cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Igartzako Monumentu Multzoa
Zubia
Erdi puntuko bi arkuen artean triangelu formako gorputz irtena du, Oria ibaiaren ur-korrontea bitan banatzeko eta horrela zubiaren erresistentzia areagotzeko.
Udinese Calcio
Udinese Calcio SpA Italiako futbol taldea da, Udine hirikoa. Italiako bigarren talderik zaharrena da, 1896an sorturikoa. Italian ez du titulurik lortu baina nazioartean bai.
Maltera
Maltera (Lingwa Maltija) Maltako bi hizkuntza ofizialetako bat da, ingelesarekin batera. Haren jatorria arabieran zein feniziarren hizkuntzan ipintzen da, baina historian zehar, italieraren, sizilieraren nahiz ingelesaren mailegu eta eragin handia jaso du.
Igartzako Monumentu Multzoa
Dorretxearen aztarnak
1370-80 urte inguruan, Lazkaoko jaunak Igartzako lurrak erostea erabaki zuen. Bertara bere semeetako bat bidali zuen Igartza birpopulatzeko asmoz. Igartzaren garrantzi estrategikoa eta bertan zeuden baliabideak zirela eta, dorretxe bat eraiki zen lur hauetan, ibaiaren ertzean. Horrela Igartzataren leinua sortu zen, Lazkaotarren ahaideak.
Bandoen arteko gatazkak zirela eta, dorretxea eraso bortitz batean suntsitua izan zen.
Jauregia
Igartzako leinuaren oinordekoek, Maria Lopez de Igartza eta bere semeak, errege-erregina Katoliko en bulda bati esker eraiki ahal izan zuten gaur egun zutik jarraitzen duen jauregia. 1494. urte inguruan eraiki zen, bertan bizi izan zen Maria Lopez de Igartza (c.1420-1505).
Oinplano karratuko eraikina da, patio baten inguruan antolatua. Beheko solairua harrizkoa da, ukuilu bezala erabiltzen zen, eta goikoa berriz haritz-egurrez eraiki zen, hau zen familiaren bizilekua. Egurrezko abe batzuetan apaingarriak ikus daitezke.
Maltera
Alfabeto latindarraz idazten den hizkuntza semitiko bakarra da. Maltera Australian ere hitz egiten da, bertara joandako Maltako herritar kopuru handia dela eta.
Igartzako Monumentu Multzoa
Jauregia
XIX. mendean, kakaoaren zabalkundea zela eta, patioaren ondoan, txokolate fabrika txiki bat sortu zen. Eraikinak errentan amaitu zuen, azken maizterrak 80.hamarkada arte egon ziren bertan bizitzen eta baserri bezala erabiltzen zuten.
Udinese Calcio
Etxeko partidak Stadio Friuli estadioan jokatzen ditu.
Maltera
1934 an, uharteko hizkuntza ofiziala bihurtu zen, ingelesarekin batera, ordu arte italiera ofiziala izan baitzen.
Udinese Calcio
Historia
Taldea Udine hirian sortu zen 1896an Società Udinese di Ginnastica e Scherma izenarekin. 1922an Italiako lehenengo futbol Kopa antolatu zen eta Udinese finalera iritsi zen, baina FC Vadok luzepenan sarturiko golari esker gainditu zuen.
Nougaroulet
Nougaroulet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Igartzako Monumentu Multzoa
Zurezko presa
Presa hauek beharrezkoak izan ziren Igartzaren garapen ekonomikoarentzat. Hauei esker ibaiko ura biltzen zen eta aldaparo baten bitartez errota eta burdinola bezalako lantegi hidraulikoak urarekin hornitzen ziren.
Udinese Calcio
Historia
1955 urtean Ligako emaitzarik onena lortu zuen, bigarren postua eskuratu baitzuen AC Milanen atzetik.
Nougaroulet
Biztanleria
2007an Nougaroulet udalerrian erroldatutako biztanleak 323 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Igartzako Monumentu Multzoa
Zurezko presa
Presa hau haritz egurrez eraiki zen, egur-ingenieritza bikaina erakusten du. Ezaugarri berezi hauek dituen musealizaturiko presa bakarra da Europa osoan. Albaola Euskal Itsas Kultur Erakundearen laguntzari esker muntatu ahal izan zen sotoan.
