cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uitziko ezkontza fedea
Kontestua
Milia Leitzako andereak Uitziko Martin Arano bati salaketa jarri zion, harekin ezkondu ondoren. Jakin zuen Miliak lehenik ezkondua zela Martin Arano, eta bere ezkontza baliogabea zela beraz. Lekukoek eman zuten epaitegietan lekukotza, baietz, Martin Arano lehenago ezkondu zela Juana Uitzikorekin. Hitzezko zin edo ezkontza fede batekin ofizialtzen zirelarik ezkontzak garai hartan, entzundako fede ezkontza horren hitzak jasoak geratu ziren epaiko izkribuetan.
Issey Nakajima-Farran
Issey Morgan Nakajima-Farran (1984ko maiatzaren 16a - ) Kanadako futbolaria da.
Uitziko ezkontza fedea
Testua
Honela transkribatu izan da ezkontza fedea:
Hic, Martie Arano, arçen duc Johana, presentean dagoenau, eure emazteren? [...]. [...] Arçen dut neure semazteren Johana hau eta hon eta leyal nayçacan, ala dudanas eta duquedanas[...]. [...] Bada, hic, Martin, arcen duc Johana hau eure semazteren? [...]. [...] Bay, ala mia fede, eta horren senarr hon eta leyal içateco. Ala ene fedea, ala ene fedea, ala ene fedea [...].
Chen Lili
Chen Lili,, (Nanchong, Txina, 1980) txinatar emakumezko abeslari, modelo eta aktore transgeneroa da. 2004an nazioartean ezaguna egin zen emakumezkoen hainbat edertasun-lehiaketatan parte hartu zuenean edota lehiatzen saiatu zenean.
Bizitza
1980ko otsailean jaio zen Nanchongen. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu eta Cheng Yongjun izena jarri zioten. Haatik, bere burua emakumetzat zeukanez, 2003ko azaroan sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten Qingdaon. 2004ko otsailaren 11n Nanchongeko Segurtasun Publikoko bulegoak emakumezko sexua islatzen zuen nortasun agiria eman zion.
Isaac Singer
Alemaniar etorkinen familia batean jaio zen, eta hamabi urterekin etxetik ihes egin eta aktoreen konpainia ibiltari batean sartu zen. 1839an lortu zuen bere lehen patentea, harriak zulatzeko makina bat. Josteko makinaren diseinuan hobekuntza garrantzitsuak egin zituen. Lehen konpainia multinazional estatubatuarra sortu zuen, Singer Sewing Machine Company. Josteko makinak egin zituzten, ez bakarrik enpresentzat, baita etxeentzat ere. 1875ean hil zenean 13 milioi dolarreko dirutza zuen.
Leipzig (eskualdea)
Leipzig Saxoniako hiru eskualdeetako bat da.
Kaufman konderria (Texas)
Kaufman konderria (Kaufman County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kaufman da. 2010eko zentsuaren arabera 103,350 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Kaufman konderriak 209,183 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,983 ura dira. Beste 2,022 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,41 da.
Ron Weasley
Ronald Bilius "Ron" Weasley Harry Potter liburu sortako pertsonaia nagusietako bat da.
Schizopygopsis pylzovi
Schizopygopsis pylzovi Schizopygopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ron Weasley
Ron familia xume batekoa anaia gazteena da. Familian bost anaia-arreba bat dira, denak ilegorriak. Oso zaharra den etxe batean bizi dira eta aitak magiako ministerioan lan egiten du. Ron oso leiala eta behar denean ausarta da, baina lotsatia. Harryrekin hainbat tirabira izan arren bere lagunik onena da. Quidditcheko atezain paregabea da Ron urduri jartzen ez den bitartean.
Historia
1991eko irailaren 1ean bederatzi eta hiru laurdenetako nasara joaten denean Hogwarts eskolara joateko Harry Potter ezagutzen du eta jada segituan lagunak egiten dira, batez ere Harryk bera babesten duenean Draco Malfoyrengatik. Hogwartsa iristean Kapela Sailkatzaileak Gryffindorren sailkatzen du.
Ikasturtean zehar Harryrenganako konfiantza handia hartzen du eta bere abentura guztietara laguntzen dio. Ikasturtea aurrera joan ahala Hermione Grangerekin liskar handiak edukitzen ditu nahiz eta azkenean lagunak egiten diren. 1992ko udaberrian Norbert, Hagriden herensuge txikiak hozka egiten dio eta denbora pila batean ospitalean egon beharra tokatzen zaio. 1992ko ekainean Harry eta Hermionerekin batera joaten da Sorgin-Harria Lord Voldemortengatik babestera, eta pasa beharreko proba batean (xakearena) sakrifikatzea erabakitzen du Harryk Voldemort geldiarazteko, eta horregatik hortik larri zaurituta irteten da. Balentria horregatik Albus Dumbledorek 50 puntu ematen dizkio Gryffindorri bere izenean, non urte horretan Gryffindorrek Etxeen Kopa irabazten duen beste puntu batzuekin batera.
1992-93 ikasturtean Ronek eta Fred eta George Weasley bikiek Harry askatzen dute Privet Drivetik eta beraien etxera, Untxizulora eramaten dute. Urte horretako irailaren 1ean, beraien auto hegalarian joaten dira Hogwartsa Dobby elfoak ez zielako utzi Hogwartseko Tren Expressera igotzen. Oihulari bat jasotzen du horregatik Ronek. Beranduago, Draco Malfoyri aurre egiten saiatzen da Hermione Grangeri odolzikin deitzen diolako, baina bere makila magikoa hautsita daukanez, berari errebotatzen dio sorginkeria eta Ronek horregatik bareak botatzen hasten da ahotik. 1992ko gabonetan Zukuasko Edabea edanda Vincent Crabbe bezalakoa bihurtzen da eta Draco Malfoy espiatzera joaten da Harryrekin batera (Greogry Goyle). 1993ko udaberrian Hermione harri bihurtuta azaltzen denean Ron asko kezkatzen da beragatik, eta Hagrid eta Dumbledore Hogwartsetik botatzen dituztenean, eta horregatik Harryrekin batera joaten da Oihan Debekatura Aragog ikustera. Aragogek esandakoan oinarrituta, geroago deskubritzen dute non dagoen Sekretuen Ganberako sarrera eta Harry eta Ron hara joaten dira bertako basiliskoari aurre egitera Gilderoy Lockhartekin batera. Ron oso kezkatuta joaten da, bere arreba Ginny Weasley ere hara bahitu zuelako Slytherineko oinordekoak. Sekretuen Ganberan Lockhartek oroimena galtzen du bere makila magikoagatik, eta horregatik San Mungo ospitalera joan beharra izaten du sendatzera. Dena den, dena ondo ateratzen da, zeren onik irteten da Sekretuen Ganberatik, eta baita Harry eta Ginny ere. Asko pozten da Hermione ere onik irteten dela ikusten duenean
1993ko udan Ron eta bere familia guztia Egiptora joaten dira sari bat irabazi zutelako Eguneroko Igarlea egunkarian. Itzultzean, Ron ohartzen da Scabbers bere arratoia oso ahul dagoela, eta uste izaten du Hermione Granger en katuak, Crooschskans dela erruduna. Hogwartsa iristean Ronek eta Hermionek liskar asko edukitzen dituzte arazo hori dela eta, eta Scabbers desagertzean, jada erabakitzen dute elkarri gehiago hitzik ez egitea. Sirius Black Gryffindoreko dorrera sartzen denean Ronek sekulako sustoa hartzen du, bera hiltzera zihoala ikusten duelako, nahiz eta geroago ohartzen den hori ez dela horrela. Handik gutxira bera eta Hermione adiskidetu egiten dira, eta 1994ko ekainean Ron ohartzen da Scabbers bizirik dagoela eta errealitatean Peter Pettigrew dela Lord Voldemorten jarraitzailea, eta baita Sirius Black errugabea dela ere. Zoritxarrez, hanka hausten du eta Pettigrewek hori aprobetxatzen du bera inmobilizatzeko eta konorte gabe uzteko eta Voldemortengana ihes egiteko, Harry eta Hermione lanpetuegiak zeudelako Siriusi laguntzen. Ron ospitalera eramaten du Severus Snapek eta sendatzean, Sirius Blackek hontz berri bat opariitzen dio, eta Ronek Pigwedon izena jartzen dio hontzari
1996-97 ikasturtean, Hogwartsen Ronek Cormac McLaggeni irabazten dio Gryffindoreko quidditch probetan, eta ez du batere ondo hartzen Ginny bere arreba Dean Thomasekin hastea. Halere, Ron, Lavender Brownekin irteten hasten da non Hermioneri horrek ez dion graziarik egiten. 1997ko martxoaren 1ean, bere urtebetetze-egunean, akats baten ondorioz, Ronek Romilda Vanek Harryrentzat utzitako gozoki batzuk jaten ditu non amodio-edabeez beteta daudenak, eta horregatik Harryk Horace Slughorn, Edabetako irakaslearengana eramaten du senda dezan. Sendatu ostean ordea, Slughornek bere urtebetetzea ospatu nahi izaten du, eta garagardoa eskaintzen dio Roni, baina hau pozoitu egiten da garagardoa edaten duenean, eta Harryk bezoar batekin salbatzen dio bizia; ikasturte-amaieran deskubritzen da garagardoa Draco Malfoyk pozoitu zuela, baina helburua ez zen Ron, Albus Dumbledore baizik. Bestalde, Lavenderrek Ron uzten du, hau eta Hermione adiskidetzen direnean, non Ronek ondo hartzen duen. 1997ko ekainean, Hogwartseko lehen gerran hartzen du parte Dumbledoreren Armada eta Fenixaren Ordenako kideekin batera. Onik irtetzen da
1997ko udan, Ronek Harryri Privet Drivetik ateratzeko operazioan laguntzen du, bera bihurtuz Harry faltsu bat, eta Nymphadora Tonksekin joaten da. Bill Weasley eta Fleur Delacouren ezkontzan Kingsley Shackebolten patronusa iristen denean, bera Harry eta Hermionerekin batera joaten da Grimmauld Place 12ra, eta bertan babesten dira hil-jaleengatik. Kreacher elfoak Slytherinen medailoiaren istorioa kontatzean eta Mundungus Fletcheren aitorpenaren ostean, hirurak Magiako Ministerioan infiltratzen dira, eta Dolores Umbridgeri medaloia kentzea lortzen dute, baina gero ez dute lortzen Grimmauld Placera itzultzea. Handik gutxira, medailoiak efektu arraroak sortzen dizkio Roni, eta horrek berotuta Harry eta Hermione abandonatzen ditu, baina beranduago itzuli egiten da eta Harryri bizia salbatzen dio. 1998ko martxoan Fenrir Greybeackek harrapatzen ditu eta Malfoytarren etxeara eramaten ditu. Bertatik ondo kostata lortzen dute ihes egitea Grhpook iratxoa, Ollivander eta Dean Thomasekin batera Bill eta Fleurren etxera, nahiz eta Dobby Bellatrix Lestrangek hil. Beranduago, Harry, Ron eta Hermione Gringottsa joaten dira, eta Bellatrixen gelatik Godric Gryffindoren benetako ezpata hartzea lortzen dute, eta ozta-ozta lortzen dute ihes egitea.
1997ko maiatzaren 2an Hogsmeadera iristen dira, eta Aberfoth Dumbledoreri esker Hogwartsa sartzen dira falta diren Horcruxak suntsitzeko. Neville Longbottomek esplikatzen die ordura arte gertatutakoa, eta ohartzen dira Hogwarts gerra berri baterako prestatzen ari dela Lord Voldemorten aurka. Bera eta Hermione Sekretuen Ganberara joaten dira basiliskoaren letaginen bila eta horrela Slytherinen medailoia desegitea lortzen du. Harryrekin elkartzean hirurek borrokatzen dute Hogwartseko Bigarren Gerran eta Ron bere anaia Fred Weasleyren heriotzaren lekuko bihurtzen da. Harryk bere burua Voldemorti entregatzean eta honek ``hiltzean´´, Ron asko atsekabetzen da, baina berriro ekiten dio borrokari hau bizirik azaltzean, eta azkenean gauzak ondo irteten dira, Harryk Voldemort garaitzea lortzen duelako. Orduan Ronen eta Hermioneren arteko erlazioa hasten da.
19 urte geroago, 2016an Ronek bi seme-alaba ditu Hermionerekin: Rose Weasley eta Hugo Weasley. Aurora izatea lortzen du, eta George Weasleyri ere bere txantxa-dendarekin aurrera egiten jarraitzen dio. Esan daiteke behintzat, amaiera ona izaten duela Ronek.
Ronen familia
Hauek dira Ronen familiako kideak:
Protagonismoa
Ronen protagonismoa oso handia da, Harryren lagunik handiena delako. Zazpi ataletan ikusten da beti Harryrekin dagoela, eta ia abentura guztietan laguntzen dio Hermionerekin batera.
Ron Weasley zinean
Ron Weasley Harry Potterren pelikuletan Rupert Grint aktore britainiarrak interpretatzen du. Rupertek Harry Potterren sei pelikula filmatzeaz aparte Driving Lessons filma ere grabatu du 2006an.
Rupertekin batera, Daniel Radclieffe (Harry Potter) eta Emma Watson (Hermione Granger) dira, 18 urtez beherako hiru gazterik ospetsuenak mundu osoan
Turcovce
Turcovce Eslovakiako udalerri bat da, Humennéko barrutian kokatuta. 10,01 km²ko azalera du eta 301 biztanle 2017ko datuen arabera.
Željko Obradović
Želimir "Željko" Obradović (Желимир "Жељко" Обрадовић; Čačak, 1960ko martxoaren 9a-), saskibaloi jokalari ohi eta entrenatzaile serbiarra da. 2013tik Fenerbahçe talde turkiarrean dabil lanean.
Turcovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1557. urtekoa da.
Kozo Yuki
Kozo Yuki (結城 耕造, 1979ko urtarrilaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Željko Obradović
Europako entrenatzailerik onenen artean dago, izan ere 41 talde tituluak irabazi ditu bere ibilbidean, 9 Euroleague barne, talde desberdinekin. Halaber 18 aldiz egon da txapelketa horren Final Four-en. Halaber, Serbia eta Montenegroko selekzioarekin irabazi zuen urrezko domina 1997ko EuroBasketen eta 1998an Munduko Txapelketa.
Omid (kurriloa)
Omid (, "Itxaropena" esan nahi duena) kurrilo zuri ar bat da. Kurrilo zuriek garai batean Siberia mendebaldean zeukaten populazioko azkenengo alea izatearren da ezaguna Omid kurriloa.
Kurrilo zuriek beste populazio handiago bat daukate oraindik Siberia ekialdean, baina garai bateko mendebaldeko populazioa, negua Iranen eta Indian igarotzen zuena, desagertu egin da honezkero eta Omid izan da populazio horretako azkenengo kidea. 2002an 4 ale geratzen ziren eta 2009an hil zen azkenengo emea; harrezkero Omid izan da kurrilo populazio horretan bizirik geratu den bakarra.
Grellingen
Grellingen Suitzako udalerria da. Basilea Herrialdea kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Omid (kurriloa)
Bakar-bakarrik geratu arren, Omidek jarraitu du bere kideek belaunaldiz belaunaldi egiten zuten bidea egiten, udako ugalketa-garaia Siberian igaroz eta negualdia Iranen, 6.000 km-ko ibilbidea. Iranen ikusi dute urtero Omid 2006-2007 neguaz geroztik eta munduko kurrilorik famatuena bilakatu da, ziurrenik.
Grellingen
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Omid (kurriloa)
2023ko urtarrilean Belgikan hazitako kurrilo eme bat askatu dute Iranen, Roya izenekoa, Omidekin elkartu eta ugal dadin. Hamalau urteren ostean Omidek berriz ikusi ahal izan du bere espezieko kide bat.
Aiglun (Itsas Alpeak)
Aiglun Frantziako udalerri bat da. Administraiboki Itsas Alpeak departamenduan dago Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kyoga
Kyoga Ugandako aintzira da, 1.720 kilometro koadroko eremua duena. Nilok aintzira zeharkatzen du, Victoria aintziratik Albert aintzirara bidean. Nahiz eta Kyoga Afrikako Aintzira Handien sisteman dagoen, ez da aintzira horien artekotzat hartzen. Kenya eta Uganda artean dagoen Elgon mendiaren eskualdetik datozkio urak.
Kyogaren batez besteko sakonera 4 metro da, lekurik sakonena 5,7 metro izanda. Beraz, hurbileko Kwania aintzira txikiago baino sakonagoa da.
Aiglun (Itsas Alpeak)
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 92 ziren. Familiak 49 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 109 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 86 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 26 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 24 etxetan auto bat zegoen eta 15 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 argiketaria.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lachesis melanocephala
Lachesis melanocephala Lachesis generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Przewalski zaldi
Przewalski zaldia (izen zientifikoa: Equus przewalskii) erdialdeko Asiako estepetako zaldi arraza berezia da. Gaur egun arte iraun duen benetako azken basazaldia da, hau da, inoiz etxekoturiko zaldietatik sortu ez dena. Eurasian historiaurrean hedatutako eta Eurasiako hainbat harpetako labar-artean (Euskal Herria barne) agertzen den Equus ferus przewalski zaldi arraza galduaren ondorengo zuzena da.
Dena den, hainbat teoria berrik ezbaian jartzen dute egungo przewalski zaldia jatorrizko basazaldia izatea : analisi filogenetikoek adierazten dutenez, przewalskiak basati bilakatutako Kazakhstango iparraldeko antzinako Botai herriko etxeko zaldien ondorengoak direla.
Ipar Ameriketako mustang zein Australiako brumby zaldien kasuetan, nahiz eta egun basatiak izan, ihes joandako edo askatutako etxeko zaldien ondorengoak dira, esate baterako, egoera basatienetan egon diren edo egon litezkeen euskal pottokak bezala. Przewalski zaldiak, ordea, sekula ez dira etxekoturik izan: horrexetan datza ezberdintasuna.
Przewalski zaldia, bere tamainagatik, ponien sailkapen taldean sar liteke, nahiz eta hainbat adituk dioten sailkapen horretatik kanpo kokatu behar dela. Hala ere, argi dago bera, edo haren arbaso zuzena, munduko zenbait poni arrazaren jatorrian daudela, edo behintzat poni arraza horiek sortzeko prozezuan izandako nahasketetetan. .
Zalantzarik gabe, Equus przewalskii munduko zaldirik bakanena da. 1960 an galdutzat jo zen egoera basatian dagoen espezietzat, baina azken bi hamarkadetan munduko zenbait zootan gordetako abereekin hainbat populazio basati berreskuratzea lortu da.
Labar-artean (besteak beste, Euskal Herriko hainbat harpetan: Ekain, Santimamiñe, Altxerri...) marraztuta ageri den Equus przewalskii edo antzinako Przewalski zaldiaren aparteko espeziea da edo, hobeto esanda, harengandik datorren eboluzio modernoa. Hori dela eta, artikulu honetan ikuspegi horiek kontuan hartzen dituzten bi izenak (Equus przewalskii eta Equus ferus przewalski) erabili dira, baita animali horien taxonomiari buruzko oraindik dauden eztabaidak eta ikuspegiak.
Przewalskiren antzeko zaldiak, arraza berberekoak edo agian eskualdez eskualdeko ekotipoak, Asiako mendebaldeko zein Kirgiziako estepetan bizi ziren garai historikoetan, baina espezieak galdu ziren.
XX. mendearen erdi aldera arraza ia iraungi zen, baina zenbait naturazaleren eta parke zoologiko ren lanari esker gorde zen.
Haren egoera taxonomikoa ezbaian dago. Hainbat adituk uste dute egungo przewalski zaldia Przewalski arraza zaharraren (labar-artean marraztuta azaltzen dena) aparteko espezie bat dela, eta Equus przewalskii deitzen dute.
Przewalskii zaldia ezagutzen diren Equus ferus espeziearen bi azpiespezieetako bat da. Bestea tarpana da (Equus ferus ferus), galdua egun. Arraza gisan, przewalskia eta etxeko zaldia (Equus caballus ) oso gertu daude. Badaude beste ekido basatiak munduan, zebraren hiru mota, eta zenbait basa-asto afrikarren azpiespezieak, onagroak eta Asiako kiang ak.
Przewalski zaldia beste zaldi arrazekin hibrida daiteke eta abereek arazorik gabe kumatzen dute.
Taxonomia
Garai batean, oro har, Equus caballus przewalskii deitzen zuten, eta etxeko zaldiaren azpiespezietzat jotzen zuten; beste batzuek, ordea, Equus ferus przewalskii, deitzen dute eta tarpanaren azpiespezietzat jotzen dute. Hau da gaur egun zabalduen dagoen irizpidea. Beste hainbat ikerketaren arabera, tarpana eta przewalski zaldia duela 160.000 mila urte bereizi ziren.
2003. urtean Nazioarteko Nomenklatura Zoologikoaren Batzordea delako erakundeak, alde batetik tarpanak eta etxeko zaldiak espezie berbereko bi azpiespezietzat jo zituen eta bestetik, salbuespena eginez, barietate basatien izena lehenetsi zuten zaldien kasuan etxekotuen barietateen aurretik, eta horren ondorioz, "2027.2" izeneko ebazpenaren bidez Equus ferus przewalskii izena finkatu zuen.
Nahiz eta posiblea izan przewalski zaldiek etxeko zaldiekin gurutzaturik kumeak egin, eta gainera kume hauek ugalkorrak izan, bien arteko gertutasunaren adierazgarri, Przewalski zaldiek dauzkaten 66 kromosomek arraza bereizten dute, eta 64 kromosoma dauzkaten etxeko zaldietatik aldenduagoak daudela etxeko zaldien edozein bi arraza beraien artean baino, S. Frechpkopen ikerketek agerian utzi zutenez. Esan dezakegu przewalski zaldiek agerian uzten dutela espezie bat egoera basatian izan duen garapena eta nola bereizten joan den gizakien eragina izan duten gainontzeko zaldien arrazengandik.
Zaldiak eta astoak berriz gurutza daitezke eta kumeak egin, mandoak, baina horiek antzuak dira, bi espezieak genetikoki gehiago banandu direlako, przewalski eta gainontzeko zaldi arrazak baino.
Mitokondrien ADNak, berriz, agerian utzi du przewalski zaldia ez dela egungo etxeko zaldien arbasoa. Beste kontu bat da Europako mendebaldean bizi zen Equus ferus przewalskii espeziearen kasua, adituek uste baitute zaldi horien odola egungo zenbait poniren arrazetan dagoela. Duela gutxi, aztarnategi arkeologikoetan aurkitutako przewalski zaldi zaharren ADNa erabili da ikerketa molekular bat egiteko, eta haren arabera arraza etxekotutako zaldien erdibidean kokatzen dute, baina ondorioak ez dira behin betikoak, ez dago oraindik erabat erantzun segururik arrazaren kokapenari buruz.
Itxuran ere, przewalski zaldiak oso ezberdinak dira etxeko zaldi arrazekin konparatuz. Zurda motz eta tente daukate. Etxeko zaldietan kopeta gainean geratzen den ohiko ile sorta ez da przewalski zaldietan agertzen. Isatsaren goiko aldeak ile motzak ditu eta lerro ilun bat bizkarrean zehar hedatzen da isatseneraino, zurdan hasita. Batzuetan, hanken beheko aldetan, zebra-marrak izeneko marra ilunak azaltzen dira.
La Barre (Jura)
La Barre Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Przewalski zaldi
Etologia
Arrazari buruz egindako etologia ikerketan ageri da zaldiok, gainontzekoen legez, animalia taldekoiak direla. Egoera basatian, przewalski zaldiak hierarkizatutako taldeetan bizi dira. Bertan eme nagusi bat dago eta beste emeak beraien bi urte azpiko moxalekin. Gainera, samalda bakoitzean zaldi nagusi bat dago.
Eguneroko ohiturak gainontzeko basa zaldien samalden antzekoak dira: talde bakoitzak lurralde zehatz bat du: egunean zehar zaldi samaldak 5 eta 10 kilometro artean mugitzen da. Tarte hartan zaldiak larretzen dira, edaten dute, gatzezko harriak milizkatu eta lo kuluxkak egiten dituzte.
La Barre (Jura)
Biztanleria
2007an La Barre udalerrian erroldatutako biztanleak 233 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sant Mateu
Sant Mateu esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
La Barre (Jura)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lesparre-Médoc
Lesparre-Médoc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
La Barre (Jura)
Etxebizitza
2007an 101 etxebizitza zeuden, 94 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 84 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 94 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lesparre-Médoc
Biztanleria
2007an Lesparre-Médoc udalerrian erroldatutako biztanleak 5.258 ziren. Familiak 2.220 ziren, horien artean 777 pertsona bakarrekoak ziren (306 bakarrik bizi ziren gizonak eta 471 bakarrik bizi ziren emakumeak), 678 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 550 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 215 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Katadiano
Katadiano Arabako mendebaldeko herri bat da, Kuartango udalerriko Anda kontzejukoa. 2017. urtean 2 biztanle zituen. Ohiko abiapuntua da Eskolunbeko Andre Mariaren santutegia bisitatzeko edo Mendizabal tontorrera igotzeko.
Lesparre-Médoc
Etxebizitza
2007an 2.722 etxebizitza zeuden, 2.274 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 122 bigarren erresidentzia ziren eta 325 hutsik zeuden. 2.109 etxeak ziren eta 584 apartamentuak ziren. 2.274 etxebizitza nagusietatik 1.279 bere jabearen bizilekua ziren, 912 alokairuan okupaturik zeuden eta 83 doan lagata zeuden; 107 etxek gela bat zuten, 199 etxek bi zituzten, 458 etxek hiru zituzten, 681 etxek lau zituzten eta 829 etxek bost zituzten. 1.617 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.111 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 759 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Barre (Jura)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Przewalski zaldi
Etologia
Zaldiek haien artean bata besteari parasitoak kentzen dizkiote hortzekin.
La Barre (Jura)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 153 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 107 lanean zeuden (59 gizon eta 48 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Barre udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 240 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.192 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 higiezinen enpresak ziren.
2000. urtean La Barre udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Przewalski zaldi
Etologia
Behorrek biribil bat osatzen dute elkar defendatzeko, ipurtaldeak kanpora begira jarrita, ostikoak emateko. Moxalak biribilaren barnean gordetzen dira eta zaldi nagusiak biribiletik ateratzen dira, etsaiei eraso egiteko.
Zaldikoek bi urtetatik gorako adinera heldutakoan, taldea uzten dute: beren behorren taldea osatzen edota eskuratzen saiatuko dira, eta behorrak beste samalda batzuetara joango dira, horrela elkartruke genetikoa bermatzeko.
Gainontzeko zaldien legez, elikagai nagusia belarra dute, beste zenbait landarekin batera.
Przewalski zaldien harrapari nagusi otsoak dira.
Etxekotzeko zailtasunak
Vaska zaldia izan zen aurrenekoa Europara heltzen, eta zalduna onartu zuen bakarra ere baia. Argazkia Askanaia Novan egina da: 1899 an harrapatu zuten Mongoliako Kobdon. 1900. urtean Askania Novara iritsi zen eta urtebete pasata Errusiako tsar rari oparitu zioten: Tsarskoye Selo n jarri zuten eta azkenean, F. E. Falz-Fein baroiari itzuli zioten eta horrek berriro atzera Askania Novara eraman.
Populazioa
Munduko populazio osoa 1945 ean zoologikoetan bizirik irauten zuten 31 zalditatik dator. Bigarren Mundu Gerrak ondorio larriak ekarri zituen Europako zoologikoetako przewalski zaldientzat: 1900en harrapatutako buruen ondorengoak ziren, eta soilik 9 abererengandik zetozen. Beraz, beraien arteko odolkidetasuna handia zen. .
Przewalski zaldietan bi odol lerro ezagutzen dira, A eta B izenekoak. B-lerroan, Pragakoa, zoritxarrez jakina da zaldien arbasoen artean mongoliar arrazako zaldi bat dagoela. A-lerroa, Munichekoa, zantzu guztien arabera przewalski arraza garbiko zaldiez osatuta dago.
Beste aldetik, eta kontuan hartuz azken przewalski basatiak etxekotutako zaldiekin bizi izan direla beraien habitatetan, ez daiteke bazter haietan ere halako nahasketa gertatu izana.
Dena den, arrazaren egungo egoera oso larria da oraindik. Mongoliako Khustain Nuruu Parke Nazionalean zenbait samalda txiki eta munduko hainbat zoologikotan sakabanaturik dauden aleak besterik ez dira geratzen.
1994. urtean Przewalski's horse: the history and biology of an endangered species liburuko egileen arabera, eta beraiek zoologikoz zoologiko egindako galdekeraren arabera, munduko populazio osoa mila abere ingurukoa zen.
2005 ean egin zen orokorraraen arabera, denetara munduko populazioa 1.435 buru ingurukoa zen. Beraz, ematen du populazioa pixkanaka emendatuz doala. Zoritxarrez, beste zenbait abere beste zaldi arrazekin nahastutako przewalskiak dira. Erresuma Batuan gutxi gorabehera arraza garbiko ehun animalia daude. Ameriketako Estatu Batuetako zoologikoetan, berriz, 150 abere inguru daude.
Jatorria
Przewalski zaldien eta gainontzeko egungo ekido guztiek arbaso berberak dauzkate. Equidae (batzuetan zaldien familia gisa izendatua) zaldiak, astoak, zebrak, kiangak, onagroak eta antzeko aberek biltzen dituen ugaztun perisodaktilo eta solipedo familia da. Familia honetan genero bakarra dago, Equus izenekoa. Bere kideak gorputadarraen muturretako behatzetarik bakar baten gainean dabiltza, hirugarrena hain zuzen. Espezie guztiek antzeko hortz kopurua daukate: gutxienez 34 hortz eta gehienez 42.
Familia honetako espezie fosil asko ezagutzen dira, genero eta azpifamilia batzuetan sailkaturik. Ekido terminoa erabiltzen denean familia honi dagokio, nahiz eta bizirik dagoen Equinae azpifamiliako animalien inguruan hitz egiteko erabiltzen den.
Laugarren aroan Equus ferus generoa sendotu ondoren, Eurasian antzinako hiru basazaldi mota geratu ziren. Hiru hauetatik sortu ziren egungo zaldi arraza guztiak.
Egungo taxonomian Przewalski zaldiak tarpanaren espezie berberan kokatzen dira, azpiarraza bat bezala. Antza zenbait tarpanek Przewalskien antz handia zuten. Jakina, tarteko barietate ugari galdu egin dira tarpanaren eta Przewalski zaldiaren populazio askoren galerarekin, esate baterako Iberiar Penintsulako Equus caballus antunensis izeneko zaldi mota, tarpanarekiko zenbait bereiztasuna zeukana eta hainbat adituek egungo Sorraia zaldiaren arbosotzat jotzen dutena.
Przewalskii zaldiak Euskal Herrian
Jesus Altunaren aburuz, Altxerri eta Ekainen margotutako zaldiek egungo Przewalskien antz handia daukate. Berak espezie berberatzat jotzen du. Aditu guztiak ez datoz bat ordea iritzi horrekin, eta beste zenbait zaldi mota ikusten dute marrazki hoietan. Baita ezaugarri nahastutako zaldiak ere. Przewalskiaren arbasoa (egungo basa zaldien oso antzekoa) izan daiteken zaldiak sarritan margotuta azaltzen da Europako labar-artean. Bereziki Euskal Herria hartzen duen zonalde franko-kantauriarreko harpetan. Lehen aipatutako zaldi mota ezberdinen nahasketa sarritan agertzen da baita ere.
Jose Maria Gomez Tabernak aipatzen du Equus ferus gmeneliren hainbat mota eta Equus ferus przewalskiren tipoko zaldien arteko hibridazioa egungo Iberiar Penintsulako iparraldeko zelta poni motako zaldien sorreran. Ordunteko behorra, garranoa, asturkoia...
Laugarren aroko zaldi hauen nahasketak argituko luke, esate baterako, zergatik euskal pottokek daukate zenbait ezaugarri soslai ganbilekoak (begi orbita irtenak, soin gurutze nabarmena, dortsolunbarra zeladuna, zutasunak ezkerrekoak, eta ile joria) eta soslai artazeko beste hainbat (Musua ertaina eta Lepo piramidala). Hala ere pottokek badaukate lerro zeltako ponien (tarpan arbasoa) soslai zapalekoen ezaugarri gehien, hala nola, muturra zabalduta, gibelaldea ojibala, buztana baxua, eta geruza beltza edo gaztainkara. Jakina, egungo Przewalski zaldia ez da Europako poni arraza zaharren arbaso zuzena, baina ezin daiteke berbera esan bere arbasoa izan zen zaldiaren kasuan. Honek segurien bere eragina utzi zuen Europako zenbait poni arrazetan. .
Euskal Herrian berrriz Santimamiñeko hainbat zaldi marrazki eta Ekaingo leizearen bat edo beste aipatu ditzakegu egungo Przewalskien antza gehien duten marrazkien artean.
Egun ez dago przwalski zaldirik Euskal Herriko animali parke ezberdinetan. Hurbilenak Kantabriako Santillanako Parke zoologikoan zein Cabarcenoko Animali Parkean daude.
Paleolitikotik gaur egun arte
Zaldi hauek ehizaturik izateaz gain neolitotik aurrera beraien habitaten inbasioa jasan zuten gizakien zein etxekotutako bere abereen aldetik. Haren ondorioz Przewalskiak estepetara bultzatuak izan ziren, eta kopurua eta beraien banaketa eremua murrizten joan ziren handik aurrera.
Arrazaren historia jarraitzea zaila da, bereziki zaldia etxekotua izan eta gero.
Borgoinan kokatutako Solutréko leizean delako aztarnategi arkeologikoan, garai paleolitoan ehizatutako ehunka zaldien hondakinak agertu dira. Antza garai batean gizakiek suaren laguntzaz zaldi samaldak bertako amildegitik behera amiltzen zituzten horrela ehizatzeko. Dirudienez zaldi hauek egungo bertako hainbat poni arrazen ezaugarriak zituzten jada, tarpan eta Equus ferus przewalskii espeziearen nahasketa.
Lehen esan bezala, ofizialki Nikolai Przewalskik aurkitu zuen arraza zientziarako Altaira egindako bidaian, nahiz eta zaldia bertako biztanleek ederki ezagutzen zuten betidanik. Hala ere Przewalski Zaldiaren Fundazioaren datu berrien arabera, XV.en mendean, beste bi europearrek ezagutu zuten zaldi mota hau Przewalski baino ia lau mende lehenago.
Johann Schiltberger bidaiari eta aitonseme bavariarrak, turkiarrek harrapatu eta "Urrezko Horda"ren buruzagi bati salduz gero, honek Schiltberger Egedi izeneko Mongoliako printze bai eskaini zion, eta berekin urte dezente gatibu egon zen. Haietako asko Tien Shan mendietan egon zen Europan ezaguturiko zaldi hauen aurrenetariko berri eman zuen. "Bidaia Leku kiskalgarrietan" bere oroimen liburuan bertan ikusitako basa-zaldiez mintzo da, przwalski zaldiak, zaltantzarik gabe. Argitaratu gabeko Eskuizkribua 1427.en urtean idatzia izan zen, eta Municheko Stadtbibliotek Udal Liburutegian gordeta dago.
Mweru
Mweru (batzuetan Mwelu) Afrikako Kongo ibaiaren ibilbidean kokaturiko ur gezako aintzira da, Zambia eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren arteko mugan kokatuta. Bere azalera Kongo ibaiaren luzerako 110 km osatzen du, Luapula eta Luvua ibaien arteko aldea.
Mweru zenbait bantu hizkuntzatan "aintzira" esan nahi du, hori dela eta aintzirari batzuetan Mweru baino ez diote esaten (beraz, Mweru aintzira tautotoponimoa da).
Mweru Rift Haran Handian kokatzen da, eta 50 km ekialderantz Mweru Wantipa aintzira txikia du.
Aintziraren kostaldean Zambiako Nchelenge, Kashikishi eta Chiengi eta Kongoko Errepublika Demokratikoko Kilwa, Lukonzolwa eta Pweto daude.
Mweruko uharte nagusiak Zambiako Kilwa eta Isokwe dira.
Lesparre-Médoc
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.202 ziren, horien artean 2.213 aktiboak ziren eta 989 inaktiboak ziren. 2.213 pertsona aktiboetatik 1.840 lanean zeuden (1.004 gizon eta 836 emakume) eta 373 langabezian zeuden (143 gizon eta 230 emakume). 989 pertsona inaktiboetatik 290 erretiraturik zeuden, 244 ikasten zeuden eta 455 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Itaqui
Itaqui Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lesparre-Médoc
Diru sarrerak
2009an Lesparre-Médoc udalerrian 2.427 unitate fiskal zeuden, 5.408,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.665 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 448 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 43 eraikuntza enpresak ziren, 133 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 30 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 23 finantziazio enpresak ziren, 20 higiezinen enpresak ziren, 50 zerbitzu enpresak ziren, 65 administrazio publikoko enpresak ziren eta 38 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 119 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 3 funerariak, 15 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 7 igeltseroak, 8 margolariak, 6 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 10 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 19 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 53 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 1 supermerkatua zen, 3 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 5 harategiak, 4 liburu dendak, 15 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Lesparre-Médoc udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 714 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 4 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lesparre-Médoc udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 753 ikaslekin.
Przewalski zaldi
Paleolitikotik gaur egun arte
Beste aldetik, Petri I.a Errusiakoa tsarrak eskoziar bat bidali zuen Txinara enbajadore gisa XVIII.en mendeko bigarren hamarkadan. Eskoziarrak bere esperientziez idatzi zuen, San Petersburgotik Pekinera egindako bidaiaren berri emanez "Journey from St. Petersburg to Pekin, 1719 - 1723" izeneko liburuan. Testu honetan "Asiako Zaldi Basatien" deskribapen zehatza dago.
1900 eta 1901 artean, Carl Hagenbeckek expedizio handi bat burutu zuen zenbait zaldi bizirik harrapatu eta Europako zoologiko ezberdinetara eramatekoasmoz. Danera 31 inguru zaldi atzeman zituzten, eta egungo zoologikoen aleak handik datoz. 1945.en urteaz gero, bi populaziok soilik irauten zuten zoologikoetan, Munich eta Pragan hain zuzen. Etorkizun handiena zuen taldeak, Ukrainako Askania Novan, soldadu germaniarrek akabatu zuten Bigarren Mundu Gerran, eta Ameriketako Estatu Batuetan zegoena, iraungi zen.
Przewalskien populazioak Bigarren Mundu Gerraren ondoren
Mongoliako populazio basatiek beherakada latza jasan zuten Bigarren Mundu Gerra eta geroko urtetan. Bitartean, 1950. hamarkadaren amaieran munduan soilik 12 Przewalski zaldi zeuden munduko zoologikoetan, besteak beste Bigarren Mundu Gerraren ondorioz (orduan, esate baterako, Askania Novako populazio osoa galdu egin zen).
Las Rozas de Madrid
Las Rozas de Madrid Madrilgo Erkidegoko udalerria da. 2007an 79.876 biztanle zituen.
Przewalski zaldi
Przewalskien populazioak Bigarren Mundu Gerraren ondoren
Garai hartan hainbat samaldak irauten zuen oraindik Kazajstango ekialdean, Mongolian eta Txinako Ipar-mendebaldean. Hurrengo hamarkadetan ordea kopurua murriztuz joan zen giza eraginaren ondorioz eta Prewalskiaren habitat etxeko abereek inbaditzearen ondorioz. 1967en urtean, artzain mongoliar batzuek azken samalda basatia ikusi zuten, 12 edo 15 Przewalski, besterik ez, eta 1969ean azken aldiz zaldi libre bat ikusi omen zuten Mongoliako Tachiin Shaar Nuruunean, Dzungarianean, Gobiko basamortuaren iparreko estepetan Txinako mugatik gertu. 12 abere inguruko samalda zen.
Kontutan hartu behar da, hala ere, urrutitik Przewalski zaldiak bertako kiang edo basa-astoarekin nahastu daitekela. Jakina, bi arrazen arteko identifikazio nahasketak posibleak lirateke.
Europako zenbait kasuetan, Okzitaniako Causse Mejan parkean zein Ukrainako Askania Novan, Przewalskien talde erdi basatiak daude egun. Txernobylgo hondamendiaren gertatu eta bi urtera, 1988an, hango agintariek Askania Novatik Txernobyl inguruko eremu debekatura Przewalski zaldi batzuk eraman zituzten, hogei bat, zaharrak eta gaixoak bereziki, haiengan kutsadura erradioaktiboak zuen efektua aztertzeko. 2010eko hamarkadan, zaldi horiek ugaldu eta berrogeitamar bat dira egun, itxuraz osasuntsuak. Gainera, frogatu denez, zaldi horiek ingurko zaldi etxekotuek baino hiru bider erradiaktibitate gutxiago dute, egindako ikerketen arabera digestio azkarragoa dutelako Przewalski zaldiek, partikula erradioaktiboak hesteetatik barneratzeko denborarik eman gabe.
Herbehereetako Goudplaat babeslekuan ere eremu handia batean libre dabiltzan samalda dago, AEBetako Virginiako Smithsonian National Zoologic Park delako zoologikoan bezala. .
Naturzaleen zein zoologikoen ikerketa eta ahaleginak
1959. urtean Erna Mohr ikerleak arrazari buruz ordura arte zegoen informazio guztia bildu eta liburu batean bilduta argitaratu zuen. Data hartatik hainbat hamarkada iragan direnean asko aurreratu da arrazari buruzko ezagueran. Zientziaren aurrerakuntzak ere przewalskia ikertzeko teknologia berriak eskaintzen ditu, teknika genetikoak esate baterako. Denboraldi honetan ere, basa zaldi hauen inguruko hainbat nazioarteko ihardunaldiak egin dira arrazari buruzko ezaguera hobetuz. Kontutan hartuz lehen aipatutako mongoliar zaldiaren nahasketaren ondoriei buelta emateko eta hurrengo belaunaldiak Przewalski zaharraren ahal den antz gehien izateko, joan den mendearen azken hamarkadetan arraza berreskuratzeko lanean ibili ziren Mazak eta Dobroruka (1967) adituek, beharrezkotzat jo zuten zaldi honen benetako ezaugarrien azterketa sakona egitea, geroztik Pragako "B" odol lerroarekin egoki aritzeko. Beraien iturriak deskribapenak, argazkiak eta naturalistek egindako neurketak izan ziren. Ehizatutako abere zein naturan harrapoatutakoak izanik. Arreneko deskribapena erabili zutena, Poliakobek 1881. urtean egindakoa izan zen.
Beste aukerarik ez zegoenez, beraiek zoologikoan zegoen eta Hagenbeck-ek ekarritako lehenengo belaunaldiaren ondorengo zaldiaren datuak erabili zituzten, baita kontserbatutako material ezberdinen dutuak zein bere habitat naturalean atzemandako azken zaldiaren itxura, Orlitsa III. izenekoa eta 1947. urtean harrapatuta.
Lydekker (1912) eta beste hainbat adituek adierazitako kritika eta beldurren aurrean, beraiek zaldi mota homogeneoa eta bere ezaugarrietan konstantea aurkitu zuten, basazaldien ezaugarriekin bat zetorrela. Aditu hauen dautuak Municheko zoologikoaren "A" odol lerroko (Aline), eta Orlitsaren ondorengoa ziren beste abereen "ezaugarrien taulako" neurketekin egiaztaturik geratu ziren (Mazak, 1966).
Joan den mendeko 80. hamarkadan zehar Przewalski zaldiak zeuzkaten zoologikoen kopurua % 50 handitu zen, eta abereen kopurua milara hurbildu zen 120 inguru erakunde ezberdinetan banaturik. Jakina, hau alde batetik baikorra izanik, beste aldetik zailtzen zuen arrazari buruzko eta hautaketan mantendu beharreko gutxienezko ezaugarrien inguruko kriterioen batasunerako zailtasun handiagoa ekarri zuen.
1990. urtean Leipzig hirian burututako bileran elkarlanerako hainbat oinarri jarri ziren arrazaren berreskurapena burutzeko prest zeuden hainbat eragileen artean.
Gerra hotzaren ondoko munduko giro politikoak ere halako ekimenak bultzatzen lagundu zuen. Hainbat hamarkada lehenago pentsaezina baitzen munduko bi bloke ezberdinetan zeuden gobernu eta gizarte eragileen arteko halako elkarlana. Ordurako ere, munduko hainbat babesleku zein zoologikoetan barreiaturik zeuden Przewalski zaldien kopuruak arraza berriro egoera naturalean berreskuratzeko beharrezkoak ziren abereen soberakina eskaintzen zuen.
Dena den, kontutan hartu behar da arraza hainbeste denboran itxita mantentzearen ondorioz, egorea librean irauteko hainbat ezaugarri galdu egin duela. Azken urtetan askatu diren abereak beraien habitataren gogortasunara moldatu beharra daukate. Esat baterako kumatze tasa zoologikoetan edo parketan zeudenean baino txikiagoa dute, eta haren ondorioz populazio basatien hazkundea txikia da. Zaila da jakitea hau horrela jarraituko duela izaten edo hainbat belaunaldi pasatuz gero hazkundea emendatuko den.
ko Causse Mejan parkearen esperientzia
Okzitaniako Causse Mejan delako natura parkean, Le Villaret izeneko herrian, oso esperientzi interesgarria abiatu zuten joan den mendearen amaieran zaldi arraza hau babesteko.
1990. hamarkadaren hasieran, Claudia Feh (1951ko irailaren 19a) suitzar zaldizale eta etologoak, 30 urte baino gehiago zaldien konportamendua ikertzen eman duena. Claudia Feh Camargako zaldiekin hasi zen bere etologia lanak. Gaztetan Lascauxeko harpera egindako bisitaldi batean bertan marraztutako przewalski motako zaldiekiko jakingura piztu zitzaion.
Europako hainbat zoologikotan 11 Przewalskii zaldi erosi zituen, beraien artean aniztasun genetiko nahikoa zuten abereak geroztik arazoak ez izateko odolkidetasuna dela eta. Paraje hauetan 400 hektareako itxidura batean zaldiak askatu zituen bertan libre bizitzeko. Goi ordoki hauek Mongoliako esteparekiko antzeko baldintzk ditu, eguraldian zein landaretzan, edo behintzat hurbiltzen zaio.
Libreki utzi zuen ere samaldak antolatzen eta zaldi behorrak beraien artean gurutzatzen. Hainbatentzat hau oso erabaki arriskutsua izan zen, aspalditik zoologikoetan bizi izandako abereak zirelako. Horrela mantendutako ekidoetan ikusi da zaldiak beraien artean borrokatu dezaketela akabatu arte eta baita zenbait kasuetan zaldiek moxalak hiltzen dituztela. Hala ere, hainbat gora-behera eta gero, abereak ondo egokitu ziren baldintza berrietara eta egoki berreraiki zituzten samalda basatien harreman sozialak lehen aipatutako portaera ez naturalak errepikatu gabe.
Aldi berean Claudia Fehk 1992. urtean sortutako Thakh elkartearen bidez, hainbat ekimen bultzatu zuen Mongolian zoologikoetan jaiotako przewalski zaldiak bertan askatzeko, eta bereziki Okzitanian libreki hazitako przewalskiak Mongoliako beraien habitat naturalean askatzea espeziea bertan berreskuratzeko, Komiin Tal eskualdean hain zuzen, Mongoliako mendebaldean. Ekimen hau Ekimenari Rolex Sariarekin saritu zuten 2004. urtean. Ekimena "Zaldi Basatia Sarea" izenarekin baiatu du Claudia Fehk.
Dena den, Causse Mejango ordoki karetsuek ezberdintasun funtsezkoa daukate Gobiko basamortuarekiko: oro har, bertako lurra askoz gogorragoa da Gobikoa baino, eta baldintza honek adaptazio arazoak sortu zizkien Przewalskiei. Hasieran Mongolian askatutako hainbat zaldik arazoak izan zituzten apatxetan, eta honek defentsarik gabe utzi zituen otsoen erasoen aurrean. Dena den, denborarekin, arazoa konpondu zitzaien.