cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paray-sous-Briailles
Biztanleria
2007an Paray-sous-Briailles udalerrian erroldatutako biztanleak 613 ziren. Familiak 245 ziren, horien artean 65 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 49 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 90 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cabariot
Biztanleria
2007an Cabariot udalerrian erroldatutako biztanleak 1.193 ziren. Familiak 459 ziren, horien artean 90 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 34 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 175 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 30 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Paray-sous-Briailles
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cabariot
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Paray-sous-Briailles
Etxebizitza
2007an 278 etxebizitza zeuden, 251 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 251 etxebizitza nagusietatik 183 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 212 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 111 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 118 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 388 ziren, horien artean 283 aktiboak ziren eta 105 inaktiboak ziren. 283 pertsona aktiboetatik 259 lanean zeuden (147 gizon eta 112 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 105 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 iturginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Paray-sous-Briailles udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.679 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cabariot
Etxebizitza
2007an 498 etxebizitza zeuden, 461 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 491 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 461 etxebizitza nagusietatik 390 bere jabearen bizilekua ziren, 60 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 15 etxek bi gela zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 168 etxek lau zituzten eta 243 etxek bost zituzten. 387 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 165 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 252 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 736 ziren, horien artean 559 aktiboak ziren eta 177 inaktiboak ziren. 559 pertsona aktiboetatik 499 lanean zeuden (268 gizon eta 231 emakume) eta 60 langabezian zeuden (28 gizon eta 32 emakume). 177 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cabariot udalerrian 485 unitate fiskal zeuden, 1.261,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.080 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 5 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Cabariot udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stolephorus shantungensis
Stolephorus shantungensis Stolephorus generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Banjul
Banjul Gambiako hiriburua eta lurraldeko bigarren hiria, Serrekundaren atzetik. Ozeano Atlantikoaren kostaldean dago kokatuta, herrialdeko mendebaldean, Gambia ibaiaren bokalean, lehorrarekin artifizialki loturiko uharte batean dagoena. Kakahueteak eta palma olioa esportatzen dira.
Club de Remo Barquereño
Club de Remo Barquereño San Vicente de la Barquerako arraun elkartea da. 1969. urtean sortu zen eta bateletan aritzen da.
Banjul
Barrutiak
Banjulgo eskualdea (edo Banjul Handia) bi barrutitan banaturik dago:
Herri eta hiri senidetuak
Banjul ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Club de Remo Barquereño
Historia
XXI mendearen hasieran ia utzia egon zen, ontzirik atera gabe baina 2009an José Manuel García Sánchez presidente izendatu eta C.R. Pontejosekin batera trainerua ere atera zuen, Kantabriako estropadetan parte hartu zuena. 2013an berriz atera zuen trainerua eta Luancoko El Socorro Banderan hirugarren postua lortu zuen. 2015etik aurrera arraun olinpikoan ere lehiatzen da.
Urte horietan beteranoen trainerua ere osatu zuen estropada gutxi batzutan aritzeko. 2012an etxeko Bandera irabazi zuen.
Jorge Meléndez
Jorge Melendez (San Salvador, 1871ko apirilaren 15a - 1953ko azaroaren 22a) El Salvadorko presidentea izan zen 1919ko martxoaren 1etik 1923ko martxoaren 1era.
Erripa (argipena)
Erripa (euskaraz) edo Ripa (zenbait erdaratako grafia) hitzek adiera batzuk dituzte.
Latinezko jatorrizko hitza
Ripa hitzak ibaien ertza esan nahi du.
Night School (liburu saga)
Night School (Gaueko eskola) bost liburu osatzen dituen saga bat da, CJ Daugherty izeneko amerikar autorea idatzitakoak. CJ Daugherty honek bere karrera kazetaria bezala hasi zuen, aldizkari batzuetan idazten. Ondoren, nobelak idazten hasi zen 2010.urtean.
Serie honetako lehenengo liburua 2012an argitaratu zen, eta azkenengoa, Endgame (Xake-mate) 2015ean.
Night School (Sagako lehenengo liburua)
Allie-ren bizitzako unerik txarrenak dira: bere eskola gorrotatzen du, bere anaia desagertu egin da eta berriro arrastatu diote,
Ezinezkoa iruditzen zaio bere gurasoek barnetegi batera eramatea erabaki dutela. Dena den, Cimmeria ez da eskola arrunta; ez dute baimenik ordenagailuak edota mugikorrak erabiltzeko, eta ikaskide guztiak familia aberatsetatik datoz. Are gehiago, Allie konturatzen da Cimmeria sekretu iluna ezkutatzen duela, irakasle batzuk eta gaueko eskolan parte hartzen duten ikasleek baino ez dakiten sekretu bat.
Hala ere, Allie pozik dago, zeren eta lagun berriak egin dituen eta eskolako mutil erakargarriena bere atentzio osoa prestatzen dion. Baina,noski, Carter-ekin duen erlazioa ere kontuan hartzekoa da, lehen-lehenik berarekin konexio bat zuela sentitu zuelako.
Guztia ondo joaten duela iruditzen du, Cimmeria leku arriskutsua eta non inork ez dagoen salbu bihurtzen denera arte. Allie erabaki beharko du norengan fidatzea.
Night School: Legatua
Allie Cimmeriara bueltatzen da uda pasa ostean. Bertan pozik dago, baina aldi berean harresi horietan arrisku handia dauka, eta bere inkorporazioa gaueko eskolarako klaseetara esan nahi du Allie bere burua defendatu izan beharko duela.
Oraingoan Allie bere emozioen kontran borrokatu beharko du, eta kontu handiz ibiliko da beraren edo bere lagunen bizitza hanka-sartze batengatik ez badu arriskuan jarri nahi.
Night School: Pertsekuzioa
Gauero Alliek amesgaiztoak ditu bere laguna Jo asasinatu zutenetik. Badaki hurbil dagoen edonor hurrengo biktima izan daitekeela. Allie konturatu egiten da soluzio bakarra dagoela bizirik irauteko eta bere lagunak babesteko; Cimmeriaren egia estalgabetzea eta honen gatazka arriskutsuak geldiaraztea.
Night School: Erresistentzia eta Night School: Xake-mate dira saga honetako azkenengo bi liburuak.
Pertsonaiak
Hona hemen pertsonaia nagusien izenak:
Squatina tergocellatoides
Squatina tergocellatoides Squatina generoko animalia da. Arrainen barruko Squatinidae familian sailkatzen da.
Joaquim Pires
Joaquim Pires Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Xas
Jatorriz, talde politiko etniko txikia zen, baina, gaur egun, Xas hirugarren eta bosgarren alderdi bozkatuenen artean egoten da. 1984tik koalizio agintedunaren kide izan da ia beti, alderdi aginteduna langiletiarra edo Likud izan.
Wood konderria (Mendebaldeko Virginia)
Wood konderria (Wood County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Parkersburg da. 2010eko zentsuaren arabera 86,956 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Bradypodion occidentale
Bradypodion occidentale Bradypodion generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.
Wood konderria (Mendebaldeko Virginia)
Geografia
Wood konderriak 97,582 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,721 ura dira. Beste 94,861 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 89,11 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 86,956 pertsonetatik 84,096 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 744 dira. 940 beltzak edo afroamerikarrak. 184 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 468 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 70 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,170 pertsonek kokatzen zuten.
Cantorchilus longirostris
Cantorchilus longirostris Cantorchilus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
El Salvadorko Unibertsitatea
El Salvadorko Unibertsitatea (UES gaztelaniazko siglez ezaguna), El Salvadorko goi ikasketa zentro handi eta zaharrena da, eta estatuarena den bakarra. Haren campus garrantzitsuena San Salvadorren badago ere, egoitzak ditu Santa Ana, San Miguel eta San Vicenten. 1841eko otsailaren 16an sortu zen, «Askatasunerantz kulturaren bidetik» goiburuarekin.
Mérillac
Mérillac (bretainieraz Merelieg) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Tapalhuaca
Tapalhuaca El Salvadorko La Paz departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 3809 biztanle zituen.
Dario Urzayren Athleticeko zamarra
Dario Urzayren Athleticeko zamarra Dario Urzay margolari bilbotarrak diseinatutako Athletic Club-en futboleko elastiko eta ekipazio ikoniko bat izan zen, 2004ean egina, Athletic-ek Europako lehiaketetan erabiltzeko sortua, baina polemika handi baten ondoren, behin bakarrik erabili zen zelai batean, lagunarteko partida batean. Kolore zuri-gorri nabarmenak zituen zamarrak, baina ez lerro bertikal klasikoetan, orbain edo likido-isuri irregularren forma jostalari batzuetan baizik.
Historia
Dario Urzayren ekimen propioz, bi urteko prozesu baten ondoren, Athletici eskaini zion zamarra diseinua artistak, eta klubak azkenean, Ignacio Ugartetxe presidente zela, onartu egin zuen eskaintza. Zamarrak inprimatu egin ziren, eta haien erabilpenerako aitzakia aurkitu ere bai; 2003-2004 denboraldia amaitzen zelarik, hurrengo urtean UEFA lehiaketan parte hartu behar zuen Athletic-ek, eta Europako lehiaketarako zamarra hau erabiltzea erabaki zen.
Halaxe aurkeztu zen beraz Urzayren zamarra 2004eko ekainean. Aurkezpenean Lezamako harrobiko bi jokalarik jantzi zuten zamarra, Mikel Dañobeitiak eta Gontzal Perezek. Berehala, polemika piztu zuen diseinuak. Zaletu batzuek kontzentrazioa deitu zuten Ibaiganeko egoitzaren aurrean, eta Aupaathletic.com webguneak inkesta egin zuen: itsusi edo oso itsusia zeritzon %62ak, polita edo oso polita %27ak.
Zamarra behin bakarrik erabili zuen taldeak. Uda hartako aurredenboraldian, lagunarteko bat izan zen Herbeheeretan Groningen taldearen kontra, 2004ko abuztuaren 5ean, eta 3-2 galdu zuen Athleticek. Egun hartan Urzayren elastikoarekin jokatu zutenen jokalarien artean izan ziren Ismael Urzaiz eta Joseba Etxeberria.
Irailean UEFA lehiaketarako garaia iritsi zenean, Trabzonsporren zelaian jokatu behar zuen Athletic-ek, eta han zen estreinatzekoa zamarra. Bitartean, UEFAk albisteren bat argitaratu zuen irri eginez elastikoari, Ketchup shirt edo ketxuparen zamarra deitu zioten, eta horrek haserretu egin zuen Urzay artista. Era berean, UEFAk elastikoak auzi legalak aipatu zituen esateko ezin zela zamarra erabili. Hortaz, betiko zamarrarekin ekin zion lehiaketari Athleticek. Gainera, udan aldaketa izan zen Athletic-eko presidentzian, eta presidente berriak, Fernando Lamikizek, aldea markatu nahi izan zuen aurreko talde direktiboarekin, eta irail hartan bertan erabaki zuen ez zela elastikoa gehiago erabiliko.
Hurrengo hilabetean, zamarraren esplotaziorako akordioa eten zuen Urzayk klubarekin. Izan ere, salgai jarri zirenetik, bi hilabetean 4.400 ale saldu ziren. Salmenta horietan fakturazioaren %12 zegokion Urzayri (bere esanetan, artelanen deribatuekin ohikoa dena baino askoz gutxiago), baina uko egin zion gehiago saldu eta irabazteari, oso minduta zegoela adieraziz.
2005ean, Urzayren zamarrak Espainiako Arte Grafikoen Sari Nazionala jaso zuen (beste bi egilerekin banatutako saria izan zen). Epaimahairen aburuz, "irudi grafikoaren eta bere oinarrien kontsumoaren alor konbentzionalak hausten zituen" lana izan zen saritua.
Rescue on Fractalus!
Rescue on Fractalus! FPS generoko bideo-jokoa da. Lucasfilm Gamesek Atari 5200rako sortua, fraktalen teknologia erabili zuen estralurtar mundu bar sortzeko.
Camargo-Santander Traineru Jaitsiera
Camargo-Santander traineru Jaitsiera Santanderren egunberri egunaren biharamonean jokatzen den denboraldi-aurreko estropada izan zen 2015 eta 2018 artean jokatu zena. Gaur egun Santanderko Banderaren palmaresean sartzen da.
Daylight (bideo-jokoa)
Daylight survival horror generoko bideo-jokoa da. Zombie Studiosek PlayStation 4 eta Microsoft Windowserako sortua, ez zuen harrera onik izan.
Sinopsia
Sarah izeneko emakume bat da istorioaren protagonista, ospitale abandonatu batean kontzientzia berreskuratzen duena, hara nola iritsi zen gogoratu gabe. Ahots misteriotsu batek esaten dio ospitaleko sekretuak aurkitu behar dituela. Mapa gisa erabiltzen duen telefono mugikor batekin, sorgindutako ospitalea eta bere iragan kriminala esploratu behar ditu ihes egiteko. Ospitalea eta aldameneko espetxea arakatu ahala, Sarah ospitalearen iraganari buruz ikasten hasi zen, hamabi sorgin hil eta lurperatu baitzituzten beren lurretan, beste hamabi sorginak entregatu ondoren heriotzatik ihes egitea lortu zuen hamahirugarren sorgin batekin. Pista guztiak bildu ondoren, Sarah konturatzen da bera dela hamahirugarren sorginaren ondorengoa, eta horrek azaltzen du beste hamabietako izpirituak haren atzetik ibiltzea.
Éclaibes
Éclaibes Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éclaibes udalerrian erroldatutako biztanleak 292 ziren. Familiak 107 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 54 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 118 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 7 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 109 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 195 ziren, horien artean 146 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 146 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (72 gizon eta 62 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Éclaibes udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 287,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.275 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uhartedi
Uhartedi edo artxipelagoa uharte multzo edo katea da, batzuk besteetatik nahiko hurbil kokatuak. Horregatik, gehienetan jatorri geologiko bera izaten dute.
Normalean itsaso zabalean kokatuta egoten dira. Uhartedien jatorria sumendietan oinarritu ohi da, baina eragina daukate beste zenbait prozesuk ere, higadurak eta sedimentazioak adibidez.
Eremuaren gehiengoa duten uhartedi diren bost estatu handienak Indonesia, Japonia, Filipinak, Zeelanda Berria eta Erresuma Batua dira. Estatu hauei eta uhartediz osatutako gainerako estatuei uharte-estatu esaten zaie.
Bukharako Khanerria
Bukharako Khanerria (Buxoro Xonligi) Erdialdeko Asiako herrialde bat izan zen, pertsiar hiztuna gehien bat, XVI. mendearen hasieran Txabaniden dinastiak sortutakoa. Hiriburua Bukhara zen (gaur egungo Uzbekistanen) eta Samarkanda hiria ere hartzen zuen barnean. Amu Daria eta Sir Daria ibaien arteko eremuan zegoen herrialdea. Ondoko Khivako Khanerria eta Kokand Khanerria bezala, Djaghatai Khanerria desegitearen ondorioz sortu zen.
Mariano Osorio
Mariano Osorio Pardo (Sevilla, Espainia, 1777 - La Habana, Kubako Kapitaintza Nagusia, 1819) militar espainiarra, poeta eta Espainiako Koroaren gobernadorea Txileko Gobernazioan izan zen. Txileko Independentzia ren oinarrizko figuretako bat da, eta, batez ere, Espainiako Errekonkista ren garaikoa, Rancaguako gudua n eta Cancha Rayadako gudua n (1818) arrakasta izan zuten Espainiaren indar leialen komandantea izan baitzen. Azken aurreko gobernadore espainiarra izan zen 1814 eta 1816 artean.
Indar Gorri
Indar Gorri, Osasuna futbol taldearen jarraitzaileen talde bat da, 1987an sortua. Ezker politikoan kokatzen dira, eta mugimendu abertzaletzat zein antifaxistatzat dute euren burua. Real Zaragozaren jarraitzaile diren Ligallo Fondo Norterekin etsaitasun berezia dute.
2016ko otsailaren 2an 18 kide atxilotu zituzten, lesioak egin izanaren akusaziopean.
Saint-André-du-Bois
Saint-André-du-Bois Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-André-du-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 361 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 150 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 170 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 150 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 237 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 173 lanean zeuden (97 gizon eta 76 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-André-du-Bois udalerrian 160 unitate fiskal zeuden, 387,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.705 euro zen.
Sceloporus becki
Sceloporus becki Sceloporus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Saint-André-du-Bois
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra liburu denda bat zen.
2000. urtean Saint-André-du-Bois udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 800 hektarea erabiltzen.
Fran Lasuen
Fran Lasuen (Eibar, Gipuzkoa, 1959ko apirilaren 27a) musikaria da. Izukaitz taldearen sortzaileetako bat izan zen 1970eko hamarkadan. Izukaitzekin bi disko kaleratu ostean, taldea desegin zen, eta Oskorri taldean hasi zen biolina jotzen. 1993 arte aritu zen Oskorrin. Gero, bakarkako ibilbideari ekin zion.
Sceloporus bimaculosus
Sceloporus bimaculosus Sceloporus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Cevio
Cevio Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Michel Delpech
Jean-Michel Delpech (Courbevoie, - Puteaux, ) frantziar kantautorea izan zen. Urteetan agertokietatik urrunduta bizi izan zen, depresio handi baten ondorioz. Baina aurretik, 1960-70etako hamarkadetan, oso ezaguna izan zen Frantzian.
Saint-André-du-Bois
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Trebeľovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1246. urtekoa da.
Elizabeth Hurley
Elizabeth Jane Hurley (Basingstoke, Hampshire, 1965eko ekainaren 10a) modelo eta aktore ingelesa da.
