cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espainiako garapen-planak
Garapen Ekonomiko eta Sozialeko Planak (Planes de Desarrollo Económico y Social) plangintza indikatiboko hiru plan izan ziren, gerraosteko autarkia gainditzea helburu zutenak. 1959ko Egonkortasun Planetik abiatzen dira, eta Laureano Lopez Rodó ministroa izan zen haien sortzailea. Hazkunde ekonomiko handia eragin zuten, urteko batez besteko BPGaren igoera-tasa %7,2koa izanik. Urte horiei Desarrollismo esaten zaie. Planen arrakastaren zati handi bat merkataritza-balantza desorekatu batean oinarritu zen (inportazioek take-off ekonomikoa ahalbidetzen zuten), eta haren defizita Espainiak Europara egindako emigrazioarekin eta turismoaren ondoriozko diru-sarrerekin konpentsatzen zen; atzerriko kapitalaren zuzeneko sarrerez gain, liberalizatu egin baitziren. Industrializazioak garapen-ardatz deiturikoak izan zituen: enpresa industrialen lehentasunezko instalazio-eremuak, hala nola Valladolid eta Vigo (non Renault eta Citroën automobil-fabrikak instalatu ziren hurrenez hurren), Puertollano (findegia) eta abar.
Ministerio bat sortu zuten ad hoc- Plangintza eta Garapen Ministerioa izenekoa- 1967tik 1973ra Laureano López Rodóren eskuetan izan zena. Hau nabarmena zen Opus Deiren teknokraten artean, arlo ekonomikoan kontrol handiena zuen frankismoko familietako bat bezala jarduten zuen taldea, gutxienez Matesa eskandalua piztu zen arte (1969).
Hurrenez hurren, hiru garapen-plan izan ziren:
Leiolepis belliana
Leiolepis belliana Leiolepis generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Bonnaud
Bonnaud Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bonnaud udalerrian erroldatutako biztanleak 38 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 22 etxebizitza zeuden, 21 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 bigarren erresidentzia bat zen. 21 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 21 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (7 gizon eta 6 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 6 Pertona inaktibo guztiak erretiraturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Henny Knoet
Henny Knoet (Bergen op Zoom, 1942ko maiatzaren 3a - Sprang-Capelle, 2013ko abuztuaren 26a) holandar diseinatzailea izan zen. Batez ere Efteling-i egindako ekarpenengatik aitortzen zaio.
Alemanian lan egin ondoren, Knoet 1979an hasi zen Efteling-en parke-antolatzaile gisa. Bere ekarpenek estilo jai eta koloretsua dute ezaugarri. 2007an erretiratu zen 65 urte zituela, diseinatzaile berriei lekua egin nahi ziela adieraziz.
Goldach
Goldach Suitzako udalerria da. Sankt Gallen kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bruno Sarpa Costa
Bruno Sarpa Costa, Doda (1984ko urriaren 29a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.
Nova Alvorada
Nova Alvorada Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Molsheim
Molsheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Molsheim udalerrian erroldatutako biztanleak 9.331 ziren. Familiak 3.775 ziren, horien artean 1.168 pertsona bakarrekoak ziren (484 bakarrik bizi ziren gizonak eta 684 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.114 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.220 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 273 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Kolárovo
Kolárovo Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 106,82 km²ko azalera du eta 10599 biztanle 2017ko datuen arabera.
Molsheim
Etxebizitza
2007an 4.134 etxebizitza zeuden, 3.872 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 233 hutsik zeuden. 1.635 etxeak ziren eta 2.466 apartamentuak ziren. 3.872 etxebizitza nagusietatik 1.842 bere jabearen bizilekua ziren, 1.902 alokairuan okupaturik zeuden eta 128 doan lagata zeuden; 211 etxek gela bat zuten, 588 etxek bi zituzten, 943 etxek hiru zituzten, 813 etxek lau zituzten eta 1.317 etxek bost zituzten. 2.776 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.857 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.402 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Kolárovo
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1268. urtekoa da.
Molsheim
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Filloa
Filloa Galiziako usadiozko azkenburu bat da, eskualde batzutan freixó edota marrucho ere deitzen da. Arrautz, esne, ur eta arto edo gari irinez egiten da, hauei tokian-tokiko usadio edo ohituraren arabera osagai ezberdinak gehitzen zaizkiolarik, tartean urdaia, gatza, azukrea edo limoi azal birrindua.
Espantaperroseko dorrea
Espantaperroseko dorrea, Talaiaren dorrea ere deitua, Badajozeko alkazabaren ondoan dagoen dorre albarrana da, jatorri almohadekoa eta oktogono formako oinplanoduna. 1169an eraikia, 30 metro inguruko altuera du. Sarri, Alpendizaren Dorrearekin nahasten da, Alpendizaren atetik gertu dagoena, Santa Maria Calatravakoaren elizaren hondakinetatik gertu dagoena.
Arte almohadearen dorre albarranar poligonalak eraikitzeko ohitura jarraitzen du. Zentzu honetan, bere eraikuntza, Sevillako Urrearen Dorrearen aurrekoa da.
Molsheim
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.299 ziren, horien artean 4.812 aktiboak ziren eta 1.487 inaktiboak ziren. 4.812 pertsona aktiboetatik 4.346 lanean zeuden (2.370 gizon eta 1.976 emakume) eta 466 langabezian zeuden (204 gizon eta 262 emakume). 1.487 pertsona inaktiboetatik 423 erretiraturik zeuden, 575 ikasten zeuden eta 489 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Filloa
Bretainiako krepeen nolabaiteko antza dute.
