cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Infinitu
Ikurra
Infinitu ikurraren asmakuntza John Wallis matematikari ingelesari egozten zaio, 1655an. Bernoulliren Lemniscataren forma du, baina ez da oso ziurra irudiaren jatorria bera. Moebius bandaren itxura ere badu, baina hau geroagoko aurkikuntza bat denez ezin da hortik eratorria izan.
Ezaugarri aritmetikoak
Infinitua ez da zenbaki erreal bat baina operazio aritmetikoan hala ere erabili daiteke erreala balitz bezala:
Eragiketa ez definituak
Azkena indeterminazioa izateko produktu bakoitza bat izan ordez, baterantz doazen zenbakiak izan behar dira. 1*1*1*1..., beti izango da 1.
Holandar ontziteriaren harrapaketa Den Helderren
Holandar ontziteriaren harrapaketa Den Helderren edo Texelgo borroka 1795eko urtarrilaren 21ean gertatu zen Lehen Koalizioa deritzon gerraren baitan.
Gertaerak
1795eko neguan, frantziarrak Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren aurkako gerran ari ziren, Frantziar Iraultzako ideiak Europan zabaltzeko asmoz. Holandar ontziteria Marspied itsasartean harrapatu zuen ekaitzak eta aingurak Texel uhartearen babesean bota zituzten. Baina itsasoko urak izoztu eta ontziak harrapatuta geratu ziren.
Horren berri jakin eta tropa iraultzaileek urtarrilaren 22an inguratu zuten ontzidia. Biharamunean, historian lehenengoz, zalditeriak itsasontzi multzoa hartu zuen mendean. Baina inork ez zuen su egiteko beharrik izan, orduantxe iraultzaileek Amsterdameko gobernua hartu baitzuten. Errepublika zaharreko itsas armada erresistentziarik gabe errenditu zen.
Two for the Road
Two for the Road (euskaraz Bi Errepidean) 1967ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako komedia-drama filma bat da. Albert Finney, Audrey Hepburn, William Daniels eta Eleanor Bron aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.
Bere garaian eta bere argumentuaren azalpen ez linealari esker filma esperimentaltzat jo zen. Honela, Stanley Donenek filma aurrera doan einean eta ustekabean bikotearen harremanaren hasierako eszenak beste garaietakoekin batera txertatzen ditu. Luzaroan elkarbiziz daraman bikote baten harremanean sakontzen da.
1967ko Donostiako Zinemaldian Urrezko Maskorra irabazi zuen, bai eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren (Frederic Raphael) izendapena jaso ere.
Physiculus rastrelliger
Physiculus rastrelliger Physiculus generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Two for the Road
Argumentua
Joanna (Audrey Hepburn) eta Mark Wallace arkitektoak (Albert Finney) bikote «zaharra» osatzen dute (12 urte ezkondurik daramatzate). Egunerokotasunarekin nekatuta, elkarrekin gero eta gehiago eztabaidatzen dute, dibortzioan ere pentsatzeraino. Frantzian zehar, elkarrekin Normandiatik Kosta Urdinera Mercedes 230SL auto batean bidai bat burutzean, bikoteak denbora horretan iraganean elkarrekin egindako lau bidai oroitzen ditu (lehena heuren harremanaren hasieran eta autoestopez, bigarrena heuren lehenbiziko kabriolet autoan, hirugarrena estatubatuar adiskide batzuekin eta haien autoan, eta laugarrena beren alabarekin bakarrik). Noiz hasi dira elkar eztabaidatzen? Zeintzuk izan ziren heuren alaitasun uneak? Elkarrekin haserretzeak pena merezi ote al du?
Gotzon Garate
Gotzon Garate Goihartzun (Elgoibar, Gipuzkoa, 1934ko irailaren 1a - Bilbo, Bizkaia, 2008ko urriaren 8a) euskal idazlea, hizkuntzalaria eta apaiz jesulaguna izan zen. Abertzalea zen, eta areago euskaltzalea:
Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Filosofian doktoratu zen, Innsbruckeko Unibertsitatean Teologian lizentziatu zen, Deustuko Unibertsitatean Filologia Erromanikoan lizentziatu zen, eta Fribourgeko Unibertsitatean Marxismoan espezializatu zen.
1976an Euskal Filologiako ikasketak abiarazi zituen Deustuko Unibertsitatean, hura izanik ikasketok abian jartzeko lehen saioa unibertsitate batean. Oso zaila izan zen ikasketa horiek aurrera ateratzea, baina hainbat pertsonaren inplikazioari esker, azkenean lortu zuen. Euskal Filologiako katedraduna izan zen, eta eskolak eman zituen.
Oso maiz joaten zen Estatu Batuetara, New Yorkera bereziki, literatura eskolak jasotzera. Hango latinoamerikar jatorriko bizilagunekin, spanglisha ikasi zuen; Indiara egindako bidaietan, hindia; eta Moskun, errusiera. Errusiako egonaldietan, Leninen jatorrizko idatziak ikertu zituen. Orotara, bederatzi hizkuntza zekizkien: euskara, espainiera, latina, greziera, frantsesa, errusiera, ingelesa, alemana eta hindia.
1967tik aurrera, euskal atsotitzak biltzeari ekin zion, 2004an Atsotitzak liburuan argitaratu zituenak.
2005ean Argizaiola saria eman zioten Durangoko Azokan, kultura arloan egin zuen lanaren esker onez.
Bizitza
Elgoibarren egin zituen lehen ikasketak. Gaztaroan Durangon ikasi zuen San Jose Josulagunen ikastegian. 21 urterekin euskal kontzientzia piztu zitzaion, eta orduan hasi zen Jesusen Biotzaren Deia, Egan eta Euzko-gogoa aldizkarietan euskaraz idazten.
1972tik 2005era arte zazpi eleberri, lau narrazio, hamar saiakera, lau kronika, bi hiztegi eta bilduma bat argitaratu zituen euskaraz. Euskal nobela beltzaren aitapontekotzat har daiteke. Garatek, konturatuta munduan irakurle gehien dituzten literatura-lanak detektibe nobelak edo poliziakoak direla, erabaki zuen euskaraz ere genero hori landu beharra zegoela. Horrela, Jon Bidart euskaldun detektibea asmatu zuen.
2004an argitaratu zuen BBKren laguntzaz Atsotitzak lan erraldoia, 14.458 euskal atsotitz, 5.208 espainol atsotitz, 4.045 ingeles atsotitz eta 3.462 latindar atsotitz biltzen dituena, guztira 27.173 atsotitz edo errefrau. 1967an ekin zion baserriz baserri esamoldeak biltzeko lanari euskal herrialde guztietan zehar.
Lanak
Atsotitzak bilduma-liburua osatu zuen 40 urtean zehar lan eginez. Lau hizkuntzatan (euskara, gaztelania, ingelesa eta latina) 27.000tik gora atsotitz bildu zituen aldaera desberdinetan, eta horietan 14.458 ziren euskarazkoak, Interneten argitaratu zen bertsioan.
Euskara batuaren defendatzaile eta langile sutsua izan zen, nahiz eta euskalki guztiak jakin. Euskal Filologiako ikasketen sortzaile eta aitzindaria da Deustuko Unibertsitatean, euskara maila intelektualera eramanez, filosofia eta hizkuntzalaritzaren eskutik.
Euskaldunek Garateri zor diote euskara normalizatu eta estandarraren eginiko lanengatik, saiakeran, eleberrian, ipuinean, kronikan, hiztegigintzan eta euskal hizkuntzalaritzan. Euskalkiek dakartzaten ulermen arazoak gainditzeko eta hainbat alorretan hizkuntza arautu baten beharrari erantzuteko sortu zen euskara batua. Txillardegi, Saizarbitoria edo Bernardo Atxaga euskara batuan idazten duten lehen idazleekin batera koka dezakegu Garate, literatura garaikidean eta zientzian oinarrituz. Gotzon Garate euskal naturalismoaren narratiban sailka daiteke, Emile Zola idazle frantsesaren bidetik. "Hizkuntzaren aldetik, garaiko garbizalekeria utzi egiten da eta euskara baturako joera dute. Euskara nahiko herrikoia, baina ez baserrikoa, hiri-girokoa bizik (267. orria, 1964-... Uhin berria, Euskal literatura alfabetatzeko, Enrike Zabala, PAX argitaletxea)".
Tlacaxipehualiztli
Tlacaxipehualiztli, "gizon larrutzea" bezala ezaguna azteka mitologian, aztekek Xipe Totec jainkoa ohoratzeko egiten zuten ospakizun bat zen. Izen hau eguzki egutegiaren Xiuhpohualliko bigarren hilabeteak jasotzen du. Hilabete honetan ospatzen zen zeremonia. Hilabeteko lehen eguna aztekek gerrako esklabo eta gatibuak sakrifikatuz eta larrutuz ospatzen zuten. Larruazala kentzen zieten eta ondoren gorputzadarrak kentzen zizkieten. Batzuk larru horiekin janzten ziren, eta hil arteko borrokak antolatzen zituzten presoekin hauek garaitu arte. Azken egunetan, gaixotasunen bat zutenek prozesio bat egiten zuten Xipe Totec jainkoari sendatzea eskatzeko. Jai hau antzinako emankortasun errituen tokia ere bazen nekazal zikloaren arabera.
Whiteita-(CaMnMn)
Whiteita-(CaMnMn) mineral bat da eta whiteita subtaldearen kidea da.
Francisco Dueñas
Francisco Dueñas (San Salvador, El Salvador, 1810eko abenduaren 3a - San Francisco, Ameriketako Estatu Batuak, 1884ko martxoaren 4a) El Salvadorko politikaria izan zen. Errepublikako lehendakari izan zen 1851-1854 bitarteko urteetan, 1856an eta 1863-1871 bitartean. 1870. urtean El Salvadorreko lehen telegrafo-zerbitzua jarri zuen abian. Militarren estatu-kolpe baten ondorioz aginpidea utzi eta erbesteratu behar izan zuen 1871. urtean.
Whiteita-(CaMnMn)
Ezaugarriak
Whiteita-(CaMnMn) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Châtillon-en-Diois
Châtillon-en-Diois Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châtillon-en-Diois udalerrian erroldatutako biztanleak 570 ziren. Familiak 284 ziren, horien artean 126 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 77 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 49 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Acanthisittidae
Acanthisittidae paseriformea ordenako hegazti familia da. Zeelanda Berrian endemiko epeletan bizi dena.
Châtillon-en-Diois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 592 etxebizitza zeuden, 297 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 274 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 489 etxeak ziren eta 92 apartamentuak ziren. 297 etxebizitza nagusietatik 184 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 161 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 85 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 321 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (103 gizon eta 95 emakume) eta 23 langabezian zeuden (11 gizon eta 12 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Châtillon-en-Diois udalerrian 272 unitate fiskal zeuden, 520 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.933 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 5 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 2 okindegiak ziren.
Uromys boeadii
Uromys boeadii Uromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Metz-Tessy
Metz-Tessy Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Metz-Tessy udalerrian erroldatutako biztanleak 2.490 ziren. Familiak 932 ziren, horien artean 216 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 132 bakarrik bizi ziren emakumeak), 236 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 420 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.041 etxebizitza zeuden, 941 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 88 hutsik zeuden. 577 etxeak ziren eta 448 apartamentuak ziren. 941 etxebizitza nagusietatik 621 bere jabearen bizilekua ziren, 290 alokairuan okupaturik zeuden eta 30 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 105 etxek bi zituzten, 137 etxek hiru zituzten, 224 etxek lau zituzten eta 453 etxek bost zituzten. 853 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 353 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 547 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.732 ziren, horien artean 1.354 aktiboak ziren eta 378 inaktiboak ziren. 1.354 pertsona aktiboetatik 1.288 lanean zeuden (674 gizon eta 614 emakume) eta 66 langabezian zeuden (35 gizon eta 31 emakume). 378 pertsona inaktiboetatik 107 erretiraturik zeuden, 169 ikasten zeuden eta 102 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 303 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 38 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 29 finantziazio enpresak ziren, 27 higiezinen enpresak ziren, 64 zerbitzu enpresak ziren, 55 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 49 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 8 zurginak, 3 iturginak, 6 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 2 aldi baterako lan enpresak, 3 jatetxeak eta 8 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
Tătăranu
Tătăranu Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Metz-Tessy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Metz-Tessy udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Tătăranu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Metz-Tessy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Amsterdamgo auzo gorria
Kokapena
Zehazki, "auzo gorri" nagusia De Wallen auzoa da, Oudezijds Voorburgwal eta Oudezijds Achterburgwal kanalak eta inguruzko kaleak, hiriko erdigune historikoan, Dam plazak eta Damrak kaleak mugatzen dute mendebaldean eta Nieuwmarkt plazak ekialdean. Baina "auzo gorri" besteak ere existitzen dira: Singelgebied ("Singel auzoa") eta Ruysdaelkade (De Pijp barrutian).
Prostituzioa
Hau da Amsterdameko auzorik pintoresko eta turistikoena. Mundu osoan ezaguna bere kaleak eta kalexka estuak apaintzen dituzten erakusleihoengatik, non prostitutek euren lana egiten duten duela mendeetatik. Prostituzioa erabat arautua dago Herbehereetan, eta honela prostituta bakoitza legez gizarte segurantza pribatu bat kontratatua izatera behartua dago (Herbehereetako gainontzeko langileak bezala), estatuari zergak ordaintzera, ogasun deklarazioak egitera eta langile batek edo enpresak bere legezkotasuna mantentzeko egin behar dituzten gainontzeko lege prozesu guztiak egitera.
Prostituzio lokalak egunez zein gauez daude irekita, baina publiko gehien aste bukaeratako gauetan egoten da. Une horietan milaka pertsonek, gehienak kuxkuxeroak, auzotik lasai paseatzen dute, auzo gorriko erakusleihoen artean. Kale hauetarako sarrera irekia da, eta beraz edonor sar daiteke bertan, adibidez Hanburgoko prostituzio kalean gertatzen ez dena, gizonezkoei eta adin nagusikoei mugatua dagoena.
Esperimentua gizonekin
1990eko hamarkadaren azken urteetan esperimentu soziologiko bat egin zen auzo gorriko kaleetan. Emakumezko prostituten ordez, gizonezkoak egon ziren lan hori egiten zenbait hilabetez. Ikerketa honek, emaitza bezala, emakumeek zerbitzu honetan interesik ez zutela eman zuen, eta hilabete horietan, gainera, kexuak egon ziren emakumezko prostituten aldetik, gizon horiek laidogarritzat hartu zituztenak.
Beste zerbitzu batzuk
Auzoko kalerik ospetsuena erdiko kalea da, Warmoestraat izenekoa, tabernaz, garagardoz, jendez eta zalapartaz betea.
Metz-Tessy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cornille (Dordoina)
Cornille Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cornille udalerrian erroldatutako biztanleak 655 ziren. Familiak 261 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 90 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 273 etxebizitza zeuden, 259 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 272 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 259 etxebizitza nagusietatik 227 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 97 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 224 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 173 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 469 ziren, horien artean 376 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 376 pertsona aktiboetatik 358 lanean zeuden (191 gizon eta 167 emakume) eta 18 langabezian zeuden (10 gizon eta 8 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cornille udalerrian 274 unitate fiskal zeuden, 693 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.547 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2000. urtean Cornille udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 451 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lucas Fernández
Lucas Fernández (Salamanca, 1474 - Salamanca, 1542) espainiar antzerkigilea izan zen.
Salamancako Unibertsitatean egin zituen ikasketak: bertako musika-irakasle eta koruko zuzendari izan zen. Bi ikuskizun idatzi zituen, Jesusen Jaiotza eta Pasioa gai harturik. Komediak ere idatzi zituen, kantuz horniturik. Ospe handia izan zuen bere garaian.
Treron chloropterus
Treron chloropterus Treron generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Hypsiboas fasciatus
Hypsiboas fasciatus Hypsiboas generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Conzieu
Conzieu Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Ostrata
Ostrata Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 405 biztanle ditu eta 3,55 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.
Oak Springs (Arizona)
Oak Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Apache konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kaili Shimbo
Kaili Shimbo (新保 海鈴) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Ostravice
Ostravice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.410 biztanle ditu eta 27,68 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1237 urtean egin zen.
Joan Duns Eskoto
Joan Duns Eskoto —jatorrizko izen-deiturez, John Duns Scotus — (Duns, Eskozia, c. 1266 - Kolonia, Alemania, 1308ko azaroaren 8) filosofo eta teologo eskolastiko bat izan zen, Doctor Subtilis (euskaraz, Maisu Fina) goitizenaz ere ezaguna, haren pentsamenduaren zorroztasuna zela-eta. Metafisika eta etika arloetan kokatzen da bere pentsamendua, betiere teologia kristauari begira eta Aristotelesen eraginpean. Besteak beste, bere eragina nabarmena izan zen Kant filosofoaren lanetan.
Bizitza
1279-1280 urteetan frantziskotarren ordena monastikoan sartu eta apaiz ordenatu zuten 1291. urteko martxoaren 17an. Irakasle aritu zen Pedro Lombardiarraren Sententzien Liburua irakatsi zituen, agian Cambridgen aurrena, eta Oxforden, 1300 baino lehen, eta Parisen 1302-1303 urteetan.
Felipe Ederraren eta Bonifazio VIII.a aita santuaren arteko liskerrak direla-eta, irakasle zeregina utzi zuen. Parisera itzultzean, magister titulua eskuratu zuen. 1307. urtean Kolonian frantziskotarrek zuten ikasketa-etxera joan eta bertan hil zen 1308. urtean. Bere pentsamenduaren aztarna agerikoa da hurrengo urteetan ondutako bi eskoziar agiri historikotan: Elizjendearen Adierazpena (1309) eta Arbroatheko Aldarrikapena (1320).
Anne-Marie Rindom
Anne-Marie Rindom, (Søllerød, 1991ko ekainaren 14a), Belan lehiatzen den kirolari daniarra da.
Hiru Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen Londres 2012an (Londres), Rio 2016an (Rio de Janeiro) brontzezko domina lortu zuen, eta Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa. Laser Radial proban.
Hypsiboas freicanecae
Hypsiboas freicanecae Hypsiboas generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Physiculus rhodopinnis
Physiculus rhodopinnis Physiculus generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Uromys emmae
Uromys emmae Uromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Aconcagua
Aconcagua Andeetako mendirik garaiena da. Argentinako Mendozako probintzian dago, Txileko mugatik hurbil. 6.959 metroko altuera du eta, Amerikako gailurra izateaz gain, Asiatik kanpoko mendirik altuena da.
Izena
Mendiaren izenari dagokionez, jatorria ez dago argi, eta horren inguruan bi teoria daude: alde batetik, maputxerazko Aconca-Hue hitza; bestetik, kitxuazko Ackon Cahuak.
Ezaugarri orokorrak
Aconcagua sumendi itzalia da. Ikerketek haren sorrera Permiar-Triasikoan kokatzen dute, orain dela 200-280 milioi urte inguruan. Nazca plaka hegoamerikar plakaren azpian sartzean eragin zen orogenia andinoan sortu zen.
Iparraldeko malda ez du oso pikoa; hegoaldekoak berriz 3.000 metroko pareta du. Gailurrean ez du elurrik urte osoan, bertan jotzen duen haizeak eramaten baitu. Hainbat glaziar daude: garrantzitsuenak Poloniarren glaziarra eta Ingelesen glaziarra dira. Aconcaguako Parke Naturalaren barnean dago.
Igoerak
Matthias Zurbriggen mendi-gidari suitzarra izan zen gailurrera iristen lehenbizikoa, 1897ko urtarrilaren 14an, espedizio-burua Edward FitzGerald britainiarra zelarik. 14 urte lehenago, 1883an, beste europar bat saiatu zen gauza bera lortzen, arrakasta gabe, Paul Güssfeldt geologo eta esploratzaile alemaniarra buru. Mendiaren ekialdea eskalatu zuen lehenenego aldiz espedizio poloniar batek, Konstanty Narkiewicz-Jodko, Stefan Daszyński, Wiktor Ostrowski eta Stefan Osiecki-rekin, 1934ko martxoaren 9an, bidean "Poloniar Glaziarretik" igaroz. Hego-mendebaldeko bidea, bestela, ireki zuen aitzindari moduan 1953an talde suitzar-argentinar batek, Frederico eta Dorly Marmillod, Francisco Ibañez eta Fernando Grajales-ekin. Hegoaldeko aurpegi famatua konkistatu zuen frantziar talde batek, René Ferlet, Pierre Lesueur, Adrien Dagory, Robert Paragot, Edmond Denis, Lucien Berardini eta Guy Poulet-ekin 1954an.
Pertsonarik gazteena iristen Tyler Armstrong kaliforniarra izan zen, 9 urte zeukalarik, 2013ko abenduaren 24an. Zaharrena, ordea, Scott Lewis izan zen, 2007ko azaroaren 26an, 87 urterekin. 2014an, azkenik, Kilian Jornet kataluniarrak markarik azkarrena ezarri zuen, igo eta jaitsi 12 ordu eta 49 minututan. Bi hilabete baino gutxiago geroxeago, hala ere, Karl Egloff ekuadortar-suitzarrak marka berria lortu zuen, 11 ordu eta 52 minuturekin.
Wide Ruins (Arizona)
Wide Ruins Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Apache konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arturo Igoroin
Sivori ezizenaz ezagunagoa da, Omar Sívori futbolari argentinarrren omenez.
Kirol Ibilbidea
''2015eko maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Damendorf
Damendorf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bünsdorf
Bünsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ostředek
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1503 urtean egin zen.
Izan ala ez izan (Hamlet)
Izan ala ez izan William Shakespeare ingeles antzerkigilearen Hamlet antzezlaneko 3. ekitaldiko 1. eszenako 1. lerroan aipatzen den bakarrizketa da. Literatura unibertsaleko aipamen ezagunenetakoa da, eta ziurrenik antzerkigile honen idazlanetako ospetsuena ere bai.
Treron axillaris
Treron axillaris Treron generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Uromys hadrourus
Uromys hadrourus Uromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Oskar Bilbao
Oskar Bilbao Goioaga (Bilbo, Bizkaia, 1967) film laburren eta dokumentalen zuzendaria da.
Estekak
¡After! film laburra, Asier Etxeandiarekin.
Defentsa Estrategikorako Ekimena
Defentsa Estrategikorako Ekimena, Strategic Defense Initiative edota SDI, 1983ko martxoaren 23an, AEBetako presidente Ronald Reaganek proposaturiko defentsa sistema bat izan zen. AEBak kontinentearteko misil nuklearren eraso batetik babestearren, Lurrean eta espazioan ezarriko zen defentsa-sistema hau. Ekimena eraso politikan eta Elkar Suntsiketa Ziurtatuaren (MAD) teorian ez, baizik defentsa estrategian oinarritua zegoen. 1984an Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Sailak Defentsa Estrategikorako Ekimena ikuskatzeko Defentsa Estrategikorako Ekimenaren Erakundea (SDIO) abiarazi zuen.
Ekimenak ezagutzera eman bezain azkar kritika ugari jaso zituen, batik bat oso errealista ez izatea, baita azientifikoa ere, eta Elkar Suntsiketa Ziurtatua desorekatzea eta "eraso-arma lasterketa" bat berpiztea leporatzen baitzioten.
Reagan Elkar Suntsiketa Ziurtatuaren estrategiaren aurka gogor mintzatu zen, Defentsa Estrategikorako Ekimena bultzatu zuen, eta disuasio nuklearreko politika amaiarazteko asmoa zuen defentsa politika horren zati nabarmena bihurtu zuen. Bestalde, Sobietar Batasunaren defentsa nuklearreko osagai militarrak neutralizatzeko estrategia ekimena ere bazen.
Cârjiți
Cârjiți Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hypsiboas fuentei
Hypsiboas fuentei Hypsiboas generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Physiculus roseus
Physiculus roseus Physiculus generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Angel Gaztelu
Angel Gaztelu Gorriti (Gares, Nafarroa, 1914ko apirilaren 19a - Miami, AEB, 2003ko urriaren 30a) Nafarroako poeta eta historialaria izan zen.
Biografia
Gazte zela Kubara joan eta apaiz-ikasketak egin zituen Habanan. Apaiz egin zen 1938. urtean.
Obra nagusiak: Poemas (1940), Gradual de Laúdes (1955), Historia de la pintura religiosa en Cuba (1956) eta Historia de la Parroquia del Espíritu Santo (1958).
Fère-en-Tardenois
Fère-en-Tardenois Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 3.306 ziren. Familiak 1.324 ziren, horien artean 412 pertsona bakarrekoak ziren (148 bakarrik bizi ziren gizonak eta 264 bakarrik bizi ziren emakumeak), 416 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 372 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.514 etxebizitza zeuden, 1.345 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 115 hutsik zeuden. 971 etxeak ziren eta 533 apartamentuak ziren. 1.345 etxebizitza nagusietatik 695 bere jabearen bizilekua ziren, 614 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 27 etxek gela bat zuten, 155 etxek bi zituzten, 251 etxek hiru zituzten, 393 etxek lau zituzten eta 519 etxek bost zituzten. 698 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 643 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 400 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.008 ziren, horien artean 1.375 aktiboak ziren eta 633 inaktiboak ziren. 1.375 pertsona aktiboetatik 1.162 lanean zeuden (664 gizon eta 498 emakume) eta 213 langabezian zeuden (98 gizon eta 115 emakume). 633 pertsona inaktiboetatik 196 erretiraturik zeuden, 173 ikasten zeuden eta 264 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fère-en-Tardenois udalerrian 1.348 unitate fiskal zeuden, 3.203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.249 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 167 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 14 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 3 margolariak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 5 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Fère-en-Tardenois udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 796 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Fère-en-Tardenois udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen540 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ostřešany
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1391 urtean egin zen.
Bodega (Kalifornia)
Bodega Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sonoma konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Whiteita-(MnFeMg)
Whiteita-(MnFeMg) fosfato motako minerala da eta whiteita subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Whiteita-(MnFeMg) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Mândra
Mândra Errumaniako udalerri bat da, Brașov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Zorne
Zornea (etimologia: zauri esne ) infekzio-prozesuetan gorputzak eragiten duen substantzia zurixka da. Zorne metaketa ehun barratuan abzesu edo zorne-zorro deitzen da.
Crollon
Crollon Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Zorne
Zorne-jarioa, gehienetan, infekzio baten ondorioa izaten da. Zornea eragiten duten mikrobioei piogeniko deritze (Streptococcus pyogenes eta Staphylococcus aureus bakterioak, esaterako). Mikrobio piogenikoek fagozitosia egiten duten leukozitoak suntsitzeko gai dira, organismoaren immunitate-sistemari aurre eginez; zornearen osagai garrantzitsuenetariko bat, hain zuzen ere, hildako leukozitoak dira.
Crollon
Biztanleria
2007an Crollon udalerrian erroldatutako biztanleak 241 ziren. Familiak 95 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 106etxeak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren eta 23 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 23 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 150 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (58 gizon eta 50 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Crollon udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 204 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Go Kambayashi
Go Kambayashi (上林 豪) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Abbott (Texas)
Abbott Texasko hiri bat da. Hill konderrian kokatua dago. 2010ean 356 biztanle zituen, 1.58 kilometro koadrotan banatuta.
Uromys imperator
Uromys imperator Uromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Nerbio bago
Nerbio bagoa edo nerbio pneumogastrikoa lat. nervus vagus, hamabi nerbio kranialetako hamargarren bikotea da. Entzefalo enborraren erraboil mailan oliba atzeko ildotik ateratzen da eta faringea, hestegorria, laringea, bronkioak, bihotza, urdaila, hesteak (zeharkako kolonaren lehenengo bi herenak arte), barea, pankrea eta gibela... hots, goiko arteria mesenterikoak odoleztatzen duen maila arteko erraiak inerbatzen ditu. Nerbio-sistema autonomoko nerbio garrantzitsua da. Gorputzean aurkitzen den nerbiorik luzeena da.
Jatorria
Nerbio bagoa osatzen duten zuntzak hainbat nukleo desberdinetatik ateratzen/sartzen dira:
Ibilbidea
Nukleoetara iristen diren zuntz aferente eta eferenteak beheko oliba atzeko ildotik atera edo sartuko dira. Zuntz hauek ildo honen kanpoaldean elkartu eta nerbio bagoa sortuko dute. Nerbioak burmuinetarantz joko du, zulo magnotik garezurrera sartzen da. Behin garezur barruan dagoenean, nerbio akzesorioa hurbiltzen zaio eta honekin batera burezurretik zulo jugularraren bidez ateratzen da. Zulo jugularretik ateratzerakoan, barneko karotidarekin eta barneko zain jugularrarekin, lepoko pakete baskulonerbiosoa osatuko dute. Pakete baskulonerbioso hau eskanoen triangeluaren barnetik joango da eta kutxa torazikoan sartuko da. Torax kutxaren barnean, ezkerraldeko eta eskuinaldeko nerbioak ibilbide desberdinak hartuko dituzte:
Behin toraxean hestegorriaren aurreko eta atzeko nerbioek adar desberdinak ematen dituzte plexua osatzen duten bitartean. Behin torax kutxa gurutzatzean, hestegorriaren hiatoaren bidez abdomen barruan sartzen da. Behin abdomenaren barnean, ezkerreko nerbioak urdaila inerbatzen du eta eskuineko nerbioak plexu zeliakoa osatuko dute; hemendik abdomeneko erraiak inerbatzeko. Zeharkako kolonaren bigarren herenaren mailara arte zehazki.
Adarrak
Ibilbidean zehar hainbat adar emango ditu (nerbioaren sorlekutik):
Aferentziak
Nerbio mixtoa kontsideratzen da; hainbat aferentzia jasotzen ditu:
Funtzioak
Nerbio bagoak zuntz motor parasinpatikoak bidaltzen ditu idun mailatik zeharkako kolonaren lehenengo bi herenak arte dauden organo guztien muskulu leun, guruinetara.... giltzurrun gaineko guruinera izan ezik. Dena den, hainbat muskulu eskeletiko ere inerbatzen ditu, hau da, funtzio somatikoa ere badu.
Horrela, bada, nerbio bagoa da bihotz maiztasuna, digestio hodiko peristaltismoa,izerdia edota mintzairaren zein horien aldaketen eragilea. Bestalde, asetzearen sentsazioan parte hartzen du. Izan ere, nerbio bagoa mozteak hiperfagia eragiten du (etengabeko goseagatik gehiago jatea).
Guztiarekin, nerbio bagoak funtzio sinpatikoa ere betetzen du: hipoxemia egoeran (odoleko oxigeno kontzentrazioa ohikoa baino baxuagoa denean) kimiohartzaile periferikoak aktibatzen dira. Hartzaileok kitzikatu eta nerbio bagoan zehar bidaltzen dituzte estimuluak basokonstrikzioa eta presio arterialaren igoera jomugan.
Nerbio bagoa eta sistema kardiobaskularra
Besteak beste nerbio bagoak eragindako bihotzaren inerbazio parasinpatikoak zeresan handia du sistema kardiobaskularrean. Izan ere, batetik, aurikulak eta bi noduluak (bentrikuluetan duen eragina baztergarria da) inerbatzen ditu bihotz maiztasuna motelduz baina inotropismoa mantenduz. Bestalde, gorputzeko leku zehatz batzuetako odol hodiek duten inerbazio parasinpatikoa oso nabaria da, esate baterako, sexu organo, meninge edo digestio-aparatuan. Kasu honetan, parasinpatikoaren ekintza hodi-zabalkuntza eta presio arterialaren jaitsiera dira. Dena den, sinpatikoaren eragina askoz ere nabarmenagoa izango da sistema kardiobaskularrean.
Gaixotasun genetikoa: bagotonismoa
Arrazoi genetikoak medio, nerbio bagoa ohi baino gehiago estimulatzen da. Arestian esan bezala, nerbio bagoak bihotz-maiztasuna txikiagotzea dakar. Beraz, behar baino gehiago estimulatzen bada, bihotzak behar baino mantsoago ponpatuko du odola, hau da, bradikardia eragingo du (bihotz maiztasuna 60 taupada/minutu baino txikiagoa izatea).
Bagoaren estimulazioa tratamendu gisa
Nerbio bagoari korronte elektrikoaren deskargak aplikatzean datza burmuinen zati zehatz batzuk estimulatzeko helburuarekin. Horrela, hainbat efektu onuragarri lortu zirela ikusi zen. XXI. mendearen hasieran ikerlari batzuek nerbio bagoren bizkortzeak edo estimulazioak hantura prozesuak inhibitzen zituela aditzera eman zuten. Horrenbestez, artritis erreumatoidea eta hantura duten beste gaitz autoimmuneak tratatzeko proposatu da nerbio bagoren estimulazio elektrikoa. Antza, nerbio horren bizkortze prozesuak zitokinen ekoizpena modulatzen du.
Orobat, hasiera batean, nerbio bagoaren estimulazioa epilepsiadun pertsonak artatzeko erabiltzen zen horien konbultsioak farmakoekin tratatu ezin zirenean. Bestalde, bagoaren estimulazioak pazientearen aldarteari era positiboan eragiten ziola ikusi zen nahiz eta ez jakin zergatik. Horregatik, hainbat ikerketaren ostean, depresioa duten eta tratamenduari erresistenteak diren pazienteei aplikatzea onetsi zen. Gaur egun, emaitzak itxaropentsuak dira eta ikerkuntzak aurrera jarraitzen du ea nerbio bagoaren estimulazioa beste gaixotasun mental zein fisikoren bat sendatzeko baliagarria den ala ez jakiteko.
Erreferentziak
1. (Ingelesez) https://en.wikipedia.org/wiki/Vagus_nerve
Chaerephon bemmeleni
Chaerephon bemmeleni Chaerephon generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Nerbio bago
Erreferentziak
2. (Gaztelaniaz) https://es.wikipedia.org/wiki/Nervio_vago
Le Redoutable (1931)
Le Redoutable izeneko itsaspekoak Armada Frantsesak erabili zituen Bigarren Mundu Gerran. Ofizialki Sous-marins de grande patrouille edo 1 500 tona klaseko itsaspekoak izena eman zitzaien eta 1500 seriea izenez ere ezagunak izan ziren, hiru azpiklasetan banatu zituztelarik. Serie hau bereziki arrakastatsua, fidagarria, nabigazio baldintza bikainekoa eta armamentu onekoa kontsideratua izan zen. Guztira 31 eraiki zituzten, itsas armada frantsesak eraikitako itsaspeko gehien zituen klasea, eta itsaspeko indarraren herena hartu zuen.
Nerbio bago
Erreferentziak
3. (IRUDIAK) https://www.ehu.eus/eu/web/anatorama/home
Le Redoutable (1931)
Historia
Le Redoutable klasea Ozeano Atlantikoan esploratzaile izateko eta merkataritza trafikoari erasotzeko egin zuten; baita zerbitzu kolonialerako ere.
1922ko Washingtoneko Itsas Ituna edo 1930eko Londresko Konferentzia bezalako gerra arteko itunei jarraituz, bere eraikuntzak tamaina eta kopuru murrizketak jasan zituen. Redoutable klasea Requin klasearen ordezko eta ondorengo gisa eraikia izan zen.
Lehenengo biak, Le Redoutable eta Vengeur, 1922an enkargatu zituzten, eta geroago, 1925ean, beste 7 eskatu zituzten, 1927an, 5 gehiago behar zirelarik. 1928an, 6 itsaspekoko bigarren serie bat ere eskatu zuten, diseinuan hainbat aldaketa eta motor indartsuagoak ezarriz. Honen ondoren, hirugarren seriekoak atera ziren, motore hobe eta abiadura handiagoa zutenak.
80 metroko sakonera arte egin dezake lan eta 3 mota zeuden:
Eraiki ziren klase honetako bukeak
Guztira 31 eraiki itsaspeko hauek eraiki zituzten :
Treron aromaticus
Treron aromaticus Treron generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Ostřetice
Ostřetice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 73 biztanle ditu eta 5,07 kilometro koadroko azalera. Klatovyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1267 urtean egin zen.
Sarmizegetusa
Sarmizegetusa Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Groß Wittensee
Groß Wittensee Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Texcoco aintzira
Texcoco aintzira Mexikoko lurraldea bere Ozeano Bareko kostaldetik zeharkatzen duen Ardatz Neobolkanikoaren erdian, Mexikoko Haranaren hego-mendebaldean dauden gaur egun desagertzear dauden laku sistema baten zati zen. Sistemaren zati ziren ur masetako askoren lehorketara eraman duen historia espainiarren aurreko garaian hasi zen. Historiaren etapa hartan, bertako jatorrizko biztanleek aintziraren behealdean uharte artifizialak sortu zituzten nekazaritzarako lurrak lortzeko edo, Mexiko-Tenochtitlanen kasuan, herrixkak eraikitzeko. XVII. mendean, espainiarrek Espainia Berria deitu zituzten lurraldeak jada menderatu zituztenean, erregeordetzaren hiriburuak kontaezinbeste uholde jasan zituen. Honek, Mexiko independenteak ere jarraitu zituen drainatze lanak egin behar izatea eragin zuen, eta, honen ondorioz, sistema osatzen duten bost aintzirak ia desagertzear daude. Mexikoko Haraneko aintzira arroa Zumpango, Xaltocan, Texcoco, Xochimilco eta Chalcok osatzen zuten. Batzuetan Mexikoko aintzirari buruz hitz egiten da, baina hori soilik indigenek Texcoco lakuaren iparraldean dagoen Guadalupe Mendilerroaren eta aipaturiko aintziraren hegoaldean dagoen Cerro de la Estrellaren artean dike bat eraiki zuten garai historikoa aipatzen denean.
Laku sistema honen ezaugarri berezi bat euren uren izaera ezberdina zen. Xochimilco eta Chalco ur gezazkoak ziren bitartean, Zumpango, Texcoco eta Xaltocan ur gazikarazkoak ziren. Izan ere, azken hiru aintzira hauetako ertz eta uhartexketako biztanleak gatza ustiatzen aritzen ziren, lakuaren ura lurrinduz lortzen zutena. Edonola ere, Mexikoko Haraneko lakuetako ura ez zen probetxugarria gizakientzat. Texcoco, Zumpango eta Xaltocan aintziretako ura ez zen edangarria zuen gatz ugariaren ondorioz, eta Xochimilco eta Chalco aintziretako ur gezak soilik nekazaritzarako ziren probetxugarriak, hauekin lotutako ekosistemetan bizi ziren landare eta animalien hondakinak zapore txarra ematen baitzieten. Horregatik, Mexiko-Tenochtitlaneko biztanleek ur edangarriaren horniketa sistema bat sortu behar izan zuten ura inguruko iturburuetatik ekartzeko.
Geografia fisikoa
Texcoco lakuaren arro hidrologikoaren azalera osoa (Mexikoko Haraneko iparraldeko eta hegoaldeko aintzirak ere barne hartzen dituena) 2 mila kilometro baino gehiagokoa da. Panuco ibaiaren eskualde hidrologikoko Texcoco-Zumpango lakuaren azpiarroari dagokio.
Texcoco lakua Mexikoko Haraneko hedadura handi bat hartzen zuen laku sistemaren zati zen. Urtaro euritsuan lakua beste laurekin elkartzen zen, harana inguratzen duten mendikateen artean zeudenak. Texcoco lakuaren iparraldean ur gazizko bi zingira txiki zeuden. Hauek Xaltocan eta Zumpango deituak izan dira. Hizkuntza honen hiztunak Mexiko erdialdera iritsi ondoren jarri zitzaizkien nahuatlerazko izenak dira. Texcoco eta Xaltocan lakuen arteko muga Mexikoko Haranaren bihotza eta Teotihuacango haranaren arteko banaketa adierazten duten muinoen eta Guadalupe Mendilerroaren iparraldearen artean igarotzen zen kanal batek adierazten zuen. Hegoalderantz, Texcoco aintzira Iztapalapako penintsularaino hedatzen zen eta Xochimilco aintzirarekin Cerro de la Estrella muinoaren eta Coyoacango lautada alubialaren arteko pasabide baten bidez komunikatzen zen.