cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontingentzia taula
Fisherren froga zehatza
Probabilitate kalkulua kontingentzia taulan jasotako aldagaien artean independentzia dagoen frogatzeko erabiltzen da Fisherren froga zehatzaren bitartez. Adibidez, hainbat gizon eta emakumeri alkohola edan ohi duten galdetu eta erantzunak kontingentzia taula honetan bildu dira:
Froga estatistikoa burutzeko bazter-maiztasunak balio finkotzat hartuta, bi aldagaietako maiztasun gurutzatuak suertatzeko probabilitatea kalkulatu behar da koefiziente binomialak eta banaketa hipergeometrikoa erabiliz, betiere hipotesi nulutzat independentzia eta zorizkotasuna hartzen badira. Adibidez, 20 pertsonako multzo batean 6 alkohol edale eta 14 ez-edale eta 12 gizon eta 8 emakume daudelarik, zenbat da, erabateko independentzia izanda, hots, pertsonak horiek gelasketan zehar zoriz banatzen direlarik, 2 gizon eta 6 emakume suertatzeko probabilitatea?
Froga estatistiko batean gertatutakoaren probabilitatea hipotesi nulupean kalkulatu eta aurrez ezarritako adierazgarritasun-maila batekin alderatu behar da. Horren aurretik, ordea, gertatutakoarena bezainbateko probabilitatea eta probabilitate txikiagoa duten aukeren probabilitateak ere gehitu behar zaizkio gertatutakoaren probabilitateari. Kasu honetan,
Gertatukoaren eta horri erantsi zaizkion gertakizun guztien probabilitateen batura 0.35+0.16+0.02=0.53. Adierazgarritasun maila %10 finkatu bada, 0.53>0.1 betetzen denez, independentziaren hipotesia baztertzeko arrazoirik ez dago eta beraz, onartu egin daiteke sexuaren eta alkohol kontsumoaren artean ez dagoela asoziaziorik.
Notazioa
Kontingentzia tauletan oinarrituako metodo estatistikoak garatzeko, notazio hau jarraitzen da:
Beste alde batetik, ij bakoitzeko maiztasun erlatiboari p_{ij}. izendatzen da eta gelaska bakoitzeko probabilitateari, parametro estatistiko ezezagun moduan, \pi_{ij}.
Aldagai kualitatiboen arteko independentzia
''ni. n .j / n.. balioei maiztasun teoriko'' deritze eta, bazter-maiztasunak hartuta, independentzia estatistikoaren kasuan suertatuko liratekeen maiztasunak dira. Beraz, independentzia izateko maiztasun teorikoak (ni. n .j / n..) eta maiztasun enpirikoak (nij) berdinak izan behar dira. Adibidez:
Erabateko independentzia ez da egoera arrunta praktikan eta teorikoki bakarrik aztertzen da. Esaterako, maiztasun teorikoak asoziazio estatistikoa neurtzeko oinarri moduan erabiliko dira: maiztasun enpirikoak edo errealak zenbat eta gehiago aldendu erlatiboki maiztasun teorikoetatik, orduan eta asoziazio sendoagoa izango da.
Adibidez, honako kontingentzia-taula honetan bi aldagaiak elkarrekiko inpendenteak
Independentzia estatistikoa baldintzapeko probabilitateak ikertuz ere azter daiteke. Adibidez, hurrengo taulan pertsona bat gizona edo emakumea den jakiteak ez ditu aldatzen alkohola edateko eta ez edateko probabilitateak eta, ondorioz, sexua eta alkoholaren kontsumoa (bai/ez) elkarrekiko independenteak dira:
! align="center" | Sexua\Alkohola edaten? ! align="center" | Bai ! align="center" | Ez ! align="center" | Totala ! align="center" | Bai ! align="center" | Ez ! align="center" | Totala ! align="center" | Gizona ! align="center" | Emakumea ! align="center" | Totala
Annie Besant
Annie Wood Besant (Londres, 1847ko urriaren 1a - Adyar, 1933ko irailaren 20a) britainiar idazle okultista izan zen. Kazetaria, feminista, iraultzailea, sozialista, eta Irlandaren askatasunaren aldeko buruzagi ekintzailea izan zen, Italiaren askatasunaren eta batasunaren aldekoa eta baita Indiarena ere. Indiako Kongresu Nazionalaren lehendakaria izan arte.
Bizitza
Ingalaterran jakintzak eta botanika ikasketak egin zituen eta filosofia eta letretako doktoregoa egin zuen Benaresko unibertsitatean (India).
1867. urtean Frank Besantekin ezkondu zen, elizgizon bat. 2 ume eduki zituen, baina Anniek zuen erlijioaren aurkako ikuspuntuaren handiagotzearen ondorioz, dibortziatu ziren.
1889.urtetik Helena Blavatsky-ren laguntzailea izan zen. The secret doctrine idatzaren zuzentzailea izan zen ere. 1903. urtean framazoneria mistoan sartu zen. Hausturaren eta William Judgeren egoztearen ondoren, Henry Olcotten heriotzaren ondoren gizarte Teosofikoaren lehendakari bihurtu zen.
1912an Marie Russak eta James Wedgwoodren ondoan Rosenkreutz Tenpluaren Ordena sortu zuen, sartaldeko esoterismoaren irakaskuntzan oinarrituta.
