cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nerja
Aro modernoa
1487an Errege-erregina katolikoek Málaga konkistatu zutenean populazio islamiar garrantzitsua zegoen Nerjan eta 1492an kanporatu zituzten arte hiru kultura izan ziren herrian; kristaua, judutarra eta islamiarra. Nerjako Salon hondartzaren izenak iradokitzen du bertatik kanporatuak izan zirela judutarrak, hauek "Shalom" hitzaz agurtzen baitute elkar. XVI. mendean Nerjako populazioa asko jeitsi zen eta ordukoak dira herrian hain ohikoak diren Moreno, Herrero, Ávila, Jaime eta Leyva abzenak, kristau bihurturiko judutarrenak. Era berean ingurua gaztelarrez, asturiarrez, galiziarrek eta valentziarrez birpopulatu zen eta mugako herria izanik biztanleak armak edukitzera behartu zituzten. Guardia dorrean (gaur egun Europako balkoia) kañoiak ezarri ziren itsasora begira pirata musulmanetatik babesteko. 1515. urtean Nerjak "autonomia eskutitza" jaso zuen eta Vélez-etik bereizi zen. 1567an Alpujarretako Matxinada gertatu zen baina Nerjara iritsi aurretik desegin zen.
Garai istilutsua izan arren XVI. mendean Nerja handitzen hasi zen. Jarduera ekonomiko garrantzitsuena zeta-harren ekoizpena izan zen. Mendearen amaiera lur sail berriak pretatu ziren azukre-kanabera eta melaza ekoizpenerako. XVII. mendearen amaieran Salbatzailearen eliza eraiki zen eta gaztelua berriztu egin zen.
XVIII. mendean Nerjak hobekuntza handiak izan zituen. Kaleak harriztatu ziren, ureztatzeko ubideak eraiki ziren, industria berriak ezarri ziren eta meategiak ere ustiatu ziren. Málagarako eta Almeriarako errepideak eraiki ziren. Garai hartan ardoa, eztia, azukrea eta irinaren merkataritza asko garatu zen. Mendearen amaierarako 8.000 biztanle zituen.
XIX. mendea
XIX. mendea Iberiar Penintsulako Gerrarekin hasi zen, izan ere ingelesek eta espainiarrek osaturiko armadak Nerjako gaztelua eta La Torrecilla suntsitu zituizten frantsesak bertan babestu ez zitezen. Andaluziako azukre ekoizpenaren gorakadaren baitan hainbat ingenio eraiki ziren eta azukre-kanaberaz lursail handiak landatu ziren, batez ere Maro inguruan. Burrianako hondartzatik ateratzen zen azukrea eta hara iristen ziren lantegiek behar zituzten lehengaiak. 1873an Martín Larios burgesak San José ingenioa eskuratu eta hobekuntza tekniko handiak egin zizkion. 1879 eta 1880 artean Águila akueduktua eraiki zen ura ingenioetara eramateko.
Mendearen amaiera eskasa izan zen ordea. 1884an lurrikara bat izan zen, 1885ean filoxerak mahastiak suntsitu zituen eta Maroko ingenioa erre egin zen. Horren ondoren nerjatar ugarik Hego Amerikara emigratu zuten eta asko hazia zegoen populazioa berriz murriztu zen, mende bukaeran 7.000 biztanletan gelditzeraino.
XX. mendea
XX. mendearen hasieran izurrite berriak iritsi ziren (kolera, tifus...), lehorteak izan ziren uztak murriztuz eta lan munduko krisiak iritsi ziren. 400 etxegabe izatera iritsi zen Nerja. 1920. hamarkadan azpiegiturak eraiki ziren eta langabezia jeitsi zenez hamarkada ona izan zen. Espainiako Gerra Zibilean aire bonbardaketak jasan zituen eta nerjatar askok Almeríarako errepidetik ihes egin zuten. Frankistek herria hartu zuten eta fusilamendu ugari izan ziren hurrengo asteetan.
1959. urtean Nerjako leizea aurkitu zen. Honek prentsa eta turistak erakarri zituen eta herriak turismoa jorratzea erabaki zuen, batez ere 1968an azken azukre ingenioa itxi zenean. Costa del Sol kostaldearen boom turistikoaren parte izan zen eta populazioa nabarmen igo zen, 1970an 8.500 biztanle izatetik hamar urtetan 11.500era pasa zen. 1979-1980 artean udalerri honetan Verano azul espainiar telesaila filmatu zen Nerjan eta Espainiar estatuan soilik ez, nazioartean ere ezagun egin zen, telesaila Angolan, Aljerian, Bulgarian, Frantzian, Kroazian, Polonian, Portugalen, Txekoslovakian eta Hego Amerikan ikusi baitzen.
Demografia
Nerjak 21.018 biztanle ditu (2021) eta dentsitatea 247,61 biz./km² da. Nerja herriaz gain Maro izeneko pedanía bat du, 762 biztanle dituena. Erresuma Batutik etorritako 3.030 pertsona bizi dira bertan eta 630 alemaniarrak.
2003 eta 2011 artean Emma Hall Residentes Extranjeros (atzerriko biztanleak) alderdiaren inegotzia izan zen Nerjako udalean.
Politika
Nerjako udal gobernua 21 zinegotzi eta alkateak osatzen dute. Gaur egungo alkatea José Alberto Armijo (PP) da, 1995etik alkate izan dena (2015-19 agintaldian ezik). 2019an alkatetza berreskuratu zuen Vox-en zinegotzi bakarrak lagunduta. Aurreneko alkatea ordea alderdi komunistako Antonio Jiménez Gálvez izan zen.
Ekonomia
Nerjako jarduera ekonomiko nagusia turismoa da zalantzarik geba. Nekazaritza ere badu eta klima suabea izanik fruitu tropikalak landatzen dira, txirimoia, ahuakatea eta mangoa besteak beste.
2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Nerjak oraindik ez zituela hondakin urak arazten. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.
Jaiak
Karmengo Amaren jaiak ospatzen dira uztailaren 15, 16 eta 17an. 16a da egun nagusia. Amabirjina prozesioan ateratzen da eta txalupan Europako balkoiaren azpiraino ekartzen da.
Gastronomia
Andaluzia kostaldeko gastronomia tipikoa du, arrainak eta fruitu tropikalak dira protagonista. Nerjako plater tipikoak honako hauek dira: ajoblnaco con uvas, ajocolorao, azukre eztizko batallitak, Nerjako aza, bokeroiak oliozpinetan, antxumea nerjar erara, kuia frijitua, ahuakate entsalada, arbendol zopa...
Fikzioan
Aipatu bezala 1979-1980 artean Verano azul telesaila grab atu zen, baina izan dira beste grabaketa batzuk ere. Channel 4 kate britainiarrak "A place in the sun" telesaileko atal bat egin zuen bertan.
Kirolak
Herriko kirol talde nagusia Club Deportivo Nerja da, 1965ean sortu zena. Futbolean Andaluziako preferente mailan jokatzen du.
Atletismoak ere indar handia du. Club Nerja Atletismo Málagako probintziako talde handienetakoa ezezik Estatu mailan ere arrakasta ugari lortu dituena da. Espainiako txapelketatan taldeka 29 aldiz izan da txapelduna eta bakarka 182 urrezko domina eskuratu dituzte Nerja taldeko atletek (2020 arteko datuak).
Ur kirolen aukera zabala dago, udako hilabetetan batez ere; kaiak, buzeoa, esnorkela, surfa, kitesurfa, ur-motoak... Senderismoa ere egin daiteke. Badira ibilbide prestatuak, Navachica mendira igotzeko edota Chíllar ibaian behera jeisteko. Parapentea eta puentinga ere egin daiteke.
Mesland
Mesland Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mesland udalerrian erroldatutako biztanleak 540 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 344 ziren, horien artean 271 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 271 pertsona aktiboetatik 250 lanean zeuden (135 gizon eta 115 emakume) eta 21 langabezian zeuden (11 gizon eta 10 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mesland udalerrian 224 unitate fiskal zeuden, 550,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.167 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Mesland udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 912 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chaufaier
Chaufaier Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chauffayer udalerrian erroldatutako biztanleak 383 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 314 etxebizitza zeuden, 171 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 121 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 265 etxeak ziren eta 43 apartamentuak ziren. 171 etxebizitza nagusietatik 133 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 220 ziren, horien artean 163 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 163 pertsona aktiboetatik 153 lanean zeuden (88 gizon eta 65 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chauffayer udalerrian 169 unitate fiskal zeuden, 387 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.788 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Chauffayer udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
On the Run
On the Run (euskaraz Arrapaladan) 1973an Pink Floyd britainiar musika taldeak The Dark Side of the Moon diskoaren barnean kaleratutako abesti bat da.
Cathedral City (Kalifornia)
Cathedral City Kaliforniako hiri bat da. Riverside konderrian kokatua dago. 2010ean 51,200 biztanle zituen, 55.7 kilometro koadrotan banatuta.
Ninja Warrior (Espainia)
Formatua
Madrid Arena kirol pabiloian grabatua, lehiaketak gerlari edo soldadu onena aurkitzea du helburu. Horretarako, 200 lehiakidek zenbait proba fisiko eta mental gainditu beharko dituzte, horretarako muntatutako zirkuitu batean. Hogeita lau partaide besterik ez dira iritsiko finalera.
Finalistak
Hauek dira Ninja Warrior saioko finalistak:
Robersart
Robersart Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Robersart udalerrian erroldatutako biztanleak 172 ziren. Familiak 63 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 68 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 68etxeak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek hitu gela zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (51 gizon eta 34 emakume) eta 5 langabezian zeuden (5 gizon). 35 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Robersart udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 181 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.552 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 1 iturgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fontans
Fontans Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fontans udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 194 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 89 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 180 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 84 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 84 pertsona aktiboetatik 79 lanean zeuden (43 gizon eta 36 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fontans udalerrian 95 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.697 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Fontans udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.075 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lygodactylus roavolana
Lygodactylus roavolana Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Proleopoldia
Proleopoldia ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Berriasiarrean, hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.
Barrière Saint-Genès (Bordeleko tranbia)
Barrière Saint-Genès Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.
Miguel Delibes
Miguel Delibes Setién (Valladolid, 1920ko urriaren 17a - Valladolid, 2010eko martxoaren 12a) espainiar kazetari eta idazlea izan zen. 1975etik aurrera Real Academia Españolako kidea izan zen. Asturiasko Printzea Saria jaso zuen 1982an, Espainiako Letren Sari Nazionala 1991n eta Miguel de Cervantes saria 1993an.
Bizitza eta lanak
Valladolideko unibertsitateko zuzenbide doktoregoa atera zuen, eta katedraduna izan zen hiri bereko merkataritza eskolan. Hiri bereko El Norte de Castilla egunkarian lan egin zuen, bai eta, 1958tik 1963ra, kazetaren zuzendaria izan ere. Ángeles de Castrorekin ezkonduta egon zen eta zazpi seme-alaba izan zituzten. Heste lodiko minbizia zuela eta, ebakuntza egin behar izan zioten 1998an eta, 10 urte baino gehiago tumorearekin borrokan eman ondoren, 2010ean hil zen, 89 urte zituelarik.
Delibesek sarritan aitortu bezala, haren bizitzako bi pasio nagusiak literatura eta eper gorriak ehizatzea izan ziren. Kontraesankorra eman dezakeen arren, naturaren miresle eta defendatzaile handia izan zen, eta idazle moduan Gaztelako landa-ingurua sarritan islatu zuen. Haren obrak ironia eta goxotasuna nahasten diren kronika herrikoiak dira gehienetan, gaztelania aberatsez idatziak.
Hiru garai bereiz daitezke Delibesen eleberrigintzan. Lehenengoan La sombra del ciprés es alargada (1947, Alzifrearen itzala luzea da, Nadal saria) eta Mi idolatrado hijo Sisi (1953, Sisi nire seme kutuna) lanak eman zituen argitara, eleberri guztiz landuak eta subjektibismoz beteak. Bigarrenean El camino (1950, Bidea) eta Diario de un cazador (1955, Ehiztari baten egunerokoa) argitaratu zituen, obra arinak eta herrikoiak. La hoja roja (1962, Orri gorria) giza sakontasun handikoa, eta Las ratas (1963, Arratoiak) idatzi zituen ondoren. Kontakizun laburrak ere landu zituen maisuaren lumaz, esaterako, Viejas historias de Castilla la Vieja liburuan (1964, Kastilla zaharreko ipuin zaharrak, Patxi Apalategik euskaratua ). Bertan, eskualde horretako pertsonaiak ageri dira beren istorioak kontatzen. Delibesek arreta berezia jarri izan zion beti ahozko hizkerari. Bestalde, antzerkira ere eraman zuten Cinco horas con Mario eleberria (1967, Bost ordu Mariorekin) haren lan ospetsuenetako bat da.
Cervera de la Cañada
Cervera de la Cañada (aragoieraz Zerbera de la Cañada) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 303 biztanle zituen 75 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.
Gaillefontaine
Gaillefontaine Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gaillefontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 1.386 ziren. Familiak 541 ziren, horien artean 155 pertsona bakarrekoak ziren (72 bakarrik bizi ziren gizonak eta 83 bakarrik bizi ziren emakumeak), 151 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 187 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 824 ziren, horien artean 600 aktiboak ziren eta 224 inaktiboak ziren. 600 pertsona aktiboetatik 502 lanean zeuden (295 gizon eta 207 emakume) eta 99 langabezian zeuden (40 gizon eta 59 emakume). 224 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 102 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gaillefontaine udalerrian 527 unitate fiskal zeuden, 1.286 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.874 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 53 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 iturginak, 2 eraikuntza enpresak eta 4 ile apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Gaillefontaine udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.638 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Paroaria baeri
Paroaria baeri Paroaria generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Saint-André-des-Eaux (Loira Atlantikoa)
Saint-André-des-Eaux bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-André-des-Eaux udalerrian erroldatutako biztanleak 5.079 ziren. Familiak 1.834 ziren, horien artean 307 pertsona bakarrekoak ziren (164 bakarrik bizi ziren gizonak eta 143 bakarrik bizi ziren emakumeak), 593 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 851 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 83 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.304 ziren, horien artean 2.462 aktiboak ziren eta 842 inaktiboak ziren. 2.462 pertsona aktiboetatik 2.313 lanean zeuden (1.238 gizon eta 1.075 emakume) eta 149 langabezian zeuden (49 gizon eta 100 emakume). 842 pertsona inaktiboetatik 316 erretiraturik zeuden, 246 ikasten zeuden eta 280 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-André-des-Eaux udalerrian 1.872 unitate fiskal zeuden, 5.317 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.987 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 250 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 17 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 40 eraikuntza enpresak ziren, 51 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 14 finantziazio enpresak ziren, 17 higiezinen enpresak ziren, 33 zerbitzu enpresak ziren, 29 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 58 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 8 zurginak, 11 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 7 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 14 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 4 drogeria eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-André-des-Eaux udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 728 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gloucester
Gloucester Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen Gloucestershire konderriko hiriburua da. Galesko mugatik oso hurbil dago. Severn ibaiaren eskubialdeko ertzan kokatzen delarik. Hiri honetan oso ospetsua den Gloucestergo katedrala dago.
Hominizazio
Hominizazioa edo antropogenesia hominidoak gainerako primateetatik bereizten dituzten giza ezaugarrien agerpen ebolutiboa da. Eboluzio prozesu biologiko hau homininoen azpifamilian gertatu zen, hominidoak duela bost milioi urte baino gehiago tximino handietatik (tximino antropomorfoak, homininoek bezala hominidoen taldea osatzen dutenak) bereizi zirenean.
Édouard Le Royk Les origines humaines et l'évolution de l'intelligence bere lanean (1928 eta 1929 bitartean Collège de Francen emandako ikastaro baten argitalpena) terminoa eta kontzeptua proposatu zituen. Pierre Teilhard de Chardinek 1924an argitaratu gabeko testu batean proposatu zuen.
Eboluzio kulturaleko prozesu gisa, hominizazioa ez da aldaketa anatomiko edo fisiologikoetara mugatzen, baizik eta aldaketa etologiko edo konduktualetara, ez sortzetikoak, baizik eta kulturalak, eta aldi berean gertatu eta transmititu ziren, bai kultura materialean (horren zati ezagunenak tailu litikotik — industria litikotik — datozen tresnak dira), bai hizkuntzan, antolamendu sozialean, pentsamoldeetan, tradizioetan, ekoizpen intelektualean (teknika eta ideia prezientifiko eta preteknologikoak, sinesmenak, sorkuntza artistikoa) eta beren artean eta ingurune naturalarekin erlazionatzeko era guztiak (hauen ikerketa espekulatiboagoa da, azterketa antropologikoetatik atera daitezkeen hondar materialetan eta ondorioetan oinarritutako inferentzia eta dedukzioetan oinarritzen baita).
Neotenia
Beste espezie batzuen aurrean, gizakiok neotenia nabarmena eta haurtzaro luzea garatzen dugu, ziur asko garuneko plastikotasun handiarekin lotuta dagoena.
Aldaketa handiak eskeletoan
Eskeletoaren aldaketak, funtsean, gorputz-jarrera nagusitik jarrera edo jarrera tentera (ortostasia edo ortostatismoa — arruntki, "zutik" egotea —) eta bipedismora aldatzearen ondorio dira; horren arrazoia lehen hominidoen habitat-aldaketarekin lotu ohi da (oihan-ingurunetik sabana-ingurunera):
Garezur-edukieraren handitzea
Australopithecusek garezur-edukiera 500 cm³ ingurukoa zuten. Kopeta-hezura bertikalago bihurtuz garatzen da, eta, beraz, hain berezkoa den giza bekokia agertzen da.
Gorputzeko ilearen galera
Hominizazioan zehar, gorputzeko ilea izugarri murriztu zen, buruko ilera (salbuespenez mugarik gabe hazten dena) eta pubertarotik karaktere sexual sekundario gisa garatzen den beste eremu batzuetako ilera (pubisekoa, besapeak, bizarra) murriztuz.
Hizkuntzaren garapena
Giza hizkuntzak taldeen koordinazioan eta ezagutzen transmisioan hobekuntza garrantzitsuak ahalbidetu zituen, eboluzio kulturalaren gaitasuna handituz eta pentsamendu sinbolikoaren hasiera ahalbidetuz.
Aldaketa anatomikoak
Teknologiaren garapenagatik gizakien tamainak gora egin du; teknologiari esker, elikagai gehiago lortu ahal izan ditugu, eta horrek gorputz handiagoa ekarri digu. Tesia "eskuragarri dagoen elikagai-kantitateak zehazten du organismoen tamaina" da.
Monogamia
Monogamia da parekatze-sistema nagusia gizaki modernoetan, baita poligamia onartzen duten gizarteetan ere. Gaiari buruzko eztabaida bizirik dagoen arren, badirudi monogamia beste primate batzuei ez dagokien ezaugarri horrek zenbait abantaila ebolutibo ekarri dituela eta hominizazioaren hasieran hautatu ahal izan zela proposatzen dutenen argudioen alde egiten ari dela. Aldekoen ustez, Lucy Australopithecus afarensis lehen hominidoa izan zitekeela.
General Electric
General Electric Company, edo GE AEBetako multinazional bat da. GE munduko bigarren enpresa da diru kapitalizazioari dagokionez, BrandZ rankingaren arabera.
Historia
1876an Thomas Alva Edisonek laborategi berria sortu zuen Menlo Parken, New Jerseyn (AEB). Bertan asmatu zuen ospe gehien emango zion asmakizuna, hari goridun bonbila. 1890ean, laborategi hartatik abiatuz, Edisonek Edison General Electric Company sortu zuen.
Limousin
Limousin (okzitanieraz Lemosin) Frantzia erdialdeko eskualdea izan zen eta Okzitaniako probintzia tradizionala da. 2016 urtetik Akitania Berria eskualdearen zati da.
Eskualde mugakideak
Centreko lurraldea iparraldean; Auverniako eskualdea, ekialdean; Akitania eta Midi-Pyrénées, hegoaldean, eta Poitou-Charentes, mendebaldean.
Datu orokorrak
16.942 km2-ko azalera du, eta, 2010ean, 727.000 biztanle. Hiriburua Limoges da. Hiri nagusiak: Brive-la-Gaillarde, Guéret eta Tulle.
Orografia eta klima
Massif Central mendien ondoko lautadak eta mendi apalak zabaltzen dira ekialdean (Gentoux, 950 m; Millevaches, 978 m, eta Monédières, 920 m) eta zabaldi apalagoak mendebaldean. Hegoaldean daude lur beherenak (Brive, 142 m). Mendebaldean arroila sakon bihurriak daude (Creuse, Vienne, Vézère et Corrèze).
Klima Mediterraneo aldekoa da oro har: uda beroak eta negu freskoak. 700-1.000 mm euri izaten da urtean.
Ekonomia
Limoges hiria da lurraldeko ekonomiagune nagusia. Ospe handiko portzelanarekin batera (azken hamarkadetan guztiz berritu dute Limogesko portzelanarako industria), industria tradizionalak bizirik dirau (larrukiak, papera, altzariak) eta industria berria sortu da azkenaldi honetan (metalgintza, industria elektrikoa, eta beste).
Industria, dena den, bigarren mailakoa da, oro har (% 30,6). Nekazaritza da nagusi Limousingo lurraldean (% 33,6) eta abere-hazkuntzak hartzen du jarduera horien % 80 (behi- eta ardi-azienda).
Oum-El-Bouaghiko probintzia
Oum-El-Bouaghi (arabieraz ولاية أم البواقي) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da. 6.788 kilometro koadro ditu eta 644.364 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Oum-El-Bouaghi da. Guztira 12 barruti eta 29 udalerri ditu.
Limousin
Ekonomia
Gero eta garrantzitsuagoa da zerbitzuen alorra (% 35).
Masatoshi Ishida
Masatoshi Ishida (石田 雅俊, 1995eko maiatzaren 4a - ) Japoniako futbolaria da.
Limousin
Historia
Historiaurreko garaietako giza arrastoak aurkitu dira Limousinen. Neolito Arotik aurrera bizigune egonkor ugari eratu ziren, eta herri zeltak eta ligurrak izan ziren bertan. K. a. 51. urtean erromatarrek konkistatu zutenean galiarrak ziren nagusi.
Masatoshi Ishida
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Limousin
Historia
III. mendean hasi zen kristautzea Martzial santuaren eskutik. IV. mendearen bukaeratik aurrera bisigodoen mendean egon zen.
VII. mendean Akitaniako dukeen eraginpeko lurralde bihurtu zen.
XII. mendean, Eleonor Akitaniakoa Henrike II.a Ingalaterrako erregearekin ezkondu ondoren, Ingalaterrako koroari lotu zitzaion, eta Erdi Aro guztian Frantziako erresumaren eta Akitaniako lurren arteko muga zen.
XVII. mendean Frantziako erresumako lurralde bihurtu zen, eta Limoges hiria bihurtu zen bertako hiriburu. Frantziako iraultzaren ondoren hiru departamendutan banatu zen Limousingo lurraldea: Corrèze, Creuze eta Haute-Vienne.
XIX. mendean, hazkunde txiki bat izan zuen bertako biztanleriak burdinbideak zabaldu ondoren (900.000 biztanle 1861ean eta 986.000 1891n), baina hurrengo 70 urtean biztanleriaren laurdena galdu zuen.
Brycinus intermedius
Brycinus intermedius Brycinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Kladzany
Kladzany Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 5,36 km²ko azalera du eta 534 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1391. urtekoa da.
Olibondo
Olibondoa (Olea europaea ssp europaea) eta basa olibondoa (Olea europeaea ssp oleaster) Oleaceae familiako landako edo basoko zuhaitza da, normalean 4 eta 10 metro bitarte neurtzera iristen dena. Olibondoaren fruituak, olibak, jangarriak dira, 20 eta 35 mm arteko diametroko esfera-forma dute.
Bereziki, Mediterraneoaren inguruan (0 - 1000 m bitarteko garaieran) hazten da.
Olibatik olioa ekoitzi ere egiten du gizakiak.
Ezaugarriak
Hosto iraunkorrak, obalak. Galtzarbean lukuak osatzen dituzten lore txiki zuri edo horixkak ditu, bi estaminekoak. Maiatzaren eta ekainaren artean loratzen da.
Loreak
Olibondoak andromonoikoak dira, hau da, ale berdinek lore estaminatuak eta lore hermafroditak dituzte.
Fruituak
Fruitua drupa mamitsua eta elipsoidea da (oliba), hasieran berdexka eta heltzean beltzezka. Olibondo basatiaren mesokarpoa ez da oso haragitsua eta ez du olio askorik. Endokarpoa sendoa da eta hazi bakarra darama.
Fenologia
Maiatza eta uztaila bitartean loratzen da, eta fruituak urria eta abendua bitartean heltzen dira.
Erabilerak
Olibondoa aspalditik kultibatua izan da, oliba-olioa, zura, oliba-hostoak eta olibak lortzeko. Honen erregistrorik zaharrena Teleilat Ghassul-en (egungo Jordania) agertzen da, Kalkolitoan (K.a. 2500etik K.a. 1800. urtera).
Olibondo basatia
Olibondo basatia (Olea europaea var. sylvestris) zuhaixka edo zuhaitz txiki bat da eta 5 metrorainoko altuera du, eta gehienetan adarrek arantzak dituzte. Hostoak aurkakoak, iraunkorrak, eliptikoak edo luzanga-lantzeolatu zabalak dira (landutako olibondoaren hostoak meheago eta luzeagoak dira).
Olibondo basatiaren berezko banaketa eremua Mediterraneoa da. Hala, bada, Iberiar penintsulan hego-erdian bizi da batez ere, eta nahiko ugaria da. Penintsularen iparraldean kostaldetik gertu bizi da, itsasertzeko klimaren ezaugarri bereziak egoki dituelako. Euskal Herrian Bizkaiko uhartetxo eta itsaslabar batzuetan baino ez da aurkitu; badirudi, beraz, klima epelagoa eta lehorragoa zen garaietako erlikia dela.
Ezaugarriak
Hostoak oposatuak, iraunkorrak, eliptikoak edo luzanga-lantzeolatu zabalak dira (landutako olibondoaren hostoak mehe eta luzeagoak dira). Itxura koriazeoa dute, malguak dira, sinpleak, peziolo txikia dute eta linbo osoa. Ertz leuna dute. Gainaldea berde iluna eta azpialdea zurixka eta ezkata txikiz estalita dute. Erdiko nerbioa bakarrik nabaritzen da.
Olibondo basatiak lore txikiak ditu (4-5 mm-koak), zurixkak edo pixka bat horixkak dira eta galtzarbeetako luku laburretan daude. Kalizak kopa-itxura dauka, eta 4 hortz txiki ditu. Korola puntan lau gingil luzangatan irekitzen den hodi motza da. Korola erorkorra dute, zurixka. Bi lorezil ditu, korola baino luzeagoak eta korolari lotuak, eta tartean ginezeoa. Ginezeoak goi-obario bilokularra dute eta lokulu bakoitzak bi hazi-hasikin.
Banaketa
Olibondo basatiaren berezko banaketa mediterraneoa da. Horrela, iberiar penintsulan hego-erdian bizi da batez ere, eta nahiko ugaria da. Iparraldean kostaldetik gertu bizi da, itsasertzeko klimaren ezaugarri bereziak egokiak dituelako. Euskal Herrian Bizkaiko uhartetxo eta itsaslabar batzuetan bakarrik aurkitu da, eta badirudi horrek argi uzten duela klima epelagoa eta lehorragoa zen garaietako erlikia dela. Itsas mailatik ia 300 metroko altueraraino ikus daitezke zuhaixka bakan batzuk.
Ekologia
Eskualde kantauriarreko populazio gehienak itsaslabar karedunetan aurkitzen dira, haizetik babestutako gune eguzkitsu eta gazietan, hegoalderantz orientatutako labarretan. Tenperatura oso altuak behar ditu eta lur lehor, basiko (pH 5,5-8) eta nitrogeno gabeak.
Jean Lassalle
Jean Lassalle ( ahoskatua; Joan de Lassala; Lourdios-Ichère, 1955eko maiatzaren 3a - ) frantziar politikaria da. 1977 eta 2017 artean jaioterriko alkatea, 2007ra arte Frantziako Demokraziaren Aldeko Batasunaren kidea izan zen. 2002tik aurrera, Pirinio Atlantikoetako departamentuko 4. hauteslerriko ordezkaria izan da Nazio Biltzarrean. Mugimendu Demokrata (MoDem) alderdiko kide ohia, Lassalle Résistons! (RES) alderdien burua da 2016an MoDem utzi zuenetik. 2022ko hauteskundeetan 1,3 milioi boto jaso zituen, guztien %3a baino gehiago.
Tetraodon fluviatilis
Tetraodon fluviatilis Tetraodon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Borgoina
Borgoina (Bourgogne, borgoineraz Bregogne, frankoproventzeraz Borgogne) Frantziako erdi-ekialdeko eskualde historikoa da. 2016ko urtarrilaren 1a arte, Frantziako eskualde administratiboa izan zen; harrezkero Borgoina-Franche-Comté eskualdearen zati da. 31.582 km²ko eremua du eta 2011n 1.642.734 biztanle zituen. Prefektura Dijon hirian dago, eta beste hiri nagusiak Auxerre, Nevers eta Mâcon dira.
Geografia
Parisaldeko arroa eta Rodano ibaiak ureztaturiko lurraldeak elkartzen ditu antzinako dukerri ospetsu honek. Goi-lautada batek hartzen du ia osorik, eta altuera emendatuz doa lurrak hegoalderantz zabaltzen diren heinean. Muinoak eta lautadak tarteka ageri dira, eskualdeen arabera.
Departamenduak
Yonne (89), Côte-d'Or (21), Nièvre (58) eta Saona eta Loira (71) departamenduek osatzen dute.
Biztanleria eta ekonomia
Desagerturiko jarduera ekonomiko baten gune oparoa (zurgintza) eta atzera jo duten beste batzuen lurraldea (ardi-azienda, ardogintza) izanik, industrializazioak bigarren maila batean utzi zuen Borgoina, alboko industria hirien mesedetan (Paris eta Lyon, nagusiki). 1861. urtean, Borgoinak egun baino hirurogei mila biztanle gehiago zituen (1.714.000). Emigrazioa etengabea izan da orain dela ehun urtetik hona.
Nekazaritzak kontzentrazio handia izan du: abeltzainek lehenik, nekazariek ondoren eta ardogileek azkenik. Borgoina mahasti-lurralde oparoa da: bertan egiten da Frantziako eta munduko ardo ospetsuenetako bat: Bourgogne. Industria, gutxi garatua oraindik, oso bizkor zabaldu da azken honetan. Lyondik gertu dagoen hegoaldera (Saona eta Loira departamenduko Le Creusot, Autun, Digoin eta Mâcon) askotariko industria modernoa bildu da (lurraldeko industria langileriaren %42).
Historia
Erromatarrak iritsi ziren garaian (K.a. I. mendea), eduarrak (Aedui) bizi ziren Burgundia aldean. Erromatarrek hartu, eta lurraldea Lyon izeneko probintzia barnean geratu zen. Germaniarrak (burgundiarrak) bertan kokatu ziren V. mendearen erdialdean, eta Burgundiarren Erresuma izena eman zioten erreinu berriari. Gundebaldo burgundiar erregeak (516. urte aldera hila) herri hartako lehen lege-kodea idatzi zuen. Gorabehera batzuen ondoren (Klovisen seme Klodomirek Sigismundo, Gundebaldoren semea, hil zuen 524an), erreinua frankoen esku geratu zen 534an.
Burgundiako bigarren erreinua etorri zen ondotik, Gontran (561-592) Klotario I.aren semeak herentzian hartua: hala, Orléansetik Aostara eta Sensetik Proventzako Arleseraino hedatu zen. Merovingiarren eta karolingiarren mende egon zen urteetan, Burgundiak nolabaiteko autonomia atxiki zuen. 843ko Verdungo Itunaren ondorioz, Burgundia Karlos Burusoilari egokitu zitzaion eta Franche-Comté delakoa Lotario I.aren esku geratu zen.
Karlos Burusoilak Burgundiako Dukerria sortu zuen hil aurretik, 877an, Boson bere koinatuarentzat. Bi Burgundia eratu ziren Boson Proventzako errege bihurtu ondoren: Juraz haraindiko Burgundia edo Burgundia Beherea (Arles hiriburu) eta Juraz honaindiko Burgundia edo Burgundia Garaia (Auxerre hiriburu). 934. urtean, bi Burgundiek bat eginik, Burgundia-Proventzako Erresuma sortu zen, Arles hiriburu, Frantziako koroari lotua egon bazen ere. 1034an germaniar enperadorearen mendeko lurralde bihurtu zen Arlesko Erresuma.
Borgoinako Dukerria
Rodolfo Borgoinakoa Frantziako erregea hil ondoren (Auxerre, 936), Kapeto leinua koroaren jabe egin zen, eta Borgoina Frantziari loturiko dukerri bihurtu zen. Frantziako errege Roberto II.ak, Berta Borgoinakoaren senarra zenak, bereganatu zuen lurraldea, baina hura 1031n hil ondoren, Borgoina autonomo bihurtu zen berriz ere. Kapeto dinastia 1361. urtean iraungi zen (Filipe I.a Rouvreskoa izan zen azken dukea).
Filipe Ausarta, Karlos V.a Frantziako erregearen anaia gazteena, izan zen Valois etxeko lehen Borgoinako dukea. Borgoinako Dukerriaren garai oparoenen hasiera zen. Filipe II.ak Arles, Franche-Comté, Flandria, Artois eta Nevers lurraldeak bildu zituen bere dukerrira. Joan Lurgabea haren semea Bourguignons edo borgoinarren alderdiburu bihurtu zen Armagnac-ekoen aurkako guduan (1404-1419) eta Karlos VI.a Frantziako erregeak hilarazi zuen.
Aita hil ondoren duke bihurtuta, Filipe III.a Onak (1419-1467) Macôngo konderria bere egin eta dukerriko lurraldeak zabaldu zituen Pikardia, Belgika eta Holanda aldera. Garai hartako printze ahaltsuenetakoa zelarik, lurralde burgundiar guztien batasunaren sinbolo bihurtu zen Urrezko Ahari-larruaren Ordena sortu zuen. Karlos Izukaitza (1467-1477), haren seme bakarrak liskarra baizik ez zuen ikusi Luis XI.a Frantziako erregearekiko harremanetan, eta ez zuen batere asmatu suitzarren eta lorrenatarren aurkako gerretan. Nancy aldean hil zen, eta alaba bat utzi zuen oinordeko: hilabete batzuk geroago, Austriako Maximilianorekin ezkondu zen Maria Borgoinakoa.
Go Iwase
Go Iwase (磐瀬 剛, 1995eko ekainaren 28a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Pimelodella conquetaensis
Pimelodella conquetaensis Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Roustaing (Bordeleko tranbia)
Roustaing Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Talança udalerrian dago.
La Santeko espetxea
La Santeko espetxea Parisko izen bereko karrikan dagoen espetxea da, Montparnasse auzoan dagoena. Joseph Auguste Émile Vaudremer arkitektoak diseinaturik, 1863 eta 1868 artean eraiki zuten.
Grayia caesar
Grayia caesar Grayia generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Cetina
Cetina (aragoieraz Zetina) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 703 biztanle zituen 71.03 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.
Genthelvita
{{mineral infotaula }} Genthelvita silikato motako minerala da eta helvine taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Genthelvita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.
Gullveig
Gullveig, eskandinaviar mitologian, Æsir eta Vanir jainkoen artean gerra hasi zuen jainkosa misteriotsu bat zen.
Asgardera egin zuen bisita batean, Æsir jainkoek ezin izan zuten gehiago jasan, eta, ondorioz, Glaðsheimr erdian su bat piztu, Gullveig hil eta hau sutara bota zuten. Baina Gullveig berpiztu egiten zen eta Æsir jainkoek hiru saialdi egin zituzten, beti emaitza bera lortuz. Gullveig sutik nola irtetzen zen ikustean, Heid (dizdiratsua) deitu zuten.
Casalino
Casalino Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casalinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brycinus jacksonii
Brycinus jacksonii Brycinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Lygodactylus wetzeli
Lygodactylus wetzeli Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Casaleggio Novara
Casaleggio Novara Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casaleggio Novarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Paroaria capitata
Paroaria capitata Paroaria generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Ryosuke Tamura
Ryosuke Tamura (田村 亮介, 1995eko maiatzaren 8a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Javiera Parra
Javiera Cereceda Orrego, Javiera Parra izenez ezagunagoa (Santiago, Txile, 1968ko maiatzaren 19a), musikaria eta abeslaria da, Javiera eta Los Imposibles taldeen liderra, Ángel Parra eta Marta Orrego Matte kantautorearen alaba, eta Violeta Parraren biloba, guztiak Txileko musika- eta arte-tradizio luzeko kideak.
Biografia
Gaztetatik aritu da arteetan lanean, eta Mexiko Hirian hasi zen dantza-ikasle gisa. Han bizi izan zen aitarekin erbestean. Han, musika-bikote amateur batean hasi zen, Silueta izenekoan, Angel Parra Orrego nebarekin batera. Txilera iritsi zenean, underground eszenako beste talde batzuk sortu zituen, hala nola Primeros Auxilios eta Paraíso Perdido (azken hori Andrés Boberekin).
1991n Viña del Mar-eko Jaialdia irabazi zuen Pedro Foncearekin batera, Bota la primera piedra abestiarekin, Edgardo Riquelme-ren originala, inoiz argitaratu ez zena eta, beraz, hedapen eskasa izan zuena. 1980ko hamarkadaren amaieran, Gran Circo Teatro konpainian sartu zen, Andrés Pérezek zuzenduta, eta aktore, abeslari eta kontalari gisa parte hartu zuen hainbat lanetan, besteak beste, La Negra Ester ezagunean.
Testuinguru horretan ezagutu zuen Álvaro Henríquez, bere bikote sentimentala bihurtu zena. Bikoteak konposatutako eta produzitutako Corte en tramite (1995) albumarekin debut diskografiko arrakastatsua  egin zuen. Album horrek banda izena eman zion (Javiera y Los Imposibles). Taldea sendotu egin zen eta bost disko arrakastatsu argitaratu ditu Txilen. Gainera, proiektu bakarlari batzuk ere garatu ditu, hala nola Trampas y caretas, La fiera eta Tentación telesailen abestiak interpretatzea eta Ángel Parra Trío, Los Jaivas, Glup! eta De Saloon diskoetan gonbidatu gisa parte hartu du hainbat abestitarako ahotsa emanez.
Salvador Allenderen omenez, El sueño existe-n, 2003, Compañero Presidente, bere aitaren sorkuntzetako bat, interpretatu zuen. 2005ean aurkezle-lanetan aritu zen Canal 13ren Canción Nacional programarako, Malabia hiruko kidea, Los Imposibles-eko Cristian Lópezekin batera, eta Ángela Acuña txelo-jolea. Azken horrekin antzerki-lanak eta Txileko filmak musikalizatzen aritu da. 2006an Padre nuestro filmaren soinu-bandan agertu zen. Urte beraren amaieran bere lehen semearen ama izan zen. Aitarekin Los Tres taldearekin batera La Yein Fonda-n agertu zen eta Txileko Rockaren Gailurrean aurkeztu zen 2007. urtearen hasieran. Los Imposiblesekin CD bat prestatu zuen, Violeta Parra amonaren omenez egina, jaio eta laurogeita hamar urtera. 2008ko martxoan, askotariko edukiak dituen Rock & Popeko El Fanshop irratsaioan parte hartu zuen, Nicolerekin batera. Urte horretan bertan bideoklip batean parte hartu zuen Nelson Villagrarekin, Manuel Garcíarekin eta beste artista batzuekin, Salvador Allende Txileko presidente ohiaren jaiotzaren mendeurrena zela eta.
2012. urtearen erdialdean, Javiera y Los Imposibles taldeekin batera, El árbol de la vida diskoa kaleratu zuten. Violeta Parrari egindako omenaldia da, eta Manuel Garcíaren laguntza du. Kantautorearen hamaika abesti ezagunenak biltzen ditu. 2013ko maiatzaren 4an sortu zen Marca AC, Txilerako Konstituzio Politiko berria idazteko asanblada eratzailea ezarriz. 2015. urtean, Álvaro Lópezen taldean entrenatzaile-laguntzaile aritu zen Canal 13-ko The Voice Chile-ren programaren lehen denboraldian.
Francisco Henríquez de Zubiría
Francisco Henríquez de Zubiría (Paris, Frantzia, 1869ko irailaren 10a - 1933ko irailaren 2a) Parisko 1900eko Udako Joko Olinpikoetan sokatiran lehiatu zen kirolari franko-kolonbiarra izan zen eta zilarrezko domina irabazi zuen talde frantseseko kide gisa.
Frantziaren banderapean lehiatu bazen ere, Olinpiar Jokoetan parte hartu eta domina bat irabazi zuen lehen kirolari kolonbiartzat hartzen dute.
Cerritos (Kalifornia)
Cerritos Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 49,041 biztanle zituen, 22.6 kilometro koadrotan banatuta.
Etai
Etai edo Itai zentzu zehatzik gabeko hitz edo formula bat da, abestien leloetan betegarri agertzen dena euskaraz.