Saint-André-du-Bois
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bradypodion thamnobates
Bradypodion thamnobates Bradypodion generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.
Fran Lasuen
Bizitza
1970eko eta 1980ko hamarkadetan euskal folkaren talde esanguratsuenetako bitan jardun ondoren (Izukaitz eta Oskorri), musika tradizionala "laborategi gisa" lantzeko ahaleginari ekin dio Fran Lasuenek (Eibar, Gipuzkoa, 1959). Harentzat, arriskua hartu beharra dago musika lantzeko. Bakarkako ibilbide horretan hiru disko kaleratu ditu, eta Kuba, Portugal eta Afrikako doinuak eta tresnak fusionatu ditu euskal musika tradizionalarekin. Antzerkian, telebistan eta artean ere esperientzia du artista multidiziplinar honek.
Izukaitz taldearen sortzaileetako bat izan zen Fran Lasuen, 70eko hamarkadaren erdialdean. Ibilbide laburra izan zuen Izukaitzek, baina handia izan zen euskal folkaren berriztapenean utzitako arrastoa. Taldearekin ari zen bitartean, irakasle lanetan hasi zen, Eibarko ikastolan eta institutuan. Bi disko argitaratu ondoren Izukaitzenak egin eta gero, Oskorri taldean sartu zen Lasuen, Izukaitzen taldekide izandako Bixente Martinezekin batera. Oskorrin 1993 arte aritu zen Lasuen, eta parte hartu zuen Bizkaiko taldearen diskorik arrakastatsuenetako batzuetan, abeslari, biolin jotzaile eta konpositore gisa.
Kontraesanak bizi du Lasuen, musika sortzerakoan. Iraganetik, musika tradizionaletik abiatzen da, arriskua lagun, beste eremu batzuetara eramateko. "Musika tradizionala guztiz maitagarria zait, baina betiere laborategi gisa jorratzeko. Errespetu handia diot, nondik gatozen eta zer garen adierazten duelako, baina betiere aurrera begiratzeko tresna izan behar du". Eskuadra Zarra izan zen Fran Lasuenek Oskorritik atera eta gero martxan jarritako lehen proiektua. Bertan hasi zen musika tradizionalaren ikuspegi garaikidea garatzen. Fran Lasuen & Eskuadra Zarra (Aztarna, 1996) grabatzeko hainbat musikari bildu zituen: Luis Camino (perkusioak), Pello Irizar (pianoa), Alex Zabala (kontrabaxua), Ana Somokurtzio, Costa Branco (gitarra portugesa)... Kubako eta Portugalgo musikaren lehen eraginak ageri dira Lasuenen konposizioetan, hurrengo diskoetan ere nabarmenduko direnak.
1998an, David Passingham (harmonika eta ahotsa) eta Jesus Belmonte (gitarra eta ahotsa) musikariekin ostegunero elkartzen hasi zen Lasuen, musika joz ondo pasatzea beste helbururik ez zutela. Bilkura haiek Eguenetako Bandaren sorrera ekarri zuten lehenengo, eta Eguenetako kantuak diskoa (La Fabrica de Ideas, 2001) ondoren. Instrumentazio urriaren bakuntasuna aldarrikatu zuen hirukoteak, euskaraz, ingelesez eta gaztelaniaz abesturiko kantu zerrendan.
Eguenetako Bandako musikariek lagundu zioten eibartarrari orain arte egin duen azkeneko lana prestatzen: Denborak (Karonte, 2005). Horiez gain, kolaboratzaile bikainak bildu zituen: Ibon Koteron, Kepa Junkera, Niño Josele eta Mafalda Arnauth portugaldarra, hain zuzen ere. Disko "kreola" dela esan du Lasuenek, hainbat kultura eta musikaren mestizaje lana. Hain zuzen, hainbat hizkuntza (euskara, portugesa, gaztelania...), musika tresnak (alboka, soinu txikia, cavaquinhoa, djembea, berimbaua, darbuka, gitarra flamenkoa...) eta giroak (tango, morna, fado, rap, pop...) nahasten ditu.
Bakarkako ibilbideaz gain, hainbat talde eta bakarlarirekin kolaboratu du Fran Lasuenek (Kepa Junkera, Itoiz, Amaia Uranga...), Txatanuga Futz Band taldea sortu zuen eta Kubako Soneros del Changüi taldearen diskoa ekoitzi zuen. Musikan ez ezik, ikus-entzunezkoen arloan eta antzerkian ere esperientzia luzea du Lasuenek. Hainbat telebista saiotako ekoizle, gidoilari eta zuzendari izan da, Markeliñe taldearen Underground antzezlaneko musika sortu zuen, eta aktore eta musikari lana egin zuen Tanttakaren Ekaitz-txorien eskua-n. Horrez gain, instalazioa landu du (Hydrozone), eta Euskal Herriko Unibertsitatearen aginduz poesia, antzerkia, musika, teknologia eta zientzia batzen dituzten bi sorkuntza taularatu ditu: Gauzakiak eta gizakiak-Nanocosmos eta Energeia.
Cantorchilus griseus
Cantorchilus griseus Cantorchilus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Maurice André
Bizitza
Meatzari-familia batean sortu zen, eta tronpeta ikasten hasi zen garai berean hasi zen meatokietan lanean. 1951n, Parisko Kontserbatorioan hasi zituen musika-ikasketak, Sabarich irakasle zuela. Kornetako eta tronpetako lehenengo sariak irabazi zituen. 1953tik 1963ra, ORTFko orkestra filarmonikoan jardun zuen, eta, 1962tik 1967ra, Opera Komikoan. Bakarlari gisa aritzen zen, batez ere, garai hartan, eta berehala hartu zuen ospea mundu osoan. Sariak irabazi zituen Genevan (1955) eta Munichen (1963). 1967tik 1978ra, Parisko Kontserbatorioko irakaslea izan zen, eta, kargu horretan zela, errepertorio barrokoan sartu zuen tronpeta txikia. Ahazturik zeuden hainbat eta hainbat lan barroko eta klasiko berreskuratu zituen Andrék. Selmer etxearekin lan egin du si bemoleko piccolo tronpeta sortzeko. Andréri esker, XX. mendearen amaierako eskola nagusietako bat bihurtu da Frantziako Tronpeta Eskola.
