cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Treban
Etxebizitza
2007an 244 etxebizitza zeuden, 175 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 242 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 175 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 121 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 247 ziren, horien artean 186 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 186 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (92 gizon eta 74 emakume) eta 20 langabezian zeuden (11 gizon eta 9 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Treban udalerrian 170 unitate fiskal zeuden, 398 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.191 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia eta 1 iturgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Treban udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.100 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Plestiodon
Plestiodon Scincidae familiako narrasti genero bat da. Amerika eta Asian aurki daitezke.
Txekoslovakiako saskibaloi selekzio nazionala
Txekoslovakiako saskibaloi selekzio nazionala 1923an sartu zen FIBAko gainontzeko taldeekin batera. Gizonezko taldeak EuroBasket behin irabazi zuen 1946an, txapeldunordea bestela 6 aldiz izan zen (1947, 1951, 1955, 1959, 1967 eta 1985ean), hirugarren postua 5 aldiz eskuratu zuen eta laugarrena 3 bider. Guztira 24 aldiz jokatu zuten txapelketa hartan.
=Munduko txapelketan
1970ean 6. postua lortu zuen (13 taldetatik), Munduko Saskibaloi Txapelketa batean inoiz lortutako hoberena. Beste lau aldiz sailkatu zen fase finalerako.
Paragalaxias julianus
Paragalaxias julianus Paragalaxias generoko animalia da. Arrainen barruko Galaxiidae familian sailkatzen da.
Mathod
Mathod Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Uttwiller
Uttwiller Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mathod
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Uttwiller
Biztanleria
2007an Uttwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 hutsik zeuden. 74 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 68 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 8 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 109 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (41 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Uttwiller udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 177 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.114 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal folkloreko XXII abesti
Euskal Folkoreko XXII Abesti Jesus Guridik 1932an Bilboko Euskal Editorialean argitaratutako koadernoa da. Guridik beti sentitu zuen euskal herri abestiaren erakarpen indartsua. Bordes, Azkue eta Aita Donostiaren kantutegiak sakon ezagutzen zituen. Bera ere arduratu zen herri doinu bilakuntzan eta zenbait ale aurkitu zuen Aramaion eta Otxandion. Eta arreta haren ondorioz Euskal Folkoreko XXII Abesti argitaratu zuen.
Patxi Goikolea
Francisco Javier "Patxi" Goikolea Areitioaurtena (Durango, - L'Hospitalet de Llobregat, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atezain moduan aritu zena.
Euskal folkloreko XXII abesti
Aita Donostiak laudorioz bete zuen Guridiren koadernoa: «Bere lehenengo argitalpenak ezagutu genituenetik (Así Cantan los Chicos), musikari hau gantzutua, musika biltegi eta armonia tratatuetako errezetetan aurkitzen ez den quid divinum bekokian markatuta daramaten artekoa dela sinetsi dugu».
Awaous nigripinnis
Awaous nigripinnis Awaous generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Oribe Niikawa
Oribe Niikawa (新川 織部, 1988ko uztailaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus.
Matiguás
Matiguás Nikaraguako Matagalpako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 50230 biztanle zituen.
Opisthotropis kikuzatoi
Opisthotropis kikuzatoi Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Lipová (Nové Zámkyko barrutia)
Lipová  Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 13,63 km²ko azalera du eta 1529 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1156. urtekoa da.
Baile an Fheirtéaraigh
Baile an Fheirtéaraigh (ingelesez Ballyferriter, bi izendapenak ofizialak dira; irlanderaz An Buailtín laburdurarekin ere izendatu ohi da) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldeko Kerryko konderrian kokatzen den udalerria da. Corca Dhuibhne edo Dingle penintsulan dago.
Irlandera
Kerryko Gaeltacht eremuaren (irlandera hiztunen eremua)a barnean dagoelarik, 2002ko erroldaren arabera udalerriko biztanleriaren %75ak eguneroko bizian irlanderaz hitz egiten zuen. Udalerriaren izena Erdi Aroaren amaiera aldera Ard na Caithne kokalekuan ezarri zen Feiritéar familia normandar-irlandarratik dator, hauetako ondorego eta kidea XVII. mendean exekutatutako olerkari eta buruzagia zen Piaras Feiritéar izan zelarik. Udalerriaren antzinako izena An Buailtín zen, bere esanahia "esnekien leku txikia" delarik.
2004ko leku izenen aginduaren ondorioz, Éamon Ó Cuiv Gaeltachteko ministroak derrigorrez mapa eta izendapen guztietan irlanderazko Baile an Fheirtéaraigh izena bakarrik erabili behar zela aipatu zuen.
Udalerria
Baile an Fheirtéaraigh eta Cuan Ard na Caithne kokalekuen artean Dún an Óir ("Urrearen Gotorlekua") dago, burdin aroko gotorlekua, bertan 1580ko Desmond Altxamenduan zehar jasotako Siege of Smerwick edo Smerwickeko sarraskia gertatu zelarik. Desmond Altxamenduan zehar James Fitzmaurice Fitzgerald buruzagi irlandarraren aldeko 600 espainiar eta italiar gerlariek inbasio papala deiturikoa burutu zuten, Grey de Wiltoneko 14. Baroia zen Arthur Greyren buruzagitzan zeuden ingelesek jo ta bertan hil zituztelarik.
Malá nad Hronom
Malá nad Hronom Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 7,72 km²ko azalera du eta 385 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1523. urtekoa da.
Muy Muy
Muy Muy Nikaraguako Matagalpako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 16366 biztanle zituen.
Variaciones sobre un tema vasco
Variaciones Sobre un Tema Vasco Triptico del Buen Pastor-rrekin batera Jesus Guridiren organoarentzako obra bereizgarrienetakoa dira. Euskal tema baten bariaketak 1948koak dira. Guridik obra honetan Itsasoan abesti herrikoia azaldu ondoren bederatzi bariaketa bilakatzen ditu, zein baino zein entzungarriagoak. Obra hau aditzean, autore berbera inprobisatzen dagoela iruditzen zaio entzuleari.
La Frédière
La Frédière Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arripodas (argipena)
Arripodas edo Ripodas hitzak adiera batzuk ditu.
La Frédière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 43 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (15 gizon eta 15 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraio enpresa batena zen.
2000. urtean La Frédière udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 96 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Studenten t banaketa
Probabilitatean eta estatistikan, Student-en t banaketa normalean banatutako populazio baten batez bestekoa kalkulatzeko arazotik sortzen den probabilitate-banaketa da, laginaren tamaina txikia denean eta populazioaren desbideratze estandarra ezezaguna denean.
William Sealy Gosset-ek garatu zuen Student izenarekin.
Berez agertzen da Studenten t-testa bi lagin-bariantzen arteko desberdintasunak zehazteko eta bi populazioen zatien arteko diferentziaren konfiantza-tartea eraikitzeko, populazio baten desbideratze estandarra ezezaguna denean eta izan behar denean; hura lagin-datuetatik zenbatetsi behar da.
Historia
Studenten banaketa 1908an deskribatu zuen William Sealy Gosset-ek. Gossetek garagardotegi batean lan egin zuen, Guinness-en, eta ugazabak lan zientifikoak argitaratzea debekatu zien bere langileei, sekretu komertzialak aldez aurretik ezagutarazi zituelako. Horregatik, Gossetek bere emaitzak Student ezizenez argitaratu zituen.
Vila Maria
Vila Maria Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Touffailles
Touffailles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Shinta Fukushima
Shinta Fukushima (福島 新太, 1989ko urtarrilaren 28a - ) Japoniako futbolaria da.
Pitimbu
Pitimbu Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Arantzazu Loidi
Arantzazu Loidi Garitano (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1967) gipuzkoar bertsolaria da. Plazetan parte hartu zuen aurrenekotako emakumezko bertsolaria izan zen. Ikasketaz kazetaria eta itzultzailea da.
Biografia
Arantzazu Loidik etxetik jaso zuen bertsotarako zaletasuna eta Almen ikastolaren bueltan sortu zen bertso eskolan hasi zen kantatzen, 13 urte zituela. 1980an bertan izan zuen aurreneko plaza Gipuzkoako Eskolarteko Txapelketan eta 1985ean txapelduna izan zen Donostiako Carmelo Balda pilotalekuan jokatu zen finalean. Herriz herri saioak egiten aritu zen garai hartan Almen bertso eskolako beste kideekin batera, Jon Sarasuarekin eta Aitor Sarasuarekin esate baterako. Kristina Mardarasen ondoren Arantzazu Loidi izan zen plazetan aritu zen aurrenekotako emakumezko bertsolaria ; hurrengo urteetan emakumezko bertsolari berriak agertu ziren. 1991n Gipuzkoako Txapelketan hartu zuen parte. Bertsolaritza munduan gai-jartzaile eta epaile lanetan ere ibili izan da.
Sarah Chan
Sarah Zeinab Chan Hego Sudango saskibaloi jokalari profesional ohia da eta National Basketball Association (NBA) Toronto Raptors taldeko Afrikako talentu-bilatzaile nagusia, Kenyan errefuxiatu gisa hazi zena. Afrikako NBAko talde bateko lehen emakume talentu-bilatzailea da. Home At Home/Apediet Foundation-en sortzailea ere bada, haurraren ezkontzaren aurka borrokatzen duen gobernuz kanpoko erakundea eta nesken kirola eta hezkuntza defendatzen duena. 2022an Chan BBCren 100 Emakumeen zerrendan izendatu zuten.
216 Kleopatra
216 Kleopatra, asteroide gerrikoan aurkitutako 216. asteroidearen izena da. 1880ko apirilak 10ean aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Pulako behatokitik.
Asteroide honek, bere izena, Egiptoko azken erregina izan zen Kleopatra VII.agatik jasotzen du, Ptolomeotar dinastiakoa zena.
Janetaescincus
Janetaescincus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Seychellesetan bizi dira.
Sarah Chan
Biografia
Chan Khartum-en hazi zen, Sudanen, Sudango Bigarren Gerra Zibilean. Gurasoekin, bi anai nagusiekin eta ahizpa txikiarekin beste familien ondoan bizi zen «erdi lokatza eta erdi adreilu» zegoen baserri batean. Ingelesa, swahilia, arabiera eta dinkera hitz egiten ditu.
1998ko abuztuan, bere familiak Nairobira ihes egin zuen, eta gurasoek laguntza akademikoa jaso zuten, teologia ikas zezan, baita bere eta ahizparen ikasketetarako matrikulak ordaintzeko ere. Chanek 2004an egin zuen kirola lehen aldiz Laiser Hill High School-en, non saskibaloian azkar nabarmendu zen.
Kirol ibilbidea
1,93 metroko altuerarekin Chanek aurrelari gisa jokatu zuen. Senior gisa, NAIA All-Tournament Team eta lehen taldeko NAIA All-American izendatu zuten. Union Unibertsitatean lau denboralditan, 1.892 puntu eta 1.112 errebote lortu zituen.
Emakumeen National Basketball Association Indiana Fever taldean saiatu zen, baina ez zuten hautatu.
Chanek saskibaloian profesionalki jokatzen jarraitu zuen Espainian eta Portugalen eta Tunisiako, Angolako eta Mozambikeko klubetan ere jokatu zuen. Gero Keniara itzuli zen, eta bertan jokatu zuen United States International University Africa-n. Saskiratzaile eta errebotetzaile nagusia izan zen, eta 2015eko FIBA Africa Women's Champions Cup All-Star Five-n parte hartu zuen. 2017ko FIBA Afrikako Emakumeen Kluben Txapeldunen Kopan ere parte hartu zuen
Iruñeko barruti judiziala
Iruñeko barruti judiziala Nafarroa Garaiko lurraldearen justizia administrazioa osatzen duten 5 barruti judizialetako bat da, Iruñeko merindadearena hain zuzen ere.
Barruti judizialeko burua Iruñea da. Bertan, Nafarroako Probintzia Fiskaltzaz eta Probintzia Auzitegiaz gain Nafarroako Foru Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren egoitza dago, Nafarroa Garaiko lurraldeko barruti judizialik garrantzitsuena baita.
Sarah Chan
Kirol ibilbidea
Toronto Raptorseko presidente Masai Ujirik Kenyako Giants of Africa saskibaloi zelaian entrenatzen ari zela aurkitu zuen 2017an Ujirik jarraitu zion bere ibilbide osoan eta, geroago, talentu-bilatzaile eta saskibaloi garapenerako laguntzaile gisa kontratatu zuen. Talentu-bilatzailea nagusia den heinean, Chan Afrikan zehar bidaiatzen da Raptors-entzat talentua bilatzeko. Ujiri ere konbentzitu du Giants of Africa kanpamenduak egiteko Juban, Hego Sudanen, eta Mogadishon (Somalia), neskei saskibaloia probatzeko aukera emateko.
Fundazioa
Chanek bere ongintzazko erakundea sortu zuen, Home At Home/Apediet Fundazioa, neskei aholkularitza emateko, haurren ezkontzak saihesteko eta hezkuntza eta kirola sustatzeko. Bere amaren izena duen gobernuz kanpoko erakunde nazionala da.
Touffailles
Biztanleria
2007an Touffailles udalerrian erroldatutako biztanleak 381 ziren. Familiak 158 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 81 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 242 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 236 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 130 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 227 ziren, horien artean 163 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 163 pertsona aktiboetatik 145 lanean zeuden (75 gizon eta 70 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Touffailles udalerrian 150 unitate fiskal zeuden, 363,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.224 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Touffailles udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.798 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txinako Herri Bankua
Txinako Herri Bankua Txinako Herri Errepublikako banku zentrala da, Txina kontinentaleko diru-politika eta finantza-erakundeak kontrolatzeko boterea duena. Txinako Herri Bankuak 2.131.600 miloi estatubatuar dolarreko finantza-aktiboak ditu, munduko historian finantza publikoen beste edozein erakunde baino gehiago.
Molondin
Molondin Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Txinako Herri Bankua
Txinako yuanaren igorleak izanda, Txinako Herri Errepublikako Banku Zentralak Pekinen du egoitza, 1948ko abenduaren 1ean sortu zen eta gaur egungo gobernadorea Yi Gang da.
Svipdagsmál
Svipdagsmál (euskaraz: "Svipdagen kantua"), Edda poetikoaren zati den antzinako eskandinavieraz idatzitako olerki bat da. Bi olerkik osatzen dute: Grogaldr edo Groaren sorginkeriak eta Fjölsvinnsmal edo Fjölsvinnrren esaerak. Bi lanak, elkartuak daude, narratzaile bera baitute, Svipdag. Gainera, dirudienez, amankomuneko jatorri bat dute, oso antzekoak baitira lengoaiaren erabilera, egitura, estilo eta ljóðaháttr metrikari dagokionez.
Txinako Herri Bankua
Bankuak finkatutako interes-tasak bederatzirekin zatigarriak dira beti, munduko gainerako lekuetan bezala, 25ekin izan beharrean.
Svipdagsmál
Grogaldr
Lehen olerkian, Svipdag gaztearen amaorde krudelak, Menglöð erraldoiarekin ezkontzeko betebeharra ematen dio. Svipdagek, bere ama Groaren itzala deitzen du nekromantziaren bidez, völva bat, bere betebeharra betetzen laguntzeko. Bere amak, bederatzi sorginkeri egiten ditu laguntzeko.
Molondin
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Svipdagsmál
Fjölsvinnsmal
Bigarren olerkian, Svipdag, bidaia gogorretik onik irten ondoren, Fjölsvinnr izeneko erraldoi zaindari batekin topatzen da. Fjösvinnr, Odinen izen ugarietako bat da. Honek, bere izena galdetu eta joateko esaten dio. Svipdagek, azti, bere izena ezkutatzen du. Honen ondoren, galdera eta erantzun sorta bat dator, non Svipdagek, Menglöð gazteluan bizi dela jakiten duen, eta bertan, Svipdag bera izan ezik, ez dela beste inor sartuko. Une honetan, Svipdagek, bere benetako izena esaten du eta gazteluko ateak irekitzen dira.
Mariestad udalerria
Mariestad Suediako udalerria da. Västra Götalandeko konderrian kokatua dago. 1503,24 km² ditu eta 24,085 biztanle ditu, hauetatik 15.591 Mariestad herrigunean.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Geografia
Vänern aintziraren hego-ekialdeko ertzean kokaturik dago.
Tordesillasko Ituna
Tordesillasko Ituna 1494ko ekainaren 7an Espainiako eta Portugalgo errege-erreginek izenpetu zuten hitzarmena da, Ameriketako lurralde berriak konkistatzean muga-arazorik gerta ez zedin. 1493an Alexandro VI.a Aita Santuak Inter caetera eta Eximiae devotionis buldak argitaratu zituen. Konkistaturiko lurraldeak bitan banatzeko lerroa zehazten zen haietan, iparburutik hegobururaino: Cabo Verdetik mendebalera ehun legoaz harantzako lurraldeak Espainiaren administraziopean geratu ziren, eta lerro horretatik ekialderakoak, Portugalen mende. Europako gainerako herri kolonizatzaileek eta Portugalgo errege Joan II.ak ez zuten Aita Santuaren bulden edukia onartu, eta Portugalgo erregeak negoziazio gehiago eskatu zizkien Errege Katolikoei. 1494an beste hitzarmen bat izenpetu zuten Gaztelako Tordesillas herrian; horren arabera, Cabo Verdetik mendebalera 370 legoara atzeratu zen banalerroa. Tordesillasko hitzarmena 1507an berretsi zuten Julio II.a Aita Santuak eta Portugalgo Manuel I.a erregeak; horrela, Portugalek Esperantza Onaren lur-muturrean zuen itsasbidea mantentzea ziurtatzen zuen, eta espainiarrek, Antilletako bidea.
2007 an, ituna Unescok Gizartearen Ondare izendatu zuen, "Munduaren memoria" kategorian.
Alcáçovaseko Ituna
Tordesillasko Ituna Alcáçovaseko Itunaren aurrekaria izan zen: 1479 ko irailaren 4an, Elisabet Gaztelakoa eta Fernando Aragoikoa eta Alfontso V.a Portugalgoa erregeek sinatua, horren bidez, Gaztelako Ondorengotza gerrari amaiera eman zion eta bakea zigilatu. Beligerantziaren amaiera formalizatzeko balio izateaz gain, itunak beste klausula batzuk ere bazituen, kanpo-proiekzioaren politikari buruzkoak, une hartan Gaztelak eta Portugalek Ozeano Atlantikoa eta Afrikako kostaldeak menderatzeko lehian baitzeuden. Itun horren banaketaren bidez, Gaztelako Koroak Kanariar uharteak jaso zituen, eta Portugalgo Erresumak, berriz, Madeira, Azoreak eta Cabo Verde uharteen gainean eta Ginearen eta, oro har, Afrikako kostaldearen gainean zuen domeinuaren aitorpena lortu zuen: "Aurkitutako eta termino horietan aurkitu, konkistatu edo deskubritu den guztia, okupatua edo aurkitua izan dela adierazten du".
Malé Kosihy
Malé Kosihy Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 8,43 km²ko azalera du eta 383 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1254. urtekoa da.
Tordesillasko Ituna
Aurrekari hurbila: Kolonen lehen bidaia
Kritbal Kolonek Amerikara egin zituen lau bidaietatik lehenengoaren ibilbidea berreraikitzea izan zen, Koloni egotzitako Egunkariaren datuetan oinarrituta.
1492 an Gaztela eta Aragoiko erregee-erreginak Koloni Ozeano Atlantikoan mendebalderantz nabigatuz aurkikuntza espedizio bat egiteko baimena eman zioten. Bi karabelek parte hartu zuten: la Pinta, eta La Niña eta Santa Maria naok, Martín Alonso Pinzón, Vicente Yáñez Pinzón eta Juan de la Cosa buru zituztela, hurrenez hurren.
Awaous ocellaris
Awaous ocellaris Awaous generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Tordesillasko Ituna
Aurrekari hurbila: Kolonen lehen bidaia
XV. mendearen amaieran, batzuek kalkuluak baliozkotzat jotzen zituzten, Klaudio Ptolomeoren 180.000 estadioko lurreko zirkunferentziaren gainean, 28.350 kilometroko zirkunferentzia bat ematen zuena, Lurraren zirkunferentzia erreala, 40.120 kilometrokoa da, Ptolomeoren kalkuluarekiko, 11.770 kilometrokoa, eta, Amerikako eta Asiako kostaldeen artean, 11.200 kilometro inguruko gehienezko arku bat dago. Neurri-akats hori kontuan hartuta, eta Marko Polo Txinara iritsi zenetik Europan Asiako ekialdeko kostaldeko profilak ezagutzen zirela kontuan hartuta, Kolonek espero zuen Cipango kostaldea zehazki Antilletako egungo kokalekuan aurkitzea. Ez da ahaztu behar Eratostenesen neurketa ere ezagutzen zela, 252.000 estadiokoa, errealitatera askoz ere egokituagoa, eta neurketa hori Salamancako unibertsitateari Colonen bidaia ezinezkoa zela esateko eskatutako txostenean azaldu zen.
Jakina denez, Kolonek Ptolomeoren neurketari eutsi zion, eta, beraz, 1492ko abuztuaren 3an Palos de la Fronteratik abiatu eta Kanariar uharteetara joan ziren. Kolonek Karibe itsasoan segitu zuen: Kubara urriaren 28an iritsi zen eta La Españolara, abenduaren 6an. Abenduaren 24an Santa Maria Espainiako kostaldean sartu zen eta bere hondakinekin Gabonak gotorlekua eraiki zen.
Espedizioa 1493ko urtarrilaren 16an itzuli zen eta handik egun batzuetara ekaitz batek bi ontziak banandu zituen. Pinta, Pinzonen agindupean, Baionara (Galizia) iritsi zen otsail amaieran, eta Isabel eta Fernando errege-erreginei aurkikuntzaren berri eman zien. Bitartean, La Niña —Kolon bertan zihoan—Portugalgo Santa Maria uhartean geldialdia egin zuen otsailaren 17an, Azoreetan, eta martxoaren 4an Lisboara joan zen, 7 hilabete eta 12 eguneko bidaiaren ondoren. Han, Joan II.a erregeak galdekatu zuen, eta bere aurkikuntzen berri eman zion. Berehala, Portugalgo erregeak lur berrien jabetza aldarrikatu zuen, Alcáçovaseko Itunetik eratorritako eskubideak alegatuz. Isabelek eta Fernandok, berriz, ukatu egin zuten asmo hori, nabigazioa beti mendebaldean egin zela argudiatuz, "Eta ez Kanarietako hegoaldean". Hilaren 15ean Palosko portura itzuli zen Kolon, eta hurrengo hilabetean Badalonan jaso zuten errege-erreginek.
Kenneth Kaunda
Kenneth Kaunda (Chinsali, Zambia, 1924ko apirilaren 28a - Lusaka, 2021eko ekainaren 17a) zambiar politikaria izan zen. Zambiako askatasun-mugimenduaren buruzagia izan zen, eta Zambiako lehenengo lehendakaria 1964tik 1991ra.
Tordesillasko Ituna
Itunaren negoziazioa
Kolon itzuli eta 1493ko martxoan Lisboatik igaro ondoren, Joan II.a Portugalgoak aurkitu gabeko uharteak Kanariar Uharteetatik hegoaldera zeudela adierazi zuen, eta Alcáçovaseko Itunak esleitzen zizkiola interpretatzen zuen, beste interpretazio batzuen arabera, tratatu hori soilik Afrikako kostaldeei buruzkoa zen arren. Joan II.ak, hori egiaztatzeko eskuaira bat prestatzea agindu zuen, eta, horretarako, Indietatik Kolonekin itzuli ziren bi pilotu portugaldar atxiki zituen. Hala ere, 1493ko abuztuan Kolonek erregeei idatzitako gutun batean, portugaldarrek Madeiratik mendebaldera karabela bat bidali zutela jakinarazi zien.
Kenneth Kaunda
Bizitza
Aita eta ama eskola-maisuak zituen, eta bera ere eskola-maisu gisa hasi zen lanean, lehenbizi Zambian eta gero Tanganyikan. African National Congress alderdian sartu zen, eta alderdi horretako idazkari nagusi izendatu zuten 1952an. 1958an, alderdia utzi, eta Zambia African National Independence Party sortu zuen, hura baino askoz ere erradikalagoa. Alderdi horretatik, Rhodesia-Nyassa federazioa hautsi, eta Zambiako estatua sortzeko borrokan ahalegindu zen. 1964an, askatasuna lortu zuen Zambiak. Estatu berrian, Errepublikako lehendakari, gobernuburu eta Defentsako ministro karguak hartu zituen. Afrikako herrialdeen askatasun-mugimenduen bultzatzaile izan zen. 1997aren amaieran, atxilotu egin zuten Chiluba lehendakariaren aurkako estatu-kolpea bultzatzeagatik, baina hurrengo urtean aske utzi zuten.
Tordesillasko Ituna
Itunaren negoziazioa
Joan II.ak bere erregeorde ziren Pero Dias doktorea eta honen idazkari Rui de Pina bidali zituen, 1493ko maiatzean Inter Caetera buldak ezagutzen ziren bitartean, hauek, bereziki bigarrena, gaztelarren oso aldekoak ziren eta Portugalgo erregea atsekabetu zuten. Portugal, enpresa amerikarren praktikatik kanpo geratzen zen, aita santuaren izendapenez marraztutako barrutiko irudimenezko lerroak, Afrikako kostaldeetara mugatzen baitzuen, Mundu Berria, modu pribatiboan, errege eta erregina Gaztelakoarentzat eta Aragoikoarentzat geratzen zelarik. Hauek, jarrera transigentea izatera pasa ziren, aita santuaren babesa eta Frantziako erregearekin sinatutako bakea baitzuten.
Ondoren, Errege-erregina Katolikoek eta errege lusitanoak alde biko itun bat negoziatu zuten. Ordezkaritza diplomatikoak hainbat hilabetez bildu ziren Tordesillasen. Garcia de Resende kronista portugaldarraren arabera, Joan II.ak oso espioitza sare eraginkorra zuen, Errege-erregina Katolikoen gertuko pertsonez osatua, hauen nortasuna ezagutzen ez delarik, eta Lisboara albisteak azkar eramaten zituzten zaldizko posta sistema baten bidez.
Azkenik, bi monarkietako ordezkariek akordio bat lortu zuten, 1494ko ekainaren 7an sinatutako itun batean islatua, gaur egun Tordesillasko Ituna deitua. Errege Katolikoen aldetik, Enrique Enríquez de Guzmán, erregeen maiordomo nagusia, Gutierre de Cardenas, Santiagoko Ordenako komendadore nagusia eta Errege kontalaria, eta Rodrigo Maldonado doktorea; portugesetik, Ruy de Sousa, bere seme Juan de Sousa eta Arias de Almadana magistratua sinatu zuten. Ehun eguneko epea ezarri zen erregeek berresteko; Errege Katolikoek 1494ko uztailaren 2an berretsi zuten Arevalon, eta Joan II.ak hurrengo irailaren 5ean Setubalen. Itunaren jatorrizkoak Sevillako (Espainia) Indietako Artxibo Nagusian eta Lisboako (Portugal) Torre do Tomboko Artxibo Nazionalean gordetzen dira.
Itunak, Egoitza Santuaren bidez berrestea eskatuko zela adierazten zuen, baina, era berean, argi eta garbi ezartzen zuen alde bat bera ere ezin izango zela bete gabe utzi aitaren "motu proprioa" alegatuz.
Itunaren edukia
Itunaren funtsa demarkazio lerro berri bat hitzartzea izan zen, hau delarik bere muturrak bi polo geografikoetan izanik, Cabo Verdeko uharteen mendebaldera 370 legoatara pasatzea. 1500. urtean Pedro Alvares Cabral kostaldera iritsi zen.
Bere Espainiako Historian, Ramón Menéndez Pidalek, Tordesillasko Ituna, Europako historiako lehen itun modernotzat jo zuen, lehen aldiz, elkarrizketak zeramatzaten diplomatikoen ondoan, lehenak teknikoki aholkatzen zituzten bi peritu talde baitzeuden (espainiarrak eta portugaldarrak).
Troiatar
Babes neurriak hartzea oso zaila da sarbide bezala erabiltzen dena sarea bera edo euskarri ez kontrolatuen (disketeak, segurtasun perimetroaren barnean konektatzen diren eramangarriak...) bitartez baita. Defentsarik onena (sarearen bitartez datozen aplikazioen iragazi hertsi batez gain), erabiltzaileak informatzean datza.
Tordesillasko Ituna
Itunaren edukia
Bi aldeek konpromisoa hartu zutenbestearen jurisdikziora espediziorik ez bidaltzeko; hala ere, espainiar ontziei portugaldarren uretan nabigazio askea aitortu zitzaien Ameriketara bidaiatzeko.
Gainera, kolonen Bigarren Bidaia garatzen ari zela kontuan hartuta, 1494ko ekainaren 20ra arte Gaztela eta Aragoiko nabigatzaileek Cabo Verdetik 250 eta 370 legoa bitartean uharte edo lur irmoren bat aurkitzen bazuten, Espainiako erregeentzat geratu behar zutela ere erabaki zen. Hori ez zen gertatu, Kolon ez baitzen Hego Amerikara hurbildu bere lehen bi bidaietan.
Afrikako arrantzari eta Fezeko Erresumari buruzko Ituna
1494ko ekainaren 7an Tordesillasen sinatutako bigarren itunak 3 urteko debekualdia ezarri zien espainiarrei: zehazki, ezin zuten Bojador lurmuturraren eta Rio de Oro lurmuturraren arteko uretan eta hegoalderago arrantzatu, baina ondoko kostalde musulmana eraso zezaketen. Bojador lurmuturraren iparraldean, bi herrialdeek kostaldea arrantzatu eta eraso zezaketen. Fezeko Erresumako eragin guneak, Ehiza herrian, altxagarrirantz mugatu ziren.
Yawunik
Yawunik Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Kanadan dagoen Burgess Shale aztarnategian aurkitu zen eta duela 508 milioi urte bizi izan zela estimatzen da. Yawunik kootenayi da ezagutzen den espezie bakarra.
Izena
Kutenai leinuaren mitologian jatorrizko itsasoko munstro baten izena da Yawunik. Espeziearen izena aldiz Kootenay Parke Nazionalaren barnean aurkitu izanagatik ezarri zitzaion.
Tordesillasko Ituna
Muga-lerroaren demarkazioa
Tordesillasko Itunak demarkazio lerroa soilik zehazten zuen, hots, polotik polora 370 legoako eskuineko marra zen, Cabo Verdeko uharteen mendebaldera. Ez zuen lerroa meridiano graduetan zehazten, ezta gradu batean sartzen ziren legoak ere, eta ez zuen 370 leguak zenbatu behar ziren uhartea identifikatzen.
Yawunik
Aurkikuntza
Kanadako Marble Canyon herrian aurkituriko 42 fosiletatik abiatuta osatu da Yawunik-aren morfologia. Cédric Ariaren taldeak 2015. urtean deskribatu zuen espeziea.
Takumi Shimohira
Takumi Shimohira (下平 匠, 1988ko urriaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Yawunik
Deskribapena
Gorputz eta hanka artikulatuak zituen. Gorputzak 12 segmendu eta karena zituen. Telsona ere bazuen eta ertzean arantza txiki ugari zituen. Aurreko luzakin pareak hortz ugari zituen, horrek erakusten du harraparia zela. Luzakin horiek ile asko zituzten, zentzumen funtzioa izango zutenak.
Takumi Shimohira
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka eta Yokohama F. Marinos.
Tordesillasko Ituna
Muga-lerroaren demarkazioa
Partizio horren lerro edo marra hori eskuinean eman nahi izan dadin, ziur aski Cabo Verdeko uharte horietatik mendebaldera indexatuko da, uharte horietatik hirurogeita hamar legoa inguru, esan bezala, zati horietako ugazaben prokuradoreek finkatuta, hurrengo hamar hilabeteetan, dataren egunetik kontatzen hasita. Eratzaileek bi karabela edo lau karabela egin behar badituzte, komeni da jakitea zati bakoitzeko bat edo bi, edo gutxiago, zati horiek adostuko dituztela beharrezkoak direla, garai horretarako kalak elkarrekin Kanaria Handiaren uhartean... ontzi horiek guztiek batera jarraituko dute beren bidea Cabo Verdeko uharte horietan, eta handik eskuin-errota hartuko dute mendebalderaino. Pertsona horiek, nortzuk diren, erabaki dezatela neurtzea, zatiei kalterik egin gabe, eta, amaitzen diren tokian, puntua, edo komeni den seinalea, Eguzkiaren edo Iparraldearen graduen arabera, edo legoen nahastearen arabera, edo ahal den moduan. Adostutako hamar hilabeteko epea amaituta, bi aldeetako adituak bildu gabe, 1495eko apirilaren 15ean adostu zen bilera 1495eko uztailean egitea mugako punturen batean, baina hori ere ez zen gauzatu. Mugaren mugaketa ez zen inoiz egin, eta alde bakoitzak bere komenientziara interpretatu zuen tratatua.
Lerroaren posizioa ezartzeko zailtasunak
Garaiko nabigatzaileak ez ziren ados jartzen zenbat legoa zeuden meridiano gradu batean, espainiarren artean iritzi hauek zeuden: 14 eta 1/6, 15, 16 eta 2/3, 17 eta 1/2 eta 21/8 legoa gradu bakoitzeko. Gauza bera gertatzen zen portugaldarren artean, horien artean 18, 20 edo 25 legoako iritziak baitzeuden gradu bakoitzeko. Orduan, ez zen zehatz ezagutzen lurreko esferaren tamaina, eta, beraz, meridiano bakoitzaren arteko distantzia, esferari ematen zitzaion luzeraren arabera aldatzen zen, honen ondorioz, luzera maila batean zenbat legoa zeuden ados egon arren, bere kilometroen distantzia Lurrari egotzitako tamainaren eta neurtzen ziren latitudearen arabera aldatuko zelarik. Garai horretan posible zen latitudea kuadrante edo astrolabio batekin izar polarraren behaketaren bidez zehazteko, baina luzera zehazteko itsasoan distantziak finkatzeko modu bakarra eta zehazteko modu oso zehaztugabe bakarra distantzia zehatz bat egiteko erabiltzen zen denboraren bidez zen. Horrek abiadura konstanteak eskatzen zituen, eta, gainera, ez zegoen erloju zehatzik.
Portugaldarrek latitudea zehaztuz nabigatzen zekiten arren, Kolonek eta gainerako nabigatzaile espainiarrek iparrorratza erabiliz nabigatzen zuten. Orduan uste zen, iparrorratzarekin norabide finko bat mantenduz lurrazalean nabigatuz gero, egindako ibilbidea zirkulu maximo bat zela, eta norabide finko bati jarraitzen zion ontzi batek munduari bira emango ziola abiapuntura itzuliz. Kontzeptu hori itunean eskuin hitza erabiltzean islatzen da. Pedro Nunes izan zen sinesmen horren faltsutasuna adierazi eta lerro loxodromikoak aurkitu zituen lehena, 1537an "itsas nabigazioari buruzko Ituna" eta "itsas nabigazioari buruzko garaiko zalantza batzuei buruzko Ituna" liburukietan argitaratzean aurkeztu zuena. Norabide finko bati jarraitzean ezin da abiapuntura itzuli, eta ibilbidea poloetako batera hurbiltzen da asintotikoki. Garaiko mapek, akats honek eragindako distortsioak erakusten dituzte, jatorrizko meridianoan poloetatik soilik igarotzen zen marra bat marraztuz, adibidez, 1502ko Cantinoko Planisferioa, ezagutzen den portugaldar irudikapenik antzinakoena dena, non Tordesillasen lerroa agertzen den. Demarkazio lerroa San Roke lurmuturraren (Hego Amerikako ipar-ekialdeko muturra) eta Amazonas ibaiaren estuarioaren (42 ° 30 'o inguru) arteko bidearen erdian zegoen, eta desitxuratzen ari zen, Portugalgo hemisferioan Groenlandia osoa, Ternua eta Labradorreko zati bat utziz. Hegoaldetik mendebalderago barneratzen da Hego Amerikan, Santa Martako lurmuturra ekialdean utziz. Noranzko magnetikoetan oinarritutako mapak marraztearen akatsa, ituna sinatzean zegoen ezagutza zena, portugaldarren aldekoa zen, honela, Brasilen euren lurraldeak zabaltzen zituztelarik, eta, beraz, euren mapa eta erreklamazioetan sostengatua izan zen.
Espainiak itunaren ildoari buruzko lehen iritzia Jaume Ferrer de Blanes kataluniarrak 1495ean eman zuen, Gaztela eta Aragoiko erregeek eskatuta. Ferrerrek, demarkazio lerroa, 18 ° tik (gradu bakoitzeko 20 eta 5/8 legoa), Cabo Verdeko uharterik zentralenaren mendebaldera ezarri behar zela uste zuen, Fogo uhartea (bere arabera, 15 ° o), hitzarmenaren lerroa, 42 ° 25 ''etan zegoela ezarriz, baina, uste zuen, lurreko esferaren tamaina, benetan dena baino %21,1 handiagoa zela. Ferrerrek, legoa, 32 estadio olinpikokoa (6,15264 km) izan behar zela ere ezarri zuen, honela, Ferrerren lerroa, 45 ° 37 ' O.14 meridianoarekin bat zetorren, arazoa konpontzeko, triangelu formako bidaia bat proposatzen zuen, baina ez zekiena linea loxodromikoaren arabera kalkulatzen zuenik, eta ez zirkulu arku nagusi baten arabera.
Tríptico del Buen Pastor
Tríptico del Buen Pastor (euskaraz, Artzain Onaren Triptikoa) Jesus Guridiren organoarentzako obra da. Organoa izan zen Guridiren instrumento kutuna. Bilboko Donejakue eta gero Madrilgo San Manuel eta San Benito elizetan izan zen organista. Irakasle bezala, Bernardo Gabiola berriztarraren ondoko izan zen Madrilgo Kontserbatorioko organo katedradun. Entzutekoa zen inprobisatzen zuenean: denbora pasatzen zitzaion berari eta entzuteko zortea zuenari. Ez zuen organorako asko idatzi baina Triptico del Buen Pastor eta Variaciones Sobre un Tema Vasco aipatzekoak dira.. Triptikoa Donostiako Artzai Onaren katedraleko organo inauguratzean jo zuen Guridi berberak 1954ko urtarrilaren 20an; hiru zati ditu obrak: Artaldea, Ardi galdua eta Artzai Ona; musika deskriptiboa eta arduraz idatzia, zati bakoitzak bere esangura ezin obeki adierazten du; lehen saria merezi izan zuen 1953an Organeria Española-k iragarritako konkurtsoan.
Tordesillasko Ituna
Badajozko Batzarra eta Elvas de 1524
Moluka uhartetara heltzeko Magallaes-Elkano espediziorako Pedro Reinelek 1519an mapamundia marraztu zuen, justu erdian Tordesillasgo itunaren marrak zeharkatzen zuena. Ezkerrean Gaztelako zatia marrazten du eta eskuinean Portugalkoa. Molukak Gaztelako zatian agertzen dira. Nabari da beraz, mundu txikiaren hipotesiarekin marraztutako mapamundia dela. Amerika oraindik marraztu gabe dago, oraindik kartografiatu gabe zegoelako. Sevillako kontratazio etxeak eskatu zion mapa Reineli, honek Portugalgo erregearentzat lan egin ohi zuen arren.
Portugaldarrek beste mapa bat aurkeztu zioten Badajoz-Elvaseko Batzarrari, Pedro Reinel berak propio egina, non lerroa 21 ° 30 '-ra markatu zuten San Antonioren mendebaldera. Bilerak akordiorik gabe amaitu ziren.
Zaragozako Ituna
Tordesillasko Itunak ez zuen lerro bat meridianoen zirkulu maximo bezala adierazten, soilik zuzen bat ipar polotik hego polora. Orduan, ez zen ezagutzen antipoda edo kontrako hemisferio kontzeptua, baina, urte batzuk beranduago, bi aldeak ituna Asiako euren eragin eremuak mugatzeko erabiltzen saiatu ziren. Zaragozako Ituna 1529ko apirilak 22an sinatu zen Espainia eta Portugalen artean, non Karlos I.a eta Joan III.a errege ziren hurrenez hurren, eta Portugalen eta Espainiaren eragin esparruak Moluketatik 297,5 legoara finkatzen zituen. Demarkazio lerro hau, beraz, 135 ° O meridianotik gertu zegoen.
Badajozko eta Elvaseko Batzarra, 1681
Portugaldarrek Sakramentuaren Kolonia sortu zutenean, 1680an, La Plata ibaiaren ezkerraldean, Buenos Airesko gobernadoreak, kolonia suntsituz erreakzionatu zuen, eta, beraz, Portugalek Espainiako Koroaren aurrean aldarrikatu zuen. 1681eko maiatzaren 17an behin-behineko itun bat sinatu zen Lisboan, 1524ko Badajoz eta Elvaseko juntak erreproduzitzen zituena, bi aldeetako komisionatuak izendatu behar baitziren, txandaka Badajoz eta Elvasen bilduko zirenak, bi hilabeteko epean Tordesillaseko linearen posizioari buruzko irizpen bat eman zezaten, eta, disoluziorik aurkitzen ez bazen, Inozentzio XI.a aita Santuaren laudo baten mende jarri ziren.
Bpifrance
Bpifrance Frantziako inbertsio banku publikoa da. Bi entitate publikoren sozietate taldeaniztuna da: Caisse des dépôts et consignations eta EPIC BPI-Groupe, hain zuzen ere. Hain enpresa handia da ezen Europako Banku Zentralak zuzenean gainbegiratzen duen.
Tordesillasko Ituna
Badajozko eta Elvaseko Batzarra, 1681
Batzarrak 1681eko azaroaren 4tik 1682ko urtarrilaren 22ra bitartean eztabaidatu zuen. Komisario portugaldarrek 370 legoak San Antonio uhartearen mendebaldeko muturretik zenbatu behar zirela esan zuten, eta espainiarrek, berriz, San Nikolas uhartearen erdigunetik. Proposatutako bi ildoetako bakoitza zein puntutatik igaroko zen egiaztatu behar zela erabaki zen, eta behin zehaztuta, jatorrizko uhartea ezarriko zela.
Bigarren zailtasuna, erreferentzia bezala balioko zuten kartei buruz ados jarri ez zirenean agertu zen, espainiarrek, kartografo holandarrek egindakoak izatea nahi zuten, portugaldarrek, berriz, euren gutunak, Pedro Nunes, Juan Texeira eta Juan Texeira de Albornozek egindakoak, erabiltzea nahi zuten. Holandako gutunen arabera, Kolonia del Sacramento Espainiako lurraldean geratzen zen, baina portugaldarren arabera, linea hau, mendebaldera 13 legoa (San Antonio uhartea hartzen bazen) edo ekialdera 19 legoa (San Nikolas hartzen bazen) pasa zitekeen.
Adostasunik ez zegoenez, erabakia aita santuari helaraztea erabaki zen. Espainiak Jovenazoko dukea bidali zuen Erromara, baina Portugalek ez zuen inor bidali eta aita santuak laudarentzat ezarritako urtebeteko epea igarotzen utzi zuen.
Tratatuaren urratzea
Portugalek, bere amerikar kontinentearen kolonizazioan, Tordesillasko Itunaren demarkazioa hautsi zuen, 1750eko Madrilgo Ituna baino lehen, 1750eko Madrilgo Ituna, Tordesillasko lerroa deuseztatu zuena, pixkanaka, Brasiletik Hego eta mendebalderantz aurrera egin zuenean.
1532an Joan III.a Portugalgoak Brasil kolonizatzeko kapitaintza sistema hereditarioa sortu zuen, Pero Lopes de Sousari Mel uhartetik Lagunaraino hedatzen zen Santana kapitaintza dohaintzan eman zion, askoz beranduago Portugalen Hego Amerikako bere lurraldearen muturreko puntutzat hartua izan zena, hau da, Tordesillaseko lerroa pasatzen zela uste zuten tokia.
Zati handi bat, luzera zehazteko XV. mendean zegoen zailtasunagatik izan bazen ere, portugaldarrek izugarri zeharkatu zituzten Tordesillasen lerroak adierazten zizkien mugak, eta luzerak finkatzeko zailtasunean (meridianoen kokapena) izan zuten jarrera justifikatu zuten, garaiko tresnen zehaztugabetasunagatik (orduan, luzerak edo meridianoak adierazteko, gutxi gorabeherako kalkuluak egiten ziren, baliabide eguzkitsuena erabiliz. XVIII. mendearen erdialdera arte Ingalaterrak ez zuen kronografo zehatzik garatu (Harrisonen kronometroa, 1765ean asmatua), eta, sextanteekin batera, hauen posizioa nahiko zehatz kokatzeko aukera eman zuten.
Zailtasun hauen ondorioz, portugaldar mapa ezberdinetan Rio de la Platako ahoa, baita Magallanes itsasartea ere, Tordesillaseko lerroaren ekialdean kokaturik bezala agertzen ziren, hau da, Brasilgo lurralde bezala.
Beste kasu batzuetan, mapak, lurra ekialderantz korrituz faltsifikatzen ziren, Portugalen sartzeko, 1504-1505. bitartean marraztutako Zerioko Planisferioan gertatu zitekeen bezala.
Gainera, hirurogei urtez itunak lege zentzua izateari utzi zion, 1580 eta 1640 bitartean Espainiak eta Portugalek espainiar errege bera izan baitzuten Austriako Etxearen azpiko aeque principaliter batasun dinastiko batean,, eta erregeek esploratzaile portugaldarrei kapitaniak eta kontzesioak eman zizkieten Amazoniako arroan.
Horrela, 1580tik aurrera, portugaldar merkatariak eta kolonoak meridiano hartatik haratago ezar zitezkeen kezkarik gabe, Brasilgo oihanean sakonki sartuz. Horrela, 1640an Portugalen independentzia gertatu zenean, Tordesillasko Itunaren mugapetik mendebalderago ordura arte eskuratutako jabetzak atxiki zituen.
Itunaren ustezko esparrua Cananéian
Américo Vespuciok Mundu Berrira egin zuen hirugarren bidaian, 1502ko otsailak 15ean, Gonzalo Coelhoren agindupean zihoan espedizio portugaldarrak, Cardoso uharteari dagokion 25º 35 's inguruko latitudean, Cananéia taldean, batzar bat egin zuen, bidaia Espainiako domeinuetan zehar jarraituko ote zen erabaki zuena, bertan, Américo Vpupuho espedizioaren agintea hartu zuelarik. 1767an, Cordoso uharteko Itacuruçá hondartzan, lurrean kokatutako eta Portugalgo armarriarekin zizelkatutako 80 eta 40 zentimetroko marmolezko pieza bat aurkitu zen. Magnaghiren ustez, zutabea, 1502ko Vespucioren espedizioak soilik jarri ahal izan zuen Tordesillasen lerroa adierazteko, beste batzuk, Martim Afonso Sousakoa izan zela uste duten arren, 1531n. Markoa, uhartean mantendu zen 1841 arte, Brasilgo Inperioaren ministroak, Capanemako Baroia, erretiratu eta Rio de Janeiroko Museo Inperialera eraman zuenean.
Tratatuaren abolizioa
Espainiako Erresumak eta Portugalgo Erresumak sinatutako 1750eko Madrilgo Tratatuak Tordesillasko Ituna eta beste edozein osagarri baliogabetu zituen: