cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Médière
Médière Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Médière udalerrian erroldatutako biztanleak 325 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 132 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 140 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 102 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 212 ziren, horien artean 161 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 161 pertsona aktiboetatik 147 lanean zeuden (83 gizon eta 64 emakume) eta 14 langabezian zeuden (3 gizon eta 11 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Médière udalerrian 141 unitate fiskal zeuden, 352 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.767 euro zen.
Birsay
, antzinako eskandinavieraz Birgisherað, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen parrokia bat da, Mainland uhartearen ipar-mendebaldean.
Médière
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Borgo Pace
Borgo Pace Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Borgo Pacek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Principal antzokia
Principal antzokia Gasteizko antzoki nagusia da, hiriko erdialdean dagoena, San Prudentzio kalean zehazki.
Cesáreo Iradier Uriarte arkitekto gasteiztarrak diseinatu zuen, estilo eklektiko neobarrokoan.
NGC 5165
NGC 5165 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Manuel Delgado Villegas
Manuel Delgado Villegas, el Arropiero, (Sevilla (Andaluzia), 1943ko urtarrilaren 25a, - Badalona (Katalunia), 1998ko otsailaren 2a) Espainiako krimenen historian dagoen hiltzaile okerrenetakoa da.
Biografia
Manuel Delgado Villegas, el Arropiero, Sevillan jaio zen, Andaluzian, 1943ko urtarrilaren 25ean. Umea jaiotzean, ama hil egin zen eta amonak hezi zituen Manuel eta bere arreba. Mutikoa eskolara joan zen, baina ez zuen ez irakurtzen ezta idazten ikasi.
Aitak arropea saltzen zuen eta semeak bere lanean laguntzen zion. Hortik datorkio ezizena: el Arropiero.
1961ean, Legioan sartu zen eta han ikasitako kolpeak lagunduko zion gero burutuko zituen krimenetan. Armadatik desertatu eta Espainia, Italia eta Frantzian bidaiatu zuen, hilketak han hemen uzten joan zelarik. 1971ko urtarrilaren 18an hartu zuten atxilo El Puerto de Santa Marían.
Hilketak eta heriotza
Atxilotu ondoren, poliziari hainbat krimenen autoretza konfesatu zion, baina ez zien serio hartu, 48 asasinatzez ari baitzen El Arropiero. Haietako 7 frogatzea lortu zuten eta beste 22 hilketetan oso posiblea jo zen bere partaidetza, nekrofilia ere atxiki ziotelarik.
Adimen gutxitua zen Antonia Rodríguez Relinque desagertu zenean, berehala lotu zuten Manuel Delgado Villegasekin, askotan ikusi baitzituzten elkarrekin -harreman sentimentala zuten-, eta poliziak Espainiako historia kriminalean asasino handienetako batekin egin zuen topo. Hasieran susmorik gabe polizia etxera eraman bazuten ere, galdeketetan bikotekidearen desagerpenean zer esan handia izan zuela konturatu ziren eta beste hainbat kasutarako ere bidea ireki zien.
Hoztasun handiz, emakumea bere leotardoak erabiliz ito zuela deklaratu zuen, txortan ari ziren bitartean. Beste 48 pertsona ere hil omen zituen berak.
El Arropiero atxilo hartzean, aurrez argitu gabe geratu ziren hainbat hilketa argitu ahal izan ziren. Manuel Delgado Villegasek ez zuen 6 urte eta erdi geroago arte defentsarik lortu eta babes legalik gabe egon behar izan zuen denbora horretan. Ez zuten sekula epaitu, gaixotasun mentala diagnostikatu baitzioten eta, 1978n, Audientzia Nazionalak zentro espezializatu batean sar zezaten agindu baitzuen.
Krimenak frogatzeko xedean zihoazen batean, Mexikoko hiltzaile batek El Arropierok baino heriotza gehiago eragin zituela entzun zuten irratian. Honela esan omen zuen gizonak:
Gizonak, normalean, XY izan ohi badira, El Arropiero XYY zen. Gaurko ikerketek atzera botatzen dute teoria hori, garai hartan, horrek garunaren atzerapena zekarrela uste zuten eta nortasun oldarkorrak izaten zirela.
1998an askatu zuten, eta biriketako gaixotasun batek jota hil zen.
Heyworth (Illinois)
Heyworth  Illinoiseko herri bat da. McLean konderrian kokatua dago. 2010ean 2,841 biztanle zituen, 4.88 kilometro koadrotan banatuta.
Eschen
Eschen Liechtesteingo udalerria da. 2005eko erroldaren arabera 4.012 biztanle zituen.
Loricaria tucumanensis
Loricaria tucumanensis Loricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Natisita
Ezaugarriak
Natisita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
Astra A-100
Gehienbat 9 mm Parabellum, .40 S&W y .45 ACP kartutxoak erabiltzen ditu.
Trasna na dTonnta
Abestiak atzerrian zehar itsas bidaia burutu ondoren Irlandara itzultzera doan itsasgizon edo bidaiari baten kontakizuna alzatzen du. Abestia irlanderaz abestu ohi da eta jatorria Donegal konderriko Gaoth Dobhair udalerriko eremuan du.
Itun Berria
Hogeita zazpi atalez edo liburuz osatuta dago eta haien artean lau ebanjelioak garrantzitsuenak dira. Bestalde, hainbat gutun daude, batez ere Paulo apostoluak hainbat erkidego, eliz elkarte eta norbanakori idatzitakoak. Azkenik, beste bi liburu daude: Apostoluen Eginak (Jesukristo hil ondoren apostoluek egindako ibilbidea kontatzen duena) eta Apokalipsia.
Berri Ona
Ebanjelio sinoptikoak:
Gutunak
Pauloren gutunak:
Gutun katolikoak:
664 Judith
664 Judith asteroide gerrikoan aurkitutako 664. asteroidearen izena da. 1908ko ekainak 24an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1908 DH zen.
Giristino
Giristino euskaraz erabiltzen den izendapen bat da, hauexei deitzeko:
Monika Linkytė
Monika Linkytė (Gargždai, Lituania, 1992ko ekainaren 3a) lituaniar abeslaria da, 2015eko Eurovision Abesti Lehiaketan Vaidas Baumilarekin batera Lituania ordezkatuz jardun zena. Lehenago ere saiatu zen 2010, 2011, 2012, 2013 eta 2014ko edizioetan. 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketan bakarlari gisan esku hartu zuen, Stay kantarekin.
José Luis Pérez de Arteaga
José Luis Pérez de Arteaga (Madril, 1950eko apirilaren 13a - 2017ko otsailaren 8a) irrati esataria izan zen, musika kritikaria eta musikologoa. Oso ezaguna zen Urteberri eguneko kontzertua urtero eskaintzeagatik TVEn.
Clermain
Clermain Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Schleswig
Schleswig Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federaleko hiria da, Jutlandia penintsularen hego-ekialdean kokaturik. Estatuari izena ematen dion arren, hiriburua Kiel da. Danimarkarekiko mugatik 45 kilometrotara dago eta itxuragatik "Hiri vikingoa" ezizena jaso izan du.
Geografia
Angeln eta Schwansen penintsulak banatzen dituen Schlei fiordoan kokaturik dago. Schlei fiordoa Itsaso Baltikoan dagoen fiordorik luzeena da. Iparraldean Flensburg hiria dauka eta hego-ekialdean Kiel. Hiruak ere Jutlandiaren ekialdeko kostaldean kokaturik daude.
Historia
Vikingoek Schlei fiordo guztia kolonizatu zuten eta Hedeby herria sortu zuten 804. urtean. Itsaso baltikoko asentamendu garrantzitsua zen eta bi mendetan zehar ingurunearen kontrola ezarri zuten Hedebytik. 1050 urtean hiria erasotua izan zen eta biztanleek fiordoaren beste aldean Schleswig sortu zuten. 1066an eslaviarrek Hedeby erabat suntsitu zuten. Schlewig Danimarkaren barnean zegoen orduan.
Bertakoak ziren Gottorf dukeak, daniarren menpekoak zirenak, Gottorf gazteluaz jabetu ziren. Iparraldeko Gerra Handia 1721ean bukatzean daniar erregeek Gottorf dukeak kendu eta lurraldea zuzenean beraiek gobernatzea erabaki zuten. XIX mendean Schleswigeko bi gerra izan ziren Danimarka eta Prusiaren artean. Azkenik 1864ean Prusiak eskuratu zuen lurraldea.
Clermain
Biztanleria
2007an Clermain udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Clermain udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 225,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.038 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Clermain udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Janne Saar
Janne Saar (Estonia, 1986ko urriaren 17a) estoniar bakarkako abeslaria da. Aurretik, 2003 eta 2006 bitartean, Nexus musika taldean egon zen.
Hickory Hills (Illinois)
Hickory Hills  Illinoiseko hiri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 14,049 biztanle zituen, 7.32 kilometro koadrotan banatuta.
Luxenburgoko Tourra
Luxenburgoko Tourra urtero Luxenburgon ospatzen den etapatan banatutako txirrindularitza lasterketa profesional bat da. 1935etik urtero ospatzen da, 1944an izan ezik, Bigarren Mundu Gerraren ondorioz.
2005etik 2.HC mailan dago UCIren arabera, eta gaur egun ekainean ospatzen da.
Txirrindulari askok parte hartzen dute Luxenburgoko Tourrean Frantziako Tourra prestatzeko helburuarekin. Ez dira inoiz txirrindulari euskaldunik izan podiumean.
Palmaresa
Oharra: 2010ko Tourrean, Lance Armstrong hirugarren sailkatu zen, baina 2012ko urrian Dopinagatik zigortua izan zen eta 1998ko abuztuaren 1etik aurrera izandako kirol emaitza guztiak deuseztaturik daude.
Cantiano
Cantiano Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cantianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Thomas Tallis
Thomas Tallis (?, c. 1505 - Greenwich, Londres, Ingalaterra, 1585eko abenduaren 3a) ingeles musikagilea eta organista izan zen.
Biografia
1540. urtetik aurrera errege-kaperako organista eta musikagile nagusi izan zen, Henrike VIII.a, Eduardo VI.a, Maria Tudor eta Elisabet I.aren erreinaldietan.
1575. urtean Elisabet I.ak musika argitaratzeko monopolioa eman zien Tallisi eta Byrdi, eta Cantiones sacrae 34 moteteko bilduma argitaratu zuten. Eliz musika idatzi zuen, kontrapuntuaren aldetik oso aberatsa.
Lan nagusia Spem in alium motetea da, 40 ahotsetarako idatzita.
Kristau
Kristaua Kristok erakutsi zuen erlijioaren jarraitzailea da. "Kristau" antzinako grezierazko Kristo hitzetik dator, berez, hebreera klasikoaren Mesias hitzaren itzulpen bat dena. Antiokiako paganoek erabili zuten lehendabizikoz "kristauak" izendapena. Hitza zentsu erlijioso ez ezik kulturala ere badu eta izenondo gisa erabiltzen dute norbanakoen erlijio ohiturak alde batera utzita.
Abzesu
Abzesua edo zorne-zorroa gorputzeko barrunbe batean dagoen zorne metaketa da, 1 cm baino zabalagoa dena. Larruazaletik gertu gertatzen denean, gorriunea, hantura eta mina sorraratzen ditu horren inguruan. Inguruko ehunen defentsarako eratzen dira, infekzioa isolatuz. Furunkulua ile-folikulu bat infektatzean sortzen den abzesua da.
McDonald (Ohio)
McDonald Ohioko herri bat da. Trumbull konderrian kokatua dago. 2010ean 3,263 biztanle zituen, 4.37 kilometro koadrotan banatuta.
Mauren
Mauren Liechtesteingo udalerria da. 2001eko erroldaren arabera 3.457 biztanle zituen.
Gamprin
Gamprin Liechtesteingo udalerria da. 2001eko erroldaren arabera 1.356 biztanle zituen.
Bielefeld
Bielefeld Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiria da. Hiria Iparraldeko eta Hegoaldeko Teutoburg basoa banatzen duen tartean kokatzen da. Bielefeldeko hirigunea basoaren ekialdean dago, baina hiriaren gune modernoa beste aldean kokatzen da malda gainean. Hiriak 2010. urtearen bukaeran 323.270 biztanle zituen.
Historia
Biliuelde izeneko herrixka babestu eta merkataritza-gune bihurtzeko asmoz Hermann von Ravensberg kondeak eta Marienfeld monasterioak adostu zuten 1214an hiri eskubideak ematea nekazarien herriari. Teutoburg basoa zeharkatzen zuen bidea bertatik pasatzen zenez, berehala bihurtu zen Ravensberg Konderriko hiriburu. XV. mendean Hansa Ligan sartu zen eta hurrengo mendean lihoaren industria bertan ezartzeak garapen ekonomiko handia ekarri zion.
XVII. mendean Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondoren, Brandenburgo hasieran eta Prusia ondoren jabetu ziren hiriaz. XVIII. mendean, berriz, lihoaren krisia iritsi zen, baina trenbidea eraikitzeak bestelako industria ekarri zuen Bielefeldera, esate baterako, elikagaien industria. Gaur egun bertako Dr. Oetker marka Europako elikagai enpresa handienetakoa da.
Bigarren Mundu Gerra hastean armagintza industria handia zuen eta horregatik,aliatuek 1940 eta 1944 artean sarri bonbakatu zuten. 1945ean, Estatu Batuetako Armadak erresistentziarik gabe hartu zuen Bielefeld.
Hiri senidetuak
Bielefeld honako hiriekin senidetuta dago:
Henriccus Cornelius Agrippa
Henrriccus Cornelius Agrippa, Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim edo Henriccus Cornelius Agrippa (Kolonia, 1486 ko irailaren 14 a-Grenoble, 1535 eko otsailaren 18) idazle, filosofo, okultismo an aditu, alkimista, kabalista, mediku eta nekromante alemaniarra izan zen.
Karlos I Espainiakoa ren idazkari izan zen, Luisa Savoiakoa ren medikua, teologo eta militarra Espainia eta Italian. Irakaslea izan zen Dole eta Paviako unibertsitateetan, baita hizlari eta babesle publikoa Metz en ere (sorgin izatea leporatu zioten emakume bat defendatzeagatik salatu zuten arte). Alemaniatik deserriratu zuten 1535ean (Koloniako inkisidorearekin borrokatu ostean) eta Frantzian espetxeratu (Ama Erregin Maria Luisa Savoiakoataz gaizkiesaka ibiltzegatik)
Pizkunde garaiko irudirik garrantzitsuenetakotzat hartzen da Leonardo da Vinci, Pico della Mirandola edo Girolamo Cardano bezala.
Feminismoaren historian ere aipatua izaten da bere De nobilitate et praeccellentia faemini sexus (Sexu femeninoaren noblezia eta aurre-ezin hobetasuna) lanagatik, 1509 an idatzia eta 1529 an argitaratua. Emakumeen nagusitasun moral eta teologikoaz hitz egiten duena.
Biografia
Bere bizitza bere gutunen, testigantzen eta Charles Nauert ek idatzitako biografiaren bidez ezagutzen dugu.
Kolonian jaio zen 1486ko irailaren 14an. Letretako ikasketak egin zituen (1502), baita medikuntza, zuzenbidea eta teologia, gainera “Letretako doktorea eta Cologne-sur-le-Rhin eko doktorea medikuntzan” da. 1508an Fernando II.a Aragoikoaren agindupean Espainia ko espedizio militar batean parte hartu zuen, hau lehergailuz hornituz. Borgoinako Margaritaren omenez De la nobleza y preexcelencia del sexo femenino (1509an idatzia baina 1529an argitaratua ) tratatua idatzi zuen latinez. Avignonen eta Parisen alkimia erabiltzen duten lagunen elkarte bat sortu zuen, bertan zeuden besteak beste, Charles de Bovelles eta Jacques Lefèvre d'Étaples. 1509an Dole n Johannes Reuchilen kabala kristaua ren irakasle zelarik, heresia gatik salatu zuten. Ingalaterran John Colet bezalako jakintsu humanistekin ibili zen.
Alemanian zelarik Johannes Trithemius abade esoterista bisitatu zuen, eta honi bere lan nagusi bilakatuko zen De la philosophie occulte (1510)- ren lehen bertsioa erakutsi zion, honek oraindik ez zuen Reuchilen kabalaren eraginik. Maximiliano I.a Habsburgokoa ren zerbitzura lanean hasi zen militar bezala (1511), hemen urre kargamentuei eskolta eman zien eta Venezia eraso zuen. Oso esoterikoa zen Corpus Hermeticumaren Poimandrès-aren inguruko hitzaldiak eman zituen Pavia n. 1518an Metz eko udal aholkularia eta abokatua izan zen eta notario baten semearekin aliatu zen, Claudius Cantiucula humanista, garai artan Basilea n ikasten ari zena. Horregatik Luteroren eztabaidaren inguruan infomazioa pasatzen zion eta Erasmo Roterdamgoa ren Compendiuma eta Martin Lutero ren tesiak bidali zizkion. Emakume bat defendatu zuen sorginkeria akusaziotik, zahartasun argudioa erabiliz, honen ondorioz ihes egin behar izan zuen. Suitzan, Geneva (1521), Berna, Friburgo (1523) mediku lanetan aritu zen (1522) eta egutegi astrologikoak argitaratu zituen (1523).
1524an Lyonera joan zen mediku gisa lanera. Hemen zegoela, Margarita Nafarroakoa k, Frantzisko I.aren arrebak bere zerbitzuak eskatu zituen. Denbora gutxira Luisa Savoiakoa ren, Frantzisko I.aren ama, mediku pertsonal (eta ondorioz astrologo) izendatu zuten. Azkenean bere lanpostutik bota zuten, Fantzisko I.aren horoskopoa egiteari uko egin ziolako, berak praktika superstiziosotzat zuelako. 1526an De l’incertitude et vanité des sciences izeneko lana argitaratu zuen. Bere eszeptizismoaren ondorioz Lovaina eta Sorbonako teologia fakultateeren gaitzespena jaso zuen (1531). Avernsera joan zen pestearen aurka lan egitera (1528). Gerora Herbehereetara joan zen eta bertan Austriako Margaritaren zerbitzura, artxibozain-historialari bilakatu zen. Hiru aldiz ezkondu zen. Luteranismo ra gero eta gehiago hurbiltzen ari zen. Herman von Wied Koloniako artzapezpiku eta printzeak denbora batez babestu zuen. Frantziara itzultzean kartzelatu egin zuten, Luisa Savoiakoa ren aurka idatzi izanagatik. Askatasuna lortu eta gutxira hil zen, Grenobleko ospitalean, 1535eko otsailaren 18an.
Pentsamendua
Bere obra garrantzitsuena den De occulta philosophia libri tresan(1533an Kolonia n osorik inprimatua) erdi aroko magia, astrologia, alkimia, medikuntza eta filosofia naturalaren inguruko ezagutza guztiak bildu zituen eta hauek teorikoki babestu. Izen oneko jakintsua zen eta hainbat noble eta errege-etxe agintarien babesa izan zuen, bestalde bere garaiko filosofo eta handikien laguna ere izan zen. Epe batez Maximiliano I. a eta Karlos I.a Espainiakoa enperadoreentzat lan egin zuen historialari gisa eta Karlos I.a Espainiakoaren etsai zen aita santu Klemente VII.arena ere.
Bere garaiko europar unibertsitate garrantzitsuenetan ibili zen ikasle eta hebreera eta filosofiako irakasle gisa. Garaiko erreferente bihurtu zen korronte animista n, ezagutza enpirikoa mespretxatuz eta mundua espiritu unibertsal batek gidatzen duen osotasun organiko gisa azaltzen duen teoria defendatuz. Beranduago bere teoria guztiak baztertu zituen eta jakintza ororen handikeria azpimarratu zuen, eta Biblia ren balioa aldarrikatuz.
Zientzia ezkutuen inguruko bere ideia eta ikerketek betiereko exodo batean bizitzera derrigortu zuten, hainbat herrialdetako jazarpenari ihesi. Bere Alemania, Frantzia eta Italiako ibilbidean, teologo, fisikari, abokatu eta soldadu bezala jardun zuen.
Bere munduaren ikuskeran, berpizkundeko neoplatonismoa eta Kabala (garai hartan judutarrenak ez ziren jakintza eremuei ematen zitzaien izena) uztartzen zituen. Egia esan, kabala praktiko bat soilik da, folklorea eta nazioarteko magia biltzen dituena. Agrippa von Nettesheimen garrantzia erdi aroko demonologia judutarra eta kristauaren arteko metaketa ezin hobe bat egin izana da. Laburbilduz, bere doktrinak hau dio: Jainkoak mundua gobernatzen du, nahiz eta bere borondatearen betearazpena bere mendekoetan uzten  duen, non demonioak ere badauden. Mundua hierarkikoki osatua dago eta guztia dago animatua. Gizonaren, animalien, landareen eta mineralen arimak ere arimaren parte dira.
Zeruetako eta astroetako bakoitzak beraien arima dute, beraien gainetik plano nagusiago batean maisu batzuk daude inteligentzia gorenaren papera betetzen, aldi berean mendeko morroiek laguntzaile papera betetzen dute, bere munduaren ikuskeran, astrologia eta magia errituala biziki garrantzitsuak dira. Era honetan gauza guztiak beraien artean harremanduta daude eta beraien artean erakarpen eta aldentze efektuak dituzte. Gizakia mikrokosmos bezala unibertsoaren eta Jainkoaren irudia da, bi hauek batera makrokosmosa osatzen dutelarik. Bere De Occulta Philosophia hiru liburutan banatua dago: Magia Naturala (Fisika), Magia Zerutarra (Matematika) eta Magia Zeremoniala (Teologia). Bere pentsaeran Marsilio Ficino k izan zuen eragina nabarmena da.
Batzuen ustez, zientzia modernoaren historiak paper garrantzitsu bat atxikitzen die Agrippa von Nettesheimen doktrina esoteriko eta okultistei XVII. mendeko iraultza zientifikoaren sorreran. Naturaren ezkutuko indarren bilaketa honek, garaiko doktrina kristauaren ideiekin bat ez zetorrena eta soilik elkarte sekretu batzuetan aurrera eraman zitekeena, beraien ideologia bereko pertsonekin, zientzia modernoaren hasiera puntua irudikatzen du. Erdi aroko pentsamendu formalista eta ohikoaren gainditzea magiaren adierazpen zaharretan oinarritu zen, antzinarotik jasotakoak. Gerora, pentsaera forma berri honek edo arrazionaltasun alternatiboak bere dinamika propioa garatu zuten eta elementu magikoez askatu ziren.
Obra
Bere obrek, garairako erudizio eta eztabaida handia erakusten digute, honen ondorioz Bruselan kartzelaratu zuten. Jarraian obrarik garrantzitsuenak zerrendatzen dira:
3155 Lee
3155 Lee asteroide baten izena da. irailaren 28an aurkitu zuen B. A. Skiff-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3155 Lee asteroidearen orbitak batezbeste 2,857 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,292 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,421 distantziara. Eszentrikotasuna 0,198 da, eta makurdura orbitala 15,81ºkoa da.
Saxo Bank
Saxo Bank online operatzen duen inbertsio banku daniar bat da. 1992an broker online bezala sortua izan zen Midas Fondsmæglerselskab by Lars Seier Christensen izenarekin. Izena Saxo Bankgatik aldatua izan zen 2001ean, bere banku lizentzia lortu ondoren.
3155 Lee
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.5 da.
Saxo Bank
Banku honek ez du sukurtsalik ez Danimarkan ezta gainontzeko herrialdeetan ere, ohiko banku produktuak ez baititu eskaintzen.
2009tik banku hau Team Saxo Bank txirrindularitza taldearen babesle nagusia da.
Macedonia (Ohio)
Macedonia Ohioko hiri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 11,188 biztanle zituen, 25.14 kilometro koadrotan banatuta.
Hipposideros inornatus
Hipposideros inornatus Hipposideros generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
665 Sabine
665 Sabine asteroide gerrikoan aurkitutako 665. asteroidearen izena da. 1908ko uztailak 22an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1908 DK zen.
Camberwell
Camberwell Erresuma Batuko hegoaldeko Londresko (Ingalaterra) barruti bat da, Londresko Southwark udalerriaren parte da. Era berean, Charing Crossetik 2,7 milia (4,3 km) hego-ekialdera dagoen hiri barruko auzo urbanizatu bat da. Mendebaldean Londresko Lambeth auzoa du muga.
Frankenthal
Frankenthal Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da. Rhin-Neckar eremuaren barnean dago eta 46.793 biztanle ditu (2010).
Historia
Lehenengo aldiz 772ko dokumentu batean aipatzen da Franconodal izenarekin. 1119an Agustindarren monasterio bat eraiki zen, gaur egun hondarrak baino gelditzen ez diren arren. XVI mendean Herbeheretatik ihesi zetozen 58 familia kalvinista etorri ziren eta hiriari garapena eman zioten, bai industriari dagokionez eta baita artearen arloan ere, esate baterako Frankenthaler Malerschule (margo-eskola) sortu zuten. XVII mendean Hogeita Hamar Urteko Gerrak kalte larriak eragin zizkion eta 1689an frantziarrek hiria erre zuten.
Hiri senidetuak
Ludwigshafen am Rhein ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Astra 3000
Astra 3000 euskal pistola semiautomatikoa da. 1948an egin zuten lehen alea eta 1956an azkena. Gernikan zegoen Astra, Unceta y Cía enpresak ekoiztu zuen eta izugarrizko arrakasta komertzial izan zuen.
Gehienbat 7,65 × 17 mm Browning eta 9 × 17 mm labur kartutxoak erabiltzen ditu.
Rashtrapati Bhavan
Rashtrapati Bhavan (Presidentearen Etxea euskaraz), jatorriz Viceroy's House eta Government House, Indiako Presidentearen egoitza ofiziala da, New Delhi hiriburuan kokatua. 1950era arte Erregeordearen Etxea bezala ezagutu zen eta Indiako Gobernadore Nagusiaren egoitza izan zen. Ikusputu horretatik kolonialismoaren garaiko sinbolismo handia du eraikinak. Estilo eklektikoan egina, arkitektoa Edwin Lutyens izan zen. Eraikuntzaren lanak 1912an hasi ziren eta 1929an osatu ziren; egoitza gisaren erabilera 1929tik da.
Historia
1911n, oraindik Britainiarren menpe, herrialdeko hiriburua Kalkutatik Delhira eramatea erabaki zen. Hiri berriaren diseinuak itxura hartzen zuen bitartean, gobernadore nagusiaren etxea izango zena leku garrantzitsu batean planteatu zen. Edwin Lutyens arkitekto britainiarrak, hiriaren plangintza berriaren egile nagusiak, diseinatu zuen baita ere eraikin hau. Lutyens harro sentitu zen bere obraz, eraikin berriak ez zuela "Gobernadorearen Etxea" izena jasoko jakitean (Inperioko gobernadoreen egoitza gehienek izen hori zuten), baizik eta "Erregeordearen Etxea".
Eraikinaren eraikuntza 1929an amaitu zen eta 1931n inauguratu zen ofizialki, New Delhiko gainerako obrekin batera. 1947an Indiak independentzia lortu ondoren, gobernadore iragankorrak eraikinean bizitzen jarraitu zuen 1950. urtera arte. Urte horretan, Indiako Errepublika aldarrikatu zenean, ordezkatu zuen. Egoitzari Rashtrapati Bhavan izena jarri zioten.
Rashtrapati Bhavan-en lehen zaharberritze-proiektua 1985ean hasi zen eta 1989an amaitu zen, eta bertan Ashoka aretoa geroko gehigarriak kendu eta Sunita Kohli arkitektura zaharberritzaileak bere jatorrizko egoerara berreskuratu zuen. 2010ean hasitako bigarren zaharberritze proiektuan Charles Correak eta Sunita Kohlik hartu zuten parte.
Estiloa
Diseinu klasikoa aukeratu zen, bertako arkitekturan inspiratutako kolore eta xehetasunekin. Eraikinaren sarrera lorategi baten bidez egiten da, Kaxmirko lorategi mogolak gogorarazten dituena. Aurreko zutabeek, kanpai ezberdinen marrazkia dute. Edwin Lutyens arkitektoak zioen kanpaiek jotzen ez bazuten Britainiar Inperioa ez zela inoiz amaituko.
Jauregiaren arkitektura estilo europarraren eta indiarraren arteko nahasketa da, Mogol Inperioko eta budismoaren eta hinduismoaren elementuen sinkretismo argia agerian utziz. Guztira 340 gela ditu, 19.000 m²-ko azalera hartzen dutenak. Bere eraikuntzan 700 milioi adreilu eta 85.000 m³ harri erabili ziren. Altzairu gutxi erabili zen, ordea.
Museoa
2014ko uztailean, Indiako Pranab Mukherjee orduko presidenteak Rashtrapati Bhavan barruan museo bat inauguratu zuen. Museoak Rashtrapati Bhavan, bere artea, arkitektura eta iraganeko presidenteen bizitzari buruzko informazioak ematen dizkie bisitariei. Bigarren fasea 2016an inauguratu zuten Narendra Modi presidentearekin. eta lehen ministroak. Museoa Saroj Ghoseren gidaritzapean eraiki da.
Loricariichthys acutus
Loricariichthys acutus Loricariichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
McGuffey (Ohio)
McGuffey Ohioko herri bat da. Hardin konderrian kokatua dago. 2010ean 501 biztanle zituen, 0.94 kilometro koadrotan banatuta.
Atena Promakos
Atena Promakos (Ἀθηνᾶ Πρόμαχος "frontean borrokatzen den Atena") Fidias eskulturagileak Atenasko Akropolian eginiko brontzezko estatua bat izan zen. Promakos hitzak "lehen gudu lerroan borrokatzen duena" esan nahi du. Kalkuluen arabera, 15 metroko garaiera zuen, estatua hau zegoen oinarriaren neurria kontutan hartuta, eta oraindik Erekteion eta Partenoiaren artean kontserbatzen dena. Beste egile batzuen ustez, berriz, 7 metroko garaiera baino ez zuen. Kalkuluen arabera, gutxi gora-behera hiru brontze tona eta 180 langile behar izan ziren estatua hau egiteko.
Proscelotes aenea
Proscelotes aenea Proscelotes generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Atena Promakos
"Bere lantzaren (urrezko) punta, eta bere kasketaren gandorra dira
Carpegna
Carpegna Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Atena Promakos
Sunionetik hurbiltzean marinelek ikusten duten lehena".
Carpegna
Mugakideak
Carpegnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Atena Promakos
Fidiasek, beharbada, Atena Lemniaren ondoren eta boli eta urrezko Atena Partenosa baino lehen egin zuen. Estatua, Konstantinoplara eramana eta Konstantinoren foroan kokatua izan zen.
Highland (Illinois)
Highland  Illinoiseko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 9,919 biztanle zituen, 16.96 kilometro koadrotan banatuta.
Atena Promakos
"Arropa oinetaraino erortzen zitzaion. Gerria estutzen zion gerriko bat zeraman. Bere bularrak, Medusaren burua zuen halakret batekin estaltzen zituen. Bere lepoak, jantzi gabea eta luzea, mugagabeko gozamena sortzen zuen ikustean. Bere zainak nabarmenduak zituen eta bere formak biziak eta ondo artikulatuak ziren. Buru gainean, beldurra eragiten zuen zaldi ilezko gandor bat zeraman. Bere ilea atzean lotua zegoen motots batean, kaskotik behera irristatzen ziren kiribilak begien gozagarri ziren bitartean, ilea, ez baitzegoen kaskoak erabat estalia, baizik eta honek bere mototxak pixkat ikustea ahalbidetzen zuela."
1203an suntsitua izan zen. Gaur egun, estatua honen kopia fidagarririk ez da kontserbatzen, bai ordea, txanpon eta ontzietan irudikapenak, nondik, esku batekin ezkutua eusten zuela, eta, bestearekin, beharbada, lantza eusten zuela, hiria erasoren batetik babesteko, edo beharbada hontz bat eusten zuela ebazten den.
Batzuetan, Atena Medicis deritzon estatua, gaur egun Parisko Louvreko Museoan dagoena, Atena Promakosarekin lotzen da.
Planken
Planken Liechtesteingo udalerria da. 2005eko abenduaren 31ko erroldaren arabera 366 biztanle zituen.
Ahmed Orabi
Ahmed Orabi edo Ahmed Urabi koronela (أحمد عرابى, ahoskatua; Harya-Ruzna, Behe Egipto, 1841eko martxoaren 31 - Kairo, 1911ko irailaren 21a), baita Orabi Pasha, Ahmed Oraebi edo Ahmed Pasha Orabi el-Masri ere, egiptoar militarra izan zen. 1879. urtean koronel-maila zuen. Alderdi nazionala sortu zuen europarren aurka eta parlamentu bat osatzeko eskatu zuen. 1881. urtean Gerrako ministro izendatu zuten. Alexandrian bizi ziren europarren aurkako matxinada bat bultzatu zuen, baina ingeles-frantses gudarosteek hiria hartu zuten. 1882. urteko irailean ingelesek Urabi garaitu zuten Tell al-Kabirren. Preso harturik, Zeilanera deportatu zuten. 1901. urtean Egiptora itzuli zen.
Auflance
Auflance Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Auflance udalerrian erroldatutako biztanleak 90 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 56etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (29 gizon eta 13 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Auflance udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 188 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Spira
Spira (Rhineko Ludwigshafen) Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da, bere katedralagatik ezaguna, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu baitzuen 1981ean.
Eneko
Eneko euskarazko gizonezko izena da.
Historia
Ohiko euskal izena Erdi Aroan. 842. urtean Iruñeko lehen errege izan zen Eneko Aristak Esa herria eman zion Leireko monasterioari («Ego rex Eneco concedo...»). Aditu batzuk euskal izentzat jotzen dute; osagaiak ene "nirea" eta -ko atzizki hipokoristikoa dirateke, eta jatorrizko adiera "enetxoa" edo. Eneko izena gaztelaniaz pixkanaka aldatzen hasi zen XV. mendean Iñigo eman arte. Beraz, lehenagoko Iruñeko erregeek edo Bizkaiko jaunek ezin zuten Iñigo izena izan, Eneko edo honen aldaera bat baizik. 1491. urtean jaiotako Ignazio Loiolakoa latinez Enecus zen, eta gaztelaniaz Iñigo. Gero Ignatius kristau izena hartu zuen Jesusen Lagundiaren fundatzaileak, Antiokiako santuaren omenez. Sabin Aranak eta Koldo Eleizaldek argitaratuko santu izendegian (Deun-ixendegi euzkotarra) Ignazio-ren kidetzat Iñaki proposatu zen. Oñan bada done Eneko santua, handik kanpo arras ezezaguna dena. Jaieguna ekainaren 1ean da.
Spira
Erromatarrak
Julio Zesarrek K.a. 50 urtean Galia konkistatu zuenean Rhin ibaia muga bihurtu zen eta ibilbide guztian gotorlekuak eratu ziren. Spiraren 500 legionario zituen gotorleku indartsua jaso zuten, toki estrategikoa zela ikusita. Ondoren K.a. 10 urtean gotorleku berria eraiki zuten eta Nemete leinu germaniarrari gotorlekuaren inguruan bizitzen utzi zioten eta herrixkak Civitas Nemetum izena hartu zuen. K.o. 150 inguruko Klaudio Ptolomeoren mapan Noviomagus izenarekin ageri da, zeinak "zelai berriak" esan nahi duen.
Apezpikuen agintea
346an elizbarruti bihurtu eta VI menderako lehenengo elizak eraiki ziren. Garai hortan agertzen da lehenengo aldiz Spira izena. Spirako apezpikuak aberastasun eta botere handia eskuratuz joan ziren hurrengo mendeetan eta Oto I.ak eskubide handiak eman behar izan zizkien bere kontrolpean jarraio zezaten, hala nola merkatu eskubidea 1024ean. Katedrala 1061ean sagaratu eta 1111ean bukatu zen. bertan hilobiraturik dauden Alemaniako zortzi enperadore. 1084ean Rudiger Huzmann apezpikuak juduak ekarri zituen hirira eta harresiek inguratzen zuten auzoan (Judenhof) sinagoga eta mikveh (bainu etxea) eraiki zituzten. Bi mendetan zehar Europako auzo judu garrantzitsuenetakoa izan zen, horren adierazle juduen artean zabaldurik dagoen Shapiro abizena, Spiraren aldaera. 1294ean Spira hiri inperial askea bihurtu zen.
Aro modernoa
XVI mendean Germaniako Erromatar Inperio Santuko Dieta (parlamentua) bost aldiz bildu zen Spiran. Azken aldia 1529an izan zen eta bertan printze ebanjelikoek eta hiri askeek protesta eskutitza idatzi zuten 1529an Spirako Dietak (aurrez Wormseko Dietak egin bezala) Martin Luther eta bere jarraitzaileak legez kanpo utzi zituelako. Ordutik aurrera hasi zen erabiltzen protestante hitza. Hogeita Hamar Urteko Gerran sarritan erasotu eta okupatu izan zuten Spira, espainiar, suediar eta frantziar tropek. Napoleondar Gerrei amaiera emateko Spreyerren bildu ziren Alexandro I.a Errusiakoa, Frantzisko I.a Austriakoa eta Frederiko III.a Prusiakoa aliatuak, eta 1816an Prusiaren menpe zegoen Palatinatuko hiriburu bihurtu zen.
XX mendea
Bigarren Mundu Gerran ez zen bonbakatua izan baina atzeraka zihoan alemaniako armadak Rhinaren gaineko zubia eraitsi zuen. Amerikarrek hiria hartu bazuten ere Frantziaren Okupazio eremuan gelditu zen. 1950 eta 1960 artean hiria asko zabaldu zen eta 1990an ospatu zuten bigarren milurtekorako nabarmen txukundu zuten alde zaharra.
Hiri senidetuak
Spira ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Euskaltzaletasun
Euskararen alde egiten duten eragile (euskara elkarte, herri mugimendu, ikastola, euskaltegi...) euskaltzale anitzei, euskalgintza deritze euren osotasunean.
Politikan
Alderdi politiko batzuek euskaltzaletasun eta euskaltzale hitzak erabiltzen dituzte gaztelaniazko vasquismo eta vasquista adierazteko.
Plessis-de-Roye
Plessis-de-Roye Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Plessis-de-Roye udalerrian erroldatutako biztanleak 230 ziren. Familiak 79 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 91etxeak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 11 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 159 ziren, horien artean 115 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 115 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (60 gizon eta 48 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Plessis-de-Roye udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 240,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.308 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Plessis-de-Roye udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Under Fire
Under Fire (euskaraz Tiropean) 1983ko Roger Spottiswoode britainiar-kanadar zinema zuzendariak zuzendutako politika thriller film bat da. Nick Nolte, Gene Hackman, Joanna Cassidy, Jean-Louis Trintignant, Richard Masur eta Ed Harris aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Jerry Goldsmith musikagileak konposatu zuen, Pat Metheny jazz musikariaren abestiak ere badauzka.
Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Jerry Goldsmith) izendapena jaso zuen.
Argumentua
1980ko hamarkada, Ertamerika. Hiru estatubatuar kazetari Nikaraguara beren hedabideentzako berri ematera joan dira, bertan Somoza diktadoreak CIAren laguntza izan arren gerrilla sandinistak iraultzera baidoa. Russell Price (Nick Nolte) argazkilariari Claire (Joanna Cassidy) irrati kazetariak nikaraguar iraultzan sar dadin bultzaraziko du. Alex Craizer (Gene Hackman) kazetaria ere antzeko egoeran dago.
Zazpi Urteko Gerra
Prusia, Brunswick-Lüneburgeko hautesle-lurraldea eta Britainia Handiko Erresumak (Ipar Ameriketako britainiar lurraldeak, Britainiar Ekialdeko Indietako Konpainia eta Irlanda barne) bat egin zuten Austriaren, Frantziaren (Frantzia Berria, Ipar Ameriketako kolonia eta Frantziar Ekialdeko Indietako Konpainia barne), Errusiar Inperioaren, Suediaren eta Saxoniaren aurka. Portugal eta Espainia geroago sartu ziren borrokan, lehenengoa Britainia Handiaren alde, eta bigarrena Frantziaren alde. Horrez gain, Herbehereetako indar neutral bati eraso zioten Indian.
Gudan, Frantziak Ameriketan izan zuen botere kolonial osoa galdu zuen. Izan ere, kolonia guztiak galdu zituen, Frantziar Guyana, Guadalupe, Martinika, Saint-Domingue eta Saint-Pierre eta Mikelune izan ezik; eta baita Europan izan zuen botere nagusiaren maila ere, frantziar iraultzaren garaiak arte. Britainia Handia, beste alde batetik, munduko kolonia-botere nagusia bilakatu zen. Frantziar itsas-armada hondatu zuten eta asmo handiko zaharberritze programa batez eta Espainiako itsas-armadarekin batera besterik ez zion aurre egingo berriro Britainia Handikoari. Munduaz beste aldean, Britainiar Ekialdeko Indietako Konpainia gailendu zen Indian. Hau, aurrerantzean, “Inperioaren koroako bitxia” bilakatu zen. Munduan zehar borrokatu zenez, Winston Churchillek “Lehen Mundu Gerra” izan zela esan zuen, hala ere, borrokalari gehienak europarrak ziren edo itsasoz bestaldeko kolonietakoak. Guda Prusiako Frederiko II.a Handia Saxonian sartu zenean hasi zen.
Izenak
Kanadan eta Britainia Handian Europako, Asiako eta baita Ipar Ameriketako borrokei ere “Zazpi Urteko Gerra” izena ematen diete. Frantziar Kanadan, alabaina, normalean “konkistako guda” erabiltzen da. Indian “Hirugarren Guda Karnatikoa” esaten zaio eta Prusia eta Austriaren artekoari “Hirugarren Guda Silesiarra”. AEBetan Ingalaterratik independizatu arren, Zazpi Urteko Gerra esaten jarraitzen dute eta Ipar Ameriketako borrokaldiari Frantsesen eta Indiarren Gerra esaten diote, baina ez Britainia Handian, Kanadan, edo Frantzian; hauetan guzietan, guda handiago baten zati bat besterik ez dela uste baitute.
Gerraren zergatiak
Askotan borroka hau Austriako Ondorengotza gerraren (1740-1748) jarraipena izan zela esan da. Guda hartan Federiko II.a Prusiako erregeak Silesia probintzia aberatsa irabazi zuen. Austriako Maria Teresa artxidukesak Aix-la-Chapelleko ituna sinatu zuen, aliantza berriak egitearren eta haren armada berregiteko, eta ondo egin zuen ere. Europako mapa politikoa urte gutxitan erabat aldatu zuten. 1756ko Iraultza diplomatikoa gertatu zenean, Frantziak, Austriak eta Errusiak, ehun urteko etsaiek, bat egin zuten aliantza batean Prusiaren aurka. Prusiak babes bakarra Britainia Handitik jaso zuen, hango dinastiak Hannoverko haren lurraldeak Frantziak mehatxatzen zituela uste baitzuen. Aliantza hartan herrialde biek ezin hobeto laguntzen zioten. Britainiarrek Europako itsas armadarik handiena zeukaten, eta Prusiarrek lurreko armadarik indartsuena, hala, Britainia Handiak haren soldaduak kolonietan erabil zitzakeen. Austriar armadan Prusiar erarako zaharberritze bat egin zuten. Izan ere, militar aferei buruz askotan jeneralek baino gehiago jakiten zuen Maria Teresak behin eta berriz egin zuen erreforma horren alde. Agertu zuen soldaduen ongizatearen gaineko interesak guzien begirunea ekarri zion.
Bigarren kausa Britainiar Handiaren eta Frantziaren arteko kolonietako borroketan zetzan, elkarren aurka jotzen baitzuten bi kontinentetan hazten ari ziren bitartean.
Estrategia nagusiak
Ia XVIII. mende osoan Frantziak berdin jokatu zuen borrokatu zen guda guzietan: koloniok haren kabuz defendatzen utzi zituen, armada txikiak haietara bidaliz -edo agian eskarmenturik gabeko soldaduak-, edonola ere, kolonietako borrokak galduko zituela uste baitzuen. Armada nagusia Europan gordeko zuen, etxetik gertu halako indar batek arrakastatsua izango zelakoan. Asmoa gudaren amaiera arte borroka egitea zen eta orduan, itunaren negoziazioetan Europan irabazitako lurraldeak itsasoz bestaldeko galdutakoen truke emango zituen; alabaina, guda horretan, Europan etekin oso txikiak atera zituzten eta asmoak porrot egin zuen.
Britainiarrek, beste alde batetik, kolonietako gudak bultzatzen zituzten. Horretarako, itsasoan zeukaten indarra erabiltzen zuten: itsas blokeoa ezarri eta etsaien portuen bonbardaketak ez ezik, uretatik mugi zitzaketen tropak ere baliatu zituzten. Itsasontzi etsaiei eta koloniei etengabe erasotzen zieten, normalean, alboko kolonietako britainiar kolonoak erabiliz. Europan berez zeukaten ahultasunari aurre egiteko aliantzak egiten zituzten, batez ere, haren etsaien etsaiekin. Zazpi Urteko Gerran garai haietako estrategarik handienarekin egin zuten aliantza, alegia, Federiko Handiarekin. Haren erresumaren, Prusiaren, indarra Europa erdian hazten ari zen eta britainiarrek diru-laguntza handiak eman zizkioten bere kanpainak bultzatzeko.
Gudaren hasiera
Europako borrokak hasi aurretik, Ipar Amerikan zegoeneko britainiar kolonien mendebalderanzko hedapenak eta 1740ko eta 1750ko hamarkadako Mississippi ibarraren gaineko frantziarren erreklamazioek talka egin zuten. Frantziarrek Virginiaren eta Pennsylvaniaren hedapena oztopatzeko, batez ere, oraingo mendebaldeko Pennsylvanian gotorleku kate bat eraiki zuten. Haiek gotorlekuotatik egozteko britainiar ahaleginek Frantsesen eta Indiarren Gerra sortu zuten (Ipar Amerikan Zazpi Urteko Gerra). Europan, Federikok Saxoniako muga zeharkatu zuenean guda hasi zen. Estatu hori Alemaniako txikienetako bat zen eta Austriarekin aliatuta zegoen. Horrek ustekabean harrapatu zituen Saxoniako eta Austriako armadak eta prusiarrek Lobositzeko batailan Browne kondeak gidatutako Austriar armadari eragotzi zioten inguratutako Saxoniar armadari laguntzea. Galdu arren, Saxoniar armada arrakastatsua izan zen, Prusiar kanpaina luzatu baitzuen.
Mediterraneoan frantziarrek borroka hasi zuten Menorcaren aurkako eraso batez. Britainiar laguntza kontraeraso batek huts egin zuen Menorcako batailan eta frantsesek uhartea konkistatu zuten (porrot horregatik Byng almirantea epaitu eta hil egin zuten).