiteke izen bati lotua dagoenean (ikus perpaus osagarri izenlagunak). Baina aditz bati lotua ere agertzen da gehienetan: Perpaus horien egitura guztiz gardena da: [Perpaus jokatua + -ELAKO]. Postposizio-sintagma, beraz. Postposizio-sintagma horrek perpaus nagusian adizlagun baten lekua eta funtzioa betetzen du. Balioari dagokionez, berriz, kausala dela esaten, ZERGATIK galderari erantzuten baitio: ZERGATIK galderari erantzuten badio, pentsatzekoa da -ELAKO perpausak galdegaia izateko joera izango duela. Hala da: -ELAKO perpaus kausala galdegai izan ohi da. Horretan bereizten da, hain zuzen, bestelako kausaletatik: BAIT- edo -ENEZ (GERO), esate baterako, kausalak izanik ere, ez dira galdegai izan ohi. Horregatik, sarritan, perpausaren barnean tartekatuak aurkitzen dira azken horiek, maiz koma artean. Edo, esaldiaren hasieran, mintzagai gisa. Ohartzeko, honako perpaus hauek azter daitezke: -ELAKO perpausak aditzak adierazten duen ekintzaren KAUSA zein den esaten du. Besteek, berriz, gehiago dirudi baieztapen baten ARRAZOIA edo JUSTIFIKAZIOA, ESPLIKAZIOA, ematen dutela aditzera.
Zhuangzi
Zhuangzi Meng herrikoa zen, Song estatukoa (gaur egun, Shāngqiū 商邱, Henan). Haren bataio-izena 周 Zhōu zen. Beste izendapen hauek ere baditu: 蒙吏, Méng ofiziala, 蒙莊 Méng Zhuāng eta 蒙叟 Méng zaharra.
Perpaus kausal
-ENEZ (GERO)
Halakoen osaera honako hau da: [ [ … aditza ] -enez + (gero)]. Hots: GERO postposizioaren eta instrumentalaren gainean eraikia dago. - ENEZ edo -ENEZ GERO morfemak daramatzan perpausak ere adizlagunaren funtzioa betetzen du perpaus nagusian: Halakoen ordain dira, hizkera arruntean ohiko diren [NOLA … -EN] gisako esapideak: Horrelakoek ere, nolabait, kausa adierazten dute. Baina, batzuetan, kausaltasun hori baino areago nolabaiteko moduzkotasuna adierazten dute.
Zhuangzi
Taoismoaren Zhuangzi (莊子) liburuak egilearen izen bera du. 742. urteaz geroztik, Xuanzong enperadoreak testu taoistetarako ohorezko tituluak eman zituenetik, baderitzo Nan hua zhen jing ((南華真經) ere, hau da, Hegoaldearen (kultura-)loratzearen benetako klasikoa.
Perpaus kausal
-ENEZ (GERO)
Mintzagai gisa ageri ohi dira. Hori, batez ere, -ENEZ soilaz baliatzen direnen kasua da: Horrelakoek, -EN BEZALA / -EN LEGEZ gisa ere eman daitezke:
Zhuangzi
Jatorri bat baino gehiagoko idazkiz osatuta dago liburua. Tradizioaren arabera, Zhuangzik idatzi zituen lehen zazpi kapituluak (barne-kapituluak), eta gainerakoak haren ikasle eta jarraitzaileek idatzi zituzten. Barne-kapituluek koherentzia kontzeptual eta gramatikal handia dute, eta uste izatekoa da pertsona berak idatziak direla, benetako egilea Zhuangzi izan zen ala ez jakiteko modurik ez badago ere. Txinako tradizioak taoistatzat jotzen badu ere, oso gutxi idatzi zuen Taoari buruz.
Zhuangziren filosofia antinomianista da: bizitza mugatua da, eta jakin beharrekoak mugagabeak dira. Horregatik, berak esaten zuen ergelkeria dela mugatua erabiltzea mugagabea bilatzeko. Gure hizkuntza, gure jakintza eta abar gure ikuspegiak mugatzen ditu, eta, ondorioz, kontuz ibili behar dugu, eta ez dugu pentsatu behar gure konklusioek gauza guztietarako balio dutenik. Balio-sistemen erlatibotasunaren eta kultura-aniztasunaren aitzindaritzat har daiteke. Honela idatzi zuen:
Ager Aketxe
Ager Aketxe Barrutia (Bilbo, ) bizkaitar futbolari ezkertia da. Puntaerdi moduan aritzen da.
