cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jax (abeslaria)
American Idol
Jaxek The Beatlesen "Let It Be" abestu zuen bere bakarkako azken emanaldirako. Bera izan zen 80 lehiakideetatik bakarra, emanaldia amaitu eta berehala segurutzat deklaratua izan zan. 2015eko apirilean, Jax New Jerseyko amerikar idoloen lehiakide arrakastatsuena bihurtu zen. 2015eko martxoan, Detroiteko Filmoren jo zuen, #thedress jantzian. Janis Joplinen "Piece of My Heart" antzeztu zuen, Steven Tylerrekin batera, denboraldiko finalean. Jaxek hirugarren postuan amaitu zuen. Lehen aldiz estreinatu zen Janis Joplinen "Piece of My Heart" antzezlanean. 2015eko uztailean, Jaxek eta AEBetako beste bost lehiakide onenek American Idols LIVE! 2015eko Turra. Bira Clearwaterren hasi zen, Floridan, eta 2015eko abuztuaren 28an amaitu Riversiden, Kalifornian. Hiru onenek bakoitzak bat askatu zuten, lau onenek obra bana estreinatu zuten, American Idol Season 14: Best of Jax - EP, eta 14 Top 9, 8, 7, 6 eta 5 denboraldian bakoitzak ekarpen bat egin zuen.
Post-idol
Jaxen idoloaren osteko lehen grabazioa, "La La Land", 2016ko urtarrilaren 6an estreinatu zen. Abestiak lirikoki kontatzen du, American Idol-i buruz duen esperientzia.
2016ko abuztuan, Jaxek tiroideko minbizia zuela jakinarazi zuen, baina ordutik minbizirik gabe dago.
2017an EP Funny argitaratu zuen, Billboard Heatseekers Albumeko 17. zenbakian.
2021eko azaroan, Jaxek TikTok dramatiko bat argitaratu zuen bere mutil-lagun ohiaren desenkusa mezuak irakurtzen, engainatu ondoren. Bideoan irakurketa egiten zuen bitartean Lindsey Stirlingen biolin-musika tristea izan zen lagun. Jaxek eta Stirlingek diotenez, antzeko ehunka mezu jaso zituzten zaleengandik, eta TikTok telesail bihurtzeko asmoa dute.
Álvaro de Rújula
Bizitza
Filosofia eta fisikako ikasketak bere sorterrian egin ondoren, Triestera eta Parisa joan zen bere ezagutzak sakontzera. Espainiara itzuli zelarik, ikertzaile gisa jardun zuen Espainiako Energia Nuklearreko Batzordean. Geroago, Harvard Unibertsitatera aldatu zen, eta oinarrizko partikulei (quark) buruzko ikerketak egin zituen, arrakasta handiz; hainbesteraino, bera izan zen 1970eko hamarraldian energia garaien fisikan gertaturiko iraultzaren eragileetako bat. 1978. urtean, Partikulen Fisikaren Europako Laborategian (CERN) sartu zen, eta Fisikako Nobel saridun Carlo Rubbiaren zuzendaritzapean lan egin zuen. Gaur egun, CERNeko hamar teorialari iraunkorretako bat da Rújula, eta aldi berean eskolak ematen ditu Bostongo Unibertsitatean, irakasle titular gisa.
Chadwick A. Trujillo
Trujillok, transneptunotar objektuen orbitak kalkulatzeko software informatiko batekin lan egiten du. Trujillo, TNO edo transneptunotar objektuen orbitak kalkulatzen dituen arloan espezializatu da. 2005ean Trujillo, Michael E. Brown eta David L. Rabinowitz astronomialariek 2003an Eris planeta nanoa aurkitu zutenaren berria zabaldu zen. Handik gutxira, Disnomia, Erisen satelitea aurkitu zenean, planeta nano hau Pluton baina masiboagoa zela frogatu zen.
Karrera
Trujillok Oak Park and River Forest High School institutuan ikasi zuen, Oak Parken (Illinois). 1995ean Massachusettseko institutu teknologikoan fisikako lizentziatura lortu zuen eta Tau Epsilon Phiren XI. kapitualuaren kide izan zen. 2000. urtean astronomiako doktore gradua eskuratu zuen Hawaiiko Unibertsitatean. Trujillo Kaliforniako teknologia institutuan (Caltech) doktoratu osteko bekaduna izan zen eta Hawaiiko Gemini behatokian astronomoa. Jakin-min handia erakutsi izan du beti Kuiper gerrikoan eta Oorten hodeian dauden gorputzen inguruan.
Aurkikuntzak
Gaur egun arte ezagutzen diren plutoide guztien aurkikuntzetan parte hartu du, era batean edo bestean:
Hondoratzea
Hondoratzea 2010eko Pedro Aguilera donostiar zinema zuzendariaren filma da. Alokatu S.L.-ek ekoiztu zuen.
Argumentua
Almeriako kostaldera iritsi berri da Robinson afrikarra, paterak izandako hondoratzearen ostean. Almeriatik penintsula iparraldera egingo du Robinsonek bidaia, ezagutzen ez duen gizonezko bat hil eta, horrela, bere arbasoen espirituak baretzeko.
Chadwick A. Trujillo
Eponimoak
1998an LONEOS programak aurkitu zuen (12101) Trujillo asteroidea bere omenez izendatu zen.
Ada Hegerberg
Ada Martine Stolsmo Hegerberg (Molde, Norvegia, 1995eko uztailaren 10a - ) futbolari profesionala da. Aurrelari gisa jokatzen du Olympique Lyonnaisen emakumezkoen taldean. Lehenago Kolbotn eta Stabæk taldetan jokatu du.
2011n egin zuen salto talde profesional batera, gazte mailan lehiatu ostean. 2013ko Emakumezkoen UEFA txapelketan zilarra eskuratu zuen Norvegiako futbol selekzio nazionalarekin. 2016an UEFAren emakume jokalari onenaren saria irabazi zuen eta 2017an BBC urteko emakumezko jokalari izendatu zuen. 2018an FIFAren Urrezko Baloia jaso zuen lehen emakumea izan zen.
Bradford konderria (Pennsylvania)
Bradford konderria (Bradford County) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Towanda da. 2010eko zentsuaren arabera 62,622 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 62,622 pertsonetatik 61,286 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 702 dira. 269 beltzak edo afroamerikarrak. 127 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 330 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 578 pertsonek kokatzen zuten.
Characidium gomesi
Characidium gomesi Characidium generoko animalia da. Arrainen barruko Crenuchidae familian sailkatzen da.
Sphenomorphus puncticentralis
Sphenomorphus puncticentralis Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Berontzi
Berontzia ohea berotzeko erabiltzen zen tresna zen. Bertan ikatza edo beste erregairen bat errez ematen zuen beroa.
