cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Udare
Terminologia
Mertxikondoaren fruituak izen ugari hartzen ditu: udare, madari, pea, txermen, makatz, magari, marai, urdare... Blanca Urgell hizkuntzalariaren arabera, Ibarguen-Cachopin kronikak (XVI. mendea) esaera hau jasotzen du: «Madaria eta Muxika, frutu on bi dira».
Motak
Hona hemen udare mota batzuk:
Kariberto II.a
Kariberto II.a (607/617– Blaye, 632ko apirilaren 8a) Akitaniako erregea (629–632) izan zen.
Biografia
Aita Klotario II.a eta ama Sichilde zituen.
629an aita hil zitzaionean, Neustria hartzea saiatu zuen, baina bere sasi anaia zen Dagoberto I.ak lortu zuen. Orduan Akitania zituen lurraldeak hartu eta burujabe bilakatu zen. Tolosa Okzitania, Cahors, Agen, Périgueux eta Saintes izateaz gain Gaskonia eta Euskal Herria (baskoien matxinada mendean hartu eta gero) okupatu zituen.
Amand baskoien buruzagiaren alaba zen Gisela ezkondu eta Txilperiko izan zuten seme eta oinordekoa.
Fianna
Fianna (singularrez Fian) irlandar mitologia eta eskoziar mitologiaren arabera Irlandako kondairazko gerlari askeen talde txiki bat zen, haien buruzagia Fionn mac Cumhaill zen eta talde honen balentria eta gorabeherak Fenian zikloan agertzen dira. Historia Garaikidean eta kondaira hauetan oinarrituz irlandar nazionalismoaren hainbat taldek Fianna Éireann izendapena bereganatu izan dute.
Guido Reni
Guido Reni (Bolonia, Italia, 1575eko azaroaren 4a - 1642ko abuztuaren 18a) margolaria, dekoratzailea eta marrazkilaria izan zen. Albano eta Domenichino margolariekin batera Denijs Calvaert, Ludovico eta Caravaggio maisuen ikasle izan zen. Antzinateko marmolezko irudi leunak aztertu zituen, eta harmonia handiko irudi biluzi asko pintatu zituen. 1613-1614 urteetan pintatu zuen bere obrarik ospetsuena, Erromako Pallavicini-Rospigliosi jauregiko sabaiko Egunsentia. Erroman izan ondoren Boloniara itzuli zen, eta erlijio-pintura landu zuen. Boloniako pintorerik handiena izan zen Ludovico Carracci maisua hil zenez geroztik, eta eragin handia izan zuen Europako pintoreengan, Frantziako eskolako pintoreengan batez ere.
Lan nagusiak: Errosarioko Ama Birjina, Ecce Homo, Ama Birjina Doloretakoa, Haurra Bako eta Atalanta eta Hipomenes.
The Dick Van Dyke Show
The Dick Van Dyke Show estatubatuar umorezko telesaila da, Carl Reinerrek sortua. CBSk eman zuen 1961 eta 1966 artean eta hainbat sari lortu zituen, tartean komediazko telesail onenaren Primetime Emmy Saria lau aldiz.
Sinopsia
Rob Petrie The Alan Brady Show saioaren gidoigile nagusia da eta New Rochellen bizi da. Lanean zein etxean hainbat arazo izango ditu.
San Gillio
San Gillio Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Gilliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Franzinita
Franzinita silikato motako minerala da eta cancrinite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Franzinita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Jean-François Champollion
Jean-François Champollion edo Champollion gaztea (1790eko abenduaren 23a - 1832ko martxoaren 4a) egiptologo frantziarra izan zen. Hieroglifoak nola deszifratu aurkitu zuen Rosetta harria erabilita eta horregatik egiptologiaren aitatzat hartzen da.
Bizitza
Hieroglifikoez kezkatuta, ekialdeko hizkuntzak ikasi zituen, koptoa bereziki, eta hizkuntza hau egiptoarren hizkuntzaren ondorengoa zela egiaztatu zuen. Filah hirian aurkitu zuen obelisko bateko testuari esker, zehaztu ahal izan zuen ikur hieratiko, hieroglifiko eta demotikoen arteko lotura eta, ondoren, Rosetta harriko testua interpretatu zuen. 1822. urtean ikerketa haietako emaitzak argitaratu zituen Lettre à M. Dacier relative à l´alphabet des hiéroglyphes phonétiques gutunaren bidez. 1824an Traité sur l´écriture démotique eta Précis du système hiéroglyphique liburu ospetsua idatzi zituen. 1826. urtean Louvre museoko sail egiptoarreko zuzendari izendatu zuten eta 1831n Frantziako Eskolako egiptologia irakasle. Bere Monuments de l´Egypte et de la Nubie (1835), Grammaire égyptienne (1835-1841, amaitu gabea) eta Dictionnaire égyptien (1841-1843, amaitu gabea) liburuak argitaratu ziren hil ondoren.
Nesle-et-Massoult
Nesle-et-Massoult Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 61etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (23 gizon eta 17 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Nesle-et-Massoult udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.611 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Giorgio Canavese
San Giorgio Canavese Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Giorgio Canavesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Prudhomat
Prudhomat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 392 etxebizitza zeuden, 283 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 70 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 385 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 283 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 143 etxek bost zituzten. 209 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 132 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 439 ziren, horien artean 322 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 322 pertsona aktiboetatik 295 lanean zeuden (159 gizon eta 136 emakume) eta 26 langabezian zeuden (9 gizon eta 17 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Prudhomat udalerrian 281 unitate fiskal zeuden, 704 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.526,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 3 zurginak, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Prudhomat udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 896 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gasteizko Aurrera
Gasteizko Aurrera Gasteizko futbol taldea da. 1935ean sortua, egun Hirugarren Mailan dabil.
Historia
Club Deportivo Aurrera de Vitoria Gasteizen 1935ean sortu zen. Hasieran Erregional Mailan aritu zuen, 1988an, 1990ean eta 1993an Hirugarren Mailara igo eta laguntza publikoa jaso arte.
1995ean, Bigarren B Mailara igo zuen eta hurrengo urtean ia Bigarren Mailara igotzea lortu zuen.
2003an, hala ere, Hirugarren Mailara jaitsi zen administratiboki. Klubak laguntza publikoa jazo ez zuenez, ez zituen jokalarien soldatak ordaindu.
Futbol Zelaia
Olaranbe futbol zelaiak 105 x 72 metro eta 500 ikusleentzako tokia ditu.
Datuak
2023-24 barne.
Emakumezkoen taldea
Arabako emakumezkoen talde indartsuena da eta erreferentziazko kluba bihurtu da. Emakumezkoen 2. mailan jokatzen du.
Eraulgo gudua
Eraulgo gudua Eraul herrian (Nafarroa Garaia) alfontsotarrek eta karlistek 1873ko maiatzaren 5ean egindako gudua izan zen, Bigarren Karlistaldian.
Eraulgo guduan berriz agertu ziren Lehen Karlistaldia amaitzean ihes egin zuten jeneral eta komandante asko: Dorregarai (armadaren buru), Ollo, Valdespina, Lizarraga, Radica eta abar. Karlisten aldeko Nafarroako 1., 2. eta 3. batailoietako 2.000 boluntarioek eta Gipuzkoako Azpeitia batailoiak aurre egin zieten alfontsotarrei, eta menderatu egin zituzten. Guduan harrapaturiko kanoietariko bat herririk herri erakusten ibili ziren karlistak.
Julen Jon Guerrero
Julen Jon Guerrero Landabaso (Bilbo, 2004ko apirilaren 14a) Euskal Herriko futbolari ezkertia da. Aurrelari lanetan aritzen da. Julen Guerrero Athleticeko jokalari eta kapitain ohiaren semea da.
Guerrero-k Malagan hasi zuen bere ibilbidea, bere aita klubeko harrobiaren arduraduna zelarik. 2017an Real Madrilek fitxatu zuen, aita Madrilera joan zelako espainiar federaziora entrenatzaile lanetan. Erdilaria izan arren, gol-kopuru ikusgarria lortu du Real Madril-eko jubenil taldearentzat, 2020/21 denboraldian. 2021eko Urrian, The Guardian-en 2021eko "Next Generation" munduko jokalari gazte onenak nabarmentzen dituen zerrendan sartu zen.
Colchagua probintzia
Colchagua probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Colchagua) Txileko erdialdeko O'Higgins (VI) eskualdeko hiru probintzietako bat da.. Bere hiriburua San Fernando da. Iparraldean, Cachapoal probintzia dago, ekialdean Argentinako Errepublika, Curicó probintzia hegoaldean eta Cardenal Caro probintzia mendebaldean.
Geografia eta demografia
Colchagua eremua ofizialki estimatzen da 5.678 km2-tan, 196.566 biztanleko populazioarekin (2002ko errolda). Txiletar erdialdeko haranean zehar, probintziak nekazaritza eta ardoaren tradizioari eskainitako eremu zabala du. Bere ibai nagusiak Rapel ibaia eta Tinguiririca bere ibaiadarra dira.
Vangelis
Evangelos Odiseas Papathanasiu, Vangelis artista izenaz ezaguna (Volos, Grezia, 1943ko martxoaren 29a - Paris, 2022ko maiatzaren 17a) musika elektronikoko konposatzailea izan zen. Gehienbat film ospetsuen soinu bandak konposatzeagatik ezaguna da, adibidez: Chariots of Fire, Blade Runner, The Year of Living Dangerously, The Bounty, 1492: Conquest of Paradise edota Alexander. 1968an Demis Roussos, Loukas Sideras eta Anargyros "Silver" Koulouris musikariekin batera Aphrodite's Child rock taldea sortu zuen.
Bizitza
Gazte-gaztetatik teklatu-jotzaile gisa nabarmendu zen, eta kontzertuak eman zituen. 1960ko hamarraldiaren hasieran Formynx taldean jo zuen. Geroxeago, Demis Roussos kantariarekin eta Lucas Sideras bateria-jotzailearekin batera Aphrodite's Child taldea eratu zuen, eta ospe handia lortu zuten, Grezian ez ezik nazioartean ere.
La Vall d'Hebron
La Vall d'Hebron, Kataluniako Bartzelona hiriko Horta-Guinardó barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 5.618 biztanle zituen. Ronda de Dalt hiribidea eta Vall d'Hebron pasealekuaren izkinan kokatua dago, 1953ko Eskualde Planaren ondorioz auzoa garatuti eeta bertan etxebizitza blokez osatutako poligonoak eraiki ziren.
Vangelis
Bizitza
Vangelisek 1970ean hasi zuen bere bakarkako lana, Aphrodite's Child desegin baino lehen, Dragon izeneko disko batekin. 1972an L´Apocalypse Des Animaux (Animalien apokalipsia) filmeko soinu bandarako musika grabatu zuen, eta harrezkero film, antzezlan eta balleterako musika egiten hasi zen. Urtebete geroago Londresa joan zen, eta Nemo estudioak zabaldu zituen, sintetizadore eta teklatuetan espezializaturik. 1976an Heaven And Hell diskoa argitaratu zuen, eta beste film baterako musika ere bai: La Fete Sauvage. Disko hartan Yes taldeko kantari Jon Andersonek hartu zuen parte. Hurrengo urteetan Albedo 0.39 (1976), Spiral (1977) eta Beaubourg (1978) argitaratu zituen. 1980an Jon Andersonekin elkartu zen ostera ere, I Hear You Now kanturako eta Short Stories diskorako, arrakasta handiz, gainera.
1981ean Chariots of Fire filmaren soinu banda Ingalaterrako zerrendetako bosgarren tokira iritsi zen, eta urte horretan bertan postu berera iritsi zen The Friends Of Mr. Cairo kantuarekin. 1982an Chariots of Fire diskoak lehen postua lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako zerrendetan hilabetez, musikako Oscar saria irabazi zuen, eta milioitik gora ale saldu zituen Estatu Batuetan. Urte horretan bertan Blade Runner filmerako musika idatzi zuen. 1983an, Jon Andersonekin batera, Private Collection argitaratu zuen, eta The Best of Jon and Vangelis, 1984an, bien arteko elkarlanaren amaiera gisa. Gero bakarkako lan bat egin zuen, Soil Activities, eta 1988an zuzeneko disko bat, Direct, Vangelis.
La Vall d'Hebron
Auzoaren iparraldean, Ronda de Dalt hiribidea zeharkatuz Montbau auzoa dago, bertan Vall d'Hebron Ospitale Unibertsitarioa dago, hau Kataluniako ospitale garrantzitsuenetako bat delarik.
Vangelis
Bizitza
1990eko hamarraldian The City (1990), 1492: Conquest of Paradise (1992) filmerako soinu banda, Voices (1995, Ahotsak), A Tribute To El Greco (1995), eta Oceanic (1996) ditu lanik aipagarrienak.
Bitxikeria
Vangelisen omenez jarri zion izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak (6354) Vangelis asteroideari.
Et ikur
Et ikurra edo anpersana & ikurraren euskal izena da. Eta juntagailuak duen esanahi bera du, eta esanahi hori duen latineko et hitzaren letrak elkartuz sortu zen.
San Andres eliza (Orotz-Betelu)
San Andres eliza Orotz-Betelu udalerriko erdialdean Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.
Historia
Herriaren goialdean kokatua, erromaniko jatorriko eraikuntza da, ondorengo mendeetan berrikuntza garrantzitsuak jasan dituena, batez ere XVI. mendean eta baita XX. mendean ere. Erretaula nagusia Juan Huitzi Ituren irunberriar eskultoreak kontratatu zuen, eta 1645ean hil zenean bere seme Felixi eskualdatu zion. Gaspar Ramosek ere parte hartu zuen prozesuaren amaieran, eta hari esleitu zitzaion fardelezko eskultura guztia. Polikromia zorigaiztoko batek mazoneria zein eskultura indargabetzen ditu.
Ryota Aoki (1996)
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus.
San Andres eliza (Orotz-Betelu)
Eraikina
Hiru ataleko habearte bakarreko tenplua da, oinetan koru modernoa duena. Ataria modernoa da, bertako motiboak dituzten beirate modernoak ditu: erromeria, Dorreak antzinako itxura mantentzen du. Sarrerako lorategia Orotz-Beteluko eta Azparrengo hilarri zaharrekin ornatuta dago. Orotzekoak elizaren lurrean aurkitu zituzten, 1950eko hamarkadan konpondu baitzuten. Lorategian Orreagako Ama Birjinaren harrizko kopia bat dago, Eusebio Rebolé artistak egina.
Oreitiako zubia
Oreitiako zubia Arabako izen bereko herrian dagoen zubia da, eta Dulantzi ibaia zeharkatzen du, Gasteizko udalerriaren mugen barruan. Zadorra ibaiaren arroko zubien multzoan dago, eta babes berezia dute Eusko Jaurlaritzaren ondare katalogoan .. Zubiaren gainetik A-4134 errepidea igarotzen da.
Der blaue Engel
Josef von Sternberg zuzendariak egin zuen 1930an. Bi bertsio daude, alemanez eta ingelesez, aktore ezberdinekin ekoiztuta (urte haietan ez zen bikoizketa ezagutzen ere).
John Updike
John Updike (Reading, Pennsylvania, AEB, 1932ko martxoaren 18a - Danvers, Massachusetts, AEB, 2009ko urtarrilaren 27a) Estatu Batuetako idazlea izan zen.
Biografia
Harvarden eta Oxforden ikasi zuen. Hogei urtekoa zela The New Yorker aldizkarian hasi zen idazten, eta harrezkero bertan idazki asko -poemak, ipuinak, kritika...- argitaratu zituen. Ipuinetan azaltzen duen Estatu Batuetako gizartearen ikuspegi ironiko zorrotza bere eleberrietan ere aurki daiteke.
1960ko Rabbit, Run eleberrian geroko beste zenbaitetan Rabbit Redux (1971), Rabbit is Rich (1981) azaltzen den pertsonaia beraren inguruan antolatua da, hartara heroiaren bizitzaren hainbat aldi jasotzen dituela. Beste zenbait eleberri: The Centaur (1963), Of the Farm (1965), Couples (1968), The Witches of Eastwick (1984). Eleberri-bildumetariko batzuk: The Same Door (1959), Museums and Women (1972), Problems (1972).
Akane Saito
Akane Saito (齊藤 あかね) Japoniako futbolaria da.
Edita Pučinskaitė
Edita Pučinskaitė (Naujoji Akmenė, Lituania, 1975eko azaroaren 27-) txirrindulari lituaniarra da, 1999ko Emakumeen Errepideko Txirrindularitzako Munduko Txapeldun izandakoa.
The Sparteens
The Sparteens 2009an Hendaian sorturiko musika taldea da. Abesti ezagunen bertsioak egiten dituzte.
Taldea
2009an elkartu ziren eta lehenengo kontzertua Itsasun eman zuten. Hurrengo 2010 eta 2011n disko bana atera zuten. Marieder Iriart-ek Saioa taldea ere badu Kamila Zubeldiarekin batera.
Fionn mac Cumhaill
Fionn mac Cumhaill (aitzinirlanderaz Find mac Cumail edo Umaill), ingelesera Finn McCool izenera itzulia, irlandar mitologiako kondairazko gudari-ehiztari bat izan zen, Eskozia eta Man Uharteko kondairetan ere agertzen delarik. Fenian zikloko (Fiannaidheacht) pertsonaia da, Fianna gudari taldearen buruzagia zen. Berari buruzko kontakizun eta balentriak Fionnen semea zen Oisín olerkariak kontatu zituen.
Thal barrutia
Thal barrutia Solothurn kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Balsthal da. 139,38 kilometro koadroko azalera du eta 14.211 biztanle.
Abernant (Powys)
Abernant, Galesko herrixka bat da, Powys konderrian. Builth Wells udalerritik 6 milia hegoaldera dago, eta Cardiff hiriburutik 120 kilometrora.
Melospiza georgiana
Melospiza georgiana Melospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
The Cowboy Way
The Cowboy Way (euskaraz Cowboy Eran) 1994ko Gregg Champion estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza eta komedia film bat da. Woody Harrelson, Kiefer Sutherland, Dylan McDermott eta Ernie Hudson aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Sonny eta Pepper (Kiefer Sutherland eta Woody Harrelson) Mexiko Berriko errodeo txapeldunak diren bi cowboyak New York hirira iritsi eta arrastorik utzi gabe desagertu den haien lagun Nacho Salazarren (Joaquín Martínez) bila hasiko dira. Hiriko poliziaren laguntzaz, bere laguna eraila izan dela eta haren alaba Teresa (Cara Buono) legezkanpoko etorkinen trafikoan jarduten duen erakunde kriminal batek bahitu duela jakingo dute. Orduan alaba non dagoen ikertzeari ekingo diote.
Hyporhamphus paucirastris
Hyporhamphus paucirastris Hyporhamphus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.
San Giorio di Susa
Mugakideak
San Giorio di Susak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Elisabet Printzesaren Lurraldea
Elisabet Printzesaren Lurraldea Antartikako eskualdea da, Australiar Lurralde Antartikoaren barnean dagoena. Bi ataletan banaturik dago:
Mendebaldean Amery izotz-hezia eta Mac. Robertsonen Lurraldea eta ekialdean Gilen II.aren Lurraldea ditu. 1931ko otsailaren 9an aurkitu zuten Sir Douglas Mawsonek zuzendutako espedizio batean eta orduan lau urte besterik ez zituen Elisabet Printzesaren izena eman zioten, gero Elisabet II.a izango zena.
Saltuarius wyberba
Saltuarius wyberba Saltuarius generoko animalia da. Narrastien barruko Carphodactylidae familian sailkatuta dago.
Yuto Mori
Yuto Mori (森 勇人, 1995eko apirilaren 21a - ) Japoniako futbolaria da.
Nižná (Tvrdošíngo barrutia)
Nižná  Eslovakiako udalerri bat da, Tvrdošíngo barrutian kokatuta. 27,78 km²ko azalera du eta 4038 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1395. urtekoa da.
Yuto Mori
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Tour Pacific
Dorrea, hasiera batean Japoniako dorrea zuen izena, Christian Pellerinen lorpenetako bat da, diseinua Kurokawa-Inoue bikotearen esku utzi baitzuen 1986an.
2013ko maiatzean, Quebeceko Ivanhoe-Cambridge taldeak, Quebeceko Caisse des Dépôts du higiezinen sukurtsalak eta dorrearen jabeak, 215 milioi euroren truke saldu zion talde estatubatuar bati.
Soubran
Soubran Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 185 etxebizitza zeuden, 150 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 177 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 150 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 130 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Soubran udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 372 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.768 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Soubran udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 506 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alexander Vandegrift
Alexander Archer Vandegrift, KBE, CB (1887ko martxoaren 13-1973ko maiatzaren 8) Ameriketako Estatu Batuetako marineen jenerala izan zen. Marineen 1. dibisioa garaipenera gidatu zuen Bigarren Mundu Gerrako haren lehenengo ofentsiban; Guadalcanalgo kanpainan. Salomon Uharteetako Kanpainetako akzioengatik, Ohorezko Domina jaso zuen. Vandegriftek geroago Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputzaren 18. Komandate izendatu zuten, eta jardunean lau-izarreko jeneral maila jaso zuen lehenengo marinea izan zen.
Biografia
Alexander Archer Vandegrift 1887ko, martxoaren 13an jaio zen Charlottesvilleko herri batean, Virginiako estatutan. Bertan, haien aita arkitektu eta etxegilea zen. Vandegrift gaztea, gaztaroan Archer deituta, militar munduan oso interesatuta zegoen. Interes hori, bai irakurtzen zituen liburuetatik, bai guda batzuetan borrokatu ziren asabek kontatutako istorioetatik zetorkion.
Virginiako Unibertsitatean ikasi zuen hiru urtetan; horren ondoren, AEBetako Marineen Gorputzean ofizial maila lortu zuen 1908ko astebeteko azterketa batean eta 1909ko urtarrilaren 22an bigarren-teniente izendatu zuten. Marineen Gorputzaren Eskolan ikasten ari zela, 1909an, artikulu profetiko bat idatzi zuen: “Hegazkintza, etorkizuneko zalditeria”. Gero, komandante zelarik, Hogenboom Batzordea aukeratu zuen USMCren inguratze bertikalaren garapenerako; hau da, helikopteroak erabiltzea airetiko erasoak egiteko.
Bigarren tenientea izan zen lehenengo urteetan, Vandegrift jeneralak ebaluazio txarrak eta diziplinazko zigorrak izan zituen eta ia-ia kaleratu zuten USMCtik. Gorputzean egin zioten lehendabiziko ebaluazioan, 1909ko ekainaren 30koa, Vandegriftek “ez ona” bat jaso zuen, eta eskolako komandanteak hauxe idatzi zuen bere txostenean:
"“Ofizial honek ez du erakutsi bere postuan bete beharko zituen ardurak eta hobekuntza nabarmenik egon ezik, USMCek ez ditu bere zerbitzuak behar izango”."
Airbus A300
Airbus A300 helmen txiki eta ertaineko bidaiari hegazkina da. Airbus-ek eraiki zuen lehen modeloa izan zen eta fuselaia lodiko beste hegazkin batzuk inspiratu zituen, Boeing 767 eta Boeing 777a adibidez
Alexander Vandegrift
Biografia
Vandegriften hurrengo ebaluazioan, 1909ko abendukoa, “ona” bat jaso zuen eta 1910an New Hampshireko Portsmouthko itsas armadaren barrakoietara bidali zutenean, “bikain” bat izan zuen.
Stevica Ristić
Stevica Ristić (Стевица Ристиќ; 1982ko maiatzaren 23a - ) Ipar Mazedoniako Errepublikako futbolaria da.
Alexander Vandegrift
1920-1930 hamarkadak
Vandegrift maiorra 1923ko apirilean itzuli zen AEBtara eta Viriginiako, Quanticora bidali zuten. Zelaiko ofizialen ikastaroa Marine Gorputz Eskolan bete zuen, 1926ko maiatzean. Segidan, Californiako San Diegoko basera bidali zuten Estatu Nagusiko laguntzaile.
1927ko otsailean, Txinara bidali zuten. Bertan, 3. Marine erregimentuko trebakuntza ofiziala izan zen Tientsingo hirian. 1928an, berriro bidali zuten laguntzaile Washington D.C.ra, zerbitzu haren ostean, berriro itzuli zen Quanticora. Han, G-1 saileko laguntzaile aritu zen Itsas Armadako Marine Indarrean. 1934ko ekainean, teniente koronel mailara igo zuten.
1935ko ekainean Txinara bidali zuten ostera. Garia haietako Peipingeko AEBetako enbaxadaren marineen destakamenduaren ofiizala izan zen. 1936ko irailean, koronel izendatuta, Washingtongo Marineen Kuartel Nagusira bidali zuten, Maior Jeneral Komandantearen Militar idazkari.1940ko martxoan, Maior Jeneral laguntaile mailara igo zuten, eta hurrengo hilabetean, brigadier jeneral mailara.
Bigarren Mundu Gerra
Vandegrift brigadier jenerala 1941ko azaroan 1. marine dibisiora bidali zuten, AEBak Bigarren Mundu Gerran sartu baino lehentxeago. 1942ko martxoan, maior jenerala izendatu zuten eta Ozeano Barearen hegoalderantz ontziratu zen maiatzean. Ameriketako Estatu Batuetako kostaldetik aldendu zen lehen marine dibisioaren jenerala izan zen. 1942ko abuztuaren 7an, Salomon uharteetan 1. marine dibisioarekin lehorreratu zen, japoniarren aurkako Bigarren Mundu Gerrako lehendabiziko eraso handian. Tulagiko, Gavutuko eta Guadalcanalgo erasoen haren zerbitzu ezin hobeengatik, Itsas Armadako Gurutzea eman zioten, eta 1942ko abuztuaren 7tik Guadalcanal hartu eta defendatzeagatik, Ohorezko Domina eman zioten. 1943ko ekainean, 1. Marine Urlehortar Gorputzaren agintea eman zioten eta 1943ko azaroaren 1ean Empress Augusta Badiako Lehorreratzeko ( Salomon uharteen iparraldeko Bougainville irlan) bere ekintzak zuzendu zituen. Hondartza-burua ezarri orduko, agintea utzi zuen eta Washington D.C.ra itzuli zen.
Marine Gorputzaren Komandantea
1944ko urtarrilaren 1ean, teniente jeneral zelarik, Estatu Batuetako Marine Gorputzaren 18. komandante izendatu zuten. 1945ko apirilaren 4an, jeneral mailara igo zuten (kargu hartzea 1945ko martxoaren 21ra atzera eraman zuten). Jardunean lau-izarreko maila lortu zuen lehendabiziko marine ofiziala izan zen. Komandante egon zen bitartean, armada Marine Gorputzaren helburuak bereganatzekotan egon zen. Itsas Armada kinka larri hartan, Marine Gorputzaren alde bazegoen arren, Gorputzaren tamaina txikiagotzeko onartzeko prest zegoen. Horren truke aireko itsas armada mantendu nahi zuen. Izan ere, Aireko armadak bereganatu nahi zuen. AEBetako defentsaren berregituratzearen gerra ondoko eztabaidan, Marine Gorputzak defentsa azpiegituran betetzen zituen helburuak eta papera gutxitu egin zen. Murrizketa haien aldekoak Harry Truman presidentea eta Dwight Eisenhower jenerala ziren. Borroka hartan, Marine Gorputzak Kongresuarekin bat egin zuen, eta zibilen ikuspuntuak Armadaren proposamenak baztertuko zituela ohartarazi zuen.
Kongresuaren laguntza ziurtatzeko, 1946ko maiatzaren 6an, Vandegrift komandanteak Itsas aferen Senatuaren Batzordearen aurrean “bended knee speech” edo “belauniko egotearen hitzaldi” ospetsua egin zuen. Bertan halaxe zioen:
"Marine Gorputzak, sortu zuen legebiltzarrak berak, bere etorkizuna ebatzi ahal duen eskubidea baino ez duela irabazi uste du. Sentimendua ez da baliozko iritzirik segurtasun nazionala dagokionari. Geure buruen eta gure iraganaren harro gaude, baina ez dugu uste Nazioak esker onik zor dizkigunik. Belauniko egotea ez da gure Gorputzaren ohiturarik. Marineak, borrokalari den horrek, 170 zerbitzu urte eta gero ez badu bere lekua bereganatu, alde egin beharko luke. Baina uste dut, eta zuek nirekin ados egongo zarete, duintasun eta ohorez alde egiteko eskubidea irabazi duela, eta ez hutsaltasun eta morroitasun egoerara makurrarazita; Guda Departamenduak nahi duen moduan."
1944ko urtarrilaren 1etik, 1946ko ekainaren 30era, Marine Gorputzaren komandante ibili zeneko zerbitzuengatik Zerbitzu Bikainen Domina eman zioten. 1947ko abenduaren 31an, zerbitzu aktiboa utzi zuen eta 1949ko apirilaren 1ean erretirora bidali zuten.
Jenerala Bigarren Mundu Gerran bizipenei buruzko liburu baten egilekidea da. Liburuaren izenburua: “Behin Marine bat: USMCko Bigarren Mundu Gerrako A. A. Vandegrift komandantearen oroitzapenak”. Vandegrift jenerala 1973ko Maiatzaren 8an hil zen Virginiako Itsas Zentro Mediko Nazionalean, Marylanden, gaixotasun luze baten ostean. Ehorzketa Arlington Hilerri Nazionalean izan zen 1973ko maiatzaren 10ean.
Dominak
Vandegrifti honako domin hauek eman zizkioten:
Familia
Vandegrift Mildred Strodekin ezkondu zen (1886-1952) 1909ko, ekainaren 29an. Seme bakarra izan zuten, Alexander Archer Vandegrift, Jr. (1911-1969). Semea, Bigarren Mundu Gerra eta Koreako Gerran borrokatu zen marine koronela izan zen. Mildred hil zenean, Kathryn Hensonekin (1903-1978) ezkondu zen.
Valenciennea immaculata
Valenciennea immaculata Valenciennea generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Gorputz ildaskatu
Gorputz ildaskatua telentzefaloa ren zati subkortikalean dagoen oinaldeko nukleo multzoa da. Zehazki, nukleo kaudatuak eta putamenak osotasun funtzional bat osatzen dute, nukleo ildaskatua/estriatua, hain zuzen. Aldi berean, putamena eta zurbila/globus pallidus bata bestearengandik oso hurbil aurkitzen dira eta ondorioz, anatomikoki entitate bakar bezala kontsideratzen dira: lentiforme/lentikular nukleoa. Beraz, hiru nukleoek osatutako unitateari gorputz ildaskatua deritzo (nukleo eta gorputz ildaskatua termino desberdinak izanik).“Ildaskatu” terminoak anatomikoki daukan gai zuri eta gai grisezko itxura ildaskatua deskribatzen du.
Primateetan, gorputz ildaskatua banatuta dago ildaskatu dortsala eta ildaskatu bentralean eta aldi berean, gorputz ildaskatu dortsala barneko kapsula deritzon sustantzia zuri batez bananduta dago. Honek aurretik aipatutako bi nukleo osatuko ditu: nukleo kaudatua eta nukleo lentikularra. Azken hau putamen eta globus pallidus/zurbilez osatuta egongo da. Beraz, barneko kapsulak nukleo kaudatua eta putamena banatuko ditu. Gorputz ildaskatu bentrala, aldiz, nukleo accumbens eta usaimen tuberkulu ez osatuta dago.
Gongoil basal etara heltzen den bide nagusia da. Aldi berean, gorputz ildaskatuetara garun kortexetik ere helduko da informazioa.
Airbus A300
Salmentak
Hasiera batean A300ak ez zuen arrakastarik izan eta hegazkina Frantzia eta Alemanian garatuta zegoenez, etxeko produktua izateagatik erostera behartuta zeuden Air France eta Lufthansa bezalako konpainiek egin zituzten eskari gehien.
Gorputz ildaskatu
Funtzionalki, nukleo ildaskatuak atal kognitibo ugari koordinatzen ditu, hala nola, erabakiak hartzea, motibazioa, errekonpentsa pertzepzioa, errefortsuak eta ekintza motor eta beste modalitate batzuetako ekintzen planifikazioa.
Egitura
Gorputz ildaskatua 3 nukleok osatzen dute. Nukleo ildaskatua osatzen duten nukleoen artetik, nukleo kaudatuak eta putamenak parte hartzen dute bere egituran. Biak dute telentzefalo jatorria baina ezaugarri ezberdinak izango dituzte:
Kaudatuaren burua alboko bentrikuluaren aurreko adarraren zorua da eta kaudatuaren buztana beheko adarraren sabaia izango da.
Anatomikoki nukleo kaudatu eta nukleo putamen artean gai zuria eta gai grisa aurki dezakegu.
Airbus A300
Salmentak
1977an Eastern Airlines-ek hegazkin honetan interesa erakutsi zuen eta 4 Airbus A300 alokatu zituen hauekin probak egiteko. Emaitzak onak izan zirenez, 23 unitate erosi zituen eta hortik aurrera ongi saldu zen.
Gorputz ildaskatu
Egitura
Bi gai hauen kolore desberdinen tartekatzearen ondorioz deitzen zaio bi hauen osotasun funtzionalari nukleo ildaskatua (zubien/gai grisaren iluntasuna eta barruko kapsularen/gai zuriaren argitasuna tartekatzen direlako).
Airbus A300
Salmentak
Hegakin hau asko erabili zuten Japan Air System, Thain Airlines International, Singapore Airlines, Malaysia Airlines, Garuda Indonesia, China Airlines... bezalako Asiako aire konpainiek.
Gorputz ildaskatu
Egitura
Aldi berean, putamenak eta nukleo zurbilak duten hurbiltasunagatik, anatomikoki entitate bakar bezala kontsideratzen dira. Honi lentiforme nukleo deritzo eta honek ere goputz ildaskatua osatuko du.
Airbus A300
Salmentak
Airbusek eraikitako lehen hegazkina izaki, beranduago garatuko ziren hegazkinak diseinatzeko esperientzia eman zion Airbusi eta honen emaitza izan ziren Airbus A310(Airbus A300aren bertsio motzagoa), Airbus A330 edo Airbus A340 adibidez.
Gorputz ildaskatu
Egitura
Hiru nukleoek osatutako unitateari gorputz ildaskatua deritzo. Gorputz honek atalak filogenetikoki sailkatzen dira:
Neurona motak
Gorputz ildaskatua oso heterogeneoa da osagaitzat dituen neurona motekiko:
Aferentziak
Neuronen axoiei buruz hitz egitean konexio luzeena kortexetik ateratzen da. Neokortexeko zenbait atalek gorputz ildaskatuaren atal dortsala inerbatzen dute. Gorputz ildaskatu bentralak kortex zerebraleko hainbat eremutatik eta egitura linbikoetatik (amigdala, talamoa eta hipokanpoa) jasoko du informazioa. Kortex etorrinaletik eta beheko biraketa tenporaletik baita ere. Hemendik, seinalea gongoil basalera doa. Gainera, bide mesolinbikoak tegmentu bentraleko gunetik gorputz ildaskatu bentraleko nukleo accumbens-era doaz.
Guztira hurrengo aferentziak heltzen dira gorputz ildaskatura:
Louis Couperus
Louis Marie-Anne Couperus (Haga, 1863ko ekainaren 10a - De Steeg, Rheden, 1923ko uztailaren 16a) herbeheretar idazlea izan zen, bere literaturako garrantzitsuenetakoa. Familia aberats bateko kidea izan zen eta Ekialdeko Herbeheretar Indietan bere gaztaroko zati bat igaro zuen. Hagara itzulita literaturan murgildu zen. Olerkiak eta naturalista estiloko eleberriak idatzi zituen, eta horien artean De Stille Kracht (Eskutuko indarra) nabarmentzen da.
Gorputz ildaskatu
Barneko konexioak
Hiru traktu bereiz daitezke barneko konexioei buruz hitz egitean:
Eferentziak
Nukleo zurbilaren eremu medialetik irteten dira talamoko sabel aldeko nukleotara. Zuntzak gabaergikoak dira. Zuntz hauen antolamenduari dagokionez, bi faszikulutan antolaturik doaz:
Bideak talamo faszikulua osatzeko batzen dira, H1 Forel faszikulua. Honek, zuntz inhibitzaileak daramatza, gabaergikoak. Azken faszikulu honetara erdialdeko lemniskoko edo zerebeloko zuntzak heltzen dira. Faszikulu hanek talamoan sartzen denean, aurre eta alboko sabelaldeko nukleoak inhibituko ditu.
Integrazioa
Osotasunean, aferentzia eta eferentziek bi bide osatuko dituzte:
Bide hauek zirkuito ezberdinak eratuko dituzte, kitzikapen edota inhibizioa eraginez. Hala ere, kontuan izan behar da gai beltzetik nukleo ildaskatura seinaleak bidaliko direla, dopaminergikoak. Dopamina D1 hartzaileei lotzekotan kitzikapena eragingo da. D2-ri lotzean aldiz, inhibizioa.
Funtzioak
Gizakien kasuan, gorputz ildaskatua era desberdinetan aktibatu daiteke; adibidez, estimulu intentso edo oharkabeko estimulu batek gorputz ildaskatua aktibatzen du.
Gorputz ildaskatu bentrala, accumbens nukleoarekin batera (azken hau nukleo ildaskatuaren aurpegialdean kokatzen da) batez ere kognizioa eta esfortsuekin erlazionatutako funtzioak burutzen ditu. Gorputz ildaskatu dortsala, ordea, funtzio motorean  funtzio ejekutiboetan (adibidez, inhibizioaren kontrolean) eta ikasketen ondoriozko estimuluetan parte hartzen du.
Garrantzi klinikoa
Parkinson gaixotasuna gorputz ildaskatu dortsalaren  inerbazio dopaminergikoaren galeraren ondorioz sortzen da eta ondorio  ezberdinak sortzen ditu.
Horrez gain, Huntington gaixotasunean gorputz ildaskatua atrofiatu egiten da eta mugimenduen alterazioak ematen dira, adibidez diszinesia pairatuko du gaixoak (mugimendu anormalak eta eta inboluntarioak).
Bibliografia
3. https://es.wikipedia.org/wiki/Cuerpo_estriado
Martin Minvielle
Martin Minvielle Lartigau (Labetze, Nafarroa Beherea, 1886 - 1948) euskal medikua izan zen; garai horretan zientzia-dibulgazioaz euskaraz idatzi zuen bakanetakoa izan zen.
Biografia
Labetze Xulian jaio zen. Ikasketak egitera Parisera joan zen; mediku bihurtu eta bertan ezkondu zen. Hala ere ez zituen inoiz ama-hizkuntza eta Euskal Herriarekiko lotura galdu.
Bere bizitzaren azken fasea Amikuzen eman zuen; hor osasungintzan eta gazteak heziz jardun zuen. Gau-eskolak ematen zizkien herriko mutilei eta aldi berean neskentzako ikastegi berri bat zabaldu zuen Donapaleun, "d'Arthez etxea" izenekoan. Hitzaldiak ematen ere ibili zen.
1948an Labetzen bertan hil zen.
Bucheggberg barrutia
Bucheggberg barrutia Solothurn kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Mühledorf da. 62,73 kilometro koadroko azalera du eta 7.543 biztanle.
Lassay-sur-Croisne
Biztanleria
2007an Lassay-sur-Croisne udalerrian erroldatutako biztanleak 229 ziren. Familiak 86 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 123 etxebizitza zeuden, 93 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 114 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 93 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 101 lanean zeuden (53 gizon eta 48 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lassay-sur-Croisne udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 229 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.109 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Lassay-sur-Croisne udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Frente Revolucionario Antifascista y Patriota
Frente Revolucionario Antifascista y Patriota edo FRAP (Fronte Iraultzaile Antifaxista eta Abertzalea) erakunde armatu komunista izan zen, Francoren aurka borrokatzeko sortua. Espainiako Alderdi Komunistaren ezkerrean kokatzen zen eta batez ere Espainiako Alderdi Komunista (marxista-leninista)ko kidez osatua zegoen. Alderdi hau 1964an sortu zen. 1978an desegin zen, PCE (m-l)ren aginduz.
1975eko Irailaren 27an FRAPeko hiru kide (Xosé Humberto Baena Alonso, José Luis Sánchez Bravo eta Ramón García Sanz) fusilatuak izan ziren, ETA erakunde armatuko Juan Paredes Txiki eta Angel Otaegirekin batera.
Aretxabaleta Kirol Elkartea
Aretxabaleta Kirol Elkartea Aretxabaletako kirol kluba da, 1946an sortua, futbola, txirrindularitza eta pilota sailak ditu. Herrian eta probintzian UDA ezizenaz ezagutzen da.
Taldearen sorrera
1920. hamarkadan iritsi zen futbola Aretxabaletara. Federatu gabe bada ere 1923 eta 1928 artean Zarayamendi izeneko taldea izan zen eta Leintz bailarako zein Gasteiz inguruko txapelketetan hartu zuen parte.
1946an, Arrasateko Juventud Deportiva de Mondragón taldeko presidentea zen Jose Ayalak animatuta aretxabaletarrek futbol taldea eratu zuten, hasiera hartan Aretxabaleta, Arrasate eta Eskoriatzako kideekin. Lehenengo partida urte hartako irailaren 15ean jokatu zuten Arrasateko Iturripe zelaian, haiek utzitako materialarekin (Mondra-ren bigarren ekipamendua, urdin argia banda zuriarekin) eta izena ere Juventud Deportiva Arechavaleta ezarri zioten taldeari. Partida hura Ondarroako Aurrera taldearen aurka jokatu zuten eta 3-5 emaitzaz galtzaile atera ziren. Bigarren erregionaleko ligaren barneko partida izan zen eta irabazitako partida bakarra itzulerakoan izan zen Ondarroan bertan (0-1). Mariano Otero izan zen garaipeneko golaren egilea. Hurrengo urtean estatutuak finkatu zirenean Unión Deportiva Arechavaleta izena ezarri zioten, eta U.D.A. esateko erraza zenez berehala bihurtu zen taldearen ezizena. Urte honetan bigarren erregionala irabazi eta Gipuzkoako Kopako final erdiak jokatu zituen. Iturripen jokatzen jarraitzen zuen eta partida egunetan tren bereziak jartzen hasi ziren, halakoa baitzen ikusle kopurua hasierako urte haietan. Jokalariak kamioi batean joaten ziren.
1950-51 denboraldian Aretxabaletan Bedarretako zelaia inauguratu zuen UDAk, Lagun Onak taldeari 3-0 irabaziz. 1952-53ko denboraldia amaitzerakoan aretxabaletako Bixente Etxeandia jokalaria Alavések eraman zuen eta bi urtetan Lehen mailan aritu zen jokatzen. 1954 urtean Ibarra zelaia inauguratu zen, UDAren zelai historikoa. Aurreneko partidan 3-0 emaitzaz irabazi zion Mutrikuri.
Urrezko aroa
Garai hartan ez zen Bigarren B mailarik eta 3. mailan kategoria handiko taldeak zeuden. Aretxabaletarren taldean esate baterako Eibar, Alavés, Salamanca eta klub handien harrobiko talde ugari zeuden (Real Madril, Atlético Madril, Erreala, Osasuna...). Espainiako Errege Kopa ere jokatu zuen eta ibilbide bikaina egin zuen, lehenengo kanporaketan Baskonia eta bigarrenean Eibar gainditu zituen. Hirugarren kanporaketa bigarren mailan ari zen Pontevedraren aurka jokatzea tokatu zitzaion. Pasarón futbol zelaian 2-0 galdu zuen eta Ibarran husna eginez txapelketatik kanpora gelditu zen. Kopan ibilbide aparta egin bazuen ere ezin izan zion mailari eutsi eta Erregionalera itzuli zen.
1979-80 denboraldian Gipuzkoako preferente maila irabazi zuen eta mailaz igotzea lortu ez bazuen ere Gipuzkoako Afizionatu mailako txapelketa irabazi eta Espaina mailako txapelketarako sailkatu zen. Lehen kanporaketan Berceo errioxarra gainditu zuen eta bigarren kanporaketa Levantek gainditu zuen valentzian 2-0 galdu eta Ibarran 1-0 baino ez baitzuen irabazi. Urte hartan izenean euskarazko grafia ezarri zuen, Unión Deportiva Aretxabaleta bihurtuz. 1982-83 denboraldian Arrasaterekin lehia estua izan ondoren bigarren egin zuen ligan, hala ere Hirugarren Mailara igotzea lortu zuten biek. Aretxabaletak urtebete baino ez zuen egin bertan. 1986an berriz igo zen eta bi denboraldi egin zituen Hirugarren mailan. Han Alavés aurkitu zuen maila berean eta etxean 1-1 eta Gasteizen 0-0 emaitzak lortu zituen lehen denboraldian.
Azken urteak
1996 urtean 50. urteurrena izanik Ibarra estadio berria inauguratu zuen, belar artifizialduna. Errealak eta Alavések elkarren aurka jokatu zuten partidan donostiarrak 2-0 nagusitu ziren.
Ordutik aurrera Gipuzkoako Preferentean aritu izan da. 2003an Aretxabaleta Kirol Elkartea izena jarri zioten, baina UDA ezizenaz ezagutzen da oraindik ere. 2009an Preferenteko liga irabazi eta 3.mailara igo zen urtebeterako. 2015ean bigarren egin zuen Gipuzkoako Ohorezko Erregional mailan eta igoera play-offean bigarren gelditu bazen ere, hirugarren mailatik 2.B-ra igo ziren taldeei esker, berriz ere hirugarren mailara itzultzea lortu zuen, oraingoan ere urtebeterako.
Futbol Zelaia
Hainbat futbol zelai izan ditu elkarteak historian zehar. Lehenengoa Bedarretakoa izan zen eta ondoren Ibarra futbol zelaia inauguratu zuten 1954. urtean. 500 ikusleentzako tokia eta 104x68 metro zituen. Gaur egungo Ibarra futbol zelaia aurrekoaren gainean eraiki zen, pixka bat hegoalderago kokatu bazen ere. 1995ean inauguratu zen.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Emakumezkoen taldea
Aretxabaletako emakumezkoen futbol taldea 1990 urtean sortu zen eta aurreneko partida Ibarrako Anexoan jokatu zuen Urretxuren aurka. Sabin Arriola izan zen aurreneko urteetako entrenatzailea eta Gipuzkoako txapelketan lehiatu izan zuen beti. 2017an Arizmendi Futbol Taldeak (Arrasate-Aretxabaleta) Euskal Ligara igotzea lortu zuen eta denboraldi berrirako Aretxabaleta Kirol Elkarteak eta Arrasateko Futbol Taldeak bat egin dute proiektuarekin. 2017-18 denboraldian taularen erdialdean gelditu bazen ere uko egin zion mailari.
Txirrindularitza
Zarayamendi taldeak 1920. hamarkadan futbolaz gain txirrindularitza ere jorratzen zuen, herrian zaletasun handia baitzen. 1932 urtean Euskal Herrian erreferentziazko lasterketa zen Leintz Bailarari Itzulia antzolatzen hasi zen Aretxabaletan. 1948 urtean afizionatuen taldea sortu zuen UDAk. 1960. hamarkadatik aurrera Nazioarteko ziklo-kros txapelketa antolatzen hasi zen. Munduko txapelketa antolatzeko hautagaitza ere aurkeztu zuen, lortu ez bazuen ere. 1991 urtean izan zen azken ekitaldia, ordutik aurrera afizionatuen proba bihurtu zen.
Atletismoa
1948 urtean antolatu zuen aurreneko lasterketa eta 1952an atletismo taldea sortu zen. Lehenengo izarra Fernando Aguilar izan zen "Aretxabaletako galgoa", 1959ko Espainiako gazte mailako krosa irabazi zuena. Taldekako sailkapenean ere Aretxabaleta izan zen txapelduna. Donostiako Jaizkibel Kirol Elkarteak fitxatu zuen Aguilar eta Tokioko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte. Espainiako txapelduna izan zen krosean (birritan) eta pistan (lautan).
Artxabaleta kirol Elkartea Otala Zelaiko krosa antolatzen hasi zen 1979an. Azken urteetan bi lasterkari bikain eman ditu Aretxabaletak, Ramon Jausoro eta Joseba Larrinaga.