cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lakorri
Lakorri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lakorri mendi ez oso bisitatua izan arren, haren ekialdeko malkarrek atentzioa ematen dute Iñarbeko arroiletik, Orotz-Beteluko errepidean behera ibiltzen garelarik. Bidexka ugari zeharkatzen dute baso trinkoa, baina kontuz ibili behar da, gehienak sasien infernuan amaitzen baitira. Gailurrera iritsita, ordea, ahaleginak saria izanen du: Iñarbeko arroilaren gaineko ikuspegi ezin ederragoaz gozatuko dugu.
Kanpo estekak
Lakorri, http://www.euskal-herria.org/.
Siguesko Muga
Siguesko Muga, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aragoin sartu orduko Leire mendilerro luzea modu bortitzean amaitzen da Sigues herriaren gainean Ezka ibaiak zabaldutako arroil ikusgarri batean.
Ogal
Ogal, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larrogaingo malkarren hegoaldean zonalde askoz leun eta samurrago bat zabaltzen da. Harriak eta ezpelak su-eten bat ematen dute eta larre zabal gozoek hartzen dute La Playa izen adierazgarriko goi-ordokia. Ez da harritzekoa gizakiek oso antzinatik zonalde hau aukeratzea, eta oraindik horren lekukoak aurki ditzakegu bertan: Etxaburu, Argibel eta Ardaizko trikuharri handiak, ezpelen artean erdi ezkutaturik.
Siguesko Muga
Kanpo estekak
Siguesko Muga, http://www.euskal-herria.org/.
Etxaideko haitza
Etxaideko haitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Odieta eta Anueko bailaren artean kate oihantsu bat zabaltzen da, ehiztariak beste inor ibiltzen ez den horietakoa. Baso itxiek ia erabat estaltzen dituzte gain horiek, eta horregatik eskertzen dira paisaia ikustea ahalbidetzen duten talaia bakanak.
Kanpo estekak
Etxaideko haitza, http://www.euskal-herria.org/.
Saldisgain
Kanpo estekak
Saldisgain, http://www.euskal-herria.org/.
Larreburu
Larreburu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larrogain-Aintzioako malkarren iparraldean, Labiako mendilerroak altuera galdu, leundu eta Berreguko pagadietan amaitu aurretik, hainbat gain eta txoko interesgarri uzten dizkigu.
Kanpo estekak
Larreburu, http://www.euskal-herria.org/.
Ogal
Kanpo estekak
Ogal, http://www.euskal-herria.org/.
Subezelaigañe
Subezelaigañe, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aralarko Malloetan, Ekialdean nabarmentzen den muino arritsuetako bat da Subezelaigañerena. Mendebaldetik begiratuz gero, muino harritsu apal bat baino ez du ematen, urrutira gabe dagoen <a href="/mendi/Ttutturre">Ttutturreren</a> gain zorrotza baino eskasago eta kamutsago, baina Ekialdetik begiratuz gero, Errazkin aldetik nahiz Franseserrekaren bailaratik, ibiltariaren arreta erakartzen du. Gainaldean bi muino nabari dira, gora-behera gutxiko lepo batez lotuak. IEkoa da Malloetako malkarretara arrimatuta muturra erakusten duena, baina HMkoa metro batzuk garaiagoa eta zakarragoa da; tako geodesiko bat dauka lehenak, eta kristalezko buzoia bigarrenak. Ikuspegi zabala eskaintzen dute bi tontor hauek Aralarko Ekialdeko larre eremu zabalen gainean, izan ere ez da zuhaitzik beren inguruan.
Kanpo estekak
Subezelaigañe, http://www.euskal-herria.org/.
Arlagain
Arlagain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garrantzi estrategiko handia izanik, Orbaitzetako ola babesteko hainbat gotorleku eraiki ziren inguruko mendietan. Horietako bat Arlekia izenekoa dugu, Arlagain mendiko gandor harritsuan kokaturik.
Kanpo estekak
Arlagain, http://www.euskal-herria.org/.
El fuerte
El fuerte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Erroko mendatearen iparraldean gain ez oso nabarmen batzuk hedatzen dira garaiagoak eta erakargarriagoak diren Egietako Gain edo Adi mendien bidean.
Kanpo estekak
El fuerte, http://www.euskal-herria.org/.
San Kiriako
San Kiriako, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Girgillanoko mendateko errepidetik joanda, harkaitz lirain batzuek emanen digute atentzioa. Ez da harritzekoa inguru hauetako jendeek talaia eder hori aukeratu izana San Kiriakoren omenezko ermita bat egiteko. Mendateko errepidetik, txangoa labur gertatuko zaigunez, Txapardia mendiko (706m) erpin geodesikoa ere bisita genezake bidenabar.
Kanpo estekak
San Kiriako, http://www.euskal-herria.org/.
Lupuzuri
Lupuzuri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendixuriko harrizko piramideak alde batetik eta Adi erraldoiak bestetik itzala egiten diete inguruko gainei: belarrez estalitako bizkar borobilak dira, elkarren antzekoak denak, zozoegiak zenbait mendizaleren ustez. Baina Sorogain eta Mendixuriren artean hainbat eta hainbat mendi interesgarri aurkituko ditugu, paisaia ezin zabalagoak eskaintzen dituztenak, eta adi ibiliz gero, hainbat monumentu megalitikoren altxorra eskura jarriko digutenak: Mendiaundi, Txasperro, Lanotegi, Lupuzuri... haietan barrena paseatzeak gozagarri hutsa da.
Kanpo estekak
Lupuzuri, http://www.euskal-herria.org/.
Arabarko
Arabarko, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Sasariko gandorren ipar-mendebaldera, mendialde apalago eta are basatiago bat zabaltzen da. Zaraitzuko ibarretik kareharrizko malkarrak ikus daitezke, pinudi itxiek defendaturik. Gailurreko errepetidorea eta haraino daraman pista dira inguruan suma daitekeen giza arrasto bakanetakoak. Ez da harritzekoa Nafarroako Gobernuak basa faunaren babesgune bat bertan ezarri izana, bertako fauna aberatsa babesteko.
Kanpo estekak
Arabarko, http://www.euskal-herria.org/.
Elkarrikoa
Elkarrikoa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Elkarrikoa eta iparralderago dagoen anaia biki Armaltxuri uren banalerroko mendi peto-petoak ditugu: mendi malkartsuak, pagadi zabalen azpian ezkutatuak. Gainen katearen erdi-erdian izanik, Elkarrikoa-Armaltxuri parea seguruenik inguruko bisita gutxien jasotzen dituztenak dira, bide gehienak nahiko luzeak gertatzen baitzaizkigu, luzeegiak pagadien artean murgilduriko gain ezezagun horietara joateko.
Izketa
Izketa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iruñerriko mendien artean ezezagunenetakoak izanik, Izketa, Arburun eta Oiarko izeneko gainek ez dute bisita handirik jasotzen. Pinudi eta larreak tartekatzen dira sakan, hegi eta tontorretan, eta pistak desagerrarazten ari dira antzinako bideak. Mendi hauen interesa Iruñearen gertutasuna eta zenbait gailurretatik gozatuko dugun paisaiak dira.
