cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Megafauna
Zoologia arloan, megafauna (antzinako grezierazko megas "handi" + latinezko fauna "animalia") animalia "erraldoi", "oso handi" edo "handien" multzoa da. Egungo literatura zientifikoan Pleistozenoko megafauna izendatzeko erabiltzen dute, Pleistozeno berantiarrean eta Holozenon zehar iraungipen masiboan desagertzen ari dena. Bere barnean azken glaziazioan arketipikoak ziren Ipar Hemisferioko mamutak eta Hego Hemisferioko gliptodonteak daude. Ataria 44 edo 100 kilogramotan dago. Hau da, orein buztanzuria edota kanguru gorria, eta baita gizakiok ere, megafauna dira. Askotan, irizpide murriztaile bat erabiltzen dute: tona metrikoarena.
NA-4011
NA-4011 edo Gorritiko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-1700 nafar errepidearen 4,20 kilometroan hasi eta Larraunen dagoen Gorriti kontzejura arte doa. Errepidea 4,95 kilometro luze da.
Amazilia rosenbergi
Amazilia rosenbergi Amazilia generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Störkathen
Störkathen Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Marina de Cudeyo
Marina de Cudeyo Trasmierako eskualdean dagoen kantabriar udalerria da. Santander hiriburutik 5 kilometrora dago, Santanderko badiatik hegoaldera. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.252 biztanle zituen eta 27,1 km²-ko azalera du.
Geografia
Udalerriaren orografia ehun metrora heltzen ez diren mendixkaz eta paduraz beteriko kostaldez osatzen da. Antzina Marina de Cudeyoko azalera askoz txikiadoa zen, izan ere dike bitartez itsasoari hainbat lur kendu zitzaizkion, larre bihurtuz. Lursail gehiena bazka-landa da, abeltzaintzara zuzenduta, eta baso gutxi dago. Pontejos herriaren aurrean, badian, Pedrosako uhartea dago, non droga menpekotasunari aurre egiteko ospitalea kokatzen baiten.
Herriak
Marina de Cudeyo udalerriak 5.254 biztanle ditu (2008) eta honako herri edo gune hauetan banatuta dago:
Politika
Federico Aja Fernández (PP) da Marina de Cudeyoko alkatea 2011ko maiatzaren 22ko hauteskudeen ondoren. Hurrengo taulan 2011ko udal hauteskundeetan lortutako emaitzak azaltzen dira:
Trena
Renfe Feve ustiatzaileak eskualde barruko eta aldirikoen zerbitzua eskaintzen dio Marina de Cudeyori, Santander eta Lierganes lotzen dituen aldirikoen linean, eta Santander eta Bilbo lotzen dituen eskualdeko linearen barruan Orejoko geltokia dagoela.
Bestelakoak
Santanderko aireportua eta Santanderko portua minutu gutxira daude.
Bestalde, txalupa zerbitzua dago Santander, Pedreña eta Somo herrien artean, batipat udan.
Galesko basamortua
Galesko basamortua edota Galesko basamortu berdea (ingelesez  Desert of Wales edota Green Desert of Wales) Erdialdeko Galesen dagoen lurralde bat da, bere izena bertan inongo errepide edo herririk ez egoteari eta sarbide zaila izateari zor dio. Izendapena XIX. mendeko ingeles bidaiariek sortu zuten eta ez du galesezko izendapen parekiderik. Gutxi gorabehera galesez Elenydd deitzen den lurraldearen mugekin bat egiten du, eta Kanbriar mendietan dago.
Lipogenys gillii
Lipogenys gillii Lipogenys generoko animalia da. Arrainen barruko Notacanthidae familian sailkatzen da.
Col d'Èze
Col d'Èze (Col d'Èze; Esa), Aurrealpeetan, Niza eta Roquebrune-Cap-Martin artean dagoen mendatea da. 507 metroko garaieran dago.
Txirrindularitza
Txirrindularitza arloan, oso mendate ezaguna da, izan ere askotan izan da Paris-Nizaren pasabidea. Frantziako Tourrean ere bitan igo ziren:
{| width="70%"
Grammonus thielei
Grammonus thielei Grammonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Notacanthus abbotti
Notacanthus abbotti Notacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Notacanthidae familian sailkatzen da.
Baralle
Baralle Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Baralle udalerrian erroldatutako biztanleak 490 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 181 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 195 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 181 etxebizitza nagusietatik 146 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 103 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 310 ziren, horien artean 224 aktiboak ziren eta 86 inaktiboak ziren. 224 pertsona aktiboetatik 201 lanean zeuden (116 gizon eta 85 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 86 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Iville
Iville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Baralle
Diru sarrerak
2009an Baralle udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 488 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.297 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Iville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Baralle
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
Iville
Etxebizitza
2007an 176 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 10 hutsik zeuden. 173 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 165 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 109 etxek bost zituzten. 132 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 88 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Baralle
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 zapata-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Iville
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Baralle
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Baralle udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 729 hektarea erabiltzen.
Iville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 310 ziren, horien artean 222 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 222 pertsona aktiboetatik 201 lanean zeuden (114 gizon eta 87 emakume) eta 21 langabezian zeuden (10 gizon eta 11 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kalorimetria
Kalorimetriak erreakzio kimikoetan edo egoera aldaketetan sorturiko beroa ikertzen duen zientzia bat da. Joseph Black eskoziar zientzialaria beroa eta tenperaturaren kontzeptuak elkarren artean ezberdindu zituen lehenbizikoa izan zen, eta kalorimetriaren sortzailetzat hartu ohi da.