Biografia
Bederatzi urteetatik Lezaman dago, eta Athletic futbol taldeko kategoria guztietatik pasatu duen gutxienetariko bat da. Cadiz futbol taldean jokatzen du erdilari posizioan jokatzen du eta Isaac Aketxe futbolariaren anaia da. Ager, 2003an hasi zuen Athletic-rako jokatzen. 2012 urtean, Baskoniatik pasatu ondoren, Bilbao Athletic taldera heldu zen, hau da Athletic-en bigarren taldera. Bertan bi urte eman zituen bigarren b mailan. 2014-2015 denboraldian lehenengo taldera heldu zen denboraldi bikaina egin ondoren Zigandaren esku. UEFA Champions League-eko partidu batean debutatu zuen, Shakhtar Donetsk-en aurka, zoritxarrez partidu horretan oina apurtu zuen eta sei aste egon zen zelaietatik kanpo. Honen ondoren lesio muskular batzuk izan zituen eta azkenean hilabete batzuk eman zituen zelaietara itzultzeko. Itzultzerakoan geratzen ziren 7 partiduetatik 5 jokatu zituen eta denboraldia ondo bukatzeko bere lehenengo gola sartu zuen Elcheri 2-3 irabazteko 2015eko maiatzaren 17an. Urte horretan, Espainiako Superkopa irabazi zuen Bartzelonaren kontra baina ez zuen jokatu. Hurrengo denboraldian, Ernesto Valverderen egitasmotan sartzen eta horren ondorioz Bilbao Athletic-ra bidali zuten denboraldia bukatu arte. Bertan, 10 gol sartu zituen eta hat-trick bat lortu zuen otsailaren 27an Ponferradinaren aurka. Agerri beste ez behar larria pasatu zitzaion, honetan, lotailuetako lesio bat izan zen Alaves taldearen kontra eginikoa, 8 hilabete eman zituen guztiz berreskuratuta izan ahal izateko. 2017ko otsailean Athletic Kluba eta Cadiz futbol taldea sinatu zuten urte bateko mailegu akordioa, Agerren zerbitzuekin egiteko. Espainiar selekzioaren parte izan zen Turkiako 20 urte azpiko munduko txapelketan. 2016an, Agerri, autoritatearen kontrako kargu batzuk leporatu dizkiote Erromoko jaietan gertatutako arazo baten ondorioz.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Trefnant
, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Dyffryn Clwyd haranan dago, St Asaph (iparraldean) eta Denbigh (Llanelwy, hegoaldean) artean, A525 errepidean.
2011ko erroldaren arabera 1.581 biztanle zituen.
Tremeirchion
, iraganean Lleweni, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. B5429 errepidean dago, Denbigh (ipar-ekialdean) eta St Asaph (ekialdean) artean.
2011ko erroldaren arabera 636 biztanle zituen.
Kemijärviko geografia
Kemijärvi udalerria Finlandia iparraldeko Lappi lurraldean dago, Zirkulu Polar Artikoaren gainean hain zuzen. Herrialde osoko iparreneko hiria da, Rovaniemi hiriburua baino pixka bat goraxeago baitago. Bere bizilagunak Posio eta Salla, hego eta ekialdean, iparraldeko Sodankylä, Rovaniemi hiriburua mendebaldean eta erlazio oso estua mantentzen duen Pelkosenniemi udalerriak dira.
Guztira, ia 400 aintzira daude udalerrian, 396 hain zuzen, eta Kemijoki ibai luzearekin batera, 426,78 km²-ko ur-azalera osatzen dute; udalerriaren azalera osoaren %10a baino gehiago. Aipatzekoak dira hala nola, Enijärvi eta Kuumalampi aintzirak; hala ere, udalerriaren bihotza Kemijärvi aintzira da, bertan sortzen den Kemijoki ibaiarekin batera, emankortasunaren, arrainen eta arrantzaleen paradisua baita. Kanada herrialdean aurkitzen diren hainbat aintzira eta ibaiekin batera, mundu osoko ur kalitate onena duten aintzira eta ibaia dira, izokina bezalako ur gezatako arrainak gustora bizi baitira bertan; gainera, ur-korronte indartsu eta harroei probetxu ateraz Finlandia herrialdea energiaz hornitzen dute. Kemijärvik 3.931,44 km²-ko azalera dauka, Rovaniemi ondoren Lappi lurraldeko hiri zabalena da eta metro gutxi batzuk baino neurtzen ez dituzten mendixkez betea dago; hala nola, eta nahiz eta 500 metrotara iristen ez den, Suomu mendixka da finlandiarren artean ospetsuena bertan aurkitzen diren eski-azpiegitura zoragarriei esker.
Klima kontinentala da nagusi prezipitazio urriekin urte osoan zehar. Udak motzak eta epelak dira, non ekain eta uztail bitarteko hiru astetan gauerdiko eguzkia bihurtzen den nagusi; negu izoztuak aldiz, luzeak izan ohi dira (zazpi hilabete gutxi gorabehera), eta lurzoru elurtuak azarotik maiatza arte irauten du. Aurora Borealak, neguko gau izoztu eta luzeetan zerua argitzen duten argiak dira eta irail-urri eta otsail-martxo bitartean agertu ohi dira batez ere ordu txikitan eta zeru oskarbian.
Egoera klimatiko ezberdinak baldintzatuta hainbat landare-mota aurki daiteke udalerrian; hala nola, pinuak, ahabi gorriak eta iparraldean eta ekialdean aurki daitezkeen urki zilarkara eta izeidiak. Landaredia eta udalerriko faunak oso aberatsak dira eta ondorioz, Kemijärvik natura babesteko hainbat egitasmo gauzatu ditu; 2005. urtean esaterako, Pelkosenniemi eta Sodankylä udalerriekin elkarlanean handitutako Pyhä-Luosto Parke Nazionala da adibide argiena. Bertan, altzeak, azeri artikoak, elur-orein basatiak, hartz arreak, igarabak, laurehun urteko zuhaitzak... eta Finlandia osoko hegazti espezie sorta luzeena aurkitu daitezke; antzarak, eskinosoak, mokozabal zuriak, urubiak, zapelatz liztorjaleak eta zingira-hontzak esaterako.
Pyhä-Luosto Parke Nazionala 1938. urtean sortu zen Pyhätunturi izenarekin, baina 2005. urtean Pelkosenniemi eta Sodankylä udalerrietako Luosto parkearekin bat egin zuenean, gaur egungo parkea sortu zen eta urteko ia 100.000 turista jasoz hiru udalerrien oinarri ekonomikoa bihurtu da.
Aintzirak
Kemijärvi udalerria, Finlandia osoko aintzira gehien dituen udalerrietako bat da; guztira, 396 aintzira daude udalerrian eta bere azalera ghandia hartzen dute.
Babestutako eremuak
Kemijärvin dagoen eremu babestu bakarra Pyhä-Luosto Parke Nazionala da; hau, Kemijärvi, Pelkosenniemi eta Sodankylä udalerrien artean dago. 2005. urtean, 1938. urtean sortutako Pyhätunturi Parke Nazionala eta Pyhä mendixkako Luosto izeneko eremuak batu egin ziren gaur egungo parkea sortzeko. Luosto eremu horretan, 400 urte baino gehiagoko pinuak aurki daitezke, bertako samitarren historiaren aztarnekin batera.
Berezitasunak
Noita eta Pyhä mendixkak dira eskualdeko sabaiak, baina parke nazionaleko berezitasun nagusienak, bertako euri-bide eta eskualde zingiratsuak dira.
Isokuru euri-bidea
Finlandiako euri-bide sakonena da, 220 metrorekin eta Kultakero eta Ukonhattu mendixken artean dago.
Arrantza
Arrainen oparotasunagatik eta ur gardenengatik da ezaguna; izan ere, arrantzaren paradisua da eta hala nola, izokin eta perka antzeko arrain-mota ugari aurkitu daiteke bertan.
Fauna
Faunari dagokionez, igarabak edo urtxakurrak dira nagusi bertako ibaietan eta izokin eta perka antzeko arrainez elikatzen dira. Altzeak, elur-oreinak eta hartz arreak dira ugaztun handi eta esanguratsuenak.
Hegaztietan aldiz, guztira 128 espezie ezberdin aurkitu daitezke pareje hauetan; eskinoso abeslariak eta zapelatzak esaterako.
Landaredia
Bertako biztanleak, basoen Lappi lurraldeko biztanle ohikoak dira; hala nola, azaleak, azeri-mahatsak eta urki zilarkarak. Urkidiek baso eremuan nagusi dira, baina bertako pinuek ospe handia dute ere, Luosto aldeko hainbat zuhaitz 400 urte baino gehiago bitute.
Mendixkak
Kemijärvi hiriko mendixka garrantzitsuena Suomu mendixka da, hegoaldean kokatua dagoena.
Denborazko perpaus
Denborazko perpausak NOIZ galderari erantzuten dioten perpaus txertatu adberbial motetako bat dira.
Perpaus adberbialak: -ENEAN, -ENETIK, -EN BITARTEAN, -ENERAKO, …
Denbora adierazteko, eta kasu bakoitzean denbora-erlazio desberdinaren berri emateko erabiltzen dira holako atzizkiak.
1. -ENEAN
Perpaus hauek, gehienetan, NOIZ galderari erantzuten diote: Baina, itxura bereko perpaus txertatuak denbora barik lekua ere adieraz dezake. Adibidez, honako elkarrizketa honetan, erantzuna ez dagokio denborari, lekuari baizik: Bigarren perpaus hori, testuingururik ezean, denborazkotzat hartuko litzateke: Baina goiko elkarrizketako testuinguru horretan, argi dago lekua adierazten duela: «ni, inork nahi ez zuen autoan». Horrek erakusten du, -ENEAN horren azpian, berez, erlatibo bat dagoela. Gehienetan, -EN MOMENTUAN edo ulertzen da. Horregatik, hain zuzen, gehienetan ere, denborazko balioa izatea. Gertatzen dena da erlatiboetan maiz gertatzen dena: alegia, erlatiboaren ardatz den izena –testuinguruak horretarako bide ematen duenean– ezabatu egiten dela:
-ENEAN-ekin ere gauza bera gertatzen dela pentsa daiteke:
2. -ENETIK
-ENEAN inesiboa da. Denboran kokagune finko eta jakin bat adierazten du. NOIZ galderak adierazten duen ideia bera, funtsean. -ENETIK, berriz, ablatiboa da. Jatorria adierazten du, abiapuntua. Lehen bezala, denbora nahiz espazioa adieraz dezake, baina, bestelako testuingururik ezean, normalean denbora adierazten du, NOIZTIK edo NOIZDANIK galderari erantzuten dio: Denbora-iraupena hobeki markatzeko edo, -ENETIK HONA erabil daiteke, zerbait gertatu zen garai hartatik hiztuna hitz egiten ari den unera bitartean dagoen aldia argiro adierazteko:
3. -EN ARTE
Oraingoan ere denboraz dihardu, baina epe bat adierazten da -EN ARTE ezarriz. Postposizio-sintagma bat da, hortaz. NOIZ ARTE galderari erantzuten diote horrelakoek:
4. -EN BITARTEAN
Hau ere aurrekoaren oso antzekoa da. Bi gertaera erlazioan jartzeko erabiltzen da -EN BITARTEAN. Biak nolabait aldi berean gertatzen direla-edo adierazteko erabiltzen da BITARTEAN postposizio bidezko esapide hau: Batzuetan, -EN BITARTEAN gisako perpaus txertatua erabilita aurkaritza-kutsua ematen zaio esaldiari: Bai ARTE-rekin bai BITARTEAN-ekin, aditza jokatu gabe erabiltzeko joera guztiz arrunta da:
5. -ENERAKO / -ENEKO
NOIZKO galderari erantzuten diote era horretako perpausek. Denboraren hariari epemuga ezartzen zaio horrelakoetan: Haien baliokidea da [aditz jokatu gabea + ORDUKO] esamoldea: -ENERAKO-ren ordez, -ENEKO ere erabil daiteke. Biak baliokideak dira:
Carnach
, 'Càrnach', Eskoziako ipar-mendebaldeko urruneko etxalde bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Maien zibilizazioa
Maien zibilizazioa Mesoamerikako zibilizazioa izan zen, espainiarrak Ameriketara iritsi aurretik maia herriek garatu zutena. Aipagarria da haien idazkera sistema, kolonaurreko Amerikan erabat garatu zen bakarra, eta baita haien artea, arkitektura, eta matematika eta astronomia ezagutza handiak ere. Une gorenean, kultura maiak lurralde zabala hartu zuen: egungo Mexikoko hegoaldea (Yukatan, Campeche, Quintana Roo, Chiapas eta Tabasco estatuak) eta Belize, Guatemala, Honduras eta El Salvadorko zatiak.