Azken urteetan Urruñan bizi eta Baionako ospitalean hil zen.
Urre-patroi
Ekonomian, urre-patroia diru-sistema bat da, non diruaren balioa, txanpon eta billeteen balioak, alegia, urre kopuru jakin bati buruzkoak diren. Izan ere, sistema horretan txanpon eta billete oro dagokion urrearekin truka daiteke nazioko banku zentralean.
Diru-politikan sistemak dakartzan ondorioak zuzenak dira: diru-igorpen berri orok dagokion urrea izan behar du bere oinarrian eta urre-patroiaren mendean dauden bi dibisak trukaneurri egonkor bat izango dute adierazten duten urrearekiko trukaneurriari esker, urrea erreferentzia nagusia eta nazioarteko diru bilakatuz horrela. Aldi berean, inflazioa kontrolpean izateko mekanismo eraginkorra da, diru-igorpenak mugatuak baitira. Aitzitik, urre-patroiarekin, besteak beste likidezia-arazoak sor daitezke eta estatuen diru-politikak aurrera eramaterakoan ahalmen handia galtzen dute, igorritako dirua gordetako urreari buruzkoa izan behar baita.
Egun, ez dago herrialderik urre-patroia erabiltzen duenik bere diru-sisteman baina XIX eta XX. mendeetan munduan nagusi izan den sistema izan da, bitartean gorabehera anitz jasan baditu ere. XIX. mendearen hasieran Britainia Handiak urre-patroia finkatu zuen, mende horretan zehar munduko herrialde gehienek bereganatuko zutena. Urre-patroiak Munduko Lehenengo Gerrara arte iraungo zuen. Munduko bi gerren bitartean, Gold Exchange Standard edo urre-truke patroia nagusitu zen: sistema honetan billeteen atzean urrea zegoen nagusiki baina beste aktibo zenbaitekin batera (libera esterlinak eta dolarrak batez ere).
1929ko kraxaren ondoren, sistemak porrot egin zuen. Bigarren Mundu Gerra bukatzerakoan, Bretton Woodseko akordioen ondoren, urre-patroia jarraitzen zuen herrialde bakarra Ameriketako Estatu Batuak izan ziren eta beste herrialde guztientzat dolarra bihurtuko zen erreserbarako dibisa. 1971. urtean urre-patroia bertan behera utzi Estatu Batuek, dolarrak jasaten zuen itzulketa-presioari aurre egiteko. 1973 urtean hasitako krisialdi ekonomikoaren arrazoi nagusi bat izango zen hori. 1998 urtean Suitza izan zen urre-patroia bertan behera utzi zuen azken herrialdea.
Aurrekariak
Antzinatik aberastasunaren gordailu gisa eta merkataritzarako denetariko gaiak erabili badira ere, urrea (eta neurri txikiagoan, zilarra) nagusi izan da bere propietate bereziengatik:
K. a. VIII- VI mendeetan zehar hasi ziren urre eta zilarrezko txanponak egiten Asia Txikia aldean. Antzinako Grezian zilar-patroia zen nagusi, baina urrezko txanponak ere trukatzen ziren. Persiar Inperioko hiri grekoetan zilarrezko eta urrezko txanponak zeuden, bimetalismo-erlazio finko bati jarraiki. Antzinako Erroman, K. a. 547 urtean sortu zen aureus nummus edo denarius aureus izenekoa. Zilarrezko txanponak ere baziren, baina ez zegoen bien artean erlazio finko bat eta salerosketetan bi aldeek adosten zuten zein metaletan egin behar zen ordainketa. Erdi Aroan, Veneziako dukadoak eta Fiorenzako florinak izeneko urrezko txanponak igorri ziren, merkataritza-eragiketa handietarako gehien bat. Aurkitu berriak ziren Ameriketako meategiek urre eta batez ere zilar kopuru handiak ekarri zituzten XVI. mendetik aurrera, urrearen eta zilarraren arteko balio-erlazioa aldatuz.
Oro har, historian zehar botere politikoa izan dutenek diruaren igorpena kontrolatu nahi izan zuten beti. Gorabehera ekonomikoek eta estatuaren beharrek urrea baino gai apalagoetan txanpon eta diru merkeagoak igortzera behartuak izan ziren askotan. Urre edo zilarrarekiko baliokidetasun finko batez igorritako dirua izaten zen, legez ezarrita eta estatuarekiko berarekiko konfiantzan oinarriturik. Balio materialetik beheragoko igorpen hauek nagusientzako diru-iturri garrantzitsu bat bihurtu ziren. Txanponak euren metalak adierazten zuten baliotik beherako gehiegizko diru-igorpenak badakar, ordea, arrisku bat: inflazioa sortzeaz gainera, publikoaren txanpon horiekiko konfiantza galera ekar dezake, finantza krisialdi larriak eraginez (egun batetik bestera, diru asko gordeta pertsonak ezer gabe utziz, adibidez). Oinarri materialik gabeko gehiegizko igorpenek garai arrakastatsuak ere bizi izan badituzte, baina gehienetan krisialdi larrien ataletan.
XVIII. mendearen bukaeran, diru papera igortzen hasi zire Europako estatuak: assignats iraultza garaiko Frantzian, bills of credit ipar amerikar kolonietan eta Espainiako vales reales. Diru-paper edo billete hauek transakzio-kostuaren murrizketa handia ekarri zuten: paperaren bitartez, metal merkeak bildu eta eraldatu beharrik ez zegoen txanponak egiteko. Bazeuden arrazoiak paperezko igorpen hauek egiteko: gerra garaia zen eta gainera, Txina eta beste herrialde batzuetatik inportazio handiak egiten ziren eta haiek ordainduta diru-eskasia zegoen Europako herrialdeetan. Arazoak ordea berehala sortu ziren. Adibidez, 1797. urtean Frantziako armadaren destakamendu bat Galeseko kostalde parean begiztatu zenean, Ingalaterrako Bankuak urrezko bihurgarritasuna bertan behar utzi behar izan zuen, publikoaren itzulketa eskaera masiboak zirela eta urre-gordailurik gabe geratzeko arriskua ekiditeko. Gertaera honek ekonomilarien kezka piztu eta urre-patroiaren ezarketaren eztabaida abiatu zen. David Ricardok ohartarazi zuenez:
Urre-patroiaren defendatzaileak 1810eko Bullion Report izenekoaren inguruan bildu ziren, bullionismo (ingelesezko bullion hitzetik, euskaraz urrezko edo zilarrezko barra) jarrera sortuz. David Ricardorekin batera, Henry Thornton arituko zen urre-patroiaren defentsan. Aurretik, XVIII. mendean, David Humek ere urre-patroia defendatu zuen 1752ko bere Of the Balance of Trade liburuan; bertan ordainketa-balantzako desorekak urre patroiari esker zuzendu egiten direla erakusten du.
Egia esan, praktikan urre-patroia 1717 urtetik zegoen indarrean, 1797an izandako etenaldian ezik. Lehenago, Britainia Handiak patroi bimetaliko bat zuen, urrea eta zilarra oinarritzat harturik, baina urreari gehiegizko balioa ematen ziona. Horrela, agente ekonomikoek urrea inportatu, zilarrez trukatu eta zilarra esportatu egiten zuten (Greshamen legeari jarraituz, txanpon txarrak ona kanporatu egiten duela dioena). Isaac Newton Master of Mint edo Diru-Etxeko Nagusi izendatu eta egoera konpontzeko, zilarraren eta urrearen erlazio finkoa eta derrigorrezkoa ezarri zuen. Alperrik, merkatuak ez baitzuen jaramonik egin eta urre-patroia nagusitu zen.
Urre-patroia Lehen Mundu Gerrara arte
De facto urre-patroia 1717tik indarrean egon zen arren, Britainia Handiak 1816 urtean bereganatu zuen urre-patroia Lord Liverpool's Act izenekoaren bitartez: libera esterlina 7.988 gramuko soberano izeneko 11/12 urre-proportzioa zuen txanpon baten baliokidea zela ezarri zen. Lege honek ez zuen zilarra erabat baztertu, urre mugimenduak guztiz askatu zituen eta urrea mugagabeko kopuruak ordaintzeko balio zuela ezarri zen gainera. Dena den, urre-patroia garatzeko orduan aurkako joera bi garatu ziren Ingalaterran: currency school eta banking school. Currency school delakoaren jarraitzaileek urre-patroiaren interpretazio zorrotza egiten zuten, dirua banku zentraleko urre-erreserbei igorri behar zela jarraituz. Banking school joerakoek, berriz, interpretazio irekiagoa egin zuten eta merkataritzaren garapenak hala eskatzen bazuen, urre-erreserbari zegokion baino diru gehiago igor zitekeela bultzatu zuten. Currency school joerako ideiak nagusitu ziren eta ondorioz, 1844ko Bank Charter Act plazaratu zen, non Bank of England banku zentralari soilik ematen zitzaion eskumena billete berriak igortzeko, urrezko bihurgarritasunaren pean betiere.
Frantzian, ordea, urrean eta zilarrean oinarrituriko bimetalismo-sistema bati ekin zioten mende hasieratik. Hain zuzen, 1803an libera urrearekiko eta zilarrarekiko trukaneurri finko baten bitartez definitu zen, urrearen eta zilarraren mugimenduak erabat askatuz. Horrela, zilarraren eta urrearen arteko erlazio finko bat ere ezarri zen. Bimetalismoaren bidez, metal bateko erauzketa-mailan gerta zitezkeen gorabeherak hobeto kontrolatzen zirela uste bazen ere, bimetalismoak oso gaizki funtzionatu zuen : zilarrak nazioartean urrearekiko zuen balioa galtzean, bimetalismoaren herrialdeetan kanpoko zorrak urrearekin ordaintzea merkeagoa ateratzen zen, eta, Gresham legea betez berriz ere, zilarrak urrea kanporatzen zuen. Horrela, XIX. mendean zehar estatuek bimetalismoa utzi eta urre-patroia onartu zuten azkenean, 1890tik aurrera batez ere. Azkenik, Estatu Batuek 1900 urtean bereganatu zuten urre-patroia.
Jakina da XIX. mendean garapen ekonomiko handia gertatu zela Europan eta Estatu Batuetan. Garapen ekonomikoak diru-masa hazkunde handia eskatzen zuen elkartrukeen beharrei erantzuteko. Garbi dago, urreaz soilik ezin zitzaiela erantzun behar hauei. Praktikan banku-dirua (maileguak, txekeak, ...) eta libera esterlina izan ziren nazioarteko diru-sistemari eutsi ziotenak.
Urre-patroia eta ekonomia orokorra
Nazioarteko dibisen trukaneurria finkoa da urre-patroiaren sistemaren pean. Dibisa baten balioa edo trukaneurria nazioartean ordainketa-bitarteko gisa duen balioari buruzkoa da. Adibidez, herrialde batek merkataritza-balantza negatiboa badu (inportazio gehiago egiten baditu esportazioak baino), nazioartean dibisa horretatik eskaintza handiagoa izango da eskaria baino eta dibisaren trukaneurria jeitsi egingo da beste dibisekiko. Urre-patroian, ordea, dibisaren trukaneurria nahiko finkoa izango da.
Herrialde batean inportazioa egin ondoren, esportatzailea inportatzailearen dibisak eskuratu eta bere herrialdean dibisa horren balioa txikia bada, nahiago izango du inportazioa egiten duen herrialdean dibisa urrez trukatu eta urrea bere herrialdera eraman, urrearen garraioa eta urrea garraitzeak dakarren arriskua (lapurretak, ...) konpentsatzen badira. Horrela, dibisa baten balioa ezin da asko jeitsi nazioarteko merkatuan urre-patroiaren sisteman; zehatzago, urrearen garraioaren kostua urrearen behe-puntu izeneko maila bateraino bakarrik jeitsi daiteke, hortik behera dibisa urrez trukatuko bailitzateke jatorria den herrialdean. Berdin gertatzen da, merkataritza-balantza positiboa duen herrialde bateko dibisarekin: nazioartean dibisa horretako eskaria eskaintza baino handiagoa izango da, herrialde horretatik egin diren inportazioak ordaintzeko dibisak gehiago baitira herrialde horretara egiten diren esportazioen truke jaso diren dibisak baino. Dibisaren trukaneurria igo egingo da, baina maila bateraino bakarrik, urrearen goi-puntu izenekotik gora herrialde horretako dibisak behar dituztenek nahiago izango baitute bere herrialdeko dibisa urrez trukatu eta erositakoa urre horrekin ordaindu. Horrela, urre-patroiaren sisteman dibisak urrearen goi- eta behe-puntu izeneko mailek ezarritako mugen barruan aldatzen dira. Muga horietatik kanpo merkataritza-balantzak herrialdeen arteko urre-mugimenduen bitartez orekatzen dira: merkataritza balantza negatiboa duenak urre-irteera jasango du eta merkataritza-balantza positiboa duenak urre-sarrera bat izango du.
Aldi berean, mugimendu hauek esportazioen eta inportazioen arteko oreka bat sortzen dute. Ordainketa-balantza positiboa denean, urre-sarrera bat gertatzen da, diru-masa handitu, inflazioa sortu eta horrela esportazioak gutxitu egiten dira. Inportazio gehiago dituen herrialde batean, urre-irteera gertatu, deflazioa sortu eta esportazioak bizitu egingo dira. Orekarako joera honek gobernuaren diru-politika batez lagunduta izan behar zuen, ordea: urre-irteeraren kasuan, gobernuek deskontu-tasa igo behar zuten baina honek aldi berean, kontsumoa murriztu eta langabezia eragiten zuen, deflazioa eragin, horrela inportazioak bultzatzeko. Herrialde esportatzaileen kasuan, diru-sarrera deskontu- eta interes-tipoaren jeitsierarekin batera gertatu behar zen, kontsumoa bizitu, inflaziorako joera sortu eta esportazioak murrizteko.
John Maynard Keynes ekonomialariak ordea gogor kritikatu zuen urre-patroia. 1923 urteko Tract on Monetary Reform liburuan, urre-patroiaren erregelek kanpo-orekaren alde barne-oreka sakrifikatu beharra ezartzen zutela baieztatu zuen. Ekonomiako helburu nagusiak, enplegu, prezio eta negozioen egonkortasuna zirela baieztatu zuen eta horiek urrearekiko erlazio finko baten gainetik jarri behar zirela defendatu zuen.
Gold exchange standard
Munduko Lehenengo Gerra bukatutakoan, Frantziak eta Britania Handiak Genovako Biltzarra antolatu zuten 1922. urtean, urre-patroirako itzulera antolatu asmoz, Gold Exchange Standard izendapenarekin. Biltzar honen aurretik, 1920 urtean, adituen beste biltzar bat izan zen Bruselan aurrekari gisa. Britania Handia ez zen munduko finantzetako burua eta Estatu Batuak hasiak ziren kapitalak erakartzen eta ordurako dolarra erreserba gisa erabiltzen zen nazioarteko merkatuetan. Nazioartean ere, baziren kapitalak mugitzen zituzten eragile ekonomiko berriak.
Azkenean Estatu Batuek ez zuten parte hartu Genovako Biltzarrean, Europako herrialdeen interesen alde antolatua zela pentsatu baitzuen bertako gobernuak. Biltzarrean, urre-patroiarekin jarraitzea erabaki zen, baina aldaketa zenbaitekin batera: urre-erresebak eskasak zirela eta, urrezko bihurgarritasuna bankuen arteko transakzio handietarako bakarrik izango zen (Gold Bullion Standard, XIX. mendean erabateko bihurgarritasuna bermatzen duen Gold Species Standard izenekoan ez bezala). Beste herrialdeei urreaz gainera, bere erreserbetan dibisak eta bestelako aktiboak edukitzeko aukera ematen zitzaien. Bank of England erakundeko urre-erreserben eskasiaz gainera, Britania Handiko ordainketa-balantzaren desoreka itzela ere aipatu da dibisak erreserba moduan onartzearen arrazoi gisa. Beste aldi batetik, ordea, beste herrialdeei debaluazioa baztertu eta deflazioa hobesteko gomendioa eman zitzaien irtenbide gisa ordainketa-balantzako desoreken kasuan.
Munduko lidergo ekonomikoa lortzen ari ziren Estatu Batuak biltzarrera bertaratu ez ziren arren eta 1923 urtean Alemanian izandako hiperinflazioa bezalako arazoen gainetik, Gold Exchange Standard hurrengo urteetako diru-sistema izan zen, eragile ekonomikoen konfiantzari esker eta konfiantza honen galtzea izan zen sistema porrotera eraman zutenak. Gerra aurreko urre-patroiarekiko ezberdintasun bakarra dibisa nagusia izan zen: gerra aurretik, libera esterlina izan zen dibisa nagusia eta gerra ondoren, libera esterlina eta dolarra ere ziren nazioarteko erreserba-gai garrantzitsuenak Londres, New York eta baita Paris finantza-zentroak bere eragina hasi ziren zabaltzen urte hauetan, mailegatzaile gisa denetariko zorrak onartuz.
Kanem-Bornu Inperioa
Kanem Inperioa edo Kanem-Bornu Inperioa Afrikan VIII. mendetik 1840 hamarkada arte iraun zuen egitura politikoa izan zen. Bere zabalkunde handiena izan zuenean egungo Libiaren hegoaldea, Txad, Nigeria ipar-ekialdea, Niger ekialdea eta Kamerun iparraldea hartu zuen. Urrezko garaian, 1230. urtearen inguruan, 10 milioi pertsona izan zuen gutxi gorabehera.
Garaiak
Berez, Karen-Bornu Inperioa bi Inperioen jarraipena da:
Sorrera
Jatorrizko inperioa Kanem deitua izan zen, eta Txad lakuaren inguruan kokatutako tribuen batasunetik sortu zen; Saharaz hegoaldeko Afrika Ekialde Hurbilarekin lotzen zuten merkataritza-ibilbideetan kokatuta zegoen. Kanuri izeneko talde batek Kanem aldera migratu zuen XII. mendean, eta XIII. mendean inguruko lurrak konkistatzen hasi zen. Hedapenik handiena Sefuwa dinastiako Dunama Dibbalemi maiaren (erregea) erregealdian gertatu zen, 1221etik 1259ra. Hori izan zen islamera bihurtu zen lehenego kanurietakoa; jihada auzoko tribuen aurka deklaratu zuen eta konkista aldi luze bati ekin zion. Txad lakuaren inguruan bere lurraldea sendotu ondoren, Fezzan (Libia) inbaditu zuen iparraldean, eta Hausa lurraldea (Nigeria) mendebaldean.
Hedapen honen helburua iparralderanzko merkatal bideak babestea izan zen. Merkataritza hazi zenean, Kanuri Inperioa ere handitu zen. Oihal, gatz, mineral eta esklaboen truke, kanuriek kobrea, su-armak eta zaldiak jaso zituzten. Bere gorenean, kanuriek Afrika iparraldeko zati zabal eta estrategiko bat kontrolatu zuten. Afrikako iparraldeko merkataritza-bide guztiek zeharkatzen zuten bere lurraldea. Kanurien kultura aldatu egin zen haien aberastasuna handitu zenean. Pixkanaka, bizitza nomada sedentario batekin aldatu zuten, hiriguneak sortuz, Anjimi bezala, inperioko lehen hiriburua.
XV. eta XVI. mendeak
Dunama Dibbalemi hil ondoren, barne liskarrak inperioa urratzen hasi ziren. Hala ere, XV. mendearen hasieran, Sewufa dinastia Kanemetik Bornorantz birbideratu zen, Txad lakuaren mendebaldeko erresuma. Inperioak ehun eta berrogeita hamar urte behar izan zituen bere egonkortasuna berreskuratzeko. Ali Gaji maiaren erregealdiak (1497-1515) inperioaren barne banaketa amaitu zuen. Bere indarrek Njima hiriburu zaharra kendu zioten Bulala dinastia errebeldeari, baina hala ere hiriburu berri bat ezarri zuen Ngazargamun. Biziberritze hori Songhai Inperioaren kolapsoarekin batera gertatu zen, Kanem-Bornurentzat zorioneko gertaera izan zena.
Idris Aloomaren erregealdian (1580-1617), kanurien boterea Fezzango eta Hausa erresumen lurretan beren autoritatea berrezartzeko adina handitu zen, otomandarrengandik lortutako mosketez hornitutako armada bati esker. Idris Alooma islama Afrikan zehar zabaltzeko bere boterea erabili nahi zuen beste fededun sutsu bat izan zen, eta horregatik yihad aldarrikatu zuen, konbertsioak bultzatzeko. Inperioaren azken berrehun eta berrogeita hamar urteetako oinarri politiko-administratiboak jarri zituen.
Inperioaren amaiera
Inperioa azkenean 1840ko hamarkadan hondoratu zen. Hori ulertzeko datu desberdinak daude: Fulani Inperioa, mendebaldean kokatua, aurka zuen eta haien botere gero eta handiagoari aurre egin behar zion. Botere kolonialen hedapenak kontinentean, bestetik, gainbehera zetorren inperioa errematatu zuen; Wadai erresumak menperatu zuen 1846an.
Historia testua
Kanurien historia Dunama Dibbalemi maitik aurrera Diwan (benetako kronikak) izenburua du eta 1850ean H. Barth arkeologo alemaniarrak aurkitu zuen.
Ruth Díaz
Ruth Díaz Muriedas (Reinosa, 1975eko urtarrilaren 26a) espainiar aktorea da, telebistan eta zinema aritutakoa.
Massawa
Massawa (مصوع), Eritreako hiria eta Itsaso Gorriaren ertzeko portua da. 2013an, 54.715 biztanle zituen.
Klima
Basamortuko klima beroa dauka, BWh Köppen klima sailkapenaren arabera.
Hazkundearen mugak
Hazkundearen mugak (jatorrizko izenburua, The Limits to Growth) 1972. urtean argitaratutako txosten bat da, baliabideen hornidura finitua duten ekonomia eta biztanleria hazkunde esponentzialen simulazio informatikoan oinarritua. Erromako Klubaren aginduz egina, ikerketaren emaitzak 1971. urteko udan aurkeztu zituzten, Moskun eta Rio de Janeiron egindako nazioarteko bileretan. Txostenaren egileak Donella H. Meadows, Dennis L. Meadows, Jørgen Randers eta William W. Behrens III dira, 17 ikertzailek osatutako taldearen buru. Argitaratu zenetik, liburuaren 30 bat milioi ale saldu dira, 30 hizkuntzatan. Eztabaida sortzen jarraitzen du, eta ondorengo hainbat argitalpenen gaia izan da. ''Hazkundearen mugak: 30. urteko eguneratzea (jatorrizko izenburua, The Limits to Growth: The 30-Year Update) 2004an argitaratu zen; eta 2012an, Jørgen Randersek, liburuaren jatorrizko egileetako batek, 40 urterako iragarpena argitaratu zuen: 2052: A Global Forecast for the Next Forty Years''.
1972. urte hura oso atzean eta antzeko analisiak egin izan dira hamarkada batzuk geroago.