cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bilboko erraldoi eta buruhandien konpartsa
Historia
1980tik aurrera sortutako Bilboko Aste Nagusiarekin batera konpartsa berritu zen. Pedro Goiriena izan zen berritzeko arduraduna. Pertsonaia batzuk aldatu ziren: Don Terencio eta Doña Tomasa, Baserritar-gizona eta Baserritar-emakumea, Turkiarra eta Emakume mairua, Ingelesa, Bilbainita, Meatzaria, Santutxuko puru-saltzailea, Zamalaria, Marinela, Zumalakarregi eta Isabel II.a. 1988an, erraldoiak ondatzen ari ziren eta orduan Jose Ignazio Urbieta izan zen haiek berritzeko arduraduna. Bere lanean aurreko belaunaldietako pertsonaietan oinarritu zen. Erraldoi bakoitzak 575.000 pezeta balio zuen.
Erronbikosidodekaedro gutxitu metabiratu
Geometrian, erronbikosidodekaedro gutxitu metabiratua Johnsonen solidoetako bat da (J78).
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Oinarrizko aljebra
Aurrekoa erabilgarria da, zeren:
Hiru horiek dira oinarrizko aljebraren adar nagusiak, zeinak aljebra abstraktutik bereizi behar diren, unibertsitateko ikasleei normalean irakasten zaien irakasgai aurreratuagoa.
Oinarrizko aljebran, adierazpen batek zenbakiak, aldagaiak eta eragiketa aritmetikoak izan ditzake. Konbentzioz, horiek, normalean, ezkerrean berretzaile handiagoak dituzten terminoekin idazten dira (ikus polinomioa); adibide batzuk hauek dira:
Aljebra aurreratuagoan, adierazpen batek oinarrizko funtzioak ere izan dezake.
Ekuazioa bi adierazpenak berdinak direla dioena da. Ekuazio batzuk egiazkoak dira inplikatutako aldagaien balio guztietarako (adibidez, ); halako ekuazioak identitateak deitzen dira. Baldintza-ekuazioak inplikatutako aldagaien balio batzuetarako soilik dira egiazkoak:. Ekuazioa egia bihurtzen duten aldagaien balioei, ekuazioaren soluzio deitzen zaie.
Eragiketa aljebraikoak
Eragiketa aljebraikoak adierazpen aljebraikoak eratzeko erabiltzen direnak dira.
Adierazpen aljebraikoak
Adierazpen aljebraikoak eragiketa aljebraikoez (+,-,×,/, berreketa eta erroketa) lotutako konstante eta aldagai segida da, zenbakiz eta letrez adierazita. Adibidez:
Adierazpen aljebraikoak helburu ezberdinekin eratzen dira:
Aldagaiak letraz adierazten dira eta kopuru abstraktu ezezagun edo zehaztugabea adierazten dute. Adibidez, x gela bateko ikasle kopuru ezezaguna izan daiteke eta y ogiaren salneurria.
Adierazpen aljebraikoen gaiak
Adierazpen aljebraikoak gai ezberdinetan banatzen dira. Adibidez, adierazpenak lau gaitan banatzen da: , -4y\, eta +6\,.
Erregela orokor moduan eta hitzarmenez, gai bakoitzean aurretik zenbakiak eta ondoren letrak jartzen dira. Adibidez.
Adierazpen aljebraiko sinpleena monomio bat da, konstante eta aldagaien biderketaz eta zenbaki osozko berreketaz osaturiko gai bakarreko adierazpen aljebraikoa alegia. Adibidez, 4x^2\,, y^5\,, xy\, monomioak dira. Aitzitik, ez da monomio bat berretzailea zenbaki osoa ez delako. Bi monomioen batuketaz (edo kenketaz) binomioa sortzen da. Hiru monomioen batuketaz trinomioa sortzen da. Monomio batzuk batu edo kentzen badira, polinomioak sortzen dira. Adibidez, polinomio bat da. Monomioak, binomioak eta trinomioak ere polinomioak dira.
Gaiak eta zeinuak
Gaiak positiboak zein negatiboak izan daitezke. Adibidez, gaia positiboa da, aurrez zeinurik ez badago positibotzat hartzen baita. ere positiboa da. negatiboa da: -4 bider y edo -y-y-y-y adierazten du.
Adierazpen aljebraikoetako gaiak lantzerakoan, aurrez zeinu (+ edo -) erantsi behar izaten zaie. Orduan laburketa hauek egin daitezke:
Adierazpen aljebraikoen batuketa eta kenketa
Kenketan ere zeinuak bateratzeko erregelak erabili behar dira:
Adierazpen aljebraikoen biderketa
Adierazpen aljebraikoak biderkatzeko, bi adierazpenetako gai guztiak elkarren artean biderkatzen dira, gai berrien koefizientea koefizienteen biderkadura eta, aldagai bakoitza bere aldetik, aldagai bakoitzaren berretzaileak berretzaileen batura izanik. Berretzaileen batuketa egiterakoan, x=x1 (eta berdin, noski, beste ikur guztietarako) betetzen dela hartu behar kontuan. Adibidez:
Adierazpen aljebraikoen zatiketa
Adierazpen aljebraikoak zatitzeko prozedura orokorrean, izendatzailea gai ezberdinetan banatu eta zenbakitzaileaz zatitzen da, berdinak diren faktoreak edo biderkagaiak ezabatuz. Zatiketa biderketa bihur daiteke, zenbakitzailearen faktoreen berretzailean zeinua aldatuz. Adibidez:
Adierazpen aljebraikoen berreketa
Adierazpen aljebraiko bat berretzea adierazpen hori behin eta berriz biderkatzea da. Adibidez:
Komeni da binomio karratuen formulak ikastea:
Monomio bat berretzeko, berrekizun bakoitzaren berretzaileak biderkatu egiten dira. Berrekizun batek berretzailerik ez duenean, bere berretzailea 1 da. Adibidez:
Dorce Gamalama
Dorce Gamalama (Solok, Mendebaldeko Sumatra, Indonesia, 1963ko uztailaren 21a - Jakarta, 2022ko otsailaren 16a) indonesiar emakumezko abeslari, aktore, aurkezle eta umorista transexuala izan zen.
Gamalama, Dedi Yuliardi Ashadi jaiotza-izenaz, Soloken sortu zen. Urtebete zuenean gurasoak hil zitzaizkion eta amonak hazi zuen. Hark sortu zion musikazaletasuna lehen hezkuntzan zegoenean eta Bambang Brothers izeneko talde batean abestu zuen. Nerabezaroan emakumez janzten hasi zen eta Dorce Ashadi izen artistikoa hartu zuen. Ondoren, Surabaya hirian sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten eta Dorce Gamalama izen artistikoa erabiltzen hasi zen, Ternate uharteko Gamalama sumenditik eratorria.
Longré
Longré Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Longré udalerrian erroldatutako biztanleak 219 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ophioscion typicus
Ophioscion typicus Ophioscion generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Longré
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (36 gizon eta 31 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Longré udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 208 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.043 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Ramphotyphlops proximus
Ramphotyphlops proximus Ramphotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Longré
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
Tomás de Anchorena
Tomás Manuel de Anchorena (Buenos Aires, 1783ko azaroaren 29a - 1847ko apirilaren 29a ) Argentinako politikari eta abokatua izan zen, Beste 32 diputaturekin batera Argentinako independentzia aldarrikapena ren akta sinatzeagatik ezaguna da.
Anchorena Buenos Airesen jaio zen eta San Carlos Errege Ikastetxean ikasi zuen, ondoren Legeetan Doktore graduatu zen Charcasko Unibertsitateko tituluarekin 1807an, Peru Garaia n.
Panon
Panon Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Panon udalerrian erroldatutako biztanleak 34 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Tomás de Anchorena
1847an hil zen, eta gaur egun bere gorpuzkiak La Rekoleta hilerria n daude, familiaren mausoleoan. Clara García de Zúñiga andrearekin ezkonduta zegoen, Erregeordetzako familia aberatsenetako batekoa (Victorio García de Zúñiga Warnes lurjabearen eta Maria del Carmen García de Zúñiga lehengusinaren alaba).
Panon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Tomás de Anchorena
Hamabost seme-alaba izan zituzten, horien artean Tomás Severino de Anchorena nabarmentzen delarik.
Jatorri genealogikoa
Anchorenatarren familia Nafarroako Baztan haranetik zetorren, eta han nabarmendu zen Antso Abarka erregearen defentsan, frantsesen aurkako gerra zela-eta arrisku larrian baitzegoen. Domingo de Anchorena Juana Zanduetarekin ezkonduta zegoen, eta 1739an Barroetako oinetxean zeuden, zeinaren kanpoko fatxadan Antsok emandako armarria zegoen, jabeen inskripzioekin.
Panon
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Ternas
Ternas Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Les Petits Mouchoirs
Les Petits Mouchoirs 2010eko Guillaume Canet frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Longré
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Longré udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.056 hektarea erabiltzen.
Bubikon
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Longré
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Les Petits Mouchoirs
Sinopsia
Max, hotel kate baten jabe aberats bat eta haren emazte Véronique, urtero bezala, lagunak gonbidatzen dituzte hondartzako beren etxera opor egun batzuk pasatzera. Aurten, alde egin aurretik, istripu larria du haietako batek. Hala eta guztiz ere, lagun taldeak uda hondartzako etxean igarotzea erabakitzen du, eta elkarri kontatzen dizkiogun gezur txiki horiekin bizitzea.
Panon
Etxebizitza
2007an 16 etxebizitza zeuden, 14 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 16etxeak ziren. 14 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hemilepidotus spinosus
Hemilepidotus spinosus Hemilepidotus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Panon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 3 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen eta 2 ikasten zeuden.
Fontanako geltokia
Fontana Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Gràcia barrutian dago.
Geltokia 1924n inauguratu zen.
Panon
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra higiezinen enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ternas
Biztanleria
2007an Ternas udalerrian erroldatutako biztanleak 135 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zdiby
Zdiby Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 3,527 biztanle ditu eta 9.68 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Ternas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zdiby
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1147 urtean egin zen.
Neolissochilus compressus
Neolissochilus compressus Neolissochilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ternas
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 75 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (34 gizon eta 21 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Ternas udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 392 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trakeako minbizi
Bi tumore mota bereizten dira zintzur-hestean:
Epidemiologia
Urtero milioi bat pertsonako 3 kasu berri agertzen dira, hau da, diagnostikatzen diren minbizien %0,1-0,4a.
Kartzinoma ezkatatsuak, batez ere, 60-70 urteko gizonetan du eragina. Kartzinoma adenoide kistikoak, aldiz, 40-50 urteko gizon-emakumezkoetan du eragina maila berdinean.
Sintomak
Minbizi hau, gehien bat, erretzaileetan agertzen da, 40-60 urte bitarteko jendearen artean. Tumore primarioen %90a gaiztoak dira.
Zintzur-hesteko minbizi primarioak honako sintomak izan ohi ditu:
Zelula ezkatatsuko minbizia 4-6 hilabete bitartean diagnostikatzen da, hemoptisiaren bidez. Aldiz, adenokartzinoma kistikoa pixkanaka hazten da, disnea eta sibilantziak nabarmenduz (txistu-hotsak).
Gaixotasun honen sintomatologia ez da guztiz zehatza eta horregatik, beste gaixotasunekin nahastea posiblea da. Gainera, zintzur-hestearen ohiko lumena luzea da, gordailu-poltsa handia izateaz gain; ondorioz, sintomak agertzeko tumoreak honen diametroaren %50-75a kaltetu behar du.
Hori gutxi balitz, adenokartzinomaren hazkuntza motela da. Horregatik, minbizi hau pairatzen duten paziente gehienak hasiera batean asma edo bronkitis kronikoagatik tratatzen dira.
Minbizi honen susmoa izateko arrisku-faktore bat tratamenduari erantzuten ez dioten arnas-sintomak dira.
Diagnostikoa
Normalean trakeako minbizien diagnostikoa berandu egiten da. Izan ere, trakearen argia nahiko handia da eta horregatik minbiziaren etapa goiztiarrean tumore aren masak ez du argia guztiz oztopatzen. Honen ondorioz, sintomak agertzen direnean, argiaren %75a jada tumorearen ondorioz oztopatuta egon daiteke.
Diagnostikoa egiteko orduan, hainbat froga egin behar dira. Lehenik eta behin toraxeko erradiografia bat egiten da. Honen bidez, beste patologiaren bat izatea baztertzen da. Normalean, oso kasu gutxitan soilik antzeman daiteke masaren bat edo trakea oztopaturik dagoela erradiografia bidez. Horregatik, OTA torako-abdominala egiten da, honen bidez detekzio azkarra egin eta minbiziaren gradua ikus baitaitezke. Beraz, behin OTA eginda, minbizia gune zehatz baten aurkitzen den edota metastasia eman den ikus daiteke. Hau oso baliagarria izango da, honen arabera tratamendua aldatuko baita.
Kasu oso espezifikoetan PET/OTA egingo da.
Gainera, froga hauetaz gain, bronkoskopia bat ere egingo da. Honen bitartez, tumore masa zuzenean ikus dezakegu, honen hedapena aztertuz, eta lagin bat har dezakegu ondoren biopsia bat egin ahal izateko.
Ultrasoinu endobrakialaren bidez, tumorearen hedapenaren azterketa zehatzago bat  eta tumore paratrakealen detekzioa egin ditzakegu.
Tratamendua
Trakeako minbiziaren tratamendua tumoreen kokapenaren eta hedapenaren araberakoa izango da. Tratamendu posibleak protesi bat ezartzetik arnas bidearen erauzketa eta errekonstrukzioraino hedatzen dira. Hala ere, trakea edo zintzur-hestearen minbizia oso arraroa izaten da, eta beraz, ezin daiteke esan esperientzia handirik dagoenik honen tratamenduan.
Posible denean, aukeratzen den tratamendua erauzketa kirurgikoa izaten da, eta gehienetan beste terapia batzuekin konbinatzen da esate baterako erradioterapiarekin edo kimioterapiarekin. Era honetara, pronostikoa, sintomak eta bizi kalitatea hobetzen dira.
Ebakuntza kirurgikoa aukeratu aurretik hainbat ezaugarri hartu behar dira kontuan, besteak beste, adina, komorbilitatea, lepoaren mugikortasuna, inbasio gradua eta minbiziaren hedapenaren iraupena.
Trakeako minbizi lokal aurreratuetan, kirurgia ostean, erradiazio bitartezko terapia laguntzaileak gomendatzen dira. Tumore ez aurreratuetan berriz, ez da gomendagarria izaten.
Trakearen luzeraren %50 baino hedapen handiagoa duten pazienteen kasuetan ebakuntza ez da gomendagarria, hilkortasuna igotzen baitu. Ezta, arnas ezintasuna, kortikoesteroide oralen dependentzia, hainbat ganglio linfatikoren konpromezua eta 50 Gy baino dosi altuagoa emandako erradioterapia kasuetan ere.
Kirurgia aukera ez den kasuetan, tratamenduaren lehen aukera bezala erradioterapia erabiltzen da eta berriz, gaixotasuna aurreratuta agertzen denean, erradioterapia, aringarri bezala erabiltzen da.
Cisplatinoan oinarritutako kimioterapiak erradioterapiarekin konbinazioan erabiltzen dira kirurgia ostean edo gaixotasuna ezin denean sendatu.
Kirurgia bitartez tratatzen diren pazienteen %50ari biziraupena bost urtetaraino luzatzen zaie, berriz, kirurgia erabili ez den kasuen artean %10ari soilik luzatzen zaie bost urtetaraino.
