cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clairoix
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 6 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gloversville (New York)
Gloversville  New York estatuko hiri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 15,665 biztanle zituen, 13.31 kilometro koadrotan banatuta.
Paderno Ponchielli
Paderno Ponchielli Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Natricidae
Natricidae sugeen barruko narrasti familia bat da.
Sphaerodactylus williamsi
Sphaerodactylus williamsi Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Paradore
Paradore (parador; ahoskatua) Espainiako estatuan, erakunde ofizialen mendeko ostatu-establezimendua da. Interes berezia duen eraikin edo ingurune batean egon ohi da. Sareak 97 eraikin ditu, horietatik 45 kultura ondasun izendatuak. Paradores de Turismo de España, S.A. enpresa publikoak kudeatzen ditu.
Prespa
Prespa izan daiteke:
Eden (Hego Dakota)
Eden Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marshall konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Genevrières
Genevrières Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Genevrières udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
NGC 2507
NGC 2507 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Genevrières
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 98etxeak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 84 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (33 gizon eta 24 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Genevrières udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 157 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.807 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Genevrières udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 618 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sebastes pinniger
Sebastes pinniger Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Lycodes nakamurae
Lycodes nakamurae Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Extremadurako Unibertsitatea
Extremadurako Unibertsitatea (Universidad de Extremadura, UEX) Extremadurako unibertsitate publikoa da, Cáceres, Mérida, Plasencia eta Badajozko campusak dituena. Autonomia erkidegoko unibertsitate bakarra da, han ez baitago unibertsitate pribaturik.
Extremadurako Unibertsitatea Espainiako 9. Unibertsitate Taldearen (G9) kide sortzailea da. 1997an sortu zen taldea osatzen duten unibertsitate-erakundeen arteko lankidetza sustatzeko helburuarekin, bai irakaskuntza- eta ikerketa-jarduerei dagokienez, bai kudeaketa- eta zerbitzu-jarduerei dagokienez.
Rives (Lot eta Garona)
Rives Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rives udalerrian erroldatutako biztanleak 236 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 79 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 196 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 103 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 14 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 98 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 51 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Balear Uharteetako Unibertsitatea
Balear Uharteetako Unibertsitatea (Universitat de les Illes Balears, UIB) Balear Uharteetako unibertsitate publikoa da, Palma Mallorcakoan campus bakarra duena.
Balear Uharteetako Unibertsitatea Espainiako 9. Unibertsitate Taldearen (G9) kide sortzailea da. 1997an sortu zen taldea osatzen duten unibertsitate-erakundeen arteko lankidetza sustatzeko helburuarekin, bai irakaskuntza- eta ikerketa-jarduerei dagokienez, bai kudeaketa- eta zerbitzu-jarduerei dagokienez.
Rives (Lot eta Garona)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (45 gizon eta 38 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rives udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.565,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Rives udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 675 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Glockenspiel
Bere soinua triangeluaren oso antzekoa da, baina, azken hau ez bezala, glockenspiela soinu zehatzeko musika tresna da. Honek, altuera zehatz bateko musika notak jotzeko gai dela esan nahi du.
Fort Pierce (Florida)
Fort Pierce Floridako hiri bat da. St. Lucie konderrian kokatua dago. 2010ean 43,074 biztanle zituen, 53.8 kilometro koadrotan banatuta.
Ob poni
Ob ponia, edo Priob, (errusieraz: Приобская, Priobskaya), Errusiako Siberiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Narym poniaren zein Yakutiako poniaren antza handia du, hirurak siberiako poni arrazak izanik. Ez dago arrazaren libururik eta poni hauek aipatutako beste bi arrazekin nahastuak egon daitezke beraien arteko ezberdintasunak kasu askotan nabarmendu ezinak izanik.
Ob poniaren jatorria Khanty-Mansi eskualde autonomoan dago, Siberiako mendebaldean, Ob eta Irtyx ibaietatik gertu.
Oso inguru latz eta hotz batera moldatutako zaldi arraza da. Lor-zaldia bezala erabiltzen da bereziki. Ob poni arrazaren abere kopurua oso murritza da egun.
Santimamiñe
Santimamiñe Bizkaiko iparraldean dagoen leize bat da. Hor, Goi Paleolito garaiko margoak daude, Magdaleniar aldikoak, orain dela 13.000 urtetakoak. Bizkaiko Kortezubi udalerrian daude kokatuta, Basondo auzoan, Ereñozar mendiaren magalean.
1916an J.F. Bengoetxeak aurkitu zituen bertako labar-pinturak, eta ondorengo urteetan Enrique Eguren, Telesforo Aranzadi eta Jose Migel Barandiaran arkeologoek haitzuloak ikertu zituzten sakon, 1918 eta 1926 artean.
Hainbat urtez jendearentzat ikusgai egon ondoren, gaur egun ezin dira osorik bisitatu. Horren ordez, Bizkaiko Foru Aldundiak Santimamiñe, milaka urteko paisaia izeneko bisita birtuala antolatu du.
2008an UNESCOk kobazuloak gizateriaren ondare izendatu zituen, Ekainekin eta Altxerrirekin batera, Altamirako leizearen talde berean sartuta.
Historia
Labar-arte mul­tzo handi bat aur­kitu zen 1916an Kortezubiko Santimamiñe kobazuloan. Ar­keologia ikuspegitik, Santimamiñek garran­tzi izugarria du, maila guztiak eskain­tzen baititu, an­tzinako Auriñaziensetik hasi eta Behe-Inperiorainokoak.
Arte historialariaren­tzat, benetako santutegia esaten dioguna da esparru garran­tziz­koena: 20 bat metroko luzera du eta 4 edo 5 m-ko altura. Irudien talde nagusia areto txiki batean dago, normalean oso sarbide zailekoa izaten da eta honen aurretik aretoaurre bat dago, osatugabeko zenbait bisonte eta zaldiez gainera, marra sail bat ere ikus daiteke. Ia biribila den ganbara edo aretoaren inguruetan –Leroi-Gourhanek biribilgune deitu zion– banaturik oraindik ere irudi-mul­tzo gehiago daude.
Irudiak eta beren kokamena. Bere ikusgarritasunagatik, taula bat nabarmen­tzen da, oso argi eta garbi sei bisonte, zaldi bat, orein buru bat eta ulermen zailagoko beste trazu eta marra mul­tzoa goza daitekeelarik. Zer adierazi nahi ote du behin eta berri zaldia eta bisontea pareka­tzeak eta beste sei bisonteek –hauetako ba­tzuk zutikako jarreran jarririk– seiak erdi-erdian marrazturiko zaldi bakar batek inguruan dituela? –galdegiten du gaur­ko ikusleak jakin-minez. Baina, eran­tzunik gabeko galderak.
Bi mul­tzo hauetaz gainera, kobazuloaren barruenean, sarreratik 150 m-ra, 1953tik 1962ra bitartean irudi berriak aur­kitu dira; hauen artean, bisonte ba­tzuk, zaldi bat eta ahuntz bat.
Guztira, ia berrogeita hamarrera iristen dira animalia-irudiak. Espezierik ohikoena bisontea da.
Leizea
Leizeak 365 metroko luzera dauka eta estalaktita eta estalagmita ugari, irudi ederrak eskaintzen dituztenak. Sarreratik 60 bat metrotara, ezkerrera, pasabide estua dago, bi aretoetan zabaltzen dena: Bata pinturen aurreko gela da, eta bestea gela nagusia.
Aurreko aretoa
Areto honetan marrazki ugari daude, zaldiak eta bisonteak azpimarragarriak izanda, nahikoa hondatuta egon arren.
Areto nagusia
Gela nagusiak karratuaren forma dauka, 4 metro luze, 3 m zabal eta 3.5 m altu izanda, eta kobazulo guztian dagoen marrazki multzorik ikusgarriena du: Sarreraren ondoan bisonte talde bat dago eta horma nagusian 8 bisonte, zaldi bat eta uztai moduko marra bat.
Teknika eta estiloa
Hemen, Al­txerrin ez bezala, irudi gehienak pintatuak daude, eta itzal eta guzti ba­tzuk. Irudi grabatuak oso gu­txi dira. Perfekzioan eta estiloan aldaketa suma­tzen da baina ez da erraza hortik kronologia bat atera­tzea.
Henri Breuilek zioen itzalekin modelaturiko lau bisonteetatik hiruk beren lau hankak agerian zituztela, eta trazu soil bakar batez marraztuak berriz bi besterik ez. Era berean, Madeleine aldiko ezaugarri moduan denek beren adardura profilez erakusten badute ere, bedera­tzik baino ez dituzte beren bi adarrak erakusten.
Talde handiko bisonteen artean Ignazio Aldekoak ere desadostasun horiek ematen ditu: “marra-trazu soileko irudien ondoan, badira beste ba­tzuk zenbait tokitan profilaren lodieraren biziago­tzegatik-edo ia lauak direnak, gu­txi-asko bular, konkor, papar... tinten betelanagatik argi-ilun gehigarri bat plantea­tzen dutenak. Zenbait aletan arte onekoa izan ohi da delako modelatzea”.
Seria
Seria Bruneiko Belait barrutiko mukim edo azpibarruti bat da. Belait barrutiaren ipar-mendebaldean kokatua dago.
Hedadura eta biztanleria
Mukim honek, 169 kilometro karratuko hedadura du. Eta bertan, 27.000 pertsona bizi dira, hainbat herrialdetakoak, malaysiarrak eta txinatarrak batik bat. Nepaldar talde bat ere badago azpibarruti hontan, britainiar armadako Gurkhas Brigadako partaide izandakoak.
Historia
1960an, armada britainiarrak, Seria azpibarruti honetako bi toki okupatu zituen, gero Medicina Lines eta Tuker Lines izenekoak.
Gobernaria
Azpibarruti hontako gobernaria Awang Haji Jamail bin Haji Linap da. Gobernari hau, 2006. urteko martxoaren 12an aukeratu zuten.
Tonika (musika)
Tonika, musikaren teorian, eskalako lehen notari zein lehen nota horretatik abiatuta eratzen den akordeari deritzo. Tonalitatea adierazten duena eta honi izena ematen diona da.
Toniko baten existentzia, edo, Alban Bergek Lulu izeneko bere operan erabilitako zentro tonal bat edo gehiagorena, funtsezkoa da musika lan gehienetan, estiloa edozein dela ere.
Musika atonala
XX. mendean, europar konposatzaileren batzuk, eskalako gradu guztiek balio bera zuten eta, beraz, nota tonikorik gabeko musika idazteko saiakerak egin zituzten, musika atonala da.
Alix Payen
Alix Payen, Milliet jaiotzean, (Le Mans, 1842ko maiatzaren 18a - Paris, 1903ko abenduaren 24a) 1871ko Parisko Komunako ambulancière edo kanpaina-ospitaleko erizaina izan zen. Hari buruzko informazioa familiarekin izan zuen korrespondentziari esker, hil ondoren argitaratua, lortu izan da.
Locus amoenus
Locus amoenus latinezko esaldia, euskaraz toki atsegina, toki mitiko eta idealizatu bat adierazteko, erlijio zenbaitetako Paradisuaren antzekoa, erabiltzen den esamoldea da.
Alix Payen
Alemaniaren aurkako 1870eko gerra galdu ondoren, Frantziako Guardia Nazionalak Parisko Komunaren matxinadan parte hartu zuen; errebolta deuseztatzeko, armada erregularrak, 'Versaillesko armada ' zeritzonak, Guardia Nazionala setiatu zuen. Alix Payenen senarra matxinatuekin batera borrokatzera joan zenean, berak frontera lagundu zion, eta ambulancière edo kanpaina-ospitaleko erizain gisa jardun zuen XI. Legioaren 153. batailoian. 1871ko apiriletik maiatzera, gerra garatu zen hainbat lekutan izan zen: Issyko eta Vanvesko gotorlekuetan, Clamart-eko lubakietan, eta gero, Levallois eta Neuilly herrietan. Henri Payen zauritu zuten eta tetanosaz gaixotu zenez, Alix maiatzaren amaieran Parisa joan zen senarra zaintzeko; baina, Komunaren azken egunetan, Henri hil egin zen. Handik gutxira, Payenek Aste Odoltsuan izan zen errepresio bortitzetik ihes egitea lortu zuen.
Kanpaina militarra izan zen bitartean, Alix Payenek hainbat gutun bidali zizkion familiari. Haietan, bizi izan zituen baldintza zailak eta baita janari eta ekipamendu eza ere deskribatu zituen; horrez gain, borrokaldien eta bere batailoiko bizimoduaren berri ere eman zuen bere ikuspegi burgesetik. Amak eta ahizpak, berriz, beren gutunetan Komunaren Parisko eguneroko bizimoduaren testigantza ematen zuten. Alix Payenen gutunak emakumeek borrokan izan zuten parte-hartzearen eta betetzen zuten lekuaren berri eman zuten testigantza urrietako batzuk izan ziren. Haietan, Payenek egoera anbiguoa erakutsi zuen: emakumeak gizonena beste inorena ez zen espazio batean sartu ziren, baina, aldi berean, gizonen nagusitasuna onartu zuten, senarrari jarraitzen zion emazteari ezarritako eginbeharrak betetzen baitzituzten.
Komunaren ondoren, dirurik gabe, Alix Payen berriro bizi izan zen Parisen gurasoekin. Bere kabuz bizimodua ateratzen saiatu zen artearen munduan lan txikiak eginez. 1880an berriro esposatu zen, baina denbora gutxiz egon zen ezkonduta. Bere bizitzako azken hogeita hamar urteak familiarekin eman zituen La Colonie-n (Condé-sur-Vesgre), Rambouillet-eko basoan zegoen falansterio fourierista batean. 1903an hil zen, 61 urte zituela.
Hil ondoren, 1910ean, Paul Millietek, Alix Payenen nebak, haren korrespondentzia argitaratu zuen, Charles Péguyk zuzendutako Cahiers de la Quinzaine aldizkarian idatziriko familia-biografia baten barruan. Biografia berriz ere argitaratu zen 2020an, Michèle Audinek Payeni eskaini zion liburuan: C'est la nuit surtout que le combat devient furieux: Une ambulancière de la Commune, 1871.
Familia
Lau neba-arreba izan zituen: Fernand (1840-1885), Aljerian eta Mexikon ibilitako militarra ; Paul (1844-1918), margolaria eta familiaren biografoa ; Jeanne (1848-1854), umetan hila; eta Louise (1854-1929), artista. Familia Le Mansen bizi zen, amaren senitartearengandik hurbil eraiki zuten etxe batean.
Serranochromis stappersi
Serranochromis stappersi Serranochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Alix Payen
Saboyako erbestealdi politikoa
Félix eta Louise Milliet errepublikanoak ziren, eta baita Charles Fourier sozialista utopikoaren jarraitzaileak. Félix Millietek “bere neurrira” egindako sozialismoa defendatzen zuen: bera bezalako burges batek lekua izan zezakeena eta klase-borrokarik gabekoa. Félixek berak konposatu eta argitaratzen zituen abestietan azaltzen zituen bere ideiak. Bestalde, Alix Millieten aita Le Manseko Guardia Nazionaleko kapitain hautatu zuten.
Luis Napoleon Bonaparteren 1851ko abenduaren 2ko estatu-kolpearen ondoren, Felix Milliet, Sartheko errepublikano guztiak bezala, jazarria izan zen ; horregatik, ihes egin behar izan zuen emaztearekin eta seme-alabekin. Beren ondasunak saldu zituzten eta Jeanne, beren alaba gazteena eta jaio berria, amonarekin utzi zuten. Hasieran, Suitzan bizi izan ziren, Genevan, eta, ondoren, Sardiniako erresumako Samoëns hiri menditsura ihes egin zuten. Fourierismoaren arauei jarraituz, neskek neben heziketa bera izan zuten , eta ohiko eskolak eta erlijio-ikastaroak hartu zituezten mojen ikastetxean. Lehen jaunartzea Samoënsen egin zuen, 1854ko apirilaren 2an, familia berriz ere lekualdatu baino lehen. Orduko hartan Bonnevillera joan ziren, neba-arrebek han hartuko zuten heziketa osoagoa izango zelakoan. Jeanne ahizpa txikia, amak berriz ere familia artera ekarri berri zuena, udazkenean hil zen, identifikatu gabeko gaixotasun batez. Milliet familiak Victor Considerantek 1855ean Texasen sortutako La Réunion falansteriora bizitzera joateko aukera aztertu zuten.
50eko hamarkadaren amaieran, Milliet familia Genovara itzuli zen, bertan geratzeko baimena baitzuen. 1861eko irailaren 24an, Alix Milliet Henri Payenekin (Adolphe Payen Parisko bitxi-fabrikatzaileren semea, 1836-1871) ezkondu zen. Alixek Henri ezagutu zuen Suzanne Reynaud (Paul Alexandre Reynaud erlojugile eta bitxigilearen alaba) haurtzaroko lagunaren bitartez, Suzanne ezkonduta baitzegoen Alphonse Glatourekin, Henriren lagun mina eta Adolphe Payenen fabrikako diseinatzailea. Genovako udaletxean eta elizan ezkondu ziren. Alixek 19 urte zituen, eta Henrik 25.
Parisko bizitza
Alix eta Henri Payen Parisa joan ziren 10. barrutian bizitzera. Hamar urtean hiru aldiz aldatu zuten helbidea, baina beti bizi izan ziren Château-d'Eau, gaur eguneko République, plazatik gertu. 1863 arte, gutxienez, Strasbourg-eko bulebarreko 1. zenbakian; gero, 1865ean, Magentako bulebarreko 95ean; eta, azkenik, 1870ean, Martel kaleko 17an.
Alix Payen senarrarekin bakarrik bizi zen, familiarengandik urrun, baina beti izan zuen harreman estua amarekin, sarritan bisitatzen baitzuen eta ohikoa baitzuten elkarren arteko posta-trukea. Geroago, 1859an ezarritako amnistia orokorra probestuta, Milliet familia Frantziara itzuli zen eta, handik aurrera, Parisen bizi izan ziren, Saint-Michel bulebarreko 95. zenbakian. La Colonie-ra ere sarritan joaten ziren eta bertako egunerokotasunean parte hartzen zuten. La Colonie komunitate fourierista bat zen; Seine-et-Oise departamentuko Condé-sur-Vesgre udalerrian zegoen, Rambouillet basoan. Louise Milliet ama bertako administratzailea izan zen.
Henri Payen, bitxigile artisaua, bere kontura hasi zen lanean, eta lantegi bat ireki zuen, ordura arte lan egiten zuen aitarenetik aparte. Hala ere, urregile trebea izan arren, administratzaile txarra omen zen eta xahutu egin zuen emaztearen dotea, 1861ean, ezkondu zirenean, 40.000 frankotan zenbatetsita zegoena. Dotea 1862ko maiatzean Genovako notario etxe batean gordailutu zuten, baina hamar urte geroago ez zen ezer gelditzen. Seme-alabak izaten saiatu ziren, baina ez zuten arrakastarik izan.
Parisko setioa
1870eko uztailean hasi zen Ipar Alemaniako Konfederazioaren eta Napoleon III.aren Bigarren Inperio Frantsesaren arteko gerra, enperadorearen gainbera ekarri zuena eta Parisko setioan amaitu zena. Alemaniarrek Frantziako hiriburua setiatu zuten 1870eko irailetik hurrengo urteko martxoaren 2ra arte, monarkikoek zuzentzen zuten Frantziako Errepublika jaio berriaren porrota gertatu zenean.
Eden (Wisconsin)
Eden Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Fond du Lac konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alix Payen
Parisko setioa
Louise Milliet, Alixen ama, Condé-sur-Vesgretik Parisera itzuli zen 16 urteko alabarekin, bera ere Louise izenekoa, bere seme-alabekin egoteko. Felix Milliet aita, berriz, 60 urte zituela, La Colonie-n geratu zen. Alix Payen Parisen zen ordurako. Borroken amaieran, mobilizaturik zegoen eta bere zeregina buru-berokien fabrikazioan parte hartzea zen.
1871ko urtarrilean, Alixen amak eta ahizpak Saint-Michel bulebarreko etxea utzi zuten harekin elkartzeko. Bonbardaketetatik ihes egiten zuten, suntsigarriagoak izaten baitziren ezkerraldeko erriberan, bereziki beren auzoan, eskuinaldekoan baino. Beren azken lekualdatzean, dozena bat egun geroago, 1871ko urtarrilaren 22ko altxamenduan izan ziren. Bertan, Louise Michelek ere parte hartu zuen. Altxamenduak, baina, huts egin zuen. «Bi gau daramatzagu Alixen etxean lo egiten. Aurreko gauean, amak ezin izan zuen lorik egin jaurtigaien burrubagatik. Gero mundu guztia joan zen etxetik, eta denek joateko aholkatu ziguten.
[...] Atzo gure apartamentua utzi genuen. […] Beldur ginen zalgurdiak irauliko ote zituzten barrikadak egiteko. Ezinezkoa zen Saint-Michel zubitik igarotzea, desbideratze handi bat egin behar izan genuen, baina bidean baziren, joan-etorrian, kamillero eta zauritu andana handi bat. […] Bellevilleko batailoia Flourens askatzera joana zen, Mazas kartzelan espetxeratua baitzen. Gobernua joanarazi eta Komuna aldarrikatu nahi zuten. […] Honela zioten: «Behera Trochu!». Parisko gobernadore kargua uztera behartu zuten. Vinoyk hartu zuen bere lekua: ez genuen asko irabazi aldaketarekin. […] Bellevilleko batailoiak Komuna nahi zuen; Bretainiako Ibiltariek, ordea, Trochu defendatzen zuten, eta bitartean, elkarri tiroka. […] Oso tristea da frantziarrok elkar hiltzea.»
—Louise Millietek, Alix Payenen ahizpak, bere neba Paul Millieti 1871ko urtarrilaren 23an idatzitako gutuna, Paul Millieten ‘’Une famille de républicains fouriéristes’’ liburuan jasoa. Defentsa Nazionaleko Gobernuak 1871ko urtarrilaren 28an armistizioa sinatu zuen Alemaniarekin. Gizonak itzuli ahal izan ziren eta familia berriro bildu zen. Otsailaren 13an, Alix Payenek ibiltzeko baimen bat lortu zuen Condé-sur-Vesgre-ra joateko "familia kontuengatik"; ez dakigu erabili ote zuen. Familiako batzuk, behintzat, La Colonie-ra itzuli ziren.
Bizimodua Parisko Komunan
Parisko setioa eta Frantziako kapitulazioa amaitu eta hamabost egunera, iraultzaileak — Guardia Nazionalaren Federazioa barne— 1871ko martxoaren 18an matxinatu egin ziren eta Parisko Komuna ezarri zuten. Martxoaren 26an hauteskundeak egin ziren eta martxoaren 28an Kontseilu Komunal hautetsia eratu zen. Milliet eta Payen familiak elkarrekin zeudenez, ez zuten elkarri idatzi beharrik; horregatik, ez dakigu zer egin zuten otsaileko eta martxoko bi hilabeteetan, ez non bizi ziren, ez eta zer ikuspegi zuten azken gertaerei buruz.
Apirilean, berriz ere hasi zen familiaren posta trukaketa Parisen zeudenen eta Condé-sur-Vesgren zegoenaren artean: Parisen, Alix Payen zegoen, senarra, ama, anaia eta ahizparekin, eta Condé-sur-Vesgreko La Colonien, Felix Milliet, bertan geratu baitzen, berriz ere, bakarrik. Zaila zen Komunak kontrolatutako lurraldeen eta alemanen edo armada frantses erregularraren mende zeuden lurraldeen artean posta helaraztea. Paristik bidalitako gutunen garraioa Saint-Denisetik barrena egiteko, Albert Theisz posta-zerbitzuen administratzailearen laguntza izan zuten; baina kontrako noranzkoan korrespondentzia heleraztea askoz konplexuagoa zen. Parisen, Millietarrek, errepublikano eta abertzaleak izanik, bat egiten zuten Komunaren aldekoekin, hau da, communard edo federatu zeritzenekin. Henri Payenek eta Paul Millietek armak hartu zituzten, berriz ere; Henrik, X. legioaren 153. batailoian, eta Paulek ingeniaritzako 1. batailoian. Alixen ama eta ahizpa sarritan joan ohi ziren Luxenburgoko anbulantzian zeuden soldadu zaurituak ikustera. Haiekin batera joaten zen Marie Delbourck, Joseph Louis Delbrouck 1848ko iraultzaile eta 1871ko communard-aren alaba. Luxenburgoko anbulantzian artatzen zituzten 153. batailoiko zaurituak; anbulantzia, baina, maiatzean Saint-Sulpice-ko elizara eraman zuten. Bien bitartean, Félix Milliet-en arabera, La Colonie-n giro axolagabea zegoen; bertan, jendeak jai eta dantzan ematen zuen denbora. «Communard higuingarri horiek solemnitate handiz erre zuten gillotina lehengo egunean. Ikusten, haien odol egarria? Nolako harrokeria bataioi hauek guztiek haien grina eta konbikzioan erakusten dutena!
[...] Denbora guztian ibiltzen naiz korrika haren atzetik [Henriren batailoitik], supituki bidaltzen baitute alde batera edo bestera; hainbat eta hainbat zauritu edo hildako izaten dira beren familiek haien berri izan barik, horregatik, nik beti jakin nahi izaten dut nora bidaliko duten Henri, nire beharra izanez gero zaindu ahal izateko.
[...] Jakingo bazenu zein zoriontsu egingo nindukeen han [La Colonie-n] zurekin elkartzeak! [...] Baina ulertuko duzunez, ez da Henri hemen uzteko unea.»
—Alix Payenek bere aita Félix Millieti 1871ko apirilaren 10ean idatziriko gutuna.
Alix Payenen konpromisoa
Alix Payenek senarrarekin elkartu nahi izan zuen Henriren batailoia, apirilaren 15ean, Parisko hego-mendebaldeko Issyko gotorlekura bidali zutenean. Horretarako, material medikoa erosi zuen, eta agintariak konbentzitu zituen gudu-zelaian gizonekin elkartzeko baimena eman ziezaioten. Ambulancière titulua ere lortu zuen, soldaduen emazteek betetzen zuten postu bat, kantiniersarena bezalakoa , eta 153. batailoiarekin bat egin zuen 1871ko apirilaren 16an. «Ama maitea: ez al zaitu harritzen Issyn datatutako nire gutun bat jasotzeak?
Goshen (New York)
Goshen  New York estatuko herri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 5,454 biztanle zituen, 8.62 kilometro koadrotan banatuta.
Alix Payen
Alix Payenen konpromisoa
[...] Ni ere zur eta lur utzi nau horrelako erabakia nik bakarrik hartu izanak. [...] Atzo, igandean, goiz irten nintzen nire kankailuari [Eugenio Printzearen kuartelean] bisita bat egitera, baina iritsi nintzenean, [...] gauean Issyra joanak zirela jakin nuen. "Hauxe da unea — pentsatu nuen — nire plana burutzeko, haren batailoian ambulancière izateko ametsa bete, Henriri edonora jarraitu ahal izateko". Udaletxera joan eta M. S.ri [M. Salomon, hamargarren legioko kontseiluko ordezkaria] galdetu nion. Mila aitzakia asmatu zituen nire asmoaren kontra, oztopo ugari, baina azkenean konbentzitu egin nuen.
[...] Issyn esan ziguten gure batailoia kanposantuan zegoela. Hara joan ginen, baina oinez. [...] M. S.k gogo txarrez eraman ninduen hara, eta behin eta berriro esaten zidan oraindik garaiz nenbilela iritzia aldatzeko.»
—Alix Payenek 1871ko apirilaren 17an amari idatzitako gutuna. Alix Payenek borroka-eremuko bizi-baldintza latzak partekatu zituen soldaduekin. Babesik gabeko hilerri batean kanpatu zuten, eta bertako mausoleoetan babestu behar izan zuten euri-erauntsi eta Versaillesko armadaren bonbardaketa gupidagabepean. Hasieran, Béatrix Excoffon-en kanpaina-ospitalean egin zuen lan. Iritsi zen egunean bertan, senarrari sendatu behar izan zion begiko zauri bat, eta medikuari lagundu zion Deshayes izeneko soldadu bati anputazioa egiten.
Konbateak
Issyko hilerrira iritsi zenetik, Alix Payen batailetan murgildu zen. Apirilaren 17tik 18rako gauean, Vesaillesko tropek behin eta berriz eraso egin zioten gotorlekuari, baina federatuek saio guztietan atzera bota zituzten. 153. batailoiaren kanpamentua Issyko Oiseaux komentuari erantsitako eraikin batera lekualdatu zen hurrengo egunetan.
Apirilaren 19an edo 20an, Alix Payenek ama bisitatu zuen harresi-barruko Parisen. Hurrengo egunean, berriro elkartu zen batailoiarekin, baina, orduko hartan, Vanvesko gotorlekuko lubakietan. Han, hiru egun eman zituen. Apirilaren 23ko gauean, bederatzi gauez kanpoan lo egin ondoren, batailoia matxinatu eta gotorlekura itzuli zen gaua pasatzeko. Alix Payenek bere gutunetan guztiz hondatuta deskribatu zuen gotorlekua, bertan «ez zen ura sartzen ez zen gela bat bera ere. […] Ez zegoen lastorik, gure mantak bustiegi zeuden erabiltzeko; laburbilduz, gure gaua ez zen lubakian baino askoz hobea izan...». Goizean, legioaren buruak, Maxime Lisbonnek, batailoia Montrougeko lubakietara eramatea erabaki zuen; baina soldaduek protesta egin zuten berriro, eta Les Oiseaux-eko eraikinean kokatzea lortu zuten. Kanpaina-ospitalean, Alix Payenek mediku-hornidura ezari aurre egin behar izan zion, eta gainera, boluntario askok, baldintza haiek jasan ezinik, utzi egin zuten beren postua. Bere gutunetan kontatzen zuenez, etsaien eta aliatuen lubakien artean zeuden zaurituak jasotzera joan behar izan zuen etsaien supean. Batzuetan, sukaldean ere lagundu behar izan zuen. Henri Payenek, tropen gogoa suspertzeko, kontzertu bat antolatu zuen apirilaren 26ko gauean, Oiseaux komentuaren ondoko eraikinean. Bertan, Paul Parelon poetak bere olerki batzuk deklamatu zituen eta Mallet andreak, kantiniersak, zenbait kantu abestu zituen. Hala ere, lasaitasunak ez zuen luzaroan iraun. Gauean, batailoia Clamart-eko geltokiko lubakietara eraman zuten bertako borrokaldian parte hartzeko. Aldi berean, Versailleskoek Issyko gotorlekua bonbardatu zuten, 26 hidako edo zauritu eraginez federatuen artean. Bestalde, Henry Mallet, Mallet andrearen senarra eta 153. batailoiko kidea, hil egin zenez, batailoia Parisa erretiratu zen burkidea lurperatzeko.
Horren ostean, denbora tarte labur batez ez dakigu non egon ziren batailoia eta Alix Payen. Gutun familiarren arabera, maiatzaren 2an Parisen zegoen, non hamar bat egun eman omen zituen. Amari bisita egin zion, eta gero, maiatzaren 9an, kuartelera bueltatu zen. Han, bere batailoiko mediku nagusiak, A. Peraldik, erizain-ziurtagiria eman zion, eta bertan adierazi zuen "[Alix] goraipatu behar duela egin dituen zerbitzu ugariengatik, eta horregatik eskubidea duela harekin ahalik eta begirune handienaz jokatzeko...". Aldi berean, segur aski, Emile Lalande batailoiko buruzagiaren manu batek «Payen sarjentuari» agindu zion «guardia nazionalak elkartzeko eta Parisko 10. barrutiko Prince-Eugène kuartelera berehala eramateko.» Bien bitartean, maiatzaren 9an, Versaillesko tropek Issyko gotorlekua hartu zuten, et 153. batailoia Levalloisera bidali zuten. Alix Payen maiatzaren 11 inguruan itzuli zen. Hilaren 12tik 13rako gauean, batailoia mobilizatu zuten Neuillyn borrokatzeko. Han, Alixek bere gutunetan kontatutakoaren arabera, Versaillesko artilleriak sistematikoki suntsitu zituen Mont Valérien-eko etxebizitzak. Hurrengo egunean, batailoiak bi eguneko atsedena hartu zuen, borrokaldiak berriz hasi aurretik. Egun horietan, Alix Payen eta Peraldi doktorea bakarrik ari ziren ospitalean, baina maiatzaren 13an lau anbulancière berri elkartu zitzaizkien. Gogoz kontra, baina, Alixek bere agindupean jarri zituen; aurreikusita zegoen bakoitza batailoi ezberdin batera joango zela, baina, haietako bik, izuaren izuaz, hurrengo egunean bertan Parisera itzultzeko eskatu zuten.
Henri Payenen heriotza eta Komunaren amaiera
[...] Hatza ezin da kontserbatu. Gaur [zirujauak] zerbait jarriko dio ezpalak ateratzeko. Beste bi zauriek ikaratu egin zuten. Haietako batean zunda bat jarri zion eta 18 zentimetroraino sartu zitzaion. Uste du ezpal berak zeharkatu zuela. [...] Medikuak erabateko garbiketa gomendatzen du. Askotan aldatu behar dira oihalak, eta badakit ez dela erraza, baina ni arduratuko naiz horretaz, kiratsa izugarria baita.
Atzo bendajeak asko nekatu zuen, eta gainera, izugarrizko sukarra izan zuen. Medikuak ahalik eta gutxien jan dezan nahi du, eta beharrezkoa du, benetan: zopa pixka bat probatu, besterik ez du behar sukarra berehala igo dakion.
[...] Ez naiz irteten. [...] Beldur naiz, benetan diotsut, larritasun hilgarria sentitzen dut.
—Alix Payenek amari idatzitako gutuna, datarik gabea. ‘’Cahiers de la Quinzaine-n’’ jasoa. «Ama maitea, Ez dakit Parisen edo gure aitarekin zauden. Itzuli azkar, Henri hilzorian dago. Ez dut uste berriro ikusiko duzunik. Izugarria da! Mesedez, etorri. Atzo bertan ohartarazi ninduten medikuek.»
— Alix Payenek 1871ko maiatzaren 28an edo 29an amari idatzitako gutuna. Henri Payen tetanosez zendu zen zauritu eta hamar egunera, maiatzaren 29an, arratsaldeko bostetan, 35 urte zituela eta Komunaren kapitulazioaren biharamunean. Paul Milliet koinatuak zabaldu zuen berria. Berak idatziriko familia-biografian kontatu zuenez, talde txiki batean ospatu zen hileta maiatzaren 30ean. «Alix etsita dago. [...] Ene lagun maitea, etxera itzuli behar duen neska bat dugu hemen. [...] Alix lehenbailehen eraman nahi nuke, baina ez dut inor atzean utzi nahi, denak eraman nahi ditut.»
— Louise Milliet amak bere senar Félix Millieti 1871ko maiatzaren 30ean idatziriko gutuna. Egun horietan, Versaillesko armadak Komuna garaitu zuen. Maiatzaren 21ean Parisen sartu ziren eta 24an Saint-Michel bulebarra hartu zuten. Communard-ek errepresio odoltsua jasan zuten maiatzaren 21etik 28ra. Gelditzen ziren azkenak hurrengo egunean errenditu ziren, eta atxilotuak, exekutatuak edo gerra-kontseiluan deportatuak izatera kondenatuak izan ziren. Milliettarrek, ordea, ihes egitea lortu zuten: hileta egunean, maiatzaren 30ean, Louise Milliet amak Versaillesko bandoaren pase bat lortu zuen armada garailean ofiziala zen Henriren ahaide bati esker. Louisek ekainaren 1ean bildu zituen bere bi alabak eta semea, eta elkarrekin abiatu ziren Rambouilleterantz Condé-sur-Vesgre-ko La Colonie-ra heltzeko asmoz.
Arte-lan txikien sortzaile
Komuna amaitutakoan, Alix Payen aberastasunik gabeko alarguna zen. Dotea galdu zuen eta senarraren negozioak porrot egin zuen. Berriro bueltatu zen Saint-Michel bulebarrera, amaren etxera. Louise ahizpa ere haiekin bizi zen. Familiak berriz ezkondu nahi zuen Alix, eta 1873an, ministro izatera iritsiko zen Edouard Lockroy kazetari eta diputatu erradikalarekin ezkontzekoa zen, baina proiektua bertan behera utzi behar izan zuten Edouardi espetxe-zigorra ezarri ziotelako Le Rappel egunkarian argitaratutako idatzi batzuengatik.
Alix Payen arte munduan lan egiten saiatu zen bere beharrak asetzeko. Bere neba Paul (ibilbidea egina zuen pintore gisa), bere aita eta bere ahizpa txikia ere ibiliak ziren mundu horretan. Argazki-kolorista gisa lan egin zuen Nadarren estudioan, museoetako koadroetako argazkiak koloreztatuz. Horrez gain, andre ingeles batek Luxenburgoko Museoan Amaury-Duvalen margolan bat kopiatzen ikusi zuen eta hogei liberako lan mandatua egin zion. Akuarelak ere —batzuk Louvreko koadroen kopiak— margotu eta saldu zituen. 1873an, Louise Millietekin batera, lehiaketa batean izena eman zuen marrazketa-irakasle postua eskuratzeko, baina ez zuen lortu. Urte batzuk geroago, abanikoak margotu zituen. Hala ere, ez zuen etekin handirik atera lan horiekin guztiekin. Familiaren biografian, Paul Milliet anaiak hauxe idatzi zuen : “Alix Payenek, irabazpidezko erregimenean ezkonduta ez zegoenez, ezkontzako dotea salba zezakeen, baina senarraren hartzekodunen eskuetan utzi zuen. Bat ere dirurik gabe [...], gurasoen etxera itzultzean, bere lanarekin bizimodua ateratzen saiatu zen. Lehenik Nadarren etxean lan egin zuen, gero Goupilenean, argazkiak moldatuz. Geroago, koadro batzuen kopiak, museoetan akuarelaz margotuak, saltzea lortu zuen.» Eta bere amak, 1873ko urtarrilean, gutun batean:"«Lan hobe baten zain dagoen bitartean, Alixek argazkiak margotzen ditu paper gatzatuaren gainean. Xarmantak dira, mundu guztiaren ustez, baina inork ez ditu erosten.»"
La Colonie-n familiarekin
Fernand neba nagusia 1885ean hil zen; Alixek harreman estua izan zuen haren alagun Euphémie Barbierrekin (1844-1903), Sarthe departamentuko Brains herrian bizi zena. Euphémie-ren familia Le Mansekoa zen eta baita fourierista eta 1851n erbesteratua ere, Alixerena bezala. Millietarren aspaldiko lagunak ziren eta sarritan joaten ziren La Colonie-ra.  Alix Payen-ek 1887an bere memorietan kontatzen zuenez, Julien Chassevant-ek, Condé-ko elkarkide sutsuak, egunero ematen zizkion “fourierismoari buruzko eskolak”. Alix Payen maiz joaten zen bere aita Felix Milliet ikustera. Aita, baina,1888an hil zen, eta bost urte geroago, ama.
Gurasoak hil ondoren, Alix Payenek, Paul Millietek eta Louise Millietek (Hubert ezkondutakoan) Milliet familiaren bigarren belaunaldia osatzen zuten; denak elkartzen ziren La Colonie-n. Alix Payenek Sabine Hubert (1881-1968) bere ahizpa Louise-ren alaba nagusiaren heziketaren ardura hartu zuen eta bere etxera bizitzera eraman zuen. Izeko-iloben harremanak La Colonie-tik kanpo ere jarraitu zuen, asteroko korrespondentziaren bidez, Sabine 1900ean Maurice Caullery zoologoarekin ezkondu ondoren.
Alix Payen Parisen hil zen, 1903ko abenduaren 24an, 61 urte zituela.
Familia-gutunetan jasotako lekukotza
1870 eta 1871ko gerretan, Alix Payenek aldizka idazten zien gurasoei: amari Senaren bestaldera, eta aitari, ordea, Seine-et-Oise-ra. Eguneroko bat ere idazten zuen. Azken eskutitza maiatzaren 28koa edo 29koa zen, eta egunerokoan idatzitako azken oharra maiatzaren 29koa, Henriren heriotzaren egunekoa. Haren idatziak Komuna gertatu zenean bertan sorturiko testigantza bakanetakoak izan ziren, eta hainbat aldiz argitaratuak izan dira Alix hil ondoren, baina oraindik ez dira oso ezagunak.
Testigantza bakana eta ezezaguna
Bere testigantza bakana, eta horregatik oso baliotsua, izan arren, Alix Payenen izena ez da oso ezaguna, eta aipamen gutxi batzuetan baino ez da aitortua izan , nahiz eta Édith Thomasek Les Pétroleuses liburuan aipatu zuen. Michèle Audinek zenbait hipotesi formulatu ditu bere existentziaren eta idatzien inguruko ikusezintasunari buruz. Historialariak nabarmendu du Alix Payen ez datorrela bat Versaillesko alderdi irabazlearen aldekoek edo Komunan espezializatutako historialariek eraikitako communarde-aren estereotipoekin. Jatorri burgeseko emakumea zen, ez zen ekintzaile bat izan, ezta klub bateko edo "Association internationale des travailleurs" edo "Union des femmes pour la défense de Paris et les soins aux blessés" bezalako erakunde bateko kidea ere, eta ez zuen inongo egunkaritan idatzi, ezta, Victorine Brocher kantiniersaren moduan, bere memoriak argitaratu ere.
Hil osteko argitalpenak
Alix Payenen gutunak ez ziren argitaratu bera hil arte. Bere neba Paul Millieten ekimenari esker atera ziren familiaren ingurutik, 1910etik 1911ra Charles Péguyren Cahiers de la Quinzaine aldizkarian familia-biografia argitaratu zuenean. . Biografia horretan gutunak argitaratu zituen eta Alix Payenek, bere ahizpa Louise Millietekin batera, presentzia oso garrantzitsua izan zuen. Lau urte geroago, aldizkariko kapitulu guztiak bi liburukiko obra bakar batean bildu zituen:  'Une famille de républicains fouriéristes, les Milliet', Georges Crès-ek argitaratua. Paul Millietek gutunetako batzuk berregin bazituen ere, Komunako borrokei buruzko kapituluan leku nagusia eman zien, gutunek bakarrik osatzen baitzuten narrazioa, berak testuinguru historikoa zehazteko bakarrik esku hartu zuelarik.
Hirurogei bat urte geroago, 1978an, Maspero edizioen (La Découverte gaur egun) sortzaileak, François Masperok, Alix Payenen gutunak berrargitaratu zituen, beren Cahiers de la Quinzaine-ko bertsioan. Argitalpen honetan, Masperok, Louis Constant izengoitiarekin, Mémoires de femmes mémoire du peuple izeneko antologian bildu zituen gutunak bere Petite collection Maspero-n. Michèle Audin-ek edizio honi esker ezagutu zituen Payenen gutunak, eta 2018tik 2019ra haietako batzuk argitaratu zituen macommunedeparis.com blogean. Audinek bertsio berri batean aurkeztu zituen, "mistotzat" jotzen zuena eta Paul Millieten bi iturriak kontuan hartzen zituena. Historialariak Danielle Duizabok gordetzen zituen Louise Millieten, Alix Payenen ahizparen, ondorengoen artxiboak ikusi ahal izan zituen, eta 2020an Libertalia argitaletxean kaleratu zituen, argitaratu gabeko idazki ugarirekin , C'est la nuit surtout que le combat devient furieux izenburuarekin.
Michèle Audin-en argitalpena Komuna-ren mendeurrenean agertu zen. Ehun urteak bete zirenean, Alix Payenen idazkiak Jordi Brahamcha-Marin-ek eta Alice de Charentenay-k Gallimard argitaletxean editatutako 'La Commune des écrivains ' antologian argitaratu ziren berriro. Dugudus kale-artistak ere omenaldia egin zion Parisen erakusgai jarritako Nous la Commune erretratu-sortan –L 'Humanité-n egindako erretratu batez lagunduta—, eta Ludivine Bantigny historialariak ere, "denboraz haraindiko" gutun bat idatzi zuen bere omenez La Commune au présent liburuan.
Komunaren borroka Alix Payenen gutunetan
Lubakietako gau gaitzak deskribatu zituen, pairatu behar izan zuten hotza eta hezetasuna. Bonbardaketek eta tiroketek batzuetan lo egitea galarazten zioten. Apiril osoan ez zuen atertu. Honela esan zuen apirilaren 24an: “Inoiz ez nuen pentsatuko egunak eta egunak emango nituela blai eginda, inoiz lehortu gabe, eta ohitu egingo nintzatekeela.” Batailoiak etsaiaren sua jasaten zuen etengabe, su-eten batzuk baziren ere, eta gainera, eraikin hondatuetan, babesleku prekarioak besterik ez zirenak, bilatu behar zuten aterpea. Horren adibidea izan zen apirilaren 24an Vanveseko gotorlekuan pasaturiko gaua, kanpoan pasatzen zituztenak baino hobea izan ez zena. Hartzen zuten janaria ez zen nahikoa, horregatik, inguruko soroetara joaten ziren aurkitzen zutena biltzera.
Bere kontakizunaren arabera, egoera ez zen hobea borrokaldietan, gabezia handiak deskribatu baitzituen. Federatuen armak oso kalitate txarrekoak ziren ; gainera, txanda-aldaketetan gorabehera handiak izaten zituzten, eta postuen arteko lekualdaketak ere ausazkoak eta arriskutsuak izaten ziren. . Horri dagokionez, apirilaren 24an hauxe idatzi zuen: «Issytik [Vanvesera] irten ginenean agindu bat irakurri genuen, aurrerantzean postu aurreratuak 24 orduro ordezkatuak izango zirela ezartzen zuena, baina, hala ere, hiru egunez egon ginen estolda honetan...» Kanpainako ospitalean, hornidura eta laguntza medikoen falta salatzen zuen. «Zaurituak ez dira anbulantzian [kanpainako ospitalean] gelditzen; lehenengo sendaketa egin eta segituan eramaten dituzte Parisera. [...] Oheak txarrak dira eta botikak falta dira; badago operatzeko behar den guztia, baina beste erremediorik ez; horrela, gure gizonetako bat sukarrak janda dago, eta badira jada lau egun komandanteak ez duela kininarik lortzen.»
Amaren eta ahizparen gutunak
Alix Payenen amak eta ahizpak, biak Louise Milliet izenekoak, beren gutunetan Alixekin partekatzen eta kontrastatzen zituzten gertaerei buruzko inpresioak eta iritzi politikoak. Louise Millietek, hamazazpi urteko ahizpa txikiak, bat-bateko ideia erradikalak azaltzen zituen, Komunaren aldekoak eta Elizarenganako antipatiaz beteak. Amak, berriz, kritikoagoa eta zuhurragoa, seme-alabak bezain gogotsua ez bazen ere, Komunak Parisentzat «aro berria» zekarrela pentsatzen zuen eta haren aldeko konpromisoa hartu zuen.
Alix Payenen rolak borroka-eremuan: emakumea eta burgesa
Parisko Komunan parte hartu zuten emakume gehienek helburu politiko batek eraginda egin zuten: gizarte berri bat eraiki nahi zuten eta emakumeen egoera hobetu. Beste batzuk, hain ugariak ez zirenak, batailara bidalitako bikotekideari laguntzeko parte hartu zuten, ambulancière gisa (kanpaina-ospitaleko erizaina) edo vivandière gisa (beren senar soldaduei errejimenduetan jarraitzen zieten emakumeak, zerbitzuko langile gisa jarduteko). Alix Payen, sarjentu baten emaztea izanik, azken horietako bat izan zen. Bere jatorri burgesak ere bereizten zuen communarde gehienengandik, haiek gizartearen maila baxuenetako emakumeak izaten baitziren, eta seme-alabak elikatzeko oso bizimodu latza pairatzen baitzuten. Carolyn J. Eichner doktoreak, 2004ko Surmounting the Barricades: Women in the Paris Commune liburuan, adibidetzat jotzen du Alix Payen gudu-zelaian dagoen emakume baten posizio sozialak zelako eragina duen bere bizitzan ulertzeko.
Carolyn J. Eichnerrek Alix Payenek Fort Issyko lubakietatik idatzitako lehen gutunak erabiltzen ditu adibide gisa. Haietan, soldaduek hornidura falta larriagatik pairatzen zuten bizimodu gogorra deskribatzen zuen, baina, aldi berean, berari bere klase sozialagatik tratu pribilegiatua ematen ziotela kontatzen zuen. Adibidez, honela zioen apirilaren 21ean: "«Janaria prestatzeko ura nahiko urrun dago, horregatik behar den bidoi kopuru zehatza baino ez da ekartzen; baina nik, goizean, beti aurkitzen dut ur ontzi bat nire garbiketarako. Gaur ere, hotz egiten zuenez, Chanoinek ura berotu dit!»"Beraz, Alix Payenen burkideek emakume burgesari zegozkion ustezko pribilegioak onartzen zizkioten, nahiz eta berak, egoera berezi hartan, ez zituen galdegin. Bere gutunetako iruzkinetan ere haren eta 153. soldaduen arteko desberdintasun sozialaren berri ematen zuen, harekiko izaten zuten portaera adeitsuaz harridura adierazten zuenean, adibidez.
Palazzo Pignano
Palazzo Pignano Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alix Payen
Alix Payenen rolak borroka-eremuan: emakumea eta burgesa
Bestalde, Eichnerren ustez, Alix Payenek ez zuen gizonezkoen nagusitasuna zalantzan jarri. Dirudienez, ez zen militantzia izan bere engaiamendua eragin zuena, ezpada Henri Payenekiko maitasuna, emazte onaren betebeharra konplitzera behartzen zuena, nahiz eta horrek bere ongizatea sakrifikatzea eta bere bizitza arriskuan jartzea zekarren. Carolyn J. Eichnerren aburuz, Alix Payenek gudu-zelaiko gizonezkoen espazioa inbaditu bazuen ere, 'inbasio' hori moderatua izan zen, bai bere pribilegio burgesei uko egin ez zielako, bai senarrarekiko mendetasuna errespetatu zuelako.