Molsheim
Diru sarrerak
2009an Molsheim udalerrian 3.869 unitate fiskal zeuden, 9.085,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.669 euro zen.
Espantaperroseko dorrea
Dorrearen zatirik gehiena trinkoa da, bere goiko bi solairuak izan ezik, gangatutako eraztun formako bi ganbera direnak. Jatorrian, elkargurutzatutako arkuz apaindutako eraikin karratu bat zuen tontorrean, eta, eraiki eta denbora batera, XVI. mendean, gaur egun ikus daitekeen mudejar estiloko tenplutxoa gehitu zitzaion. Amaitze mudejar honek, joan den mendearen amaieran kendua izen zen kanpai bat izateko funtzioa zuen, gaur egun, kanpai hori, Badajozeko arkeologia museo probintzialean ikus daitekeelarik.
Berriki, zaharberritua izan da.
Molsheim
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 549 komertzioetatik, 8 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 35 eraikuntza enpresak ziren, 139 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 21 garraio enpresak ziren, 34 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 35 finantziazio enpresak ziren, 26 higiezinen enpresak ziren, 80 zerbitzu enpresak ziren, 98 administrazio publikoko enpresak ziren eta 29 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 110 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 7 zurginak, 5 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 9 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 9 aldi baterako lan enpresak, 20 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 43 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 13 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Molsheim udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 132 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 5 psikiatriko, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Molsheim udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta lizeo teknologiko bat zegoen.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 996 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.989 eta lizeo teknologikoetan 408.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kultibar
Kultibarra gizakiak lantzen duen baratzezaintza edo lorezaintzako teknikaren baten bidez sortutako landare-barietatea da, populazio naturaletan ageri ohi ez dena. Batzuetan ingelesezko hitza, cultivar, erabiltzen dute. Naturak sortutakoa, aldiz, barietate du izena.
International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP) izeneko kodeak bere izenak arautzen ditu. Hona hemen onarturiko izen baten sinonimoak:
Txinbo kaskabeltz
Txinbo kaskabeltza (Sylvia atricapilla) sylviidae familiako hegazti paseriformea da, Europako eskualde epeletan bizi dena. Neurri ertain-txikiko txoritxoa (13-15 cm), Sylvia generoko ugariena. Kantari alaia, sarri ikusiko dugu zuhaitz eta sastraka artean jauzika, intsektu eta fruitu bila dabilen bitartean. Oro har arre-gris kolorekoa, buru gaineko lumengatik bereiziko ditugu: kaskabeltzak dira arran, kaskagorriak emeak (eta gazteak). Urte guztian bizi da Euskal Herrian. Arrunta (eta nahiko ugaria) da Euskal Herriko eskualderik gehienetan.
Beste izen batzuk
Euskaraz izenak beste aldaera batzuk jaso ditu: Burubeltz, Kaskabeltz, Lahartzatxori, Marugatxori, Pikutxori, Sasitxinbo, Sasitxori, Txat, Tximutxa, Txinbo, Txinbo burubeltz, eta Txirabo.
Tony Bennett
Anthony Dominick Benedetto, musika-munduan, eta, profesionalki, Tony Bennett izenpean ezaguna (New York, 1926ko abuztuaren 3a - ibidem, 2023ko uztailaren 21a) estatubatuar pop tradizional abeslaria izan zen, bai eta jazz- zein big band eta show-abestietako abeslaria ere. Margolaria ere bazen, bere hainbat obra erakunde ezberdinetako behin-betiko erakustokiaren parte direnak. Era berean, Astoria auzoko (Queens, New York) Frank Sinatra Arte-Eskolako sortzailea ere bazen.
Astoria zein Pyrites-en jaio eta hazia (New York), familia italo-estatubatuar batean, Bennett urte gutxirekin hasi zen abesten. II Mundu Gerrako amaiera aldera AEBetako Armadarekin borrokatu zuen Europako Antzokian. Ostean, bere abeste-teknika hobetu eta gero, Columbia Records-ekin sinatu eta, 1951ean, bere lehen single ospetsua kaleratu zuen: "Because of You". Ostean, 1953ko hasieran beste abesti ezagun bat kaleratu zuen ere: "Rags to Riches". Bere jazz-abestea hobetu ostean, 1950eko hamarkadaren amaieran bere garai gorenena ailegatu zen; esaterako, The Beat of My Heart eta Basie Swings, Bennett Sings albumekin. 1962an, bere abesti ezagunena grabatu zuen ere, "I Left My Heart in San Francisco". Rock-aroaren gorenean bizitza isilago bat pasa ostean, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran berpizkunde bat pairatu zuen. Bere azken lana Lady Gagarekin batera argitaratutako Cheek to Cheek albuma da (2014), Grammy Sariduna dena, Ahots-Pop Tradizionaleko Album Onena kategorian.
19 Grammy Sari irabazi ditu, bai eta bi Emmy Sari ere. Mundu osoan, 50 milioi disko baino gehiago saldu ditu. 2021eko otsailean, 2016. urtetik aurrera Alzheimera pairatzen duela argiratatu zen, diskak grabatzen eta kontzertuak ematen jarraitu badu ere.
Cyclichthys orbicularis
Cyclichthys orbicularis Cyclichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Diodontidae familian sailkatzen da.
