cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mont Blanc
Turismoa eta alpinismoa
Ibilbide hauek ez dute aparteko zailtasunik: eski ibilbideak, Alpeetako bideak graduatzeko erabilitako eskalaren arabera, BSBA (eskiatzaile ona-alpinista ona) maila du eta PD (zailtasun txikia) udako ibilbideak. Hala eta guztiz ere, bereziki eski ibilbidea lan zaila da nahiko esperientzia eta gaitasun gabeko alpinistentzat.
Badira beste hainbat ibilbide, bereziki Italiako aldeko zenbait, zailtasun handikoak.
Edozein kasutan ere, oso mendi garaia da, malkartsua. Bere latitudearen eta altueraren ondorioz, beti aurkitzen ditugu bertan hotza, elurra eta izotza. Edozein saiakera edo hurbilketa aurrez era egokian dokumentatu behar da Chamonix, Les Houches edo Courmayeur inguruan dauden mendi elkarteen eta mendiko giden egoitzetan.
Zerbitzu eraginkor hauek izan arren, urtero ehunka istripu larri gertatzen da mendigune honetan.
Mont Blanceko tunela
Mont Blanc mendiaren azpian errepide-tunel bat dago, Frantzia eta Italia lotzen dituena.
Olga Orozco
Olga Orozco (Toay, La Pampa, Argentina, 1920ko martxoaren 17a - Buenos Aires, 1999ko abuztuaren 15a) argentinar idazlea, olerkaria, kazetaria, itzultzailea eta gidoilaria izan zen.
Biografia
Olga Nilda Gugliotta Orozco, Capo d'Orlandoko Carmelo Gugliotta  siziliarraren eta Cecilia Orozco argentinarraren alaba izan zen. Olgak Toay (La Pampa) eta Buenos Aires artean igaro zituen lehen urteak. 1928an, familia Bahía Blancara joan zen bizitzera, eta zortzi urte geroago, Buenos Airesera.
Ibilbidea
Buenos Airesko Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultatean ikasi zuen, eta bertan jardun zuen irakasle. Gaztetatik literatur talde surrealistako partaideetako bat izan zen, Oliverio Girondo eta Ulises Mezzerarekin, besteak beste.
Joera surrealista handiko hirugarren abangoardia belaunaldiko kide izan zen, eta bere ekoizpen poetikoa Joan Gurutzekoa, Rimbaud, Gérard de Nerva l, Charles Baudelaire, Czeslaw Milosz eta Rainerrek berarengan zuten eraginean oinarritu zuen.Bere produkzioaren gauzarik garrantzitsuena poema-liburuetan dago, nolabait, prosa poetiko narratiboen liburu batean luzatuak, La oscuridad es otro sol (1967).
Bere amona Maria Laureanaren ahozko kontakizunen eraginak, haurtzaroa ate iniziatiko bat den poetika bat garatzera eraman zuen.Tarotarekin zuen loturak Cartomancia edota Para destruir a la enemiga olerkiak idaztera bultzatu zuen. Olga Orozcok erritualizatu egiten zuen idazteko ekitaldiarekin lotutako keinu bakoitza. Hala, adibidez, elkarrizketetan errepikatu ohi zuen eskuan harri bat hartuta idazten zuela.Bata aita jaio zen tokitik ekarria, bestea amaren lurraldetik, eta hirugarrena Toaytik Bahia Blancara bizitzera joan zenean haurtzaroko lagun batek oparitu ziona.
Heriotza
Orozco bihotzekoak jota hil zen 79 urte zituela, 1999ko abuztuaren 15ean, gaueko 21: 20an, Buenos Airesko Anchorena erietxean. 1994tik Toayn Olga Orozco Museo-Etxea dago, non olerkariaren lanaren inguruko kultur jarduerak egiten diren eta bere liburutegia kontsultatzeko aukera dagoen.
Bere lanak Enrique Molina eta Alberto Girri herrikide eta garaikideenekin du gertutasuna.
Orzinuovi
Orzinuovi Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Orzinuovik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orreagako gudua (778)
Orreagako gudua 778ko abuztuaren 15ean Ibañetako mendigainean baskoien eta frankoen artean gertatutako gudua izan zen. Karlomagnoren armadak Iruñea erre eta gero garaitua izan zen Orreagan.
Edgewood (Mexiko Berria)
Edgewood  Mexiko Berriko herri bat da. Bernalillo konderrian kokatua dago. 2010ean 3,735 biztanle zituen, 126.14 kilometro koadrotan banatuta.
Orreagako gudua (778)
Mendeen joanean, gertakari haren inguruko ezin konta ahala narrazio, kondaira, bertso eta abesti sortu dira, denetan ospetsuena izanik Errolanen kantua, XI. mende amaierakoa.
Testuinguru geopolitikoa
777. urtean, Karlomagnok Paderborn hirian batzarra bildu zuen, eta han, borrokaldi gogor baten ostean garaitutako saxoien men egitea gauzatu zen zen zeremonia baten bidez. Saxoniako espedizio honen bitartez bere aita Pepin Laburrak hasitako bi proiektu militarren gailurrera ailegatu zen: Saxoniako eta Italiako konkista.
Une hartan bertantxe, Annales Regii agirietan agertzen denez, Batzarrera bi buruzagi sarrazeno iritsi ziren: Ibn al-Arabi (Suleiman), Zaragozako walia, eta Yusufen semea, bere suhiaz lagundurik. Gertaera hau jazo eta handik hogei urtera, 805ean idatzitako Annales Regii berriek zeozer gehiago gehitzen dute: «Leku (Paderborn) eta denbora berberean, erregearen aurrera Ibn al-Arabi deitzen zen Hispaniako sarrazenoa ailegatu zen, bere lagun ziren beste sarrazenoekin batera, sarrazenoen erregeak agindutako hiriekin batera euren buruak ere entregatuz».
