cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anne-Marie
Haurtzaroa eta lehen pausoak musikan
Unibertsitatean zela, hainbat talentu frogetan parte hartu zuen Alanis Morissette-n abestiak kantatuz. Bertan jendearekin izandako hartu-emanak, bere buruarengan konfiantza hartzeko balio izan zion. Froga hauetako batean, eskolatik ezaguna zuen epaimahaikide batek bira batean parte hartzeko eskatu zion. 2013-an, konposatzaile bat ezagutu zuen, piano klase batzuk medio, eta pianojolea bere lanari ahotsa jartzeko norbaiten bila zenbilenez , Anne-Marie aukeratu zuen lan honetarako. Abestia Elton John-en Rocket estudioan grabatu zen. Disketxea egindako lanarekin oso gustora gelditu zenez Anne-Marie-rekin kontratu bat sinatzea erabaki zuen.
Chlorophthalmus punctatus
Chlorophthalmus punctatus Chlorophthalmus generoko animalia da. Arrainen barruko Chlorophthalmidae familian sailkatzen da.
Anne-Marie
Ezagutzera ematen
Disketxearekin kontratua sinatu ostean, Anne-Marie musika pop-eko hainbat konpositore eta ekoizleekin hasi zen lanean. 2013ko erdialdean, abeslariak maketa bat argitaratu zuen ,«Summer Girl» izenekoa, entzuleei asko gustatu zitzaien abestia eta bereziki Ed Sheran-i. Kritika baikorrak jaso zituen hainbat kritikariren aldetik, adibidez Sam Lansky-rengandik. Nahiz eta ere lehen lanak harrera ona izan, Anne-Marie-k denbora bat hartu zuen artista bezala garatzeko bere bakarlari karrerarekin aurrera jarraitu baino lehen. Etenaldi honetan, hainbat abeslariekin parte hartu zuen, adibidez Magnetic Man, Gorgon City eta Raized By Wolves. Honek guztiak Rudimental-en interesa piztu zuen eta idazketa saio batzuk eduki zituzten elkarrekin baina, azkenean, ez zuten ezer argitaratu. Beranduago, talde horretako abeslari batek taldea utzi zuenean, 2013ko biran, Anne-Marie gonbidatu zuten bertan parte hartzera. 2014-an zehar, talde beraren bigarren diskoaren grabaketaren parte izan zen, We the Generation. Bertan, lau abesti idazten lagundu eta hainbatetan abestu ere egin zuen. Rudimental taldearekin, Anne-Marie-k bere esperientzia musikala handitzeko aukera izan zuen eta esperientzia honek bere bakarkako karrera aurrera jarraitzen lagundu zion. Major Tom's taldearen disketxearekin eta beranduago Asylum eta Atlantic-ekin akordio bat sinatu zuen.
2015-eko uztailean, Anne-Marie-k Karate izeneko bere lehen EP argitaratu zuen. Bertan «Gemini», «Stole» eta «Karate» izeneko single-ak aurkitzen dira, Josh Record eta Two Inch Punch-ek ekoiztuak. Urrian, bere lehen bakarkako bira egin zuen Erresuma Batuan. Arrakasta ikaragarria izan eta sarrera guztiak saltzea lortu zuen. Hilabete geroago «Boy» izeneko single bat kaleratu zuen. 2016ko urte hasieran, Anne-Marie bere jaioterrian egindako biran Craig David eta WSTRN-rekin egon zen, MTV telebista kateak babestuta. 2016ean, MTV-ren eskutik artista berriaren saria irabazi zuen. Horretaz gain, Anne-Marie-k bakarkako lau kontzertuko bira egin zuen Manchester, Nottingham, Brighton eta Londresen. Ondoren Rudimental taldearekin batera Erresuma Batuetako biran parte hartu zuen.
Girgillao (kontzejua)
Girgillao Mañeruibarreko Girgillao udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
biztanle zituen.
Bertako biztanleak girgillaotarrak dira.
Izena
Girgillao toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Mikel Belaskoren ustez, bere esanahia "Girgil izeneko pertsona baten jabetzakoa" izango da ziurrenik, girgil eta -ano terminoetatik datorrena. Lehenengo elementua identifikatu gabeko pertsonaren izena da, eta atzizkia jabetza adierazten duen atzizkia. Luis Mari Mujikak gogorarazi du Gerhard Rohlfsek Girgilius antroponimoa dakarrela dokumentatuta, eta Julio Caro Barojaren proposamenarekin bat datorrela. Koldo Mitxelenak, berriz, Virgilius proposatu zuen jatorrizko pertsonatzat.
Armarria
Girgillaoko armarriak Girgillao udalerriko armarria da, eta honako blasoi hau du:
Geografia
Girgillao Mañeruibarreko herri bat da, Girgillao udalerrian eta Izarbeibar-Novenera eskualdean.
Inguru naturala eta kokapena
Girgillao udalerria Nafarroa erdialdean dago, Lizarrako merindadearen ipar-ekialdean, Iruñeko merindadearen mugan, eta Nafarroako hiriburutik 32 kilometrora.
Klima eta landaredia
Girgillaok klima mediterraniarra dauka orokorrean (udalerriko gunerik altuenetan azpimediterraniarra da prezipitazioak ugariagoak eta tenperatura hotzagoa delako). Urteko batez besteko tenperatura 12 gradu ingurukoa da eta prezipitazioak 600 eta 1.000mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 90 izaten dira (mendialdean 120 edo gehiago izan daitezke).
