cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gazte asanblada
Gazte kolektibo hauen helburu nagusiak, gazte problematikaren orokortasunaren baitan kokatzen dira. Hortaz, hauen lan eremua, gazteek kolektibo gisa dituzten arazoen zerrenda bezain zabala izan daiteke:kultura eta aisialdi alternatiboak sortzea, etxebizitza eskubidea borrokatzea, prekarietatea salatzea, hizkuntz eskubideak... Gazteriak bizi duen egoeraren salaketarekin batera, honen aldaketarako alternatibak landu ohi dituzte Asanblada hauek. Alternatibotasun hau, ia beti, sistema ezarriaren aurkako jarrera bilakatzen da; honek dauzkan osagai guztiak barne direlarik (kapitalismoa, matxismoa, espekulazioa, ustelkeria...). Sistemarekiko aurkakotasun honek erakunde publikoekiko etsaitasun bat dakar orokorrean, batez ere herri ertain edo handietan eta hirietan.
Udalaren aurkari zuzena izateak ez ohi du herriko kolektibo batzuei banatutako lokala jasotzeko eskubiderik izaten (esan beharra dago kasu askotan Gazte Asanbladak berak ukatu egiten duela udalaren laguntza). Arrazoi hau autogestioak dakarren ez-aberastasuna eta espekulazioaren kontrako borrokarekin batera okupazioranzko bidea izaten ohi da. Ez etxebizitza okupatu moduan baizik eta Gaztetxe moduan.
Kasu gehienetan, Gazte asanblada eta Gaztetxea guztiz lotuta egoten dira. Lehenengoa izanik bigarrenaren kudeatzailea eta dinamizatzailea. Beste kasu batzuetan aldiz, okupazioaren ostean banatu egiten dira biak Gazte Asanblada Gaztetxean parte hartzen duten kolektiboetariko bat izateko, honen kudeaketa talde berri baten esku utziz (Itzubaltzeta Gaztetxea kasu). Kasu gutxi batzuetan, ordea, okupazioa ez dator Gazte Asanbladaren eskutik.
Azken hau Gazte Asanbladen arteko ezberdintasunaren adierazgarri da. Askotan esaten duten moduan: Gazte Asanblada bakoitza mundu bat da. Egia esateko, gai berdinei buruz oso jarrera ezberdinak eduki ditzateke.
Maila ezberdinetan koordinaturik egon ohi dira Gazte Asanbladak Gaztetxeekin batera, betiere funtsezko osagaiak eurak (eta ez koordinadorak) direla jakinik:
Euskal Herri mailan Euskal Herriko gazte asanblada eta gaztetxeen koordinadora.
Concha Piquerren glorieta (Sevilla)
Concha Piquerren Glorieta, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dago. Sevillako udaletxeak bere izenean inauguratu zuen glorieta, Concha Piquer artista folklorikoak eginiko lanaren errekonozimendu bezala, 1993ko martxoak 8an eginiko ospakizun batean, ospakizun honetara, Concha Piquerren alaba den Concha Marquez Piquer (abeslari nabarmena) eta ikuskizunetako beste pertsona nabarmen asko joan zirelarik.
Luca de Tenaren Glorietaren eta Anibal Gonzalezen Glorietaren ondoan kokatua dago.
Landaretza bezala, zehaztu gabeko laranjondo kopuru bat nabarmentzen da zuhaitz handien artean.
Lepidotrigla japonica
Lepidotrigla japonica Lepidotrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Villanière
Villanière Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villanière udalerrian erroldatutako biztanleak 124 ziren. Familiak 57 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 93 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (21 gizon eta 16 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villanière udalerrian 67 unitate fiskal zeuden, 131 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.992 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Villanière udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Javier Valdez
Javier Valdez Cárdenas (Culiacán Rosales, Sinaloa, 1967ko apirilaren 14a - Culiacán Rosales, 2017ko maiatzaren 15a) mexikar kazetari eta idazlea izan zen, narkotrafiko eta krimen antolatuan aditua.
Bizitza
1967an Sinaloako Culiacanen jaioa, soziologiako gradua lortu zuen bertako unibertsitatean, eta ia 30 urte eman zituen kazetaritza egiten. Sinaloa estatuko narkotrafikoaren inguruko gatazka odoltsua inork baino hobeto kontatu zuen, Rio Doce astekarian eta La Jornada egunkarian idatzitako kroniketan, eta baita liburuetan ere: Miss Narco, Huérfanos del narco, Malayerba, ''Narco Periodismo. La prensa en medio del crimen y la denuncia''… 2011n Prentsa Askatasunaren Nazioarteko Saria eman zioten. Azken aldian jarraipen berezia egin zion Mexikoko agintariek Joaquin Chapo Guzman AEBetara estraditatu ostean Sinaloako kartelaren barruan sortutako liskarrari, narkoen hierarkia zegoelako jokoan. 2017ko maiatzaren 15ean, bi gizonek erahil zuten, kale gorrian 12 tiro emanik, bat buruan.
Ciudad de la Justicia (Malagako metroa)
Ciudad de la Justicia Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.
Zhang Yimou
Zhang Yimou (Xi'an, Shaanxi, ) txinatar zinema zuzendaria da. Hainbat sari lortu ditu eta hirutan izendatu dute ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sarirako.
Galapagoetako plaka
Galapagoetako plaka, mikroplaka tektoniko bat da, Ozeano Barearen ekialdean dagoena, Mexikotik hegoaldera eta Ekuadorren mendebaldean. Galapago uharteak ez daude plakan bertan, baizik eta ekialderago. Galagoetako plakak 0,00036 estereorradianeko hedadura du. Nazca Plakari lotua dago, eta litosfera ozeanikoz osatua dago erabat.
Beste plakekin dituen mugak, Ozeano Bareko Ekialdeko dortsalak eratzen ditu. Galapagoetako uharteetako dortsalak Galapagoetako plakaren aurka talka egiten du.
Galapagoetako plakaren iparraldea dortsal batek banatuta dauka plakaren gainerako eremutik. Zati hori, batzuetan, beste mikroplaka bat dela jotzen da: Galapagoetako iparraldeko plaka.
Galapagoetako plaka, milioi bat urteko, 5,2750º-ko errotazio abiaduran mugitzen da, 09º 40' ipar latitudean eta 79º 69' eki longitudean kokatutako polo baten arabera.
Erika Groth-Schmachtenberger
Erika Groth-Schmachtenberger (Frisinga, Alemania, 1906ko martxoaren 30a - Wurzburgo, Alemania, 1992ko martxoaren 13a) alemaniar argazkilaria izan zen.
Biografia
Aitak bigarren hezkuntzako eskolako irakasle gisa egindako lanaren ondorioz, Groth-Schmachtenberger-en haurtzaroan etxe aldaketa ugari izan zituen. Würzburg, Amberg eta Kempten-en hazi zen, eta azken herri horretako eskolan graduatu zen bigarren hezkuntzan. 1924ra arte, Groth-Schmachtenberger argazkilaritzan aritu zen. Lehenik eta behin, zenbait praktika egin zituen argazkigintzan (1928 Oberstaufen, 1929 Würzburgen), eta, ondoren, Municheko Bavariako Estatuko Argazki Eskolan ikasi zuen, eta 1932an arrakastaz amaitu zuen.
Ibilbide profesionala
1947 eta 1948 bitartean Munichera itzuli zen; 1948an Hans Groth ingeniariarekin ezkondu zen. 1974an, Erika Groth-Schmachtenberger Murnau am Staffelsee-ra joan zen, Glentleiten aire zabaleko museotik hurbil zegoelako; museo horretarako lan egiten zuen langile autonomo gisa.
1986an senarra hil ondoren, Würzburgeko egoitza batera joan zen bizitzera. 1992an hil zen eta Randersackerren lurperatu zuten.
Groth-Schmachtenberger-en argazkiak Alemaniako astekari nagusietan agertu ziren. Asko bidaiatu zuen Europan zehar, batez ere paisaiak, ohiturak eta artisautza bere lanaren argudio gisa bilatuz.
Lana
Sei hamarkadatan aritu zen argazkilari lanetan. Argazkiak ateratzea zen bere lanbidea, baina, aldi berean, esperientzia, hobby eta helburu bat zen bere bizitzan. Ibilbide profesionalean gaztetako freskotasuna mantentzen jakin zuen argazkilaria izan zen. 300.000 negatibotik gorako lanakbatez ere mendearen lehen erdiko kultura-historiari buruzko dokumentuak eskaintzen ditu. Haren argazkiek ez dute iragana idilio gisa aurkezten, iraganeko bizitzaren berezitasuna eta errealitatea baizik. Besteak beste, 1933an SS Bremen transatlantikoaren errekordun ibilbidean egindako lana (Blue Ribbon) islatu zuen, Leni Riefenstahlekin izandako lankidetza (Tiefland filmaren filmaketaren dokumentazioa) eta, batez ere, iraganeko eguneroko bizitzako dokumentazioa, lanbideak eta ohiturak.
Groth-Schmachtenberger-en argazki asko museoetan aurki daitezke eta Europa osoko erakusketetan erakusten dira. 1982tik aurrera, bere argazki-lanaren zati handi bat saldu edo oparitu egin zuen. Bere lanak Alemaniako, Austriako eta Europako beste herrialde batzuetako 40 artxibo eta erakundek baino gehiagok dute. 1940 eta 1969 bitartean Hego Tiroleko zenbait egonaldtan egindako argazkiak Dietenheimeko Folklorearen Estatuko Museoari (Bruneck) eman zizkion. Bere aurreko lantokiak, Glentleiten aire zabaleko museoak, bilduma zabala du. Espainiara egindako bidaietan ateratako argazkiak Augsburgoko Unibertsitateko Liburutegian daude.
Gizarte Ekintza
Groth-Schmachtenberger-ek bere ondareko irudi-eskubide guztiak eman zituen Amazoniako garapenari laguntzeko (Juruti-Velho proiektua).
Groth-Schmachtenberger-en literatura (zati batean egilekide edo koeditore)
Bayerischer Rundfunk mediateka
Santos Silva Alves Michael
Santos Silva Alves Michael (1996ko otsailaren 16a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Gifu.
Amphiesma sauteri
Amphiesma sauteri Amphiesma generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
FC Twente
Football Club Twente Herbehereetako futbol talde bat da Enschede hirikoa.
Historia
1965ean sortu zen hiriko Sportclub Enschede eta Enschedese Boys batzean. Aurrez, 1926an, Sportclub Enschedek Liga irabazia zeukan.
1969tik aurrera goiko postuetan ibili zen eta 1973-74ean azken unerarte Feyenoordekin lehia estua izan ondoren bigarren egin zuten. Honek UEFA Koparako sailkatu zituen eta finalera iritsi ziren, Borussia Mönchengladbachen aurka jokatu zutena. Etxean 0-0 egin zuten, Alemanian berriz 5-1 galdu zuten. Eskuratutako lehenengo titulua Herbehereetako Kopa izan zen 1977an.
Ordutik aurrera gainbehera etorri zen eta 2002an ia desagertu egin zen diru arazoak zirela eta. Hala ere indarrez ekin eta hurrengo urteetan emaitzak nabarmen hobetu ziren 2010ean Liga txapelketa irabaztea lortu arteraino.
NGC 1164
NGC 1164 galaxia espiral bat da, Perseus (konstelazioa) konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
1992ko 1 Formulako denboraldia
Palmaresa
Gidari txapelduna: Nigel Mansell Williams-Renault taldearekin
Talde txapelduna: Williams-Renault Mansell eta Patrese gidariekin
Gidarien sailkapena
{| width="100%" border=0
Lore
Lorea edo lilia landare loredunen (Magnoliophyta) ernaltze-organoak dituen atala da, gehienetan koloretsua eta usaintsua, eginkizun nagusitzat landarea ugaltzea duena. Izatez, adar espezializatu bat da, ugalketarako espezializatutako hostoak dituena. Hosto eraldatu horiek osatzen dituzte loreen atal nagusiak.
Karpeloaren barruan obulutegia dago, eta bertan obuluak. Obuluak loreziletako androzeoetan sortutako polenarekin harremanetan jarritakoan, hazi bihurtzen dira, ernalketa bikoitz bidez. Fruituak ere loreetatik sortzen dira.
Landareen dibertsitatea izugarria da; izan ere, enbriofito guztiak hartzen baditugu kontuan, briofitoak bezalako landare sinpleetatik, pteridofito, gimnospermo eta angiospermoetaraino joan gaitezke konplexutasun maila kontuan hartuta. Lorearen egitura angiospermoetan soilik agertzen da, gimnospermoetan hazi biluzia garatzen baita. Hori da bi talde horien artean dagoen ezberdintasuna. Angiospermoetan haziak obulutegian garatzen dira, aurrerago fruitua emango duen organoan.
Hitza
Lore da euskara batuan erabiltzekoa, nahiz eta euskaraz beste hainbat aldaera ere erabili, hala nola lora eta flore. Lili ere erabili daiteke.
Lore eta Lorea pertsona-izena ere badira, emakumezkoak, hiru iturburukoak: hitz arrunta ('lilia'), Zallako  Andre Mariaren ermita eta Navarro Villosladaren Amaia edo euskaldunak VIII. mendean eleberriko pertsonaia.
Ogdensburg (New Jersey)
Ogdensburg New Jerseyko borough bat da. Sussex konderrian kokatua dago. 2010ean 2,410 biztanle zituen, 5.91 kilometro koadrotan banatuta.
Lore
Egitura
Loreen dibertsitatea izugarria da; hortaz, oso desberdinak izan daitezke haien artean. Hala ere, badaude zenbait atal edo egitura lore guztietan agertzen direnak. Askotan ez da erraza egitura horiek identifikatzea, askotariko itxurak har baititzakete, baina hauek dira lore guztietan aurki daitezkeen egiturak:
Lau egitura horiek ez dira beti begi-bistaz bereizten. Hainbat eta hainbat dira egitura horiek bestelako itxura batean erakusten dituzten loreen kasuak, esate baterako, tepaloak dituzten loreak. Tepaloak petaloak eta sepaloak batera daudenean sortzen diren egiturak dira. Hortaz, kaliza eta korola bereizi gabeak dituzten loreetan aurkitzen ditugu, Magnoliaceae familiako loreetan esaterako.
Infloreszentzia
Infloreszentziak lore-elkarteak dira, zurtoinean loreek duten multzokatzeko erak. Infloreszentzia lore bakarraz edo lore multzoez osatuta egon daiteke.
Motak
Hainbat infloreszentzia mota bereizten dira. Muturreko lore bakartiez gain, bi mota handi bereiz daitezke:
Dibertsitatea eta eboluzioa
Landare baskularren garapena Siluriarrean hasi zen. Fosilik zaharrena Behe Siluriarrekoa da (425 m.u.), hain zuzen ere. Pteridofito baten fosila aurkitu zuten. Pteridofito hori Psilophytopsida klasekoa eta Rhyniales ordenekoa da.
Ikertzaileek uste dute landare baskularren aitzindariak alga berdeak direla eta, algen barruan, Chlorophyta dibisiokoak. Izan ere, alga horien antzeko ezaugarriak azaltzen dituzte: antzekotasun biokimikoak, a eta b klorofila pigmentuak, almidoia erreserba-substantzia moduan eta zelulosazko pareta.
Landare lehortarrak hiru talde nagusitan banatzen dira:
Lore primitiboenak Magnoliopsida klasean agertzen dira. Lore-atalak helikoidalki daude kokatuta. Lore eboluzionatuagoetan lore-atalak bertiziloetan antolatuta agertzen dira. Haziaren barreiaketaren arabera, loreek egitura desberdinak erakusten dituzte.
Polinizazioa
Lorearen funtzio nagusia ugalketa da; izan ere, lorea landarearen ugalketa-organoa da. Polinizazio deritzo polenaren estaminetatik karpelorako garraioari. Polen-alearen barruan espermatozoidea dago, eta estigmaren barruan dagoen obulutegiko obuluarekin elkartu eta ernalketa gertatzea da haren funtzioa. Normalean, polena landare batetik bestera garraiatzen da, baina landare berean ere gerta daiteke. Ernaldutako obuluak hurrengo belaunaldia izango den hazia eta fruitua sortuko ditu. Polinizazio prozesua biotikoa zein abiotikoa izan daiteke. Polinizazio biotikoaren kasuetan, bizidun polinizatzaile batek garraiatzen du polena lore batetik beste batera. Polinizazio abiotikoan, aldiz, haizea, ura edo euria dira polena garraiatzen dutenak. Landare angiospermoen % 80 ingururen polinizazioa biotikoa da, eta polinizazioa egiten duten agenteei polinizatzaile deritze.
Hainbat polinizazio mota bereizten dira bektore polinizatzailearen arabera:
Loreak eta polinizatzaileak
Lore askok polinizatzaileekin duten harremana espezifikoa da. Lore-espezie jakin batek intsektu-espezie espezifiko bat soilik erakartzen du askotan, eta beraz, intsektu horren araberakoa izango da ugalketaren arrakasta. Harreman estu hori koeboluzioaren adibide da. Izan ere, ikertzaileek uste dute lorea eta polinizatzailea batera garatu direla denbora luzean zehar, batak bestearen beharrak asetzen dituelako.
Erabilerak
Landarearen beste edozein atalek (haziek, fruituek, hostoek, sustraiek edo zurtoinek), elikagai gehiago ematen dituzten arren, barazki eta espezia garrantzitsuak eskura daitezke loreetatik: esaterako, brokolia, orburua eta azalorea. Sukaldaritzan hain preziatua den azafrai espezia ere, iridazeoen familiako landare baten estigmetatik lortzen da.
Elikagaiak lortzeko ez ezik, gizakiak beste hainbat erabilera ematen dizkie loreei:
Aipaturiko erabilera horiez gain, loreek nolabaiteko sinbolismo emozionala izan dute historikoki munduko kultura ezberdinetan. Neandertalak bizi ziren kobazuloetan, adibidez, loreen polenaren arrastoak aurkitu dira. Aurkikuntza horrek loreak hildakoak omentzeko errituetan erabiltzen zituztela pentsatzera eraman ditu ikerlariak.
Gaur egun ere, loreek ditugun emozioak adierazten laguntzen digute. Askotan, loreen bitartez saiatzen gara sentimenduak adierazten, besteak beste, sinpatia, errua edo sexu-gogoa.
Horrez gain, lore asko apaingarri pertsonal modura erabiltzen dira, lorea bere osotasunean, edo loreen esentzia, perfume modura.
Herriko Plaza (Barakaldo)
Herriko Plaza Bizkaiko Barakaldo udalerriko enparantza enblematikoa da.
Erloju-dorrea eta kioskoa dira bertako osagairik adierazgarrienak, Lucas Alcalderen "Industria omentzeko monumentua" eskulturarekin batera. Toki horretatik oso gertu, udaletxea eta Barakaldo Antzokia ditugu.
Santo Stefano Ticino
Santo Stefano Ticino Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santo Stefano Ticinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NK Čelik Zenica
NK Čelik Zenica (izen osoa Nogometni Klub Čelik Zenica) Bosnia-Herzegovinako futbol talde bat da, Zenica herrikoa. Bosnia-Herzegovinan titulurik eskuratu ez duen arren bi Mitropa Kopa irabazi zituen.
Historia
17 urtetan aritu zen Jugoslaviako lehen mailan eta titulurik lortu ez bazuen ere 70. hamarkadan nazio arteko garaipenak izan zituen, 1971 eta 1972an Mitropa Kopan eta 1975ean UEFA Intertoto Kopa.
Gaur egun Bosnia-Herzegovinako lehen mailan ari da eta 2011 eta 2014 urteetan Kopako finala jokatu zuen.
Euskal pilota
Euskal pilota edo pilota jokoa (maiz pilota erabiltzen da, sinpleki, baina komeni da antzeko egitura duten beste pilota joko batzuetatik bereiztea) Euskal Herriko kirola da, pilotalekuan jokatua. Oro har, 2 edo 4 pilotarik (bi taldetan banatuta) txandaka pilota jotzen saiatzen dira, pilotak bi bote egin baino lehen, eta pilota joko eremutik kanpora bota gabe; lortzen ez duenak galduko du tantoa. Jokoaren aldaerak bereizteko, bi alderdi hauek hartzen dira kontuan: pilotaleku mota (plaza hormagabea, horma bakarreko pilotalekua, trinketa...) eta pilota zerekin jo behar den (esku hutsa, pala, xarea...).
Europan barrena eusko pilotaren antz-antzeko kirolak badira, hala nola irlandar pilota (Irlanda), valentziar pilota (Valentziako Erkidegoa) edota jeu de paume (Frantzia).
Sorburua
Historian, munduko hainbat eta hainbat zibilizaziok izan dituzte pilota-jokoak, eta ez bat edo beste, asko baizik. Objektu biribil mugikorra egiteko, hainbat gai erabili izan dira: landareetatik ateratako materialak, hainbat eratako zapiak, hariak, larruak, hesteak, gomak. Buruz buruko jokoak izaten ziren, hau da, jokalari bat beste baten kontra aritzen zen.
Hasieran, mugatutako zelai edo soroetan aritzen ziren denbora pasa, deman eta lehian. Jose Zufiaurre etnografoak dioenez, Euskal Herrian, antzina, zelai lau batean laukizuzen bat markatzen zuten aitzurrarekin, erdian sare bat jarri, eta jokalari bakoitza alde batean jartzen zer. Gaur egungo tenisaren egitura bera, baina eskuz jokatzen zuten. Aralarren bederatzi pilotaleku aurkitu eta izendatzea lortu du Jose Zufiaurrek.
Pilotan, hamaikatxo eratan jokatu izan da, baina bateratzeko arau batzuk ere ezarri ziren. Erdialdeko Amerikan, Ekialde Hurbilean eta Mendebaldeko Europan, duela mende asko jokatu izan da.
Erromatarrek pila deitzen zaion jokoa eraman zuten Galiara. Denboraren poderioz joko hori aldatuz joan zen, paume ("ahur") jokoa sortuz. Zelai eta herrietako plazetan jokatzen zen jokoa da paume, eta denbora igaro ahala hainbat tresna erabili dira pilota jotzeko, burgesek eta aitoren semeek eskularru zein erraketak erabiltzeraino.
Lehengo garaietako hilarrietan grabatuak egiten zituzten, eta horregatik dakigu pilotariek omen handia zutela gure gizartean. Pilota eta apustuak elkarrengandik bereiztezinak dira jokoaren hasieratik, nahiz eta beti alferrikakoak izan diren apustuak mugatzeko debekuak eta ahaleginak egon. Euskal Herrian, 1534an Obanosen (Nafarroa) jokatutako partidua batena da aurkitutako apustu zaharrena. Pilotari buruz ditugun datu zahar gehienak hainbat partidatan izandako epaiketa laburren ondorio dira.
Pilota jokoa munduan oso-oso zabalduta zegoen antzina, beraz. Ia toki guztietan aspaldi galdu zen arren, euskaldunek —beste hainbat kontutan bezala— bizirik iraunarazi dute kultura ondasun hori. Beren tokira moldatu dute euskaldunek, eta hainbat xehetasun aldatu: jokalekua, joko arauak, pilota, jotzeko tresnak, eta abar. Ondorioz, euskaldunok pilota deitzen diogun kirol horri, gaur egun eusko pilota esaten diote mundu zabalean.
XIX. mendea
XIX. mendearen hasieran, Humboldtek hau zioen:
1900eko Olinpiar Jokoak
1900eko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, lehenengo aldiz izan zen pilota joko olinpiko, eta bai azkenekoz ere (erakusgarri soiltzat agertu zen 1924ko, 1968ko eta 1992ko olinpiar jokoetan). XIX. mendearen bukaerako joko haietako finalean, Amezola eta Villotak irabazi zuten Maurice Durquetty eta Etxegarairen aurka.
Munduan barrena
Eusko pilotaren urrezko garaietan, mundu guztira zabaldu zen harekiko zaletasuna. Konparazio baterako, Londres, Kairo, Jakarta, Tientsin (Forum izenekoa) hirietan ere izan zuten beren pilotalekua (komertziala, hots, pilotari profesionalen jokoaz apustuak egitekoa) noizbait; eta aipatzekoak ditugu, orobat, ezagunagoak zaizkigun Ameriketako Estatu Batuetakoak, Hego Amerikakoak eta Europako beste hainbat.
Jokoaren aldaerak
Esku huskako pilota da gaur egun espezialitate hedatuena, Euskal Herrian nahiz mundu osoan. Pilota jokoaren mota, jokalekuak bereizten du; eta espezialitatea, aldiz, jokatzeko moduak.
Aldaera nagusiak hauek dira:
Crichtonita
Crichtonita oxido motako minerala da eta crichtonite taldearen kidea da.
Euskal pilota
Luzeko pilota jokoak (zuzeneko pilota jokoak)
Ezagunak ditugun eta bizirik dirauten pilota jokoaren aldaerarik zaharrenak luzean jokatzen dira, hau da, aurkariak aurrez aurre dihardutela (berriagoa den tenisean bezala). Lau aldaera dira gaur egun: bote-luzea (hemengo pilota joko guztietatik ezaguna den zaharrena, esku huska jokatua), errebotea (eskularruz edo xisteraz jokatua), laxoa (eskularruz jokatua) eta pasaka (trinketean jokatua, esku huska edo eskularruz, kantxa sare batez erdibitua dagoela).
Oiartzungo Txost elkarteko Anton Mendizabalek 2015ean joko zuzeneko modalitateetan 500 jokalari inguru aritzen zirela estimatzen zuen.
Jokalekua pilotaleku luzekoa da, hots, hormarik gabeko plaza (antzina, belar soroa). Tantoei kintzeak deitzen zaie, eta tenisean bezala zenbatzen dira: 15, 30, 40 eta jokoa.
Pasakan izan ezik, beste hiru modalitateetan, jokalekuaren borroka ere izaten da, hau da, pasamarraren alde batean edo bestean jokatzeko aukeraren borroka, garrantzitsua gertatzen baita alde onenean egotea kintze gehiago lortzearren. Lekuaren borroka hori arraia edo xixaren bitartez gertatzen da.
Ohituraz luzeko pilota jokoak edo pilota joko luzekoak deitu izan diren horiei, azkenaldi honetan zuzeneko modalitateak ere esaten diete. Aldaera horietan aritzen direnak luzerako pilotariak edo luzeko pilotariak dira. Eta pilotan horrela aritzea luzean jokatzea/aritzea da.
Zeharkako pilota jokoak
Nazioartean, lehiaketako modalitateak zeharkakoak dira, hots, pilota ez doa zuzenean jokalari batengandik aurkariarengana, baizik eta bien artean frontisa jo behar du. Lau dira zeharkako pilota jokoen modalitateak: trinketa, 30 metroko pilotalekua, 36 metroko pilotalekua eta 54 metroko pilotalekua. Mota horien barnean, 14 espezialitate ofizial bereizten dira.
Pilotalekua
Pilota pilotaleku izeneko laukizuzen batean jokatzen da. Antzina, pilotalekuak belar soroak (soropil edo pilota soro izenekoak) ziren, hormarik gabe; gero, plazak, oraindik hormarik gabe; eta, gaur egun, gehienek horma bat, bi edo hiru dituzte (gutxienez alde bat, paretarik gabe). Pilotaleku hormadun horiek 10 metro garai, 10-11 metro zabal eta 30-54 metro luze izaten dira. Ipar Euskal Herrian, estali gabeko pilotaleku gehienek pareta bakarra dute.
Hona hemen pilotaleku tipiko baten eskema; kontuan izan, dena dela, badirela bestelakoak ere (trinketa, kasu), eta luzerak aldakorrak direla:
Materiala
Materialak asko dira eta modu askotara sailka daitezke: lehenik modalitatearen arabera, gero hori egin ondoren, mota bakoitzaren arabera, espezialitateetan sailkatzen dira. Ondoren pilotak eta azkenik trentzaren arabera.
Esku huska
Ezker paretako pilotalekuan:
Trinketean:
Erremontean
Historikoak
Zesta puntan
Historikoak
Pilotariak bertso zaharretan
Perkain laxo-jokalari handia mito izatera iritsi zen. XIX. mendean laxo jokoak izan zuen sona eta garrantzia ondo ikus daiteke mito horren inguruan sortu ziren bertsoak ikusita. Hauek dira bertso zahar horietako batzuk:
Perkainen kanta edo Perkain eta Azantza
Ahoz aho gure egunetaraino iritsi den beste kontakizun herrikoi batek Lapurdiko Luhuson Azantzak eta Perkainek aurrez aurre jokatu zuten partidaren berri ematen digu. ''Aipatu kontakizunean esaten denez, hasiera batean Perkain irabazten ari omen zen, eta mando baten gainean zen nafar batek honela oihukatzen zuen behin eta berriro: 300 libera Perkainen alde! Inork ez zion apustua onartzen; hala ere, nafarrak segitzen zuen: 300 libera Perkainen alde! behin eta berriz oihukatzen. Azantzak, nafarraren oihuez nardaturik, pilotakada bat bidali zuen mandoaren aurka, horrela nafarraren erorketa eragin zuelarik. Izugarrizko kalapita sortu omen zen. Une nahas haietan Azantzaren arreba batek: 1000 libera nire anaiaren alde! oihu egin omen zuen eta ikusleetako batek onartu. Perkain, hura dena ikusirik, izugarri urduritu zen eta azkenean, Azantzak partida irabazi omen zuen.''
Irungo pilota partidaren kanta (1846)
Gipuzkoarren eta lapurtarren arteko partida bat jokatu zen Irunen 1846ko abuztuaren 9an. 12.000 pertsona inguru bildu omen ziren plazan dema ikusteko. “Irungo pilota partidaren kanta” bertso anonimoen arabera sekulako apustu pila egin ziren. Nafarra izan arren partida hartan parte hartu zuen Gamio apaiz lesakarrak. Gotzainak elizgizonei pilotan jokatzeko jarritako debekua apurtu zuenez, jokatu eta hurrengo egunean atzerrira ospa egin behar izan zuen. Desafioa lapurtarrek irabazi omen zuten.
Tolosako partida
Perkainek Gipuzkoako Tolosan partida handi bat jokatu zuela diote sei bertso zahar batzuek. Perkainekin batera semeetako bat eta Kurutxet aritu ziren Azantza, Elhorga eta Haroztegiren aurka. Irabazle Perkainen taldea izan omen zen. Lehen bertsoak honela dio:
Laugarren bertsoak, berriz, honela dio:
Pilotarientzat
Pierre Topet-Etxahun koblakari zuberotarrak Pilota munduko heroi herrikoien aldeko “Pilotarientzat” izeneko bertso bilduma osatu zuen.
Fréchou
Fréchou Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fréchou udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fréchou udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 202,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.313 euro zen.
Lehua
Eguraldia ona eta olatuek hala utziz gero, Kauai uhartetik bertaratu daiteke. Urpekarien ohiko helmuga da.
Nina Lobkovskaia
Nina Alekseievna Lobkovskaia (Ни́на Алексе́евна Лобко́вская; Fiodorovka, Karagandy probintzia, ) Sobietar Batasuneko Armada Gorrian frankotiratzaile gisa aritu zen Bigarren Mundu Gerran, teniente mailara iritsiz.
Bost anai-arreben artean zaharrena izan zen. Siberian hazi zen, laster Tajikistanera joan zen arren, bere aitaren osasun egoera delikatuaren ondorioz. Aitak 1942an Armada Gorrian izena eman zuen eta urte bereko urrian Voronezheko guduan hil zen.
Fréchou
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 3 iturginak eta 1 jatetxe.
Nina Lobkovskaia
17 urte zituela, Lobkovskaia Veshniakira frankotiratzaile gisa entrenatzera bidalitako 300 emakumeetako bat izan zen. Sobietarrek ikusi zuten frankotiratzaile postua ondo egokitzen zitzaiela emakumeei, txikiak eta pazientzia handikoak zirelako, eta kondizio aerobiko handiagoa zutelako. Modu honetan, ez zuten gorputz-borrokan aritu beharrik.
Fréchou
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Haplochromis vicarius
Haplochromis vicarius Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mitophis
Mitophis Leptotyphlopidae familiako narrasti genero bat da. Hispaniola uhartean bizi dira.
Châlus
Châlus Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châlus udalerrian erroldatutako biztanleak 1.636 ziren. Familiak 772 ziren, horien artean 312 pertsona bakarrekoak ziren (100 bakarrik bizi ziren gizonak eta 212 bakarrik bizi ziren emakumeak), 260 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 164 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.068 etxebizitza zeuden, 781 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 127 bigarren erresidentzia ziren eta 160 hutsik zeuden. 920 etxeak ziren eta 140 apartamentuak ziren. 781 etxebizitza nagusietatik 567 bere jabearen bizilekua ziren, 191 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 50 etxek bi zituzten, 176 etxek hiru zituzten, 265 etxek lau zituzten eta 280 etxek bost zituzten. 507 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 370 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 250 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Châlus udalerrian 807 unitate fiskal zeuden, 1.568 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.814,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 139 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Châlus udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.577 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Châlus udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 255 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amphiesma stolatum
Amphiesma stolatum Amphiesma generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Lepidotrigla jimjoebob
Lepidotrigla jimjoebob Lepidotrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Tambacounda (eskualdea)
Tambacounda, lehenago Sénégal Orientale deitua, Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, denetan zabalena. Herrialdearen hego-ekialdean dago. Malirekin du muga ekialdean eta Ginearekin hegoaldean. 42.706 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 681.310 biztanle zituen. Hiriburua Tambacounda da.
2008an Kédougou departamendua Tambacoundatik banandu zen eskualde bereizia izateko.
Rubite
Rubite Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 441 biztanle zituen.
NGC 1165
NGC 1165 galaxia espiral bat da, Fornax konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Campylomormyrus alces
Campylomormyrus alces Campylomormyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Old Tappan (New Jersey)
Old Tappan New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 5,750 biztanle zituen, 8.63 kilometro koadrotan banatuta.
Billancourt (Parisko metroa)
Billancourt Parisko metroaren geltokia da, Boulogne-Billancourt udalerrian kokatuta dagoena.
Takuya Shigehiro
Takuya Shigehiro (重廣 卓也, 1995eko maiatzaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Matias Caseras
Matias Caseras (1992ko martxoaren 20a - ) Uruguaiko futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Haplochromis victoriae
Haplochromis victoriae Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Falicon
Falicon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Falicon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.874 ziren. Familiak 700 ziren, horien artean 135 pertsona bakarrekoak ziren (71 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 230 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 281 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 54 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 772 etxebizitza zeuden, 712 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 612 etxeak ziren eta 156 apartamentuak ziren. 712 etxebizitza nagusietatik 543 bere jabearen bizilekua ziren, 108 alokairuan okupaturik zeuden eta 62 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 54 etxek bi zituzten, 148 etxek hiru zituzten, 203 etxek lau zituzten eta 297 etxek bost zituzten. 565 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 258 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 413 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.224 ziren, horien artean 848 aktiboak ziren eta 376 inaktiboak ziren. 848 pertsona aktiboetatik 797 lanean zeuden (427 gizon eta 370 emakume) eta 50 langabezian zeuden (29 gizon eta 21 emakume). 376 pertsona inaktiboetatik 112 erretiraturik zeuden, 150 ikasten zeuden eta 114 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Falicon udalerrian 699 unitate fiskal zeuden, 1.896 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.843 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Ukko
Ukkok finlandiera garaikidean "agurea" esan nahi du. Eskandinaviar eta germaniar jainkoen panteoiko Odinen baliokidea da, baina testuinguru teogonikoan Thorren ezaugarriekin agertzen da.
Falicon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina, 3 argiketariak, 5 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
R. K. Narayan
Rasipuram Krishnaswami Narayan edo R. K. Narayan (Madras, 1906ko urriaren 10a - Chennai, 2001eko maiatzaren 13a) indiar eleberrigilea izan zen. Ingelesez idatzi zuen bere obra guztia. Bere lanetan Indiako zibilizazio tradizionalaren fisonomia eta kolono ingelesen kulturatik jasotzen duen eraginaren pisua erakusten du.
Falicon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Ukko
Ukkoren jatorria ziuraski Perkūnas izeneko baltiar jainkoan eta denboran askoz urrunagokoa den Illmarinen finlandiar zeruko jainkoan du. Era berean, neurri handi batean, ekialdeko baltikoan Thor jainkoaren irudikapen bat da, vikingoen garaiko Asa gurtza jentilena.
R. K. Narayan
Eleberri guztiak bere irudimenean sortu zuen Malgudi hirian daude girotuta. Aipagarrienen artean hauek daude: Swami and friends (1935, Swami eta lagunak), The English teacher (1945, Ingeleseko irakaslea), Waiting for the Mahatma (1935, Mahatmaren zain), The man eater of Malgudi (1961, Malgudiko gizon-jalea). Horiez gainera, Indiako bi epopeia garrantzitsuenen bertsioak argitaratu zituen prosa modernoan: Ramayana (1972) eta Mahābhārata (1978).
Falicon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Falicon udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3 hektarea erabiltzen.
Amphiesma viperinum
Amphiesma viperinum Amphiesma generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Leonidas I.a
Leonidas I.a Espartakoa (Λεωνίδας, "Lehoiaren seme" edota "Lehoitar") Espartako 17. errege Agiarra izan zen. K.a. 480an Bigarren Mediar Gerretan zehar jazotako Termopiletako guduan hil zen, bide batez Persiako Xerxes I.aren aurrerakada geldituaz.
Falicon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Leonidas I.a
Espartak ohore guztiekin lurperatu zuen, espartarren artean ohikoa ez zen dolu agerraldiarekin bat. Bere heriotzaren lekuan lehoidun monumentu bat altxatu zen, alboan Simonides olerkariaren idazki bat duela, honek honako hau dio:
Panopeo
Greziar mitologian, Panopeo edo Phanoteo, greziar heroi bat da.
Falicon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Panopeo
Fokoren semea eta Epeo eta Egleren aita izan zen. Akilesen lehengusua ere bada. Baita Anfitrionen laguna ere, norekin Tafiarren aurka borrokatu zuen bere lagunaren emaztea izango zen Alkmenaren nebak mendekatzeko.
Ukko
Denboraren igaroan, Ukkok zeruko jainko bezala Ilmarinenen tokia hartzen zuen bitartean, Ilmarinenek berak berezko jainko izateari utzi zion eta heroi eta errementari hilkor soil bihurtu zen. Tradizio mitiko atabikoak Ilmarinen zeru gangaren sortzaile ahalguztidun bezala ikusten zuen.
Ukkok erabiltzen duen arma, orokorrean, Ukonvasara izeneko mailu bat, aizkora bat edo ezpata bat da, horiekin, bere kolpeak ematean, tximista sortzen duelarik. Zentzu berean, Ukko bere emazte Akkarekin ugaltzen den bakoitzean (finlandiera garaikidean atsoa esan nahi duena) ekaitz izugarri bat sortzen da. Bere hortua goldetzen duenean edo bere gurdia zeruan zehar gidatzen duenean ere ekaitzak sortzen ditu. Ukkoren jatorrizko arma, ziuraski, barku formako harrizko aizkora bat zen.
Baltiar eskualdean, trumoiaren ikur mitikoa, azalean zerra irudia duen suge bat da. Ekialdeko Eskandinaviako zenbait gune arkeologikotan oraindik existitzen dira tximista eta sugeen irudikapenak erakusten dituzten harri tailatuak.
Ukko, batzuetan, Perkele edo Ilmarinen izenekin ere ezagutzen da, Kalevalako errementaria. Bere emaztea Rauni da gurbe zuhaitzaren babeslea, gainera, "Ama Lurra" edo Akka bezala ere ezaguna.
Palacio de los Deportes (Malagako metroa)
Palacio de los Deportes Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.
Leptotyphlops
Leptotyphlops Leptotyphlopidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.
Dhundiraj Govind Phalke
Dhundiraj Govind Phalke (izengoitia: Dadasaheb, Gizon Handia ; New Delhi, 1870eko apirilaren 30a - Nasik, 1944ko otsailaren 16a) indiar zinemagilea izan zen.
Indiako zinemaren argitaratzailea dela esan ohi da. Argazkilari, grabatzaile eta editorea zen; sorreratik bertatik liluratu zuen zinemak. Frantzian eta Ingalaterran ikasi, eta Indiara eraman zuen zinema egiteko behar zuen tresneria guztia. Hala egin ahal izan zuen Raja Harishchandra (1913, Harishtxandra Erregea), Indiako lehen filma. Historia gaizko film ugari ekoiztu eta zuzendu zituen zinema mutuaren aroan. Zinema ahostuna asmatzearekin utzi zuen zinema, eta haren lanak ahaztu eta galdu ziren, baina denek aitortzen diote Indiako zinemagintzaren aitzindari izatea.
Crimsonita
Crimsonita mineral bat da eta carminite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Crimsonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Renzo López
Renzo López Patrón (1994ko apirilaren 16a - ) Uruguaiko futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
NGC 1166
NGC 1166 galaxia espiral bat da, Aries konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Jon Urzelai
Jon Urzelai izena pertsona batek baino gehiagok du Wikipedia honetan:
Nebulosa
Teoria kosmologiko berrien arabera, izarren sorreran parte hartzen dute.
Nebulosek kolore gorri, berde edo urdina dute ezaugarri gisa.
Oradell (New Jersey)
Oradell New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 7,978 biztanle zituen, 6.28 kilometro koadrotan banatuta.
Lepidotrigla kanagashira
Lepidotrigla kanagashira Lepidotrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Barakaldo Antzokia
Barakaldo Antzokia Bizkaiko Barakaldo udalerriko kulturgunea da.
Barakaldo Antzokiaren eraikina antzokiek dituzten oinarrizko hiru gunez osaturik dago: agertokia, aretoa eta jendearentzako ataria. Oinarrizko eskema horren osagarri dira eraikinaren irtenbide konstruktiboa eta teknologikoa, bai eta gainerako tokiak ere, hala nola kamerinoak, tailerrak, bulegoak, entsegu-aretoak, aldagelak, instalazioak eta antzezmakineria.
Kutx ala pil
Kutx ala pil ( Ipar. ) txanpon bat airera botaz eta lurrera erori edo eskuaz hartutakoan erakusten duen aldea asmatzean datzan joko bat da. Izena txanponaren bi aldeen izenetatik dator (kutx eta pil). Jokoa zozketak egiteko erabiltzen da maiz, bereziki hainbat kiroletan, txanponaren aldea asmatzen duenak bere eremua erabakiz besteak beste. Probabilitate kalkuluan, problema askoren abiapuntua da, hala nola emaitzen segida luze batean txanpona orekatua den erabakitzeko eta kutx eta pilen segida jakin bat noiz agertuko den aztertzeko.
Izena
Euskaltzaindiak onetsitako hitzez gain, hiztegi batzuek euskaraz beste formak proposatzen dituzte: aurpegia ala gurutzea eta leon-kastillo.
Teila edo harri bat botaz egiten denean busti ala lehorka edo ogi ala ardo esaten zaio. Txapela erabiltzen denean, aldiz, txapel-zuloka.
Shí Miàn Mái Fú
Shí Miàn Mái Fú (eusk. 'Daga hegalarien etxea') 2004ko Zhang Yimou txinatar zinema zuzendariaren amodiozko filma da, Wuxia estilokoa.
Caracasko Gipuzkoar Konpainia
Caracasko Gipuzkoar Errege Konpainia, Caracasko Gipuzkoar Konpainia edo Gipuzkoar Konpainia (gaztelaniaz sortua, Real Compañía Guipuzcoana de Caracas edo Compañía Guipuzcoana izenaz) gipuzkoar merkataritza-konpainia bat izan zen 1728tik 1785era, eta monopolioa izan zuen Venezuelarekiko merkataritzan. Tabakoa, kakaoa eta kolonietako beste hainbat gai ekarri zituen Venezuelatik, eta hara hainbat produktu eta tresna esportatu. Konpainiak esklabuen trafikoan jardun zuen ere, Hugh Thomasen arabera, 1754 eta 1765 urte artean Caracaseko portuan 12.000 esklabu egindako pertsona sartu zituen.
Europako merkataritza-trafikorako garrantzi handikoa izan zen, eta Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen sorrera bultzatu zuen. Modu erabakigarrian eraman zituen Ilustrazioko ideiak Venezuelara, Hego Amerikaren independentzia-mugimenduaren atarian eta, ordu arteko kontrabandoko itsasbideak baliatuz, Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerra ko matxinoak armaz hornitu zituen. Donostiako Amara auzoan, Konpainiaren izena eta izana gogorarazten duen kalea dago.
Testuingurua
Konpainiaren sorrera Borboi ak garai honetan egiten ari ziren erreformetan kokatu behar da, tartean zela baimenik gabeko merkataritza kontrolatzeko gogoa, bereziki tabakoarena, Orinoko ibaian barra-barra baitzebilen kontrabandoa. Espainiarekiko legezko tabako-garraioa Venezuelako Andeetan barrena egiten zen mando gainean Barinas eskualdetik, Orinokoko bidea baino mantso eta bihurriagoa. Orinokoko merkataritzatik, herbeheretarrek, ingelesek eta frantsesek ateratzen zuten etekina; izan ere, kazike-lurjabeek (gehienak kanariar jatorrikoak) nahiago zituzten kanpotar horiek salerosketan aritzeko: Venezuelako domeinuak eta horko agintari kreolek metropolitik aparte jarduten zuten. Venezuelako kolonia-sistemak lotsagarri uzten zuen espainiar-gaztelar koroa aginte-kontrolaren eta diru-sarreren aldetik. 1700dik 1728ra, bakarrik bost itsasontzi atera ziren Espainiatik Venezuelara.