cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vicent Andrés i Estellés
Obra
Hil ondoren, Eliseu Climent editoreak Mural del País Valencià (1996) osorik bildu zuen. 2011. urtean, ''Déu entre les coses. Antologia de poesia religiosa'' konpilazioa argitaratu zen, Estellésen erlijio-gaiei buruzko olerkien bilduma, Enric Ferrer Solivaresek egina. 2012. urtean L'inventari clement de Gandia argitaratu zen, 1966an Ausiàs March poesia-saria irabazi zuena, jatorrizko poema liburu argitaratu gabea, 1971n argitaratu zenaz bestelakoa, nahiz eta jatorrizko titulu bera izan.
Bere poema batzuk euskaratu ditu Gerardo Markuleta idazle eta itzultzaileak.
Sariak
Jaso zituen sarien artean, hauek dira garrantzitsuenak:
Obra musikatua
Estellésen lanak katalanez gehien musikatu direnetakoak dira, eta Ovidi Montllor, berriz, gehien kantatu dituena: bereak dira El vi, Prediccions i conformitats, Els amants, Una escala qualsevol, El ball, M'aclame a tu poemen eta Coral romput osoaren egokitzapenak.
Musikatu duten beste kantari, kantautore edo talde batzuk dira, besteak beste: Paco Muñoz, Celdoni Fonoll, Maria del Mar Bonet (Les illes), Remigi Palmero (Plens de sol de bon matí), Dropo (La veu d'un poble), Vicent Torrent, Lluís Miquel, Els Pavesos, Lluís el Sifoner, Feliu Ventura, VerdCel, Miquel Gil, Andreu Valor, Joan Amèric, Obrint Pas, Pau Miquel Soler (L'amor o la guerra), Esteve Ferre (El meu ofici és l'alegria), Entre Soques i Rebrotins (Cançó de bressol), Carles Barranco (Jorns de festeig), Pau Alabajos, Bertomeu (7 d'Estellés disko-liburua) eta Borja Penalba (Estellés: de mà en mà ikuskizunerako, Francesc Anyórekin). Enrique Belenguer Estela maisuak Cançó de bressol poema musikatu zuen, 4 ahotserako abesti bat konposatzeko.
Leiho obal
Leiho obala mintz bat da, estribuari lotuta dagoena, eta bere funtzioa uhinen bibrazioak erdi-belarritik barrualdera transmititzea da. Belarriko hezurrek tinpanotik mintzera transmititzen dituzte bibrazioak, eta mugimenduak presio-uhinak sortzen ditu koklearen fluidoan. Leiho obaletik kokleara sartzen diren bibrazioen kontrako noranzkoan bibratzen du, eta, horren ondorioz, koklearen fluidoa mugitu egiten da. Mintz elastiko fin batez estalita dago, soinu-uhinen bultzadak eragindako barne-belarriko likidoen bibrazioa ahalbidetzen duena.
Mintz basilar
Izan ere, mintz basilarra masan eta zurruntasunean aldatzen da luzera osoan, eta, beraz, erresonantzia-maiztasuna ez da berdina puntu guztietan:
Mintz basilarrean eskuragarri dagoen erresonantzia-maiztasunen marjinak zehazten du giza belarriaren maiztasun-erantzuna, 20 Hz-tik 20 kHz-ra bitarteko audiomaiztasunak. Audiomaiztasunen tarte horren barruan, giza belarriaren sentikortasun handieneko eremua 1.000 eta 5.000 Hz artean dago. (Horrek azaltzen du giza belarriak sentikortasun handiagoa duela tonu akutuekiko.
Giza belarriaren maiztasun-erantzunari (20-20.000 Hz) esker, 0 db-tik (entzumen-atalasea) 120 dB-ra (min-atalasea) doan tarte dinamiko bat onartzeko gai gara.
Maiztasunak mintz basilarrak aztertzen dituen arren, informazio hori deskodetu eta burmuinera bidaltzeko gai diren zelulak ez daude hor, Cortiren organoan baizik.
Mintz basilarraren mugimenduak Cortiren organoa mintz tektorialaren gainera bultzatzen du. Presio horrek Cortiren organoko zelulak modu diferentzialean estimulatzen ditu (mintz basilarraren puntu bakoitzaren erresonantzia-maiztasunaren arabera). Zelula horiek informazioa interpretatzen dute eta substantzia kimiko bat jariatzen dute, entzumen-nerbioek burmuinera eramaten dituzten bulkada elektrikoetan eraldatzen dena.
Cervantes tximeleta
Cervantes tximeleta (Erynnis tages) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europan eta Asian aurkitzen da 2.000 metrotik gorako altueratan nagusiki eta ez da aurkitzen erraza.
Deskribapena
Tximeleta txikia da, 25 mm inguruko hegozabalera baino ez du. Kolore marroiko hegalak ditu, tonu desberdinetan jaspeztatuak. Emeak arra baino zurixkagoak izaten dira. Kolore horrekin erraz kamuflatzen da lur biluzian, han eguzkia hartzen egotea gustoko du eta. Hegalen ertzetan puntutxo zuriak ditu, hala aurrekoetan nola atzekoetan. Puntutxo hauek ordea galtzen joaten da.
Hegaldi azkarra du, lurretik gertu zuzen egiten duena. Goizetan eguzkia hartzen geldi egoten da lur biluziaren gainean, gauez loreetan pausatzen da, hegalak kurbatuz, hori da espezie honen postura adierazgarriena. Harrapariengandik babesteko sasi altuagoak bilatzen ditu.
Bizi zikloa
Imagoek bi belaunaldi izaten dituzte, maiatza-ekainean eta uztaila-abuztuan. Arrautza zuri-berdexkak kupula itxurakoak dira eta hostoa eta zurtoina elkartzen diren tokian jartzen dituzte, hirusta belaretan normalean. Bi astetara beldarra ateratzen da eta lurretik gertu estalki bat egiten du belarrez, hostoz eta zetaz.
Beldarra lau muda izaten ditu. Hasieran horia da eta ondoren berde tono desberdinak hartzen ditu. Burua beltza edo more iluna da. Egunez estalkian gordeta izaten da eta gauez landare lekadunetaz eta apiazeoetaz elikatzen da. Udazkenean estalki handiagoa eraikitzen du, urik sartuko ez dena, eta hibernatzeko prestatzen da.
Udaberrian hibernaziotik esnatu eta lasterrera pupa sortzen da.
Bi arnas
Bi arnas 2022ko Jon Mikel Fernandez Elorz euskal zinema zuzendariaren film dokumentala da.
Sinopsia
Historia honetan bi arnas kontatzen dira; Iratxe Sorzabalena eta Mari Nieves Diazena, bere amarena. Biek ala biek, bakoitzak bere modura, torturak eragiten duen arnas falta sufritu dute, beste hainbat sufrikariorekin batera.
Karpeta urdinak
Karpeta urdinak 2022ko Ander Iriarte oiartzuar zinema zuzendariaren film dokumentala da. Urte berean aurkeztu zen Donostiako zinemaldian.
Gisela May
Gisela May Benefiz (Wetzlar, Alemania, 1924ko maiatzaren 31 - Berlin, Alemania, 2016ko abenduaren 2a) alemaniar antzerki garaikideko aktore garrantzitsuenetako bat izan zen. Bere karreraren muina Alemaniako Errepublika Demokratikoan garatu zuen eta Bertolt Brecht-en lanean eta bere garaiko abestietan espezializatu zen.