Gizakien iritsiera Amerikara
Gizakiaren iritsiera Amerikara fenomeno historiko funtsezkoa baina ez guztiz argitua da. Amerika europarrek aurkitu zutenetik, galdera historikoa izan da bertako biztanleen arbasoak kontinentean noiztik ote dauden argitzea, eta nondik zetozen ere bai.
Clovis kultura
19. mendean, amerikar natiboen jatorriari buruzko lehen ikerketa zientifikoak egin ziren Aleš Hrdlička txekiar estatubatuarra izan zen amerikar indigenak Bering itsasartetik Amerikara migratu zutela iradokitzen lehenetariko bat, baina milurte gutxiko kontua izan behar zuela pentsatu zuen. 1876an, Charles Abbott mediku eta arkeologo amateurrak tresna litikoak aurkitu zituen Delawaren, eta 10.000 urte zituzela kalkulatu zuen. Hrdličkak eta beste hainbatek ezinezkotzat jo zuten hori hasieran. Geroago, Folsom (1908an) eta Clovisen (1932an) egindako aurkikuntza gehigarriek argi utzi zuten Ameriketako giza kokalekuen aroa Abbottsengandik hurbilago zegoela Hrdličkaren usteetatik baino. Erradiokarbonoko datazioarekin, argi geratu zen Clovisen aurkitutako gezi-puntak duela 12.900 eta 13.500 urte fabrikatu zirela. Antzeko itxura eta fabrikazio-metodoak aurkitu zituzten beste leku batzuetan Ameriketan, eta kultura honi Clovis kultura deitzen zaio harrezkero. Folsom izeneko kultura, ondorengoa dela ere ikusi da.
Paul Martin paleontologo kanadarrak overkill teoria argitaratu zuen 1970ean. Teoria honek zioen Clovis kulturaren ondoren, animalia espezie handi asko desagertu zirela, seguruenik paleondiarrak iritsi ondoren gehiegizko ehizak eraginda. Aurkikuntza horien ondoren, Clovis teoria antropologo eta historialarien artean onartutako teoria bihurtu zen.
Clovis baino lehenago
Clovis kulturakoak lehen paleoindiarrak izan zitezkeelako teoria zabaldu ondoren, 20. mende amaiera aldean, zalantzak sortu ziren zeren aztarnategi zaharragoak aurkitu izan dira. Estatu Batuetako Topperren, Brasilgo Pedra Furadan eta Mexikoko Tlacapoyan indsusketak egin dira, besteak beste, Clovis baino askoz zaharragoak direla uste da. Hiru adibide hauek eztabaidagarriak dira, baina 1997an argi geratu zen Txileko Monte Verdeko aztarnategia Clovis baino zaharragoa zela, mila bat urtez. Duela 14.550 urteko harrizko tresnak ere aurkitu dira, Clovis baino askoz lehenagokoak, Floridan. Mastodonteen hezurretan harrizko tresneriaren arrastoak daude. Kolonbian milaka petroglifo daude gutxienez duela 12.500 urte desagertu ziren animalia espezieak irudikatzen. Mexiko Berriko White Sands Parke Nazionalean historiaurreko gizakien 60 aztarna aurkitu dira, ondorioztatu delarik gizakiak jada Mexiko Berrian bizi zirela duela 23.000 eta 21.000 urte bitartean.
Honengatik, Kanadako izotz guztia desagertu aurretik, Alaskatik hegoalderanzko kostaldearen bidezko Amerikaren kolonizazio goiztiar bat posibletzat jo dute teoria berriagoek. Itsasoko elikagaien kontsumoan oinarritutako kultura Alaskatik Monte Verderaino (oso hegoaldean dagoen aztarnategia). Teoria honen arazo nagusia da froga arkeologikoak guztiz falta direla eta, Izotz Arotik itsasoaren mailak gora egin duenez, eta nekez aurkituko dira halako frogak itsasertzeko aztarnategi galdetuetan.
Ikerketa genetikoak
21. mendearen hasieratik, DNA ikerketen aurrerapenek argi gehiago eman dute gaur egungo amerikar natiboen jatorriaz. Hala ere, batzuetan ustekabeko emaitzek ez dute oraindik ebatzi noiz eta nork kolonizatu zuen kontinentea lehen aldiz.
Amerikako natiboen egungo DNA haplotalde mitokondrial guztiak jatorrizko bost ama-lerrotatik datoz, guztiek K.a. 18.000 eta 15.000 urte bitarteko arbaso komun bat zutelarik. Horrek esan nahi du garai honetan biztanleriaren botila-lepo bat gertatu zela. Era berean, ondoren isolamendu fase bat gertatu zela uste da, zeinean paleoindiar haiek, hegoaldera hedatu aurretik ere, Beringian egonik, Eurasiako populazioetatik isolatuta egon ziren. .
Beringian isolatuta garatu eta ondoren zatitu zen populazio horren jatorrian, Eurasiako talde desberdinen aportazioak igarri dira DNA analisietan.
Azpimarragarria da, halaber, ipar-eurasiar jatorrietatik aparte, aurkitu dela melanesiarrekin, australiar aborigenekin eta andamandarrekin lotutako leinu baten presentzia txikia, baina estatistikoki garrantzitsua. Ikertzaileek populazio honi Y populazioa deitu izan diote (Ypykuéra hitzetik, arbaso tupi hizkuntzan). eta Amazoniako arroko herrietan bakarrik agertu da. Osagarri genetiko hau migrazio zaharrago batetik etor litekeela pentsatu da,
Amerikaren lehen populazio antzinako horien ondoren, Asiarekin nahasketa genetiko gehiago ere izan direla uste da. Erdialdeko eta Hego Amerikako indiarrek ez bezala, Ipar Amerikako bertako biztanleek argi erakusten dute Asiaren geroagoko eragina. Gutxienez bi migrazio bereiz daitezke. Lehenengoa Paleo-eskimalekin eta Na-Dené herriekin lotuta dago; bigarrena gaur egungo eskimo-aleutiar herrien arbasoekin. Na-Dené herriek ekialdeko Asiako osagai baten %10 inguru dute, ziurrenik paleo-eskimalen artean aurkitutakoaren antzekoa. Hala ere, elementu paleoindiar zaharragoak jarraitzen du nagusi izaten haien genoman. DNA ikerketek erakusten dute Kanadako Mendebaldeko kostaldeko indiar tribuek duela 10.000 urte jatorrizko biztanleen ondorengo direla.
Eskimal edo Inuit herriek ere Asiako ekialdeko arbaso bat erakusten dute, baina paleoeskimoen eta Na-Denéen ezberdina. Guztiarekion, inuit herrien genoma ere paleoindiar DNAk osatzen du %50 inguruan.
Barrinha
Barrinha Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Zdice
Zdice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4,162 biztanle ditu eta 13.79 kilometro koadroko azalera. Beroungo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Petroica archboldi
Petroica archboldi Petroica generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Hemilepidotus zapus
Hemilepidotus zapus Hemilepidotus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Jokin Oregi
Jokin Oregi Iñurrieta (Soraluze, Gipuzkoa, 1970) aktorea, antzerki-zuzendaria eta antzerkigilea da. 2008an Ana Meaberekin sortu zuen Marie de Jongh konpainiak antzerki familiarra lantzen du. Beste konpainiekin ere lan egiten du, batez ere Ez Dok Hiru konpainiarekin (Tartean teatroa) zuzendari moduan.
Bizialdia
Haurra zenean, artean Soraluzen bizi zela, antzerkigintzaren harra barruraino sartu zitzaion, baina ez zuen garatzeko lekurik izan Bilbora ikastera joan zen arte.
Euskal Herriko Unibertsitatean lizentziatu zen kazetaritzan. Hirugarren mailan zegoela eman izena eman zuten berak eta Ana Meabe bikotekideak Basauriko antzerki eskolan. Aurretik bazekiten antzerki-mundua gustukoa zutela, nahiz eta ez izan lotura handirik antzerkiarekin, baina ikastaro hark guztiz harrapatu zituen; eskola-saio bat bera ere ez zuten galdu.
Azken urtean zirela, Maskarada antzerki taldeko Carlos Panera hurbildu zen eskolara, obra bat prestatzen ari baitzen: Ernesto izatearen garrantzia. Bi aktore hartu zituen: Eneritz Artetxe eta Oregi. Horrela sartu zen Maskaradan.
Hainbat lanetan aritu izan da Ez Dok Hiru konpainian ere (hau ere Tartean Teatroa ekoizlean integratuta), Gorakada konpainian, eta beste batzuetan gehienetan zuzendari edota gidoilari gisa, baina batzuetan aktore gisa ere bai.
Ezin dut egia esan (2005) eta Ni naiz Hector, ni bakarrik! (2008) antzezlanak argitaratu zituen Artezblairekin.
2008an Ana Meaberekin, emaztearekin, sortu nuen Marie de Jongh antzerki taldea. Mikel Martinezek utzitako garaje batean hasi ziren ,38 urte eta bi ume zituztelarik. Obra bat sortu zuten, eta Gijongo Arte Eszenikoen Europako Azokan, umeentzako arte eszenikoen ferian, obrarik onenaren saria irabazi zuten. Bultzada izugarria izan zen hura bide horretan jarraitzeko
Marie de Jongh konpainia (2008tik)
Ana Meaberekin haurrentzako antzerkia lantzen duen Marie de Jongh konpainia sortu zuten 2008an. Konpainiaren leloa "Haur antzerkia helduentzat, eta antzerki heldua haurrentzat" da. Beren lehenengo antzezlanak "Zer duzu, negarrez, Marie?) FETEN saria lortu zuen 2008an bertan Gijonen.
Haurren aurkako indarkeria, pertsona adinduen bazterketa, maitasun homosexuala, animaliekiko tratu txarrak, askatasuna eta beste hainbat gai jorratu dituzte lanotan. Oregiren zuzendaritzapean beti, bera baita konpainiako ikuskizun guztien sortzailea eta zuzendaria. Ordutik, Alabatxo; Robot maitea; Kibubu; Amour; eta Izar obrak aurkeztu dituzte. 2018an Haur eta Gazteentzako Arte Eszenikoen Espainiako saria eman zioten konpainiari, bere ikuskizunetan ageri den «gizartearekiko konpromiso etengabeagatik». Espainiako Kultura Ministerioak ematen du sari hori.
Tartean Teatroa konpainia (2002tik)
Bilboko Tartean Teatroa konpainiarekin aritzen da Ez Dok Hiru atalean Patxo Telleria eta Mikel Martinezekin batera, eta Marie de Jongh atalean Ana Meaberekin batera haurrentzako lanak plazaratzen.
Ez Dok Hiru konpainia (2002tik)
Patxo Telleriak sortuak diren Ez Dok Hiru Bikoteatroaren antzezlanetako askotan Jokin Azkuek zuzendari lanak egin ditu:
Ramphotyphlops similis
Ramphotyphlops similis Ramphotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Dürnten
Dürnten Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arellanoko dorrea
Arellanoko dorrea Nafarroako Arellano udalerrian dagoen zaintza dorre bat da. Herrigunearen iparraldeko muturrean dago, San Roman elizatik hurbil. XI. mendean, 1100. urte aldera eraiki zen. Oraintxuki zahaberritu izan da eta egoera onean dago.
Zdíkov
Zdíkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1,731 biztanle ditu eta 31.94 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Goetzenbruck
Goetzenbruck Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Goetzenbruck udalerrian erroldatutako biztanleak 1.709 ziren. Familiak 706 ziren, horien artean 188 pertsona bakarrekoak ziren (88 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 237 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 245 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 823 etxebizitza zeuden, 716 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 55 hutsik zeuden. 705 etxeak ziren eta 109 apartamentuak ziren. 716 etxebizitza nagusietatik 590 bere jabearen bizilekua ziren, 112 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 104 etxek hiru zituzten, 165 etxek lau zituzten eta 419 etxek bost zituzten. 659 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 288 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 336 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.100 ziren, horien artean 799 aktiboak ziren eta 301 inaktiboak ziren. 799 pertsona aktiboetatik 737 lanean zeuden (420 gizon eta 317 emakume) eta 62 langabezian zeuden (23 gizon eta 39 emakume). 301 pertsona inaktiboetatik 97 erretiraturik zeuden, 69 ikasten zeuden eta 135 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Goetzenbruck udalerrian 708 unitate fiskal zeuden, 1.698,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.973 euro zen.
Isla de la Juventud
Isla de la Juventud Antilletako uharte bat da, Kubako uhartediko bigarren handiena 3.056 km²-ko azalerarekin. Beste 600 'cayo' eta uhartetxorekin Canarreoen uhartedia osatzen du. Kubako uhartetik 50 km ingurura dago, Batabanoko golkotik hurbil eta Habanatik 162 km-ra. Administartiboki ez dago Kubako probintzien artean, izan ere uharte osoak 'Isla de la Juventud' izeneko udalerri berezia (Municipio especial) osatzen du.
Goetzenbruck
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 4 jatetxeak.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Goetzenbruck udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palio (erromatar kapa)
Palioa gizonek zein emakumeek (kasu honetan palla) erabiltzen zuten erromatar kapa zen. Lauki formako oihal zati bat zen, antzinako Greziako himation bezalakoa. Ez da palioarekin nahastu behar, Eliza Katolikoan, omoforioarekin lotuta dagoena.
Jatorria
Hasiera batean grekotzat hartua zen eta erromatarrek mespretxatu zuten palioa, jende arruntek, filosofoek eta pedagogoek palioaren alde egin zuten eta azkenean toga ordezkatu zuen K.a. II. mendean, bizitza arruntean.
Ezaugarriak eta erabilera
Arropa ehundura, kolore eta apaingarri desberdina zen. Zuria, gorri purpura (murexetik ateratakoa), beltza, horia, urdina, berde argia, etab.
Luzatu ondoren burusi gisa ere erabil liteke.
Stari Most
Stari Most (euskaraz: 'Zubi Zahar') Bosnia-Herzegovinako Mostar hirian Neretva ibaia zeharkatzen duen zubi historikoa da. 2005ean UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen.
Zubi zaharrak 427 urtez iraun zuen, 1993ko azaroaren 9an kroaziarrek Bosniako gerran suntsitu zuten arte. Gerra bukatu bezain laster, Munduko Bankuak, UNESCOk, the Aga Khanen Trustek eta Monumentuen Munduko Funtsak zubia berreraikitzeko lanak hasi zituzten eta zubi berria 2004ko uztailaren 23an zabaldu zuten.
Balkanetako otomandar arkitekturaren adibide nagusia eta herrialdeko ikurra, Mimar Sinan arkitektoaren ikaslea zen Mimar Hayruddinek diseinatu zuen.
Ophioscion vermicularis
Ophioscion vermicularis Ophioscion generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Anastácio (Mato Grosso do Sul)
Anastácio Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ano (argipena)
Ano hitzak adiera zenbait ditu:
Neolissochilus dukai
Neolissochilus dukai Neolissochilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Petroica bivittata
Petroica bivittata Petroica generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Udalerri Autonomo Matxino Zapatistak
Lurralde horiek udalerri ofizialen barruan daude; lurralde horietako batzuk, baita udalerri berberaren barruan ere, hala nola San Andres Larrainzar eta Ocosingo. Udalerri Autonomo Matxino Zapatistak kontseilu autonomoen bidez koordinatzen dira, eta helburu nagusi dute beren lurraldeetan hezkuntza eta osasuna sustatzea. Lantzen dituzten beste arlo batzuk: lurreko, laneko eta merkataritzako arazoak; etxebizitzaren eta elikagaien gaiak; kultura sustatzea (batez ere hizkuntza eta tradizioak) eta justizia administratzea.
