cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biolumineszentzia
Extrazelularra
Biolumineszentzia extrazelularra, luziferina eta luziferasaren erreakzioaren bidez ematen da organismoaren kanpoaldean. Konposatu hauek sintetizatu ondoren larruazaleko guruin desberdinetan edota hauen azpian metatzen dira. Behin askatuta, elkarren arteko eta kanpo inguruneko nahasketak hodei argitsuak sortzen dituzte. Lumineszentzia mota hau oso ohikoa da, zenbait krustazeoen eta zefalopodo abisal batzuen artean.
Bakterio lumineszenteekin sinbiosian
Zelenteratu, zizare, molusku, ekinodermatu eta arrain itsastarren kasuan ezagutzen den fenomenoa da. Hauek, gorputzeko leku desberdinetan, bakterioak gordetzen dituzte, fotoforo izeneko maskuri edo puxika txikiak dituzte. Zenbait espeziek igorritako argi jarraiaren intentsitatea erregulatu dezakete egitura berezien bidez. Izan ere, gehienetan argi-eragile diren organo hauek nerbio sistemarekin lotuta daude. Modu honetan, animaliak nahi bezala kontrolatu dezake igorritako argi kantitatea.
Erregulazio genetikoa
Bakterioak bezalako organismoetan biolumineszentzia prozesuaren erregulazio genetikoa luxCDABE operonak kontrolatzen du. Operon hau, argiaren igorpenerako ezinbestekoak diren bost gene estrukturalen bitartez erregulatuta dago: luxA, luxB, luxC, luxD, eta luxE. LuxC, luxD eta luxE geneak aldehido substratua birziklatzeko gantz azidoen erreduktasa konplexua kodetzen dute eta luxA eta luxB luziferasa entzimaren α eta β azpiunitateak kodetzeaz arduratzen dira.
Operoiaren adierazpena itzulpen eta transkripzio mailan erregulatuta dago. LuxR geneak proteina erregulatzaile bat kodetzen duen bitartean, luxI genea proteina autoinduktore bat kodetzeaz arduratzen da. Zelularen dentsitatea geroz eta handiagoa izan, luxR proteinaren kontzentrazioa handiagoa izango da, eta honek autoinduktoreak eraginda, luxICDABE operoia aktibatzen du, argiaren sintesia eraginez. Ostera, proteina erregulatzailearen kontzentrazioa mugakorra bihurtzen da; izan ere, proteina erregulatzailearen eta autoinduktorearen artean sortzen den konplexuak luxR genearen itzulpena inhibitzen du.
Sepsina copei
Sepsina copei Sepsina generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Biolumineszentzia
Erregulazio genetikoa
Operoia koakzio katabolikoaren bitartez ere erregulatu daiteke, bere promotore ek cAMP-rako lotura guneak baitituzte. Entzima induzigarriek funtzionaltasuna erakusten dute baldintza jakin batzuetan; autore askorentzat, entzima horien indukzioa, mantenugai espezifikoen bitartez egiten da, eta horretarako entzimak ez dira etengabe sortzen. Bestalde, entzima batzuen sintesian, glukosak indukzioa maiz erreprimitzen du, nahiz eta induktorearen presentzia egon, hau cAMP exogenoaren bitartez gainditua izan daitekeelako; glukosaren errepresioari eta cAMP bitartezko alderantzikatzeari errepesio katabolikoa deitzen zaio.
Onddoak
Egun 112 onddo biolumineszente espezie baino gehiago ezagutzen dira eta batik bat klima epel eta tropikaletan aurki daitezke. Gehienak Basidiomycota dibisioaren  barruan kokatutako Agaricales ordenean sailkatuta daude. Salbuespen bakarra dago, Xylariales ordenean sailkatuta dagoen askomikotoa. Ezagutzen diren Agaricales ordeneko onddo guztiak esporadun fruitu-gorputza garatzen dute eta 4 lerro ebolutibo desberdinen parte dira. Omphalotus lerroa (Omphalotus eta Neonothopanus generoak biltzen dituena) 12 espeziez osatua, Armillaria lerroa 10 espeziez osatua eta Myceloid lerroa (Favolachia, Mycena, Panellus, Prunulus, Roridomyces) 50 espezie desberdin biltzen dituena. Berriki aurkitutako Lucentipes lerroan 2 espezie sailkatu dira, Mycena lucentipes eta Gerronema viridilucens. Aipatutako onddo biolumineszente guztietatik, Armillaria mellea munduan zehar gehien zabalduta dagoen espeziea da; Asia, Europa, Ipar Amerika eta Hego Afrikan aurki daiteke. Onddo biolumineszenteak 520-530nm-tako uhin-luzera duen argi berdexka igortzen dute. Argia, zelula biziek soilik etengabe igortzen dute eta onddoaren zati desberdinetan agertu daiteke: mizelioan eta fruitu gorputzean Panellus stipticus eta Omphalotus olearius espezietan adibidez, edo mizelioan eta errizomorfo gazteetan Armillaria mellea espeziean bezala. Roridomyces roridus espeziean bestalde, lumineszentzia esporetan soilik ematen da eta Collybia tuberosa-ren kasuan, aldiz, esklerozioan soilik.
Gehienetan, onddo biolumineszente zurixka txikiak (“foxfire”) egur hilaren gainean sortzen dira hezetasun handiko basoetan. Forma hau tropikoetan oso ohikoa da. Espeziearen araberan, igorritako argiaren kolorea aldakorra izan daiteke (urdinetik, berdera edota horira). Onddo biolumineszente handien barruan, Australiako mamu onddoa bezala ezagutzen dena bereiz daiteke (Omphalotus nidiformis) eta Estatu Batuetan kalabaza (O. olearius) da aipagarriena. Azken hauek, 13cm-tako diametroa izateraino irits daitezke.
Onddoetan ematen den biolumineszentziaren biokimika guztiz ezaugarritua ez dagoen arren, aterakin biolumineszenteen prestakinek in vitro biolumineszentziaren ezaugarri batzuk deskribatzea ahalbidetu dute. Datu esperimentalen arabera, 2 urratsetako mekanismoa beharrezkoa da biolumineszentzia sortzeko. Lehen urratsean, erreduktasa disolbagarri batek luziferina izeneko produktu argi igorlea erreduzitzen du NAD(P)H gastatuz. Bigarren urratsean aldiz, luziferasa solugaitza batek luziferina erreduzitua oxidatzen du energia berde-urdin koloreko argi moduan askatuz. Onddoaren hazkuntzan eragina duten kanpo faktoreek (tenperatura, pH, argi kantitatea…)  honen biolumineszentzian ere eragina duela ikusi da.
Biolumineszentzia erakusten duten onddoen artean mekanismo entzimatiko komun bat dagoela ikusi da. Honek, biolumineszentzia eragiten duen bidezidorra,  Agaricales ordeneko fruitu gorputza garatzen duten espezieen eboluzioan sortzen lehenetariko bidezidorra  izango litzatekeela aditzera ematen du. Ezagutzen diren espezie biolumineszente gehienak lignina deskonposatzaileak dira. Biolumineszentzia O2-rekiko dependentea den prozesu metabolikoa da. Hori dela eta, egurraren deskonposizioan zehar sortutako espezie oxigeno erreakzionatzaileen aurkako babesa eman diezaiokete onddo espezie desberdinei.
Onddoen biolumineszentziaren funtzioa oso ezaguna ez bada ere, fruitu gorputz lumineszentea duten espezien kasuan, haien argia, baso tropikal ilunetan larrekari (bai intsektu bai artropodo desberdinak) desberdinak erakartzeko erabil dezaketela uste da, beraien esporak barreiatu ahal izateko. Aldiz, mizelio lumineszentea duten espezien kasuan larrekariak ekiditeko ematen da.
Dinoflagelatuak
Gehien aurkitzen diren organismo biolumineszenteak dinoflagelatuak izan daitezke, itsas-azalean topatzen dira eta ur mugituetan gauez ikusi daitezkeen distirak sortzen dituzte. Gutxienez 18 generok erakusten dute biolumineszentzia. Dinoflagelatu biolumineszenteen ekosistemak ur epeleko lakuak eta itsasora irekigune estua duten badiak dira. Itsas lumineszentzia (ingelesez, Milky sea effect) gertaera ezberdina da, hau milaka kilometro  karratuetan zehar zabaldu daiteke eta distira bakterio biolumineszenteek eragiten dute.
68 dinoflagelatau espeziek garatu dute biolumineszentzia, baina honen funtzioa oraindik ez dago guztiz garbi. Hipotesi onartuenaren arabera, biolumineszentziak dinoflagelatuen biziraupenean laguntzen du “lapurrentzako alarma” moduan funtzionatuz. Biolumineszentziaren zooplankton larrekarien aurkako defentsa rola Lingulodinium polyedra espeziean ikusi zen kopepodo larrekari batek sintetizatutako amiden aurrean garatutako biolumineszentzia igoera dela eta. Biolumineszentziaren ondorioz, dinoflagelatuek arrakastatsu iraun dezakete tamaina antzekoko organismoek, diatomeoek eta alga berdeek, dominatzen duten fitoplankton komunitatean.
Dinoflagelatu biolumineszenteen artean Alexandrium spp., Gonyaulax spp., Pyrodinium spp., Lingulodinium polyedra eta Noctiluca scintillans sailkatzen dira. Udarako hilabeteetan, Taiwan eko Matsu irletan dinoflagelatu biolumineszente kopuru handiak biltzen dira “malko urdinak” bezala ezagutzen dena. 2019an, zientzialariek “malko urdinak” fenomenoa itsasoko bizia pozoitzearekin lotu zuten, algek amonioa eta beste konposatu toxiko batzuk kanporatzen baitituzte elikatzen diren neurrian. Alga suntsikorrak itsasertzetik 300km-tara topatu dira. Honek, alga loraldia zabaltzen ari dela iradokitzen du. Zenbait ikertzailek, loraldia Yangtze ibaia n Hiru Arroiletako presa ren eraikuntzak bultzatu zuela teorizatu zuten.
Law (Hegoaldeko Lanarkshire)
Law, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.
Biolumineszentzia
Biologia eta medikuntza
Aplikatutako beste teknika bat garun ortzadarra edo ingelesez brainbow izenekoa da. 2007an Harvard Unibertsitateko ikertzaile talde batek nerbio sistema irudikatzeko mapa bat garatu zuen, non proteina fluoreszenteen bitartez, neuronak eta garuneko beste zelula batzuk kolore desberdinetan ikus daitezke, nerbio sistema aztertzea eta prozesu neuronalak sailkatzea baimenduz. Arratoi batzuk genetikoki modifikaztuak izan ziren kolore desberdinetako (horia, zian eta gorria) proteinen kopuru zehatzak sintetizatzeko garuneko nerbio zelula indibidualetan. Emaitza bezala 90 tonalitate ezberdinetan distiratzen zuen garun bat ikusi zen. Horrela, ikertzaileek sare trinko batean zehar zelula indibidualen nerbio zuntzak jarraitzea posible zuten.
Argiaren sintesia
Fotoforo ak organismo biolumineszenteetan argia sintetizatzen duten organoak dira. Hauen egitura diseinatzaile industrialengatik ikertua izanten ari da. Ingeniaritza biolumineszentea noizbait kaleetako argiztapenerako edo apaingarrietarako erabilia izan daiteke baina horretarako argiaren sintesia nahiko distiratsua izan behar da eta epe luzeetan iraun behar du prezio bideragarri baten barruan. 2014ean, Cambrige hiriko iGEM talde bat lanean hasi zen argiaren sintesirako erreakzioan luziferina kontsumitu ez dadin, horretarako, Ipar Amerikako ipurtargiek duten luziferina erregeneratzeko entzima bat kodetzen duen atal genetiko-bioteknologiko bat garatzen ari dira.
Ipurtargien isatsa distirarazten duen genea ziape landareetara gehitua izan da. Landarea ukitzerakoan distira ahul bat igortzen du ordu batez, baina kamera sentikor baten beharra dago distira ikusteko. Wisconsin-Madison Unibertsitatea genetikoki diseinatutako biolumineszentziaren erabilera aztertzen ari da E. coli bakterioan bakterio biolumineszente bezala erabiltzeko bonbilla batean. Bestetik, 2011. urtean, Phillips korporazioak etxeetan giro argia sortzeko sistema mikrobiano bat plazaratu zuen. 2016ean, Glowee, enpresa frantses bat, denden sarrerarako eta kaleko seinaleetarako argi biolumineszenteak saltzen hasi zen, goizeko 01:00-7:00 tartean erabiltzeko; izan ere, legeak ordutegi horretan xede horietarako elektrizitatearen erabilera debekatzen du. Aliivibrio fischeri bakterioaren biolumineszentzia baliatu zuten baina hauek sintetizatzen zuten produktu biolumineszentearen gehienezko iraupena 3 egunekoa zen. 2020ko apirilean, landareak ingeniaritza genetikoaren bitartez biziago distirarazteko modifikatu ziren Neonothopanus nambi onddoaren gene biolumineszenteak erabiliz azido kafeikoa luziferina bihurtzeko.
ATP biolumineszentzia
ATP biolumineszentzia, organismo batean ATPa lumineszentzia sortzeko erabiltzen denean ematen den prozesua da. Zelulen bideragarritasuna neurtzeko biosentsore ona izatea frogatu da. Biosentsore optikoek lumineszentziaren eta fluoreszentzia xurgaketa edo emisioaren neurketa prozesuak biltzen dituzte. Neurketa hauen bitartez, ATP biolumineszentziaren neurketa kuantitatiboa aplikatzen da mikrobio biziak soilik detektatzeko. Metodoa azkarra eta komenigarria denez, datuak denbora errealean lortzen dira. Metodo honen bidez zehazten den mikrobioen populazioa kontzentrazioarekin erlazionatuta dago.
Zelula bizidunen eta bizigabeen arteko desberdintzapena
ATP biolumineszentzian, ATPa sintetizatzeko luziferina eta luziferasaren erreakzioa ematen den bitartean zelula bizidun guztiek ATP kopuru bera dutela onartzen da. Hau zelularen bideragarritasuna neurtzeko egiten da eta ikertzaileek ATPren presentzia edo gabeziaren arabera lagineko zelula bizi eta hilen kopurua neurtu dezakete. ATPa duten zelula biziek biolumineszentzia flash-a sortzen dute ATParen presentzian luziferina eta luziferasa arteko erreakzioa ematearen ondorioz. Hildako zelulek, aldiz, ez dute biolumineszentziarik sortzen ATP faltaren ondorioz. Lagin osasuntsu batean, zelula bizi bakoitzerako seinalearen intentsitatea konstantea da. Era honetan, lagin bateko zelula bizien kopuru osoa determinatua da.
ATPa, luziferasaren erreakziorako ezinbestekoa dena, erabiltzen da eta bigarren urratsean oxiluziferina sintetizatzen da. Oxiluziferina kitzikapen egoeran sintetizatuko da eta oinarrizko egoerara bueltatzerakoan igorriko du argia. Igorritako argia luminometroen bitartez detektatzen da. ATParen kontzentrazioa zuzenki proportzionala da igorritako argi kopuruarekin, Argiaren Unitate Erlatiboetan (AUE) neurtzen dena. ROC (ingelesezko Receiver Operating Characteristic akronimoa) bat erabiltzen da neurketen sentikortasuna eta zehaztasuna neurtzeko. Biolumineszentzia intentsitatearen eta ATP estandarraren kontzentrazioaren artean korrelazio zuzena dago. Era berean, korrelazio zuzena dago biolumineszentziaren eta Kolonia Unitate Sortzaile (KUS) artean. Aitzitik, ATP estandarraren kontzentrazioa eta KUS arteko korrelazioa estandarra da. Era honetan, ATPa neurtu egiten da eta populazio mikrobianoa biolumineszentziaren bitartez zehazten da.
Hala eta guztiz ere, kontuan izan behar da mikroorganismo populazio ezberdinak determinatzeko ATP sorta ezberdinak eta beste substratu eta erreaktibo batzuk erabiltzen direla.
Bom Jardim (Rio de Janeiro)
Bom Jardim Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Manabu Komatsubara
Manabu Komatsubara (小松原 学, 1981eko apirilaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare eta Ventforet Kofu.
Jiro Hiratsuka
Jiro Hiratsuka (平塚 次郎, 1979ko abenduaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Servir y proteger
Servir y proteger Plano a Planok La 1 telebista katerako egindako soap opera da.
Aktoreak
Egungoa
Aurrekoak
Kohei Usui
Kohei Usui (臼井 幸平, 1979ko uztailaren 16a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare, Yokohama FC, Montedio Yamagata eta Tochigi SC.
Notropis semperasper
Notropis semperasper Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Sainte-Marguerite (Paris)
Sainte-Marguerite (44), Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Popincourt (11) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 36.476 biztanle zituen.
Auzoak izena bertan dagoen Santa Margarita elizari zor dio.
Harizpi (elektrizitatea)
Harizpia goritasun-lanparan tenperaturaren eraginez argia sortzen duen hari espirala da. Wolframezko (W) metalez eginak dira, tungsteno izen kimikoarekin ere ezaguna, kaltzioz (Ca) eta magnesioz (Mg) estalita eta goritasun-lanparako hodietan duten funtzio nagusia aldez aurretik barruan duten argon gasa berotzea da argitu ahal izateko.
Vacqueriette-Erquières
Vacqueriette-Erquières Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 127etxeak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 8 etxek hitu gela zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (56 gizon eta 36 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Triglops metopias
Triglops metopias Triglops generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Vacqueriette-Erquières
Diru sarrerak
2009an Vacqueriette-Erquières udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 233 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.859 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Vacqueriette-Erquières udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 462 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Delmenhorst
Delmenhorst Alemaniako Saxonia Beherea estatu federaleko hiri askea da. Bremendik 10 kilometro eskasera dago eta gaur egun herri jarrai bat osatzen dute.
Historia
1254ko idatzi batean esaten da Oldenburgeko Kondeak Delme ibaiaren ondoko herrixka erosi zuela 1234ean. Ordutik aurrera Delmenhorsten jabetza Oldenburg, Bremen, Münster eta Daniar erregeen eskuetan egon zen. Napoleondar Gerretan (1806-1813) frantziarrek eta herbeheretarrek okupatu zuten hiria.
XIX mendean Bremeneen gertutasunari esker industrializazioa iritsi zen Delmenhorstera eta biztanleriak hazkuntza handia izan zuen, laukoiztu arte. 1903an hiri aske bihurtu zen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren Britainiar Okupazio eremuan gelditu zen. Ekialdeko Alemaniako milaka errefuxiatu hartu zituen.
Hiri senidetuak
Delmenhorst ondorengo hiriekin dago senidetua:
Nerston (Hegoaldeko Lanarkshire)
Nerston, (Near-town izendapenaren eskoziar aldaera), Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.
Hood River konderria (Oregon)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 22,346 pertsonetatik 21,303 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 6,589 dira. 63 beltzak edo afroamerikarrak. 144 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 305 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 476 pertsonek kokatzen zuten.
Scoloplax dolicholophia
Scoloplax dolicholophia Scoloplax generoko animalia da. Arrainen barruko Scoloplacidae familian sailkatzen da.
Lee Harvey Oswald
Lee Harvey Oswald (New Orleans, Louisiana, 1939ko urriaren 18a - Dallas, 1963ko azaroaren 24a) estatubatuar marinea izan zen. Ofizialki, 1963ko azaroaren 22an John F. Kennedy hil zuela onartzen da.
Hamazazpi urterekin marineekin bat egin zuen. 1956an Sobietar Batasunera desertatu eta errusiar emakume batekin ezkondu zen. 1962an Estatu Batuetara itzuli zen bere familia berriarekin eta Dallasen kokatu ziren. 1963ko azaroaren 22an John F. Kennedy presidentea hil bide zuen Dallasen. Handik gutxira, J. D. Tippett polizia hil zuen eta egun horretan bertan atxilotu zuten. Bi egun geroago, Jack Rubyk hil zuen Dallasko polizia-etxean.
Dvorec
Dvorec Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 2,66 km²ko azalera du eta 430 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1455. urtekoa da.
Boieral
Boieral Zangozaldeko Zangoza udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
Herria Espainiako Kolonizazio Institutuak XX. mendearen erdialdean eraikitako bat izan zen, Nafarroan beste 4 herrirekin batera. Hala ere, honek ez zuen inoiz biztanlerik jaso.
Bertako biztanleak boieraldarrak ziren.
Izena
Boieral toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Enklabe hau, jatorrian, Olibako monasterioaren menpeko finka bat zen, jatorrizko izena Boieral zuena. Herri berriaren sorrerarekin, izena gaztelaniara egokitu zen, jatorrizkoa nafar erromantzez baitzegoen, eta El Boyeral izena hartu zuen.
Historia
Boieral inor bizi ez den herria da, eta, hala ere, ezin da herri hustutzat hartu. Esako urtegiaren eraikuntzari esker, XX. mendearen erdialdean ureztatzea Nafarroako zenbait eremutara eraman ahal izan zen, non ordura arte lurrak pobreak ziren, nekazaritza ustiatzeko aukerarik gabe, batez ere Erriberara. Horrela, XX. mendearen bigarren erdiko lehen urte horietan, Nafarroan "kolonizazio" izeneko bost herri eraiki ziren: Gabarderal, Figarol, Arrada, San Isidro del Pinar eta Boieral.
Boieralen kasuan etxeak eraiki ziren, sei familiarentzat, baina ez ziren bizi izan. Gaur egun, etxe horiek abandonatuta eta erabat suntsituta daude. Teilak eraman zituzten lehenik, eta haien atzetik espoliazio etengabea etorri zen. Zangozan ohikoak ziren lur horiek, hasiera batean Gabarderalgo bizilagunek eraman zituztenak, laurogeita hamarreko hamarkadan itzuli ziren Zangozako Udalara. Beraz, eraiki zen herri baten historiaren aurrean gaude, baina inoiz ez zuen bizitzarik izan.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Gaizka Larrazabal
Gaizka Larrazabal Goikoetxea (Bilbo, 1997ko abenduaren 17a) Euskal Herriko futbolaria da. Aitor Larrazabal jokalari ohi eta entrenatzailea denaren semea da. Normalean eskuin hegalean aritzen da.
Kirol Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Bulda
Bulda Aita Santuak izenpetu eta zigilatutako agiri nagusia, dogmazko edo bestelako gaiez diharduena. Izena ezartzen zen berunezko bolatxotik datorkie, agiria legeztatzeko erabilia zena eta latinez bulla izena zuena.
Historia
Hasieran, denetariko gaiez aritzeko erabiliak baziren ere, XV. mendetik aurrera nagusientzat bakarrik erabilia izan da. VI. mendetik erabiliak, izena XIII. mendean hartu zuten eta XV. mendetik aurrera registrum bullarum edo bulden erregistroa izeneko bulegoak bilduak izan ziren.
XVI. mende hasieran, oso ezagun eta eztabaidagarria bihurtu zen Julio II.a aita santuaren bulda, nafar eta frantses errege-erreginak eskumikatzen zituena, eta Nafarroaren inbasioa zelaitu zuena (1512). Egun, buldak Aita Santuak Episcopus, Servus Servorum Dei (euskaraz: "Apezpikua, Jainkoaren Morroiaren Morroi") titulua erabiltzen duen agiri bakarrak dira.
René (Sarthe)
René Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bulda
Edukia
Buldaren ezaugarria formatua denez, edozer edukia onargarria da bulda batean: dekretuak, gotzainen izendapenak, barkamenak, eskumikuak, konstituzio apostolikoak, kanonizazioak edo deitzeak.
René (Sarthe)
Biztanleria
2007an René udalerrian erroldatutako biztanleak 362 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Bulda
Edukia
Edukia kontuan hartua ez da inoiz izan bulda eta entziklikaren arteko ezberdintasunak.
René (Sarthe)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 210 etxebizitza zeuden, 159 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 208 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 159 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 113 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 235 ziren, horien artean 178 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 178 pertsona aktiboetatik 152 lanean zeuden (86 gizon eta 66 emakume) eta 26 langabezian zeuden (12 gizon eta 14 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an René udalerrian 159 unitate fiskal zeuden, 366 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.358 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean René udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.404 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dilermando de Aguiar
Dilermando de Aguiar Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Geno
Genoak (antzinako grezieraz: γένος, pluralez gene "γένη", hau da, klan). Badirudi gene gehienak familia noblez osatuta egon direla. Herodotok hitza erabiltzen du familia nobleak izendatzeko — eta antzinako greziar politikaren zati handi bat geneen arteko borroketan sartuta egon dela dirudi. Geneak hobeto egiaztatuta daude Atenasen, non Herodototik Aristotelesera iritsi ziren autoreak haietaz arduratu baitziren.
Historialari modernoek diote gene horiek izango zirela Greziar Aro Ilunean finkatu ziren tribu doriar eta jonikoen oinarrizko antolaketa-taldea, baina aditu berrienek ondorioztatu dute geroago sortu zirela familia batzuek leinu noblea izateko eskubidea aldarrikatu zutenean. Denborarekin, batzuk, baina ez gene guztiak derrigorrez, apaiz-funtzio hereditarioekin erlazionaturik egon ziren, hala nola Zerizeak eta Eumolpidak Eleusisen.
Saint-Maurice-Thizouaille
Saint-Maurice-Thizouaille Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Maurice-Thizouaille udalerrian erroldatutako biztanleak 257 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (60 gizon eta 53 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Maurice-Thizouaille udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 248 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.218 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Maurice-Thizouaille udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hospital Valle Norte
Hospital Valle Norte José Frade PCk La 1 telebista katerako egindako soap opera izan zen.
Sinopsia
Paula Díaz, zirujau bikaina, Valle Norte Ospitale ospetsuan dago, eta Kirurgia Arloko buru berria izango da. Gidatuko duen kirurgia-taldea ikur bihurtzea erabaki du. Horretarako, ordea, zenbait erabaki ezezagun eta polemiko hartu beharko ditu, herrialdeko mediku onenetako batzuk dauden langileen errezeloak piztuko dituztenak, batez ere Hector, karrera osoa Valle Norten egin duen zirujau ospetsua eta bere postua lortu nahi zuena. Hala ere, ospitaleko egunerokotasunak eta aurre egin beharko dieten kasuen aurrean Paulak egiten duen lan onak, asteak igaro ahala, lankideak beste begi batzuekin ikusten hastea eragingo dute.
Furchhausen
Furchhausen Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Furchhausen udalerrian erroldatutako biztanleak 378 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 143 etxebizitza zeuden, 135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 132 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 135 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 110 etxek bost zituzten. 126 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 249 ziren, horien artean 200 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 200 pertsona aktiboetatik 194 lanean zeuden (107 gizon eta 87 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Furchhausen udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 417 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.245 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Furchhausen udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mouzens (Tarn)
Mouzens Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mouzens udalerrian erroldatutako biztanleak 121 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 58 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 58 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (26 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Mouzens udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sepsophis punctatus
Sepsophis punctatus Sepsophis generoko animalia bakarra da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Scoloplax empousa
Scoloplax empousa Scoloplax generoko animalia da. Arrainen barruko Scoloplacidae familian sailkatzen da.
Notropis shumardi
Notropis shumardi Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Hego Australia
Hego Australia Australiako estatua da, herrialdearen hegoaldean. Herrialdeko eremu idorrenetako batzuk hartzen ditu. 984.321 km2-ko azalerarekin, Australiako laugarren estaturik edo lurralderik handiena da hedaduraz, eta bigarrena txikiena populazioz. 1,8 milioi biztanle ditu. Australiako lurraldeen artean bigarren zentralizatuena da, Mendebaldeko Australiaren atzetik: biztanleen % 77 baino gehiago hiriburuan, Adelaidan edo inguruetan bizi dira. Estatuko beste biztanle-gune batzuk nahiko txikiak dira: Mount Gambier, bigarren nukleorik handiena, 33.233 biztanle ditu.
Hegoaldeko Australiak beste estatu kontinental guztiekin partekatzen ditu mugak, baita Iparraldeko Lurraldearekin ere; mendebaldean Mendebaldeko Australiarekin egiten du muga, iparraldean Iparraldeko Lurraldearekin, ipar-ekialdean Queenslandekin, ekialdean Hegoaldeko Gales Berriarekin, hego-ekialdean Victoriarekin eta hegoaldean Australiako Badia Handiarekin. Australiako biztanleriaren % 8 baino gutxiago hartzen du Estatuak, eta bosgarren lekuan dago sei estatuen eta bi lurraldeen artean. Bertako biztanle gehienak Adelaidako metropoli-eremuan bizi dira. Gainerakoa hego-ekialdeko kostaldeko eta Murray ibaiko eremu emankorretan dago. Estatuaren jatorri kolonialak bakarrak dira Australian, probintzia britainiar planifikatu eta libreki populatu gisa, eta ez konbiktoen kokaleku gisa. Gobernu koloniala 1836ko abenduaren 28an hasi zen, kontseiluko kideek Old Gum Tree inguruan karguen zina egin zutenean.
Kontinenteko gainerako lurraldeetan bezala, tribu eta hizkuntza askoren giza okupazioaren historia luzea du eskualdeak. Hegoaldeko Australiako Konpainiak aldi baterako kokaleku bat ezarri zuen Kingscoten, Kanguro uhartean, 1836ko uztailaren 26an, Adelaida sortu baino bost hilabete lehenago. Kolonizazio sistematikoa zen asentamenduaren printzipio nagusia, Edward Gibbon Wakefieldek defendatzen zuen teoria, geroago Zeelanda Berriko Konpainiak erabiliko zuena. Helburua probintzia etorkin askeentzako zibilizazio-gune gisa ezartzea zen, askatasun zibilak eta tolerantzia erlijiosoa aginduz. Bere historia zailtasun ekonomikoek markatu duten arren, Hegoaldeko Australiak politikoki berritzailea eta kulturalki zirraragarria izaten jarraitu du. Gaur egun, ardo onagatik eta kultur jaialdi ugariengatik da ezaguna. Estatuko ekonomian nekazaritza, manufaktura eta meatzaritza industriak dira nagusi.
Newbigging (Hegoaldeko Lanarkshire)
Newbigging, 'Neebicken', Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.
Guenviller
Guenviller Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Guenviller udalerrian erroldatutako biztanleak 676 ziren. Familiak 268 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 103 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 280 etxebizitza zeuden, 267 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 11 hutsik zeuden. 255 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 267 etxebizitza nagusietatik 240 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 201 etxek bost zituzten. 249 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 95 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 155 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 464 ziren, horien artean 303 aktiboak ziren eta 161 inaktiboak ziren. 303 pertsona aktiboetatik 280 lanean zeuden (154 gizon eta 126 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 161 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Guenviller udalerrian 270 unitate fiskal zeuden, 693 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.281 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 2 argiketariak.
Antton Elosegi Aldasoro
Antton Elosegi Aldasoro (Tolosa, Gipuzkoa, 1944) itzultzailea, abokatua, filologoa eta irakaslea da. Aitzindarietako bat izan zen administrazioko eta zuzenbideko gaiak euskaraz lantzen; eta itzultzaile aitzindarietako bat izan zen Donostiako udalean hamar urtez, 1979tik 1989ra.
Guenviller
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antton Elosegi Aldasoro
Gero 2009an jubilatu arte Euskara juridiko irakatsi zuen Donostiako Zuzenbide Fakultatean, Euskal Herriko Unibertsitatean. 2002an aurkeztu zuen doktorego-tesian zuzenbideko euskal hizkera berezia sakonki aztertu zuen eta terminologiaren azterketa linguistikoa eta terminologikoa landu ere.
Haurtzaroa eta ikasketak
Unibertsitateko bi karrera egin zituen: Zuzenbidea eta Euskal filologia.
Zuzenbideko lehen hiru urteak Donostian eta azken biak Bartzelonan. Bartzelonako unibertsitate-giroa orduan pil-pilean zegoen. Frankismoaren aurkako mugimenduak han zuen, langile-mugimenduarekin, eta euskal nazionalismoarekin batera, foku garrantzitsu bat. Eta hango gizartean, kultura katalanaren berpizkunde berria zetorren. Orduan sortu zen Nova Cançó eta beste arte guztietako aire berriak, Euskal Herriko mugimenduan horrenbesteko eragina izango zutenak.
Bartzelonako Unibertsitateko estudiante-taldea oso talde suspertzailea izan zen berarentzat. Ekintza kulturalak sustatzen zituzten: euskara-klaseak, txango kulturalak, eta bereziki hitzaldiak (Jorge Oteiza, Koldo Mitxelena, Basabe, Gabriel Aresti...) Une hartan, euskal kontzientzia berri bat esnatzen ari zen eta izugarrizko arrakasta izan zuten, bereziki Oteiza eta Arestirenak.
Gabriel Arestik Bartzelonako unibertsitateko euskal ikasleei olerkia paperezko ezpainzapi batean idatzi zuenean (ikasleek antolatutako hitzaldia eman eta geroko afarian) mahaiaren bueltan zeuden Elosegi bera, Koldo Gorostiaga eta Mikel Laboa, besteak beste.
Abokatua eta militante politikoa
Lehenago, oraindik Donostian zegoela 1963an, alfabetatze kanpainak abian jarri zirenean. Rikardo Arregiren ondoan ibili eta gero, haren arreba Begoña Arregi, Ramon Saizarbitoriaren arreba, Arantxa Gurmendi, eta beste batzuekin jo eta ke ibili ziren alfabetatze-kanpainak zabaltzen. Frankismoaren aurka borrokatu zuen hainbat alderditan. Dokumentazioa euskaraz ere sortzen aitzindaria zen Elosegi. Horretan Juan Ignazio Goikoetxea, "Gaztelu" izan zuen laguntzaile eta maisu. Haren eskutik abiatu zen geroago Elosegik inoiz alde batera utziko ez zuen itzulpengintzan.
Itzultzailea
Donostiako Udalak kontratatu zituen lehenengo hiru euskara-itzultzaileetako bat izan zen, 1979an. Garai haietan askoz zailagoa zen euskara-itzultzailea izatea, ordura arte euskara ez baitzen batere erabili administrazioan. Aitzindari haiek oso baliabide linguistiko apalak zituzten orduan, eskura zituzten hiztegi bakarrak Muxikarena (1965), Azkuerena (1905) eta Kintanaren Euskal hiztegi modernoa (1977) ziren, besterik ez zegoen, eta Kintanarena oraindik oso oinarrizkoa zen. Udaletako itzultzaileen artean sare indartsu bat sortu zuten zailtasun horiek gainditzeko. Sare horretan indargune bat izan zen Elosegik zuzenbidean zuen heziketa. Giro horretan sortu zen 1987an Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea (EIZIE), euskarara edo euskaratik itzulpengintzan eta interpretazioan ari ziren profesionalak biltzeko asmoz. Elkartearen lehendabiziko zuzendaritza batzordea hauek osatu zuten: Juan Mari Lekuona, Xabier Mendiguren, Josu Zabaleta eta Ramon Etxezarreta kargudunak; eta, horiez gain, Koldo Izagirre, Juan Mari Mendizabal, Juan Jose Zubimendi, Jon Unanue, Kaxildo Alkorta eta Antton Elosegi, bokal.
Elosegi gaztetatik egon zen motibatuta itzulpenak egiteko. Euskara modernizatzeko grina oso bizia zen garai hartan.
Terminologian eta oro har hizkuntzan zeuden hutsuneak betetzeko, oso garrantzitsua izan zen EHUko Zuzenbide Fakultatean eratu zen mintegia. Mintegi horretatik sortu baitziren hiztegiak (Politikakoa 1980an, Administrazioa 1983an eta Zuzenbidekoa 1987an). Elosegi ez zen UZEIko langilea izan, baina bai laguntzailea. Fernando Mendizabal eta Villasante "maisuen" zorroztasuna asko estimatzen zuen.
Unibertsitateko irakaslea
1989an itzultzaile funtzionario izateari utzi, eta EHUko Zuzenbide Fakultatera pasa zen euskara juridikoa irakasteko. Fernando Mendizabal ek utzi zuen lanpostua bete zuen Elosegik. Garai hartan, mintegiko kideekin batera, euskarara itzuli zituzten Hego Euskal Herrian indarrean zeuden lege-erreferente nagusiak.
Euskarazko hiztegiak
Partu hartu zuen UZEIren hiztegi hauen argitalpenean:
Aldizkarietako artikuluak
Hainbat aldizkaritan argitaratu zituen bere lana, besteak beste hauetan: Asju, Senez, Eleria, Euskera, eta Hika,
Ryoji Hiroishi
Ryoji Hiroishi (廣石 亮二, 1979ko maiatzaren 26a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Arch (Suitza)
Arch Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Reriutaba
Reriutaba Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Txomin Barcina
Sergio Barcina Rodríguez (Logroño, 1991ko otsailaren 16a - ) espainiar futbolaria da. Real Sociedaden bigarren taldean jokatzen du erdilari gisa.
Errealakin gazte mailatan jokatu zuen 2010-2011 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte.
Büetigen
Büetigen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Haláčovce
Haláčovce Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 4,68 km²ko azalera du eta 369 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1407. urtekoa da.
Ana Caro de Mallén
Ana Caro edo Ana María Caro de Mallén y Torres (Sevilla edo Granada, 1590 - Sevilla, 1646ko azaroaren 6a) Espainiako Urrezko Aroko poeta eta antzerkigile espainiarra izan zen.
Biografia
Andaluzian jaioa, Sevillan edo Granadan jaio zen eztabaida dago honi buruzko informazio gutxi baitago.
Jackson konderria (Oregon)
Jackson konderria (Jackson County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Medford da. 2010eko zentsuaren arabera 203,206 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Ana Caro de Mallén
Biografia
Sevillan bizi eta argitaratu zuen, eta garaikideek bertakoa zela esaten zuten, baina azken ikerketen arabera, Granadan jaio zela uste da, bere adopziozko gurasoak bertan bizi zirelako: Gabriel Caro de Mallén y Fernández de Vargas (Lora del Río herrikoa) eta Ana María de Torres y Rodríguez de Aguilar (Granadakoa). Erregistroetan, Anaren izenaren ondoan ohar hau agertzen da: "Ana María, Gabriel Mallénen esklabua". Hori dela eta, badirudi bere gurasoak moriskoak zirela, koroak kasu horietan adopzioa bultzatzen baitzuen talde horrek sortutako arazo sozialari "aurre" egiteko. Ez dakigu matxino moriskoren baten umezurtza zen edo esklabu moriskoren baten alaba. 1601ko urriaren 6ko bataio agirian "heldua da" oharra agertzen zen, garai hartan horretarako adina 10 urte inguruan zegoen arren. Guraso adotipoek txikitatik hazi zutela uste da, eta bikotearen semea, Don Juan Caro de Mallén y de Torres, jaio ostean (1600. urtean, Granadan; Doña Elvira Ponce de León andrearen zerbitzuan aritu zena) adoptatu zutela ukuilua zen. Anaren adopzioko ama 1606an zendu zen, eta bere adopzioko aita berriro ezkondu zen Adolfa de Loyolarekin (Granadakoa) eta harekin, gutxienez, seme bat izan zuen, Juan Caro de Mallén y de Loyola (fraide izan zena).
Jackson konderria (Oregon)
Geografia
Jackson konderriak 725,624 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,688 ura dira. Beste 720,936 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28 da.