cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Turbie
Etxebizitza
2007an 2.037 etxebizitza zeuden, 1.286 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 630 bigarren erresidentzia ziren eta 121 hutsik zeuden. 1.473 etxeak ziren eta 547 apartamentuak ziren. 1.286 etxebizitza nagusietatik 894 bere jabearen bizilekua ziren, 312 alokairuan okupaturik zeuden eta 81 doan lagata zeuden; 60 etxek gela bat zuten, 168 etxek bi zituzten, 317 etxek hiru zituzten, 360 etxek lau zituzten eta 381 etxek bost zituzten. 844 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 573 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 597 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.120 ziren, horien artean 1.540 aktiboak ziren eta 580 inaktiboak ziren. 1.540 pertsona aktiboetatik 1.438 lanean zeuden (789 gizon eta 649 emakume) eta 102 langabezian zeuden (49 gizon eta 53 emakume). 580 pertsona inaktiboetatik 192 erretiraturik zeuden, 203 ikasten zeuden eta 185 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Turbie udalerrian 1.281 unitate fiskal zeuden, 3.133 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.884 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 211 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 40 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 38 higiezinen enpresak ziren, 33 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 50 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 7 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 8 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 2 elektrotresna dendak eta 4 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
The Man Who Fell to Earth (telesaila)
The Man Who Fell to Earth 2022ko estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da, Jenny Lumetek eta Alex Kurtzmanek Showtimeentzat sortua. Walter Tevisen izen bereko eleberrian oinarrituta, 1976an film bat ere egin zuten.
La Turbie
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
The Man Who Fell to Earth (telesaila)
Sinopsia
Estralurtar bat da telesail honetako protagonista. Lurrera helduko da gizateriaren eboluzioaren garai erabakigarri batean, eta bere iraganari aurre egin beharko dio, etorkizunean zer rol jokatuko duen argitzeko. Beste protagonista emakumezko zientzialari bat da, bi mundu horiek salbatzeko barneko beldurrei aurre egin beharko dien ingeniaria.
La Turbie
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xylocopa virginica
Xylocopa virginica erle espezie bat da, Xylocopa generoan eta Apidae familian.
Luis Mugeta
Luis Mugeta San Martin (Luis Mugueta) (Iruñea, 1960) euskal kazetaria. 2004tik La Voz de Asturias egunkariaren zuzendaria izan zen.
Bellport (New York)
Bellport  New York estatuko herri bat da. Suffolk konderrian kokatua dago. 2010ean 2,084 biztanle zituen, 3.74 kilometro koadrotan banatuta.
Luis Mugeta
Biografia
Nafarroako Unibertsitatean Informazioaren zientziak ikasi zituen. Bere lehenengo kazetari lanak Deiaren Nafarroa Garaiko edizioan egin zituen. Halaber, irratietan kolaboratu zuen. 1986an La Voz de Asturiasen hasi zen lanean. 1989an Valentziako Levante-EMV egunkarian hasi zen; urte berean berriro ere La Voz de Asturiasera itzuli zen, erredakzio-buruaren postuarekin. Handik gutxira zuzendaritza ordearen kargua eskuratu zuen. 2004an Rodrigo Cepeda kazetariari ordezkatu zion egunkariaren zuzendaritzan. Egunkaria 2012an itxi zen eta ordurako kargua utzia zuen (hedabidea beste enpresa baten eskuetara pasa zen). Ondoren Asturiasko Gobernuan lanpostu desberdinak izan ditu.
Amphisbaena schmidti
Amphisbaena schmidti Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Brezovec
Brezovec izan daiteke:
Alicia Boole Stott
Alicia Boole Stott (Cork, Irlanda, 1860ko ekainaren 8a - Ingalaterra, 1940ko abenduaren 17a) anglo-irlandar matematikaria zen. Nahiz eta inoiz lanpostu akademikorik ez izan, oso ekarpen baliagarriak egin zizkion matematikari eta Groningengo Unibertsitateak ohorezko doktore izendatu zuen. Ezaguna da politopo terminoa sortzeagatik lau dimentsio edo gehiago dituen solido ganbila izendatzeko.
Alicia George Boole matematikari eta logikariaren eta Mary Everest Boole matematikari autodidaktaren hirugarren alaba zen. Bere ahizpa Lucy Everest Boole kimikaria zen eta farmazeutikoa zen. Bere ahizpa Ethel Lilian Voynich, aldiz, eleberrigilea zen. Aita hil zitzaionean, 1864an, familia Londresera joan zen, non ama Londresko Queen's College-ko liburuzain hasi zen. Queen's College-ko aldameneko eskolan egin zituen ikasketak, baina ez zuen inoiz unibertsitate-ikasketarik egin.
Waterford (Connecticut)
Waterford Connecticuteko herri bat da. New London konderrian kokatua dago. 2010ean 19,517 biztanle zituen, 84.82 kilometro koadrotan banatuta.
1732 Heike
1732 Heike asteroide gerrikoan aurkitutako 1732. asteroidearen izena da. 1943ko martxoak 9an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1943 EY zen.
Westminster
Westminster (ingelesez ahoskatua) Londresko erdialdeko auzo zaharrenetakoa da, Kensington eta Chelsea (mendebaldean) auzoen, The City (ekialdean) auzoaren eta Tamesis ibaiaren (hegoaldean) artean dagoena; 21,5 km2. Bertan daude Londresko monumentu aipagarrienetako zenbait: XI. mendeko Westminsterreko Abadia (XIV-XVI. mendeetan, molde gotikoei jarraituz, berritua); Saint Peter ikastetxea (Ingalaterrako zaharrenetakoa); Westminsterreko Jauregia (XIX. mendean berritua, egun parlamentuaren egoitza eta Big Ben erloju-dorrea) eta Westminsterreko justizia-jauregia. XIX. mendean, molde neobizantziarrei jarraituz, eraiki zuten katedral berria.
Carl Wieman
Carl Edwin Wieman (Corvallis, Oregon, 1951ko martxoaren 26a) estatubatuar fisikaria da. 2001ean Fisikako Nobel Saria jaso zuen, Eric Allin Cornell eta Wolfgang Ketterlerekin batera, lehen Bose-Einstein kondentsatua sintetizatzea lortzeagatik. Stanford Unibertsitatean ikasi zuen.
Os Lusíadas
Os Lusíadas Luís de Camões portugaldar idazlearen poema epikoa da. 1572an argitaratu zen lehen aldiz. Portugesezko literatura osoko obra gorenekotzat jotzen da.
Lisboako presondegian, Macaun, Goako gartzelan eta Izurri Handiaren garaian idatzi zuen Camõesek epopeia hau, eta zorigaitz horiek guztiek, idazlearen gogoan eragina izateaz gainera, haren idazlan hoberena idazteko baitezpadakoak zitzaizkion beste errealitate batzuk hurbiletik ezagutzeko aukera ere eman zioten.
Gertakizuna
Poemaren hasieran, Vasco da Gama eta haren ontzidia aurkezten dira ozeanoan, Madagaskar uhartearen eta Etiopiako kostaren artean; lehorreratzeko hainbat ahalegin egin ondoren, azkenean lortzen dute itsasertzera heltzea eta harrera ona egiten diete Melinda erregearen erresuman. Han, Vascok ordu arteko itsas ibilbidean jazo zaizkion gertakari harrigarriak kontatzen dizkio erregeari, Adamastor erraldoi beldurgarriaren istorioa barne dela, zeinak, Tetisek lurrezko bihurturik -Esperantza Oneko lurmuturra-, ez baitzien utzi nahi Ozeano ezezagunean sartzen, jasan beharko zituzten zorigaitz ikaragarriak iragartzen zizkiela.
Analisia
Esan liteke Os Lusíadas dela Pizkundeak eman zuen gai modernoko epopeia handi bakarra: Portugalen eta herrialde haren konkisten historia kontatzen da, Vasco da Gamak Indiara egindako bidaiaren kontakizunean aitzakia harturik. Nabaria da, obran, Ludovico Ariostoren eragina, zortziko errimatuen erabileragatik, eta Virgiliorena, berriz, olerkiaren bertso egituran antzematen da. Hala ere, funtsezko ezaugarri batek bereizten du Camõesen lana aipatutako beste bien obretatik: italiarra fabulazioan eta erromatarra mitologian oinarritzen ziren bezala, Camõesek Europako beste ezein epikak ezin izan zuena lortu zuen, hau da, arazo historiko bat, arranditsua eta epikoa izanik ere, literaturaren errealitatera aldatzea.
Obra honetan, elkarrekin ezin uztartuak diruditen hiru elementu batzea eta maisutasun handiz garatzea lortzen du Camõesek: klasizismo greko-erromatarra, Erdi Aroko kultura tradizioa eta abertzaletasun humanista. Portugaldar poeta handiaren ahalegin handienetako bat, izan ere, ekialdeko eta mendebaldeko zibilizazioak hurbiltzea izan zen. Ez da harritzekoa, nolanahi ere, bizitzaren erdia ekialdean eman ondoren, hango kultura estimatzen ikasi izana: kultura unibertsalaren sehaska izatea aitortzen zion Camõesek.
Petrotilapia palingnathos
Petrotilapia palingnathos Petrotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mazaculos leizea
Mazaculos leizea Asturiasko La Franca, Ribadedeva udalerrian kokatua dagoen leize-zulo bat da.Leize-zuloa La Franca hondartzatik gertu dago.
Leizea babesa gisa Historiaurretik erabili izan zen, Asturiense garaian, eta egun garai haietako margolanak ikus daitezke hormetan. Orokorrean margoetan elementu errazak eta geometrikoak ikus daitezke, bereziki sigi-saga itxurazkoak.
Paulhaguet
Paulhaguet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Paulhaguet udalerrian erroldatutako biztanleak 982 ziren. Familiak 432 ziren, horien artean 166 pertsona bakarrekoak ziren (81 bakarrik bizi ziren gizonak eta 85 bakarrik bizi ziren emakumeak), 125 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 641 etxebizitza zeuden, 439 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 100 bigarren erresidentzia ziren eta 102 hutsik zeuden. 504 etxeak ziren eta 134 apartamentuak ziren. 439 etxebizitza nagusietatik 278 bere jabearen bizilekua ziren, 144 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 216 etxek bost zituzten. 280 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 540 ziren, horien artean 400 aktiboak ziren eta 140 inaktiboak ziren. 400 pertsona aktiboetatik 367 lanean zeuden (205 gizon eta 162 emakume) eta 33 langabezian zeuden (10 gizon eta 23 emakume). 140 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Paulhaguet udalerrian 414 unitate fiskal zeuden, 848,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.910 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Paulhaguet udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 296 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Paulhaguet udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 136 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eraikuntzaren Kode Teknikoa (Espainia)
Dokumentuen egitura
EKTak, oso modu orokorrean, bi zati nagusi ditu :
Oinarrizko eskakizunak
Oinarrizko eskakizunek, esan bezala, segurtasuna eta bizigarritasuna dute helburu, eta xede bakoitzak hiru DB-tan garatzen da EKTean:
Jasenov
Jasenov izan daiteke:
NGC 2119
NGC 2119 galaxia bat da, Orion konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Oiartzun
Oiartzun Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Oiartzualdekoa. Mendiz inguratua dago, Aiako Harria irudi eta oinarri duela. Harana Oiartzun ibaiak zeharkatzen du, eta herria haren inguruan altxatuta dago, baina erdigune historikoa (Elizalde auzoa) ibaitik urruti dago. Oiartzunek 0 biztanle zituen. urtean.
Auzoak
Oiartzun herria zortzi auzoz osaturik dago:
Azpiegiturak
Ongizatea
Kirola
Kultura
Hezkuntza
Turismoa
Historia
Erromatarren garaian Arditurriko meategiak ireki zituzten, eta hainbat mendez ustiatu ziren.
1200. eta 1214. urteen bitartean Alfontso VIII.a Gaztelakoak herri titulua eman zion Oiartzuni, nahiz eta dokumentua ez den ezagutzen.
Ekonomia
Industria (metalurgia, zurgintza, kautxu-eraldaketa eta produktu mineralen industria), zerbitzuak (hipermerkatuak), abeltzaintza (esne eta haragi-behiak) eta nekazaritza dira jarduera nagusiak.
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea BEGaren %0,4. Bigarren sektorea BEGaren %27,6. Hirugarren sektorea %66. Eta eraikuntza %6,1.
Udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, gehiengo osoa lortu zuen Bildu koalizioko Aiora Perez de San Roman hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bilduk berretsi egin zuen gehiengoa. Koalizioko Jexux Leonet hautatu zuten alkate.
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu k 3.616 boto. EAJ k 1.452 boto. PSE-EE k 234 boto. PPk 61 boto. Jexux Leonet izendatu zuten alkate bigarrenez.
Euskara
Oiartzungo euskara gipuzkera da; zehatzago esanda, sortaldeko gipuzkerakoa den Bidasoko euskara. Hala ere, Oiartzunek izandako lotura administratibo historikoa dela eta, goi nafarreraren eragin nabarmenagoa du bertako euskarak, eta Bidasoko hizkeran kokatzen diren beste herriengandik bereizten du horrek. Bidasoko hizkera erdialdeko euskararen, nafar euskararen eta nafar-lapurtarraren tarteko hizkeratzat har daitezke. Hala ere, azkenaldian erdialdeko euskararen ezaugarriak gaina hartzen ari dira eta gehiago zabaltzen ari dira.
2016an herritarren %76,25 euskalduna zen.
Ondasun nabarmenak
Eraikin erlijiosoak Eraikin zibilak eta defentsakoak Historia aurrea eta antzinaroa Museoak
Belmont (New York)
Belmont  New York estatuko herri bat da. Allegany konderrian kokatua dago. 2010ean 969 biztanle zituen, 2.58 kilometro koadrotan banatuta.
Tiempos de guerra
Tiempos de guerra (gerra-garaia) Bambú Produccionesek sortutako telesaila da, 2017an Antena 3k igorri zuena.
Bombus mendax
Bombus mendax erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Tiempos de guerra
Sinopsia
1921eko uztaila. Espainiako Gobernua Afrikako iparraldean dituen jabetzak mantentzeko borrokatzen ari da. Marokoko Protektoratu Espainiarrak ezin ditu Rif inguruko kabilak menderatu eta Abd el-Krim buru duten matxinatu riftarren aurrerapena geldiezina dirudi. Gainera, Espainiako Armadari Annualeko plaza erabakigarrian porrot gogor bat eragin berri dute.
Victoria Eugenia erreginaren aginduz, Espainiako Gurutze Gorriak Garaipenaren dukesak zuzendutako erizain talde bat bidali zuen, gatazkaren gune guztietan odol-ospitaleak jartzeko. Guduaren urratzean, sentimenduek bakarrik ematen diete indarra eta kemena soldadu espainiarrei: itxaropenak, maitasunak... Erizainak eta soldaduak, gizonak eta emakumeak su-lerroaren alde banatan, gerraren lekuko zuzenak.
María Abásolo Jáuregui
María Abásolo Jáuregui (Tandil, Argentina, 1975 - ) Argentinar artista da. Arbasoak euskaldunak zituenez, lotura handia izan du beti Euskal Herriarekin. 1986 eta 1988 urteen bitartean, Tandileko Centro Polivalente de Arte delakoan Arte Plastikoetako ikasketak egin zituen. Eskola horretan bertan aipamen berezia jaso zuen, eta bere lanak ikusgai jarri ziren Tandileko Arte Ederren Museoan. 1998an Eusko Jaurlaritzak Gazte Mundu programarako hautatu zuen, berak aurkeztutako proiektu batekin. Euskal Herrian, bere lanak Bilbon, Gasteizen eta Hondarribian erakutsi ditu. Hego Amerikara itzuli eta bertako Euskal Etxeetan hainbat erakusketa antolatu ditu harrezkero.
Watertown (Connecticut)
Watertown Connecticuteko herri bat da. Litchfield konderrian kokatua dago. 2010ean 22,514 biztanle zituen, 75.5 kilometro koadrotan banatuta.
Scillé
Scillé Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Scillé udalerrian erroldatutako biztanleak 383 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 201 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 199 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 17 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 146 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 242 ziren, horien artean 167 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 167 pertsona aktiboetatik 158 lanean zeuden (90 gizon eta 68 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Scillé udalerrian 163 unitate fiskal zeuden, 385 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.382 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra autoeskola zen.
2000. urtean Scillé udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 792 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eles transportan a morte
Eles transportan a morte 2021eko Helena Girón eta Samuel M. Delgado espainiar zinema zuzendarien film dramatikoa da.
Ote
Deskribapena
Zuhaixka edo mulu arantzatsuak dira. Adarretan, alderantzizko V itxurako (7)8(9) saihets azaltzen dira eta hauen artean haran ahurrak daude kokatuta. Adarrak, laburrak dira eta arantzetan eraldatuta daude, arantza primarioetan, gero bertan ezarriko dira arantza sekundario eta tertziarioak. Hosto txandakatuak dituzte eta estipula gabeak dira. Landare gazteen hostoak peziolatuak dira eta 1-3 foliolo dituzte. Helduetan ordea, filodio zurrunak edo arraroagoak diren filodio bigun eta hostokarak aurkitzen dira. Genero honek, infloreszentzia azaltzen du, galtzarbeko lore bakartiz osauta. Lore hauek, arantza primarioen gainean kokatzen dira eta batzuetan sekundarioen gainean ere. Horrez gain, loreak pedizelodunak dira, nektar gabeak eta pedizeloaren oinarrian braktea izeneko hosto eraldatua azaltzen dute eta honen goialdean bi brakteolo.
Eles transportan a morte
Sinopsia
Kristobal Kolonen zeharkaldia, 1492. urtean. Itsasontzietan hiltzera zigortuak izan ziren hiru gizon daude; Kanaria uharteetan, ihes egingo dute kandela batekin. Bitartean, emakume bat bere ahizpa gaixoa salbatzeko ahaleginetan ari da, eta sorgin sendalari batengana eramango du. Heriotzatik ihes egin nahi duten bi bidaia dira.
Ote
Ugalketa
Landare angiospermoetan bezala, ernalketa polinizazioarekin hasten da. Estigman itsatsitako polenak hodi polinikoa sortzen du, ginezeotik jaisten dena obuluraino. Bertan burutzen da ernalketa bikoitza, non nukleo espermatikoak obozelula ernaltzen duen enbrioia sortuz eta nukleo begetatiboak nukleo polarrak ernaltzen ditu haziaren endospermoa eratuz, gero enbrioiaren elikagai izango dena. Obulua garatu eta heldu egiten da fruitua bilakatuz.
Haziaren morfologia
Ulex generoko haziek forma oboideoa dute; ariloa hari oblongo batean kokatuta dago, eta azken honek ildo batek zeharkatzen du. Lobulo erradikularraren ondoan, mikropilo bat du.
Espezieak
Espezie hauen artean, Euskal Herrian agertzen direnak hiru dira: Ulex galli, Ulex europaeus eta Ulex minor.
Ulex gallii Planchon
Ulex gallii 1m-ko altuera har dezaketen Ulex generoko zuhaiska da, batzuetan herrestariak izan daitekeena. Zurtoin eta adarretan ile ugari agertzen dira, bi motatakoak: batzuk luzeak, eta besteak motz eta okertuak. Arantzak ere badituzte, zuzenak edo okertuak izan daitezkenak. Arantz primarioak txandakatuak dira, zurrunak, glabroak eta 3 cm izan ditzazkete. Sekundario eta tertziarioak, taldekatu egiten dira primarioen oinarrian eta hauek baino motzagoak izaten dira.
5-8 mm arteko filodio primarioak erakusten dituzte, lantza itxuradunak, arantzadunak, zilioekin hertzeetan, glabroak; eta sekundarioak lantza linear itxuradunak, haien arantza bezain luzeak direnak gehienetan. Profiloak 0,5-1,5 mm - koak dira, obalatu edo obalatu lantzadunak, pubeszenteak eta pedizeloa 3-mm - koa. Kaliza k, 9-12 mm arteko luzeera dauka, ezpainak etengabe estutzen direlarik oinarrira hurbiltzean, ile motz eta dentsitate aldakorrekoak eta goikaldeko ezpaina 2-4 mm - ko lodierarekin. Fruitua, leka da kaliza baino pixkat txikiagoa izaten da, obalatua eta 1-4 hazi ditu, ile luze eta bigunekin.
Iberiar Penintsulan, bi ploidia-maila desberdin agertzen dira: 2n = 64 eta 2n = 96. Desberdintasun hauek kalizaren diferentzia txikiekin eta gune geografikoarekin erlazionatzen dira. Hau dela eta, 2 subezpezie konsideratzen dira: Ulex gallii gallii eta Ulex gallii breoganii
Kalizaren tamaina 10,5-12 mm artean badago eta goikaldeko ezpaina 2,5-4 mm - ko lodiera badauka, gallii subespeziea da. Aldiz, kalizaren tamaina 9-10 mm artean badago eta ezpain nagusia 2,5-3 mm-ko lodiera badauka, breoganii subespeziea da.
Ulex europaeus L.
Ote zuria (Ulex europaeus) 2,5 m ingurura irits daitekeen zuhaixka da, oso arantzatsua eta agerian ez zaizkio hostoak ikusten. Zutituak edo herrestariak izan daitezke, adarkadura zabal edo konpaktadunekoak. Adar gazteak, ile luze eta nabarmenez, eta labur eta adpresos osatuta daude. Horrez gain, arantza primarioak 4cm-koak izan daitezke, zurrunak eta zuzen edo pixka bat okertuak, eta sekundarioak eta tertziarioak, askotan primarioen oinarrian txertatuta, faszikulatuak izaten dira, bereziki landarearen alde basalekoak.
Loreek, korola horiak dituzte, papilionazeo motatakoak eta estandarte izeneko petalo oso garatuak izaten dituzte. Kaliza, nabarmenki iletsua izaten da, ile luze eta lodiak dituena. Honekin jarraituz, kalizak, oinaldean, bi brakteola ditu, 2 mm baino zabalagoak direnak eta Ulex gallii espeziearenak baino handiagoak direnak. Fruitua, ile luzez gaineztatutako leka laburra da. Filidio primarioak zurrunak izaten dira, arantza txikikoak eta ilegabeak, ilaundunak edo ile luzedunak.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Saint-Jacques-d'Aliermont Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ote
Ulex europaeus L.
Ulex europaeus, lurzoru azidoetan aurkitzen da, gehienetan ingurune onbrofilo hezeetan, eta muinoetan zein mendietan aurki daiteke, baina azken honetan ohikoagoa da U. gallii.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Biztanleria
2007an Saint-Jacques-d'Aliermont udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ote
Ulex europaeus L.
Horrez gain, Ulex europaeus-en populazioak, ingurumen baldintzak direla eta, morfologikoki desberdinak izan daitezke. Itsaslabarretan edo itsasotik hurbil bizi direnak, haize bortitzen menpe daudenez, tamaina txikikoak izaten dira eta adarkadura labur eta lodiak izaten dituzte. Bestalde, baldintza hauek jasan ezin dituztenak, indartsu hazten dira eta zuhaixken tamaina izatera heldu daitezke.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ote
Ulex minor Roth
Ote beltza (Ulex minor) 2 m-ko altuera izan dezakeen zuhaixka da, eta adarkadura irekia duena. Bere adarrak eta zurtoina iletsuak dira, eta ile hauek bi motatakoak izan daitezke: luzeak eta ikusgarriak edo motz eta adpresoak(beste organo batera hurbildua). Arantza primarioak 2 cm izan ahal dituzte, zuzen edo okertuta egon daitezke; eta arantza sekundarioen berdinak edo luzeagoak izan daitezke. Arantza sekundarioak eta tertziarioak ere badituzte, hauek meheagoak izan ohi dira, batzutan pila bat egon daitezke; eta fase primarioan faszikulatuta daude. Bestalde, filodio primarioak zurrun, arantzadunak, zuzenak edo zuzen-triangeluarrak eta iletsuak izan daitezke. Filodio sekundarioak, gainera, arantza bezain luzeak izan daitezke. Brakteolak 0,5-1 mm artean neurtzen dute, eta pedizeloa baino estuagoak izaten dira. Pedizeloa, bere aldetik, 1,5-5 mm artean egoten dira. Kaliza iletsua da, eta 7-8,5mm artean neurtzen du. Estandartea 7-10 edo 4,5-7 mm artean egon daiteke. Ploidiari dagokionez, diploideak dira; 2n = 32.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Etxebizitza
2007an 141 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 140etxeak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 18 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ote
Ekologia eta banaketa geografikoa
Txilardi eta sastrakadietan aurkitu daitezkeen zuhaizkak dira, normalean itsasaldean eta lurzoru azidoetan hazten dira. Banaketa geografikoari dagokionez, Ulex generoko espezieak Europako mendebaldean eta Afrikako ipar-mendebaldean aurki daitezke, baina espezie gehienak Iberiar penintsulan zehar hedatuta daude.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ote
Erabilerak
Garai batean, hainbat erabilera eman ohi zitzaien Ulex generoko landareei: okinen labeetan erregai bezala erabili ohi zen, eta landareen errautsak ere oso erabilgarriak ziren detergente moduan erabiltzen zuten, alkalietan aberatsak direlako. Gainera, buztinarekin nahastuz gero, xaboia lor daiteke. Bestalde, adarren kimuak tea egiteko erabili daitezke; eta loreetatik tindagai horia ekoiztu daiteke.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 249 ziren, horien artean 186 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 186 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (102 gizon eta 69 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ote
Erabilerak
1886an, A. W. Gerrald ulexina izeneko alkaloidea aurkitu zuen Ulex generoko landare baten hazian. Ulexinak antzekotasun handia du zitizina izeneko alkaloidearekin, Cytisus laburnum landaretik erauzi zena.
Saint-Jacques-d'Aliermont
Diru sarrerak
2009an Saint-Jacques-d'Aliermont udalerrian 139 unitate fiskal zeuden, 367 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.674 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 iturginak ziren eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Saint-Jacques-d'Aliermont udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Ote
Erabilerak
Ulexinak sodio kanalak blokeatzen ditu, horregatik agente antiarritmiko bezala sailkatu da; hala ere, ez da gizakietan erabiltzen. Ikerketa berrien arabera, aktibitate antifungikoa ere aurkitu zaio ulexinari, izan ere, patogenoen aurkako defentsa eskaintzen du. Gainera, landarearen defentsa mekanismo bat izan daiteke, intsektuengan disuasio-efektuak sortzen baititu. Ulexina beste taldeetako landareetan aurki daiteke, esaterako, Genisteae tribuko eta Lupinus generoko espezie batzuetan.
Bombus franklini
Bombus franklini erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Amphisbaena spurelli
Amphisbaena spurelli Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Daniel Ellsberg
Daniel Ellsberg (Chicago, 1931ko apirilaren 7a - Kensington, Kalifornia, 2023ko ekainaren 16a) estatubatuar ekonomialari, analista militar, ekintzaile eta barneko salatzailea izan zen.
1971n, RAND Corporation institutuan lanean ari zela, Pentagonoko paperak eman zizkien zenbait egunkariri, hala nola The New York Times eta The Washington Post egunkariei. Vietnamgo Gerran erabakiak hartzeari buruz AEBetako gobernuak egindako txosten sekretu bat zen.
Kirikiri
Kirikiri edo Quiriquiri Camerosko mendietan (Errioxan) entzuna eta ikusia izan omen den pertsona mitikoa da. Itxuraz, Nafarroako zanpantzarren antza handia ei du: larruz jantzita, bizkarrean zintzarri handi bat darama. Oso zaila da ikusteko; gehienetan entzuten zaio, bereziki laino trinkoaren egunetan.
Daniel Ellsberg
Gobernuak espioitza, lapurreta eta kondpirazioa leporatu zizkion Ellsbergi 1973ko urtarrilean. 1973ko maiatzean absolbitu egin zuten akusazio guztietatik.
Kirikiri
Elezaharrak
Elezaharrek diotenez, Kirikiri mendietako bortuetan ibiltzen da; gauez eta, batez ere, laino egunetan, galdu diren ibiltariei laguntzen die. Horretarako haren zintzarriaren soinuarekin bidea aurkitzen laguntzen die. Euskal Herriko Basajaunek antzeko ekintzak egiten ditu baita ere zenbait kontakizunetan. Zentzu horretan biek, Kirikirik eta Basajaunak, badute nolabaiteko antzekotasuna.
Daniel Ellsberg
Ellsberg aktibismoagatik nabarmendu zen eta WikiLeaks, Chelsea Manning eta Edward Snowdenen alde egin zuen. 2018an Olof Palme saria jaso zuen.
Kirikiri
Elezaharrak
Izaki lagunkoia da beraz eta horrela da, esaterako La Hoya (Errioxa) herrian kontatzen den elezahar baten arabera. Neguko gaua zen eta lastategi batean sua sortu zen. Jendea lotan zegoen eta suak herri osoa har zezakeen. Orduan, Kirikiri herri osoan zehar ibili zen bere zintzarriaz jendea iratzartzen. Horri esker herrikoek sua itzaltzea lortu zuten. Errioxako La Hoya XIX. mendearen bukaeratik herri abandonatua da.
Errioxako Santa Cecilian otso eta ardi larruz jantzita irudikatzen zuten, eta suteei buruz ohartarazten zuen eta artaldeak zaintzen zituen.
Kyzylorda probintzia
Kyzylorda probintzia (Қызылорда облысы; Кызылординская область) Kazakhstanen dago. Hiriburuak ere Kyzylorda du izena eta 157.400 biztanle ditu. Probintziak berak 727.990 biztanle zituen 2013an. Beste hirigune garrantzitsu batzuk Aral, Kazaly (Kazalinsk) eta Errusiak administraturiko Baikonur dira. Azkeneko honetan Baikonurreko kosmodromoa dago. Uzbekistanekin egiten du muga hegoaldean, eta Kazakhstango beste hiru pribintziekin: Aktobe probintzia (mendebaldean), Karagandy probintzia (iparraldean), eta Hegoaldeko Kazakhstan probintzia (ekialdean). Tian Shan mendietan jaio eta Aral itsasoan amaitzen den Syr Darya ibaiak probintzia osoa zeharkatzen du.
Cristina Petite
María Cristina Petite León (Barakaldo, Bizkaia, 1972ko maiatzaren 10a - ) euskal atleta ohia da, 3.000 eta 5.000 metroko distantzia luzeetan espezializatutakoa. 1999an Espainiako txapelduna izan zen 3.000 metrotan pista estalian, eta 1996an Olinpiar Jokoetan.
Biografia
Cristina Petite 1972ko maiatzaren 10ean jaio zen Barakaldon. Familiarekin batera Traña-Matienan bizi izan zen, Abadiñoko auzo hiritarrean, eta gero Garaiko herri txikira pasatu zen. Durangon hasi zen korrika, eta pista estalia krosarekin konbinatu zuen.
Ibilbidea
1999an, Espainiako Txapelketako 3.000 metroko proba irabazi zuen, eta Euskadiko 1.500 eta 3.000 metroko tituluak lortu zituen, Kroseko probintzia- eta autonomia-mailez gain. Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketara joan zen, eta 3.000 metroko proban zazpigarren postua lortu zuen. 2002an Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketan hamargarren postua lortu zuen.
Krosean mundialista izan zen bost aldiz (Marrakex, Belfast, Vilamoura, Ostende eta Lausanne), eta bederatzi aldiz izan zen Euskadiko kros-txapelduna. Atlantako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen 1996an 5.000 metroko proban, eta gutxigatik ezin izan zen 2000. urtean Sidneyko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatu.
Cristina Petite ezkonduta dago eta bi seme-alaba ditu. Krosaren espezialitateak Euskadiko txapeldun izaten jarraitu zuen 2010eko otsailean, Zornotzan egindako proban.
Txapelketa nagusiak
Hona hemen bere emaitzak txapelketa nagusietan:
Bemus Point (New York)
Bemus Point  New York estatuko herri bat da. Chautauqua konderrian kokatua dago. 2010ean 364 biztanle zituen, 1.13 kilometro koadrotan banatuta.
Collierville (Tennessee)
Collierville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Shelby konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cornelia Funke
Bere liburuen 20 milioi kopia saldu ditu mundu osoan zehar. Euskarara ekarri izan dira bere liburuetako batzuk: Lapurren burua, Re­ckless, harrizko haragia eta Tinta bihotz eleberriak, baita Txerrikume pirata ipuina ere.
Henry Mintzberg
Henry Mintzberg (Montreal, 1939ko irailaren 2 - ) kanadar irakasle bat da, ezaguna erakundeetako kudeaketa eta antolakuntza aztertu eta horien hobekuntzarako teoriak eta ereduak taxutzeagatik. Antolaketaren ikuspuntu hierarkikoa gainditu eta erakundeen eskema berria proposatu zuen, erakundeeetan sei atal bereiziz: gailur estrategikoa, lerro hierarkikoa, eragiketa-zentroa, teknoestruktura, logistika eta ideologia. Lanaren zatiketaz gainera, koordinazioa garrantzitsutzat jotzen du, horretarako sei arlo hauek bereiziz: koordinazio informala, ikuskatze zuzena, lan-prozesuen estandarizazioa, emaitzen estandarizazioa, arauen estandarizazio eta kualifikazio eta prestakuntzaren estandarizazioa.
Bressana Bottarone
Bressana Bottarone Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bressana Bottaronek honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2121
NGC 2121 kumulu ireki bat da, Mensa konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Zenion hololepis
Zenion hololepis Zenion generoko animalia da. Arrainen barruko Zenionidae familian sailkatzen da.
Laborategi-labe
Laborategi-labea normalean erreaktiboak deshidratatzeko edo laborategiko tresnak lehortzeko eta esterilizatzeko erabilitako labe mota bat da.
West Hartford (Connecticut)
West Hartford Connecticuteko herri bat da. Hartford konderrian kokatua dago. 2010ean 63,268 biztanle zituen, 56.93 kilometro koadrotan banatuta.
Bergen (New York)
Bergen  New York estatuko herri bat da. Genesee konderrian kokatua dago. 2010ean 1,176 biztanle zituen, 1.91 kilometro koadrotan banatuta.
Canly
Canly Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Canly udalerrian erroldatutako biztanleak 766 ziren. Familiak 300 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 322 etxebizitza zeuden, 306 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 305 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 306 etxebizitza nagusietatik 245 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 130 etxek bost zituzten. 273 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 166 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 516 ziren, horien artean 385 aktiboak ziren eta 131 inaktiboak ziren. 385 pertsona aktiboetatik 368 lanean zeuden (207 gizon eta 161 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 131 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Canly udalerrian 299 unitate fiskal zeuden, 791,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.680 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 34 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 11 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Canly udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 588 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Petrotilapia pyroscelos
Petrotilapia pyroscelos Petrotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ostrov
Ostrov (eslaviar hizkuntzez 'uharte' esan nahi duena) izan daiteke:
Kimiolitotrofo
Kimiolitotrofoak (kimioautotrofoak ere deituak) haien energia materia inorganikoa oxidatuz lortzen duten organismoak dira. Bizidunen artean, bakterio batzuek besterik ez dute materia inorganikoa oxidatzeko ahalmena. Bakterio hauek materiaren ziklo biogeokimikoetan parte hartzen dute (karbonoarena, nitrogenoarena zein sufrearen zikloetan).
Bizidun kimiolitotrofo gehienak autotrofoak dira, hots, haien karbono-iturria atmosferako CO2 da. Landare eta algen antzera, CO2 hori Calvin zikloaren bidez finkatzen dute.
Kimiolitotrofoek oxidatzen dituzten molekula inorganiko ohikoenak hauek dira: NH3, NO2-, H2 eta sufrearen molekula erreduzituak (H2S eta S).
Bakterio kimiolitotrofo garrantzitsuenen artean hauek aipa daitezke:
Bouvesse-Quirieu
Bouvesse-Quirieu Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouvesse-Quirieu udalerrian erroldatutako biztanleak 1.306 ziren. Familiak 530 ziren, horien artean 141 pertsona bakarrekoak ziren (46 bakarrik bizi ziren gizonak eta 95 bakarrik bizi ziren emakumeak), 182 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 170 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 622 etxebizitza zeuden, 536 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 567 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 536 etxebizitza nagusietatik 408 bere jabearen bizilekua ziren, 123 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 79 etxek hiru zituzten, 193 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 451 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 219 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 267 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 833 ziren, horien artean 586 aktiboak ziren eta 247 inaktiboak ziren. 586 pertsona aktiboetatik 519 lanean zeuden (300 gizon eta 219 emakume) eta 66 langabezian zeuden (28 gizon eta 38 emakume). 247 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 97 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouvesse-Quirieu udalerrian 557 unitate fiskal zeuden, 1.392 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.247 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 50 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bouvesse-Quirieu udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 696 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Étienne Cabet
Étienne Cabet (Dijon, – Saint Louis, Missouri, ) frantziar filosofo eta sozialista utopikoa izan zen. Frantziar Iraultzan bideratutako berdintasunerako ideien ondorengoa izan zen. Gizarte ia-ia komunista irudikatu zuen, herri asanbladak gobernatua eta produkzio bitarteko kolektiboekin. Praktikan jartzen saiatu zen eta horretarako sortu zuen Texasen eta gero Illinoisen Icaria Kolonia. Probak huts egin zuen, baina haren lanak, "Icariarako ostera" (1840), langileen artean arrakasta handia izan zuen.
Cabetek hainbeste jarraitzaile katalan izan zituenez, Katalunian ere izan zuen eragina Icariako koloniak. Komunitate erlijioso askotan gertatzen denen antzera, gizatalde honek bere paradisua sortu nahi izan zuen lurrean. Hala eta guztiz, amishei, menonitei eta hainbat gizatalde erlijiosoei Jaungoikoak eta erlijioak ematen dien indarra eta kohesiorik gabe, Icariako proiektu utopiko honek porrot egin zuen.
Hainbeste liskar eta barne arazo izan eta gero, 1898an azkenengo Icariarren kolonia desegin egin zen.
West Haven (Connecticut)
West Haven Connecticuteko hiri bat da. New Haven konderrian kokatua dago. 2010ean 55,564 biztanle zituen, 28.08 kilometro koadrotan banatuta.
Marta Lozano Molano
Marta Lozano Molano (Cáceres, Extremadura, 1985) musika sozialeko konpositorea da.
Biografia
Cáceresen jaio zen 1985ean, eta 9 urterekin hasi zituen musika-ikasketak, piano espezialitatean, Cáceresko Hermanos Berzosa kontserbatorioan.
2010ean konposizioko goi-mailako ikasketak amaitu zituen Musikene Euskal Herriko Goi-mailako Musika Zentroan, Gabriel Erkoreka, Stefano Scarani eta Christophe Havelekin. 2010etik 2012ra bitartean, Londresen bizi izan zen, Guildhall School of Music and Draman konposizioari buruzko masterra egiten jarraitzeko, Paul Newland-ekin.
Ibilbide profesionala
Urteetan, musika sozialeko konpositore gisa egin duen lan, Arte Sonoroko doktoretza-ikasketak eta ahots-interpretatzaile gisa egindako lana uztartu ditu. London Symphony Chorus, Red and Green Choir, Extremadurako Orkestrako Korua, Extremadurako Unibertsitateko Koruko kide izan da. Agertokia, besteak beste, talde hauekin partekatuz: London Symphony Orchestra, Berliner Philharmoniker, BBC Symphony Orchestra, Royal Philharmonic Orchestra, RTVEko Orkestra Sinfonikoa, kontzertuak eman ditu Erresuma Batua, EE. AEB, Frantzia, Alemania, Italia. Ahots-taldeak ere zuzendu ditu, hala nola Red and Green Choir eta Wazo Singers. Bere musika Espainian, Erresuma Batuan, Italian, Alemanian, Suitzan, Austrian, Argentinan, Uruguain eta EEBB.etan interpretatu da.
Irabazi asmorik gabeko Wazo Coop gizarte-ekimeneko kooperatibako lehendakaria da. Almendralejon du egoitza, eta garapen jasangarriaren eta landa-ingurunean eragin positiboaren alde egiten du lan. Wazo Magazine ere zuzentzen du, industria sortzaileei eta kulturalei eta ekonomia sozial eta solidarioari buruzko aldizkari digital kolaboratiboa Creative Europe nazioarteko lankidetza kulturaleko proiektuak ebaluatzen ditu Europako Batzordeko Hezkuntza, Ikus-entzunezko eta Kulturako Agentzia Exekutiborako.
Arrazoi solidarioak defendatzen dituzten balioekin egindako konposizio musikalek, interpretatzaile profesionalentzat eta ikasleentzat, balioetan oinarritutako hezkuntza sustatzen dute baita garapen jasangarria ere, Nazio Batuen Agenda 2030eko Garapen Iraunkorreko 17 Helburuen arabera.
Musika soziala, liburua
Música Social (Musika Soziala) da gazteen balioetan hezteko garatu duen musika eta piano metodoa. 17 unitate didaktiko ditu, Garapen Iraunkorreko 17 Helburuen (GJH) arabera. Horien artean daude GJHei buruzko informazioa eta hausnarketa-jarduerak, konpromiso soziala duten pianorako piezak eta eraldaketa soziala sustatzen duten musika-konposizioko jarduerak. Paper ekologikoan egindako liburuak, hezkuntza-tresna bat proposatzen du, haurrak eta gazteak pertsonekiko eta planetarekiko arduratsuagoak izan daitezen, beren inguruko gizarte-eraldaketaren buru izaten ikas dezaten eta etorkizun bidezkoagoa lortzeko lankidetzan jardun dezaten. Wazo Books argitaletxe sozialak argitaratu zuen, eta bildutako diruaren %100 Wazo Coop.ek sustatutako ekimen sozialak garatzeko erabiltzen da.
Xylocopa latipes
Xylocopa latipes erle espezie bat da, Xylocopa generoan eta Apidae familian.
Argarai mendilerroa
Errobien barneko mendilerroak Lauriñaga, Adartza, Lindus, Argaraiko mendilerro txikietan kokatuta dagoen gailurreria bat osatzen du, Otsamunho, Sorogain, Mendiaundi, Girizuko mendi-oinekin lotuta.