cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burguko bolatokia
Burguko bolatokia Burgun dagoen kirol-eraikina da, bolatokia hain zuzen ere.
1994ko azaroaren 4an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Deskribapena
Burguko Eliza Nagusiaren absidetik hurbil dagoen eraikina da. Oinarria errektangulu formakoa da eta, hormak, harri landugabez eginak. Sapaia, egurrezkoa. Aurreko aldea, hegoaldean, zabalik du eta, bertan, egurrezko hiru zutabe. Zutabeen oinetan, harri bana eta zapata bana. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta teilatu gaineko hegia sarrerarekiko paraleloki dago, zutabe lodi batzuez eutsita.
Terlan
Terlan, italieraz Terlano, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Terlanek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hollow Rock (Tennessee)
Hollow Rock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Carroll konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Epinephelus macrospilos
Epinephelus macrospilos Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Jomala
Jomala Åland eskualde autonomoan dagoen udalerri bat da.
Márta Mészáros
Ibilbidea
Bere ibilbidea film laburrak zuzentzen hasi zuen. Hamar urtetan 25 film labur egin zituen. Bere lehenengo film luzea, Eltavozott nap (1968), Hungariar emakume batek zuzendutako lehen filma izan zen eta Valladolideko zinema festibal internazionalean epaimahaiaren sari berezia lortu zuen.
NGC 2992
NGC 2992 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Márta Mészáros
Ibilbidea
Mészárosek bere bizitza osoan zehar filmak zuzentzen jarraitu du eta zinema festibal ospetsuenetan hainbat sari jaso ditu. Filmografia oparoa eta aberatsa ondu du.
Bere belaunaldiko beste emakume zuzendari batzuk bezala(adibidez Mai Zetterling, Liliana Cavani edo Agnes Varda) bere herrialdeko emakumeen egoeraz eta beraien bizi baldintza material, espiritual, moral eta psikologikoaz interesatu da.
Bere lehenengo film luzeetan emakumeen erretratuak sortu eta bere bizitzako alderdi ezberdinak erakutsi zituen, emakume haien behaketa sutsu eta sakona eginez. Emakume indartsuen begirada eta sentimenduen bidez bere garaiko gizartearen aldaketak dokumentatu zituen. Emakumeen bizitzaz eta zailtasunez mintzatuz gain, bere filmografiaren parte bat bere historia pertsonala eta familiarraren aspektu batzuk irudikatzeko baliatu zuen.
Mészárosen zinema bizi izan zuen garaia zintzotasunez jasota ustea du helburu. Bere lanetan boterearen egitura matxista eta autoritarioekiko ikuspegi kritikoa jorratu du. Gizon zuzendariekin alderatuta, bere filmetan botere harremanak oso era ezberdinean jorratzen dira, emakumearen egoerari ahotsa emanez. Bere filmak, pertsonalak, politikoak, zintzoak, feministak eta autentikoak dira. Nahiz eta bere filmak pertsonaia indibidualen bizitzaren inguruan hitz egin, eremu publikoa eremu pribatuan eragiten duen heinean, bere obra sakonki kritikoa eta nabariki politikoa da.
Bere filmak(Gaiak eta Estiloa)
Bere zineman Nouvelle Vaguen eta Sobietar zinema klasikoaren  eragina nabaria da. Baliabide zinematografiko ugari menperatzen ditu, hala nola perspektiba zainduak eta originalak eta kamera mugimendu zehatz eta miragarriak. Baina agian bere lanetan normalean erabiltzen dituen bi  baliabide estetiko nabarmentzen dira: fikzioaren barnean material errealaren txertaketa eta aurpegiengatik duen maitasuna.
Bere filmen gaiei erreparatuta,  agertzen diren gai orokorren   artean gizontasun toxikoa, matxismoa, emakumeek beraien bizitzari buruz duten erabakitzeko eskubidea, sexuen eta klaseen arteko botere harremanak, umezurtz izatea suposatzen duen zama eta boteretsuen bidegabekeria daude.
Nahiz eta gai batzuk film guztietan agertu, film oso ezberdinak egin zituen eta gaien aldetik pluralak direla esan daiteke. Adibidez “Szép lányok, ne sírjatok!” filmean beat belaunaldiaren gaztaroa eta musika jorratzen dira; “Kilenc hónap” filmean botere harremanak bikote barruan, gizontasun toxikoa eta matxismoa aztertzen ditu; “Adoption”en emakumearen independentzia bere bizitza antolatzeko garaian, nerabe umezurtzen egoera, adopzioaren aukera eta pertsonen arteko harremanak dira protagonismoa hartzen duten gaiak; “Örökség”en, berriz, sexu eta klase harremanak dira interesa pizten duten gaiak
Horrez gain, aipatzekoak dira bere oroitzapen autobiografikoak eta Hungariako gertaera historikoak uztartuz egin zituen hiru filmak. Hungariako 50 hamarkadari buruzkoak dira eta 80ko hamarkadan errodatuak daude(Diary for my children, Diary for my lovers, Diary for my mother and father). Lan hauekin Mészárosek Hungariako izaera nazionala kritikoki definitu nahi izan zuen, boteretsuen jokabide ankerra eta patriarkala salatuz. Lan hauek XX. Mendeko historiaren testamentu bat bezala ikus daitezke, garai haietako bizimodua erakusten baitute. Garaietako film hauetan artxiboko materiala fikzioarekin nahastu zuen, bi erregistro hauen arteko muga ezabatzen dituen muntaia harrigarrien bidez.
Paisaiaren aldetik, bere filmetan Sobietar Batasuneko paisaia elurtua eta industriala(Tximiniak, kea, fabrika erraldoiak, kutsadura, langileak, muntaia kateak, buzoak) irudikatzen da. Lantegiak bere filmetako paisaiaren parte dira eta bertan lan egiten duten langileak(batez ere emakume proletarioak) bere filmen protagonistak.
Pamelaescincus gardineri
Pamelaescincus gardineri Pamelaescincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago. Seychelles uhartetan bizi dira.
Márta Mészáros
Sariak
Bere ibilbidean zehar Mészárosek festibal garrantzitsuenetan sari ugari jaso ditu, hala nola Berlinaleko urrezko eta zilarrezko artza, urrezko domina Chicagoko zinema festibal internazionalean, Zilarrezko maskorra Donostiako festibalean, FIPRESCI saria Canneseko festibalean eta 2019an Ohorezko Mikeldia Bilboko laburmetraia eta dokumental festibalean. Hauek dira saritutako filmak:
-“Adoption”gatik urrezko artza berlinen(Lehen emakumea)(1975)
-FIPRESPI saria cannesen Örökség (1976) filmagatik
-Canneseko epaimahaiaren sari nagusia Diary for my children gatik(1984)
-Zilarrezko maskorra Donostiako zinemaldian Olyan mint otthon (Just Like at Home)gatik (1979)
2021 urtean Europako zinema akademia bere karrera osoagatik saritu zuen. Azken urteetan Hungariako National Film Institutek bere obraren zati handi bat zaharberritzen ari da.
== Bizitza == 1931an Budapesten jaio zen. Bost urterekin bere gurasoekin Hungariatik alde egin eta Sobietar Batasunera bizitzera joan zen. Bere aita artista komunista ezaguna zen. Han, 1938 urtean, purga estalinisten garaian, Mészárosen aita (Lázló Mészáros) atxilotu zuten eta ez zuten inoiz gehiago ikusi. II. Mundu gerra bukatu ondoren bere ama hil zen eta bera umezurtz geratu zen. Hori dela eta, alderdiko goi kargundun kide batek adoptatu zuen eta Hungariara bizitzera bueltatu zen. 50ko hamarkadan Mészáros Moskura itzuli zen VGIK prestigiodunean zinema ikasteko. Bertan Sobietar zinemako izen handiekin ikasi zuen. 1956an, graduatu ondoren, Hungariara itzuli zen eta bertan bere zinegile karrerari ekin zion.
Filmografia
Filmak: Film laburrak:
Telebistarako lanak:
Elobey, Annobon eta Corisco
Guztira 36 km²-ko azalera eta 1910ean 2.950 biztanle inguru zituen. Hiriburua Santa Isabel zuen. 1926an Río Muni eskualdearekin batera Espainiar Ginea osatu zuen.
Tramin an der Weinstraße
Tramin an der Weinstraße, italieraz Termeno sulla strada del vino, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tramin an der Weinstraßek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Thérouldeville
Thérouldeville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thérouldeville udalerrian erroldatutako biztanleak 520 ziren. Familiak 194 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 193 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 198 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 193 etxebizitza nagusietatik 150 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 157 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 331 ziren, horien artean 261 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 261 pertsona aktiboetatik 233 lanean zeuden (128 gizon eta 105 emakume) eta 27 langabezian zeuden (10 gizon eta 17 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thérouldeville udalerrian 220 unitate fiskal zeuden, 604,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.072 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua zen, 1 igeltseroa, 3 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra brikolaje denda handi bat zen.
2000. urtean Thérouldeville udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 335 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Josu Ortuondo Larrea
Josu Ortuondo Larrea (Deustu, Bilbo, 1948ko otsailaren 13a) Bilboko alkatea izan zen (1995-1999). EAJ alderdiaren politikari bizkaitarra da. Europako parlamentuan Europako parlamentaria 2010 arte izan zen.
Enpresa zientziak eta Enpresa zuzendaritza Deustun, EHUn eta Madrilgo Complutensen ikasi zituen. Lan ibilbidean, Bizkaiko Banku zaharrean hasi zen. Hori dela eta, EAJk alderdiko kontuak bere esku utzi zituen garai batean. 1987an, EITBren zuzendaria izan zen, Jose Maria Gorordoren ordez.
2011ko abenduaren 30ean Kutxa Bankeko kontseilari aukeratu zuten BBKren izenean.
Badaiotz Sokatira Taldea
Badaiotz Sokatira Taldea Arabako Badaiotz eskualdean sorturiko sokatira taldea da.
Historia
Badaiotz sokatira Kirol Elkartea 1981. urtean sortu zen Gasteizen, eta 1991n nesken taldea sortu zen. Hasieratik nesken taldea Euskal Herriko indartsuenetakoa izan da.
Woodridge (New York)
Woodridge  New York estatuko herri bat da. Sullivan konderrian kokatua dago. 2010ean 847 biztanle zituen, 4.15 kilometro koadrotan banatuta.
Badaiotz Sokatira Taldea
Historia
Denboraldian zehar Abetxukuko frontoian entrenatzen dute.
Lehenengo urrezko domina Abadiñon lortu zuten, Euskadiko txapelketan. Ordutik aurrera Euskal Herrian nagusi izan da.
Astyanax kullanderi
Astyanax kullanderi Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Badaiotz Sokatira Taldea
Historia
Nazioarteko mailan ere, lortu ditu urrezko dominak, goma gaineko munduko txapelketan.
Taiwanen, bere inguruan baino ezagunagoak dira. Hemen, Abetxukuko frontoiko korridore txiki batean entrenatzen dute, eta, horregatik, alokairua ordaindu behar dute, lagun taldeek bezala, astean hirutan. Dirulaguntzek, urtero ekitaldietako domina-uzta baten ondoren, euren poltsikoetatik dirua jarri behar izan dute, lan eginez, eta nazioarteko hitzorduen amaieran itzuli behar dituzten ekipazio batzuekin.
2018ko Munduko Txapelketa Xuzhoun (Txina) izan zen, Europatik kanpo, lehen aldiz.
Klub gisa, 2018ra arte ez zuten euren palmareserako zazpigarren mundiala lortu, baina aurreko bostei beste azpitxapeldun postua gehitu zioten. Ez zuten zorterik izan 540 kg-ko kategorian, finalerdian penalizazioengatik deskalifikatu baitzituzten. Munduko Txapelketarako txartela irabazi zuten joan den 2018ko urtarrilaren 27an Euskal Herriko txapela eskuratuta.
Mundu mailan erreferente badira ere, oraindik Euskal Herrian ezezagunak dira.
Zinema
Badaiotzeko sokatiralariak Step Back to Glory filmean (2013, Taiwan) agertu ziren Euskal Herriko selekzioa ordezkatzen. Horretarako Taiwan bertara joan ziren tirakadak grabatzera.
Goonietarrak
Goonietarrak (ingelesez The Goonies) 1985eko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako abenturazko komedia film bat da. Istorioa edo ideia orokorra Steven Spielberg zuzendariak sortu eta idatzi zuen, filma honetako ekoizleetako bat ere izan zen, aldiz, Chris Columbus gidoigileak filmarako espreski moldatutako gidoia idatzi zuen. Sean Astin, Josh Brolin, Jeff Cohen, Corey Feldman, Kerri Green, Martha Plimpton eta Ke Huy Quan aktoreek antzeztu zuten.
