cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oriol-en-Royans
Biztanleria
2007an Oriol-en-Royans udalerrian erroldatutako biztanleak 503 ziren. Familiak 198 ziren, horien artean 43 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 78 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Marie Smith Jones
2005ean eginiko elkarrizketa batean, Smith Jonesek Eyak hizkuntzan bere izena Udach' Kuqax*a'a'ch zela esan zuen, hau da, "urrundik jendea deitzen duen soinua".
Oriol-en-Royans
Etxebizitza
2007an 261 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 228 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 154 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 101 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 113 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 320 ziren, horien artean 243 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 243 pertsona aktiboetatik 229 lanean zeuden (117 gizon eta 112 emakume) eta 14 langabezian zeuden (9 gizon eta 5 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Marie Smith Jones
Jones arrantzale batekin ezkondu zen, William F. Smith, 1948ko maiatzaren 5ean. Elkarrekin bederatzi seme-alaba izan zituzten, baina ez zion ezta bati ere Eyaka irakatsi, zioenez, hizkuntzari lotzen zitzaion gizarte estigma zela eta. 1970eko hamarkadan Anchorage-ra joan zen bizitzera.
Oriol-en-Royans
Diru sarrerak
2009an Oriol-en-Royans udalerrian 210 unitate fiskal zeuden, 535 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.448 euro zen.
Marie Smith Jones
Michael Krauss hizkuntzalariarekin hasi zen lanean, Eyak hizkuntzaren gramatika eta hiztegia burutzen ziharduena. Bere azken anaia zaharra, bestalde, 1990eko hamarkadan hil zen. Ondoren, Jones politikagintzan murgiltzen hasi zen, eta bi alditan Nazio Batuetara joan zen bakeaz eta herri indigenen hizkuntzez hitz egitera. Halaber, ekintzaile ekologista ere bazen.
Jonesek arazoak izan zituen alkoholarekin, baina 50 urte betetzean edateari utzi zion. 2008ko urtarrilaren 21ean, 89 urte zituela, Anchorageko bere etxean hil zen arrazoi naturalak tarteko. Berarekin, Eyak hizkuntzak bere azken hiztuna galdu zuen.
Oriol-en-Royans
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Oriol-en-Royans udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 365 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jose Bizente Etxagarai
Jose Bizente Etxagarai (Donostia, Gipuzkoa, 1773ko uztailaren 1a - ib., 1855eko apirilaren 15a) euskal idazlea eta olerkaria. Ofizioz Donostiako Alhondegiko administrari izan zena, 1813 eta 1853 bitartean Donostiako ospakizun gehienetarako bertsoak eta letrak egin zituelako da ezaguna.
1813. urtea baino lehenago ere idatzi zituen bertsoak baina abuztuaren 31ko sutean, ingelesek Donostiari su eman ziotenean, erre ziren aurretik jarritako guztiak. Geroztik, ehun bertso sorta inguru idatzi zituen, euskaraz zein gazteleraz nahiz bi hizkuntzak nahastuz. Jose Manterola ren hitzetan euskaraz sortutako bertsoak balio handiagokoak dira gazteleraz idatzitakoak baino.
Umore oneko gizona omen zen, inauterietako konpartsetan, ikuskizunerako bertsoak osatzeaz gain, aktore bezala ere parte hartzen zuena.
Jasotako lehen bertsoak, "Año de 1813 : sitio, asalto, saqueo e incendio de la plaza de San Sebastián por las tropas aliadas angloportuguesas" izenekoak, 1813ko abuztuaren 31ko sutea deskribatzen duten 24 kopla dira. Beste danak, berriz, bat edo beste izan ezik, eguberri, errege-egun, iñauteri ta gainerako festeetan kantatzeko antolatuak. Euskal-Erria aldizkarian argitaratu zen haren lan asko, eta Auspoa bildumako 35-36. zenbakietan hainbat lantxo jaso ziren, Festara izenburuarekin.
Donostiako Plaza Berriko bertsoak (1817)
Donostiako Plaza Berria berreraiki behar zela-eta, 1817ko irailaren 16an eta 17an jaiak edo ospakizunak antolatu ziren plazan bertan. Hauexek dira Donostiako plaza berriko metarrien hasiera bertsoak Bizente Etxagaraik kantatuz plazaratu zituen bertsoak:
Zenbait bertso
Wikitekan irakur daitezke bertso hauek:
Georg Simmel
Georg Simmel (Berlin, 1858ko martxoaren 1ean – Estrasburgo, 1918ko irailaren 28an) filosofo eta soziologo alemaniarra izan zen. Soziologo ezohiko eta heterodoxoa, diziplinen eta eskolen arteko mugak gainditu zituen eta diziplinartekotasun praktikara eraman zuen.
Simmel-ek filosofia eta historia ikasi zuen Berlingo Unibertsitatean eta 1881ean doktoretza eskuratu zuen. Nahiz eta unibertsitateko irakasle bilakatu, bigarren mailako postu bat baino ez zuen eskuratu, privatdozent. Egoera honetan zegoelarik, soldata eskubiderik gabeko irakurle bezala aritu zen eta mantenu bakarra ikasleen matrikulen bitartez jaso zuen. Hala ere, Simmel aurrera egin zuen hizlari bikaina zelako eta ikaslea andana erakartzen zuelako. Max Weber-en laguntza izan arren, ez zuen bere irakasle egoera egonkortuko 1901a arte. Max Weber eta Ferdinand Tönnies-ekin batera Alemaniako Soziologia Elkartea eratu zuen.
Simmel-en arabera, soziologia gizarte-elkarrekintzaren azterketan oinarritu behar da. Giza harremanetan gertatzen diren elkarrekintza arauak antzeman behar ditu. Bere heziketa Kantiarra dela eta, a priori soziologikoen bilaketan dihardu, eta horretarako, prozedura intuitiboak erabiliko ditu. Soziologo alemaniarren lehenengo belaunaldietako kide izanik, bere ikuskera neo-kantiarra antipositibismo soziologikoaren oinarri izan zen. Bere oinarrizko galdera zera zen: “Zer da gizartea?” (Kant-en “Zer da natura?” galderari zeharkako aipamena eginez). Hala, indibidualizazioa eta gizarte hausturaren inguruko lehen analisiak egin zituen. Simmel-en arabera, kultura honela definitzen zen: “ erakundeen bitartez historian zehar objektibatuak izan diren kanpoko formetan gizabanakoen sorkuntza”. “Eduki” eta “forma” terminoen arabera berezitu zituen fenomeno sozialak eta kulturalak; joan-etorriko eragina zuten biek: forma eduki bilakatzen da, eta alderantziz ere, egoeraren arabera.
Zenbait mintegi publiko eta pribatuetan eman zituen hitzaldietan oinarrituta, hainbat gairen inguruan idatzi zuen: dirua; moda; emakumeak; edergailua; artea; hiria; arrotza; pobreak; sekta; soziabilitatea; gizabanakoa; elkarrekintza; gizarte lotura... Diruaren filosofia (1900an argitaratua) bere maisulana kontsideratzen da.
L'Haÿ-les-Roseseko barrutia
L'Haÿ-les-Roseseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 236.803 biztanle ditu 35 kilometro koadrotan. Guztira 10 udalerri ditu. Bere hiriburua L'Haÿ-les-Roses da.
Georg Simmel
Bere garaiko eta gaur egungo zenbait intelektualengan eragin zuzena izan du, hala-nola: Max Weber; Karl Mannheim; Alfred Schütz; Raymond Aron; Erving Goffman; Howard Becker; Anselm Strauss; Georg Lukacs; Zygmunt Bauman.
Simmel erreferentzia garrantzitsua izan zen Chicagoko Soziologia Eskolarentzat eta hiri-soziologiaren aitzindaritzat hartzen da. Eragin handia izan du ere Elkarrekintza Sinbolikoan, Etnometodologian eta orientazio kognitiboa duten beste soziologietan.
Fideismo
Fideismoa fedea arrazoitik independentea edo haren aurkakoa ez deal baieztatzen duen pentsaera da. Hitza latinezko fides hitzatik dator (euskaraz, fede). Bereziki Eliza Erromatar Katolikoaren baitan sortutako kontzeptua izan da, eta Tertuliano hartzen da fideismoaren aitzindaritzat.
Action Man
Action Man 1966 urtean merkaturatzen hasi zen gizon itxurako panpina da. Gehienetan, militarrak eta arriskuzko lanbideak irudikatzen ditu. Panpinarekin batera, jantziak, eskuko armak eta lanabesak eta bestelako osagarriak saltzen dira.
Nannophrys guentheri
Nannophrys guentheri Nannophrys generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Hautatze-alborapen
Hautatze-alborapena azterketa jakin batean parte hartzeko aukeratutako pertsonen eta baztertu direnen artean aldeak daudenean sortutako alborapena da (lagina erreferentziazko populazioaren adierazgarri ez denean sortua), edo saiakuntza kliniko baten esku-hartze desberdinei esleitutako parte-hartzaileen artean aldeak daudenean sortutakoa.
Erretegi
Erretegia jatetxe mota bat da, batez ere errekiak zerbitzatzen duena. Ohikoak Espainian, tradizio handia dute Gaztela eta Leonen, non txerria edo arkumea egin ohi den.
Hautatze-alborapen
Hautatze-alborapena errore sistematikoa da, zentzu zehatz eta aurresangarri batekin, ez baitago zoriaren mende, kausa definitu baten mende baizik. Horien presentziak azterketaren barneko baliozkotasun/zehaztasun falta eragiten du, eta, beraz, ondorioak okerrak dira.
Vidor (Texas)
Vidor Texasko hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 10,579 biztanle zituen, 30.35 kilometro koadrotan banatuta.
Bazoilles-sur-Meuse
Bazoilles-sur-Meuse Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bazoilles-sur-Meuse udalerrian erroldatutako biztanleak 569 ziren. Familiak 230 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 75 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 83 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 254 etxebizitza zeuden, 230 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 230 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 230 etxebizitza nagusietatik 178 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 142 etxek bost zituzten. 186 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 101 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 108 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Salem (Oklahoma)
Salem Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adair konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bazoilles-sur-Meuse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 385 ziren, horien artean 287 aktiboak ziren eta 98 inaktiboak ziren. 287 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (141 gizon eta 114 emakume) eta 32 langabezian zeuden (14 gizon eta 18 emakume). 98 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Bazoilles-sur-Meuse udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Arnoglossus bassensis
Arnoglossus bassensis Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Le Mesnil
Le Mesnil Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Mesnil udalerrian erroldatutako biztanleak 190 ziren. Familiak 67 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 94etxeak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (40 gizon eta 40 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Mesnil udalerrian 72 unitate fiskal zeuden, 203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.815 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Paulino Caballero
Paulino Caballero Ruiz (Iruñea, 1839 - Donostia, 1933) nafar eta euskal herritar kimikari, fisikari, irakasle eta katedradun bat izan zen.
Le Mesnil
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Paulino Caballero
1865. urteaz geroztik Tutera, Bergara eta Donostiako institutuetako Fisika eta Kimika espezializateetako katedraduna izan zen. 1865ean hiru fundazio eta sari eratu zituen, honako izen zehatzekin: "Arte eta Lanbideetako Eskola Sariak", horretarako 42.00 pezetako ondarea lagaz, "Institutuko Ikasleen Sariak", 72.200 pezetako kapitalarekin, eta "Musika Eskolako Ikasleen Sariak", 57.000 pezetako diru-sariarekin.
Le Mesnil
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Mesnil udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Paulino Caballero
Aipatutako fundazioetako aginte organuetan Nafarroako Foru Aldundia, zuzendaria eta Erakunde bakoitzeko irakasle bana ordezkatuak zeuden.
Le Mesnil
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Galve de Sorbe
Galve de Sorbe Guadalajarako udalerria da, Sierra Norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 140 biztanle zituen.
Granchain
Granchain Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Granchain udalerrian erroldatutako biztanleak 242 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 75 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 8 etxek hitu gela zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Antrostomus badius
Antrostomus badius Antrostomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Granchain
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 151 ziren, horien artean 104 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 104 pertsona aktiboetatik 99 lanean zeuden (40 gizon eta 59 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Granchain udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 212 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.346 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 igeltseroa eta 1 zurgina.
2000. urtean Granchain udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 370 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nyctalus aviator
Nyctalus aviator Nyctalus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Erreki
Errekia, haragi errea edo okela errea haragia edo okela prestatzeko modu bat da.
Maria Abakumova
Maria Vasilievna Abakumova (Мария Васильевна Абакумова; Stavropol, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1986ko urtarrilaren 15a) errusiar xabalina-jaurtitzailea da.
Mableton (Georgia)
Mableton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cobb konderrian dago, Georgia (AEB) estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Château-Renard
Château-Renard Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Upton (New York)
Upton AEBetako New Yorkeko Long Islanden dagoen Brookhaven herriko herrixka bat da. Brookhaven National Laboratory laborategiaren eta New York hiria, Long Island, Hudson ibaiaren harana, Connecticut hegoaldea eta New Jersey ipar-ekialderantz iragarpen atmosferikoak egiten dituen National Weather Servicen estazioaren egoitza da.
Château-Renard
Biztanleria
2007an Château-Renard udalerrian erroldatutako biztanleak 2.345 ziren. Familiak 1.037 ziren, horien artean 384 pertsona bakarrekoak ziren (176 bakarrik bizi ziren gizonak eta 208 bakarrik bizi ziren emakumeak), 355 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 204 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 94 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Upton (New York)
Upton New York estatuko Suffolk konderrian dago.
Château-Renard
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.319 etxebizitza zeuden, 1.080 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 127 bigarren erresidentzia ziren eta 111 hutsik zeuden. 1.012 etxeak ziren eta 303 apartamentuak ziren. 1.080 etxebizitza nagusietatik 660 bere jabearen bizilekua ziren, 395 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 27 etxek gela bat zuten, 132 etxek bi zituzten, 258 etxek hiru zituzten, 308 etxek lau zituzten eta 355 etxek bost zituzten. 657 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 584 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 345 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.387 ziren, horien artean 966 aktiboak ziren eta 421 inaktiboak ziren. 966 pertsona aktiboetatik 829 lanean zeuden (466 gizon eta 363 emakume) eta 136 langabezian zeuden (65 gizon eta 71 emakume). 421 pertsona inaktiboetatik 189 erretiraturik zeuden, 99 ikasten zeuden eta 133 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Château-Renard udalerrian 1.077 unitate fiskal zeuden, 2.283 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.163 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 157 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 40 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 18 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 altzari denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Château-Renard udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.037 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Château-Renard udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 396 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gaztezulo
Gaztezulo gazteentzako euskarazko aldizkari bat da, Donostian (Gipuzkoa) 1999an sortua. Bageraren —Donostiako euskara elkartearen— Irutxulo aldizkariaren altzoan. Orduan Gaztetxulo izena zuen, eta hutsune bat bete nahi zuen. Izan ere, musikari buruzko aldizkari bat, eta egunkarietako gehigarri bat edo beste kenduta, ezer gutxi zegoen, prentsa arloan eta euskaraz, gazteentzat: gazteek ez zuten gai orokorrak, mota guztietako gaiak, lantzen zituen aldizkaririk. Helburu horrekin, lehendabizi, urtebete egin zuen Donostian bakarrik.
Euskal Herri osoan ere hutsune bera zegoela ikusita, saltoa eman zuen ondorengo urtean, 2000ko urrian, eta zazpi herrialdeetan banatzen hasi zen. Orduz geroztik, Donostiako harekin alderatuta, aldizkari mardulagoa da, Euskal Herri osoko gaiak lantzen ditu eta, harpidetza bidez ez ezik, Euskal Herriko kiosko askotan eskuragarri dago.
Iraultzarik handiena 2007an iritsi zen: Gaztetxulok izena aldatu zuen, (Gaztezulo bihurtu zen), diseinua ere zeharo aldatu zuen eta webgunea sortu zen: gaztezulo.com. Hura sekulako aldaketa izan zen. Batetik, aldizkariak diseinu modernoagoa eta ausartagoa ekarri zuelako. Bestetik, sektorerik gazteenak ahaztu gabe, beste batzuetara (25-26 urtetik gorakoetara, adibidez) begira jarri zelako. Eta azkenik, eta batez ere, internet munduan murgildu zelako.
2010ean aldizkariaren 10. urteurrena zela eta ale berezia (111. zenbakia) argitaratu zuen; urtebetetzearen harira Gaztezulo Saria banatzeari ekin zioten; lehen saria Gorka Urbizuk jaso zuen. Urte horretan aldizkariak bost lagunek osatutako lan taldea eta 7.000 harpidedun zituen; 16.000 ale inguru banatzen zituen hilero.
2011n prentsa idatziaren Argia Saria eman zioten.
2015 urteko hasieratik webgunearen helbidea Gaztezulo.eus da.
2018 azaroan, aldizkariko 200. zenbakira iritsi zen: eta hori dela bi ekintza nagusi egin zituzten:
Upton (New York)
Historia
Herrixkak bere izena 1917 eta 1920 artean lehenik eta, ondoren, 1940 eta 1946 artean existitu zen Camp Upton base militarraren egoitza izan zelako jasotzen du. Bigarren Mundu Gerran, kanpamendua, batez ere, erreklutentzako konskripzio gune bezala berreraikia izan zen. Beranduago, armadak, toki hau ospitale bezala erabili zuen.
Anastasia Blizniuk
Anastasia Ilinitxna Blizniuk (Анастасия Ильинична Близнюк; Zaporizhia, Ukraina, 1994ko ekainaren 28a) errusiar gimnasta artistikoa da.
Galidictis fasciata
Galidictis fasciata Galidictis generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Galidiinae azpifamilia eta Eupleridae familian sailkatuta dago.
Nannophrys marmorata
Nannophrys marmorata Nannophrys generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gascueña de Bornova
Gascueña de Bornova Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
San Hill
San Hill Star Warseko fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da.
Gascueña de Bornova
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68 biztanle zituen.
San Hill
Muunilinst planetako muun hau Banketxeen Galaxiarteko Klanaren presidentea zen, eta, ondorioz, galaxiako izakirik aberatsenetako bat. San Hill Poggle Txikiaren lankide eta laguntzaile handi bat izan zen.
Anastasia Blizniuk
Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Londres), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen; 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Rio de Janeiro), berriro urrezko domina eskuratu zuen, biak Errusia ordezkatuz, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen ROC ordezkatuz; guztiak gimnasia erritmikoan Taldeka aparatu guztiak kategorian; Tokion, Bulgariako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Italiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. Honako hauek osatzen zuten ROCeko gimnasta taldea: Anastasia Blizniuk, Anastasia Maksimova, Angelina Shkatova, Anastasiia Tatareva eta Alisa Tishchenkok. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
Saint-Jean-de-Bonneval
Saint-Jean-de-Bonneval Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Indiana Jones and the Last Crusade: The Graphic Adventure
Urte berdinean estreinatutako Indiana Jones and the Last Crusade filmean oinarritua dago.
Argumentua
1938, Indiana Jones bere azken abenturatik Coronadoko gurutzearekin Barnett unibertsitatera itzuli berri da, orduan bere adiskide Donovanek graal santuaz mintzatuko zaio.
Saint-Jean-de-Bonneval
Biztanleria
2007an Saint-Jean-de-Bonneval udalerrian erroldatutako biztanleak 392 ziren. Familiak 149 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 65 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Indiana Jones and the Last Crusade: The Graphic Adventure
Argumentua
Orduan Indy objektu horren bilaketari ekingo dio, hasieran Veneziara joan eta Elsa Schneider alemaniar emakumezko arkeologo ederra ezagutuko du. Abentura aurrera doan einean naziek Indy eta bere aita atzeman eta Brunwald gazteluan gatibu edukiko dituzte, bertatik ihes egiteko pasabideeez beteriko labirinto batetik igaro beharko dira, tartean nazi zaindariak topatu eta haiekin borrokatuz. Orduan Elsak Indyri graalaren egutegia lapurtu eta nazien aldeko espioia zela argituko da. Ondoren, aita-semeek ihes egitea lortu eta egutegia berreskuratzeko asmoz Berlinera zuzendyko dira, han Adolf Hitlerrekin topaketa labur bat izateko abangunea ere izango dute. Behin egutegia berreskuratuta, Berlinetik hasiera batean zeppelinez ihes egin eta ondoren hegazkin biplano batekin ustez graal santua dagoen Ilgoraren Harana bilatuko dute.
Triunfo (argipena)
Triunfo hitzak esanahi zenbait ditu:
Indiana Jones and the Last Crusade: The Graphic Adventure
Argumentua
Abentura guztian zehar ekintza une eta borrkaldi ugari daude, bai eta Indy eta bere aita biplanoan Europan zehar hegan eginez eta nazien hegazkinek jarraitzen dieten eszena bat ere.
Jatorrizko filmaren hainbat pertsona edo une garrantzitsu ez dira agertzen, tartean Graalaren Anaitasuna, Indyren adiskide leiala den Sallah, Veneziako uretako jarraipena eta basamortuko gudua.
Saint-Jean-de-Bonneval
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 162 etxebizitza zeuden, 152 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 152 etxebizitza nagusietatik 137 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 88 etxek bost zituzten. 113 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 262 ziren, horien artean 197 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 197 pertsona aktiboetatik 184 lanean zeuden (99 gizon eta 85 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Jean-de-Bonneval udalerrian 156 unitate fiskal zeuden, 396,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.525 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
San Hill
Separatistei batu zitzaien eta hauei bere hailfire droideak eman zizkien.
Bere jatorrizko planeta Klon Gerretako guduetako bat gertatu zen tokia izan zen, non, uste denez, klaneko beste kide batzuekin batera harrapatua izan zen. Errepublika Galaktikoak Muunilinst planetan egin zuen erasoa zuzendu zuen jenerala Obi-Wan Kenobi izan zen.
Mustafar planetan hil zen, Darth Vader iritsi ondoren, kontseilu separatistaren azken biltzarrean.
Saint-Jean-de-Bonneval
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Saint-Jean-de-Bonneval udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Nogent-sur-Marneko barrutia
Nogent-sur-Marneko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 364.579 biztanle ditu 63 kilometro koadrotan. Guztira 14 udalerri ditu. Bere hiriburua Nogent-sur-Marne da.
Erika Vázquez
Erika Vázquez Morales (Iruñea, ) futbolaria da. Aurrelari moduan jokatzen du.
Athleticeko golegile nagusiena da. Telmo Zarraren atzetik, Athleticekin gol gehien sartu dituen jokalaria da.
Futbolari ibilbidea
Bere lehen futbol taldea Lagunak izan zen. 2004ko irailean Txapeldunen Ligako partida batean egin zuen debuta Athletic-en, Newtownabbey Strikersen aurka. Geroztik zuri-gorriekin dago salbuespen batekin: 2010-2011ko denboraldian Espanyolen jokatu zuen. Bere ezaugarrien artean: teknikoki oso ona, bizkorra mugitzeko orduan eta gol sena. Partidako 0,61 goleko bataz bestekoa du, Athleticen azken bi golegile handien -Aritz Aduriz (172) eta Fernando Llorenteren (118)- estatistika bateratuak bikoizteko bidean dago.
Yakushi-ji
Yakushi-ji (興福寺), Naran dagoen tenplu budista ezaguna da. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Aintzinako Narako monumentu historikoak izeneko multzoan. Yakushi Nyorai (Buda sendagilea) dauka barnean, Japoniara iritsitako lehenengotako budaren irudia.
Historia
Temmu enperadoreak Asuka Aroan eraiki zuen tenplua Fujiwara-kyō hirian Jitō emaztea sendatzeko. Horretarako Txinatik ekarri arazi izan zuen Yakushi Nyorai Buda sendagilearen irudia. Tenpluak beraz honen izena hartu zuen. Emaitza ona izan zuen ekintzak, izan ere emazteak enperadoreak baino gehiago iraun baitzuen bizirik eta berak bukatu zuen eraikin multzo guztia 698 urtean.
Saint-Jean-de-Bonneval
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Yakushi-ji
Historia
Gaur egungo tokira aldatu zuten guztia 718 urtean. Bi sute handik kaltetu zuten 973an ia guztia erre zen eta 1528an eraikin nagusia suntsitu zen. 1970an hasi ziren berreraikuntza eta dagoenejko bukatu dira.
Saint-Jean-de-Bonneval
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yakushi-ji
Historia
Ekialdeko pagoda (東塔, Tō-tō) 730 urtean eraiki zen eta garai hartako eraikin original bakarra da. Bere 34 metrotako garaierakin Japoniako politenetakotzat hartzen da. Hiru solairu ditu baina tarteko teilatuek sei solairutakoa dela irudikatzen dute.
Egitura
Yakushi-ji tenpluaren oinarria simetrikoa da, bi eraikin nagusi ditu eta hiru solairutako bi pagoda ere bai.
Arnoglossus boops
Arnoglossus boops Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Agustin Paskual Iturriaga
Agustin Paskual Iturriaga Ugalde (Hernani, 1778ko urtarrilaren 31 - ib., 1851ko martxoaren 30a) gipuzkoar pedagogo eta idazlea izan zen.
Bizitza
Andoaingo Apaizgaitegian eta Oñatiko Unibertsitatean egin zituen apaiz-ikasketak. 1817. urtean Hernanin eskola bat zabaltzeko baimena lortu ondoren, elkarte bat eratu zuen Cayetano anaiarekin eta garai hartan Gipuzkoako musikaririk onenetakoa zen Manuel Larrarterekin batera. Gramatika (latina, gaztelania, frantsesa) eta kristau-dotrina irakasten zituen Iturriagak. Pedagogiari dagokionez, zigor fisikoak kendu zituen eskolan. 1839an, Gerra Karlista amaitutakoan, Lapurdiko Milafrangan jarri zen bizitzen, eta bertan idatzi zituen bere Alegiak euskaraz. Berriro Hernanira itzulita, Arte de aprender a hablar la lengua castellana para el uso de las escuelas de primeras letras de Guipúzcoa obra eman zuen argitara (1841). Handik urtebetera plazaratu zituen Diálogos bascocastellanos para las escuelas de primeras letras de Guipúzcoa (Bonaparte printzeak beste euskalkietako itzulpenekin argitaratu zuena, eta 1963an Jolasak izenburupean berriro argitaratua) eta Fábulas y otras composiciones en verso bascongado, dialecto guipuzcoano, con un diccionario basco-castellano de las voces que son diferentes en los diversos dialectos (1884. urtean Ipuiac eta beste moldaera batzuec izenburupean berriro argitaratua) obrak.
Iturriagarenak dira San Ignazioren martxa izeneko ereserkiaren hitzak.
Antrostomus sericocaudatus
Antrostomus sericocaudatus Antrostomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Mali iparraldeko gatazka
Mali iparraldeko gatazka liskar armatua izan zen, 2012ko urtarrilean hasitakoa, tuareg nazionalistak eta talde armatu jihadistak Maliko gobernuaren aurka matxinatu zirelarik. Nazionalisten xedea Azawaden independentzia lortzea zen; jihadistek, berriz, Mali osoan xaria ezarri nahi zuten. 2015ean bake hitzarmena sinatu bazen ere, liskarrak izaten dira noizbehinka.
Vinton (Texas)
Vinton Texasko bat da. El Paso konderrian kokatua dago. 2010ean 1,971 biztanle zituen, 6.47 kilometro koadrotan banatuta.
Mali iparraldeko gatazka
Aurrekariak
Tuareg herri nomada da, Saharako basamortuan bizi dena. Historikoki bazterturik egon da, eta arrotzatzat hartu dute kolonizatzaile eta herrialde berriek. Mali, Niger, Argelia, Libia, Burkina Faso eta Mauritanian banatua, 1,5 milioi pertsonak osatutakoa dela jotzen da. Amazigeraz mintzo dira eta Tifinagh izeneko idazkera propioa dute. Deskolonizatze garaian, Frantziak bere interesen zerbitzura diseinatu zuen Mali eta herrialdeko tuaregak iparraldean zokoraturik utzi zituen, hegoaldearen kontrolpean.
Egoera horrek liskar ugari eragin ditu. Azken mendeko tuaregen matxinada nagusiak hauek izan dira :
2011ko Libiako gerra zibilean Niger eta Maliko milaka tuareg borrokatu ziren Muammar al Kadafiren armadan. Gerra amaitu zenean etxera itzuli ziren; batzuk Maliko armadan sartu ziren, baina beste batzuek bat egin zuten Azawaden Askapen Nazionalerako Mugimendua-rekin (MNLA) ; talde armatu hori 2011ko uztailean sortu zen, Tuaregen lurraldearen independentzia lortzeko helburuz.
2012ko tuareg matxinada
2012ko tuareg altxamendua urtarrilaren 17an hasi zen, Ménakan, MNLAko kide batzuek Maliko armadari eraso egin ziotenean. Hilabete hondarrerako hiria matxinoen esku zegoen. Urtarrilaren 18an, MNLA, Ansar Dine eta AQMIko indarrek Tessalit eta Aguelhok eraso zituzten. Tessalit berehala hartu zuten, baina Aguelhokek sei egunez iraun zuen; urtarrilaren 24an maliar soldaduak errenditu ziren, baina gehienak —153 Human Rights Watchen arabera— hilarazi zituzten.
Otsaila eta martxoan erasoak eta liskarrak hedatuz joan ziren Maliko iparraldean; martxo hasieran, errebelak Timbuktutik 125 kilometrora zeuden, Diré eta Goundam harturik, eta Ansar Dinek adierazi zuen Aljeria-Mali muga kontrolpean zuela.
Martxoaren 22an estatu-kolpe batek Maliko presidente Amadou Toumani Touré agintetik kendu zuen. Militar kolpezaleek azaldu dutenez, urtarrilean herrialdearen iparraldean hasitako tuaregen altxatzearen aurrean gobernuak izan zuen jarrera «inkonpetenteak» bultzatu zituen matxinada hastera. MNLA eta Ansar Dinek ederki baliatu ziren estatu-kolpe osteko giro nahasiaz: martxoaren 30ean Kidal hartu zuten, 31n Gao eta apirilaren 1ean Timbuktu. Azkenik, apirilaren 6ean Azawadeko Askapen Mugimenduak independientzia aldarrikatu zuen, baina nazioarteak ez zuen onartu. .
Xariaren ezartzea
Azawadeko Askapen Mugimenduak estatu laikoa nahi bazuen ere, Ansar Dine talde islamista erradikalak xaria ezarri zuen iparraldeko Malin. Edari alkoholdunak, tabakoa, futbola, Maliko eta Mendebaldeko musika eta bideojokuak debekatu zituzten, eta ohikoak bihurtu ziren harrikatzeak, esku-mozteak eta heriotz zigorrak.
Ekainaren 28an, Unescok Arriskuan dauden Munduko Ondarearen Zerrendan sartu zituen Tonbuktu hiria eta Gaoko Askiaren hilobia; mendekuz, Ansar Dineko kideek santu musulmanen hamasei mausoleoetatik zazpi ezereztu zituzten Timbuktun.
Nazionalista eta islamisten arteko gatazka
Maliko armada herrialdearen iparraldetik lekutu orduko, agerian gelditu ziren nazionalisten eta islamisten arteko desadostasunak. Maiatzaren 27an, MNLAk eta Ansar Dinek bat egiteko akordio batera iritsi ziren, Azawadeko Estatu Islamikoa sortu eta xaria ezartzeko. Era horretan, Ansar Dine talde islamiko erradikalak estatu berria onartzeko eskatzen zuen baldintza nagusia lortuko zuen, «islama zuzenbidearen iturria» izatea. Baina 24 ordu geroago MNLAk hautsitzat jo zuen hitzarmena.
Handik aurrera, bi taldeen arteko liskarrak ugarituz joan ziren. Ekainaren 27an, MOJWA eta AQMIko islamistek MNLAren kokaguneak eraso zituzten Gaon; bi egun geroago, borroka odoltsuen ostean, MNLAk bertan behera utzi behar izan zituen Gao eta Timbuktu, eta bi hiriak islamisten esku gelditu ziren. Irailean, Douentza hartu zuen MOJWAk, eta azaroan Ménaka.
Nazioarteko esku hartzea
Urriaren 12an, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak aho batez onartu zuen Mali iparraldean militarki esku harzea, gobernuak eremuaren kontrola berreskura zezan. Frantziak sustatutako ebazpen horrek 45 eguneko epea ematen zuen esku hartzeko plana prestatzeko.
Bien bitartean, islamistek hegoaldeko Mali hartzeko erasoaldia prestatzen jardun zuten; 2013 hasieran, Bambara Maoudén elkartu ziren Gao eta Timbuktutik joandako Ansar Dine, MOJWA, AQMI eta Boko Harameko kideak, eta urtarrilaren 10ean Konna hiri estrategikoaz jabetu ziren. Mopti eta Sévaré arriskuan ikusirik, Maliko presidente Dioncounda Traorék berehalako laguntza galdegin zion François Hollanderi. Biharamunean, Frantziak Serval Operazioa izeneko esku hartze militarra abiarazi zuen Malin. Izan ere, jihadisten aurkako borrokaz landa, Maliko gatazkarekin Frantziak arriskuan ikusten zituen bere interesak, hala nola, tuaregen lurraldean ustiatzen zituen uranio erreserbak.
Frantziakoaz gainera, Maliko armadak Ecowas Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Erkidegoak bidalitako tropen laguntza ere jaso zuen. Ansar Dineko bozeramaileak «arabiar munduko edozein tokitan zeuden Frantziako herritarrak» mehatxatu zituen, eta Hollandek plan antiterroristaren alerta maila igoz erantzun zuen.
Urtarrilaren 11n bertan hasi zuten Frantziako tropek Konna berreskuratzeko erasoaldia, helikoptero eta hegazkinen bonbardaketen laguntzaz; hondar gudulari islamistak urtarrilaren 18an irten ziren hiritik, eta biharamunean sartu ziren maliar eta frantziar indarrak. Borroketan ehundik gora jihadista, 11 soldadu maliar eta Frantziako armadako pilotu bat hil ziren. Aireko erasoei ezin eutsiz, Diabaly eta Douentzatik ere erretiratu behar izan ziren islamistak. Urtarrila eta otsailean, nazioarteko indarrak hedatuz joan ziren Malin: urtarrilaren 15ean, 800 soldadu frantziar zeuden, 2.000 19an, 3.500 30ean, eta 4.000 inguru otsaila hasieran. Ecowas eta Txadek bidalitako lehenbiziko soldaduak urtarrilaren 17an iritsi ziren; 24an 1.900 ziren, eta martxo hasieran 6.000, 2.400 txadiar barne.
Jihadistak Mopti eskualdetik egotzi ondoan, Gao eta Timbuktu lehenbailehen hartzea erabaki zuen François Hollandek. Frantziar-maliar indarrek iparralderantz jo zuten; urtarrilaren 25ean Hombori eta Lérén sartu ziren, 27n Gaon, eta 28an Timbuktun. Egun batzuk geroago, otsailaren 2an, Dioncounda Traoré eta François Hollande presidenteek bisitatu zuten azken hiri hori. Herrialdearen ekialdean, txadiar eta nigeriar indarrak Andéramboukane eta Ménakaz jabetu ziren urtarrilaren 28an.
Horiek horrela, AQMI eta Ansar Dineko islamistek gibelera egin zuten Adrar des Ifoghas mendiguneraino. Gerrilari jihadisten ihesaz baliaturik, MNLAko kideek iparraldeko zenbait hiri berreskuratu zituzten, Kidal barne ; mugimendu nazionalistaren arabera, operazioa frantziar armadarekin elkarlanean egin zen. MNLAk maliar indarren presentzia onartu ez zuenez gero, otsailaren 5ean 1.800 soldadu txadiar sartu ziren Kidalgo segurtasuna sendotzera. Azkenik, otsailaren 8an, frantziar eta txadiar indarrek Tessalit hartu zuten.
Mali iparraldeko hiri nagusiak berreskuratu ondoren, frantziar armadak Pantera operazioa burutu zuen, Adrar des Ifoghasen gotorturik zeuden AQMI eta Ansar Dineko jihadisten aurka. Operazioa otsaila eta martxoan gauzatu zen, Adrar Tigharghar-en, Aguelhoken ekialdean, Kidal et Tessaliten artean; frantziar eta txadiar soldaduek esku hartu zuten, MNLAren laguntzarekin. Martxo hasieran, ibarra naziarteko indarren kontrolpean zegoen, eta islamistek ihes egin behar izan zuten. Borroketan 200-300 islamista, 30 soldadu txadiar eta 3 frantziar hil ziren. Otsailetik apirilera, MOJWAk zenbait eraso egin zituen Gao eskualdean zeuden nazioarteko indarren aurka, gehienetan minak jarriz edo kamikazeen bidez.
Uagaduguko Hitzarmena
2013ko udaberrian, MNLA eta Maliko Gobernuaren arteko negoziazioak prestatzen hasi ziren. Baina Maliko biztanleriaren parte batek eta politikari batzuek nahiago zuten matxinoen aurkako gerra amaieraraino eramatea eta Kidaletik ere kanporatzea. Izan ere, maiatzaren 30ean 3.000 lagun manifestatu ziren Gaon, Kidal askatzeko eskatuz eta Frantziaren jarrera adostailea kritikatuz. .
Bake negoziazioak maiatzean hasi ziren, Uagadugun, Burkina Fasoko hiriburuan; Maliko Gobernua, MNLA eta HCUA Azawaden Batasunerako Kontseilu Gorenak parte hartu zuten, Burkina Fasoko presidente Blaise Compaoré, Nazio Batuen Erakundea eta Europako Batasuna bitartekari zirela. Ekainaren 18an, bakerako lehen akordioa lortu zuten. Su-etenaz gain, MNLAk eta HCUAk onartu zuten Maliko presidentetzarako hauteskundeak Azawaden ere egitea, eta baita Maliko armada eta administrazioa Kidalera itzultzea ere. Azawaden estatusari buruzko negoziazioak, berriz, hauteskundeen ondoren egitea adostu zuten.
Maliko segurtasuna eta egonkortasuna sendotzeko, Nazio Batuen Erakundeak Minusma (Maliko oreka egonkortzeko Nazio Batuen misio integrala) operazioa abiarazi zuen. Bake misio horren hedapena 2013ko apirilaren 25ean onartu zen, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren erabaki baten bidez. 11.200 kasko urdin eta 1.400 poliziak osatu zuten, gehienak Mendebaldeko Afrikakoak; 2013ko uztailerako 6.000 zeuden Malin. Horiek hedatu ahala, Frantziako armada atera zen, baina mila soldadu inguru gelditu ziren bertan.
Uagaduguko Hitzarmena sinatu arren, Maliko armadaren eta MNLAren arteko istilu franko izan zen ondoko hilabeteetan. Irailaren 26an, Maliko Gobernuarekin zituzten negoziazioak eten zituzten MNLAk, HCUAk eta Azawadeko Mugimendu Islamikoak, Ibrahim Boubacar Keïta presidenteak iparraldeko Maliren autonomia negoziatzeari uko egin ostean. Bestalde, frantziar armadak eutsi zion islamisten aurkako borrokari. Urriaren 20an hasi zen Maliko ipar-ekialdeko sare jihadisten aurkako operaziorik handienetako bat, Hydre izenekoa. 1.500 soldaduk parte hartu zuten, Frantzia, Mali eta Minusmakoek, baina islamistek ihes egin zuten borrokatu gabe. 2014ko urtarrilaren 23an, frantziar indarrek 11 jihadista hil zituzten Timbuktutik 100 kilometro iparraldera. AQMI eta MOJWAko jihadistei dagokienez, eraso suizida batzuk egin zituzten nazioarteko indarren aurka.