Iville
Diru sarrerak
2009an Iville udalerrian 170 unitate fiskal zeuden, 473 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.403 euro zen.
Baralle
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Iville
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 1 eraikuntza enpresa.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Petropedetes johnstoni
Petropedetes johnstoni Petropedetes generoko animalia da. Anfibioen barruko Petropedetidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Petropedetes dutoiti
Petropedetes dutoiti Petropedetes generoko animalia da. Anfibioen barruko Petropedetidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Moldura
Moldura ornamentuzko elementu jarraitua eta nabarmendua da, gainazal bat apaintzeko nahiz bi elementuren arteko lotura egiteko erabiltzen dena, gainazal hartan argi-ilunezko efektuak sortuz.
Indianapolis Colts
Indianapolis Colts izenekoa National Football Leaguen parte hartzen duen futbol amerikar talde profesional bat da. Liga Nazionala eta Amerikarra 1970ean elkartu ondoren, Amerikar Konferentziaren Hegoaldeko Dibisioaren kide dira, Houston Texans, Jacksonville Jaguars eta Tennessee Titansekin batera.
Taldea Baltimoren zegoen 1983 arte, Indianako hiriburura azkar joan aurretik, bere egungo egoitza dena.
Tradizionalki, etxeko partiduetan kolore zuri eta urdinez jokatzen dute, eta kanpoan erabat zuriz.
Gaur egun, bere etxeko partiduak Lucas Oil Stadiumean jokatzen ditu.
Mosku
Mosku (errusieraz Москва́, Moskva,, ) Errusiako hiriburua eta hiri nagusia da, eta baita Ekialdeko Europako politika, ekonomia, finantza, hezkuntza eta garraio gune nagusia ere. Moskova ibai ertzean kokaturik dago. 2010ean 11.503.501 biztanle zituen. Munduko 7. hiri jendetsuena eta Europako bigarrena (Istanbulen ondotik) da.
Indianapolis Colts
2007an New England Patriots taldea 38-34 garaituz Amerikar Konferentzia irabazi ondoren 41. Super Bowla irabazi zuten Floridako Miami hirian, Chicago Bears 29-17 garaituz, partidu honetan, taldeko quarterback titularra zen Peyton Manning finaleko Jokalaririk Baliotsuena bezala aukeratua izan zelarik. Izan ere, Manning, Colts taldeko jokalaria dena 1998tik, NFLko jokalaririk hoberenetakotzat hartzen da, jokalaririk baliotsuenaren titulua 2003-2004 denboraldian lortuz, denboraldi horretan NFLren historian ratingik altuena ere lortuz, 121.1ekin
Mosku
Historia
Ez da ezagutzen Moskuren jatorria. 1147koa da lehen aipamena, Juri Dolgoruki printzeak Novhorod-Siverskiko printze aliatuari egindako gonbidapena: «etorri neregana, anaia, Moskura». Mongolek erre zuten 1237an, eta haien eskuetan izan zen ondoren. Mongolen beherakadaren eta Konstantinoplaren gainbeheraren ondorioz Mosku Errusiako hiriburu eta mundu ortodoxoaren gune nagusi bilakatu zen.
Petri Handiak San Petersburgon ezarri zuen Errusiako hiriburua. Hori zela eta Moskuk garrantzia galdu zuen eta behera egin zuen biztanle kopuruak. 1812an Napoleonen osteek hartu zuten. Napoleonek kalte larriak egin zituen eta Moskutik alde egin ondoren berriz eraiki behar izan zen hiria; ondoren bere behinolako indarra berreskuratu zuen.
Hirian bizi ziren langileek parte hartu zuten 1905eko iraultzan, eta 1917an boltxebikeak jabetu ziren hiriaz. Hurrengo urtean, 1918an alegia, Sobietar Batasuneko hiriburu egin zuten. Urte horretatik aurrera, Moskuk ezagutu duen hazkundea ikusgarria izan da. Bigarren Mundu Gerran, alemaniarren erasoa Moskutik 100 km baino gutxiagora utzi zen indar gabe, baina hiriak ez zuen kalte handirik izan. Bigarren Mundu Gerraz geroztik are gehiago hazi zen Mosku, eta Sobietar Batasuna zeneko inmigraziogune nagusi bihurtu zen. Garai hartan Mosku eta Washingtonek nazioarteko botere eta politika gune bihurtu ziren.
Indianapolis Colts
XLI. Super Bowla lortu ondoren, Colts taldeak eta Manningek "oso onak izatearen baina saria sekula ez irabaztearen" ospe txarra kendu zuten, ordurarte denboraldi erregularrean oso marka onak egiten baitzituzten, baina denboraldiostean espero baino lehenago erortzen baitziren.
Hiru urte beranduago XLIV. Super Bowla jokatu zuten, berriz ere Miamin, baina oraingoan bere aurkari zen New Orleans Saintsek garaitu zituen.