Aurrekariak
Gehien-gehienbat Mexikoko hegoaldeko Chiapasko indigenek osatutako talde armatu bat 1994an matxinatu zen, neurri batean Mexikoko Gobernuak NAFTA edo Ipar Amerikako Merkataritza Askeko Ituna sinatu izanari erantzunez, beren lurrak aldarrikatzeko, Nazio Askapenerako Armada Zapatistaren ahanzturaren aurkako gerra deitu zuten horretan. Horrela, hainbat herri matxinatu ezarri zituzten, itxuraz Mexikoko legetik kanpo funtzionatzen dutenak eta komunitateen arteko tokiko garapena xede dutenak.
Banaketa
2003az geroztik, Udalerri Autonomo Matxino Zapatistak caracoles izeneko talde txikiagoetan koordinatu dira. Caracol horiek ezarri baino lehenago, neozapatistek aguascalientes deitura erabiltzen zuten 1994ko abuztuaren 8an EZLNk deitutako Konbentzio Demokratiko Nazionala egin zen lekua izendatzeko; deitura horren bidez, aipamena egin zioten 1914an Emiliano Zapataren eta Francisco Villaren armaden aliantza gertatu zen lekuari.
Funtzionamendua
Mugimenduaren aldekoek diotenez, Udalerri Autonomo Matxino Zapatistetako lege edo arauak ez dituzte agintariek onartzen, komunitateetako ordezkariak koordinatuz gobernu parte hartzailea osatzen saiatzen diren Gobernu Oneko Batzordeek baizik. Hainbat komunitatetan, batzar orokorrak egiten dira astebetez, komunitatearen hainbat gai erabakitzeko. Batzarrak guztientzat zabalik daude, burokrazia formalik gabe. Komunitateek hartutako erabakiak, ondoren, hautetsiei pasatzen zaizkie, eta horien lana da erabakia ordezkari batzorde bati ematea, informaziotzat. Ordezkariak ezezta daitezke, eta txandaka aritzen dira. Horrela lortu nahi da jende asko izatea bere ikuspuntuak adierazteko gai.
Afiliazio politikoa
Neozapatistek ezkerrekoak direla aldarrikatzen dute, beste ezein ideologia politiko zehatzi atxiki gabe. Hala ere, Udalerri Autonomo Matxino Zapatisten funtzionamenduak baditu ezker tradizionalarekiko desberdintasun programatiko batzuk: zapatismoan eta magonismoan inspiratutako indigenismoa aldarrikatzen dute, sozialismo autogestionatuaren, marxismo autonomoaren eta anarkismoaren ekarpenekin.
Enrique V. Iglesias
Enrique Valentín Iglesias García (Arancedo, El Franco, Asturias, 1930eko martxoaren 29a) uruguaitar ekonomista eta politikaria, espainiarra jatorriz. 1934an alde egin zuen Uruguaira. 1953an lizentziatu zen ekonomia zientzietan eta administrazioan Errepublikako Unibertsitatean, eta gero Estatu Batuetan eta Frantzian osatu zituen ikasketak. Errepublikako Unibertsitatean garapen ekonomikoko irakasle eta unibertsitate bereko Ekonomia Institutuaren zuzendari izan zen. 1964-1967 bitartean hainbat kargu izan zituen nazioarteko zenbait erakundetan, esate baterako, Saleroste Askerako Hegoameriketako Elkartean (ALALC) eta Aurrerabiderako Itunean. Uruguaiko Banku Zentralaren zuzendari izan zen (1967-1968) eta Nazio Batuetako Erakundeak (NBE) bultzatutako Latinoamerikarako garapen programa zenbaitetan parte hartu zuen. Hirugarren Munduaren Foroaren sortzaile eta lehendakari (1973-1976) eta Latinoamerikarako eta Kariberako Batzorde Ekonomikoaren idazkari izan zen 1972tik 1985era. Urte horretan Julio María Sanguinetti presidentearen gobernuan sartu zen Kanpo Arazoetako ministro gisa (1985-1988). 1988an Antonio Ortiz Menaren ordez hartu zuen Garapenerako Amerikarren arteko Bankuaren lehendakari kargua, eta 1993an beste bost urterako aukeratu zuten kargu berean jarraitzeko. Lankidetzaren Asturias Printzea saria jaso zuen 1982an.
Lessepsko geltokia
Lesseps Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Gràcia barrutian dago.
Geltokia 1924n inauguratu zen.
Villequier-Aumont
Villequier-Aumont Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 595 ziren. Familiak 217 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 244 etxebizitza zeuden, 230 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 243 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 230 etxebizitza nagusietatik 206 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 149 etxek bost zituzten. 187 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ždírec (Havlíčkův Brodeko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1376 urtean egin zen.
Villequier-Aumont
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 394 ziren, horien artean 281 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 281 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (140 gizon eta 115 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villequier-Aumont udalerrian 233 unitate fiskal zeuden, 619 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.119 euro zen.
Fischenthal
Fischenthal Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Villequier-Aumont
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Fischenthal
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Francisco de Miranda
Francisco de Miranda (Caracas, 1750eko martxoaren 28a - San Fernando, 1816ko uztailaren 14a) Venezuelako militar, politikari eta iraultzailea izan zen. 1812-1813 bitartean Venezuelako diktadore ahalguztiduna izan zen.
