cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Junkers Ju 87
1935ean Hermann Pohlmann alemaniar ingeniariak diseinatu eta lehenbizikoz hegan egin zuen. Espainiako Gerra Zibilan Kondor Legioak erabilitako gerra hegazkin modeloetako bat izan zen (adibidez, Gernikako bonbardaketan). Bigarren Mundu Gerrako alemaniar gerra hegazkin erabilienetako bat izan zen eta 1945ean zerbitzutik erretiratua izan zen.
Diémoz
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Diémoz udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.072 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Énencourt-le-Sec
Énencourt-le-Sec Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Énencourt-le-Sec udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 74 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 79 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 137 ziren, horien artean 104 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 104 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (51 gizon eta 41 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Énencourt-le-Sec udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 194 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.393 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Énencourt-le-Sec udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 651 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Halterofilia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 81 kg
Halterofiliako 81 kg-ko gizonezkoen txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 24an egin zen Tokioko Nazioarteko Foroan.
Jimmy Smits
Jimmy Smits (Brooklyn, New York, 1955eko uztailaren 9a) estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat da.
Lavault-de-Frétoy
Lavault-de-Frétoy Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lavault-de-Frétoy udalerrian erroldatutako biztanleak 72 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Lavault-de-Frétoy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 256 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hizkuntza-erregistro
Hizkuntzalaritzan, hizkuntza erregistroa egoera, hizketa-gai eta helburu jakin bati buruzko hizkuntza aldaera edo estiloa da. Hizkuntza-erregistro baten erabilera eragiten duten beste faktoreak formaltasun edo erritualizazio-maila eta erabiltzen den bitartekoa (ahozko hizkuntza edo hizkuntza idatzia den, besteak beste) izaten dira. Adibidez, idatzi administratiboetan erabiltzen den estiloa hizkuntza-erregistro bat da, gai jakinei buruz (administrazioarekin loturikoak), bitarteko jakin bat erabiliz (idatziz) eta modu ofizial batez garatzen dena baita.
Erregistro motak
Hizkuntza-erregistroak aipatzen direnean, bi mutur aipatu ohi dira. Lagunarteko erregistroa edo kolokiala, alde batetik eta erregistro jasoa edo formala bestetik.
Bi hizkuntza-erregistro horien artean, hainbat hizkuntza-erregistro mota daude: erregistro formalenetik lagunartekoeneraino. Esate baterako, bi ezezagunen arteko lehen elkarrizketak erregistro formalago edo lagunartekoago izango du testuinguruaren arabera.
Erregistroak eta hizkuntzen didaktika
Mundu akademikoan hizkuntzen didaktikaz arduratu diren ikerlarien artean, Euskal Herrian, ziur aski aipatuena Jim Cummins (1949) da. James Cummins, Torontoko Unibertsitateko Hezkuntza Saileko Ontario for Studieseko irakaslea da. Ingeleseko ikasleen hizkuntza-garapena eta hizkuntza-garapena oro har lantzen ditu. 1979an, Cumminsek BICS eta CALP akronimoak sortu zituen, irakasleek ikasleei hizkuntza gaitasuna lortzen laguntzen diotenean ematen diren prozesuei buruz hitz egiteko.
BICS
Basic interpersonal communicative skills (BICS), hau da, Komunikaziorako oinarrizko trebetasunak, gizarte-egoeretan elkarrekintzan aritzeko beharrezkoak diren hizkuntza-trebetasunak dira, adibidez, lagun bati hitz egitean. Lagunarteko erregistroan behar diren hizkuntza-trebetasunak.
BICSek, nagusiki, aurrez aurreko komunikazioari egiten dio erreferentzia, ume txikiek eta eskolatu gabeek ikasi zuten hizkuntza-erregistroa, eguneroko elkarrekintza sozialean erabiltzen dena.
CALP
Cognitive academic language proficiency, (CALP), hau da, Hizkuntza akademikoaren erabilgarritasun kognitiboa, Jim Cumminsek garatutako terminoa da, ikasketa akademiko formalari erreferentzia egiten diona, hizkuntza-erregistro formalari, goiko BICS horren aurkako moduan. Eskoletan, BICS eta CALP terminoak erabiltzen dira gehienetan hizkuntza berria lortzeko prozesuan dauden ikasleen hizkuntza-aprobetxamendu mailei buruz hitz egiteko. Ikasle batzuek, CALP edo hizkuntza akademikoa ikasi baino lehen, oinarrizko hizkuntza-erregistroko trebeziak BICS ondo garatzen dituzte. Ondorioz, ikasleak hasiera batean erabat emankor eta jariotsu ager daitezke, oraindik hizkuntza-hutsune esanguratsuen aurka borrokan badabiltza ere.
CALPek ikasgelan gertatzen den komunikazio oso abstraktu eta deszentralizatuari egiten dio erreferentzia, batez ere oinarrizko mailetan. CALPek "ikasgelako hizkera, ikasteko lengoaia" barne hartzen du, haurrek esperientzia pertsonalik ez duten egoera askotako problematika, hipotesiak, pentsamendu abstraktua, arrazoia eta proiektuak egiteko aukera ematen duena. Irakurtzen eta idazten ikasteagatik eta arrakasta akademikoa gainditzeagatiko behar-beharrezkoak den hizkuntza-erregistroa.
BICS eta CALP kontzeptuek haurrentzat dituzten inplikazioak hauek dira: ikasgelako bigarren hizkuntza lantzerakoan lagunarteko erregistroa eta erregistro akademiko formala, erregistro guztiak landu egin behar dira eta erregistro batean konpetentzia erakusteak ez dakar, automatikoki, beste erregistroan konpetentzia maila bera.
Herbig Haro objektua
Herbig Haro objektuak (ohi HH objektuak deituak), eratu berri diren izarrekin lotutako nebulosak dira. Nebulosa hauek oso iraupen laburrekoak dira, milaka urte gutxi batzuk baino ez, eta erdiko izarrak jaurtitako gasaren eta gas eta izarrarteko hautsez osaturiko hodeien arteko elkarreraginagatik sortzen dira, zenbait kilometro segundoko abiadan talka egin eta gasa ionizatuz. HH objektuak, denboran oso aldagarriak diren objektuak dira, eta modu nabarmengarrian eboluziona dezakete urte gutxi batzuetako denbora eskala laburretan, Hubble espazio teleskopioaren behaketa ugarik adierazi duten bezala.
Objektu hauek, lehen aldiz, XIX. mendearen amaieran ikusi zituen Sherburne Wesley Burnhamek, baina, 1940ko hamarkadararte ez ziren euren berezitasunak ezagutu igortze nebulosen artean. Xehetasunez aztertu zituzten lehen astronomoak, George Herbig eta Guillermo Haro izan ziren. Herbige eta Haro, modu independentean lanean zebiltzan izar eraketari buruzko ikerketetan. eta Herbig Haro objektuak, izar eraketaren eta honek izarrarteko ingurunearekin duen elkarreraginaren ondorio bezala identifikatu zituzten lehenak izan ziren. Bi astronomo hauek, HH motako lehen hiru objektuak identifikatu zituzten 1946 eta 1947an, Oriongo NGC 1999 nebulosaren irudietan.
Ezaugarri fisikoak
1980ko hamarkadaren hasieran, behaketek, HH objektuen igortze zurruztada erako izaera zehaztu zuten. Eratzen ari diren izarrak, sarri, erdiko izarra elikatzen duten disko zirkumestelarretaz edo akrezio diskoz inguratuak daude. Disko hauek, izarraren bizitzako lehen ehundaka milaka urteetan mantentzen dira, eta diskoarekiko perpendikularrak diren plasma (gas ionizatua) zurruztada erako igortze fenomenoak eragiten dituzte. Igortze zurruztada hauek izarrarteko ingurunearekin talka egiten dutenean, azken hau ionizatzen dute, Herbig Haro objektuetan behatutako igortze patroi dizdiratsuak eraginez.
Ohiko HH objektu batean jaurtitako masa, Lurrarenaren halako 1 eta 20 bitartekoa da, kopuru oso txikia, izarraren masa osoarekin alderatuz. HH objektua osatzen duen materialaren tenperaturak, 8.000 eta 12000 kelvin ingurukoak dira, ionizatutako beste nebulosa batzuetan ikusitako tenperaturen antzekoak, H II tokiak edo nebulosa planetarioak bezala. Gune dentsoak izateko joera dute, zentimetro kubikoko milaka edo hamarnaka milaka partikulekin, H II guneetan eta nebulosa planetarioetan ohikoa den zentimetro kubikoko 1000 partikula baino gutxiagoko dentsitatearekin alderatuz. HH objektuak, nagusiki hidrogeno eta helioz osatuak daude, elementu astunagoetan duten masa %1ekoa baino ez den bitartean. Erdiko izarretik gertu, HH objektua osatzen duen gasaren %20 eta 30 bitartean dago ionizatua, proportzio hau, distantzia urruntzen doan heinean jeisten doalarik. Honek, materiala, zurruztada polarrean ionizatua dela esan nahi du eta izarretik aldentzerakoan birkonbinatzen da, beranduago, izarrarteko ingurunearekin talka eginda ionizatu beharrean. Bigarren fenomeno hau, hala ere, batzuetan gertatzen da, zurruztaden muturretan, gune hedatu dizdiratsuak eratuz.
HH objektuen banaketa
Gaur egun HH motako 900 objektu inguru ezagutzen dira. Arruntak dira gas ionizatuzko guneetan (H II guneak) izar eraketa presentziarekin eta taldeetan aurkitzen ohi dira. Horietako asko, Boken globuluetatik gertu daude (sarri, eratzen ari diren izarrak dituzten nebulosa ilunak). Sarri, HH objektu ugari ikusten dira energia iturri bakar batetik gertu, izar nagusiaren ardatz polarraren proiekzioan objektu kate bat eratuz.
Estimazioren batzuk, gure galaxian 150.000 HH objektu inguru egon daitezkeela adierazten dute, horietako gehienak, egungo tresnekin ikusi ahal izateko urrutiegi egongo liratekeenak. HH objektu gehienak, izar nagusitik 0,5 parsec baino gutxiagora daude, gutxi batzuk baino ez daudelarik parsec 1 baino gehiagora materiala dutenik.
Sept-Meules
Sept-Meules Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (36 gizon eta 34 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sept-Meules udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 155 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.153 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Megachile waterhousei
Megachile waterhousei erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Silius
Silius Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Grahovaceko gudua
Grahovac-eko gudua (montenegroeraz: Boj na Grahovcu) 1858 ko maiatzaren 11 tik 13 ra bitartean izan zen Grahovac herrixkan, Mirko Petrović-Njegoš Montenegroko Duke Handiak Montenegroko Printzerri ko armada otomandar ren aurka zuzendu zuenean, Montenegroko garaipen erabakigarrian amaituz. Garaipenaren ostean, Montenegro eta Bosniako Eyalatoaren otomandarraren arteko mugaren mugaketa amaitu zen. Otomandar armadaren erretiroaren ondoren gerra garaikurren arsenal handia harrapatu zuten.
Aurrekariak
1858 ko maiatzaren 10 ean, Hussein Pasha komandante otomandarrak Vilusi eta Grahovo herriak hartu zituen eta aurrera jarraitu zuen Grahovac aldera, harrapatutako eremutik apur bat altxatutako goi-ordoki batean kokatutako herrixka txiki batera. Montenegroko erresistentziaren muina Grahovac-en zegoen, plan militarren arabera Montenegroko defentsaren bastioi nagusia zena.
Gudua
Gudak berak maiatzaren 11 n hasi ziren, goizean goiz. Otomandar rek Grahovac erasotu zuten, montenegroar rak temati defendatzen ari ziren bitartean, kosta ahala kosta ez atzera egiteko erabakita. Egun horretan 3.000 otomandar eta 1.000 montenegroarren hildako gehienak (hildako guztietako 1/3) izan ziren. Maiatzaren 12 an, Hussein Paxak tregua bat eskaini zion Mirko Petrović-Njegoš duke nagusi Montenegroko komandante nagusia ri, baina hark uko egin zion, nahiz eta otomandarrei hildakoak lurperatzeko denbora eman. Otomandarren ur hornidura eteteko gizonak bidaltzeari ere uko egin zion. Horrek abantaila taktikoa emango zion arren, ohoregabeko jokalditzat jo zuen.
Maiatzaren 13 an, borroka erabakigarria hasi zen otomandarrek Bosniaren laguntza militarra lortu zutenean. Baina oraingoan, montenegroarrak ardura hartu eta otomandarrei eraso egin zieten, ondoz ondoko erretiroetara behartuz. Montenegro rentzat arazo handiena ondo armatutako artilleria otomandarra zen, etengabe bonbardatzen ari baitzen haien posizioak kanoi ekin. Azkenean, montenegroarrek gudu-zelai tik kargatzea eta kanoiak hartzea erabaki zuten. Bi komandante ikusi ondoren, Serdar (Kondea) Đuro Kusovac eta Luka Jovović apaiza, karga egiten ari zirela hilda, gainontzeko Montenegroko tropek, guardiakoak barne, oihu batez aurrerapen azkar bat hasi zuten: "Aurrera, gure komandanteak mendekatzeko". Erasoa arrakastatsua izan zen, eta otomandar kanoiak harrapatuta, montenegroarrek ofizialki irabazi zuten bataila.
Ondorioa
Garaipen handi honek are garrantzi diplomatikoagoa izan zuen. Montenegroko armen aintza laster betikotu zen hego eslaviar guztien kantuetan eta literaturan, bereziki Vojvodina Serbian, orduan Austria ko parte zena. Montenegro ko garaipen honek Potentzia Handiak Montenegro eta Otomandar Inperioa ren arteko mugak ofizialki mugatzera behartu zituen, de facto Montenegroren mendeetako independentzia aitortuz. Montenegrok Grahovo, Rudine, Nikšići , Drobnjaciren erdia baino gehiago, Tušina, Uskoci, Lipovo, Upper Vasojevići eta Kuči eta Dodoširen zati bat irabazi zituen.
Danilo printzea k gudan bizirik atera ziren guztiei "Grahovo domina" eman zien eta Mirko Petrović-Njegoš "Grahovoko Duke Handia" izendatu zuten. 1864 an Nikolas I.a erregea k Igokundearen eliza eraiki zuen Hussein Pasharen egoitza zegoen tokian,  eta 2008 an, Montenegroko gobernuak gudua eta partaideak omentzen dituen obelisko bat erakutsi zuen. Bai elizan, bai obeliskoan, Petri II.a Petrović-Njegoš-en Mendiko Koroaren aipamen famatua irakurri : Zure ausardiaren monumentua Montenegro eta bere askatasuna da.
Hanover (Massachusetts)
Hanover Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Plymouth konderrian kokatuta dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 2892
NGC 2892 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Antipus wittmeri
Antipus wittmeri Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1979an deskribitu zuen.
Freienfeld
Freienfeld, italieraz Campo di Trens, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Campo di Trens/Freienfeldk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chłopice udalerria
Chłopice Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Jarosław barrutian kokatuta. 49,2 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5595 biztanle zituen.
National Hockey League All-Star Game
National Hockey League All-Star Game (frantsesez Match des Étoiles de la Ligue Nationale de Hockey, euskaraz Hockey Liga Nazionaleko Izar Guztien Partidua) urtero NHL ligaren denboraldi erdian jokatu ohi den erakustaldi partidu bat da. Bertan jokatzen den uneko NHLko jokalari onenek parte hartzen dute eta diru irabazi guztiak erretiratutako jokalarien pentsio fundazioari ematen zaizkio.
Lehenbiziko partidua 1947an jokatu zen.
Urtez-urte
OT = Over Time (Denbora gehigarria), SO = Shoot Out, MVP = Most Valious Player (Partiduko Jokalari Onena)
Belgikako futbol liga
Gaur egungo sistema
2009-10 denboraldian estreinatu zen sistema berezi hau. Guztira 16 taldek osatzen dute Belgikako Pro Liga (lehen maila) eta bi fasetan jokatzen da.
Fase erregularrean denek elkarren aurka jokatzen dute. Lehenengo sei taldeak Play-off fasera pasatzen dira eta azkenengo biek maila galtzen dute. Play-off fasea jokatzeko aurrez lorturiko puntuak erdira jeisten dira eta berriz ere seirek elkarren arteko liga bat egiten dute.
Zerain
Zerain nekazaritzari lotuta bizi izan den herria da. Naturan dauden lehengaiak, mea, egurra, ikatza etab. ere ustiatu izan dira bertan. Gaur egun, biztanleriari eusteko buru-belarri lanean ari da herri osoa. Biziraupeneko ekimen hau gaurkotutako auzolanean oinarritzen da. Azken urte hauetan, kontzientzia soziala indartzeko, bizi kalitatea hobetzeko eta etorkizun ekonomikoa bermatzeko lan handia egin dute herritarrek.
Kokapena
Zerain Euskal Herriaren bihotzean dago; Gipuzkoaren hegoaldean, Arabako eta Nafarroako mugetatik oso gertu. Aizkorri mendiaren itzalpean, Segura, Mutiloa, Zegama eta Legazpi ditu mugatzat eta hiriburuetatik gertu dago: Donostia (50 km), Gasteiz (70 km), Bilbao (85 km) eta Iruñea (75 km).
Aizkorri-Aratz natura parkearen barnean dagoen udalerria ere bada, Gatzaga, Eskoriatza, Aretxabaleta, Oñati, Legazpi eta Zegamarekin batera.
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea, BEGaren %9,9. Bigarren sektorea %49,8. Hirugarren sektorea %39,7. Eraikuntza %0,6.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 105 boto. Zeraingo herri kandidaturak: 89 boto. Amaia Junquera (EH Bildu) izendatu zuten alkate.
Alkateak
Hauek izan dira Zeraingo azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Euskara
Zeraingo euskara gipuzkera ren aldaera bat da, sartaldeko hizkeren artean dagoen Goierriko euskara, hain zuzen. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpi tik Zaldibia edo Legorreta ra. Ataun goa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.
Partzuergoak
Zerain Gipuzkoako Partzuergo Txiki ko eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorre ko kide da berauen sorreratik.
Homoskedastikotasun
Estatistikan, zorizko aldagai segida edo bektore bat homoskedastikoa dela esaten da, aldagai guztiek bariantza berdina dutenean. Homoskedastikotasunik ez badago, heteroskedastikotasuna dagoela esaten da. Homoskedastikotasunak erraztu egiten du eredu estatistikoen garapena, inferentzia metodoak sinple bihurtuz eta honela, karratu txikienen erregresio ereduaren hasierako hipotesietako bat da.
Homoskedastikotasuna kontrastatzeko, besteak beste Breusch eta Pagan-en kontrastea erabil daiteke.
Zinea.eus
zinea.eus zinea ri buruzko hedabidea da, izenak berak dioen bezala. Euskarazkoa eta digitala da. Zineari buruzko euskara hutsezko hedabide monotematiko bakarra da. Gainera, Hekimen elkarteko kide ere bada
Historia
Ritxi Lizartza ren ideia izan zen mota honetako hedabide bat sortzea eta 2012an gaia lantzen hastea erabaki zuen. Proiektua 2013an sortu zen, sektorean zegoen hutsune bat betetzeko asmoz: zineaz euskara hutsean eta bereziki euskal zineaz jardungo zuen hedabidea sortzeko beharra ikusi zuten.
Hasieran egunean pare bat albiste baino ez zituzten argitaratzen eta webguneak blog forma zeukan. 2015ean hasi ziren atalak definitzen eta kolaboratzaile sare bat sortzen, besteak beste. Ordutik, unean uneko beharrei erantzuten jardun dute.
Albisteak
Atal honetako berriak ia denak euskal zineari buruzkoak dira, nola edo hala. Badaude Euskal Herria n egiten diren Zineforum ei buruzkoak, Euskal Herrian zinemagintza ri ematen zaizkion diru laguntzei buruzkoak edo Euskal Herrian egiten diren zine jaialdi ei buruzkoak , besteak beste.
Fokua
Atal honetan elkarrizketa k dira nagusi, zineari nolabait lotutako pertsonei eginak hauek ere. Hala ere, badago argitalpenen bat iritzi artikulua dena eta editorial ak ere bertan argitaratzen dituzte.
Kritikak
Ixone Santamaria Vidan, Mikel Zumeta , Sara Hernandez Askasibar , Julen Ansa , Ines Arrue , Maialen Goñi , Gaizka Izagirre eta Zigor Etxebestek idatzitako kritikak aurkitu ditzakegu Kritikak atalean. Izan ere, urtean behin egin ohi dute zozketa Kritikari postua esleitzeko.
Blogak
Hamaika egileren blog ak daude ikusgai atal honetan. Ez da batere atal uniformea, egile bakoitzak erabakitzen duelako zeri buruz jardun bere blogean, baita ildo bakarra jarraitu edo ez ere. Beraz, aniztasuna da nagusi.
Beste batzuk
Aipatutakoetaz gain, badago atal bat norbere edukia bidaltzeko aukera ematen duena. Nor gara atala ere badute, hedabidea aurkezteko erabiltzen dutena, eta baita kontakturako datuak emateko ere. Azken atala newsletterra jasotzeko izena emateko erabiltzen dena da.
Ildo editoriala
Zineari buruzko hedabidea izanik ez dauka ildo editorialik bere horretan. Hala ere, aipatzekoa da lehentasuna ematen diotela euskarazko zinemagintza ri. Edukiari erreparatuz gero, nabaria da baita ere zer argitaratu erabakitzerakoan bi faktore hartzen dituztela kontuan: Euskal Herrian gertatzea edo Euskal Herrian eragina izatea, eta zinearekin lotura izatea.
Negozio eredua eta enpresa
Zinea.eus irabazi asmorik gabeko proiektua da eta baita doakoa ere. Izan ere, harpidetza k ez dira kobratzen eta webgunean ez dute aukerarik ematen proiektua diruz laguntzeko. Zinea Sortzen SL enpresa da atariaren jabea
Feria de Madrid geltokia
, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Barajas barrutian. IFEMA erakustazokaren alboan dago.
1998ko ekainaren 24an inauguratu zen.
Osmia alpestris
Osmia alpestris erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.
South Dayton (New York)
South Dayton  New York estatuko herri bat da. Cattaraugus konderrian kokatua dago. 2010ean 620 biztanle zituen, 2.6 kilometro koadrotan banatuta.
Bart (Doubs)
Bart Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bart udalerrian erroldatutako biztanleak 1.937 ziren. Familiak 829 ziren, horien artean 201 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 133 bakarrik bizi ziren emakumeak), 342 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 222 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 876 etxebizitza zeuden, 833 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 42 hutsik zeuden. 702 etxeak ziren eta 172 apartamentuak ziren. 833 etxebizitza nagusietatik 639 bere jabearen bizilekua ziren, 182 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 35 etxek bi zituzten, 98 etxek hiru zituzten, 201 etxek lau zituzten eta 486 etxek bost zituzten. 734 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 373 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 381 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.208 ziren, horien artean 866 aktiboak ziren eta 342 inaktiboak ziren. 866 pertsona aktiboetatik 786 lanean zeuden (419 gizon eta 367 emakume) eta 80 langabezian zeuden (41 gizon eta 39 emakume). 342 pertsona inaktiboetatik 153 erretiraturik zeuden, 92 ikasten zeuden eta 97 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bart udalerrian 815 unitate fiskal zeuden, 1.972,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.978 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 5 zurginak, 3 iturginak, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bart udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 499 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pachydactylus labialis
Pachydactylus labialis Pachydactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Azido oleiko
Azido oleikoa edo azido cis-9-oktadekanoikoa kate luzeko gantz-azido asegabe bat da, formula duena. Gizakien gantz ehunean dauden triglizeridoen osagai nagusia da, eta ehun guztiak kontutan hartruta bigarrena azido palmitoleikoaren ondoren.
Izena latinezko oleum ("olio") hitzetik datorkio.
Jatorria
Animalien eta landareen koipeetan dago. Hona hemen hainbat elikagairen gantzetan agertzen den azido oleikoaren portzentaia (batazbesteko baliotan).
Garrantzia biologikoa
Onuragarria da odol-hodietarako, eta zirkulazio-aparatuko eta gibeleko gaitzetatik babesten du. Azido oleikoetan aberatsak diren dietek LDL ("Dentsitate baxuko lipoproteinak, "kolesterol txarra") kontzentrazioa jeisten dutela ikusi da . Bularreko minbiziaren arriskua ere jeisten du.
Erabilerak
Botiken eszipiente gisa ere erabiltzen da.
Diplectrum bivittatum
Diplectrum bivittatum Diplectrum generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Hapsidophrys principis
Hapsidophrys principis Hapsidophrys generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
NKVD
1917an sortua, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren NKVD modura, agentziaren jatorrizko funtzioak polizia orokorraren lanak ziren, bai eta herrialdeko kartzelen kontrola ere. 1930. urtean bertan behera utzitakoa, garaiko NKVDaren funtzioak bestelako agentzietan banaturik, 1934. urtean Herri Komisariatu modura (errusieraz, Narkomat) berjarria izan zen arte. Hala, 1934. urtean, Estatu-Direktorio Politiko Partekatuaren edo OGPUaren funtzioak –garaiko polizia sekretu sobietarra– NKVDaren menpe ezarri ziren, NKVDari, Bigarren Mundu Gerraren amaierara arte, lege-betetzearen aktibitateen monopolioa emanez. Ondorioz, urte horietan zehar, NKVDaren funtzioen artean ordena publikoa zein polizia sekretuaren jardunak kokatu ziren. Egun, NKVDa ezaguna da errepresio politikoaren testuinguruan, Iosif Stalinen kontrolean bideratutako Purga Handiaren ondorioz. Hiru zuzendari izan zituen: Genrikh Iagoda (1934–1936), Nikolai Jezhov (1936–1938) eta Lavrenti Beria.
NKVDaren menpe egon izan ziren legez-kanpoko hiritarren exekuzio anitz, bai eta Gulag-sistemetako bortxazko lanaren kontrola ere. Agentziako agenteak ziren, gainera, herritar aberatsenen errepresioaren arduradun, bai eta Sobietar Batasunaren mugen kontrola eta espioigintza –zeinetatik aipagarria diren politikarien akatzea– zein Sobietar legearen bermatzea, Sobietar Batasunean zein bestelako herrialdeetan; hala nola, Polonia.
1946ko martxoan desagertu zen NKVDa, Herri Komisariatuak Ministeritzak izatera pasa zirenean eta, ondorioz, agentzia haren eginkizunak Barne Arazoetarako Ministerioaren (MVD) eta KGB agentziaren esku geratu ziren.
Historia eta egitura
1917ko Errusiako Otsaileko Iraultzaren ostean, Behin-behineko Gobernuak polizia tsarista bertan behera utzi eta Herriaren Militsiya sortu zuen. Osteko Errusiako Urriko Iraultzak, 1917an ere, Lenin eta Boltxebikeak ezarri zituen Estatuaren kontrolean, zeinak erregimen Boltxebike berri bati hasiera eman zioten: Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa (RSFSR). Behin-behineko Gobernuaren Barne Arazoetarako Ministerioak (MVD), 1917an zehar Georgi Lvov (1917ko martxoa), Nikolai Avksentiev (1917ko abuztua) eta Alexei Nikitin (1917ko urria) politikarien menpe, ministerioa NKVDan bilakatu zuen, Herri Komisarioaren kontrolean. Hala ere, NKVDa, MVD-jatorriko lanez gainezka –hala nola, hiri-gobernuen eta suhiltzaileen kontrola, bai eta garaiko Militsiyaen esperientzia-falta–, segurtasun-indar netorik gabe geratzen zen. Honi erantzunez, Herri-Komisarioen Biltzarrak, 1917ko abenduan, Cheka izeneko polizia politiko sekretua sortu zuen, Feliks Dzerzhinski-ren kontrolpean. Cheka, NKVDarekiko agentzia independente modura, legez-kanpoko epaiketak eta exekuzioak burutzeko eskumena jaso zuen, "Errusiako iraultza Sozialista-Komunista defendatzeko" ezinbesteko.
1922. urtean, RSFSRaren NKVDaren Estatu-Direktorio Politiko modura (GPU) berrantolatu zen Cheka; halere, urte berean Sobietar Batasuna sortu zenez, non RSFSRa kiderik nagusiena zen, GPUa OGPU bilakatu zen, Sobietar Batasuneko Herri-Komisarioen Biltzarpekoa. Halere, garai hartan oraindik RSFSRko NSVDak militsiyaren kontrola izaten jarraitu zuen.
Chmielnik udalerria (Gurutze Santuko voivoderria)
Chmielnik Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kielce barrutian kokatuta. 142,19 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11417 biztanle zituen.
NKVD
Historia eta egitura
1934ean, RSFSRko NKVDa Batasun-mailako segurtasun-indar bateratu bat izateko transformatua izan zen: NKVDa. Era berean, hamarkada bat lehenago sortutako OGPUa agentziaren kontrolpean geratu zen, Estatu-Segurtasunerako Direktorio Nagusi modura (GUGB). Aipagarri da, era berean, 1946. urtean RSFSRak bere segurtasun-agentzia propioa berreskuratu zuela: RSFSRko MVDa. Aipatutako agentzien fusioaren ondorioz, NKVDak atxiloketa-gune guztien kontrola lortu zuen (Gulagak barne), bai eta polizia-eskumen guztiak.
NKVDaren historian zehar, hainbat izan ziren agentziak eduki zituen Direktorio Nagusi edo Departamentuak (errusieraz: ГУ; Главное управление-tik, Glavnoye upravleniye):
1941eko birmoldaketa
1941eko otsailaren 3an, GUGBeko 4. Departamentua (Sekzio Berezia edo OO, errusierako Osoby Otdel-etik) NKVDatik banatu egin zen, Sobietar Indar Armatuen kontrainteligentzia-agentzia berria sortzeko, bere 12 Sekzio eta Ikerketa-Unitate batekin, Sobietar Batasuneko NKVDaren eta NKGBaren 00151/003 agindu bateratuaren ondorioz ofizial eginikoa. Era berean, GUGBaren bestelako zatiak ere bertan behera utzi ziren eta eskumen zein langileak sortu berri zen Estatu-Segurtasunerako Herri Komisariatura (NKGB) pasa ziren. Aipagarri da ere, GUGBaren Departamentuak Direktoratu modura izan zirela izendatuak zuzenean, beren eskumen propioak eraldatu gabe utziz, salbuespen bakarrarekin: OO GUGBa hiru Sekziotan izan zen banatua; hala nola, OKRa, Otdel KontrRazvedki edo kontrainteligentzia-sekzioa –aipatutako OO GUGBaren 11. Sekzioaren ondorio–, zeina Aleksander Belyanov buru zen.
1941–1943 tartea: NKVDaren gainbehera eta GUGBaren urrezko aroa
1941eko ekainean zehar, Sobietar Batasunak Alemaniako inbasioa jasan ostean, Sobietar Batasuneko NKGBa bertan behera utzi zen, bere unitateak, de iure, NKVDra itzuliz 1941eko uztailaren 20an. Aipatutako kontrainteligentzia-sekzioa kontrainteligentzia-direktoratu modura izan zen bilakatua, UOO NKVF modura. Berriki bertan behera utzitako NKGBaren bestelako eskumen batzuk ere, gainera, bestelako Komisariatu batzuen menpean geratu ziren, NKVDaren tamaina eta influentzia murriztuz; hala nola, Direktoratu Bereziak edo SMERSH. GUGBa, berriz, NKGB izendatzen hasi zen ere, NKVDrekiko independente berriro ere.
1946–1953 tartea: KGBren sorrera
1946an, Sobietar Herri Komisariatu guztiak "ministerio" modura izan ziren berrizendatuak; hala, NKVDa MVD bilakatu zen, NKGBa MGB (Estatu-Segurtasunerako Ministerio) berrizendatu zen bezala. Amaitzeko, 1953an eta garaiko NKVDren buru zen Lavrenti Beriaren atxiloketaren testuinguruan, MGBa MVDren menpe geratu zen berriro eta polizia- eta seguritate-zerbitzuak betirako eta azkenengoz izan ziren banatuak 1954ean, bi unitate independentetan:
GUGBaren rankinga
1935–1945 tartean, NKVDko Estatu-Segurtasunerako Direktoratu Nagusiak edo GUGBak bere ranking-sistema propioa zuen, Sobietar militarren ranking-sistemara atxiki aurretik:
Errepresio politikoa
Sobietar politika gauzatzeko bidean, Estatu Sobietikoaren etsaiak ("herriaren etsaiak") Gulag-ezparruetara izan ziren bidaliak, bai eta ehun milaka hiritar exekutatuak ere, NKVDaren eskuetan. Modu formalean, horietako gehienak NKVDaren troikak atxilotzen zituzten ("triplete" modura ere ezagunak), horretarako sortutako gerra-epaitegi bereziak. "Limurtze modu fisikoak", halako testuinguruetan, Batasun-mailako dekretu berezien bidez onetsirik zeudenez, NKVDak gehiegikeri anitz dokumentatu zituen agentziaren bizitzan zehar. Era berean, ehundaka hobi komun sortu ziren operazio hauen ondorioz, bai eta "plan sekretuei" jarraiki eginiko exekuzio estrajudizialen seinaleak ere. "Plan" hauetan "etsai publikoen" (kleroa, noblezia...) biktima-zenbaki eta -proportzio bat definitzen zen, gune jakin batean, NKVDaren 00486 Aginduari jarraiki. Agindu honen arabera, errepresioa jasotzen zuen banakoaren familia, umeak barne, erreprimigarri bilakatzen zen ere.
NKVDak bideratutako purgak Alderdi Komunistaren Politburoak erabilitakoari jarraitutako olatuak izaten ziren. Purga-olatu hauen adibide, ingeniarien aurkako kanpainak (Shakhty Epaiketa), alderdiaren eta elite militarraren arteko konspirazioak (Purga Handia, NKVDaren 00447 Aginduaren ondorioz) eta medikuen aurkako kanpainak (Medikuen konplota) ditugu. Bestalde, gas-furgonetak ere erabiltzen ziren purga eta errepresio modura; adibidez, Purga Handiaren garaian, Mosku, Ivanovo eta Omsk-eko hirietan.
NKVDaren operazio asko, gainera, talde etniko konkretuen aurkakoak izan ziren. Hala, adibidez, NKVDaren Poloniar Operazioaren ondorioz (1937–1938), 110,000 poloniar baino gehiago izan ziren exekutatuak. Bestalde, exekutatuak ez zirenean, deportatuak izaten ziren, bereziki kanpotarrak ziren baino Sobietar Batasunean bizi ziren horiek. Honen adibide, jatorri estatubatuarreko amerikarren kasu dugu, zeinak ezin zuten lortu AEBtarako bueltatzeko pasaporte berria (duela urteak "erregistro-helburuarekin" sobietar autoritateek kendu ostean). Gainera, pasaporte berria eman ez ezik, Lubiankako Presondegira eraman eta bertan akatzen zituzten. Era berean, "Mendebaldeko influentziez pozoiturik" egoteaz susmagarri ziren langile estatubatuarrak ere torturatuak, exekutatuak eta hilobi komunetan bota egiten ziren. Azkeneko honen adibide, sobietar Ford GAZ instalazioko estatubatuarrak ditugu, zeinak, Stalinen ustetan "pozoiturik" zeuden, eta beraiek eraikitako Ford A Modeloetan izan ziren torturatzera garraiatuak. Hala ere, errepresioaren gehiengoa –eta, ondorioz, NKVDaren biktimaren gehiengoa– Errepublika Sobietarretako biztanleak izan ziren.
Amaitzeko, aipagarri da ere NKVDa Sobietar Batasunaren gobernu komunistaren arma modura jokatu zuela sinesmen erlijiosoak zituzten minorien aurka; hala nola, Errusiako Eliza Ortodoxoa, Ukrainako Eliza Ortodoxoa, Erromako Eliza Katolikoa, Greziako Eliza Katolikoa, islama, judutarrak eta bestelakoak, Yevgeny Tuchkov-ek bideratutako operazioetan.
Nazioarteko operazioak
1930eko hamarkadan zehar, NKVDak Stalinen aurkako politikarien exekuzioaren eskumendea eduki izan zuen ere; horretarako, espioigintzarako sare bat sortu zuen Pavel Sudoplatov eta Iskhak Akhmerov-en esku, Mendebaldeko herrialde gehienetarantz zabaltzen zena –AEBak barne–. Espioi hauen jatorria, era berean, anitza zen; hala nola, langabezian zeuden intelektualak –Mark Zborowski-ren kasuan– zein Martha Dodd bezalako aristokratak. Inteligentzia-jasotzeaz gain, sare honek Sobietar Bastasuneko "lan bustia" ahalbidetzen zuen, zeinaren bidez Sobietar Batasunaren etsaiak desagertu edo modu publikoan exekutatuak izaten ziren.
NKVDaren inteligentzia- eta Operazio Berezietarako unitateek (errusieraz: Inostranny Otdel; IO NKVD), modu bateratuan, bestelako herrialdeetako politikarien exekuzioak organizatzen zituzten; hala nola, mugimendu nazionalisten liderrak, tsar-garaiko ofizialak eta Iosif Stalinen etsai pertsonalak. Bide honen bidez ofizialki exekutatukoen artean, hainbat dira bereziki aipagarri:
Bestalde, bestelako disidente politiko anitz ere egoera oso susmagarriak agertu ziren hilik; hala nola, Walter Krivitsky, Lev Sedov, Ignace Reiss eta Alemaniako Alderdi Komunista-ohiaren (KPD) kide zen Willi Münzenberg.
Sheng Shicai-k, sobietarren-aldeko liderrak, Xinjiang-en (Txina), NKVDaren laguntza izan zuen Stalinen Purga Handiarekin batera Xinjiangen ere antzeko prozesu bat eragiteko, 1937an. Sheng eta sobietarren arabera, Troskisten konspirazio bat sortzen ari zen, Sobietar Batasuna hausteko "konspirazio Troskista [eta] faxista" bat. Sobietarren Kontsul Generala, Garegin Apresoff, Ma Hushan Generala, Ma Shaowu, Mahmud Sijan, Xinjiang probintziako ofizial burua zen Huang Han-Chang eta Hoja-Niyaz ziren, ustez, konspirazio honetako 435 konspiratzaileetako batzuk.
Espainiako Gerra Zibila
Espainiako Gerra Zibilean (1936–1939), NKVDko agenteek, Espainiako Alderdi Komunistarekin batera (PCE), gobernu Errepublikarraren alde posizionatu zen, Armada sobietarra Espainian influentzia sobietikoa ezartzearen trukean eskainiz. Madril inguruan presondegi sekretu anitzak sortu zituen NKVDak, agentziaren etsaiak zirenak atxilotu, torturatu eta exekutatzeko; hala nola, Espainiako Nazionalistak eta Espainiako Katolikoak, bai eta, 1938tik aurrera, anarkistak eta Troskistak ere. Honen adibide modura, 1937an garaiko POUM Troskistaren idazkari zen Andreu Nin dugu, bere lankideekin batera Alcalá de Henares-ko NKVDaren presondegi sekretuan torturatu eta exekutatua izan zena.
Bigarren Mundu Gerra
Alemania naziaren inbasioa baino lehenago, eta betiere agentziaren helburu propioak lortzeko helburuarekin, NKVDa afinak ez ziren bestelako agentziekin kooperatzeko prestatu egin zen, bai eta Alemaniako Gestapoarekin ere. 1940eko martxoan, NKVDko zein Gestapoko bozeramaileak Zakopane-n bildu ziren astebetez, Poloniako bakea korrdinatzeko, gaur egun Gestapo–NKVD konferentzia modura ezagunak diren horietan. Hala, NKVDak ehundaka komunista alemaniar eta austriar eman zizkion Gestapori. Hala ere, inbasioa hasi zeneko momentutik aurrera, NKVDko unitate askoz nazien aurka borrokatu zuten; hala nola, NKDVaren 10. Rifle Dibisioa Stalingradeko Guduan.
Alemaniaren inbasio-ostean, NKVDk zituen atxilotuak exekutatu edo deportatu zituen. Bigarren Mundu Gerran zehar, NKVDaren Barne-Tropak ere erabiliak izan ziren nazien aurreratzeari aurre egiteko. Hala, euren funtzio nagusia barne-segurtasuna izanik ere, NKVDaren dibisioak frontean ere erabili ziren, bereziki Stalinen 270. eta 227. Aginduek desertzioa de iure gaitzesten zutenetik aurrera; hala nola, Stalingradeko Gudua eta Krimeako ofentsibaren kasuetan. Bi agindu hauek, hurrenez hurren 1941 eta 1942an onartuak, tropen morala igotzeko "koertzio- eta brutalitate-bideen" esplorazioa onetsi egiten zuen. Era berean, aipagarria da ere NKVDaren tamaina asko emendatu zela Bigarren Mundu Gerran zehar, 15 errifle-dibisiotik 54ra pasaz 1945. urterako, bai eta 28 brigada ere. Halere, NKVDak ez zuen, bere historia osoan zehar, unitate mobil armatu edo mekanikorik eduki, Waffen-SSa ez bezala.
Etsaiek hartutako lurraldeetan, NKVDaren funtzio nagusia sabotaia izan zen; hala, Kyiv-eko erortzearen ostean, NKVDaren agenteek nazien kuartel nagusiari su eman zioten, herri-barnearen gehiengoa errez. Era berean, antzeko prozesuak eraman ziren ere okupaturiko Bielorrusia eta Ukrainan.
NKVDak, testuinguru honetan, atxilotze, deportatze eta exekutatze masiboak burutu zituen; hala nola, Alemaniaren kolaboratzaileak zein erresistentzia-mugimendu antikomunistak –Poloniako Armia Krajowa eta Ukrainako Armada Matxinatua, adibidez, beren herrialdeak Sobietar Batasunetik independizatu nahi zituztenak–. 1940–1941 tartean ere, bereziki Katingo sarraskiaren testuinguruan, NKVDak hamar milaka preso poloniar exekutatu zituen. Hala, 2010ean, Errusiako Estatu-Dumak Stalin izendatu zuen Katingo sarraskiaren errudun modura, non 22,000 gerra-preso poloniar exekutatu ziren Stalinen NKVDpean. Aipatutako deklarazioaren arabera, gaur egun artxibaturik dagoen materialak "ez du soilik tragedia izugarri hau azaleratzen, baizik eta ebidentziatu egiten du ere Katingo krimena Stalinen eta bestelako sobietar liderren agindu zuzenpean egin zela".
Amaitzeko, aipagarri da ere NKVDaren unitateak erabiliak izan zirela ere partisanoak erreprimitzeko Ukraina eta Baltikoetan, 1950eko hamarkadaren hasierara arte luzatu zena.
Inteligentzia-aktibitateak
NKVDak burututako inteligentzia-aktibitateetatik, hurrengoak dira aipagarri:
Ekonomia sobietarra
Gulag-sistemetako lan behartuen hedatzea sobietar ekonomian inpaktu nabaria izan zuen, bai eta urrutiko eskualdeetako garatze ekonomikoa ahalbidetu zuen ere; hala, Gulag-sistemaren bitartez Siberiaren kolonizazioa eta Iparraldeko eta Ekialde Urrunaren kolonizazioa ahalbidetu zen. Izan ere, Gulag-sistemen ondorioz, meategiak, hainbat sistema (errepideak, trenbideak, kanalak, presak eta fabrikak, adibidez) eta etxebizitzak eraikitzen ziren, sobietar ekonomia planifikatuaren baitan.
NKVDaren garapen-helburuetatik meritugarriena, seguruenik, sobietar zientziaren eta armagintzaren garapena izan zen. Izan ere, atxiloturiko zientzialari eta ingeniari asko sharashkas izena zuten presondegi berezietan atxilotzen ziren Gulagetan beharrean, non presoek beren lan arruntarekin jarraitzen zuten; hala nola, Sergei Koroliov –sobietar espazio-programaren diseinu-burua, 1961ean– eta Andrei Tupolev, abioi-diseinatzaile famatua. Aleksandr Solzhenitsin idazlea ere sharashka baten egon zen preso, The First Circle (euskaraz: Lehen Zirkulua) nobela garai hartan oinarrituz ostean idatzitakoa.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, NKVDak sobietar arma nuklearren garapen-lanen koordinazioa burutu zuen ere, Pavel Sudoplatov Generalaren zuzendaritzapean. Aipagarri da, aitzitik, sobietar programa nuklearraren garapena ez zela zientzialari presoekin bideratu, baizik eta programaren garrantzi, segurtasun eta sekretu maila handiaren ondorioz NKVDak koordinaturikoa. Era berean, NKVDaren espioigintzaren ondoriozko AEBtako informazioa ere erabilia izan zen programaren garapenean.
NKVDaren Herri-Komisarioa
1938 eta 1943 urteetan zehar, GUGBak estatus ezberdinak eduki zituen; hala, Vsevolod Merkulovek 1941eko lehen erdialde inguruan GUGBa Herri Komisariatu propio modura birrantolatu zuen, Bizargorri Operazioaren testuinguruan berriro ere MVDaren menpe geratu zen arte. 1943an, ikus daitekeen bezala, berriro ente independente modura garatu zen GUGBa (KGB modura).
NKVDaren ofizialak
Moskuko artxibategian eginiko ikerketa baten ondorioz, Andrei Zhukov-ek 1930eko hamarkadan zehar NKVDan egondako eta atxiloketetan edota exekuzioetan parte hartutako ofizial guztien identifikazioa burutu zuen, 40,000 izen-abizen baino gehiagoko zerrenda batetan.
Megachile pulvinata
Megachile pulvinata erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Esloveniako futbol liga
Esloveniako futbol liga (Prva slovenska nogometna liga) Esloveniako futbol liga da. 1992an izan zuen lehen ekitaldia, Jugoslaviako Liga desegin ondoren, eta NK Maribor da txapelketa gehien irabazi dituena.
Historia
Lehenengo lau ekitaldiak Olimpia Ljubljanak irabazi zituen baina ordutik Maribor izan da nagusi. 2005ean Olimpija desegin zen porrot ekonomikoaren ondorioz eta talde berria sortu zen. Azken urteetan maila gorenera itzuli da.
Egitura
Hamar taldek jokatzen dute liga eta lau itzuli izaten dira, guztira 36 partida jokatuz. Irabazlea Txapeldunen Ligarako sailkatzen da eta hurrengo hirurak Conference Ligarako. Azkenak maila galtzen du eta azken aurrekoak jeitsiera play-offak.
Simaxis
Simaxis Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Geek
Geek (ingeleseko geek hitzetik; ahoskatzen da, i luzearekin) teknologiak eta informatikak liluratuta bizi den pertsonari deritzo. Friki, bitxia, berezia adieraztera igaro da hedaduraz.
San Pedro Abantoko gudua
San Pedro Abantoko gudua edo Somorrostroko bigarren gudua Bizkaiko herri hartan Bigarren Karlistaldian egindako gudua izan zen, errepublikar eta karlistek 1874ko martxoaren 25eta 27/28 artean egina.