cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Willi Stoph
1989ko urrian Erich Honecker kargutik kentzea eta Egon Krenz ordezkatzea proposatu zuen. 1989ko azaroaren 13an herriaren presioagatik dimititu zuen, eta hurrengo hilabetean atxilotu zuten ustelkeriagatik.
HD1 (galaxia)
HD1 2022ko apiriletik aurrera, beha daitekeen galaxiarik urrunena da eta, aldi berean, unibertsoan identifikatu diren galaxien artean zaharrenetako bat da. Galaxia honek, gutxi gorabehera z = 13,27ko haustura-desplazamendu zenbatetsi batekin, duela 13.787 milioi urte, Big Bang delakoa baino 324 milioi urte geroago, igorri zuen orain antzeman den argia. Argia igorri zenetik unibertsoa asko hedatu denez, kalkulatzen da gaur egun benetako distantzia 33.288 milioi argi-urteko distantzian dagoela (10.206 milioi pc). Espazioa hedatzearekin batera, argiaren uhina luzatu egin da eta ailegatzen den argia infragorria da. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/EarliestGalaxyCandidates-20220407.jpg/800px-EarliestGalaxyCandidates-20220407.jpg|erdian|thumb|800x800px| Galaxia goiztiarreko hautagai bat (z=13.3) eta Unibertsoaren historia ([[Eskala logaritmiko|eskala logaritmikoa; (2022ko apirilaren 7a) [Konparatu: Kronologia naturala - Unibertsoaren historia (eskala lineala)]
]]
Sandra Garayoa
Sandra Garayoa Cotera (Donostia, Gipuzkoa, 1993ko irailaren 7a) irudigilea da, ilustratzailea.
Bizitza
Sandrak txikitan margotu egiten zuen eta oso argi izan du beti artearen edo sormenaren inguruan lan egin nahi zuela. Gurasoei esker batxilergo artistikoa egiteko aukera izan zuen, haiek bultzatu baitzuten.
2015ean bukatu zuen Donostiako Usandizaga Institutuan Diseinu Grafikoko Goi Mailako Zikloa. Ondoren, Bartzelonara joan zen eta Escola Massanan Ilustrazioan graduatu zen.
Lan ibilbidea
Hainbat esparrutan egin du lan; Diskoetako azalak diseinatzen, kartelgintzan, baita animaziozko filmen fondoak egiten ere. 2022an Haur eta Gazte Literaturan eta narraziogintzan murgildu zen. Esparru horri dagokionez, hainbat lan ditu argitaratuak: Xabier Olasok idatzitako Hanka, Moko eta Buztan (Ikaselkar, 2021) liburuaren ilustrazio lanak egin zituen; 2020an Etxepare Saria irabazi zuen Itziar Otegirekin batera sortutako Lorerik Gorriena (Pamiela, 2020) albumarekin; eta 2022an, Bang argitaletxearekin komiki proiektu bat burutzen ari da.
Berria egunkariaren Mantangorri gehigarrian kolaboratzen du bere ilustrazioekin. Horrez gain, beste zenbait fanzine eta aldizkaritan argitaratu ditu bere lanak. Euskal emakumezko ilustratzaileei buruz Katilék argitaratu zuen, Gogoratzen naizenetik marrazten dut proiektuan ere parte hartu zuen 2021ean.
Bertol Arrieta idazlearekin suizidioari buruzko eleberri grafiko bat argitaratu zuen 2022ko abenduan, Tabakaleraren bidez egindako proiektua izan delarik.
Erraz erabiltzen ditu olio-pastelak, argizariak, koloretako arkatzak eta grafitoa, eta emaitza trazu sendoak, forma organikoak eta koloretako orbanak dituen lan bat da.
Bere webgunean bildua du orain arte egindako lan oparoa. Ilustrazioaren inguruan, hitzaldi eta tailerrak eskaintzeaz gain, Garayoa etengabe ari da bere burua prestatzen ikastaro eta topaketetan parte hartuz.
Erakusketak
Hainbat erakusketa egin ditu Sandrak bere ibilbidean zehar:
Tmesisternus dissimilis
Tmesisternus dissimilis kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 12 eta 16 mm. artean ditu.
Palomino
Palominoa kolore genetikoa da zaldietan, urrezko ile-geruza batez eta zurda eta buztan zuriz osatua; zuritasun-maila zuri distiratsutik horiraino joan daiteke. Genetikoki, palomino kolorea krema-gene izeneko diluzio-gene baten alelo bakar batek sortzen du oinarri-geruza «gaztaina» batean lan egiten duena. Palominoa menderakuntza osatugabeko mekanismo genetiko baten bidez sortzen da, horregatik ez da benetako arrazatzat hartzen. Hala ere, zaldi palominoak erregistratzen dituzten arrazen-kolore erregistro gehienak zaldien erregistro kolorearen genetika gaur egun bezain ondo ulertu baino lehen sortu ziren; beraz, palomino baten definizio estandarra ikusgai den kolorean oinarritzen da, ez oinordekotzat emandako oinarrietan edo gene-diluzioaren azpian dagoen presentzian.
Bere kolore berezia dela eta, palominoa erakustaldiko zirkulu batean nabarmentzen da, eta desfileetako zaldi gisa asko bilatzen da. Bereziki ezagunak izan ziren zineman eta telebistan 1940ko eta 1950eko hamarkadetan. Zaldi palomino ospetsuenetako bat Trigger izan zen, «filmetako zaldirik adimentsuena» bezala ezaguna eta Roy Rogers Hollywoodeko cowboy izarraren zaldi fidela. Beste palomino ospetsu bat Mister Ed (Bamboo Harvester zen bere benetako izena) izan zen, 1960ko hamarkadan, bere telebista saio propioan parte hartu zuena. Xena: Warrior Princess (1995–2001) ikuskizunean ere, palomino bat agertu zen. Xenaren zaldia, Argo, Tilly izeneko behor palomino batek interpretatu zuen. Gaur egungo zaldien hazkuntzan, palomino kolorea sor daiteke gaztaina koloreko bat kremeilo batekin gurutzatuz.
Palomino, uso gaztea esan nahi duen gaztelaniazko hitza da (paloma-ren txikigarria, usoa, alegia) eta bere ekido erabilerak hegazti horien koloreari egiten dio erreferentzia.
Deskribapena
Zaldi palominoek ile-geruza horia edo urrezkoa dute, zurda eta buztan zuri edo krema argiarekin. Gorputzeko ile-geruzaren kolorearen tonuak krematik urre ilun bitartekoak dira.
Loturarik gabeko beste gene batzuek ere eragin ezean, palominoek larruazal iluna eta begi marroiak dituzte, nahiz eta batzuk adinarekin iluntzen den azal arrosarekin jaio daitezkeen. Batzuek begi marroi edo anbara apur bat argiagoak dituzte. Palominoa bezalako krema diluitu heterozigotoa (CR) duen zaldia ez da nahastu behar xanpaina diluitu kolorea duen zaldi batekin. Xanpaina (CH) diluitua dutenak kuia-arrosa koloreko larruazalarekin eta begi urdinekin jaiotzen dira, egunetan anbar, berdea edo marroi argi bihurtzen direnak, eta haien larruazalek, begien, muturren eta genitalen inguruan, kolore pikart ilunagoa hartzen du animalia heldu ahala.
Helduaroan larruazal arrosa eta begi urdinak dituen zaldia, gehienetan, kremeilo edo perlinoa da, bi krema-diluzio gene daraman zaldia.
Palomino zaldi kedartsuek ile ilunagoa izan dezakete zurda, buztan eta ile-geruzan. Palomino baten udako ile-geruza negukoa baino tonu apur bat ilunagoa izan ohi da.
Arrazen kolore-erregistroak
Estatu Batuetan, zaldi palomino batzuk arraza kolore gisa sailkatzen dira. Hala eta guztiz ere, Appaloosa edo Frisian arrazek ez bezala, zeinak arraza desberdinak izanik kolore-hobespen berezia duten, palomino koloreko arrazen erregistroek, maiz, arraza edo mota sorta zabaleko animaliek onartzen dituzte urre kolorekoak badira. Hala ere, palominoa ezin da benetako zaldi-arraza izan, palomino kolorea gene dominatzaile osatugabea delako eta ez delako «egiazki» ugaltzen. Palomino batekin gurutzatutako beste palomino batek % 50 aldiz inguru eman dezake palomino bat, baina gaztaina bat (% 25eko probabilitatea) edo kremeilo bat (% 25eko probabilitatea) ere sor dezake. Beraz, palominoa partzialki adierazitako kolore alelo bat besterik ez da, eta ez, «arraza» bat osatzen duten ezaugarrien multzoa.
Palomino bezala erregistratu ahal izateko arrazen kolore erregistroa, batez ere, ile-geruzan oinarritzen denez, arraza askotako zaldiak edo arraza-konbinaziokoak erregistratu daitezke. Palominoen ordezkariak dituzten arraza batzuk American Saddlebred, Tennessee Walking Horse, Morgan eta Quarter Horse dira. Kolorea nahiko arraroa da odolgarbian, baina gertatzen da, eta The Jockey Club-ek aintzat hartzen du. Arraza batzuk, Haflinger eta Arabian adibidez, palominoak dirudite, baina, genetikoki, zurda eta buztan lihoak dituzten gaztainak dira, arraza horiek ez baitaramate krema diluitzeko genea. Hala eta guztiz ere, krema-DNArik ez duten arren, palomino koloreen erregistro batzuek horrelako zaldiak erregistratu izan dituzte, baldin eta beren ile-geruzaren kolorea tonu sorta onargarrian sartzen badira.
Palomino-erakundeek erabiltzen duten kolore-estandarrak, normalean, gorputz-kolore ideala «urrezko txanpon berri baten» gisa deskribatzen badute ere (batzuetan, oker, zentimo bat dela esan ohi da), sarritan, gorputzaren kolore sorta zabalagoa onartzen da, krema zuritik hasita txokolate kolore sakon iluneraino doana (txokolate-palominoa), benetan zilar pikart edo gibel-gaztaina izan daitekeena, zurda eta buztan lihoekin.
Izena emateko baldintzak
Palomino Horse Associationek (PHA) edozein arraza eta motatako (kolorean eta konformazioan) palomino zaldiak erregistratzen ditu. PHAk idealtzat jotzen duen kolorearen tonua urrezko txanpon baten kolorea da, baina palomino tonuak urre argitik ilunera onartzen dira; kima eta buztan zuria zilarreztatua edo bolizkoa izatea eskatzen da, baina kima iluna edo marroi-gorrixka onartzen da % 15eraino. Palomino zaldien hazkuntzarako, PHAk diluzio bikoitz osoko kremeilo begi urdinak ere erregistratzen ditu; PHAk, oker, deitzen dituen «kremeilo palominoak» dira. Genealogia ezezaguneko beste erregistro batean erregistratuta ez dauden zaldiak onartzen dira haien koloreak PHAren "palomino" definizioa betetzen badu.
Palomino Horse Breeders of Americak (PHBA) baldintza zorrotzagoak ditu. PHBAk onartzeko, koloreaz gain, zaldi batek PHBAk aitortutako zaldi arineko arrazetarako egokia den egitura orokorra izan behar du. PHBA zaldi helduen altuera 142 eta 173 cm artekoa izan behar du, eta zaldiak ez ditu zama-zaldi edo poneyaren ezaugarririk erakutsi behar. Altuera-baldintzak betetzen ez dituen animalia bat, oraindik ere, onartua izan daiteke PHBAk aitortutako arrazen erregistroetako batean erregistratuta badago. PHBAk, normalean, zaldiak edo zaldiaren bi gurasoak erregistratuak edo arraza-erregistro batzuetan erregistratu ahal izateko onartuak izatea eskatzen du, besteak beste: American Quarter Horse, Paint, Appaloosa, Saddlebred, Morgan, Holsteiner, Arabian, partzialki arabiarrak diren erregistro mota, Pinto (zaldi maila soilik), odolgarbi arraza, eta zenbait zaldi arraza erregistroek. PHBAn erregistratutako gurasoak dituzten zaldiak ere, hautagarriak dira beste arraza-erregistro batean erregistratuta ez egon arren. Zenbait egoeratan, behorrak eta zaldi zikiratuak pedigririk gabe erregistratu daitezke haien konformazio eta koloreagatik soilik, baina zaldiek beti izan behar dituzte «benetan egiaztatutako» pedigriak.
PHBAren gorputzaren kolore aproposa «Estatu Batuetako urrezko txanpon baten» tonua da. Zurda eta buztana zuriak izan behar dute, eta ezingo dute ile beltza, marroia edo kolorez kanpokoa izan % 15 baino gehiagotan. Antzinako marka marroiak edo ilunak ez dira onartzen. PHBAk ez ditu onartzen: grisak edo Paints diren zaldien ezaugarriek dituztenak, pikartak, Appaloosak, kremeiluak edo perlino-en kolore-ezaugarriak dituzten zaldiak. Larruazala iluna izan behar du, aurpegiko larruazala arrosa ez dena eta marka zuri bati lotuta ez dagoena. PHBAk ez du ohiko erregistrorako zaldirik onartuko, baldin eta diluitutako krema bikoitzeko hiru ezaugarriak baditu: larruazal argia (edo arrosa) gorputzean; ile zuria edo krema kolorekoa gorputzean; eta urdin koloreko begiak. Aurpegian eta hanketan marka zuriek ezin dituzte muga batzuk gainditu. Hanketako zuria ezin du ukondoaren edo maskalaren maila baino altuagoa izan, aurpegiko zuria ezin da eztarritik igaro. Lehoinabar konplexuaren eta hainbat pikart-ereduen antzematea eta ezaugarriak ez dira onartzen, eta 4 hazbeteko diametroa baino gutxiagoko gorputz-orbanak onar daitezke. Ez dira onartzen gorputzean larruazal ez-iluna, ile-geruza zuria edo krematsua eta begien inguruan azala arrosa duten zaldiak. Ez dira onartzen muturrean edo begien inguruan, buztanaren azpian eta atzeko hanken artean ikusten diren larruazal arrosaren orbanak. Salbuespena da American Saddlebred Horse Associationen erregistratutako zaldientzat, edozein koloretako azala izan baitezakete. Onartutako begien koloreak beltza, marroia, urdina eta hurritza dira. Hala ere, begi urdinak edo partzialki urdinak dituzten zaldiak onartzen dira baldin eta aitortutako arraza-elkarte bateko errolda-ziurtagiriak begien kolorea aipatzen badu; genealogia ezezaguneko zaldietan ere onartzen dira antzutuak edo esterilizatuak badira.
