cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buztingintza
Molde-laua
Bereziki eraikuntzarako erabiltzen diren piezak dira, molde lauarekin egiten direnak. Hau da, hondorik gabeko tiradera bat jartzen da lurrean, buztinarekin betetzen dena, moldea ateratzen dena eta lehortzen uzten dena. Adibidez, adreiluak, lauzak eta teilak.
Eltzegintzaren garrantzia
Eltzegintza funtsezkoa da gizartean. Zeramika, gu garen bezala garatzeko oso garrantzitsua izan da, baita sozialki garatzeko ere. Derrigorrezko gauza izan da gure bizimoduan, gaur egun plastikoa bihurtu den bezala.
Betidanik sukaldatzeko erabili izan diren lanabesak dira eta hauen sorkuntzari esker dauzkagu gaur egun zenbait gailu, hau da,  tresna askoren oinarria da. Hauek sortu eta eboluzionatzen joan dira pixkanaka, hori dela eta, gaur egunean ditugun gauza asko honen aurkikuntza eta eboluzioari esker ditugu.
Sidse Babett Knudsen
Sidse Babett Knudsen ( ahoskatua; Kopenhage, ) daniar aktorea da, emakumezko bigarren aktore onenaren César Saria irabazitakoa.
Buztingintza
Eltzegintzaren garrantzia
Euskal Herrian, buztigintza, beste zenbait elementurekin espazioa partekatzeko egin da. Hemengo buztiguntza beti izan da erabilgarria, ez da ia ezer egin dekoraziorako. Gure esku egon da forma guztiak eta terminologia berreskuratzea. Hau da, ikastera kanpora joan behar zutenez, hango terminologia ekarzten zuten, baino pixkanaka gurea propioa berreskuratzen joan ginen. Beraz, esan dezakegu, forma, tamaina eta terminologia berreskuratu dugula.
Antzinako zibilizazioetako pitxerrak, bazilak eta platerak, euren kulturen garapena frogatzeko balio dute, zenbait kasuetan, beste objektu batzuen diseinuak kontserbatzen direlako. Buztina erraz erabiltzekoa den bezala, buztingileek, jatorrian, ehunetan eta larru edo bejugo lanetan erabili ziren motiboak imitatu zituzten.
Ernzen (Alemania)
Ernzen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Erpolzheim
Erpolzheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Julie von May
Julia Carolina Elisabeth May von Belleguche, ezagunagoa Julie von May izenez (Berna, 1808ko otsailaren 26a - ib., 1875eko martxoaren 5a), Suitzako sufragista eta feminista izan zen. 1868an, Suitzako Emakumeen Nazioarteko Elkarteko lehen lehendakari bihurtu zen. Emakumeen sufragioa babestu zuen, baina legearen aurreko berdintasunean jarri zuen arreta. Marie Goegg-Pouchoulinekin batera, bere belaunaldiko feminista nagusitzat jo dute.
Biografia
Julia Carolina Elisabeth May von Belletruche Bernan jaio zen. Gurasoak Karl Rudolf von Bellegeluche eta Julia von Steiger ziren. Bernako familia nabarmena izan zen. Friedrich Amadeus Sigmund von May von Rued lehengusuarekin (1801-1883) ezkondu zen 1827an, eta harekin bizitzera joan zen bere familia-etxera, Schloss Ruedera, Argoviako kantoian. Bere alaba bakarra, Esther, 1840an jaio zen. Alabak senarrari buruz idatzi zuen artikulu biografiko batean, Friedrich von May bere emaztea kontuan hartu ez zuen gizon gisa identifikatu zuen. Hala ere, bera arduratu zen bere saiakera teologiko eta juridikoen idazkaritzaz. Zaldiketako istripu batean larri zauritu ondoren, arreta-beharrak handitu egin ziren. Bidaietan ere lagundu zion senarrari.
Emakumeen elkartea
Julie von Mayk 60 urte baino gehiago zituen 1869an Emakumeen Nazioarteko Elkartearekin (Association internationale des femmes/ AIF) bat egin zuenean. Genevan zuen egoitza erakunde bakezale eta feminista horrek. Erakundeko buru zen Marie Goegg-Pouchoulinekin lankidetza estuan lan egin zuen. 1870eko martxoko AIFren batzar nagusian, bereziki, genero-berdintasunak legearen aurrean zuen garrantzia nabarmendu zen:"«... gure ustez, legearen aurrean emakumeen eta gizonen berdintasuna [eskubide] funtsezko eta presazkoenetako bat da»."1872an, saiakera bat argitaratu zuen, Die Fallhostage in der Schweiz zur Bundesrevision am 12 May 1872 izenekoa, Suitzako emakumearen egoera juridikoari buruzkoa. Testu bera 1870ean argitaratu zen AIFren barne-aldizkarian. Artikuluan Konstituzio Federaleko «Berdintasuna» atala aipatzen zen: «Suitzako herritar guztiak berdinak dira legearen aurrean. Suitzan ez dago ezkutuko harremanik, ez eta lekuaren, jaiotzaren, familiaren edo pertsonaren araberako abantailarik ere».
(Bundesverfassung 1848, 4. artikulua).
Erpel
Erpel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Julie von May
Emakumeen elkartea
Idazleak Suitzako harrotasuna aldarrikatu zuen demokraziaren sorleku izateagatik:"«Europako askatasun eta berdintasun guztien sorlekua, Suitzak inguruko monarkietako edozeinek baino baldintza bihozgabe eta esklaboago batean mantentzen ditu alabak. Europako naziorik helduenak gutxietsi eta infantilizatu egiten du bere alderdi femeninoa»."Bereziki kritikoa izan zen emakumeek karga bera izateko zuten moduarekin, adibidez, zergei eta zuzenbide penalari zegokienez, baina ez zitzaizkien eskubide eta pribilegio berak ematen legearen aurrean. Julie von Mayk diskriminazio hori garaiko gizarte-arazo askoren oinarri gisa ikusi zuen. Emakumeen eskuak lotuta zeuden, eta beren burua «beren gizarte-kokapenaren miseriaren bidez» zaintzea eragozten zieten. Horren ondoren errebindikazioen katalogo bat egin zuen, eta aldarrikapen horiek - «berdintasun politikoa» salbuespen interesgarriarekin - emakumeen mugimendu suitzarrak 1981era arte gutxienez borrokatu zituen: hezkuntza-berdintasuna, zerga-berdintasuna, lan berdinagatik soldata berdina, ondorengotza-eskubideen berdintasuna, jabetza-eskubideak, ezkontza-berdintasuna eta dibortzio-eskubidea. Hala ere, eskubide politikoei dagokienez, zera esan zien gizonei:"«ez dugula inolako eskubide politikorik eskatzen... baldin eta espero badugu gizonen bidezko tratuaren laguntza»."Oso ondo zekien haren eskariek gizonen erantzun positiboa jasoko zutela baldin eta emakumearen eskubideen aldekoen presio masibo eta iraunkor batek babesten bazituen. Eta hori ezinezkoa zen hezkuntza-aukera eskasek emakumeak beren legezko eskubideak defendatzeko egoeran egon arte. Beraz, hizlariak herri eta hirietan emakumeen elkarteak sortzeko proposamenak aurkeztu zituen, emakumeen egoera juridikoa azal zezaten. Nesken eskoletako ikasketa-planetan instrukzio juridikoa eta herritartasunekoa sartzeko ere eskatu zuen. Hiri bakoitzeko emakume-elkarteak erakunde federal (nazional) batean bildu behar ziren, legeria federalean eragiteko behar zen eragin politikoa izateko.
Von Mayren eskariak neurritsuak eta pragmatikoak ziren, bere aliatu politiko Marie Goegg-Pouchoulinenak ez bezala, zeinaren eskariak «maximalistatzat» har zitezkeen. Emakumeek autonomia handiagoa izateko eskakizunak ez zuen zuzeneko gatazkarik sortu une hartan Suitzan araua ziren «genero-irudi dualistekin».
Julie von Mayk garun-isuri bat izan zuen 1874an, baina ez zen erabat berreskuratu. 1875aren hasieran gertatutako arazoengatik hil zen.
John C. Reilly
John Christopher Reilly (Chicago, Illinois, 1965eko maiatzaren 24a) estatubatuar aktore, abeslari, ekoizle, gidoigile eta umorista bat da.
Rebecca De Mornay
Rebecca De Mornay (1959ko abuztuaren 29a, Santa Rosa, Kalifornia) estatubatuar aktore bat da.
Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: Risky Business (1983), Runaway Train (1985), The Hand That Rocks the Cradle (1985), The Trip to Bountiful (1985), Backdraft (1991), The Hand That Rocks the Cradle (1992) eta The Three Musketeers (1993).
Buztingintza
Eltzegintzaren garrantzia
Garrantzitsua da, halaber, tramankulu horietan buztingintzari arkeologiaren alfabetoa deitu zaiola ondorioztatu daitekela. Piezaren bat ezaguna izanez gero, horretatik hurbil dauden beste objektu batzuen data zehazteko erabili liteke.
Emakumeak
Gaiari buruz bildutako dokumentazioaren arabera, ezin da ziurtatu genero-desberdintasunik dagoenik emakumeek egindako ekoizpenean, eta, oro har, faktore ekonomikoek, soziologikoek eta, kasu batzuetan, erlijio-faktoreek eragin dute haien parte-hartzea, bai elkarrekin bai modu esklusiboan.
Etxeko jarduera
Arkeologo eta historialariek historiako lehen buztinlari titulua eman diote emakumeari. Gizonak ehizatu edo gerra egiten zuen bitartean, emakumeek etxeko beharrak asetzen zituzten, eta horien artean antzinakoenetako bat lanabesak fabrikatzea litzateke, antzinako nekazaritza-gizarteetan. Historiaurrean, ofizio hauetak eskuz egiten ziren eta aipatzen den bezala, emakumeen lana izaten zen. Antzinean, sukaldaritzarekin aritzen ziren emakumeak, berez etxeko tresneriak eta horrelako beste zenbait gauza emakumeen eskuetan zegoenez, zeramika ere egokitu zitzaen. Hori dela eta, haiek izango ziren lehenengoak eskuz egindako ontziak landuko zituztenak.
Emakumeen lana eskuzko lanekin lotzen zen, hau da, eskuz egindako zeramika nagusiki, elementu femeninoa zen. Hedadura zabalean, arlo honetan, emakumeak, zeramikari dagokionez, nekazaritza sinplea edo estentsiboa den eremuetan gehiago jarduten du. Aldiz, buztingintza maskulinoa izan ohi da jarduera espezializatua denean eta gizarte konplexuagoekin eta nekazaritza intentsiboarekin lotuta dagoenean.
Emakumezkoen eltzegintza Euskal herrian
Euskal herrian ofizioa hasiera batean emakumeen lana zen bakarrik. Pixkanaka jendea herrietan bizitzen hasi zen, orduan, horrekin batera eboluzionatzen joan zen eltzegintza. Hori dela eta, gero eta ontzi gehiago behar ziren, beraz, hori ikusita, gizonezkoen eskuetan utzi zen ofizioa. Beraz, historiaurrean nahiz eta ofizio hau emakumeen eskuetan egon, momentu batetik bestera aldatu zen eta gizonezkoak hasi ziren.
Gaur egun, eltzegintza eta buztigintza munduan portzentaje altu batean emakumezkoak dira gehiengoak. 2008an Plan Vasco de la Cultura egin zenean, La ponencia de la Artesanian orokorrean artisau gehienak non dauden jakiteko. Sasoi hartan, %50a emakumezkoak ziren, momentu honetan ordea, %90a.
Europan
Hainbat azterlanek, landa-lanen edo tesien parte gisa (antropologia, arkeologia eta etnografia bezalako diziplinetan), aukera ematen dute Europa zaharreko hainbat gunetan emakumeek buztingintza-lanetan duten presentziaren jarraipena egiteko.
Adolph Riet historiaurrean espezializatutako antropologoaren lanetatik abiatuta, XII. mendearen erdialdeko buztinol-gremio frantsesetan (Redon) eta Jutlandiako Penintsulan emakume buztinlari europarraren historia dokumentatzen da. Eta lehenago, 1490 ean datatutako grabatu batzuek, XV. mendeko Alemanian piezak torneatzen ari ziren emakumeen erreferentzia utzi zuten.
Tekniken eta makineriaren aurrerapenak eta industria-ekoizpenaren beharrak berak, Danimarkako eta Hebridetako gune isolatuetan izan ezik, artisautza honetan, buztinezko manufaktura prozesuak emakumearekiko duen lotura Euorpan desagertzea lortu zuten, Iberiar penintsulan izan ezik.
Espainiako zenbait zonalde
Iberiar penintsulako ipar-mendebaldeko buztingintzan emakumeen parte-hartze handiena duten guneak Asturias eta Galiziako herri isolatuak dira, eta modu esklusiboagoan Zamorako probintzia. Euskal Herria ere dugu aipagai.
Espainiako buztingintzaren nortasun-ezaugarriak
Hauek dira Espainiako emakumezkoen eltzegintzaren ezaugarri nagusiak:
Amerikan
Nahiz eta ekoizpenaren zati bat gizonekin partekatu, kolonaurreko biztanleen buztingintza kontserbatu egin da, eta, neurri handi batean, emakumeek egina.
Afrikan
Emakumeak, afrikarra bezalako gizarte batzuetan, identitate soziala transmititzen du, ez etnia jakin bateko kide izateagatik, baizik eta fakzio politiko bati atxikita egoteagatik. Emakume batek herriz aldatzen duenean ezkontza-harremanen bidez, harekin ez da soilik zeramika mugitzen, baizik eta hizkuntza egituratzen duten printzipioak, kosmobisioa, demografia, eta abar. Horiek guztiak, antza denez, tradizio sozial jakin batean islatzen dira; izan ere, elementu horiek estraintzak dira.
Hori, zeramikazko tradizioko ia giza talde guztietan ikus daiteke. Etnoarkeologiaren arabera, emakume batzuk ezkontzeagatik herriz aldatzen direnean, ikasitako forma eta apaindura berberak egiten jarraitzen dute, eta haiek izango dira gero gainontzekoei transmitituko dituztenak.
Eltzea eta elikagaiak
Eltzegintzak lotura zuzena izan du betidanik elikadurarekin. Lehen ontziak, sukaldeko lanetan sortzen ziren beharrak asetzeko egin ziren. Horien artean daude platerak, kontserba-ontziak, moldeak, ura garraiatzeko pegarra, edalontziak…
Kontserbaketa
Buztinez egindako ontzi hauek oso lagungarriak izan dira elikagaien kontserban. Antzinan, elektrizitatea sortu arte, elikagaiak kontserbatzeko ezinbestekoak ziren kontserba-ontziak deituriko buztinezko egiturak zeunden. Izan ere, buztinak, elikagaiei kontserbatzen laguntzen dien hainbat elementu ditu. Besteak beste, honek elikagaiei arnasa hartzen uzten die eta horren ondorioz, gehiago irauten dute egoera onean. Plastiko zko ontzi batean aldiz, berehala txartzen dira elikagaiak. Honez gain, tenperatura egokia mantentzeko baliagarriak dira buztinezko ontziak. Hotza mantentzen laguntzen dute eta horrek elikagaien kontserbazioan eragin zuzena du.
Bestalde, kontserba-ontziak izan dira historian zehar gehien iraun duten ontzi motak. Izan ere, gainerako ontziak alde batetik bestera elikagaiak eramateko edota eguneroko lanetan erabiltzeko egiten ziren. Hauek, aldiz, elikagaiak luzaroan sukaldean gordeta mantentzeko eginak ziren eta ondorioz, ez ziren horren erraz apurtzen.
Guzti hau kontuan hartuta, janariak kontserbatzeko “gantz-eltzeak”, “txorizo-eltzeak”, “tinak” eta “tinatxoak” erabiltzen ziren. Hauek, txerri mantekaz edota olioz betetzen zituzten eta bertan sartzen zituzten elikagaiak denbora luzez egoera onean mantentzeko.
Dirudienez, arrautzak, kar edun tinatan jartzen zituzten eta horrela, denbora gehiagoz kontserbatzea lortzen zen.
Prestaketa
Elikagaien prestaketari dagokionez, eltzegintza ikaragarrizko aurrerapausua izan zen. Ordura arte, zeuden ontzi bakarrak egurrezkoak ziren. Ondorioz, elikagai beroak sukalda tzea oso zaila izaten zen. Izan ere, egurrak berehala hartzen du su, eta garai hartan janaria berotzeko modu bakarra sutan jartzea zela kontuan hartuta, ezinezkoa ze egurrezko ontzietan sukaldatzea.
Buztinezko ontziak sortzean, ordea, arazo hori desagertu egin zen. Buztina 1280ºra jarri daiteke, ondorioz, sukaldatzerako orduan aurrerapen handiak ekarri zituen.
Ekoizpena
Aurreko bi aldaketek, hirugarren bat ere ekarri zuten: janarien ekoizpena.
Batetik, elikagaiak askoz ere denbora luzeagoz kontserbatu ahal zirela kontuan hartuta, nekazariak elikagai gehiago ekoiztein hasi ziren.
Bestetik, ekoizpenak gora egiteak eta buztinezko ontziek ahalbidetzen zituzten tenperatura altuek gizartearen elikatzeko modua aldatu zuten. Janari bero gehiago jaten hasi ziren eta ondorioz, errezeta berriak ere sortu ziren. Horien artean dago eltzekaria. Eltzekaria,  barazki eta lekaleak eltze batean egosiz prestatzen den platera da.
Eltzea eta erlijioa
Antzinako zibilizazio handietan gertatu zen bezalako botere kontzentrazioak, jauregietarako eta erlijio kultuetarako luxuzko objektuen lanketa bultzatu zuen. Era berean, mahai tresnak, janariak eta edariak gordetzeko tresnak ere garatu ziren. Feniziarrak, greziarrak, arabiarrak eta erromatarrak bezalako beste herri boteretsuenen etorrerak, ontzi estilo eta forma berriak aurkeztu zituen.
Garrantzia
Gaur egun duten balio historiko, etnografiko, kultural eta soziala izugarria da. Buztinezko egitura askori esker eta hauek utzi dituzten aztarnei esker dakizkigu gure arbasoei buruzko gauza asko.
Erabilera
Betidanik, erabilera ugari eman izan zaizkio buztinari. Horien arten daude hauek, besteak beste:
Eltzea Euskal Herrian
Euskal herriko eltzegintza, garai batean eguneroko beharretarako erabilia izaten zen. Gaur egun, berriz,  beren balio etnografi ko, kultural edo dekoratiboarengatik da ezaguna.
Buztinarekin lan egitea Europa guztian zabaldu zenean, herrialde bakoitza bere lanei ezaugarri bereizgarriak ezartzen hasi zen. Modu horretan, Euskal Herria k ere estilo propio bat landu zuen eltzegintzan.
Gillo Pontecorvo
Gilberto Gillo Pontecorvo( ahoskatua; Pisa, - Erroma, ) italiar zinema zuzendaria izan zen.
Biografia
1953tik 1956ra dokumentalak egin zituen. 1957an egin zuen lehenen filma, La grande strada azzurra (Kale urdin handia). 1960ean kontzentrazio esparruei buruzko film bat egin zuen, Kapò. 1966ean egin zuen film bikainena, La battaglia di Algeri (Aljerko gudua), Aljeriako gerrari buruzkoa eta frantses gudarostearen zapalkuntza salatzen duena; Veneziako zinemaldiko sari nagusia jaso bazuen ere, protesta asko eragin zituen, eta Frantzian debekatua egon zen luzaroan.
Eschbach (Rhein-Lahn)
Eschbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Emmanuelle Riva
Emmanuelle Riva (Cheniménil, - Paris, ), Paulette Germaine Riva jaioa, frantziar aktorea izan zen, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.
Erzenhausen
Erzenhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ersfeld
Ersfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Buztingintza
Eltzea Euskal Herrian
Euskal Herriko zeramika-produkzioa, oro har, bere soiltasun eta xumetasunagatik bereizten da. Pieza landu eta apainduenak ingurune erlijiosoetarako eta jauretxeetarako egiten ziren.
Buztin-lantegiak eta buztingileak
Buztingintzak gure herrrian garapena izan du eta mendeetan zehar, Euskal Herriko aberastasun-iturri handieneatko bat izan zen.
Euskal Herriko buztigintza soiltasun handikoa izan da, betiere erabilpena izateko, ez apaingarri gisa. Ordea, XVII, XVIII eta XIX. mendeetan garatu zen buztingintza aberatsena forma eta apaingarrien aldetik. Batetik,  Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako buztin-lantegi gehienetan, dekorazioak eztainu-zuriaren gainean marraztutako berde eta manganeso-marrozikoak ziren. Bestetik, Arabako Ixona, Erentxun, Egileta eta Gasteizko buztin-lantegietan esmalte zuri beraren gainean marraztutako urdina nabarmena da. Aipatzekoa da ere, berde eta urdinezko apaingarriak ere oso zabalduak daudela.
Jakina da, XIX eta XX, mendeetan 50 buztin-lantegi baino gehiago zeudela Euskal Herri osoan eta gainera, produkzio handikoak zirela. Baina Iraultza Industrialaren etorreraren eta plastikoa eta bestelako materialen aurkikuntza eta zabaleraren eraginez, ia erabat desagertu ziren buztin-lantegiak.
Aitor Zulaika
Aitor Zulaika Aranguren (Azpeitia, 1978ko martxoaren 26a -) euskal herritar futbol entrenatzailea da.
Ibilbidea
Lagun Onak taldeari estu lotuta egon da Zulaika. Zazpi denboralditan entrenatu zuen Lagun Onak-eko lehen taldea. Gero, kirol zuzendari izatera pasa zen, eta 2011-2012 denboraldian Sestao Riverren aritu zen bigarren entrenatzaile lanetan, Jose Luis Riveraren gidaritzapean. 2012-2013 denboraldian berriz ere Lagun Onakera itzuli zen, kirol zuzendari moduan aritzeko.
2013-2014 denboraldian Sestao Riverren lehen entrenatzailea izan zen. Bizkaitarrekin bigarren B mailako II. taldeko txapelduna izan zen. Play-offetan bigarren mailara igotzea ez zuen lortu.
2014an Real Unioneko entrenatzaile berria bilakatu zen. Irundarrekin Espainiako Futbol Federazioaren Kopa irabazi zuen 2015ean eta igoera play-offetarako sailkatu zen. Bigarren mailara igotzea ez zuten lortu.
2016an, Sanseko teknikoen taldera gehituko zen, Imanol Alguacilen laguntzaile bezala.
Essenheim
Essenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eschfeld
Eschfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eschbach (Südliche Weinstraße)
Eschbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eßlingen
Eßlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Marina Hands
Marina Hands (Paris, - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.
Geraldine Chaplin
Geraldine Leigh Chaplin (Santa Monica, Kalifornia, 1944ko uztailaren 31) britainiar aktore bat da. Charles Chaplin aktore eta zinema zuzendaria eta Oona O'Neill estatubatuarraren alaba da, baita Eugene O'Neill estatubatuar antzerkigilearen biloba ere.
Antzeztutako filma nabarmen artean honako hauek daude: Doctor Zhivago (1965), A Countess from Hong Kong (1967), Nashville (1975), Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson (1976), A Wedding (1978), Welcome to L.A. (1976), Roseland, Remember My Name (1978), Chaplin (1992), The Age of Innocence, Jane Eyre (1996), Mother Teresa: In the Name of God's Poor (1997) eta The Wolfman (2010),
Esselborn
Esselborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fez (txanoa)
Feza moztutako konoaren forma duen feltrozko txanoa da, gehienetan gorria, gizonezkoek janzten dutena. Grezian du jatorri, non egun bertako guardia presidentzialaren jantzia den, baina garai bateko Otomandar Inperioko hainbat talde erlijioso eta etnikok ere erabili zuten. Marokon ere erabiltzen da, jantzi tradizional, folkloriko eta formal moduan. Fez hirian sortu zen eta hortik izena hartzen du
Esthal
Esthal Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tavo Burat
Bere bizitzan, hizkuntza gutxituak defendatu zituen, batez ere piemontera eta frankoproventzera.
Bizitza
Italiako Stezzano herrian jaio zen, 1938an. Zuzenbidean lizentziatu zen, Grisonia kantonamenduko zuzenbideari buruzko tesiarekin. Frantseseko irakasle izan zen 1968tik 1994ra bitartean. Piemonteko La Slòira aldizkariaren sortzaile eta zuzendari izan zen, eta ALP aldizkariaren zuzendari 1974az geroztik, 2009an hil zen arte.
Etgert
Etgert Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Stortorget
Stortorget (Plaza handia) Stockholm hiriko Gamla Stan alde zaharreko enparantza nagusia da.
Historia
Stockholm sortzearekin batera bidegurutzea zena enparantza bihurtu zen XIII. mendean, dena den eraikin zaharragoen aztarnak aurkitu izan dira 1995 eta 1997 artean egindako indusketetan.
1400 urterako Stockholmek bazituen 6.000 biztanle inguru eta plazaren inguruan harrizko etxeak eraiki zituzten merkatariek. Enparantza beren topagune bihurtu zen eta stora torghit izena hartu zuen. XV mendean alemaniar inmigranteak iritsi ziren eta enparantza merkatari eta burgesen politikaren erdigune bihurtu zen. Hiria handitzen hasi zen eta plazan ere lau solairutako etxeak agertu ziren, tartean udaletxea.
Hiriak zeukan garrantzi estrategiko eta ekonomikoa zela-eta, Stockholm munta handiko faktorea izan zen Kalmarko Batasuneko errege daniarren eta independentzia nazionalaren aldeko mugimenduaren artean, XV. mendean. 1520an, Christian II.a errege daniarrak hirian sartzea lortu zuen, 1520ko azaroaren 8an oposizioko ordezkarien exekuzio masiboak egin ziren, Stortorget enparantzan, Stockholmgo sarraskia izenaz ezagutzen dena. Artzapezpikua, kantzilerrak, nobleak, epaileak eta hurrengo erregea izango zenaren aita bera ere exekutatu zituzten.
Agapanthus
Agapanthus Agapanthoideae azpifamiliako genero bakarra da, Amaryllidaceae familiaren barnean dagoena. Agapantoak lore urdin edo zuriak eta fruituak elkarrekin bildurik dituen landareak dira.
Sailkapena
Hona hemen bere kladograma:
Espezieak
World Checklist of Selected Plant Families bildumak honako espezieak onartzen ditu:
Pedro Barrondo
Pedro Barrondo Garai (Erandio, Bizkaia, ? – Bilbo, Bizkaia, ) Eusko Abertzale Ekintzako militantea, Eusko Gudarosteko gudaria eta kirolaria izan zen.
Erandioko Erandiogoikoa auzoan jaio zen joan den mendearen hasieran, eta Bilbon fusilatu zuten faxistek 36ko gerraren garaian, 1938ko abenduaren 15ean. Barrondo oso txikia zela haren familia Sestaoko Simondrogas auzora bizitzera aldatu zen, eta horregatik bere bizitza Sestaori lotuta eman zuen.
Eßweiler
Eßweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Hiroshima mon amour
Argumentua
Frantziar emakume gazte bat Hiroshimara doa, bertan bakeari buruzko film bat egiteko. Japoniar arkitekto bat ezagutuko du, Bigarren Mundu Gerra garaian ezagutu zuen alemaniar soldadu bat gogorarazten diona.
Etteldorf
Etteldorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Riddarholmen eliza
Riddarholmen eliza (Riddarholmskyrkan) Stockholmeko eliza zaharrena da, izen bereko uhartean dagoena, Gamla Stan alde zaharrean. Errege Jauregiaren ondoan egonik Suediako errege erreginak bertan hobiratu zituzten.
Historia
XIII mendean eraiki zuten frantziskotarrek eta beren monasterioa izan zen harik eta XVI mendean eliza protestantea bihurtu zen arte. Garai hortan Willem Boy arkitektoak diseinaturiko orratza gehitu zioten baina tximistak jo zuen eta 1835ean gaur egungoa ezarri zuten.
1807an kongregazioa desegin zen eta ordutik aurrera hiletatarako erabili izan da Riddarholmen eliza.
Ettinghausen (Alemania)
Ettinghausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Izaskun Etxeberria
Izaskun Etxeberria Zufiaurre (Altsasu, Nafarroa Garaia, 1964ko ekainaren 6a) irakaslea eta idazlea da. DBHko euskara irakasle dihardu Iruñeko Jaso ikastolan, 1986tik.
Eulenberg
Eulenberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Izaskun Etxeberria
Bizitza
Irakasle ikasketak egin zituen Donostiako Elizbarrutiko irakasle eskolan, Euskal Filologia espezialitatean. Graduondoa Bergarako UNEDeko Idazle Eskolan. Irakaskuntza-formaziorako hainbat ikastaro ere egina da.
Stockholmeko Burtsaren eraikina
Stockholmeko Burtsaren eraikina (Börshuset) Stockholmeko Burtsaren egoitza izateko eraiki zen XVIII mendean, Gamla Stan alde zaharrean. Gaur egun Suediako Akademia eta Nobel Museoa eta Nobel Liburutegia hartzen ditu bere baitan.
Historia
Erik Palmstedt arkitektoak diseinatu zuen eta 1773 eta 1778 artean eraiki zuten. 1998 arte bertan egon zen Burtsa baina urte horretan egoitza aldatu zuen.
1914an Suediako Akademia ezarri zen bertan. Literaturako Nobel Sarien irabazleen izenak bertan adierazten dira eta Nobel Museoa eta Liburutegia ere baditu bertan.
Etschberg
Etschberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eulenbis
Eulenbis Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Etzbach
Etzbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eußerthal
Eußerthal Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Quique Sánchez Flores
Enrqique «Quique» Sánchez Flores (Madril, Espainia, 1965eko otsailaren 5a) futbolari ohia eta entrenatzailea da. Isidro Sanchez futbolari ohiaren seme da, eta artista askoren familiakoa ere, adibidez Lola Floresena.
Fachbach
Fachbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eulgem
Eulgem Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Misery (filma)
Misery (euskaraz Miseria) 1990eko Rob Reiner estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. 1987ko Stephen King idazlearen Misery eleberrian oinarritua dago. Bertan, James Caan, Kathy Bates, Lauren Bacall, Richard Farnsworth eta Frances Sternhagen aktoreek antzeztu zuten.
Falkenstein (Renania-Palatinatua)
Falkenstein Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Misery (filma)
Filma honetan burututako antzezpenarengatik Kathy Bates aktoreak Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria eta Emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Drama irabazi zituen.
Argumentua
New York hiriko Paul Sheldon (James Caan) idazleak urteak daramatza arrakasta komertzial handiko istorio erromantikoak idatziz eta bere talentua alferrik xahutzen, haietan Misery deritzon emakume baten istorioak kontatzen direlarik. Halere, idazlea jada bere eleberrietako protagonistaz asperturik istorioi horiek idaztetik amaitu eta Colorado estatuan aterpea hartu eta eleberri serio bat idazteko erabakia hartu du. Behin eleberria amaituta, mendiko errepide bakarti eta elurtu batetik etxera itzultzera doanean, autoaren kontrola galdu eta istripua izan ondoren larriki zauritua eta auto barnean kornoterik gabe geldituko da. Ezustean, Annie Wilkes (Kathy Bates) izeneko izaera zakar eta eroskoa duen emakumeak idazlea salbatu eta bere etxera eramango du. Han idazlea ohean mugituezinik dagoela aprobetxatuz bere eleberri erromantikoen irakurle eta zaletua den emakume honek Miseryren pertsonaia berpiztu eta hari buruzko istorio berriak idatz ditzan behartuaraziko du, idazlearen zoritxarrerako emakume hura Miseryren pertsonaiarekin zeharo obsesionatuaz gain burutik seko jota dagoelarik. Honela bada, idazlea etxe hartatik nola edo hala ihes egiten saiatu beharko da...
Ettringen (Mayen-Koblenz)
Ettringen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Agar (Biblia)
Agar (הָגָר, Hāgār; هاجر; Agar) Bibliako pertsonaia da. Abrahamen jopua, haren emazte Sararen eskariz Abrahamek emaztetzat hartua. Ezkontza horretatik Ismael sortu zen, baina Isaak jaio zenean, Agar eta Ismael kanpora egotzi zituen Abrahamek. Ismailita edo arabiarrek beren jatorri edo aitalehentzat ematen dute.
San Paulok (Ga 4:21) bere istorioan Sinaiko itunaren komunitatearen adibide bat dela adierazi zuen:
Fehl-Ritzhausen
Fehl-Ritzhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ferschweiler
Ferschweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Farschweiler
Farschweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Feilbingert
Feilbingert Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fell (Renania-Palatinatua)
Fell Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fiersbach
Fiersbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Feilsdorf
Feilsdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kathy Bates
Kathleen Kathy Doyle Bates (1948ko ekainaren 28a, Menphis, Tennessee) estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: Misery (1990), Fried Green Tomatoes (1991), Dolores Claiborne (1995), Titanic (1997), Primary Colors (1998) eta About Schmidt (2002). Misery (1990) filman burututako antzezpenari esker Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuelarik.
Telebistari dagokionez, Harry's Law, Two and a Half Men eta American Horror Story telesailetan antzeztu izan du.
Fensdorf
Fensdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ewighausen
Ewighausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kepler-438
Planeta-sistema
Sisteman planeta bakarra berretsi da, baina Kepler438b-ren trantsito-denboraren behaketek planeta gehigarriak egon daitezkeela adierazten dute.
Pertsonen Salerosketaren Aurkako Nazioarteko Eguna
Pertsonen Salerosketaren aurkako Nazioarteko Eguna
Urtez-urte landu diren gaiak
Feuerscheid
Feuerscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jared Leto
Jared Joseph Leto (Bossier City, Louisiana, 1971ko abenduaren 26a) estatubatuar aktore, musikari eta kantautore bat da.
Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: The Thin Red Line (1998), Fight Club (1998), Urban Legend (1998), American Psycho (2000), Requiem for a Dream (2000), Panic Room (2002), Alexander (2004), Lord of War (2005), Lonely Hearts (2006), Chapter 27 (2007), Mr. Nobody (2009) eta Artifact.
Dallas Buyers Club (2013) filman burututako antzezpenari esker Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Bestalde, 1998an Los Angeles hirian sortutako Thirty Seconds to Mars musika taldeko abeslaria eta konposatzailea ere bada.
Finkenbach-Gersweiler
Finkenbach-Gersweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Droga eta Delituen Aurkako Nazio Batuen Bulegoa
Droga eta Delituaren Aurkako Nazio Batuen Bulegoa (ingesez, UNODC - United Nations Office on Drugs and Crime) Nazio Batuen agentzia da, eta droga eta krimen antolatu transnazionalaren aurka borrokatzea du helburu. Helburu hori lortzeko legeak eta itunak sustatzen dituzte, baita gobernuei bideratutako laguntza teknikoa eman ere. 2020ko otsailaren 1etik Ghada Waly da egungo Vienako Bulegoaren zuzendari nagusia eta Miwa Kato ordea, Eragiketen Dibisioko zuzendaria da.
Historia
Agentziaren egoitza nagusia Vienan dago, Austrian, eta horrez gain beste 21 herrialdetan du bulegoa. UNODC Nazio Batuetako idazkari nagusiak proposatutako zuzendari exekutibo batek zuzentzen du. 2010etik 2020ra, Yury Fedotov izan zen. Vienako Bulegoko zuzendari nagusia da. New Yorken, Estatu Batuek lotura-bulego bat dute. UNODCk ordezkaritza du Bolivian, eta haren ordezkaria Valeria Veizaga da.
Filz
Filz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Droga eta Delituen Aurkako Nazio Batuen Bulegoa
Historia
2002ko urrian, United Nations Drug Control Programme (UNDCP) UNODCrekin elkartu zen.
Lorpenen artean, Antolatutako Krimen Transnazionalaren Aurkako Nazio Batuen Hitzarmena eta horri lotutako Palermoko Protokoloen ebazpenak:
Dominique Blanc
Dominique Blanc (Lyon, - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.
Fisch
Fisch Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fischbach (Kaiserslautern)
Fischbach (Kaiserslautern) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fischbach (Birkenfeld)
Fischbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sonia Vivas
Sonia Vivas Rivera (Vall d'Hebron, Bartzelona, Katalunia, 1978ko maiatzaren 25a) kataluniar politikaria, artikulugilea, gizarte-ekintzaile eta polizia ohia da. UHUNeko pedagogo eta gizarte-hezitzailea da.
Biografia
Gaylespoleko ordezkaria izan zen Balearretan eta udaltzaingoa Palma Mallorcakoan, baina 2019ko urtarrilean utzi behar izan zuen lana. Aurkeztutako salaketa baten arabera, Cursach kasuaren instrukzioan parte hartu ondoren, uko egin zion lanari homofobiaren eta jazarpenaren biktima izan zelako.
2019ko hauteskundeetan, Vivas bigarrena izan zen Podemos zerrendan Palmako Udalerako, eta zinegotzi lanpostua lortu zuen. Ekainaren 17tik aurrera, gainera, familia-, feminismo- eta LGTBI-zinegotzia da. Halaber, iritzi-artikuluak idazten ditu Diario 16, Público eta La República egunkarietan.
Ustelkeriaren Aurkako Nazio Batuen Konbentzioa
Ustelkeriaren Aurkako Nazio Batuen Konbentzioa (ingelesez: United Nations Convention Against Corruption, UNCAC) Nazio Batuen Erakundearen aldebiko ituna da, ustelkeria politikoa prebenitu eta borrokatzeko.
Ustelkeriaren Aurkako Nazio Batuen Konbentzioa
Nazio Batuen Batzar Nagusiak 2003ko urriaren 31n onartu zuen 58/4 Ebazpenaren bidez. 2020ko maiatzean 187 estatu berresle zeuden; horien artean daude Nazio Batuetako 181 estatu kide, Cook uharteak, Niue, Egoitza Santua, Palestinako Estatua eta Europar Batasuna.
Drogaren eta Delituaren aurkako Nazio Batuen Bulegoak (UNODC) sustatu zuen konbentzio hori.
Hamabi estatu geratzen dira konbentzioa berrestear: Andorra, Barbados, Eritrea, Monako, Ipar Korea, Saint Kitts eta Nevis, Saint Vicent eta Grenadinak, San Marino, Somalia, Surinam eta Siria.
Fischbach bei Dahn
Fischbach bei Dahn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fischbach-Oberraden
Fischbach-Oberraden Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Edvard Moser
Edvard Ingjald Moser (Ålesund, 1962ko apirilaren 27a) psikologo eta neurozientzialari norvegiarra da, Norvegiako Zientzia eta Teknologia Unibertsitateko (NZTU) Psikologia eta Neurozientzia Trondheimen irakaslea da. Bere garaiko emaztearekin batera, May-Britt Moser, 2014 Fisiologia edo Medikuntza Nobel Saria irabazi zuen, kortex entorrinaleko sare zelulekin erlazionaturiko lanagatik, zirkuitu berean garunaren posizio sistema osatzen duten zelula espazio adierazleez gain. Sariaren beste erdia John O'Keefek jaso zuen.
Flammersfeld
Flammersfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Carole Bouquet
Carole Bouquet (Neuilly-sur-Seine, - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.
Flemlingen
Flemlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Flacht
Flacht Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fließem
Fließem Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ustelkeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna
Nazio Batuen Batzar Nagusiak abenduaren 9a Ustelkeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna aldarrikatzea erabaki du.
Ustelkeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna
2003ko urriaren 31an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak, 58/4 Ebazpenean, abenduaren 9a Ustelkeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna aldarrikatzea erabaki zuen ustelkeriari buruzko sentsibilizazioa areagotzeko, baita horren alde Konbentzioak egin dezakeen mesedea ezagutzera emateko.
Fleringen (Alemania)
Fleringen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Flomborn
Flomborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Telebista-kate
Telebista-katea bat telebista-edukietarako banaketarako sarea da, eta, sare horren bidez, kontrol zentralizatu batek hainbat telebista-kanaletarako programazioa ematen du. 1980ko hamarkadaren erdialdera arte, telebista-kate kopuru txiki batek munduko herrialde gehienetan telebista-programazioa kontrolatzen zuen. Orduko telebista-kate asko (adibidez, BBC, NBC, CBS, ABC, Televisa, Rai edo TVE) antzinako irrati-kateen ondorengoak ziren.
1520-1521eko Gipuzkoako matxinada
1520-1521eko Gipuzkoako matxinada Gipuzkoan korrexidore berriaren izendapenaren ondorioz sortutako istiluek duten izena da. Historiografikoki, eta kronologia parekotasuna dela eta, arazoa Gaztelako Komunitateekin erlazionatua izan da. Dena dela, 1970 eta 1980ko hamarkadetan egindako ikerketek ez zuten antzekotasun hori oso garbi utzi, ondorioak Probintziaren dinamikarekin erlazionatutako arazotzat izan zutelarik, baina gipuzkoar faktoreak erabat argitu gabe.
Testuingurua
1520. urte amaieran Gipuzkoako hiribilduen artean arazoak sortu ziren korrexidore berriaren izendapena zela eta. Donostia buru zuen taldeak Cristóbal Vázquez de Acuña erregearen delegatutzat onartu bazuen, ez zen hala izan Hernanik bideratzen zuten taldearekin. Azken honek, izendapena Gipuzkoako eskubide eta pribilegioen aurka zihoala argudiatzen zuen. Izendapenaren inguruko tira-birak hilabete istilutsuak ekarri zituen, nagusienak, 1520ko azaroa eta 1521eko urtarrila bitartean izan zirelarik. Baina apirila eta maiatzean ere, oraindik nolabaiteko tentsioa bizi zen hiribilduen artean, zeina frantsesek Nafarroan eragindako ofentsibarekin itzali zela dirudien. Esate baterako, Hondarribiko setioaren denboran (1521-1524) Gipuzkoa jarri zen erabat Gaztelako erregearen aginduetan.
Gaztelar Komunitateen gerra eta gipuzkoar istiluen artean dauden kronologia antzekotasunak direla eta, ikerlari gehienek arazo probintzialari zentzu horretan erreparatu egin diote; hau da, Gipuzkoan gertatutakoa Komunitateekin zerikusia zuen arazo bat zen edo ez aztertzeari ekin diote. Ondorioak orokorrean arazo ezberdinen aurrean gaudela zioten, nahiz eta Hernaniko taldeak gaztelar komuneroekin kontaktuak izan. Hori dela eta, 1970 eta 1980ko hamarkadetan izandako ikerketek arazoa gipuzkoar dinamikarekin zerikusia zuela ondorioztatu zuten eta beraz, benetako arrazoiak Erdi Aro eta Aro Modernoen arteko trantsizio garaian oinarriturik zeudela. Azken finean, Gipuzkoaren egituraketa korporatiboa finkatzen ari zenean, behin Behe Ertaroan lurralde hori antolatzeko bi aukeren arteko borroka —Ahaide Nagusiena eta hiribilduena-puntu nagusienetan behinik behin, gainditua zegoelarik.
Orson Scott Card
Orson Scott Card (1951eko abuztuaren 24a) idazle estatubatuar bat da. Ender's Game liburua izan da bere libururik arrakastatsuena, zineman ere arrakasta handia izan zuen istorioa.
Biografia
Washington estatuko Richland herria izan zen bere jaioterria, baina Utah, Arizona eta Kalifornian hazi zen. Bi urtez bizi izan zen Brasilen eta bertan eliza bultzatu zuen.
Mayflower
Mayflower trilogia, 1994an hasi zuten Orson Scott Cardek eta Kathryn H. Kiddek, baina oraingoz liburu bakarra eman da argitara. Kidd 2015. urtean hil egin zen.
Flußbach
Flußbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dramatis personae
Dramatis personae latindar jatorriko esaldiarekin, nobela edota antzerki-lan bateko pertsonaien zerrenda edo taldea izendatzen da. Hau da, obran parte hartzen duten pertsonaia guztien multzoa.
Etimologia
Latinezko dramatis,  drama-ren genitibo; drama + personae, persona-ren plurala, maskara (aktorearena).
Hidrodinamika
Hidrodinamikak likidoen dinamika ikertzen du.
Fluido hauen dinamika zehazten duten ekuazioak Navier-Stokes ekuazioak dira. Masa eta mugimendu kopurua kontutan hartzen dituzten espresio matematikoak dira.
Fluido ez likatsuen kasuan, baita fluido kolodialak ere deituak, Euler ekuazioetara mugatzen dira.
Hidrodinamikari buruzko lehenbiziko ikerketak burutu zituenetako bat Daniel Bernoulli zientzialaria izan zen, eta bere ondorioak izenburu berdineko Hydrodynamica /1738) idazlanean argitaratu zituen.
Tessin jauregia
Tessin jauregia (Tessinska palatset) Suediako Stockholm hiriburuan dagoen jauregia da, Errege Jauregiaren alboan dagoena, Gamla Stan alde zaharrean.
Historia
Nicodemus Tessin gaztea arkitektoak eraiki zuen 1694 eta 1700 artean baina bere semeak 1750 urtean saldu behar izan zuen arazo ekonomikoen erruz. Beranduago Suediako koroak eskuratu zuen eta Stockholmgo konderriko Gobernadorearen egoitza bihurtu zen.
Jokin Altuna
Jokin Altuna Altuna, pilota arloan Altuna III.a deituraz ezaguna (Amezketa, Gipuzkoa, 1996ko martxoaren 27a) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Txikitatik nabarmendu izan da, erasoko joko ikusgarria baitu, oldarkorra, irudimentsua, intuiziozkoa; ez du oso kolpe bortitza, baina kolpe mota guztiak teknika apartaz egiten ditu, eta eskuinez jotzen duenean bizi ateratzen zaio pilota. Trebetasun berezia du errematea norantz egingo duen ezkutatzeko, eskumuturrarekin azken unean aldatu egiten baitu pilotari ematen dion noranzkoa. Profesionaletan 2014ko ekainaren 24an debutatu zuen, Eibarko (Gipuzkoa) Astelena pilotalekuan, Titin III.a handiaren aurka. Lehen Hezkuntza ikasten ari da Mondragon Unibertsitatean.
Kirol ibilbidea
Profesionaletan debutatu zuenetik bost hilabete betetzerako, lehen finala jokatu zuen: Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa, Iñaki Artolaren aurka. Artola gailendu zitzaion, 22-8. Profesionaletan egindako lehen urtebetean asko hobetu zuen defentsan (bereziki ezkerrez, debutatu berritan hutsunerik handiena zuen hartan), eta gorputzez indarra eta eusmena hartu zituen (debutatu berritan laster nekatzen zen, urtebete lehenago pneumotoraxa izan baitzuen, 2013ko uztailaren 17an egin zioten ebakuntzaz sendatua); horri esker, 2015eko uda bikaina izan zen Altunarentzat, eta aurretik udako torneoetako bi finaletara iritsi eta galdu eta gero, irailean San Mateokoa irabazi zuen, Merino II.a lagun zuela, Olaizola II.a eta Urrutikoetxea 22-21 mendean hartuta.
2016ko udan aurrelaririk hoberena izan zen, eta 2016ko lau eta erdiko txapeldunordea. Finalerdietan Aimar Olaizola (lau eta erdiko txapelketa nagusi gehien irabazi duena) kanporatu eta gero, finalean 22-21 galdu zuen Oinatz Bengoetxearen aurka. 2017ko lau eta erdiko txapelketa nagusian, ordea, txapelduna izan zen, finala Mikel Urrutikoetxeari 22-21 irabazita.
2018an eskuratu zuen orain arteko bere garaipenik handiena: Buruz Buruko Txapelketa Nagusia irabazi zuen, finalean 22-14 Olaizola II.a mendean hartuta. Ustekabea izan zen Altuna hain gazterik finalera iristea. 2019an, kale egin zuen gero txapelduna izango zen Irribarriaren aurka (Irribarria Altuna baino gazteagoa da), eta 2020. urtean, faboritoa izanik ere, finala galdu zuen Erik Jakaren kontra. Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusian, aldiz, bosgarren urtez jarraian, finalera iritsi zen, bai eta txapela irabazi ere.
2020an, Mariezkurrena II.a atzelaria lagun, Binakako Txapelketa Nagusiko finalerdietara heldu zen; finalerako sailkatzeko garaipen bakarrera geratu ziren. Gero, Buruz Buruko Txapelketa Nagusian, Altuna txapeldun izan zen, finalean Rezusta 22-5 mendean hartuta.