Soinu bandaren doinu edo abesti nagusia The Goonies 'R' Good Enough (Goonietarrak Behar Adina Onak Dira) Cyndi Lauper abeslariak konposatu eta abestu zuen, gainera filmaren 12. minutuan telebistako bideoklip batean kameoa agerpen laburra egin zuen. REO Speedwagon eta The Bangles taldeen abestiak ere badauzka.
Oregon estatuaren kostaldeko Astoria udalerrian filmatu zen.
Argumentua
1985ko uda, AEBetako Oregon estatua. Mikey Walsh (Sean Astin) kostaldeko Astoria udalerrian bizi den gaztetxo bat da. Bere aita (Keith Walker), arazo ekonomikoak direla eta, larri xamar dabil, inbertsiogile diruzale batzuk Walsh familia bizi den auzoa suntsitu eta bertan golf zelai bat eraiki nahi baidute. Auzoak Goon Docks deritzo ("Goon Kaiak"), hortik dator filma honen izenburua. Mickey eta bere lagun koadrilak euren buruei Goonietarrak deitzen diete.
Arratsalde enbatatsu batean, Mikey bere lagunekin batera etxe zuloan daude. Erabat asperturik daudelarik, ganbarara igo eta hainbat antzinako gailu zahar eta bitxi topatzen dituzte. Haien artean, nahi gabe, "Willy begibakarra" delako baten altxorraren mapa topatuko dute, hau duela mende batzuk bere eskifaiarekin batera desagertu zen pirata bat izan zen.
Altxorraren bilaketak kostaldeko taberna zahar baten lurpera eramando ditu, taberna horren jabeak Fratellitarrak dira, altxorra bereganatzeako irrikia duten banku lapur familia. Goonietarrek piratek tranpez josiriko lurpeko pasabideen artean eta Fratellitarrak atzetik jarraitzen dituztela altxorraren bilaketa abenturari ekingo diote.
Leicester Square geltokia
, Londresko metroaren geltoki bat da, Erresuma Batuko Londres hiriburuan, Leicester Square plazan.
Radixu Irratia
Radixu Irratia Ondarroako irrati librea da. 1989an sortu zen eta gaur egun FMko 105.5 frekuentzian edo bere webgunean entzun daiteke. Ondarroako kanpandorrean dauka bere egoitza.
Era guztietako irratsaioak eskaini ditu bere ibilbidean zehar Radixu irratiak: Musika emanaldiak, tertuliak, albistegiak, eztabaidak, elkarrizketa saioak, herriko kontuak, zorion tarteak, lehiaketak, literaturaren ingurukoak… Mota guzti hauetako irratsaioek beraien lekua dute oraindik irratian. Baina, hauetaz gain, badira herrian eragin handia izan duten irratsaio bereziak. Esaterako, herriko jaietako zuzeneko emanaldiak, estropaden jarraipenak, preso politikoei eskainiak, San Juan suei buruzko irratsaio bereziak edo Egia-Iriondo lasterketaren inguruko emankizunak.
Historia
1986. urtean hasi ziren Radixu Irratia sortzeko lehen pausoak egiten. Ondarroako talde desberdinetako jendeak herrian irrati libre baten beharra ikusten zuten. Urte horretan sortu zen Radixu Irratiaren izena eta logoa baina lokal faltagatik bertan behera geratu zen proiektua. 1989. urtean berriro martxan jarri zuten proiektua eta bilerak egiten hasi ziren. Hasierako probak Ondarroako Gaztetxe zaharreko gela batean egin zituzten eta ondoren kanpandorrera pasa ziren, gaur egun lokala daukaten tokira hain zuzen. Herriko musika taldeek Gaztetxean eskainitako kontzertuen bidez lortu zuten irratiko tresneria lortzeko beharrezko dirua eta Udalak lokala utzi zien estudioa sortzeko. 1990eko abenduaren 2an emititu zuen lehen aldiz kanpandorretik eta hurrengo egunean hasi ziren programazioa eskaintzen.
Ekonomikoki, modu desberdinetan eraman du Radixu Irratiak bere jarduna aurrera. Hasieran, irratiko partaide bakoitzak kuota bat ordaintzen zuen. 90eko hamarkada n herriko musika taldeeekin “Unplugged” kaseta grabatu zuten kanpandorrean bertan. Horrez gain, ohiko diru iturriak ere erabili izan dituzte: pegatinak banatu, kamisetak saldu eta herriko jaietan txosna jarri.
Zapato Azule jaia
1998. urtean BOLO-BOLO herri aldizkariak Zapato Azule jaia sortu zuen, beraien komunikazio proiekturako dirua ateratzeko eta, bide batez, Ondarroako Alde Zaharra indartzeko. 2006. urtean BOLO-BOLOk Radixu Irratiari eman zion antolakuntzaren ardura.
Egun guztiko jaia da eta bertan txitxarro erreak, taloak, euskal dantzak eta ikuskizun desberdinak jorratzen dira. Festa honen barruan Euskal Herriko Kamiseta Azoka antolatzeaz gain herritarrentzat hain garrantzitsu den Dinamartxa egoten da. Gaur egun, egun honetan lortzen duten diruarekin ateratzen du Radixu Irratiak bere jarduna aurrera.
Irrati Libreak
Legediak ez ditu mota hauetako komunikabideak jasotzen eta saiakera desberdinak egon izan dira Euskal Herriko Irrati Libreak ixteko.
Antolakuntza
Radixu Irratia irrati librea izanik, asanblada bidez hartzen dituzte erabakiak. Ez daukate zuzendaritzarik eta guztien artean aukeratzen dute egin beharrekoa. Irratsaio bakoitzaren antolakuntza bakoitzak bideartzen du. Partaideak borondatez egiten dute lan. Beraz, herriaren laguntza beharrezkoa dute.
Arrosa Sarea
Radixu Irratia Arrosa Irrati Sarearen partaide da. Euskal Herriko 23 irrati biltzen dituen federazioa da: irrati libreak, udal irratiak, eskualde mailakoak… euskara izanik irrati guzti hauek barnebiltzen dituen puntua. Elkarlanean jarduten dute eta sarekide diren irratietan beste irratietako irratsaioak igortzen dira. Edonork entzun edo jaitsi ditzake irratsaioak Arrosa Sarearen webgunetik.
Edukiak
Gaur egun ondorengo irratsaio hauek eskaintzen ditu Radixu Irratiak:
Programazioa osatzeko Arrosa Sareko irratsaioak ere eskaintzen dituzte, Euskal Herriko irrati desberdinek egindakoak. 24 orduko emisioa osatzeko musika aukeratua egoten da.
Trimorphodon paucimaculatus
Trimorphodon paucimaculatus Trimorphodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Andrena ziziae
Andrena ziziae erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Sarah Lancaster
Sarah Lancaster (Overland Park, Kansas, 1980ko otsailaren 12a) estatubatuar aktorea da. Saved by the Bell: The New Class eta Chuck telesailetan antzezteagatik ezaguna da.
Indiar Lurraldea
Indiar Lurraldea, Indiar Lurraldeak edo Indiar Herrialdea (ingelesez  Indian Territory, Indian Territories edo Indian country) AEBetako Gobernuak amerindiar herriak ezartzeko eskaini zien lurraldea izan zen. Orokorrean, amerindiar herri gehienak AEBek Napoleon Bonaparteri Louisianaren erosketan bereganatutako lurraldeetan ezartzea onartu zuten. "Indiar Lurraldea" izendapena Estatu Batuetako indiarren deportazioaren politikan jatorria du. AEBetako Gerra Zibilaren ondoren AEBetako Gobernuaren politika lurralde honen asimilazioa kulturala burutzera aldatu zen.
1834an sortu zen, urteen poderioz lurraldea murriztuz joan zen, 1907an gaur egungo Oklahoma estatua sortu zen arte.
Hego-ekialdeko Ingalaterra
Hego-ekialdeko Ingalaterra (South East England) Ingalaterrako eskualdeetako bat da. 1994an sortu zuten, baina ingelesez hego-ekialdea esatea administratiboa baino eskualde geografikoa esan ohi du.
Epinephelus maculatus
Epinephelus maculatus Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Hego-ekialdeko Ingalaterra
2001ean 8,000,550 biztanle zituen hau da, Ingalaterrako eskualderik jendetsuena zen. Eskualdeko metropoli-eremu nagusiak Brighton/Worthing/Littlehampton (461,000), Portsmouth (442,000), Reading (370,000) eta Southampton (304,000) dira.
Konderriak
Bere barnean 9 konderri daude, 2010ean zegoen biztanle kopuruaren arabera ordenaturik:
Surveyor 6
Surveyor 6 NASAren Surveyor programa barnean ilargira bidalitako seigarren espazio-zunda izan zen.
Diadasia diminuta
Diadasia diminuta erle espezie bat da, Diadasia generoan eta Apidae familian.
Surveyor 6
Ilargiratzea
1967ko azaroaren 7tik 10era. - 1.008 kg Sinus Medii inguruan egindako bigarren jeitsiera. Lehenengo jauzia Ilargian: 2,4m-koa hain zuzen ere. Igoerarako lehenengo entsegua. 30.100 argazki igarri zituen eta Alfa partikulak aztertu zituen. Ilargiratzea: 0,5ºI-1,4ºM.
Urtegi
Urtegi edo uharka labore-lurrak ureztatzeko, biztanleriaren hornidurarako edo beste helburu baterako gizakiak normalean artifizialki prestatutako urbildu handia da. Urtegi bat eraikitzeko, ibaien haranetan presa bat egiten dute edo lurrean hondeatzen dute. Urtegia uraren pilaketa eraginda oztopo batengatik ibaian edo errekan ixten duena partzialki edo guztiz bere ibilgua deritzo. Ibilguaren oztopoa gertatu ahal da ondorio natural bezala, adibidez, gune txiki batean erreka edo ibaian, hegal baten suntsiketa izotzeko plaken metaketa edo kastoreek egindako eraikuntzaren pilaketa, eta gizonek egindako obrak helburu baterako, presak diren bezala.
Hegalen suntsiketa
Kasu honetan, urtegiak ez daude batere kontrolatuak, beraz bizitza laburra izaten dute gehienetan, bakarrik egunak, asteak edo hilabeteak irauten dute, ez gehiago.Urtegia betetzean erreken edo ibaien ekarpenekin, eragiten dira iragazpenak eta hauen ondorioz, harriskuak gertatzen dira inguruko herrialdeetan suntsiketa handiak sortuz. Horrelako gertaerak leku batean La Josefina bezala ezagututa, Paute errekan Ekuadorren igaro zen.
Izotz pilaketa
Izotz pilaketa, erreka handietan kokatutako inguru hotzetan sortzen dira. Gune estu batzuk aurkezten dira ibilgunean arrokaren presentzia edo artifiziala izanda zubiko zutabeak bezala. Horrelako egoerak eman ahal dira, adibidez, Danubio errekan. Aurreikusteko eragin ahal dituen kalteak erabiltzen dituzte itsasontzi berezi batzuk deitzen direnak izotz apurtzaileak.
Kastoreek sortutako presak
Kastoreek ibai txikietan uharkak eraikitzen dituzte, normalean pertsona gutxi bizi dira, horixegatik, eragindako kalteak bere apurketarengatik mugatuak izaten dira.
Artifizialak
Urtegi artifizialak izateko, helburuak hauek dira:
Ezaugarriak
Ezaugarri fisiko nagusienak urtegi batetan kurbak kota-bolumena dira, kurba kota-gainazal hondoratuta eta emari erregulatzailea. Haranaren ezaugarrien eskuetan egonda, hau zabala eta irekia bada, ingurune hondoratuak hartu ahal dute zonalde jendetsuak, edo ingurune emankorrak laborarientzako. Kasu hauetan, presa hidraulikoa sortu baino lehen ebaluatu behar dira objetiboki ,abantailak eta desabantailak, Ikasketa anbiental-inpaktuaren bidez, nahiz eta lehen ez egin. Beste kasuetan, bereziki zonalde altuetan eta aldapatsuetan, lurralde hutsak urtegia okupatzen ditu, beraz anbiental-inpaktuak mugatuak eta hutsalak izango dira. Erregulatzaile emaria da beharbada ezaugarri garrantzitsuena, erregulatzeko, egunaren zehar, urtean edo zenbait urtetarako erabiltzeko urtegia sortuta izan delako.
Maila
Urtegi bateko uraren maila, iturburuaren ibai batekoa baino handiagoa da beti. Urtegien mailak desberdinak ditu.(txikienetik handienera)
Dąbrówka udalerria
Dąbrówka Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Wołomin barrutian kokatuta. 109,22 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8010 biztanle zituen.
Urtegi
Bolumena
Bolumenen ezaugarriak urtegiaren mailarekin zer ikusia dauka; modu honetara eduki ahal dira:
Ondorioak
Urtegiek eragin garrantzitsua inguruan dute; haren efektu batzuk kontsideratu ahal dira positiboak eta beste batzuk negatiboak.
Dimentsio handiko urtegiek lurraren zonaldean pisu oso garrantzitsua hartzen dute, gainera iragazpenak igotzen ditu. Bi faktore hauek sortu ahal dute “indukzio lurrikara”. Izaten dira ugariak lehenengo urteak urtegiak bete ondoren. Indukzio lurrikara hauek intentsitate mingarriak gutxitan heltzen dira herrialdeetara.
Erabilera
Normalean presa bat sortutako urtegiak, emari naturala ibaiak geldiarazten du, eta jartzen du disposizioan urtegiaren operadore bolumena biltzeko potentziala gero erabili ahal izateko, beste gauza batzuentzako. Batzuk elkarren osagarriak eta besteak gatazkatsuak beraien artean. Baita ere, jartzen du disposizioan urtegiko operadore potentziala energetikoa eratorrita uraren mailaren igoerarekin.
Vals-près-le-Puy
Vals-près-le-Puy Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
The Mitchells vs. the Machines
Argumentua
Mitchell familiaren errepide-bidaia matxinada teknologiko batek eteten du, gizateria osoa arriskuan jartzen duena.
Vals-près-le-Puy
Biztanleria
2007an Vals-près-le-Puy udalerrian erroldatutako biztanleak 3.534 ziren. Familiak 1.568 ziren, horien artean 609 pertsona bakarrekoak ziren (175 bakarrik bizi ziren gizonak eta 434 bakarrik bizi ziren emakumeak), 493 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 390 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 76 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
NGC 2993
NGC 2993 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Vals-près-le-Puy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.818 etxebizitza zeuden, 1.591 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 173 hutsik zeuden. 893 etxeak ziren eta 921 apartamentuak ziren. 1.591 etxebizitza nagusietatik 1.040 bere jabearen bizilekua ziren, 521 alokairuan okupaturik zeuden eta 30 doan lagata zeuden; 34 etxek gela bat zuten, 147 etxek bi zituzten, 368 etxek hiru zituzten, 505 etxek lau zituzten eta 536 etxek bost zituzten. 1.228 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 877 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 499 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.107 ziren, horien artean 1.502 aktiboak ziren eta 605 inaktiboak ziren. 1.502 pertsona aktiboetatik 1.419 lanean zeuden (711 gizon eta 708 emakume) eta 83 langabezian zeuden (33 gizon eta 50 emakume). 605 pertsona inaktiboetatik 227 erretiraturik zeuden, 213 ikasten zeuden eta 165 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vals-près-le-Puy udalerrian 1.593 unitate fiskal zeuden, 3.380,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.554 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 141 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 29 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 7 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 6 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2000. urtean Vals-près-le-Puy udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Woodsburgh (New York)
Woodsburgh  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 778 biztanle zituen, 0.88 kilometro koadrotan banatuta.
Bezanako geltokia
Bezana Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
The Nun (2018ko filma)
The Nun (euskaraz Moja) 2018ko Corin Hardy estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Demián Bichir, Taissa Farmiga eta Jonas Bloquet aktoreek antzeztu zuten.
The Conjuring 2 filmaren spin-offa da, eta The Conjuring saileko filmeetako bat.
Argumentua
1952. urtea, Cârţako monasterioa, Errumania. Moja batek eta Vatikanok bidalitako apaiz katoliko batek eta apaizgai batek itxuraz bere buruaz beste eginda monasterioan hil den moja baten heriotz misteriotsua ikertuko dute.
Panaspis annobonensis
Panaspis annobonensis Panaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Rosa Aguilar
Rosa Aguilar Rivero (Kordoba, 1957ko uztailaren 7a) abokatua eta politikaria da. Andaluziako Juntako Justizia eta Barne sailburua eta Espainiako Ingurumen, Landa eta Itsas Inguruneko ministroa izan zen.
Kordobako alkate izan zen 1999 eta 2009 bitartean, bi legegintzaldi baino gehiago, eta kalifa-hiriburuan kargu publiko hori izan zuen lehen emakumea izan zen. 2009an, Andaluziako Juntaren gobernuan sartu zen, Herri Lan eta Etxebizitza sailburu gisa, eta 2010ean, Espainiako gobernuan, 2011 arte, Ingurumeneko eta Landa eta Itsas Inguruneko ministro gisa. 2015etik 2017ra Andaluziako Juntako Kultura sailburua izan zen.
Dąbrówno udalerria
Dąbrówno Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostróda barrutian kokatuta. 165,74 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4394 biztanle zituen.
Rosa Aguilar
Gainera, Andaluziako Parlamentuan diputatu izan zen eta Kongresuan Kordobako diputatu. Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioko (FEMP) bigarren lehendakariordea eta Nazio Batuen Ingurumen Programako (NBIP) Administrazio Kontseiluko lehendakaria izan zen.
Lehen urteak
Batxilergoa La Sagrada Familia CDPn egin zuen. 1974-1975 ikasturtean hasi zituen unibertsitate-ikasketak Kordobako Unibertsitate Eskolan. 1980an Zuzenbidean lizentziatu zen Sevillako Unibertsitatean.
1974an, 17 urte zituela, ESpainiako Alderdi Komunistan (PCE) sartu zen eta, ondoren, 1978an Langile Batzordeetan afiliatu zen. Unibertsitate-ikasketak amaitutakoan, 1985era arte sindikatuaren aholkularitza juridikoan sartu zen. Urte hartan, beste lankide batzuekin batera, merkataritza-, lan- eta ezkontza-gaiei buruzko abokatu-bulego bat jarri zuen. 1987an, Izquierda Unidak (IU) Kordobako Udaleko zinegotzi hautatu ondoren, bufetetik alde egin zuen, politikan lanaldi osoa emateko.
