cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serpa
Historia
Erromatarrak iritsi aurretik populatua izan bazen ere hauek izan ziren lehenengo asentamendua eraiki zutenak, Beja hiriburuaren ondoan. VIII mendean mairuek eskuratu zuten eta lau mendez izan zen hauen eskutan harik eta portigaldarrek eskuratu zuten arte.
Espainiarekiko mugan egonik gotorleku garrantzitsua izan da historian zehar eta harresi sendoak eraiki izan ditu beti. Honetaz gain gari soro zabalek inguratzen dute Serpa.
Energia
2007an munduko eguzki-plaka multzo handienetakoa eraiki zen Serpan.
Haludaria fasciata
Haludaria fasciata Haludaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Radolfzell
Radolfzell Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Fénols
Biztanleria
2007an Fénols udalerrian erroldatutako biztanleak 238 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
CSKA Mosku (saskibaloia)
CSKA Mosku saskibaloi talde errusiarra da, 1924an Moskun sortutakoa eta Errusiako Armadaren taldea izan dena. CSKA Mosku kirol anitzeko taldearen saskibaloiaren atala da hau.
Fénols
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Leptobotia flavolineata
Leptobotia flavolineata Leptobotia generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Panarabismo
Panarabismoa arabiarren eta arabiar mundua osatzen duten herrien batasuna aldarrikatzen duen mugimendu politikoa da. Arabiar nazionalismoari guztiz loturik dago, zeinak arabiarrek nazio bat osatzen dutela aldarrikatzen baitu. Panarabismoak indar handia izan zuen 1960ko hamarkadan. Halaber, panarabismoak kutsu sekular eta sozialista du. Horrela, panarabismoaren ideiak bere egin zituzten arabiar erregimenak AEBetatik hurrun mantendu eta lotura estuak izan zituzten kasu batzuetan Sobiet Batasunarekin.
Panarabismoak proiektu modernizatzaile batean indarrak batu nahi zituen; zenbait ezaugarri sozialista eta, arabiarrentzat, nahiko laikoak ziren ezaugarriak zituen proiektu batean, hain zuzen.
CSKA Mosku (saskibaloia)
Europako inoizko talde hoberenen artean dugu.
Jokalari ezagunak
Vladimir Tkatxenko, Alexander Volkov, Rimas Kurtinaitis eta Andrei Kirilenko, besteak beste.
Panarabismo
Israelek 1967an arabiar armadak garaitzeak, Anuar as Sadatek, Nasserren ondorengoak, Sei Eguneko Gerra Egiptoko politikari norabide berria emateak -izan ere, Israelekin hitz egiteko prest zegoen-, eta arabiarren munduko erregimen kontserbadorenei eta erlijiosoei (Saudi Arabia, Kuwait eta abar) AEBk eta Mendebaldeak laguntzeak proiektu panarabista desegiten joan zen. Pixkanaka-pixkanaka, islamiar erlijio mugimenduek herrialde horietako nortasun zeinu berria eman zieten; izan ere, erlijioak denak batzen zituen eta, era berean, munduko gainerako herritarrengandik bereizten zituen. Iranen Khomeinik irabazteak indarra eman zion panislamismoari, eta geroztik zabaltzen joan da etengabe.
Gamal Abdel Nasser panarabismoarekin bat egin zuten estatu-buruzagi ezagunenetakoa dugu.
Panarabismoa eta Nasser
"Inperialismoa behin eta berriz ahalegindu da gure arabiar nazionalismoaren aurka egiten. Gu banatu eta sakabanatzea izan du helburu eta horretarako Israeleko estatua sortu du.
1852tik, (Egiptoko) iraultzaren arrakastaren ondoren, Ingalaterra eta Amerikak beraiekin elkartzeko eskatu ziguten eta guk beti erantzun izan diegu, arabiar estatu guztiak elkartu ezean ezin garela horrelako itunetan sartu (...).
Crotaphatrema
Crotaphatrema anfibio genero bat da, Gymnophiona ordenaren barruko Scolecomorphidae familian sailkatua.
Panarabismo
Panarabismoa eta Nasser
Gure eskubide guztiak berreskuratuko ditugu, fondo horiek guztiak geureak direlako eta kanal hau Egiptorena delako. Konpainia Egiptoko elkarte anonimoa da eta kanala bera, lanean hildako 120.000 egiptoarrek indusi zuten."
Gamal A. Nasser Egiptoko presidenteak Suezeko kanala nazionalizatu zenean egindako hitzaldia, 1956ko uztailaren 26an.
Fénols
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 61 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 166 ziren, horien artean 121 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 121 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (57 gizon eta 54 emakume) eta 10 langabezian zeuden (10 emakume eta 10 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fénols udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 235 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.674 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Fénols udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
William Brown (amirala)
William Brown (gaztelaniaz Guillermo Brown bezala ere ezaguna; 1777ko ekainaren 22a - 1857ko martxoaren 3a) irlandar jaiotzez argentinar amirala izan zen. Brownek Argentinako Independentzia Gerran, Argentina-Brasil Gerran eta Río de la Platako Blokeo Anglo-Frantsesean lortutako garaipenegatik Argentinako herritarren errespetua eta estimua irabazi zituen, eta oraindik Argentinako heroi nazionaletako bat da. Herrialdeko Itsas armadako sortzaile eta lehen amirala, "Argentinako Armadaren Aita" bezala ezagutzen da.
Egunkari
Egunkaria, kazeta edo egunerokoa egunero kaleratzen den argitalpena da, bereziki albisteak ematen dituena.
Eguneroko berriak dakartzan aldizkakoa da. XIX. mendearen hasieran sortu ziren lehenengo egunkariak, orduan bete zirelako, lehendabiziko aldiz, egunkari bat sortzeko baldintzak. Berri iturburuen iraunkortasuna ikusi zenean, lehenengo agentziak sortu, eta berriak igortzeko sistemak jarri ziren: garraiobideak eta hasierako telegrafia sistemak. Orobat, papergintza eta inprimaketarako sistemak ere hobetu egin ziren. Gaur egun, egunkariak hainbat sailetan banatuta egoten dira: kudeaketa, erredakzioa eta inprimaketa. Erredakzioa da kazetaritzari gehien dagokiona; bi sailetan banatzen da: erredakzioa bera (aldi berean sailetan banatua) eta maketazioa, egunkariaren orrien banaketa eta bertan berriak zein lekutan eta nola jarri erabakitzen duena.
Pablo Lagarde
Pablo Lagarde Wilson (Uruguai, 1919ko abuztuaren 20a, 2001eko otsailaren 6a) Uruguaiar irrati eta zinema aktore eta antzerki zuzendaria izan zen, bere karreraren zati handi bat Argentinan egin zuena.
Karrera
Lagarde irratiko aktore eta galai garrantzitsua izan zen, eta zineman La chismosa, Embrujo eta Noche de bodas filmetan parte hartu zuen. Zinemako pertsonaia ospetsuekin partekatu zuen eszena: Ricardo Passano, Enrique Chaico, Perla Grecco, Alicia Barrié, Alicia Aderius, Sara Barrié, Fernando Borel, Miguel de Grandi, Héctor de Antón eta Carlos Langlemey bezalako zinemako pertsonaia ospetsuekin partekatu zuen eszena.
Bere herrialdean ere aritu zen SUAko (Uruguaiko Aktoreen Elkartea) buru eta Casa del Actor-eko kudeatzaile gisa.
Irratia
Irratian, Violeta Amoretti eta Rosario Ledesmarekin batera irrati-nobela batean aritu zen, eta interpretazio-triangelu ezagun bat osatu zuten.
Egunkari
Munduko lehen kazeta, Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien, 1605ean argitaratu zuen lehen aldiz Johann Carolusek Estrasburgon.
Pablo Lagarde
Irratia
Nella Calo, Juan Carlos Chiaino, Aníbal Pardeiro, Mauro Cartagena eta Juan Casanovas aktoreekin ere kartela partekatu zuen irrati-kanal batzuetan.
Argentinan, Volcán Misteriozko Antzerkian parte hartu zuen Los crimes científicos del Dr. Van Dine atalean, Enrique Roldán, Queca Herrero, Meneca Norton, Américo Acosta Machado, Juan Siches de Alarcón eta Ricardo Passano antzezleekin. Poesia ere errezitatu zuen "Gazte Arte Konpainia"ren eskutik, Reviviendo la emoción de los más bellos poemas izeneko irratsaioan, Delia Garcés, Alita Román, Hugo Pimentel, Queca Herrero, Mario Lugones, Pepe Herrero, Inés Edmonson eta Elda Christierekin batera. .
Egunkari
Tradizionalki, egunkariak inprimatuta argitaratu izan dira (normalean, egunkari-papera deritzon kalitate baxuko paper merke batean). Hala ere, gaur egun, egunkari gehienak webguneetan ere argitaratzen dira sareko egunkari gisa, eta batzuek inprimatutako bertsioak erabat baztertu dituzte.
Pablo Lagarde
Antzerkia
Antzerkian, Mecha Ortizen Antzerki Konpainiako kide izan zen. Julián Bourges eta Jorge Lanzarekin batera, lehen gizonezkoetako bat izan zen.
Egunkari
Egunkariak XVII. mendean garatu ziren merkatarientzako informazio-orri gisa. XIX. mendearen hasieran, Europako hiri askotan, baita Ipar eta Hego Amerikan ere, egunkariak argitaratzen zituzten.
Pablo Lagarde
Antzerkia
1950ean, En un viejo patio porteño antzezlanean jardun zuen, Sara Barrié, Olga Mom, Rita Montero, Perla Grecco, Fernando Borelekin, besteak beste.
Hainbat komedia eta obra dramatikotan antzeztu zuen, hala nola Despierta y Canta, Fanny Yest eta Marga de los Llanosekin batera. Aroldo Lópezekin batera, El conventillo de la Paloma (Alberto Vaccarezarena) antzezlana ere zuzendu zuen 1960an.
Egunkari
Independentzia editorial: kazetaritzaren kalitate eta tirada handia duten egunkari batzuk ereduzko egunkari gisa ikusten dira.
Interneten etorrerarekin, gaur egun, egunkari asko digitalak dira; beren berriak, formatu fisikoan baino, sarean aurkezten dira, eta, gaur egun, batez ere horren ondorioz, egunkarien paperezko aleen salmenten beherakada dago.
Ikuspegi orokorra
Berripaperak, normalean, egunero edo astero argitaratzen dira. Astekariak ere berripaperak dira, baina aldizkari formatua dute. Interes orokorreko egunkariek, normalean, estatu eta nazioarteko albisteei buruzko albisteak eta erreportajeak argitaratzen dituzte, baita tokiko albisteei buruzkoak ere. Albisteek gertaera eta pertsonaia politikoen, negozio eta finantzen, krimen, eguraldia eta hondamendi naturalei buruzko berriak biltzen dituzte baita osasuna eta medikuntza, zientzia, informatika, teknologia, kirolak, entretenimendua, gizartea, janaria eta sukaldaritza, arropa eta etxeko moda eta arteak ere.
Normalean, egunkaria ataletan banatzen da talde handi horietako bakoitzerako (A, B, C eta abar etiketatuak, orri-aurrizkiekin A1-A20, B1-B20, C1-C20 eta abar orrialde-zenbakiak ematen dituztenak). Egunkari tradizional gehienek editore batek (edo papereko erredakzio-batzordeak) idatzitako editorialak eta gai publiko bati buruzko iritzia adierazten duten orrialde editorial bat ere ageri dute, idazle gonbidatuek idatzitako op-eds izeneko iritzi-artikuluak (normalean editorialaren sekzio berean egoten direnak) eta zutabegileen iritzi pertsonalak adierazten dituzten zutabeak; horiek, normalean, albisteen datu gordinak informazio bilakatzen saiatzen diren analisiak eta sintesiak eskaintzen dizkiete irakurleari zer esan nahi duen guztia argituz ados egon dedin konbentzituz. Egunkarietan, izendapenik ez duten artikuluak ere sartzen dira; artikulu horiek langile-idazleek idazten dituzte.
Egunkari gehienak negozioak dira, eta gastuak harpidetza-sarreren, kioskoen salmenta eta publizitate-sarreren nahasketa batekin ordaintzen dituzte (beste negozio edo pertsona batzuek ordaintzen dute orrietan eskelak edo iragarkiak jartzeko, bistaratzeko iragarkiak, sailkatutako iragarkiak eta haien lineako baliokideak barne). Egunkari batzuk gobernuen mende daude, edo, behintzat, gobernuak finantzatzen ditu, eta, orduan, publizitate-sarreren eta errentagarritasunaren mendekotasuna ez da hain kritikoa bizirauteko. Egunkari baten independentzia editoriala, beraz, norbaiten interesen mende dago beti, jabeak, iragarleak edo gobernuak izan. Independentzia editorial handikoa, kazetaritzaren kalitate handikoa eta tirada handia duten egunkari batzuk erreferentzia-egunkari gisa hartzen dira.
Definizioak
Egunkariek lau irizpide betetzen dituzte normalean :
Aldizkari eta buletinak
Antzinako Erroman, Acta Diurna edo gobernuaren iragarpen-buletinak egin ziren. Metalez edo harriz landuak ziren, eta leku publikoetan ezarriak. Txinan, gobernuak sortutako lehen orriak, Dibao deituak, Han dinastiaren amaieran (II. eta III. mendeak) funtzionario judizialen artean zabaldu ziren. 713. eta 734. urteen bitartean, Tang dinastia txinatarreko Kaiyuan Za Baok (Gortearen Buletina) gobernuaren albisteak argitaratu zituen; eskuz, zeta ehunean idatzia zen, eta gobernuko funtzionarioek irakurtzen zuten. 1582an, Pekingo aldizkari pribatuei buruzko lehen aipamena egin zen, Ming dinastiaren amaieran.
Europa modernoaren hasieran, mugaz haraindiko elkarrekintzak informazio-premia gero eta handiagoa sortu zuen, eta hori eskuz idatzitako orri laburrek bete zuten. 1556an, Veneziako gobernuak lehen aldiz argitaratu zuen hileko notizie scritte, gazeta bat balio zuena, txanpon txiki bat. Avvisi horiek eskuz idatzitako buletinak ziren, eta, Italiako hirietara (1500–1700), albiste politiko, militar eta ekonomikoak azkar eta eraginkortasunez helarazten zituzten; egunkarien ezaugarri batzuk partekatzen zituzten, nahiz eta normalean halakotzat ez hartu. Hala ere, argitalpen horietako bakar batek ere ez zituen betetzen behar bezalako egunkarietarako irizpide klasikoak, normalean ez baitzeuden publiko orokorrarentzat pentsatuta, eta gai sorta jakin batera mugatuta zeuden.
Europa
XVII. mendeko komunikabide berrien agerpenak lotura estua du argitaletxeak bere izena jasotzen duen inprentaren hedapenarekin. Alemanierazko Relación aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien, 1605etik aurrera Johann Carolusek Estrasburgon inprimatua, lehen egunkari bezala ezagutzen da. Garai hartan, Estrasburgo hiri inperial askea zen Germaniako Erromatar Inperio Santuan; Alemania modernoko lehen egunkaria Avisa izan zen, 1609an Wolfenbüttelen argitaratua. Inprimatutako beste materialetik bereizten ziren aldizka argitaratzen zirelako. Hainbat gairen berri eman zioten publiko zabal bati, eta, hamarkada gutxiren buruan, egunkariak Europako hiri handi guztietan aurki zitezkeen, Veneziatik Londreseraino.
1605etik aurrera, Abraham Verhoevenek Anberesko De Nieuwe Tijdinghe egunkaria Brabanteko nederlanderaz argitaratu zuen, eta uste da erregulartasunez agertzen zen lehen aldizkaria izan zela.
1618ko Herbehereetako The Dutch Courante uyt Italien, Duytslandt, &c (Italia, Alemania, eta abarreko Courante) izan zen tamaina laurdenekoan baino folioetan agertu zen lehena. Amsterdam, munduko merkataritza gunea, azkar bihurtu zen hizkuntza askotako egunkarien egoitza, askotan, beren herrialdetan argitaratu baino lehen. Ingelesezko lehen egunkaria, Corrant out of Italy, Germany etc, Amsterdamen argitaratu zen 1620an. Urte eta erdi geroago, Corante, edo Italia, Alemania, Hungaria, Polonia, Bohemia, Frantzia eta Herbehereetako asteko berriak, Ingalaterran argitaratu zuen N.B. izenekoak (Nathaniel Butter edo Nicholas Bourne izan zitekeela uste da) eta Thomas Archerrek. Frantziako lehen egunkaria 1631n argitaratu zen, La Gazette (jatorriz Gazette de France). Italiako lehen egunkaria Di Genova izan zen, 1639an Genovan argitaratua. Portugalgo lehen egunkaria, A Gazeta da Restauração, 1641ean argitaratu zen Lisboan. Espainiako lehen egunkaria, Gaceta de Madrid, 1661ean argitaratu zen.
Post-och Inrikes Tidningar (Ordinari Post Tijdender bezala sortua) 1645ean argitaratu zen lehen aldiz Suedian, eta oraindik existitzen den egunkaririk zaharrena da, nahiz eta gaur egun online bakarrik argitaratzen den. Haarlem-eko (Herbehereak) Opregte Haarlemsche Courant, 1656an lehen aldiz argitaratua, oraindik inprimatzen den egunkaririk zaharrena da. Haarlems Dagblad egunkariarekin bat egin behar izan zuen 1942an, Alemaniak Herbehereak okupatu zituenean. Harrezkero, Haarlems Dagblad Oprechte Haerlemse Courant 1656 azpitituluarekin agertu da. Merkuriusz Polski Ordynaryjny 1661ean argitaratu zen Krakovian, Polonia. Ingelesezko lehen egunkari arrakastatsua, The Daily Courant, 1702tik 1735era argitaratu zen.
Euskal Herria
Euskal Herrian, oro har, egunkariak gaztelaniaz edo frantsesez argitaratu izan dira ia beti. Osorik euskaraz argitaratzen zen egunkari edo astekari bat ez zen ezagutu 1887. urte arte, Iparraldean Euskalduna argitaratzen hasi arte. Urtebete lehenago, 1886an, Iparraldean ere, Le Reveil Basque, elebiduna, argitaratu zen.