Kanpo estekak
Izketa, http://www.euskal-herria.org/.
Boyeral
Boyeral, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Euskal Herriko mendialderik zabalenetakoa izanik, Zarikieta nahiko ezezaguna da mendizaleen artean. XX. mendean inguruko herri asko husten joan ziren, eta horrek ekarri zuen abiapuntuak urritu eta urruntzea. Itoizko urtegiak mendebaldeko bideak erabat itxi zituen, Zarikietako parajeak are gehiago isolatuz.
Pettuberro
Pettuberro, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aezkoa hiriberriren gainean, eta ibarreren erdi-erdian, Pettuberro mendia altxatzen da, isolatu eta bakarturik. Kokapen berezi honek talaia eder bihurtzen du harri hau. Ez da harritzekoa antzinako sorginek gain hau aukeratzea beren akelarretarako. Egun PR labur batek eramanen gaitu Aezkoa Hiriberritik tontor harritsura, nondik Aezkoako paisaiez gozatu ahal izanen baitugu.
Kanpo estekak
Pettuberro, http://www.euskal-herria.org/.
Boyeral
Kanpo estekak
Boyeral, http://www.euskal-herria.org/.
Urruxka
Urruxka, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Auza eta Alba Harriaren arteko mendikateak Baztan eta Aldudeko bailarak bereizten ditu, mila metro baino gehiagoko harresi malkartsua jarriz bi ibarren artean. Bideek leporik apalenak bilatzen dituzte, baina egun pistek antzinako galtzada zaharrak ahanzturara kondenatu dituzte. Mugarriak eta ehiza postuak trikuharri zaharren ondoan ikusiko ditugu soka osoan zehar. Urruxkan 115 eta 116 zenbakidunak daude.
Kanpo estekak
Urruxka, http://www.euskal-herria.org/.
Pinalba
Pinalba, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Muesko haitzarteak bereizten ditu Kabrega eta San Gregorio mendilerro apalak, eta biek hegoaldetik ixten dute Berrotzako ibarra. Hauek ez dira garaiera handiko gainak, baina Pinalbaren kasuan interes bereziko gailurra dugu, Ostiako San Gregorioren omenez eraikitako basilika dela medio.
Kanpo estekak
Pinalba, http://www.euskal-herria.org/.
Oiarbide
Oiarbide, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi hau ez da oso nabarmena, baina ederki ikusten da San Migelgo errepidetik. Pagadi usu baina garbi bat dirudien arren, inguru karstiko honetan gailur interesgarria du, harrizkoa eta basatia. Ez da bakarrik igotzeko moduko gailurra, baina Belokirekin batera edo, errepideaz bestaldra, Mozkordi leunagoarekin batera egin dezakegu, Aralarko bihotzeko bazter nahiko ezezagunak bisitatuz.
Kanpo estekak
Oiarbide, http://www.euskal-herria.org/.
Bozporro
Bozporro, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Labar ikusgarri batek menderatzen du Orotz Beteluko ekialdea, Azparren herritik bereiziz. Itxura irisgaitza izan arren, ez dugu arazo handirik izanen gainaldera heltzeko. Azken metroetan borroka apur bat egin beharko dugu karst eta ezpelekin, "Urrizkain" adierazten duen buzoia aurkitu arte. Gailurretik paisaia handirik ikusiko ez dugunez, itzulinguru bat eginen dugu antena jarrita dagoen talaira. Hortik bai, Orotz betelu eta inguruko mendien ikuspegi ezin hobea izanen dugu.
Kanpo estekak
Bozporro, http://www.euskal-herria.org/.
Itxesorde
Itxesorde, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Malkarrak ilargi erdi baten moduan ixten dira Munian herriaren inguruan: Etxauriko haitzetik hasi eta Soroluzeta-Izmendiako harritzetaraino, harria malkar nahasietan desegiten da, denbora eta higaduraren indar isilaren erakusgarri.
Kanpo estekak
Itxesorde, http://www.euskal-herria.org/.
Txanagra
Txanagra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aretako mendien ipar-mendebaldeko azken gainetakoa dugu Txanagra. Berez, bizkar luze eta oihantsua da mendi hau, ingurukoen antzera. Baditu, ordea, berezitasun eta zer ikusi batzuk, txango interesgarria osatzeko. Nahiko ezezaguna badira ere, mendiaren ipar-mendebaldeko hegian dauden Zamariaingo harriek behatoki txundigarria eskaintzen dute Artzibarko paisaien gainean. Bestalde, Txanagrako gailurretik oso gertu, Xabierko Frantziskori eskainitako aldaretxo bat aurkituko dugu, Berrendi azpian, Beraguzelaiko lepoan dagoen santutegitxoaren bikia.
Kanpo estekak
Txanagra, http://www.euskal-herria.org/.
Oiezki
Oiezki, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Esteribar haraneko iparraldean mendiek Arga ibai jaioberria estutu egiten dute arroil eder batean. Ekialdean Azegi eta Mendi-Ezkandi gainak daude. Mendebaldean Oiezki dugu. Itxura batean mendi gazgabea iruditu arren, bere xarma du. Paisaia miresteko aurkera izanen dugu gainaldetik eta inguruan herrixka ezkutu eta lasaiak aurkituko ditutu, hala nola Leranotz edo Usetxi. Hemen gailurtzat jotakoaz gain, altuera bereko beste gain bat aurkituko dugu mendebalderago. Oiezkik Murelu izaneko adar bat luzatzen du Zubirirantz, pinudiak erabat estalita.
Kanpo estekak
Oiezki, http://www.euskal-herria.org/.
Aramaia
Aramaia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larrogaingo malkarretan hasi eta Uritz herriaren gainean amaitzen den gandor zorrotzak gure atentzioa erakartzen du, bai Artziko errepidean gora goazela, bai inguruko mendietako baten gailurrean gaudelarik. Urrundik iritsiezina ematen badu ere, Urdirozko bideak nahiko modu erosoan utziko gaitu gailurretik hurbil.
Kanpo estekak
Aramaia, http://www.euskal-herria.org/.
Zanabe
Zanabe, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Dulantzeko goi-ordoki nagusitik ekialderantz, mendi-adar bat luzatzen da hegoalderantz, Lizarreta sakana mugatuz. Hegoaldera egin ahala, Irantzu errekak zulaturiko sakan hau zabaldu eta monasterio ospetsuraino iristen da.
Kanpo estekak
Zanabe, http://www.euskal-herria.org/.
Añezkarko harria
Añezkarko harria, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Adin batekoek oraindik gogoan izanen dute Iruñea eta Donostia arteko errepidea itsusten zuen Osborneko zezen erraldoia. Baina ba al zen halakorik Nafarroan? Bada, bai eta Añezkarko harriaren gailurrean zegoen. Egun, zorionez, traste beltz hura desagertu egin da, baina ez egiturari eusten zioten porlanezko oinarriak. Horiez gain, goiz bateko txangoa alaituko digun Iruñerria osoko ikuspegi zabala ere aurkituko dugu gailurrean.
