cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Egiptoar arkitektura
Faraoien hilobiak
XII. dinastiako faraoiak, ordea, Nilo ibaiaren haraneko toki hautatuetan (Dashur, Lislnt eta Lahun) eraikitako piramideetan ehortzi zituzten. Erdiko Inperioko piramideak, dena den, ez ziren Inperio Zaharreko harrizko eraikin trinko haiek. Sesostris I.aren (K.a. 1964-1919) piramideak 61 metroko garaiera zuen, eta barruko egitura erditik kanpoaldera zabaltzen diren harrizko murruz egina dago, berorien sendogarritzat harresi txiki perpendikular batzuk dituztela. Harresi arteko hutsuneak harri pusketez, lurrez eta hareaz bete ziren. Piramidea, kanpotik, kareharriz forratua zegoen, gaur egun haien arrastorik ez bada ere. Piramide hauek, itxuraz, erabat harriz egindakoak bezalakoxeak ziren, baina askoz lehenago amaitu ez ezik, ondotxoz merkeago ere ateratzen ziren. XII. dinastiaren azken aldera, are xumeagoa bilakatu zen piramideen eraikuntza, barrualde guztia pezo hutsez egiten baitzitzaien.
Tenpluak, jainkoen egoitzak
Inperio Berriaren garaian, tokian tokiko jainko gehienak Eguzkiak bereganatu zituen, Heliopolisko apaizen teologiaren eraginez. Orduan agertu ziren Amon-Ra, Sobek-Ra eta Montu-Raren gisako izenak. Eguzki jainkoa (Re edo Ra) patio zutabedun batean jarritako aldare batean gurtzen zen, estalperik gabe. Egitura horrekin bat eginda hipostiloa egoten zen, eta, hien aurretik, sarrerako pilono handi bat, zeina alde banatan bi dorre trinko zituen ate handi bat izaten baitzen. Eguzkia bi mendiren artetik jaikitzen zen tenpluari bizia ematera, eta, hain zuzen ere, bi mendi horien ikur ziren piloroko bi dorreak. Inperio Berriko tenpluak sinbolismoz zamatutako arkitektura elementu horiek guztiak uztartzen zituen, eta multzo guztia inguratzen zuela, temenos izeneko pezozko murru bat izaten zuen. Sarreran, alde banatan, esfingeak egoten ziren tenpluaren zaindari. Pilonoen kanpoko eta barruko hoanetan, faraoiaren irudia agertzen zen Egiptoren etsaiak porrokatzen. Pilonoen kanpoko aldetik lau zutiko luze egoten ziren estandarte bana haizetan zutela, historiaurreko tenpluetan bezala, toki sakratua eta tabua zen adierazgarri. Tenpluaren barren-harrenean santutegia egoten zen, oso harri gogorrezko bloke balearrean zulatuta. Santutegiko zorua urrez edo zilarrez estalia egoten zen.
Faraoien gurtzarako tenpluak
Gaur Deir el-Bahari deitzen zaion amildegiaren barrenean Mentuhotep I.aren hilobi tenplua zegoen hasieran. Hatshepsut erreginak (K.a. 1479-1457), toki horixe aukeratu zuen bere tenplua eraikitzeko, hain zuzen ere, Erregeen Haranaren beste aldean zegoelako. Senenmut arkitektoak zuzendu zituen obrak, tenpluaren alboko kapera batean irakurri ahal daitekeenez. Ez da ohikoa arkitektoaren izena bere obran azaltzea, baina heste iturri batzuetatik jakin da garrantzi handiko pertsonaia eta erregina oso hegikoa zela Senenmut hori. Eraikina, funtsean, hiru plataformaz dago osatua, eta euren artean aldapa batzuen bidez daude lotuak. Barrenekoa patio ireki bat da eta atari bat du atzean. Erdiko eta goreneko oinek harkaitzean zulatutako beste areto batzuk ere badituzte. Senenmutek, tenpluak inguruko paisaiarekin bat egitea ez ezik, lau angeluko eta poligono formako zutabeek argi/itzal joko ikusgarri bat eragitea ere lortu zuen, tokiko eguzki indartsuak efektua areagotzen zuela (ez da ahaztu behar Deir el-Bahari dela, mundu osoa hartuta, udan tenperatura handienetakoak izaten dituen tokietako bat).
Hatshepsutek hasitako modari jarraiki -hilobia Erregeen Haranean eginaraztea eta, harekin inolako loturarik gabe, hileta tenplua beste nonbait altxatzea-, Ramses II.ak Nilo ibaiaren sartaldeko ertzean eraikiarazi zuen berea, "Rameseum" izenekoa, Tebasen parean, Abd el Gurna mendiaren oinean. Tenplu hori oso hondatua dago gaur egun, harrobitzat erabili baitzuten beste eraikin batzuk egiteko. Santutegiak, hipostiloak eta bi pilonok osatzen zuten eraikina, eta pilono bakoitzak bere patioa zuen, estali gabea. Tenpluaren atzealdean, biltegitarako erabiltzen ziren ganbarak zeuden. Pezozkoak dira eta egoera onean daude oraindik. Ganga formako sabaiak dituzte, eta horrek hankaz gora botatzen du egiptoarrek ez zutela gangarik eraikitzen zioen teoria. Tenpluaren ekonomia jardueretan eskuratutako laboreak eta jakiak gordetzen ziren ganbara horietan, tenplua, izan ere, lurren eta azienden jabe izaten baitzen. Hasieran, aintzira sakratu bat eta faraoiarentzako jauretxe txiki bat ere izan zituen. Tenpluaren kanpoaldean, 17 metro altu zen faraoiaren estatua erraldoi baten hondakinak aurkitu dira. Nubiako Abu Simbeleko tenpluak ez dira, izatez, arkitekturako obrak, barruan arkitektura espazioak dituzten eskultura eskergak baizik. Tenplu hauetako elementuak, Inperio Berriko hileta hipogeoen antzera, materiala erauziz egin ziren, harkaitza zulatuz, alegia. Ez dago arrazoi garbirik esandako tenpluak Egiptoko tradiziozko erlijio zentroetatik hain urruti kokatzeko.
Hilobiak
Faraoien hipogeoak, Erregeen Haranean zulatuak, oso bakunak ziren XVIII.mendearen hasieran, haina geroz eta luzeago eta sakonago egin ziren, eta XIX. dinastian eredu moduko bat finkatu zen, eredu horrexek iraun baitzuen, gutxi gorabehera, XX. dinastiaren azkena arte. Sarkofagoaren aretoak zutabeak izan ohi zituen, benetako eraikuntza baten itxura izan zezan. Amarnako nekropolian ere zulatu ziren barruan zutabeak zituzten hilobiak.
Beste zenbait nekropolietan, Sakaran edo Deir el Medinen, esate baterako, hilobi pribatuak benetako eraikuntzak ziren, aurrean tenplutxo bat zutela, hildakoaren gurtzarako.
Aro Berantiarra
Aro Berantiarreko faraoiek garrantzizko obrak erailei bazituzten ere, arte horren oso lekuko gutxi geratu zaizkigu.
XXIII. dinastiako erregeek eraikuntza berriak erantsi zizkioten Karnakeko tenpluari, eta hala, apaindutako atari berri bat eraiki zuten Inperio Berriaren garaiko azken eraikinen atzean. Tenplu berri bat ere eraiki zuten Bubastisen, XXII. dinastiaren hiriburuan, baina egoera txarrean dauden hondakin gutxi batzuk besterik ez da geratzen.
XXV. dinastiako Taharga faraoiak (K.a. 690-664) papiro formako zutabeak zituen kiosko bat eraikiarazi zuen Karnakeko bigarren pilonoaren ate aurrean. Oraindik zutik dago hamar zutabeetako bat. Kuxtar faraoiek ere eraikin handiak altxa zituzten Nubian, beren jatorriko lurraldean. Piankhyk eta Tahargak Gebel Barkal, Sanam eta Kawako tenpluak zaharberritu zituzten. XXV. dinastiako faraoiek, Inperio Zaharreko ereduen imitazioz, berriro ere piramide azpian egin zituzten heren hilobiak. Hala egin zuten, esate baterako, Gebel Barkalen hegoaldeko Nuri izeneko nubiar nekropolian, gaur Sudango lurraldean, non, geroago, meroetar faraoiak ehortzi baitzituzten. XXV. dinastiako faraoien piramideak utileiak ziren : Piankhyrenak 68°ko makurrera du, eta oinarrian 8 metro besterik ez du alde bakoitzean. Piramidearen azpian zegoen hileta ganbera, eta haren egiturarekin zerikusirik ez zuen kanpoko eskailera batetik sartzen zen benara. Karnakeko tenpluaren esparrua behin betiko mugatzen zuen pezozko murru eskerga bat eraikiarazi zuen. Egiptoar jatorriko azken faraoia izan zen Nektanebo II.ak (K.a. 360-343), Siwa oasiko tenplua eraikiarazi zuen, non Alexandro Handiak orakuluari galdegin baitzion. Faraoi horrek berak, Horusi eskainitako santutegi berri bat eginarazi zuen Edfuko tenpluan, baina egun ez da aaaosa baizik geratzen, alegia, jainkoaren irudia edukitzen zuen granito beltzezko atal bat.
Aro Greko-erromatarra
Nahiz eta, lehenik Greziako erregeek gobernatutako lurralde, eta gero, erromatar probintzia bihurtu Egipto, tinko eutsi zitzaien egiptoar artearen ereduei, eta eraikin apartak egiten jarraitu zuten, horietako batzuk, faraoien garaikoak baino ederragoak eta kalitatez hobeak.
Hobekien gorde den tenplua Edfukoa da. Horus jainkoari eskaini zitzaion, eta Luxorren eta Asuanen tartean dago. Aurretik, toki berean, Inperio Berriko tenplu bat zegoen eta hango materialak berrerabilizituzten, batez ere, sarrerako patioa lauzatzeko. Bai sarrerako atarteetan eta bai bi hipostiloetan zutabe konposatuak eraiki zituzten. Pilonoaren barnealdeko hormetan Edfuko Horusen eta Denderako Hator jainkosaren elkar topatzea ospatzen zuen festa dago irudikatuta. Hipostiloak launa zutabeko hiru ilara zituen, eta agerpenen atartea deitzen zitzaion, hantxe agertzen baitzen jainkoa jendartera. Esparru sakratuaren barruan, baina bakartuta, Jaiotzen etxea dago, hantxe ospatzen baitzen Horus jainkoaren jaiotza. Eraikin horren areto nagusia zutabez hornitutako galeria batek inguratzen du, eta esandako zutabeek kapitel loredunak eta Bes jainkoaren formako abakoak dituzte. Hormetan, jainkoaren haurtzaroko pasarteak daude irudikaturik.
NGC 6008
NGC 6008 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Wandsworth
Wandsworth (London Borough of Wandsworth) Londresko udalerrietako (borough) bat da. 2015eko erroldaren arabera 314.500 zituen 34,26 kilometro koadroko azaleran. Tamesis ibaiaren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, Kensington eta Chelsea eta Hammersmith eta Fulham udalerrien parean.
Historia
Wandsworth Surrey konderriaren barnean zegoen baina 1888 urtea Battersea parrokia kendu zitzaion eta 1889an Wandsworth Metropoli Borougha eratu zen. 1965 urtean Battersea berriz gehitu eta gaur egungo udalerria eratu zen.
Auzoak
Udalerria honako auzoek osatzen dute:
Beaumaris gaztelua
Beaumaris gaztelua (galeseraz Castell Biwmares eta ingelesez Beaumaris Castle) Galesko iparraldean dagoen Anglesey uharteko izen bereko Beaumaris udalerrian dagoen normandiar gaztelu bat da.
Gaztelu hau Eduardo erregearen Gwyneddeko gaztelu eta harresiak multzoa osatzen duten beste hiru gazteluekin batera Gizateriaren Ondare da, beste gazteluak Caernarfon gaztelua, Conwy gaztelua eta Harlech gaztelua direlarik. Erdi Aron normandiarrek maiz matxinadak jazo ohi ziren Galesko iparraldeko eskualde menditsua kontrolpean mantentzeko asmoz gaztelu hauek eraiki zituzten.
Beaumaris gaztelua 1295ean eraikitzen hasi eta ez zen inoiz amaitua izan.
Gdańskeko golkoa
Gdańskeko golkoa (Zatoka Gdańska; Danziger Bucht; Гданьская бухта), Gdańskeko badia ere deitua, Itsaso Baltikoren hego-ekialdean kokatutako golkoa da. Ondoko Gdańsk hiriak ematen dio izena.
Sarraguzan
Sarraguzan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Gdańskeko golkoa
Geografia
Gdańskeko golkoak 97 kilometroko luzera du (ekialdetik mendebaldera) eta 64 kmko zabalera (iparraldetik hegoaldera). Iparraldean dauka sakonera handiena, 113 m. Mendebalde, hegoalde eta hego-ekialdetik Poloniak inguratzen du, eta ekialdetik Errusiako Kaliningrad oblastak.
Sarraguzan
Biztanleria
2007an Sarraguzan udalerrian erroldatutako biztanleak 93 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Pararaisaita
Pararaisaita mineral bat da.
Sarraguzan
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 51 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 15 bigarren erresidentzia ziren. 50 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 36 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 9 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Pararaisaita
Ezaugarriak
Pararaisaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Sarraguzan
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (24 gizon eta 17 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Sarraguzan udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elisabeth Schumann
Elisabeth Schumann (Merseburgen,Turingia, Alemania, 1888ko ekainaren 13a - New York, AEB, 1952ko apirilaren 23a) alemaniar opera abeslari soprano lirikoa eta musika-irakaslea izan zen. Bere ahots kristalino eta adierazkorraren purutasunagatik oso preziatua. Soprano soubrette gisa hasi zen kantatzen, lirikoen roletara eboluzionatzeko, koloratura-roletara pasatuz, eta batzuetan rol dramatikoetara.
Biografia
Alfred Schumann organo-jole eta musika-irakaslearen eta Emma Schumann soprano amateurraren alaba zen. Baldintza natural bikainak zituen eta Berlin eta Dresde hirietan abeslari-karrera egiteko hezi zuten.
Abeslari
1909an, entzunaldia eskatu ondoren, berehala kontratatu zuten eta Hanburgoko agertoki batean egin zuen debuta. Bere lehen papera Richard Wagnerren Tannhäuserreko artzaina izan zen, 7 urterekin ikusi zuen lehen opera. Garai hartan, Walther Puritz arkitektoarekin ezkonduta, maitasun-harreman bat izan zuen Otto Klemperer zuzendariarekin. Horrek iskanbila piztu zuen, eta Hanburgoko Operako zuzendaria kanporatu zuen. 1911n, Sophie izan zen Hanburgoko El caballero de la rosa filmeko estreinaldian.
Hobart (Oklahoma)
Hobart Oklahomako hiri bat da. Kiowa konderrian kokatua dago. 2010ean 3,756 biztanle zituen, 8.44 kilometro koadrotan banatuta.
Elisabeth Schumann
Abeslari
1914-15ean Metropolitan Operan egin zuen debut zoragarriaren ondoren, 1919 eta 1937 artean erabateko izarra izan zen Vienako Wiener Staatsoper-ean, Salzburgon, Parisen eta Londresen.
Kantu-maistra
Bigarren Mundu Gerraren mehatxuaren eta nazien igoeraren aurrean, 1938an Anschlussen ondoren, Amerikako Estatu Batuetara joan zen, Mexikotik, eta Filadelfiako Curtis Musika Institutuarekin bat egin zuen, bere kantu-maistra famatuenetako bat bezala.
Bigarren Mundu Gerran New Yorken bizi izan zen, eta han irakaskuntzan aritu zen, errezitaldi batzuk eman zituen arren.
Gerra ostean
Gerraren ondoren Londresera joan zen 1945ean, eta arrakasta handia izan zuen Europara itzultzean.
Lotura estua izan zuen Richard Strauss, Lotte Lehmann, Bruno Walter, Wilhelm Furtwängler eta XX. mendeko beste musikari garrantzitsu batzuekin. Arrosaren zalduna operako Sophie pertsonaiaren soprano gustukoenetako bat izan zen - Otto Klemperer - harekin maitasun-harreman korapilatsua izan zuen.
Bizitza pertsonala
Londresen hil zen garuneko hemorragia baten ondorioz, hezurretako minbizia diagnostikatu ondoren.
Ahed Tamimi
Ahed (edo Ahd) Tamimi (عهد التميمي, 2001eko urtarrilaren 31) Nabi Salih herriko ekintzaile palestinar bat da. Zisjordaniako Israelgo okupazioaren aurkako erresistentziaren ikur bat da, gehienbat film eta argazkietan Israelgo soldaduen aurka izan dituen agerraldiengatik ezaguna da. Bere aldekoak, ekintzaile ausartatzat dute, kontrakoek, ordea,  bere ekintzak Israelen aurkako emanaldi dramatizatuak direla diote. 2017ko abenduan, epaitegi militar batek, grabaketa batean soldadu israeldar bat jotzen azaltzeagatik atxilotu zuen.
Bizitza
Bassem eta Nariman Tamimiren alaba, Ahed Tamimi, 2001eko urtarrilaren 31n jaio zen Nabi Salih herri txikian, Zisjordaniako Ramallahko ipar-mendebaldetik 20 kmtara. Ahed Tamimiren familia Nabi Salihera etorri zen duela 400 urte Hebronetik eta Nabi Saliheko 600 biztanleekin odol edo ezkontzaz lotuta dago; egoiliar gehienen abizena Tamimi da. Bere aita 1967an jaio zen, Sei Eguneko Gerraren urtean, Israelek Zisjordania, Jerusalem Ekialdea, Gaza, eta Golan Heights okupatu zuenekoa. The Guardianen arabera, Ahed eta bere anai-arrebak —Waed, Mohammed, eta Salem—, eta gurasoek, ez dute biolentzia eta kontrolik gabeko bizitza ezagutzen, indarkeria, atxiloketak, etxe erainspenak etab. egunerokoak diztuztelarik; okupaziopean bizi den Palestinako bigarren belaunaldiaren parte da.
2012ko abuztuan, hamaika urte zituela, bere amaren atxiloketa gelditzen saiatu zen eta 2012ko abenduan, FID soldaduei aurre egin zien bere herrian. Turkiara joan zenean bere ausardiagatik sari bat jasotzerako, Erdoganek zergatik egiten zuen soldaduen aurka galdetu ziola esan zuen : "kontatu nion  nire aita eta nire anaia atxilotu zituztela eta aurka egiten niela nire lur eta nire herrialdera etorri zirelako, eta saria eman zidan, ez nintzelako soldaduen beldur. Ausarta izan nintzen."
2015erako, bere irudia birala bihurtu zen eta nazioarteko komunikabideak bere familiaren etxera, Nabi Salihera, joan ziren elkarrizketa egitera. 2015eko Irailaren 15ean, elkarrizketa batean, 14 urte zituela NBC Newseri esan zion egin zuen gauza bakarra anaiari laguntzea izan zela. Aheden hitzetan beste ume palestinarrek ere berak bezain beste eta gehiago egiten dute, baina, bere kasuan ez bezala, ez zaie grabatu. Palestinarrek euren burua askatu behar dutela dio eta okupaziorik ez balitz, bere adineko gazteen bizimodua egin nahi izango zuela, lagunekin atera, itsasora joan, futbol partiduak ikusi...
2012-2016
Aheden aintzatespen gehiena argazki eta bideo biraletatik dator. 2012ko abuztuan, 11 urte zituela, Ahed amaren atxiloketa gelditzen saiatzen azaldu zen argazkietan, ekintza honengatik Palestinar Aginte Nazionalaren Presidenteak, Mahmoud Abbasek, bere ausardia goraipatu zuen. Bi liskar gehiago gertatu ziren azaroan eta abenduan; bigarrenagatik, 13 urteko Ahedek Ausardiari Hanzala Saria jaso zuen, Bayrampaşa udalerriak emanda anaia atxilotu zuten Israelgo soldaduei demanda egiteagatik. 2015eko abuztuaren 28an, bere senitartekoekin batera filmatua izan zen, harriak botatzeagatik 12 urteko anaia atxilotzen ari zen Israelgo soldadu armatu eta mozorrotu bati aurka egiten. Tamimik soldadua jo eta eskuan koska egin zion. Bideoa birala bihurtu zen.
2017 - 2018
2017ko abenduaren 15ean, Ahedek Nabi Salihen manifestazio batean parte hartu zuen, israeldarren hedapenaren aurkako borrokan. Ondoren gertatu ziren istiluetan 14 urteko lehengusua, Mohammed Fadl al-Tamimi, israeldarren gomaz estalitako altzairuzko bala baten tiroa jaso zuen aurpegian, larriki zaurituz. Ahed, bere ama eta Nour lengusuaren artean, bi soldaduengana hurbildu eta ostikoka, kolpeka eta bultzaka ekin zieten, bideoan grabatzen zituzten bitartean. Bideoan agertzen diren zibil guztiak emakumezkoak dira. Soldaduek ez zuten erantzun.
Mohammed Fadl al-Tamimi medikuki eragindako koman geratu zen bala burutik kendu zioten arte, konzientzia egun batzuk geroago berreskuratu zuelarik. Bideoa sare sozialetan banatu ostean, abenduaren 19an, Israelgo indar armatuek Ahed atxilotu zuten eraso, zirikatze eta harri jaurtiketagatik. Ama eta Nour istilu beragatik atxilotuak izan ziren. Aheden  atxiloketak eta bere filmaketak palestinar eta israeldar gizarteetan eztabaida bultzatu zuten, baita beste herrialde batzuetan ere.
2018ko martxoaren 21ean, prebentziozko atxilotzean hiru hilabetez egon ostean, Tamimik fiskaltzarekin hitzarmen bat lortu zuela jakinarazi zuen bere abokatuak. Hitzarmearen arabera, lau salaketa onartzeko konpromisoa hartu zuen, 8 hilabeteko zigorra eta 5.000 sequel (1.200 euro) ordaintzeko zigorrarekin batera. Fiskaltzak, bere aldetik, 8 salaketa kendu zizkion.
Xabier Elosegi
Xabier Elosegi Aldasoro (Tolosa, 1937ko maiatzaren 23a) euskal idazle eta historialaria da.
Biografia
Gerra garaian jaioa, euskara gauza ezkutukoa zen Tolosan txikia zenean. ETAren sorrerako Ekin taldean zen, 1961ean atxilotua. Martutenen egon zen preso, eta Carabanchelen, gero Ipar Euskal Herrira joan zen. Bertan egin du bizia, lanean. Baionan bizi da.
Lekuko historia zale, hainbat ikerketa-lan argitaratu ditu. 2005ean Sarako etxeen izenak eta familia-deiturak aztertu zituen. 2011ko Sarako Idazleen Biltzarrean, Barandiaranen Bosquejo etnográfico de Sara aurkeztu zuen, Erramun Baxok eta Pantxoa Michelenarekin moldatuta.
XVIII. mendeko 50 gutun lapurteraz
Xabier Lamikiz, Manuel Padilla-Moyano eta Xarles Bidegain ikertzaileek Othoi çato etchera (Otoi zatoz etxera) liburua argitaratu zuen Lapurdum agerkarian, 1757an lapurteraz idatzitako 50 gutunei buruz, Lapurdiko 48 herritarrak Ternuatik gertu dagoen Kanadako Louisburg hirian zeuden lagunei idatzitakoak. Gutun horiek ez ziren inoiz heldu Ternua aldera, Inglaterran geratu ziren mende batzuetan errekisatuta.
Geroago 2019an Xabier Elosegi idazleak lan osagarria argitaratu zuen gutun horietaz. Artxiboetan lan sakona eginda gogoeta egin zuen igorleei eta jasotzailei buruz (Nongoak ziren? Alfabetatuak ziren? zein ziren haien ofizioak?), baita Lapurdiko gizarteaz eta herritarren alfabetatze mailaz XVIII. mendean.
Ka'ba-i-Zartosht
Egitura, Pasargadako eraikin senide baten kopia dena, Dario I.ak, Artaxerxes II.ak edo Artaxerxes III.ak eraiki zuten. Fryeren ustez, asmoa berbera zen (bere eraikin bikiarena), hau da, erregetzaren tresna eta tramankulu guztientzako segurtasun kutxa bat eraikitzea Persepolisetik gertu, Pasargadan egin zen bezala.
Hondartza handia (Donibane Lohizune)
Hondartza handia Donibane Lohizuneko bost hondartzetako bat da, udalerriko herrigunean dagoena.
Hiru dikek babesturik dago.
Komantxeria
Komantxeria (komantxeraz Nʉmʉnʉʉ Sookobitʉ, komantxeen lurraldea) AEBko Mexiko Berria eta Texas estatuaren mendebaldea eta 1850eko hamarkadarte komantxe herria bizi zen lurraldeek osatzen zuten eremua da.
Geografia
Eremuak muga zehaztugabeak zituen, eta denborarekin aldatu egin zen, baina, oro har, Balkoietako Eskarpadura jotzen zen hegoaldeko mugatzat (San Antonioko iparraldean); iparralderantz jarraitzen zuen Cross Timbers zeharbidean zehar eta, azkenean, iparraldeko eremu bat hartzen zuen, Cimarron eta Arkansas ibaien artean (Mendi Harritsuen ekialdean). Mescaleroko arroilak eta Pecos ibaiak mugatzen zuten Komantxeriaren mendebaldeko muga, eta iparralderantz jarraitzen zuen Santa Fe de Nuevo México espainiar probintziaren mugan zehar.
Eskualdeak Texasko mendebaldea, Llano Estacado, Texas Panhandle, Edwardseko meseta (Texas Hill Country barne), Mexiko Berriko ekialdea, Oklahoma Panhandle, Wichitako mendiak eta Colorado eta Kansasko zati handiak hartzen zituen.
Pleurs
Pleurs Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pleurs udalerrian erroldatutako biztanleak 770 ziren. Familiak 320 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 373 etxebizitza zeuden, 323 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 364 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 323 etxebizitza nagusietatik 214 bere jabearen bizilekua ziren, 102 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 164 etxek bost zituzten. 268 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 146 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 457 ziren, horien artean 343 aktiboak ziren eta 114 inaktiboak ziren. 343 pertsona aktiboetatik 286 lanean zeuden (170 gizon eta 116 emakume) eta 57 langabezian zeuden (20 gizon eta 37 emakume). 114 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Pleurs udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 760 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jōchō
Jōchō japoniar eskultore budista izan zen (? - Kyoto, 1057). Erdi Aroko artista japoniar ospetsuenetako bat izan zen. Kosho eskultorearen semea zen eta Fujiwara Mitxinaga Japoniako buruzagi nagusiarentzat lan egin zuen bereziki. Kiyoseho edo zura landu eta irudiak egituratzeko teknika berezia garatu eta osatu zuen, eta erlijio-lanetan ziharduten eskultore-anaidiak sortu zituen. Kiototik hurbil dagoen Uji hiriko Byōdō-in tenpluko Buda Amida da Jotxoren lan ospetsuena (1053).
Villard-Notre-Dame
Villard-Notre-Dame Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 2 etxek bost zituzten. 3 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Spider-Man: Homecoming
Spider-Man: Homecoming 2017ko Jon Watts estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. Marvel Comics argitaletxearen Spider-Man superheroiaren komikietan oinarritua dago. Tom Holland, Michael Keaton, Zendaya, Donald Glover, Jacob Batalon, Laura Harrier, Tony Revolori, Tyne Daly, Bokeem Woodbine, Marisa Tomei eta Robert Downey Jr. aktoreek antzeztu zuten.
Villard-Notre-Dame
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 3 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen eta 2 ikasten zeuden.
Spider-Man: Homecoming
Spider-Man saga edo frankizia osatzen duten filmeetako bat da.
Villard-Notre-Dame
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Spider-Man: Homecoming
Argumentua
Honakoan, Spider-Manek (Tom Holland) Putrea (Michael Keaton) deritzon gaizkile bati aurre egin beharko dio, horretarako Iron Manen (Robert Downey Jr.) laguntza izango du.
Villard-Notre-Dame
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mongoliako gobernuaren eta Tibeten arteko laguntasun eta aliantza ituna
Mongoliako gobernuaren eta Tibeten arteko laguntasun eta aliantza ituna 1913ko otsailaren 2an sinatu zen Urgan (gaur egungo Ulan Bator). Hala ere, Tibeteko ordezkariek itun hori sinatzeko zuten zilegitasunara zalantzan dagoenez, berau itun baten izaera duen zalantzan dago.
Zabala jauregia (Ordizia)
Zabala jauregia Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerrian dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere Ordiziako Alde Zaharrean edo erdigunean dagoen bidegurutzean kokatua dago, Andres Urdanetaren estatua, Beti Alai pilotalekua, Barrena jauregia eta Arboleda parkearen aldamenean.
Toki o Kakeru Shōjo
Toki wo Kakeru Shōjo (時をかける少女) animaziozko film japoniarra da, 2006an estreinatua. Yasutaka Tsutsuik 1967an idatzitako Toki wo Kakeru Shōjo eleberrian oinarrituta dago. Istorioaren trama nagusia partekatzen dute, denboran salto egiteko neska batena, baina protagonista desberdin batekin. Zientzia fikziozko eta amodiozko pelikula da, Satoko Okuderak idatzia eta Mamoru Hosodak zuzendua. Pelikula Madhousek produzitu eta Kadokawa Herald Pictures-ek banatu zuen. Espainian banaketa Selecta Visioni dagokio, bai DVD eta Blu-Ray edizioak baita Digibook edizioa pelikulari buruzko liburu batekin datorrena.
Zabala jauregia (Ordizia)
Historia
Jauregia Zabala leinua edo familiaren sorlekua da. XVI. mendean Domingo Zabalak eraikitzea agindu zuen. Domingo Zabala Gaztelako Erresumako Kontulari Nagusia izateaz gain eta Lepantoko guduan parte hartu zuen.
Toki o Kakeru Shōjo
Sinopsia
Makoto Konno bigarren hezkuntzako ikaslea da. Denbora gehiena institutuko bere lagunekin, Chiaki Mamiya eta Kousuke Tsuda, pasatzen du, ikasgelan eta ikasgelatik kanpo, batez ere beisbolean jolasten. Ikasturtea amaitzear daude eta kezkatuta dago hainbeste ikusiko ez dituelako. Nahi gabe, Makotok denboran zehar salto egiteko gaitasuna eskuratzen du. Horrela, gaitasun hau bere probetxurako erabiltzen du etorkizunean izan ditzakeen ondorioez kezkatu gabe, eta berarentzat onak diren aldaketak negatiboki eragingo dute bere etorkizunean.
Zabala jauregia (Ordizia)
Historia
Duela gutxi arte, jauregiaren azpialdean urte luzez herrian oso ezaguna zen Olano taberna zegoen, 2016an itxia zen, ia 100 urte jarduera betetzear zela.
Toki o Kakeru Shōjo
Egokitzapenak
Pelikula hau bezala, Yasutaka Tsutsuiren eleberriak ikus-entzunezko beste hainbat egokitzapen izan ditu.
Zabala jauregia (Ordizia)
Eraikina
Eraikina 1.372 m2-ko azaleran hedatzen da, barnealdean 90m2-ko patio bat duelarik. Aurrealdean balkoia eta Zabalatarren armarria erakusgai ditu.
Toki o Kakeru Shōjo
Kritikak
Rotten Tomatoesen arabera %88ko onespena jaso zuen 16 kritika oinarri hartuta batez besteko 6.7/10-ko kalifikazioarekin: "Animaziozko pelikula irudimentsu eta liluragarria diseinu bisual oso efektiboarekin".
Anime News Networken Justin Sevakisek bere "magia absolutuagatik" goraipatu zuen. The Boston Globeko Ty Burrek pelikularen erritmoa eta grafikoak goraipatu zituen, eta Studio Ghibliren obrekin konparatu zuen filma. Liburuaren autore originalak, Yasutaka Tsutsui, pelikula goraipatu zuen bere liburuaren "benetako bigarren belaunaldia" dela esanez Nazioarteko Tokyoko Animazio Azokan.
Sariak
Animazio sari handia irabazi zuen Manichi Film Awards 61 ekitaldian, urteko animaziozko film entretenigarrienari ematen zaiona. 2006ko Japoniar Arte Festibalean animazio dibisioan sari handia jaso zuen. Frantziako Aneccyko Animaziozko Zine Festibal Internazionalaren 31 ekitaldian luzemetraientzako sari berezia irabazi zuen, 2007ko ekainaren 16an.
Manga
Pelikula komiki egokitzapena izan zuen, Ranmaru Kotonek egina eta Shōnen Acek serializatuta, pelikularen estreinaldiaren hilabete batzuen aurretik. 2009an ingelesezko hizkunzan atera zen Australiarako, Bandai Entertainmenten lizentziarekin eta Madman Entertainmenten banaketarekin. Komikiak pelikularen istorio bera kontatzen du aldaketa txiki batzuekin, hasieran adibidez. Makoto Konnok Kazuko Yoshiyama eta Kazuo Fukamachirekin, nobela originalaren pertsonaia nagusiekin estropezu egiten duela amesten du egokitzapen honetan.Horrez gain komikiak, pelikulak ez bezala, epilogo bat du Kazukon oinarritzen dena.
Aurora (Indiana)
Aurora Indianako hiri bat da. Dearborn konderrian kokatua dago. 2010ean 3,750 biztanle zituen, 7.15 kilometro koadrotan banatuta.
Irailaren 24
Irailaren 24a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita zazpigarren eguna da, 268.a bisurteetan. 98 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Irailaren 23 | Urteko egutegi | Irailaren 25
Union Square (argipena)
Union Square munduko hainbat toki izan daiteke:
Ignacio Kortabitarte
Ignacio Kortabitarte Maguregi (Aulesti, 1912ko urtarrilaren 4a - Elgoibar, 1998ko uztailaren 4a), pilota munduan Kortabitarte bezala ezaguna, eskuz pilotari izan zen.
1957an pilota utzi zuen.
Emilio Gurrutxaga
Emilio Gurrutxaga Mas (Donostia, 1934ko uztailaren 2a - ) euskal kirolaria izan zen, belan aditua.
Biografia
Olinpiar Jokoetan behin hartu zuen parte: Erroman hain zuzen ere.
Emiliano Isaza Gutiérrez
Biografia
Sonsonen jaio zen, Antioquian, 1850eko ekainaren 8an, Valerio Isaza Ruizen, 1852 eta 1856 artean Sonsongo senatari eta alkatearen, eta Carlota Gutiérrez Gonzálezen semea. Ikasketak La Cejan hasi zituen, gero Medellínera joateko, eta handik zuzenbidean lizentziatu zen Estatuko Unibertsitatean (Gaur egungo Antioquiako Unibertsitatean ).
Graduatu ondoren, 1875ean Bogotara joan zen bizitzera, eta han hasi zen irakasle lanetan Espíritu Santo ikastetxean. 1887an Kolonbiako Legazioaren Idazkari izan zen Vatikanoan, eta enbaxadore arduradun gisa, 1887ko Konkordatua izenpetu zuen. Mila Eguneko Gerran Ekuadorren enbaxadore izan zen eta 1908 eta 1909 bitartean, Rafael Reyesen Gobernuan, instrukzio publikoko ministroa izan zen.
Kolonbiako Historiaren Akademiaren 12 sortzaileetako bat izan zen eta Miguel Antonio Caroren El Tradicionalista, Carlos Martínez Silvaren El Repertorio Colombiano eta José María Guingue y Carvalhoren El Correo del Sur egunkariekin kolaboratu zuen.
Bere lehengusina Ana Gutiérrez Hoyosekin ezkondu zen, eta harekin ezkondu zen Bogotan 1914ko maiatzaren 20an. Ana Rufino Gutiérrez Isaza jeneralaren alaba zen, kongresukide eta ministroa.
Idazteko estiloa
Hizkuntzarekin perfekzionista, Miguel Antonio Caro eta Rufino José Cuervorengana jo zuen bere Gramatika garbitasun eta dotoreziaz hornitzeko. Haren lanek hizkuntza nola sentitzen zuen eta zenbat aberastu nahi zuenaz hitz egiten dute. Gregorio Gutiérrez González poetaren iloba zen. Bere lanik nabarmenena Gramática práctica de la lengua castellana da.
Hoffman (Oklahoma)
Hoffman Oklahomako herri bat da. Okmulgee konderrian kokatua dago. 2010ean 127 biztanle zituen, 0.68 kilometro koadrotan banatuta.
Garatxo
Garatxoa larruazaleko eskrezentzia edo goraunea da, papilarra eta hiperkeratosikoa, ongi mugatua, tamainaz aldakorra (2 mm eta 2 cm artekoa), bakarra edo anitza izan daitekeena. Hogeita hamarretik gora garatxo mota daude, bakoitza Papilomabirus desberdin batek sortua, eta guztiak gizakiarentzat espezifikoak dira. Kutsakorrak dira, eta larruazaleko zauri txikietan barrena sartzen dira
Ia garatxo guztiak onberak dira, portzentaia txiki bat minbizi bihur daitekeen arren. Gehienak denborarekin desagertzen dira, baina, batzuetan, deserosoak edota antiestetikoak izan daitezke beren kokapenagatik.
Anarhichas minor
Anarhichas minor Anarhichas generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anarhichadidae familian.
Lipoproteina
Lipoproteinak proteina eta lipidoz osatutako konplexu makromolekularrak dira, gantzak gorputzean zehar garraiatzen dituztenak. Esfera-formakoak eta hidrosolubleak dira. Nukleoa lipido apolarrez (kolesterol-ester eta triglizeridoz) osaturik dago, eta kanpoko geruzan uretan disolbagarriak diren fosfolipidoak eta apoproteinak daude. Entzima, antigeno eta toxina asko lipoproteinak dira.
Erraldoien eliza
Erraldoien eliza edo Deabruaren eliza (finlandieraz, Jätinkirkko) Finlandian k.a. 3000 eta 2000 urteen bitartean gizakiek eraikitako harrizko eraikuntza megalitikoei ematen zaien izena da. Botniako Golkoaren ertzean daude batik bat, Ostrobotnia eskualde finlandiarrean eta iparraldeko hondartzetatik gertu. Eraikin biribil eta laukizuzenak izaten ziren eta Pöljäko eta, batez ere, Kierikkiko zeramikekin lotura estua dauka. Marianna Ridderstad eta Jari Okkonen historialariek 2009. urtean argitaratutako lan batean, eraikin hauen ateak, eguzkiaren ateratzearen kokalekuarekin harreman estua zutela adierazi zuten; honek, Eskandinaviako eta Ipar Europako megalitismo ohitura jarraitzen zutela adierazi nahi du. Carnaceko harri lerro batzuen antzekoak dira, hala nola, Crucuno, Kermario eta Le Manio. Erraldoien eliza handiena Raahe udalerrian dagoen Kastelli izenekoa da eta guztira, 60 metroko diametroa dauka.
Laizy
Biztanleria
2007an Laizy udalerrian erroldatutako biztanleak 644 ziren. Familiak 260 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 341 etxebizitza zeuden, 264 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 336 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 264 etxebizitza nagusietatik 206 bere jabearen bizilekua ziren, 53 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 210 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 131 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 411 ziren, horien artean 305 aktiboak ziren eta 106 inaktiboak ziren. 305 pertsona aktiboetatik 277 lanean zeuden (151 gizon eta 126 emakume) eta 27 langabezian zeuden (12 gizon eta 15 emakume). 106 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laizy udalerrian 262 unitate fiskal zeuden, 645 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.161 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Laizy udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.500 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jacqueline Kennedy Onassis
Jacqueline Lee Bouvier Kennedy Onassis (Southampton, New York, 1929ko uztailaren 28a — New York, 1994ko maiatzaren 19a) John F. Kennedy presidentearen emaztea izan zen 1953tik 1963ra eta Jacqueline Kennedy edo Jackie Kennedy esan ohi zioten. AEBtako lehen dama izan zen 1961etik 1963an senarra erail zuten arte. 1968tik 1975ean hura hil zen arte Aristoteles Onassisekin egon zen ezkonduta eta Jacqueline Onassis, Jackie Onassis edo Jackie O esaten zioten.
Biografia
Jacqueline Lee Bouvier New Yorkeko goi mailako familia batean jaio zen. Aita John Vernou Bouvier III.a (1891-1989) izan zen, frantses jatorriko burtsa korredorea, eta ama, berriz, Janet Norton Lee (1907-1989) banku bateko presidentearen alaba. Aitaren aldetik, Van Saless sendia zuen arbasoen artean, XVII. mendean New Amsterdamen ezarri zen familia holandar-afrikarra. Jackiek ahizpa gazteago bat ere izan zuen, Caroline Lee Bouvier, ondoren Lee Radziwill izango zena.
Gurasoak 1940an dibortziatu ziren eta ama Hugh D. Auchinclossekin ezkondu zen gero.
Zaldiak oso gustuko zituen eta arrakasta izan zuen hainbat lehiaketetan. Poesia irakurri eta idazten ere zalea zen.
Miss Porterren eskolan ikasi zuen (1944-1947), Vassar institutuan (1947-1948) eta George Washington unibertsitatean, eta hementxe graduatu zen arten 1951n. 1949an, Pariseko Sorbonan ere egon zen ikasten. Jacquelinek ondo hitz egiten zuen frantsesez eta gazteleraz. Graduatu eta Washington Times Heralden hasi zen argazkilari lanean. Lan honetan ezagutuko zuen politiko ugari, lehen senarra tartean.
Kennedy anderea
John Husted Jr. izan behar zuen bere senarra eta 1952ko ekainean ezkontzekotan zebiltzan, baina, 1953ko irailaren 12an, John F. Kennedy senatariarekin ezkondu zen Newporten, Rhode Island.
Senar-emazteek 4 seme-alaba izan zituen: Bikoteak arazo ugari izan zituen, senarra oso emakumezalea baitzen eta, gainera, osasun txarra izan zuen. Kennedy familiarekin harreman ona izan zuen, haiek baino lasaiago eta diskretoago azaltzen bazen ere. Alargundu zenean, ordea, Jacquie urrundu egin zen klan honengandik.
AEBetako lehen dama
Kennedyk Richard Nixon garaitu zuen 1960ko hauteskundeetan eta AEBetako 35. Presidentea izan zen 1961ean. Jackie Kennedy historiako lehen dama gazteena izan zen orduna.
Bazekien seme-alabak ere eskaparate hartan zeudela, baina saiatu zen prentsatik babesten eta haurtzaro normala eskaintzen haiei.
Senarrarekin batera planifikatu zituen gizarte agerpenak eta bizitza kulturaleko protagonista egin ziren. Ez ziren aurreko presidente bikoteak bezala eta hauek artea, musika eta kultura gogoko zuten. Artistak eta musikariak gonbidatu zituzten eskeinitako afari edo festetara eta Nobel Saridunen omenez ekintza bereziak antolatu. Etxe Zuriko afari ofizialak goitik behera aldatu zituzten.
Kennedyren erailketa
1963ko azaroaren 22an, Jackie Kennedy Presidentearen ondoan zihoan eserita honek tiroa jasan zuenean Dallasen, Texas. Kennedy andreak bere senarraren garezurraren puskak eztanda egitean ikusi zuela deklaratu zuen Warren Komisioaren aurrean; grabazioan ez du horrek egia ematen, baina larritasun galanta jasan zuen Jackie gaixoak, autoaren atzealdera ihes egin nahian zebilenean.
Lasai agertu zen munduaren aurrean, presidentearen hiletetan, seme-alabak eskutik, oinez Etxe Zuritik Sant Matthew katedraleraino. Jackiek piztu zuen sua senarraren Arlingtoneko hilobian.
Astebete geroago elkarrizketa bat eskaini zion Life aldizkariari, baina urtebetez ez zen gehiago jendaurrean agertu.
Onassis anderea
1968ko urriaren 20an, Aristoteles Onassis armadorearekin ezkondu zen. Hilabete batzuk lehenago Robert F. Kennedy ere erail zuten eta Jacqueline beldurtu eta, bai bera eta bai seme-alabak ere, AEBtatik alde egitea erabaki zuen. Ezkontza hau soluzioa izan zen beretzat, dirua, babetsa. Aristoteles Maria Callasen bikotea zen, baina hau utzi eta Jackierekin ezkondu zen Skorpios uhartean.
Onassisen seme-alabekin ez zuen harreman onik lortu eta berehala hasi zen Jackie han eta hemen barra-barra gastatzen. Bikoteak ez zuen denbora asko ematen batera. Aristoteles Carolina eta Johnekin maiz ibili ohi zen eta bere seme Alejandrok John abiazio munduan zaletu zuen, baina Jackie gutxitan agertuko zen bere alaba ordea zen Christina Onassisen ondoan. Senar-emazteen arteko harremana izurratzen joan zen erabat eta Onassis dibortzioa tramitatzen hasi zen, María Callasengana hurbiltzeko saiakeran. Hau horrela, 1975eko martxoaren 15ean, Aristoteles hil egin zen eta Jackie eta Christina Onassis oinordetzaren inguruko liskarretan murgilduta geratu ziren.
Azken urteak Maurice Tempelsmanekin eman zituen, belgiar diamante merkataria. 1994an, linfoma bat diagnostikatu zioten eta urte bereko maiatzaren 19
an hil zen New Yorkeko apartamentuan, 64 urte zituenean.
Hiletak AEBetako telebistan eman ziren eta bere lehen senarraren ondoan eman zioten lur, Kennedy presidentearen ondoan. Bill Clinton presidentea ere bertan izan zen.
Exermont
Biztanleria
2007an Exermont udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 25 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 25etxeak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 15 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboak lanean(6 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 3 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Exermont udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3660 Lazarev
3660 Lazarev asteroide baten izena da. abuztuaren 31n aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 QX izena zeraman. Ondoren Mikhail Petrovitx Lazarev omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3660 Lazarev asteroidearen orbitak batezbeste 2,418 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,204 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,632 distantziara. Eszentrikotasuna 0,089 da, eta makurdura orbitala 15,07ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Tower Hamlets
Tower Hamlets (London Borough of Tower Hamlets) Londresko udalerrietako (borough) bat da. 2015ko erroldaren arabera 295.200 zituen 19,77 kilometro koadroko azaleran. City of London udalerriaren ekialdean dago, Tamesis ibaiaren iparraldeko ertzean.
Historia
Tower Hamlets izenak "Dorrearen herrixkak" esan nahi du, izan ere Londresko dorrearen ekialdeko lurretan Londresko harresietatik kanpo zeuden herrixka txikiek osaturiko eremua baitzen. XVI mendean agertzen da izen hau lehen aldiz eta 1646an Londresko milizari zerga ordaintzen ziola ere aipatzen da.
XIX mendean Londresko biztanleria asko igo zen eta hiria superpopulatu zen harresien barruan. Honetaz gain 1828 urtean St Katharine Docks moilak eraiki ziren eta honek eremuko nekazari ugari erakarri zituen ontzioletako lan bila. Inmigrante ugari ere iritsi ziren, higanot frantsesak (XVII mendean), ehungile irlandarrak, askenazi juduak eta azkenik XX mendean Bangladeshtarrak. Gune hau mundu osoko portu nagusienetako bat izan zen, denera 50.00 langile izatera iritsi zelarik. Bestalde, 1840 eta 1875 artean Londres erdian tren geltokia egiteko txabola-auzo osoak eraitsi ziren eta han bizi zen jende behartsuak Tower Hamletsera aldatu behar izan zuen. "East End" ezizen peioratiboa eman zitzaion orduan. Egoera honek mugimendu politiko eta sozialak sortarazi zituen, hasieran sindikatuak sortuz eta XIX mendearen bukaeran Erresuma Batuko Alderdi Laborista eratuz.