cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Txokolate
Ekoizte prozesua
Kakao-babak zuhaitzetik matxete bat erabiliz mozten dira, edo zuhaitzetik makila bat erabiliz kolpatzen dira. Aleak eta haien inguruko mamia zorroetatik kendu eta piletan edo edukiontzietan jartzen dira, eta mikroorganismoak sartzen uzten diete pektina duen materiala hartzitzen has daitezen. Legamiek etanola sortzen dute, azido laktikoaren bakterioek azido laktikoa sortzen dute eta azido azetikoaren bakterioek azido azetikoa sortzen dute. Hartzidura-prozesuak ere zapore-aitzindariak sortzen ditu, eta, azkenean, txokolatearen familia-zaporea lortzen da. Zazpi egun irauten du prozesu horrek.
Héronchelles
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
Txokolate
Ekoizte prozesua
Kakao- babak guztiz helduta daudenean uztatu behar dira; izan ere, zorroa heldu gabe badago, pikorrek kakao-gurin gutxi izango dute, edo mami zuriko azukreak ez dira nahikoa izango hartzitzeko, eta zapore ahula izango dute. Hartzitu ondoren, aleak berehala lehortu behar dira lizuna haz ez dadin. Klimak eta eguraldiak horretarako aukera ematen dute. Horretarako, aleak eguzkian zabaltzen dira bost egunetik zazpi egunera.
Ale lehorrak txokolate-fabrika batera garraiatzen dira. Aleak garbitu (adarrak, harriak eta bestelako hondakinak kenduta), erre eta kalifikatu egiten dira. Ondoren, ale bakoitzaren azala kendu egiten da nib ateratzeko. Azkenik, nibsak eho eta likidotu egiten dira, eta txokolate purua ateratzen da modu likidoan: txokolate-likorea. Likorea bi osagaitan prozesa daiteke: kakao-solidoak eta kakao-gurina.
Héronchelles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Héronchelles udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 144 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txokolate
Nahasketa
Txokolate-likorea kakao-gurinarekin nahasten da kantitate desberdinetan, txokolate-mota edo couvertureak egiteko. Txokolate-mota desberdinen osagaien oinarrizko nahasketak (kakao-likore kopuru handienaren arabera) hauek dira:
-Txokolate beltza: Azukrea, kakao-gurina, kakao-likorea eta (batzuetan) banilla
- Txokolate esneduna: Azukrea, kakao-gurina, kakao-likorea, esnea edo esne-hautsa eta banilla
- Txokolate zuria: Azukrea, kakao-gurina, esnea edo esne-hautsa eta banilla
Oro har, agente emultsionatzaile bat gehitzen da, hala nola soja-lezitina, nahiz eta fabrikatzaile batzuek nahiago duten osagai hori alde batera utzi, purutasunagatik eta gasik gabe egoteagatik, batzuetan testura leun baten kontura. Ekoizle batzuk orain PPK erabiltzen ari dira. Errizino-oliotik eratorritako emultsionatzaile artifizial bat da, eta, horri esker, kakao-gantza murrizten dute, pita-sentsazio bera duten bitartean.
Testurak ere eragin handia du prozesamenduak, baturak bereziki (ikus behean). Txokolate garestiena luzeago prozesatzen da, eta, beraz, testura leunagoa eta pita ditu, agente emultsionatzaileak gehitzen diren kontuan hartu gabe.
Hainbat fabrikatzailek aurreko formuletan oinarritutako "sinadura" nahasteak garatzen dituzte, baina osagaien proportzio aldakorrak erabiltzen dira. Txokolate iluneko couverturerik onenek gutxienez %70 kakaoa dute (biak solidoak eta gurina), eta txokolate esnedunak, berriz, %50era arte. Kalitate handiko txokolate zuriaren estaldurek% 35 inguru kakao-gurina dute.
Kalitate handiko eta lote txikiko txokolatearen ekoizleek diote masa ekoiztean kalitate handiko txokolatea sortzen dela diote. Masan ekoitzitako txokolate batzuek askoz kakao gutxiago dute (%7 baino gutxiago kasu askotan), eta kakao-gurinaz bestelako koipeak. Landare-olioak eta banilla-zapore artifiziala txokolate merkeagoan erabiltzen dira maiz, gaizki hartzitutako eta/edo txigortutako aleak estaltzeko.
2007an, Estatu Batuetako Txokolate Fabrikatzaileen Elkarteak (Hershey, Nestlé eta Archer Daniels Midland) Elikagaien eta Medikamentuen Administrazioa (FDA) presionatu zuen txokolatearen legezko definizioa aldatzeko, partzialki hidrogenatutako landare-olioak ordez ditzaten kakao-gurinarentzat, gozagarri artifizialak eta ordezko esnea erabiltzeaz gain.
EB herrialdeeko produktu bat txokolate gisa saldu daiteke %5eraino landare-olioa badu, eta "familia-esneko txokolate" gisa etiketatu behar da, %20ra arteko esnea badu, "esne-txokolate" gisa. Elikagai eta Sendagaien Kanadako Araudiaren arabera, "txokolate-produktu" bat gutxienez "kakao-produktu" batetik lortzen den elikagaia da, eta, gutxienez, hauetako bat du: "txokolate gazi-gozoa, txokolate erdi-gozoa, txokolate beltza, txokolate gozoa, txokolate esneduna edo txokolate zuria"."Kakao-produktu" bat kakao-pikorretatik lortzen den elikagaia da, eta "kakao-nibs, kakao-likorea, kakao-masa, azukrerik gabeko txokolatea, txokolate mikatza, txokolate-likorea, kakaoa, koipe gutxiko kakaoa, kakao-hautsa edo koipe gutxiko kakao-hautsa" ditu.
Conching-a
Prestatzeko prozesuaren luzerak azken leuntasuna eta txokolatearen kalitatea zehazten ditu. Kalitate handiko txokolatea 72 orduz prestatzen da, gutxi gorabehera, eta gradurik apalenak lau edo sei orduz. Prozesua amaitu ondoren, txokolate-masa 45 °C-tik 50 °C-ra berotutako deposituetan biltegiratzen da, azken prozesaketaraino.
Epeltzea
Azken prozesuari epeltza esaten zaio. Kakao-gurinaren kristalizazio kontrolatugabea hainbat tamainatako kristaletan gertatzen da, batzuk edo begi hutsez ikusteko bezain handiak. Ondorioz, txokolatearen azala pikardatuta eta matea agertzen da, eta txokolatea txikitu egiten da snap baten ordez apurtzen denean. Distira uniformea eta behar bezala prozesatutako txokolatearen hozkada kurruskaria, tenplatze prozesuak sortutako kakao-gurinaren kristal txiki-txikien ondorio dira.
Oro har, txokolatea lehenengo 45 °C-an berotzen da sei kristal-formak urtzeko. Ondoren, txokolatea 27 °C-an hozten da, eta, horri esker, IV. eta V. kristal-motak sortzen dira.. Tenperatura horretan, txokolatea astindu egiten da kristal txikiko "hazi" asko sortzeko, eta txokolatean kristal txikiak sortzeko nukleo gisa erabiliko da. Txokolatea 31 °C-an berotzen da, IV motako edozein kristal kentzeko, V motakoa bakarrik utziz.
