cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mark Blum
Mark Blum (Newark, - New York, ) aktore estatubatuarra zen, antzerkian, zineman eta telebistan lan egiten zuena. Blumek 1985eko Desperately Seeking Susan filmean rol nagusi batekin aurkitu zuen arrakasta, hurrengo urtean bigarren mailako rol batekin jarraitu zuena Crocodile Dundee filmean. Agertokian, Obie sari bat irabazi zuen 1988-1989 denboraldian Gus and Al antzezlanean egindako lanagatik.
Gazteluberri
Klima eta landaredia
Zuhaitzik ohikoena pinua da, guztira 630 hektarea eta udalerriko basoen azaleraren %73,6. Pinudien atzetik, hariztiak (azaleraren %16,5) eta pagadiak (%5,5) nabarmentzen dira. Zuhaitzen birpopulazioa 35,5 hektareatan bakarrik egin da, eta gehienbat, Austriako pinu larizioak landatu dira.
Estazio meteorologikoak
Gazteluberrin ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Nabaskoze pareko udalerrian, estazio bat dagoen, Nabaskoze kontzejuan, itsasoaren mailatik 615 metrora, Nafarroako Gobernuak 1928n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Mark Blum
Bere ibilbidearen amaieratik gertu, Blumek paper jarraitua izan zuen Amazon Primen Mozart in the Jungle telesailean 2014tik 2018ra. Gonbidatu gisa ere agertu zen dozenaka ikuskizunetan bere ibilbidean zehar.
Gazteluberri
Historia
Gazteluberri gaur egungo herrira XII. mendean desplazatu ziren biztanleak Elesatik, Gazteluberritik 2 kilometrora dagoen herri hustua, aisago defenda zitekeen leku bat topatzeko. Herria, Nafarroako Erresumako ekialdeko muga babesteko orduan eraiki zen gaztelu baten azpian kokatu zuten, hortik izena.
Errege jaurerriko hiribildu gisa, 1280an urtean 40 soldatako petxa globala zor zuen, baina 1427an etxe bakoitzeko 15 dirutan kalkulatzen zen.
Nafarroako Erresuma Fernando Katolikoak konkistatu zuenean XVI. mendean, Nafarroako mugako gaztelu guztiak eraistea agindu zuen, horien artean Gazteluberrikoa. Hori dela eta, herriari izena eman zion gazteluaren aztarnarik ez da geratzen gaur egun.
Nabaskoze Almiranterrikoa izan zen. XIX. mendearen lehen erdira arte, Gazteluberri gobernatzen zuten erregidoreek, eta herrikoek artean aukeratzen ziren, Nabaskoze kontzejua izendatzen zuen almiradioko alkatearekin batera. Gero, 1846an, udalerri independente gisa geratu zen. 1850ean eskola bat zuen, eta haren maisuak urtean 66 gari-lapurreta jasotzen zituen. 1920ko hamarkadan oraindik ere garrantzitsua zen koilara, kaiku eta ezpelezko beste objektu batzuen industria, baita ehungintza eta kobrezko eta burdinazko meategiak ere.
1950eko hamarkadan Gazteluberrik bi eskola zituen, bata neskentzat eta bestea mutilentzat eta 188 biztanle. 1954. urteko uztailaren 29an, telefono-mintzategia zabaldu zen, eta gazteluberriarrek telefonoa ezagutu zuten azkenean, Nafarroako hiriburuan baino 40 urte geroago. Lehen telefono deia herriko apaizak egin zuen.
1960ko hamarkadatik hasita, Iruñeko industrializazioarekin batera, herritar askok herria utzi zuten, eta horrela, biztanleriak %70 egin zuen behera. Biztanle galerarekin batera, eskolek itxi egin zuten, eta gaur egun, ogia eta egunkaria kanpotik etorritako furgoneta bati erosten dizkiote herritarrek. Medikua, Izabako osasunetxetik joaten da, Gazteluberritik 30 kilometrotik.
XXI. mendean, despopulazioa nabaria da. Beheranzko joera egonkortzea lortu bada ere, udalerria oso zifra baxuetan uzten du, edozein aldaketaren aurrean oso kalteberak baitira. Horrela, Gazteluberri udalerria desegiteko eta kontzeju itxurako beste udalerri handiago batean sartzeko aukera (Nabaskoze, arrazoi historikoengatik, edo Erromantzatua, arrazoi geografikoengatik) gero eta ageriago dago, kostu handia eta udal gaiak kudeatzeko langile gutxi daudelako (Udalak pertsona bakarra erabiltzen du: alkatea).
Demografia
biztanle zituen Gazteluberrik.
Ekonomia
Gazteluberri nekazaritza herria da erabat, bazkaleku eta basoek udalerriaren lurren %92 hartzen dute. Gainontzeko %8a lehorreko zereal eta bazkarako erabiltzen da. Abeltzaintzak garrantzia txikia dauka, eta gehienbat, ardien zaintzan oinarritzen da. Urteroko pinuen egur erauzketa 1000 eta 1300 metro kubo ingurukoa da.
Gazteluberritik, Nafarroa ipar-ekialdeko lurretatik Bardeara doan errege abelbidea igarotzen da. Gaur egun artalde eta ahuntz-talde bakarrak geratzen dira, artzain izandako gizon baten jabetzakoa. Urteak aurrera egin ahala, herria hustuz joan den heinean, gutxituz joan da abelburuen kopurua ere.
Politika
Gazteluberriko udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Nabaskozeko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak osatzen du. Egungo alkatea Jose Hernandez Aristu da, Nafar Herriaren Batasuna hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Gazteluberriko Udala alkateak osatzen du, demokratikoki hautatua. Alkatea Jose Hernandez Aristu da, Nafar Herriaren Batasungoa.
Alkateak
1979tik, Gazteluberrik alkate bakarra zan du:
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Gazteluberri ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
San Leon (Texas)
San Leon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Galveston konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Borač
Borač Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 346 biztanle ditu eta 5,91 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1368 urtean egin zen.
Afrocelestis
Afrocelestis Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Afrocelestis evertata da.
Villavallelonga
Villavallelonga Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Villavallelongak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Universal (Indiana)
Universal Indianako herri bat da. Vermillion konderrian kokatua dago. 2010ean 362 biztanle zituen, 0.94 kilometro koadrotan banatuta.
Makaira nigricans
Makaira nigricans Makaira generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.
Sexismo
Sexismoa edo sexu-diskriminazioa (halaber, gaztelaniaren eraginez, genero-diskriminazioa) ideologia, aurreiritzi edo estereotipoetan oinarrituta, gizonak eta emakumeak modu bereizian tratatzeko diskriminaziozko jarrera eta jokabidea da. Norbait bere sexua dela eta baztertua sentitzen denean gertatzen da. Era berean, sexismoak praktika eta portaera guztiei erreferentzia egiten die.
Desberdintasun horiek normalean sexu biologikoan oinarritzen dira: hori dela eta, emakumeen eta gizonen arteko jarrerak eta ezaugarriak desberdinak dira. Jokaera sexista gehienek emakumeei eragiten diete, sexisten ustetan, gizonak baino maila baxuagokoak direlako: gure gizartean, argi dago emakumeek gizonek baino gaitasun txikiagoa dutela erabakiak hartzerakoan, politikan, enpresetan edota lan-gaitasunak beren merituez lortzeko. Beraz, llabur esanda, norbaiten sexua dela kausa, era batera edota bestera begiratu eta jokatzea da. horrela, bi sexuen artean desberdintasunak jarriz.
Hori esandakoan, beharrezkoa da sexismoaren oinarria zein den azaltzea, izan ere, betidanik gizartean pairatu delako. Emakumeenganako sexismoa erlijioek eragiten dutena dela esan genezake: orokorrean, erlijio guztiek gizonezkoa emakumezkoa baino gehiago dela uste dute. Erlijioa bera matxista da eta horrek esan nahi du haiek ezartzen dituzten jarrerek ere rol bera izan behar dutela. Erlijioak jarritako arauak betetzen ez zituen pertsona gizartean gaizki ikusia zen. Emakumeak beti beldurra izaten du, ez baitaki zer gerta daitekeen.
Sexismo motak
Sexismoa sexuen arteko desberdintasuna dela kontuan hartuta, hainbat mota aurki daitezke: ez da emakumeena soilik, gizonei ere gertatzen baitzaie.
Emakumeen aurkako sexismoa
Lehen sexismo mota da eta matxismoa hitzaren sinonimo gisa erabiltzen da eta askotan matxismoa sexismoaren azpimultzoa da. Sexismo mota hau beti emakumeen aurka doa eta honek adierazten duena da norbaitek emakume batenganako gorrotoa duela, emakumea beste edonor baino ahulagoa dela uste dutelako. Horretaz gain, emakumeak gizartean zapaltzeaz eta baztertzeaz  gain haien eskubideak ere urratsen ditu. Sexismoa, matxismoa eta androzentrismoa dira emakumeen aurkako biolentzia emateko arrisku faktore nagusiak dira.
Gizonen aurkako sexismoa
Aurrekoren aurkakoa da, hau da, emakumeen aurka joan beharrean, kasu honetan gizonen kontra egiten dute. Funtzioa bera da: gizona gorrotatua denez, gizona zapaldua sentitzen da.
Intersexualitatearen aurkako sexismoa
Orain dela denbora gutxi identifikatu den sexismo mota da. Sexu biologiko sexistaren ideiak, ez ditu kontutan hartzen ezaugarri sexual anbiguoekin jaio diren pertsonak. Izan ere, XX gizonak eta XY emakumeak ere badaude, genetikoki sexu batekoak direnak, baina etapa fetalean beste sexuaren ezaugarriak garatu dituztenak.Historikoki, kultura gehienek gizonak eta emakumeak banantzen dituzte, bakoitzari rol bat eta ardura batzuk egokituz. Ezaugarri anbiguoekin jaiotzen ziren haurrak sakrifikatuak izaten ziren edota kirurgiak egiten zizkieten.
Sexismo hauetatik komunena eta arruntena emakumeen aurka doana da, hau da emakumeenganako sexismoa bezala ezagutzen dena da. Zoritxarrez, gu bizi garen gizarte honetan emakumea gutxietsia da eta gizonaren menpe egon da eta egia esan behar bada oraindik ere rol hau mantentzen da. Honetaz gain, emakumeek gero eta eskubide gutxiago ditu eta hau hainbat urteen poderioz gertatzen joan den jarrera bat da.
Beraz, emakumeen kontra doan sexismoak matxismoarekin lotura du. Matxismoaren definizioa da gizon bat emakume baten gainetik dagoela adierazten duen jarrera edota jokabidea. Gizonak emakumeen gainetik daudela uste dute eta horrek esan nahi du gizonak matxistak direla. Gizonen jarrera emakumeenganako oso gaiztoa izaten da eta askotan emakumeek dituzten eskubideak alde batera uzten dituzte eta ez dute inolako gupidarik erakusten hauek iraindu, jo egin behar badituzte ere. Gaur egun ez da hainbeste gertatzen baina lehen erlijioak are indar gehiago zuenean emakumeak diskriminatu egiten zituzten gizonen sexu bera ez zutelako.
Sexismoa munduan
Sexismoa urteak pasa ahala gutxitzen doa baina oraindik badirau, gehienbat garatu gabeko herrialdeetan, baina baita herrialde garatuetan ere.
Denboraren poderioz sozietatean aldaketak gertatu dira baina oraindik ez dira nahikoak, asko dago egiteko eta borrokatzeko emakumeok gizonak baino askoz gehiago izatera heldu gaitezkeelako jadanik ez bagara.
Matxismoa, sexismoaren oinarri
Matxismoa gizonen lehentasuna aldarrikatzen duen ideologia da, gizonezkoak, berez, emakumeok baino gehiago direla pentsatzen duenaren dotrina guztiz hedatua da. Matxismoa zein sexismoa ematen direla ikusteko adibide garbi bat publizitatea da. Bertan, hainbat puntu azpimarratzen direla ikus daiteke besteak beste, gizonak emakumeak baino maila altuagoa dutela, emakumeen edertasunaren goraipamena, inteligentziaren mespretxua eta objektu sexual moduan kokatzen dituztela. Beraz, esan daiteke publizitatea kasu askotan gakoa izaten dela. Hainbat iragarki mota daudela ikus daiteke baina % 95 gai horri lotuta daude, bai garbiketakoak, koloniak, umeen jostailuak... txiki-txikitatik kondenatuta zaude zure rola zein den jakitera ez dizute inolako aukerarik ematen ia panpinekin edo kotxeekin jolastu nahi duzun edo zure kolorea nesken kasuan arrosa “ barbi kolorea” edo urdina izan daitekeen. Beraz, arreta pixka bat jarriz gero laster ohartuko zara ez duzula inongo eskubiderik eta nagusien kasuan berdina gertatzen da zergatik beti emakumea azaltzen da garbiketa produktuekin bai komuna, ispiluak garbitzen edota umeari janaria nikira erortzen zaionean amak egon behar du atzetik eta aita ez da ezertaz arduratu behar ama baldin badago. Horregatik, iragarkietan ere rolak garbi ikus daitezke ez zara astia izan behar errealitatea zein den ikusteko.
Iragarkien arloan neskak hauen kalteaz ohar daitezen oso garrantzitsua da baina era berean Pablo Vidal publizista eta EHUko ikertzaileak dioen moduan baita zaila ere honen arrazoia oso sinplea da. Publizitatean agertzerako orduan emakumeak baimen handiagoa ematen dute gizonek baino eta ez dira honek duen arriskuaz ohartarazten hau da, emakumeak inoiz ez dira kotxea gidatzen agertuko baizik eta umeen kargu egin beharra edo etxea garbitzerako orduan, gizonezkoak aita edo zikinduko ez balute moduan. Beraz, jende gutxi da mezu sexista hauek antzemateko gai nahiz eta kasu batzuetan gehiengoa emakumeak diren baina gizarte nahiko atzeratuta omen dago eta hau hobetzeko bide luzea egiteke dago.
Emakumeak eta kirola
Gaur egun gure gizartean kirola oso garrantzitsua da baina kontu handiz ibiltzea komeni da. Honek hainbat arrisku izan ditzake baina argi dagoena da neska-mutilek kirola ez dutela neurri berean egiten eta diferentzia hau Euskal Herrian nabaria izan daiteke. Baina argi eduki behar den lehen gauza kirola zertan datzan da oso zaila baita kirola zer ez den definitzea baina agian negoziazio hitz gakoa izango litzateke nahiz eta osasunean ere laguntzen duen. Kirolaren laguntzaz osasuntsu mantentzen gara lirain eta eder baina baita emozioa eta gozamena ere kirolean bilatzen ditugu askotan kirola gizartean integratzeko modu bat izan daiteke eta baita elkarbizitzen ere. Kirolak gizartean pisu handia hartzen du baina rolen artean honen zeregina aldatu egiten da.
Mutilak, ikasketetan onak ez badira badakite, kirolean murgiltzen badira eta maila itzela erakusten badute etorkizun ona izan dezaketela. Askotan, txiki-txikitatik kirolean jokatzen hasten dira. Normalean futbola izaten da txio gehien izaten dituena nahiz eta beste kirol batzuk ere badauden esaterako eskupilota, saskibaloia... baina kontuan hartzekoa da etorkizun onena dela baina baita zailena ere eskari handia dagoelako eta denek ez dutelako eskatutako maila ematen horregatik nahiz eta klausula ez den hain altua saia daitezke haien onena erakusten. Era berean, egia da etorkizuna ez dela hain mamitsua izango baina ezer baino hobea izango da. Nesken kasuan aldiz eta hau da salatu beharrekoa, zeren eta presionatuak sentitzen dira dena ondo egitera kondenatuta daudelako eta hori dela eta ikasketetan ordu gehiago sartzea nahiago izaten dute haien etorkizuna horretan sakondu behar dutela, ikastea aukeratzen duten hori beraien ogibidea izango delako. Beraz hitz gutxitan esanda neskak goi mailako kiroletan ez dute lekurik eta hau sexismoak edota matxismoak bultzaturik.
Kirol profesionaletan ( futbola, eskubaloia, esku pilota...) genero desberdintasun mailak handienak izateak hainbat faktore izan ditzake eta horren arrazoietako komunikabideak dira ez dutelako tratamendu bera erakusten emakume eta gizon kirolarien artean eta horrek bi  ondorio ditu alde batetik ikuspegi androzentrikoak eragindako ikusezintasuna gizonen nonahikotasuna ematen da emakumeei ez zaie arretarik eskaintzen edo arreta gutxi eskaintzen zaio. Ez dugu urrun joan behar errealitateaz ohartzeko EITBren albistegietan generoaren araberako agerpen-mapan hau da emakumeen tartea %3,7a da eta gizonezkoei eskainitakoa aldiz %96,3koa da. Honek erakusten du emakumeen kirolaren ikusezintasunak, funtsean, emakume kirolariei eta beren ahalegin nahiz lorpenak ez dira aintzat hartzen nahiz eta esfortzu handia egiten duten. Beraz,  emakumeak kirolean ez dira kontuan hartzen eta horrek matxismoaren eta sexismoaren zantzuak erakusten ditu.
Emakumeak lan munduan
Emakumeen lan egoera orain dela urte batzuekin alderatzen bada dezente aldatu dela esan beharra dago baina oraindik egoera hau guztiz aldatzeko aurretik bide luzea dago baina inork ez du esan ezinezkoa denik. Betidanik, emakumeak etxeko laneez arduratzen ziren bitartean gizonak kanpora lanera joaten ziren familiaren diru iturria baitziren. Gaur egun aldiz, emakumeak etxetik kanpo lanean aritzeko joera handiagoa dago, askok ikasketak dituzte eta hau laguntza handia izaten da nahiz eta ez diren mirariak existitzen. Lan munduan ere sexismoak ere lekua hartzen du eta honen arrazoia da emakumeak gizonak baino eskasagoak dira: %25 gutxiago kobratzen dute, kontratu eskasagoen jabe dira eta goi kargu gutxiagoren arduradun dira. Askok esan dezaketena da emakumeok lan mundura sartzea lortu genuela baina hori ez da nahikoa berdintasuna lortu behar delako eta ez soilik leku txiki bat bakarrik.
Etxeko betebeharrak emakumeen esku egoten dira eta hauek beraien ikasketak atzeratu edo baztertu behar izaten dituzte, askotan seme-alabak dituztelako edo etxeko kideren baten kargu egin behar izaten direlako. Emakumeak modu ilegalean lan egin behar izaten dute  adibidez etxeak garbitzen  edo aurretik aipatu den bezala etxeko lanetan. Ez da kontuan hartzen emakumeak direla ikasketa maila ezin hobea dutenak.
Abarka
Abarka Pirinioen inguruko herrietan tradizionala den oinetako mota bat da. Abarkek behatzak eta oinazpiak besterik ez dute estaltzen. Lehen, txahal-larruz egiten ziren; eta artilezko lokarriak zituzten, galtzerdien gainetik lotzeko. Gaur egun, berriz, kautxuz egindako abarkak ere badira. Abarkak egiten dituen pertsonari abarkagin deritzo.
C-1 linea (Santanderko Renfe Aldiriak)
Santanderko Renfe Aldirien C-1 linea (estilitzatua) sareko hiru lineetako bat da. Lineak 27 geltoki eta 89 kilometro ditu guztira eta Santanderko geltokia, Santander udalerrian dagoena, Larrainotzako geltokiarekin lotzen ditu, Larrainotza udalerrian.
Abarka
Aspaldi, nekazaritza lanetarako, artzaintzarako eta dantza egiteko erabiltzen ziren. Abarketa eta sandaliak erosoagoak zirenez, baina, abarken erabilera gutxituz joan zen. Gaur egun, nagusiki, dantzarako erabiltzen dira.
C-1 linea (Santanderko Renfe Aldiriak)
1989. urtean inauguratu zen, Santander eta Larrainotza geltokien artean.
Sexismo
Emakumeak lan munduan
Egutegian martxoak 8 egun seinalatua da baina egun horretan protesta egiteak ez du ezertarako balio egunerokotasunean egoeran berdin jarraitzen badu. Ez da gezurtatzen egoerak urteen poderioz hobera egin ez duenik baina oraindik bide luzea dago egiteke, eskubideetan eta askatasunean berdintasuna lortzea alegia.
Lanaldi bikoitza eta soldata bakarra
Espainiako Estatistikak Institutuak (INE) bere azken ikerketetan emakumeen % 92,2k etxeko lanak egiten dituela dio: umeak eta helduak zaindu, janaria erosi eta prestatu, etxea garbiru... Egunerokoan, horretean lauzpabost ordu ematen dituzte. Gizonek, aldiz % 74,4 ikus dezakegu honelako lanak egitean. Etxetik kanpoko lana bukatzen dutenean etxera iristeaz batera beraien seme-alaben kargu egin beharko dute. Denbora honi gizonek etekina ateratzen diote beraiek bide profesionalari xukua atera eta hobetzeko. Ordutegiak ez dira onenak eta askotan ez dira gai izaten  beraien bizitza pribatua eta lanekoa ondo antolatzeko. % 95 emakumeak dira lan-murrizketa eskatu behar izaten dute umeen kargu egiteko.
Soldata arrakala delakoak emakumeen eta gizonen arteko soldaten desberdintasuna markatzen du askotan enpresetan segun eta zein postu duzun funtzionarioa baldin bazara ez da inondik inora berdina desberdintasun handiak egoten dira.
C-1 linea (Santanderko Renfe Aldiriak)
Historia
1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.
Sexismo
Lanaldi bikoitza eta soldata bakarra
2001. urtean, emakumeek 88 ordu gehiago lan egin behar zituzten gizonen soldata bera izateko. Beraz, ikus daiteke etxera diru gizonak direla eta burutzat hartzen dira eta horrek diskriminazioa dakar.
Hizkuntza sexistak
Kike Amonarrizek dio “kultura sexistetatik mintzaira sexista dator eta mintzaira sexistak iraunarazi egiten du sexismoa kulturan”. Esaldi hori hizkuntzen arlora ekarrita, hizkuntzak sexistak al dira? Eta euskara generorik gabeko hizkuntza dela entzun da, baina egia ote da? Izan ere, hizkuntza askok ez dute genero gramatikalik, eta euskal hitzek ez dute generorik, baina zenbaitek, ordea, sexua dute: oiloa eta oilarra, behia eta zezena... baina hitanoa erabiltzen ari garenean, solaskidearen sexua kontuan hartzen da. Beraz, kasu horretan inoiz sexua bereizten da. Askotan irainak emakumeei zuzenduak izaten dira eta gizonengan ez dute eraginik hau Ibon Sarasola idazle eta hiztegigile ohiaren iritziz “gizartea matxista baldin bada, hizkuntza matxista izango da eta gizartea aldatzen doan heinean hizkuntza aldatzen da”. Bestalde, ohiturak ere ez dira lehengoak, bertsolaritza mundua gizonentzat eginda zegoen baina orain aldiz emakumeak ere lekua dute bertan.
Gainontzeko hizkuntzei dagokienean, hainbat adituk hizkuntzak sexistak eta xenofoboak ez direla dio baizik eta erabilpen linguistikoak desberdintasun hau sortzen dutenak dira. Gaztelaniak adibidez, emakumezkoaren eta gizonezkoen pertsonak erabiltzen ditu ez du genero neutrorik eta honek zer pentsa eman dezake beraz gaztelaniak ere arrastoak baditu.
Arazoa konpondu
Gaur egun egoera ez da aldatu: agian duela urte batzuk baino leunagoa da, baina oraindik gauza asko egiteke daude. Adibidez, emakumeak ez dira nor jo eta su etxeko lanak egiten aritzeko, zereginok gizonek ere egin beharko lituzketelako; hau da, ondo dago emakumeek etxeko ardurak bere gain hartzea, baina gizonezkoek ere beren burua aurkeztu behar dute, lana banatzeko. Bestalde, kanpoko lanari dagokionean ere, nahiz eta ikasketa berak egnda eduki, gizonen soldata maiz askoz altuagoa da, guztiok eskubide berak ditugulako.
C-1 linea (Santanderko Renfe Aldiriak)
Ustiapena
Gaur egun, Renfe Operadora enpresak ustiatzen du linea.
Prewittita
Prewittita mineral bat da.
Upland (Indiana)
Upland Indianako herri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 3,845 biztanle zituen, 8.13 kilometro koadrotan banatuta.
Tallans
Tallans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tallans udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Jesús Rodríguez Lafuente
Jesús Rodríguez Lafuente (Bilbo, 1933ko azaroaren 15a - ) euskal haltera izan zen, 83 kiloko kategorian aritu zuena.
Tallans
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Jesús Rodríguez Lafuente
Erromako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non 21. postuan sailkatu zen.
Tallans
Etxebizitza
2007an 18 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 bigarren erresidentzia ziren. 17 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 13 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (9 gizon eta 7 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
Montjay (Saona eta Loira)
Montjay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montjay udalerrian erroldatutako biztanleak 191 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 153 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 146 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 123 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (42 gizon eta 31 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montjay udalerrian 78 unitate fiskal zeuden, 168 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.195 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Montjay udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 640 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Tall Man (2012ko filma)
The Tall Man (euskaraz Gizon Garaia), 2012ko Pascal Laugier frantziarrak zuzendutako misteriozko eta beldurrezko film bat da. Jessica Biel, Jodelle Ferland, Janet Wright eta Stephen McHattie aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEBetako ipar-mendebaldeko Washington estatua, Julia Denning (Jessica Biel) erizain gazte eta alarguna garai batean oparoa zen eta gaur egun ekonomikoki eta sozialki gainbeheran dagoen Cold Rock meatzari herrian bizi da, bertako lantegia itxi berria eta biztanleen gehiengoa langabezian gelditu baita. Hori gutxi balitz, denbora gutxiren epean herriko hainbat haur bahituak izan dira. Eskualdeko siniskeren arabera desagerketa horien atzean Gizon Garaia delakoa omen dago: usadioaren arabera haurrak berarekin batera eramaten dituen pertsonaia iluna. Juliaren David (Jakob Davies) semea ere desagertzean, hura berreskuratzeko borrokatzeaz gain, Gizon Garaia zein den eta bahitutako haurrei zer gertatzen zaien jakiteko ikerketari ekingo dio.
San Jose Mendikoaren eliza
San Jose Mendikoaren eliza Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen agustindarren eliza da.
Kokalekua
Indautxu auzoko San Jose plazan dago, Elkano kalea, Iparragirre kalea eta Kolon Larreategi kalearen arteko elkargunean, eta Delclaux bulegoen alboan.
Historia
Latindar gurutzezko oinplanoa duen gotiko estiloko eliza da. Berez, 1908-1918an eraiki zen, baina jatorriz José María Basterra arkitektoak proiektatu zuen dorreko horratzarik gabe; azken hau 1931an eraiki zitzaion.
Zolote
Zolote (Золотé) edo Zolotoie (Золотóе) Ukrainako Luhansk Oblasteko Sievierodonetsk Raionean kokaturiko herri bat da. 2021eko estimazioei jarraiki, hiri-biztanleria: 13,203koa da. Egun, Zolote garaian batu ziren hainbar herrik osatzen dute; ondorioz, gaur egun, herri hauek sekuentzia batean zenbatuta daude, Zolote-1etik Zolote-5era. Zolote sortu aurretik, herri hauek Karbonit, Rodina, Stakhanovets, Maryvka eta Partyzansky izena zuten.
Donbasseko Gerran zehar Ukrainako agintariek Zoloteko zati batzuen kontrola galdu zuten Luhanskeko Herri Errepublikak bere independentzia aldarrikatu zuenean. Zolote-5 –formalki, Maryvka– LHEren erabateko kontrolpean geratu zen. Bestalde, Zolote-4 –Patrizansky– eta Zolote-3 –Stakhanovets– alderdi borrokalarien arteko "eremu grisean" kokatu ziren. 2018ko ekainaren 30ean, Ukrainako Lurreko Armadak Zolote-4ren kontrol osoa hartu zuen; hala ere, Ukrainak aitortu egin zuen herriaren hartzea gezurra izan zela, herri-jabegoa ukrainarra baitzen 2014tik.
2014ko urriaren 7an, Luhanskeko Oblastaren gobernantza errazteko, Verkhovna Rada-k aldaketa batzuk egin zituen Ukrainaren administrazio-zatiketetan, gobernuak kontrolatutako eremuetako tokiak barrutietan bilduz; hala, Hirske eta Zolote herriak zein Nyzhnie eta Toxkivka hiri-motako asentamenduak Pervomaisk udalerritik Popasna Raion-ohiera eraman zituzten.
Demografia
2001eko Ukrainako Erroldaren araberako ama-hizkuntza (zerrenda honek Luhanskeko Herri Errepublikak kontrolatutako eremuak ere hartzen ditu barne):
Pilica
Pilica (Pilica; Pilitza) Poloniako erdialdeko ibaia da, Vistula ibaiaren adarra. 319 kmko luzera eta 8.341 km²ko arroa ditu. Polonia Txikiko goi-ordokian du iturburua eta Tomaszów Mazowiecki hiria igaro ondoren Vistula ibaian isurtzen du ura, Varsoviatik hurbil.
Bořanovice
Bořanovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 849 biztanle ditu eta 5,35 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1227 urtean egin zen.
Afroploce
Afroploce Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Afroploce karsholti da.
NGC 6627
NGC 6627 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Allobates nidicola
Allobates nidicola Allobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Zama (2017ko filma)
Sinopsia
XVIII. mendean, merituak aitortuko dizkiotela espero du On Diego de Zama ofizial espainiarrak. Asuncionen bizi da, baina Buenos Airesera joan nahi du. Zain dagoelarik, zerbait gertatuko da.
Samiño
Samiño edo Hirumugarrieta Gipuzkoako Azkoitia, Azpeitia eta Zumarraga udalerrietan dagoen mendi bat da. Oleta mendiaren alboan dago. 932 metroko garaiera du. Hirumugarrieta izenaren jatorria tontorrean aipatutako hiru udalerrien arteko muga dagoenan datza.
Abiapuntuak
Azkoitia (2 ordu), Loiola (2 ordu), Azpeitia (2 ordu), Oñatz (ordu 1 eta 30 minutu), Aginaga (ordu 1 eta 15 minutu) eta Zumarragatik (2 ordu).
Gato Barbieri
Leandro “Gato” Barbieri (Rosario, Santa Feko probintzia, 1932ko azaroaren 28a - New York, 2016ko apirilaren 2a) argentinar jazz saxofoi-jotzaile eta musikagilea izan zen. 1950eko hamarkadan, Lalo Schifrinen taldean jo zuen, arrakasta handiz. 1972an, Grammy Sari bat jaso zuen Bernardo Bertolucciren Last Tango in Paris filmaren soinu bandagatik. Latinoamerikako historiako saxofonista onenetakotzat hartua da.
NGC 6625
NGC 6625 galaxia bat da, Scutum konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
2196 Ellicott
2196 Ellicott asteroide baten izena da. urtarrilaren 29an aurkitu zuen Indiana University-ek Brooklyn Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1965 BC izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2196 Ellicott asteroidearen orbitak batezbeste 3,436 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 3,253 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,619 distantziara. Eszentrikotasuna 0,053 da, eta makurdura orbitala 10,31ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.25 da.
Bordovice
Bordovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 608 biztanle ditu eta 6,29 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1584 urtean egin zen.
Różan udalerria
Różan Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Maków barrutian kokatuta. 84,58 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4449 biztanle zituen.
Abentura-kirol
Abentura-kirola ingurune naturalean, jarduera fisikoaz gain, aisialdirako jarduera bizia dakarren edozein kirol bezala ezagutzen da.
Ezaugarriak
Abentura-kirola kirol modu berri bat da, taldean gizakia naturarekin harremanetan jartzen duena, non helmugara iristeko motibazioa edozein emaitzaren gainetik dagoen. Helburua iristea da, nork bere burua gainditzea, eta, horretarako, beharrezkoa da ezaugarri fisikoak, mugitzeko trebetasuna, erresistentzia orokor handia eta, batez ere, parte-hartzaileen arteko prestakuntza psikologiko handia eta gizarte-loturak garatzea.
Talde-lanak berebiziko garrantzia du, baita egiten den diziplina bakoitzerako beharrezkoa den ezagutza teknikoak ere. Kirol honetan berebiziko garrantzia duen alderdi bat orientatzen jakitea da: non dagoen, nora joan behar den eta eremu ezezagun batean nola mugitu jakitea, naturak bere neurrigabetasuna inposatzen duen tokian.
Naturarekin kontaktuan dagoen kirolean, helburua elementu natural jakin batzuek (ura, mendia, elurra, zelaia, fauna, etab.) jarritako oztopoak gainditzea da. Ingurune naturaletan egiten diren hainbat kirol eta jolas-jarduera daude, eta abenturaren kontzeptua parte-hartzaileengan sentsazioak izateko nolabaiteko arrisku kontrolatua egotearen ondorio da.
Prolapso
Medikuntzan, prolapsoa organo bat berezko lekutik lekualdatzea da. Bereziki emakumeen ugaltze-aparatuko organoekin gertatzen da eta hainbat arrazoiengatik izan daiteke, hala nola menopausia, erditze zailak eta obesitatea.
Abentura-kirol
Ezaugarriak
Abentura-kirola eta abentura-turismoa bereizten dira, batik bat, lehenengoan ez dagoelako izaera ekonomikoko kontratu-harremanik, izan ere, jarduera gauzatzean asmoa aisialdikoa, kirolekoa (kirolariak, lagun-taldeak, familiak) edo akademikoa (kirol-eskolak, kirol-klubak, etab.) soilik duten pertsonek garatzen dutelako, irakasle-ikasle harremana sortuz.
Abentura-turismoko jarduerak abentura-kirolaren praktikatik eratortzen dira, dela kirolariek, beren ohiko bizilekutik kanpo, dela kirol horiek natura-ingurunean egin nahi dituztenek, baina harreman ekonomiko bat egon behar da (zerbitzu-emailea-bezeroa), zerbitzu hori eskaintzen duen zerbitzu-emaile baten (tour operadorea, agentzia, turismo-gidaria) eta zerbitzu horiek ordaintzeko prest dagoen bezero baten (txangozalea edo turista) arteko kontratu-erantzukizunak argi eta garbi definitzeko aukera ematen duena.
Praktika horietan, gizakiak ingurumena beste edozein kontsiderazioren gainetik balioesteko joera du, eta horrek bere osaerari eta aldeko edo kontrako aukerei buruzko hausnarketa eskatzen du.
Txangozaletasuna edo trekking-a, oker, abentura-kirolaren sinonimo bezala erabiltzen den terminoa da.
Abentura-kirol motak
Hainbat abentura-kirol mota daude, egiten diren ingurunearen arabera.
Oinarrizko arauak
Mota horretako kirolak egiteko, prestakuntza fisiko eta psikologiko egokia behar da, bai eta jarduera bakoitzaren oinarrizko arauak ezagutzea, espezialistekin egotea (gutxienez, haietako batekin) eta jarduera egiteko behar den ekipoa izatea ere.
Noizbehinkako praktika
Jarduera horietako gehienak egitea ekonomikoki garestia izan daiteke; beraz, probatu nahi izanez gero edo noizean behin egin nahi izanez gero, gomendagarria da enpresa espezializatu baten zerbitzuak kontratatzea, bezeroen eskura jar ditzaten gida profesionalak, hautatutako modalitatea segurtasunez egiteko beharrezko materiala eta istripu-asegurua.
Jarduera horiek antolatu ahal izateko bilatzaileak daude, egin nahi den kirol motaren eta horren kokapenaren arabera.
Ohiko praktika
Kirol horietako bat maiz praktikatzen bada eta ezagutza eta trebetasun apur bat badu, ez da oharkabetu behar, adituenek ere izan dezakete istripuren bat. Hori saihesteko edo haren ondorioak minimizatzeko, inoiz ez da jarduera bakarrik egin behar, tokiko agintariei (herrialdeko edo tokiko polizia, etab.) jakinarazi behar zaie non egingo den, eta biziraupenerako eta laguntzarako ekipoa izatea gomendatzen da.
Ez da ideia txarra jarduera hori arautzen duen kirol-federazioan izena ematea, horrek aseguru batek estalita egotea, hobekuntza-ikastaroak egiteko aukera izatea eta, batez ere, gaiaz gehien dakitenekin harremanetan egotea baitakar. Gainera, federazioek abantaila ekonomikoak izaten dituzte beren federatuentzat materiala erosterakoan.
Abentura-jarduerak egite duenak errespetu handia behar dio jarduera garatzen den ingurune naturalari, eta zorrotz betetzen ditu espazio hori erregulatzen duten jarraibideak eta arauak. Kirolari bat bandalo baten guztiz kontrakoa da, eta pazientzia eta solidarioa izan behar du beste kirolari batzuekin, fauna basatia ahalik eta gutxien gogaitu behar du eta sortzen diren hondakin guztiak bildu behar ditu, zabor organikoa barne.
Abenturazko turismoa ISO 21103 arauaren azken bertsioa 2014an argitaratu zen, eta abenturazko turismo-jarduerak egin aurretik, bitartean eta ondoren parte-hartzaileei informazioa emateko gutxieneko baldintzak ezarri ziren. Turismoaren industrian, kontuan hartu behar da balio-katea osatzen duten kideen kalitatea; izan ere, baten batek huts egiten badu, turistaren esperientzia ez da atsegina. Kalitatea oso tresna baliotsua da sektore osoarentzat, eta oso gai garrantzitsutzat hartu behar da. ISO 9001 arauak ezartzen duenez, kalitatea ezaugarri intrintsekoen multzoa da, betekizun guztiak betetzeko. Egiten diren turismo-jarduera guztien barruan, artikulu honetan abentura-turismoarekin lotzen diren arauak nabarmendu nahi ditugu, azaleratzen ari den jarduera-mota bat baita. Abenturazko turismoaren kontzeptua aire zabaleko jarduerez gozatu eta naturarekin kontaktuan egon nahi duten pertsonei zuzenduta dago. Horrez gain, nolabaiteko arriskua duten eta adrenalinaz betetako emozioak bizi nahi dituzten pertsonentzat pentsatuta daude. Ez dago datu estatistikorik jarduera mota horrek izan duen bilakaerari buruz, baina badakigu bidaiarien joerei esker areagotu direla, egunetik egunera arriskutsuagoak eta dinamikoagoak baitira. Bidaiariek esperientzia bakarrak bizi nahi dituzte. Abenturazko turismoa hiru mailatan bana daiteke, zailtasun-mailaren arabera: baxua, ertaina edo altua. Honako jarduera hauek sar daitezke: landa-turismoa, zikloturismoa, Senderismoa, Surfa xendazaletasuna, Rafting-a.
Villetta Barrea
Villetta Barrea Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Villetta Barreak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bolivar Peninsula (Texas)
Bolivar Peninsula Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Galveston konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rossosz udalerria
Rossosz Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 76,48 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2283 biztanle zituen.
Tetrapturus angustirostris
Tetrapturus angustirostris Tetrapturus generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.
Girls Trip
Sinopsia
Aspaldiko lau lagun New Orleansera abiatuko dira, aprobetxatuz horietako batek, Ryan Pierce autolaguntza liburuen idazleak, hitzaldi bat eskaini behar duela Essence Festival jaialdian. Bidaian ongi pasatzeko nahia nagusituko da.
Aktoreak
Gainera, filmak cameo asko ditu, tartean Mariah Carey, Ne-Yo, Faith Evans, Morris Chestnut, Gabrielle Dennis, MC Lyte, New Edition, Common, Estelle, Sean Combs, Carla Hall, Sunny Hostin, William Levy, Babyface, Doug E. Fresh, Lalah Hathaway, Maxwell, Mase, Ava DuVernay, Lorraine Toussaint, Jaina Lee Ortiz, Terry McMillan, and Iyanla Vanzant.
Frantziako errugbi txapelketako 1991-1992 denboraldia
Frantziako txapelketa da Frantzia mailan errugbian egiten den kluben arteko lehiaketa nagusia.
Biarritzeko urtea
Biarritzeko taldeak denboraldi oso ona egiten du. Sailkatze fasean multzoko 3.a gelditzen bada ere, fase finala bikaina osatzen du, finalaraino iritsiz. Horrelakorik ez zitzaion gertatu 1939etik (53 urte!). Zoritxarrez finalean urteko beste talde sorpresak titulua eskuratzen du. Ohargarria izan da ere bai nola bi euskal taldeek topo egin zuten final-laurdenetan.
Boreč
Boreč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 257 biztanle ditu eta 6,94 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1384 urtean egin zen.
Exegetia
Exegetia Lyonetiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Exegetia crocea da.
NGC 6628
NGC 6628 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Haines (Oregon)
Haines Oregongo hiri bat da. Baker konderrian kokatua dago. 2010ean 416 biztanle zituen, 1.96 kilometro koadrotan banatuta.
Henao kalea
Henao kalea Bizkaiko Bilbo hiriburuko erdigunean dagoen kalea da.
Kokalekua
Abando auzoan dago. Mazarredo zumardian hasi eta Elkano kalea eta Maximo Agirre kalearen arteko elkargunean amaitzen da, Casilda Iturrizar parkearen alboan.
Eraikinak
Henao kalearen inguruan honako eraikin nabarmen hauek daude:
Utica (Indiana)
Utica Indianako herri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 776 biztanle zituen, 3.28 kilometro koadrotan banatuta.
2197 Shanghai
2197 Shanghai asteroide baten izena da. abenduaren 30an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1965 YN izena zeraman.
Valparaiso (Indiana)
Valparaiso Indianako hiri bat da. Porter konderrian kokatua dago. 2010ean 31,730 biztanle zituen, 40.22 kilometro koadrotan banatuta.
2197 Shanghai
Orbitaren ezaugarriak
2197 Shanghai asteroidearen orbitak batezbeste 3,152 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,76 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,544 distantziara. Eszentrikotasuna 0,124 da, eta makurdura orbitala 2,5ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.4 da.
Příbramita
Příbramita mineral bat da eta chalcostibita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Příbramita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
Allobates niputidea
Allobates niputidea Allobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan. Kolombiako ohianetan bizi da.
Habitata
Kolonbiako Cordillera Oriental edo Ekialdeko Mendikateko mendebaldeko aldapetako behe mendietan (Boyacá eta Santander departamenduetan) eta Cordillera Central edo Erdialdeko Mendikateko Ekialdeko aldapetan (Caldas eta Antioquia departamenduetan) aurki daiteke, ohian tropikaletan.
Etxeko bixkotxa
Etxeko bixkotxa edo, soilki bixkotxa (frantsesez gâteau basque, gaztelaniaz pastel vasco, horregatik batzuetan euskaraz euskal bixkotxa, euskal pastela edo euskal pastiza) Lapurdiko gozopil tradizionala da, hasieran Itsasuko gerezi gorriez beteta egin bazuten ere, orain kremazkoa izan ohi da.
Historia
XVII. mendean Kanbon euskal gozopil honen lehendabiziko aipamenak agertu ziren, ziur asko fruituz betea (masustak, pikuak, gereziak...).
XIX. mendeko bukaeran kremazko gozopila agertu zen. Kanboar Marianne Hirigoien gozogilea izan zen lehenetarikoa bere etxeko bixkotxa Baionako merkatuan saltzen.
Hala ere, XX. mende amaiera arte, gozopil hau etxeari eta etxekoandreari hertsiki lotua izan da, eta horregatik gorde du etxeko bixkotxa izendapena ..
Kanbon urtero, gozopilaren omenezko besta ospatzen da. Saran, hari buruzko museoa dago.
Prestaketa
Gurin, irin, arbendol-hauts, azukre eta arrautza handi bat ditu osagaiak. Egun, normalean pastel-kremaz bete ohi da, nahiz eta fruituez beteak ere izan.
Rozdrażew udalerria
Rozdrażew Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Krotoszyn barrutian kokatuta. 79,2 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5203 biztanle zituen.
Vittorito
Mugakideak
Vittoritok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Inuyama (Aichi)
Inuyama (犬山市), Japoniako Aichi prefeturako hiria da. 2014ko erroldaren arabera, 74.554 biztanle ditu.
Geografia
Aichi prefeturaren iparraldean dago eta Kiso ibaiak banatzen du Gifu prefeturatik.
Historia
1537an Oda Nobayasuk (Oda Nobunagaren aitonak) Inuyama gaztelua eraiki zuen. Edo Aroan Owari probintziaren barnean zegoen eta Nagoiako Tokugawa leinuaren ahaideek kontrolatzen zuten. Meiji berrezarpenaren ondoren 1889an udalerria eratu zen, 1954ean hiri estatusa lortu zuena.
Halfway (Oregon)
Halfway Oregongo hiri bat da. Baker konderrian kokatua dago. 2010ean 288 biztanle zituen, 0.95 kilometro koadrotan banatuta.
Udako ordutegi
Udako ordutegia (DST) eguzki ordu gehiago erabiltzeko sortutako ordu aldaketa da. Modu honetan egunean zehar eguzki argi gehiago izango dugu nahiz eta goizean murrizten den, horrela energia gehiago aurreztea lortzen dugu. Udaberri hasieran ordu bat aurreratzen da eta udazkenean aldiz, ordu bat atzeratzen da. Antzinako zibilizazio askok, aldiz, udan eguzki argiko orduak luzatzen zituzten.
Jatorria
Antzinako zibilizazio batzuk, egiptoarra eta erromatarra esaterako, beraien ordutegia eguzkiarekiko egokitzen zuten gaur egungo udako aldaketa baino ordu-malgutasun handiagoarekin, normalean eguzki argia iraupen bereko hamabi ordutan banatzen zuten eta modu horretan argi orduak luzeagoak ziren udan zehar.
1784. urtean Benjamin Franklinek anonimoki gutun bat argitaratu zuen. Bertan, esaten zuen Frantziako jendeak kandeletan aurrezten zutela goizean ohi baino lehenago esnatuz eta modu horretan eguzki argi hobeto erabili ahalko zituzten. Franklinek proposatu zuena zera zen: leiho-tapei zerga ezartzea, kandelak mugatzea eta herritarrak egunero goizago esnatzea elizetako dorretako kanpaiak joz. Antzinako Erromak bezala XVIII. mendeko Europak ere ez zituen ordutegi finkoak. Hau ez zeukaten arren, denbora gutxian aldatuko zen, trenbidearen eta komunikazio sareen poderioz denbora estandar bihurtzeko beharra sortu zen.
1905. urtean William Willet eraikitzaile ingelesak udako ordutegia sortu zuen ez zitzaiolako golfean jolasten zegoen bitartean gelditu behar izatea gustatzen, eguzki argirik gabe geratzen zelako. Bi urte geroago bere proposamena argitaratu zuen baina hau ez zen momentuan martxan jarri. Alemania, bere aliatuak eta Alemaniak okupatzen zituen lurraldeak izan ziren udako ordutegia ezartzen lehenak, 1916ko apirilaren 30ean. Ingalaterrak, gudan zeuden lurralde gehienak eta ia Europako lurralde gehienek jarraitu zioten. Errusiak eta beste lurralde batzuk urte bat itxaron zuten aldaketa egiteko eta Estatu Batuek, ez zuten ezarri 1918. urtera arte. Ordutik aurrera proposamen, doiketa eta kontraerabaki asko egon dira.
Abantailak eta desabantailak
1907. urtean Willettek egindako proposamena aisialdiko aktibitateak egiteko ahalmena pairatzen du eguzki argi gehiagorekin. Baina noski honek ez du egunaren iraunpena aldatzen: egunak luzeagoak izango dira udako solstiziotik urbilago daudenak, egun hauetan, goizean aprobetzatzen ez diren orduak arratzaldera pasatzean datza.