Lotte Lenyarekin batera, Kurt Weill, Hanns Eisler eta garaikideen interprete handia, besteak beste, Grand-Prix du Disque International 1968an, Deutscher Kleinkunstpreis 1987an eta Alemaniako kabareteko Magunciaren artxiboan "Satiraren Izarra" 2005ean.
2004an, Bundesverdienstkreuz (Alemaniako Errepublika Federaleko Merituaren Ordena) Alemaniak emandako sari zibil gorena jaso zuen.
Biografia
Ferdinand May antzerkigilearen eta Käte May aktorearen alaba Leipzigeko Kontserbatorioan ikasi zuen 1942tik 1944ra. Dresde, Leipzig, Halle eta Schwerinen egin zuen debuta. Max Reinhardtekin ikasi zuen, eta 1951tik Deutsches Theater osatu zuen, eta, gero, Berliner Ensemble hiru hamarkadatan. Oraindik ere, Brecht-en musika-antzerkiaren adierazlerik onena eta Kurt Weill, Paul Dessau, Hanns Eisler eta generoko beste konpositore batzuen abestienak (Jacques Prévert, Jacques Brel, eta abar).
Deutsches Theaterren parte hartu zuen, 1957an Hanns Eislerrek aurkitu zuenean. Hark Brecht-ek eta haren emazte Helene Weigelek sortutako taldean sartu zuen, eta Madame Cabet-ek Die Tage der Commune-n, Frau Peachem Die Dreigroschenoper-en, eta Frau Kopecka Schweyk im Zweiten Weltkrieg, Anna Los siete pecados capital-en eta Ama Kuraia eta bere seme-alabak. 1978tik 1992ra bitartean antzeztu zuen pertsonaiarik ezagunena, haiengandik zuzenean ikasitako Therese Giehse eta Helene Weigel.
Beste lan gogoangarri batzuk hauexek izan ziren: Marie Georg Büchnerren Woyzeck-en, George Bernard Shaw-en Warren andrearen lanbidea eta Regan William Shakespeareren Lear erregean.
Aldi berean, bakarlari-karrera arrakastatsua hasi zuen, Berliner Ensemble-rekin batera egin zuen lana, eta hainbat herrialdetan kantari eta aktoreentzako errezitaldi, disko eta ikastaro bihurtu zen. Diziplina hori Milango Scalan eta New Yorkeko Carnegie Hallean aurkeztu zuen, Diseuse die Welt ezizenarekin (Munduko erabakigarria). Aktore eta diseuse gisa lan egin zuen Leipzigen, Dresden, Australian, Amerikan, Carnegie Hallen eta Berlingo Metropol antzokian Hello Dolly eta Cabareteko Frau Schneider izan zen Theater des Westens berlindar antzokian.
Bere bizitza kontatzen da Every Song Tells a Story (1998) filmean. Filma horrek Parisko Prix Meilleure Vie d'Artiste Festival International du Film d'Art' 1998 irabazi zuen.
Es wechseln die Zeiten izeneko autobiografia idatzi zuen.
1956 eta 1965 artean Georg Friedrich Wolfgang Honigmann kazetariarekin ezkonduta egon zen, eta gero Wolfgang Harichekin. 1972az geroztik, Alemaniako Arte Akademia osatu zuen, eta Humboldt Unibertsitatean, Hanns Eisler (Berlin) goi-mailako musika-eskolan eta Franz Liszt Weimar Goi-mailako Musika Eskolan kanta interpretazio-irakasle zen.
Hackney zaldi
Hackney zaldia Britainia Handian garatu zen zaldi arraza ezaguna da. Azken hamarkadetan, Hackney zaldiaren hazkuntza zalgurdiak gidatzeko aproposak diren zaldiak ekoizteko bideratu da. Urrats handiko zaldi arraza dotorea da, arneseko ekitaldietan erakusteko ezaguna. Hackney zaldiek erresistentzia ona dute, eta denbora luzez abiadura handian trostan egiteko gai dira.
Arrazaren historia
Hackney zaldi arraza Norfolken garatu zen XIV. mendean, Ingalaterrako erregeak trosta bikaina zuten zaldi indartsu baina erakargarriak eskatu zituenean helburu orokorreko zaldietarako erabiltzeko. Garai haietan, errepideak oinarrizkoak zirenez, Hackneya zen zaldiketako zaldi nagusia zaldiketa garraiobide arrunta zenean. Gerrarako zaldi gisa aproposagoak ziren trostako zaldiak paseatzaileak baino, beren pausoko ibilerarengatik. Ondorioz, 1542an, Henrike VIII.a erregeak bere mendeko aberatsei eskatu zien trostadun garaño kopuru zehatz bat uzteko ugaltzeko.
1729. urtean, Norfolk Trotter arrazako garaño batek (gaur egun desagertutzat ematen dena) eta Arabiar garaño batek Hackney zaldi modernoaren oinarrian lagundu zuten. Ondorioz, Norfolk Roadster-a, ezaguna zen bezala, osaera sendoko zaldia zen, eta nekazariek eta beste batzuek lan-zaldi gisa erabiltzen zuten. Gainera, iraupen oneko zaldi azkarra zen.
Beste zaldi ospetsu bat Original Shales garañoa izan zen, 1755ean East Anglian jaioa. Blaze garañoaren semea, zeina Flying Childers garaitu gabeko lasterketa-zaldi ospetsuaren seme eta Darley Arabianen (odolgarbiko oinarrizko arraza-fundazioko hiru zaldietako bat) biloba baitzen. Original Shalesek bi garaño sortu zituen —Scot Shales eta Driver—, eta biek eragin handia izan zuten Norfolk Trotter arrazan.
Messenger (GB) zaldia, 1780an jaiotako Sampsonen biloba, egungo American Standardbred arrazaren oinarrizko aita izan zen. Hambletonian 10 zaldiak, gutxienez, Messengerren hiru gurutzatze zituen bere pedigriaren hirugarren eta laugarren belaunaldietan (3x4x4). 1820ko hamarkadan, Norfolk Cob zaldiak 5 minutu eta 4 segundotan 2 milia egin zituela erregistratu zen, eta arraza horretako zaldi ospetsuenetako bat izan zen Nonpareil-ekin batera, 9 ordu 56 minutu eta 57 segundotan 100 milia egin zituena.
1820an, Bellfounder, Norfolk Trotter arrazako garañoa, ordubetean trostan eta gainean 14 harri zeramatzala 17 mila egiteko gai izan zena, Ameriketara esportatu zen, non Hambletonian 10en aita izan zen. Garai horretan, trosta-lasterketak zaldi-zelarekin lehiatzen ziren, ez arnesarekin. Geroago, errepideetan egindako hobekuntzekin, Hackney zaldia ere arnesarekin erabili zen, eta, orduan, meritu handiko zaldia izan zen zaldi gainerako zein gidarako.