Labeobarbus acutirostris
Labeobarbus acutirostris Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Wimsheim
Wimsheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Masato Otake
Masato Otake (大嶽 真人, 1971ko abuztuaren 31 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Farley Mowat
Mowatek eta haren bigarren emaztea Clairek igaro zituzten azken urteak Port Hope herrian, Ontarion, eta udak Cape Breton uharteko etxalde batean. Hilean behin-edo eliza anglikano batera joaten ziren Port Hopen. Clairek zioenez, Mowat espiritualagoa zen jainkozalea baino; Mowatek, berriz, adierazi zuen beraren txakurrak bezainbat sinesten zuela berak Jainkoagan; zeremonia haiek, beste barik, balio zutela jendea elkarrekin lotzeko.
Itsasontzi bat dago, Sea Shepherd Conservation Society / Itsasoko artzaina zaintza-elkartearena, “Farley Mowat” izena duena idazle eta ekologistaren omenez.
Lehen urteak eta heziketa
Mowat 1921 eko maiatzaren 12an jaio zen Belleville herrian, Ontarion. Hazi, berriz, Richmond Hill-en egin zen, Ontarion. Haren osaba urrun bat, Sir Oliver Mowat, Ontarioko lehen ministroa izan zen. Aita, bestalde, Angus Mowat, liburuzaina zen, eta Lehen Mundu Gerran Vimy Ridge-n borrokatu zen, Frantzian. Ama, berriz, Helen Lilian Thomson izan zuen. Mowat hasi zen idazten “poesia batez ere”, beraren familia Windsor hirian bizi zela, 1930 eta 1933 artean.
La Vallée-au-Blé
La Vallée-au-Blé Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Farley Mowat
Lehen urteak eta heziketa
1930eko hamarraldian Mowat familia Saskatoon hirira aldatu zen, Saskatchewan probintzian, eta bertan, nerabea zela, zutabe bat hasi zen idazten txorien inguruan Saskatoon Star-Phoenix egunkarian. Horrezaz gain, garai hartan Nature Lore / Naturaren ohiturak izeneko berripapera idatzi zuen. Zoologia ikasketak hasi zituen Torontoko Unibertsitatean, baina ez zen graduatu. 1939 ko udan espedizio bat antolatu zuen Saskatoon-en Frank Banfield ikaskidearekin batera, hau ugaztunen inguruko datuak jasotzeko, eta Mowat hegaztien ingurukoak. Sortutako bildumak Ontarioko Erret Museoari saldu zizkioten, espedizioa finantzatzeko. Mowatek argitaratu zituen landako oharrak Bigarren Mundu Gerratik bueltan.
La Vallée-au-Blé
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 292 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Farley Mowat
Gerra garaia
Bigarren Mundu Gerran Mowat Kanadako Armadarekin egin zuen borroka. 1943 an aliatuekin hartu zuen parte Sizilia ko inbasioan. Gudu-estresa nozitu zuen, Eguberri egunez Ortona inguruetan, ikusita zelan lagun bat besoetan hil zitzaion, buruan tiro bat zuela. Ondoren inteligentziako ofizial gisa egin zuen lan batailoiko egoitzan, kapitain egin zuten arte.
La Vallée-au-Blé
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 109 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Farley Mowat
Gerra garaia
Halaber, Mowatek parte hartu zuen Kanadako Armadaren Museo-bildumen lehen taldean, My Father’s Son (Nire aitaren semea) liburuan aitortu zuen legez, eta lagundu zuen Kanadara garraiatzen zenbait tona ekipamendu militar aleman, tartean zenbait V2 kohete eta ibilgailu blindatu, gaur egun Kanadaren Gerra Museoan ikus daitezkeenak, Ottawan.
Mowat 1945 ean lizentziatu zen, Bigarren Mundu Gerra amaitutakoan, kapitain graduarekin. Ez zuen komandanterako promoziorik onartu, horrek luzatu egingo zuelako soldadutza. Sei bat izar jaso zituen gerran egindako zerbitzuengatik.
La Vallée-au-Blé
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 188 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (66 gizon eta 39 emakume) eta 23 langabezian zeuden (12 gizon eta 11 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Farley Mowat
Literaturagilea
Bigarren Mundu Gerra amaituta, Mowat hasi zen ikasten Torontoko Unibertsitatean. Haren lehen liburua, People of the Deer (Orein-jendea), oinarrituta zegoen Kanadako Artikora egindako bidaia batean. Mowat “eskandalizatuta” zegoen, ikusita Inuit jendeak zelako bizimodu eskasa nozitzen zuen. Liburuak bihurtu zuen Mowat popular eta eztabaidatu aldi berean.
Hurrengo liburua, The Regiment (Erregimentua), McClelland & Stewart argitaletxeak kaleratu zuen 1955 ean. Jack McClelland oso inplikatuta zegoen idazle kanadarren promozioan, eta Mowaten lagun handia eta argitaratzailea egin zen. 1956an Lost in the Barrens (Ipar idorrean galduak) idatzi zuen, haur liburu bat, eta harekin Kanadako Gobernadoren Nagusiaren saria irabazi zuen.
La Vallée-au-Blé
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Farley Mowat
Literaturagilea
1963 an Never Cry Wolf (Otsoaz alarma faltsua) kaleratu zuen, Kanadako Artikoan bertako otsoen artean bizi izandako esperientziaren kontakizun seguruenik fikzionatua, zeinak, zenbaiten iritziz, aldatu baitzituen jendearen jarrerak animaliekiko.
1985 ean Mowat saiatu zen AEBetan jira bat egiten, Sea of Slaughter (Sarraski-itsasoa) liburua promozionatzeko. Ez zuten sartzen utzi, lege bat aitzakia hartuz, Mowat “komunista zalea” zela argudiatuta. Erabaki horren atzean berak armen aldeko lobbya ikusi zuen. Legea 1990 ean aldatu zen, eta Mowatek beraren esperientziaz idatzi zuen My Discovery of America liburuan (Nire Amerikaren deskubrimendua).
Mowat izugarri interesatu zen Dian Fossey estatubatuarraren lanaz, gorilak aztertu eta 1985 ean Ruandan hilgo zuten etologo a. Bi urte geroago haren biografia argitaratu zuen Kanadan: Virunga: The Passion of Dian Fossey (Virunga: Dian Fossey-ren pasioa). AEBetan, ostera, beste izenburu batekin kaleratu zen: Woman in the Mists: The Story of Dian Fossey and the Mountain Gorillas of Africa (Emakumea laino artean: Dian Fosseyren eta Afrikako mendiko gorilen historia), aipamena eginez Fosseyren liburuari, Gorillas in the Mist (Gorilak laino artean), 1983 an argitaratua.
Mowaten liburu asko autobiografikoak dira, hala nola Owls in the Family (Hontzak familian), 1962 an idatzia, bere haurtzaroaz; The Boat Who Wouldn’t Float (Flotatuko ez zuen ontzia), 1969 koa, non kontatzen duen bere bizitza Ternuan; eta And No Birds Sang (Eta txoriek kanturik ez), 1979 koa, Bigarren Mundu Gerran Italian bizi izandakoaz.
1965 ean argitaratu zuen Westviking (Mendebaleko bikingoak), eta 30 urte geroago The Farfarers (Urrutikoak), non iradokitzen baita Alban izeneko jendea aurreratu zitzaiela ipartarrei Labrador ko eta Ternuako kostaldean.
Kritikak
The New York Times Book Review gehigarriak erdeinuzko kritika bat kaleratu zuen People of the Deer liburuaz. Hala ere, publikoak, oro har, oso ondo hartu zuen liburua.
Duncan Pryde-k bestalde, berau Hudson's Bay konpainiako merkataria eta aitzindaria Inuiten hizkuntzen ikasketan, zalantzan jarri zuen Mowaten esana, alegia, bi hilabetean ikasi zituela haien hizkuntzaren oinarrizko kontzeptuak, eta horri esker eztabaidatu zituela inuitekin xamanismoa bezalako kontzeptu konplexuak. Pryden iritziz, europarrok urtebete behar izaten dugu, gutxienez, oinarrizko baliabideak eskuratzeko. Haren esanetan, 1958 an Mowat agertu zenean Baker lakuan, apenak zekizkien hitz batzuk inuiteraz.
Ghost Dog: The Way of the Samurai
Ghost Dog: The Way of the Samurai 1999ko Jim Jarmusch estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
"Ghost Dog" soldatapeko hiltzailea da, eta garai bateko samuraien gerra-etika baliatuko du. Bakarrik bizi da, eta uso mezulariak baino ez ditu lagun.
La Vallée-au-Blé
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 2 iturginak.
2000. urtean La Vallée-au-Blé udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 630 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
New weird
New weird (literalki, arraro berria) 1990eko hamarkadan sortutako literatura generoa da. Batez ere 2001 eta 2005 artean argitaratutako hainbat nobela eta kontakizunetan garatu zen. M. John Harrisonek erabili zuen lehen aldiz "New weird" terminoa China Miévilleren The Tain eleberriaren sar hitzan, 2002an. Genero honetan idazten dutenak, batez ere, beldurrezko eleberrien eta fikzio espekulatiboen artean mugitzen dira, bi generoen arteko mugak nahastuz. Genero honetako idazle ezagunak K. J. Bishop, Steve Cockayne, Paul Di Filippo, M. John Harrison, Thomas Ligotti, Ian R. MacLeod, China Miéville, Alastair Reynolds, Justina Robson, Steph Swainston, eta Jeff VanderMeer daude.
Hainbat definizio eman zaizkio genero honi. Jeff VanderMeer eta Ann VanderMeerren arabera, generoak fantasia tradizionalean aurki daitezkeen leku eta ideia erromantikoak alboratu eta ingurune urbano batean kokatzen ditu istorioak, mundu errealeko ereduekin, zientzia-fikzioa eta fantasia uztartuz.
Chris Evert
Christine Marie "Chris" Evert (Fort Lauderdale, Florida, 1954) estatubatuar tenis-jokalaria ohia da.
Biografia
Aita tenis-irakaslea zuen, eta oso gazterik hasi zen tenisean. Gaztaroan hasi zen ospea irabazten, eta munduko izar handien kontra jokatu eta garaipenak lortu zituen (Margaret Court, Virginia Wade, Billie Jean King). 1972an egin zen profesional, baina ordurako zenbait sari irabazita zegoen, besteak beste, Virginia Slims Masters saria (1971, 1972). 1974an banakako sariak irabazi zituen Wimbledon, Roland Garros eta Italiako irekian. 1975ean berriro irabazi zuen Roland Garros saria, eta lehenengoz Estatu Batuetako irekia. Hurrengo urtean Wimbledonen irabazle izan zen berriro, eta harrezkero behin eta berriro jarraitu zuen nazioarteko sari ospetsuenak irabazten: 5 bider Estatu Batuetako irekia, 7 bider Roland Garros, 2 Wimbledon eta beste 2 bider Australiako irekia. Orotara 157 titulu irabazi zituen banakako lehiaketetan, eta munduko tenis-jokalaririk handiena izan zen 1970eko hamarraldiaren amaieran eta 1980koaren hasierako urteetan. 1989an utzi zuen tenis profesionala, baina bere karrerak iraun zuen urteetan munduko hiru jokalari onenen artean egon zen beti. Orain arte izan diren emakumezko tenis-jokalari guztien artean, berak osatu du ibilbiderik bikainena, bere arerio izandako Martina Navratilovaren atzetik.
Giroux (Indre)
Giroux Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 73 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 71 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 53 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (25 gizon eta 14 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Giroux udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 125 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.852 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Giroux udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tatsuya Morishige
Tatsuya Morishige (森重 達也, 1971ko urriaren 21a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Rana
Rana anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Ranidae familian sailkatua.
Lacapelle-Pinet
Lacapelle-Pinet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lacapelle-Pinet udalerrian erroldatutako biztanleak 67 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 38etxeak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (16 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Lacapelle-Pinet udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 420 hektarea erabiltzen.
Winden im Elztal
Winden im Elztal Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Xabier Markiegi
Xabier Markiegi Candina (Bilbo, 1938ko abenduaren 30a - Aguadulce, 2021eko martxoaren 29a) bizkaitar politikari eta irakaslea izan zen.
Familia jeltzale eta erlijioso batean hezia, erlijioan sartu eta filosofia, teologia eta irakasle-ikasketak egin zituen. EIA eta Euskadiko Ezkerraren kidea, 1981ean Mario Onaindia ordezkatu zuen Eusko Legebiltzarrean. 1994ra arte izan zen bertan baina ez zuen PSErekin bat egin eta talde mistora pasa zen.
1995eko martxoaren 3an jabetu zen ararteko karguaz. 2000ko irailaren 11ra arte egon zen karguan eta bere agintaldian Mercedes Agúndez izan zuen jarduneko ondokoa.
Kargua utzi zuenean, Fundación Victimas del Terrorismo elkartean eta Cervantes Institutuan aritu da.
Iconha
Iconha Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
1945eko Paris-Roubaix
1945eko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa honen 43. edizioa izan zen. 1945ko apirilak 9an ospatu zen eta garailea Paul Maye txirrindulari euskalduna izan zen.
Labeobarbus aeneus
Labeobarbus aeneus Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Heterosexualitate
Heterosexualitatea sexu desberdineko pertsonen arteko erakarpen erromantikoa, erakarpen sexuala edo portaera sexuala da. Sexu-orientazio gisa, heterosexualitatea honako hau da: «Sexu desberdineko pertsonenganako erakarpen emozional, erromantiko eta/edo sexualen eredu iraunkorra». Beste modu batera adierazita «Erakarpen horietan, lotutako portaeretan eta atrakzio horiek partekatzen dituzten pertsona-komunitate bateko kide izatean oinarritutako pertsona baten identitate-zentzuari egiten dio erreferentzia». Bisexualitatea, homosexualitatea eta heterosexualitatea dira sexu-orientazioaren hiru kategoria nagusienak.
Scarus vetula
Scarus vetula Scarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Heterosexualitate
Hainbat kulturatan, pertsona gehienak heterosexualak dira. Zientzialariek ez dakite zergatik dagoen sexu-orientazioa, baina teorizatzen dute genetikak, hormonek eta inguruaren influentziak eragina dutela, eta ez dela aukera aske bat.
Heterosexual edo heterosexualitate terminoa gizakiei aplikatu ohi zaie, baina jokabide heterosexuala ugaztun ia guztietan ikusten da, baita beste animalia batzuetan ere.
Etimologia
Heteros hitza grekotik dator, aurrizki horrek beste bat edo desberdina esan nahi du, eta sexualis hitza latinetik dator, sexua esan nahi duena. Heterosexualitate terminoa James G. Kiernan mediku iparramerikarrak erabili zuen lehen aldiz 1892ko maiatzean, Chicago Medical Recorder aldizkarian «perbertsio sexualari» buruz argitaratutako artikulu batean. Artikulu horretan heterosexualitatea beste sexuko pertsonekiko apetitu anormal gisa definitzen zen. Heterosexual terminoa beste mediku batzuek ere erabili zuten, homosexualari eta heterosexualari joera erotiko naturalak eta pultsio normalak dituzten gizaki bihurtzeko aukera ematen dieten tratamenduei buruz ari zirenean.
Urteak aurrera, 1901eko Dorland Medical Dictionary-k heterosexualitatea beste modu batera definitu zuen. Izan ere, bere ustetan beste sexuarekiko desira sexual anormala edo perbertitua zen. Ondorioz, heterosexualitatea, homosexualitatea bezala, sendatu beharreko gaixotasun gisa definitu zen. Sexualitatearen kontzepzio hori zalantzan jarri zuen, besteak beste, Sigmund Freudek (austriar mediku neurologoa). 1905ean, sexu-teoriari buruzko hiru saiakera lan argitaratu zuen, zalantzan jarri zuen beste sexuarekiko erakarpena gauza naturala ote zen. Freuden arabera, ez litzateke heterosexuala jaioko, baizik eta beste sexuko pertsonenganako erakarpen sexuala haurtzaroko ikaskuntzaren emaitza izango litzateke. André Gidek ideia hori garatu zuen 1911n, heterosexismo kontzeptua proposatzean, hau da, kontrako sexuarekiko erakarpenaren inposaketa soziala.
Dave "Squatch" Ward
David "Squatch" Ward (Glasgow, 1957ko urtarrilaren 14a), Eskozian jaiotako kanadar ahots-aktore, abeslari eta musikaria da.
Heterosexualitate
Historia
Gaur egun heterosexualitateak duen indarrari erreparatuz, harritu egiten gaitu jakiteak heterosexualitate terminoak ez duela bide erraza izan historian zehar. Urteak atzera, heterosexualitatea negatiboki definitu da denbora askoan. Giza historiaren zatirik handienean, gizonen eta emakumeen arteko ezkontzak ez zuen desioarekin lotura, aldiz, ekonomia eta ugalketa araudien ondorioa zen. Heterosexual hitza XIX. mendearen erdialdean onartu zuen Karl-Mária Kertbeny izeneko kazetari austrohungariar batek. Berak sortu zuen "heterosexual" eta "homosexual" hitzak, iritzi publikoari eskubide sexual berdinak eta desio desberdinak dituzten bi pertsona mota horiek existitzen direla erakutsi nahian.
Hala ere, psikiatrek, 1880 eta 1980 urteen artean, termino horien balioa eta pertsonen sexu gustuak ikertzen hasi ziren. Horrela, homosexualak sexu bereko beste batzuk gustuko dituzten pertsonatzat definituak izan ziren eta heterosexualak sexu desberdinen artean erakartzen direnak. Hortik aurrera, medikuntzaren adarrak ikuspegi zientifiko eta onartu batetik hartu zuen heterosexual terminoa. Bestalde, beste sexu-orientazio batzuk, hala nola homosexualak, desbideratze gisa katalogatu ziren. Izan ere, homosexualitatea nahasmendu psikiatrikoen zati gisa hartu zen duela gutxi arte.
Kultura
LGTB pertsonen aurkakoen edo homosexualen arteko ezkontzaren argudio asko daude. Hori dela eta, garrantzitsua da LGTB literatura, kolektiboarentzat ez ezik, gizartearentzat ere. Eta literatura, beste edozein adierazpide eta komunikazio bide bezala, egokia da hori lortzeko.
Erlijio-alderdiak
Gehienetan, ezkontzako tradizio erlijiosoek batasun heterosexualekin egiten dute bat. Ia erlijio guztiek uste dute gizon eta emakume baten arteko legezko sexua soilik onartu behar dela, baina askok sexua bekatu gisa ikusten dute. Erlijio horiek sexu-harreman guztiak bekatuzko zerbait gisa ikusten dituzte, eta zelibatoa sustatzen dute. Beste erlijio batzuek harreman heterosexualak zelibatoaren azpitik ikusten dituzte. Erlijio batzuek zelibatoa eskatzen dute zenbait funtziotan, hala nola apaiz katolikoetan; hala ere, Eliza Katolikoa k ere uste du ezkontza heterosexuala sakratua eta beharrezkoa dela. Hala ere, badaude salbuespen batzuk: tradizio budista eta hinduak, Unitarismo Universalista, Komunitate Metropolitarreko Eliza...
Heteronormatibitatea eta heterosexismoa
Heteronormatibitateak heterosexualitatea sustatzen duen mundu-ikuskera adierazten du edo horrekin lotzen da, pertsonen sexu-orientazio normal gisa. Genero-binarismoa gehitzen du (hau da, bi genero desberdin eta kontrajarri baino ez daudela) eta sexu eta ezkontza harremanak egokiagoak direla kontrako sexuko pertsonen artean. Ikuspegi heteronormatibo batek, beraz, sexu biologikoaren, sexualitatearen, genero-identitatearen eta genero-rolen lerrokatzea inplikatzen du. Heteronormatibitate sozialak lesbiana, gay eta bisexualengan dituen ondorioak pribilegio heterosexualtzat har daitezke. Genero-rol zorrotzak eslei diezazkieke gizonei eta emakumeei. Generoaren eta sexualitatearen aditu askok argudiatu dute heterosexualitate derrigorrezkoa, arau heterosexualak betetzea, heterosexismoaren alderdi bat dela. Ondorioz, heterosexualitatearen normaltasunetik aldentzen den edozein pertsona desbideratutzat edo gorrotagarritzat jotzen da.
Heterosexismoa sexualitatearen eta kontrako sexuko pertsonen arteko harremanen aldeko aurreiritzi edo diskriminazio modu bat da. Denak heterosexualak direla pentsa daiteke, eta gay, lesbiana, bisexual, asexual edo transgeneroen aurkako diskriminazio mota bat eragin.
Demografia
Gizartean sexu-orientazioari buruz dauden aurreiritzien ondorioz, ez dago sexu-orientazio jakin bat duten pertsonen portzentajearen zifra zehatzik. Izan ere, homosexualitatea eta bisexualitatea legez kanpo kokatzen da herrialde askotan. Pertsona asko diskriminazioagatik homosexualak edo bisexualak direla esateko beldur dira; beraz, inkestek argi eta garbi homosexualak edo bisexualak direla dioten pertsonak bakarrik hartzen dituzte kontuan.
Inkestak
LGTBI+ kolektiboaren ikusgarritasunari buruzko inkestaren datuen arabera, mundu osoko biztanleriaren % 80 heterosexuala da. Inkesta 27 herrialdetako 19.069 pertsonari egin zitzaien. Espainia heterosexualak ez diren biztanleen ehuneko handiena duen munduko hirugarren herrialdea da eta Europako lehena. Izan ere, % 78k heterosexualak direla diote, eta % 10ek nahiago dute beren sexu-identitatea ez adierazi.
Zehazki, espainiarren % 6k dio bisexuala dela, % 5a gay-a eta beste % 1a pansexuala edo omnisexuala, hau da, % 12a ez-heterosexuala da. Alemania eta Erresuma Batuan, aldiz, %11a da ez heterosexuala eta % 10a Herbehereak, Belgika eta Suedian.
Carterornis chrysomela
Carterornis chrysomela Carterornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Umuarama
Umuarama Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Quique Setién
Quique Setién ( Santander, Kantabria, 1958ko irailaren 27a) Espainiako futbolari ohia da, eta gaur egun entrenatzaile gisa dihar du. Erdilari gisa jokatu zuen eta 2020az geroztik Espainiako Lehen Mailako Bartzelona Futbol Klub a entrenatzen du, Ernesto Valverde ordeztu zuenetik.
Entrenatzaile gisa ibilbidea
Santanderko Racing-en, Bigarren Mailako 2001-02 denboraldiaren hasieran sinatu zuen bere lehen kontratua, kirol zuzendari moduan. Zazpigarren egunean Gustavo Benítez kaleratu ondoren, Nando Yosu entrenatzailearen postua ere hartu zuen eta talde kantabriarra Lehen Mailara igo zuen. Beste urte batez jarraitu zuen Kantabriar taldearekin lanean.
Hainbat taldetatik pasa ondoren, Betis, Las Palmas eta Lugo besteak beste, erakutsi du Cruyff-en jokoaren maitale borrokatu bat dela, eta horregatik hain zuzen ere Bartzelonak 2022-rarteko kontratua sinatu zion.
Kike Turmix
Enrique Vitoria Kormenzana, ezizenez Kike Turmix bezala ezagunagoa, (Deba, 1957ko ekainaren 24a – Madril, 2005eko urriaren 17a) rock abeslari eta musika sustatzailea izan zen.
Bilbotik Madrilera
Gaztetandik Bilbon bizi izan zen. Debako zentral nuklearraren proiektuaren aurka aritu zen eta POUM alderdian militatu zuen; gero punk mugimenduan sartu zen. Bere lehen taldea "Kike Turmix y los Pasapurés" izan zen; baina 1981an N-634 taldea osatu zuen. 1982an Madrilera joan zenean, N-634 taldeak bilduma pare batean parte hartu zuen: ''“¿Punk? ¿Qué Punk?” ('Soy un loco anarquista, soy un loco antifascista' eta 'Masacre en Beirut' kantuekin) eta “Navidades Radioactivas”'' (DRO) ('Manzana sobre manzana' kantuarekin).
DJ eta sustatzaile
N-634 taldeak iraupen gutxi izan zuen, baina Turmixek garage-rock giroan ospea lortu zuen, Malasaña auzoko tabernetan musika jartzen, edo sustatzaile bezala. Movida Madrileñaren sasoian “Los 20 Lácteos” fanzinea argitaratu zuen, eta La Edad de Oro TB saioarekin kolaboratu zuen. Bere kontaktu ugariei esker, kontzertu asko lotu zituen: Hot Pants (Manu Chaoren lehen taldea) ekarri zituen Madrilera, eta Eskandinabiako rock talde mugimendua “deskubritu” zuen (Nomads, Hellacopters, Turbonegro, Backyard Babies...). Sustatze-lanetaz gain, bere enpresak (Safety Pins) talde askoren diskak ere argitaratu zituen, Marga emaztearen parte hartze esanguratsuarekin.
The Pleasure Fuckers
1988an, The Pleasure Fuckers taldearekin eskenatokietara itzuli zen; Europa eta Amerika osoan kontzertuak ematen ibili ziren, eta sei disko grabatu zituzten, 1999an desegin arte.
Undergroundaren ikurra
Madrilgo undergroundaren ikur bihurtua, Matador (1986) edo ISI/DISI (2004) bezalako pelikuletan kameoak egin zituen. 2000 inguruan Ruta 66 aldizkariarekin kolaboratu zuen.
Euskaltasuna
Bizimodua Madrilen izan arren, Euskal Herriarekin harremana mantendu zuen, bai familiarekin baita musika munduan ere: RIP eta Eskorbuto taldeei disko konpartitua grabatzea ahalbidetu zien (Zona Especial Norte, 1984); eta Eskorbutokoak lege antiterrorista pean atxilotuak izan zirenean, haien aldeko gestioetan aritu zen. Bere euskaltasuna agerian eramateko zalea zen; eta euskal diasporako foroen partaide aktiboa izan zen.
Heriotza
Azken urteetan, osasun arazoei estuasun ekonomikoak gehitu zitzaizkion; azkenik, garapen bizkorreko are-minbizi batek heriotza ekarri zion, 48 urte zituela.
Conger myriaster
Conger myriaster Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Gavarrako geltokia
Gavarra Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Cornellà de Llobregat udalerrian dago.
Geltokia 1983n inauguratu zen.
Winterbach (Baden-Württemberg)
Winterbach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fouqueure
Fouqueure Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fouqueure udalerrian erroldatutako biztanleak 427 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 243 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 243etxeak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 149 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Fouqueure udalerrian 176 unitate fiskal zeuden, 417 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.227 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Scarus viridifucatus
Scarus viridifucatus Scarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Fouqueure
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Fouqueure udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crastatt
Crastatt Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 83 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 123 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (46 gizon eta 45 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crastatt udalerrian 77 unitate fiskal zeuden, 196 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.896 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Conger oceanicus
Conger oceanicus Conger generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Calatayudeko Ituna
Calatayudeko Ituna Gaztelako errege Alfontso VIII.aren eta Aragoiko errege Petri II.aren arteko hitzarmena izan zen, Antso VII.a Nafarroakoaren, Ermengol VIII.a Urgellgoaren eta almohadeen aurkakoa, 1198ko maiatzaren 20an Calatayuden sinatu zena. .
Viktoriar Aroa
Viktoriar Aroa izendapenaz Viktoria I.a Erresuma Batukoa ren erreginaldia izendatzen da, hots, 1837ko ekainetik haren heriotza-eguna arteko epea (1901eko urtarrilaren 22). Denboraldi hura britainiar Industria Iraultzaren eta Britainiar Inperioaren urrezko aroa izan zen, ordu arteko ekonomia oparotasunik eta itsasoz haragoko kolonien hedapenik handienekoa. Herrialde horretako klase sozial ertainaren eta prestigio politiko eta militarraren goraldia ere izan zen.
Garai hartan, Londres hiriburua munduko hiririk populatu eta handiena izan zen. Aditu batzuen ustez, aro hrrni hainbat berrikuntza eta gertakarik eman zioten hasiera; horien artean garrantzitsuena, beharbada, 1832ko Erreforma Agiria bide da.
Aurrekoa Georgiar Aroa izan zen, eta ondorengoa, Eduardotarra. Britainiar Aro horren bigarren erdialdea Europako Belle Époque eta Estatu Batuetako Gilded Age aroen lehenbiziko urteen garaikide izan zen.
Jakue II.a Ziprekoa
Joan II.a Ziprekoa eta Marietta Patraskoaren seme sasikoa izan zen. Joanek Nikosiako artzapezpiku izendatu zuen 1456ean. Hurrengo urtean errege txanbelana hil zuen eta Rodas uhartera ihes egin zuen. 1458an aita hil ondoren, arreba Karlotari Zipreko koroa eztabaidatu zion. 1560an egiptoarren laguntza jaso zuen eta Karlota eta Luis setiatu zituen hiru urtez Kireniako gazteluan. 1464an Zipreko errege koroatu zuten.
1472an Katalina Cornaro veneziarrarekin ezkondu zen. Jakue hilabete batzuk geroago hil zen pozoitze-susmoen artean. Katalina haurdun zegoen eta hilabete batzuk geroago Jakue III.a jaio zen.
Viktoriar Aroa
Sarrera
Britainia Handiko biztanleria, Irlanda alde batera utzita, bikoiztu egin zen Viktoria erreginaren agintepean: 1840 aldera 18 milioi biztanlekoa izatetik, 1901ean 36 milioitik gorakoa izatera pasa zen.
Richland konderria (Ipar Dakota)
Richland konderria (Richland County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wahpeton da. 2010eko zentsuaren arabera 16,321 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Viktoriar Aroa
Sarrera
1851n, Britainia Handia munduko lehen herrialdea izan zen, hirietan biztanle gehiago zituena, nekazaritzako herrietan baino. Joera hori sendotu egin zen mendearen bigarren erditik aurrera, biztanleria ugaldu ahala. Londresko metropolia salbu, hark pisu handia industrian ere izan baitzuen: hiri nagusiak industria-eskualdeetan hazi ziren, adibidez, Yorkshireko West Riding-ekoak (Leeds, Sheffield) eta Lancashirekoak (Manchester, Liverpool), beste asko bezala langile-masa handien bizileku zirenak.
XIX. mendean, Britainia Handiko merkataritza-ontzidiak mundu osoko itsas merkataritzaren % 40-50 mugitzen zuen. Merkataritza-ontzidian eta kolonien hedakuntzan oinarriturik, truke librearen dotrinak munduko merkataritza- eta finantza-zentro handiena bihurtu zuen Londres. Politika sistema gero eta biztanle-sektore handiagoetara irekitzen joan ahala, jendearen bizimodua ere biziki hobetu zen.
Richland konderria (Ipar Dakota)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 16,321 pertsonetatik 15,622 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 271 dira. 110 beltzak edo afroamerikarrak. 302 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 88 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 182 pertsonek kokatzen zuten.
Viktoriar Aroa
Erreforma luzea
1832ko lehen erreforma handiak hauteskunde mapa berrantolatu eta ia milioi bat britainiarri boto eskubidea eman zien. Hiri hazi berrietako (Manchester, e.a.) klase dirudunek atera zuten onura handiena erreforma hartatik, ordezkariak bidali baitzituzten Parlamentuan hautapen bidezko Beheko edo Komunen Ganberara (hura lehen lurjabe handien kontrolpean zegoen). Hori burgu ustelduen kaltetan izan zen, gainbehera joan zirelako. Hala ere, aristokrazia lurjabeak beste ganbera kontrolatzen segitu zuen: Lorden Ganbera, alegia. Erregeak izendatzen zituen ganbera hartako kideak eta kargua jarauntsi egiten zen handikien familietan. Lorden Ganberak Beheko Ganberaren erabakiei betoa jartzeko eskubidea zuen, hala onartu baitzuen 1832an industriako eta merkataritzako burgesiak.
Nolanahi ere, erreformak ez zituen ase langileriaren eta herri klaseen eskakizunak, boto sekretua eta unibertsala (gizonezkoentzat) eskatzen baitzuten kartismoaren (Kartaren aldeko mugimendua) banderapean.
1838, 1842 eta 1848an eskualde industrialetan eta Londresen piztutako liskarrak gogor zapaldu zituzten agintariek. 1848az geroztik mugimendua desegin egin zen.
1867ko bigarren erreformak bikoiztu egin zuen hautesle kopurua, eta klase ertain guztiei eman zien boto eskubidea, hobekien ordaindutako langileak barne. 1867-1875 aldian, gizartean eragin handia izan zuen erreforma egitarau baten barruan (greba eskubidea, osasun egoera, nahitaezko heziketa, haurren lana). 1872an bozkatze sekretua ezarri zen.
1884-1885eko azkeno hauteskunde erreformaren ondoren, gizonezkoen sufragio unibertsala ezarrita geratu zen: 50.000 biztanle/diputatu bat proportzioa finkatu zen. 1888an demokratikoki hautatutako udalak eratu ziren. Langile masek hauteskundeetan parte hartzeak aldatu egin zuen Erresuma Batuko sistema alderdibiduna, baina 1892ra arte ez zuen Komunen Ganberak aginpide gorena eskuratu, eta ordutik hasita, eztabaida sutsuak piztu ziren Lorden Ganberari zegokion eginkizun instituzionalaren inguruan.
Gizarte klaseak eta morala
Klase ertainak izan ziren bereziki britainiartzat eta viktoriartzat hartu ziren balio moralen eredu. Itxurari zegokiona funtsezkoa izan zen klase desberdintasunak nabarmentzeko, eta oso muturrera eraman zuten itxura zaintzea.
Familia kontrolerako tresna bihurtu zen eta aitaren larderiaren mende zegoen. Diziplina, lana eta kastitatea moralaren osagaiak izan ziren.
Gizarte klase haren pentsamoldean puritanismoa nagusi bazen ere, moral bikoitz bat zuten askok, sexu kontuetan batez ere. Sexu harremanak ezkontideen artekoak izatera mugaturik egotea jendaurrean aldezten zuten gizonezko askok guztiz bestela jokatzen zuten euren bizitza pribatuetan. Burgesiaren azaluskeria salatu zuten autorerik izan zen: Oscar Wilde irlandar idazle eta olerkaria, kasu, baina Ingalaterrako orduko gizarte on-usteak hura epaitu eta desohorera, gartzelara eta miseria gorrira kondenatu zuen.
Arses insularis
Arses insularis Arses generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Viktoriar Aroa
Gehiengoa
XIX. mendean zehar, Erresuma Batuko biztanleen gehiengoa besteren konturako langile bihurtu beharrean gertatu zen, etengabeko hazkunde demografikoak hartaraxe bultzatuta. XVIII. mendetik industrializazioarekin zetorren prozesu haren ondorioz, nekazari asko eta asko industriako langile bihurtu ziren.
1834an onartutako Behartsuen Legeak, aurretik indarrean zegoen parrokietako sorospen sistemaren ordez, nahitaez lan egin beharreko etxeak (workhouses) ezarri zituen.
Zinez espetxe ziruditen haietan familia bereko kideak apartatzeraino iristen ziren eta beraz, ez zen harritzekoa herri klaseek sistema hartatik ihes egin nahi izatea.
Jendea hirietara bizitzera bultzatzeko beste akuilukada bat izan zen hura.
Langileen bizitza (biztanleen gehiengo handi batena, alegia) oso latza zen garai hartan. Hazkurri eskasa, etxebizitzen eta auzoen hornidura urria, gaixotasunak eta lanaldi luze eta guztiz gogorrak zirela eta, haurren heriotza tasak izugarriak ziren, eta batez besteko bizi-itxaropena ez zen berrogei urtera iristen.
1870etik aurrera biziki hobetu zen egoera, eta herri klaseen bizi-mailak gora egin zuen, itsasoaz haraindik produktu asko iritsi izanari esker. Artean zabaldu ziren arrain eta patata frijituak (fish and chips), hain britainiar bihurtu direnak, eta kotoizko jantziak. Ongizatea etortzearekin batera, familien tamaina txikiagotzen hasi zen.
Kolonialismoa: Indiatik Irlandara
Britainiar Inperioa hasiera-hasieratik izan zen erakunde heterogeneoa. Europako lurraldeak, zuzenean, Koroaren mende zeuden.
Inperioaren lurralde ziren orobat, biztanleriaren gehiengoa europar jatorrikoa zuten lurralde burujabeak (Kanada, Australia), hauteskunde eskubidea zuten koloniak (India, Zipre, Jamaika) eta erregearen mendekotzako koloniak (Afrikako guztiak, Hego Afrikako lurralde burujabea salbu).
Kolonietako gerra horiek eta beste batzuk gertatzen ziren bitartean, Indiako lurralde zabalak gehitzen joan ziren Ekialdeko Indietako Konpainiaren mendera.
Britainiarren politika inperiala, gainerako europarrenaren antzera, areagotu egin zen 1880tik aurrera. Afrika izan zen garai hartako politika kolonialaren xede nagusia. Herri indigenen aurkako gerrak izan ziren bortitzenak (Egipto, Sudan). Gatazka nagusia (europar ikuspegitik, behintzat) Hegoafrikan 1899-1902 epean holandar jatorriko kolonoen aurka (boer rak) izan zuten gerra izan zen.
Inperialismoaren arrakastaren txanponaren beste aldea Irlanda izan zen. Politika zapaltzailearen eraginez, gobernu britainiarraren aurka jazarri ziren Irlandako biztanle gero eta behartsuagoak, katolikotasuna bandera harturik: goseari eman zitzaion erantzuna emigrazioa izan zen. 1922an uhartearen zatiketarekin (oraindik ere indarrean dirau) amaitutako gatazka politiko-erlijiosoaren azpian irlandarren miseria gorria zegoen.
Egonkortasuna eta txandakatzea
Egonkortasuna izan zen Viktoria Erreginaren aroko balio politiko estimatuena. Kontserbadoreak (tories) eta liberalak (whigs) txandaka egon ziren gobernuan XIX. mendearen azkenera arte, eta txandakatze hori eredu bihurtu zuten. Praktikan, bi alderdiek berdin onartzen zuten britaniar parlamentuaren funtzionatzeko era berezia, gizarte oinarri beretsuak baitzituzten.
Mendearen lehen herenean, Frantziako Iraultzaren ondorioen aurka borrokan gobernatu zuen tory alderdiak (Napoleondar Gerrak). Whig alderdiak gauzatu zuen 1832ko hauteskunde erreforma, askatasun gehiagoren aldeko kanpaina luze eta moderatu baten barruan.