cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lebario
Azpiegiturak
Abadiño, Berriz, Zaldibar eta Elorrioko biztanleak AP-8 autobidera hurbiltzeko, Bizkaiko foru aldundiak autobiderako sarbide berria eraikiko du Lebarioko auzoan. Sarbidea egunero 6.500 auto inguruk erabiliko dutela uste da. Lanak 2011. urterako amaitzea aurrikusten da.
Micrurus hippocrepis
Micrurus hippocrepis Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Jolastoki
Jolastokia haurrentzat propio diseinatu eta eraikitako gune bat da, haurrek bertan jolasteko. Kulunkak, txirristak eta haur-jolaserako bestelako elementu eta eraikuntzak ditu. Hiri eta herrietako parke, berdegune eta plazetan kokatu ohi dira, eraikin baten barruan osatutako jolas-parkeak ere badauden arren.
Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua)
Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua) —gaztelaniaz Partido Comunista de España-reconstituido, PCE (r)— Espainiako alderdi politiko marxista-leninista bat da. Bere buruzagi historikoa egun Espainian espetxeraturik dagoen Manuel Pérez Martínez Camarada Arenas da. Gaur egun alderdi ilegala da Espainian, eta hainbat kide ditu espetxean. Hego Euskal Herrian ere egiturak ditu (Gasteizen eta Bizkaiko Ezkerraldean izan du historikoki presentzia); 1981ean Kepa Crespo PCE (r)-ko euskal presoak bizia galdu zuen gose greban.
Bere adierazpen organoak Resistencia eta Antorcha dira.
Historia
1968an Espainiako Alderdi Komunistatik (PCE) ateratako militante batzuek OMLE erakundea (Espainiako Marxista-Leninisten Erakundea) sortu zuten, PCEren nazio adiskidetze politikarekin bat ez zetozelako. Era berean, garai hartan Sobietar Batasuneko ildoa errebisionistatzat jo zuten. 1975ean PCE (r)-ren Sortze Kongresua burutu zuten.
Catharus mexicanus
Catharus mexicanus Catharus generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua)
Historia
PCE (r) alderdiak ez du inoiz bere burua legeztatu, Espainiako erregimena "faxista" bezala definitzen duelako. PCE(r)-ko 3.000 bat kide atxilotu dituzte 1975etik, askotan GRAPOrekin zerikusia izatearen akusaziopean. Bere militante batzuk, era berean, indar polizialek hil zituzten, Juan Carlos Delgado de Codes eta Francisco Javier Eizagirre, esaterako. 2003ko apirilean Espainiako Auzitegi Nazionalak PCE(r)-ren jarduera bertan behera utzi zuen. Alderdien Legea erabiliz, GRAPOrekin batera erakunde terrorista bera osatzen zuela baieztatu zuen (GRAPO-PCE(r) delakoa).
Ideologia
Bere helburua Espainian herri errepublika bat ezartzea da, bertan kapitalismoa gainditu, sozialismoari bideak ireki eta gizarte komunista eraiki ahal izateko. Honekin batera, Kanariar irlen independentzia eta Zeuta nahiz Melillak Marokorekin bat egitea (koloniatzat jotzen dituelako), eta Katalunia, Galizia eta Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aldarrikatzen du.
Bihotzaren ipar aldea
Bihotzaren ipar aldea (La cara norte del corazón) Dolores Redondoren eleberria da, Baztango Trilogia arrakastatsuaren prekuela moduan idatzia.
2019an Danele Sarriugartek Erein argitaletxearentzat euskaratu zuen.
Sinopsia
2005eko abuztuan, krimen-sorta batek Baztango bailara inarrosi baino askoz lehenago, Amaia Salazar hogeita bost urteko gaztea, Foruzaingoko inspektoreordea, Estatu Batuetara joan da, FBIko akademiak Europoleko poliziei eskaintzen dien ikastaro batera; Aloisius Dupree du irakasle, ikerketen unitateko burua.
Galanperna zolagorri
Galanperna zolagorria (Lepiota ignivolvata) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Sindrome gastroenteritikoa eragiteko arriskua du. Lepiota txikien toxikotasun handirik ez du, baina haragiak ez du kalitate handirik sukaldean erabiltzeko.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Ganbil-titiduna, gero lauagoa, arre-gorrixka kolorea du erdian, gainerakoa argiagoa, ezkata txiki arrexkekin.
Orriak: Zurixkak, gero krema zikin kolorekoak; estu, libreak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak eta ukitzen ez diotenak.
Hanka: 6 eta 11 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1 cm bitarteko lodierakoa, zurixka. Oinarrian kurbatua. Eraztun garbi samar batekin, batzuetan, bolba bat gogora dezaketen girlanda gisa. Oinarri erraboilduna du, arre-laranja kolorekoa, lehortzen denean areagotu egiten dena.
Haragia: Zurixka, oinaren oinarrian pixka bat gorrixka. Arbi usaina du, azidoa.
Etimologia: Lepiota hitza grezierazko "lepis" "lepidos" hitzetatik dator eta "oús" eta "otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa. Ignivolvata epitetoa, sua esan nahi duen "ignis" hitzetik dator. Errezelak kolore gorria duelako oinaren hondoan. Bolbaren antzekoa.
Toxikotasuna
Toxikoa.
Nahasketa arriskua
Erraz ezagutzen da, oinaren oinarriaren kolore eta kurbaduragatik.
Lepiota clypeolaria delakoarekin nahas daiteke, honek oinaren oinarria ez du arre-laranja kolorekoa. Lepiota ventriosospora espeziearekin ere bai, honek tonu horixka du.
Sasoia eta lekua
Uda amaieran eta udazkenean agertzen da. Udaberrian ere egon daiteke agerraldiren bat. Belardietan eta eremu irekietan. Hostogalkorren eta koniferoen basoetako humusetan aberatsak diren eremuetan. Talde ertainetan ateratzen da. Espezie nahiko arrunta da.
Banaketa eremua
Europa, Japonia.
Charpy-ren talka-saiakuntza
Material bat karakterizatzeko beharrezkoak diren ezaugarrien artean zailtasuna dago. Charpy-ren talka-saiakuntza erabiltzen da materialen zailtasuna esperimentalki kuantifikatzeko. Zailtasunak materiala hautsi aurretik xurga dezakeen  energia-kantitatearen balioa adierazten du.
Saiakuntzaren hasieran, pendulua altuera jakin batean kokatzen da; ondoren, geldiunetik askatzen da. Pendulua bertikaletik pasatzean, mailuak probetaren aurka talka egingo du. Talkaren ondorioz, probeta hausten da, eta jarraian, pendulua altuera berri batera igoko da.
Energia-kontserbazioaren printzipioaren arabera:
“Energia ez da sortzen ezta xahutzen, transformatu baizik”.
Energiaren kontserbazio-printzipioaeta saiakuntzan eragiten duten faktore bakarrak altuera-diferentzia eta makinaren funtzionamenduak eragindako marruskadurak direla kontutan hartuz, honako adierazpena lortuko dugu:
Charpy-ren makinak daukan neurgailuaren bitartez saiakuntza bat egitean, zuzenean lortuko dugu energía potentzialaren aldakuntzaren balioa.
Energia potentzialaren aldakuntza, marruskaduraren ondorioz xahuturiko energia eta probetak haustean xurgaturiko energia-kantitatearen arteko batura izango da. Probetak xurgaturiko energia-kantitatea kalkulatu nahi badugu, Charpy-ren talka-saiakuntzan lortutako balioari funtzionamenduagatik sortutako marruskaduraz xahuturiko energia kendu beharko diogu.
Marruskaduraren ondorioz galdutako energia kalkulatzeko lehenik probeta jarri gabe saiakuntza bat gauzatuko dugu. Horrela, penduluko eskalak marruskadura zenbateko energia suposatzen duen  adieraziko digu.
Beraz, entseguan lortutako balioari, marruskadurarengatik sortutako energia-galera kenduz, materialak haustean xurgatutako energia-kantitatearen balioa lortuko dugu; hau da, zailtasuna.
== Prozedura  == Charpy saiakuntza EN 10045-1 arau europarraren arabera normalizaturik dagoen entsegua da. Arauak saiakuntza ondo gauzatzeko bete behar diren hainbat espezifikazio eta jarraitu beharreko prozedura azaltzen ditu, parte hartzen duten faktore ezberdinak aztertuz. Ondoren, arau honetan oinarriturik, saiakuntza on bat gauzatzeko kontuan hartu beharrekoak laburtuko ditugu, jarraitu beharreko pausuak adieraziz.
Hasteko, aztertu nahi dugun materialaren probetak lortu beharko ditugu. Probeta hauek ezin dira edozein formakoak izan. Saiakuntza ondo egiteko probetek neurri zehatz batzuk izan beharko dituzte EN 10045-1 araudiaren arabera. Lehenik, materialetik  55x10x10 mm-ko dimentsioak dituen probeta mozten da.
Hau egin eta gero, probetari arteka bat egiten zaio.Talka gertatzean, probeta artekatik apurtuko da. Entseguan aztertzen ari garen materiala kontuan hartuz, artekak bi motakoak izan daitezke: Probetaren materiala hauskaitza bada,  triangelu-formakoa ("V" itxurakoa) izan ohi da, bestalde, hauskorra izatekotan egindako arteka karratu forma ("U" itxurakoa) izango du. Adibide gisa, altzairuzko probetei egindako arteka triangelu itxurakoa izaten da, eta burdinurtuei egindakoa, ordea, karratu formakoa.
Probetaren neurriak arauaren zehaztapenetara egokitzen direla ziurtatu eta gero, penduluaren euskarrian kokatu beharko dugu. Probeta ondo zentratuta egon behar da, zuzen eta arteka talka emango den gainazalaren aurkako aldera begira jarriz.
Ondoren, pendulua altuera jakin batetik askatzen da. Altuera horretan eskalak adierazten du hasierako energia. Oszilatzean, penduluak orratza altuera berriraino bultzatzen du, talkan galdutako energiaren balioa lortuz. Hala ere, galduriko energia guztia ez da talkaren ondorioa. Aurretik esan dugun moduan, zati bat makinaren funtzionamenduak eragindako marruskaduraren ondorioz galtzen da. Marruskaduragatik galdu den energia estimatzeko pendulua inongo oztoporik gabe oszilatzen jartzen da.
Bukatzeko, esan beharra dago Charpy saiakuntzan marruskaduraz gain beste hainbat faktore eragiten dutela. Hala nola, penduluaren pisua, honek zein abiadurarekin egiten duen talka probetarekin, etab. Faktore hauek guztiak lehen aipaturiko EN 10045-1 araudian finkaturik datoz. Izan ere, eragiten duten faktore hauek makina batetik bestera ezberdinak balira, egindako neurketak ez lirateke konparagarriak izango. Hala ere, materialaren zailtasunean asko eragiten duen faktore bat dago, eta saiakuntza gauzatzerakoan kontuan hartu behar da. Faktore hori tenperatura da, eta hurrengo puntuan ageri den adibidearen bitartez zailtasunean eta Charpy saiakuntzan ze nolako eragina duen aztertuko dugu.
Saiakuntza baten adibidea
Charpy-ren talka-saiakuntza ondo ulertzeko, adibide erreal bat azalduko dugu. C45E altzairuzko hiru probeta erabili dira tenperatura ezberdinetan: Lehenengoa giro-tenperatuan, bigarrena 100 °C-etan eta azkenik, hirugarrena, 220 °C-etan. Eginiko hiru saiakuntza horietan lortutako balioak honako taulan ikus ditzakegu:
Taulan ikusten den bezala, materialak zenbat eta tenperatura handiagoa izan energia-kantitate handiagoa xurgatzen du apurtu aurretik, hau da materialaren zailtasuna altuagoa izango da.
Izan ere, altzairuak, tenperatura-eremu jakin batean, portaera harikorra izaten du, eta hortik at, berriz, portaera hauskorra. Bi eremu hauen arteko mugari, harikortasun-hauskortasun trantsizio-tenperatura (Tk) deritzo.
Hiru saiakuntza soilik egin ditugunez, zaila da datu hauekin kurba zehatza lortzea. Baina probetei erreparatuta, zenbait desberdintasun antzematen dira euren gainazaletan.
·        21 °C-ko probetan haustura guztiz hauskorra eman da. Ez da inolako deformazio plastikorik antzematen. Haustura-planoa guztiz zuzena izan da, eta haustura-gainazala kristalinoa da. Hau gehienbat, tenperatura horretan irristapen-sistema nahikorik ez dagoelako ematen da. Edota dislokazioak ezin direlako azkar nahiko higitu, eta beraz, plano kristalografiko trinkoei jarraituz haustura, edo dekohesioa, ematen da.
·        200 °C-ko probetan, aldiz, haustura harikorra gertatu da. Apurtu aurretik probeta plastikoki deformatu dela ikusten da, alboetan batez ere. Probetaren aldeetan ez dira ebaketa zuzenak ikusten, eta haustura-gainazala haritsua da. Tenperatura altuetan, dislokazioen higiduraren ondorioz materiala plastikoki deformatzen da.
·        100 °C-ko probetan, berriz, haustura tartekoa da. Azalaren zentroan, haustura hauskorra ematen da, baina bere inguruan, haustura harikorra gertatu da.
Irazola
Irazola Abadiñoko (Bizkaia) iparraldeko auzo bat da.
Potim
Potim Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Addaura leizea
Addaura leizea Palermoko (Sizilia) Pellegrino mendiko ipar-ekialdean dagoen hiru kobazulo naturalen multzo bat da. Multzoa garrantzitsua da azken Epigravettiarraren eta Mesolitoaren artean grafitoengatik.
Palermoren gainean, Pellegrino mendian, Mondello hondartzaren hego-ekialdean eta itsasoaren mailatik 70 metrora, kobazulo eta barrunbe batzuk daude, non ehizarako erabilitako hezurrak eta tresnak aurkitu diren. Aurkikuntzek Paleolito eta Mesolito garaietako gizakiaren presentzia agerian uzten dute, Palermoko Arkeologia Museoan gordetzen direnak.
Hala ere, haren garrantzia dator, batez ere, labar-grabatuen ezohiko multzo batetik. Grabatu horiek hormak apaintzen dituzte, eta kasu bakarra dira historiaurreko labar-artean. Addaura (edo Daura, Tenimentoaren izena) grezierazko laura hitzaren ustelkeriatik dator, komunitate anakoreta mota berezi bat adierazten duena ; Beste batzuen arabera, arabieratik eratorria litzateke: ال‎ ور‎ al-dawrah, "Biraketa", "Begizta" esan nahi duena, Pellegrino mendiaren kostaldeko aldeak puntu horretan egiten duen bihurgune handiari erreferentzia eginez.
Historia
Addaura grafitiaren aurkikuntza berria da, eta guztiz ausaz egin zen. Monte Pellegrino ko Addaura multzoa osatzen duten hiru kobazuloak jada paleontologoek aztertuak zituzten, elefante nano baten hezurdura aurkitu zenetik.
1943an, Sizilian lehorreratu eta Palermora iritsi zirenean, Aliatuek, toki egoki baten bila, kobazuloak erabili zituzten munizioak eta lehergaiak gordetzeko. Arsenalaren ustekabeko leherketak inkrustazio zituen zati baten erorketa eta kolapsoa eragin zuen kobazulo nagusian, eta ordurarte garaiko patinak estalitako grafitia argitara atera zuen. Grafitiak kontu handiz aztertu zituen Jole Bovio Marconi irakasleak eta, 1953an, haren ikerketak argitaratu zituen
1997tik ezin dira Addaurako kobazuloak bisitatu; itxi egin dira, harkaitzak erortzeko arriskua dagoelako, harkaitz-gailurraren ezegonkortasunaren ondorioz. Orain arte, finkatze-neurri egokiak ez dira ezarri, eta gunea degradazio-egoeran dago, bandalismo-erasoengatik.
Labar-grabatuak
Aditu batzuen arabera, akrobatak izan litezke, trebetasun bereziko jolasak jokatzean harrapatuak. Beste batzuen arabera, erritu baten eszena deskribatzen da, xaman batek zuzendutako bi pertsonen sakrifizioa egitean. Interpretazio hori bermatzeko, lepoaren eta soken alboetan bi karaktere nagusi daudela nabarmendu da, gorputza anormal eta mingarri izatera behartzen dutenak.
Beharbada, errito bat da, hiltzeko eta nork bere burua itotzea inplikatzen dituena, beste kultura batzuetan ere honela agertzen da. Azalpen hori jarraituz gero, mozorrotutako bi irudiak xamanak izango ziren, sakrifikatutako bi pertsonaiak inguratzen dituztenak. Beste batzuen ustez, bi gizonezkoen irudiak testuinguru homoerotikoa da.
Addauraren grabatuek interes handieneko ziklo figuratibo bat irudikatzen dute, ingurunearen irudikapen eszenografikoari eskainitako ezohiko arreta dela eta, muturreko kasua arte paleolitiko osoan. Giza irudiaren tratamendua agertu da Mediterraneoko arroan, bereziki Levanzon (Genovarraren koba) eta franko-kantauriarreko eskualdean. Teknika berberak erabiltzen badira ere, Addaurako kobazuloan modu erabat berrian adierazten da.
Suitzako futbol selekzio nazionala
Suitzako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da.
Jokalari aipagarrienak
2022ko azaroaren 24an eguneratua
Bitxikeria
2018ko futbol txapelketan azaleratu zenez, Suitzako selekzioan zazpi nazio jatorri eta hizkuntza desberdinetako 7 jokalarik parte hartu zuten, horietako lau Balkanetako Gerratik ihesi Suitzara heldutakoak.
Arricau-Bordes
Arricau-Bordes Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Deribatu
Matematikan, deribatua funtzioaren aldaketaren adierazlea da. Integralarekin batera kalkuluaren bi gai garrantzitsuenetariko bat da; bata bestearen alderantzizkoak izanda (kalkuluaren oinarrizko teoreman esaten den bezala).
Deribatuak, funtzioaren aldagaia hazten doan heinean, funtzioak hartzen duen balioaren hazkundea deskribatzen du. Aldi berean, beste funtzio bat definituko du eta funtzio berri hau aztertuz jatorrizko funtzioaren gorakortasuna eta beherakortasuna, ahurtasuna eta ganbiltasuna etab. ezagutu daitezke.
Bi aldagaietako funtzioen grafikoetan zuzen tangentearen edo sekantearen limitearen malda adierazten du. Funtzioa jarraitua ez bada edo tangente bertikala badauka puntu batean eta bere inguruan, hor ez da existituko funtzio horren deribatua.
Deribatuak aplikazio asko dauzka beste zientzia askotan. Fisikan, adibidez, abiadura adierazten du, hau da, posizioaren denborarekiko aldaketa; beraz, abiadura posizioaren denborarekiko deribatua da.
Definizioa
Esandakoaren arabera deribatuak zuzen sekantearen malda adierazten du. Eskumako grafikotik ondorioztatzen denez, sekantearen maldaren idatzizko adierazpena hauxe da:
f (x) \, funtzioaren deribatua ezagutzeko eraman behar da aldagaiaren bi balioen arteko distantzia minimoa izatera. Horretarako h \,-ren balioa 0 \,-ra hurbiltzen doan limitea bilatu behar da:
Funtzioaren jarraitutasuna eta diferentziagarritasuna
Funtzioa eta bere deribatua aztertuz, bi ezaugarri hauek ezagutu daitezke.
Funtzioaren jarraitutasuna
Funtzioak, jarraitua izateko puntu batean, hainbat baldintza bete behar ditu (puntu horretan).
Funtzioaren diferentziagarritasuna
Funtzioa diferentziagarria izango da puntu edo ingurune batean soilik eta baldin bere deribatua existitzen bada puntu edo ingurune horretan.
Funtzioa ez bada jarraitua puntu batean, hor ez du edukiko lerro tangenterik, beraz, ez da diferentziagarria izango. Hala ere, gerta liteke funtzioa puntu batean diferentziagarria ez izanda jarraitua izatea. Hau ikusita, esan daiteke diferentziagarritasunak jarraitutasuna ondorioztatzen duela, baina ez alderantziz.
Deribagarritasuna eta funtzioen arteko eragiketak
Izan bitez f eta g bi funtzio, a puntuan deribagarriak. Orduan, honako propietate hauek betetzen dira
Katearen erregela
Funtzioen konposaketaren deribagarritasunari buruzko informazioa eta deribatua ematen ditu. Balden eta f funtzioa a puntuan deribagarria bada, eta g funtzioa f(a) puntuan deribagarria bada, orduan, g \circ f funtzioa deribagarria da a puntuan eta honakoa da bere deribatua:
Notazioa
Deribatua adierazteko hainbat modu ezberdin daude gaur egun. Gainera, denborarekin, testuinguruaren arabera bata edo bestea erabiltzeko joera nabarmendu da.
Lagrangeren notazioa
Askotan, matematiketan eta fisikan, beste baten ondorioa den edo harreman estua daukan funtzioari edo ikurrari prima ikurra (') gehitu ohi zaio. Adibidez, makina baten beso baten luzerari l esaten bazaio besteei l', l'' , etab. esatea oso arrunta da. Honi jarraituz, funtzioren deribatua funtzio ' esaten zaio:
f(x) \;: funtzioa
f'(x) \;: funtzioaren deribatua
f''(x) \;: funtzioaren bigarren deribatua
f'''(x) \;: funtzioaren hirugarren deribatua
edo : funtzioaren n-garren deribatua
Notazio hau Joseph Louis Lagrange fisikari eta matematikariaren omenez izendatu zen.
Leibnizen notazioa
Matematikan eta beste zientzia askotan, batez ere maila altuagoetan, Leibnizen notazioa erabiltzen da. Gottfried Leibniz matematikariaren omenez izendatu zen. Ezberdintasun nabaria aurrekoarekin zer aldagairekiko deribatuko den adieraztean datza.
x \,-en menpe dagoen f \, funtzioa x \,-ekiko deribatzeko:
Deribatuaren balioa puntu konkretu baten ,a \,-n, adierazteko bi modu daude; biek baliagarritasun berdina daukatelarik:
Aldagai berarekiko egingo den hirugarren deribatua adierazteko historian zehar metodo korapilatsu hauek erabili dira:
edo
Gaur egun, sinpletasuna dela eta, edozein n-garren deribaturako balio duen notazioa da erabiliagoa:
Leibnizen notazio honek beste ezaugarri ona dauka erabiltzeko orduan, katearen legea adierazteko erraztasunean:
Eulerren notazioa
Leonhard Eulerren omenez izendatua. Funtzioaren aurretik idatziz lortzen da aldagaiarekiko deribatzeko.
f(x) \;: funtzioa
f funtzioa aldagai bakarraren menpe dagoenean operadorearen azpiindizea aipatu gabe gera daiteke, ulertutzat hartzen baita
D f(x) \;: funtzioaren deribatua
Gorakortasuna eta beherakortasuna
Esan bezala, funtzioaren deribatua aztertuz zehaztu daiteke bere gorakortasuna, beherakortasuna eta puntu kritikoak bezalako puntu bereziak.
Funtzioaren deribatua 0 baino handiagoa denean gorakorra izango da eta 0 baino txikiagoa denean beherakorra. Deribatua zero deneko edo existitzen ez deneko grafikoko puntuei puntu kritiko deritze. Puntu kritiko batean bigarren deribatua positiboa bada maximo lokala izango da; negatiboa bada minimo lokala izango da; 0 bada, aldiz, ez da bietariko bat izango (agian inflexio-puntua).
Maximoak eta minimoak topatzeko modurik errazena deribatua 0-ri berdintzea denez, berau erabiltzen da gehienetan optimizazioa bezalako operazio matematikoetan.
Deribatu Partzialak
Demagun f aldagai anitzeko funtzio bat dela, adibidez,
Bi aldagaietako baten balioa finkatuz f aldagai bakarreko funtzio bihurtu dezakegu. Adibidez, x konstante finko bat dela suposatzen badugu:
Eta x-ren balio posible bakoitzak funtzio bat definituko du. Adibidez, 1 balioa aukeratuz hurrengo funtzioa lortuko genuke:
Funtzio hauek aldagai bakarrekoak direnez modu arruntean deribatu ditzakegu, eta horrela y-rekiko deribatu partziala lortzen dugu:
y-rekiko deribatu partziala x aldagaia finkatuz lortu dugu, eta prozedura hau edozein aldagai kopururekin errepika genezake. Orokorrean, aldagai batekiko deribatu partziala beste aldagai guztiak finkatzean lortzen den aldagai bakarreko funtzioa deribatuz lortzen da. Hau da, funtzioaren xi -rekiko deribatu partzialaren definizioa hurrengoa da:
Bi aldagaien kasuan bezala, xi ezik aldagai guztiak finkatuz aldagai bakarreko funtzio bat lortzen dugu:
Eta deribatu partziala funtzio murriztu honen deribatua da.
Adibide erraza
Aurreko taulan ikusten den bezala deribatzeko funtziorik errazenak polinomioak dira.
Izan bedi funtzioa. Aurretik esandakoaren arabera funtzio hau jarraitua eta diferentziagarria izango da \mathbb R osoan. f(x) \,-en deribatua, f'(x) \,, goiko metodoak erabilita kalkulatzerakoan lotzen da.
Eskumako grafikoan adierazten da definizio eremuko tarte bakoitzean zer nolako portaera edukiko duen funtzioak.
Los privilegios del ángel
Los privilegios del ángel Dolores Redondoren eleberria da. Bere lehenengo nobela izan zen.
Sinopsia
Pasaiako portua, 1970eko hamarkadan. Bi neska txiki oso lagunak dira baina haietako bat hil egiten da. Trauma horrek beste neskari bizitza osorako markatuko du. Dolu hori, gaizki eramanda, ondorio itzelak izango ditu bai protagonistarentzat baita ere bere ingurukoentzat.
Schreckhorn
, Alpeetako mendi bat da, Suitzan eta Bernako Alpeetan. 4.078 metroko garaiera du.
1861eko abuztuaren 16an Leslie Stephen eta mendizale talde batek lehenbizikoz igo zuten.
Devils Hole
Devils Hole (Deabruaren zuloa) basamortuko habitat bakarra da, Heriotzaren Haranaren Parke Nazionalak administratzen duena. Ash Meadows basoko aterpe nazionalean kokatua, Nevadako Nye konderrian dago, Ameriketako Estatu Batuen hego-mendebaldean.
Deabruaren zuloa akuifero geotermiko bat da (92º F/33º C), Amargosa basamortuan dagoen kareharrizko haitzulo baten barnean dagoen igerileku batek elikatua, Nevadako Amargosa haranean, Amargosa mendilerroaren ekialdean eta Heriotzaren haraneko Funeral mendien artean. Cyprinodon diabolis ziprinidoaren habitat bakarra da.
Joe Dassin
Joseph Ira "Joe" Dassin (New York, 1938ko azaroaren 5a - Papeete, 1980ko abuztuaren 20a) frantziar-estatubatuar aktore, abeslari eta egile abeslaria izan zen.
Jules Dassin eta Béatrice Launerren semea izan zen. Biak jatorri judukoak ziren. Aita Hollywoodeko zerrenda beltzean zegoenez, familia Europara joan zen. Joek Suitzan egin zuen eskola aldia eta ondoren Antropologian lizentziatu zen Michigango Unibertsitatean.
Ezaguna izan zen Frantzian 1960ko eta 1970eko hamarkadetan, eta bere ospea Europako gainerako herrialdeetara zabaldu zen.
Polinesian hil zen oporretan bihotzekoak jota.
Alegiko Talde Ezkertiar Abertzalea
Alegiko Talde Ezkertiar Abertzalea Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Alegian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, eta Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi ez zuen plataformetako bat izan zen. Guztira, 489 boto eskuratu zituen, botoen %49,20. Horrez gain, udalerriko alkatzea lortu zuen EAJ-EA koalizioak baino zinegotzi bat gehiago lortu zuelarik.
Ipar Dvina
Ipar Dvina (Северная Двина), Errusiako ipar-mendebaldeko ibaia da, Vologda eta Arkhangelsk oblastak zeharkatzen dituena. Ipar Dvina Iug eta Sukhona ibaien elkargunean sortu eta Itsaso Zuriko Dvina badian itsasoratzen da. Oso arro zabala du, 357.052 km², Europako 5.a eta Errusiako 10ª.a.
Hidrometria
Ipar Dvinaren emaria 1881-1993 bitartean neurtua izan da Ust-Pinegan (itsasoratu baino 137 km lehenago). Gune horretan, drainatutako eremuak 348.000 km² ditu, arro osoaren % 97,5. Emari handiena maiatzean du (14.722 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikiena martxoan (847 m³/s). Abendutik apirilera izozturik egon ohi da.
''' Ipar Dvinaren batez besteko emariak (m³/s), Ust-Pinegan neurtuak Datuak: 1881 eta 1993 artean '''
Lorin Maazel
Bizitza
Frantzian jaio zen arren, gurasoak Estatu Batuetako juduak zituen, eta estatubatuar herritartasuna izan zuen. Oso gazterik hasi zen musikaren munduan lanean, eta hamabost urte zituenerako Estatu Batuetako orkestra ospetsuenen zuzendari gisa nabarmendu zen. 1948an, Pittsburgheko Orkestra Sinfonikoan sartu zen biolinista gisa, eta 1960an Alemaniako Bayreuth Jaialdian parte hartu zuen zuzendari moduan (bera izan zen Bayreuthen lehen amerikarra). Harrezkero, munduko orkestra ospetsuenen zuzendari izan da. 1965etik 1975era, Berlin Irratiko Orkestra Sinfonikoko zuzendaria izan zen, 1972tik 1982ra, Clevelandekoarena, eta Vienako Operakoarena, 1982tik 1986ra. 1988an, berriz, Frantziako Orkestra Nazionalaren zuzendari musikal izendatu zuten (1988-1991). Pittsburgheko Orkestra Sinfonikoaren musika-zuzendaria izan da 1986az gero, eta Bavaria Irratiko Orkestra Sinfonikoarena, 1993tik aurrera.
Septina
Septinak GTP lotura duten proteinak dira eta Zelula eukariotoetako (landare zelulak ezik) zitoeskeletoaren laugarren osagai kontsideratzen dira. Septina desberdinek proteina konplexuak osaratzen dituzte eta gainerako zuntzekin elkartuz eraztun antzeko egiturak eratzen dituzte.
Egitura
Septinek 30-65 kDa-eko pisu molekularra dute eta ez dute polorik agertzen. N-muturrean prolina aminoazido ugari dituzte eta GTPa lotzeko gune bat ere bai. Septinak elkarren artean N-muturraren bidez, C-muturraren bidez edota GTP bidez lotzen dira.
Legamian
Saccharomyces cerevisiae legamian zazpi septina desberdin aurkitu dira. Hauetako bostek mitosiko zitozinesian hartzen dute parte eta beste biek esporulazioan. Septinek ardatz akromatikoari lotu eta eraztun bat eratzen dute zelula bitan banatu arte. Horretarako zelula kortexean septinen eremu bat aurkitzen da eta zitokinesia iristen denean eraztun bikoitza eratzen du zelula bitan banatuz.
Hifadun onddoetan
Hifadun onddoetan septinazko eraztunek hifaren hazkuntza zilindrikoa ahalbidetzen dute eta hifari polaritatea ematen diote. Hau gertatzen da Candida albicans, Aspergillus nidulans edota Ashbya gossypii gisako onddoetan.
Animalia zeluletan
Onddoetan ez bezala, animalia zeluletan ez dira septinazko eraztun jarraiak agertzen. Aktinazko mikrofiruekin eta mikrotubuluekin batera agertzen dira, normalean beste zuntz hauen ainguraleku gisa.
Gizakietan 13 genek kodetzen dituzte septinak, honek aniztasun handiko proteina familia ekoiztea dakar. Septina konplexuek hetero-hexameroak (3 x 2 = 6) edota hetero-oktameroak (4 x 2 = 8) osatzen dituzte. Zelulen hainbat prozesutan partehartze garrantzitsua dute:
Historia
Leland H. Hartwell estatubatuarraren taldeak aurkitu zituen 1970. urtean Saccharomyces cerevisiae legamia zelula zatiketa aztertzen ari zela. 1976. urtean immunofluoreszentzia erabilita septinak eraztun mitotikoan lokalizatu ziren.
Arrien
Arrien Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Viktor Dyk
Viktor Dyk (Pšovka u Mělníka, 1877ko abenduaren 31 - Lopud, 1931ko maiatzaren 14a) txekiar idazle eta politikari abertzalea izan zen.
Zuzenbidea ikasi zuen Pragako Unibertsitate Karolinoan eta politikan aritu zen. Txekiarrentzat aberria sortzearen aldekoa izan zen. Horregatik egon zen kartzelan 1916 eta 1917 artean. 1917an Txekiar Idazleen Manifestuaren sinatzaileetako bat izan zen, eta 1918an Txekoslovakiako Alderdi Nazional Demokratikoaren sortzaileetako bat. 1930ean Txekoslovakiako parlamentuko diputatu hautatu zuten eta 1929an senatari. 1931n hil zen Jugoslaviako Lopud uhartetik gertu igeri egiten ari zela.
1907an, Lumir aldizkariaren editore bihurtu zen, eta txekiar kultura sustatu zuen. Libreto idatzi zuen Leoš Janáčeken opera baterako, eta 1915ean Vinohrady antzokiarekin kolaboratzen hasi zen. Olerkiak, eleberriak, antzezlanak eta idazki politikoak idatzi zituen.
Jean Nicot
Jean Nicot de Villemain (1530 - 1604ko maiatzaren 4a ) frantziar diplomazialari eta intelektuala izan zen. Frantziara tabakoa eraman zuen lehenengoa izateagatik da ezaguna. Nikotina, Nicotiana tabacum landarearen izena daraman sustantzia adiktiboa, bere abizenagatik deitzen da horrela.
Nicotek Pariseera 1560ean eraman zuen tabakoa eta haziak, Frantziako erregeari oparitu zion eta sendabelar gisa aurkeztu zuen. Arrakasta itzela izan zen, eta Maltako Ordenako arduradunari asko gustatu zitzaion eta bere monje guztiei eman zien. Garai hartan pentsatzen zen tabakoak gaixotasunak ekiditen zituela, bereziki izurria.
Igarapé-Açu
Igarapé-Açu Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Yushi Ito
Yushi Ito (伊藤 勇士, 1984ko abuztuaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis.
Ober Gabelhorn
, Alpeetako mendi bat da, Suitzan eta Alpe Peninoetan. 4.063 metroko garaiera du.
1865eko uztailaren 6an A. W. Moore, Horace Walker eta Jakob Anderegg mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Yesca (gazte antolakundea)
Yesca 2006ko apirilaren 23an sortutako Gaztelako gazte antolakunde abertzalea da.
Gaztela osoan zehar hainbat eta hainbat batzar dauka, Gaztela eta Leon, Errioxa, Gaztela-Mantxa eta Madrilen zehar hedatuak.
Bere borroka politikoa gaztelanismoan, subiranismoan, auzolanean, autogestioan, sozialismoan, feminismoan, ekologismoan, antifaxismoan eta internazionalismoan kokatzen da.
Gaztelau Ezkerra higikunde soziopolitikoaren gazte-antolakundea da.
Oso harreman estuak ditu Ernai, Arran, Isca! eta Briga gazte antolakunde euskaldun, katalan eta galiziarrekin, baita erregimen espainiarraren aurka borrokan dabiltzan gainerako gazte antolakunde ezkertiar eta independentistekin.
Kanpo-estekak
- Yesca antolakundearen webgunea
Amanda Bynes
Amanda Laura Bynes (Thousand Oaks, Kalifornia, 1986ko apirilaren 3a) estatubatuar aktore ohia da. 1990eko eta 2000ko hamarkadetan telebistan eta filmetan antzezteagatik ezaguna da.
2010ean antzezteari utzi zion mendekotasun-arazoak tarteko.
Champéry
Champéry Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lamprolepis
Lamprolepis Scincidae familiako narrasti genero bat da. Ozeano Barearen mendebaldeko uhartetan aurki daitezke.
Échannay
Échannay Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Échannay udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 69 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 66 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Micrurus isozonus
Micrurus isozonus Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Échannay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 58 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 58 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (31 gizon eta 23 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Échannay udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 476 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Giza Garapenaren Indizea
thumb|Giza Garapenaren Indizearen kategoriak irudikatzen dituen munduko mapa, desberdintasunen arabera doituta (2020an argitaratutako datuak). Giza garapenaren indizea (GGI) [[Garapenerako Nazio Batuen Programa|Nazio Batuen Garapenerako Programak sortutako neurketa berezia da. Gizarte adierazle estatistiko bat da eta hiru parametroz osatuta dago:
2007ko txostena
Parentesien arteko zenbakiek herrialde bakoitzaren postu-aldaketa adierazten dute, 2006ko txostenarekin parekatuta.
Zerrendako azken 10 herrialdeak
<ol> Kongoko Errepublika Demokratikoa 0,411 ( ↓  1)</li> <li> Etiopia 0,406 ( ↑  1)</li> <li> Txad 0,408 ( ↑  1)</li> <li> Afrika Erdiko Errepublika 0,384 ( ↑  1)</li> <li> Mozambike 0,384 ( ↓  4)</li> Mali 0,380 ( ↑  2)</li> <li> Niger 0,374 ( ↑  3)</li> <li> Ginea Bissau 0,374 ( ↓  2)</li> <li> Burkina Faso 0,370 ( ↓  2)</li> <li> Sierra Leona 0,336 ( ↓  1)</li> </ol>
Valmala (Burgos)
Valmala Burgosko udalerria da, Montes de Oca eskualdean dagoena.
Bollnäs udalerria
Bollnäs Suediako udalerria da. n kokatua dago. 1976,64 km² ditu eta 26,694 biztanle ditu.
Valmala (Burgos)
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 35 biztanle zituen.
Bollnäs udalerria
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kirolak
Bollnäs GIF Suediako bandy talde arrakastatsuenetakoa da. 2005ean Munduko Bandy Kopa irabazi zuen.
Valmala
Valmala esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
Benthophilus ragimovi
Benthophilus ragimovi Benthophilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lough
Lough hitza Irlandan aintzirak izendatzeko izendapen bat da. Berez, antzinako irlanderazko Loch hitzaren Irlandako ingelesezko hitz eratorri bat da. Batzutan fiordo, badia eta estuarioak izendatzeko ere erabili ohi da.
Aldiz, Eskozian Loch hitza erabili ohi da.
Saulny
Saulny Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saulny udalerrian erroldatutako biztanleak 1.446 ziren. Familiak 510 ziren, horien artean 77 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 58 bakarrik bizi ziren emakumeak), 170 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 236 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 561 etxebizitza zeuden, 535 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 487 etxeak ziren eta 69 apartamentuak ziren. 535 etxebizitza nagusietatik 466 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 91 etxek lau zituzten eta 398 etxek bost zituzten. 501 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 179 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 336 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.004 ziren, horien artean 732 aktiboak ziren eta 272 inaktiboak ziren. 732 pertsona aktiboetatik 682 lanean zeuden (357 gizon eta 325 emakume) eta 50 langabezian zeuden (20 gizon eta 30 emakume). 272 pertsona inaktiboetatik 101 erretiraturik zeuden, 101 ikasten zeuden eta 70 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saulny udalerrian 549 unitate fiskal zeuden, 1.528,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.686 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Saulny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arthur Mitchell (dantzaria)
Arthur Mitchell (New York, AEB, 1934ko martxoaren 27a – ibidem, 2018ko irailaren 19a) estatubatuar dantzari, maisu, koreografo eta zuzendari artistikoa izan zen. Dantzari afroamerikarrez eratutako ballet klasikoko lehen konpainia handiaren sortzailea da.
Biografia
Dantza-ikasketak egin zituen New Yorkeko High School of Performing Arts eta School of American Ballet eskoletan. 1956an, George Balanchine koreografoaren New York City Balleten hasi zen lanean, eta beretzat bereziki prestatutako paper asko jokatu zituen, hala nola Puckena "Udako gau bateko ametsa" obran (1962).
1968an, bere bizitzako proiektua hasi zuen: Harlemgo Dance Theatre konpainia, baztertutako gazteak prestatzera bideratutako dantza klasikoko taldea. Karel Shook ballet-irakaslearekin batera, DTH izenaz ezagutzen den eskola eta konpainia sortu zuen. Konpainiaren errepertorioan, Balanchineren lanak ez ezik, XX. mendearen hasierako maisuen obrak eta egungo koreografo onenenak ere sartu ziren. 1995ean, Estatu Batuetako Arteen Domina eman zioten, dantzaren alde egindako lanaren sarigarri.
Juan Carlos de Diego
Juan Carlos de Diego Rica (Burgos, 1966ko abuztuaren 7a), Txutxi izengoitiz ezaguna, bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritu zena.
Biografia
Juan Carlos oso gaztetatik hazi zen Bilbon eta Lezamako harrobian hezi zen. 1984ko irailaren 2an debuta egin zuen Bilbao Athleticekin eta, astebete geroago, Athleticekin Lehen Mailan. Futbolari profesionalek greba egun bat egin zutelako debuta egin zuen. Ligako bost partida jokatu zituen Athleticekin eta gol bat sartu zuen UD Las Palmasen aurka.
María Elena Duvauchelle
María Elena Duvauchelle Concha (Concepción, Txile, 1942ko abuztuaren 30a) txiletar ibilbide luzeko antzerki-, zinema- eta telebistako aktorea da,
Hainbat aintzatespen jaso ditu bere bizitzan zehar, besteak beste, Venezuelako Udalaren Antzerki Saria 1977an eta Txileko Kulturaren eta Arteen Kontseilu Nazionalaren Bikaintasun Zigilu Domina 2014. urtean. Gainera, Probidencia herriko Udalak Pertsona Publiko Goraipagarria egin zuen 2017an.
Peixe-Boi (Pará)
Peixe-Boi Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
María Elena Duvauchelle
Biografia
María Elena artista familia batean hazi zen eta txikitatik antzerkirako zaletasun berezia sentitu zuen. Haren aita, Humberto Duvauchelle, negozio-gizona, aktore frustratua zen, eta ama, Amandina Concha, “piano-jole bikaina” zen. Harengandik, María Elenak musikarekiko zaletasuna jaso eta zortzi urte zituenetik bere piano-ikasketekin sakondu zuen. 12 urte betetzean, eta nerabezaroan, tresna hori alde batera utzi eta bere talentu guztiak tauletara bideratu zituen. Bost neba-arrebetatik txikiena da (Humberto, Hugo, Héctor eta Renato), eta horietatik lauk antzerki-karrera egin zuten. Bigarren mailako ikasketak Monjas Alemanas de la Inmaculada Concepción ikastetxean egin zituen.
Antzerkia “izurrite beldurgarri” moduko bat zen, eta Duvauchelle familia osoa kutsatu zuen. Hori ez zitzaien oso ondo atera gurasoei, eta seme-alabei ohartarazi zieten karrera hori ez zela segurua. Baina, pixkanaka, eta haien lorpenak eszenatokian ikustean, ezin izan zioten uko egin ideia onartzeari. Duvauchelle anaiak (Héctor, Humberto eta Hugo) 1953 eta 1954 bitartean hasi ziren Concepción hirian. Concepción Unibertsitate Antzokia osatu zuten, eskualdean oso garrantzitsua izan zena, eta bertan Pedro de la Barra eta Delfina Guzmán bezalako irudiak hasi ziren.
Catharus dryas
Catharus dryas Catharus generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
María Elena Duvauchelle
Lan ibilbidea
1966an egin zuen lehen filma, eta bi urte geroago, telebistan lehen aldiz hasi zen Canal 13ko antzoki historikoetan, telebista Alamedan zegoela. Maria Elenak, lankideek (Nissim Sharim eta Delfina Guzmán esaterako) kritikak egin arren, programez gozatzen zuen, eta haiek “nola egin zitezkeen teleteatro horiek” esaten zioten. 1967an Jorge Díazen Introducción al elefante y otras zoologías/ Elefanteari eta beste zoologia batzueii buruzko sarrera (1967) lanean hasi zen.
Telebistako lana gustukoa zuen, ez premia batengatik, egun egiten den bezala, garai hartan oraindik ere antzerkitik bizi zitekeelako. Asteartetik asteartera bitartean, eta asteburuetan, egunean bi funtzio egiten ziren. Telebistarekiko zaletasuna 70eko hamarkadan hasi zen, Ictus-ek Txileko Telebista Nazionala transmititzen zuen La manivela izeneko programa egin zuenean, eta berehala eromena bihurtu zenean.
Venezuelan
1974an Venezuelara abiatu zen Orietta Escámez ordezkatzera, Los Cuatros konpainiak Ertamerikan egiten zuen biran. Besteak beste, “Boeing Boeing”, “Operación Shakespeare” eta “Un domingo en Nueva York” lanak aurkeztu zituzten. Herrialde hartan hamar urtez bizi izan zen, Julio Jungekin batera, garai hartan senarra zena.
Venezuelan egon zen denbora luzea ez zen gustukoa izan, diktadura militarraren dekretu batek debekatu baitzuen Duvauchelle-ren eta Julio Jung-en neba-arrebek Txilera itzultzea, estatuaren segurtasunerako arriskutsuak zirelakoan. Sei hilabeteren buruan, debekua kendu egin zieten, Alderdi Komunistako militantea zen Héctorri izan ezik. Horregatik, Duvauchelle neba-arrebek hari laguntzeko geratzea erabaki zuten. Handik gutxira, herrialde hartako ingurune artistikoan hasi ziren.
Venezuelan emandako hamar urteak pozgarriak izan ziren María Elenarentzat. Julio semea jaio zen (1978), hainbat lan ezagun egin zituen, telebistan lan egin zuen, eta antzerkiko atzerriko lehen aktorearentzako udal saria jaso zuen. “Oso urte ederrak izan ziren, ikastekoak, gogoetakoak eta bizitzan oso emaitza onak izan zituenak”. Leku horretan “Ardiente paciencia” estreinatu zuen Jung-ekin. Hala ere, 1983an Héctor Duvauchelle nebaren hilketak, Caracasko jatetxe batean portugaldar batek hil baitzuen, Humberto eta María Elena Txilera azkar itzultzea eragin zuen.
Venezuelan, bi telesail egin zituen bitartean, eta urte luzez estazio katolikoan, harrotasunez gogoratzen du egindako La última cruz eta Fuera de control lanak.
Itzulera
Gaur egun, aktoreak taulen eta Arteduca korporazioaren artean banatzen du bere denbora, eta Arteduca korporazioko burua da. Irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta artea hezkuntzaren zerbitzura jartzen du, baliabide gutxiko ikastetxeetan aplikatzen den metodologia. Bere 37 urteko ibilbidean ekoizpen independenteak egin dituen arren, María Elena Duvauchelle taldeko aktoretzat definitzen da, eta bere esperientziaren zati handi bat Ictus-arekin egindako lanari zor dio.
2019an, Sidarte Antzokiko direktorioak berriro bataiatu zuen 1. aretoa, “Sala 1 María Elena Duvauchelle” bere omenez, Txileko antzerkiaren egun nazionala ospatzeko.
Birak
Nazioarteko Antzerki Bira eta Jaialdi ugaritan parte hartu du Argentinan, Espainian, Venezuelan, Kolonbian, Kanadan, Alemanian eta Puerto Ricon.
The Raven (1963ko filma)
The Raven (euskaraz Belea) 1963ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko eta fantasiazko filma bat da. Edgar Allan Poe idazlearen izen berdineko "Belea" istorio-olerkian oinarritua dago, gidoian Richard Matheson idazle eta gidoigileak egokitu zuen. Vincent Price, Peter Lorre, Boris Karloff, Hazel Court, Olive Sturgess eta Jack Nicholson aktoreek antzeztu zuten.
1960-1964 artean Cormanek idazle horren kontakizunetan oinarritutako zortzi filmez osatutako saila zuzendu zuen, eta film hau horietako bat da.
Berez, Poeren Belea kontakizunak bere ipuin gehientsuenak bezala testuinguru iluna eta beldurgarria izan arren, film honek komedia zantzuak ere baditu, izan ere, Vincent Price aktorea bera Cormanen film sail honetan antzeztu aurretik jada Poeren zaletu eta irakurle porrokatu zen, eta bere iritziz Poeren kontakizunek beldurrezko testuinguruaz gain satirak ere bai omen ziren, hortaz, film honetako lantaldeak kontakizunari nolabaiteko umorezko ukituak ematea ere erabaki zuen, nagusiki Peter Lorre eta Jack Nicholson aktoreen eskutik.
Argumentua
Craven doktorea (Vincent Price) eta bere alaba Estelle (Olive Sturgess) haien emazte-amaren heriotzarekin erabat atsekabeturik daude.