Argaña
Argaña, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Monterrian hasten den kateak Ekiako malkar ikusgarrian amaitzen da, Gorza herriaren gainean. Ez dira oso paraje ezagunak, eta susmoa dut mendiazale gehienek interes gutxi eman dietela mendi hauei. Gain gehienak pinudiak hartuta, gasbideak zeharkatuta edo sasiek erabat eragozita baitaude. Hala ere, Argaina izan daiteke bazter hauetako mendirik interesgarriena: harrizko gailurra du, paisaia apur bat ikusiko dugu bertatik eta arazo handirik gabe iritsiko gara gailurrera. Ez da gutxi. HOri bai, kontuz ibili Ekia bezalako infernuetan sartu aurretik: ibilbide segururik ezean larrutzea segurua duzue!
Kanpo estekak
Argaña, http://www.euskal-herria.org/.
Axarimendia
Axarimendia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendimultzorik zabalenetakoa izanik ere, Zarikietak ez ditu mendizale askorik erakartzen. Herri eta hiri nagusietatik urrun, erliebe ikusgarririk ez, eta Itoizko urtegia egin zenez geroztik irispideak murriztu eta zailduta, mendi hauek bisita askorik ez.
Kanpo estekak
Axarimendia, http://www.euskal-herria.org/.
Saprizio
Saprizio, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Izenari dagokionez, Belaskoren hiztegian irakurtzen dugu San Ponzioren omenez eraikitako ermita zahar batetik datorrela.
Kanpo estekak
Saprizio, http://www.euskal-herria.org/.
Izeki
Izeki, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Itzaga erraldoiaren itzalpean, eta Gongolatzeko murru ilunak mugaturik, Itzagaondoako lurrak hedatzen dira, zabal eta aldi berean itxita eta hertsita.
Nafakorta
Kanpo estekak
Nafakorta, http://www.euskal-herria.org/.
Azpala
Azpala, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Urbasa eta Andia bereizten duen akatsaren inguruan hainbat bizkar luzatzen dira, ipartik hegorako norabidean. Azpala eta Planilla ditugu gain horietako batzuk, ez Dulantz edo Krezmendi bezain ezagunak baina interesgarriak ere beren bakardadean. Planilla bizkar harritsu eta soila dugu, izen bereko zutarria gordetzen duena gainaldean. Bizkar luzea dugu Azpala ere, baina pagadiak erabat estalita. Haien arteko sakanean, San Kristobali eskainitako baseliza txikia aurkituko dugu.
Kanpo estekak
Azpala, http://www.euskal-herria.org/.
Izeki
Kanpo estekak
Izeki, http://www.euskal-herria.org/.
Aldaun
Kanpo estekak
Aldaun, http://www.euskal-herria.org/.
Irupagoeta
Irupagoeta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garralda, Orbaitzeta eta Auritz-Orreaga herrien artean, mendimultzo nahasi bezain ezezagun bat zabaltzen da bi Nafarroen arteko muga-mugan. Mendialde honen hegoaldean Arregia edo Erodoa bezalako haitz malkarrak gailentzen diren bitartean, erdialdean erliebea gozatu eta Latxaga inguruko goi-ordokiek menderatzen dute paisaia.
Kanpo estekak
Irupagoeta, http://www.euskal-herria.org/.
Lexarburu
Kanpo estekak
Lexarburu, http://www.euskal-herria.org/.
Joandaitsasi
Kanpo estekak
Joandaitsasi, http://www.euskal-herria.org/.
Arangaitz
Arangaitz, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Imotz, Atetz eta Xulapain ibarrek bat egiten duten tokian Arangaitz mendia zutitzen da. Mendi ederra, bizkar luze eta ertz zorrotzekoa, paisaia zabalak eskaintzen ditu bai Iruñerriaren aldera bai iparraldeko haran eta mendietarantz.
Kanpo estekak
Arangaitz, http://www.euskal-herria.org/.
Gazteluzar
Gazteluzar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Erreniagako mendilerroaren hegoaldean, eta haren paraleloan, gain apal eta leunez osaturiko mendimultzo bat zabaltzen da, Iltzarbe eta Tafallako lurrak bereiziz. Mendi hauen insteres mendizalea lehendik ere txikia izanik, are txikiago bihurtu zen haizerroten ezarpenarekin, eta horrek dakartzan kalte guztiekin. Nolanahi ere, Iruñerriko mendizaleok halako tokiak behar izaten ditugu, eguraldi kaskarreko egunetan nora ezean gabiltzanean.
Izmendia
Izmendia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Andiako goi-lautadaren hegoaldean urak hainbat sakan urratu ditu, haien artean mendi katetxo edo adar laburrak utziz. Garindon hasi eta Soroluzetan barrena egiten duena Izmendia gainean amaitzen da. Urrundik ikusita, mendixka honek ez dirudi oso interesgarria: baso trinko batek erabat estalita, masokismo hutsa ematen du han sartzeak. Baina mendizaletasunak ematen dituen ustekabe horietakoren bat emanen digu Izmendiak: gailurrerainoko bide egokia izateaz gain, punturik altuena atzean utzita aurkituko dugun talaiatik paisaia paregabea miretsiko dugu.
Kanpo estekak
Izmendia, http://www.euskal-herria.org/.
Txarribizkar
Txarribizkar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Erraldoiaren itzalpeko ipotxa dugu Txarribizkar, eta gertatzen ohi denez, arreta eskasa jasotzen du mendi honek mendizaleen aldetik. Hala ere, Itzagaondoa eta Untzitiko bazter berriak ezagutzeko aukera emanen digu, baita historiaurreko herrixka baten aztarnak bisitatzeko ere, Iruagako gotorleku zaharra Txarribizkarreko ipar-mendebaldeko adarrean bai omen zegoen kokaturik. Egun antzinako harresiaren itzala besterik ez dugu somatuko, baina irudimenak beteko ditu errealitatearen hutsak.
Tartazupe
Tartazupe, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendurro eta Arranomendi lerroaren segidan, Usi herrixka dagoen lepoak bereizita, Tartazupe mendi ezezaguna aurkituko dugu. Mendialde honetako gainak jite beretsukoak dira: malkartsuak eta pinudi eta landaretza trinkoz josirik, mendizaleek bazter utzita eta soilik ehiztari eta mendi-bildumazale gutxi batzuek ibilita, nahiz eta Iruñetik oso gertu egon.
Txarribizkar
Kanpo estekak
Txarribizkar, http://www.euskal-herria.org/.
Tartazupe
Kanpo estekak
Tartazupe, http://www.euskal-herria.org/.
Apaola
Kanpo estekak
Apaola, http://www.euskal-herria.org/.
Buruzar
Buruzar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txaruta menditik soka luze bat hedatzen da iparralderantz, Otolo eta Mokorro mendietan amaitzen dena, Legasa eta Donezteberen gain-gainean. Otoloko gailurrean pagoak ikusiko baditugu ere, larrea nagusitzen da katearen gainaldean, ikuspegi zabalak eskainiz.
Kanpo estekak
Buruzar, http://www.euskal-herria.org/.
Zoiolagaina
Kanpo estekak
Zoiolagaina, http://www.euskal-herria.org/.
