cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monsieur je-sais-tout
Monsieur je-sais-tout 2018ko Stéphan Archinard et François Prévôt-Leygonie frantziar zinema zuzendarien umorezko film dramatikoa da, 2015eko La surface de réparation eleberrian oinarrituta.
Halobacterium
Halobacterium arkeobakterioen genero bat da, Halobacteriaceae familiakoa. Bere ezaugarririk nabarmenena mikrobio oso halofiloa izatea da, hots, bizitzeko gatzaren kontzentrazio oso handiak behar izatea. Mikrobio hauek ez dira hazten ingurugiroaren gatz-kontzentrazioa %10 baino txikiagoa denean, eta bere gatz-kontzentrazio optimoa %25ekoa da (horrek esan nahi du halofilo hertsiak direla).
Prosačov
Prosačov Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 4,28 km²ko azalera du eta 231 biztanle 2017ko datuen arabera.
Monsieur je-sais-tout
Sinopsia
Vincent Barteau trebatzaile bat da gazteentzako futbol eskola batean. Ezkongabe dago, haurrik ez du, eta askatasun osoa dauka bere bizitzarekin nahi duena egiteko. Txinara joateko zorian dago, diru askoko kontratu bat eskaini baitiote. Baina, hara non, iloba Leo sartuko da gizonaren bizitzan. Leok 13 urte ditu, eta Aspergerren sindromea. Osaba eta ilobaren arteko harremanak bien bizitzak errotik aldatuko ditu. Vincentek erantzukizuna eta enpatia ikasi beharko ditu, eta Leo gazteak bere bizitzako aukera izango du.
Prosačov
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1363. urtekoa da.
Halobacterium
Halobacterium itsasoko ura baino askoz gaziagoak diren ingurugiroak behar ditu bizitzeko. Laku oso gaziak (Itsaso Hila, Aintzira Gazi Handia...), gatzagak, oso gaziak diren elikagaiak.... dira arkeobakterio honek gehien maite dituen habitatak.
Gatz kontzentrazio hain handiak jasan ahal izateko Halobacterium-ek proteina bereziak ditu (bere entzimek ez dute lan egiten gatzarik gabe edo gatz gutxirekin). Bere horma zelularraren egitura sodio ioiek egonkortzen dute.
Aerobioak dira eta mugikorrak. Materia organikoaren (gehienbat, aminoazidoen) oxidazioa burutzen dute energia (ATP) lortzeko, baina espezie batzuk fotosintesi bereziren bat burutzeko gai dira, duten arrosa koloreko pigmentu bati esker (bakteriorrodopsina).
Halobacterium mikrobio Gram negatiboa da, erdibiditzearen bidez ugaltzen dena. Espezie gehienek bazilo itxura dute, eta ez du esporarik sortzen.
Shuhei Kamimura
Shuhei Kamimura (上村 周平, 1995eko urriaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.
Oligosoma smithi
Oligosoma smithi Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Mezzomerico
Mezzomerico Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mezzomericok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lezalde (Altsasu)
Lezalde Altsasuko dermioa handi bat da, Urbasaren magalak leuntzen diren zonaldean, herriaren hegoaldean. Azkeneko urtetan famatua egin da Altasun bertan udalak egin nahi duen berrantolaketa urbanistikoa dela eta. Mendebaldean egiten du muga Dermauekin baina berez ekialdean ere egiten du, hau da, Dermauren barruan dagoen dermio bat dela esan daiteke.
Pimelodella metae
Pimelodella metae Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Kallikrates programa
Kallikrates programa (grezieraz: Πρόγραμμα Καλλικράτης), Greziako gobernuak estatuaren egitura eta gastuak gutxitzeko 2010ean onartutako lege multzoa da. Hartutako neurri garrantzitsuenen artean, udalerrien batzea eta enpresa publikoen gutxitzea daude. Udalerri berrien egitura 2011ko urtarrilaren 1ean jarri zen indarrean, bi hilabete lehenago ospatutako udal hauteskundeetan eratutako udalbatzekin.
There's Something About Mary
There's Something About Mary (euskaraz Maryrekin zeozer pasatzen duk/n) 1998ko Farrelly anaiak estubatuar zinema zuzendarien umorezko eta amodiozko filma bat da. Bertan, Cameron Diaz, Matt Dillon, Ben Stiller, Chris Elliott, Lee Evans, Lin Shaye, W. Earl Brown eta Jonathan Richman aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Ted (Ben Stiller) nerabe lotsati eta baldar bat da, graduazio festan bere ametsetako neskarekin gelditu da, Mary Jensen (Cameron Diaz). Topaketa sekulako porrota da, Tedek galtzetako kremailerarekin bere barrabilak harrapatu eta ospitalean amaitzen baitu. Mary Tedengandik urrundu eta handik aurrera ez ziren gehiago elkar ikusi.
Haimahiru urte bernduago, Ted Marytaz maitemindu jarraitzen du. Dom (Chris Elliott) lagunaren aholkuz Pat (Matt Dillon) izeneko detektibe xelebre bat kontratatu eta Mary topatzea erabakitzen du; zoritxarrez Pat bera ere Marytaz maitemintzen da. Ted eta Pat elkarri gezurrak esaten amaituko dute, Maryren maitasuna bereganatzeko lehia bati hasiz, azkenean Maryrengandik hurbil egoteko asmoa duten bakarrak ez direla jabetuko direlarik.
Kallikrates programa
Estatuaren egituraren eraberritzea, 2008an hasitako krisialdi ekonomikoak Greziako finantzen egoeran eragindako ondorio da, eta 2010ean Europar Batasunak eta Nazioarteko Moneta Funtsak herrialdean eginiko eskuartzearen ondoren hartutako neurrietako bat da.
Udalerrien batzea
Kallikrates programaren aurretik 910 udalerri eta 124 komunitate zeuden Grezian. Udalerrien batzen ostean 325 udalerri baino ez dira geratzen.
Udalerriak batzerakoan irizpide ezberdinak jarraitu ziren: Atenas eta Tesalonikako hiriguneetan gutxieneko biztanle kopurua 25.000 izan zen, baina gainontzeko guneetan 10.000 biztanlekoa. Bestalde, Grezia iparraldeko gune menditsuetan 2.000 biztanleko udalerri berriak sortu ziren.
Hegoalde eta hego-ekialdeko uharteetan, udalerri bakarra sortu zen uharte bakoitzeko, Kreta eta Evia uharte handienetan izan ezik.
Pancho Villa (boxeolaria)
Francisco Guilledo (Ilog, 1901eko abuztuaren 1a - San Frantzisko, Kalifornia, 1925eko uztailaren 14a), Pancho Villa izenez ezaguna, boxeolari filipinarra izan zen. Historiako borrokalari asiarrik onenetakotzat hartzen da.
Ibilbidea
Guilledok atentzioa eman zion Francis Churchill estatubatuarrari, Manila hirian borrokan hasi eta gutxira. Churchillek, gainera, Pancho Villa izengoitia jarri zion, entrenatzen hasi eta gutxira.
Villa 1919tik 1922ra borrokatu zen bere herrialdean, eta bi titulu lortu zituen aurkari handiagoen kontra. Ondoren, Churchillekin batera Estatu Batuetara joan zen, Frankie Genaroren tankerako boxeolarien aurka. Brooklynen egindako borroka baten ostean fama handia eskuratu zuen. Laster, euli-pisuko titulua irabazi zuen Johnny Buffen aurka; eta Genaroren aurka galdu zuen 1923an, epaileen erabaki polemiko batekin. Hala ere, urte horretako ekainaren 18an, munduko titulua irabazi zuen Jimmy Wilderen aurka New Yorkeko Polo Groundsen.
Estatu Batuetan eta Filipinetan titulua hainbat aldiz defendatu zuen. 1925eko uztailaren 4an borroka galdu zuen Jimmy McLarninen aurka, baina ez zegoen titulua jokoan. Porrotaren arrazoietako bat da hagin bat atera ziotela egun batzuk lehenago. Dentistarengana joan ondoren, infekzio bat diagnostikatu zioten, eta hiru hortz atera zizkioten. Atseden hartzeko eta hurrengo bisita egiteko gomendioa jaso arren, Villak ez zuen kasurik egin, jai batean hartu zuen parte, eta Ludwigen anginarekin gaixotu zen. Ospitale batera bidali zuten arren, bere 24. urtebetetzea baino 15 egun lehenago hil zen.
Associated Press erakundeak XX. mendeko boxeolaririk onena dela esan zuen, euli-pisuaren kategorian, Miguel Cantorekin batera.
Mundu
Mundua, Ludia edo Lurbira gizakien ikuspuntutik Lur planetari ematen zaion izena da, gizakien bizilekua. Sarri, giza esperientzia eta historiaren multzoari dagokio.
Filosofiaren testuinguruan, mundu hitza errealitatea osatzen duen orori dagokio, hau da, unibertso osoa.
Banaketa geografikoa
Mundua lur eta ur eremuetan banatua dago, hau da, kontinente eta ozeano-itsasoetan.
Mundua filosofian
Filosofia klasikoak "diren gauza ororen multzo" gisa definitu du mundua, baina filosofia eskolek munduari buruzko ikuspuntu desberdin asko eman dituzte. Joniarren ustez, mundua ordena eta osotasuna zen. Estoikoek gauza errealen osotasunaz gainera, jainkozko izaera duten elementuak eta "errealitateen multzoa" azpimarratzen zituzten. Posidoniok berezko osotasuna eta gizonak sortutako gauza oro hartu zituen munduaren osagaitzat. Kristautasuna sortu zenean, ordu arte "mundu" izan zena "mundu hau" bihurtu zen eta "beste mundua" agertu zen, Jainkoarena eta giza arimarena. Teologia (Jainkoarena), kosmologia (gizonarena) eta psikologia (arima beste munduko eta beste mundurako zeratzat duena, baina mundu honetan den errealitate gisa aztertzen duena) bereizi ziren. Kant-en iritziz, mundua "gertakari ororen multzoa eta bere sintesiaren osotasuna" zen. Filosofia modernoan, subjektua eta mundua elkartu dira errealismo-idealismo bereizketa gainditzeko. Aipatzekoa da platonistek eta neoklasistek eman zuten munduaren ikuspegia, teoria moderno askoren muina baita; teoria hark "ideien munduaren" eta "giza zentzuek antzematen dituzten gauzen munduaren" arteko bereizketa egiten zuen eta bi horien arteko zubi gisa "munduaren arima edo gune" zuen.
Gerstmannita
Gerstmannita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Gerstmannita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
Muespach
Muespach Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Muespach udalerrian erroldatutako biztanleak 869 ziren. Familiak 339 ziren, horien artean 73 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 109 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 129 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Colton Iverson
Colton Iverson (Aberdeen, Hego Dakota, 1989ko ekainaren 29a) estatubatuar saskibaloi jokalari profesionala da. 2,13 metro neurtzen du eta hegaleko pibot postuan jokatzen du. NBAn eta Turkiako Besiktas klubean aritu ondoren, 2014ko abuztuan Saski Baskoniak fitxatu zuen.
Muespach
Etxebizitza
2007an 375 etxebizitza zeuden, 342 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 337 etxeak ziren eta 38 apartamentuak ziren. 342 etxebizitza nagusietatik 286 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 255 etxek bost zituzten. 323 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 113 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 206 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 601 ziren, horien artean 436 aktiboak ziren eta 165 inaktiboak ziren. 436 pertsona aktiboetatik 399 lanean zeuden (244 gizon eta 155 emakume) eta 36 langabezian zeuden (12 gizon eta 24 emakume). 165 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean Muespach udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 484 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Babuino
Babuinoa Papio generoko primateen izen arrunta da. Cercopithecidae familiakoa da. "Mundu zaharreko" primateen 23 generoetako bat da Papio eta gaur egun sei espezie onartzen zaizkio, hauetako bost Afrikan bizi dira eta seigarrena Afrikan eta Arabiar penintsulan.
Muespach
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Babuino
Espezie bakoitzak tamaina desberdina du. 50-120 cm arteko luzera eta 14-40 Kg arteko pisua dute. Denek ere zakurren antzeko muturra dute, baraila indartsua eta letagin zorrotzak. Egunez lurrean elikatzen dira eta denetarik jaten dute. Gauez zuhaitzen adarretan egiten dute lo. Gizarte iherarkizatua eratzen dute.
Taxonomia
Johann Christian Polycarp Erxleben izan zen 1777. urtean Papio generoa deskribatu zuen zientzilaria. Espezie tipoa den Papio papio 1820an deskribatu zuen Desmarestek. Babuinoen fosil zaharrena 2015. urtean aurkitu zen eta 2 milioi urte zituela ezarri zuen datazioak.
Papio generoaren barnean sei espezie onartzen dira gaur egun, baina eztabaidagai izaten jarraitzen du hauetako batzuk espezieak ala azpiespezieak ote diren.
Espezie hauetan azkena Papio kindae da, Papio generoko gainerakoen lerro filogenetikoak aztertuz deskribatu dena.
Ikerlari batzuek Papio hamadryas eta Papio cynocephalus espezie bakar kontsideratzen dituzte, eta sabanako babuinoak gisa ezagutzen dituzte. Honek ordea ez du jarraitzaile askorik, P. hamadryas iparraldeko espezietatik gertuago baitago eta P. cynocephalus hegoaldekoetatik gertuago.
Deskribapena
Babuino espezie guztiek antzeko gorputz egitura dute baina tamainan eta ilearen kolorean desberdintzen dira. Babuino espezie txikiena Papio kindae da, 50 cm luze eta 14 kg-takoa eta handiena Papio ursinus, 120 cm luze eta 40 kg.
Burua handia da proportzioan eta zakurraren antzeko mutur luzea dute. Sudurzuloak aurrerantz begira daude, eta begi txikietatik nahiko urruti. Baraila indartsua da eta hortzeria nabarmena dute. Aipatzekoak dira letagin luze eta zorrotzak.
Gorputza sendoa da eta larru lodi batek estaltzen du. Ilearen kolorea espeziearen araberakoa izaten da, batzuetan horixka, bestetan gorrixka edo oliba kolorekoa. Isatsa nahiko motza izaten dute. Ipurmasail biluziak dituzte eta garitxo ugariz josiak. Gari hauek ez dute nerbiorik barrenean eta babuinoa eroso esertzeko egokiak dira.
Babuinoek sexu dimorfismoa dute. Arren letaginak askoz luzeagoak dira emeenak baino eta elkar mehatxatzeko erabiltzen dituzte. Arrak emeen aldean suminkorrak dira eta ohikoak dira haien arteko liskarrak. Papio hamadryas espeziearen kasuan arrek ilaje zuria azaltzen dute.
Habitata espeziearen arabera aldatzen da, baina beti da irekia, hala nola sabanak, erdibasamortuak edo lautada harritsuak. Gaur egun, batez ere Afrikan daude, baina Arabiako penintsulan ere aurki daitezke, eta Plio-pleistozenoko une batzuetan Ekialde Hurbilera eta Europara hedatu ziren.
Animalia horien dieta orojalea da. Taldeka ibiltzen dira jateko balio dien edozein gauzaren bila; harrien azpian intsektuak bilatzen dituzte; sustraiak eta tuberkuluak lurpetik ateratzen dituzte; hostoak eta belarrak erraz erauzi, eta manipulatzen dituzte (hatz lodi aldakorrei esker) eta tamaina txikiko edo ertaineko animaliak ehizatzen dituzte, hala nola karraskariak, erbiak, antilope txikiak edo hegaztiak, batzuetan flamenko baten edo ostruka gazte baten tamainakoak. Habietatik hartzen dituzten arrautzak ere jaten dituzte. Beren izaera gaiztoa dela eta, haragijale gutxi daude haien atzetik ibiltzeko balioarekin: lehoiek eta lehoinabarrek babuino bakanak ehizatu ditzakete noizean behin, baina biktima, laguntza eskatzera iristen bada, taldeak inguratu ditzake, eta, hozka eginez, hil. Ur-ibilguetara hurbiltzen direnean, Niloko krokodiloek mehatxa ditzakete.
Naturan jaioz gero, bizi-itxaropena hogeita hamar urtekoa da; gatibu jaioz gero, berriz, berrogeita bost urte ingurukoa.
Banaketa geografikoa eta habitata
Gaur egun Afrikako eremu desberdinak hartzen ditu espezie bakoitzak, bai eta Arabiar penintsularen hego-mendebaldeko ertza ere. Pliozeno eta Pleistozeno garaian Europa aldera eta Ekialde Hurbilera ere zabaldu ziren.
Habitatari dagokionez sabanak, baso irekiak, muinoak eta lautada harkaiztsuak populatzen dituzte. Babuino gutxi batzuk ohian tropikaletan ere aurkitu izan dira inoiz.
Elikadura
Lurrean mugitzen dira babuino taldeak. Orojaleak dira eta oso oportunistak, ia edozer jaten dute ; belarra, sustraiak, haziak, hostoak, enbor azala, fruituak, onddoak, intsektuak, armiarmak, zizareak, arrainak, itsaskiak, karraskariak, txoriak... eta animalia handiagoak ere bai, esate baterako Chlorocebus pygerythrus tximuak eta antilope txikiak. Egunean zehar aktibitate irregularra izaten dute eta gauez zuhaitzetara igotzen dira atseden hatzera. Gau batzuetan ere aritzen dira ehizan.
Harrapariak eta parasitoak
Babuinoen harrapari nagusiak Nilotar krokodiloak, lehoiak, hiena pikartak eta lehoinabarrak dira. Babuino gazteek dute arriskurik handiena, helduek aurre egiten baitiete harrapariei ahoa zabalduz eta letaginak erakutsiz. Erasoaren ondoren harrapariari jarraitzen diote taldean berriz itzul ez dadin. Harrapari naturala izan ez arren manba beltzak ere hil izan ditu babuinoak, normalean istripuz sugea zapaltzearen ondorioz.
Herpesvirus papio familiako birusek erasaten diete babuinoei. Ez da ezagutzen gizakietara transmititu izan den kasurik. Alderantziz bai ordea, gizakien tuberkulosi gaixotasuna sortzen duen Mycobacterium tuberculosis bakterioa babuinoetara pasa izan da harreman estua egon den kasuetan.
Sistema soziala
Babuinoen multzoari "tropa" esaten zaio eta babuinoak tropa iherarkizatuetan antolatzen dira. Normalean 50 babuino inguruk osatzen dute tropa bakoitza baina urtesasoiaren, kokapenaren eta espeziearen arabera taldeak 5 eta 250 artekoak izan daitezke. Hamadryas babuinoek harem txikiz osaturiko multzo oso handiak eratzen dituzte, beste espezie batzuetan aldiz oso iherarkizaturiko lerro matriarkala da taldearen ardatza. Tropa hauetan emeak arrak baino gehiago izaten dira, bikoitza inguru, hala ere ar dominantea da taldearen burua.
Aipaturiko sistema hori mantentzeko multzo eta familia bakoitzak bere bokalizazio propioa du eta oso nabarmena izaten da sistemako tropen arteko istiluak gertatzen direnean. Istiluok talde batzuen dominantzia indartzeko balio izaten dute.
Ugalketa
Sabanako babuinoen artean edozein ar edozein emerekin elkartu daiteke. Arren arteko maila desberdinak daude ordea eta ohikoa izaten da araldian haien arteko istiluak gertatzea. Garai horretan emearen atzealdea gorri gorri jartzen da arrak erakartzeko. Arrak emearen laguntasuna irabazi behar du eta horretarako emea eta hark izan lezakeen umea zaintzen ditu, atontzen ditu eta elikagaiak ekartzen dizkie.
Sei hilabeteko haurdunaldiaren ondoren jaiotzen da babuino kumea. Kume bakarra izaten da, inoiz bikiak jaiotzen dira baina ez dute luzaro bizirik irauten. Babuino jaioberriak 400 gramo pisatzen ditu eta azal beltza du. Emea da kumeaz arduratzen dena eta batzuetan eme taldeek kume taldeak zaintzen dituzte. Bost eta zortzi urte arteko adinarekin lortzen dute sexu heldutasuna. Orduan ar gazteak taldetik joan egiten dira, eme gazteek ordea taldean jarraitzen dute bizitza guztirako.
Babuino basatiek 20-30 urtetako bizi itxaropena dute. Gatibu daudenak 45 urte izatera ere irits daitezke.
Gizakiarekiko harremana
Egiptoko mitologian "Babi" izeneko jainkoa hamadryas babuino bat zen. Tot jakinduriaren jainkoaren errepresentazioetako bat zen eta "babuino sakratua" ere esaten zitzaion. Sarritan adarrekin irudikatzen zen. Aurkitu den babuino baten irudi zaharrena K.a. 3000. urtekoa da; estatua txiki bat da, Narmer faraoiaren izena idatzirik duena. Antzinako Egipton babuinoak etxekotzera iritsi ziren, zuhaitzetako fruita jasotzen zuten eta artaldeak zaintzen zituzten.
Gizakien auzoetako etxeetan eta autoetan ere ibiltzen dira janari bila eta Hegoafrikako arrantxoetan artoa, ardiak, ahuntzak eta oiloak ere harrapatzen dituzte. Kenya eta Tanzaniako hiri handietako zabortegietan ere babuinoen koloniak sortu dira. Elikadura oparoagoa lortzen dutenez tamainaz handiagoak izaten dira eta gorputzeko ilea ere basatiekiko desberdina dute, grisagoa.
Gertatu izan da babuinoei txerrien bihotza transplantatu eta hainbat denboraz bizirik irautea. 2018ko abenduan sei hilabete bizirik iraun zuen babuinoaren kasua argitaratu zen. Municheko Ludwig-Maximilians Unibertsitatean egin zen ebakuntza.
Vaux-sur-Mer
Vaux-sur-Mer Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vaux-sur-Mer udalerrian erroldatutako biztanleak 3.785 ziren. Familiak 1.880 ziren, horien artean 667 pertsona bakarrekoak ziren (223 bakarrik bizi ziren gizonak eta 444 bakarrik bizi ziren emakumeak), 782 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 337 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 94 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Iñaki Arteta
Iñaki Arteta Orbea (Bilbo, 1959ko abuztuaren 1a) euskal argazkilari eta zinema zuzendaria da.
Vaux-sur-Mer
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Iñaki Arteta
Biografia
Arkitektura teknikoa ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatea. 1986an argazkigintzari ekin eta Deia eta COVER bezalako komunikabideentzat lan egin zuen. Zinemari ere lotu zion.
1988an Leize producciones ekoizpen-etxea sortu zuen. Hainbat argazki erakusketetan parte hartu zuen. Honez gain, telebista iragarkiak, telebista saioak eta dokumentalak zuzendu ditu. 2000. urtetik, Bilboko Zine Dokumental eta Laburmetraia Nazioarteko Zinemaldiko hautaketa batzordeko kidea da baita Etxepare Institutukoa ere.
1990eko hamarkadan elkarte zibilekin kolaboratu ondoren, 1996an ETAren aurkako iragarkia grabatu zuen. Ordutik aurrera Ermuko Foroa eta beste elkarteekin lan egin du.
Vaux-sur-Mer
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Iñaki Arteta
Liburuak
Alfonso Galleterorekin liburu bi idatzi ditu:
Argazki-liburuak ere argitaratu ditu:
Vaux-sur-Mer
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.111 ziren, horien artean 1.328 aktiboak ziren eta 783 inaktiboak ziren. 1.328 pertsona aktiboetatik 1.099 lanean zeuden (580 gizon eta 519 emakume) eta 228 langabezian zeuden (106 gizon eta 122 emakume). 783 pertsona inaktiboetatik 412 erretiraturik zeuden, 109 ikasten zeuden eta 262 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vaux-sur-Mer udalerrian 2.005 unitate fiskal zeuden, 4.031,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.831 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 275 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 54 eraikuntza enpresak ziren, 68 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 18 finantziazio enpresak ziren, 20 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 23 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 96 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 10 igeltseroak, 13 margolariak, 1 zurgina, 11 iturginak, 3 argiketariak, 9 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 11 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 brikolaje denda handika, 4 okindegiak, 2 arraindegiak, 2 liburu dendak, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 4 drogeria eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1  bat eta botika 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Augusto Pérez Garmendia
Bizitza
Ofizialki bere postua Oviedon zuenez, Asturiasera joatea eskatu zuen altxamenduaren berri izan eta berehala. Hala ere, Gipuzkoako Gobernadore Zibilak eskatu zion gera zedila Euskal Herrian, Errepublikari leial zitzaizkion militar profesional gutxi zituztelako hemen.
Donostian armarik eta muniziorik ez zegoenez, 1936ko uztailaren 21an Gasteiza joateko 60 ibilgailuko espedizioa prestatu zuen, han Camilo Alonso Vega teniente-koronela altxamendu faxistari batu zitzaiolako. Altxatuak menperatzeko eta Eusko Gudarostea armaz hornitzeko espedizio hartan, Bizkaitik ateratako Joaquín Vidal Munarrizen laguntza izan behar zuen. Bidean Loiolan koarteleraturiko artilleriaren eta ingeniarien laguntza jasotzea espero zuen, baina José Vallespín Cobián teniente-koronelaren agindupeko kuartel hura altxatu egin zen. Orduan, Arrasatetik infanteria zutabea bildu eta Eibarra jo zuen, han armak eta milizianoak lortzeko. Donostiara itzultzea erabaki zuen, eta errepublikanoek Bilbotik Gasteiz konkistatzeko beste espedizio bat prestatu behar izan zuten.
Uztailaren 22an Donostian sartu zen, eta hurrengo egunean Loiolako kuartela eta altxatuek harturiko beste eraikinak berreskuratu zituen. Hortik Oiartzun aldera jo zuen. Hantxe frankistek uztailaren 28an zauritu eta harrapatu zuten. Iruñera eraman zuten, eta zenbait egun geroago hil zen zaindu ez zizkioten zauriez.
Antonio Mercero
Antonio Mercero Juldain (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1936ko martxoaren 7a – Madril, Espainia, 2018ko maiatzaren 12a) zinema zuzendari eta gidoigilea izan zen. Haren semea da Antonio Santos Mercero gidoigilea.
Bizitza
Antonio Mercero Lasarte Gipuzkoan jaio zen ehungintzako enpresaburuen familia batean. 1958an Zuzenbideko ikasketak bukatu zituen Valladolideko Unibertsitatean, eta 1962an Madrilgo Zinema Eskolan zinema zuzendari bihurtu zen.
Zinemako Eskola Ofizialean zenbait film labur egin zituen, hala nola Lección de arte (1962, Arte irakaspena), Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuena. Urtebete geroago egin zuen bere lehenengo film luzea: Se necesita chico (1963, Mutila behar da), baina ez zuen arrakasta handirik izan eta film laburrak egiten jarraitu zuen. 1970ean telebistarako lanean hasi zen. Handik gutxira La cabina (1972, Telefono kabina) egin zuen, Espainiako eta nazioarteko hamar sari jasotakoa, Estatu Batuetako Emmy saria, besteak beste. Telebistarako lanen artean, arrakasta handi-handiko hiru aipa daitezke: Crónicas de un pueblo (Herri bateko kronikak), Verano azul (1981, Uda urdina) eta Farmacia de guardia (Goardiako farmazia)''. Beste lan aipagarri batzuk: La guerra de papá (1977, Aitaren gerra), Toby (1978), Espérame en el cielo (1987, Itxaron nazazu zeruan), Don Juan, mi querido fantasma (1989, Don Juan, nire mamu maitea) eta La hora de los valientes (1998) dira. Film honek Moskuko Nazioarteko Zinemaldiaren XXI. edizioan epaimahaiaren sari berezia irabazi zuen. 2000. urtean utzi zion Espainiako Telebista Elkartearen presidente izateari. Zuzendari izateaz gain, 18 gidoi baino gehiago egin ditu.
2010eko otsailaren 14an Ohorezko Goya Saria. Antonio Mercerok ezin izan zuen ekitaldira joan, alzheimer gaitza zuelako; hortaz, saria etxean jaso zuen.
Gatuzières
Gatuzières Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gatuzières udalerrian erroldatutako biztanleak 45 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 59 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 36 bigarren erresidentzia ziren. 53 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 22 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 22 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (14 gizon eta 6 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Silvia Agüero
Silvia Agüero Fernández (Madril, 1985eko abuztuaren 24a) Idazle ijito feminista da, ijito herriaren zapalkuntzaren memoria berreskuratzen duena. Radio Vallekas eta Pikara Magazine-rekin lan egiten du sarri. Pretendemos Gitanizar el Mundo elkarte eta blogaren sortzailea. Revolución de las Rosas Romaní (I Rromani Rozenqe Revolùcia) kudeatzen du, indarkeria obstetrikoaren aurkako borroka. Rosa Cortés Plataforma koordinatzen du.
Biografia
"Vallekas"-en hazia, ijitoen kontrako ideologia zuen familia "payo" batean herri Ijitoaren parte izatearen kontzientzia hartu zuen. Errioxan bizi da eta 2020ko erkide hauteskundeetan Podemos-eko zerrendetan aurkeztu zen, hara ere Euskal Herrian biziz gero EH Bildun militatuko zuela adierazi du. Bere erreferenteen artean, Paquera de Jerez flamenko abeslaria, Pastora Filigrana abokatua eta Rosa Cortés 1749ko ijitoen kontrako Sarekada Handia-ren protagonista aipatzen ditu.
2013tik No soy tu gitana izeneko antzerki-elkarrizketa antzezten du  eta Nicolás Jimenezekin idatzitako Resistencias Gitanas (2020) liburuan herri ijitoaren historia ezabatu dela salatzen dute. Zenbait adibide agertzen dira bertan, eskola kurrikulumean ijitoen kontrako errepresioa ez agertzea, emakume ijitoek Felipe II-aren legeei aurre egiten zuen erresitentzia eredua kontuan ez hartzea, edota ijitoen kontrako eredu kulturala zalantzan ez jartzea, adibidez Miguel de Cervantesen La Gitanilla liburuan agertzen den estereotipoa. Guzti horrek, egungo ijitoek bizi duten diskriminazioaren atzean dagoela adierazten dute, adibidetzat epaile batek indarkeria sexuala pairatutako haur ijito baten sufrimendua gutxiestu duela edo haur ijitoek hezkuntzan porrot egirearen erantzukizuna familia ijitoengan kokatzea.
Abubaker Kaki Khamis
Abubaker Kaki Khamis (Muglad, Mendebaldeko Kurdufan, Sudan, 1989ko ekainaren 21a) 800 metrotan espezializatutako atleta sudandarra da. 2008ko martxoaren 9an Valentzian ospatu zen Pista Estaliko Atletismoko Munduko Txapelketa irabazi zuen 800 metroko modalitatean 1'43"90 markarekin. Ondorioz, 18 urterekin, Pista Estaliko Atletismoko Munduko Txapelketa bat irabazten duen atletarik gazteena bihurtu zen.
Mateu Morral
Mateu Morral i Roca (Sabadell, 1879ko azaroaren 29a-Torrejón de Ardoz, 1906ko ekainaren 2a) anarkista katalana izan zen. Ospetsua egin zen Alfontso XIIIaren eta Viktoria Eugenia Battenbergekoaren aurkako atentatuagatik.
Erasoa
1906ko maiatzaren 31n, Mateu Morral i Roca anarkista kataluniarrak Espainiako Errege Alfonso XIII. eta bere emaztegai Victoria Eugeniaren aurka atentatua egin zuen Madrilen. Beren ezkontza eguna zen eta Elizatik jauregira bidean zirela, ostatu bateko hirugarren solairutik lehergailua jaurti zien lore-sorta batean ezkutatuta. Tranbiaren kable batean jo zuen baina, desbideratu eta huts egin zuen. Errege-erreginak onik atera ziren, baina beste 25 pertsona hil zituen. Argazkia segundo batzuk beranduago aterea da. Bi egunez ezkutuan egon zen, baina harrapatu eta hil egin zuten. Heriotza ez dago garbi: ofizialki polizia bat hil ondoren buruaz beste egin omen zuen baina gorpuaren azterketa hipotesi hori ezeztatu zen.
Dokumental
Dokumentala zinema eta telebistaren genero zabal ezfikziozkoa da, errealitatetik hartutako irudietan oinarritua eta nagusiki hezibidea edota historiarekin lotutako edukiak zabaltzeko helburu duena. Hasieran, film euskarrian grabatzen ziren, baina egun, bideo eta ekoizpen digitalak ere daude.
Egileak ematen dion antolaketak, egiturak eta soinuak (testuak eta elkarrizketak) eragina dute dokumentalak sailkatzeko.
Historia
Askoren ustez, historiako lehen dokumentala Nanuk eskimala lan mutua (Nanook of the North, Robert J. Flaherty, 1922) izan zen; beste antzeko lan batzuk egin zituen: Moana (1926), Samoan girotua, eta Man of Aran (1934), Irlandako mendebaldeko Aran uharte urrunetan ehina. Hirurek exotizismoa eta erromantizismoa amankomunean zituzten.
Propaganda egitea Kino-Pravda serie sobietarren helburuetako bat zen, baina are nabariagoa izan zen Triumph des Willens ("Borondatearen garaipena") dokumental nazia (Leni Riefenstahl, 1935). Garai hartakoa da halaber Luis Buñuelen maisulan etnografikoa, Las Hurdes, tierra sin pan (1932).
1950eko hamarkadatik aurrera, Cinéma vérité edo "errealitatezko zinema" garatu zuten, Jean Rouch paristarrak abiatuta eta Ipar Amerikako Direct Cinema baliokidea zuena. Les Raquetteurs (1958), Salesman (1969), Showman, Near Death, The Children Were Watching eta Grey Gardens korronte horien adibide ezagunak dira.
Latinoamerikan ugaritu ziren neokolonialismo eta kapitalismoaren aurkako lanak: besteak beste, La Hora de los hornos (Octavio Getino eta Fernando E. Solanas, 1968). Txilen halaber Salvador Allenderen gobernuaren aurkako erasoa jaso zuten lan batean.
Naturari buruz, Le Monde du silence filma (Jacques Cousteau, 1956) eta Félix Rodríguez de la Fuenteren telebistarako dokumental seriea El Hombre y la Tierra (1975-1980) oso nabariak dira.
1980ko hamarkadatik aurrera, Godfrey Reggioren Qatsi trilogia (Koyaanisqatsi: Life out of balance, 1983; Powaqqatsi: Life in transformation, 1988 eta Naqoyqatsi: Life as war, 2002), bai eta Baraka ere (Ron Fricke, 1992) ospetsuak dira.
Azken urteotan, oihartzun handia izan dute halaber Microcosmos : Le peple de l'herbe, Le Peuple migrateur ("Haizearen nomadak"), La Marche de l'empereur, Fahrenheit 9/11 (Michael Moore, 2004), Super Size Me (Morgan Spurlock, 2004), An Inconvenient Truth (Davis Guggenheim, 2006) eta Earth (Alastair Fothergill eta Mark Linfield, 2007) filmek, besteak beste.
Euskal Herrian
Euskal Herrian, Orson Welles ek 1955ean The Land of the Basques filmatu zuen; gero, Gotzon Elortza bizkaitarrak lehen euskarazko dokumentalak egin zituen, frankismoaren garaian: Ereagatik Matxitxakora (1959), Aberria (Erria) (1961) eta Elburua Gernika (1962), hain zuzen ere.
Azken urteotan, Euskal Pilota. Larrua harriaren kontra (Julio Medem, 2003), Bagdad Rap (2005) eta Amerikanuak (2009) azpimarratu behar dira.
Filipe II.a (Nafarroako mariskala)
Bizitza
Filiperen gurasoak Petri Nafarroa-Peralta, Nafarroako 5. mariskala, eta Ines Enrikez Lakarra izan ziren. Ez dakigu ez noiz ez non jaio zen; Tafallan seguruenik, bertan baitzuen oinetxea. Badakigu, ordea, zein girotan: tradizio luzeko elkarrekiko etsaigo giroan, Nafarroa-Peralta eta Beaumont etxeen artekoan. Artean gaztea zela, 1471n, beaumondarrek, Filipe Beaumontekoak hain zuzen ere, bere aita hil zuten Iruñeko Comptos Ganberako patioan. Filipe seme nagusiak jaso zuen mariskal kargua, baita aita bezala hil ere 1480an Luis III.a Beaumontekoa Leringo kondea eta Nafarroako kondestableak zuzendutako beaumondarren zelata batean Olibako monasteriotik gertu. Ondorengoa Filiperen anaia zen Petri II.a izan zen.
Knockin' on Heaven's Door
Knockin' on Heaven's Door (euskaraz Zeruko Atean Joka) 1973an Bob Dylan abeslari eta musikariak Pat Garrett and Billy the Kid filmako soinu bandarentzat sortu zuen abesti bat da.
Gerora bertsio ugari izan ditu, ziurrenik horien artean ezagunena Guns N' Roses musika taldeak 1990. urtean moldatutakoa izango da.
Daly City (Kalifornia)
Daly City Kaliforniako hiri bat da. San Mateo konderrian kokatua dago. 2010ean 101,123 biztanle zituen, 19.8 kilometro koadrotan banatuta.
Pilar Sordo
Pilar Sordo, jaiotzaz María del Pilar Sordo Martínez (Temuco, Txile, 1965eko urriaren 22a) txiletar psikologo, zutabegile, hizlari eta idazlea da.
Biografia
Temuco hirian bizi izan zen, Araucaniako eskualdean, 15 urte bete arte. Familia Valparaíso eskualdera joan zen bizitzera, eta aita Las Brisas supermerkatuko sukurtsal bateko kudeatzaile izan zen. Hiru urte geroago, Santiagora joan zen, pentsio batean sartu eta Diego Portal Unibertsitatean Psikologia ikasten hasi zen. Viñamarinoko batekin ezkondu zen, hiri horretara itzuli zen eta bi seme-alaba izan zituen, Cristian eta Nicole. Dibortziatua da, eta alarguna; berriro ezkondua 2015. urtean.
Lan ibilaldia
Bere kontsulta profesionalari erantzuten eta bere ikerketak ikastetxe eta ospitaleetan sakontzen aritu zen.
Esperientzia horretatik sortu zen liburuen materiala eta ospetsu egin zuten hitzaldiak. CancerVida Fundazioa zuzendu du, Óscar Letelier Gonzálezen omenez biriketako eta pankreako minbizia duten gaixoentzat.
Latinoamerikako herrialdeetako ohiko portaeraren iruzkingilea. Bere lanak hizkuntza sinplean adierazita daude, bere esperientziak erabiliz ikerketak bideratu, aztertu eta ondorioak ateratzeko.
Haren idazkiek sexua, familia eta pertsonen arteko harremanak gaiak jorratzen dituzte, autolaguntza gisa katalogatutako estiloarekin.
Glicourt
Glicourt Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Glicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 188 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 87etxeak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Richard Kinney
Richard Kinney (1923ko ekainaren 21a – 1979ko otsailaren 19a) AEBetako hezitzailea eta eskolako administratzailea izan zen. Itsua sei urterekin eta gorra hogeirekin, Kinney hirugarren pertsona gorra izan zen Estatu Batuetan unibertsitate-titulua lortzen. 1934an braillea irakurtzen ikasi zuen. Kinneyk lau poesia-liburuki argitaratu zituen, eta Itsuentzako Hadley eskolako lehendakaria izan zen 1975etik 1979an hil zen arte.
Glicourt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 128 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (47 gizon eta 42 emakume) eta 9 langabezian zeuden (7 gizon eta 2 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Glicourt udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 213 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.531 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Glicourt udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zibernetika
Zibernetika sistema konplexuen azterketan, eta informazioaren eta komunikazioaren teorien eztabaidan, hartzailea eta igorlearen artean joan-etorriko bidea dagoela aitortu zuen teoria da.
Etimologikoki grezieratik dator, Κυβερνήτης (kybernetes) ontzi bat gidatzea adierazteko. Platonek gobernatzeko artea bezala erabili zuen bere Errepublika liburuan, gizonak gidatzeko artearekin parekatuz.
Bere jatorri praktikoa, Bigarren Munduko Gerran dago: abiaduran doazen hegazkinak lurreratzeko, sistema antiaereoak behar zuten ezinbesteko informazioa abiadura zen. Horrela tiroa aurreikusi zezaketen, proiektila iristerako hegazkina non egongo zen kalkulatuz.
Gregory Bateson (1904-1980) izan zen XX. mendearen erdi aldean, zibernetikari definizio hau eman ziona: matematikaren adar bat da kontrolaren, errekurtsibitatearen eta informazioaren arazoez arduratzen dena.
Alice David
Alice David (Paris, ) frantziar aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa. Babysitting filmean eta Bref. telesailean aritzeagatik ospetsu bilakatu zen.
Louvigny (Pirinio Atlantikoak)
Louvigny (okzitanieraz Lobinhèr) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Shintaro Shimada
Shintaro Shimada (嶋田 慎太郎, 1995eko abenduaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.
Oligosoma stenotis
Oligosoma stenotis Oligosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Saiaz Gizarte Zerbitzu Mankomunitatea
Herritarren ongizatea eta bizi kalitateak hobetzea du helburu Saiaz Mankomunitateak. Horrela, Albiztur, Beizama, Bidania-Goiatz eta Errezilgo 1600 herritarrei Gizarte Zerbitzuen inguruko informazioa, orientazioa eta aholkularitza ematen die.
Lau herrietako pertsonekin, taldeekin eta komunitatearekin egiten du lan, hainbat programa eta prestazio emanez.
Sorrera
1992 eta 1993. urteetan hasi zen guztia. Gipuzkoako Foru Aldundiak Gizarte Zerbitzuetako oinarrizko sarea zabaltzeko sortutako hitzarmenaren ondorioz eta Gizarte Langilearen beharraz jabetuz, ordura arte zegoen modeloa aztertu eta lau udalerrien artean Gizarte Laguntzailearen lanpostu bat ateratzera erabaki zuten.
Orduan zeuden udal hautetsiak eta langileek egindako lanari esker, Albiztur, Beizama, Bidania-Goiatz eta Errezilek SAIAZ Mankomunitatea sortu zuten 1993ko udazkenean. Eta 1994ko martxoan, gizarte langilea kontratatu eta martxan jarri zuten Mankomunitatea.
Saiaz, 25 urte herritarrekin
25 urte, hori ospatu zuen 2019an Saiaz Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateak. Mende laurdenak askorako ematen du, bidean herritarren ongizatean garrantzi handia izan duten proiektu asko eta onak egin dira eta urtebetetze hori baliatuz, guztia gogoratzeko bideo bat egin zuten:
Bizitzaz blai
Guzti horrek dituen ondorioak saihestu eta gutxitzea zen helburua.
Herri txiki beso ugari
Gipuzkoako Foru Aldundiko Etorkizuna Eraikiz programan adinekoen parte hartzea sustatu nahian bolondres sareak osatu dira ekintzetan adinekoen bide lagun izateko.
Iragana eta oraina
2011n egin zen eta landa eremuko adinekoen egunerokotasunaren berri ematen zuen.
Crots
Crots Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Crots udalerrian erroldatutako biztanleak 906 ziren. Familiak 366 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (31 bakarrik bizi ziren gizonak eta 62 bakarrik bizi ziren emakumeak), 109 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 141 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 710 etxebizitza zeuden, 369 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 278 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 535 etxeak ziren eta 161 apartamentuak ziren. 369 etxebizitza nagusietatik 259 bere jabearen bizilekua ziren, 92 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 66 etxek hiru zituzten, 111 etxek lau zituzten eta 162 etxek bost zituzten. 311 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 174 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sestrica
Sestrica Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 405 biztanle zituen 40,9 kilometro koadroko azaleran. Aranda eskualdean dago.
Crots
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 578 ziren, horien artean 411 aktiboak ziren eta 167 inaktiboak ziren. 411 pertsona aktiboetatik 371 lanean zeuden (202 gizon eta 169 emakume) eta 40 langabezian zeuden (20 gizon eta 20 emakume). 167 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crots udalerrian 375 unitate fiskal zeuden, 926 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.674 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 85 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 5 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Crots udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 585 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Miasino
Miasino Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Miasinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Torquigener perlevis
Torquigener perlevis Torquigener generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Peçac−Alouette geltokia
Alouette−France (SNCF) edo Peçac−Alouette (Bordeleko tranbia) Société Nationale des Chemins de fer Français eta Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Peçac udalerrian dago.