Robert eta Philip Ramsdale aita-semeak, Wroot's Pretender eta Phenomenon zaldiak Norfolketik Yorkshirera eraman zituzten, eta han Yorkshireko trosta-behorrekin nahasi eta hazi zituzten. 1800ko uztailean, Phenomenon Hackney arrazako behor ospetsuak 400 libera esterlinako apustu bat onartu zuen 56 minututan 17 milia trostan egiteko, eta 53 minututan egin zituen. 1832an, Phenomenonen behor-kume batek, 14 arrako Phenomenak, 17 mila egin zituen trostan 53 minututan bakarrik. XIX. mendean zehar, trenbidearen hedapenarekin, Norfolk arraza alde batera utzi zen; gero, Hackney Horse Society-k berreskuratu zuen. Norfolk eta Yorkshire Trotter zaldiak modu selektiboan hazi ziren estilo dotore eta abiadurarengatik, eta Hackney zaldi modernoan bihurtu ziren. Hackney zaldiaren ibilaldi distiratsuek desagertzetik salbatu zuten, eta ikuskizunen ringean erabiltzen hasi zen. Oraindik ere, arrakasta handia dute arnesean, eta gainean ibiltzeko oso zaldi politak sor ditzakete; asko jauzi lehieketetan eta zaldi-hezieran duten gaitasunarengatik dira ezagunak.
1883an, Norwich-en Hackney Horse Society sortu zen, eta elkartearen erregistro genealogia liburuak Hackney Liburu Genealogikoaren 1755eko erregistroak ditu.
Alexander Cassatt izan zen Hackney Poneya Estatu Batuetan sartzearen arduraduna. 1878an, 239 Stella eskuratu zituen Britainia Handian, eta Filadelfiara eraman zituen. 1891n, Cassatt-ek eta beste Hackney zale batzuek American Hackney Horse Society sortu zuten Lexingtonen (Kentucky) egoitza duena.
Hackneyak poneyetan zein zaldietan daude, eta poneyaren zein zaldien tamainak ezagutzen dituzten arraza bakarrenetako bat da. Hackney poneya XIX. mendearen amaieran garatu zen Hackney zaldiak hainbat poney arrazarekin nahasi zirenean ikuskizun mota oso zehatz bat sortzeko.
Arrazaren ezaugarriak
Hackney zaldiaren altuera 147 cm eta 168 cm-ren artekoa da. Edozein kolore bakarrekoa izan daitezke, marroi-gorrixka, marroia, gaztaina eta beltza barne. Hackneyak, sarritan, marka zuriak izaten ditu, sabino genetikaren eraginez, askotan.
Hackneyak itxura oneko burua du, batzuetan sudurra apur bat ganbila duena. Haren begiak eta belarriak adierazkorrak dira, eta adi egoten direnak. Lepoa gandorra eta gihartsua du, eztarria eta baraila garbiarekin. Bularra, zabala eta ondo definitua; sorbalda indartsua, luzea eta leunki beheratua ditu. Hackneya bizkar luzera ertainekoa da, ipurmasail gihartsua eta atzeko hankak indartsuak. Haren saihetsak ondo kakotuak daude. Buztana, goian, ongi jarrita dago, eta, berez, goratua eramaten du. Hankek sendoak ditu, giltzadura zabal eta garbiekin, besaurre eta gaskin luze, irtezain sendo eta luzera ertaineko metatartsoarekin, apatx biribil eta nahiko tenteei lotuta daudenak.
Trostan, ikusgarritasuna erakusten dute, eta belaunen eta belaunburuen egite gehiegizkoa erakusten dute artikulazioen flexio oso ona dela eta. Haien egitea zuzena eta egiazkoa izan behar du, esekidura une desberdin batekin. Aurreko hanken belaunak zorrotz tolestuta igotzen dira, zeinak, aurrerantz ondo luzatuta, urratsarekin lurra estaltzen duten. Haren atzeko hankek ondo bultzatzen dituzte azpia, gehiegizko egite antzeko batean. Berezko sendotasunaz eta erresistentziaz gain, Hackney zaldia erritmo erraza eta ibilaldi indartsu eta elastikoa duen arraza bat dela frogatu da.
Hackneyak Australiara, Estatu Batuetara eta Herbehereetara esportatu izan dira.
2022ko apirilean, Rare Breeds Survival Trust-ek arraza arriskuan zegoela deklaratu zuen, Erresuma Batuan 31 eme ugaltzaile eta 12 ar besterik ez baitziren.
Portaera
Kementsua, bizia eta lanerako prest. Zaldi arraza honetan, deigarria dena trostan duen ibilaldia da. Zaldiak, pauso bakoitzaren artean, atsedentxo bat hartzen duela ematen du, alegia, apatxak ia ez dutela lurra ukitzen. Arrazaren trosta distiratsuari garrantzia handia ematen diotenez, arraza horrek ia ohiko ibilera galdu du. Horregatik, oso gutxitan erabiltzen da nazioarteko gidari txapelketetan.
Bibliografia
The Encyclopedia of Horses & Ponies, Tamsin Pickeral, Barnes & Noble Books-en eskutik.ISBN 0-7607-3457-7, or. 311.
Mary Pinchot Meyer
Mary Pinchot Meyer Eno (New York, AEB, 1920ko urriaren 14a - Washington Hiria, AEB, 1964ko urriaren 12a) estatubatuar kazetari eta margolaria izan zen, Cord Meyer CIAko ofizialaren emaztea. John Fitzerald Kennedy AEBetako presidentearen lagun mina izan zen. 1964ko urriaren 12an, berrogeita laugarren urtebetetzea baino bi egun lehenago, Washington Hiriko Georgetown auzoan hil zuten.
1998an, Nina Burleighek hauxe esan zuen bere biografian:"Mary Meyer emakume misteriotsua zen bizitzan, eta bere benetako nortasunaren heriotza bere bistatik kanpo ezkutatzen da."
Lehen urteak
Mary Pinchot abokatu aberats baten alaba izan zen, The Masses aldizkari sozialista finantzatzen lagundu zuen Alderdi Progresistan giltzarri zena. Haren ama, Ruth, Pinchot-en bigarren emaztea zen, The Nation eta The New Republic aldizkarietarako lan egiten zuen kazetaria. Mary Pinchot Gifford Pinchot-en iloba zen, kontserbazionista ezaguna eta bi aldiz Pensilvaniako gobernadorea. Mary Grey Towers familiaren etxean hezi zen, Milforden, Pensilvanian. Han, txikitan, ezkerreko intelektual asko ezagutu zituen, hala nola Mabel Dodge, Louis Brandeis, Robert M. Foiletoa, Harold L. Ickes eta abar. Brearley eskolara joan zen eta gero Vassar unibertsitatera. Sasoi horretan komunismoaz arduratzen hasi zen. William Attwood-ekin atera zen 1938an, eta harekin batera Choate Rosemary Hall-en egin zen dantzaldira joan zen. Bertan John F. Kennedy ezagutu zuen.
Handik gutxira unibertsitatea amaitu eta kazetari hasi zen. United Press eta Mademoiselle aldizkarirako idatzi zuen. Bakezale eta Alderdi Laboristako kide gisa, Ikerketen Bulego Federalaren Ikerketa jasan zuen.
Ezkontza
Mary Pintchotek Cord Meyer ezagutu zuen 1944an, AEBko Marinesen Kidegoko tenientea zenean. Marineetan ezkerreko begia galdu zuen borrokaldian jasotako metraila-zaurien ondorioz. Biek ikuspegi bakezalea zuten, eta antzeko sinesmenak munduaren gobernuan. 1945eko apirilaren 19an ezkondu ziren. Udaberrian, biak izan ziren San Franciscoko Nazioarteko Antolaketari buruzko Nazio Batuen Konferentzian (N.A.O.). fundatu zuten), Cord Meyer Harold Stassen-en laguntzaile gisa eta Pinchot egunkariak banatzeko zerbitzu baterako erreportari gisa. Gero, Mary Pichotek denbora baterako lan egin zuen Atlantic Monthlyren editore gisa. Haren seme zaharrena, Quentin Pinchot, 1945ean jaio zen, eta Michael Pinchot izan zuen atzetik 1947an; jaio ondoren, Mary etxekoandre bihurtu zen, New Yorkeko Arte Ikasleen Ligako klaseetara joan zen arren.
Cord Meyer senarra Mundu Batuko federalisten presidente bihurtu zen 1947ko maiatzean, eta kideak bikoiztu egin ziren. Mary Meyer-ek erakundearen aldizkarirako idatzi zuen. 1950ean, bere hirugarren semea, Marcos, jaio eta Cambridgera (Massachusetts) joan ziren bizitzera. AEBko Alderdi Komunistako kide gisa, sortutako nazioarteko erakundeetan sartu ziren. Ez dakigu noiz hasi zen Cord Meyer CIArentzat lanean, baina 1951n Allen Dullesengana hurbildu zen. Cord Meyer CIAko langile bihurtu zen, eta laster "eragile nagusi" bihurtu zen Mockingbird operazioan, ezkutuko operazio batean, AEBn eragiteko bitarteko inprimatuak eta erradialak CIAranzko helburuaz.
H.D.
Hilda Doolittle, H.D. izengoitiz ezaguna (Bethlehem, Pennsylvania, 1886ko irailaren 10a - Zürich, 1961eko irailaren 27a) estatubatuar olerkari, eleberrigile eta saiakeragilea izan zen.
Bryn Mawr Collegen ikasi zuen, eta han izan zituen lehen harreman lesbikoak. Ezra Poundekin ere maitasun-harremana izan zuen, baina bi familiek gaitzetsi egin zuten. 1911n Pound Londresera joan zen eta han argitaratu zen bere lana. 1930eko hamarkadan Sigmund Freuden lagun eta pazientea izan zen, eta hark bere trauma eta bisexualitatea tratatu zizkion.
Olerkari modernista eta imagismoaren sortzaileetako bat Poundekin batera. Antzinako greziar literaturaz ere interesatu zen eta itzulpen ugari argitaratu zituen. Greziar poesian eta poeta klasikoetan oinarritu zen, eta gaztaroko imagismotik 1940ko hamarkadako poema epikoetara eboluzionatu zuen. Hainbat eleberri ere argitaratu zituen.
Richard Kiel
Richard Dawson Kiel (Detroit, 1939ko irailaren 13a - Fresno, Kalifornia, 2014ko irailaren 10a) estatubatuar aktorea izan zen. Jaws gaiztoaren papera egin zuen James Bonden bi filmetan.
Ikazkin Trail
Ikazkin Trail Aretxabaletan jokatzen den mendi lasterketa da. 2022ko irailean izan zuen lehenengo ekitaldia. Aretxabaleta Kirol Elkarteak antolatzen du.
Ibilbidea
21 kilometrotako ibilbidea da eta lehenengo lau kilometrotan 900 metrotako desnibela gainditu behar da, Areantzatik zehar Kurtzebarriko tontorreraino (1.150m) iritsi arte. 200 metrotako harrizko ibilbidean Kargalekura iristen da eta ondoren Basobeltzen sartu. Bertan aritzen ziren ikazkinak lanean eta horrek ematen dio izena lasterketari. Handik Degurixa haranera joaten da.
Barbara Rose
Barbara Ellen Rose (Washington Hiria, AEB, 1936ko ekainaren 11 - Concord, New Hampshire, AEB, 2020ko abenduaren 25a) AEBetako arte-historialaria, arte-kritikaria, erakusketa-komisarioa eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Urtetan Espainian bizi izan zen.
Ikazkin Trail
Ibilbidea
Handik beheranzko bideari ekiten zaio eta Urkuluko uharka pasa ondoren herrian amaitzen da lasterketa.
Lehenengo ekitaldia 2022an izan zeun eta Aitor Zunzunegi legorretarra eta Ainara Urrutia aretxabaletarra izan ziren irabazleak.
Barbara Rose
Prestakuntza
Lillian Roseren (Sand jaioa) eta Ben Rose likore dendariaren alaba zen. Rose judua zen. Calvin Coolidge Institut-en graduatu zen.
16 urterekin Smith Collegen matrikulatu zen, baina urtebete geroago Barnard Collegera aldatu zen, eta han B.A. jaso zuen 1957an.
New York University Institute of Fine Arts-en ere ikasi zuen Rosek, Walter W.S-rekin. Cook Michael Chapman zinemagilearen bidez, Rose New Yorkeko artista askorekin egon zen harremanetan.
Lan ibilbidea
Michael Fried arte-kritikari eta -historialariak bultzatuta, Rose arte-kritika idazten hasi zen, 1963an, Art International aldizkarian "New York Letter" hilero argitaratzen hasi zen. 1962tik 1965era, Rose New Yorkeko korrespontsal izan zen Nazioarteko Arterako. 1960 eta 1980 urteen artean, aldizkari eta egunkarietan lagundu eta argitaratu zituen, Vogue Arte en América, Artforum eta Partisan Revisión barne.
1970etik 1971ra bitartean, Kaliforniako Unibertsitateko Irvine museoko lehen emakume-zuzendaria izan zen Rose.
1970etik 1987ra, Rose Conte Nasten eta GSAren aholkulari izan zen "Artea Arkitekturan" programan, 1990-1992 bitartean.
1971tik 1977ra, Rose arte-kritikari izan zen New Yorkeko aldizkarian. 1972an, El Front Page Award saria jaso zuen, Manhattan House of detention for men erakundeko presoentzako arte-programa deskribatu zuen "Artists with convictions" artikuluarengatik.
1975ean, arte-eskolak eman zituen Rosek New Yorkeko espetxean. 1981etik 1985era arte, Rose 'senior curator' delakoa izan zen Houstongo Arte Ederren Museoan, eta hainbat erakusketa komisariatu zituen, hala nola "Miró Amerikan" eta "Fernand Léger eta Espiritu Modernoa:: Abangoardiako aukera bat helbururik gabeko arteari", biak 1982an.
1983an, Lee Krasner artistaren lehen atzera begirako komisarioa izan zen Rose, Houstongo Arte Ederren Museoan eta New York hiriko Arte Modernoaren Museoan. Katzen Arts Center-en zuzendari sortzailea izan zen America Unibertsitatean.
Rose irakasle izan zen hainbat erakundetan; besteak beste, Hunter Collegen, Kaliforniako Sarah Lawrence Unibertsitatean, Irvinen, Kaliforniako Unibertsitatean, San Diegon eta Yale Unibertsitatean.
Legatua
1965eko urrian, Rosek "ABC Arte" saiakera argitaratu zuen Art in América aldizkarian, non arte minimalaren ezaugarri nagusiak deskribatu zituen. Bere saiakeran, Kasimir Malevich eta Marcel Duchampen lanean minimalismoak zituen sustraiak hartu zituen kontuan Rosek, baita Merce Cunninghamen koreografia, Clement Greenberg-en arte-kritika, Wittgenstein-en filosofia eta Alain Robbe-Grilleten eleberriak ere. 1960. urtean Amerikan gutxieneko (minimal art) artearen sustrai historikoak aztertzean, Rosek Malevich-en "garrantzizkoa, unibertsala eta absolutua bilatzea" eta Duchampen "balio absolutuak ukatzearen" arteko aldea nabarmendu zuen. Rosek "ABC Arte"n argudiatzen zuen eskultura minimalista maximoa zela entzuleei "zaila, etsaia, deserosoa eta gehiegizkoa" iruditzen zitzaienean. Rosek 1960an Malevichetik hurbil zeuden artistetako batzuk bildu zituen, eta beste batzuk, Duchampengandik hurbil zeudenak, eta batzuk, bien artean; argudiatuz artista minimalistaren baten lana Malevich eta Duchampen "sintesia" izan zela. Malevichetik hurbilago zeuden Walter Darby Bannard, Larry Zox, Robert Huot, Lyman Kipp, Richard Tuttle, Jan Evans, Ronald Bladen, Anne Truitt. Duchampengandik hurbilago zeuden Richard Artschwager eta Andy Warhol. Malevich eta Duchampen artean Robert Morris, Donald Judd, Carl Andre eta Dan Flavin kokatu zituen. Haren ondorioa zen arte minimoa transzendentala eta negatiboa dela:"Hitz egin dudan artea, jakina, ukatzeko eta uko egiteko arte negatiboa da. Aszetismo luze hori kontenplatibo edo mistikoen jarduera izan ohi da... Mistikoak bezala, bere lanean artista hauek ego eta nortasun indibiduala ukatzen dute, eta, dirudienez, inkontzientziaren egoera semihipnotikoa gogoratu nahi dute."Minimal artearen eta Pop artearen arteko kontrasteari buruzko azterlanak ere egin zituen:"...pop artea gure ingurunearen isla bada, agian deskribatu dudan artea bere antidotoa da, irensteko zaila bada ere."Neo-Dada terminoa ospetsua bihurtzeagatik ere ezaguna da Rose.
Bizitza pertsonala
Rose lau aldiz egon zen ezkonduta hiru gizonekin. 1959an, Richard Du Boff ekonomiako historialariarekin ezkondu zen. Senar-emazteak dibortziatu egin ziren urtebete igaro ondoren. Urtebete geroago, 1961eko urrian, Londresen, Frank Stella artistarekin ezkondu zen. Bi seme-alaba izan zituzten, Rose eta Stella, 1969an dibortziatu ziren. Jerry Leiberekin ezkondu zen hirugarren aldiz, eta harekin ere dibortziatu egin zen. Rose berriro ezkondu zen Richard Du Boff lehen senarrarekin, hil arte iraun zuen ezkontza.
Rose 2020ko abenduaren 25ean hil zen Concord-en (New Hampshire), 84 urte zituela, bularreko minbiziaren aurkako borroka luze baten ondoren.
Bibliografia
Ratcliff, Carter (1996). The Fate of a Gesture: Jackson Pollock and Postwar American Art. Farrar, Straus and Giroux. ISBN 0-374-22331-9. OCLC 32236025.
Arrasate Udalatx mendi lasterketa
Arrasate Udalatx mendi lasterketa Arrasaten jokatzen den mendi lasterketa da. 2015ean izan zuen lehenengo ekitaldia. Mondraitz Kirol Klubak antolatzen du.
2020ko eta 2021eko ekitaldiak ez ziren jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.
Ibilbidea
21 kilometrotako ibilbidea da Arrasaten hasi eta amaitzen dena. Ibilbidean zehar Udalatx (1092m) mendira igotzen da. Handik Betsaidera joaten da eta Udalatik zehar Arrasatera jeisten da.
2023ko ekitaldian eguraldi txarraren ondorioz ez zen Udalatxera igo eta ibilbide alternatiboa osatu zuten korrikalariek, Arrasaten hasi, Udalatik Txukirrilora, handik Besaidera eta azkenik Arrasatera jeitsi. Ibilbide laburragoa bakarrik ez, desnibela ere 50 metro txikiagoa izan zen.
Black is Beltza II: Ainhoa
Black is Beltza II: Ainhoa 2022ko Fermin Muguruza irundar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da.
Sinopsia
Ainhoa mirariz jaio zen La Pazen Amanda ama atentatu parapolizial batean eraila izan ondoren. Kuban hazi eta 1988an, 21 urterekin, Euskal Herrira abiatuko da Manex aitaren lurraldea ezagutzera. Gatazka errepresibo betean, Josune kazetari konprometitua eta bere lagun koadrila ezagutuko ditu. Horietako bat heroina gaindosi baten ondorioz hiltzen denean, Ainhoa eta Josune iniziazio-bidaian murgilduko dira Libano, Afganistan eta Marseilla hiritik barrena. Gerra Hotzaren azken urteak dira eta biak ala biak narkotrafikoko sareek trama politikoekin elkartzen diren mundu ilunean barneratuko dira.
Arantza Santesteban
Arantza Santesteban Pérez (Iruñea, 1979) nafar historialari eta zinemagilea da, Zinema dokumentalean diplomatu zen 2012an Bartzelonan.
Ibilbidea
Historia lizentziaduna Euskal Herriko Unibertsitatean. 2007ko urriaren 4an Batasunako Mahai Nazionaleko beste buruzagi batzuekin batera -garai hartan Alderdien Legearen ondorioz legez kanpo zegoena- bilera bat egiten ari zirela atxilotu zuten. Garzón epaileak talde terroristako kide izatea egotzi zion, eta ia hiru urte eman zituen prebentziozko espetxealdian.
2012an, hainbat dokumental zuzentzen hasi zen, eta, haien artean, nabarmentzekoa da Passatgeres izeneko lehen lana. 2017an, Euritan filma zuzendu zuen Irati Gorostidirekin batera, eta 2017ko Kimuak katalogorako hautatu zuten. 2021ean kartzelan izandako bizipenak eta ostean sortutako arrakalak azaltzeko 918 gau dokumentala zuzendu zuen; Kartzelako gauek jarri diote izena jaialdietan aurkezten eta sariak lortzen dabilen dokumentalari.
=== 918 gau === Argia aldizkarian esan zuenez, filma espetxealdiaren istorioa da, baina aurrekoarena, espetxealdiarena eta ondorengoarena. Lehen pertsonan kontatuta, haren barruko hausnarketak, pentsamenduak... azaltzen ditu, prozesu horretan guztian. Film esperimentala da, ez du ohiko narratibekin funtzionatzen; halere, denbora tarte hartan izandako sentsazio eta egoteko modu batzuen narrazioa egiten du.
Sariak
DocLisboan filma onenaren saria
Torino Film Festival filma onenaren saria
Pontevedrako Novos Cinemasen Latexos saria
Punto de Vista ikuslegoaren saria eta epaimahaiaren aipamen berezia
Hildegard Knef
Hildegard Knef, jaiotzez Hildegard Frieda Albertine Knef (*Ulm, Alemania, 1925eko abenduaren 28a - Berlin, Alemania, 2002ko otsailaren 1a) alemaniar aktore, abeslari eta idazlea izan zen. Alemanez hitz egiten zuten herrialdeetan Hildegard Knef deitzen zioten bitartean, bere burua Hildegarde Neff izendatu zuten 1948tik 1968ra, alemanez hitz egiten zuten herrialdeetatik kanpo.
Familia
Hildegard Knef 1925ean jaio zen, Hans Theodor Knef flamenko tabako-merkatariaren eta prokuradorearen alaba, Gröhnen jaioa, eta haren emazte Frieda Auguste, Ulmen jaioa. 1926an sifiliarekin aita hil zen, eta ama alabarekin Berlinera joan zen. Garai hartan, Hildegard Schöneberg-eko barrutiko bigarren hezkuntzako eskola batean zegoen, Rückert School konplexuko eraikin berean (Lyzeum, gero: Rücert Gymnasium). 1933an, bere ama Wilhelm Wulfestieg maisu zapatari eta larrugilearekin ezkondu zen.
Ezkontzatik Knef-en erdi-neba bat jaio zen, Heinz Wulfestieg jazz-musikaria (1936-1978). Bera 1978ko abuztuan hil zen, Berlinen 41 urte zituela, egoera ezezagunetan. Bat-bateko heriotza 1982an agertu zen Sonido nicht liburuan.
Ibilbidea
Hirugarren Reicharen amaieran ekin zion bere ibilbideari, gerra amaitu eta gutxira emandako filmetan.
1950ean, eskandalua sortu zuen biluzik La pecadora filmean. Broadwayn, Cole Porterren Silk stockings-en lan egin zuen.
1963an ahots ketu eta larri bereizgarriarekin hasi zuen abeslari-karrera, Europako kantaren errezitatzaileentzat aproposa. Marlene Dietrich-en (1948) "Ich biz noch einen Koffer in Berlin" (Barne-posta bat geratzen zait Berlinen) lana zabaldu zuen, eta 3 milioi kopia baino gehiago saldu ziren. Kurt Weill-en  kabaret berlines eta kanten interpretatzaile gisa nabarmendu zen.
1970ean Der geschenkte Gaul - Bericht aus einem Leben autobiografia idatzi zuen, Alemanian gerraostetik gehien saldu zen liburua. 17 hizkuntzatan itzulia, autore alemaniar baten nazioarteko libururik arrakastatsuena izan zen 1945az geroztik. El veredicto, 1975ean, berak jasandako bularreko minbiziari buruzko liburua, Estatu Batuetako supersalmenten zerrendan bigarrena izan zen.*
2009an, bere bizitzan oinarritutako film bat estreinatu zen, Hilde izenekoa, Kai Wessel-ek zuzendua eta Heike Makatsch aktore eta modeloak interpretatua.
Ezkontzak
Hildegard Knef hiru aldiz ezkondu zen:
1947tik 1953ra Kurt Hirsch-ekin ezkonduta egon zen, hots, jatorri-akekto-judutar estatubatuarrarekin. Hollywooden lan egin zuen aktoreen agente gisa, baina urtetan ezin izan zuen saihestu bere emaztearen kontratistak paperak ematea.
Idit Zehavi
Idit Zehavi (Israel,1969) israeldar astronomo eta ikertzailea da, eta kosmosaren mapan anomalia bat aurkitu zuen.Anomalia horrek unibertsoa nola hedatzen ari den erakutsi zuen. Sloan Digital Sky Survey osatzen duen taldeko kidea da. Thomson Reuters-ek urtero argitaratzen duen zerrendaren arabera, munduko zientzialari ezagunenetako bat da.
Hildegard Knef
Ezkontzak
1962tik 1976ra David Cameron aktore britainiarrarekin egon zen ezkonduta, eta hark ere bira egin zuen Alemanian zehar, “No de ayer” lanarekin (Borne Yesterday). Bera da Christina Antonia alabaren aita, Gardiner ezkondua (1968ko maiatzaren 16an jaio zen Munichen, “Tinta” deitua).
Idit Zehavi
Biografia
Idit Zehavi Israelen jaio zen 1969an, eta Jerusalemen osatu zuen bere hezkuntza. 1998an lortu zuen Racahko Fisika Institutuko doktoretza, Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean.
Hildegard Knef
Ezkontzak
1977tik 2002an hil zen arte, Australiako noble batekin ezkonduta egon zen, Paul Rudolf Freiherrvon Schell a Bauschlott (1940ko azaroaren 28an jaioa).
Urteak UFAra (Universum Film AG)
15 urte zituela, eskola utzi eta UFAko ikasketetan (Berlin-Mitte) marrazki bizidunetako lanbide-heziketa hasi zuen. 1943. urtean, UFAko zinema-zuzendari Wolfgang Liebeneinerrek 'aurkitu' eta aktore izateko prestakuntza eman zion. Arte dramatikoko irakasleak Karl Meichsner izan zen, eta, ondoren, aktore berrien zuzendaria, Else Bongers, bizitza osoko aholkularia. 1944 Knef-ek maitasun-istilua izan zuen Reicheko dramaturgo aholkulari Ewald von Demandowskyrekin, eta hura Tobis zinema-konpainiaren produkzio-zuzendaria ere izan zen. Gerra amaitu aurretik, lehen aldiz agertu zen filmetan (besteak beste, Unter den Brücken 1944an; Fahrt ins Glück 1945ean).
Idit Zehavi
Anomalia
Urte horretan bertan, unibertsoaren hedapena ikertzen ari zela, kosmosean anomalia bat nabaritu zuten, Lurra dagoen galaxiaren zatia unibertso osoa baino azkarrago hedatzen ari dela iradokitzen zuena. Aurkikuntza Kaliforniako Unibertsitateko Adam Riess ikertzaileak (Berkeley) egiaztatu zuen. Handik gutxira, Zehavi Estatu Batuetara joan zen beha zitekeen unibertsoari eta Chicagoko Unibertsitateko galaxia-clusterrei buruzko doktoretza ondoko ikasketak osatzeko eta Fermilab-eko ikerketan parte hartzeko. Fermilab utzi zuen 2004an, Arizonako Unibertsitatera joateko, eta Sloan Digital Sky Survey (SDSS) ikertzen jarraitu zuen.
Jesus Mari Garcia Ripalda
Hilketa
Abuztuaren 31an manifestazio garrantzitsua antolatu zen Donostian. Hiru epaiketa zeuden, hiruetan heriotza zigorrak eskatzen zituzten: Txikirena, Otaegirena eta Garmendiarena, beste batzuekin batera. Trueba zinematik ateratzen zen, eta, hasi aurretik, tentsio handia nabaritzen zen jada. Garbi zegoen polizia egongo zela. Manifestazioa atera zen Mirakruz kalean zehar. García Ripalda manifestazioaren buruan zihoan pankarta batekin. Aita Larrokako kantoiraren Iraeta tabernaren inguruan, Karkizano kaleko izkinera heldu zenean manifestazio burua bertatik bertara egin zioten tiro. Larriki zaurituta auzokide batek haren automobilean jaso zuen baina poliziak Ospital Militarrera eramateko agindua eman zion. Ospitalean, antza, ez zuten modu egokiz hartatu eta bertan hil zen.
Idit Zehavi
Unibertsoaren sorrera
2005ean, Daniel Eisenstein-en zuzendaritzapean, "uhin kosmikoak" atzeman zituen, eta horrek berretsi egin zuen unibertsoaren sorreraren teoria kosmologikoa.
