cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Japoniako armadaren ailegatzea
1592ko maiatzaren 23an Japoniako inbasio-armadaren Lehen Dibisioa, Konishi Yukinaga buru zeneko 7,000 gizonez osaturikoa, Tsushimatik alde egin zuten goizean, Busango hiriko kanpo-eremuetara arratsalderako ailegatuz. Koreako itsas-intelijentziak armada japoniarra detektatu zuen, baina Won Gyun-ek, garaiko Gyeonsang probintziako Ezker Itsas-armadaren Komandante, flota modu ezegokian identifikatu zuen, merkataritza-ontzi modura. Beste 100 ontzi japoniarren ailegatzearen berriak intelijentziaren susmoak emendatu zituen ere, baino ez zuen ezer ere egin horren aurrean. Sō Yoshitoshi Busango kostaldean lehorreratu zen bakarrik, korearrei Txinarako pasatze seguru bat eskatzeko azken eskaera egiteko; korearrek ezezkoa eman zioten –momentura arte egin bezala–, Sō Yoshitoshik hiria setiatzera eraman zuena. Era berean, Konishi Yukinagak, hurrengo goizean, inguruko Dadaejingo gotorlekua erasotu zuen ere. Japoniarren arabera, korearren indarren erabateko anikilazioan bukatu zuten bi batailek –iturriaren arabera, 8,500–30,000 buru japoniarrez hitz egiten da–; korearrek, bestalde, japoniarren "galera garrantzitsuez" hitz egiten dute, Busango hiria erori aurretik. Jeong Bal, Koreako komandantea, Busanen, Japoniako su-armek kolpaturik hil zen, korearren moralaren gainbehera eragin zuen heriotza izan zena. Bitartean, Konishik Dadaejingo gotorlekua bereganatu zuen, su-indar lagun handiari esker pareten aurka eskailerak ezarriz, gotorlekua bereganatzeko ardatz izan zena. Konishik orduan presorik ez hartzeko agindua eman zuen, gotorleku osoa exekuatuz. Aginduari erantzunez, Japoniako indarrek bala-euri batekin jo zuten gotorlekua. Ostean, Konishik eta Lehen Dibisioak iparralderako bidea hartu zuten, Hanseong hartzeko helburuarekin. 1592ko maiatzaren 25eko goizean, Lehen Dibisioak aurrera egin eta Dongnaeko gotorlekura ailegatu zen. Konishik mezu bat bidali zion orduan Song Sang-hyeong-i, gotorlekuko komandanteari, Japoniaren helburua Txina konkistatzea zela eta, beraz, Korea errendituko balitz biziak salbatuko zirela esanez. Songek, Konishiri erantzunez, hurrengoa esan zuen: "erraza da nire burua heriotzara eramatea, zailagoa zu pasatzen uztea". Konishik, Songen erronkari erantzunez, kuartelik gabeko konkista bideratzeko agindua eman zuen. Ondorioz, hamabi orduz luzatu zen Dongnaeko setioa hasi zen, 3,000 korear exekutatu ostean Japoniako alderdiaren alde Dongnaeko gotorlekua erori zen arte. Modu laburrean esanda, Konishiren aginduari jarraiki, Japoniarrek ez zuten presorik hartu Dongnaen, txakur eta katuak ere exekutatuz; izan ere, Konishiren helburu zen Koreako indarrak beldurtzea, Japoniaren alde men egite ezak zekartzan ondorioa ikustaraziz.
Dongnae erori ostean, Konishik Miryango gaztelua hartu zuen, bai eta Daegu ere. Bi gune hauek erresistentziarik gabe erori ziren, Koreako indarren aldetik, herrialdeko indarrak iparralderagoko gotorlekuetan kontzentratzen hasiak baitziren, jada. Nakdong ibaia gurutzatu ostean, Konishik jakin zuen korear tropak Sangju-n kontzentratzen ari zirela. Bitartean, Koreako indarrak, etsita, Beijingo Hiri Debekatura joan ziren Wanli enperadoreari laguntza eskatzera, Txinako armada Koreara bidaliz. Txinak baiezkoa eman zuen, baina Txina berak Ningxia-n gudu handi bat esku artean zuenez, Txinaren erantzuna denboran luzatu egin zen.
Gyeongsang probintziaren okupazioa
Katō Kiyomasaren Bigarren Dibisioa Busanen lehorratu zen maiatzaren 27an, bai eta Kuroda Nagamasaren Hirugarren Dibisioa Nakdong ibaian hurrengo egunean, maiatzaren 28an. Bigarren Dibisioak Tongdo-ko hiri abandonatua hartu zuten egun berean, bai eta Gyeongju ere maiatzaren 30ean. Hirugarren Dibisioak, lehorreratu ostean, inguruko Gimhae-ko gaztelua bereganatu zuen, gaztelua defendatzen zutenen aurka tiro eginez eta gaztelu-paretetara igoz inguruko labore-fardoak erabiliz. Ekainaren 3rako, Hirugarren Dibisioak Unsan, Changnyeong, Hyeonpung eta Seongju hartu zituen. Bitartean, Konishi Yukinagaren Lehen Dibisioak Yangsan mendiko gotorlekutik pasa ostean –Dongnaeko setioaren gauean hartutakoa, Japoniako arkabuz-tiroen ondorioz korearrek alde egiten ostean–, Miryangeko gaztelua maiatzaren 26an hartu zuten ere. Lehen Dibisioak Cheongdo-ko gotorlekua hartu zuen ere hurrengo egunetan, bai eta Daegu-ko hiria konkistatu ere. Ekainaren 3rako, Lehen Dibisioak Nakdong ibaia gurutzaturik zuen, Seonsan mendira ailegatuz.
Sangjuko Bataila
Japoniarren erasoen berri izan ostean, Joseongo gobernuak Yi Il jenerala izendatu zuen muga-komandante, garaiko politikak eskatu bezala. Yi jenerala, orduan, Choryong mendatearen hasieratik gertu kokatzen den Mungyeong-era joan zen tropak batzera, puntu estrategikoa dena, baina Daeguraino beheratu behar izan zen bertan zeuden tropekin batzeko. Bertan, Yi jeneralak tropa guztiak berriro ere Sangju-ra mugitu zituen, Dongnaeko setioa biziraun zutenen salbuespenarekin, zeinak atzeguardia bezala geratu ziren Chroyong mendatean. Ekainaren 4ean, Yi jeneralak 1,000 gizon baino gutxiagoko indarra gertuko bi muino txikietan posizionatu zituen, hurbiltzen ari zen Lehen Dibisioari aurre egiteko. Momentu horretan agertzen hasi zen ke-zutabea Japoniako indarrek erretako gertuko eraikin bat zela pentsatu zuen Yik, eta, beraz, zaldiz ikuskatzaile bat bidali zuen, egoera ikus zedin; halere, zubi batetik gertu zegoela, zubi azpiko Japoniako moskete-tiroek eman eta lepo eginez hil zen. Ikuskizun honek –ofizial korearra erortzea, bereziki– Koreako tropen desmoralizazioa ekarri zuen ere. Berehala, japoniarren Sangjuko Batailari hasiera eman ziten beren arkabuzak erabiliz; korearren geziekin erantzuten saiatu ziren, baino irismen-eremutik kanpo kokaturik zeudenez huts egin zuten. Japoniako indarrek, hirutan banaturik, korearren defentsa-lerroak bai aurretik zein bi aldeetatik erasotu zituzten; hala, batailaren amaieran Yi Il jeneralak atzera egin zuen, 700 korear hil ostean.
Chungjuko Bataila
Ostean, Yi Il jeneralak Chroyong mendatea erabiltzea pentsatu zuen, Sobaek mendikatearen mendebaldeenen zegoen pasabide bakarra zela aprobatxatuz, indar japoniarren aurreratzea analizatzeko. Hala ere, Joseongo gobernuak izendatutako beste komandante bat, Sin Rip, zalditeri-dibisio batekin bertara ailegatu eta 100,000 tropa bateratu eraman zituen Chroyong mendatearen iparraldean kokaturik zegoen Chungju-ko gotorlekura. Chungjun setio bat pairatu baino, Tangeumdae-n bataila bat borrokatzea erabili zuen Sin Ripek, bere zalditeri-unitatearen indarra kontutan hartuta. Zalditeriaren gehiengoa rekluta esperientziagabeez osaturik zegoenez, bestalde, Sin Ripen beldurra zen bere tropek borrokagunetik ihes egingo zutela; ondorioz, bere indarrak "harrapatu" zituen bertako geografian osatzen zuen i greko-formaren triangelu-formako aldean, Tancheon eta Han ibaiek mugatutakoa. Eremu hau, hala ere, arroz-soroz zegoen beterik, zalditeriarako aproposa ez zena.
1592ko ekainaren 5ean, Konishi Yukinaga buru zeneko Lehen Dibisioa –gutxi gorabehera, 18,000 gizonduna– Sangjutik atera eta Mungyeongo gotorleku abandonatura ailegatu zen gauerako. Hurrengo egunean, Lehen Dibisioa Tangeumdaera ailegatu zen arratsalde hasieran, non Koreako zalditeriaren aurka jardun zuten Chungjuko Batailan. Konishik bere indarrak hirutan zatitu zituen, arkabuzek lagunduta hiru hegaletatik erasotzeko; aurretik zein bi aldeetatik. Korearren geziak ere irismenez motz geratu ziren, bai eta Sin jeneralaren bi karga-erasoek porrota jaso zuten ere, japoniarren lerroak hautsi ez baitziren. Porrotaren ondorioz, Sin jeneralak bere buruaz beste egin zuen. Era berean, ihes egiten saiatu ziren korearrak, ibaia gurutatzean itota edo atzetik zihoazen japoniarren erasoen ondorioz lepoa moztuta hil ziren.
Figeac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 861 komertzioetatik, 17 erauzte enpresak ziren, 15 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 69 eraikuntza enpresak ziren, 258 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 18 garraio enpresak ziren, 68 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 18 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 30 finantziazio enpresak ziren, 47 higiezinen enpresak ziren, 107 zerbitzu enpresak ziren, 129 administrazio publikoko enpresak ziren eta 58 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Chondroceras
Chondroceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Wittring
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 541 ziren, horien artean 353 aktiboak ziren eta 188 inaktiboak ziren. 353 pertsona aktiboetatik 324 lanean zeuden (184 gizon eta 140 emakume) eta 29 langabezian zeuden (16 gizon eta 13 emakume). 188 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wittring udalerrian 326 unitate fiskal zeuden, 839 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.230 euro zen.
Figeac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 202 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 18 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 8 autoeskolak, 15 igeltseroak, 11 margolariak, 8 zurginak, 14 iturginak, 11 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 20 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 42 jatetxeak, 18 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
Wittring
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra banku bulegoa zen.
Figeac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 111 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 14 okindegiak, 7 harategiak, 1 arraindegi zen, 6 liburu dendak, 28 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 6 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 5 altzari dendak, 8 kirol-dendak, 3 drogeria, 3 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
Wittring
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Wittring udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 320 hektarea erabiltzen.
Figeac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Figeac udalerrian 50 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.040 hektarea erabiltzen.
Wittring
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Cachi (Argentinako herria)
Kokapena
Calchaquí ibaiaren ertzetan 2.280 metroko altueran kokatua dago, herria Nevado de Cachi (6.320 m.) nagusi den mendi inguru batean dago.
Álvaro Miranda
Álvaro Miranda Simavilla (Zaragoza, 1957) UPNko politikari eta injinerua da. Ezkonduta dago eta lau alaba ditu.
Cachi (Argentinako herria)
Populazioa
Biztanleriaren hazkundea nabarmena izan da azken urteetan. 2001ean 2.189 biztanle zituen, eta hazkundea % 52,7 da 1991ko erroldaren aldean.
Sinonimia eta etimologia
Cachi Halitaren (gatza) sinonimoa da. "Kallchi" hitzak kitxuaz "gatza" esan nahi du, Argentinako ipar-ekialdeko aintzira gazikarak aipatuz.
Álvaro Miranda
Portu, ubide eta bideetako ingeniaritza ikasi ondoren, 1982tik 1984ra bitartean obretako injineru nagusia izan zen Ferrovial S.A. enpresan. Azken urte horretan, Jurramendiko Mankomunitateko gerente izendatu zuten. 1986tik 1996ra bitartean zuzendari teknikoa izan zen Iruña aldeko Mankomunitatean.
1996. urtean, Nafarroako Gobernuko Herri Lanetako zuzendari nagusi izendatu zuten, eta kargu horretan aritu zen 2004ko otsailean Herri Lan, Garraio eta Komunikazioen Departamentuko kontseilari izendatua izan arte. Urte berean, Audenasa eta Ciudad del Transporte de la Comarca de Pamplona S.A. sozietate publikoetako administrazio kontseiluen lehendakaria izan zen.
2007ko abuztuan Nafarroako Gobernuko Bigarren Lehendakariorde eta Ekonomia eta Ogasuneko kontseilari izendatu zuten. 2011ko ekainean, kargu berdinean izendatu zuten ere. Era berean Nafinco, SPRIN eta Tracasa sozietate publikoetako administrazio kontseiluen buru izan da. Baita, Itoiz-Canal de Navarra Fundazioko eta Nafarroako Enpresa Korporazio Publikoko lehendakari eta Canal de Navarra SA, SODENA eta MODERNA Fundazioko kide da.
Saturnino Soloeta
Saturnino Soloeta Iturrondobeitia (Erlijio-izena: Dimako Fernando) (Dima, 1881eko otsailaren 11 - Manila, Filipinak, 1964ko ekainaren 21a ) bizkaitar idazlea eta elizgizona izan zen.
Dimako Bargondia auzoan jaioa, hamazazpi urte zituela kaputxinoen ordenan sartu zen, eta 1908an apaiz egin zen. Ondoren Friburgoko Unibertsitatean osatu zituen ikasketak. Handik, 1909an Hego Amerikara joan eta hamahiru urtez egon zen Argentinan eta hiru Txilen.
1928an Txinako Gansuko elizbarrutira joan zen misiolari. 1933ko azaroan gerrilari komunistek atxilotu eta kartzelan sartu zuten hiru hilabetez. Mao Zedongek 1949an boterea lortu ondoren, misiolariek jazarpena jasan zuten eta horren ondorioz, Txinan 26 urte eman ondoren, 1954an Filipinetara joan behar izan zuen ihesi. Han ibili zen misiolari hamar urtez, hil zen arte.
Wittring
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Figeac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Figeac udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 842 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 954 eta lizeo teknologikoetan 301.
Figeac udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.unibertsitate-insituto bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Petrova Ves
Petrova Ves Eslovakiako udalerri bat da, Skalicako barrutian kokatuta. 14,63 km²ko azalera du eta 1085 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.
Orreagarako erromeria
Deskribapena
Done Jakueren grina alde batera utzita, mendeetan zehar Orreagako Ama Birjinaren inguruan debozio tradizio sendoa garatu da, erromeria askotan islatua. Eragin horren froga nagusia 1960ko irudiaren koroatze kanonikoa izan zen, lehenago beste patroi marianekin gertatu zen bezala, hala nola Iruñeko Santa Mariarekin, Lizarrako Puyko Ama Birjinarekin edo Uxuekoarekin. Azken hori Nafarroako hegoaldeko lurren "zaindaritzat" hartzen den bezala, Orreagako Andre Maria da, zalantzarik gabe, Nafarroako Pirinioetako Erregina. 1985ean birsortutako kofradia Foru Erkidegoko ugariena da, hiru mila kide baino gehiago ditu, eta erromerien kopurua eta eragin-arkua horren lekuko dira.
Erromeriak
Orreagako Andre Maria irailaren 8an ospatzen da, Mariaren Jaiotza ospatzen den egunean. Hala ere, inguruetako herri eta ibar gehienak erromerian joaten dira Pirinioetako Ama Birjinaren oinetara udaberrian.
Maiatzean eta ekainean, Aezkoa, Artzibar eta Erroibar ibarrak, Luzaide, Aurizperri eta Auritz herriekin batera, eta Agoizko eta Txantreako parrokiak Ama Birjinari omenaldia egitera joaten dira. Zikloa irailean amaitzen da, Nafarroa Behereko bisitarekin, eta ondorengo erromeria egutegia osatzen du:
Horietan guztietan dago inprimatuta ospitaleak eskualde horiekin izandako harreman sakonaren oroitzapena, Pirinioetako garai hauetatik espiritualki zein ekonomikoki zazpi mendetan zehar zuzenduak. Txantrearen presentziaren arrazoia da 1950eko eta 1960ko hamarkadetan landa eremuko exodo handiak biztanle asko murriztu zituela inguruko haranetan, eta horietatik gehienak Iruñera joan zirela lanera. Txantrea auzoa, orduan, hiriko biztanle berri horiek guztiak hartzeko eraiki zen, eta, beraz, piriniotar gehienek Txantrean amaitu zuten, baina ez zuten galdu Orreagako Ama Birjinarekiko atxikimendua.
Aezkoako erromeria
Orreagara iristen diren erromeria guztietatik, ikusgarriena eta koloretsuena, zalantzarik gabe, Aezkoa ibarrekoa da. Parrokiako bidegurutzeak buru dituztela, prozesioan bailarako alkate, gazte eta haurrak desfilatzen ari dira, ibarreko jantziak jantzita.
Suhartasunaren eta sakrifizio izpiritualaren ordezkari gorenak dira, eta bi ilaratan ibiltzen dira, burua estalita eta gurutzeak bizkarrean -buruen gainetik altxatuta-. Bere atzean, oinutsik dauden penitentak doaz, belo batekin estalita eta gurutze bat eta arrosario bat daramatela.
Debozioaz gain, Ama Birjina bisitatzea jai herrikoi handia da, Kolegiata inguratzen duten zelaietan eta zuhaiztietan egiten dena.
Hortus deliciarum
Hortus deliciarum ("Kutizien edo gozamenen lorategia" latinez) Herrad Landsbergekoak bildutako eskuizkribu irudiztatua da. Hohenburgeko abade-etxean (Vosges mendietan) egin zuten bertako mojek. Entziklopedia zen. 1167an hasi ziren lanean. Gehien batean latinez idatzita, alemanieraz idatzitako glosak jaso zituen baita ere. Lanak helburu pedagogikoa zuen, komentuan sartzen ziren gazteei irakasteko. Hau da ezagutzen den emakumeek idatzitako lehen entziklopedia. Eskuizkribua irudiztatua zen eta garai haietan ospe handia lortu zuen.
Orreagarako erromeria
Artzibarreko erromeria
Artzibarreko erromeria, 1845era arte ibarreko kontzeju izan zen Orotz-Betelurekin batera egiten dena, historian zehar izan den erromeriarik etengabeena da. XVI. mendetik ezagutzen da, nahiz eta aurretik ere ospatu behar zen.
Erromesak bi puntutatik abiatzen dira: Orotz-Betelutik goizeko seietan eta Arrietatik zazpietan. Lehenengoan, Azparren, Olaldea, Gorraitz eta Artozkiko (lehen) erromesak doaz, eta bigarrenean, berriz, Lusarreta, Zaragueta, Urdirotz, Uritz, Muniain, Arrieta, Hiriberri, Imizkotz, Espotz eta Lakabekoak.
Hortus deliciarum
Historia
1159an hasi zen Herrad ezaguna egin dion lan hau idazten abade-etxean: Hortus Deliciarum, garai hartan aztertutako zientzia guztien bilduma zen. Herraden komentuko emakumeentzako idatzi zen, gai biblikoak, moralak eta teologikoak irakasteko asmoz. 1185ean amaitu zuen. Lan horretan, Herradek Bertutearen eta Bizioaren arteko borroka garatuko du, testuarekin batera, irudi biziekin. Beste artista eta idazleek ere Hortus Deliciarum-en lagundu zuten arren, Herradek bildu, idatzi eta editatu zuen gehiena. Poema eta himno asko idatzi zituen berak, eta, uste da, arte lanen gehiena ere Herraden zuzendaritzapean sortu zela.
Orreagarako erromeria
Artzibarreko erromeria
Biak errepideen bidegurutzera iristen dira eta herri bakoitzak bere kantu tradizionalak eta arrosarioa abesten ditu. Parrokiako gurutzeek ixten dute martxa, eta aurretik dagokion alkatea dago, aginte-makilari eusten diona. Erromesak bi lerrotan ibiltzen dira, gurutzea bizkarrean dutela eta egur motzetik helduta, besoak altxatuta.
Kolegiata ikusi eta arrosarioa amaitzen denean, parrokia bakoitzak bere letaniak abesten ditu. "Ora pro nobis", mendeetan zehar leku berean errepikatzen den oihu bat da, Amari barkamena, alaitasuna, laudorioa eta piropoen aldarriak egiten dizkiona. Kabildo kolegialak erromeroei harrera egiten die, Priorra buru dutela, eta denak sartzen dira elizara meza jendetsua ospatzera, konfesatzera eta bertan daudenak Ama Birjinari eskaintzera.
Hortus deliciarum
Historia
Hortus Deliciarum-en eskuizkribua mendeetan zehar Hohenburg abadian gorde ondoren, Estrasburgoko udal liburutegira eraman zuten Frantziako Iraultzaren garaian. Han kopiatu zituen miniaturak Christian Moritz Engelhardtek eta Cottak argitaratu zituen Stuttgart en 1818an. 1879 eta 1899 artean Straub eta Kellerrek testua kopiatu eta argitaratu zuten, Wilhelm Stengelek egindako hainbat ilustrazioen koloretako kopiekin batera. Horrela, jatorrizko lana protestanteen seminarioaren eta Estrasburgo hiriaren liburutegiak erretzerakoan galdu zen arren, 1870eko setioan (Frantzia eta Prusia arteko gerraren garaian), Herraden lanaren balio artistikoa eta literarioa zein izan zen igar dezakegu.
Orreagarako erromeria
Artzibarreko erromeria
Mezaren ondoren, "mahaia" dator, erromesen aterpetxean ohikoa den "zaldikoarekin". Herriek perretxikoak (perretxiko mota bat), amuarrainak, arkumea eta mamia jaten dituzte. Alaitasunez eta dibertitzeko gogoz betetako otorduak dira, eta bertako bizilagunek elkartasuna eta kohesioa adierazten dute.
Bazkaldu ondoren, arratsaldez, Artzibarreko eta Orotz-Beteluko salbak izaten dira, eguneko ospakizunei amaiera emanez. Festaren ondoren, erromesak etxera itzultzen dira, amabirjinaren ilusio berrituekin.
Hortus deliciarum
Ezaugarriak
Jatorrizko eskuizkribua 644 orrialdek osatzen zuten, 324 pergamino orrietan. Lanaren gehiena latinez idatzita zegoen, eta gutxi gorabehera 1250 glosa zituen alemanez. Lanak irakurketa aukera zabala erakusten du. Berezitasun nagusia testua apaintzen zuten 336 ilustrazioak dira. Horietako asko gai teologiko, filosofiko eta literarioen irudikapen sinbolikoak dira: batzuk historikoak dira; beste batzuk artistaren benetako esperientziatik sortutako eszenak irudikatzen dituzte; eta irudietako bat Herraden erlijio ahizpen erretratuen bilduma da. Irudien teknika oso miretsia izan da eta ia kasu guztietan irudimen artistikoa erakusten dute, oso arraroa zena Herraden garaikideen artean.
Labergement-lès-Auxonne
Labergement-lès-Auxonne Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Labergement-lès-Auxonne udalerrian erroldatutako biztanleak 348 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 138 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 150 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 138 etxebizitza nagusietatik 108 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 112 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 213 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 147 lanean zeuden (84 gizon eta 63 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Labergement-lès-Auxonne udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 338 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.713 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Labergement-lès-Auxonne udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sogn og Fjordane
Sogn og Fjordane Norvegiako hego-mendebaldeko konderria da. Kostaldea du.
Sogne herria da konderriko hiriburua. Eta bertan aurki daiteke Sogne izeneko fiordoa ere bai. 204 kilometroko luzerarekin, Norvegiako fiordorik luzeena da. Skjolden izeneko herriraino barneratzen da fiordo hau. Eta, munduko fiordoen artean, bigarren luzeena da. Lehen postua, Scoresby Sund fiordoarentzat da, Groenlandiako uhartean, 350 kilometroko luzerarekin.
Udalerriak
Hogeita sei udalerrik osatzen dute Norvegiako konderri hau. Hauexek dira:
Spermophaga haematina
Spermophaga haematina Spermophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Fuldabrück
Fuldabrück Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2005eko Poloniako Itzulia
2005eko Poloniako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 62. edizioa izan zen. 2005eko irailaren 12 eta 18 artean egin zuten, 7 etapatan 1.245,6 kilometroko ibilbidea eginez. Gdańsk hirian hasi eta Karpaczen amaitu zen.
Châteaubrianteko gaztelua
Châteaubrianteko gaztelua (Château de Châteaubriant) Bretainiako Châteaubriant hirian dagoen gotorleku bat da, gaur egun Loira Atlantikoko departamenduan dagoena.
Historia
XI mendean Rennesko kondearen menpekoa zen Brientek gaztelua eraiki zuen Chère eta Rollard ibaiek bat egiten duten puntuan eta honek eman zion izena Châteaubriant herriari ("Briant-en gaztelua"). Gazteluaren helburua Anjouko kondearen eta Frantziako erregearen aurrean babes egitura bat sortzea izan zen.
Erdi Aroan hainbat zabalkunde izan zituen baina 1485-1488 arteko "Eroen gerran" frantsesek setiatu eta oso kaltetua izan zen. XVI mendean berriztu egin zuten hondarren artean pizkundeko estiloko jauregia eraikiz.
Frantziako Iraultzaren ondoren gaztelua saldua eta banatua izan zen. Suprefetaren egoitza, epaitegia eta polizia etxea bihurtu zen. Gaur egun bulegoak itxita daude eta turismora ireki da partzialki.
Cleistosphinctes
Cleistosphinctes ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Mugilogobius cagayanensis
Mugilogobius cagayanensis Mugilogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Gilles de Rais
Biografia
Bretainia, 1432. Frantzia eta Ingalaterraren arteko Ehun Urteko Gerra betean Gilles de Montmorency-Laval, Raiseko baroia, mariskal izendatu zuten, gudu zelaian emandako zerbitzuen ordainetan. Frantziako noble familia nagusietako eta aberatsenetako baten oinordekoa zen, eta urte hartatik aurrera, aitona hil zenean, ondasun haiekin nahi zuena egiteko aukera izan zuen. Gainera, gerrak Gilles de Raisen izen ona eta ondasunak areagotu zituen. Frantziako gizonik miretsienetakoa zen orduan, Joana D’Arc-en jarraitzaile sutsua, oso fededuna, jantzia, musikazale amorratua, eskuzabala. Baina historiako serieko hiltzaile krudelenetakotzat hartzen da gaur egun.
Gaur egungo psikiatren esanetan, Gilles de Raisek joera psikopatikoak edo eskizofrenia larria zituen seguruenik. Muturreko oldarkortasuna baliagarria izan zitzaion gerra kontuetan, baina bizimodu zibilean ondasunen bidez soilik lortu zuen krimenak estaltzea. Eta ez betiko.
Plazera lortzeko dirutza xahutzen zuen baroiak. Esaterako, Poitiersko gudua antzezteko 150 aktore kontratatu eta 80.000 koroatik gora gastatu zituen. Baina plazerik handiena haurrak eta gazteak –6 eta 18 urte bitartekoak– bahitzen, bortxatzen, torturatzen eta hiltzen lortzen omen zuen, eta horretan ere ez zuen ahaleginik aurreztu. Hark eta haren zerbitzariek ia Bretainia osoa zeharkatu zuten hiltzailearen gustuko gaztetxoak “biltzeko”. Batzuetan indarrez eta bestetan engainuz –biktimei nahiz gurasoei etorkizun oparoa aginduz– eramaten zituzten Tiffaugeseko gaztelura. Izualdiak 1432tik 1440ra arte iraun zuen, eta zortzi urte horietan Bretainian 1.000 haur eta gazte inguru desagertu omen ziren.
Inguruko haurrak bezala, Gilles de Raisen dirutza ere urritzen hasi zen. Bere buruaz gain, inguruko asko porrotera eraman zituen, eta salaketen oihartzuna Nanteseko gotzainarengana iritsi zen. Bere luxuzko bizimoduari eusteko, lurrak, etxeak eta gazteluak saltzen hasi zen, eta halako batean, geratzen zitzaizkion azken gazteluetako batean, gorpu askoren arrastoak topatu zituzten. Raiseko baroia 1440ko irailaren 15ean atxilotu zuten. Torturapean eta buru nahasmenduek akuilatuta, handik hilabetera bere krimenak aitortu zituen. Eta urriaren 26an urkamendian hil zuten.
Haren bizar beltzak dirdai urdinxkak omen zituenez “Bizar Urdin” goitizena zuen heroi ohia krudeltasunaren paradigma bihurtu zen bat-batean. Eta 1697an Charles Perraultek serieko hiltzaile horretan oinarrituta idatzi zuen Bizar Urdin ipuin ezaguna. Baina, beste behin, errealitateak fikzioa gainditu zuen aise.
Egozentrismo
Egozentrismoa norberaren uste eta interesak besteak baino inportanteagoak direla ustea da. Egozentrikoek ezin dute errealitate objektiboaren egitura argitu ezta berea ez den ikuspegi bat ulertu ere.
Egozentrismoa eta nartzisismoa antzekoak dirudi arren, ez dira gauza bera. Egozentriko batek arreta-zentroa dela uste du, nartzisista batek moduan baina ez du nartzisistek jasotzen duten eskupekoa hartzen. Egotisten eta nartzisisten egoetan besteen onarpenak eragin handi du, egozentristenetan berriz ez da beti gertatzen.
Helduaroan portaera egozentrikoak baxuagoak badira ere, bizitza osoan zehar gertatzen da. Izan ere, egozentrismoak umeen izaera sortzeko ezinbestekoa da.
Photostomias tantillux
Photostomias tantillux Photostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Jordi Hurtado
Jordi Hurtado Torres (Sant Feliu de Llobregat, Bartzelona, 1957ko ekainaren 16a) bikoiztaile eta telebistako aurkezle kataluniarra da. Espainiako TVE komunikabide taldeko lehiaketa ugariren aurkezlea izateagatik ezaguna da, baita bereziki La 2 kateko Saber y Ganar ("Jakin eta Irabazi") eta haurrentzako Sesame Street saioko Epi pertsonaia bikoizteagatiki ere.
Spermophaga ruficapilla
Spermophaga ruficapilla Spermophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Fuldatal
Fuldatal Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Cranocephalites
Cranocephalites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Senen...
Senen..., Egiptoko IX. dinastiako gobernari bat izan zen, K.a. 2130 inguruan gobernatu zuena.
Soilik, bere izenaren zati bat, Senen..., Turineko Errege Kanonean, 4.22 erregistroan, idatzita dagoelako ezagutzen da, Jety izeneko bi faraoiren artean.
Ez da Abidoseko Errege Zerrendan agertzen, ezta Saqqarakoan ere. Sexto Julio Afrikanok eta Eusebio Zesareakoak ere ez dute aipatzen.
Eremias buechneri
Eremias buechneri Eremias generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Sweet Dreams (Are Made of This)
Sweet Dreams (Are Made of This), euskaraz Amets Goxoak (Honetaz Eginak Daude), Eurythmics britainiar new wave bikotearen abesti bat da. 1983an izenburu berdineko diskoan argitaratu zuten.
Lompret (Nord)
Biztanleria
2007an Lompret udalerrian erroldatutako biztanleak 2.367 ziren. Familiak 796 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 73 bakarrik bizi ziren emakumeak), 246 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 401 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 837 etxebizitza zeuden, 815 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 802 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 815 etxebizitza nagusietatik 718 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 96 etxek lau zituzten eta 641 etxek bost zituzten. 705 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 261 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 501 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.550 ziren, horien artean 1.033 aktiboak ziren eta 517 inaktiboak ziren. 1.033 pertsona aktiboetatik 960 lanean zeuden (513 gizon eta 447 emakume) eta 72 langabezian zeuden (36 gizon eta 36 emakume). 517 pertsona inaktiboetatik 139 erretiraturik zeuden, 251 ikasten zeuden eta 127 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lompret udalerrian 812 unitate fiskal zeuden, 2.308,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 30.106 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 77 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 12 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Lompret udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Popudinské Močidľany
Popudinské Močidľany Eslovakiako udalerri bat da, Skalicako barrutian kokatuta. 10,82 km²ko azalera du eta 905 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.
Ranchot
Ranchot Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ranchot udalerrian erroldatutako biztanleak 480 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 66 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 220 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 192 etxeak ziren eta 25 apartamentuak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 72 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 159 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Rhadinesthes decimus
Rhadinesthes decimus Rhadinesthes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Ranchot
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 299 ziren, horien artean 232 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 232 pertsona aktiboetatik 215 lanean zeuden (116 gizon eta 99 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ranchot udalerrian 196 unitate fiskal zeuden, 470 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.233 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 3 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Ranchot udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Clytospiza monteiri
Clytospiza monteiri Clytospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Brière Natur Parkea
Brière Natur Parkea (Ar Briwer) Bretainian kokaturik dagoen naturagune babestua da, administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dagoena. 1970an Natur Parke izendatu zuten eta 1995 urtean Ramsarko hitzarmenean sartu zuen.
Geografia
Grand-Lieuko aintzira dago barnean, negu partean Frantziako handiena dena. Inguruan zohikatza ustiatu izan zen mendeetan zehar.
Fauna eta flora aberatsa dauka eta ubide ugarietan txalupek nabigatu dezakete.
Arraial
Arraial Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Xabier Laka
Xabier Laka (Ondarroa, 1954ko ekainaren 17a) euskal eskultore ezaguna. Aiako Tailerrearen partaidea, sari asko jaso ditu.
Biografia
1977an Xabier Laka Gizpuzkoako Aia herrira joan zen han Reinaldo eskultorearekin ikasteko asmoz. Une horretatik Aiako Tailerra izena izango zuen ekimena martxan jartzeko asmoa azaltu zuten. Espeientzian beste eskultore batzuk parte hartu zuten: Imanol Aguirre, Joxean Ezenarro, Aitor Mendizabal, Mikel Campo, Migel Etxeberria, Jabier eta Iñaki Saralegi. Tailerra praktikatik ikasteko bidea zen. Inguruko eskola batean, Andatza Eskolan, esperientzia pedagogikoan ere hartu zuen parte. Tailerreko taldeak erakusketa desberdinak ireki zituen: Vigoko Novecento Galerian, Errenderiko Gaspar Galerian, Donostiako San Telmo Museoan... 1982an Lakak Tailerra utzi zuen eta berea Andoainen jarri zuen. 1992tik Euskal Herriko Unibertsitatearen Arte Ederren Fakultatean klaseak eman zituen. Eskulturekin batera lan grafikoa egin du.
Sariak
Sari ugari eskuratu ditu:
Luis Vélez de Guevara
Luis Vélez de Guevara (Ecija, Sevilla, 1579ko abuztuaren 1a - Madril, 1644ko azaroaren 10a) espainiar dramagilea eta eleberrigilea izan zen.
Artea eta Filosofia ikasi zituen Osunako Unibertsitatean. Italiara joan zen soldadu, eta gero Madrilen hartu zuen egoitza, nobleen zerbitzura. Dramagile gisa arrakasta handia izan bazuen ere, oso pobre bizi izan zen beti. Dirudienez, 400 obra baino gehiago idatzi zituen, eta Lope de Vegaren jarraitzaile nagusietako bat izan zen. Bere garaiko genero guztiak (auto sakramental izenekoa, erlijio-gaiak, komedia) landu bazituen ere, historiako gai tradizionaletan oinarritutako dramek eman zioten ospea; elezahar heroikoetan (Más pesa el rey que la sangre) nahiz herrikoietan (La luna de la sierra) oinarrituak ziren. Vélez de Guevararen drama ezagunenak: Reinar después de morir, La Reine morte obraren oinarritzat hartu zuena, eta eleberri pikaresko bat, El diablo cojuelo, dira.
Antzerki obra
Lan asko kronologikoki ezin dira ondo kokatu.
Duwamish
Duwamish Washington estatuko mendebaldean bizi den tribu amerindiar bat da. Seattle hiria denean bizi izan dira azken 10.000 urteetan, azken Izotz Arotik alegia. Duwamish tribua gutxienez beste bi taldetatik dator (zuriekin kontaktua izan aurretik): Barnealdeko jendetik (Elliot badia ingurukoak) eta Laku Handiko jendea (Washington Lakua), nahiz eta etengabe eboluzionatzen ari diren kulturalki eta etnikoki.
Armeniako futbol selekzio nazionala
Armeniako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Vazgen Sargsyan Republican Stadium estadioan jokatzen ditu etxeko partidak, Erevan hiriburuan.
Jokalari aipagarrienak
2018ko ekainaren 4ean eguneratua. {|
Darellia
Darellia ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Farnese jauregia
Farnese jauregia (Palazzo Farnese) Erroma hiriburuko jauregi bat da, Regola rionean kokaturik dagoena. Gaur egun Frantziako enbaxadaren egoitza da. Sir Banister Fletcherrek esanetan XVI. mendeko Italiako jauregi ikusgarriena da.
Historia
Farnese familia boteretsuak 1517an abiatu zituen jauregiaren eraikuntza lanak. 1534 urtean Alexandro Farnese Paulo III.a Aita Santua bihurtu zen eta jauregia haunditzea erabaki zuen. Antonio da Sangallo Gaztea arkitektuak egin zuen jauregi berriaren diseinua. 1546an Sangallo hil zenean Michelangelok hartu zuen jauregiaren eraikuntzaren ardura. 1549an Aita Santua hil zen eta lanak berriz ere bertanb behera gelditu ziren. Giacomo della Porta arkitektoak Tiber ibaira begira dagoen jauregiaren atzealdea egitean amaitu zen jauregiaren eraikuntza.
Deskribapena
Aurrealdea trabertinozko adreiluz egina dago. Hiru solairu ditu eta 13 leiho solairu bakoitzean. Barnealdean zutabez banaturiko hiru habearte dude. Zutabeak dorikoak dira eta granito gorriz eginak daude. Barnealdea XVI. mendeko margolanez dekoraturik dago.
Lorategia ere badu, Aita Santuarentzako lorategi botaniko gisa eraiki zena. Giacomo del Ducak diseinatu zuen eta 1565 urtean hasi ziren egiten. Girolamo Rainaldik bukatu zuen 1630 urtean.
Atlantikoko probintziak
Atlantikoko probintziak edo Kanada Atlantikoa Kanadako lau ekialdeko kostaldeko probintziei emandako izena da.
Farnese jauregia
Enparantza
Jauregiaren aurrean Farnese enparantza dago. Bertan Karakalaren termetatik ekarritako granitozko bainuontzia ikus daiteke, iturri gisa erabiltzen dena.
Atlantikoko probintziak
Probintzia hauek Brunswick Berria, Eskozia Berria, Eduardo Printzearen Uhartea eta Ternua eta Labrador dira.
Itsas probintzietan ez bezala, Atlantikoko probintziek Ternua eta Labradorreko probintzia biltzen dute. Bi errealitate oso desberdin diren arren, maiz nahasten dira eskualdeko bi kontzeptuak.
Luzongo itsasartea
Luzongo itsasartea (Kipot ng Lukon) Taiwan eta Luzon uharteen arteko itsasartea da, mendebaldeko Ozeano Barean dauden Filipinetako itsasoa eta Hego Txinako itsasoa batzen dituena.
Itsasarteak 250 kilometroko zabalera du. Uharte asko ditu bi multzotan banaturik: Batanes eta Babuyan uharteak. Oso itsasarte inportantea da nabigazio eta hego-ekialdeko Asiako merkataritzarako.
Fürth (Hessen)
Fürth Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Aldentze-antsietate
Aldentze-antsietatea pertsona bat beste norbaitengandik banandua izateko beldurrak eragindako antsietatea da; bereziki, haurrak, sei-hamar hilabete bitartean, gurasoengandik banandua izateko beldurrez bizi duena. Adin-talde guztietan gertatzen den arren, aldentze antsietate-nahasmendua ohikoagoa da helduetan (biztanleriaren % 7 inguru) haurretan baino (biztanleriaren % 4 inguru).
Amuarraina nafar erara
Amuarraina nafar erara nafar gastronomiako ohiko platera da. Arrain mota hau sukaldatzeko errezeta asko daude, baina orokorrean urdaiazpikoz beterik zartagi batean frijitutako amuarrainean datza. Aldaera batzuetan, urdaiazpikoa beharrean txingarra erabili ohi da. Nahiz eta jatorri nafarra izan, Euskal Gastronomiako beste herrialdeetan ere sobera ezaguna eta oso sukaldatua ere bada.
Historia
Jada Aymerich Picaud fraideak Done Jakue bideari buruz idatzitako Codex Calixtinus idazlanean amurrainaren goraipamena burutzen du. Ernest Hemingway idazleak entzierro batean hildako adiskide baten omene taberna nafar batean aipatua zuen.
Spada jauregia
Spada jauregia (Palazzo Spada) Erroma hiriburuko jauregi bat da, Regola rionean kokaturik dagoena. Gaur egun Frantziako enbaxadaren egoitza da. Francesco Borrominiren prespektiba behartuarengatik da ezaguna. Gaur egun Italiako Estatu Kontseiluaren egoitza da.
Historia
Jatorrizko jauregia Girolamo Capodiferro kardinalarentzat eraiki zen 1540 urtean. 1632an Spada kardinalak erosi zuen eta Francesco Borromini arkitektoari eskatu zion aldaketak egin zitzala. Honek arkuek patioan tranpantojoak egin zituen, prespektiba behartuz. Zutabe gero eta txikiagoak egin zituen eta galeriak benetan zutena baino luzera handiagoa zutela ematen zuen, 8 metro izanik 37 metrotakoak dirudite.
Aurrealdea ere oso dekoratua dago, eskulturak nitxotan, fruta eta loreak, eta hamaika sinbolo eta erliebe. Erromako cinquecento garaiko aurrealde aberatsena da.
1927 urtean Italiako Gobernuak eskuratu zuen.
Galeria
Jauregiak Spada galeria hartzen du bere baitan. Berez hainbestekoa zen Spada kardinalaren bilduma eraikineko lau galeria hartzen dituela. Bertan XVI eta XVII mendeetako margolai ezagunen margolan ugari ditu, beste askoren artean honako artista hauen lanak daude: Tiziano, Jan Brueghel Zaharra, Rubens, Durero, Caravaggio...
Maite Berriozabal
Maite Berriozabal Berrizbeitia (Berriz, Bizkaia, 1987ko urriaren 1a) bertso gai-jartzailea eta zutabegilea da. Euskara teknikari lanetan dihardu Azkue Fundazioan.
Biografia
Berrizko eskolan egin zituen lehen ikasketak, eta Euskal Herriko Unibertsitatean Publizitate eta Harreman Publikoetan lizentziatua zen. Berbaro euskara elkartearen zuzendaria izan zen 2013tik 2018ra eta Hizkuntza teknikari lanetan dihardu Azkue Fundazioan, 2018tik.
Bertso gai-jartzaile
Gai-jartzaile gisa 16 urterekin hasi eta ordutik bertso munduan eremu anitzetan gai-jartzaile lanak egiten aritu izan da: BBK sariketan, Bizkaiko Bertsolari Txapelketan, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian, Ez da kasualitatea bertso saio musikatuetan, zein plazetako saioetan.
Elisabeth Pinedo
Elisabeth Pinedo Saenz (Amurrio, Araba, 1981eko maiatzaren 13a), kirol arloan Eli Pinedo deitua, eskubaloi jokalari profesional ohia eta enpresaburua da. 1999tik 2016ra bitartean aritu zen profesionaletan, Bera Bera (Donostia, Gipuzkoa), Itxako (Lizarra, Nafarroa Garaia), Ribarroja (Valentziako Autonomia Erkidegoa, Espainia), Sagunto (Valentziako Autonomia Erkidegoa, Espainia) eta Odense (Danimarka) taldeekin. Espainiako selekzioarekin, 201 partida jokatu zituen, brontzezko domina irabazi 2012ko Olinpiar Jokoetan, eta 438 gol sartu.
Maite Berriozabal
Zutabegile
Zutabegile Berriako Bizkaiko Hitzan