cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bizar (anatomia)
Bizarra zenbait arrainek ahotik hurbil daukaten ukimen organo mehe eta bibote itxurakoa da. Bizarrak ahoaren bi alboetan (masaileko bizarrak), sudur zuloen ondoan (sudurreko bizarrak) edo aurpegi azpialdean (kokotseko bizarrak) kokatzen ahal dira.
Besteak beste, siluriformeek (siluruak), ziprinido batzuek (zamoak, barboak...), mullidoek (barbarinak), gaizkatek eta marrazo espezie batzuek dauzkate horrelako organuak. Bizarretan dago kokatua arrain hauen dastamena eta ur uherretan janaria bilatzeko erabiltzen dituzte.
Miguel Unamuno plaza (Bilbo)
Miguel Unamuno plaza Bizkaiko Bilbo hiriburuko Zazpikaleak auzoan dagoen plaza bat da. Izena Miguel Unamuno bilbotar idazle eta filosofoaren omenez darama (Unamuno plaza honetan hasten den Erronda kalean jaio zen eta auzoan hazi zen). Aldi berean Etxebarrieta Anaiak plaza moduan ezagutzen da ENAMeko jarraitzaileen artean bertan gurasoekin bizi izan baitziren betidanik beraien gaztarora arte Xabier Etxebarrieta eta Jose Antonio Etxebarrieta anaiak.
Plaza honetan Euskal Arkeologia, Etnografia eta Kondaira Museoa dago, eta bertatik Mallonako galtzadan ikus daiteke Arkeologi Museoa.
CF Pachuca
Club de Fútbol Pachuca Mexikoko futbol talde nagusietakoa da, Pachuca hirian egoitza daukana. CONCACAF Txapeldunen Liga 5 aldiz irabazi du eta Mexikoko beste 6 liga ere baditu.
Easter Road (Edinburgh)
East Road, Eskoziako Edinburgh hiriburuko hiribide nagusia da.
CF Pachuca
1901ean sortu zuten meatzari britainiarrek eta Mexikoko futbol talde zaharrenetakoa da, hortik bere La Cuna del Fútbol ezizena. Emaitza onenak ordea 1999tik aurrera lortu ditu.
Warroad (Minnesota)
Warroad Minnesotako hiri bat da. Roseau konderrian kokatua dago. 2010ean 1,781 biztanle zituen, 7.23 kilometro koadrotan banatuta.
Colonia Claudia Ara Agrippinensium
Colonia Claudia Ara Agrippinensium Renania ko eskualdeko erromatar kolonia bat zen, nondik egungo Alemaniako Kolonia hiria datorren.
Diokleziano ren erreforma administratiboarekin Germania Beherea erromatar probintziako hiriburua izan zen. Erromatar armadaren kuartel nagusia ere izan zen. Antzinako hiriko elementu asko mantendu dira, horien artean, antzinako hiriko ateko arkua 'CCAA' inskripzioarekin, gaur egun Erromatar-Germaniar museoa n dagoena.
Oppidum Ubiorum, Ara Ubiorum eta Apud Aram Ubiorum
Eburones bezala ezagutzen zen tribu germaniar bat Kolonia ko behe lurretan bizi zen jatorrian. Baina Julio Zesar rek burututako errepresalia gerra batean suntsituak izan ziren. K. a. 38an, Ubii bezala ezagutzen zen tribu germaniarra, Rhin ibaiaren eskuinaldean bizi zena, Marcus Vipsanius Agrippa erromatar jeneralak berrezarri zuen Eburoiek utzitako Kolonia Beheko lrraldeetan. Honek Ubiiak erromatarrek okupatutako lurraldera eraman zituen.
Ubiitarrek Rhin eko uharte bat aukeratu zuten euren kokagune eremuaren erdigune bezala. Uhartea uholdeetatik babestua zegoen goragune natural bat zen. Kokalekuaren ezarpena jada ez da existitzen, baina, gutxi gora-behera, Heumarkt eta Kolonia hiri zaharreko Alter Markt arteko eremua hartzen zuen. Aurkikuntza arkeologikoek kokalekua I. mendearen lehen erdian datatu dezakete. Ordurako, lauki formako erromatar estiloko kaleen plano tipikoa erabiltzen ari ziren. Kokagunearen ustezko izena, ziuraski, Oppidum Ubiorum da. Kolonia hiriaren erromatar garaia, oppidum honekin hasten da.
Augustoren agintaldian (K. a. 30etik. K. a. 14era), Ara Ubiorum (Ubiitarren aldarea) hiriaren mugen barnean eraiki zen. Aldare hau, beharbada, probintzia germaniar handiago batentzako gurtza gune nagusi bezala aurreikusia izan zen, Rhin ibaiaren beste aldeko lurrak hartuko zituen probintzia, une honetan oraindik konkistatu gabe zeudenak. Segimundus noblea, Araren apaiza bezala aipatzen da 9. urtean. Arminio ren familiakoa zen, kerusko en buruzagia. Publio Kintilio Varo urte berean Teutoburgoko basoko gudua n Arminiok garaitu ondoren, alemaniar probintzia handiago batentzako planak, hein handi batean alde batera utzi ziren. Hala ere, aldareak berak bere garrantziaren zati bat mantendu zuen, hiria Ara Ubiorum bezala aipatzen baita idazkun askotan.
K.o. 13tik aurrera eta 16an Tiberiok erretiratu zuen arte, Germaniko ren kuartel nagusia bertan egon zen, Rhineko muga egonkortzeko eta Rhin ibaiaren eskuinaldean Germaniaren aurkako erasoaldi berriak prestatu eta gauzatzeko ahaleginetan. Augusto hil ondoren (K. o. 14). Koloniako legioak matxinatu egin ziren Germaniko enperadore egiteko helburuarekin. Legio hauek, ziuraski, matxinada batean batu ziren Vetera koekin, Castrum Novasiumeko udako goarnizioan kokatuta zeudenak. Germaniko, baina, Tiberio ri leial mantendu zen, tronuaren oinordekoa zena. Legioei enperadore deklaratzeko asmoa kendu zien, eta, aldi berean, matxinatuak baretu zituen amore emate eskuzabalez. Beranduago, Legio I Germanica Bonna n (gaur egungo Bonn) ezarri zen, eta Legio XX Valeria Victrix Castrum Novaesiumen kokatu zuen, gaur egungo Neuss etik gertu.
Colonia Claudia Ara Agripinnensium (CCAA), erromatar kolonia
Agripina Gaztea 15. urtean jaio zen Kolonian. Germaniko ren alaba eta Klaudio erromatar enperadorearen emaztea izan zen. Klaudio konbentzitzea lortu zuen 50 urtean bere jaioterria Colonia Claudia Ara Agrippinensium izan zedin, laburtuta CCAA. Izen honek esan nahi du erromatar zuzenbideko hiri bat dela (Colonia), Klaudio enperadorearen agintaldian sortua (Claudia), ubitarren aldarean (Ara Ubiorum), Agripinaren borondatez (Agrippinensium). Izendapen honek Koloniari erromatar legearen araberako "hiri" estatusa eman zion, eta erromatar kolonia batek oppidum batek baino eskubide inperial gehiago zituen. Erromatar kolonien artean, Koloniak bakarrik gorde du gaur egun erromatar hiri baten lege-mailarik gorenaren izen oroitarazle eta esanguratsu hori.
Une honetan, hiria, Germania Beherea ko hiriburu administratibo bihurtu zen. Garai honen aurretik, eremua, ez zen probintzia ofizial bat, baizik eta militarrek kontrolatutako eta administratutako eremu bat hasiera batean (exercitus Germaniae inferioris), eta, ondoren, aldi baterako, "Germaniako probintzia" bezala izendatua.
70. urtetik aurrera, hirian horma gotortu trinko bat eraiki zen, 2,5 metroko zabalera, 8 metroko altuera eta 19 dorre borobil dituena (horietako bat, III. mendekoa, oso ondo kontserbatua dago) eta, beharbada, hiru mende lehenagotik hasi ziren bederatzi ate; gotorlekuen eraikuntza, ziurrenik, III. mendera arte ez zen amaitu.
Bertako hilarri eta hilobiratze-hatugarrantzitsuenak Erromatar-Germaniar Museo an daude.
Lau enperadoreen urtea eta bataviar matxinadak
68an. Neron enperadorearen heriotzak oinordekotza krisi bat eragin zuen Erroman eta inperio osora gerra zibila ekarri zuen. Lau enperadoreen urtea deiturikoa hasi zen. Erromako Senatua k Servio Sulpizio Galba ezarri zuen enperadore bezala, baina laster hil zuen Marko Salvio Oton tronurako hautagaiak, Pretoriar Guardia ren babesa zuena. Bitartean, Kolonian zeuden legioek, euren komandantea zen Aulo Vitelio enperadore koroatzea eskatu zuten. Vitelio Rhineko legio gehienen buru joan zen Italiara, eta Otonen tropak garaitu zituen Bedriacumeko Lehen gudua n, non Oton bera hil zen.
Vitelio, zortzi hilabete beranduago, Tito Flavio Vespasiano k bota zuen, honen tropek, errepresalien beldur zirelarik, aurretik, Oton enperadore bezala onartu izanagatik. Vitelio hil egin zuten eta bere gorpua Tiberr era bota zuten.
Antzinate berantiarra eta erromatar domeinuaren amaiera
260. ean Postumo k, Kolonia, Galietako Inperioa ren hiriburu bihurtu zuen, Germaniako eta Galiako probintziak, Britannia eta Hispaniako probintziak barne hartzen zituena. Galietako Inperioa k 14 urte baino ez zituen iraun. III. mendean, 20.000 pertsona baino ez ziren bizi hiri eta inguruetan, hiria, III. mendeko krisiak larriki kaltetu baitzuen. Konstantino I. a enperadoreak, Rhin ibaiaren gainean zubi bat eraikitzea agindu zuen; hau, Divitia castellum ak zaintzen zuen (gaur egun, Deutz). 321ean. judu ak Kolonian dokumentatuak daude; zehazki, lehen juduak Renania ko eremura noiz iritsi ziren ezin da ezarri, baina Koloniako komunitate juduak Alpeen iparraldeko antzinakoena dela dio.
Kolonia, aldi baterako, 355eko abenduan abandonatua izan zen, frankoen setio luze baten ondoren. Garai horretako estratu arkeologikoek konkistak eta arpilatzeak hondamenezko ondorioak izan zituztela adierazten dute, eta hiria hondatuta geratu zen. Pretorioa, 375 inguruan berreraiki eta handitu zen. Koloniako Erromatar-Germaniar Museo aren ereduan ikus daitekeen bezala. Datatutako azken berreraikuntza 392/393koa da, Arbogasto k, Inperioaren mendebaldeko erdialdeko magister militum ek, Eugenio enperadore aren izenean, zehaztu gabeko eraikin publiko bat berritu zuenean. Hiria, azkenean, franko erripuariar ren eskuetan erori zen 459 an. Katedraletik gertu dauden luxuzko bi lurperatze-leku antzinate berantiarreko garai honetakoak dira.
Hiriaren harresia
Hiria harresi batek babesten zuen honen hondakinak oraindik toki batzuetan ikus daitezkeelarik. Nabarmentzekoa da Cardo Maximusaren iparraldeko ateko CCAA inskripzioa, Koloniako katedralaren (gaur egun Erromatar-Germaniar Museoa n) eta III. mendeko dorre erromatarraren ondoan.
Hiriko harresia eraikitzea izan zen CCAAn egin den eraikuntza-proiekturik zabalena. Oppidum-a koloniara igotzean hasi zen, eta mende laurden baino gutxiagoan amaitu behar izan zuten. Beharrezko neurri logistikoak lorpena dira berez. Behar ziren harriak urez ekarri behar izan ziren distantzia handi batetik, ez baitago ustiatu daitekeen harrobirik hiritik gertu.
Harresiak 3.9 kilometro baino gehiagoko luzera zuen eta 97 hektarea inguruko eremua hartzen zuen. Hiriaren harresia, guztira, 19 dorrerekin indartu zen, 77 eta 158 metroko distantziara. Hemen ere, ekialdeko hormaren aurrealdea ezaugarri berezia zuen, ez baitzegoen batere dorrerik. Hiriaren barnealderako sarbidea, hiriko bederatzi ateri esker posible izan zen, bakoitza, banakako diseinu batekin. Murruaren aurrean, hiru aldeetan, 13 metrora arteko zabalera zuen zanga bat, 3,30 metroko sakonera zuena, sartzeko oztopo bezala. Hala ere, badirudi funtzio hau gero eta gehiago galdu duela II. mendean zehar, hiriaren harresitik kanpo dagoen eremuaren garapen orokorraren ondorioz.
Bederatzi ate (bat iparraldean, hiru mendebaldean, bi hegoaldean eta hiru Rhin ibairantz ekialdean) ireki ziren hiriko harresian. Aterik handienak, bakoitzak hiru arku eta lotutako ate egiturak zituelarik, Cardo Maximus eta Decumanus Maximus en ipar, mendebalde eta hegoaldean zeuden. Hemen, hiriguneko errepide-sarearen ardatz nagusi horiek errepide nagusiekin bat egin zuten.
Gotorleku osoa harri naturalez eraiki zen morteroz. Kareharria eta hareharri gorria erabili ziren uhate adierazgarrien sistemetarako; gainerako harrizko materiala % 80 inguru grauvaca, % 5 basaltoa eta % 3 trakita izan zen. Gainerako % 12a beste harri batzuen artean banatu zen.
Portuko dorrea
Monumentua, 1965/66an aurkitua, Alemaniako erromatar harrizko eraikinik zaharrena da. Egitura hau ia 115 m ² -ko zimendatze-plaka baten gainean dagoen harrizko dorre ia karratua da, beheko ertza autonomia-erkidegoen mailatik sei metro beherago duena. Zimenduzko zokalo bat, toba-blokeen hiru geruzaz egina, zimendu-plakaren gainetik altxatzen da. Goranzko toba harlangaitzak 6,50 metroko altuera du oraindik, eta bederatzi kuboide geruza ere baditu. Egituraren lodiera ikusita, lur azpia Rheinauen finkatu behar izan zen. Haritzezko hesolak sartu zituzten lurrean horretarako. Azterketa dendrokronologikoek zuhaitzak 4 urtean moztu zituztela erakutsi zuten. Aurkikuntza arkeologikoek, dorrea, hiriko harresia eraiki zenean suntsitua izan zela ere erakutsi zuten. Argi eta garbi CCAA eta Ubiorum oppiduma baino zaharragoa da. Bere funtzioa ez dago argi. Oppidumaren hiriko gotorlekuen zati izan liteke eta/edo portu erromatarra kontrolatuko lukeen zaintza-dorre bat.
Kaleak
Hiriko ateek kale-sistema ireki zuten gaur egun oraindik garrantzitsuak diren kaleekin. Erromatar kaleen laukitxoa oraindik ikus daiteke gaur egungo Koloniako kaleen planoan.
Tyrannus cubensis
Tyrannus cubensis Tyrannus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Colonia Claudia Ara Agrippinensium
Kaleak
Kale hauen maila oraingoa baino askoz baxuagoa zen. Gaur egun arte, Cardo maximusa "Hohe Strala" ren azpian dago, 5,5 metroko sakoneran. 2004ko abuztuan, estolderia lanetan, Venus en irudi baten enborra aurkitu zen erromatar berantiarreko kaleko hondakinen artean.
Pretorioa
Pretorioa, bizileku eta egoitza ofizial bezala erabili zen, baita Germania Beherea probintziako gobernariaren eraikin administratibo bezala ere. Gobernadoreak, bere baitan, behe mailako germaniar armadaren aginte militar gorena (Exercitus Germaniae Inferioris) eta probintziako aginte zibil gorena konbinatu zituen. Botere zibilak botere judiziala eta betearazlea hartzen zituen, eta, eskualde-esparruan, botere legegilea. Legatus Augusti pro praetore ("pretore mailako enperadorearen mandataria") bezala, probintzia bateko gobernaria, beti, erromatar kontsul ohi bat izan zen. Enperadorearen mende zegoen zuzenean. Bere zereginei aurre egiteko, administrazio aparatu zabal bat zuen, baita infanteriako kohorte bat eta zuzenean bere mende zegoen Alako zalditeria bat ere.
CCAAko pretorioa hiri zaharrean zegoen, zuzenean hiriaren ekialdeko harresian, foroaren barrutiaren ipar-ekialdean. Mota honetako eraikin administratibo bakarra da antzinako Erromatar Inperioa n eremu osoan, non praetorium izena, hala bezala, inskripzioetan transmititu den. Funtsean lau eraikuntza-fase ezberdin bereiz daitezke eraikinarentzat, historian zehar eraikuntza berriak eta handitzeak behin eta berriz ikusi baititu:
Pretorioaren jatorria, K. a. 14 urtekoa izan daiteke. K. a. 13-17 bitartean Kolonian egon zen Germanikoren Legio XX kanpamentutik edo pretoriotik (komandantearen apartamentu zentzuan) etor zitekeen lehen egitura. Une honetatik aurrera, 148 eta 173 metroko luzera paraleloko bi horma egiaztatu ziren, 4,20 metroko distantziara. Rhin ibaira ematen zuen fatxada pilastraz banatuta zegoen. Hegoalderago, zortzi metro inguruko diametroa zuen absidea, zehaztu ezin den eraikinaren zati batean industua izan zen.
Litekeena da bigarren eraikuntza-fase bat esleitzea 69/70 d gertakarien ondoren. Lehen eraikinaren iparraldean, Konchenbau izenekoa eraiki zen, bere gelekin. Eraikin zaharrenaren horma paralelo luzeak, trenkaden bidez, gela txikiago askotan banatu ziren. Eraikinaren zati gehiago gehitu zitzaizkion, batzuk hipokaustoekin, pretorioaren eta hiriko harresiaren arteko eremuari. "Hiriko Harresiko etxea" izenekoa barne, Pretorioko gune nagusira zutabe gela baten bidez lotua zegoena.
Ezin azalduzko une batean, pretorioa sute suntsitzaile batek suntsitu zuen. Konstantino ren txanpon baten aurkikuntzak, hondakinen artean zegoena eta 309 eta 313 artean egina, eraikuntzaren hirugarren fasearen lehen sekzioak 125 urte iraun zezakeela adierazten du. Horren ondoren, suntsiketa eta berreraikuntza IV. mendeko bigarren hamarkadan gertatu ziren, laster batean. Hala ere, Pretorioaren ebidentzia idatzia 355. urterako baino ez du eskuragarri Amiano Martzelino k. Kolonia frankoek konkistatu zutenean, Pretorioa ere erabat kaltetua eta suntsitua izan zen.
Ezin da zehatz-mehatz definitu berreraikuntzaren unea eta, horrekin batera, Pretorioa eraikitzeko laugarren eta azken fasea. Baliteke, 356an Juliano enperadoreak Kolonia frankoengandik askatu eta berehala hasi izana. Eten baten ondoren, eraikuntzak, IV. mendearen azken laurdenean jarraitu zuen, eta, azkenik, mendearen azken hamarkadan amaitu zen. Eraikinaren zatirik zaharrenetatik, galeriaren eta Aula Regiaren eraikinaren hegoaldeak baino ez ziren geratu. Eraikin nagusi berriak, hasiera batean, areto angeluzuzen handi bat zuen, Porticus Galeria deritzona, Rhin ibaiaren aurrealdean. Eraikin nagusiaren iparraldeko eta hegoaldeko muturretan bi areto absidal eraiki ziren, mendebalderantz begira dauden hamar metroko zabalerako arkuekin. Handitzearen ondorengo fase batean, eraikin nagusiaren erdian, barnealde zirkularreko egitura oktogonal bat ezarri zen, 11,30 metroko diametrokoa. Egitura oktogonalak eraikin nagusia 250 m ² ko bi aretotan banatzen zuen. 1953an udaletxe berria eraiki zenean, pretorioaren eremua, zati handi batean, induskatu eta arkeologikoki aztertua izan zen. Eraikuntza fase ezberdinetako harri arrastoak kontserbatu egin dira eta Udaletxean ikus daitezke.
Foroa
Erromatar hiri garrantzitsu guztietan bezala, CCAAren erdigunea foroaren barrutia zen Cardo eta Decumanus Maximus arteko elkargunean. Antzinako Koloniako foroaren eremu osoak, ziuraski, sei insulae (apartamentu blokeak) hartzen zituen. Mendebaldeko bi intsulaeren eremuan, plaza, eraztun criptoporticus handi batek ixten zuen, lurrazpiko korridore sistema bat, 135 metroko kanpoko diametroa zuena. Uste denez, hiriko santutegia, Ara Ubiorum, lurpeko egitura honetan dago. Kriptoportikoaren gainean, ibiltzeko antzinako mailan, beharbada, arkupe bat zegoen, dagokion tamainako arkupe bat, errege plazari irekia: Foroa. Foroak berak, ziuraski, lau insulae hartzen zituen, horietako bi, Cardo Maximusetik mendebaldera eta bi ekialdera zeudelarik.
Koloniako egungo hiri-paisaian ezin dira barruti honen antzinako erlikiak lurrean ikusi. Kale modernoak ere ez datoz bat foroaren barrutia antzinako Kolonian mugatzen zutenekin. Gutxi gorabeherako eremua "Hohe Stra "Schildergasse" saltoki handien sotoan, "Herzogstrasse" izkinan, foroko hormaren bloke bat kontserbatu zen eta jendearentzat irisgarri bihurtu zen.
Anfiteatroa
Eraikuntzako aurkikuntza garrantzitsuetan oinarrituta zuzeneko arkeologia-ebidentzia egiteke badago ere, pentsa daiteke CCAAn gutxienez anfiteatro bat dagoela. Hiriko paisaiaren banakako aurkikuntzek, epigrafikoki frogatzen dute, adibidez, haztegi bat dagoela edo 50 hartz harrapatu direla, ziur asko, animaliak ehizatzeko erabili zirenak. Inskripzio hauek, Diana Nemesis i eskainitakoekin ere lotuta daude, gladiadoreen jainkosa patroitzat hartzen zena. Ideia Deutz eta hegoaldeko hilerriko bi inskripzio harriren aurkikuntzekin osatzen da, 1950eko hamarkadan egin zirenak. Lehen harria, berriz ere, Diana Nemesisentzat sagaratzeko harri bat da, bigarrena, gladiadoreen "mediku" (entrenatzaile) baten hilarria delarik, hildakoen jainkoei eskainitako hilarri (Dis Manibus), Germanius Victor izena duen gladiadoreen "mediku" (entrenatzaile) batena.
Antzezlanekin lotura zuzena duten banakako aurkikuntza guztien mapaketak (mosaikoetan edo baxeretan garrantzitsuak diren pintura-emanaldiak barne) anfiteatro bat iradokitzen du, ziur asko, CCAAren iparraldearen kanpoaldean.
Hideyuki Ujiie
Hideyuki Ujiie (氏家 英行) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Flügels, Omiya Ardija eta Thespa Kusatsu. 1999ko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
'''XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa''' XX. mendeko euskara jasotzen duen corpus estatistikoa da 4.658.036 testu-hitzez osatuta dagoena. Pasa den mendean erabili izan den euskararen lekuko eta erakusgarri izatea du egiteko nagusi eta ia bakarra, eta ez ereduzko hizkuntza proposatzea. Kontsultagarria da sarean. Egungo Euskararen Bilketa Sistematikoa (EEBS) UZEI eta Euskaltzaindiak Ixa Taldearen laguntzaz sorturiko testu-corpus lematizatu bat zen, baita horren inguruko ikerketa eta garatze lan guztia. EEBS proiektuak hiru milioi testu-hitz bildu zituen 1996rako eta 4.658.036 bukaeran 2002an. Euskara modernoaren benetako lexikoa eta erabilerak finkatzeko balio izan du. EEBS izena zuen corpusa guztiz bukatu zenean '''XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa''' modua berrizendatu zen eta Euskaltzaindiaren webgunean kokatu zen kontsultagai.
1362ko San Martzeloren uholdea
1362ko San Martzeloren uholdea edo Grote Mandrenke (behe-saxoieraz ahoskatua; Den Store Manddrukning, gizonen itotze handia) urtarrilaren 16an gertaturiko zikloi estratropikala izan zen, ilberriarekin bat egin zuena. Ozeano Atlantikoan sortutako ekaitz handi bat izan zen, Ingalaterra, Herbehereak, iparraldeko Alemania eta Schleswig eragin zituen, 25.000 -100.000 heriotza eraginez.
Izena
Igande hori Martzelo I.a aita santuaren jaia zelako, ezizen hori hartu zuen. Danieraz Den Store Manddrukning (gizonen itotze handia) eta behe-alemanez Grote Mandrenke (gizonen itotze handia) deitu zioten.
Ekaitza
Aurreko egunean, 1362ko urtarrilaren 15ean, larunbata, Ipar Itsasotik zetorren sagailo zikloniko itzel batek eskualdeko barnealdea garbitu zuen Herbehereetatik Danimarkaraino.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
Historia eta jatorria
Terminologia zientziaren, teknikaren, jakintza-alor edo giza-jardueraren esparru jakin bateko hizkera espezializatuan erabiltzen diren terminoen multzoa da, lehen adiera batean. Bigarren adiera batean, terminologia, terminoen biltze, aurkezpen eta deskribapen sistematikoari egiten die erreferentzia.
1362ko San Martzeloren uholdea
Ekaitza
Urtarrilaren 16an, igandea, itsasaldia biziagoa izan zen, uharte batzuk suntsituz, lehorreko eremu zabalak uharte bihurtuz, eta herri osoak suntsituz, tartean Rungholt (Strand uhartean, Frisia iparraldean) Ekialdeko Yorkshireko Ravenser Odd eta Dunwicheko portua.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
Historia eta jatorria
XX. mendean Eugene Wüsterrek terminologiaren teoria orokorraren hastapenak jarri zituen; diziplina autonomo bat dela aldarrikatuko zuen, lexikologiaz eta hizkuntzalaritzaz baliatu arren. Haren teoria zabalki kritikatuak izan arren, gaurko ikerketen abiapuntu eta oinarri izan da; besteak beste, terminologiaren barne, terminoen bilketa, aurkezpen eta deskribapen sistematikoari dagokionez.
1362ko San Martzeloren uholdea
Ekaitza
Urtarrilaren 17a izan zen marea gogorraren azken eguna.
Garaiko kroniken arabera, Ipar Itsaso osoan 100.000 hildako inguru izan ziren, baina kopuru hori ziurrenik gehiegizkoa izango da. Holandan bakarrik 25.000 eta 40.000 biktima artean izan ziren.
Uholdeak Ipar Itsasoaren inguruko herrialde guztiak jo zituen. Anton Heimreich kronikari alemaniarrak jakinarazi zuenez, Schleswig-Holsteinen ura (Ipar Itsasoan presak eraikitzearen ondorioz) 4 ukondotik (2,4 metro inguru) gora igo zen eta 21 presa eta diketik gora igaro zen. Rungholt hiri aberatsa eta beste zazpi parrokia ur azpian geratu ziren betiko. Gaur egun bada elezahar bat, ekaitzetan Rungholteko elizetako kanpaiak entzun daitezkeena.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
EEBSren jaiotza eta historia
Bigarren fase batean (1987-2001), Euskaltzaindiaren Egungo Euskararen Bilketa-lan Sistematikoa izeneko batzordearen gidaritzapean UZEI Terminologia eta Lexikografia Zentroak corpusa garatzeko aholkularitza teknikoa, tratamendu informatikoa eta lan lexikografikoa burutu ditu. Kanadan egin zen antzeko lan bat betetzen du, hala ere Kanadan duten frantsesa laneko hizkuntza bihurtzeko legearen parekorik ez da Euskal Herrian.
XX. mendeko euskara jasotzen duen corpus estatistikoa 4.658.036 testu-hitzez osatua da. Erabili izan den eta erabiltzen den euskararen lekuko eta erakusgarri izatea du egiteko nagusi eta ia bakarra, eta ez ereduzko hizkuntza proposatzea. Kontsultagarria da sarean.
1362ko San Martzeloren uholdea
Ondorioak
Ekaitz-marea horrek, XIII. eta XIV. mendeko antzeko neurriko beste batzuekin batera, paper garrantzitsua izan zuen Zuiderzeeren eraketan, eta Europako iparraldean Izotz Aro Txikiaren hasieran izandako ezegonkortasun meteorologikoaren adibide nabarmena izan zen.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
EEBSren jaiotza eta historia
Proiektua 1987an jarri zen martxan eta lehen fase batean 1900-1987 urteetako corpusa osatu zen, baina corpus irekia zen eta, beraz, urtero eguneratzen zen, nahiz mendea bukatzean corpus itxi izatera pasatu den, mende oso baten erakusgarri. Bestalde, euskara idatzia jaso da hor, ez ahozkoa. Ahozkoek badute bere lekua, baina transkribatu eta argitaratu diren neurrian jaso dira.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa bihurtzea
EEBS izena zuen corpusa guztiz bukatu zenean XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa izeneko corpusa bihurtu zen Euskaltzaindiaren webgunean. 4.658.036 testu-hitzez osatua da. Erabili izan den eta erabiltzen den euskararen lekuko eta erakusgarri izatea zuen egiteko nagusi eta ia bakarra, eta ez ereduzko hizkuntza proposatzea. Kontsultagarria da sarean.
Corpus estatistikoaren oinarria, XX. mendeko euskal argitalpenen inbentario osoa da, "Datu-base bibliografikoa" atalean aipatzen diren irizpideen arabera sailkatua. Argitalpenek osatzen duten unibertsotik abiatuta, osotasun hori proportzionalki adieraziko duen lagina eskuratu da zozketa bidez, orotara jasotako 6.351 obra-zatik osatzen dutena.
Trotina
Trotina Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 86 biztanle ditu eta 1,58 kilometro koadroko azalera. Trutnoveko barrutian dago.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
Testuak sailkatzeko irizpideak
Dokumentuak sailkatzeko irizpideak hauek dira:
Trotina
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1348 urtean egin zen.
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa
Testuak sailkatzeko irizpideak
Testu-zatiak XML formatu estandarrean ezarrita daude (hasieran SGMLz zegoenStandard Generalized Mark-up Language). Erabiltzaileak testuak kurtsibaz, lodiz edo azpimarratuak aurkituko ditu, testu originalean zegoen bezala. Baina, hauez gain, erdarak, aipamenak, metahizkuntza eta bestelakoak ere markatuta aurkitu daitezke, egilearen erabilera bereziak agerian utziz adibidez.
Corpus lematizatua
Horiek dira corpusaren ezaugarriak; baina corpusak badu balio erantsi bat: lematizatua da. Alegia, testu-hitz bakoitzari forma estandar bat erantsi zaio, hiztegi-sarrera moduko bat, eta horrek, besteak beste, erraztu egingo du kontsulta. Adibide batekin esateko, forma deklinatuei eta aldaerei lema bakarra ezarri zaienez, helduleku erosoa dugu orain lema hori: etxe. Etxe, etxea, etxien, echeco, etchetik bezalako testu-hitzak etxe galdetuz ikus daitezke, aldaeraren bat ahazteko arriskurik gabe. Lematizazio hau, bestalde, ez da hitz bakunetara mugatzen; hitz soilez gain, hitz elkartuak, eratorriak eta bestelako hitz anitzeko unitate lexikalak ere markatu dira: etxe lema soilaren ondoan, etxe orratz, etxe-abere, etxe-tresna, etxeko, etxeko jaun, etxekoandre, etxepe, etxetxo, etxeño, etxezain bezalako lemak ere adieraziz. Edo, hala soilaz gain, hala ere, hala eta guztiz ere, hala... nola, hala nola modukoak ere zehaztuz. Horiek horrela, 101.585 lema desberdin aurkituko ditu erabiltzaileak, bere kontsultak egiteko modu eroso eta batez ere segurua eskainiko diotenak.
Ixa taldeak garatutako EUSLEM prorama informatikoa eta EDBL datu-base lexikala erabili ziren EEBS corpusa lematizatzeko.
Reynaldo Uribe
Reynaldo Vasco Uribe (Pergamino, 1951ko maiatzaren 27a - Rosario, 2014ko urtarrilaren 12a) argentinar poeta eta kultur kudeatzailea izan zen.
