cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ikurrin
Araba
Araban gainontzeko udal erakundeei edo aldundiari ikurrina zintzilikatzen aurre hartu zion udalerri bakarra Aramaio izan zen.
Urtarrilaren amaieran Gasteizen bertako udal agintari frankistak ikurrina udaletxean zintzilikatzearen aurka agertu ziren. Halere, azkenean, 1977ko uztailaren 25an, Gasteizko udaletxean ikurrina zintzilikatu zen.
Nafarroa Garaia
1977ko urtarrilaren 16an, Alkateen Mugimenduak Bergaran egindako deiari helduz, Etxarri-Aranatzeko udal taldeak manifestua onartu zuen. Poliziaren eta guardia zibilen kontrolei muzin eginez hamarnaka lagun elkartu ziren udaletxean eta ikurrina lehen aldiz ezarri zen ofizialki. Ikurrinaren zintzilikatzea txistularien eta Nafarroako Gorteen Ereserkiaren doinuez lagundurik burutu zen.
Dezibel
Dezibela (dB ) unitate logaritmiko bat da, bi magnituderen arteko erlazioa neurtzen duena. Akustikan, elektronikan, telekomunikazioetan eta kontrolaren teorian erabiltzen da nagusiki. Magnitude biren arteko erlazioa adierazteko erabili daiteke, edo, balio bietako bati erreferentziazko balio bat ematen zaionean, balio absolutu bat adierazteko.
Ikurrin
Nafarroa Garaia
Urtarrilaren 22an, Lizarran, bertako zinegotzien zalantzen aurrean, gazte talde batek ikurrina Lizarrako udaletxeko balkoian zintzilikatu zuen. Ikurrin hura zintzilikatu zuena Fortunato Agirre izan zen, Lizarrako azken alkate demokrata eta frankistek fusilatu zuten Fortunato Agirre zenaren seme zaharrena.
Urtarrilaren amaieran Iruñeko udal batzarrean gehiengoz ikurrina zintzilikatzea erabaki zen, Bilbo eta Gasteizi aurre hartuz. Akordioaren aurka hiru zinegotzi bakarrik agertu ziren, batek aurka bozkatu eta beste biak ez ziren batzarrera bertaratu. Iruñeko udal plaza jendez lepo zegoen, eta gazte batek unean prestatutako eskalatzaile baten bidez jada bozketa ospatu aurretik ikurrina udaletxearen balkoian jarria zuen. Orduko behin-behineko Tomás Caballero alkateak, Javier Erice alkatea kargugabetua izan baitzen, udaletxetik irten eta akordioa iragartzean, kalean zegoen jendetza Eusko Gudariak ereserkia abesten hasi zen. Handik minutu gutxira Polizia Armatuaren furgoiak agertu eta bertaratu zen jendea astintzeari ekin zion. Etorkizunean Nafarroa Garaian espainiar eskuinak ikurrinarekin izango zuen joeraren iragarpena izan zen.
Urte hartako apirilaren 27an, berriz, ehun karlista baino gehiagok ausardiarekin ipini zuten ikurriña Diputazioaren balkoian, alderdi politiko guztiak legeztatzearen aldeko bi pankartekin batera. Lehendabiziko aldia zen euskal ikur hau ikusten zela instituzio horretan.
Agoitzen herri galdeketa bat burutu ostean ikurrina zintzilikatzea adostu zen. Tafalla bezalako udalerrietan biztanleen milaka sinadura jaso ondoren gehiengo frankista zuten udalek ikurrina onartzea behartuarazi zituen. Udako jaietarako Nafarroa Garaiko udaletxe gehienetan ikurrin bat zegoen.
Nafarroa: Debekua eta jazarpena
1980ko urriaren 4ean nafar eskuin espainolistak Nafarroako Foru Aldundiak alderdi espainolisten botoei esker nafar udaletxeetan ikurrina jartzea debekatzea lortu zuen. Abenduaren 2an Nafarroako Parlamentuak neurri hori berretsi zuen, honen arabera Nafarroako Foru Erkidegoko udal guztietan "ofizialki bandera gorri-horia eta udalerrikoa" bakarrik ipini ahal zitezkeen.
1981eko abenduaren 10ean, Iruñeko Udalak, UCD, UPN eta PSOEren aldeko botoekin, Iruñeko udaletxeko balkoitik ikurrina kentzea erabaki zuen. Sozialisten artean, erabaki horren aurka azaldu zen salbuespen bat egon zen, Juan Manuel Pérez Balda zinegotzia. Bere botoarekin ikurrina kentzeko erabakia ez babesteagatik bere alderdi politikotik kanporatua izan zen.
Azaroaren 30ean, alegi, hamar egunera, Iruñeko udaletxetik ikurrina kentzeko erabakiaren aurrean, PSOEk bere gobernupean zeuden edota beren zinegotziek eta eskuineko zinegotziekin batera gehiengoa zuten udaletxe guztietatik ikurrina kenduko zuela iragarri zuen. Beste hainbat alditan bezala, erabaki honen atzean aurretik nafar sozialistek jasandako Madrilgo sozialisten zenbait sektoreen presioak ere egon ziren. PSOEk Iruñean kikildu eta eskuinari men egin izana nabarmena izan zen eta denen aurrean oso leku txarrean utzi zuen, 1979an PSOEko Julian Balduz hautagaiak Herri Batasuna eta EAJko zinegotzien botoei esker Iruñeko alkatea bilakatzea lortu baitzuen, abertzaleek alkate eskuindar españolista bat egon ez zedin sozialisten hautagaiari babes ematea nahiago izan baizuten.
Richarville
Richarville Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ikurrin
Nafarroa: Debekua eta jazarpena
Iruñean ikurrinaren debekuaren ondorioz udaletxearen inguruko kaleetan protestak piztu ziren, eta betiko moduan, Espainiako Polizia Nazionalak indarra erabiliz erreprimitu zituen. Abenduaren 10eko gaua bereziki luze eta istiluz betea izan zen, egunsentian Iruñean bart gaueko istiluen ondorioak begi bistakoak ziren.