Puntu horren ondoren, txokolatea gehiegi berotuz gero, tenperamentua hondatu egingo da, eta prozesu hori errepikatu egin beharko da. Txokolatea epeltzeko beste metodo batzuk ere erabiltzen dira. Aldaera arruntena "hazi" txokolate epela eta solidoa sartzea da. Txokolatearen tenperamentua txokolatezko tenperaturaren neurgailu baten bidez neur daiteke, doitasuna eta trinkotasuna ziurtatzeko. Katilu bat txokolatez betetzen da, eta gero emaitzak erakutsi edo inprimatuko dituen unitatean jartzen da.
Txokolatea eskuz epeltzeko bi modu klasiko daude:
Kontrol informatikoak dituzten txokolatea (edo tenplagailuak) epeltzeko makinak txokolate epela etengabe ekoizteko erabil daitezke. Tenplaketa jarraituko makinak bolumen handiko aplikazioetan erabiltzen dira bereziki. Aast, Sollich eta Buhler txokolatezko ekipo komertzialen hiru fabrikatzaileek fluxua etengabe epeltzeko hainbat metodo eta aparatu deskribatu dituzte, eta, orain, energia-eraginkortasunean jarri dute arreta.
Oro har, 40-50 °C-an sartzen den txokolate urtua hoztu egiten da bero-trukagailuetan, 26 °C eta 30 °C arteko kristalizazio-tenperaturan. Tenple-zutabe batean zehar igaro da. Zutabe horretan, plaka birakariak jartzen dira zizaila induzitzeko, eta, gero, pixka bat berotu, nahi ez diren kristal-egiturak nahasteko.
Merkatua
2016ko irailaren eta 2017ko otsailaren artean, nabarmen jaitsi zen kakaoaren prezioa munduko merkatuan. Hilabete gutxiren buruan, kakaokultore txikiek, pobreziaren aurka borrokatzen zirenek, kakaotarien diru-sarrerak % 30-40 arte jaitsi ziren, Ghanan izan ezik, han gobernuak zeharka babesten baitu kakaoaren prezioa. Hala ere, orain prezioek gora egiten dute berriro, nekazariek prezioen aldakortasunak eragindako arriskuak kargatzen dituzte, eta industriak edo gobernuek ez dute inolako esfortzu itundurik egiten diru-sarreren krisi honen zama neurri batean arintzeko.
Prezioen kolapsoa zuzenean lotuta dago azken urteetan kakaoaren ekoizpena asko handitu izanarekin, neurri batean bertako basoen kontura ekoizpen eremu berriak sortu direlako. Izan ere, kakao merkea hornitzeak ingurumenean duen eraginagatik lankideek ezer gutxi egiten dute, eta ingurumenaren aldetik babestuta dauden eremuak errespetatzeko gobernu-neurririk ia ez dago. Mendebaldeko Afrikako jatorrizko basoen % 90 baino gehiago desagertu dira. Kakao-sektoreko haurren lana oso handia da, 2,1 milioi urte inguru baitaramatza lanean Boli Kostan eta Ghanan. Haurren lana azpian dauden zenbait kausaren konbinazioaren ondorio da, hala nola: egiturazko pobrezia, kakaoaren ekoizpena areagotzea, eskolarik eza eta bestelako azpiegiturak.
Prezioen beherakada
2016ko irailaren eta 2017ko otsailaren artean, kakaoaren prezioak kaosa handia izan zuen munduko merkatuan: balioaren heren bat baino gehiago galdu zuen eta, hilabetetan, tona kakaoa 3.000 dolar baino gehiago izatetik 1.900 dolar baino gutxiago izatera igaro zen. Nahiz eta ohartarazi zuten produkzioa handitzeko politiken ikuspegiaren ondorioz prezioak kolapsatu egingo zirela, kolapsoa gertatu zenean, lankide gehienak eta gobernuak ez zeuden prest.
Gehiegizko eskaintzak prezioak jaistea ekarri du, 2016-2017 denboraldiaren hasieran, uzta on bati buruzko txostenek pentsarazi zieten merkatuko parte-hartzaileei munduko merkatuko prezioaren disziplina espero zutela, 3.000 US$-tik 2.600 US$-ra tonako, kasurik okerrenean. Hilabete gutxitan, ordea, kakaoaren prezioa askoz ere gehiago jaitsi zen: 2.000 US$ baino gutxiagora.
2015-2016 denboraldian, eskaintzaren munduko egun bat sortu zen, eta munduko izakinak murriztu egin ziren 1985etik maila baxuenera. 2016-2017 denboraldiaren ondoren, egoera aldatu egin zuen: gaur egun gehiegizko egitura-eskaintza dago, eta hurrengo urteetan luzatu ahal izango da.
Eskaera gelditua
Herrialde kontsumitzaileetan kakaoaren eskaera geldituta egoteak eskaintza gehiegizkoa are gehiago areagotu du. Duela urte gutxi konpainiek mundu-eskaria handitzeari buruz egindako proiekzioen kontra, kakao-eskaria ez da aldatu 2012 eta 2016 artean.
Azaleratzen ari diren herrialdeetako krisi ekonomikoak, hala nola Brasil eta Errusia (kakaoaren kontsumoa murriztu egin zen), AEBetan kakaoaren aldeko gosea gutxitu egin zen. eta Txina eta India bezalako erraldoi potentzialen txokolate-gosearen geldialdiak lagundu du egonkortzea. Europako herrialde gehienetan, kakao-eskaria asea dago, eta, gainera, murriztu egin daiteke, txokolate-produktu askotan azukre eta koipe kopuru handiei buruzko eztabaidaren ondorioz.
Kakaokultorearentzako arrisku guztia
Lankideek balio-poltsan kakaoaren prezioa estaltzea eta arriskuak are gehiago murriztea lortzen duten bitartean, nekazariek egoera ahulagoa dute hornikuntza-katean. Prezioen hegazkortasunaren arrisku guztiak azkar onartzen dituzten arren, haiek dira hornidura-kate osoan erreserba ekonomiko gutxien dituztenak.
Bilakaera herrialde kontsumitzaileetan
Mendebaldeko Europa, Estatu Batuak eta Australasia ez dira soilik kontsumitzaile-bloke handiena; hemen daude, halaber, kakaoaren eta txokolatearen multinazional handi ia guztiak.
Industria
Txokolatearen industria hazten ari den mundu mailako negozioa da, txokolatearen salmentan eta kontsumoan oinarritzen da, eta urtean 50.000 milioi dolarreko balioa duena. Oso zabalduta dago munduko toki gehienetan. Europa txokolatearen munduko diru-sarreren % 45 da, eta urteko 20.000 milioi dolarren eragilea. Big Chocolate Europako eta Estatu Batuetako nazioarteko txokolate enpresa nagusien elkartea da. Estatu Batuetako Mars eta Hershey's enpresek, esaterako, urtean 13.000 milioi dolar ekoizten dituzte txokolatearen salmentan eta Estatu Batuetako ekoizpenaren bi herena suposatzen dute. Txokolatearen nazioarteko industria gero eta handiagoa den arren, Boli Kostako kakaoaren ekoizleak eta langileak ez dira jabetzen aleen erabileraz. Txokolateak bertan duen kostu handiaren ondorioz, herritar gehienentzat eskuraezina da, eta, beraz, ez dakite honen zaporea.
Fabrikatzaile nagusiak
Txokolate ekoizleek produktu sorta zabala egiten dute: txokolate barrak eta txokolate gozokiak. Txokolate ekoizle nagusiak Cadbury Chocolate (munduko gozogile handiena), Ferrero SpA, Guylian, The Hershey Company, Lindt & Sprüngli, Mars Incorporated, Milka, Neuhaus eta Chocolat Suchard dira.
Guylian bere txokolate oskolengatik da ezagunagoa; Cadbury bere esne eta arrautza kremarengatik. Hershey konpainiak, Ipar Amerikako txokolate ekoizlerik handienak, Hershey barra eta Hershey gailetak ekoizten ditu. Mars Incorporated, enpresa pribatu amerikar handi batek, Mars barra, Milky Way, m&m 's, Twix eta Snickers produktuak ekoizten ditu. Lindt enpresa, boilur bolengatik eta urre koloreko paperean bildutako Pazko untxiengatik da ezaguna.
Sexu-abusu
Sexu abusua gertatzen da pertsona bat, beraren baimenik gabe, sexu izaera duten ekintzetan parte hartzera behartzen dutenean edota beraren baimenik gabe sexu-izaerako ukitzeak edo antzekoak egiten zaizkionean, indarkeria edo larderiarik gabe. Sexu abusua indarkeriarekin, mehatxuarekin edo larderiarekin gertatzen denean, berriz, sexu erasoa dela esaten da.
Txokolate
Fabrikatzaile nagusiak
Nestlé SA eta Kraft Foods elikagai multzoek txokolate markak dituzte. Nestlek Rowntree's erosi zuen 1988an. Orain txokolateak merkaturatzen ditu bere marka propioarekin, Smarties (txokolatezko gozokia) eta Kit Kat (txokolatezko barra) barne. Kraft Foods, 1990ean Jacobs Suchard erosita, orain Milka eta Sucharden jabea da. 2010eko otsailean, Kraftek Cadbury enpresa britainiarra ere erosi zuen; Fry's, Trebor Basset eta Green & Black's bidezko merkataritza marka ere taldean daude.
Txikizkariak
Txikizkako saltzaileek zeregin erabakigarria dute kakao-sektorearen jasangarritasuna handitzeko ahaleginetan, hiru arrazoirengatik. Lehenik eta behin, ahalik eta preziorik baxuenak lortzeko gogoak presio handia egiten die txokolate-ekoizleei. Horrek eragina du finketan kakaoagatik prezio hobeak ordaindu beharrarekin eta iraunkortasunean gehiago inbertitu beharrarekin. Bigarrenik, gero eta kakao gehiago saltzen da txikizkari handien marka gisa.
Beraz, haiek ere txokolate-konpainia bihurtzen dira. Adibidez, Alemanian, Europako merkatu handiena, saldutako txokolatearen ia herena marka propioetatik dator. Eta, hirugarrenik, txikizkako saltzaileek etekinen zati handi bat eramaten dute kakaoaren balio-katean. Beraz, erantzukizuna ere badute.
Munduko ekoizpena
Boli Kostak, hazkunde handia izan zuen produkzioan, eta 2013-2014 aldian munduko ekoizpenaren % 40 izatetik 2017-2018 bitartean % 43,1 izatera igaro zen. Munduko hamar kakao-ekoizle nagusiak munduko ekoizpenaren % 94 dira.
Sexu-abusu
Maiz, erasotzailea erasotakoa baino zaharragoa da eta botere eta kontrol nabarmena du erasotakoaren gain. Haien heldutasun edo babes faltagatik, bereziki salatzen dira haur eta adin txikikoek jasaten dituzten sexu abusuak: haurren aurkako jokaera horri pederastia deritzo.
Txokolate
Munduko ekoizpena
Boli Kostako munduko ekoizle nagusiak ardagai uzta lortzea espero da, nahiz eta eguraldi arazoari buruzko txosten berriek eragin negatiboa izan dezaketen eskaintza horretan.
Bigarren ekoizlearen ekoizpenak, Ghana, geldirik dagoela dirudi; hala ere, etengabe hazten ari den Ekuadorren produkzioa geldialdi horren ondorioak konpentsatzen laguntzen ari da.
Gaur egun, Boli Kosta eta Ghana nekazaritza-ustiapenaren mailako prezioa koordinatzen ari dira, lankidetza zabalagorako hasierako urrats gisa. Ghanaren egungo prezioa altuagoa da, eta desadostasun horrek kontrabandoa sustatu du eta kakaoaren sektorea ezegonkortu, Ecobank Transnational Inc-en talde-taldearen arabera. Bi herrialdeek denbora baino lehen saltzen dituzte beraien laboreak nekazarien prezioak zehazteko, baina faktore politiko eta ekonomikoak ere tartean dira.
Izkiriaturik Aurkitu Ditudan Gurak
Ezlekuak Lisabö rock musika talde gipuzkoarraren laugarren diskoa da, 2005an argitaratutakoa. Diskoa hainbat kolaborazioren bilduma da eta Anari, Akauzazte, Experience, Riddim, Káhrlo Desastre, Selam, Xabier Erkizia eta Manta Ray-k hartu dute parte.
Jokin Murgialdai
Jokin Murgialdai Elortza (Gasteiz, 2000ko martxoaren 19a - ) nafar txirrindularia da. 2021ez geroztik txirrindulari profesionala da eta ez du garaipenik lortu.
Txokolate
Munduko merkataritza
2013tik 2017ra, munduko kakao-aleen inportazioak urteko batez besteko % 6,3 hazi ziren. Kakaoaren ale-eskaria industriak sortzen duela aipatu behar da. Industriak, besteak beste, txokolateak, konfiteak eta elikagai prozesatuak ekoizten ditu. Europar Batasuna (Herbehereak, Alemania, Belgika, Frantzia, Espainia eta Erresuma Batua) eta Estatu Batuak herrialde inportatzaile nagusiak dira.
Jokin Murgialdai
Javier Murgialdai txirrindulari ohiaren semea da. Familiaren aurrekarietan oinarrituta, Aguraingo Arabarrak eskolan bizikletan ibiltzen hasi zen.
Kengo Kotani
Kengo Kotani (小谷 健悟, 1992ko abuztuaren 31 - ) Japoniako futbolaria da.
Sexu-abusu
Sexu askatasunaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoak
Sexu askatasuna zera da: norberaren sexualitatea askatasunez egikaritzeko eskubidea eta nor bere gorputzaren jabe izateko eskubidea. Ukigabetasun sexuala, berriz, adingabeei eta babes berezia behar duten pertsonei dagokien askatasun sexuala dela esan dezakegu; hau da, etorkizuneko askatasun sexuala babestua izateko eskubidea eta objektu sexual gisa erabilia izatetik babestua izateko eskubidea.
Txokolate
Munduko merkataritza
Azken urtean, kakao-aleak % 18,0 hazi ziren. Herrialde inportatzaile nagusien artean, Indonesiako hazkundea nabari da (% 303,3), eta, ondoren, Erresuma Batukoa (% 150,3).
Kengo Kotani
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Giravanz Kitakyushu.
Txokolate
Haurren lana kakao-uztan
2009an, Erresuma Batuko Nazioarteko Garapenerako Salbamendu Armadak (SAID) jakinarazi zuen 12.000 haur tratatu zituztela Afrikako Boli Kostako kakao ustiategietan, munduko txokolatearen erdia ekoizten den lekuan. SAID UKren arabera, haur esklabo horiek dira ziurrenik txokolatea ekoizteko baldintza "gogor eta gehiegizkoetan" lan egiten dutenak. Honen arira, elikadura osasuntsua sustatzen duten eta esklabotzaren aurka borrokatzen duten erakunde gero eta gehiago nabarmentzen ari dira txokolatearen industrian trafikoaren erabileraren aurkako kanpaina egiten.
2010ean, gai horri buruz, The Dark Side of Chocolate dokumentala egin zen. Hala ere, 2011n, 1,8 milioi haur esplotatzen zituzten Ghanan eta Boli Kostan, askotan lan arriskutsuetan.
Kalkuluen arabera, 2017an, Ghanako eta Boli Kostako 2,1 milioi haurrek kakaoa lantzen zuten, karga astunak garraiatzen zituzten, basoak estaltzen zituzten eta pestiziden eraginpean zeuden. Sona Ebai, Kakaoko Herrialde Ekoizleen Aliantzako idazkari nagusi ohiaren arabera: "Nire ustez, industriak bakarrik ezin du haurren lanaren arazoa konpondu. Uste dut "all hands on deck" esaera zaharra dela: gobernua, gizarte zibila, sektore pribatua. Eta hemen lidergoa behar duzu”.
2018an, Nestlek zuzendutako hiru urteko programa pilotu batek —26.000 nekazarirekin, gehienak Boli Kostan— Kakaoaren sektorean lan arriskutsuak egiten zituzten haurren kopurua % 51n murriztea ahalbidetu zuen. Ameriketako Estatu Batuetako Lan Sailak Haurren Lanari buruzko Koordinazio Taldea sortu zuen, Ghanako eta Boli Kostako gobernuekin elkarte publiko-pribatu gisa, kakaoaren industrian haurren lan-praktikei aurre egiteko. Kakaoaren Nazioarteko Ekimenak, non kakao-ekoizle nagusiek parte hartzen duten, Haurren Lana Zaindu eta Zuzentzeko Sistema ezarri du, Ghanako eta Boli Kostako milaka nekazaritza-ustiategitan haurren lan-baldintzak zaintzeko, baina programa lan egiten duten haurren %20ra baino gutxiagora iritsi da.
Ahalegin horien egin arren, 2020rako zapuztu egin dira mendebaldeko Afrikan haurren lana % 70ean murrizteko helburuak, pobrezia iraunkorraren, eskolarik ezaren, kakao-hazkuntzako lurren hedapenaren eta kakao-eskariaren gorakadaren ondorioz.
2018ko apirilean, Kakaoaren Barometroaren txostenak honako hau zioen: "Enpresa edo gobernu bakar bat ere ez dago haurren lana ezabatzeko helburu sektoriala betetzetik gertu; 2020rako haurren lana %70ean murrizteko konpromisoak betetzetik ere ez dago gertu".
2019an, mundu mailako 100.000 milioi dolarreko txokolatearen merkatuko 6.000 milioi dolar nekazarientzat izan ziren. Kakao-hazleak pobrezia gorrian bizi ohi dira. 2019an, munduko bi ekoizle nagusiek, Ghanak eta Boli Kostak, 2020/2021eko uztaren salmenta bertan behera uztea erabaki zuten, kakaoa gutxienez tona bakoitzeko 2.600 dolarretan saltzeko.
Bidezko merkataritza
2000ko hamarkadan, txokolate-ekoizle batzuk bidezko merkataritzako ekimenetan parte hartzen hasi ziren, garapen bidean dauden herrialdeetako kakaoko langileen bazterketaren inguruko kezkei erantzuteko. Tradizionalki, Afrikak eta garapen bidean dauden beste herrialde batzuek prezio baxuak jasotzen dituzte esportatutako oinarrizko produktuengatik, kakaoa kasu, eta horrek pobrezia larria eragiten du. Bidezko merkataritza garapen bidean dauden herrialdeekin zuzeneko merkataritza-sistema bat ezartzen saiatzen da, bidegabeko sistema horri aurre egiteko. Lan-praktika bidezkoetarako irtenbide bat nekazariak nekazaritza-kooperatiba bateko kide izatea da. Kooperatibek bidezko prezioa ordaintzen diete nekazariei beren kakaoagatik, elikagai, arropa eta eskola matrikuletarako nahikoa diru izan dezaten. Bidezko merkataritzaren funtsezko printzipioetako bat nekazariek bidezko prezioa jasotzea da, baina horrek ez du esan nahi bidezko merkataritzako kakaoak ordaindutako diru gehiena zuzenean nekazariengana joaten denik. Bidezko merkataritzaren eraginkortasuna zalantzan jarri da. 2014ko artikulu batean, The Economist egunkariak adierazi zuen bidezko merkataritzako langileek, bidezko merkataritza sistema kanpoko antzeko langileek baino bizi-maila baxuagoa dutela.
Kontsumoa
Txokolatea 20 °C inguruko tenperaturan kontsumitzen da. Produktu honek ez ditu tenperatura-aldaketak onartzen, isurtzea edo zuritzea eragiten dutelako (gainazalean azukrea edo kakao-gurina metatzearen ondorioz). Halaber, usainetatik urrun egon behar du, koipe asko duelako.
Formak
Edaria (gehienetan esnearekin), tabletak, ziztadak (adibidez, Coussins de Lyon) eta beste hainbat modutan kontsumi daiteke. Oso ondo doa alkoholarekin, batez ere Chartreuse likorrarekin, eta fruta lehorrekin.
Tabletak
1847an Fry anaiak tableta aurkitu zutenetik, "Azukrea-kakaoa-gurina-txokolate hautsa" nahasketa salgai egon da. Normalean, 100 gramoko barrak kontsumitzen dira, 200 gramokoak janaria prestatzeko erabiltzen dira, karratuetako lodiera kontsumitzeko txokolatearen 5 gramoko karratuak baino bi aldiz lodiagoa izanik, kafe- edo esne-laguntza gisa. Pisua marketinaren helburuetarako bakarrik aukeratzen da. Txokolate-barren konposizioari buruzko arauak berdinak dira txokolate guztientzat 2000/36/EC114 Europako Zuzentarauaz geroztik (2000). Multinazionalek abantaila gisa ikusten dute hori, kakao-gurinaz bestelako landare-koipeak % 5erainoko neurrian erabiltzeko baimena baitute txokolatezko produktuetan, eta horrek ekoizpen-kostuak aurrezteko aukera ematen die.
Gozogintza eta prestakinak
Bouchée izeneko txokolate-barra baten eran jan daiteke, betelanaren eta formaren arabera.
Gragea egiteko, turbinan nukleo solido bat biratzen da (hurritza, arroz puztua edo beste bat), eta pixkanaka txokolate likidoa gehitzen da nukleoa estaltzeko. Operazio horri txokolate karga deitzen zaio. Txokolatearen pisua lortzen denean, azukrearekin edo glukosarekin estaldura bat egiten da azal hautsia osatzeko, eta glaseatzeko agente bat gehitu daiteke.
Beste konfiteria mota asko daude: piruletak, adibidez.
Eskultura
Txokolategile askok eskulturak egiten erakusten dute beren talentua. Eskultura edo "txokolate piezarik" ederrena egitea da edozein lehiaren oinarria: txokolate sorkuntza bat, gai jakin batekin, denbora jakin baten barruan eta, batzuetan, inposatutako materialekin, bereziki fabrikatzaile batek babestutako lehiaketen kasuan.
Kontserbazioa eta zuritze prozesua
Koipeak zuritzea gainazalean koipe-geruza fin bat ateratzen duen deskriztalizazio baten ondorioa da. Bi zuritze mota daude:
Bigarren zuritze mota, "Azukrea" izenaz ezagutzen dena, azaleko azukre kristalizazio bat da, maizago hezetasunagatik.
Txokolatea 30 ° C-tik gorako tenperaturan urtu daiteke. Eragozpen horiek saihesteko, txokolatea 16 ° C inguruko tenperatura konstantean biltegiratu behar da, 19 ° C baino gutxiago eta % 65eko hezetasun-mailan.
Mundu mailako kontsumoa
Kakaoaren munduko kontsumoa (hau da, txokolatezko produktu guztietan dagoen kakaoa) 0,57 kg/pertsona edo 1,03 kg/pertsona ingurukoa izan zen 2003/2004an, Txina, India eta Indonesia alde batera utzita, horien populazio handiek eragin neurrigabea baitute estatistiketan. Hala ere, eskualde aldaketa handiak daude: biztanle bakoitzeko batez besteko kontsumoa 1,99 kg ingurukoa izan zen Europan, 1,30 kg Ameriketan, 0,12 kg Asian/Ozeanian eta 0,14 kg Afrikan.
Europan, kontsumoa handiagoa da iparraldeko eta Alpeetako herrialdeetan, eta txikiagoa, berriz, hegoaldeko herrialdeetan. Herrialde kontsumitzaile nagusia Suitza izan zen (nahiz eta zati handi bat,% 20a, turismoarekin lotuta egon ), urtean 10.05 kg biztanleko, eta ondoren Erresuma Batua, Alemania eta Belgika zeuden. Espainia, Portugal, Eslovenia eta Polonia izan ziren kontsumitzailerik baxuenak (840 g biztanleko). Konparazio gisa, Txinak 120 g txokolate kontsumitzen ditu biztanleko urteko eta AEBek, 5,45 kg.
2011,n Kakaoaren ekoizpena Europan ia 400.000 tona inguruan kokatu zen, eta hurrengo urtean, 2012an, 300.000 tonatara jaitsi zen. Ondoren gutxinaka gutxinaka gora egin zuen kontsumoak, 2018.urtera arte, ia 2011ko zifrak errekuperatuz.
Sexu-abusu
Sexu askatasunaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoak
Sexu abusuak askatasun eta ukigabetasun sexualaren kontrako ekintzak dira. Baina badira eskubide horiek erasotzen dituzten beste ekintza batzuk ere: sexu erasoak eta sexu jazarpenak, alegia. Hori horrela, askatasun sexualaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoak fisikoak, psikologikoak, hitzezkoak eta ikusizkoak izan daitezke.
Sphaerodactylidae
Sphaerodactylidae Gekkota barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Amerika, Europa, Afrika eta Asian bizi dira.
Txokolate
Mundu mailako kontsumoa
2016an, herrialdeen kontsumoa aldatu egin zen, nahiz eta iparraldeko eta Alpeetako herrialdeak kontsumitzaileenak izaten jarraitu. Kontsumo handiena zuena Alemania zen 11kg pertsonako edukiz, ondoren Belgika 10,9kg-rekin, hirugarren postuan Suitza zegoen 10,8 kg-tik eta jarraian Erresuma Batua 10 kg-rekin. Hurrengo herrialdea Frantzia zen, baina salto handia zegoen bata bestearen artean, herrialdeak 7,6 kg/pertsona baitzituen, hau da, Erresuma Batuak baino 2,4 kg gutxiago pertsonako. Ondoren 6 kg-rekin AEBak zetozen, eta ondoren Italia 4 kg-rekin. Zerrenda horretako gutxien kontsumitzen zutenak Japonia (2,3kg/pertsonako), Espainia eta Errusia (2 kg pertsonako) eta Txina (0,1 kg/pertsonako) ziren.
Sexu-abusu
Sexu erasoa
Sexu erasoak, beraz, indarkeria edo mehatxuak erabiliz pertsona baten askatasun sexuala erasotzen duten ekintzak dira. Sexu-erasoa zer den jakiteko, erasoa gertatu den tokiko jurisdikzioa eta legea kontuan hartu beharko dira. Izan ere, toki bakoitzeko gizarte edo kulturaren arabera, ezberdintasunak izango dira sexu erasoaren definizioan.
Metropolitan Museum of Art
Metropolitar Arte Museoa (ingelesez Metropolitan Museum of Art edo soilik Met) New York hiriko Manhattan barrutian kokatutako museoa da. 1873ko otsailaren 20ean ireki zen eta, gaur egun, mundu mailako arte museo garrantzitsuenetako bat da.
Museoaren bildumak mundu osoko bi milioi artelan baino gehiago barne hartzen ditu. Bilduma Antzinako Grezia eta Txipreko aretoetan ikus daitezkeen Antzinaroko altxorretatik hasi eta Europako ia maisu guztien margo eta eskulturetara hedatzen da, horretaz gain estatubatuar artelanen bilduma handi bat ere badu. Artelan guzti hauen artean Rafael, Botticelli, Tiziano, el Greco, Rembrandt, Velázquez, Picasso, Pollock, Braque eta beste askorenak ikusgai daude.
André Meyer aretoek XIX. mendeko artelan handiak dituzte, bereziki inpresionismoko eta inpresionismo-ondoko margolarien margolanak, bai eta Rodinen eskulturez osaturiko bilduma handi bat ere.
Sexu-abusu
Bortxaketa
Sexu eraso bat da, erasoa jasaten duenaren baimenik gabe egiten dena eta penetrazioz egiten dena (maginatik, uzkitik edo ahotik). Bortxaketa n erasotzailea indarkeriaz eta larderiaz baliatzen da bere biktima bortxatzeko; beraz, oro har, kontaktu fisikoa galdatzen duen eraso bat da.
Sexu abusua
Zigor kode batzuek, Espainiako erresumakoak, esate baterako, bereizten ditu sexu erasoak eta sexu abusuak. Sexu erasoetan indarkeria edota larderia egoten da. Sexu abusuetan, ordea, biktimarekin sexu harremanak egoten dira biktimak harreman horiek onartu gabe. Sexu eraso eta sexu abusuen arteko bereizketa hau oso kritikatua izan da. Onarpenik ez bada egon, ezinbestean, nolabaiteko indarkeria egon dela uste dute batzuek. Onespenaren definizioaren gainean ere eztabaidatu egin izan da.
Sexu jazarpena
Sexu jazarpena sexu izaerako mesedeak modu jarraituan eta iraunkorrean eskatzean datza, norberarentzat edo hirugarren batentzat. Portaera horren helburua pertsonaren duintasunari erasotzea da, giro umiliagarri, iraingarri edo mehatxagarri bat sortuz eta nagusitasunezko egoera bat baliatuz.
Normalean lan harremanen eremuan suertatzen den jokabidea da; nagusi batek edo lankide batek beste pertsona bati desio edo eskaera sexualak egiten dizkionean eta jazarpena pairatzen duen pertsonak halakorik eskatzen ez duenean, alegia. Baina ez da lan harremanen eremuan bakarrik gertatzen; izan ere, hezkuntzan eta zerbitzuen prestazioen arloan ere gertatzen da.
Sexu jazarpena jasaten duten biktimei dagokienez, argi dago gehienak emakumeak direla; horregatik, emakumeen aurkako adierazpen bat dela esan daiteke.
Bestalde, kontuan hartu behar da sexu jazarpena modu askotan gerta daitekeela: modu fisikoan, edozein iruzkinen bidez, ahozko zein hitzik gabeko edukiak erabiliz, keinu bidez edo posta elektronikoaren bitartez.
Sexu abusuaren tratamendu juridikoa Espainian
Zigor Kodearen VIII. Tituluko II. Kapituluan araututa daude sexu abusuei buruzko zigorrak. Oinarrizko tipoa, hau da, oinarrizko delitua osatzen duen giza portaera, 181.1.artikuluan jasotzen da. Horren arabera, pertsona batek, adostasunik gabe, beste baten askatasun sexualari edo ukigabetasun sexualari erasotzen dion egintzaren bat eginez gero, sexu abusuaren delitu baten erantzule gisa zigortua izango da.
Txokolate
Mundu mailako kontsumoa
2017an, saldu ziren produktuei esker, 43,13 bilioi USD lortu ziren eta urte berean 2025erako egineko aurreikuspenak 67,22 bilioi USD lortuko zirela zioten.
Mundu mailan txokolatearen kontsumoak gora egin du, 2012-2013tik 2018-2019ra arte. Mila tonelada metrikoetan neurtua, hona urte bakoitzeko datu zehatzak: 2012-2013an 6.946; 2013-2014an, 7.061; 2014-2015ean, 7.177; 2015-2016an, 7.314; 2016-2017an, 7.465; 2017-2018an 7.626; eta 2018-2019an, 7.696.
Nutrizioa
Txokolatearen bi osagai nagusiak kalorikoak dira: koipea eta azukrea.
Hala ere, oraintsu aurkitu da kakaoa eta bere deribatuak (txokolatea da orain arte nagusiena) giza osasunarentzat ongarri izateko arrazoia:
Aberatsa da polifenol-flabonoideetan, epikatekina kasu, zirkulazio-sistema babesten duten antioxidatzaile indartsuak, batez ere bihotza. "Txokolate beltza" polifenoletan bereziki aberatsa da, beste eragin ongarri batzuen artean, SFC eta entzefalomielitis mialgikoaren efektuak prebenitzen edo murrizten dituena.
Serotoninaren-sustatzailearen dosi handia du triptofanoari esker, aminoazido oso garrantzitsua gure neurotransmisoreen organismo erregulatzailean eta andamida-dosi on bat. Biak gizakiarengan naturalki aurkitzen diren psikotropikoak, eta dosi nahikoetan (minimoetan) lortutakoak txokolatea kontsumitzerakoan. Plazer-sentsazioa errazten dute (irrealitatean edo estupefakzioan erori gabe), eta sentsazio horrek immunitate - sistema indartzen du. Halaber, ikusi da txokolatea hartzean eta gizakiak maitemintzen direnean nerabezaroan gertatzen diren nerbio - sistema zentralean gertatzen diren peptidoen inbertsioak berdinak direla (efektu berdina sortzen da).
Txokolatearen kontsumoari ezagutzen zaizkion kontraindikazio nagusiak honako hauek dira: kaloria gehiegi (hau da, txokolatearen gehiegizko dieta egiten bada, are gehiago koipe hidrogenatu, azukre edo gluzido erantsiekin nahastuta badoa), txokolatean oinarritutako produktu industrializatuen kontsumoa ohikoa denean, ohikoa da gluzidoen ordez sakarinak edo orbainak erabiltzea, eta horiek ere osasunerako arriskutsuak izan daitezke.
Fitokimikak
Kakaoak zenbait fitokimika ditu. Kakaoaren solidoak flabonoide eta alkaloide iturri bat dira, teobromina, fenetilamina eta kafeina kasu.
Ondorioak osasunean
Txokolateak kimikari antioxidatzaile ugari ditu (flabonoideak, polifenolen familiakoak edo taninoak), kakao eta kakao hautsezko aleetan aurkitutakoak. Substantzia hauek propietate asko dituzte.
Txokolate beltza erregulartasunez kantitate neurritsuetan jateak, ondorio positiboak izan ditzake osasunean; kakaoa edo txokolate beltza, zirkulazio-sistemarentzat onuragarriak dira. Beste eragin onuragarri batzuk iradoki dira, hala nola antikantzerigenoa dela, eztula prebentzen duela edo diarrearen aurkako efektua duela. Txokolatea afrodisiakoa dela ere ezagutzen da, baina efektu hau ez da inoiz frogatu.
Bestalde, susmatzen da energia handiko elikagaien gehiegizko kontsumoak obesitate-arriskua haunditzen duela. Txokolate gordina kakao-gurinetan aberatsa da, eta koipe hori kendu egiten da txokolatea fintzean, eta, ondoren, berriz gehitzen da proportzio aldakorretan ekoizpenaren zehar. Fabrikatzaileek azukre eta esne batzuk ere gehitu ditzakete, txokolatearen kaloria edukia handitzen dutenak.
Zirkulazio sistema
Kakaoak edo txokolate beltzak osasunerako ondorio onuragarriak izan ditzakete. Hau, txokolatean aurkitzen den substantzia partikular baten ondorio da: epikatekina. Are kantitate handiagoan dago kakao hautsetan.
Txokolateak arteria-presioa apaltzen du. Ikertzaile australiarrek egin dute meta-analisirik berriena, eta ondorio hauxe atera dute: txokolate beltza edo kakao puruaren eratorriak maiz jateak, itxuraz, badu zerikusia pertsona hipertentsoen arteria-presioa apaltzearekin. Polifenolen ahalmenari lotua egongo litzateke ekintza-mekanismoa; kakaoak dituen osagaiak dira polifenolak, hipertentsioa mugatzen duten efektu antiinflamatorioak dituzte, herdoilaren aurkakoak, eta oxido nitriko endoteliala ugaritzen dute, arterien hodiak zabaltzeko lanean parte hartzen.
Txokolate "beltza" da gaur egun ongintzazkoentzat hartzen dena, txokolate zuria pobrea baita kakaoan, baina koipe eta gluzido askorekin. Eguneko 100g txokolate beltz gomendatzen dira, horrek istripu baskularrak eta hipertentsioa izateko arriskua gutxitzen duelakoan.
