cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rabindranath Tagore
Eleberriak
Gorak indiar ren identitatea ren inguruan eztabaidatutako galderak planteatzen ditu. Ghare Bairerekin gertatzen den bezala, norberaren identitatearen gaiak (jāti), askatasun pertsonala eta erlijioa, familiako istorioaren eta maitasun triangeluaren testuinguruan garatzen dira. Bertan 1857ko matxinada n mutiko umezurtz irlandar bat Hindu familia batek hazten du, eta hortik dator gora (“zurixka”) izenburua. Bere jatorri atzerritar raren berri ez zuela, Indiako errebelde erlijiosoak zigortzen zituen, indigenenganako maitasunagatik, era berean aberkideen aurka agertuz. Brahmo neskato batekin maitemintzen da, eta horrek derrigortzen du aita kezkatuak iragan galdua agerian uztera, natibismo grina alboratzeko. Tradizionalismo zorrotzaren alde eta kontrako "benetako dialektika" agertuz, "kolonialismo aren enigma jorratzen du, marko jakin bateko posizio guztien balioa erretratatuz [...] ez bakarrik sinkretismo a, ez bakarrik ortodoxia liberala, baizik eta muturreko tradizionalismo erreakzionista, gizakiek partekatzen dutenarentzako deia eginez". Tagorek horien artean "identitatea [...] dharma gisa pentsatuta" nabarmentzen du. ogajog-en (Harremanak), Śiva-Satiren ideal ekin lotua zegoen Kumudini heroina, zalantzan dago neba zaharrenaren fortuna hondoratzen ari delako progresiboki alde batetik, eta bere senarra izatearen papera bestetik. Tagorek joera feminista lausotzen du; pathosek haurdunaldiaren, betebeharraren eta familiaren ohorearen ondorioz harrapatutako emakumeen egoera lotsagarria irudikatzen du, eta aldi berean Bengala ko lur noble ustelarekin sartzen da. Istorioa bi familien arteko azpiko lehiaren inguruan garatzen da, gainbeheran dauden Chatterjees noble ak, eta diru zein harrokeria berriaren ordezkari diren Ghosalsak. Kumudini, Biprodasen arreba, bi familien artean harrapatuta sentitzen da, Madhusudanekin ezkonduta dagoelako. Etxe tradizional eta babesle baten hezitakoa izanik, emakumezkoen harremanak ere horrelakoak dira.
Beste eleberri batzuk berriz gorabeheratsuak ziren: Shesher Kobita, (Azken poema edo Agurreko abestia bezala itzulia izan da), bere eleberririk lirikoena da, olerki eta pasarte erritmikoekin, protagonista olerkari a delako. Satira ren eta postmodernismoa ren elementuak ditu, eta poeta zaharkitu baten ospea erasotzen duten pertsonaiak dira nagusi. Bere lanen artean eleberriak izan arren gutxien estimatzen direnak, arreta berritu dute Ray eta beste zine zuzendari batzuk egindako filmen bidez: Chokher Bali eta Ghare Baire dira bi eredu garbiak. Lehenengoan, Tagorek Bengalako gizartea heroinaren bidez inskribatzen zuen: alargun menderakaitz bat, bere kabuz bizitzea nahiko zuena. Alargunen lutoaren ohiturari barre egiten zion, ez zutelako baimenik berriz ezkontzeko. Ondorioz, bakardade an eta itxialdi an bizitzera behartuta zeuden. Dena den, Tagorek behin honela idatzi zuen: "Beti deitoratu dut eleberriari eman nion amaiera.”
Olerkiak
Tagoreri esker berriro izan ziren deskubrituak eta popularrak XIX. mendeko Kartābhajā ereserkiak, barneko jainkotasun a eta errebolta nabarmentzen dituztenak, bhadralok erlijioso eta gizarte ortodoxia ren aurka. Bere Shelaidaha urteetan, poemek moner manusharen ahots lirikoa hartu zuten, Bāulsen "gizakia bihotzaren barnean" eta Tagoreren "bazter sakonetako bizitza-indarra", edo devataren meditazioa "Jainkoaren bizia barnean". Irudi hori jainkotasunarekin lotzen zuen, naturaren erakargarritasunaren bitartez eta giza drama ren elkarrekintza emozionalaren bidez. Tresna horiek Bhānusiṃha poemetan erabili zituen, Radha-Krishna erromantzearen kronika eginaz, behin eta berriz berrikusi zuena hirurogeita hamar urteetan zehar.
Geroago, ideia poetiko berriak garatzeko asmoz, Tagorek kontzeptu berriak xurgatu zituen Bengala n identitate berezi bat hartuz. Horren adibide izan ziren Afrika eta Camalia, bere azken poemen artean ezagunenak.
Abestiak (Rabindra Sangeet)
Tagore musikagile oparoa izan zen, 2.230 abesti inguru eginaz. Bere abestiak rabindrasangit ("Tagore abestia") bezala ezagutzen dira, eta idatzi zuen literaturarekin bat egiten zuten, olerki edo eleberri, ipuin edo antzerki, lirikotasuna zuten. Hindustani musikaren thumri estiloak eraginda, giza emozio en gama osoa landu zuen, bere hasierako Brahmo deboziozko ereserki tik hasi eta konposizio ia erotiko etaraino. Arropa klasikoen tonu kolorea iragartzen zuten neurri askotan. Abesti batzuk raga baten doinua eta erritmo a leialki imitatzen zituzten, eta beste batzuk raga desberdinetako elementu nahastu berriak. Dena den, lanen bederatzi hamarren gutxi gorabehera ez ziren bhanga gaan, baizik eta melodien gorputza balore berriekin uztartu zituen, mendebalde ko, hindustan eko, Bengalako folka eta beste eskualdeetako zapore berriekin, hain zuzen Tagoreren arbasoen kultura propioaren kanpokoak.
1971n, Amar Shonar Bangla abestia Bangladesh ko himno nazionala bihurtu zen. Baina jatorriz, 1905eko Bengala lerro komunaletan zatiketa ren aurka protesta egiteko zegoen idatzita: Bengalako ekialdeko gehiengo musulman a, mendebaldeko hindu engandik bereiztea, eskualdean odol sarraskia ekidin asmoz. Tagorek zatiketa independentzia ren mugimendua gelditzeko plan maltzur gisa ikusi zuen, eta bengalera ren batasuna eta komunalismoa berreskuratzea zuen helburu. Jana Gana Mana idatzi zuen, Shadhu-bhashan bengalera sanskritizatu era batean, eta Tagorek konposatutako Brahmo ereserkia ren bost ahapaldietako lehenengoa zena. 1911. urtean Indiako Kongresu Nazionaleko Kalkuta ko biltzarrean izan zen abestua lehen aldiz, eta 1950ean Indiako Errepublikako Batzar Konstituzional ak himno nazionaltzat onartu zuen. Bestalde, Sri Lanka ko himno nazionala bere lanetan inspiratu zen.
Bengalarrentzat, abestiaren erakargarritasuna Tagoreren poesia gainditzen zuen, deskribatutako indar emozional aren eta edertasun aren konbinazioagatik. Horrela, Modern Review aldizkariak zioenez, "Bengalan etxe kulturik ez dago non Rabindranathen abestiak kantatzen ez direnik, edo gutxienez kantatzen saiatu ... Herritar analfabetoek ere bere abestiak kantatzen dituzte." Tagorek, Vilayat Khan sitar maisuarengan eta Sarodiyas Buddhadev Dasgupta zein Amjad Ali Khanengan eragin zuen.
Arte lanak
Tagoreren bengalera hizkuntzako inizialak "Ro-Tho" (RAbindranath THAkur) egurrezko zigiluan landu ziten, Ipar Amerikako Pazifiko ko ipar-mendebaldeko Haida ko tailer tradizionaletan erabilitako diseinu en antzekoak. Tagorek sarritan apaindu zituen bere eskuizkribu ak horrelako artearekin.
Hirurogei urte zituela, Tagore marrazten eta margotzen hasi zen. Parisen estreinaldi erakusketa bat egin zuen, Frantziako hegoaldean ezagutu zituen artisten animoak bultzatuz, eta ondoren Europa osoan egin zituen bere obra ugarien erakusketak. Gorri-berde koloreen itsua izan zen, kolore eskema bitxiak eta estetika latzak erakusten zituzten obrak sortuz. Tagorek hainbat estilo desberdinen eragina jaso zuen, besteak beste, Irlanda Berrikoko iparraldeko malangganeena, Papua Ginea Berriako artistena, Ipar Amerikako Ozeano Bareko eskulturen taulena, eta Max Pechstein alemaniarrak egindako egur lanenak. Artistaren idazkeraren begirada agerian geratu zen zeharkako hitzak eta bere eskuizkribuen hitzak diseinatzen zituzten leitmotib sinple eta artistikoetan. Tagoreren letra batzuk koadro jakin batzuen sinestetiko zentzuari jarraitzen zieten.
Politika
Tagorek inperialismo aren aurka egin zuen eta India ko nazionaliste i babesa eman zien. Ikuspegi horiek Manasten agertu ziren lehenengo aldiz, hogei urtetik gorako sasoian eginak. Hindu-aleman knspirazioaren epaiketan sortutako frogek, Ghadariten gaineko ezagutza zuela baieztatzen zuten, eta Terauchi Masatake Japonia ko lehen ministroa eta Ōkuma Shigenobu lehen ministrordearen babesa lortu zuela adierazi zuten. Swadeshi mugimendua irauli zuen, eta 1925eko Charkharen gurtza saiakeran gaitzetsi. Biktima sentitzea saihesteko eta horren ordez auto-laguntza eta hezkuntza bilatzeko eskatu zion jendeari. Eta Britainia Handi ko administrazioa "gure gaixotasun sozialaren sintoma politikoa" zela ikusi zuen. Berak eutsi zuen, pobreziaren muturrean zeudenentzat ere, "iraultza ezin zela itsua izan"; baizik eta hobe zela "hezkuntza etengabea eta zentzuduna lortu."
"Beraz, errepikatzen dut gizakiaren benetako ikuspegia ezin dugula izan, maitatzen ez badugu. Zibilizazioa epaitu eta preziatuta egon behar da, ez garatutako botere kopuruaren arabera, baizik eta bere legeek eta erakundeek gizakiarenganako duten maitasun bilakaera eta adierazpenagatik." Sādhanā: "Bizitzaren errealizazioa", 1916.
Horrelako ikuspegiek jende askoren amorrua piztu zuten. 1916ko amaieran Estatu Batuetako San Frantzisko ko hotel batean zegoela, indiar atzerriratu batzuen erailketatik ihes egin zuen. Saiakerak porrot egin zuen hiltzaileak eztabaidan hasi zirelako. Tagorek India ko mugimendu independentista goraipatzen zuten abestiak idatzi zituen. Politiko ki gehien kargatutako konposizioetako bi, "Chitto Jetha Bhayshunyo" ("Burua beldurrik gabe dagoenean") eta "Ekla Chalo Re" ("Zure deiari ez badiote erantzuten, joan bakarrik"), jendearen arreta lortu zuten, bigarrena Gandhik ere goraipatu zuelarik. Aktibismo Gandhiarrarekin kritiko samarra bazen arren, Tagore funtsezkoa izan zen Gandhi-Ambedkar auzia konpontzeko, ukitu ezinentzat hautesleku desberdinak jarriz, eta horrela Gandhiren "heriotzara arte"ko barau etako bat deuseztatuz.
Britainiako Zaldunaren gaitzespena
Tagorek uko egin zion 1935ean Britainia Handia k eskainitako zaldun ohoreari, Jallianwala Bagheko sarraskia ri erantzunez. Lord Chelmsford erregeordeari eskutitza idatzi zion: “Ohorezko txapak, gure lotsak umiliazioaren testuinguru inkongruentea bilakatzen duenean iritsi dira, eta nire aldetik, bereizketa berezi guztiak bere horretan kokatu nahi ditut, nire herrikide horien alde, beren deiarengatik hutsalak direnak gizakiarentzako, egokiak ez diren degradazioak jasan behar izaten dituztelako.”
Santiniketan eta Visva-Bharati
Tagorek gutxietsi egiten zuen ikasgele tako eskola: "Loroaren trebakuntza" lanean, hegaztia kaiolatuta dago eta indarrez testuliburuko orrialdeekin elikatzen dute, hil arteraino. Tagorek, 1917an Santa Barbara bisitatuz, unibertsitate mota berri bat pentsatu zuen: "Santiniketan India eta mundua lotu nahi zituen. Eta gizateriaren azterketarako munduko zentroa bihurtu nahi zuen, nazio en eta geografia ren mugetatik haratago."
Visva-Bharati izena zuen ikastetxe an 1918ko abenduaren 24an jarri zen lehen harria, hiru urte geroago inauguratuz. Tagorek sistema brahmacharya erabiltzen zuen: guru ak ikasleei orientazio pertsonala ematen zien, emozionala, intelektuala eta espirituala. Irakaskuntza askotan zuhaitz azpian egiten zen. Ikastetxearen ardura hartzeaz gain, Nobel sariaren diruarekin lagundu zuen, eta Santiniketan administrari bezala zituen zereginak lanpetuta mantentzen zuten: goizetan eskolak ematen, eta arratsalde zein ilunkaretan ikasleen liburuak idazten. Europa n eta Ameriketako Estatu Batu etan diru bilketa zabala egin zuen eskolarako 1919 eta 1921 bitartean.