Antifungiko
Antifungikoa onddoek eragindako infekzioak edo mikosiak tratatzeko sendagaiaren izen orokorra da.
Richarville
Biztanleria
2007an Richarville udalerrian erroldatutako biztanleak 439 ziren. Familiak 150 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 69 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 175 etxebizitza zeuden, 150 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 172 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 150 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 131 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 310 ziren, horien artean 240 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 240 pertsona aktiboetatik 225 lanean zeuden (119 gizon eta 106 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Richarville udalerrian 152 unitate fiskal zeuden, 427 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.389 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Richarville udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dezibel
Dezibel bat hamar aldiz potentzia kopuru biren arteko zatiketaren 10 oinarridun logaritmoa da,
Ikurrin
Nafarroa: Debekua eta jazarpena
Iruñeko udaletxetik ikurrina kendu zenetik aurrera, Nafarroa Garaian Euskal Banderaren aurkako jazarpen espainolista areagotuz joan zen. Otsailaren 11n, istiluez beteriko udal batzarraren ondoren, Tafallan ere ikurrina udal balkoitik kendu zuten. Urte honetako udan PSOEk ikurrinaren gaiarekin muturreraino iritsiko zela frogatu zuen: Foru Aldundiak ikurrina erabiltzen zuten nafar dantza talde guztiei diru laguntzak kenduko zizkiela mehatxatu zuen, eta dantza taldeek Aldundiaren ekinbide hau "txantaia" zela esan zuten.
Abuztuaren 22an Goardia Zibila Lakuntzako udaletxean agertu eta ikurrinaz gain udalerriko bandera ere bereganatu zuen. Aldiz, Lakuntza osoko kaleak ikurrinez lepo bete ziren. Handik bi egunera, Goardia Zibila Gorritin agertu eta pilotalekuan zegoen ikurrina kendu zuen, oraingoan bertako Udalak ez zuen ikurrin hura jarri izanaren inongo ardurarik ez baitzegoen ez udaletxe batean ezta eraikin ofizial batean ere, baina hale eta guztiz ere Guardia Zibilak nahi zuena egin zuen. Protesta moduan Gorritiko etxeetako balkoiak ere ikurrinaz bete ziren.
1982ko amaieraldera, Tuterako Udalean ordezkaritza zuen Nafarroako Mugimendu Komunistak ikurrina jendaurrean erabili izanagatik isuna jaso zuen.
Nafarroa Garaian ikurrinaren aurkako jazarpena areagotuz zihoan eran, intelektual espainolista integristek, gaiari garrantzia kendu edota desdramatizatzeko asmoz eta euren buruak progresista izendatuta, adierazi zuten banderak —eta bereziki ikurrina— oihal ziztrinak besterik ez direla; Espainiako bandera, ordea, ez zuten oihal ziztrintzat aipatzen.
Nafarroan ikurrinaren aurkako jazarpena bertan behera geratu zen Nafarroako 2015eko hauteskundeak eta gero atera zen gobernuarekin. Hala eta guztiz oposizioko alderdi nagusienak, UPNk boterea hartu eta berehala ikurrina kentzearen aldeko jarrera hartuko zuela iragarri zuen. UPNko José Javier Esparzak behin eta berriz esan du proposamena "agenda nazionalistaren parte" dela, eta Nafarroa "Euskal Herri irudikatu horren barruan" izatea nahi zuela. "Esaten duzue ikurrina Nafarroako bandera bezain nafarra dela: hori gezurra da. Ni ez nator bat horrekin, baina zu bai". Haren ustez, ikurrina jartzea "ETAren jarduera zuritu", euskara inposatu eta Nafarroara erregeak ez etortzeko estrategiaren parte zen. .
Euskal abertzaleak
Euskal abertzaleentzat Euskal Herriaren bandera da. Egiari zor, abertzaleak ez diren euskalherritar ugarik ere bere sentitzen duten bandera ere bada, batez ere Euskal Autonomia Erkidegoan eta Iparraldean.
Espainiar nazionalistak
Espainiar nazionalistek ikurrinarenganako duten jarrera nahiko kontrajarria da, eta nagusiki lurraldearen araberakoa, abertzaleen arabera joera hipokrita dela ere esan ohi da:
Espainiar nazionalismoak, bereziki eskuin muturrekoak, ikurrinarekiko izan duen ezinikusia historian zehar agerikoa izan da, baten batzuk harekiko gorrotoaren muga ere igaroz, bere sorreratik hasi eta denbora pasa ahala murriztu beharrean zenbait sektoretan areagotu ere egin zen, bereziki Sabin Aranak asmatu eta independentismoaren ikurtzat dutelako, bai eta ikurrinak izan duen hedapen azkarraren eta jendearen onarpenaren ondorioz.
Fragaren haserrea ikurrinaren legeztatzearekin
1976an jada Francoren diktadura amaitua eta erregimena desegiten ari zen garai nahasian. Manuel Fraga ministro frankista ohi eta eskuin muturreko espainiar nazionalistak Venezuelara bidaia egin eta bertan elkarriketatzaile ospetsuak ziren Imger eta Carlos Ramgel senar-emazteek ikurrinari buruz eta Euskal Bandera inongo zigor edo jazarpenik jasan gabe erakutsi eta zintzilikatzeko aukerari buruz galdekatu zuten. Fragak hitzez-hitz honakoa erantzun zien:
Eta amaitzeko bere izaera ezaugarri nagusia zen harropuzkeriaz esaldi ospetsu eta apokaliptiko baina gaur egungo ikuspegitik irakurrita nahiko barregarri eta patetikoa dena bota zuen:
Hark nahi ez bezala eta berak aipatutako muturreraino iritsi gabe, bere bizialdian euskal herritarrek ikurrina goratzeaz gain, Euskal Bandera nola legeztatu eta Euskal Autonomi Erkidegoko bandera ofiziala izendatzen zuten ere nahi ala nahi ez lekuko gisa ikustea beste biderik ez zitzaion geratu.