Nougaroulet
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 139 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 138etxeak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 108 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 102 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Udinese Calcio
Historia
1996an itzuli zen goren mailara eta 1998an ligan hirugarren postua eskuratu zuen. 2000an UEFA Intertoto Kopa irabazi zuen. Azken emaitza aipagarria 2012ko ligako hirugarren postua izan da.
Nougaroulet
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 206 ziren, horien artean 161 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 161 pertsona aktiboetatik 144 lanean zeuden (79 gizon eta 65 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Isaac Beeckman
Isaac Beeckman (1588ko abenduaren 10a - 1637ko maiatzaren 19a) filosofo eta zientzialari herbeheretarra izan zen. Bere ikasketen eta garaiko filosofo naturalekin izandako kontaktuen bitartez, atomismo modernoaren sortzaileetako bat izan zen.
Guérard (Sena eta Marne)
Biztanleria
2007an Guérard udalerrian erroldatutako biztanleak 2.166 ziren. Familiak 792 ziren, horien artean 147 pertsona bakarrekoak ziren (54 bakarrik bizi ziren gizonak eta 93 bakarrik bizi ziren emakumeak), 247 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 340 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 58 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Andrei Tarkovski
Andrei Arsenjevitx Tarkovski (Mosku, Sobietar Batasuna, 1932ko apirilaren 4a - Paris, Frantzia, 1986ko abenduaren 29a) zinemagilea izan zen.
Eskrima 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak taldeka sablea
Emakumezkoen sablea taldeka txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Mahukari Messen ospatu zen 2021eko uztailaren 31n. 9 herrialdeko 27 eskrimalarik hartu zuten parte, hiru talde bakoitzeko.
Isaac Beeckman
Bizitza
Beeckman Middelburgen jaio zen, Zeelandako probintzia, familia Kalbinista batean, zeinak espainiarren kontrolpean zegoen Hegoaldeko Herbeheretatik ihes egin behar izan zuten urte batzuk lehenago. Ikasketa goiztiar bat izan ondoren, Leidenera joan zen teologia, literatura eta matematikak ikastera. itzultzean, ezin izan zuen ministro posturik izan, bere familiak herriko elizarekin zuen ideia talka medio, eta bere aitarekin kandela negozio bat eraiki zuen, konpainia Zierikzeen ezarriz. Kandelen sorketan aritzeaz gain, beste proiektu batzuetan parte hartu zuen, ur kanalen sorketan edo behaketa meteorologikoetan, besteak beste. 1616an enpresa saldu zion bere ikasleari eta Caenera joan zen medikuntza ikastera, 1618an graduatuz. Bere itzuleran, errektoreorde izendatu zuten Utrechten. 1620ko apirilean Cateline de Cerfekin ezkondu zen. 1620tik 1627ra Rotterdamgo Latinitate eskolan irakatsi zuen. Bertan "Collegium Mechanicum" edo Eskola Teknikoa fundatu zuen. 1627tik bere heriotza arte, 48 urterekin, Dordrechtgo Latindar eskolako errektore izan zen.
Irakasleak, ikasleak eta Descartes
Beeckmanen Leidengo irakasle eraginkorrenak Snellius eta Simon Stevin izan ziren segur aski. Johan de Witten irakaslea izan zen, baita René Descartesen irakasle eta laguna 1618ko azaroan ezagutu zuen Descartes gaztea Bredan, segur aski bertan bizi zenean eta Descartes soldadu ezarri zutenean. Esaten denaren arabera, Bredako merkatuan kokatuta zegoen kartel bati begira zeudenean ezagutu ziren elkar. Kartelean problema matematiko bat agertzen zen eta Descartesek kartela nederlanderatik frantsesera itzultzeko eskatu zion Beeckmani. Aurrerago izandako bileretan, Beeckman Descartesek teoria mekanikoarekiko zuen ikuspuntu korpuskularrean  interesatu zen, eta bere ikasketak naturarekiko gerturatze matematiko batera zuzentzeko konbentzitu zuen. 1619an, Descartesek lehenengo tractati bat dedikatu zion, Compendium Musicae. Descartes Herbehereetako Erreplubilkara itzultzean, 1628ko udazkenean, Beeckmanek Galileoren zenbait ideia aurkeztu zizkion. 1629an, eztabaida baten ondorioz, haserretu egin ziren, Beeckmanek Descartesek egindako aurkikuntza matematikoetan izan zuen ardura posiblea medio. 1630eko urrian, Descartesek eskutitz luze eta gogor bat idatzi zion Beeckmani, antza denez azken hau psikologikoki apurtzeko. Eskutitz honetan bere lanetan Beeckmanen influentziarik ez zuela eduki azaltzen zuen. Nahiz eta zenbait alditan haserretu, kontaktuan mantendu ziren Beeckmanen heriotza arte.