Nobel dominaren lapurreta
2004ko martxoan, Tagoreren Nobel Saria Visva-Bharati Unibertsitateko segurtasun-kutxatik lapurtu zuten, bere beste hainbat gauzarekin batera. 2004ko abenduan, Suediako Akademiak Tagoreren Nobel Sariaren bi erreplika aurkeztu zion Visva-Bharati Unibertsitateari, bata urre zkoa eta bestea brontze zkoa. Gertakari honek Nobel korua fikziozko filma inspiratu zuen. 2016an Pradip Bauri izeneko abeslari bat atxilotu zuten lapurretagatik, eta saria berreskuratua izan zen.
Eragina eta ondarea
Urtero omenaldi ekitaldi ugari egiten diote Tagoreri: Kabipranam, bere jaiotzaren urteurrena, mundu osoan zehar barreiatutako taldeek ospatzen dute; Urbana n, AEBko Illinoisen egiten den urteroko Tagore Jaialdia; Rabindra Bidea Parikrama egiten diren erromeriak oinez Kalkuta tik Santiniketanera; eta bere poesia errezitaldiak, urteurren garrantzitsuetan ospatzen direnak. Bengala ko kultura ondare horrekin harro dago: hizkuntza eta arteetatik, historia eta politikara. Amartya Seneri Tagore "goi-mailako figura" iruditzen zitzaion, "pentsaera garaikide garrantzitsua alde askotatik." Tagoreren testu jatorrizkoak bengalera z, 1939ko Rabīndra Rachanāvalī adibidez, nazioaren altxor kultural handienetako bat bezala kanonizatuta daude, eta berari paper nagusia eman zitzaion: "India k eman duen olerkari rik handiena."
Tagore ospetsua izan zen Europa osoan, Ipar Amerika n eta Asia ekialde an. Dartington Hall Eskola sortu zuen, elkar hezitzeko erakunde aurrerakoia. Japonia n, Yasunari Kawabata Nobel sariduna bezalako figurengan izan zuen eragina. Vietnam kolonialean, Nguyen An Ninh idazle eta publizista erradikalaren espiritu nekaezinarengan. Tagoreren lan asko itzuli ziren ingelesera, alemanera, espainierara eta beste hainbat hizkuntzetara, itzultzaile ospetsu batzuei esker, hala nola Vincenc Lesný indologista txekiar ra, André Gide frantziar Nobel sariduna, Anna Akhmatova poeta errusiarra, Bülent Ecevit Turkia ko lehen ministro ohia, etab. Ameriketako Estatu Batu etan, Tagoreren hitzaldien zirkuituak, bereziki 1916-1917 urteetan, oso ezagunak izan ziren eta orokorki txalotuak. Dena den, berari buruzko eztabaida batzuen eraginez, agian fikziozkoak, bere ospea eta salmentak lur jota geratu ziren Japonian eta Ipar Amerikan 1920ko hamarkadaren ondoren. Bengala tik kanpoko "ia eklipse osoarekin" lotuz. Hala ere, Tagoreren begirune sendoa aurkitu zuen Salman Rushdi ek harrituta, Nikaragua ra egin zuen bidaian.
Itzulpenen bidez, Tagorek Pablo Neruda eta Gabriela Mistral txiletarrak eragin zituen, eta baita Octavio Paz idazle mexikarra, eta José Ortega y Gasset, Zenobia Camprubí eta Juan Ramón Jiménez espainiarrak. 1914-1922 aldian, Jiménez-Camprubí bikoteak Tagoreren ingelesaren corpusaren hogeita bi itzulpen egin zituzten. Berriro aztertu zituzten Igoerako Ilargia eta beste izenburu garrantzitsu batzuk. Urte hauetan, Jimenezek "poesia biluzi a" garatu zuen. Eta Ortega y Gassetek idatzi zuen "Tagoreren erakargarritasun zabala, guztiok dugun perfekzioa ren irrikaz mintzo da. Tagorek haurtzaro ko sentimendua pizten du, eta airea saturatzen du promesa zoragarri guztiekin irakurlea, ordura arte arreta gutxi ematen bazion ere Ekialdeko mistizismoaren garrantzi sakonari." Tagoreren lanak 1920. urte inguruan doan argitaratu ziren, Platon, Dante, Cervantes, Goethe eta Tolsto iren lanekin batera.
Nor zara zu, irakurlea, hemendik ehun urtera nire poemak irakurtzen? Ezin dizut bidali lore bakar bat udaberriko aberastasun honetatik, urrezko marra bakar bat hango hodeietatik.
Ireki zure ateak eta begiratu kanpora.
Loratzen dagoen zure lorategitik, ehun urte lehenago desagertutako loreen oroitzapen usaintsuak bildu.
Zure bihotzaren pozean, udaberri goiz batean abestu zen poz bizia sentitu dezakezu, bere ahots pozgarria ehun urtetan zehar igortzen .
- Lorezaina, 1915.
Museoak
Zortzi Tagore museo daude. Hiru Indian eta bost Bangladesh:
• Rabindra Bharati Museoa, Jorasanko Thakur Bari, Kolkata, India,
• Tagore Memorial Museoa, Shilaidaha Kuthibadi, Shilaidaha, Bangladesh,
• Rabindra Memorial Museoa Shahzadpur Kachharibari, Shahzadpur, Bangladesh,
• Rabindra Bhavan Museoa, Santiniketan, India,
• Rabindra Museoa, Mungpoon, Indiako Kalimpongetik gertu,
• Patisar Rabindra Kacharibari, Patisar, Atrai, Naogaon, Bangladesh,
• Pithavoge Rabindra Memorial konplexua, Pithavoge, Rupsha, Khulna, Bangladesh, • Rabindra konplexua, Dakkhindihi herrian, Phultala Upazila, Khulna, Bangladesh.
Lanen zerrenda
Bengali
Puntius burmanicus
Puntius burmanicus Puntius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Toshikazu Kato (1981)
Toshikazu Kato (加藤 寿一, 1981eko maiatzaren 28a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Sylvietta leucophrys
Sylvietta leucophrys Sylvietta generoko animalia da. Hegaztien barruko Macrosphenidae familian sailkatua dago.
Gipuzkoako Herriarteko Eskuzko Txapelketa
Gipuzkoako Herriarteko Esku Pilota Txapelketa Gipuzkoako herrien artean jokatzen den esku-huskako pilota txapelketa da. Azkoitia da garaipen gehien lortu dituen herria. Txapeldunak Euskal Herriko Herriarteko Eskuzko Txapelketa jokatzen du.
Historia eta egitura
1968an antolatu zen lehenengo aldiz. Finala Azkoitiko Udal Pilotalekuan izan zen eta Bergarak irabazi zuen aurreneko ekitaldi hura. Urtez urte txapelketa frontoi desberdinetan jokatu izan zen arren 1996tik aurrerako ia final guztiak Donostiako Atano III.a pilotalekuan jokatu dira.
Caculé
Caculé Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Metynnis guaporensis
Metynnis guaporensis Metynnis generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
Jay and Silent Bob Strike Back
Jay and Silent Bob Strike Back 2001eko Kevin Smith estatubatuar zinema zuzendariaren film komikoa da.
Filmak izandako arrakastaren ondorioz 2019an Jay and Silent Bob Reboot grabatu zuten.
Argumentua
Jay eta Bob isila beren lagun zaharrak, Banky Edwardsek, saldu egin dituela ohartu dira. Dirudienez, Hollywoodera joan da bataren eta bestearen alter egoari buruzko komikian oinarritutako film bat ekoiztera, Bluntman & Chronic, bikotearen paperean Hollywoodeko bi aktore gazte (Biggs eta Van Der Beek) protagonista dituena. Jay eta Bob harrituta geratuko dira albistearen aurrean, eta gero lur jota, Internetek euren istorioa saltzeagatik kritikatzen dituela jakitean. Bere ospe zikina salbatzeko modu bakarra dago: Hollywoodera jo ekoizpena saboteatzeko
Pabiloi (arkitektura)
Arkitekturan, pabiloiak zenbait adiera ditu:
Hitza antzinako frantsesezko paveillun hitzetik tik dator (XII. mendea), eta hau latinezko papiliotik (tximeleta = papillon frantsesez). Horrela izendatzen zen jaunaren kanpadenda. Intsektuarekiko analogia Erdi Aroko denden itxura dotoretik dator. Hortik dator espazio ireki baten gainean sortutako egitura arin baina atsegin baten kontzeptua, bigarren mailako funtzio batekin.
Alan Moore
Alan Moore (Northampton, Northamptonshire, 1953ko azaroaren 18a) ingeles idazle eta komiki gidoigile bat da. Bere idazlan ospetsuenen artean Watchmen, V for Vendetta eta From Hell daude.
Idazlan nabarmenenak
- Britainiar aroa:
- Estatubatuar aroa:
America's Best Comics sailaren barnean:
Tomoaki Komorida
Tomoaki Komorida (小森田 友明, 1981eko uztailaren 10a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka, Oita Trinita, Roasso Kumamoto eta Giravanz Kitakyushu.
Arkipo
Arkipo (Tarento, Magna Graecia) - ?? ) Krotona iraultza eta jazarpenetik ihes egin zuen filosofo pitagoriko gutxietakoa izan zen, zenbakien sinbologiaz interes handia izan zuelarik.
Macarena Achaga
Macarena Achaga (Mar del Plata, Buenos Airesko probintzia, 1992ko martxoaren 5a), modelo, aktore, abeslari eta telebista aurkezle argentinarra da. 2012an debutatu zuen aktore gisa Miss XV Mexikoko gazte telenobelan eta Mexikoko Eme 15 pop musika taldeko kide izan zen, 2011 eta 2014 artean.
Biografia
Macarena Achaga 1992ko martxoaren 5ean jaio zen Mar del Plata hirian (Buenos Aires probintzia, Argentina) eta gaur egun Mexiko Hirian bizi da. Bere ibilbidea 15 urterekin modelatzen hasi zenean hasi zen bere egungo Multitalent Agency agentziarekin jarraitu aurretik. Mexikon OÉ-ren, eta lehenago, InStyle Mexicon, Cosmopolitan-en, Para Teens-en, Para Ti-n, Elle-n, Sweet Victorian-en, Doll Finns-en eta Muaa-n egindako publizitate-kanpainetan egon zenean nazioartera zabaldu zen..
Bere neba Santiago Achaga da, Heidi, bienvenida a casa-n Junior antzeztu zuena, Like, la leyenda-n Claudio, kondaira -n eta Club 57-n Tiago.
Puntius cauveriensis
Puntius cauveriensis Puntius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Symphurus macrophthalmus
Symphurus macrophthalmus Symphurus generoko animalia da. Arrainen barruko Cynoglossidae familian sailkatzen da.
Metynnis hypsauchen
Metynnis hypsauchen Metynnis generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
Cerro Negro
Cerro Negro Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Eme 15
EME15 2012ko Nickelodeon Latinoamericako Miss XV telesaileko sei aktore nagusiek osatutako Mexikoko pop talde latino bat izan zen. Taldea Mexiko Hirian telesailerako sortu zuten Televisak eta Pedro Damián ekoizleak 2011ko abuztuan. Carlos Larak eta Lynda Thomas pop-rock abeslari ohiek ekoitzi eta idatzi dute taldearen diskorako musika. Eme 15ek Miss XV telesailean jasotako abestiak interpretatu zituen.
2013ko abenduaren 18an, zaleei ofizialki jakinarazi zieten taldearen Twitter-eko kontu ofizialaren bidez taldea hautsiko zela 2014ko urtarrilaren 5ean Acapulcoko (Mexiko) Acapulco Imperial Mega Azokan egin zuten azken kontzertuaren ostean.
Lisis Tarentokoa
Lisis Tarentokoa (Tarento, Magna Graecia - ??) Krotonako sarraskietatik ihes egin zuen filosofo pitagorikoa izan zen. Tebasen irakatsi zuen, Epaminondas izan zuelarik ikasle eta baita Filolaos ere. Peri cosmou-ko, hau da, munduari buruzko, tratatu baten autore izan zela uste da, beste batzuen ustez Pitagoras berak idatzi bazuen ere. Pitagorikoek perfekzioa zein zenbakik adierazten zuen eztabaidatu zutenean, berak zenbaki hau ezezaguna izan behar zela esan zuen.
Alexandre Cabanel
Alexandre Cabanel (Montpellier, 1823ko irailaren 28a - Paris, 1889ko urtarrilaren 23a) frantziar margolaria izan zen.
Gai klasikoak, erlijiosoak eta historikoak eta erretratuak estilo akademizistan margotu zituen. Napoleon III.ak asko estimatu zuen bere margolaritza.
Cryptillas victorini
Cryptillas victorini Cryptillas generoko animalia da. Hegaztien barruko Macrosphenidae familian sailkatua dago.
Boinvilliers
Boinvilliers Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boinvilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 93 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 92 etxebizitza nagusietatik 89 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 182 ziren, horien artean 138 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 138 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (69 gizon eta 64 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boinvilliers udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 280 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 28.422 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Boinvilliers udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Symphurus maculopinnis
Symphurus maculopinnis Symphurus generoko animalia da. Arrainen barruko Cynoglossidae familian sailkatzen da.
Boinvilliers
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Federico Etxabe
Federico Etxabe Musatadi (Kortezubi, 1960ko uztailaren 20a - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1982tik 1996 arte. 41 garaipen lortu zituen.
Ibilbidea
Junior mailan Taldekako erlojupekoan Espainiako txapelduna izan zen (Jon Urien, Julian Gorospe eta Jon "Tati" Egiarte taldekideekin batera).
Eskalatzaile fina, Itzuli handietan emaitza onak atera zituen: 1990ean bostgarrena izan zen Italiako Giroan eta laugarrena 1991ko Espainiako Vueltan. 1987an, Frantziako Tourraren Alpe D´Huezen bukaera zuen etapa lortu zuen.
Tuvalu
Tuvalu Ozeaniako uharte-estatu burujabea da, hegoaldeko Ozeano Barean dagoena, Polinesian. Koralezko 9 atoloiz osaturik dago. Beren garaiera txikia dela-eta (5 metro gehienez), uharte hauek mehatxaturik daude itsasoaren mailaren gorakadengatik. 26 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 11.370 biztanle zituen 2017an; izan ere, Vatikano Hiriaren ondoren, biztanle gutxien dituen munduko herrialdea da. Hiriburua Funafuti atoloia da, baina batzuetan Fongafale uhartean kokaturik dagoen Vaiaku herrixka jotzen da hiriburutzat, bertan baitaude gobernuaren eraikinak eta estatuko hotel bakarra.
Mugak
Jatorri bolkanikoko uhartedia da, Mikronesiaren eta Melanesiaren artean dagoena, hego latitudeko 5°41′ eta 10°45′, eta ekialdeko longitudeko 176°12′ eta 179°51′ artean, Australiatik 4.000 kilometro ipar-ekialdera eta Gilbert uharteen hegoaldean. Lau uharri-uhartez eta bost atoloiz osaturik dago: Nanumea, Niutao, Nanumanga, Nui, Vaitupu, Nukufetau, Funafuti, Nukulaelae eta Nikulakita.
Ingurune fisikoa
Bertako atoloi txiki eta sakabanatuek lur geruza mehe-mehea dute eta 26 km2 baino gutxiagoko azalera. Funafuti atoloi handiena da, erdialdeko laguna baten inguruan kokatutako uhartetxoz osatua, 25,1 kilometro ipar-hego eta 18,4 kilometro eki-mendebalde. Uharrizko eraztun ertzak laguna inguratzen du, hainbat uharri-ubidek zeharkatua.
Klima
Klima tropikala da, beroa eta oso euritsua (batez beste 29 °C eta 3.000 mm euri urtean), eta higadurak gogor erasan du lurra. Uharteak koralezkoak dira, erabat lauak eta kokondoz estaliak. Azarotik martxora mendebaleko haizeak eta euri jasa bortitzak izaten dira, eta martxotik azarora ekialdeko haizeak, tenperatura tropikala zertxobait arintzen dutenak.
Arrisku naturalak
Nazio Batuen txosten baten arabera, berotze globala dela-eta, Tuvaluko uharteek itsasoaren azpian geratzeko arriskua dute, baldin eta berandu baino lehen hori eragozteko neurriak hartzen ez badira. Lehen ministroak erantzukizunak eskatu dizkio NBEari eta herrialde kutsatzaileei. Hori dela eta, biztanle guztiak Zeelanda Berrira eramateko asmoa eztabaidatzen ari dira.
Historia
Tuvaluarrak duela 2000 urte inguru uharte hauetan kokatu ziren polinesiarrak dira, Tonga eta Samoatik etorriak. Kontaktu aurreko garaian, sarritan egiten ziren uharteen arteko kanoa bidaiak. Tuvaluko 9 uharteetatik 8 jendeztaturik zeuden; hortik Tuvalu izena, tuvalueraz “zortziak batera” esan nahi duena.
Europarrek 1568. urtean bisitatu zuten aurrenekoz, Álvaro de Mendaña y Neyra espainiarra buru, baina ez ziren geratu, uharteetan aparteko aberastasunik ez zegoelako. Esploratzaile haietako batek eman zion ezagutzen den lehen izena uhartediari: Ellice Uharteak. 1850 eta 1875 bitartean, trafikanteek milaka lagun harrapatu eta Peruko fosfato guneetara eta Txileko gesaltegietara eraman zituzten behartuta lan egitera; uhartediko biztanle kopurua 20.000tik 3.000ra gutxitu zen. 1865ean, beste inbasio bat izan zen: Britainia Handiko eta Estatu Batuetako misiolariak iritsi ziren. 1892rako uharteak Britainia Handiaren babespean zeuden.
1915ean, Gilbert Uharteekin batera, Gilbert eta Ellice kolonia bihurtu ziren. Elkartze hura ez zen oso naturala, eta 1974an, erreferendum bidez, uhartedi bakoitzak bere administrazioa izatea onartu zen. Bi uhartedien banakuntza 1975eko urrian gauzatu zen. Tuvaluko lehenengo hauteskundeak 1977an egin ziren, eta Toaripi Lauti hautatu zuten lehen ministro. 1978ko urrian, uhartediak burujabetasun osoa lortu zuen eta Tuvalu izena hartu zuen. Tuvalutarrak, Londrestik bereizita, Australiaren eragin eremuaren barruan geratu ziren.
Biztanleria
Herrialdeak 11.370 biztanle zituen 2017an,, eta biztanleria % 0,86 handitzen ari zen urtean. Adineka, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak % 29,3 dira, 15-24 urte bitartekoak % 18,6, 25-54 urte bitartekoak % 36,9, 55-64 urte bitartekoak % 8,9 eta 65 urtetik gorakoak % 6,3. Bizi itxaropena 67,2 urtekoa da; 65 urtekoa gizonezkoena eta 69,5 urtekoa emakumezkoena (2018ko zenbatespenak). Atoloi guztietan bizi da jendea, Niulakitan izan ezik. Uharte jendetsuena Funafuti da.
Banaketa etnikoa
Biztanle gehienak polinesiarrak dira.
Hizkuntzak
Bertako hizkuntzak tuvaluera eta ingelesa dira. Nui atoloian kiribatiera ere erabiltzen da.
Erlijioa
Erlijio nagusia, alde handiz, protestantismoa da (kongregazionista). Gainerakoak katolikoak eta Zazpigarren Eguneko adbentistak dira.
Kentaro Yano
Kentaro Yano (矢野 健太郎, 1981eko irailaren 22a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Tuvalu
Ekonomia
Tuvaluk ez du nekazaritzarako lurrik ia, ezta edateko ur hornidura fidagarririk ere, eta kokondoak besterik ez dira hazten. Lurra pobrea da eta ez dago mea baliabiderik. Arrantza eta kokondoak izan dira bertako biztanleen bizibide tradizionalak.
Kentaro Yano
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Tuvalu
Ekonomia
Bertako ekonomia munduko estatu independenteetatik txikiena da. Kokondotik eratorritako gaiak (kopra, kokoak) esportatu egiten dira. Abere hazkuntzak ere ez du pisu handirik nazioaren ekonomian, baina bai arrantzak. Arrantza bihurtu da Tuvaluko ekonomiaren etorkizunerako esperantza nagusia. Uhartediaren mende dagoen arrain erreserba handia munduko arrantza ontzidi handienak erakarri ditu, Estatu Batuetakoa eta Japoniakoa, besteak beste. Turismoa garatu gabe dago oraindik.
Sandie Shaw
Sandie Shaw (Dagenham, Essex, Erresuma Batua, 1947ko otsailaren 26a) pop-abeslaria da; ingelesez kantatzen du. Cilla Black abeslariarekin soularen eraginpean sorturiko pop estilo leun eta zuri berezian nabarmendu zen 1960ko hamarraldian.
Tuvalu
Ekonomia
Dibisa iturri nagusietako bat zigiluen salmenta da, eta, arrantza baimenen truke, 100.000 dolar baino gehiago irabazten ditu urtean estatuak. Uharteko baliabide naturalak hain urriak izanik, eta aurrezki eta inbertsiorako barne iturririk ezean, Tuvalu kanpoko laguntza hartu beharrean dago (Australiakoa hartzen du batez ere) bere aurrekontua finantzatzeko.
Sandie Shaw
1964an lortu zuen lehenengo arrakasta, There´s Always Something There To Remind Me abestiarekin. 1965ean, berriro iritsi zen gorenera, Sandie lehen diskoarekin. Antzeko arrakastaz argitaratu zituen beste zenbait lan, harik eta 1967an Eurovision jaialdia irabazi eta nazioarteko ospea lortu zuen arte, Puppet On A String abestiarekin.
Tuvalu
Ekonomia
1989an, estatuak bere gastuaren % 10 estali zuen; diru iturri nagusia uhartetik kanpo bizi diren tuvalutarrek bidalitakoa izan zen. Izan ere, biztanleen laurden bat inguruko uharteetan bizi da, fosfato meatokietan lan eginez. Azkeneko urteetan, uhartediko egoera ekonomikoak okerrera egin du: emigranteak itzuli ahala hezkuntza formala amaitu berri dutenekin lehiatu behar dute lana lortzeko. Bigarren mailako hezkuntza bukatu duten % 30k baino ez du enplegua lortzen.
Sandie Shaw
1970eko hamarraldian, ez zuen lan aipagarririk egin. 1982an, ordea, beste gonbidatu berezi batzuekin parte hartu zuen BEF fundazioan, eta, harrezkero, hainbat grabaziotako gonbidatu gisa parte hartzeko deitu zioten, adibidez, 1984an The Smiths taldearen Hand In Glove abestian esku hartzeko eskatu zioten. 1988an, The Smiths taldearen Rough Traded disko-etxean sartu zen, eta Hello Angel diskoa eman zuen argitara. 1990eko hamarraldiaren hasieran, hondoa jo zuen disko-etxe hark, eta Virgin etxearentzat hasi zen lanean orduan. 1994an, abesti ospetsuenen bilduma argitaratu zuen, Nothing Less Than Brilliant, eta oso harrera ona izan zuen Erresuma Batuan.
Tuvalu
Ekonomia
Tuvaluri zegokion .tv interneteko domeinua Estatu Batuetako enpresa bati saldu zion gobernuak 40 milioi dolarren truke.
Masashi Uramoto
Masashi Uramoto (浦本 雅志, 1981eko urriaren 11 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Igrapiúna
Igrapiúna Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hardeman konderria (Tennessee)
Hardeman konderria (Hardeman County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bolivar da. 2010eko zentsuaren arabera 27,253 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Hardeman konderriak 173,628 kilometro koadro ditu. Horietatik 677 ura dira. Beste 172,951 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,7 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,253 pertsonetatik 15,573 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 376 dira. 11,228 beltzak edo afroamerikarrak. 56 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 145 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 233 pertsonek kokatzen zuten.
Shinya Shirakawa
Shinya Shirakawa (白川 伸也, 1981eko abuztuaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Engelberg
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
ExoMars Trace Gas Orbiter
ExoMars Trace Gas Orbiter edota TGO Europako Espazio Agentziak eta Errusiako Espazio Agentzia Federalak elkarlanean gauzatutako ExoMars misioaren barnean dagoen orbitatzaile bat da. Bere helburuak bi dira: Marte planeta orbitatzea eta bertan Schiaparelli EDM modulua eta ExoMars rover ibilgailua ipintzea da, bai eta planeta gorriaren metano eta beste zenbait gasen iturburuak erregistratzea ere.
2016ko urriaren 19an Schiaparelli EDM modulua Marteren gainazalera jaurtiki zuen, baina gainazaleratze maniobra gaizki irten eta moduluak Marteren aurka talka eginez suntsitua izan zela uste da.
2020ean Marteren gainazalean ExoMars rover ibilgailua ipintzea ere aurreikusten da.
Metynnis lippincottianus
Metynnis lippincottianus Metynnis generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
Hermes Ludovisi
Hermes Ludovisi Hermes jainkoaren eskultura helenistikoa da. Lan honetan Hermes Psicopompo ("arimaren gida") bezala agertzen da, hau da, arimaren gida beste munduan zehar. Fidias gazteari egotzi zaio; beste ikerlari batzuek ere Mironi egotzi diote.
Ezaugarriak
Eskultura hau Anzion, Italian, aurkitua, Boncompagni-Ludovisi bildumarako erosia izan zen; hortik dator izena. Gaur egun Museo Nazionale Romanon erakusten da. Obra hau I. mendean marmorez egindako kopia da, jatorrizko eskultura brontzez egina baitzegoen eta K. a. V. mendekoa baitzen.
Beste kasu askotan bezala, hemen ere erromatarrek greziar klasikoen bertsioa egin zuten. Estatua honek 1,83 m. du eta jainkoa ohiko jarrera batean ikusten dugu, gorputzaren pisua baten gainean jarrita. Erabat biluzik agertzen da eta oso gaztea bezala. Buruan kapela bat darama.
Dolný Kubín
Dolný Kubín Eslovakiako udalerri bat da, Dolný Kubíngo barrutian kokatuta. 55,05 km²ko azalera du eta 18995 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1235. urtekoa da.
Balentzia Geruzako Elektroi Pareen Aldarapenaren Teoria
BGEPAT teoriak balentzia-geruzako elektroi pareak hartzen ditu aintzat, zeinak atomo edo konposatu baten Lewisen egitura egitean marra baten bidez irudikatzen diren. Elektroi pare hauek bi motatakoak izan daitezke: lotzaileak edo askeak. Elektroi pare lotzaileak lotura kobalente bat eratuko du bi atomoren artean eta elektroi pare askeak aldiz, ez du inolako loturarik izango. Teoriak molekularen atomo zentrala hartzen du oinarri eta honen elektroi pareek duten jarreraren bidez, molekularen geometria aurresaten du. Hartarako, jakina da elektroi pare aske batek aldarapen indar handiagoa egingo duela elektroi pare lotzaile batek baino.
Molekula baten geometriak zeresana du bere polaritatean. BGEPAT teoriak zeharka molekularen polaritatearen berri ere ematen du; izan ere, molekulak geometria jakin batzuk baditu, lotura polarrak (hala badira) elkar ezeztatu egin daitezke momentu dipolar osoa nulu bihurtuz. Halaber, beste geometria jakin batzuek momentu dipolarren ezeztatzea ezinezko egiten dute. Alabaina, lotura apolarrak dituzten konposatuak beti izango dira apolar.
Geometria motak
BGEPAT teoriak geometria jakin batzuk aurreikusten ditu molekulentzat eta hemen azpiko taulan daude ohikoenak:
Deabruaren besaulkia (kondaira)
Deabruaren besaulkia Valladolideko Museoan erakusten den XVI. mende erdiko intxaur zurezko aulkia da. Aulkiaren besoak desmuntagarriak dira. Betidanik madarikatu ospea izan du eta, horregatik, Valladolideko Unibertsitate zaharrean zegoenean bertako kaperaren sabaitik buruz behera gordetzen zen. Besaulkian esertzen dena, diotenez, hiruzpalau egunetan hiltzen omen da. Beste iritzi batzuen arabera, esertzen denak mundu osoko jakinduria bilduko du.
Kondaira
Kondairaren jatorria 1550. urtean dago. Urte hartan giza anatomiaren lehenengo katedra ireki zen Espainian. Bertan, errege baimen bati esker, giza-gorputzen disekzioak hasi ziren egiten. Fakultate horretara 22 urteko gazte portugaldar eta sefardi bat zihoan, Andrés Proaza izenekoa. Gazte horrek anatomiarekiko interes handia omen zuen.
Andresek, preso eta torturapean, egindakoa aitortu eta dena deabruaren agindupean egin zuela esan zuen. Hark kontatutakoaren arabera, besaulkian Andrés esertzen zenean deabrua idazmahaiaren atzean egoten zen eta berarekin komunikatzen zen, autopsiak egiteko aginduak emanez. Besaulkian esertzean deabruak munduko jakinduria guztia eskaintzen zion. Auzokideek etxea arakatu zuten aipatutako besaulkia aurkitu arte.
Inkisizioak Proaza suan hiltzera kondenatu zuen (zenbait bertsiotan urkatua izan zen). Ikaslearen gauzak enkantean atera zituzten baina, zuten fama zela eta, inork ez zituen erosi. Besaulkia Valladolideko Unibertsitatearen esku gelditu zen.
Maldizioa
Geroztik heriotza misteriotsu batzuen kasuak narratu dira. Esaterako, XIX. mendean, nekatuta zegoen atezain bat bertan eseri omen zen. Handik hiru egunetara besaulkian eserita eta hilda agertu zen. Horregatik kaperan zintzilatu zen, inor gainean eseri ez zedin. Kondairaren arabera, besaulkia ezin da txikitu eta eseri eta bizirik ateratzeko medikuntzari buruzko ezagupen handiak eduki behar dira.
Florina
Florina (Φλώρινα) Greziako hiria eta udalerria da, izen bereko unitate erregionaleko hiriburua dena.
Hiroyuki Ishida (1981)
Hiroyuki Ishida (石田 裕之, 1981eko abenduaren 11 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Gekko siamensis
Gekko siamensis Gekko generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Mirim Doce
Mirim Doce Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Abroscopus superciliaris
Abroscopus superciliaris Abroscopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cettiidae familian sailkatua dago.
1860ko uztailaren 18ko eguzki eklipsea
1860ko uztailaren 18ko eguzki eklipsea eklipse osoa izan zen.
1,05eko magnitudea izan zuen. Iberiar Penintsula eklipsea ikusteko leku paregabe bilakatu zen eta hainbat zientzialari Espainiarat joan ziren. Euskal Herrira ere, zenbait ailegatu ziren. Adibidez, Warren de la Rue ingeles astronomoak, Rivabellosatik gertakariaren argazkiak atera zituen. Gasteizen ere astronomo asko elkartu ziren, horregatik dago Astronomoen kalea Santa Luzia auzoan. James Melville Gillissek, berriz, Washingtondik ikusi zuen.
Symphurus maldivensis
Symphurus maldivensis Symphurus generoko animalia da. Arrainen barruko Cynoglossidae familian sailkatzen da.
Seigarren Koalizioko Gerra
Aurrekariak
Fontainebleauko Ituna ren ondoren, Napoleon ek Espainia hartu eta bere anaia Jose Bonaparte boterean jarri zuenean, espainiarrek herri matxinada antifrantsesarekin erantzun zuten eta horrek luze iraungo zuen gerra bati hasiera eman zion (Independentzia Gerra, 1808ko maiatza-1814ko apirila). Horren aurrean, Grande Armée bidali behar izan zuten Espainiara (1808ko azaroan) Napoleon bera buru zutela, matxinada geldiarazi eta jada penintsulan zegoen ingeles armada kanporatzeko.
Egoera hori aprobetxatu zuen Austria k, Britainia Handia rekin batera, Frantzia ren aurka beste gerra bat hasteko (Bostgarren Koalizioko Gerra). Napoleonek, armadaren zati batekin batera, Espainiatik alde egin behar izan zuen horien aurka borrokatzeko. Aurrez izandako gerretan baino gehiago kostatu bazitzaion ere, Napoleonek garaitu egin zituen Wagramgo gudua n (1809ko uztaila). Hala ere, horrek ez zuen bakea ekarriko, presentzia militarrak eta botereak zuten harreman estua areagotzen zihoala erakutsi baitzuen. Schönbrunngo Itun ean (edo Vienako Itunean), 1809ko urria, Austriak 4 milioi biztanle eta itsasorako sarbidea galdu zituen, eta baita Salzburgo eta Galitzia ere. Garaipen horrek eta Iberiar Penintsula ko gerraren egonkortzeak Napoleonen inperioaren finkapena ekarri zuten.
Napoleonek 1809an bere emazte zen Josefina utzi eta 1810ean María Luisa Habsburgokoa rekin ezkondu zen, bai ondorego bat izateko asmoarekin, bai eta Austria ahalgabetzeko asmoarekin ere. Erabakiak, hala ere, beste hainbat ondorio ekarri zituen: emazte-aukeraketa horrek Napoleonen Inperioa ideia iraultzaileetatik urruntzen zela erakutsi zuen eta horrek eragina izan zuen Inperioaren jarreran. 1810 baino lehen, jada zentralizazio rako joera bazuen ere, gertaera horiek areagotu egin zuten joera hori.
Ezkontzarekin Inperioa nolabait egonkortzea lortu bazuten ere, 1811 hasieratik, Errusia rengandik ekonomikoki eta politikoki urrundu izanak beste ezegonkortasun faktore bat ekarri zuen. Ekonomikoki, Frantziak Britainia Handiari blokeoa ezartzeak Errusiari galera handiak zekarzkion, bi-bien arteko merkataritza eragozten baitzuen. Politikari dagokionez, hainbat gauzak haserrarazi zuten Errusia: frantziar presentzia Varsoviako Dukerri Handia n, Errusiak Turkiar Inperioa n eragina areagotzeko egindako eskariari Frantziak ezezkoa eman izana eta Frantziak Elizaren Estatuak (Aita Santuen Lurraldeak), Holandako erreinua eta Ipar itsaso ko alemaniar lurraldeak anexionatu izana (blokeoa egonkortzeko egin zuten).
Gerrarako prestatzen
Gerra hasi arte pasatako hilabeteetan, aliantzak egin zituzten: Frantziak Prusia eta Austriari armada-laguntza inposatu zien (lehenak 20.000 gizon emango zizkion eta bigarrenak 30.000). Errusiak, bestalde, Suedia eta Turkia neutral gera zitezen lortu zuen ; hainbat lurralde eman zizkien horretarako.
Ikuspuntu militarrari dagokionez, Frantziak 650.000 gizon inguruko Grande Armée sortzea lortu zuen; hala ere, eragozpenak ekarriko zizkion horrek, armadaren ⅓ besterik ez baitzuten frantziarrek osatzen, eta hain handia zenez gero, zailagoa baitzen tropak mugitu eta guztientzat hornidura izatea. Errusiak, bestalde, armada txikiagoa zuen eta, beraz, beste estrategia bat garatu behar izan zuen.
Gerra
Gogoan izan behar da Napoleonek Errusia inbaditzea erabaki zuenean, oraindik ez zela Independentzia Gerra amaitu Espainian. Beraz, Niemen ibaia gurutzatu zuenean (1812ko ekainean) bi fronte ireki zituen. Hala ere, Napoleonek uste zuen etsaiak erraz garaitu eta bakea ezarri ahal izango zuela.
Baina, ez zen horrela izan. Izan ere, errusiarrek 一batzuen ustez estrategikoki jokatuz eta beste batzuen ustez beldurragatik一 aurrez aurreko borroka ekidin zuten. Ondorioz, Grande Armée ahulduz joan zen, eta jendea galduz. Baina, ez borrokan hiltzen zirelako, baizik eta  gaixotasunak eta hornidura falta zirela-eta, besteak beste. Errusiara bidean izan zituen galera handienak frantziar armadak.
1812ko irailaren 7an Borodino n izandako guduan errusiarrak erretiratu egin behar izan ziren, eta astebete beranduago Napoleon Mosku n sartu zen. Hala ere, Alexandro I. errusiar tsarrak ez zuen amorerik eman eta Napoleonek, bertan jarraitzeko baliabide nahikoak bazituen ere, Frantziara itzultzea erabaki zuen. Armada urriaren 19 an atera zen Moskutik eta joatean egindako bide bera jarraitu zuten. Handik gutxira, hotz handia iritsi zen (-25 °C-raino jaitsi zen tenperatura) eta errusiarrak frantziarrei jarraitzen hasi ziren.
Napoleonen porrot horrek Prusiak Errusiaren aurkako borroka bertan behera uztea ekarri zuen, 1812ko abenduaren 30ean, eta estatu neutral bilakatu zen. Are gehiago, Prusiako erregeak aliantza bat sinatu zuen Errusiako tsarrarekin eta 1813ko martxoaren 17an Napoleon garaitzeko deia egin eta armada bat sortu zuen (Landwehr), alemaniar herrialdeen artean gehiegizko arrakastarik izan ez bazuen ere.
Martxorako, frantziarrek alemaniar herrialdeetan utziak zituzten baliabideak eta Elba ibaian euste-lerro bat zuten sortua. Garai horretan Prusiako armadak 80.000 gizon biltzen zituen eta errusiarrenak 65.000. Bestalde, Napoleonek 226.000 gizon elkartzea lortu zuen. Gerraren aldi honetarako, Napoleonek bere estrategia aldatu behar izan zuen; aurkarien jarrera aldatu egin baitzen. Estrategia berri horretan tropa gehiago bidali behar izan zituen, hala nola: komunikazio-lerroak mantendu eta gordetako baliabideak babesteko.
Kanpainaren lehen zatia apirila eta maiatza artean eman zen, eta Napoleonek hainbat garaipen lortu zituen arren, ez ziren erabakigarriak izan. Horregatik, eta bere armadako 90.000 pertsona gaixotu zirelako, Austriarekin abuztura arteko armistizioa sinatu zuen. Aliatuak bakea sinatzen saiatuko dira, baina Napoleonek ez ditu eurek jarritako baldintzak onartuko eta, beraz, gerrara itzuliko dira 1813ko abuztuan. Itzulera horretan, aliatuen armada 500.000 pertsonakoa zen eta frantziarrena 450.000koa. Bi armada horien arteko borroka garrantzitsuenak Saxonia n gertatu ziren, eta gudu erabakigarria Leipzig en izan zen urriaren 16tik 19ra. Bertan, aliatuek Napoleon garaitu eta Frantziara itzulirazi zuten. Han, lehen aldiz, Napoleon bere lurraldea babesteko antolatzen hasiko da.
Gerraren amaiera eta Napoleonen beherakada
Napoleonen beherakada bi alditan eman zela esan daiteke. 1813 an Alemania ren aurkako porrotaren ondoren aliatuek bakea eskaini zioten frantziar enperadoreari eta hori izan zen Napoleonek boterean mantentzeko izan zuen azken aukera. Izan ere, ezekoaren aurrean aliatuek Frantzia inbaditzea erabaki zuten. Frantzian egoera kaskarra zen gerrak eragindako ondorioengatik eta, 1813ko amaiera aldera, bertako hainbat erakunde bakearen alde agertu ziren. Napoleonek pentsatu zuen aliatuek ez zutela udaberrira arte erasotuko, baina aliatuek abendua amaitu baino lehen bost armadadun erasoa egin zuten, mugako puntu guztietatik abiatu zirenak. Aliatuen tropen handitasunaren aurrean Napoleonek ez zuen zer eginik izan.