Udalerriko jatorrizko landarediaren gehiena galdu den arren, oraindik ere arte eta haritz bakanen batzuk geratzen dira herrigunearen inguruko mendietan.
Estazio meteorologikoa
Girgillaon ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Nobleen jaurerri izan zen, erregeak Gil Bidaurre handikiari konfiskatu zion arte 1276an. Irantzuko monasterioak eta Jerusalemgo San Joan Ospitalekoek XIII. mendetik izan zituzten lursailak.
1268ko Rediezmoaren Liburuan Argiñarizibarrean inskribatuta agertzen da.
Mañeruibarrena izan zen hura banandu zen arte, 1835-1845eko udal erreforma espainiarrekin. 1847an, Girgillao Mañeruibarreko udalerriaren buru zen, erroldaren arabera. Gero Girgillao udalerri bezala agertzen da, besterik gabe, Girgillao bera, Etxarren eta Argiñaritz eta Gorriza udalerri-ohiak osatuz.
1847an Girgillao herriak 760 errealeko eskola zuen.
Demografia
biztanle zituen Girgillaok.
Politika
Girgillaoko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Gonzalo Parreño Oroz da.
Kontzejua
Girgillaoko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Gonzalo Parreño Oroz da.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Girgillao sailkatu zituen hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.
Koldo Zuazok, 2010ean, Girgillao ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Oltzako hizkeran. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Mañeruibarreko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Girgillao eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2010ko erroldaren arabera, herritarren %9,57k zekien euskaraz hitz egiten eta 2018n % 8,70k.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Stockbridge (Edinburgh)
Stockbridge, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren iparraldean dagoen auzune bat da.
Eucairita
Eucairita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Eucairita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Lesley Gore
Lesley Sue Goldstein, Lesley Gore izenez ezaguna (New York, 1946 ko maiatzaren 2a - 2015 eko otsailaren 16a), abeslari, aktore, musikagile eta ekintzaile estatubatuarra izan zen.
Bizitza
Lesley Sue Goldstein   Brooklyn en jaio zen, New Yorken, klase ertaineko familia judu tar batean. Leo Goldstein en eta Ronny Gore nen alaba da. Aita Peter Pan en
jabea zen, haurrentzako bainu-arropa eta barruko arropa egiten zituena, eta ondoren, marka-lizentzien agente lider bihurtu zen arropa-industrian.
2005 eko elkarrizketa batean, homosexuala zela adierazi zuen  eta Lois Sasson luxuzko bitxien diseinatzailearekin harremanetan egon zela 1982 tik. Berak bazekien homosexuala zela 20 urte zituenetik, eta adierazi zuen musikaren negozioa "erabat homofoboa" zela. Hala ere, "nire bizitza naturalki bizi izan dut eta egin nahi nuena egin dut", esan zuen.
1963–1979: arrakasta komertziala
Batxilergoa egin ondoren, abeslari gisa agertzen jarraitzen zuen bitartean, Gore Sarah Lawrence College n izan zen, literatura britainiarra eta amerikarra ikasten. Eskolan musika folk lorikoa 'chic' gisa goraipatu zen, eta Pop musikari, berriz, 'uncool'-ez iseka egiten zitzaion maiz.
Gorek kontratu bat sinatu zuen Mercury Records-ekin bost urtez. Gore formalki kontratatu zioten Mercuryri seigarren urterako. Denbora horretan, "He Gives Me Love (La La La)", Eurovision eko Abesti Lehiaketaren irabazle batean oinarritutako bertsio bakarra, # 96ra igo zuen Music Business en zerrendetan.
1970 ean, Crewe Records-ekin sinatu zuen. Bob Crewe ekoizlearekin bildu zen eta California Nights albuma egin zuen. 2005 ean, "Ever Since" diskoa grabatu zuen Gorek, Blake Morgan ekoizle eta konpositorearekin, Engine Company Records etiketarekin. The New York Times, Rolling Stone, Billboard Magazine eta beste hainbat prentsa nazionalen kritikak jaso zituen albumak.
Konpositore bezala
Lesley Gorek 1980 ko Fame filmeko soinu-bandarako abestiak konposatu zituen. 1996 an Grace Of My Heart filmerako abesti bat idatzi zuen, "My Secrets Love".
Lorpenak
1964 an, "It's My Party" izendatu zuten Grammy Sarietako Rock and Roll grabaketa onenaren kategorian.
Irrati Publiko Nazionalak (NPR) Lesley Gore Sings Of Mixed-Up Hearts, Goreren bigarren albuma, emakumeek grabatutako 150 album onenetako baten eramaile izendatu zuen. Albumak zerrenda ofiziala galdu zuen (1964–orainaldia) 1963 an kaleratu zuelako.
Musika konposatu zuen soinu-bandetarako, hala nola 1980 an estreinatutako Fame filmerako. Film honetako «Out Of Here On My Own» abestia, Oscar sarietan abestirik onenaren kategorian izendatu tuten. Haren «You Don't Own Me» (1964) abestia, mugimendu feminista ren ereserki batean bihurtu zena, 1996 an ezagutarazi zuten berriro The First Wife Club filmean.
Heriotza
Lesley Gore bere bizitzan oinarritutako ikuskizun batean aritu zen lanean, 2015 eko otsailaren 16a n biriketako minbiziaz hil zenean, Manhattan en, 68 urte zituela.
Glaucostegus granulatus
Glaucostegus granulatus Glaucostegus generoko animalia da. Arrainen barruko Rhinobatidae familian sailkatzen da.