Beste iturri batzuek, ordea, waliaren boterearen inguruko beste irudi bat ematen dute. Aipatutako Annales berriak idatzi zeneko ia data berean, Anales Mettenses ere sortu zen, eta agiri horietan gehitzen denez, Suleiman ibn al-Arabi erregeak Bartzelona eta Girona hirietan agintzen zuen: ''«...Solinan quoque dux sarracenorum, qui Barchilonan Gerundamque civitatem regebat. Pippini se cum omnibus quae habebat dominationi sub ditit»''.
Ondorioz, esan daiteke Ebroko haran osoan, hots, erromatarren Hispania Tarraconense probintzia zaharrean ez zutela bat egiten Abderraman I.a Kordobako emir omeiatarraren hedakuntza asmoekin. Annales berri horiek beste datu interesgarri bat ematen dute: Carolus edo Karlomagno erregea hiri batzuk bereganatzeko asmoz etorri zen, zalantzarik gabe Abderraman I.aren botere menperatzailetik at ihes egin nahi zuten musulman agintariek eskainitako hiriak.
Nahiz eta iturri horiek antzinagokoa den beste batean oinarritu, benetako motibazioak zeintzuk ziren azaleratzea, eta horientzat egokiak izango ziren justifikazioen lantze prozesua nola garatu zen ikustea oso interesgarria da. Gertakaria bera, berezkoa ez duen duintasun batez estali zen. Saxo edo saxoi olerkariak Karlomagnoren arrazoi inperialistak ikustarazten dizkigu:
Gudaroste karolingioaren boterea
Karlomagnok bi espediziotan banatu zuen bere armadatzarra: bi legio ziren, 20.000 gizon ingurukoak. Legio nagusiak, Neustriako indarrez osatuak, Iruñerantz jo zuen Baskonian barrena Donejakueko bidea izango zeneko galtzada baliatuz, eta Garaziko bortuak igaro zituen. Bigarren espedizioa, berriz, Austrasia, Burgundia, Bavaria, Lonbardia, Proventza eta Septimaniako tropek osatzen zuten.
Karlomagnok bere erresumetako indar guztiak mugiarazi zituen, menperatu berri zituen lonbardoak barne, Hunaldo Akitakoakoak zapaldu zituen akitaniarrak, eta baita oso jende fidagarria ez ziren bavariarrak ere. Gudarostea bi espediziotan banatu zen, honek bere erresumako bi muturretatik Zaragozara iristeko beta ematen zion. Frankoen gudarosteko borrokalari kopuruari buruz asko hausnartu da. XII. mendeko «Erromesen Gida» ospetsuak dioenez, Orreagako guduan kristau eta musulmanen artean berrogei mila hildako inguru egonen ziren. Errolanen kantua delakoaren sineskeria historikoa oso ezaguna da, eta bertan, adibidez, euskalduen ordez musulmanak aipatzen dira karolingioak erasotzen. Egile batzuek diotenez, kanpaina planterako antolatzen zen berezko frankoen gudarosteak, beti gutxienez, 10.000 gerlari zituen. Beraz, "Erromes Gida"-ren arabera, gatazka honeatn bi gudaroste lirateke: bata Frantziako miliziek osatutakoa eta bestea menperatutako atzerritar herrialdeek osatutakoa, alegia bavariarrak, akitaniarrak, septimaniarrak, proventzarrak, lonbardiarrak eta beste zenbaitzuk. Horregatik, aurrena Zaragoza aurrean elkartu eta ondoren Orreagatik igaro ziren bi gudarosteen zenbatekoa kalkulatzea zaila da. Edonola ere, Karlomagno, 36 urterekin, helduaroko une gozoenean zegoen, bere Inperioaren osaketa lanean erdiz erdi eta gudaroste oso boteretsu baten buruzagi nagusia zen.
Harrapakina
Iruñea suntsitu eta baskoiei kalte ugari eta nabarmenak egin ondoren, Frankoen Gudarostea Frantzia aldera atzeratzen zihoan. Konponduezinezko kalte eta suntsiketak, bestalde objektu baliotsuak eta dirua lortzearren lapurretak ere egin ziren. Zaragoza eta Iruñean lortutako harrapakinak ere bazeramatzaten. Karlomagnok musulamn waliak behartu zituen berari dirutzak eta gatibuak ematera, eta xantaia egin zielako zantzuak daude:
Ebro haraneko herrialdeek, baskoi nahiz musulmanek, beren poltsikoetatik gudaroste frankoaren okupazio eta mantenua nahiz Iruñeko gotorleku frankoaren gastuak ordaindu zituztela suposatu daiteke.
Erreskatea eta hildakoen gorpuen aberriratzea
Parisko Liburutegi Nazionalean aurkitutako guduan hildako pertsonaietako baten epitafioa topatu ez balitz, gai honi buruz ezer ez litzateke jakingo. Adibidez, Eggihard non lurperatu ezezaguna da, honen gorpua erreskatatu eta Frantziara aberriratua izan zen, bai gudua jazo zen egun berean, edota ondoren eginiko kudeaketen ondorioz. Denak Karlomagnok berak guduan esku hartu zuelako zantzua du, bere gudarosteko atzeguardiari esker abangoardia salbatzea lortu zuelarik. Garai hartan, bai eta hurrengo mendeetan ere, menpekoen gorpuen aberriratzea gauza sakratua zen. Ziurrenik hurrengo egunean Karlomagno porrotaren lekura itzuliko zen, betiere pertsonaia nabarmenen gorpuak erreskatatzeko xedez. Karlomagnoren agerpen horren lekukotasuna garaiko iturriek aipatutakoaz egiaztatu liteke: "ezin izan zuen baskoien aurkako mendekurik hartu ahal izan" hauek dagoeneko sakabanatuak baitzeuden.
Guduaren data
Dümmler historialariak Weflin-Trall ikertzaileak Parisko Liburutegi Nazionalean aurkitutako eskuizkribua ikertzean guduaren data ezarri zuen, eskuizkribu honetan Eginhardo edo Aggiardiren epitafioa agertzen da, Orreagako guduan hildako gerlarietako bat zena. Latindar eskuizkribuak 4.841 zbk. darama. Bertan bere heriotzaren data ezartzen da: «Qui obiit die XVIII Kalendas septembrias» (abuztuaren 15arekin bat dator). Latinez idatziriko Epitafioaren euskarazko itzulpena ondorengo hauek dira:
Historialariak
Euskaldun bat izan zen preseski, Rodrigo Ximenitz Arradakoa, Orreagako garaipena euskaldunentzat errebindikatu zuena. Rada nafarra, XII. mendeko historialaria, errolandar kondairaren eferbeszentzia garaian bete-betean bizi izan zen. Dirudienez, Frai Turoldok hedatu eta ospetsu bilakatu zuen kondairak ez zuen Parisko adituen zirkuluetako onespenik, han Radak ikasten baitzuen. Kondaira eta errolandar sineskeriaren iturrietan paraleloki oinarrituriko kontakizuna zegoen. Beste bi historialarik, bata euskalduna, Oihenart, eta bestea biarnotarra, Pierre Marca, biak ere XVII. mendekoak, Eginhard eta Annales Regiiegia agirietako lekukotzak bere eginez egi historikoaren alde agertzen dira.
Oihenartek benetako Orreagako gudua azaltzeko hiru orri idatzi zituen, 23.a, 24.a eta 25.a, Vita Karoli Magni idazlanaren egilearen testigantza hitzez hitz emanda. Eta berdin esan daiteke gure analista bikaina izan zen Moreti buruz. Jada XIX. mendean gudua olerki apokrifo baten gaia izan zen. Gure denboran Orreagako guduaren gaiari buruz Arturo Kanpion nafarra ikertzen jardun zen, eta handik askora, baita Lakarra eta Jimeno Jurio ikertzaileak ere. Eginhardo Karlomagnoren biografoak IX. mendean hurrengoa idatzi zuen Vita Karoli Magni lanean:
Kondaira
Urteak pasa ahala, ahozko tradizioak bataila hau kristau eta musulmanen arteko gatazka handia bihurtu zuen, euskaldunak 400.000 sarrazenok ordezkatu zituztelarik. Errolanen kantua, guduari buruzko olerki epikoa, XI. mendean idatzi zuen trobalari ezezagun batek. Orreagako haitzartearen inguruan, Errolan hil omen zen lekuan, hilarri bat dago.
Erakusketa-zentroa
Luzaideko Udalak, Aranzadi Zientzia Elkartearen laguntzaz, guduari buruzko "“778. Orreagako gatazka, erakusketa zentroa eta informazio gunea" ireki zuen 2019. urtean. Erakusketa zentro honetan hiru gai bildu dira, atal banatan: Sukaldeari buruzko material etnografikoa, Luzaideko Bolant dantzen inguruko erakusketa eta Orreagako gatazka bera.
Biniam Girmay
Biniam Girmay Hailu (Asmara, - ) errepideko txirrindulari eritrearra da, Intermarché-Wanty-Gobert Matériaux taldekoa.
Palmaresa
2019
2020
2022
2023
United Airlinesen 175 hegaldia
United Airlinesen 175 hegaldia Ameriketako Estatu Batuetan egon zen hegaldi komertziala zen. Bostongo Logan nazioarteko aireportutik irten eta Los Angeles zuen helburu. Al Kaidako 5 terroristen hegazkina bahitu zuten eta WTCeko Hego Dorrearen aurka jo zuten hegazkina bidaiari guztiekin. Bahiketa hau 11-Seko atentatuetan parte hartu zuen hegaldietako bat izan zen.
Bahiketa
Goizeko 8:52tan, Peter Hanson bidaiariak, bahituak izan zirela ikusita bere aitari deitu zion hegazkinetik telefonoz airelineari eta polizia bahiketaz ohartarazteko. Beranduago 9:00etan, hegazkinak talka egin baina 5 minutu lehenago, berriz telefonoz deitu zion. Mezuak honakoa zioen:
Deia moztu zenean, Hansonen aitak emakume bat entzun zuen oihuka.
Hernán Echavarría Olózaga
Hernán Echavarría Olózaga (Medellín, 1911ko apirilaren 7a - Bogotá, 2006ko otsailaren 21a) Kolonbiako ekonomialari eta industriala izan zen.
Biografia
Hernán Echavarría Olózaga Medellinen jaio zen, Kolonbian, 1911ko apirilaren 7an. Bere familiaren enpresa-historia XIX. mendearen erdialdean hasi zen, urrearen sukarrak erakarrita, bere birraitona, Rudesindo Echavarría Muñoz, Barbosan finkatu zenean, Antioquian, eta Rosa Isaza Perezekin ezkondu zenean. Ondoren, Medellinera joan ziren bizitzera, eta Rudesindok oihalak merkaturatzeko enpresa bat sortu zuen.
Kanpo estekak
AZ-1 kaia
AZ-1 kaia Bilboko portuko kanpoaldeko kaietako bat da. Zierbenako dikearen azken zatian dago, AZ-2 kaiaren ekialdean.
2000ko hamarkadaren erdialdean hasi ziren eraikitzen, kontainerrentzako A-1 eta A-2 kaien ondoren. Gaur egun solido handiak kargatzeko erabiltzen da, eta Kaiak 890 bat metroko luzera dauka.
Fiona Shaw
Fiona Shaw, jaiotze izenez Fiona Mary Wilson (1958ko uztailaren 10a, Corkeko konderria, Irlandako Errepublika) irlandar aktore eta antzerkiko zuzendari bat da. Mundu mailan nagusiki Harry Potter pertsonaiari buruzko filmetan Harryren izeba den Petunia Dursley-ren papera antzeztu eta True Blood telesailan agertzeagatik ezaguna da.
NGC 1716
NGC 1716 galaxia espiral bat da, Lepus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Meg Foster
Meg Foster (Reading, Pennsylvania, 1948ko maiatzaren 10a), estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat da.
Emakume kementsu eta izaera handikoak antzeztu izan ditu, gainera estatubatuar zinemagintzan bere begi urdin bizi eta begirada ederrarengatik ere nabarmentzen da.
Meuzac
Meuzac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Meuzac udalerrian erroldatutako biztanleak 721 ziren. Familiak 327 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 127 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 490 etxebizitza zeuden, 345 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 91 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 481 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 345 etxebizitza nagusietatik 280 bere jabearen bizilekua ziren, 49 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 111 etxek lau zituzten eta 136 etxek bost zituzten. 221 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 137 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 163 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 416 ziren, horien artean 299 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 299 pertsona aktiboetatik 280 lanean zeuden (153 gizon eta 127 emakume) eta 19 langabezian zeuden (6 gizon eta 13 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 2 harategiak ziren.
2000. urtean Meuzac udalerrian 69 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.645 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Coventry (Connecticut)
Coventry Connecticuteko herri bat da. Tolland konderrian kokatua dago. 2010ean 12,435 biztanle zituen, 97.69 kilometro koadrotan banatuta.
Aranguren (mendia)
Aranguren mendia, Zaraiako mendilerroan dagoen mendi bat da, mendilerroko garaiena, 1.158 metroko garaierarekin. Deguria edo Degurixa haranaren ipar-mendebaldeko muturrean kokatua dago, Arlutz mendiarekin batera, U itxurako haran txikitxoago bat eratzen duelarik. Elorretako Haitza eta Arangurenen artean, Kargaleku lepoa zabaltzen da, oso lepo zabala. Inguruko beste mendiak bezala, tontorretik gertu, zuhaitzez josita dago, tontorra bera, izatez, harrizkoa den arren.
Irispideak
Mendiolatik abiatuta, harrizko monumentuaren eskuinetara dagoen bidetik, aurrera segitu behar da, bidegurutze batetara heldu arte. Hemen, eskuinetara doan bidea hartu, eta aurrera jarraitu behar da. Ondoren, ezkerretara doan bidea hartu, eta norantza hortan jarraitu behar da pixkatean, Peñakulu inguruan, eskuinetara hartzen den bihurgune batetara heldu eta berau hartuz. Hemendik, aurrera jarraitu baino ez dago. Handik denbora batera, behean San Juan Portaletaña eta Elixabarriko iturria utziz, aurrera segitu behar da, Kargaleku mendatea Apotza ere deitua dena, begi bistan izan arte. Hona heldu ondoren, Elorretako Haitza eta Aranguren artean dagoen zelaia gurutzatu behar da, bidea jarraituz. Bide honek, Degurixara daraman bideko gas hodiaren bidearekin bat egiten du. Bideak, eskuinetarantz bira egiten du, eta Bistakoatxa edo Apotzakarta mendatean amaitzen da. Toki honetatik, eta lur garbitik, errez hel daiteke mendiaren tontorrera
Beste bide bat, Bolibartik doana da. Aitzorrotzetik gertu dagoen Urizar edo Uxarko bidegurutzetik hain zuzen. Toki honetan, Alabitarako bidea hartu behar da, eta zuzen jarraitu denbora guztian, Lizargarateko lepoa adierazita dagoen tokira heldu arte. Hemen, ezkerretara doan bidea hartu behar da, berau baita gas hodiaren bidea. Eta aurrera jarraitu behar da. Arlutz begi bistan agertzen da bide honen amaierara heldu ondoren. Azkenik, Deguriara jaisten den bidea eskuinetara utziz, Arlutz mendiaren tontorra igaro behar da. Handik gutxira, Aranguren mendia begi bistan agertzen da. Hemendik aurrera, tontorrera igotzea baino ez da geratzen.
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak zaldi arkuduna
Gizonezkoen zaldi arkuduna 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 1era bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.
Max Whitlockek titulua defendatu zuen eta bere hirugarren urrea irabazi zuen, baita seigarren domina ere. Lee Chih-kai taiwandarrak zilarrezko domina irabazi zuen, historiako lehenengoa Taipe Txinatarrarentzat gimnastikan. Kazuma Kaya japoniarrak brontzea eskuratu zuen.
Txapelketa
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.
Sailkapena
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
Filum
Filuma (latinez phylum) animalien sailkapenean, erreinua baino txikiagoa den eta klaseak bere baitan hartzen dituen taxonomi taldea da, eredu orokor berbera duten izakiez osatutakoa.
Botanikan, berriz, dibisio erabiltzen da.
2019ko Ordiziako Klasika
'''XCVI. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia''' 2019ko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7 km ibilbidean. 1.1 maila zuen.
