cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zarauzko Kirol Elkartea (eskubaloia)
Historia
Zarauzko Kirol Elkartea 1944 urtean sortu zen. Emilio Olazabalek 1965 inguruan eskubaloiaren atala sortu zuen eta 1967an Generalisimoaren Kopako finalera iritsi zen. 1970-71 denboraldian entrenatzailea kontratatzea erabaki zen, gerora entrenatzaile handia izango zen Juantxo Villarreal errenteriarra. 1980an nesken senior taldea antolatu zen.
Anawalt (Mendebaldeko Virginia)
Anawalt Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. McDowell konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Grassobbio
Grassobbio Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grassobbiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aberdyfi
Aberdyfi (galeseraz Dyfi ibaiaren ahoa esan nahi du) Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Dyfi ibaiaren itsasadarrean dago.
Gromo
Gromo Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gromok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ashley Moloney
Ashley Moloney (2000ko martxoaren 13a) australiar dekatleta bat da. 2020ko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuen, domina olinpiko bat irabazi zuen lehen dekatleta australiarra.
Sarpa
Sarpa (Sarpa salpa) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena. 30 cm inguru luze dira ale helduak. Gorputz egituraz arrautza itxurakoak eta alboetatik zapal samarrak dira. Aho estua dute. Bizkarrean hegal bakarra dute, buruaren atzetik ia isatserainokoa. Sabel-hegalak laburrak dituzte, eta uzkialdekoa, berriz, luze samarra. Kolorez gris zilarkarak dira, baina gorputzaren alde banatan urre koloreko 10-12 zerrenda ere badituzte. Mediterraneo itsasoan eta Ozeano Atlantikoan bizi dira. Algak eta oskoldunak jaten dituzte batez ere.
Salparen haragia jateak haluzinazioak eragin ditzake; izan ere, Erromatar Inperioaren garaian, olgetarako drogatzat jaten zuten. Bizkaian bedarjale, salba edo sabai diote.
Ceratobregma acanthops
Ceratobregma acanthops Ceratobregma generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Patinadoira-Barradels (Tolosa Okzitaniako tranbia)
Patinadoira-Barradels (Patinoire-Barradels, frantsesez) Tolosa Okzitaniako tranbiaren geltokia da, Blanhac udalerrian kokatuta dagoena, avenue des Pins eta avenue du Général de Gaulle artean hain zuzen.
Geltokia 2010ko abenduaren 11an ireki zen, Tolosa Okzitaniako tranbiaren linea Arenas eta Aeroconstellacion arteko luzapenarekin.
Konexioak
Ez dago beste konexioak geltokian.
Izar aldakor irregular
Izar aldakor irregular bat, bere distira aldaketek, tarte detektagarririk ez duten izar aldakor mota bat da. Bi talde oso ezberdinduetan bereiz daitezke:
Aldakor eruptibo irregularrak
Hiru mailatan bana daitezke:
Aldakor oszilatzaile irregularrak
Mota honetako izar aldakor batzuk, askorik aztertu ez diren izar aldakor erdi irregularrak izan daitezke.
Jatun
Azkonar jatuna edo soilik jatuna (Gulo gulo) Mustelidae familiako ugaztun haragijalea da, batik bat, Eskandinavian, Siberian eta Kanada eta AEB iparraldean bizi dena.
William Shakespeare
William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, Warwickshire, 1564ko apirilaren 26a [bataio eguna] - Stratford-upon-Avon, 1616ko maiatzaren 3agreg./apirilaren 23ajul.) ingeles antzerkigile, olerkari eta aktorea izan zen. Europako literaturaren ikur handienetako bat da, ingelesezko inoiz izandako idazlerik onena eta historiako dramagile handiena da, aditu askoren arabera. Egile oparoa izan zen, antzerkigintzan, narratiban eta poesian. Gaur egun ezagutzen diren bere lanen artean, kolaborazioak barne, 39 antzezlan, 154 soneto, bi poema narratibo luze eta beste zenbait bertso daude, azken hauen autoretza ziurra ez bada ere. Bere antzezlanak hizkuntza nagusietara itzuliak izan dira, eta beste edozein antzerkigileren baino maizago antzezten dira. Gainera, aztertzen eta ber-interpretatzen jarraitzen dute.
Jatun
Euskal Herria
Altxerriko leizearen labar-margoetan jatun baten marrazkia agertzen da, euskal lurraldean garai betean espezie honen berri emanez.
William Shakespeare
Stratford-upon-Avongo merkatari aberats baten semea zen eta jaioterrian egin zituen ikasketak. 1582an Anne Hathaway-rekin, bera baino zortzi urte zaharragoa zen emakumearekin, ezkondu zen eta hiru seme-alaba izan zituzten. Emaztearekiko harremanak txarrera egin zuten eta ondorengo urteetan, 1584tik aurrera, Londresera joan eta aktore eta antzerkigile bezala lan egin zuen. Lord Chamberlain-en antzerki konpainian aritu zen, eta 1588an hasi zen bere ospea zabaltzen. 49 urte zituela (1613 inguruan), Stratfordera erretiratu zela dirudi, eta handik hiru urtera hil zen. Shakespeareren bizitza pribatuaren erregistro gutxik irauten dute, eta horrek bere itxura fisikoa, sexualitate a, erlijio sinesmenak eta hari egotzitako lanak beste batzuek idatzi ote zituzten ala ez bezalako gaiei buruzko espekulazio handiak bultzatu ditu.
Jatun
Portaera
Jatunak, ugaltze eta sabelaldi zein kumeen hezieran izan ezik, animalia bakartiak dira. Erditzea negu bukaeraren eta udaberri hasieraren arteko tartealdian suertatzen da, ernaldi luze baten ondoren. Ehiza-lurralde finkoak eta zabalkorrak dituzte, arren kasuan 1.000 km-raino zabal daitezkenak. Oso animalia aktiboak dira, mustelidoen artean oso arrunta den ezaugarri partekatua, jatunak une oro dabiltza mugimenduan, beraien lurralde zabalak bazterretik bazterrera miatzen gau eta egunez, janariaren (harrapakin zein sarraski) bila.
William Shakespeare
Shakespearek 1589 eta 1613 artean ekoiztu zituen bere lan ezagun gehienak. Hasierako antzezlanak komedia k eta historia k izan ziren batez ere, eta genero horietan ekoiztutako lan onenetakoak dira. 1608. urtera arte, batez ere tragedia k idatzi zituen, horien artean Hamlet (1601), Romeo eta Julieta (1597), Otelo (1603), Lear erregea (1603) eta Macbeth (1606), guztiak ingeles hizkuntzako lan onenen artean daudenak. Bere bizitzako azken fasean tragikomedia k idatzi zituen, erromantizismo izenez ere ezagunak direnak, horien artean ospetsuenak honakoak izanik, Uda gau bateko ametsa (1595-96), Veneziako merkataria (1596-97), Romeo eta Julieta (1597), eta Windsordeko emazte alaiak (1601). Azken aldera, beste antzerkigile batzuekin ere kolaboratu zuen.
Jatun
Portaera
Egun batean 45 km egin dezakete beraien ibilaldietan, eta zenbait km iraun dezakete 15 km/h-ko abiadura etengabean.
Elikadura
Jatuna haragijalea da, nahiz eta behar duenean fruituak ere barruratzen dituen. Paper garrantzitsua jokatzen du kate trofikoan, batetik beraien lurraldeko harrapari handienek (otsoak, pumak, hartzak) ehizatzen dituzten harrapakinak ehizatzeko gai direlako (bisonteak izan ezik), hots, super-harrapariek jokatzen duten paper garrantzitsua jokatzen dutelako eta, bestetik, sarraskien garbiketa lana ere barneratzen dutelako. "Rol" ekologiko garrantzitsuzko animalia izaki.
William Shakespeare
Hasierak
Warwickshire konderriko Stratford-upon-Avon herrian jaioa, eskularrugile eta herriko bailea zuen aita, John Shakespeare, eta burges-leinu zaharrekoa ama, Mary Arden. Ez da ezagutzen zehatz-mehatz zein egunetan jaio zen, baina 1564ko apirilaren 26an bataiatu zuten Stratfordeko Hirutasun Santuaren elizan. Adituek San Jurgi egunean, apirilaren 23an, jaio zela uste dute, eta 1616an egun berean zendu zen hain zuzen ere. Gauza segurua da Stratfordeko Grammar Eskolara joan zela ikastera, eta han, Oxforden ikasitako maisuen bidez, latina ikasi eta letra klasikoei buruzko ohiko ikasketak egin zituela. Gaztetatik maitemindurik, 1582an berak baino zortzi urte gehiago zituen Ann Hathawayrekin ezkondu, eta hiru seme-alaba izan zituzten: Suzanne nagusia, eta Judith eta Hamnet bikiak.
Jatun
Elikadura
Neguan aldiz, harrapakin handiak ehizatzeko joera dute, ungulatuak (altzeak barne) eta antzerako ugaztunak, beste harrapari batzuk barne (azeria, mustelido txikiagoak eta basakatuak).
William Shakespeare
Hasierak
1596ko abuztuan, hamaika urte besterik ez zituela, idazlearen seme bakarra Hamnet hil egin zen. Stratforden lurperatu zuten. Kritikari batzuen ustez, semearen heriotzak Hamleten antzezlana inspiratu zion (1601 inguruan). Lan zaharrago baten berridazketa zen, zoritxarrez galdua dagoena.
Jatun
Elikadura
Ungulatu handiak ehizatzeko teknika berezia du, oso txikia eta motela izanik (ungulatu eta zerbido hankiekin alderatuta) bere tamaina eta pisu txikia zein zango zabalak profitatzen ditu elur sakonean trabatuta edo motelduta geratzen diren animalia handi horiek ehizatzeko. Normalean lepoan egiten du hozkada, zauri larria eraginez, baita animalia handien atzekaldean ere, zauri sakonak egin eta odolusteko (hienek, likaonek eta otsoek bezala).
William Shakespeare
Londres eta antzerkitik igarotzea
Badirudi 1587an Londresera joan eta antzerki giroetan sartu zela, hasieran ikusle nobleen zaldiak zaintzen nonbait, baina hortik aurrera aktore lanetan lehenik eta egile anonimo bezala gero.
Ez da behin betikotasunez ezagutzen Shakespeare idazten noiz hasi zen, baina aipamen garaikideek eta antzezpen erregistroek erakusten dute bere zenbait antzezlan Londresko eszenatokian egin zirela 1592an. Ordurako, Londresen aski ezaguna zen Robert Greene antzerkigile ezagunak, bere egunkarian eraso egin zion, eta hori da hain zuzen Shakespearek antzerkian egindako lanaren lehen aipamena. Greenek eszena-astintzailetzat (Shake-scenes) salatu zuen. Biografoek iradokitzen dute bere karrera 1580ko hamarkadaren erdialdetik aurrera edozein unetan hasi zela, eraso horiek baino lehenago.
Jatun
Elikadura
Sarritan beste harrapariek ehizatutako sarraskiak lapurtzen dituzte, ez daukate inolako erreparurik puma handienei eta otsoei (biak jatuna baino 3 bider handiagoak) zein hartz beltzei (otsoak eta pumak baino nabarmen handiagoak) harrapakina beraien muturren aurrean lapurtzeko edo horretan ahalegintzeko behintzat. Pumak eta otsoak baino nabarmen txikiagoak eta motelagoak izanik (beraz, ez hain lehiakorrak harrapakin azkarrak harrapatzeko), adituek diote harrapakinen lapurketak jatunaren elikaduran garrantzi berebizikoa eta pisu handia duela.
William Shakespeare
Londres eta antzerkitik igarotzea
1594an, Chamberlain Jaunaren gizonak (The Lord Chamberlain's Men) konpainiako egile eta -beste kide batzuekin batera- enpresaburu izan zen Shakespeare. Urte batzuk geroago, noble haren babesean jardundako aktoreak Erregearen gizonak (King's Men) bilakatu ziren, hurrengo lau hamarkadetan Ingalaterrako antzerki-konpainia garrantzitsuena izango zena. Beraz, antzerkigile lanean hasi zenetik, garai hartako konpainia onenarekin, eta orduko aktore nagusia zen Richard Burbagerekin, loturik egon zen.
1599an, konpainiako-kide talde batek, Thames ibaiaren hegoaldeko ertzean euren antzoki irekia eraiki zuten, “Globe” izena jarriz. Halaber, 1608an taldeak Blackfriars antzoki estaliaren ardura ere hartu zuen. Shakespeareren ondasunen erosketa eta inbertsioen erregistroek adierazten dutenez, konpainiarekin zuen elkarlanak gizon aberats bihurtu zuen, eta 1597an Stratfordeko bigarren etxerik handiena erosi zuen, New Place izenekoa, eta 1605ean Stratfordeko parrokiako hamarren en zati batean inbertitu zuen.
Jatun
Elikadura
Beraz bizirauteko oso moldatua dagoen animalia da jatuna, oso eraginkorra ehizatzeko eta oso indartsua bere lehiakideei harrapakinak indarrez lapurtzeko, elikaduran zenbateko iraunkorra eta konstantea bermatuz.
William Shakespeare
Londres eta antzerkitik igarotzea
Shakespeareren obra batzuk 1594an hasita, kuarto formatoan argitaratu ziren. Eta 1598rako, bere izena salmenta puntu bihurtu ondoren, egunkarietako azaletan agertzen hasi zen. Shakespearek antzezten jarraitu zuen, bere eta beste zenbaiten antzezlanetan, idazle bezala arrakasta lortuz. Ben Jonson idazleak Lanak-eko 1616. edizioan Gizon bakoitza bere aldartean (1598) antzezlanean bere izena aipatzen du, eta baita Sejanusen erorketan ere (1603). 1623ko Lehen Folioan (First Folio), Shakespeare antzezlan guztietako antzezle nagusietako bat bezala agertzen da. Bestalde 1610ean, Hereford eko John Daviesek honakoa idatzi zuen, "Will handiak" sarri errege-rolak antzezten zituela.
Jatun
Ezaugarriak
Jatuna gorputz sendo eta indartsuko animalia da, hanka motz eta mardulak (mustelido guztiek bezala, baina ez era hain nabarian) eta ilaje lodikoa, tenperatura baxuetan bizitzeko ondo moldatua. Hain dago egoera horretara biziki ondo moldatua ezen bere ilea ez baita inoiz izozten, hilda egon arren eta tenperatura baxuenak jaso arren. Arre kolorekoa da, oro har kolore ilun irregularrez osaturikoa.
William Shakespeare
Azken urteak
1611n Shakespeare erretiraturik bizi izan zen Stratforden, baina John Fletcher-rekin batera historia kutsuko bi drama idatzi zituen,Henrike VIII (Henry VIII) eta Bi senide nobleak (The Two Noble Kinsmen), eta baita galdutako beste hirugarren bat, Cardenio izenekoa. 1616ko apirilaren 23an hil zen,, emazteari «nire bigarren oherik onena» utzi ondoren (ez dago argi zer adierazi nahi zuen). Annerekin ezkonduta jarraitu zuen hil zen arte, eta Susannah eta Judith bi alabek bizirik iraun zuten. Lehena John Hall doktorearekin ezkondu zen. Hala ere, Susannah eta Judithen seme-alabek ez zuten ondorengorik izan, eta beraz, gaur egun ez dago idazlearen oinordeko rik. Dena den, baziren esamesak Shakespeare William Davenant poeta eta antzerkigilearen benetako aita izan zela.
Jatun
Ezaugarriak
Lur lehorreko mustelido handiena da eta munduko bigarrena (igaraba erraldoiaren atzetik).
65-100 cm luze da, bere isatsa 13-26 cm-koa izaki. Arrek 12-25 kg pisatzen dute (18 kg batezbesteko pisua eta arruntena izanik) eta emeak % 30 txikiagoak dira, 6-12 kg-dunak.
William Shakespeare
Azken urteak
Hil zenerako, Shakespeareren 18 obra inguru zeuden argitaratuta, gehienak kuarto erako argitalpen piratetan, bere lanak argitaratzeaz arduratu ez zelako. 1623an, Shakespeareren lagun eta lankide izan ziren John Heminge eta Henry Condell aktoreek haren antzezlan gehienak argitaratu zituzten, Lehen Folioa (First Folio) izeneko bilduman. Argitalpen piratetan baino testu hobeak izateaz gain, ordura arte argitaratu gabeko beste 18 antzezlan ere ageri dira.
Jatun
Indarra
Mustelido guztiek partekatzen duten neurriz kanpoko indar ikaragarria dute jatunek. Haiek baino 10 aldiz handiagoak diren animaliak ehizatzeko eta hiltzeko gai dira.
William Shakespeare
Azken urteak
Garai hartan ohitura zen, hilobi berrietarako lekua behar zenean, antzinako hilobiak hustu eta edukiak gertuko hezurtegi batera eramatea. Entziklopedia Britainiarraren arabera, bere gorpuzkiak hobitik aterako zituzten beldurrez, Shakespearek honako epitafio hau osatuko zuen bere hilarriarentzat:
Elezahar baten arabera, Shakespeareren lan argitaragabeak bere hilobian daude. Inor ez da ausartu elezaharraren egiazkotasuna frogatzen, beharbada epitafio horren madarikazioa ren beldurrez.
Ez da ezagutzen Shakespeareren erretratu guztien artean zein den idazlearen irudiarekiko leialena, horietako asko faltsuak baitira eta hil ondoren margotuak, Lehen Folioaren grabatuan oinarrituta. Chandos erretratua, Londreseko National Portrait Galleryn dagoena,1600 eta 1610 artean datatutakoa dena, egokiena dela uste da. Bertan, egilea gutxi gorabehera berrogei urte zituela agertzen da, bizarrarekin eta urrezko uztai bat ezkerreko belarrian duela.
Shakespeare mundu osoko estatua eta oroigarri askotan gogoratua izan da, besteak beste Southwark katedraleko hileta monumentuan eta Westminster abadia ko Olerkarien txokoan.
Shakespeareri buruzko eztabaida
Bitxia da mendebaldeko kanonaren egileetako bati buruz gerokotasunera iritsi den ezagutza guztia, espekulazio ezberdinenekin osatutako nortasun bat besterik ez izatea. Eztabaidatu izan da, baita ere, Shakespeare ote den bere lanen benetako egilea. Batzuk Francis Bacon i, Christopher Marlower i edo zenbait egileri eman dizkiete. Irudipen horiek guztiak, egileari buruz eskura dauden datuak oso gutxi izateak baino ez ditu sortzen, eta bere obra bikainaren neurrigabekeriarekin kontrastatzen dute. Eta horrek, interpretaziorik bihurrienei ere amore ematen die.
Egiletzaren arazoa
Zein da Shakespeareren egiletza zalantzan jartzeko arrazoi nagusietako bat? Munduko Entziklopedia Liburuaren arabera, "Stratford on Avon”eko aktore batek hain maila altuko lanak idatzi izana sinestea. Bere nekazal jatorriak ez zuen egile bikainari buruz zuten irudiarekin bat egiten. Entziklopedia horren arabera, ustezko idazle gehienak "noblezia koak edo beste estamentu pribilegiatu batekoak ziren". Horrela bada, Shakespeareren aitatasun literarioa zalantzan jartzen zuten askok. Uste zuten "egile ikasiak, finak eta goi mailakoak bakarrik idatzi zitzakeela lanok". Hala ere, aditu askok Shakespearek idatzi zituela uste dute.
Ezkontzaren zoriona
Autorearen bizitza pertsonalari eta ustezko homosexualitatea ri buruz iritzi asko eztabaidatu dute. Espekulazioen oinarri nagusia, bere baimenik gabe argitaratu zen soneto-bilduma originalean aurkitzen da. Emaztea eta hiru seme-alaben ama izandakoa bera baino zaharragoa zen, eta ezkondu aurretik haurdun zegoen. Bere testamentuko aipamen ospetsu batean ere oinarritzen da susmo hori: "Nire bigarren oherik onena utziko diot". Orokorrena da, bikotearen harremana ez zela guztiz ona. Baina kontrakoa dioenik ere bada, antzerkigileak soneto bat eskainiko baitzion bere emazte andreari, “Munduko emaztea” (The World 's Wife) izenekoa. Oso gertutik jarraitu da gainera, Shakespeareren sonetoetako krudelkeria emakumeen irudiarekiko, eta ondorioz, bere sareetan harrapatuta erortzen ziren gizonen inozotasuna. Emakumearen promiskuitate, haragizko eta faltsukeriaren gaiak, antzerkigileak umorez deskribatzen eta kritikatzen dituenak, froga nahikoak omen dira gizonekiko zuen nolabaiteko zaletasuna. Eta beste aldean, badira emakumeen irtirinerako gaitzespena oinarritzat hartzen duteak, betiere emakumeen azalkeria eta interes materialistak aipatuz.
Arazo guzti hau nahasi egiten da une batez bere pasarte ezagunenetako batzuk aztertuz gero. Shakespearek "Nahi duzuenez" izeneko komedian, agerian uzten du gizonezkoen munduaren ustelkeria, eta Rosalinda emakumeak duen gaitasuna hasierako ordena berrezartzeko eta bakera iristeko. Hala ere, tramaren heroina emakumezko figura bat den arren, balentria handiak egiteko balorea soilik gizon baten papera hartzen duenean izaten du, hain zuzen Jupiter ren maitale maskulinoa zen Ganimedes mitologiako pertsonaiarena.
John Dee
John Dee (Londres, 1527ko uztailaren 13a - Mortlake (gaur, Londresko zati bat), 1608ko abendua edo 1609ko martxoa) matematikaria, astronomoa, astrologoa, okultista, nabigatzailea, britainiar Inperioko zerbitzaria, eta Isabel I.a Ingalaterrako erreginaren aholkularia izan zen. Alkimia, igartzea eta hermetismoa ikertu zituen.
Jatun
Indarra
Jatunak famatuak dira haiek baino bi edota hiru aldiz handiagoak diren pumak, otsoak eta tundrako leopardoak beldurrik gabe erasotzeagatik, bai horietaz defendatzeagatik edo baita sarraskiren bategatik lehiatzeagatik ere (3 alez osaturiko otso talde txikiei barne). Hartz beltzei, sarraskia lapurtzeko asmoz, erasotzeko gai ere badira, eta egia esan, sarritan geratzen dira besteek harrapaturiko ehizarekin.
William Shakespeare
Erlijioa
Badira zantzuak antzerkigilearen familiako kide batzuk katolikoak izan zirela. Garrantzitsuena John Shakespeare aitak sinatutako liburuxka bat da, non bere katolizismo sekretuaren profesioa egiten zuen. Testua, XVIII. mendean Shakespeareren jaiotetxeko habe etako baten barruan aurkitua, Edmond Malone ikerlari ospetsuk aztertu zuen. Hala ere galdu egin da, eta, beraz ezin da egiazkotasuna frogatu. Bestalde, John Shakespeare elizako zerbitzuetara joaten ez zirenen artean zegoen, baina uste da hori "zorrengatik auzipetua izateko beldurragatik" izan zela, eta ez erlijio anglikano a ez onartzeagatik.
Shakespeareren kultura
Shakespeareren hezkuntza ri buruz asko ezagutzen ez den arren, artistak ez zuen unibertsitate heziketarik jaso, eta unibertsitatetik igarotako Ben Jonson lagunak, noizbait deitoratu zuen "bere latin eskasa eta are gutxiago greziarra", baina hori ez zen oztopo izan "Avoneko zisne gozoa" deitzeko, eta "ez da mende batekoa, garai guztietakoa baizik" esateko.
Neurri batean, bere heziketa ez hain eskasa (Stratforden eskola on bat zegoen, eta Shakespearek bertan latindar klasiko asko ezagutu ahal izan zituen) abantaila bat izan zen, bere kultura ez baitzen moldatu garaiko ohiko patroiaren arabera. Autodidakta bezala, liburu-saltzaile batekin izandako adiskidetasunari esker, oso bakanak ziren iturri literarioetara sarbidea izan zuen. Bere idazkien azterketek irakurle amorratua izan zela adierazten dute. Testu batzuk benetako zentoak dira, iturri ezberdinenetako idatzietatik aterata. Baina funtsean, lau izan ziren bere lanen inspirazio iturriak: historialari ingelesak, era guztietako ipuin ak eta miszelanea k, bere aurreko ekoizpen dramatiko ingelesa argudioak eta pertsonaiak ateratzeko, eta azkenik mitologia.
Shakespearek asimilatzaile handia zela onartu zuen, eta batzuetan obra osoak berridatzi zituen (adibidez, berea baino lehenagoko Hamlet bat egon zen, 1589ko Thomas Kyd-ena, eta arrakastatsua izan arren iraun ez zuena. Baina Shakespeare bertan inspiratu zen). Halaber, lan desberdin askotako testuak aipatu edo gogora ekarri zituen. Baina jarraitzen zituen ereduak gainditzeko gai zen, erabat zaharra zen zerbait berri bihurtuz, bizitza berria emanez. Hala ere, erabat originala izatea ere lortu zuen, batzuetan nahita tradizio orotatik kanpo kokatuz, bere sonetoetan bezala, kanon guztiak inbertituz eta gizon bati zuzendutako kantutegi bat eginez, non momentuko nartzisismoa bertan behera uztea eskatzen zen, maitasunarekiko garrantzia sortzeko.
Ancram (New York)
Ancram Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Columbia konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
William Shakespeare
Aurrekariak: antzerki isabeldarra
Noblerik nabarmenenek, euren izenak zeramatzaten aktore taldeak babeste n zituzten. Horrela sortu ziren isabeldar garaian, Hundsonen Gizonak (geroago Chamberlain Jaunaren Gizonak deitua), Almirantearen Gizonak eta Erreginaren Gizonak bezalako konpainiak. Batzuetan, antzerki konpainia horiek beren babesle aristokratikoen jauregi etan antzezten zuten. Erregearen Gizonak taldeak adibidez, Jacobo I.a erregeak konpainia babestu ondoren, gortean hilean behin antzezten zuen. Mezenas baten babesa izatea funtsezkoa zen antzezlanak etorkizunean arrakasta izango zuela ziurtatzeko.
Sasoi hartako hasiera baten, antzezlanak ostatu en barruko patioetan ematen ziren. Shakespeareren garaian ere leku horietako batzuk antzerki-emanaldiak hartzen jarraitzen zuten. Hala ere, ez ziren oso egokiak emanaldietarako, batzuetan ostatuen ohiko jarduera zaratatsuek zaildu egiten baitzituzten aktoreen saiakerak. Gainera agintarien oposizioa zuten, han sortzen ziren desorden eta liskarrengatik kezkatuta, eta baita lantzean behin gertatzen ziren "inkontinentzia praktika gaiztoengatik". Antzezlekuok higiene aren faktorearen aurka ere bazeuden: izurrite ak nahiko ohikoak ziren, eta bilera jendetsuak ez ziren komenigarriak osasuna sustatzeko.
Arrazoi horiengatik pixkanaka antzerki-jarduera arautzen zuen legeria sortu zen, gero eta zailagoa bilakatuz ostatuetan antzezpenak egiteko baimenak lortzea. Horrek eraman zuen antzoki finkoak eraikitzera hirien kanpoaldetan. Osasuntsuagoak ziren, eta aktoreen jarduera sendotu eta profesionalizatu egin zuten. Lehen antzokia, soilik Antzokia (The Theatre) deitua, 1576an eraiki zen. Geroago beste batzuk jaso ziren: Ohiala, Larrosa, Zisnea eta Globoa (The Curtain, The Rose, The Swan eta The Globe). Azken hau, 1599an eraiki zen, eta gainontzekoak bezala Londres etik kanpo kokatuta zegoen, Udalarekin arazoak saihesteko. Guztien artean ospetsuena egin zen, eta William Shakespeare partaide zeneko konpainiaren gustukoena ere bazen. Antzoki berri hauek guztiak ostatuetako patioen ereduari jarraituz egin ziren. Bakar bat ere ez da kontserbatzen jatorrizko egoeran, baina bere forma nolabaiteko hurbilketarekin ezagutzeko aukera dago, garaiko erreferentzia batzuei esker. Itxura hexagonal edo oktogonal eko esparruak ziren (salbuespenak bazeuden), erdi estalita zegoen eszenatoki batekin, aire zabaleko hareatza baten erdialderantz apur bat sartzen zena. Guztia bizpahiru solairuko galeria z inguratuta zegoen. Antzeztokiak bi maila zituen, bata harearekiko metro bat pasatxokoa, teilatuarekin eta zutabeen bidez lotuta, eta bestea pixka bat altuagoa, tramoia maneiatzeko eta eszenaratzeko behar zen aparatua ezkutatzen zuen teilatu batekin. Bandera bat eraman zezakeen, edo dorre baten itxura hartu. Antzoki hauek nahiko edukiera errespetagarria zuten. Globoak adibidez, 2.000 ikusle inguru har zitzakeela kalkulatu da.
Eszenografia bakun a izanik, ardura nagusia interpretearen esku geratzen zen, eta ondorioz bere teknikaz gain-interpretatzera jotzen zuen hizkeran, keinuetan eta janzkera deigarrian. Emakumeek agertokira igotzea debekatuta zutenez, beren paperak haur edo nerabeei ematen zitzaizkien, eta hori anbiguotasun erotiko aren jolas komikoari eskaintzen zitzaion. Hitza oso garrantzitsua zenez, patioan aurreratzen zen eszenatoki zatia bakarrizketa ugarietarako erabiltzen zen. Margotutako atzealderik ez zegoen, eta aktoreak publikoaren irudimena erabiltzen zuen. Ikuslegoa nabar ra eta heterogeneoa zen eta ondorioz, aipamen zakarrekin, txiste zuhur eta xelebre ekin, maitasun adeitasun dotoreenak eta pedantekeriarik bihurrienak nahasten ziren.
Entzuleek antzerkira prezio aldakor bat ordainduz sartzen ziren, eskainitako postuaren erosotasunaren arabera. Sarrera merkeenak zutik egotea eskatzen zuten, eguraldiaren gorabeheretara egokituz. Hain merkeak ez zirenak nobleziari eta jende aberatsari egiten zizkien mesede, estalpean eta eguzkitik babestuta esertzeko aukera zutelako.
Autore dramatikoaren lanbidea ez zegoen ondo ordaindua, eta obren gaineko eskubide guztiak antzezten zituzten enpresen esku geratzen ziren. Horregatik obrek, askotan, bateratze eta moldaketa ugari jasaten zituzten hainbat lumen aldetik, ez beti prestuak eta errespetuz koak. Edo sarri aktoreen apetaren menpe jasaten zituzten ebakidura k. Egilearen izena bi edo hiru urte beranduago baino ez zen aipatzen (eta askotan zehaztugabetasunez). Beraz, idazleek ez zuten bere lanaz gozatzen, konpainian akzio rik ez bazuten behintzat. Shakespeare eta beste antzerkigile batzuk ordea, elkarrekin lan egiten zuten, eta irabaziak banatzen zituzten. Isabeldar antzerkiaren, eta bereziki Shakespeareren antzerkiaren, ezaugarririk garrantzitsuenetako bat, bere tramak biratzen dituen maila ugariak dira. Tragiko a, komiko a, poetiko a, lurrekoa eta naturaz gaindikoa, erreala eta fantastiko a nahasten dira neurri handiagoan edo txikiagoan lan hauetan. Malenkonia tsuaren eta aktiboaren arteko trantsizioak azkarrak dira, eta sarritan, eszenako duelu eta borroken bidez agertzen dira, garai hartako oso gustuko koreografia animatua izan behar zutenak.
Bufoia (fool) shakespeariar obrarako pertsonaia garrantzitsu bat da, adierazpen eta erraztasun askatasuna ematen baitio. Ezgaitasun mentala edo gabezia fisikoa aitortzen zitzaion, fuste handiagoko pertsonaien ahotan debekatuak izango ziren gai polemikoei buruz gauzak esatea edo iritzia ematea ahalbidetzen ziona. Zalantzarik gabe trikimailu hori ezin hobea zen autore ingelesarentzat, erregetzaren aurkako edozein kritika justifika bailiteke beste pertsonen orokortasuntzat hartzen ez duen pertsonaia bati esleituz, pairatzen dituen gabeziak direla eta.
Lehen Folioa
Eskuizkribu holografo rik eta konposizio-data zehatzik ez dagoenez, oso zaila da kronologia bibliografiko shakespearianoa ezartzea.Lehen Folioak (First Folio), bere literatur ekoizpenaren zatirik handiena biltzen duen liburua, 1623an argitaratu zen, egilea hil eta zortzi urtera.
Bilduma honek bere ekoizpen dramatikoa hiru arlotan banatzen zituen, historiak, komediak y tragediak, eta 750 kopia egin ziren. Gaur egunera heren bat iritsi da, gehienetan osatu gabeko aleak. Lan honi esker, egilearen inprimatu gabeko antzezlan dramatikoen erdiak gorde ziren, Shakespeare historiara egile dramatiko bezala pasatzeaz ez baitzen arduratu. Nahiago zuen olerkigintza.
Lehen Folioak soilik 36 lan dramatiko biltzen ditu (ez da edizioan bere poema lirikorik aurkitzen), horietatik 11 tragediatan, 15 komediatan eta 10 lan historikoetan banatuta. Tradizionalki Shakespeareri esleitutako lan batzuk ez ditu barne hartzen, Perikles eta Bi senide nobleak komediak kasu, ezta Eduardo III.a lan historikoa ere. Perikles antzezlanean Shakespeareren parte-hartzea nahiko ziurra dela dirudien bitartean, ez da gauza bera gertatzen beste bi obrekin, eta beraz, kanon shakesperianoan sartutako tituluen kopurua, bertsioen arabera, 37 eta 39 artekoa da.
Jatun
Hortzak
Mustelido guztien artean, letagin handienak eta garatuenak dituena da (baita proportzioz ere), baita hozkada indartsuena duena ere. 20 kg-ko animalia izan arren, haren indarra, hortz, atzapar zein hozkada ahaltsuaren eraginez bera baino askoz ere handiagoak diren animaliak (10 bider handiagoak ere bai) akabatzeko gai da. Kiloz kilo, hozkada boteretsuena duen animalietariko bat da, bere lehengusua den Ratel-arekin (azkonar eztijalea), Tasmaniako deabruarekin, likaonarekin eta beste hainbatekin batera. Sarraskiak osorik jaten ditu, hortzak, larrua eta atzaparrak barne.
William Shakespeare
Tragediak
Shakespeare tragediarik bikainenak idazten ari zen garaian, Jakue I.a izendatu zuten Ingalaterrako errege, eta bere babespean hartu zituen Chamberlain Jaunaren Gizonak (Lord Chamberlain's Men) taldekoak. Garai honetakoak dira Shakespeareren lorpen artistikorik handienak: Hamlet, Otelo, Lear erregea, Antonio eta Kleopatra, eta Macbeth; azken honen Eskoziari buruzko gaia, erregeren arreta erakartzeko izango zen agian. Tragedia hauetan agertzen dira bai Shakespeareren protagonista sonatuenak, baita haren poesia dramatikorik goi-mailakoena ere. Hamlet eta Otelo ren artean sailkatzen zailak diren hiru komedia daude, kutsu maltzurra eta tristea dutelako "komedia arazodunak" edo "komedia ilunak" izenez elkartzen direnak: Atenasko Timon, Tito Androniko eta Koriolano. Antzezlan hauek, ez zuten inoiz arrakasta handirik lortu.
Ondoren zerrendatzen dira Shakespeareren tragedia guztiak, idatzi ziren gutxi gorabeherako dataren arabera sailkatuta:
Komediak
Guztira hamazazpi komedia idatzi zituen, eta funtsezko ezaugarrien artean bis komikoa aurkitzen dugu, hitz-jokoz beteriko lengoaiaren dialektika, hots, klase sozial, sexu, genero edo boterearen araberako izaera kontrajarriak (adibide adierazgarri bat Bazapiztia hezia litzateke). Eta baita aipamen eta konnotazio erotikoak, mozorroak eta dispertsio kaotikorako eta nahasmendurako joera, historiaren argumentuak galdutakoa berreskuratzea eta naturaren esparruan dagokion lehengoratzea ekarri arte.
Jatun
Atzaparrak
Atzaparrak ehizatzeko, erasotzeko eta defentsarako erabiltzen ditu, baita zuhaitzetara igotzeko ere (felidoen antzera).
William Shakespeare
Komediak
Komediaren panoramak gainera, gizarte baten esplorazioa dakar, non bere kide guztiak modu berdinean aztertzen diren, gizarteak bere lan historikoetan ikusten duen bezala. Gizarte-moten galeria bezala, beraz, komedia espazio zabalagoa da, tragikoa eta historikoa baino, eta Shakespearek hobeto islatzen du bere garaiko gizartea. Nahiz eta arlo horretan egileak pertsonaia bereiziak sortzeko duen talentua ere nabarmentzen duen, Falstaffen adibidean bezala.
Jatun
Organo kirasduna
Jatunak, mustelido gehienek bezala, organo kirasdun bat du, kirats handia eragiteko gai dena. Kirats hau defentsarako edota lurraldea markatzeko erabiltzen dute, baita bera baino handiago eta indartsuagoak diren harrapariei sarraski bat lehiatzeko (askotan sarraskia fluxu kirasdun honekin igurtzen dute, beste harrapari lehiakideei interesa galaraziz).
Oso organo eta arma eraginkorra da bera baino indartsuagoak diren beste harrapari eta lehiakideen aurka.
Habitat
Ipar Amerikatik Eurasiako tundretaraino hedatzen da. Lehen Europako iparraldean eta Ipar Amerika luze-zabalean oso hedaturik zegoen arren, egun iraungia eta oso murriztua dago leku horietan, adibidez Ipar Amerikako zonalde batzuetan eta ia-ia Europako kontinente osoan.
Horren atzean etsaitzat duen izaki bakarra dago: Gizakia. Ilaje berezi hori lortzeko ehizak eragindakoa batez ere.
Etsai Naturalak
Etsai natural gutxi dauzkate bere oldarkortasuna eta arma kirasduna direla eta. Otso taldeek jatunaren populazioa orekatzen dute, puma, lehoinabar eta tigreen harrapakina ere bihurtzen da noizbehinka.
Bitxikeriak
Marvelen heroien artean, otsokume deritzon pertsonaia jatunean dago oinarrituta. Jatunaren indarra, kuraia eta tamaina txikia izan ziren otsokume deritzon pertsonaia (1,62 m-ko gizon txiki bezain indartsu eta kuraiaduna) sortzeko hiru zutabeak. Beraz, esan genezake, euskararen itzulpena (beste hizkuntzetan gertatu den bezala) gaizki egina dagoela, jatorrizko izena wolverine da, jatuna ingelesez.
Esteban Sánchez
Esteban Sánchez (Orellana la Vieja, 1934ko apirilaren 26a - ib., 1997ko otsailaren 3a) espainiar piano-jotzailea izan zen.
Gazte-gaztetatik lortu zituen sari ospetsuak, hala nola Marguerite Long Nazioarteko Lehiaketako ohorezko domina (Paris, 1959), Busoni Nazioarteko Lehiaketako lehenengo saria (Bolzano, Italia, 1953), Santa Cecilia Akademiako lehenengo saria (Erroma, 1954), Harriet Cohen Fundazioaren Dinu Lipatti domina (Londres, 1955).
Garrantzi handikoak dira Sánchezek Isaac Albénizen lanen gainean egindako bertsioak. Aipatzekoak dira, bestalde, disko hauek: ''Rachmaninoven Pianorako 2. kontzertua, Beethovenen 4. kontzertua, Granadosen "El pelele", Fallaren "Fantasía bética" eta "Cuatro piezas españolas"'', eta Joaquín Turinaren lan asko.
Txelba arrunt
Txelba arrunta (Pagrus pagrus) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, Ozeano Atlantikoa osoan bizi dena.
William Shakespeare
Komediak
1591-1595 bitartean komedia hauek idatzi zituen: Hanka-sartzeen komedia, Veronako bi zaldunak, Amodioaren lan galduak, eta Basapiztia hezia. Bigarrena idazle gazte baten lana da: zorrotza, hizkera-aberastasun handikoa, eta garai hartako nahiz literaturari buruzko aipamen ugari dituena. Heldutasun handiagoko komediak dira Uda-gau bateko ametsa, Veneziako merkataria, eta Zarata asko ezertarako. 1595-1599 bitartean idatziak. Shakespeareren komedien ardatza amodioa izan ohi da beti, eta emakume heroien bizkortasuna dute ezaugarri. Bestalde, Hamabigarren gaua eta Zeuk nahi duzunez dira, biak 1600 aldera idatziak, Shakespeareren maisu-lanak genero honetan.
Ondoren zerrendatzen dira Shakespeareren komedia guztiak, idatzi ziren gutxi gorabeherako dataren arabera sailkatuta:
Lan historikoak
Lehen Folioan "lan historiko" bezala soilik Ingalaterra ko historia berriarekin zerikusia dutenak sailkatzen dira. Gai historikoko beste lan batzuk, antzinako Erroma n girotutakoak kasu, edo Eskozia ko benetako errege bat protagonista duen Macbeth bera ere, ez dira atal honetan sailkatzen. Guztira hamaika dira (edo hamar, gaur egun apokrifotzat jotzen den Eduardo III.a kanpoan utziz gero). Antzerkigileak lan hauek garatzeko erabilitako iturria oso ezaguna da: Raphael Holinsheden Kronikak.
Bere lan historikoen artean, errege ingelesei buruz idatzi zituen hamar liburu bildu ohi dira, "Historia Zikloa" izenaz ezaguna, eta zazpi errege ingelesi eskainia. Ziklo honek Lear Erregeari (errege legendario bat) eta Macbethi (Eskoziako Macbeth erregearen bizitzan oinarritua) buruzko lanak baztertzen ditu, eta baita Eduardo III.ari buruzko lan bat (nahiz eta gero eta zantzu gehiago egon berak ere parte hartu zuela, ez da ziurra egilea nor izan zen). Bestalde, ziklo honek Jon erregea eta Henrike VIII.a ere baztertu egiten zituen, urteen sekuentzia historikoa ez jarraitzeagatik.
Gatai hartan ikuslegoaren zati handi bat analfabetoa zela kontuan hartuta, lan hauek istorioa komunikatzeko eta ondorioz, abertzaletasuna eta ingeles kulturarekiko maitasuna sustatzeko modu egoki bat irudikatzen zuten, baita gerra zibilekiko arbuio sentimendu bat pizteko ere. Entretenimendua emateaz gain, obra historikoek monarkia ren boterea berresten eta justifikatzen zuten, legitimitatea zalantzan jar zezaketenen aurrean. Shakespeareren antzerkian errege a, ordena kosmikoaren ordezkaria da lurrean. Hori da geroago Greenblatten mailako akademikoek aztertuko zutena, nagusi den diskurtsoan Isabeldar antzerkiak benetako autoritatea finkatzeko, ordena mantentzeko eta subertsioari adorea kentzeko duen gaitasunean zentratuz. Antzerki konpainiek beren babesle aristokratikoekiko zuten menpekotasuna zela eta (eta Erregearen Gizonakek kasuan, autoritate errealarekiko), logikoa da noblezia ko pertsonaia historikoak protagonista dituzten eta Ingalaterrako historian garrantzitsuak diren obrak idatzi eta antzeztea. Henrike V.aren kasua jasotzen da adibidez, Ingalaterraren betidaniko arerioa zen Frantzia ko tropen Agincourteko batailan garaile izan zeneko gertaeran oinarritutako antzezlanean. Gertaera historiko nabarmenei berriro helduz, porrotak alde batera utziz eta garaipenaren heroismoa gehiegikeriaz erakutsiz (agintean zen erregeari egozten zitzaiona), lan hauek, koroarekiko herri-debozioa areagotzea lortzen zuten.
Hala ere, aditu batzuek uste dute Shakespeareren lan historikoek monarkiari buruzko kritika ezkutuak ere badituztela, justiziarekin sor daitezkeen arazoak saihesteko disimulatuta.
1590 eta 1594 urteen artean, Shakespearek Henrike VI.a-ren hiru zati ospetsuak, eta Rikardo III.a idatzi zituen. Lau drama hauek 1422 eta 1485 urteen arteko Ingalaterrako historiaren tetralogia osatzen dute, eta Rikardo III-ak Shakespeareren ordu arteko karakterizazio kementsuena eskaintzen du: Richard Crookhack konkordun arena. Lan historiko hauek osatzen dute lehen aldi honetako multzorik handiena, garai hartan hauek baitziren herrikoienak eta baita egiteko errazenak ere. Bigarren tetralogia batek ere aurreko gertaera historikoak ukitzen ditu, eta Rikardo II.etik Rikardo III.era bitarteko antzezlanek modu dramatikoan azaltzen dute historiari buruzko Tudortarren bertsio ofiziala.
Ondoren zerrendatzen dira Shakespeareren komedia guztiak, idatzi ziren gutxi gorabeherako dataren arabera sailkatuta:
Eduardo III.a zerrendako lehenengoaren egileari buruzko zalantza handiak daude. Azkenekoa, Henrike VIII.a, John Fletcherrekin elkarlanean idatzia izan zela uste da.
Eleberri edo fantasiazko komedia berantiarrak
1608an Erregearen Gizonak konpainiak beste areto bat erosi zuen, Blackfriars delakoa, eta neguan kriseiluen argitan antzezten zuten han, Globe Antzokian estalperik gabe biltzen zirenak baino ikusle finagoen aurrean. Garai horretako mundu magikoan, Beaumont eta Fletcher komediagileek bazekiten ikusle haiei nahi zutena ematen, eta haien eraginpean idatziko zituen agian Shakespearek Perikles eta Zinbelino tragikomediak, azken garaiko eleberri eta fantasiazko komedia genero honetako bere bi maisulanen aitzindari bezala: Neguko ipuina eta Ekaitza.
Prosaz edo bertsoz idatzitako zaldun-narrazioak fantasia heroikoko genero bat ziren, oso ohikoa Europan Erdi Aro tik Errenazimentu ra arte. Zaldun-liburuek ingelesez, frantsesez, espainieraz, italieraz eta alemanez, gainera, mito eta elezahar zelta eta anglosaxoi ak izan zitzaketen, magia eta fantasia ere tartean zeudela. Gainera, kristautasunaren aurreko mitologia galtzearen nostalgia nabaria zen.
Galdutako obrak eta apokrifoak
Shakespearek John Fletcherr ekin idatzi zituen lan batzuk galdu egin dira, adibidez Kardenio, Miguel de Cervantes en On Kixote Mantxakoa ren pasarte baten inspiratua. Edo Bi zaldun nobleak (1613), "Quarton" 1637 inguruan erregistratua izan zena; azken lan hau Lehen Folioan sartu ez zenez, irakurle askok zalantzan jartzen dute antzerkigilearen autoretza bertan. Bestalde, eta ekoizpen shakespeariar askok dituzten gorabeherak ikusita, badira erdiak Fletcherren soslai eta estilora egokituko liratekeela diotenak.
Iritzi kritikoa
Shakespeareren hizkuntza izugarri aberatsa da. Hamabost mila hitz inguru erabiltzen ditu, eremu linguistiko guztietatik hartuak: prosa latino tik, herri hizkera tik, herri eta probintzietako dialekto etatik, hainbat lanbide-hizkeratatik, etab.
Pertsonaia bakoitzak, bere mailaren arabera, hizkuntza errealista edo estilizatua erabiltzen du, ahozko hizkuntza ren tonua gordez. Hitza bera ere, garrantzia handitzen dion beste bigarren esanahi batez aberasten da askotan. Hizkuntzalariek esango luketen bezala, adiera ugari hartzen ditu adierazle ak. Hitz joko inplizituak edo ironikoak dira, esanahi bikoitza dutenak, lizunak sarritan, eta tragedia handienetan ere agertu ohi direnak. Hor dago unibertsoaren poetizazioa ere.
Badirudi Shakespearek ezin duela hitz egin irudi rik gabe. Agian irudien erabilerak adierazten du ondoen idazle haren garapena. Hasierako irudiak arranditsuak dira, klixe ak sarritan, distira poetikoaren fama hartzeko baino gehiago objektuak irudikatzeko aukeratuak.
Baina, artista guztiek bezala, Shakespearek ere ikasi beharra zuen, bere ahalmenak probatu beharra, eta antzerkia erabili zuen horretarako. Honela,Tito Androniko antzezlana nahaspila odoltsua bada ere, nahaspila hori beharrezkoa izan zen gero Macbeth eta Lear Erregea obretako izu kontrolatua lortu ahal izateko. Eta Henrike VI.eko alegiazko istorioek eta gehiegikeriek, berriz, Rikardo III.aren antzezlan bikaineko zital makiavelikoaren une gorenera eramaten gaituzte zuzen-zuzenean.
Sonetoak
Zalantzarik gabeko garrantzia duen antzerkigilea izateaz gain, Shakespeare poeta eta sonetista ere izan zen. Orokorrean, bere burua liriko tzat jotzen zuela uste da, egile dramatiko bezala baino gehiago, eta bere garaia soilik lirikagatik irautea espero zuela. Batez ere olerki narratibo eta mitologiko luzeak idatzi zituen arren, bereziki soneto liriko hutsen egile bikain bezala gogoratzen da. Sonetoen kronologia zehaztea zaila da, baina 1592 eta 1599 artean konposatuak izan zirela uste da.
John Dee
Zientzia
Zientzian eta magian izan zuen eragina, eta, beraz, apenas bereizten ziren. Garaiko gizon jakintsuenetako bat, Pariseko Unibertsitatean aljebra aurreratua irakastera gonbidatu zuten, hogei urte inguru besterik ez zituenean. Matematikaren defendatzaile handia eta astronomo errespetatua izan zen, baina baita nabigatzaile aditua ere, aurkikuntzen garaian Ingalaterrak egin zuen esplorazio-bidaietan biziki aktiboki parte hartu zuena. Eragin berezia izan zuen, Henry Billingsley bere lagunak 1570ean argitaratutako Euklidesen Elementuen lehen itzulpenerako idatzi zuen hitzaurreak.
Couzeix
Couzeix Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Couzeix udalerrian erroldatutako biztanleak 7.526 ziren. Familiak 2.908 ziren, horien artean 548 pertsona bakarrekoak ziren (212 bakarrik bizi ziren gizonak eta 336 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.008 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 200 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.106 etxebizitza zeuden, 2.933 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 140 hutsik zeuden. 2.830 etxeak ziren eta 267 apartamentuak ziren. 2.933 etxebizitza nagusietatik 2.419 bere jabearen bizilekua ziren, 478 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 80 etxek bi zituzten, 324 etxek hiru zituzten, 843 etxek lau zituzten eta 1.675 etxek bost zituzten. 2.508 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.063 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.718 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.789 ziren, horien artean 3.300 aktiboak ziren eta 1.489 inaktiboak ziren. 3.300 pertsona aktiboetatik 3.118 lanean zeuden (1.585 gizon eta 1.533 emakume) eta 182 langabezian zeuden (90 gizon eta 92 emakume). 1.489 pertsona inaktiboetatik 607 erretiraturik zeuden, 501 ikasten zeuden eta 381 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Couzeix udalerrian 3.132 unitate fiskal zeuden, 7.809,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.608 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 336 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 74 eraikuntza enpresak ziren, 90 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 15 finantziazio enpresak ziren, 15 higiezinen enpresak ziren, 45 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 92 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 19 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 10 igeltseroak, 19 margolariak, 5 zurginak, 9 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 22 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 6 altzari dendak, 1 kirol-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Couzeix udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 855 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Couzeix udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 811 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
William Shakespeare
Olerki luzeak
Shakespearek oso maite zuen poesia; garai hartan hain gogokoa zen gai klasikoa ukituz zenbait poema narratibo egin zituen, hala nola, Venus eta Adonis, izurria zela eta antzokiak itxita zeudenean, eta The Rape of Lucrece (1594, Lukreziaren bortxaketa). Kontu handiz argitaratu ziren biak eta Southamptongo kondeari, Henry Wriothesleyri, eskaini zizkion. Garai hartan bertan, Shakespeareren soneto eztiak zabaltzen hasiak ziren eskuizkribu bidez haren adiskide minen artean. Sonnets haiek, egileak Londreseko giro fin eta hiritarrari eginiko erantzunaren adierazpenak izango ziren agian, baina gaur egun ezinezkoa da egiazko egoerak alegiazko eta konbentzionaletatik bereiztea, edo lehen sonetoetako mutil lirain hura edo azkenetako dama beltzarana nor ziren jakitea.
Lukreziaren bortxaketa - (The Rape of Lucrece, (1594)
Maitale baten arrangura.