Frantziar nazionalistak
Ipar Euskal Herrian udaletxe guztietan ikurrina eta Frantziako Errepublikaren bandera inongo arazorik gabe zintzilikatzen dira. Gainera, abertzaleak ez diren eta frantziar nahiz euskal herritar sentitzen direnek ere naturaltasun osoz bere egiten duten bandera da, horren adibide onena Aviron Bayonnais edota Biarritz Olympique errugbi taldeetan erakusten diren ikurrinak dira.
Euskal Diaspora
Ikurrina sortu eta berehala, XIX. mendearen azken urteetan eta XX. mendearen lehen hamarkadetan ikurrina pentsaera abertzalea zuten euskal etorkinen eskutik Euskal diasporara berehala hedatu zen, maiz Euskal diasporako ekitaldi eta ikuskizunetan Euskal Herrian bertan baina oraindik eta erabiliagoa den bandera da, batez ere atzerrian euskalduntasuna azpimarratzeko dagoen desio edo nahiaren ondorioz. Horren adibide, Euskal Etxe guztietan zintzilikatzen dela da.
Gaur egun
Euskaldunentzat, ikurrina Euskal Herri osoaren ikurra da, eta halakotzat ageri da euskal hiztegietan. Horrenbestez, balio handia du kulturaren eta politikaren aldetik, eta aldarrikatzeko asmoarekin erabiltzen dute sarri, Euskal Herriko edozein tokitan, euskal abertzaleek batez ere. Euskal kulturaren ikur ere bada, Euskal Herrian nahiz kanpoan (adibidez, Estatu Batuetako euskal jaietan eta mundu osoko eusko etxeetan).
Horrez gain, hainbat eratara erabili eta sentitzen da, norberaren iritzi politikoen eta lurraldearen arabera:
Euskal Autonomia Erkidegoa
Euskal Autonomia Erkidegoaren bandera ofiziala ere badenez, nagusiki autonomia erkidego horren ikurtzat hartzen du hainbatek, batez ere Espainian. Adibidez, Espainiako Errege Akademiaren hiztegian, «Bandera oficial del País Vasco» ('Euskal Autonomia Erkidegoko bandera ofiziala') da gaztelaniaz ikurriña hitzaren definizioa.
Ipar Euskal Herria
Ipar Euskal Herrian, euskal kulturaren adierazpide da ikurrina. Haren erabilera ez dago legez araututa, eta ez du inolako balio ofizialik. Hainbat erakunde ofizialetan ageri da —hala nola, herriko etxeetan —, bai eta jaietan nahiz kultura eta kirol ospakizunetan ere. Euskal Herriko gainerako tokietan bezala, errebindikazio helburua ere badu, euskal abertzaleen aldetik batez ere.
Nafarroako Foru Erkidegoa
Nafarroako Foru Erkidegoan izaera politiko argia du, euskal kultura eta abertzaletasunari oso lotua baitago. Nafarroako eremu euskaldunenean naturaltasunez agertu izan da tokiko erakundeetan, batez ere udaletxeetan. Leitzan, esaterako, Espainiako legeak ikurrina 1977an legeztatu baino urtebete lehenagotik agertu zen udaletxearen aurrealdean. Urte hartan bertan, Barañaingo udalerrian, ikurrina udaletxeko balkoian paratzea erabaki zuen udalbatzarrak. Alabaina, ikuspegi kulturalaz gain, ikuspegi politikoa ere baduenez, Nafarroan ikurrina erabiltzea Nafarroako kultura eta historiari eginiko erasotzat jotzen dute UPN eta PSN alderdietako hainbat nafarrek (batez ere UPNkoek), ikurrina Euskal Autonomia Erkidegoarena —eta ez beste inorena— den ikurtzat hartzen baitute; EAEko ikur politikoa dela diote, eta kultura arloko ikurra denik ukatzen.
Dezibel
edo hogei aldiz anplitude kopuru biren arteko zatiketaren 10 oinarridun logaritmoa.
non L_P potentzia biren arteko erlazioa den, dezibeletan neurtua, L_F magnitude biren arteko erlazioa den, dezibeletan neurtua, P eta P_0 potentzia kopuruak diren eta F eta F_0 anplitude kopuruak diren.
Dezibelean oinarritutako unitateak
Dezibela magnitude biren arteko erlazioa da. Magnitude absolutu bat adierazteko, erreferentziazko balio bat erabiltzen da. Kasu hauetan, dB terminoari atzizki bat jartzen zaio, neurtutako magnitudea zein erreferentziarekin konparatzen den zehazten duena.
Orokorrean, potentzientzat
Ikurrin
Nafarroako Foru Erkidegoa
NaBairen esku dauden udal batzuetan, udaletxeko balkoian ezin delarik, ikurrina beste toki nabarmenen batean esekitzea erabaki zuten, foru gobernuaren isunak eta mehatxuak saihesteko. UPNko karguek ahaleginak egiten dituzte Nafarroan udaletxeetatik ikurrina kentzearren, eta jendaurreko edozein ekintzatan ikurrina agertzea eragoztearren.
Zerikusia edo antza duten banderak
Gurutze zeiharra eta zuzena batzen duten banderetan ikusten da Ikurrinarekin antzekotasuna, Union Jack delakoan batez ere. Itsasoko bandera batzuetan ikusten da hau bereziki.Antza dutenen ikurrinen artean, ikurrin okerrak ere badira. Zenbait herritako jaietan eta produktu merkeen dendetan ikusi izan dira Euskal Herrian gorria eta berdea alderantziz erakusten zituzten ikurrinak.
Dezibel
Dezibelean oinarritutako unitateak
eta anplitudeentzat
Erreferentzia arrunt batzuk hurrengoak dira:
Bixente Oiartzabal
Bixente Oiartzabal Odriozola (Azpeitia, Gipuzkoa, 1964ko abuztuaren 14a) euskal herritar futbolari ohia da. Erdilari lanetan aritzen zen. 11 urtez aritu zen Eibarrren, 350 partida jokatuz.
María Telo
María Telo Núñez (Cáceres, 1915eko urriaren 8a - Madril, 2014ko abuztuaren 5a) Espainiako legelari eta feminista izan zen, XX. mendeko 100 emakumeetako bat emakumearen eskubideen alde egiteagatik. Honoris Causa doktorea (Salamancako Unibertsitatea), Scevola 2011 Saria (Etika eta Zuzenbideko Profesionalen Kalitatea), justiziarekiko konpromisoagatik eta demokraziaren eta emakumearen berdintasunaren aldeko borrokagatik, eta Clara Campoamor Saria (2006). Mi lucha por la igualdad jurídica de la mujer liburuaren egilea da.
Aipamen biografikoa
Notarioaren alaba, 1932an Salamancako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean hasi zen ikasketak egiten. Amaitzeko bi ikasgai baino ez zuenean, eta Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz, 1940ra arte itxaron behar izan zuen Zaragozako Unibertsitatean lizentziatura lortzeko. Diktadura frankistaren lege-erreformek notarioen kidegoan sartzea eragotzi zioten. Berak inbestidura-hitzaldian hauxe kontatu zuen: ''Nire aita, militarra izan zena, eta Teniente Koronela zela notario egin zen. Bere seme-alaba guztiek zuzenbidea ikastea nahi zuen, baina nirekin arazo bat zegoen, emakumea nintzela, eta, beraz, Zientzien Batxilergoa hasi nuen farmazialari izateko, baina zortea izan nuen, 1931n Errepublika sortu baitzen. Sortu zen urte berean Errepublikak emakumeak Kidego horretan sartzea baimendu zuen. Zientzietako batxilergoa bertan behera geratu zen eta Letretakoan hasi nintzen Zuzenbidea ikasteko. Baina karrera amaitzeko bi irakasgai falta zitzaizkidanean, gerra zibila piztu zen. Azterketak bertan behera geratu ziren eta 1940. urtera arte ez ziren berriro hasi. Urte horretan amaitu nituen ikasketak. Diktadoreak Errepublikako legeria guztia ezabatu zuen eta notariotzarako oposekatarik egin ezinda geratu nintzen.''
María Telo Núñez, Discurso Honoris Causa 1944an Nekazaritza Ministerioko Administrazio Zibileko Teknikarien Kidegoan oposizioaldia egin zuen, bertara sartu zen lehen emakumea izanik. [beharrezko Han ezagutu zuen bere senarra, Juan Manuel Fernández Albor, eta harekin alaba bakarra izan zuen. Alargun geratu ondoren, 37 urterekin abokatu hasi zen lanean Madrilen, 80 urte bete arte. Familia Zuzenbidean espezializatu zen.
ABCn argitaratutako artikulu batean hauxe esan zuen:
''1969ko irailean, emakumea kate juridikoetatik askatzeko borrokari ekin nionean, haren egoera hain zen iraingarria eta alienagarria familian, proiekzio publikoarekin, 1263. artikulua bezalako artikuluak baitzeuden, non emakume ezkondua adin txikikoen, eroen edo dementeen eta irakurtzen eta idazten ez zekiten gormutuen artean kokatzen baitzen. 57. artikuluak emakumea senarrari men egitera behartzen zuen eta ezkontza-lizentzia bizitzako ekintza guztietarako mugatzen zuen. Lizentziarik gabe, emakumeak testamentua besterik ezin zuen egin.''
María Telo Núñez, ABC.
Aktibismoa diktadura frankistan
María Telo Espainiako eta nazioarteko hainbat elkarte eta erakundetako kidea izan zen, emakumeen eskubideen defentsa helburu zutela. 1950eko hamarkadaren amaieran, María Telo Karrera Juridikoen Nazioarteko Emakumeen Federazioan (FIMCJ) sartu zen.
1969an antolatu zuen federazio horren urteko Kontseilua Madrilen. María Teloren txostenak, «Emakumea zuzenbide zibilean» izenburukoak, Espainiako emakumeen gutxiagotasun juridikoaren egoera aztertu zuen. Hitzaldi horrek oihartzun handia izan zuen. Kontseilu horretan, zenbait emakume-abokatuk FIMCJren mendeko Ikasketa Batzordea sortzea erabaki zuten, "kontseiluan adostutako ondorioak aztertu eta dagozkien agintarien aurrean aldarrikatzeko" helburu zutela. Herrialdeko arlo juridikoko agintari gorenak bisitatu zituzten —estatuburua eta Falangeko Emakumeen Ataleko (SF) ordezkari nazionala—. Geroago, 1971ko uztailean, Emakume Juristen Espainiako Elkartea (AEMJ) sortu zen, María Telo Nuñezen lehendakaritzapean. Elkarte horren helburuak honako hauek dira: Zuzenbidea aztertzea, batez ere emakumeari edo familiari zuzenean eragiten diona; lege-arauak gaur egungo garairako egokitzea, eta emakumea sustatzea, bere lanbideen barruan, eta bereziki Zuzenbidean titulatutakoen artean.
1976an Emakume Juristen Nazioarteko I. Biltzarra antolatu zuen, abenduaren 13tik 16ra Madrilen.
Kodifikazio Batzorde Nagusian parte hartzea
AEMJk emakume juristak Kodetze Batzorde Orokorrean (CGC) sartzea eskatu zuen. Batzorde hori, 1843ko abuztuaren 19ko Errege Dekretuaren bidez sortu zenetik, Justizia Ministerioaren kontsulta-organo gorena da. Horretarako, eskaeraren oinarri ziren zenbait idazki aurkeztu behar izan ziren, argudio hauekin:
Jaun/Andre hori: Gu geu, zuzeneko eragina dugunok, lehenak gara  sentitzen, emakume jurista bakar batek ere ez duelako aukerarik izan Kodetze Batzorde Orokor horretako berezko bokal izateko behar diren lanpostuetara iristeko, Espainian duela bost urte arte Magistraturan debekatuta egon zelako, eta  beste lanbide batzuetan, berriz10 urte, María Núñez Telo 1975eko Foroan egindako emanaldian izan ezik. María Telo y la participación de mujeres juristas en la Comisión General de Codificación (1973-1975). 1972ko abenduaren 23an, Kodeketa Batzorde Orokorrean atal berezi bat eratu zela jakinarazi zuten, gizarte-aldaketek Familia Zuzenbidean eragin ahal izan dituzten gorabeherak aztertzeko eta proposamenak egiteko. María Telo beste hiru emakumerekin batera izendatu zuten batzorde horretan parte hartzeko: Carmen Salinas Alfonso, Concepción Sierra Ordóñez eta Belén Landáburu. Lan horien ondorioz, 1975eko maiatzaren 2ko 14/75 Legea aldarrikatu zen. Lege horrek emakumeari jarduteko gaitasun osoa eman zion, senarrarekiko obedientzia, ezkontza-lizentzia eta sexuagatiko bereizkeria guztiak alde batera utzi baitzituen. Bi gelditu ziren, guraso-ahalgo bateratua eta irabazpidezko ondasunen administrazio bateratua.
1978an, arrazoi ideologikoengatik, sortu zuen elkartea utzi zuen.
Aktibismoa Espainiako demokraziatik
Haren obra juridiko eta politikoa erabakigarriak izan ziren Kode Zibila berritzeko. Baterako guraso-ahala eta irabazpidezko ondasunen baterako administrazioa 1981eko maiatzaren 13ko Legearen xede izan ziren, «Filiazioa, guraso-ahala eta ezkontzaren araubide ekonomikoa»ri buruzkoa. Lege horren azterlanean, María Telok aktiboki hartu zuen parte Konstituzio-auzitegiak. Era berean, partaidetza nabarmena izan zuen 1981eko uztailaren 7ko Legea, «Ezkontza, banantze, deuseztasun eta dibortzio motak», onetsi aurreko azterketetan. Urte askoan, CGCko kide izaten jarraitu zuen, kide iraunkor gisa. 1982az geroztik, Emakume Juristen Nazioarteko Federazioko Espainierazko idazkari gisa, karrera juridikoko zazpi emakume-elkarte sortzea sustatu zuen, Puerto Rico, Peru, Argentina, Kolonbia, Bolivia, Brasil eta Txilen.
2005eko azaroaren 23an, Jaiotza eta Adopziorako Baimen Berdin eta Besterenezinen aldeko Plataforman emandako hitzaldian zera esan zuen:
Jesenice (Prague-West barrutia)
Jesenice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 9,132 biztanle ditu eta 17.52 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1453 urtean egin zen.
María Telo
Aktibismoa Espainiako demokraziatik
2008ko ekainaren 10ean, honoris causa doktore izateko inbestidura-ekitaldian, ezberdintasunak bere horretan jarraitzen zuela adierazi zuen, eta arazo horren erroa zera da: gizonak eta emakumeak familian betetzen dituzten rolak desberdinak direla «eta haien ondorioak lan-merkatuan, botere-, erabaki- eta erantzukizun-postuetan eta abarretan proiektatzen direla».». Lanaldi bikoitza aipatu zuen, emakumeen prestakuntza «hondatzen» duten lanaldi partzialeko edo ordutegi malguko lanak, izaera desberdinekoak. Familia-eskubidean aldaketa garrantzitsuak lortu zituen legelariak, XXI. mendeko erronka zein zen esanda amaitu zuen bere diskurtsoa. Agintariek, enpresaburuek eta sindikatueek «mundu osoan jabetu beharko lukete produkzioan aldaketaren bat egin behar dela». Mentalizazioan dago XXI. mendeko erronka —esan zuen—, «eta hori lortzeko, emakumeek parte hartu behar dute, gobernuei neurri egokiak eta zigor gogorrak eskatuz betetzen ez dituztenentzat».
West Point (Kalifornia)
West Point Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calaveras konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gujiao
Gujiao Hiria (txinera sinplifikatuz: 古交市; pinyineraz: Gǔjiāo shi), Taiyuan osatzen duten hirietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 210.000 pertsona bizi ziren 1.551,0 kilometro koadroko azaleran.
Jesenice (Příbramgo barrutia)
Jesenice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 540 biztanle ditu eta 12,9 kilometro koadroko azalera. Příbramgo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1351 urtean egin zen.
Francica
Francica Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Francicak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Camaret d'Egues
Camaret d'Egues Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Camaret-sur-Aigues udalerrian erroldatutako biztanleak 4.302 ziren. Familiak 1.606 ziren, horien artean 327 pertsona bakarrekoak ziren (130 bakarrik bizi ziren gizonak eta 197 bakarrik bizi ziren emakumeak), 481 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 629 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 169 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.787 etxebizitza zeuden, 1.621 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 139 hutsik zeuden. 1.614 etxeak ziren eta 168 apartamentuak ziren. 1.621 etxebizitza nagusietatik 1.077 bere jabearen bizilekua ziren, 503 alokairuan okupaturik zeuden eta 41 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 73 etxek bi zituzten, 187 etxek hiru zituzten, 493 etxek lau zituzten eta 854 etxek bost zituzten. 1.353 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 734 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 784 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Camaret-sur-Aigues udalerrian 1.668 unitate fiskal zeuden, 4.558,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.738 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 185 komertzioetatik, 6 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 40 eraikuntza enpresak ziren, 39 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 64 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 18 igeltseroak, 6 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 8 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Camaret-sur-Aigues udalerrian 101 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.450 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Reithrodontomys creper
Reithrodontomys creper Reithrodontomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Leucocarbo nivalis
Leucocarbo nivalis Leucocarbo generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Campo de Borja
Udalerriak
Campo de Borja lurraldean udalerri hauek daude: Agón, Ainzón, Alberite de San Juan, Albeta, Ambel, Bisimbre, Borja, Bulbuente, Bureta, Fréscano, Fuendejalón, Magallón, Maleján, Mallén, Novillas, Pozuelo de Aragón, Tabuenca eta Talamantes.
Geografia
Iparraldean Nafarroarekin egiten du muda, mendebaldean Tarazona eta Moncayorekin, hegoaldean Aranda eta Valdejalónekin, eta ekialdean Ebroko Goi Ibaialdea eta Cinco Villasekin. Lurralde honetan Dehesa de Moncayo parke naturala dago.
Lurraldeak eta biztanleak
Demografikoki, Aragoiko 33 lurraldetatik, Campo de Borja (15.517 biztanleekin) 15.a da. XX. mendean, batez ere bigarren erdialdean, populazio asko galdu egin zuen. Gaur egun joera mugatu egin da eta zenbait herritan, migrazioa dela eta, biztanle kopuruak handitu dira. Hori izan da, esaterako, Mallén eta Fuendejalón herrietan non, hurrenez hurren, populazioaren %32a eta %28a migratzaileak dira, batez ere Errumaniakoak, Bulgariakoak, Aljeriakoak eta Marokokoak.
Galashiels
Galashiels, 'An Geal Àth' eta 'Gallae', Eskoziako Scottish Borders eskualdeko herri handiena da, ez ordea hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 14.994 biztanle ditu. 2015ean hiriburu izan dadin eskatu dute.
Historia
Herriaren mendebaldean bada Catrail izeneko piktoen lur-lanketa bat. Hainbat kilometrotako luzera du eta altuera aldakorra. Ez da ezagutzen egitura honen funtzioa. Burdin Aroko gotorleku baten aztarnak ere aurkitu izan dira herrian, baina erromatarrek k.o. 140 urtean suntsitu zuten.
Hawick
Hawick, Hamhaig eta Haaick, Eskoziako Scottish Borders eskualdeko bigarren herria da. 2011ko erroldaren arabera 14.294 biztanle ditu.
Galashiels
Historia
1337an soldadu ingeles batzuk okaranak biltzen ari zirela eskoziar talde batek denak hil zituen eta hortik dator herriaren armarriko Sour plums leloa, "okaran garratzak".
Clitocybe geotropa var. maxima
'Clitocybe geotropa, var. Maxima' Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Hawick
Historia
Normandiar estiloko gotorlekuaren aztarnak daude herrian eta XVI mendeko Drumlanrig dorrea ere badu.
1514an herriko gazteek ingelesen eraso bati aurre egin eta garaipena lortu zuten. XVIII mendean artalde handiak zituen eta ehungintzan oinarritu zen bere ekonomia. 1771an John Hardiek ehuntzeko makina erosi zuen eta kaxmir eta merino artileko luxuzko ehunak ekoitzi zituen. 1886an eraiki zen gaur egungo udaletxe ikusgarria.
Clitocybe geotropa var. maxima
Sinonimoak: Clitocybe maxima
Galashiels
Historia
Galashiels 1599an bihurtu zen burgo eta 1930 hamarkadatik aurrera udaro lorpen hau ospatzen da Braw Lads Gathering ("gizon onen bilera") izeneko zaldunen desfilea eginez.
Clitocybe geotropa var. maxima
Ale gazteak bakarrik prestatu behar dira, oina baztertu egin behar da, gogorregia eta haritsua da.
Galashiels
Historia
XVIII mendetik aurrera ehungintzan oinarritu da Galashielsen jarduera ekonomikoa eta populazioak azkar egin du gora. Gaur egun Heriot-Watt Unibertsitatearen ehungintza fakultatea bertan dago.
Clitocybe geotropa var. maxima
Deskribapena
Kapela: 10 cm-tik 40 cm-ra bitarteko diametrokoa, leuna edo zetaduna, hasieran krema mate kolorekoa zilar koloreko distira zurixkekin, gero txigortu zurbil kolorekoa, okrea edo hurraren kolorekoa. Inbutu forman deprimitua, titirik gabe edo oso txikiarekin. Ertza lobulatua eta batzuetan urratua.
Orriak: Dekurrenteak, oso estu, krema kolorekoak edo kapelaren antzeko kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Laburra, sendoa, haritsua, hasieran zurixka, ondoren okre antzeko kolorekoa.
Haragia: Zuria, haritsu samarra, trinkoa, Clitocybe geotropa delakoaren antzeko usain atsegina du.
Ctenophryne geayi
Ctenophryne geayi Ctenophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Clitocybe geotropa var. maxima
Deskribapena
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. Maxima epitetoa berriz latinetik dator, handiena, esan nahi duen, "maxima" hitzetik. Handiak direlako.
Jangarritasuna
Jateko ona, baina ez Clitocybe geotropa bezain preziatua. Maitagarrien eraztunetan hazten da.
Nahasketa arriskua
Clitocybe geotropa delakoarekin, Clitocybe maxima espezieak kapela askoz handiagoa du eta titirik gabea.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, hostozabalen basoetako soilguneetako belarretan.
Banaketa eremua
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak.
Chanteloup-les-Bois
Chanteloup-les-Bois Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chanteloup-les-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 676 ziren. Familiak 254 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 95 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 301 etxebizitza zeuden, 262 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 300 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 262 etxebizitza nagusietatik 226 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 7 etxek bi gela zituzten, 51 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 215 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 113 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 442 ziren, horien artean 325 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 325 pertsona aktiboetatik 312 lanean zeuden (179 gizon eta 133 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chanteloup-les-Bois udalerrian 267 unitate fiskal zeuden, 700 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.272 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Chanteloup-les-Bois udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.274 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jules Mazarin
Biografia
1602ko uztailaren 14an jaio zen, Pescinan (garai hartan espainiar koroaren mende zegoen), Italia ko hego-ekialdean. Ama, Hortensia Bufalini, Umbriako Città di Castelloko familia noble batekoa zen; aita, Pietro Mazarini (Mazzarini ere idatzia), siziliar jatorrikoa, Colonna familia ospetsuari lotuta zegoen. Mazarin Espainian prestatu zen, Alcalako Unibertsitatea eta Salamancakoaren artean.
Aita Santuaren diplomatikari gisan urte asko eman ondoren, 1642ko abenduaren 5ean, Estatuko Ministro Nagusi izendatua izan zen, Richelieu kardinalak hala gomendatua. 1643tik aurrera, Luis XIII.a Frantziakoa hil ondoren, Mazarinek Frantzia gobernatu zuen, Ana Austriakoa Luis XIV.a Frantziakoaren erregeorde gisan. Lehen Ministro gisan segitu zuen hil arte, aurkari gogorrak izan arren.
Parisera itzuli zenean, herriak goretsi zuen, gerraren amaiera eskertuz. Hala ere, ez zioten jatorri italiarra barkatu, ezta lortu zuen botere guztia ere, negoziatu gabe, zergak gehitzea ahalbidetzen zion boterea. Gaixotasun luze baten ondorioz hil zen Vincenneseko gazteluan 1661eko martxoaren 9an.
Ondarea
Arlo politikoko ondareaz gain (Jean-Baptiste Colbert idazkari pertsonala eta oinordekoa izan zuen), Mazarinek Frantziari bere ondasun guztiak ere utzi zizkion: 35 milioi libra ziren, haietako 8 txanponetan, hots, garai hartako Amsterdameko banketxe nagusiaren funtsak adina). Bere testamentuan, Lau Nazioen Eskola sortzea agindu zuen: geroago, Frantziako Institutua bihurtu zen.
Leucocarbo melanogenis
Leucocarbo melanogenis Leucocarbo generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Identitate (matematika)
Matematikan, Identitatea adierazpen aljebraikoen arteko berdintza bat da, beti egiazkoa dena. Identitatea zenbakiz egiaztatzen da parte hartzen duen edozein aldagairen baliotarako.
Esaterako, xm + xn = x(m + n) identitate bat da, x, m eta n aldagaiei edozein balio emanda, zenbakizko berdintza betetzen delako. Horrela, x = 2, m = 5 eta n = 3 balioetarako,
xm + xn = 2·5 + 2·3 = 10 + 6 = 16
x(m + n) = 2(5 + 3) = 2·8 = 16
Beraz, 2·5 + 2·3 = 2(5 + 3), zenbakizko berdintza betetzen da balio horietarako. Beste edozein baliotarako ere beteko zen.
Identitate aljebraikoak oso erabilgarriak dira adierazpen aljebraikoak beste adierazpen errazago edo nahi den zertarako egokiago bihurtzeko.
Euskal Herriko artea Francoren diktaduran
Euskal Herriko artea Francoren diktaduran Espainiako Gerra Zibilaren ondotik garatzen den artea da. Orokorrean, iluntze aldi bat dago, eta artista askok atzerrirako bidea hartzen dute. Hala ere, 1960ko hamarkadaren ondotik berpizte bat ematen da, bereziki eskulturan.
Testuingurua
Gerra zibilaren ondoren, Bigarren Mundu Gerran Italiari eta Alemaniari laguntza eman zien Espainiak bere porrota nahitaezko ikusi zuen arte, «autarkia» deituriko 14 urtetako isolamendu politiko eta ekonomikoa bizi beharra gertatu zitzaion, harik eta 1953an Estatu Batuekin hitzarmena eta Aulki Santuarekin konkordatu bat sinatu zuen arte. Ondoren etorri ziren mugiezintasun politikoaren urte luzeak (1953-1975); nahiz eta, ikuspuntu ekonomiko eta kulturaletik, Hirurogeiko hamarkadako «aurrerakuntzak» eraldaketa eta hazkunde prozesu azkar bat ekarri zuela nabarmendu behar den, batez ere atzerriko inbertsioei, kanpoko turismoaren etorrerari eta Europako egoera ekonomiko onari esker. Garapen hau aurrez aurre edukitzea komeni da, Espainia osoko eta bereziki Baskoniako kultur eta arte-garapenaren hastapenaren testuingurua baitugu bera, ikusiko dugunez.
Giro kultural eta artistikoa
Frankoren diktadurarekin eman zitzaion hasera miseria eta kultur geldialdi baten etapari. Gaur egungo edozein espainiarri lotsa eman behar lioke 1936ko abenduan Kultura eta Irakaskuntza Batzordeak sortutako garbiketa-programa irakurtzeak, zeren eta hitzaurrean aitortzen zen garbiketa ez zen zigor hutsa, baita prebentzioa ere; eta espainiarrei ziurtatu egiten zitzaien zibilizazioa salbatuko zuen gerra irabazi ondoren ez zirela onartuko, eta are gutxiago babestuko, ez eta diruz lagunduko herri-arimaren pozoitzaile zirenak, mundua izutzen duten bidegabekeria eta hondamendi guztien arduradun nagusi eta handienak izanik, eta abar.»
Espainia inperialeko kulturaren oinordeko izendatu zuen bere burua frankismoak. Urrezko Mendearen kultura eta arte arloko handitasuna berpiztea zen bere ametsa. Erregimenak pentsamendu katoliko tradizionalaren balioa handiagotu egin zuen; eta kultura eta estetika alorrean, abangoardismoa izan ezik, berritasun estilistiko guztiak ere gorroto izan zituen. Aldiz, militar espirituaren eta katolikotasun zaharkituenaren goraipamena adierazten zuen guztiaren alde jokatu zuen. Milaka intelektual eta goi-profesional, behartutako ala borondatez, erbesteratzeak eragin zuen zerebroak galtzeari, Irakaskuntza ofizialaren maila guztietan eman zen arazketa lotu zitzaion. Irakaskuntza Ertainetako eta Unibertsitateko Zuzendari Orokorrak honela idatzi zuen 1940an: «Irakaskuntza Askearen Erakundeko harri bakar batek ere ez du zutik gelditu behar». Unibertsitateak, Institutuak, Irakasle Eskolak, eta maisu nazionalen saila, bereziki, erbesteratze zorrotzaren biktima izan ziren. Liburu eta aldizkarien argitalpena zorrozki kontrolatua gelditua zen. Zientzia Ikerkuntzen Kontseilu Gorenaren fundazioak, ikerkuntza zientifikoaren eta dotrina katolikoaren artean beharrezko lotura baten itxura hartu zuen. Unibertsitateko irakasleen izendapena, esaterako Ortega eta Unamuno pentsalarien ideologia, eta heterodoxo bezala estigmatizaturik zeuden eta hispaniar tradizioarekin bat ez zetozen beste filosofiak, neoeskolastikarekin ordezkatu ziren.
Errepublika sozialista eta ateo baten gain garaipena lortzeak, Estatu berriari Mendebaldeko kristau-balioak salbatzeko erantzukizuna, alajaina, emateko eskubidea zuela uste izan zuen Frankok. Uste horrek berekin zekarren Eliza menpean edukitzea. Horregatik, azkar asko ahalegindu zen, eta baita gotzain berrien aurkezpenerako pribilegioa lortu ere, Aulki Santuaren aldetik. Ondorioz, elizako Hierarkia bat izan zuen Espainiako Elizak, pentsamolde tradizional eta kontserbatzaile izateagatik nabarmendu zena; Vatikanoko II.a Kontzilioan isilik egoteko zuhurtasuna bederen izan zuten prelatuek, mundu modernora irekia zegoen Elizaren mailako beharrez ezer ez baitzuten esateko.
Kultura artistikoaren alorrean, mundu guztiari «ordena berri bat» sortzen ari zela erakutsi beharrak bultzatu zuen erregimen frankista, beronen ulertzeko modua guztien eskura zegoen arte bati pribilegioak ematera: arkitekturari.
Autarkia aldiko arkitektura
Erbesteratuen artean, arkitekto kopurua gainerako arte plastikoena baino nabarmen urriagoa zela ohartu gara. Oriol Bohigasek interesgarri baina beharbada eztabaidagarria den gogoeta egin du, arkitektura modernoa hautatzearen eta Errepublikaren eta politikan ezkerreko jarrera onartzearen artean egon zitekeen erlazioari buruz. Eta, arrazionalismo arkitektonikoa uste sakon eta pertsonal bat bilakatu zitzaien arkitekto haiengan, borondatezko atzerriratzea naturaltasun garbiz eman zela dioen ondoriora iritsi zen. Aitzitik, Errepublikako urteetan zalantza estilistikoetan ibili ziren askok ez zuten asmatu beren arrazionalismo aurreratuaren jarrerari eusten edo ez zioten eutsi nahi izan, Errepublika ezabatu zenean. Errepublikako abenturari gehien loturik zeudenak izan ziren, desengainatuta edo porrot eginda, Gerra Zibilaren amaieran atzerrira bideratuak sentitu zirenak. Eta hauen artean baino ez daitezke aurki, bertakotzat hartu zituzten herrialde berrietatik ere, Mugimendu Modernoari leial izan zitzaizkionak. Kasurik argiena eta sonatuena, Josep Lluis Sertena dugu. Espainian gelditu zirenek utzi egin zuten ildo hau, eta horrenbestez, Bigarren Errepublikaren gauzatze politikoari esker ireki zen parentesi abangoardista itxi zuten...».
Euskal Herriko arkitektoei buruz ari denean, Gonzalez de Duranaren iritzia bestelakoa, edo nahiago bada, ñabardura gehiago duena da: «Arrazionalismoa, proiektuen jarraibidezko jarrera zen aldetik, ez zen ezkerreko pentsamoldeari loturik egon; aitzitik, nolanahi ere kontrakoei». Zentzu horretan balizko bat plantea daiteke: zer norabide hartuko zukeen gerraostean arkitektura arrazionalistaren buru sutsua zen J.M. Aizpuruak bere militantzia falangista zela eta eraila izan ez balitz.
Gerra aldian eta irabazleen erreakzio bortitzak markaturiko ondorengo aldian, Euskal Herriko arkitektoek hartutako jarrera desberdina azpimarratzen du Gonzalez de Duranak. Haren ustez, gerra aldiak ere ez omen zuen inolako etenik adierazi. Arkitekto sonatuek, Smith, Bastida, Garamendi, Ispizua eta abarrek, eta gazteek, Galindez, Aginaga eta abarrek eraikuntzaren arrazionaltasun aratz eta nabarmen baten barruan jarraitu zuten lanean, gerra urteetan behintzat.
Horrela izan zen, baina inork ezin dezake uka, Francok garaipena lortu zuenean, kultur pentsamoldean, arkitekturan batez ere, gertatu zen errotikako aldaketa bortitza.
Arkitektoen gizarte-maila ankerki garbitzea izan zen hasiera. Ministerioko 1940ko otsailaren 24ko Agindu batek 84 arkitekto garbitzen zituen, alajaina! –besteak beste, 10 ala 12 Hego Euskal Herrikoak–, Aginduan bertan berariaz izendatuak izan ziren batzuek beren bizi arteko lanbidean gaitasunez gabetu egin zituzten, jarduera publiko nahiz pribatuetarako; era berean beste batzuk 30 urteko edo gutxiagoko zigorrak jaso zituzten «lanbidearen jarduera publiko nahiz pribatuan guztizko etenaldia lurralde nazional osoan, bere jabegoetan eta babes-lurretan».
Garbiketaren ondoren ordena eta estilo arkitektoniko berrien ezarpena zetorren, eta bere durundi ofiziala Revista Nacional de Arquitectura aldizkari sortu berria izango zen. Izenak berak jakinarazten zuen zein zen iritsi nahi zen helburua. Estatu osoan zehar hedatu beharreko «estilo nazional» bat ezartzea zen kontua. Horretan bi euskal herritarrek zeregin erabakigarria izan zuten:
Arkitekto batzuk ihes egin behar izan zuten beren bizitza salbatu ala bizibidea beren lanaz irabazi ahal izateko. Kasurik ezagunenak gogoratuko ditugu ondoren: Tomas Bilbao, Secundino Zuazo, Paulo Zabalo, Joan Madariaga, Martin Dominguez Esteban, Antonio Araluze, Jabier Yarnoz eta abar. Urteetan aurrera zihoan Pedro Guimón, euskal nazionalista ezaguna, bazterturik eta ezinbesteko langabezian gelditu zen.
Kulturaren beste alor batzuetan bezala, frankismo aldiko arkitektura 50eko hamarkadaren azken urteetan egin daitekeen lerro-banatzaile batek markaturiko bi alditan zati daiteke.