cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svetlana Gerasimenko
Ibilbidea
1969ko irailaren 11n, Guerasimenkok, Astrofisikako Institutuan lanean ari zela, Almatytik gertu, Kazakhstango Errepublika Sozialista Sobietarreko hiriburutik, Sobietar Batasunak 32P/Comas Solà kometari argazkia egin zion, Maksutov teleskopioaren bidez (50 cm).
Institututik etxera itzuli ondoren, Kieveko Astronomia Behatokiko Unibertsitate Nazionaleko   Ivánovich Churyumov-ek argazki hori aztertu eta plakaren ertzetik gertu kometa-objektu bat aurkitu zuen, baina uste zuen hori Comas Solà zela. urriaren 22an, argazkia atera eta ia hilabetera, konturatu zen objektua ezin zela Comas Solàrena izan, 2-3 gradu baitzeuden espero zen posiziotik kanpo. Azterketa zehatzago batek Comas Solàren irudi ahula eragin zuen plakan zuen posizioan, eta horrek erakusten du beste objektua kometa bat zela. Jasotako material guztian zehar, objektu berri hau lau plaka baino gehiagotan dago, irailaren 9an eta 21ean datatuta.
Bobbie Vaile
Roberta Anne 'Bobbie' Vaile (Junee, Australia, 1959ko ekainaren 25a – Sydney, Australia, 1996ko azaroaren 13a) australiar astrofisikaria izan zen, eta fisikako irakaslea Sidney Oeste Macarthur Unibertsitateko Enpresa eta Teknologia Zientzien Fakultatean. 1996an hil zen, garuneko tumore operaezin baten kontra zazpi urte egin ondoren.
Biografia
Vaile Junee-n jaio zen, Hegoaldeko Gales Berrian. Newcastleko Unibertsitatea (Erresuma Batua) artatu zuen, eta han bere B.Sc jaso zuen. Bere Ph.D. lortu zuen Hegoaldeko Gales Berriko Unibertsitatean, 1989an "Koroa Australis konplexua" tesiarekin.SETI ren Fenix Proiektuan parte hartu zuen eta 1995ean Sidney Oeste Macarthur unibertsitatean sortutako Australiako SETI Zentroa ezartzen lagundu zuen.
Gibelokre orrizuri
Gibelokre orrizuria (Russula farinipes) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Toxikoa.
Deskribapena
Kapela: 4,5 eta 8,5 cm bitarteko diametrokoa, elastikoa, erdialdea erabat hondoratua, irregularra eta uhindua, ertza pixka bat ildaskatua, hori-okre-lasto kolore argi uniformekoa, askotan arrexkaz edo gorrixkaz zikindua. Azal itsatsia.
Orriak: Oso zabal, estuak, erabat dekurrenteak, zuriak, ondoren kolore zuri-horixka zikina hartzen dute.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 3 - 7 x 1 - 2,5 cm-koa. Liraina, gehienetan goiko aldean zabaldua, betea, ondoren muinduna eta leizetsua, zuri-horixka edo tonalitate arre-okre kolorekoekin.
Haragia: Zurruna, zuria, horitzeko joerarekin, usain atsegina du eta zapore garratza.
Toxikotasuna
Toxikoa.
Nahasketa arriskua
Russula claroflava eta Russula ochroleuca antzekoak dira.
Sasoia eta lekua
Udan, hostozabalen baso argietako belarretan.
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Errusia, Europa, Himalaiako eremua, Japonia, Georgia eta Turkmenistan.
Gibelzuri orribildu
Gibelzuri orribildua (Russula chloroides) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Kalitate gutxiko haragia du, baina garai batean asko kontsumitu zen.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, azkenean zabaldu egiten da eta inbutu itxura hartzen du. Ertza inkurbatutik laura. Azal leuna du, zurixka, gero okre kolorekoa, eta sarritan orban okre-burdin kolorekoekin.
Orriak: Meheak, estu, adnatatik subdekurrenteetara; kolore zurixkatik krema zurbilera doazenak eta isla berdexkekin.
Hanka: 3 - 6 x 1 - 3 cm-koa, zilindrikoa, oinarrira mehetua, laburra, trinkoa, gogorra eta zimurtsua; zurixka, zahartzean krema kolorekoa, eta orritxoekin bat egiten duen lekuan erreflexu urdin-berdexkekin.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Chloroides epitetoa berriz grekotik dator, berde esan nahi duen "khlorós" hitzetik eta tankera esan nahi duen "eîdos" hitzetik. Perretxikoak dituen tonu berdeengatik
Jangarritasuna
Ez da sukaldean erabiltzen.
Nahasketa arriskua
Lactarius zuriekin nahas daiteke eta baita Russula delica espeziearekin ere
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostoerorkorren basoetako lurzoru hezeetan, batez ere pagadietan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Taiwan eta Japonia.
Tmesisternus latifascia
Tmesisternus latifascia kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1914an.
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 14,5 eta 20 mm. artean ditu.
Tmesisternus avarus
Tmesisternus avarus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.
Hedapena
Ginea Berriko Papuan eta Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 13-14 mm. ditu.
Tmesisternus wiedenfeldi
Tmesisternus wiedenfeldi kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Aurivillius ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1911n.
Hedapena
Ginea Berriko Papuan eta Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 15-19 mm. artean ditu.
Tmesisternus parobiensis
Tmesisternus parobiensis kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1969an.
Hedapena
Asian aurkitua izan da. Espezieak 20 mm. ditu.
Tmesisternus bruijnii
Tmesisternus bruijnii kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gestro ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1876an.
Hedapena
Ginea Berriko mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 15-20 mm. artean ditu.
Tmesisternus reductus
Tmesisternus reductus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gressitt ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1984an.
Hedapena
Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da. Espezieak 14,4-17,8 mm. artean ditu.
Tmesisternus adspersus
Tmesisternus adspersus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Blanchard ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1853an.
Hedapena
Ginea Berriko Papuan eta Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 20 eta 28 mm. artean ditu.
Tmesisternus herbaceus
Tmesisternus herbaceus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1862an.
Marisa Roa Vicente
Kanpo estekak
[[Kategoria:Emakume musikariak]
Tmesisternus lepidus
Tmesisternus lepidus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.
Jen Gupta
Jennifer Ann Gupta, Jen izenez ezaguna, britainiar astrofisika eta komunikatzaile zientifikoa da eta Portsmoutheko Unibertsitatean du egoitza. Tomorrow's World aurkeztu du BBCn.
Hezkuntza
Winchesterren hazi zen Gupta, eta Peters Symonds Sixth Form Collegen egin zituen ikasketak. Mánchesterreko Unibertsitatean amaitu zuen masterra, unibertsitateko Jodrell Bank Astrofisika Zentroan doktoretza hasi aurretik. 2012an lortu zuen doktoretza, "Fermi garaian irratiko nukleo galaktiko aktiboen uhin-luzera anizkoitzeko azterketak" tesiarekin.
Ibilbidea
Gupta bere doktoregoan hasi zen zientzia-komunikazioan, The Jodcast-en paper garrantzitsua hartuz eta astronomian oinarritutako bakarrizketak eginez Bright Club eszenatokian, Mánchesterren eta Londresko Bloomsbury Theatreen. Urte horretan, egun bateko bidaia egin zuen MERLIN zazpi teleskopioak egun batean ikusteko. Gupta Erresuma Batuko fisikako irakasleen prestakuntzan sartuta dago. BBCko Tomorrow's World telesaileko atal batzuen koanfitrioia da.
2016. urtean, Real Sociedad Astronomicak astronomian aitzindari diren emakumeak ospatzeko eskatutako erretratuetan parte hartu zuen. Urte horretan, "The invisible night sky" Royal Institution-en hizlari gonbidatua izan zen. Hitzaldiak ematen ditu aldizka elkarte astronomikoetan, Ingalaterrako hego-ekialdean. 2015ean, Portsmouth Historic Dockyard-eko Stargazing Live-ren anfitrioia izan zen.
Astronomiari buruzko hitzaldi publikoekin batera, Gupezek interesa du komedia zientifikoan ere. Urte hartan antolatu zuen BAHFest-ek, ongi argudiatutako baina oker argudiatutako teoria zientifikoaren ospakizuna. Seldom Sirius astronomiako podcast-aren sortzaile eta aurkezle da Gupta.
2011n, bera I'm a Scientist, Get me out of here! Gupta Portsmoutheko Unibertsitateko Kosmologia eta Grabitazio Institutuan sartu zen 2012an. Dibulgazioaren, konpromiso publikoaren eta ebaluazioaren arduraduna da. Gupezek eskola-adineko 10.000 haurrekin egiten du lan, ikusle direnekin, urtero.
Gio Ponti
Giovanni "Gio" Ponti (Milan, 1891ko azaroaren 18a -ibidem, 1979ko irailaren 16a) italiar arkitekto eta diseinatzailea izan zen.
Lehen Mundu Gerran esku hartu zuen eta 1921ean literatura graduatu zen Milanen. Bigarren Mundu Gerran STILE sortu zuen, erregimen faxistaren arkitektura eta diseinu aldizkaria. Hirurogei urteko ibilbidean, ehun eraikin baino gehiago diseinatu dira mundu osoan. Bere eraikinik ezagunena Milango Pirelli Dorrea da, Pier Luigi Nervi ingeniariarekin batera egina. Gainera, diseinatzaile industriala eta altzarien diseinatzailea izan zen.
Tmesisternus modestus
Tmesisternus modestus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Charles Joseph Gahan ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1915ean.
Hedapena
Indonesian, Papuan aurkitua izan da.
Tmesisternus niger
Tmesisternus niger kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gressitt ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1984an.
Tmesisternus isabellae
Tmesisternus isabellae kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Vollenhoven ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1871an.
Tmesisternus niger
Hedapena
Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da. Espezieak 15-19 mm. artean ditu.
Tmesisternus isabellae
Hedapena
Ginea Berriko mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 22-30 mm. artean ditu.
Edward Fitzalan-Howard (Norfolkeko XVIII. dukea)
'''Edward William Fitzalan-Howard, Norfolkeko XVIII. dukea''' (Londres, 1956ko abenduaren 2a) ingeles noblea da.
1975 eta 2002 artean Arundelgo kondea izan zen eta 2002an Norfolkeko duke bihurtu zen bere aita hil ondoren. Dukea katolikoa da, eta historikoki bere familia izan da, eta aristokrazia britainiarraren lehen postuan dago.
Gibelubel orrikrema
Gibelubel orrikrema (Russula grisea) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Jateko ona den arren, ez du Russula cyanoxantha delakoak duen kalitaterik lortzen.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 11 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila eta ondoren laua, kolore aldakorrekoa, grisetik gris-altzairu kolorekora, lila, morea, oliba kolorekoa, orban argiekin eta ilunekin, likatsua eguraldi hezearekin. Ertz mehe samarra du, zahartzean pixka bat ildaskatua.
Orriak: Estu, sotilak, oinera mehetuaz lotzen dira. Zuri krema kolorekoak edo limoi kolorekoak.
Hanka: 5 - 7 x 1,2 -3,2 cm-koa. Gogorra, motz samarra. Zuria, batzuetan lila edo arrosa.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Grisea epitetoa ere latinetik dator, grisa esan nahi duen "griseus" hitzetik. Kapelaren koloreagatik.
Jangarritasuna
Jangarri ona.
Nahasketa arriskua
Russula cyanoxantha perretxikoarekin nahasten da, kapelaren kolorea oso antzekoa izan baitaiteke. Krema koloreko orriak dituelako eta ez zuriak bereizten da, estuago ere baditu, erregularragoak ere badira eta kapelaren azalaren azpian ziklamen kolorerik ez du.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan, batez ere pagadietan eta mendiko larreetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa eta Zeelanda Berria.
La reina de España
La reina de España Fernando Truebak zuzendutako espainiar komedia dramatikoa da. 1998ko La niña de tus ojos filmaren jarraipena da.
Sinopsia
Berrogeita hamarreko hamarkadan, La niña de tus ojos filmean kontatutako gertaeretatik hogei urte ingurura, Macarena Granada aktorea, Hollywoodeko izar bihurtua, Espainiara itzuli zen Elisabet Katolikoaren buruzko superprodukzio bat filmatzeko. Hemen bere lagun ohiekin egingo du topo.
Winnie-the-Pooh: Blood and Honey
Winnie-the-Pooh: Blood and Honey, Rhys Frake-Waterfield britainiar zinema zuzendariaren beldurrezko zinema bat da. Amber Doig-Thorne, Maria Taylor, Danielle Ronald, Natasha Tosini, May Kelly, Paula Coiz, Natasha Rose Mills, Craig David Dowsett, Chris Cordell, eta Nikolai Leon aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Christopher Robin Winnie-the-Pooh, Piglet, eta haien lagunen lagun onena da. Jolasak egiten ditu haiekin eta janaria ere ematen die. Hala ere, hazten doan heinean, bisita hauek ez dira maizago eta Pooh eta gainerakoei ez zaie janaririk ematen, beraz, gero eta gose eta etsiagoak dira. Christopher unibertsitatera joaten denean, bisitak erabat gelditzen dira, eta Pooh eta Piglet erabat basati eta aztoratu bihurtuko dira, hiltzaile bat egiten duten bitartean.
Zeelanda Berriko emakumezkoen errugbi selekzioa
Zeelanda Berriko emakumezkoen errugbi selekzioa edo Black Ferns Zeelanda Berriaren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. Munduko errugbi talde onenetakoa da, jokatu diren bederatzi Munduko Errugbi Kopetatik sei irabazi baititu.
Gibelokre almendrausain
Gibelokre almendrausaina (Russula grata edo Russula laurocerasi) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Usain eta zapore desatseginak ez du sukaldean erabiltzeko gogorik ematen.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 13 cm bitarteko diametrokoa. Mamitsua, ganbila, batzuetan nahiko hutsa erdian. Okre kolorekoa edo gorri-okre kolorekoa. Azala itsatsia, ertzean bakarrik bereiz daiteke, hezea eta likatsua, lirdingatsua baino gehiago. Ertza leunki biribildua, ildaska fin batzuez markatuta.
Orriak: Estu eta gero zabal, sabeldunak, orri txiki askorekin, kolore argikoak, apur bat arre-gorri zikinez edo arre-morez zikinduaz joaten direnak.
Hanka: 5 - 15 x 1,4 - 2,8 cm-koa, betea eta gero leizetsua, goiko eta beheko muturretan zabaldua, hasieran pruinaduna, batez ere orrien ondoan, irregularki orban gorriz estaltzen da.
Haragia: Zuria, pixka bat arrea azalaren azpian eta horixka oinean, lodia. Usain konplexua, almendra mingotsarena gailentzen da. Zapore mina du.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Laurocerasi epitetoa ere latinetik dator, almendra mingotsen usaina duen landarea esan nahi duen "prunus laurocerasus" hitzetik. Bere usainagatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria. Baliteke pozoitsua izatea, Russula foetens bezala.
Nahasketa arriskua
Russula foetens, Russula fragrans, Russula fragrantissima, Russula illota eta Russula subfoetens delakoekin nahas daiteke.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Hostozabalen lurzoru azidoetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Himalaiako eremua, Japonia eta Australia.
Veneciafrenia
Veneciafrenia 2021ean Álex de la Iglesia bilbotar zinema zuzendariak zuzendutako slasherra da.
Sinopsia
Espainiar hogeita hamar urteko-talde bat Veneziara iritsiko da turismo-bidaian, eta banan-banan desagertzen hasiko da. Haietako baten kokalekuaren misterioaren aurrean, besteek bilaketari ekiten diote, eta oso koadrila elkartua zena pitzatuz doa.
Espainiako Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademia
Espainiako Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademia (Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España) Espainiako zinemaren sustapena bultzatzea, bertako profesionalak defendatzea eta Espainiako industriaren eta zinemaren egoera aztertzea helburu nagusitzat duen espainiar erakunde pribatua da.
Batez ere urtero Espainiako zinemaren sariak, hau da, Goya sariak ematen dituelako ezaguna da. Akademiak 1900 kide inguru ditu, guztiak zinema-industriako espezialitate desberdinetako profesionalak.
2017ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
Hain zuzen, urte honetan V.Antzerki Eskolen Eguna ospatu zen topaketen irekiera ekitaldi gisa. Ekimen honetan, EHAZE k antolatuta eta Metrokoadroka kolektiboak bideratuta, antzerkigintzaren lanketa bat egin nahi zen bertaratutakoekin, “Pertsonaien iraultza (antzokitik at!)” izenekoa. Den den, interes faltagarik, bertan behera gelditu zen.
2017ko Ikusleen saria Eromen Produkzioaken "Hysteria" lanak jaso zuen eta kartelaren egilea Valen Garcia izan zen, lehiaketa bidez.
La corona partida
La corona partida Jordi Fradesek zuzendutako espainiar film dramatikoa da. Berez, Isabel telesailaren sekuela eta Carlos, Rey Emperador telesailaren prekuela gisa sortu zuten.
Sinopsia
Elisabet erreginaren heriotzaren ondoren, Fernando Katolikoa eta Felipe Ederra haren oinordeko izateko borrokan ari dira. Joana, Gaztelako tronurako oinordeko legitimoa, egoera horren biktima da, eta guztiei interesatzen zaie beren eromena eta gobernatzeko ezgaitasuna frogatzea.
Giacomo Antonio Perti
Giacomo Antonio Perti (Crevalcore, 1661eko ekainaren 6a – Bolonia, 1756ko apirilaren 10a) barroko garaiko musikagile italiarra izan zen. Bere lan nagusia Bolonia hirian egin zuen zeren eta 60 urtez bertako kapera-maisua izan baitzen. Giuseppe Torelli eta Giovanni Battista Martini haren ikasleak izan ziren.
Obra
Bere musika sakratu eta operengatik da ezaguna. 120 salmo, 54 motete, 28 meza, oratorioak, magnificatak eta kantatak konposatu zituen.
Tmesisternus adspersarius
Tmesisternus adspersarius kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Stephan von Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1939an.
Hedapena
Ginea Berrikon Papuan aurkitua izan da. Espezieak 17-26 mm. artean ditu.
Alenush Terian
Alenush Terian edo Ālenush Teriān, armenieraz, Ալենուշ Տէրեան; persieraz, آلنوش طریان; also: آلنوش تریان‎, (Teheran, Iran, 1920ko azaroaren 9a - ib., 2011ko martxoaren 4a), irandar-armeniar astronomoa eta fisikaria. Irango fisikako lehen irakaslea eta Teherango Unibertsitateko Geofisika Institutuko Eguzki Behatokiaren sortzaileetako bat. Irango astronomia modernoaren amatzat hartzen da.
Lehen urteak
Armeniar jatorriko familia batean jaio zen, Teheranen, Iranen. Kulturaz inguratutako giro intelektualean hazi zen. Haren aita, Arto, antzerki-zuzendaria zen, poeta eta itzultzailea (bere lanen artean, Xahname pertsieratik armenierarako itzulpena); ama, Vartu, aktore eta antzerki-zuzendaria. Gurasoek prestakuntzarako eta karrera profesionalerako babesa eman zioten.
Ibilbide profesionala
Azkenik, Frantzian ikasten jarraitu ahal izan gurasoen finantza-laguntzari esker, eta 1956an Atmosferaren Fisikako doktoretza lortu zuen Sorbonako Unibertsitatean. Gero Iranera itzuli zen eta termodinamikako irakasle laguntzaile lan egin zuen Teherango Unibertsitatean. Geroago, Ekialdeko Alemanian eguzki-fisikan aritu zen lau hilabetez, Alemaniako gobernuak emandako beka bati esker. 1964an, fisikako lehen irakasle bihurtu zen Iranen.
1966an, Teherango Unibertsitateko Geofisika Institutuko kide izendatu zuten. 1969an, Eguzki Fisikari buruzko ikasketaburu hautatu zuten unibertsitatean, Eguzki Behatokiaren sortzaileetako bat izan zen eta 1979an erretiratu arte lan egin zuen.
2011ko martxoaren 4an hil zen. Hil zenean, Teheranen bizi zen.
Zanga
Zanga izan daiteke:
El cuarto pasajero
El cuarto pasajero 2022an Álex de la Iglesia bilbotar zinema zuzendariak zuzendutako film komikoa da.
Zenbait eszena Bilbon (Acción mutante grabatu zuenetik jaioterrira itzuli zen lehenengo aldia izanda), eta Araban grabatu zituen.
Andoni Fernandez Jordan
Andoni Fernández Jordán, futbolean Oli bezala ezagunagoa, (Sondika, 1996ko otsailaren 2a) Euskal Herriko futbolaria da. Aurrelari edo ezker atzelari moduan aritzen da.
El cuarto pasajero
Sinopsia
Juliánek, arazo ekonomikoak dituen 50 urteko dibortziatuak, bere autoa ezezagunekin, eta, bereziki, hainbeste ez den norbaitekin: Lorena, sarritan Madrilera joaten den neska gaztea, partekatzeko aplikazio bat erabiltzen du. Duela hilabete batzuetatik eserleku finko bat du bere autoan eta, azkenaldian, maitemindu da. Juliánek bidaia aprobetxatu nahi du berarekin zintzo hitz egiteko, baina gainerako bidaiariak aukeratzeko orduan egindako akats batek bidaiari kezkagarri bat hartzen du bere baitan, gertakarien norabidean erabateko aldaketa eragingo duena.
Txapel-azal
Mikologian, txapel-azala edo kutikula, zentzu zabalean, perretxiko-txapelaren gaineko azal antzua da. Kutikulako zelulen formaren arabera, hainbat mota bereizten dira: zelulazkoa, harizpizkoa, himeniformea, etab. Egitura mikroskopikoaz aritzen garenean, hau da, hifaren kanpoko azalaz, pileipellis esango diogu.
Gandor knemial
Gandor knemiala gandorraren antzeko irtengunea da, tibiotarso edo tibiaren buruaren aurrealdean kokatua, ugaztun eta narrasti askoren hanketan (hegaztiak eta beste dinosauro batzuk barne). Izterraren muskulu hedatzaile nagusia gandor horri lotuta dago.
Gibelubel polit
Gibelubel polita (Russula amoena) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Jangarria da, baina ez du Russula virescens eta Russula cyanoxantha perretxikoek duten kalitaterik.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 8 cm arteko diametrokoa, lehenengo ganbila gero laua. Ertza mehea da. Kolore aldakorrekoa: purpura bizia, karmin kolorekoa, granate-karmin kolorekoa, bioleta-lila, urdin-morea. Erdian tonu okre edo gris-berdexkak ditu. Azala ez da oso bereizgarria, lehorra eta felpa itxurakoa.
Orriak: Libreak, estu samar gaztetan, sabeldun samarrak eta oinerantz mehetuaz. Zuri-krema kolorekoak. Ertzak meheak dira, batzuetan tonu lilekin.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Erregularra, oinarrian estutua, lehenengo betea eta gero barnehutsa. Karmin edo lila kolorez zikindua, pruinaduna eta luzetara zimurtxoak izaten ditu.
Silvana Navarro Jiménez
Silvana Guadalupe Navarro Jiménez (Mexiko, XX. mendea) Mexikoko ikertzailea da, Zientzia Zehatzen eta Ingeniaritzen Unibertsitate Zentrokoa (CUCEI) eta Astronomia eta Meteorologia Institutukoa, biak Guadalajarako Unibertsitatekoak. CONACYTeko Ikertzaileen Sistema Nazionalak (SIN) I. mailako ikertzailetzat jotzen du. Mexikoko Zientzia, Teknologia eta Generoaren Sareko kidea da.
Gibelubel polit
Deskribapena
Haragia: Zuria, gorri-more kolorekoa azalaren azpian, trinkoa eta sendoa, zapore gozoa du, Lactarius volemus delakoaren antzekoa. Phenol-a %2 erabilita, karmin-purpura kolorea, andere-mahats kolore bizia edo more-ardo kolorea hartzen du.
Tmesisternus griseus
Tmesisternus griseus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Thomson ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1865ean.
Gibelubel polit
Jangarritasuna
Jan daiteke, baina Russula virescens eta Russula cyanoxantha perretxikoak baino kalitate txikiagoa du.
Tmesisternus griseus
Hedapena
Ginea Berrikon Papuan aurkitua izan da. Espezieak 12-16,5 mm. artean ditu.
Ehun baskular
Botanikan, ehun baskularra landare-ehun konplexu mota bat da, hainbat zelula eta osagai motaz osatua, eta landare baskularretan dagoena. Ehun baskularraren oinarrizko osagaiak xilema eta floema dira. Xilema landarean zehar ura eta gatz mineral disolbatuak garraiatzen dituen egitura bat da. Zelulek eta fotosintesiek egindako izerdia garraiatzen du floemak. Ehun baskularrari lotuta daude, halaber, bi meristema: cambiuma eta felogenoa. Landare baten barruko ehun baskular guztiek ehun baskularraren sistema osatzen dute.
Ehun baskularreko zelulak normalean luzeak eta meheak izaten dira.
Silvana Navarro Jiménez
Biografia
Silvana Navarrok Fisikako lizentziatura eta maisutza ikasi zituen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) eta doktoretza Astrofisikan, La Lagunako Unibertsitatean, Kanarietako Astrofisika Institutuan. Doktorego-tesiaren lanean, itzaltze- eta distantzia-metodoaren inplementazioa egin zuen nebulosa planetarioetarako distantziak zehazteko, neurona-sare artifizialen sistema batek egiten duen espektro-sailkapena erabiliz.
Gibelubel polit
Nahasketa arriskua
Russula amoenicolor delakoarekin, baina hau askoz handiagoa da eta tonu berdeek edo marroi-moreak ditu. Russula violeipes espeziearekin ere bai, honek tonu horixkak edo berde-oliba kolorekoak ditu eta oin osoa karmin-bioleta kolorekoa.
Silvana Navarro Jiménez
Biografia
Bere ikerketa-ildo nagusiak hauek dira: Adimen Artifizialeko Teknikak Astrofisikan Aplikatzea, bilakaera zinematikoa eta polarizazioa Nebulosa planetarioetan eta sistema sinbiotikoetan, Izarren eboluzioa eta Galaxia multzo trinkoak. Hainbat ikerketa proiektuen arduraduna da. Aipagarrienak hauek dira: «Nebulosa planetarioen inguruko egituren eta haloen azterketa: analisi zinematikoa eta espektropolarimetria», «Zientzia eta Teknologiako Berrikuntza, gazteen ikuspegia Gko Uan (CUCEI )» eta «Sare neuronal artifizialak aplikatzea Astrofisikan: sailkapen espektral automatikoa eta datu-base handietan erabiltzea».
Kutikula (botanika)
Botanikan, kutikula landare batzuen zurtoin eta hostoak estaltzen dituen geruza babeslea da, ura galtzea eragozten diena
Gibelubel polit
Sasoia eta lekua
Uztailetik urrira koniferoen eta hostogalkorren basoetan, bereziki gaztainadietan eta hariztietan.
Silvana Navarro Jiménez
Biografia
Ikerkuntza lanaz aparte hainbat kongresu eta ikerketa-tailer koordinatu eta antolatu ditu eta baita ere hedapen eta dibulgazio jarduerak. Doktoretza, maisutza eta lizentziaturetako tesi ugari ere zuzendu ditu.
Argitalpenak
Hainbat artikuluren egilekidea da:
Gibelubel polit
Banaketa eremua
Europa, Florida, Japonia eta Taiwan.
Kutikula (botanika)
Badirudi kutikula sortzea enbriofitek lurrazala kolonizatzeko funtsezko egokitzapena izan zela. Atmosferaren eraginpean dauden landarearen zati belarkara guztiak kutikulaz estalita daude (zurezko zatiak eta lurpekoak, aldiz, suberinaz estalita daude).
Annapurni Subramaniam
Annapurni Azpimamaniam (Palakad, India, XX. mendea) indiar zientzialaria da. Bangalore Astrofisikako Indiako Institutuko zientzialaria da, eta izar-kumuluak, izarren bilakaera, galaxietako populazioa eta Magallaesen hodeiak bezalako arloetan lan egiten du.
Hezkuntza
Annapurnik zientziak ikasi zituen Palakkad Victoria College-n. "Izar-kumuluen azterketak eta izarren bilakaera" gaiari buruzko doktoretza egin zuen, Astrofisikako Indiako Institutuan, 1996an.
Ikerketa-eremua
Annapurniren ikerketa-eremu nagusiak hauexek dira:
Bere argitalpenen zerrenda Astronomiako Datu Basean aurki daiteke.
Beste proiektu batzuk
Astrofisikako Indiako Institutuan, proiektu hauexek ditu:
Enbor (botanika)
Botanikan, enborra, zuhaitz eta zuhaixketan, sustraien eta adar nagusien artean gertatzen den zurtoinaren zatia da. Enborrak bost zati nagusi ditu: azala, barne-azala, cambiuma, zurgizena eta zurgiharra.
Katalina Jagellondarra
Katalina Jagellondarra (Katarzyna Jagiellonka; Katarina Jagellonica, Kotryna Jogailatė; Krakovia, 1526ko azaroaren 1a - Stockholm, 1583ko irailaren 16a) Suediako erregina ezkontidea izan zen 1568tik hil zen arte. Finlandiako dukesa (1562-1583) eta Finlandiako printzesa handia (1581-1583) ere izan zen.
Segismundo I.a Poloniakoa eta Bona Sforza Milangoaren alaba izan zen. Tutore italiarrek hezi zuten, eta latina, alemana eta italiera hitz egiten ikasi zuen, zaldi gainean ibiltzeaz gain, dantzan, kantuan eta hainbat musika-tresna jotzen.
1562an Joan III.a Suediakoarekin ezkondu zen Finlandiako duke garaian. Ezkontza zeremonia katoliko baten bidez egin zen. 1569an, Erik XIV.a Suediakoaren aurkako matxinadak irabazi ondoren, Joan eta Katalina koroatuak izan ziren.
Erregearen kanpo-politikan eta artearekiko zaletasunean eragina izan zuen, eta katolizismoari mesede egin zion
Seme Sigismundo III.a Vasa Suedian eta Polonian izan zen errege.
Tmesisternus politus
Tmesisternus politus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Blanchard ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1853an.
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 25 mm. artean ditu.
Tmesisternus rufipes
Tmesisternus rufipes kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Blanchard ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1853an.
Tmesisternus biarciferus
Tmesisternus biarciferus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Blanchard ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1853an.
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 21 arteko mm. ditu.
Tmesisternus rufipes
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 9 eta 17,5 mm. artean ditu.
Tibiotartso
Tibiotartsoa femurraren eta tartsometatartsoaren artean dagoen hezurra da, hegazti baten hankan. Tartsoaren inguruko zatia tibiarekin fusionatzean sortzen da. Antzeko egitura izan zuten heterodontosuridoek Mesozoikoan. Dinosauro ornitiskio txiki horiek ez zuten zerikusirik hegaztiekin, eta haien hezurren antzekotasuna hobeto azaltzen da eboluzio konbergentearen ondorioz.
Esklerenkima
thumb|250px|Liho baten [[zurtoinaren ebaki transbertsala.
Oharra:
1. hutsa
2. protoxilema/xilema I
3. xilema II
4. floema I
5. esklerenkima-zuntzak
6. azala
7. epidermisa]] Botanikan, esklerenkima mintza loditua eta erabat lignifikatua daukaten zelulez eratutako ehuna da.
Bi zelula esklerenkimatiko mota daude: zelula-zuntzak eta esklereidak. Zelula-paretak zelulosa, hemizelulosa eta lignina dituzte. Esklerenkima-zelulak elongazioa eten duten landare-ehunetako euste-zelula nagusiak dira. Esklerenkima-zuntzek garrantzi ekonomiko handia dute, ehun askoren lehengaia baitira (adibidez, lihoa, kalamua eta jutea).
Kolenkima ez bezala, esklerenkima heldua zelula hilez osatuta dago, zelula-horma oso lodiekin (bigarren mailako hormak), eta horiek guztizko zelula-bolumenaren % 90 osatzen dute. Horma gogor eta lodiek eragiten dute esklerenkimaren zelulak landarearen zatietan indartzeko eta eusteko elementu garrantzitsuak dira, luzatzeari utzi diotenak. Esklereiden arteko aldea ez da beti argia: trantsizioak daude, batzuetan landare beraren barruan ere.
Suliformes
Suliformes hegazti neognatoen ordena bat da, 2010ean onartua.
Gene mitokondrial eta nuklearren sekuentziei buruzko ikerketa filogenetikoek erakutsi zutenez, tradizionalki pelekaniformeen ordenan kokatu izan diren familia batzuek, izatez, pelikanoak eta tradizionalki zikoniformeetan sailkatu izan diren beste familia batzuk biltzen dituen gertuko talde bat osatzen dute. (Van Tuinen et al. 2001, Ericson et al. 2006, Hackett et al. 2008 ).
Taxonomia
Ordenak lau familia hartzen ditu bere barnean:
Vitas Gerulaitis
Vytautas Kevin "Vitas" Gerulaitis (New York, 1954ko uztailaren 26a Southport, New York, 1994ko irailaren 17a) lituaniar jatorriko estatubatuar tenislaria izan zen.
Tmesisternus sexmaculatus
Tmesisternus sexmaculatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning & Jong ikerlariek aipatu zuten zientifikoki lehenengo aldiz, 1941an.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan aurkitua izan da. Espezieak 14,5-20 mm. artean ditu.
Vitas Gerulaitis
26 txapelketa irabazi zituen bere ibilbidean eta bere garaipenik garrantzitsuena 1977ko Australiako Irekian izan zen. Txapeldunorde izan zen 1979ko AEBetako Irekian eta 1980ko Roland Garros txapelketan. Wimbledongo txapelketa ere irabazi zuen 1975ean, binakako kategorian, Sandy Mayerrekin batera. 1979an Davis Kopa irabazi zuen talde estatubatuarreko kidea izan zen.
1994an hil zen, karbono monoxidoak eragindako intoxikazio baten ondorioz.
Tmesisternus sulcatus
Tmesisternus sulcatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Aurivillius ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1911n.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan aurkitua izan da. Espezieak 11 eta 22 mm. artean ditu.
Karlina Leksono Supelli
Karlina Leksono Supelli (Jakarta, Indonesia, 1958ko urtarrilaren 15a) filosofo eta astronomo da. Indonesiako lehen emakumezko astronomoetako bat da. Filosofiari eta astronomiari buruzko hitzaldiak ematen ditu Indonesiako hainbat unibertsitatetan. Idazkiak ere argitaratzen ditu Indonesiako eta atzerriko egunkarietan.
Biografia
Zientzia espazialeko masterra Londresko Unibertsitatean lortu zuen, baina filosofiara aldatu eta Indonesiako Unibertsitatean doktoretza egin zuen 1997an.
Karlinak filosofiari eta astronomiari buruzko hitzaldiak eman ditu Indonesiako hainbat unibertsitatetan. Bere idatziak egunkari indonesiarretan eta atzerritarretan argitaratu dira. Sekolah Tinggi Filsafat Driyarkara (Filosofiako Driyarkara Institutua) saileko hizlaria da Jakartan.
Jarduera humanitarioak
Indonesiako 1998ko Erreforman jarduera humanitarioetan parte hartzeagatik ere ezaguna da. Karlina Supelliren gidaritzapean, 1998ko otsailean, Indonesia hotelaren aurrean agertu zen Ama kezkatuen taldea. Ondorioz, beste bi emakumerekin batera atxilotu zuten: Gadis Arivia eta Wilasih Noviana.
Karlina feministak ere parte hartu zuen 1998ko maiatzeko indonesiar istiluen biktimen eskubideak ezagutarazten eta defendatzen, Jakartan ehunka emakume txinatar indonesiar bortxatu zituztenean. Betalde, AEBra joan zen hango gobernuari Indonesiarako arma-esportazioa geldiarazi behar zuela esateko. Ondorioz, jarduera horrengatik heriotza-mehatxuak jasan zituen. Hala ere, ez zen kikildu. Indonesiako Armadako kideek bortxatutako aceh eta timorarren eskubideak ere modu aktiboan defendatu baitzituen.
Pantailak Euskaraz
Pantailak Euskaraz telebistan eta askotariko ikusizko plataformetan euskarazko eskaintza handitzearen aldeko Euskal Herriko mugimendu bat da. Euskal Autonomia Erkidegoa du ekintza eremu batez ere. 2021eko ekainean sortu zen, euskarak pantailetan bizi duen egoerarekin kezkaturik. Alex Aginagalde eta Izaskun Rekalde agertu dira, besteak beste, mugimenduaren bultzagile eta ordezkari lanetan.
Mugimendua beste talde txikiagoek osatu dute, hauexek: Disney Plus Euskaraz, Netflix Euskaraz, Game Erauntsia, Zinemak Euskaraz, Tinko euskara elkartea eta Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartea. 2021eko abenduan Euskarazko Ikus-entzunezkoen Aldeko Manifestua plazaratu zuten, Durangon (Bizkaia), eta 40 eragileren babesa jaso zuten. 2022ko otsailean, Argia kazetaren Kanpaina Onenaren Saria jaso zuten eta, 2022ko ekainaren 11n, elkarteari forma juridikoa emateko asmoa agertu zuten.
Tmesisternus humeralis
Tmesisternus humeralis kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Aurivillius ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1924an.
Pantailak Euskaraz
Ikus-entzunezkoen arloan, solaskide izatea lortu dute, EITBko eta streaming plataformetako ordezkariekin bilduz, produktuen euskarazko eskaintza zabaltzeari begira. Kritiko agertu dira Espainiako Ikus-entzunezkoen Lege Orokorrarekin. Besteak beste, kezka adierazi dute fikzio produktuen eskaintzak telebistan duen presentzia urriarekin. Erakunde arteko harremanetan aritu ez ezik, kale mobilizaziorik egin izan dute, hala nola 2022ko Donostiako Zinemaldiaren lehen egunean, Kursaal aurrean elkarretaratzea eginez.
Pedro Zugasti
Pedro Zugasti, Euskal Herriko txirrindulari ohia da. 1939tik 1944ra izan zen profesionala eta Arrateko Igoera ko lehen garailea izan zen.
1941
Arrateko Igoera
Maritza Soto
Maritza Soto Vásquez (Santiago, Txile, 1990) txiletar astronomoa da, eta hainbat exoplaneta aurkitu ditu: HD 110014 c, K2-237b eta K2-161-b.
Ibilbidea
2015eko abuztuaren 19an, Sotok HD 110014 c exoplaneta dagoela baieztatu zuen, HD 110014 (Ji Virginis) izar gorriaren inguruan orbitatzen duena eta Jupiterrena baino hiru aldiz masa handiagoa duena. Aulkiaren behatokitik HD 110014 sisteman planeta bat aurkitu zuen, Eguzkia baino bi aldiz handiagoa den izar erraldoi gorri bat, Lurretik 293 argi-urtera. HD 110014 c Planeta izendatu zuten, nazioarteko terminologiari jarraituz, eta urte batzuk lehenago detektatu bazen ere, Sotok egiaztatu eta idatzi zituen datuak, existitzen zela frogatzeko. Astroa Virgo konstelazioko Ji Virginis izeneko izar baten inguruan dabil, eta 2004an eta 2011n detektatu zen.
Doktoratu ondoko ikertzailea eta Queen Mary University of Londonen astronomo-talde bateko burua izan zen. 2018ko udan, bi gas-exoplaneta aurkitu zituen, Jupiter baino handiagoak ziren K2-237b eta K2-161-b izarrak orbitatuz. K2-237b orbitak bi egunean behin orbitatzen du bere izarraren inguruan, eta K2-161b orbitak hiru egunez egiten du.
Domingo Igarabide
Domingo Igarabide (Betelu (Nafarroa Garraia)-1829- ib., 1915eko irailaren 17a) Juanagorri izengoitiz ezaguna, izen bereko baserrikoa baitzen, korrikalari, segalaria eta petrikilo trebea izan zen.
Biografia
Domingo korrikalari ospetsua izan zen. Erresistentzia handiko gizona izan zen. Sega apustuetan eta lasterketetan parte hartu zuen, Betelu eta Ordizia arteko mendi ibilbideko garaipena ospetsua izan zelarik. Petrikilo gisa ere ospe handia izan zuen. Gizona apustuzalea zen, bestetik, baina ez korrikarako bakarrik, beti, animaliaren bat aposturako prest edukitzen baitzuen etxean.
Juanagorritarrak
Beteluar honek familia ederra izan zuen. Seme batzuk haurrak zirela hil bazitzaizkion ere, beste batzuk gurasoen jokabideari jarraitu zioten eta aitaren mailara iritsi ziren. Domingoren seme zaharrena Martin Miguel zen. Bere denborako aizkolari eta korrikalari onenetakoa bezala ikusi ondoren, Ameriketako bidea hartu zuen. Juan Ignazio izan zen bigarren semea. Hau ere korrikalaria zen, baina bertsolaritzan ezagunagoa izan zen. Bertsolaria eta korrikalaria izan zen Santiago, Domingoren hirugarren semea, baina petrikilotan erakutsi zituen honek bere dohainak, eta sendaketa harrigarriak egin zituen. Laugarren semea, Fermin, hau ere bertsolaria izan zen eta Argentinara alde egin baino lehen, honek ere, korrikalari ona zela erakutsi zuen.
Eldey
Eldey ( ahoskatua; su-uhartea) Islandiako hego-mendebaldean dagoen uhartea da, Reykjanes penintsulatik 16 kilometro ingurura dagoena. Suðurnes eskualdean dago, Reykjaviketik mendebaldean.
Silvia Torres Castilleja
Biografia
1958an hasi zituen fisika-ikasketak Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Zientzia Fakultatean. Garai hartan, Astronomia Behatoki Nazionaleko ikerketa-laguntzaile izan zen. Urte batzuk geroago, beka bat lortu zuen Kaliforniako Unibertsitatean ikasten jarraitzeko. Bertan, astronomian doktoretza lortu zuen eta Mexikora itzuli zen. Han, espazioko gas beroen konposizio kimikoari buruzko azterlanak hasi zituen, "material horien propietateak zehazteko" interesarekin, gasen eta izarren arteko harremana ulertzeko, baita eboluzioaren lehen faseena ere". 1974an, Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica aldizkarian parte-hartzen hasi zen, editore gisa, 1998ra arte, eta, gero, argitalpen horretako atal baten ardura izan du. Nazioarteko hainbat aldizkaritan ere parte hartu du editore gisa. Jakina da haren ikerketak milaka aldiz aipatu dituztela beste aldizkari espezializatu batzuek.
2003tik 2006ra, Nazioarteko Astronomia Elkarteko lehendakariorde gisa aritu zen; aurretik, UNAMeko Astronomia Institutuko zuzendari izan zen. Era berean, Ozeano Bareko Elkarte Astronomikoan eta Estatu Batuetako Elkarte Astronomikoan parte hartu zuen. 2009an, Mexikoko Kulturaren Mintegian kide titular gisa sartu zen. Urte horretan bertan, hizlari gisa parte hartu zuen Oaxacako Zientzia eta Teknologiaren Aste Nazionalean, eta 2011an gauza bera egin zuen «Emakumeak zientzian, teknologian eta berrikuntzan» foro nazionalean.
Mexikon aitzindaria da ikerketak egiteko sateliteak erabiltzeagatik, Nazioarteko Esploratzaile Ultramorean eta Hubble espazio-teleskopioan esperientzia akademikoak izan ondoren. Besteak beste, nebulosak eta planeta-protonebulosak, HII eskualde galaktikoak eta estragalaktikoak aztertzen ditu. Manuel Peimbert Sierra astronomoaren emaztea da.
Kolenkima
Botanikan, kolenkima landare gazte eta belarkaretan dagoen euste-ehuna da. Zurtoin gazteei, pezioloei eta hostoen nerbioei malgutasuna ematen die. Oro har, banaketa subepidermikoa izaten du, ehun epidermikoaren azpitik.
Esklerenkima ez bezala, zelula helduek, luzatuek, uretan eta hemizelulosan aberatsak direnek osatzen dute. Zelula horiek distiratsuak dira mikroskopio optikoan, eta zelulosaz eta pektinaz osatutako zelula-horma lodia dute. Hasierako hormak zabalxeagoak dira zenbait tokitan, eta zitoplasmak kloroplastoak eta kristalak dituzten bakuoloak izan ditzake.
Eldey
Ezaugarriak
1830eko martxoan Geirfuglasker uhartea suntsitu zuen sumendi-erupzio baten ondoren, uharte horretara pinguinus impennis espezieko pinguinoen azken kolonia garrantzitsua joan zen. Eldeyko kolonia 1835ean aurkitu zutenean, berrogeita hamar ale baino ez ziren geratzen.
Garai haietan espezie oso urria zenez, eta, beraz, museoetarako baliotsua, kopuru oso handiak ale baten truke disekatzeko, edo arrautzak baten truke ordaintzen zituzten. Honek Eldeyn geratzen ziren hegazti bakanen ehiza bultzatu zuen. 1844ko ekainean, Danimarkako bildumagile baten zerbitzura zegoen bertako ehiztari talde batek azken bikotea akabatu zuen.
Kolenkima
Hainbat kolenkima-mota daude, zelulen formaren eta hormen lodieraren kokapenaren arabera:
Zelula-hormaren ezaugarriengatik, erresistentzia handia du zanpaketa kasuan, landareari erresistentzia mekanikoa eta segurua ziurtatzen diona.
Kolibia erroluze
Kolibia erroluzea (Xerula radicata) Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du ia sukaldaritza-baliorik. Sustraia hautsi gabe ateratzeko zortea izan denean, ikusi da 80 cm ere neurtzen duela.
Sinonimoak: Oudemansiella radicata, Collybia radicata, Hymenopellis radicata
Deskribapena
Orriak: Zabal, lodiak, itsatsiak, zurixkak edo zertxobait arrosak.
Hanka: Zurixka, luzea, mehea, haritsua, hauskorra, zuzena, sustrai luze batean amaituta, gehienean hautsi egiten da ateratzen saiatzean.
Haragia: Zurixka, kapelarena mehea, oinarena haritsua, usain eta zapore leunekoa.
Etimologia: Collybia terminoa antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Radicata epitetoa latinetik dator, "radicatus" hitzetik, sustraiduna esan nahi du. Bere sustraiagatik.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria.
Nahasketa arriskua
Oudemansiella longipes delakoarekin nahas daiteke, baina honen kapelaren eta oinaren gainazala belusatua da, eta ez likatsua.
Sasoia eta lekua
Udaberritik udazkenera, hostozabalen basoetan, batez ere hildako egurretan edo pagoen motzondoetan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
GN-z11 galaxia
GNz11 Hartz Handia konstelazioan dagoen desplazamendu handiko galaxia da. 2015eko aurkikuntza hurrengo urtean argitara eman zen Pascal Oeschek eta Gabriel Brammerrek zuzendutako eta sinatutako artikulu batean. Bere garaian inoiz aurkitutako galaxiarik urrunena zela esaten zen, 2022an HD1 aurkitu arte. Urte batzuetan, beraz, GNz11 galaxia izan zen ezagutzen zen galaxiarik zaharrena eta urrunena. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/EarliestGalaxyCandidates-20220407.jpg/800px-EarliestGalaxyCandidates-20220407.jpg|erdian|thumb|800x800px| Galaxia goiztiarreko hautagai bat (z=13.3) eta Unibertsoaren historia ([[Eskala logaritmiko|eskala logaritmikoa; (2022ko apirilaren 7a) [Konparatu: Kronologia naturala - Unibertsoaren historia (eskala lineala)]
]]
Madge Adam
Madge Gertrude Adam (Highbury, Londres, 1912ko martxoaren 6a – 2001eko abuztuaren 25a) astronomo britainiarra izan zen eta eguzki-fisikako graduondoko lehen ikaslea Oxfordeko Unibertsitateko behatokian.
Biografia
Hiru anai-arrebetatik gazteena jaio zen. Aita Drayton Park eskolako irakaslea zen. Bederatzi urte zituela gaixotu zen, eta urtebete eman zuen Liverpooleko ospitalean, ukondo bateko hezur-tuberkulosia eta errakitismoa tratatzeko.
Ospitaletik irten zenean, beka bat irabazi zuen South Yorkshireko Doncaster High Schoolerako, eta han zientzien eta matematiken aldeko pasioa hartu zuen. 1931n, St Hugh 's Collegen matrikulatu zen, Oxforden, fisikako beka batekin, eta "Oxforden fisikako primizia bat lortu zuen lehen emakumea" izan zen. Han maisutza bat lortu zuen, eta ondoren doktoretza bat Lady Margaret Hall-en.
Karrera profesionala
Eguzki-fisikako graduondoko lehen ikaslea izan zen Oxfordeko unibertsitateko behatokian. Urteen poderioz, funtsezko pertsona bihurtu zen han bizitza osoan, eta, azkenean, bitarteko zuzendari bihurtu zen Bigarren Mundu Gerran, zuzendaria hegazkinen ekoizpenean lan egitera joan ondoren. Ondoren, zuzendariorde iraunkor bihurtu zen eta behatokiaren finantza-kontuak bere gain hartu zituen.
St. Hugh's-eko tutore laguntzaile izendatu zuten, eta astronomia ikastaroak eman zizkien Royal Navyko kadeteei, astronabigazioa azpimarratuz.
Nazioartean ezaguna zen Eguzki-orbanen izaerari eta eremu magnetikoei buruz egindako lanagatik. Oxfordeko Unibertsitateko Astrofisika Saileko irakaslea izan zen 1937 eta 1979 artean, eta Royal Astronomical Societyko kidea izan zen.
Luis Laorga
Luis Laorga Gutiérrez (Madril, 1919ko urtarrilaren 5a - ib., 1990eko azaroaren 5a) bere garaian ospe handia izan zuen arkitektoa izan zen. Euskal Herrian gehien bat ezaguna Sainz de Oizarekin batera Arantzazuko Santutegiko proiektuaren egileetako bat izan zelako.
XX. mende erdialdean haren diziplinari berrikuntza-bultzada eman zion arkitekto azpimarragarria da. Ez bakarrik Arantzazuko Santutegiko proiektuan, proiektu askotan Francisco Javier Sáenz de Oiza ospetsuarekin bat egin zuen lan. Horien artean nabarmendu beharrekoak dira Arantzazuko Basilika eta Madrilgo Mesedetako Andre Mariaren Basilika Hispanoamerikarra. Bai Laorga eta baita Sáenz de Oiza ere 50. hamarkadan sormen arkitektonikoko abangoardiaren buru izan zen Madrilgo Arkitektura Eskolako ordezkari nagusiak izan ziren.
Tmesisternus ludificator
Tmesisternus ludificator kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1914an.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan aurkitua izan da. Espezieak 18 eta 21,5 mm. artean ditu.
Willi Stoph
Wilhelm "Willi" Stoph (Berlin, 1914ko uztailaren 9a - ibidem, 1999ko apirilaren 12a) alemaniar politikari komunista izan zen. Ekialdeko Alemaniako lehen ministroa izan zen 1964tik 1973ra eta 1976tik 1989ra. Estatu Kontseiluko presidentea (estatuburua) ere izan zen 1973tik 1976ra.
1928an Gazte Komunistetan afiliatu zen eta 1931n Alemaniako Alderdi Komunistan. Wehrmachteko kide gisa parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerran.