cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaux-le-Vicomte jauregia
Historia
Geroago, Fouquet atxilotua izan zen eta horren ondorioz, jauregia prezintatu egin behar izan zuten. Jauregiko altzairu gehienak saldu behar izan zituzten, eta beste parte handi bat Luis XIV.ak hartu zuen. Maincyk eta Le Vauk jarritako tapizak Gobelinsera eraman zituzten. Jauregian lan egin zuten artistak Versallesen lan egiteko kontratatu zituzten. 1673an, Fouqueten oinordekoek (kartzelan hil zen Fouquet) jauregia hartu zuten eta 1705ean “mariscal de Villars” propietatea izatera pasatu zen 60 urtetan. Bere seme-alabek beranduago saldu egin zuten.
1842an Luis Viscontik eta François Hippolyte Destailleurrek jauregia berreraikitzeari ekin zioten. 1875ean, Alfred Sommierrek jauregia erosi zuen eta Gabriel-Hippolyte Destailleurri berreraikitzea agindu egin zion. Alfred Sommierren heriotzaren ondoren, gaur egungo jabea Patrice de Vogüé kondea da, Alfred Sommierren biloba.
1097 Vicia
1097 Vicia asteroide gerrikoan aurkitutako 1097. asteroidearen izena da. 1928ko abuztuak 8an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 PC zen. Bere izena Vicia genero botanikoagatik jasotzen du.
Wayne konderria (Michigan)
Wayne konderria (Wayne County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Detroit da. 2010eko zentsuaren arabera 1,820,584 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Wayne konderriak 174,223 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,695 ura dira. Beste 158,528 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1044,97 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 1,820,584 pertsonetatik 997,440 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 95,260 dira. 732,801 beltzak edo afroamerikarrak. 5,635 amerikar natiboak ziren eta 304 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45,590 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2,387 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 36,427 pertsonek kokatzen zuten.
Cnemotriccus fuscatus
Cnemotriccus fuscatus Cnemotriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Suchov
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1762 urtean egin zen.
Koartza gorri
Koartza gorria (Ardea purpurea) ardeidae familiako hegaztia da. Afrika eta Asia hegoaldeko hegaztia da. Euskal Herrian ere uda partean ikusten dugu Ebroko haranean nagusiki.
Deskribapena
Koartzen ohiko ezaugarriak ditu, hegazti liraina, lepo eta hanka luzeak, eta labana itxurako moko zorrotza. Lertxun hauskararekin alderatuta kolore arre-gorrixkak nagusitzen zaizkio, hortik bere izena, eta txikixeagoa ere bada, 75-80 cm arteko luzera, 150 cm inguruko hego-zabalera eta 800 eta 1.250 gramo artean pistazen du.
Buruak, lepoak eta sabelaldeak kolore arrea dute baina marra ilunak eta zuriak ditu goitik behera lezkadi eta ihidietan kamuflatzen laguntzen diotenak. Bizkarraldea eta hegoak grisagoak dira baina luma gorrixka batzuk ere agertzen zaizkio. Hankak horixkak dira. Buruko marra ilunek irisazio berdexkak dituzte eta luma ilun bi ateratzen zaizkio atzerantz. Mokoa iluna da goikaldean eta horia azpialdean. Begia ere horia da. Sexu dimorfismorik ez du ageri.
Hegan doanean koartzen itxura tipikoa hartzen du, lepoa bildua, hegoak erdi-tolesturik eta hankak luzaturik buztana baino haratago.
Bizilekua
Ardeidoak hegazti urtarrak dira eta koartza gorria gainerakoak baino gehiago. Padura, aintzira eta ibai bazterretako lezkadietan bizi da eta ez du ur gaziarekiko edo gezarekiko preferentziarik agertzen. Urtegi edo ubideetan ere agertzen da, beti ere landaretza sarria badute.
Migrazioak
Saharaz hegoaldeko Afrikan igarotzen du negua eta maiatza aldera iparralderantz jotzen dute. Orduan agertzen da Euskal herriaren hegoaldeko aintziratan eta bertan kumatzen du. Guardiako aintziretan, Vianako Las Cañas aintziran eta Pitillasko aintziran esate baterako. Abuztua iristen denean hegoalderako bidaiari ekiten diote.
Elikadura
Ehizatzeko orduan hegazti bakartia da. Ur ertzeko lezkadietan kamuflaturik, geldi geldi egoten da eta harrapakina ondoan duenean eraso azkar batekin harrapatzen du. Batzuetan poliki mugitzen ere ikusten da animalia bati jarraika. Ez da koartza hauskara bezain arrainzalea eta anfibioak, narrastiak, intsektuak (matxinsaltoak bereziki) eta ugaztun txikiak jaten ditu, baina arrain txikiak ere bai. Inoiz ahate edo kopetazurien habiatik arrautzak ere harrapatzen ditu.