Villequier-Aumont
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Francisco de Miranda
Bizitza
Estatu Batuen burujabetasunaren eta Frantziako Iraultzaren alde borrokatu zen. Masoia zen, eta Europara jo eta bertako logien laguntza bilatu zuen Hego Amerikako iraultza antolatzeko. 1808an, Parisen Amerikako Kontseilu Goreneko logia eta Londresen El Colombiano aldizkaria sortu zituen. 1810ean Espainiaren iraultza hasi zenean, Venezuelara itzuli zen, Simón Bolívarrekin. Valencian garaipena lortu zuen, eta diktadore izendatu zuten 1812an. Espainiarren osteei aurre egin ezinik, amore eman zuen. Espainian hil zen, San Fernandoko presondegian. Bolívarrek gauzatu zuen Mirandak hasitako askapen mugimendua.
Villequier-Aumont
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Foliazio (argipena)
Foliazio hitzak adiera zenbait ditu:
Otolithes cuvieri
Otolithes cuvieri Otolithes generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Mours
Mours Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mours udalerrian erroldatutako biztanleak 1.401 ziren. Familiak 504 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 232 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 518 etxebizitza zeuden, 510 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 487 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 510 etxebizitza nagusietatik 465 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 122 etxek lau zituzten eta 317 etxek bost zituzten. 451 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 215 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 274 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.007 ziren, horien artean 752 aktiboak ziren eta 255 inaktiboak ziren. 752 pertsona aktiboetatik 705 lanean zeuden (369 gizon eta 336 emakume) eta 47 langabezian zeuden (21 gizon eta 26 emakume). 255 pertsona inaktiboetatik 103 erretiraturik zeuden, 99 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mours udalerrian 491 unitate fiskal zeuden, 1.340 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.039 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 8 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ždírec (Jihlavako barrutia)
Ždírec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 476 biztanle ditu eta 10.357 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1233 urtean egin zen.
The Piano
The Piano (euskaraz "Pianoa") 1993ko Jane Campion zinema zuzendariaren film bat da. Film honetako Michael Nyman konposatzailearen soinu bandak ospe handia bereganatu zuen. 1993ko maiatzaren 15a Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.
Filmak zortzi Oscar Sarietarako izendapen jaso zituen, azkenik hiru sari irabaziz: Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Holly Hunter), Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Anna Paquin) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Jane Campion).
Argumentua
The Piano filmak 1850ean Eskoziatik Zeelanda Berrira Alistair Stewart (Sam Neill) izeneko gizon batekin ezkontzeko asmoz bere aitak saldua izan eta etorri berria den Ada McGrath (Holly Hunter) emakumearen istorioa kontatzen du, bere alaba Flora (Anna Paquin) eta piano batekin batera datorrelarik. Adak ez du hitz bakar bat ere erran duela urte askotatik, bere ahotsa pianoaren doinuaz ordezkatuz, bere alaba keinu hizkuntzaren bidez haren itzultzailea delarik.
Ada eta Flora Zeelanda Berrira ailegatzean Eskoziatik iritsi diren ontziko eskifaiak bere hartan eta heuren jabetzekin hondartzan beren kaxa lagatzen dituzte. Bere senar berriak Adak pianoa hondartzan utz dezan behartzen du, ondoren pianoa Stewarten auzokidea eta pianoaren doinuaren zaletua den George Baines (Harvey Keitel) deritzon gizon bati saldua delarik, honek hasieran Adari piano ikastaroak irakasteko eskatuko dio, jarraian emakumeak pianoa jotzearen truk gizonak emakumea ukitu ahal izateko tratua eskaintzen diolarik. Hortik aurrera Ada eta Georgek istorioaren nondik norakoa izango den harreman bati hasiera emanen diote.
Soinu Banda
Nahiz eta filmean pianozko musikak Holly Hunter aktoreak berak jo zituen, soinu banda eta piano doinu kitzikagarri eta ezagunaren konposatzailea Michael Nyman izan zen. Soinu banda honako hauek osatzen dute:
Pierola (argipena)
Pierola izenak hainbat adiera du:
2021eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa
2021eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 45. edizioa izan zen, 2021eko ekainaren 18 eta azaroaren 28 bitartean ospatu zena. 29 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 11 saio egin ziren: 3 aurre-kanporaketa, 4 final-laurden, 3 finalaurreko eta finala. Finala azaroaren 28an jokatu zen, Iruñeko Anaitasuna kiroldegian.
Estitxu Arozenak jantzi zion txapela Saioa Alkaiza irabazleari.
Parte-hartzaileak
29 bertsolarik eman zuten izena.
Igantzi
Igantziko aurre-kanporaketa Igantziko Baratzondo aretoan jokatu zen, 2021eko ekainaren 18an.
Gares
Gareseko aurre-kanporaketa Frontoian jokatu zen, 2021eko ekainaren 19an.
Irurita
Iruritako aurre-kanporaketa Gizarte Bilgunean jokatu zen, 2021eko ekainaren 20an.
Izaba
Lehen final-laurdena Izabako Zineman egin zen, 2021eko urriaren 2an.
Tafalla
Bigarren final-laurdena Tafallako Kultur Etxean egin zen, 2021eko urriaren 9an.
Zangoza
Hirugarren final-laurdena Zangozako Karmengo Auditorioan jokatu zen, 2021eko urriaren 10ean.