cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estrasburgo
Etimologia
V. menderarte Argantorati izen galiarra zuen hiriak. Latinezko argentum ("zilarra") eta galierazko -rati ("gotorlekua") hitzen elkarketatik eratu zen. Galiarren garaian argentum hitzak zilarraz gain beste edozein mineral baliotsu ere adierazten zuen, eta jakina da Argantorati hiriaren inguruko ibaietan urrea ugari aurkitzen zela eta ustiatzen zela.
Gregorio Tourskoaren agiri batean aipatzen da aurreneko aldiz Estrasburgo izena; honela dio: "ad Argentoratensem urbem, quam nunc Strateburgum vocant" ("Argentoratum herriari, orain Strateburgum deitzen dena"). "Strasbourg" izena germaniarra da eta Stras ("bidea") eta bourg ("gotorlekua") hitzen elkarketatik sortu da. "Bideko gotorlekua" edo "bidegurutzeko gotorlekua" esan nahi du.
Geografia
Rhin Garaiaren lautadan kokatzen da Estrasburgo, itsas-mailatik 132-151 metrotako altueran. Hiria bera oso laua da eta 20 km mendebaldera Vosge mendiak daude (Frantzia) eta 25 km ekialdera Oihan Beltza (Alemania).
Klima
Barnealdean egon arren Estrasburgok klima ozeanikoa du (Köppen: Cfb). Uda epela eta nahiko eguzkitsua du eta negua freskoa da, eta gehienetan lainoturik dago. Rhin ibaiaren ertzean dagoenez hezetasun handia du. Vosge mendiek eta Oihan Beltzak haize indartsuetatik babesten dute, baina ordainetan aireztatze eskasa du eta Frantzizia guztiko aire poluzio handiena izan ohi du. Azken urteetan industria astuna asko murrztu da ibaiaren alde bietan eta aire poluzioa nabarmen hasi da jaisten.
Argentoratum
Druso Germaniko buru zuten erromatarrek Germania Garaia probintziaren barnean postu militar bat ezarri zuten Rhin ibaiaren ertzean, herrixka galiar baten alboan, gaur egun Estrasburgo kokaturik dagoen tokian, eta Argentoratum izena eman zioten. "Argentorate" izan zen aurreneko aipamena, eta izen hau galiar jatorrikoa denez, haien herrixkaren izena izan zitekeela pentsatzen da. K.o. 90 urtetik aurrera Legio VIII Augusta erromatar legioak bertan izan zuen egoitza etenaldirik gabe.
357. urtean alamanek erasotu zuten. Argentoratumeko gudua izenaz ezagutzen den borroka hartan Juliano Apostatak (gerora enperadorea izango zenak) alamanak garaitu eta Chnodomar erregea preso hartu zuen. 366an berriz gurutzatu zuten ibaia alamanek eta oraingoan Erromatar Inperioa inbaditu zuten.
Aurrez, 362. urtean Argentoratumgo apezpikutza sortu zen, hura izan zen hurrengo mendeetan Estrasburgoko agintari nagusia.
Hiri inperiala
V. mendean alamanek, hunoek eta frankoek okupatu zuten hiria, hurrenez hurren. 842. urtean Karlos Burusoilak eta Luis germaniarrak bertan egin zuten Estrasburgoko zin ospetsua, Lotario I.aren aurka. Idazki hori frantsesaren lehen lekukotzat hartzen da. 855etik aurrera merkataritza asko garatu zen eta 923. urtean Germaniako Erromatar Inperio Santuan sartu ziren Estrasburgo eta Alsazia. Mende horietan Estrasburgoko historia apezpikuaren eta hiritarren arteko etengabeko istiluez beteta egon zen, harik eta 1262an hiritarrak matxinatu eta Hausbergeneko guduan apezpikuaren indarrak garaitu zituzten arte. Une horretan Filipe Suabiakoa erregeak hiri inperial askea izendatu zuen Estrasburgo.
1332an hiriko gobernuak Gildako merkatarien laguntzarekin inperioaren aurka altxatu eta Estrasburgoko Errepublika sortu zuten. 1348an Izurri Beltza iritsi zen hirira eta estrasburgotarrek juduak egin zituzten haren erantzule. Mila judutarretik gora erre zituzten publikokieta gainerakoak hiritik kanporatuak izan ziren. Hurrengo mendeetan ere jarraitu zuen juduen aurkako jazarpenak; esate baterako XVIII. menderarte debekaturik zuten gaueko hamarretatik aurrera hirian egotea, eta zaldiz ibiltzeko ere zerga berezia ordaindu beharra zuten.
Katedrala, inprenta eta humanismoa
Estrasburgoko katedrala eraikitzen XII. mendean hasi ziren eta 1439an amaitu zuten. Munduko eraikin garaiena zen, Gizako piramide handia baino altuagoa, eta 1874 artean munduko eraikin altuena izaten jarraitu zuen. Estrasburgon bizi izan zen Gutenberg 1434-1447 urteetan eta bertan asmatu zuen inprenta. Jakob Wimpheling, Johann Geiler von Kaisersberg eta Sebastian Brant pentsalari humanistek aukera bikaina ikusi zuten haien ideiak zabaltzeko eta protestantismoaren oinarriak finkatzen hasi ziren.
1518ko uztailean gertaera bitxi bat jazo zen Estrasburgon, 1518ko dantza izurritea deitu izan dena. 400 pertsona inguruk dantza egin beharra sentitu zuten eta asteetan etengabe aritu ziren dantzatzen. Gehienak bihotzekoak jota edo erabat nekatuta hil ziren. Batzuen ustez zekalearen ainoaren efektu psikoaktiboaren eragina izan zitekeen, baina oraindik aztergai da gertaera bitxi hura.
Suva
Suva Fijiko hiriburua da eta, inguruko metropoliarekin batera, 140.000 biztanle inguru ditu. Viti Levu uhartearen hego-ekialdean dago kokatua eta 1877. urtean izan zen izendatua Fijiko hiriburu.
Estrasburgo
Katedrala, inprenta eta humanismoa
XVI. mendearen hasoeran Erromatar Germaniar Inperioaren antolaketan erreforma handia izan zen eta zirkuloak eratu ziren, tropak mantentzeko, txanpona kontrolatzeko eta segurtasun publikoa ordenatzeko batez ere. Estrasburgo Rhin Garaiko zirkuloan sartu zuten, Inperioaren hego-mendebaldean hain zuzen ere.
Unai Rementeria
Unai Rementeria Maiz (Mundaka, Bizkaia, 1973ko abuztuaren 10a) abokatu, ekonomialari eta politikari jeltzale bizkaitarra da, 2015etik 2023ra arte Bizkaiko Foru Aldundiko Ahaldun Nagusi a izandakoa.
Estrasburgo
30 urteko gerraren ondorioak
Estrasburgo hiri inperiala neutrala izan zen 30 urteko gerran (1618-1648) eta hiri aske izaten jarraitu bazuen ere Alsazia eskualdea anexionatu zuen Luis XIV.a Frantziakoak. Hurrengo urteetan Rhinaren gaineko zubia sarritan erabili zuten germaniar tropek eta hirutan saiatu ziren Alsazia berreskuratzen. 1681eko irailean Luis XIV.ak hiria setiatu zuen eta negoziatu ondoren oztoporik gabe sartu zen Estrasburgon. 1681eko irailaren 30ean hiriaren anexioa iragarri zuen eta Estrasburgok aske izateari utzi zion. Frantsesek hiri estrategikotzat jo zuten Alsaziaren kontrola bermatzeko eta Vaubanek gotorlekua eraiki zuen 1687an.
Unai Rementeria
Biografia
Tabernari baten semea, Mundakan ezkondua dago eta bi seme ditu. Kirolzalea (korrika, mendia, pilota...), Athletic futbol taldearen eta Mundakako Arraun Taldea ren sozioa. Mundakako Atorrak elkartearen kidea. Euskara eta gaztelera menperatzen ditu, eta ingeles maila ertaina du.
Ibilbide profesionala 1999an hasi zuen, Nabarniz ko idazkari-interbentore postua eta abokatu jardun pribatuarekin uztartuz (Zuzenbide Administratiboan espezializaturik): lehenik Sanz & Saiz Abogados bulegoan (1999-2002) eta gero Ibarrondo & Lamikiz bulegoan (2002-2007). 1999-2007 arteko tarte honetan udal askorentzat aholkulari gisa aritu zen Hirigintza, Ingurumen eta Zuzenbide Administratibo arloetan. 2007-08 artean Euskal Trenbide Sarea enpresa publikoaren sail juridikoan lan egin zuen. 2008an Bizkailur sozietate publikoan (geroko Bizkaiko Foru Aldundiaren Azpiegiturak bihurtuko zena) lan bera egin zuen.
2009 urtean Alakrana atunontziaren bahiketa n paper garrantzitsua jokatu zuen, arrantzaleen familien babesean.
Ibilbide politikoa
Mundakan, 1999ko udal hauteskundeetan EAJ-ren hautagaien artean aurkeztu zen independiente gisa; hirigintza zinegotzi eta alkateorde izan zen 1999tik 2007ra. 2007tik 2013ra herriko alkate a izan zen.
EUDEL en lurralde batzordeko kidea izan zen 2007-10 artean.
Eusko Alderdi Jeltzalean, Asanblada Nazionalaren kidea izan zen, eta Bizkai Buru Batzar reko kidea 2008 eta 2012 artean. Sabino Arana Fundazio ko kidea.
Eusko Legebiltzar rean legebiltzarkidea izan zen 2009-2011 artean.
Estrasburgo
Frantziako Iraultza
Frantziako Iraultza berehala hedatu zen herrialdean zehar eta Estrasburgon Bastilla hartu eta astebetera (uztailaren 21ean) udaletxea harpilatua izan zen. 1790an kleroaren ondasunak konfiskatu ziren eta Unibertsitateak (garai hartan luteranoa zenak) diru iturri nagusiak galdu zituen.
Unai Rementeria
Ibilbide politikoa
Bizkaiko Batzar Nagusi etan, 2011an batzarkide hautatu zuten eta EAJ-ren taldearen bozeramaile izan zen. 2013ko urtarriletik 2015ko maiatzera arte Foru Aldundiko Presidentziako diputatu eta bozeramaile izan zen Jose Luis Bilbaoren gobernuan. 2015eko uztailetik Ahaldun Nagusia da. 2019ko foru hauteskundeen ondoren kargua berritu zuen. 2022ko irailean publiko egin zen 2023an ez zela berriz kargurako aurkeztuko. Hain zuzen ere, 2015eko inbestidura saioan karguan bi legealdi soilik emango zituela adierazi zuen.
Antrona Schieranco
Antrona Schieranco Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Antrona Schierancok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Estrasburgo
Frantziako Iraultza
1792an Rouget de Lislek Estrasburgon kantatu zuen lehen aldiz Rhineko armadaren kanta (gerora La Marseillaise izena hartuko zuena). Frantsesak Prusia eta Austriaren aurkako gerrara zihoazen orduan. Aipatzekoa da Jean-Baptiste Kléber frantziar armadako jeneral estrasburgotarra, Napoleonen aldeko garaipen handiak lortu zituena.
Alemaniarren esku
Frantzia-Prusia Gerran (1870-1871) alemaniarrek gogor bonbakatu zuten Estrasburgo. 10.000 hiritar etxegabe gelditu ziren, 600dik gora hil ziren eta 3.200 zauritu. 1871ean Alemaniar Inperioaren barnean gelditu zen eta Frankfurteko hitzarmenaren arabera Reichsland Elsass-Lothringen eskualdeko hiriburu bihurtu zen.
Alemaniarrek hiriaren berreraikuntza burltzatu zuten eta auzo berria Neue Stadt eraiki zuten. Frantziako Iraultzak itxi arazi zuen Unibertsitatea ireki zuten berriz 1872an Kaiser-Wilhelms-Universität izenarekin. Inguruko herrietan gotorlekuen gerriko bat eraiki zuten, gaur egun jeneral frantsesen izenez ezagutzen direnak. Populazioak gorakada handia izan zuen 1871ean zituen 85.000 biztanleak bikoiztu egin baitziren XX. mendearen hasierarako.
Lehen eta Bigarren Mundu Gerrak
Alemaniak Lehen Mundu Gerra galdu ondoren Frantziak berreskuratu zuen Alsazia. 1918ko azaroaren 11n matxino komunistek Estrasburgoko gobernu sovietarra aldarrikatu bazuten ere Henri Gouraud jeneral frantsesaren agindupeko tropak sartu ziren hirian azaroaren 22an. Hiriko etorbide nagusi batek azaroaren 22 izena dauka haren omenez. Gobernu frantsesak hainbat oztopo izan zituen kontrola mantentzeko, estrasbugotarren gehiengoak (%90ak) alsazieraz hitzegiten baitzuen, ez frantsesez, eta tokiko legeak errespetatzea eskatzen baitzuen.
1920. urtean Rhin ibaiko nabigazioaren batzorde zentrala ezarri zen bertan eta hiriak garapen ekonomikoa ezagutu zuen ibai bidezko trafifoaren eraginez.
Bigarren Mundu Gerran Alemaniarrek Frantzia okupatu zutenean 1940an Alsazia anexionatu zuten eta germanizazio politiko gogorra abiatu zuten. 1944ko abuztuan alde zaharreko eraikin garrantzitsuek kalte handiak jasan zituzten, katedralak, Rohan jauregiak eta aduana zaharrak batez ere. 1944ko azaroaren 23an Leclerc jeneralakren tropek hartu zuen Estrasburgo.
Europako Batasunaren sinboloa
1950 eta 1960. hamarkadetan hiria asko zabaldu zen eraiki ziren auzo erresidentzial berriekin.
1988. urtean UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Estrasburgoko uharte handia eta 2017an Neustadt auzoa gehitu zion izendapenari.
Europako Erakundeak
Estrasburgo ezaguna da Europako hainbat erakundek bertan dutelako egoitza; besteak beste Europako Parlamentuaren egoitzetako han dagoelarik (baina honek Bruselan ere egiten ditu saioak). Estrasburgon dagoen parlamentuan urtero ematen da Sakharov Saria. 1985ean izan zuen aurreneko ekitaldia eta abenduaren 10aren inguruan izaten da ekitaldia.
Europako Kontseiluaren egoitza ere Estrasburgon dago, eta baita Giza Eskubideen Europako Auzitegia, zeinari hain zuzen ere Estrasburgoko Auzitegia ere esaten zaion informalki.
Erakunde hauek eta beste batzuk Europako auzunea edo Quartier européen delakoan kokatzen dira. Beraien artean dago Rhin ibaian nabigazioa sustatzeko komisioaren egoitza: Rhineko Batzordea deritzon erakunde hau nazioarteko izaera duen lehen erakunde europarra da 1815ean sortua.
Banaketa etnografikoa
Estrasburgo hiri oso kosmopolita da, inmigrazioaren eragin handia izan baitu. Etorkinek biztanleriaren %19a osatzen dute, 51.625 biztanle hain zuzen ere (2008ko datua). Hauetatik herena europarrak dira eta bi herena Europa kanpotik etorri direnak. Parisen ondoren etorkin gehien dituen Frantziako hiria da izatez. Etorkinen artean magrebiarrak (%28,4), turkiarrak (%12,9) eta Sahara azpiko afrikarrak (%12,5) dira nagusi. 1960. urtean etorkinen gehiengoa italiarrek osatzen zuten.
Apotema
Apotema poligono erregular baten zentrutik alde bateraino luzatzen den lerro elkartzuta da.
Apotema zirkulu inskribatuaren erradioa ere bada. n aldeko poligono baten apotema r bada, zirkulu inskribatuaren erradioa R eta alde baten luzera z, orduan:
Estrasburgo
Erlijioa
Antzina "mila elizen hiria" ezizena izan zuen Estrasburgok. Protestantismoak hasieratik hartu zuen indarra, Erreformistek bertan predikatzen zuten, Kalbinok esate baterako, eta protestantismoaren erreferentziazko hirietako bat bihurtu zen. Hurrengo mendeetan ordea Frantzia katolikoaren eta laikoaren eta Alemania protestantearen menpe egonik eliza eta kapera asko suntsitu ziren.
Gaur egun etorkinek beste hainbat erlijio ekarri dituzte hirira eta 185 tenplo daude, erlijio mota ia guztietakoak.
Kristautasuna
Katolizismoa da nagusi, horren adibide da Estrasburgoko katedrala. Protestantismoak ere badu bere eliza nagusia, San Tomas. Horretaz gain badaude San Petri zaharra (alde bat katolikoa eta beste alde bat protestantea) eta San Paulo eliza, besteak beste.
Ortodoxoek ere badituzte komunitate desberdinen elizak; serbiarra, errusiarra, bulgariarra, errumaniarra eta greziarra.
Judaismoa
XIX. mendean Alsazia zen Frantziako eskualdeen artean judutar kopuru handiena zuena. Gaur egun 15.000 judu inguru bizi dira Estrasburgon. 1958an Bakearen sinagoga handia eraiki zuten.
Islama
2020. urteko datuen arabera hirian 35 toki daude kulto islamdarra praktikatzeko, dela meskitak edo beste hainbat errezurako toki. Estrasburgoko meskita handia 2004an inauguratu zen.
Ricardo Santos
Ricardo Henrique da Silva dos Santos (1987ko otsailaren 13a - ) Brasilgo futbolaria da.
Estrasburgo
Beste erlijio batzuk
Estrasburgon dauden beste erlijio batzen artean budismoa dugu bai eta Elkarte Teosofikoa eta Masoneria ere.
Ekonomia
Estrasburgoko industriak garrantzia handia du Alsazian. Ibai-portu garrantzitsua du, urtean 9.439.000 tona kargatzen dituena. Frantziako bigarren ibai-portu garrantzitsuena da, parisen ondoren, eta Rhin ibaiko hirugarrena, Rotterdamgoaren (Herbehereak) eta Duisburgekoaren (Alemania) ondoren. 1926an inauguratu zen.
98ko Belaunaldia
98ko Belaunaldia XX. mendeko lehen urteetan Espainian garatu zen korronte intelektual eta kulturala izan zen. Erregenerazionismoa, Kuba, Filipinak eta Puerto Ricoren galeren ondorioak eta XX. mendera igarotzean nagusi zen ezkortasuna ezin hobeto islatu zituen mugimendu artistiko-literario horrek. Hemen bildutako autore guztiak 1864 eta 1876 bitartean jaiotakoak dira.
Estrasburgo
Ekonomia
Sektorekako banaketa honako hau da:
Inaglyita
Inaglyita sulfuro motako minerala da.
Estrasburgo
Ekonomia
Aipatzekoa da BioValley France klusterra, botiken eta terapia berritzaileen, teknologia medikoen, diagnostikoen eta osasun elektronikoaren alorretan aritzen dena. Estrasburgotik gertu dagoen Illkirch-Graffenstaden berrikuntza parkean du egoitza.
Inaglyita
Ezaugarriak
Inaglyita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
98ko Belaunaldia
Belaunaldiaren lanak Espainia ilunaren kritikan oinarritu ziren:
Estrasburgo
Garraioa
Estrasburgoko tren geltokia da hiriko garraio azpiegitura nagusia. Ekialdera Offenburg eta Karlsruhe hiriekin (Alemania) lotzen da, mendebaldera Metz eta Parisekin (Frantzia) eta hegoaldera Basilearekin (Suitza). 2007an Pariserako TGV Est tren azkarra inauguratu zen eta 2012an Lyonerako TGV Rhin-Rhône.
98ko Belaunaldia
Kiderik garrantzitsuenen artean, ondorengoak aipa daitezke: Miguel de Unamuno, Azorín, Pío Baroja, Ramiro de Maeztu, Vicente Blasco Ibáñez, Ramón María Valle-Inclán eta Antonio Machado idazleak; Ignacio Zuloaga pintorea, etab.
Ricardo Santos
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Estrasburgo
Garraioa
Aireportu propioa ere badu, Entzheim izenekoa. Aireportu txikia da baina Europako hainbat hiritara eta Afrika iparraldera hegaldiak baditu.
Hiri barnean tranbia eta autobus sistema zabala du. Bidegorrien sarea ere oso zabala da eta hiri unibertsitarioa izanik bizikleta garraiobide oso erabilia da.
Ibaiko nabigazioa ere garrantzitsua da Estrasburgon eta urtean ehundaka turista erakartzen ditu Estrasburgoko ibai-portuak. Ekonomiari dagokionez garrantzitsuak dira Canal du Rhône au Rhin, Canal de la Marne au Rhin eta Grand Canal d'Alsace ubideak.
Ondasun nabarmenak
Estrasburgoko Uharte Handia (Grande Île) Ill ibaiak mugatzen duen uhartea da, Estrasburgoko alde historikoa kokatzen dena. Neustadt auzoa XIX. mendearen amaieran eraiki zuten alemaniarrek. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Uharte Handia 1988an "Erdi Aroko hiri bateko auzoaren eredu" hartu zuelako. Estatus hori adierazteko latoizko 22 plaka ezarri ziren uhartera sartzeko zubietan. 2017an Neustadt auzora hedatu zuen izendapena.
Eraikinak
Uhartearen barrenean daude Estrasburgoko eraikin aipagarrienak, denetan ezagunena Estrasburgoko katedrala da. Hareharri gorriz eraiki zen eliza gotikoa XV. mendean amaitu zen eta dorre bakarrak munduko eraikin altuena bihurtu zuen lau mendetan zehar. Barnean duen erloju astronomikoa ere aipatzekoa da. Uhartearen barnean beste eliza batzuk ere badaude: San Tomas eliza, San Petri zaharra eta San Petri gaztea (protestantea).
Renaniar pizkundeko etxeak dira ohikoenak Estrasburgoko alde zaharrean. Bereziki oparoa da Petite France auzoa, Ill ibaiaren kanalen artean kokatzen dena. Etxe aipagarriena XV. mendeko Kammerzell etxea da, gotiko berantiarrean eraikitako etxea Estrasburgoko katedralaren alboan dagoena.
Beste eraikin aipagarri batzuk Rohan jauregia, hiru museo hartzen dituena, udaletxea, apezpikuaren jauregia eta aduana zaharra dira.
Kaleak eta enparantzak
Estrasburgoko kaleek gremioen izenak dituzte (Rue Mercière, Rue des Dentelles, Rue du Bain aux Plantes, Rue des Juifs, Rue des Frères, Rue des Tonneliers, Rue du Maroquin, Rue des Charpentiers, Rue des Serruriers, Grand' Rue, Quai des Bateliers...) eta hamairu plaza ere badira kaleen arteko gurutzaketetan, eguberrietan merkatua jarri eta oparo apaintzen direnak, esate baterako txerrikumeen merkatuaren plaza (Place du Marché aux Cochons de Lait), Gayot merkatuaren plaza (Place du Marché Gayot) eta noski, Katedralaren enparantza (Place de la Cathédrale). Enparantza handiena Kléber enparantza da.
Babes egiturak
Uhartearen muturrean Ill ibaia hainbat ubidetan zatitzen den puntuan Vaubanen presa dago, 1690. urtean eraikitakoa, ibaia urtegi bihurtzen duen zubi bat. Haren atzean XIII. mendeko babes sistematik gelditzen diren lau dorre garai mantentzen dira. "Zubi estaliak" (Ponts Couverts) izena hartzen dute eta Estrasburgoren irudi ikoniko bihurtu dira.
Neustadt
Estrasburgo Alemaniako Inperioaren (1871-1918) barnean izan zen garaian eraikitako auzoa izan zen Neustadt, Ill ibaiaren beste aldean zabaltzen dena. Neustadt izen alemaniarrak "hiri berria" esan nahi du. Jauregi ugari kokatzen dira bertan, neobarroko, neopizkunde, neogotiko eta neoerromaniko estiloetan eraikiak. Azkenengoek Art Nouveau estiloa dute. Eraikin garrantzitsuenak Errepublikaren plazan kokatzen dira.
Eraikin aipagarrienak honako hauek dira:
Hezkuntza
Estrasburgoko Unibertsitatea da heziketa zentru nagusia. XVI. mendean eratu zen eta historian zehar itzulinguru asko izan ditu. Frantziar Iraultzaren ondoren bertan behera geldituz en baina 1871ean alemaniarren eskutik bultzada berria jaso zuen. Zazpi Nobel Saridun izan dira Unibertsitate honetan.
Museoak
Estrasburgo hiran 2020. urtean 11 udal museo, unibertsitateari loturiko beste 11 museo eta bi museo pribatu daude. Honako hauek dira aipagarrienak:
Musika eta antzerkia
Nazioarte mailan ospe handia duten instituzio ugari daude Estrasburgon, Orkestra Filarmonikoa, Rhineko Opera Nazionala eta Antzoki Nazionala esate baterako.
Estrasburgoko Musika Jaialdia (Festival de Musique de Strasbourg) ospatzen da 1932tik aurrera hasieran Jaialdein jauregian eta ondoren Musika eta Kongresuen jauregian. Uda aldean musika klasikoaren eta jazzaren jaialdia izaten da.
Kirolak
RC Strasbourg Alsace futbol taldea da Estrasburgoko kirol talde ezagunena. Frantziako hiru txapelketa handiak (Liga, Kopa eta Ligako Kopa) irabazi dituen sei taldetako bat da. Beste kirol batzutan SIG Strasbourg (saskibaloia) eta Étoile Noire (izotz hockeya) taldeak daude.
Emakumezkoen Tenis Txapelketa (Internationaux de Strasbourg) Roland Garrosen ondoren Frantziako entzutesuena da.
98ko Belaunaldia
Testuinguru historikoa
XIX. mendeko azken herena oso negatiboa izan zen Espainiako gizartearentzat, 1898ko hondamendian amaituko ziren hainbat arazoen ondorioz.
Politikan, txandakako sistemak ez zituen ekonomian gaizki zebilen herriaren beharrak ase. Anarkistek, sozialistek, karlistek, kontserbadoreek eta liberalek proposatutako erantzunakmez ziren nahikoak eta ezinegona nagusitzen ari zen.
Bestalde, Ameriketako koloniek independentzia aldarrikatzen zuten eta nazionalismoek ere antolatzeko ahaleginak egin zituzten. Atsekabea nagusitu zen atzerapen eta miserian bizi zen populazio hartan. Industrializatutako toki bakarrak Katalunia eta Euskal Herria ziren eta inmigrazioa erakartzen zuten. Horrekin batera, aristokrazia eta goi burgesia nekazarien arazoetatik urrun bizi ziren eta proletarioen mundutik at.
Hori dena gutxi balitz, 98ko hondamendia gertatu zen, Espainiak azken koloniak —Kuba, Filipinak eta Puerto Rico— galdu zituelarik eta gerra kolonialek ekonomian eta animoan eragin handia izan zuten. 1898ko maiatzaren 1ean, 04:45ean, Juan de la Concha komandanteak estatubatuar ontziteria espainiar posizioetara inguratzen zela sumatu zuen. Zazpi ordu geroago, 11:45ean, espainiar tropak eraitsita zeuden. Intelektualen kontzientziak eragin zituen porrot hark eta garai bateko mundu mailako potentzia izandako Espainiaren gainbeherari irtenbide bila hasi ziren.
Pariseko Ituna ametsaren amaiera izan zen eta intelektual taldea gainbeheraren arrazoiak aztertzen eta konponbideak bilatzen hasi zen.
Erregenerazionismoa
XIX. mende bukaeran Espainian gertatu zen mugimendu ideologikoa; gainbeherak eta kolonien galerak eragin zuen eta Espainiako gizartearen bizitza politiko eta soziala berreraikitzearen aldekoa zen.
Egia esan, Espainiaren gainbehera ez zen 1898ko hondamendian sortu, aurretik baitzetorren. Nekazaritza erreforma beharrezkoa zen, hezkuntza ezinbestekoa... Erregenerazionistek, atzerapena gainditzeko, Europari ateak zabaldu behar zitzaizkiola uste zuten. Mugimendu horren ordezkari nagusietako batzuk Macías Picavea (1874-1899) eta Joaquín Costa (1844-1911) izan ziren: haien pensamenduek eragin handia izan zuten idazle gazteengan, Unamuno, Azorín, Ortega y Gasset...
98ko belaunaldiaren ezaugarriak
Julius Petersen kritikari alemaniarraren azterketa jarraituz, belaunaldi kontsideratu ahal izateko, autoreek hainbat baldintza bete behar zituzten:
Horretaz gain, bi gai bereziki aipatu behar dira:
Autoreok eboluzionatuz joango ziren, gaztetako konpromiso sozial eta politikotik, zahartzaroko ebasiorako balio zien literaturara. Azorín ideologia anarkistako gaztea izan zen, baina kontserbadoreago gerora; Baroja edozer gauzaren kontra zegoen, elizaren aurka, antimilitarista, kristauen eta Jesusen Lagundiaren aurkakoa, antisozialista edo antikomunista; Unamuno Alderdi Sozialistan afiliatuta zegoen; Maeztu anarko-sozialista zelakoan zegoen. Denek Larraren hilobia bisitatu zuten —askoren ustez, belaunaldi horren aitzindaria izan zen—, Galdósen Electraren estreinura elkarrekin joan ziren... Antonio Machado eta Valle-Inclán modernistak izan ziren gaztaroan —Valle-Inclán karlisten inguruan ibili zen— eta, pixkanaka, helduaroan aurrerakoi ikusten ditugu.
98ko autoreen artean, prosa nagusi da. Obra gehienak eleberriak eta saiakerak dira, baina hiru poeta garrantzitsu daude: Antonio Machado, Ramón María del Valle-Inclán eta Unamuno. Hala ere, azken biak prosagatik ezagunagoak dira.
Partaideak
Hasiera batean, Hirukotea aipatu behar dugu: Baroja, Azorín eta Maeztuk osatu zuten eta artikuluak Los tres goitizenez sinatzen zituzten. 1901ean, manifestu bat argitaratu zuten, Espainian estatu berri bat sorrarazteko asmoa azalduz. Ez zuten arrakasta handirik izan eta desengainua nagusitu zen. Unamuno izan zen lehenengoa, taldeari laguntzeari uko eginez eta ekonomia eta gizarte gaietan interesa galduz. 1905ean, Hirukoteak ekintzailetzari utzi eta jarrera idealistago batzuetarantz egin zuen, atsekabetutako eszeptizismoa nagusituta. Horietaz gain, Ángel Ganivet, Miguel de Unamuno, Enrique de Mesa, Ramiro de Maeztu, Azorín, Antonio Machado, Pío eta Ricardo Baroja anaiak, Ramón María del Valle-Inclán eta Ramón Menéndez Pidal filologoa. Zenbaitek Vicente Blasco Ibáñez eta Jacinto Benavente ere multzo horretan sartzen dituzte.
Mugimendu horretan, Ignacio Zuloaga eta Ricardo Baroja bezalako margolariak ere jardun ziren, baita Isaac Albéniz eta Enrique Granados musikariak ere.
396 Aeolia
396 Aeolia, asteroide gerrikoan aurkitutako 396. asteroidearen izena da. 1894ko abenduak 1ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Asteroide honen diametroa, 34 kilometrokoa da, eta, bere izena, Eolia edo Aeolia izeneko Greziako antzinako eskualdeagatik jasotzen du.
David City (Nebraska)
David City Nebraskako hiri bat da. Butler konderrian kokatua dago. 2010ean 2,906 biztanle zituen, 5.33 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 509
NGC 509 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Jose Maria Eskubi
Jose Maria Eskubi Larraz (sasian Bruno moduan ezagutua ; Leitza, 1944 - Iruñea, 2016ko maiatzaren 12a) nafar ETAkide buruzagia izan zen. 1966tik 1969ra ETAko buruzagirik nabarmenetakoa izan zen.
Leitzan jaio zen bertako familia batean baina urte askotan Iruñean bizi izan zen. Medikuntzaren ikaslea zen Bere aita EAJko militantea, Jesus Maria Leizaolaren sendikoa eta sendagile ezagun bat zen.
ETAko aktibista
1960ko hamarkadan sortu berria zen ETA erakundean ardura garrantzitsuak izan zituen, eta horrekin batera kide oso aktiboa izan zen. Bere lehen ekintzetako bat Iruñean eraikitako Eroritakoen monumentua erraldoiari erasoa egitea izan zen. Iratxe erakundeari egoitzi zitzaion ekintza hura.
Urteak pasa ahala, ETArengandik aldendu zen Jose Mari Eskubi. VI. Asanbladan presidente lana egin zuen. Urte horietan Eskubiren izena Tribunal de Orden Publikoko (TOP) auzietan sarri ageri zen, bai eta 1970an egindako Burgoseko epaiketaren idatzietan ere.
Ordurako atzerrian zebilen Eskubi. Urte horretan, esaterako, Bruselako Nazio Batuetako egoitzan gose greba abiatu zuen beste hainbat burkiderekin batera. Belgikako Justizia ministroa bera bertaratu zen auzia konpontzeko, eta egun batzuk beranduago errefuxiatu estatusa onartu zitzaien.
Anekdota ugari uzten du bere urte horietako ibilbideak. Esaterako, 1964ko abenduan muga zeharkatu nahi zuen portugaldar etorkin bat akabatu zuen Guardia Zibilak. Antza denez Eskubi harrapatu nahian zebilen, ETAko militanteak aurrerago kontrol batetik ihes egitea lortu zuelako.
Pteragogus trispilus
Pteragogus trispilus Pteragogus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Jose Maria Eskubi
ETAko aktibista
Hasiera batean «Berdea» ezizena jarri zion erakundeak bere barruko komunikazioetan, hainbat kide koloreen bidez identifikatzea erabaki zuenean (hortik datorkio Emilio Lopez Adani ezagunago egin den «Beltza» ezizena). ’Rapport M’ txostenaren egilea izan zen, non ETAren bilakaera aztertu eta zetozen arriskuak nabarmentzen zituen. Mariasun Goenaga «Txiki», emazteaz gain militantzia kidea ere izan zuen eta berarekin alaba bat (Saioa) izan zuen.
Pont de l'Alma
Pont de l'Alma (Almako zubia) Sena ibaia gurutzatzen duen zubi bat da, Parisen. Almako gudua oroitzeko izendatu zen, Otomano-Frantziar-Britainiar aliantzak Krimeako gerran Errusiako armada garaitu zuenekoa, 1854ko irailaren 20an.
Aurangabad barrutia
Aurangabad barrutia Indiako barruti bat da, Aurangabad dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Jose Maria Eskubi
Azken hiru hamarkadak
Geroztik Iruñea eta Leitza artean bizi izan zen Jose Mari Eskubi, politikan nabarmendu gabe eta elkarrizketarik ere eman gabe. Bere anaia Javier Iruñeko zinegotzia izan zen, Aralarren zerrendetan hautatua.
Parahollardia lineata
Parahollardia lineata Parahollardia generoko animalia da. Arrainen barruko Triacanthodidae familian sailkatzen da.
Ziusudra
Ziusudra (𒍣𒌓𒋤𒁺 zi-ud-su₃-ra₂, neo-asirieraz: zi-sud-da, Ξίσουθρος; Utnapishtim babiloniarrentzat eta Atrahasis akadiarrentzat) mesopotamiako mitologiako heroi bat da, Uholde Handiaren mitoaren protagonista. Bere bertsio antzinakoena Nippurren topatutako taulatxo batean dago.
Mitoa
Mitoak, gizakiek, euren jokaera eta zaratekin jainkoak nola nekarazi zituzten kontatzen du, eta hauek, gizakiak suntsitzea erabakitzen dute euri jasa bat bidaliz. Enki, gizakiak sortu zituena izan zena, Nippurreko testuaren arabera "Anu, Enlil, Enki eta Ninhursagek buru beltzen herria sortu ondoren" kupidatu egiten da eta gizakiak suntsitzerik ez duela nahi dio.
Ondoren, Ziusudrari itsasontzi bat sortu eta bertan animalia espezie ezberdinekin babestuko dela dio, euri jasa igaro arte.
"Ziusudrak bere ondoan entzun zuen <br \> harresiaren ezkerraldean tente zegoelarik: <br \> "Harresiaren ondoan, nik hitz bat esango dizut <br \> (entzun) nire hitza, jarri arreta nire esanei <br \> Euri jasa batek uholdepean hartuko ditu gurtza toki <br \> eta etxe guztiak, Gizateriaren hazia suntsitzeko (...) <br \> (Hau) da erabakia <br \> (jainkoen) batzarraren dekretua <br \> (Hau) da An, Enlil (eta Ninhursag)en hitza <br \> (...) erregetzaren suntsipena". <br \>
Beranduago, narrazioak, euri jasaren istorioarekin jarraitzen du.
"Ekaitz eta haize guztiak agertu ziren (une berean) <br \> euri jasak gurtza tokiak inbaditu zituen <br \> Zazpi egun eta zazpi gauez euri jasak lurra deuseztu ondoren <br \> eta ontzitzarra ur handietan ekaitz handiengatik kulunkatua izan ondoren <br \> Utu irten zen, zerua eta lurra argituz <br \> Ziusudrak, orduan, bere ontzitzarreko leiho bat ireki zuen <br \> Utuk bere izpiak ontzitzarrean sarrarazi zituen <br \> Ziusudra erregea, (orduan) Uturen aurrean belaunikatu zen <br \> erregeak, idi eta ahari mordoa sakrifikatu zizkion". <br \> "Zerua eta lurragatik deituko duzue (...)" <br \> "An (eta) Enlilek, zerua eta lurragatik deitu zuten <br \> lurretik agertu ziren animaliak agerrarazi zituzten <br \> Ziusudra erregea An (eta) Enlilen aurrean belaunikatu zen <br \> An (eta) Enlilek Ziusudra zaindu zuten, jainkoarena (bezalako) bizia eman zioten <br \> berarentzat, jainkoarena (bezalako) putz bat jeitsiarazi zuten <br \> Orduan, Ziusudra erregea, garai hartan <br \> Gizateriaren hazia suntsipenetik salbatu zuena <br \> itsasoetatik haratago, Dilmunean biziarazi zuten". <br \>
Hau, ondoren, asiriar mitologian isladatuta egon zen, Atrahasis olerki akadiarrean, non heroia Atrahasis den.
Hampton (Arkansas)
Hampton Arkansasko hiri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 1,324 biztanle zituen, 7.8 kilometro koadrotan banatuta.
Anzola d'Ossola
Mugakideak
Anzola d'Ossolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Shigemi Ishii
Shigemi Ishii (japonieraz: 石井 茂巳, 1951ko uztailaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Delma fraseri
Delma fraseri Delma generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Tottenham Hotspur Stadium
Tottenham Hotspur Stadium, Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen futbol estadio bat da, hiriaren iparraldean dagoen Tottenham barrutian. Tottenham Hotspur Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.
2019an inauguratu zen, White Hart Lane (1899-2017) estadio mitikoa ordezkatua, eta 62.062 ikusleentzako edukiera du.
Deborah Kara Unger
Deborah Kara Unger (Vancouver, 1966ko maiatzaren 12a) kanadar aktorea da. Australian arte dramatikoak ikasi zituen eta Australiako zineman hasi zen lanean. 1990eko hamarkadan Estatu Batuetara itzuli zen eta David Lynchekin lan egin zuen ta 2000ko hamarkadan zinema independentean.
Manneville-ès-Plains
Manneville-ès-Plains Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Manneville-ès-Plains udalerrian erroldatutako biztanleak 258 ziren. Familiak 86 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 152etxeak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 166 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (58 gizon eta 50 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Manneville-ès-Plains udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 280 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.405,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
LOL (^^,)
LOL <(^^,)> Basshunter abeslariaren estudioko lehen albuma da. Warner Music Swedenek 2006ko abuztuaren 28a.
Abestiak
Bonus tracks
Ciara Bravo
Ciara Quinn Bravo (Alexandria, 1997ko martxoaren 18a - ), Estatu Batuetako aktorea da.
Borough
Borough hitz ingelesa da, hainbat herrialdetan erabiltzen den udalerri edo antzeko administrazio-banaketa izendatzeko. Oro har, borougha hiri batean txertatutako herri bat da, nahiz eta hiri-gune handi batzuk eta udalerri batzuk borough-etan banatzen diren. Horri esker, zenbait administrazio-funtzio borough-era eramaten dira, hauei nolabaiteko autonomia-maila emateko.
Boroughak daude Kanadako Quebec probintzian, Estatu Batuetako estatu batzuetan eta, antzina, Zeelanda Berrian. Erresuma Batuan ere aurki daitezke, bereziki Ingalaterran eta Ipar Irlandan. Borough terminoa ere izen generikoa da udal eskualdeetarako; tokiren izenetako bat da, bestetik, adibidez, Australiako Borough of Queenscliffe.
Espainian gaztelaniazko baliokide literala burgo hitza da, azken hau hizkuntza germanikoetatik egokitua. Oraindik hitza zenbait herrien izenetan, hala nola Burgosen eta Burgo de Osman.
Rajsamand barrutia
Rajsamand barrutia Indiako barruti bat da, Udaipur dibisioan, Rajastan estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Mitsuru Maruoka
Mitsuru Maruoka (丸岡 満, 1996ko urtarrilaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Incomsartorita
Incomsartorita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Incomsartorita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Mitsuru Maruoka
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Noradrenalina
Noradrenalina (norepinefrina ere deitua) giltzurrungaineko guruinek jariatutako hormona da, C8H11NO3 formula duena. Katekolamina bat da, hots, katekol eta amino taldeak dituen molekula bat. Katekolamina guztien antzera tirosina aminoazidotik eratorria da.
Bere egitura kimikoak antza handia du adrenalinarekin, baina horren aldean metilo taldea falta zaio. Halaber, adrenalinaren molekula aitzindaria da.
Montera
Montera toreatzaileen ohiko kapela da — ezpatariena zein banderilleroena —. XIX. mendetik erabiltzen dute, aguazilen eta heriotzak egiteko baimena duten beste ofizial batzuen bikornioaren ordez. Francisco Montes «Paquiro» toreatzaileak sartu zuen zezen-jantzietan 1835ean, eta hainbat aldaketa egin zizkion traje distiratsuari. Montera astrakanaz eginda egon ohi da, eta barruko estalkia tafetazkoa da.
Noradrenalina
Hormona izateaz gain noradrenalina ere neurotransmisorea da, hots, neuronen arteko eta neurona bat eta beste zelula baten arteko mezu elektrikoen transmititzailea.
Jatorria
Giltzurrungaineko guruinek bi zati dituzte: azala eta muina. Azalak kortisona, kortisola eta aldosterona hormonak jariatzen ditu. Muinari, berriz, adrenalina eta noradrenalinaren ekoizpena dagokio.
Bilboko Aste Nagusiko pregoilari
Bilboko Aste Nagusian urtero izendatzen dute. Pregoilaria hirian ezaguna den edo hiriarekin lotura handia duen pertsona izaten da.
Noradrenalina
Jatorria
Muinak nerbio-bukaera ugari ditu, oso inerbatua da. Azalak, aldiz, ez.
397 Vienna
397 Vienna, asteroide gerrikoan aurkitutako 397. asteroidearen izena da. 1894ko abenduak 19an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Noradrenalina
Jatorria
Nerbio-sistemaren hainbat neuronek (nerbio-sistema sinpatikoarenak, batez ere) noradrenalina ere sintetizatzen dute.
397 Vienna
Vienna, egungo Vienaren latin modernoko izena da, baita Frantziako eskualde baten izena ere (Vienne).
Noradrenalina
Funtzioa
Adrenalinaren antzera, noradrenalinak organismoa prestatzen du alarma egoera baten aurrean erantzun azkarra emateko: odoleko glukosa maila igo (gibeleko glukogenoaren hidrolisia sustatuz), erritmo kardiakoa areagotu eta odol-zirkulazioa bizkortzen du.
Hormona eta neurotransmisore honen beste efektu batzuk hauek dira:
Congolapia crassa
Congolapia crassa Congolapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Bilboko Aste Nagusiko pregoilari
Txupineroa, aldiz, beti konpartsa bateko kidea da eta orain arte emakumezkoa izan da beti.
Festetako hasieran Mari Jaia pertsonaia pregoilari eta txupinerarekin batera ateratzen da, pregoia irakurri eta txupina botatzen duten bitartean. Hiru pertsonaiak Aste Nagusiko une eta toki garrantzitsu gehienetan azaltzen dira.
Pregoilariak
Hauek izan dira pregoilariak Aste Nagusia herrikoia izan denetik:
Atxistoi
Atxistoi Nafarroako erdialdeko Pirinioetan dagoen mendi bat da, Lauriñaga mendilerroan. Mendilerro hau, hiru mendik osatzen dute eta Atxistoi, garaieraz, erdian dagoena da, 1230 metrorekin. Orreagatik gertu dago.
Atxistoi mendiak, Lauriñaga eta Lindus mendien artean dagoena, ondo adierazia geratzen da Mizpiratxar edo Granada eta Beraiko lepoa lepoen artean. Mendi honen tontorrean, 158 zenbakia daroan mugarria dago.
Irispideak
1057 metroko garaierara dagoen Ibañetako mendatean, bide txiki asfaltatu bat hartu behar da, 1283 metroko garaiera duen Girizu mendiaren iparraldeko aurpegi basotsutik igarotzen dena. Eskumatara ehiztari txabola bat utzi ondoren, 1086 metroko garaieran dagoen Garabide izeneko lepora iristen da. Toki honetan, eskuinetaranzko bidea utzi behar da, antzinako bunker baten ondotik igarotzen den bide bat hartzeko. Bidea basotik doa eta altuera galtzen du 1142 metroko garaieran dagoen Mizpiratxar lepoaren bertikalean kokatzeko. Orduan, basoko bidea uzten da, zuzenean mendebaldean dagoen lepo honetara igotzeko, non, gailurraren gainean dauden uso ehizatokietarantz doan bide batekin lotzen den. Hemen, 156 zenbakia duen mugarria dago. Hemendik aurrera, igoerak gailur belartsutik jarraitzen du igoera goxoan, muga adierazten duen alanbre hesiaren ondoan, 1230 metrora dagoen tontorrera helduz.
Aurrekoaren bide alternatibo bat, asfaltatutako bidea 1169 metrora dagoen Lindus lepora jarrai daiteke, izen bereko tontorraren ondoan. Eskumatara, iparralderantz, basotik jaisten den bide bat hartzen da, baina apur batean baino ez da jarraitu behar, gailurraren tontorrera igo behar baita, non lehen aipaturiko uso ehizatokiak dauden, altuera ez galtzeko. Honela, 1142 metrora dagoen Mizpiratxar edo Granada lepora iristen da, nondik tontorrera iristen den.
Parahollardia schmidti
Parahollardia schmidti Parahollardia generoko animalia da. Arrainen barruko Triacanthodidae familian sailkatzen da.
Malayali
35 milioi biztanle ditu, gehi beste batzuk, diasporan bizi diren 4 milioi pertsona, batez ere Ekialde Hurbileko herrialdeetan, eta horietara emigratzen dute aukera ekonomikoen bila, hala nola Arabiar Emirerri Batuetan edo Saudi Arabian. Malaysian ere kolektibo garrantzitsua dago, eta komunitate txikiak mendebaldean, Angloesferako herrialdeetan batez ere. Malayaliak askotarikoak dira: keraliteen % 56.84 hinduistak dira, % 26.53 musulmanak eta % 16.62 kristauak.
Agra barrutia
Agra barrutia Indiako barruti bat da, Agra dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Malayali
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Malabarra edo malayalama Indiako hego-mendebaldeko bertakoek (Mangaloretik Kanyakumariraino) eta Arabiar Itsasoko Lakshadweep uharteek hitz egiten duten hizkuntza da. 2001eko Indiako erroldaren arabera, Keralan 30.803.747 malayalam hiztun zeuden, hau da, Indiako malayalami hiztun guztien % 93,2 eta estatuko biztanleria osoaren % 96,7. Beste 701.673 (kopuru osoaren % 2,1) Tamil Nadun zeuden, 557.705 ( % 1,7) Karnatakan eta 406.358 ( % 1,2) Maharashtran. Lakshadweep-eko malayalam hiztunen kopurua 51.100 da, hau da, kopuru osoaren % 0,15, baina Lakshadweep-eko biztanleriaren % 84 adina da. Guztira, malayaliak biztanleria indiar osoaren % 3,22 ziren 2001ean. 2001ean Indiako 33.066.392 malayalam hiztunetatik 33.015.420k dialekto estandarrak hitz egiten zituzten, 19.643k Yerava dialektoa hitz egiten zuten eta 31.329k estandarrak ez ziren eskualde aldaerak hitz egiten zituzten, "Eranadan" adibidez. 1991ko erroldako datuen arabera, Indiako malayalam hiztun guztien % 28,85ek bigarren hizkuntza bat hitz egiten zuten, eta % 19,64k hiru hizkuntza edo gehiago ezagutzen zituzten. Malayalam zen gehien hitz egiten zen hizkuntza Tamil Naduko Nilgiris barrutiko Gudalur zaharrean (gaur egun Gudalur eta Panthalur), populazioaren % 48,8, eta bigarren hizkuntza nagusia zen Mangaloren eta Hego Kanarako Puttur taluksen, % 21,2 eta % 15,4, hurrenez hurren, 1951eko erroldaren arabera.
Agra barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Malayali
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Independentzia baino lehentxeago, Malaysia britainiarrak malaysiar asko erakarri zituen. Malayalia ugari finkatu dira Chennai (Madrás), Delhi, Bangalore, Mangalore, Coimbatore, Hyderabad, (Andhra Pradesh), Mumbai (Bombay), Ahmedabad eta Chandigarhen. Malayalia askok Ekialde Ertainera, Estatu Batuetara, Kanadara, Australiara, Zeelanda Berrira eta Europara ere emigratu dute. Malayali jatorriko 84.000 pertsona zeuden Estatu Batuetan, eta 40.000 inguru New York eko metropoli-eremuan bizi dira. Malayalami-hiztunak 7,093 ziren Australian 2006an Kanadako 2001eko erroldak 7.070 pertsonaren berri ematen zuen, eta horiek malayalama aipatu zuten beren ama-hizkuntza gisa, batez ere Torontoko metropoli-eremuan eta Ontarioko hegoaldean. 2010ean, Singapurreko biztanleriaren zentsuak Singapurren 26 348 malayalia zeudela adierazten zuen. Zeelanda Berriko 2006ko erroldak 2 139 hiztun eman zituen. Malayalam hizkuntzako 15 134 etxe agertu ziren 1956an Fiyin. Pertsiar Golkoko eskualdeetan ere malayali ugari dago, batez ere Barein, Maskate, Oman, Doha, Dubai, Abu Dabi, Kuwait eta Londresen. Chennai hiriak du malayali-populaziorik handiena Keralatik kanpoko metropoli-eremu batean, eta Bangalore du atzetik.
Ryuji Sawakami
Ryuji Sawakami (澤上 竜二, 1993ko urriaren 8a - ) Japoniako futbolaria da.
Malayali
Banaketa geografikoa eta biztanleria
Gainera, Malaysia ko malayaliak 229.800 izango dira 2020an, eta Malayaliseko atzerriratuak, berriz, 2.000 inguru. Malaysiako indiar guztien % 10 inguru dira.
Dawson (Nebraska)
Dawson Nebraskako herri bat da. Richardson konderrian kokatua dago. 2010ean 146 biztanle zituen, 0.55 kilometro koadrotan banatuta.
Malayali
Historia eta kultura
Antzinako garaian, egungo Keralaren herria Chera Tamilakam dinastiak gobernatu zuen, hiriburua Vanchin zuela. Dinastiak eskualdeari bere izena eman zion, kostalde osoa bere subiranotasunaren pean elkartuz. XV. mendean Chola dinastiak Cheras erori zuenean, malayali identitate desberdin baten katalizatzailea izan zen, milurteko batzuetan tamil eragin kulturalaren esparrutik urrunduz.
Ryuji Sawakami
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Malayali
Historia eta kultura
Malayaliak Malabarreko kostaldea bezala ezagutzen den eremu historiko batean bizi dira, milaka urtez espezieen nazioarteko merkataritzaren gune garrantzitsua izan dena, gutxienez erromatarren arotik Ptolomeorekin lan eginez Ptolomeoren munduko mapan 150ean dokumentatuz. C. Horregatik, oso kultura desberdina sortu zen malayalien artean, espezien merkataritzaren bidez atzerriko kulturekin harremanetan egon zen mendeetan. Cochingo juduen etorrera, Santo Tomaseko kristauen sorrera eta Mappila komunitate musulmanaren hazkundea, bereziki, oso esanguratsuak izan ziren malayali modernoaren eraketan. Kulturak Berandu, Portugalgo kristau latindarrek, Herbehereetako malabareek, Mahe frantsesek eta angloindio britainiarrek ere, 1498tik aurrera iritsi zirenak, euren arrastoa utzi zuten Kerala anitzagoa eginez.
2017an, Singapurreko Malayali komunitateak 100 urte baino gehiagoan izan duen bilakaeraren azterketa zehatza argitaratu zen liburu gisa: from Kerala to Singapore: Voices of the Singapore Malayalee Community. Keralatik kanpo Malayali komunitate baten presentziari buruzko lehen azterketa sakona dela uste da.
Hizkuntza eta literatura
Malabarra edo malayalama Indiako 22 hizkuntza ofizialetako bat da. Hizkuntza hori, bai ahoz bai idatziz, oso lotuta dago tamil hizkuntzarekin. Malayalama bere alfabetoan idazten da, malayalam alfabetoan.