Ugalketa
Kolonia txikiak eratzen ditu ugalketa garaian, normalean monoespezifikoak, hau da, ganerako koartzekin ez da elkartzen. Lezkadi trinkoenak aukeratzen ditu eta landare urtarrak erabiliz metro bateko altueran plataforma bat eraikitzen du. Emeak 4-6 arrautza urdinxka jartzen ditu bertan eta guraso biek txitatzen dituzte 25-26 egunetan zehar. Txitak lumatxa grisez jaiotzen dira eta habian mantentzen dira erabat garatu artean. 10 egun dituztenean habia inguruan ibiltzen hasten dira eta 45-50 egun dituztenean erabat garatu eta beren kabuz baliatzen hasten dira.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1766 urtean, Systema Naturae liburuaren hamabigarren edizioan. Ardea purpurea izena jarri zion, "koartza morea" esan nahi du. Lau azpiespezie ezagutzen dira :
Hertha Ayrton
Phoebe Sarah Hertha Ayrton (Ingalaterra, 1854ko apirilaren 28a – Ingalaterra, 1923ko abuztuaren 26a) britainiar ingeniaria, matematikaria, fisikaria eta asmatzailea izan zen. Phoebe Sarah Marks jaiotza izenez, baina Hertha Ayrton izenez ezaguna, Royal Societyren Hughes Domina irabazi zuen arku elektrikoak eta rippleen sorrera ikertzeagatik.
Haurtzaroa eta hezkuntza
Phoebe Sarah Marks Portsea, Hampshiren jaio zen 1854ko apirilak 28an. Bere aita, Levi Marks, poloniar judua zen, errusiar aldeko poloniatik imigratu zuena; ama, Alice Theresa Moss, jostuna zen. Phoebe 8 seme-alabetako hirugarrena zen. Aita 1861ean hil zen, Herthak 7 urte zituela, bere emaztean zortzigarren semearekin haurdun zegoelarik.
Girtonen, matematikak ikasi zituen Richard Glazebrook fisikariaren eskutik. George Eliot en gomendioz lortu zuen Herthak Girtoneko unibertsitatean sartzea, Cambridgen zegoela, Esfigmomanometro (tentsio arteriala neurtzeko gailua) bat eraiki, abesbatza zuzendu, Girtoneko su brigada sortu, eta Charlotte Scott ekin batera matematika kluba sortu zuen. Nahiz eta kurtso guztiak gainditu, emakumea izateagatik, ez zuen gradu akademikoa eskuratu, orduan Cambridgek zertifikatuak ematen zizkien emakumezkoei. Londreseko unibertsitatean, 1881ean, kanpo azterketa gainditu ondoren lortu zuen Zientzitako batxiller titulua (batxiller titulua herrialde anglofilotan eskuratu daitekeen gradua da).
Matematikak eta ingenearitza elektrikoan lana
Londresen, broderia et irakaskuntzarekin egin zuen bizimodua. Emakume langileen kluba sortu eta zuzendu eta bere ahizta, zeina gaitasun murriztukoa zen. zaindu zuen aldi berean. Notting Hill eta Ealing High School-en irakasle aritu zen baita. 1884an Ayrtonek lerro-banatzailea patentatu zue. Erraminta honek lerro bat zati berdinetan banatu eta horrela txikitu edota handitzeko gaitasuna ematen zion. Hau izan zen bere lehen asmakuntza handia, eta Louisa Goldsmid eta Barbara Bodichoni esker lortu zuen beharrezko baliabide ekonomikoak lortzea. Asmakuntza hau Emakumeen Asmakuntzen Exibizioan erakutsia izan zen, arrakasta handia izan zuelarik. Hau lehen patentea izanda, hil arte beste 26 gailu patentatu zituen, 5 zatitzaile matematiko, 13 arku elektriko eta elektrodo eta 8 aire propulsio.
1884an (30 urterekin), arratsaldetan elektrizitate klaseak hartzen zituen Finsburyko Unibertsitate Teknikoan. William Edward Ayrtonek ematen zituen klaseak, hots, etorkizunean bere senarra izango zenak. William ingenearitza elektrikoan eta fisikan uztarlea izan zen Royal Society-aren parte izateaz gain. 1885eko maiatzaren 6an ezkondu ziren. Hortik aurrera, fisika eta elektrizitate arloetan ikerketa ugari egin zituzten batera. Bere kabuz ere Herthak arku elektrikoaren inguruko inbestigazioak egin zituen.
Mende amaieran, arku-bidezko argia nabarmen erabilia zen baina arazo ugari aurkezten zituen. Kliskatu eta txistu egiteko joera zuten arku hauek. The Electrician aldizkarirako hainbat artikulu idatzi zituen Herthak 1895ean, fenomeno hauek azalduz. Bere hitzetan, oxigenoak karboizko hodiekin erreakzionatzean gertatzen zen hau. Lehen emakumea izan zen Ingeniero Elektrikoen Instituzioaren aurren bere artikulua ahotsgoran irakurtzen. Beranduago, instituzio hontako lehen emakume partaidea bihurtu zen. 1901ean, Royal Soceity-an bere artikulua irakurtzeko eskaera egin zuen, baina bere generoa zela eta ukatu egin zioten aukera, eta bere ordez John Perryk irakurri zuen. Hala ere, Royal Society-ak saria eman zion Herthari, Hertha Ayrton Hughes Medal saria jasotzen lehen emakumea izan zen. Gaur egun, sari hori irabazi duten bi emakume daude soilik. 1906an. XIX. mende amaierarako Ayrtonen lana ezagunagoa zen, eta garrantzi hadiagoa aitortu zitzaion. Hainbat kongreso eta hitzalditan egon zen hizlari, eta bere arrakastari esker Zintziaren Aurrerapenerako Erakunde Britainiarrak emakumeak komite orokor eta sekzionaletan parte hartzea ahalbidetu zuen.
1902an, The Electric Arc lana aurkeztu zuen, bere lanaren laburpena izan zena. Argitarapen honekin, ingenearitza elektrikoarei eginiko ekarpena ukaezina zen. Hasieran Ayrtonek ez zuen harrera ona izan Royal Societyko zientzialari tradizionalen eta entzutetsuen artean. Lan honen ondorioz, John Perryk Royal Societyko partaide izateko hautagai aurkeztu zuen, baina ezkonduta egotearen aitzakiarekin baztertu zuten eskaera. 1904an Royal Societyan bere lana irakurtzen utzi zioten azkenik. The Origin and Growth of Ripple Marks lana irakurri zuen, zeina gerozeago argitaratua izan zen  RSaren aldizkari partikularrean.
Emakumearen sufragioan ekarpena
Bere gaztaroan, Ayrton emakumeen sufragioaren mugimenduan aktibista izan zen. 1907an WSPU aren  (Emakumeen Batasun Politiko eta Soziala) partaide bihurtu zen, askatutako presoen jai batean egon ondoren. Diru bilketak antolatu zituen. Ayrton Mrs Emily Pankhurstekin batera joan zen delegazioaren parte zen, zeinak Lehen Ministroarengana joan ziren 1910eko azaroak 18an (Black Friday).
Ayrton Marie Curie zientzialariaren lagun mina zen, bere alabari matematika klaseak eman zizkion. Curie sufragisten mugimenduan era anonimoan ibili arren, Herthak Mariek protesta batean sinadura uztea lortu zuen, sufragista batzuen kartzelaratzearen aurka.
Mugimendu honi esker ezagutu zuen Ayrtonek Barbara Bodichon, Girton Unibertsitatearen ko-fundatzailea eta sufragista. Emakume honek Hertharen proiektu eta hezkuntzak inbertsio handia egin zuen.
Helduaroa eta ikerkuntza
1901 eta 1926 artean Ayrtonek zazpi lan aurkeztu zituen Royal Society-aren aurrean, azkena hilondoan. British Association eta Physical Society-ari era bere ikerketen emaitzak aurkeztu zizkien. Hetherrek aire eta ur bortizeengan izan zuen interesak bere jarraitzaleengan eragina izan eta Lehen Mundu Gerran lubakietara jaurtitako gas eta pozoietan izan zuen ondorio.
Bizi pertsonala
Hertha Ayrton agnostika zen. Nerabea zela Hertha goitizena eman zion bere buruari izen bereko poema liburuaren omenez, non erlijioaren antolakuntza kritikatzen den.
1885ean ezkondu ondoren, bere lehen alaba Barbie deitu zuen, Barbara Bodichonen omenez. Bere alaba, partidu laboristaren parlamentaria izan zen. Hertharen biloba, Michael Ayrton artista da.
1096 Reunerta
1096 Reunerta asteroide gerrikoan aurkitutako 1096. asteroidearen izena da. 1926ko uztailak 7an aurkitu zuen Harry Edwin Woodek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 OB zen. Bere izena Theodore Reunertgatik jasotzen du.
Krabelin
Krabelina, julufrai edo mahoa (Dianthus) Caryophyllaceae familiako landare generoa da. Orri luze eta meheak eta hosto askotako lore usaindunak ematen dituen landarea da
Xenotriccus callizonus
Xenotriccus callizonus Xenotriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Waly
Waly Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Waly udalerrian erroldatutako biztanleak 57 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 18 lanean zeuden (12 gizon eta 6 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 15 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Waly udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Un día normal
Un día normal Juanes kolonbiar musikari eta kantagilearen bigarren bilduma da, 2002an argitaratu zena. Bilduma honen 5 milioi kopia saldu dira.
A dios le pido
2002ko apirilean, Un día normal bildumaren lehen singlea AEB eta Latinoamerika guztiko irrati estazioetara bidalia da. A Dios le pido izenburukoa, abestia Jainkoak gure familiak, etorkizuneko seme-alabak eta hurbileneko pertsonak bedeinka eta babes ditzala eskatzen duen otoitz alai bat da. Abestia laster bihurtzen da bakearentzako ereserkia Latinoamerika guztian, lehen postura iritsiz hiru kontinenteren artean banatutako hamabi herrialdetan. A Dios le pido 47 astez jarraian egon zen Billboardeko Hot Latin Tracks zerrendan (gehienak 5. postuan). Kolonbian, abestia lau hilabete baino gehiagoan egon zen lehen postuan. Egundaino, bilduma honen 5 milioi kopia baino gehiago saldu dira mundu osoan.
"gerran murgildutako nazio batentzako hatsa" (Associated Press)
"urteko singlerik hoberena" (Chicago Sun Times)
"berehalako klasiko bat" (L. A. New Times)
"sakratua eta sexia, bizitzarako eskari bat, inporta zaizkigunei Maite Zaitut esateko bizitza minutu bat gehiago izateko eskaria" (Chicago Tribune)
Entognatha
Entognatha artropodo klase bat da, intsektuekin batera Hexapoda sortzen dutenak. Euren ahoaren atalak entognatuak dira, hau da, buruarekiko erretraktaturik daudela. Entognatek ez dute hegorik, hau da, apteroak dira. Hiru ordena daude klase honetan: Collembola, Diplura eta Protura. Lehen hiru talde hauek Thysanura ordenan sartzen ziren, intsektuen Apterygota taldea sortzeko. Baina Hexapoda (hau da, 6 hanka dituztenak) izatera heldu dira intsektuekiko independiente. Beraz talde gisa polifiletikoa da.
