cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andoin-Luzuriaga jauregia
Andoin-Luzuriaga jauregia Arabako Zalduondon dagoen barroko estiloko 1683. urteko eraikina da. Herriaren hego-ekialdean dago, Uyar ibaiaren bazterrean, latsategiaren eta Txaroste errotaren eta zubiaren ondoan. 1999an kultura ondasun izendatu zuten jauregia, monumentu sailkapenarekin.
Deskribapena
Eraikina isolatuta dagoen jauregia da, oinarri laukidun baten gainean eraikitakoa. Beheko solairuaz gain, lehenengo solairua eta ganbara ere baditu, eta azkeneko honek hegoaldeko fatxadan argia sartzeko leihoak ditu.
Eraikuntza
Horma harriz egina dago; fatxada nagusiko paretak harlanduxkaz eta gainerakoak kare-junteatuko harlangaitzez. Teilatua lau isurialdekoa da eta fatxada nagusiaren hegalean landutako zurburuak ditu.
Kanpoaldea
Fatxada nagusia ekialdera begira dago, oso modu sinplez antolatuta. Xafla leuneko inposta batek bi alde banatzen ditu. Fatxada nagusiak hiru ardatz bertikal ditu: aldeetakoek beheko solairuan portada dute eta goikoak, aldiz, balkoia dauka. Sarrerek pieza bakarreko leiho-burua daukate, ezkerraldekoak nabarmendutako plakadura dauka eta eskuinaldekoak, ordea, bi euskarrien gaineko leiho-buruaren plakadura. Balkoiak oso horizontalak dira eta leiho-buruaren buelta kanpoaldera aterata dute. Erdiko ardatzaren behealdean leiho luzea dago, bere ingurua nabarmendurik duena, eta solairu nagusian Andoindarren eta Luzuriagatarren armarriak daude. Fatxada honek hegaztegi formaduna dauka, eta horren gainean hegalean dauden zurburu landuak eta biribiltxoak (muturrean) daude. Gainerako alde edo fatxadetan leihoek leiho-buruak dituzte eta ez daude hain landuak. Hegoaldeko fatxadan galeria nabarmentzen da eta toscana-zutabeen gainean guztiz biribilak ez diren hiru arku daude. Zuraz egindako lanen artean, kanpoaldean fatxada nagusiko hegaleko zurburuak nabarmentzen dira. Barrualdean, hainbat lekutan topatzen ditugu zurezko egiturak: barneko hormetan, teilatuan, ateetan, eskudeletan e.a. Forja-lanei dagokionez, balkoiak eta leiho-habeak nabarmentzen dira.
Barnealdea
Eraikinaren barnean, fatxada nagusiko portada igaro eta berehala, beheko solairuko ataria dago, eta horren inguruan banatzen dira gelak. Atari horretatik toscana-zutabeetan eusten diren bi arkuk behe solairurako eskaileretara eta geletara iristeko bidea egiten dute. Eskaileraren amaieran, fatxadako armarriez apaindutako petxinen gainean, biribil forma duen ganga dago (seguruenik XIX. mendean zurezkoa zen berezko teilatuaren ordez eraikitakoa). Ganbaran eraikinaren eta teilatuaren zurezko egitura ikus daiteke, dotorea eta pisu gutxikoa, eta azkeneko aroetan burututako hobekuntza-lan batzuk ditu. Dena den, orokorrean berezko pieza eta lotura-sistemak mantentzen dituela esan daiteke.
Coupetz
Coupetz Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coupetz udalerrian erroldatutako biztanleak 79 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 35 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 35etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 50 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (19 gizon eta 19 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 11 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Coupetz udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 4257
NGC 4257 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Itchan Kala
Itchan Kala (uzbekeraz Ichan Qa'la, persieraz ایچان قلعه) Khiva hiriko auzo zahar harresitua da, Iranerako bidean basamortua igaro baino lehen zegoen oasi batean kokatua. 1990ean Gizateriaren Ondare sailkatu zuen Unescok.
Hiri zaharrak 50 monumentu eta 250 antzinako etxe baino gehiago ditu, batez ere XVIII. eta XIX. mendeetakoak. Nahiz eta antzinako monumentu gutxi izan, Erdialdeko Asiako arkitektura multzo koherentea osatzen du. Djuma meskita, adibidez, X. mendea ezarri zen baina 1788-1789 urteetan guztiz berreraiki. Hala ere, areto hipostiloak 112 koloma ditu, antzinako eraikinetatik berreskuratuak.
Itchan Kala auzoko monumentu esanguratsuena gotorlekuaren adreiluzko harresi almenadunak dira. 600 metro luze eta 400 metro zabaleko laukizuzena, sartzeko lau ate ditu alde bakoitzean. Nahiz eta X. mendekoak direla uste izan, egungo 10 metro garaiko harresiak batez ere XVII. mendean eraiki ziren, eta geroago konpondu.
Yup, la, la!
Yup, la, la! (batzuetan, Voló, Carrero voló) Espainiako trantsizio urteetan (eta baita aurreko eta hurrengokoetan) bereziki Hego Euskal Herrian oso ezaguna izan zen abesti bat da. Abesti honetan, Luis Carrero Blanco, Francisco Franco eta gero, orduko Espainiako pertsonarik boteretsuenaren zenaren erailketa goraipatzen da era metaforiko eta umoretsuan. Ohikoa zen abestiak daukan "Yup!" edo "Eup!" oihuaren ostean, jertseak edo txapelak airera botatzea.
Abestiaren letra ezberdinen egileak ezezagunak dira. Musika Marty Robbinsek egin zuen, western estiloko abesti ezaguna, eta euskarazko lehen bertsioa Etxamendi eta Larraldek egin zuten.
Horrezkero bertsio ezberdinak egin dira, besteak beste rock estilokoak diren Banda Batxoki edo Soakena.
Abestiaren letra
Hego Euskal Herrian, hala ere, beste bertsio bat hedatu zen, gaztelaniaz.
Montesquieu-des-Albères
Biztanleria
2010an Montesquieu-des-Albères udalerrian erroldatutako biztanleak 1.168 ziren. Familiak 485 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 226 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 115 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 675 etxebizitza zeuden, 490 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 164 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 625 etxeak ziren eta 44 apartamentuak ziren. 490 etxebizitza nagusietatik 408 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 138 etxek lau zituzten eta 261 etxek bost zituzten. 398 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 210 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 261 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Triplophysa jiarongensis
Triplophysa jiarongensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Montesquieu-des-Albères
Diru sarrerak
2009an Montesquieu-des-Albères udalerrian 484 unitate fiskal zeuden, 1.136 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.363 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 6 igeltseroak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Montesquieu-des-Albères udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 247 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rankinia diemensis
Rankinia diemensis Rankinia generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Jaime Allende
Jaime Allende Maíz (Bilbo, 1924ko uztailaren 22a - 2003ko urriaren 19a) euskal belar hockey jokalaria izan zen. Anaia Gabriel arkitektoa ospetsua izan zen.
Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.
Triplophysa kafirnigani
Triplophysa kafirnigani Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Marignana
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Rhinolophus ziama
Rhinolophus ziama Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Plesiospitidiscus
Plesiospitidiscus ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Hauteriviarrean, hau da, orain dela 136 milioi urtetik 130 milioi urtera gutxi gorabehera.
Pont-de-Chéruy
Pont-de-Chéruy Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pont-de-Chéruy udalerrian erroldatutako biztanleak 4.842 ziren. Familiak 1.886 ziren, horien artean 640 pertsona bakarrekoak ziren (252 bakarrik bizi ziren gizonak eta 388 bakarrik bizi ziren emakumeak), 454 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 590 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 202 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.093 etxebizitza zeuden, 1.918 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 156 hutsik zeuden. 824 etxeak ziren eta 1.213 apartamentuak ziren. 1.918 etxebizitza nagusietatik 1.020 bere jabearen bizilekua ziren, 844 alokairuan okupaturik zeuden eta 54 doan lagata zeuden; 70 etxek gela bat zuten, 266 etxek bi zituzten, 518 etxek hiru zituzten, 574 etxek lau zituzten eta 491 etxek bost zituzten. 1.397 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 926 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 668 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Seborga
Seborga Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Snelling (Hego Carolina)
Snelling Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Barnwell konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pont-de-Chéruy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.157 ziren, horien artean 2.346 aktiboak ziren eta 811 inaktiboak ziren. 2.346 pertsona aktiboetatik 1.958 lanean zeuden (1.087 gizon eta 871 emakume) eta 388 langabezian zeuden (186 gizon eta 202 emakume). 811 pertsona inaktiboetatik 211 erretiraturik zeuden, 218 ikasten zeuden eta 382 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Seborga
Mugakideak
Seborgak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pont-de-Chéruy
Diru sarrerak
2009an Pont-de-Chéruy udalerrian 1.910 unitate fiskal zeuden, 4.684 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.724 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 274 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 67 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 15 finantziazio enpresak ziren, 17 higiezinen enpresak ziren, 28 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 29 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 90 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 10 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 5 iturginak, 6 argiketariak, 9 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 aldi baterako lan enpresak, 14 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 39 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 4 harategiak, 3 liburu dendak, 8 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta 3 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Pont-de-Chéruy udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 583 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 790 eta lizeo teknologikoetan 378.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Semnan (probintzia)
Semnan (, Ostān-e Semnān ) Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena, Elburz mendilerroan, Kavir basamortutik iparraldera. Golestan, Ipar Khorasan, Razavi Khorasan, Yazd, Isfahan, Qom, Teheran eta Mazandaran probintziekin du muga. 97.491 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 631.218 biztanle zituen. Hiriburua Semnan da, eta Xahrud hiri handiena.
Macedonita
Macedonita oxido motako minerala da eta perovskita subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Macedonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Angelia
Angelia (antzinako grezieraz: Ἀγγελία) greziar mitologian mezuen, berrien eta aldarrikapenen espiritua zen. Jainkoen mezularia zen Hermesen alaba bat zen.
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak artistikoa taldeka
Emakumezkoen aparatu-guztiak taldeka 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 25etik uztailaren 27ra bitarte. 4 gimnastako 12 talde zeuden.
Errusiako atletek irabazi zuten, 1992ko Udako Olinpiar Joko€tatik gertatzen ez zena, Talde Bateratu gisa lehiatu zirenean. AEB bigarren izan zen, aurrekoan irabazi zuena. Simone Bilesek lehiaketa utzi zuen osasun arazoak zirela eta, eta gainontzeko hiru gimnastek lehiatu behar izan zuten. Erresuma Batuak irabazi zuen brontzea, lehen aldiz 1928ko Udako Olinpiar Jokoetatik.
Txapelketa
Emakumezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.
San Felix eliza (Torralda de Ribota)
Historia
Tenplua 1367 eta 1420 urteen artean eraiki zen eta islamiar trazakoa da burualdean eta gotiko berantiarrekoa oinaldean. Arkitektura, Mahoma Ramiri egotzi zaio, Benedikto XIII.a aita santuaren arkitektorik gogokoena izan zena.
Ezaugarriak
Aragoiko eliza denfentsiboaren adibide tipikoa da tenplua. Kanpoaldean, ertzetako frisoak eta lazeria-oihalak dira nagusi. Mendebaldeko fatxadan arrosa-leiho kalatu bat dago; ate nagusiak, berriz, arku zorrotza du.
Tenplua habearte bakarrekoa da, bi sekziotan banatuta dago eta bi alboetan bi dorre eta gurutze-ganga sinplez banatuta daude. Kaperak bi aldeetan daude, kanoi zorrotzez estalitako kontrahormen artean. Kaperetan erretaula barrokoak, errenazentistak eta geroagokoak daude. Presbiterioa zuzena da eta hiru kapera karratu ditu. Erdikoan inskripzio bat irakur daiteke, igeltsuzko gainazalaren gainean puntzoia duena: «Esan: Ez dago Jainkorik Allah baino gehiago». Dorreek oinplano karratua dute, baina barraskilozko eskailerak, barrualdean, zilindrikoak dira, XV. mendeko bigarren hamarkadako egitura ohikoa.
Ene Bada! aldizkaria
'''Ene Bada! aldizkaria''' Legazpi ko euskara hutsezko astekaria izan zen. XX. mende amaierako Euskal Herriko euskara hutsezko herri aldizkarietan, Arrasate Pressekin batera, aitzindarietakoa izan zen. "Euskaldunon Egunkaria" sortu aurreko urteetan abiatua (1989), Legazpin aurrekari izan zuen "hots aldizkaria" eta hura desagertu izanak utzitako hutsunea bete zuen. Proiektua martxan jarri ostean, Legazpiko Udalaren babesa ere izan zuen, iragarleen publizitateaz gain. 10 mila biztanleko herrian 3 mila aleko tirada izatera iritsi zen. Azken aleak, 368.zenbakidunak (1999), mila aleko tirada izan zuen.
Aldizkariaz gain, bestelako argitalpenak ere plazaratu zituen Ene Bada!k, hala nola, LEGAZPI izeneko jaietako ale bereziak, hauteskundeen gainekoak, urtekariak nahiz historikoak (Gehrard Bahr en familiaren gainekoa).
Historia
1989ko irailak 14an zero alea kaleratu zuen "ENE BADA!" aldizkariak, Legazpiko Euskal Txokoaren eskutik. Haztegi Ikastolako maixu Joxe Mari Auzmendi zuen bultzatzaile nagusi, Miel Anjel Iraeta "Fox" eta Mikel Untzillarekin batera. Laguntzaile ziren ia bi dozenako gazte taldean zeuden astekariaren ibilbide osoan jarraitu zuten Alberto Aranburu, Iñigo Aranburu eta MIel Anjel Markotegi "MItx". Lehen koordinatzaileak Tere Madinabeitia eta Aintzane Ortiz izan ziren. Publizitatearen arduraduna Josema Azpeitia zen, "Hau herria hau!" binetaren egilea ere bazena. Graparik gabeko 8 orrialdeetako formatoan 43 ale kaleratu ziren.
1992 ko martxoak 5ean Ene Bada!ren 100.alea kaleratu zen, 16 orrialdeko grapadunetan 57. alea. Urteurrenari buruzko 4 orriko gehigarri zentrala zuen. Aloña Zubillaga zen koordinatzailea.
1994 ko abenduak 1ean Ene Bada!ren 200. alea kaleratu zen, 16 orrialdeko formatuan, Inma Zabaleta koordinatzaile zela.
1997 ko irailak 18an Ene Bada!ren 300. alea kaleratu zen, 16 orrialdeko formatuan, Arrate Zubillaga koordinatzaile zela.
1999 ko uztailaren 30ean Ene Bada!ren 368. alea kaleratu zen, 12. orrialdeko formatua, Agurtzane Elustondo koordinatzaile zela.
Ene Bada! argitarapenak
1989-1999 tartean 368 astekari kaleratu ziren, 8 eta 16 orrialde artekoak.
1997 an, Legazpiko Santikutz jaiei loturiko ale berezia, 62 orrialdekoa.
1998 an Urtekaria, 70 orrialdekoa.
1991eko irailean argitaratutako gehigarriaren moldaketa gisa, "Udana ko alemanak" gehigarri berezia argitaratu zen, Gehrard Bahr jaio izanaren mendeurrena gogoratuz, Jose Luis Ugartek moldatu eta Ioseba Villarrealek koordinatuta.
Sarah Rafferty
Sarah Gray Rafferty (New Canaan, 1972ko abenduaren 6a) zinema eta telebistako aktore estatubatuarra da. Batez ere Suits drama legal telesailean Donna Paulsen paperagatik da ezaguna.
Lehen urteak eta hezkuntza
Rafferty lau alabako txikia zela hazi zen Riversiden, Greenwicheko (Connecticut) auzo batean. Ama, Mary Lee Rafferty, Jesusen Bihotzaren Komentuko eskolako ingeles departamentuko burua, eta aita, Michael Griffin Rafferty Jr., finantzetan eta oleoan aritzen dena, izan ziren arteekiko grina landu zutenak. Bere ahizpek Maura, Ann eta Constance dute izena.
Raffertyk Andover-eko (Massachusetts) Phillips Academy-n ikasi zuen, eta 1989an graduatu zen. Ingelesa eta drama ikasi zituen Hamilton College-n, antzerkia atzerrian ikasi zuen Erresuma Batuan eta Oxfordeko Unibertsitatean lehen urtean eta, 1993an Hamiltonen magna cum laude graduatu ondoren, Yaleko Arte Dramatikoko Eskolan jarraitu zituen ikasketak. bertan Arte Ederretako Masterra lortu zuen.
Bizitza pertsonala
Rafferty-ren senarra Aleksanteri Olli-Pekka Seppälä da, jatorri finlandiarreko estatubatuarra, Lazard Frères & Company- ko aktiboen kudeaketa unitateko baloreen ikerkuntzako analista da. 2001eko ekainaren 23an ezkondu ziren Greenwich-eko (Connecticut) St. Mary eliza katolikoan eta bi alaba dituzte, Oona Gray (j. 2007ko urriaren 22a) eta Iris Friday (j. 2012ko urtarrila).
Herkules Calpe eta Abyla mendiak banatzen
Herkules Calpe eta Abyla mendiak banatzen (Hércules separa los montes Calpe y Abyla) Francisco de Zurbarán margolariak 1634 urtean egindako margolana da, Pradoko Museoko 26. aretoan dagoena, Madrilen. Palacio del Buen Retiro jauregiko Errege Bildumaren parte da.
Deskribapena
Margolan honetan Herkules greziar heroia ageri da bi labar banatzen. Zutik dago, biluzik, gorputza aurrerantz makurturik eta eskuetan metalezko pieza bana dituela, banatu nahi dituen arrokei itsatsita daudenak. Atzean itsasoa ere ikusten da harkaitz bien artean.
Yuguerosko geltokia
Yugueros Espainiako Gaztela eta Leongo tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Soldano
Soldano Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Soldanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mazandaran
Mazandaran Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena, Kaspiar itsasoaren hegoaldeko bazterraren eta Elburz mendilerroaren artean. Golestan, Semnan, Teheran, Alborz, Qazvin eta Gilan probintziekin du muga. 23.842 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 3.073.943 biztanle zituen. Hiriburua Sari da.
L'Abergement-de-Cuisery
L'Abergement-de-Cuisery Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an L'Abergement-de-Cuisery udalerrian erroldatutako biztanleak 702 ziren. Familiak 276 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 321 etxebizitza zeuden, 279 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 319 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 279 etxebizitza nagusietatik 259 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 99 etxek lau zituzten eta 138 etxek bost zituzten. 210 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
La Chapelle-Gauthier Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
L'Abergement-de-Cuisery
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Biztanleria
2007an La Chapelle-Gauthier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.395 ziren. Familiak 474 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (50 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 113 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 245 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Andrei Gromyko
Andrei Andreievitx Gromyko (Андре́й Андре́евич Громы́ко; Андрэ́й Андрэ́евіч Грамы́ка, Andrei Andreievitx Hramika; Starye Gromyki, 1909ko uztailaren 18agreg./uztailaren 5ajul. - Mosku, 1989ko uztailaren 2a) Sobietar politikaria izan zen.
L'Abergement-de-Cuisery
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 454 ziren, horien artean 339 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 339 pertsona aktiboetatik 327 lanean zeuden (169 gizon eta 158 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Andrei Gromyko
Diplomaziako karguak izan ondoren, Dumbarton Oakseko bileran sobietarren ordezkari nagusia izan zen, eta Nazio Batuen Erakundearen sorrera prestatu zuen. Sobietar Batasuneko ordezkari iraunkorra izan zen Segurtasun Kontseiluan (1946-1948). Atzerriko ministro orde eta Ingalaterran enbaxadore izan ondoren, 1957an Sobietar Batasuneko Atzerriko ministro izendatu zuten. 1973an Politburoan sartu (1988an baztertu zuten) eta Sobiet Goreneko Presidiumeko lehendakari izendatua izan zen (1985-1988).
L'Abergement-de-Cuisery
Diru sarrerak
2009an L'Abergement-de-Cuisery udalerrian 290 unitate fiskal zeuden, 725,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.578 euro zen.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 525 etxebizitza zeuden, 481 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 428 etxeak ziren eta 96 apartamentuak ziren. 481 etxebizitza nagusietatik 369 bere jabearen bizilekua ziren, 107 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 66 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 245 etxek bost zituzten. 336 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 190 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 249 etxetan bat baino gehiago zituzten.
L'Abergement-de-Cuisery
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 928 ziren, horien artean 740 aktiboak ziren eta 188 inaktiboak ziren. 740 pertsona aktiboetatik 693 lanean zeuden (362 gizon eta 331 emakume) eta 47 langabezian zeuden (21 gizon eta 26 emakume). 188 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 88 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
L'Abergement-de-Cuisery
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-Gauthier udalerrian 496 unitate fiskal zeuden, 1.413 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.110 euro zen.
L'Abergement-de-Cuisery
Ekonomia jarduerak
2000. urtean L'Abergement-de-Cuisery udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 608 hektarea erabiltzen.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
L'Abergement-de-Cuisery
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Villiers-le-Sec Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 3 iturginak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Biztanleria
2007an Villiers-le-Sec udalerrian erroldatutako biztanleak 600 ziren. Familiak 235 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 81 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Chapelle-Gauthier udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 639 hektarea erabiltzen.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Etxebizitza
2007an 262 etxebizitza zeuden, 244 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 17 hutsik zeuden. 246 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 244 etxebizitza nagusietatik 161 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 132 etxek bost zituzten. 227 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
La Chapelle-Gauthier (Sena eta Marne)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Diru sarrerak
2009an Villiers-le-Sec udalerrian 274 unitate fiskal zeuden, 686 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.199 euro zen.
Mela
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Phenacogaster calverti
Phenacogaster calverti Phenacogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Durmitor mendigunea
Durmitor Montenegroko mendia izen bereko Durmitor natura parkean dago. Bobotov Kuken 2.522 metroko garaia du.
Enniscorthy
Etimologia
Irlanderazko Inis Córthaidh izenak "Corthaidhen uhartea" edo "haitzen uhartea" esanahiak izan ditzake.
Durmitor mendigunea
Izena
Durmitor izena Balkanetan hitz egiten zen erromantze hizkuntza batetik etor daiteke eta "lotia" edo "lo egiten duena" esan nahi du. Garaiko Yugoslavian bazeuden antzeko esanahi zuten beste mendiak: Visitor mendia (< visător, "ameslari") eta Cipitor (< aţipitor, "lotan").
Enniscorthy
Historia
465ean populatua zegoenez, Irlandan jarraian luzaroen populaturik egon den herrietako bat da. 1205ean anglo-normandiarrek Enniscorthy gaztelua eraiki zuten. Cronwellen gerratan eta 1798ko matxinadan borroka latzak izan ziren gaztelua eskuratu nahian.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 margolariak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Triplophysa kashmirensis
Triplophysa kashmirensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
1936ko Galiziako autonomia estatutua
1936ko Galiziako Autonomia Estatutu Proiektua (Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936) Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian Galiziarako idatzi zen autonomia estatutua da. 1936ko ekainaren 28an erreferendumean bozkatua izan zen baina ez zen indarrean sartzera iritsi, izan ere, Gerra Zibilaren eztandarekin, Galizia hasieratik matxinatuen esku geratu baitzen.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 2 lore-dendak ziren.
L'Abergement-de-Cuisery
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1936ko Galiziako autonomia estatutua
Aurrekariak
Nahiz eta Bigarren Errepublikaren aldarrikapenaren garaian zenbait korronte galiziazaleak existitu, batez ere inguru intelektualetan, ez zeuden gaur egun ezagutzen ditugun bezalako alderdi politiko abertzalerik.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
1936ko Galiziako autonomia estatutua
1936ko Estatutuaren Aurreproiektua
Autonomiarako bidea 1931ko maiatzean abiatu zen Seminario de Estudios Gallegos-ek estatutu proiektua bat garatu zuenean. Proiektu horretan Galizia “Espainiako Errepublika Federalaren barruan dagoen Estatu Libre” bezala definitzen zen, baina Galizian gehiengoa zuten indarrek ez zuten onartu. Gauza bera gertatu zen galiziar parlamentariek garatutako ondorengo bi proiektuekin.
Azkenean, 1932ko apirilean, Raimundo López Pol-ek, Santiago de Compostelako alkateak, autonomiaren aldeko udalerrien mugimendua bultzatu zuen. Uztailean udalerrien biltzarra egin zen eta bertan Estatutua idazteko batzorde bat eratu zen. Batzordeak eratu zuen dokumentua udalerrian %77ak onartu zuten eta populazioaren %84,7 ordezkatzen zuten. Hala ere, testuak eskatzen zuen erreferenduma ez zen burutu, batetik, galiziar alderdien arteko desadostasunengatik, eta bestetik, CEDAk botera hartu zuelako.
Villiers-le-Sec (Marne Garaia)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1936ko Galiziako autonomia estatutua
1936ko Estatutuaren Aurreproiektua
1936ko uztailaren 15ean, Gómez Románek eta Castelaok onartutako estatutuaren testua Espainiako Gorteen Presidenteari entregatu zioten onarpen prozedura martxan jar zezan. Alta, 1936ko estatutua ez zen sekula indarren sartu Gerra Zibilaren eztanda dela eta. Hala ere, Espainiako Gorteek estatutua tramitatzea onartu zuten 1938ko otsailean.
Durmitor mendigunea
Flora eta fauna
Parkean aurkitu daitekeen fauna aberatsa da, bereziki jatorriz glaziazio garaikoa. Flora eta intsektu endemikoek ere garrantzi handia dute.
Gozogintzako bainuak eta estalkiak
Gozogintza ko bainu eta estalkiak langintza desberdinak: tartak, opila k, pasta lehorrak, .... bainatzeko edo amaierako estalkia edo geruza emateko prestaketak dira. Geruza edo bainu horiek zaporea emateko, edertzeko edo prestaketa kontserbatzeko erabiltzen dira. Bainu mota franko aurki dezakegu.
Txokolate bainuak
Txokolatea oinarri duten bainu edo estalkiak dira, gurinarekin, ur eta azukrearekin.... Txokolate tartak, pastak, opilak, trufak..... estaltzeko erabiltzen dira.
Azukre bainuak
Errege bainua, merenge arin moduko bat da. Fondanta azukrea glukosarekin bola puntuan eta hotzean landutakoa dugu.
Almibar bainuak
Almibarra ispilutxo puntuan. Argitasuna eman eta kontserbatzeko erabiltzen dira.
Gorringo bainuak
Ingeles bainua, gorringo azukre pittin batekin nahastuari esaten zaio. Bainu hau opilei eman eta pittin bat egosi egin behar izaten dira.
Gelatina bainuak
Frutazko gelatinak edo gelatina gozoak. Hotzean ematen diren bainuak dira; zaporea eman eta prestaketa kontserbatzeko erabiltzen dira.
Arauco probintzia
Arauco probintzia (Provincia de Arauco) Txileko Bíobío eskualdeko hiru probintzietako bat da. Probintziako hiriburua Lebu da.
Historia
1852an, Arauco probintzia zaharra sortu zen Concepción probintziaren hegoaldeko zatiekin; hiru sail zituen: Arauco, Laja eta Nacimiento.
Geografia
Arauco probintzia Bío Bío eskualdeko hego-mendebaldean dago Ozeano Barean zehar, eta 5643.3 sqmi azalera ditu. Hiriburua, Lebu, kostaldean dago 90 km ingurura Concepción hegoaldetik, eskualdeko hiriburutik.
Arauco iparraldean Concepción probintziarekin mugatzen da, ipar-ekialdean Biobío probintziarekin, ekialdean Malleco probintziarekin (Araucanía eskualdea), hegoaldean eta hego-mendebaldean Cautín probintziarekin (Araucanía eskualdea) eta mendebaldean Ozeano barearekin.
Mocha uharte txiki bat da, uharte hori Arauco probintzian mendebaldean dago, Ozeano Barean. Lebu udalerrikoa da. 48 km2 inguru ditu
Biztanleria
2002az geroztik (azken errolda nazionala), 157.255 biztanle zeuden probintzian, 27,9 biztanle/km² biztanleko dentsitatea izanez. Hiriko biztanleak 117.569 pertsona ziren (guztiaren % 75).
A-636
A-636 edo Beasain-Bergara autobia Beasain eta Bergara lotuko duen autobia da. Izen aldaketa izan zuen azken zatia ireki zenean, Antzuola - Bergara zatia, lehen GI-632 izena zuen.
Arauco probintzia
Biztanleria
Probintziako 2002ko hiri handiena Curanilahue da, 30.126 biztanle dituena. Bere hiriburua Lebu, 20.838 biztanle ditu. Beste hiri batzuk Cañete (19.839 biztanle), Arauco (16.291 biztanle) eta Los Álamos (13.035 biztanle) dira.
Lucasium byrnei
Lucasium byrnei Lucasium generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Arauco probintzia
Administrazioa
Probintzia gisa, Arauco bigarren mailako administrazio-banaketa da, 7 komunek (comunas) osatua. Lebu hiria probintziako hiriburua da. Probintzia gobernadore batek kudeatzen du.
Protaconeceras
Protaconeceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Hauteriviarrean, hau da, orain dela 136 milioi urtetik 130 milioi urtera gutxi gorabehera.
Juan del Campo Esteibar
Juan del Campo Esteibar (Donostia, 1923ko otsailaren 1a - ib., 2010eko otsailaren 2a) euskal belar hockey jokalaria izan zen.
Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.
Messier 106
Messier 106 galaxia espiral bat da, Canes Venatici konstelazioan. Pierre Méchainek aurkitu zuen n.
Kriogenia
Kriogenia oso tenperatura hotzak lortzeko teknikak eta oso tenperatura hotzetan izaten den jokaera aztertzen dituen fisikaren alorra da. Ez da hitzartu gaineko mugarik tenperatura kriogenikoentzat, baina Estatu Batuetako Eredu eta Teknologia Institutu Nazionalak kriogenia hitza –150 °C (123 °K)-tik beherako tenperaturei aplikatzea aholkatzen du. Zientzialari batzuentzat oxigenoaren isurkari bihurtzeko puntu normala (-183 °C) da gaineko muga. Isurkari lurrunkorren lurruntze azkarraren bidez edo 150-200 atmosfera bitarteko presiopean dauden gasen hedatzearen bidez lortzen dira tenperatura kriogenikoak. Hedatzea soila izan daiteke, presio txikiagoko ganberaren batekin komunikatzen duen balbula baten bidezkoa, edo aldizkako motor bateko zilindro batean gerta daiteke, gasak motorraren pistoia bultza dezan.
Bilakaera historikoa
Behe tenperaturetako fisikari buruzko lehenbiziko lanak Humphry Davy eta Michael Faradayk egin zituzten 1823 eta 1845 bitartean: gasak sortu zituzten nahastura bat alderantziz jarritako V baten itxurako hodi itxi baten muturrean berotuz. Hodiaren beste muturra izotz eta gatz artean sartuta zegoen, hozteko. Behe tenperaturen eta presio garaien nahasketak isurkari bihurtzen zuen gasa. Hodia irekitzean, isurkaria berehala lurruntzen zen, eta irakite tenperatura normalera iristeraino hozten zen. Karbono dioxido solidoaren eta eterraren nahastura presio txikitan lurrunduz, Faradayk 163 °K (-110 °C) inguruko tenperatura lortu zuen. Gas bat, tenperatura moderatuan, balbula batetik zehar hedatzen bada, haren tenperatura handitu egiten da. Baina haren hasierako tenperatura alderanzketa tenperatura deitua baino txikiagoa bada, hedadurak tenperatura beheratzen du: Joule-Thomson efektua esaten zaio horri. Hidrogenoaren eta helioaren –gas kriogeniko nagusietako bi– alderanzketa tenperaturak oso-oso apalak dira, eta haien tenperatura gasaren hedaduraz beheratuko bada, alderanzketa tenperatura bera baino gehiago hoztu behar dira lehenbizi: hidrogenoa aire isurkariz eta helioa hidrogeno isurkariz. Oro har, metodo horrek ez du gas guztia kolpetik isurkari bihurtzen, baina saioa behin eta berriro errepikatuz, [[Louis Paul Cailletet fisikari frantsesak eta Raoul Pierre Pictet fisikari suitzarrak, zeinek bere aldetik, oxigeno isurkarizko tanta batzuk lortu zituzten 1877an. Ikertzaile haien aurkikuntzak edozein gas isurkari bihurtzeko aukera eskaini zuen handik aurrera. Heike Kamerlingh Onnes fisikari holandarrak aire isurkaria produzitzeko lehen lantegia sortu zuen 1894an. Hurrengo 40 urteetan, Britainia Handia, Frantzia, Alemania eta Errusiako ikertzaileek zenbait hobekuntza egin zituzten. 1898an, James Dewar britainiar kimikariak hidrogeno isurkaria lortu zuen, eta 1908an Kamerlingh Onnesek helio isurkaria (isurkari bihurtzen zailena).
Desmagnetizazio adiabatikoa
Helio isurkaria presio txikitan lurruntzeak 0,7 °K (-272,45 °C)-rainoko tenperaturak sortzen ditu. Are tenperatura txikiagoak lor daitezke desmagnetizazio adiabiatikoaren bidez. Prozesu horretan eremu magnetiko bat sortzen da helio isurkarian jarritako gai paramagnetiko baten inguruan. Eremuak espin elektronikoak lerrokatzen ditu. Deskonektatzean, espinek zeinek bere ausazko norabidea hartzen dute eta lagin osoaren energia termikoa txikitzen dute. Horrela, 0,002 °K graduraino ere beheratzen da tenperatura. Modu berean, espin nuklearren lerrokatzeak eta gero eremu magnetikoa deskonektatzeak 0,00001 °K inguruko tenperaturak sortu ditu. Dewar ontziek edo termoek tenperatura kriogenikoak dituzten isurkariak gordetzeko ahalmena dutela frogatu dute. Termo horiek bi ontzi dituzte, bata bestean sartuta, eta bi ontzien artean hutsunea egindako tarte bat dago. Barruko ontziaren kanpoaldea eta kanpoko ontziaren barrualdea geruza bakartzaile batez estalita daude, beroa irraden bidez hutsunea igaro dezan eragozteko. Aire isurkaria baino gai hotzagoak ezin dira Dewar ontzietan erabili, airea laginean kondentsatuko litzatekeelako edo tapoi solido bat eratuko litzatekeelako, eta tapoiak askatzen diren lurrunei irteten eragotziko liekelako; lurrunak pilatu eta ontzia hautsiko lukete. Eremu kriogeniko batean tenperatura hartzea ez da erraza. Horretarako erabiltzen den bide bat hidrogeno edo helio kopuru jakin baten presioa neurtzea da; baina metodo horrek huts egiten du tenperaturarik apalenetan. Helio 4aren (edo helio 3aren) lurrunaren presioa erabiltzeak hobetu egiten du aurreko prozedura. Metalen edo erdieroaleen ezaugarri magnetikoak edo [[erresistentzia elektrikoa zehazteak, are gehiago handitzen du tenperatura neurgarrien eskala.
Ezaugarri aldaketak
Tenperatura kriogenikoetan, material askoren portaera aldatu egiten da. Merkurioa gotortu egiten da, eta goma beira bezain hauskor bihurtzen da. Gasen eta isurkarien bero espezifikoa apaltzen da, quantumen teoriaren iragarpenak berresteko moduan. Metal eta metaloide askoren erresistentzia elektrikoa –ez guztiena, hala ere– kolpetik jaisten da zerora kelvin gutxiko tenperaturan. Supereroale bihurtzeraino hoztutako eraztun metaliko batean korronte elektrikoa sartzen bada, korronteak eraztunean segitzen du handik ordu batzuetara ere. Material supereroale batek korronteari eusteko duen ahalmenari esker, tenperatura apal horietan dabiltzan ordenagailuetako memorien modulu esperimentalak diseinatu izan dira. Harrigarria da helio 4aren portaera tenperatura apaletan, bi gauzetan batez ere. Isurkari izaten segitzen du ahalik eta gehien hoztuta ere, 25 atmosferatik gorako presioa behar da helio 4a solido bihurtzeko. Gainera, helio 4 isurkaria, 2,17 °K (-270,98 °C)-tik behera, superjariakin bihurtzen da. Egoera horretan, helio 4aren likatasuna ia hutsa da. Geruza bat eratzen du ontziaren gainaldean eta erresistentziarik gabe isurtzen da. Helio 3a ere superjariakina izan daiteke, baina 0,00093 kelvin graduko tenperaturaz behera betiere.
Azpigorri (argipena)
Azpigorri izenak adiera hauek ditu:
Macfallita
Ezaugarriak
Macfallita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Iñaki Izagirre
Bizitza
Lazkaoko Enparan baserrian jaioa, Lanbide Heziketako ikasketak amaitu ondoren atzerrira joan zen, eta Estatu Batuetako, Herbehereetako eta Britainia Handiko hainbat jatetxetan lan egin zuen. Iruñeko Aralar jatetxean sukaldari buru izan zen, eta Sevillako Oriza eta Madrilgo Wallis jatetxeak sukaldari buru gisa sortu zituen. Madrilgo Jaun de Alzate jatetxean egindako lanari esker jaso zuen 1988an sukaldaririk onenari emandako Espainiako Gastronomia Sari Nazionala. 1997an, Irunen dagoen XVI. mendeko euskal baserri bat eskuratu eta jatetxe bat ezarri zuen bertan, Labeko Etxea.
Musikaren Museo Nazionala
Musikaren Museo Nazionala (Museu Nacional da Música) Lisboan dagoen portugaldar museo nazionala da, musikari eskainia. Europako musika-tresna bilduma garrantzitsuenetako bat du. Tresna horietako batzuk Altxor Nazional gisa kalifikatuta daude, hala nola Portugalgo Stradivarius Chevillard-Rei biolontxeloa, Kravo Antunes edo Pascal Taskinen Kravoa.
Musika tresnez gain, bisitariek dokumentuak, fonogramak eta ikonografia aurki ditzakete museoan. Musikaren Museo Nazionalak Dokumentazio Zentro bat ere badu, eta bere bilduma hainbat jarduerarekin osatzen du, hala nola kontzertuekin, gaikako bisitekin eta tailerrekin.
Musikaren Museo Nazionala 1994tik dago Lisboako metroko Alto dos Moinhos geltokiaren eraikinean, baina museoa Mafrako Errege Eraikinera lekualdatzea aurreikusita dago.
Bilduma Instrumentala
Musikaren Museo Nazionalak XVI. mendetik XX. mendera bitarteko mila instrumentu baino gehiagoko bilduma du, batez ere Europako instrumentuak dira, nahiz eta asiar eta afrikar jatorrikoak ere badauden, tradizio eruditu eta herrikoikoak. Bildumaren zati handi bat Alfredo Keil, Michel'angelo Lambertini eta Carvalho Monteiroren antzinako bildumetatik dator.
Bilduman balio historiko eta organologiko handia duten instrumentu arraroak daude, besteak beste: Franz Lisztek 1845ean Frantziatik ekarritako Boisselot & Fils pianoa, Joaquim Pedro Quintelarentzat (Farroboko lehen kondea) eraikitako Marcel-Auguste Raoux tronpa, António Stradiva ri biolontxeloa (Luis I.a Porutgalgo erregeak hartu eta jo zuen), Henry Lockey Hillen biolontxeloa (Guilhermina Suggia Biolontxelo-jotzailearena izan zen) eta Pascal Taskinen kravo frantsesa (Luis XVI.a erregeak agindu zuen eraikitzeko eta, ondoren, Cadavalgo markesarenaizan zen).
Snow Hill (Maryland)
Snow Hill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Worcester konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Musikaren Museo Nazionala
Bilduma Instrumentala
Museoa portugaldar jatorriko eta manufakturako instrumentuen kantitate eta kalitateagatik ere nabarmentzen da, horien artean Joaquin Jose Antunesen kraboa (Lisboa, 1758), Haupt familiako zeharkako txirulak (XVIII-XIX) edo Lisboa eta Portoko tailerretako XVII. Mendeko klabikordioak.