cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
COVID-19aren eragina abiazioan
Eskualdeka
Latinoamerika: trafikoa urte batetik bestera % 71,8 jaitsi zen 2020an, Afrikaren atzetik. Edukiera ahalmena % 67,7 jaitsi zen, eta okupazio-faktorea 10,4 puntu jaitsi zen ehunekotan, % 72,4 arte, hau da, datu orokor altuena alde handiz. Abenduan, eskaerak behera egin zuen (% 76,2) urtetik urtera, eta pixka bat hobetu zen azaroarekin alderatuta (% 78,7).
Afrika: eskaera urte batetik bestera % 69,8 jaitsi zen 2020an. Edukiera ahalmena %61,5 jaitsi zen, eta okupazio-faktorea 15,4 puntu jaitsi zen ehunekotan, % 55,9raino, hau da, baxuena izan zen. Abenduan, eskaera % 68,8 jaitsi zen urtetik urtera, eta hobekuntza nabarmena izan zen azaroko % 75,8ko beherakadarekin alderatuta. Eskualdeko garraiolariek murrizketa batzuk izan zituzten nazioarteko bidaietarako, munduko gainerako lekuekin alderatuta hain gogorrak ez zirenak.
Hegaldien prezioen aldaketa
Hegaldien prezioek jasan zuten aldaketa oso lotuta dago hegaldien eskaintzarekin. Prezioak eskaintza eta eskariaren arteko orekarekin erlazionatuta daude, eskaintzaren eta eskariaren legeak agertuz. Hauek printzipio ekonomikoak dira, eta, horren bidez, ondasun baten prezioa finkatzen da eskaintzaren kantitatea eta eskari-kantitatea berdinak direnean. Eskaintzaren Legea: produktu edo zerbitzu batetik eskaintzen duten kopuruari egiten dio erreferentzia, merkatuko prezioaren araberakoa, hau da, zenbat eta prezio txikiagoa, orduan eta produktu edo zerbitzu eskaintza txikiagoa.
Eskariaren Legea: kontsumitzaileek merkatuko prezioaren arabera eskatzen duten kopuruari egiten dio erreferentzia, hau da, zenbat eta prezio txikiagoa, orduan eta handiagoa izango da produktuaren eskaria. Beraz, eskaria handitzen bada edo eskaintza murrizten bada, prezioak igo egingo dira. Prezioek izan duten aldaketak aztertuz, 2020an, KPIak (Kontsumorako Prezioen Indizeak) tasa negatiboa izan zuen lehen aldiz 2014az geroztik. Prezioek % -0,5eko urte arteko tasa izan zuten ekitaldiaren amaieran, eta urteko batez besteko tasa -% 0,3koa izan zen, 2016. urtetik lehen aldiz negatibo eta txikiena 2015. urtetik. Birusak inflazioaren bilakaera markatu zuen, jardueraren geldialdia, biztanleriaren konfinamendua, murriztapenek eragindako turismo-sektorearen krisia islatzen baitzuen.
Hegaldien prezioei zegokionez, nazioarteko hegaldiak, % 17,3an jaitsi baitziren, turismoaren sektoreak mugikortasuna eta bidaiak mugatzeagatik jasan zuenzigorragatik. Hala, zifra turistiko guztiek gainbehera izan zuten: turista bisitariak, gastu turistikoa, hoteletako eta hotelez kanpoko ostatuetako gauak edo operatutako hegaldiak, besteak beste. Izan ere, Espainiako atzerriko turismoa % 100an jaitsi zen apirilean eta maiatzean, konfinamenduagatik. INEk (Instituto Nacional de Estadistica) azaldu zuen kolapsoa alarma-egoeran mugak ixtearen ondorio ere izan zela. Jarduera turistikoa ia hutsik geratu zen, eta udako hilabeteetan neurriak gutxitu eta gero, sektoreak prezioak jaitsi behar izan zituen ziurgabetasun handiaren aurrean bidaien gorakada bat esperoz. Ildo horretatik jarraituz, espainiar estatuko pakete turistikoak % 10,6an hondoratu ziren, nahiz eta 2020ko abenduan Espainiako helburuetarako prezioak % 13,9an igo, Gabonetan berriro bidaiatzeko nahiak bultzatuta. Espainiako hegaldien tarifak % 4,7an murriztu ziren. Nazioarteko paketeen kasuan, prezioak % 6an jaitsi ziren urte osoan. 2020ko Abenduan, prezioak % 5an igo ziren nazioarteko mugikortasuna hobetzeagatik.
Klobuky
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1310 urtean egin zen.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegaldien prezioen aldaketa
Hegaldiak ez ziren prezioen beherakada bat jasan zuten bakarrak izan, erregai likidoak adibidez, % 25a baino gehiagoko beherakada bat jasan zuen, abiazioan ere eraginez. Petrolioaren prezioen gorabeherak, oro har, erregaiei eragin zien, % 20a baino gehiago jaitsi baitziren, pandemiari aurre egiteko asmoz, murriztapenengatik mundu osoan eskari txikiagoa zegoelako. Gasolina, berriz, % 8,3an jaitsi zen.
Hegazkintza komertziala
Hegazkintza komertzialak 65,5 milioi lanpostu sortzen ditu, 2.700.000 milioi dolar ematen dizkio ekonomia globalari, eta mundu osoko turisten % 57 garraiatzen du, Aireko Garraioaren Ekintza Taldeak (ATAG, ingelesez) 2018ko txostenaren arabera.
Gaixotasuna zabaldu zen lehen unean, Txina zen kaltetu-kopuru handia zuen herrialde bakarra, eta AEBetako Gobernuak debekatu egin zuen Txinan duela gutxi egon ziren pertsonak herrialdean sartzea. Hau da, airelinea amerikarrentzat itxi zuen merkatu hori, eta horrek ez zuen eragin handirik izan, Txinara hegan egiten duten airelineak munduko 3 airelinea handienak baitziren: United Airlines, Delta Airlines eta American Airlines. Tamaina handiko konpainiak zirenez, txinatarra bezalako merkatu ez-funtsezkoa ixteko aukera izan zuten. Txinatar merkatua itxi egin zen mundu guztiarentzat, bai gobernuek hegaldiak debekatu zituztelako edo, besterik gabe, eskariak behera egin zuelako, airelineek ez zutela Txinara hegan egiten jarraitzeko arrazoirik. Europa pandemiaren gune nagusi bihurtu zenean, AEBko garai hartako presidenteak, Donald Trumpek, 2020ko martxoaren 11n iragarri zuen Europatik hegaldi transatlantikoak debekatzea. Eragin handia izan zuen distantzia luzeko abiazioan; izan ere, ibilbide transatlantikoak dira aire-garraioaren sektore horretarako ibilbide garrantzitsuenak, AEBen eta Europaren arteko harreman kultural, ekonomiko eta politiko ugari baitaude.
Hala eta guztiz ere, oro har, abiazio orokorraren segmentuak gutxiago jasan zuen pandemiaren eragina, eta bere eragiketa asko, zerbitzu publikoa izateagatik, nahiko normaltasunez egin ahal izan ziren pandemia garaian. Gobernuko flotei, poliziari, suteen itzaltzeari, aire-anbulantziei, hegaldi exekutiboei, fumigazioari eta abarri dagokienez, beharrezkoak izan ziren hegaldiak normaltasunez egin ziren.
Aireko linea komertzialak berrasmatu egin behar izan ziren denboran zehar, ekonomikoki bideragarriak ziren mailetan jarduteko, eta bidaiariak garraiatzeko, karga garraiatzera edo aberriratze-hegaldiak egitera pasatu dira, baina, hala ere, izugarrizko eragina izan zuten beren eragiketetan. Pixkanaka, merkataritza-eragiketak hasi ziren berriro 2020 bigarren erdian, baina herrialde askok ezarritako berrogeialdi- eta murrizketa-mailak zirela eta, erabiltzaileak zuhurragoak ziren beren joan-etorrietarako hegazkin bat aukeratzeko orduan, eta biztanleriaren zati handi batek ez zuen berriro hegan egin nahi, hegaldian zehar kutsatzeko beldurragatik. Horrez gain, negozio-hegaldiak, airelineentzako eremurik errentagarrienetako bat, izugarri murriztu ziren; izan ere, mota horretako erabiltzaileek behar-beharrezkoa duten bidaia egitea erabaki zuten, horretarako bideokonferentziak eginez.
Elara (satelitea)
Elara (grekoa: Λήδα), edo Jupiter VII, Jupiter planetaren satelite natural bat da.
Juan Sánchez Cotán
Juan Sánchez Cotán (Orgaz, Toledo, 1560ko ekainaren 25a - Granada, 1627ko irailaren 8a) espainiar margolaria izan zen.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Zerga-tasa graduatuak
Estatuko eta tokiko zergak deduzituak izan ohi dira diru-sarrera federal zergapegarrietan. Federalak eta estatuko errenta indibidualen zerga-tasa asko desberdinak dira gizabanakoaren filial estatusaren arabera.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkintza komertziala
2020 urtean, IATA, Nazioarteko Aire Garraioko Elkartea, balioespen baikorrenetan ere, ez zen aurreikusten aire-zirkulazioa 2019tik 2024ra bitartean suspertzea.
Elara (satelitea)
Ezaugarri fisikoak
Elara satelite txikia da (86 km-ko diametroa), eta irregularra. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera, hala nola Himaliaren taldekoena. Izan ere, Himaliaren taldeko satelitea da, hau da, 11.160.000 km eta 12.555.000 km arteko erradioekin eta 25,8° eta 30,7° bitarteko inklinazioekin Jupiter orbitatzen duten bost sateliteen taldekoa.
Armenieraren transliterazioa
Baina hauetarik batere ez du Armeniako estatuak ofizialtzat eman.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
Kostu txikiko airelineak merkatu handienetan kontzentratu ziren, eta hub aireportuetan sartuko dira, hub-ak hegazkineria komertzialaren argotean, ingelesezko terminoa aireportu jakin batzuetan kontinente arteko hegazkinen trafikorako erabiltzen den espazioari dagokio. Puntu horretatik, hegaldiak hurbilago dauden beste hiri batzuetara banatzen dira, egoera honetan ikusi zen Edukiera doitzeko neurri gisa eta nabarmendu zen ibilbideen murrizketa.
Elara (satelitea)
Aurkikuntza
Charles Dillon Perrine-k aurkitu zuen, 1905eko urtarrilaren 2an, Kaliforniako Lick behatokian, Perrinek lehentxeago aurkitutako Himalia satelitearen argazkiak aztertuta.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
Alexandre de Juniac zuzendari nagusiak eta CEOk ziurtatu zuenez, bidaietan izandako beherakadak 84.000 M $-tik gorako galerak eragin zizkien airelineei 2020. urtean, eta 419.000 M $-ko diru-sarrerak galdutzat eman zituzten, 2019an jakinarazitakoen % 50. IATAk kalkuatu zuen airelineek egunean batez beste 230 M $ galtzen zituztela, eta bidaiari-kopurua 2.200/2.250 milioira jaisten zela, iazko erdia ere bai, 37,54 dolarreko galerarekin garraiatutako bidaiari bakoitzeko.
Limpiasko itsasadarra
Limpiasko itsasadarra (Ría de Limpias) Asón ibaiak itsasoratzean sortutakoa da, Santoñako badiaren barnealdean izanik. Bi zati ditu:
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
Lufthansa Europako airelinea handiena zen, eta sarrerengatik munduko laugarrena, 330 aireontziko flotarekin, 274 helmuga 75 herrialde ezberdinetarako bidaiekin. Zürichetik Newarkerako hegaldi bakarrera eta Frankfurtetik Sao Paulora, Chicagora, Montrealera, Tokiora, Bangkokera eta Johannesburgora egindako hegaldietara murriztu zuen distantzia luzeko helmugen eskaintza zabala. 2020ko ekainaren 8an, Austriako koalizio berde-kontserbadoreko gobernuak Austrian Airlinesentzako (Lufthansaren subsidiario bat) laguntza-akordio bat sinatu zuen, 150 milioi eurokoa zergadunen diru-laguntzetan eta 300 eurokoa itzuli beharreko banku-maileguetan.
Limpiasko itsasadarra
Zubitik aurrera, Tretoko itsasadarra (Ría de Treto) izena ere badu. Bere bokalean Santoña, Victoria eta Joyeleko Paduretako parke naturala dago.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
American Airlinesek, munduko konpainiarik handienak, diru-sarrerak eta flota direla eta, 350 helmuga ditu guztira, horietatik 127 nazioartekoak 65 herrialdetan, eta distantzia luzeko hegaldiak murriztu zituen Miamitik Londresera doan hegaldi batean eta Dallasetik Londresera eta Dallasetik Tokiora zihoazen hegaldietan. Guztira, 3 ibilbide ziren.
Limpiasko itsasadarra
Lehen, 1618 eta 1699 artean, Colindres inguruan, ontziola bat zegoen bertan, Gaztelako koroarena. Hala ere, itsasadarrean galeoiak uretaratzea zaila zenez, Guarnizora eraman zuten.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
Ibilbideak murriztuz eta galdutako hegazkinak minimizatzeaz gain, lanpostuen galerak gertatu ziren. Norwegian-en kasuan, 7.300 langileri (plantillaren % 66,3) aldi baterako lan-erregulazioa aplika zitzaien. Ryanairrek bilera batera deitu ditu sindikatuak murrizketa-neurri berriak iragartzeko, eta pilotuei eta kabinako tripulatzaileei soldatarik gabeko baimenak eskatzeko, jarduerak behera egin zuelako. Espainian, aireko garraioaren sektoreko aldi baterako lan-erregulazioek 30.000 langile ingururi eragin zien.
Elara (satelitea)
Aurkikuntza
2007an, New Horizons zundak, Plutonera bidean zihoala, Elararen argazki batzuk egin zituen, 8 milioi kilometroko distantziatik hurbilenak.
Juan Sánchez Cotán
Biografia
Toledon egin zituen lehen margolaritza-ikasketak, eta 1603an Granadako kartusian sartu zen. Izadi hilak eta erlijio-gaiko margolanak egin zituen batez ere.
Charles Massi
Charles Massi (Nana-Mambéré, 1952ko uztailaren 25a, Bangi, 2010eko urtarrilaren 8a) Afrika Erdiko Errepublikako politikari burua izan zen. Ange-Félix Patassé administrazioaren Energia eta Mineral Baliabideetako ministro ohia. Modernitatearen Foro Demokratikoaren (FODEM) liderra eta bi hauteskundeetako presidentetza-hautagai ohia.
Elara (satelitea)
Izendapena
Elara izena mitologia grekoko Elara pertsonaian du jatorria; Elara Zeusen maitaleetako bat zen.
Elarak ez zuen izendapen ofizialik izan 1975 arte, Jupiterren beste zortzi sateliterekin batera (Nazioarteko Astronomia Batasunak ofizialki izendatutako lehenengo satelite-multzoa izan zen). Ordura arte, Jupiter VII izena erabili zen izendatzeko.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Diru-sarrerak
Errenta zergagarriak ez dudedoikuntzak eta zerga-kenketak egiteko baimenduta. Diru-sarrera gordinak federalentzat eta estatu gehienentzat, diru eta irabaziak dira, iturri guztien arabera, saldutako ondasunen kostu gutxiago. Diru-sarrera gordinak "edozein iturritatik lortutako diru-sarrera guztiak" barne hartzen ditu, eta ez da jasotzen den dirura mugatzen. Legez kanpoko jardueretako diru-sarrerak zergapekoak dira eta IRSei jakinarazi behar zaie. Aitortutako errenten zenbatekoa, normalean, jasotako balioa edo zergadunak jasotzeko eskubidea duen balioa da.
Juan Sánchez Cotán
Biografia
Lan nagusiak: Ama Birjina Haurra esnatzen, Kartusia Handiaren sorkundeko gorabeherak, Kartusiar martiriak, Ebanjelioko eszenak eta Haurra Ama Birjinarekin.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hegazkin konpainietan izandako eragina
Negozio-bidaiarien merkatua izan zen, ziurrenik, kaltetuena. Korporazio-jardueretarako hegaldiei berriro ekin aurretik, konfiantza berreskuratu eta osasun-segurtasuna bermatu behar zen. Gainera, lortutako teknologiarik onenekin telelanak gora egin zuela zirudien. Koronabirusaren pandemiak nola eragingo zion behin betiko aireari, eta munduko osasun krisia aurretik ezagutzen zen bezala hegan egiteko modua misterioa zen, baita sektoreko ordezkari gorenentzat ere. Europako eta Estatu Batuetako gobernu-erregulazioek agintzen zuten airelineek tarifak itzul ditzatela hegaldiak bertan behera uzten direnean, baina kasu askotan, airelineek urtea amaitu baino lehen erabili beharreko bidaia-txartelak edo -kredituak eskaini zituzten (airelinea batzuek kupoien leihoa 2022ko maiatzera arte zabaldu zuten). Industriako kabilderrek bidaia-kredituak ahalbidetzeko erregulazioak zabaltzeko erregutu arren, Estatu Batuetako Garraio Departamentuak berretsi zuen airelineek itzulketak eman behar zituztela bertan behera utzitako hegaldiengatik. Bidaia-txartelak baimenduta zeuden bidaia-planak bertan behera utzi zituztenean bidaia-ohartarazpenengatik, etxean egoteko aginduengatik eta beste murrizketa batzuengatik.
Hartutako neurriak
Airelinea gehienek erabaki zuten maskarak nahitaez erabili beharko direla hegazkineratzean eta hegaldian. 2020ko maiatzaren 4tik aurrera, 6 urtetik gorako bidaiariek sudurra eta ahoa estaltzen zituzten maskarak erabili behar zituzten Espainian. Maskara kirurgikoak edo babes handiagoko maskarak bakarrik onartzen ziren, arnasa botatzeko balbularik gabe. Aireportuko terminalera sartzen ziren unetik eraman behar zuten, hegaldi osoan babestuta egoteko behar diren ordezko piezekin, helmugako aireportuko terminaletik atera arte.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Diru-sarrerak
Diru-sarrera mota batzuk diru-sarrera gordinetatik kanpo daude. Errenta gordina zergapetzen den unea zerga-arau federalen arabera zehazten da. Kasu batzuetan, kontabilitate-arauak ez bezalakoak izan daitezke. Errenta mota batzuk errenta gordinetatik kanpo daude (eta, beraz, zerga-salbuespenaren mende daude). Kenkariak desberdinak dira maila federalean eta estatuan.
Armenieraren transliterazioa
Xehetasun dialektalak
Armenierak eta bere berezko alfabetoak historia luzea dute, eta erabilpen desberdintasunak ere badaude armeniera liturgikoan, mendebaldeko armenieran eta ekialdeko armenieran. Esate baterako Բ eta Գ letrak berdin idazten dira mendebalde zein ekialdean, baina desberdin ahoskatzen beren izenek adierazten duiten bezala: Ben/Pen eta Gim/Kim.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Diru-sarrerak
Errenta federaletarako, estatuko eta tokiko bonuen gaineko interesak salbuetsita daude; aldiz, estatu gutxik salbuesten dute inolako interes-errentarik, estatu horretako udalerrietatik izan ezik. Gainera, zenbait ordainketa mota, hala nola dohaintza eta dohaintza, eta zenbait onura mota, hala nola osasun-asegurua, errentatik kanpo geratzen dira.
Egoiliarrak ez diren atzerritarrak Estatu Batuetako iturrien edo negozio baten diru-sarrerengatik bakarrik zergapetzen dira. Pertsona ez-egoiliarren gaineko zerga diru-sarrera gordinen % 30ean dago, baina zerga-itun askoren pean murriztuta. Garbigailu hauek errenta zergapegarriak gehi itzulera bateratuaren dedukzio estandarra dira. Dedukzio hori lehen tartea da. Adibidez, irailerako 88.600 dolar irabazten dituen bikote batek 10.453 dolar zor ditu; 1.865 dolar, 12.700 dolarretik 3.500 dolarretarako diru-sarreren % 10erako, eta 8.588 dolar, gehi 31.500 dolarretik 88.600 dolarretarako diru-sarreren % 15erako. Irabazten duten 100 dolarrengatik 25 dolar zergapetzen dira hurrengo garabietara iritsi arte.
Beste 400 dolar irabazi ondoren, 89.000 errenkadara jaistea 100 dolar gehiago da. Hurrengo zutabea 89.000 euroko zerga da. Lege berria da hurrengo zutabea. Zerga honek bere diru-sarreren % 10 berdintzen du 24.000 dolarretik 43.050 dolarrera eta % 12 43.050 dolarretik 89.000 dolarrera. Markatzaileen singleak azkar jar daitezke. Zergarik gabeko parentesiak erditik moztuta daude. Itemizatzaileek kalkula dezakete zerga, eskala mugitu gabe, goiko aldea kenduz. Goiko bikoteak, 22.700 dolar ordainduta dedukzioan, esan nahi du beren azken 10.000 dolarrak zergapekoak direla. Zazpi urteren buruan, paperak suntsi daitezke, desafiorik egin gabe.
Dedukzioak eta salbuespenak
AEBetako sistemak aukera ematen du zergapeko egitatea murrizteko, bai negozioetarako, bai dedukzioetarako. Salgaiak saltzen dituzten negozioek zuzenean murrizten dituzte diru-sarrera gordinak saldutako ondasunen kostuengatik. Gainera, negozioek negozioan egindako gastu gehienak ken ditzakete. Dedukzio hauetako batzuek mugak dituzte. Adibidez, otordu edo entretenimendurako behar den kopuruaren % 50 bakarrik ken daiteke. Negozio-gastuetarako dedukzioen zenbatekoa eta epeak zergadunaren zerga-kontribuzioaren metodoaren arabera zehazten dira; metodo hori kontabilitate-erregistroetan erabiltzen diren metodoen arabera desberdindu daiteke.
Armenieraren transliterazioa
Xehetasun dialektalak
Armeniako estatu independentean, 21. mendean, ekialdeko armeniera erabiltzen denez, eta erromanizazio sisteme desberdinek horretan oinarrituta daudenez, ekialdeko armenieraren ahoskerak dira hobetsiak transliterazio modu ohikoenetan, adibidez ingelesezkoan. Euskaraz ere, eredu horri jarraitu dio Euskaltzaindiak, ekialdeko erako transliterazio sinplifikatu bat proposatuz.
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista (kazakheraz: Қазақ Советтік Социалистік Республикасы; errusieraz: Казахская Советская Социалистическая Республика) Sobietar Batasuna osatzen zuten hamabost errepubliketako bat zen, 1936-1991 bitartean.
Armenieraren transliterazioa
Euskararako transliterazio taula
2011. urtean proposatu eta onartu zuen honako taula Euskaltzaindiak:
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Dedukzioak eta salbuespenak
Zenbait negozio-gastuk urte-sasoi bat baino gehiago deduzitzen dute. Horien artean daude eraikuntzak eta ekipamenduak bezalako aktibo bizi luzeen kostua. Aktibo horien kostua dedukzioz edo amortizazioz berreskuratzen da.
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista
1989. urteko datuen arabera, azaleraz 2.717.300 km² zen, Sobietar Batasuneko bigarren handiena. Urte horretan 16.711.900 biztanle zeuden Kazakhstango herrialdean, Sobietar Batasuneko laugarrena. Hiriburua Alma-Ata zen, gaurko izenez, Almaty. Hizkuntza ofizialak kazakhera eta errusiera ziren. Sobietar errubloa zerabilten. Herrialdeko biztanle gehienak kazakh etnia nomadakoak ziren: sobietarren menpe egon baino lehen Erdialdeko Asian kanerri indartsua zeukaten.
Armenieraren transliterazioa
Euskararako transliterazio taula
Digrafoak
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista
Historia
Kirgiziako Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoa 1920. urteko abuztuaren 26an sortu zuten, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren barruan. 1925. urteko apirilean Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoa bihurtu zen, eta 1936. urteko abenduaren 5ean Sobietar Batasunaren barruko errepublika izendatu zuten, "Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista" izenez.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Dedukzioak eta salbuespenak
Salbuespen pertsonalak, dedukzio estandarra eta dedukzio itemizituak diru-sarrera maila jakin batzuen gainetik daude.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hartutako neurriak
Airelineak ukipen fisikoa minimizatzen saiatu ziren zenbait fasetan, hala nola fakturazioan edo check-in fasean, eta Delta konpainia estatubatuarrak plastikozko holtzak jarri zituen. Halaber, konpainia askok hegazkineratzeko txartela etxean inprimatzea edo telefono mugikorrean eskura izatea iradoki zuten, kontaktu fisikorik izan ez zedin, LATAMek aipatu zuenez. Aireportuetan kontrol gehiago zeuden, besteak beste, termometro digital infragorrien bidezko tenperatura-kontrolak, Aeromexikok web-orrian iragarri zuenez. Hegazkinera iristeko autobus bat hartu behar izanez gero, enpresa batzuek zioten maiztasuna handituko dutela, beren edukieraren % 50ean bakarrik egon daitezen, Aegean Air konpainia greziarraren arabera. Beste aldaketa bat hegazkineratze-agindu berria izan zen: konpainia batzuek azaltzen dute bidaiariak eserlekuaren arabera ontziratuko zituztela (leihatila, erdigunea eta, azkenik, korridorea); beste batzuek, berriz, hegazkinaren atzeko aldetik hasi ziren. Airelinea batzuek diote libre utziko dituztela inguruneko eserlekuak -edo korridorekoak hegazkin txikitan-, bidaiarien artean distantzia handiagoa bermatzeko.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Zergak ordaintzea edo ez ordaintzea
Estatu Batuetako eta estatuko zerga-sistema federalak autoebaluaziorako sistemak dira. Zergadunek zergapeko egitatea deklaratu eta ordaindu egin behar dute, zerga-agintaritzak egiaztatu gabe. Zor diren zergen hiruhileko ordainketek ez dute zergarik ordaindu behar. Bigarren eta laugarren "laurdenak" ez dira urteko laurdenak. Bigarren hiruhilekoa bi hilabetekoa da (apirila eta maiatza) eta laugarrena lau hilabetekoa (iraila eta abendua). Lehen kalkulatutako zergak egutegiko hiruhileko baten arabera ordaintzen ziren, baina 60. urteko urrian irailera itzuli ziren hirugarren hiruhilekoko diru-bilketak aurreko urteko aurrekontu federalean sartzeko, hau da, urtero, gobernu federalari urtea hasten utziz eskudirutan. Enplegatzaileek errentaren gaineko zerga atxiki behar dute, baita Gizarte Segurantzako eta Medicare zergak ere, soldatetatik. Mantendu beharreko kopuruak enpresaburuek kalkulatzen dituzte zerga-egoeraren irudikapenetan oinarrituta.
Alì
Mugakideak
Alìk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Ez egoiliarra
Estatu Batuetan bizi ez diren pertsona atzerritarrek eta enpresek, Estatu Batuetako negozio baten errenten gaineko zerga federala eta AEBetako iturrien diru-sarrera mota jakin batzuen gaineko zerga baino ez dute jasotzen. Estatuak kanpoan bizi diren norbanakoei eta estatutik kanpo antolatutako enpresei bakarrik zergapetzen die estatu barruko soldatetan edo negozio-errentetan. Ez-egoiliarrei diru-sarrera mota batzuen ordaintzaileek uko egin behar diote ordainketaren gaineko zerga federalari edo Estatuari. Diru-sarrera horietan % 30eko atxikitze federala murriztu egin daiteke zerga-itunpean. Itun horiek ez dira estatuko zergetan aplikatzen.
Vy-lès-Lure
Vy-lès-Lure Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
COVID-19aren eragina abiazioan
Hartutako neurriak
Beste neurri batzuk hauexek izan ziren: tripulazioarentzako babes-ekipoak eta edozein larrialditarako "coronakit"-ak, eserlekuetako bidaiariak ahalik eta urrutien egon daitezen mugitzea ahal denean, edota edarien, elikagaien eta beste produktu batzuen entrega mugatzea, aldatzea edo etetea. Horrez gain, hegazkinen garbiketa eta eraginkortasun handiko aire-iragazkiak ere erabili ziren.
COVID-19 pasaportea
2020ko azaroaren 23an, Qantasek jakinarazi zuen konpainiak COVID-19 txertaketa-proba bat eskatuko ziela nazioarteko bidaiariei. Alan Joyce enpresako zuzendari exekutiboaren arabera, koronabirusaren aurkako txerto bat "premia" bihurtuko litzateke bidaiatzean. Australiako lehen ministroak, Scott Morrisonek, geroago jakinarazi zuen COVID-19 taldearen aurkako txertorik probatu gabe Australiara itzultzen ziren nazioarteko bidaiari guztiek berrogeialdian jarri beharko zutela beren kontura. Aireko Garraioaren Nazioarteko Elkarteak (IATA) jakinarazi zuen ia amaituta zuela osasun-txartel digital bat, bidaiarien txertaketari buruzko informazioa ematen zienagobernuei eta aeroliniei.
Korean Air eta Air New Zealand ere derrigorrezko txertaketa kontuan hartzen ari ziren, baina beren gobernuekin negoziatuko zuten. Pieter Elbers KLMko zuzendari exekutiboak azaroaren 24an erantzun zuen KLMk oraindik ez zuela derrigorrezko txertaketa-planik bere hegaldietan. Brussels Airlinesek eta Lufthansak esan zuten oraindik ez zeukatela ontziratu aurretik txertatze-proba aurkezteko planik, baina Arnaud Feist Bruselako aireportuko zuzendari exekutiboa ados egon zen Qantasen politikarekin, eta hau esan zuen: "Lehenago edo beranduago, txertaketa proba edo negatiboa izatea nahitaezkoa izango da ". Ryanair-ek iragarri zuen ez zuela txertatze-probarik beharko EBren barruan hegazkinez bidaiatzeko, eta EasyJet-ek adierazi zuen ez zuela inolako probarik beharko. The Irish Timesek esan zuen hegan egiteko txertatze-ziurtagiri bat nahiko ohikoa zela mundu osoko herrialdeetan beste gaixotasun batzuetarako, hala nola sukar horiaren kasua Afrikako herrialde askotan. 2020ko azaroaren 25ean, bost airelinea nagusiek (United Airlines, Lufthansa, Virgin Atlantic, Swiss International Air Lines eta JetBlue) CommonPass-aren sarrera iragarri zuten 2020ko abenduaren 1ean, bidaiarien COVIDaren emaitzak erakusten zituena. Nazioarteko estandar gisa diseinatu zuten Munduko Ekonomia Foroak eta The Commons Project-ek, eta etorkizunean txertaketaren emaitzak erregistratzeko ere erabil zitekeen. CommonPass-ek arrakastaz gainditu zuen probaldia urrian United Airlines eta Cathay Pacific Airways-ekin.
2021eko uztailaren 1ean, Europako Batzordeak EBko COVID ziurtagiri digitala aplikatu zuen. EBko estatu kide guztiek onartzen zuten COVID ziurtagiri digitala. Orduan indarrean zeuden murrizketak modu koordinatuan ezabatzen laguntzen zuen. Bidaiatzean, EBko COVID ziurtagiri digitalaren titularrak, printzipioz, ez zuen zirkulazio askerako murrizketarik izan behar: estatu kideek ez zieten bidaia-murrizketa gehigarririk ezarri behar EBko COVID ziurtagiri digital baten titularrei, murrizketa horiek osasun publikoa babesteko beharrezkoak eta proportzionalak ez baziren.
2021eko abenduan, hemezortzi herrialdek (eta lurraldeek) bat egin zuten EBko COVID ziurtagiri digitalaren sistemarekin. Hauek ziren:
Hemezortzi herrialde horietan emandako COVID ziurtagiriak EBn onartu ziren, EBko COVID ziurtagiri digitalaren baldintza beretan. Era berean, hemezortzi herrialde horiek EBko COVID ziurtagiri digitala onartzen zituzten.
Vy-lès-Lure
Biztanleria
2007an Vy-lès-Lure udalerrian erroldatutako biztanleak 614 ziren. Familiak 223 ziren, horien artean 45 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 26 bakarrik bizi ziren emakumeak), 78 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Villa Ariatza Etxea
Villa Ariatza Getxo udalerriko Areeta Auzoan, Zugazarteko 51 zenbakian kokatzen da. Manuel María Smithek 1925. urtean eraikitako jauregi-arkitekturaren eraikin bikaina da. Tomas Allende Alonsok erositako eta 1925. urtean bi seme-alaben artean banatutako orube zabalago batean altxatutako eraikina da. Kai Alde eta Villa Ariatza finkak osatzen ditu. Garai batean Abrako Itsas Klubaren egoitza izan zen, baina egun, atentatu baten jomuga izan ondoren, itxit zuten. 2004an inauguratu zen Ercilla Embarcadero Hotela. Gaur egun arte.
Vy-lès-Lure
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista
Historia
50eko eta 60ko hamarkadetan Sobietar Batasuneko gobernuak sobietarrak Kazakhstango lur ezezagunak kolonizatzera bultzatu zituen: errusiarren eta beste etnia batzuetakoen (ukrainarrak, alemanak, bielorrusiarrak, korearrak eta beste) etorrera handiak nahasketa etniko nabarmena eragin zuen. Independentzia aldarrikatu ostean etorkin mordoa berriro joan egin ziren.
Vy-lès-Lure
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Kazakhstango Sobietar Errepublika Sozialista
Historia
1991. urteko abenduaren 10ean "Kazakhstango Errepublika" izena hartu zuen, eta handik bi astera independentzia aldarrikatu zuten.
Vy-lès-Lure
Etxebizitza
2007an 273 etxebizitza zeuden, 234 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 257 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 234 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 193 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 116 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 396 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 104 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 256 lanean zeuden (145 gizon eta 111 emakume) eta 36 langabezian zeuden (19 gizon eta 17 emakume). 104 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vy-lès-Lure udalerrian 260 unitate fiskal zeuden, 714 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.596,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Zerga-oinarri alternatiboak
Gutxieneko zerga alternatibo bat (GZA) maila federalean ezartzen da, errenta zergagarriaren bertsio apur bat aldatuta. Zerga norbanakoei eta enpresei aplikatzen zaie. Zerga-oinarria errenta gordin doitua da, dedukzio finko baten bidez murriztua, hau da, zergapekoen filial estatusa. Norbanakoen dedukzio idealizatuak etxeko hipoteka-interesetara, karitatezko ekarpenetara eta mediku-gastuetara mugatzen dira. % 26 edo % 28  ezartzen da norbanakoentzat eta % 20 korporazioentzat zerga arautuaren zenbateko txikiagoa. Etorkizuneko zerga arautuen aurkako kreditua onartzen da gehiegikerietarako, zenbait murriztapenekin.
Vy-lès-Lure
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 margolaria, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Vy-lès-Lure udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ameriketako Estatu Batuetako zerga-sistema
Zerga-oinarri alternatiboak
Estatu askok gutxieneko diru-sarrera zergak ezartzen dizkiete korporazioei edo zerga-oinarri alternatibo batean kalkulatutako zerga bati. Horien artean, enpresen kapitalean oinarritutako zergak eta norbanakoentzako errenta neurri alternatiboak daude. Xehetasunak oso ezberdinak dira estatu mailan.
Ordainsari-zergak
Estatu Batuetan, gobernu federalak, estatu askok, Columbiako barrutiak eta hiri askok zerga ordaintzen dute. Zerga hauek enpresaburuei eta enplegatuei eta hainbat konpentsazio-funtsi ezartzen zaizkie. Enpresaburuek zerga-jurisdikzioari kobratu eta ordaintzen dizkiote. Ordainsari-zergak ezartzen dituzten jurisdikzio gehienek hiruhileko eta urtero txostenak eskatzen dituzte kasu gehienetan, eta jakinarazpen elektronikoak gehienetan enpresaburu txikientzat baino ez dira behar.
Diru-sarreren zerga geroratzea
Zerga federalak, estatukoak eta tokikoak behar dira errenta-zerga ezartzen duten jurisdikzio horietan. Jurisdikzioarekin harremanetan dauden enpresaburuek uko egin behar diote beren langileei jurisdikzio horietan ordaintzen zaizkien soldatei. Uko egin beharreko zergen kalkulua enpresaburuak egiten du, langileak IRS Form W-4en duen zerga-egoerari buruzko irudikapenetan oinarrituta. Horrela, geroratutako errenten zenbatekoak ordaindu behar zaizkio zerga-jurisdikzioari, eta zerga-kreditu errebokagarri gisa eman behar zaizkie enplegatuei. Zergak ez dira azken zergak. Langileek diru-sarreren zerga ordaindu behar dute oraindik, eta nork bere zerga ordaindu behar du.
Gizarte Segurantza eta Gizarte Segurantzako zergak
Gizarte aseguruen zerga federalak berdin ezartzen zaizkie enpresaburuei eta langileei, soldataren % 6,2ko zerga bat baita, urteko gehienezko soldata (132.900 dolar 2019an) Gizarte Segurantzarentzat, gehi soldataren % 1,45 Medicare (gizarte-segurantzako estaldura-programa bat da, Estatu Batuetako gobernuak administratzen duena) enpresarentzat. 2011rako, langilearen ekarpena % 4,2 murriztu zen, eta enpresaburuaren zatia, berriz, % 6,2an geratu zen. % 0,9ko Medicare zerga gehigarria dago 200.000 dolarretik gorako soldatetan, eta langileak bakarrik ordaindu behar du bereiz jakinarazitakoa langilearen zerga-aitorpenean 8959 formularioan). Langile baten % 6,2ko zergaren zatia gehienekoa baino handiagoa den neurrian (bakoitzak urteko soldata maximora arte bilduko du), langileak zerga-kreditu itzulgarri bat izateko eskubidea du, urteko errenta aitorpena kobratzeagatik.
Langabezi zergak
Enpresaburuak langabeziaren zergapean daude estatu federalean eta gobernu guztietan. Zerga soldata zergapekoen ehuneko bat da, muga batekin. Zerga-tasa eta bonoa jurisdikzioz eta enpresaburuaren industria eta esperientziaz aldatzen dira. 2009. urterako, langile bakoitzeko gehienezko zerga 1.000 dolarretik beherakoa zen. Estatu batzuek langabezia, desgaitasun-aseguruak edo antzeko zergak ere ezartzen dizkiete langileei.
Informazioa eta ordainketa
Enpresaburuek zerga-bilketaren berri eman behar diote dagokion zerga-jurisdikzioari, jurisdikzio bakoitzak ezartzen duen moduan. Jurisdikzio gehienetan eskatzen dira errenta aldakorreko zergak eta Gizarte Segurantzako zergak. Enpresaburuek langabeziagatiko zerga-bilketaren txostenak aurkeztu behar dituzte estatu aplikagarri bakoitzarekin, eta urtero maila federalean.
Enplegatzaile bakoitzak langile bakoitzari urteko txosten bat eman behar dio IRS W-2 inprimakian ordaindutako soldaten eta federal, estatuko eta tokiko zergen atxikipenen gainean, kopia batekin IRSra eta estatuko zerga-agintaritzari bidalita. Urtarrilaren 31rako eta otsailaren 28rako dira (martxoaren 31rako, elektronikoki erregistratuta badaude), hurrenez hurren, soldatak ordaintzen diren egutegiko urteari jarraituz. W-2 Foroa enplegatuari zerga ordaintzearen froga da.
Enpresaburuek zerga ordaindu behar diote zerga-jurisdikzioari arau ezberdinen arabera, kasu askotan 1 banku-eguneko epean. Zerga federalak eta estatuko zerga asko ordainduta, diru elektronikoko transferentziak egin behar dira zenbait dolar kobratuz gero, edo banku baten gordailuz, zerga-jurisdikzioaren mesedetan.
Zigorrak
Zerga federalak ez ordaintzeak % 2tik % 10era arteko zigor automatikoa dakar. Estatu eta tokiko zigor berberak aplikatzen dira. Hilabetea edo hiruhilekoa ez itzultzeak zigor gehiago ekar ditzake. "Forms W-2" ez fitxatzea zigor automatiko batean, 50 dolar bakoitzeko, ez garaiz artxibatu. Estatuak eta tokiko zigorrak jurisdikzioz aldatzen dira.
Zigor bereziki gogorra aplikatzen da zerga federalak eta Gizarte Segurantzari zergak ordaintzen ez zaizkionean. Ordaindu ez den zenbatekoaren % 100era  isuna jar dakioke entitate enpresaburuari, baita edozein pertsonari ere (korporazioko funtzionarioa, esaterako), ordainketa egin behar zen funtsen kontrola edo zaintza izanda.
Salmenten eta erabileraren gaineko zerga
Estatu Batuetan ez dago ez salmenta federalik ez zergarik. Bost estatuk bakarrik ezartzen dituzte salmentak eta zergak. Hiri, konderri, igarotzako agintari eta barruti askok tokiko salmenta edo erabilera zerga bat ezartzen dute. Salmentak eta erabilera-zergak, erosketa-prezioaren arabera kalkulatzen da zerga-tasa egokia. Zerga-tasak asko aldatzen dira % 1etik % 10era arteko jurisdikzioz. Salmenten zerga saltzaileak kobratzen du. Erabilera-zerga erosle batek berak ebaluatzen du, ez baitu salmenten zerga ordaindu zergapeko erosketa batean.
Balio erantsiaren gaineko zergan ez bezala, salmenten zerga behin bakarrik ezartzen da, atzealdean, edozein ondasunentzat. Ia jurisdikzio guztiek eskaintzen dituzte salmenta-zergetatik salbuetsita dauden edo prezio murriztuan zergapetzen dituzten ondasun eta zerbitzuak. Salgaiak erostea, gehiago fabrikatzeko edo erretzeko, ez dago salmenten zergarik. Justizia gehienek salbuesten dituzte janariak janari-dendetan, errezeta-sendagaietan eta nekazaritzako hornigai askotan. Normalean, eskudirutan egindako deskontuak, kupoiak barne, ez dira sartzen konputazio zergetan erabiltzen den prezioan.
Salmenta zergak, tokiko gobernuek ezarritakoak barne, estatu-mailan kudeatzen dira. Estatu kideek, salmenten zerga ezartzean, beharrezkoa dute saltzaileek estatuarekin erregistratzea, bezeroei zergak kobratzea, artxiboak itzultzea eta Estatuari zerga itzultzea. Arauak oso ezberdinak dira. Oro har, saltzaileek estatu barruko erosleei ordaindu behar diete zerga, non eta erosleak ez duen salbuespen-agiririk ematen. Estatu gehienek onartu edo eskatu egiten diote Estatuari zerga-ordainketa elektronikoa. Debekatu egiten zaie estatuei estatuko saltzaileei zergak kobratzeko eskatzea, saltzaileak estatuarekin gutxieneko loturarik ez badu.
Gehiegizko zergak
Gehiegizko zergak ezarri ahal izango zaizkio salgaien salmenta-prezioari, edo unitate edo bestelako oinarri bati, zergapetutako ondasunen edo zerbitzuen kontsumo kementsua galarazteko teorian. Gehiegizko zerga fabrikatzaileak ordaindu beharko du handizkako salmentan, edo bezeroarengandik jaso ahal izango da salmentan. Hainbat ondasuni zergak ezartzen zaizkie maila federal eta estatu mailan, besteak beste, alkohola, tabakoa, pneumatikoak, gasolina, diesel erregaia, ikatza, su-armak, telefono-zerbitzua, aire-garraioa, erregistratu gabeko bonbak, eta beste ondasun eta zerbitzu asko. Zenbait jurisdikziok eskatzen dute zerga-zigiluak jartzea merkantziei, zergaren ordainketa frogatzeko.
Ondasunen zergak
Estatu Batuetan estatu mailatik beherako jurisdikzio gehienek zerga bat ezartzen diete ondasun higiezinen interesei (lurrak, eraikinak, hobekuntza iraunkorrak). Zenbait jurisdikziok negozio-mota batzuk ere zergapetzen dituzte. Arauak asko aldatzen dira jurisdikzioz. Jurisdikzio gehiegikeri askok (konderriak, hiriak, eskola-barrutiak) jabetza bera zergapetzeko aginpidea izan dezakete. Estatu gutxik ezartzen dute ondasunen balioaren gaineko zerga.
Jabetza-zerga ondasunaren merkatu-balioan oinarritzen da. Zergapeko egitatea, urtero, ondasun bakoitzak data jakin batean duen merkatu-balioan oinarritzen da, eta jurisdikzio gehienek aldizkako balio-zuzenketak behar dituzte. Zergak kalkulatzen du merkatuko balio zehaztua proportzio ebaluagarri bat gertatzen dela: zerga-tasa. Auditoretza-ratioak eta zerga-tasak asko aldatzen dira jurisdikzioen artean, eta jurisdikzio baten jabetza-motaz alda daitezke. Saldu berri den ondasun bat saltzaileen artean saltzen denean, salmenta horrek merkatu-balio zuzena ezartzen du. Beste kasu batzuetan, balioa balioetsi behar da. Estimazio teknika komunen artean salmenta konparagarriak, kostu deskontatuak eta diru-sarreren igoera daude. Ondasunen jabeek balio bat ere deklaratu ahal izango dute, eta balio hori zergadunaren eskualdaketa izango da.
Ebaluazioa eta bilketa
Ebaluazio-prozesua estatuen arabera aldatzen da, eta batzuetan baita estatu baten barruan ere. Zerga-jurisdikzio bakoitzak jabegoaren balioak zehazten ditu jurisdikzioan, eta, ondoren, balioaren arabera baloratzeko zerga-zenbatekoa zehazten du. Zergapeko egitateetako zergadunek beren gain hartu ohi dituzte jabetza-balioak. Normalean, zergadun gisa aipatzen den funtzionario batek egiten du balio-kalkulua eta zerga-kalkulua. Jabetza-jabeek eskubideak dituzte jurisdikzio bakoitzean erabakitako balioa deklaratzeko edo lehiatzeko. Ondasunen balioak, oro har, justizien artean koordinatu behar dira, eta koordinazio hori ekalizazioaren bidez egiten da sarri.
Balioa zehaztu ondoren, ebaluatzaileak normalean ezagutzen den azken jabeari jakinarazten dio balioaren determinazioa. Balioak likidatu ondoren, ondasun higiezinen gaineko zergaren fakturak edo oharrak bidaltzen zaizkie jabeei. Ordainketa garaiak eta baldintzak asko aldatzen dira. Jaberen batek zerga ordaintzen ez badu, zerga-arloko jurisdikzioak hainbat errekurtso jartzen ditu kobratzeko, baita ondasunen salmenta eta salmenta ere. Jabetza-zergak, gainera, transferentziak jasotzen dituzten ondasunen gaineko zerga dira. Hipoteka-enpresek maiz jasotzen dituzte zergak jabeei eta jabearen izenean kobratzen dituzte.
Aduana zergak
Estatu Batuek aduana-zergak ezartzen dizkiete merkantzien inportazioei. Inportatzeko orduan, betebeharra inportatzaileak ordaintzen du. Aduana-zergak aldatu egiten dira jatorria eta produktua duten herrialdeetan. Herrialde askotako merkantziak salbuetsita daude merkataritza-akordio ezberdinen arabera. Zenbait ondasun mota betebeharretik salbuetsita daude, sorburua kontuan hartu gabe. Aduana-arauak desberdinak dira inportazio-murrizketengatik. Aduana-arauak behar bezala ez betetzea gerta daiteke, tartean diren alderdien aurkako salgaiak eta zigor penalak arintzean. Estatu Batuetako Aduana eta Mugen Babesak (AOB) aduanako arauak betearazten ditu.
Merkantziaren inportazioa
Salgaiak Estatu Batuetara inporta daitezke inportazio-murrizketen arabera. Salgaien inportatzaileek inportatutako salgaien balioaren gaineko zerga (aduana-zerga edo 'tarifa') izan dezakete. 'Inportatutako salgaiak ez dira legez sartzen bidalketa sarrera-portura iritsi arte, salgaien entrega CBPk baimendu eta zenbatetsitako tasak ordaindu arte.' Inportazioa eta aduana-zergak aitortzea eta ordaintzea egiten da. Erregistroko inportatzaileak, salgaien jabea, eroslea edo lizentziadun aduana-artekari bat izan daitekeena. Salgaiak Estatu Batuetako fidantza-biltegi batean edo Kanpo-Merkataritza Eremu batean gorde daitezke bost urtez gehienez, zergarik ordaindu gabe. Salgaiak AEBetara sartzeko deklaratu behar dira iritsi eta 15 eguneko epean edo fidantza biltegitik edo atzerriko merkataritza gunetik irten aurretik. Inportatzaile askok CBPrekin borondatezko autoebaluazio-programa batean parte hartzen dute. Arau bereziak aplikatzen zaizkie posta bidez inportatutako salgaiei. Estatu Batuetara inportatutako ondasun guztiak CBPk ikuskatu behar ditu. Salgai batzuk Estatu Batuetara aldi baterako inporta daitezke ATA Carnet sistemaren antzeko sistema baten arabera. Adibidez, AEBetan bidaiatzen duten pertsonek erabiltzen dituzten ordenagailu eramangarriak eta saltzaileek erabiltzen dituzten laginak daude.
Jatorria
Transakzio-balioen gaineko zergaren tasak aldatu egiten dira jatorriko herrialdearen arabera. Merkantziak banaka etiketatu behar dira jatorri-herrialdea adierazteko, salgai-mota espezifikoetarako salbuespenekin. Merkantziak merkantzia partikularrentzako betebehar gorenetakoak direla jotzen da herrialdean, non eta merkantziak ez dituen gutxieneko eskakizun batzuk betetzen. Ohiko betebeharretarako eraldaketa zabalak eta sailkapenak Kanadan edo Mexikon jatorria duten merkantziei dagozkie, Ipar Amerikako Merkataritza Akordioaren arabera.
Sailkapena
Salbuetsita ez dauden merkantzia guztiak AOBk eta Nazioarteko Trenbide Batzordeak argitaratutako tarifa Harmonizatuaren arabera kalkulatuta daude. Ordutegi luze honek betebehar tasak ezartzen ditu merkantzia mota bakoitzarentzat. Merkantzia gehienak erabileran oinarrituta sailkatzen dira, nahiz eta sailkapen batzuk erabileran oinarritzen diren.
Betebeharren tasa
Karga-tasa ezberdinen mende dauden salgaiak nahasten direnean, karga-tasa aplikagarrienean zergapetu ahal izango da karga-tasa osoa.
Prozedurak
Inportatutako merkantziak, oro har, merkantziak deskribatzen dituen zamaketa- edo aire-bidaien faktura batekin batera doaz. Aduana-betebeharren egiaztapena egiteko, truke-balioa dokumentatzen duen inbasio bat ere izan behar dute lagun. Merkantziak kargatzeko eta inbaditzeko fakturan sailkatuta daude eta inportatzaileak edo AOBk kalkulatzen ditu betebeharrak. Betebehar horren zenbatekoa ordaingarria da berehala, eta ordaindu egin behar da merkantziak inportatu baino lehen. Merkantzien ebaluazio gehienak AOBrekin elektronikoki erregistratutako inportatzaileak egiten ditu.
Zergak ordaindu ondoren, AOBk inportaziorako ondasunak onartzen ditu. Gero, sarrera portutik biltegi hezetik edo Free-Trade zonatik atera daitezke.
Betebeharra ondasun partikularrekin ordaindu ondoren, inportatzaileak zergak ordain ditzake, baldin eta merkantziak substantziarik gabe esportatzen badira. Errekargua erreklamatzeko prozesua betebeharrek atzera egitea bezala ezagutzen da.
Zigorrak
Zigor zibil batzuk AOBko arauak ez betetzeagatik eta ordaintzeko betebeharragatik dira. Zigor horien mende dauden pertsonen ondasunak AOBk atzeman eta sal ditzake. Gainera, delitu jakin batzuengatik zigor penalak ezar daitezke. Zigor penalak bi aldiz handiagoak izan daitezke, eta hogei urteko kartzela zigorra ere bai.