Lasterketa
18 taldek eta 117 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 69k bukatu zutenak.
Nagusitasunez gailendu zen Rafa Valls (Movistar) Ordiziako 96. Klasikoan. Taldeak egindako lan aparta errematatu zuen Vallsek. Azken kilometroetan jotako eraso oldarkorrari esker, bakarrik helmugaratu zen Valls. 28 segundoren tartea atera zien bigarren eta hirugarren sailkatuei: Jesús del Pinori (Vito-Feireinse) eta Juan Antonio Lópezi (Euskadi -Murias), hurrenez hurren.
Urotrygon caudispinosus
Urotrygon caudispinosus Urotrygon generoko animalia da. Arrainen barruko Urotrygonidae familian sailkatzen da.
Mazeyrat-d'Allier
Biztanleria
2007an Mazeyrat-d'Allier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.487 ziren. Familiak 582 ziren, horien artean 148 pertsona bakarrekoak ziren (82 bakarrik bizi ziren gizonak eta 66 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 215 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 55 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 793 etxebizitza zeuden, 595 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 119 bigarren erresidentzia ziren eta 79 hutsik zeuden. 766 etxeak ziren eta 25 apartamentuak ziren. 595 etxebizitza nagusietatik 502 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 211 etxek lau zituzten eta 317 etxek bost zituzten. 449 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 244 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 308 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 913 ziren, horien artean 703 aktiboak ziren eta 210 inaktiboak ziren. 703 pertsona aktiboetatik 641 lanean zeuden (345 gizon eta 296 emakume) eta 62 langabezian zeuden (25 gizon eta 37 emakume). 210 pertsona inaktiboetatik 83 erretiraturik zeuden, 59 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mazeyrat-d'Allier udalerrian 626 unitate fiskal zeuden, 1.567 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.622 euro zen.
Simetria-erlazio
Matematikan, A multzoan definitutako R erlazio bitarra simetrikoa da; bi elementu desberdin hartuta, lehena bigarrenarekin erlazionatuta badago, orduan bigarrena ere lehenarekin erlazionatuta badago. Beste hitzetan:
Moncrabeau
Moncrabeau Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Simetria-erlazio
Hori gertatzekotan, esaten dugu R-k simetria-propietatea betetzen duela.
Kometa (musika taldea)
Kometa Vianan sorturiko musika taldea da, 2014an Gaztea maketa lehiaketako entzulearen saria irabazi zuena.
Simetria-erlazio
A multzoan ezarritako R erlazioa, (A, R) bikote ordenatuaren bidez adierazten da.
Kometa (musika taldea)
Ibilbidea
Kometa taldea, Smoking Hill taldearen errautsetatik sortu zen 2012. urtean. Hiru kidez osatuta, Andoni Bonafau (gitarra eta ahotsa), Juan Valdelana (baxua) eta Mikel Gurrutxaga (bateria), proiektu berri bati ekin zioten eta 2012eko Urria eta Azaroa artean, Kometaren lehenengo diska izango zena grabatu eta nahastu zuten Higain estudioan, Haritz Harreguy-ren gidaritzapean.
Simetria-erlazio
Simetrikoaren aurkakoa den erlazioari asimetrikoa dela esaten zaio, hots, bi elementu desberdin hartuta, lehena bigarrenarekin erlazionatuta badago, orduan bigarrena ez badago lehenarekin erlazionatuta. Beste hitzetan:
Moncrabeau
Biztanleria
2007an Moncrabeau udalerrian erroldatutako biztanleak 814 ziren. Familiak 343 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kometa (musika taldea)
Ibilbidea
2018an laukote bihurtu dira Mattin Saldias gitarrajolea gehitu baitzaie eta El principio del final diska plazaratuko dute martxoaren 16an, taldearen hirugarren lana.
Simetria-erlazio
Hori gertatzekotan, esaten dugu R-k asimetria-propietatea betetzen duela.
Mazeyrat-d'Allier
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 64 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Simetria-erlazio
Adierazpidea
Biz A multzoan definitutako R simetria- edo asimetria-erlazio bat, orduan R-ren adierazpidea desberdina da, erlazio bitarra adierazteko moduaren arabera.
Adibideak
Biz A edozein multzo:
Simetria \neq Antisimetria
Simetria ez da antisimetriaren aurkakoa.
Badaude erlazioak aldi berean simetrikoak eta antisimetrikoak direnak (berdintasuna bezala), beste batzuk simetrikoak eta antisimetrikoak ez direnak (zatigarritasuna bezala zenbaki osoetan), beste batzuk simetrikoak direnak baina ez antisimetrikoak (n moduluko kongruentzia-erlazioa bezala), eta beste batzuk antisimetrikoak direnak baina ez simetrikoak ("txikiago" erlazioa bezala).
Mazeyrat-d'Allier
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua zen, 6 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 2 argiketariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Mazeyrat-d'Allier udalerrian 64 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.213 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Moncrabeau
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 463 etxebizitza zeuden, 347 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 77 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 347 etxebizitza nagusietatik 266 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 18 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 212 etxek bost zituzten. 303 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 174 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 153 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hegoaldeko Bug
Geografia
Podoliako goi-ordokian du sorburua, Khmelnytskytik 90 km mendebaldera. Khmelnytsky, Vinnitsia, Kirovohrad, Odesa eta Mykolaiveko oblastak zeharkatu ondoren, Otxakivetik hurbil Itsaso Beltzera isurtzen da, Dnieper-Bug estuarioa eratuz. 806 kmko luzera eta 63.700 km²-ko arroa ditu.
Moncrabeau
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hegoaldeko Bug
Geografia
Zeharkatzen dituen hiri handienak Khmelnytsky, Vinnytsia, Pervomaisk eta Mykolaiv dira.
Moncrabeau
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 463 ziren, horien artean 317 aktiboak ziren eta 146 inaktiboak ziren. 317 pertsona aktiboetatik 289 lanean zeuden (153 gizon eta 136 emakume) eta 28 langabezian zeuden (12 gizon eta 16 emakume). 146 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hegoaldeko Bug
Hidrologia
Hegoaldeko Bugen emaria Aleksandrovkan, itsasoratu baino 245 km lehenago, 20 urtez neurtua izan da. Ikertutako arroa 46.200km²-koa da (arro osoaren %72). Urteko batez besteko emaria 110 m³ segundokoa da. Emari handiena martxoan du (258,5 m³/s) eta txikiena abuztuan (66,3 m³/s). Hegoaldeko Bug ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Aleksandrovkan (Ukraina) neurtuak Datuak: 1965 eta 1984 artean
Moncrabeau
Diru sarrerak
2009an Moncrabeau udalerrian 326 unitate fiskal zeuden, 760 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.325 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Orzivecchi
Orzivecchi Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Orzivecchik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Moncrabeau
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Moncrabeau udalerrian 97 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.534 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 1720
NGC 1720 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Daniel Martin (txirrindularia)
Daniel Dan Martin (1986ko abuztuaren 20a, Birmingham, Ingalaterra) irlandar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Quick-Step Floors taldean lasterka egiten du. Ingalaterran jaioa eta hazia izan arren, 2006tik aurrera Irlandako herrialdetasunarekin lasterka egiten du.
Stephen Roche txirrindulariaren hiloba eta Nicolas Roche txirrindulariaren lehengusua da.
Elephant Butte (Mexiko Berria)
Elephant Butte Mexiko Berriko hiri bat da. Sierra konderrian kokatua dago. 2010ean 1,431 biztanle zituen, 11.12 kilometro koadrotan banatuta.
Blismes
Blismes Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Blismes udalerrian erroldatutako biztanleak 162 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 175 etxebizitza zeuden, 79 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 173 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 79 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 88 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (32 gizon eta 25 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kohorte (argipena)
Kohorte terminoak esanahi zenbait ditu:
Blismes
Diru sarrerak
2009an Blismes udalerrian 78 unitate fiskal zeuden, 156 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.699 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Blismes udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.395 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Orthochromis uvinzae
Orthochromis uvinzae Orthochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ophichthus asakusae
Ophichthus asakusae Ophichthus generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Caton (New York)
Caton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Steuben konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Carmen Larrabeiti
Carmen Larrabeiti Urkiza (Bilbo, 1904ko ekainaren 2a - Madril, 1968ko ekaina ) bizkaitar aktorea izan zen.
Biografia
17 urte besterik ez zituela antzerkian hasi zen María Guerrero eta Fernando Díaz de Mendozaren konpainian. 1926an Carlos, Guerrero eta Díaz de Mendozaren semea, ezkondu zuen. Senarrarekin batera Teatro Infanta Isabelen Las hogueras de San Juan (1930) antzeztu zuen.
1926an zineman hasi zen, Currito de la Cruz filmean, Alejandro Pérez Lugínek zuzendua. Parisa joan zen Paramount Picturesekin Doña Mentiras (1930), Toda una vida (1930), La carta (1931) eta La fiesta del diablo (1931) filmatzeko. Baita Hollywoodera ere, non 20th Century Foxrako Esclavas de la moda (David Howardena), ¿Conoces a tu mujer? (Rafael Rivellesekin) eta La Ley del Harén (José Mojicarekin) egin zituen.
1932an itzuli eta, gaixotasunaren eraginez, antzeztokiak utzi zituen. Mari Carmen Díaz de Mendoza aktorea alaba izan zuen.
Mutualia
Mutualia Euskal Autonomia Erkidegoko lan-istripuetarako ugazaben mutualitate bat da, Espainiako Gizarte Segurantzaren erregistroan lan istripuetako eta gaixotasun profesionaletako mutualitateen artean 2. zenbakia duena. Irabazi asmorik gabeko eta erantzukizun mankomunatuko enpresaburu elkarte bat da.
Historia
2006ko urtarrilaren 1ean sortu zen, ehun urtetik gorako historia duten MUTUA VIZCAYA INDUSTRIAL, PAKEA eta LA PREVISORA erakundeek bat egin zutenean.
Claudia Faci
Claudia Faci (Lille, 1966ko martxoaren 9a) espainiar dantzaria, koreografoa, aktorea, irakaslea eta autore independentea da.
Biografia
Claudia Facik Lola de Ávila amaren eta Maria de Avila amamaren dantza-bidea jarraitu du. Munduan egoteko eta gizartearekin harremanak izateko modu bat zuen dantzari-familia baten barruan jaio zen.
Dantzan titulua du Dantzako Errege Kontserbatorioak. Koreografo gisa, lehen bi lanak estreinatu zituen 1989an: Si supieras eta La noche, Madrileko Teatro Español antzokian. 90eko hamarkadan, beka bat lortu zuen Londresen graduondoko ikasketak egiteko, eta, geroago, antzerkia egitea eskaini ondoren, Juan Carlos Corazza aktorearen nazioarteko estudioan aktore gisa trebatu zen.
2006an Nur Für Dich estreinatu zuen Madrid en Danza jaialdian, 'Klara von Himmer' heteronimoaren pean. Hortik aurrera, autore gisa egiten duen lanari ekitn zion, eta lan horretan arte eszenikoei buruzko ikuspegi berezia eman zuen dantzan, antzerkian, performancean eta literaturan duen esperientziaz baliatzen dena. "Antzerki dantzaren gailuak nola funtzionatzen duen erakutsi didate sehaskatik, eta arauak oinarritik hain ondo ezagutzeak aukera eman dit arauak manipulatzeko, aldatzeko edo mugak behartzeko. Dantzaren iturri oso sakonetatik eta zaharretatik edan dudalako, azaldu zuen 2012an.""Erabateko etsipenez" Idazten hasi zela esaten du. ''Harreman handia izan du Chantal Maillard-en lanarekin, baita pertsonalki ere. Berak idatzi zuen lehen lana. Gero postestrukturalistak irakurri ditut, beste jende askok bezala.''
2008tik 2018ra bitartean, hauek ekoitzi eta aurkeztu ditu: Agnès; Le spectre de la rose, Jaime Pien-Salazarren ondoan; A.n.a, Nazioarteko Eszena Garaikidearen Jaialdiak koproduzitua (Madril); Qué sería de mi en una noche como esta si no fuera por ti, La Noche en Blancorekin koproduzitua,  Madril; Trilogia del Desastre - PLOT - Esto es lo que hay - You name it; Einfach so - La Pastoral; Construyo sobre el olvido; Valientes, Terrorismo de Autor kolektiboarekin lankidetzan, eta Estoy pensando en tortugas, Naves Mataderoren – Arte Bizien Nazioarteko Zentroaren babespean.
Saint-Pierre-des-Échaubrognes
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-des-Échaubrognes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.384 ziren. Familiak 502 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 165 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 225 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Claudia Faci
Biografia
2017an eta 2018an, hurrenez hurren, CDNko bi produkziotan parte hartu zuen aktore-lanetan: Federico García Lorcaren Bodas de sangre, Pablo Messiezen zuzendaritzapean, eta Minke Wangen Un idioma propio, Víctor Velascoren zuzendaritzapean.
2015ean, "Vida laboral" tailerra egin zuen, lanbideei buruzko hausnarketa kolektiborako lana, La Casa Encendidan erretiratutako gizon heldu batzuen esperientziaren bidez.
Saint-Pierre-des-Échaubrognes
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Claudia Faci
Biografia
Pradillo Antzokian (Madril) eta Naves Mataderon ere bizi izan da artista, eta Estoy pensamiento en tortugas (2018) sortu zuen.
Saint-Pierre-des-Échaubrognes
Etxebizitza
2007an 534 etxebizitza zeuden, 515 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 515 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 515 etxebizitza nagusietatik 392 bere jabearen bizilekua ziren, 118 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 61 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 305 etxek bost zituzten. 412 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 216 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-des-Échaubrognes udalerrian 515 unitate fiskal zeuden, 1.394,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.258 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 5 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Pierre-des-Échaubrognes udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.379 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diatomea
Diatomeak eskeleto silizeoa duten protofitorik garrantzitsuenak dira. Gehienek fotosintesia burutzen dute eta beraz zona fotikoan bizi dira. Ur gazi zein gezatan bizi dira eta planktoniko eta bentonikoak izan daitezke.
Alga zelulabakar fotosintetikoak dira, eta fitoplanktonaren osagai oso garrantzitsua.
Sailkapena
Diatomeoak Baciollariophyta dibisioan sartzen dira eta marroi-urre koloreko alga zelulabakarrak dira. Beraien teka silize opalinoz osaturiko bi piezaz osaturik dago. Teka honi frustula izena ematen zaio eta frustularen bariabilitate eta morfologia erabiltzen da bereizketa egiteko. Frustularen tamaina 1etik 1000 mikra artekoa da.
Morfologia
Kolonietan bizi direnean euren artean gai muzilaginotsu batez elkartzen dira. Bakartiak direnean gai muzilaginotsu hau substratuari heltzeko erabiltzen dute.
Diatomeoen eskeletoa (frustula) kontutan hartuz, simetriaren araberako bi talde daude:
Frustulan, gainjartzen diren bi kuxku daude, hipokuskua eta epikuskua. Biak batzen diren lekua gerrikoa da. Gerrikoa bi zatitan bana daiteke: epigerrikoa edo epizigulua eta hipogerrikoa edo hipozigulua.
Diatomeo zentral gehienak oso arinak dira, poro edo aureola asko dituztelako. Poro hauen artean ornamentaziorik gabeko guneak egon daitezke, hialinoak. Gune hialino hauek marginalki koka daitezke eraztun marginal hialino gunea eratuz, edo poro eta aureolaren artean. Beste apaingarriak izan dezakete: aranteak eta zetak (iletxoak) adibidez.
Forma penaletan, zentralek dituzten ezaugarriez gain, saihetsak eta errateak ager daitezke. Erratzak ildo longitudinalak dira eta taxonomian oso garrantzitsuak. Askotan pseudoerrateak izan ahal dituzte, hauek gune marjinalean jartzen diren ildoak dira.
Espezieak eta fosilizazioa
175 genero fosil ezberdin ezberdintzen dira. Genero guzti horietatik %70 itsastarrak dira, %17a ur gezatakoak eta %13 bietan bizi daitezke eta leku batetik bestera mugitu. Gaur eguneko itsasoetan diatomeoak lehen ekoizle garrantzitsuenak dira eta diatomeoan ugaritasunak itsasoko gune emankorrenak adierazten digu. Ugaritasun handiko uretan fosilizatzen direnean litifikatu eta diatomitak sortzen dira. Diatomita hauek porositate handia dute eta filtro naturalak egiteko erabiltzen dira.
Izaki fotosintetikoak direnez, gune fotikoan bizi dira, hau da, 100 metroko sakonera baino gutxiagoan eta izan ahal dira plantonikoak edo bentonikoak. Mikrofosil karetsuak ez bezala latitude altuetan aurki daitezke. Tenperatura ez da mugatzailea.
Biologia
Izaki zelulabakar, eukariotak eat diploideak dira. Bakarka edo kolonietan bizi dira. Gorputzeko atal bigunak bi kuxku silizeoen barruan kokatzen dira. Kuxku hauek frustula izendatzen dira. Bi kuxku hauen kanpoaldean gai muzilaginotsua jartzen du. Beraien zelula kuxkuen barnealdean itsatsirik dago, protoplasma, bakuolak... eta beste organuluez gain nukleoa inguratzen duen zitoplasma osatzen dute.
Nutrienteak ugariak direnean eta argi baldintzak onuragarriak direnean bloomak gertatzen dira, bloom hauek ernalkuntza asexualarekin ematen dira.
Ernalkuntza
Diatomeoek ernalkuntza asexuala daukate. Asexualki bi zatitan banatzen dira eta mitosi edo fisio hau 8 aldiz eman dezakete egun berean. Ernalkuntza asexual honetan, ama bi zatitan banatzen da eta kuskuaren zati bakoitza izango da semearen epikuskua. Epikuskuarekin garatzen dena hipokuskua da eta hipokusku hau amak zuenaren tamaina berekoa izango da. Hipokuskuarekin geratzen dena, hipokuskua epikuskuan bihurtuko da, ondorioz hipokusku berri txikiago bat sortuko du.
Prozesu honetan, belaunaldiz belaunaldi tamaina txikiagotuz dihoaz. Momentu batean frustulan ez da zitoplasma sartuko, orduan ernalkuntza sexualarekin hasiko dira.
Begetazioa
Inguruko baldintzak onuragarriak ez direnean (janari faltagatik, argi faltagatik), diatomeo planktonikoek zelula begetatiboak sortzen dituzte, Estratoblasto izenekoak. Hauek dentsitate handia dute eta horregatik itsaso hondoan metatuko dira hurrengo upwellinga eman arte.
Korrontearekin azaleraino doaz eta estratoblastoetatik irteten dira (baldintza hobeak direnez germinatzen dute) diatomeoak sortuz.
Paleobiologia
Faktore paleomugatzaileak aztertzen dira non bizi diren jakiteko. Lehen aipatutako faktore mugatzialeak erabiltzen dira paleoingurua ezagutzeko, baina prozesu tafonomikoak ere beharrezkoak dira, lurperatze tasa azkarra ez badugu, diatomeoak asko murrizten direlako.
Diatomeoen artean itsastarrak dira gehien erabiltzen direnak ikerketak egiteko.
Sailkapena
Diatomeoak algetatik banatuta daude eta Bacillartophyceae dibisioan sartzen dira. Autore batzuek honen barruan Crysophita klasea sortzen dute eta bertan sartu Diatomeoak. Proposaturiko sailkapena honako hau da:
Bi azpiklase horien barruan 8 ordena ezberdin proposatu dira:
Eboluzio bioestratigrafikoa
Lehen diatomeoak Behe Kretazeoan agertu ziren eta zentralak ziren. Maastrichtiarrean pennalak agertu ziren. Hasieran forma ugarienak zentralak ziren eta batez ere Miozenotik gaur egunera pennalen proportzioa ugaritzen joan da. Diatomeak talde moduan krisialdi handiena jasan zuten K/T muga eta batez ere Kuaternarioan izotz masen fluktuazioekin aldaketak eman dira.
Ur gezako lehen diatomeoak Behe Eozenoan agertu ziren, Parisko Eozeno arroan. Batzuen ustez, fase erregresiboan, transgresio baten ostean, ur gazia kontinentean geratu ziren harrapatuta eta hauetatik batera ur gazikoak. Gero ur gezara moldatzeko, batzuk eboluzionatu zuten. Garai horretako bulkanismoak garrantzia izan zuen, ingurunera silizea botatzen delako, frustularentzako erabili zutena ur gezako formek.
Ekologia
Izaki fotosintetikoak dira, ondorioz argia eta karbono dioxidoa behar dute, dena den, diatomeo batzuk gai dira argirik gabe materia organikoa ateratzen. Argia eta karbono dioxidoaz gain, nitrogenoa, fosforoa eta silizea ere dira faktore mugatzaileak. Faktore hauek urtaroekin erlazioa dutenez, diatomeoen kontzentrazioa ere aldatzen da urtaroekin, upwelling prozesuekin ere.
Upwelling prozesuak materia jangarria igotzen da azalera, beraz nutrienteen kopurua giotzen da eta diatomeen kontzentrazioa ere handitzen da. Prozesu hauek lakuetan ere ematen dira, adibidez haizea dagoenean, honek olatuak sortzen ditu, nutrienteak azaleratzen dira eta prozesu bera ematen da. Hau urtaroekiko erlatiboa da.
Azterketarako metodologia
Normalean arroka konpaktuetan aurkitu ohi dira fosilduak, ondorioz ateratzeko Azido klorhidrikoa eta Azido fosforikoa erabili behar da. Latitude altuetako arroketan aztertzen dira, bertan ez baitago mikroforaminiferorik. Zailak izan ohi dira ikertzen eta horregatik bakarrik errazen suertatzen direnak aztertzen dira.
Saint-Denis-sur-Scie
Saint-Denis-sur-Scie Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Denis-sur-Scie udalerrian erroldatutako biztanleak 444 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: