cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eymoutiers
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Eymoutiers udalerrian 50 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.460 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Eymoutiers udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 191 ikaslekin.
Ronchois
Ronchois Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ronchois udalerrian erroldatutako biztanleak 182 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Partitura
Partitura edo partizioa musika-lan baten testu osoa da, ahots eta musika-tresna guztien zatiak dituena, elkarren gainean dauden pentagrametan idatziak.
Partiturak ahots eta musika-tresna guztien zatiak biltzen dituenean, orkestra-partitura du izena. Ahotserako partitura izenekoak ahotserako lanaren zatiak biltzen ditu (opera edo oratorio batenak, adibidez), eta orkestraren zatia pianoari egokitua agertzen da.
Ronchois
Etxebizitza
2007an 86 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 83etxeak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 56 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Chalvraines
Chalvraines Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Partitura
Historia
Ezagutzen den partiturarik zaharrena 1577. urtekoa da. Ordu arte taldeetarako musika zati bananduetan argitaratzen zen. Haydnen eta Mozarten garaian, berriz, orkestra handitu eta musikagintza konplexuagoa bihurtu zenean, partitura osoaren erabilera zabaldu zen.
Ronchois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 103 ziren, horien artean 78 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 78 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (43 gizon eta 25 emakume) eta 10 langabezian zeuden (1 gizon eta 9 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Partitura
Partituren zatiak
Partitura bat ondo irakurtzeko hainbat elementu izan behar dira kontuan, hauek haien artean:
Chalvraines
Biztanleria
2007an Chalvraines udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 26 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sergio Muñiz
Sergio Muñiz, (Bilbo, 1975eko irailaren 24a - ) bizkaitar aktore, abeslari eta modeloa da. Italian bizi eta lan egiten du.
Chalvraines
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Partitura
Pentagrama
Pentagrama musika idazten den tokia da. Bost lerro paralelo eta distantziakide eta lau tartez osatua dago.
Klabeak
Klabeak nota bakoitzak hartzen duen lekua adierazten du eta pentagrama hasieran jartzen da. Zazpi daude eta erabilienak SOL eta FA dira. Sol klabeak sol nota pentagramako bigarren lerroan idazten dela adierazten du eta horen arabera gainerako notak idazten dira.
Notak
Notak doinuaren garaiera irudikatzen dute. Zazpi nota daude: DO, RE, MI, FA, SOL, LA eta SI. Hortik aurrera berriro errepikatzen dira.
Ronchois
Diru sarrerak
2009an Ronchois udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 177 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.017 euro zen.
Partitura
Lerro gehigarriak
Lerro gehigarriak pentagraman sartzen ez diren nota altuegiak edo baxuegiak irudikatzeko erabiltzen diren lerroak dira.
Chalvraines
Etxebizitza
2007an 131 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 90 etxebizitza nagusietatik 73 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ronchois
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Chalvraines
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Partitura
Figurak eta ixiluneak
Figurek doinuaren iraupena irudikatzen dute. Figura bakoitzak bere neurri berdineko ixilunea dauka. Figurak, handienetik txikienera, hauek dira: BOROBILA, ZURIA, BELTZA, KORTXEA, KORTXEAERDIA, FUSA eta FUSAERDIA. Figura bakoitzak bere aurrekoaren erdia balio du.
Ronchois
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Ronchois udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 820 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Partitura
Ligadura eta punttua
Ligadura eta punttua luzapen ikurrak dira. Ligadurak, izen eta doinu bereko notak batzen dituen lerroa da, eta euren luzapenak batzen ditu. Punttua figura edo isilune baten eskumaldean jartzen den puntu txikia da, iraupenaren erdia gehituz.
Konpasa
Musika obraren hasieran idazten da. Zatiki baten bidaz adierazten da. Beheko zenbakiak figura adierazten du eta goikoak figura horretako zenbat sartzen diren. Bi konpas mota daude:
Banalerroak
Musika irakurketa errazagoa egiteko, konpasak banalerroen bidez banatzen dira. Abestia amaitzen denean lerro bikoitza idazten da.
Bitarteak
'''Bitartea noten artean dagoen distantzia da eta tonuetan eta tonuerdietan neurtzen da.
Aldakariak
Aldakariak noten garaiera aldatzen duten ikurrak dira: Aldakariak berezkoak edo akzidentalak izan daitezke:
Chalvraines
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 111 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 69 lanean zeuden (39 gizon eta 30 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chalvraines udalerrian 99 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.198 euro zen.
Crown (Inverness)
Crown, 'Crùn', Eskoziako Highland eskualdeko Inverness udalerriko erdigunearen alboan dago. Orokorrean, eremu honetako etxea dotoreak Viktoriar Aroa eta Eduardoar Arokoak dira.
Chalvraines
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 igeltseroa eta 1 argiketaria.
2000. urtean Chalvraines udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Partitura
Errepikapen ikurrak
Errepikapen ikurrek musika idazkera errazten dute pasarte ezberdinen errepikapenak adieraziz. Errepikapen ikur motak:
Tempoa
Tempoa musika obraren erritmoa zehazteko erabiltzen da, musikaren abiadura eta izaera adieraziz. Pentagramaren hasieran idazten da hitz italiarrak erabiliz: Abiadura zehatz neurtzeko metronomoa erabiltzen da.
Ñabardurak
Ñabardurek doinuaren intentsitatea adierazten dute eta pentagramako goikaldean edo behekaldean idazten dira. Batzuk intentsitate zehatza adierazten dute: p, f, pp, mf,... Beste batzuek pixkanako intentsitate aldaketa adierazten dute: crescendo eta diminuendo.
Border Incident
Border Incident 1949ko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Jack Bearnes estatubatuar agenteak eta Pablo Rodriguez mexikarrak elkarrekin dihardute Kaliforniako Owen Parkson arrantxo-nagusiaren soroetan lan egiteko mexikar langileak modu ezlegalean sartzen dituen sare bat agerian uzteko. Bearnes munta gutxiko gaizkile baten itxurak eginez Parksonen taldean sartuko da eta Rodriguezek gainerako langileekin modu ezlegalean sartzea lortuko du.
Pollimyrus schreyeni
Pollimyrus schreyeni Pollimyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Ubiale Clanezzo
Mugakideak
Ubiale Clanezzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Benson (New York)
Benson Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hamilton konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lhursko aintzira
Lhursko aintzira (lac de Lhurs) Bearnoko lakua da, Grande aiguille d'Ansabère menditik gertu dagoena.
Jatorri glaziarra duen iboi honek Laskungo zirkua gertu du eta bertatik Ansabèreko aintzirara doan bide bat dago.
Laplume
Laplume Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laplume udalerrian erroldatutako biztanleak 1.345 ziren. Familiak 537 ziren, horien artean 130 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 182 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 201 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 611 etxebizitza zeuden, 546 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 552 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 546 etxebizitza nagusietatik 406 bere jabearen bizilekua ziren, 119 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 152 etxek lau zituzten eta 304 etxek bost zituzten. 425 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 212 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 290 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 820 ziren, horien artean 660 aktiboak ziren eta 160 inaktiboak ziren. 660 pertsona aktiboetatik 626 lanean zeuden (324 gizon eta 302 emakume) eta 34 langabezian zeuden (10 gizon eta 24 emakume). 160 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laplume udalerrian 559 unitate fiskal zeuden, 1.414,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.158 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 15 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
Ameriko Vespuzio
Ameriko Vespuzio —jatorriz, Amerigo di Vespucci — (Florentzia, 1454ko martxoaren 9a - Sevilla, Espainia, 1512ko otsailaren 22a) italiar jatorriko esploratzaile, merkatari eta kosmografoa izan zen, Mundu Berrirako bi bidaietan gutxienez parte hartu zuena, gaur egun bere omenez Amerika izenpean ezagutzen dugun kontinentera hain zuzen.
Laplume
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 drogeria zen.
Benton (Maine)
Benton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Kennebec konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arantza Ugalde
Arantza Ugalde Agirre (Barakaldo, Bizkaia, 1966ko irailaren 30a) bizkaitar sismologoa da, Institut Geològic de Catalunya (euskaraz, Kataluniako Geologia-Institutua) erakundean lan egiten duena. Bartzelonako Unibertsitatean ikasi zuen.
Biografia
Arantza Ugalde Aguirre Bilbo inguruko Barakaldo herrian jaio zen 1966. urtean. Tàrregan (Lleida) bizi da familiarekin, eta running zalea da 2010. urtetik.
Ikasketak eta lan Ibilbidea
Zientzia Fisikoetan lizentziatua, Bartzelonako Unibertsitatean, eta Zientzia Fisikoetan doktorea, Kataluniako Unibertsitatean. Lurrikarak ikertzen ditu. Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenaren "Jaume Almera" Lurreko Zientzien Institutuan egiten du lan Bartzelonan 2010az geroztik. Ramon Llull Unibertsitateko irakasle titularra da. 1998tik 2009ra Ebroko Behatokiko Sismologia Ataleko arduraduna izan zen. Halaber, Kataluniako Institutu Geologikoko Sare Sismikoan lan egin du.
Ameriko Vespuzio
Sevillako Kontratazio Etxean oso eginkizun garrantzitsuak bete zituen, eta bertan pilotu nagusi izendatu zuten 1508-an. Hala ere fama bereganatu zuen bere bi obren argitalpenaren ondorioz: Mundus Novus (1503) eta Soderini Gutuna edo Lettera(1505), zeinetan Amerikako Aurkikuntzan eta kontinente berriaren identifikazioan jokatu zuen paper garrantzitsua azpimarratzen den. Arrazoi honengatik Martín Waldseermüller-ek bere Universalis Cosmographia mapan «Amerika» izena jarri zion Mundu Berriari bere omenez. Bidaia hauen kontakizunak, askotan fantasia eta kontraesanez beterik daudelarik, Ameriko Vespuzio Esplorazioaren Aro ko pertsonaia polemikoetarikoa bihurtu dute.
Florentzia
Dibisen trukean espezializatua zegoen Nastagio Vespucci notario florentziarraren eta Lisa di Giovanni Mini-ren hirugarren semea izan zen. Bere aitonaren izena jarri zioten 1468. urtean hil zena. Aitaren aldeko osaba, Giorgio Antonio Vespucci fraide domingotarra izan zen, Lorenzo Medici “el Magnífico”, Giovanni Pico della Mirandola eta Toscanelli geografoaren laguna zenak, Amerikoren hezkuntzataz arduratu zen.
Giorgiok, Florentziako aristokraten semeentzat eskola bat sortu zuen haren San Markos-eko konbentuan, baita liburu bilduma garrantzitsu bat eman zuen 1450. urtean. Bertan Ameriko eta beste gazteek geografia, kosmografia eta astronomia ikasi zuten Aristoteles, Ptolomeo eta Estrabonen lan eta idazkien bitartez, baita latinez irakurtzen eta idazten ere klasikoen irakurketaren bidez. Amerikok zaletasun handia zuen Dante, Virgilio eta Petrarca-ren obrengatik, eta seguruenik Marco Polo-ren bidaiei buruzko liburuak ere irakurri zituen. Honetaz gain, erligio katolikoaren sinesmenarekiko zuen eszeptizismoa idatzirik utzi zuen Amerikok.
Florentzian alaba bat izan zuen bere emaztea ez zen emakume batekin. Beren berri jakin zen Espainiatik bidalitako eskutiz baten bidez:"Dime cómo está tu hija y la madre, y cierta mujer llamada Francesca. A todas mil recuerdos. Quisiera saber si la Lisandra está bien. No porque la quiera, sino por saber si está viva o muerta. Ella tiene una pobre idea de mí, y yo peor de ella. Muchos recuerdos a todos en casa de Lorenzo, y especialmente al maestro Giacomo, el zapatero."
Sevilla
1489an Lorenzo di Pierfrancesco di Medici-k Sevillan zuen agente komertziala kaleratu zuen eta Amerikori ordezko bat bilatzea agintarazi zion, berak aukeratutakoa Juanoto Berardi florentziar enpresaria izan zen. Garai hartan Isabel eta Fernando, Gaztela eta Aragoiko erregeak Granadako Erreinu Nazariaren errekonkista bukatzear zuten. 1491. urtean Ameriko Juanoto Berardiren agente bezala joan zen lanera, zein esklabuen salerosketa eta itsasontziak hornitu eta armatzeaz arduratzen baitzen. Berardi Kristobal Kolon en Mundu Berri ko bidaietarako prestauntzetako inbertsore eta azpikontratatzaile bezala aritu zen ere eta honen bitartez Vespuzio eta Kolon ezagutu eta lagun egin ziren.
Kolon bere bigarren bidaiatik itzuli zen 1499an, eta 1498an berriz itsasoratu zen hirugarrenera Indietara, azkenik 1499.urtean atxilotua izan zen Hispaniola uhartean, eta honela amaiera eman zitzaion Indietarako bidaien monopolio kolonbinoari. Ordutik aurrera, baimen asko eman ziren bidaiatzeko, esploraziorako eta aberastasunak lortzeko Mundu Berrian. Vespuzio, lehenengo bidaian ontziratu zen Alonso de Ojeda-k zuzendutako bidaian 1499an gaur eguneko Venezuelako kostaldera hain zuzen. Bidai honetatik gaixorik bueltatu zen, baina berekin 14 perla ekarri zituen, baikoitza 1 000 dukat-engatik.
Testu batzuen arabera 1497 eta 1498-99 beste espedizio batean parte hartu izan zuela dioten arren, historialarien arabera bidai hau inoiz existitu ez zela berretsi dute.
Portugal
1500 amaiera eta 1501. amaieran Vespuzio Lisboara joan zen bizitzera, non espedizio portugaldar batean itsasoratu baitzen. Sevilla uztearen arrazoia oraindik ez dago argi eta historialarien artean eztabaidak piztu izan dituen gaia izan da. Vespuzioren bertsoaren arabera, Portugal-eko erregearen gonbidapen bat jaso zuelako joan zen bertara. Beste batzuen arabera, Gaztelako koroaren espioitza maniobra bat izango litzateke, eta azkeneko teoriaren arabera, 1499an Gaztelan sortutako xenofobiaren gorakadak eragindako aldaketa izan zen, erregeek, kanpotarrak Indietara bidaiatzeko debekua ezarri zuten eta.
Portugalen egindako Mundu Berrira ko espedizio hau ondo dokumentatuta zegoen, nahiz eta honen asmoa zein izan zen ondo ez jakin. Amerikoren papera batez ere komertziala izatea zen, nahiz eta gero berak idatzi izan zuen “mundua ikusteko” eta bere jakin-nahia asetzeko egin zuela bidaia hau. Itsasontzian Lisboara inolako irabazirik gabe itzuli ziren.
Soderinirentzako eskutitzean edo Lettera izeneko dokumentuan Vespuziok portugaleko itsasontzietan egindako beste bidaia baten berri ematen du 1503-1504 urte bitartean, Gonçalo Coelho lider bezala zeraman beste espedizio batekin antzekotasun handia daukana. Hala ere historialariak ez datoz guztiz ados ia Vespuziok bertan parte hartu zuen ala ez.
Espainiara buelta
Vespuzio Sevillara bueltatu zen 1502an eta 1505ean Maria Cerezo izeneko emakume batekin ezkondu zen, Gonzalo Fernandez de Cordoba-ren alaba  zena. 1504 eta 1505 urte bitartean Paris eta Florentzian Mundus Novus eta Soderini Gutuna  izeneko obrak argitaratu ziren, bertan Vespuziok egindako ustezko bidaien kontaketa azaltzen dena, eta italiarrari munduan famatua izatea eragin zutena hain zuzen.
Garai honetan Isabel I.a Gaztelakoa hil egin zen, eta bere senar Fernandok, Gaztela eta Aragoiko regentzia bere gain hartu zuen bere alaba eta oinordekoaren izenean, Juana I.a Gaztelakoa, geroago “Eroa” ezizenarekin ezagutuko zena. Vespuzio Gaztelako koroarentzat hasi zen lan egiten eta 1505ean “Gaztela eta Leongo erresumako” biztanle bezala izan zen onartua:"Doña Juana, por la gracia de Dios, (...) Por hacer bien y merced a vos Amerigo Vezpuche, florentín, acatando vuestra fidelidad é algunos vuestros buenos servicios que me habéis fecho, é espero me haréis de aquí adelante, por la presente vos hago natural destos mis reinos de Castilla y de León, é para que podáis haber é hayéis cualesquier oficios públicos Reales é concejales, que vos fueren dados é encomendados, é para que podáis gozar é gocéis de todas las buenas honras é gracias é mercedes, franquezas é libertades, exenciones, preeminencias, prerrogativas e inmunidades (...)"Fernando erregeak Vicente Yanez Pinzon-i mendebaldetik Espezieria irletara edo Moluka irletara heltzeko igarobide bat bilatzea agindu zion, Bizkaian eraiki ziren itsasontzi flota txiki batekin, eta  Vespuzio izan zen bidai honetan abiatu behar ziren itsasontzien horniduraz arduratu zena eta honetaz gain ontzi hauetako baten kapitain izendatu zuten. Sevillako kontratazio etxea. Hala ere, bidaia hau ez zen inoiz burutu, Fernando eta bere alabaren senarra zen Felipe I. Gaztelakoa ren arteko gatazken ondorioz. 1506. urte inguruan Sevillako Kontratazio Etxe ko ezinbesteko pertsonaia bihurtu zen Vepuzio, Indietara joaten ziren espedizioak antolatu eta hornituz.Pilotu nagusi bezala, bere soldata 75 000 marabedi-koa zen urte bakoitzeko, honekin ondorioztatu daiteke diruduna zela, baina ez luxuzko bizitza bat izateko bezain beste. Bere etxean bi morroi zuri eta bost esklabu beltz zituen.
Ameriko Vespuzio 1512ko otsailaren 22an hil zen. Bere testamentuan zeukan gehiengoa bere Sevillako emazteari utzi zion eta hortik zati txiki bat Florentzian zeukan amari. Testamentu horretan San Miguel elizan lurperatzeko eskakizuna egin zuen, eta hau posiblea izango ez balitz San Frantziskoko konbentuko elizan. Azkenean San Miguel elizan izan zen lurperatua, bere emazteak (Maria Cerezo) panteoia zuen tokian hain zuzen. Gaur egun bere hilobia Ognissanti eliza n dago, Florentzian.
Bidaien kontaketak eta Vespuzio
Ameriko Vespuziok idatzitako edo bere izenpean argitaratutako hainbat testu kontserbatu dira, batez ere  Mundu Berrira ko esplorazioen gorabeherei buruz hitz egiten zutenak. Historialari askok idatzi hauek erabili zituzten bidai hauen datak, ibilbidea, Vespuzioren parte hartzea eta errealitatea datu faltsuetatik banatzeko. Honek kontraesan asko eragin ditu, Vespuzioren parte hartzea bi bidaietan bakarrik izan zelakoa defendatzen dutenak, eta sei bidai egin zituelako ustearen artean, historialariak tartean ez dira ados jartzen.
Felipe Fernandez-Armesto k esan zuenaren arabera, obra hauek ez dira iturri historiko bat bezala hartu behar, literatura autobiografiko bezala baizik, honegatik idatzi hauek subjektiboak izango litezte, xede propagandistikoarekin eta askotan errealitate eta fikzioaren arteko mugak urratuz.
Gaur egunerarte mantendu diren testuak sei dira eta hauetan Vespuzioren bidaiak kontatzen dira (errealak edo faltsuak izan arren), eta hauetako lau bere nagusia izan zen Lorenzo di Pierfrancesco de Medici-ri zuzenduak ziren. Guztiak eskutitzak dira, publikoki argitaratuak izan zirenak ere. Ordena kronologikoan ditugu:
Mundus Novus
1503an Parisen Mundus Novus izeneko latinezko obra bat agertu zen, “Albericus Vespuccius” izeneko italiar baten eskutizaren laburpen bat zirudien, Lisboatik bidali zen Lorenzo de Pierfrancesco de Medici-ri zuzendua.
John Knox
John Knox (1513, Haddington hiritik hurbil, Ekialdeko Lothian - 1572ko azaroaren 24a, Edinburgh) eskoziar apaiza Eskoziako Erreforma Protestantearen bultzatzaile nagusia izan zen. Presbiterianismoaren sortzailetzat jo ohi da.
Biografia
Haren gaztaroaz berri ziurrik ez dago. George Wisharten eragina jaso eta Eskoziako Elizaren mugimendu erreformatzailera elkartu zen. 1546rako, Eskoziako Erreformaren buruzagien artean zegoen. Aita Santuaren jarraitzaileen aurkari sutsua izan zen. Frantzian erbesteratua egon ondoren, Ingalaterrara joan zen, eta gero, 1555ean, Genevara. Han Joan Kalbin ezagutu zuen. Geroago, kalbinismoa Eskoziara eraman zuen (1559).
Maria Guisekoa, erreginaordea, hil zenean (1560), Parlamentu librea bildu zen ordura arteko erlijio-liskarrak konpontzeko. Parlamentu horrek Eliza Erreformatua onartu zuen, kalbinismoan oinarritua. John Knoxek parte handia izan zuen Eliza berriaren First Book of Discipline (Lehenengo diziplina-liburua) eta Confession of Faith (Fede-aitorpena) liburuen prestaketan.
Laplume
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Laplume udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.344 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lacertaspis reichenowi
Lacertaspis reichenowi Lacertaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Ameriko Vespuzio
Mundus Novus
Argitaratzean izan zuen arrakastak eragin zuen latinez beste edizio batzuk egitea Venezia, Augsburgo eta Erroman (1504an) eta geroago Nurenberg, Estrasburgo, Rostock Kolonia eta Anberesen. Mundus Novus hainbat hizkuntzatara izan zen itzulia: alemaniera, nederlandera eta txekierara, baina ez gaztelerara. 1507an Fracanzio de Montalbodo k italierara itzuli zuen eta bere obrari Paesi novamente retrovati et Novo Mondo da Alberico Vesputio florentino intitulato izena jarri zion. Azken bertsio hau hain famatua izan zen non Archangelo Madrignano k berriz latinera itzuli baitzuen eta baita Milan en argitaratu ere 1508an.
Sylvilagus
Sylvylagus edo Kotoi-isats untxiak 13 lagomorfo espezie biltzen dituen generoa da. Guztiek S. bachmani ezik dute isats txuria eta horregatik kotoi-isats deitzen zaie. Hala ere isats-txuria duten untxi guztiak ez dira genero honetakoak. Amerikan bizi dira eta Europako untxiekin alderatuta belarri txikiagoak dituztge eta lodiagoak dira.
Forsterygion flavonigrum
Forsterygion flavonigrum Forsterygion generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Mchenga eucinostomus
Mchenga eucinostomus Mchenga generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ossip Zadkine
Ossip Zadkine (Осип Цадкин; Vitsebsk, 1890eko uztailaren 4a - Paris, 1967ko azaroaren 25a) frantses eskultorea izan zen, jatorriz bielorrusiarra. Parisen eta Londresen egin zituen Arte ikasketak. Parisen, abangoardiako artistekin harremanetan sartu zen (Chagall, Brâncuşi, Picasso); Kubismo joerako kidea izan zen. 1921-1925. urte bitartean Afrikako arte beltzaren eraginpean, zura eta harria lantzeari ekin zion. 1930. urte inguruan, forma barrokoagoak erabiltzen hasi zen, sinbolismo eta lirismo handiagoz.
Ameriko Vespuzio
Mundus Novus
Mundus Novus obran Vespuziok 1501ean hiru itsasontzi portugaldarretan egindako bidaiaren kontaketa egiten da, zuzenak diren datuekin baina modu korapilatsuan idatzita. Cabo Verdeko eskutitzean idatzi zuenaren antzera, honetan  esploratutako kostaldea kontinentearen zati bat zela baieztatu zuen, ez irlak eta kontinenteari buruz dio: «más densamente poblado (...) que nuestra Europa o Asia o África» y que es lícito llamarlo "Novum Mondum" (Nuevo Mundo). Cannibalism in the New World, from Vespucci. Lana Amerikok Lorenzori 1501 eta 1502an Cabo Verde n eta Lisboan idatzitako benetako gutunetan oinarrituta dagoela dirudi, hurrenez hurren, edertasunak, albiste sentsazionalistak eta kontraesan esanguratsuak sartzen dituzten hirugarrenen edizioekin nahastuta. Adibidez, indigenen gorputz ederrak eta bizitza sexual aktiboa zehazten ditu, beste 300 jan zituen gizon bat ezagutu zuela dio eta Lurreko paradisua bera egondako lurretatik gertu egon beharko zela baieztatzen du. Amaiera aldera, lanak, Vespuciok, aurretik, Gaztelako erregearen agindupean "mendebalderantz" egin zituen bi bidaia aipatzen ditu, zehazten ez duena. Bi ontzirekin beste espedizio bat prestatzen ari dela ere iragarri du.
"Jocundus" izeneko edizioko paragrafo batean, Giovanni del Giocondoren abizenetik eratorria, (bere itzultzailea izan zena), latitudea izarren posizioan oinarrituz zehaztea "ausardia sakrilego" bat dela esaten da, dokumentuaren zati hau idatzi zuenaren kontzepzio dogmatiko-erlijiosoa eta Vesouziok prekonzitatutako nabigazio astronomikoko teknikei buruz duen ezjakintasuna nabarmenduz.
Soderini Gutuna edo Lettera
Seigarren gutuna, Lettera, Lau Bidaiak edo Soderini Gutuna izenburu ezberdinak izan zituena, lehen aldiz 1505ean inprimatu zen, edo beharbada 1504aren amaieran, italieraz. Martin Waldseemüllerrek latinez argitaratu zuen 1507an. Gutuna, Lisboatik bidali zen, 1504ko Irailaren10ean (edo Irailaren 4an, bertsioen arabera), Florentziako estatuburuari zuzendua, garai hartan, Piero Soderinik betetako kargua. Analisi filologikoak oinarri bezala hartuta, badirudi eskuizkribuak Letteraren edizio inprimatuak baino lehenagokoak izan litezkeela historialarien arabera. Gutunak lau bidaia transatlantiko kontatzen ditu lehen pertsonan, sentsazionalismo handiko gertaera ugarirekin; zehazki:
Hala ere, Letterako atal ezberdinetan, Vespuzio ustez portura itzulitako egunean gatazka bat nabari daiteke: paragrafo batek 1498ko urriaren 8an aipatzen du, beste batek, berriz, hilabete bereko 18ra lekualdatzen du eta hirugarren batek, berriz, urtebete beranduago, 1499ko urriaren 1ean. Obran kontatzen den bigarren bidaia, 1499an gertatu zena, denboran zehar Vespuziok Gaztelako banderapean parte hartu zuen errege enpresarekin bat dator. Era berean, hirugarrena 1501ean egin zuen benetako bidaia portugaldarra da. Aitzitik, iritzi banaketa dago Vespuziok 1503ko Portugalgo espedizioan parte hartu zuen ala ez. Letteraren lehen testuek, akats linguistiko handiak dituzte, eta hau harritzekoa da, izan ere Vespuziok, pribilegiozko hezkuntza izan zuen gaztea zenean beraz hau ez legoke bere izaerarekin bat etorriko. Egia esan — dio Pohlek —, bere erredaktoreek el
ementu fantastiko ugari gehitu eta deskribatu zituzten florentziarraren esplorazioen fabrikazioetan, irakurleengan are jakin-min handiagoa sortzeko eta salmentak handitzeko, etsigarriak izan arren. Vespuzio berak ordea Lorenzori bidalitako gutunak nahiko hotzak eta objektiboak ziren. Henry Harriss ek oso bestelako azalpena eman zuen hizkuntza akatsei erreferentzia eginez. Haren arabera, Vespuziok gaztelaniaz edo portugesez idatzi zuen bere jatorrizko kontakizuna. Gerora, jatorrizko hizkuntza menperatzen ez zuen norbaitek itzuli zuen obra italierara eta honegatik egongo litezke hainbeste akats. Azken teoria hau geroagoko azterketa linguistikoengatik izan da berretsia.
Lettera ez zen inoiz Espainian argitaratu, ezta Portugalen ere, beharbada, bertako biztanleria benetako historiaren jakituna zelako, eta italiar edizioak ez zuen, dirudienez, arrakasta komertzial handirik izan. Aldiz, Martin Waldseemüllerrek argitaratutako latinezko bertsioa azkar zabaldu zen Europan zehar. 1509an Estrasburgon alemanerako itzulpen bat argitaratu zen eta 1532an Letteraren latinezko testua Simon Grynaeusek Basilean argitaratutako lan kosmografikoan sartu zen. Italierara eginiko itzulpen partzial bat Venezian 1550ean argitaratutako Navigationi et Viaggiren bilduma monumentalean sartu zen.
Laburbilduz, eskutitz hauek, Vespuzio, Mundu Berriaren zati kontinentalean (ez irletan) lehorreratzen lehen europarraren rol-ean ere kokatzen dute, Kolon baino urtebete lehenago. Hala ere ez dago guztiz argi hau egia izan zen ala ez.
Mundu berriaren izena
Atlantikoko ozeanoaren beste aldean esploratzaile europarrek “aurkitutako” irla eta lurrek hainbat izen ezberdin bereganatu zituzten hala nola “Indiak” edota “Antipodak”, humanista italiarren artean oso zabaldua zegoen bigarren izen hau, portugaldarrek Brasileko kostaldeari “Tierra de Santa Cruz” deitu zioten… 1504an Pedro Martir de Angleria-k “Mundu berria” izenarekin definitu zituen lurralde hauek, Vespuziok  bere Mundus Novus-aren antzera. Azken urteetan egindako ikerketen arabera, aurkitutako kostaldeak, uharte baten ordez, lur irmo edo kontinentala zela baieztatzeak, ez du esan nahi Vespuziok kontinente berri baten aurrean zegoela uste izatea, antzinatik ezagutzen ziren hiru kontinenteetatik ezberdina zena, ziur aski, lur berriak Asiako hedadura bat zirela uste izan zuen Vespuziok. Ameriko Hegoaldeko gurutzea konstelazioa aurkitzen. Hala ere, Lorrenako Saint-Dié-des-Vosges abadiako inprimategian, zenbait editorek lan egiten zuten, eta txundituta geratu ziren Vespuzioren abenturak kontatzen zituzten  zituzten lettera eta Mundus Novus irakurtzean. Beraz, Cosmographiae Introductio izeneko tratatu txiki baten forman ezagutaraztea erabaki zuten, Letteraren latinerako itzulpen batekin batera, Quattuor Americi navigationes (Amerikoren Lau Bidaiak) izenburupean, eta panfleto baten forman argitaratzea. 1507ko apirilaren 25ean atera ziren tailerretik lehen bi edizioak. Testuko IX. kapituluan, Mundu Berriaren izena Amerika izan beharko litzatekeela iradokitzen zen (femeninoa Europa, Asia eta Afrikaren analogiaz), AB Americo Inventore (...) quasi Americi terram sive Americam ("Amerikar aurkitzailea (...) Ameriko edo Amerikako lurra balitz bezala") bezala ezagutzen zuenaren omenez. Ez dakigu ziur zein izan zen izenaren asmatzailea. Gymnase Vosgien ("Vosgoen gimnasioa") elkarte kulturaleko kideak ziren Vautrin Lud, Nicolas Lud, Jean Basin, Mathias Ringmann eta Martin Waldseemüller. Adituek Ringmannen alde egiten dute, edo Jean Basin de Sandacourten alde, Mundus Novus latinerako itzultzailea.
Martin Waldseemüller, alemaniar humanista ospetsua eta kartografia irakaslea zen, eta lehen aipatu bezala Gymnase Vosgien taldeko marrazkilari eta proba zuzentzaile bezala aritzen zen. Universalis Cosmographia izeneko tamaina handiko horma-mapa batean inskribatu zuen Amerika izena.
Gaur egun
Ameriko Vespuzioren, gaur egun kontinente amerikarrak bere izena daramalako da gogoratua gaur egun. Soderini Gutunean edo letteran jasotako bidaia kontakizunen ondorioz, nahiz eta gaur egun bertan kontatutakoaren egiazkotasuna auzitan jartzen den. Brasilen lehorreratu zen bosgarren espedizio europarrean eta 1499-1500eko Ojedaren bidaiean parte hartu zuen, gaur egungo Venezuela bisitatu zuena, antza denez Vespuziok izendatu zuena. Teoria honen arabera, gaur egun Venezuelako golkoa bezala ezagutzen den honetan, Ojedaren tripulazioak, indigenek ur gainean eraikitako egurrezko zutabeen gainean eraikitako etxebizitzak ikusi zituenzituen. Etxebizitza hauek, Vespuziori Italiako Venezia hiria ekarri zioten gogora, eta honen ondorioz, Venezziola edo Venezuela (Venezia Txikia) izena eman zion herriari.
Vespuziok kosmografo bezala egindako lana ez da hain ospetsua. Golkoko itsaslasterra deskribatu zuen lehenetarikoa izan zen, aurretik Anton de Alaminosek aurkitua. Ilargi-zikloak eta planeta-juntagailuak aztertuz posizio-luzera estimatzeko metodo bat azaldu zuen. Esan da, halaber, lehena izan zela esaten Kolonek aurkituriko lur berriak ez zirela Asiakoak, baizik eta kontinente bereizia zirela, nahiz eta beste egile batzuek interpretazio oker hau uste duten, Vespuciori egotzitako idazkiek, "Mundu berria", erabat urez inguratua zegoenik sekula ez baitzuten baieztatu. Bere garaian kartografo ontzat hartua izan zen, baina gaur egun ez da bere mapa bakar bat ere kontserbatzen.
Croy (Highland)
Croy, 'Crothaigh', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da. Inverness eta Nairn udalerrien artean dago. Udalerria Morayko fiordoaren gain dago, Invernessko aireportutik milia eskasera.
Bertan, Kilravock gaztelua dago.
Forsterygion gymnotum
Forsterygion gymnotum Forsterygion generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Axoplasma
Axoplasma, biologiari dagokionez, neuronaren axoiaren barnean dagoen zitoplasmari deritzo. Axoplasma, likido likatsu bat da. Bere barnean, neurohodiak, neurofilamentuak, mitokondriak, bikortxoak eta bexikak daude. Likido likatsu honen barruan, osagai guztiak suspentsio egoeran daude. Axoplasmaren funtzioa, bere zati higikorren garraioa da, sinapsi bexikekin gertatzen den bezala.
Mingain urdin
Mingain urdina abelburuen gaixotasun biriko infekzioso bat da. Gaitza artropodoen bidez transmititzen da.
Ossip Zadkine
Zadkinerenak dira, besteak beste: Gitarrista (1921); Orfeo gaia hartuta egindako bi pieza (1934, zurez, eta 1949, brontzez); Rotterdamen dagoen Hiri birrinduari omenaldia (1947), eta Van Gogh-i omenaldia Auvers-sur-Oise-n (1956).
Reign of Terror
Reign of Terror (eusk. 'Izuaren erregealdia') 1949ko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
1794an, Lafayette markesak atzerritik Charles D'Aubigny bere mandataria bidaltzen du Robespierrek botere diktatorialak bere gain har ditzan galarazteko. D'Aubignyk Duval fiskal berria hilko du, zeina Robespierrek ez duen sekula ikusi, eta bere tokia hartzen du.
Yo, la peor de todas
Yo, la peor de todas 1990eko María Luisa Bemberg argentinar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Octavio Pazen Sor Juana o las trampas de la fe saiakeran oinarrituta.
Sinopsia
XVII. mendeko Espainia Berrian, Juana Inés de la Cruz, miresmen beste errepresio jasatzen duenez, komentu batean gordeko da. 1686an Tomás de la Cerda y Aragón erregeordea eta María Luisa Manrique de Lara y Gonzaga honen emaztea Espainiarantz joan eta Elizako hierarkiak bere aurka jarriko da.
Arleteko aintzira
Arleteko aintzira (lac d'Arlet) Bearnoko lakua da, Aspeko mendizerratik gertu dagoena.
Jatorri glaziarra duen iboi honek 2,7 hektareako eremua hartzen du. Borce udalerrian dagoen aintzira hau Aspeko uhaitzaren ibaiadarra den Belonceko uhaitzaren iturria da.
Benton (New Hampshire)
Benton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Urgnano
Urgnano Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Urgnanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mchenga flavimanus
Mchenga flavimanus Mchenga generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Forsterygion lapillum
Forsterygion lapillum Forsterygion generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Tenochtitlán
Tenochtitlán (Tenōchtitlan, ahoskatua; Tenochtitlán) edo Mexiko-Tenochtitlán (Mēxihco Tenōchtitlan,  ahokatua; México-Tenochtitlán) Inperio Aztekako hiriburua izan zen. Erreferentzia guztiek esaten dute 1325. urtean izan zela eraikia, baina ez dela existitzen egun konkretu bat. Kondairak esaten du tribu nahua batzuk bertan bizi zirela, Aztlán hiritik etorriak. Migrazioa amaitu zen fundatu zutenean hiri bat lakuko mendebaldeko banku ondoko uhartetxo batean. Indusketa arkeologikoek seinalatzen dute, Mexikoko uhartetxoa jendeztatua egon zela XIV. urtea baino lehenago. Mexikarren kapitala bihurtu zen munduko hiririk handiena garai horretan eta estatu boteretsu baten burua izan zen.
Valbondione
Valbondione Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tenochtitlán
Historia
Konkistatzaileek 1519an heldu zirenean, Tenochtitlán hiriko biztanleria 150.000 pertsona ingurukoa zen. XV.mendearen bigarren erdia zehar, Tenochtitlán Mesoamerikako eta Karibeko hiri boteretsuena izan zen.14 km2-ko azalera izatera heldu zen.Ardatzat hartuta zentro zeremoniala, hiriko zentrokideak zabalduz joan ziren forma zirkularrarekin. Erlijio maila ezberdinekin zerikusia zuen kokapena.Nobleen etxeak eraikita zeuden inguru sakratuaren barrutiaren gertu.Harago, kudeatzaileenak eta artisauenak.
Valbondione
Mugakideak
Valbondionek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tenochtitlán
Historia
Hala ere, herri eta herrialde arteko bereizketa, landa eta hiri artean, ez zen hain erradikala gaur egun industria-hiri bezala. Aitzitik, hiriko azpiegitura pixkanaka gutxituz joan zen, eta landa eta nekazaritza gehikuntza progresiboa izan zuen. Epizentro zeremoniala gutxienez 78 eraikin taldekatzen zituen gutxienez, eta horrek gaur egun jakin da "Tenplu nagusia" eta hainbat eraikinen metaketei esker.
Eremu sakratua Tenochtitlan erdian kokatuta zegoen, eta 350 x 300 metroko luzera zuen. Zeremonia zentro guztiak inguratuta zegoen coatepantli izeneko pareta batez.Sugeen irudiez apainduta zegoen eta 2,5 metroko altuera zuen.
Tenochtitlan gurutzatuta zegoen alde batetik bestera zabal eta luze etorbideez, lurrera heldu arte. Kanalak erabiltzen ziren garraiorako, totoretaz egindako barkak egiten eta erabiltzen zituzten.Batzuk erabiltzen ziren hondakinak batzeko eta beste batzuk gorotzak batzeko (gero erabiltzen zen ongarri moduan txinampetan).
1.000 pertsona inguru zeuden garbiketaren arduradun.Kanalak gurutzatzen ziren zubien azpitik.Kanalak gauez kentzen zituzten, korronteak erregulatzeko eta estrategia militar moduan.
Texcoco aintzira gazia izan arren, hiria inguratuta zegoen ur gozoz, mexikarrek egindako presei esker. Rcoplaxócotl sustraiak erabiltzen zituzten xaboi moduan eta Melt sustraiak arropa garbitzeko.
Tenplu nagusia
"Tenplu nagusia" eraikuntza handiena izan zen eremu sakratuan eta 42 metro zituen altueraz. 114 mailako eskailera bat zegoen tenpluaren alde frontalean.Tenplu Nagusiaren goiko aldean aurkitzen ziren eszenario moduko batzuk eta erabiltzen ziren sakrifizioen erritualak egiteko: bat Tláloc omenez eta bestea Huitzilopochtli omenez.
Buztinez osatuta zegoen, horren ondorioz itxura gorrizka zuen hiriaren koloreekin konparatuz. Barruan apaizen eskolak zeuden eta garezurren deposituak.
Gainera, eremu sakratuan zeuden Quetzacoatl Tenplua (piramide bat presentatzen zuen, airearen jainkoaren omenez) eta Eguzkiaren Tenplua (bertan aurkitzen zen eguzkira begira eguzkiaren egutegi famatua).
Erritoak maiztasunarekin egiteko behartasuna eragin zuen 25 tenplu piramidal eraikitzea. Forma geometrikoa zuten simulatzeko mendiak, zerurako igoeraren sinbolotzat.
Menorcako aireportua
Menorcako aireportua Menorca uhartea zerbitzatzen duen aireportua da.
2012an 2.545.944 pertsonek erabili zuten.
Arnstadt
Arnstadt, Alemaniako Turingia estatuko hiri bat da, Ilm-Kreis barrutian. 2015eko erroldaren arabera 24.481 biztanle zituen.
Mchenga inornata
Mchenga inornata Mchenga generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Arrémouliteko aintzirak
Arrémouliteko aintzirak (lacs d'Arrémoulit) Bearnoko lakuak dira, Pic Palastik gertu daudenak. Bi aintzira nagusi eta hainbat aintzira txikiz osaturik daude.
Jatorri glaziarra duten iboi hauek 11 hektareako eremua hartzen dute. Laruns udalerrian dagoen aintzira hauek Artousteko aintziratik gertu daude.
Pollimyrus tumifrons
Pollimyrus tumifrons Pollimyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Bersau aintzira
Bersau aintzira (lac Bersau) Bearnoko lakua da, Casterau menditik gertu dagoena.
Bere uretan amuarrainak eta ezkailuak daude.
Nawat
Nawata edo pipilera pipilen jatorrizko hizkuntza da, hizkuntza uto-azteken familiakoa. Mexikoko toltekek hitz egiten zuten eta egun haien ondorengoek hitz egiten duten nahuatl hizkuntzarekin lotura du. Ehunka hiztun ditu eta galzorian dago.
Valbrembo
Valbrembo Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Valbrembok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Wild Orchid (filma)
Wild Orchid 1989ko Zalman King estatubatuar zinema zuzendariaren film erotikoa da. 1992an Wild Orchid II: Two Shades of Blue izeneko jarraipena izan zuen.
Sinopsia
New Yorkeko emakume abokatu batek milioidun erakargarri bat ezagutuko du Rio de Janeiron.
Marcel Kittel
Marcel Kittel (Arnstadt, Ekialdeko Alemania, 1988ko maiatzaren 11) alemaniar txirrindulari ohi bat da. Talde ezberdinetan ibili zen bere karrera profesionalean. Txirrindularitzaren lehenengo mailara Team Argos - Shimano-rekin igo zen 2013 urtean, 2016an Etixx-Quick-Step taldera joan zen eta azkenik Team Katusha Alpecin taldean egin zuen lasterka 2018tik 2019 urtera arte. 2019 urtean arazo ezberdinen ondorioz txirrindularitza profesionala uztea erabaki zuen. Erlojupekoetan espezializatuta hasi eta gaur egun esprinter nagusienetako bat da.
Benton (New York)
Benton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Yates konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Florisbadeko garezurra
Florisbadeko garezurra, batzuetan Homo helmei izenez aipatua, 1932an aurkitu zuen Thomas Dreyer irakasleak Florisbad aztarnategian, Bloemfonteindik 50 bat kmilometrora, Hegoafrikan. Fosilak aurpegiaren eskuinaldea, kopeta gehiena eta goiko gangaren eta alboko hormen zati bat gordetzen ditu. Zuhurragin bat aurkitu zuten garezurrarekin; eta 1996an hagin horretako bi esmalte lagini egindako datazioak dioenez, orainaldia baino gutxi gorabehera 259.000 urte lehenagokoa da.
Sailkapena
2020an, bere morfologia neurokranealaren azterketa batek aurkitu zuen aurrealdeko eskalaren kurbatura gizakien bariazio modernoaren barruan dagoela, nahiz eta aurreko garezur-hobia oso zabala den, neandertalenaren parekoa. Aitzitik, lobulu parietala eta sare baskularrak gizakien espezie arkaikoagoetan ikusten den morfologiaren antzekoak dira, hala nola, Homo heidelbergensisarena. Emaitza horietan oinarrituta, Homo sapiens populazio oso goiztiarra edo beste giza leinu paralelo bateko talde desagertua irudika liteke.
Mesoclemmys zuliae
Mesoclemmys zuliae Mesoclemmys generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
Florisbadeko garezurra
Sailkapena
Robert Foleyk eta Martha Mirazón Lahrrek uste zuten H. helmei gizaki modernoek garatutako lehen teknologien jatorriarekin eta Afrikatik hedatzearekin lotzen zela. Sally McBreartyk eta Alison Brooksek giza portaera modernoaren agerpenaren eta bederatzi fosilen taldearen arteko harremana aztertu zuten, Florisbadeko garezurra barne, H. helmei izendatutako taldea.
Mieczyslaw Jastrun
Biografia
Krakoviako Unibertsitatean ikasi zuen. Maisutasun handia erakutsi zuen Lehen Mundu Gerraren ondoren idatzi zituen lanetan, formari dagokionez bereziki. Varsovian bizi izan zen ezkutaturik nazien okupazioaren garaian, eta 1944. urtean eman zituen argitara garai hartako poemak (Godzina strzezona, "Isil-ezkila"). Gerraondokoak dira, nolanahi ere, haren poema hoberenak: Goracy popiól (1956, "Hauts beroak"), Genezy (1959, "Genesia"). XX. mendeko olerkarien lanak itzuli zituen (Maiakowski, García Lorca, Rimbaud, Éluard, Aragon), eta Adam Mickiewicz eta Jan Kotxanowski poeta poloniarren biografiak idatzi zituen.
Diablo (bideo-jokoa)
Diablo 1996an Blizzard Entertainment estatubatuar enpresak garaturiko fantasiazko bideo-jokoa da. Funtsean, hiru pertsonaietako bat aukeratu behar duzu (gerlari, harpia eta azti), bilaketa eta erronkei aurre egin beharko diena. Bere abenturetan irabazitako esperientziak pertsonaia indartsuago bihurtzen du. Joko honek jokalariak bere pertsonaia trebetasun, arma, sorginkeria eta armadura ugarirekin pertsonalizatzeko aukera ematen du.
Pico Cristobal Colón
Artikulu hau Pico Cristobal Colón tontorrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Colón».
Pico Cristobal Colón Kolonbiako mendirik altuena da, Sierra Nevada de Santa Martako mendilerroan kokatutakoa, herrialdeko iparraldean. Karibetik 42 kilometro eskasera dago, eta mundu mailan kostaldeko tontorrik garaiena da.
Pico Simón Bolívar honen tontor bikitzat hartzen dute, izatez apur bat baxuagoa bada ere bigarren hau.