Kutsatzaileak
Ingurumen-kutsatzaileak kakao-aleen oskoletan daude, baina txokolate-produktuetan gutxi edo batere ez. Hori da, bereziki, bi neurologikoren kasua (Bismurth eta Arsenic), kantitate esanguratsuetan aurkitzen direnak kakao aleen oskoletan, baina ez txokolatean. Txokolatearen metalezko edukiaren eta txokolate horren kakao-edukiaren arteko korrelazio batek iradokitzen du, kakaoa eta/edo hura prestatzeko metodoak direla kutsadura-iturri nagusia.
Obesitate-arriskuak
Txokolatea bereziki kementsua da, azukreetan eta koipeetan oso aberatsa delako: 500 kcal 100 g-ko (550 kcal esnedun txokolatean). 100 gramo txokolate beltzek emakume baten eguneroko batez besteko beharren laurdena ematen dute, 1,800-2,000 kcal/egun tartean daude sakarosa du (mahaiko azukrea, disakarido bat: glukosa-fruktosa).
Nutrizionistarentzat, txokolatea dosi txikietan kontsumitzeak ez du eragin negatiborik odoleko kolesterol-mailetan, presio arterialean edo LDL-ren oxidazioan, eta ez ditu gaixotasun kardiobaskularraren biomarkatzaileak aldatzen.
Sexu-abusu
Sexu abusuaren tratamendu juridikoa Espainian
Artikulu horrek jasotzen duen zehapena 1 urte eta 3 urte bitarteko kartzela zigorra edo 18 hilabete eta 24 hilabete bitarteko isuna da. Delitu hori burutzeko oinarrizko elementuak dira: adostasun falta egotea eta indarkeriarik edo larderiarik gabe beste pertsona baten askatasun sexualari erasotzea.
181.2. artikuluan sexu abusuen modalitate berezi bat jasotzen da. Artikulu horren arabera, adostu gabeko sexu abusutzat joko da hamahiru urte baino gutxiago dutenen aurkakoa, konorterik gabe dauden pertsonen aurkakoa edo euren buru-nahasteaz abusatuz gauzatzen dena.
Horrez gain, arlo penalean tipo kualifikatu gisa ezagutzen direnak ditugu. Hau da, delitua burutzeko pertsona batek egin behar duen portaerari ezaugarri edo egoera berezi batzuk gehitzen dizkioten artikuluak, zigorra larritzen dutenak normalean.
Sexu abusuen delituaren tipo kualifikatua 181.4. artikuluan jasotzen da; artikulu horren arabera, sexu abusua haragitzean datzanean zehapena 4 urte eta 10 urteren arteko kartzela zigorra izango da."181. artikulua""1. Norbaitek, indarkeria, larderia eta adostasunik gabe, beste pertsona baten sexu-askatasun edo ukigabetasunaren aurka atentatu egiten duten egitateak gauzatzen baditu, sexu-abusuaren erantzule gisa, urtebetetik hiru arteko espetxealdi-zigorra edo hemezortzi hilabetetik hogeita lau arteko isuna ezarriko zaio."Artikulu horrek jasotzen duen zehapena 1 urte eta 3 urte bitarteko kartzela zigorra edo 18 hilabete eta 24 hilabete bitarteko isuna da. Delitu hau burutzeko oinarrizko elementuak dira: adostasun falta egotea eta indarkeriarik edo larderiarik gabe beste pertsona baten askatasun sexuala erasotzea.
Sexu abusuen delituaren tipo kualifikatua 181.4. artikuluan jasotzen da; artikulu horren arabera, sexu abusua haragitzean datzanean zehapena 4 urte eta 10 urteren arteko kartzela zigorra izango da.
Txokolate
Obesitate-arriskuak
Energian aberatsa den edozein elikagairen (txokolatea, adibidez) kantitate handiak gehiegi kontsumitzeak, lotutako kaloriak gastatzeko jarduera handitu gabe, pisua handitzea eragin dezake eta, beharbada, obesitatea eragin dezake. Txokolate gordina kakao-gurinetan aberatsa da, eta koipe hori kendu egiten da txokolatea fintzean, eta, ondoren, proportzio aldakorretan gehitzen da fabrikazio-prozesuan. Fabrikatzaileek beste gantz, azukre eta esne batzuk gehitu ditzakete, eta horrek txokolatearen kaloria kopurua handitzen du.
Urrezko zenbakia
Urrezko zenbakia matematikako zenbakirik ezagunenetariko bat da, ezagunena ez bada. Baditu beste hainbat izen ere: urrezko proportzioa, zerutiar zenbakia, jainkozko proportzioa eta abar. Zenbaki irrazionala da, eta hortaz ezinezkoa da hamartar guztiak ezagutzea eta askotan lehenengoak jakitearekin nahikoa da bere propietateez baliatzeko.
Hiru zenbaki irrazional famatuetatik (Pi, e eta Fi), azken hau da ekuazio algebraiko batetik ateratzen den bakarra: x2 = x + 1 ekuazioaren emaitza positibo bakarra da.
Txokolate
Aknea
Ez dago ebidentzia zientifikorik txokolatearen kontsumoak aknea larriagotzen duela edo eragiten duela erakusten duenik. Zenbait ikerketek txokolatearen elikagai batzuen izaera glizemiko handia aipatzen dute, hala nola azukrea, arto-xarabea eta beste karbohidrato sinple batzuk aknearen kausa gisa. Txokolateak, berez, indize gluzemiko baxua du.
Urrezko zenbakia
Hau da haren zenbakizko balioa, erradikalen edo hamartarren bidez:
Txokolate
Psikostimulazioa
Txokolatea pizgarri arina da gizakientzat, batez ere teobrominaren presentziagatik.
Urrezko zenbakia
Aljebraikoki:
Txokolate
Psikostimulazioa
XIX. mendearen hasiera arte, txokolatea farmazietan saltzen zen krema gisa. Izan ere, kakao hautsak teobrominaren % 1etik % 3ra bitarteko balioa du, kafeinaren antzeko produktua; baina, eragin desberdina du gorputzean, arina eta estimulatzailea etengabe, eta gogo-aldartean eragiten baitu. Gizakientzat, ehuneko hori segurua da.
Azukre lehorrik gabeko kakao hauts koilarakada baten zati batek (5 gramo) 12.1 mg kafeina ditu eta 25 g txokolate beltzeko zati indibidual batek 22.4 mg kafeina. 7 oz. bakar batek kafe zatia 80-175 mg-koa izan daitekeen arren, ikerketek ondorio psikoaktiboak izan dituzte 9 mg-ko kafeina-dosi baxuetan, eta 12.5 mg-ko dosi txiki batek errendimendu kognitiboan ondorioak izan ditu.
Urrezko zenbakia
Urrezko zenbakia φ (phi/fi) greziar letrarekin adierazi ohi da. Izen hori Martin Ohm matematikari alemaniarrak jarri zion, Fidias eskultorearen ohorez, Partenoia eraikitzeko erabili omen zuena. Esparru askotan ikusi genezake, esaterako eta batzuk aipatzearren, anatomian, arkitekturan, landareen munduan...
Txokolate
Psikostimulazioa
Hainbat substantzia ditu, eta horietako batzuek eragina dute kimika organikoan. Hauek sartzen dira:
Gogo-aldartean eragina duten beste osagai batzuk hauek dira: anfetamina; feniletilamina, serotoninaren aitzindaria; triptofano, antidepresibo naturala; anandamida, 1996an San Diego-ko Unibertsitateko ikertzaileek aurkitu zuten kannabinoidea. Azken hau azido arakidonikoaren deribatu bat da, kanabisean dagoen THC bezala. Nerbio-hartzaileengan dituen efektuak antzekoak dira, baina askoz azkarragoak, aldamioak gutxitzen direlako. Hainbat kilo txokolate hartu beharko ziren efektu nabarmen bat lortzeko.
Urrezko zenbakia
Pizkundetik gutxienez, artista eta arkitekto ugarik urrezko zenbakia erabili dute lanen proportzioak sortzerakoan, batez ere urrezko laukizuzenaren itxura hartuz. Laukizuzen honen bi aldeen arteko proportzioa da urrezkoa, estetikoki atsegina delakoan.
Definizioa
Urrezko zenbakia a eta b zuzenen bi segmentuk (b baino luzeago) elkarren artean duten proportzioaren zenbakizko balioa da, eta erlazio hau betetzen dute:
Problema geometriko hau planteatzean sortzen da: segmentu bat beste bitan zatitzean. Hala, luzera osoa segmentu handienarekin zatitzean, segmentu handienaren luzera txikienarekin zatitzean lortzen den emaitza bera lortuko dugu.
Kalkulua
Bi kopuru, a eta b ''urrezko proportzioa betetzen dute baldin eta:
Txokolate
Onurak
Txokolaterapiak azala hidratatzen du eta gorputzeko gune batzuetan agertzen diren orbanak murrizten ditu. Gainera, kakaoak gure organismoan dagoen kolagenoa areagotzen du, eta, beraz, zimurrak eta zahartzearen beste zantzu batzuk murrizten ditu, hala nola azalaren flazidotasuna. Eta estresaren aurka borrokatzeko ere balio du, erlaxatzean eta gorputzaren tentsioa ezabatzean.
Hori gutxi balitz bezala, taninoak eta polifenolak bezalako substantziak daudenez, kakaoa oso onuragarria da azalarentzat; izan ere, bainuak, estalkiak eta masajeak lagungarriak dira bai koipea sortzeko ardura duen entzima inhibitzeko, bai gorputzean pilatutako koipea erretzeko, eta, beraz, zelulitisa eta gehiegizko pisua murrizteko.
Txokolaterapia motak
Ohikoena da gure larruazala izatea txokolaterapiak ematen dituen zainketen hartzailea, baina ez da elikagai horri onura atera diezaiokeen gure gorputzeko zati bakarra. Ileak ere tratamendu honen onurak jasotzen ditu, eta, beraz, txokolatearekin egindako hainbat terapia mota daude.
- Azalerako txokolatezko bainuak : aurpegian eta lepoan egiten diren maskarak, bilgarriak eta gorputz osoan zehar egiten diren masajeak dira tratamendurik ohikoenak. Tratamendu hauen guztien azken helburua hildako zelulak ezabatzea da, larruazal leunago eta leunago bat lortuz.
-Ilerako txokolaterapia : produktu batzuk olio lurrunkorren eta kakaoaren nahasketarekin egiten dira, larruazalerako erabiltzen direnak adibidez, baina ilea zaintzeko erabiltzen dira. Txokolaterapiarekin buruko ile-larruaren odol-ureztatzea hobetzen da, eta horrek ilea indartsuago eta distiratsuago hazten laguntzen du. Aditu batzuek teknika horien erabilera alopezia kasuen hobekuntzarekin lotzen dute.
Txokolatea arriskuan dago eta dakarren ondorioak
Kakaoaren etorkizuna, urtean 98.000 milioi dolarreko balioa duen txokolatearen industria global baten bihotza, mehatxupean dago.
Errua faktore-konbinazio batek sortzen du, hala nola; berotze globa edota izurrietak. Zientzialari batzuk urrunago joan ziren, hurrengo lau hamarkadetan txokolatea "desagertzeko bidean" egon zitekeela iragarri zutenean. Askok gehiegikeria dela uste duten bitartean, beste aditu batzuk gogor ari dira lanean irtenbidea aurkitzeko; baina, zergatik dago munduko txokolate eskaintza mehatxupean?
Nola aukeratu ingurumenarekin kontzientziatutako txokolatea?
Txokolatea erostera goazenean, haren ekoizpena ingurumenarekiko atsegina izan dadin aukera dezakegu, baina baita bertako nekazarien lanarekin ere. Jarraian, egin ditzakegun gauza batzuk aipatuko ditugu:
Urrezko zenbakia
Kalkulua
Eskuineko ekuazioak a = bφ dio, ezkerrera eraman daitekeena:
b-rekin zatituz:
Bi aldeak φ hizkiarekin biderkatuz eta aldeak antolatuz:
Ekuazio koadratiko honen emaitza positibo bakarra hau da:
Urrezko zenbakiaren historia
Zenbait autorek iradokitzen dutenez, K.a. 2000. urtearen inguruan Babiloniako eta Asiria ko zenbait hilarri ren aldeen proportzioa urrezko zenbakia da. Hala ere, ez dago dokumentazio historikorik adierazten duenik artista horiek nahita erabiltzen zutela urrezko zenbakia hilarriak egiteko. Egitura konplexu bat neurtzen denean, erraza da emaitza bitxiak lortzea, neurri asko izanez gero.
Gainera, urrezko zenbakia badagoela baieztatu ahal izateko, neurriak objektuaren puntu adierazgarrietatik hartu behar dira, baina hori ez da urrezko zenbakiaren presentzia defendatzen duten hipotesi askoren kasua.
Horregatik, Mario Liviok defendatzen du babiloniarrek ez zutela urrezko zenbakia aurkitu.
Antzinaroa
Urrezko zenbakiaren azterketa formala egin zuen lehena Euklides izan zen (K.a. 300 k.a. C-265), eta honela definitu zuen:
"Esaten da zuzen bat muturreko eta arrazoi erdiko ebakia izan dela zuzen osoa segmentu handienera denean, segmentu handiena segmentu txikienera izanik." ( Los elementos 3. definizioa)
Euklidesek, halaber, frogatu zuen zenbaki hori ezin dela deskribatu bi zenbaki osoren arrazoi edo zatiki gisa; hau da, zenbaki irrazionala da.
Platonek (K.a. 428-347) urrezko zenbakia ikertuta izan zezakeen; hala ere, baliteke urrezko zenbakiari lotutako teoremen garapena ematea.
Aro Modernoa
1509an, Luca Pacioli matematikari eta teologo italiarrak De Divina Proportione argitaratu zuen, eta bost arrazoi eman zituen urrezko zenbakia garrantzitsutzat hartzeko:
Urrezko zenbakia geometrian:
Urrezko zenbakia eta urrezko sekzioa simetria pentagonala duten, pentagonoak diren edo nolabait bosten erro karratua agertzen duten objektu geometriko erregular edo erdi-irregular guztietan daude.
Urrezko zenbakia naturan
Urrezko zenbakia erlazionatuta dago: