cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Campigneulles-les-Grandes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 174 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 119 lanean zeuden (68 gizon eta 51 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Zurgihar
Zurgiharra enborraren bihotza da, zur ilunena, gogorrena eta iraunkorrena duena. Zurtoinaren edo adarren barnealdeko partea da zurgiharra, zurtoinaren parte hilak osatua eta, beraz, gaiak (izerdia) garraiatzeko ahalmena galdua duena. Kanpoaldeko zatia zurgizena da, eta hau baino gogorragoa da, eta kolore ilunagoa izaten du osagai dituen olioen, erretxinen eta gomen eraginez. Zuhaitz-espeziearen arabera, errazagoa da zurgiharra eta zurgizena bereiztea; adibidez, nahiko erraza da zedro eta haritzetan, ez hainbeste pinuetan, eta ia ezinezkoa makaletan.
Worpswede
Worpswede Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Zurgihar
Formazioa
Zuhaitz gehienetan, zuraren barneko atalak bere jarduera eroalea eteten du, eta bere zelula biziak (parenkimak), funtsean, aldaketa batzuen ondorioz hil egiten dira :
Campigneulles-les-Grandes
Diru sarrerak
2009an Campigneulles-les-Grandes udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 295,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.813 euro zen.
Zurgihar
Formazioa
Aldaketa hori jasan duen zura da zurgiharra. Zenbat eta handiagoa izan inpregnazioa, hainbat eta handiagoa da usteltzea eragiten duten mikroorganismoekiko erresistentzia (onddo xilofagoak besteak beste).
Campigneulles-les-Grandes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
Zurgihar
Funtzioak
Nahiz eta izerdirik ez garraiatu, zurgiharra ez da zur ez-funtzionala. Funtzio asko betetzen ditu: erresistentzia mekanikoa (zurgizenarekin batera egindako euste-funtzioa), patogenoen aurkako babesa, gastu energetikoaren eta transpirazioaren erregulazioa (zurgizenaren bolumena optimizatzea zuhaitzaren beharren arabera), mantenugaiak zurgizenerantz birziklatzea.
Campigneulles-les-Grandes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak arropa dendak ziren.
Zurgihar
Erabilerak
Arotz, zurgin eta nekazariek zurgiharra nahiago izaten dute maiz, kolore aukera gehiago izaten delako (ilunak, aberatsak eta askotarikoak). Gainera, intsektu xilofagoek zurgizena baino ez dutenez erasotzen, oro har, kendu egiten da.
Campigneulles-les-Grandes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Campigneulles-les-Grandes udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zurgihar
Erabilerak
Zurgizenak eta zurgiharrak kolore desberdinik ez badute, ezin izaten dira biak erraz banandu eta, hortaz, berezi gabe erabiltzen dira. Horien artean daude izeikia, lizarkia, pagokia, astigarkia, urkikia, sahaskia eta ezkikia.
DMAX
DMAX Espainiako telebista kate bat da. 2012ko urtarrilaren 12an estreinatu zen, Veo Televisión ordezkatzeko. Katean Discovery Networksek Estatu Batuetan dituen 13 kateen eta munduan dituen 24en saioak igortzen ditu. Veo Televisión katearen jabea zen Unidad Editorialek Discovery Communicationsi bere publizitatea saldu zion, royalty baten truke.
Ox mendiak
Ox mendiak (ingelesez Ox Mountains, irlanderaz Sliabh Gamh) Irlandako mendebaldean dagoen mendikate bat da, Sligoko konderrian kokatzen dena.
Geografia
Ballysadare herriaren hego-mendebaldetik Mayoko konderriaren mugaraino zabaltzen dira.
Afrikako lepitzuli
Okilen familiakoa izan arren, txori honek ez du okilen ezaugarririk. Badu ahaide bat Euskal Herrian, Eurasiako lepitzulia, zeinaren antza du ohituretan eta itxuran. Hala ere, Afrikakoa ez da txori migratzailea.
Ox mendiak
Geografia
Inguruko herririk handiena Tubbercurry da eta honen alboan hainbat aintzira daude, handiena Talt aintzira.
Pont-Audemer
Pont-Audemer Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Ox mendiak
Historia
"San Patrizioren mendiak" ezizena eman izan zaio, izan ere San Patriziok inguru honetan hainbat eliza sortu baitzituen. Mendeetan zehar berun eta kobre meategiak egon izan dira mendiotan, baina XX mende hasierarako jadanik agortu ziren.
Pont-Audemer
Biztanleria
2007an Pont-Audemer udalerrian erroldatutako biztanleak 8.718 ziren. Familiak 4.202 ziren, horien artean 1.904 pertsona bakarrekoak ziren (723 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.181 bakarrik bizi ziren emakumeak), 936 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 828 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 534 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.737 etxebizitza zeuden, 4.269 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 406 hutsik zeuden. 1.778 etxeak ziren eta 2.938 apartamentuak ziren. 4.269 etxebizitza nagusietatik 1.131 bere jabearen bizilekua ziren, 3.048 alokairuan okupaturik zeuden eta 90 doan lagata zeuden; 289 etxek gela bat zuten, 706 etxek bi zituzten, 1.280 etxek hiru zituzten, 1.185 etxek lau zituzten eta 809 etxek bost zituzten. 2.087 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.297 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 790 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.451 ziren, horien artean 3.899 aktiboak ziren eta 1.552 inaktiboak ziren. 3.899 pertsona aktiboetatik 3.224 lanean zeuden (1.704 gizon eta 1.520 emakume) eta 675 langabezian zeuden (275 gizon eta 400 emakume). 1.552 pertsona inaktiboetatik 459 erretiraturik zeuden, 455 ikasten zeuden eta 638 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pont-Audemer udalerrian 4.239 unitate fiskal zeuden, 8.546,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.465 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 670 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 15 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 31 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 50 eraikuntza enpresak ziren, 207 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 56 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 47 finantziazio enpresak ziren, 27 higiezinen enpresak ziren, 77 zerbitzu enpresak ziren, 87 administrazio publikoko enpresak ziren eta 45 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 163 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 2 funerariak, 14 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 6 igeltseroak, 4 margolariak, 12 zurginak, 11 iturginak, 5 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 aldi baterako lan enpresak, 35 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 109 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 5 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 12 harategiak, 7 liburu dendak, 38 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 7 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 drogeria, 2 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 7 lore-dendak ziren.
2000. urtean Pont-Audemer udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 140 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, 2 osasun-zentro, 6 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Pont-Audemer udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat, hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. eta lizeo teknologiko bat zegoen.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 674 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.143 eta lizeo teknologikoetan 612.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pseudepidalea brongersmai
Pseudepidalea brongersmai Pseudepidalea generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Aitor Otaño
Bernardo "Aitor" Otaño Jaca (Adrogué, Buenos Airesko probintzia, 1938ko urtarrilaren 29a - Martínez, Buenos Aires Handia, 2005eko martxoaren 30a) argentinar errugbilari eta errugbi entrenatzailea izan zen, euskal jatorrikoa, bigarren lerroan jokatzen zuena. Argentinako selekzioko kidea izan zen 1960-1971 bitartean, eta kapitaina 1964tik 1966ra. 1965ean, Urrezko Olimpia saria jaso zuen.
Bizitza
Bernardo Otaño Jaca Adroguén jaio zen, Buenos Airesko probintzian, 1938ko urtarrilaren 29an. Bernardo Otaño Alberdiren eta Juana Ines Jaca Otañoren semea zen, eta Pedro Mari Otaño poetaren iloba. Aitak Aitor jarri nahi izan zuen jaiotza-agirian, baina erregistroan galarazi zioten; hala ere, izen horri eutsi zion beti.
Haurtzaroan tenisean aritu bazen ere, laster hasi zen errugbian, Champagnat klubean. 17 urte zituelarik, Burzacoko Pucarára aldatu zen. Hori izan zen bere bizitzako taldea, 1974an erretiratu zen arte jokatu baitzuen bertan, eten txiki batekin: 1973an Belgranorekin Europan barna egindako bira.
1960an jaso zuen Argentinako selekzioaren lehenbiziko deia. Partida uztailaren 23an jokatu zen, Buenos Airesen, eta Frantzia izan zuten aurkari. Baina haren unerik gorena 1965ean iritsi zen, kapitaina izan zelarik talde nazionalak Hegoafrikan egin zuen biran. Ahaztezina izan zen, batez ere, Junior Springboksen aurkako garaipena (6-11), ekainaren 19an, Johannesburgeko Ellis Parken, 40.000 ikusleren aitzinean. 1965ean bertan, Urrezko Olimpia saria jaso zuen, Argentinako urteko kirolariari ematen zaiona.
Denera 26 test-match jokatu zituen Argentinako selekzioarekin, azkena 1971eko abuztuaren 28an, Buenos Airesen, Oxford eta Cambridgeren kontra. Orduko belauneko arazoekin zebilen, eta infiltrazioak behar izaten zituen jokatu ahal izateko. Hala ere, beste hiru urtez aritu zen klubean. Zelaiak utzi arren, errugbiari lotua segitu zuen. 1978-1986 bitartean, aldika, Pumen entrenatzailea izan zen, eta zazpiko errugbiko selekzioaren hautatzailea 1997ko munduko txapelketan.
2005eko martxoaren 30ean hil zen, kirurgia ondoko infekzio baten ondorioz. Haren omenez, 2008tik Aitor Otaño kopa izaten dute jokoan Pucará eta Belgrano taldeek elkarren kontra aritzen diren partidetan.
Basamortuko gazteluak
Historia
Eraikin hauek VII. mendetik VIII. mendetara altxatu ziren, batez ere 660 urtetik 750 urtera. Eraikitzaile nagusiak omeiatar kalifak izan ziren; kalifa hauek Damaskon kokatu zuten haien hiriburua. Gehienak Medina eta Kufa arteko ibilbidean daude.
Gotorlekuon helburua
Qasr hauen helburu nagusia ez dago oso garbi eta, agian, denboran zehar, aldatzen joan zen: biltegiak, gotorlekuak, zentro komertzialak... Pentsatzen da hasieran jauregi gotortuak zirela, kalifa hiritik urruti zegoenean bertan babesa hartzeko. Baita beduinoentzat topaguneak eta gameluen karabanentzat babestokiak ziren ere. Amra eta Kharana Mekako bidean eraiki ziren, agian, atseden-leku moduan.
Gotorleku hauek arte islamiar goiztiarraren adibideak dira.
Gazteluak
Hauetako gotorleku asko erabat txikituta daude. Hauek dira hobeto gordetzen direnak:
James T. Farrell
James Thomas Farrell (Chicago, – New York, ) Estatu Batuetako idazlea izan zen. Haren obra autobiografiazkoa da oso: hirietako pobreen bizimoldea deskribatzen du, gizonen asmoek nola behera egiten duten adieraziz, Young Lonigan (1932), The Young Manhood of Studs Lonigan (1934), eta Judgement Day (1935) trilogian. Bost eleberritan Danny O´Neill da protagonista (1936-1953), Bernard Carr beste hirutan. Marxista zen, eta Stalinen kritika egin zuen. Literatura-kritika ere landu zuen (Reflections at Fifty, 1954).
Saint-Damase-de-L'Islet (Quebec)
Saint-Damase-de-L'Islet Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen L'Islet konderriko eskualde-udalerria da. 2011ko zentsoaren arabera 591 biztanle zituen 244.24 kilometro koadroko azaleran.
Saint-Damase (Quebec)
Saint-Damase Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Bas-Saint-Laurent eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Matapédia konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 397 biztanle zituen 117.02 kilometro koadroko azaleran.
Kupula
Kupula gehienetan esfera erdiko itxura duen ganga da. Gutxi batzuetan gopoil ere esaten zaio. Itxura eliptikoa edo poligonala ere izan dezake, eta gehienetan lau petxina edo danbor baten gainean eusten da. Goialdean, ohiko itxuraz gain, lanterna bat edo okulu bat ere izan dezake.
Kupulek arkitektura historia handia dute, historiaurretik luzatzen dena, eta lurra, elurra, harria, zura, adreilua, hormigoia, metala, beira eta plastikoa oinarri hartuta eraiki dira mendeetan zehar. Kupulekin lotutako sinbolismoak barnean hartzen ditu tradizio zerutiarrak, hiletakoak eta gobernukoak, denborarekin garatuz joan direnak horiekin batera.
Antzinako Mesopotamian aurkitu dira kupulak, eta horrek azal dezake formaren hedapen zabal eta goiztiarra. Antzinako munduko persiar, helenistiko, erromatar eta txinatar arkitekturan aurkitzen dira Antzinaroan, baita herri indigenen eraikuntza tradizional garaikide batzuetan ere. Kupuladun egiturak ohikoak ziren bizantziar eta islamdar arkitekturan, eta Mendebaldeko Europako adibide ugari daude Erdi Aroan. Pizkundetar arkitekturan ere erruz erabilia, estiloarekin batera hedatu zen Aro Modernoan Europa osora eta gero Mundura. Matematikan, materialetan eta ekoizpen-tekniketan izandako aurrerapenek, kupula mota berriak sortu zituzten. Mundu Modernoko kupulak aurki daitezke eraikin erlijiosoetan, ganbera legegileetan, kirol estadioetan eta hainbat egitura funtzionaletan.
Hitza
Kupula hitza italierazko cupola hitzetik dator, latinezko cupella eta grezierazko κύπελλον, kupellon hitzetik, "katilu txikia" esan nahi duena (kupa = kopa edo katilua). Hitza, beraz, estalki honen forma bereizgarriarekin lotzen da, azpikoz gora dagoen katilu batena.
Euskaraz, gopoil ere erabiltzen da Iparraldean, baina gutxi, jatorri etimologiko bera duena.
Ezaugarriak
Ganga generikoarekin duen ezberdintasun konstruktiboa da kupulan bulkadak berdinak direla bere abioaren perimetro osoan.
Osagaiak
Kupula eusten duen oinarria, horma jarraituz edo arkuz osatua izan daiteke. Oinarria zilindrikoa denean, espazioaren estaldura kupula sinple baten bidez eraiki daiteke. Kupularen oinarriaren eta basamentuaren forma karratu edo poligonalaren arteko trantsizioa ebazteko, sarritan tronpak edo petxinak bezalako trantsizio-elementuak erabili ohi dira. Kupularen eta trantsizio-elementuen artean, danbor zilindriko edo zinborio bat jartzen da, normalean leihoekin zulatua, barruko espazioa argiztatzea ahalbidetzen duelarik. Argiztapena goiko lanterna baten bidez ere osa daiteke; linterna hori kanpotik ikus daiteke, multzoaren gailurreko elementu formal gisa.
Eraikuntza
Benetako kupulak ziriharri edo dobela izeneko piezez osatuta daude, goiko giltzarri batekin zeinak esfortzuak arku edo ganga batean bezala orekatzen dituena, baina hiru dimentsiotan. Kanpoko argiari bide ematen dion okulu zenitala ahalbidetzeko, edo helburu bera duen lanterna batentzako, giltzarriaren ordez konpresio-indarrak eusten dituen uztai bat jar daiteke. Goiko uztai hau, sarri, dobeladun arku oso bat (boribil osoa) da, baina antzina brontzezkoa zen, egonkortasuna eta iraunkortasuna ziurtatzeko (Agriparen Panteoian esaterako).
Historia
Kupula garrantzi handiko elementua izan da arkitekturaren historian. Historiaurretik, hainbat materialez egindako arkuak eraiki izan dira Ekialde Hurbilean, kupularen aurrekariak direnak. 64ko Erromako Sute Handiaren ostean, etxeko arkitekturan kupulak eraikitzen hasi zen, Neronen Domus Aurea jauregian. Hainbat monumentu eraikitzeko erabili izan da, hala nola Erromako Panteoian (I. mendekoa). Erromaren eraginez, Bizantziar Inperioan (Hagia Sofia eliza, VI. mendekoa) eta Islamdar arkitekturan (Arrokaren Kupula, VII. mendea) ere erruz erabili izan da. Panteoiko kupula antzeratuz, Brunelleschik Santa Maria del Fiore katedralaren kupula eraiki zuen, Florentzian. Michelangelok ere San Petri Vatikanokoaren kupula eraiki zuen. Erromako eta Florentziako adibide hauek eragin handia izan zuten Europako eta Ipar Amerikako arkitekturan, Pizkundetik, Barroko eta Neoklasizismoa arte. Islamaren munduan, kupulen garai gorena XVI. eta XVIII. mende artean izan zen, otomandarrek, safavidarrek eta mogolek kupula goratuak erabili zituztenean eraikin erlijiosoei transzendentzia zerutiarra emateko asmoz. Garai honetako maisulanak dira, besteak beste, Sultan Ahmed meskita, Xahren meskita eta Badshahi meskita. Kupula ugarik, batez ere pizkundetar eta barrokoek, lanterna izeneko egituratxo bat daukate gailurrean, aireztapena ahalbidetu eta argia sartzen uzteko. Egituratxo hau bizantziar arkitekturan sortu zen, eta mendeetan zehar dekorazio elementu garrantzitsu bihurtu dira.
Euskal Herrian ezaguna da Loiolako santutegiko basilikaren kupula, barroko erromatarreko estiloan, Carlo Fontana arkitekto italiarrak diseinatua eta, besteak beste, Inazio Iberok eraikia.
Hastapenak
Zibilizazioaren hastapenetatik kupula izunak eraiki izan dira material ezberdinekin, horietako asko oraindik ere darabiltenak adibidez Asia erdialdeko yurtak, inuiten igluak, Italia hegoaldeko trulli eta Sardiniako nuraghi delakoak. Forma angeluzuzeneko gelen erabilera gero eta handiagoarekin, estalki mota hau, hil-arkitekturara mugatuta geratu zen, adibidez, tholos hilobietan. Tholos garrantzitsuenetako bat, Atreoren altxorra da, Mizenasen (K.a. 1250 inguru). 145 metroko diametroa duen kupula fizun bat eratzen duen arkitrabe-harrizko eraikina da. Kupularen erabilera, hala ere, ez zen oso ohikoa izan Antzinako Grezian, eta Erromatar Inperioa arte ez ziren hasi kupulak eraikitzen.
Erromatar Inperioa
Erromatar Inperioan askoz maizago erabili zen kupula. Multzo termal eta jauregi erromatar handienek kupulak izan zituzten estalki bezala. Erromako kupulen eraikuntzaren gailurra Agriparen Panteoia izan zen, teknika tradizionalekin inoiz gainditu ez den argi libre batekin, eta, hori lortzeko, altzairua edo hormigoi armatua erabili behar izan zen egituran.
Panteoiaren kupula esferaerdikoa da, hormigoiz osatua, toba txintxorrekin eta eskoria bolkanikoarekin. Kupularen kanpoaldea opera latericia apareiluarekin gaineztatu zen. Adreilu bipedalak (60x60x7 cm inguru) ere erabili ziren geruza horizontaletan, eraztun gisa. Bere garaian eraikitako kupularik handiena da, bere diametroa 43,44 m delarik, barnealdea argiz betetzen duen 8,9 metroko okulu zabal batez koroatua. Egitura-egonkortasuna hormigoia erabiliz lortu zen, adreiluz estalia, erromatar arkitekturaren ezaugarria dena, eta bere pisua arintzeko zenbait teknika erabiliz, kupularen lodiera pixkanaka murriztuz edo trabertinoa pumitaz (apar harriz) ordezkatuz goialdean.
Eraikinaren barnean esfera perfektu bat inskriba daiteke, zerua irudikatzen duena. Gainera, balio sinboliko batzuekin batera, batez ere ikuspuntu gnomiko, geometriko eta mekanikoak, ondorengo arkitekto belaunaldiei eredu bezala balio izan dietenak. Erromatar kupula eta bere deribatu paleokristaua, ia beti zilindro-formako edo oinarri karratuko, oktogonal edo dodekagonaleko prismadun zinborio baten gainean eraiki ziren.
Bizantziar Inperioa
Bizantziar Inperioan, erromatarren gaitasun teknologikoaren oinordekoa zena, kupulen eraikuntza teknikak, kubo baten gainean egitura inposatzea lortu arte eboluzionatu zuen, trantsizioko elementu arkitektonikoak erabiliz, petxina kasu, tronpan eratorriko zena, arkitektura erromanikoan ohikoa den ganga koniko bat.
Garaiko adibide nagusia Άγια Σοφία da, Konstantinoplako Santa Sofia eliza, gaur egun Istanbulen dagoena, VI. mendean eraikia Justiniano I.a enperadorearen erregealdian. Eliza, 77x71 metroko espazio angeluzuzen bat da. Erdiko kupulak 31,87 metroko diametroa eta 56,60 metroko garaiera ditu. Ez du zinboriorik, eta leihoen bidez banatutako lau petxina eta berrogei hormabular perimetraletan bermatzen da. Kupulaerdi batzuekin batera, eta argi-jokoaren eta arte bizantziarraren mosaiko tipikoen arteko barne-konbinazioa gehituta, grabitate eta materialtasun ezaren sentsazioa ematen dute, eta hori, hainbat bidetatik, hurrengo mendeetako arkitektura sakratuaren etengabeko bilaketa bihurtuko zen.
Mundu islamikoa
Kupula, zutabearen eta arkuarekin batera, islamdar artearen elementu arkitektoniko nagusia izan zen. Erromatik jarauntsi zuen, eboluzio paleokristau eta bizantziarraren bidez, zeruko gangaren esanahi kosmologikoa, oro har biziaren zuhaitzaren barneko apaindura-motiboarekin osatua, alderantzikatua irudikatzen duena lurraren eta paradisuaren arteko simetria perfektuaren sineskera.
Adibide garrantzitsu eta goiztiarrenetako bat, Arrokaren Kupula da, Jerusalemen, Abd al-Malik bederatzigarren kalifak eraikia 687 eta 691 bitartean, Mahoma paradisura igo zela uste den arroka estaliz. Kupula, 21,37 metroko diametroarekin, oinarri oktogonalerako trantsizio gisa balio duen danbor zilindriko baten gainean dago. Oktogonoaren erpin bakoitza puntu kardinalen arabera orientatuta dago, eta estradosa kobrezko xafla leundu eta urreztatuz estalia dago, eguzki izpiak islatzean Jerusalemgo eraikin ederrenetakoa bihurtuz. Eraikuntzaren ikuspuntutik, harriaren ordez zurrez egina izateagatik bereizten da, siriar zurgintzaren tradizioan kontserbatzen den adibide bakanetako bat delarik. Nabarmendu beharreko beste ezaugarria, geruza bikoitzeko kupularen lehen adibideetako bat izan zela da, Brunelleschik Santa Maria del Fioren berreskuratuko zuen sistema, baina adreiluzko ziriharrien bidez. Kanpoko kupulak arku goratuaren profila duen bitartean, intradosa, bizitzaren zuhaitzaren motiboekin biziki apaindua dagoena, guztiz hemisferikoa da.
Kupula ortodoxoak
Errusiar Eliza Ortodoxoen ohiko erraboil-kupulak berezko asmakizuna da, mongoliar aurreko eraginetatik abiatuta, XII. mendetik aurrerako eraikuntza adibideekin (Interzesioaren eliza Nerl ertzean 1165eko eta Pereslavl-Zaleskiko katedrala 1152-57koa), Mogol arkitekturak eta islamak Asian zabaldutako estiloaren lehen adibideak XV. mendekoak diren bitartean. Antzinako eliza errusiarretan, bereziki Kiev antzinako hiriburuan, kupulek bizantziar estiloaren eredu esferikoa jarraitzen zuten bitartean, ondorengo eraikinek erraboil-kupulaak erabiltzen hasi ziren, klima nordikoan elurrik ez pilatzeko modu bereziki baliagarria. Eragin ortodoxoa persiar arkitekturari eta ekialdeko eskualdeei transmititu zitzaien, 1630ean eraikitako Taj Mahalaren kupula ikonikoek frogatzen duten bezala.
Adibiderik ezagunena San Basilio katedrala da, 1555 eta 1561 bitartean Moskun eraikia Ivan Izugarriaren aginduz, Kazango khanerriko konkista ospatzeko. Guztira hamar dorrek koroatzen dute, erraboil-kupulekin, eta katedrala sortu zenetik Moskuko ikur bat izan da, ekialdearen eta mendebaldearen arteko sintesigune bezala.
Erdi Aroa eta Pizkundea Europa mendebaldean
Erdi Aroan, mendebaldeko Europan, kupula handiak eraikitzeko gaitasuna pixkanaka galdu zen, batez ere aldamio gero eta garaiagoak eta erresistenteagoak eraikitzeak zekartzan zailtasun teknikoengatik, eraikitzen ari zen kupula giltzarriaz "itxi" arte jasateko modu bezala. Hala ere, tamaina txiki eta ertaineko kupulak eraikitzen jarraitu zen, bereziki eraikin ospetsuenetan, hala nola, jauregi-kaperetan eta katedraletan. Gurutzaden garaian Jerusalemgo Hilobi Santuaren basilika berreraiki zen, musulmanekiko gerran suntsitua, kupula ateburudun enpiriko baten bidez. Kristautasunaren erdigune horren eraginak Europako hainbat hiritan ugaltzea ekarri zuen. Kupula zaharrenetako bat Pisako Bataiotegian dago, XI. mendekoa. Milurtekoaren ondoren gertatutako hiri-garapen garrantzitsuari esker, teknika hori azkar zabaldu zen eta, ondorioz, gangadun eta kupuladun eraikinak egin ziren berriro.
Gero eta eraikin handiagoak, garaiagoak eta handizaleagoak sortzeko lehian, Florentzian Santa Maria del Fiore katedrala eraikitzen hasi ziren eta hasieratik absideak kupula handi baten bidez koroatzea aurreikusi zen. Francesco Talenti arkitektoak XIV. mendean katedralaren oinplanoa handitu zuenean, inork ez zekien nola eraiki proiektuan ordura arteko kupularik handiena zena. Filippo Brunelleschi izan zen, XV. mendearen lehen erdian, erromatar arkitektura aztertu ondoren, barne aldamioak erabiltzea saihesten zuen irtenbide bat diseinatu zuena. Konponbidea, bi kupula eraikitzea izan zen, bata bestearen barruan, bata besteari eusten zirenak begi-bistako sendogarrien bidez. Eraikuntza sistema hau, lehen aldiz, Iranen agertu zen XIV. mendean Soltaniyehko kupulan, 1302 eta 1312 artean eraikia Soltaniyeh hirian, Egiptora mende beraren erdialdean pasatuz.
Brunelleschiren konponbidea Michelangeloren inspirazio zuzena izan zen, Pizkunde Berantiarreko proiekturik garrantzitsuenaren kupula diseinatu behar izan zuenean, Vatikano Hiriko San Petri basilika. Kupula biribil handi bat sortu zuen, Erroma eta kristautasun guztia menderatzen zituena. Saihets sendoek egituraren pisua deskargatzen dute, kanpoko oskolaren eta intradosaren forma eta bolumena hobeto kontrolatuz. Estradosa pixka bat handituta dago, txarrantxatze apur bat hiperbolikoekin, eraikinaren goranzko lerroak agerian utziz.
Barrokoa eta neoklasizismoa
Europa iparraldean dauden kupula barroko nabarmenenak Parisen eta Londresen eraiki zituzten. Jules Hardouin-Mansartek 1670ean diseinatu zuen Saint-Louis-des-Invalides eliza, Parisko Hôtel des Invalides, Luis XIV.aren enkarguz. Bere kupula, 24 metroko diametrokoa, bi zinborio garairen gainean altxatzen da, leiho handiek zulatuak, argiz distiratzen duen barnealdea ahalbidetzen dutenak. Londresko San Paulo katedralaren kupulak (1676), Christopher Wren arkitektoarena, barne kupula hemisferiko bat du, 30,8 metrokoa, harlangaitzezko egitura koniko bat lanterna garai baten euskarri bezala, eta kanpoko kupula mehe bat zurezko egituraren gainean.
Testuinguru neoklasikoan, Madrilgo San Frantzisko Handiaren kupulak (Francisco Cabezas, Antonio Plo eta Francesco Sabatini, 1761-1770) 33 metroko diametroa du. Parisko Panteoiarena, Jacques-Germain Soufflot arkitektoarena (1774-1790), 27 metro. Frantzia iraultzailean bezala, non Panteoia helburu zibiko bati dedikatuko ziona (gizon-emakume ospetsuen lurperatzea), berriki independentzia lortutako Estatu Batuetan kupulak demokraziaren ikur instituzional bihurtu ziren, Washingtongo Kapitolioa kasu William Thorntonek egindako diseinutik abiatuta. Altzairuz indartutako kupula 1863an osatu zen, 27,4 metroko diametroa du eta Estatu Batuetako lurralde osoko estatu-eraikin ugarirentzat inspirazio iturri izan zen.
XX. mendea
XX. mendeko garapen teknologikoak erabat aldatu zuen kupulen eraikuntza-irizpidea. 1930ko hamarkadan Hirugarren Reicharen garaian, Albert Speer arkitekto nagusiak Welthauptstadt Germania hiria diseinatu zuen, bere irudikapen gorena Große Halle (euskaraz "areto handia") izen zena. Egitura erraldoi bat zen, munduko kupularik handiena edo Volkshalle izango zuena, 290 metroko garaierarekin, bere hodei eta euri propioak izango zituela esaten zena. Baina ez zen inoiz eraiki, mundu gerra piztu baitzen. Kupula geodesikoa, 1947an Richard Buckminster Fuller arkitekto eta asmatzaile estatubatuarrak patentatu zuen, egitura oso egonkorreko hiru dimentsioko modulu arinen ondoan jartzean datzana. Adibidez, 1967an La Biosphère de Montréal eraiki zuen Montrealen, 76 metroko diametroa duen egitura. Kupula geodesikoen sorkuntza topologikoa Eulerren poliedroentzako teoreman oinarritzen da.
Pier Luigi Nervi arkitekto italiarrak 1960ko hamarkadatik aurrera hormigoi armatuzko kupulak diseinatzeko egindako berrikuntzei esker, argi handiak estali ahal izan ziren, kasetoidun lauzen eta kofratu galduen bidez. XIX. mendearen amaieratik altzairuaren teknologian izandako aurrerapen ikusgarriei esker, era berean, bitarteko euskarririk gabeko espazio handiak estali ahal izan dira, kirol estadioetan adibidez. Erabilitako sistema ohikoenak dira: tenkagailuak, hiru dimentsioko egitura erretikulatuak eta katenariak.
Motak
Hainbat dira kupula motak, itxuraren eta egituraren arabera:
Diametro handienak
Taula honek diametro handienak izan dituzten kupulak sailkatzen ditu, garaika antolatuak:
Lepophidium hubbsi
Lepophidium hubbsi Lepophidium generoko animalia da. Arrainen barruko Ophidiidae familian sailkatzen da.
McCaskill (Arkansas)
McCaskill Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Hempstead konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lepophidium inca
Lepophidium inca Lepophidium generoko animalia da. Arrainen barruko Ophidiidae familian sailkatzen da.
Lleidako Unibertsitatea
Lleidako Unibertsitatea (Universitat de Lleida edota UDL) Kataluniako Lleida hirian dagoen unibertsitate publiko bat da. Kataluniako unibertsitate zaharrena da, 1300an Aragoiko Koroaren garaian sortua izan baitzen.
Xarxa Vives d'Universitats erakundeko kide da eta Cultur Pro proiektuan parte hartzen du.
Paramount Network (Espainia)
Paramount Network Espainiako telebista kate bat da. 2012ko martxoaren 30ean estreinatu zen, La 10 ordezkatzeko. SGT Net TV-ek kudeatua, gehienbat Paramount Picturesen filmak igortzen ditu.
Pseudepidalea latastii
Pseudepidalea latastii Pseudepidalea generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Axstedt
Axstedt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Germain-sur-Bresle
Saint-Germain-sur-Bresle Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Barbas
Barbas Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Saint-Germain-sur-Bresle
Biztanleria
2007an Saint-Germain-sur-Bresle udalerrian erroldatutako biztanleak 176 ziren. Familiak 83 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Barbas
Biztanleria
2007an Barbas udalerrian erroldatutako biztanleak 140 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Saint-Germain-sur-Bresle
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lakeview (Arkansas)
Lakeview Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Baxter konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Damien-de-Buckland (Quebec)
Saint-Damien-de-Buckland Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Bellechasse konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 2,071 biztanle zituen 82.27 kilometro koadroko azaleran.
Saint-Germain-sur-Bresle
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 82 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren eta 15 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Damien (Quebec)
Saint-Damien Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Lanaudière eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Matawinie konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 2,02 biztanle zituen 255.16 kilometro koadroko azaleran.
Saint-Germain-sur-Bresle
Diru sarrerak
2009an Saint-Germain-sur-Bresle udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 177 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.929 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Saint-Germain-sur-Bresle udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 405 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Picumnus innominatus
Picumnus innominatus Picumnus generoko animalia da. Hegaztien barruko Picidae familian sailkatua dago.
Barbas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Picumnus aurifrons
Picumnus aurifrons Picumnus generoko animalia da. Hegaztien barruko Picidae familian sailkatua dago.
Barbas
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (33 gizon eta 21 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barbas udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 171 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.118 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Barbas udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.071 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pithiviers
Pithiviers Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pithiviers udalerrian erroldatutako biztanleak 8.779 ziren. Familiak 3.746 ziren, horien artean 1.462 pertsona bakarrekoak ziren (552 bakarrik bizi ziren gizonak eta 910 bakarrik bizi ziren emakumeak), 974 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 983 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 327 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.387 etxebizitza zeuden, 3.826 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 495 hutsik zeuden. 1.681 etxeak ziren eta 2.677 apartamentuak ziren. 3.826 etxebizitza nagusietatik 1.312 bere jabearen bizilekua ziren, 2.278 alokairuan okupaturik zeuden eta 237 doan lagata zeuden; 179 etxek gela bat zuten, 537 etxek bi zituzten, 985 etxek hiru zituzten, 1.101 etxek lau zituzten eta 1.025 etxek bost zituzten. 1.727 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.088 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 840 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.359 ziren, horien artean 3.798 aktiboak ziren eta 1.561 inaktiboak ziren. 3.798 pertsona aktiboetatik 3.212 lanean zeuden (1.811 gizon eta 1.401 emakume) eta 587 langabezian zeuden (263 gizon eta 324 emakume). 1.561 pertsona inaktiboetatik 432 erretiraturik zeuden, 435 ikasten zeuden eta 694 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pithiviers udalerrian 3.861 unitate fiskal zeuden, 8.914 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.454 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 554 komertzioetatik, 13 erauzte enpresak ziren, 16 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 19 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 29 eraikuntza enpresak ziren, 176 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 45 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 37 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 73 zerbitzu enpresak ziren, 62 administrazio publikoko enpresak ziren eta 32 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 137 zerbitzu publikoetatik, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak ziren, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 10 banku bulegoak, 4 funerariak, 17 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 7 iturginak, 5 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 8 aldi baterako lan enpresak, 31 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 87 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 6 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 9 okindegiak, 7 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 5 liburu dendak, 19 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 5 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 4 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Pithiviers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Pithiviers udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.282 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 962 eta lizeo teknologikoetan 475.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txenada
Moko luze zorrotza dute; hegoak eta isatsa ere luzeak izaten dituzte. Burugaina beltza dute gehienek; lepoa eta papar-sabelak, berriz, zuriak eta hegoak beltzaranak edo grisaxkak.Bizkaieraz Gabai-a izendatuta
Txenadak lehen Laridae familiaren Sterninae azpifamilian sailkatu arren, egun familia bereizitzat jotzen dute. Era berean, lehen gehienak Sterna makrogeneroaren barnean sailkatu bazituzten ere, duela gutxiko ADN ikerketek Sterna generoa zenbait generotan banatu dute.
Pantxix Bidart eta Alexis Therain
Pantxix Bidart eta Alexis Therain Lapurdin sorturiko musika bikotea da.
Pantxix Bidart hainbat proiektutan aritu da, Elaudi eta Behi Bideko Andere Xuriak, eta Koldo Ameztoi ipuin kontalariaren musika laguntzailea ere izan da. 2016an Alexis Therainekin elkartu eta proiektu berriari ekin zioten. Horrela sortu zen Metamorfosia. 2018an bigarren lana iritsi da, Hamalau.
2020an Pantxix Bidartek bakarkako disko bat atera du, eHe (errare Humanum est).
Pseudepidalea luristanica
Pseudepidalea luristanica Pseudepidalea generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tucumán probintzia
Tucumán Argentinako 23 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-mendebaldean dagoena. 22.524 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.703.186 biztanle zituen 2022an. Hiriburua San Miguel de Tucumán da.
Geografia
Iparraldean Salta probintziarekin du muga, ekialdean Santiago del Esterorekin, hegoaldean Santiago del Estero eta Catamarcarekin, eta mendebaldean Catamarcarekin.
Ekialdea laua da eta Sali ibaiak igarotzen du alderik alde. Mendebaldean Aconquijako mendikatea hedatzen da, 5.000 m-tik gorako gailurrek osatua (Cerro de la Bolsa, 5.330 m; Cerro del Bolsón, 5.550 m; Cerro de las Dos Lagunas, 5.450 m). Alde honetan daude, halaber, Calchaquies eta Santa Barbara mendikateak. Santa Maria ibaiaren haranak bereizten ditu aipatutako mendikate horiek eta Cajón mendikatea (4.000 m-tik gorako gailurrek osatua). Klima epela da mendietan izan ezik.
Ekonomia
Nekazaritza (azukre kanabera, kotoi-landarea, tabakoa) eta abelazkuntza dira ekonomia jarduera nagusiak.
Matsumoto (Nagano)
Matsumoto (松本市), Japoniako Nagano prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 242.834 biztanle ditu. Matsumoto gaztelua Japoniako gaztelu ezagunenetakoa da.
Geografia
Nagano prefeturaren erdialdean kokaturik dago, mendiz inguratuta. Ondoan dauka Japoniako bosgarren mendia den Yari mendia (3.180m).
Historia
1873an Kaichi Gakko (Kaichi eskola) sortu zen, Japoniako lehenengo institutua. Matsumotok 1907an lortu zuen hiri maila. Ordutik aurrera inguruko herrixkak eskuratzeari ekin zion eta gaur egun prefeturako bigarren hiria da, ia 250.000 biztanle dituena.
Lepophidium jeannae
Lepophidium jeannae Lepophidium generoko animalia da. Arrainen barruko Ophidiidae familian sailkatzen da.
Talt aintzira
Talt aintzira (ingelesez Lough Talt eta irlanderaz Loch Tailtu) Irlandako mendebaldean dagoen aintzira bat da, Sligoko konderrian hain zuzen ere. Glaziar baten ondoren sorturiko aintzira da eta 150 metro inguruko garaieran kokaturik dago, Ox mendien magalean.
Inguruan daukan herririk handiena Tubbercurry da.
6'5 kilometrotako ibilbidea dauka inguruan eta Sligoko bidea ere bertatik pasatzen da.
Saint-David-de-Falardeau (Quebec)
Saint-David-de-Falardeau Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Saguenay–Lac-Saint-Jean eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Le Fjord-du-Saguenay konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 2,657 biztanle zituen 399.73 kilometro koadroko azaleran.
Lepophidium kallion
Lepophidium kallion Lepophidium generoko animalia da. Arrainen barruko Ophidiidae familian sailkatzen da.
Picumnus lafresnayi
Picumnus lafresnayi Picumnus generoko animalia da. Hegaztien barruko Picidae familian sailkatua dago.
Napaskiak (Alaska)
Napaskiak (Alaska erdialdeko yupikeraz: Napaskiaq ) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Bethel Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Liar Liar
Liar Liar (euskaraz Gezurti Gezurti) 1997ko Tom Shadyac estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Jim Carrey, Maura Tierney, Jennifer Tilly, Swoosie Kurtz, Amanda Donohoe eta Cary Elwes aktoreek antzeztu zuten.
Hambergen
Hambergen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Liar Liar
Argumentua
Fletcher Reede (Jim Carrey) inongo eskrupulurik gabeko abokatu hitzontzi eta handigura bat da, lanean nahiz bizitzan arrakasta izateko gezurra barra-barra esaten ohitua. Gezurtero lotsagabe bat izateak lanean arrakasta lortzen lagundu dion arren, Audrey (Maura Tierney) emaztearekin nahiz Max semearekin (Justin Cooper) duen harremana guztiz suntsitu du. Bere bost urteko semeak, aitak hautsitako zinekin asperturik, bere urtebetzean desio bat eskatuko du, bere aitak 24 orduz gezurrik ez esatea. Honek bere lanean nahiz bizitzan sekulako eta ezusteko ondorioak ekarrio dizkio...
Pultsio
Psikoanalisian, pultsioa kitzikapenez sorturiko grina, irrika edo bulkada da, horren asetzearen beharra dakarrena, kitzikapena gutxitzeko.
Chappes (Puy-de-Dôme)
Chappes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 1.453 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chappes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.453 ziren. Familiak 527 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 54 bakarrik bizi ziren emakumeak), 147 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 248 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 567 etxebizitza zeuden, 540 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 532 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 540 etxebizitza nagusietatik 445 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 226 etxek lau zituzten eta 245 etxek bost zituzten. 470 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 182 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 337 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 948 ziren, horien artean 746 aktiboak ziren eta 202 inaktiboak ziren. 746 pertsona aktiboetatik 700 lanean zeuden (364 gizon eta 336 emakume) eta 46 langabezian zeuden (15 gizon eta 31 emakume). 202 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 79 ikasten zeuden eta 45 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Chappes udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 992 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Ramon Llull Unibertsitatea
Ramon Llull Unibertsitatea (Universitat Ramon Llull edota URL) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen unibertsitate pribatu bat da. 1990eko martxoaren 1ean sortua izan zen eta Ramon Llull, Erdi Aroko idazlearen omenezko izena darama.
Denera, 14 fakultate eta unibertsitate eskolek eta 3 unibertsitate institutuk osatzen dute.
Tiridates I.a Armeniakoa
Tiridates I.a edo soilik Tiridates Armeniako errege izan zen 53tik hil zen arte, eta lurraldean arsazidar dinastiari hasiera eman zion, dinastia honen administrazioa azken ordezkaria izan zen Artaxias IV.a Armeniakoa 428an hil zen arte mantendu zelarik.