cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yen
Yena (円) (¥) Japoniako dibisa da. Japonieraz 円 letrarekin adierazten da, zeinak biribil esan nahi duen. 100 sen-etan eta 1.000 rin-etan banatzen da. Gaur egun 6 txanpon ezberdin daude, eta 4 billete.
1869an egin zuten lehen aldiz Meijiek aginpidea berreskuratu zutenean, eta 1871n hartu zen diru ofizialtzat. 1871n hasi zen gobernua XVI. mendetik klanek eta jauntxo feudalek egindako diru-paperak eta txanponak, yena sortu artean indarrean izan zirenak, yen-en truke aldatzen eta 1879an amaitu zen lan hori.
Eusko Itsas Gudarostea
Marinelak: itsas gudariak
1936ko azaroaren 10ean, Eusko Jaurlaritzak «gogozko itxastar gudaritza» sortzeko agindua argitaratu zuen. Itsasoan esperientzia zuen boluntario zibilak sortutako gudarostea zen. 3000 boluntario baino gehiago izan zituzten, 18 eta 60 urte artean. Hasieran 350 gizon hautatu ziren, baina azkenean ia 700 ziren. Nahiz eta halako uniforme izan (lohihartzeko eta zamarra, prakak, itsas-botak eta txapela beltza), ez zituzten ez entseinarik ez galoirik.
Gehienak Hego Euskal Herriko kostaldeko herrietatik zetozen. Erdia baino gehiago bizkaitarrak ziren (asko, Bermeokoak), laurdena gipuzkoarrak, arabar eta nafarren batzuk (% 1 baino gutxiago), eta beste alde batzuetatik etorritako besteren batzuk ere (gehienbat galiziarrak). Politikoki, % 10 besterik ez zen alderdiren bateko kide: % 10 horietatik, erdia baino gehiago ELAkoak edo jeltzaleak ziren, % 20 PSOEkoak edo UGTkoak, eta gainerakoak CNTkoak edo Eusko Abertzale Ekintzakoak.
Meridian (Texas)
Meridian Texasko hiri bat da. Bosque konderrian kokatua dago. 2010ean 1,493 biztanle zituen, 5.09 kilometro koadrotan banatuta.
Muntiacus atherodes
Muntiacus atherodes Muntiacus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Cervinae azpifamilia eta Cervidae familian sailkatuta dago
Eusko Itsas Gudarostea
Harrapaketak
1936ko abenduan, bere marinelek Virgen del Carmen bou frankista harrapatu zuten eta Donostia izatera aldatu.
Lapurreta
Lapurreta inoren ondasuna irabazi-asmoz harrapatzea da, gauzetan indarrez edota pertsonetan bortxakeriaz edo beldurrarazteaz jokatuz. Delitugileari lapurra edo ohoina deritzo. Lapurreta delitu handiagoa da ebasketa baino.
Eusko Itsas Gudarostea
Harrapaketak
Abenduan ere, eusko ontziek Pluto alemaniar merkataritza-ontzia harrapatu eta Bilbora eraman zuten, hala ere Espainiako Bigarren Errepublikako buruzagiek askea uzteko agindua eman zieten. Abenduaren 23an eusko gudariek Palos alemaniar merkataritza-ontzia harrapatu eta Bilbora eraman zuten. 28an Königsberg gurutzontziak Bilbora heldu zen Palosen askatasuna eskatuz. Eusko gudariek Palos ontziari joaten utzi zuten, zamaren zati bat eta espainiar bidaiariaren bat gabe.
Lapurreta
Etimologia
Oin oin Joseba Lakarraren ikerketen arabera.
Eusko Itsas Gudarostea
Mina garbiketa
Bilboko itsasadarrean Velasco itsasontzi frankistak etengabeko lanak minaketarien beharra eragin zuen. Minaketarien lana ona bazen ere, tamalez Bilboko portuaren uretan Goizeko-Izarra (17 ontzilariekin) eta Mary-Toya minaketaria (6 kiderekin, tartean minak kentzearen arloko eusko buruzagia) hondoratu ziren minen eraginez. Behin Bilbo galdua, eusko minaketariek Santander, Xixon eta Aviles garbitzen lagundu zuten.
Borrokak
Euskadiko guda-ontzi laguntzarako ontziteriaren lehendabiziko borroka 1936ko azaroaren 15ean zen: Velasco destruktore frankista eta Mistral eta Euzkal-Erria Euskadiko bouen artean. Euskotarrek Velasco jo zuten eta zauritu bat eta matxura batzuk izan zituen; frankistek, ostera, Mistral ere jo egin zuten eta Euskadikoek zauritu bi izan zituzten.
1937ko urtarrilan ondorio gabeko kanoikadaren elkartrukea izan zuten Nabarra eta Velasco itsasontziek, azken honek Bilboko itsasadarra minatzen ari zela. 1937ko martxoaren 5ean, eusko bouen Canarias gurutzaontzia ren arteko Matxitxakoko itsas gudua izan zen. Guduaren ondorioz, euskotarrek Nabarra boua galdu zuten.
1937ko maiatzean, Ciscar, Gipuzkoa eta Bizkaya itsasontziek Bermeo bonbardatu zuten, Eusko Gudarosteak herri hura berreskuratzearren egindako saiakera laguntzeko.
Ebakuazioak
Euskadiko guda-ontzi laguntzarako ontziteriak frankistak lortutako portuak ebakuatzeko lagundu zuen, Bilbo galduta ere, Santander edo Xixon hiriak.
Artea
Literaturan, Cecil Day-Lewis poeta irlandarrak (Daniel Day-Lewis aktorearen aita) Matxitxakoko itsas guduan aritutako gudarien omenez Nabarra izeneko poema idatzi zuen. Honela dio:
Bestalde, Mikel Begoña sopelaztarrak eta Ricardo Sendra argentinarrak Mar de plomo izeneko komikia idatzi zuten Matxitxakoko itsas guduari buruz. Euskarazko bertsioa ere argitaratu zuten: BERUNETZKO ITSASOA. MATXITXAKOKO GUDA.
Itsas gudari eguna
Matxitxakoko itsas gudua oroitzeko, itsas gudari eguna sortu zen, Bermeoko Eusko Alkartasunak antolatuta; martxoaren 4an ospatzen da, Bizkaiko herri hartan. 2007. urtean, artelan berriak ordezkatu zuen lehendik zegoen oroitzapen monolitoa, artelan biak Nestor Basterretxearenak dira.
Ontziteriaren hondamenak
2008an, Eusko Jaurlaritzak esan du Nabarra bouaren kokapena aurkitu duela.
Alexander Hendrickx
Alexander Robby Hendrickx,, (Wilrijk, Belgika, 1993ko abuztuaren 6a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari belgikarra da.
Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa eskuratu zuen, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan belar-hockeyan eta Belgikako taldearekin, azkena Australia eta Indiaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Gauthier Boccard, Tom Boon, Thomas Briels, Cédric Charlier, Félix Denayer, Nicolas De Kerpel, Arthur De Sloover, Sébastien Dockier, John-John Dohmen, Simon Gougnard, Alexander Hendrickx, Antoine Kina, Loïck Luypaert, Augustin Meurmans, Victor Wegnez, Vincent Vanasch, Florent Van Aubel eta Arthur Van Doren-ek.
Barville-en-Gâtinais
Barville-en-Gâtinais Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Centre eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barville-en-Gâtinais udalerrian erroldatutako biztanleak 268 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 106 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 106 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 148 ziren, horien artean 124 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 124 pertsona aktiboetatik 119 lanean zeuden (64 gizon eta 55 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barville-en-Gâtinais udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 290 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.933 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Barville-en-Gâtinais udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
NA-2404
NA-2404 edo Nardoze-Alduate errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 32,21 kilometroan hasi eta Urraulbeiti udalerrian dauden Nardoze-Andurra eta Alduate kontzejuetara arte doa. Errepide laburra da, 0,20 kilometro baino ez ditu.
Axtroki Kultura Elkartea
Axtroki Kultura Elkartea Eskoriatzako (Gipuzkoa) elkartea da, 1991n sortua. Eskoriatzan euskararen erabilera bultzatzeko eta indartzeko helburuarekin sortu zen. Tortolis izeneko ludoteka haren esku dago, eta hainbat kultura-ekitaldi bultzatzen ditu. Zebarri aldizkaria ere argitaratzen du.
Barville-en-Gâtinais
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Châteaubrianteko barrutia
Châteaubrianteko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 102.392 biztanle ditu 2.148 kilometro koadrotan. Guztira 53 udalerri ditu. Bere hiriburua Châteaubriant da.
Saelices de Mayorga
Saelices de Mayorga Valladolideko udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 143 biztanle zituen.
Cornățelu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Biktoriano Iraola
Biktoriano Iraola Aristegieta (Pasaia, Gipuzkoa, 1841eko martxoaren 23a - Donostia, Gipuzkoa, 1919ko irailaren 19a) idazle, marrazkilari eta litografo bat izan zen. Pasaitarra zen sortzez, baina bizitza osoa Donostian egin zuen; bertan ezkondu zen Catalina Alvarez Agirrerekin, eta bertan hil zen.
Donostian Jose Manterolaren inguruan eratutako idazle multzoaren parte izan zen Iraola. Marrazkilari trebea izan zen, izkirimiri, erretratu eta ilustrazio marrazki ugari egindakoa, eta ikertzaile askoren ustez komikigintzaren aitzindari izan zen Euskal Herrian. Litografia lantegian berrikuntza tekniko aurrerazaleak aplikatu zituen, besteak beste, kolorezko litografiak argitaratu ahal izateko.
Red Corral (Kalifornia)
Red Corral Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Amador konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Biktoriano Iraola
Lanbidea eta ezkontza
Lanbidez litografo izan zen Iraola. Donostiako Legazpi kaleko bosgarrenean izan zuen bizilekua eta lantegia. Inprimategiko tresneria mugitzeko astoa zerabilen etxe barrunbeko patioan jira-bueltaka, Rosita izeneko asto emea.
Catalina Alvarez Agirre bergararrarekin ezkondu zen 1861eko azaroaren 25ean, Donostiako San Bizente parrokian. Bost seme-alaba izan zituzten: Fidel Nikolas (1862), Dolores Concepción (1863), Emilio Fermin Gil (1866), Josefa Maria (1868) eta Maria Petronila (1871). Fidel jaio berritan hil zen, Emilio 3 urte zituela, eta Josefa 12 urte zituela.
Donostiako bizimodua eta literatura
Iraolaren izena estuki dago loturik XIX. mendearen amaierako eta XX. mendearen hasiera arteko Donostiari. Zenbaitetan, literatura lanen bitartez garaikide izan zituen herritar ezagunak azaldu zituen: Shordo, Ishkiña, Brokolo orduko donostiarren izenak dira. Iraolak horiei buruz idatzitako antzerki pieza laburrak izan ziren txalotuak Antzoki Zaharreko saioetan.
Hala ere, gizon langilea izan zen Iraola, eta ez zuen onartzen etxera inor opariekin eta gisakoekin etortzea.
Bilintx
Bere garaiko donostiar idazle gehienek bezala, Iraolak ongi ezagutu zuen Indalezio Bizkarrondo Bilintx; haren irudiaren erretratu ezagunena Iraolak marraztu zuen, eta Euskal-Erria aldizkarian argitaratu 1885ean.
Iraolak eta beste zenbait lagunek jarri zuten Donostiako hilerrian Bilintxek duen oroitarria, eta aldi berean ere aurkeztu Donostiako Udalean 1884ko otsailaren 6an eskabide bat, Antzoki Zaharreko iparraldera jotzen duen kale laburrari Bilintxen izena jar ziezaioten.
Ez da Bilintxena Iraolak egindako marrazki bakarra: lanen zerrendan ageri dira argitaratutako guztiak, eta hor ikus daiteke marrazkia, erretratua eta komikia (marrazkiz eta testuz eratutako istorio labur, gehienetan barregarriak) asko landu zituela.
Politika
Urte luzetan, Donostiako Udaleko zinegotzi izan zen, udaletxea Konstituzio plazan zegoenean. Orobat, 1873. urtean hasi eta ia etengabe 1905. urte bitartean kargu politikoak izan zituen udal korporazioan, gaur egungo zinegotziaren gisakoak beti. Donostiaren hiri zabalkunderako aparteko garrantzia izan zuten urteetan izan zituen Iraolak ardura politikoak.
Soka-muturra
Iraolak gogor lan egin zuen Donostiako kaleetan soka-muturraren ohitura gal ez zedin; urtarrilaren 20an hasi eta Inauteri asteartea bitartean, igandero korritzen zen zezena Donostiako kaleetan. Festa hori kentzeko 1902ko urtarrilaren 14an udalak emandako erabakiak istiluak sortu zituen hirian.
Udal langileek euskaraz jakin behar
Zinegotzi zelarik, borroka egin zuen udal langile izateko baldintzapenen artean ezar zedin euskaraz jakitea. Zehazki, zerga agenteen («celadores de arbitrios») lanpostu batzuk betetzeko deia egin behar zuen Donostiako Udalak 1891n. Ekainaren 8ko udalbatzarrean, Feliziano Etxeberria zinegotziak proposamen bat aurkeztu zuen, lanpostu haietan ez zedin eskatu  nahitaez euskaraz jakitea; Biktoriano Iraola gogor mintzatu zen proposamenaren aurka, baina bozketa galdu egin zuen (11 alde, 7 aurka).
Okendoren omenezko estatua
Baita ere, Antonio Okendoren omenez Donostian dagoen estatuaren bultzatzaileetako bat izan zen, 1887an.
Heriotza
1919ko irailaren 19an hil zen Biktoriano Iraola, goizeko bederatzietan, Donostiako bere etxean. Hurrengo egunetan argitaratu ziren ohar nekrologikoek aho batez azpimarratu zuten Iraolaren izaera zuzen eta langilea.
Plaza bat Donostian
Donostiako Udalak Gros auzoko plaza bati Iraolaren izena ematea erabaki zuen 1999ko ekainaren 2an.
Mende arteko Donostiaren erakusle
Donostia militarren hiri gotortua izan zen XIX. mendean zehar, 1863an harresiak eraitsi ziren arte. Ordutik aurrera, hiri zabalkundeari ekin zion Donostiak, merkatari, eskulangile eta burgesia txikiak bere gisara moldatutako turismo hiria bilakatzeko.
Giro berritzaile hartan, eta euskal foruak 1876an indargabetzeak euskal intelektualen artean sortarazitako kontzientzia hartzeari loturik, eratu zen Donostiako mugimendua. Biktoriano Iraola mugimendu horren partaide eta eragile sutsuenetako bat izan zen, ez bakarrik literaturaren esparruan, baizik ere donostiarren bizitza sozialaren muinean ziren jai ospakizunetan.
Adiskide izan zituen, besteak beste, Bilintx, Ramon Artola edo Klaudio Otaegi, haiei egindako marrazkietan ikus daitekeenez. Raimundo Sarriegi ere adiskide mina izan zuen, eta haren musikari hitzak jarri zizkion, adibidez Donostiako pertzegile edo kaldereroen festan euskaraz kantatzen den «Alanbratzekorik» piezari. «Unión Artesana» elkartearen sortze agiriaren sinatzaileetako bat izan zen Iraola, eta Donostiako danborrada haren etxe aurrean gelditzen zen jotzera.
Bakaikuko adierazpena
Bakaikuko Adierazpena 2006ko Europako Ikasle Foroan sinatutako adierazpena da. Bertan Bologna Prozesuaren gaineko kritika egiten da, hezkuntzaren definizioa egiten da eta hainbat neurri zehatz proposatzen dira.
Biktoriano Iraola
Idazle
Euskal Herriak foruak galdu berriak zituela, XIX. mendearen azken hamarkada aldera, intelektual talde handi bat bildu zen Donostian, Jose Manterola Beldarrain irakasle gazte kementsuaren gerizpean:
Guztiokin batera Donostiako bizitza herritar festazalearekin elkarturik ibiltzen ziren beste hainbat kaletar: Angel Minondo, Donostiako soka-muturra eta kalderero edo pertzegileen zuzendaria, Pello Laudaude, Shordo, Ishkiña, Echekalte edo Antton Mugika.
Iraola litografo bezala, lanbide askotarikoak ziren: Soroa eta Norberto Luzuriaga gimnastika irakasle ziren, Pepe Artola iturgin eta Eugenio Gabilondo kazetari. Eskulangilez osatutako taldea izanda ere, literatura, antzerkia eta musika ipini zuten jarduera sozialaren bihotzean, harresiak bota berriak eta zabaltze bidean zen Donostia hartan.
Poemak eta bertsoak
Liburu gisa argitaratu zituenean ere, poemek ez zuten barne loturarik, gaiaren aldetik bederen. Kontuchoak (1886) gisa horretakoa da, bertso eta poema bakanez osatua; liburuan bildutakoak, geroztik, Euskal-Erria aldizkarian argitaratu zituen. Apurrak liburua (1895) ere poema soltez egina da; bukaeran, baina, «Bisajiak» izeneko sail bat du, Donostiako 16 pertsonaia ezagunen erretratu modukoak, poema banatan.
Ziriyak argitaratu gabeko eskuizkribua bide beretik egina da. Koaderno baten 131 orrialdetan eskuz idatzitako 269 poemaz osatua da. Formaz eta neurriz, gehienak hamarreko handian eginak dira, estiloz eta moldez bertsolaritzaren oso hurbileko moduan. Koaderno berean eta jarraian, azken 70 orrialdeetan, Choriyak izenburuko eskuizkribua dago. Poema edo bertso horiek ere hamarreko handian daude, eta 24 txoriren deskribapenak dira. Azken bertsoaren oinean, Biktoriano Iraolaren izenpea ageri da. Bertso sail horren osagai gehienak Euskal-Erria aldizkarian argitaratu zituen 1913-1914 bitartean. Datu hori kontuan hartuta, eta eskuizkribuak ageri duen idazkera kontuan hartuta, pentsa daiteke Ziriyak eta Choriyak eskuizkribua urte tarte horretan idatzia izan zela.
Ipuinak eta narrazioak
Iraolak hitz lauz idatzitako lan gehienak Baserritarra eta Euskal-Erria aldizkarietan argitaratu zituen. Baserritarra aldizkaria Iraolak berak sortu zuen eta bere litografia lantegian inprimatu zuen. Izenburuak aditzera ematen duenez, nekazarientzat sortutako testu eta irakurgaiez osatua zegoen.
Prosazko lanen artean sartu behar dira, baita ere, izkirimiri idatziak (pasadizo edo kontakizun laburrak) eta igarkizunak.
Iraolaren ipuin lan gehienak Oroitzak eta beste ipui asko izenburuko liburuan bildu zituen, 1962an, aita Antonio Zavalak, Auspoa argitaletxean. Baita ere, ipuin sorta bat argitaratu zen 1997an, Pasayan zarzuelarekin batera liburutxo batean.
Antzerki lanak
Hamaika antzerki lan ezagutzen zaizkio Biktoriano Iraolari. Guztiak laburrak, Marzelino Soroak, Toribio Altzagak eta, oro har, XIX. mende amaierako bidegileek finkatu zuten eredura. Iraolaren istorioek nahiz pertsonaiek herritar kutsu garbia dute, garai hartako Euskal Herriaren kronika modukoak dira. Gainera, musikaz lagunduta jokatzen ziren antzerki lanak dira batzuetan. Era horretako antzerki lanen erakusle izan daiteke Iraolaren sorterrian girotutako Pasayan zarzuela, Raimundo Sarriegiren musikaz egina.
Obra laburrak izanik, aldizkarien barruan argitaratu zituen gehienetan, nahiz eta gero edo aldi berean liburuxka bereizietan argitaratu.
Iraolaren antzerki lan guztiak jende aurrean jokatuak izan ziren, gehienetan San Tomas egunarekin Donostiako Antzoki Zaharrean urtero egin ohi zen saioaren barruan. Jokatzaileen artean, oso maiz agertzen ziren Pepe eta Rosario Artola anai-arrebak (esate baterako, Pasayan obran); Ramon Artola zen bien aita, Iraolaren adiskide mina.
Aldizkariak eta egunkariak
Euskaraz argitaratzen ziren aldizkari garaikide gehienetan idatzi zuen Iraolak: Revista Euskara de Navarra, Bertsolariya, Ibaizabal, Euskalzale, Euskal Esnalea, eta batez ere Jose Manterolak sortutako Euskal-Erria.
Iraola bi aldizkariren sortzailetzat jotzen da:
Egunkarietan ere argitaratu zituen poemak, ipuin laburrak edo marrazkiak, batik bat bere ideia errepublikazaleekin bat egiten zuten haietan: El Diario de San Sebastián, El Pueblo Vasco , La Región Vasca eta La Voz de Guipúzcoa.
Kritikarien ikuspegia
Gregorio Mugikaren iritziz, Donostiako mugimenduko beste idazle guztien artean Bilintxen arrastoa gertuenetik Iraolak jarraitu zuen:
Koldo Mitxelenak, berriz, Iraolaren idazlanen maila haztatu nahirik, nahiago izan zuen irakurlea jakinaren gainean jarri:
Santi Onaindiak, baina, «idazle jatortzat» jotzen zuen Iraola:
Juan Luis Zabalak aukera bat ikusten zuen Iraolaren idazlanetan mende arteko Donostia nolakoa zen jakiteko.
Joxemiel Bidador idazlearen iritziz ere, bai bertsoetan, bai ipuinetan, esan daiteke Iraola XIX. mende amaieran Donostian euskal letrak arnasberritzen saiatutako belaunaldiaren ordezkari bat dela.
Javier Rojo kazetariak honela laburtu zituen Iraolaren literatura lanen ezaugarriak:
Asier Barandiaran irakasleak, azkenik, Iraolaren adierazkortasuna nabarmendu zuen:
Kritikaren iritziz, beraz, Iraolaren lanetan ez daiteke maila literario goraturik aurkitu. Hala eta guztiz ere, Iraolak ospe eta itzal handia bereganatu zuen bizi izan zen garaian, irakurleen artean bezala zirkulu intelektualetan ere. Horren lekuko izan daiteke Miguel Unamunok Iraolaren poema bat irakurri zuela jendaurrean, Bilboko Gaiarre antzokian, 1886ko martxoaren 23an, Sabino Aranak eta Camilo Villabasok sortu zuten elkarte folklorista baten ekitaldi batean.
Marrazkilari
Egunkari eta aldizkariei dagokienez, marrazkigintza garrantzi handiko jarduera zen XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasiera bitartean; hain zuzen ere, Biktoriano Iraolaren bizialdian. Garai haietan inprimategiko teknikak ez zeuden guztiz garatuta argazkiak argitaratzeko, eta marrazkiek betetzen zuten, maiz, testuak ilustratzeko eginkizuna. Era horretakoak dira Iraolaren marrazki asko, testuak ilustratzeko berariaz egindakoak, baina gehienak marrazki autonomoak dira: testuz lagunduriko izkirimiri edo istorioak, baita testurik gabekoak ere, batzuetan.
Komikiak
Ikertzaile batzuek Biktoriano Iraola jotzen dute Euskal Herriko komikigintzaren aitzindari; besteak beste, Jexux Zubiaurrek:
Beste ikertzaile batzuen arabera, Espainian komikigintza landutako lehen marrazkilarietako bat da Iraola.
Egia esateko, Iraolak egindako marrazkietatik, biñetatan banatutako istorio bakarra duten komiki edo banda marraztu bi besterik ez dira gordetzen, Baserritarra aldizkarian argitaratutakoak 1907an eta 1908an.
Izkirimiriak
Izkirimirietan pertsonaia herritarrak ageri dira, eta bizitzaren eguneroko neke-pozetatik hartutako gaiak aurkezten dituzte (dirua, lana, maitasuna, gosea, osasuna, pobrezia, engainua eta gisakoak).
El Thun Thun, El Aurresku, La Galerna eta Baserritarra aldizkarietan argitaratu zituen, bai euskaraz, bai gaztelaniaz.
Marrazkietan eta izkirimirietan emakumeen gaineko ikuspegi androzentriko markatu bat erakusten du Iraolak.
Gorputz osoko erretratuak
Gorputz osoko erretratuen kasuan, Iraolak karikaturaren aldera jotzen zuen, eta burua nabarmen handiago duten irudiak marrazten zituen. Jose Maria Unsain historialariak ohartarazten du karikaturaren teknika horretan zehazki errespetatzen zela aurpegiaren itxura errealismoz jasotzea; baimentzen zen deformazio bakarra zen buruaren proportzioa handitzea, gorputzaren aldean. Dirudienez, karikatura teknika hori Frantzian hedatu zen, Bigarren Inperioaren garaian.
Erretratuak
Biktoriano Iraolak atxikimenduz landu zuen erretratu klasiko edo errealista, batik bat El Thun Thun eta Euskal-Erria aldizkarietan. Politikariak, idazleak, erlijio gizonak, musikariak, asmatzaileak, artistak eta pilotariak erretratatu zituen gehienbat; gizonezkoak, artisten kasuan izan ezik.
Lumaz egindako erretratuak ziren beti, errealismo eta xehetasun handikoak, aurpegiaren eta begiradaren itxura fideltasun handienaz jasotzeko asmoz eginak.
Ilustrazio marrazkiak eta beste
Umoreaz eta erretratuez aldendutako beste marrazki batzuk ere argitaratu zituen Biktoriano Iraolak, gutxiago badira ere. Sail honetan nabarmentzekoak dira euskal emakumeen figura tradizionalez egindakoak (baserritarra, sardina saltzailea eta Pasaiako batelera), Euskal-Erria aldizkarian argitaratutakoak. Gisa honetako beste marrazki batzuk El Thun Thun aldizkarian agertu ziren.
Kritikaren ikuspegia
Jose Maria Unsain historialariaren ustez, Iraolaren marrazkien adierazgarritasuna zorrotzago agertzen zen izkirimirietan edo karikaturetan, pertsonen erretratuetan baino, nahiz eta umorearen edukia testuan oinarritzen zen, marrazkiaren moldaeran baino gehiago. Zorroztasun hori honela azaltzen du Unsainek:
Irudi baten dohaintza
San Telmo Museoaren gobernu batzordeak dohaintza bat jaso zuen 1905eko azaroaren 25ean, Biktoriano Iraolak museoari egindakoa. Lamina bat da, gutxi gorabehera A3 tamainakoa, lumaz eta koloreko tintaz egindako litografia bat, irudikatzen duena Peruko El Callaoko itsas borroka, 1866ko maiatzaren 2an gertatua, Hispano-hegoamerikar Gerraren garaian.
Litografo
Biktoriano Iraolak era guztietako lanak egin zituen bere litografia lantegian, Donostiako Legazpi kaleko 5. atarian: liburuak, aldizkariak, antzerki lanen libretoak, musika partizioak, egutegi edo almanakak, joko kartak eta abar.
Berrikuntza teknikoei dagokienez, litografia aurreratua izan zen Biktoriano Iraolaren lantegia, itxura guztiaren arabera: irudiak eta testuak integratzea, koloreen erabilera eta maketazio landua nabarmentzen dira haren lanetan, bereziki El Thun Thun eta El Aurresku aldizkarietan. Bi aldizkari horien zuzendaria Tiburcio Otsakar izan zen, gerora nafar sozialismoaren figura garrantzitsu bat izan zena, eta Errepublikaren aurkako matxinada piztu orudko frankistek hil zutena Iberon. Aldizkariak argitaratu ziren garaian, Iraolaren litografian lan egiten zuen Otsakarrek.
Jose Maria Unsain historialariak nabarmentzen du El Thun Thun aldizkariak kolorea ekarri zuela azalera. Garai hartan ez bide zen gauza arrunta koloretan inprimatzea: litografia teknikaren barruan, kolorezko (kromolitografia) lehen inprimaketak Godefroy Engelmann-ek egin zituen, 1836an, eta El Thun Thun aldizkaria 1894an argitaratu zen, kolorearen teknika aitzindariak oraindik zabaldu gabeak ziren garaian. Argi dago Iraolak koloretan inprimatzeko teknika landu zuela, kolorea erabili baitzuen ez bakarrik El Thun Thun aldizkarian, baizik ere liburu batzuen azalean (Apurrak, 1885, besteak beste) eta, bereziki, Euskal Festen oroimen txostenetan.
Euskarazko Itz Jostaldien Batzarra
Euskarazko Itz Jostaldien Batzarrak urtez urte antolatzen zituen lore jokoen oroimen txostenen azaletan Biktoriano Iraolaren marrazkigintza eta ilustrazioaren trebetasunak ez ezik, litografiaren tekniken gaineko gaitasunak nabarmentzen dira, konposizioaren eta koloreen kalitatearen aldetik.
Joko kartak
Liburu edo aldizkari formatuko argitalpenez gain, jokorako kartak ere diseinatu, marraztu eta inprimatu zituen Biktoriano Iraolak bere litografian. Marrazkietan, karikaturara jotzen zuen kasu guztietan, eta kolorearen kalitatea maila handikoa zela ikusten da, Espainiako Liburutegi Nazionalean gordetzen diren bi adibideetan.
Irudien trataeragatik eta antzematen den asmoagatik, bi karta-sorta hauek satiraren edo umorearen arloan kokatu behar dira. Karta espainol motakoak dira biak, hau da, lau multzotan banatuak: urre, kopa, ezpata eta bastoi. Karikaturetan, buruak proportzio handia hartzen du gorputzaren aldean, baina aurpegiaren erretratua errealismo handiz egina dago, irudikatzen den pertsona aise ezagutzeko eran.
Dirudienez, karta hauek pospolo ontzi baten tamainako kaxatan gorde eta erabiltzeko zeuden prestatuta: karta bakoitzaren neurria da 48 mm x 38 mm; hori da, karta espainol ohikoak baino nabarmen txikiagoa.
Alderdi kromatikoan, gorria eta horia dira kolore nagusiak, irudien barnea betetzeko gailentzen baitira; bigarren mailan, berdea, eta askoz gutxiago urdina. Karta gehienen funtsa urdin argiz koloreztatuta ageri da. Kolore horiez gain, beltza erabiltzen da soilik marrazkien traza egiteko.
Karta-sorta komikoa
Paper orri bakarrean (207 mm x 398 mm) inprimatutako karta-sorta bat da, ebaki gabeko 40 karta irudikatzen dituena. Ziurrenik, erakusgarri gisa erabilitako orri bat da, litografia edo inprimaketa lan baten proposamen edo aurrekontu bat aurkezteko.
Paper orriaren oineko ertzean, Biktoriano Iraolaren sinadura ageri da, tinta beltzez eta eskuz idatzita, aurretik lekua eta data dituela («en San Sebastian 14 Abril 1886»). Ikusten da paper orria tolestuta egon dela luzaroan, bi plegaduratan; horren ondorioz, karta batzuen eskuin ertza hondatuta ageri da, goitik behera (4 urre, 1 ezpata, 11 ezpata eta 5 bastoi).
Bost urre kartaren erdian, egilearen zigilu moduko bat ageri da: «Baraja cómica. Lit. V. Iraola. Sn. Sn. Es propiedad». Baita ere, «Baraja cómica» idazpena ageri da 1, 4, 6 eta 7 urrean; 4 eta 6 kopan; 4, 5 eta 6 ezpatan; eta 4 bastoian.
Karta-sorta zezenzale-politikoa
Lau paper orritan (108 mm x 242 mm handiena) inprimatutako karta-sorta bat da, ebaki gabeko 40 karta irudikatzen dituena. Ziurrenik, lagin bat da, erakusgarri gisa erabilitakoa, litografia edo inprimaketa lan baten proposamen edo aurrekontu bat aurkezteko. Lehen eta bigaren paper orriek 12na karta dituzte, hirugarrenak 10, eta laugarrenak 6 karta.
Paper orri bakoitzaren oineko ertzean, Biktoriano Iraolaren sinadura ageri da, tinta beltzez eta eskuz idatzita, eta aldamenean lekua eta data. Lehenengoan, lehendabizi sinadura eta gero «en S. Sebastian, 22 Julio 1886»; bigarrenean eta hirugarrenean, «S. Sebastian, 22 Julio 1886» eta sinadura gero; eta laugarrenean, paper orriaren ezker eta behe ertzak erabilita jarraian, «San Sebastian, 24 Julio» eta sinadura gero.
Eskuizkribuak
Biktoriano Iraolaren eskuizkribu batzuk gordetzen dira Koldo Mitxelena Kulturunean, gehienak digitalizatuta eta liburutegiaren katalogoan eskuragarri. Multzo horretan digitalizatutako eskuizkribuen artean nabarmentzekoak dira Pasayan zarzuelaren libretoa eta musikaren partizioak.
Donostiako Udal Liburutegian, berriz, Ziriyak argitaratu gabeko eskuizkribuaren koadernoa gordetzen da, 131 orrialdetan eskuz idatzitako 269 poemarekin, eta azken 70 orrialdeetan, Choriyak izenburuko eskuizkribua duela.
Antzerki lanen musika
Raimundo Sarriegi lagun hurkoa zuenez, Biktoriano Iraolak maiz idatzi zituen poema edo antzerki lanen hitzak, Sarriegiren musikaz lagunduta argitaratuak edo jokatuak izan zitezen.
Halakoen artean dago Petra, chardiñ saltzallia (1888) zarzuela. Antzerki lan musikatu honen lehen moldaera 1888an argitaratu zen, Euskal-Erria aldizkarian eta antzokirako esku orri gisa. Geroago, 1903an, obraren moldaera luzeago bat argitaratu zuen Iraolak bere litografia lantegian, izenburu berarekin, baina hasierako kantari egintza elkarrizketatu gehiago erantsita.
Liophryne rubra
Liophryne rubra Liophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mongolia (aldizkaria)
Mongolia Katalunian argitaratzen den aldizkari satirikoa da. Paperean argitaratuta, Espainia osoan banatzen da. Lehenengo alea 2012ko martxoaren 23an plazaratu zen. Aldizkariaren lema hau da: "Revista satírica sin mensaje alguno" (Mezurik gabeko aldizkari satirikoa).
Edukiak
Sortzaileen arabera Mongoliak aurretik zabaldutako beste aldizkari satirikoetan oinarritu zen, besteak beste, La Codorniz, Hermano Lobo, El Papus, Barcelona, The Clinic. Baita Monty Pythonen eragina ere onartzen dute.
Aldizkarian umorea nagusi bada ere, baita ere eduki politikoak eta ikerketako lanak jasotzen ditu.
Sariak
Sortu zenetik sari ugari jaso ditu:
Beste aktibitateak
Aldizkaritik at, Mongolia aldizkariak beste ekimenak ere eraman ditu aurrera. 2013an zuzeneko espektakulua sortu zuen, Mongolia, el Musical. Jarraian Mongolia, el Musical 2.0 eta, 2018an, Mongolia sobre hielo. Espektakulu guztiek aldizkariaren espiritu ganberroa jasotzen dute.
Telebistan ere saio desberdinak egin dituzte. Espainiako laSexta katean, esaterako, "Al Rojo Vivo" saioan, Informe Mongolia egin dute. Flooxer plataforman, bestetik, astero, Mongolia te lo explica saioa egiten dute.
San Blas-Canillejas
San Blas-Canillejas Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Simancas (201), Hellín (202), Amposta (203), Arcos (204), Rosas (205), Rejas (206), Canillejas (207) eta Salvador auzoek osatzen dutena.
Iparraldean Hortaleza eta Barajas, ekialdean San Fernando de Henares, Coslada eta Vicálvaro eta mendebaldean Ciudad Lineal ditu.
Psittaculirostris desmarestii
Psittaculirostris desmarestii Psittaculirostris generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Merkel (Texas)
Merkel Texasko herri bat da. Taylor konderrian kokatua dago. 2010ean 2,590 biztanle zituen, 7.24 kilometro koadrotan banatuta.
Julian Ospitalegilea
San Julian Ospitalegilea edo Julian Txiroa kristautasuneko santu mitikoa da, Erdi Aroan eta Pizkundean Europa mendebaldean gurtza hedatua izan zuena. Bere identitate eta historia zenbait herri-elezaharren fusioaren ondorioa dela uste da. Bidaiarien patroitzat jo izan da Julian, Rafael goiangeruarekin eta San Kristobalekin batera.
Elezaharra
11. eta 17. mendeen artean izan zen bere gurtza ezaguna kristautasunean, eta bere istorioa nagusiki Jacopo de Varazzeren 13. mendeko Legenda aurea hagiografia multzoan kontatu bezala kontatu izan zen.
Da Varazzeren arabera, Frantzian jaio omen zen Julian, eta jaiotzearekin sorgin batzuek profezia gaiztoa jaurti zioten haurrari, nagusitan bere gurasoak hilko zituela. Julianek 10 urte zituela, profeziaren berri jakinik, etxetik alde egitea erabaki zuen, eta oinez ospa egin zuen, 50 egunen buruan Santiago de Compostelara iritsiz. Han bizitza berrekin, eta emakume alargun aberats batekin ezkondu omen zen. Bertsio batzuetan Basilisa izena du emazteak, Julian eta Basilisa santuen istorioarekin nahastuz beste hau.
Harrezkero, damuaren ondorioz, erredentzio bila Erromara joan zen eta karitatezko bizitza bati ekin zion Julianek: bidairientzako ospitaleak eta ostatuak egiten erabili zuen bere fortuna. Hortik datorkio bidaiarien patroietako bat izatearen ospea, eta bere goitizena, Ospitalegilea.
Kultura eragina
Erdi Aro eta Pizkundeko artean ugariak dira elezaharraren eta Julianen errepresentazioak, ohikoan desafio egiten duen gizon gazte baten itxuran, ezpatarekin. Piero de la Francesca edo Ghirlandaioren freskoetan ageri da, adibidez.
1877an Gustave Flaubertek idatzitako Trois Contes liburuan, ipuinetako bat Julian Ospitalegileari buruzkoa da: Légende de Saint Julien l'Hospitalier .
La Jemaye
La Jemaye Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Jemaye udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 47 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 83 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (24 gizon eta 18 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ile apaindegia zen eta 2 jatetxeak.
Salvador de Zapardiel
Salvador de Zapardiel Valladolideko udalerria da, Tierra de Medina eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 167 biztanle zituen.
La Jemaye
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Jemaye udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 416 hektarea erabiltzen.
Portmore
Portmore hegoaldeko Jamaikako kostaldeko hiria da. Saint Catherine parrokian dago, Kingston eta Spanish Town hirien artean. Herrialdeko hirugarren hiririk populatuena da.
Nantesko barrutia
Nantesko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 715.358 biztanle ditu 2.118 kilometro koadrotan. Guztira 82 udalerri ditu. Bere hiriburua Nantes da.
Ecsenius namiyei
Ecsenius namiyei Ecsenius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Muntiacus crinifrons
Muntiacus crinifrons Muntiacus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Cervinae azpifamilia eta Cervidae familian sailkatuta dago
Stenobrachius leucopsarus
Stenobrachius leucopsarus Stenobrachius generoko animalia da. Arrainen barruko Myctophidae familian sailkatzen da.
Dazu konderria
Dazu Konderria (大足县 txinera sinplifikatuz), Chongqing osatzen duten konderrietako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 610.000 biztanle bizi ziren 912 kilometro koadroko azaleran, hortaz, barrutiaren dentsitatea 668 biztanle/km2 da.
Inguru naturala eta kokapena
Barrutiaren mugak honakoak dira: Sichuan probintzia ipar-mendebaldean, Tongnan Konderria iparraldean, Tongliang Konderria ipar-ekialdean, Yongchuan eta Shuangqiao Barrutiak hego-ekialdean, eta Rongchang Konderria hego-mendebaldean.
Psittaculirostris edwardsii
Psittaculirostris edwardsii Psittaculirostris generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Comoéko Parke Nazionala
Comoéko Parke Nazionala Boli Kostaren ipar-mendebaldean dagoen parke nazionala da, Comoé eta Volta ibaien artean dagoena. Mendebaldeko Afrikako eremu babestu zabalenetako bat da, izan ere, ia 1,15 milioi hektareako azalera hartzen du. Eremu babestu horren garrantzi handiena lurra estaltzen duten landare-espezieen aniztasun handian datza.
UNESCOk 1983an Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta 2003 eta 2017 artean arriskuan zegoen Gizateriaren Ondarearen Zerrendan sartu zuen.
Sakai (Osaka)
Sakai (堺市) Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Osaka prefeturako bigarren handiena eta Japoniako 14.a. 2011ko erroldaren arabera 842.760 biztanle ditu.
Sohatu
Sohatu Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sakai (Osaka)
Historia
Kofun Aroko hilobiak aurkitu dira, V mendekoak. Hilobien artean badago Nintoku enperadorearena izan daitekeen bat ere, garai hortako munduko handiena dela diotena.
Muromachi Aroan Sakai Japoniako hiri aberatsenetakoa zen Yamato probintzia itsasoarekin lotzen baitzuen. Honek atzerriko merkataritza erakarri zuen. Horrela merkatariek agintzen zuten "hiri autonomoa" bihurtu zen. Jakina da 1550ean Frantzisko Xabierkoa bertan izan zela eta Ikkyū monje zen budista ere bertan bizi izan zen.
Sohatu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sakai (Osaka)
Historia
Europarrek suzko armagintza negozioak garatu zituzten eta Oda Nobunaga izan zen bezero garrantzitsuena. Nobunagak hiriaren autonomia kendu nahi izan zuen eta hiritarrek gogor egin zioten arren Nobunagak hiria eskuratu zuen. Sakairen setioan hiria erre egin zen eta askok alde egin zuten. Toyotomi Hideyoshi shogun bihurtzean Sakairi bultzada berria eman zion eta Japoniako te ekoizpengune garrantzitsua bihurtu zen.
1868ko martxoaren 8an 100 marinel frantses Sakaiko kaira iritsi ziren. Hirira sartu ziren bisitan eta Myōkoku-ji tenpluan lo egin zuten. Sakaitarrak izuturik zeuden atzerritarren aurrean eta tenpluaren zaintzaileak ziren Tosa leinuko gerlariak ez ziren gai haiekin komunikatzeko. Frantziar batek Tosa leinuko bandera bat hartu zuenean samuraiek tiro egin ta hamairu hil zituzten. Frantziarrek erantzun egin zuten eta itsasuntzira itzultzen saiatu ziren. Istilu hauek diplomazia arazoa eragin zuten. Frantziak isun handia ordainarazi zion Japoniari eta hogei samuraik "seppukua" (harakiria) egintera kondenatu zituzten. Frantziar lekukoak ere bertan ziren eta hamaikagarrenak seppukua egiterakoan hauek atera egin ziren ikuskizuna aguantatu ezinik. Ekitaldia gelditu egin zuten baina gainerako 9 samuraiak erbesteratu egin zituzten.
Sakai 1889an bihurtu zen hiria. Gaur egun hiri erabat industriala da eta itsas-portu handia dauka.
Banaketa dministratiboa
Sakai-k zazpi auzo ditu:
Soltero y padre en la vida
Soltero y padre en la vida 1972ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Alonso ezkongabea da, eta, Gunilla hippyarekin noizbehinkako harremana izan ostean seme bat izan du. Haurra jaio ondoren, Maoren pausoak jarraitzeko alde egin eta haurra Alonsoren ardurapean geratu zen. Honek Alonsoren bizitza erabat aldatuko du.
Ondarretako futbol zelaia
Ondarretako futbol zelaia Realaren lehen futbol zelaia izan zen, Donostiako Ondarretan zegoena eta gaur egun desagertua.
Historia
Donostian jokatu ziren lehenengo partidak Atotxako belodromoan izan ziren.
Zimbabweita
Zimbabweita oxido motako minerala da.
Ondarretako futbol zelaia
Historia
Donostiako aurreneko futbol taldea San Sebastian Recreation Club izan zen. 1904ko abuztuaren 28an sortu zen eta Donostiako aisialdi jarduerak sustatzea helburu zuenez hainbat kirol talde sortu zituen bere barnean; futbola, tenisa, hockeya, kriketa, hipika, errugbia, poloa, golfa, atletismoa... Hasierako egoitza Ategorrietan izan zuen eta 1906an Antiguo auzora aldatu zen, Zumalakarregi etorbidera hain zuzen ere. 1906ko martxoaren 3an Ondarretako futbol zelaia inauguatu zuen. Horretarako Recreation eta Athletic-en arteko lagunarteko partida jokatu zen eta donostiarrak 2-1 nagusitu ziren.
Zimbabweita
Ezaugarriak
Zimbabweita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Ondarretako futbol zelaia
Historia
1909ko irailaren 7an Sociedad de Foot-Ball de San Sebastián talde berriak SS Recreationen lekua hartu zuen. Bost hilabete beranduago Alfontso XIII.ak, Donostian udak igarotzen zituenak, Errege titulua eman zion taldeari eta Real Sociedad de Foot-Ball bihurtu zen. Realak, talde ofizial bezala, London Nodmansen aurka jokatu zuen bere lehen partida, 1-5 galduz.
Realaren zelaia izan zen harik eta 1913an Atotxako futbol zelaia eraiki zen arte.
Doicești
Doicești Errumaniako udalerri bat da, Dâmbovița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
NA-2405
NA-2405 edo San Vicenteko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 33,05 kilometroan hasi eta Urraulbeiti udalerrian dagoen San Vicente kontzejura arte doa. Errepidea 2,02 kilometro luze da.
Hamelet
Hamelet Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hamelet udalerrian erroldatutako biztanleak 462 ziren. Familiak 166 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 83 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 185 etxebizitza zeuden, 169 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 185etxeak ziren. 169 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 104 etxek bost zituzten. 129 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 310 ziren, horien artean 228 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 228 pertsona aktiboetatik 217 lanean zeuden (106 gizon eta 111 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hamelet udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 475 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.160 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
Liophryne schlaginhaufeni
Liophryne schlaginhaufeni Liophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Hamelet
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Hamelet udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Melanie Klein
Melanie Reizes Klein (Viena, 1882ko martxoaren 20a- Londres, 1960ko irailaren 22a) austriar psikoanalista izan zen eta funtzionamendu psikikoaren teoriaren aitzindaria. Horrez gain, teoria psikoanalisiaz baliatuz, haurren garapenaren inguruko hainbat ekarpen egin zituen eta psikoanalisiaren ikastetxe ingelesa sortu zuen.
Biografia
Melanie Reizes, geroago Klein abizena eskuratu zuena, Vienan jaio zen, bere aita, Moriz Reizes, familia xume eta judutar batetik zetorren. Bere lehenengo emakumetik banandu ostean, Libussa Deutsch ezagutu zuen, zeinekin geroago ezkondu zena. 1876. urtean Emilie jaio, 1877an Emanuel eta hurrengo urtean Sidone. Melanie la urte zituenan, bere anaia Sidone hil zen tuberlukosia zela eta. Honek Melanierengan irakurketaren eta matematiken interesa piztu zuen.
Roscoe (Montana)
Roscoe Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Carbon konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mónica Carrillo
Mónica Carrillo Martínez (Elx, Alacant, 1976ko irailaren 16a) espainiar kazetaria eta idazlea da.
2006tik Antena 3 telebista katean egiten du lan albistegietako aurkezle.