cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Germigny-sous-Coulombs
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Garrett (Illinois)
Garrett  Illinoiseko herri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 162 biztanle zituen, 0.35 kilometro koadrotan banatuta.
Gabon-zuzi
Gabon-zuzia, gabon-subila edo gabon zuria Europako kultura batzuetan Euskal Herriko zenbait tokitan Eguberrietan enbor bat erretzeko ohitura da. Euskal Herrian Olentzero-enborra, subilaro eta beste izen batzuekin ezagutzen da. Katalunian, Tió de Nadal izena ematen zaio. Frantzian, antzinako enborra pastel bilakatu eta bûche de Noël deritzo.
Carlo Clerici
Carlo Clerici (Zürich, 1929ko irailaren 3a - ib., 2007ko urtarrilaren 28a) italiar jatorriko suitzar txirrindulari bat izan zen, 1951 eta 1957 artean profesionala.
Kirol ibilbidea
Italiako Giroaz gain, Clericik Suitzako Sari Nagusia irabazi zuen 1952an (urte horretan bertan Suitzako Itzulian hirugarren izan zen), eta Züricheko txapelketa 1956an.
12. amaitu zuen 1954ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honetan parte hartu zuen aldi bakarrean.
Palmaresa
1953
1954
1955
1956
1957
Monte Castello di Vibio
Monte Castello di Vibio Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Monte Castello di Vibiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Korla aireportua
Korla Aireportua (txineraz: 阿克苏机场), (NAGE: KRL, NAZE: ZWKL), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang probintziako Bayin'gholin Mongoliar Prefektura autonomoan dago.
Thymiatris
Thymiatris Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thymiatris melitacma da.
Fabergé arrautza
Fabergé arrautza, 1885-1917 artean Peter Carl Fabergé eta bere artisauek Errusiar Inperioko tsarrentzat, nobleentzat eta industria eta finantza burgesiaren kideentzako sorturiko 69 bitxietako bat da. Arrautzak bitxigintzaren maisu lantzat jotzen dira.
Carlos Labaien
Carlos Labaien (Iruñea, 1578 - 1632) nafar inprimatzailea izan zen. Zaragozan ikasi ondoren, Iruñeko Udalak deitu zuen Matias Maresi konpetentzia egiteko. Hogeita sei urtetan 50 liburu inguru argitaratu zituen.
Anglo-espainiar Gerra (1585-1604)
Anglo-espainiar Gerra (1585-1604) isabeldar Ingalaterrako Erresuma eta Filipe II.aren Espainia arteko aldizkako gatazka izan zen.
Hasieran, ingelesek zenbait garaipen izan zituzten, tartean Cádizen (1587) eta Itsas Armada Garaiezinaren galearen (1588), baina gero porrot egin zuten, tartean Ingeles Armada (1589), San Juango gudua n eta Essex–Raleigh espedizioa n (1595 eta 1597). Espainiarrek Ingalaterra inbaditzeko beste bi saiakera (1596 eta 1597an) egin bazuten ere, ezin izan zuten ezer lortu.
XVII. mendearen hasieran gerra itopuntuan zegoen Herbehereetan, Frantzian eta Irlandan. Hori zela eta, 1604an Londresko ituna sinatu zuten: Ingalaterrak eta Espainiak beren esku-hartze militarrak eten zituzten Herbehereetan eta Irlandan eta ingelesek bere kortsarioak eten zituzten.
Charles Beltzuntze
Charles-Philippe-Henri-Louis Beltzuntze (Beltzuntze bizkondea) (Brunswick, 1796ko abuztuaren 28 - Bordele, Okzitania, 1872ko maiatzaren 18) Frantziako Iraultza zela-eta erbestean jaiotako euskal idazlea izan zen, Beltzuntze etxearen kidea.
Biografia
Jean-Antoine Beltzuntzeren hilondoko semea, 1804an Dominique Beltzuntze bere aitona hil zenean Mehaineko bizkonde bilakatu zen. Familia Frantziako Iraultzaren ondorioz erbestean bizi zen eta 1815ean bigarren berrezarkuntzan itzuli zen. 1825ean Mehaineko gaztelua berrerosi zuen. Mehaineko alkate (1841-1847) Hazparneko kantonamenduko kontseilari (1848-1852) izendatu zuten. Arazo finantzarioak zituen eta, Mehaineko gaztelua saldu zuen eta trenbideen negozioan sartu zen.
PlayStation 4
PlayStation 4 (japonieraz プレイステーション4, sigla ofizialez PS4) Sony Computer Entertainment konpainiaren PlayStationaren laugarren modeloa da, bideokontsolen zortzigarren belaunaldikoa.
Agertze datak
Ofizialki 2013ko otsailaren 20an iragarri zen, PlayStationari buruzko bilkuran. Hala ere, diseinua ez zen aurkeztu 2013ko ekainaren 10 arte. PlayStation 3aren jarraipena da, eta Microsoften Xbox One eta Nintendoren Wii Uarekin lehiatuko da zortzigarren belaunaldi horretan. 2013ko azaroaren 15ean merkaturatu zuten AEBetan, eta Europan 2013ko azaroaren 29an. Japonian, ordea, 2014eko otsailaren 22an da merkaturatzekoa.
Ezaugarriak
PS4ak zortzi nukleoko AMD prozesadore bat izango du. Diseinu berri hau egin da generazio berriko bideojokuen garapena errazago egiteko. Aldaketa honek nabarmentzen du SONYren esfortzua generazio berriko kontsola hau garatzen, PS3 aren garapenean, produzioan eta kaleratzean ikasitakoaren ondoren. Bi modelo daude 500GB eta 1TB-ekoak. 2016an atera den PS4ak Play Station VRa jasan dezake eta aurrekoak baino HDR kalitate hobea du.
Historia
2013 hasieran Sony-k adierazi zuen ekitaldi berri bat egongo zela, PlayStation Meeting 2013 izenekoa, eta han PlayStationen etorkizuna jakinaraziko zela. Ekitaldia 2013-ko otsailaren 20an egin zen eta han PlayStationa ezagutzera eman zuten.
Game Developers Conference edo GDC-an, Sony PlayStation 4-aren xehetasun gehiago eta bideo-joko batzuk aditzera eman zituzten, hauek ziren: Battlefield 4, Assassin's Creed IV: Black Flag, Watch Dogs eta Metal Gear Solid: Ground Zeroes.
Hardwarea
PS4-aren diseinua ez zen argitaratu PlayStation Meeting-ean, oraindik ez zutelako bukatu. Kontsola honen pisua 2.8kg-koa izan behar zituen eta bere grafika Nvidia egin behar izango zuen, baina azkenean erakunde horrek ez zuen bere grafika egin.
Osagarriak
PS4-a bi osagarri ditu, PlayStation Meeting 2013-an aurkeztu zituztenak: PlayStation 4 eye eta DualShock 4.
Dualshock 4
Dualshock 4a PS4aren agintea da. Agintea honek antzekotasun handia dauka PS3ren agintearekin eta hiru koloretan dago: beltza, gorria eta urdina. Hala ere, pertsonalizatu daiteke nahi den neurrira. Sortze prozesuan Guerrilla Games parte hartu zuen eta aldaketa batzuk egin zituzten, adibidez bi stickak igo zituzten doitasun handiagoa izateko. Gainera, aurikularrak pizteko konektore bat jarri zuten. Eta beste aldaketa bat Share botoia da.
SharePlay
SharePlay-a, PlayStation Vita PS4-arekin konektatzeko ezaugarri bat da. Ezaugarri honi esker, PS4 jolasten den partida PS Vitan partida jarraitu daiteke
Softwarea
PlayStation Network, PlayStation Storen zerbitzuetan sartzeko aukera dago. Eta PlayStation plus erosiz gero, beste hiru zerbitzu eskaintzen dira: online jolastu dezakezu, hilabetero jolas batzuk dohain izatekoa eta Netflix, Amazon.com eta Hulu erabiltzea.
Erabiltzaileen Interfazea
PlayStation Dynamic menuarekin zure lagunen sariak ikusteko aukera dago eta noiz izan zen bere azkenengo jokaldia ikus daiteke ere bai.
Eduki fisikoa eta linean
Bideo-jokoak bi formatan eros daitezke, fisikoan, hau da, denda batean erosten den joko bat eta linean, hau da, PlayStation Store dendan.
Bateragarritasuna beste bertsioekin
Tokyo Game Show 2013an, Sonyk adierazi zuen, PS4an, PS3ren bideo-jokoek bateragarritasuna izango zutela. Hori dena, Gaikai plataforma erabiliz ahalbidetuko zen.
Riau-riau
Riau-riau Iruñeko Sanferminetako ekitaldi bat zen, non Iruñeko Udalbatzako zinegotziak udaletxetik San Fermin bezperak abesteko San Fermin kaperara joaten ziren segizioan herritarrek Miguel Astrainek konposatu eta La Pamplonesa bandak jotzen zuen Astrainen bals ospetsua behin eta berriz abesten zuten, martxa motelduz eta eragotziz. Ekitaldia 1914 urtean abiarazi zen eta 1997 urtera arte ospatu zen. Urte horretan, ekitaldian izandako istiluak zirela eta, segizioa bertan behera utzi zen. Geroztik Mutilzarra peñak ekitaldia segiziotik at antolatu du baina 2012 urtean berreskuratu behar zen udalbatzako segizioarekin batera ospatuko zuela adierazi zuen; urte horretan, ordea, istiluak berriz ere gertatu eta bertan behera geratu zen ekitaldia.
Ranua
Ranua Finlandiako iparraldeko udalerri bat da, Lappi eskualdean kokatua, Rovaniemi hiriburuaren hegoaldean eta Ipar Ostrobotniaren mugan. 3.694,83 km²-ko azalera duen udalerria honek, ia 4.500 biztanle dauzka, eta Rovaniemi bizilagunarekin batera sortu duen eskaintza turistikoari esker, Lappi eskualdeko irabazi gehien dituen bigarren udalerria da. Gainera, Helsinkiko Korkeasaari ondoren, Finlandiako zoo handiena da Ranuakoa, Ranuan Eläinpuisto. Bertan, animalia artiko guztiak daude, bai hegaztiak, baita ugaztunak ere, eta herrialdeko hartz zuri bakarrak zooan aurki daitezke: Manasse ar nagusia eta Rostockeko Venus eta Valeska biki alemaniarrak. Urtero, guztira, milaka bisitari izaten ditu.
Lappi eskualdearen hegoaldean dago, Ipar Ostrobotniaren mugan eta Rovaniemi hiriburuaren eta Zirkulu Polar Artiko paralelotik 80 bat km hegoaldera. Rovaniemiz gain, beste bizilagunak Tervola eta Simo mendebaldean, Posio ekialdean eta hegoaldeko Ii eta Pudasjärvi udalerri ipar ostrobotniarrak dira.
Geografia
Udalerria Finlandiako Lappi eskualdearen hegoaldean dago. Ipar Ostrobotniarekin muga egiten du eta Rovaniemiren erdigunetik eta Zirkulu Polar Artiko paralelotik 80 bat km hegoaldera dago. Eskualdeko hiriburuaz gain, beste bizilagunak Tervola eta Simo mendebaldean, Posio ekialdean eta hegoaldeko Ii eta Pudasjärvi udalerri ipar ostrobotniarrak dira. Ranuak 3.694,83 km²-ko azalera dauka, alegia, Iparraldea baino handiagoa da, eta Rovaniemirekin batera izen bera duen azpieskualdea osatzen du. Udalerriko klima nagusia, klima subartikoa da, eta taiga edo baso borealak udalerriko bazter guztiak betetzen ditu; honenbestez, bertan hazten diren zuhaizti ohikoenak, haltzadiak, izeidiak, makaldiak, pinudiak, sahastiak eta urkidiak dira. Elurrak ere udalerriko lurra estaltzen du azaro hasieratik maiatzera arte eta azkenik, aipatzekoak dira landare-espezie desberdinak aurki daitezkeen inguru zingiratsu eta paduratsuak, herrialde osoko ospetsuenak.
Lehen aipatu bezala, Zirkulu Polar Artikoaren, 66º 33' 38" paraleloaren, hegoaldean dago udalerria; zehazki 80 bat km hegoaldera. Horrenbestez, Lappiko gauerdiko eguzki eta gau polar fenomeno atmosferikoak ez dira ematen, baina Finlandia ospetsu egin duten gau zuriak urtero izaten dira; hau da, eguzkiaren argitasuna Ranuako zeruaren jabe izaten da ekain-uztail bitartean. Lehen esan bezala, udalerriko klima nagusia subartikoa da eta, ondorioz, tenperatura leunak izaten dira udan, baina neguak hotzak eta luzeak izan ohi dira. Lappi iparraldean ez bezala, Ozeano Artikora iristen diren ur-korronte beroek ez dituzte neguak leuntzen, eta herrialdeko negu latzenak inguru honetakoak izan ohi dira. Samiek antzinean, eta gaur egun oraindik egiten dituzten egutegietan, Lappiko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi urtaro bereizten zituzten: udaberri-negua, udaberria, aitzinuda, uda, aitzinudazkena, udazkena, aitzinegua eta negu iluna. Bestalde, iparrargiak inguru honetan oso ohikoak ez diren arren, urrian eta martxoan noizbehinka ikus daitezke. Udalerria guztiz laua da, 300 metroak igarotzen dituen lekurik ez dagoelako; gailur garaiena 277 metroko Palovaara muinoaren gailurra da. Ur-azalera berriz, %6,5ekoa baino ez da. Herrialdeko udalerrietan ematen den batezbestekoaren azpitik; guztira, 241,09 km². Dena den, hainbat aintzira eta ibai daude udalerrian; hala nola, aipatzekoak dira Juottaan tekojärvi, Näskäjärvi, udalerriaren izen bera daraman Ranuanjärvi eta Simojärvi eta Soppana izeneko babestutako natura-eremu ospetsua osatzen duen Simojärvi aintzirak, eta Kivijoki, udalerria iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen Simojoki, Siuruanjoki eta Tainijoki ibaiak. Bertako ur-korronte indartsu, emaritsu eta harroetan dauden izokina, amuarrain marroia eta laponiako amuarraina bezalako ur gezatako arrainek arrantzale ugari erakartzen dituzte. Arrantzale hauek, ur-jauzi txiki eta ur harrotatik hurbil jarri ohi dira arrain nahasiak harrapatzen errazagoak direlako. Hala ere, ur-eremuetan ikus daitezkeen animalia handienak, herrialdeko igaraba ospetsuak dira. Simojärvi eta Soppanakoaz gain, babestutako beste bi eremu daude udalerrian, Litokaira eta Runkaus Natura Erreserba Hertsia. Batik bat aintzira eta eremu zingiratsuek osatzen dituzte eremu babestu hauek eta herrialdeko natura basatiaren erakusgarri dira. Paduretako intsektuez eta arrainez elikatzen diren hegaztien artean, lira-oilarrak, espezie desberdinetako antzarak, aliota artikoak, beltxarga oihulariak, arrano arrantzaleak eta ubarroi handiak daude. Bestalde, aipatzekoak dira udalerriko baso handietan bizi diren siberiar eskinosoak, elur-hontzak, hontz handiak eta ipar-urubiak. Ugaztunen taldea aldiz, otsoek, hartz arreek, ipar-katamotzek, altzeek, azeri gorri eta zuriek, azkonarrek, elur-orein basati eta etxekotuek, erbi arruntek, ipar-erbiek eta jatunek osatzen dute. Animali guzti hauez gain, Ranua Zooan herrialdeko hartz zuri bakarrak daude: Manasse ar nagusia eta Rostockeko Venus eta Valeska biki alemaniarrak.
Azken urteotan, Ranua eta Tervola artean dagoen Runkaus Natura Erreserba Hertsiaren inguruan uranio erreserba urriak aurkitu dira. Sektore honetan gailurrean dauden Australia, Frantzia eta Kanadako enpresak, bertan uranio erauzketak egiten hasteko prestatzen hasiak dira. Uranioa baliagai oso mugatua eta kutsakorra denez, lappitarrek Uraaniton izeneko elkarte bat sortu dute hau erauztearen aurka. Azken urteotan, elkarte honek hainbat manifestazio (Helsinkin esaterako) eta natura kanpaketa antolatu ditu. Hego Lappin egin zen natura kanpaketan 2008ko udal hauteskundeetarako talde bat aurkeztea erabaki zuten; hain zuzen, Parempi Ranua talde independenteak bost eserleku lortu zituen udalerriko udal hauteskundeetan. Talde honez gain, Zentroko Alderdiko ordezkari batzuk ere uranioa bilatzearen aurka bozkatu zuten udalbatzan. Dena den, boto hauek ez ziren nahikoak izan baliagai honen bilaketa ekiditeko eta erauzketak laster hasiko direla uste dute Uraaniton elkartekoek.
Historia
Bazter hauetara iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarrak urtzen hasi zirenean iritsi zela uste da, k.a. VII. mende inguruan. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta gehienbat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estuak izan zituzten. Nahiz eta oraindik lurralde honen jatorrizko biztanleen, samitarren jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago Eskandinaviara immigratu zuten eta eurekin samiera hizkuntza eraman zuten herri uraldarren nahasketaren ondorioa direla. Kemijoki ibaitik hurbil bizi ziren samitarrak (haien artean ranuatarrak), gaur egun desagertua dagoen hizkuntza berezi batean hitz egiten zuten, kemieraz edo kemi samieraz. Hegoaldeko tavastiarrak eta ekialdeko kareliarrak izan ziren aurkitutako burdinezko tresneria Lappira ekarri zuten biztanleak I. mende inguruan. Hasieran, Suediar Inperioaren garaian, Kemi hiriaren menpe zegoen herri txiki bat baino ez zen Ranua, Ostrobotnia antzinako probintzian. Herriaren lehen aipamena 1577. urtekoa bada ere, badakigu garai hartarako ia samitarrik ez zela gelditzen. Ranuatarrak, eguraldiak baimentzen zuenean behintzat, arto, patata eta zereal nekazaritzatik, arrantzatik, larru merkataritzatik, eta XVIII. mendetik aurrera basogintza industriatik eta elur-orein abeltzaintzatik bizi ziren.
XVIII. mendean, Finlandiaren kontrola izateko Suediar eta Errusiar Inperioen arteko guduak izan ziren Finlandia eta Europa kontinente osoan; azkenean, Finlandiako Gerran, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen, finlandiar nazionalismoaren laguntzaz. XIX. mendean, Lappiko udalerrien hazkundea eman zen (Kemi-Tornio, Sodankylä eta Rovaniemirena), eta udalerria, garai berriak asetzeko behar ziren produktuak (egurra esaterako) lortzeaz arduratu zen. Basogintza industria eratzen hasi zen.
XX. mende hasieran, Errusian zebilen giro nahasiari probetxu atera nahian, finlandiarrek independentzia aldarrikatu zuten 1917an eta Gerra Zibila irabazi ondoren, burujabe bihurtu zen 1918. urtean. Urte horretan bertan, Ranua udalerri bihurtu zen. Herrialde subiranoa bihurtu ondoren, herriko bizimodua aldatzen hasi zen; Rovaniemi bizilaguna Lappiko hiriburu izendatu zuten eta hazkundeak bultzada handia eduki zuen. Hala ere, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen kontinente zaharrean. Herrialdeak bere independiente estatusa mantendu nahian, Alemania naziarekin bat egin zuen SESB bere lurraldetik urruntzeko. Norvegiatik iritsitako tropa alemaniarrak hirian egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten. Hainbat guden ondoren (Neguko Gerra, Jarraipenaren Gerra), Finlandiak lurralde asko galdu zituen; haien artean, Salla udalerriko zati bat. Hala ere, herrialdeak SESBekin bake-akordio bat sinatu zuen, eta horrek, alemaniarrak finlandiar lurretatik botatzea eskatzen zuen. Finlandiak orduan, naziak jazartzeari ekin zion. Hauek, bizilagun den Norvegiara, euren herrialde satelitera, alde egitea pentsatu zuten, baina ihes egin baino lehen, Lappi osoa suntsitzeko agindua eman zuen Lothar Rendulic ofizialak. Laponiako Gerra hasi zen. Finlandiarrek Kemi eta Tornio ingurura jo zuten alemaniarrak portu estrategiko hoietatik urruntzen saiatzeko eta bitartean, naziek gotorleku sendoena zuten Rovaniemi suntsitzera abiatu ziren. Hiriburuan izugarrizko suntsiketak egin zituzten, baina bertara Kemijärvi herritik sartu zirenez, Ranuak ez zuen hondamendirik jasan.
Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki, izugarrizko hazkuntza izan zuen, eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu, eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Azken 30 urteetan, biztanleria asko jaitsi da (70eko hamarkadako 7.000 biztanletik, gaur egungo 4.500era) eta ranuatarren arazo nagusia langabezia bihurtu da. Herritarrak lanpostu eta bizimodu hobe baten bila Rovaniemi hirira alde egiten jarraitzen dute, baina badirudi 1983. urtean sortutako Ranuan Eläinpuisto zooari esker, turistak gerturatzen hasiak direla eta langabezia garaiari bukaera eman zaiola. 2005. urtetik irabazi gehien dituen Lappiko bigarren udalerria da Rovaniemi ondoren.
Azpiegiturak
Ranuan Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek eraiki zuten aerodromo bat dago, baina herritarrek airez bidaiatzeko erabiltzen duten azpiegitura Rovaniemiko aireportua da. Aireportu hau udalerritik oso hurbil dago, 80 bat km-ra gutxi gorabehera, eta Europa osorako hegaldiak eskaintzen dira bertatik.
Hegoaldetik iparraldera doan estatu finlandiarraren VR-Yhtymä garraio-konpainiaren trenbide-sarea ez da udalerritik igarotzen. Hala ere, hiriko biztanleek Rovaniemira joanez gero, herrialdeko edozein hiri handira trenbidez bidaiatzeko aukera daukate (Errusiako Mosku eta San Petersburgora barne); Helsinkira esaterako, zortzi ordu eskasean iristeko aukera dago.
Kantatie 78 errepideak Ranua gurutzatu egiten du eta udalerria Rovaniemi eta Ipar Ostrobotniako hiriekin batzen du. Errepide txikiagoak ere badaude, herrixka txikietatik herrigunera doazenak.
Banaketa
Udalerria hain handia denez, hainbat herrixkez osatua dago; guztira hogeita hamar baino gehiago izango dira, baina gutxi batzuk baino ez dute ehun biztanleko muga igarotzen. Ranua herria da nagusi eta udalerriko biztanleriaren erdia baino gehiago bertan bizi da. Hauek dira herrixka garrantzitsuenak: 200 biztanle baino gehiago dauzkaten herrixkak beltzez.
Hiri senidetuak
Udalerriak hiri senidetu bakarra dauka 1990. urtetik, Iwasaki; hala ere, ondorengo udalerriekin ere harreman ona dauka:
Udala
Ranuako eta Finlandiako gainontzeko udalerrietako udalbatzak eratzeko, lau urtero udal hauteskundeak antolatzen dira herrialdean. Gaur egun dagoen udalbatza 2012ko urriaren 28an ospatu ziren udal hauteskundeetan eratu zen.
Landa udalerri guztietan nagusitzen den Zentroko Alderdia suertatu zen garaile, eserleku guztien %63arekin. Gainera, aurreko hauteskundeko emaitzak hobetu zituen eta ordezkari bat irabazi zuen; guztira, hamazazpi lortu zituen. Lappi eskualdean lortutako garaipen handiena izan zen Zentroko Alderdiak hauteskunde honetan lortu zuena. Bigarren indarra, Parempi Ranua (Ranua Hobea) talde independente ekologista izan zen; talde berria izanik, gogotsu sartu zen udalbatzan eta bost eserlekurekin eta uranioren bilaketa ekiditeko hitzarekin, bigarren postua lortu zuen. Hurrengoak, batzarkide bat irabazi zuen Alderdi Sozial-Demokrata eta Alderdi Nazionala izan ziren; hurrenez hurren, hiru eta bi eserleku lortu zituzten eta botoen %11,9a eta %9,4a. Azkenik, aipatzekoa da Ezker Elkartasunak aurreko udalbatzan zuen eserleku bakarra galdu zuela hauteskunde honetan. Udalbatzak Kimmo Sarapää alkate aukeratu zuen.
Hurrengo hauteskundeak, 2012. urtean ospatuko dira, Finlandiako gainontzeko udalerrietan bezala.
Biztanleria
60ko hamarkadan hazkunde izugarria izan zuen biztanleriak, 7.000 biztanleko kopurura iritsi zen, eta Lappiko udalerri (kunta) handiena bihurtu zen Sodankylärekin batera. Hala ere, 70eko hamarkada hasieran basogintzak udalerrian izan zuen beherakada, Kemijärvi hiriaren mesedetan, gogorra izan zen biztanleentzat, eta askok, hiriburura alde egin zuten. Gaur egun oraindik, lanpostu eta bizimodu hobe baten bila Rovaniemi hirira alde egiten jarraitzen dute herritarrek, baina badirudi 1983. urtean sortutako Ranuan Eläinpuisto zooari esker, turistak gerturatzen hasiak direla eta langabezia garaiari bukaera eman zaiola. 2005. urtetik irabazi gehien dituen Lappiko bigarren udalerria da Rovaniemi ondoren.
Eskualde osoan bezala, erlijio nagusia luteranoa da, eta hainbat eliza daude udalerri osoan; hiriguneko eliza esaterako. Estatistiken arabera, biztanleriaren %20,6a hamalau urteko adin txikikoak dira eta hirurogeita lau urte gorakoak aldiz, %18,9a dira.
Hezkuntza eta Osasuna
Guztira sei eskola daude udalerrian; bi Ranua herrian daude, eta beste lauak aldiz, Asmunti, Impiö, Kuha eta Kuukasjärvi herrixketan. Eskola garaia amaitzean, ikasten jarraitzeko, ikasleek Ranua herrian dagoen institutura joan behar dute, Ranuan Lukiora hain zuzen.
Lappiko Ospitalea Rovaniemi hiriburuan dago, baina Ranuan gutxiengo zerbitzuak dituen erietxea dago.
Armarria
Armarria udalerriaren ikur nagusia da, 1959ko ekainaren 23an Ranuako udalbatzak hala erabaki zuenetik (Barne Ministerioak azaroaren 23an). Olof Eriksson artista helsinkiarrak sortu zuen eta, bertan agertzen diren irudiekin, egileak udalerriaren natura, kultura eta historia adierazi nahi izan zituen. Zelai berde ilunaren gainean, buruz behera dagoen zilarrezko zerra dago, azpian zilarrezkoa ere den ur haria moztear dagoela. Zerrak XIX. eta XX. mendeetako basogintza industria adierazten du, Ranuaren hazkuntza eta garapena ekarri zuena. Ur hariak, bestetik, Simo ibaia eta, historian zehar, honek udalerriarekin izan duen harremana irudikatzen du; izan ere, ur emari hau herriaren sarrera eta irteera nagusia izan da urteetan, Ranua beste udalerri eta hiriekin bat egiten lagundu duen garraiobidea.
Ospakizun bereziak
Abuztuko lehenengo astebukaeran, Hilla (euskaraz ipar masusta) izeneko azoka ospatzen da udalerrian 1974. urtetik. Ranuatarren arabera, Europako ipar masusta onenaren uzta ospatzeko antolatzen dute ohitura bihurtu den azoka hau.
Mercado de la fresa de los pantanos (camemoro) en Ranua
Ekonomia
Gaur egun, hirugarren sektorea da nagusi eta langile guztien %63,5ak, bai zerbitzu lanetan, bai turismoan, bai garraioan, bai hezkuntzan, bai merkataritzan egiten du lan. Gainontzekoak, nekazaritza eta abeltzaintzan (%21,8), industrian (%12,3) eta beste jarduera batzuetan egiten dute lan. Langabezia ehunekoa nahiko altua da, %13,4koa, baina gainontzeko Lappiko udalerriekin alderatuz baxua da.
Azken 30 urteetan, biztanleria asko jaitsi da (70eko hamarkadako 7.000 biztanletik, gaur egungo 4.500era) eta ranuatarren arazo nagusia langabezia bihurtu da. Herritarrak lanpostu eta bizimodu hobe baten bila Rovaniemi hirira alde egiten jarraitzen dute, baina badirudi 1983. urtean sortutako Ranuan Eläinpuisto zooari esker, turistak gerturatzen hasiak direla eta langabezia garaiari bukaera eman zaiola. 2005. urtetik irabazi gehien dituen Lappiko bigarren udalerria da Rovaniemi ondoren.
Azkenik, aipatu beharra dago, Ranua eta Tervola artean dagoen Runkaus Natura Erreserba Hertsiaren inguruan uranio erreserba urriak aurkitu dira. Sektore honetan gailurrean dauden Australia, Frantzia eta Kanadako enpresak, bertan uranio erauzketak egiten hasteko prestatzen hasiak dira. Izan ere, uranioa baliagai oso mugatua eta kutsakorra da, eta lappitarrek Uraaniton izeneko elkarte bat sortu dute hau erauztearen aurka; hainbat manifestazio egin dituzte, Helsinkin esaterako, hego Lappin natura kanpaketa bat antolatu zuten, eta 2008ko udal hauteskundeetara bost eserleku lortu zituen Parempi Ranua talde independentea aurkeztu zuten. Hala ere, talde honez gain, Zentroko Alderdiko ordezkari batzuk ere uranioa bilatzearen aurka bozkatu zuten udalbatzan; boto hauek dena den, ez ziren nahikoak izan baliagai honen bilaketa ekiditeko. Uranio erauzketak hasiz gero, udalerriko diru-sarrera izugarri haziko dela uste dute adituek.
Zeharkale
Zeharkalea bi kale nagusiren arteko zeharkako kaleari deritzo. Zeharkaleak kale nagusi bietako baten izena hartu ohi du, baina ez beti. Adibidez, Iruñeko Espoz Mina eta Estafeta kaleak elkartzen dituen zeharkaleak, lehenengoaren izena hartzen du: Espoz Mina zeharkalea.
Infernuko arrosak
Infernuko arrosak Fernando Morillo idazle azpeitiarraren liburua da. 2013an argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik.
Eporycta
Eporycta Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eporycta tarbalea da.
NGC 5087
NGC 5087 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Hudson (Ohio)
Hudson Ohioko hiri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 22,262 biztanle zituen, 66.29 kilometro koadrotan banatuta.
Gays (Illinois)
Gays  Illinoiseko herri bat da. Moultrie konderrian kokatua dago. 2010ean 281 biztanle zituen, 1.05 kilometro koadrotan banatuta.
Montégut (Gers)
Biztanleria
2007an Montégut udalerrian erroldatutako biztanleak 467 ziren. Familiak 158 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 61 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 166 etxebizitza zeuden, 156 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 159 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 156 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 320 ziren, horien artean 219 aktiboak ziren eta 101 inaktiboak ziren. 219 pertsona aktiboetatik 207 lanean zeuden (107 gizon eta 100 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 101 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montégut udalerrian 177 unitate fiskal zeuden, 467,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.293 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kongelatu-denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montefalco
Montefalco Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montefalcok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kara
Kara (Ка́рское мо́ре, Karskoye more) Ozeano Artikoaren bazterreko itsasoa da, Siberiaren iparraldean dagoena, Zembla Berriaren eta Taimyr penintsularen artean. Erabat izoztua egoten da neguan, eta izotz zatiak izaten ditu udan.
Geografia
Mendebaldean Zembla Berria du, eta Karako itsasarteak lotzen du Barents itsasoarekin; ekialdean, berriz, Iparraldeko Zembla uhartedia du. 1.450 kilometro luze eta 970 kilometro zabal da, eta 926.000 kilometro koadroko eremua hartzen du. Batez besteko sakonera 110 metrokoa da. Barents itsasoarekin alderatuta, Kara hotza da oso, urteko bederatzi hilabete ematen baititu izoztua. Ob, Jenisei, Pyasina eta Taimyr ibaiak isurtzen dira Kara itsasora.
Éliphas Lévi
Alphonse Louis Constant, ezizenez Éliphas Lévi (Paris, Frantzia, 1810eko otsailaren 8a - 1875eko maiatzaren 31) frantses idazlea izan zen.
Kara
Historia
XVI. mendeko mapetan Oceanus Scythicus edo Mare Glaciale izena izan arren, XIX. mendera arte ez zen ondo esploratu. Bigarren Mundu Gerran, Alemaniako itsaspekoak patruilatu zuten, sobietar itsaspekoak hondoratzeko asmotan, 1942ko udako Wunderland Operazioan.
Éliphas Lévi
Biografia
Apezpikua eta teologia-irakaslea izan zen. Literatura mistikoa landu zuen hasieran: L´Assomption de la Femme edo Le Livre de l´amour (1841), La Mère de Dieu (1844). Iraultzaileen eta anarkiazaleen alde azaldu zen geroagoko bere hainbat lanetan: La Bible de la liberté (1841), La voix de la famine (1846). Azkenik, apaizgoa utzi eta okultismoan eta espiritismoan murgildu zen: Ouvres de philosophie occulte (1860-1865, Éliphas Lévi ezizenez argitaratuak).
Hunting Valley (Ohio)
Hunting Valley Ohioko herri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 705 biztanle zituen, 20.44 kilometro koadrotan banatuta.
Matias Mares
Matias Mares (Lyon, 1566 baino lehen - Iruñea, ) frantziar inprimatzailea da, XVI. mendean Gaztelan, Bilbon eta Iruñean lan egin zuena. 1596an Pedro Porralisen alargunarekin ezkondu eta bere inprenta bereganatu zuen. Hamalau urtetan 21 liburu argitaratu zituen.
Letea
Letea Errezilgo auzoa da, herriaren ekialdean. Baserri ugari ditu eta ez dago gune garrantzitsurik. Albiztur, Alkiza, Larraul eta Bidegoianekin egiten du muga. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 133 biztanle ditu.
Azetabulu (argipena)
Azetabulu izan daiteke:
Rosscarbery
Rosscarbery (irlanderaz Ros Ó gCairbre, Cairbre-ren Basoa esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerria da. Udalerria berez, estuario estu batean dago, ondoren izen berdineko Rosscarbery badian zabaltzen delarik. Clonakilty eta Skibbereen udalerrien arteko errepidean dago.
Bohinj
Bohinj, Esloveniako udalerria da, Karniola Garaia eskualdean dagoena. 2002ko erroldaren arabera 5.222 biztanle ditu, hauetatik 1.774 erdigunean, Bohinjska Bistrica herrian.
Geografia
Juliotar Alpeak ditu eta Bohinj aintziratik ateratzen den Sava Bohinjka ibaiak sorturiko harana hartzen du. Bertan dago herri handiena den Bohinjska Bistrica. Triglav Parke Nazionalaren zati bat ere hartzen du.
Historia
Hainbat arkeologi eremu aurkitu dira bertan:
Azetabulu (ontzia)
Antzinate klasikoan, azetabulu (acetabulum; ὀξίς, ὀξύβαφον, ὀξυβάφιον) ozpina eta beste zenbait gai gordetzeko erabiltzen zen ontzitxoa da. Izena ozpinetik (acetum) zetorkion arren, beste gaietarako ere erabiltzen zuten. Anatomian, antzeko itxura duelako, pelbisaren gainazalaren atal konkaboari azetabulu diote.
Isbrueckerichthys epakmos
Isbrueckerichthys epakmos Isbrueckerichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Vostok
Vostok sobiet batasunak (SESB) gizakiak espazioratzeko garatu zituen kapsula motako espazio-ontziak ditugu 1960ko hamarkadan erabili zirenak, izen berarekin ezagutzen dira kapsula horiek jaurtitzeko erabili ziren suziriak. Vostok (Восток) hitzak errusieraz ekialde edo ekialdeko esan nahi du ekialdean kokatuta dagoelako. Espazio-ontzi hauekin jaurti zen lehen aldiz gizaki bat lurreko orbitara 1961ko apirilak 12an Kazakhstanen dagoen Baikonurgo kosmodromotik Juri Gagarin kosmonauta orbitaratu zutenean. Espazio-ontzi hauetako batean ere lehen emakumea jaurtia izan zen 1963ko ekainak 16ean jaurtigune beretik Valentina Terexkova espazioratu zenean.
Vostok klaseko sei espazio-ontzi jaurti ziren espaziora programa eten zen arte. Vostok klasearen eboluzio gisa Voskhod klasea sortu zuen SESB-k bere tripulaziodun hegaldiekin jarraitzeko.
Vostok programako espaziountziek bi zati nagusi zituzten:
Manuel Ibarburu
Manuel Ibarburu Urrestarazu (Donostia, 1937ko otsailaren 20a - ) euskal arraunlari ohia da. José bere lehengusua ere arraunlaria zen.
Donostiako Ur Kirolak izan zuen kluba 1958 eta 1960 artean. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.
Monteleone di Spoleto
Monteleone di Spoleto Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Monteleone di Spoletok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Argisain
Argisain edo Santa Marina Errezilgo auzoa da, exklabe moduan Beizama, Albiztur, Legorreta eta Bidegoianek bat egiten duten lekuan. Lau herri hauen arteko mugaren zati batean karratu txiki bat dago eta bertan Santa Marina izeneko lekua dago. Albiztur eta Bidegoianen ere izen bereko etxagunea daude.
Jesús María Leizeaga
Jesús María Leizeaga Etxezarreta (Andoain, 1934ko urriaren 25a - ?) euskal arraunlaria izan zen.
Donostiako Ur-Kirolak klubeko arraunlaria zen. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.
Zetesima
Zetesima Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Zetesima lasia da.
Pettigo
Pettigo (irlandera Paiteagó) Irlandako Errepublikako Donegalgo konderriaren hego-ekialdean eta Ipar Irlandako Fermanagheko konderriaren iparraldean dagoen udalerri bat da. Termon ibaiak zeharkatzen duelarik. Ipar Irlandaren eremuan dagoen herriguneak ofizialki Tullyhommon izena darama, baina bertakoek High Street deitu ohi dute. 2006ko erroldaren arabera 424 biztanle zituen.
2038 Bistro
2038 Bistro asteroide gerrikoan aurkitutako 2038. asteroidea da. 1973ko azaroak 24an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1973 WF zen. Bere izena frantsesez jatetxe txikia esan nahi duen hitz bategatik jasotzen du.
Jonathan Atsu
Jonathan Atsu (Carhaix-Plouguer, 1996ko irailaren 27a - ) Baionan bizi den igerilaria da, estilo librean aditua.
Biografia
2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Frantzia ordezkatuz. 200 metro librean 1:47.75 egin zuen baina ez zuen lehen kanporaketa pasa.
Semiologia
Ferdinand Saussurek sortu zuen, baina egun ez dago autorerik semiologia barnean sartzen dena sistematikoki kategorizatu eta eskuliburu batean bildu nahi duenik.
Ondorioz, semiologiaren barnean zera biltzea proposatzen da: zeinu linguistikoen azterketa (semantika) eta giza nahiz natur zeinuei dagokiena (semiotika).
Phyllodactylus delcampoi
Phyllodactylus delcampoi Phyllodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Kuqa aireportua
Kuqa Aireportua (txineraz: 库车机场), (NAGE: KCA, NAZE: ZWKC), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang probintziako Aksu prefekturako Kuqa konderrian dago.
Pasio krimena
Pasio krimena Fernando Morillo idazle azpeitiarraren liburua da. 2013an argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik.
Geneseo (Illinois)
Geneseo  Illinoiseko hiri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 6,586 biztanle zituen, 11.36 kilometro koadrotan banatuta.
Velia Martínez
Velia Martínez Febles (Tampa, Florida, AEB, 1920ko ekainaren 14a - Miamin, Florida, 1993ko maiatzaren 22a) estatubatuar aktore ezaguna, abeslaria eta diskoteka-dantzaria izan zen. Mayra Gómez Kemp aktore, abeslari eta aurkezlearen ama zen.
Biografia
Martínez Tampan jaio zen, baina gurasoak Kubakoak ziren. 1941ean Habanan kokatu zen, eta enpresa ezagun bihurtu zen. 1945ean, Mexikon, Ramiro Gómez Kemp (1946-1981) aktore, ekoizle eta idazle kubatarrarekin ezkondu zen (1914-1981). Bi alaba izan zituzten: Georgina eta Mayra Cristina.
Lan ibilaldia
Dantzari eta kabaret-izarra izan zen, eta Kubako antzoki entzutetsuenetan aritu zen, Montmartre Cabareta barne. 1945ean, Filomena Marturano egin zuen La Habanako Thalia Antzokian, bere karreran nabarmena izan zen lana. 1958an Errol Flynnekin lan egin zuen The Big Boodle filmean. Kubatik atera zen 1960an, familiarekin, eta bi urtez bizi izan zen Puerto Ricon, Yo Compro Esa Mujer (I'll Buy That Woman) telenobela batean. 1962an Miamira joan zen eta eszenatokian jarraitu zuen. 1965ean, Martí antzokian agertu zen Mi hijo no es lo que parece (My Son Is Not What He Appears) lanean Martí Antzokian. 1966an, The Devil's Sister/Deabruaren arreba filmean Carmen Alvarado izan zen.
1977an, Adela amona ospetsua izan zen PBS delako seriean, ¿Qué pasa, USA?. Eszenatokian egin zuen azken emanaldia 1989an izan zen, Luis Santeiroren obran, Mixed Blessings Coconut Groveko Joko Etxean Bedeinkapen Mistoak, eta bere azken telebista-funtzioan Elena izan zen, 1992an Univision Corte Tropical telesailean ile-apaindegibaten jabea.
Serafin Huder
Serafin Huder Lasala (Iruñea, 1874ko uztailaren 29a - 1962ko martxoaren 25a) medikua eta politikaria izan zen. Bada Iruñeko Sanduzelai auzoan haren izena duen karrika bat.
Bizitza
1899an Etxalarko medikua eta 1903an Iruñeko Udal Benefizentziarena izan zen. 1931n, bere anaia Gregoriok sortutako Nafarroako Alderdi Errepublikano Autonomoko lehendakari izendatu zuten. Iruñeko udaletxean apirilaren 14an Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu zuen, bere aitak 1873an Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zuen bezala.
Christiania hiri librea
Christiania hiri librea Kopenhageko Christianshavn auzoan kokaturiko hiri berezia da, bertako 850 biztanlek erdizka autogobernatua. Legalki ez bada ere, beraiek komunitate independentea osatzen dutela esaten dute. Pusher Street inguruan antolaturik dago hiria, bertan baitaude taberna, denda eta kultur elkarteak. Kale honetatik kanpora bidetxo batek biztanleen etxe berezietara eramaten du kanal baten ertzetik doalarik.
Huntsville (Ohio)
Huntsville Ohioko herri bat da. Logan konderrian kokatua dago. 2010ean 431 biztanle zituen, 0.78 kilometro koadrotan banatuta.
Christiania hiri librea
Christianiarako sarreraren arkuan hiriaren izena idatzirik dago eta bestaldean "You're now entering the EU" (Europar Batasunean sartzera zoaz). Beraiek diotenez Danimarkaren eta Europar Batasunaren barruan ez daudenez, bandera bat asmatu behar eta hiru puntu hori dituen bandera sortu zuten. Puntuak Christiania hitzak dituen "i" letren puntuak dira.
Historia
1970. urtean guraso batzuek hesi bat behera bota zuten beren aurrek libreki jolasteko eskubidea aldarrikatuz. Ekintza honek eztabaida sortu zuen Kopenhageko egunkarietan eta 1971. urtean hiri libre bat inauguratu zuten militarrek utzita zeuzkaten barrakoietan, Christianshavn auzoan.
Gaur egungo egoera
Lege propioak dituzte, droga arinak zilegi dira esate baterako, eta ez dute zergarik ordaintzen. Gaur egun, kalamu kontsumoa argudiatuz, Danimarkako gobernuak bertatik bota egin nahi ditu. Hasieran protesta ugari egin arren, hiritarrek beraiek behera bota zituzten kalamu saltzaileen postuak 2004ko urtarrilaren 4.ean, polizia operazioa izan bezperan.
2006. urtean errenta bat ordaintzeko agindu zitzaien (1450 koroa hilero / 200 euro inguru) eta bertakoek ezetz esan zuten, Christianiak hiri libre izateari utziko ziola argudiatuz. 2007. urtean ordea Kopenhageko udaletxearen kontrola onartu behar izan zuten.
Isbrueckerichthys saxicola
Isbrueckerichthys saxicola Isbrueckerichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Komunikazio zientziak
Aurrekariak historian
Antzinaroan, erretorikak ospe handia izan zuen diziplina bezala, eta pertsona bakar batek publiko oso bat konbentzitu zezakeen eredu bezala ikusia izan zen. Greziar klasikoek, Aristoteles, Gorgias eta Sokrates kasu, konbentzitzea komunikazioaren prozesua aurrera eramateko modu bat bezala aipatu bazuten ere, gaur egun, euren planteamenduak gizarte konplexu baten ikuspuntu garaikidetik aldenduta geratu dira: bere analisiak, giza komunikazioaren maila logiko-semantikoan soilik jartzen zuen arreta, eta publikoarekiko interes gutxiago izan zuen, eta ez zuen atzera elikaduran interesik izan. Erretorika duela 2300 urte baino gehiago egin zen, eta behaketa enpirikoan oinarritutako bere lana komunikazioaren azpiegitura handiaren oinarria izan zen.
Gutenbergen inprentaren asmaketatik hasi eta haren ondorio eta ondorioekin komunikazioa aipatzea posible den arren, 1920 ko hamarkadara arte ez ziren egin propagandaren eraginari buruzko lehen azterlan eta ikerketak, mundu gerrak seinalatutako Europaren testuinguruan, Alemania eta Italiako erregimen faxisten igoerarekin batera.
Eskola estatubatuarra
Chicagoko Unibertsitatea du ardatz eta XX. mendearen hasieran hasi zen garatzen. Eskola honi hasieran lotutako izenak Charles Cooley, John Dewey eta Herbet Meady izan ziren, metodo soziologikoa bezalako metodologia zientifiko zehatz batetik komunikazioaren azterketa planteatzen lehenak. Horiekin, komunikazioa ikuspegi mekaniko igorle-kanal-hartzaile batetik baino ez da ikusten, eta fenomeno kultural zabalago batetik aztertzen da.
Harreman publikoak
Harreman publikoak komunikazio estrategikoko ekintzen multzo bat da, denboran zehar koordinatua eta jarraitua, eta helburu nagusia publikoekiko loturak sendotzea da, publiko horiek entzun, informatu eta konbentzituz, oraingo eta etorkizuneko ekintzetan adostasuna, fideltasuna eta babesa lortzeko.
Harreman publiko deritzo alderdi interesdunen edo xede-merkatuaren arteko lotura ezartzea helburu duten tekniken multzo bati. Helburuak lortzeko, komunikazio estrategikoko ekintza-kate bat erabiltzen da. Lortu nahi den emaitzaren arabera, harreman publikoetako teknikariak saldu, eragin, sustatu, irudia aldatu edo bezeroaren interesak ezagutarazi nahi ditu. Horretarako, publizitatearen, marketinaren, diseinuaren, politikaren, psikologiaren, soziologiaren eta kazetaritzaren metodoak, teoriak eta teknikak erabiltzen ditu. Gaur egun, komunikabideetako edukien % 80 harremangile publiko baten ekintzatik datorrela uste da.
Edward Bernays diziplinaren sortzailea eta lehen teorialaria da. Bere postulatu eta prozedura askok, bere amaren anaia Sigmund Freudek hasitako psikoanalisiaren ikerketan aurrekaria dute.
Komunikazio politikoa
Komunikazio politikoa zientzia politikoaren arloa da, eta informazioaren produkzioaz, hedapenaz, hedapenaz eta ondorioez arduratzen da, bai komunikabide masiboen bidez, bai pertsonen arteko komunikabideen bidez, testuinguru politiko batean. Horren barruan sartzen dira, besteak beste, komunikabideen azterketa, politikarien diskurtsoen azterketa eta prozesu politikoan eragiten saiatzen ari direnen azterketa; baita publikoaren arteko elkarrizketa formal eta informalena ere.
Erakunde politikoak informazioa sortzeko subjekturik garrantzitsuenetako bat dira gizartean, eta haien informazioak, funtsean, politikoak dira. Erakundeen komunikazio politikoko teknikek ezaugarri bereiziak dituzte hauteskunde-teknika hutsetatik, eta politikaren eta komunikazioaren arteko harremanaren eraginkortasunari egiten diote erreferentzia zuzenago.
Estrategia horien helburua honako hauek dira: boterea erabiltzea, erakundeek hartutako erabakiak beren gain har ditzaten; boterea erabakietan parte hartzen dutenen artean banatzea; eta ondasun publikoa gauzatzea, gizartearekiko betebeharra baita ordezkatzen duten gizarteari zuzenean eragiten dioten erabakiak komunikatzea.
Erakunde-komunikazioa
Erakunde-komunikazioa (komunikazio korporatibo edo erakunde-komunikazio gisa ere ezagutzen dena erakunde publiko bat denean) erakunde konplexu baten barruan mezuak igortzeko eta jasotzeko prozesuan datza.
Prozesuak ez dira soilik informatiboak (igorlea-mezua-hartzailea), baizik eta komunikaziozkoak ere badira, atzeraelikadura edo feedbacka beharrezkoa baita. Komunikazio korporatiboa prozesu sistematiko gisa ezartzen da, eta, prozesu horretatik abiatuta, pertsonak, prozesuak eta antolaketa-egitura integratzen eta osatzen dira, erakunde-aztarna bat garatzeko, kontzeptuzko, ikusizko eta jokabidezko nortasunaren osagaietatik abiatuta. Nomenklatura edo antolaketa-kode bat ezartzen da, bere izaera eta izen soziala oinarri hartuta, eta antolaketa-ekintza guztiak bultzatzen ditu, irudi globala proiektatzeko kontzeptu korporatibo egokia sortuz. Komunikazio-prozesuak, beraz, gizabanakoen antolaketa, integrazioa eta osagarritasuna ezartzen ditu lorpen komunak lortzeko, eta funtsezko elementua da enpresen eta erakundeen kudeaketan; izan ere, korporazioaren esparruan komunikazio txarra izateak eragin handia du haien kulturan eta, ondorioz, haien antolaketa-giroan, eta horrek bikaintasun-adierazleak eragiten ditu, hala nola produktibitatea eta kalitatea.
Kazetaritza
Kazetaritza, oro har, informazioak lortzean, tratatzean, interpretatzean, idaztean eta hedatzean datzan jarduera profesionala da, gizarte-komunikabideen bidez, hala nola prentsaren, irratiaren, telebistaren eta Interneten bidez.
Kazetaritzaren helburu nagusia herritarrei informazio egiazkoa eta egokia ematea da, gizartearen aurrean beren eskubideak balia ditzaten.
Jose Luis Dader Informazio Zientzietako espezialistak adierazi duenez, kazetaritza gizartearentzat garrantzitsuak diren gertakariak ezagutarazteko metodoa izateaz gain, garrantzitsutzat eta egiazkotzat egiaztatutako informazioa biltzea, egiaztatzea, laburtzea eta argitzea ere konbinatzen duen zientzia da, herritarrek interes publikoko gaien edo beren bizitzei eragin diezaieketen gaien jarraipen zehatza egin behar dutenean interesik gabe laguntzeko.
Diziplina gisa duen sailkapena oso eztabaidatua da, oro har komunikazio-zientzietan, baina hainbat herrialdetan soziologiari atxikitzen zaio, eta, batzuetan, zientzia politikoari, azken gizarte-zientzia horrek berezkoa duen komunikazio politikoaren adarraren barruan.
Solange Knowles
Solange Piaget Knowles (Houston, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1986ko ekainaren 24a), ezagunagoa Solange izen artistikoaz, estatubatuar abeslari, modelo eta aktorea da. Beyoncé Knowles abeslariaren ahizpa da.