cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aldude
Aldude Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 25,9 kilometrora. Altuera 345 eta 1 000 metro artekoa da, eta 23,27 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 327 biztanle zituen.
Bertako biztanleak aldudarrak dira.
Aldudeko ibarreko hiriburua da.
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Aldude izena Aldubide izenaren uzkurduratik datorrela pentsa daiteke. Aldu (garai batean "altu" izendatzeko tokiko hitza zena) eta bide hitzen elkarketak osatzen dutela pentsa daiteke.
Beste toponimoak
Ahuntzarita "ahuntzen arrokaren lekua" esalditik dator.
Elokadi Baztanekiko mugan dagoen txoko bat da, 1863an Iparraldeko eta Bearnoko hiztegi topofrafikoak aipatzen duena.
Eznaratzu aurreko toponimotik dator Esnazu, 1863an Iparraldeko eta Bearnoko hiztegi topofrafikoan Eznazu bezala jaso zena eta Cassiniko mapan Esnaratsu. ez- a es- aldaketa "esne" hitzarekin asimilatzearen ondorio da.
Geografia
Aldude Aldudeko ibarran dago.
Ingurune naturala
Baigorri-Ortzaize eskualdean dago kokaturik udalerria, mendi garaiez inguraturik: Adi (1 459 m) eta Iturrunburu (1 291 m) aipagarrienak izanik.
Urepele eta Bankarekin batera Kintoa osatzen du, Nafarroa Garaiak eta Nafarroa Behereak elkarrekin dituzten larreak.
Historia
1374. urteko Nafarroako artxiboko dokumentu batean agertzen da, Alduyde izenarekin. Populazio finkorik gabeko artzaintza-eremutzat hartzen zen. Aldudeko artzainek, hasiera batean, etxolak altxatzeko eta baratze txiki bat lantzeko eskubidea zuten, baina ez ziren euren lurren jabeak, antzinako araudien arabera, banaezintzat hartzen baitziren. Egungo komunitatearen kokalekua Jourmendi izeneko leku baten gainean gertatu zen.
Populazio handiena XVII. eta XVIII. mendeetan izan zen, Baigorriko ibarretik etorritako artzain eta ezkonberri bikoteekin. Jende horiek aurre egin behar izan zioten etxe eraiki berriak aldian behin eraistera bultzatzen zituzten haraneko agintarien aurkakotasunari. 1765ean Aldudeko biztanleek bost sindiko izendatu zituzten beren arazoez ardura zitezen Baigorriri men egin gabe.
Frantziako Iraultzaren bezperan, Aldudeko ibarreko Batzarrean onartua da. Hala ere, Iraultzaren garaian bakarrik ezarri zen udalerri independentean. 1794ko ekainaren 3an, Konbentzioaren Gerrako Aldudeko guduaren ondorioz herria guztiz erre zuten. 1814an Arthur Wellesley Wellingtongo Dukearen tropek eskualdea inbaditu eta herria erre zuten. 1856tik 1863ra Pirinioen mendebaldean Iruñe eta Baiona arteko burdinbidea Alduden barrena igarotzeko egitasmo bat izan zen, azkenean Irun-Hendaiatik gauzatua.
Duela gutxi arte, Bailea, Perkainenea eta Filipeinea izeneko hiru etxe franko egon ziren, non Frantziako agintariek ez zuten jurisdikziorik. Desertoreen ohiko asilo-lekua ziren. Gauza bera gertatzen zen Esnazu herriko Malsoinea izeneko etxean.
Erakunde publikoak
2017ko urtarrilaren 1era arte, Aldude Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.
Garraioa
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Aldudek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.
Herri senidetuak
Aldude ondorengo herriekin senidetuta dago:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Crypturellus parvirostris
Crypturellus parvirostris Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.
Wiśniowa udalerria (Behe Karpatoetako voivoderria)
Wiśniowa Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Strzyżów barrutian kokatuta. 83,38 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8184 biztanle zituen.
Les Affamés (2018ko filma)
Les Affamés 2018ko Léa Frédeval frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film komikoa da, 2014ko bere izen bereko eleberrian oinarrituta.
Argumentua
Gaur egun gaztea izatea ez da duela urte batzuk baino hobea ez okerragoa; horixe da filmaren tesia. Zoek 22 urte ditu, eta nazkatuta dago esaldi bera behin eta berriz entzuteaz: «Normala da, gaztea zara!». Kokoteraino dauden beste zenbait lagun bilduko ditu, eta etorkizun hobe baten alde lan egingo dute elkarrekin.
Goldfield (Iowa)
Goldfield Iowako hiri bat da. Wright konderrian kokatua dago. 2010ean 635 biztanle zituen, 3.09 kilometro koadrotan banatuta.
Atractosteus tropicus
Atractosteus tropicus Atractosteus generoko animalia da. Arrainen barruko Lepisosteidae familian sailkatzen da.
Juan Carlos Merino
Juan Carlos Merino González (1948) Errenteriako (Gipuzkoa) alkatea izan zen 2005tik 2011ra. Euskadiko Alderdi Sozialistako (PSE-EE) Komite Nazionaleko kidea da.
Ikasketaz pedagogian lizentziaduna da, eta ogibidez Errenteriako Udaleko kultura eta hezkuntza arloko funtzionarioa da, eszedentzian.
Évolution (2015eko filma)
Évolution 2015eko Lucile Hadzihalilovic frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Nicolasek hamar urte ditu eta amarekin bizi da uharte urrun batean, emakumeak eta nerabeak baino bizi ez diren herri batean. Ozeanoaren ondoko ospitale batean, haur guztiei tratamendu mediko misteriotsu bat egiten diete.
Kalikrates
Kalikrates (grezieraz Καλλικράτης) K.a. V. mendeko arkitekto greziarra izan zen.
Persiarrak K.a. 480. urtean Atenas suntsitu ostean, Periklesek Kalikrates eta Iktinosi agindu zien, K.a. 447 eta K.a. 432. urteen artean Akropolisen eraikitako eraikinen proiektuak, Fidias zuzendari zutela. Lan hauetako bereziena Partenoia izan zen.
Pseudamia zonata
Pseudamia zonata Pseudamia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Kalikrates
Inskripzio baten arebera, Kalikrates Atenaseko Akropoliko Atena Nike tenpluaren arkitektoa izan zen ere.
Beste inskripzio batek dio, Akropoliseko harresien eraiketako arkitektoetako bat izan zela. Plutarkok adierazten du, Atenas eta Pireo batzen zituen Harresi Luzeen eraiketa erdia egiteko kontratatua izan zela.
Akiko Kobayashi
Akiko Kobayashi (小林 昭子) japoniar kimikaria da. Ni(tmdt)2 molekula bakarretik metalak sortzeagatik Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen 2009an.
Biografia
Kobayashi Tokion jaio zen aita fisikaria eta ama musikaria zuen familia batean. Tokioko Unibertsitatean edin zituen kimika ikasketak eta 1972an graduatu zen. 1972an ikerketa lanetan hasi zen Unibertsitatean bertan eta 1999an irakasle bihurtu zen. 2006an irakasle emeritoa izendatu zuten eta Nihon Unibertsitatean sartu zen.
2009an Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen molekula eroaleen garapenean egindako lanarengatik eta Ni(tmdt)2 molekula bakarretik metal organiko bat diseinatu eta sintetizatzeagatik. Metal organiko honek ezohiko propietateak ditu eta zero absolututik 0'6 gradu eskasera metalen ezaugarriak hartzen ditu. Horrez gain paramagnetikoa da eta eremu magnetikoek erakartzen dute giro tenperaturan.
Kobayashiren aurkikuntza nikeldun molekula batekin (Ni(tmdt)2) izan zen, gerora zink edo kobredun molekulekin ere antzeko propietateak aurkitu dira.
Jakana
Jakana (Jacana jacana) Charadriiformes ordenako eta jakanidoen familiako hegaztia da, 25 cm inguru luzea, Hego Ameriketako tropiko aldeko zingiretan bizi dena.
NGC 7288
NGC 7288 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Jakana
Luma beltzak ditu sabel-paparretan, lepoan eta buruan; bizkarrean berriz gaztaina kolorekoak eta hegoetan berde horixkak. Gandor gorri zapala du kopetan. Oso hatz luzeak ditu, eta haietaz baliatzen da uretako landare-hostoen gainean ibiltzeko. Landareak eta uretako intsektuak jaten ditu.
Paduli
Paduli Italiako udalerri bat da. Beneventoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Royer (Saona eta Loira)
Biztanleria
2007an Royer udalerrian erroldatutako biztanleak 123 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 57 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (25 gizon eta 23 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Royer udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 135 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.324 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Forbidden Paradise
Argumentua
Alexei ofizial gazteak erreinu txiki bateko tsarina azpikari iraultzaile batzuengandik salbatu du, eta neskak ordainetan, bere maitasuna eskainiko dio. Mutilak orduan maite zuen neska eta tsarinaren ohorezko dama den Anna utziko du.
Ormonde gaztelua
Ormonde gaztelua (ingelesez Ormonde Castle, irlanderaz Caisleán Urmhumhan) Carrick-on-Suiren ekialdean an kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako Tipperaryko konderrian. Suir ibaiaren ertzean dago.
Llwyncelyn (Rhondda Cynon Taf)
Llwyncelyn, Galesko Porth udalerriko barruti bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.
Ormonde gaztelua
Historia
Butler familiak 1315 urtearen aurretik eraiki bazuen ere, gaur egun gelditzen diren zatirik zaharrenak XV mendeko harresia eta dorreak dira.
Thomas Butler Ormondeko 3. kondea Elisabet I.a Ingalaterrakoaren gortean bizi izan zen 1565 arte eta handik elisabetar estiloa ekarri zuen eta Tudor estiloko jauregia eraiki zuen gazteluaren ondoan. XVII mendean James Butler Ormondeko Konde-duke handiaren jauregi gustokoena zen baina 1688an hau hiltzean familiak bertan behera utzi zuen eraikina.
Butler familiak 1947an gobernuari eman zion eta honek hainbat egitura historiko berriztu ditu.
Jauregia
Bi solairu ditu eta gablete itxurako hirugarren batek teilatua osatzen du. Solairu bietan mainelaturiko leihoak ditu. Lehenengo solairuan aipagarriak dira harriaren barnean egindako tximiniak.
Jauregiak U itxura du eta barrenean patio bat iparraldera irekia.
Monteanako geltokia
Monteana Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Amorebieta-Etxanoko Udal Liburutegia
Amorebieta-Etxanoko Udal Liburutegia Zelaieta Zentroan dago, Zelai parkean. 1966 ean sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea ren parte-hartzaile da.
Wisznia Mała udalerria
Wisznia Mała Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Trzebnica barrutian kokatuta. 103,36 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10067 biztanle zituen.
La Riviera (Kalifornia)
La Riviera Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Anthony Marshon Davis Jr
= Karrera = Institutua
Perspectives Charter Schoolera joan zen, matematikan eta zientzian ona dan eskola batera. Lehen urtean, Davis “hirukoak jaurtitzen duen txikiak” bezala ezagutua zan. Bere lehen urtea amaitzean, 30 zentimetro hazi zen, eta kanpotik jokatzen jarraitu arren, bere barruko-jokoa entrenatu eban bere osaba eta bere lehengusuarekin. Junior urtean, gurasoak pentsatu eben institutu hobe batera aldatzea. Baina, Donnie Kirkseyk, Anthonyren aitaren lagun bat, ez eban aukera hori aholkatu, esanez: “ona bazara, berdin da non jokatzen dozun, aurkituko zaituzte”.
Unibertsitatea
Institutoa amaitu ondoren, Davis Kentuckyko Universitatean matrikulatu zen. Kentucky Wildcats taldean sartu zen, John Calipari entrenatzailearen taldean. Bere Unibersitateko urte bakarrekoan, Davisek 14,2 puntu, 10,4 errebote eta 4,7 tapoi lortu ebazan batez beste, eta NCAAren burua izan zen. Guztira 40 partido jolastu ebazan. Urteko jokalaria izendatu eben eta urteko defendatzaile onena. 2012ko NCAAko 1. Mailako finalean, Bere taldeak 67-59 irabazi eban Kansaseko Unibertsitateari New Orleanseko zelaian. Erasoan ez zen oso ondo ibili, baina bere defensa lana (16 errebote eta 3 baloi lapurreta) beharrezkoa izan zen finala irabazteko. Finalaren ostean, Torneoko Jokalari Onena izendatu eben. Egun batzuk geroago, 2012ko Drafterako aukeragarri izendatu eben.
NBA
New Orleans Pelicans
2013-14 denboraldian, Davis NBA historiako jokalaririk gazteena izan zen batez beste 20 puntu, 10 errebote eta 2 '8 tapoi lortzen. Gainera, New Orleansen ospatu zen All-Star Game lehiatzeko aukeratuta izan zen lehen aldiz. Bere denboraldi bikainak ez zuen saririk izan talde mailan, Pelicans, 34 garaipen eta 48 porroteko balantzearekin, ez zen Playoffserako sailkatu.
2014-15 denboraldian, 2015eko otsailaren 7an, lesio bat izan eban sorbaldan, eta All-Star Game galdu eban. New Orleans Pelicansek 45 partida irabazi eta 37 galdu ebazan denboraldi erregularrean eta 2011tik lehen aldiz Playoffetarako sailkatzea lortu eben. Anthony Davisek bosgarren postuan amaitu eban 2014-15 denboraldiko MVP aren bozketan 203 punturekin.
2015eko uztailean Pelicansekin kontratua luzatu eban bost urte eta 145 milioi dolarrerako. 2016ko otsailaren 21ean bere ibilbideko markarik onena lortuko eban 59 punturekin.
2016-2017 denboraldian, All-Star Game-rako Mendebaldeko Konferientzarako boskote titularrean aukeratu zuten. Partida horretan, Anthony Davisek 52 puntu sartu ebazan eta Izarren Partidan banakako marka berria lortu eban.
2017-18 denboraldian, Miami Heat en aurka 2018ko otsailaren 23an, 45 puntu, 15 errebote, 5 tapoi eta 5 lapurreta baino gehiagoko partida erregistratu eban lehen jokalaria izan zen.
2019ko urtarrilean, traspasoen merkatua itxi aurretik, Davisek argi eta garbi jakinarazi eban transpasatua izan nahiko embala.Gertaera honek sekulako zalaparta sortu eban bere irudiaren eta bere etorkizunari buruzko espekulazioen inguruan, baina azkenean dena bonba batean geratu zen, eta Davisek New Orleansen jarraitu zuen denboraldia amaitu arte.
Los Angeles Lakers
Azkenik, 2019ko ekainean, Davis Los Angeles Lakersera lekualdatu eben Lonzo Ball, Brandon Ingram eta Josh Harten truke.
34 puntu sartu ebazan NBAko finaletako partida batean, Michael Jordan eta Kevin Duranten marka berdinduz. 2020ko urriaren 11an NBAko txapelduna izendatu zen lehen aldiz, finalean Miami Heat irabazten.
2020ko abenduaren 3an, Lakersek kontratua berritzea adostu eben Davisekin, bost urterako eta 190 milioi dolarrerako.
2021eko otsailaren 23an zortzigarren aldiz aukeratu eben Atlantan ospatuGalo All-Star Game txapelketa jokatzeko.
Selekzio Nazionala
Unibertsitateko txapelketa irabazi ondoren, eta Amerikako Estatu Batuetako selekzioko hainbat jokalari garrantzitsuren lesio ondoren, Davis, James Harden ekin batera, Londreseko Joko Olinpikoetarak gonbidatuak izan ziren. Davisek debuta egin eban Olinpiar Jokoetan Frantziaren aurka (98-71), eta hiru puntu sartu ebazan zortzi minutuetan. Estatu Batuek urrezko domina lortu eben.
Bi urte geroago, Mike Krzyzewski hautatzaileak, Davis sartu eban 2014ko Munduko Saskibaloi Koparako deialdian, eta Berrio estatubatuarrak urrezko domina eskuratu eben.
= Bizitza pertsonala = Anthony Davis Jr., Anthony eta Eranier Davisen semea da. Chicagoko South Siden jaio zen. Antoinette izeneko ahizpa biki bat dauka eta Lesha izeneko ahizpa zaharrago bat.
Davis, Marlen P-rekin ezkondu zen 2021eko irailaren 18an. Bikoteak seme bat eukan ezkondu baino lehenago.
2012ko ekainaren 15ean, Arn Tellem Wasserman Media Groupeko ordezkariarekin sinatu eban, bere agente moduz.
= Erreferentziak =
Andre Maria eliza (Tolosa)
Andre Maria eliza  Pizkunde garaiko erlijio-eraikina da, Tolosako hirigune historikoan dagoena, Gipuzkoan. 1.630 metro koadroko azalerarekin, Gipuzkoako eliza handienetan bigarrena da, Donostiako Artzain Onaren katedralaren atzetik.
Le Bourg-Saint-Léonard
Le Bourg-Saint-Léonard Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Andre Maria eliza (Tolosa)
Kokalekua
Tolosako Alde Zaharrean dago, Andre Maria plazan, Oria ibaiaren ertzean eta Aranburu jauregiaren eta Errotaren alboan.
Le Bourg-Saint-Léonard
Biztanleria
2007an Le Bourg-Saint-Léonard udalerrian erroldatutako biztanleak 429 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saccopteryx antioquensis
Saccopteryx antioquensis Saccopteryx generoko animalia da. Chiropteraren barruko Emballonurinae azpifamilia eta Emballonuridae familian sailkatuta dago
Le Bourg-Saint-Léonard
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Andre Maria eliza (Tolosa)
Eraikina
1501ean erre zen beste baten ordez zegoen eliza hau, XVI. mendearen bigarren erdian eraiki­tzen hacia eta XVII. mendean pizkundetar estiloan (1548). Baina XVIII.aren amaieran bukatua; hain justu, 1789ko urriaren 9an Joan Baz­kardoren erretaula ederra iren­tsi zuen beste sute ikaragarri bat nozitu, eta gerora XIX. mendean Silvestre Perezen egitura jarri zen ordez­ko: jaspez­ko bal­dakino baten az­pian al­dare nagusi bat,1820an derrigorrez­koa zen bezala, guztia estilo neoklasiko batean. Jasokundearen koadro bat ere jarri zen, Antonio Zabala bergararrak margoturikoa. ta 1.630 metro karratuko azalera du. Saloi oinplanoa eta garaiera handiko hiru nabe eta gurutzaduraz faltsuzko gangak ere baditu, guztiak sei zutabe handiek eutsiak. Bataiategiko ataria XIII. mendean egina da eta berez San Esteban baselizakoa da, baina 1918an eliza honetara lekualdatua izan zen
Luzeran 59 m, zabaleran 34 m eta altueran 31 m neur­tzen dituen Tolosako eliza handi horretan ikuslearen arreta erakar­tzen dute segurtasun arrazoiak direla eta 2 metro eta erdiko diametrora iristen diren eta astuntasun eta liraintasunik ezaren inpresioa sor­tzen duten Silvestre Perezen berri­tze lanean gizenduriko sei zutabeek. Altura bereko habearteak izar-itxurako guru­tze-gangaz estalirik daude, habearte nagusian erdi-puntuko ar­kuak eta albokoetan ar­ku zorro­tzak daudelarik. Sei zutabe sendoz gain, karga bota­tzeko balio dute hormei itsa­tsiriko harroin erdiek ere. Erdiko habearteak 11’40 m neur­tzen ditu, eta albokoek 6’63 m, luzeran 10’80 m-ko habearteekin.
Le Bourg-Saint-Léonard
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 287 ziren, horien artean 217 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 217 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (114 gizon eta 84 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Andre Maria eliza (Tolosa)
Eraikina
Kanpoal­dera, fa­txadak atari ederra bistaratuz, dorreak eta Martin Karrerak (1761-1764) diseinatutako kanpai‑horma airosoak jadanik al­di barrokoan gaudela adierazten du. Baina alboetako hormak guztiz dira soilak “kolumnario” estiloan.
Le Bourg-Saint-Léonard
Diru sarrerak
2009an Le Bourg-Saint-Léonard udalerrian 192 unitate fiskal zeuden, 443,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.889 euro zen.
Weiyang
Weiyang Txinako Herri Errepublikako esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
Le Bourg-Saint-Léonard
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
Andre Maria eliza (Tolosa)
Eraikina
Barnealdeari dagokionez, erdialdeko erretaula bikaina du, bai eta alboetako hormetako margolanak ere. Estilo neoklasikoko eraldaketa hauek XIX. mendearen hasieran Silvestre Pérez arkitektoak sartu zituen.
Louane Emera
Anne Peichert (Hénin-Beaumont, ), Louane Emera izen artistikoz ezaguna, frantziar aktore eta abeslaria da, 2013an The Voice : La Plus Belle Voix saioan eta 2014an La Famille Bélier filmean egindako lanagatik ezaguna dena.
Lepisosteus oculatus
Lepisosteus oculatus Lepisosteus generoko animalia da. Arrainen barruko Lepisosteidae familian sailkatzen da.
Andre Maria eliza (Tolosa)
Eraikina
Eliza hontara bisita gidatuak egin daitezke, horretarako aurretik Tolosako Turismo Bulegorekin kontaktuan jarri beharra dago.
Le Bourg-Saint-Léonard
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Le Bourg-Saint-Léonard udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leinu
Leinua familia edo klan bateko arbaso edo ondorengoen lerroa da. Lerro hauek matrilinealak edo patrilinealak izan daitezke, ama edo aitaren lerroen arabera, urrenez urren. Leinua matrilineala edo patrilineala den kulturaren arabera erabakitzen da, kultura batzuetan bakoitak pisu handiagoa edo txikiagoa baitu.
Taxonomian ere leinu kontzeptua erabiltzen da, generoaren gainetik baina familiaren azpitik dagoen taldea identifikatzeko.
NGC 7289
NGC 7289 galaxia bat da, Piscis Austrinus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Porth
, 'Y Porth', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.
1963ko Frantziako Tourra
1963ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 50. edizioa izan zen. 1963ko ekainak 23 eta uztailak 14 artean ospatu zen. 4137 kilometroko ibilbidea egin zen 21 etapatan banatuta, bigarrena eta seigarrena bi sektoretan banatuta egon zirelarik.
130 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba soilik 76k amaitu zutelarik. Arlo honetan Ferrys taldea nabarmendu zen, proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu zuena.
Garaileak, Jacques Anquetil, hala bere laugarren Tourra lortu eta une horretara arte Tour gehien lortu zituen txirrindularia izan zena, proba batez beste 37,092 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Parte-hartzaileen zerrenda
A : Etapan zehar abandonatu zuen.
Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago.
Crypturellus casiquiare
Crypturellus casiquiare Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.
Goodell (Iowa)
Goodell Iowako hiri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 1.11 kilometro koadrotan banatuta.
Xincheng Barrutia
Xincheng Barrutia Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:
Beijing Yintai Centre
Beijing Yintai Centre (txinera sinplifikatuz: 北京银泰中心; txinera tradizionalez: 北京銀泰中心; pinyineraz: Běijīng Yíntài Zhōngxīn), Txinako Herri Errepublikako Beijing udaltasunean dagoen finantza eraikin konplexua da.
Ezaugarriak
Eraikin multzoa Beijing central business district izeneko finantza barrutia osatzen duten eraikinetako batzuk dira, Beijingo Chang'an etorbidearen ondoan. 186 metroko bi dorre eta erdialdeko 250 metroko garaiera duen eraikin altuagoa. Erdialdeko eraikinean bulegoez gain, hotela eta etxebizitzak daude.
Egitasmoa John Portmanek diseinatu eta eraikitzen lagundu zuen,
Pseudamiops diaphanes
Pseudamiops diaphanes Pseudamiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
80. Oscar Sariak
80. Oscar Sarien ekitaldia 2008ko otsailaren 24an Hollywoodeko Kodak Antzokian egin zuten 2007. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Jon Stewart izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.
Cikháj
Cikháj Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 106 biztanle ditu eta 21,34 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1552 urtean egin zen.
Witkowo udalerria
Witkowo Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Gniezno barrutian kokatuta. 184,6 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13687 biztanle zituen.
Lady Windermere's Fan (1925eko filma)
Argumentua
Hala-moduzko sona duen Erlynne andrea Londresera itzuli eta Lord Windermereri deitzeko agindua eman du. Honek hilda uste duen emaztearen ama dela aitortu, eta bere isiltasunaren truke dirua eskatuko dio..
Murray (ibaia)
Murray (ingelesez Hegoaldeko Australian River Murray) Australiako ibairik luzeena da. 2.375 kilometroko bere ibilbidean, Australiako Alpeetan hasitan, Hegoaldeko Gales Berria eta Victoria arteko muga sortzen du.
High-Rise (filma)
High-Rise 2015eko Ben Wheatley ingeles zinema zuzendariaren filma da, J. G. Ballarden izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
1975. Londres mendebaldean, hiru bat kilometrora. Robert Lang doktorea bere apartamentu berrira joango da bizitzera, anonimotasun bila. Baina ikusiko du gainerako bizilagunek ez diotela bake onik emango.
Wisznice udalerria
Wisznice Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 173,2 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5047 biztanle zituen.
De battre mon cœur s'est arrêté
Zortzi César Sari (tartean zuzendari onena, gizonezko aktore onena eta film onenarenak) irabazi zituen.
Argumentua
28 urteko Tomek bere bidea hautatu beharko du: aitaren higiezin-negozio ilunetan jarraitu edo, ama moduan, piano-jole bilakatzea. Entzunaldi bat prestatzeko, Miao Lin frantsesez egiten ez duen txinatar piano-jolearen laguntza izango du.
Arden-Arcade (Kalifornia)
Arden-Arcade Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pseudamiops gracilicauda
Pseudamiops gracilicauda Pseudamiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Pago Veiano
Pago Veiano Italiako udalerri bat da. Beneventoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pago Veianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Goose Lake (Iowa)
Goose Lake Iowako hiri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 240 biztanle zituen, 0.82 kilometro koadrotan banatuta.
Chris Gueffroy
Chris Gueffroy (Pasewalk, Ekialdeko Alemania, 1968ko ekainaren 21a - Berlingo harresia, Alemania, 1989ko otsailaren 6a) Berlingo Harresia zeharkatzen ari zela hil zen azken pertsona izan zen.
Biografia
1989ko otsailaren 5ean, Ekialdeko Berlinen, Chris Gueffroy eta Christian Gaudian hogei urte inguruko gazteak Britzeko kanalerantz abiatu ziren isilka. Munduko mugarik zainduenetakoa pasa nahi zuten, Altzairuzko Oihala deiturikoa, soldaduskatik libratzearren.
Iturri onetik jakin zuten Mendebalderako bidea hartu nahi dutenei tirorik ez egiteko agindua jaso zutela AEDko tropek, eta hala, zurrumurrua egia zelakoan, hiru metroko harresian gora egin zuten bi lagunek. Metalezko hesira heldu zirelarik, garrasika hasi ziren sirenak, argi-fokuak piztu ziren, soldaduek armak altxa eta su egin zuten. Bi lagunek harresia pasatzen laguntzen zioten aritu ziren elkarri. Bala batek bihotza jo zion Gueffroyri. Gaudian larriki zaurituta eraman zuten poliziek, atxilo.
Berlingo Harresiaren azken biktima izan zen Chris Gueffroy. Ezin argi jakin, ordea, zenbatgarrena izan zen. 25 urte igaro izanagatik ere, erabat zehaztu gabe dago oraindik 1.400 kilometrokoko harresiaren aitzakian bizitza galdu zuten biktimen kopurua, Stasik metodo latzak baliatu baitzituen heriotzak ezkutatzeko eta familiak isilarazteko.
Gueffroy hil eta bederatzi hilabete geroago, 1989ko azaroaren 9an, Berlingo Harresia bota zuten.
Vinzenz Geiger
Vinzenz Geiger (Oberstdorf, 1997ko uztailaren 24a) eskiatzaile alemaniarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan hiru domina eskuratu ditu Konbinatu nordikoko proban.
Ibilbidea
2015-16 denboraldian egin zuen debuta Munduko Kopan eta 2019ko urtarrilean lortu zuen aurreneko garaipena. Munduko Kopan 2019-20 denboraldian orotako sailkapenean podiuma egin zuen, hirugarren gelditu baizten. Hurrengo denboraldian postu bat egin zuen gora, zilarrezko domina eskuratuz.
2018ko Pyeongchangeko Jokoetan parte hartu zuen eta taldekako proban urrezko domina eskuratu zuen. 2022ko Pekingo Jokoetan bakarkako malda ertainean txapeldun olinpikoa izan zen eta taldekako proban zilarrezko domina lortu zuen.
Atelopus dimorphus
Atelopus dimorphus Atelopus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Anafilaxi
Anafilaxia alergia mota bat da, ohiko alergia baino larriagoa dena eta gorputz osoa kaltetzen duena (multisistemikoa). Anafilaxia eragiten duen substantzia (alergenoa) sarritan odol-bidetik sartzen da gorputzean (adibidez, erle baten eztenkadaren ondorioz, edo injekzio baten ondorioz alergenoa botika bat denean), baina aho-bidetik ere jardun dezake (botikak, hainbat elikagai...). Esan liteke anafilaxia organismoaren muturreko erantzun immunologikoa dela alergeno baten aurka.
Anafilaxia sortzen duten alergeno ohikoenak liztor eta erleen pozoiak, penizilina bezalako antibiotikoak, azido azetilsaliziliko duten botikak eta hainbat elikagai (fruitu lehorrak, itsaskiak...) izaten dira.
Schock anafilaktiko deritzona anafilaxiaren ondorioz sortutako erreakzio bortitza da, heriotza ekar dezakeena. Urtikaria larruazalean, esku eta aurpegiaren hantura, buruko mina eta goragaleak, izerdia, hipotentsioa, sabeleko mina, itomena eta bihotz-biriketako gelditzea dira sintoma nagusiak.
Alergia guztietan bezala, anafilaxian ere E motako immunoglobulinek (Ig E) parte hartzen dute. Antigorputz hauek mastozito izeneko zelulen azalean pilatzen dira, eta bertatik aurre egiten diote alergeno arrotzari. Antigeno (alergenoa)-antigorputz (IgE) erreakzioa gertatzerakoan, mastozitoek barnean dituzten substantzia kimikoak askatzen dituzte, histamina eta triptasa, batez ere. Substantzia horiek dira schock anafilaktikoaren eragile nagusiak.
Schock anafilaktikoa tratatzeko adrenalina erabili ohi da, zain barneko bidetik. Hormona honek jarduera bronkio-dilatatzailea eta hodi-uzkurtzailea du, hain arriskutsuak diren itomena eta gelditze kardiobaskularra ekidinez.
2588 Flavia
2588 Flavia asteroide baten izena da. azaroaren 2an aurkitu zuen B. A. Skiff-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 VQ izena zeraman.
Ernest Alkhat
Ernest Alkhat Bidegain (Iholdi, Nafarroa Beherea, 1951eko uztailaren 24a - Armendaritze, Nafarroa Beherea, 2008ko azaroaren 7a) bertsolaria zen. Lehen bertsoak 14 urterekin bota zituen. Iparraldeko bertsogintzaren ardatzetako bat izan zen 1980-1990 hamarkadan.
2588 Flavia
Orbitaren ezaugarriak
2588 Flavia asteroidearen orbitak batezbeste 2,457 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,934 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,979 distantziara. Eszentrikotasuna 0,213 da, eta makurdura orbitala 2,26ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
2589 Daniel
2589 Daniel asteroide baten izena da. abuztuaren 22an aurkitu zuen C.-I. Lagerkvist-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1979 QU izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2589 Daniel asteroidearen orbitak batezbeste 2,88 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,647 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,112 distantziara. Eszentrikotasuna 0,081 da, eta makurdura orbitala 2,62ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Aplodontia rufa
Aplodontia rufa Aplodontia generoko animalia da. Karraskarien barruko Aplodontiidae familian sailkatuta dago.
Voillans
Voillans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Voillans udalerrian erroldatutako biztanleak 210 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Voillans udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 224 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.144 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2000. urtean Voillans udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 320 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gemeinnützige Krankentransport GmbH
Gemeinnützige Krankentransport GmbH, baita ere Gekrat edo GeKraT, "Anbulantzia karitatiboak" gisa itzulita, Aktion T4 programa nazi barruan zegoen azpidibisioa zen. Enpresak gaixoak eta ezinduak eramaten zituen nazien sarraski-zentroetara (Grafeneck, Brandeburgo, Schloss Hartheim, Schloss Sonnenstein, Bernburg eta Hadamar bezalako sarraski zentroetara), nazien eugenesia programaren barruan erail zitzaten; ezaguna zen erabiltzen zituen autobus grisengatik. Biktima asko zigilatutako gas-ganberetan hil zituzten. Reinhold Vorberg garraio-bulego nagusia zuzentzen zuen eta Hermann Schwenninger zuzendari exekutibo izendatu zuten.
Gerraren ondoren, Vorbergek Espainiara ihes egin zuen 1961ean, baina 1963ko martxoan Alemaniara estraditatu zuten. 20 hilabete iraun zuen epaiketa baten ondoren, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten milaka pertsonaren hilketan konplizitateagatik.
La Garnache
La Garnache Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Garnache udalerrian erroldatutako biztanleak 4.276 ziren. Familiak 1.641 ziren, horien artean 336 pertsona bakarrekoak ziren (170 bakarrik bizi ziren gizonak eta 166 bakarrik bizi ziren emakumeak), 592 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 635 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 78 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.718 ziren, horien artean 2.118 aktiboak ziren eta 600 inaktiboak ziren. 2.118 pertsona aktiboetatik 1.936 lanean zeuden (1.071 gizon eta 865 emakume) eta 182 langabezian zeuden (62 gizon eta 120 emakume). 600 pertsona inaktiboetatik 239 erretiraturik zeuden, 162 ikasten zeuden eta 199 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 192 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 55 eraikuntza enpresak ziren, 23 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 18 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 75 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 11 igeltseroak, 7 margolariak, 16 zurginak, 6 iturginak, 7 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean La Garnache udalerrian 86 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uraren zikloa
Uraren zikloa edo ziklo hidrologikoa urak iragaten dituen faseen segida da: lurretik, itsasotik edo lehorreko ur-bilduetatik lurruntzea, hodei izatera kondentsatzea, prezipitazioa, lurzoruan edo ur-bilduetan pilatzea, eta berriro lurruntzea.
Ur-masaren parterik gehiena egoera likidoan egon ohi da. Batez ere itsaso eta ozeanoetan aurki dezakegu egoera honetan, baina baita lur-azpiko ur eta lur-azaleko uretan (ibaiak eta lakuak) ere. Egoera solidoan dagoen ura ere oso esangarria da, bi poloetan eta mendiko glaziarretan pilaturiko izotza, hain zuzen ere. Frakzio txikiena atmosferan agertzen da, egoera likidoan lainoetan moduan, edo gas egoeran ur-lurrin moduan. Atmosferako ur hau, ordea, oso garrantzitsua da hidrosferako gune ezberdineko uren trukea gertatu dadin, gordailu nagusietatik urruti dauden eskualde kontinentaletara ura iritsi dadin ahalbidetzen baitu.
Gure planetaren lurrazalaren hiru laurdenak urez estalirik daude. Ura, ezagutzen dugun konposaturik ugarienetariko bat da eta hiru egoeratan aurki dezakegu Lurrean: solido egoeran (elurra edo izotza), likido egoeran eta gas egoeran (ur-lurrina). Itsaso, ibai, hodei eta euria etengabe aldatzen dira, lurrazaleko ura lurrundu, prezipitazio moduan berriz ere lurrera erori, lurrean iragazi eta abar. Hidrosferako gune ezberdinetako uraren zirkulazio eta kontserbazioari uraren ziklo edo ziklo hidrologiko izena ematen zaio. Erreakzio kimiko gutxi gertatzen diren ziklo biogeokimiko bat da, non ura leku batetik bestera igarotzen den eta egoera fisikoa aldatzen duen.
Prezipitazioak
Uraren zikloa itsasoan hasten da. Eguzkiaren intsolazioaren eraginez, ozeanoen gainazaleko ura lurrundu egiten da. Atmosferak ura kondentsazio bidez (euria eta ihintza) edo alderantzizko sublimazio bidez (elurra eta izotz zuria) gal dezake. Ur-lurrinak gora egin ahala hoztu egiten da eta kondentsazio bidez lurruna ur likido bihurtzen da. Tantak elkartzean lainoak eratzen dira eta ur-partikulek pisu nahikoa hartu dutenean, erori egiten dira, prezipitazio bidez. Euria, elurra eta txingorraren kasuan grabitatea da erorketa behartzen duena. Ihintza eta izotz zuriaren kasuan, egoera aldaketa estaltzen duten azaleraren gainean gertatzen da zuzenean.
Filtrazioa
Beste zati bat lurrean barna iragaziko da eta lurpeko urak eratuko ditu. Lurzoruan edo elur-geruza batean gertatze den uraren goitik beherako mugimendu honek perkolazio izena hartzen du. Gainazalean mugitzen den eta infiltratzen den uraren proportzioa substratuaren iragazkortasuna, maldak eta landarediak baldintzatua izango da.
Lurpeko zirkulazioa
Lur-azaleko isurketa-urak moduan, grabitatearen alde gertatzen da. Bi eratako mugimendua gertatzen da. Arroka karstifikatuetan, kareharriak batez ere, zirkulazioa bertikalki gertatzen da. Bestea akuiferoetan gertatzen dena da. Ur interstiziala arroka iragazkorren poroetan sartzen da eta presioa eta kapilaritatearen eraginez grabitatearen kontra egin dezake.
Lurrunketa
Lehenago edo geroago, lur-azalera eroritako ura ur lurrun bilakatu eta atmosferara itzuliko da. Ur-lurruna lurrazaletik edo itsasoen gainazaletik lurrunketa bidez sor daiteke, glaziarretatik sublimazio bidez edo izaki bizidunengandik ebapotranspirazio bidez.
Lurruntzean, urak disolbaturik dituen edukiak atzean lagatzen ditu, gatz mineralak edota konposatu kutsakorrak, esate baterako. Ondorioz, atmosferatik erortzen den ura egoera ia puruan erortzen da. Ur-prezipitazioa ez da guztiz garbia atmosferako ura bestelako gasekin elkartu eta euri azidoa moduko fenomenoak sorraraz baititzake.
Era honetan zikloa itxi egiten da. Ura etengabe mugitzen da, egoeraz aldatzen du eta berriz aurreko egoerara itzultzen da. Dinamismoa etengabea da eta egun Lurrean ezagutzen denn bizitza, zati handi batean, ziklo honi zor zaio.
Hidrosferako urak mantuaren desgasifikazioan du jatorria. Sortu zenean, duela 4.650 milioi urte, gutxi gorabehera, ur lurruna bazegoen Lurrean jada. Hasiera batean etengabeko fusioan zegoen gorputz handia zen, lurrazalean ehunka sumendi aktibo zituena. Ur lurruna duen gasez kargaturiko magma lur-azaleratu egin zen sumendien erupzioen bitartez. Lurra hoztu zenean, ur lurruna kondentsatu eta lurrazalera erori zen euri moduan eta egun ezagutzen direnn ozeanoak sortu. Uraren zati bat mantura itzul daiteke litosferaren subdukzio-prozesuetan sedimentu ozeanikoekin batera.
My Blueberry Nights
My Blueberry Nights (euskaraz Ahabi Gauak), 2007ko Wong Kar-wai hongkongdarrak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Jude Law, David Strathairn, Rachel Weisz, Natalie Portman eta Benjamin Kanes aktoreek antzeztu zuten.
2007ko Cannesko Zinemaldian Urrezko Palmaren izendapen jaso zuen.
Unibertsitate-Estadio Olinpikoa
Unibertsitate-Estadio Olinpikoa (Estadio Olímpico Universitario), hasieran Unibertsitate-Hiriko Estadioa eta batzuetan Mexiko 68ko Estadioa deitua, erabilera anitzeko kirol-esparru bat da, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoarena (UNAM) dena. 1952an eraikia Mexiko Hirian dago, bertoko Unibertsitate-Hirian hain zuzen ere, eta ondorioz, 2007tik aurrera UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago. Augusto Pérez Palacios, Jorge Bravo eta Raúl Salinas Moro arkitektoek egina, herrialdeko bigarren estadiorik handiena da, Estadio Aztekaren ondoren, eta 72.000 ikusle hartzeko gaitasuna du. 1968ko Olinpiar Jokoen egoitza nagusia izan zen, irekiera eta itxiera zeremoniak eta atletismo-probak bere baitan hartuz.
1953ko Gipuzkoako uholdeak
1953ko uholdeak Euskal Herrian eta bereziki Gipuzkoan izandako uholdeak izan ziren. Euriteek kalte material handiak eta 27 hildako eragin zituzten.
My Blueberry Nights
Argumentua
Elizabeth (Norah Jones) AEBetan barna bidai espiritual bati ekin dion emakume gazte bat da, mutilagunarekin hautsi berritan bere bizitza berrosatzeko saiakera batean. Bidean, New Yorkeko hiri paisaia magikotik 66 Autobide ospetsuaren Nevadako ikuspegi ikusgarrietara joango da, eta bidai horretan lagunduko duten pertsonaia enigmatiko sail batekin topo egingo du.
1953ko Gipuzkoako uholdeak
Aurrekariak
1953. urtea, oso nahasia izan zen meteorologikoki, urtearen hasieran esaterako, milaka pertsona hil ziren Ipar Itsasoaren inguruko herrietan, europako haize ekaitz batek sortutako uholdea zela eta. Iraila eta Urriaren hasieran nahiko euri gutxi jausi zen Euskal Herrian, dena den urriaren 11n euria egiten hasi zen.
Egun askotan Europa gainean egondako antizikloi baten babespean egon ondorean, antizikloia ekialderantz aldendu zen eta Afrika iparretik etorritako aire beroa Iberiar penintsulan zabaldu zen. Aldi berean, Britainia Handiaren iparraldean zegoen behe presio gune bat, hegoalderantz abiatu eta aire hotz masa bat heldu zen Iberiar penintsulara. Urriaren 13an, ezegonkortasun atmosferikoa areagotu eta behe presio gune bat sortu zen Bizkaiko golkoan.
Uholdea
Behe presio guneak, hegoaldetik zetorren aire beroa eta iparreko aire hotza nahasten zituen, eta nahaste horren ondorioz, fronte bat eta garapen azkarreko prezipitazioak sortu ziren. Prezipitazioak izugarriak izan ziren ordu gutxitan, eta Urola, Deba, Oria eta Urumea ibaien urek Azpeitia, Azkoitia, Zestoa, Arrasate, Bergara, eta beste hainbat herriak urez bete zituzten.
Egun hartan, 300 litro baino gehiago jausi ziren Gipuzkoako hainbat tokitan, eta 200 litrotik gora Igeldo edo Errenteriako estazio meteorologikoetan. Euritearen indarraren adibide urriaren 14ean Igeldon gaueko hamaiketan bost minututan jasotako 11,2 litroak. Ibaiek bi eta hiru metroko maila gainditu zuten eta Tolosan esaterako denda gehienak urez bete ziren.
Gipuzkoaz gain uholdearen eragina Bizkaian ere nabaritu zen, Bilboko Errekaldeberri eta Abusu auzoetan esaterako, eta kostaldeko beste hainbat herritan (batez ere ekialdekoetan Gipuzkoako mugatik gertu).
Eragina azpiegituretan
Euren trenbide, zubi eta tuneletan jasotako kalte handien ondorioz, jada krisiak jota zeuden Plazaolako trena eta Bidasoko trena behin betiko itxi behar izan zituzten handik urte gutxira, konponketa gastuei aurre egin ezin zietela.