Leiolepis guentherpetersi
Leiolepis guentherpetersi Leiolepis generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Euskaldun Txapelketa
Euskaldun Txapelketa urtero Euskadiko Txirrindularitza Federazioak antolatutako txapelketa da, hamabost lasterketa amateurrez osaturik. 1998an sortua, 19 eta 26 urte arteko txirrindulariek har dezakete parte. Taldekako sailkapena ere badago.
Puntuazioa
Lasterketa bakoitzeko lehenengo 15 txirrindularik puntuak lortzen dituzte eta horrela sailkapen orokorra osatzen da.
Nintendo DSi
Nintendo DSi (ニンテンドー) 2008an Nintendo japoniar bideo-joko eta multimedia enpresak merkaturatutako bideokontsola bat da. Tokyo Game Showaren aurreko prentsa-konferentzian iragarria, 2008ko azaroaren 1ean Japonian, 2009ko apirilaren 2an Australian, 2009ko apirilaren 3an Europan, 2009ko apirilaren 5ean AEBtan eta 2009ko maiatzaren 13an Latinoamerikan atera zuten.
Professor X
Professor X, euskaraz X Irakaslea, jaiotze izenaz Charles Francis Xavier, Marvel Comics komiki argitaletxearen pertsonaia bat da eta X-men superheroi taldeko burua. Stan Lee eta Jack Kirbyk sortu zuten eta lehenbiziko aldiz The X-Men komiki liburuaren 1. zenbakian agertu zen (1963ko iraila).
Gaztaroan Magneto mutantearen lagunmina zen baina hark mutanteen nagusitasunean sinisten zuenez eta X Irakasleak mutanteen eta gizakien arteko elkarbizitzan baketsuan, elkar etsaitu eta bakoitza mutante talde baten buru bilakatu ziren.
Bere ahalmenak onakoak dira: telepatia eta proiekzio astrala.
Zinema
Zineman Patrick Stewart eta James McAvoy aktoreek antzeztu dute.
Eremomela turneri
Eremomela turneri Eremomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
San Saba konderria (Texas)
San Saba konderria (San Saba County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua San Saba da. 2010eko zentsuaren arabera 6,131 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
San Saba konderriak 294,848 kilometro koadro ditu. Horietatik 807 ura dira. Beste 29,404 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,08 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 6,131 pertsonetatik 5,850 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,715 dira. 194 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 45 pertsonek kokatzen zuten.
Nova Palma
Nova Palma Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Patxi Buldain
Biografia
Hark esaten du “ez dakit zergatik egin nintzen artista, beharbada beharrizanak bultzatuta. Umetan eskailerako hormetan egin nituen marrazkiak eta bizilagunak marrazki horiekin pozik egoten ziren” 1948an Frantzian erbesteratu zen, gudarosteari uko egin ostean. Deigarri iruditu zitzaion nolakoa zen jendea; oso erromantikoa zen, ez zuen hitz egiten diruari buruz, eta guda ahaztu nahi zuen. Anarkisten artean egon zen eta haien gauza asko ikasi zituen; haren bizitza askeago izan zen harreman horiei esker.
Parisen bizi zen eta Manet, Cezanne, Matisseren jatorrizko lanak ikusi ahal zituen. Albert Camus eta Sartre ere ezagutu zituen. Ikasketa artistikoan hasi zen Grande Chaumiere Academian (Paris), eta han bertan eskegi zituen margolanak lehen aldiz. Picassoren Academian bertan erakusketa batean ere parte hartu zuen. 1969an Iruñean lehen erakusketa egin zuen baina ez zuen margolan bakar bat saldu. Bigarrenean, berriz, margolan batzuk saldu zituen. 1972an Frankismoaren bukaera oso hurbil zegoen, eta odol-deliturik ez zuenez, Uhartera etorri zen bizitzera.
1990eko hamarkadaren hasieran Patxi Buldainek bere lantegia Uharten jarri zuen, Arga ibaiaren ondoan. Lantegia baratze eta sagarrondoz inguratuta dago. Buldainek berak egin zuen eraikin hori eta “ Sagarrondoaren Monasterioa” izena jarri zion.
Lana
1955etik gaur egun arte, artistak bere sortzeko askatasun osoa eta bere esperimentaziorako grinak irudikatu ditu margolanetan, eskulturan, irarlanetan edo lan grafikoan. Buldainen lana bere irudimenean oinarritzen da. Azpimarratzen du “gauza bera aldi askotan egiteak nazkatu egiten nau”.
Epe honetan bere margolaritza etengabeko bilaketa izan da. “Ezin naiz geldirik geratu, ikertzen eta sortzen jarraitu beharra dago, pinturak berak forma berrietara narama” adierazi du artistak”. Horregatik, hainbat teknika eta material erabiltzen ditu: Egilearen hainbat lan: La Parada, Mademoiselle de Huarte, Desnudo sentado, Femme de Ménage, Repos sur la Côte d´Azur, Sagrada Primavera, Ciencia Astronáutica, Perfil eta La Marcha.
Uharte Buldain Fundazioa
Bere lanak Paris, Granada eta Nafarroako museoetan daude ikusgai. Beste batzuk munduan barreiaturik daude, bilduma pribatuetan. Gainera, Uharte Buldain Fundazioa 2003ko sortu zen Uharteko Udalaren eta Buldainen familiaren erabakiaren bidez.
Mércuer
Mércuer Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mercœur udalerrian erroldatutako biztanleak 248 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 14 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Mercœur udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 224 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.557 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 2 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Mercœur udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.102 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Éder Ceccon
Éder Ceccon (1983ko apirilaren 13a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Mércuer
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Éder Ceccon
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.
Sinocyclocheilus huaningensis
Sinocyclocheilus huaningensis Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Bais (Mayenne)
Bais Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bais udalerrian erroldatutako biztanleak 1.340 ziren. Familiak 535 ziren, horien artean 173 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 110 bakarrik bizi ziren emakumeak), 181 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 150 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 658 etxebizitza zeuden, 537 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 83 hutsik zeuden. 568 etxeak ziren eta 74 apartamentuak ziren. 537 etxebizitza nagusietatik 337 bere jabearen bizilekua ziren, 189 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 91 etxek hiru zituzten, 156 etxek lau zituzten eta 241 etxek bost zituzten. 367 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 254 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 192 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 815 ziren, horien artean 588 aktiboak ziren eta 227 inaktiboak ziren. 588 pertsona aktiboetatik 527 lanean zeuden (282 gizon eta 245 emakume) eta 61 langabezian zeuden (30 gizon eta 31 emakume). 227 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 105 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bais udalerrian 512 unitate fiskal zeuden, 1.192 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.290,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 65 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 drogeria zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Bais udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 141 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bettrechies
Biztanleria
2007an Bettrechies udalerrian erroldatutako biztanleak 241 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 123etxeak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 151 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (58 gizon eta 38 emakume) eta 16 langabezian zeuden (6 gizon eta 10 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Bonbaketari
Bonbaketaria artilleriaren jomugatik kanpo dauden helburuak bonbardaketa bidez erasotzeko diseinatuak dagoen hegazkin militar mota bat da.
Bettrechies
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Bonbaketari
Lehenbiziko aldiz, 1911an Libian eta Italo-Turkiar Gerran zehar Giulio Gavotti italiar teniente eta pilotuak betebehar horretarako diseinatua ez zegoen hegazkin bat aurretik prestatu gabeko bonbardaketa txiki bat egiteko erabili zuen.
Bettrechies
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Bonbaketari
Halere, Lehen Mundu Gerran alemaniar, ingeles eta frantziar pilotuak hasi ziren modu orokorrean erabiltzen. Espainiako Gera Zibilean ere nagusiki alemaniar eta italiar pilotuek erabili zituzten, bai eta modu apalagoan espainiar kolpistek eta errepublikarrek ere, eta jada Bigarren Mundu Gerran bere urrezko aroa izan zuten. 1960ko hamarkadatik aurrera beste mota batzuetako hegazkin militarrek ordezkatzen hasi zirenetik gainbeheran daude.
Bettrechies
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bettrechies udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Begoña Zia
Begoña Zia Zabaleta (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1959ko urriaren 10a – Iruñea, 2019) marrazkilari autodidakta izan zen, komikiaren aitzindarietako bat Nafarroan.
Biografia
Begoña Ziak Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan dekorazio eta zeramikako hainbat ikastaro egin zituen, eta baita diseinu, komikietarako ilustrazio eta marketin ikastaroak ere.
Txikitatik marrazten zuen, pertsonak marrazten zituen, giza mota desberdinak eta hainbat jarreratan Iruñeko egunerokotasunean. 1970-1980 inguruan hasi zen bere lanak publikatzen, batez ere euskarazko argitalpenetan. Zenbait argitaletxek publikatzen zituzten aldizkarietan parte hartu zuen; besteak beste, Ereinen Ipurbeltz-en, Plazaolaren Cuatrovientos-en eta Pamielaren aldizkarian.
Komiki horiez gain koadroen antz handiagoa zuten ilustrazioak egin zituen. 1980ko hamarkadaren amaiera aldera, publizitatearen arlora igaro zen; lehenik Jaso agentzian, eta gero Los Iruñako etxean.
Handik gutxira, 1991n, Begoña Ziak estudio bat muntatu zuen, eta bere kabuz hasi zen lanean, agentzietako lanak utzi gabe. 1993an, estudio bat zabaldu zuen, lagun batekin batera: Cabodevilla y Cia. Bertan diseinu grafikoko lanak egiten zituzten batez ere. 1994an, Jesus Zia, bere neba, Madriletik itzuli zenean, elkarrekin estudio bat muntatu zuten, gerora Cia y Cia deituko zutena. Estudio horretan ere diseinu grafikoa lantzen zuten, baina baita liburuen edizioa ere.
Nafarroako Komiki Azokarekin harreman berezia izan zuen; izan ere, Javier Perez de Sabalza azokako zuzendaritzako kideak 2019an ilustratzaile nafarren erakusketa kolektibo bat osatu zuen, eta Zia zen ilustratzaileetako bat. Urte berean lehenengo, Zart bilduma argitaratu zuten, eta horretan ere parte hartu zuen. Denbora gutxira hil zen; argitalpen horretakoak haren azken ilustrazioetako batzuk izan ziren.
Gerora Perez de Sabalzak Jesus Zia ezagutu zuen, eta hark jakinarazi zion liburu bat publikatzeko asmoa zuela, arrebaren marrazkiekin. Begoñaren lanik bereizgarriak hautatu zituen, erretratu asko eta baita bozetoak ere. Liburuari El retrato de papel (Paperezko erretratua) izena jarri zion, Begoñak egin nahi izan zuen liburu baten sarrera aurkitu zuelako, eta dirudienez, liburua horrela deitu nahi zuelako.
Lan horretatik abiatuta, erabaki zuten marrazkilaria Nafarroako Komiki Azokan ere omentzea, Begoña Ziaren izena berreskuratzeko asmoarekin. Hala, liburuan jasotako hainbat marrazki Kondestablearen jauregian ikusgai jarri zituzten 2021eko irailean antolatutako erakusketan.
Glyptothorax jalalensis
Glyptothorax jalalensis Glyptothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Ingeles zumar
Ingeles zumarra (Ulmus procera) hosto-erorkorreko zuhaitza da, 40 m-rainoko altuera izan dezakeena. Europa osotik hedatuta dago.
Kravany nad Dunajom
Kravany nad Dunajom Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 15,88 km²ko azalera du eta 721 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1245. urtekoa da.
Ingeles zumar
Grafiosi agertu baino lehen, Europa espezierik hedatuenetariko bat izan zen. Bere izen arruntak kontrakoa dioen arren, litekeena da Italiako edo Turkiakoa jatorriz izatea.
2006ko Miguel Indurain Sari Nagusia
'''VIII. Miguel Indurain Sari Nagusia' (XLI. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria eta II. Lizarrako Udala Saria'') 2006ko apirilaren 1ean Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 191 kilometroko luzera zuena.
Doña Solen glorieta (Sevilla)
Doña Solen Glorieta, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, 1959ko apirilak 22an Santoñako dukesaren omenez, Doña Eugenia Sol María del Pilaf Fitz-James Stuart y Falcó izenekoa eta Albako XVII. dukearen arreba zena, bere bizitza luzean zehar Sevillaganako benetako pasioa izan zuenaren omenez inauguratutako barruti zabal bat da.
Erabat adreilu plantilatuz, gainontzeko guneetatik, landare talde ezberdinei forma ematen dien sigi-sagako kurba baten bidez eratua dagoelako ezberdintzen da. Arreta pizten du bere goitierak, gainontzeko glorietak baino maila bat beherago baitago, gunerako sarrera ahalbidetzen duten eskailera batzukin. Bitxia da arrapalen gehikuntza mende hasierako urte haietan.
Glorieta hau inguratzen duen landaretza, sasiakaziaz (Robinia pseudoacacia), arrosadiz eta sastraka biziz osatua dago, guneari kolorea eta argia ematen diotena.
Hasieran, bere erdigunean, oreinak eta basurdeak ikus zitezkeen, tokia, animalia hauen bazkaleku bezala hesitua izan zelarik.
Conchako Glorietatik gertu dago.
2002an erabat zaharberritu zen.
Luxulyan
, 'Logsulyan', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta parrokia zibil bat da.
Xuban Errazkin
Xuban Errazkin Pérez (Usurbil, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2017ko eta 2018ko denboraldietan profesionala izandakoa.
Glyptothorax jayarami
Glyptothorax jayarami Glyptothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Xuban Errazkin
2018an emandako positibo baten ondorioz, lau urteko zigorra jaso zuen, ,
Palmaresa
2016 2018
Sibley-Monroe hegazti zerrenda 1
Sible-Monroe hegazti zerrenda Charles Sibley eta Burt Monroek hegaztiak ikertzeko sortutako dokumentu bat da. ADN-ADN hibridazioa erabili zuten ikerketa zabalbatean sailkapen filogenetikoa egiteko.
Sibley-Monroeren familien asignazioa eta familia bakoitzaren ordenaren sailkapenak polemika handia sortu zuen. Kritikoek diote ADN-ADN hibridazioan arreta jartzeaz gain beste ikerketa batzuetan ere jarri behar dela, eta badirela beste ebidentzia batzuk sailkapenetan lagun dezaketenak. Ez dago akordio orokorrik, baina ikerlari gehienek uste dute zerrenda %80an baliagarria dela. 9.993 espezie daude sartuta 18 sekzio ezberdinetan. Artikulu honetan 1. sekzioa agertzen da:
Brighton
Brighton Ingalaterrako hegoaldean dagoen hiria da, herrialde osoko bostgarren handiena dena London, Birmingham, Leeds eta Sheffield ondoren. 2011n, Brightonek 273.400 biztanle inguru zituen .Ozeano Atlantikoaren kostaldean kokatuta dago, Erresuma Batuko leku turistiko handien eta ospetsuenetakoa izanez. Alboan daukan Hove herriarekin Brighton and Hove hiria eratzen du.
Ekialdeko Sussexeko konderrikoa eta Hego-ekialdeko Ingalaterra eskualdekoa da.
Historia
Brighthelmston herria 1086ko Domesday liburua sortu baino aski lehenago sortu zen. XVIII. mendean oporleku gisa bihurtu zen ezagun. 1841ean, Londresetik zetorren trenaren sorrerarekin bisitari askoren eguna pasatzeko jomuga bilakatu zen. Harrez geroztik, Brightonek populazio hazkunde nabarmena izan zuen, 1961ean 160.000 biztanle zituelarik. Gaur egun Brighton kostaldean zehar luzatzen diren hainbat herriekin bateratzen da, mendebaldera Hove, Portslade by-Sea, Shoreham by-Sea, Lancing eta Worthing dituelarik, eta ekialdera Woodingdean, Rottingdean, Saltdean eta Peacehaven.
Brighton, hotel, jatetxe, harri hondartza eta denbora-pasa aisetasunekin, turistentzako bisitaleku bihurtu da, baita hainbat konferentziaren bilgune ere. Brighton eta Hove herriak bi unibertsitate ditu, University of Brighton eta Sussex University (azken hau bere politika eta filosofia fakultateagatik Ingalaterra mailan ezaguna), baita hainbat ingeles-eskola ere, udan gazte atzerritarrez betetzen direnak.
Mörschwil
Mörschwil Suitzako udalerria da. Sankt Gallen kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Leiolepis triploida
Leiolepis triploida Leiolepis generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Nova Roma do Sul
Nova Roma do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kardinal (katolizismoa)
Kardinala Eliza Katoliko Erromatarrarren Aita Santuak ematen duen ohorezko titulu nagusia da. Elizako goi-kargudun hauek kardinal-batzarra osatzen dute, Aita Santuak kargua utzi edo hiltzean hurrengoa hautatzen duen erakundea dena.
Kardinal hitza latinezko cardo hitzetik dator, euskaraz gontza esan nahi duena. Hitzak Elizarako bere eginkizunen inportantzia adierazten du.
Zuzenbide kanonikoko kodearen 350.1. kanonaren arabera, hiru ordenako kardinal daude:
XIII. mendeaz geroztik Aita Santuak hautatzen dituzte. 1586an horien kopurua 70era mugatu zuen Sixto V.ak, baina Joan XXIII.ak 89 kardinalera zabaldu zuen muga 1958an.
Brasilgo Independentzia Gerra
Mugimendu independentistaren hasiera
1822ko urtarrilean, portugaldar tropen eta luso-brasildarren (Portugalen jaiotako brasildarrak) arteko tentsioa biolentoa bihurtu zen Brasilgo printze erregeordea zen Pedro I.a Brasilgoak (Joan VI.aren semea zena) brasildar herrien eskakizunak onartu zituenean, Lisboara itzultzeko portugaldar agindua bete ez zezala erregutuz. Euren presioari eta Portugalerantz behin betiko abiatzearen eta gobernu zentralaren desegiteak Brasilgo probintzietan mugimendu separatistak sortuko zituela zioen argudioari erantzunez, Pedro Printzeak geratzea erabaki zuen 1822ko urtarrilak 9an publiko egin zen mezu baten bidez, honakoa zioena: "Se é para o bem de todos e felicidade geral da Nação, estou pronto! Digam ao povo que fico" (euskaraz): "Guztien onerako eta nazioaren zoriontasun orokorragatik baldin bada, prest nago. Esaiozue herriari geratu egiten naizela".
2000 "pé de chumbo" edo "berun oin" portugaldar inguruk (hala deitzen baitzituzten brasildarrek metropoliko tropak) Pedro printzearen aurka matxinatu ziren euren indarrak Cerro Castelhoko kasamatetan bildu aurretik, armatutako 10.000 brasildarrek inguratu zutena, bi taldeen artean Rio de Janeiro barnean gudu bat hasteko arriskua zegoelarik. Don Pedrok komandante general portugaldarra "erretiratu" zuen, eta bere soldaduak Rio de Janeirotik eramatea agindu zion badia Niteroirantz zeharkatuz, non Portugaleranzko garraioaren zain zeuden, emaitza ziurgabeko borroka bat eragozteko asmoz. Don Pedrok São Pauloko José Bonifácio de Andrada e Silva buru zuen gobernu berri bat osatu zuen. Errege funtzionario ohi eta Coimbrako unibertsitatean zientzia irakaslea zen hau ezinbestekoa izan zen ondorengo gertaerak zuzentzeko, eta brasildar nazionalismoa eratu zuenetakotzat hartzen da, zalantzarik gabe, Independentziaren Patriarka bezala.
Giroa hain betea zegoen brasildar eta portugaldarren arteko tentsioz Rio de Janeiron Don Pedrok babes bermea bilatu zuela britainiar itsasontzi baten garrantzi handiko gudua galduz gero; bere familia ere bidali zuen toki seguru batera hiritik kanpo. Hurrengo egunetan, portugaldar buruzagiak, Jorge de Avilez Souza Tavares generalak, ontzia atzeratu zuen metropolitik espero ziren errefortzuak iritsi zain. Alabaina, Portugaldik Rio de Janeirora 1822ko martxoak 5ean iritsi ziren errefortzuzko 1200 soldaduei ez zieten lehorreratzen utzi, eta Don Pedrorekiko leialak ziren gotorlekuen punteriapean mantenduak izan ziren. Aldiz, Portugalerako itzulera bidaiarako hornigaiak eman zizkieten, nora tropak abiatu ziren erresistentziarik gabe. Lehen enfrentamendu hau brasildarrek irabazi zuten odol isurketarik gabe.
Javier Ziga
Javier Ziga Etxandi (Nabarreria kalea, Iruñea, 1877ko azaroaren 25a - Iruñea, 1960ko urtarrilaren 13a) nafar margolari eta politikaria izan zen. Erretratugile gisa nabarmendu zen, baina gai historikoak, erlijiosoak, mitologikoak, bodegoiak, paisaiak eta afixak ere landu zituen
Lehenbiziko urteak
Javier Ziga Etxandi Iruñean jaio zen, Nabarreria kalearen 25. zenbakiko etxean, 1877ko azaroaren 25ean. Miguel Ziga, lanztarra, eta Marciala Etxandi, berroetarra, izan zituen gurasoak. Aita zurgina zen lanbidez, eta ehorztetxe bat zuen Zapateria karrikan. Horretaz gain, apopiloak hartzen zituzten etxean, apaizgaiak eta apaizak gehienak.
Haurra zenetik erakutsi zuen marrazteko grina eta antzea. Hori zela eta, laster utzi zituen seminarioko ikasketak, eta 1892tik aitzina heziketa artistikoa jaso zuen Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan. Besteak beste, Enrique Zubiri eta Inocencio Gartzia Asarta izan zituen irakasle. Gazte zela gelditu zen umezurtz, eta familiaren negozioaren ardura hartu behar izan zuen; ehorztetxearen atzealdean kokatu zuen bere estudioa.
Arte heziketa Madrilen eta Parisen
1908an eta 1909an, lehenbiziko saria irabazi zuen sanferminetako kartel lehiaketan. Horrek bultzada erabakigarria eman zion hasi berria zen Zigaren ibilbide artistikoari, Urdanpilleta lehengusuak ikasketak ordaindu baitzizkion Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian. Espainiako hiriburuan, José Moreno Carbonero eta José Garnelo izan zituen irakasle. Horretaz gain, Joaquín Sorollaren eta Aureliano de Berueteren eragina bereganatuta, pintzelkada solteak tokia hartu zuen haren lanetan. Madrilen egonik ere, maiz joaten zen Nafarroara, haurtzaroko paisaiak eta jendea erretratatzera.
1912ko irailean, Parisera joan zen bere teknika hobetzera. 1912-1914 bitartean egon zen Frantziako hiriburuan, Julian eta La Grande Chaumière akademietako ikasle. Orduan modan zeuden abangoardiei kasu handirik egin gabe, bere bideari jarraitu zion. Oso garai emankorra izan zen, bai sortutako obra kopuruagatik, bai haien kalitatearengatik. Iruñean eginen ez zituen lan batzuk sortzera ere ausartu zen; adibidez, Combinación de la ruleta ("Erruletaren konbinazioa") deitutako biluzia.
Nazioarteko ospea ere erdietsi zuen, lan bat, El mercado de Elizondo ("Elizondoko merkatua") 1914ko Udaberriko Saloian onartua izan baitzen. Garai hartan izendatu zuten Saloi Nagusiko kide. Horrek guztiak oihartzun zabala izan zuen Nafarroako hedabideetan, eta nafar ororen garaipentzat edo maisulantzat hartu zuten kazeta batzuek. Baina, urte hartan bertan, Lehen Mundu Gerra piztu zen, eta Frantzia utzi behar izan zuen.
Leiolopisma alazon
Leiolopisma alazon Leiolopisma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Javier Ziga
Iruñea eta Baztan (1914-1936)
1917ko ilbeltzaren 30ean, Eulalia Ariztia elizondoarrarekin ezkondu zen. Harekin familia osatu zuen, hiru alaba eta semea. Ezkontzaren ostean, Zigaren bizitza Baztanera loturik egon zen, eta askotan joaten zen hara pintatzera. Ariztiatarrek ostatua zuten Elizondoko Jaime Urrutia karrikako Etxenikean, eta hara joaten ziren uda oro. Horren lekuko dira Baztango paisaia eta Elbeteko Askoa jauregian margoturiko Un viatico en Baztan maisulana.
Erlijioa eta engaiamendu politikoa Zigaren bizitzako alderdi garrantzitsuak izan ziren. Batetik, zenbait kristau elkartetako kidea zen. Bestetik, abertzalea baitzen, euskara eta euskal kultura defendatu zituen. Iruñeko zinegotzi aukeratu zuten 1920ko otsailaren 8an. Horretaz gain, zuzendaritza kargua eduki zuen Nafarroako hiriburuko Euskal Zentroan, eta La Voz de Navarra egunkariko kolaboratzailea izan zen. 1930ean, EAJra afiliatu zen, eta berriz hautatu zuten zinegotzi. Legegintzaldi hartan, lehendakariorde izan zen udal batzordean.
Espainiako Gerra Zibila
1936ko altxaldi frankista gertatu zelarik, Iruñeko EAJren udal batzarreko lehendakariordea zen. Hurrengo hilabeteetan, frontetik ihes egin zuen jendea, mugaz bestalde alde egin nahi zuten hainbat gudari eta jakiak edota sendagaiak eskatzen zituzten sindikalistak jaso zituen Nabarreria kalean zuen etxean. Horretan zebilela, 1938ko apirilean atxilotu zuten, UGTko batailoi bateko komandante bati ihes egiten lagundu izanaz akusaturik. Berak salatu zuenez, atxiloaldian torturatua izan zen.
Hiru egun inkomunikaturik egon ondoren, espetxeratu zuten. 1939an, urte eta erdi giltzapean igaro ondoan, epaiketa militarra egin zioten. Hasieran 50 pezetako isuna jarri bazioten ere, Nafarroako Erantzukizun Publikoko Epaimahaiak 2.500 pezetara igo zion. Isuna Iruñeko Eskolapioentzako egindako Kristo gurutzean lanarekin ordaindu zuen, harrezkero "Isunaren kristoa" izenarekin ere ezagutzen dena, hain zuzen ere.
Azken urteak
Gerran ikusitakoak arras aldatu egin zuen Ziga, eta horrek berebiziko eragina izan zuen haren obran. Aurrerantzean haren lanak ez zuen aurrera-pausorik egin, eta kopiak eta dirudunek eskatzen zizkioten enkarguak egitera mugatu zen. Mari Kruz Ziga alabaren erranetan, "ez zuen konszienteki egin, baina ez zuen margotzeko gogorik, ez arrazoirik. Kopiak egiten hasi zen".
Irakaskuntzan hartu zuen sosegu, eta Zangoza kaleko pisuan klaseak ematen hasi zen. Besteak beste, Jose Maria Askuntze (1942-1945), Miguel Angel Etxauri (1944-1945), Jesús Lasterra (1950-1953), José Antonio Eslaba (1951-1955), Salvador Beuntza, Gloria Ferrer, Pedro Manterola (1950), Isabel Peralta eta Javier Sueskun izan zituen ikasle.
Estiloa
Haren lana aztertu eta katalogatu dituen Pello Fernandezen arabera, "margolari kostunbristatzat jotzen dute Ziga, baina haren lana hori baino gehiago da. Zigaren pintura da etnografikoa eta sinbolikoa. Agerikoa denaren atzean, giza taupada dago haren margolanetan".
Fernandezek dioenez, "Zigaren sustrai artistikoak dira posterromantizismoa eta errealismoa. Errealismoa da haren obraren ardatz kontzeptuala". Europan, abangoardien eragina jaso zuen. Sumatu zen haren lanetan. Hala ere, eragin zioten mugimendu guztiak bere galbahetik pasatu zituen: "Izan zituen eragin guztiek Zigaren ukitua dute; bere egin zituen. Horretan betean asmatu zuen".
Haren obren artean erretratuak dira ezagunenetakoak dira. Nafarroako elitearen erretratuak egin zituen, politikaren, ekonomiaren eta kulturaren arloko elitearen erretratuak; baina herria ere margotu zuen.
Lan nabarmenak
Pello Fernandezek Zigaren 659 lan katalogatu zituen ''Javier Ciga. Pintor de esencias y verdades'' ("Javier Ziga. Funtsen eta egien pintorea") liburuan. Hauek dira ezagunenetako batzuk:
Sonorako basamortua
Sonorako basamortua (ingelesez Sonoran Desert; gaztelaniaz Desierto de Sonora) Ipar Amerikako basamortu handiena da, 311.000 km²-ko azalerarekin, eta AEBen eta Mexikoren arteko mugaren bi aldeetan hedaturik dago. Izan ere AEBetako Arizona eta Kalifornia eta Mexikoko Sonora estatuen zati handiak hartzen ditu. Ingurumena babesteko 2001eko urtarrilaren 17an Arizonan Sonoran Desert National Monument erreserba sortu zen. Batzuetan Gila basamortua deitzen zaio, Gila ibaiak basamortua zeharkatzen duelako eta baita Beheko basamortua ere gertuko Mojave altuagoa delako.
Marquen Gonçalves Ferreira
Marquen Gonçalves Ferreira (1983ko azaroaren 30a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Eremomela atricollis
Eremomela atricollis Eremomela generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Sonorako basamortua
Kokapena
Sonorako basamortua Kaliforniako golkoaren iparraldea inguratzen du, Kalifornia Behereko ipar-ekialdetik Sonorako mendebalderaino, Kaliforniako hego-ekialdea eta Arizonako hego-mendebala zeharkatuz.
Mendebaldean "Peninsular Ranges" deitutako mendilerroek Kaliforniako hegoaldeko txaparraletik eta Kalifornia Behereko basamortutik bereizten dute. Iparraldean Mojave, Arro Handia eta Koloradoko ordokiaren basamortuak ditu, ekialdean eta hego-ekialdean Arizonako mendietako eta Mendebaldeko Sierra Madreko konifero-basoak eta hegoaldean Sinaloako baso lehorrak.
1951ko Vegetation of the Sonoran Desert bere liburuan, Forrest Shrevek zazpi eskualdetan banatzen du Sonorako basamortua:
Ekologo askok sailkapena berrikusi dute Vizcaino eta Magdalena eskualdeak kanpoan utzita. Hauen ustez Kalifornia Behereko penintsulan dauden eskualdeek bere eko-eskualde propioa dute: Kalifornia Behereko basamortua.
Flora eta fauna
Sonorsako basamortuan espezie endemiko ugari aurkitzen da. Aipagarriena Saguaro kaktusa da, 5 metroko altuera hartu ohi duena eta 15 metrotara ere irits daitekeena. 200 urte inguru hartzen ditu eta hazkuntza oso motela du. Udaberrian saguaroa eta txikoria-belarra loratzen dira, basamortuari ezohiko itxura emanez.
Faunari dagokionez 350 hegazti espezie eta 100 narrasti espezie dira animalia multzo aipagarrienak, bai eta 1.000 intsektu espezieak ere. Inguruko harrapari handiena jaguarra da.
Biztanleria
Basamortuan 17 herri amerindiar bizi dira.
Sonorako basamortuan dauden hiri nagusiak honako hauek dira:
Sinocyclocheilus huanjiangensis
Sinocyclocheilus huanjiangensis Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cusset
Cusset Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 13.358 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cusset udalerrian erroldatutako biztanleak 13.358 ziren. Familiak 6.174 ziren, horien artean 2.419 pertsona bakarrekoak ziren (863 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.556 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.856 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.286 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 613 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: