cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giza baliabideen kudeaketa
Lan-munduan eragina duten joerak
== Talentuaren erakartzea eta harrera funtzioak == Langileak biltzea prozesu zurruna da, eta prozesu horretan funtzio nagusia langile berriak kontratatzea da, erakundeetan eskatzen den moduan. Honako jarduera hauek osatzen dute:
Boer errepublikak
Boer errepublikak (Boer estatuak bezala ere ezagutuak) XIX. mendean Afrikako hegoaldean independentzia aldarrikatu zuten herrialdeak izan ziren. Haien populazioa afrikanerra zen (nagusiki Herbehereetako jatorrikoa).
Jatorria
XVIII gizaldiaren amaieran, Esperantza Oneko Lurmuturrean bizi ziren afrikanerren bizi baldintzak kaskartu ziren: Kolonia britainiarren esku geratzean, administratzaileek ez zuten haien kultura errespetatzen, afrikaans hizkuntza (nederlanderatik eratorria) baztertzen zuten ingelesaren mesedetan, Armadak ez zituen baserritarrak (boerrak) babesten indigenen erasoen aurrean... Gainera, 1834 ean Britainia Handiak bere kolonia guztietan esklabutza ezabatzea erabaki zuen, populazio indigena eta etorkinaren arteko berdintasuna aldarrikatuz; hau boer askorendako kaltegarria zen esklabuen eskulanaren menpekotasun handia zutelako (batez ere labore eta ardo ekoizleek).
Gauzak horrela, 1835 etik aurrera Lurmuturreko Kolonian bizi ziren boer askok baserriak saldu zituzten, eta Britainia Handiaren menpe ez zeuden lurraldeak bilatzera atera ziren. Afrika ezezagunean barneratu ziren kolono hauei voortrekker izena eman zitzaien ("aintzindariak"); migrazio mugimendu nagusiena 1835 eta 1843 artean burutu zen eta Trek Handia izenez ezagutzen da; Esperantza Oneko Lurmuturreko Koloniako ekialdetik 12.000-14.000 pertsona mugitu zirela kalkulatzen da, Orange ibaia zeharkatuz, ipar-ekialde norabidean Afrikan barneratuta. Voortrekkerren bidaiak nekeza izan ziren, besteak beste gaisotasunengatik eta tokian tokiko indigenekin izandako borrokengatik.
Errepubliken sorrera
Nazioarteko onarpena eta independentzia osoa lortu zuten boer errepublikak hiru izan ziren: Nataleko Errepublika, Hegoafrikar Errepublika (Transvaal izenez ezagunagoa) eta Orangeko Estatu Librea. Horietaz gain, efimeroagoak izandako beste boer errepublika asko izan ziren. Jarraian izendatuko ditugu, gaur eguneko Hegoaldeko Afrikan kokatuz, indarrean izan ziren urteak zehaztuz eta haiei buruzko zenbait datu emanaz.
Nataleko Errepublika (1839-1843)
Gaur eguneko Durban hiriaren inguruan. 1837 rako voortrekkerrek 5-6 kanpaleku egonkor zituzten Orange eta Vaal ibaien arteko lurraldean, guztira 2.000 bat biztanle. Buruzagi boerrak Potgieter eta Uys ziren; haiekin izandako desadostasunengatik, Piet Retief eta Gerrit Maritz voortrekkerrek handik alde egitea erabaki zuten. 1838 an Natal ingurura heldu ziren (gaur eguneko Durban); hango zulu indigenekin adostasun batera ailegatzen saiatu ziren arren, negoziazioek ez zuten aurrera egin eta harremanak gaiztotu ziren. Retief eta Maritz hil ziren, eta heldu berri zen Andries Pretoriusek hartu zuen buruzagitza: bere gidaritzapean zuluak garaitu zituzten Odolaren Ibaiaren guduan. 1839 an boerrek Nataleko Errepublika aldarrikatu zuten; baina iraupen gutxi izan zuen, 1843 an Erresuma Batuak bereganatu baitzuen, Nataleko Kolonia bihurtuz.
Britainiarren uztarria onartu barik, voortrekker gehienek bidaiari berrekin zioten, Transorangia zeritzon iparraldeko lurretan barneratuz.
Hegoafrikar Errepublika (1848-1902)
Transvaal Errepublika izenez ezagunagoa, gaur egunean Hegoafrikako Errepublikaren barruan Gauteng, Ipar-mendebaldea, Limpopo eta Mpumalanga probintzien artean zatitua dago. 1835ean, Hendrik Potgieter buruzagiaren taldea Vet ibaira ailegatu zen (Vaal ibaiaren afluentea); talde honetako batzuek jarraitu zuten halere (Louis Trichardt eta Jan van Rensburg gidari zirela), eta Limpopo ibaiaren mugaraino ailegatu ziren, gaur egungo Hego Afrika eta Mozambike arteko mugan. 1837an, Potgieterren eta Piet Uys-en (beste voortrekker buruzagi bat) taldeek matabele indigenekin borroka gogorrak izan zituzten; garaipena lortu zutenean Vaal ibaiaren ipar eta hegoaldea “boer lurralde” izendatu zituzten, eta Potchefstroom hiria sortu zuten. Baina 1848 an Lurmuturreko Koloniako gobernadoreak Vaal ibaiaren ipar eta hegoaldearen gaineko jabetasun britainiarra aldarrikatu zuen, eta boerrek armak hartu zituzten, Andries Pretorius komandante zela; Boomplaatseko batailan britainiarrek garaitu zituzten, halere, eta boerrak Vaal ibaiaren iparraldera (Transvaal eskualdea) erretiratu ziren. Orduantxe ezarri zitzaion Hegoafrikar Errepublika izena herrialde berriari, Potchefstroom kapitala zela, eta nazioarteko errekonozimendua 1852 an etorri zen, Britainia Handiarekin Sand Riverreko Konbentzioa sinatu zutenean.
Moret-sur-Loing
Moret-sur-Loing Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Boer errepublikak
Orangeko Estatu Librea (1854-1900)
Gaur eguneko Hegoafrikako Errepublikaren barruan Estatu Askea izeneko probintzian. 1836 inguruan, Orange ibaia zeharkatu zuten voortrekkerrek asanblada bat egin zuten, bertan nolabaiteko errepublika bat osatzea adostuz. Zuluak garaitu eta gero Winburg hiria sortu zuten (“Garaipenaren Hiria”), legebiltzarra osatu zuten (volksraad) eta Piet Retief buruzagia hautatu zuten lehendakari gisa. Basotho eta griqua indigenek, halere, kezka zuten bere lurrak okupatzen ari ziren boer etorkinekiko; hori dela eta, Lurmutur Hiriko britainiarrei babesa eskatu zieten. 1843an sinatutako akordioan, okupatutako lurraldeen gaineko jabetza indigenei aitortu zieten; honek hiru alderdien arteko gatazka areagotu zuen. Sasoi horretan, boerren zati handi batek britainiarren agintea onartu nahi zuen, eta Lurmutur Hiriko agintariek Orange ibaia zeharkatu eta Erresuma Batuko jabetasuna aldarrikatu zuten; ez zen berehala onartu, eta tirabira batzuen ostean 1848an lurraldea protektoratu britainiar izendatu zen. Ingelesek indigenekin zituzten akordioak bertan behera utzi zituzten, eta britainiar jabegoa aldarrikatu zuten Vaal ibarraren ipar eta hegoaldeko lurren gainean. Biztanle gehienek erabakia ongi hartu zuten –haien artean asko ingelesen ondorengoak ziren-; onartu ez zutenek Andries Pretoriusekin bat egin zuten, eta Boomplaatseko porrotaren ostean Transvaalera erretiratu ziren, Hegoafrikar Errepublika aldarrikatuz (1852). Orangeko biztanle gehienek britainiarren menpe jarraitzea nahi bazuten ere, 1854 ean Erresuma Batuak Orangeko Estatu Libreari ere independentzia eman zion. Errepublika honek arrakasta izan zuen (“estatu modelo” izenez ere ezagutu zen), baina britainiarrekin gatazkak etengabeak izan ziren (Boerren Gerrak); eta azkenean, 1900 ean, Erresuma Batuak bereganatu zuen berriro, Orange Ibaiko Kolonia bihurtuz.
Sofia Goggia
Sofia Goggia (Bergamo, Lonbardia, Italia, 1992ko azaroaren 15a) Italiako Munduko Kopako eski alpinoko lasterkaria da, diziplina guztietan lehiatzen dena eta jaitsiera eta super G diziplinako abiadura probetan espezializatua. Bi aldiz jeitsiera olinpikoko domina irabazi zuen —2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan, urrea, emakume italiar baten lehena—, eta hiru aldiz irabazi zuen Munduko Kopako jeitsiera (2018, 2021, 2022).
Moret-sur-Loing
Biztanleria
2007an Moret-sur-Loing udalerrian erroldatutako biztanleak 4.472 ziren. Familiak 1.802 ziren, horien artean 548 pertsona bakarrekoak ziren (212 bakarrik bizi ziren gizonak eta 336 bakarrik bizi ziren emakumeak), 535 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 577 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 142 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
FOKU (argazki-agentzia)
FOKU agentzia, fotokazetaritzako euskal agentzia bat da. 2001 urtean sortu zen eta ikus-entzun ekoiztetxea ere bada. Euskal Herriko lurralde guztietan lan egiten duten 20 lagunek osatzen dute agentziaren lan talde finkoa. Fotokazetaritza lantzeaz gain, zerbitzu edo egitasmo audiobisual mota ezberdinak ekoizpena ere eskaintzen du.
Boer errepublikak
Swellendam (1795-1806)
Gaur eguneko izen bereko hiriaren inguruan. Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiak (EIHK) 1652 an Esperantza Oneko Lurmuturrean basea ezarri zuen garaian sortu zen, iparralderago khoikhoi indigenekin izandako merkatal harremanen inguruan. Urteetan Swellendam europar zibilizazioaren azken hornikuntza postua izan zen, Afrika ezezagunean barneratu aurretik. 1795 ean EIHK-rekin desadostasunak sortu ziren, Swellendam bazterrean utzia zutela iritzita. Orduan errepublika independientea aldarrikatu zuten; haien burujabetasunak 1806 arte iraun zuen, britainiarrak Lurmutur Hiriaz jabetu ziren arte alegia.
FOKU (argazki-agentzia)
1995 eta 2001 urteen artean aritu zen Argazki Press (ARP) argazki agentziaren jarraipena da berez FOKU. Hamasei urteko ibilbidearen ostean, Argazki Press argazki agentziak marka aldatzea erabaki zuen, eta aurrerantzean Foku izenarekin sinatuko zituen bere edukiak. Ez zan izen aldaketa soila izan. Izan ere, orduan hasi baitzen ikus-entzunezko eduki ugari eskaintzen: dokumentalen ekoizpenak, drone bidezko grabaketak, 360 graduko panoramikak eta tour birtualak.
Boer errepublikak
Graaf-Reinet (1795-1806)
Gaur eguneko izen bereko hiriaren inguruan. Hiria 1786 ean sortu zen, EIHK-ren merkatal base bezala hau ere; izena Lurmutur Hiriko gobernadorearen eta haren emaztearen abizenekin osatu zen. Swellendam moduan, Graaf-Reinet ez zen konforme EIHK-ren kudeaketarekin eta burujabetasuna aldarrikatu zuen, Herbehereetako Gobernuari babesa eskatuz. Errepublika txiki bi hauen eskariak ez ziren aintzat hartu, kontrara: autoritatek matxinadaren kontrako neurriak prestatzen hasi ziren. Baina errepresioa gauzatu baino lehen, ingelesek Lurmutur Hiria hartu zuten eta azkenean Graaf-Reinet ere haien menpe geratu zen.
Zoutpansberg (1836-1864)
Gaur eguneko Pietersburg hiriaren inguruan. Zoutpansberg izena Coenraad de Buys abenturazaleak eman zion, XVIII gizaldiaren amaieran Graaff-Reinet-etik ihesi bertara ailegatu zenean. 1835ean, Louis Trichardt eta Jan van Rensburg esploratzaile afrikanerrak ailegatu ziren, eta venda indigenei laguntza militarra eman zieten; horren ordainetan, lur sail bat jaso zuten. Hendrik Potgieterren voortrekker taldea ailegatu zen gero, eta lurraldeak aurrerakuntza handia ezagutu zuen. Errepublika burujabea izan zen 1864 ean Transvaaleko Errepublikarekin bat egin zuen arte.
Winburg (1837-1840)
Gaur eguneko izen bereko hiriaren inguruan. 1835ean voortrekkerrak Vaal eta Vet ibaien arteko lurraldera ailegatu ziren. 1836ean bertako bataung eta basotho indigenen artean liskarrak zeuden, abereak zirela eta; Andries Pretoriusen boerrak bataungen alde jarri ziren, eta honi esker irabazi zuten. Ordainetan lurraldea boerrei eman zieten, eta 1837an bertan Winburg hiria eta errepublika sortu zituzten, Potchefstroomeko Errepublikarekin federatua egon zena 1840 a arte, eta 1854 ean Orangeko Estatu Librearen barruan sartu zena.
Potcheftstroom (1838-1840)
Gaur eguneko Tlokwe / Potchefstroom hiriaren inguruan. Voortrekkerrak 1838an ailegatu ziren bertara, eta Transvaalen sortutako lehen hiria izan zen. Denbora motz batean boer errepublika independientea izan zen, Winburgekin federaturik, Hendrik Potgieterren agindupean. 1852ean Hegoafrikar Errepublikaren barruan sartu zen.
Sofia Goggia
Biografia
Eslalom erraldoian, lau lasterketa hasi baino ez zituen egin (helmugaratu gabekoak) Munduko Kopako ibilbidean; Goggia Italiako emakumezkoen selekziorako izendatu zuten 2013ko Schladming-eko (Austria) Munduko Txapelketarako. Aukera baliatu, eta hamar lehenen arteko bi postu lortu zituen: laugarren super Gn eta zazpigarren super konbinatuan. Goggiak 2016ko azaroan lortu zuen bere lehen Munduko Kopako podiuma, Killington-en, eslalom erraldoian hirugarren postua lortuz. Otsailean, Munduko Txapelketako proba berean, brontzezko domina irabazi zuen.
Moret-sur-Loing
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sofia Goggia
Biografia
Goggiaren Munduko Kopako lehen garaipena, 2017ko martxoan izan zen Jeongseon-en (Hego Korea). Hurrengo egunean, super Ga irabazi zuen, denboraldiko Munduko Kopako bere hamaikagarren podiuma lortzeko. Laugarren aldia zen podium anitz lortzen zuela lasterketa-leku berean, eta bosgarrena gehitu zuen Aspen-eko Munduko Kopako finalean bi podiumekin. Munduko Kopako 1.197 puntu (lau diziplina ezberdinetan), 13 podium eta sailkapen orokorreko hirugarren postuarekin amaitu zuen denboraldia.
2018an, Munduko Kopako jaitsierak irabazi zituen jarraian urtarrilaren erdialdean, Bad Kleinkirchheim-en eta Cortina d'Ampezzon. 2018an Pyeongchang-en (Hego Korea), 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen, eta, Munduko Kopako denboraldian ere, txapela irabazi zuen, bietan jaitsieran; hiru puntuko aldea atera zion Lindsey Vonn-i. Denboraldiko kirol-lorpenei esker, Urteko Aurrerapenaren Laureus Munduko Kirol sarirako izendapena lortu zuen.
Moret-sur-Loing
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.080 etxebizitza zeuden, 1.848 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 71 bigarren erresidentzia ziren eta 161 hutsik zeuden. 1.479 etxeak ziren eta 587 apartamentuak ziren. 1.848 etxebizitza nagusietatik 1.219 bere jabearen bizilekua ziren, 569 alokairuan okupaturik zeuden eta 60 doan lagata zeuden; 100 etxek gela bat zuten, 210 etxek bi zituzten, 378 etxek hiru zituzten, 452 etxek lau zituzten eta 707 etxek bost zituzten. 1.175 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 993 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 626 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Sofia Goggia
Biografia
2018ko urrian, orkatilaren apurketan baten ondorioz, Munduko Kopako denboraldiaren zatirik handiena galdu zuen; 2019ko urtarrilaren amaieran itzuli zen 2. postu batekin, bere lehen bi irteeretan Garmisch-Partenkirchen-en, Alemania Otsailean Crans-Montanan (Suitza), lesiotik itzuliz geroztik, denboraldiko lehen lasterketa irabazi zuen emakumezkoen jaitsieran.
Moret-sur-Loing
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hippopotamus
Hippopotamus generoak gaur egun espezie bakarra duen artiodactyla ordenako ugaztun handia da. Izena grezieratik dator, eta «ibai zaldia» esan nahi du (ιπποπόταμος, hippopotamos: hippos «zaldia» eta potamos «ibaia»).
Boer errepublikak
Utrechteko Errepublika (1852-1860)
Gaur eguneko izen bereko hiriaren inguruan. Britainiarrek Klip Ibaiaren Errepublika hartu eta gero, bertako boer gehienak Orangera eta Transvaalera joan ziren, hiru izan ezik: A. T. Spies, J. C. Klopper eta C. J. van Rooyen. Azken hau zulu hiztun ona zen eta Mpande erregearen laguna; 1852an, zuluei lurralde bat erosi zieten 300 abereren truke; haien asmoa Transvaaleko Errepublikarekin bat egitea zen, baina herrialde honek ingelesekin arazoak ekidin nahi zituen (Klip Ibaiean baitzeuden), eta ez zuen onartu; are, tratu hau gaitzetsi zuen, Andries Pretorius berak sinatutako gutun baten bitartez. 1857 an, Utrechteko Errepublika Lydenburgeko Errepublikarekin elkartu zen, eta 1860 an biek Hegoafrikar Errepublikarekin bat egin zuten. Azken hau 1902 an Erresuma Batuaren esku geratu zenean, bi herriak Nataleko Koloniaren barruan geratu ziren.
Hippopotamus
Hippopotamidae familiakoa da, bere barnean Hipopotamo nanoa (Choeropsis liberiensis) eta desagertutako beste hainbat espezie dituena.
Espezieak
Hippopotamus generoaren barnean daude:
Sofia Goggia
Biografia
Åreko Munduko Txapelketan, Goggiak zilarrezko domina irabazi zuen super Gn, Mikaela Shiffrin urrezko dominarengandik 0,02 segundora.
2019ko ekainean, 2026ko Neguko Olinpiar Jokoak Milan-Cortinan antolatzeko, Italiako Olinpiar Batzordeak Goggia izendatu zuen nazioko enbaxadore gisa. Ekainaren 24an, Italiako ordezkaritzaren parte izan zen Lausanan, NOBaren egoitzan, non Milan-Cortina anfitrioi gisa hautatu zuten, Stockholm-Åre proiektua garaituz.
Bilboko txabolismoa
Bilboko txabolismoa 1940ko hamarkadatik aurrera, hirira etorritako milaka etorkinek hiriaren inguruko mendietan eraikitako txabola guneei deritze. Txabolak 1960ko hamarkada arte mantendu ziren.
Txabola auzuneak
Hiri osoan hainbat txabola auzo izan ziren, honakoak garrantzitsuenak dira:
Sofia Goggia
Biografia
2020ko abenduaren 19an, Munduko Kopako jeitsieran, ia bi urtetan lortu ez zuen garaipena lortu zuen Val d'Isèreko (Frantzia) Oreiller-Killy aldapan, 2021eko abiadura-denboraldiko Munduko Kopako lehen lasterketan (muino berean) bigarren postuan amaitu eta egun batera. Podiumeko urtea diziplinan, 2021eko urtarrilean jarraitu zuen St. Antonen (Austria), lehen postuarekin, eta Crans-Montanako Mont Lachaux karreren segidako garaipenekin. Lau jeitsiera-lasterketa jarraian irabazita, 2018an, Goggia (Vonn-ez geroztik) balentria hau lortzen zuen lehen emakume-eskiatzailea izan zen. Urtarrilaren 31n, Garmisch-Partenkirchenen bertan behera utzitako super Garen ondoren haraneratz eskiatzen ari zela, Goggia elur bustiaren gainean erori zen eskuin belauneko hezur bat hautsiz. Lesioaren ondorioz, Cortinako Munduko Txapelketak galdu zituen (erorketa gertatu eta astebetera hasi ziren), baita Munduko Kopako bi jeitsiera-lasterketa ere. Martxoaren hasieran hasi zen entrenatzen Lenzerheide-n, (Suitza), denboraldiko azken ekitaldian, jaitsierako sailkapenaren lidergoa defendatzeko asmoarekin Martxoaren 17an, Goggia karrerako Munduko Kopako jaitsierako txapeldun izan zen bigarren aldiz, elurte handi batek lasterketa bertan behera uztera behartu ostean.
Bilboko txabolismoa
Txabolismoari irtenbidea
1950eko hamarkadaren amaieran, Espainiako Etxebizitza Ministerioak, txabolismoa estatu osoan desagerarazteko asmoarekin, auzo berrien eraikitzea onartu zuen, txaboletan bizi zirenei etxebizitza duinak izateko.
Boer errepublikak
Lydenburgeko Errepublika (1856-1860)
Gaur eguneko Lydenburg/Mashishing izeneko herrixka, Thaba Chweu udalerrian. Lydenburg Hendrik Potgieterrek gidatutako voortrekker taldeak sortu zuen 1849 an, iparraldetik malaria epidemia batetik ihesi zetorrela. 1856 ean bertan Lydenburgeko Errepublika aldarrikatu zen (De Republiek Lydenburg in Zuid Afrika). 1857 an Utrechteko Errepublikarekin elkartu zen, eta 1860ean biek Hegoafrikar Errepublikarekin bat egin zuten. Azken hau 1902an Erresuma Batuaren esku geratu zenean, bi herriak Nataleko Koloniaren barruan geratu ziren.
Bilboko txabolismoa
Txabolismoari irtenbidea
Horrela, Otxarkoaga edo Astrabudua auzoak altxatu ziren, hirigunearen kanpoaldean, eta antzina ortuak zeuden tokietan.
Sofia Goggia
Biografia
2021eko abenduaren 3tik 5era, Goggiak Lake Louiseko hiru lasterketak irabazi zituen bere karrerako lehen hat-trickarekin; horrela, Lindsey Vonn (2011, 2012, 2015) eta Katja Seizinger-ekin (1997) batera, Kanadako leku klasikoan bi jaitsierak eta super Ga irabazten zituzten emakume bakarrak izango ziren. 2021eko urrian, Pekinen, (Txina), 2022ko Neguko Olinpiar Jokoen hasierako ekitaldirako Italiako bandera-eramaile izendatu zuten Goggia. 2022ko urtarrilaren 23an, istripu baten ostean, Goggiak belaunean lesio bat izan zuen Cortina d'Ampezzoko Super-Gn. Berehala ekin zion errehabilitazio fisikoari, otsailaren erdialdera jaitsiera olinpikoko titulua defendatzera garaiz itzultzeko asmoz. Goggia Pekinera bidaiatu zuen jeitsieran parte hartzeko asmoz, baina, otsailaren 4ko inaugurazio ekitaldian, bandera-eramaile betebeharra utzi egin zuen. Otsailaren 15ean, gorabehera guztien gainetik, zilarra irabazi zuen jaitsieran, proba horretako bere bigarren domina jarraian. Olinpiar Jokoen ostean, Goggiak ez zuen arrakasta handirik lortu Munduko Kopako gainerako probetan, baina, hala ere, Downhill Kopa irabazi zuen denboraldi hasierako emaitza sendoekin, berriro ere (4 garaipen eta hirugarren postu bat).
Savignies
Biztanleria
2007an Savignies udalerrian erroldatutako biztanleak 761 ziren. Familiak 284 ziren, horien artean 69 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Moret-sur-Loing
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.857 ziren, horien artean 2.097 aktiboak ziren eta 760 inaktiboak ziren. 2.097 pertsona aktiboetatik 1.911 lanean zeuden (980 gizon eta 931 emakume) eta 185 langabezian zeuden (96 gizon eta 89 emakume). 760 pertsona inaktiboetatik 238 erretiraturik zeuden, 309 ikasten zeuden eta 213 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Beraun Sari Handia
Beraun Sari Handia Errenteriako Beraun Arraun Elkarteak 70. hamarkadan antolatu zuen estropada izan zen.
Savignies
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 331 etxebizitza zeuden, 291 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 282 etxeak ziren eta 47 apartamentuak ziren. 291 etxebizitza nagusietatik 227 bere jabearen bizilekua ziren, 62 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 26 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 155 etxek bost zituzten. 192 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 97 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gizateriaren ondare
Munduko ondarea (Gizateriaren ondarea izenaz ezagunagoa), balio unibertsal berezia duela eta, UNESCOk hala izendatutako leku konkretua (hala nola, baso, mendi, laku, uharte, basamortu, eraikin edo hiri bat) da. Programa honek aparteko garrantzi kultural edo naturala duten lekuak identifikatzea, babestea eta gordetzea du helburu.
Moret-sur-Loing
Diru sarrerak
2009an Moret-sur-Loing udalerrian 1.839 unitate fiskal zeuden, 4.387 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.237 euro zen.
Bilboko txabolismoa
Txabolismoa komunikabideetan
1960an Policarpo Fernández Azkoagak "¿Bilbao?" izeneko hamabost minutuko dokumentala egin zuen, hiriko txaboletako bizimodua erakutsiz.
Boer errepublikak
Klein Vrystaat (1886-1890)
Gaur eguneko Piet Retief hiriaren inguruan. 1876 ingurutik, boerrak Mbandzeni swazi erregeari erositako lurretan bizi ziren; 1886 an konstituzio bat onartu zuten, eta Klein Vrystaat aldarrikatu zuten (“Estatu Libre Txikia”). Transvaaleko Errepublikarekin bat egitea eskatu zuten, eta 1890 ean lortu zuten.
Moret-sur-Loing
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 266 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 46 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 25 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 49 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Wilhelm Keitel
Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel (Bad Gandersheim, Alemaniar Inperioa, - Nurenberg, Alemania, ) alemaniar kanpo mariskala (Generalfeldmarschall) izan zen. Lehen Mundu Gerran, garrantzi handiko karguak izan zituen. 1934an, aurreko Gerrako Ministerioaren ordezko Oberkommando der Wehrmachteko buru izendatu zuen Hitlerrek. Bigarren Mundu Gerran, beti bat etorri zen Hitlerren erabakiekin. III. Reicharen kapitulazioa izenpetu zuen Berlinen (1945eko maiatza). Nurenbergen epaitu zuten: gerrako krimenen erantzule zela eta, hiltzera kondenatu, eta urkatu egin zuten.
Boer errepublikak
Nieuwe Republiek (1884-1888)
Gaur eguneko Vryheid hiriaren inguruan. Nieuwe Republiek ( “Errepublika Berria”) 1884 ean aldarrikatu zen zuluen erregeak emandako lurretan, boerrek emandako laguntza militarra eskertzeko. Britainiarren mehatxuarengandik babestearren, Transvaaleko Errepublikan sartzea eskatu zuten; 1888 an egin zuten hori, nahiz eta Nieuwe Republiek-ek autonomia handia mantendu. Bigarren Boerren Gerraren ostean britainiarrek Nieuwe Republieken lurrak Nataleko Kolonia barruan sartu zituzten.
Upingtonia / Lijdensrust (1885-1887)
Gaur eguneko Grootfontein hiriaren inguruan (Namibia). 1874 tik aurrera, Transvaaletik etorritako boerrak inguru honetara ailegatu ziren; bertan, indigenekin tratuan aritu ostean lurrak eskuratu zituzten. 1885 ean, Transvaal eta Orangetik beste migrazio olde bat etorri zen, eta bertan Upingtoniako Errepublika aldarrikatu zuten. Izena Lurmuturreko Koloniako lehen ministro Thomas Upingtonen ohorez ezarri zioten, haien babesa espero baitzuten; baina ez zen horrela izan. 1886 ean izena aldatu zioten: harrezkero errepublikak Lijdensrust izena hartu zuen, eta 1887 ra arte iraun zuen estatu independiente gisa; urte horretan Hego-Mendebaldeko Afrika Alemaniar koloniaren eskuetara pasatu zen.
Beraun Sari Handia
Estropada honek hiru ekitaldi izan zituen, lehena Pasaiako uretan eta beste biak Hondarribian. Garai hartan hamar bat bandera baino ez ziren izaten urtean eta beraz trainerurik onenak lehiatu ziren.
Moret-sur-Loing
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 26 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 kirol-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Moret-sur-Loing udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 711 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gore (Oklahoma)
Gore Oklahomako herri bat da. Sequoyah konderrian kokatua dago. 2010ean 977 biztanle zituen, 5.95 kilometro koadrotan banatuta.
Gizateriaren ondare
Izendapena jasotzen duten leku edo eraikinak, Munduko Ondareen Zerrendan sartzen dira.
Savignies
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 485 ziren, horien artean 375 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 375 pertsona aktiboetatik 353 lanean zeuden (185 gizon eta 168 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Savignies udalerrian 290 unitate fiskal zeuden, 725 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.775 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Savignies udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 444 hektarea erabiltzen.
Gizateriaren ondare
Gizateriaren ondare izendatzea
Prozesua hasten da estatu batek inbentario bat garatzen duenean ezaugarri natural edo kultural esanguratsuak dituzten bere gune guztiekin. Hori Behin-behineko Zerrendan sartzen da, eta ondoren hautagaitza-espediente batean koka daiteke. Gizateriaren Ondarearen Zentroak espediente hau egiteko laguntza eskaintzen du, eta ahalik eta osoena izan behar du.
Savignies
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gizateriaren ondare
Gizateriaren ondare izendatzea
Ondoren, espedientea bi erakundek ebaluatzen dute independenteki: Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak (IUCN ingelesez) eta Monumentu eta Guneen Nazioarteko Kontseiluak (ICOMOS, ingelesez). Ondoren, erakunde horiek gomendioak helarazten dizkiote Gizateriaren Ondarearen Batzordeari. Komitea urtean behin biltzen da, hautagai bakoitza behin betiko zerrendan sartu ala ez erabakitzeko, eta, batzuetan, erabakia atzeratzen du estatu kideei informazio gehiago eskatzeko.
Parafiniukita
Parafiniukita mineral bat da eta apatita supertaldearen kidea da.
Gizateriaren ondare
Irizpideak
Proposaturiko leku hautagai batek puntu batean edo gehiagotan bete behar dituen hamar irizpide daude zerrendan sartzeko.
Parafiniukita
Ezaugarriak
Parafiniukita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Savignies
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gizateriaren ondare
Irizpideak
2004. urtearen amaiera arte, sei irizpide ziren ondare kulturala izendatzeko; eta lau, ondare naturala izendatzeko. 2005ean sistema hori aldatu zen, hamar irizpideko multzo bakarra osatzeko. Izendatutako tokiek "balio unibertsal aipagarria" eduki behar dute, eta hamar irizpidetik gutxienez bat bete.
Beste sailkapen batzuk
Unescoren sailkapenetan, bada beste kontzeptu bat, gizateriaren kultura ondare immaterialarena. Kasu honetan, honela defintzen da :
Kultura-ondare immateriala honako hauek dira: praktikak, irudikapenak, adierazpenak, ezagutza eta trebetasunak, tresnak, objektuak eta artefaktuak, komunitateek, taldeek eta, kasu batzuetan, gizabanakoek, beren kultura-ondaretzat hartzen dituztenak. Kultura-ondare immaterial hori, belaunaldiz belaunaldi transmititzen dena, komunitateek eta taldeek etengabe birsortzen dute beren ingurunearekin, naturarekin eta historiarekin duten interakzioari erantzunez, eta identitate- eta jarraitutasun-zentzua ematen die, kultura-aniztasunarekiko eta giza sormenarekiko errespetua sustatuz.
Makatu
Makatua kolpe batek eragindako traumatismo bat da, gorputzeko gune bateko ehunak erasan egiten dituena baina zauririk eragin gabe, hots, larruazala urratu gabe. Ohikoa da makatua geratu den gunean ubelguneak edo ekimosia sortzea.
3634 Iwan
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 FV izena zeraman. Ondoren Iwan P. Williams omentzeko izena eman zitzaion.
Makatu
Zer egin?
Kontusio txikietan nahikoa da izotz pixka bat edo konpresa hotzak erabiltzea, hantura hobetzen dutenak. Kontusioa gogorragoa bada, izotza jarri ohi da, eta kaltetutako zatia igo eta atsedenean jarri. Kolpe gogorrek organo solidoei eragin diezaiekete, eta, beraz, osasun-aditu bati kontsultatu behar zaio.
3634 Iwan
Orbitaren ezaugarriak
3634 Iwan asteroidearen orbitak batezbeste 2,401 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,162 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,64 distantziara. Eszentrikotasuna 0,099 da, eta makurdura orbitala 2,2ºkoa da.
Mertxero
Mertxero (gaztelaniatik, merchero) edo kinki, Espainian bizi den etnia nomada da. Kinki hitza (quinqui) “kinkila-saltzaile” hitzetik dator, askok horixe baitzuten lanbidea, baina hizkera arruntean gaizkilearen sinonimo bilakatu denez mertxero askok ez dute mespretxuzko izendapen hori onartzen. Mertxeroek ez dute ez agintaririk ez komunitate finkorik eta ijitoen antzeko ohiturak badituzte ere, ez dira jatorriko etniko berekoak. Hala ere endogamia handia izan dute eta berez sortutako etnia bat da.
3634 Iwan
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.
Gizateriaren ondare
Beste sailkapen batzuk
Era berean, Unescok natura edo ondare naturala babesteko beste izendapen ofizial bat du, biosfera erreserbena, eta halako bi daude Euskal Herrian, Urdaibai (Bizkaian) eta Bardea (Nafarroan).
Errenteria Hiriko Bandera
Errenteria Hiriko Bandera, Hibaika Arraun Elkarteak urtero KAE 2 Ligarako antolatzen duen estropada da. 2013 arte Hibaikaren Bandera izena izan zuen.
Historia
90. hamarkadan Oreretako Bandera izenarekin hiru estropada antolatu ziren traineru apalek estropadak izan zitzaten. Bigarren aroko estropadak KAE 2 Ligari dagozkionak dira. 2020. urtean ''700. Errenteria'' izenarekin jokatu zen hiriaren zazpigarren mendeurrena betetzen zelako.
Errenteria Hiriko Bandera
Pasaiako uretan jokatzen da erlojupekoan, portutik atera eta itsasorantz doan ibilbidean.
Emakumezkoen Bandera
Emakumezkoen Gipuzkoako Traineru Ligarako baliagarriak izan ziren. Uztailean jokatu zen bat eta abuztuan beste bat, Ligari amaiera eman ziona. 2017an baliagarria ez zen estropada bat jokatu zen, Euskotren Ligaren jardunaldiarekin koinziditu baitzuen, eta Hernani 32 ehunenekorengatik gailendu zen.
2018an ETE Liga sortzearekin batera izan zen Errenteria Hiriko Emakumezkoen Banderaren aurreneko ekitaldia. 2020an hiriaren 700. urteurrena ospatu zenez estropada berezitzat jotzen da eta ez da palmares ofizialean kontatzen.
Gizateriaren ondare
Euskal Herrian
Euskal Herrian gizateriaren ondare izendatutakoak ondoko hauek dira:
Eskualdeak
UNESCOk 5 gune geografikotan edo eskualdetan banatzen du mundua, gizateriaren ondareei dagokienez:
Lurraldekako banaketa
Honako zerrenda honetan Gizateriaren Ondare izendatutako 10 leku baino gehiago dituzten herrialdeak agertzen dira:
Gizateriaren Ondarearen Batzarra
Gizateriaren Ondarearen Batzarrean parte hartzen duten estatuak hauek dira:
Zimeriar
Zimeriarra Antzinateko herri nomada izan zen, Itsaso Beltzaren iparraldeko eskualdeetan bizi zena. K. a. VIII. mendean, eszitarrek bidali zituzten beren herrialdeetatik. Anatolia konkistatu zuten orduan, baina asiriarrek geldiarazi zituzten. K. a. VI. mendean, lidiarrek beren eskualdetik egotzi zituzten.
Mertxero
Ezaugarriak
150.000 mertxero inguru daude. Bere kreolera edo pidgin dute: kinki hizkuntza izenekoa, erromintxelarekin nolabaiteko lotura duena. Ijitoak ez direnei jicho edo julai diete, "salatari" ere ezan nahi duena. Bere bizimodu eta lexikoa ekialdeko Europako kalderashen antzekoa da, vlax erromanieraz egiten dutenak. Mendebaldeko Europan, badaude antzekoak diren bere etnia erdinomadak: erdialdeko Europako yenicheak edo Irlandako travellerrak.
Eusko Emakume Ekintza
Eusko Emakume Ekintza, Eusko Abertzale Ekintza alderdiaren emakumeen atala izan zen 1930eko hamarkadan.
Mertxero
Ezaugarriak
Mertxero asko larruazal argia, bistako hezur malarra eta ile eta begi beltzaranak dituzte. Garaieraz, txikiak dira. Askotan urrezko eraztun eta kateak janzten dituzte, jaiegunetan batez ere. Bitxi hauek familiakoen opariak edo jarauntsiak dira. Bere musika flamenkoarekin lotuta dago.
Eusko Emakume Ekintza
Irlanda ko alderdi politikoen ereduari jarraituz sortu zen. Eusko Abertzale Ekintzak, bere izaera berritzailea zela eta, emakume eta gizonen aldeko berdintasuna eskatzen zuten sektoreentzako abagunea suposatu zuen.
EAJ ren Emakume Abertzale Batza rekin alderatuta, Eusko Emakume Ekintzak, emakumeei antolakuntza modu demokratikoago bat eskaini zien, banakakoen eskubideen defentsarako argudioak eskaintzen zituen ideologia, eta baita errepublikazale eta sozialistekin elkarlanerako aukera, emakumeen aldeko legedia erabilgarriago baten alde.
Mertxero
Ezaugarriak
Metalezko objektuen lana dute lanbide tradizionala: galdaragile, latorrigile, kinkila-gile eta saltzaileak ziren. Bitxi-egileak ere bazeuden eta baita euritakoak edota aulkiak konpontzen dituztenak. Egun berriz, lanbide asko dituzte baina txatar-biltzaile, kale-saltzaile eta azoketako salerosle asko daude.
Historia
Mertxeroen jatorria ezezaguna da oso. Lehenengo aipamenak pizkundetar garaikoak direnez, 20 belaunaldi baino gehiago dituzte. Bere jatorriari buruzko hipotesi proposatu dituzte historian zehar: 789. urtean Espainiara ailegaturiko bikingoen ondorengoak, 1449an Europatik ailegaturiko galdaragile talde baten ondorengoak, 1610ean kanporaturiko moriskoen ondorengoak, XVI. mendean lanbidez aldatu zuten espainiar nekazariak, europar talde nomaden ondorengoak.... Gaztelaniaz andarríos edo vagabundos de Castilla zieten. Baliteke, aurrekoen nahaste bat ere izan.
Eusko Emakume Ekintza
Eusko Emakume Ekintzako ordezkari nagusietako bat Florentina Tasende izan zen.
Mertxero
Historia
Kinkiak ez dira Espainian bakarrik bizi, izan ere, Irlandako eta Eskoziako traveller, Frantziako, Suitzako eta Alemaniako yeniche eta Alemaniako eta Italiako sintiekin lotura estua dute. Ijitoak ez bezala, Espainiara XIV. eta XV. mendean ailegatu zirenak, mertxeroak Europatik agertu ziren XV. mendeko bigarren zatian. Transhumantziarik ekin zioten Iberiar Penintsulako iparraldetik, Galiziatik iparraldeko Extremaduraraino. Bere hizkuntza sortu zuten ezaugarri arkaikoak zituen gaztelania, mailegu kalo eta germaniarekin nahastuz. Ethnologue entziklopediak kreolera hau "sailkatu gabeko"tzat hartzen du.
Eusko Emakume Ekintza
Gerra zibil a lehertzean, ezkerreko alderdietako beste emakume batzuekin batera Emakume Antifaxisten Elkartea n batu ziren. Elkarteko presidente Eusko Emakume Ekintzako Florentina Tesande izan zen, eta Mujeres izeneko aldizkaria argitaratu zuten.
Mertxero
Historia
1950eko hamarkadan, Francoren diktaduraren garaian, ijitoak bezala, sedentario izateko behartu zituzten eta txabolazko auzoak sortu zituzten hiriko aldirietan. Komunitate handiak sortu ziren Leónen, Valladoliden, Madrilen, Asturiasen, Hego Euskal Herrian eta Bartzelonan.
Mertxero ezagunak
Mertxerorik ospetsuena Eleuterio Sánchez El Lute da, 1960ko hamarkadan agintariek etsai publiko nagusitzat hartu zutena. Eleuterio Sánchezi zor diogu mertxeroen bizitzaz dakigun gehiena.
2010ean María Remedios Garcíak bere autobiografia argitaratu zuen, non bere bizitza merchero moduan azaldu zuen María Remedios Pedro Pardo Romero El Peleasen alaba da, ETAk 1984an Bermeon hildakoa.
Kinki zinema
Kinki zinema, Espainiako zinemaren azpigenero bat izan zen. 1970eko hamarkadaren amaiera eta 1980ko hamarkadaren hasieran izan zuen bere gailurra, horregatik film, jarraipen eta sail ugari filmatu ziren.
Film hauetan protagonistak hiri handietako auzo baztertuetako pertsona gazteak izaten ziren, ia beti mutilak. Gazte etsiak, arduragabeak, auto lapurrak, droga kontsumitzaileak, lapurreta batetik bestera zebiltzan galtzaileak, kartzelaratuak... Antagonistak poliziak edo burges txikiak.
Bidezidor kirol
Bidezidor kirola edo xendazaletasuna aire libreko aisia eta kirol jarduera bat da, lehiakorra ez dena, non eskualde bateko ingurune naturalak oinez zeharkatzen diren, horretarako ibilgailu handiak ibiltzen ez diren zidor eta bide tradizionalak erabiliz. Maiz, bidezidorrak homologaturik daude, bidea adierazten duten marka eta arrastoak nahiz bidezidorreko inguruneei buruzko argibideak azaltzen direnean. Homologaturiko bidezidor horiek ibilbide luze edo laburrekoak diren sailkatzen dira.
Zuritu
Zuritu egosteko teknika bata da. Ur hotzetatik abiatuta, osagai bat denbora laburrean egosteari esaten zaio. Osagaiari zapore txarra, odola, kendu eta garbitu nahi denean erabiltzen da. Barruki ak, Tripaki ak, txerri hanka k, barraskilo ak, behi mingaina, behi hezurrak.....
Teun van Vliet
Teun van Vliet (Vlaardingen, 1962ko martxoaren 22a) Herbehereetako txirrindulari ohia da.
Zuritu
Osagai bati garraztasuna kentzeko adibidez, Laranja edo limoi azalak.
Teun van Vliet
Bere ibilbideko urterik oparoena 1987a izan zen, non Gante-Wevelgem, Omloop Het Volk eta Herbehereetako Itzulia irabazi zuen. 1988an Frantziako Tour reko elastiko horia hiru etapetan jantzi zuen.
Zuritu
Osagaiaren fekula hobeto askatu nahi denean. Patata kasu.
Osagaiak hobeto desegin edo xafletan banatzeko. Bakailaoa.
Ikus, gainera
Patata_gorritua
Bakailao_egosia
Kanpo estekak
gastronomiavasca.net/eu/gastro
Mexikoko palmondo
Mexikoko palmondo (Washingtonia robusta) palmondo espeziea da, mendebaldeko Sonoran eta Hego Kalifornia Beherean jatorria duena. 30 metroko altuera ere izan daiteke eta Washingtonia filifera bere senidearen moduan, landare apaingarria da.
Olga Nikolaevna Errusiakoa
Nikolas II.a Errusiakoa eta Alexandra Feodorovnaren alaba zaharrena izan zen. Lehen Mundu Gerran erizaina izan zen eta zauritutako soldaduak zaindu zituen nerbio-krisi bat izan zuen arte.
Bere guraso eta anai-arrebekin batera hil zen Jekaterinburgen boltxebikeek egindako tiroen ondorioz, 1918ko uztailean. Bere gorpuzkiak 2007an identifikatu zituzten eta San Petersburgoko San Petri eta San Paulo katedralean lurperatu zituzten. Errusiako Eliza Ortodoxoak santu izendatu zuen gainerako familia bezala.
Xahname
Xahname (, Šāhnāmah —ahoskera: [ʃɒːhnɒːˈme]—, «erregeen liburua») Ferdowsi persiar poetak 977 eta 1010. urteen artean idatzitako olerki luzea da, Iran Handiko epopeia nazionala. 50.000 distich edo bikoz (bi lerroko bertsoak) osatuta dagoelarik, Xahname da poeta bakar batek idatzitako munduko poema epiko luzeena. Gai nagusitzat du Persiar Inperioaren iragan mitikoa —eta, neurri batean, iragan historikoa ere—, munduaren sorreratik hasi eta VII. mendean arabiarrek Iran konkistatu zuten arte. Gaur egungo Iranek, Azerbaijanek, Afganistanek eta persiar kulturaren eraginpeko eskualde handiak (Georgia, Armenia, Turkia eta Dagestan) ospatzen dute epopeia nazional hau.
Idazlan honek berebiziko garrantzi handia du persiar kulturan eta persiar hizkuntzan, literaturako maisulantzat jotzen baita, eta Iranen nortasun kultural etniko eta nazionalaren bereizgarri da. Zoroastrismoaren egungo jarraitzaileentzat ere garrantzitsua da, hor jasota baitaude lotura historikoak bi une hauen artean: erlijio horren hastapenak, batetik, eta Persiako azken sasandar agintarien heriotza, bestetik. Musulmanen konkistan sasandar agintariak hiltzeak ekarri zuen zoroastrismoaren gainbehera Iranen.
NGC 5972
NGC 5972 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Cloudina
Cloudina Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Dagoeneko hainbat espezie aurkitu dira. Ezagutzen den exoeskeletodun animalia zaharrena da.
Etimologia
Preston Cloud geologo eta paleontologoaren omenez jarri zitzaion Cloudina izena.
Aurkikuntza
Cloudina-ren aurreneko fosilak Nama aztarnategian aurkitu ziren, Namibian, 1972 urtean. Cloudina hartmannae eta Cloudina riemkeae izan ziren. Ordutik hona munduko hainbat tokitan aurkitu dira, hala nola, Oman, Txina, Kanada, Uruguai, Argentina, Antarktika, Brasil, Estatu Batuak (Nevada eta Kalifornia), Espainia (Extremadura), Mexiko eta Siberia hego-mendebaldean.
Gaur egun hainbat espezie ezagutzen dira, horregatik 1985 urtean Hahn eta Pflug-ek Cloudinidae familia sortu zuten eta barnean bi genero sartu zituzten, Cloudina eta Conotubus generoak :
Deskribapena
Aurkituriko fosilek 0'3 eta 6'5 milimetro arteko diametroa dute eta 8 eta 150 mm arteko luzera. Gainezarritako kaltzita konoz osaturik dago gorputza eta kono bakoitzak zulo handia du barnealdean. Gorputzak kurbatura izan ohi du edo itxura sinuosoa, eta batzutan adarrak ere ikusi izan zaizkio. Fosiletan tamaina desberdinetako konoak azaldu dira, honek hazkuntza-ratio konstanterik ez zuela adierazten du.
Bizimodua
Sakonera gutxiko eremutan finkaturik bizi ziren organismo sesilak ziren. Ur hotzetan bizi ziren eta estromatolitoen artean aurkitu dira ugari. Koloniak eratzen zituzten, lehenengo arrezife primitiboak kontsideratu daitezkeenak. Kolonia handi hauek harrapari gabezia adieraziko lukete, baina harrapariek kalteturiko aleak ere aurkitu izan dira.
Taxonomia
Glaessner-ek 1976an poliketoen taldeko anelidoa zela esan zuen. Hahn & Pflug (1985) eya Conway Morris et al. (1990) zientzilariek zalantzan jarri zuten baieztapena eta Grantek (1990) korala zela esan zuen. Gaur egun oraindik ez da erlazio filogenetikoa zehaztu.
Udiera
Udiera (jatorrizko hizkuntzan, удин муз edo udin muz) ipar-ekialdeko kaukasoar hizkuntza bat da, Azerbaijanen, Errusian, Georgian, Ukrainan eta Armenian hitz egiten dena. Bi dialektoetan banatzen da, nidjgoa eta Oguzgoa, bi dialekto hauen ezberdintasunek ez dute galarazten dialekto bat dakienak bestea ulertzea, hori bai, bakoitza modu ezberdinean garatzen da. Udiera 10 000 pertsona inguruk hitz egiten dute. Esan beharra dago, hizkuntza honen erabiltzaileek bakarrik etxean edo modu ez-formalean erabiltzen dutela, ez baita hizkuntza ofizial bat, beraz, udiera dakitenek normalean beste hizkuntza bat edo bi dakizkite. Hainbat zientzialarien ustez, udiera antzinaroan (IV. mende inguruan) oso hizkuntza zabaldua izan zen.
Hutsean egosi
Hutsean egosi, kozinatze ko teknika bat da. Jaki ak hutsean ontziratu ondoren lurrunetan edo maria bainu an tenperatura baxura egosten dira. Osagai nagusia, hornigai  eta  ongailu ekin, ontziratu ondoren, 60ºC-80ºC edo 100ºC-tara, dagokion denboran egostea. Hainbat kasutan, ordu askotan.
Ikus, gainera
Sukaldaritza_liburua/Teknikak
Kanpo esteka
sutondo.hostelerialeioa.net/eu/gastro/glossary
1989ko Donostia Klasikoa
'''IX. Donostia Klasikoaren ekitaldia''' 1989ko abuztuaren 12an ospatu zuten.
Getaria-Donostia Trabesia
Getaria-Donostia Trabesia Getariatik Donostiarainoko estropada izan zen. Kontxako Banderaren errebantxa gisa hartua izan zen. Lau ekitaldi egin zituen, baina distantzia luzea zela eta bertan behera uztea erabaki zen.
Yantai
Huainan (txinera sinplifikatuz: 烟台, pinyineraz: Yāntái), Anhui probintzian dagoen prefektura mailako hiria da. Guztira, 6.516.900 biztanle inguru dauzka eta 13.739 kilometro karratuko azalera.
Inguru naturala eta kokapena
Hiriaren mugakideak honakoak dira: Weihai ekialdean, Itsaso Horia hegoaldean eta iparraldean, Qingdao hego-mendebaldean.
Rabastens de Bigòrra
Rabastens de Bigòrra Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rabastens-de-Bigorre udalerrian erroldatutako biztanleak 1.406 ziren. Familiak 556 ziren, horien artean 186 pertsona bakarrekoak ziren (71 bakarrik bizi ziren gizonak eta 115 bakarrik bizi ziren emakumeak), 187 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 139 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 648 etxebizitza zeuden, 576 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 68 hutsik zeuden. 513 etxeak ziren eta 134 apartamentuak ziren. 576 etxebizitza nagusietatik 390 bere jabearen bizilekua ziren, 166 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 38 etxek bi zituzten, 90 etxek hiru zituzten, 164 etxek lau zituzten eta 265 etxek bost zituzten. 367 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 258 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 230 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 775 ziren, horien artean 555 aktiboak ziren eta 220 inaktiboak ziren. 555 pertsona aktiboetatik 483 lanean zeuden (256 gizon eta 227 emakume) eta 72 langabezian zeuden (31 gizon eta 41 emakume). 220 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 75 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rabastens-de-Bigorre udalerrian 589 unitate fiskal zeuden, 1.321,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.649 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 121 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 24 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.