Aguilar urte askoan eskuin-esku izan zuen Julio Anguita kordobarrak, Izquierda Unidako koordinatzaileak. 1987 eta 1991 bitartean Andaluziako zinegotzi izan zen, eta 1990 eta 1993 bitartean Andaluziako Parlamentuko diputatu. Kongresuko Kordobako diputatu hautatu zuen, eta zazpi urtez, 1993tik 2000ra bitartean, Behe Ganberan prestakuntza politikoaren agerikoa izan zen. Jaioterriko alkate hautatu zutenean utzi zuen aulkia, funtzio publiko horretan buru-belarri aritzeko.
Kordobako alkatea (1999-2009)
1999an Kordobako alkate hautatu zuten, Espainiako Alderdi Sozialistarekin (PSOE) itun bat eginda (Izquierda Unidak bederatzi zinegotzi lortu zituen eta PSOEk sei; Alderdi Popularreko 14 zinegotzi baino gehiago), eta Herminio Trigoren lekua hartu zuen karguan. 2003an errepikatu egin zuen, bakarrik, udal-hauteskundeak irabazi zituenean, botoen %41,8rekin eta 13 zinegotzirekin (Alderdi Popularrak 12 boto eta PSOEk 4).
2003az geroztik, Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioko (FEMP) bigarren lehendakariorde izan zen.
2007ko udal-hauteskundeetan, bigarren postuan geratu zen, 1999an bezala, Alderdi Popularraren atzetik, botoen % 35,53 eta 11 zinegotzi (PPren 14 eta PSOEren 4). Ekainaren 16an berriz alkate aukeratu zuten, PSOErekin beste itun bat egin ondoren. Kargua legegintzaldiaren erdira arte bete zuen. 2009ko apirilaren 23an uko egin zion alkatetzari, Andaluziako Juntako gobernuan independente gisa sartzeko, Herri Lan eta Etxebizitza sailburu gisa. Horregatik, Izquierda Unidatik bota egin zuten. Udal bizitza politikoan 13 urte eman ondoren, etapa berri bati ekin zion, eta Andres Ocaña erabateko konfiantzako gizon baten esku utzi zuen alkatetza.
Ekintza aitzindaria
Aguilarrek Kordobako Udala genero-indarkeriaren aurkako bilkura berezi bat hilero egiten zuen Espainiako lehen erakunde publikoa bihurtu zuen, emakumeen aurkako indarkeriak dimentsio sozial handiagoa hartzen zuenean Emakumeenganako Indarkeriaren aurkako Plataformak egindako eskaerari erantzunez.
Eztabaida
Aguilar eta Rafael Blanco Perea alkateordea, Kordobako hiriburuko hirigintzaren arduraduna, AENA enpresaren (Espainiako Aireportuak eta Aireko Nabigazioa) arduradunekin bildu ziren 2007an, hiritik 6 kilometrora dagoen hegazkin-barrutia handitzeko. Kordobako aireportua handitu egin zen, eta 2014an Europar Kontu Auzitegiaren auditoretza batek adierazi zuen diru publiko ustelkeria egon zela Espainiako zenbait aireportu handitzean. Adibide aipagarrien artean, Kordobakoa erabili zen, proiektuarekin urtean 179.000 bidaiari izatea espero baitzen, eta 2014. urtean 7.000 erabiltzailek baino ez baitzuten erabili.
Herri Lan eta Etxebizitza kontseilaria (2009-2010)
2009ko apirilaren 23an, Aguilarrek kontseilari independentearen kargua onartu zuen Andaluziako Juntaren gobernu berrian, Manuel Chavesen ondorengoa zen José Antonio Griñán sozialista buru zela. Kordobako alkate eta Izquierda Unidako militante gisa amaitu zuen bere etapa. Taldearen zuzentarauak "justifikaziorik gabeko akats pertsonal" gisa kalifikatu zuen, eta IUtik PSOEra igaro ziren karguen zerrendan gehitu zen bere izena. Urte eta erdi eman zuen karguan, 2010eko urrian ministro izateko deitu arte.
Ingurumen Ministroa (2010-2011)
2010eko urriaren 20an, José Luis Rodríguez Zapatero Espainiako Gobernuko presidenteak Ingurumeneko, Landa eta Itsas Inguruneko ministro izateko proposatu zuen, Elena Espinosa ordezkatuz eta egindako ministro-erreformaren parte gisa.
2011ko otsailaren 21ean, Nairobin (Kenyan) Nazio Batuen Ingurumen Programako (NBIP) Administrazio Kontseiluko lehendakari hautatu zuten.
Karguan izan zuen unerik zailena 2011n gertatu zen, 'Pepinoaren krisia ' izenekoan, Alemanian sindrome uremiko hemolitikoaren agerraldia izan baitzen, E. coli bakterio fekalak sortua, 32 heriotza eragin zituena. Hasieran, Germaniako agintariek errua Andaluziako pepinoari egotzi zioten eta salaketa faltsua izan zen.
2011ko abenduaren 22an amaitu zen ministro izateko aldia.
Kultura sailburua (2015 - 2017)
2015eko ekainean, Kultura sailburu izendatu zuten Andaluziako Juntako gobernu berrian, Susana Díaz presidenteak osatua.
Eztabaida
2015ean, eztabaida piztu zen Kordobako meskita-katedralaren zelosia edo saretagatik. Kultura Sailak baimena eman zuenean, Kabildoak eskatuta, Kordobako meskita-katedraleko iparraldeko hormako baoetako saretoetako bat kentzeko, Aste Santuko kofradiak barrura errazago sartzeko. Unescok ez kentzeko aholkatu arren, azkenean sareta kendu egin zuten 2017an. Aipatutako saretaren diseinatzaile izan zen Rafael de la Hoz arkitektoaren oinordekoek jarritako salaketaren ondoren, hiriko Administrazioarekiko Auzien 4. Epaitegiak 2019an Sailak bere Ondare Legearen aurka egin zuela diktaminatu zuen. Andaluziako Justizia Auzitegi Nagusiak berretsi egin zuen epaia 2020an, eta Auzitegi Gorenak 2021ean, Andaluziako Juntak eta Kordobako Ermandade eta Kofradien Elkarteak aurkeztutako errekurtsoen ondoren.
Jarrera politikoa
Jarrera kritikoa izan zuen bere koalizioko politika batzuen aurrean, hala nola Ezker Batua Berdeak taldearen rola (Euskal Herriko Ezker Batuko erreferentea), Eusko Jaurlaritzan, edo EBBk Eusko Abertzale Ekintzaren udal-gobernuan parte hartzea, Arrasaten gobernatzeko, 2007ko udalen ondoren. IUk Europako Konstituzioarekiko duen jarrera negatiboa ere zalantzan jarri zuen.
Gaspar Llamazaresek koalizioaren koordinatzaile nagusi gisa jasotako babesetako bat izan zen, eta maiz izan zituen liskarrak koalizioaren alde antikapitalistenarekin, eta Ezker Batuko ageriko alderdi bakar gisa nabarmendu zen, monarkia parlamentarioaren aldekoa zela esan baitzuen. Kontseilu Politiko Federaleko, Lehendakaritza Federaleko eta Ezker Batuko Batzorde Betearazleko kide izan zen, eta erakundeekiko harremanetarako arduraduna zen. Erantzukizun hori IX. Batzarrean (2008) berritu zuen, eta utzi egin zuen, Andaluziako gobernurako bidea hartu baitzuen.
2008ko hauteskunde orokorretan Izquierda Unidak hauteskundeetan emaitza txarrak izan ondoren, haren izena Gaspar Llamazares-en ordezkapen gisa aipatu zen, nahiz eta ezinezkoa izan IU Irekia izeneko zatia irabaztea, Aguilarrek aukera hori baztertu egin zuen. Hala ere, IUko sektoreekin izandako liskarrak larriagotu egin ziren, Senaturako hautagai sozialistari, Maribel Floresi, botoa eman baitzion. Ezker Batuko tokiko sektoreekin liskarrak izan arren, Rosa Aguilarrek IX. Asanbladan parte hartu zuen 2008ko abenduan, eta 'llamazarzaleen' korronteko kide izan zen, eta erakundeekiko harremanen arloko koordinatzaile gisa zituen erantzukizunak bere horretan utzi zituen.
Zona zirkunestelar bizigarri
Astronomian eta astrobiologian, zona zirkunestelar bizigarria, zona zirkunestelar habitagarria edo laburtuta gune bizigarria, izar baten inguruko orbita tarte bat da, non aski presio atmosferiko duten gorputzek ur likidoa izateko moduko tenperaturak dituzten. Hartarako gorputzak 0,5 eta 10 M⊕ artean eduki behar ditu eta 6,1 mbar baino presio atmosferiko altuagoa. Goian aipatutako bi aldagaiez gain beste hainbat ere aintzat hartu behar dira gorputz bat izar baten gune bizigarrian dagoela esan nahi bada, hala nola, eszentrikotasun orbitala, gorputzaren errotazioa, ezaugarri atmosferikoak edo aparteko bero-iturriak, errotazio sinkronoa adibidez.
Exoplaneta harritsuak euren izarrarekiko gune bizigarrian aurkitu izanak gune horren inguruko interesa areagotu du astronomoengan. Kepler teleskopioak eginiko aurkikuntzek iraultza ekarri dute astrobiologia, exoplanetologia eta astrofisikara, besteak beste.
Historia
Kontzeptu honi egin zitzaion lehen erreferentzia 1853koa da eta William Whewell astronomoaren eskutik etorri zen, zeinak «eguzki-sistemako gune epela» izendatzeko erabili zuen. Mende baten ostean, 1953an, Harlow Shapley eta Hubertus Strughold astronomoek kontzeptua zehazteko lan egin zuten eta bizia garatu zedin ur likidoak zuen garrantzia oso aintzakotzat hartu zuten, hori dela eta, «ur likidoaren gerriko» izenarekin egiten zioten erreferentzia gaur egun gune bizigarri gisa ezagutzen dugunari. 1959an Su-Shu Huang are gehiago murgildu zen gune bizigarriaren kontzeptuan eta gune hori zehazteko ur likidoa egoteko baldintzez gain, izarraren eboluzioa, planeta-sistemaren mugaketa dinamikoak eta plano galaktikoarekiko gorputzak zuen orbita ere kontuan hartu behar zirela adierazi zuen. 1964an Stephen H. Dolek Esne Bidean gune bizigarrian kokaturik zeuden planeta ugari zeudela adierazi zuen, aurrez pentsatzen zenaren kontrara. Handik hamarkada batzuetara, 1993an, Kasting, Whitmire eta Reynolds astronomoek egun onartuena den gune bizigarriaren azalpena eman zuten. Azalpen horretan eredu klimatikoek garrantzia dute eta CO2-aren atzeraelikadura prozesuak (atmosferan dagoen kopuruaren arabera, negutegi-efektua sor lezake, kontuan hartu beharrekoa) ere bai, horrela zehaztu zituzten gune bizigarriaren kanpo eta barne mugak.
Eskualdeak
Gune bizigarrian kokatzen den gorputz orotan, beharrezko baldintzak betetzen baditu (osaera atmosferikoa, eszentrikotasuna, errotazioa, etab.), ura egoera likidoan aurki daiteke gainazalean. Gakoa aipatutako baldintzak dira, adibidez, gorputz batek masa gutxi eta berotegi-efektua eragiten duten gasen kontzentrazio apala badu, orbitatzen dabilen izarraren gune bizigarriaren barnealdean kokatu beharko litzateke gainazalean ur likidoa edukitzeko, bestela ur hori urtze-puntuaren pean geratuko litzatekeelako, hau da, izoztuta. Kontrako kasuan, masa handiko eta berotegi-efektuko gasen kontzentrazio handiko gorputz bat gune bizigarriaren kanpoaldean kokatu beharko litzateke ura egoera likidoan edukitzeko, bestela Artizarrak bezala bukatuko lukeelako, berotegi-efektu ikaragarri batekin eta gainazalean ehunka graduko tenperaturarekin.
Puerto Ricoko Areciboko Unibertsitatean kokatzen den Bizigarritasun Planetarioaren Laborategiak (PHL ingelesezko siglengatik) gorputz bat bere izarraren gune bizigarrian kokatuta badago zein posiziotan dagoen erakusten duen eskala bat sortu du, Habitable Zone Distance (HZD) izenekoa eta bertan, -1 eta +1 balioen artean dagoen planeta oro gune bizigarrian kokatuta dago, baina -1 baliotik zenbat eta hurbilago egon, orduan eta hurbilago egongo da gunearen barnealdeko mugatik eta alderantziz +1 baliora hurbiltzen bada gorputza. Izan ere, gune bizigarria hiru eskualdetan banatzen da: barne muturra, erdigunea eta kanpo muturra. Eskualde horien zabalera eta kokapena izarraren ezaugarrien (distira, tenperatura, masa, aldakortasuna, etab.) araberakoak dira.