Diemerswil
Diemerswil Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Marcionílio Souza
Marcionílio Souza Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Calendulauda burra
Calendulauda burra Calendulauda generoko animalia da. Hegaztien barruko Alaudidae familian sailkatua dago.
Rafelguaraf
Rafelguaraf Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Alta eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2532 biztanle zituen.
Qujing Hiria
Qujing Hiria (txinera sinplifikatuz: 曲靖市; pinyineraz: Qǔjìng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.352.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 28.904 kilometro koadroko azalera.
Kolektore (motor elektrikoa)
Kolektorea errotoreko harilak kanpo-zirkuituarekin konektatu behar duten motor eta sorgailu elektrikoetako errotorearen atala da, eskuilen igurtzia jasotzen duena. Delgaz eta delgen ararteko isolagailuz osatutako eraztun bat da. Errotorean induzitutako korronte alternoa korronte zuzen bihurtzeko balio du. Eskuilekin batera, zirkuitu elektriko baten atal birakari baten eta atal finko baten arteko konexioa gauzatzeko elementua da.
Annapolis
Annapolis Ameriketako Estatu Batuetako Maryland estatuko hiriburua da. 2008an 36.524 biztanle inguru zituen. Baltimoretik 42 kilometrora dago eta Washington Hiritik 47 km-ra. Aipatutako bi hiriekin batera metropolitar eremua sortzen du.
Hiri hau, AEBetako behin-behineko hiriburu izan zen 1783 eta 1784 artean.
Hiri senidetuak
Annapolis ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Artaun (Dima)
Artaun Dimako (Bizkaia) iparraldean dagoen auzoa da, mendialdekoa.
Historia
Arratiako Merindadearen elizatea osatu zuen Erdi Aroan beste zazpi auzorekin batera, Aroztegieta, Olazabal, Indusi, Oba, Bargondia, Bikarregi, Intxaurbizkar eta Lamindao hain zuzen ere. Elizateak 61. jezarlekua zeukan Gernikako Batzar Etxean.
Gaur egun auzoaren izena Artaun den arren, XVIII.mendera arte Arratiagoien bezala izendatzen zen. Mende horretan zehar egin ziren su kontaketetan horrela dokumentaturik eta identifikaturik dago auzunena.
Inguru naturala
Artaungo ipar-ekialdean Aramotzeko mendilerroa zabaltzen da, iparraldean Urtemondo (788 m) eta ekialdean Artaungan (905 m) mendiak dituelarik, besteak beste.
Scopelarchus analis
Scopelarchus analis Scopelarchus generoko animalia da. Arrainen barruko Scopelarchidae familian sailkatzen da.
Manuel Padilla-Moyano
Manuel Padilla Moyano hizkuntzalaria eta ikertzailea da. Euskal Herriko Unibertsitatean irakaslea da.
= Ikertzailea = 2017an eta Blanca Urgellen zuzendaritzapean "Zuberoako euskararen azterketa diakronikoa: XVI-XIX. mendeak" izenburuko doktorego-tesia defendatu zuen Euskal Herriko Unibertsitateko Letren Fakultatean.
XVIII. mendeko 50 gutun lapurteraz
Xabier Lamikiz eta Xarles Bidegain ikertzaileekin Othoi çato etchera (Otoi zatoz etxera) liburua argitaratu zuen Lapurdum agerkarian, 1757an lapurteraz idatzitako 50 gutunei buruz. Lapurdiko 48 herritarrak Ternuatik gertu dagoen Kanadako Louisburg hirian zeuden lagunei idatzitakoak.
Geroago Xabier Elosegi idazleak lan osagarria argitaratu zuen gutun horietaz. Artxiboetan lan sakona egin zuen eta gogoeta egin zuen igorleei eta jasotzaileei buruz (Nongoak ziren? Alfabetatuak ziren? Ofizioak?), baita Lapurdiko gizarteaz eta herritarren alfabetatze mailaz XVIII. mendean.
Fraubrunnen
Fraubrunnen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Characidium grajahuensis
Characidium grajahuensis Characidium generoko animalia da. Arrainen barruko Crenuchidae familian sailkatzen da.
Dolný Harmanec
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1540. urtekoa da.
Gingsheim
Gingsheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gingsheim udalerrian erroldatutako biztanleak 318 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 116 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 7 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 116 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek hitu gela zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 205 ziren, horien artean 159 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 159 pertsona aktiboetatik 153 lanean zeuden (85 gizon eta 68 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra banku bulegoa zen.
2000. urtean Gingsheim udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 164 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Veolia Transport Nederland
Veolia Transport Nederland' Veolia multinazionalaren azpimendeko enpresa holandarra da. Herbehereetan hainbat garraiobide kudeatzen ditu, Zeelandan autobus lineak, herrialdearen hego-ekialdean tren lineak, eta Vlissingen eta Breskens elkartzen dituen ferry zerbitzua.
Breskens - Vlissingen ferrya
Ferryak, joaneko, joan-etorriko, asteko, hilabeteko edo urteroko bidaia-txartelak eskaintzen ditu, ikasle eta bizikleta erabiltzaileei prezio bereziak eskainiz.
Gemma Orobengoa
Gemma Orobengoa Hernández (Arrasate, Gipuzkoa, 1985) argazkilaria da.
Biografia
Argazkilaritza betidanik izan du gustuko. Afizioa izan zen hasieran. Argazkilaritzari esker, atzera buelta egiteko aukera aurkitzen du. Lehen jaunartzea egitean oparitu zioten lehen argazki kamera.
Ama izan zen lehen aldian, ez zuen sentitzen argazkiak ateratzeko premiarik. Halere, konturatu zen umea egun batetik bestera asko handitzen zela eta lehen uneak ahaztu egiten zituela. Kamera hartu zuen, momentu horiek ez ahazteko beharra baitzuen. Ana Cruz eta David Rieri argazkilariekin ere ikasi zuen, eta, momentuak islatzen hasi zen. Azkenean, afizioa lan bihurtu zen.
Familia argazkilaria da. Haurdunaldiko, jaioberrien eta familien argazkiak egiten ditu. Umea eta gurasoak agertzen diren argazkiak ere ateratzen ditu. Halere, zeresana eman eta emakumea ikusgai egiten duten proiektuetan lan egiten jarraitzeko gogoa du. "Argazkiekin sentimenduak sortzea dugu helburu."
Gozo (zaporea)
Gozoa oinarrizko bost zaporeetako bat da, eta lurreko kultura eta etnia guztiek modu globalean zaporerik atsegingarrienetakotzat onartzen duten bakarretako bat.
Karbohidrato sinple ugari dituzten elikagaiak gozoak dira, eta zapore gozoa ematen duten zaporedunei edulkoratzaile esaten zaie. Elikagai gozoak giza elikaduran agertu ohi dira postre gisa, eta normalean gosarietan eta askarietan.
Gozotasunaren kimika
Jakin badakigu hizkuntzak substantzia gozotzat hartzen dituela konposatu kimiko batzuk, hala nola aldehidoak eta zetonak. Gauza bera esan daiteke karbohidratoak dituzten substantziekin, gozo-maila jakin batekin hautematen baitira. Sakarosa (azukre arrunta) substantzia gozoaren adibide prototipikoa da, baina badira beste batzuk ere, hala nola fruktosa. Aminoazido batzuk gozoak dira: gozoenak alanina, glizina eta serina dira. Aminoazido batzuk zapore mingozoko eta gozoko nahasketa batean hautematen dira.
Zenbait espeziek glikosidoak sortzen dituzte, eta askotan azukrea baino gozoagoak dira. Adibidez, azido glizirrizikoa, 30 aldiz gozoa sakarosa baino. Beste adibide bat da Stevia Rebaudiana landarearen Hego Amerikatik esportatutako stebidoseroa, sakarosa baino 250 aldiz gozoagoa izatera irits daitekeena. Beste edulkoratzaile indartsu bat proteina batzuk izan daitezke, hala nola mendebaldeko Afrikan aurkitutako taumatina, oilo-arrautzetan aurkitutako lisozima.
Konposatu ez-organikoek zapore gozoko propietateak dituzte. Horren adibide dira berilio kloruroa (BeCl2) eta berun azetatoa (Pb (C2H3O2) 2), aristokratiko erromatarrek jada erabiltzen zutena edulkoratzaile gisa. Horrek, neurri handi batean, berunezko pozoidurari laguntzen zion, eta berunezko katzoletan ardoa egosten zen sapa egiten zen.
Konposatu sintetiko asko gozoak dira, hala nola kloroformoa, nitrobenzenoa edo glikola. 2005ean bost substantzia sintetiko zehaztu ziren: sakarina, ziklamatoa, aspartamoa, acesulfame potasioa, sukralosa, alitame, eta neotame. Substantzia horietako batzuk 1990.2 urtean merkatutik kendu ziren.
Elikagai gozoak
Elikagai gozoak gozokiak eta postreak izan ohi dira, neurri batean azukrea gehitzen zaielako. Baina badira beste elikagai batzuk, mermeladetan eta konpotetan hainbat arrazoi direla medio gozoak direnak, elikagaia kontserbatzeko helburu hutsagatik (azukrea kontserbagarri ona da); ama-esnean, berriz, bere zapore gozoa umetxoa erakartzeko da, elika dadin eta biziraupen-faktorea areagotu dadin; elikagai batzuk bitxiak dira beren gozotasunagatik, hala nola Norvegiako Geitost gazta, gozoa baita. Batzuetan, gozoa eta gazia, edo gozoa eta sukaldeko azidoa erkatzen dira, oreka lortzeko.
Fruta fresko gehienak gozoak dira, fruktosa dutelako; batez ere, fruta horiek helduak direnean; izan ere, oraindik berdeak daudenean, almidoiak edo azidoak dituzte, eta azukre bihurtzen dira. Gozotasuna areagotu egiten da fruta deshidratatzen denean, bertan dauden azukre naturalak kontzentratzen baitira.
Hondoko plater askok elikagai gozoak izan ditzakete, hala nola Frantziako gastronomiakoak (frutadun haragiak zerbitzatzen dira bertan), Txinako gastronomiakoak eta Venezuelako ekialdekoak (azken kasu horretan, gozotasun-ukitu txiki bat baino ez da, batez ere karaotekin, abelburuen urdail-egosketarekin eta haragi-gisatu batzuekin, hala nola erretze beltzarekin). Venezuelan, halaber, platano heldu frijituz edo laberatuz moztutako ohiko haziak ere erabiltzen dira laguntzaile gozo gisa.
Edari alkoholdun batzuek zapore gozoa dute. Horren adibide izan daitezke ardo batzuk (adibidez, Porto, Moscatel, Pedro Ximénez), xanpain mota batzuk, likore batzuk, hala nola sambuka, amarettoa (kutsu mingozo txiki batekin), frangelikoa (hurrondoa), Kahlúa (kafearekin), anisa, etab.
Iñaki Oyarzábal
Iñaki Oyarzábal de Miguel (Gasteiz, Araba, 1966ko ekainaren 19a) V., VI., VII. eta VIII. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. Arabako PPko idazkari nagusia eta Gasteizko udalaren zinegotzi ohia ere bada.
Horretaz gain, Arabako Enpresaburu Gazteen elkarteko (AJEBASK) kidea, UNICEF-Arabako bazkidea eta Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluko lehendakariordea da.
2009ko Euskadiko Hauteskundeetarako Alderdi Popularreko zerrendaburua da Arabatik.
2019ko foru hauteskunde etan Alderdi Popularraren hautagai izango da Arabako Aldundia ra.
Remanso
Remanso Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sphenomorphus rufocaudatus
Sphenomorphus rufocaudatus Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Allandale (Falkirk)
Allandale, Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Lublingo Triangelua
Lublingo Triangelua (Liublino trikampis; Trójkąt Lubelski; Люблінський трикутник) Lituania, Polonia eta Ukrainaren arteko hiru-aldeko aliantza politiko, ekonomiko, kultural eta sozial bat da, Ukraina Europear Batasunean sartzen langutzeko helburua duena.
Lublin Triangeluko herrialdeek Ukrainaren lurralde-osotasuna nazioartean onartutako mugen barruan berrezartzearen alde agertu dira, eta Errusiak bere aurka egindako erasoari amaiera emateko eskatu dute. Lublingo Triangeluak Ukrainari NATOk hobetutako bazkidearen estatusa ematea babesten du eta Ukrainari NATOren Kitzarako Ekintza Plana ematea norabide honetan hurrengo urratsa dela adierazten du.
Hiruko formatua hiru herrialdeen tradizio eta lotura historikoetan oinarritzen da. Adierazpen bateratua 2020ko uztailaren 28an sinatu zuten ministroek, Lublinen, Polonian. Hiri hori aukeratu zuten Aro Modernoko Lublingo Batasuna oroituz, garai hartan Europako estaturik handienetako bat zen Bi Nazioen Errepublika sortu zuena. Bultzatzaileak Adam Czartoryski eta Viatxeslav Txornovil izan ziren.
Piovera (Madril)
Piovera, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Hortaleza barrutian. Hiriko 162. auzoa da. 2009ko erroldaren arabera 14.972 biztanle zituen.
Roberto Blanco
Roberto Blanco izan daiteke:
Joaquín Ortiz de Zárate
Joaquín Ortiz de Zárate López de Tejada (Madril, 1893ko ekainaren 29a - Oiartzun, 1936ko abuztuaren 21a) espainiar militarra izan zen, Alfontso XIII.aren erregealdian eta Espainiako Bigarren Errepublikan, Bizkaian 1934ko Iraultzari emandako erantzuna militarki gidatu zuena eta 1936ko matxinada militarrean parte hartu zuena.
Biografia
Joaquín Ortiz de Zárate infanteriako ofizial graduatu zen 1914ko ekainean, eta Rifeko Gerran zerbitzatu zuen, Atzerritarren Tertzioan, non zenbait aldiz zauritua izan zen. 1924an Mariana Sánchez de Movellán y Sánchez-Romaterekin ezkondu zen, Movellango markes eta bankaria zen Lorenzo Sánchez de Movellán y Mitjansen alaba. Primo de Riveraren diktaduran gerra-merituagatik mailaz igo zuten. Errepublika aldarrikatu zenean, Alcala de Henaresen zegoen Lanzaroteko Ehiztarien Batailoiak agintzen zuen. Handik gutxira, teniente koronel mailara igo zenean, baliogabetu egin zuten, eta lehengo komandante lanera itzuli zen.
1934an Bilbon zegoen Garellanoko Mendi Batailoiko buru eta hiriko komandante militar izendatu zuten. Bere agintaldian, 1934ko Iraultza borrokatu zuen. Errepublikaren garaian Unión Militar Españolako kide izan zen, 1936ko hauteskundeetan Fronte Popularrak irabazi ondoren bere buruzagitza hartu zuelarik. Erakundeak estatu-kolpearen prestakuntzan parte hartu zuen. Estatu-kolpea baino lehen, koronel mailara igoa izan zen, eta Gasteizera bidali zuten, non Flandriako Mendi Batailoiaren buru zegoen. Kolpean Iruñean zegoen Emilio Molaren esanetan. Gasteizen bere agindupeko indarrak matxinatu egin ziren eta Bilbora hurbiltzen saiatu ziren, han matxinatzen zirenei laguntzeko, baina matxinadak porrot egin zuen Bizkaiko hiriburuan, eta Gasteiztik zetorren laguntza-zutabearen aurrerapena Otxandion gelditu zen.
Altxamenduak Donostian ere porrot egin zuen, ez bakarrik Madrilen aurrera egiteko erabil zitezkeen bere goarnizio indarrak kendu ziotelako, baita indar gehigarriak eskatu zutelako, Frantziarekin muga ixteko eta Gipuzkoa hartzeko erabiliko zirenak. Ortiz de Zárate Urumeako bailaran sartu zen zutabe baten aurrean zegoen baina, zubia hondaturik zegoenez, Bera aldera itzuli zen. Han Beorlegui koronelaren armadarekin bat egin zuen. Ortiz de Zarate zutabe berri baten buru jarri zen, zazpi errekete-konpainiak, falangista-konpainia batek eta America erregimentuko bik osatua. 1936ko abuztuaren 15ean, zutabe horrekin Irungo kanpoaldean zeuden Erlaitz eta Pagogañako gotorlekuak okupatu zituen. Ekintza horretan zauritu zuten Ortiz de Zárate, masailean lehenik eta bularrean ondoren. Ergoienera eraman zuten, eta bertan hil zen egun gutxira.
Pedro Novia de Salcedo
Pedro Novia de Salcedo Castaños (Bilbo, Bizkaia, 1790ko urtarrilaren 18a - Madril, 1865eko urtarrilaren 1a) bizkaitar politikari, hizkuntzalari eta idazlea izan zen.
Joaquín Ortiz de Zárate
Biografia
1937ko uztailean, Bilbo hartu ondoren, hiri horretan boluntario-tertzio berri bat sortu zen, bere omenez «Ortiz de Zárate» izena eman zitzaiona. Bere seme Antonio infanteriako ofiziala ere izan zen, legioan ere zerbitzatuz, eta borrokan ere hil zen, bere kasuan, Ifniko Gerran.
Eduskunta
Finlandiako Parlamentua (ofizialki: finlandieraz, eduskunta; eta suedieraz, riksdagen. Ipar samieraz, riikkabeaivvit) Finlandia herrialdeko parlametua da. Ganbera bakar hau berrehun ordezkariz osatua dago eta Helsinkiko Eduskuntatalo edo Riksdagshuset eraikuntzan biltzen da.
Hauteskundeak
a Merikukka Forsius ordezkaria Liga Berdearekin aurkeztu zen hauteskunde hauetara; hala ere, hurrengo urtean, bere alderdiarekin hautsi eta Koalizio Nazionalera igaro zen. b Ålandeko Gobernuak aukeratutako ordezkaria.
Historia
XVII. mendetik Turkun Åbo Lantdag izeneko biltzarrak ospatzen ziren arren, Parlamentuaren aitzindaria, 1809. urtean lehenbizikoz ospatu zen Porvooko Biltzarra dugu. Finlandiako Gerraren erdian, lurraldea Errusiar Inperioaren esku zegoenean, lau estamentuak (aristokrazia, eliza, burgesia eta herri xehea) Porvoon biltzea erabaki zuten herrialdearen etorkizunari buruz eztabaidatzeko. Biltzar honek, urtarriletik uztailera arte iraun zuen eta finlandiarrek, 1772ko Konstituzioa errespetatuz gero, Alexandro I.a tsarra Finlandiako Duke Handitzat ezagutzea erabaki zuten.
Trakzio-saiakuntza
Saiakuntzatik ateratako datuak
Trakzio-saiakuntza batean material elastikoen hainbat ezaugarri determinatu daitezke:
Pedro Novia de Salcedo
Biografia
Bilboko San Frantzisko ikastetxean egin zituen Filosofia ikasketak. 1820an, Probintziako diputatu izendatu zuten. Handik lau urtera, Bilboko Kontsulatuko buru izan zen, eta 1825ean eta 1846an Diputatu Nagusi, oñaztarren alderdiko ordezkari. Kargu hartan izan zen bitartean, foruak kentzeko saioen kontra jardun zuen suharki, eta haren jarrerari esker bertan behera gelditu ziren saio haiek guztiak.
Bilboko alkate izan zen, eta Gorteetako diputatu eta senadore. 1851n, Defensa histórica, legislativa y económica del Señorío de Vizcaya y provincias de Alava y Guipúzcoa, hiru probintzien foruen aldeko adierazpena argitaratu zuen.
Hiztegigintzan ere aritu zen; 1838an moldatzen hasitako Diccionario etimológico del idioma
Integrazio ekonomiko
Integrazio ekonomikoa nazio ezberdinetako unitate ekonomikoen arteko diskriminazioa bertan behera uzteko prozesua eta ondoriozko egoera da. Aldaera anitz ditu, arantzelen deuseztapenetik politika ekonomiko komunak ezartzeraino. Integrazio ekonomikoaren adibideak Europar Batasuna, ASEAN eta Mercosur dira.
Eduskunta
Historia
Finlandiako Dieta ez zen 1863. urtera arte bildu berriz, eta Alexandro II.aren eskutik, Dieta ohiko biltzarra bihurtu zen.
Pedro Novia de Salcedo
Biografia
bascongado liburua, 1887an, egilea hil eta gero, Tolosan Lopezek bi liburukitan argitaratu
zuen. Novia de Salcedok Larramendiren hiztegia hartu zuen oinarri gisa, baina azalpenak, Aizkibelek Euskeratik Erderara biurtzeko Itztegian egin zuen bezala, euskaratik gaztelaniara eman zituen. Helburua, ordea, ez zuten biek berbera izan, Novia de Salcedok etimologiak aurkitu nahi baitzituen. Euskarazko hitzen zati txikienei (silabei, letrei...) esanahia eman nahi izan zien.
Ostera ere, herriarekiko loturak euskararen aldeko jarrera bultzatzen zuen. Beraren inguruan zegoen giroaren adierazle, 1864an, Gernikako Batzarretan Bizkaiko maisuek euskaraz jakin beharra tratatu zen, eta euskarazko katedra bat sortzeko komenientzia defenditu zuen. Gogoan izatekoa da, aipaturiko urte horretan Sabino Arana ez zela oraindik jaio, eta, hala eta guztiz ere, bazela abertzaletasun giro nabarmena, hizkuntza eta foruen inguruan bilbatua. Giro hori mendearen azken aldean Fidel Sagarminagak, Bilboko alkate izandakoak, fundaturiko "Euskalerria" elkarte foruzalean mamituko zen.
Trakzio-saiakuntza
Saiakuntzatik ateratako datuak
Non:
Behin fluentzia limitea gaindituta, Poissonen efektuarekin lotutako aurre-erredukzio elastikora iristen da; estrikzio deituriko plastikotasun-fenomenoa gertatzen da.
Orokorrean, proportzionaltasun-limitea ez da determinatzen, ez baitauka kalkuluentzat interesik. Youngen modulua ere ez da kalkulatzen, materialaren ezaugarria baita; horrela, altzairu guztiek elastizitate modulu bera daukate nahiz eta beraien erresistentzia oso desberdina izan. Saiakuntzan lortutako datuak nahikoa izan behar dira propietate horiek determinatzeko, eta beste batzuk horietan oinarrituz determinatu daitezke. Adibidez, harikortasuna luzapenaren eta azaleraren murrizketatik lor daiteke.
Tentsio-deformazio kurba
Saiakuntzan probeta baten bi puntu finkoren deformazioa (luzapena) neurtzen da, jasaten duen karga handituz doan heinean. Hau grafikoki adierazten da jasaten duen tentsioaren (aplikaturiko karga zati probetaren azalera) arabera. Nagusiki, horrela lorturiko tentsio-deformazio kurbak lau zati izaten ditu:
Trakzio-saiakuntzaren bidez lortu daitezkeen beste ezaugarri batzuk erresilientzia eta zailtasuna dira. Hauek, xurgatutako energia elastikoa eta xurgatutako energia totala dira, hurrenez hurren. Lehenengoa, tentsio-deformazio kurbaren azpiko azalera da muga elastikoraino, eta bigarrena aldiz, haustura-punturaino.
Negresco hotela
Negresco hotela, frantsesez Hôtel Negresco, Frantziako Niza hiriko Ingelesen etorbidean dagoen hotel ospetsu bat da. Le Chantecler jatetxearen kokalekua ere bada.
No Way Out (1987ko filma)
No Way Out (euskaraz Irtenbiderik Ez), 1987ko Roger Donaldson zeelandaberriarrak zuzendutako politika thriller film bat da.
Argumentua
AEB, David Brice (Gene Hackman) senatariak bere Susan Atwell (Sean Young) maitaleak beste maitale bat duela jakitean amorratu eta Susan erailgo du. Eskaldalua ekiditzeko helburuz, Daviden laguntzaile leiala den Scott Pritchardek (Will Patton) hilketaren egilea izatearen susmoak errusiar espioi batean ezartzea lortuko du, eta hura topatzeko Tom Farrell (Kevin Costner) AEBetako Armadako teniente kolonela errekklutatu. Ikerketa aurrera doan heinean, Farrellek mota askotako pistak topatuko ditu, eta denek berau erruduntzen dute.
El Ràfol de Salem
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 442 biztanle zituen.
Félicien Marceau
Félicien Marceau, Louis Carette jaioa (Kortenberg, 1913ko irailaren 16a - Paris, 2012ko martxoaren 7a) Belgikan jaiotako frantziar idazlea izan zen. Marceau "Les Hussards" literatur mugimendu eskuindarraren gertukoa izan zen, aldi berean mugimendu monarkikoen gertukoa. Eleberriak, antzezlanak eta saiakerak idatzi zituen. Creezy eleberriagatik Goncourt Saria jaso zuen 1970ean. 1975ean Frantses Akademiako kide hautatu zuten.
Rio Crespo
Rio Crespo Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Scopelarchus guentheri
Scopelarchus guentheri Scopelarchus generoko animalia da. Arrainen barruko Scopelarchidae familian sailkatzen da.
Hikara
Tuzididesek kontatutako elezaharraren arabera, Kokalok, Briareo ziklopearen eta sikanoen erregearen semeak, agindu zuen gotortutako hiri bat fundatzea, auzokide zen Segesta hiri elimotarrari aurre egiteko. Proiektuaz Dedalo arduratu zen toki bat aukeratuz Segesta eta Panornosen artean. Leku horri Hikara deitu zion, haren semearen omenez. Halere, Timeoren arabera, izena hartu zen hykas edo ikkaron izeneko arrain batetik eskualdean oso hedatuta zegoena.
Characidium hasemani
Characidium hasemani Characidium generoko animalia da. Arrainen barruko Crenuchidae familian sailkatzen da.
Hikara
Antonino Pio enperadorearen ustez, Hikara zegoen Palermo eta Partinicoren artean Via Valerian zehar. Errepide kontsular hau Siziliako iparraldeko kostaren komunikabide nagusia zen.
Atenastarren espedizioan, K.a. 415ean, hiria sarraskituta izan ondoren, biztanleak esklabo bihurtu zituzten. Hauen artean Lais izeneko neska bat, Korinton saldu zutena. Dirudienez, korintoarrek asko miresten zuten haren edertasuna. Hiri honetan prostituzio sakratua zegoen Afroditaren tenpluan.
Diodoro Sikulok, berriz, uste du hiri hau sikulotarra zela, eta atenastarrek arpilaketa 100 talentuko izan zela.
Literatura
ZIEGLER, Konrat: Hykkara. In: Der Kleine Pauly (KlP). Band 2, Stuttgart 1967, Sp. 1264.
