cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Intersexualitate
Intersexualitatea 46, XX (sasihermafroditismo femeninoa)
Kromosomak emakumearenak dira, umetokia eta obulutegia dute,  baina kanpoko genitalak maskulinoak dira, hau da, klitorisa eta aluko ezpainak zakil moduan garatzen dira. Hau fetu femeninoak hormona maskulino gehiegi jasotzearen ondorioz gertatzen da, adibidez, haurdunaldian amak hormona maskulinoak kontsumitzeagatik (testosterona) edo tumore obarikoengatik. Ohikoena sortzetiko hiperplasia renala da, hau androgeno gehiegi eta kortisola bezalako hormona gutxiegi produzitzearen ondorioz gertatzen da.
Hortaz, sexu genetikoa XX da eta obulutegiaren presentzia dago baina genitalak anbiguoak dira edo nahiko maskulinoak, horregatik eremu sozialean esaten da gizon-itxura duten emakumeak direla.
Intersexualitatea 46, XY (sasihermafroditismo maskulinoa)
Kromosomak maskulinoak dira baina genitalak femeninoak edo anbiguoak, izan ere, genitalak ez dira guztiz osatzen. Hau testikulu eta testosteronarekin arazoak egotearen ondorioz gertatzen da, hau da, testikuluak ez dira era egokian osatzen eta ondorioz ez dituzte hormona maskulinoak produzitzen, eta bestetik entzimetako arazoak edo urritasunak testosterona desegokia sor dezake (testikuluen egoera desegokiak ahalbidetzen duen egoera delarik).
Benetako intersexualitate gonadala (benetazko hermafroditismoa)
Pertsona hauek duten kariotipoa XX da eta bi egitura gonadal mota dituzte, testikuluak eta obarioak dituztelako (aldi berean) edo ingeleses “ovotestis” deiturikoa, kasu honetan gonaden egoerari dagokionez, testikulu eta obarioaren itxura aldiberekoa izatea da.
Hermafroditismoa
Hermafrodita hitza modu mespretxagarrian erabili egin da historian zehar intersexualak diren pertsonei buruz hitz egiterako orduan. Intersexualitatea ez da beti modu berdinean ematen, hainbat konbinazio egon daitezke, modu desberdinean agertuz. Hala ere, intersexualitateari buruz hitz egitean hermafroditismoarekin lotu izan da. Nahiz eta hermafrodita eta intersexual terminoak sinonimo moduan erabili, termino desberdinak dira. Izan ere, hermafroditismoaren terminoa biologian erabilitakoa izan da, bereziki bi sexuei (arra eta emea) dagokien ugal-organoak (zakila eta bagina) dituzten organismoei zuzendutako terminoa da, orokorrean landare eta animaliei egokitzen zaie, adibide esanguratsuena barraskiloen kasua delarik. Hortaz, organismo hauek femeninoak nahiz maskulinoak diren zelula sexualak (gametoak) sortzeko ahalmena dute. Beraz, hermafroditismoak ezaugarri maskulino eta femeninoak aurkezten ditu, hau da, hermafroditek ugal-organo arrak eta emeak dituzte. Hauek izan daitezke sekuentzialak (sexu aldaketa egoeraren arabera), aldiberekoak (bi ugal-organoak aktiboak dituzte aldi berean) eta sasihermafroditak (bi sexuek zakila dute).
Intersexualitate konplexu edo zehaztugabea
Enbrioiak organo sexual maskulino eta femeninoak garatzeko ahalmena du. Emaitza faktore desberdinen araberakoa da: alde batetik ernalketa unean sexu genetiko eta kromosimikoaren formakuntzaren araberakoa; bestetik, sexu gonadalaren kokapenaren araberakoa; eta azkenik hormona maskulinoen araberakoa, izan ere azken honetan sexu-organo maskulinoak eratuko dira eta hormona maskulinoak ez badaude, ordea, sexu-organo femeninoak garatuko dira. Prozesu horietan arazoak egoten badira irregulartasuna gertatu daiteke sexua ezberdintzearen unean genital ambiguoak eratuz. Intersexualitate konplexuaren kasuan ez dago desadostasunik organoen artean baina bai hormona, kromosoma eta garapen sexualarekin aldaketak ematen dira. Sexu kromosomikoaren formakuntzak irregulartasunak izan ditzake Turner (emakumeei eragiten die) edo Klinefelter (gizoneei eragiten die) sindromeetan gertatzen den moduan, non, kariotipoa XO eta XXY izan daiteke, hurrenez hurren.
Historia
Historian zehar normaltasunetik ateratzen den hirugarren sexuaren inguruko kasuak ezagutu egin dira, ikuspuntu desberdinak zeudelarik kultura eta gizartearen araberakoak. Askotan ez zuten berez intersexualitateak aurkezten dituen ezaugarri berdinak betetzen, baina aipatzen ziren gizon eta emakumeen bateratzearen inguruko istorioak. Horrek beti sortu ditu eztabaidak, positiboak zein negatiboak. Esan daiteke intersexualitate hitza berria dela, aitzitik pertsona intersexualen kasuak antzinatik existitu dira hermafrodita ezizenarekin.
K.a. III. mendean, Grezian, Cibeles jainkosaren tenpluko jarraitzaile maskulinoak hainbat erritualen artean zikiraketa praktikatzen zuten femeninoagoak izateko asmoz. Grezia hiri permitsimoa izan zen, adibiderik esanguratsuena homosexualitatearen inguruan zuten ikuspuntua da, izan ere, normalizatua zegoen. Greziarrak bisexualak ziren baina ez zioten etiketa sexualik ipintzen. Ondoren kristautasunak ohitura horiekin bukatu zuen zentsura aplikatuz eta kondairetan aldaketak eginez.
Bestetik, Ipar-Amerikako hainbat kultura natiboetan jaioberri intersexualen jaiotza bedeinkapen moduan ikusten zuten, zera, kultura horren barruan bi sexuen arteko nahasketa izateak botere espiritualak izaten zituztelako pentsakera zabaldu zen, bi espirituren jabe zirela esan nahi baitzuen. Hauek xamanak eta bake mezulariak bihurtzen ziren. Famatuena bi espirituko zuñi bat izan zen We´Wha izenekoa. Honek Washington D.C.-ra bidaiatu zuen enbaxadore kultural moduan non inor ez zen ohartu gizon jaio zela. Beste kasu batzuetan esaten da populazio horretan ez zirela intersexualak baizik eta emakume eta gizonengatik interesa erakusteak bi espirituko pertsona bihurtzen zituela. We´Wha-ren kasuan esaten da nahiz eta mutila jaio txikitatik genero femeninoaren portaera erakusten zuela. Horregatik hirugarren generoa aipatzen da, berez gorputz bakarrak emakume eta gizonaren ezaugarriak barnebiltzen zituelako.
Indiako gizartean hirugarren sexuko pertsonak garrantzitsuak izan dira. Testu hinduek Harihara izeneko sexu anitzeko pertsonaia bat deskribatzen dute, jainko maskulinoa, Vishnu, eta jainko femeninoa, Shiva, elkartzen dituena. Ez ziren gizonak ezta emakumeak baizik eta genital desberdinak zituzten pertsonak. Gaur egun Hijrak, hau da, hirugarren generoko talde batek, ume intersexualak bilatzen dituzte, hain zuzen, maskulinoak ez izateagatik gurasoek errefusatu dituzten umeak. Ume hauek taldean hezten dituzte eta hirugarren sexura bihurtzen dituzte. Kasu honetan ere, ume hauek ez dituzte zertan ugal-organo anbiguoak izan, baizik eta kasu askotan jarrera femeninoegia izateagatik talde horretan sartzen dira.
Erdi Aroan eta Errenazimenduan hermafroditismoa kode zibil zein kanonikoetan onartua zegoen. Hala ere, Erdi Aroan aurkako sexuaren arroparekin janztea delitua zen, adibidez Bibliaren legeek horrela azaltzen dute, emakumeek eta gizonek haien generoari egokitutako janzkera eraman behar dutela dio, bestela, garai horretan horrelakorik egitea homosexualitatearen ikur zein ondorio moduan ikusten zen eta beraz horrek suposatzen zuten Jainkoaren kontrako ekintza burutzea. Hala eta guztiz ere, urteetan zehar emakumeak gizonen janzkera erabili zuten, soldadu eta pirata ziren aitzakia erabiliz mundua ikusteko (bidaiatzeko) asmoz. Pertsona askok beste sexuaren arropa ipintzen zuten haien egoera edota gorputzarekin eroso ez baitzeuden, hala ere, hau ez da antzina gertatzen zen gertaera bat baizik eta gaur egun horrelako kasuak gertatu egiten dira. Aitzitik, Joana Arc-ekoa bezalako pertsonaia historikoak gizonezkoen janzkera erabiltzeagatik bere heriotzara eraman zuen. Adibidez, 40ko hamarkadan Billy Tipton izeneko jazz-eko pianista eta saxofonista famatua hil zenean konturatu egin ziren errealitatean gizonez jantzitako emakumea zela eta horrez gain, haren emazte ohiak ez ziren horretaz konturatu. Hau egun trabestismo moduan ezagutzen dugu.
Gaur egun gertatzen den moduan, errenazimentuan sexu biologikoaren finkatzea berebiziko garrantzia zuen, izan ere horrek gizartean zenbait ondorio zituen, esate baterako, sexuearen arabera maila bat izango zuten gizarte-ordenean, hortaz, sexu anbiguoa izateak zaildu egiten zuen mailakatze horretan leku altu batean kokatzea eta horrek eramaten zuen pertsona intersexualak begi txarrez ikusiak egotea gizartearen baitan. 50ko hamarkadatik aurrera hasiko ziren genital normatiboak ez zituzten jaioberri intersexualei interbentzio medikoak egiten, azterketak edota ebakuntzen bidez, haien sexua definitzeko asmoz.
Intersexualitatearen eguna
Urriaren 26an intersexualitatearen ikusgarriatasunaren eguna da eta azaroaren 8an solidaritate intersexuala, hau da, diskriminazio egoerei aurren egiteko solidaritate eta errespetua eskatzen da sexu-anbiguotasuna jasaten duten pertsonentzako, gizon eta emakumeek dituzten ezaugarri normalizatuen barruan sartzen ez diren pertsonentzako.
Esan daiteke kolektibo inbisibilizatuenetarikoa izan dela, esate baterako, LGTB siglen prozesuari erreparatuz ez dute intersexualitatea barnebidu duela gutxira arte. Sigla hauek heterosexualak ez diren genero identitate eta norabide sexual desberdinak dituzten pertsonak barnebiltzen dituzte. Hasieran, 90ko hamarkadan bakarrik LGB zen, hau da, “lesbiana”, “gay” eta “bisexual”. Ondoren urteetan zehar diskriminatuak izan ziren beste genero identitateak sartu ziren sigla horien barruan, adibidez, esan dugun moduan intersexualitatea eta baita ere transexualak, queer-ak edota asexualak. Guztiak barnebiltzeko beste modu bat LGBT+ da.
Estigma soziala
Egun, beste kolektibo askorekin gertatzen den moduan, intersexuala izateak errefusapena eragiten du, hau da, sexu-anbiguotasun horren barruan eta horren inguruko pentsakerak edota aurreiritziak errefusapen soziala sortzen dute oraindik, lehen kondaira moduan kontatzen zena fenomeno biologiko baten moduan ikusten da eta nahasmendua sortzen du. Hortaz sexu anbiguotasunarekiko estigma soziala erreala da.
Erving Goffmanek azaltzen zuen ezberdina izateak, ezaugarri desberdin bat izateak, gizartearen begietan pertsona hori gutxiestua bihurtzen zela. Estigmak berez ezaugarri ezkorrei egiten die erreferentzia. Goffmanek hiru mota bereizten ditu, bata deformidade fisikoei dagokiona, bestea, gizabanakoaren izaerari dagokiona, eta azkena arraza eta erlijioa bezalako ezaugarriekin lotutakoa. Intersexualak diren pertsonak dformidade fisikoen taldean sartuko lirateke. Hauek estigma baten barruan daude, hau da, estigmak gizabanakoak ez duen erabateko onarpen soziala da, pertsona intersexualak gizartean dauden arauetatik at daude, kasu honetan, sexu femeninoa edo maskulinoa izatea eta bakoitzari dagokion ezaugarriak barnebiltzea.
Gure gizartean bi sexu aldarrikatzen dira eta sexu bakoitzari genital bat egokitzen zaio, ondorioz, horrek suposatzen du bakoitzak bere izaera horren arabera sortzea, barruan identitatea eta sexualitatea erdigunean daudelarik. Sexualitatea sexu desberdinei esleitutako eredu sozio-kulturalen araberakoa da. Hortaz dikotomia horren barruan kokatzen ez diren pertsonentzako arazo bat suposatzen du, izan ere, arautua dagoenaren barruan sartzen ez baitira. Orduan haien gorputzak ezberdin moduan ikusten direnez estigmatizatuak izango dira mota askotariko diskriminazioak jasanez.
Hortaz, printzipioz ugal-organoen anbiguotasuna ez da arriskutsua, hain zuzen, ikusi dugunez zenbait kulturetan "hermafroditismoak" balorazio positiboa jasotzen zuen, pertsona horiek bi sexuen ezaugarriak dituzten neurrian, jakintasuna bezalako gaitasunak egokituz. Hala eta guztiz ere, gure gaurkotasuneko gizartean, ugal-organo anbiguoak izateak arazo psikologikoak sor ditzake errefusapen sozialaren ondorioz. Horregatik 50eko hamarkadan gaitz mediko moduan determinatu zen, horrek ebakuntzara eramanez. Ukapen soziala baita ere ume intersexualen gurasoen (edo familiaren) aldetik eman daiteke.
Ume intersexualen egoera
Pertsona intersexualen arazo handietarikoa txikitan egiten zaien sexua berresleitzeko ebakuntza da. Intersexualak diren pertsonak aldarrikatzen dituzten eskubideen artean haien gorputzaren gaineko erabakiak haiek hartzea da, hortaz, umeei egiten zaien interbentzioekin bukatu nahi dute. Izan ere, ohitura honekin lortzen dena da gizartean dagoen estigmarekin ez bukatzea. Erruduna gizartean inposatuta dagoen sistema binario dela esas daiteke, honek gizartearen pentsamendua eramaten du bakarrik maskulinoa edo femeninoa izatearen ideiara, bakoitza normalizatuak dituen ezaugarriekin. Orduan, bi eskema horietan sartzen ez dena diskriminazioa jasaten du. Jaioberrien gorputza aldatzen hastea gizarteko arauen barruan sartzen diren sexu ezaugarrien (binarioak) barruan kokatzeko ohikoa bihurtu da. Espainiako legeak gurasoak behartu egiten ditu jaioberriaren sexua idaztea 3 egun baino lehen. Horrek aldi berean eragiten du gurasoek erabaki prezipitatuak hartzea. Txikitatik umeei sexua berresleitzeko ebakuntzak egiten zaizkie, ebakuntza horiek traumak eragiten dizkietelarik. Gainera ume txikiak direnez haien baimenik gabe egindako prozesua da gehienetan. Ebakuntza horietan klitorisaren txikitzea egiten da, genitaletan dauden nerbioak suntsituz; baita ere, barneko gonadak kendu egiten dira, bagina berria sortu edota zakilaren itxura normalizatu.
50 eta 60 hamarkadetan intersexualitateari aurre egiteko interbentzioak garatuz joango ziren, zeinetan organo sexual anbiguoen presentziak interbentzio kliniko baten beharra izan beharko zuen kategoria sexual binarioen barruko normalizazio horretara bideratzeko. Horretarako jaioberri intersexualen genitalen berreraikuntzarako zenbait ebakuntza egin beharko ziren eta ondoren terapia hormonalak. Bestetik familiaren informazio omisioaren ondorioz, ume hauek ez ziren konturatuko haien egoera intersexualaz. Beraz, hazten ziren bitartean ez zuten jakingo haien egoera intersexualaren inguruko ezer, famailiak horrela erabakitzen baitzuen.
Aktibismo intersexualak horrelako egoerekin bukatzeko lan egiten du, umeek jasaten dituzten ebakuntza mingarriekin bukatu nahi dute, hain zuzen, mingarriak eta baimenik gabe egindakoak baitira. Familiaren sostengua beharrezkoa da ume hauentzako, borregais garrantzitsua da haien egoeraren inguruko informazioa erraztea, modu honetan etorkizunean haien erabakiak era autonomoan aukera ditzaten.
Eremu sakontasun
Eremu sakontasuna, optika eta bereziki argazkigintzan, irudi edo argazki bateko eszenan punturik hurbilena eta punturik urrunenaren arteko eremuak duen gardentasun edo definizio maila da.
Lacougotte-Cadoul
Lacougotte-Cadoul Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Eremu sakontasun
Eremu sakontasuna handia ala txikia izan liteke, argazkilariaren nahiera eta argazki makinaren parametro batzuen araberakoa baita. Nagusiki, eremu sakontasuna lau faktoreen baitakoa da:
Lacougotte-Cadoul
Biztanleria
2007an Lacougotte-Cadoul udalerrian erroldatutako biztanleak 152 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Eremu sakontasun
Orokorrean, gero eta irekidura txikiagoko diafragmak erabiliz sakontasun handiagoa lortzen da; eta alderantziz, gero eta irekidura handiagoko diafragmak erabiliz eremu sakontasun txikiagoa lortzen da.
Lacougotte-Cadoul
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 61etxeak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (40 gizon eta 32 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lacougotte-Cadoul udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 159 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.970 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Lacougotte-Cadoul udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 539 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Siren
Siren anfibio genero bat da, Caudata ordenaren barruko Sirenidae familian sailkatua.
Afroablepharus wahlbergi
Afroablepharus wahlbergi Afroablepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Hexen
Hexen (alemanieraz "sorginak" esan nahi du) Bizkaiko punk taldea da, bost neskak osatzen dutena. Ingelesez abesten dute.
Ibilbidea
Virginiak 2015ean Facebooken iragarki bat jarri zuen nesken punk talde bat sortzeko. Jone, María, Garazi eta Vicky-k erantzun zuten. Bakoitza aurrez beste talde batzuetan aritua zen; Virginia (Awaking the north), Jone (Octopussys) eta Vicky eta Garazi (Las Klitorix). 2016an Garazik utzi eta Ainhoa sartu zen.
Hainbat bira egin dituzte, hala estatuan nola Europa aldean ere.
John Eliot (politikaria)
Sir John Eliot (Saint Germans, Cornwall, 1592ko apirilaren 11 - Londres, 1632ko azaroaren 27a) Ingalaterrako politikaria izan zen.
Hizlari bikaina zen, eta paper guztiz garrantzitsua jokatu zuen Karlos I.a erregearen eta Parlamentuaren arteko liskarren garaian. Erregearen aurka jarduteagatik, kartzelan sartu zuten, eta bertan hil zen. Hil ondoren, Parlamentuaren aldeko martiri bihurtu zuten bere kideek.
Biografia
1614. urtean hautatu zuten parlamentari lehenengoz, eta 1623an kartzelan egon zen sei hilabetez. 1624an berriro ere aukeratu zuten Parlamenturako eta Komunen Ganberako kideek hitz egiteko askatasunaren aldeko kanpaina bati ekin zion. 1627an preso hartu zuten bigarren aldiz, beste hirurogeita hamar lagunekin batera, erregeak ezarritako zerga berezien aurka azaltzeagatik. Kaleratu zutenean, 1628an, oposizioko buru bihurtu zen Parlamentuan, eta gogor aritu zen Ingalaterrako protestantismoaren alde, bertako gortean nahiko sartua zegoen Eliza Katolikoa nagusituko ote zen beldur. Tirabira askoren ondoren, erregeak, beste zortzi lagunekin batera atxilo hartu eta Londresko Dorrean itxi zuen.
Eliotek politika eta etikari buruzko liburu batzuk idatzi zituen bertan (An Apology for Socrates [Sokratesen apologia] eta The Monarchie of Man [Gizonaren monarkia], horien artean). Baina osasunez gero eta ahulago zegoela, tuberkulosiak jota hil zen Londresko Dorrean.
Wells konderria (Ipar Dakota)
Wells konderria (Wells County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fessenden da. 2010eko zentsuaren arabera 4,207 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Wells konderriak 334,205 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,005 ura dira. Beste 3,292 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,26 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 4,207 pertsonetatik 4,164 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 21 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 13 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 23 pertsonek kokatzen zuten.
Genté
Genté Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Genté udalerrian erroldatutako biztanleak 877 ziren. Familiak 342 ziren, horien artean 71 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 110 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 372 etxebizitza zeuden, 341 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 355 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 341 etxebizitza nagusietatik 267 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 212 etxek bost zituzten. 269 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 118 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 209 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 593 ziren, horien artean 446 aktiboak ziren eta 147 inaktiboak ziren. 446 pertsona aktiboetatik 416 lanean zeuden (225 gizon eta 191 emakume) eta 30 langabezian zeuden (13 gizon eta 17 emakume). 147 pertsona inaktiboetatik 70 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Genté udalerrian 340 unitate fiskal zeuden, 889 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.483 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Genté udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 688 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Smilisca
Smilisca anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko I. Jokoak
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko I. Jokoak 1926ko urriak 12tik azaroak 2 arte jokatu ziren, eta herrialde partaideetako federazioen arteko lehen kirol lehiaketetako lehena izan zen. Edizio honetan, une horretan partaideak ziren hiru herrialdeek, Mexiko, Guatemala eta Kubak parte hartu zuten. Orotara, 269 kirolarik parte hartu zuten, guztiak gizonak. Jokatu ziren kirolak, atletismoa, saskibaloia, beisbola, jauziak, esgrima, igeriketa tiroa eta tenisa izan ziren. Joko hauek, Mexiko Hirian ospatu ziren.
Pantherophis vulpinus
Pantherophis vulpinus Pantherophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Masayuki Omori
Masayuki Omori (大森 征之, 1976ko azaroaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Labeobarbus megastoma
Labeobarbus megastoma Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Masayuki Omori
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima, Sagan Tosu eta Nagoya Grampus.
Sin Mala Intención
Sin Mala Intención 2015. urtean sortutako gipuzkoako pop rock musika taldea da.
Sete de Setembro
Sete de Setembro Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Robert Ludlum
Wesleyan Unibertsitatea, Connecticuten ikasi zuen. Idazten hasi aurretik marine, antzerki antzezle eta ekoizlea izan zen. Thriller generoko hogeita zazpi eleberri idatzi zituen eta Jason Bourne pertsonaiaren sortzailea izan zen. Bere eleberri asko zinemara eraman dira.
Autostrada A10
Autostrada A10 izenekoa, aurretik italieraz Autostrada dei Fiori bezala ezagutzen dena (Loreen autobidea), bere osotasunean Ligurian zehar doa, Genova eta Ventimiglia elkartuz, azken hau Liguria eskualdeko mendebaldeko muga delarik, Frantziarekin muga egiten baitu. Behin Ventimiglia igaro ondoren Frantziatik jarraitzen du Autoroute A8an zehar Aix-en-Provence hiriraino. 158,7 kilometroko luzera du eta bere luzera osoan zehar E80 Europar ibilbidearen zati da.
Historia
Genova eta Savona arteko zatia 1967ko irailak 5etik irekita dago, eta Savona eta Ventimiglia artekoa 1971ko azaroak 6tik.
Ailia coila
Ailia coila Ailia generoko animalia da. Arrainen barruko Schilbeidae familian sailkatzen da.
Autostrada A10
Historia
Genova eta Savona artean, autobide hau hiru errailetara zabaldu da azken urteetan: iparraldeko errepidea, Ventimigliaranzko norantzan, berriz eraikia dago, Genovarako norantzan jatorrizko ibilbidea jarraitzen duen bitartean, martxaren bi zentzuetan. Errepide zaharra, Genovarako bidean oso malkartsua da, Genovatik Serravallera doan Autostrada A7an ikusten den bezala arrazoi beragatik, hiru errailetara zabaldu izanak, gainera, bere egungo ibilbidea zehaztu du, larrialdiko erraila bertan behera uztea eta errail guztia autobideentzako autobideen kodexean aurreikusten den 3,75 metroko zabalerara baino gutxiagora murriztea. Honek onartutako gehienezko abiadura murriztu du 80 kilometro orduko arte Albissola Marina eta Genovako Voltri herriaren arteko zati guztian zehar. Hirugarren erraila ikus daiteke A26 autobidearekin elkartzen den tokia eta Varazzeren artean, Savona/Ventimigliarako norantzan, Genovara zuzenean joanda hirugarren erraila Albissola Marina eta A26 autobidearen artean dagoen bitartean.
Savona eta eskualdearen mugaren arteko zatia, 1960ko hamarkadaren amaieran egina, erabat berria da, eta norantza bakoitzean bi errailez osatuta dauden bi errepidez osatua dago.
Autobidearen Genovako hasieran zubi inportante bat zegoen, Polcevera ibaiaren harana igarotzen Genovan bertan, Morandi zubia, baina goitik behera erori zen 2018ko abuztuaren 14an, 43 hildako eraginez. 2020an ordezko zubia inauguratu zuten, Genova San Giorgio izena emanda.
Kudeaketa
Bi enpresak kudeatua (Genovatik Savonara Autostrade per l'Italia S.p.A.k) eta Savonatik eskualdearen mendebaldeko mugaraino Autostrada dei Fiori S.p.Ak) hogeitabi sarrera geltoki ditu, zorti zerbitzuguneak dira eta beste hamalauak geltokiak.
Ibilbidearen zati handi bat kosta erdialdean eraikia dago, zubi eta galeriak bata bestearen atzetik dituela. Honegatik, autobide honetako bidesaria Italiako garestienetako bat da.
A10 autobideak, behin Savona ekialdean utzi ondoren, Albenga, Imperia, Sanremo eta Ventimiglia hiriak zeharkatzen ditu. Azken hau atzean utzi eta sei kilometrora, Cima della Girauda izeneko galeriaren barnean, Liguria eta Frantzia arteko muga ikus daiteke. Gaur egun, errepidean dauden seinaleek muga hori aurreko zubia den Grimaldin jartzen dute, 1990eko hamarkadaren amaierararte galeriaren barnean jarritako kartel dizdiratsu batek mugaren toki zehatza adierazten zuen (gaur egun argiteria sistemaren aldaketagatik eta asfaltuaren sendoera ezberdinagatik nabari daitekeena).
Jarraian Autostrada A6rekin elkartzen da, Turineraino erabil daitekeena, Autostrada A26rekin Po ibaiaren harana, Suitza eta iparraldeko hiri garrantzitsu guztietaraino, azkenean, Autostrada A7ren azken zatian amaitzeko, Milaneraino 3 kilometroko zati bat egin ondoren, azken honetan Autostrada A12tik sar daiteke La Speziara eta Tirrenoko rivieraraino iristeko.
Ibilbidea
Liguriako kostaldetik zehar doa autobidea, parterik gehienean altuerako bide batetik, itsasertza ebitatuz. Hain da menditsua kostalde hori non autobidea tunel eta zubi tartekatuen sekuentzia bat da funtsean.
Hona tarte eta irteeren taula:
Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago.
1219 Britta
1219 Britta asteroide gerrikoan aurkitutako 1219. asteroidearen izena da. 1932ko otsailak 6an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1932 CJ zen.
Koreako historia
Koreako penintsula n eta Mantxuria n Behe Paleolito aroa duela milioi erdi urte inguru hasi zen. Ezagutzen den Koreako zeramikarik zaharrena K.a. 8000 ingurukoa da. Neolitoa K.a. 6000. urtearen ondoren hasi zen, Brontze Aroa K.a. 2000. urterako eta Burdin Aroa K.a. 700. urte inguruan. Kim Yang-ki-k gainbegiratu zuen Koreako Historiaren arabera, Paleolitoko biztanleak ez ziren egungo Koreako (Chosun) herriaren arbaso zuzenak, eta arbasoak K.a. 2000 inguruko Neolitokoko biztanleak zirela kalkulatzen da.
La Equitativa (eraikina)
La Equitativaren egoitza Bilboko eraikina da. Iraganean La Equitativa aseguru-etxearen egoitza izan zen.
Koreako historia
Samguk yusa-n (1280. hamarkadan) kontatutako istoria mitikoaren arabera, Gojoseon (Joseon Zaharra) erreinua Korea iparraldean eta Mantxurian hegoaldean sortu zen K.a. 2333an. K.a. II. mendean, Gija Joseonek Wiman Joseon ordezkatu zuen, eta Txina ko Han dinastiaren esku geratu zen mendearen amaiera aldera. Honek Gojoseon erortzea eragin zuen eta ondoko estatu gerrak ekarri zituen, geroko Burdin Aroa hartu zuen Proto-Hiru Erresumen aldia, I. mendetik aurrera, Sillak 676an bateratu arte. Goguryeoko lurralde zaharretan, Balhae eta Sillako Iparraldeko eta Hegoaldeko Estatuen garaia (698–926) elkarrekin bizitzea ekarri zuen.
1392an, Yi Seong-gye jeneralak Joseon dinastia (1392–1910) ezarri zuen 1388an Goryeo dinastia estatu kolpe batekin bota ondoren. Sejong Handia erregeak (1418–1450) administrazio, gizarte, zientzia eta ekonomia abantaila ugari ezarri zituen. Erreformak, errege agintea ezarri zuen dinastiaren lehen urteetan, eta pertsonalki sortu zuen Hangul, alfabeto korearra.
XIX. mendearen erdialdera, herrialdea modernizatzeko prest ez zegoela eta Europako botereen erasopean, Joseon Korea atzerriko potentziekin itun desberdina sinatzera behartuta egon zen. 1895ean Myeongseong enperatrizaren hilketaren, Donghak Nekazarien Iraultzaren, eta 1894tik 1896rako Gaboko Erreformaren ondorioz, Koreako Inperioa (1897-1910) sortu zen, gizarte-erreforma eta modernizazio aldi labur baina azkar baten berri emanez. Hala ere, 1905ean, Koreako Inperioak protektoratu ituna sinatu zuen eta 1910ean, Japonia k Koreako Inperioa bereganatu zuen.
1945ean Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, aliatuek herrialdea iparraldeko eremu batean (sobietar rek babestuta) eta hegoaldeko eremu batean banatu zuten (hori batez ere Estatu Batuek babestuta). 1948an, botereak gobernu bakarra osatzeko ados jarri ez zirenean, banaketa lerroz hegoaldera eta iparraldera Hego eta Ipar Koreako estatu modernoak eratu ziren: Penintsula 38. paraleloan banatu zen. Hegoaldean "Koreako Errepublika" sortu zen, AEBren eta Mendebaldeko Europaren babesarekin, eta "Koreako Herri Errepublika Demokratikoa" iparraldean, sobietarren eta Txinako Herri Errepublika komunistaren laguntzarekin.
Material eta giza suntsipen izugarriaren ostean, gatazka su-eten batekin amaitu zen 1953an. 1991n, bi estatuak Nazio Batuen Erakundean onartu zituzten. 2018an, bi estatuek Koreako Gerra formalki amaitzeko behin betiko akordio bat lortzeko lan egitea adostu zuten.
La Equitativa (eraikina)
Kokalekua
Abando auzoan dago, Mazarredo zumarkalea eta Kolon Larreategi kalearen arteko izkinan.
Historia
1934an Manuel Ignacio Galindez arkitektoak estilo arrazionalistan diseinatu zuen.
1996ko abenduaren 17an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Eraikina
La Equitativa eraikina Bilboko zabalgunean dago, Albia lorategiaren plazan, eta 1930eko hamarkadako estilo arrazionalistakoa da.
Erabilpeneko bere tipologia-egitaraua, etxebizitzetarako eta bulegoetarako bitariko tipologi bati dagokio.
Koreako historia
Bi estatuak gerra ostean bertako militarren menpe zeuden, baina Hego Korea liberalizatu egin zen. 1987tik hauteskunde sistema lehiakorra du. Hego Koreako ekonomiak aurrera egin du, eta gaur egun herrialdea guztiz garatuta dago, Mendebaldeko Europa, Japonia eta Estatu Batuetako kapitalaren antzeko egoera ekonomikoarekin. Bestalde, Ipar Koreak estatu militarizatu totalitarioa mantendu du, Kim familiaren inguruan eraikitako nortasun gurtza batekin. Ekonomikoki, Ipar Koreak atzerriko laguntzaren menpekotasun handia izan du. Sobietar Batasunaren amaieraren ondoren, laguntza hori izugarri erori zen, eta herrialdearen egoera ekonomikoa nahiko marjinala izan da ordutik.
Paleolitoa
Koreako penintsulan ez da Homo erectus egon zela frogatuko zuen fosil ik aurkitu, hautagai baten berri eman den arren. Paleolito garaiko tresnak egiteko artefaktuak aurkitu dira gaur egungo Ipar Hamgyong, Hego Pyongan, Gyeonggi eta Koreako iparraldeko eta hegoaldeko Chungcheong probintzietan. Horiek Paleolito Aroa duela milioi erdi urterekin datatzen dute, duela 400.000 urte edo duela 600.000-700.000 urte bezain berandu hasi bazen ere.
Neolitoa
Ezagutzen den Koreako zeramika rik zaharrena K.a. 8000 ingurukoa da, eta Mesolitiko zeramika penintsulan zehar aurkitzen da, adibidez, Jeju uhartean. Jeulmun zeramika, edo "orrazi-ereduko zeramika", K.a. 7000. urtearen ondoren aurkitzen da, eta Koreako penintsulako mendebalde-erdialdeko eskualdeetako aztarnategi etan kontzentratzen da, non historiaurre ko asentamendu ugari zeuden, Amsa-dong adibidez. Jeulmun zeramikak oinarrizko diseinua eta Mongolia koena antzekoak da forma aldetik, Mantxuriako Amur eta Sungari ibaien arroekin, Japoniako Jōmon kulturarekin eta Txinako hegoaldeko eta Asiako hego-ekialdeko Baiyuerekin.
La Equitativa (eraikina)
Eraikina
Bere kokapen tokia, eraikinaren prestakuntza orokorraren abiapuntua da, ebazpen simetriko baten bidez erabakitzen dena, ertzean, bere bi fatxadek formatzen duten angeluaren erdikarian dorre bat duela.
Bere altxaera, soto batean, beheko solairuan eta zazpi solairutan, azkenekoa atzeraemana, banaturik dago.
Eraikinaren oinaren ezaugarria da eskailera nagusia angeluaren erdikarian egotea, osterantzean, bere banaketa, konbentzionala da. Lehenengo solairua bulegoetarako jarria dago eta bere barneko aldean, egituraren eta itxieraren arteko banaketa nabarmentzen da eta bi fatxadetan zehar doan bao bat agertzen dela eta konposizio-banatzailetzat egiten duena eta euspenerako erlaitz zerrenda bat bezala egiten duena eta goiko hurrengo solairuko baoentzako karel bat bilakatzen dena.
Zentsu (estatistika)
Estatistikan, zentsua populazio estatistiko bat osatzen duten elementu edo banako guztien zerrendaren osaketa eta zenbaketa da. Lagin kontzeptuarekin kontrajartzen da, non populazio osoari buruzko informazioa populazioko elementu batzuetatik bakarrik ateratzen den. Zentsua osatzeko erabakia, laginaren aldean, kostu eta denbora arrazoien mende izaten da. Bereziki efektu administratiboetarako udalerri batean bizi den pertsona zerrendari, berriz, errolda deritzo.
La Equitativa (eraikina)
Eraikina
Colon de Larreategi kalera ematen duen fatxada, biribildutako ertz batean bukatzen da, argia eta ikuspena irabazteko egina, baina hori, fatxada nagusia baino beheragoko mailan lortzen du.
Mazarredo kaleko fatxadak ditu apainketa-elementu garrantzitsuenak, esaterako, dorrea, ordularia, banderaren makila, ekitatearen jainkosa eta galerien barne alikatatua, bulegoen solairuaren altueran dago «La Equitativa» errotulua eta dorrea lau zubururen bitartez apaintzen da.
Baoak, galeriak enmarkatzen dituzten ardatzetan banatzen dira Mazarredo kaleko fatxadan eta Colon de Larreategi kaleko fatxadan kanporantz ateratako balkoietan.
Koreako historia
Neolitoa
Aztarnategi arkeologikoek frogatzen dute nekazaritza-gizarteak eta konplexutasun sozial-politikoko lehen formak, Mumun zeramika-garaian (K.a. 1500–300) sortu zirela.
Gojoseon, Txinako Araua eta Jin estatua
Gojoseon Koreako lehen erresuma izan zen, penintsularen iparraldean eta Mantxurian kokatua, eta geroago penintsularen hegoaldeko Jin estatuarekin batera. Gojoseon erresuma historikoa Txinako erregistroetan K.a. VII. mendearen hasieran aipatu zen lehen aldiz. K.a. IV. menderako, Gojoseon Txinan ere bere existentzia ezaguna izatearen punturaino zabaldu zen, eta garai honetan, hiriburua Pyongyang era aldatu zen.
Dangun Joseon
Gojoseon-en sorrerako kondaira k dio, Samguk Yusa-n (1281) eta Erdi Aroko Koreako beste liburu batzuetan jasota, herrialdea K.a. 2333an ezarri zuela Dangun-ek, zeruko ondorengoa izan zenak. Horren azpian egon daitezkeen gertakariak onartzen dituen frogarik aurkitu ez den arren, kondairak presentzia garrantzitsua izan du Koreako historian.
Gija Joseon
K.a XII. mendean, Gijak, Txinako Shang dinastia ko printze batek, Gija Joseon sortu omen zuen. Garai moderno aurreko Korean, Gijak Txinako zibilizazioaren presentzia autentikoa irudikatzen zuen, eta XII. mendera arte, korearrek normalean uste zuten Dangun-ek Koreari bere jendea eta oinarrizko kultura eman zizkiola, baina Gijak bere kultura altua. Hala ere, ebidentzia historikoa eta arkeologikoa kontraesankorren ondorioz, haren existentzia zalantzan jarri zen XX. mendean, eta gaur egun ez dago Koreako identitate nazionalaren ardatzean.
Proto-Hiru Erreinuak
Proto-Hiru Erresumen aldia, batzuetan Hainbat Estatuen Aldia (열국시대) deitua, Koreako Hiru Erresumen sorreraren aurreko garaia da, Goguryeo, Silla eta Baekje barne hartzen zituena, eta Gojoseon erori ostean gertatua. Garai hau Gojoseonen lehengo lurraldeetatik sorturiko estatu ugariz osatuta zegoen. Estatu horien artean, nabarmenenak eta eragin handienekoak Dongbuyeo eta Bukbuyeo izan ziren.
Samhan
Samhan-ek (삼한, 三韓) Mahan, Jinhan eta Byeonhan hiru konfederazioei egiten die erreferentzia. Samhanak Koreako penintsulako hegoaldeko eskualdean zeuden. Samhan herrialdeak zorrozki zuzenduak ziren, eta erlijioak paper garrantzitsua betetzen zuen. Mahan handiena zen, 54 estatuz osatua, eta nagusitasun politiko, ekonomiko eta kulturala bereganatu zuen. Byeonhan eta Jinhan biak 12 estatuz osatuta zeuden, guztira 78 estatu izateraino helduz Samhan-en barruan. Samhanak azkenean Baekje, Silla eta Gayak konkistatu zituzten IV. mendean.
Goguryeo
Goguryeo K.a. 37an sortu zuen Jumongek (hil ondoren Dongmyeongseong izenez deitua, hots, errege-titulu bat). Geroago, Taejo erregeak gobernua zentralizatu egin zuen. Goguryeok budismo a estatu erlijio bezala hartu zuen lehen erresuma korearra izan zen 372an, Sosurim erregearen erregealdian.
Baekje
Baekjek Onjo sortu zuen, Goguryeo printzea zena eta Goguryeo sortzailearen hirugarren semea, K.a. 18an. Baekjek eta Goguryeok sorrerako mitoak partekatzen zituzten eta Buyeotik sortu ziren. Sanguo Zhi-k Baekje aipatzen du Han ibaia ren arroan (egungo Seul etik gertu), Mahan konfederazioaren kide bezala. Penintsulako hego-mendebaldera (Chungcheong eta Jeolla probintzietara) hedatu zen, eta botere politiko zein militar esanguratsua bilakatu zen. Prozesu horretan, Baekje Goguryeorekin eta Txinako komandanteekin konfrontazio gogorra izan zuen, bere lurralde-asmoen inguruan.
Silla
Kondairaren arabera, Bak Hyeokgeose-k Jinhan konfederazioko sei buruzagi batzearekin hasi zen Sillako erreinua K.a. 57an, Koreako hego-ekialdeko eremuan. Bere lurraldeak gaur egungo Busan hiria hartzen zuen, eta Silla gerora Japoniako piratak suntsitzearen ardura zuen itsasoko potentzia bezala sortu zen, batez ere Silla bateratuaren garaian.
Gaya
Gaya Korea hegoaldeko Nakdong ibaiaren haraneko erreinu txikien konfederazioa izan zen 42. urteaz geroztik, Samhan garaiko Byeonhan konfederazioarengandik sortua. Gayako lautadak burdinaz aberatsak ziren, beraz, burdinazko tresnen esportazioa posible zen, ondorioz nekazaritza loratuz. Hasierako mendeetan, Konfederazioa Geumgwan Gayak zuzendu zuen Gimhae eskualdean. Hala ere, bere botere nagusia Goryeong eskualdeko Daegayara aldatu zen V. mendearen ondoren. Inguratzen zuten hiru erresumekin etengabeko gerran sartuta, Gaya ez zen estatu bateratu bat osatzeko garatu, eta azkenean Sillak xurgatu zuen 562an.
Zwingenberg (Baden)
Zwingenberg Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Koreako historia
Ipar eta Hego Estatuak
Ipar-Hego estatu terminoak Silla eta Balhae bateratuari egiten dio erreferentzia, Sillak Koreako penintsularen gehiengoa kontrolatzen zuen garaian, Balhae Mantxuria ra hedatu zelako. Garai horretan, kultura eta teknologia nabarmen aurreratu ziren, batez ere Silla bateratuan.
Balhae
Balhae, Goguryeo erori zenetik hogeita hamar urtera sortu zen, 698an. Dae Joyeong Goguryeo jeneral ohiak edo Sumo Moheko buruzagiak Goguryeoko antzinako lurren iparraldean sortu zuten. Balhaek Koreako penintsulako iparraldeko eremuak kontrolatzen zituen, Mantxuriako zati handi bat (nahiz eta historian zehar Liaodong penintsula okupatu ez zuen), eta egungo Errusiako Primorsky Krai-ra hedatu zen. Tang dinastia ren kultura ere hartu zuen, hala nola gobernu egitura eta sistema geopolitikoa.
Azken Hiru Erresumak
Geroago Hiru Erresumen aldian (892 - 936), Silla bateratua eta Baekje eta Goguryeoren berpiztea izan zen, historiografikoki "Geroago Baekje" eta "Geroago Goguryeo" izenez ezagutzen direnak. IX. mendearen amaieran, Silla botereak gainbehera egin zuenean eta herriari zerga neurrigabeak ezartzen zitzaizkionean, matxinadak piztu ziren nazio osoan eta eskualdeko jaun boteretsuak altxatu egin ziren galtzen ari zen erreinuaren aurka.
Goryeo dinastia
Goryeo Wang Geon-ek sortu zuen 918an eta Koreako dinastia nagusi bihurtu zen 936rako. "Goryeo" izena jarri zioten, Wang Geonek, Goguryeo nobleziaren ondorengoak, nazioa Goguryeoren oinordekotzat jotzen zuelako. Wang Geon-ek bere jaioterria, Kaesong (egungo Ipar Korean), bihurtu zuen hiriburu. Dinastiak 1392ra arte iraun zuen, nahiz eta gobernua 1170 eta 1270 bitartean erregimen militarreko buruzagiek kontrolatu zuten. Goryeo ingelesezko "Korea" izenaren iturria da.
Joseon dinastia
1392an, Yi Seong-gye jeneralak, gero Taejo bezala ezagutua, Joseon dinastia (1392–1897) ezarri zuen, Gojoseon antzinako erreinuaren omenez izendatua, eta konfuzianismo idealistan oinarrituta. Joseon dinastian zehar nagusi zen filosofia neokonfuzianismoa izan zen, eta seonbi klasearen adierazgarri izan zen, aberastasun eta botere posizioak baztertu zituzten ikasketa eta osotasun bizitzak eramateko.
Koreako kultura neokonfuzianismo aren filosofian oinarritzen zen, morala, zuzentasuna eta etika praktikoa azpimarratzen zituena. Ikasketetarako interes zabalak, akademia pribatuak eta hezkuntza erakundeak sortzea eragin zuen. Historiari, geografiari, medikuntzari eta Konfuzia r printzipioei buruzko dokumentu asko idatzi ziren. Artea, pintura, kaligrafia, musika, dantza eta zeramika loratu ziren.
XIX. menderako, talde komertzial berriak sortu ziren, eta mugikortasun sozial aktiboaren ondorioz yangban klasea hedatzea eragin zuen. Ondorioz, klase sistema zaharra ahuldu egin zen. Koreako gobernuak esklabo en askatasuna agindu zuen 1801ean. Eta Koreako klase sistema zaharra erabat debekatu zen 1894an.
Koreak Japonia ko inbasio pare bati aurre egin zion 1592tik 1598ra (Imjin Gerra edo Zazpi Urteko Gerra.) Eta 1627an eta 1636an berriro inbaditu zuten, oraingoan mantxuek, Txina konkistatu eta Qing dinastia ezarriz. XIX. mendean zehar, Joseon atzerriko eragina kontrolatzen saiatu zen, nazio guztientzako mugak itxiz, Txinarentzat izan ezik.1853an USS Hego Amerika kanoiontzi amerikarra, Busan bisitatu zuen 10 egunez eta tokiko ofizialekin harreman atsegina izan zuen. Baina Joseon-eko gorteak Qing Txinari lotutako atzerriko inbasio eta itunen berri izan zuen, baita Lehen eta Bigarren Opio Gerrei buruz ere, eta Mendebaldearekin truke geldoaren politika zuhur bat jarraitzea erabaki zuen.
Azkar modernizatzen ari zen Meiji Japoniak arrakastaz erantzun zion erronka jarri zion Txinari, Lehen Sino-Japoniar Gerran (1894-1895), Korearen aspaldiko erreklamazioak alde batera utzi beharrean aurkituz. Modernizazioa garaia hasi zen Korean, Japoniak bere portuak irekitzera behartu zuenean 1876an. Hala ere, modernizazioaren indarrek oposizio gogorra ezagutu zuten, ez bakarrik Koreako elite gobernatzailearen tradizionalismoaren aldetik, baizik eta biztanleriagatik oro har, jauntxoak gobernatzen zuten konfuziar sistema tradizionala onartzen ez zuelako. Ondorioz, Japoniak modernizazio mugimenduak erabili zituen gero eta kontrol gehiago lortzeko Korean. 1895ean japoniarrek, errusiar laguntza eskatu zuen Myeongseong enperatrizaren hilketan parte hartu zuten. Eta errusiarrak Koreatik erretiratu beharrean aurkitu ziren.
Koreako Inperioa (1897–1910)
Lehen Sino-Japoniar Gerraren ondorioz (1894–1895), 1895eko Shimonosekiko hitzarmena sinatu zen Txina eta Japonia ren artean. Koreak Txinarekin zituen menpeko harremanak ezabatzea zehazten zuen, Korea Txinaren zergadun zelako 1636an Joseon Qing-en inbasioa izan zenetik.
1897an, Joseonek Koreako Inperio izena berizendatu zuen, eta Gojong erregea Gojong enperadore bilakatu zen. Inperioaren gobernuak nazio indartsu eta independentea izatea zuen helburu, barne erreformak ezarriz, indar militarrak indartuz, merkataritza eta industria garatuz eta lurren jabetza banatuz. "Independentzia Kluba" bezalako erakundeek ere bat egin zuten Joseon herriaren eskubideak aldarrikatzeko, baina monarkia eta botere absolutua aldarrikatzen zuen gobernuarekin talka egin zuten.
Errusia ko eragina handia izan zen Inperioan, Japoniak Errusia-Japoniar Gerra (1904-1905) garaitu zuen arte. Korea eraginkortasunez Japoniako protektoratu bilakatu zen 1905eko azaroaren 17an, 1905eko Protektoratu Ituna Gojong enperadorearen behar zen zigilu edo batzorderik gabe aldarrikatuz.
Ituna sinatu ondoren, intelektual eta akademiko askok hainbat erakunde eta elkarte sortu zituzten, independentziaren aldeko mugimenduei ekinez. 1907an, Gojong-ek abdikatu egin behar izan zuen, Japoniak Hagako Bigarren Konbentziora mandatari sekretuak bidali zituela jakin ondoren, protektoratuaren itunaren aurka protesta egiteko, Gojong-en semea, Sunjong enperadorea atxikitzeko eskatuz. 1909an, An Jung-geun independentistak Itō Hirobumi, Koreako Egoiliar Nagusi ohia, hil zuen Koreako politikan sartu zelako. Honek, japoniarrak erakunde politiko guztiak debekatzera eta anexio planekin jarraitzera bultzatu zituen.