Hegoaldean, altxamendu faxista baino lehen argitaratzen ziren egunkariak eta desagerrarazi edo itxiarazi zirenak honako hauek ziren: Araban, La Libertad; Gipuzkoan, La Constancia, El Pueblo Vasco, El Dia eta La Voz de Guipuzcoa; Nafarroan, La Voz de Navarra; Bizkaian, El Liberal, El Noticiario Bilbaino, Euzkadi, El Nervión, Excelsius, La Lucha de Clases, Tierra Vasca eta La Tarde. Horiez gain eta Gobernu faxistaren baimenarekin argitaratzen jarraitu ahal izan zutenak honako hauek izan ziren: Araban, El Pensamiento Alavés; Gipuzkoan, El Diario Vasco eta Hoja del Lunes; Nafarroan, El Pensamiento Navarro, Diario de Navarra, Arriba España, eta Hoja del Lunes; Bizkaian, La Gaceta del Norte, El Pueblo Vasco eta Hoja del Lunes.
Geroago, eta, zenbaitetan, itxiaraziko tailerretan argitaratutako egunkari berriak sortu ziren: Gasteizen, Norte, falangearena eta hiru hilabete baino iraungo ez zuena. Gipuzkoan, La Voz de Guipuzcoari konfiskatutako tailerretan, karlistak La Voz de España (Dios, Patria, Rey azpitutuluarekin) argitaratzen hasi ziren 1936ko irailaren 15ean. Baina, 1937ko uztailaren 2rako, falangisten esku zegoen, zeinak azpititulua aldatu eta Por Dios, por España y su caudillo jarri baitzioten. 1938ko abuztuaren 23an, ordea, pozik ez azpitituluarekin eta berriro aldatu zioten Por Dios, por España y por Franco jarriz.
1936ko irailaren 16an, Unidad arratsaldeetako egunkaria argitaratzen hasi zen. Hori ere falangisten esku, eta Diario de Combate Nacional Sindicalista izateko asmoarekin; azpititulu bezala, Por la Patria, el Pan y la Justicia aukeratu zuen.
Bilbon, 1937ko uztailaren 6an, El Pueblo Vasco berrargitaratu zuten. Garai berean, El Correo Español, FET y de las JONSen egunkaria sortu zen. Egunkari hori Euzkadi egunkariari ohostutako tailerretan argitaratu zen. Geroago, bi egunkariek bat egin zuten (badirudi goitik etorritako aginduz), eta, aurrerantzean, El Correo Español - El Pueblo Vasco izenez argitaratu zen, eta Diario de Falange Español Tradicionalista y de las JONS bezala aurkeztu zen.
Franco hil ondoren, egunkari berriak sortu ziren Hego Euskal Herrian, nola hala Deia (Gure lurraren deia azpitituluarekin) 1977ko ekainaren 8an agertu zen lehen aldiz. Geroxeago, 1977ko irailaren 29an, Egin egunkaria sortu zen. 1998ko uztailaren 15ean, Baltasar Garzon epaile espainiarraren aginduz itxi zuten. Hala ere, egunkariaren langile eta zenbait laguntzailek bat eginda, Euskadi Información, behin-behineko egunkaria argitaratu zuten biharamunean, zeina 1999ko urtarrilaren 30 arte argitaratuko zen, Gara egunkaria kaleratu arte, hain zuzen. 1982ko maiatzaren 23an, Iruinean, Navarra Hoy egunkaria sortu zen. 1983ko maiatzaren 25ean, langileek berek sortutako La Voz de Euskadi egunkaria argitaratu zen. Ez zuen asko iraungo, 1985eko martxoaren 6an itxi beharrean aurkitu baitziren. Zutik iraun zuen bitartean, Jose Benigno Rei (Pepe Rei) izan zuen zuzendari, eta, denbora batez, euskara hutsean zegoen astekari bat argitaratu zuten, Orria , 1983ko uztailean.
Iparraldeko egoera oso desberdina zen. Bertan, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, bi egunkari irakurtzen ziren batez ere, biak Euskal Herritik kanpo argitaratuak eta, noski, frantsesez. Gehien irakurritako egunkaria Sud Ouest zen, Bordelen argitaratua. Bigarrena, berriz, Éclair des Pyrénées dugu. Paben argitaratzen zen, eta Pyrénées-Atlantiqueserako (Ipar Euskal Herria gehi Biarno) argitalpen berezia zuen. Egunkari hori La République des Pyrénées izenarekin jaio zen 1944an, Pabe askatu eta berehala. 1975. urtean Sud Ouest egunkariaren enpresak bereganatu zuen, eta, Euskal Herrian, gehienbat Zuberoan zabaltzen da.
Euskarazko egunkariak
Euskarazko egunkariez hitz egin ezin badugu ere, bai aipa dezakegu euskarazko astekari edo hilabetekariak. Kasu horretan, aintzindariak Ipar Euskal Herrikoak ditugu. 1886an, Le Reveil Basque (elebiduna) eta 1887an Eskualduna (euskaraz) astekariak sortu ziren. Euskualduna 1944. urte arte argitaratu zen, eta Bigarren Mundu Gerra garaian, Iparraldea alemandarren mendean zegoela ere, argia ikusten jarraitu zuen. 1944. urtean, Baionan, Herria astekaria argitaratzen hasi ziren. Astekari berri hori Eskualduna astekaria ordezkatu zuen.
Hego Euskal Herrian berriz, XIX. mendearen bukaeran, Bizkaia aldean, Ibaizabal, Euskaltzale, Euskalerria eta Euskal-Esnalea aipa dezakegu. XX. mendean, Argia, eta Zeruko Argiaz gain, Ekin, Euzko eta Ereintza, eta Eguna egunerokoa, ordura arte, euskaraz argitaratzen zen lehena. 1930. urtean, Lizardik eta garaiko beste idazle batzuek euskarazko egunkari baten beharrari buruzko artikuluak idatzi zituzten, eta 1930eko martxoaren 9an, Zumaian ospatutako Euskaltzaleen Biltzarrean, Lizardik euskal egunkariaren proiektuaz bere iritzi azaldu zuen:
1937ko urte berrian argitaratu zen Eguna egunkariaren lehen alea Euzkadi egunkariko zuzendaria zen Estepan Urkiaga «Lauaxeta»k bultzatuta. Egunaren publizitatean, honela azaltzen zen: «Euzkel izparringi Egunerokoa, Euzkeraz idatzija osoro. Edonungo izparrak eta idazlan jakingarrijak aurkituko dituzu euzkaldun orrek».
1932tik 1934ra bitartean, Euzko astekaria argitaratu zen euskaraz, zeina Egunaren aintzandaritzat har daitekeen.
Altxamendu faxistaren ostean, euskara debekaturik, iluntasuna jausi zen euskarazko egunkarien gainera. Gaur egun, Euskal Herri osoan, euskaraz argitaratzen den egunkari bakarra Berria da, Euskaldunon Egunkaria eta Eguneroren ondorengoa, 2003an Euskaldunon Egunkaria itxi baitzuten Espainiako Gobernuaren aginduz. Eskualde mailan, Hitza egunkariak ditugu. Hala ere, Hernaniko Kronika da astean zazpi egunez argitaratzen den paperezko egunkari bakarra.
Industria Iraultza
XIX. mendearen hasieran, Europako hiri askok, baita Ipar eta Hego Amerikakoek ere, aldirietako argitalpenak argitaratzen zituzten, baina guztiak ez ziren era berean garatu; edukiak eskualde- eta kultura-lehentasunen arabera taxutzen ziren. Industria iraultzarekin lotutako inprenta-teknologian izandako aurrerapenei esker, are hedatuago zegoen komunikabide bihurtu ziren egunkariak, inprenta-teknologia berriek inprimatzea merketu eta eraginkorrago bihurtzen baitzuten. 1814an, The Times egunkariak (Londres) orduro 1.100 inpresio egiteko moduko inprimategia eskuratu zuen. Laster, prentsa hori orri baten bi aldeetan batera inprimatzeko egokitu zen. Berrikuntza horren ondorioz, egunkariak merkatu egin ziren, eta, horrela, biztanleriaren zati handi baten esku jarri ziren.
1830ean, penny press motako egunkari merkea iritsi zen merkatura: Lynde M. Walter 's Boston Transcript. Penny egunkariek, prezioan beste egunkariekin alderatuta, seiren bat balio zuten, eta jende gehiagorengana iristen ziren, besteak beste, gutxiago ikasitako eta errenta txikiagoko jendearengana. Frantzian, Émile de Girardinek, 1836an, La Presse enpresa sortu zuen, Frantzian egunkari merke eta iragarkiekin aurkeztuz. 1848an, August Zang, Parisen Girardin ezagutu zuen austriarrak, Vienara itzuli zen Die Presserekin (Girardinen argitalpenagatik izendatu eta kopiatu zituen), eta metodo berberak ezarri zituen.
Antolakuntza eta langileria
AEBn, egunkariaren zuzendari nagusia edo gerente nagusia da argitaratzailea. Egunkari txikietan, argitalpenaren jabea (edo argitalpenaren jabe den korporazioko akziodun handiena) argitaletxea izan ohi da. Egunkari gehienek lau sail nagusi dituzte egunkaria bera argitaratzeari zuzenduak: editoriala, ekoizpena/inprimaketa, banaketa, eta publizitatea, maiz beste hainbat izenekin aipatzen badira ere. Berripaper gehienek tamaina pareko beste negozio batzuetan aurkitzen diren egunkariak ez dituzten sailak dituzte, hala nola kontabilitatea, marketina, giza baliabideak eta informatika.
Ingelesez hitz egiten den mundu osoan, egunkarirako edukia aukeratzen duenari editore esaten zaio. Izenburu honi buruzko aldakuntzak, hala nola editoreburu, editore exekutibo eta abar, ohikoak dira. Egunkari txikien kasuan, editore bakar bat izan daiteke edukien arlo guztien arduraduna. Egunkari handietan, editore nagusiak agintzen du oro har, eta editore xumeagoak gai batean zentratzen dira, tokiko albisteetan edo kiroletan, esaterako. Dibisio horiei albistegiak edo idazmahaiak deritze, eta bakoitza editore batek gainbegiratzen du. Egunkarietako editore gehienek egunkarian bere arlori dagokion zatia editatzen dituzte, baina lan-karga zuzentzaileekin eta datu-egiaztatzaileekin parteka dezakete. Euskal Herrian, berriz, egunkarirako edukia aukeratzen duenari zuzendari esaten zaio.
Erreportariak, batez ere, bildu dituzten egitateen berri ematen duten kazetariak dira, eta, hain berriak ez diren artikulu luzeagoak idazten dituztenei, erreportari-idazle deitu dakieke. Argazkilari eta artista grafikoek irudiak eta ilustrazioak ematen dituzte artikuluak osatzeko. Kazetariak, maiz, tema deituriko gai batean espezializatu ohi dira, hala nola kirolean, erlijioan edo zientzian. Zutabegileak beren iritzi eta bizipen pertsonalak kontatzen dituzten kazetariak izan ohi dira. Inprimatzaileek eta prentsa eragileek dira egunkaria fisikoki inprimatzen dutenak. Inprimaketa egunkari askok azpikontratatu egiten dute, alde batetik offset prentsa baten kostuagatik (egunkariak inprimatzeko erabiltzen den prentsa mota arruntena) eta, bestetik, egunkari txiki batek ordubeteko funtzionamendua baino gutxiago behar izan dezakeelako, hau da, egunkariak prentsa propioa izanez gero denbora gehienean alfer geratuko litzatekeelako. Egunkariak informazioa online eskaintzen badu, webmasterrak eta webgune diseinatzaileak erabili ahal izango dira istorioak egunkariaren webgunera igotzeko.
Banaketa saileko langileak egunkaria saltzen duten txikizkako merkatarien harremanez arduratzen dira; harpidetzak eta postaz egindako egunkarien banaketa gainbegiratzen dute; halaber, egunkari-eramaileen bidez, txikizkarien bidez eta saltzeko makinen bidez egindako salmentaz ere arduratzen dira. Doako egunkariek ez dituzte harpidetzak egiten, baina, hala ere, banaketa sail bat dute egunkariak banatzeaz arduratzen dena. Publizitate-saileko salmenta-langileek ez diete bakarrik tokiko negozioei iragarkien lekua saltzen, baizik eta bezeroei publizitate-kanpainak diseinatzen eta planifikatzen laguntzen diete. Diseinatzaile grafikoak batzuk ere publizitate-saileko kide izan daitezke, iragarkiak bezeroen zehaztapenen eta sailaren politiken arabera diseina baitezakete. Iragarkirik gabeko egunkari batean, ez dago publizitate sailik.
Zonifikazioa eta beste edizio batzuk
Egunkariek, askotan, iragarkiak eta albisteak zonifikazio eta edizioen bidez banatzen dituzte. Zonifikazioa gertatzen da publizitate- eta argitalpen-edukiak aldatzen direnean produktua banatzen den lekua islatzeko. Eduki editoriala, askotan, aldatu egin daiteke publizitatean gertatzen diren aldaketak islatzeko —aldaketa horien kantitateak eta trazadurak argitaletxeetarako eskuragarri dagoen espazioari eragiten diotenak— edo eskualdeari buruzko berriak soilik jasotzeko. Kasu bakanetan, publizitatea ez da zonalde batetik bestera aldatuko, baina eduki editorial ezberdinak egongo dira. Edukia asko alda daitekeenez, zonakako edizioak askotan paraleloan egiten dira. Edizioa sekzio nagusietan gertatzen da, albisteak gaurkotzen baitira gau osoan.
Hego Euskal Herrian eta gaztelaniazko egunkariei dagokionez, El Correo eta El Diario Vasco (biak Vocento enpresarenak) eta Diario de Navarra (Grupo La Información) egunkariek edizio digitalez gain, idatzizko edizio desberdinak argitaratzen dituzte; El Correok, esaterako, zortzi edizio argitaratzen ditu: Bizkaia, Alava, Gipuzkoa (batez ere, Eibar aldean zabaldua) Duranguesado, Margen derecha, (Nerbioi ibaiaren eskuin aldea), Margen izquierda (Nerbioi ibaiaren ezker aldea), Miranda (Miranda de Ebro) eta Nervión-Ibaizabal (Etxabarri, Basauri eta inguruak). El Diario Vascok: San Sebastian, Bidasoaldea, Oarsoaldea, Buruntzaldea, Costa-Urola, Tolosa-Goierri, Alto Urola, Alto Deba eta Bajo Deba edizioak banatzen ditu. Diario de Navarrak, berriz, Pamplona y Comarca, Tudela y Ribera, Tierra Estella, Tafalla y Zona Media, Sangüesa y Merindad eta Zona Norte edizioak argitaratzen ditu. Hiru kasuetan, nazioarteko, Espainiari zein Euskal Herriari buruzko berri orokorrak berak dira edizio guztietan, baina edizio bakoitzak bere eremua hartzen duen berrietan jartzen dute begirada. Euskal Herrian egindako gainerako erdal egunkariek ez dituzte edizio berezirik egiten, hala ere, Noticias Taldea enpresa Iruñeko Diario de Noticias, Diario de Noticias de Alava, Noticias de Gipuzkoa eta Deia egunkarien jabe da, eta egunkari bakoitza bere eremuari lotuta dago, gehien bat.
Kazetaritza
Egunkariak egunkari gisa hasi zirenetik (eguneko gertakarien erregistroa), egunkariak egiten zituen lanbideari, kazetaritza deitzen hasi zitzaion. XIX. mendeko kazetaritzaren aro horian, egunkari asko istorio sentsazionalistetan oinarritzen ziren, eta informatu baino jendea haserretzea edo kitzikatzea bilatzen zuten. Bigarren Mundu Gerraren inguruan, ospea berreskuratu zuen informatzeko estilo neurritsuak, egitateen egiaztapenean eta zehaztasunean oinarritzen denak. Kazetaritzari egiten zaion kritika askotarikoa da, eta batzuetan sutsua. Sinesgarritasuna zalantzan jartzen da iturri anonimoengatik, egitateen, ortografiaren eta gramatikaren akatsengatik, joera erreal edo hautemangarriengatik, eta plagioa eta fabrikazioa dakarten eskandaluengatik.
Garai batean, egunkariak prentsako jauntxoenak izan ohi ziren, eta ahots politikoa lortzeko erabiltzen ziren. 1920tik aurrera, egunkari nagusi gehienak komunikabide korporazio handiek zuzendutako kateen zati bihurtu ziren, hala nola Gannett, The McClatchy Company, Hearst Corporation, Cox Enterprises, Landmark Media Enterprises LLC, Morris Communications, The Tribune Company, Hollinger International, News Corporation, Swift Communications eta abar. Egunkariek garrantzi handia izan dute mundu modernoan adierazpen-askatasunaren jardunean. Salatariek, eta zirkulu politikoetan ustelkeria istorioak filtratzen dituztenek, askotan, beste komunikabideei baino lehenago, egunkariak informatzea aukeratzen dute, gehiago fidatzen baitira egunkarietako erredaktoreengan estali nahi dituztenen sekretuak eta gezurrak agerian uzteko duten prestutasunarengatik. Hala ere, egunkarien autonomia politikoa asko murriztu da.
Telebistaren eta Interneten eragina
1990eko hamarkadaren amaieran, 24 orduko telebista-kateen bidez albisteak eskuratzeak eta ondoren online kazetaritza eskuratzeak etengabeko erronka ekarri zioten herrialde garatuetako egunkari gehienen negozio-ereduari. Ordaindutako egunkarien salmentak behera egin du, eta publizitateko sarrerak —egunkarietako sarrera gehienak— prentsa idatzitik sare sozialetara eta albistegietako webguneetara aldatu dira, eta horrek beherakada orokorra ekarri du. Erronketako bat da online albisteen hainbat webgune libreak direla. Beste albiste webgune batzuk ordainpekoak dira, eta harpidetza eskatzen dute. Herrialde ez hain garatuetan, inprimaketa eta banaketa merkeagoa, alfabetatze handiagoa, klase ertain gero eta handiagoa eta beste faktore batzuek konpentsatu egin dute hedabide elektronikoen agerpena, eta egunkarien joan-etorriak gora egiten jarraitzen du.
Doako egunkariak
20 minutos • 20 minutes • ADN • Direct Soir • El Nervion • Metro • Que!
Oharrak
<references group="neol."/>
Chantal Andere
Chantal Andere, jaiotzez Jacqueline Chantal Fernández Andere (1972ko urtarrilaren 25a ) Mexikoko aktore eta abeslaria da, telenobeletan emakume bilaua, banpiroa edo samindua antzezteagatik ezagunagoa. Aktore serio gisa aurkeztu du bere burua ("Toda una profesional").
Saint-Pierreko aireportua
Saint-Pierreko aireportua (ofizialki Aéroport de Saint-Pierre Pointe-Blanche) Saint-Pierre eta Mikeluneko frantziar kolektibitateko Saint-Pierre udalerria zerbitzatzen duen aireportua da, Kanadako Ternuako kostaldetik gertu dagoena.
Chantal Andere
Biografia
Andere Jacqueline Andere (1938) aktore mexikarraren eta Jose Maria Fernandez Unsain (1918–1997) idazle argentinarraren alaba da, eta Mexiko Hirian jaio zen. Txikitan balleta ikasi zuen eta antzezpen eta kantu klaseetara joan zen. 1983an izan zen bere lehen antzezpen profesionala Polo, Pelota Amarillarekin. Horren ostean, antzerkian eta gero telebistan antzezten hasi zen. Arrakastarik ez bazuen ere, Chantalek bere abeslari ibilbideari ekin zion. Ahots bikaina zuelarik, Discos Melody-rako hiru disko grabatu zituen, 1990ean "Regresa" izenburuko diskoarekin hasi zen, "Regresa" eta "Virginia" abestiekin, eta jarraian 1992an "Entre Tú y Yo" izeneko beste disko batekin. eta "Contigo el Amor es Mucho Mas", eta azkenik 1995ean Tentaciones diskoarekin.
Saint-Pierreko aireportua
Aireportua 1999ko abuztuan amaitu zuten, eta lau eraikin eta kontrol-dorrea eraiki zituzten. Aireportu zaharra 1965ean ireki zuten, baina egungoa beste leku ezberdin batean eraikita dago. Terminalaren eraikinak 2 solairu ditu. Aireportua eraikitzen proiektuak 370 milioi frantziar liberako kostau izan zuen.
Chantal Andere
Biografia
1994an, Andere ezaguna egin zen Angélica Santibáñez, Thalía protagonista duen Marimar filmeko antagonista nagusia, bere pertsonaiagatik. Andere-k hainbat gaiztakeria antzeztu ditu Televisak ekoitzitako telenobela askotan, besteak beste, Dulce Desafío, Los Parientes Pobres, El noveno mandamiento, La usurpadora, Amor real, Barrera de Amor, Destilando Amor, Sortilegio, Rafaela eta La mujer del Vendaval. 2021ean, Telemundon egin zuen debuta Parientes a la fuerza telenobelan.
Bizitza pertsonala
Roberto Gómez Fernández ekoizlearekin ezkondu zen, Roberto Gomez Bolaños umorista mexikar ospetsuaren semearekin. 2006ko abenduaren 6an, Telefuturako Escándalo telebista kateak bere senarrarekin dibortzioa eskatuko zuela iragarri zuen. Andere Enrique Rivero Lake-kin ezkondu zen 2008ko abenduan. Alaba eta seme bat dituzte.
Grandchamp (Sarthe)
Grandchamp Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grandchamp udalerrian erroldatutako biztanleak 168 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 79etxeak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 60 lanean zeuden (34 gizon eta 26 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grandchamp udalerrian 62 unitate fiskal zeuden, 165 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.630 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Grandchamp udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cruziohyla
Cruziohyla anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Alberto Tomba
Alberto Tomba (Bolonia, Italia, 1966ko abenduaren 19a) italiar eskiatzailea da. XX. mendearen bukaerako eskiatzailerik onenetako bat, diziplina tekniko alpinoetan espezializatua: slalom eta slalom erraldoian.
Worth (Missouri)
Worth Missourieko herrixka bat da. Worth konderrian kokatua dago. 2010ean 63 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Alberto Tomba
Biografia
1987an lortu zuen nazioarteko lehen titulua: brontzezko domina, munduko txapelketan. Baina hurrengo urtean lortu zituen lehen garaipen handiak: Munduko Kopa irabazi zuen slalom eta slalom erraldoian, eta urrezko domina bana, proba horietan, Calgaryko Jokoetan. 1991n, Gustavo Thoeniren gidaritzapean, Munduko Kopa irabazi zuen slalom erraldoian. 1992an Munduko Kopa irabazi zuen berriro bere bi proba gogokoenetan, eta Albertvilleko Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen slalom proban, eta urrezkoa slalom erraldoian. Olinpiar Jokoen historian bi aldiz txapeldun ateratzen zen lehen eskiatzailea izan zen. 1994ko Munduko Kopan berriro agertu zen jaun eta jabe, bost slalom irabazita. Titulua lortzen zuen hirugarren aldia zen. Urte hartan bertan, Lillehammerko Jokoetan, erori egin zen slalom erraldoiko proban. Slalomean, berriz, lehen jaitsieran, hamabigarren geratu zen, baina bigarren jaitsiera bere bizitzako onena izan zen eta zilarrezko domina lortu zuen. 1995. urtea are hobea gertatu zen, eta hamasei probatik hamaika irabazi zituen. 1996an bere zerrendan falta zen titulu bakarra lortu zuen, Sierra Nevadako munduko txapelketan, Granadan, urrezko bi domina eskuratu ondoren. 1998ko Olinpiar Jokoetan ez zuen dominarik lortu, eta hurrengo denboraldian erretiratu egin zen.
Haludaria kannikattiensis
Haludaria kannikattiensis Haludaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Barçac (Gironda)
Barçac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barsac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.962 ziren. Familiak 809 ziren, horien artean 251 pertsona bakarrekoak ziren (139 bakarrik bizi ziren gizonak eta 112 bakarrik bizi ziren emakumeak), 255 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 243 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 950 etxebizitza zeuden, 829 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 103 hutsik zeuden. 915 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 829 etxebizitza nagusietatik 543 bere jabearen bizilekua ziren, 249 alokairuan okupaturik zeuden eta 37 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 152 etxek hiru zituzten, 232 etxek lau zituzten eta 398 etxek bost zituzten. 566 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 368 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 353 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.243 ziren, horien artean 887 aktiboak ziren eta 356 inaktiboak ziren. 887 pertsona aktiboetatik 805 lanean zeuden (447 gizon eta 358 emakume) eta 83 langabezian zeuden (28 gizon eta 55 emakume). 356 pertsona inaktiboetatik 119 erretiraturik zeuden, 94 ikasten zeuden eta 143 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Barsac udalerrian 871 unitate fiskal zeuden, 2.034 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.124 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 83 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 16 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Barsac udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 903 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iredell konderria (Ipar Carolina)
Iredell konderria (Iredell County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Statesville da. 2010eko zentsuaren arabera 159,437 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Iredell konderriak 154,597 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,975 ura dira. Beste 148,622 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 103,13 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 159,437 pertsonetatik 134,951 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 10,844 dira. 18,748 beltzak edo afroamerikarrak. 416 amerikar natiboak ziren eta 36 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,899 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 178 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,209 pertsonek kokatzen zuten.
PSR B1919+21
PSR B1919+21 1,3373 segundoko maiztasuna eta 0,04 segundoko uhin-luzera duen pultsar bat da. Jocelyn Bell Burnellek aurkitu zuen 1967ko azaroaren 28an, eta aurkitutako lehen irrati pultsarra izan zen. Seinalearen erregulartasunak eta indarrak pentsarazi zuen estralurtarren itsasargi moduko bat zela, eta horregatik deitu zitzaion ere LGM-1 (ingelesezko little green men hitzen akronimoa, gizontxo berde).
Hasiera batean CP 1919 izena eman zitzaion, Cambride Pulsaren hizkiak eta bere igoera zuzena, 19h 19m. PSR J1921+2153 izena ere badu eta Vulpecula konstelazioan aurki daiteke.
Aurkikuntza
1967an, Jocelyn Bell Burnellek irrati seinale bat detektatu zuen Cambridgeko Mullard Erradioastronomia Behatokiko Interplanetary Scintillation Array tresna erabiliz. Seinaleak 1,33730208331 segundoko periodoa eta 0,04 segundoko pultsu zabalera zuen. Zeruko koordenatuetan, igoera zuzena 19h 19m, +21° deklinazioa zuen. Seinalea milaka behaketa indibidualetan detektatu zen. Bere erregulartasun ia perfektuaren ondorioz, hasieran, zarata espurio bat zela pentsatu zen, baina hipotesi hau berehala baztertu zen. Aurkitzaileek, txantxetan, Little Green Men 1 (LGM-1) deitu zuten, zibilizazio estralurtar batean sortua izan zitekeelakoan, baina Bell Burnellek laster baztertu zuen bizitza estralurtarra iturri bezala zeruko beste toki batean antzeko seinale bat aurkitu ondoren.
Jatorrizko seinalea CP 1919 pulsarreko irrati emisioak izan ziren, eta hala aintzatetsitako lehena izan zen. Bell Burnellek, beste zientzialari batzuk, bera baino lehenago pulsarrak aurkitu zituztela adierazi zuen, baina euren ez zirela kontuan hartu. Thomas Gold eta Sir Fred Hoyle ikertzaileek objektu astronomiko hau errotazio azkarreko neutroi izar bezala identifikatu zuten bere iragarpenaren ondoren.
Nobel sariari buruzko eztabaida
Hewishek eta Martin Rylek Fisikako Nobel Saria jaso zuten 1974ean irrati astronomiaren eta pultsarren inguruan egindako ikerketaren ondorioz. Hoylek adierazi zuen Jocelyn Bell Burnellek sari hau eurekin batera jaso beharko zukeela.
Herri kulturan
Joy Division Ingalaterrako post-punk taldeak CP 1919ren irrati pultsoen irudia erabii zuten 1979ko Unknown Pleasures lehen diskan.
Max Richter musikagileak Journey (CP1919) izeneko musika lana egin zuen aurkikuntzan oinarritua.
Arctic Monkeys rock taldeak Four Out of Five bideoklipean pultsar honetan oinarritutako musika sartu zuten.
Cognac
Cognac Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2007an 19.243 biztanle zituen.
Aljeria
Aljeria (الجزائر, al-Jazāʼir ; amazigeraz: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ, Dzayer; Algérie), ofizialki Aljeriako Herri Errepublika Demokratikoa (الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; amazigeraz: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵜ, Tagduda tamegdayt taɣerfant tadzayrit); République algérienne démocratique et populaire), Afrika iparraldeko estatu burujabea da, Mediterraneo itsasoaren ertzean kokatua. NBEko, Afrikar Batasuneko eta Arabiar Ligako kide da ia 1962an independentzia lortu zuenetik. Konstituzioaren arabera, estatuaren definizioa islamiarra, arabiarra eta amazigh (berberea) da. 2.381.741 kilometro koadro ditu luze-zabalean, eta 42 milioi biztanle zituen 2018an. Hiriburua Aljer da.
Mugak
Aljeria iparraldeko Afrikako Magreb eskualdean dago, Mediterraneo itsasoaren ertzean, ipar latitudeko 19° eta 37° artean, eta ekialdeko longitudeko 9° eta 12° artean. Iparraldean Mediterraneoa du, Tunisia ipar-ekialdean, Libia ekialdean, Niger hego-ekialdean, Mali eta Mauritania hego-mendebaldean, eta Mendebaldeko Sahara eta Maroko mendebaldean. Afrikako herrialderik handiena da Hego Sudanen independentzia gertatu zenetik.
Eskualde naturalak
Aljeriako eskualde natural nagusiak hauek dira:
Hidrografia
Itsasertzeko erreka batzuk daude herrialdearen ipar-ekialdean, esaterako Soummam, Medjerda, Rhummel, Seybouse, Aïn El Hammam, Hamiz, Macta eta Mazafran. Ibai nagusia, ordea, Xelif da. 725 kilometroko luzera du, eta Aljeriako ipar-mendebaldea zeharkatzen du; Tell-eko Atlasan du iturburua, eta Mediterraneora isurtzen da Mostaganemetik hurbil. Tell-etik hegoaldera ez da ur-gorputz iraunkorrik. Basamortuan aldi baterako aintzira ugari dago, gaziak gehienak, hala nola Chott ech Chergui eta Chott el Hodna.