cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peleas de Abajo
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 274 biztanle zituen.
Caudebronde
Caudebronde Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Ropinsalmi
Ropinsalmi, Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen herrixka txikitxo bat da.
Hanigovce
Hanigovce Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 8,47 km²ko azalera du eta 130 biztanle 2017ko datuen arabera.
Ropinsalmi
Natura basatiaren erdian dagoenez, oso zaila da bertara iristea eta ondorioz, dozena batera iristen ez diren biztanle-kopurua dauka, gehienak Kilpisjärvi edota Hetta herrixketara alde egin zutelako. Izan ere, udalerriaren iparraldean dago, Kilpisjärvitik nahiko gertu, non gutxiengo zerbitzu batzuk aurki daitezken.
Hanigovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1330. urtekoa da.
Boreland
, 'A' Bhorlainn', Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Opisthotropis balteatus
Opisthotropis balteatus Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Amblyospiza albifrons
Amblyospiza albifrons Amblyospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
1920ko hamarkada
1920ko hamarkadak 1920etik 1929. urtera bitarteko iraupena du, biak barne. AEBetan eta Europan, 1920ko Hamarkada Zoriontsua deitu izan zioten.
Ketomella
Ketomella edo Rássegieddemielli Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen herrixka txikitxo bat da. Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren erdian dagoenez, oso zaila da bertara iristea eta, ondorioz, esku bateko atzamarrekin zenbatu daitezkeen etxebizitzak ditu. Ounasjoki ibaiaren ertzean dago eta Hetta hiriburutik eta Peltovuoma herritik gertu dagoenez, azken urteetan, nahiko biztanle bertara joan da lan bila.
Pasmajärvi eta Peltojärvi aintziren artean dago eta urtero bisitari asko etortzen da parke nazionalari esker.
Istigobius hoshinonis
Istigobius hoshinonis Istigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Latinako probintzia
Latinako probintzia (Provincia di Latina) Italiako Lazio eskualdeko probintzia da. Latina hiria da probintziaren hiriburua.
Herriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
Lane (Kornualles)
Lane, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Colan parrokian.
L'Aquilako katedrala
San Maximo eta San Jorge katedrala (Cattedrale di SS. Massimo e Giorgio) L'Aquilako katedral katoliko bat da. L'Aquilako elizbarrutiaren gotzain egoitza da.
Katedrala, jatorrian, XIII. mendean eraiki zen, eta 1703ko lurrikaran suntsitua izan zen. XIX. mendean zaharberritu zuten, eta XX. mendean berriro. 2009ko lurrikaran kalte larriak jasan zituen, eta gaur egun erabilezina da (2016). 2013ko abuztutik aurrera katedralaren funtzioak Collemaggioko Santa Maria Basilikara lekualdatu ziren aldi baterako, hau ere lurrikaran kaltetua eta orain berreraikitze lanen ondorioz gurtzarako itxia dagoena; eta beranduago, berriz, San Giuseppe Artigiano basilikara lekualdatu zen, katedraletik ez oso urrun, 2012ko uztaileko lurrikararen ondoren berreraikia eta berrirekia.
Izatearen arintasun jasanezina
Izatearen arintasun jasanezina (jatorrizko ) (1984), Milan Kunderaren eleberria da, Pragako Udaberriaren garaian kokatua. Idazleak bertan fikzioa eta saiakera (filosofia, historia, etab.) uztartzen ditu. Txekieraz idatzi zuen 1982an, eta bi urte geroago argitaratu zen Frantzian frantsesezko itzulpena. Txekierazko jatorrizko testua 1985ean plazaratu zen lehen aldiz, Torontoko 68 Publishers argitaletxearen eskutik. Txekian, ordea, urte dezente geroago (2006an). 2009an Karlos Cid Abasoloren euskarazko itzulpena argitaratu zuten Elkar eta Alberdania argitaletxeek. Itzulpen hori finalista izan zen 2010eko Euskadi Sarietan.
Pertsonaiak
Hona eleberriko pertsonaia nagusiak:
Hubošovce
Hubošovce Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 5,82 km²ko azalera du eta 519 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1435. urtekoa da.
Schipkau
Schipkau Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Macaca munzala
Macaca munzala primate katarrino espezie bat da. Cercopithecidae familiako kidea da, Indiako ipar-ekialdean dagoen Arunachal Pradesheko endemikoa. 1997an aurkitu zuen Anwaruddin Choudhury primatologo indiarrak, Macaca thibetanaren azpiespezietzat hartu zuena.
Espezie berri gisa deskribatu zuen 2004an Nature Conservation Foundationeko ikertzaile talde batek, Indian egoitza duen gobernuz kanpoko erakundea.
Windsorko Ituna (1386)
Windsorko Ituna Portugal eta Ingalaterrak 1386ko maiatzaren 9an sinatutako hitzarmena da, bi herrialdeen arteko 1373ko aliantza berretsi eta Joanes Aviskoa Portugalgo legezko erregetzat ezagutu zuena. Joanes, ingelesen laguntzarekin, Aljubarrotako guduan (1385ko abuztuaren 14an) nagusitua zen, 1383–1385eko Krisialdiari amaiera emanez. Itunaren ondorioz, 1387ko otsailaren 2an Joanes I.a Portugalgoa Joanes Gantekoaren alaba Filiparekin ezkondu zen.
Idurre Frías
Idurre Frías Martínez de Aramaiona (Gasteiz, 1991ko abenduaren 25ean) futbolari ohia, UEFA PRO entrenatzailea eta kirol esataria, besteak beste Radio Vitorian. Euskal Herriko futbol selekzioaren hautatzailea.
Biografia
Nerabea zelarik futbolaria izan zen, Gasteiz Cup eta eta Aurrera Vitoria futbol taldeetan, erdilari gisa. Hernia diskal bat zela medio kirolaria izateari utzi zion eta entrenatzaile bezala hasi zuen formakuntza Lluís Codina eta Edu Carrerarekin. Izan ere, UEFA PRO entrenatzaile titulua dauka. Besteak beste, Euskadiko 15 azpiko eta 16 azpiko emakumezko selekzioaren hautatzailea izan da.
Markkina
Markkina (iparraldeko samieraz: Márkan) Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen herrixka bat da. Natura basatiaren erdian dagoenez, oso zaila da bertara iristea eta, ondorioz, antzinean izan zituen ospe eta nagusitasun osoak galdu egin ditu azken mendeotan.
Markkinaren jatorriari buruz samitarren herrixka garrantzitsuenetarikoa izan zela dakigu; izan ere, hildako landare zein animaliek denbora asko behar izaten dute deskonposatzeko, eta hori dela eta, mantenugai gutxi izan ohi du lurzoruak. Honenbestez, elur-oreinak neguan, Ozeano Artikoaren kostaldera (Norvegiara) eraman behar izaten zituzten samitarrek eta bide luze horretan merkatu-herri bezala ezarri zen Markkina ibilbidearen erdian. Bere izenak, Markkinat, finlandieraz merkatu esan nahi du.
Kristautasuna XVI. mendean Suediako Erresumaren eraginaren ondorioz hedatzen hasi zenean, Enontekiöko lehen elizak eraikitzen hasi ziren. Lurraldearen zabalera zela eta, eliza asko eraiki behar izan zituzten eskualdean erlijioa egonkortzeko; Markkinakoa izan zen lehena, bere kokaleku estrategikoagatik 1611.urtean. Honela, eliza bertan eraiki zuten samitar sinesgabeei "egiazko bidea" erakustearren.
Hala ere, XX. mendean herrixkaren gainbehera heldu zen. Laponiako Gerran jasandako suntsiketatik ez zuen burua altxatzea lortu eta inguruko herrixkek jasandako zerbitzuen eraberritzeak, herrixkako biztanleria Hetta eta Kaaresuvanto bezalako herrietara joatea eragin zuen.
Gaur egun, herrixka txiki bat baino ez da Enontekiö udalerri zabalaren barnean.
Maunu
Maunu (iparraldeko samieraz: Mávdna) Finlandiako Enontekiö udalerria osatzen duten herrixketako bat da. Oso txikia da eta bizpahiru etxez baino ez dago osatuta. Inguruko herri garrantzitsuenak Karesuvanto, Kilpisjärvi eta antzinean oso ospetsua zen Markkina herrixkak dira.
Sekzio (tipografia)
Tipografian sekzio hitza erabiltzen da testu bat banatzen den zatietako bakoitza izendatzeko. Sekzioak banatzeko hainbat sekzio-haustura marka erabili izan dira tipografian. Esate baterako zuriune luzeak, atalen izenburuak, izartxoak modu askotan estetikoki antolatuta, (eskuineko irudian bezala), hainbat tipografia ikur berezi...
Kasumi Ishikawa
Kasumi Ishikawa (石川 佳純) mahai-tenisean lehiatzen den kirolari japoniarra da.
Puturrú de Fuá
Puturrú de Fuá, Espainiako umorezko musika talde bat da. La Orquesta Mondragón euskal taldea edota La Trinca kataluniar taldearen umore satiriko ildo berekoa da.
Kasumi Ishikawa
Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina irabazi zuen Japoniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako hirukotearen (urrezkoa) atzetik eta Singapurekoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Japoniako hirukotea: Ai Fukuhara, Kasumi Ishikawa eta Sayaka Hirano-k.
1930eko hamarkada
1930eko hamarkadak 1930etik 1939. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Kasumi Ishikawa
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezkoa irabazi zuen Japoniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako hirukotearen (urrezkoa) eta Alemaniakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Japoniako hirukotea: Mima Ito, Kasumi Ishikawa eta Ai Fukuhara-k. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen Japoniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako hirukotearen (urrezkoa) atzetik eta Hong Kongekoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Japoniako hirukotea: Miu Hirano, Kasumi Ishikawa eta Mima Ito-k.
Puturrú de Fuá
Ibilbidea
1985ean Aragoiko Zaragoza hiriburuan Francisco Fatás, José Gros eta Juan Manuel Labordeta (José Antonio Labordeta aragoiar kantautorearen hiloba) musikariek sortu zuten. No es una marca de fuagrás (1985) beren lehen diskoa argitaratu eta Espainia guztian ezagun egin ziren. Ni fu ni fuá (1986) diskoarekin jada sekulako arrakasta izan eta irrati eta telebistetan ohiko bilakatu ziren, beren No te olvides la toalla cuando vayas a la playa edo Los chicos de Plan doinu itsaskorreko beren abestiak udako abesti bihurtuz. Datozen urteetan diskoak argitaratzen jarraitu zuten, baina jada ohiartzun askoz ere txikiagoz.
Peñausende
Peñausende Zamorako probintziako udalerria da, Sayago eskualdean dagoena.
Istigobius nigroocellatus
Istigobius nigroocellatus Istigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Peñausende
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 504 biztanle zituen.
Gurgy-la-Ville
Gurgy-la-Ville Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gurgy-la-Ville udalerrian erroldatutako biztanleak 36 ziren. Familiak 19 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 33 etxebizitza zeuden, 19 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 33etxeak ziren. 19 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 19 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboak lanean(5 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 7 Pertona inaktibo guztiak erretiraturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Custódia
Custódia Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Georges-de-Chesné
Saint-Georges-de-Chesné Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Borness
, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Saint-Georges-de-Chesné
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 530 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 90 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 239 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 238etxeak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 180 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 89 etxetan auto bat zegoen eta 105 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 311 ziren, horien artean 261 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 261 pertsona aktiboetatik 247 lanean zeuden (137 gizon eta 110 emakume) eta 14 langabezian zeuden (5 gizon eta 9 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Georges-de-Chesné udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.176 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Peque
Peque Zamorako probintziako udalerria da, La Carballeda eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 178 biztanle zituen.
Eustomias decoratus
Eustomias decoratus Eustomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Schlaubetal
Schlaubetal Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ploceus baglafecht
Ploceus baglafecht Ploceus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Langdon (Kornualles)
Langdon, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Caudavalh
Caudavalh Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Bridge of Dee (Galloway)
Bridge of Dee, 'Drochaid Dhè', Eskoziako etxalde bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Ibiapina
Ibiapina Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Opisthotropis latouchii
Opisthotropis latouchii Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Enchastrayes
Enchastrayes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Enchastrayes udalerrian erroldatutako biztanleak 429 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.062 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.851 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 345 etxeak ziren eta 1.708 apartamentuak ziren. 195 etxebizitza nagusietatik 140 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 156 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 99 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 292 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 208 lanean zeuden (122 gizon eta 86 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Enchastrayes udalerrian 214 unitate fiskal zeuden, 451 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.124 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 80 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 argiketaria, 12 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 7 kirol-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eskubaloiko Lehenengo Nazional maila
Eskubaloiko Lehenengo Nazional maila Espainiako eskubaloi ligako hirugarren maila da.
Azken denboraldiak
Euskal taldeak dauden multzoko emaitzak:
Lannoy
Lannoy Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lannoy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.679 ziren. Familiak 733 ziren, horien artean 320 pertsona bakarrekoak ziren (121 bakarrik bizi ziren gizonak eta 199 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 183 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 90 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.090 ziren, horien artean 823 aktiboak ziren eta 267 inaktiboak ziren. 823 pertsona aktiboetatik 723 lanean zeuden (365 gizon eta 358 emakume) eta 100 langabezian zeuden (51 gizon eta 49 emakume). 267 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 87 ikasten zeuden eta 91 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lannoy udalerrian 777 unitate fiskal zeuden, 1.659 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.886 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 86 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 8 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 15 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 3 okindegiak, 4 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Pereruela
Pereruela Zamorako probintziako udalerria da.
Bilboko Berreginen Museoa
Bilboko Berreginen Museoa, 1927an sortua, bilbotarren gozamenerako, arte klasikoko obrak biltzea du helburu. Bilboko San Frantzisko auzoko Mirasol Kondearen kalean dago.
Louvreko Museoako, Berlingo Museoen uhartea, Vatikanoko edota Britainia Handiko museotako hainbat obra aurki daitezke, leialki erreproduzituak. Horien artean hurrengoak aurki ditzakegu: Partenoiko Panatenen Frisoa, Michelangeloren Morroiak eta Moises-a, Venus Milokoa, Samotracia-ko garaipena, Laocoonte-a, Apoxiomenos-a, Gabies-en Diana eta Belbedere-ren Apolo-a.
Aurrekariak
XVI.mendetik hona egon da arte klasikoko obrak kopiatzearen ohitura, eskaiola hustutzearen teknika tradizionalaren bidez. Frantzia eta Italia izango dira hasiera haietan berregin gehienak emango diren lekuak. XIX. mendetik aurrera, progresiboki berreginen museoak zabaltzen joan dira, gehienbat unibertsitateei eta arte ederretako akademiei estu lotuak. Haien helburua Artearen Historia era praktiko eta dinamiko batean irakastea da. Berregin artistikoen lehenengoetariko museoa Erresuma Batuan 1857.urtean zabaldu zen. Garaiko gobernuen helburua, herri xeheari gizadiaren kultura erakustea zen. Hala ere, artelanen berregitea, irakaskuntzarako baliogarria izateaz gain, Bigarren Mundu Gerraren ostean suntsituak izan ziren obren berri izateko ezinbestekoa izan da. Baina XX. mendean zehar berreginen museoak dekandentzia garai bat bizi izan zuten, eta gaur egun krisialdi hori garaitua Berlingo, El Trocadero-ko eta Viktoria eta Alberto museoa-a eta beste hainbat hustutako museoen berriztatzearekin.
Sorrera eta hasiera
Bilboko berreginen museoa 1927an sortua izan zen, zenbait istituzio museistikoen kanpaina sutsu baten ostean (erreferentzia gehitu web orrialde honen inguruan MRB fundazioa). Europan artelanen berregitea beherakada bat jasaten ari zen aldi berean. Museoa hiribilduaren eskaintza kulturalak eta artistikoak osatzen saiatu zen, era berean Arte eta Lanbideetako ikasleen ikaskuntza hobetzeko ahalegindu zen. Museoak Bilboko garrantzi handiko beste museo biko eskaintza kultural eta artistikoak erdiratu zituen hauek betetzeko helburuarekin (eskaintza kultural eta artistikoak), Museo Etnografikoa eta Arte Eder Museoa besteak beste. D. Manuel Ramírez Escudero, museoaren sustatzaile nagusietako bat izan zen eta 1928tik museoaren batzordeko buru izan zen eta 1967rarte jardun zuen karguan.(erreferentzia gehitu Eusko Media: Auñamendi Entzikopedia). 1927ko Urriaren 1ean, Museoaren sorrera onartuko da azkenik Ramírez Escuderok aurrera eramandako mozioaren ondoren eta baita Foru Aldundiak eta Bilboko udaletxeak proiektuari. onespena eman ondoren. Patronatuko batzordeak eremu artistikoko pertsonai ilustreak izan zituen; hala nola, Ángel Larroque, Ricardo Bastida edo Higinio Basterra beste batzuen artean
Dullahan
Dullahan-a, irlandar mitologiako izaki bat da. Izaki hau irlandar maitagarrien mudukoa zen eta Sligoko konderrian eta Downeko konderrian oso aktiboa zen.
Bilboko Berreginen Museoa
Sorrera eta hasiera
Historian zehar toki ezberdinetan kokatu izan da museoa. Hasieran eta 1957tik aurrera, Berastegiko eskolen beheko solairuetan egon zen. Geroago Mirasol Kondearen kaleko konpondutako lokal batzuetara mugitzeko (bertan egoitza kudeatzaile eta didaktikoa aurkitzen da). 2006.urtean San Frantziskon dagoen Mariaren Bihotza elizaren zaharberritzearen ostean museoak bere erakusketa nagusia bertan dauka. (Badago, deskatalogaturik baina, Elias Mas Serra arkitektoaren liburu bat Mariaren Bihotza elizaren eraikuntzari buruzkoa, Bilboko Berreginen Museoak berak argitaratua).
Dullahan
Kondaira
Dullahan-ek ez du bururik sorbal gainean, baina bere eskubiko eskuan darama. Burua koloreduna dun eta pasta zahar edo gazta mohotsuaren antzekoa, erabat laua. Imentzio ikaragarri batek bere aurpegia belarri batetik bestera banatzen du, eta begiak txikiak eta beltzak ditu. Buru osoak intentsoki dizdira egiten dio erirtzen zaion materia fosforenzentearekin eta izakiak hau irlandar landa ilunetan ibiltzeko esku-argi moduan erabili dezake. Dullahan-ak naturaz gaindiko ikuspena du. Bere burua goikaldean banaturik eramanda, gau ilunetan landetan zehar distantzia zabaletan ikus dezake. Dullahan-a gehienetan zaldi beltz baten gainean joan ohi da, gauez trumoi hotsa atereaz. Giza bizkarrezur bat erabiltzen du zigor moduan. Zaldiak txinpartak ateratzen ditu eta bere sudur zuloetatik sugarrak ateratzen dira. Esan ohi denez, gauerdi inguruan, jai edo irlandar otorantza egunetan, beltzez jantzitako zaldun basatia irlandar landetan zehar ilunpean zaldiz doala ikus daiteke.
Izaki hau Golden Sun: Aro Galdua, bideo-jokoaren pertsonai garrantzitsuenetakoa da.
Bilboko Berreginen Museoa
Bilduma
Berreginen museoaren bilduma Arte Klasikoan koka daiteke. Beren lanetan zehaztasuna azpimarra daiteke, batez ere originaletan oinarrituriko kopiak direlako.
Ikusgai dauden lanak:
Lanen sailkapena:
Aldi baterako erakusketak
Aldi baterako erakusketa ezberdinak egon dira museoaren historian zehar. Horien artean "obra bere testuinguruan" jardunaldiak azpimarra daitezke non obra ezberdinen testuinguraketak ikusi ahal izan dira. Obrak: Praxiteles-en Cnidia, Lisipo-ren Apoxiomenos, Gabies-en Diana, Akropolia, Fidias-en koadroa, Partenoiko Frisoa edota Rubens-en Parisko epaiketa.
Beste aldi baterako erakusketetan, ikutzearen artearekin lotu daitezke edota Graziar simetriarekin. Edertasuna biluzik.
Hori gutxi balitz arte klasikotik haratago doazen erakusketa batzuk egin izan dira. Horien artean Bilboko zubi historikoena edota San Antongo zubia. zubiari erreferentzia egiten diotenak.
Egoitzak
2006.urtean templua birgaiketa prozesu batean murgildu zen Bilboko Berregin Artistikoen Museoaren handitzea bere baitan hartzeko. Bai kanpoaldea, teilatua eta barruko gelak berriztatu egin ziren. Eleizaren barnealdean 4 maila ezberdinetan banatutako egitura bat garatu zen. Museoko arduradunen helburuak egoitza berri honetan, ez dira obren mantentze lanak aurrera eramatea soilik, baizik eta Artearen Historiaren lan didaktikoarekin jarraitzea. Bilboko Konde Mirasol bigarren zenbakian aurkitzen da.
Bestelako jarduerak
Museoak normalean ekintza didaktikoak prestatzen ditu, batez ere Arte Ederretako ikasleei lan aipagarrienak erakusteko helburuarekin. Baina hala ere, bestelako publikoari ere erakusten dizkio. Espreski artistikoak diren ekintzen artean gidaturiko bisitak, obra bere testuinguran jartzen duten erakusketak, praktika artistikoak umeekin, familiekin etab egon daitezke. Bestalde museoak beste motatako jarduerak ere antolatzen ditu, hala nola, kontzertuak, moda desfileak...
Bran mac Febal
Bran mac Febal, irlandar immram baten protagonista da. Bran-en balentriak irlandar fraideen bidez modu idatzian jarri ziren 900.. urte inguruan (Kuno Meyer-ek 1895. urtean ingelerara aurreneko aldiz itzuliak) Kristau esanahieko elementu asko txertatzen dira bertan, halere kontakizuna jatorrizko elementu zeltiarrez bete-betea dago.
Kondairaren arabera, Bran mac Febal irlandar printze bat zen, egun batez loak hartuarazi zion musika bat entzun zuen eta esnatzerakoan sagarrak zintzilik zeuzkan adar zilarreztatu bat aurkitu zuen. Jauregira eraman, nobleei erakusti eta une hartan Emhain Abhlach-en (Sagasti bedeinkatua) bertuteak abesten hasi zen printzesa bat hurbildu zen. Honela ba, hurrengo egunean, hiru itsasuntziz lagundurik Bran-ek eta hogeita bederatzi gizon itsasoratu egin ziren Sartalderuntz leku horren bila.
Bidean zihoazela itsasoko jainkoa zen Manannan mac Lir aurkitu zuten, gurdi batean zihoalarik uharte zoriontsuen gozamenak abestu zizkien. Aurrenekoz Alaitasunaren Uhartera iritsi ziren, honetan jendeak etengabe barre egiten zuen eta mozkorturik egon balirateke bezala jarduten zuten... gizonetako bat uhartera jetsi zen eta zapaldu ostean modu berberean jarduten hasi zen, Bran-ek ez zuen han bertan lagatzea baino beste irtenbiderik izan.
Azkenik Tír na mBan edo Emakumeen Lurraldera heldu ziren, han gelditu ziren urte bukaera arte. Amaitzeko, gizonetako batek herrimina edukizu zuen eta Bran-i Irlanda bizitatzeko konbentzitu zuen. Bran eta bere gizonak Irlanda aldera atera ziren berriz ere, baina itsasoratu baino lehen Tír na mBan-eko erreginak beste lurrik ez zapaltzeko oharra egin zien. Baina Irlandara ailegatzean Bran konbentzitzu zuen gizonak lurrerako jauzia egin eta hauts bilakatu zen, hilkorren munduan mende bat igaro baitzen. Bran-en espedizioa berriz ere itsasoruntz atera eta inoiz ez zen beraien berri gehiagorik eduki.
Rietiko probintzia
Rietiko probintzia (Provincia di Rieti) Italiako Lazio eskualdeko probintzia da. Rieti hiria da probintziaren hiriburua.
Istigobius ornatus
Istigobius ornatus Istigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Rietiko probintzia
Herriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
María de los Llanos de Luna Tobarra
María de los Llanos de Luna Tobarra (Sevilla, 1960ko martxoaren 3a - ) espainiar eskuineko politikaria da.
Biografia
Zuzenbidean lizentziatua, Espainiako Gizarte Segurantzako funtzionario lan egin zuen Bartzelonan 1987-2003 bitartean. 2003-2004 bitartean Espainiako Gobernuaren Bartzelonako ordezkariordea izan zen. Kataluniako Parlamentuko diputatua ere izan da PP alderdiarekin, non nabarmendu zen beti gaztelaniaz egiteagatik (katalanez egitea da ohikoa), eta alderdi horretan barne kargu zenbait ere izan ditu. 2012. urteaz geroztik Espainiako Gobernuaren ordezkari da Katalunian, eta hainbat polemika sorrarazi ditu kargu horretatik; izan ere, eskoletan Espainiako bandera inposatu du, eta Alemania Naziaren alde borrokatu ziren Dibisio Urdineko kide ohiak omendu zituen 2013ko maiatzean.
Omeiatarren meskita
Omeiatarren meskita edo Damaskoko Meskita Handia (جامع بني أمية الكبير, Ğām' Banī 'Umayya al-Kabīr), lehen San Joan Bataiatzailearen basilika (grezieraz: Βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, Vasilikí tou Agíou Ioánni tou Vaptistí), Damaskoko antzinako hiriko meskita da, munduko handienetariko eta zaharrenetariko bat dena. Islamaren laugarren lekurik sakratuena da.
634an arabiarrek hiria konkistatu zutenean, Konstantino I.a Handiaren garaian eraturiko basilika kristauaren lekuan meskita eraiki zuten. Meskitak oraindik Joan Bataiatzailearen burua mantentzen du, kristauek zein musulmanek profetatzat hartzen dutena, eta baita munduaren bukaeran Isa itzuliko den lekua ere. Saladinaren hilobia meskitako iparraldeko harresiaren ondoan dagoen lorategi batean dago.
Islamaren aurreko etapa
Eremu hau sakratua izan da Burdin Aro tik. Damasko hiria Aram-Damasko estatu aramearraren hiriburua izan zen, eta Hadad jainkoari eskainitako tenplu bat zeukan gaur egun omeiatarren meskita dagoen lekuan. Garai honetako harri bat, Hazael erregearen garaikoa, Damaskoko Museo Nazionalean dago.
Erromatarrek hiri konkistatzean, 64. urtean, tenplua berrantolatu eta handitzeko eskatu zioten Apolodoro arkitektoari. Hadaden tenplua Jupiterren tenplu bihurtu zuten.
Hurrengo urteetan tenpluari hainbat elementu gehitu zitzaizkion, herriko aberatsek egindako dohaintzei esker.
391an Jupiterren tenplua katedral bihurtu zen, Teodosio enperadorearen eraginez. VI. mendetik aurrera San Juan Bautista ri dedikatu zitzaion katedrala. Izan ere, haren burua katedral hartan lurperatua zegoela esaten zuten.
Omeiatar meskita
634an musulmanek Damasko konkistatu zuten, Jalid ibn al-Waliden gidaritzapean. 661. urtean omeiatarrek hartu zuten boterea, eta Damasko aukeratu zuten musulmanen hiriburu izateko. Omeiatarren seigarren kalifa, al-Walid I a (705-711), meskita eraikitzen hasi zen aurretik katedral bizantziarra zegoen lekuan. Aipagarria da hau gertatu aurretik katedralaren barruan otoitzerako leku bat zegoela musulmanentzat.
Meskita eraikitzeko, aurreko katedralaren zati gehienak suntsitu zituzten. Arkitektoak elizaren zutabeak eta arkuak berrerabili zituen. Ordainetan, hiriko beste elizak kristauei itzuli zitzaizkien. Meskita berria Mekara begira eraiki zuten.
Ibn al-Faqih historialari persiarrak X. mendean idatzi zuenez, meskita hau eraikitzeko 600.000 eta milioi bat dinar artean erabili zituzten. Eraikuntza lanetan hainbat jatorritako artisauak aritu ziren: koptoak, persiarrak, indiarrak, greziarrak eta marokoarrak. Guztira, 12.000 pertsonako lantaldea. Bizantziar artisauek mosaikoak egin zituzten, oraindik ikusgai daudenak. Hauetan, paisaiak eta antzinate berantiarreko eraikinak ageri dira, Ibn al-Faqihren esanetan, obrako langileek zulo-kapera bat aurkitu zuten, eta han omen zegoen Juan Bataiatzailearen burua. Al-Walidek agindu omen zuen marmolez egindako zutabe baten azpian lurperatzeko.
Abbastar eta fatimatar kalifa-herriak
750ean omeiatarrek boterea galdu zuten eta abbastarrak heldu ziren agintera. Hauek hiriburua aldatu zuten, Damaskotik Bagdadera. Abastarrek omeiatarren sinbolo guztiak kendu zituzten Damaskon. 780an Erlojuaren Kupula eraiki zuten meskitako ekialdeko aldean, al-Fadl ibn Salih ibn Ali gobernadorearen aginduz. Bederatzi urte beranduago, Altxorraren Kupula eraiki zuten. IX. mendeko arabiar geografoa zen al-Muqaddasik idatzi zuenez, abastarrek iparraldeko minaretea eraiki zuten 831an, al-Mamun kalifaren agintaldian, eta hau izan omen zen omeiatarren inskripzioak meskitatik kendu zituena.
X. mendearen hasieran erloju erraldoi bat ezarri zuten mendebaldeko horman. Itxura denez, XII. mendean kendu zuten.
970. urtean fatimatarrek konkistatu zuten hiria. Meskita sunien zentro intelektuala bihurtu zen, nahiz eta fatimatarrak xiiak ziren. 1069an meskitak su hartu zuen, han zeuden berbere ftimatarrek eragindako sute baten ondorioz.
Mamelukoen gobernua
Mongoliarrek, gurutzatuen laguntzaz, Damasko konkistatu zuten 1260an. Dena dela, mamelukoek urte hartan bertan kendu zieten hiria. 1270ean Baibars sultanak meskita konpontzea agindu zuen, batez ere hango marmolak, mosaikoak eta doratuak. Mamelukoen Bahri dinastiak behin eta berriz egin zituen konponketak eraikinean. Ibn al-Shatir astronomo arabiarrak meskita honetan lan egin zuen 1332tik 1376ra arte eta Eguzki erloju handi bat eraiki zuen iparraldeko minaretean.
1400. urtean Tamerlan mongoliarrak Damasko sakeatu zuen eta hiria erre zuen. Meskita suntsitu egin zen: ekialdeko minaretea eta erdiko kupula apurtu egin ziren. 1488an beste minarete bat eraiki zuten hego-mendebaldean.
Otomandarrak
1516an otomandarrek Damasko konkistatu zuten eta mamelukoak kanporatu zituzten. 1661etik aurrera Abd al-Ghani al-Nabusi jakintsuak meskita honetan irakatsi zuen.
1893ko sutean mosaikoak eta marmolak erre ziren beste behin, eta erdiko kupula erori egin zen. Otomandarrek goitik behera eraberritu zuten meskita, nahiz eta jatorriko estruktura mantendu zuten.
Gaur egun
Meskita 1929an (Siriako Frantziar Agintean), 1954an eta 1963an errestauratu zuten. 1980 eta 1990 hamarkadetan Hafez al-Assad presidenteak meskitaren eraberritze handi bat agindu zuen. Unescok errestaurazio metodoak kritikatu zituen.
2001ean Juan Pablo II.a aita santuak meskita bisitatu zuen Juan Bataiatzailearen erlikiak ikusteko. Hori egin zuen lehen aita santua izan zen.
2011an hasi zen gerra zibileko lehen protestak meskita honen kanpoaldean izan ziren.
Ezaugarriak
Kanpoko hormek aramear eta erromatar garaiko tenpluan dute jatorria. Horma horietan greziar jatorriko apaingarriak ikus daitezke. Mendebaldeko zutabe batzuk ere ondo gorde dira.
Meskitaren neurriak 157 x 97 metro dira. Bere formak basilika katoliko bat gogora arazten du. Antzinako arkitektura islamikoaren adibide nagusienetako bat da. Harriz egina dago, lau ate ditu, kupula bat eta hiru minarete, bakoitza estilo batekoa.
Otoitzerako gela zabal bat dauka, arkuz apaindua. Nabe zentralak mihrabera eramaten du. Albo batean Juan Bataiatzailea ren santutegia dago. Patioan hiru eraikin txiki daude: altxorrarena, erlojuena eta iturriarena. Zutabe asko erromatar garaikoak dira eta berrerabilita daude.
Meskita mosaikoz apainduta dago. Hauek bizantziar maisuek egin zituzten.
Meskitaren alboan, iparraldeko horman, lorategi batek inguratuta, Saladinoren mausoleoa dago.
Itaitinga
Itaitinga Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Perilla de Castro
Perilla de Castro Zamorako probintziako udalerria da.
Ilma Urrutia
Ilma Julieta Urrutia Chang (c. 1962) Guatemalako modelo eta edertasun erregina da, eta 1984an Guatemalako edertasun lehiaketa nagusietako ordezkari nazionala izan zen.
Ilmak 1984ko Miss Unibertsoan lehiatu zuen Miamin, Floridan, non finalaurrekoetan sailkatu zen. Urte horretan, Miss International-en sartu zen Yokohama-n, Japonian, eta han Guatemalako lehen edertasun lehiaketako titulu nagusia ekarri zuen etxera Miss International 1984 gisa.
Perilla de Castro
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 202 biztanle zituen.
Masjid al-Nabawi
Al-Masjid al-Nabawī (arabieraz: المسجد النبوي ; ahoskatua, "Profetaren meskita") edo Profetaren meskita Medinako meskita da, Mahomak berak eraikia. Musulmanentzat Islamaren bigarren lekurik sakratuena da (lehendabizikoa Mekako Masjid al-Haram izanik). al-Walid I.a omeiatar kalifaren zaharberritzearen ondoren, egun Mahomaren hilobia du bere barnean. Egun Bi Meskita Sakratuen Jagoleen poterepean dago, bere buruarentzat Saudi Arabiako erregeeek aldarrikatzen duten titulua hain zuzen ere.
Jatorrian Mahomaren etxea zen baina hejira eta gero bertan meskita bat eratzea erabaki zuen.
Rudnei da Rosa
Rudnei da Rosa (1984ko urriaren 7a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu eta Cruzeiro.
Jakovany
Jakovany Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 4,88 km²ko azalera du eta 357 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1314. urtekoa da.
Eustomias deofamiliaris
Eustomias deofamiliaris Eustomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Hizkuntza estandar
Hizkuntza estandarra komunitate batean aski zabaldua eta era formalean nagusia den hizkuntzaren aldaera edo hizkera da, hezkuntzan, hedabideetan eta administrazioan gehien erabiltzen dena. Normalean, hizkuntza estandarrak ortografia eta gramatika arau finkatuak ditu, nolabaiteko autoritate batek proposatuak eta hiztun gehienek egoera formaletan bederen jarraitu ohi dituztenak.
Hizkuntza estandarra tokiko hizkerari kontrajartzen zaion arren, aipatu beharrekoa da askotan hizkuntza estandarrek tokiko hizkeretan dutela jatorria, hau da, estandarizazio prozesu bat burutu duten tokiko hizkuntzak direla, askotan merkatal eta administrazio zentruetan mintzatuak zirenak. Hala ere, tokiko hizkerak ez bezala, hizkuntza estandarra soziolekto bat da. Bestela esanda, gune geografiko bati lotu ordez, egoera sozial bati lotzen zaio.
Zenbait hizkuntzak forma estandarizatu bakarra du, japonierak adibidez. Beste zenbaitek, ordea, forma estandar bat baino gehiago dituzte, gune eta administrazio ezberdinetan garatuak izan direnak. Ingelesaren kasua da.
Euskarari dagokionean, hizkuntza estandarra euskara batua da.
Ploceus bannermani
Ploceus bannermani Ploceus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Hizkuntza estandar
Hizkera estandarren ezaugarriak
Hizkera estandarrek azpiko ezaugarri gehienak izan ohi dituzte:
Hizkeren estandarizazioa
Hizkuntza baten forma estandarraren garapena modu ezberdinetan gerta daiteke. Alde batetik, tokiko hizkera bat estandartzat hartuz, eskuarki botere administratiboa den eremuan edo merkataritza gune garrantzitsuetan mintzatzen dena. Bestetik, hizkera ezberdinen ezaugarriak bateratuz ere osa daiteke hizkera estandarra. Batzuetan, iturri klasikoetara ere jotzen da hizkuntzaren zenbait aspektu estandarizatzeko.
Estandarizazio prozesuan hizkuntza horri dagozkion gramatika, lexikoa eta ortografia finkatzen dira, eta batzuetan eredu fonetiko bat ere ematen da. Hau bi modutan gerta daiteke: arautegien bidez (gramatika arauak eta hiztegiak ezarriz) edo ereduzko testuak seinalatuz. Bi kasuetan, proposamen horiek autoritatetzat hartu behar ditu hiztun komunitateak estandarizazioa gertatuko bada. Seinalagarri da arautegi edo ereduak finkatuko dituen autoritatea mota askotakoa izan daitekeela; erakunde publikoak, itzal handiko norbanakoak...
Azkenik, hizkuntza estandarra hiztunengan hedatzeko mekanismoak ere beharrezkoak dira. Horregatik, askotan hizkuntza estandarren agerpena estatu modernoen agerpenarekin batera gertatzen da. Izan ere, azken hauek kulturaren uniformizazioa ekarri ohi dute, tokian tokiko erakundeak bateratuz, hizkera administratiboa finkatuz eta hezkuntza ereduak ezarriz.
Estandarizazio prozesua goitik bultzatua ez den kasuetan, askotan Koiné hizkerak sortzen dira. Azken hauek hizkuntzaren barnean gertatzen diren hizkeren nahasketa eta homogeneizazioa dira, hizkera ezberdinetako jendeak elkarren artean dituen harreman ugari eta egonkorren ondorioz sortuak. Azken horren adibide litzateke garai helenistikoan garatu zen grezieraren aldaera, Koiné deitua: batasun politikorik gabeko gune ezberdinetako biztanleek antzeko hizkera mintza zezaketen, lingua franca gisa funtzionatzen zuena, gune haien artean zen merkataritza eta kultura trukaketa handia zirela eta.
Euskararen estandarizazioa
Lehenago saiakera batzuk egon baziren ere, euskara estandarra, edo euskara batua, XX. mendean bihurtu zen hizkuntza estandar. Auzo erderekin konparatuz (frantsesa eta gaztelera) prozesu berria izan da, ez da ordea berriki estandarizatu den hizkuntza bakarra.
Euskara batua osatzeko, gramatikaren alorrean, gipuzkeraren aditza eta erdialdeko hiru euskalkietako aldaerak hartu ziren oinarritzat, gainerako euskalkien berezitasunak ere kontuan hartuz. Ortografia eredu bat ere finkatu zen, hitzen aldaera fonetikoak hedaduraren eta erroen arabera estandarizatuz. Lexikoari dagokionez, euskalki guztietako aldaerak onartzen ditu, erabileraren arabera forma batzuk hobesten diren arren.
Euskararen estandarizazioa Euskaltzaindiak gidatu duen prozesua da. Azpimarratzekoa da euskararen batasuna eraikitzeko prozesua ez dela guztiz bukatua, Euskaltzaindiak oraindik ere arauak eta gomendioak argitaratzen baititu.
Fuel olio
Fuel olioa (ingelesez fuel oil) petroliotik destilazio frakzionaturen bidez hondakin gisa lortzen frakzioa da, hortik sustantzia honen %30-50 artean lortzen da. Presio atmosferikoan destilatu daitekeen erregai astunena da. Karbonozko 20 atomodun molekulez osatua dago, eta kolore beltza du. Fuel olioa energia elektriko-plantak, galdara eta labeentzako erregai gisa erabiltzen da.
Bestalde, presio gutxigoko prozesuetan ere erabiltzen da, berau destilatu eta honela petrolioaren frakzio astunenak lortzeko helburuz, tartean olio lubrikatzaileak eta asfaltoa.
Lanyon (Madron)
Lanyon, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Madron parrokian.
Marcello Mastroianni
Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni (Fontana Liri, 1924ko irailaren 28a - Paris, 1996ko abenduaren 19a) aktore italiar bat izan zen.
60ko eta 70eko hamarkadetan aktore italiar ezagun eta maitatuena izan zen Italiatik kanpo, batez ere Sophia Lorenekin batera egindako pelikulengatik eta Federico Fellini eta Vittorio de Sicaren filmetan protagonistaren papera bete izanagatik. Italiako zinemako aktorerik malguenen artean dago, izan ere, paper dramatikoetan nahiz komikoetan primeran moldatzeko trebetasun aparta izan zuen. “Commedia all'italiana” edo komedia italiarraren mosketarietako bat izan zen, Vittorio Gassman, Alberto Sordi, Ugo Tognazzi eta Nino Manfredirekin batera. Hiru bider izan zen aktore onenaren Oscar sarirako hautagai: 1963an Divorzio all'italiana (Dibortzioa italiar eran) filmagatik, 1978an Una giornata particolare filmagatik eta 1988an Nikita Mikhalkov zuzendari errusiarraren Oci ciornie (Begi beltzak) filmagatik.
Pías
Pías Zamorako probintziako udalerria da, Sanabria eskualdean dagoena.
Marcello Mastroianni
Biografia
Marcello Mastroianni Fontana Lirin, Apeninetako herrixka batean jaio zen, Frosinone probintzian, 1924ko irailaren 28an. Haren aita Ottone Mastroianni zen, Umberto Mastroianni eskultorearen anaia, eta ama aldiz Ida Irole; biak jatorriz Arpinokoak ziren (hau ere Frosinone probintzian). Urte batzuk geroago, Mastroianniren familia Turinera joan zen bizitzera, oso denbora gutxirako, eta bertan Ruggero anaia jaio zen. 1933an behin betiko Erromara aldatu ziren. Oso gaztea zela, estra gisa lan egitea lortu zuen Carmine Galloneren Marionette, Alessandro Blasettiren La corona di ferro, Mario Cameriniren Una storia d’amore eta Vittorio De Sicaren I bambini ci guardano filmetan. 1943an eraikuntzako ingeniari tekniko izateko diploma lortu zuen Erromako Galileo Galilei Institutu Tekniko Industrialean. 1945ean lehenbiziko antzerki klaseak hartzen hasi zen eta berriz ere zinemari ate joka aritu zitzaion. Garai horretan Silvana Mangano izeneko neska gazte ezezagun batekin partekatu zuen aktore izateko ametsa eta elkarrekin maitasun istorio motz bat izan zuten.
Debuta
Benetan zineman lanean 1948an hasi zen Riccardo Fredaren Miserableak filmean, Victor Hugoren izen bereko eleberrian oinarritutako film batean, alegia. Garai berean, antzerkian paper txikiak lortzen hasi zen, hasieran konpainia amateurretan. Noizbait, ordea, Mastroianni gazteak Luchino Viscontiri atentzioa eman zion eta lehenengo papera eskaini zion profesional gisa, William Shakespeareren Rosalinda edo Come vi piace antzezlanean (1948, Teatro Eliseo – Erroma) eta ondoren Tennessee Williamsen Un tram chiamato Desiderio antzezlanean (1949, Teatro Eliseo – Erroma), Mitch-en papera jokatuz (Kowalsky-rena ordea Vittorio Gassmanek jokatu zuen). Orduan, Flora Carabella, bere emaztea izango zena, ezagutu zuen, hark ere paper txiki bat baitzuen antzezlanean; 1950ean ezkondu ziren eta Barbara izeneko alaba bat izan zuten. Luciano Emmeren zuzendaritzapean hainbat komedia neoerrealistatan (Domenica d’agosto, Parigi è sempre Parigi, Le ragazze di Piazza di Spagna) parte hartu ondoren, lehenengo paper dramatikoak iritsi zitzaizkion, Claudio Goraren Febbre di vivere, Carlo Lizzaniren Cronache di poveri amanti eta Luchino Viscontiren Le notti bianche filmetan. Alessandro Blasetti zuzendariaren Peccato che sia una canaglia filmean ere parte hartu zuen.