Karnitina
Karnitina edo 3-hidroxi-4-trimetilaminobutiratoa (L-karnitina edo lebokarnitina ere esaten zaio, egoera naturalean L estereoisomeroa gehien bat aurkitzen delako) gibelean, giltzurrunetan eta garunean sintetizatutako amina kuaternarioa da, bi aminoazido esentzialetatik abiatuta: lisinatik eta metioninatik.
Funtzioa
Eukariotoetan, karnitina arduratzen da gantz-azidoak mitokondrioen barrualdera garraiatzeaz, β-oxidazioa gerta dadin energia ATP moduan sortzeko. Karnitina arduratzen da azilo-taldeak matrize mitonkondrialaren barrura eramateaz, mekanismo honen bidez:
Finestreko mendatea
Finestreko mendatea (Colle delle Finestre) Italia aldeko Cottiar Alpetan kokatzen den mendatea da, 2178 metroko altuera duena. Piemonten dago eta, probintzia-errepide baten bidez, Susako Harana Val Clusonekin lotzen du.
Txirrindularitza
Italiako Giroko igoera mitikoetako bat da. Hona hemen bertatik pasa diren lehen txirrindulariak:
Urbeltz elurzuri
Urbeltz elurzuria (Coprinopsis nivea edo Coprinus niveus) Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio, haragi gutxi duelako eta azkar tindatzen delako.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, lehenengo oboidea gero kanpai itxurakoa, ondoren laua, zuri-zuria, zelula zuri globulosoen geruza irintsu batez estalia. Elurrez estalita bezala.
Orriak:Estu, itsatsiak. Zuriak hasieran, arreak gero eta beltzak eta delikueszenteak amaieran.
Hanka: 4 - 10 x 0,2 - 0,3 cm-koa, zilindrikoa, tubulosoa, hauskorra, zuria, artilearekin bezala behealdean.
Haragia: Oso haragi gutxi.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta esan nahi du: simaurrari dagokiona, simaurrean hazten dena. Niveus epitetoa latinetik dator, elurra bezain zuria esan nahi duen "niveus" hitzetik. Bere koloreagatik.
Nahasketa arriskua
Espezie hau erraz ezagutu daiteke, kolore oso zuriagatik eta kapelaren ezaugarriengatik.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hazten da behi eta zaldien simaurretan.
Banaketa eremua
Europa, Amerika.
Paris Pişmiş
Biografia
Pişmiş Orstaköyn jaio zen, Istanbulgo Beşiktaş-ko barrutiko auzo batean. Bere aita Migirdiç Pişmiş-en biloba zen, Abdul-Aziz sultanaren Finantza ministro izandakoa (1861-1876), eta ama Mateos Izmirlianen iloba. 1937an, Istanbulgo Unibertsitateko Zientzia Fakultateko doktoretza lortu zuen lehen emakumea izan zen. Bere doktoretzako gainbegiralea Erwin Finlay Freundlich izan zen, bertara nazien jazarpenetik ihes egin zuten zientzialari alemaniar asko bezala iritsia, bere jenioaz ohartu eta AEBra joateko babesa eman ziona Harvardeko bekadun bezala 1938an. Bigarren Mundu Gerraren hasieraren ondorioz Estatu Batuetan egon ondoren, Harvard Unibertsitaten jarduera akademikoak garatu zituen, non Felix Recillas, matematikari mexikarra, bere senarra izango zena ezagutu zuen. Azkenean, Mexiko D.F.-n kokatu ziren, eta, horrela, Mexikoko lehen astronomo profesionala bihurtu zen. Dorrit Hoffleit-en arabera: "Mexikok hezkuntza eta ikerketa astronomikoan izan zuen garrantziaren ezarpenean eragin handiena izan zuen pertsona izan zen". Berrogeita hamar urtez baino gehiagoz UNAMen lan egin zuen, eta honek bere lana aitortu zion, eta Honoris Causa doktoregoaren ohorea eman zion. 1955etik aurrera, Paris Mexikon hasi zen astronomiako lehen ikastaro arautuak ematen, eta maisu eta inspirazio-iturri bihurtu zen Mexikoko lehen astronomo profesionalentzat. Astronomo gazteen irakasle gisa egindako ekarpenagatik, UNAMeko Zientzia Irakaskuntzako saria eman zitzaion.
Parisen ezaugarri azpimarragarrienetako bat erronka eta garapen tekniko aitzindariekiko etengabeko interesa izan zen, eta horrek lankideek imitatu beharreko eredu bihurtu zuen, Mexikoko emakumezko ikasle gazteengan eragin oso positiboa izan zuelarik. Horren ondorioz, gaur egun Institutuan lanean ari diren ehun astronomoetatik %25 emakumeak dira.
Astrofisikako hainbat gairi buruzko ehun eta hogei artikulu baino gehiago argitaratu zituen, nahiz eta bere interes eremu nagusia egitura galaktikoa izan. Besteak beste, galaxien zinematika, H II nebulosa, izar-kumulu irekien egitura eta nebulosa planetarioen egitura aztertu zituen. Pismis katalogoa osatu zuen 22 izar kumulu irekiz eta 2 kumulu globularrez hego hemisferioan.
1998an, Reminiscences in the Life of Paris Piúmicoa: a Woman Astronomer izenburua zuen autobiografia argitaratu zuen. 1999an hil zen. Bere nahien arabera, erre egin zuten. Haren alaba Elsa Recillas Pishmish astrofisikoa da.
Caterina Scarpellini
Caterina Scarpellini (Foligno, Italia, 1808ko urriaren 29a – Erroma, Italia, 1873ko azaroaren 28a), italiar astronomo eta meteorologoa izan zen. Astronomiako azterlan kimikoetan lagundu zuen.
Biografia
1808ko urriaren 29an Folignon jaioa, Scarpellini Erromara joan zen 18 urte zituela. Han, osaba Feliciano Scarpellini zientzialariaren eta Kanpidoglioko Erromatar Behatokiko zuzendariaren laguntzailea izan zen. Florentziako Accademia dei Georgofiliko dei Quiriti erakundeko kidea zen eta Moskuko naturalisten Elkarte inperialeko kide arrunta ere izan zen.
1872an, gobernu italiarraren onarpena lortu zuen bere lanagatik.
Hurrengo urteko azaroaren 28an hil zen.
Senarrarekin sortu zuen Corrispondenza scientifica egunkaria gidatu eta artikulu asko idazten zituen. Sasoi horretako aldizkari akademikoek horren berri ematen zuten. XIX. mendeko kazetari batek biografia laburraren amaieran hauxe gehitu zuen: "'ama ona eta benetako emakumea '."
Aurkikuntza
1854ko apirilaren 1ean, Scarpellinik 1854ko Kometa Handia behatu zuen (C/1854 F1).
Alicia Faubel
Alicia Lisette Faubel de Correa (Alacant, 1997ko urtarrilaren 9a ) modelo eta aktore espainiarra da, Miss Unibertsoa Espainia 2022 lehiaketako irabazlea.
2019ko maiatzaren 28an Estatu Batuetan estreinatu zen General Commander Alicia DiSantoren papera egin zuen.
Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen errugbi selekzioa
Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen errugbi selekzioa Ameriketako Estatu Batuen ordezkaria da errugbi partida ofizialetan, USA Rugby-ren kontrolpean. 1987an jokatu zuen lehenbiziko partida, eta garaipena erdietsi zuen 1991ko Munduko Errugbi Kopan.
Prato Nevoso
Prato Nevoso edo Pratonevoso Italia iparraldeko Cuneoko probintzian dagoen auzo eta resort bat da, 1480 metroko altuera dagoena. Frabosa Sottana udalerriaren barnean dago. 1960ko hamarkadaren hasieran sortu zen, noiz liguriar enpresari talde batek Genova eta Turindik gertu zegoen eski-resort bat eratzea erabaki zutenean.
Txirrindularitza
Neguko kirolez gain, txirrindularitzarako leku aproposa da. Hona hemen Italiako Giroa eta Frantziako Tourra bertan amaitu diren etapen irabazleak:
Lenka Šarounová
Lenka Kotková, jaiotzez Šarounová (Dobřichovice, Txekia, 1973ko uztailaren 26a) txekiar astronomoa da. Asteroideen aurkitzaile emankorra da.
Biografia
Meteorologia ikasi zuen Pragako Carolina Unibertsitateko Matematika eta Fisika Fakultatean. Ondυejov behatokian egiten du lan, Pragatik gertu. Gerriko nagusiko asteroide ugariz gain, Marteko orbitako asteroidea ere aurkitu zuen (9671) Hemera eta (21804) Václavann, Hilda taldekoa.
Lanak
Ondejov-eko AV CIC R Institutu Astronomikoan egiten dituen lanak hauexek dira nagusiki: datu-baseen garapena, behaketa espektroskopikoa eta fotometrikoa eta datuen prozesamendua. Planeten arteko materiaren sailean egindako lanean, Lurretik hurbil zeuden asteroideak behatzea izan zen bere lan nagusia, eta, horrekin batera, ezagutzen ziren asteroide bitarren proportzio handi bat identifikatu zuen Pertr Pravec eta Peter Kuνnirákin batera. Garai berean ehun asteroide baino gehiago aurkitu zituen. Gero, Νarounovák behatzaile gisa egiten du lan bi metroko teleskopio batekin izar-sailean Ondejoven.
Rolle mendatea
Rolle mendatea (Passo Rolle; Rollepass) Italia aldeko Dolomitetan kokatzen den mendatea da, 1989 metroko altuera duena. Trentoko probintzia autonomoan dago eta, probintzia-errepide baten bidez, Predazzo, San Martino di Castrozza eta Fiera di Primierorekin lotzen du. Errepidea 1863 eta 1874 artean eraiki zuten austriarrek.
Lavaredoko Hiru Gailurrak
Lavaredoko Hiru Gailurrak (Tre Cime di Lavaredo; Drei Zinnen; Tré Zìmes) Italia aldeko Dolomitetan kokatzen diren almena itxurazko hiru haitz dira. Alpeetako mendigune ospetsuenetariko bat da. Ekialdetik mendebaldera, hauek dira:
1919ra arte Italia eta Austria arteko mugaren parte ziren baina, egun, Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoa eta Bellunoko probintziaren arteko muga osatzen dute. Muga administratiboa edozein izanda ere, aleman eta italieraren arteko muga linguistikoa bertatik pasa da.
Txirrindularitza
Lavaredokoa Italiako Giroko igoerarik ospetsuenetako bat da. Hona hemen bertatik pasa diren lehen txirrindulariak:
Aritmetika arazoak
Aritmetika arazoak Tapia eta Leturia bikoteak 2002an sortutako abestia da, Hain zuzen albumean argitaratu zuten, Koldo Izagirreren hitzekin eta Gaztelupeko Hotsak ekoiztetxearekin.
Disko berean agertu ziren beste hamabi kanta, batzuk oso ezagun bihurtu ziren, Compostelako erromesa, edo Besamotza adibidez.
Hitzak
Bertsoa beti hasten da galdera batekin "Zenbat XXX ditu gaur Euskal Herriak?", non aldi bakoitzean XXX hitza aldatzen den. honoko hauek dira galdegaiak: ''Zenbat Lurralde? Zenbat euskaldun? Zenbat aurkari? Zenbat maitale? Zenbat bekatu? Zenbat gobernu? Zenbat arazo? Zenbat galdera?''
Galdera bakoitzerako erantzun bat dago eta erantzun guztiak ere egitura berekoak dira "ZZZ, balitu erdiak", non aldi bakoitzean ZZZ hitzak aldatzen diren. baina beti dira arazo, handiegi edo txikiegi, baina beti dira "aritmetika arazoak", abestiaren izenburua bezalaxekoak.
Galdera eta erantzuna errepikatzen dira bertso bakoitzean.
Mikel Oterok, abestia kontzertu batean entzun ondoren, Argia aldizkarian Euskal Herriaren aritmetika arazoak 2022ko egoeraren arabera aurkeztu zituen.
Albert Sarraut
Albert-Pierre Sarraut (Bordele, 1872ko uztailaren 28a - Paris, 1962ko azaroaren 26a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1933an eta 1936an.
Bi aldiz izan zen lehen ministro: 1933ko urriaren 26tik azaroaren 26ra eta 1936ko urtarrilaren 24tik ekainaren 4ra.
Breuil-Cervinia
Breuil-Cervinia (Breuil; Cervinia; Breuill) Aostako Haranean dagoen auzo eta eski-estazioa da, 2006 metroko altuera dagoena. Valtournenche udalerriaren barnean dago. Matterhorn haitzaren azpian dago, glaziarez ingurutarik dagoen haran batean. Zermatt suitzar herriarekin eski-eremu bat osatzen du. Alpetar Eskiko Munduko Koparen egoitza izan da.
Liberty belle
Liberty belle 1983ko Pascal Kané frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
The Unbearable Lightness of Being
The Unbearable Lightness of Being 1988ko Philip Kaufman estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Milan Kunderaren Izatearen arintasun jasanezina eleberrian oinarrituta.
Liberty belle
Sinopsia
1959ko urrian, Julien Berg Parisko lizeo batean literatura prestatzen ari zen. Aljeriako Gerraren ondorioak eskola-klaustroetaraino iristen dira, eta liskar gogorrak sortzen dira ezker muturreko militanteen eta Aljeria Frantsesaren aldekoen artean. Julienek, familiako tradizioagatik, lehenengoak begiko ditu eta azkenean borrokan sartzen da.
Hala ere, bere arduragabekeriek eta inozokeriak ondorio dramatikoak izango dituzte Nazio Askatasunerako Frontea (FLN) babesteko sarean, Vival filosofiako irakaslea sare horretakoa baita.
Begoña García Retegi
Biografia
Murtziako Eskualdeko Autonomia Erkidegoko Eskualde Batzarreko Talde Parlamentario Sozialistaren bozeramailea da. PSRM-PSOE alderdiak 2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetarako Murtziako Eskualdeko Presidentetzarako hautagai hautatu zuen Lehen Mailan. Euskal herritarra jaiotzez, Murtziako Eskualdean bizi da 1983tik, Bullasko anbulatorioan Familiako mediku lanpostua hartu zuenetik. Ezkonduta dago eta seme bat du. Hiru ahizpen artean bigarrena da. Zumarragako ikastetxe publikoan eta institutuan ikasi zuen. Ikasketa unibertsitarioak Zaragozako Unibertsitatean egin zituen.
The Unbearable Lightness of Being
Sinopsia
Tomas Txekoslovakiako neurokirurgialari arrakastatsuak jarduera sexual handia du. Pragan, Sabina artista axolagabearekin abentura bat du. Bainuetxe batera doa, kirurgia espezializatu bat egitera eta bertan Tereza ezagutu du, estimulazio intelektuala nahi duen zerbitzari asegabea. Hark Pragan arakatu eta Tomasekin bizitzera doa, eta haren kontuak zailtzen ditu.
Mauvais Sang
Mauvais Sang ( ahoskatua; odol txar) 1986ko Leos Carax frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Marc eta Hans, bi lapur zahar, mehatxupean daude eta "estatubatuar" izeneko mailegu-emaile bati zor bat ordaindu behar diote. Laborategi batean STBO izeneko gaixotasun berri baten aurkako txerto bat lapurtzeko asmoa dute. Gaixotasun horrek larrua maitasinuk gabe egiten duten bikoteei eragiten die.
Maeklong Trenbide merkatua
Mae Klongko trenbidearen gaineko merkatua (Thailanderaz: ตลาดร่มหุบ) Thailandiako tokirik bisitatuenetako bat da. Merkatuan batez ere janariak saltzen dira, fruta, barazkiak, haragia eta itsaski freskoak (merkatua ezaguna da azken hauei esker). Ehun metro luze dituen merkatu mugikor hau 1905. urtean sortu zen, burdinbidea Samut Songkhram probintziara iristearekin batera.
Bertakoentzat, tokiko produktuak erosteko gunea; bisitarientzat, ikuskizun arrigarria. Bangkok-Samut Songkhram trenbidea bertatik igarotzen da. Trenbidearen zati batean ezarrita dagoen bertako merkatua, saltzaileak trena pasatzen den bakoitzean postuak kentzera behartzen ditu. Irudia erakargarri turistiko bihurtu da. Bangkoketik 90 kilometrora kokatzen da merkatu hau.
Alarma batek trena iritsi baino hiru minutu lehenago ohartarazten die bertaratutakoei, denbora tarte horretan saltzaileek beren salgaiak mugitzen dituzte eta toldoak barrurantz erretiratzen dituzte, trenak aurrera egin dezan eta dena lehen trena igarota zegoen moduan berriro jartzeko. Trena pasatzen denean, merkatuan saltzaile-lanetan dihardutenak eta fruitu eta barazki postuak doi-doi igurtzi ditu. Salmahaiek gurpilak dituzte eta trenbidearen bi aldeetara banatzen dira. Erritua egunean sei-zortzi bider errepikatu ohi da. Horrenbestez, Hoop Rom (aterki/guardasol-itxiera) merkatua izenez ere ezagun egin da Mae Klong Trenbide merkatua deituriko azoka thailandiar hau. Munduko merkatu bitxienen artean, bitxienetakoa bera da.
Les Lyonnais
Les Lyonnais 2011ko Olivier Marchal frantziar zinema zuzendariaren filma bat da.
Sinopsia
Edmond Vidal, «Momon» ezizenez ezaguna, ijito-kanpaleku batean hazi zen. Bertan familiaren garrantziari eutsi dio, leialtasunari eta jatorriaren harrotasunari. Bere haurtzaroko lagun Serge Suttelengandik oso hurbil egon zen, eta berarekin batera kartzelara joan zen gerezi lapurreta batengatik.
Anneila Sargent
Anneila Isabel Sargent, jaiotzez Anneila Cassells (Kirkcaldy, Erresuma Batua, 1942) eskoziar-estatubatuar astronomoa da, izarren eraketan espezializatua.
Biografia
Sargent Burntisland-en (Fife) hazi zen eta Burntisland Primary School eta Kirkcaldy High School eskoletara joan zen. Fisikako Gradua Edinburgoko Unibertsitatean lortu zuen 1963an, eta ondoren Amerikako Estatu Batuetara emigratu zuen, Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn ikasteko, eta gero 1967tik Kaliforniako Teknologia Institutuan, doktoretza lortuz.
Senarra Wallace L. W. Sargent astronomoa zen.
Lan ibilbidea
Ira S. Bowen astronomia-irakaslea da Caltech-en, eta zuzendaria izan da Owens Valley Radio Observatoryn. American Astronomical Societyko lehendakaria izan zen 2000tik 2002ra, eta ordutik Kontseiluko kide izan da. Sargentek Afera Ikasleen lehendakariordea izan zuen Caltech-en, 2007ko abenduaren 1etik 2016 arte.
2011n, Obama presidenteak Sargenten izendatu zuen Zientzia Batzorde Nazionalean sei urtez lan egiteko. NRCko Astronomia eta Astrofisika Batzordea, NSFko Matematika eta Fisika Zientzietako Batzorde Aholku-emailea eta 1995/6an Erradioastronomiako Behatoki Nazionaleko Batzorde Bisitariaren buru izan zen. NASAko Espazio Zientziako Aholku Batzordeko kide izan da 1994az geroztik. Uhin milimetrikoko astronomiaren ikerketarako Prestakuntza konbinatuaren zuzendaria ere bada (CARMA).
Carlota Saxonia-Meiningenekoa
María Carlota Amalia Ernestina Guillermina Filipina de Saj-Meiningen, alemanez, Marie Charlotte Amalie Ernestine Wilhelmine Philippine von Sachsen-Meiningen (Francfort del Meno, Alemania, 1751ko irailaren 11 - Genova, 1827ko apirilaren 25a) alemaniar astronomo eta zientzialaria. Jaiotzez Wettin Etxeko kide izan zen eta Sajonia-Gotha-Altemburgoko dukesa, Sajonia-Gotha-Altemburgoko Ernesto II. dukearekin zuen ezkontzaren bidez.
Familia
Carlota Antonio Ulrico de Saj-Meiningen dukearen eta bere bigarren emaztearen, Carlota Amalia de Hesse-Philippsthal landgrabinarraren seme-alabarik nagusiena zen. Carlota Carlos Guillermo Sajonia-Meiningen dukearen eta Jorge I, Saj-Meiningen dukearen arreba nagusia zen.
Ezkontza
1769ko martxoaren 21ean, Meiningenen ezkondu zen Ernestorekin, Sajonia-Gotha-Altemburgoko printze oinordekoarekin, Federico III eta Luisa Dorotea Sajonia-Meiningeneko dukeen semearekin. Carlotak eta Ernestok lau seme-alaba izan zituzten:
Azken urteak
1804an senarra hil ondoren, Augustorekin, Carlotaren semearekin arazoak izan ziren haren ondorengotzari buruz. Carlotak Gotha utzi zuen Zachen eskutik, eta denbora bat eman zuen Eisenbergen. Geroago, Zachekin bidaiatu zuen Europako hegoalde osoan zehar, eta hainbat urtez bizi izan zen Marseillan eta, ondoren, Genovan, non 1827an hil zen.
Zientzialari eta astronomo
Carlotaren senarra, Ernesto, errege ilustratutzat eta arteen eta zientzien patroi nagusitzat hartzen zen, eta bere lurraldea loratze kultural batera eraman zuen. Carlota emazteak lagundu zion kultur ekimenetan.
Senarra bezala, Carlota astronomiaren zaindaria izan zen. Erliebezko panelak zituen Franz Xaver von Zach gorteko astronomoarentzat, eta behaketetan ere parte hartu zuen. Carlotak 1798an Europako Lehen Astronomia Biltzarrean ere parte hartu zuen, Seeberg Behatokian, eta bere garaiko astronomo nagusiekin elkarrekikotasun independentea izan zuen.
Ahaideak
Aurrekoak:
Francisco Sá Carneiro
Francisco Manuel Lumbrales de Sá Carneiro (Porto, 1934ko uztailaren 19a - Camarate, 1980ko abenduaren 4a) portugaldar politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1980ko urtarrilaren 3tik hil zen arte.
1969an Biltzar Nazionalera sartu zen eta alde erreformistako kideetako bat izan zen. 1974ko maiatzean, Krabelinen Iraultza gertatu eta hilabetera, Alderdi Sozialdemokrata sortu zuen beste politikari batzuekin batera. Behin-behineko hainbat gobernutan ministro izan zen eta 1976an diputatu hautatu zuten.
1979ko hauteskundeak irabazi ondoren, priner ministro izendatu zuten 1980ko urtarrilean. Bigarren hauteskundeetan, urrian, gehiengoa handitu zen.
Abenduan hil zen hegazkin istripu batean eta istripuaren arrazoiei buruzko hainbat teoria izan ziren. Ikerketa parlamentario batek ondorioztatu zuen kausa hegazkinaren barruan jarritako bonba bat izan zela.
Pilar Ruiz-Lapuente
Pilar María Ruiz Lapuente (Bartzelona, Katalunia, 1964ko maiatzaren 18a) kataluniar astrofisikaria da, Bartzelonako Unibertsitateko irakasle jarduera akademikoak egiten dituena.
Ibilbidea
Oro har, Ruiz -Lapuentek iradokitako metodoak oihartzun handia izan du, eta Magallaesen Hodei Handiko supernoble-soberakinei ere aplikatu zaie, Schaefer eta Pagnottaren kasuan bezala. Horietan ere, 'guraso' eboluzionatuak baztertu ahal izan dira, eta, kasu batean, nano zurien bat-egitea iradoki da, SNR 0509-7.65-ren guraso.
Óscar Albalat
Óscar Albalat Medrano (Bizkaia, 1984ko otsailaren 29a) bizkaitar kirolari eta udal-politikaria da.
Bizitza
Loiu ko P. Andrés de Urdaneta Ikastetxean egin zituen DBH ikasketak. Ondoren kirol ikasketak egin zituen Espainiako entrenatzaile eskolan, atletismo modalitatean.
GKE ezberdinetan egin du lan, horien artean, Oxfam Intermón edo Médicos Sin Fronteras.
Kirolari eta korrikalaria da. 400 metrotan aditua da. 2003 urtean Espainiako txapelduna izan zen.
Politikagintza
Podemos alderdiaren kide da eta Podemos Ahal Dugu Sestao udal-alderdiaren kide.
2019eko udal hauteskundeetan (Podemos-Ahal Dugu Sestao - IU - Equo Berdeak koalizio moduan), hauteskunde-zerrendetan hautagai moduan joan zen.
Bizitza pertsonala
Sestao n bizi da.
Juan Manuel Santisteban
Juan Manuel Satisteban Lapeire (Ampuero, 1944ko urriaren 25a-Catania, 1976ko maiatzaren 21a) kantabriar txirrindularia izan zen, profesionala 1970etik 1976ra.
Biografia
Bere kirol lorpenik handienak Espainiako Itzulian lortu zituen, non bi etapa garaipen erdietsi zituen.
1976an hil zen Italiako Giroko lehen etapan izandako erorikoaren ondorioz. 1952an Orfeo Ponsin galdu ondoren, txirrindulari bat hil zen bigarren aldia izan zen.
2002an Juan Manuel Santisteban Memoriala sortu zuten, Espainiako egutegi amateurraren barruan txirrindularitza proba bat, bere izena oroigarri gisa daramana.
Le Hussard sur le toit (filma)
Le Hussard sur le toit 1995ko Jean-Paul Rappeneau frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma da.
Sinopsia
1832an, kolerak Proventza astintzen du. Hainbat zorigaitzen ondoren, Angelo Pardi husarren koronel italiar gazteak, Austriako polizia sekretua atzetik zuela, Pauline de Théus ezagutuko du, bere senarraren bila dabilen emakume ederra. Bere bideak gurutzatuta, Angelo Paulineri laguntzen hasten da gaixotasunaren kaosean murgilduta dagoen herrialde baten bila.
Zinaida Aksentieva
Zinaida Mikoláievna Akséntieva (Ukrainako zirilikoaren transliterazioa Зінаїда Миколаївна Аксентьєва, errusieraz Зинаида Николаевна Аксентьева, Zinaída Nikoláievna Akséntieva) ( Odesa, Ukraina, 1900eko uztailaren 25agreg./uztailaren 12ajul. - Poltava, Ukraina, 1969ko apirilaren 8a) astronomo eta geofisikari ukrainarra izan zen.
Biografia
1924an, Odessako Unibertsitatean fisikako lizentziatura lortu zuen eta Poltavako behatoki grabimetrikoan lan egin zuen 1926an sortu ondoren, kalkulu-behatzaile, ikertzaile nagusi, zerbitzuburu eta ikerketetako zuzendari laguntzaile lanetan 1951tik hil arte. 1929tik 1938ra, behatokiko langileekin, Ukrainako gutun grabimetrikoak bildu eta Europako grabimetria sarearekiko lotura egin zuen. 1930etik 1941era, neurketa-sistema baten erabilera aztertu zuen Repsold-Levitsky pendulu horizontalarekin. Bigarren Mundu Gerran, Irkutskera ebakuatu zuten, eta Baikal lakuaren gaineko itsasaldiak aztertu zituen. Bere zuzendaritzapean, Poltava behatoki grabimetrikoa Lurraren errotazioa aztertzeko unibertsitate erakunde garrantzitsuenetako bat izan zen. 1953az geroztik, behatokiak Lurraren zentroaren koordenatuak azkar kalkula ditzake.
Maspes-Vigorelli belodromoa
Vigorelli belodromoa (Velodromo Vigorelli), 2001etik aurrera ofizialki Maspes-Vigorelli belodromoa (Velodromo Maspes-Vigorelli) dena, Milango erabilera anitzeko pabilioia da, egun amerikar futbolerako erabiltzen dutena. 1935ean Vigorelli bizikleta-enpresak egina, 9.000 lagunentzako tokia zuen. Bigarren Mundu Gerran bonbardaketa batek suntsitu eta berreraiki zuten.
Belodromo moduan, Italiako Giroaz gain Orduko errekorrarako ere erabili dute.
Musika-emanaldiak ere hartu ditu: 1965ean The Beatlesek eta 1971n Led Zeppelinek bertan aritu ziren.
Giau mendatea
Giau mendatea (Passo Giau; Jof de Giao) Italia aldeko Dolomitetan kokatzen den mendatea da, 2236 metroko altuera duena. Bellunoko probintzian dago eta, SP 638 probintzia errepidearen bidez, Cortina d'Ampezzo Selva di Cadore eta Colle Santa Luciarekin lotzen du.
Txirrindularitza
Italiako Giroko igoera mitikoetako bat da, batez ere Selva di Cadoreko isurialdetik. 10,1 kilometrokoa da, eta batez besteko % 9,1eko malda du; Cortina d'Ampezzoko isurialdea, berriz, motzagoa da Pocoletik igarota (8,6 km) eta pixka bat errazagoa ( %8,3 batez beste), baina igoera zaila da oraindik, % 5-6ko tarteak baditu ere; erdialdea % 11koa da.
Italiako Giroan hirutan Cima Coppi izan zen: 1973an José Manuel Fuente igotzaile espainiarrak irabazi zuenean eta 2011n gailurretik igarotzen lehena Stefano Garzelli izan zenean. 2021ean berriro Cima Coppi izan zen, noiz Egan Bernal kolonbiarrak lortu zuen garaipenari ezker maglia rosa erdietsi zuen.
Monica Rubio (astronomoa)
Mónica Solange Rubio López (Santiago, Txile, 1955eko ekainaren 9a) txiletar astronomoa da eta Txileko Astronomia Elkarteko (SOCHIAS) zuzendaria 2019 eta 2021 artean. Astronomiari egindako ekarpen garrantzitsuengatik, 2021eko Zientzia Zehatzen Sari Nazionala lortu zuen.
Biografia
Irakaskuntza ertaina egiten ari zela, Txileko Astronomia eta Astronautika Elkartean (ACHAYA) hasi zen eskoletara joaten eta Cerro Pochoco behatokia bisitatzen. 1976an, Zientzietako lizentziatura lortu zuen Txileko Unibertsitatean, eta Astronomiako Magisterra 1982an, ikasketa-etxe berean. 1992an Parisko Unibertsitateko Astrofisika eta Teknika Espazialetan doktoratu zen Frantzian.
2007. eta 2014. urteen artean, CONICYTen Astronomia Programaren zuzendari izan zen.YT.
2021eko abuztuan, Nazioarteko Astronomia Batasuneko H dibisioaren (“Izarrarteko ingurunea eta tokiko unibertsoa”) buru izateko hautatu zuten, eta kargu hori bere gain hartu zuen Txileko lehen astronomoa izan zen.
Pablo Fernández
Pablo Fernández Mezo (Barakaldo, -) bizkaitar gizarte graduatu, legelari, funtzionario eta udal-politikaria da. 2023. urtetik Sestaoko Udaleko zinegotzia da.
Bizitza
Barakaldo n jaio zen 1963ko abuztuaren 20a n. Barakaldoko Institutu Politeknikoa n egin zituen lanbide heziketa ikasketak, 1983an graduatuz. Oviedoko Unibertsitatea n lan harreman diplomatura ikasi zuen, 1991n graduatuz. Ondoren, Zuzenbide Lizenziatura ikasi zuen Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazional ean (UNED).
Gaur egun, Espainiako Gobernu ko Lan, Migrazio eta Gizarte Segurantza Ministerioan lan egiten du, teknikari moduan, Gizarte Segurantza ren Administrazioaren Kudeaketa Gorpuko funtzionarioa (Cuerpo de Gestión de la Administración de la Seguridad Social).
Politikagintza
Podemos alderdiaren kide da eta Podemos Ahal Dugu Sestao udal-alderdiaren kide 2020-2021 urtetik. 2021 urtetik aurrera Podemos Ahal Dugu Sestao udal-alderdiaren idazkari nagusia da, Richar Vaquero ordezkatuz.
Bizitza pertsonala
Sestao n bizi da.
Claudine Rinner
Claudine Rinner (Ottmarsheim, Frantzia, 1965) Ottmarsheim Behatokiko ( 224 ) frantses astronomo amateurra da, eta 'planeta txikien aurkitzailea da. Edgar Wilson saria jaso zuen hiru kometa aurkitzeagatik.
Biografia
Hiru kometa aurkitu zituen Marokon dagoen 0,5 metroko teleskopio robotikoa erabiliz. Edgar Wilson 2013 saria irabazi zuen, P / 2011 W2 Rinner, C / 2012 CH17 eta P / 2013 CE31M kometak aurkitzeagatik. Zazpi sari izan ziren urte hartan, eta 42,000 dolar banatu ziren.
MOSS behatokia
MOSS teleskopioa (Morocco Oukaimeden Sky Survey) Claudine Rinner-en (Frantzia), Astronomiako Elkarte Jurasikoaren (Suitza) eta Marrak Cadi Ayechyad Unibertsitateko Energia Handien eta Astrofisikaren Fisikako laborategiaren (LPHEA) ekarpena da. Eraikina AGM (Atlas Golf Marrakech) enpresak eraiki zuen. Schoch Fundazioak (Suitza), Romandako Fisika Batzordeak (Suitza), Edgar-Wilson Sariak (SAO, Boston) eta Sociedad Planetarioak (Kalifornia) babestu zuten MOSS proiektua.
Behatokia Toubkaleko Parke Nazionalean dago, 2.750 metroko altitudean.
Aurkikuntzak
2004 eta 2007 bitartean Claudine Rinnerrek 59 planeta txiki aurkitu zituela akreditatu ditu Minor Planet Center erakundeak. Horietako hiru François Kugelekin batera aurkitu zituten.
Tmesisternus transversus
Tmesisternus transversus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan eta Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 9 eta 13 mm. artean ditu.
Tmesisternus vagus
Tmesisternus vagus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Thomson ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1865ean.
Hedapena
Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 12 eta 17 mm. artean ditu.
Tmesisternus ziczac
Tmesisternus ziczac kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Stephan von Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1939an.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan aurkitua izan da.
Tmesisternus villaris
Tmesisternus villaris kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 9 eta 15 mm. artean ditu.
Kepa Uriarte
Kepa Uriarte Uriarte (Fruiz, 2002ko otsailaren 23a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia. Puntaerdi lanetan aritzen da oro har.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Tmesisternus affinis
Tmesisternus affinis kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Stephan von Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1939an.
Hedapena
Ginea Berriaren Papuan aurkitua izan da.
Cima Coppi
Cima Coppi (Coppi Gaina) Italiako Giroaren edizio bakoitzean txirrindulariek igaro behar duten mendaterik altuena da.
1965ean ezarri zuten Fausto Coppi txirrindulari italiarraren omenez, hura desagertu eta bost urtera.
Gailurra urtez urte aldatzen da, Italiako Giroan hartutako ibilbidearen arabera, baina Coppi Gain nagusiak Stelvio Pasabidea izaten jarraitzen du. 2758 metrorekin, historiako punturik altuena da Giroa. Stelvio Cima Coppi izan da 1972, 1975, 1980, 1994, 2005, 2012, 2014, 2017 eta 2020ko edizioetan. 1965, 1988 eta 2013an bertatik pasatzea aurreikusita ere egon zen, baina lehenengo kasuan lur-irristatze baten ondorioz igoera gailurretik 800 metrora amaitu zen, eta beste biak eguraldi txarragatik ez zuten egin.
Jane Squire
Jane Squire (York, Ingalaterra, 1686 – Londres, 1743) zientzialaria, matematikaria eta idazlea izan zen. XVIII. mendeko itsasoaren luzera zehazteko eztabaidetan parte hartu zuen ingeles emakume bakarra izan zen (bigarren emakumeak, Elizabeth Johnsonek, era anonimoan hartu baitzuen parte). Longitude Batzorde delakoari proposamenak bidali zizkion, saria lortzeko. Emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen.
Cima Coppi
1989an Gavia Pasabidea eta 1995ean Agnello Pasabidea bertan behera ere geratu ziren, irristatzeengatik. 2001ean ez zuten Colle Faunierara igo korrikalarien protesta batengatik, eta 2009an Coppi Gaina hasiera batean Majellan egongo zen 2068 metrora, baina ibilbide aldaketa baten ondorioz Sestrieren izan zen, 2035 metroko altueran.
Jane Squire
Biografia
Jane Yorken jaio eta bataiatu zuten 1868an eta Londresen hil zen 1743an. Haren gurasoak, Priscilla eta Robert Squire, aberats eta eragin handikoak ziren. Squire Londresera joan zen 1720an. Han, auzietan sartuta egon arren eta bere zorren ondorioz hiru urtez preso egon bazen ere, bere eraginak erabili zituen gai erlijiosoetan oinarritzen zen luzera zehazteko proiektua jarraitzeko, eta bere liburuaren zirkulazioan, A Proposal to Determinour Longitude (bi edizio, 1742 eta 1743) kopiak Erromara ere bidali zituen.
Cima Coppi
2014ko edizioak berezitasun bat izan zuen: etapa berean Gavia eta Stelvio igaro ziren, igoera bat bestearekin kateatuz. Ibilbide hori Giroaren aurreko edizioetan aurreikusita egon zen (aurreko urtean azkenekoz), baina inoiz ezin izan zen egin, egoera klimatiko txarrak edo arriskutsuak zirela-eta.
Jane Squire
Biografia
Squire inoiz ez zen ezkondu. Emakumea izan arren, ahotsa izatea eta entzuna izatea nahi zuen. Bere liburuan Sir Thomas Hanmerri 1733an idatzitako gutun bat sartu zuen, honako hau zioena:"'Ez dut gogoan tresna matematiko bat iruditzen ez zaidan jostailurik; ezta jostailu bat iruditzen ez zaidan tresna matematikorik ere: ez dut ikusten, beraz, ez dut ikusten zergatik mugatu beharko nituzkeen orratzak, kartak eta dadoak'."Hanmer Longitude Batzordeko mandatarietako bat zen, eta haren erantzunak, Squireren liburuan ere jasota daudenak, honako hau zioen: "'sexuagatik aurreiritziren bat egon dadin itxaron behar da'."Bere proposamena ezinezkoa zen arren, eragin handiko pertsonen arreta erakartzea lortu zuen, Hans Sloane eta Abraham de Moivre barne. Bere lanagatik saria merezi zuela sinetsita egon zen azken egunetara arte. Daily Post egunkariko obituario batek hauxe esan zuen:"'astronomian, filosofian eta gorteko literaturan bikain moldatutako emakumea'."
Cima Coppi
Coppi Gaina, mendiko sailkapenerako puntu gehien ematen dituen mendatea da, bere gailurretik lehenengoak 40 puntu jasoz (2014tik), 1. mailako mendate batek 32 ematen dituen bitartean.
Jane Squire
Itsasoko luzera zehazteko proposamena
Itsasoko luzera zehazteko Squireren proposamena astronomiaren ezagutza garaikideetan oinarritzen zen, eta erlijioaren mundu-ikuskeran ere oinarritzen zen. Hauxe proposatzen zuen: zerua milioi bat segmentutan baino gehiagotan zatitzea eta erloju siderala Jaiotzako Izarraren posizioan finkatzea, Jesus jaio zen unean. Motibazio erlijiosoa zuten proposamenak, ohikoak ziren garai hartan. Asmoa zen erlojuak elizetako kanpandorreetatik ordua iragartzeko aukera ematea, eta, horrekin batera, itsas buiak erabiltzea (itsas izaki artifizial gisa deskribatuta) mapak egiteko lana errazteko.
Benedikto XIV.ak Squireren liburua jaso zuenean, Accademia delle Scienze dell'Istituto di Bolognari eman zion azter zezan. Haien erantzuna ez zen positiboa izan, baina adierazi zuten emakumeek laguntza izan behar zutela matematika ikasi ahal izateko. Squireren lana ez zen aintzat hartu Longitude Juntaren bileretan, eta XX. mendean atzera bota zuten, garai hartan zeuden zentzurik gabeko beste irtenbide asko bezala. Berrikiago, akademikoak beren ekarpena eta garaikideen erantzunak serioago aztertzen hasi dira, garaiko kultura zientifiko eta erlijiosoak ulertzeko, eta generoak eta klase sozialak eztabaida horietan parte hartzeko izan zuten garrantzia ulertzeko.
Sara Seager
Sara Seager (Toronto, Kanada, 1971ko uztailaren 21a) kanadar astronomo eta zientzialari planetarioa da. Massachusettseko Teknologia Institutuko irakaslea da eta ezaguna da planeta estrasolarretan eta atmosferetan egiten dituen lanengatik. Gai horiei buruzko bi testuliburu idatzi ditu, eta Popular Science, Discover Magazine, Nature eta TIME Magazinek aitortu dute. Seager-ek MacArthur beka bat jaso zuen 2013an, exoplaneten atmosferetan seinale kimikoak detektatzeko eta planeten igarotzeak behatzeko kostu txikiko behatokiak garatzeko egindako lan teorikoengatik.