Meatzetako bizkarra
Meatzetako bizkarra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Otsondoko mendateko lepoan mendikate luze bat hasten da, hasieran ekialderantz egiten duena, gorabehera handirik gabe. Kate hau bitan banatzen da Meatzetako Bizkarreko gailurrean: iparralderantz Antsestegi eta Lizartzu gainek bidea emanen diete Mondarrain eta Artzamendi urrunetaraino daramaten sokei. Ekialderantz, berriz, kateak Urlegiko lepoak Gorramendiko gainetara eramanen gaitu. Lepo eta harrate estrategikoetako ingurua dugu hau: megalito zahar ugariak eta bunker ez hain zaharrak lekuko.
Kanpo estekak
Meatzetako bizkarra, http://www.euskal-herria.org/.
Zaldinaga
Zaldinaga, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Sutsu mendiak adar bat luzatzen du ekialderantz, Gallipentzu herri ederraren gain-gainean amaitzen dena. Gorabehera handirik gabea eta sasiak harturik dirudien arren, mendi interesarriak dira hauek, eta Tafallako Trinkete mendi taldekoek ere hala ikusi zuten, beren "zortzi ehunekoen" arteak jarri baitzuten Beragu mendia, baita buzoia jarri ere. Ustekabe handia hartuko duzue mendi hauekin, eolikoen triskantzatik oraingoz salbatu diren bakarretakoak izanik gainera.
Kanpo estekak
Zaldinaga, http://www.euskal-herria.org/.
Grumalo
Grumalo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Illon eta Leire mendilerroen artean goi-ordoki luze bat zabaltzen da, Bigozari eta Castillonuevo herrien artean. Lur hauek abeltzaintzari loturik egon dira aspaldiaren aspaldietatik, hortxetik pasatzen baita erronkarriarren abelbide zaharra. Horren lekuko, hainbat monumentu megalitiko ikusgarri topa ditzakegu inguru hauetan. Hemen aipatzen dugun Grumalo mendiaren inguruan, Mata del Cleve, Puzalo eta Jorabilla trikuharriak eta Fuente de la pila zutarri handia daude.
Kanpo estekak
Grumalo, http://www.euskal-herria.org/.
Zamatelu
Zamatelu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zer dago Arrosen eta Infernuaren artean? Bizitzan tarte txiki bat seguruenik. Nafarroako geografian, ordea, Arrosen eta Infernuaren erreken artean, Zamateluko gainak daude.
Kanpo estekak
Zamatelu, http://www.euskal-herria.org/.
Monosarios
Monosarios, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Otsanzuloko sakanak bereizten ditu Ibarrola eta Monosarios gainak Trinidade mendietatik. Normalean, Lizarragako mendateko errepidetik Malkaxko-Trinidade gainetara abiatzen diren mendizaleek ezikusiarena egiten diete bi gain hauei, baina parada polita izan daitezke txangoa luzatzeko, edo besterik gabe, goiz bateko txango labur bat egiteko inguru eder batean.
Kanpo estekak
Monosarios, http://www.euskal-herria.org/.
Karramiztegi
Karramiztegi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txaruta-Demanda katearen ekialdetik, Karramiztegi mendi ez oso nabarmena gailentzen da, Belateko errepide zaharraren zaindari.
Kanpo estekak
Karramiztegi, http://www.euskal-herria.org/.
Arrigorria
Arrigorria, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Zaraitzuko Itzalle herria inguratzen duten harkaitz ikusgarrienetakoa dugu Arrigorria. Agian horregatik jasoko zuen 1987ko mendien katalogoak, haitz hau ez baita ez altuena ez zorrotzena inguru hauetan.
Kanpo estekak
Arrigorria, http://www.euskal-herria.org/.
Aintzingurutze
Aintzingurutze, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Intsusa eta Otedegi mendietan hasten den adarra, Gora eta Erriburuko gain leunetan luzatzen da ipar-ekialderantz, eta berriz goratzen da Aintzingurutze mendian amaitzeko. Mendizaleek oso anitzetan zapalduriko mendia izan ez arren, Aintzingurutze talaia eder eta estrategikoa da Malerrekako bazterren gainean. Kartografian bi gailur agertzen dira, eta batzuen arabera, mendebaldeko tontorra -Agotaburu izenekoa- garaixeagoa da ekialdekoa baino. Hala ere, 1987ko mendien katalogoak Aitzingurutze besterik ez zuen jaso.
Kanpo estekak
Aintzingurutze, http://www.euskal-herria.org/.
Iruxabal
Iruxabal Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Aritzu eta Lantz herrien artean mendialde oihantsu bat zabaltzen da. Pagadiek erliebe ez oso malkartsu baina konplexu bat estaltzen dute, erreka txikiek bakarturiko hainbat eta hainbat gain nahasten baitira inguru honetan. Pistek bide zaharrak desagertzea ekarri badute ere, ederra da baso zabal hauetan barrena paseatzea, edo bizikletaz ibiltzea. Megalitoen maitaleek ere badute zer bilatu inguru hauetan.
Kanpo estekak
Iruxabal, http://www.euskal-herria.org/.
Sabaitzako gainak
Sabaitzako gainak, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Gehienok Izkoko mendilerroko gain altuena Antxurda zela uste bagenuen ere, usteak erdia ustel.
SITNAko orrialdeko mapek ia bi metro gehiago eman dizkiote Gasuko gainari. Mendi hauek Abinzanoko harratetik mendebalderantz zabaltzen dira gorabehera handirik gabe. Haizerroten oihan bat jabetzen da orain gain hauetaz, txangoa erraztuz, baina itsustuz.
Kanpo estekak
Sabaitzako gainak, http://www.euskal-herria.org/.
Ipete
Ipete Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da.
Baratxuetatik ekialderantz, Bardegi izeneko adar bat luzatzen da, Iragi herrixka dagoen lepotik igarota, Ipeteko bizkar luzean amaitzen dena, Eugi eta Urtasun herrien gainean ikusgarriro amilduz.
Gainaldea larre zabalek hartuta daude, baina gailurra zuhaitzen artean dago. Panorama zabalen maitaleek ekialderago jaitsi beharko dute, antenak atzean utzi eta Eugi alderanzko malkarretara iritsi.
Kanpo estekak
Ipete, http://www.euskal-herria.org/.
Saiberri
Saiberri, Nafarroa Beherean topa dezakegun mendia da.
Ibantelli-Labeaga eta Atxuria mendi ospetsuen artean, mugako lerroari jarraiki, mendikate interesgarri bat zabaltzen da.
Soka honetako gainak ez dira oso nabarmenak, baina inguru ezin ederrago batean egonik, txango atsegin baterako aukera emanen digute, gainez gain ibiliz eta ikuspegi zabalez gozatuz. Bereziki aipatzekoak dira Atxuria eta Larrun mendien profilak eta Lapurdiko kostaldearen ikuspegia. Hurbil izanen ditugu Sarako harpeak, Etxalarko usategi sona handikoak eta hainbat monumentu megalitiko. Idoieta, Lakain, Nabarlatsa, Eguzkieta eta Saiberri dira, hurrenez hurren, Lizarietako lepotik abiatuta bidean aurkituko ditugun gainak.
Arrizorrotz
Arrizorrotz, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da.
Hegoalderago jo eta mendiak altuera galduz joanen dira, belardiek hartuko diete pagadiei tokia, Ultzamako ordoki gozoetara iritsi baino lehen.
Kanpo estekak
Arrizorrotz, http://www.euskal-herria.org/.
Sierra Txikita
Sierra Txikita, Nafarroan topa dezakegun mendia da. Ioar erraldoitik hasita, Kodesko mendilerroak adar bat bidaltzen du mendebalderantz. Adar hau erliebe leunagokoa da, eta altuera ere mendilerroko gain nagusiak baino askoz ere altuera apalagokoa.
Kanpo estekak
Sierra Txikita, http://www.euskal-herria.org/.
Urkizta
Urkizta, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Albako Harriak adar bat bidaltzen du Elizondo alderantz, Larrabeltzeko harriak dira soka honetako lehen gaina, eta ikusgarriena. Tranpako lepo zabalaren bestaldean, Urkizta gaina zutitzen da. Bizkar luze eta leuna izanagatik, harria nagusitzen da gainaldeko zenbait tokitan, eta malkarrek itxura interesgarriagoa ematen diote. Hegoaldeko muturrean Katarri haitz ikusgarria aurkituko dugu.
Kanpo estekak
Urkizta, http://www.euskal-herria.org/.
Maitza
Maitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi ez oso nabarmena dugu Maitza, gehienetan Baiguraren osagarri gisa igotzen dena. Gailur itxiak eta azken metro nahasiek ere ez dute mendizaleen arreta gehiegi erakartzen. Hala ere, merezi du minutu batzuk "galdu" eta gailur ahaztu honetara hurbiltzeak, paisaia zabal samarra ikusiko dugu, inor gutxik bisitatzen duen paraje horietako bat ezagutuko dugu, eta Aretako mendien ezagutza handituko dugu. Zerrendako beste gain bat tatxatzeko plazera ahaztu gabe...
Kanpo estekak
Maitza, http://www.euskal-herria.org/.
Dunseverick gaztelua
Dunseverick gaztelua, ingelesez Dunseverick Castle, Ipar Irlandako Antrim konderriaren kostaldean dauden gaztelu baten hondakinak dira, Dunseverick herria eta Erraldoien Galtzadaren artean.
Burgia
Burgia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Arbaiungo arroila oso leku ezaguna da, gutxi izanen dira haren malkar ikusgarriak miretsi ez dituztenak. Hala ere, gehienek errepideko behatokitiko ikustaldi batekin etsitsen dira. Gutxi batzuek Peña Kornotako ibilaldi laburra egiten dute, Isoko mendateko aparkalekutik. Arangoitiko errepetidoreko errepidexkak, baina, beste ibilaldi batzuk jarriko dizkigu eskueran, arroilaren gaineko ikuspegi berriak emanen dizkigutenak. Burgia dugu horietako bat. Arroilaren ekialdeko isurialdean, pinudi eta larre zabalek tupustean malkarrei uzten diete lekua.
Moxifloxazino
Moxifloxazinoa laugarren belaunaldiko kinolonikoen familiako antibiotikoa da. Asko erabiltzen dute hainbat bakterio-infekzio tratatzeko, besteak beste gernubidekoak eta behe-arnasbideetakoak.
Burgia
Kanpo estekak
Burgia, http://www.euskal-herria.org/.
Moxifloxazino
Antibiotiko horrek eraginkortasun handia du, eta erresistentzia antimikrobiano txikia. Bakterio gram-negatiboen aurka egiten du, familia horretako antibiotiko gehienek bezala, bai eta bakterio gram-positiboen aurka ere. Hori gertatzen da hainbat topoisomerasari eragiten dien ekintza-mekanismoagatik, espektro zabaleko antibiotiko bihurtuz.
Txubingo
Txubingo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zarikietako mendimultzoaren hegoaldean adar apalago batzuk hedatzen dira hego-mendebalderantz. Txubingo(eta)ko gailur bikiak (Agoizkoek pluralean aipatzen dituzte gain hauek)Autzola eta Fazeria sakanak bereizten dituzte. Mendebaldeko gailurra apalena da, eta ekialdekoa, Nebera izenekoa, bietan zailena. Pinudi sarriak gailurretaraino hedatzen dira, eta haiek landatzeko egindako terrazek ere oztopo bihurtzen zaizkio tontor gutxi ezagun hauetara hurbiltzen den mendizaleari. Hala ere, azken metroak aparte utzita, bide egokiak aurkituko ditugu mendialde basati hau hobeki ezagutzeko ahalbidetuko digutenak.
Kanpo estekak
Txubingo, http://www.euskal-herria.org/.
Sierra Alta
Sierra Alta, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Zaraitzuko ibarraren hegoaldean, Erronkariko mugan, goi ordoki zabal bat hedatzen da, gain ez oso nabarmenez inguratuta.
Coronasko mendateak mugatzen du zonalde hau hegoaldetik, eta Izizeko Huertasko sakana iparraldetik. Zaraitzuarrek Sierra Baja erraten diote zonalde honen hegoaldeari, eta Sierra Alta, berriz, iparraldekoari.
Sierra Altan, 1987ko katalogoak Paitu eta Sierra gainak jasotzen ditu eta Sierra Bajan, Torres eta Valdefuesa mendiak.
Kanpo estekak
Sierra Alta, http://www.euskal-herria.org/.
Axkin
Axkin Nafarroa Garaiko iparraldeko mendi bat da. Doneztebe, Elgorriaga eta Sunbilla herrien artean dago, Mendaur erraldoiak ekialderantz luzatzen duen adar malkartsuaren azken muturrean. Gailurretik hurbil dagoen antena da mendi honen ezaugarri nabarmenena. Gainera, aipagarri dira hango trikuharriak, basoak, Onddoaren bidea...
Kanpo estekak
Axkin, http://www.euskal-herria.org/.
Azido pipemidiko
Azido pipemidikoa lehen belaunaldiko kinolonen familiako antibiotikoa da. 1979an sortua, bakterio gram-negatiboen aurka egiten du, familia horretako antibiotiko gehienek bezala, bai eta bakterio gram-positibo batzuen aurka ere.
Moyano legea
Moyano legea XIX. mendean irakaskuntza arautzen zuen Espainiako legea izan zen, 1857an Alderdi Moderatuaren gobernuak bultzatua. Manuel Alonso Martínez Sustapen ministroak Biurteko Aurrerakoian egindako Instrukzio Publikoaren 1855eko abenduaren 9ko Lege Proiektuaren zati handi bat sartu zuen. Claudio Moyanok sustatutako ekimen legegileari esker onartu zen.
Ezaugarriak
Espainiako hezkuntza-sisteman, ehun urte baino gehiagoan, lege-antolamenduaren oinarria izan zen:
Lege horren bidez, Espainiako hezkuntzaren egoera hobetzen saiatu zen, orduan analfabetismo-tasa handia baitzuen, eta lehen hezkuntzako hiru mailak antolatu ziren:
Moyano legearen ildo nagusiek 1970eko Hezkuntzaren Lege Orokorra onartu arte iraun zuten. 1974an, derrigorrezko eskolatzea 14 urtera arte luzatu zen, derrigorrezko eskolaldia hamalau urtera arte luzatzeari buruzko apirilaren 29ko 27/1964 Legearen bidez. Hezkuntza Sistemaren Antolamendu Orokorrari buruzko 1/1990 Lege Organikoa, LOGSE, 16 urtera igo zen.
Euskara baztertuta
1856an paratu zuten ibilian eta 1970 urtera bitarte iraun zuen. Espainiar estatu osora zabaldu zuten eta bertan zehazten ziren irakaskuntzaren arloan estatuak zituen eskumen guztiak. Hezkuntza lengoaia bakarra gaztelania beharko zuela izan zen legearen ondoriorik latzena; euskara bezala, estatuko bertze hizkuntzarik existitzen ez zirela sikiera. 1876an Foruak galdu ziren, eta ondorioz irakaskuntza arrotzago agertu zitzaiola euskarari. Horrela, irakasleak izendatzeko eskubide osoa zuen estatuak, eta hizkuntzarekin inongo harremanik ez zuten irakasleak igorriko zituzten Euskal Herriraino.
Dimetildiklorosilano
Dimetildiklorosilanoa konposatu organosilizikoa da Si(CH3)2Cl2 formulakoa eta egitura tetrahedrikoa dituena. Giro-tenperaturan likido kolorgea da urarekin erreakzionatzen duena Si-C kate lineal eta ziklikoak eratzeko. Silikona industrial askoren aitzindari nagusia da.
Prestakuntza
Dimetildiklorosilanoaren prestakuntza industrialean fin-fin ehotako silizioa 300 ºC-tan berotzen da ohantze fluidifikatutako erreaktore batean kobre(I) oxidoaren presentzian eta metil kloruroa pasarazten da.
Nagusiki dimetildiklorosilanoa sintetizatzen bada ere, beste deribatu batzuk ere sortzen dira, hala nola, CH3SiCl3, CH3SiHCl2, eta (CH3)3SiCl. Distilazioz separatzen dira. Beheko taulan proportzioak eta irakite-puntuak adierazten dira.
Erabilera
Dimetildiklorosilanoaren erabilera nagusia silikonen sintesia da.
Ofloxazino
Ofloxazinoa bigarren belaunaldiko kinolonen familiako antibiotiko sintetikoa da. Bakterio gram-negatiboen aurka egiten du, familia horretako antibiotiko gehienek bezala, bai eta bakterio gram-positiboen aurka ere. Beraz, espektro zabaleko antibiotikoa da. Bere enantiomeroa den lebofloxazinoa indartsuagoa da eta bakterio gram-positiboen aurkako ekintza bakterizida handiagoa du.
Lebofloxazino
Lebofloxazinoa hirugarren belaunaldiko kinolonen familiako antibiotikoa da. Ofloxazinoaren enantiomero aktibo bat da, potentziaren ia bikoitza duena, toxikotasunarekin edo gabe. Beste kinolona batzuk bezala, DNA paketatzeaz arduratzen den DNA girasa entzima inhibitzen du.
Bakterio gram-negatiboen aurka egiten du, familia horretako antibiotiko gehienek bezala, bai eta bakterio gram-positiboen aurka ere. Beraz, espektro zabaleko antibiotiko a da.
Gutxiengo
Gutxiengo terminoak zenbakiz gutxiengoa den giza populazio talde bati egiten dio erreferentzia, bere kideek komunitateko biztanle guztien artean identifikatzen laguntzen duten sineste eta ohitura batzuk konpartitzen dituzte. Nazio, hiri edo komunitate bat osatzen duten banakoen zati txikiagoa dira, eta arraza, hizkuntza, ideologia, erlijioa, sexu-preferentziak eta abar izan daitezke haien ezaugarriak.
Atxikipen nazional desberdina duten taldeen kasuan, gutxiengo nazional gisa defini daiteke, nazioarteko legedian asko deskribatu da adiera hori.
Norfloxazino
Norfloxazinoa bigarren belaunaldiko kinolonen familiako antibiotiko sintetikoa da. Bakterio gram-negatiboen aurka egiten du, familia horretako antibiotiko gehienek bezala, bai eta bakterio gram-positiboen aurka ere. Beraz, espektro zabaleko antibiotikoa da.
Ia gernu-infekzioak tratatzeko bakarrik erabiltzen dute, hala nola zistitisa eta pielonefritisa, nahiz eta batzuetan traktu gastrointestinaleko infekzio jakin batzuk, konplikatua ez den gonorrea eta prostatitisa tratatzeko erabiltzen duten.
Sareko
Sareko edo pinudietako mukisarea (Cortinarius collinitus) Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Espezie hau Myxacium azpigenerokoa da, oina eta kapela likatsuak dituelako. Ezin da jan oso likatsua delako.
Desketoprofeno
Desketoprofenoa antiinflamatorio ez esteroideo familiako botika da. Egokia da hainbat etiologiatako min akutuaren tratamendu sintomatikoan. Praktikan, ibuprofenoaren antzeko botika da, baina zain barnetik eman ahal izateko aukera ematen du.
Sareko
Deskribapena
Orriak: Hasieran biolazeoak, gero kanela kolorekoak.
Desketoprofeno
Gainerako AIEEek bezala, dexketoprofenoak prostaglandinen sintesiaren inhibizioaren bidez eragin antiinflamatorio eta analgesikoa du, eta ziklo-oxigenasa-1 (COX-1) eta ziklo-oxigenasa-2 (COX-2) entzimak inhibitzean hori lortzen du.
Sareko
Deskribapena
Hanka: 5-10 x 0,8-1,5 cm-koa, gortinaren azpian tindu lila du. Oso likatsua.
Haragia: Nahiko lodia, hori argi kolorekoa, usain gutxikoa, zapore gozo samarrekoa, baina ez atsegina.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Collinitus epitetoa "cóllino ungere" hitzetatik dator eta esan nahi du, koipetsua, patina koipetsu batez estalita. Likatsua delako.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Cortinarius trivialis delakoarekin, honek tonu morexkako orriak ditu eta hankan ondo ikusten diren eraztun zentrokideekin eta muzilagodunekin. Cortinarius mucifluus delakoarekin ere bai, hau sendoagoa da eta gortina gutxiago du.
Sasoia eta lekua
Udazkenean izeien azpian.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Japonia, Australia Errusia, Taiwan eta Himalaian.
Silanol
Silanol esaten zaie Si-O-H funtzio-taldea duten silizioaren konposatuei. Kontzeptualki hidroxi taldearekin (C-O-H)lotu egiten da. Kimika organosilizikoan tarteko produktuak dira sarri eta silikatoen mineralogian ere agertzen dira.
Literalki silenol dagokio H3SiOH formulako konposatuari (Chemical Abstracts-en zenbakia: 14475-38-8). SiH4-n(OH)n (n = 1, 2, 3, 4) familiako konposatuak oso ezegonkorrak dira eta nagusiki kimikari teorikoen interesekoak baino ez dira.
Ezaugarriak
Si-O loturaren luzera 1.65 Å ingurukoa da eskuarki. Silanol solidoek hidrogeno-loturak eratzen dituzte.
Silanol gehienek hidroxilo talde (OH) bakarra izaten dute, trimetilsilanola adibidez. Batzuen batzuk bi hidroxloi talde izan ditzakete, hala nola, difenilsilandiola.
Malariaren Mundu Eguna
Osasunaren Mundu Batzarrak Malariaren Mundu Eguna apirilaren 25ean ospatzea erabaki zuen.
Malariaren Mundu Eguna
2007ko maiatzean, Osasunaren Mundu Batzarrak Malariaren Nazioarteko Eguna apirilaren 25ean ospatzea erabaki zuen.
Silanol
Ezaugarriak
Silizearen eta silikatoen gainazaletan silanolak aurki daitezke. Adibidez, silize-gelen xurgatze-ezaugarrien erantzuleak dira silanolak.
Cadillac Eldorado Biarritz
Cadillac Eldorado Biarritz izenarekin Cadillac etxeak (General Motorsen dibisioak) zenbait automobil modelo merkaturatu zituen 20. mendean. Cadillac Eldorado luxuzko autoaren bertsio zenbait izan ziren, 1956-1964 eta 1976-1991 artean.
Historia
Modelo horren bi bertsio nagusi eskaini zituen Cadillackek 1956tik 1960ra, Seville izenekoa sabai gogorrekoa, eta Biarritz (Lapurdiko hiri turistikoaren izena aukeratuz) kabrioletarentzat. Seville delakoak, sabai gogordunak, 1960an utzi ziren egiten, baina Eldorado Biarritz klasiko haiek 1964 arte eraiki ziren.
Eldorado Biarritz klasikoaren diseinatzaile nagusia Harley J. Earl izan zen. II. Mundu Gerrako Lockheed P-38 Lightning ehiza-hegazkinaren bertsio esperimental bat izan zuen inspirazio. Itxura ikusgarriko autoak izan ziren lehen belaunaldiko haiek, hegats zorrotzak zituztenak, baita bala itxurako argiak, turbina-beso itxirako abatz-estalkiak, diamante-sareta, eta aluminio leunduzko barnealdea. Detroiteko hainbat markak imitatu zituzten detaile estetiko haietarik asko; eta bereziki lehia egon zen Earl disenatzailearen eta Chryslerreko bere parekide Virgil Exnerren artean, hegatsen tamaina eta konplexutasuna diseinatzeko orduan.
Biarritz izena itzuli egin zen 1976an, Eldorado modelo berrien aukera gehigarri eta luxuzkoak zekartzatenak izendatzeko, eta produkzioak jarraitu zuen 1991 arte.
1959ko Cadillac Eldorado Biarritz gorri bat Bilboko Guggenheim Museoa n egon zen erakusgai 2022an, 1.320 aleko produkzio bateko auto bat.
Menstruazioaren aurreko sindrome
Emakumearengan, menstruazioaren aurreko sindromea edo hilekoaren aurreko sindromea hilekoaren aurretik gertatzen diren aldaketa fisiko eta psikikoak dira, menstruazioarekin desagertzen direnak. Emakumeen % 40k hilekoaren aurretik agertzen diren sintoma aldakorren taldea da, eta horien % 10 akututzat jotzen dira. Robert Frank doktoreak 1931n definitu zuen lehen aldiz sindrome mediko gisa.
Sindromearen kausari buruzko teoriak aldaketa hormonaletan, nutrizioan eta estresean oinarritzen dira. Zenbait emakumetan, itxuraz estrogeno-mailen aldaketen eraginez, hilekoa baino egun batzuk lehenago (bost-hamar bat egun lehenago normalean) agertzen diren aldaketa hormonal eta sintoma intentsitatez pixkanaka progresiboen multzoa da. Sabeleko distentsioa, bularretako tentsioa, buruko minak, suminkortasuna eta pisu-irabaztea (kasu batzuetan orpoetako edemekin lotua) dira zeinurik ohikoenak.
Artikoko Kontseilua
Artikoko Kontseilua goi-mailako nazioarteko foroa da, eta Artikoko eta bertako herri indigenen gaiak aztertzen ditu. 1996an sortu zen, eta kide dira Kanada, Errusia, Norvegia, Danimarka, Islandia, Estatu Batuak, Suedia eta Finlandia. Idazkaritza Tromso-n (Norvegia) dago. Artikoko Kontseiluak hainbat azterketa egin ditu klima-aldaketari, petrolioari, gasari eta Artikoko nabigazioari buruz. Klima-aldaketarekin garrantzi politikoa hartzen hasi zen nazioartean, eta izaera sinbolikoa galdu zuen.
Gai hauek ez dituzte lantzen: gai militarrak, segurtasunekoak eta arrantzakoak.
Siloxido
Siloxiodak R3SiOM formulako konposatu organosilizikoak dira. Normalean R talde organiko bat izaten da eta M metal baten katioia. Batzuetan silanoato ere esaten zaie.
Artikoko Kontseilua
Behatzaileen estatusa
36. arauak edozein erakunderi (gobernukoa eta gobernuz kanpokoa) behatzaile estatusa izateko aukera ematen dio, betiere Kontseiluaren lanean laguntzeko irizpidea betetzen badu.
Siloxido
Bi prozesu desberdinen bidez eratzen dira.
Artikoko Kontseilua
Behatzaileen estatusa
Europar Batasuna sarrera blokean eskatzen saiatu zen, eta 2013an eskaera hori geldituta geratu zen zen. Batzuek uste zuten Kanadak aurka bozkatu zuela.
Txinaren interesa komertziala baino ez da.
Hauek dira estatu behatzaileak:
Itxumendi
Itxumendi Gipuzkoan dagoen mendi bat da. Itxumendi ez da mendizaleentzat erakargarria den tontorra, bi arrazoirengatik. Batetik Bergaratik Azkoitira doan errepidea tontorretik gertu pasatzen delako, Elosu mendatetik, eta ondorioz igoera oso laburra delako. Eta bestetik telekomunikazio antena batek zatartzen duelako bere gailurra.
Gailurra Antzuola eta Bergara udalerriek partekatzen dute, eta bertan ikusi ahal izango ditugu bi herri hauen mugarriak ere. Bertara joateko aukera ezberdinak daude. Bata, Antzuolako eta Bergarako erdigunetik bertara dauden mendi bideak erabiliz, edo lasaiago egin nahi izanez gero, Bergaratik Elosua ra eta Azkoitira doan errepidea kotxez eginez, Elosumendi ko mendatera igoz eta 10 minutuan oinez mendi gainera iritsiz. Antzuolaren arteko mugan ere dago Askaburu edo Itxumendiko iturria. Gorago dago garai bateko Loiola eta gaur Herri Irrati ko antena eta eraikuntza, Itxumendi gainean hain zuzen ere. Alboan, zertxobait beherago, Gorla ko kantinara joateko, Altzasu aterpetxea dakusagu.
Itxumendi gaina ere lotuta dago bertan kokatu zelako Loiola herri irratiaren antena, eta bertan 1977ko ekainaren 11n izandako atentatuagatik. "Katea" osatu zuten irratiek 1961ean jaio ziren, Donostian Donostiako Herri Irratia-Radio Popular eta Azpeitiako Loiola auzoan Loiolako Herri Irratia-Radio Popular sortu zirenean, honako hau irratien euskararen erabilpenean aitzindaria izanik. Beraz, Frankismo garaian sorturiko irrati multzoa da. 1976an, Herri Irratiak Anoetako Belodromoan 24 orduak euskaraz jaialdi jendetsua antolatu zuen, euskara hutsezko irrati baten alde egin nahian. Han agertu ziren Artze anaia k, Jean Mixel Bedaxagar, Lourdes Iriondo, Gorka Knörr, Mikel Laboa, Benito Lertxundi, Gontzal Mendibil, eta beste hainbatek hartu zuten parte ekitaldi gogoangarri hartan. Esan beharra dago, bere unerik onenean, 5.000 familiak baino gehiagok osatu zutela Loiola Irratiaren Lagunen Kluba. Hala ere, 1977ko ekainaren 11ean, Antzuolako udalerrian kokatuta dagoen Itxumendiko zentro igorgailuak atentatu bat jasan zuen, "Batallón Vasco-Español" deiturikoa berea egin zuena. Hona garai hartako kronika:
"Indar handiko lehergailu batek erabat suntsitu zuen, atzo goizaldeko ordu bata aldera, Radio Popular de Loyola irratiaren zentro igorlea, ltxumendi mendian, Anzuolako udalerrian (Gipuzkoa). Galerak sei milioi pezeta ingurukoak izango dira, baina ekipo tekniko berriak erostea hamar milioi baino gehiago kostatuko da gaur egun. Horri gehitu behar zaio irratia isilean gorde dela, gutxienez hilabetez. Bonba gaueko hamarrak eta erdiak eta hamabiak bitartean jarri zuten, denbora horretan etxeko zaindaria ez baitzen afaltzera joan. Itzuli zenean, gauerdi aldera, atea bota zutela ikusi zuen. Sarrerako kable batzuek plastikozko ontzi txiki batera eraman zuten. Bertan, lehergailu bat zegoen, hain zuzen ere, etxolaren erdian, emisio-ekipo teknikoek okupatzen duten gelan. Zaindaria Elosua auzoko bizilagun batzuei abisatzera irten zen, hamar bat minutura. Zenbait lagunekin irratira itzultzean, bonba lehertu eta dena behera etorri zen, karta-gaztelu bat balitz bezala. Guardia Zibila ren teknikariak, atzo goizean lekua ikuskatu zuenak, atentatuan kontrolatutako karga batzuk erabili zirela uste zuen, bestela ezin baitzen azaldu etxola erabat suntsitu zela, eta ez ziren erorikoak izan norabide guztietan. Azken batean, erabilitako metodoa hiri baten erdian eraikin zahar bat eraisteko erabiltzen denaren antzekoa omen da. «Han txatarra eta hondakinak besterik ez daude», adierazi zigun irratiko zuzendariak, Lecuona jaunak. «Badirudi bonbek hormak ireki dituztela sabaia gainera eror dadin. Ez dago aprobetxatu daitekeen ezer .» Lecuona jaunak zionez, halaber, ez zuela inoiz mehatxurik jaso, eta, beraz, ez zekiela egileen balizko filiazioa, «nahiz eta geure lekua osatu dugun eta gure ideiak ditugun horri buruz. Loiolako Herri Irratia, Elizaren COPE katekoa, 1961ean sortu zen, maiztasun modulatuko emanaldiekin Gipuzkoako industrialde zabal bat estaltzeko (Eibar, Elgoibar, Bergara, Arrasate), Donostiako Herri Irratiak lortu ezin zuena. Haren informazio-ildoa Euskadiren interesen defentsak markatu du beti, eta programazio nagusia euskaraz izan da. Datu horiek guztiak ikusita, ezinezkoa da EAE ko erakunde armatuetako inork atentatuan parte hartzea".
Baina noiz jarri zen irrati-instalazio hau Itxumendin?
1965eko abenduaren 12an onartu zuen herriko Udalak, baina baldintzekin, Loiolako Herri Irratiko zuzendaria zen Juan Lekuonak egindako eskaera. Bertan, Itxumendin antena jartzeko baimena eskatzeaz gain, lur komunala zen 50x50 neurriko lurra ere eskatu zuen kaxeta, antena eta kableak jartzeko. Esan bezala, Udalak emandako baiezkoa baldintzatuta izan zen, planoak-eta aurkeztu behar zituztelako.
Gaur egun irrati-instalazioak ez du funtziorik.
Aldi berean, bere inguruko lurrak Antzuolako Irumendi abel kooperatibak ustiatzen ditu; beraz, itxitura baten bitartez, oso ohikoa da piriniotar motako behiak ikustea inguruan.
Fenoximetilpenizilina-bentzatina
Fenoximetilpenizilina-bentzatina edo penizilina bentzatina V' penizilinaren barietate kimiko bat da, zenbait bakterio-infekzio tratatzeko ematen dutena.
Body of Lies (filma)
Body of Lies (film), 2008ko Ridley Scott britainiarrak zuzendutako espioitza thriller film bat da. David Ignatius estatubatuar kazetariaren 2007ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Leonardo DiCaprio, Russell Crowe, Mark Strong, Golshifteh Farahani eta Oscar Isaac aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Roger Ferris (Leonardo DiCaprio) CIAko agenterik onena da. Bere lanak Ekialde Ertainetik Washington Hirira darama. Bere urrats bakoitza telefonoz haratagoko ahots batek gidatua da: Ed Hoffman (Russell Crowe) beteranoa, CIAren Ekialde Ertaineko operazioen arduraduna. Bere etxebizitza erosotik, Hoffmanek Mendrbaldean lehergailu bidez egindako atentatuekin izua hedatzen ari den buruzagi terrorista atzeman nahizik dabil, dirudienez munduko inteligentzia sare sofistikatuenak ekiditeko gai baita. Terroristak beren babeslekutik aterarazteko, Ferris mundu ilun batean barneratu beharko du...
Salizilamida
Salizilamida edo o-hidroxibentzamida antiinflamatorio ez esteroideo familiako botika da, azido azetilsalizilikoaren antzekoa. Mina, sukarra eta hantura arintzeko egokia da, bereziki azido azetilsalizilikoarekiko sentikorrak diren pazienteentzat. Askotan, salizilamida azido azetilsalizilikoarekin eta kafeinarekin konbinatzen dute min arin eta moderaturako erremedio gisa, artritisean adibidez.
Nazio Batuetako Txineraren Eguna
Nazio Batuen Informazio Publikoko Sailak erabaki zuen Txineraren Eguna ospatzea urtero, apirilaren 20an.
Hegazti Migratzaileen Mundu Eguna
Hegazti Migratzaileen Mundu Eguna hegazti migratzaileak eta haien habitatak kontserbatzeko beharraz sentzibilizatzeko eguna da. Hegaztiek migratzeko unean dituzten mehatxuak, hegaztien garrantzi ekologikoa eta bizitza basatia zaintzeko nazioarteko lankidetzaren beharra azpimarratzen ditu.