cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak 4 × 100 metro erreleboak
Emakumezkoak 4 × 100 erreleboak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 5etik abuztuaren 5ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 16 herrialdek hartu zuten parte, bakoitza 5 atletekin. Lasterketa bakoitzean 4 hautatzen dituzte korrika egiteko.
Optika kuantiko
Fisikan, optika kuantikoa argiaren eta materiaren arteko interakzioak eta horren ondoriozko fenomenoak mekanika kuantikoa aplikatuz aztertzen dituen optikaren atala da.
San Vito Chietino
San Vito Chietino Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Archaeopteryx
Jurasiko Berantiarrean bizi izan zen Archaeopteryx-a, duela 150 milioi urte inguru. Europa sakonera txikiko itsaso batetako uhartedia zen garaian bizi izan zen. Klima tropikal beroa zuen, izan ere ekuadorretik gertuago baitzegoen eremua.
Guztira 12 fosil baino ez dira aurkitu, denak Alemanian, Bavariako Solenhofengo kareharrian hain zuzen ere. Aurrenekoa 1861. urtean jasotako luma baten fosila izan zen, Charles Darwinek Espezieen jatorriaz argitaratu eta handik bi urte eskasera, eta Archaeopteryx-aren aurkikuntza Darwinen eboluzioaren inguruko teoria baieztatzeko giltzatako bat bihurtu zen.
Hasierako aurkikuntzak
Solenhofengo kareharrian baino ez dira aurkitu Archaeopteryx-aren fosilak. Aurrenekoa luma soil baten inpresioa izan zen, 1860 edo 1861. urtean aurkiturikoa eta Hermann von Meyerrek 1861ean deskribatu zuena. Archaeopteryx lithografica izena eman zion. Gaur egun Berlingo Historia Naturalaren Museoan aurkitzen da.
Urte berean eskualde hartako Langenaltheim herrixkan hezurdura bat aurkitu zen, gaur egun London Specimen (BMNH 37001) izenaz ezagutzen dena, hiri hartako Historia Naturalaren Museoak Karl Häberlein medikuari 700 £-tan erosi baitzion (gaur egungo balioa 83.000 £-koa litzateke ). Buruaren zati bat eta lepoa falta ditu eta baliteke lumaren jabearen espezie berekoa ez izatea. 1863. urtean Richard Owen naturalista ingelesak deskribatu zuen eta Archaeopteryx macrura izena eman zion. Charles Darwinek Espezieen jatorriaz liburuaren laugarren edizioan aipatu zuen "Zientzialariek diote hegaztiak Eozenoan sortu zirela baina Owen irakasleak lehenagokoa den hegazti bat deskribatu du, musker isatsa duena, artikualzio bakoitzean luma parea dituena eta hegoetan bi hatzapar libre dituena".
1874 edo 1875. urtean Berlin Specimen (HMN 1880/81) izeneko alea aurkitu zuen Jakob Niemeyer nekazariak Blumenberg inguruan. Hainbat eskutatik pasa ondoren Berlingo Historia Naturalaren Museoak erosi zuen 1880an, Ernst Werner von Siemens negoziogizonak finantziatuta. Wilhelm Damesek deskribatu zuen 1884an eta 1897an Archaeopteryx siemensii izena eman zion. Ezagutzen den hezurdura osoena da, buruarekin aurkituriko aurrenekoa.
XX. mendetik aurrerakoak
Gainerako fosilak XX. mendearen erdialdetik aurrera identifikatu dira. Honako hauek dira:
Espezieak
Sailkapena egitea ez da erraza izan historian zehar, A. lithographica-ren fosil bakarra aurrena aurkituriko luma soil hura baita, eta agian Londresen dagoen alea ere bai. Gavin de Beerrek proposatu zuen hori 1954an eta ICZN batzordeak onartu zuen. Hasierako lumak jarraitu zuen ordea espeziearen holotipo izaten baina bi zientzilari tadek eskatuta Londresko alea neotipo bihurtu zuen ICZN batzordeak 2011ean.
Gainerako aleak Archaeopteryx siemensii espeziearen barnean sartu dira, gutxienez Berlingoa, Munichekoa eta Thermopolisekoa, izan ere gainerakoak genero bereiziak izan daitezkeela ikusi baita.
Sinonimoak
"Archaeopteryx" vicensensis (Anon. fide Lambrecht, 1933) nomen nudum da eta deskribatu gabeko pterosauroa dela uste da.
Kladograma
Honako kladograma honetan Archaeopteryx generoaren kokapen taxonomikoa ikusten da. 2013an argitaratu zen (Godefroit et al):
Gorputza
Archaeopteryx-ak erroiaren antzeko tamaina zuen. Hego zabalak zituen, puntetan borobilduak, eta isats luzea zuen gorputzarekin alderatuta. Guztira 0'5 metrotako luzera hartuko zuen eta 0'8-1 kilogramotako pisua izango zuen.
Gaur egungo hegaztien antzeko egitura duten lumak zituen baina dinosauro teropodoen ezaugarri ugari ere bazituen, hala nola hortzak (txikiak) eta hezurrezko isatsa. Garezurra ere teropodoen antzekoa zen. Hori dela 1970. hamarkadan John Ostromek aurrez 1868an Thomas Henry Huxleyk esandakoa berretsi zuen, hegaztiak teropodoetatik eratorri zirela. Archaeopteryx-ak teoria hori babesten zuen, izan ere teropodoek bezala atzeko hanketan hiru hatz bereizi zituen eta bakoitzean hatzazala.
Lumaia
Archaeopteryx-aren ezaugarri nabarmenena ongi garaturiko arraun-luma asimetrikoak ziren eta oreka ematen dieten vexiloak ere bazituzten. Gaur egungo hegaztiek dituztenen antzekoak ziren. Isatseko luma ez ziren hain asimetrikoak, hori gaur egungo hegaztien ezaugarria ere bada, eta hauek ere vexiloak zituzten. Oraingo hegaztiek ez bezala hezurrezko ardatz baten albo bietara lumak zabaltzen zitzaizkion.
Gorputza estaltzen zuen lumaia ordea ez dago hain dokumentatua eta Berlingo alean baino ezin izan da aztertu. Hori kontutan hartuta hanketako lumek praka antzekoak eratzen zituzten. Bizkarrean luma simetrikoak zituen eta sabelaldean eta lepoaren barnealdean lumatxaz estalia zuen. Buruan eta lepoan ez da lumen aztarnarik aurkitu. Baliteke biluziak izatea, baina baliteke kontserbatu ez izana ere.
Archaeopteryx-aren lumak oso modernoak dira eta horrek esan nahiko luke lumen jatorria Jurasiko Berantiarra baino lehenagokoa dela. Lumen aztarnak beste hainbat dinosaurotan ere aurkitu dira, Velociraptor-etan adibidez 2007an deskribatu ziren. Keratinaz egindako egiturak dira, narrastien ezkatak bezala, eta honek zatikaturiko ezkata batean jatorria dutela iradokitzen du. R. Prum eta A. H. Brushek ordea arantza hutsetan jatorria dutela proposatu dute.
Hegaldia
Hegoei eta isatsari begiratuta argi ikusten da Archaeopteryx-a hegaldia altxatzeko gai zela baina ez dago argi hegoak astintzen zituen edo planeatu baino ez zuen egiten. Bularrezurra falta du eta badirudi oso hegalari ona ez zela izango, baina baliteke muskuluak espoletari egon zitezkeen eta posible da bularrezurra kartilagotsua izatea eta ez hezurrezkoa.
Archaeopteryx-aren hegoak zabalak dira proportzioan eta abiadura murrizketa txikia eta biratze erradio txikia emango zioten. Hegomuturrak borobilduak zituzten basoan bizi diren gaur egungo hegaztien antzera eta zuhaitz artean maniobratzen abilak izango zirela pentsatzen da. Hanketako lumek hego-azalera guztiaren %12a hartzen zuten eta hauek ere maniobratzeko gaitasuna areagotuko zioten.
2004an Londresko Archaeopteryx-aren burua aztertu zen eta proportzioan dinosauroen artean tamaina handieneko garuna zutela ikusi zen eta ikusmenarekin zerikusia duten eremuek garunaren herena hartzen zutela. Entzumenaren eta muskulu koordinazioaren eremuak ere handiak ziren. Hortik ondorioztatzen da hegalaria zela. Garezurrak barne belarria zuela ere erakutsi zuen, eta honi entzumen bikainaz gain orekaren zentzumena ere gehitzen dio.
Hazkuntza
Erickson, Norell, Zhongue eta beste zientzilari batzuek 2009an azterketa histologikoak burutu zituzten. Archaeopteryx-aren hezurren muturrek baskularizazio txikia dute, ziurrenik aurkituriko fosil guztiak ale gazteenak direla uste da, eta horrek esan nahi du hazkuntza motela zuela. Basahatearen erritmora (2'5 mikrometro/eguneko) edo ostrukarenera (4'2 mikrometro/eguneko) haziko zela ondorioztatu zuten eta beraz Archaeopteryx heldu bihurtzeko 970 egun beharko zituela kalkulatu zuten, ia hiru urte. Kiwiaren antzeko metabolismoa izango zukeela ere kalkulatu zuten.
Aktibitatea
Garezurreko eraztu esklerotikoak aztertuta eguneko jarduera izango zuen, gaur egungo hegazti gehienek bezala.
Paleoekologia
Fosil guztiak Solnhofengo kareharrian aurkitu dira, Bavarian (Alemania), baina Jurasiko Berantiarrean (duela 150-145 milioi urte) klima erabat desberdina zen. Latitude txikiagoan kokaturik zegoen, ekuatoretik gertuago. Ingurune lehorra zen, aurkitu diren landare fosilen moldaerek hori erakusten dute eta ibaien sedimentu pilaketarik ere ez da ikusi.
Landaretza urria zen, zikadak eta koniferoak batez ere, eta alturera txikia hartzen zuten, hiru metro gehienez ere. Animaliei dagokienez intsektu ugari, musker txikiak, pterosauroak eta Compsognathus-ak aurkitu dira.
Askenazi
Askenaziak (אַשְׁכֲּנָזִים,, sing.: ), Alemaniako Rhin ibaiaren arroan, hegoaldeko Alsaziatik iparraldeko Renaniaraino, Erdi Aroan bizi ziren juduen ondorengoak dira. Erdi Aroko hebreeraz Ashkenaz eskualdea eta Alemania izendatzeko toponimoa izan zen eta ashkenazimek, beraz, "alemaniar judu" esan nahi zuen. Gero, mendebalde eta erdialdeko juduek, bertan ikasi ondoren, bere buruarentzat izendapen hori aldarrikatu zuten.
Askenazi juduek, XI. eta XIX. mendeen artean, handik Hungaria, Polonia, Bielorrusia, Lituania, Errusia, Ukraina eta beste lekuetara migratu zirenean, beren hizkuntza yiddisha eraman zuten. Hala ere, bertoko komunitate nagusiak (Spira, Worms eta Mainz) beren kultura eta liturgiaren sehaskatzat hartzen zuten. Hiru komunitateek SHUM (Shpira, Vermayza eta Magentzako lehen letrak) izeneko liga sortu zuten.
Nahiz eta XI. mendean judu guztien % 3 baino ez izan, 1931rako % 92 ziren. Egun % 80 dira ; bigarren taldea, sefardiak.
Egiptoar arabiera
Ezaugarriak
Arabierazko dialekto arrunt guztiak ahoz baino ez dira transmititzen, ezer idatzi gabe. Hizkuntza honen bizitasun handiaren ondorioz, gehien idazten denetako bat da, bereziki poesia eta antzerkiarena. Ikus-entzunezko bitarteko modernoei esker, egiptoar arabiera mundu islamiarreko arabierazko barietate ezagunena da; izan ere, ekialdeko mundu arabiarreko herrialdeetan (Mashreq deritzona) neurri handi batean ulertzen dute, eta Magrebeko beste dialekto batzuekin desberdintasunak dituen arren, elkarrekiko ulergarritasuna nabarmena da.
Egiptoar arabieraren gramatika, arabierazko dialekto arrunt guztiena bezala, sinplifikatuta dago arabiera klasikoaren aldean. Adibide gisa, batze-bokal gehienak alde batera uzten dituzte, eta dualaren forma nominalak eta ahozkoak pluralarekin ordezkatzen dituzte maiz. Fonologian, bost kontsonantek beren ahoskera aldatzen dute egiptoar arabieran: dhal ḏālʾ, zha ḍādʾ, yim g, qaf hamza (ء), eta tha ṭāʾ bilakatzen dira (ikus arabiar alfabeto).
Historia
Egiptoar arabierak Niloren deltan du jatorria, Behe Egipton, Kairo inguruan. VII. mendean konkistatzaile musulmanek Egiptora eraman zuten arabiera mintzatutik dator, eta bere garapen historikoan eragin handia izan du islamaren aurreko Egiptoko koptoerak eta, ondoren, otomandar turkierak, italierak, frantsesak eta ingelesak.
Archaeopteryx
Egiazkotasuna
Fred Hoyle astronomoak eta Lee Spetner fisikoek 1985. urtearen hasieran hainbat artikulu argitaratu zituzten Berlingo eta Londresko fosilak faltsutuak izan zirela esanez.
Londresko Historia Naturalaren Museoko adituek, tartean Alan J. Charig eta bere taldeak, aurre egin zieten esanez litifikazio prozesuen inguruko jakintza urria zutela, izan ere haiek zementoan egindako lumen inpresioak erakutsi baitzituzten froga gisa. Faltsutzearen aldeko beste argudio bat zen harria zatitzean alde batean fosila ongi kontserbaturik zegoela eta beste aldean ordea ez, baina dirudienez hau ohikoa da Solnhofengo kareharrietan. Posible da animaliak azal gogorrean erori izana, arrastorik apenas utziz eta ondoren sedimentuez estali izana eta hor molde gisa eginez egiturak hobeeto markaturik geldituko ziren.
Isatsa kareharrian irudikatzeko luma handi bat erabili zela ere esan zuten faltsutzearen hipotesiaren aldekoek, baina argi dago isatsean hezurrak nabaritzen direla. Horretaz gain Charigen taldeak esan zuen lauzak zeharkatzen dituzten zirrikituek erakusten dutela lumak benetakoak zirela, eta ez prestaturiko inpresioak. Spetnerren taldeak zirrikituak ere faltsuak zirela demostratzeko beren zemento lauzan sortu nahi izan zituzten baina ez zuten lortu. Zirrikituak gainera kaltzitaz beterik zeuden.
Kokapen filogenetikoa
Gaur egun Archaeopteryx-a hegazti antzinakoena dela kontsideratzen bada ere zalantzak daude gaur egungo hegaztien arbasioa zela adierazteko orduan. Lowe (1935), Thulborn (1984) eta beste hainbat paleontoklogok adierazi zuten Archaeopteryx-a dinosauroa zela eta beste dinosauroak baino erlazio handiagorik ez zuela hegazti modernoekin. Kurzanovek (1987) Avimimus proposatu zuen hegaztien aintzindari gisa. Barsboldek (1983) eta Zweers eta Van den Bergek (1997) Maniraptora taldeko dinosauroak gaur egungo hegaztien antzekoagoak direla esan zuten.
2011. urtean Xiaotingia aurkitu zen eta Archaeopteryx-aren gertuko izakia izanik biei azterketa filogenetiko berriak egin zitzaizkien. Azterketa hauen arabera Archaeopteryx-a Dromaeosauridae taldeko dinosauro bat da eta ez Avialae taldekoa, beraz ez da hegaztia. Azterketaren egileek ordea zalantza asko sortzen dituela esan zuten eta egoera hobean dauden ale berriak aurkitu arte ezin dela erabaki zehatzik hartu. Hurrengo urteetan aldeko eta kontrako emaitzak eman zituzten ikerketa ugari plazaratu ziren; Senter, et al. (2012), Turner, Makovicky eta Norell (2012) , Godefroit, et al. (2013) , Agnolín eta Novas (2013) ...
Archaeopteryx-a egungo kulturan
Asteroide gerrikoan dagoen asteroide bat 9860 Archaeopteryx izendatu zuten 1991n.
Aubry-le-Panthou
Aubry-le-Panthou Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aubry-le-Panthou udalerrian erroldatutako biztanleak 98 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 73 etxebizitza zeuden, 44 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 73etxeak ziren. 44 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 5 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 31 lanean zeuden (16 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Aubry-le-Panthou udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 365 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Weird Tales
Weird Tales, Ipuin Arraroak, AEBetako fantasia, zientzia fikzio eta beldurrezko pulp aldizkari bat da.
1922an J. C. Henneberger eta J. M. Lansingerrek sortu zuten. Bertan, gaur egun aski ezagunak diren idazleek beren kontakizunak lehenbizikoz argitaratu zituzten, tartean H. P. Lovecraft, Seabury Quinn, Clark Ashton Smith eta Robert E. Howard.
Paso Barreto
Paso Barreto Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 2392 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 4148 biztanle zituen.
NGC 6932
NGC 6932 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Mythoplastis
Mythoplastis Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mythoplastis exanthes da.
Paktika probintzia
Paktika (Paxtueraz: پکتیکا ) Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. Iparraldean Ghazni, Paktia eta Khost probintziekin du muga, ekialdean eta hegoaldean Pakistanekin eta mendebaldean Ghazni eta Zabul probintziekin. 19.482 km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 393.800 biztanle zituen. Hiriburua Sharan da.
Biztanle gehienak paxtunak dira.
Serie harmoniko (matematika)
Matematikan, serie harmonikoa segida harmoniko baten gaien batuketa da:
Amolops minutus
Amolops minutus Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Chirocentrus
Chirocentrus arrain klupeiformeen generoa da, Indiako eta mendebaldeko Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena. Chirocentridae familia monotipikoa osatzen duen bakarra da.
Apogon tchefouensis
Apogon tchefouensis Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Marlemont
Biztanleria
2007an Marlemont udalerrian erroldatutako biztanleak 141 ziren. Familiak 55 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. 54 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (30 gizon eta 16 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marlemont udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 148 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.804 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Marlemont udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 944 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zerga gehikor
Herri-ogasunean, gehikor zerga nahiz zerga-sistema batean zerga-oinarria gehitzen denean zerga-tipo handiagoa ezartzearen printzipioa eta horren ezarpena da. Esate baterako, errentaren gaineko zerga gehikorra denez gero, gehiago irabazten duten pertsonei ordaindu beharreko tipo handiagoa ezartzen zaie (adibidez, 100 irabazten badu, % 2 eta, 200 irabazten badu, % 5).
Anita (Iowa)
Anita Iowako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 972 biztanle zituen, 4.41 kilometro koadrotan banatuta.
San Alfredo (Paraguai)
San Alfredo Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 2340 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 5405 biztanle zituen.
Strawczyn udalerria
Strawczyn Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kielce barrutian kokatuta. 85,86 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10567 biztanle zituen.
Claviers
Claviers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sanchorreja
Sanchorreja Ávilako udalerria da, Sierra de Ávila eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 106 biztanle zituen.
Lennart Meri
Lennart Georg Meri (estonieraz ahoskatua; Tallinn, 1929ko martxoaren 29a – ibidem, 2006ko martxoaren 14a) estoniar idazle, zinemagile eta politikaria izan zen. 1992tik 2001era bitartean Estoniako presidente izan zen. Estoniar mugimendu independentistaren buru nagusia izan zen.
Claviers
Biztanleria
2007an Claviers udalerrian erroldatutako biztanleak 660 ziren. Familiak 314 ziren, horien artean 113 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 118 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lennart Meri
Biografia
Georg Meriren seme zen, Estoniak Estatu Batuetan izan zuen lehenengo enbaxadorea (1940). Estonieraz gain, frantsesa, ingelesa, finlandiera, alemana eta errusiera hitz egiten zituen. Sobietar Batasuneko gudarosteak, Estonian sartu zenean, Tallinn hartu zuen, familiak Estatu Batuetara joaterik izan baino lehen, eta Lennart Siberian erbesteraturik bizitzera behartu zuten, 1941etik 1946ra, aitak kondena betetzen zuen bitartean. Han, beste hizkuntza finougriarrek interesa sortu zioten. 1953an Historian graduatu zen Tartu-ko Unibertsitate Estatalean, eta idazle eta zinemagile gisa hasi zen lanean. Aurrerago, Estoniako zinemagintza konpainia estatalaren zuzendari eta estoniar idazle sindikatuaren idazkari izatera iritsi zen, Eesti Rahvarinne (Estoniar Herri Frontea) alderdiaren sortzaileetako bat izateaz gainera. Estonian komunista ez zen lehen gobernuan (1990) kanpo arazoetako ministro izendatu zuten, eta bi urte geroago, enbaxadore Finlandian. Estonia Sobietar Batasunetik bereizi ondoren (1991), Errepublikako lehendakari hautatu zuten. 1996ko irailean, berriro hautatu zuten lehendakari, eta kargu horretan jarraitu zuen 2001ean utzi zuen arte. 2006ko martxoaren 14an hil zen, Tallinneko ospitale batean, gaixotasun luze baten ondoren.
Claviers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 650 etxebizitza zeuden, 325 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 264 bigarren erresidentzia ziren eta 62 hutsik zeuden. 571 etxeak ziren eta 74 apartamentuak ziren. 325 etxebizitza nagusietatik 242 bere jabearen bizilekua ziren, 68 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 35 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 173 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 175 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 116 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Oinarrizko matematika
Matematika elementala lehen edo bigarren hezkuntzan zehar maiz irakatsitako hainbat matematika-topikotan datza. Matematika elementalaren gairik oinarrizkoenak aritmetika eta geometria dira. XX. mendeko azken hamarkadetatik, enfasia areagotzen ari izan da estatistikan eta problemak ebaztean.
Claviers
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 381 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 140 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 209 lanean zeuden (113 gizon eta 96 emakume) eta 31 langabezian zeuden (16 gizon eta 15 emakume). 140 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 56 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Claviers udalerrian 293 unitate fiskal zeuden, 615,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.027 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 8 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Claviers udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Oinarrizko matematika
Bigarren hezkuntzan, gai nagusiak aljebra eta trigonometria dira. Kalkulua, goi mailako bigarren hezkuntzako (Batxilergoa) ikasleei irakasten bazaie ere, eskuarki, goi hezkuntzako gaitzat hartzen da.
A Room with a View
Zortzi Oscar sarietarako izendapenak jaso eta hiru irabazi zituen: Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Ruth Prawer Jhabvala), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Gianni Quaranta, Brian Ackland-Snow, Brian Savegar eta Elio Altamura) eta Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Jenny Beavan eta John Bright).
Argumentua
1900ko hamarkada. Lucy Honey Church (Helena Bonham Carter), Florentzia hirira Charlotte Bartle (Maggie Smith) lehengusu eta konpainiako anderearekin batera bidaiatu duen familia oneko ingeles neska gazte bat da. Biak ostatu hartu duten hotelean Emerson (Denholm Elliott) jaun xelebrea eta haren semea den George (Julian Sands) ezagutuko dituzte, hauek jatorki bi neskeei beren gelak utzi eta hiriko ikuspegi bikainez goza dezaten ahalbideratuko diete. Azkenean, Lucy eta George maitemintzen amaituko dute, baina Charlottek bien arteko harremana gauzatu dadin ekidingo du. Lucy Ingalaterrara itzuli eta Cecil Vyse (Daniel Day-Lewis) izeneko gizon batekin ezkontzeko hitzemango da. Halere, George ere Ingalaterrara itzultzean egoera aldatu eta Lucyrengan harekiko iraganeko erakarpena berpiztuko da.
Death on the Nile (1978ko filma)
Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Anthony Powell) irabazi zuen.
Argumentua
Nilo ibaian barna doan Karnak luxuzko ontzian Linnet Ridgeway (Lois Chiles) estatubatuar oinordeko aberats gaztearen hilketa jazo eta bertan dauden hamar bidaiariak susmagarri bilakatuko dira. Hercule Poirot (Peter Ustinov) belgikar detektibea ikerketaren arduradun egin eta piskanaka krimen misteriotsua argitzen joango da.
Fairview-Ferndale (Pennsylvania)
Fairview-Ferndale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Northumberland konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Playa de Ondarzabal
Museo gisa erabiltzen denetik, ontzi honek milaka eta milaka bisitari izan ditu. Honela bada, 2007an 3.000 erabiltzaile baino gehiago zenbatu ziren, baita 50 ikastetxeetatik burututako bisitak ere. Arrakasta honen ondorioz eraldatzeak egon dira, adibidez, 2009an burututako bezala, hauen helburua ontziaren turismo eskaintza berritzea izan delarik.
Benais (Ariège)
Biztanleria
2007an Bénaix udalerrian erroldatutako biztanleak 153 ziren. Familiak 63 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 94 etxebizitza zeuden, 66 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 66 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 9 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 64 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 64 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (33 gizon eta 29 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 34 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bénaix udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 165 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.963 euro zen.
2351 O'Higgins
2351 O'Higgins asteroide baten izena da. azaroaren 3an aurkitu zuen Indiana University-ek Brooklyn Behatokitik.
Benais (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2351 O'Higgins
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1964 VD izena zeraman.
Benais (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2351 O'Higgins
Orbitaren ezaugarriak
2351 O'Higgins asteroidearen orbitak batezbeste 2,528 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,057 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3 distantziara. Eszentrikotasuna 0,187 da, eta makurdura orbitala 3,74ºkoa da.
Benais (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bénaix udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 348 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
2351 O'Higgins
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Samangan probintzia
Samangan (Paxtueraz: سمنگان ) Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena. 11.262 km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 350.400 biztanle zituen. Hiriburua Samangan hiria da, Aibak ere deitua.
Clarice Durisiokoa
Clarice di Durisio da Foggia (fl. XV. mendea), Foggiako begi-zirujau eta mediku italiarra zen.
Salernoko unibertsitatean ikasi zuen, garaiko emakume gutxi batzuekin batera. Begiko gaixotasunekin espezializatu zen eta soilik emakumeak tratatzeko lizentzia eskuratu zuen.
Koadro (bizikleta)
Koadroa bizikleta baten oinarrizko pieza da, non beste osagaiak finkatzen diren, hala nola urkila, gurpilak, zela, eskulekua, etab. Laburbilduz, esfortzu handiak jasateko egitura zurrun bat lortzea da helburua, eta koadroa zenbat eta handiagoa izan, orduan ez da hain zurruna izango. Hala ere, material berriek, karbono zuntzak kasu, diseinu berriak ahalbidetzen ditu.
Motak
Zurruna edo esekidura bikoitzekoa. Koadro mota ezberdinak dauden arren, errepideko lehiaketarako, pistarako, ziklo-kroserako, BMXrako edo mendirako, etab., koadro arruntenak segurtasun bizikletan oinarrituak daude, diamante koadroa bezala ezagutzen dena, bi triangelutan datzana: triangelu nagusi bat, eta triangelu pare bat, hodi finagoez osatuak, atzealdean. Beste bizikleta mota batzuetarako koadroek, hala nola tandema edo bizikleta etzanerako, beste ezaugarri batzuk behar dituzte, jakina. Koadro triangeluarrik ez duen beste bizikleta mota bat "andreentzako bizikleta" da, eta ez darama hodi horizontalik, nahiz eta bi hodi diagonal eraman ditzakeen edo ez...
Mosaiko
Mosaikoa beirazko, marmolezko, harrizko, zurezko edota zeramika zati txikiak, tesela izenekoak, erabiltzen dituen arte apaingarria da.
Brontze Aroan, Kretan gaitasun hau garatzen zen. Mosaikoen ekintzak aurkitu dira Mesopotamiako aztarnategi arkeologikoan (IV. mendetik, K.a. III. mende arte), Grezian (K.a. III. mendean) eta Mesoamerikan. Garapen handiena Erromatar Inperioan eman zen.
Historia
Lehenengo mosaiko ezagunak Asian txikian eta antzinako Txinan aurkitu ziren eta harkoskorrezko marrazki sinpleak dira. Denboraren poderioz, irudiak findu egin ziren. Xehetasun handiagoa lortzeko harkoskorrak oso hurbil ipintzen ziren, haietariko askok kolore eskala handitzeko margotzen ziren eta ondoren bornuak berunarekin nabarmentzen ziren.
Konkistak, merkataritza eta erlijioa inperioak handitu zuten eta honekin batera mosaikoen eskaerak izugarri areagotu ziren. Artisauak bidaiak egin eta teknika berri asko ikasten zituzten, teknika hauek hobetuz joan ziren mosaikoa mundu osotik zehar zabaldu arte.
Erromatarrak mosaikoari bultzada berri bat eman zioten, Erromatar inperioaren zabalkuntzaren eraginez lurzoruen apainketaren eskaria handitu zen eta apainketa forma honen erabilera izena hartu zuen. Gaur egun, oraindik kontserbatzen dira mota eta gai desberdineko mosaikoak: eguneroko bizitzako eszenak, txorien azterketa eta beste animalia batzuena, diseinu abstraktuak etab.
III. mendean, mosaiko askok irudi sakratuak biltzen zituzten, orduan izan zen beirazko eta urrezko teselaren erabilpena sortu zenean, aurrerago lehenengo kristauak menperatuko zuten teknika.
Trencadis
Art nouveau delakoa arte erabili ez zen teknika dugu hau. Batez ere, Antoni Gaudi arkitektoak eta bere bere jarraitzaileak bultzatutako metodoa da. Trencadis-ean, normalean materialak zeramikazkoak izaten dira. Honek, aukera eman zuen obra handiak sortzeko baldosa apurtuen zatiak erabiliz, bete erabilpen praktikoarentzat balioko ez zutenak.
Normalean, metodo honekin egindakoa, kanpo gainazal bertikaletan erabiltzen da eta bere polikromia dela eta, aberastasun eta mota ezberdineko efektu dekoratiboak lortzen dira.
Mosaiko Hidraulikoa
Metodo hau batez ere modernismoan eta ondoren Katalunian ere erabilia izan da. Normalean, barneko lurzoruetarako erabiltzen da eta zementu hidraulikoz egindako mortairuzko baldosaz osatzen da.
Zeharkako metodoa
Lehenengo, txantiloi bat egiten da neurri errealekin, eta bere gainean marrazkia jarraitzen duten teselak jartzen dira. Marrazkia paperarekin, soilik atzeko aldetik ikus daitekeen mosaikoa estaltzen du. Ekintza hau tailerrean eramaten da aurrera, eta ekintza bukatua dagoenean, mortairuan itsasten da, atze aldeko ertzetik.
Metodo zuzena
Teselak ahoz gora jartzen dira, mortairu bigunaren gainean zuzenean, normalean aurretiko marrazkirik egin gabe. Azkeneko emaitza ez da geratzen zeharkako metodoarekin egina izango balitz, baina plano aldaketak eta desnibelak agerian geratzen dira, emaitzari argi efektuak emanda.
Bystřice (Benešoveko barrutia)
Bystřice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4.370 biztanle ditu eta 63,39 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1227 urtean egin zen.
Amolops monticola
Amolops monticola Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nosymna
Nosymna Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Nosymna repletella da.
Savigny-sur-Ardres
Biztanleria
2007an Savigny-sur-Ardres udalerrian erroldatutako biztanleak 262 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
NGC 6935
NGC 6935 galaxia bat da, Indus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Savigny-sur-Ardres
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (64 gizon eta 50 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Savigny-sur-Ardres udalerrian 107 unitate fiskal zeuden, 263 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.620 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Savigny-sur-Ardres udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 405 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paul Du Bois
Paul Du Bois (1859–1938) belgikar eskultore eta domina egilea izan zen, Aywaillen jaioa eta Ucclen, Bruselako (Belgika) udalerrian hil zen.
Du Bois Eugène Simonis-en eta Charles van der Stappen-en ikaslea izan zen. 1877tik 1883ra Bruselako Académie Royale des Beaux-Arts- en ikasi zuen eta 1884an Godecharle sari ospetsua irabazi zuen.
XX. mendearen amaieran Belgikan arte-adierazpena berritzen lagundu zuen Du Boisek, eta Les XX arte taldearen sortzaileetako bat izan zen. Bere lan eklektikoa eskultura txikiek, dominak, bitxiek, arte ederren eskulturak, monumentu publikoek eta hilobiek osatzen dute.
Bruselan kokatutako bere obra monumental ospetsuenen artean, Bruselako Martirien plazan dagoen Frederic de Meroderen monumentua eta Edith Cavelli eta Marie Depage erizain lagunari egindako omenaldia (RMS Lusitania), Bruselako Lorategi Botanikoko Four Elements taldea, eta Saint-Gilles udalerriko hainbat eskultura. Lehen Mundu Gerrako Garaipen Dominaren diseinuaz ere arduratu zen, eta 350.000 ale atera ziren.
Haren eskutik beste monumentu asko altxatzen dira  eta Ixellesko hilerrietako lekuak, bai eta Uccleko, Tournaiko, Monseko, Framerieseko, Huyko eta Liejakoak ere. Bere lanak hiri ezberdinetako museoetan ere erakusten dira.
Crevillenteko geltokia
Crevillent Valentziar Herrialdeko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Maria Luisa Senar
Maria Luisa Senar Marichalar (Pasaia, Gipuzkoa, 1925 - Zarautz, 2016ko irailaren 26a) erraketista profesionala izan zen 41 urtez. Bartzelonan jokatu zuen 12 urtez eta gainontzeko urteetan Mexikon jardun zuen. .Senar izenaz kantxaratu zen.
Lehen urratsak
Gerra Zibila baino lehenago ahizpa nagusia pilotan jokatzen hasi zen Pasaian eta gurasoek erraketa erosi zioten. Gerra hasi zenean ordea, Senar familia Bilbora joan zen, ondoren Frantziara. Gerraostean Pasaiara itzuli ziren. Ahizpak ez zuen jadanik erraketan jarduteko gogorik, orduan, Maria Luisa erraketa hartu eta entrenatzen hasi zen Javier de Andonegirekin. Gero, Donostiako Grosen jarraitu zuen entrenatzen eta ikasten. 1939an debutatu zuen Bartzelonako Chiqui frontoian eta bertan jokatu zuen 12 urtez, handik Mexikora joan zen eta han jarraitu zuen pilotan.
Santa Cruz de Pinares
Santa Cruz de Pinares Ávilako udalerria da, Alberche eskualdean dagoena.
Maria Luisa Senar
Urrezko garaia
Mexikon jokatu zuen saioan oihartzun handia izan zuen emakumeen pilota jokoak. Ondo tratatu zituzten erraketistak eta ondo ordaintzen zieten. Garai hartan 100 bat erraketista zebiltzan frontoietan jokatzen; Metropolitanon, Colonen, Tijuanan eta Acapulcon. Giro ona zuten haien artean, lagun giroa. Mari Luisak Metropolitano frontoian jokatu zuen eta agur ere hantxe esan zion erraketari. Ospe handiko atzelaria izan zen. Mexikoko pilotalekuan urte askoz aritu zen irakasle lanetan ere. .
Santa Cruz de Pinares
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 191 biztanle zituen.
Maria Luisa Senar
Dokumentala
2015ean Maria Luisa Senar azaltzen den Erraketistak lehen eta orain dokumentala erakutsi zuten Pasaian eta omenaldia egin zitzaien Senar eta beste zenbait pasaitar erraketistari. , ,
Dmitri Xostakovitx
Dmitri Dmitriyevitx Xostakovitx (San Petersburgo 1906ko irailaren 25agreg./irailaren 12ajul. - Mosku 1975eko abuztuaren 9a) Sobiet Batasuneko musikagilea izan zen, XX. mendeko bigarren erdialdeko sinfonia konposatzailerik onenetakoa. Harizko laukoteak ere idatzi zituen. Errusia Sobiet Batasunean zela bizi izan zen. Iosif Stalin bezalako buruek arteak eta musika herriaren handitasunaren erakusgarri izan nahi zituztenez, Xostakovitxek zentsura pairatu zuen.
Helduaroa
1930ean, Mtsensk barrutiko Lady Macbeth opera idatzi zuen. Kritikariek lana goraipatu zuten arren, sobiet gobernuak debekatu egin zuen. Beldurrez, zentsura onartu zuen. Xostakovitxek Bosgarren sinfonia idatzi zuenean, sobiet gobernuaren gustuko izan zen. Bere piano bostekoarengatik, Stalin saria jaso zuen.
Bigarren Mundu Gerran, Xostakovitx, emaztea eta bi seme-alabak beste nonbaitera eraman zituzten. Ondorengo bi sinfoniek (7.a eta 8.a) guda deskribatzen dute. Mendebaldean arrakasta handia zan zuten. Estatu Batuetan 7. sinfonia nazismoaren kontrako erresistentziaren ikur bilakatu zen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren
1953an Stalin hil ondoren, zentsura leundu zen. Hamargarren sinfonia idazti zuen. Lady Macbeth opera berrikusi zen eta izen berria eman zitzaion: Katerina Izmaylova. Filma egin zuten eta herrialde askotan erakutsi zuten.
Azken urteetan oso osasun txarra izan zuen. Poliomielitisa zela eta, eskuak eta hankak erabiltzeko zailtasunak izan zituen. Hainbat bihotzeko izan zituen eta bista galtzen hasi zen. 1975ean, birikako minbiziaz hil zen.
Musika
Ondu zituen 15 sinfonia eta 15 harizko laukoteengatik da ezaguna batik bat. Operarik garrantzitsuena Mtsensk barrutiko Lady Macbeth du. Filmetarako musika eta antzezlanetarako musika (adibidez Hamlet) ere idatzi zuen. Xostakovitx errusiar literaturan jantzia zenez, abestietan Puxkin, Dostoevsky eta Blok bezalako idazle famatuen hitzak erabili zituen. Pianorentzako 24 preludio eta fuga ondu zituen, piano hirukote bat, bi piano kontzertu, piano bosteko bat, txelo eta pianorentzako sonata bat eta txelo eta biola eta pianorentzako sonata bat (haren azken lana).
Lagun askok haren lana lehendabizikoz kontzertuan jotzen zuten. Haren sinfonia gehienak lehendabizi Eugeny Mravinskyk zuzendutako Leningrad Filarmonikoak jotzen zituen. Bere harizko laukoteak lehendabizi Beethoven Harizko Laukoteak jotzen zituen. David Oistrakh biolin jotzaileak, Mstislav Rostropovitx txelo jotzaileak eta Sviatoslav Richter piano jotzaileak bere musika jotzen zuten lagun minak zituen.
Scerni
Scerni Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scernik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Juan Carlos Iragorri
Juan Carlos Iragorri Marchant (Cali, 1961eko otsailaren 20a) prentsa, irrati eta telebistako kazetari kolonbiarra da, The Washington Post-en gaztelaniazko podcasta aurkezten duena eta Kolonbiatik Voces RCN, RCN Irratiko iritzi programa, zuzentzen duena. Hiru elkarrizketa liburu argitaratu ditu, Estatu Batuetako eta Erresuma Batuko unibertsitateetan bekak jaso ditu eta nazio eta nazioartean saritua izan da. bb nn mm bb vv
Ibilbidea
1979an hil zen Popayán familiako Édgar Iragorri Zamorano bakteriologoaren eta Gladys Marchant Trianaren seme bakarra da. Bogotako Colegio Anglo Colombiano ikastetxean ikasi zuen eta gerora Rosarioko Unibertsitatean Jurisprudentzia-gradua amaitu zuen.
Bavaria enpresako Dibisio Juridikoan hiru urtez lan egin ondoren, 1987an hasi zen kazetaritza egiten Bogotako "El Siglo" egunkarian, non Nazioarteko Atala zuzentzen zuen. Bi urte geroago Enrique Santos Castillok kontratatu zuen "El Tiempo" egunkariko atal bererako, herrialdeko egunkaririk garrantzitsuenean. Handik "Cromos" aldizkariko erredakziora joan zen eta 1991n Bogotako helbidera Caliko "El País"-en bulegora. Urtebete geroago, "Semana" aldizkariko erredaktore-buru gisa kontratatu zuten, garai hartan "The Economist" eta "The Washington Post" egunkariek Latinoamerikako onenatzat hartuta.
Garai hartan, "Semana" bere historiako tiradarik handiena lortu zuen. Aldizkariak Kolonbiako Estatuaren aurkako droga kartelen erasoak jaso zituen. Medellín eta Caliko narkotrafikatzaileek, horien artean Pablo Escobar droga jauna, milaka polizia, epaile, buruzagi politiko eta herritar errugabe hil zituzten. Aldizkaria ere mehatxatu zuen. Geroago, 1994an, "Semana" Ernesto Samper Pizanoren presidentetzarako kanpaina garailean Caliko kartelaren diru infiltrazioari buruz idazten hasi zen, 8.000 Prozesua deiturikoa sortu zuena.
1996an, Iragorri Madrilen "El Tiempo"ko korrespontsal izendatu zuten, eta handik Espainian ez ezik Europako beste herrialde batzuetan gertatzen ari zena ere jaso zuen. 2002an La FM de RCN irratiko talde nagusian sartu zen eta ondoren La W-en, Julio Sánchez Cristoren zuzendaritzapean. Geroago Cadena Básica de RCN Radio katean sartu zen, non ordutik hona lan egin duen.
2011 eta 2018 bitartean, Iragorrik "Club de Prensa" telebista programa zuzendu eta aurkeztu zuen Washingtongo NTN24 katean. Astelehenetik ostiralera zuzenean emititzen zen programa, eta bertan kazetari eta aditu erdaldunek ez ezik, munduko eguneko albisteak aipatu zituzten. Albistegiko protagonista asko elkarrizketatu zituzten.
2019. urtearen amaieratik, Iragorri da “El Washington Post”-eko arduradun nagusia, asteartetik ostiralera zabaltzen den “The Washington Post”-en gaztelaniazko podcast-eko arduradun nagusia, nahiz eta Ameriketan gertatzen dena azpimarratzen duen munduko albiste nagusiei buruz hitz egiten. Haren lagunak Dori Toribio kazetari espainiarra eta Jorge Espinosa kolonbiarra dira. “El País” Madrilgo egunkariaren arabera, “ezinbesteko 20 podcastetako bat” da.
Juan Carlos Iragorri saritua izan da hainbat aldiz. Espainiako Erregearen Nazioarteko Kazetaritza Saria, Emmy Saria, Simón Bolívar Kazetaritza Sari Nazionala, Planeta Kazetaritza Saria, Bogotako Kazetarien Zirkulua (CPB) Saria eta Álvaro Gómez Hurtado Saria jaso ditu. Caucako Unibertsitateko Kazetaritzako Honoris Causa doktorea da, eta 2014an Bogotako Rosarioko Unibertsitateko Kazetaritza Masterra sortu zuen, hainbat urtez zuzendu zituen “Semana” eta “RCN”-en laguntzarekin.
Bere ibilbidean, hiru beka lortu ditu. Oxfordeko Unibertsitateko Reuters Fundazioko bat (2001-2002), Harvardeko Unibertsitateko Weatherhead International Affairs Zentroko beste bat (2007-2008) eta John F. Kennedy School of Government-ko Shorenstein Zentroko beste bat, Harvard-en ere (2019).
Horrez gain, hiru elkarrizketa liburu argitaratu ditu, bata Antonio Caballero idazle eta kazetariarekin, beste bat M-19 gerrillako buru ohiarekin, eta beste bat Felipe Lopezekin, "Semana"ren sortzailearekin. Guztiak Planetak argitaratu ditu eta “best-sellerrak” izan dira.
Iragorri, gaur egun Madril, Soria eta Bogotá artean bizi dena, Lina María Múnera kazetari kolonbiarrarekin ezkondu zen 1989an. Bi seme-alaba dituzte: Martín (1990) eta Ana (1992).
Malacoctenus zonogaster
Malacoctenus zonogaster Malacoctenus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Aleksandr Ilitx Ulianov
Aleksandr Ilitx Ulianov (errusieraz Александр Ильич Ульянов; Nizhni Novgorod, 1866ko apirilaren 12agreg./martxoaren 31jul. - Shlisselburg, 1887ko maiatzaren 20agreg./maiatzaren 8ajul.) errusiar iraultzaile bat izan zen, Vladimir Leninen anaia nagusia.