cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Radonvilliers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 237 ziren, horien artean 166 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 166 pertsona aktiboetatik 149 lanean zeuden (85 gizon eta 64 emakume) eta 17 langabezian zeuden (6 gizon eta 11 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Radonvilliers udalerrian 149 unitate fiskal zeuden, 389,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.881 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Radonvilliers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Avellanedako Batzarretxea
Avellanedako Batzarretxea Enkarterriko Batzarren biltokia eta egoitza zen eraikina da. Sopuertako Avellaneda auzoan dago.
XVI. mendean sortu zuten lehen (gutxienez XIV. mendetik aurrera) Batzarretarako erabiltzen zen haritzaren ondoan. 1806. urtean Enkarterriko kontzeju guztiak Bizkaiko Jaurerrian sartuta geratu ziren ondorio guztietarako eta Avellanedako Batzar Nagusiak ez ziren gehiagotan egin. XX. mendean zaharberritu zuten, egun Enkarterrietako Museoaren egoitza izateko.
Richardson (Texas)
Richardson Texasko hiri bat da. Collin konderrian kokatua dago. 2010ean 99,223 biztanle zituen, 73.98 kilometro koadrotan banatuta.
Oryx dammah
Oryx dammah Oryx generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Hippotraginae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago. Gaur egun Naturan iraungita dago eta zoologikoetan soilik mantentzen da.
Varys
Gizaseme misteriotsua eta azpijokozalea, haurtzaroan zikiratua eta eunuko bilakatua, bere izaera eta helburuak ezagutzen duten ororentzat ezezagunak dira. Itxuraz, bere onurarako jardun eta bere leialtasunak ongi aukeratzen ditu, bere edo erresumaren onurarako jada erabilgarriak bihurtzean nahieran deseginez. Gaztaroan aktorea izan zenez, antzezpenaren bidez bere nahiak ezkutatzeko gaitasuna du.
Euskal Herriko berrikuntza zentroak
Berrikuntza zentroak edo zentro teknologikoak irabazi-asmorik gabeko erakunde pribatuak dira, beharrezkoak diren giza eta material baliabideak dituzte jakintza teknologikoaren sorkuntzarako eta bere ustiapenean laguntzeko jarduerak egiteko. Haien arrakasta enpresaren hobekuntza konpetitiboari eta inguruko garapen ekonomikoari egindako ekarpenarekin neurtzen da.
Euskal Herriko berrikuntza zentroak ugariak dira, enpresei balioa emango dieten ezagutza eta irtenbide teknologikoak eskaintzera bideratutako ikerketak garatzen dituztenak. Euskal Herrian, 1980ko hamarkadatik, enpresen lehiakortasuna sustatzera bideratutako berrikuntzari laguntzeko politika aplikatu da, ekonomia moderno eta aberatsa finkatzeko helburuarekin. Etorkizuneko ikuspegi hori izan du euskal industriak ere bai eta azkeneko urteotan aniztu egin du ikerketa eta garapenera (I+G) bideratutako inbertsioa; baita, Eusko Jaurlaritzak ere, barne produktu gordinaren %2,10 gai horretara bideratu duelarik. Berrikuntza bultzatzeko Eusko Jaurlaritzak abiarazitako ekimen ugarien artean, nabarmentzekoa da 1997an Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako Euskal Sarea (ZTBES) sortu izana, Euskal Herriko enpresa-sareari eskaintza teknologiko integrala, sofistikatua eta espezializatua eskaintzeko gai den azpiegitura bat garatzeko helburuarekin. ZTBES sarea osatzen duten eragileetako bat Euskadiko Zentro Teknologikoak dira, berrikuntza prozesuak enpresa sektorean hedatzeko giltzarriak.
Zer da berrikuntza teknologikoa?
Berrikuntzaren hiru ezaugarri nagusi:
Berrikuntza azaltzen duen elementu gakoa lehiakortasuna da. Porter, 1990ean esan zuenez: nazio baten lehiakortasuna, bere industria berritzeko eta hobetzeko gaitasuna da. Enpresak lehiakortasun abantailak lortzen ditu berrikuntzen bitartez.
Helburuak
Herri berritzailea, zientzialaria eta teknologiko aurreratuta lortzea da, bere etorkizuna asmatzeko ahalmena dituena.
"Plan de Ciencia, Tecnología e Innovación Euskadi 2020" Plana
Eusko Jaurlaritza ren estrategia enpresa eta  agente sozioekonomikoei laguntza ematea da, erronka berriei aurre egiteko eta abantaila lehiakor iraunkorrak eraikitzeko. Horretarako ezinbestekoa da ezagutzaren gizarterantz aldatzea, pertsonaren adimenean oinarritzen dena, bere beharrak asetuz. Euskal Herria herrialde txiki bat da, baliabide mugatuak dituena eta horregatik epe luzeko  ikuspegia eduki behar du, dauden baliabideak optimizatuz.
Etorkizun handiko arlo zientifiko eta teknologikoan gaitasun berriak sortu nahi dira, produkzio agenteekin erlazioa dutenak eta itzulera ekonomiko eta sozial handia lortu ahal dituztenak. Hau lortu daiteke, mundu mailan nabarmenak izateko, estrategikoak diren arlo batzuk garatzen: fabrikazio aurreratua, energia eta biozientziak/osasuna.
Horretarako, erakundeen konpromisoa eta lankidetza beharrezkoa da: Eusko Jaurlaritza, Foru-aldundia, tokiko erakundeak eta eragile publiko eta pribatuak. Planak euskal gizarteak zientziarekin, teknologiarekin eta berrikuntzarekin duen konpromisoa erakusten du.
BioBasque estrategia
Euskadi bio-zientzien garapenerako estrategia espezifikoa diseinatu zuen lehen Autonomia-Erkidegoa izan zen. 2002an Eusko Jaurlaritzak euskal ekonomiari bultzada sendoa eman nahi izan zion eta BioBasque estrategia sortu zuen. Helburua, dibertsifikazioa lortzea eta enpresa-sektore berri bat sortzea izan da. Hiru ekintza-lerroren inguruan egituratuta: : ezagutza sortu, enpresak garatu eta bio-klusterra dinamizatu. Estrategia horien garapenak aldaketa sakonak ekarri ditu bai zientzia eta teknologia arloetara, bai enpresa arloetara.
NanoBasque estrategia
Nanozientziak, eta nanoteknologiak produktu berriak eta gaur aurreratzeko gai ez garen prozesuak ekarriko dizkigu. Geroaldian apustu egiteko unea da eta Garapen Ekonomikoko eta Eusko Jaurlaritzaren Lehiako Departamentuak NanoBasque estrategiarekin bultzatzen du euskal enpresetako nanoteknologien inplementazioa, lehia jarduera ekonomikoko sektore nagusietan hobetzeko. NanoBasque agentzia, Gipuzkoako parke teknologikoan kokatuta dago. Agentziak euskal enpresaren mobilizazio funtzioak onartzen ditu eta nanozientziaren eta nanoteknologien balioaren sozializazioak ziurtatzen ditu.
Ezaugarriak
- Aniztasun handia dago zuzenbide aldetik (elkarteak, fundazioak…) eta diru sarreren aldetik.
- Enpresen kide estrategiko bezala jarduten dute.
- Produkzioa sektorera bideratuta daude, batez ere ETE tara, eta I+G+B-aren arloan laguntza ematen diete. Askotan, administrazio publikoarekin batera lan egiten dute berrikuntza teknologikoarekin zerikusia duten jarduerak egiteko.
- Zerbitzu nagusiak: ikerketa eta garapen teknologikoa bultzatzea, berrikuntzarako aholkuak eta zerbitzu teknologikoak ematea, ziurtapenak lortzeko laguntzea eta teknologia zabaltzea.
- Zentro teknologikoak produkzio sektore guztietan daude: Bioteknologia, ehungintza, zurgintza eta altzairugintza, kimiko-farmazia, arrantza, espazio eta aeronautika, oinetakoa, larrua, makina erraminta, eraikigintza, telekomunikazioa, informatika eta elektronika, ingurumena, nekazaritzako elikagaiak, energia, automobilgintza, metalmekanika, materialak eta produkzio industriala.
José Luis Lopez de Uralde
José Luis Lopez de Uralde Elortza (Gasteiz, - ib., ) arkitekto eta hirigile arabarra izan zen. Ricardo Lopez de Uralderen semea, Madrilgo Arkitektura eskolan ikasi zuen. 1924ean Gasteizko Batan auzoan Lorategi-Hiria diseinatu zuen.
Euskal Herriko berrikuntza zentroak
Ezaugarriak
- Autofinantziatu egiten dira, administrazio publikoaren laguntzarekin.
- Unibertsitatearekin erlazio gutxi dute.
- Ikertzaile asko daude.
- Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sarearen eragileak dira. Haien artean lankidetza dago, ez dago konpetentziarik.
- Bi talde nagusien barruan daude sartuta: IK4 eta Tecnalia.
- Bi motatako zentroak aurkitu ahal ditugu Euskal Herrian: batetik, jakintza-arlo anitzeko zentroak, hau da, sektore desberdinetako enpresei zerbitzua eskaintzen diotenak; bestetik, zentro sektorialak, sektore berdineko enpresei zerbitzua ematen diotenak.
Sorrera
1980. urtean krisialdia egon zen Euskal Herrian. Mundu mailan petrolioaren krisia egon zen. Espainian diktadura bukatu zen, demokrazia berri-berria zegoen eta horrekin batera mugak ireki ziren. Aurreko urteetan, Espainiako diktaduraren garaian, lehiakiderik ez zegoenez, industria ez zen garatu eta hobetu. Mugak ireki zirenean, lehiakideak agertu ziren eta haiekin konparatuta Espainiako industria oso atzeratuta zegoen. Euskal Herriko industrian sektore helduenak zeuden, inolako hobekuntzekin eta esku lana oinarritzat zituztenak. Bizkaiko Labe Garaiak, La Naval ontziola eta Euskalduna dira adibide esanguratsuenak. Euskal herrian %25eko langabezia zegoen eta Eusko Jaurlaritzak zerbait egin behar izan zuen egoera hobetzeko.
Garai horretan, entsegu laborategiak zeuden: Labein Bilboko Ingenieritza eskolan, Inasmet Urtzaileen Fundazioarena eta Ikerlan Mondragon taldearena. Enpresek probatu nahi zituzten gauzak laborategi hauetara eramaten zituzten.
Egoera txar horretan, enpresari taldeak zentro teknologiko pribatuetan oinarritzen zen politika teknologikoa bultzatzen hasi ziren. Nahiz eta zentro hauek pribatuak izan, hasiera batean finantzaketa publikoa edukiko zuten. Eusko Jaurlaritzak Fraunhofer instituto alemaniarreko eredua jarraitu zuen, ikerketa aplikatuetan zentratzen zena. Existitzen ziren laborategiak enpresetara gehiago hurbildu behar ziren, zentro teknologiko bihurtuz. Hasiera baten, eskaintza teknologikoan oinarritutako politika egin zen; hau da, helburua beharrezkoak ziren zentro teknologikoak lortzea zen, gero, zentro teknologikoek enpresei laguntzeko.
Laguntza publikoari esker batez ere, zentro teknologiko asko sortu ziren garai horretan.
Euskal zentro teknologikoak
Euskadiko zentro teknologiko ugari eta prestigiodunek agerian uzten dute lurralde horrek berrikuntzaren, ikerketaren eta enpresa-garapenaren alde egiten duen apustua.
IK4-Azterlan
Azterlan 30 urteko esperientzia duen eta metalurgiaren ikerketan eta material metalikoen ezagutzan espezializatua den zentro teknologiko pribatua da. Bere zeregin garrantzitsuena enpresa metal-mekanikoen konpetentzia indartzean datza, teknologiaren transferentzia eta ezagutza emanez. Metalurgiako sektorean Europako zentro teknologiko  erreferentea  izan nahi du oinarrizko ikerketa, ikerketa aplikatua eta teknologiaren transferentziaren bitartez. Gainera, 1.500 enpresei zerbitzu teknologikoak ere egiten dizkio, ENAC-ISO17025 akreditazioarekin.
CEIT-IK4
Ceit industriari I+G+B zerbitzuak hornitzean espezializatuta dagoen zentro teknologikoa da, ikerketa aplikatutako eta garapen teknologikoko proiektuak eginez. Bi egoitza ditu Ibaietan eta Miramoneko Parke Teknologikoan. 1982. urtean sortu zen, Eusko Jaurlaritzaren laguntza ekonomikoarekin eta Donostian dagoen Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza eskolaren bultzadarekin. Helburua gizarteari laguntza ematea da, gazte ikertzaileak formatuz. Gazte hauek enpresetan sartzean, beharrezkoak diren aldaketak burutzen dituzte, enpresa Europa mailan onena izateko. Arlo garrantzitsuenak materialak, mekanika aplikatua, elektronika eta komunikazioak dira.
GAIKER-IK4
Gaiker zerbitzu teknologiko berriak ikertzeaz eta enpresei emateaz arduratzen den zentro teknologikoa da. 1985ean sortu zen eta garai honetatik aurrera, Euskadiko enpresa-sarean teknologiaren garapena eta lehiakortasunean laguntzen du. Bioteknologiaren, ingurumenaren eta birziklapenaren, eta plastikoaren eta konpositeen arloetan garatzen du bere ikerketa-lana.
IK4-IDEKO
Ideko makina-erramintako sektorera eta fabrikazio teknologietara zuzendutako zentro teknologikoa da. 1986. urtean sortu zen eta Elgoibarren dago kokatuta. Bere ikerketa lerroak prozesuen eraldaketa, makinak eta osagarriak, ingeniaritza birtuala, makinen dinamika, monitorizazio eta mekanizazio prozesuen kontrola, adimendun automobilgintzako softwarea, neurtzeko sistemak, produktuaren bizitza zikloaren kudeaketa, adimen lehiakorreko modeloak eta berrikuntzaren kudeaketa dira. Bere helburua bezeroei berrikuntza teknologikoa sustatzea da.
IK4-IKERLAN
Ikerlan 1974. urtean Arrasaten sortu zen eta enpresei ezagutza transmititzen eta balio lehiakor bat ematen dien zentro teknologikoa da. Mondragon taldearen barruan dago eta haien espezializazio teknologikoa hiru taldeetan banatzen da: Elektronika, informazio eta komunikazio teknologiak,  energia eta potentzia elektronikoa eta fabrikazio aurreratua.
IK4-LORTEK
Lortek lotura teknologietan jakintza ona sortzea helburutzat duen zentro teknologikoa da. Enpresei produktu eta zerbitzuetan oso garrantzitsuak diren loturazko prozesuetan laguntzen diete. Teknologia eta berrikuntza eransten dute jarduera desberdinen bitartez: proiektu teknologikoen garapena, zerbitzu teknologikoak, bezeroei arazo teknikoak konpontzea, teknologiaren kudeaketa eta berrikuntza eremuetan formakuntza eta hedapena.
IK4-TEKNIKER
Tekniker enpresa industrialetan berrikuntzarako ahalmena handitzeaz arduratzen den zentro teknologikoa da. Teknologia eta ezagutzarekin enpresen lehiakortasuna handitzen du. Mekatronikaren, fabrikazio teknologien eta mikroteknologiaren zentroa da. Arlo garrantzitsuenak hauek dira: industria eta kontsumo produktuen diseinua, frikzio, higadura eta labainketarekin erlazionatuta dauden arazoen konponketa, informazio eta komunikazio teknologiak lantegietan eranstea, doitasun altua, miniaturizazioa eta mikro/nanoteknologia.
CIDETEC Fundazioa
Cidetec 1994. urtean sortu zen eta 2018. urterarte IK4 taldearen barruan egon zen. Jakintza teknologikoa batu, sortu eta zabaldu egiten duen zentro teknologikoa da. Donostian dago kokatuta, Gipuzkoako Parke Zientifiko teknologikoan. Hiru arlotan lan egiten du nagusiki: Lurra gainazalearen ingenieritzan, energiaren biltegiratzean eta nanomedikuntzan.
Vicomtech
Vicomtech ikerketa aplikatua garatzen duen eta ordenagailu bidezko grafiko interaktiboen eta teknologia multimedien arloan espezializatua dagoen zentro teknologikoa da. Ikerketa gehienak arlo hauetan egiten ditu: industria eta fabrikazio aurreratua, garraioen sistema adimendua eta medikuntzarako irudiak eta bioinformatika. 2018. urtean IK4 taldetik atera zen.
Tecnalia Research & Innovation
Tecnalia 2010. urtean sortu zen, Europa mailan presentzia gehiago izateko helburuarekin, zortzi zentro teknologiko elkartu zirenean (Labein, Inasmet, Robotiker, Fatronik, Cidemco, ESI, Leia, Euve). Espainiako zentro teknologiko handiena da eta Europako bosgarrena. Nazioarte-mailan jarduera handia dauka, beste herrialdeekin I+G kontratuak sinatu dituelako eta atzerriko ikertzaileak dituelako. Euskal industriei nazioartean harremanak izatera laguntzen die. Bioteknologia, mikro eta nanoteknologia, ingurumena eta birziklapena, industria-kudeaketa eta ekoizpena, mekatronika, materialak eta prozesuak eta informazioaren eta komunikazioaren teknologia proiektuak garatzen ditu.
Otus mirus
Otus mirus Otus generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Omobranchus elongatus
Omobranchus elongatus Omobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Menrva
Bere izenak, "mn-" erroa du, oroimenarekin lotua. Adibidez, Mnemosyne (μνημοσύνη) eta "mnestis" (μνῆστις): oroimena edo oroitzapena esan nahi dutenak.
Oltenești
Oltenești Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Franqueville (Eure)
Franqueville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Franqueville udalerrian erroldatutako biztanleak 259 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (69 gizon eta 52 emakume) eta 15 langabezian zeuden (10 gizon eta 5 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Franqueville udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 311,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.713 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Thézillieu
Thézillieu Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Robert Baratheon
, George R. R. Martin idazlearen A Song of Ice and Fire eleberri saileko eta Game of Thrones telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Mark Addy aktoreak antzeztu zuen. Baratheon etxeko kidea da.
Zazpi Erresumetako erregea da, errege karguarekiko nahiko arduragabea, bere zaletasunek bakarrik arduratzen dute: jana, edana eta emakumeekin larruajotzea. Cersei Lannisterrekin ezkondua dago eta Joffrey Baratheon sasikumea du. Zorigaiztoko ezkontza eta gehiegikeriz beteriko bizitzaren ondorioz gizendu eta izaera petral eta nagia bereganatuko du.
Mitski
Mitski Miyawaki (jaiotzez, Mitsuki Laycock, izen artistikoz Mitski, Japonia, 1990eko irailaren 27a) jatorri japoniarreko kantari eta konpositore estatubatuarra da da.
Biografia
Aita estatubatuarra du, eta ama japoniarra, eta aitak AEBetako Estatu Departamentuan zuen lanagatik, herrialde batetik bestera bizilekua aldatuz hazi zen Mitski.
Zinema ikasteko Hunter Collegen izena eman ondoren, Mitski musikara aldatu zen Purchase Collegera, eta New Yorkeko eskola horretan zegoela atera zuen bere lehen bilduma, auto-ekoitzia: Lush (2012). Lan hori eta baita hurrengoa, Retired from Sad, New Career in Business (2013), pianoan oinarritu ziren, baina gero gitarra gogorragoek markatutako musika baterantz eraldatu zen bere estiloa.
Eulamprotes
Eulamprotes Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tinea atrella da.
Finlandiako Gerra
Finlandiako Gerra (Suomen sota; Finska kriget) Suedia eta Errusiar Inperioaren arteko gerra izan zen, 1808ko otsailetik 1809ko irailera iraun zuena. Gerra ondorio bezala, Finlandia, Errusia Inperialaren esku gelditu zen eta dukerri bat osatzera pasa zen.
Hasiera
Errusiarrek Napoleonekin bake-akordioa sinatu ostean, Suediak "antikristo"arekin negoziazioak egitea oso gaizki ikusi zuen, eta britainiarrekin batu zen. Hasieran, Suediak, bere lurraldeak zabaltzeko aliantza egin zuen, eta Danimarka eta Norvegia herrialdeekin borrokatzen hasi zen britainiarrekin batera.
Leginetxe
Kokapena
Udalerriaren hegoaldean dago, Astepe mendebaldean, Euskal Y-a auzoaren hegoaldetik igaroko da, eraikuntza lanak 2012an hasi ziren.
Finlandiako Gerra
Hasiera
Danimarka menperatu zutenean, itsaso Baltikotik irtenbide gabe gelditu zuen Errusia, eta horrek Suedia eta errusiarren arteko harremanak hoztu egin zituen. Suedia, Errusiaren aurka borrokatzeko prest agertu zen orduan. Errusiak ere, herrialdearekin gerra batean sartzeko aukera planteatu zuen, irabaziz gero, Finlandia eskuratu, eta bere mugak Suediarekiko urrunduko zituen.
Leginetxe
Demografia
327 biztanle zituen 1960an.
Finlandiako Gerra
1808ko otsaila-maiatza
1808ko otsailaren 21ean, errusiar soldaduak, Finlandiako muga igaro zuten eta Hämeenlinna hiria menperatzea lortu zuten. Erasoa, Suediako erregea prestatu gabe iritsi zen, eta bere soldaduen zati txikia Finlandiara eraman ahal izan zuen, Danimarkaren erasoa espero baitzuen ere.
Leginetxe
Euskara
Auzoko biztanleek bizkaiera hitzegiten dute eta euskaldunen kopurua %55ekoa da.
Finlandiako Gerra
1808ko otsaila-maiatza
Hortaz, errusiarrek, defentsarik gabe, Kuopio, Tampere, Jakobstad, Svartholm, Helsinki, Hanko eta Åland Uharteak menperatzea lortu zituzten. Suediarrek, Finlandia defenditzeko, Pohjanmaa eskualdean babestu ziren. Gutxi egin ahal izan zuten, baina eskualdea Errusiaren atzaparretatik babestu zuten denbora batez.
Errusiarrak, finlandiarren laguntza guztiak jaso zituzten, izan ere, hauek, Suediaren totalitarismotik ihes egin nahi zuten. Britainia Handiak bitartean, Suediari inoiz iritsiko ez zen laguntza hitz eman zion. Finlandian, Suediaren ondoan borrokatzeari uko egin zion eta soldaduak, Espainiara bidali zituen Napoleonen aurka borrokatzeko.
1808ko abuztua-iraila
Finlandia hegoaldeko errusiar soldaduek, irailean, Finlandia eskuan zeukatela ikusi zuten. Suediarren adorea lurretik zegoen eta galdutako bataila guztien ondoren, gerra behin betiko amaitzea nahi zuten. Iparraldean aldiz, egoera nahasiagoa zen. Suediarren boterea hazten hasi zen, eta bataila batzuk irabazten hasi zen.
1809ko negua
Aldi honetarako, Errusiak, Finlandia osoaren kontrola lortua zuen. Azaroaren 19an sinatutako akordio batean, Suediar soldaduak herrialdea uztera behartuak izan ziren. Hala ere, gerra, ez zen bere baitan bukatu eta amaiera txukuna emateko, errusiarrak Suediar lurretan sartzen hasi ziren.
Errusiarrek 3 frontetik erasotu zuten Errusia. Lehenengoa Åland uharteetatik Stockholm hiriburua erasotu nahian; bigarrengoa Turkutik; eta hirugarrena Botniako Golkotik.
Erasoa, azkarra izatea espero zuen baina Errusiako enperadoreak ideia surrealistatzat hartu zuen, eta baztertzeko puntuan egon zen.
Gerraren Amaiera
Azkenik, Suediak eta Errusiak, ez aurrera ez atzera zeraman gerra batean murgildurik bake-akordio bat sinatzea erabaki zuten 1809ko irailean. Ondorioz, eta Suedia Stockholm hiriburua Errusiak menperatuko zuen beldurraz, Finlandia eskualdeari agur eta Errusiak eskuratu zuen.
Pogonești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Uzkuiti
Mendiaren hegoaldean dagoen sakonunea Katxine deitzen da. Sakonune hau, honako mendi hauek inguratzen dute: Ganboa, Ganbo Txiki, Arrubigaña, Uzkuiti eta Aoki.
Irispideak
Larraitzetik edo Amezketatik, Muitzeko labar ederra igo daiteke, Txindoki menditik ekialdera geratzen dena, tontor hau Larraonetik banatzen duena. Zirkua bere bururantz jarraituz, Uzkuitira heltzen da. Tontor hau ondo nagusitzen da Arritzagako labarraren lehen zatian. Amezketatik, posible da labarra Ondarreko langaraino igotzea. Hemendik, Etitzegira igo daiteke, tontorraren iparraldean, eta, hemendik, tontor belartsura.
Otus longicornis
Otus longicornis Otus generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Omobranchus fasciolatoceps
Omobranchus fasciolatoceps Omobranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Clark Mills (New York)
Clark Mills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Oneida konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Parasitologia
Parasitologia parasitismoa aztertzen duen biologiaren adarra da. Parasito moduan jarduten duten organismo biziak aztertzen ditu, hala nola, protozoo, helminto (trematodo, zestodo eta nematodoak) eta artropodoak eta baita hauek ostalariarekin duten harremana ere. Gainerako, organismo parasitarioak, birus, prokarioto eta onddoak, mikrobiologiak aztertzen ditu.
Frewsburg (New York)
Frewsburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Chautauqua konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Parasitologia
Biologiaren adar hau irakasgai desberdinez osatuta dago: biologia zelularra, bioinformatika, biokimika, biologia molekularra, immunologia, genetika, eboluzioa eta ekologia.
Menfis
Menfis (arabieraz: منف‎; grezieraz: Μέμφις) Egiptoko Inperio Zaharrako eta Behe Egiptoko I. nomoaren hiriburua izan zen. Nilo ibaiaren deltaren hegoaldean zegoen, Goi eta Behe Egipto artean dagoen lurraldean.
Hiriaren izenak
Izen egiptoarrak: Inebu-hedy, Anj-tauy, eta Hut-ka-Ptah. Izen greziarra: Menfis (Μεμφις). Izen biblikoa: Noph edo Movh. Izen arabiarra: Mit Rahina.
Antzinako Egipton, Inebu-hedy bezala ezagutua izan zen "Harresi zuria". Inperio ertainean zehar Anj tauy "Bi Lurren balantza" bezala. Baita Men Nefer (Mn-nfr) bezala, Menfis bezala grezieratua eta Hut-ka-Ptah bezala, "Ptahren karen tenplua". Hemendik zetorren idazle greziarrek herrialdeari emandako izena: Aι γυ πτος Aiguptos, AEGYPTVS erromatarra eta geroagoko Egipto izena.
Historia
K.a. 3050an sortu zen, Egiptoko lehen faraoia izan zen Menesen agintaldian. Hiriaren hondakinak Kairotik 19 kilometro hegoaldera daude, Nilo ibaiaren mendebaldeko ertzean. Hiriko jainkoa Ptah izan zen.
Egiptoar historiaren zati handi batean, Menfis izan zen herrialdeko hiririk garrantzitsuena eta erresumako gune ekonomikoa I. dinastiatik VIII. dinastia arte hiriburu eztabaidaezina, Ramses II.a eta Merenptah faraoien agintealdietan berpiztuz. Tebas, Pi-Ramses, Tanis edo Saisek hiriburutza izan zutenean ere Bi Lurren Balantza deitzen zioten, herrialdeko gunerik garrantzitsuena.
Parasitologia
Zientzia honen ikerketen atal handi bat medikuntza eta albaitaritzara zuzenduta dago, izan ere parasitoek gizaki eta animaliengan gaixotasunak sor ditzakete. Gaixotasun parasitario hauen epidemiologia ere oso garrantzitsua da, bizkarroien banaketa eta maiztasuna ezagutzea beharrezkoa baita gaixotasun hauek diagnostikatu eta tratatu ahal izateko.
Richland (Texas)
Richland Texasko herri bat da. Navarro konderrian kokatua dago. 2010ean 264 biztanle zituen, 2.73 kilometro koadrotan banatuta.
Parasitologia
Gaixotasun hauetatik gehienak tropikalak dira eta neurri handi batean herrialde azpigaratuetako higienen faltarekin erlazionatuta daude.
Zenbait gaixotasun parasitario:
Menfis
Historia
Uste denez, K.a. 2250. urtea arte, munduko hiri guztietatik biztanle kopuru handiena zuena da. Bere unerik gorenean, 500.000 pertsonatik gora izan zitzakeen.
Tebasek ordezkatu zuen Menfis Egiptoko hiriburu gisa XI. dinastian zehar, 1500 urtez, Antzinako Egiptoko hiriburua izaki, aro labur batzuetan izan ezik. Asiriako Asarhaddonek K.a. 661ean eta Asurbanipalek hiria harpilatu zuten, eta hiriaren gainbehera abiarazi.
K.a. 331. urtean Alexandria sortu zenean, Menfisen nagusitasunaren amaiera iritsi zen. Lagidar dinastiako Ptolomeotarrek eta ondoren erromatarrek, Alexandria, Egiptoko hiriburu handitzat hartu zuten, eta gainontzeko herrialdea, jada hiru mila urte beteta zituen Menfis barne zela, ahaztu zen eta pobrezian erori zen. Behin betiko utzia izan zen 641an eta bere hondakinak gertuko finkapenetarako material harrobi bihurtu ziren. Bere hondakinen zati handi bat, Egiptoko hiriburu berria zen Kairo eraikitzeko erabili zen.
Ptah jainkoaren tenpluko hondakinak industuak izan dira, lurpetik estatua kopuru handia bat atereaz, adibidez Ramses II.a faraoiarena, hainbat museotan erakusgai.
Menfiseko Museoa (Mit Rahina)
Menfis hiria eraiki zen tokian, gaur egun, Mit Rahina izeneko herrixka dago. Hainbat indusketaren emaitza bezala, esfinge bat, Ramses II.aren hainbat estatua erraldoi eta beste arrasto arkeologiko batzuk ditu. Hauekin, aire libreko museo bat eta estalitako gela bat antolatu dira, azken hau, arrastoak zaintzeko.
Gizateriaren ondarea
1979an, Menfisen multzoa bere nekropoli eta piramide zelaiekin (Giza, Abusir, Saqqara eta Dahshur) UNESCOk Gizateriaren Ondare bezala izendatu zuen, honako izen honekin: Menfis eta bere nekropolia, piramideen tokia Gizatik Dahshurrera.
Arrentès-de-Corcieux
Arrentès-de-Corcieux Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arrentès-de-Corcieux udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 107 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 130 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 79 lanean zeuden (49 gizon eta 30 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arrentès-de-Corcieux udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 170 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.159,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Myers Corner (New York)
Myers Corner Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dutchess konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arrentès-de-Corcieux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Arrentès-de-Corcieux udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Karolingiar arte
Karolingiar artea Europako arte estilo aurre-erromanikoa izan zen. VIII. eta IX. mendeetako Karolingiar Pizkundean garatu zen, karolingiar leinukoek mendebaldeko Europan agindu zuten garaian.
Testuingurua
Karlomagnok sortutako inperioak ez zuen luze iraun. Haren bilobek hiru erreinutan banatu zuten inperioa, eta gainera, ez ziren gai izan nork bere lurraldean aginteari eusteko. Alabaina, sendotasun eta indar handiagoa izan zuen inperioaren garaian abian jarritako kultura mugimenduak. Oraingo liburuek oso bestelako itxura izango zuketen Karlomagnoren garaiko kultura loraldia gertatu izan ez balitz, hain zuzen ere, karolingiar eskuizkribuetako idazkeratik eratorritako hizkietan inprimatzen baitira. Letra horiei, hala ere, karolingiarrak ez baino erromatarrak deitzen zaie gaur egun, eta horrek ere badu bere azalpena. Karlomagnok abian jarritako kultura erreformaren oinarrizko alderdietako bat antzinako erromatar literatura biltzea eta kopiatzea izan baitzen. Latindar idazle klasiko asko eta askoren testu zaharrenak (gorde direnak) karolingiar eskuizkribuetan daude, duela gutxi arte erromatarrak zirela uste bazen ere. Horra zergatik deitu zitzaion erromatarra letra mota hari.
Klasikoen testuak salbatzeko grina hori, nolanahi ere, beste ahalegin zabalago baten barruan sartzen zen: antzinako erromatar zibilizazioa berreskuratzea zen azken jomuga, enperadore titulua barne zela. Karlomagnoren beraren ametsa zen hori, eta harrigarria da zenbateraino lortu zuen bere erreinuko biztanle erdi barbaroen adimenetan iragan aintzatsu hartako kultura tradizioak txertatzea. Neurri handi batean, Karolingiar Pizkundea izan zen zelta-germaniar espirituak eta Mediterraneo mundukoak benetan eta zalantzarik gabe bat egin zuten lehen aldia.
Arkitektura
Arte ederrek garrantzizko papera jokatu zuten hasiera-hasieratik Karlomagnoren kultura egitarauan. Italiara egin zituen bidaldietan ezagutu zituen Konstantinoren eta Justinianoren garaietako arkitektura monumentuak, lehenengoak Erroman, eta Ravenan bigarrenak, eta berehalaxe piztu zitzaion bere handientzaren dina izango ziren eraikinak altxatzeko gogoa. Hala, karolingiar arkitekturaren lehen urratsak Antzinate beranduko arkitektura politikaren eta Elizaren antolakuntza modu berrietara egokitzetik sortuko ziren.
Eskuizkribuak, miniaturak eta liburu azalak
Iturri idatzietatik dakigu bazirela karolingiar elizetan freskoak, mosaikoak eta erliebeak, baina oso gutxi gorde dira gaur egun arte. Aldiz, eskuizkribu, miniatura, liburu azal, boli landu, eta urregintzako lan ugari gorde dira, eta argi eta garbi ikusten da berorietan -beharbada, arkitektura hondakinetan baino nabarmenago- karolingiar berpizkundearen eragin ukaezina.
Karlomagnoren Ebanjeliarioa
Vienako antzinako Inperio Altxorrean bada ebanjelario bat, diotenez, Karlomagnoren hilobian aurkitu zutena, eta, nolanahi ere, haren Aachengo gortearekin harreman estua duena. Eskuizkribu honetako San Mateoren irudiari erreparatzen bazaio, lanak ematen ditu sinesteak 800. aldera Europa erdialdean margotutako obra bat denik. Argi koroa handi urreztatuagatik ez balitz, zazpi-zortzi mende aurretik autore klasikoren batek margotutako erretratutzat hartuko litzateke ebanjelariaren irudia. Margolaria nornahi zela ere -bizantziarra, italiarra edo frankoa-, erromatarren pintura tradizioen jakitun zegoen, eta ez zitzaion ahaztu, margolanari "leiho" itxura areagotzen dion lauki zabala molorrika hostoz apaintzea. Karolingiar berpizkundearen aldi ortodoxoenaren erakusgarri bikaina da San Mateoren irudi hau, literaturako obra klasiko baten testuari dagokion margolan ezin egokiagoa.
Ebbo artzapezpikuaren Ebanjeliarioa
Beste miniatura hau, aurrekoa baino 20- 30 urte geroago egina, Reimseko Ebbo artzapezpikuaren ebanjeliarioan dago. Eredu klasikoa hartu zuten hemen ere, baina karolingiar ikuspegitik interpretatu zuten.
Gorago ikusi dugun San Mateoren antzeko irudiren batean oinarrituta dago, baina hemen, konposizio guztia energiaz gainezka agertzen da : jantzia San Markoren gorputzean zirimolatuta dago, mendiak garaiagoak dira, landareak haize zakar baten mendean bezala kulunkatzen dira eta markoan margoturik dauden molorrika hostoek ere sugar itxura arraro bat hartu dute. Ebanjelaria bera ere eraldaturik dago. Bere gogoetak izkiriatzen ari den idazle erromatar bat izatetik, inspirazio-sukarrararen mende dagoen norbait bilakatu da, jainkoaren hitza idatzirik jasotzen duen bitarteko soil bat. Ebanjelariaren begiratua, liburura zuzenduta egon ordez, bere ikurrean iltzaturik dago (lehoi hegodun bat, pergamino biribilkatu batekin), honengandik jasotzen baitu testu sakratua. Jainkoaren borondatearen mendekotasun horretan ikusten da, batez ere, giza irudi klasikoaren eta Erdi Arokoaren arteko alde ikaragarria. Hala ere, miniatura honetan artistak erakusten duen marrazteko era indartsuak aro iluneko irlandar eskuizkribuetako apaingarri geometrikoen mugimendu suhar hura gogorarazten digu.
Utrechteko salmo liburua
Reimseko eskolatik sortu zen orobat karolingiar zibilizazioak eman duen eskuizkriburik ederrena : Utrechteko salmo liburua. Lumaz egindako marrazkiez apainduta dago liburu guztia, eta Ebboren ebanjeliarioaren antza baduen arren, estilo are bipilagoa igartzen zaio hemen egileari.
Baratheon etxea
Baratheon etxea, George R. R. Martin idazlearen A Song of Ice and Fire eleberri saileko eta Game of Thrones telesaileko fikziozko errege-erregin familia bat da.
Karolingiar arte
Utrechteko salmo liburua
Askoz antzinagoko ereduren bat hartu zuen artistak kasu honetan ere, irudikatutako arkitektura monumentuek, paisajeek, eta erromatar letra larriz idazteak erakusten duten bezala, mendeak baitziren ordurako idazkera modu hura baztertu zela. Nolanahi ere, marrazkien kalitateak eta erritmo zoragarriak balio berezia ematen diote eskuizkribuari, nahiz eta ondotxoz zailagoa izan salmoetako hizkera poetikoa irudiztatzea Bibliako gertaerak azaltzea baino. Salmoak irudiztatzeko modu bakarra esaldi bakoitza hitzez hitz hartu eta hura nolabait irudi bihurtzea da, eta horixe da, hain zuzen ere, artistak hemen egin zuena.
Baratheon etxea
Jatorria Zazpi Erresumetako Ekaitzen Lurraldeetan du eta bere gotorlekua Ekaitzen Gotorlekua da. Bere ikurra oreina da da eta leloa Gurea da amorrua.
Karolingiar arte
Lindauko Ebanjeliarioaren azala
Liburuetako testuak eta irudiak hainbeste zaintzen baldin bazituzten, ez da harritzekoa liburuak josteari eta azalak apaintzeari arreta berezia eskaintzea. Benetako maisulanak egin zituzten arlo honetan ere, baina, bat aipatzekotan, Lindauko ebanjeliarioaren azala ekarriko dugu hemen gogora. IX. mendearen erdialdean egin zuten, eta bertan ikusten da, argi eta garbi, aro iluneko zelta-germaniarren metalgintza tradizioak zenbateraino egokitu eta txertatu ziren karolingiar berpizkundean. Harribitxiak ez daude, beste gabe, atzealde urreztatuan ezarririk, aitzitik, oin kakotu edo dorretxoetan altxaturik daude, argia azpitik sartu eta distira handiagoa izan dezaten.
Urregintza
Karolingiar garaiko urregileak merovingiar aroan landutako teknika aurrerapenez baliatu ziren beren lanak egiteko. Erlikien gurtzak indar handia hartu zuen mendebaldeko kristauen artean, eta horren ondorioz, izugarri ugaldu zen beirazko kutxa, erlikia ontzi eta estatua/erlikia ontzien produkzioa.
Antlia
Antlia edo Makina pneumatikoa —Antlia— hego hemisferioko konstelazio bat da. Izenak "bonba" esan nahi du latinez eta grezieraz; aire-bonba bat adierazten du. Jatorriz Antlia Pneumatica, konstelazioa Nicolas-Louis de Lacaillek ezarri zuen XVIII. mendean. Bere izen ez-espezifikoa (hitz bakarrekoa), jada erabilera mugatukoa, John Herschelek hobetsi zuen eta gero ofizialki onartu zuen komunitate astronomikoak. Argo Navis itsasontziko kandeletako batzuk osatzen dituzten izarren iparraldean (Vela konstelazioa), Antlia erabat ikus daiteke iparraldeko 49 gradu latitudetik hegoaldera.
Karolingiar arte
Urregintza
Pariseko Louvren dagoen brontzezko Karlomagnoren estatua txikia da, segur aski, karolingiar garaiko gauzakirik ospetsuena.
Antlia
Antlia konstelazio ahul bat da; bere izarrik distiratsuena Alfa Antliae da, izar aldakor bat dela susmatzen den erraldoi laranja bat, 4,22 eta 4,29 itxurazko magnitudeen artean dagoena. S Antliae izar sistema bitar eklipsante bat da, izar bat bestearen aurretik igarotzen denean distira aldatzen duena. Bilgarri komun bat partekatzean, izarrak hain hurbil daudenez, egun batean bat egingo dute izar bakar bat osatzeko. Exoplaneta ezagunak dituzten bi izar-sistema, HD 93083 eta WASP-66, Antlia barruan daude, NGC 2997 bezala, galaxia kiribil bat, eta Antlia galaxia nanoa.
Karolingiar arte
Urregintza
Beste ezer baino lehen, brontzea lantzen zuten eskulangileen maila erakusten du, izan ere, fama handiko beste gauza batzuk ere egin baitzituzten, hala nola Aachengo jauregi kaperako goiko solairuko brontzezko ziriak edo kapera bereko ate monumentalak. Louvreko estatuak, segur aski, Karlomagnoren ondorengoren bat irudikatzen du, edota baliteke, beste gabe, karolingiar errege aintzatsu baten irudi ideala izatea ere.
Aipatzekoa da halaber, Elizarentzat egin ziren luxuzko maisu lanen artean, Rlilango urre eta zilarrezko aldare bikaina, zeina Volvino urregileak egin baitzuen Angilberto II.a artzapezpikuarentzat.
Emmetrophysis
Emmetrophysis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Emmetrophysis lanceolata da.
Ibai delta
Delta hiruki formako lurraldea da, ibai batek bere ahoan —ibaiak bere urak itsaso, estuario, aintzira edo urtegi batera isurtzen dituen tokian— sortutakoa. Lurralde hori, metatzen diren sedimentuek eratzen dute, ibaiaren isuria desagertzen doan heinean. Ibai besoez osatuta dago, ibaiak eramandako sedimentuak metatu diren uharteak banatzen dituztenak, itsasora, ozeanora edo aintzirara iritsi ondoren. Ibai handienen delten metaketek, honako ezaugarri hau dute: ibaia, kanal aktibo eta ez aktibo multzo bat eratzeko, banatzen eta berriz batzen diren hainbat besotan banatzen da.
Deltarik ospetsuena Nilo ibaiarena da, eta handik dator bokale forma horri ematen zaion izena. Nilo ibaiaren bokaleak hiruki forma nabarmena du, delta (Δ) greziar hizkiaren oso antzekoa. Horregatik, Herodoto historialariak izen hori eman zion.
Delta baten eraketa
Delta, ibaiek garraiatutako materialaren metaketa baten ondorioz eratzen da, hiruki forma hartzen duen toki batean, bat-bateko isuri abiada gertatzen denean, bokaleagatik gerta daitekeena, aintzira batean, ibai zabalago batean, itsasoan edo ozeanoan, azken hau hain sarri gertatzen ez den arren.
Deltak eta estuarioak ibaien bokale forma nagusiak dira, aintzira, beste ibai batzuetan, ozeanoan edo itsasoan itsasoratzen direnean. Bere presentzia bokaleetan, itsasaldien zabaleragatik sortua dago. Itsasaldiak oso biziak direnean, ibaien bokalea estuario motakoa izaten da, itsasgoran ibaiaren urak birpresatzen baitira, itsasbeheran, uren abiadaren azelerazioa gertatzen den bitartean, uharteak eratzen dituzten sedimentuen metaketa eragozten duena delten kasuan. Horregatik, deltak gehiago gertatzen dira aintzira, itsaso eta ibai handietan, urek, itsasaldien eragina jasaten ez duten tokietan, ozeano irekien kasuan baino. Dena dela, badago salbuespenik arau honentzako, Hegoamerikan Orinoko ibaia eta Afrikan Niger ibaiaren kasuan bezala, itsasaldien eragina, latitude ertainetan baino txikiago diren lekuak direnak.
Deltaren eraketan ibaia nagusi den eta itsasaldien eta olatuen eraginari hain lotuta ez dagoen tokietan, forma gingilanitzeko delta bat era daiteke. Hauda Mississippi ibaiaren kasua, honen eredu bezala har daitekeena. Oso ohikoak ez diren kasuren batzuetan, delta haran oso luze batean dago eta ibai delta alderantzikatu bezala ezagutzen da. Batzuetan, ibaia adar askotan banatzen da, lurrean barrena dagoen toki batean, bakarrik, berriz elkartu eta itsasorantz jarraitzeko. Delta mota honen kasurik nabarmengarriena, Niger ibaiaren barne deltarena da.
Macrogenioglottus alipioi
Macrogenioglottus alipioi Macrogenioglottus generoko animalia bakarra da. Anfibioen barruko Odontophrynidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pungești
Pungești Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Lev Theremin
Lev Sergeievitx Termen (Léon Theremin frantsestua, Лев Сергеевич Термен, Lev Serguéyevich Termén, San Petersburgo, 1896ko abuztuaren 15a – Mosku, 1993ko azaroaren 3a) asmatzaile errusiar judutarra izan zen. Theremin izeneko lehen musika instrumentu elektronikoaren asmakuntzagatik da ezaguna.
Lev Theremin San Petersburgon jaio zen. 1919an, Errusia komunista eta monarkikoen arteko gerra zibil baten erdian zegoela, theremina (thereminvox ere deitua) asmatu zuen.
Gaztetatik pasioz ikertu zituen musika eta elektrizitatearen esparruak. Biolontxeloarekin izandako esperientzien ondotik, antzeko erregistrodun instrumentu bat asmatu nahi izan zuen, baina honek zituen muga fisikoak deuseztatuz, hala nola arkua sokekin igurzteko beharra eta hatzak mastatik mugitzekoa. Bere saiakeratatik ordura arteko musika tresna guztiengandik desberdina zen instrumentu bat atera zen, eterofono edo theremina.
1920an mekanika fakultateko bere kideei aurkeztu zien, eta ondoren Sobietar Batasuneko hainbat lekutan eman zuen ezagutzera, Lenin berarekin elkarrizketatzera iritsi zelarik. 1921 patente eskaera aurkeztu zuen, hiru urte geroago eskaini zitzaiona. Errusian oihartzun garrantzitsua izan zuen asmakizunak. Gobernuak argindarraren eta elektromagnetismoaren esparruak ikertzen jarraitzeko eskatu zion, energia berriztagarriren bat lortzeko esperantzaz, garai hartan Sobietar Batasuna modernizatu nahi baitzen elektrizitatea leku orotara eramanda. Einstein zientzialaria, Eisenstein zinemagilea edo Robert Moog ingeniaria ezagutu zituen .
Europa eta Estatu Batuetan zehar aurkeztu zuen bere asmakizuna, New Yorkeko Filarmonikarekin jo zuen 1928an, eta orduan bere izan frantsestu zuen: León Thérémin izenarekin egin zen ezagun, eta izen hori eman zitzaion bere musika tresnari ere. Urte hartan, Clara Rockmore ezagutu zuen. Lituaniar musikari gazte hau thereminaren birtuoso bat bilakatu zen, eta tresna jotzeko teknika oso bat garatu zuen.
Bizitza guztian zehar tresna garatuz joan zen Lev, eta hainbat aldaera sortu zituen. 1929an patentatu zuen bere asmakizuna (US1661058) eta gerora RCAri eskaini zizkion produkzio eskubideak.
Asmatzaileak laborategi bat antolatu zuen New Yorken 30eko hamarkadan. Bertan theremina eta beste instrumentu elektroniko batzuk garatu zituen, Rhythmicona barne, Henry Cowell konpositoreak enkargatua. 1930 hamar thereminlarik Carnegie Hallen jo zuten, eta bi urte geroago, Levek lehen eta azken orkestra elektroniko zuzendu zuen, biolontxeloaren antzeko instrumentu bat eta guzti.
Moskun hil zen 1993an. Yuri Linnik kazetari errusiarra palindromo bat sortu zuen bere ohoretan: Termen nìe umriot,  Termen ez da hilko.
Richland Hills (Texas)
Richland Hills Texasko hiri bat da. Tarrant konderrian kokatua dago. 2010ean 7,801 biztanle zituen, 8.13 kilometro koadrotan banatuta.
Jose Maria Murga de la Barrera
Jose Maria Murga de la Barrera (Xemein, - Bilbo, ) bizkaitar lurjabe eta politikaria izan zen.
Bizitza
Napoleonen osteak Hego Euskal Herrira sartu zirenean haien zerbitzura jarri zen eta, Diputazioa utzi ondoren, agintari frantsesek eratu zuten kontseiluko kide izan zen. Hala ere, 1814an, ohorezko aipamen bat egin zioten Gernikako Batzar Nagusietan Bizkaiko foruen alde egindako lanengatik. 1820-1823 bitarteko urteetan Bilboko alkate izan zen eta 1834an hil zen kolerak jota.
Historiako liburuak idatzi zituen: Observaciones sobre algunas crónicas de los reyes de Castilla (1816, «Gaztelako errege batzuei buruzko kronikei eginiko oharrak») eta Memoria confidencial y justificativa de los sucesos que prepararon en Bilbao el alzamiento de la Zamacolada.
Encentrotis
Encentrotis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Encentrotis catagrapha da.