Zientzialari ospetsua
2006an, Cleveland-eko (Ohio) Case Western Reservve Unibertsitatearekin bat egin zuen, Astronomia Saileko irakasle elkartu gisa. 2009an, Zehavik diru-laguntza jaso zuen Estatu Batuetako Zientziarako Fundazio Nazionala, SDSSrekin lanean jarraitzeko eta galaxietako clustering-ari buruzko lana zabaltzeko, unibertsoaren ikuspegi zabalagoa hartzeko. Thomson Reutersek urtero ekoizten duen zerrendaren arabera, Zehavi munduko zientzialari ospetsuenetako bat da.
Jesus Mari Garcia Ripalda
Hilketa
Jesus Diez Urracaren ustez aurretik pentsatutako hilketa izan zen. "Zigor eredugarri bat eman nahi zuten, eta manifestazio hori aukeratu zuten horretarako. Bera izan zitekeen, edo beste bat, edo ni neu. Baina aurrez pentsatutakoa zen, zeren inongo momentuan ez zitzaien poliziei erasorik egin. Beraiek izan ziren zuzenean joan zirenak".
Hiltzailea
Polizietako bat ezagutu zuten manifestazioko kide batzuek, gimnasiako irakaslea zelako Marianistaken; Leston abizenez ezagutzen zitzaion. Odon Elorzak, Espainiako Kongresuko diputatu izateak ematen zion onurari esker, txosten batzuetara izan zuen sarbidea. Bertan beste izen bat ematen zen, Jose Fernandez Espejo. Dena dela, testiguen ustez hori ez da egia, lekukoek Leston zela esan baitzuten. Ziur aski, Lestonek zuen kargua baliatu zuela beste bati botatzeko errua.
Hilketa judizialki aztertu zen, baina epaile militar frankistak deliturik ez zegoela ebatzi zuen, poliziak defentsan ari zirela argudiatuta.
Omenaldiak
1975etik aurrera Aita Larrokaren kantoi horetan plakak jarri izan dira baina berehala puskatzen dituzte. 2015ean, 40. urteurrenean, auzoa mobilizatu zen eta omenaldi handiago bat egin zen. Udaleko zinegotziek bat egin zuten ere.
Txinatar gleditsia
Txinatar gleditsia (Gleditsia sinensis) Gleditsia generoko zuhaitz hostoerorkorra da, jatorriz Asiakoa. Txinako medikuntza tradizionalean erabiltzen diren oinarrizko 50 sendabelarretako bat da (txineraz 皂荚, zào jiá).
Ezaugarriak
Haziak gutxienez 2000 urtez erabili izan dira Txinan garbigai gisa. Arantzak espeziearen medikuntza tradizionalean erabili izan dira antiinflamatorio gisa, baita hanturak, zornetzeak eta larruazaleko arazoak tratatzeko ere.
G. sinensisek alergiaren aurkako jardueren adierazle izan daitezkeen efektuak ditu in vitro, ziurrenik fruituetako saponinari esker. Saguetan egindako ikerketek iradokitzen dute estraktu etanolikoa eragile terapeutiko eraginkorra izan daitekeela asma alergikoa tratatzeko.
Haziek bakterioen aurkako jarduera erakutsi zuten Xanthomonas vesicatoria bakterio gram-positiboaren aurka eta halaber Bacillus subtilis bakterio gram-negatiboaren aurka.
Taxonomia
Gleditsia sinensis Jean-Baptiste Lamarck-ek deskribatu zuen Encyclopédie Méthodique, Botanique 2(2): 465–466. 1788.
Álex González
Álex González izan daiteke:
Dans la nuit (filma)
Sinopsia
Emakume batekin ezkondu eta harekin zoriontsu bizi dela, harrobi batean lanean ari den gizon batek istripu bat izango du leherketa baten ondorioz. Aurpegia desitxuratuta geratuko zaio eta maskara bat erabili beharko du...
Jon Mikel Magunagoitia
Jon Mikel Magunagoitia Blasco (Zornotza, 2000ko abuztuaren 6a) Euskal Herritar futbolaria da. Atezain lanetan aritzen da. Eibar eta Amorebietaren harrobietan hezia da.
Ibilbidea
''2022eko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.''
Alycia J. Weinberger
Alycia J. Weinberger ( AEB, XX. mendea) astronomoa eta astrofisikaria da. Washingtongo Carnegie Institutuan taldeko kidea da. 2001ean Carnegieko zientzialariekin bat egin aurretik, Infragorritik eta Multibjetos-eko Espektrometrotik (NICMOS) hurbileko Ganbera bat zen, doktoratu ondoko ikertzailea eta doktoratu ondoko bekaduna Kaliforniako Unibertsitatean, Los Angelesen (UCLA). Berak jaso zuen bere AA. Pennsylvaniako Unibertsitateko fisikan eta Caltecheko doktoretzan. 2000. urtean Astronomiako Annie Jump Cannon saria irabazi zuen, eta 2000. urtean Indiako Elkarte Astronomikoko Urrezko Vainu Bappu domina (2002an saritua).
Ikertzaile
Weinberger planeten eraketa aztertzen ari da, behaketa-metodoak erabiliz, hala nola ultraaltaren bereizmen irudiak, lurreko eta espazioko instrumentazio aurreratua erabiliz, Hubble espazio teleskopioa barne. Hurbileko izarren inguruko diskoak ikertzen ditu, planeta berriak sortzeko baldintzak ulertzeko.
Astronomiako Annie Jump Cannon saria
Annie Jump Cannon saria doktoratu ondoko ikertzaile baten ikerketa bikain eta etorkizun oparoagatik da. Estatu Batuetako astronomo bati ematen zaio, sarirako izendatutako urtean doktoretza jaso eta bost urtera. Adibidez, 2014. urtean doktoretza baten hartzailea 2019. sarirako hautagai izango litzateke (2018ko urte zibilean eskatu behar da), baina ez 2020. sarirako (2019. urte zibilean aplikatuko litzateke). Ohartu zaitezte, hala ere, dokumentatutako familia- edo mediku-lizentzia baten ondoriozko lanbide-aurrerapenaren etendurak pertsona baten hautagarritasuna kontuan hartzeko faktore gisa onar daitezkeela. Cannon sarian $1,500 dolarreko ordainsaria eta AASen bilera batean hitzaldi gonbidatu bat emateko gonbita sartzen dira; beraz, bidaia-gastuak ordaintzen dira.
Autokandidaturak onartzen dira, eta esleitzeko baldintza guztiak bete behar dira izendapena egiten denean. Hautagaiak zabalik daude eta ekainaren 30ean aurkeztu behar dira.
Mariposa Grove
Mariposa Grove, AEBetako Kalifornia estatuko Mariposa konderrian dagoen baso bat da, Yosemite Parke Nazionalan. Sequoia zuhaitz erraldoiez osatua dago.
Izena Galen Clark kontserbazionistak eman zion.
Bertan, 490 sequoia erraldoi daude, horietako batzuk 1.800 urte baino gehiagoko adina eta 70 metroko altuera dute. Gainera, munduko 30 sequoia handienetako 2 baso honetan daude. Parke Nazional honetako zuhaizti handiena da. 10 km²-ko azalera du eta bi eremutan banaturik dago. Eremu garaienean 364 sequoia daude eta behekoan 126 inguru.
Urko Iruretagoiena
Urko Iruretagoiena Lertxundi, futbolean Izeta bezala ezaguna (Aia, Gipuzkoa 1999ko irailaren 29a) Euskal Herritar futbolaria da. Aurrelari lanetan aritzen da.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.''
Pinocchio 3000
Harrera
FilmAffinity-n, 4,2/10 eman zion audientziak, 1,433 botoen bidez.
Ute Lemper
Ute Lemper (Münster, Alemania, 1963ko uztailaren 4a) alemaniar kantari eta aktorea da. Hainbat paper interpretatu ditu musikaletan. Horien artean, Cabaret nabarmendu behar da, Frantziako produkzioan, 1987an Molière saria irabazi baitzuen aktore berri onenarentzat, eta Chicago Londresen eta New Yorken, 1998an Laurence Olivier saria irabazi baitzuen, musikaleko aktore onenaren kategorian. Kurt Weill konpositorearen lana ere ezaguna da.
Biografia
Münsterren jaio zen, Alemanian, 1963ko uztailaren 4an, bankari baten eta opera-kantari baten alaba.
Pianoa, kantua eta balleta ikasi zituen Koloniako Dantza Akademian, eta antzerki klasikoa Vienako Max Reinhardt mintegi ospetsuan. Handik bi urtera, Stuttgarteko Staatstheaterren, Fassbinder eta Chéjov-en lanak antzeztu zituen, besteak beste.
Ibilbidea
Oso gaztetan hasi zen abesten jazz-tabernetan, eta The Panama Drive Band punk taldeko kide izan zen. 1983an, Andrew Lloyd Weberrek paper bat eskaini zion Cats musikalaren Vienako produkzioan, eta hainbat paper txandakatu zituen.
1985ean, Peter Pan komedia musikala egin zuen Berlinen, eta, ondoren, Sally Bowles rola egin zuen, Cabareten produkzio frantsesean parte hartu zuenean. Jérôme Savaryk zuzendu zuen filma, eta aktore onenaren Molière saria eman zioten. Garai hartakoa da, halaber, Lolaren paperean Aingeru urdina lanean egindako lana. Alemanian kritika txarrak izan zituen, eta, ondoren, New Yorkera joan zen bizitzera.
Maurice Béjartek Parisen 1990ean estreinatutako La Morte Subite balleta konposatu zuen beretzat; Pina Bausch Kurt Weill Revue muntaian ere parte hartu zuen.
1990ean, Roger Waters-ekin batera, Berlingo harresia erori ondoren egindako "The Wall Live in Berlin" kontzertuan parte hartu zuen, eta "The Thin Ice" interpretatu zuen.
Gero, hainbat agerraldi egin zituen zenbait filmetan, paper handietan edo txikietan, baina gehien ezagutzen den alderdia abeslariarena da. Distira berezia du gerrarteko errepertorio alemanean. Ezagunak dira Kurt Weill-en konposizio-interpretazioak, baita bere garaian Marlene Dietrich, Édith Piaf eta, bereziki, Lotte Lenya, Weillen inspirazio-musa handia interpretatu zutenak ere.
Artista eklektiko eta geldiezina (kantatzeaz eta interpretatzeaz gain, pintura-erakusketa batzuk egin ditu, estilo neo-espresionistakoak), Estatu Batuetako eta Europako kantari eta konpositore askorekin aritu da lanean, besteak beste, Michael Nyman (Songbook diskoa egin zuen), Tom Waits, Scott Walker, Elvis Costello, Philcip Glass.
2012ko urtarrilaren 18an (21:00etan), Mil·lenni-ren 13. Zinemaldiko programazioaren barruan zuzenean aurkeztu zuen Bartzelonako Kataluniar Musikaren Jauregian ‘El Último Tango en Berlín’ kabaret ikuskizuna.
Ute Lemperrek ibilbide luzea egin du bakarlari gisa, eta hainbat disko grabatu ditu ingelesez, frantsesez eta alemanez. Horien artean, nabarmentzekoak dira Kurt Weillen abestien interpretazioak ‘Ute Lemper Sings Kurt Weill’, ‘Berlin Cabaret Songs’ edo ‘City of Strangers: Songs by Sondheim, Préverten...’ albuma, non The Laditch Who.-ren bertsio oso pertsonala egiten duen. Bere ‘Between Yesterday and Tomorrow’ diskoak —2008ko martxoan argitaratu zen Europako bertsioan— interpreteak berak konposatutako 11 abesti ditu.
Bizitza pertsonala
New Yorken bizi da Max (1994) eta Stella (1996) seme-alabekin, David Tabatsky aktore estatubatuarrarekin duen harremanean jaioak.
Leily Santizo
Biografia
2019an Consuelo Porras, Guatemalako Fiskal Nagusiak, Iván Velásquez CICIG-eko buruzagiari Leily Santizo kaleratu zezan eskatu zion, berau komisioaren langilea zenean. Ustez, abokatuak sare sozialen bitartez, Consulo Porrasen kontura barre egiteko irudiak elkarbanatu edota atsegin zituela adierazi zuelako. Abokatuak bere sare sozialetako kontuak hackeatu zituztela esan zuen eta beraz ez zuela ekintza horretan parte hartu. Hala ere, fiskalak bere objetibotasuna zalantzan jartzen jarraitu zuen, Nineth Montenegro bezalako diputatuekin harremana zuela esanez eta horretarako argazki faltsuak aurkeztu zituen.
2022ko otsailaren 10ean, Leily Santizo atxilotua eta espetxeratua izan zen. Ministerio Publikoak kasuaren erreserba deklaratu bazuen ere, Fundación contra el Terrorismo deituriko elkarteak kasuaren informazioa zabaldu zuen. Elkarte horrek Santizoren kontrako salaketa jarri zuen, Erika Aifanek epaitu zuen Odebrecht kasuan egin zuen eskari batengatik. Kasu horretan Leily Santizo, Siomara Sosaren abokatua zen, zigorgabetasunaren aurkako fiskaltza bereziaren (FECI) fiskal ohia.
Leily Santizo Mariscal Zavala izeneko presondegian atxilotu zuten hasieran, non berak espetxeratuako presoak dauden, hori zela eta bere bizitza arriskuan zegoela salatu zuen. Kasuaren epailea Geisler Smaille Pérez du izena, eta Comisiones Paralelas 2020 izeneko kasu batengatik ikertu zuen FECIk. UDEFEGUA-k ere, giza eskubideen aldeko elkartea, arrisku hori benetakoa zela adierazi zuen eta Guatemalako Giza Eskubideen Nazioarteko Behatokia osatzen duten hainbat elkartek ere babesa adierazi zioten abokatuari. Audientzietan Fundación contra el Terrorismoko abokatuek, Ricardo Méndez Ruíz eta Estuardo Falla, eta bere kontrako indarkeria erabili zutela ere salatu zuen. Martxoan, atxiloketa akusatuaren etxean eman zezan dekretatu zuen. Uztailean, Santizok bere mugikorretik atera zuten informazioaren gaineko txostena eskatu bazuen ere, fiskalak ukatu egin zion informazioa, ondoren bere mugikorretik ateratako informazio pertsonala sarean elkarbanatu dute Raúl Falla Ovalle eta ¡Yes, Master! @__Vader kontuek.