cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airbus
Airbus hegazkinak ekoizten dituen Societas Europaea da. Enpresaren bulego eta lantegi garrantzitsuenak Tolosa Okzitanian daude. Europako merkataritzako hegazkin fabrikatzailerik handiena da, eta munduko bigarrena, Boeing-en ondoren. Partzuergoa Europako zenbait enpresa aeroespazialez dago osatuta. Bigarren Mundu Gerraz geroztik Estatu Batuetako industria aeronautikoak munduan zuen nagusitasunari aurre egin nahian elkartu ziren Britainia Handiko Hawker Siddeley, Deutsche Airbus taldeko enpresa alemaniarrak eta Frantziako Sud-Aviation. Hitzarmena 1967an sinatu zuten, eta taldea ofizialki 1970ean sortu zen. Ondoren, Espainiako CASA enpresa ere sartu zen partzuergoan. Airbusen akzioen %80 EADSen esku daude eta gainontzeko %20a BAE Systemsek kontrolatzen ditu. Azken honek bere akzioak saltzeko asmoa azaldu du.
50.000 langile inguru ditu Airbusek, hauetatik gehienak bere Frantzia, Alemania, Espainia eta Ingalaterrako lantegietan.
2015eko urtarrilaren 13an zabaldu zenez, Airbus liderra zen eskaeretan baina Boeingek gehiago saltzen zuen. 1.456 enkargu jaso zituen 2014an, Boeingek baino 24 gehiago, baina 94 hegazkin gutxiago eman zituen.
Kanpo estekak
Airbus-en webgune ofiziala
Jean-Antoine Houdon
Jean-Antoine Houdon (Versailles, 1741eko martxoaren 25a - Paris, 1828ko uztailaren 15a) frantziar eskultorea izan zen. Gazte-gaztetatik hasi zen eskultura ikasten. 1761ean Erroma saria irabazi zuen, eta hango Eskola Frantsesean egon zen 1764etik 1768ra. Eskultura klasikoak eta Errenazimentukoak erakarririk, klasikoen kopiak egin eta anatomia ikasteari ekin zion buru-belarri. Ordukoak dira Larrutua eta San Bruno (1767). Parisera itzulirik, estatua mitologikoak eta alegorikoak egin zituen: Diana (1780), Negua (1783), Uda (1785). Aipagarriak dira erretratu finak, modeloen banakotasun eta nortasun sakona agerrarazten dutenak: Katalina II.a Errusiakoa (1773); Diderot (1775); Gluck (1775); Benjamin Franklin (1778); Rousseau (1778); Voltaire, eseria eta molde klasikoan jantzia, (1781); La Fontaine (1783); Washington (1785); Mirabeau (1791); Napoleon (1806). Busto asko egin zituen, ez denak bikainak, ordea. Aipagarriena Voltairerena da, Komedia Frantseserako egina.
La Tour-du-Meix
La Tour-du-Meix Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Tour-du-Meix udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 167 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 158 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 89 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (42 gizon eta 49 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Tour-du-Meix udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 223,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.586 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Zikloi estratropikal
Ezaugarriak
Zikloi tropikalak ez bezala, beste ezaugarriak dituzte:
La Tour-du-Meix
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 4 jatetxeak.
Zikloi estratropikal
Ezaugarriak
Batzuetan ekaitz azpiartiko edo zikloi tropikalekin nahasten dira.
Zikloi ez tropikalarik ezagunenak
Krimeako Gerran, 1854ko azaroaren 14an, ekaitz batek 30 itsasontzi ito zituen. 1962ko urriaren 12an Oregonen ekaitzarra ere izan zuten.
La Tour-du-Meix
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean La Tour-du-Meix udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 261 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Goson Sakai
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.
María Rosa Oliver
María Rosa Oliver, jaiotzaz María Rosa Lucía Oliver Romero (Buenos Aires, Argentina, 1898ko irailaren 10a - ib., 1977ko urtarrilaren 18a) argentinar idazlea, saiogilea, itzultzailea eta ekintzaile izan zen.
Biografia
Argentinako familia patrizialekoa, Francisco José Oliver eta María Rita Romeroren alaba izan zen, zortzi seme-alabako lehena eta María de los Remedios de Escalada de San Martinen ondorengoa.
Orkatz Beitia
Orkatz Beitia Gandiaga (Ondarroa, 1979ko apirilaren 18a - ) euskal atleta da, 100 metrotan aditua.
María Rosa Oliver
Biografia
10 urte zituela, poliomielitisa hartu zuen, eta gurpil-aulki batean geratu zen bere bizitza osoan. Sur Literatura-aldizkariaren sortzaileetako bat izan zen, Victoria Ocampo lagun minarekin batera, eta han Erredakzio Batzordeko kide izan zen. Harekin batera, 1936. urtean, Unión Argentina de Mujeres (UAM) sortu zuen - ez da nahastu behar 1947. urtean sortutako Unión de Mujeres de la Argentina (UMA) delakoarekin - emakumeen botoa sustatuz. 1938an, UAMeko lehendakaritza hartu zuen.
Frankhawthorneita
Frankhawthorneita oxido motako minerala da.
María Rosa Oliver
Biografia
Bere lagunen artean Eduardo Mallea, Federico García Lorca, Gabriela Mistral, Miguel Ángel Asturias, Luis Saslavsky, Alfonso Reyes, Pablo Neruda, Pelegrina Pastorino, Vinicius de Moraes eta Waldo Frank egon ziren.
Orkatz Beitia
2008an korrika egiteari utzi gabe, entrenatzaile bihurtu zen.
María Rosa Oliver
Biografia
1921ean Europara eta 1942an Estatu Batuetara joan zen familiarekin, nazismoaren aurkako kausa aliatuarekin borrokatuz.
Bakearen Mundu Kontseilurako 1948-1962 bitartean lan egin zuen, eta Washingtonen, Roosevelt administrazioak gonbidatutako Amerikarteko Gaien Koordinaziorako Bulegoko kultura-aholkulari gisa.
Espainiako Gerra Zibileko erbesteratuei lagundu zien eta 1958an Lenin de la Paz saria jaso zuen.
Txina eta Kubara joan zen; Che Guevararen laguna zen, eta harekin korrespondentzia izan zuen.
Etxe bat zuen Las Toninasen, itsasoaren gainean, eta hara gonbidatu zituen lagunak, eta idaztera erretiratu zen.
Bere autobiografiaren hiru bolumen idatzi zituen, eta bere azken bolumena, Mi fe es el hombre, hil aurretik amaitu zuen.
Berdantza maskaradun
Berdantza maskaraduna (Emberiza spodocephala) Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Orkatz Beitia
Markarik onenak
Hona hemen bere markarik onenak:
Ibilbidea
Euskal Herriko txapelduna hainbat aldiz izan ezik Espainiako txapelduna ere izan da hirutan, 2002, 2003 eta 2005ean 100 metrotan hain zuzen ere.
Hona hemen bere emaitzak nazioarteko txapelketa ofizialetan:
Frankhawthorneita
Ezaugarriak
Frankhawthorneita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Aldosa
Aldosa aldehido taldea duen monosakaridoa da, Cn(H2O)n formula duena. Aldosa sinpleena glizeraldehidoa da, 3 karbono besterik ez duena.
Aldosetan, aldehido taldea lehenengo karbonoan dago beti (karbonoak aldehido taldea duenetik behera zenbatu egiten dira)
Glukosa eta galaktosa, besteak beste, aldosak dira.
Aldosa guztiek karbono asimetriko bat dute gutxienez. Karbono asimetrikoa da bere lau balentziak erradikal desberdinez beteta dituena. Glizeraldehidoaren kasuan, adibidez, bigarren karbonoa da karbono asimetrikoa (ikus irudia). Karbono asimetrikoak dituzten molekulek aktibitate optikoa dute, eta isomero enantiomero deritzonak dira (isomero horiek bi forma dituzte: D eta L, OH taldea karbono asimetrikoan duen kokapenaren arabera -eskuin ala ezkerrean-).
Panettone
Panettone (lombardieraz panetton), Italiako ogi-gozo bat da, nagusiki eguberrietan eta urteberri-egunean jan ohi dena. Jatorriz Milan hirikoa da eta gutxienez 1470. urtetik bada bere berri. Gaur egun Hego Amerikan ere oso hedatua, italiar etorkinei esker. Brioche motako ore batez eginiriko opil bat da, mahaspasa eta fruitu melatuekin (laranja, zidra eta limoia).
Brioxa-opil
Brioxa(-opila) edo brioche(-opil) (frantsesez brioche) jatorria Frantziakoa den ogi gozo mota bat da. Arrautza, legamia, esne, gurin eta azukrez egina dago. Azala labean urreztatzen zaio, bere ezaugarri nagusia den kolorea bereganatuz.
Rovaniemiko historia
Rovaniemiko historia (finlandieraz, Rovaniemen historia edo Rovaniemen kaupungin historia) Finlandia iparraldean dagoen eta Lappi eskualdearen hiriburua den Rovaniemi hiriaren historia da. Hiri honen lehenbiziko arrastoak historiaurrean aurki ditzakegu, baina aurreneko aipamena XV. mendekoa dugu. Ordutik hainbat gertaera bizi izan ditu biztanle-gune honek eta Finlandiako historian bete betean parte ez duen arren, ipar lurraldearen bilakaeraren erakusgarri da; aipatzekoak dira, besteak beste, Gerra Zibileko garaia, Laponiako Gerra eta XX. mendean hiriak izan duen hazkuntza etengabea.
Lappira iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen, glaziarrak urtzen eta itsasoa atzera egiten hasi zenean iritsi zela uste da, k.a. 6000. urte inguruan. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estua izan zuten. Nahiz eta oraindik iparraldeko jatorrizko biztanleen, samien jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago, k.a. III. milurtekoan Eskandinaviara ekialdetik sartu ziren herri uraldarren nahasketaren emaitza direla. Hasiera batean, hauen bizilekua Ozeano Artikoan hasi eta Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialdean bukatzen zen, eta iparraldeko lurralde zabal honen jabe bakarrak izan zirela uste da, k.a. 500. urtera arte behintzat -hegoaldeko eta ekialdeko aurreneko tavastiar eta kareliarrak iristen hasiko ziren garaia-. Ehizatik, fruitu-bilketatik eta arrantzatik bizi ziren gehienbat eta ez zuten egonleku egonkorrik, ehizakiaren atzetik ibiltzen zirenez, sasoiaren arabera bizilekuz aldatu behar baitzuten. Dena den, orduan hondarrezko uharte bat baino izango ez zen Ounasvaararen hegalean, samien arbaso nomada hauen lehenbiziko arrastoak aurkitu dira, eta beraz, pentsatu izan da kokaleku egonkor bat bazela Kemi ibaiaren ertz honetan. Erdi Aroan Suediar Erresumak herritarrak iparraldeko lurrak hartzera bultzatu zituen ipar-ekialdeko Laponiako merkataritza-bideak novgorodtarrengandik babesteko, eta lekukotasunik ez dagoen arren, historialariek uste dute arrazoi honengatik sortuko zela lehen egonleku egonkorra Rovaniemin. Kokaleku hau hegoaldetik etorritako tavastiar kolonoek XIII. mende hasieran eraikiko zuten eta hauekin batera, hego-mendebaldeko finnak, Itsaso Zuriko herritarrak, ekialdeko kareliarrak eta gainontzeko finnak (satakuntarrak, savoniarrak, ostrobotniarrak) iristen hasiko ziren. Hauen etorrerakin batera, samien lurraldea nabarmenki murriztu zen eta iparraldera jo edo kolono hauekin bizirauten ikasi behar izan zuten. Hiriaren lehenbiziko idatzizko aipamena, aldiz, 1453. urtekoa da; bertan, Ounas eta Kemi ibaien artean zegoen "Ruanim" izeneko herri bati buruz hitz egiten da eta bertako herritarren bizibidea abeltzaintza, laborantza, arrantza eta ehiza zirela aipatzen da. Garai hartan Rovaniemi Kemiko parrokia erraldoiaren lurren artean zegoen eta jabetzako lur hau Kemi ibaiaren itsasadarretik Rovaniemira, eta bertatik Haukipudas herriraino iristen zen; Ostrobotniako parrokia honen erdigunea zen eliza nagusia, gaur egun udalerria den Keminmaan zegoen. Baina, Rovaniemi herria muga ondoan zegoenez, arpilatua eta suntsitua izan zen askotan; esate baterako, garaiko kronikek esaten digute 1578an herriko 25 eraikinak suntsituak izan zirela eta 1611an, aldiz, bakea berrezarri zen arren, errusiarrek rovaniemitarrek berreraikitako 20 etxaldeak txikitu zituztela.
Kristautasuna suediarren eskutik hedatzen hasi zen XVI. mende inguruan eta orduan, lehen elizak eraikitzen hasi ziren. Lurraldearen zabalera eta orografia dela-eta, hainbat eliza eraiki behar izan zituzten eskualdean erlijioa egonkortzeko eta honekin batera, samiek xamanismoa alde batera uzten eta iristen hasi ziren finlandiarren ohiturak bereganatzen hasi ziren. Hain zuzen ere, XVI. eta XVII. mendeen artean kolono asko iritsi zen ingurura eta ordura arte nomadak izandako samiak euren bizimodua arriskuan ikusten hasi ziren. Kemi ibaiaren inguruan bizi ziren samiak, haien artean rovaniemitarrak, kemi sami izenaz ezagunak ziren eta kemiera izeneko sami hizkuntza hitz egiten zuten. Gutxira, euren bizimodua mantedu nahi zuten samiak iparraldera bultzatuak izan ziren eta bertan gelditu zirenak, azkenik, finn kolono hauen kultura eta bizimodua bereganatu zuten. Kemi samien kultura XIX. mendearen bukaeran galdu zela esaten da, kemiko samieraren azkeneko hiztunarekin batera. XVII. mende bukaeran Izotz Aro Txikia izan zen eta herritarrek hildako asko eragin zituen gosete garai luzea pairatu zuten. Dena den, egonkortasun handiko garai luzea izan zen eta Errusiar Tsarerriaren eta Suediar Erresumaren iparraldeko muga lasaitu egin zen. XVIII. mendean baina, Finlandiaren kontrola izateko guduak hasi ziren. Finlandiako Gerran, azkenik, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen finn nazionalismoaren laguntzaz eta Finlandia, Inperioko Dukerri Handi bihurtu zen. Hain zuzen ere, XIX. mende honen hasiera izan zen Rovaniemiren hazkuntza areagotu zen garaia; Ekialdeko Lappiko basoak ustiatzen hasi ziren eta baliabide naturalen erauzketak eta urre sukarrak herritar asko erakarri zituen hegoaldetik bertara. Gainera, Krimeako Gerra hastearekin eta Botniako golkoko itsas-merkataritza etetearekin batera, Tornio hiriak ere bere garrantzia eta nagusitasuna galdu zuen iparraldean eta, azkenik, merkatal-hiri tituluari uko egin behar izan zion. Kemi arrantza-herria Errusiar Inperioaren mendebaldeko muturrean zegoenez, tsarrak bertan mugako merkataritza garatzea erabaki zuen. Honela, Alexandro II.ak bultzatuta eta bereganatutako eskumen berriei esker, Finlandiako Dukerri Handiak Torniorekin batera Laponiako eta Ouluko probintzien garapena babestuko zuen hiri bat sortzea erabaki zuen Kemijokiren itsasadarrean. Horrela, Kemi hiriaren sorrera Rovaniemiren berpiztea izan zen era berean, Kemi ibaia probintzia osoko garraiobide nagusia bilakatu baitzen.
Rovaniemik behin betiko burujabetasuna 1867an lortu zuen, Kemiko parrokiatik lehenbizikoz 1785ean banandu bazen ere; Rovaniemiko herria (Rovaniemen kunta) 1875ean sortuko zen. Garaiko lekukotasunen arabera, orduko rovaniemitarrak lau mila inguru ziren, baina kopuru hau azkar hazten hasiko zen hemendik aurrera. 1880ko hamarkadan herriak merkataritza eskubideak lortu zituen eta honi esker, Ipar Finlandiako merkataritza gune garrantzitsuena bihurtu zen XIX. mende bukaeran. Urtean hiru azoka antolatzen ziren -San Joan egunean, Done Mikel egunean (irailaren 29a) eta otsailean- eta hauetara juduak, tartariarrak eta ijitoak ere etorri ohi ziren salerosketak egitera. Hain zuzen ere, Rovaniemikoa janari, artisautza, egur, larru eta salgaien probintziako merkatu nagusiena zen, besteak beste Petsamo lurraldearen eta Kemiko portuaren erdibidean zegoenez, bidaiarien eta merkantzien halabeharreko geltokia zelako. Egur salerosketa oso garrantzitsua bihurtu zen herriaren ekonomian eta gutxinaka, basogintza industria garatzen hasi zen eskualdean. Herriko lehenbiziko eskola, liburutegia eta liburu-denda ere garai hartakoak ditugu; hala ere, aipatzekoa da 1870an eraiki zen eskolak kontrako aldeko baino herritar gehiago izan zituela, haurrak alpertuko zituen beldurra baitzuten rovaniemitarrek. Bigarren mailako hezkuntza emango zuen eskola, Rovaniemi Yhteislyseo (gaur egun Lyseonpuiston lukio dena), aldiz, 1908an eraiki zen. Hazkuntza honekin batera, udalerri honetan bizi ziren azkeneko samiek iparraldera jo zuten eta ondorioz, XIX. mendearen bukaera kemi samien heriotza-garaitzat hartzen da.
Hasierako industrializazio hau bultzatzeko garraiobide baliagarri eta modernoak behar ziren eta horrela, azpiegitura berriak eraikitzen hasi ziren eskualdean; Oulu hiriburuarekin bat egingo zuen Oulu-Tornio trenbidea, esaterako, 1903an bukatu zen. Rovaniemiko geltokia, aldiz, 1909an eraiki zen eta Laurila-Kelloselkä trenbidea lehenbizikoz urte berean iritsi zen herrira; garraio azpiegitura honi esker, Ekialdeko Lappiko basoak zuzenean Kemiko portuarekin lotuko ziren eta aberastasun garai oparoa iritsiko zen eskualdera. Dena den, XX. mende hasieran, Iraultza ondoren Errusian zebilen giro nahasiari probetxu atera nahian, finlandiarrek independentzia aldarrikatu zuten 1917an. Independentzia kontuan finlandiar gehienak ados zeuden arren, bi alderdi nagusien botere nahiak herrialdea Gerra Zibilera bultzatu zuen. Rovaniemik eta gainontzeko Ipar Finlandiako udalerriek Armada Zuriaren alde egin zuten; Oulu, Tornio eta Kemi hiriak, aldiz, Sobiet Batasunaren laguntza zuen Armada Gorriak kontrolatzen zuen Finlandia iparraldeko eremu bakarra ziren. Hiri hauetako herritar gehienak industrian ziharduten langile sozialistak zirenez, Gerra Zibila deklaratu zen unean bertan, hiriak Armada Gorriaren agindutara ezarri ziren. Hala ere, sozialistek Gerra Zibila galdu eta Finlandia herrialde subirano bihurtu zen; horrela, administrazio berriak Ouluko probintzia zatitu, Lappiko probintzia berria sortu eta Rovaniemi hiriburu izendatu zuen 1938an. Hiriburu berriak Kemik edo Torniok zuten nagusitasuna ez zuen arren, izendapen horren arrazoi ofiziala, hiriburua, Petsamoko nikel-meatzea kontrolatzeko gai zen hiri bakarra zela izan zen. Askoren ustez izendapen horrek mendeku kutsua izan zuen, bi hiriek Gerra Zibilean Armada Zuriaren aurka egin baitzuten; dena den, iparraldera zuzendutako azpiegitura berri guztiak Rovaniemira iristen hasi ziren itsas industria hirien kaltetan.
Gudu honen kalte ekonomikoa handia izan zen eta berreraikuntza lanak zortzi urtez luzatuko ziren, 50eko hamarkadara arte gutxienez. Hain zuzen ere, hamarkada hau Rovaniemiren berpiztea izan zen. Alvar Aalto arkitekto ospetsuak berreraikitze lanak zuzendu zituen eta hirigintza eraldatzailearen alde egin zuen; Aaltok hiri berriaren planoari elur-orein adar itxura eman zion eta arkitektoak berak diseinatu zituen eraikinen artean, besteak beste, Liburutegi Nagusiaren eraikina, Lappia-talo, Udaletxea, Aho familiaren etxeak eta Korkalorinne bizitegi-guneko etxebizitzak daude. Herrialde osoak ahalegin guztia egin zuen eskualdea Laponiako Gerra ondoren aurrera ateratzeko eta Nazio Batuen Erakundeak eta Suediak ere ekintza honetan gogotsu parte hartu zuten; aipatzekoa da Ounasmetsä auzoko guneari Kiiruna izena eman zitzaiola Kiruna udalerri suediarraren omenez. Atzerrian izandako rovaniemitarrak udalerrira itzuli eta Rovaniemen maalaiskuntako herrietan egokituak izan ziren. Dena den, gutxinaka euren hirira bueltatu ahal izan zuten; gehienak 1946ko udazkenerako hirian ziren, lehenbiziko trena 1945ko apirilaren 15erako iritsia zen eta herritarren bilgune zen eliza ere, azkenik, 1950eko abuztuan iraki zen. Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Gainera, suspertze honen hasiera, 1960. urtea, Rovaniemiren birsortze urtea dugu. Urte honetan, hain zuzen, hiri eskubideak lortu zituen ("Rovaniemen kaupunki") eta hemendik aurrera hiriburua ziztu bizian haziko zen. 1970eko hamarkada egiazki erabakigarria izan zen hazkuntza honetan eta besteak beste, Lappiko Unibertsitatea eta Rovaniemiko Apelazio Auzitegia sortu ziren. Rovaniemik industria baztertu eta zerbitzu hiriburuaren bidea hartu zuen. Aipatzekoa da 1970. urtean hiriak 26.667 biztanle zituela, eta gaur egun, aldiz, hirigunean 52.000 bat rovaniemitar bizi direla.
Hala, hiriak kultura eta hezkuntzaren alde egin zuen. Unibertsitateari eta 1990eko hamarkadan sortuko zen Rovaniemiko Zientzia-Aplikatuen Unibertsitateari esker, iparraldeko hezkuntza hiriburua bihurtu zen eta Lappi osoko eta inguruko eskualdetatik ikasleak iristen hasi ziren etengabe; gaur egun, hamar mila ikasle badirela pentsatzen da. Gainera, kultura azpiegitura eta erakunde ugari sortuko ziren XX. mendearen bukaeran; hala nola, aipatzekoak dira 1986an sortu, baina 2011ra arte ateak irekiko ez zituen Korundi Kultura Etxea, Lappiko Ganbera Orkestraren eta Rovaniemiko Arte Museoaren egoitza dena; 1997an sortu zen Arktikum museo ospetsua, iparraldeko kulturen ikerketan nazioarteko erreferentzia dena; Lappiko Ballet Eskola dantza akademia; edota Rimpparemmi folk dantza taldea. Lappiko Ospitale nagusia ere, 1988an eraiki zen Ounasmetsä auzoan eta Rovaniemiren ikur nagusia den Jätkänkynttilä zubia hurrengo urtean inauguratuko zen.
Rovaniemi hazten ari den hiria da eta azken urteotan Ipar Finlandiako eta Zirkulu Polar Artikoaren gaineko hiri garrantzitsuenetako bat bihurtu da. 2006ko urtarrilaren 1ean, Finlandiako Gobernuak sustatutako udalerri fusioen bidetik, Rovaniemen kaupunkik (hiriguneak) eta Rovaniemen maalaiskuntak (landa-herriak) bat egin zuten eta horrela, hiriak 2010ean 60.000 biztanleko muga igarotzea lortu zuen aurrenekoz.
Norops altae
Norops altae Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
La Clota
La Clota, Kataluniako Bartzelona hiriko Horta-Guinardó barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 480 biztanle zituen, hortaz hiri osoko biztanle gutxien dituen auzoa da. El Carmel auzoa eta Vall d'Hebron paselakuaren arteko sakonunean kokatua dago, Horta auzoaren hego-mendebaldean, Lisboa kalea, Cardenal Vidal Barraquer etorbidea eta Kataluniako Estatutuaren etorbidearen artean. La Clota auzoa barruti honetako gune zaharrenetakoa da. Jatorrizko eremu txikitik XIII. mendekoa zen eta gaur egun desagertua den Tarrida Etxeko ordekan zehar hedatuz joan zen. Dorre eta baratzadun etxebizitzez osatutako auzune herrikoia da.
Auzo honetan Hortako hiribidea, San Ginés, Catorze Plomes eta Genissa errekek bat egiten zuten. Honek instalakuntza hidrauliko, ur putzu eta ubide ugariren garapena ekarri zuen, hauek Horta auzoa Bartzelonako ur hornitzailea izatearen ospea eman zioten, gainera eremu honetan garbitegi ugari ezartzearen arrazoia ere bada.
La Clota auzoaren hazkundea ez da oso handia izan, honi esker gaur egun arte bere baserri giroko izaera mantendu du, gaur egungo Bartzelona hiriko auzoen artean izaera berezia eman diolarik. Bertan garaiera txikiko etxebizitzak eta ehunka urte eta baratzak dituzten masia daude, hauen ondoan euren biztanleek beren kaxaz eraikitako etxebizitzak ere badaudelarik. Orandik aroztegi, marmoltegi eta perralekuak ere badaude.
Yıldız jauregia
Yıldız jauregia, turkieraz Yıldız Sarayı, Turkiako Istanbul hiriburuan dagoen antzinako otomandar pabilioi eta eraikin inperial konplexu bat da. Beşiktaş barrutian dago.
Sawako Yasumoto
Sawako Yasumoto (安本 紗和子) Japoniako futbolaria da.
Tryssogobius sarah
Tryssogobius sarah Tryssogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Aposizio
Aposizioa (edo adposizioa ) kategoria gramatikal bereko bi hitz elkartuz eratzen den joskera da, non bigarren hitzak lehenengoa zehazten baitu. Hitz baten ondoan, hura zehazteko jartzen den beste hitza edo hitz multzoa latinezko appositio hitzetik dator.
Adibidez, hurrengo esaldietan Iratxe eta zure ahizpa aposizioak dira:
Bi motatakoak dira: murrizgarriak eta ez-murrizgarriak. Murrizgarriek ematen duten informazioa beharrezkoa da esaldian eta, euskaraz, komarik gabe idazten dira: Haren anaia Antton bihar etorriko da (Antton ez da pertsona horren anaia bakarra). Aldiz, ez-murrizgarriak komen artean idazten dira eta ekartzen duten informazioa ez da ezinbestekoa: Haren anaia, Antton, bihar etorriko da (pertsona horrek anaia bakarra du, Antton izenekoa: haren izena zehazteak ez dakar informazio handirik).
Genitibo zko aposizioak (Piarres Lafitte ren Grammaire basque, Navarro-labourdin littéraire liburuan, génitif explétif deituak) ere baditugu euskaraz, leku-izenetan batik bat: Alemaniako Errepublika Federala, Irungo hiria, Gipuzkoako enparantza... NONGO kasuaren ohiko esanahia ez dute, hots, ez dute adierazten Alemanian dagoen errepublika federala, Irunen dagoen hiria edo Gizpuzkoan dagoen enparantza; aitzitik, Alemania errepublika federala dela, Irun hiria dela eta enparantza haren izena Gipuzkoa dela ulertzen da. Hainbat hizkuntzatan ere antzeko egiturak daude: el mes de diciembre, el idiota de tu hermano gaztelania z, le mois de décembre, ton frère l'idiot frantses ez, the month of December ingeles ez (abendu [ko hil] a, hire anaia [ren] ergel hura), 山下の先生 (Yamashita no sensei, Yamashita [ren] irakaslea) japoniera z...
Hiroshi Ibusuki
Hiroshi Ibusuki (指宿 洋史, 1991ko otsailaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.
Montbau
Montbau, Kataluniako Bartzelona hiriko Horta-Guinardó barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 5.261 biztanle zituen.
Phyllurus gulbaru
Phyllurus gulbaru Phyllurus generoko animalia da. Narrastien barruko Carphodactylidae familian sailkatuta dago.
Veľký Čepčín
Veľký Čepčín Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 6,78 km²ko azalera du eta 254 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1262. urtekoa da.
Igor Lediakhov
Igor Anatolievitx Lediakhov (Игорь Анатольевич Ледяхов; 1968ko maiatzaren 22a - ) Errusiako futbolaria izan zen.
Promilhanes
Promilhanes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Promilhanes udalerrian erroldatutako biztanleak 169 ziren. Familiak 81 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 179 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 177 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 82 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (29 gizon eta 23 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
La Folletière
La Folletière Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Folletière udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 25 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Promilhanes
Diru sarrerak
2009an Promilhanes udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 192 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.799 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Promilhanes udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
La Folletière
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 25 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 29etxeak ziren. 25 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Promilhanes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Folletière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 43 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboak lanean(20 gizon eta 14 emakume) zeuden.. 9 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
Emberiza variabilis
Emberiza variabilis Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
La Folletière
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Folletière udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 231 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rafael Silva
Rafael da Silva (1992ko apirilaren 4a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.
Amblyrhynchotes honckenii
Amblyrhynchotes honckenii Amblyrhynchotes generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Hyporhamphus melanochir
Hyporhamphus melanochir Hyporhamphus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.
Talka inelastiko
Talka inelastikoa, edo erabilera urriagoa duen talka ez-elastikoa, talka mota bat da, zeinetan energia zinetikoa ez den kontserbatzen.
Talka inelastikoetan bi gorputzak itsatsirik geratzen dira edo masa transferentzia bat gertatzen da. Leherketak talka inelastiko mota bat dira.
Kanpo estekak
Удар
Čremošné
Čremošné Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 16,18 km²ko azalera du eta 78 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1340. urtekoa da.
Strangers in the Night
Strangers in the Night (euskaraz Ezezagunak gauan) Bert Kampfert musikagileak konposatu, eta Charles Singleton eta Eddie Snyder musikagileek hitzak idatzitako Ameriketako Estatu Batuetako abesti bat da.
Phyllurus isis
Phyllurus isis Phyllurus generoko animalia da. Narrastien barruko Carphodactylidae familian sailkatuta dago.
Linburgo (Flandria)
Limburg edo Linburgo (Limburg, ahoskatua; Limbourg) Belgikako probintzia da, Flandrian kokatua. 2.414 kilometro koadroko eremua hartzen du eta 2016ko urtarrilaren 1ean 862.798 lagun bizi ziren bertan. Hiriburua Hasselt da.
Historia
Hasieran dukerria izan zen eta Probintzia Batuen eta Espainiar Herbehereen artean banatua izan zen 1648an. 1815ean bat egin zuten Herbehereetako Erresuma Batuarekin, baina 1839ko belgikarren eta alemaniarren arteko hitzarmenaren ondorioz Belgika, Alemania eta Herbehereetako estatuen artean banatu zen jatorrizko Linburgo.
Staying Alive (1983ko filma)
Staying Alive (euskaraz Bizirauten) 1983ko Sylvester Stallone estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Norman Wexler gidoigilearekin batera idatzitako drama musikal film bat da. John Travolta, Cynthia Rhodes, Finola Hughes eta Steve Inwood aktoreek antzeztu zuten.
Hirano Nagayasu
Hirano Nagayasu (平野長安) Japoniako historiako Azuchi-Momoyama aroan, Toyotomi Hideyoshiren zerbitzura egon zen samurai japoniar bat izan zen.
Staying Alive (1983ko filma)
Saturday Night Fever (1977, "Larunbat Gaueko Sukarra") film ospetsuaren jarraipena da. Izenburua Bee Gees disco musika taldearen Stayin' Alive abestiaren izenburutik hartu zuen, hain zuzen ere, soinu bandako abestietako bat dena.
San Carlo Canavese
San Carlo Canavese Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hirano Nagayasu
Nagayasu, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, Shizugatakeko guduan izan zuen parte hartze nabarmenagatik. Ekialdeko armadaren alde borrokatu zuen Sekigaharako guduan, eta alderdiz aldatzea bilatu zuen, Toyotomi klanari zerbitzatzea eskatuz Osakako setioan, hamabost urte beranduago, baina ukatu egin zioten.
Staying Alive (1983ko filma)
Argumentua
Bost urte beranduago eta jada 1980ko hamarkadaren hasieran, Tony Manerok (John Travolta) orotariko lan arruntetan lan eginez eta bere dantzari izateko ametsa lortu asmoz jarraitzen du, Broadwayen arraskasta bereganatu nahian.
Hirano Nagayasu
Nagayasu, hatamoto bihurtu zen Edo Aroan.
San Carlo Canavese
Mugakideak
San Carlo Canavesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Typhlogobius californiensis
Typhlogobius californiensis Typhlogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sant Genís dels Agudells
Sant Genís dels Agudells, Kataluniako Bartzelona hiriko Horta-Guinardó barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 7.228 biztanle zituen.
Aporrhaidae
Aporrhaidae muskuilu gasteropodoen familia, oskolaren irekigunea palmondo itxurakoa duena, eta buruan tuberkuluak dituena. Hondarra dagoen tokietan bizi ohi dira muskuilu hauek; Espainiako itsasertzetan asko izaten dira. Oskolaren irekigunean, ertz biribilduko luzakinak dituzte. Aporrhais generokoen artean, bi mota nagusi daude: A. pespelecani bata, oskolean bi luzakin dituena, eta A. serresianus bestea, lau luzakin dituena.
Cortinarius aleuriosmus
Cortinarius aleuriosmus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, susmagarria edo ezezaguna.
Deskribapena
Kapela: 8 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, gero lau-ganbila, ertz mehea, biribildua. Azal zaila, likatsua eguraldi hezean, zuria, laster okre argi kolorekoa bihurtzen da.
Orriak: Estu, tartekatutako orritxoekin, libreak, hasieran more kolorekoak, gero herdoil kolorekoak.
Baliabide (argipena)
Baliabideak ekintza bat burutu edo prozesu bat garatzeko behar den elementuak dira. Terminoak erabilera ezberdinak ditu:
Cortinarius aleuriosmus
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, erraboil baztertu batean amaitua, irmoa, zuria, ondoren okre antzeko kolorekoa; gortina zuri iheskor batekin.
Haragia: Lodia, trinkoa, gogorra, zuria; irin usaina du eta zapore mikatza.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Cortinarius hau, Scauri taldeko garbienetako bat da orri moreekin. Cortinarius rapaceus delakoarekin nahas daiteke, baina honen haragiak ezti usaina du, ez irinarena, orriak krema zurbil kolorekoak edo krema-more zurbil kolorekoak. Cortinarius rickenianus espeziearekin ere bai, honek kapela zuria du, erraboila lila kolorekoa eta haragiak ez du irin usainik.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, koniferoen basoetan.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa.
Sarine barrutia
Sarine barrutia Friburgo kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Friburgo da. 217,65 kilometro koadroko azalera du eta 103.330 biztanle.
Danimarkako itsasartea
Danimarkako itsasarteak (Danmarksstrædet; Grænlandssund), Groenlandia eta Islandiaren artean, Groenlandia eta Irminger itsasoak bereizten ditu. 480 km-tik 289 km-ko zabalerarekin, Straumnes eta Nansen lurmuturraren artean 336 km-ko luzera du. 191 metroko sakonera du.
Bigarren Mundu Gerran, 1941eko maiatzaren 24an bere uretan Danimarkako itsasarteko gudua gertatu zen, non Bismarck korazatuak HMS Hood britainiarra hondoratu zuen.
Pallas berdantza
Pallas berdantza (Emberiza pallasi) Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Toru Takagiwa
Toru Takagiwa (高木和 徹, 1995eko apirilaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Erina Yamane
Erina Yamane (山根 恵里奈) Japoniako futbolaria da.
Dmitri Radtxenko
Dmitri Leonidovitx Radtxenko (Дмитрий Леонидович Радченко; 1970eko abenduaren 2a - ) Errusiako futbolaria izan zen.
Austriar eskola
Austriar izena eskolaren sortzaile eta lehenengo jarraitzaileen jatorriarengatik azaltzen da: Carl Menger eta bere lehenengo jarraitzaileak bertakoak ziren, hain zuzen. Besteak beste, Mengerek sortutako austriar eskolan kokatu ziren baita ere Eugen von Böhm-Bawerk, Friedrich Hayek, Ludwig von Mises eta Friedrich von Wieser ekonomialariak. Hala ere, XX. mendezehar eta gaurdaino mundu osoan zehar beste ekonomialari askok jarraitu dute austriar eskolaren tradizioa eta bizirik dirauen pentsamendu-eskola da. Hain zuzen, eskola honetako ekonomialariek 2008-2009ko krisialdi ekonomikoa aurreikusi zutela aipatu da.
Ideia nagusiak
Austriar eskolaren barnean bildu beharreko ekonomialariei buruz ez dago adostasunik. Izan ere, bakoitzak iritzi eta ikuspegi propioak ditu eta kontzeptu ekonomiko ezberdinak nabarmentzen dituzte. Hala ere, badaude austriar eskolako ekonomialari guztiek onartzen dituzten zenbait ideia:
Luis Racionero
Luis Racionero Grau (La Seu d'Urgell, 1940ko urtarrilaren 15a - Bartzelona, 2020ko martxoaren 8a) kataluniar idazlea izan zen. Gaztelaniaz eta katalanez idatzi zuen. Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendaria izan zen 2001etik 2004ra.
Datu-konpresio
Konputazio zientzian  datu-konpresioa tratatu beharreko datuen bolumenaren murriztea da, informazio jakin bat ahalik eta espazio kopuru txikiena erabiliz adierazteko. Datu-konpresioaren ekintza  konpresio izendatzen da, eta kontrakoa deskonpresioa.
San Colombano Belmonte
San Colombano Belmonte Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Datu-konpresio
Konpresiorik gabeko informazio kodetu batek (datuak, seinale digitala, eta abar) hartzen duen lekua laginketaren maiztasunaren eta  bereizmenaren arteko zatidura da. Beraz, zenbat eta bit gehiago erabili, orduan eta handiagoa izango da fitxategiaren tamaina. Dena den, lanerako erabiltzen den sistema digitalak ezartzen du bereizmena eta biten kopurua ezin da nahi bezala aldatu; hori dela eta, konpresioa erabiltzen da, bereizmen handiko informazio kantitate bera bit kopuru txikiagoan transmititzeko.
San Colombano Belmonte
Mugakideak
San Colombano Belmontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Datu-konpresio
Datu konpresiorako erabiltzen diren algoritmoak zenbakiak zenbaki lehenen biderketa moduan adierazteko algortimoetan oinarritzen dira. Biderketa horretako zenbaki lehenen maiztasunak modu unibokoan adierazten du jatorrizko datua zein den.
Konpresioa kodeketa berezi bat da eta bere ezaugarri nagusia da, konpresioarekin lortutako kodeketak jatorrizkoak baino tamaina txikiagoa duela.
Egia esan, prozesua askoz ere konplexuagoa da, gutxitan lortzen direlako hain zehatzak diren errepikapen-ereduak (irudiren batzuetan izan ezik). Honako konpresio-algoritmoak erabiltzen dira:
Konpresioari buruz hitz egiterakoan, honako bi kontzeptuak kontutan hartu behar dira:
Datuek emandako informazioa hiru motatako izan daiteke:
Brezovica (Tvrdošíngo barrutia)
Brezovica  Eslovakiako udalerri bat da, Tvrdošíngo barrutian kokatuta. 19,21 km²ko azalera du eta 1317 biztanle 2017ko datuen arabera.
Datu-konpresio
Hiru informazio mota horiek kontuan izanik, informazioaren konpresiorako hiru eredu ezartzen dira:
Konpresioa galerekin eta galerarik gabe egitearen arteko aldeak
Konpresioaren helburua beti da informazioaren tamaina txikiagotzea, tamainaren txikiagotze horrek edukiren gain eraginik izan ez dezan saiatuz. Dena den, datuen txikiagotze horrek informazioaren kalitatearen gain eragina izan dezake.
Edinger–Westphal nukleo
Begi-eragileraen nukleo gehigarria edo Edinger-Westphal nukleoa begi-eragilearen nukleoaren osagarri funtzional parasinpatikoa da. Gihar ziliarra eta begi-niniaren muskulu esfinterra inerbatzen ditu. Hain zuzen ere, egokitzapena burutzeko, esfinter giharraren zuntz lisoen erreflexuak eragiten ditu.
Bestalde, Edinger-Westphal izena maiz bizkarrezur-muinean, errafearen nukleo dortsalean eta alboko nukleo septaletan proiektatzen diren alboko neurona ez-preganglionarretara erreferentzia egiteko erabiltzen da ere bai.
Ohiko Edinger-Westphal neurona preganglionarrak ez bezala, zeinek kolina azetiltransferasa duten, neurona ez-preganglionar hauek beste zenbait neuropeptido dituzte, besteak beste, urokortina edo kokaina eta anfetamina transkripzio faktorea (ingelesez CART bezala ezagutzen dena).
Aspaldi, neurona ez-preganglionar talde hau izendatzeko beste izen bat proposatu izan zen: IIISG, edo fluxu periokolumotor neuronalerako glia-azpiko neuropeptidoak dituzten neuronak.
Kokapena
Edinger-Westphal nukleo bikotea mesentzefaloaren akueduktu inguruko gai grisaren aurrealdean kokatzen da nukleo okulomotor edo begi-eragilearean nukleoarekin batera.
Ibilbidea
Nukleo honetatik ateratzen diren zuntzak III. bikote kranialarekin batera burmuin pedunkuluaren artetik aterako dira. Ondoren, goiko arraildura orbitariotik joango dira eta gongoil ziliarrean egingo dute sinapsia.
Funtzioa
Edinger-Westphal nukleoak zuntz parasinpatiko preganglionarren bidez hornitzen du begia. Zuntz hauen bidez, begi niniaren konstrikzioa egiten du, kristalinoaren akomodazio prozesuan parte hartzen du eta begien konbergentzia aldatzen du. Hauetaz gain, tristura aurpegia jartzean begi niniaren tamaina bikoizteaz ere arduratzen da.
Eponimoa
Nukleoak izen hau hartzen du, alde batetik, Ludwig Edinger neurologoagatik (Frankfurt) 1885ean umekian aurkitu zuelako eta, beste alde batetik, Carl Friedrich Otto Westphal psikiatragatik (Berlin), zeinek helduan demostratu zuen 1887an.
Gundowaldo
Gundowaldo (baita Gundoaldo, Gundovaldo edo Gondovaldo ere) Akitaniako erregea (584-585) izan zen.
Hegazkin-base
Hegazkin-basea edo aire-basea (ingelesez: Airbase, air force base edo military Airfield, military airport eta air force station) aireontzi militarrak artatzeko balio duen aerodromoa da, hegazkintza militarrari laguntzeko instalazio guztiak dituena.
Instalazioak
Hegazkin-base batek aireportuko instalazio zibilak ere baditu, esaterako, aireko trafikoa kontrolatzeko, erreskateetarako eta suteak itzaltzeko zerbitzuak. Hegazkin-base batzuek hegazkinak mantentzeko zerbitzuak, babestutako hangarrak edo lurpeko hangarrak ere badituzte, hegazkinak etsaiaren erasoetatik babesteko. Ehiza-hegazkinek beren lehergailuak biltegiratu behar dituzte. Hegazkin-basea arma antiaereoek eta tropen babes indarrek defenda dezakete.
Normalean, Hegazkin-baseek aireontziak esleituta izaten dituzte, baina aparkatzeko base deiturikoak ere badaude, "Aireontzirik esleituta ez dutenak eta beste base batzuetako aireontziak hedatzeko erabiltzen direnak. Horrela, hegazkinak lehorrean suntsitzeko aukerak murrizten dira, eta haien irismena eta estaldura-eremua handitzen dira.
Aireportu zibilek ez bezala, Hegazkin-baseek kutsadura akustiko eta atmosferiko maila txikiak sortzen dituzte (hegazkin gutxi daudelako). Segurtasun arrazoiak direla medio, Hegazkin-base gehienak biztanle gutxiko eremuetan daude, eta hirigune handietatik urrun.
Hegazkin-base txiki baten adibidea hegazkin-ontzia da.
Malabar (India)
Malabar (മലബാര്‍) Indiako hego-mendebaleko kostaldeko lurraldea da, Dekkan penintsulako mendebaldean. Arabiako itsasoaren ertzean dago; kostaldea Goatik Komorin lurmuturreraino hedatzen da, eta hondar-dunek moldatua da. Barnealdean aintzira asko daude, eta haien arteko ubideetan ontzi txiki anitz ibiltzen dira. Barnealdea jalkinezko lurra da, Mendebaldeko Ghat mendietatik datozen errekek ureztatua. Klima beroa eta hezea da. Arroza, espeziak eta kokoa dira ekoizpen nagusiak. Arrantzak ere garrantzi handia du. Malabar kosta guztiz garrantzitsua zen Indiako ozeanoko merkataritzan, Europako oihalontziak Esperantza Onaren lurmuturra iragan eta bertara jotzen baitzuten lehen eskalan. Gaur egun, Kerala estatua eta Karnataka estatuko kostaldea hartzen ditu. Hiri nagusiak: Trivandrum, Kalikut eta Mangalore.
Metalist estadioa
Metalist estadioa, ofizialki Metalist Oblast Sports Complex, ukrainieraz Обласний спортивний комплекс Металіст, Ukrainako Kharkiv hiriko erabilera anitzeko kirol eta futbol estadio bat da. FC Metalist 1925 Kharkiv eta FC Xakhtar Donetsk taldeen jokalekua da.
1926ko irailaren 12an inauguratu zen eta 40.003 ikusleentzako edukira du.
Andrew Marvell
Biografia
Hull lurraldeko ordezkari izan zen Ingalaterrako Parlamentuan 1659-1678 bitartean. 1663an enbaxadore izan zen Errusian eta Eskandinavian.
Politika eta erlijiozko gaiak erabili zituen hitz lauzko idazkietan. Baina ospe handiena hil ondoren argitaratu ziren bere olerki-bildumek eman zioten: Miscellaneous Poems (1681), eta Instructions To a Painter (1689, Pintore batentzat irakasbidea), satira-olerkiak.
Urte askotan ahaztuta egon ondoren, XIX. mendean hasi zen berriz bere izena goraipatzen eta bere garaiko olerkaririk handienetakotzat jotzen. Marvellen olerki batzuk ikur-olerki bihurtu dira Britainia Handian: To His Coy Mistress (Maitale betizu bati) eta The Definition of Love (Maitasunaren definizioa) esaterako.
Nares itsasartea
Nares itsasarteak (Nares Strædet; Nares Strait) Groenlandia eta Ellesmere uhartearen artean kokaturiko itsasartea da. Baffin badia eta Lincoln itsasoa bereizten ditu.
Izena 1964an George Nares britainiar militar eta esploratzailearen omenez jarri zioten. Bere uretan Hans uhartea dago, bai Groenlandiak bai Kanadak aldarrikatua.
Black Flag
Black Flag 1976 an Hermosilla Beachen (Kalifornia) sortutako hardcore punk musika talde estatubatuarra zen. Haren izenak euskaraz bandera beltza esan nahi du eta anarkismoaren ikurretako bat da.
Oraindik ere, hardcore punk underground munduko talderik errespetatuenetako da, hardcoreari bultzada eman eta punka garatu zuten taldeetako bat izan baitzen.