Barne muturra
Gune bizigarriaren barne muturra berau osatzen duten eskualdetako bat da, izarrarengandik hurbilen dagoena eta HZD eskalan -1 baliotik -0,5 baliora hedatzen dena, gutxi gorabehera. Beste eskualdeekin gertatzen den bezala, zientzialariek ez dira jartzen ados haren mugen inguruan. Zenbaiten esanetan gure eguzki-sisteman eskualde hau Artizarraren orbitan hasten da eta Lurrarenean bukatu, besteek bukaera hori 0,95 UAra edo 0,99ra kokatzen dute (Lurraren orbita 1 UAra dago). Gorputzen bat eskualde honen muga baino hurbilago egongo balitz izarretik, ezingo litzateke haren gainazalean ur likidorik atzeman, izarrarengandik erradiazio handiegia jaso eta gainazaleko tenperatura altuegia izango litzatekeelako. Zenbait adituren arabera, alabaina, baliteke barne muturraren muga izarretik hurbilago egotea planeta lehorretan, ur lurruna berotegi-efektua eragin dezakeen gas bat baita eta hortaz, planeta hezeetan errazagoa izan litekeelako Artizarrean gertatu denaren antzeko prozesua jazotzea.
Lurra gune bizigarriaren barne muturraren eta erdigunearen artean kokatzen da, beraz, ziur aski Eguzkiaren antzeko izar bat orbitatzen diharduen eta Lurraren masaren antzekoa duen edozein planetak, osaera atmosferiko berdintsua badu, gure planeta kokatzen den eremu orbital berean kokatu beharko du haren izarrarekiko ur likidoa izango badu gainazalean.
Izarretik hurbilago dagoen barne muturraren mugan kokatzen den gorputz orok eguzki-erradiazio altua jasaten du eta uraren fotolisia eragin lezake horrek, edo hidrogenoaren galera isuri hidrodinamikoaren bidez (kontrolik gabeko berotegi-efektu baten hasiera izan daitekeena). Gainera, errotazio sinkronoa izan lezake gorputzak izarrarekiko harengandik hain hurbil kokatzeagatik, hori horrela, gorputzaren alde batek beti izarrari begiratuko lioke besteak inoiz begiratuko ez liokeen bitartean (beti eguna, beti gaua, tenperatura oso altuak edo oso baxuak, hurrenez hurren, atmosfera sendorik izan ezean). Ezin ahaztu izarrek haien distira handitzen dutela denboraren poderioz, hala, muga horretan kokaturiko edozein gorputz azkarrago irtengo litzateke gune bizigarritik beste edozein baino.
Bizigarriak izan daitezkeen egiaztatutako exoplaneten artean ez dira gutxi barne muturrean kokatzen direnak, gaur egungo baliabideek izarrarengandik hurbilen dauden gorputzak errazago atzematen baitituzte. Horien artean daude Kepler-438b, Kepler-296e eta Gliese 667 Cc; egiaztatutako exoplaneten artean Lurrarekiko antzik handiena duten hirurak, hain zuzen.
Erdigunea
Gune bizigarriaren erdialdea haren erdialde zehatza eta bere inguruak barne hartzen dituen eskualdea da, HZD eskalan, gutxi gorabehera, -0.5etik +0.5era. Lurra gune bizigarriaren erdialdeko eskualdearen barne mugan kokatzen denez, zenbait adituren arabera gunearen baitan are erdiratuago kokatutako planeta bat Lurra baino egokiagoa izango litzateke bizia garatzeko eta hortaz, «superbizigarria». Haatik, bere izarretik Lurra baino urrunago kokaturiko edozein exoplanetak argi gutxiago jasoko luke izarretik eta beraz, Lurraren ezaugarri fisiko berak edukiko balitu, tenperaturak baxuagoak lirateke. Planeta zenbait ezaugarritan Lurrarekiko desberdina balitz (berotegi-efektuko gasen kontzentrazio altuagoa, atmosfera dentsoagoa, satelite batek edo bere izarrak itsasaldi bidez emandako bero gehigarria, etab.) arazo hori saihestuko luke, ordea.
Gune bizigarriaren erdigunean kokaturiko egiaztaturiko exoplaneten gainazaleko tenperatura ez da 0 °C baino altuagoa izan ohi (tenperatura hori exoplanetak Lurraren antzeko ezaugarriak dituela suposatuz kalkulatzen da) eta PHLk emaniko izenak jarraituz, psikroplanetak edo hipopsikroplanetak izan ohi dira. Laster, hemendik urte gutxitara, instrumentu berriei esker eskualde honetan kokaturiko planeten osaera atmosferikoa eta batez besteko tenperatura zehaztuko direla ziurtzat jotzen da, gorputzak euren izarrarekiko igarotzeak egitean Rayleighen sakabanaketa behatuz. Kepler 442-b da gune bizigarriaren erdigunean kokatzen den exoplanetetako bat.
Kanpo muturra
Gune bizigarriaren kanpo muturrak kanpoaldeko muga ezartzen dio guneari, HZD eskalan +0.5etik +1era hedatzen delarik. Planeta edo gorputz bat berotzea eragin dezaketen eragile ugari daudenez, eskualde hau da hiruretan zabalena eta horregatik, zenbait zientzialarik kikildu barik gune hau are handiagoa izan daitekeela esan dute, hala, zenbait eredutan laugarren eskualde bat sortu dute, «gune bizigarri baikorra» izenekoa. Hainbat adituren arabera, kanpo muturraren muga karbono dioxidoaren kondentsazio-puntuak zehazten du, hau da, planeta baten tenperatura karbono dioxidoa kondentsatzeko bezain hotza bada, gas hori lainoak eratzen hasiko litzateke (albedoa handiagotuz) eta horrek berotegi-efektuaren eraginkortasuna gutxituko luke, betiereko izozte globala ekarriko lukeen prozesuari hasiera emanez.
Gaur arte aurkitu diren egiaztatutako exoplanetei dagokienean, hauek Lurrarenaren antzeko ezaugarri fisikoak dituztela suposatuz, kanpo muturrean kokaturiko exoplanetek -30 °C-ko edo gutxiagoko batez besteko tenperatura dute. Exoplaneta horien artean dago Kepler-186f.