cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airag aintzira
Ezaugarriak
Airag aintzirak Zavhan ibaiaren ura jasotzen du. Oso gertu, iparraldeagoan, ur gaziko Khyargas aintzira dago. Azken hau eta Airag, biak, Khyargas Aintziraren parke nazionalean daude. Parke hau 2000 urtean izendatu zen; 3328 km² ditu.
Fauna
Urtero Airag aintziran Pelikano ilebihurriren 20 bikote habia egiten dute.
Europa plaza (Iruñea)
Europa plaza Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen plaza bat da. Donibane eta Ermitagaña auzoen arteko mugan dago.
Plaza
Plaza honetako biribilgunean Baiona etorbideak, Antso Azkarra etorbideak, Arcadio Maria Larraona kaleak eta Barañaingo etorbideak bat egiten dute.
Innere Stadt (Viena)
Innere Stadt, Austriako Viena hiriburuko barruti bat da eta hiri horretako erdigunea osatzen du. 1850ean hiriaren zabalgunea burutu zen arte hiribildua osatzen zuen.
Arborimus albipes
Arborimus albipes Arborimus generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Innere Stadt (Viena)
Antzinako harresiak zeuden Ringstraße etorbideak inguratzen du.
Barruti hauek mugakide ditu: Leopoldstadt, Landstraße, Wieden, Mariahilf, Neubau, Josefstadt y Mariahilf.
Usadioz barrutia lauu eremutan (Viertel) banatua dago, hauek antzinako hiriaren lau ateen izendapenak daramatzate:
Kalaoa (Hawaii)
Kalaoa Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hawaii konderrian dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Emaitza-kontua
Emaitza-kontuak enpresa bateko irabaziak edo galerak kalkulatu eta azaltzeko aukera ematen digu. Era desberdinetara adieraz daiteke, diru-sarreren eta kostuen hainbat kontzeptu taldekatzen diren moduaren arabera, eta diru-sarrera eta kostuak kontabilizatzeko jarraitzen diren irizpideen arabera.
Bi emaitza-kontu ohikoenak, emaitza-kontua edo helburu fiskal batekin prestatzen den galera eta irabazien kontua, eta enpresaren kudeaketa laguntzeko helburuarekin kalkulatzen den emaitza-kontua, sarrera eta kostuen iturriak zein diren, eta enpresaren irabazi eta galerak non ematen diren ulertuz. Lehenak, irabazi eta galeren kontuen antzera ezagutu ohi direnak, herrialde bakoitzeko ogasunak zehazten dituen legezko irizpideei erantzuten die, zergaren zenbatekoa enpresaren irabazien gain zehazteko helburuarekin.
Bigarrena, "emaitza-kontu marjinala" moduan ezaguna dena, enpresa batek sarreretatik, kostu zuzenetatik, eta enpresaren egituraren kostua zein den jakitetik, lortzen duen marjina gordina zein den ulertzen saiatzen da.
Kalkuluaren oinarrizko eskema hurrengoa da:
●       Sarrerak
●       Kostu zuzenak
●       Marjin gordina
●       Egitura kostuak
●       Ustiapen-emaitza
Patti Smith
Bizitza
Chicagon jaioa, 1969an New Yorkera aldatu zen eta kazetari nahiz antzezle gisa lan egin zuen bertan; halaber, olerkigintzan ere nabarmendu zen. 1970eko hamarkadaren hasieran ezagun bihurtu zen New Yorkeko artista eta intelektualen artean. Zenbait talderentzat abestiak idazten jardun ondoren, bere taldea sortu zuen, eta 1975ean Horses diskoa eman zuen argitara.
Emaitza-kontua
Ustiapen-emaitza ri interesak ondorioztatzen zaizkio enpresaren emaitza arruntak lortzeko.
Patti Smith
Bizitza
Ahots zakar eta adierazkorraren jabe, baladekin eta energiaz beteriko rock musikarekin itzal handia lortu eta punk rock higikundeko artista ezagunenetakoa bilakatu zen. 1976an Radio Ethiopia diskoa atera zuen, handik bi urtera Easter, eta 1979an Wave. 1980an bertan behera utzi zuen musika, baina 1988an berriro itzuli zen, Dream of Life diskoarekin. Lan hura argitara eman ondoren, berriro erretiratu zen harik eta 1996an Gone Again aurkeztu zuen arte.
Dunbar (Pennsylvania)
Dunbar Pennsylvaniako borough bat da. Fayette konderrian kokatua dago. 2010ean 1,042 biztanle zituen, 1.57 kilometro koadrotan banatuta.
Montgaillard (Ariège)
Montgaillard Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montgaillard udalerrian erroldatutako biztanleak 1.339 ziren. Familiak 576 ziren, horien artean 172 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 124 bakarrik bizi ziren emakumeak), 204 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 168 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 734 etxebizitza zeuden, 601 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 87 hutsik zeuden. 666 etxeak ziren eta 63 apartamentuak ziren. 601 etxebizitza nagusietatik 445 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 57 etxek hiru zituzten, 161 etxek lau zituzten eta 361 etxek bost zituzten. 452 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 271 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 257 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 766 ziren, horien artean 545 aktiboak ziren eta 221 inaktiboak ziren. 545 pertsona aktiboetatik 511 lanean zeuden (260 gizon eta 251 emakume) eta 36 langabezian zeuden (11 gizon eta 25 emakume). 221 pertsona inaktiboetatik 98 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montgaillard udalerrian 630 unitate fiskal zeuden, 1.434,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.456 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 59 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 4 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 4 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Montgaillard udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Israelen banaketa administratiboa
Israelen banaketa administratiboa nagusiki 6 barrutiz osatua dago (hebreeraz mehozot, sing. mahoz), eta 15 azpibarrutiz (hebreeraz nafot, sing. nafa). Azpibarruti bakoitza eskualde naturaletan banatzen da, 50 guztira.
Montgaillard (Ariège)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Israelen banaketa administratiboa
Israelen kasua oso berezia da, honek indarkeriaz hainbat lurralderen anexioa egin eta kolonoekin okupatu zituelako. Bereganatutako lurraldeen artean Siriako Golango Gainak eta Palestinako hainbat lurralde daude. Izan ere, Israelek beretzat jotzen ditu nahiz eta NBEk lurralde horiek ez dituen Israelgotzat ezagutzen.
Golan Azpibarrutia, lau eskualde natural dituena, kopuru horren barne dago nahiz eta Nazio Batuen Erakundeak ez duen Israelgo eskualdetzat ezagutzen. Jerusalem Barrutiak Ekialdeko Jerusalem hartzen du bere baitan. Israelek Ekialdeko Jerusalem anexatu izanak liskarrak eragiten ditu. Hala ere, Judea eta Samaria Eremua ez da kontuan hartu Israelek ez dituelako bere eskumen guztiak hor ezarri.
(*) 3.484 km² Golango Gainak kontuan hartu gabe, bestela 4.478 km².
Hněvošice
Hněvošice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.006 biztanle ditu eta 6,16 kilometro koadroko azalera. Opava barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1369 urtean egin zen.
Paula Lanz
Paula Lanz Blázquez (Gasteiz, Araba, 1996ko urriaren 9a) emakumezkoen Bizkaia-Durango talde profesionaleko euskal txirrindularia da.
Enrique Fernández Arbós
Enrique Fernández Arbós (Madril, - Donostia, ) espainiar biolin-jotzaile, orkestra-gidari eta musikaria izan zen. Bruselan eta Alemanian sakondu zituen ikasketak. Madrilgo eta Londresko kontserbatorioetako irakasle izan zen, eta Madrilgo orkestra sinfonikoko zuzendari. Erromantzak, trioak eta El Centro de la Tierra zartzuela idatzi zituen, eta Isaac Albénizen Iberia obrako zenbait zati egokitu zituen orkestrarako.
Synodontis longirostris
Synodontis longirostris Synodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Churamiti maridadi
Churamiti maridadi Churamiti generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Fall River (Kansas)
Fall River Kansasko hiri bat da. Greenwood konderrian kokatua dago. 2010ean 162 biztanle zituen, 0.56 kilometro koadrotan banatuta.
Castiglione Cosentino
Castiglione Cosentino Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castiglione Cosentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kolonbano
San Kolonbano (Columbán, 543 – ) (540-615) irlandar misiolaria izan zen, Goi Erdi Arokoa. Europan monasterio asko sortu zituen, besteak beste Lexeuilgo abadia (Frantzia) eta Bobbiokoa (Italia), 590ean gutxi gorabehera.
Zalla Bai (alderdi politikoa)
Zalla Bai Zallan sortutako alderdi politikoa da.
2015eko udal hauteskundeetan, ordea, galdu egin zuen eta Javi Portillok ez dio Aginte-makila uzten Zallako alkate berriari.
Palais Equitable
Palais Equitable, Austriako Viena hiriburuan dagoen eraikin historiko bat da, Stephansplatz plazan eta Vienako katedralaren parean.
1856-1886 artean bertan zeuden Erdi Aroko eraikin multzo batzuek erautsi ondoren libre gelditu zen solairuan eraiki eta 1891an amaitu zen. The Equitable Life Assurance Society of the United States estatubatuar aseguruetxearen egoitza izan zen eta bere izkinetako batean Stock im Eisen irudia dago.
Gate Theatre
Gate Antzokia (ingelesez Gate Theatre, irlanderaz Amharclann an Gheata) Irlandako Errepublikako Dublin hirian dagoen antzoki bat da. 1928an Hilton Edwards eta Micheál Mac Liammóir antzerkigileek ireki zuten.
Orson Welles eta James Mason aktore ospetsuek beren ibilbidea antzoki honetan hasi zuten. 1991an Samuel Becketten 19 antzezlanen atzera begirako bat eskaini zen.
Ofelia (satelitea)
Ofelia, edo Urano VII, Urano planetaren satelite naturaletariko bat da. Ez da nahastu behar (171) Ofelia asteroidearekin.
Ezaugarri fisikoak
Orbita-ezaugarri nagusiez eta neurriaren zenbatespenaz gainera, ezer gutxi ezagutzen da satelite honi buruz. Voyager 2ren irudietan objektu luzanga gisa ageri da, ardatz nagusia Uranorantz duela.
Ofelia eta Kordelia sateliteek Uranoren epsilon eraztuna egonkortzen dute. Beraz, satelite artzaina da.
Izendapena
Hasieran, S/1986 U 8  behin-behineko izendapen sistematikoa eman zitzaion, eta, geroago, Ofelia behin betiko izenaz bataiatua izan zen. Satelitearen izena William Shakespeareren Hamlet obrako Ofelia pertsonaiaren izenetik dator.
Lorenzo Arrieta Maskarua
Lorenzo Arrieta Maskarua Saratxaga (Gueñes, 1821ko abuztuaren 13 - 1891ko ekainaren 26), politiko eta diputatu tradizionalista bizkaitarra.
Biografia
Oñatin eta Valladoliden Batxilergoa eta Jurisprudentzia estudiatu zuen. Gueñesen Udalbatzagatiko Gernikako Batzar Nagusietako Ahalduna izan zen hainbat aukeratan. 1872ko altxaldi karlistako parte aktiboa hartu zuen. 1872an Balmasedako barrutitik (bere aitaren familia Enkarterrietatik zetorren) aukeratua izan zen. Kongresuak bere izendapen neokatolikoa baliogabetu zuen. Gerraren ondoren Frantzian erbesteratu zen. 1881an tradizionalista bezala aurkeztu zen, emaitzarik lortu gabe. Gueñesen hil zen, 1891an.
Playa del Carmen
Playa del Carmen Mexikoko hiria da, Karibeko kostaldean kokatuta, Quintana Roo estatuaren ipar-ekialdean.
Historia
Bere lehengo izena Xaman-Ha da eta iparraldeko urak jaiotzen diren lekua esan nahi du. Hemendik, maiek, Ixchel ugalkortasunaren jainkosari omenaldia egiteko itsasoratu ziren, Cozumel uhartean. Solidaridad udalerriko hiriburua da.
Bilakaera demografikoa
Biztanleria hazkunde tasa handiena izan duen munduko lekuetako bat izanik, oso interesgarria da bere garapena behatzea. 2003an 49.000 biztanle inguru ziren, baina 2005ean jada 100.000. Urtean % 20tik gorako hazkunde-tasa izanik, 200.000 biztanle ditu orain, eta herrialde osoko mexikarrek eta munduko 40 herrialde baino gehiagoko atzerritarrek osatzen dute, eta horien artean italiar askok, ugarienak, mexikarren ondoren. Ez da harritzekoa, Il Sole d'Italia aldizkariaren erredaktoreak, Mexikon inprimatu eta argitaratu den italierazko aldizkari bakarra (gaur egun desagertutakoa), Playa del Carmen-en zegoen.
Priego de Córdoba
Priego de Córdoba Espainiako Andaluzia erkidegoko Kordobako probintziako hiri bat da.
Testuingurua
Barruti judizialeko burua, non 8 herrixka eta 17 diseminatu altxatzen diren, Eskualde Subbetikoaren zati, Andaluziako Mendikate Subbetikoaren barnean dagoen eskualdea eta Kaliferriko Ibilbidearen zati dena. "Uraren hiria" deitua da, bere inguruan azaleratzen diren iturburu ugariengatik eta "Kordobar Barrokoko Bitxia" dituen barroko estiloko eraikin ugariengatik.
Historiaurrea eta erromatar garaia
Priego de Córdobari buruzko lehen erreferentziak musteriar garaian datatuak daude (Erdi Paleolitoa, K.a. 40.000-K.a. 33.000), sendotu egiten direnak aurkitu diren ebidentziak kontutan hartuta, aurkitutako aurkikuntza historikoak eta udal museoetan daudenak kasu, eta Erromatar Inperioaren okupazioarekin amaitu zirenak K.a. III. mendea eta V. mendea bitartean, neurri batean puntu klabe bezala duen kokapen geografiko ezin hobearen ondorioz eta aurkitutako ebidentzien arabera Ipolcobulcula (egungo Carcabuey)ren "pagus" edo lurralde azpibanaketa bezala baieztatzen dena, inguruaren abel eta nekazal esplotaziora dedikatua.
Musulmandar garaia
"Medina Bahiga" deitua Kordobako Kaliferriaren garaian, Priego de Córdoba Al-Ándalus lurraldeko kora baten hiriburua izan zen, musulmandar okupazio garaia garatzen ari zenean Iberiar Penintsulan IX. mendearen erdialdean.
Muruzabal
Muruzabal Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 21,1 kilometrora. Altuera 386 eta 580 metro artekoa da, eta 5,94 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Udalerriaren barruan, herrigunetik 2 kilometro ingurura, Eunateko Andre Mariaren eliza ospetsua dago. Berezia da, oinplano oktogonala duelako, eta Somportetik datorren Donejakue bidean dago. Herriaren iparraldetik Orreagatik eta Baxenabarretik datorren bidea ere sartzen da, baina bi ibilbideek ez dute bat egiten Obanosera iritsi arte.
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Muruzabal muru + zabal eraikuntzatik dator, non muru hitzak "harresia" esan nahi duen eta zabal hitzak "laua" edo "zabala" esan nahi duen. Muru euskal hitza da, eta bere azken jatorria latinezko murus da, Joan Corominesen arabera, Euskal Herrian "harresi" hitzarekin espezializatu zena. Horrek pentsaraz lezake izen hori daramaten herriek defentsa-funtzioa izan zutela. Ez da bistatik galdu behar Murillo edo Murelu izena, etimologikoki "horma" txikitzaile bat, eta, oro har, gaur egun jenderik gabe dauden herrigune txikiak izendatzen dituena. Erlazio hori Muru izena duten populazio eta biztanle kopuru handiak bermatzen duela dirudi. Patxi Salberrik, dena den, ahots hori "buru" euskal hitzarekin lotzen du, aldaera fonetikoa izango litzatekeelako.
Armarria
Muruzabalgo armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Muruzabalgo banderak Muruzabalgo armarria dauka hondo gorri baten gainean.
Playa del Carmen
Turismoa
Lan aukerek eta klima atsegina urte osoan zehar, Karibe itsasoaren edertasunaz gain, arrantzale herri hau munduan paregabeko turismo garapenaren epizentro bihurtu dute. Honekin batera azpiegitura, osasun laguntza, saltoki handiak eta bizitegi eraikuntza mota bat maiz luxuzkoak heldu ziren, batez ere Playacar eremuan. Hotel handi eta oso handi asko badaude ere (askotan entretenimenduarekin), dena barne deiturikoak, Playa del Carmeneko dozenaka hotel txiki eta karismatikoek herri txikiaren xarma transmititzen diote bisitariari, Bosgarren Etorbideko (oinezkoen arteria) taberna, jatetxe eta klub sorta amaigabe bat, taxi merkeetan erraz sar daitezkeen ohiko jatetxe eta takoen saltokien alternatiba moderno gisa eskaintzen den bitartean.Cancunen ez bezala, turista iparramerikarrentzako helmuga kutuna, 65 kilometro iparraldera dagoena, Playa del Carmenen ezin da 13.5 metro baino gehiagoko altuera duten eraikinak eraiki. 1994an indarrean sartu zen Merkataritza Libreko Itunak atzerritarrei erosteko edo eraikitzeko aukera ematen die.
Muruzabal
Geografia
Muruzabal Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean.
Playa del Carmen
Turismoa
Horregatik, Playa del Carmen da gaur egun Rivera Maya deiturikoan arrakastatsuena. Cancun Miami txiki bat eta Tulum turismo ekologikorako leku atseginagoa bada eta baliabide ekonomiko gutxiago baditu, Playa erabat konektatuta dago edozein leku arkeologikorekin edo Penintsulan barrena egindako ibilbide ekologikoarekin, eta bere gauetako estilo informalak egonaldia atseginagoa izatea eragiten du. Jakina, jada ez da iraganeko herri arrantzalea, baina ekimen kulturalen gune izaten jarraitzen du, laborategi multietnikoa, non etorkizun handiko hobekuntza iragarpen bakoitza beti gainditzen den urtetik urtera.
Azpiegiturak eta garraioak
Playa del Carmenetik, ferrya Cozumelerantz abiatzen da, Mexikoko uharterik handiena.
Muruzabal
Inguru naturala eta kokapena
Herria, Iruñeko merindadearen hegoaldeko muturrean dago, Iruñerritik hegoaldera. Herrira heltzeko, A-12 autobidea hartu behar da Lizarrarako norabidean, eta Legarda igaro ostean NA-601 errepideranzko irteera hartu.
Auritz herri hustua udalerriko mugapean dago, kaskotik gertu. Eremu hartan Nafarroako gartzela berria eraikitzeko proiektua plazaratu zuen gobernuak, baina azkenean ez zen gauzatu. Gainera, hegoaldean, Robo ibaia zeharkatu ondoren, Eunate herri hustua dago.
Klima eta landaredia
Muruzabalgo klima mediterranear-kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa eta prezipitazioak 600 eta 700mm bitartekoak dira. Eurite ugarienak udaberri eta udazkenean izaten dira. Urteroko egun euritsuak 80-100 inguru izaten dira, udalerriko gune menditsuenetan ugariagoak.
Jatorrizko landaredia arte eta klima mediterraneoko berezko landareek osatzen zuten, baina gizakiaren mendeetako eraginaren ondorioz, ia erabat desagertu da gaur egun.
Historia
Muruzabalen hegoaldean historiaurreko herrixka bat topatu dute. Nolanahi ere, herria Erdi Aroan nabarmendu zen. Izan ere, Karlos III.a Nafarroakoak Muruzabalgo bizkonderria osatu zuen Leon edo Lionei anaiordeari (Karlos II.aren sasikoari) emateko 1407. urtean, Estefania Luna Xerikarekin ezkondu zela eta. Bizkondeak Izarbeibarreko eta Muruzabal Andiongo laborarien petxak eta errentak jasotzen zituen, eta haien gainean jurisdikzio zibila eta kriminala zeukan.
1576an auzi bitxi bat izan zen Uterga eta Muruzabalen artean. Akiturraingo San Salbador baselizan, Uterga, Muruzabal eta Legarda herrietako kofradiakideak biltzen ziren, eta bazkarian Muruzabalgo kofradiakideak lehenesten ziren. Utergakoak ez zetozen bat ohitura horrekin, eta urte horretan hartu zituzten bazkaldu aurreko leku nagusiak, Akiturrain (gaur egun herri hustua) Utergakoa zela argudiatuz. Muruzabaldarrek, utergarrek beren postu tradizionalak uzten ez zizkietela ikusirik, jan gabe eta ohi zituzten limosnak utzi gabe alde egitea erabaki zuten.
1665ean, Muruzabalek erregearengandik hiribilduaren eta jurisdikzio zibilaren kalitatea lortu zuen, altxorzainari 5280 erreal eman eta Izarbeibarretik bananduz, nahiz eta hori 1730ean baino ez zen behin betikoa izan.
XVIII. mendearen amaieran San Esteban parrokia-eliza bikario batek eta bi onuradunek zerbitzatzen zuten; herrian irin-errota batek funtzionatzen zuen.
1812ko urriaren 13an, Frantzisko Espotz Minaren gerrillarien dibisioko bigarren batailoia Muruzabalen zegoen, eta Mañerura joan zen gainerako dibisioarekin biltzera, egun horretan bertan zutabe frantziar bati erasotzeko asmoz.
1847an eskola zuen, 2160 errealez hornitua; komunikazioetarako tokiko bideak baino ez zeuden. 1855eko maiatzaren 1eko Desamortizazio Legea betez, herri horretan irin-errota bat saldu zen 1872an, eta 1863an mesoiko etxe bat.
1920ko hamarkadan, bi fundaziok zaharren asiloa ezartzea ahalbidetu zuten (Dominika Perez Tafallaren instituzioz, 1897an), baita parrokia-eskolek ere, haur eta neskatoenek, San Bizente Paulekoaren Karitateko ahizpen komunitate baten ardurapean, komentua zutenak.
Demografia
biztanle zituen Muruzabalek.
Ekonomia
Jarduera nagusiak nekazaritza, mahastien laborantza nabarmenduz, eta zerbitzuen sektorea dira, Donejakue bidea aprobetxatuz. Muruzabaldarra askok Iruñerrian lan egiten dute egunero. Gainera, herriko etxebizitza asko iruñerritarren bigarren egoitzak dira.
Politika
Muruzabalgo udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Alberto Azparren Echeverria da, Muruzabalgo hautesle-elkarte independenteko hautagai gisa aurkeztu zena.
Quarkonio
Quark arinak
Quark arinek (up, down eta strange) quark pisutsuek baino askoz masa gutxiago dute, horren ondorioz, experimentuetan ikusten diren egoera fisikoak quark arinen egoeren arteko konbinazioak dira.
Quark pisutsuak
Quarkoniaren adibide dira J/\psi mesoia (charmonioaren oinarrizko egoera, c\bar{c}) eta ϒ mesoia (bottomonioa, b\bar{b}). Top quarkaren masa handia denez toponioa ezin da existitu, top quarkak oinarrizko egoera bat osatu aurretik deuseztatzen baitira.
Muruzabal
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Basileako Ituna (1795eko apirilaren 5)
Prusia eta Frantziaren arteko ituna
Prusia eta Frantziak sinatu zuten 1795eko apirilaren 5ean. Horren arabera, Rhin ibaiaren mendebaldean zeuden Renaniako lurraldeak eman zizkion Prusiak Frantziari. François de Barthélemy izan zen Frantziako Errepublikako ordezkaria, eta Karl August von Hardenberg Prusiakoa.
Hessen-Kassel eta Frantziaren arteko ituna
1795eko abuztuaren 28an, Hessen-Kasselek, Friedrich Sigismund Waitz von Eschenek ordezkatua, bake ituna sinatu zuen Frantziarekin.
Muruzabal
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Muruzabalgo Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Alberto Azparren Echeverria da, Muruzabalgo hautesle-elkarte independentea zerrendakoa. Zinegotziak 4 daude:
Bere idazkaria, Adios, Eneritz, Legarda, Obanos, Tirapu, Ukar eta Uterga Udaletako idazkari ere bada.
Alkateak
1979tik, Muruzabalek 5 alkate izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Muruzabal sailkatu zituen, Izarbeibarreko herri guztiekin, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.
Aubigny (Somme)
Aubigny Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Muruzabal
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Muruzabal ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Aubigny (Somme)
Biztanleria
2007an Aubigny udalerrian erroldatutako biztanleak 524 ziren. Familiak 200 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Muruzabal
Euskara
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da izarbeibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Orbaibarreko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Aubigny (Somme)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Muruzabal
Euskara
Gaur egun, euskara leku-izenetan (Muruzabal bera) gorde da, edo gaztelaniako zenbait hitz eta esapidetan ere. Esate baterako, herriko armarrian agertzen den zumarrari "zugar" deitzen zaio. Horretaz gain, berreskuratzeko prozesua hasi da, hainbat gaztek Garesko eskolan ikasten baitute.
Aubigny (Somme)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Muruzabal
Euskara
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Muruzabal eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %2,20k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 2,36 eta 2018n % 12,20k.
Aubigny (Somme)
Etxebizitza
2007an 211 etxebizitza zeuden, 201 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 201 etxebizitza nagusietatik 158 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 146 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 88 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Muruzabal
Euskara
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta eremu mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Muruzabal) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.
Aubigny (Somme)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Muruzabal
Usadioak
Muruzabalen antzina-antzinatik haurrentzako festa bat ospatzeko ohitura dago, abenduaren 6an, San Nikolas egunean. Eskolako haurrak herriko etxeetan zehar ibiltzen dira, aurretik etxe bat dutela. Gotzain jantzita, San Nikolas irudikatzen du, bi akolitorekin. Ohitura da haur zaharrenak, eskolara joaten direnak, jaiaren protagonistak izatea. Nagusia gotzaina izango da, mitra batek jota eta euri-geruzaz estalita. Gotzainaren atzetik akolito bat dator, ur bedeinkatuaren eta isipuaren azetrarekin, eta bertze bat latazko itsulapikoarekin, bizilagunen dohainak jasotzeko.
Aubigny (Somme)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 352 ziren, horien artean 255 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 255 pertsona aktiboetatik 228 lanean zeuden (119 gizon eta 109 emakume) eta 27 langabezian zeuden (12 gizon eta 15 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Muruzabal
Usadioak
Egun horretan, meza nagusiaren ondoren, mutilak beren ohiturez janzten dira, zalaparta handiz, elizako sakristian. San Estebani eta Ama Birjinari agur esan ondoren, tenpluaren kanpoaldera irteten dira. Bertan, argazkilari espontaneoentzat posatzen dute, eta, berehala, ibilbideko lehen etxera joaten dira: parrokia-etxera. Han opariak egiten dituzte eta lehenengo opariak eskudirutan jasotzen dituzte, "San Nicolás coronado Arzobispo muy honrado, si no nos dan, no nos den, aquí no nos detendrán, porque somos escolanos, del Santo San Nicolás. Aleluya, Aleluya, celebremos todo el día, y en honra a San Nicolás, la meriendica caerá" (San Nikolas koroatua Artzapezpiku oso zintzoa, ematen ez badigute, ez gaitzazue eman, hemen ez gaituzte geldiaraziko, eskolanoak garelako, San Nikolas Santutik. Aleluia, Aleluia, ospa dezagun egun osoa, eta San Nikolas ohorez, askaria erori egingo da).
Aubigny (Somme)
Diru sarrerak
2009an Aubigny udalerrian 190 unitate fiskal zeuden, 500 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.522 euro zen.
Muruzabal
Usadioak
Ondoren, umekeriaren erdian, herriko etxe guztietara hurbiltzen jarraitzen dute, non itsulapikoa pasatzen duten, "quien dé por San Nicolás cien años vivirá" (San Nikolasen alde dohaintza egiten duena, ehun urte biziko da) testuarekin. Etxean animaliarik badago, jai-segizioa ukuilura jaisten da, eta San Nikolasek isipuarekin bedeinkatzen ditu. Bisita bakoitzean intxaurrak, gaztainak, sagarrak, pastak eta dirua jasotzen dituzte. Aitasantu bat errezatzen zuten etxe aurrean, San Nikolasek animaliak bedeinkatzen ditu, kantuan hasten dira berriro eta pausoak beste leku batera bideratzen dituzte. Gero festa ospatzen zuten, "txapak" jokoari dirua atereaz.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Aubigny (Somme)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tournavaux
Tournavaux Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tournavaux udalerrian erroldatutako biztanleak 163 ziren. Familiak 59 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (45 gizon eta 36 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tournavaux udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 183 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.066 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zabalburuko geltokia
Zabalburu Euskal Herriko Bilboko metroaren geltokiaren proiektua zen, Bilbo udalerriko Abando auzoan zegoen.
Geltokia Bilboko metroaren 4. linearen trazatuan egongo litzateke, 2011ko proposamenaren arabera.
Harry B. Whittington
Harry Blackmore Whittington (Birmingham, Ingalaterra, 1916ko martxoaren 24a - Cambridge, Ingalaterra, 2010eko ekainaren 20a), Erresuma Batuko paleontologoa izan zen. "Trilobiteen aita" ezizena eman zioten eta Burgess Shale aztarnategian aurkituriko fosilen ikerketa eta interpretazioagatik erreferentzia bihurtu zen geologiaren esparruan. Kanbriarreko leherketaren kontzeptua sortu zuen eta Charles Walcott-en lana balioetsi zuen.
Zabalburuko geltokia
Gaur egun, proiektu hori baztertuta dago, 2021eko proposamen berriak ez baitu aurreikusten linea Zabalburutik pasatzea.
Egoera
Geltokia, itsas mailatik 25,00 metrora, Zabalburu plazaren iparraldean egongo litzateke, ipar-ekialdean, Santimami zumarkalea eta Particular de Costa kaleen artean.
Sarbideak
Geltokirako 3 sarbide aurreikusi ziren guztira, horietako bi eskailera mekanikoen bidez eta horietako bat igogailuen bidez:
Harry B. Whittington
Ibilbide profesionala
1937 urtean doktoradotza eskuratu zuen eta honi esker Commonwealth-etik beka bat eskuratu zuen Yale Unibertsitatean 1938-1940 artean ikerketak egiten jarraitzeko. Bertan G. Arthur Cooper paleontologoa ezagutu zuen, bai eta Dorothy Emma Arnold irakaslea ere, gerora bere emaztea izango zena.
Zabalburuko geltokia
Historia
2008ko urtarrilaren 24an Eusko Jaurlaritzak metroaren eta lineen ibilbideen lehenbiziko proiektuak azaldu zituen. lineak Moyua plaza eta Errekalde lotuko lituzke, tartean bi geltoki gehiagorekin. Auzokoen aldetik, metro linea berria Moyuako geltokitik Matikoko geltokira luzatzea eskatu zen, garaian eraikitze-lanetan zegoen Metroaren 3. linearekin lotzeko. Hala ere, Bilboko itsasadarra gurutzatzeak ekarriko lukeen ekoizpen-kostu altuegiak argudiatu ziren eskatutako trazadura hori baztertzeko. Garai hartako aurreikuspenen arabera, 10 milioi bidaiarik erabiliko lukete linea hori, eta 6 minututan egin liteke.
Harry B. Whittington
Ibilbide profesionala
Bigarren Mundu Gerrak ordea Yaleko egonaldia moztu eta Europara itzuli behar izan zuen. Ez zuen ordea gerrara joateko gogorik eta New Yorkeko Elkarte Baptistak Birmaniako Unibertsitatera bidali zuen irakasle gisa. 1941 urteko Pearl Harborreko erasoaren ondorioz eskola itxi egin zen eta Txinako hospitaletan bolondres lanetan aritu ziren Harry B. Whittington eta emaztea. 1942an Emakumezkoen Ginling Eskolan irakasle lana aurkitu zuen, Elkarte Baptistak laguntzen baitzuen. Gerra amaitzean Birminghamgo Unibertsitatera itzuli zen baina berehala Harvard Unibertsitatean lana lortu eta Estatu Batuetara itzuli zen. Bertan Geologia departamentuko irakasle eta Konparaketazko Zoologia Museoko ornogabeen paleontologo eta zaintzailea ere. Garai hartan Harry eta bere lankidea zen Bill Evitt-ek Virginian trilobiteen oskolak silikatu disolbagaitzez ordezkaturiko estratu bat aurkitu zuten. Fosil hauek azidotan sartu eta trilobite perfektuak lortzeko teknika asmatu zuten. Trilobite espezie ugari aurkitu zituen eta era ordenatuan sailkatu zituen.
Cambridgeko Unibertsitatean
17 urtetan Ameriketan egon ondoren 1966 urtean Cambridgeko Unibertsitatean Geologia irakasle Woodwardiarraren postua eskuratu zuen, munduko geologia lanpostu zaharrena hain zuzen ere. 1966 eta 1967 urteetan Burgess Shalera espedizioak egin zituen zientzilari gazteen talde txikiak eramanez, Charles Walcott-en aurkikuntza garrantzitsuenak bertatik bertara ikertzera. Fosil ugari gaizki sailkaturik zeudela ohartu zen eta lan handia egin zuen hauek berrinterpretatzen eta taxonomikoki egoki sailkatzen. Berarekin lan egin zuten zientzilari gazte hauek gaur egun beren alorrean erreferentzia bihurtu dira. Whittington konturatu zen eboluzioa ez zela norabide bakarrean gertatu, aitzitik jarraipenik izan ez zuten animalia genero ugari agertu izan zirela historiako une zehatz batzuetan. Kanbriarreko leherketa izena eman zion duela 542 milioi urte gertatu zen fenomeno honi. Kontzeptua adierazteko Opabiniaren adibidea erabili zuen, bost begi eta proboszide erraldoia zuen Kanbriar garaiko artropodoa. 1975 urtean "The enigmatic animal Opabinia regalis" bezala aurkeztu zuenean zientzilariek barre algaraka hartu zuten.
Zabalburuko geltokia
Historia
2008ko proposamenari berrekinda, 2009ko abenduaren 2an Eusko Jaurlaritzak Moyua eta Matiko geltokiaren arteko luzapena mahaigaineratu zuen, horretarako informazio azterlanak adierazitakoarekin bat. Tarteak tarteko bi geltoki izango lituzke: Euskadi plaza (Iberdrola dorrearen ondoan) eta Deustuko Unibertsitatea (izen bereko unibertsitatearen ondoan). Era berean, Errekalde auzoan 300 metroko kotxetegiak eraikiko zirela iragarri zen, mendi-mazelaren barnealdera, sestra-kotatik 35 metroko sakoneran.
2011ko otsailaren 9an agertutako informazio azterlanari jarraituta linearen zazpi geltokiak plazaratu ziren: Errekalde, Irala, Zabalburu, Moyua, Euskadi Plaza, Deustuko Unibertsitatea eta Matiko.
Harry B. Whittington
Cambridgeko Unibertsitatean
1971 urtean Royal Societyko kide izendatu zuten. 1983an erretiroa hartu zuen 67 urte zituela. Stephen Jay Gouldek hartu zuen haren lekua. Ez zen ordea geldirik egon eta ikerketa lanak egiten jarraitu zuen, bai eta bi liburu argitaratu ere:  The Burgess Shale  (1985) eta  Trilobites  (1992).
Zabalburuko geltokia
Historia
2018ko martxoaren 2an, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun sailburua zalantzan jarri zen Eusko Legebiltzarrean metroaren laugarren linearen proiektuari buruz. Arantxa Tapiak adierazi zuen linea honetarako aurreikusitako ibilbidea erabat berrikusten ari zirela eta legealdia amaitu baino lehen proiektua aurkeztea duela helburu. Eusko Jaurlaritzaren 2019rako aurrekontu-proiektuak 1,05 milioi euroko partida jasotzen du zeregin hori betetzeko.
Harry B. Whittington
Cambridgeko Unibertsitatean
2010 urtean hil zen 94 urte zituela. Trilobiteen inguruko mundu mailako erreferentzia nagusia izaten jarraitzen zuen orduan ere.
Sexu harreman
Sexu harremana bi gizaki edo gehiagoren arteko sexu jarduera da, gorputzen ukipen fisiko estua izaten duena, maiz koitora heltzen dena. Definizio horri jarraikiz, nork bere burua masturbatzea ez da harreman sexual bat. Koito edo sarpenaz burutzen ez diren harremanak —zirritan ibiltzea edo elkar masturbatzea, kasu— sexu harremanak ote diren eztabaidagai da. Sexu harremanak, ugalketarako ez ezik, amodioa adierazteko edo plazer fisikoa sentitzeko ere egiten dira.
Harry B. Whittington
Lorpenak
Harry B. Whittingtonek honako ekarpen nagusi hauek egin zizkion Geologia munduari :
Sexu harreman
Sexu harremana gauzatzeak hainbat aldi izaten ditu:
Zabalburuko geltokia
Historia
Azaroaren 7an, Arantxa Tapiak Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua metroaren eta lineen beharra zehaztuko zuten bi azterlan berri iragarri zituen, eta horrela, azken hamarkadan egindako diseinuak eta proiektuak bertan behera geratu ziren. Hilabetea amaitzean, 4 000 lagunek manifestazioa egin zuten metro-linea hori eraikitzeko.
2019ko urtarrilaren 17an, Unai Rementeria ahaldun nagusiak jakinarazi zuen linea aparkatuko zuela, orain arte bezala. Adierazi zuen Bilboko hegoaldeko auzoak Abandoko geltoki intermodalarekin lotuko zirela, eta horrek esan nahi zuela ez zela eraikiko Errekalde eta Iralabarri egungo Moyuako geltokiarekin lotuko zituen tunel berri bat, baizik eta abiadura handiko trena iristearekin batera sortutako geltoki berrian egingo zela ontzi-aldaketa eta hiri inguruko eta lineak. Horrek lineako proiektuaren amaiera ekarri zuen, geltoki hori eraikitzea baztertuz.
Sexu harreman
Sexu-harreman motak
Hainbat irizpideri jarraituz, mota askotako sexu harremanak izan daitezke:
Frênes
Frênes Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Frênes udalerrian erroldatutako biztanleak 794 ziren. Familiak 303 ziren, horien artean 71 pertsona bakarrekoak ziren (50 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 391 etxebizitza zeuden, 303 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 380 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 303 etxebizitza nagusietatik 233 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 148 etxek bost zituzten. 236 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 149 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 481 ziren, horien artean 361 aktiboak ziren eta 120 inaktiboak ziren. 361 pertsona aktiboetatik 337 lanean zeuden (195 gizon eta 142 emakume) eta 24 langabezian zeuden (11 gizon eta 13 emakume). 120 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Frênes udalerrian 329 unitate fiskal zeuden, 829 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.821 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 ile apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ramon de la Sota
Ramon de la Sota y Llano (Castro Urdiales, 1857ko urtarrilaren 20a - Getxo, 1936ko abuztuaren 17a) euskal enpresaburu, abokatu eta Eusko Alderdi Jeltzaleko politikari abertzale bat izan zen, bai eta Ramon de la Sota Aburto politikari abertzale eta finantza gizona nahiz Manuel de la Sota "Txanka" politikari abertzalearen aita ere. Bere ontziola eta meatzaritza negozioei esker, Euskal Herria nahiz Espainiako dirutza handienetakoaren jabe zen. Ingalaterrako erregeak berak ohorezko titulua eman zion, horregatik Sir Ramon de la Sota dei ziezaioten gustatzen zitzaion.
XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasiera artean euskal abertzaletasunaren bultzatzaile ekonomiko nagusienetakoa izan zen.
Biografia
Alejandro de la Sota (jaiotzez Portugaletekoa) eta Alejandra de Llano (jaiotzez Castro Urdialeskoa) anderearen semea zen. Hogei urtez Muskiz udalerriko bere familiaren etxean bizi izan zen, eta 1868an Bigarren Karlistaldia hasi aurretik Bilbora joan eta bertako Bizkaitar Institutuan ikasi zuen, ondoren Madrilera zuzendu eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean Zuzenbide ikasketak amaitu zituelarik. Bilbora itzuli eta bere ibilbide profesionalari ekingo dio. Hiri honetako merkatari baten alaba zen Catalina de Aburtorekin ezkondu zen.
Nicolas Jean de Dieu Soult
Nicolas Jean-de-Dieu Soult (Saint-Amans-la-Bastide, 1769ko martxoaren 29a - ib., 1851ko azaroaren 26a), Dalmaziako 1. dukea, izengoitiz Burdinezko eskua deitua, frantziar militar eta politikaria izan zen. Frantziako historia osoan marexal nagusi (Maréchal général des camps et armées du roi) izendatuak izan diren sei ofizieretako bat da. Hirutan Frantziako lehen ministroa izan zen.
Bizitza
1785ean sartu zen Frantziako armadan. Frantziako Iraultzako Gerretan parte hartu zuen eta, Fleurusko garaipenaren ostean (1794), brigada-jeneral izendatu zuten. 1799-1800 bitartean, André Massénaren aginduetara borrokatu zen Suitza eta Italian. 1804an Inperioko marexal izendatu zuten. 1805ean, parte hartze erabakigarria izan zuen Austerlitzeko guduan. Honen ondoren, Europako estrategarik hoberena zela erran zuen Napoleonek.
1808tik aurrera Iberiar Penintsulako Gerran aritu zen. 1809an Napoleonek Espainiako armadako maior jeneral izendatu zuen. Urte bereko azaroan garrantzi handiko garaitia lortu zuen Ocañako guduan. Josef Bonaparte erregearekin desadostasun handiak zituenez gero, 1812an Frantziara itzuli eta Saxoniako frontean jardun zuen. 1813an, berriz ere Iberiar erdiuhartera joan zen, Pirinioetako kanpaina zuzentzera. Baina Sorauren eta San Martzialen porrot egin zuen.
La Constancia
Historia
La Constancia, Donostian argitaratu zen 1897ko abenduaren 30etik 1936ko uztailaren bigarren hamabostaldira arte.
Eskuineko Alderdi Integristaren Gipuzkoako organoa, gobernu eta alderdi liberalen eta alderdi abertzaleen aurkaria izan zen.
Bere ibilbide luzean etenaldiak ezagutu zituen, besteak beste, egoitzaren leku aldaketak zentsurak, gobernu aginduak eta grebak izango ziren arrazoi nagusiak. 1907ko irailaren 27tik 30era, lau eguneko etenaldia izan zuen egoitzaren lekua aldaketagatik. 1917ko otsailaren 8an egunkaria ez zen kaleratu inprentako argindarraren huts egite bategatik. Bestalde, 1931 eta 1932an gobernu aginduen ondorioz hilabeteko bi etenaldi izan zituen,. Azkenik, 1932ko langile grebak eragina izan zuen egunkarian eta 22 egunetan argitaratzeari utzi zitzaion. Argitaratzearen maiztasunari dagokionez hasierako urteetan egunero argitaratzen zen igandeak barne. 1904ko irailaren 10etik aurrera igandeetan ez zen argitaratzen jai eguna errespetatzeko. 1910etik aurrera, berriz, La Constanciak onartu zuen langileen igandeko jai eguna eta ondorioz astelehenetan ez zen gehiago argitaratu.
Egunkariaren orrialde kopuruari dagokionez, hasieran lau orrialde izaten zituen. 1924ko maiatzetik aurrera zortzi orrialde izan zituen eta 1934ko irailaren 20tik aurrera hamabi orrialdeko egunkaria izan zen.
La Constanciaren eguneko alea 5 zentimotan saltzen zen eta ale atzeratuak 10 zentimotan. 1920an Errege Agindu batek ale bakoitzaren prezioa 10 zentimotan finkatu zuen eta 1935eko irailetik aurrera alearen prezioa 15 zentimokoa izan zen.
Juan Olazabal Ramery, Gipuzkoako partidu integristaren burua izan zen egunkariaren sortzailea, Francisco Pavia integrista ezagunaren laguntzarekin. Hasierako urteetan La Constancia egunkari xumea izan zen eta gerora hobekuntzak izan zituen, bai maila teknikoan eta baita edukietan ere. Dena den salmenta lekuak nahiko mugatuak ziren: Andoain, Billabona, Ordizia, Zumarraga, Iruñea, Gasteiz eta Miranda Ebro dira, egunkariaren orrialdeetan aipatzen direnak. Nahiz eta irakurle berriak lortzeko kanpainak egin, La Constanciaren salmentek ez zuten gora egiten eta bereziki kaltegarria gertatu omen zitzaion El Díaren sorrera.
Zuzendarien artean Rudesindo Bornás dugu, 1878an Zangozan jaioa, Donostian abokatu eta kazetaritza lanetan ibili zen. La Constanciaren lehenengo zuzendaria izan zen eta ondoren El Pueblo Vasco eta La Prensan ibili zen eta integrismoaren aurkako kritika zorrotzak egin zituen. 1912-1916 urteetan Antonio Goñi izan zen zuzendari, eta ondoren Eustaquio Etxauri, aurretik El Siglo Futuro egunkariko erredaktore izandakoa. Francisco Juaristi zuzendaria ere izan zen.
1919an Víctor Martín Jiménez izendatu zuten zuzendari Errepublika garaian berriz, Juan Bartolomé Ortega zuzendari eta José Goñi Aizpurua, donostiarra, erredaktore buru.
La Constanciaren kolaboratzaile taldean integristak ziren nagusi, besteak beste, Antonio Perez Ormazabal, Manuel Sanchez Asensio, Manuel Senante, Mirabal, Adrián Loiarte, Juan Jose Ibañez, Víctor Pradera, El Rancio, Vimón eta Luis Ortiz Estrada.
1934tik aurrera euskaraz idatzitako orrialde bat izan zuen Euskal Orria izenekoa, igandetan argitaratzen zen herrietako kronikekin Urte hartan zenbait artikulutan EAJren Iraultzarekin izandako « konplizitatea» salatu zuen.
1934-1935 epean egunkariaren egoitzan bi atentatu gertatu ziren eta makinariak kalte handiak izan zituen, ondorioz egun batzuetan La Cruz aldizkariaren inprentan argitaratua izan zen.
Zentsura kasuak eta etenaldiak behin eta berriro errepikatu ziren, bereziki, Errepublika garaian. Isun handiena 500 pezetakoa izan zen, gobernatzaileen aurkako kritika gogorra egiten zuen Los Nuevos Dioclecianos artikuluagatik. Salaketak eta zenbaki erretiratuak maiz gertatu izan ziren.
1936ko uztailean Gerra Zibilaren hasierarekin batera La Constancia eta garaiko donostiar egunkarien artean Frente Popular izeneko gerra egunkaria sortu zuten. Hasieran jeltzaleen eskuetan eta gero anarkisten eskuetan izan zen. Bere egoitza erre zuten eta kazetari gehienak La Voz de España egunkarira pasa ziren.
Duncannon (Pennsylvania)
Duncannon Pennsylvaniako borough bat da. Perry konderrian kokatua dago. 2010ean 1,522 biztanle zituen, 1.05 kilometro koadrotan banatuta.