Jordan Chiles
Jordan Lucella Elizabeth Chiles (Tualatin, Oregon, AEB, 2001eko apirilaren 15a) gimnastikan aritzen den kirolari estatubatuarra da.
Suchovršice
Suchovršice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 368 biztanle ditu eta 4,28 kilometro koadroko azalera. Trutnoveko barrutian dago.
Luis Goytisolo
Luis Goytisolo (Bartzelona, 1935ko martxoaren 17a - ) espainiar idazlea da. 2013an Espainiako Letren Sari Nazionala jaso zuen.
Suchovršice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1395 urtean egin zen.
Luis Goytisolo
Biografia
Haren lehenengo obrak errealismo sozial nabarikoak dira, baina gero literatura-gertaerari berari buruzko hausnarketak egin zituen. 1958an, Biblioteca Breve saria irabazi zuen Las afueras (Aldiriak) eleberriarengatik. Gero, Las mismas palabras (1963, Hitz berberak) argitaratu zuen. 1963an, lau liburuz osatutako sail baten lehena idazten hasi zen. Hamazazpi urteko lana izan zen tetralogia hura: Recuento (1974, Zenbatzea), Los verdes de mayo hasta el mar (1976, Maiatzetik itsasora bitarteko berdeak), La cólera de Aquiles (1977, Akilesen haserrea) eta Teoría del conocimiento (1981, Jakitatearen teoria). 1984an, Estela de fuego que se aleja (Urrunduz doan suzko lorratza) argitaratu zuen, Espainiako Kritika Sariaren irabazlea.
Beste lan batzuk Investigaciones y conjeturas de Claudio Mendoza (1985, Claudio Mendozaren ikerkuntzak eta aieruak), La paradoja del ave migratoria (1987, Hegazti migratzailearen paradoxa) eta Estatua con palomas (1992, Estatua usoekin) dira. Azken eleberri horrek 1993ko Espainiako Narratiba Sari Nazionala irabazi zuen. 1997an, Placer licuante (Plazer urtzailea) eleberria argitaratu zuen, harrigarrizko sexu-pasarte gordinez hornitua. 1999an, Escalera hacia el cielo (Zerurako zurubia) aurkeztu zuen, komedietako nahaste-borraste eta gaizki-ulertuez beteriko eleberria. 1994. urteaz geroztik, Real Academia Españolako kide da. El País egunkariko kolaboratzailea da.
Haliophis aethiopus
Haliophis aethiopus Haliophis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Vigneulles
Vigneulles Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vigneulles udalerrian erroldatutako biztanleak 257 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 91 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 93 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 91 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (64 gizon eta 60 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vigneulles udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 263 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.477 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Vigneulles udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 540 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Soriculus nigrescens
Soriculus nigrescens Soriculus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Qitaihe
Qitaihe (txinera sinplifikatuz: 七台河; pinyineraz: Qītáihé), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 890.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 2.401,9 kilometro koadroko azalera.
Inguru naturala eta kokapena
Prefektura mailako Qitaihe hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiamusi iparraldean, Shuangyashan ipar-ekialde eta ekialdean, Jixi hego-ekialdean, Mudanjiang hegoaldean, eta Harbin mendebaldean.
Akurgal
Akurgal Sumerreko Lagash herriko errege bat izan zen. K.a. XXVI. mendean bizi izan zen, Aro Dinastiko Zaharrean. Ur-Nanshe izan zen bere aurreko erregea, eta, bere oinordekoa, bere seme Eannatum izan zen.
Bere erregealdian, Lagashek, Ummaren aurkako borroka jarraitu zuen. Litekeena bezala hartzen da errege hau borrokan hil izana.
Mérouville
Mérouville Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mérouville udalerrian erroldatutako biztanleak 234 ziren. Familiak 87 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (63 gizon eta 51 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mérouville udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 218 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.183 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Mérouville udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Putreen estela
Putreen estela Mesopotamiako Aro Dinastiko Zaharreko monumentu bat da. K.a. 2450 aldean egin zen, Lagasheko errege Eannatumek Ummaren aurka lortutako garaipenaren oroitzapena egiteko. Egun Parisko Louvre museoan dago.
Historia
Kisheko errege Meslimen epaiaren bidez konpondu zen Lagash eta Ummaren arteko lehen gatazka. Handik urte batzuetara, Ummako errege Akurgalek, tenplu eta kanalen eraikuntzan nabarmendu zenak, gerra berrabiarazi zuen. Orduan, estelak dioenaren arabera, Lagasheko erregearen seme Eannatumek Ummako erregea garaitu zuen. Horren ondorioz, Lagash Sumerko hiri nagusi bilakatu zen.
Kontserbatu diren txataletan Lagasheko soldaduak ilaran desfilatzen ageri dira; lurra hilotzez josirik dago, eta haien inguruan zakurrak eta putreak daude.
Alburnoides nicolausi
Alburnoides nicolausi Alburnoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Fernando Claudín
Fernando Claudín (Madril, Espainia, 1915eko abuztuaren 21a - 1990eko maiatzaren 16a) espainiar politikari, historialari eta saiakera-idazlea izan zen.
Biografia
Arkitektura-ikasle zela, Juventudes Comunistas taldean sartu zen, 1933an, eta Gerra Zibilaren garaian, Juventudes Socialistasekin elkartzeko prozesuan parte hartu zuen. Gerra amaitzean, 1939an, atzerriratu, eta Latinoamerikako zenbait herrialdetan jarri zen bizitzen. Europara itzuli zenean, Praga, Mosku eta Parisen ere bizi izan zen.
Cocora
Cocora Errumaniako udalerri bat da, Ialomița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Teknokrazia
Teknokrazia (antzinako grezierazko jatorria duten tekno aurrizkitik –teknologia edota arlo bateko jakintzaren arloa– eta krazia atzizkitik –boterea– eratorria) tekniko edo arlo berezituetan adituak direnen aginpide edo gobernua da, konponbide teknikoak lehenesten dituena, beste kontsiderazio ideologiko, politiko edo sozialen gainetik. Historiako lehen teknokrazia Platonek Errepublika lanean aldeztu zuen jakintsuen gobernua izan zen. Egun teknokrazia termino gaitzesgarria da, XX. mendean zehar erakunde politiko eta ekonomikoetan garatutako aginpidea izendatzeko. Nazioarteko Diru Funtsa, Munduko Merkataritza Erakundea, Europako Komisioa demokratikoki aukeratua ez diren erakunde teknokratikotzat jotzen dira.
Fernando Claudín
Biografia
Espainiako Alderdi Komunistako maila gorenetara iritsi zen. Hala ere, Santiago Carrillo idazkari nagusiarekin ezadostasunak izan zituen: batetik, Sobietar Batasunak komunismoaren garapena eragozten zuela uste zuen, eta bestetik, Espainian frankismoa bukatutakoan zer gertatuko zen aurreikusten hasi zen. Horregatik, eta Nazioarteko Mugimendu Komunistarako deszentralizazioa eskatzeagatik, «eurokomunismoaren» bultzatzaile nagusietako bat izan zela esan daiteke. Korronte horri lotuko zitzaizkion, geroago, Carrillo eta Espainiako Alderdi Komunista.
Hala ere, 1965ean alderditik bota zuten. Parisen kokatu, eta bertan Ruedo Ibérico argitaletxea sendotzen lagundu zuen, joera kritiko eta akrata zuena, eta 1960ko hamarraldian antifrankisten erreferentzia-gune izan zena. 1975ean Espainiara itzuli, eta Alderdi Sozialistan sartu zen; Pablo Iglesias Fundazioko zuzendari ere izendatu zuten.
Lanak
Claudínen obren artean nabarmentzen direnak Espainiak sozialismorako hartutako bideaz, komunismoaren krisialdiaz, eurokomunismoaz, 1848ko Iraultzaz eta Santiago Carrillori buruzkoak dira. Aldizkari eta egunkarietarako ere idatzi zuen, Cuadernos de Ruedo Ibérico eta El Paísen, besteak beste.
Hausen (Turingia)
Hausen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Colelia
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Marrazketa tekniko
Marrazketa teknikoa, gauzakiak grafikoki irudikatzeko sistema bat da, haiek aztertzea errazteko informazio nahikoa emateko, bere marrazkia egiten laguntzeko eta, ondoren, eraiki eta mantentzeko xedearekin. Baliabide informatikoen bidez, edo zuzenean, paper edo beste gai lau batzuetan eskuz egiten da.
Marrazkia, material ezberdin askotan egin daiteke, paper, margo-oihal edo azetato (mylar) mota ezberdinak, adibidez. Pantailan ere proiekta daiteke, monitore batean erakutsi, bere bolumenen animazio grafikoak irudikatu, etab...
Marrazki teknikoa egiteko, gai edo tresna ezberdinak erabiltzen dira: mota ezberdineko erregelak, konpasak, arkatzak, eskuairak, kartaboia, marrazketa luma, errotuladoreak, etab... Gaur egun, nagusiki, informatika erabiltzen da, programen bidez lagundutako diseinuaren arloan (Ordenagailuz lagundutako diseinua, 3D, bektoriala, etab...) emaitza ezin hobeekin eta etengabeko hobekuntza prozesuan.
Marrazkiak gai fisiko batean egiteko, araututako neurriko paper berezia erabiltzen da. Erabiliena, A saila da, honetako tamainarik nagusienak, milimetrotan, hauek direlarik:
A0 - 840 x 1189
A1 - 594 x 840
A2 - 420 x 594
A3 - 297 x 420
A4 - 210 x 297
A5 - 148 x 210
Irudikapenak
Marrazketa teknikoaren perspektiba edo irudikapenik ohikoenak, honako hauek dira:
Bazarnes
Bazarnes Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bazarnes udalerrian erroldatutako biztanleak 406 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 245 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 224 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 139 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 147 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 267 ziren, horien artean 203 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 203 pertsona aktiboetatik 188 lanean zeuden (99 gizon eta 89 emakume) eta 15 langabezian zeuden (7 gizon eta 8 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bazarnes udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 423 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.552 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 4 igeltseroak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Bazarnes udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Net (1995eko filma)
The Net (euskaraz Sarea), 1995eko Irwin Winkler estatubatuarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Sandra Bullock, Jeremy Northam eta Dennis Miller aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Los Angeles, bere lehenbiziko opor egunean, Angela Bennett (Sandra Bullock) ordenagailu programatzaileak diskete bitxi bat jasoko du, analizatu dezan. Gorde eta AEBeko babestutako datu baseen kontrolera sartzeko kodea duela ohartuko da. Bestalde, norbaitek artxibo informatikoetan dauden bere bizitzako datu guztiak ezabatu edo eraldatzen dabilela ere ohartuko da.
Scinax obtriangulatus
Scinax obtriangulatus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Xenotriccus mexicanus
Xenotriccus mexicanus Xenotriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Agua Negra mendatea
Agua Negra mendatea Argentina eta Txile arteko muga-pasabidea da, Agua Negra mendilerroan dagoena, Argentinako San Juango probintziako Iglesia departamenduaren eta Elqui probintzia txiletarraren arteanCoquimbo eskualdean, Vicuña komunan. Las Flores herria (6.000 biztanle), Iglesia departamendua -Mugako Immigrazioa-Aduana Kontrolatzeko gunetik 2 km-ra eta San José de Jachal-etik 70 km-ra- komunikatzen du Huanta herriarekin (3.500 biztanle), Nazioarteko mugatik 90 km-ra.
Gaur egun, bi tunel eraikitzea aurreikusten da, eta horrek ozeano arteko komunikazioa ahalbidetuko du pasabide honetarako.
Nao
Nao frankobordo handi bat, lauki-formako belak zituzten hiru masta eta brankan eta txopan gazteluak izateagatik nabarmentzen zen ontzia da. XV. mendean naoek eta karrakek Erdi Aroko kokak ordezkatu zituzten bezala, XVI. mendearen bigarren erdian galeoiak, urkak, pinazak eta filiboteak ere naoak eta karrakak ordezkatu zituzten.
Koken hiru ezaugarri heredatu zituzten: krosko biribila, korasta lema eta txopazko gaztelua, baina kokek ez bezala, masta bat edo bi gehiago eraman zituzten: trinketa – askotan, eroria, hau da, pixka bat aurrerantz okertuta –, nagusia eta mesana, brankako gaztelutik proiektatzen zen masprezaz gain. Karabelaren eta naoaren arteko aldea, karabelek, frankobordo baxuagoa zutela da, bela latindarak erabiltzen zituztela (triangeluarrak, gaztelar karabela batzuek bela karratuak izan zituzten arren) eta, txopazko gaztelua zuten arren, brankazko gaztelurik ez zutela. Naoetan eta karraketan, frankobordoa altuagoa zen, belak karratuak ziren eta gaztelu bat zuten, bai txopan bai brankan.
Magnesiotantalita
Magnesiotantalita mineral bat da.
Ezaugarriak
Magnesiotantalita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: MgTa₂O₆. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Haliophis diademus
Haliophis diademus Haliophis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Haussömmern
Haussömmern Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Phragmatobia fuliginosa
Phragmatobia fuliginosa Erebidae familiako gaueko tximeleta bat da. Paleartikoko eremuetan bizi da. Zenbait subespezie ezagun daude: Maltako P. f. melitensis eta Eskoziako P. f. borealis kasu.
Deskribapena
Haren hegal-tamaina 35-45 mm-ra irits daiteke. Aurreko hegoak kanela-marroiak dira, eta erdian orban beltza dute; sabelak eta atzeko hegalek, berriz, kolore gorri deigarria dute, orban beltzekin. Kolore horrek harrapariei ohartarazten die toxikoak direla.
Biologia
Tximeletak maiatzetik abuztura egiten du hegan, eremuen arabera. Arrautzak gris gorrixkak dira. Larba gris argitik ilunera bitartekoa da, burua marroi iluna duena. Gorputza ilez estalia dago erabat. Belarra zenbait landare belarkarez elikatzen da: Rubus fruticosus, Prunus spinosa, Filipendula ulmaria, Plantago lanceolata, Senecio jacobaea, Taraxacum officinale. Krisalida beltza da, eta abdomena horiz markatuta du.
Suchý
Suchý Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 444 biztanle ditu eta 3,78 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1720 urtean egin zen.
Wexford konderria (Michigan)
Wexford konderria (Wexford County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cadillac da. 2010eko zentsuaren arabera 32,735 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Wexford konderriak 149,045 kilometro koadro ditu. Horietatik 271 ura dira. Beste 146,335 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,96 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 32,735 pertsonetatik 31,765 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 519 dira. 122 beltzak edo afroamerikarrak. 189 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 193 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 424 pertsonek kokatzen zuten.
1100 Arnica
1100 Arnica asteroide gerrikoan aurkitutako 1100. asteroidearen izena da. 1928ko irailak 22an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 SD zen. Bere izena Arnica genero botanikoagatik jasotzen du.
Suchý Důl
Suchý Důl Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 413 biztanle ditu eta 13,28 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.
Dridu
Dridu Errumaniako udalerri bat da, Ialomița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Suchý Důl
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1327 urtean egin zen.
Colegioko geralekua
Colegio Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Zalla udalerriko Mimetiz auzoan kokatuta dagoena.
Dridu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Colegioko geralekua
Geralekua 1890eko abenduaren 5an ireki zen.
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.
1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Robla kotren turistiko zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko.
Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.
Sayornis phoebe
Sayornis phoebe Sayornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Peninsula (argipena)
Peninsula terminoak hainbat adiera du:
Haliophis guttatus
Haliophis guttatus Haliophis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Otsagabia
Otsagabia edo Otsagi (zubereraz: Oxagabie) Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 85,6 kilometrora. Altuera 742 eta 2019 metro artekoa da, eta 115,03 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Euskal Herriko herri politenetakotzat jotzen da, eta Anduña eta Zatoia ibaien elkargunean dago, Anduñak banatzen duen arren. Muskildako santutegia da nagusi eta Pirinioetako mendien artean pilatzen dira bere kale harriztatuak. Bere alderdirik ezagunena Anduña ibaiaren zeharbidea da, bere zubi ugarien bitartez, eta ospetsuena Ertaroko zubia da. Bere arkitektura zaraitzuar tradizionala da, altuera handikoa izan eta nabarmenagoak dira teilatuak, lau isurialde baitituzte. Ibaxa oso estua denez, etxeak elkarren ondoan daude eta altuera ezberdinak dituzte. Hormak zuriak dira, harri grisaxkaz apainduta daude eta zurezko elementuak dituzte, hala nola leihatilak edo habeak.
Zaraitzu ibaxan kokatuta da, Aldegaña kiñoian, baina 1846tik udalerri independentea da. Bertako biztanleak otsagabiarrak edo otsagiarrak dira.
Izena
Otsgabia edo Otsagi edota Oxagabie toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Herriaren (eta ibaxaren) armarriak otso bat erakusten du, eta horrek argi erakusten du mendeetan zehar herriaren izena otsoekin lotu izan dela. Otsoak oso presente egon ziren joan den mendera arte inguru menditsu eta basotsu horietan. Ricardo Zierbidek gabia habia hitzaren aldaera bat zela uste zuen eta, beraz, Otsagabia libreki 'otsoen habia' gisa itzul zitekeen. Julio Caro Barojak, ordea, uste zuen gabia-k "burdinolako mailua" esan nahi zuela, eta, beraz, garai batean bertan zegoen instalazio metalurgiko bat aipatzen zuela.
Hipotesi berri batek -aga, atzizki toponimikoa, eta -bia "ubera" ziren. Azken batean, otso + aga + ibia, hau da, "otsoaren ibiaren lekua" gisa itzuliko litzatekeena.
Armarria
Otsagabiko armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Otsagabiko bandera Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki urdinez inguratua. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Zaraitzu ibaxako eta bertako herri guztietako bandera bera da, nahiz eta Otsagabikoa besteengandik ezberdina izan hirukien koloreari dagokionez, urdinak erabiltzen dituen bakarra baita: gainerakoetakoak berdeak dira.
Geografia
Otsagabia Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Ingurune naturala eta kokapena
764 metroko garaieran dago, Zaraitzu ibaia sortzeko iparraldetik datorren Zatoia eta ekialdetik jaisten den Anduña errekek bat egiten duten tokian.
Muskilda santutegia herriko gain batean dago. Iparraldean Abodiko mendilerroa dauka, herria eta Iratiko oihana banatzen dituena.
Klima eta landaredia
Otsagabian mendialdeko klima atlantikoa dago (hegoaldeko gunerik baxuenetan, berriz, klima mediterraneoa dago, baina horren hedapena nahiko txikia da). Klimaren ezaugarri nagusia aldaketa termiko eta prezipitazio aldaketa handiak dira, haranen behealde eta mendien tontorren artean. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 10 gradu bitartekoa da, eta prezipitazioak 1200 mm eta 1800 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.
Landaredia aldatzen da altueraren arabera, baina oro har, klima atlantikoaren ezaugarriak ditu. Guztira 8900 hektarea pago daude, batez ere Abodiko mendilerrotik eta Iratiko Oihanetik gertuko guneetan. Hariztiak 47 hektarea baino ez ditu hartzen, eta basa pinuek 545 hektarea Zatoia inguruko lurretan.
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Auzoak
Herria lau auzotan banatzen da: Irigoien, Labaria, Iribarren eta Urrutia
Historia
Horren barruan dago Abodiko dolmen sektorearen zati bat, Arrizabala I eta II, Bortubizkarra, Gaztanbidea, Idokorria I, II eta III eta Landabizkarra trikuharriekin. Aurkikuntza solteen artean, Brontze Aroko tresna leundu bat nabarmentzen da.
Erdi Aroa
1034an agertzen da, tokiko ezizen gisa; bertako bizilagunak, gero, 12tan, Orhi mendiko godalet batzuk besterentzera joan ziren 1072an. Orduan, herria Zaraitzu ibaxaren amaieran edo atzealdean zegoela adierazten da, eta lehenengoa Zaraitzuko Unibertsitateko kideen artean aipatzen da. Gizarte-egoera bilaua zuten bizilagunek beren urteroko paparra Nafar Koroari ematen zioten, ibaxa osatzen zuen ibaxako gainerakoekin batera.
1248ko urrian, Tibalt I.a Nafarroakoak Otsagabiako biztanleei Burgiko errota baten dohaintza egin zien, eta, beraz, 50 kahitze gari uzkurtzen ziren urtero. 1270 eta 1280 artean, Semeno Zotetze Otsagabiako gazteluko alkaide gisa agertzen da. XV. mendearen erdialdean, herriko petxak Joan Peritz Beraizkoarenak ziren.
Karlos III.a erregeak 1406an Orreagako Santa Mariari eman zion bere Done Joanes elizaren patronatua. Bestalde, Leonor I.a Nafarroakoak kaparetasun pribilegio kolektiboa eman zion Zaraitzuri 1469an.
Aro Modernoa
Fernando Katolikoaren armadek Nafarroako Erresumaren konkista burutu zutenean, beaumontarren partida bat Otsagabian bildu zen 1512ko urriaren 18an, Joanes III.a eta La Palice jeneralaren agindupean Nafarroa Garaia birkonkistatu nahi zuen frantziar gudaroste bati bidea ixteko. Egun bereko iluntzean, Erramun Ezpartzakoa eta Migel Donamariaren agindupean zeuden beaumontarrak erretiratu egin ziren eta laguntza eskatu zieten Irunberriko gaztelar goarnizioari eta Burgiko gotorlekuari. Hurrengo egunean, tropa nafarrek kanpatu ziren Otsagabian, 2000 lansquenetez, 4000 gaskoiz, 1000 ostalariz eta 7000 nafarrez osatuak. Gaua pasa ondoren Iruñerantz abiatu ziren. Garai hartatik aurrera, Fernando Katolikoak lurraldeko hainbat hiri gotortzeko agindu zuen, Frantziak babestutako Albreteko dinastiaren beste saiakera bat saihesteko. Otsagabian gotorleku bat eraiki zen.
Otsagabia sorginkeria-prozesu batean murgildu zen 1539an. Auzitegiek bidalitako legelaria Camus komisario gaztea izan zen. Akusatuen artean, Lope Ezpartzakoa Zaraitzuko alkatea bera zegoen, Otsagabiako lau sorginekin eta Ezpartza, Itzaltzu, Ezkaroze eta Jaurrieta herrietako beste batzuekin batera. Lope Ezpartzakoak egozten zizkioten gertaera fantastikoei emandako erantzuna sen onaren adibidea da, eta, aldi berean, fede lanbide sentitua. Errege Kontseiluak erbesteko hilabete batzuetako epaia eman zuen ustezko sorgin horien aurka.
Otsagabia izan zen, bere kabuz, Behe Erdi Aroan Zaraitzu ibaxa antolatu kiñoietako bat. 1699an, gainerako kiñoiak bezala, autonomia jurisdikzionala lortu zuen, nahiz eta behin betiko banaketa administratiboa 1846an egin. Hala ere, ibaxako batzorde nagusiak iraun zuen.
XVIII. mendearen amaieran herriak jasan zuen hondamendi handienetako bat. 1793. urtean, Konbentzioaren gerran, Espainiar armadek, abizenera mobilizatutako zaraitzuarrek barne, ekimenari eutsi zioten; baina 1794an frantizarrek Hego Euskal Herriko lurraldea inbaditu zuten.
1793ko ekainean Zaraitzu ibaxan hasi ziren liskarrak. Ibaxako alkateak 300 gizoni izena ematea proposatu zuen, baina plan hori ez zen martxan jarri hornikuntza eta mantenu arazoak zituelako; beraz, mugako portuak gordetzera mugatu ziren. Ekainaren 26ko goizaldean Orhi inguruan indar frantziarrak zeudela ikusi zen, eta berehala defentsarako prestatu ziren, eta arriskuaren lekura 180 gizon joan ziren, Otsagabia, Itzaltzu eta Ezkarozetik. Goizaldeko hiruretan tiroketa hasi zen, eta, ibaxako alkateak idatzi zuenez, etsaia arbuiatzeaz gain, Erroimendiko zelaira ere jazarri zuten, elur-ekaitz baten erdian.
Biharamunean, jende guztia bildu zen bailaran, eta 450 gizon ere bildu ziren. Frantziarrak zirikatu zituzten, baina hauek ez zuten erantzun. Gainera, Erronkaribarretik milizianoen hiru konpainia heldu ziren, eta zaraitzuarrak beren herrietara erretiratu ziren, 24 herrikide utziz tropa indartzeko. Hurrengo egunetan barrakoiak egin ziren soldaduentzat eta gotorlekuak leku estrategikoetan. 1794ko abuztuaren 15ean frantziarrak Otsagabiara hurbildu ziren 400 abelburu eramanez eta bordaren bat errez. Pereira koronela berehala etorri zen laguntzera 400 gizonekin, eta ondoren Jaurrietara. Urriaren 16an, 300 etsairi eraso zieten Uztarrozen zehar, eta hiru orduko borrokan atzera bota zituzten. Erronkaritik Otsagabiaraino tropa mordoxkak iritsi ziren, frantziarren atzetik, hiru preso hartuz eta ondoren beren ibaxara erretiratuz. Cagigal koronelak Otsagabiaren defentsa antolatu zuen. Hilaren 16an bertan, frantsesek eraso egin zuten berriro, eta une horretan Cagigal koronelak Otsagabia utzi zuen, Hiriberri Aezkoara zihoala esanez eta Zaraitzu ibaxa erabat babesik gabe utziz. Arratsalde erdian frantsesak Otsagabian sartu ziren. Herrikideak Orontzeraino erretiratu ziren. Hil bereko 28an Otsagabia erre zuten, eta 184 etxe eta 52 borda erre zituzten. Ondoren, frantziarrak erretiratu egin ziren, eta hiribilduko bertakoak erabateko miserian geratu ziren, Erresumaren alde limosna eskatzeko baimena eskatzeraino.
Aro Garaikidea
1800. urtean istiluak izan ziren Otsagabian. Muskildako Santutegiko kapilau izendapenarekin zatituta zeuden bizilagunak, eta herriko bizilagunek Martin Jose Villanueva izendatu zuten kargu horretarako. Hala ere, inposaketa handiagoaren ondorioz, Javier Rodrigo jauna izendatu zuten. Muskildako Ama Birjinaren Santutegira eramateko festaren egunean, auzokide talde batek ez zuen Rodrigo kapilau gisa onartu nahi izan, eta indarkeriaz jokatu zuen. Villanuevaren defendatzaileentzako espetxe-zigorrekin amaitu zen auzia.