cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bidankoze
Etimologia
Euskal Herrian, Caro Barojak uste zuen toponimiari aplikatutako -oz, -ez e -iz atzizkiek adierazten zutela antzinaroan tokia atzizkiari lotuta agertzen zen pertsonaren jabetzakoa izan zela: litekeena da haren jatorria Erdi Arotik Erromatar Inperioaren garaira artekoa izatea.
Bidankoze Euskaltzaindiak ofizialdutako eta erronkariko uskaran erabili ohi den izena da. Nafarroako gainerako eremuetan, Zaraitzu bereziki, Bidangoze izenez ezagutzen da. Erronkaribarreko euskalki desagertuaren berezitasunei zor zaie hori. Erromantzezko bertsioak bilakaera beretik sortu ziren, baina jatorria latinezko izena zenez, ez zuten hainbeste aldaketa behar izan beren hizkuntzetara egokitzeko.
Armarria
Bidankozeko armarria Erronkaribarreko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Bidankozeko banderak Erronkaribarreko armarri San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez horiz eta urdinez inguratua. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Erronkari" izena duela ere. Ertzak kolore bereko hiruki-zerrenda bat du orientazio bertikalean edo horizontalean, eta izkinetan zortzi puntako izar berde bat karratu hori baten gainean. Bandera hau bera da Erronkaribar osatzen duten herri guztientzat, nahiz eta udalerri bakoitza bere aldaketa txikiekin.
Ingurune naturala eta klima
Herriak mendialdeko klima azpimediterraneoa du. Dena den, udalerriaren iparraldean, altuera handiagoa dela eta, mendialdeko klima azpiatlantikoa ageri da. Haranaren eta mendien tontorren arteko prezipitazio aldea nahiko handia da, urteko batez besteko prezipitazioak 1000 mm dira haranean, eta 1.400 mm mendietan. Tenperaturak ere oso desberdinak dira: 6 °C mendietan, eta 10 °C herrigunean. Urteroko egun euritsuak 100 eta 140 bitartekoak dira.
Estazio meteorologikoak
Bidankozen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urzainki pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 722 metrora, Nafarroako Gobernuak 1980n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Badirudi XI. mendera arte izen bereko bi nukleo zeudela elkarren ondoan, edo, gutxienez, bi eliza, Igariko Done Bikendi monasterioaren mendekoak. Monasterio horrekin batera, 1085eko urtarrilaren 28an, Antso V.a Ramiritz erregeak Leireko abadiari erantsi zizkion. Azken honek, halaber, hurrengo mendearen hasieran, dohaintza bidez jaso zuen bertako zikoitzetako bat. Hiribilduak alkate propioa zuen, Erronkariko mankomunitatea ematearen kaltetan izan gabe, zeinaren bidez Nafar Koroari zor zitzaion urteko paparra eta, kaparetasun kolektiboa lortu zenetik 1412n, orduan hitzartutako errolda likidatzen zituen. Herritarrek 1427an 28 baleztari zituzten beren kontura, inguruko mugak zaintzeko. Done Petri elizako patronatua Karlos III.a Nafarroakoa erregeari 1406n transferitu zioten, eta honek Orreagako Santa Mariari eman zion.
1560an, Bidankoze herrian sorginkeria kasu bat gertatu zen, non Garatziana Beltza eta Maria Lopitz nahasita egon ziren. Abereak lapurtzea eta hiltzea leporatu zieten, baita "belardiak" eta "belarrak eta ponzoina ematea" ere. "Ligaderak" ziren, hau da, alkahuetak, eta herritarren iritzia, zerbitzuen arrakastaren arabera, banatzen zen. Horregatik, prozesuaren salatzaileen arabera, Bidankozen "desamodiozko" eta liskarrezko giroa zegoen. Garaziana oinazetan, 10 urtez erbesteratua izan zen. Etxera ezkutuan itzuli, eta kartzelan amaitu zituen egunak.
1855eko maiatzaren 1eko Desamortizazio Legea betez, 1862an 5 landa-finka, ogi-labe bat eta errementeria bat saldu ziren herri horretan.
Demografia
biztanle zituen Bidankozek.
Ekonomia
Erronkaribarren ekonomia mendiak eta basoek eskaintzen dituzten produktuei loturik dago (zuraren ekoizpena, artzaintza). Dagoen industria apurra jarduera horietatik eratorria da (gaztagintza, zerrategiak). Eronkaribarreko gaztak Erronkariko gazta sormarka du 1981az geroztik.
Azkenaldi honetan, turismoa ari da gero eta garrantzi handiagoa hartzen: eskiari eta mendiari lotutako turismoa. Izan ere, 2008an Larra-Belagua eski estazioa ireki zuten.
Politika
Bidankozeko udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Burgiko eta Gardeko Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak osatzen du. Egungo alkatea Idoia Uhalde Sanchez da, kudeaketa-batzordekoa gisa aurkeztu zena.
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Alkateak
1979tik, Bidankozek 6 alkate izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erronkaribarreko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko zuberera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Xenopirostris damii
Xenopirostris damii Xenopirostris generoko animalia da. Hegaztien barruko Vangidae familian sailkatua dago.
Bidankoze
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Erronkaribarrak atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Erronkariko ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Erronkariko ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Hiru Behien Zerga
Urte bakoitzeko uztailaren 13an, Erronkaribar eta Bearnoko Baretetze ibarren artean dagoen San Martingo Harria milaka urteko zeremonia baten lekuko eta protagonista da: Hiru Behien Zerga (erronkaribarreraz: Iror Beien Emontarzuna). Indarrean dagoen Europako nazioarteko trataturik zaharrena da. Ekitaldi honetan, Baretetze ibarreko bearnotarrak, ekarririk eta Frantziako banderarekin, Erronkaribarreko Izaba, Urzainki, Uztarroze eta Garde herriei, erronkaribartar jantzi tradizionala soinean, astaje, ilaje eta kemen berdineko hiru behiren urteko eta betiko zerga bana ematen diete. Horren aurretik, bi eremuetako agintariek, eskua San Martingo Harriaren gainean jarrita, konpromisoa hartu dute bakea egon dadin. Konpromiso hori Izabako alkateak esku guztien gainean jarritako "Pax avant, Pax avant, Pax avant" latinezko esaldiarekin batera zigilatu da.
Ez dakigu zeremonia honen jatorria eta zergatia. Badakigu XIV. mendean zerga horren ordainketa eten egin zela, eta horrek gatazka larria sortu zuen bi haranetako bizilagunen artean. Heriotza eta gertakari desatseginak izan ziren, eta 1375. urtean emandako epai batean amaitu zen guztia, non Baretetzeko bearnotarrak zerga ordaintzen jarraitzera kondenatzen ziren. Epai hura, zeremonia honi buruz dagoen lehen erreferentzia dokumentala izateaz gain, 1375. urtean zerga horren ordainketa oso aspaldikoa zela adierazten duen datua da.
Clupeichthys perakensis
Clupeichthys perakensis Clupeichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Bidankoze
Hiru Behien Zerga
Kausei dagokienez, historialari batzuek defendatu dute gerrako zerga baten aurrean gaudela, betiereko izaera duelako, eta ez litzatekeela inola ere larre eta iturriak erabiltzeagatiko konpentsazio bat, oker zabaldu den bezala.
Dantzak
Ttun-ttun dantza ekintza kolektibo eta sozial garrantzitsua zen ibaxan. Astearen amaieran, herria ekitaldi sozial bat egiten ari zen, batzar bat plazan. Han ateratzen ziren neska-mutilak dantzatzera. Haurrek ez zuten ekitaldi horretan parte hartzen, sheriffak plazatik uxatzen zituen. Dantzak iragana eta etorkizuna uztartzen ditu, belaunaldi berrietan tradizio soziala iraunaraziz eta arbasoek estimatzen dituzten balio handienak bertan jarriz.
Ttun-ttun dantzaren arrazoi psikologikoa hau da: kolektiboak, bere horretan, gizarte-balioak iraunarazteko komunikatzen du bere burua, familiako kideen indibidualtasuna gainditzeko sentimenduan. Dantza txirulaz eta salterioz laguntzen zen, eta "ttun-ttun" izena jasotzen zuen, damburia izenez ere ezaguna, agian egiptoar danbolinaren deribazioa, laute modukoa, gaur egun danbolinak ordezkatzen duena. Dantza biribilean dantzatzen da, erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan. Ibaxako dantza guztiak bezala, oin puntekin dantzatzen da, duintasun zeremoniatsu eta noblearekin, baina tentasunik gabe. Garde, Izaba eta Uztarroze herriren ttun-ttun jaso da. Hiru kasuetan koreografia antzekoa da, melodiak bereiziz eta Uztarrozen kasuan dantzaren zatien ordena ezberdina.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Sea Fever
Sea Fever 2019ko Neasa Hardiman irlandar zinema zuzendariaren beldurrezko thrillerra da.
Sinopsia
Irlandako itsasontzi bat. Tripulazioak helmuga bat du, baina helmugara iritsi baino lehen, galdu egingo dira. Itsas zabalean, ezerezean, geldituko dira. Urduritasuna nagusi, arriskuan jarriko dira eskifaiako kideen biziak; izan ere, parasito bat agertu da itsasontziaren ur horniduran.
1120 Cannonia
1120 Cannonia asteroide gerrikoan aurkitutako 1120. asteroidearen izena da. 1928ko irailak 11n aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeizetik, eta modu independentean Grigory Neujminek toki beretik bi egun beranduago eta Eugène Joseph Delportek Uccletik hamar egun beranduago. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 RV zen. Bere izena Annie Jump Cannongatik jasotzen du, 225.000 izarren mota espektralak sailkatu zituena Henry Draper katalogoan.
Luray (Missouri)
Luray Missourieko herrixka bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 99 biztanle zituen, 0.52 kilometro koadrotan banatuta.
Amarillita
Amarillita mineral bat da.
Ezaugarriak
Amarillita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: NaFe³⁺(SO₄)₂*6H₂O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Laimosemion xiphidius
Laimosemion xiphidius Laimosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Tamnamore
Tamnamore (An Tamhnach Mhór) Ipar Irlandako udalerri txiki bat da, Tyrone konderrian dagoena. M1 autobidearen alboan dago, Dungannon udalerritik 7 kilometro ekialdera.
Ren Furuyama
Ren Furuyama (古山 蓮) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
1121 Natascha
1121 Natascha asteroide gerrikoan aurkitutako 1121. asteroidearen izena da. 1928ko irailak 11n aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 RZ zen. Bere izena aurkitzailearen alabagatik jasotzen du, Natascha Tichomirovagatik.
Kathryn Morris
Kathryn Susan Morris (Cincinnati, 1969ko urtarrilaren 28a) aktore estatubatuarra da. Cold Case telesailean Lilly Rush detektibearen rola betetzeagatik da ezaguna.
Biografia
Kathryn Morris Cincinnatin jaio zen, Ohion, baina Windsor Locks (Connecticut) hirian hazi zen familia kristau batean. 6 urte zituenetik 17 izan arte Bibliaren gerrikoa deritzon eremuan (Estatu Batuetako hego-ekialdean) bidaiatzen aritu zen familiarekin "The Morris Code" izeneko gospel taldea osatuta. hainbat ikastetxetan ikasi ondoren Temple Unibertsitatean antzerkigintza ikasketa egin zituen. Ikasketak amaitu bezain laister Grease musikalean oinarrituriko japoniar bideoklip batean hartu zuen parte.
Aurreneko aktore lana Long Road Home telefilmean izan zuen 1991 urtean. 1997an As Good as It Gets filmean paper txiki bat izan zuen. Filma hurrengo urteko Oscar Sarietan nagusi izan zen. Urte berean Pensacola: Wings of Gold telesaileko protagonista izan zen. 1999an Xena: Printzesa gerlaria telesailean Najararen rola bete zuen. Hurrengo urtean paper bera errepikatu zuen. Hurrengo urteetan bi film ezagunetan hartu zuen parte, A.I. Artificial Intelligence (2001) eta Minority Report (2002) ''. ''
2003an Cold Case telesailerako castingean aukeratua izan zen. Lilly Rush detektibearen paperean zazpi denboraldi bete zituen.
2010 urtean Johnny Messner aktorea Cold Case telesailean agertu zen eta harekin harremana hasi zuen. 2013an haurdun zegoela adierazi zuen eta bikiak izan zituen.
Hirokazu Sasaki
Hirokazu Sasaki (佐々木 博和, 1962ko otsailaren 16a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsushita Electric, Verdy Kawasaki eta Cerezo Osaka.
Stewartstown (Tyrone konderria)
Stewartstown (An Chraobh; Ulsterko eskozieraz: ) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. Neagh antziratik hurbil dago, Cookstown hiritik 8 kilometrora, Coalisland udalerritik 4,8 kilometrora eta Dungannon udalerritik 11 kilometrora.
2001eko erroldaren arabera 608 biztanle zituen.
Toñanes
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Alfoz de Lloredo udalerrian dagoen kostaldeko herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 102 biztanle zituen.
Xenopirostris polleni
Xenopirostris polleni Xenopirostris generoko animalia da. Hegaztien barruko Vangidae familian sailkatua dago.
Rudagüera
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Alfoz de Lloredo udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 310 biztanle zituen.
Gottfried Keller
Gottfried Keller (Zurich, 1819ko uztailaren 19a - Zurich, 1890eko uztailaren 15a) suitzar olerkari eta nobelagilea izan zen, XIX. mendeko alemanezko suitzar idazle handiena.
Arte-ikasketak egin zituen, baina bere lehen poema-liburuak izan zuen arrakastaren ondoren, gaineratzekoak utzi eta literaturan jardutea deliberatu zuen. Bere obra nagusia, Der grüne Heinrich (1854, Heinrich gaztetxoa) autobiografia-nobela handia da. Zenbaitetan Suitzan idatzi den nobelarik bikainenentzat hartu izan da. Haren zenbait obra: Die Leute von Seldwyla (1874, Seldwylako herria), Züricher Novellen (1854, Zuricheko eleberriak).
Cubillas de los Oteros
Cubillas de los Oteros Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 174 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Badaiako Mendilerroko Erkidegoa
Historia
Erdi Aroan sortu zen Badaiako goi-ordokian zedarritutako mankomunitatea.
Banaketa administratiboa
Erkidegoaren administrazioa ez dagokio inongo udalerriri, eta haren ustiatzea Arabako 4 kuadrillatan dauden inguruko 18 herri hauen esku dago:
Batzarlekua
Erkidego edo ermandade honetako artzainek beren arazoez eztabaidatzeko Askiegi edo Askegi izeneko etxean biltzen ziren. Erkidegoko lurren erdialdean kokatuta dago.
Gaur egun batzarretxe zaharra aterpea da; eraikin berria 2006an egin zen. Betidanik batzar horiek egiten ziren ekainaren 13an, San Antonio egunean gaur egun ere erromeria bat egiten da.
Talledo
Talledo Castro Urdialesko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 22 biztanle zituen. Bizkaiko mugatik gertu dago, Mello mendiaren magalean.
Idoia Azurmendi
Idoia Azurmendi Arotzena (Azpeitia, Gipuzkoa, 1971 - Azpeitia, Gipuzkoa, 2023) musikagilea, konpositorea, abeslaria eta koru zuzendaria izan zen.
16 urte zituen arte Zumarraga n bizi izan zen. Ondoren, Azpeitira joan zen eta bertan bizi da gaur egun.
Ibilbide profesionala
Zumarragako Musika Eskolan hasi zituen Solfeo eta pianoko ikasketak. 16 urterekin Azpeitira bizitzera joan eta, bertan jarraitu zuen musika ikasketekin.
Gloria Larramendirekin eman zituen koru munduko lehenengo pausoak. Ondoren, Donostiako Goi Mailako Kontserbatorioan jarraitu zuen ikasten. Musika Pedagogia, Lengoaia Musikala, Musikologia, konposizioa eta Abesbatza Zuzendaritza espezialitateetako tituluak bereganatu zituen.
Zuzendari eta konpositore askorekin egin ditu ikastaroak, hala nola, Franz Brandl, John Poole, Vytautas Miskinis, Alexander Vatsek, Johann Van Der Sandt, Michael McGlynn eta Brady Allred.
Oiartzun go Izotz abesbatza eta Orio ko Salatxo abesbatza zuendu ditu besteak beste.
Hainbat abesbatzetan aritu da era partaide moduan: Antxieta Gazteak, Amald a abesbatza, Gipuzkoako Gazte Abesbatza, eta, azkenik, Aquam Lauda korua. Azken bi talde hauetan erreferentzia nagusia eta bultzatzaile nabaria izan du Javier Busto handia. Bere bultzada ezinbestekoa izan da konposizioa munduan.
Erreferentziak
https://www.youtube.com/watch?v=V2zR_LFKRWc
Joan I.a Ziprekoa
Joan I.a (c. 1268 - Zipre, 1285eko maiatzaren 20a) Zipreko eta Jerusalemgo erregea izan zen 1284tik hil zen arte.
Hugo III.a Ziprekoa eta Elisabet Ibelingoaren semea izan zen. Lusignan familia noble frantsesekoa zen. Hugo 1284ko martxoaren 3an hil zen eta Joan Nikosian errege koroatu zuten maiatzaren 11n. Handik gutxira Jerusalemgo errege Tiron koroatu zuten. Tiron eta Beiruten errege bezala bakarrik agintaritzat ezagutu zuten, Akren Karlos I.a Anjoukoa agitarentzat ezagutzen zen bitartean.
Handik urtebetera hil zen Zipren.
Salem konderria (New Jersey)
Salem konderria (Salem County) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Salem da. 2010eko zentsuaren arabera 66,083 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Salem konderriak 96,433 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,471 ura dira. Beste 85,961 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 68,53 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 66,083 pertsonetatik 55,243 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 4,507 dira. 8,940 beltzak edo afroamerikarrak. 187 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 548 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 47 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,108 pertsonek kokatzen zuten.
Ferrycarrig gaztelua
Ferrycarrig gaztelua edota Roche dorretxea (Ferrycarrig Castle edota Roche's Tower House) Irlandako Wexford konderriko Ferrycarrig herrian dagoen gaztelu baten hondakinak dira, Slaney ibaiaren iparraldeko bazterrean.
XV. mendean eraikia izan zen, ibaia zeharkatzen zuen ontzia eta ibaiaren trafikoa bera zaintzeko. Gaztelutik hurbil eta ibaiaren hegoaldeko ertzean, 1858an Krimeako Gerran hildako Wexford konderriko gizonen omenezko dorre borobil oroigarri bat dago.
Leptolebias aureoguttatus
Leptolebias aureoguttatus Leptolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Diego Taba
Diego Taba (田場 ディエゴ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Txinako udareondo
Txinako udareondoa (Pyrus calleryana) Rosaceae generoko zuhaitz espezie bat da. Magnoliopsida barruan sailkatzen da eta Korean eta Japonian jatorria du. Bere latinezko izena Joseph-Marie Callery izeneko misiolari frantsesari zor dio, 1858an Txinatik ekarri zuena.
Eragiketa konkretuak
Eragiketa konkretuak Piagetek (Neuchatel, 1896ko abuztuaren 9a – 1980ko irailaren 16a) proposatu zuen beste hiru estadioen artean. Bertan haurrak eragiketa konkretuak aurrera eramateko gaitasuna eskuratzen da. Hirugarren estadio bezala ezagutzen da eta hau zazpi urteetatik hamaika urteetara bitartean garatzen da.
Haurren garapena lau estadiotan sailkatu zuen; atal sentso-motorea, operazio aurreko atala, ekintza zehatzen atala eta ekintza formalen atala.
Hirugarren estadioa
Hirugarren estadioa hobeto ulertzeko, lehenik aurretik datorrena azalduko dugu testuingurua ezagutzeko. Pentsamendu aurreoperatorioak 2-7 urte bitartean irauten du eta pentsamendu sinbolikoaz (2-4 urte) eta pentsamendu intuitiboaz (4-7 urte) dago osatuta. Pentsamendu intuitiboaren azpifasean, haurrak gertaerak beren buruan irudikatzeko gai dira sinboloen bidez; hala ere, gertaera horiek isolaturik egoten dira, integratu barik. Irudikapenak intuizioak dira, eta hauek antolatuz doaz, konbinatuz, ezabatuz, konpentsatuz eta elkarren artean alderatuz. Hala, operazioa sortzen da. Operazioa sistema batean integraturiko ekintza barneratua da. Beraz, haurra pentsamendu aurreoperazionaletik operazio zehatzetara pasatzen da (Martí, 1990). Pentsamendu intuitiboak egozentrismoa, zentratzea, itzulezintasuna, estatismoa eta pertzepziozko datuetan eta konfigurazio estatikoetan oinarritutako irudikapenak ditu ezaugarritzat. Piaget‐ek, Inhelder‐ek eta Genoako Eskolako psikologoek ezaugarri horiek aztertu zituzten haurrek nola arrazoitzen duten jakin nahian, eta frogatu zuten pentsamendu intuitiboan zehar haurrek frogatu edo arrazoitu gabe egiten dituztela errealitateari buruzko baieztapenak.
Takayuki Fujikawa
Takayuki Fujikawa (藤川 孝幸, 1962ko urriaren 10a - 2018ko azaroaren 15a) Japoniako futbolaria izan zen.
Eragiketa konkretuak
Hirugarren estadioa
Operazio zehatzetara pasatzean, haurrek arrazoitu eta mundua ikusi beste modu batera egiten dute. Batetik, ikuspuntu desberdinak etengabe deszentratzen eta koordinatzen dituzte. Bestetik, egozentrismoa gainditzen dute. Eta, gainera, hautematen dituzte errealitatearen  ondorengo eraldakuntzak, ekintzen itzulgarritasuna, pertzepzioaren logikarekiko mendetasuna eta  kontserbazioak. Hori guztia lortzen da operazioak integratiboak eta sistemikoak direlako. Hortaz,  haurrak gai dira hainbat ekintza aldi berean konbinatzeko, konparatzeko eta sistema antolatuetan  elkartzeko. Piaget‐ek eta haren lankideek pentsamenduaren ezaugarri horiek aztertzeko erabili zituzten  atazei  proba  operatorioak esaten zaie. Proba  horiek  diseinatuta daude  pentsamendu  reoperatoriotik pentsamendu zehatzera pasatzean gertatzen den prozesua antzemateko. Ataza  horien artean ondorengo hauek daude: substantziaren, pisuaren eta bolumenaren kantitatea  kontserbatzea;  seriazioa;  sail  kontzeptua  eta  sailkapena;  zenbaki  kontzeptua;  ikuspegien  koordinazioa etab. Guk horietako batzuk ikasiko ditugu: substantziaren kontserbazioa, sailkapenak  eta seriazioa.
Takayuki Fujikawa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Verdy Kawasaki.
Eragiketa konkretuak
Substantziaren kontserbazioa
Kontserbazio nozioak esan nahi du haurrak ulertzen duela bi objektuen arteko erlazio kuantitatiboak ez direla aldatzen, bere horretan jarraitzen dutela, nahiz eta objekturen batean garrantzi gutxiko pertzepzio eraldakuntza gertatu, alegia, gehitze edo kentze gabeko eraldakuntza  gertatu.
Clupeoides borneensis
Clupeoides borneensis Clupeoides generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Eragiketa konkretuak
Substantziaren kontserbazioa
Substantziaren kontserbazio kontzeptua, Piaget‐ek eta Inhelder‐ek (1941) deskribatu bezala, hiru arotan bilakatzen da:
b) Bigarren aroan haurrek “erdibideko” erantzunak ematen dituzte. Piaget‐ek “erdibideko”  deitu zien haurrek batzuetan kontserbatu egiten dutelako eta besteetan ez,pertzepzio  aldetik  eraldakuntzak  duen  deigarritasunaren  arabera. Pertzepzio  eraldakuntza  txikia  bada,  kontserbazio  erantzunak  ematen  dituzte;  baina,  eraldakuntza  handia  eta  nabarmena bada, ez dute kontserbatzen. Aro honetan dauden zenbait haurrei eskatzen badiegu eraldakuntza gertatzen denean zer  pasako den aurresateko, jasoko dugun erantzuna kontserbazio erantzuna izango da; baina,  posible da, eraldakuntza begien bistan dutenean, substantzia ez dela kontserbatu esatea. Gauzak horrela, haurrak beren iritziez seguru daudela argitzeko eta zehazteko, ikertzaileak  “kontrako  iradokizunak”  egin  ditzake.  Nola?  Haurren  beraien  hitzak  erabiliz. Esaterako,  haurren batek esaten badu saltxitxan bolan bezainbeste plastilina dagoela, esan diezaiokegu  beste haur batek esan duela saltxitxan plastilina gehiago dagoela, luzeagoa delako. Haurrak  bereari eusten badio, esan nahi du kontserbazio kontzeptua bereganatu duela; aldiz, amore  ematen badu, oraindik bigarren etapan dagoen seinale (Delval, 1994).
c) Hirugarren aroan haurrak kontserbadoreak dira: ulertzen dute objektuen arteko erlazio  kuantitatiboa ez dela aldatzen, nahiz eta objektu horiek hamaika pertzepzio eraldakuntza  jasan. Gainera,  gai  dira  kontserbazioari  buruzko  ahozko  argudioak  emateko. Gauzak  horrela,  haurrek  hiru  motako  justifikazioak  ematen  dituzte: batzuek  itzulgarritasuna  baliatzen  dute  (substantzia  kontserbatu  egiten  da  hasierako  egoerara  bueltatzean  egiaztatzen  delako  kantitate  bera  dagoela), besteak  bi  dimentsioen  konpentsazioan  oinarritzen dira (saltxitxa luzeagoa da, baina finagoa; horregatik, plastilina kantitate bera dago) eta bestetzuek substantziaren berberatasuna aipatzen dute (soilik forma aldatu da,  ez zaio ezer gehitu edo kendu; beraz, kantitatea bera da).  Haurrak  aro  horietara  adin  desberdinetan  heltzen  dira,  hainbat  faktoreren  arabera;  esaterako, kultura edota eskolatze maila. Hala eta guztiz ere, orokorrean, hirugarren aroari 6-7 urteen bitartean ekiten diote, operazio zehatzen hasierarekin bat.
Ziklotroi
Ziklotroia partikula-azeleragailu mota bat da. Ernest O. Lawrence fisikari estatubatuarrak asmatu zuen 1932an, eta Fisikako Nobel Saria jaso zuen horregatik (hala ere, 1929an Leó Szilárd hungariarrak ziklotroiaren diseinu bat egina zuen jada).
Eragiketa konkretuak
Substantziaren kontserbazioa
Dena den, Piaget‐ek esan zuenaren arabera, garrantzitsuena kontzeptu berri batez jarraitasunez jabetzea da, eta ez lorpena noiz ematen den. Honen ustez, subjektu guztiek 3 aro horietatik igaro behar dute. Horretaz gain, hiru  kontserbazio nozioak (substantzia, pisua eta bolumena) zein ordenatan agertzen diren zehaztu zuen:
Ziklotroi
Ziklotroian elektrikoki kargatutako partikulak zentrotik kanporanzko ibilbide espirala egiten du. Ziklotroia bi zirkuluerdiz osatua dago; zirkuluerdian sartzean, partikulek ibilbide espirala egiten dute eremu magnetiko estatiko baten pean (elektrikoki kargatutako edozein partikulak bere norabidearekiko perpendikularra den Lorentzen indarra jasaten du eremu magnetiko batean perpendikularki sartzen bada), eta, zirkuluerdien arteko erdiko gunean, maiztasun handiko eremu elektriko aldakor baten pean azeleratzen dira. Partikula kargatuen ibilbidearen erradioa, daramaten abiadurari proportzionala da.
Ziklotroia partikula-azeleragailu ahaltsuena izan zen 1950eko hamarkadan sinkrotroiak gainditu zuen arte, baina oraindik ere fisikan eta medikuntzan erabiltzen dira, eta energia handiko partikula-azeleragailu moderno gehienak ziklotroiaren ondorengoak dira.
Eragiketa konkretuak
Substantziaren kontserbazioa
Lehenengo, substantziaren  kontserbazio  kontzeptua  ulertzen  da, 6-7 urte dituztelarik.
Azkenik, bolumenarena 11 urterekin gutxi gorabehera, mendebaldeko  subjektuen kasuan.
Sailkapena
Umeak estimuluak taldekatzeko gaitasuna eskuratzen du. Honi esker, jasotzen duen informazioa antolatzeko eta sailkatzeko aukera du, objektuen arteko antzekotasun eta desberdintasunen arabera. Haurrak oso sail orokorrak egitetik, kategoria zehatz eta espezifikoetara pasatuz doaz denborarekin. Sailkatzeko beharrezkoa da umeak uler dezan objektu bat ezin dela aurkako bi sailetan egon. Gainera, sailkatzeko irizpide bat behar du (adibidez, forma edo kolorea).
Seriazioa
Gaitasun hau serieak osatzean datza. Serieak osatzeko, elementu multzo bat ordenatu behar da dimentsio bakarra kontuan hartuz. Aro sentso-motorrean dagoeneko ageri da gaitasun hau, gai direlako serieak sortzeko, baina soilik materialen pertzepzio ezaugarriak oso agerikoak direnean eta modu ez sistematikoan.
Serieak osatzeko, haurrek elementuen arteko desberdintasunak identifikatu behar dituzte. Batetik, haurrak elementuen arteko erlazio asimetrikoak menperatu behar ditu (norabide bakarrekoak; adibidez, A B baino handiagoa bada, B ezin da izan A baino handiagoa); eta bestetik, erlazio trantsitiboak menperatzeko gai izan behar du (A B baino handiagoa bada eta B C baino handiagoa bada, A C baino handiagoa izango da).
Tattyreagh
Tattyreagh (An Táite Riabhach; Ulsterko eskozieraz: ) Ipar Irlandako eremu txiki bat da, Tyrone konderrian dagoena. Seskinore udalerritik hurbil dago.
Omagh hiritik Fintona udalerrira doan errepidean eremua erditik zeharkatzen du.
Erraldoi argitsu
Izar erraldoi argitsu bat MKK sailkapenean II argitasun klaseko izar bat da. Izar hauen ezaugarriak izar erraldoi baten eta izar supererraldoi baten artekoak dira. Orokorrean, talde honetan argitasun bereziki altua duten baina supererraldoi sailkatuak izateko bezain distiratsu eta masiboak ez diren izar erraldoiak sartzen dira.
Adibideak
Jarraian agertzen den taulan espektro mota ezberdinetako izar erraldoi argitsuak tenperatura gehienekotik gutxienekora sailkatuak agertzen dira.
Loto-lore
Loto-lorea (Nymphaea alba) uretako landarea da, ur geldi eta aintzirentan hazten den landarea, lore zuriak eta usaintsuak ematen dituena. Alkaloideak dituenez toxikoa da, hala ere, Antzinarotik erabiltzen dute afrodisiako psikodeliko moduan.
Hasel (Alemania)
Hasel Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Inés Martín Rodrigo
Inés Martín Rodrigo (Madril, 1983) madrildar idazle eta kazetaria da, eta 2022an Nadal eleberri-saria irabazi zuen Las modos del deseo lanagatik.
Tomas Orbegozo
Tomas Orbegozo Egiguren (Azpeitia, Gipuzkoa, 1959ko abuztuaren 19a) euskal herritar futbolaria izan da, 1980ko hamarkadan ibiltakoa.
Inés Martín Rodrigo
Biografia
Haurtzaroa Extremadurako herri batean eman zuen. Han maistra zen amak, Aurora Rodrigok, literaturan zaletu zuen. Inesek hamalau urte zituela hil zen. Madrilgo Complutense Unibertsitatean Kazetaritzan lizentziatu zen.
Akaro
Akaroak (Acarina edo Acari, grezieratik akarés, "ñimiñoa", "ebakiezina"), Arachnida klaseari (araknidoek zortzi hanka dituzte) dagokion artropodo ordena dira. 50.000 espezie inguru daude deskribaturik eta baliteke oraindik sailkatu gabeko espezieak 100.000 eta 500.000 artean izatea. Akaroak lehorreko animali zaharrenetakoak dira; Devoniar garaiko fosilak aurkitu dira, duelak 400 miloi urtekoak.
Akaro gehienak oso txikiak dira eta milimetro gutxi batzuk baino ez dute neurtzen. Giza folikuluetako akaroa 0,1 mm luze da (zenbait protozoo baino txikiagoa) eta etxeetako hauts artean bizi diren akaroek 0,2 eta 0,5 mm bitartean neurtzen dute; belus-akaroak, aldiz, 10 mmko luzera izan dezake.
Westdorpe
Westdorpe Herbehereetako Zeelanda probintziako Terneuzen udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera herriak 2.038 biztanle ditu.
Akaro
Akaraoak lehorrean, ur gezatan eta ur gazitan aurki daitezke. Gehienak harrapariak dira, baina belarjaleak, detritujaleak eta parasitoak ere badira; akainak odoljaleak dira, eta hainbat gaixotasun infekziosoren bektore.
Westdorpe
1960ko hamarkadara arte udalerri independentea izan zen, baina orduan Sas van Genti batu zitzaion. 2003an Sas Van Gent Terneuzenek anexionatu zuen, inguruko herri askotan gertatu bezala.
Belgikako mugatik gertu dago, Terneuzen eta Gent arteko kanalaren mendebaldean.
Inés Martín Rodrigo
Ibilbidea
Saritutako Las formas del querer eleberriaren aurretikoak, hauexek dira: Azules son las horas/Urdinak dira orduak (2016), idazleei egindako elkarrizketen antologia, Una habitación compartida/Gela partekatua (2020) eta Giselle (2020) haurrentzako ipuina, izen bereko baletean oinarritua. Lan batzuen hitzaurreak idatzi ditu, hala nola, David Foster Wallace, Virginia Woolf edo Carmen Laforet.
Menarkia
Menarkia (greziarretik μήν, μηνός, mes, y αρχή, hasiera) emakumearen lehenengo menstruazio edo hilerokoa da. 12 urteen inguruan, 2 urte gorabehera gertatzen da eta une horretatik aurrera emakumea haurdun suerta daitekeelako seinale moduan interpretatu ohi da. Neska gazteen kasuan, nerabezaroaren gertaera adierazgarrienetako bat da, baina ez bakarra.
Epidemiologia
XX mendean zehar, egoera sozioekonomien hobetzeak menarkiaren aurreratzea eragin zuen talde etniko nagusietan. Hala ere, herrialde industrializatuetan tendentzia hori orekatu egin da.
Gaur egun, menarkiaren hasiera adinaren batazbestekoa emakume kausakiarretan 10 eta 12 urtekoa da. Europako hegoaldeko herrialdeetan, emakumeen menarkia iparraldeko herrialdeetan baino pixka bat lehena izaten dute.
Emakume asiarretan, batazbesteko adinaren jaitsiera nabaria izan da, 11 eta 13 urte artean dagoelarik. Taiwan-eko emakumeetan adina urtebete jaitsi da generazio bakoitzeko, azkeneko hiru generaziotan. 1930 eta 1985 artean jaiotako Japoniarren artean, 10 urte baino gazteagoen menarkia kopurua 0-tik %2,1-era igo zen. Hego korearretan, guztira 4 urte jaitsi da batazbesteko adina.
Emakume beltzen artean ere jaitsi egin da batazbesteko adina, Estatu Batuetan. Ingurumen diferentzia eta ezberdintasun genetikoak direla eta, zaila da batazbesteko adina konparatzea emakume afroamerikarren eta afrikar kontinenteko emakumeen artean.
Garapen bidean dauden herrialdeetatik adoptaturiko emakumeek menarkia goiztiarra izaten dute. Hispanoamerikan menarkia eta honen hasiera adinean eragina duten faktoreak aztertuak izan dira.
Fisiologia
Menarkia pubertaroko prozesu fisiologiko eta anatomiko batzuen amaiera da. Hipotalamo-hipofisario-gonadal ardatzaren berraktibazioaren eta gonadotrofina (GnRH) hormonaren banatzearen ondoren gertatzen da.
Pubertaroko lehen faseetan GnRH hormonaren jariatzea gertatzen da, hartzaile hipofisiarioen handitzea eragiten duelarik. GnRH-a leptinak suspertzen du. Ehun adiposoak sortu ondoren, leptinak hipotalamoari informatzen dio, gantz kopuru nahikoa produzitu dela (16 kg inguru), pubertaroaren azken fasea hasteko. LH eta FSH homronen igoera puntualen kopurua igotzen da. Igoera hauek estrogeno produkzioa handitzen dute eta erantzun modura lehen menstruazioa agertzen da, gutxi gora behera bularren garapena hasi eta 2 urtera.
Hasiera adina
Menarkia agerpenaren adin normala 10 eta 15 urte artekoa da, 12.5 urtekoa delarik batazbestekoa. Hala ere, hainbat faktoren aurreratu edo atzeratu dezakete bere agerpena.
Menarkia agerpen adinak eragin garrantzitsuak izan ditzake osasunean. Menarkia oso goiztiar batek hurrengo eraginak izan ditzake: nahasmen kardiobaskularrak, bularreko minbizia, antsietatea, depresioa, harreman sexual goiztiarrak, osteoporosia eta hezur frakturak.
Hasiera adinean eragina duten faktoreak
Menarkia adina hurrengo faktoreek aldatu dezakete: genetikoak, ingurumen arrazoiak, sozioekonomikoak, etnikoak, geografikoak, nutrizionalak, IMC-arekin lotutakoak, ariketa fisikoa eta beste gaixotasun batzuk.
Menarkia aurreratzea
Talde etniko guztiek sufritu dute menarkia adinaren batazbestekoaren jaitsiera, nahiz eta tasak ezberdinak izan. Ezberdintasun hauek aldaketa genetikoetan eta bataz ere bakoitzaren bizimoduan oinarritzen dira. garapen bidean dauden herrialdeetan, menarkiaren aurreratzea adoleszenteen nutrizio egoera hobearen erakusgarri dira. Garaturiko herrialdeetan, ordea, menarkiaren aurreratzea loditasunaren nagusitasunarekin lotzen da.
Menarkia atzeratzea
Pubertaroaren hasieraren atzerapen arrazoi idiopatikoa; hau da, arrazoia ezagutzen ez denean, arrazoi nagusiena da kasu hauetan (%90-95) eta emakumeen %2,5-ari eragiten dio.
Gainontzeko kasuak, hainbat gaixotasunei lotuta egon daitezke: gaixotasun gastrointestinalak, infekziosoak, giltzurrunekoak, hematologikoak, arnas-arazoak, endokrinopatiak, onkologikoak eta zeliakia.
McCord Bend (Missouri)
McCord Bend Missourieko herrixka bat da. Stone konderrian kokatua dago. 2010ean 297 biztanle zituen, 0.76 kilometro koadrotan banatuta.
Cubillos del Sil
Cubillos del Sil Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.722 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Amazonita
Amazonita mineral bat da.
Ezaugarriak
Amazonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:.
Andreu Febrer
Andreu Febrer (Vic, 1375-1380 aldean - ?, 1437-1444 aldean) kataluniar olerkaria izan zen. Danteren Divina Commedia katalanera bihurtu zuen.
Bizitza
Martin I.a Aragoikoaren zerbitzuan hasi zen gaztetan, eta Berberiako mairuen aurkako gurutzada batean parte hartu zuen. 1407an diplomazia-lan batzuk egin zituen Frantzian barrena eta mesede handiak jaso zituen Alfontso V.a erregearengandik.
Febrerrek 1393-1400 urteetan idatzi zituen 15 olerki gorde dira, eta Jordi de San Jordirekin batean, Proventzako eta Italiako moldeen arteko igarobidea erakusten du Kataluniako literaturan. Danteren Divina Commedia itzuli zuen katalanera, 1429. urtean amaitu zuen lana.
Ispilu idazkera
Ispilu idazkera edo idazketa ispilu moduan idazkera metodo bat da non testua aurkako zentzuan agertzen den. Horretarako arkatzez normala den zentzuaren aurka idazten da. Ondorioa, alderantzikatutako testua da. Idazten ikasten ari direnean haur gehienek ispilu idazkera erabiltzen dute. Hobeto irakurtzeko ispilua erabil daiteke.
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci bere ohar pertsonaletan metodo hau akronimoekin eta laburdurekin batera erabiltzen zuen, beste pertsonen irakurketa zailtzeko. Jendeak ondo ulertzeko moduan normal idazten zuen. Leonardo eskuin-ezkertia zen eta esku ezkerrarekin idazten ohi zuen; horrek ondorio bat zuen: zentzu normalean idazterakoan tintak errazago zikintzen zuen papera.
Haßmersheim
Haßmersheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Leptolebias citrinipinnis
Leptolebias citrinipinnis Leptolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Leon Uris
Jatorri juduko familia batean jaio zen. Hamazazpi urterekin Marinetan sartu zen eta Guadalcanaleko guduan eta Tarawakoan parte hartu zuen.
Gerra ostean kazetari gisa lan egin zuen eta idazten hasi zen. Gerrako bere esperientzia Battle Cry eleberrian islatu zuen, arrakasta handia izan zuena eta film bat inspiratu zuena. Bere eleberririk ospetsuena Exodus izan zen. 1958an argitaratu zen eta mundu mailako arrakasta izan zuen.
Somerset konderria (New Jersey)
Somerset konderria (Somerset County) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Somerville da. 2010eko zentsuaren arabera 323,444 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Somerset konderriak 78,958 kilometro koadro ditu. Horietatik 788 ura dira. Beste 78,169 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 409,64 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 323,444 pertsonetatik 243,940 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 42,091 dira. 27,480 beltzak edo afroamerikarrak. 285 amerikar natiboak ziren eta 72 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45,473 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 786 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5,408 pertsonek kokatzen zuten.
Dariusz Kowaluk
Dariusz Kowaluk (1996ko apirilaren 16a) 400 metroetan espezializatutako esprinter poloniar bat da. 2017ko U23ko Europako Txapelketetan zilarrezko domina irabazi zuen 4 × 400 metroko erreleboan, baita urrezko domina ere 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 4 x 400 metroko errelebo mistoan.
Marka pertsonalak
Outdoor
Indoor
Viabon
Viabon Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Viabon udalerrian erroldatutako biztanleak 306 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 182 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 180etxeak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 119 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 194 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 136 lanean zeuden (78 gizon eta 58 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Viabon udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 308,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.354 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Viabon udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.400 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Germiston (Glasgow)
Germinston, Eskoziako Glasgow hiriko auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.
Bronvaux
Bronvaux Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bronvaux udalerrian erroldatutako biztanleak 553 ziren. Familiak 206 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 74 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 212 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 hutsik zeuden. 200 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 212 etxebizitza nagusietatik 175 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 183 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 373 ziren, horien artean 278 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 278 pertsona aktiboetatik 259 lanean zeuden (140 gizon eta 119 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bronvaux udalerrian 199 unitate fiskal zeuden, 554 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.287 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Grand-Rozoy
Grand-Rozoy Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 285 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 127 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 202 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (74 gizon eta 54 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grand-Rozoy udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 321 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.127 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Grand-Rozoy udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.038 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Huascarán
Huascarán Erdialdeko Andeetan dagoen mendia da, Peruko Yungayko probintzian, Mendilerro zuriko sektorean.
Huascaránek bi tontor ditu:
Izena
Bere izena ketxuazko waskha (katea) eta ran (harriak edo mendi harritsuak) hitzetatik datorkio, orduan Huascarán «mendikatea» esan nahi du. Huascarán izena buruari buruz badaude zenbait kondaira, sinesgarriena honela dio: "Huayna Cápac inkak Yungay zeharkatzean eskualdeko mendi altuen eta politari Huáscar bere lehensemearen izena jarri zion", orduan Huascarán «Huáscaren mendia» ere esan nahi dezake.