Jokalari nabarmenak
Peyton Manning, Reggie Wayne, Dallas Clark, Dwight Freeney, Robert Mathis, Gary Brackett, Adam Vinatieri, Antoine Bethea, Jeff Saturday, Ryan Diem
Giambattista Vico
Giambattista Vico (Napoli, 1668ko ekainaren 23a - Napoli, 1744ko urtarrilaren 23a) XVII-XVIII. mendeko italiar filosofo a, erretorikalari a, historialari a eta jurista izan zen. Razionalismo modernoaren kritiko nabarmena, antzinate klasikoa ren apologia burutu zuen Descartes en planteamendu hiperrazionalisten eta bestelako planteamendu erredukzionista hainbaten aurka. Vicoren planteamenduen eragina nabarmena izan da, oro har, filosofiaren historian eta beste zenbait esparru eta diziplinatan, Goethe, Auguste Comte eta Karl Marx bezalako figura esanguratsuenengan esaterako. Besteak beste, antropologia kulturala ren, etnologia ren, giza-gizarte zientzi en eta semiotika ren aitzindaritzat jotzen da, baita epistemologia konstruktibistaren aurrekaritzat ere. Ilustratu lehentiartzat ere kontsideratu daiteke.
Indianapolis Colts
Palmaresa
- Super Bowl: 2
Mosku
Klima
Moskuk klima kontinental hezea du, Dfb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Indianapolis Colts
Palmaresa
- Konferentziako Txapeldunak: 7
- Dibisioko Txapeldunak: 16
Giambattista Vico
Bizitza
Jatorri umilekoa eta liburu saltzaile baten semea, etxean burutu zituen Vicok bere gaztaroko ikasketak, modu autodidaktan eta aitaren eta tutore hainbaten laguntza jasoz. Hasieran eskolara joan zen, besteak beste zenbait gramatika ikastetxetara, nahiz laster utzi behar izan zuen osasun arazoak zirela, zazpi urte zituela eroriko bat pairatu omen baitzuen bere autobiografian azaltzen duenez. Erorikoa dela eta, hiru urte pasa behar izan zituen eskolara joan gabe bere zoritxarrerako. Etxean egon behar hau dela eta ohitu omen zen Vico, hasiera batean bere aita alboan, modu autodidaktan ikastera. Tutore jesuita hainbat ere eduki zituen. Jesuiten eskolastizismo arekin desadostasun nabarmenak izan zituen, eta honek izan zuen eragina, agian, bere formazioa autodidakta izatean. Dena dela, unibertsitate ikasketak burutzea lortu zuen Napoliko Unibertsitatean, 1694 an graduatu zelarik zuzenbide ikasketetan. Zuzenbide zibil eta kanonikoan doktore izatera ailegatu zen. Palermon tifusa pairatu zuen, eta errekuperatu ondoren Della Rocako dukearen semeen irakasle gisa aritu zen lanean, 1686-1695 urte bitartean. Lau urte geroago bere haurtzaroko lagun Teresa Caterina Destitorekin ezkondu zen eta erretorikako katedradun izendatu zuten Napoliko unibertsitatean, ia hil zen arte mantendu zuelarik postu hau. Vicok beti nahi izan zuen jurisprudentzia katedra, erretorikakoa baino prestigio handiagokoa, eskuratu.
Descartesen metodoari erantzuna: Verum Factum
Vicoren ekarpen nagusietakoa Verum Factum printzipioaren planteamenduan datza, Deskartesen argitasunaren eta zalantzaezintasunaren aurkako kritika bat izanik, neurri bateraino, aipatu printzipioa. Egiaren inguruko planteamendu berezi batean datza Verum Factum printzipioak. Vicoren arabera, eta Deskartesen aurka, ezagutza ez datza obserbazio soil bidez egia argi eta bereiziak, axioma zalantzaezinak aurkitzean, axioma hauetatik abiatuz ezagutza oro ondorioztatzearren. Modu honetara, eta Descartesen planteamendu razionalisten aurka, sormenean zentratzen du Vicok egiaren inguruko auzia. Vicoren arabera egia sortu egiten da, eta edozein egia ezagungarrik sorkuntzaren ondorio behar du izan. Vicoren arabera, mundua bere osotasunean ezagutzea Jainkoari dagokio, Jainkoak baitu sortzen mundua bere osotasunean. Gizakiari, berriz, maila apalagoan dagokio sortzea, eta beraz ezagutzea, historia eta bizitza omen baitira sortu eta beraz ezagutu ditzakeen gauza bakarrak. Modu honetara, nolabaiteko humanismo berezi bat planteatzen da Vicoren eskutik, gizakiari erabateko zentraltasuna emanez ezagutzaren esparruan eta aldi berean gizakiari mugak ezarriz, gizakiaz haratago legokeena Jainkoari egokituko litzaiokeelarik eta gizakia gizakiaren eta gizartearen inguruko auzietara mugatuko litzatekeelarik. Aipatu beharrekoa da Vicok ez duela axioma zalantzaezinetan oinarrituriko metodo kartesiarra erabat mespretxatzen. Alabaina, aipatu metodoa ez da, Vicoren arabera, gizakiaren eta gizartearen esparrura mugatzen diren arazo hainbat konpontzeko gauza. Verum Factum printzipioa da, seguraski, Vicoren ekarpen nagusienetakoa, epistemologia konstruktibista ren aurrekarietakotzat kontsideratu daitekeelarik.
Lehen obrak
Vicoren lehen lanek lotura handiagoa dute poesiarekin filosofiarekin baino. “Affetti di un disperato” (“Desesperatu baten afekzioak”, 1692 an konposatua) eta “Canzone in morte di Antonio Carafa” (“Oda Antonio Caraffaren heriotzaz”) dira Vicoren poesia lan esanguratsuenetakoak, 1963 an argitaratuak biak hala biak. 1699 an, erretorikako irakasle bihurtu ostean hasi zen Vico bere obra filosofian zentratzen, bere sei Orazioni Inauguralietatik (inaugurazio orazioetatik) lehenengoan antzeman daiteken bezala. 1707 an zazpigarren orazio bat planteatu zen Vicoren eskutik Francis Bacon en filosofia bultzatu nahian, 1709 an argtaratuko zelarik lan hau De nostri temporis studiorum ratione (Egungo ikasketa metodoez) titulupean. Besteak beste, axioma aristotelikoekiko gehiegizko konfidantza salatu zen Baconen eskutik, axiomatismo kartesiarrarekiko, ideia argi, bereizi eta zalantzaezinekiko eszeptizismoa eta zentzu komunarekiko konfidantza hartuko dituelarik Vicok, mailegu, Baconen lanetik. Modernitatearen gaia ere jorratzen da lan honetan honako galdera planteatuz: ze ikasketa metodo da obea, garaikoa hala antzinatekoa? Obra honekin batera, De antiquissima italorum sapientia (1710) obra ere Vicoren lehen lanetakotzat jo daiteke, arrazionalismo mekanizistaren eta kartesianismoaren kontrako jarrera azpimarratu daitekeelarik bai idatzi honetan bai aurrekoan. Bigarrena, bereziki, Descartesen sistema arrazionalistaren ukapen kontundentetzat kontsideratu daiteke. Vicoren arabera gizakiak ez du errealitatearen ulerpena izadiaren legeetan aurkitu behar (Jainkoak baino ez du ezagutza hori), baizik eta gizakiaren beraren egite eta sinesteetan. Tesi hau fundamentala izango da aipatu bi obretan eta Vicoren pentsamendu osoan zehar, autorearen zantzu humanistak gaztetatik sumatu daitezkeelarik beragan. De antiquissima italorum sapientia obrak ainbat erantzun eta kritika jasan zituen garaian indarrean zegoen kartesianismoa zela eta, Vicok, 1711 eta 1712 urteetan urrenez urren, pare bat erantzun argitaratu zituelarik kritika hauen aurka. Obra hauetaz aparte azpimarragarriak dira, besteak beste, De rebus gestis Antonii Caraphaei libri quattuor (Antonio Caraffaren bizitzaz) lan historiografikoa, 1716 an argitaratua, eta Vita di Giambattista Vico scritta da se medesimo (Giambattista Vicoren bizitza honek berak idatzia) obra autobiografikoa, lehen atala 1725 ean eta bigarrena 1731 an argitaratu zirelarik. Lehen autobiografia filosofikoetakotzat jo daiteke aipatu obra, bertan, Vicok, berarengan eragina izan duten zenbait autore komentatzen direlarik, besteak beste Platon, Aristoteles, autore helenistikoak, Scoto, Suarez eta poeta klasiko hainbat. Vicoren erretorikarekiko harremana ere ezin da ahaztu bere obraz mintzatzean, erretorika irakaslea izan zela kontuan hartuta hainbat obra idatzi baitzituen, besteak beste, irakaskuntzarako. Vicoren erretorikaren eta elokuentziaren inguruko planteamendu hainbat, Institutiones Oratoriae titulupean, 1711-1741 urte bitartean argitaratu ziren, eta bere ikasle propioek jasotako apunte sorta batzuetan daude bilduta.
Sciencia Nuova
Aipatu lanez gain, Vicoren obra nagusienetakotzat (nagusientzat inkluso) jo daiteke Sciencia Nuova (Zientzia Berria) obra, filosofiaren historian esangura nabarmena edukiz honek eta ilustrazioa ren aurrekaritzat jo daitekeelarik. Obra hau, osorik bederen, egilea hil ondoren argitaratu zen.
Vicoren obra lehentiarretan planteaturiko gaiak zabalago azaldu eta jorratu ziren, Vicoren eskutik, obra honetan. Obra horretan, ikusmolde kristauaren baitan, jakintzaren alor asko aztertuz (hizkuntzalaritza, mitologia, idazkera sistemak, biografiak), gizarteen bilakaera gidatzen duten lege unibertsalak zehazten saiatu zen Vico. Zibilizazio guztien historiak hiru aldi ditu harentzat, legearen ikusmoldearen araberakoak: jaiotza, garapena eta gainbehera. Lehena jainkoen aldia da, aldi primitiboa; legea jainkoak emana dela uste da, eta izadiaz gaindiko gertaeren eta izakien beldurrez da gizona. Bigarrena heroien garaia da, aginpidea aristokraziako talde txiki baten eskuetan dagoena. Azkena gizakiena da, eta lege sistema arrazoizkoa da, gizaki guztiei eskubide berdinak ematen dizkiena; materialismoa gehiegizkoa bada, ordea, gainbehera etor daiteke beste garai primitibo batera, eta era horretan zikloa (corsi e ricorsi) berriz hasten da.
Eragina
Vicok eragin nabarmena izan da, besteak beste, Isaiah Berlin edota Karl Marx bezalako pentsalari garrantzitsuenengan. XIX. mendean izan zuten Vicoren ideiek harrera handiena, Jules Michelet frantses historialari erromantikoaren eskutik lehenik eta behin. Goethek biziki miretsia izan zen, Vicoren zikloen teoria beretu zuelarik polimata ospetsuak. Auguste Comte frantses filosofo positibistak Vicorengandik hartu zuen gizadiaren hiru aldien ideia, eta Karl Marxen materialismo dialektikoak (erlijioaren inguruko ikusmoldeaz gorabehera) asko zor dio Vicoren Scienza nuova opus magnum ari.
Bibliografia
Zerrenda modura, hauek dira Vicoren obra esanguratsuenetakoak (ingelesera itzuliak):
Bigarren mailako bibliografia:
Mosku
Banaketa administratiboa
Mosku hamar barruti edo okrugez osaturik dago.
Garraioa
Moskuko metroa, Lur azpiko jauregia ezizenaz ezaguna, hiriburuaren gune asko lotzen ditu eta munduko metrorik erabilienetakoa da. 185 geltoki ditu eta 305,5 km luze da, lerro guztien batura eginda. Munduko hirugarren metrorik luzeena da, New York eta Londreskoaren ostean. 1935an ireki zen eta ezaguna da geltokiek duten diseinuagatik. Errealismo sozialista bezala ezagutzen den korrontearen hainbat artelan daude bertan.
Bada ustezko sekretupeko metro sistema bat Metro-2 izenekoa, lur azpikoa eta Moskuko metro publikoaren parekoa.
Herri eta hiri senidetuak
Mosku ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Thérondels
Biztanleria
2007an Thérondels udalerrian erroldatutako biztanleak 481 ziren. Familiak 218 ziren, horien artean 79 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 371 etxebizitza zeuden, 227 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 103 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 333 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 227 etxebizitza nagusietatik 187 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 129 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nevado de Tuco
Nevado de Tuco Hegoamerikako mendi bat da, Andeetan dagoena, Peruko Ancash departamenduan.
Khersongo Nazioarteko Aireportuko aire-erasoa
Khersongo Aireportuaren aurkako aire-erasoa 2022ko martxoaren 16an gertatutako aire-eraso bat izan zen, Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, Kherson hirian kokaturiko Khersongo Nazioarteko Aireportuaren aurkakoa. The Wall Street Journal egunkariak jakinarazi zuenez, "Ukrainak aire-eraso bat egin zuen Khersongo aireportuaren aurka, Errusiako aire-base bat [z]ena". Egunkarian agertzen zenez, "[aireportuko] pistaren satelite bidezko irudiek zazpi helikoptero errusiar suntsitu edo kaltetu erakutsi zituzten, horietako batzuk sutan bilduta."
Thérondels
Diru sarrerak
2009an Thérondels udalerrian 211 unitate fiskal zeuden, 430 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.324 euro zen.
Wiedenborstel
Wiedenborstel Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Khersongo Nazioarteko Aireportuko aire-erasoa
Testuingurua
Khersongo guduaren testuinguruan, indar errusiarrek Khersongo Nazioarteko Aireportua hartu eta aire-base gisa erabiltzen hasi ziren.
Thérondels
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Amazilia boucardi
Amazilia boucardi Amazilia generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Thérondels
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Thérondels udalerrian 50 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.816 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nevado de Tuco
Kokapen geografikoa
Cordillera Blanca mendilerroaren hegoekialdeko muturrean dago. Bere altuera 5300 metrokoa da, beste iturri batzuen arabera 5454 edo 5479. Conococha aintziraren jatorria da, bere hegoaldeko zatitik jaiotzen den izen bereko ibaia eratzen duena.
Medio Cudeyo
Medio Cudeyo Kantabriako udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 7.565 biztanle zituen eta 26,8 km²-ko azalera du.
Nevado de Tuco
Kokapen geografikoa
Inguruko mendiak honakoak dira:
Conocochatik, Chiquianetik eta Conococha-Chiquian errepidearen goikaldeko zatitik ikus daiteke.
Mullidae
Mullidae arrain pertziformeen familia bat da. Mullus dute genero tipoa.
Néhou
Néhou Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Néhou udalerrian erroldatutako biztanleak 522 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 70 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 248 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 242 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 154 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 193 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 94 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 226 aktiboak ziren eta 98 inaktiboak ziren. 226 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (104 gizon eta 82 emakume) eta 39 langabezian zeuden (18 gizon eta 21 emakume). 98 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Néhou udalerrian 212 unitate fiskal zeuden, 541,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.956 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Telxinoe (satelitea)
Telxinoe (grekoa: Θελξινόη), edo Jupiter XLII, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.
Ezaugarri fisikoak
Telxinoe satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Anankeren taldeko satelitea da: 19.300.000 km eta 22.700.000 km arteko erradioarekin eta 150° inguruko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira guztiak. Talde horretan sailkatutako sateliteak, jatorriz, asteroideak dira, Jupiterren grabitateak harrapatuak eta satelite bilakaraziak.
Petropedetes martiensseni
Petropedetes martiensseni Petropedetes generoko animalia da. Anfibioen barruko Petropedetidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Telxinoe (satelitea)
Aurkikuntza
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 9an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2004ko urtarrilaren 24an eman zen.
Izendapena
Telxinoe satelite-izena mitologia grekoko Telxinoe pertsonaian du jatorria. Telxinoe jatorrizko lau musetariko bat zen; Zeusen alabak ziren guztiak.
Hasieran, S/2003 J 22 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003an lehen aldiz ikusitako Jupiterren hogeita bigarren satelitea zela. Telxinoe behin betiko izena 2005eko martxoaren 30ean eman zitzaion.
Kalize (satelitea)
Kalize (grekoa: Καλύκη), edo Jupiter XXXIII, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.
Ezaugarri fisikoak
Kalize satelite txikia da (5 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin eta 164,9° eta 165,5° bitarteko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.
Aurkikuntza
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2000ko azaroaren 23an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2001eko urtarrilaren 5ean eman zen, Jupiterren beste 10 sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.
Izendapena
Hasieran, S/2000 J 2 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2000. urtean lehen aldiz ikusitako Jupiterren bigarren satelitea zela. Kalize behin betiko izena 2002ko urriaren 22an eman zitzaion, Jupiterren beste 10 sateliterekin batera.
Notacanthus bonaparte
Notacanthus bonaparte Notacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Notacanthidae familian sailkatzen da.
Delle
Delle Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Delle udalerrian erroldatutako biztanleak 6.047 ziren. Familiak 2.611 ziren, horien artean 945 pertsona bakarrekoak ziren (444 bakarrik bizi ziren gizonak eta 501 bakarrik bizi ziren emakumeak), 709 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 664 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 293 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.904 etxebizitza zeuden, 2.656 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 223 hutsik zeuden. 1.226 etxeak ziren eta 1.659 apartamentuak ziren. 2.656 etxebizitza nagusietatik 1.229 bere jabearen bizilekua ziren, 1.384 alokairuan okupaturik zeuden eta 43 doan lagata zeuden; 45 etxek gela bat zuten, 324 etxek bi zituzten, 662 etxek hiru zituzten, 734 etxek lau zituzten eta 892 etxek bost zituzten. 1.678 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.349 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 874 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Delle udalerrian 2.576 unitate fiskal zeuden, 5.906,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.313 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 59 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 5 iturginak, 1 argiketaria, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 11 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 30 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 7 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 3 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 3 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Delle udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Delle udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 533 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 352.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Grammonus waikiki
Grammonus waikiki Grammonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Eskorpioia eta igela
Fabula
Eskorpioak ibaia zeharkatzeko, bere gain eramateko eskatu zion igelari, igelak esan zion
—Nola ziurtatu ez didazula zizta egingo?
Eskorpioiak erantzun zuen:
—Biak ito egingo ginateke.
Igelak onartu egin zuen, abiatu ziren eta ibaiaren erdian eskorpioiak igelari zizta egin zion. Igelak galdetu zion:
—Zergatik egin duzu? Orain biak hilko gara eta.
Interpretazioa
Historiaren ikasgaia, oro har, honela hartu ohi da: «Ez saiatu zeure burua engainatu norbait zu bezalakoa dela edo izan daitekeela sinetsiz; pertsona batzuek beren gaiztakeria aterako dute ekintza horien ondorioez axola izan gabe, nahiz eta beren burua ere kaltetuko duten».
Grammonus yunokawai
Grammonus yunokawai Grammonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Eskorpioia eta igela
Interpretazioa
Onartzen den beste interpretazio bat da fabulak pertsona-talde "eskorpioi" batzuk irudiztatzen dituela. Talde horien anbizioa guztiz neurrigabea denez eurak flotatzen mantentzen dituzten elementuak suntsitzeko gauza ere izan daitezkeela. Berenak egiteko prest daude, gaiztakeria itsu horrek gidatuta.
Barnerakoitasun eta kanporakoitasun
Barnerakoitasun eta kanporakoitasun izendapenak Carl Gustav Jung suitzar piskologoak bere Tipo psikologikoak liburuaren bidez hedatu zituen eta bere izaeraren teoriaren barnean oinarrizko tipo psikologikoak definitzen ditu:
Ikus gainera
Myers-Briggs adierazlearen araberako tipo psikologikoak:
Amazilia luciae
Amazilia luciae Amazilia generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Apaingarri
Apaingarria, apaingailua, apaindura, apaingaia, edergarria, edergailua, edergaia edo ornamentua obra nagusien lagungarri eta egituren edergarri jartzen den pieza gehigarria da.
Xar-kali-xarri
Xar-kali-xarri (K.a. 2218-K.a. 2192) antzinako ekialde ertaineko kronologiaren arabera), akadiar dinastiako errege sumertar bat izan zen. Naram-Simen semea, ezin izan zuen bere aitak bezala egin, eta akadiar inperioa erori egingo zen barne tentsioen, Puzurinsunsinak Awaneko erregearen iritsiera eta gutien iritsieraren ondorioz.
Gainbehera, Sumerren aldi berean gertatu ziren matxinadekin hasi zen. Xar-kali-xarri, matxinada horiek kontrolpean mantentzeko gai izan zen aipaturiko Awaneko erregea iritsi zen arte, lurralde osoan erasoak egin zituena. Nomada atzerritarrak, amorritak eta gutiak, hasiera batean, Basarko guduan garaituak izan ziren. Baina Sinai galdu egin zuten egiptoarren aurrean, eta Babilonia eta Elam erresumatik banandu ziren. Hil egin zuten.
Charlie Hebdoren aurkako atentatua
Charlie Hebdoren aurkako atentatua Parisen (Frantzia), 2015eko urtarrilaren 7an Charlie Hebdo hamaboskari satirikoaren aurka bi gizonek egindako tirokatzea izan zen. Hamabi pertsona erail zituzten, eta beste 10 larriki zauritu.
Frantziaren esku hartzeak
Frantziak 1950eko eta 1960ko hamarkadetan deskolonizazioak gertatu arren, bere menpeko izan ziren herrialdeetan esku hartu zuen.
2000ko hamarkadan, islama erlijio nagusia zen estatuetan esku hartzeagatik Saheleko taldeak bertan zeuden frantziarrak bahitzen hasi zen.
Sarkozyren agintaldian, Afganistan eta Libian egin zuen esku hartzea Frantziak. Lehenengoarengatik, 2012ko martxoko Frantziako tiroketak gertatu ziren.
François Hollandek, Maliko Gatazkan parte hartu zuen, izan ere, Malira 2013ko urtarrilean igorri zuen armada, independentzia aldarrikatua zuen Azawad eskualdean muturreko islamistak nagusitu eta Bamako hiriburura zihoazenean. Afrika Erdiko Errepublikan ere esku hartu zuen Frantziako Armadak.
Immigranteen integrazioa eta diskriminazioa
2005ean hiri handietako auzo pobreetan piztutako matxinadak diskriminazio horren jatorri izan ziren, nahiz eta istiluetan jatorriz herrialde musulmanetakoak zirenen ondorengoek bakarrik ez parte hartu. Gainera, beloa toki publikoetan debekatzeko arauak ere jarri ziren.
Azken aldiko gertaerak
2014ko urrian, Frantziak Iraken Estatu Islamikoaren kontra bonbardaketak hasi eta hilabetera, Estatu Islamikoaren bideo batean, frantsesez mintzatzen zen talde batek Frantzia erasotzeko dei egin zien bere jarraitzaileei.
2014ko abenduan, oinezkoen kontra nahita hiru auto harrapaketa egin ziren Frantzian.
Urtarrilak 7
11:30etan bi lagun sartu ziren astekariaren egoitzara XI. barrutian burua estalita eta beltzez jantzirik, kalaxnikov arma automatikoak zituztela. Hamar kazetari eta egoitzako polizia hil zituzten. Aldizkariko zuzendariaren bizkartzaina zen polizia. Ihesean beste polizia bat hil zuten. Hamabi hildakoez gain, hogei zauritu ere egon ziren, tartean lau larri zeuden.
Asteazkenero bezala bilera egiten ari zen aldizkari satirikoko zuzendaritza. Gainera, lekukoek esan zutenez, hainbat kazetari izen-abizenez bilatu zituzten. Bi erasotzaileek ihes egiterakoan «Profeta mendekatu dugu» esan omen zuten. Ihesean zebiltzala beste polizia batekin topo egin, tiroketan zauritu eta lurrean zegoela hil zuten.
Erasotzaileek ibilgailu batean ihes egin zuten eta geroago, Parisko XIX. barrutian aurkitu zuten euren ibilgailua, tiroketa izan zen auzotik gertu. Kotxeak aurreko beira hautsita zuen eta poliziaren ustez, erasotzaileek istripua izan zuten.
Gauean, hiru erasotzaileak identifikatu zituzten. Aldizkariaren aurka egindako erasoarengatik zazpi pertsona atxilotu zituzten gauean.
Urtarrilak 8
Goizean, Malakoffen (Paris hegoaldea) polizia bat tiroz hil eta beste bat zauritu zuten 07:15etan zirkulazio istripu bat gertatu ondoren. Arratsaldean, Frantziako Fiskaltzak baieztatu zuen tiroketa "ekintza terrorista" bat izan zela nahiz eta atentatuarekin loturarik ez eduki
Bestalde, meskita baten ondoko kebab taberna batean nahita eragindako leherketa bat gertatu zen Villefranche-sur-Saônen. Le Mansen, granada bat eta bala bat aurkitu zituzten meskita batean. Mansen hiru granada bota zituzten iluntzean meskita baten aurka eta bala zulo bat ere aurkitu zuten. Port-la-Nouvelleen herriko musulmanen gurtza lekuaren aurka suzko armekin tiro egin zuten. Egunaren bukaerarako bi meskitari eta kebab bati eraso zieten. Horrek islamofobiaren beldurra sortu zuen
Gainera, erasoaren harira urtarrileko hirugarren astean aldizkari satirikoak milioi bat ale inprimatuko zituela eta ohiko hamasei orrien ordez zortzi izango zituela zabaldu zen. Edizio berezia argitaratzeko Canal+ eta Le Monderen Libérationen laguntza izango zuen. Google News eta egunkariak banatzen zituen Presstalis enpresa ere laguntzeko prest agertu ziren. Halaber, Hollande eta Sarkozyren arteko bilera ere egon zen batasun irudia emateko. Aldizkariaren aurka egindako erasoarengatik zazpi pertsona atxilotu zituzten gauean.
Arratsaldean, France 3k adierazi zuenez bi erasotzaileak Crépy-en-Valois herrian zeuden, Oise eskualdean, eta lehenago Aisne herrian egon ziren, nahiz eta, Poliziak ez baieztatu. Aurretik gasolindegi batean identifikatu zituzten. Ondorioz, Frantzia iparraldean, Poliziak operazio zabal bat hasi zuen. Vigipirate plana, alerta maila gorenean jarri zuten.
Urtarrilak 9
08:40an Kouachi anaiek autoa lapurtu zioten Montagny-Sainte-Félicité herriko emakume bati eta honek Poliziari deitu zion. Gero tiroketa izan zen Dammartin-en-Goële herrian, Poliziaren eta ustezko erasotzaileen artean. Orduan, biak atxilotzeko operazioa indarrean jarri zuen Frantziako Gobernuak eta Dammartin-en-Goel herriko enpresa batean inguratu zituzten. Bi susmagarriek "martiri gisa" hiltzeko nahia adierazi zuten. 17.00etan operazioa hasi etaDammartin-en-Goeleko inprentan leherketa eta tiro hotsak entzun ziren. Charlie Hebdo astekariaren erasoko susmagarriak hil egin zituzten eta gizon bat zuten bahitua askatu zuten.
Eguerdian, Porte de Vincenneseko koxer saltoki batean, berriz, bost lagun bahitu zituen aurreko egunean udaltzain bat hil zuen gizonak eta mehatxatu zuen Kouachi anaiei joaten ez uztekotan bahitutakoak hilko zituela. Anaien kontrako erasoalditik gutxira Polizia bertan sartu zen eta hil egin zuten bahitzailea. Bahituetako hiru edo lau hil ziren eta hildakoak Kouachi anaiekin harremana zuela ere zabaldu zen.
Bestalde, Arabiar zikinak, hiltzaileak eta charliberté idatzi zuten Baionako meskitako hainbat lekutan goizaldean.
Hilak eta zaurituak
Zaurituen artean, Ziburuko (Lapurdi) polizia bat zegoen: tiroa jaso zuen hanka batean.
Erasotzaileak
Erasotzaileak 1980an eta 1982an, Parisen sortutako Said eta Cherif K. anaiak omen ziren eta Hamyd M. zen hirugarren erasotzailea, 1996an jaiotakoa. Charleville-Mezieresko polizia etxera joan zen bere errugabetasuna aldarrikatzera. Bi anaiak AEBko Gobernuaren zerrenda zeuden eta horregatik AEBtara heltzen ziren hegaldi komertzialetan bidaiatzea debekatuta zuten
Hirurak sare jihadistekin kolaboratu zuten aurretik eta bi anaiak Siriatik itzuli ziren 2014ko udan.
Cherif Kouachi 2005ean epaitu zuten jihadistak Irakera bidaltzen zituen talde batekoa zelakoan. 2003 eta 2005 artean 10 bat gazte Irakera bidali zituen taldeak. Cherif K.ri hiru urteko kartzela-zigorra jarri zioten, baina urte eta erdi egin zuen kartzelan. 2008an hiru urteko espetxe-zigorra jarri zioten, jihadistak lortzeko sare batean parte hartzeagatik.
Said Couachi (1981) 2011n Yemenera joan zen Al-Kaida taldearekin lotura zuen sare batean entrenamendua jasotzera. Hainbat hilabetez egon omen zen Said bertan eta Arabiar penintsulan Al-Kaidak zuen sare batean entrenamendua jaso zuen denbora horretan.
Ustezko erasotzaile hauek kotxean utzitako nortasun agiri bati esker identifikatu zituzten.
Urtarrilak 10
Parisko supermerkatuko erasotzailearen emaztearen bila jarraitzen zuen Poliziak baina uste zuen Siriara joan zela urtarril hasieran. Bestalde, hamahiru lagun atxilotu zituzten hilketetatik urtarrilaren 10 arte. Alarma faltsuek ere egon ziren, Eurodisneyko hotel batean eta Parisko sinagogarik garrantzitsuenean.
Sergio y Estíbaliz
Sergio y Estíbaliz euskal kantarien bikotea izan zen, gaztelaniaz kantati ohi zuena, Estibaliz Uranga eta Sergio Blancok osatuta. Mocedades taldeko kideak izan ondoren, karrera propioa izan zuten. Geroago, bat egin zuten berriro El Consorcio taldean.
Charlie Hebdoren aurkako atentatua
Urtarrilak 10
Arabiar penintsulako Al-Kaidako buruetako batek bideo bat zabaldu zuen Interneten eta bestek kide batek adierazi zuen Mahomaren ohorez egin zirela hilketak.
Sergio y Estíbaliz
1970eko hamarkada hasierako Bilboko giro musikal periferiko samarrean, musika oso interesgarria egiten nabarmendu zirela aipatu izan du Fermin Etxegoien kritikariak. The Mammas & the Pappas edo Simon and Garfunkel taldeek egiten zuten musikaren parekidetzat jo zitezkeen euskal bikotearen lehen diskoak, Etxegoienen ustez.
Charlie Hebdoren aurkako atentatua
Urtarrilak 11
Europan terrorismoaren mehatxua zuten herrialdeetako Barne ministroek, AEBek eta Kanadak “terrorismoaren kontra borroka elkarrekin egitea” hitzartu zuten.
Sergio y Estíbaliz
1975eko Eurovision abesti lehiaketan Espainia ordezkatu zuten. 19 parte-hartzaileren artean 10. geratu ziren Tu volverás abestiarekin (euskaraz, "itzuliko zara").
Charlie Hebdoren aurkako atentatua
Urtarrilak 11
Egun berean, Mahomaren karikaturak argitaratu zituen egunkari bati erasotu zuten harrika, eta su-bonba bat jaurtita.
Gainera, fiskaltzak koxerreko erasotzailea eta korrikalari bati egindako erasoa lotu zituen, izan ere, erabilitako arma eta korrikalari bat tirokatzeko erabilitako arma berberak izan zitezkeen.