Heriotza
Linfomaz gaixotu zen. 2014ko urtarrilaren 12ko igande arratsaldean hil zen La Piedad hilerrian (Rosarion) lurperatu zuten.
Galații Bistriței
Galații Bistriței Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Interpretazioa Europar Batasunean
Europar Batasunean egiten den interpretazioaz hitz egitean, kontuan izan behar da Europar Batasunak, 28 estatu kide dituen arren, 24 hizkuntza ofizial eta lan hizkuntza dituela; honako hauek: Alemana, Bulgariera, Daniera, Eslovakiera, Esloveniera, Gaztelania, Ingelesa, Errumaniera, Estoniera, Finlandiera, Frantsesa, Greziera, Hungariera, Irlandera, Italiera, Kroaziera, Letoniera, Lituaniera, Maltera, Nederlandera, Poloniera, Portugesa, Suediera eta Txekiera. Horiez gain, badira nolabait ere erdi ofizialak diren bost hizkuntza: Eskoziera, Euskara, Galesa, Galiziera eta Katalana.
Gaur egun, mundu guztian interprete gehien kontratatzen dituen erakundea Europako Batzordea da. Europar Batasuneko hizkuntzekin lan egiten duten ehunka interprete ditu kontratatuta langile gisa edo freelance gisa.
Eskatzen den profilari dagokionez, lan egiten duen hizkuntzen guztizko ulermena izan behar duen profesionala izan behar interpretea, bere ama hizkuntza menperatu eta oinarrizko jakintza izan behar du. Horrez gain, mota guztietako egoeretara egokitzeko gai izan behar da, baita edozein motatako hitzaldia interpretatzeko ere.
Nazioarteko batzarren araudi linguistikoa ezberdina da modalitate batean edo bestean. Esaterako, bi hizkuntza ezberdinen arteko esan osteko interpretazioa interprete bakarrak egin dezake, baina 24 hizkuntza ezberdinen arteko esan osteko interpretazioa egiteko hainbat interprete behar dira.
Maninghem
Maninghem Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maninghem udalerrian erroldatutako biztanleak 144 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (41 gizon eta 32 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Maninghem udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Microglanis parahybae
Microglanis parahybae Microglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudopimelodidae familian sailkatzen da.
Adams konderria (Mississippi)
Adams konderria (Adams County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Natchez da. 2010eko zentsuaren arabera 32,297 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Adams konderriak 126,274 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,511 ura dira. Beste 119,763 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,58 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 32,297 pertsonetatik 14,635 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,150 dira. 17,150 beltzak edo afroamerikarrak. 76 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 126 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 284 pertsonek kokatzen zuten.
Troubelice
Troubelice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.893 biztanle ditu eta 18,84 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Reinaldo Agosteguis
Reinaldo Agosteguis (La Plata, 1943ko urriaren 6a) UNLPn lizentziatua den arkitektoa, artista bisuala eta idazlea da. 1981az geroztik Viedman bizi da. Bere erakusketen artean, Latinoamerikarekin eta Patagoniarekin lotutako gaiak ugariak dira.
Ibilbidea
La Plata hiriaren kanpoaldean jaio zen. Langile klaseko gurasoen semea. Albert Tomas Eskola Teknikoan egin zuen batxilergoa, bere familiako belaunaldi guztietan batxilergoa amaitzen lehena izanik.
1973an, obrako maisu nagusi lanetan hasi zen La Platako Unibertsitate Nazionalean (UNLP) arkitektura ikasten ari zela. Garai hartako baldintza soziopolitikoek militantzia politikoan ausartzera eraman zuten, Arkitektura eta Hirigintza Fakultatean eskolak ematen ari zela.
1979an, unibertsitatean lizentziatu zenean, bere bokazio artistikoa deskubritzen hasi zen.
1981ean, gaur egun bere emaztea eta bere bi alaben ama den bikotea osatu zuen, elkarrekin Argentinako Patagoniara joan ziren bizitzera, Viedman (Rio Negro) bizileku iraunkorra ezarriz.
1991n, Río Negro probintziako Behe Haraneko Arte Plastikoen Elkarteko presidente izendatu zuten, eta 1993. urtera arte, Viedma Taldea sortu zuen arte. Garai hartako bere lanik garrantzitsuenen artean, Fundación: Proyecto Sur erakusketa kolektiboan parte hartu zuen, Senatu Nazionalean eta Estatu Batuetako Enbaxadan.
1998an, bertako idazleen Ensamble/7 taldea sortu zuen eta izen bereko poesia-liburua argitaratu zuten, Rio Negroko Legebiltzarrak hezkuntza- eta kultura-interesekotzat jo zuena.
2000. urtean, "vos, yo y Borges" erakusketa ibiltaria burutu zuen, Río Negroko probintziako museo ugari bisitatu zituena.
Bere lanari dagokionez
Bere lan batzuk E. Sivori Museoan, Ática Galerian -biak Buenos Aires hirian-, E. Saraco aretoan -Neuquén probintzian-, Bariloche hiriko Zentro Zibikoan, Kultura Etxean, Juan Sánchez de General Roca Museoan eta, hainbatetan, Kultura Udal Etxean, Viedma hirian. Sarituak ere izan dira, lehen postuarekin, Patagoniako lehen Biurtekoan.
Edinburgh Park
, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren mendebaldean dagoen enpresagune bat da. Edinburgheko aireportutik hurbil dago.
Lutter (Turingia)
Lutter Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Waseca (Minnesota)
Waseca Minnesotako hiri bat da. Waseca konderrian kokatua dago. 2010ean 9,410 biztanle zituen, 10.37 kilometro koadrotan banatuta.
Arrameleko San Joan kapera
Arrameleko San Joan kapera Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen kapera bat da, Arrameleko zubiaren inguruan. San Joani sagaratua dago.
Kokalekua
Arramele auzoan dago.
Historia
1850ean eraikia izan zen.
Eraikina
Estilo neoklasikoa duen kareharri eta harlanduzko eraikina da. Eraikin handi bati atxikia dago, Tolosako Benefizentzia izana, zeina urte batzuk lehenago eraiki, eta 1813an frantsesek su eman, eta berria ere berreraikia izan zen.
Jaiak
Arrameleko kofradia Tolosako hiribildua sortu (1256) baina lehenagotik ere existitzen zen, horrexegatik kaperaren zaindariaren jaietan, alegia San Joanetan, kofradiaren Fiela, udalbatza eta bordontzariekin batera hona etortzen da, eta horrexegatik Tolosako jaiak San Joanen omenez ospatzen dira.
Untxi-okela
Untxi-okela, untxikia edo untxi-haragia untxitik eratorritako haragi-produktua da, hazkuntzaren bidez edo, historikoki, ehizaren bidez lor daitekeena. Haragi zuritzat hartzen da. Nahiz eta ez den behiki, txerriki edo hegaztikia bezain ezaguna, Europan tradizioa du, batez ere landa-eremuetan.
Untxi-okelarekin egindako plater batzuk honako hauek dira: hasenpfeffera Alemanian, andrajos eta conill amb xocolata Espainian, cacciatorea Italian, cabidela Portugalen, rabbit pie Erresuma Batuan, ostropela Errumanian eta stuffat tal-fenek, Maltako plater nazionala. Aldiz, munduko beste toki batzuetan untxia maskotatzat hartzen dute eta bere kontsumoa tabutzat.
Untxi-okelaren ekoizpen industriala Italian, Frantzian, Venezuelan, Ipar Korean, Egipton, Espainian, Estatu Batuetan eta Txinan egiten dute nagusiki, azken hau munduko ekoizlerik handiena delarik (2010ean 690.000 t, munduko ekoizpenaren %40a).
Sukaldaritzan, errea presta daiteke, labean, plantxan, salteatuta, gisatuta, konfitatuta, frijituta... gantz gutxi duenez haragi lehortzat hartzen dute. Kolesterolean ere baxua da, eta, beste haragi batzuetan ez bezala, digestio errazekoa da.
Gutcher
, Eskoziako Shetland uhartediko kostaldeko etxalde bat da, Yell uhartean.
Stefania schuberti
Stefania schuberti Stefania generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
NGC 362
NGC 362 izar kumulu bat da, Tucana konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Microglanis pataxo
Microglanis pataxo Microglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudopimelodidae familian sailkatzen da.
Uriu
Uriu Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Kabansita
Kabansita filosilikato motako mineral bat da.
Ezaugarriak
Kabansita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Watertown (Minnesota)
Watertown Minnesotako hiri bat da. Carver konderrian kokatua dago. 2010ean 4,205 biztanle zituen, 6.72 kilometro koadrotan banatuta.
Los Arcos
Los Arcos ([los aɾkos] gaztelaniaz eta ofizialki; Urantzia [uɾants̻ia] euskaraz baina ez ofizialki) Nafarroako hego-mendebaldean dagoen udalerria da. Udalerriak 0 biztanle zituen. urtean.
Izena
XX. mendean Los Arcos hiribildua euskaraz izendatzeko Urantzia erabili izan da, Euskaltzaindiaren Euskal Herriko udalen izendegian 1979an hala agertu baitzen, baina oinarri nahikorik gabean zuzendu egin zuen akademiak gero, eta Los Arcos eman zuen arauzko izentzat. Urantzia izena oinarritzen da erdiaroko hainbat testigantzatan, zeinetan "urancia que dicitur arcus" bezalako aipuak aurkitu izan diren. Jimeno Juriok Lizarrako Foruan jasotzen den Arkueta (Arqueta) izena jo zuen herri honetako izen euskalduntzat
Inguruko herriekin osatzen duen multzoari, Los Arcosko Bostiriak esaten zaie. Armañantzas, El Busto, Santsol eta Torres del Rio dira Los Arcosekin batera bost hiri horiek.
Kokapena
Los Arcos Lizarrako merindadearen hego-mendebaldean dago, Logroño eta Iruñeatik erdibidean, eta A-21 autobideak zeharkatuta. Los Arcosen ez dago altuera handiko mendirik, eta erliebea 500-600 metro arteko muinoek zehazten dute. Horrela, udalerriko gunerik garaienak, Valdelaguardia (585m), Lomba (562m), El Carcal (500m) eta Peñas Blancas (540m) dira.
Klima
Los Arcosko klima mediterraneo-kontinentala da. Prezipitazioak nahiko urriak dira (448-600mm inguru) eta 60-80 egunetan jausten dira. Udak epelak eta lehorrak dira eta neguak hotzak eta ez oso euritsuak. Urteko batez besteko tenperatura 10 °C eta 13 °C artekoa da. Izozteak nahiko ohikoak izaten dira neguan, udazkenaren amaieran eta udaberriaren hasieran, estatistiken arabera izozteak normalean, azaroaren 22tik apirilaren 2ra izaten dira ohikoen. San Gregorioko mendizerraren eragina nabarmena da herriko klimarengan, eta horrela neguak gogorregiak izaten dira, batez ere, izoztei dagokienean. Uda garian tenperaturak 34 °C eta 40 °C artekoak dira eta neguan termometroak -3 °C eta -7 °C ingurura jaitsi daitezke.
Landaredia
Jatorrizko landaredia erabat aldatu da gizakiaren eragina dela eta, eta lehen arteak eta mota desberdineko zuhaixkak zeuden tokian, nekazaritzarako lurrak daude gaur egun.
Estazio meteorologikoa
Herrigunearen kanpoaldean, itsasoaren mailatik 172 metrora, Espainiako Nekazaritza ministerioaren estazio meteorologikoa dago.
Udalerri mugakideak
Herriak, Sorlada, Mues eta Etaiorekin egiten du muga iparraldean, Villamayor de Monjardin, Barbarin eta Sesmarekin ekialdean, Elizagorria eta Mendabiarekin hegoaldean, eta Desoio, Santsol eta El Bustorekin mendebaldean.
Historiaurrea eta Erdi Aroa
Los Arcosko udalerriaren mugetan, historiaurreko hainbat kokaleku aurkitu dira, La Atalaya, El Castillar eta San Lorentzokoak, Burdin Aroan zehar garaturikoak. Antzinako gaztelua dagoen gunea erromatarren garaian populatu zen eta herria Curnonium izeneko mugabarru militarreko herria izan zen. Errege bideen gurutze-bidea, herriak Gaztela eta Nafarroako erresumaren arteko merkataritzari esker aberastu zen. Erdi Aroan zehar Los Arcos honako herriek osatzen zuten Armañantzas, El Busto, Santsol, Torres del Rio eta gaur egun herri hustua den Melgar.
X. mendean musulmanek konkistaturikoa, Antso I.a Gartzesek herria birkonkistatzea lortu zuen XI. mendean, Valdejunquera izeneko borrokan. XII. mendean Nafarroako Antso VI.a Jakituna erregeak berezko forua eman zion Los Arcosi, asteroko merkatua antolatzeko eskubidea emanez. Erdi Aroan zehar, merkataritzari esker, herriak garapen handia izan zuen. Garai hartakoa da Andre Mariaren parrokia zaharraren egitura erromaniko-berantiarra eta Donejakue bideko erromesen bidea errazteko eraikitako ospitalea. Herrian, juduak eta frankoak bizi izan ziren XV. mendea arte. Oparotasun horren adierazle, herriko hainbat eraikin eta batez ere 1423an Los Arcosek Nafarroako gorteetan lorturiko jarlekua dira.
Gaztelatik gertu egoteagatik, herriak erresuma honetako ejertzitoen erasoaldiak jasan zituen maiz. 1274an Alfonso X.a Jakitunaren ejertzitoak herria inbaditu zuen, eta ondorengo mendean Joanes II.a erregeak.
15. mendeko Nafarroako Gerra Zibilaren kontestuan, 1463an Los Arcos Gaztelako Erresumari gehitu zitzaion Frantziako Luis XI.a erregearen sententziaren bitartez. Herriak erabakia onartu zuen, aurretik zituen pribilegio eta foruak mantentzearen truke. Los Arcosekin batera, Armañantzas, El Busto, Santsol eta Torres del Rioko udalerriak sartu ziren Gaztelako erresuman. Los Arcosko Bostiriak esaten zaie hauei.
XVI. mendetik XX. mendera
Felipe II.a erregeak, foruak berretsi (1572) eta herria bisitatu zuen 1592an. Ondorengo Espainiako erregeek berdina egin zuten 1697 eta 1702an. XVII. mendetik XVIII. mendera bitartean Andre Mariaren plaza eta Frutaren plaza eraiki ziren.
1521. urtean Albretko Enrique II.a erregea Nafarroa berkonkistatzen saiatzean Los Arcos arpilatua izan zen. Erregeak, herriaren Gaztelarekiko erakutsitako zintzotasuna eskertzeko, asteazkenero merkatua ospatzeko eskubidea eman zion. Mende hauetan, herriak berriro ere oparotasun garaia bizi izan zuen, eta estilo barrokoko hainbat eraikin, jauregi, eta nobleen etxe eraiki ziren.
XVIII. mendearen amaieran, zehazki 1753. urtean, Los Arcos Nafarroako herri bihurtu zen berriro ere, Bostiriak multzoan, izatez. Merkatua ospatzeko eskubidea eta aurretik zituen bestelako eskubideak mantendu zitzaizkien, horietatik garrantzitsuena, Gaztelara garia esportatzeko pribilegioa. Nafarroako gorteetan zeukan tokia berreskuratu zuen, baina Unibertsitateen ordeneko bederatzigarren tokia egokitu zitzaion. XIX. mendearen bigarren erdian, biztanleria mantendu edo motelki haziz joan zen.
XX. mendetik aurrera
XX. mendearen lehen erdian, urun, kandela eta txokolate lantegiak eraiki ziren. Goardia Zibilaren koartela, hiru eskola, frantziskotarren komentua, eta pauldarren komentua zeuden herrian. Los Arcosen, Nafarroako babes ofizialeko lehen etxebizitzak eraiki ziren 1950eko hamarkadaren amaieran. "Etxe merke" delakoak solairu bakarreko 48 etxebizitza ziren, eta erosketa kontratua 1954ko irailaren 23an sinatu zuten, urtebete beranduago eraikuntza obrak hasiz. Etxeen eraikuntzan hildako bat egon zen, 22 urteko Jose Luis Alba Zirauki. 82 metro karratuko etxe hauek altxatzen lagundu zuten langileek 35 eta 30 pezeta irabazten zituzten eguneko, igeltseroek 35 eta beharginek 30.
Etxeak egokitu zitzaizkien familiek, 13.645 pezeta eman behar izan zituzten sarrera gisa, eta beste 100 pezeta hil zen langilearen familiari. Ondoren, 167,50 pezeta ordaindu behar izan zuten hilero, guztira etxeek balio zuten 56.022,50 pezetak ordaindu arte.
Abiadura zirkuitua
2007an, enpresa pribatu batek Nafarroako Gobernuaren laguntzarekin, abiadura zirkuitua eraikitzeko lanak hasi zituen. Los Arcosen aukeraketaren arrazoia, Iruñea eta Logroño artean herriak duen kokagunea izan zen. Zirkuitua 2010eko ekainaren 19an zabaldu zuten.
Ekonomia
Biztanleria nekazaritzatik bizi izan da historikoki eta baita gaur egun ere.
Nekazaritzako laborerik garrantzitsuenak, mahastiak eta olibondoak dira. Garia, garagarra eta mahatsa, lehor zein lur ureztagarrietan landatzen da. Lur ureztagarriak laborantza lurren % 12 dira, eta mahastiek 1891ean filoxeraren agerpenaren aurretik 182 hektarea hartzen zituzten. Ondoren, azalera gutxituz joan zen, eta gaur egun ia erabat desagertu dira.
Elkartei dagokionez, 1921eko apirilaren 20an, Nafarroako nekazal aurrezki kutxak sustaturiko koperatiba sortu zen, 1948ko urtarrilaren 6an San Jose upategi koperatiba, eta 1951eko apirilaren 15ean herriko nekazari talde batek beste koperatiba bat sortu zuen.
Industria
Nafarroako gobernuak industrialdeak sustatzeko sortutako Nasuinsa elkartearen ekimenez, Lizarraldea industrialdea (Polígono Industrial Tierra Estella gaztelaniaz) eraiki zen XX. mendearen hasieran. Nasuinsa elkartea 1990eko hamarkadan sortu zenetik eraikitako industrialderik handienetakoa izan zen, guztira 465.455 metro koadroko azalera hartuz. Eraikuntza lanak 2005ean hasi eta bi urte beranduago lehen pabilioiak altxatzen hasi ziren.
Industrialdearen datu teknikoak honakoak dira:
Azalera guztira: 460.023 m2
Lursailen azalera: 294.160 m
Tyrannus caudifasciatus
Tyrannus caudifasciatus Tyrannus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Los Arcos
Zerbitzuak
Zerbitzuetan biztanleriaren % 25 baino ez du lanik egiten, eta orokorrean herriguneko taberna, eskola, banketxe, udal bulego eta denda txikietan lan egiten duten pertsonetara mguatzen da. Horrez gain, herriaren kanpoaldean supermerkatua dago.
Demografia
Los Arcos gainbeheran dagoen herria da populazioaren aldetik. XX. mendearen lehen erdialdean 2.000 biztanleen inguruan mantendu ondoren, 1960eko hamarkadatik aurrera biztanleen galera etengabea izan zuen, baita XXI. mendearen lehen hamarkadan ere, eta 1.200 biztanleen inguruan zegoen 2011n.
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 101 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 8,01a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).