cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapitalismoaren historia
Jabetza pribatua eta produkzio baliabideak
Jabetza kontzeptu hori historikoki eraiki zen Industria Iraultza tik eta kapitalismoaren etorreratik abiatuta. Jabetza pribatua Industria Iraultza k ezarritako ordenean ohikoa da, jabetza feudala eta bere ordena funtsean nekazaritzakoa lekuz aldatu baitzuen, baita gremi o- eta artisau-antolamenduak ere, non langileek haien lekua eta ekoizpen-tresnak administratzen zituzten.
Iraultza Industrialarekin sortutako klase ertaine k errenta k sortzen zituzten eta ondorengoei oinordetzaz uzteko ohitur a zeukaten, modu honetan jabetza produktiboak metatu zituzten, bere klaseko botere ekonomikoari eutsiz belaunaldiz belaunaldi. Ondasun hauek guztiak erosiak eta merkatuan salduak izan zaitezkeen.
- Britainia Handia n, Enclosureren boto ak kapitalaren jabetza pribatuaren etorrera markatzen du, XIX. mendean akziodun en liberalizazioaren ondoren.
- Estatu Batue tan, kolonizazio tik, lurren jabetza pribatua izan zen araua. Hala ere, legedi amerikar hau aberatsagoak ez zirenen alde agertu zitezkeen, eta lurraldea hain handia zenez gero eta lur neurri handiak zeudenez gero, lurraren jabetza pribatua oinarrizkotzat bihurtu zuten.
Lan-merkatua
Edozein langile k edo enpresaburuk beste leku batera joatea erabaki dezakeen arren, aukera horrek merkatua muga batzuekin finkatzea eragiten du, enplegatzaileen eta enplegatuen lehentasun pertsonal aldakorrak direla eta (Kerr, 1985)
- Britainia Handian, XVIII. mende amaierako eta XIX. mende hasierako ekonomialari zaharrek ezarritako legeetan bilduko dituzte beren kritikak, merkatuaren aldeko lege en sorrera ahalbidetzeko.
- Frantzian, lan-merkatuaren eraketa eta kapitalen askatasuna Loi Le Chapelierrek onartzen da 1791n, hala ere, elkartzeko askatasun oro debekatzen du: korporazioa k, elkarteak eta koalizioak (hau da, sindikatu ak eta lanuzteak).
- Estatu Batu etan, 1865ean esklabotza ezeztatu zuen Konstituzioaren 13. zuzenketa da, jarduera-sektore guztien lanaren liberalizazioa ezartzen duena.
Sarrera
XVIII. mendea ren bigarren erdian ezagunak diren bi gertaeren ondorioz kapitalismo modernoaren sorrera hasi zen: Frantzian fisiokrata k aurkeztea eta Adam Smith en ideiak argitaratzea. Bi korronteek ordena ekonomiko baten alde egiten zuten, Estatuaren esku-hartzetik urrun. Argudio horrek Industria Iraultzaren hasiera bultzatu zuen, eta XIX. mendean gailendu zen.
Garai hartako lan-baldintza ankerren ondorioz, sistemako kritikari asko sortu ziren; hala ere, Karl Marx izan zen kontrako teoria koherente bat garatu zuen lehena, eta ekoizpen-bitartekoen jabetza pribatua erasotzen du. Hala ere, kapitalismoak aurrera egiten jarraitu zuen, garaiko munduko sistema sozioekonomiko nagusia bihurtzeko.
Bigarren Mundu Gerra ren ondoren, hazkunde ekonomiko handiko aldi batek, Frantzian "Hogeita hamar Glorioso" (Jean Fourastié 1975), Iparraldeko ekonomia asko kontsumo-gizarte ra eraman zituen; klase ertain bat ezarri zen, eta bizi-mailak, berriz, berdindu egin ziren.
Kapitalismoak gainditu behar izan zuen frogarik handiena 1930eko hamarkadatik aurrera gertatu zen, Depresio Handia rekin. Horren ondorioz, Europa ko eta Estatu Batuetako gobernua k beren ekonomietan parte hartzen hasi ziren kapitalismoaren kontrapartidak arintzeko. Hala ere, XX. mendearen azken laurdenean finantza-merkatu en irekidura gero eta handiagoa eta bizi-mailen berdintzea dira nagusi. Gutxiengoen akziodunak ugaritu egiten dira, soldatapeko akziodun ak garatu egiten dira, eta herrialde anglosaxo ietako pentsio-funtsa k ere bai.
Merkatu-ekonomiaren kokapena
Karl Polany i (“Eraldaketa Handia, gure garaiaren jatorria” 1944) arabera, mendebaldeak XV. mendearen bukaeratik merkatuak harremanen orokortzea ezagutu zuen. Hala ere, nabaria da horiek harreman tradizionalen gainean duten nagusitasuna —dohainean, zortasunean eta talde-lanean oinarritua, adibidez— XIX. mendean baino ez dela eraginkorra. Hain zuzen, garai horretan kokatu zen Mendebaldean zibilizazio bat, zeinaren ekonomia merkatu autorregulatzailean eta Estatu liberale an oinarritzen zen eta urre-patroia nazioarteko moneta-sistema gisaindarrean zegoen Napoleondar Gerra ren amaieratik.
1795ean, Britainia Handia k soldata-osagarriak ematea erabaki zuen, baita behartsuei gutxieneko errenta ere. Lanaren merkatua ezartzean, lana soilik errenta-iturri izan behar duen ideia liberalean oinarrituta, edonork bizitzeko eskubidea duela dioen ideia karitatiboarekin topo egiten zuen. Oztopo hori, ekonomiaren klasikoek eta filosofo utilitarista batzuek kritikatua, 1834an altxatu zen azkenean, poor law-ak desagertu zirenean.
XIX. eta XX. mendeak: enpresaren historia
XIX. mendean, industria-enpresak sortu ziren, izenak berak dioen bezala, jarduera eraldatzaileetan aritzen ziren, eta, beraz, garai hartako enpresa gehienak fabrikak ziren, haien oinarrizko arrazoia ekoizpen-unitate ekonomiko gisa jokatzea zen. Lantegiek garaiko ekoizpen-prozesu en erabateko eraldaketa ekarri zuten. Kapitalismoa ren ondorioz, enpresek ekoizpen-prozesua k errentagarri bihurtu nahi zituzten, eta horregatik lana mekaniko bihurtu zen, horrek enpresetan langile gehiago behar izatea ekarri zuen. Artisau-tailer txikiak desagertzen joan ziren pixkanaka, eta haien jarduera irabazi asmoko lantegietara eraman zen. Garai hartako enpresen hazkunde ekonomiko a bizkortu egin zen, eta lehen sozietate handiak sortu ziren, baita merkatu monopolistak eta oligopolistak ere, non enpresa batek edo gutxik banatzen zuten haren kuota osoa. XX. mendearen hasieratik aurrera, ekoizpena ez da gizarteen kezka bakarra. Enpresen hazkundea oso handia izan zen, eta hori dela eta enpresaburuaren eta kapitalaren jabeen figurak bereizteko beharra hasi zen.
Testuinguru horretan eta kapitalismoaren ezarpen garrantzitsuak zirela eta, enpresa ez zen soilik produkzio-unitate bat bezala ikusten, baizik eta finantza- eta erabaki-unitate bat bezala ere bai. Finantza-kapitala finantzaketa-iturri berriak aurkitzeko beharretik sortzen da; izan ere, enpresek kapital-bolumen handiagoa behar zuten berrikuntza teknologikoak txertatzeko. Kapital-beharrak ekarri zuen banku-kreditua garatzea. Gainera, bideragarriak izateko enpresek behar zituzten kapital handiak lortzeko, pertsonak elkartu egiten ziren, eta horrela sortu ziren Sozietate Anonimo ak, zeinek kapitala balore-poltsetan erosten eta saltzen ziren akzioetan banatzen baitzen.
XIX. eta XX. mendeak: kapitalismoa eta soldata
Eredu kapitalistan, ez dute parte hartzen lan-bitartekoen jabetzan (eredu kooperatibistan ez bezala) eta ez dira eragile independenteak. Enpresaburu entzat lan egiten dute. Horiek lanerako lehengaiak eta tresnak edo makinak ematen dizkiete, eta soldata bat ordaintzen diete hitzartutako lanordu kopuruagatik. Enpresaburuak dira produkzio prozesuaren lehengaiak ulertzen dituztenak eta produkzio prozesu horren emaitza saltzen dutenak. Eskema horretan, langileak enpresaburuari zor dio kontratatutako lana, kontratuko baldintzen arabera, eta horren truke, adostutako soldata jasotzeko eskubidea du. Enpresaburuak askatasun osoz arautzen du ekoizpen-prozesu a, ekoizle independente txiki bat balitz bezala: zer gertatuko den erabakitzen du, zer prozesurekin, zer materialekin; amortizazio-tasa eta beharrezko iruditzen zaizkion inbertsioak ezartzen ditu, etab., eta erabaki horiek ezartzen dizkio langileari, ez baitu langile autonomoa ren independentziarik eta ez baitu ahotsik, ez botorik.
Kapitalismo modernoaren historian, langileen (eta, oro har, biztanleen) beharren mailak hazkunde handiak izan ditu, berrikuntza teknikoen, lanaren produktibitatearen igoeraren eta soldata altuagoen aldeko langileen borroken konbinazioari esker. Horrek lan-indarra birsortzearen kostua handitu du. Historikoki, beraz, enplegu-emailearentzat eskulanak ez du kostu finko rik, aldakorra baizik, eta enpresa-irabaziak kontuan hartu behar ditu une eta toki bakoitzean beharren maila.
Enpresaburu kapitalistaren ikuspegitik, soldatak “ekoizpen-faktorea” bakarrik ordaintzen du, hots, lan-indarra. Enpresaburuak bere diruarekin langileen soldata ordaintzen duen neurrian, ekoizpen-faktore bat gehiago ordaintzen du, lehengaiak eta makinak ordaintzen dituen bezala. Ikuspuntu horretatik, Marx ek eta marxiste k uste dute soldatetara bideratutako dirua inbertsio produktiboa dela, eta “kapitala” deitzen diote, zehazki “kapital aldakorra”.
XIX. eta XX. mendeak: kapitalismoaren jarreraren bilakaera
XIX. eta XX. mendeetako garapen ekonomiko aren jarraipenari esker, krisialdi en azpian dauden eta krisiak eragiten dituzten oinarrizko joeren ardura hartu ahal izan zen. Sistema kapitalista ren balorazio-prozesuan parte hartzen duten indarren arteko tentsio-une gisa aurkezten da krisia. Lehen Krisi Handiarekin batera industrializazio bizkorra hasi zen, eta botere ekonomikoen kontzentrazioa ere bizkortu zen. Horren ondoren, Estatu Batuak onuradun handi gisa agertzen dira eta bere inperioa eraikitzen hasten dira. Hemendik aurrera potentzia hori izango da munduko kapitalismo handiaren plataforma.
Hasteko, esan beharra dago jabetza indibidualaren eskubideak erromatar ekonomiaren ezaugarri bat zela. Grezia r inperioaren ekonomiak, geroago kapitalismoak erabiliko dituen mekanismoak oso baliagarriak izan ziren, izan ere, haien mekanismo politikoen oinarriak izan ziren.
Erromatar Inperioa desagertu ondoren, konbertsioa zela eta Kristautasuna Erromatar Inperioaren erlijio esklusibo bihurtu zenez, Elizak herri kristau sakabanatuaren babesa izango du, eta horregatik toki bakoitzean dauden baldintza ekonomikoak onartu eta aprobetxatuko ditu. Modu honetan, jarduera politiko edo ekonomiko guztien nagusitasunari eusten hasi zen eta nagusitasun hori urratzeko ahalegin politiko edo ekonomiko guztiak zaintzen hasi zen.
Merkataritza-jardueraren garapena hasi ondoren, eta moneta jarduera horren boterearen oinarrizko tresnetako bat denez, Amerikako metal preziatu en aberastasunen aurkikuntzak ahalik eta denborarik laburrenean metal-kopuru handiena bereganatzeko borroka amorratua hasiko du. Ekonomiaren behatzaileek horren berri ematen dute, eta leku eta une bakoitzeko egoerarako egokiak diren formulak bilatzen dituzte, interesdunek, estatuek edo pertsonek beren moneta-merkataritza jardueraren onura handiena lor dezaten. Horren ondoren, ahalik eta gehien garatu nahi dira zentro eta estatu aberatsenek (dirua, bankuak, ontziak, egoera indartsua, lanaren erregulazio berria, norberaren jabetzaren onarpen juridikoa, ekoizpen-sistema negozio maximoaren arrazoira egokitzea) ezartzen eta hedatzen dituzten ekoizpen-harreman berriak.
Horren ondoren, XIX. mendean Napoleondar Gerre k gerra napoleonikoek eragindako krisia hasi zen. Sistema kapitalistar en balorazio-prozesuan parte hartzen duten indarren arteko tentsio-unea da krisia. Lurralde bateko indar ekonomiko, militar, politiko eta sozialek ez ezik, indar horien lurralde-zehaztapenen arteko tentsioa da.
XIX. eta XX. mendeetako garapen historikoan, lehia fenomeno garrantzitsua da. Karl Marx da krisia hazkunde ekonomikoa ren berezko baldintzatzat definitzen duen lehena, gaitasuna garapenaren baldintzatzat aitortzen baitu.
Krisi Handiarekin batera, industrializazio azkarra hasi zen, eta botere ekonomikoen kontzentrazioa ere bizkortu egin zen. Aldi berean, langile-klasea, sindikatu etan antolatuta, banaketari erantzuten saiatzen da, baita eredu ekonomiko politikoari ere. Ingalaterrak oraindik sistemaren kutxa indartsu gisa jarraitzen du, eta Londres ek munduko merkataritza gehiena antolatu eta finantzatzen du. Haren ondoren, Estatu Batuak onuradun handi gisa agertu zen, eta bere inperioa eraikitzen hasi zen. Une horretatik aurrera, potentzia hori izango zen munduko kapitalismo handiaren plataforma. Estatu Batuetako barne-merkatuaren garapenak, 1920ko hamarkada n babes handia izan zuenak, Ipar Amerikan metatutako ekoizpen-kapital izugarria kokatzea ahalbidetzen du. Esparru horretan garatzen dira hogeiko hamarkadako finantza-mugimendu handiak, 29ko crack arekin ixten direnak.
XIX. mendean ere, eta bankuko dirua garatu arren, monetak harreman zuzena du urrearekin. Harreman hori diru osora zabaltzen zen (billeteak, gordailu ziurtagiri ak), bere balio monetarioak adierazten zuen urre kopuru bihur zitekeelako. Baina, mende honen hasieran, hainbat moneta-krisialdi izan ziren, eta, ondorioz, billeteak behartuta urrearekin zegoen lotura hori amaitu behar izan zen, urre bihurgarri izateari uzteko.
Kapitalismo nazionalak
Ingurune sozial eta ekonomiko kapitalista batean, erakundeek eta gobernuek lurraldearen jarduera ekonomikoa kontrolatzen dute, modu honetan kapitalismoan oinarritutako jarraibide eta jardunbideei jarraituko zaie.
Fenomeno hau burgesia ren hazkundearen ondorioz hasi zen. Momentu horretatik aurrera diplomatiko ek, merkatarie k eta ekintzaile burgesen elite ekonomikoek beren gain hartu zuten kontrol politiko eta ekonomiko guztia. Adibide bezala Ingalaterra daukagu, fase kolonialean. Eragile horiek politikara aplikatzen zituzten beren enpresetan jarduteko eta dirutza egiteko erabili zituzten metodologiak.
Britainiar kapitalismoa
Britainiar kapitalismoa ekonomia errentagarria da, finantza, higiezin eta merkataritza zerbitzuetan kontzentratua, beste edozein ekonomia garrantzitsu baino gehiago.
Garapen kapitalista Ingalaterran sortu zen (XVII. mendean), ekonomia politiko eta sozialean aldaketak izan zituen, eta aldaketa horiek gizarte feudal batetik industria kapitalistara igarotzeko bidea markatu zuten. Kapitalismoa industria-ekoizpena da, eta, beraz, kapitalistatzat hartzen dute Ingalaterra n lurrun-makina eta industrializazioa asmatu ondoren XVIII. mendean sortu zen sistema.
XIX. mendeko britainiar kapitalismoaren hazkundea merkataritza komertzialaren tradizioarekin nahastutako merkataritza aske batek markatu du. Kontra-naturaren bilakaera horren ondorioz, Inperio kolonial garrantzitsu bat eratu zen, eta herrialdea oso goiz sartu zen lanaren nazioarteko banaketan (nekazaritzako biztanleriaren zatia oso minoritario bihurtu zen Erresuma Batuan XIX. mendetik aurrera). Bere kolonietatik lehengaiak inportatuz, Erresuma Batua "munduaren tailerra" bihurtu zen XIX. mendean. Liberalismoa ren heraldoa mundu protekzionista baten bidez, Erresuma Batuak, hala ere, Bigarren Mundu Gerra ren ondorioz Estatu "probidentzia" baten sorrerak markatutako parentesi bat ezagutu zuen, 1980ko hamarkada tik aurrera berriro kapitalismo liberal anglosaxoiaren adibideetako bat izan aurretik.
Britainiar kapitalismoa "ekonomia errentagarria" da, finantza, higiezin eta merkataritza zerbitzuetan kontzentratua, beste edozein ekonomia garrantzitsu baino gehiago. 2008-2009an munduko finantza-kolapsoa eta Depresio Handia eragiten lagundu ondoren, Londres hiriak ez du ezer egin ordutik Erresuma Batu ko enpresei laguntzeko, batez ere enpresa txikienei. Enpresa txikiei emandako maileguak jaitsi egin dira. Aitzitik, banku-maileguak onibar bihurtu dira.
Gaur egun, Brexita osatzeko Erresuma Batuar en eta Europar Batasuna ren arteko akordioak indarrean sartzeak Boris Johnson s Johnsonen gobernu erreakzionarioari. Funtsezko produktu eta salgai askoren eskasia eta hornidura eza potentzia kapitalista handi batentzat pentsaezinak ziren irudiak izan dira.
Nazionalismo ekonomikoa eta protekzionismoa ez dira kapitalismoak jasaten dituen kontraesanen irtenbidea, eta kontraesan horiek are gehiago larriagotzen bakarrik laguntzen dute; baina, askoz atzerago datoz britainiar ekonomiaren funtsezko arazoak, eta orain larriagotu egiten dira ekonomia globalaren zailtasun berriek.
Estatu Batuetako Kapitalismoa
XV. mendearen amaieran eta XVI. mendearen hasieran kapitalismoa sortu zen, baina XIX. mendera arte ez zen heldu. Ipar Amerikako kapitalismoa protekzionismo garrantzitsu batek markatutako Lehen Mundu Gerra amaitu arte egon zen. XIX. mendearen amaieran, kapitalismo estatubatuarrak kontzentrazio handia ezagutu zuen ekonomiaren adar gehienetan, trusteen eraketan. Horrela fusionatzen ziren bankua k, petrolio konpainiak eta abar. Eredu amerikar garaikidea Erresuma Batu koaren hurbilekotzat jotzen bada ere, hau da, liberaltzat, Estatuak zeregin garrantzitsua du bere enpresen sostenguan. Duela gutxiko esku-hartze protekzioniste k erakusten duten bezala, industria jakin batzuei egindako enkargu garrantzitsuek, eta horrek Estatu Batuak herrialde merkantilista gisa kualifikatzera bultzatzen ditu zenbait ekonomialari eta gaur egun baita ( James Galbraith 2017).
Estatu Batuak goraka zihoan ekonomia izatetik mundu mailako superpotentzia nagusi izatera igaro ziren, neurri batean mundu-gerren eztandak, immigrazio ak eta kapitalismoa ren aldeko apustu argiak lagunduta.
Estatu Batua k kapitalismo kontinental heldu bat dira, zeinaren sektore industrialak duela hirurogeita hamar urte lortu zuen hazkunderik handiena. Azken berrogei hamarkadetan, mozkin-tasen beherakadaren, soldaten beheranzko presioaren, deslokalizazio aren eta ihesaren aurka eztabaidatu izan da, aktiboen espekulazioan eta kanpoko inbertsioan etekin handiagoak lortzeko.
‘’Renano’’ Kapitalismoa
Alemania ren eredua berriagoa da, Estatu honen konstituziorik berantiarrenaren ondorioz (1870). Hasiera-hasieratik, gizarte-karga handi batengatik (Otto von Bismarcke tik hasita), Estatuak jarduera ekonomikoetan esku-hartze handia izateagatik eta enpresen kontzentrazio handiagatik markatuta egon da. konzernak osatuz. Kontzentrazio hori AEBko kontzentrazioaren logikaren guztiz desberdina izan zen, jarduera-sektore desberdinak eta osagarriak hurbiltzean datzalako, adibidez, banku-sektorearen eta ekonomiaren adar handien arteko parte-hartze handia. Bigarren Mundu Gerra ren amaieratik, sozialdemokrazia ren etorrerarekin, Alemania k sistema sindikal eraginkor bat garatzea ere lortu zuen, non enpresaburuen eta langileen ordezkarien arteko lankidetzak egonkortasun erlatiboa bermatzen baitu, eta greba-indize baxua, sindikazio-indize handiarekin alderatuz.
Kapitalismoa
Kapitalismo etengabe mugitzen ari den ordena edo sistema sozial eta ekonomikoa da, jabetza pribatu ak ekoizpen-tresna gisa duen gozamenetik eratorria. Kapitalismoa, nagusiki, inbertsio- eta irabazi-jarduerei lotutako enpresa-harremanek eta lan-harremane k osatzen dute, bai autonomoe k, bai mendeko soldatapeko langileek, merkataritza-helburuekin.
Kolonialismoa
Kolonialismo da atzerriko estatu batek kolonia bat menderatu eta ustiatzen duen sistema sozial eta ekonomikoa. Oro har, inbaditu den herrialdeak aurre egin ezin dion indar militarra erabiltzen da, eta kolonizatzaileak, inbaditzaileak edo konkistatzaileak kontrol militarra, politikoa, ekonomikoa eta soziala ezartzen du, normalean herrialde konkistatzaileko jatorrizko pertsonak izendatuz. Kolonizazioak lurra usurpatzea eta bereganatzea dakar, eta horrekin batera, lurraren aberastasuna eta baliabidea k.
Gerra
XV. mendean kapitalismoaren agerpena bat dator Mundu Berrira ko lehen kolonizazio-olatu handiekin, nahiz eta ez diren bata bestetik sortzen. Ekonomia k Estatuen indar-erlazioetan duen eraginak, hurbilketa teoriko eta ekonomikoak, benetan merkantilismoa identifikatzen duenak, kapitalismoarekin gaizki lotzea eragin zuen, merkantilismo zaharragoaren ordez.
XX. mendearen hasieran, pentsalariek, gehiengo handiarentzat marxistak, enpresen multinazional izazioaren eta kolonialismo aren fenomenoa kapitalismoaren garapenarekin lotu zuten, inperialismo a goren mailan jarriz.
Kolonien garrantzi ekonomikoa argituz, non garai hartan, seguruenik arrazoirik gabe, esleitzen zitzaien garrantzia islatzen baitu, Ferryk 1873an Frantziako Ganberari esan zion "politika koloniala industria-politikaren alaba zela". Izan ere, haien garapena eta herrialde berrien larrialdi ekonomikoa gertatu ahala, gero eta arazo gehiago sortzen dira merkatura sartzeko eta herrialde horiek banatzeko. Baina merkatu kolonial esklusiboen eraketa planetaren tamainak mugatzen du. Mundu finituko denbora hasten da, eta potentzia ekonomiko handien arteko antagonismoak handik bakarrik aurki daitezke.
Hala, krisiak eta gatazkek behin eta berriz egiten diote aurka Erresuma Batua k Frantzia ri, britainiarrek Herbeheret ako kolonoei, Frantziak Alemaniari, besteak beste.
1916an, Lenin-ek Inperialismoa kapitalismoaren goiko fasean azaldu zuen kapitalaren kontzentrazioak kapitalismoaren historiako fase batera eraman zuela, industria- eta finantza-enpresa handien monopolio-posizioek markatua. Etekin-indizearen beheranzko joerari aurre eginez, enpresa handiak atzerriko merkatuetan inbertitzen saiatzen dira, aprobetxamendu-maila indartsuak berreskuratzeko.
Kapitalismoaren naturari buruz asko eztabaidatu da. Liberal askok erakutsi zuten inperialismo a ere Sobietar Batasunaren joera errepikari gisa agertu zela. Hazkunde ekonomiko aren etapetan (1960. hamarkada), Rostow-ek (1960) uste du gerra bera ez dagoela kapitalismoari lotuta, garapen ekonomikoarekin baizik. Indar ekonomiko berri bat, kapitalista edo bestelakoa, agertzeak oreka geopolitiko iraganen eta indar-erlazio berrien arteko egokitasuna adierazten du. Iraganeko itunen gainean azaleratzen ari den nazioari buruzko eztabaidak gerra dakar.
Mendebaldeko kapitalismoaren kolonizazioaren balantzea
Historialari batzuek koloniek metropolien garapen ekonomikoan duten paper lausotua azpimarratu zuten. Azken horiek, bokale "errazak" izanik, merkatu gatibuen eginkizuna bete zuten, hau da, inbertsio materiala lurralde nazionalean bertan behera utzi eta kapital kopuru handiak kanporantz desbideratu zituzten.
Batzuen ustez, konkistatzeko ahaleginak, baina batez ere okupatutako lurraldeak antolatzeko ahaleginak, Europako ekonomia kapitalistei eman zieten etekina baino gehiago kostatu ziren. Beraz, Karl Marx en "pillaje kolonialaren" teoria zalantzazkoa da.
Marx ek kapitalismoaren hegaldirako beharrezkoak diren kapitalen jatorria ikusten du kolonizazioan. Kolonietako lurren desjabetzetik, eskubide-monopolio en sorreratik, ustiapenetik eta garai hartan Europa ko industria fabrikatzaileek hornitutako merkatu en esklabotza-jarreratik etorriko lirateke.
Kapitalismo kognitiboa
Kapitalismo kognitiboa ezagutza pribatizatu eta merkantilizatzeko prozesua da, kapitalarentzat irabaziak sortzeko (Restakis 2014 The Socio-Economic Implications of a Social Knowledge Economy“).
1970eko hamarkadaren erdialdetik, munduko sistema kapitalista k eraldaketa sakonak erakusten ditu, argi eta garbi. Horiekin batera, kontzeptu batzuen ikusgarritasuna gero eta handiagoa da.
Baina 1990eko hamarkadaren erdialdetik aurrera Ezagutzaren Gizartea ri lotutako ikuspegia ezarri zen. Eta hori gutxienez lau eremu erabakigarritan gertatzendu: ekonomia ren, komunikabide en, nazioarteko erakunde en eta politika publikoen esparruetan. Hortik ateratzen da kapitalismo kognitiboa kontzeptua.
Baina, denbora luzez, kapitalismo a jabetza pribatu fisikoan oinarritzen zen. Metodo honek oso ondo funtzionatu zuen materiarako eta energia rako jabeak ez ziren pertsonen sarbidea eragozteko. Hala ere, orain kontuan hartzen ditugun ekoizpen-prozesu etako baliabide batzuekin, ezagutza adibidez, ez zen hain erraza.
Gaur egun, ezagutza funtsezkoa da hazkunde ekonomiko aren dinamikarako eta gizarte baten aurrerabiderako, hala ere, ezagutzaren garrantzia ez da gaur egungo kontua bakarrik. Lehen industria-iraultza tik, fordismot ik igaroz, rol hori presente egon da, nahiz eta eraldatuz joan den, gero eta garrantzi handiagoa hartu du gaur egun arte. Honekin lotura handia dauka kapitalismo kognitiboa deritzogunak. Kapitalismo kognitiboari buruz hitz egiten ari garenean oso garrantzitsua da jabetza intelektual a eta giza kapitala kontuan hartzea.
Jabetza intelektuala
Jabetza intelektual aren adierazpenean bildutako eskubideen (patente ak, copyright eta beste batzuk) jatorria 1474 urteko Venezia n dago(Penrose, 1951:6). Hala ere, Kapitalismo Kognitiboak eragiketa berritzaileak egiten ditu.
Guztiz arrunta eta ohikoa zaigun arren, jabetza intelektua laren kontzeptu pean askotariko erakunde juridiko heterogeneoak biltzea gaur egungo eragiketa da. Izan ere, Kohlerrek eta Picardek (Reichman, 1995:480) XIX. mendearen amaieran erabili zuten lehen aldiz jabetza intelektualaren esamoldea, baina kapitalismo industrialaren dinamikak ez zuen horren beharrik, eta baztertzeko joera izan zuen urte askoan. Etapa horren amaieran bakarrik hasi zen garrantzia lortzen.
Sinpleki, esan dezakegu gaur egun jabetza intelektualtzat ezagutzen duguna bi eskubide mota bateratzetik eta hedatzetik sortzen dela. Alde batetik, egile-eskubideak (copyright-a – Bere bertsio anglosaxo ia – Adierazpen ezagunentzat dutenak). Bestetik, jabetza industriala deritzona (patenteak, marka-eskubideak eta diseinu industrialak barne).
Giza kapitala
Giza kapitalaren teoria Gerra Hotza ren testuinguru politikoan agertzen da, halako euforia teknologikoa eta nolabaiteko garapena ezaugarri dituena, hazkunde ekonomiko ak bultzatua. Lehen gertakarietako bat Estatu Batuetan sortu zen, 1949an, Giza Baliabide ei buruzko Wolfe Batzordean, eta 1954an argitaratu zuen txosten batekin lotuta. Horrelako txostenekin, iritzi publikoa ohartzen da giza baliabideek nazioaren martxa onerako duten garrantziaz. Ideia horien hedapenaren eta arrakastaren funtsezko ondorio bat 1950etik 1970era bitarteko hezkuntza- hedapen izugarria da, gaur egun oraindik ere zabaltzen ari dena.
Honekin batera esan daiteke, ikuspegi horren adierazpen garrantzitsuena giza kapitalaren teoria dela. Nabarmendu nahi den ideia ez da ulertzeko zaila: giza kapitalean inbertitzearen ondoriozko etekin sozial eta pribatuak azpimarratzen dira. Honek etekin ak ekartzen zituenez gero, kapitalismo aren beste puntu garrantzitsu bat bezala onartzen da.
El Viso
El Viso Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 2.810 biztanle zituen.
Contigné
Biztanleria
2007an Contigné udalerrian erroldatutako biztanleak 760 ziren. Familiak 316 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 355 etxebizitza zeuden, 313 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 329 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 313 etxebizitza nagusietatik 189 bere jabearen bizilekua ziren, 121 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 68 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 146 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 128 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Contigné udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.410 hektarea erabiltzen.
Saga (prefektura)
Saga prefektura (佐賀県) Japoniako Kyushu uharteko ipar-mendebaldeko prefektura bat da. Hiriburua Saga hiria da.
Contigné
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Saga (prefektura)
Geografia
Kyushuko prefekturarik txikiena da, Uharteko ipar-mendebaldeko izkinan dago, iparraldean Genkai itsasoak (Ekialdeko Txinako itsasoan) eta Tsushimako itsasarteak eta hegoaldeak Ariake itsasoak (Japoniako itsasoan) inguratzen dutela. Kontinentetik gertu dagoenez, historikoki sarbidea izan da Japonian barrena merkataritza eta kultura hedatzeko.
Huimin Barrutia
Huimin Barrutia (txinera sinplifikatuz: 新城区; pinyineraz: Huímín Qū), Hohhot osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 220.000 pertsona bizi ziren 175,0 kilometro koadroko azaleran.
Saga (prefektura)
Ekonomia
Nekazaritzak, basogintzak eta kostaldeko arrantzak osatzen dute prefekturako ekonomiaren parte nagusia. Prefekturako mendebaldea ospetsua da zeramikaren eta portzelanaren produkzioagatik, batez ere Karatsu, Imari eta Arita herrietan.
Hiriak
Hiri handienak:
Hiri guztiak:
Kondrac
Kondrac Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 509 biztanle ditu eta 12,76 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1455 urtean egin zen.
Diasporus vocator
Diasporus vocator Diasporus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tranbia
Tranbia propultsio elektriko bidez dabilen hiri barruko trena da. Batez ere, Erdiko Europa eta Ekialdeko Europan oso erabilia den garraiobidea da.
Azpiegitura
Kasu gehienetan bi alboetara lauzatzea ahalbidetzen duen bidea erabiltzen dute, autoen garraioa posible izan dadin. Beste batzuetan, ordea, autoen bidetik bananduta joan daiteke, trenen bide berdina erabiliz.
Energia elektrikoa hari eroale baten bidez ematen zaio trole baten bitartez.
Historia
Bidaiarientzako munduko lehen trenbide-zerbitzuak 1807an hasi zituen Oystermouth Railwayk (Oystermouth trenbidea) Galesen, erreien gaineko linea batean bereziki diseinatutako gurdiak erabiliz, zaldiek tiratua eta salgaiak garraiatzeko eraikia. Teknika hori laster iritsi zen Mundu Berrira; izan ere, 1832rako New Yorken sartu zen, eta 1858an Mexiko Hirian, Habanan, Santiagon, Rio de Janeiron, Buenos Airesen, Callaon, Liman eta Montevideon inauguratu ziren lehen lineak. Mundu Zaharrera itzuliz, 1854an hasi zen Parisen zirkulatzen, Penintsulara 1871n iritsi zen eta Düsseldorfera, Alemaniara, 1876an.
Astroblepus caquetae
Astroblepus caquetae Astroblepus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Astroblepidae familian.
Cold Spring (Kentucky)
Cold Spring Kentuckyko hiri bat da. Campbell konderrian kokatua dago. 2010ean 5,912 biztanle zituen, 12.29 kilometro koadrotan banatuta.
Saegertown (Pennsylvania)
Saegertown Pennsylvaniako borough bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 997 biztanle zituen, 3.99 kilometro koadrotan banatuta.
Kotah
Kotah Indiako ipar-mendebaleko hiria eta izen bereko barrutiko (12.437 km2 eta 1.559.784 biztanle) hiriburua, Rajasthango estatuan, Chambal ibaiaren ertzean. 358.241 biztanle. Unibertsitatea. Aireportua. Nekazaritzan (kotoia, fruitu lehorrak) oinarritua da ekonomia-jarduera nagusia. Industria gutxi dago (ehungintza, doitasun-tresnak, papergintza). Zentral nuklearra.
Psednos pallidus
Psednos pallidus Psednos generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
St. Clair (Pennsylvania)
St. Clair Pennsylvaniako borough bat da. Schuylkill konderrian kokatua dago. 2010ean 3,004 biztanle zituen, 3.19 kilometro koadrotan banatuta.
Ambilly
Biztanleria
2007an Ambilly udalerrian erroldatutako biztanleak 5.863 ziren. Familiak 2.934 ziren, horien artean 1.494 pertsona bakarrekoak ziren (595 bakarrik bizi ziren gizonak eta 899 bakarrik bizi ziren emakumeak), 616 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 570 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 254 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.426 etxebizitza zeuden, 3.036 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 137 bigarren erresidentzia ziren eta 253 hutsik zeuden. 636 etxeak ziren eta 2.725 apartamentuak ziren. 3.036 etxebizitza nagusietatik 1.525 bere jabearen bizilekua ziren, 1.429 alokairuan okupaturik zeuden eta 82 doan lagata zeuden; 440 etxek gela bat zuten, 631 etxek bi zituzten, 846 etxek hiru zituzten, 635 etxek lau zituzten eta 483 etxek bost zituzten. 1.911 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.756 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 744 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.001 ziren, horien artean 3.097 aktiboak ziren eta 904 inaktiboak ziren. 3.097 pertsona aktiboetatik 2.716 lanean zeuden (1.333 gizon eta 1.383 emakume) eta 380 langabezian zeuden (193 gizon eta 187 emakume). 904 pertsona inaktiboetatik 252 erretiraturik zeuden, 268 ikasten zeuden eta 384 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ambilly udalerrian 2.810 unitate fiskal zeuden, 5.416,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.473 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 220 komertzioetatik, 9 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 45 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 52 administrazio publikoko enpresak ziren eta 27 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 53 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 15 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 2 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
Midland (Washington)
Midland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pierce konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ambilly
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ambilly udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Ashford (Washington)
Ashford Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pierce konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Konecchlumí
Konecchlumí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 387 biztanle ditu eta 7,19 kilometro koadroko azalera. Jičíngo barrutian dago.
Fragua baserria
Fragua baserria Zeberioko baserri bat da.
Konecchlumí
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1226 urtean egin zen.
Fragua baserria
Arkitektura
Kokotenetxea baserriaren aurrean dago, eta fatxada nagusia haren parean du. Baserri txikia da. Erdisotoa, behe-solairua eta teilatupekoa ditu, eta bi isuriko teilatua eta teilatu-hegal zabala. Fatxada nagusia iparraldera begira dago, eta zutabe bertikalek mugatutako lau zati ditu. Zati bakoitzean, leiho txiki bat dago ia karratua. Fatxadaren erdian dago sarrera-atea, eta hara igotzeko, harrizko patin bat dago. Fatxada simetrikoa da, eta aipagarriak dira teilatu-hegalaren euskarri diren kurba-formaz landutako jabaloiak, bai eta zurezko armazoia eratzen duten piezen loturak ere. Loturak enara-hegalen formakoak dira, eta zurezko kabilak. Armazoia kareorez eta harlangaitzez osotuta dago.
Ambilly
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat eta 2 botika zegoen.
Saint-Sigismond (Vendée)
Saint-Sigismond Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
George Roy Hill
George Roy Hill (Minneapolis, 1921eko abenduaren 20 - 2002ko abenduaren 27) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria zen.
Saint-Sigismond (Vendée)
Biztanleria
2007an Saint-Sigismond udalerrian erroldatutako biztanleak 354 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 45 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 10 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ambilly
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
George Roy Hill
Bigarren Mundu Gerran eta Koreako Gerran borrokatu ostean, telebistan lanean hasi zen. Zinemagintzan, haren lehen filmak Broadwayko antzezlanak izan ziren. Edonola ere, George Roy Hill ezaguna da Robert Redford eta Paul Newman film berean zuzentzeagatik. Hala egin zuen bitan, Butch Cassidy and the Sundance Kid eta The Sting filmetan. Biengatik Oscarako izendapena jaso zuen, eta bigarrenari esker, saria irabazi egin zuen.
Choia
Choia Kanbriar eta Ordoviziar garaietan bizi izan zen belakien genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Hainbat espezie ezagutzen dira. Duela 505 milioi urte inguru agertu zen.
Transporter 3
Transporter 2, 'Le Transporteur 3' (euskaraz Garraialaria 3), 2008ko Olivier Megaton frantziar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Jason Statham, Natalya Rudakova, François Berléand eta Robert Knepper aktoreek antzeztu zuten.
Choia
Aurkikuntza eta etimologia
Charles Doolittle Walcott paleonologo amerikarrak 1920 urtean aurkitu zuen Burgess Shale aztarnategian (Kanada) eta Choia cartieri izena ezarri zion. Choia izenaren jatorria ez da ezagutzen, agian cholla izeneko kaktusaren antzekotasunagatik emango zion izena, cartieri aldiz H. J. Carter naturalistaren omenez ezarria da, XIX. mendeko belaki hexactinelidoen espezialista handena izan zen Carter.
Lehenago 1896 urtean John William Dawson geologoak aurkitua zuen fosil bat ere Choia generokoa zela ikusi zen.
Saint-Sigismond (Vendée)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Transporter 3
The Transporter (2001) eta Transporter 2 (2005) aurrekariak izan zituen eta The Transporter Refueled (2015) jarraipena, bai eta Transporter: The Series (2012-2014) telesaila.
Saint-Sigismond (Vendée)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 156 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 212 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 156 etxebizitza nagusietatik 129 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Transporter 3
Argumentua
Frank Martin (Jason Statham) arriku goreneko garraioak burutzen dituen espezialista bikaina da. Honakoan, mehatxupean bi poltsa eta Valentina (Natalya Rudakova) ukrainiar neska gaztea Odessatik Marseillara garraiatzea derrigortua izango da. Zer dago poltsetan? Zein da neska? Zer dago garraio honen atzean? Frankek ez ditu erantzunak ezagutzen, baina zinez ez dakiena inoiz topatu duen etsai gupidagabe eta arriskutsuenak prestatu dion tranpa da.
Choia
Aurkikuntza eta etimologia
Planetako hainbat aztarnategitan aurkitu dira Choiaren hainbat espezie, Burgess Shalez gain, Maotianshan Shales (Txina), Wheeler Shale (Utah, AEB) eta Fezouata formazioan (Maroko ) besteak beste.
Deskribapena
Bi zentimetroko diametroa zuen disko eliptiko zapal bat zen eta gorputzetik 3 zentimetro ateratzen ziren espikula erradialak zituen. Espikula hauek gogorrak ziren, silikatoez osaturik zeuden. Choia ridleyi espeziea txikiagoa zen, 1'5cm ingurukoa, Choia hindei berriz handiagoa, 8cm ingurukoa.
Saint-Sigismond (Vendée)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 218 ziren, horien artean 154 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 154 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (74 gizon eta 59 emakume) eta 21 langabezian zeuden (10 gizon eta 11 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Sigismond udalerrian 174 unitate fiskal zeuden, 397 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.525 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Bob Fosse
Robert Louis Fosse (Chicago, 1927ko ekainaren 23 - 1987ko irailaren 23) antzerki musikalaren koreografoa eta zinema zuzendaria zen.
Joaquín Araújo
Biografia
Madrilen jaioa, bere lan ibilbidea izadiaren defentsarekin lotuta egon da. Félix Rodríguez de la Fuenterekin kolaboratu zuen bere garaian ezinbestekoa izan zen Enciclopedia de la fauna de Félix Rodríguez de la Fuente entziklopedian (1970-1973). 1991an NBEk Global 500 saria eman zion Geroztik liburu ugari plazaratu ditu eta sari asko eskuratu ditu.
Saint-Sigismond (Vendée)
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Choia
Bizimodua
Hasiera batean gorputz konikoa izango zuela uste izan zen eta zoruan iltzaturik egon gabe sustratuaren gainean kokatuko zela. Marokon berriki aurkitu diren fosilek ordea lurrari espikula luze batzuez itsatsita zegoela erakutsi dute eta animalia bera altuera batean kokaturiko diskoa zela. Espikula erradialen zentzuan ura hartu eta erdialdeko zulotik botatzen zuen, gaur egungo belakien antzera, uretan dauden materia organikozko partikulak eskuratuz.
Saint-Sigismond (Vendée)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Sigismond udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Choia
Taxonomia
Belaki silizeoen taldean sartzen da, Hexactinellida klasean hain zuzen ere. Hainbat espezie aurkitu dira:
Ambilly
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Raccuja
Mugakideak
Raccujak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aimak
Aimak nomada eta erdi-nomada den persiar herria da, Pakistan, Afganistan eta, neurri txikiagoan, Iranen bizi dena. Aimak gehienak musulman sunitak dira eta euren hizkuntza propioa hitz egiten dute, persiera modernotik datorren aimakera, nahiz eta talde batzuek paxtueraz egin.
Jatorrian, Txahar (lau) Aimak (چهار ایماق) bezala ezagutzen ziren, lau azpitributan banatzen zirelako, gehiago zirela iradokitzen den arren. Aimak hitza mongolieratik dator eta "tribu" esan nahi du.
Hizkuntza bezalako elementuengatik bereizitako herri bakarra bada ere, azpi-tribu bakoitzak bere aldaerak ditu: timuriak eta hazara-aimakak yurtetan bizi dira, lehenak mongol jatorrikoak dira eta Txahar Aimakaren talderik handiena eta boteretsuena dira, 300.000 kide baino gehiagorekin: hazara-aimakak, nagusiki, musulman xiitak dira; taimaniak, ferozkohiak eta jamshidiak irandarrak dira, baina Afganistango hainbat lekutan bizi dira eta tajiktzat dute bere burua.
Joaquín Araújo
Biografia
2019an omenezko liburu bat plazaratu zen, Laudatio naturae, egile ospetsuek sinatuta: Antonio Muñoz Molina, María Novo, José Antonio Marina, Eduardo Martínez de Pisón, Pilar Rubio Remiro, Julio Llamazares.
Accipiter imitator
Accipiter imitator Accipiter generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Fuente la Lancha
Fuente la Lancha Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 375 biztanle zituen.
Sirena (argipena)
Sirena hitzak adiera zenbait ditu:
Yuquan Barrutia
Yuquan Barrutia (txinera sinplifikatuz: 玉泉区; pinyineraz: Yùquán Qū), Hohhot osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 190.000 pertsona bizi ziren 213,0 kilometro koadroko azaleran.
Santiago del Estero
Santiago del Estero Argentinako ipar-mendebaldean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.
Cathartidae
Cathartidae Accipitriformes ordenako hegaztien harrapari familia da. Amerikako gehienak sailkatzeko espezieen da kondorrak eta saiak.
Middelkerke
Middelkerke, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Leffinge, Lombardsijde, Mannekensvere, Middelkerke, Schore, Sint-Pieters-Kapelle, Slijpe, Westende eta Wilskerke. 2013ko urtarrilaren 1ean 19.052 biztanle zituen.
Kirola
Noordzeecross ziklokros lehiaketa Middelkerken egiten da otsailean eta Superprestige zerrendan dago.
Dicamptodon aterrimus
Dicamptodon aterrimus Dicamptodon generoko animalia da. Anfibioen barruko Ambystomatidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Melanomys zunigae
Melanomys zunigae Melanomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Coldstream (Kentucky)
Coldstream Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,100 biztanle zituen, 0.57 kilometro koadrotan banatuta.
Marvin De Lima
Marvin De Lima (Baiona, 2004ko apirilaren 19a) portugaldar jatorriko futbolari lapurtar ezkertia da. Zelai erdian aritzen da.
Kirol Ibilbidea
''2022ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Santo Tomas eliza (Arratzu)
Santo Tomás eliza Arratzuko Eleizalde auzoan dagoen XVI. mendeko eliza bat da, jatorriz pizkundetar estiloko eliza, ondorengo esku-hartzeetan monumentaltasun handiagoa hartu du, baina hasierako nortasuna galdu.