cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
El Caso
El Luteri buruzko aleekin lortutako arrakastaren ondoren, jada 1970eko hamarkadan eta diktadura frankistaren amaiera eta telebista etxebizitza gehienetan sartuz zihoalarik, El Caso aldizkariak argitarapen bakoitzeko ale kopurua murrizten joan zen, azkenik 1997an behin betiko itxi egin zutelarik. Antzina Espainiar gizartean oso bakanak ziren albiste tragiko eta eskandaluak biderkatuz joan ziren einean, egunkariek ere albiste serio edo ohikoetatik at ere El Caso aldizkariak argitaratu ohi zituen albiste motak ere argitaratzen hasi ziren.
Synempora
Synempora Neopseustidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Synempora andesae da.
Major Crimes
Major Crimes (euskaraz Krimen Nagusiak) AEBetako Polizia telesail bat da. James Duff gidoilari eta ekoizleak sortu zuen. 2012lo abuztuaren 13tik 2018ko urtarrilaren 9rarte TNT katean aireratu zen eta denera 6 dennoraldi eta 105 atal izan zituen.
The Closer telesailaren aldaera bezala sortua izan zen.
Mary McDonnell, G. W. Bailey, Tony Denison, Michael Paul Chan, Raymond Cruz, Kearran Giovanni, Phillip P. Keene, Graham Patrick Martin, Jonathan Del Arco, Robert Gossett, Jon Tenney, Leonard Roberts, Daniel Di Tomasso eta Jessica Meraz aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Telesailak Los Angeles hiriko Polizia Departamentua eta fiskaltzak elkarlanean lan egin eta kasuetako susmagarrien aitortza lortuko duten edota epaileak harren errua onartuko duen froga irmoen sorrera nola lortzen duten azaltzen du.
Pikromerita
Pikromerita sulfato motako minerala da eta picromerita taldearen kidea da.
Pątnów udalerria
Pątnów Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieluń barrutian kokatuta. 114,61 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6559 biztanle zituen.
Pikromerita
Ezaugarriak
Pikromerita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Mexiko Hiriko nazioarteko aireportua
Mexiko Hiriko nazioarteko aireportua (NAGE kodea: MEX - NAZE kodea: MMMX - DGAC kodea: ME13​), ofizialki Mexiko Hiriko Benito Juárez nazioarteko aireportua, Mexiko Hiriaren hiriguneari zerbitzu ematen dion aireportua da. Mexiko eta Latinoamerika osoko hegaldi eta bidaiari trafiko gehien duen aireportua da, 2017an 44 milioi bidaiari garraiatu zituen.
Alqualondë
Alqualondë Tolkienen legendarium ospetsuko toki bat da, bere hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Teleri arrazako elfoek Amaneko Eldamar eskualdeko kostaldean eraiki zuten hiri eta portu bat da. Bere quenyazko izenak "beltxargen portua" esan nahi du, teleriek eraikitzen zituzten itsasontziek beltxarga forma baitzuten.
Hiri honetan bizi zen Olwë erregea, Thingolen anaia zena. Bere kostaldeak Noldorrengandik opari bezala jaso ondoren teleriek bertatik sakabanatu zituzten bitxiz beterik zeuden. Bere malekoiek lanpara ederrak zituzten eta arku bat zegoen portuaren sarreran, harkaitz bizian irekia.
Bertan gertatu zen elfoen historiako gertakaririk beltzenetako bat, Alqualondëko sarraskia, Amanetik Erdialdeko Lurralderako Noldorren erbesteratzean gertatu zena.
Aman Aman (Śródziemie) Список городов Арды
Mundakako Bandera
Mundakako Bandera Mundakan urtero jokatzen den estropada da. 2008 arte denboraldiko lehenengo lehiaketa izaten zen baina 2009tik aurrera KAE 2 Ligako estropada da. Mundakako Arraun Taldeak antolatzen du.
Louis Marie Hyacinthe Fabre
Louis Marie Hyacinthe Fabre (Ainhoa, 1807ko otsailaren 14a - 1875eko abenduaren 15a) euskal itzultzaile eta gramatikaria izan zen, Bonaparte printzearen laguntzailea.
Biografia
Aduanako langilea zen. Asteteren kristau-dotrina itzuli zuen goi-nafarreratik Ainhoako lapurterara, 1853. urtean, Bonaparte printzeak eskatuta.
Bestelako obrak: Guide de la conversation français-basque (1862), Antonio le Navarrais (1868), Lettres labourdines (1869) eta Dicctionnaire français-basque (1870). Euskal gramatika bat eman zuen argitara, 1873an.
San Pelaio baseliza (Orbaibar)
Amatriain, Artariain eta Orisoain herrietako biztanleek gurtzen dute.
Henri Gouhier
Henri Gouhier (Auxerre, 1898ko abenduaren 5a - Paris, 1994ko martxoaren 31) frantses idazle eta filosofoa izan zen.
Filosofiaren eta erlijioaren arteko harremanak aztertu zituen bere idazlanetan: Les méditations métaphysiques de J. J. Rousseau (1970, J.J. Rousseauren hausnarketa metafisikoak),'' Blaise Pascal. Conversion et apologétique (1986, Blaise Pascal. Konbertsioa eta apologetika''). Antzerki-kritikari ezaguna ere izan zen. Beste askoren artean, Frantziako Akademiako literatura-sari nagusia jaso zuen.
Panthera pardus tulliana
Anatoliako lehoinabarra (Panthera pardus tulliana) Turkian bizi den Pertsiako lehoinabar azpiespezie edo aldaera da, egun, bere populazioen existentzia bera ezezaguna da. Oso arrisku larrian dago, iraungitua ere egon liteke.
Ezaugarriak
200-250 zentimetro luze dira, emeek 35-50 kilo pisatzen duten bitartean, arrek 45-70 kiloetara heldu ohi dira (90 kiloetara heldu diren aleak ezagutu dira).
Orban marroi-beltzez beteriko ile orixka argia eta motza du, lepo eta sabelaren barnealdea izan ezik, orban beltzez beteriko ile zuria duelarik.
Elikadura
Basurdeak eta hegaztiak ere noizbehinka ehizatzen ditu.
Egungo iraute egoera
Pertsiako lehoinabarraren aldaera den Anatoliako lehoinabarra ia desagertuta dago gaur egun. Oso gutxitan ikusten da eta populazio urriak eta bananduak ditu. Hamarnaka baino ez daudela estimatzen da, eta gizakiaren eraginagatik hilik suertatzen jarraitzen du, azkena 2013. urtean, nekazari baten eskutik (eskopeta batekin lehoinabarra beste nekazari bat erasotzen zegoela).
Xabier Izko de la Iglesia
Xabier Izko de la Iglesia (Berango, Bizkaia, 1941eko ekainaren 7a) bizkaitar militante abertzalea izan zen. ETA erakundeko militantea zelarik, 1964. urtean atxilotu zuten lehen aldiz eta lau urte eman zituen espetxean. 1969. urtean preso hartu zuten berriro, eta Burgosko Auzian (1970eko abenduan) bi herio-zigor eman zioten, Melitón Manzanas polizia hil zuelako salaketapean. Herio-zigorra indarrik gabe utzi eta 1977. urtera arte egon zen kartzelan. Euskadiko Ezkerrako kidea izan zen 1977-1982 urteetan.
Valentziako Ezker Nazionalista
Valentziako Ezker Nazionalista (ENV) (Esquerra Nacionalista Valenciana valentzieraz) Valentziako Erkidegoko alderdi politiko independentista eta ezkertiarra da, Herrialde Katalanen kontzeptu kultural eta politikoaren aurkakoa.
1979an sortua, gaur egungo Idazkari Nagusia Albert Marín da. 2007ko Hauteskunde Autonomikoetan Opció Nacionalista Valencianarekin koalizioan aurkeztuko da.
3862 Agekian
3862 Agekian asteroide baten izena da. maiatzaren 18an aurkitu zuen T. M. Smirnova-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1972 KM izena zeraman. Ondoren Agekian omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3862 Agekian asteroidearen orbitak batezbeste 2,453 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,144 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,762 distantziara. Eszentrikotasuna 0,126 da, eta makurdura orbitala 4,36ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Nota Bene
Nota Bene latinezko esaldia da, euskaraz hitzez hitz «ohart ongi» edo «ohartu ondo» esan nahi duena; hala ere, esaldiaren benetako zentzua «ohartu zaitez» edo «kontu izan» da. Liburuetan maiz erabiltzen da, batez ere irakurlearen arreta bereganatzeko asmoz. Eskuarki N.B. letrekin laburbildurik agertzen da.
Gramatikaren aldetik, noto aditzaren aginterazko aldaera («ohartu») eta bene («ongi») aditzondoak osatzen dute.
Vian (Oklahoma)
Vian Oklahomako herri bat da. Sequoyah konderrian kokatua dago. 2010ean 1,466 biztanle zituen, 3.45 kilometro koadrotan banatuta.
Abdukzio (argipena)
Abdukzio terminoak zenbait esanahi ditu:
Antennarius pardalis
Antennarius pardalis Antennarius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Antennariidae familian.
Linda Ronstadt
Linda Maria Ronstadt (Tucson, Arizona, 1946ko uztailaren 15a) estatubatuar rock eta country abeslari ohia da. Estudioko 30 album argitaratu zituen 40 urteko ibilbide artistikoan, eta hamaika Grammy, hiru American Music Award eta Emmy bat jaso zituen. Genero desberdinetako musikari askorekin lan egin zuen, hala nola, Bette Midler, Billy Eckstine, Frank Zappa, Rosemary Clooney, Flaco Jiménez, Philip Glass, Warren Zevon, Emmylou Harris, Gram Parsons, Dolly Parton, Neil Young, Paul Simon, Johnny Cash eta Nelson Riddlerekin. 2011n, erretiroa hartu zuen. 2014an, Rock and Roll Hall of Famen sartu zuten. 2019an, izar bat jasoko du Hollywoodeko ospearen pasealekuan, Dolly Parton eta Emmylou Harrisekin batera.
Eraginak eta bertsioak
Bere talentuarekin eta ondorengo artista hauen eraginarekin du zerikusia haren arrakastak: Emmylou Harris, Dolly Parton, J.D. Souther, The Eagles, Andrew Gold, Kate and Anna McGarrigle, Paul Simon, Mark Goldenberg, Karla Bonoff, Aaron Neville, James Taylor, Warren Zevon, Maria Muldaur, Nicolette Larson eta Elvis Costello. 1970eko hamarkadako izen ona lortzeko, gaur egungo rockeko musikari entzutetsuenetako batzuekin lan egin zuen, baita diziplinaren zentzu indartsua eta propioa izateagatik ere.
Bere kanta ezagunenetako batzuk honako abeslarien bertsioak dira: Zevon, Costello, Souther, the Rolling Stones, Mel Tillis, Tom Petty & the Heartbreakers, the Everly Brothers, George Jones, the Flying Burrito Brothers, Little Feat, Neil Young, the Miracles, Betty Everett eta Buddy Holly and the Crickets-enak.
Ibilbidea
1974tik 1980ko hamarkadara arte Peter Asher ekoizlearekin egindako lanak arrakasta komertziala izan zuen. 1970eko hamarkadaren amaieran, urrezko zortzi sari eta platinozko beste lau irabazi zituen. Sarritan, "rock munduan ondoen ordaindutako emakumea" esaten zioten, aire zabaleko kontzertuak zuzentzeko gai zena, milaka miresle bizi ziren lekuetan, agertoki sinpleak erabili arren.
1977an, Time aldizkariaren azalean agertu zen, "Torchy rock" kartelaren azpian. Rolling Stone aldizkariaren azalean 6 aldiz agertu da. Arrakasta 1970eko hamarkadaren amaieran indartzea lortu zuen, orduko Kaliforniako gobernadore Jerry Brownekin zuen harremanagatik. Bere maitasun-harremana aldizkariko artikulu askoren gai bihurtu zen, eta 1979an, astekari baten azalean ere agertu zen. 1980ko hamarkadan harreman luzea izan zuen George Lucas zuzendariarekin. Urteetan zehar hainbat gizon ospetsurekin elkartu zen arren, ez zen inoiz ezkondu, baina bi haur hartu zituen.
Estudioan grabatutako albumik salduenak hauek dira: Dreamsen 1977ko tirada, What's new eta 1989ko tirada, Cry Like a Rainstorm, Howl Like the Wind, bakoitza Recording Industry Association of Americak saritua, 3 milioi unitate saldu zituelako.
Inoizkorik gehien saldu izan den albuma 1976ko "Greatest hits" konpilazioa da, zazpi aldiz platinoarekin saritua 2001ean. Gainera, RIIAk saria eman zion 30 milioi kopia sinple eta album saldu zituelako eta 10 Grammy sari irabazi zituen pop, country, musika latindar, tropikal eta mexikar-estatubatuar estiloetan.
SweetWater izeneko urbanizazio batean bizi da Tucsoneko (Arizona) ipar-mendebaldean.
70. hamarkadan Ameriketako Estatu Batuetako abeslari ospetsuenetako bat zen Linda, baina Pop-arekin aspertu eta Canciones de Mi Padre (1987) diska atera zuen mariatxiekin, osorik gazteleraz, Grammy-a irabazi eta bi milioi eta erdi diska saldu zituen.
2006an abesteari utzi zion, Parkinsonen gaixotasunaren sintomak zirela zela eta, baina diagnostikoa 2013an jaso zuen.
Orisoaingo jauregia
Orisoaingo Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Orisoain udalerrian Erdi Aroko jauregi bat da.
Zokoako gotorlekua
Zokoko gotorlekua Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen gotorleku bat da. Izen berdineko Zokoa auzoan dago, hain zuzen ere, Donibane Lohizuneko badiaren mendebaldean dago.
Historia
Henrike IV.a Frantziakoaren aginduz, Jean D'Espagnet Bordeleko Auzitegiko burua heldu zen 1609an Lapurdira, aldean Pierre De Lancre mendekoa zekarrela. Hendaiara bertaratu zen ingurunearen marrazkiak egitera, baita Zokora ere, bertan gotorleku bat eraikitzeari begira. Frantziako estatu mugak finkatu eta Donibane Lohizune eta Ziburu espainiar itsas armadaren erasoetatik babestu nahi zuen.
1627an ekin zitzaion eraikitzeari, eta 1681ea Sébastien Le Prestre de Vaubank gotorlekuaren babeste harresi zabal bat eraikitzea agindu zuen. Bigarren Mundu Gerraren amaierarte eraikin militarra izan zen.
2011ko maiatzaren 13an Euskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoak Frantziako Estatuari eraikina erosi zion.
Irlandako Gaztedia
Irlandako Gaztedia (ingelesez Young Ireland eta irlanderaz Éire Óg) XIX. mendearen erdialdeko Irlandako politika, kultura eta gizarte mugimendu bat izan zen. Irlandar erakunde nazionalista honek 1848ko Irlandako matxinada antolatu eta bertan parte hartu zuen. Matxinada horretako buruzagiei sedizioa Van Diemengo lurraldera erbesteratu zituzten (gaur egungo Tasmania uhartea). 1830eko hamarkadaren amaieraldetik aurrera Irlandako Gaztedia erakundea hedatuz joan zen eta etorkizuneko irlandar nazionalisten belaunaldietan eragin handia izan zuen.
Erakunde honetako buruzagi eta kide nabarmenetakoen artean William Smith O'Brien, Thomas Davis, John Blake Dillon, Charles Gavan Duffy eta Michael Doheny izan ziren.
Elhamma
Elhamma Hepialidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Elhamma inconcluso da.
Michigan City (Indiana)
Michigan City Indianako hiri bat da. LaPorte konderrian kokatua dago. 2010ean 31,479 biztanle zituen, 50.73 kilometro koadrotan banatuta.
Troncens
Biztanleria
2007an Troncens udalerrian erroldatutako biztanleak 185 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 119 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (44 gizon eta 37 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Troncens udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 186 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.922 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Troncens udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 936 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gallegos de Sobrinos
Gallegos de Sobrinos Ávilako udalerria da.
3863 Gilyarovskij
3863 Gilyarovskij asteroide baten izena da. irailaren 26an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 SJ izena zeraman. Ondoren Vladimir Gilyarovski omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3863 Gilyarovskij asteroidearen orbitak batezbeste 2,622 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,187 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,057 distantziara. Eszentrikotasuna 0,166 da, eta makurdura orbitala 12,36ºkoa da.
Gabriel Lizarraga
Ángel Gabriel Lizarraga Gomara (Iruña, ) euskal herritar futbolari profesionala da, aurtelari moduan jokatzen du.
Kirol ibilbidea
''2022ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Zeharkako Sumendi-ardatza
Zeharkako Sumendi-ardatza Mexikoko sumendi-lerroa da, 900 kilometroko luzera eta 130 kilometroko zabalera duena, eta ipar latitudeko 19° paralelotik hurbil Ozeano Baretik Mexikoko golkoraino luzatzen dena.
Geografia
Ozeano Barean kokatutako Revillagigedo uharteetan hasirik, Nayarit, Jalisco, Colima, Michoacán, Guanajuato, Querétaro, Mexiko, Hidalgo, Barruti Federala, Morelos, Tlaxcala, Puebla eta Veracruz estatuak zeharkatzen ditu. Ardatz honetan daude Mexikoko gailurrik handienak, hala nola Citlaltépetl edo Pico de Orizaba (5.610 metro), Popocatépetl (5.500 metro), Iztaccíhuatl (5.220 metro), Malintzin (4.503 metro), Nevado de Toluca (4.690 metro), Cofre de Perote (4.282 metro) eta Nevado de Colima (4.260 metro).
El pico 2
El pico 2 1984ko Eloy de la Iglesia euskal herritar zinema zuzendariaren filma da. El pico filmaren sekuela da.
Argumentua
Paco (José Luis Manzano), Urko hil ondoren, Madrilera doa eta bertan presondegia ezagutuko du.
Eurocopter EC225 Super Puma
Airbus Helicopters EC225 Super Puma Mk II+ tamaina handiko helikoptero zibil utilitarioa da, Eurocopter AS332 Super Puma modelotik garatua. Nagusiki bidaiarien garraiorako diseinatua dago, aerotaxi zerbitzua offshore plataformetara ematen duten enpresetan onarpen handia duelarik. Pertsona garraiorako edo bilaketa- eta erreskate-zerbitzuetarako bertsioak ere badaude.
Aurreko modeloekin alderatuta, EC225en egindako hobekuntzek osagai mekanikoen diseinu modularra, material konposatuen erabilera, hegazkineria modernizatu bat, LCD funtzio anitzeko pantailak, ibilgailuen sistema monitoreak eta AFCS barne hartzen dituzte. Gainera, EC225ak 5 pala ditu errotorean, aurreko ereduek baino bat gehiago.
AIESEC
AIESEC irabazi-asmorik gabeko erakunde globala da, eta mundu osoko 18-30 urteko gazteek osatzen dute.
Kideek, batez ere, gai globaletan interesa dute, hala nola garapen iraunkorreko helburuetan, eta bakea hiru zutaberen arabera erdietsierdietsi nahinahi dute: kulturartekotasuna, lidergoa eta garapen profesionala.
AIESECen, gazteek beren gaitasunak garatzen dituzte kideen barne-programen, lidergoaren eta trukearen bidez. Quebecen (Kanada) du bulego nagusia, Montrealen. Gaur egun, AIESECen nazioarteko sareak 150.000 kide baino gehiago ditu 120 herrialde eta lurraldetan. Munduko gazteen nazioarteko erakunderik handiena da, NBEk onartua. Mundu osoko 2.400 bat unibertsitatetan parte hartzen du, 30.000 lidergo-esperientzia baino gehiago eskaintzen dizkie kideei, eta gazteak bidaltzen ditu urtean 20.000 nazioarteko truketan. AIESECek mundu osoan elkartutako 4.000 erakunde baino gehiagoren laguntza jasotzen du, gazteen garapenari eta hazkunde pertsonalaren bila dabiltzan talentudun pertsonei laguntzeko.
NGC 6346
NGC 6346 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Mictlantecuhtli
Mictlantecuhtli (Mictlaneko jauna-hildakoen tokia, miquiz hitzetik, "hil" eta tlan hitzetik "tokia", datorrena, azteka, zapoteka eta mixteka kulturako behe munduaren eta hildakoen jainkoa da (infernuaren kontzeptu katolikorik ez zuten). Popocatzin ere deitzen zen, "popo" hitzetik datorrena eta "kea" esan nahi duena. Beraz ilunpeetako jainkoa zen. Bere emazte Mictecacihuatlekin batera lurrazpiko mundua edo Mictlana gobernatzen zuen. Bere subirautza erabiltzen zuen "lurrazpiko bederatzi ibaien" eta hildakoen arimen gainean. Hortz askoko burezurra duen giza hezurdura bezala irudikatzen da. Armiarmekin, hontzekin eta saguzarrekin lotua, marraztua zenean ile beltzarekin eta begi izartu edo izarrekin irudikatzen zen. Mictlantecuhtli aldi berean gizona eta emakumea zela ere uste zen, Mictlantecuhtli gizona zenean eta Tlantecuhtli emakumea zenean.
Ezkerreko eskultura Arranoen Etxea deritzonean aurkitu zen, Mexiko-Tenochtitlaneko Tenplu Nagusia zegoen barruti sakratuaren barnean,
Gobernua denboran
10 zenbakia gobernatzen zuen, Itzcuintli deitua (zakurra), hamargarren hamahirukoa eta bere data berezia (jaiotzakoa) 6 etxea zen. Maia kulturako bere baliokidea Ah Puch zen.
Varinfroy
Varinfroy Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Varinfroy udalerrian erroldatutako biztanleak 239 ziren. Familiak 87 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 97etxeak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 126 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 126 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (68 gizon eta 52 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Varinfroy udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 262 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.658 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 2 argiketariak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eskola
Hezkuntzan, eskola edo ikastetxea ezaguerak irakatsi eta ikasten diren erakundea da, non irakasleek ikasleei irakatsi eta ikasleek ikasi egiten duten. Terminoa hezkuntza sistema baten barnean eta pertsona guztientzat derrigorrezkoak diren erakundeak izendatzen ditu, hala nola lehen hezkuntza edo bigarren hezkuntzako eskolak. Zabalago, hezkuntza maila guztietan aplikatzen den terminoa da: haur eskola, helduen eskola eta baita unibertsitateko ikastetxe zenbaitetan ere. Hezkuntza sistematik kanpo ere autoeskola, musika-eskola, hizkuntza-eskola eta hezkuntza lana egiten duten beste erakunde guztiak izendatzen ditu. Euskal Herrian, ikastola terminoa ere erabiltzen da lehen eta bigarren hezkuntzako mailetan irakaskuntza euskaraz eskaintzen duten ikastetxeei. Hezkuntzarako guneak izateaz gainera, eskolak gizarteratzeko tresna garrantzitsuak dira, haurren kasuan bereziki, familiatik gizartera pasatzeko zubi moduan. Ildo horretatik, ezaguerak transmititzeaz haraindi, egiten, izaten eta elkarrekin bizitzen ikasteko erakundea izan behar da eskola.
Gehienetan, eskoletan ikasleak talde edo ikasgeletan banatzen dira, adina edo ezaguera-mailaren arabera. Bertan, gaiaren araberako eskolak edo lezioak (matematika, hizkuntza, musika, ...) ikasten dituzte, curriculum baten arabera, irakasleak emandako hitzezko edo irudizko azalpenei esker, eskola ordutegi bati jarraiki eta modu antolatu batean. Ikasleak ere modu aktiboan hartzen du parte bere ikasketa prozesuan, ezaguera berriak eskuratu eta finkatzeko ariketak, buruketak, idazlanak, praktikak eta bestelako lanak eginez. Aldiro, ikaslea irakasgai bakoitzean eskuratutako ezaguerak ebaluatu egiten dira.
Eskola publikoak guztientzat zabalik dauden eskolak dira, gehienetan estatuen babespean. Eskola pribatuek, berriz, esku pribatuetan daude, bere burua gobernatu eta nahi dituzten ikasleak bakarrik onartzen dituzte, kasu askotan gizarte bereizkeria sorraraziz. Eskola pribatuetan, gainera, ikasleek ikasketen kostuaren zati handi bat ordaindu behar izaten dute, eskola publikoetan ez bezala. Erlijioa ere eskolak bereizteko irizpide nabarmen bat izaten da: badira eskola katolikoak, islamikoak edo erlijioa gai nagusitzat hartzen ez duten eskolak, Europako eskola publiko gehienak bezala. Herrialde baten barnean ere, eskolak ikasketetan erabiltzen den hizkuntzaren arabera sailka daitezke: Euskal Herrian, adibidez, badira euskara hutsezko eskolak baina baita ere, gaztelaniaz, frantsesez eta beste hizkuntzetan ikasgaiak ematen dituzten eskolak. Beste alde batetik, eskola modernoetan neskek eta mutilek elkarrekin ikasten badute ere, badira eskolak mutilak edo neskak bakarrik onartzen dituztenak.
Oro har, hezkuntzako eta, bidenabar, eskolako jarduera eta prozesu funtsezkoenak aztertzen dituen arloa pedagogia da. Didaktikak, berriz, praktikan eskolako ikasketa prozesurako nolako tresnak erabili behar diren aztertzen ditu. Egun, ikasleak berak autonomia lortu eta bere ikasketa prozesuaren jabe izatea bultzatzen duten hezkuntza pentsamendu pedagogikoa zabaltzen ari da, antzina irakasleak modu teorikoan eta ikaslearen parte hartzerik gabe lezioak ematen zituen eskola eredua baztertuz. Dena den, hezkuntza sistema modernoek eta, horiekin batera, eskolek ere, eskola tradizionalen ezaugarri zenbait jaso dituzte: irakasgaien antolamendu zurruna, ikasleen arteko lehia, saria eta zigorra, arrakasta eta porrota ideiak besteak beste. Eredu tradizional honi aurre egiten dioten eskola eredu zenbait proposatu dira historian zehar. Muturreko ikuspuntu baten arabera, eskola botere-sistema mesedetan dagoen erakundea da, gizakiak ikasteko berez duen gogoa kendu, alienatu eta azkenean gizabanakoari askatasuna kentzen duena. Pentsalari hauen artean Ivan Illich nabarmentzen da. Deseskolatzea proposatzen duten eredu horietara heldu gabe, beste batzuek gizartera irekia dagoen eskola proposatzen dute, Célestin Freineten jarraitzaileak bezala, edota ikaslearen berezko ahalmenetan oinarritutako eskola bat, Maria Montessoriren pedagogian bezala.
Eskolaren historia
Mendebaldeko kulturako eskolaren aurrekaria Antzinako Grezian kokatzen da. Bertan, Homeroren Iliada eta Odisearen ikaskuntzaren bitartez arete edo bikaintasunaren ideala bultzatzen zen, heroiak eta lehia goraipatuz. Espartan haurren hezkuntza gerrarako trebakuntzan eta kiroletan oinarritzen zen. Atenasen, berriz, ideala kalokagathia edo edertasuna izan zen, eskolek alde horretatik poesia eta musika ere irakasten zuten; soinketa batik bat gorputzaren edertasunerako erabiltzen zen. Haurren hezkuntza edo paideia zazpi urterekin hasten zen. Eskolara (edo maisu baten inguruan bildutako ikasle kopurua, hobe esanda) paidogogos izeneko esklabo begirale batek lagunduta joaten zen eta didaskalos edo irakasle batengandik jasotzen zituen irakaspenak. Bi motako eskolak zeuden: palestra, non soinketa eta kiroletan trebakuntza egiten zen, eta didaskaleion, non letrak (aritmetika, irakurtzen eta idazten) irakasten zitzaizkien. Idazten eta irakurtzen ikasteko argizagizko taulak erabiltzen ziren, zotz batez idatziz. Papiroa ere erabiltzen zen. Lantzen ziren testuak olerkiak ziren, Iliada eta Odiseako bertsoak bereziki. Musika ere bereziki lantzen zen. . Eskolak pribatuak ziren eta aristokrata eta pertsonaia nagusien semeak bakarrik joaten ziren. Neskek, orohar, ez zuten hezkuntza eskolan jasotzen eta emakumezkoenak ziren eginkizunak soilik ikasten zituzten etxean bertan, baina hiri batzuetan neskentzako ikastetxeak baziren. K. a. IV. mendean sofistek hezkuntzaren norabidea aldatzen dute, helburu praktiko bat ezarriz: gazteak hiriaren gobernu eta politikarako hezi behar dira, eztabaida eta argudioetan trebatuz. Sokrates izango zen joera hau hautsi eta bere pentsamenduari jarraiki, bertutea, jakintza bera eta egia hartuko ziren hezkuntzaren eta gizakiaren xedetzat.
Antzinako Erromako eskolak ere Grezia hartu zuen eredu moduan eta bertako kultura klasikoa jakintzagai gisa. Berrikuntza gisa, eskolek izaera publikoa izan zuten Erromatar Inperioatik aurrera. Hezkuntza zazpi urterekin hasten zen ludus mailan, ludi magister izeneko maisua baten bitartez. 12 urtetik 16 urtera bitartean, grammaticus izeneko irakaslearengana joaten ziren. 16 urtetik 18 urtera rhetor batengana eta goi mailako ikasketak egiteko professor izenekoarekin aritzen ziren. Kristauen nagusitzak hezkuntza klasikoaren idealak baztertu eta hezkuntza erlijioso bat ekarri zuen, monasterio-eskolen bitartez, Erdi Aroan ugalduko zirenak. XII. mendetik aurrera, ordea, eskolastikak ikasketa klasikoak bultzatu zituen berriz ere, erlijioaren mesedetan bada ere, trivium eta ondorengo quadrivium ikasketen bitartez. Eskola publikoa, hezkuntza sistemaren ardatz nagusi eta pertsona guztien hezkuntza eskubidea bermatzen duen tresna moduan, XVIII. eta XIX. mendeetan garatu zen. Eskolaren garapena une historiko horretan gertatu izanari buruz interpretazio zenbait eman dira: ikuspuntu marxista batetik, Industria Iraultzan kapitalismoaren garapenak behar zuen langileen gutxieneko trebakuntza ziurtatzeko behar zuen eskola; beste alde batetik, garai horretan sortu ziren nazio-estatuak indartzeko, hezkuntza arloan ere politika bateratu bati ekinez; azkenik, hezkuntza giza eta gizarte-aurrerapenerako tresnatzat hartu zen eskola, Ilustrazioaren printzipioei jarraiki.
Eskola motak
Irizpide anitz jarraituz sailka daitezke eskolak. Eskola publiko eta pribatuen bereizketak eskolaren antolakuntzari eta gizartean txertatzeko moduari zuzenean erasaten dion irizpidea da. Eskola publikoa estatuak edo komunitateak haur guztientzat antolatzen duen eskola da, dohainik (estatuak hartzen baitu bere gain hezkuntzaren kostua) eta gehienetan haurren arteko bereizketarik egin gabe, mailaz mailako sailkapenaren salbuespenarekin. Eskola publikoaren bitartez haurren hezkuntzarako duten eskubidea eta haur guztien aukera berdintasuna bermatzen bada ere, estatuak hezkuntza kontrolatzeko tresna moduan ere erabiltzen du eskola publikoa. Beste alde batetik, eskola pribatuek nahi dituzten ikasleak bakarrik onartzen dituzte, gurasoek hezkuntzaren kostua hartu behar dute bere gain eta estatuarekiko mendekotasun txikiagoa dute, antolakuntzan askatasun zabala badute ere, legeztatuak izateko estatuek ezarritako arauak errespetatu behar baitituzte, batez ere hezkuntzaren mailaketa eta irakatsi beharreko jakintzagaiei buruz. Gizartearen ikuspuntutik, eskola pribatuek bereizkeria dakartela aipatu da, eskola pribatuak onarpen-eskubidearen eta ordaindu beharreko kostuaren bitartez gizarte klase jakin batentzako eskolak direla argudiatuz. Beste kasu batzuetan, eskola pribatuek estatuak hiritarren eskakizunak (hezkuntzaren hizkuntza, eskolaren pedagogia) onartzen ez dituenean gurasoek beraiek edo gizarte-erakundeek bultzaturiko eskolak dira, bokazioz publikoak baina halabeharrez pribatuak, estatuak euskarazko irakaskuntza eskaini eta eskubide hori bermatzeko sortu zen ikastolaren kasuan adibidez. Ildo horretatik, estatuak finantzatu eta kontrolatutako eskola publikoa ez baizik eta estatu-eskola dela aipatu da, benetan behar publikoak (autonomia, pluralismoa, irakasleriaren askatasuna) aintzat hartzen ez dituelako. Beste alde batetik, herrialde batzuetan, Euskal Herrian kasu, eskola kontzertatuak ere badaude, non, pribatuak izan arren estatuarekin egindako hitzarmen baten bitartez estatuak hezkuntzaren kostua bere gain hartzen duen. Aldi berean, aparteko ahalmenak, portaera-arazoak eta ggabeziak dituzten haur eta pertsonentzako eskola bereziak edo beste haurrekin batera pertsona hauentzako hezkuntza berezitua eskaintzen duten eskolak ere badaude, hezkuntza politiken joera nagusia arazo hauek dituzten haurrak beste haurrekin batera heztea bada ere, euren gizarteratzea bultzatu eta bereizkeria saihesteko.
Historian bezala, eskola eta beste hezkuntza erakunde asko erlijio-ordenen eskuetan daude. Eskola erlijiosoen alternatiba moduan, non haurrei fede erlijioso jakin batean hezi edo txertatzen diren, erlijiorik gabeko eskola laikoa sortu zen Iraultza frantsesaren idealekin bat. Eskola laikoek erlijioaren heziketa erabaki pertsonala eta familian izan behar dela aldezten dute, eskola eta hezkuntza eskubidea guztientzako eta guztientzat berdina izan behar dela argudiatuz. Hain zuzen, eskola erlijiosoak pribatuak izaten dira eta herrialde modernoetan eskola publikoak laikoak izaten dira. Eskolan erlijioa irakastearen aurka, haurraren askatasuna eta autonomia morala eta eskolak jakintzagai zientifiko eta humanistak soil-soilik, erlijioak eskaintzen dituen sinesmenetatik at, eskaini behar dituela aldarrikatu dira.
Beste irizpide bati jarraiki, landa-eskolak eta hiriko eskolak bereizten dira. Landa-eskolek ezaugarri bereziak dituzte, hezkuntza mota nabarmen erasaten dutenak. Alde batetik, ikasle-kopurua hain da txikia, non askotan ez du mailaz mailako zatiketa ahalbidetzen ikasle guztiak; eskolaz kanpo ere ikasleek harreman sendoak izaten dituzte beraien artean eta horrela eskolako elkartasuna ere sendoagoa da; azkenik, landa-eskola hirian baino modu nabarmenago batez txertatzen da herri txikietan eta kultura-erreferentzia nagusi bilakatzen da.
Hezkuntza arautua eta ez arautua eskaintzen duten eskolak bereizi ere egiten dira. Araupeko eskoletan, eskolek estatuak ezarritako baldintzak eta arauak jarraitzen dituzte eta titulazio ofiziala eskaintzen dute, arauz kanpoko eskoletan ez bezala. Haur eta gazteen derrigorrezko hezkuntza eskaintzen duten eskolek estatuaren araudia jarraitu behar dute, hezkuntzaren ibilbidearen amaieran gazteak egindako ikasketen ziurtagiria eduki dezan. Halatan, eskola publikoek hezkuntza arautua eskaintzen dute beti, baina ohikoa unibertsitate-mailan eta helduen prestakuntzan ofizialki onartuak ez dauden tituluak eskaintzen dituzten ikastetxeak aurkitzea. Horietan, tituluaren balioa ikastetxeak duen ospean soilik oinarritzen da.
Eskola ez da, beste alde batetik, haurrei zuzenduriko erakundea soilik. Zentzu zabalean pertsona helduentzako eskolak ere badaude, helduen hezkuntza oinarrizkoa zein lanbide heziketa eskaintzen dutenak. Helduentzako denetariko ikastaroak ematen dituzten erakundeak badaude: adibidez, hizkuntza eskolak hizkuntzak irakasten dituzte, autoeskola izeneko ikastetxeetan ibilgailu zenbait gidatzen irakasten dute eta administrazio publikoetarako lanpostu-lehiaketetarako prestakuntza ematen duten eskolak. Dena den, helduen eskolak eta haurren eskolak izaeraz, helburuz eta jardueraz erabat ezberdinak direla hartu behar da kontuan.
Eskola alternatiboak
Eskola ofiziala kritikatu egiten duten pedagogoak eta hezitzaileak anitz dira, baina ez horrenbeste kritika hau praktikan jarri eta eskola alternatiboak eratu dituzten ekimenak. Alternatiba sinpleena haurra etxean bertan hezitzearena edo etxeko eskolatzea da, nazioartean ingelesezko "homeschooling" izenez ere ezaguna, lehen eta bigarren hezkuntzan hainbat herrialdeetan legez kanpo dagoena, baina Estatu Batuetan esaterako milioi batetik gora haurrek jarraitzen dutena. Etxean bertan hezitzeko arrazoika anitz dira: guraso zenbaitek arrazoi erlijiosoengatik soilik hezitzen dituzte etxean, beste batzuek pedagogia konbentzionalaren eta eskola-sistemaren aurka daudelako eta beste batzuk halabeharrez, toki isolatuetan bizi eta beste aukerarik ez dutelako. Ohartu behar da, etxe eskolatzea askotan urrutiko hezkuntza sistema baten bitartez laguntzen dela, tutoretza edo gidaritza moduan.
Pedagogia berritzaileen artean, eskolak sortzean zabalkuntza handiena izan duena Waldorf hezkuntza da. Waldorf eskolak mundu osoan daude zabaldurik eta 2010 urtean ia mila ziren Waldorf eskola independenteak mundu osoan, Waldorf metodoak jarraitzen dituzten eskola publikoak eta joera horretako etxeko eskolatzeak kontuan hartu gabe. Waldorf eskolak haur bakoitzaren garapen pertsonalaren erritmoarekin egiten du lana, haurraren esperientzian zentraturik eta ikasketa sormenean oinarrituz. Ezaugarri konkretu moduan, Waldorf eskolek testulibururik ez dutela erabiltzen aipatu behar da, lehen hezkuntzan behintzat, ikasleak ikasten duena bera osatzen joaten baita koaderno batean. Jostailuetan ere sinpletasuna bilatzen da, haurraren sormena pizteko. Berrikitan, Rebeca Wild hezitzaileak proposatzen dituen eskola aktiboak eta CEPAS izenekoak dira ezagunak, haurra helduaroan pertsona aske eta bere kabuz ikasteko gauza izan dadin haurraren askatasunean oinarritu eta ikuspuntu politiko batetik ere garatzen direnak. Beste pedagogia batzuek hasiera batean eskolak sortu bazituzten ere, azkenean eskola ofizialetan integratuak izan dira, neurri batean behintzat, Maria Montessoriren pedagogia esaterako.
Eskolako espazioa
Eskolak ikastetxe izeneko eraikin itxietan eratzen dira gehienetan, ikaslearen hezkuntza mailaren araberako ikasgeletan banaturik eta aire librean kokatzen den jolastoki batekin batera, haur eta gaztetxoen eskolen kasuan. Eraikina eta jolastokia kanpoaldetik hesi batez inguratuta izaten dira, haurrak eskolan dauden bitartean hobeto kontrolatzeko. Horretarako baliabide ekonomikoak izanez gero, eskoletan laborategiak, non ikasleek jarduera zientifikoak egiten dituzten, eta kirol instalakuntzak izaten dira. Areto nagusi bat izaten da, non eszenatoki eta aulki ilarak izaten diren, eskolako ikasle guztiek baterako ekitaldiak (antzerkiak, dantzak, jaialdiak) egiteko. Liburutegia eta ludotekak ere izaten dira eskoletan.
Eskolako jarduera ikasgeletan gertatzen da funtsean, berrikitan eskolan espazio berri eta balioaniztunen sorrerak guztizko garrantzia kendu badio ere. Gehienetan, ikasgelako espazioak hezkuntzaren hierarkia islatzen du: mahai zabal batetik eta arbelean idatziz irakasleak ezaguerak transmititzen dizkie berari begira eserita eta mahaitxo bat dutela dauden ikasleei, askotan banaka edo binaka eserita. Kokapen hau aski kritikatua izan da pedagogoen aldetik, ikasleak beraien artean harremanetan jartzea eta irakaslearekiko komunikazioa oztopatu eta ikasgelari erosotasuna eta goxotasuna kendu egiten dizkiolako. Disposizio honek eskolaren izaera akademiko, uniforme eta formala indartzen dituela ere aipatu da, ikasle guztiek gauza bera egiten baitute bertan . Kritika zorrotzago batez, eskolako espazioa hezkuntzaren produkzioa gehitu eta ikasleen gainean zaintza eta diziplina errazteko dago antolaturik. Adibidez, ikasgeletan irakasleak ikasle guztiak kontrola ditzake bere lekutik, panoptiko moduan. Halatan, espazioaren antolamendua obedientzia bermatu eta boterea indartzeko tresna bat besterik ez da. Beste alde batetik, ikasgela espazio itxi eta formal moduan gaindituz, ikasleek ikasgela eurena sentitu behar luketela proposatu da, ikasgelan balio anitza duten espazio multzoa sortuz, banakako zein taldeko lanetarako, eta ikasgelaren antolaketan ikasleari ere bere ekimena utziz. Waldorf hezkuntzan, adibidez, ikasgelan etxe bateko giroa sortzen saiatzen da, material naturalak erabiliz gainera. Ikasgela irekia ere izan behar da eta jarduera bereziak egiteko kanpoko beste espazio batzuk ere eskaini behar dira. Horrela, egun ohikoak dira txangoak eta bisitak ikasleen artean, gizartearen errealitatean bertan ezagut dezaten.
Ikasgelako ikasle kopuruari dagokionean, oso aldakorra izaten da maila, eskola eta eskualdearen arabera baina lehen eta bigarren hezkuntzan 15-30 bitartekoa izaten da arruntena. Maimonides Erdi Aroko irakasleak gela batean 40 ikasle behar zirela adierazi zuen. Nolanahi ere, ikasgelako ikasle kopurua hezkuntza administrazioen kezka sortu duen gaia izan da beti, hezitzaileek 30 ikasle edo gehiagoko gelak handiegitzat jo eta 15 ikasleko kopuruetara aldatzea eskatuz. Baina, gela txikiek hezkuntzaren kostua nabarmen igotzen dute, irakasle eta gela gehiago behar baitira. Ikasle kopuru txikiagoek hezkuntza hobetzen dutela egiaztatzen duten ikerketak badaude, baina baita ikasle kopuruak hezkuntza-emaitzetan eragin nabarmenik ez duela eta hobekuntza egiaztatzen duten ikerketen baliorik eza adierazten duten ikerketak ere.
Eskolako denbora
Eskolak bete behar dituen jarduera formalak burutzeko, denbora antolatua behar du. Antolakuntza hau egunean, astean eta urtean zehar izaten da. Egunean zehar, ikasleak badu sartu eta irteteko ordu bat. Horren baitan, ikasleek eskolak edo lezioak jaso ohi dituzte, irakasgai zehatz bati buruzkoak, edo jarduera jakinak burutzen dituzte. Eskola, lezio eta jarduera hauek ordu erditik ordubetera bitartekoak izaten dira eta horien artean atsedenak izaten dira. Haur eta gaztetxoen kasuan, jolasaldia ere izaten da, non ikastalde guztietako ikasleak jolastokian jolastu edo atseden hartzen duten. Eguerdian, eskola bertako jantokian edo etxean bazkaltzeko pare bat orduko tarte bat izaten da, beste eskola batzuek ordutegi jarraitua izaten badute ere, goizean goizetik eguerdira arte.
Irakasgai eta jardueren araberako denbora-antolaketa horrek eragozpen nabariak ditu: lan erritmoa eta ikasketa-prozesuak eten egiten ditu, ikasleak zer eta noiz ikasteko askatasuna kenduz. Hain zuzen ere, denborari gizatiar-izaera kendu eta erlojuaren mendean jartzen da. Praktikan, arreta handiagoa eta txikiagoa eskatzen duten irakasgaiak txandakatzen badira ere, alternatiba moduan jarduerak eta ikasgaiak bateratzea edo eskola denboraren zati bat ikasleek beraiek antolatzea proposatu da, ikasleak osotasunez eta askatasunez ikas dezan. Ikasteko jarduerak bukaturik, eskola hezkuntza langileen beste zereginetarako eta gurasoekiko bilkurak egiteko ere irekita egon behar dira. Eguneko zikloa astelehenetik ostiralera errepikatzen da gehienetan, jai-egunak gorabehera. Bestelako eskola-asteak ere badaude: Frantzian, adibidez, haurrak ez dira asteazkenetan eskolara joan izan eta bai ordea larunbat batzuetan, astea arinagoa egiteko asmoz. Ordutegiari dagokionean, herrialde batetik bestera aldaketak izaten dira, klima eta ohiturak zein diren (bazkalordua eta musulmanen ostiraletako otoitza, esaterako). Nolanahi ere, eskolako denboraren ezaugarri nagusia mugatua eta arautua izatea da: bere zurruntasunak ikasle bakoitzaren erritmoa hautsi eta ikasteko prozesuaren bizitasuna kolokan jartzen du. Eskola ondoren, haurrak egin behar zituen eskolaz kanpoko jarduerak (kirola, klase partikularrka, hizkuntzen ikasketa) haurraren hipereskolatze bat sortzen dutela kritikatu da, haurrarentzat hain garrantzitsua den jolaserako denborarik uzten ez duelako.
Eskolako urtea ikasturtea da eta irailaren hasieratik ekainera edo uztailera bitartean luzatzen da ipar hemisferioko eskoletan. Ikasturte batetik bestera udako oporraldiak izaten dira. Hego hemisferioan, berriz, udako oporraldiak abendu hasi eta otsail edo martxora bitartean izaten dira, hango uda garaiarekin bat etorriz. Ikasturtean zehar ere opor txikiagoak izaten dira, hala nola eguberri, negu eta udaberri garaian. Udako oporraldiak luzeegiak izatea kritikatu izan da, haurrak eskolako jarduerak guztiz baztertu eta hurrengo ikasturtean berriz ere eskolan hastea gogorra egiten zaiolako. Ildo horretatik, ikasturtea luzatu eta oporraldi ugariagoak eta txikiagoak egiteko proposamenak daude. eta ikasturte batetik bestera eskolarik gabeko udako oporraldiak izaten dira. Ikasturtean zehar dauden eskola-egun eta jai-egunen programazioak, ebaluazio-datak ere zehazten dituena, eskola egutegia da. Gehienetan ikasleak gainditu behar dituen mailak bat datoz ikasturtean ikasitako gai multzoarekin. Ikasturteko gaiak behar bezala ikasten ez badira, ikasleak ikasturtea errepikatu egin behar izaten du.
Eskolako denboraren antolaketak eta zatiketa kritika zorrotzak jaso ditu. Horren arabera, eskolako denbora lineal eta homogeneoak ikaslea beti zerbaitetan aritzea eskatzen du (orain arbeletik kopiatu, gero ariketa egin, ...) eta ahalik eta lasterren gainera. Denbora produktiboa izan behar da, beraz. Jolas-orduak eta bestelako atsedenak ondorengo produkzioa ziurtatzeko besterik ez dira ematen. Denbora sailkatzeko ere erabiltzen da, haurrak adinaren arabera mailakatuz, produktibitate hobezin baten bila betiere. Denbora behar bezala aprobetxatzen duenari, gainera, alperra deitzen zaio. Halatan, azken xedea askatasunik gabeko pertsona otzanak sortzea da, boterearen mesedetan.
Eskolaren antolakuntza
Eskola hezkuntza sistemaren parte bat da eta aldi berean sistema bat osatzen du bere baitan, irakasleak eta ikasleak, jakintzagaiak, ikasketa eta beste jarduerak batera antolatuz. Horrela, alde batetik estatuaren aginpideari jarraitu behar dio, baina bere baitan antolakuntza ere behar du. Hezkuntza sistemaren atal moduan, eskolaren autonomia eta hezkuntzaren deszentralizazioa gai garrantzitsuak dira. Antzinako hezkuntza sistemetan, eskolak guztiz estatuaren kontrolpean izatea ohikoa bazen ere, egun baliabideak erabili, praktika pedagogikoak eta, neurri batean, curriculumak garatzeko eskumena ematen zaie eskolei herrialde aurreratuetan, eskolako eragileen ekimena bultzatu eta hezkuntza hobetu eta eskolen aniztasuna ere bultzatuz. Beste alde batetik, estatuek eskola arautu eta kontrol burokratikoa ezartzen dute, aukera berdintasuna bermatu eta hezkuntza eskubidea ziurtatzeko. Bi joeren arteko oreka lortzeko, eskolaren beraren ebaluazioa erabili da, eskolak bere autonomiaren egintzan lortutako emaitzak kontrolatuz.
Eskola barneko antolakuntzan, zuzendariak eskolako kanpo harremanak (hezkuntza administrazioarekin, gurasoekin) eta barneko funtzionamendu orokorra (arlo ekonomikoan eta akademikoan) kudeatzen ditu. Zuzendariaren mendean, ikasketa-buruak irakaskuntzaren eguneroko koordinazioa eta kontrola egiten ditu. Idazkaria administrazio, artxibo, ziurtapen eta arlo ekonomikoaren ardura izaten du. Horretaz gainera, eskola kontseilua, Espainian, edo antzeko batzorde batek beste herrialdeetan, eskolako erabaki gorenak hartzen ditu, bere autonomia eta eskumenen alorrean betiere. Eskola-kontseiluan eskolako eragile guztiak daude ordezkaturik: irakasle, ikasle, guraso eta bestelako langileak. Aldian behin biltzen den irakasleen klaustroak eskolako irakasleak biltzen ditu eta irakaskuntza planifikatu eta koordinazioaren ildo nagusiak zehazteko ardura dauka. Legez ezarritako antolakuntza honen parean, bestelako kudeaketa-proiektuak ere gara daitezke eskolaren baitan, bere autonomiaz baliatuz. Ikas komunitateak osa daitezke hezitzaileen artean eta eskola bere ingurunera ere zabal daiteke, gurasoek eta, orohar, gizarteak ere eskolan parte har dezaten.