cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlo Galetti
Palmaresa
1906
1907
1908
1909
1910
1911
Egun batez
Egun batez Benito Lertxundi kantautorearen abesti bat da. 1985an Gaueko ele ixilen baladak diskoaren barnean kaleratu zuen.
New Bern (Ipar Carolina)
New Bern Ipar Carolinako hiri bat da. Craven konderrian kokatua dago. 2010ean 29,524 biztanle zituen, 73.11 kilometro koadrotan banatuta.
The Number of the Beast (abestia)
The Number of the Beast (euskaraz Piztiaren Zenbakia) Iron Maiden ingeles heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1982an The Number of the Beast diskoaren barnean kaleratu zuten.
Pedagogia
Pedagogia edo hezkuntzaren zientzia, hezkuntzaren teoria eta praktikaren jakintza da. Hezkuntza fenomeno konplexua izanik, pedagogiak ere maila eta ezagutza arlo anitz bere baitan hartzen ditu. Horrela, banakoaren zein gizartearen ikuspegitik azter daiteke eta ondorioz, psikologiaren eta soziologiaren kontzeptu, teoria eta metodoak biltzen ditu bere baitan.
Bestalde, ikuspegi teoriko eta ideologiko batetik, (filosofiaren eta politikaren bitartez) zein berehalako ikuspegi praktiko batetik azter daiteke (didaktika izeneko arloa osatuz) pedagogia, modu horretan hezkuntzarako metodo eta teknika ezberdinak garatuz. Hezkuntzaren konplexutasuna estaltzeko, beste zenbait diziplina ere jasotzen ditu, hala nola antropologia, historia eta ekonomia. Pedagogiaren helburua, hezkuntza deskribatu eta ezagutzeaz gain, hezkuntza sistema aldatu eta hobetzea da, pedagogiatik bertatik ezarritako norabideei jarraituz pertsona eta gizartea garatuz. Didaktikarekin duen harremana kontrajarria da; eredu soziologiko gehienek didaktikaren alde agertzen diren arren, eredu psikologikoek pedagogia tresna onena dela uste dute, Piaget eta beste pedagogo batzuek adierazi dutenez.
Zenbait definiziotan pedagogia haur hezibidearekin, hau da, haurrak hezteko jakintzarekin, lotzen da. Hala ere, zabalduago dago pedagogia irakaskuntza ofiziorekin lotzea, irakaskuntza zentzu zabalarekin, eta ez bakarrik haurren heziketan ematen den irakaskuntzarekin. Merriam-Webter hiztegiak, esate baterako, pedagogia "the art, science, or profession of teaching" bezala definitzen du, hau da "irakaskuntzaren arte, zientzia edo ofizioa".
Pedagogoa ikasleen prestakuntzaz, ebaluazioaz eta baliabideen kudeaketaz arduratzen den profesionala da. Hezkuntza arloko aditua. EHUko Pedagogia Graduko arduradunen arabera, pedagogoaren egitekoa "erakunde, gizarte, kultura eta lan arloetan giza eskubideen errespetuan oinarritutako hezkuntza inklusiboa, eleanitza, komunitarioa eta pertsonen bizi osoan zeharreko gizarte-ongizateari begirakoa gauzatzera zuzenduta egongo da". Haurrek, adin ezberdinetan, beren trebetasunak adierazteko modu desberdinak dituzte, eta haurren pedagogoen betebeharra da trebetasun horiek indartzen laguntzea.
Pedagogia aurrerakoia
Pedagogia aurrerakoia, hezkuntza aurrerakoia bezala ere ezagutzen dena eta beste hainbat izendapen dituena (besteak beste, eskola berria, eskola aktiboa, hezkuntza berria, hezkuntza berria), mugimendu pedagogiko aurrerakoien mugimendu edo talde bat da, hezkuntza tradizionalarekin kritikoak direnak (formalismoa, autoritarismoa, lehiakortasuna sustatzea, eta memorizazioaren bidez ezagutzen transmisio hutsa izatea leporatzen diote, ikaslearentzat pasiboa eta bere interesetatik kanpokoa dena). Praktikoa, bizia, parte-hartzailea, demokratikoa, elkarlanekoa, aktiboa, motibatzailea), XIX. mendearen amaieran sortu zirenak, hurrengo mendean garatu zirenak, eta 1968ko iraultzaren testuinguru intelektualean planteatutako hezkuntza-erreformak izenekoetan nagusi bihurtu zirenak (pedagogia erreformista edo hezkuntza erreformista bezalako esamoldeak ere erabiltzen dira, eta izendapen horiek hezkuntza-erreformako legeriekin ez ezik, gizarte-erreformako proiektuekin ere lotzen dira. Hezkuntza aurrerakoiak aldi berean orokorra izateko erronka planteatzen du (hori, derrigorrezko irakaskuntzan, ongizatearen estatuaren oinarrietako bat bihurtu zen, eta integrazio mota ezberdinak suposatzen ditu) eta indibidualizatua (hau da, bakoitzaren behar espezifikoei erantzutea).
Pedagogia liberatzailea
Pedagogia kritikoa korronte pedagogiko bat, hezkuntzaren filosofia bat eta mugimendu sozial bat da, Frankfurteko Eskolaren teoria kritikotik eta lotutako tradizioetatik zetozen kontzeptuak garatu eta aplikatu zituena, hezkuntzaren eta kulturaren azterketarantz.
Pedagogia kritikoak, bankuko Hezkuntzak ez bezala, uko egiten dio ezagutza politikoki neutrala delako ideiari, eta argudiatzen du irakaskuntza berez ekintza politikoa dela, irakasleak aitortu ala ez. Beraz, justizia soziala eta demokrazia ez dira irakaskuntza eta ikaskuntza ekintzen desberdinak. Pedagogia kritikoaren helburua kontzientzia kritikoaren bidez zapalkuntza askatzea da, portugesezko conscientização terminoan oinarrituta. Lortzen denean, kontzientzia kritikoak gizabanakoak bultzatzen ditu beren munduan aldaketa egitera, kritika sozialaren eta ekintza politikoaren bidez.
Pedagogia kritikoa Paulo Freire filosofo eta pedagogo brasildarrak sortu zuen, 1968ko Pedagogia del Oprimido liburuaren bidez. Ondoren, nazioartean hedatu zen, beste arlo batzuetako elementuak sartuz, hala nola teoria postmodernoa, teoria feminista, teoria postkoloniala eta queer teoria. Savianiren arabera, pedagogia kritikoak kritikotasun-irizpidetik abiatuta ulertzen dira: hau da, teoria kritikoak izango dira hezkuntzaren baldintzatzaile objektiboak hautematen dituztenak. Handik, egileak Teoria Kritiko Erreprodutibistekin lan egiten du (Bourdieuko indarkeria sinbolikoarena kasu).
Pedagogia zibernetikoa
Pedagogia zibernetikoa ikasleen prozesu kognitiboak kontrolatzean datza, irakasteko prozesuan. Hau zibernetikaren teorian oinarritzen da, baita matematikatik sortutako ideia eta kontzeptu batzuetan ere, Algoritmo eta Heuristika bezala ezagutzen direnak, eta arazoen konponbidean eta sormenean laguntzen duena.
Carlo Galetti
Palmaresa
1913
1914
Pedagogia
Pedagogia zibernetikoa
Pedagogia Zibernetikoan, kontrola ez da zurruna eta norabide bakarrekoa irakaslearengandik ikaslearengana, azken horrek eginkizun aktiboa baitu bere esperientzia eta hautapenetatik abiatuta. Badago autodidaktismo moduko bat non sormen mentalerako espazio bat egon behar den. Izan ere, pedagogia hori zibernetikaren teorian oinarritzen da: informazio-fluxuaren azterketan, eta sistema bat norabide jakin batean erregulatzen du, gure kasuan ikaslearen eta irakaslearen artean (baina baita alderantzizko norabidean ere, ikaslearen erantzunak ikasiz eta berarengandik ikasiz), ikaskuntza kontrolatzeko.
Carlo Galetti
Palmaresa
1915
1918
Tullynawood
Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 17 biztanle zituen.
Pedagogia
Pedagogia zibernetikoa
Baina helburua ez da ezagutza transmititzea bakarrik, baita "jarrerak, erantzukizuna, ontasuna" ere, jarduera motak (irakurketa, idazketa, kalkulu aritmetikoak, hainbat motatako arazo praktiko eta intelektualen soluzioa) garatzeko ohitura zorrotzak. "
Pedagogia honek ez du Pedagogia tradizionala ordezkatzen, baina posible egiten du, zerbaiten ezagutza izatea baita, ez du esan nahi behar bezala aplikatzen denik, ezagutzaren edozein arlorekin gertatzen den bezala (Pedagogian bertan). Dagoeneko erakutsi du eraginkorra dela hainbat hezkuntza-arlotan, hala nola geometrian, gramatikan eta Errusian duen hizkuntzaren ortografian, eta lortu zituzten emaitzak oso pozgarriak izan ziren, bere hitzetan:
Pedagogiaren historia
Pedagogiaren eraketaren historia eta hezkuntzarekin duen harremana hobeto ulertzeko, Immanuel Kant, Durkheim eta Alemaniako idealismoak elementu garrantzitsu batzuk ematen dituzte. Alde batetik, Kantek diziplina zientifikoa, teorikoa eta praktikoa egitea proposatzen du, praktika zehatzei buruzko printzipioetan, esperimentazioan eta hausnarketetan oinarrituta. Durkheimek, aldiz, 1902an, Sorbonnen, Frantzian, "Hezkuntzaren zientziari" buruzko lehen ikasturtea inauguratu zuenak, hau aipatzean, Pedagogiaren materia dela adierazten du, eta ezinbestekoa da jakintza bat eraikitzea arau metodologikoen inplementazioaren bidez, ezagutza horren izaera zientifikoa bermatzen duen jarrera positibista. Hegelek eta Alemaniako idealismoak, berriz, pedagogiari estatus garrantzitsuago bat ematen diote, giza existentziari zentzua emateko gai dena, Pedagogia transzendente eta idealistaren aurrekariak direlarik.
Ikuspegi pedagogikoak
Pedagogia kritikoa: Pedagogia kritikoa ikuspegi pedagogikoa zein gizarte-mugimendu zabalagoa da. Pedagogia kritikoak onartzen du historiak inpugnatu eta moldatzen dituela hezkuntza-praktikak, eskolak ez direla politikoki neutralak eta irakaskuntza politikoa dela. Ikasketa-planari, diziplina-praktikei, ikasleen probei, testuliburuen hautaketari, maisuak erabilitako hizkuntzari eta gehiagori buruzko erabakiek boterea ahaldundu edo kendu diezaiekete ikasleei. Onartzen du hezkuntza-praktikek ikasle batzuei laguntzen dietela beste batzuen aldean, eta praktika batzuek ikasle guztiei egiten dietela kalte. Onartzen du, halaber, hezkuntza-jardunbideek, askotan, ahots eta ikuspegi batzuk errazten dituztela, beste batzuk baztertzen edo baztertzen dituzten bitartean. Aztertutako beste alderdi bat irakasleak ikasleengan duen boterea eta honen inplikazioak dira. Helburua ikasleak herritar aktibo eta konprometitu bihur daitezen gaitzea da, beren bizitza eta komunitateak aktiboki hobetu ahal izan ditzaten.
Praktika pedagogiko kritikoek ikasgelako ikasleen ezagutza eta perspektibak barne har ditzakete, eskolaren eta, oro har, komunitatearen arteko loturak egin ditzakete, eta arazoak plantea diezazkiekete ikasleei, bereganatutako ezagutzak eta ulermena zalantzan jartzera bultzatzen badituzte. Ikasleei arazoak planteatzearen helburua beren arazoak planteatzen hastea da. Maisu-maistrek autoritate-posizioa aitortzen dute, eta autoritate hori erakusten dute ikasleei laguntzen dieten ekintzen bidez.
Ikaskuntza dialogikoa: Ikaskuntza dialogikoa elkarrizketaren bidez egiten den ikaskuntza da. Normalean berdintasunezko elkarrizketaren emaitza da; beste hitz batzuetan esanda, pertsona ezberdinek baliozkotasun-aldarrikapenetan oinarritutako argudioak ematen dituzten elkarrizketa baten ondorioa, eta ez botere-aldarrikapenetan oinarritutakoak.
Ikaslea ardatz duen ikaskuntza: Ikaslea ardatz duen ikaskuntzak, ikaslea ardatz duen hezkuntza gisa ere ezagutzen denak, irakaslearen eta ikaslearen arteko irakaskuntzaren ikuspegia aldatzen duten irakaskuntza-metodoak hartzen ditu. Jatorrizko erabileran, ikaslea ardatz duen ikaskuntzaren helburua ikaslearen autonomia eta independentzia garatzea da, ikaskuntza-ibilbidearen erantzukizuna ikasleen eskuetan jartzen baitu. Ikaslea ardatz duen irakaskuntzak etengabeko ikaskuntza eta arazoen konponbide independentea ahalbidetzen duten trebetasunak eta praktikak ditu ardatz.
Lubomierz udalerria
Lubomierz Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Lwówek Śląski barrutian kokatuta. 130,53 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6168 biztanle zituen.
Lubomino udalerria
Lubomino Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lidzbark barrutian kokatuta. 149,21 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3634 biztanle zituen.
Carlo Galetti
Palmaresa
1919
1920
1921
Marguerite Duras
Marguerite Donnadieu (Gia Din, Indotxina, oraingo Vietnam, 1914ko apirilaren 4 - Paris, 1996ko martxoaren 3a), Marguerite Duras bezala ezaguna dena, idazle, gidoilari eta zinema zuzendari frantziarra izan zen.
Bizitza
Marguerite Durasek haurtzaroa eta nerabezaroa Indotxinan igaro zituen, eta bere bizitzako garai horrek aztarna sakona izan zuen bere lanetan. Matematika irakaslea zuen aita; ama, Marie Legrand, maistra zen. Bi neba ere bazituen. Ama alargundu zenean, Frantzian urtebete egin ondoren, Indotxinara itzuli ziren, eta hantxe pasatu zituzten hamar urte, mahastizaintzatik bizi nahian.
1939an Robert Antelmerekin ezkondu zen, seme bakarra izan zuten, baina 1942an hil zen. Urte horretan, Marguerite Durasek Dionys Mascolo ezagutu zuen, eta maitale bihurtu ziren; Jean izeneko seme bat izan zuten. Frantziako Alderdi Komunistako partaide izan zen, baina 1955ean alderditik kanporatu zuten.
Okupazio garaian, Marguerite Durasen senarra, Robert, deportatu egin zuten. Okupazio garaiko urte haietan du sorburua La douleur eleberriak (1985), non bere senarra kontzentrazio-eremuetatik itzuli zenekoa kontatzen duen.
1950an Un barrage contre le Pacifique eleberria argitaratu zuen. Aurrez bazituen zenbait eleberri argitaraturik, baina arrakasta txikiagokoak izan ziren. Eleberria, egilearen Indotxinako esperientzien kontakizun gordina Vietnamgo independentzia gerra bete-betean, hankaz gora jarri zuen sistema kolonialaren irudi atsegina, haren basakeria eta zentzugabea agerian utziz ("putetxe koloniala"). Frantziako Gongourt Akademiak baztertu egin zuen idazlan hori saria ematea, Durasen konpromiso komunista zela eta, haren arabera.
Bigarren Mundu Gerra bukatu eta gero, kazetari, zinema zuzendari, idazle... aritu zen. Hasiera batean neorrealismoaren ezaugarriak zituen bere lanak, hala nola Des petits chevaux de Tarquinia liburuak. Geroago, Nouvelle Vague aldera jo zuen, eta, azkenik, Nouveau Roman aren ideiak bereganatu zituen. Bere eleberriak ez zituen soilik esperimentalismora mugatzen, zer edo zer jator eta zinezkoa agertzen da bere liburu bakoitzean, Moderato cantabile testuan frogatu daitekeen bezala. Marguerite Durasen idazkerak kolokan jartzen du, orobat, sorkuntza artistiko klasikoa, eta horregatik bilatu izan zaio zerikusia «Ecole du Regard»-ekin.
70eko hamarkadan, zinemagintza nabarmendu zen gehienbat Marguerite Durasen lanean: hamahiru film egin zituen eta berak egindako bost gidoi argitaratu. Hiroshima mon amouren gidoiak (1959) arrakasta handia izan zuen Alain Renais ek zuzendutako filmaren bitartez.
1984an, Durasek 70 urte zituenean, L'amant argitaratu eta Goncourt saria irabazi zuen. L'amant eleberriak (euskaraz Maitalea izenburupean argitaratua) egilearen haurtzaroa du iturburu eta oinarri nagusia. Indotxinan jaiotako kolono frantziarren alaba den gaztetxo bat (Duras bera bezala) da pertsonaia nagusia eta narratzailea, eta neska horren eta merkatari txinatar aberats baten arteko amodiozko pasioa kontatzen du.
Alkoholak gaindituta eta hamalau urtez bakarrik egon ondoren, Margueritek beste amorante bat izan zuen 1980 an, Yann Andréa, jaiotzez Yann Lemée zena. Duras baino 38 urte gazteagoa zen eta azken egun arte, ondoan izan zuen. Andréak kontatu zuen aparteko fintasun eta objektibotasunez haren desintoxikazio-prozesua, M.D. liburuan. Margueriteren irakurle, zuzentzaile eta solaskide izan zen Yann Andréa. Marguerite Duras 1996ko martxoaren 3an hil zen, Parisen. Montparnasseko hilerria n lurperatu zuten.
Varanus pilbarensis
Varanus pilbarensis Varanus generoko animalia da. Narrastien barruko Varanidae familian sailkatuta dago.
Saint-Broingt-les-Fosses
Biztanleria
2007an Saint-Broingt-les-Fosses udalerrian erroldatutako biztanleak 191 ziren. Familiak 69 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 90 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 87 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 118 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (43 gizon eta 37 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Broingt-les-Fosses udalerrian 78 unitate fiskal zeuden, 214,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.430 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Broingt-les-Fosses udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guy Lux
Guy Maurice Lux (Paris, - Neuilly-sur-Seine, ) frantziar kazetaria izan zen, irratian eta telebistan aritutakoa. 1961etik aurrera Intervilles saioa aurkezteagatik ezaguna da. Schmilblick hitza ezagutarazi zuen.
Carmignano di Brenta
Carmignano di Brenta Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Carmignano di Brentak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Osborn (Wisconsin)
Osborn Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Outagamie konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Osnabrück
Osnabrück Alemaniako Saxonia Beherea estatu federaleko hegoaldeko hiri bat da. 2011ko erroldan 165.021 biztanle zituenez, estatuko hiri jendetsuenetan hirugarrena da (Hanover eta Brunswick dira lehen biak).
Geografia
Saxonia Beherea estatuko hegoaldean dago Osnabrück, Dortmund hiritik 80 kilometro ipar-ekialdera, Münstertik 45 kilometro ipar-ekialdera, eta Hanover hiriburutik 100 kilometro mendebaldera. Teutoburg basoaren iparraldeko muga da, eta Wiehengebirge mendizerraren ekialdean dago. Osnabrück itsas mailaren gainetik 64 m gorago dago. Hase ibaiak zeharkatzen du.
Ekonomia
Enpresa garrantzitsuok dute egoitza Osnabrücken:
Hezkuntza, formazioa eta ikerketa
Osnabrücken hiru goi mailako heziketa gune aurki daitezke: Carolinum eskola Karlomagnok fundatu zuen, eta Alemaniako eskolarik zaharrenetarikoa da. Ingurumenaren Fundazio Federalak Osnabrücken du egoitza nagusia.
Etimologia
Ez dago argi izenaren jatorria. Brück hitzak zubi bat egongo zela adierazten du, baina Osna hitzaren inguruan hainbat hipotesi daude: Ochsen-etik etor liteke, "idia" esan nahi duenez idiak pasatzeko zubia izango zen esanahia, baina agian Asen (Æsir, eskandinaviar mitologiako jainkorik garrantzitsuenak) hitzetik etor liteke, "jainkoen zubia" izango litzatekeelarik.
Historia
Karlomagnok sortu zuen 780an apezpikuaren egoitzaren ondoko merkatu herri izateko eta 803rako jadanik Osnabrückeko Printze-apezpikuaren egoitza bihurtu zen. 804ean Karlomagno berak Gymnasium Carolinum (eskola) sotu zuen, data eztabaidagarria den arren, Alemaniako eskolarik zaharrena izango litzateke egia balitz. Hiri izendatua izan zen 1147an eta 1157an Frederiko I.a Bizargorriak gotortzeko eskubidea eman zion. Osnabrück Hansa hiria bihurtu zen orduan.
1561 eta 1639 arteko urteak zailak izan ziren Osnabrücken, izan ere sorgin ehizak eta erlijio gerrak ezagutu baitzituen hiriak. Istilu hauekin bukatzeko Osnabrücken eta Münsterren Westfaliako bakeaz ezagutzen diren itun handi bi sinatu ziren.
Topazio
Topazioa aluminioa eta fluorra duen nesosilikatoen taldeko minerala da. Bere formula kimikoa Al2SiO4(F,OH)2 da. Sistema ortorronbikoa jarraituz kristalizatzen da eta bere kristalak prismatikoak dira gehienetan. Erraz zartatzen denez, harribitxiak sortu nahi badira kontu handiz landu behar da, akatsik eduki ez dezaten. Fraktura konkoidala edo desorekatua dauka. Topazioaren gogortasuna 8koa da, eta lustre beirakara dauka. Topazio purua gardena da, baina askotan ezpurutasunez zipriztindurik ageri da eta askotariko koloreak dauzka: ardo kolorea, zuria, grisa, berdea, urdina, arrosa edo gorri arrosakara.
Osnabrück
Historia
Napoleondar Gerretan Prusiak hartu zuen hiria (1795) eta ondoren Frantziak (1803), baina gerra bukatzerakoan Prusiaren eskutan gelditu zen eta honek Hanoverko Erresuman sartu zuen 1866an berriz eskuratu arte.
Lehen Mundu Gerrako porrotaren ondoren gosea eta langabezia iritsi ziren Osnabrückera. Sozialdemokrata edo katolikoa izan ohi zen hirian naziek irabazi zuten 1930ko hauteskundeetan. Ekonomiaren garatzen hasi zen orduan, juduak eta nazien aurkari politikoak garapen honetaz profitatu ez baziren ere. Naziek hiriko juduak eta ijitoak kontzentrazio-esparrutan sartu zituzten gerra garaian. Hiria oso bonbakatua izan zen (honen %75a suntsituta izan bait zen) eta 1945ean estatubatuarrek hartu zuten Osnabrück. 1946an Britainiarren Okupazio Eremuan gelditu zen eta britainiarrek hiriko 70 etxe hartu zituzten beraientzako.
Alemaniako Errepublika Federalaren sorkutzarekin batera, Osnabrück Saxonia Behereko estatu berrian sartuta geratu zen.
Hiri senidetuak
Osnabrück ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Gaspar Gasparian
Lehenengo momentutik bere argazki praktika haren interes artistikoan oinarritu zen, hasieran piktorialismotik gertuago, natura hila irudikatuz, baina laster abangoardia eta heterogeneotasun handiago batera joanez, abstrakzioan murgiltze garrantzitsuarekin. Paulista Eskolako ordezkarietako bat bihurtzen amaituko zuen, José Yalenti edo Marcel Giró kataluniarra bezalako artistekin batera.
kanpoko estekak
Webgune ofiziala
NGC 3789
NGC 3789 galaxia bat da, Crater konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Xorieri mintzo zen
Xorieri mintzo zen Mixel Labéguerie euskal kantautorearen abesti bat da. Beratik at, beharbada Erramun Martikorena abeslariak abestutako bertsioa ezagunena da.
Hyphessobrycon hexastichos
Hyphessobrycon hexastichos Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Oreonectes macrolepis
Oreonectes macrolepis Oreonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Tynan
(irlanderaz Tuíneán) Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 71 biztanle zituen.
Hadriano
Hadriano (Publius Aelius Hadrianus Augustus; Italica, Hispania, 76ko urtarrilaren 24a - Baiae, Italia, 138ko uztailaren 10a) erromatar enperadorea izan zen, 117tik hil zen arte.
Estreinako urteak
Italica hirian, gaur egungo Sevillan, jaio zen. Probintziako familia noble batekoa, aristokrata gazteen heziketa jaso zuen. Batik bat grekoa zuen begikoa. Hori zela eta, Graeculus (Greziartxo) goitizena eman zioten.
Domizianoren agintaldian armadan sartu zen. Nerva hil zenean, 98an, Traianori enperadore-izendapenaren berri Hadrianok eman zion. Germanian aritu ondoren, Panonia aldera bidali zuten. Halaber, Atenasko arkonte izendatu zuten, eta Atenaseko hiritartasuna eskuratu zuen.
Daziako gerretan, paper nabaria jokatu zuen. Partiako gerran, ordea, ez zuen parte-hartze handirik izan. Nolanahi ere, Siriako gobernaria izendatu zuten.
Orduko Traiano larri gaixorik zegoen. Hadriano, oinordeko logikoena bazen ere, oraino ez zuen Traianoren izendapena jaso. Plotina, Traianoren emaztea eta Hadrianoren babeslea, senarra azken egunetan zaintzen ari zela baino ez zuen izendatu Traianok Hadriano oinordekoa.
Boterea ziurtatzen
Hadrianok berehala ziurtatu zuen legioen babesa. Balizko aurkari bat, Lusio Quieto, kanporatu zuen. Siriako armaden buruan, Senatuak izendapen egiaztatu zuen.
Hadriano ez zen segituan Erromara joan. Ekialdeko arazoei konpontzeari ekin zion, batez ere juduen matxinadari. Atiano laguntzailea bidali zuen Erromara. Hor, Lusio Quietok eta beste lau senatariek antolatutako konspirazioa aurkitu zuen Atianok. Senatuari heriotza zigorra eskatu zion. Oposiziorik zein epaiketarik gabe, konspiratzaileak atzemanduta, hil egin zuten.
Hadriano eta armada
Sen militarra bazuen ere, haren agintaldian ez zen ia gerrarik izan. Traianoren konkistak gorabehera, Mesopotamia utzi zuen, defendezina zelakoan. 121ean, Partiaren kontrako gerra pizteko zorian egon zen, baina bake negoziazioek arrakasta izan zuten. Bar Kokhbaren judutarren matxinada 132-135 garaitu ahal izateko, halere, armada erabili behar izan zuen.
Behin betiko gotorlekuak eraiki zituen Inperioko mugetan, bake politika hori indartuz. Ospetsuenak Britaniakoa (Hadrianoren harresia), Danubiokoak eta Rhinekoak izan ziren.
Guy d'Arcangues
Guy d’Arcangues (Paris, 1924ko maiatzaren 31 - Biarritz, 2004ko irailaren 22a) lapurtar poeta izan zen.
Biografia
8. Irandako markesa, Pierre d’Arcangues (1887-1973) zuen aita. Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek preso hartu zuten Hâ jauregian. Gerra ostean, kazetari moduan aritu zen Paris Match, Vogue, Adam edo Jours de France aldizkarientzat. Biarritzko jaiak antolatu zituen 1971 eta 1977 artean.
Run to the Hills
Gaia Mendebalde Urruneko Amerindiar eta gizon zurien arteko gatazka du.
Newland (Ipar Carolina)
Newland Ipar Carolinako herri bat da. Avery konderrian kokatua dago. 2010ean 698 biztanle zituen, 1.94 kilometro koadrotan banatuta.
Hexaprotodon
Hexaprotodon edo Choeropsis Hippopotamidae familian bizirik dauden 2 generoetako bat da eta Hippopotamus generoak bezala espezie bakarra dute bizirik gaur egun. Kasu honetan Choeropsis liberiensis hipopotamo ipotxa da.
Desagertutakoen artean Choeropsis madagascariensis espeziea dago eta Choeropsis liberiensis heslopi subespezie, nahiz eta azken hau ez den oso ziurra.
K.a. IX. mendea
'''Kristo aurretiko IX. mendeak''' K.a. 900etik K.a. 801. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Transportes Colectivos S.A.
Transportes Colectivos S.A. (TCSA) autobusen zerbitzua eskaintzen duen enpresa bizkaitarra da, Bizkaibusen linea batzuk kudeatzen dituena.
Historia
Bilbaína de Autobuses S.A. (BASA), Saipal eta Ramos xurgatu ondoren, 1988an Bilbobusen eta Bizkaibusen sartu zen. 2008an Bilbobus galdu ondoren, ALSAk erosia izan zen.
NGC 3790
NGC 3790 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Osceola (New York)
Osceola Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lewis konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jardin des plantes
Jardin des Plantes (Landare lorategia) Parisko jardin botanikoa da. Parisko 5. barrutian kokaturik dago eta 28 hektareatako azalera du.
Historia
1626. urtean sortu zen eta hasiera batean sendabelarren lorategia izan zen, Jardin du Roi ("erregearen lorategia") izena zuena. 1640an publikoari ireki zizkion ateak. 1793an Historia Naturalaren Museoaren parte bihurtu zen.
Arrosategia
1990an eraiki zuten eta arrosa barietate eta azpibarietate ugariak ikertzen dira. Europako 170 arrosa barietate landatu dira Alameda Haüy etorbidean.
Negutegiak
Egitura metalikodun hiru negutegiak prspektibaren arabera lerrokaturik daude. Hauetatik bi publikoari irekita daude.
La ménagerie
La ménagerie ("piztien etxea") 1795ean sortu zen eta beraz munduko parke zoologiko zaharrenetakoa da. 5'5 hektareatako azaleran 1.100 animalia espezietik gora aurkitzen dira. Iraungitzeko arriskua duten espezieak zaintzea du helburu. Artropodoen mikrozoo bat eta narrasti txiki, anfibio eta intsektuen vivarium-a ere badaude.
Lorategi alpetarra
1931. urtean sortu zen munduko mendi-eremu guztietako landareak ikertzeko helburuaz (Himalaia, Alpeak, Korsika). 2000 landare baino gehiago ditu.
Botanika eskola
4.500 zuhaixka eta landare mota desberdin aurkitzen dira. Eskola hau André Thouin botanikoak sortu zuen XVIII mendean. Eskola honetan zuhaitz historiko batzuk ere badaude.
Abako (arkitektura)
Arkitektura klasikoan, abakoa, ekinoaren gainean jarria, arkitrabearen euskarri lanak eginez kapitela koroatu eta kapitel horren apaindura babesten duen taulatxo formako zati karratu bat zen. Doriar ordenean prisma formako zati batek osatzen du, Joniar ordenean kiribiletan biribilkatzen da, eta Korintiar ordenean sinplifikatu eta liraindu egiten da. Erdi Aroan zimazioaren sinonimoa da.
Egungo egituretan, hormigoi armatuzkoak esaterako, antzekotasun formalagatik (ez funtzionalagatik) abako zutabe batetik gertuko forjaketaren zatiari deritzo, egituran indartua beraren kargak zuzen igortzeko, eta puntu honetan biltzen diren eskaerak (mozketa esfortzuak eta indar momentu negatiboak) jasateko. Gainera, abakoek, trokelatze arriskua nahiko merke zuzentzea ahalbidetzen dute.
Oilategi
Oilategia oiloak hazi eta lotara biltzen diren lekua edo estalkia da. Antzinakoek oilategiak beren lantegietan jartzen zituzten, hego-ekialdean esposiziopean, eta sukaldetik gertu jartzen zituzten, beroa har zezaten, eta, halako antolamendurik hartzen ez zutenean, eraikuntza hiru zatitan banatzen zuten,  sarreran zegoen zentrala sutondo bat mantentzeko erabiltzen zuten, beste bi konpartimentuak berotzeko, ekialdeko alboan leihoak zituzten pisuetan banatuta baitzeuden.
Oilategia hainbat sailetan banatzen da hegazti mota bakoitzerako. Eskortza baten inguruan daude banatuta, patio nagusitik bereizita dagoena.
Ondo prestatutako eskortak erraz jaso behar ditu irteten den eguzkiaren lehen izpiak, horrela, txabola edo oilategiek, eguzkia irtetean, neguko otorduetan animaliak berotzen ditu.Hegaztiek, lo egiteko, listoi zabal batzuetan jartzen dituzte,hau da, etzalekuetan. Oilo denak altuera berean jartzen dituzte, horizontalean, oilategiren alde batetik bestera. Etzalekuak mugitzeko erraz izan behar dira oiloen simaurra ondo eta eroso garbitzeko.Ez da komeni etzaleku mailakatuak jartzea; oiloek igotzeko duten ohitura dela eta, oilo ahulenak botatzen dituzte, simaurrez zikintzen azken hauek.
Oilategiaren barruan lasto pila bat bota behar da etzalekuen kontrako edozein lekutan, eta garbitu ondoren berriro lasto multxo berri bat jarri behar da.Erruleak libre dagoen beste leku batean eta saski gisa jartzen dira. Egurrezko langa batean daude horman iltzatutak, ebakirik eta angelurik gabeko iltzeekin, oiloak ez zauritzeko.
Edontziak eta askak Ondo prestatuta egon behar dira hegaztien aprobetxamendurako eta erosotasunerako, horrez aparte ohitura txarra da janaria lurrarekin nahasten den lekura botatzea. Komeni da edontziak estaliak egotea hautsak zikindu ez ditzan, neguan eguzkitan jarriz eta udan itzalpean.Tresna guztiek ertz biribilduak izan behar dituzte, eta ez ebaki bizirik, hegaztiak ez zauritzeko.
Raoul Sangla
Raoul Sangla (Angelu, 1930eko irailaren 1a - Vichy, 2021eko ekainaren 1a) euskal zinema zuzendari, gidoigile eta kazetaria izan zen.
Lubowidz udalerria
Lubowidz Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Żuromin barrutian kokatuta. 190,78 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7026 biztanle zituen.
Cristopher Mansilla
Cristopher Javier Mansilla Almonacid (Punta Arenas, 1990ko maiatzaren 24a - Puerto Natales, 2021eko maiatzaren 10a) txiletar txirrindularia izan zen.
Biografia
Luis Mansilla txirrindulariaren anaia zen. 2011an Antonio Cabrerarekin batera Pistako Txirrindularitza Txapelketa Panamerikarrean Madison modalitatean urrezko domina irabazi zuen. 2012an berriro ere irabazi zuten urrea, Mar del Platan ospatutako jokoetan. Urte horretan omnium modalitatean ere parte hartu zuen.
2021eko maiatzaren 10ean hil zen, COVID-19aren eraginez, 30 urte zituela.
Cartura
Cartura Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Carturak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ossian (New York)
Ossian Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Livingston konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oreonectes microphthalmus
Oreonectes microphthalmus Oreonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Hegal-zubi
Hegal-zubia edo cantilever habe nagusi batek edo gehiagok mentsula edo hegal gisa lan egiten duten zubi bat da. Oinezkoentzako zubi txikiak habe sinpleekin eraiki daitezke, baina garrantzi handieneko zubiak altzairuzko egitura sareztatu handiekin edo hormigoi postentsatuzko tiradera moduko habeekin eraikitzen dituzte, edo zintzilik dauden egituren bidez.
Moras
Biztanleria
2007an Moras udalerrian erroldatutako biztanleak 463 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 75 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 203 etxebizitza zeuden, 173 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 195 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 173 etxebizitza nagusietatik 158 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 137 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 298 ziren, horien artean 243 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 243 pertsona aktiboetatik 231 lanean zeuden (125 gizon eta 106 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Moras udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 171 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Varanus primordius
Varanus primordius Varanus generoko animalia da. Narrastien barruko Varanidae familian sailkatuta dago.
Saio-hodi
Saio-hodia kimikako laborategian erabilzen den beirazko materiala da. Alde bat irekita eta bestea itxita eta biribildua du, laborategian likido lagin txikiak edukitzeko erabiltzen da eta zenbaitetan estalkia ere izaten du. Maila baxuko erreakzio kimikoak egiteko ere erabil daiteke. Espezifikokiko likidoak irakiteko erabiltzen den saio-hodiari, irakite saio-hodia esaten zaio.
Altuera eta zabalera desberdinetako saio-hodiak aurki daitezke, normalean 10-20 mm-tako zabalera eta 50-200 mm-tako luzera izaten dute ordea. Saio-hodiaren goiko zatiak, likidoen isurketa errazteko, erretako ertzaren itxura du. Saio-hodi batzuk beira esmerilatuko estalkietara egokituta egoten dira. Gainera, batzuetan goiko zatian esmalte txuria izaten du etiketatua izateko.
Saio-hodiak erabiltzen ez direnean, saio-hodien saretxoan uzten dira eta beren garbiketarako eskuila erabiltzen da.
Erabilera
Saio-hodiak asko erabiltzen dituzte kimikariek produktu kimiko solido edo likidoen kantitate txikiak mantendu, nahastu edo berotzeko,batez ere esperimentu eta entsegu kulitatiboetan. Bere ipurdi biribil eta ertz zuzenek, likidoak isurtzean masaren galera minimizatzen dute, garbitzeko errazagoak egiten dituzte eta edukiaren jarraipen praktikoa baimentzen dute. Bere lepo luze eta estuak aldiz, ingurunera lurrin eta gasen hedapena ekiditen du.
Biologian organismo bizien ereitea eta manipulaziorako ereitea hodi bezala erabiltzen dira sarritan saio-hodiak. Auzitegi medikuntzan odol edo beste likido batzuk jasotzeko ere bai.
Fabrikazioa
Kimikako saio-hodiak beirazkoak izan ohi dira bero eta substantzia kimiko erregarrien aurrean erresistentzia hobea eta iraupen luzea izan dezaten. Zenbait saio-hodi Bunsen metxeroaren gainean jar daitezke zuzenean.
Biologian erabiltzen diren saio-hodiak, plastiko gardenez eginak izaten dira.
Sinbolismo kulturala
Saio-hodiak Erlenmeyer matrazeekin batera, zientzia eta saiakuntza zientifikoaren sinbolo gisa hartzen dira orokorrean.
Étienne Camy-Peyret
Étienne Camy-Peyret (Maule-Lextarre, 1922ko ekainaren 20a - La Verrière, 2006ko abenduaren 21a) zuberotar sindikalista izan zen, CGTkoa.
Lanbidez irakaslea, ezkerraren batasuna bultzatu zuen bere ibilbidean.
Łubowo udalerria
Łubowo Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Gniezno barrutian kokatuta. 113,54 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6471 biztanle zituen.
Casale di Scodosia
Casale di Scodosia Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casale di Scodosiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Yuya Kubo
Yuya Kubo (japonieraz: 久保 裕也, 1993ko abenduaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Tokio
Tokio (東京), ofizialki Tokioko Metropolia (東京都) Japoniako hiriburua da. Munduko hiririk jendetsuena da, 38 milioi biztanlerekin metropoli gunean. Honshu uharteko erdi-ekialdean dago, Kantō eskualdean. Tokioko aglomerazioak Japoniako 47 prefekturetako bat osatzen du, baina ofizialki metropoli edo hiriburu (都 -to) deitzen zaio. Hiri hau herrialdeko zentro politiko, ekonomiko eta kulturala da, eta beste hiriek baino komunikabide, finantza instituzio, unibertsitate, ikastegi, museo, teatro eta gune komertzial kontzentrazio handiagoa dauka.
Etimologia
Hasiera batean hiria Edo izenrekin sortu zen, zeinak "estuarioa" esan nahi duen, izan ere Sumida ibaia bertan itsasoratzen baita. 1868an hiriburu bihurtzerakoan izena aldatu zuen eta gaur egungo Tōkyō ("Ekialdeko Hiriburua") izena hartu zuen. Meiji aroan Tōkei izena ere izan zuen, karaktere beren txinerazko ahoskera da.
Kokapen geografikoa
Tokio bi zonalde ezberdinetan banatua dago: Honshu irla nagusian kokatzen den zonaldea, metropolitarra deitua, eta ondoan dauden irlatxoez osatutakoa. Hiriaren koordenatuak hauek dira: 35°41' Iparrerantz, 139°46' Ekialderantz. Honshu irlan dagoen zatiak, ekialdean Chibako prefekturarekin egiten du muga, mendebaldean Yamanashirekin, hegoaldean Kanagawa prefekturarekin eta iparraldean Saitamarekin.
Irlatxoz osatutako zatiak Ozeano Bareko bi uharte-kate hartzen ditu bere baitan: hegoalderantz Izu uharteak, Izu penintsulari paralelo daudenak (Shizuoka prefektura), eta Ogasawara uharteak, uharte nagusitik mila kilometro baino gehiagora daudenak (urrunena Minamitorishima izanki, 1850 Km-tara).
Tokio Tokio Handia zonaldearen parte da, Kanagawa, Saitama eta Chiba prefeturekin batera.
Metropolia
Gaur egun, Tokio gure planetako hiritar gune garrantzitsuenetako bat da. Herrialdeko finantza gune nagusia eta hiriburu politikoa, Tokio munduko tren-sistema konplexuenaren jabe da. Bere tamainako beste hiri batzuekin konparatuta, ez ditu etxe orratz ugari lurrikara arriskuaren ondorioz. Horregatik, hiri honetako eraikinek ez dute 10 solairu baino gehiago izaten.
Japoniar legeak Tokio -to (都, metropoli) gisa izendatzen du, eta haren banaketa administratiboa beste prefekturenaren antzekoa da. Tokioren metropoli zonaldeak 23 Auzo Berezi (特別区, -ku) ditu, 1943 arte Tokio Hiria beraren barne zirenak. Horrez gain, Tokiok 26 hiri satelite (市, -shi), bost herri (町, -chō edo -machi) eta zortzi herrixka (村, -son edo -mura) ditu; bakoitzak bere gobernua duelarik.
Oro har, Tokiok hiru zentzu geografiko ditu:
1.- Tokio hiria, nahiz eta "Tokio" izeneko udalik ez dagoen 1943an bezala. Japoniako hiririk handiena da, 8.336.611 biztanle eta 621,3 km²-ko hedadurarekin. 1943ko hiriaren mugek osatzen dute eta 23 "auzo berezi"-tan banaturik dago.
2.- Tokioko prefektura Tokio hiriak, auzoek, hiri sateliteek etb. osatutako eremua da. 12.527.115 biztanle eta 2.187,08 km²-ko hedadura du.
Hidrografia
Tokioko Badiaren inguruan kokaturik dago Tokio. Bertan bi ibai itsasoratzen dira nagusiki, Arakawa ibaia eta Sumida ibaia.
Etxebizitza
Tokioko populazio ikaragarriak etxebizitza eskaera handi bat sortu du. Iraganean, hiriko biztanle gehienak solairu bateko edo biko etxetan bizi ziren, zurezkoak gehienak, bakoitza bere lorategiarekin, patioarekin eta erlijio kaperarekin (Butsudan, etxe budistetan). Tokioko biztanleria hazi ahala, baina, halako etxeak eraitsi egin ziren eta, ordez, apartamentu eraikin handiak egin ziren. Eskualdeko biztanleriaren dentsitate izugarria kontuan hartuta, hiriko apartamentu eta etxe gehienak txikiak dira, bi heldu eta bizpahiru umeko familia batentzat diseinatuta daude.
Etxebizitzak eraikitzeko jarduera etengabea izan zen arren, etxebizitzen eskaria eskaintza baino handiagoa izan zenes, lursailen eta alokairuaren prezioak goratu egin ziren, batez ere 23 auzo berezietan. Ondorioz, 1970eko hamarkadatik aurrera, pertsona askok 23 auzo berezietako eskualdea utzi eta Tamara (Tokioko prefekturaren zati bat) edo inguruko beste hiri urrunago batzuetara joan ziren. Taman, Tokioko Metropoliko Gobernuak diru sarrera apaleko familientzako etxebizitza merkeen proiektua sortu zuen. Hala ere, etxebizitzak saltoki eta industria zentro nagusietatik oso urrun daudenez, langile askok egunean lau ordu baino gehiago ematen dituzte garraiobide publikoren baten barruan.
Demografia
Tokio munduko gune metropolitar populatuena da. Egunero bi milioi eta erdi pertsona mugitzen dira Tokio barrura eta kanpora. Biztanleriaren gehiengoa japoniarra bada ere, badaude hainbat inmigrante komunitate ere, batez ere txinatarrak (164.199), korearrak (105.522), filipinarrak (29.540) eta estatubatuarrak (17.342).
'''Biztanle kopurua, 5 urteko taldetan Populazio estimazioa, 2003ko urriaren 1ean''' Guztira [milaka pertsonatan] '''Biztanle kopurua, 5 urteko taldetan Populazio estimazioa, 2003ko urriaren 1ean''' Gizonen eta emakumeen arteko alderaketa [milaka pertsonatan]
Edo Aroa (1603-1867)
1603an, Tokugawa Ieyasuk, shogun titulu ofiziala lortu zuen eta Tokion ezarri zuen bere egoitza. Honi esker Edoren biztanleria azkar hazi zen eta XVIII menderako milioi bat pertsonatik gora bizi ziren bertan. Enperadorea Kyoton egonik hiriburua berau izan arren Edo bihurtu zen Japoniako hiriburu ez ofiziala. 1857ko martxoaren 21ean gertaera lazgarria izan zen, lurrikara batek 100.000 hildako baino gehiago utzi zituen hirian.
Meiji Aroa (1868-1943)
1866 eta 1869 arteko Meiji berrezarkuntzan samuraien erregimen despotikoak kendu eta aldaketa sozial handiak gertatu ziren Japonian. Enperadoreak bere egoitza Kyototik Edora pasa zuen eta hiria berrizendatua izan zen, Tokio izena hartuz. Edo gaztelua berriztu eta Tokioko jauregi inperiala bihurtu zen. 1900 inguruan trenbideen elkarguneen inguruan dentsitate handiko auzoak eratu ziren. 1923ko irailaren 1ean beste lurrikara handi batek hiria suntsitu zuen. 140.000 pertsona hil ziren.
Tokio prefektura metropolitanoa (1943- )
1943an Tokio hiriak bat egin zuen inguratzen zuen metropoliarekin eta prefektura bereizia bihurtu zen. 1944 eta 1945 artean Bigarren Mundu Gerrako bonbaketak pairatu zituen eta hiriaren erdia erabat suntsitua gelditu zen.
1964ko urrian bertan Olinpiar Jokoak antolatu zituzten, Asian jokaturiko lehenak izan ziren. 70. hamarkadan Japoniak ezaguturiko burbuila ekonomikoari esker Tokioko auzoak eta garraiobideak nabarmen garatu ziren, 1978an Naritako aireportua eraiki zen eta Tokioko metroa munduko erabiliena bihurtu zen.
90. hamarkadan burbuilak eztanda egin zuen eta herrialdea oraindik errekuperazio bidean dago. 2020an berriz ere Olinpiar Jokoak antolatuko ditu.
Garraioa
Tokio da Japonia barneko eta nazioarteko bidaia plataforma nagusia, tren geltokiak, lurreko garraioa eta aireportuak baititu. Tokioko garraioak kontrol sare zabal bat du, bidaiak azkar eta eraginkortasunez egin ahal izateko.
Metroa eta trenbide sarea
Tokiotik abiatuta, hiriarteko garraio publikoa trenbide eta metro sarean oinarritzen da batez ere. Trena eta metroa konbinatuta, 70 linea baino gehiago dituzte, munduko trenbide sarerik handiena. Tokioko metroak, hiriko garraioaren bizkarrezurra, 250 geltoki inguru ditu; munduko handienetariko bat da, oso lurralde zabala hartzen baitu eta egunero bidaiari kopuru handi bat garraiatzen baitu. Sarearen operadore nagusia Tokyo Metro Co. Ltd. enpresa da (<span class="t_nihongo_kanji" lang="ja">東京地下鉄株式会社 Tōkyō Chikatetsu Kabushiki-gaisha). Salbuespenak dira Toei metroa eta Arakawa tranbia linea, Tokioko Gobernu Metropolitarrak kudeatzen baititu.
Metroaren laguntza gisa, hiriak zazpi tren geltoki ditu; Japonia osotik hiriburura joan-etorriak egiteko milioika lagunek erabiltzen dituzte. Sei konpainia pribatu dira trenbide sarearen operadore. Akihabara, Ikebukuro, Shibuya, Shinagawa, Shinjuku, Tokio eta Ueno geltokiak Tokioko metropoli barrutiaren barruan daude.
Japan Railways (JR) estatuko tren konpainia nagusiak Yamanote linea operatzen du. Tren honek geltokiak elkarrekin eta metroko sarearekin lotzen ditu eta hiriaren puntu inportante asko litzen ditu linea zirkular batean. Japoniara doazen turistek aldi baterako JR Pass izeneko txartela erabili ohi dutelarik, horrekin Tokion bertan nahiko erraz ibiltzeko aukera dago.
Tokioko geltokia, gainera, Japoniako zortzi Shinkansen (abiadura handiko trenak) lineetako seiren elkargunea da: Tokaido, Tohoku, Joetsu, Nagano, Yamagata eta Akita. Geltoki nagusiaz gain, hego-ekialderantz (Kyoto eta Hiroshimarantz) doan Shinkansen trenak geldiunea du halaber Tokioko aldirietako Shinagawa geltoki handian.
Hiriko autobusak
Irismen laburreko bidaietarako eta trenbide edo metro sarean sartzeko, bidaiarien lurreko garraiorako sistema publiko eta pribatu bana ditu Tokiok.
Tokioko Gobernu Metropolitarrak Toei autobus sistema kudeatzen du, batez ere Tokio barruko 23 auzo berezietan. Beste linea batzuk konpainia pribatuek kudeatzen dituzte. Hiriko autobusen terminal gehienak metro edo tren geltokietan daude.
Errepideak
Tokion hiru mailako errepideak daude, agintaritza kudeatzailearen arabera: metropolitarrak, prefekturaren ardurapekoak eta maila nazionalekoak. Japoniako autobide handienetako batzuk Tokion hasten dira. Nabarmentzekoak dira Osakara doan 1. ibilbidea, Sendaira eta Aomorira doazen 4. eta 6. ibilbideak, Chibako prefekturara doan 14. ibilbidea, eta Tokio eta Yokohama, Yokosuka, Chiba eta Saitama lotzen dituen 16. ibilbidea. Baita ere, 17. ibilbidea Tokiotik abiatzen da Niigatako prefekturara.
Aireko garraioa
Tokiok nazioarteko bi aireportu ditu:
Tokion helikopteroen flota pribatu handi bat dago, Tokioko heliportua (東京へリポート) erabiltzen dutenak, basea Kōtōn duena. Heliportua zerbitzu publikoek ere erabiltzen dute, hala nola poliziak eta suhiltzaileek.