Bibliografia
FERRERI, Gianclaudio'': Monte d’Oro di Montelepre. La necropoli di Manico di Quarara. Nuovi dati.'' in: Carmine Ampolo (Hrsg.): Sicilia occidentale. Studi, rassegne, ricerche. Scuola Normale Superiore, Pisa 2012, S. 251 (mit weiterführenden Nachweisen in Anm. 2).
Certhilauda benguelensis
Certhilauda benguelensis Certhilauda generoko animalia da. Hegaztien barruko Alaudidae familian sailkatua dago.
Integrazio (argipena)
Integrazio hitzak adiera zati zenbaitekin osotasun bat sortzeko prozesua adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
Fluviàko geltokia
Fluvià Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Martí barrutian dago.
Jegenstorf
Jegenstorf Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Porcaro
Porcaro (bretainieraz Porzh-Karozh) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Rodopeak
Rodopeak edo Rodope mendiak (Родопи; Ροδόπη; Rodop) Balkanetako mendialdea da, Bulgariako mendirik garaienak hartzen dituena (2.925 m Musala mendian), Maritsa eta Struma ibai-arroen artean. Hiru mendialde nagusi bereizten dira: Rila (2.500-2.925 m arteko gailurrak dituena), Pirin (2.915 m Vihrem mendiak) eta Rodope (2.000 m inguruko gailurrak). Oso baso trinkoek estaltzen dituzte mendialdeok, eta oso aberatsak dira, halaber, lurpeko aberastasunak (burdin-, berun- eta zink-hobiak). Rodopek, bestalde, Greziako izen bereko nomoari ematen dio izena.
Suteen aurkako babesa
Eraikinak suaren aurka babesteko hartzen diren neurri multzoei suteen aurkako babesak deritze.
Helburuak
Orokorrean, hiru helburu dituzte:
Giza bizitzak salbatzea da estatu gehienen araudiaren helburu bakarra; beste biak, berriz, aseguru-polizek inposatzen dituzte; zenbat eta baliabide egokiagoak eduki, asegurua merkeagoa izango da.
Suteen aurkako oinarrizko neurriak
Suteen aurkako oinarrizko neurriak bi multzotan sailkatu daitezke:
Unitate ekonomiko
Unitate ekonomikoa erabaki ekonomikoak hartzen dituzten pertsona eta erakundeak dira. Funtsean bi motako unitate ekonomikoak bereizten dria: familiak eta enpresak.
Suteen aurkako babesa
Neurri pasiboak
Erabiltzaileak eraikinetik era azkar eta erraz batean ateratzea lortzeko, araudi guztiek korridoreen zabalera minimoa, ebakuazio-eskailera eta -ateak, eremu seguru batera joateko ibilbideen distantzia maximoak eta eraikuntza-xedapenak (ateen irekiera irteeraren zentzuan) finkatzen dituzte. Babestutako ebakuazio-ibilbideak ere ezartzen dira; zorua, horma eta sabaia sutearen aurka babestuak egoteaz aparte, material erregaitzez apainduta egon behar dute. Xedapenak finkatzen du, eskailera-atal bakoitzak gutxienez 3 maila izan behar dituela erorketak ekiditeko helburuaz.
Neronek, sutearen ostean eta gero Roma berreraikitzerakoan, etxeen mehelinak harrizkoak izatera behartu zuen, beste ezbehar bat gerta ez zedin. Hori da, hain zuzen, sute-sektoreei buruz daukagun lehenengo aipamena.
Neurri aktiboak
Hainbat motakoak daude:
Detekzioa
Detekzio automatikoen (ke, sugar edo beroa) edo eskuzkoen (sute baten kasuan edozeinek jo ditzakeen txirrinak) bitartez.
Alerta eta seinalizazioa
Erabiltzaileei megafonia eta txirrinen bidez ohartarazten zaie, eta ebakuazio ibilbideak kartel berdeen (batzuetan argiztatuak) bitartez seinalizatzen dira. Haragi koloreko kartelek ebakuazio-irteerak ez direnak adierazten dituzte. Gutxieneko argiztapen-sistema bat egon behar da, bateria bidez elikatuta, ohiko argiztapen-sarea huts egitekotan irteerara gidatuko duena.
Punicastro
Egun ez dago ezta hondakinik ere.
Suteen aurkako babesa
Alerta eta seinalizazioa
Alertazko sistema automatikoek suhiltzaileak metodo elektronikoen bidez ohartarazteko ardura dute. Beste kasuetan aldiz, pertsona batek deitu beharko du.
Eskaileren presurizazioa
Bestalde, eraikin ertain edota handietan ohikoa da eskailera-kutxaren presurizazioa aplikatzea, bertan presio estatiko altuagoa mantentzeko korridoreekin konparatuta. Metodo hau beharrezkoa da tenperatura altuetako keak ebakuazio-eskaileretara sartu ez daitezen, baita haizebide efektua galarazteko ere. Azken hau keen dentsitate baxuak sortzen du eta sutearen hedapena azkartzen du.
Presurizazio-metodoa haizagailu industrialen bidez egiten da; mugimendu axialarekin eraikinaren behealdetik, goialdean dagoen arnasbiderainoko zirkulazioa ahalbidetzen du. Esan beharra dago metodo honek funtzionatzeko beharrezkoa dela suhesi-ateak itxita egotea.
Araudiak
Espainian, etxebizitza, komertzio eta administrazioetarako, Eraikuntzako Kode Teknikoaren barnean dagoen “Documento Basico de Seguridad en caso de Incendio (DB SI)” aplikatzen da, eta “Suteen Aurkako babeserako Legedia Eraikin Industrialetan” industria eremuetan. DB SI agertu aurretik “Eraikuntzaren Arau Basikoa- Suteen aurkako Babesen baldintzak (NBE-CPI-96)” zegoen indarrean, eta 2006ko irailaren 29an indargabetu zen.
Avonbridge
, 'Drochaid na h-Aibhne', Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Guyana
Izena
Arawak amerindiarrak izan ziren lehen biztanleak, eta Guyana (ur ugariko lurra) deitu zioten lurraldeari, oso toki hezea baita eta kostaldeak mangladiz eta zingiraz estalita baitaude.
Geografia
Hegoamerikako iparraldeko itsasaldean dago. Ekialdean Surinamekin du muga, Venezuelarekin mendebaldean eta Brasilekin hegoaldean. Iparraldean 489 kilometroko kostaldea du Ozeano Atlantikoaren ertzean. Venezuelak Esekibar Guyana deritzon lurraldearen mendebaldeko bi herenak bereak direla aldarrikatzen du; Surinamek ere ekialdeko zati handi bat eskatzen du.
Historia
Guyanako independentziaren bidea gatazka etnikoen mende egon zen. Izan ere, 1953an sufragio unibertsala ezarri zuen konstituzioa onartu zenean jada, hiru talde sozial eta etniko agertu ziren, elkarren kontrakoak, bakoitza bere adierazmolde politikoarekin: amerindiar jatorriko biztanleak, eta Cheddi Jaganen Herri Alderdi Aurrerakoia (PPP), komunista; beltzak, eta Herri Kongresu Nazionala (PNC), Forbes Burnhamena; zuriak, eta Peter D'Aguiarren Indar Batua.
1970. urtean bihurtu zen Guyana errepublika, eta Commonwealthen barnean geratu zen. 1992 arte, PNC alderdia egon zen agintean, beti ere hauteskundeetan iruzur eginez sistematikoki. PNCko Forbes Burnham presidentearen administraziopean, Guyana, diktadura izatez, Kubari eta herrialde sozialistei hurbildu zitzaien. Amerindiar eta beltzen komunitateen arteko tirabirak areagotu egin ziren urte haietan. 1980. urtean Walter Rodney erail zuten, Langileen Aliantza alderdiko (WPA) buruzagia; mugimendu marxista zen aliantza hura, 1977an sortua, eta beltzen eta amerindiarren arteko hesia gainditzea zuen helburua; Guyanako egoera politikoaren hondamenaren erakusgarri izan zen hilketa hura. Forbes Burnham hil zenean, 1985ean, Desmond Hoyte lehen ministroa izendatu zuten presidente; herrialdearen joera ekonomikoa aldatu zuen hark, bere aurrekoaren hauteskunde-ohitura ustelak baztertu gabe ordea.
1990. urtean egin beharreko hauteskundeak bi alditan egin ziren, hauteskunde-prozesuan azaleratu ziren gorabehera larriak zirela-eta. 1992an, Commonwealtheko begiraleen zaintzapean egin ziren hauteskundeak, eta Cheddi Jaganen Herri Alderdi Aurrerakoia (PPP) irten zen garaile. Haren egiteko nagusia lur jota zegoen ekonomia suspertzea zen. Jagan 1997an hil zen, eta Samuel Hinds haren lehen ministroak hartu zuen estatu-buruzagitza, urte bereko abenduan hauteskundeak egin ziren arte. Cheddi Jaganenen emaztea, Janet Jagan, PPPko hautagaia, atera zen irabazle, berriz ere susmo txarrez eta bortizkeriaz betetako hauteskundeetan. 1999an dimisioa eman zuen Janet Jaganek osasun-arrazoiak zirela-eta, eta haren finantza-ministroa, Bharat Jagdeo, hautatu zuen agintaldiaren bukaera arte ordezka zezan.
2001ean egin ziren 1997rako egitekoak ziren hauteskundeak, eta Jagdeok irabazi zituen. 2004an, barne-ministro Ronald Gajrajek dimititu egin behar izan zuen, heriotza-eskuadroiekin loturarik zuen ikertzeko prozesua zela-eta. 2006an, hilketa-bolada bat izan zen, eta, besteak beste, nekazaritzako ministroa hil zuten. Poliziak droga- eta arma-trafikoari lotutako taldeei egotzi zizkien hilketa horiek. 2011-2015 bitartean, PPPko Donald Ramotar izan zen presidentea, eta David Granger 2015etik 2020ra. 2020ko hauteskundeetan Irfaan Ali nagusitu zen.
Politika
1980ko konstituzioaren arabera, Guyana errepublika presidentzialista da: presidentea da, bai estatuburu, bai gobernuburu. Parlamentua (National Assembly ganbera bakarrekoa da, eta 65 kidez osaturik dago. Legebiltzarrerako hauteskundeak bost urtetik behin egiten dira.
Banaketa administratiboa
Herrialdea 10 eskualdetan banaturik dago.
Biztanleria
2018an 745.000 milioi biztanle inguru zituen. Biztanleria oso urria izan da beti. Lurraldea bera osasungaitza izanik, Bigarren Mundu Gerratik aurrera tropikoko eritasunak menderatu ziren arte, ez zuen behera egin hilkortasunak. Adinari dagokionez, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak, % 23,9; 15-24 urte bitartekoak, % 21,2; 25-54 urte bitartekoak, % 39,4; 55-64 urte bitartekoak, % 8,3; eta 65 urtetik gorakoak, % 7. . Bizi itxaropena 71,6 urtekoa da: 69,7 urtekoa gizonezkoena eta 73,5 urtekoa emakumezkoena (2020ko zenbatespenak).
Guyana da homosexualitatea debekatzen eta zigortzen duen Hego Amerikako herrialde bakarra.
Banaketa etnikoa
Europar kolonizazioaren lehen garaietan, jatorrizko amerindiar asko deportatu zuten Antilletara; 2012an, biztanle guztien % 10,5 baino ez ziren amerindiarrak. % 29,3 beltzak ziren, afrikar esklaboen ondorengoak, eta % 39,8, berriz, indiarrak, 1864-1917 urteetan Britainiar Inperioak Indiatik eraman zituen langileen ondorengoak. Indiarrak eramatearen helburua, hain zuzen ere, beltzei lan-merkatuan lehia egitea zen, gizarte-aldarrikapenak saihesteko. Gainerakoak mestizoak (% 19,9) europarren ondorengoak dira (britainiarrak eta portugesenak), eta badira antillarrak, txinatarrak eta indonesiarrak ere. Arazo etnikoak larriak izan dira beti Guyanaren historian, eta ez dira guztiz amaitu, beltzen eta indiarren artekoak bereziki.
Hizkuntzak
Hainbat hizkuntza mintzatzen dira, ingeles ofizialaz gainera, hala nola gaztelania, portugesa, Guyanako ingeles oinarriko kreolera, hindi-urdua eta jatorrizko herrien hizkuntzak (wai-wai, arawak akawaio eta macushi).
Erlijioa
Protestanteak dira biztanleen % 34,8, hinduistak % 24,8, katolikoak % 7,1, musulmanak % 6,8, eta Jehovaren lekukoak % 1,3 (2012ko zenbatespena).
Hiri nagusiak
Georgetown da hiririk handiena: 118.369 biztanle 2012an.
Ekonomia
Guyana herrialde ahula da ekonomiari dagokionez: 2019an 13.082 dolarrekoa zen biztanleko nazio-produktu gordina, munduko 121.a. 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, sozialismoaren araberako politika ekonomikoa bideratu zuen gobernuak, baina krisi larri batean amaitu zen. 1990eko hamarkadan, ekonomiaren bideak errotik aldatu ziren, plangintza berri bat aplikatu baitzen (Economic Recovery Programme). Plangintza horretan, Nazioarteko Diru Funtsaren egiturazko egokitze-programak aplikatu zituen Guyanak. Gobernuaren politika berriaren ondorioz, pribatizazio-kanpaina handi bat jarri zen abian, baina estatuaren pisuak, hala ere, handia izaten jarraitu zuen. Emaitzek, gizarteari dagokionez, ikaragarri kaltegarriak izan ziren, baina ekonomiaren hazkunde handia ekarri zuten (% 7,9 1996an), eta atzerritar inbertsioak ere erakarri zituzten. Hala ere, zorra oso handia zuen (1.500 milioi dolar 1997an), eta baita handia langabezia-tasa ere (1996an, biztanle aktiboen % 13). Merkataritza-balantzaren desoreka inguruko herrialdeena baino txikiagoa zen (-41 milioi dolar 1995ean).
Laborantza eta arrantza garrantzi handiko alorrak dira; basogintzarekin batera, BPGaren % 15,4 osatzen zuten 2017an. Polderrak eraiki dira laborantzako eremua zabaltzeko baina, hala ere, ustiatu gabe daude oraindik egokiak izan daitezkeen sailak. Azukre-ekoizpenaren parterik handiena esportatu egiten da. Ekoizten dira, halaber, arroza, kotoia, kafea, kakaoa, kokoa eta kopra, eta herrialdea beregaina da ia elikagaitan. Basogintza ez dago oraindik oso garatua, baina atzerritar inbertsioak ari dira alor horretan sartzen. Arrantza ere gorantz doa. Meatzaritza barrualdean egiten da: bauxita da erauzten den gai nagusia eta, gutxiago, urrea, diamanteak eta manganesoa. Sektore hori aski zaharkitua dago gaur, eta munduko merkatuaren gorabeheren mende dago.
Azpiegitura-arazoak oztopo larria dira garapen ekonomikoan, elektrizitate-horniduraren eskasia bereziki. Gobernuaren erronka nagusiak kanpo-zorra murriztea eta pribatizazio-plangintza zabaltzea dira gaur. Esportazio-gai nagusiak azukrea, arroza, bauxita, aluminioa eta urrea dira. Kontsumo-gai arruntak, makinak eta erregaiak inportatzen dira, batez ere.
Tenpera pintura
Tenpera pintura azkar lehortzen den margolaritza teknika iraunkorra da. Uretan disolbatzen den aglutinatzaile baten bidez lortzen da, gehienetan arrautzen gorringoa.
Tenperaren bidez egindako pinturek luze irauten dute, eta badaude K. o. I. mendeko adibideak. Metodo hau margotzeko teknikarik erabiliena izan zen 1500 ingurura arte, olio-pintura zabaldu arte, alegia.
Anna Ella Carroll
Anna Ella Carroll (Pocomoke City, Somerset, Estatu Batuak, 1815eko abuztuaren 29 - Washington, 1894ko otsailaren 19a) panfletista, politikari eta Estatu Batuetako Gerra Zibileko estrategian parte hartu zuen teoriko konstituzional bat izan zen.
Bizitza
Anna Ella Carroll zortzi semeetan nagusiena izan zen. Bere aita Thomas King Carroll, 1830-1831n gobernadorea izan zena zen. Gaztetatik hartu zuen parte Annak politika eta lege kontuetan. Bere aitak hezi eta gidatu zuenez, gizonezkoa zen politika munduan sartzea lortu zuen. Aktiboa egin zen Estatu Batuetako Whig alderdian.
Brighten gaixotasunaren ondorioz hil zen Carroll, giltzurruneko arazo batengatik. Old Trinity Churchen lurperatua izan zen (Maryland).
El Real de Gandia
El Real de Gandia Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.259 biztanle zituen.
Sphenomorphus schultzei
Sphenomorphus schultzei Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Cesar Azpilikueta
Osasunako harrobian hezia, era ofizialean Lehen Mailara 2007-2008ko denboraldian igo zen, nahiz eta estreinako partida Lehen Mailan Real Madrilen beraren aurka aurreko denboraldian jokatu, 2007ko apirilaren 8an hain zuzen ere.
Bere anai nagusia Juan Pablo futbolaria izan zen ere.
Kirol ibilbidea
''2021ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Donovaly
Donovaly Eslovakiako udalerri bat da, Banská Bystricako barrutian kokatuta. 28,53 km²ko azalera du eta 225 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1702. urtekoa da.
Marc Fumaroli
Marc Fumaroli (Marseilla, 1932ko ekainaren 10a - Paris, 2020ko ekainaren 24a) frantziar literatura-kritikari eta saiakeragilea izan zen. Parisko Unibertsitateko irakaslea, erretoriko katedraduna eta Frantses Akademiako kidea izan zen. XVII. mendean espezialitatua zegoen.
Bucks konderria (Pennsylvania)
Bucks konderria (Bucks County) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Doylestown da. 2010eko zentsuaren arabera 625,249 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Bucks konderriak 161,065 kilometro koadro ditu. Horietatik 455 ura dira. Beste 156,515 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 388,2 da.
Tapauá
Tapauá Brasilgo udalerri bat da, Amazonaseko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bainsford
, Eskoziako udalerri txiki bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Arantza (botanika)
Botanikan, arantza landare batzuetako zurtoin, hosto eta sustraietan izaten den atal zorrotz eta gogorra da, kasu batzuetan landareen transpirazioa murriztu eta horien ur-beharrak murriztea (horregatik ohikoak dira klima lehorreko landareetan, kaktusetan esaterako) eta, beste batzuetan, animalien aurkako babestea helburu dituena.
Scopelarchus michaelsarsi
Scopelarchus michaelsarsi Scopelarchus generoko animalia da. Arrainen barruko Scopelarchidae familian sailkatzen da.
José Emilio Pacheco
José Emilio Pacheco (Mexiko Hiria, 1939ko ekainak 30 - ib., 2014ko urtarrilak 26 ) mexikar poeta, eleberrigile, ipuingile, itzultzaile eta kritikaria izan zen. Bere belaunaldiko Mexikoko idazle nagusietakoa izan zen. Kazetaritzako Sari Nazionala irabazi zuen 1980an. Irrealismoaren baitan kokatzen da bere poesia, baina ironia handiarekin eta umore beltzez zipriztindua. Pachecorentzat, bere garaiari buruz jarrera kritikoa izan behar du poetak, historiaren zentzuaz kezkatzen den metafisiko bat izan behar du.
Certhilauda subcoronata
Certhilauda subcoronata Certhilauda generoko animalia da. Hegaztien barruko Alaudidae familian sailkatua dago.
José Emilio Pacheco
Poesiak
Pachecoren poesia-lanen artean, aipagarriak dira:
Narratiba
Narratiban hauek ditu lanik ezagunenak:
Sariak
Hainbat sari irabazi ditu, tartean Cervantes saria, 2009an.
Port-Louis (Morbihan)
Port-Louis (Morbihan) (bretainieraz Porzh-Loeiz) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.