cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arthur von Posadowsky-Wehner
Biografia
Posadowsky-Wehner Alemaniako Herriaren Alderdi Nazionalaren hautagaia izan zen 1919ko hauteskundeetan Alemaniako presidentetzarako, baina Friedrich Eberten aurka galdu zuen.
Izen
Hizkuntzalaritzan, izena izaki, gauza edo haien multzo bat adierazteko erabiltzen den hitza da.
Izena, izen-sintagmaren ardatz
Izen-sintagma izena ardatz duen egitura da. Beraz, izen-sintagmaren osagai nagusia izena da. Izenik gabe –agerian ez bada, ezkutuan– ez dago izen-sintagmarik. Honako hauek guztiak izen-sintagmak dira, eta guztietan ardatz-elementua edo izena bereiz daiteke: 1: Gizona; 2: Automobil eder hura; 3: Parisko neska irribarretsua; 4: Andoni; 5: Gu.
Lehen hiru perpausetan, Gizon, Automobil eta neska izen arruntak dira; laugarreneko Andoni, izen nagusia; baina bosgarreneko Gu, izen-ordaina, hizketan ari den pertsona eta beste pertsona bat (edo batzuk) ordezkatzen dituelako, hots, izen batzuk.
Horiek guztiak izen-sintagmak dira, denak funtsean testuinguru berean ager baitaitezke, perpausaren subjektuaren lekuan adibidez, aditz-sintagma deitu ohi den osagaiaren aurrean:
Izenordain deitzen direnek ere izen-sintagmak osatzen dituzte. Gainera, ez dute inolako «lagunik» onartzen inguruan: berak bakarrik aski dira izen-sintagma osatzeko. Beraz, izenordainak ere izen-sintagmaren ardatz direnez, izentzat har daitezke.
Izenen sailkapena
Izen guztiak ez dira mota berekoak: badira izen arruntak eta bereziak, zenbakarriak eta zenbakaitzak, eta abar. Ezaugarri bereizgarriak daudenez, horiexen araberako sailkapena egin da.
Izen arruntak eta izen bereziak: [± arrunta]
Izen batzuek ez dute mugatzailerik onartzen: Jon, Bilbo, Axular, etab. Halakoek beste inongo laguntzarik gabe izen-sintagmak osa ditzakete. Beste batzuek, berriz, izen-sintagma osatuko badute, nahitaezko dute mugatzailea edo, mugatzailerik izan gabe ere, bestelako determinatzaileren bat: etxe, auto, maitasun, diru, mahats, liburu, etab. Halakoek zenbait elementuz inguraturik ageri dira izen-sintagman: etxeak, auto hura, maitasuna, diru asko, mahats ugari, liburu polita, etab. Sintagma horiei, hurrenez hurren, -ak, hura, -a, asko, ugari, -a, etab. kenduz gero, herren geldituko lirateke, perpausean txertatuak agertzeko biderik gabe:
Horregatik, perpausen eraketa zuzenari begira, [±arrunta] ezaugarria izan behar da kontuan:
Izenordainei ere [-arrunta] ezaugarria dagokie, ez baitute mugatzailerik onartzen. Horrenbestez, izenordainak izaera berezia duten izenak dira. Beraz, [±izenordaina] ezaugarria ere kontuan izanez gero, euskal izenak honako multzo hauetan bana daitezke: Bereizketa horrek testuingurua du irizpide. Alegia, testuinguruan zer-nolako elementuak ager daitezkeen edo ager ez daitezkeen (mugatzailea, bereziki) hartzen da kontuan, ez besterik. Ohiko gramatiketan, ordea, esanahia ere kontuan hartu izan da izen arrunta eta arrunta ez dena, propioa, bereizteko. Esanahian oinarritzen den bereizketak, batez ere, ortografiari begira du garrantzia. Bizkaia edo Jainkoa mugatzailea duten izen-sintagmak dira, baina, erreferente bakarra dutenez, izen nagusiak direla esaten da, eta, horrenbestez, letra larriz idatzi behar direla. Baina, ortografia gorabehera, gramatikaren aldetik axola duen bereizketa zera da: izen batek mugatzailea behar duen ala ez. Alde horretatik, erreferente bakarra badu ere, Jainko edo Azpeitia bezalakoak izen arruntak direla esan behar da, bai batak bai besteak, biek, mugatzailea eskatzen baitute. Izen horiek deklinabide-markak hartzen dituzte, eta hor ere kontuan hartu behar da mugatzailea hor dutela: JainkoAk, JainkoAri (konpara bedi gizonAk, gizonAri sintagmarekin); AzpeitiAn, baina Azpeititik, etxeAn eta etxetik bezalaxe.
Izen zenbakarriak eta zenbakaitzak: [± zenbakarria]
Hau da izenen beste tasun bat. Izen bat positiboki zehaztua egon edo negatiboki zehaztua egon, ondorioak izango dira izen horren testuinguruan. Izen batzuk (etxe, haur, lehoi, etab.) zenbakarriak direla esan daiteke, zenbatu daitezkeen izakiak aipatzeko balio baitute: etxe bat, bi, hamalau; haur bat, bi, etab. Baina beste izen batzuk (olio, mahats, irin, lur…) zenbakaitzak dira: zenbatu ezin daitezkeen izakiei dagozkie. Beste batzuek, berriz, bietara joka dezakete, baina orduan adiera desberdinean hartzen dira. Esate baterako, ardo edo kafe izenak: ardoa, berez, ezin da zenbatu, baina hiru ardo edan ditut esaten denean, bistan da zenbakarri den zerbait aipatzen dela. hala ere, kasu horretan, ardoa ez da masa-izen gisa ikusten, zerbait konkretu eta zenbakarri gisa baizik, hiru basokada ardo edan ditut esango balitz bezala.
Perun montenegroar
Perun (serbiera ziriliko an: Перун, ortografia zaharragoan: Перунъ) 1851 n Petri II.a Petrović-Njegoš-ek Montenegro n sartzea aurreikusi zuen dirua zen. Hala ere, urte berean hil zen, eta Montenegrok Koroa Austro-Hungariarra erabili zuen geroago. 1906 an Nikolas I.a Montenegrokoa k egilearen aurkezpena. Njegoš-ek mitologia eslaviar jainko gorentzat jotzen zuen Perun -eren omenez jarri zioten izena. Sartuz gero, Perun batek bi Thaler-en balio berdina izango zuen.
Izen
Izen zenbakarriak eta zenbakaitzak: [± zenbakarria]
Alderantziz ere gerta daiteke: alegia, berez zenbakarria den izen bat (harri, esaterako) masa gisa ikus daiteke. Horregatik, honako bi esaldi hauek adiera desberdina dute. Batean harri [+zenb] izango da, eta bestean [-zenb]: a. Harri asko bota ditugu errekara. (ehun harri, adibidez) [+zenb] b. Harri asko bota dugu bidean. (kamioikada bat, adibidez) [- zenb]
Izen neurgarriak eta neurgaitzak: [± neurgarria]
Izen zenbakaitzen artean ere beste bereizketa bat egin daiteke. Izan ere, izen batzuek, zenbakaitzak izan arren, neur daitezkeen gaiak izen eratorriak aipatzeko balio dute. Adibidez, olio izenak zenbatu ezin daitekeen zerbait aipatzen du, baina «zer» hori neur daiteke, litroka, adibidez: 'Bost litro olio'. Baina zenbakaitzak diren beste batzuk (maitasun, su, lotsa, etab.) ez dira neurtzen. Haietan intentsitatea ematen da aditzera kantitatea baino gehiago: Lotsa ikaragarria ematen zidan. Su handia zegoen basoan.
Izen bizidunak eta izen bizigabeak: [± biziduna]
Bereizketa horrek ere esanahia hartzen du kontuan, baina ondorio handiak ditu euskal sintaxian eta morfologian, deklinatzean desberdin joka baitezakete izen bizidunek eta bizigabeek:
a. NeskaRENGAN jarri ditu begiak.
K.a. 426
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
Izen
Izen bizidunak eta izen bizigabeak: [± biziduna]
b. LiburuAN jarri ditu begiak.
K.a. 426
K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada
K.a. 431 | K.a. 430 | K.a. 429 | K.a. 428 | K.a. 427 | K.a. 426 | K.a. 425 | K.a. 424 | K.a. 423 | K.a. 422 | K.a. 421
Izen
Izen bizidunak eta izen bizigabeak: [± biziduna]
Neska, gizon, andre, jainko, Miren, etab. izen bizidunak direla esaten da; etxe, zeru, bide, ur, harri, etab., berriz, izen bizigabeak. Landare-izenak, hala ere, bizigabetzat hartzen ditu euskarak.
Bestalde, bizidunak direnekin ere, deklinabide arrunta izan daiteke. Ondoko bi adibide hauek zilegi dira:
a. Gizon batetik bestera aldea dago. (ez, *gizon batengandik besteagana…).
b. Gizon batengandik bestearengana joan zen.
Izenen sailkapena barne-egituraren arabera
Bi multzo bereizten dira, funtsean, izenetan: izen bakunak eta izen konplexuak. Konplexuak, beren aldetik, beste bi multzo handitan banatu daitezke: izen eratorriak eta izen elkartuak.
Ferro-antofilita
Ferro-antofilita silikato motako minerala da eta anthophyllite root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferro-antofilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Izen
Izen eratorriak
Izen eratorriak oinarri batez eta atzizki edo aurrizki batez osatuak dira. Oinarria hitz mailakoa izango da: beste izen bat, edo aditz bat edo adjektibo bat. Oinarri horri bestelako elementu bat erantsiko zaio. Euskaraz, batez ere atzizkiak dira oinarriei eransten zaizkienak. Beraz, hona zenbait izen eratorri: egile, harrokeria, sukaldari (adibide horietan oinarri desberdinak daude: egin aditza da; harro, adjektiboa; sukalde, izena. Gainera, sukalde izen elkartua da, su eta alde osagaiak aski erraz bereiz baitaitezke. Bestalde, -le, -keria eta -ari atzizkiak nolabait izenezkoak direla esaten da, izenak sorrarazteko erabiltzen baitira.
Izen elkartuak
Izen elkartuak hitz mailako osagaiz osatutako izenak dira. Gehienetan, bi izen dira elkartzen direnak, baina bestelako konbinazioak ere zilegi dira:
Bestalde, gogoan izan, batez ere [izena+izena] tankerako izen elkartuetan, oinarriko bi izen horiek eratorriak izan daitezkeela. Adibidez, kale-garbitzaile eta liburu-saltzaile izen elkartuak dira, biak bi izenez osatuak baitira, baina bigarren osagaia, aldiz, izen eratorria da: garbi + -tzaile, sal + -tzaile.
Cyrtopodion fasciolatum
Cyrtopodion fasciolatum Cyrtopodion generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 1500 metro
2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 1.500 metroko emakumezkoen lehiaketa 2022ko otsailaren 7an egin zen, Pekineko Abiadura Patinajeko Obalo Nazionalean ("Izotzezko Zinta").
Aurreko txapelduna Ireen Wüst zen, hau ere 2010eko txapelduna. 2018ko zilarrezko domina eta munduko markista Miho Takagi ere Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen. Marrit Leenstra brontzezko dominaduna lehiaketetatik erretiratu zen. Ragne Wiklund da 2021eko munduko txapelduna 1500 metroko distantzian. Brittany Bowe eta Evgeniia Lalenkova dira zilarrezko eta brontzezko domina, hurrenez hurren. Ayano Sato 2021-22ko ISU Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa osatuta, Bowe eta Takagi atzetik zituela. Takagik denboraldiko denborarik onena egin zuen, 1:49.99 Salt Lake Cityn 2021eko abenduaren 5ean.
Nannocampus pictus
Nannocampus pictus Nannocampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Victoriano Huitzi
Victoriano Huitzi Gonzalez de Villazon (Etxarri-Aranatz, Nafarroa, 1860ko irailaren 5a - 1938ko irailaren 19a) nafar idazlea izan zen.
Biografia
Apaiz egon zen Abaurrepean, Larunben, Uharte-Arakilen, Unanuan, Etxarri-Aranatzen, Altsasun eta Urdiainen, Jesusen Lagundian sartu arte, 1906. urtean. Ez zuen luzaroan iraun ordena horretan eta apaiz gisa erretiratu zen berriro bere sorterrira. Nafarroako apezpikuek herri euskaldunetara gero eta apaiz erdaldun gehiago bidaltzen ari zirela eta, protesta egin zuen Huitzik elizako hierarkiaren aurrean, baina ez zuen erantzun egokirik jaso.
Eliztar euskaldunen aldeko ahalegin haien fruitu, Manual de gramática bascongada liburua eskaini zuen 1899. urtean, Diccionario de algunas voces más usadas en esta villa de Echarri-Aranaz y en su comarca hiztegiaz batera. Apaiz erdaldunak euskararen ikasbidean abiaraztea zuen helburu liburu hark.
Mockrehna
Mockrehna Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jatobá do Piauí
Jatobá do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Machecoul
Machecoul bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Machecoul udalerrian erroldatutako biztanleak 5.771 ziren. Familiak 2.388 ziren, horien artean 747 pertsona bakarrekoak ziren (294 bakarrik bizi ziren gizonak eta 453 bakarrik bizi ziren emakumeak), 783 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 687 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 171 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.639 etxebizitza zeuden, 2.425 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 161 hutsik zeuden. 2.250 etxeak ziren eta 374 apartamentuak ziren. 2.425 etxebizitza nagusietatik 1.603 bere jabearen bizilekua ziren, 785 alokairuan okupaturik zeuden eta 38 doan lagata zeuden; 48 etxek gela bat zuten, 211 etxek bi zituzten, 491 etxek hiru zituzten, 638 etxek lau zituzten eta 1.039 etxek bost zituzten. 1.818 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.128 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.013 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Kateřina Siniaková
Kateřina Siniaková (1996ko maiatzaren 10a) txekiar tenislari profesionala da, binakako munduko 1.a behin baina gehiagotan.
Machecoul
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kateřina Siniaková
Hiru aldiz Grand Slameko txapelduna da, 2018ko Frantziako Irekiera, 2018ko Wimbledon Txapelketa eta 2021eko Frantziako Irekiera irabazita emakumeen binakako txapelketan, Barbora Krejčíková herrikidearekin batera. Siniaková ere txapeldunorde izan zen binakako 2017ko AEBetako Irekian Lucie Hradeckárekin, eta 2021eko Australiako Irekian eta 2018ko WTA Finaletan Krejčíkovárekin. Bakarkakoan, Grand Slam-etako bere emaitzarik onena 2019ko Frantziako Irekian izan zen, non munduko 1.a, Naomi Osaka, laugarren txandan irabazi baitzuen. Hirugarren txandara ere iritsi da Grand Slam-etako beste bost ekitalditan.
Machecoul
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.623 ziren, horien artean 2.652 aktiboak ziren eta 971 inaktiboak ziren. 2.652 pertsona aktiboetatik 2.451 lanean zeuden (1.317 gizon eta 1.134 emakume) eta 201 langabezian zeuden (80 gizon eta 121 emakume). 971 pertsona inaktiboetatik 399 erretiraturik zeuden, 310 ikasten zeuden eta 262 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kateřina Siniaková
Siniakovák munduko lehen postua lortu zuen 2018ko urriaren 22an binakakoan eta hurrengo 33 asteetan ez zuen postua galdu. Binakako 14 titulu irabazi ditu WTA Tourrean, 2021eko WTA Finalak barne eta bi WTA 1000 mailan. Siniakovák bakarkako sailkapenean 2018ko urrian lortu zuen posturik hoberena 31. postua lortuz, eta WTAko bi titulu irabazi ditu bakarkakoan, Shenzhen Openean eta Suediako Openean 2017an. 2018ko Fed Cup-a irabazi zuen Txekiar taldeko parte izanez, eta emakumezkoen binakako proban urrezko olinpiar domina irabazi zuen Krejčíkovárekin batera 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan.
Machecoul
Diru sarrerak
2009an Machecoul udalerrian 2.462 unitate fiskal zeuden, 5.752 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.705 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 394 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 13 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 36 eraikuntza enpresak ziren, 93 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 35 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 49 zerbitzu enpresak ziren, 43 administrazio publikoko enpresak ziren eta 24 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 92 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 5 margolariak, 8 zurginak, 7 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 12 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 7 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 6 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Machecoul udalerrian 115 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.894 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Machecoul udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 961 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 397 eta lizeo teknologikoetan 206.
Machecoul udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wedgwood
Wedgwood txinako portzelana eta luxuzko osagarrien ingalaterrako fabrikatzailea da. 1759ko maiatzaren 1ean sortu zuen Josiah Wedgwood eltzegileak Stoke on Trent-en. Enpresak arrakasta handia izan zuen XVIII. mendean. Salmenta handiak izan zituzten Europan eta Ameriketan zehar, baina bere ondorengoek arrakasta gutxiago izan zuten. Enpresa Etrurian zegoen egoitza, Burslemeko Trent eta Mersey kanalaren ondoan, 1938an Josiah Wedgwood V.ak Barlaston-eko gune berri batera eraman zuen arte, hegoaldera kilometro gutxira.
Mugimendua arrakastatsua izan zen eta sozietate mugatua bihurtu zen 1967an. Stokeko beste zeramika-enpresa asko hartu zituen. 1986an 12.000 pertsona zeuden mundu osoan konpainian lanean eta 152 milioi liberako salmentak izan zituen. 1987an konpainia Waterford Crystalekin batu zen. Enpresa berria Waterford Wedgwood plc izena zuen. Beste herrialde batzuetako enpresak hartu zituen eta 1999rako 300 milioi dolarreko zorrak zituen. 2001etik aurrera langileak kaleratzen hasi zen. 2005ean Royal Doulton konpainia erosi zuen, Tangerang- en (Indonesia) lantegia zuena. Zeramika guztia bertan egiten zen. 2008an 470 milioi liberako zorrak eta 50 milioi liberako aktiboak zituen. Gainerako langile gehienak kaleratu zituzten.
Fiskars Group konpainia finlandiarrak erosi zuen negozioa 2015ean
Ferrobobfergusonita
Ferrobobfergusonita mineral bat da eta bobfergusonite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferrobobfergusonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Shota Tamura
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Villablanca
Villablanca Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 100 m-ko altueran eta Huelvatik 61 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 2.577 biztanle zituen 98 km²-tan banaturik.
1978ko Italiako Giroa
1978ko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 61. edizioa izan zen. 1978ko maiatzak 7 eta 28 artean ospatu zen sarrerako bat eta 20 etapatan banatutako 3612,5 kilometroko ibilbidea eginez. Saint Vincenten hasi eta Milanen amaitu zen.
130 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba 90 txirrindularik amaitu zutelarik.
Garailea Johan de Muynck izan zen, proba, batez beste, 35,563 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Puntukako sailkapena Francesco Moserrentzat izan zen, mendikoa Üli Sutterrentzat, gazteena Roberto Visentinirentzat eta taldekakoa Bianchirentzat.
Vuontisjärvi
Vuontisjärvi (iparraldeko samieraz: Vuottesjávri) Enontekiö udalerria osatzen duten herrixka finlandiarretako bat da Lappi lurraldean kokatua. Hetta herriaren ondoan dago eta ondorioz, biztanleek, gutxiengo zerbitzuen bila ez dute asko mugitu beharrik.
Noyelles-sur-Sambre
Noyelles-sur-Sambre Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Vuontisjärvi
Honela, Vuontisjärviren historia galduz joan da gaur egun arte. Hala ere, antzinako samitarren aztarna asko aurkitu dira bertan.
Noyelles-sur-Sambre
Biztanleria
2007an Noyelles-sur-Sambre udalerrian erroldatutako biztanleak 329 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 121 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 121 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 8 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 61 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 221 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (84 gizon eta 47 emakume) eta 12 langabezian zeuden (2 gizon eta 10 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Noyelles-sur-Sambre udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 332 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.847 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Noyelles-sur-Sambre udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 598 hektarea erabiltzen.
Pleasant Groves (Alabama)
Pleasant Groves Alabamako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 420 biztanle zituen, 44.4 kilometro koadrotan banatuta.
Noyelles-sur-Sambre
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cyrtopodion kohsulaimanai
Cyrtopodion kohsulaimanai Cyrtopodion generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Setophaga cerulea
Setophaga cerulea Setophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Morena Herrera
Morena Herrera (El Salvador, 1960) bere herrialdean abortatzeko debekuaren aurka egindako lanagatik aitortutako feminista eta giza eskubideen aldeko aktibista da. Las Dignas erakunde feministako kide sortzailea izan zen 1990ean. Agrupación Ciudadana por la despenalización del Aborto-ko presidentea da, baita La Colectiva Feminista para el Desarrollo Local-eko kide eta sortzailea ere.
Biografia
Filosofia Iberoamerikarreko Doktorego Ikasketetan lizentziatua El Salvadorko Unibertsitatean, Genero Harremanetan masterra egin zuen Geronako Unibertsitatean eta Tokiko Garapenean masterra du José Simón Cañas Erdialdeko Amerikako Unibertsitatean. Ikerlaria da, femizidio, hiritartasun, emakumeen parte-hartze politikoa, emakumeen mugimendu sozialak eta abortuaren erabateko kriminalizazioaren ondorioei buruzko lanak burutu ditu.
El Salvadorreko Gerra Zibilean, gerrillari eta askatasunaren defendatzailea izan zen Farabundo Martí Askapen Nazionaleko Frontearen (FMLN) Estatu Batuek lagundutako gobernuaren aurka.
Pied-de-Borne
Pied-de-Borne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 119 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (48 gizon eta 29 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pied-de-Borne udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 221,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.253 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Pied-de-Borne udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alkandora Gorrien Espedizioa
Alkandora Gorrien Espedizioa edo Mila Gizonen Espedizioa Italiaren bateratzeko edo Risorgimentoko jazoera bat izan zen, 1860an gertatua. Giuseppe Garibaldik zuzendutako armada boluntario bat Sizilian lehorreratu zen Borboi etxeak gobernaturiko Bi Sizilietako Erresuma konkistatzeko. Proiektua asmo handikoa eta arriskutsua zen. Horren helburua zen, mila gizonen laguntzarekin, erresuma bat konkistatzea, kontuan hartuz eskualdea armadak eta flota handi batek defendatzen zutela. Sardiniako Erresumak bidali zuen espedizioa, Quarto hondartzatik abiatuz (gaurko Quarto dei Mille, Genovan) mendebaldeko Sizilian lehorreratu zen. Espedizioa arrakastatsua izan zen, eta plebiszitu baten ondoren, Napoli eta Sizilia Sardiniako Erresuman sartu ziren. Konkista horrek Borboien agintaldiaren amaiera eragin zuen eta Italiako Erresuma sortu baino lehen aurreko prozesua izan zen, 1861eko martxoaren 17an. Itsas-eginkizuna nazioaren lau aitek adostu zuten, hau da, Giuseppe Mazzini, Giuseppe Garibaldi, Viktor Emanuel II.a Italiakoa, eta Camillo Cavour. Hala ere, Francesco Crispi izan zen espedizioaren bultzazailea Italiaren bateratzea lortzeko. Espedizioan parte hartu zuten taldeek hainbat asmo zituzten: Garibaldik Italia bateratu nahi zuen; Siziliako burgesiak Sizilia independente bat, baina Italiaren erresumaren barne; nekazariek berriz, landa eremuen banaketa eta lur-jabeen zapalkuntzaren amaiera.
Aurrekariak
Espedizioaren gertaerak Italiaren bateratzearen barruan ulertu behar dira. Hau Camillo Cavourrek, Sardinia-Piemonteko Lehen Ministroak, antzinatik antolatu zuen, haren bizitzako helburu nagusia moduan. Piemontek anexionatu ostean Toskanako Dukerri Handia, Modena eta Parmako Dukerriak eta Romagna eta Sardiniako Erresuma 1860ko martxoan, Italiako nazionalistek Bi Sizilietako Erresuman jarri zituzten begiak. Erresuma hori Italiar penintsularen hegoaldeak eta Siziliak osatzen zuten. Konkista hau ezinbesteko zen Italia bateratzeko. 1860an, Garibaldi, italiar buruzagi iraultzalea, Genevan zegoen Napoli eta Siziliaren kontrako espedizio bat antolatzen, Britainia Handiko babesarekin. Francesco Crispik eta beste lider siziliarrak ez zeuden gustura Napoliko gobernuarekin, gainera Britainia Handiak kezkatuta zegoen borboien gobernuak eta Errusiar inperioak egindago hurbilketarekin. Azken honek Mediterraneoko bidea zabaldu nahi zuen. Bestalde, Siziliako portuek garrantzi estrategikoa izan zuten Suezko kanala ireki zenean. Lorenzo Boca eta beste batzuren ustez, Garibaldiren espedizioak britainiarren laguntza izan zuen Siziliako sulfuroa merkeagoa lortzeko. Hau kantitate handitan behar zuten bapore berrietarako.
Casus belli baten bila
Sardinia-Piemonteko Erresumak casus belli bat behar zuen Bi Sizilietako Erresuma erasotzeko. Savoiako etxeak Borboi erresumari ez zion inoiz gerra deklaratu, Cavourrek eskatzen bazuen ere. Irtenbide bakarra zen tokiko matxinada bat antolatzea, siziliarrak borboien leinutik aldentzeko.
Alkandora gorriak
1860an, Roselino Pilo erbesteratuak Giuseppe Garibaldiri aholkatu zion espedizio baten arduratzeko eta Italiako hegoaldea borboien gobernutik askatzeko. Hasieran, Garibaldi ez zegoen ados baina azkenean onartu zuen. Martxorako Garibaldik 1.089 boluntario lortu zituen Siziliara joateko. Boluntario gehienak (434) Lombardiatik zetozen, beste batzuk okupatutako Veneziatik (194), Genovatik (156 boluntario) eta Toskanatik 78. Beste batzuk siziliarrak (46) eta napolitarrak ziren (46), baina bakarrik 11 Erromatik eta Aita Santuen Lurraldetik etorri ziren. Espedizioari 33 atzerritar gehitu ziren; haien artean István Türr, 3 hungariar eta 14 Trentinoko italiar, garai hartan Austriar inperioaren menpean zegoena. Boluntario gehienak artisauak eta ikasleak ziren baina bazeuden behe mailako klaseetatik ere. . Borondatezko soldaduak antzinako mosketekin hornituta egoteaz gain uniforme minimalistaz jantzita zeuden, hau da, alkandora gorria eta praka grisak.
Siziliako lehorreratzea
Itsasontziak Marsalan lehorreratu ziren, Siziliako mendebaldeko muturrean, maiatzaren 11an. Britainia Handiko itsasontzien laguntza izan zuten borboien itsasontziak geratzeko. Lehorreratzea bukatu bezain pronto, Il Lombardo erasotu eta hondoratu zuten, Il Piemonte, berriz, harrapatua. Lehorreratu baino lehen, Francesco Crispi heldu zen tokiko jendearen babesa eta boluntarioak lortzeko. Maiatzaren 14an, Salemin, Garibaldik bere burua Siziliako diktadore izendatu zuen, Sardiniako Viktor Emanuel erregearen izenean.
Lehenengo erasoak
Maiatzaren 12an, goizeko lauretan, Garibaldiren tropak irlaren barrualdera abiatu ziren. Garibaldik boluntarioei lur eremuak agindu zizkienez, 1.200 siziliar gehitu ziren armadara. Borboien armada, Francesco Landi jeneralaren esanetara, Palermotik Garibaldiren bila joan zen, 13an Calatafimi herrian eten zen. Han gertatu zen lehenengo gudua: Landik 3.000 soldadu zituen, hiru bataloietan banaturik. Jeneral honek, eskualdea behatzeko, 1.500 soldadutako talde bat zuzendu zuen. Taldea, aldi berean, hiru zutabetan banaturik zegoen. Hauetariko batek, Sforzak gidatutako 600 gizonezkoenak, etsaia ikusi bezain pronto, 15eko goizean, erabaki zuen bakarrik erasotzea. Landik, gainontzeko armadarekin, Sforza lagundu beharrean alde egin zuen. Azkenean, Sforzak gauza bera egin behar zuen. Garibaldiar soldadu batek honako hau idatzi zuen:
Radio Hat
Radio Hat (ingeleraz "irrati kaskoa") kasko kolonial bat erabiltzen zuen irrati eramangarria izan zen eta 32 km distantzia erradioan zeuden irrati estazioak harrapatzeko gaitasuna zuen.
Alkandora Gorrien Espedizioa
Lehenengo erasoak
Gudu honen emaitza garibaldiarren aldetik 32 hildako eta 182 zauritu izan zen, borboien partetik, berriz, 36 hildako eta 150 zauritu. Borboien gainontzeko 2.800 soldadu hasi ziren zalantzan jartzen haien jeneralen trebezia eta zintzotasuna. Landi jeneralak arratsaldeko 8etan Calatafemi laga zuen era Palermora itzuli zen. Hurrengo urteko martxoan, 1861ean, Napoliko Bankutik 14.000 dukat atera zituen (gaurko 224.000 €), berak esanda Garibaldik oparitu zizkion. Hark eta haren bost semeek maila handiko karguak izan zituzten italiar armadan bateratzearen ondoren. Ustelkeria estrategia moduan erabili zuen Cavourrek dirua banatzean Bi Sizilietako buruzagi militarrak erosteko. Zeregin hori Carlo Pellion di Persano kontralmiranteak gauzatu zuen, milioi bat dukat zuena (gaurko 16 milioi euro) borboien militarrak usteltzeko.
Palermoren hartzea
Maiatzaren 15ean, Ferdinando Lanza, Siziliako jenerala izendaturik, Palermora abiatu zen Garibaldiren erasoaz defendatzeko. Lanzak 571 ofizial, 20.000 soldadu, 681 zaldi, 175 mando eta 36 kanoi zituen, baita matxinatzeko prest populazio bat ere. Garibaldik, etsaien tropen kopurua jakitean, esan zuen Palermo ez zegoela hartzerik. Hala ere, Francesco Crispik erasotzeko konbentzitu zuen, eta agindu zion, porrot eginez gero, alkandara gorriek Piemonteko eta ingeles itsasontzietan babesa aurkituko zutela. Gauzak honela, erabaki zuen hiriaren kontra joatea. Lanzak 26an, jakitun zenean Garibaldiren erasoaz, hiritik tropak atera zituen gudua kanpoan antolatzeko. Alkandora gorrien bi zutabek hiria eraso zutenean, populazioaren parte bat eta gartzeletatik libre geratu ziren 2.000 presok lagunduta, goarnizioaren kontra matxinatu ziren. Lanzak hiriko San Antonio eta Termini ateak babesteko 260 gizon utzi bazituen ere, ate horietatik 4.000 garibalditar sartu ziren hurrengo eguneko goizeko lauretan, hirian 6.000 soldadu koarteletan lo egiten zuten bitartean. Hasieran, guardiako tropek aurre egin zieten erasotzaileei, baina laster Errege jauregira ihes egin zuten, hots, Lanza zegoen tokira. Garibaldi Pretorio jauregian kuarteleratu zen eta herritarrak matxinatzera adoretu zituen. Hauek kaleetan barrikadak antolatu zituzten baita borboien soldaduei etxeetatik tiro egin zieten ere. Borboien tropak zeuden posizioetatik egotziak izan zirenean, Lanzak agindu eman zuen portuko itsasontzietatik hiria bonbardatzeko. Bonbardaketa hiru egunez luzatu zen, 600 biktima zibil eraginez. Hurrengo goizean, 28an, Napolitik tropa berriak heldu ziren baina ezin izan zuten hurrengo egunerarte lehorreratu. Maiatzaren 28an, Garibaldi hiriko zatirik handiena kontrolatzean, Borboien autoritatea desagertu zela aldarrikatu zuen. Lehenengo guduak, 28 eta 29koak, alkandora gorrien aldekoak izan ziren, baina Napoliko tropak heltzean egoera hasi zen aldatzen. Garibaldik agindu zuen, etsaiak erasotzekotan, Jauregi presidentzialera erretiratzea. Hurrengo egunean, 29an, napolitarren kontraeraso bat atzera bota ondoren, Lanzak 30ean armistizio bat eskatu zuen gorpuak eta zaurituak zaintzeko. Hurrengo egunerako prestatuta zegoen Garibaldiren kontrako azken erasoa, baina su-etenak hiru egun gehiago iraun zuen, horrek borboien armadan nahigabe eragin zuen. Egoera larria zen Garibaldirentzat muniziorik gabe geratzen ari zelako, baina ustekabean, ekainaren 8an, Frantzisko II.ak Palermoko kapitulazioa sinatu eta agindu zuen tropak Messinara erretiratzea, hiria eroriko ez zelakoan eta handik Palermoren berreskuratzea prestatzeko. Honela, 24.000 soldaduk Siziliako hiriburua laga zuten Messinarantz abiatuz. Garibaldik Palermoko bankutik 5 milioi dukat atera zituen (gaurko 80 milioi €), garibalditarren eta borboien ofizialen artean, Garibaldiren aldera igaro zirenak, banatzeko.
Frantzisko II.aren akatsak
Europar diplomaziak Piemonteko politizaz kexu zegoen nazioarteko kode etikoa bortxatzen zuelako. Hala ere, ez zen inolako estaturik etorri Bi Sizilietako Erresuma laguntzera. Nazioarteko politika honetan, Bi Siziliek errege mugiezin bat zuten, politikoki eta diplomatikoki isolaturik. Piemonteko armadak Sizilian jarduten zuen bitartean, Frantzisko berak tropak zuzenean gidatzera joan beharrean, batzuek aholku ematen zioten moduan (beste batzuen artean Maria Sofia Bavierako emazteak), Frantziarekin aliantza bilatu zuen. Hau izan zen bere aurrekoak, Fernando II.ak, inoiz egingo ez zuena, zeinak erresumaren independentzia izateko armada bat osatu baitzuen edozein kanpoko erasoari aurre egiteko. Zaila zen pentsatzea Napoleon III.a Piemonteren aurka joango zela, berarekin zenbait urte lehenago Austriaren kontrako gerra odoltsu bat irabazi zutelako. Baina hegoaldeko erregeak ez zuen hori kontuan hartu eta ekainaren 12an Parisera gutun bat bidali zuen laguntza eske. Frantziaren enperadoreak erantzun zion: beharrezkoa zela momentuko eskakizunei, hau da, nazioren ideiari, amore ematea. Modu honetan, Siziliako erregeak behartuta ikusi zuen bere burua nahi ez zituen gauzak egitera: 1860ko ekainaren 25ean, 1848ko konstituzioa berrezarri zuen eta parlamentua antolatzeko hauteskundeak martxan jarri zituen. Honetaz gain, bandera aldatu zuen: orain Italiaren hiru kolorekoa zen, baina borboien armarriarekin erdian zuela. Siziliarako autonomia proiektu bat gauzatu zen, nahiz eta irlaren gobernuaren aurrean borboien familiako erregeorde bat jarri eta amnistia orokorra eman preso politiko guztientzat. Konstituzioarekin erregeak botere eta malgutasun politiko gutxiago izan zuen: ezin izan zuen inbasioari erantzun azkar bat eman, Kongresua izatean erabakiak motelagoak zirelako. Gainera Parlamentuan liberal anitz zeuden, inbasioaren alde zeudenak.
Kontinentean barrena aurreratzea
Abuztuaren hasieran, Garibaldiren antolaketak hasi ziren Messinako itsasartea zeharkatzeko. Hau 18an gauzatu zen. Cavour lehorreratzearen kontrakoa zen, honela adierazi zion Garibaldiri premiazko gutun batean. Edozein modutan, Garibaldik ez zion jaramonik egin Viktor Emanuelaren isilpeko baimena zuelako. Borboiek bidalitako flotak ez zuen ezer egin Garibaldiren lehorreratzea ekiditzeko. Garibaldi berak eskertu zuen itsas armadaren kolaborazioa aitortuz: inoiz ezingo zuela itsasartea zeharkatu aurrean itsas-armada etsai bat zuelarik.
Calabriaren konkista
Garibaldiren 20.000 soldaduak Calabrian sartu ziren eragozpenik gabe eta 17 egunen bukaeran, Napoliko ateen aurrean zeuden. Borboiek 20.000 soldadu inguru zituzten Calabrian, baina Reggio Calabriaren gertaerak izan ezik, abuztuaren 21ean ahalegin handiarekin Bixiok konkistatu zuena, ez zuten erresistentziarik aurkitu borboien tropak urtu edo Garibaldiren armadan sartu zirelako. Abuztuaren 30ean, Ghio jeneralak gidatutako siziliar armada batek porrot egin zuen Soveria Mannellin alkandora gorrien aurrean. Geroago, loturarik gabeko unitate txikiek baino ez zuten borroka jarraitu. Napolitar itsas-armadaren jarrera antzekoa izan zen.
Napoliren erorialdia
Frantzisko II.aren Estatu Nagusiko aholkulariek gomendatu zioten armada berrantolatzea. Horregatik, irailaren 4an defentsa lerroak Volturno ibaiaraino atzeratu ziren, Napoliren iparraldean. Erregeak uste zuen gai izango zela kontraerasoak antolatzeko Aita Santuen Lurraldetik, toki hori bortxaezina zelako. Honela, Frantzisko II.ak, irailaren 5ean, hiria utzi zuen hiritarrak bonbardaketak giza- eta beste galera motak ez jasateko. Batzuen ustez akats galanta izango zen etsaiari hiria uztea. Erregearen anaiak, Alfontsok, uste zuen errege adoretsu batek Garibaldi erraz garai zezakeela. Beste batzuen arabera, hobe zitekeen Salernoraino aurreratzea eta porrotaren kasuan, iparraldera erretiratzea. Irailaren 7an, Garibaldi Napolin sartu zen soldadu gutxirekin baina inolako oposiziorik aurkitu gabe, eta bi egun geroago haren armadak guza bera egin zuen. Populazioak pozarren pozez jaso zuen Garibaldi, baina horrek ez du esan nahi guztiek babesa ematen ziotenik: manifestaldietan bazeuden infiltraturiko piemontarrak eta mafiosoak, zeinek dirua eta janaria banatzen zuten herriak Garibaldi atseginez hartzeko. Hala ere, uko egin ziotenak, garibalditarren beldur, etxeen barruan itxi ziren. Garibaldik Bi Sizilietako diktadore aldarrikatu zuen bere burua. Errege jauregia arpilatuta izan zen. Objektu preziatuenak Turinera bidali ziren eta beste batzuek enkantean saldu. Irailaren 11an, Estatuaren Diruzaintza, nazioaren ondarea, (1.670 milio € inguru) eta erregearen berezko ondasunak (beste 150 milio €) Napoliko Bankuan zeudela, nazio ondasunak aldarrikatu ziren. Honetaz gain, kaleetako eta eraikinetako borboien izenak kendu ziren eta haien ordez Piemonteko erregeenak ezarri. Napoliko egoera nahasia zen, lehenengo ospakizunen ostean, anarkia gailendu zen. Gertatutako matxinadak polizia berriak zapaldu zituen, Camorraren kideez osatuta zegoena.
Volturnoko gudua
Artikulu nagusia: Batalla de Volturno (1860) Frantzisko II.ak Napoli utzi eta gero, Gaeta gotorlekuan bilatu zuen babesa. Bitartean, 40.000 soldadutako armada bat osatu zuen Volturno ibaiaren ostean, Capuan. Alkondara gorriek aurrera jarraitu zuten baina garaituak izan ziren Caiazzo guduan, irailaren 21ean. Napolitarrentzat efektu psikologikoa egundokoa izan zen baina Ritucci buruzagiak ez zuen jakin garaipenaz baliatu eta atzeratu egin zituen hurrengo gudurako antolaketetak. Erregeak, zaldiz, borroka egin zuen soldaduekin batera Voltorno guduan urriaren 1.ean. Hegoaldeko tropak hainbat zutabetan banatu ziren etsaiaren erretreta ekiditzeko, nahiz eta sektoreen arteko inkomunikazioa eragin. Armada bakoitzak 24.000 soldadu inguru zituen. Garibaldik kosta ahala kosta soldaduak errekrutatzen zituen bitartean, Frantzisko II.ak 17.000 utzi zituen borroka egin gabe. Goizeko ordu bietan hegoaldekoek Capua gotorlekua utzi zuten Garibaldiren kontra joateko viva o re oihukatuz. Armada 4 zutabetan banatu zen geroago Casertaren sarrera elkartzekotan. Garibaldik, borboien estrategiaren jakinaren gainean zegoenez, erabaki zuen posizioari eustea eta etsaiari aurre egitea. Garibaldiren abantaila zen mugimendu azkarrak egitea Casertatik gudu-zelaiera borboiek eraikitako trenbideak erabiliz. Hegoaldekoen porrota lepora dakioke zutabeen arteko koordinazio txarrari: Von Mechelelek agindutako tropek adorez borroka egin zuten Casertan, baina Ruiz jeneralenak berandu heldu ziren. Borrokan zeudenek baja handiak pairatzean erabaki zuten erretiratzea. Ruiz heltzean, lagunaren erretiradaz ohartu zen eta berak ere erabaki zuen alde egitea. Hala ere, 2.000 soldaduk ez zuten esana bete garibaditarren kontra abiatuz. Hauetariko gehienak preso hartuak izan ziren. Guduak 506 hildako, 1.528 zauritu eta 1.389 preso eragin zituen Garibaldiren armadan, hegoaldekoan, berriz, 308 hildako, 820 zauritu eta 2.507 preso. Hori ikusita, Garibaldik laguntza eskatu zion Piemonteri. Frantzisko II.ak egoera aprobetxatu nahi zuen beste eraso bat egiteko baina haren jeneralek aholkatu zioten hobe zela armada berrantolatzea, beraz, Capuatik Gaetara erretiratu zen. Bitartean, Sardiniako erregeak Aita Santuen Lurraldeak inbaditu zituen. Zenbait guduren ostean, hau da, erdialdeko Italia konkistatuz, Lazio izan ezik, eta Bi Sizilietako Erresumean sartu zen Garibaldirekin elkartzeko.
Plebiszitua
Urriaren 8an, Piemonteko gobernuak indarrean jarri zuen dekretu bat non adierazten baitzuen Italia osoan gizonezkoen plebiszitu bat gauzatuko zela Piemonteko anexioak onartzeko. Honako hau izan zen idatzitakoa:
Kontinentearen hegoaldeak urriaren 21ean bozkatu zuen. Botoa ez zen batere isilpekoa izan, izatez plazetan, eraikin publikoetan eta elizetan ematen zen botoa. Hiru kutxa zeuden, hauetariko bietan "bai" eta "ez" txartelak zeuden eta hirugarrenean botoa uzten zen. Napolin eta hegoalde osoan aberriaren etsaitzat hartzen zen "ez" botatzen zuena. Geletan armatutako jendea zegoen "bai" botoa inposatzeko. Hegoaldean jende askori engainatu zitzaion esatean "bai" botoak Frantzisko II.aren etorrera ekarriko zuela, honetaz gain, alkondara gorriek behin baino gehiagotan bota zuten. Emaitzak Napolin eta Sizilian %99koak izan ziren. Mundy almiranteak, Garibaldiren lagunak, adierazi zuen:
Plebiszitu hauek Piemonteko monarkiaren propaganda izan ziren frogatzeko herriak Italia bateratu bat nahi zuela Napoliko leinua baztertuz.
Gaetako setioa
Azaroaren 12an, beste gudu batzuk gertatu ziren Gaetaren inguruan. Hor Frantzisko II.ak eta haren 20.000 soldaduk jasan zuten otsairalen 13 arte Enrico Cialdiniren eta honen 18.000 soldaduen setioa. Azaroaren 26an, erregeak eskatu zien Aita Santuen Lurraldean zeuden soldaduei italiar bateratzearen kontrako taldeekin bat egitea, hegoaldean gertatzen zen moduan. Setioaren gertakizunek zirrara ikaragarria egin zion europar iritzi publikoari, gehienbat Maria Sofia erreginaren jarrerarengatik, nahiz eta 19 urte izan, gauez eta egunez bizia arriskuan jarri zuen zaurituak eta hiltzear zeuden soldaduak laguntzeko. Hilabeteak aurrera joan ahala, Frantzisko konturatu zen ezinezkoa izango zela garaitzea eta erretretaren aukera aztertzen hasi zen. Otsailaren 13an, errendizio ituna burutzen zen bitartean, Cialdinik ez zuen nahi borroka bukatzea eta sua areagotu zuen. Hurrengo egunean, goizeko 7etan, erregeak eta erreginak Gaeta utzi zuten, frantsez itsasontzi baten itsasoratu ziren Terracinarantz, Aita Santuen Lurraldean. Erretretaren ostean, erregeak ez zuen inoiz abdikatu, berarentzat eta haren ondorengoentzat Bi Sizilietako Errege titulua utzi nahi zuelako. Setio luze horrek 895 hildako eragin zuen hegoaldeko tropetan, eta Piemonteko armadan, berriz, 50. Gaeta errenditzean, Bi Sizilietako Erresumaren bi gotorleku baino ez ziren geratzen: Messina eta Civitella del Tronto. Messina, 4.300 gizonek babesten zutena, martxoaren 13an erori zen. Civitella del Trontok, Teramoko probintziakoak martxoaren 20 amore eman zuen.
Amaiera
Zenbait egun beranduago, urriaren 21ean, plebiszitu batek baieztatu zuen Bi Sizilietako Erresumaren Sardiniako Erresumak egindako anexioa (ikusi plebiszitua). Espedizioaren amaiera lotzen da Teano elkartzearekin Viktor Emanuel eta Garibaldiren artean (26.10.1861). Beste batzuentzat kanpainaren amaiera bukatzen da erregea Napolin sartu zenean azaroaren 1861ean. Garibaldik eskatu zion erregeari urte batez Sizilian jarraitzea diktadore moduan eta haren ofizialak Italiako armada berrian sartzea. Viktor Emanuelek muzin egin zizkionean eskaera hauei, Garibaldi Caprerara itzuli zen.
Salaziceras
Salaziceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.
Stenogobius beauforti
Stenogobius beauforti Stenogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Kožuchov
Kožuchov Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 5,87 km²ko azalera du eta 209 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1330. urtekoa da.
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (Milan, Italia, 1936ko irailaren 29a - ibidem, 2023ko ekainaren 12a), ezizenez Il Cavaliere ("Zalduna"), enpresaburu eta politikari italiarra izan zen. Italiako Errepublikako lehen ministroa hiru aldiz izan zen: 1994-1995, 2001-2006 eta 2008-2011.
1994tik 2008ra Forza Italia alderdiko buruzagia izan zen eta, handik aurrera, Il Popolo della Libertà ("Askatasunaren Populua") alderdikoa. Telebista kateen artean, Frantziako La Cinq eta Espainiako Telecinco barne hartzen dituen Mediaset enpresako nagusia izan zen, eta ETBrekin ere kontratuak izan zituen. Halaber, 1986tik AC Milan futbol taldearen jabea zen. 2012an, Forbes aldizkariaren arabera, munduko aberatsenen zerrendako 169.a zen.