Ratho Station
, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren inguruko udalerri bat da.
Led Zeppelin
Led Zeppelin Ingalaterran 1968ko irailean sortutako hard rock musika taldea izan zen. Taldekideak Jimmy Page, Robert Plant, John Bonham, eta John Paul Jones izan ziren. Gitarrek eramandako soinuarengatik, Led Zeppelin lehendabiziko heavy metal taldeetakotzat jotzen da. Izan ere, haren ,Whole Lotta Love kantak heavy metalaren estreinako akordeak dituela adierazten dute zenbait adituk.
Taldea sortu zen, Jimmy Pagek, The Yardbirds taldeko gitarra jotzaileak, soinu gogorragoa bilatu nahi zuelako. Hala ere, taldeak rockabillya, reggaea, soula, funka, jazza, folka, popa, countrya, musika klasikoa, zeltiarra, indiarra, arabiarra edo latinoa hartu zituzten bere estiloa eratzeko. Led Zeppelinek ez zuen kanta solterik, single moduan, ekoitzi. Taldea 1980an desegin zen, Bonhamen heriotzaren ostean. Gaur egun, bere eragina zalantzarik kanpo dago, mundu osoan 300 miloi baino album gehiago salduta. AEBetako VH1 musika TB kateak historiako hard rock 100 talde onenen artean lehendabiziko postuan kokatu zuen.
1960ko hamarkadaren amaieran Erresuma Batuan sortutako talderik ospetsuenetarikoa da. Rock eta heavy musikan eragina handia izan du. Haien musikak etiketa guztiak gainditzen ditu; izan ere, oinarrizko hard rock soinuari sonoritate heterogeneoak batzen dizkiote.
Eratzea
The Yardbirds taldea banandu zenean, Jimmy Page eta Chris Dreja taldekideak proiektuari jarraipena eman zioten The New Yardbirds izenarekin. Drejak banda utzi zuen argazkilaritzan lan egiteko eta, Pagek John Paul Jones baxu-jotzailearekin bat egin zuen.
Pagek eta Jonesek talde berria osatu nahi zuten eta, horretarako, Terry Reid abeslaria eta B.J Wilson bateria-jotzailea fitxatu nahi zituzten. Ezetza eman zioten biek eskaintzari baina Reidek Robert Plant (1948ko abuztuaren 20, West Bromwich) abeslari gazte bat gomendatu zien.
John Bonham (1947ko maiatzaren 31, Birmingham), Robert Planten laguna, laugarren taldekidea izan zen. Plantek eta Bonhamek Crawling King Snakes eta Band of Joy taldeetan jo zuten lehenago.
Hasierako urteak: 1968–1970
1968ko irailean zuzeneko debuta egin zuen bandak Kopenhagen, Peter Grant ordezkariaren eskutik. Ingalaterratik bueltatu zirenean Led Zeppelin izena jarri zion taldeari Pagek, Keith Moonen esaldi bat gogoratuz. Moonek The Who utzi behar zuenean Pagekin, Jeff Beckekin, John Paul Jonesekin eta Nicky Hopkinsekin taldea osatzeko (boskoteak Beck's Bolero diskoa grabatu zuen lehenago) berunezko globo batean joaterekin parekatu zuen bandaren patua.
Led Zeppelin II (1969) lehen postua eskuratu zuen AEBetako eta Britainia Handiko zerrendetan, besteak beste, Whole lotta love, Heartbreaker eta Ramble on kantei esker. Led Zeppelin III (1970) lanak ere, lehen postua bereganatu zuen mundu guztiko zerrendetan. Diskoak, besteak beste, Inmigrant song eta Since I've been loving you kantak ditu.
Osperik handieneko urteak: 1971–1980
1971. urtean Led Zeppelin IV argitaratu zuten, taldearen lanik garrantzitsuenetakoa (hard rocka, folka eta bluesa batera daitezkeela erakusten du lan horrek). Diskoan taldearen hainbat klasiko daude, hala nola, Black dog, Rock and roll eta Stairway to Heaven. Houses of the holy (1973), aurreko lanak baino eklektikoagoa, funk, folk eta reggae ukituak ditu.
Swang Song izeneko diskoetxe propioa sortu eta gero, Physical Graffiti (1975) kaleratu zuen Led Zeppelin taldeak, besteak beste "Kashmir", "Custard Pie" eta "Trampled under foot" abestiak jasotzen dituen lana.
1975eko abuztuaren 4an, Robert Plantek eta Maureen Wilson emazteak (1969an ezkondu ziren) auto-istripu larria izan zuten Rodas uhartean, eta ezbehar horregatik, nazioartean birak egiteari utzi zion taldeak. Urtebete geroago, The songs remains the same (1973an Madison Square Gardenen eskainitako kontzertua jasotzen du lanak) eta Presence diskoak argitaratu zituzten.
1977an Karac, Robert Planten sei urteko semea, hil zen urdaileko gaitz batek jota. Depresio larria eta luzea izan zuen abeslariak bere semearen heriotzagatik eta ondorioz, taldeak jotzeari utzi zion denbora luzez.
Gertaera triste horren ostean, taldekideak zuzeneko emanaldietara eta grabazio-estudiora itzuli ziren. 1978an In through the out door, pop ukituak dituen lana argitaratu zuten. All my love eta In the evening kanta ezagunak disko horretan daude.
Bonhamen heriotza eta taldea desegitea (1980), eta geroztikoa
1980ko irailaren 25ean hil zen John Bonham, taldeko bateria-jotzailea, bere okak itota (erabat mozkortuta zegoen Bonham). Heriotza horren ondoren, taldea banandu egin zen. 1982an, bestalde, Coda kaleratu zuten, argitaratutako abestiez osatutako lana.)
Robert Plantek, bestalde, Pictures at Eleven lanarekin debuta egin zuen (Phil Collins bateria-jotzaileak eta Robbie Blunt gitarristak hartu zuten parte lan horretan). Geroago, Collinsekin eta Bluntekin The Honeydrippers taldea sortu zuen Plantek (Jimmi Pagek eta Jeff Beckek kolaborazio lanak egin zituzten). John Paul Jonesek, berriz, moldatzaile eta produkzio lanak berreskuratu zituen, eta 1999an bakarlari gisa debuta egin zuen Zooma lanarekin.
1994an, bestalde, No Quarter diskoa kaleratu zuten Pagek eta Plantek; eta 1998an, Walking into Clarksdale. Azken hamarkadetan, Led Zeppelinek utzitako ondarea hurrengo bildumekin eta zuzenekoekin zabaldu da, besteak beste: Remasters (1990), BBC Sessions (1997) eta How the West Was Won (2003).
Barbus nounensis
Barbus nounensis Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
La Grée-Saint-Laurent
La Grée-Saint-Laurent (bretainieraz Ar C'hrav-Sant-Laorañs) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Chitry
Chitry Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 155 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 155 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 77 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 61 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 216 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 163 lanean zeuden (94 gizon eta 69 emakume) eta 16 langabezian zeuden (6 gizon eta 10 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chitry udalerrian 154 unitate fiskal zeuden, 354 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.055 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Chitry udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 760 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vaiden (Mississippi)
Vaiden Mississippiko herri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 734 biztanle zituen, 5.6 kilometro koadrotan banatuta.
Pulaski konderria (Missouri)
Pulaski konderria (Pulaski County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waynesville da. 2010eko zentsuaren arabera 52,274 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Pulaski konderriak 142,833 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,135 ura dira. Beste 141,698 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 36,6 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 52,274 pertsonetatik 42,568 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 4,705 dira. 5,680 beltzak edo afroamerikarrak. 352 amerikar natiboak ziren eta 292 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,295 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 75 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,012 pertsonek kokatzen zuten.
Unterschönau
Unterschönau Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Werneria submontana
Werneria submontana Werneria generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Chlorophthalmus zvezdae
Chlorophthalmus zvezdae Chlorophthalmus generoko animalia da. Arrainen barruko Chlorophthalmidae familian sailkatzen da.
NGC 6401
NGC 6401 izar kumulu bat da, Ophiuchus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Hizkuntza-substratu
Hizkuntza-substratu kontzeptuak herri baten hizkuntza, normalean inbaditzailea den beste batekin ordezkatzen denean, hizkuntza berrian aurrekoaren elementu eta ezaugarriak agertzearen fenomenoa izendatzen du. Jatorrizko hizkuntzak berrian eragin lexikoa, fonetikoa eta gramatikala izan dezake. Beste fenomeno desberdina Hizkuntza super-estratuarena da; kasu horretan hizkuntza inbaditzaileak atzera egiten du baina haren ezaugarriak, modu batez, hizkuntza inbadituan gelditzen dira.
Euskararen kasuan horrelako adibide asko daude. Euskara desagertu den lurraldetan oraindik orain euskal toponimoak, hitzak, ahozkerak...aurkitzen dira. Gaztelaniaren kasuan, bestetik, euskararen eraginez hasierako "f"a desagertu zen.
Substratua hizkuntza berrien iturria
Latinaren garapena lurralde desberdinak ulertzeko filologiak substratuaren eragina erabili du sarritan. Lurralde desberdinetan bertako hizkuntza desberdinak erabiltzen ziren. "Latinak hizkuntza indigenekin izan zuen kontaktua hartu behar dugu kontuan: substratuak garrantzi handikoak dira. Hasiera batean latina hizkuntza indigena horien gainean ezarri zen, geroago ordezkatu zituelarik, baina hizkuntza horiek hizkuntza berrian aztarnak utzi dituzte: horiei deitzen diegu substratu". Hizkuntza aldaketa eman aurretik hainbat belaunalditan elebitasun garai bat ematen da eta horrek hizkuntza berrian aldaketak eragin ditzake. Elkarreko eragin hori garaikidea denean hizkuntza-adstratu fenomenoa da; behin hizkuntza bat galduta, substratukoa bihurtzen da. Beraz, hizkuntza zaharra, historikoa, ez da erabat desagertzen.
Stipiturus mallee
Stipiturus mallee Stipiturus generoko animalia da. Hegaztien barruko Maluridae familian sailkatua dago.
Vardaman (Mississippi)
Vardaman Mississippiko herri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 1,316 biztanle zituen, 3.5 kilometro koadrotan banatuta.
Porta Spagnola
Porta Spagnola (Ate espainiarra), baita Porta di Terra ere, Siziliako Augusta hirian (Italian) dagoen eraikina da. 1681 eta 1682 artean egina, hiria babesteko gotorlekuen parte zen.
Historia
Augustako gotorlekuak 1670 eta 1680ko hamarkadetan eraiki ziren, Carlos de Grunenbergh ingeniari militar flamenkoaren diseinauak jarraituz. Dirudienez, atearen diseunua ere berarena izan zen. 1680ko maiatzaren 13an, hiriko kontseilua 1681 eta 1682 artean eraiki zen Porta Spagnola eraikitzeko 30.000 escudoko prestamoa eman zuen. 1680ko maiatzaren 13an, hiriko kontseiluak 30.000 ezkutuko mailegu bat eman zuen Porta Spagnola eraikitzeko, 1681 eta 1682 artean eraiki zena. Atea Augustako hirigune historikorako sarrera bakarra da, eta istmo bat erabiliz eraiki zen; behin egin ondoren istmoa bota zen, hiria uharte bihurtuz.
Atea Porta Madre di Dio izenez ezagutzen zen beste ate batetik ehunka metrora zegoen, baina azken hau bota egin zen. Porta Spagnola 1990eko abenduaren 13an izandako lurrikara batek kaltetu zuen, eta 2005ean zaharberritu zuten.
Oroigarria
Atearen goi aldeko erdian marmolezko armarria ikus daite. Azpian, latinez, idazkun bat dago:
Viničné Šumice
Viničné Šumice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.343 biztanle ditu eta 4,75 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1364 urtean egin zen.
Drăgotești (Dolj)
Drăgotești Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Glaucostegus halavi
Glaucostegus halavi Glaucostegus generoko animalia da. Arrainen barruko Rhinobatidae familian sailkatzen da.
Porta Spagnola
Oroigarria
CAROLO II HISPANIARVM AC SICILIÆ REGE IMPERANTE, DON FRANCISCVS BENAVIDES COMES SANT STEVAN SICILIÆ PROREX IN TANTI PORTV. LITORE MVNIENDO NON SOLVM SICILIÆ SED TOTIVS ITALIÆ ET CHRISTIANI NOMINIS INCOLVMITATI CONSVLERE EXISTIMAVIT ANNO M DC XXCI (Itzulpena: [Jainkoari, oso ona, oso handia. Karlos II.a Espainiako eta Siziliako erregearen erregealdian, Frantzisko Benavidesek, Santistebango kondea eta Siziliako erregeordea, hain portu handiko kostaldea gotortu zuenean, Siziliako segurtasunaz gain, Italia guztiaz eta kristauaz ere hornitzea pentsatu zuen 1681ean.)
Diathrausta
Diathrausta Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Diathrausta profundalis da.
Marmosa robinsoni
Marmosa robinsoni Marmosa generoko animalia da. Didelphimorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Didelphinae azpifamilia eta Didelphidae familian sailkatuta dago.
David Letterman
David Michael Letterman (Indianapolis, 1947ko apirilaren 12a) estatubatuar umorista eta telebista aurkezlea da. Late Night with David Letterman late-night saioa hogeita hamar urtez (1982–2015) aurkeztu zuen, estatubatuar telebistaren historian errekorra dena.
Boré Buika
Boré Kaita Masa Buika (Palma Mallorcakoa, ) espainiar aktorea da, ekuatoreginear jatorrikoa. Concha Buika abeslariaren neba, antzerkian, zineman eta telebistan lan egin du.
Vintířov
Vintířov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.157 biztanle ditu eta 14,35 kilometro koadroko azalera. Sokoloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1515 urtean egin zen.
Txori Barrote
Sorreran, "Xakilixut" izena hartu zuen, baina 1986an gaur egungoa ipini zioten.
2010eko urtarrilean Iñaki Azkunak Bilboko alkateak bi urtetako zigorra ezarri zion Txori Barrote eta Kaskagorri konpartsei: bi urtez (2010 eta 2011) Bilboko Aste Nagusitik kanporatu zituen euskal preso politikoen argazkiak erakusteagatik. Urte batzuk beranduago, Bilboko Administrazioarekiko Auzien Epaitegiko epaile batek konpartsaren errekurtsoa haintzat hartu eta Azkunaren zigorra baliogabetu zuen.
Paul Valéry
Paul Valéry (Sète, Frantzia, 1871ko urriaren 30a - Paris, Frantzia, 1945eko uztailaren 20a) frantsesezko idazlea eta poeta izan zen. XX. mendeko Frantziako literaturak eman duen saiogile eta poetarik handienetakoa. Literatura-gizona ez ezik, pertsonaia publikoa eta intelektual ezaguna ere izan zen; 1925ean Frantziako Akademiako kide izendatu zuten, eta 1945ean, zendu zenean, De Gaulle jeneralak dolu-egunak aldarrikatu zituen Frantzia osoan.
Mediterraneo ondoko Sète hirian jaio zen. Montpellierren Zuzenbidea ikasi zuen, nahiz eta bere lehen nahia Itsaso Eskolan sartzea izan. Ama-hizkuntza italiera izan zuen, baina eskolaratzea beti frantsesa. Pintura eta musika maite izan zituen; Wagner miresten zuen, eta pintoreen mundua ongi ezagutu zuen, batez ere, Berthe Morisot pintorearekin ezkondu eta gero. Bizibidez, Frantziako Defentsa Ministerioko erredaktorea izan zen, eta denbora franko omen zuen idazteko.
Bestalde, eta bere bizibidea zela medio, finantzetako eta politikako giroa ere gertutik ezagutu zituen. Akademian sartu eta gero, idazlea ez ezik, hizlaria ere izan zen.
Valeryren poemagintza
Valeryren ibilbide literarioa aski bitxia da; poeta goiztiarra izan zen, haur-denboran ere idazten hasia. Edgar Allan Poe, Baudelaire eta Rimbaud miresten zituen, eta gaztetandik inguratu zuten adiskide literaturazaleak; horien artean Pierre Louis eta Andre Gide, eta aurrerago Mallarme, Valeryk biziki estimatzen zuen maisua. 1890. urteaz geroztik, Mallarmerekin sartu zen harremanetan, gutunen bidez, eta gero, Valery Parisen bizitzen jarri zelarik, adiskide minak izan ziren.
Alabaina, hasiera goiztiar hura errotik mozturik gelditu zen 1892an. Gau trumoitsu batean, Valeryk ulertu omen zuen alde batera utzi behar zituela bere Nia erabat menperatzetik urrunduko zuten jardun guztiak, maitasuna eta poesia ere barne, eta pertsonaren bi ahalmen garrantzizkoenak -borondatea eta adimena- landu behar zituela. Handik aurrera, zientzia fisikoak ikasi behar zituela erabaki zuen, eta matematikari eskaini zion ahaleginik handiena. Une hartatik aurrera, eta hil zen arte, hainbat gogoeta egin eta idatzi zuen erabateko zintzotasun intelektualera iritsi ahal izateko helburuaz, eta helburu horren alde kontzientzia zeharo menderatu ahal izateko asmoarekin. Ahalegin horren ondorioa prosaz idatzi zituen 261 koadernoak dira.
Koaderno horiek Cahiers izenaz argitaratu ziren, poeta hil eta gero. Literatura-sormenari buruzko gogoetak dira, askotan filosofian barneratzen direnak, eta aitormen pertsonalak eta anekdotak erabat bazter uzten dituztenak. Saio literarioari eta gogoetari ematen zion garrantziaren neurria beste bi obra hauek ematen dute: Introduction à la méthode de Léonard de Vinci  (1895, Leonardo da Vinciren metodoaren sarrera) eta La Soirée avec monsieur Teste (1896, Arratsalde bat Teste jaunarekin). Leonardori buruzkoak agerian uzten du Valeryk harenganako sentitzen zuen miresmena, eta, aldi berean, jenioari buruz zuen kontzeptua lantzeko aukera eman zion; izan ere, espirituaren boteretzat hartzen baitzuen Leonardo. Monsieur Teste, nolabait esatearren, aurrekoaren ifrentzua da. Hau da, Leonardo espiritu gizondua baldin bazen, Teste gizon potentziala da, erabat intelektuala. Teste fikziozko horrek uzten duen aztarna bakarra jarduera intelektuala da, bilaketa etengabea, galdera egiten ibiltze behin betikoa. Alegia, Leonardok ez bezala -Leonardok egin, egiten baitzuen-, Testek egintza ukigarriaz sekula bukatzen ez diren pentsamendu-bideak iradokitzen ditu.
Bestalde, eta saiakerari dagokionez, poetak estilo askotariko testuak utzi zituen, erdi gogoeta, erdi ohar, erdi prosazko poema: Melanges (1941, Nahasketak), Histoires brisées (1950, Istorio etenak) eta Agathe (1956), beste hainbaten artean. Bestalde, Valeryrek arlo asko landu zuen: obra dramatikoak ere idatzi zituen (Amphion et Semiramis, esaterako); horietan batzuetan musika, dantza, elkarrizketa, kantua eta abar nahastu zituen.
Obra poetikoari dagokionez, ez da ahaztu behar, lehen esan bezala, 1892an poesia gehiago ez idazteko deliberoa hartu zuela Valeryk. Alabaina, hogei urte geroago (1920 inguruan) Andre Gide nobelagileak eta Gallimard argitaratzaileak animatu zuten bere gaztaroko poesiak biltzera. Hortaz, eta berrogeita bat urte zituela, inoiz argitaratu gabeko hogeita bost urte lehenagoko poemak berraztertzeari ekin zion.
Hitzaurre bat hasi zen prestatzen, bertsoz, bilduma horretarako. Baina, hain luzatu zen hitzaurrea ezen beste bertso-liburu oso bat idatzi baitzuen, bost urte geroago (1917), argia ikusi zuena, La Jeune Parque izenburupean (Parka gaztea); liburuak arrakasta bildu eta gero baizik ez zituen Valeryk 1890 eta 1892 artean idatzi zituen poemak bildu eta inprentara eraman. Poema horiek 1920an argitaratu ziren, Album des vers anciens izenburuarekin (Bertso zaharren albuma).
Handik pixka batera, gaur ezagunena bide den obra argitaratu zuen, Le Cimetière marin (Itsas hilerria). 1922an argitaratu zuen azken poesia-liburua, Charmes (Xarmak).
La Jeune Parquek Valeryren leitmotivetako bat ekarri zuen berriz; izan ere, bost urteko lana ez ezik, Valeryk seiehun orri zirriborratu zituen bostehun bertso idazteko, bere betiko kezka nabarmenduz, hau da, obra bat sekula bukatzen ez delako kezka, eta, hortaz, inprentara eramateko unea, berez, zeharo arbitrarioa dela. Horren aurrean Le Cimetière marin ezarri ohi da, Valeryren obra sentsualena, bere herrian, Seten, itsasoa eta zeruaren artean dagoen hilerriaz; biziari eta heriotzari buruzko gogoeta da, egile honek ohi duena baino amultsuagoa.
Erromantizismoa gainditurik
Valeryren poesiagintzak, sinbolismoaren ondorengotza bere eginez, erabat eta betiko ixten du Europako erromantizismoa.
Haren obrak erromantikoen lirismoa gainditu eta filosofiarantz bideratzen du poesiagintza, berak baino lehen beste hainbat sinbolistak ere egin nahi izan zuen bezala.
Valeryrentzat, erromantizismoa da XX. mendeko arte eta pentsamenduaren arriskurik handiena, eta, horren ondorioz, indibidualismo sentimentalaren zantzuak ezabatu behar dira. Poeta ofizioz da poeta; poetak eraman handikoa izan beharko du aukeratu eta lanean jarduteko garaian, eta borondatea eta adimena izango dira eraman izugarri horren gidariak. Alabaina, ez dagokio Valeryri adimenaren poeta izatearen ezaugarria, hainbatetan errepikatu den bezala; bere poesiagintzan, arrazoia da kontzientzia eta artearen, etika eta estetikaren sorburua, egia da, baina poesiak berak ez du zertan arrazoizkoa izan. Ideia horren froga litzateke, esaterako, bere poesiari egotzi izan zaiona, iluna eta hermetikoa izatea, alegia.
Valeryren obran Niaren adierazpena bilatzeko ahalegina etengabea da, baina Ni hori ez dago xehetasun pertsonalei lotuta, Ni poetiko absolutu baten adierazpen-nahia da.
Adierazpen horretan, gauza bera dira forma eta edukia, ez forma hutsa delako edo semantikoki hutsala, baizik eta forma kontzientziaren eta adimenaren lanaren ondorioa delako; bide batez, prozesu horren gaineko gogoeta eginez, hitz bihurtzen den jakintzaren inguruko arazo guztiak mahaigaineratzen dira: alde horretatik, XX. mendeko gogoeta-ildorik interesgarrienetako bat proposatzen du Valeryk.
Barbus nyanzae
Barbus nyanzae Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Werneria tandyi
Werneria tandyi Werneria generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Drăgușeni (Botoșani)
Drăgușeni Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Vicente Iza Narvarte
Vicente Iza Narvarte (Oiartzun, 1958ko otsailaren 16a - ) euskal txirrindulari ohia da. 1980 eta 1981 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu. Erretiratu zenean, fisioterapeuta bilakatu zen.
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
Cruising
Cruising (for sex), edo cruising ingelesetik mailegatutako hitz edo esapidea dugu, euskaraz ere erabili izan den esapidea. Ingelesez "to cruise" noraezean ibili, kalez kale ibili, adierazten du, oinez, autoz edo itsasontziz. Baina aditz hori sexu kontuetarako ere erabili izan da adierazteko noraezean bezala ibiltzea sexu-kide bat edo batzuk bilatzeko, ausaz, modu anonimoan, agian behin bakarrik jarduteko.
Cruising terminoa, geroago, teknologiaren testuinguruan ere erabili izan da, Interneteko zerbitzuen bidez, telefono aplikazioen bidez-edo, sexu-harremanak bilatzearen ekintza adierazteko.
Verona (Mississippi)
Verona Mississippiko hiri bat da. Lee konderrian kokatua dago. 2010ean 3,006 biztanle zituen, 9.6 kilometro koadrotan banatuta.
Galoze
Galoze Euskal Herriko udalerri konposatu bat da, Galoze, Itzalle, Izize eta Uskartze herriek osatuta, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 70,8 kilometrora. Altuera 613 eta 1274 metro artekoa da, eta 43,41 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Udalerri hau Galoze, Itzalle, Izize eta Uskartze terminoen bat-egitetik sortu zen, arrazoi demografikoek eraginda, arrazoi historikoek edo politikoek baino gehiago. Lehengo herria, leku estatusaren pean, eta azken hiruak kontzejukoaren, beren domeinuak mantentzen dituzte, baina udalerriaren menpe geratzen dira.
Izena
Galoze toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Udalerriak Galoze izena hartzen du, berau osatzen duten lekuetako bat.
Etimologia
Nabaskozen bezala, Galoze-k gal hitza du -oze atzizkiaren ondoan. Atzizki horrek, zenbait egileren arabera, jabetza adieraziko luke. Horrela, -ain atzizkiaren bertsio dialektala edo arkaikoa izango litzateke, Antsoain, Lintzoain edo Garinoain bezalako izenen kantitatean agertzen dena. gal- hasiera, beraz, pertsona izena izango litzateke, Galus edo Galluas izan daitekeena.
Armarria
Udalerriko herrietako armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Udalerriko herrietako bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Geografia
Galoze Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñea Nafarroako hiriburutik 70 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzu ibaxan, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.
Klima eta landaredia
Galozeren behealdeko guneetan, mediterraneoaren antzeko klima dago, eta gune altuetan, atlantiar motako klima. Oro har, bi klimak nahasten diren arren, batez besteko tenperatura aldakorra da puntu batetik bestera, 6º eta 10º bitartekoa. Prezipitazioa, berriz, 900 eta 1200mm ingurukoa da, eta urteroko egun euritsuak 115 dira, batez beste.
Jatorrizko landaredia pinu basatiek osatzen dute, basoen azaleraren %51,6. Basoak, oro har, udalerriaren ekialdean daude, eta pinuez gain, haritzak eta pagoak ere badaude, azken bi espezie hauek, gunerik euritsuenetan kokatzen dira. Birlandatutako espezieen artean, haritz amerikarra eta Austriako pinu beltza daude.
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Banaketa
Galoze udalerriak 3 kontzeju ditu:
Gainera, leku bat dago Galozen:
Azkenik, udalerrian herri hustu bat dago:
Historia
Udalerria 1846an sortu zen, Zaraitzu ibaxa banakako udalerrietan banatu ondoren. Hala ere, Atabea kiñoiak, Espartza izan ezik, hiru udaletan bildu ziren: Sartze, Gorza eta Galoze. Hori arrazoi demografikoengatik egin zen, ez historikoengatik, ez administratiboengatik, eta, beraz, Itzalle, Izize eta Uskartze "Galoze" udalerriari atxikita geratu ziren kontzeju gisa, eta Galoze leku gisa.
Bere mugartean Ganaltze herri hustua dago, Zaraitzuko bakarra.
Demografia
biztanle zituen Galozek.
Ekonomia
Galozeko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Lurren ehuneko bera abelburuak elikatzeko larretarako erabiltzen da. Basogintzak ere garrantzia handia izan du historikoki, ibaxako beste udalerrietan bezala. Gaur egun, herriko basoetan pinuak daude batez ere. Izizen industrialde bat dago: Izizeko industrialdea, Zaraitzuko bakarrik.
Politika
Galozeko udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Gorzako, Sartzeko eta Espartzako Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta bi zinegotziak osatzen dute. Egungo alkatea Pio Sarries Martinez da, Arburuko Andre Maria hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea Galoze kontzejuan dago.
Egungo banaketa
Galozeko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Pio Sarries Martinez da, Arburuko Andre Maria zerrendakoa. Zinegotziak 2 daude:
Alkateak
1979tik, Galozek 4 alkate izan ditu:
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Zaraitzu Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Zaraitzuk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Zaraitzuera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Zaraitzuko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 2 zaraitzuerazko euskaldun behintzat baziren Otsagabian eta Jaurrietan, 93 eta 86 urtekoak.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Aad de Mos
Adriaan de Mos (1947ko martxoaren 27a - ) Herbehereetako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Entrenatzaile gisa Amsterdamgo Ajax, RKV Malinas, RSC Anderlecht, PSV Eindhoven, Werder Bremen, Standard Lieja, Real Sporting de Gijón, Urawa Red Diamonds eta SBV Vitesse Arnhem taldeak zuzendu zituen.
Swona
(Svíney) Eskoziako Orkadak uhartediko populaturik gabeko uharte bat da.
Zubiaur
Zubiaur esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
Eta horrez gain ondoko pertsonen abizena ere bada:
Cerca
Geografia
Iparraldean Las Torcachas auzunea eta El Suceso auzoa, hegoaldean Montañán auzunea, Pando azuoa eta Burgueno mendia (1043 m), ekialdean Villaverde Turtzioz (Kantabria) eta mendebaldean La Calera del Prado, La Lama eta Cezura mugakide ditu.
Bestela, La Cerca izen bereko errekak auzoa zeharkatzen du, Karrantza ibaiarekin bat egiten duena.
Putnam konderria (Missouri)
Geografia
Putnam konderriak 134,579 kilometro koadro ditu. Horietatik 594 ura dira. Beste 133,985 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,7 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 4,979 pertsonetatik 4,901 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 36 dira. 9 beltzak edo afroamerikarrak. 7 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 39 pertsonek kokatzen zuten.
Barbus okae
Barbus okae Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Laura Traets
Laura Jean Pierre Traets (Sofia, Bulgaria, 1998ko abenduaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari bulgariarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan Taldeka aparatu guztiak kategorian, Bulgaria ordezkatuz; ROCeko taldearen (zilarrezko domina), eta Italiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Bulgariako taldea. Honako hauek osatzen zuten Bulgariako gimnasta taldea: Simona Dyankova, Stefani Kiryakova, Madlen Radukanova, Laura Traets eta Erika Zafirovak.
Antizitera
Antizitera (Αντικύθηρα Antikythera) Greziako uharte txikia da. Peloponesoren hegoaldean eta Kretako ipar-mendebaldean dago. Bere zabalera 20 km²koa da eta 68 biztanle ditu. Aintzinaroan Aigilia (Αἰγιλία) izena zuen. Egun Zitera uharteko menpe dago.
Historia
Munduan oso ezaguna egin da haren inguruko uretan aurkitu diren Antzinako Greziaren objetkuei esker, bereziki Antiziterako mekanismoa eta Antiziterako efeboa.
Uhartearen iparraldean antzinako hiri bateko erorkinak ikus daitezkeen muino bat dago, batzuetan bost metroko altuera gainditzen duten harresiz inguratua. Indusketa arkeologikoak urtero egiten dira gune hau hobetzeko asmoz.
Fauna
Antizitera hegazti migratzaileentzat oso leku garrantzitsua da haien sasoiko mugimenduetan. Batez ere duen kokapen geografikoagatik eta gizakiaren eragin txikiari esker, inguru lasaia eskaintzen du hegaztientzat. Halaber, uhartean Eleonor belatz (Falco eleonorae) hegaztiaren munduko ugaltze koloniarik handiena du. Uhartean hegaztien migrazioaren azterketarako garrantzia Onitologoen Antizitera Behatokia (A.B.O) dago. Uharteak ahuntz basatien populazio handia ere badu.
Shang Chunsong
Shang Chusong (Zhangjiajie, Txinn, 1996ko martxoaren 18a) txinatar gimnasta artistikoa da, eta bi aldiz lortu du mundu mailan zilarrezko domina bere taldekideekin batera, Nanning-eko (2014) eta Glasgow-ko (2015) mundialetan. Gainera, brontzezko domina lortu zuen 2016ko Rio-ko olimpiadetan.