cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samantha Smith
Testuinguru historikoa
1982ko azaroan Yuri Andropovek Leonid Brezhnev Sobietar Batasuneko lider gisa ordezkatu zuenean, Mendebaldeko egunkari eta aldizkari nagusiek Andropovi buruzko artikulu eta azaleko argazki asko atera zituzten. Argitaratutako gehiena negatiboa zen, eta aditzera ematen zuten Mendebaldeko egonkortasunerako eraso bat izan zitekeela. Andropov Sobietar Enbaxadorea izan zen Hungarian 1956ko Hungariar Iraultza bitartean, eta KGB Errusiako Estatuko Segurtasun Komiteko lehendakaria izan zen 1967tik 1982ra. Mendebaldean ezaguna egin zen Pragako Udaberria geldiarazteagatik eta disidenteak bortizki zapaltzeagatik, hala nola Andrei Sakharov eta Aleksandr Solzhenitsin. Sobietar lider moduan jarduten hasi zenean, KGBr en boterea handitu zuen, eta disidenteak zapaldu zituen. Andropovek honako hau adierazi zuen: «Sobietar Batasunaren oinarriak ahuldu nahi dituen konplot inperialistak aurpegi asko ditu, eta giza eskubideen aldeko borroka konplot horren parte da ». Sobietarrek nahiz amerikarrek orbitan zeuden sateliteetatik lehergailuak jaurti ahal izateko teknologia garatu zutela-eta, tentsioa handitu egin zen nazioartean. Bi gobernuek teknologia hori garatzeko ikerkuntza handia egin zuten eta garapen programak zituzten. Hala ere, bi nazioek gero eta presio handiagoa zuten proiektua bertan behera uzteko. Amerikan, armetan adituak ziren zientzialari estatubatuar batzuen presio-talde batek Ronald Reagan presidentea presiopean jarri zuen, eta, Errusian, gobernuak honako adierazpen hau zabaldu zuen: « espazioko militarizazioa ekiditea da gizarteak duen zereginik larrienetakoa». Garai hartan, protesta antinuklear asko egon ziren Europan eta Ipar Amerikan. Gainera, 1983ko azaroaren 20an, ABC telebista kateak The day after izeneko gerra post nuklearraren dramatizazioa proiektatu zuen, hamarkada hartan gehien espero izan zen ekitaldi mediatikoetako bat..
Horrezkero, bi superpotentziek bertan behera utzia zuten détente egoera (su-etena), eta Reaganek gurutzaldi-misilak eta Pershing II misilak jaurti zituen Europara, Sobietarren SS-20en jaurtiketari erantzuteko.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
IKTak Hezkuntzan
Teknologia digitalek hezkuntzako erronkei erantzuteko modu ugari ekarri dituzte: inklusioa, ubikotasuna, ikasmaterialen aniztasuna eta moldagarritasuna eta arreta pertsonalizatua, besteak beste, baita euskal curriculuma inplementatzeko aukera ere. Horiek guztiak, gure ustez, uztartu egin behar dira gaur egungo hezkuntzan, euskararen eta euskal komunitatearen ikuspegitik, era batean edo bestean, online irakaskuntza eta baliabide digitalen bidez.
Rhacophorus yinggelingensis
Rhacophorus yinggelingensis Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
IKTak Hezkuntzan
Teknologiak dituen aukerak aipatzeaz gain, berarekin dakartzan arriskuak ere kontuan izan behar dira. Eskolan modu kritikoan aplikatzeaz gain, esku-hartzeak prestatu behar dira eta arazoak sortzean horiek konpontzeko estrategiak garatu behar dira, batez ere, arrisku-taldeekin. Ordenagailuek irakaskuntza- eta ikaskuntza-praktikak hobetzeko eta berritzeko duten ahalmena gorabehera, ezarpen desegokia arazo orokorra da, finantziazio eta aurrerapen teknologiko handiagoak lortzetik haratago, eta ez dago argi irakasleak eta tutoreak eguneroko ikaskuntzan IKTak egoki integratzen ari direnik. Berezko oztopoak, hala nola irakaskuntza-praktika tradizionalagoetan sinestea eta hezkuntzako konputagailuekiko jarrera indibidualak, irakasleek ordenagailuekin duten erosotasuna eta horiek guztiak erabiltzeko gaitasuna, IKTak ikasgelan integratzeko eraginkortasuna aldakorra izatea ekartzen dute.
Komunikabideek gizarteari dakarzkioten onura argienen artean daude kulturarako eta hezkuntzarako sarbidea, non aurrerapen teknologikoek eta bizi garen komunikazio-aroak dakartzan onurek balantze eta aurreikuspen oso positiboak egiten baitituzte. Hala ere, zenbait adituk azpimarratu dute harremana egon behar dela ematen den informazioaren eta pertsonek informazio hori bereganatzeko duten gaitasunaren artean. Horregatik, komenigarria da baliabide ahaltsu horiek erabiltzeko hezkuntza egokia izatea.
Samantha Smith
Bizitza
Samantha Smith 1972ko ekainaren 29an jaio zen, Kanada eta Estatu Batuen arteko mugan dagoen hiri txiki batean, Houltonen (Maine). Jane Goshorn eta Arthir Smith izan zituen guraso. Bost urte zituenean, Elizabeth II.a erreginari gutun bat idatzi zion, monarkari zion mirespena adierazteko. 1980ko udaberrian, Smithek lehen hezkuntzako bigarren maila bukatu zuenean, familiarekin Manchesterrera (Maine) joan zen bizitzera, eta Manchester Elementary School-en hasi zen ikasten. Aita Houltoneko Ricker College unibertsitatean aritu zen irakasle, eta, geroago, Augustako Maine unibertsitatean literatura eta idazkerako irakasle izan zen. Ama, berriz, Maineko Giza Zerbitzuen Departamentuko gizarte langilea zen.
1982ko azaroan, 10 urte zituela, Juri Andropov sobietar buruzagiari idatzi zion Smithek, Sobietar Batasunaren eta Estatu Batuen arteko harremana zergatik ote zen hain tirabiratsua ezin ulerturik:
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
IKTak Hezkuntzan
Hezkuntzara itzuliz, bere helburuak, xedeak, pedagogiak eta metodologia didaktikoak birplanteatu behar ditu. Ikastea hain beharrezkoa egingo duten indar teknologikoek ikasketa-prozesua bera atsegina eta praktikoa izatea eragingo dute. Gaur egun, eskolak, beste erakunde batzuk bezala, informazioaren teknologiak irekitako aukeren inguruan berrasmatzen ari dira. Hezkuntza-sare birtualak hezkuntza-sistemaren oinarrizko unitate berri bihurtzen ari dira; besteak beste, hezkuntza-esparru berriak diseinatu eta eraikitzea, hezkuntza-tresna elektronikoak egitea eta irakaskuntzan espezializatutako hezitzaileak gizarte-espazio berri batean prestatzea.
Samantha Smith
Bizitza
Smithen eskutitza Sobietar Batasuneko Pravda egunkarian argitaratu zuten. Samantha asko poztu zen bere eskutitza argitaratu zutela jakitean; hala ere, ez zuen erantzunik jaso. Orduan, Estatu Batuetako sobietar enbaxadoreari idatzi zion galdetzeko ea Andropov jaunak erantzuteko asmorik zuen. 1983ko apirilaren 26an, Andropoven erantzuna jaso zuen:
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Hezkuntza hedatua
Hezkuntza hedatua terminoa hezkuntza formalaren berezko elementuak, irakaskuntza informala eta teknologia berrien erabilera bateratzen dituen hezkuntza-modalitate bati dagokio, etengabeko ikaskuntzaren aldeko apustua eginez. Interneti esker, informazioa hainbat iturritatik atera eta aipa daiteke, eta, gainera, lankidetzarako tresnei esker, pertsona bakoitzak neurrira egindako prestakuntza-ibilbide bat egin dezake, bere interes eta gaitasunei erantzuteko. Modalitate honen oinarri den premisa da ikaskuntza, hezkuntza, edozein unetan sor daitekeela, edozein lekutan, hezkuntza-erakundeen hormen barruan eta haietatik kanpo. Gela jada ez da ezagutzak banatu eta bereganatzeko gune esklusiboa, non irakaslea baitzen ikasleak ezagutu behar zituen ezagutzen edukitzailea. Internet eskolako paretetan sartu da eta hezkuntza-asimetria alderantzikatu du. Hezkuntza ez dago irakaslearen irakasteko motibazioetan oinarrituta, baizik eta ikasleek ikasteko dituzten motibazioetan.
Samantha Smith
Bizitza
Zirku mediatikoaren ondorioz, Tedd Koppelek eta Johnny Carsonek, beste batzuen artean, elkarrizketa egin zioten Samantha Smithi. Gertakari horiek gaueko berrietan agertu ziren Amerikako katerik garrantzitsuenetan. 1983ko uztailaren 7an, Samanthak Moskura bidaiatu zuen bere gurasoekin, eta Andropoven gonbidatu izan ziren bi astez. Bisitaldi horretan, Mosku eta Leningrad ezagutzeaz gain, Arteken pasatu zuen denbora. Artek pioneroen kanpamendu nagusia zen, Krimeako penintsulako Gurzuf hirian zegoena. Samanthak bere liburuan idatzi zuen bera eta bere familia Leningraden harrituta geratu zirela jendearen harrerarekin eta pertsona ugarik eman zizkieten opariekin. Moskun egindako prentsaurreko batean, adierazi zuen errusiarrak «gu bezalakoak» zirela. Arteken, Samanthak erabaki zuen sobietar haurrekin egon nahi zuela, eta ez zituen onartu eskaini zizkioten pribilegio guztiak. Komunikazioa errazteko, ingelesez ondo aritzen ziren irakasleak eta haurrak bidaltzen zizkioten bizileku zuen eraikinera. Samanthak logela partekatzen zuen beste bederatzi neskarekin, eta igeri egiten, hizketan eta errusiar abestiak ikasten pasatzen zuen denbora. Egonaldian lagun asko egin zituen, haien artean, Leningradeko Natasha Kashirina, zeina ingelesez ondo aritzen baitzen. Hala ere, Andropovek ez zuen aukerarik izan Samantharekin elkartzeko, baina telefonoz hitz egin zuten. Beranduago jakingo zen Andropov larriki gaixotu zela, eta, horregatik, ez zela jendaurrean agertu tarte horretan. Nolanahi den, Samanthak Valentina Tereshkova kosmonautaren telefono deia jaso zuen. Tereshkova munduan zehar orbitatu zuen lehenengo emakumea izan zen. Baina norekin ari zen ez zekienez, elkarrizketa labur baten ostean, Samanthak telefonoa eskegi zuen. Komunikabideek etengabe jarraitzen zioten: bidaian zehar eta horren ostean, sobietar egunkari eta aldizkari garrantzitsuenek Samanthari buruzko argazkiak eta artikuluak argitaratu zituzten. Hala, ezagun bihurtu zen sobietar hiritarren artean, eta horietako askok iritzi ona zuten neskatoari buruz. Hala ere, Estatu Batuetan istorio guztiak susmoak piztu zituen, eta askok uste zuten «amerikar erara egindako fartsa bat zela, harreman publikoak hobetzea helburu » zela.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Hezkuntza hedatua
Hezkuntza-modalitate hau, beraz, ikasten duen pertsonaren motibazioan oinarritzen da, informazioaren eta komunikazioaren teknologien laguntzarekin. Teknologia horiek, helburu pedagogikoekin erabilita, ikasleek irakaskuntza-proposamenak beren beharretara egokitzeko aukera dute, ikaskuntza autonomoa, esperimentazioa eta ikerketa erraztuz. Ikasleak edukien kontsumitzaile pasiboa izateari uzten dio, eta rol aktiboa hartzen du bere gain, parte hartzen, sortzen, iruzkintzen eta partekatzen duen protagonista aktiboa.
Samantha Smith
Bizitza
1983ko uztailaren 22an, Smith AEBetara itzuli zen, eta Maineko biztanleek ospatu egin zuten, arrosak, alfonbra gorria eta limusina eta guzti.; izan ere, neskatoa gero eta famatuagoa zen Amerikako Estatu Batuetan. Hala ere, kritikari asko mesfidati ziren, Smith, maleziagabe, propaganda sobietarraren tresna bihurtu zela pentsatzen baitzuten. 1983ko abenduan, «Estatu Batuetako Enbaxadorerik Gazteenaren» eginkizunei segida eman, eta Japoniara gonbidatu zuten, non Yasuhiro Nakasone lehen ministroa ezagutu eta Koben antolatutako Haurren Nazioarteko Sinposiora bertaratu baitzen. Sinposioan eman zuen hitzaldian proposatu zuenez, AEBetako eta Sobietar Batasuneko buruzagiek urtero trukatu beharko lituzkete, bi astez, beren bilobak, lehendakariek ez luketelako bidaliko lehergailurik beren bilobak bisitan dauden herrialdeetara. Samantha Smithen bidaiak beste hainbat haurren Borondate Oneko Enbaxadore bidaiak bultzatu zituen, hala nola hamaika urteko Katya Lycheva sobietarrak AEBetara egin zuena. Geroago, Smithek Journey to the Soviet Union (Bidaia Sobietar Batasunera) liburua idatzi zuen, zeinaren azalean idazlea bera agertzen baitzen Artek pioneroen kanpaldian, alegia, bidaiako bere parterik gogokoena izan zen tokian. Hedabideetan ospetsu bihurtuta, 1984an «Berriemaile Berezi» aritu zen Disney Channelen saio batean, Samantha Smith Goes To Washington...Campaign '84 (Samantha Smith Washingtonera doa… ‘84ko kanpaina) izenekoan, alegia. Politikari buruzko saio bat zen, eta Smithek 1984ko lehendakaritza-hauteskundeetako zenbait hautagai elkarrizketatu zituen, haien artean, George McGovern eta Jesse Jackson. Urte hartan bertan, Charles in Charge telesailean artista gonbidatu gisa agertu zen Kim izeneko pertsonaia antzezten, Julianne McNamara artista gonbidatuarekin batera. Hain ospetsu bihurtu zen Smith, ezen Robert John Bardo jazarlearengandik babestu behar izan baitzuten. Izan ere, Bardo Mainera joan zen Smithekin elkartu nahian, baina poliziak gelditu eta etxera eraman zuen bueltan. Jazarle horrek, gerora, My Sister Sam telesaileko antzezle Rebecca Schaeffer jazarri eta erail zuen. Urte bat geroago, Smith, Robert Wagnerrekin batera, Lime Street telesaileko protagonista izan zen.
Heriotza
1985eko abuztuaren 25ean, Lime Street telesaileko zati bat grabatu eta gero, Smith eta bere aita etxera bidean ziren Bar Harbor airelineako 1808 hegaldian. Auburneko (Maine) Lewiston-Auburn aireportuan lehorreratzen ari zirela, Beechcraft 99 hegazkinak zuhaitz batzuen kontra jo zuen (lurreratze-pistatik 1.221 metrora) eta istripua izan zuen; ondorioz, sei bidaiariak eta tripulazioko bi langileak hil egin ziren. Istripuaren jatorriak hautsak harrotu zituen. Sobietar Batasunean zurrumurrua zabaldu zen, ez zela benetako istripua izan, eta ikerketa bati ekin zitzaion AEBetan, baina argitaratutako txosten ofiziala istripuaren bertsioarekin bat etorri zen. Txostenaren arabera, istripua EDT ekialdeko ordu-eremuko 22:05ean gertatu zen, eta talkaren gunea aireportutik 1,6 kilometrora izan zen, hego-mendebaldeko norabidean, zehazki, 44°02′22″N 70°17′30″W koordenatuetan. Gainera, txostenak zioen hegazkinaren norabideak zeraman jauzi nabarmena zela-eta, jarrera (zerumugarekiko hegazkinak duen orientazioa, norabidea, etab.) eta abiadurara zela-eta, ezinezkoa zela istriputik bidaiderik bizirik irtetea. Txostenaren ideia nagusiaren arabera, gaua euritsua zen, hegazkina pilotatzen ari ziren pilotuak ez zeuden oso trebatuta eta, gainera, lurreko radar batek ohikoa den eta normalean arriskutsua ez den akats bat izan zuen. Augustan (Maine) egin zen hiletan, 1.000 pertsona inguruk egin zuen Samantha Smithen heriotzaren dolua; Moskun, berriz, bakearen alde borrokatzen duten irabazleen moduan goraipatu zuten. Hiletan, Robert Wagner antzezle estatubatuarra eta Washingtongo sobietar enbaxadakoa zen Vladimir Kulagin egon ziren, besteak beste. Azken horrek Mikhail Gorbacheven mezu bat irakurri zuen, doluminak eskaintzeko. Samantha Smith ezagutu zuen Sobietar Batasuneko edonork betirako gogoratuko du neskatxa estatubatuarra, zeinak, sobietar gazteen moduan, SESB eta AEBen arteko bakearekin eta adiskidetasunarekin amesten baitzuen. Ronald Reagan lehendakari estatubatuarrak doluminak eman zizkion Smithen amari gutun bidez: Beharbada, bihotza arinduko dizu jakiteak milioika estatubatuarrek –milioika pertsonak– partekatzen duela zure atsekabea. Haiek ere gogoan izango dute Samantha, bere irribarrea, bere idealismoa eta bere espirituaren gozotasun tolesgabea.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Hezkuntza hedatua
E-learning irakaskuntza-motaren ezaugarrietako bat da irakasleak eta ikasleak fisikoki bananduta egon daitezkeela, toki desberdinetan, eta Internet erabiltzen dutela ezagutza banatzeko eta komunikatzeko.
Samantha Smith
Heriotza
Samantha Smithen eta bere aitaren gorpuzkiak erraustu eta Eastbrook hilerrian lurperatu zituzten, Aroostook Countyn (Maine).
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Errefuxiatuentzako ikaskuntza mugikorra
Eskola-inguruneek eginkizun garrantzitsua dute hizkuntzaren ikaskuntza errazteko. Hala ere, hizkuntza eta alfabetatze oztopoak errefuxiatuak eskolara sartzea eta bertara joatea eragozten duten oztopoak dira, batez ere kanpalekuetatik kanpo.
Samantha Smith
Ondarea
Estatu Batuetako Urrezko Neskak (The Golden Girls) izeneko komedian agertzen den «Letter to Gorbachev» izeneko kapituluak Smithen bizitza du oinarri. Gainera, 1987ko Superman IV: The Quest for Peace filman agertzen den eszena batean, mutil batek Supermani gutun bat idazten dio armamentu nuklearraren norgehiagoka gelditzeko eskatuz. Christopher Reeve- ren arabera, eszena hori ere Smithen bizitzak iradoki zuen. 1980ko hamarkadaren erdialdera, Samantha Smithen heriotza eta gero, The Samantha Smith Story izeneko telefilmerako gidoia idatzi zuten eta Robert Wagner aritu zen errealizadore lanetan. Columbia Pictures Televisionek eta R.J. Wagner Productionsek elkarrekin zuzenduko omen zuten filma NBC katerako, eta, gainera, Sovin Film izeneko konpainiak haiekin batera koproduzitzeko interesa zuen. Azkenean, Columbia Pictures Televisionek ez filmatzeko erabakia hartu zuen, ez zegoelako filmean interesa zuen telebista-katerik.
Samanthak heldua izaterakoan zer egingo zuen irudikatzen hasi zen jendea, baina Janek, haren amak, baliogabetu egin zituen hipotesi haiek guztiak 2003an, esan baitzuen ezin erantzun zitekeen galdera zela hura. Izan ere, Samanthak soilik 13 urte zituen hil zenean, eta haren nahiak askotarikoak izan ziren, hala nola animaliekin lan egiten zuen albaitari edo tutu eta pantiak janzten zituen ballet-dantzari izan nahi zuen. 2008an, Smithek Bake Abadiaren Kontzientziaren Baliorako hilondoko saria jaso zuen, «[AEBetako eta SESBeko] jendearen elkar-ulertzea laguntzeagatik, eta, ondorioz, gerra nuklear batean sartzeko prest zeuden superpotentzien arteko tirabira gutxitzeagatik». Era berean, Bake Abadiak Samantha Smithen Omenezko Bake Literatura Proiektua proposatu zuen «ikasleak bakearen inguruan hezteko eta eskola-adina duten haurrengan bakeren inguruko literatura sustatzeko, Estatu Batuetan hautatutako 50 ikastetxe pilotuetan». 2013an argitaratu zen Elliott Hoten You Are One of Them eleberriak Samantha Smithen bizitza hartzen du inspirazio gisa fikziozko pertsonaia batentzat. 2015ean, hegazkin istripuaren 30. urteurrenean, Maineko Estatuko Museoak Samantharekin lotutako materialen erakusketa berri bat ireki zuen. Arteken egon zeneko argazkiak, eman zioten arropa errusiarra eta Samantha azalean zuen Soviet Life aldizkariaren ale bat jarri zituzten ikusgai.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Afrika
IKTak hezkuntza-hobekuntza gisa erabili dira Saharaz hegoaldeko Afrikan 60ko hamarkadaz geroztik. Telebistarekin eta irratiarekin hasita, ikasgelatik aretora zabaldu zuen hezkuntzaren irismena, baita ikasgela tradizionaletik haratago egon ziren eremu geografikoetara ere. Teknologiak eboluzionatu eta erabiliago bihurtu ahala, Saharaz hegoaldeko Afrikan ere handitu ziren ahaleginak. 1990eko hamarkadan ahalegin handia egin zen eskoletan hardware eta software informatikoa bultzatzeko, bai ikasleak bai irakasleak gelan ordenagailuekin ohitzeko. Orduz geroztik, hainbat proiektu saiatu dira IKTen irismena eskualdean hedatzen, One Laptop Per Child (OLPC) proiektua barne. 2015erako, 2,4 milioi ordenagailu banatu zizkieten ia 2 milioi ikasle eta irakasleri. IKTak ikasgeletan sartzeak, sarritan M-Learning izena hartzen du, eta honek hezitzaileen irismena handitu du, eta Saharaz hegoaldeko Afrikan ikasleen aurrerapena arakatzeko gaitasuna hobetu du. Bereziki, sakelako telefonoa oso garrantzitsua izan da ahalegin horretan. Telefono mugikorren erabilera orokorra da, eta sare mugikorrek eskualdeko Internet sareek baino eremu zabalagoa hartzen dute. Gailuak ezagunak dira ikasle, irakasle eta gurasoentzat, eta komunikazio handiagoa eta hezkuntza-materialak eskuratzeko aukera ematen dute. Ikasleentzako onurez gain, M-learning-ek irakaskuntza-prestakuntza hobea izateko aukera ere eskaintzen du, eta horrek hezkuntza-zerbitzuen arlo osoan curriculum sendoagoa izatera darama. 2011n, UNESCOk Mobile Learning Week izeneko eta urtero ospatzen den sinposioa hasi zuen, interesatuak M-learning ekimenaz eztabaidatzeko helburuarekin biltzeko asmoz.
IKT modernoak Gizarte modernoan beti daude, Interneten sartzeko aukera duten hiru mila milioi pertsona baino gehiagorekin. Smartphone bat duten Interneteko 10 erabiltzailetik 8k, gutxi gorabehera, informazioa eta datuak handituz doaz, urrats handiak eginez. Hazkunde azkar horrek, batez ere garapen-bidean dauden herrialdeetan, eguneroko bizitzaren giltzarri bihurtu ditu IKTak, non teknologia-alderdirik gabeko bizitzak desfuntzio bihurtzen baititu klerika-, lan- eta errutina-lan gehienak.
2014an argitaratutako azken datuek erakusten dute "Interneten erabilerak etengabe hazten jarraitzen duela, 2014an %6,6 mundu osoan (%3,3 herrialde garatuetan, %8,7 garapen bidean dauden herrialdeetan); garapen bidean dauden herrialdeetako Internet erabiltzaile kopurua bikoiztu egin da bost urtetan (2009-2014), eta online dauden pertsona guztien bi herenak orain garapen bidean dauden munduan bizi dira."
Baina oztopoak oraindik handiak dira. "Oraindik Internet erabiltzen ez duten 4,3 mila milioi pertsonen %90a garapen-bidean dauden herrialdeetan bizi da. Munduko Gutxien Konektatutako 42 herrialdeetan, 2,5 mila milioi pertsona hartzen dituztenetan, IKTak eskuratzeko aukera, neurri handi batean, irismenetik kanpo dago, bereziki herrialde horietako landa-herri handietan." IKTak oraindik ez dira sartu herrialde batzuetako urrutiko eremuetan, eta garapen-bidean dauden herrialde askok ez dute Internet. Horren barruan sartzen da, halaber, telefono-lineak izatea, batez ere estaldura zelularra izatea eta datuak elektronikoki transmititzeko beste modu batzuk. Azken "Informazioaren Gizartea Neurtzeko Txostena"k zuhurtasunez adierazi zuen lehen aipatutako zelula-datuen estaldura handitzea nabarmena dela; izan ere, "erabiltzaile askok harpidetza ugari dituzte, hazkunde globaleko zifrekin batzuetan, eta horrek hobekuntza txiki bat dakar piramidearen hondoko konektibitate-mailan; kalkulatzen da 450 milioi pertsona oraindik zerbitzu zelularretik kanpo dauden lekuetan bizi direla".
Alde horretatik, Interneterako sarbidearen eta estaldura mugikorraren arteko aldea nabarmen jaitsi zen 2000 eta 2015.urteen artean, non "2015 izan zen Nazio Batuen Milurtekoko Garapen Helburuen (MGH) lorpenetarako epea, 2000.urtean munduko liderrek adostu zutena, eta datu berriek IKTen aurrerapena erakusten dute eta gainerako hutsuneak nabarmentzen dituzte." IKTek forma berri bat hartzen jarraitzen dute, nanoteknologia elektronikako eta IKT gadget-etako bolada berri batean jarrita. Mundu elektroniko modernoko IKTen edizio berriek smartwatchak dituzte, hala nola Apple Watch, Nike+ Doc.Band eta Google TV bezalako telebista adimendunak. Laster iraganeko aro baten parte bihurtuko diren idazmahaiekin eta ordenagailu eramangarriak ordenagailuko metodo hobetsia bihurtzen direnean, IKTek bere horretan jarraituko dute aldatzen ari den mundu honetan.
Informazioaren komunikazio-teknologiek zeregin bat dute gaur egungo gizarte-mugimendu berrietan aniztasun azkarra errazteko. Bruce Bimber-en arabera, Internet "taldeen eraketa- eta ekintza-prozesua azkartzen" ari da, eta pluralismo azeleratu terminoa asmatu zuen fenomeno berri hori azaltzeko. IKTak "gizarte-mugimenduko liderrak ahalbidetzeko eta diktadoreak ahalduntzeko tresnak dira", hain zuzen, gizarte-aldaketa sustatuz. IKTak erabil daitezke arrazoi bati herri-laguntza emateko, Internetek diskurtso politikoa eta zuzeneko esku-hartzeak ahalbidetzen dituelako Estatuko politikarekin, bai eta herritarren kexak gobernuen esku jartzeko modua aldatzeko ere.
Gainera, etxe bateko IKTak bikote barruko indarkeriaren justifikazioak baztertzen dituzten emakumeekin lotuta daude. 2017an argitaratutako azterlan baten arabera, litekeena da “IKTen prozesuak emakumeak bizimodu desberdinen eta emakumeek gizartean eta etxean duten zereginari buruzko nozioen eraginpean jartzea, bereziki kulturalki kontserbadoreak diren eskualdeetan, non genero-itxaropen tradizionalak eta hautemandako alternatibak bat ez datozen”.
IKTak hezkuntzan normaltasunez ezartzeko ekimenak (2017)
IKTak hezkuntzan normaltasunez ezartzeko hainbat ekimen existitzen dira (2017):
Arriskuak
IKTen zabalkundea ez da orekatua izaten ari. Maila ekonomikoari dagokionez, batez ere herrialde aberatsetan ari da garatzen. Haietan dispositibo digitalak merkeak dira eta gizartearen gehiengoak eskura ditu, baita Interneterako atzipena ere. Gainera, gizartearen hezkuntza-mailak ere eragiten du, gailu digitalak eta aplikazioak erabiltzen jakin egin behar delako. Herrialde berean maila sozioekonomiko desberdinak dituzten gizabanakoen, familien eta eremu geografikoen artean ere sortzen da IKTak eskura izateko aukeren diferentzia. Arrakala digitalaren kontzeptuak biltzen ditu IKTen erabileraren aurrean sortzen diren desberdintasunak, bai sozialak, baita belaunaldien artekoak ere. Unibertso digitalaren bidez, lehendik gizartean existitzen ziren desberdintasunak errepikatu eta sustraitu egiten direla ohartarazi dute hainbat aditu eta ikerketek. Gainera, emakumeei eta neskei eragiten dien genero eten digitala dagoela adierazten dutenak ere badira, bai teknologia digitalen eskuragarritasun-mailan baita haiekiko jarreran ere.
IKTen erabilera hedatzearekin batera, bestelako arriskuak ere sortu dira. Haur, nerabe eta gazteek jasan ditzaketen arriskuen aurrean babesteko beharra sumatu da. Bestalde, eskura informazio gehiegi izateagatik infoxikazioa gerta daiteke, eta erabakiak modu eraginkorrean hartzeko zailtasunak sor daitezke. Gainera, norbanakoaren askatasuna galtzeko beldur diren pertsonak ere badira (Anaia Nagusia delako efektua, publizitatearen intrusismoa...).
Oro har, IKTak gizartearen gain eragiten ari dira. Pierre Lévy-k informazioaren teknologiei aplikatutako etikaren ikerketan egiten du lan. Adimen kolektiboaren kontzeptua definitzen du eta ezagutzan oinarritutako gizarte batean bizi garela dio; informazioaren gizartean bizi gara, informazioa da gaur egungo gizartearen oinarri. Lévy-ren esanetan, IKT-en eraginez pentsatzeko eta elkarrekin bizitzeko modu berriak sortzen ari dira eta gizakion arteko harremanak, lana, eta adimen indibidual eta kolektiboa ere, mota guztietako erabilera masiboko gailu digitalen garapenaren eta etengabeko aldaketaren mende daude.
Brida (hoditeria)
Brida, hodi batean, sistema baten bi osagai lotzen dituen elementua da, horrela bada, lan suntsitzaileak egin beharrik gabe, desmuntatu lanak egin daitezke. Horretarako lotura-bernoa ezartzen da, hots, burdinazko zirkunferentzia zulatua, azkoin eta torlojuen bidez sortua eta horrela bi osagaien lotura lortzen da.
Kantina
Kantina edo edaritegia (cantina) geltoki, kuartel eta kidekoetan, jaten eta edaten ematen den tokia da. Espainian eta Latinoamerikan tipikoak dira baina hitzak italierazko jatorria du, izan ere XVI. mendean Espainiar Inperioak italiar eskualde asko zituen bere menpean.
Skryne
Skryne (An Scrín) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.403 biztanle zituen.
Entebbe
Entebbe Ugandako hiria da. Herrialdearen hegoaldean dago, Erdialdeko eskualdean, Victoria aintziraren iparraldeko ertzeko penintsula batean, Kampalatik 37 kilometro hego-mendebaldera. 96.200 biztanle zituen 2019an.
Pont-rhyd-y-groes
, 'Pontrhydygroes',Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Cwmystwyth eta Pontarfynach udalerrietatik hurbil dago.
Gaylord (Minnesota)
Gaylord Minnesotako hiri bat da. Sibley konderrian kokatua dago. 2010ean 2,305 biztanle zituen, 4.32 kilometro koadrotan banatuta.
Mistaken Point Erreserba Ekologikoa
Mistaken Point Erreserba Ekologikoa Kanada mendebaldean kokaturik dagoen fosil aztarnategia da. Ediacararra garaiko fosilak aurkitzen dira, ezagutzen diren bizidun zelulanitz zaharrenak alegia. Duela 565 milioi urte inguruko errauts-geruzak hartzen ditu, itsaso hondoan kokaturik zeudenak.
Geografia
Ternuaren hego-ekialdeko Avalon penintsulan kokaturiko eremu txikia hartzen du. Sarritan behelainoak hartzen du eremua eta marinelek Race lurmuturrarekin nahastu izan dute, hortik "Mistaken Point" izena.
Historia
1967an aurkitu zen aurreneko fosila, Fractofusus misrai (irudian), Shiva Balak Misra izeneko geologia ikasle indiarrak aurkitu zuen. 1980. hamarkadaren erdialdean toki garrantzitsua bihurtu zen paleontologoentzako, bertan aurkitzen baitziren Ipar Amerikako metazoo zaharrenen fosilak, eta munduko sakonera handitako animalien fosil zaharrenak ere. Garai honetako fosilei Avaloneko leherketa ere deitu zitzaien Kanbriarreko leherketarekin parekatuz, baina gaur egun Ediacararra izendapena nagusitu da.
1984an bost kilometrotako kosta lerroa babestea erabaki zuen probintziako gobernuak, 1987an erreserba ekologikoa izendatu zuten eta 2009an babes eremua handitu egin zuten, fosil berriak aurkitu zirenean. 2016ko uztailaren 17an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Mistaken Point.
Fosilak
Fosilik aipagarrienak:
Pleistozenoko megafauna
Pleistozenoko megafauna garai hartan munduan izaten zen tamaina handiko animali multzo edo megafauna izendatzeko terminoa da. Megafauna izendatzerakoan, 44 kilo baino gehiagoko animaliez ari gara.
Pleistozeno Megafaunaren Iraungitzea
Pleistozenoko Megafaunaren iraungitzea Pleistozenoan eta bereziki Azken Pleistozenoaren garaietan eta Holozenoren hasieran planeta guztian emandako megafaunaren desagerpen handia izendatzeko terminoa da. Garai honetan animali handien kopuru zabal bat, mundu guztian zehar, desagertu ziren. Antza guztiaren arabera homo sapiens edo egungo gizakiaren eraginez. Haien artean daude mamutak, errinozero iletsuak, Megaloceros giganteusak, leize-hartza, ekido ugari.... Stewart bezalako hainbat adituek homo neanderthalensis ere kokatzen dute iraungitze global honetan. Iraungitze sasoi hau duela 40.000 (AP) eta 6.000 (AP) arte kokatzen da, baina duela 15.000 (AP) azkartu zen prozesua.
Ana de Mendoza (Eboliko printzesa)
Ana de Mendoza y de la Cerda (Cifuentes, 1540ko ekainaren 29a - Pastrana, 1592ko otsailaren 2a), Eboliko printzesa, espainiar aristokrata izan zen.
Eboliko printze portugaldarrarekin ezkondu zen 1552. urtean. Gortean ospe handia izan zuen bere edertasunagatik, eta gizon askorengan izan zuen eragina; erregearekin berarekin maitasun-harremanak izan omen zituen. Espainiako emakume aberatsenetakoa izan zen. Senarra hildakoan, Herbehereetako abertzaleekin harremanetan jarri zela eta, Filipe II.ak itxi zuen Pastranako gazteluan.
Šemnice
Šemnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 673 biztanle ditu eta 13,2 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1403 urtean egin zen.
Martigny (Aisne)
Martigny Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 451 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 180 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 196 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 180 etxebizitza nagusietatik 135 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 153 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 94 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 282 ziren, horien artean 206 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 206 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (104 gizon eta 76 emakume) eta 26 langabezian zeuden (15 gizon eta 11 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Martigny udalerrian 180 unitate fiskal zeuden, 446,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.032 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Las Tunasko probintzia
Las Tunasko probintzia (Provincia de Las Tunas) Kubako 15 probintzietako bat da. Hiriburua Victoria de Las Tunas da.
Beinerstadt
Beinerstadt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ezkerreko arteria gastroepiploiko
Ezkerreko arteria gastroepiploikoa edo ezkerraldeko arteria gastroepiploikoa arteria esplenikoan sortutako arterietako bat da. Ezkerretik eskuinera doa urdailaren kurbadura nagusian zehar, omentuaren geruzen artean, urdail eta duodenoko arteriatik datorren eskuineko arteria gastroepiploikoarekin bat eginez.
Barroeta dorretxea
Barroeta dorretxea Markina-Xemein en (Bizkaia) dagoen etxe gotortu a da.
Kokapena
Markina-Xemeindik Ondarroa rantzko errepidea hartuta, herritik atera eta Xemein go Arretxinaga auzoan ikusiko dugu, ageri-agerian, eskuin aldeko muino baten gainean.
Dorreak ondoan San Joakin eta Santa Ana baseliza barroko a du. Gainera, Barroetako multzoan badaude harekin lotutako beste zenbait eraikin: Barroetagoiti, Barroeta-Arana, Barroetabeiti, Barroetabeña, Bauskain, Elorregi, Oxillain, Olazar eta Ortulaukua.
Historia
Gaurko dorrea XIV. mende tik XV. mende ra artean eraiki zen, lehen egondako eta suntsitutako baten ordez, seguraski Pedro Galindez de Barroetaren (1395-1435) aginduz, leinu horretako lehenetakoa. Ganboatar ren aldekoak, dorrea etxebizitza gotortu bezala eraiki zuten, inguruko jauntxo engandik, zein nekazari engandik babesteko (azken hauek, garai haietan, jaun feudal en botereari altxatzen hasiak baitziren). XV. mende hasieran jabea Rodrigo Martinez de Barroeta zen. Lope Gartzea Salazarren Bienandanzas e fortunas idazlanean ageri denez, "En el año del Señor de 1417 pelearon los fixos de Lope Iñiguez de Marquina con los de Barroeta, que eran enemigos e vecinos,estando desafiados al pie de la torre de Barroeta, que fueron encerrados los de Barroeta, e murió de una saeta Lope de Marquina, fixo de Lope Iñiguez, e murieron otros de ambas partes, e otros feridos". 1470ean, jabea Maria Ruiz de Barroeta zen baina familia Etxebarria ko Jauregi dorretxean bizi zen; urriaren 15ean, Ugartetarren leinu aurkarien aldekoek dorrea arpilatu eta erre zuten, bertako artxibo baliotsua hondatuz. 1496 inguruan berreraikia izan zen.
Barroetako jaunen diru iturri nagusiak baso en egur-ustiapenak, Oxillogineko ola eta errota, zubia, Ondarroako portu tik zetozen garraioen kontrolaren zati bat, eta batez ere Xemein eta Etxebarri ko elizetako hamarren ak ziren. Baliabide horiei, eta ezkontza-tratuei esker, Barroeta familiak ondare higiezin handia pilatu zuen.
1799 urtean dorrea Joakin Ugartetxeak hartua zuen, 558 errealeko errentarekin; Barroeta Etxetxikia zeritzona berriz, Juan Iruetak hartua zuen 372 errealetan. 1826an Joakin Ugartetxea bizi zen bertan. 1991 urtean Barroeta dorrearen jabea Jose Luis Gaitan de Ayala zen.
Dorre honetan Fabiola Belgikako erreginaren aitona jaio zen.
Egitura
Gaur egun ikus daitekeen dorrea jatorrizkoaren aldean oso bestelakoa da. Hormen egiturari erreparatuz, ikus daiteke jatorrizko dorrea eraikin sendoa baina xumea izan zela, inguruneko materialekin egina.
Helburu militarrek dorrearen egitura baldintzatu zuten: hormen lodierak (behean 1,62 m) eta gezi-leiho en estuasunak (egun barrualdekoak baino ez dira kontserbatzen, leiho modernoak gerora irekitakoak dira) barruko bizimodua aireztapen eta argiztapen urriarekin egingo zela adierazten dute. Dorre buruan zegoen urkamendiarekin (egurrezko egitura, gaur egun desagertua) batera, Barroeta defentsarako gotorleku egokia bihurtzen zuten. Bere garaian arma-patioa izan zuen.
Dorrearen egitura sinplea da, lauki formako oinarekin, eta lau isuriko teilatua. Bi sarrera arkudun ditu, bat korta n eta bestea lehen solairuan. Horma bat eroria eta berreraikia du, XVII edo XVIII gizaldian; sasoi berean solairu bat gehitu zitzaion, etxebizitza bezala erabiltzeko erosotasuna emanez.
Gazta ekoizpena
Barroeta dorretxeko biztanleak (Txurruka-Ugartetxea sendia) gazta ekoizleak dira. Gaur egunean, gaztandegia dorretxearen ondoan dagoen eraikin berrian dago.
Mendazako Hiru Hanka artea
Hiru Hanka artea Nafarroako Mendaza herrian dagoen Europako zuhaitz zaharrenetariko bat da. Nafarroako natura monumentua da. Artadi batean kokatuta, Berrotza haranean dago, La Laguna izeneko inguruan. Inguruan badira beste arte zaharrak, batzuk 500 urtekoak.
Deskribapena
Zuhaitza, Quercus Ilex edo artea, 1.200 urte inguru dituela uste da, sekula aurkitutako arterik zaharrenetakoa; dena dela, Nafarroako katalogoan 800 urte baino gehiago onartzen zaizkio. Bere barrualdea hutsik dago, eta hiru oinarriren gainean eusten da; hortik bere izena. Zuhaitzaren kontserbazio egoera oso ona da nahiz eta dituen urteak. Izenak aipatzen dituen hiru hanka lehen lur azpian zeuden baina hegiaren mugimendu batek bistan utzi zituen. Irekitzeko joera saihesteko xingola metalikoekin helduta dago.
Achirus lineatus
Achirus lineatus Achirus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Achiridae familian.
Arthur Wellesley (argipena)
Arthur Wellesley familia bereko zazpi gizonen izena da:
NA-5005
NA-5005 edo Getze Ibargoitiko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-240 nafar errepidearen 20,43 kilometroan hasi eta Ibargoiti udalerrian dagoen Getze Ibargoiti kontzejura arte doa. Errepidea 0,19 kilometro luze da.
Scytalopus vicinior
Scytalopus vicinior Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Leticia Canales
Leticia Canales Bilbao (Bilbo, Bizkaia, - ) bizkaitar surflari profesionala da. Sopelan bizi da. 2021ean surfeko Europako txapelduna eta zortzi aldiz Espainiako txapeldun absolutua -horietako lau kategoria horretan-. Munduko Txapelketan ere aritu da.
Biografia
Gurasoak Mercedes Bilbao Guarrotxena eta aita Jose Canales Sagarminaga kirolaria dira. Leticia eta Loiola ahizpa bikiek ahizpa nagusiagoa dute, Victoria. Bikiek txikitan borrokatxo asko izan bazuten ere, nagusitan elkarri laguntza handia eman diote.
Leticia Canalesek hasierako LH ikasketak Zipiriñe eskolan DDH eta Batxillergoa Aixerrotan. 2016. urtean, surfetik urrundu zen, eta Deustuko Unibertsitateko Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Gradua ikasten hastea erabaki zuen. Oso ondo etorri zitzaion Kirolaren Psikologia irakasgaia ezagutzeko eta kirol-psikologiako profesionalekin lanean hasteko. Lesioa gehiegizko entrenamendu baten ondorioz izan zuela konturatzeko ere balio izan zion. Eta beste poztasun bat ere izan zuen: lehiatu gabeko denbora horretan, hobetu, berritu eta eboluzionatu egin zuen surf-teknika.
Haren aitak eta ahizpa nagusiak surfean hasi zituzten Leticia eta Loiola ahizpa bikia. Surfean aritu izan ez balitz, belar-hockeyko jokalaria izango zen, bere bigarren grina eta kirola, 14 urte bete arte, surfean aritzeko utzi zuenean. Bizitza osoa kirolari lotuta egon da. Eskalada izugarri gustatzen zaio eta ukelelea jotzea.
Loiola ahizpa bikiaren arabera:"Leticiaren ezaugarri onenak automotibazioa, iraunkortasuna eta irmotasuna dira; izan ere, bere helburua oso zaila izanik ere, bidea aurkitu eta lortu egiten du. Batzuetan desordenatua da, baina Leticiak berak dioenez, “bere desordenean ordena du.” Txikitatik musika gustoko izan du: Rod Stewart. Green Day, Dua Lipa, Izaro, Smile... Surflari indartsua da, maniobra ugari eta harrigarriak egiteko gai da. Eskalada ere maite du. Arteari buruzko kezkak ere betidanik izan ditu, amak Arte Ederrak ikasi eta horretara bultzatu ditu eta."
Hasierak
2003an, Lear to Surf ekitaldian parte hartu zuten Leticiak eta haren ahizpa bikiak (Loiola). Zortzi urterekin, Sofía Mulanovich, Adelina Taylor eta beste surflari profesional batzuk ezagutu zituzten, eta lehiaketa aurreko surfean hastea erabaki zuten. 2005ean, 10 urterekin, nazio mailan bidaiatzen eta lehiatzen hasi ziren.
2006an, 11 urte zituela, Espainiako Federazioak Portugalgo Caparica Junior Sub18 Munduko Txapelketara joateko deitu zion. Aitak esan zion artean gaztea zela, baina hamaika urte zituela izan zuen lehen Munduko Txapelketa.
11 urtetik 14 urtera teknifikazio zentroan egon zen. 14 urte zituela, brontzezko domina irabazi zuen Espainiako selekzioarekin Europako selekzioan, 18 urteko surflariekin. Une horretan, konturatu zen surfean aukerak izan zitzakeela serio hartzen bazuen, ez bakarrik joko bat balitz bezala.
Surflari profesionala
16 urte zituela, Munduko Sub 21erako sailkatu zen Leticia, eta orduantxe hasi zen entrenatzen atletak sortzen ehuneko ehunean aritzen den entrenatzaile batekin, eta 18tik aurrera profesional egin zen.
2014ko abuztuaren 4an lesio larria izan zuen eskuineko belaunean. Lehiaketara itzuli ondoren, garaipenak eta emaitza onak lortzen hasi zen, eta, horri esker, WQSko (World Qualifying Series) TOP 25 txapelketan sartu zen, ordura arte Espainiako rankingik onenean.
2015. urtean, bigarrena izan zen Pantinen, eta berriz ere brontzezkoa Europako Open txapelketan. Brontzearen ondoren medikuarengana joan zen eta laguntza bilatzen hasi zen, bere lotailua hautsita baitzegoen, baina ez zen ezer ikusten, ezta erresonantzietan ere.
2016ko ekainean, alboko lokailu gurutzatua hautsi zitzaion El Salvadorren proba baterako entrenatzen. Lesio horri esker, asko ikasi zuen urtebetez surfean ibili gabe. Gainditu eta lehiaketetara itzultzea lortu zuen.
2018an Taharako Munduko Txapelketan, 25. postuan amaitu zuen, eta Aloha Cup (taldekako lehiaketa) irabazi zuen konbinatuko kide bat izan zen. 2019an, Miyazakiko Munduko banakako txapelketan parte hartzea hobetu zuen, 15. postua lortu zuela.
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiarengatik, lehiaketa gelditu aurretik, Espainiako emakumezkoen surfaren historiako emaitzarik onena lortu zuen: hirugarren postua Sydney Surf Pro txapelketan, eta hamargarren postua lortu zuen QS munduko rankingean. 2020. urtearen amaieran, aldakan lesio konplikatu bat izan zuen, eta ebakuntza egin eta hiru hilabeteko errehabilitazioa eginda indarberritu zen.
2021ean, Europako surf-txapelduna izan zen, Women’s Qualyfing Series-en kontinente-tituluarekin, ABANCA Pantín CLassic Galicia Pro 2021 lehiaketaren 34. edizioan, Oviñon (Coruña).
Palmaresa
Zenbait garaipen, eta hainbat garaipen eta polen estatuko eta nazioarteko probetan.
Banakakoa
Espainiako txapelduna zortzi ediziotan.
2013
2015
2020
2021
Selekzio nazionala
Espainiako selekzioa Europako eta Munduko selekzioetan ordezkatzeko talde nazionaleko kidea da.
Cristian Echavarría
Cristian David Echavarría Vélez (Antioquia, Kolonbia, 1997ko uztailaren 10a) Kolonbiako futbolari profesionala da, Independiente Medellín taldean jokatzen duena.
Kluba
2017ko ekainean, Echavarríak SJK-rekin sinatu zuen.
Alès
Alès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 40.108 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Alès udalerrian erroldatutako biztanleak 40.108 ziren. Familiak 19.608 ziren, horien artean 8.999 pertsona bakarrekoak ziren (3.589 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5.410 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4.829 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.365 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 2.415 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 22.573 etxebizitza zeuden, 20.027 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 428 bigarren erresidentzia ziren eta 2.119 hutsik zeuden. 8.093 etxeak ziren eta 14.318 apartamentuak ziren. 20.027 etxebizitza nagusietatik 7.980 bere jabearen bizilekua ziren, 11.637 alokairuan okupaturik zeuden eta 410 doan lagata zeuden; 1.219 etxek gela bat zuten, 2.260 etxek bi zituzten, 5.365 etxek hiru zituzten, 6.779 etxek lau zituzten eta 4.403 etxek bost zituzten. 10.095 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10.717 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3.994 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24.351 ziren, horien artean 15.780 aktiboak ziren eta 8.571 inaktiboak ziren. 15.780 pertsona aktiboetatik 11.994 lanean zeuden (6.361 gizon eta 5.633 emakume) eta 3.785 langabezian zeuden (1.676 gizon eta 2.109 emakume). 8.571 pertsona inaktiboetatik 2.158 erretiraturik zeuden, 2.808 ikasten zeuden eta 3.605 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Alès udalerrian 19.437 unitate fiskal zeuden, 39.459 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.836,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2.932 komertzioetatik, 25 erauzte enpresak ziren, 59 janari enpresak ziren, 15 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 105 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 279 eraikuntza enpresak ziren, 889 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 61 garraio enpresak ziren, 197 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 42 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 128 finantziazio enpresak ziren, 148 higiezinen enpresak ziren, 333 zerbitzu enpresak ziren, 422 administrazio publikoko enpresak ziren eta 223 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 709 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 3 posta bulegoak, 27 banku bulegoak, 9 funerariak, 62 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 7 ibilgailuen alokairu bulegoak, 8 autoeskolak, 91 igeltseroak, 42 margolariak, 22 zurginak, 31 iturginak, 38 argiketariak, 9 eraikuntza enpresak, 94 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 12 aldi baterako lan enpresak, 132 jatetxeak, 61 higiezinen agentziak, 12 tintoreriak eta 32 apaindegiak.
2009an zeuden 421 establezimendu komertzialetatik, 3 hipermerkatuak, 12 supermerkatuak, 13 brikolaje denda handika, 4 120 m2 baino gehiagoko dendak, 14 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 54 okindegiak, 26 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 23 liburu dendak, 121 arropa dendak, 20 etxerako tresna dendak, 21 zapata-dendak, 20 elektrotresna dendak, 15 altzari dendak, 14 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 9 drogeria, 15 lurrin-dendak, 10 bitxi-dendak eta 23 lore-dendak ziren.
2000. urtean Alès udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 78 hektarea erabiltzen.