cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bunsen erregailu
Bunsen erregailua laborategietan substantziak berotu, erre edo esterilizatzeko erabiltzen den metxero edo erregailua da, gas naturala edo antzeko erregai bat erabiltzen duena.
St Dominic (Kornualles)
St Dominic, 'Sen Domynek', Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herri bat da.
Albaitaritza
Albaitaritza (arabieratik: بَيْطَر, bayṭar, eta hori grezieratik: ἱππιατρός, hippiatrós, ἵππος, híppos, "zaldia", eta ἰατρός, iatrós, "medikua") animalien gaixotasunak, desordenak eta zauriak prebenitu, diagnostikatu eta tratatzen dituen zientzia da. Animalia espezie guztiak barne hartzen ditu albaitaritzak, bai animalia etxekotuak bai basatiak.
Albaitaritza oso hedatua dago, eta zientzia hori modu profesionalean ikasitakoek (albaitariek) zein beste profesional batzuek (beste adar batzuetako profesionalek, erizainek) praktikatzen dute.
Gizakia ez beste animaliei eragiten dieten gaixotasunez gain, albaitaritzak zoonosiak ere aztertzen ditu, alegia, beste animalia batzuetatik gizakira transmititzen diren gaixotasunak.
Stein (Limburg)
Stein Herbehereetako Limburg probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 25.660 biztanle zituen.
Brochon
Brochon Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brochon udalerrian erroldatutako biztanleak 651 ziren. Familiak 250 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 281 etxebizitza zeuden, 261 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 246 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 261 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 134 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 409 ziren, horien artean 277 aktiboak ziren eta 132 inaktiboak ziren. 277 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (138 gizon eta 133 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 132 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 53 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brochon udalerrian 249 unitate fiskal zeuden, 601 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.650 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Brochon udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 192 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Brochon udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 613 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 728.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Karmele Makazaga
Karmele Makazaga Urrutia (Zarautz, 1964ko apirilaren 14a -) euskal herritar eskubaloi jokalari ohia da. Egun Zarautz K.E.ko bigarren entrenatzailea da.
1992ko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte.
Gurpil gaineko irristaketa artistiko
Banakako askea
Irristaketa askeko lehiaketetan bi koreografia aurkeztu behar dira: bata “motza”, %25-a kontatzen duena azkeneko puntuazioan, eta bestea “librea”, %75-a kontatzen duena. Koreografia “motzean” sei elementu egin behar dira derrigorrez, jauziak, biraketak eta oinekin mugimenduak. Elementu hauetako bakoitza egiteko aukera bakarra dago koreografian. Dantza “librean”, ez dago arautua zein den egin ahal den elementuen gehienezkoa, betiere errepikatzen ez direnean. Beti egon behar dira zenbait jauzi edo biraketa; hauek sinpleak izan daitezke, jauzi bat bakarrik egiten bada, eta biraketen kasuan, hanka bakar batekin eta posizio berberarekin egiten bada. Konbinatuak ere izan daitezke, jauzietan jauzi bat baino gehiago jarraituak egiten badira, eta biraketetan hankaz aldatzen bada, edo posizioz. Beharrezkoa da baita ere bi urrats sekuentzia egitea. Koreografiak bi nota jasotzen ditu, bata teknikoa, elementuen zailtasuna eta barietatea kontuan hartzen dituena, eta bestea artistikoa da, elementuen egite harmonikoa, musikaren interpretazioaren karakterean islatuta kontuan hartzen duena.
Bikoteak
Bikoteek bi dantza egiten dituzte, “motza” (azkeneko puntuazioaren %25-a dena) eta “luzea” (azkeneko puntuazioaren %75-a dena). Dantza “motzerako” beharrezko elementuak hauek dira: heriotzaren espirala, jauzi itzala (bi patinatzaileek jauzi berdina egiten dute bata bestearen ondoan), itzalaren biraketa, kontaktuzko biraketa, bi altxatze ezberdin, jauzi jaurti bat eta oinekin mugimenduak. Dantza “luzean” ezin dira hiru altxatze baino gehiago egin. Bi heriotzaren espiral egin behar dira, oinekin mugimenduak eta arabeskoen sekuentzia bat. Beste elementu guztiak aukera librekoak dira. Bikoteko koreografiek puntuazioa meritu teknikoaren eta inpresio artistikoaren arabera lortzen dute.
Bikoteko dantza
Bikotetako dantza lehiaketetan bi koreografia egin behar dira, bata “originala” zeinetan patinatzaileek nahi dituzten pausuak aukeratzen dituzten eta dantza librea den. Koreografia “beharrezko” eta “originalentzat” musika tradizionalak erabiltzen dira, areto-dantzak, vals, foxtrot, tango, paso doble, martxa, etb. Lehiaketaren zati honetan, oso garrantzitsua da pausuak ongi egitea eta musikak eramaten duen erritmo berdinean. Dantza askeko musikak erritmo oso ongi definitua izan behar du. Koreografietan irristaketa librearen mugimenduak onartzen dira, baina mugapen batzuk ditu: adibidez ezin da bira bat baino gehiagoko jauzirik egin, eta debekatua dago sorbaldetako altuera baino gehiagoko jauziak egitea. Dantza originalean eta askean, puntuazioa meritu teknikoaren eta inpresio teknikoaren arabera jartzen dira, puntuazio totala aurreko bi puntuazioen batuketatik ateratzen da.
Doitasuneko irristaketa
Doitasuneko irristaketan taldeak 12 eta 24 pertsona artekoak izaten dira eta formazioan patinatzen dute. Kategoria honetan ez dira onartzen bira bat baino gehiagoko biraketarik, ezta jauzirik ere. Bi puntuazio ematen dira: lehenengoa koreografiaren konposizioaren arabera, eta bigarrena dantzaren presentazioaren arabera. Puntuazio altu bat lortzeko koreografiaren originaltasuna, formazioen zailtasuna eta patinatzaileen sinkronizazioa hauek egitean hartzen da kontuan. Lau maniobra nahitaezko daude, koreografian behin gutxienez egin behar direnak:
Show-eko irristaketa
Hiru lehiaketa mota daude show-eko irristaketan, bat talde handietarako ( 16-30 pertsona artean) beste bat talde txikietarako (6-12) pertsona artean eta azkenekoa, laukotea. Doitasuneko mugimenduak onartuta daude, baina muga batekin. Ezin dira bikoteko irristaketaren elementurik egin. Koreografiaren edukien zailtasuna, programaren diseinua eta taldearen teknika hartzen dira kontuan alde batetik, eta bestetik, presentazioa, adierazkortasuna, interpretazioa eta jantzi eta makillajea, musikaren gaia adierazteko.
Ella Thomas
Ella A. Thomas (Asmara, 1981eko abuztuaren 15a) aktore, modelo eta ekoizle eritreo-estatubatuarra da, NCIS: Los Angeles telesailean Jada Khaled-en rola betetzeagatik ezaguna.
Biografia
Ama eritrearra du eta aita Estatu Batuetako Aire Indarretako ofiziala. Asmara hiriburuan jaio zen baina txikitan Alemaniara joan zen bizitzera, aita hara destinatu zutelako. Kindsbach herrixkan bizi izan zen eta alemaneraz gain frantsesa eta ingelesa ere ikasi zituen. Bertako ikastetxean hasi zen antzezlanak interpretatzen. Sarritan joaten zen Asmarara familiakoak ikustera.
XXI. mendearen hasieran Estatu Batuetara joan zen aktore ibilbidea egitera eta 2009an Surrogates filmean Lisaren papera betetzean ezagun bihurtu zen. Bruce Willisekin egin zuen lan bertan. 2011 urtean NCIS: Los Angeles telesailean azaldu zen Jada Khaled-en rola betetzen. Sudango gobernadorearen alabaren papera egin zuen hain zuzen ere. 3. denboraldian ohiko aktorea bihurtu zen eta lau urte beranduago paper berarekin ohikoa bihurtu zen berriz. 2016an Nina Simoneren bizitzan oinarrituriko Nina filmean Lorraine Hansberry idazlea izan zen eta lan nabarmena izan zuen.
Diplodus omanensis
Diplodus omanensis Diplodus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Andrei Kolmogorov
Andrei Nikolaevitx Kolmogorov (Андрей Николаевич Колмогоров, ahoskatua; Tambov, Errusiar Inperioa, 1903ko apirilaren 25 - Mosku, 1987ko urriaren 20) Sobietar Batasuneko matematikari ospetsu bat izan zen, mundu osoan ezaguna probabilitate-teorian egin zituen ekarpenengatik. Ildo horretatik, berari zor zaio probabilitatearen eraketa axiomatikoa. Matematikaren hezkuntza eta sustapen arloetan ere ahalegin handiak egin zituen.
Jacques Callot
Jacques Callot (Nancy, 1592 - ibidem, 1635eko martxoaren 25a) lorrenar barrokoko grabatzaile eta marrazkilaria izan zen.
1400 akuafortetik gora egin zituen, non bere garaiko bizitza deskribatu zuen. Soldaduak, pailazoak, mozkorrak, ijitoak eta eskaleak marraztu zituen, baina baita gorteko bizitza ere. Baita irudi erlijioso eta militarrak ere, hondoko paisaiekin.
Nerea Sorondo
Nerea Sorondo Maritorena (Bera, 1987) nafar herri kirolaria da, aizkora proban eta trontzan aritzen dena. Bitan irabazi du Euskal Herriko trontza txapelketa, eta beste hiru aldiz Euskal Herriko Aizkora Txapelketa.
Jacques Callot
1612tik 1621era Florentzian bizi izan zen, eta han ikasi zuen akuafortearen teknika. Han Mediciren gorterako lan egin zuen. 1621ean Cosimo II.a Medicikoa hil ondoren, Callot Nancyra itzuli zen. Lorrenako, Frantziako eta Espainiako Gorteek lanak enkargatu zizkioten, baita Parisko inprimatzaileek ere. Bere lanak Europan zehar zabaldu ziren eta Rembrandt bere bildumagileetako bat izan zen.
Bere lanik ezagunena Gerrako miseriak da.
Crooked House (filma)
Crooked House 2017ko Gilles Paquet-Brenner frantziar zinema zuzendariaren misteriozko filma da, Agatha Christieren izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Jatorri greziarreko Aristides Leonides diruduna hilik agertuko da, bilobak bere senargaia aurkeztu duen egunean. Detektibe baten semea denez, bilobaren ezkongaia bera arduratuko da kasua argitzeaz.
Kosuke Yoshii
Kosuke Yoshii (吉井 孝輔, 1986ko martxoaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Iparreko Izarra (boua)
Iparreko Izarra Eusko Itsas Gudarostearen boua zen.
1936ko abenduan, Eusko Jaurlaritzak bikoteko arraste-arrantza itsasontzi txiki bi armaz hornitu zituen, Goizeko Izarra eta Iparreko Izarra. Iparreko Izarrari popan 57 mm-ko kanoia eta metrailadore bat jarri zizkioten. Itsasontziek 25 metroko luzera zuten, eta 10 korapiloko abiadura.
Kosuke Yoshii
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare eta Roasso Kumamoto.
William Buckland
Garai horretan, Goi Paleolitoko giza eskeletoa ere aurkitu zuen, Pavilandeko Dama Gorria izenekoa
Iparreko Izarra (boua)
Eusko Itsas Gudarostean zegoela, Iparreko Izarrak kapitain bakarra izan zuen: Pedro Ruiz de Loizaga (1936ko abendutik-1937ko irailera)
Bouak 1937ko irailean Frantziara ihes egin zuen, gero Espainiako Bigarren Errepublikako Ontzidian jarraitzeko.
Choux (Jura)
Choux Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Choux udalerrian erroldatutako biztanleak 143 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 84 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (41 gizon eta 29 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Choux udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 136 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.763 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Albert Leo Schlageter
Albert Leo Schlageter (Schönau im Schwarzwald, 1894ko abuztuaren 12a-Golzheim, 1923ko maiatzaren 26a) Lehen Mundu Gerrako aleman gudaria eta freikorps paramilitarren partaidea izan zen. Gerra amaitu eta gero Frantziako okupatzaileen aurkako sabotajeak zirela eta ospe handia lortu zuen. Salatuta, atxilotu eta frantziako militarrek heriotz zigorra ezarri zioten. Alemaniako abertzaleek eta gehienbat naziek, martiri eta heroi ikur gisa erabili zuten haren irudia.
Biografia
Fede katoliko zorrotzeko familia batean jaio zen. Lehen Mundu Gerran borondatezko langile militarra izan zen. Gudu batzuetan parte hartzeagatik (Ypres, Somme, Verdun) bigarren teniente izatera igoa izan zen, eta, gerraren ondoren, zientzia politikoez interesatu zen. Eskuineko erakunde katoliko batekin bat egin zuen; ondoren, freikorpekin, Kappeko kolpean eta Alderdi Komunistaren aurkako beste borroka batzuetan parte hartu zuen. 1922an bere freikorpa alderdi naziarekin bat egin zuen. 1923an, borroka-patruila bat sortu zuen, Frantziak okupatutako Ruhr ibaiaren arroan sabotaje-ekintzak egiteko, gerrako kalte-ordainak ez ordaintzeagatik errepresalia gisa. Zenbait hornigaiak zeramatzan tren bat deskarrilatzea lortu zuen. Urte horretako apirilaren 7an, bere gizonen arteko traizio baten ondorioz atxilotu zuten, eta, hilabete geroago, hiltzera kondenatu eta exekutatu zuten. Walter Kadow, bere ustezko salatzailea, handik gutxira hil zuen Rudolf Hön-ek Martin Bormannen laguntzarekin. Hamar urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, horietatik lau bakarrik bete zituen eta Bormannek bat.
Nazien martiria
Bere heriotzaren ondoren, bere oroimena gordetzeko elkarte bat antolatu zen. Elkarte horrek 1933an, monumentu bat eraikitzea lortu zuen, bere exekuzio tokitik gertu. Monumentua harrizko zirkuluen artean gurutze erraldoi bat zen. Hau, Bigarren Mundu Gerraren ondoren aliatuen okupazio indarrek suntsitu zuten. Alderdi naziak bere heriotzaren urtemugak ospakizunekin ospatzen zuten. Nazismoaren antzerkigile "ofizialak", Hanns Johstek, Schlageter izeneko antzezlana idatzi zuen. 1933ko abuztuaren 20an, Hitlerren urtebetetzea zela eta, estreinatu zuen. Lan honek nazien munduan oso ospetsu den esaldi hau jaso zuen: "Wenn ich Kultur höre... entsichere ich meinen Browning,", "Kulturaz hitz egiten entzuten dudanean asegurua kentzen diot nire browningari". Erregimen naziak emandako beste oroimen batzuen artean, Schlageter izena eman zitzaion zenbait unitate militar eta gerraontzi bati.
Alþingi
Norvegiarekin elkartu ondoren ere, Alþingiak bilkurak egiten jarraitu zuen eskualdean 1799 arte, zenbait hamarkadaz aktibitatea bertan behera utzi zenean. 1844an berrezarri zen, Reykjavikera pasa zen urtean. Instituzio hau hartzen duen egungo eraikina, Alþingihúsa, 1881ean eraikia izan zen.
Herrialdeko konstituzioak, sei hauteskunde barruti ezartzen ditu, zazpigarren bat sortzeko aukerarekin. Lurralde banaketa hauetako bakoitzak, bederatzi ordezkari aukeratzen ditu. 54 legebiltzarkide hauez gain, alderdi politikoetako bakoitzak, nazio mailan lortutako portzentaiarekiko proportzionala den eserleku kopuru bat jasotzen du. Hau hala izateko, alderdi batek, hauteskundeetan, baliozko boto guztien %5a baino gehiago lortu behar izan du.
Organismo honetako egungo presidentea, Halldór Blöndal da.
Cucurbita
Cucurbita landare igokari edo herrestarien genero bat da, Cucurbitaceae familiakoa. Garrantzi handia du bere fruituak gizakientzako barazki edo animalientzako bazka jana direlako. 12-14 espezie ditu, denek jatorria Amerikan dutenak, horietatik 5 mundu osoan eskuarki landatuak:
Deskribapena
Kuiaren jatorria ez da ezagutzen, baina uste da Ipar Amerikan sortu zirela. Kuia-hazi zaharrenak Mexikon aurkitu izan dira, eta K. a. 7000 eta 5500 urteen artekoak omen dira.
Kuia landare monoikoa da, hau da, lore arrak eta emeak ditu ale berean. Lore distiratsu eta koloretsuak dauzka, baina bizitza laburrekoak: zenbaitetan egun batez besterik ez dira irekitzen.
Kuiak pigmentu laranjei zor die bere kolorea. Luteinan aberatsak dira, bai eta alfa- eta beta-karotenoan ere.
Laborea
Bere zikloa ondo burutzeko toki eguzkitsu eta beroa behar du. Beraz sororik eguterenean kokatuko dugu. Ongarri organiko asko behar du lurrak, nahiz eta heldu gabekoa izan. Kuia landare herrestari edo igokaria da. Normalean fruituak lurrazala ukituz hazten direnez, lur nibelatua beharko da, fruituak ustel eraziko lituzketen putzuak sor ez daitezen.
Erein: martxo-maiatz bitartean. Zuzenean soroan.
Lanak: sustrai-sistema oso azalekoa du eta lehortearekin asko sufritzen du. Beraz, ureztatuta ondo zaintzerik ez badago, lurzorua hondakin organikoz osaturiko geruza batez estaltzea komeni da.
Azaleko zainen garapena indartzeko jorraldiak burutu. Gaitzik arruntena oidioa da; sufreaz edo zinka duten konposatu organikoz tratatzen dena. Izurriteen artean landare-zorria. Bien erasoak, ordea, ez dira kezkagarriak.
Uzta: urri-azaro-abenduan, lehen izotzak baino lehen. Toki lehor eta aireztatuetan ongi kontserbatu ohi dira neguan.
Sukaldean
Erabilpena sukaldaritzan: indaba, dilista, txitxirio eta abarrekin jartzen da eta zapore gozoa ematen dio.
Gasteiz (boua)
Gasteiz Eusko Itsas Gudarostearen boua zen.
1937ko udaberrian, Eusko Jaurlaritzak arrantza-itsasontzi txiki bi prestatu zituen zerbitzurako: Iruña eta Gasteiz izenekoak. Gasteizek 42 metroko luzera zuten eta 10 korapiloko abiadura.
Eusko Itsas Gudarostean zela, Gasteizek hiru kapitain izan zituen:
Baina Bilbo galdu zenerako Gasteizen prestaketa ez zegoen bukatuta. Nola edo hala, ekainean zerbitzurako prest zegoenez, arma gabe atera zen itsasora. Hori zela eta, 1937ko abuztuaren 27an frankistek Santoñan harrapatu zuten.
Banksia aculeata
Banksia aculeata Banksia familiako zuhaixka espezie bat da. Mendebaldeko Australiako hego-mendebaldetik datorrena. Udaren hasieran lore arrosak ematen dituzten linterna formako infloreszentziak dituen hiru espezieetako bat da. Hostoek ertz horzdun oso arantzatsuak dituzte. Landare arraro bat da, gune garaietako legarrezko lurzoruetan aurkitzen dena. Erreta hil ondoren, hazien bidez birsortzen da.
Deskribapena
Banksia aculeata zuhaixka hostotsu moduan hazten da, 2 m-ko altuerara iritsi arte. Azal gris pitzatua du eta ez du egurrezko sustrai-tuberkulurik. Hostoak 4-9 cm luze dira eta 0,8 - 3 cm zabal, eta lobulu zurrunak dituzte ertzetan. Infloreszentziak 6-9 cm luze dira eta zutituak izan ordez, pendularrak dira. Loreak 3-4 cm luze dira, oinarrian arrosa kolorekoak, baina zatiketa krema-kolorekoa izanez. Infruteszentzia sartutako zurezko moko bat da, 20 folikulu handi izatera iritsi daitekeena.
Taxonomia
Banksia aculeata Alexander Segger Georgek deskribatu zuen eta Nuytsia 3(3)-n argitaratu zen: 386–389, 68–70. 1981.
Banksia: izen generikoa, Sir Joseph Banks botanikari ingelesaren omenez emana, 1770ean Banksiako lehen espezimena jaso zuena izan zen, James Cooken lehen espedizioan.
Bordagaineko dorrea
Bordagaineko dorrea Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen dorre edo behatoki bat da.
Banksia aculeata
Taxonomia
aculeata: epiteto latindarra, "arantzekin" esan nahi duena.
Bordagaineko dorrea
1987. urteaz geroztik Monumentu Historiko gisa sailkatua dago.
Kokalekua
Dorre karrikan dago, gain edo muino batean. Alboan Bordagaineko Andre Mariaren eliza eta Ziburuko gurutzea ditu.
Historia
XIV. mendean eraikitako defentsa sistema multzo bateko atala da. 1911an eraikia berau zaharberritzeko asmoa zuen Donibane Lohizuneko arkitekto bati alokatu zitzaion, bertan taberna eta te edaritegi bat jarri zituen. Negozioa gaizki joan zen, eta Donibane Lohizuneko Erreserbako Cerruti jaunak Bordagaineko Dorrea kasino batean bilakatzea proposatu zuen. Azken proiektu honek ere huts egin zuen eta udalerriak eraikinaren jabertza berreskuratu zuen.
Cowlitz konderria (Washington)
Cowlitz konderria (Cowlitz County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kelso da. 2010eko zentsuaren arabera 102,410 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Cowlitz konderriak 302,047 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,756 ura dira. Beste 295,291 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 33,91 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 102,410 pertsonetatik 95,800 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 7,975 dira. 572 beltzak edo afroamerikarrak. 1,361 amerikar natiboak ziren eta 209 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,472 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 64 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,932 pertsonek kokatzen zuten.
Banu Musa
Banu Musa ("Moisesen semeak") anaiak Abu Jaʿlejos, Muḥammad ibn Musa ibn Shakir (803 baino lehen - 873ko otsaila); Abu al-Qasim, Unḥloco ibn Musa ibn Shakir (h. IX. mendea); eta Al-Hasan ibn Musa ibn Shakir (h. IX. mendean) izan ziren, Islamiar Urrezko Aroan Bagdaden lan egin zuten IX. mendeko hiru jakintsu persiar.
Automatak (makina automatikoak) eta gailu mekanikoak lantzen dituen Mekanismo Ingeniosoen Liburuagatik ezagunak dira.
Beste lan garrantzitsu bat planoen eta irudi esferikoen neurketa liburua da, islamiar eta europar matematikariek maiz aipatzen zuten geometriari buruzko oinarrizko lana.
Banu Musa anaiek Al-Mamun abbastar Kalifak Bagdaden ezarritako behatoki astronomikoetan lan egin zuten , Jakintzaren Etxean ikerketak egiten zituzten bitartean. IX. mendeko espedizio batean ere parte hartu zuten neurketa geodesikoak egiteko eta gradu baten longitudea zehazteko.
Bizitza
Banu Musak Musa ibn Shakirren hiru semeak ziren, aurretik Khorasan-en bide-lapurra eta astronomoa izan zena, pedigri ezezagunekoa. Jorasango gobernadore zen Al-Mamunen lagun egin eta Merven geratu ondoren, Musa astrologo eta astronomo gisa kontratatu zuten. Hil ondoren, bere seme gazteak Al-Mamuneko gortean sartu zituzten. Al-Mamun-ek hiru anaien gaitasunak aintzat hartu zituen eta Jakintzaren Etxean izenak eman zituen, liburutegiaren eta itzulpen zentroaren arteko nahasketa Bagdaden
Yahya ibn Abi Mansur-en Jakintzaren Etxean ikasten, antzinako greziarren lanak arabierara itzultzeko ahaleginetan parte hartu zuten, Bizantziar Inperioko greziar testuak bidaliz, itzultzeagatik diru kopuru handiak ordainduz eta beraiek greziera ikasiz.
2C-B
2C-B (4-Bromo-2,5-dimetoxifenetilamina) 2C familiako droga psikodelikoa da. Alexander Shulginek sintetizatu zuen lehen aldiz 1974an. Shulgin PiHKAL liburuan, dosi-tartea 12-24 mg da. Droga errekreatibo gisa, 2C-B hauts zuri gisa saltzen da, batzuetan tabletatan edo gel-kapsuletan prentsatuta. Zenbait izen alternatibo baditu, nagusiki kokaina arrosa, nahiz eta ez den kokainaren familiakoa eta maiz, izen horrekin ezagutzen dena ez izan 2C-B. Droga, eskuarki, ahotik hartzen da, baina esnifatuta edo baporizatu ere egin daiteke. Nagusiki psikodelikoa den arren, entaktogeno arina ere bada.
Banu Musa
Bizitza
Halako bidaietan, Mahomak Thábit ibn Qurra matematikari eta itzultzaile ospetsua ezagutu eta kontratatu zuen. Noizbait Hunayn ibn Ishaq ere bere taldeko parte izan zen. Anaiek zientzialari eta itzultzaile asko babestu zituzten, hilero 500 dinar gutxi gorabehera ordainduz. Anaien ahaleginagatik izan ez balitz, haiek itzuli zituzten greziar testu asko galdu eta ahaztu egingo ziren.
Al-Mamun hil ondoren, Banu Musa-ek lanean jarraitu zuen Al-Mutasim, Al-Wathiq eta Al-Mutawakkil kalifen menpe. Hala ere, Al-Wathiq eta Al-Mutawakkil-en erregealdian barne lehiak sortu ziren Jakintzaren Etxeko jakintsuen artean. Uneren batean, Banu Musatarrak Al-Kindiren etsai bihurtu ziren, eta Al-Mutawakkilek jazartzen lagundu zioten. Geroago Al-Mutawakkilek Al-Jafariyya hiri berrirako kanal bat eraikitzeko erabili zituen.
2C-B
Historia
2C-B sintetizatu zuen Alexander Shulginek 1974an, 2,5-dimetoxibentzaldehidotik abiatuta. Lehenik eta behin, komunitate psikiatrikoa laguntza gisa erabili zuen terapian. 2C-B lehen aldiz saldu zen, ustez afrodisiakoa zen "Erox" izen komertzialarekin, eta Drittewelle konpainia farmazeutiko alemanak fabrikatu zuen. Urte batzuetan, tableta gisa erabili zen Herbeheretako smartshopetan, "Nexus" eta "B-Dub" izenekin.
Banu Musa
Matematika eta mekanika
"Banu Musa" anaiek greziarrek baino ikuspegi zertxobait desberdina zuten zirkunferentziaren azalerari buruz. Itzuli zuten ikerketan, greziarrek bolumenak eta azalerak gehiago hartzen zituzten proportzioetan, benetako zenbakizko balioetan baino. Gehienek halako neurketak beste objektu batzuen tamaina erlatiboan oinarritu zituzte.
2C-B
Erabilera-ereduak
2C-B lehenbizi Estatu Batuetan hedatu zen, kaleko drogen artean, estasiaren ordezko gisa, 1985ean MDMA legez kanpo bihurtu zenean. 2C-Bren erabiltzaile asko raveetara joaten diren heldu gazteak dira. 2C-B delakoa oraindik ere rave azpikulturan erabiltzen den arren (normalean, nahastuta eta/edo estasi gisa salduta), intentziozko erabilera ohikoagoa bihurtu da 2000ko hamarkadan.
Banu Musa
Matematika eta mekanika
Bere argitalpenetatik ezagunena Kitāb al-Ḥiyal (Trikimailuen liburua) izan zen, batez ere Ahmad erdiko anaiaren lana, ehun gailu mekanikoz jositako liburua zena. Liburuan benetako asmakizun praktiko batzuk zeuden, mekanikoki iluntzen zen lanpara bat bezala, iturriak txandakatuz. Gailu batzuk antzinako greziar lanen erreplikak direla dirudi, baina gainerakoak greziarrek egin zutena baino askoz aurreratuagoak ziren.
Astronomia
Behaketa eta ekarpen ugari egin zituzten astronomiaren alorrean, eta ia dozena bat argitalpen idatzi zituzten haien ikerketa astronomikoei buruz. Eguzkiari eta ilargiari buruzko behaketa ugari egin zituzten. Al-Mamunek Mesopotamiako basamortura bidali zituen gradu baten luzera neurtzera. Urte baten iraupena 365 egun eta 6 ordukoa dela ere neurtu zuten.
2C-B
Erabilera-ereduak
Arrosaz tindatutako hautsa baldin bada, "tucibi", "tuci", "tussi" edo "kokaina arrosa" gisa sal daiteke. Hori ez da 2C-B-ren sinonimoa, eta, horren ordez, drogen eta tinta arrosaren arteko nahasketa izan daiteke. Kolonbiatik iritsitako berrikuntza da, kontsumo-talde handiekin Europan eta Estatu Batuetan. Oso arraroa da tusiak benetako 2C-B izatea, eta osagai ohikoenak ketamina, MDMA eta kafeina dira. Fentaniloa eta beste opioide batzuk ere nahiko arruntak dira.
Banu Musa
Politika
Politikagatik famatuak ez baziren ere, kontuan izan behar da zientziaren mundutik kanpoko interesak zituztela, batez ere Muhammad anaia nagusia. Kalifak kontratatuta hainbat proiektutan aritu ziren lanean, goian aipatutako kanalean barne, eta Al-Mutawakkilek eskatuta al-D̲j̲unʿfariyya hiria eraikitzeko kontratatutako 20 laguneko talde baten parte ere izan ziren. Horrelako proiektu zibilak bere gain hartzeak, jakina, Bagdadeko eszena politikoan inplikatu zituen. Hala ere, Mahomaren jauregiko jarduera politikoaren gorena bere bizitzan berandu iritsi zen, turkiar komandanteak estatuaren kontrola hartzen hasi ziren garaian.
2C-B
Toxikotasuna eta dosia
Journal of Analytical Toxicology aldizkariaren 1998ko irailean jakinarazi zuenez, oso datu gutxi daude 2C-B-aren propietate farmakologikoei, metabolismoari eta toxikotasunari buruz. Haren erabileraren eta heriotzaren arteko erlazioa ezezaguna da. Ahozko dosi komuna 15-25 mg da, eta ikusmen- eta entzumen-ondorioak ditu. Kontrako erreakzio larriak oso arraroak dira, baina 2C-B erabiltzeak zerikusia izan zuen garuneko lesio garrantzitsu batekin, kasu-txostenean; ustezko "2C-B" hori ez zen inoiz frogen bidez aurkitu; beraz, 2C-B iradokitzen duen froga bakarra biktimaren hitza bera izan zen, eta droga eta legez kanpoko ezpurutasun arruntak oso ugariak dira. Ez dakigu zein den dosi hilgarria. Alexander Shulginek PiHKALen esan zuen psikologo batek 100 mg-ko dosia hartu zuela, nahi gabe, ahotik, kalte nabarmenik gabe.
Banu Musa
Politika
Al-Mutawakkil hil ondoren. Mahomak lagundu zion Al-Musta'ini kalifaren anaiaren ordez izendapena lortzen. Kalifaren anaiak Bagdad hiria setiatu zuenean, Mahoma bidali zuten armadaren tamaina kalkulatzera, eta setioa amaitu zenean al-Mustaʿīn-ek tronua uzteko baldintzak lortzeko bidali zuten. Horiek garai hartan Mahomaren mailako frogak dira. Garai hartako agintari gorenen konfiantza eta errespetua zuten.
Lanak
Banu Musa anaiek ia 20 liburu idatzi zituzten, gehienak galduta.
Elena Ferrante
Elena Ferrante (Napoli, 1943) italiar idazle bat da. Estatu Batuetako Time astekariak munduko 100 pertsonarik eragintsuenen artean sartu zuen 2016. urtean.
Biografia
Oso iritzi zabaldua da Elena Ferrante, berez, goitizen bat dela; izan ere, oso informazio gutxi dago idazle honi buruz. Zenbaiten teoria da Domenico Starnone idazle eta gidoilaria izan daitekeela, edo Goffredo Fofi kazetari eta literatura-kritikaria; beste susmo bat da Anita Raja itzultzaile eta Domenico Starnoneren emaztea dela goitizenaren atzean ezkutatzen den idazlea. Hipotesi hau asko indartu zen 2016an, Sole24ore egunkariak argitaratutako artikulu baten ondorioz, zeinean Ferranteren liburuak plazaratzen dituen argitaletxearen diru-mugimenduak erabili baitziren tesi hori oinarritzeko. Artikulu hau oso kritikatua izan zen literatura-munduan pribatutasunaren kontrako erasoa izateagatik. Urte berean, 2016ko abenduan Espainiako El Mundo egunkarian Tommaso Debenedetti kazetariak idazlearekin ustez egindako elkarrizketa bat argitaratu zuen, zeinetan Ferrantek onartu egiten baitzuen Raja zela; baina Ferranteren argitaratzaileek berehala gezurtatu zuten albiste hori. Dena dela, beste hainbat lekutan Anita Rajaren izena atera ondoren, askok uste dute egiazki bera dela Elena Ferrante goitizena erabiltzen duen pertsona.
Eleberriak
Idazle honek argitaratu zuen lehen eleberria L'amore molesto (1992) izan zen, hainbat literatura-saria irabazi zuena eta Mario Martonek zuzendutako film batera eraman eta Canneseko zinemaldiaren 48. edizioan lehiatu zena. Hurrengo liburua, I giorni dell'abbandono (2002) Viareggio Sariko finalista izan zen, eta Veneziako zinemaldira aurkeztu zen beste film bat bihurtu zen Roberto Faenza zine-zuzendariaren eskutik. La frantumaglia izenburua duen liburuan (2003), Ferrantek bere idazle esperientzia jasotzen du.
2006an, La figlia oscura izeneko eleberria argitaratu zuen; baina haren literatura-lanik ezagunenak 2011tik aurrera argitaratu ditu, L'amica geniale tetralogiako lehen liburukiarekin; euskaraz, Adiskide paregabea izenburuarekin argitaratu du Igela argitaletxeak 2015ean, Fernando Reyren itzulpenarekin. Bigarren liburukia Storia del nuovo cognome (2012) da (euskaraz, Abizen berriaren historia, Igela argitaletxea, Fernando Rey itzultzailea) ; hirugarrena, berriz, Storia di chi fugge, 2013an argitaratua (euskaraz, Ihesi doana eta gelditzen dena, Igela argit., Miren Iriarteren itzulpena). Sorta honetako azken liburukia 2014an argitaratu zuen Storia della bambina perduta izenburuaz; euskaraz, Ume galduaren historia (Igela, 2016), F. Reyren itzulpena.
Mohenjo-daroko Bainu Handiak
Mohenjo-daroko Bainu Handiak Pakistango Sindh lurraldean dagoen Mohenjo-daron 1926an aurkitu ziren erorkinak dira. Arkeologiaren ikuspuntutik Ka. aurreko III. milaurtekoak dira eta Indus haranean garatu zen zibilizazioarenak dira. 1980tik Gizateriaren ondare gisa sailkatuta dago.
Ezaugarriak
Espezialisten arabera Mohenjo-daroko termak munduko "aintziaroaren ur publikoaren lehen biltegia izan daiteke". . Biltegiak neurri hauek ditu: 11,88 metro x 7,01 metro, gehienezko sakoneran 2,43 metro ditu. Egituran sartzeko bi eskailera handiak zeuden, bat hegoaldean bestea iparraldean. Berez bainuontzi handi bat zen. Alde batean, ziur aski ura drenatzeko, zulo handi bat dauka.
Zolua hermetikoa zen. Horretarako lohiazko ladreiluak erabili zituzten, oso estu jarrita. Hormak ere horrela egin ziren. Hori guztia gutxi izango balitz igerilekuaren aldeak eta ziur asko zolua betun erabiliz babestu ziren.
Alboetan zutabe batzuk aurkitu dira. Agian, leiho handiekin ornitzen ziren. Ekialdean ere gela batzuen aztarnaka aurkitu dira; horietan batean putzu bat topatu da; ura putzu horretatik bilduko zen eta, agian ere, euriaren bidez baina horretarako ez da ubiderik aurkitu.
Numismatika
Hpgei errupia pakistandarren bileteetan jaso da aztarnategiaren irudia.
Maite Lephaille
Maite Lephaille (Sohüta, Zuberoa, 1957) kazetari ohia da. 30 urtez jardun zuen Xiberoko Botza irratian esatari.
Lehen urteak
Sohütako Ameltze kartierrean sortutako laborari alaba da. Hiru ahizpetan gazteena. Egiazko etxeko lanak egin behar izaten zituen lehenik, eta, ondoren, eskolakoak. Gazterik hasi zen ikasten eta lanean; aste goienetan. Laborantza ikasketak burutu zituen.
Etxeko hizkuntza euskara zen. Frantsesa eskolan ikasi zuen, eta ezagutu zuen euskaraz hitz egiteagatik eskolan jartzen zuten zigorra. Ziria batetik bestera pasatu behar izaten baitzuten eta azkenak zigorra jasaten zuen.
Haur denboran, Hegoaldea ez zen existitzen. Geroago, Maulen egin ziren bi Aberri egunetan parte hartu eta orduan sartu zitzaion Euskal Herriko mapa bere baitan
Lan ibilbidea
21 urte inguru zituenean Laborantza kontabilitatean hasia zen lanean, Donapaleun. Udazkenean baziren kultur asteak, sekulako dinamika bazen. Jende anitz biltzen zen bertan. Antzerkiak, dantzaldiak eta ekitaldi ugari antolatzen ziren. Maite laguntzaile gisa ari zen; Ozazen [Zuberoa] biltzen ziren. Ikastolaren alde ere hainbat lan egindakoa da.
Taldean aritze hori laket zuen izugarri, eta kontulari lana utzi eta irratian aritzera erabaki zuen.
Militantzia zena bizibide bilakatu zion mihi dantzak. 30 urtez irrati-esatari jardun du Botza irratian, harik eta erretreta hartu arte. Administrazio kontseiluan segitzen du parte izaten, laguntzaile gisa.
Mendizaletasuna
Pirinioetako kaskoak sarri igotzen ditu. Nepalen ere egona da, Everesten lehen kanpalekuan; eta Bolivian, 6.000 metrotik gorakoetara igotzen.
Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma
Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma (Plateforme des Syndicats des Nations sans Etat edo PSNE) elkartasuna, eztabaida edota kooperazio sustatzeko estaturik gabeko nazioetako sindikatu ezberdinek osatzen duten plataforma edo gunea da. Prozesu luze baten ondorioz sortutakoa, bere eraketan nazioarteko bi konferentzia eragin nabarmena izan zuten. Lehena, 2004ko maiatzean LABek Donostian (Euskal Herria) egindakoa eta, bigarrena, 2006an STC-k Aiacciun (Korsika) egindakoa.
Oinarriak eta antolakuntza
Plataformaren akta eratzailea azkeneko konferentzia internazionaleko txostenen sintesia dira. Bertan batez ere oinarri eta antolakuntza era adostu ziren.
4 oinarri nagusi zehaztu ziren. Plataformaren ustez, lehen hiru oinarriak mundu zabaleko sindikatu ugarik partekatzen dituzten oinarriak dira. Laugarrena da, Plataformaren ustez, hau ezaugarritzen duena.
Antolakuntzari dagokionez, Plataforma funtzionala, malgua eta moldatzeko gaitasuna izatea bilatzen zuten kideak. Plataformak komisio iraunkor bat du, sindikatuek osatuta, hauetako bakoitza koordinazio batetaz arduaratzen delarik. Hortaz, ez da konfederazio erako erakunde bat, horrek ekarriko lukeen estruktura eta funtzionamendu motarekin.
Campamento (Honduras)
Campamento Hondurasko Olancho departamenduko udalerri bat da. 391.49 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 19004 biztanle zituen.
Elops smithi
Elops smithi Elops generoko animalia da. Arrainen barruko Elopidae familian sailkatzen da.
Antonio Jose Mazarredo Morgan
Antonio Jose Mazarredo Morgan Salazar de Muñatones Rucabado (Bilbo, - ) bizkaitar itsasgizon eta politikaria izan zen, Espainiako Itsas Armadako ontzi-tenientea izandakoa.
Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones eta Manuela Morgan Rucabadoren semea, 1735ean María Josefa Gortazar Arandia ezkondu eta José Mazarredo semea izan zuen.
1739an Bilboko zinegotzi, 1744an alkate eta 1742 eta 1752 artean Bizkaiko Ahaldun Nagusi izendatu zuten.
Madeleine Malonga
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina lortu zuen ≤78 kg-ko emakumezkoen kategorian, Shori Hamada japoniarraren atzetik (urrezkoa) eta Anna-Maria Wagner alemaniarraren eta Mayra Aguiar brasildarraren aurretik (elkarbanatutako brontzezkoa) sailkatuz. Frantziako taldearekin, berriz, urrezkoa lortu zuen talde mistoko kategorian, Japoniako taldearen (zilarrezkoa) eta Alemaniakoaren (brontzezkoa) aurretik. Honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Sarah-Léonie Cysique, Guillaume Chaine, Margaux Pinot, Axel Clerget, Romane Dicko, Teddy Riner, Clarisse Agbegnenou, Amandine Buchard, Madeleine Malonga, Kilian Le Blouch eta Alexandre Iddir-ek.
Jean Clareboudt
Jean Clareboudt (Lyon, Frantzia, 1944 - Istanbul, Turkia, 1997ko apirilaren 7a) eskultore eta diseinatzaile frantsesa izan zen.
Biografia
Parisko Arte Aplikatuen Eskolan eta Arte Ederretako Unibertsitatean ikasi zuen. Aipagarriak ditu Conditions sailak, Condition 2 (1983), Condition 4 (1985) zenbait leku edo arkitektura eraikuntzarekin lotura duten lanak biltzen dituztenak. Clareboudtek ez zuen lantegirik, bere lanak bisitatzen zituen herrialde eta lekuetan bertan egiten saiatzen zen. Haren sailak ez ziren gai bati buruzko aldaerak, berak forma ematen zion egoera baten aukerak baizik; Condition izeneko sailak, esaterako, sakontasunean baino ez zuten antzik. Bestalde, aniztasuna zen Clareboudten lanaren ezaugarrietako bat. Hala ere, sailak osatzen zuten lanek seinale bat izaten zuten, eta materialaren edo horien arteko kontraste jokoaren bidez adierazten zituen: harria eta beira, zura eta ehuna, leuna eta pikortsua. Clareboudtek hainbat ohar koaderno utzi zituen, berez obrak direnak, zeinetan lanaren inguruko oharrak idatzi eta biltzen zituen: objektu-puskak, eskemak, gogoetak, bidaietan egindako oharrak.
Diplodus prayensis
Diplodus prayensis Diplodus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Menetia alanae
Menetia alanae Menetia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Ordzovany
Ordzovany Eslovakiako udalerri bat da, Levočako barrutian kokatuta. 12,08 km²ko azalera du eta 164 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1260. urtekoa da.
Polychrotidae
Polychrotidae Iguaniaren barruan sailkatzen den narrasti familia bat da. Lehenago hainbat genero sartzen ziren hemen barruan, baina sailkapen orokor bat egon da eta gaur egun Polychrus generoa eta desagertutako Afairiguana generoa bakarrik geratzen dira. Lehen hemen sartzen zen Anolis generoa, baina gaur egun genero horren bersailkapen orokor bat dago eta Dactyloidae familiaren barruan sartzen da.
Greziako Eliza Ortodoxoa
Eliza kristaurik antzinakoenetako bat da: tradizioaren arabera, bere jatorria, I. mendean du, Paulo Tarsokoak sortua izan zelarik.
Auto elektriko
Auto elektrikoa, bateriazko auto elektrikoa edo guztiz elektrikoa den autoa da motor elektriko batek edo gehiagok bultzatzen duen automobila, baterietan gordetako energia soilik erabiltzen duena. Barne-errekuntzako motorraren (BEM) ibilgailuekin alderatuta, auto elektrikoak isilagoak dira; ez dute ihes isuririk, edo, oro har, isuri txikiagoak dituzte. Estatu Batuetan eta Europar Batasunean, 2020tik aurrera, ibilgailu elektriko berrien jabetza-kostua BEM auto baliokideena baino merkeago ateratzen da, erregai eta mantentze-kostu txikiagoak direla eta. Auto elektrikoaren karga hainbat kargagunetan egin daiteke, kargatzeko gune horiek etxeetan zein gune publikoetan jar baitaitezke.
2021ean, mundu osoan, 6,6 milioi auto elektriko entxufagarri saldu ziren; 2020ko salmentak bikoiztu baino gehiago egin ziren, eta auto berrien merkatu globalaren % 9ko merkatu kuota lortu zuen. Entxufagarriak ziren auto-salmenta guztien artean, erabat elektrikoak zirenak % 71 izan zen 2021ean. 2021eko abenduan, 16 milioi auto elektriko entxufagarri zebilen munduko errepideetan. Herrialde askotako gobernuek, ibilgailu elektriko entxufagarrientzako, pizgarriak ezarri dituzte auto elektrikoen erosketa bultzatzeko: zerga-kredituak, dirulaguntzak eta dirutan ez diren beste pizgarriak, eta beste hainbat herrialdek, airearen kutsadura murrizteko eta klima-aldaketa mugatzeko, erregai fosilen auto salmenta pixkanaka kentzeko legedia ezarri dute.
Tesla Model 3 autoa munduan gehien saldu den auto elektrikoa bihurtu zen 2020 hasieran, eta, 2021eko ekainean, milioi baten salmenta globala gainditu zuen lehen auto elektrikoa izan zen. Adopzio zabala izan zuten aurreko modeloen artean, Mitsubishi i-MiEV eta Nissan Leaf japoniarrak dira. Sortzen ari diren automobilgintzako beste teknologia batzuekin batera, hala nola gidatze autonomoa, konektatutako ibilgailuak eta mugikortasun partekatua, auto elektrikoek Mugikortasun Autonomoa, Konektatua, Elektrikoa eta Partekatua (MAKEP) izeneko etorkizuneko mugikortasun-ikuspegi bat osatzen dute.
Historia
1886an lehen autoa egin zenetik, autoa asko aldatu da. XIX. mendearen amaieran eta XX.aren hasieran, ibilgailu elektrikoak ohikoak ziren oso, baina eztanda motorren errendimendua hobetu ahala, petrolioan oinarritutako erregai-motorrak zabaldu ziren. Hori dela eta, autoek bi arazo sortzen dituzte: bat petrolioaren agortzea, eta bestea berotegi efektua areagotzea.
Autoen berotegi efektuak duten eragina txikitzeko autoen erregaia aldatzea komeni da; horregatik, azken 10-15 urtetan auto markak horretan dabiltza. Kontuan izan behar da, hala ere, auto elektrikoak eta haren ordezko piezak ekoitzi eta garraiatzean, haren bateriak energiaz betetzeko argindarra sortzean, eta argindarraren sistema osoa egin eta mantentzeko lanetan ere petrolio ugari kontsumitzen dela. Beraz, auto elektrikoaren erabilera hedatzeak ez luke petrolioaren kontsumoa askorik apalduko (bai, ordea, oinez, bizikletaz edo zaldiz ibiltzeak, adibidez).
Petrolioa orain arte merke lortu zitekeen eta horregatik autoentzako erregaia merke ateratzen zen. Baina petrolioa erraz eta merke lortzeko lekuak agortzen hasi dira eta egun petrolio lortzeko geroz eta inbertsio handiagoak egin behar dira, eta horrek petrolioaren garestitzea ekarriko du. Petrolioaren agortzeak edo garestitzeak beste erregai batzuen bultzada ekarri du eta horrela sortu dira landareetatik sortutako erregaiak. Erregai horien artean biodieselak eta ibilgailuentzako alkoholak daude. Erregai horiek ez dute CO2 isurketa murrizten, eta gainera gaur arte jateko erabiltzen ziren laboreak —artoa eta koltza, adibidez— erregaiak egiteko erabiltzen hasi direnez, elikagaien garestitzea ekarri dute.
Teknologia
Gaur egun hiru teknologia daude auto elektrikoen inguruan: auto guztiz elektrikoa, hidrogenozko zeldekikoa eta hibridoak.
Auto elektrikoa
Auto mota honek ohiko motorra kendu eta motor elektrikoa du. Motor elektriko hori elektrizitatez hornitzeko bateria handi bat darama. Bateria etxeko elektrizitate sarera lotuz edo kaleetan jarriko diren lokietan kargatuko dira.
Abantailak:
Hidrogenozko zeldekiko auto elektrikoak
Abantailak:
Desabantailak:
Auto hibridoak
Auto hauek bi motor erabiltzen dituzte. Bat gasolina erregaiarena eta bestea elektrikoa. Bateria agortzen denean gasolinazko motorra martxan jartzen da.
Gasolinazko motorrak bi modu desberdinetan funtzionatu dezake. Modu batean motorrak elektrizitate sortzaile bat mugitzen du eta bateria kargatzen du. Hori dela eta kotxea motor elektrikoarekin ibiliko litzateke baina 2 motorrak martxan egongo lirateke. Beste modua gasolinazko motorrak autoari trakzioa emango lioke eta horretaz gain elektrizitate hornitzailea mugituko luke bateria kargatuz.
Abantailak:
Desabantailak:
Demi Moore
Demi Moore (jaiotza izena: Demi Gene Guynes; 1962ko azaroaren 11, Roswell, Mexiko Berria - ) estatubatuar aktorea da. 1981an hasi zen antzezten eta 1982-1984 artean General Hospital telenobelan hartu zuen parte. 1984tik aurrera Brat Pack izeneko aktore talde gaztearen parte izan zen, nerabeen filmak egin zituztenean, tartean Blame It on Rio (1984), St. Elmo's Fire (1985) eta About Last Night... (1986). Lehen paper famatua Ghost (1990) fiman izan zuen, urte horretan salmentarik handiena izan zuen filma. A Few Good Men (1992), Indecent Proposal (1993) eta Disclosure (1994) filmekin ere arrakasta handia izan zuen takillan. 1996an Moore bilakatu zen historian soldatarik handiena jaso zuen emakumezko-aktorea, Striptease filmarekin, 12,5 milioi dolar jaso baitzituen. The Scarlet Letter (1995), The Juror (1996) eta G.I. Jane (1997) ez ziren arrakastatsuak izan, eta bere ibilbidea beheranzko bidean hasi zen.
The Hunchback of Notre Dame (1996), The Hunchback of Notre Dame II (2002), Charlie's Angels: Full Throttle (2003), Bobby (2006), Mr. Brooks (2007), Margin Call (2011) eta Rough Night (2017) filmak egin zituen beranduago.
Bizitza pribatua
1979tik 1985era Freddy Moore rockeroarekin ezkondurik egon zen eta bere abizena hartu zuen. 1987an Bruce Willis aktorearekin ezkondu eta hiru alaba eduki zituzten. Baina 2000. urtean banandu ziren. 2005ean Ashton Kutcher aktorearekin ezkondu zen eta 2009an bere senarrararen abizena hartu zuen, Demi Kutcher izatera pasatuz.