Nougaroulet
Diru sarrerak
2009an Nougaroulet udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 341 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.125 euro zen.
Igartzako Monumentu Multzoa
Burdinola
XVIII. mendeko burdinolatik oinarria bakarrik kontserbatu ahal izan da. Hidraulikoa zen, Oria ibaiko ura, ibaian gora zegoen presa bati eske bildu eta aldaparo batekin ura burdinola eta errotara desbideratu zen. Aldaparo berberak urez hornitzen ditu errota eta burdinola.
Mea harria Zerain eta Mutiloa ingurutik ekartzen zen. Burdinolaren kanpoalean zegoen kiskaltze-labean erretzen zen minerala, zepa kentzeko. Labe barruan minerala egur-ikatzarekin batera sartzen zen. Gero burdin kiskalia (mena) burdinola barruan lantzen zen.
Errota
XV.mendean errotak kontrolatzea eta erosteak, diru sarrera garrantzitsua eta baliabideen kontrola eskaini zien Igartzakoei. XVI.mende hasieratik, Igartza oinetxearen ondasunen artean “molino tres ruedas delante de la casa” bezala aipatzen da, datu honekin baiezta daiteke ordutik hiru pare gurpil edo ehotarri izan dituela. 1611an azpiegitura hidraulikoan berrikuntzak egin ziren, oraingoan harria erabiliz zuraren ordez.
Eskrima 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak taldeka sablea
Emaitzak
5-8 plazen txapelketa
Igartzako Monumentu Multzoa
Errota
XIX. mendean, industrializazioaren etorrerarekin, berrikuntza batzuk egin ziren errotan: egurrezko turtukien ordez burdinazkoak ipini ziren eta ehoketa sistema mekanizatu egin zen. Aldaketa hauek ordea xumeak izan ziren eta ondorioz errota gainbeheran zihoan.
Jose Domingo Mujikak (maizter errotan lanean zebilen) 1885etik aurrera hainbat inbertsio ekonomiko egin behar izan zituen eraikuntza eta makineria hobetzeko. 1911an turtukien bidez argi-indarra sortzeko sistema zuen errotak, lehen turbina hau errotapean instalatu zen, turtukiaren ondoan. Miguel Irizar Erausquin, maizter berriak, errotaren mekanizazioari benetako bultzada eman zion.
Nougaroulet
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak eta 1 zurgina.
Igartzako Monumentu Multzoa
Errota
1933an Miguelen semeak, Luisek, hartu zuen lekukoa errotako zerbitzuak areagotuz.
1961ean Martina Irizar Gurruchagak hartu zuen errotaren kargua. Errotaren eginkizun nagusia ogia egitea eta saltzea zen, nahiz eta aziendentzako pentsua egiteko garagarra ehotu, artirina egin eta noizean behin Donostia ko Etxeberria eta Herrerako Peña okindegientzako galirin integrala ere egiten zuten.
Nougaroulet
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Nougaroulet udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.332 hektarea erabiltzen.
Isaac Beeckman
Lana eta ondarea
Nahiz eta Beeckmanek ez zuen ezer argitaratu, garaiko zientzialari askorengan influentzia izan zuen. Ikasten hasi zenetik, eguneroko (Journaal nederlanderaz) bat osatzen joan zen. 1644an, anaiaren eskutik,  bere behaketa batzuk argitaratzeko erabili zen eguneroko hau. Ala ere, behaketa hauek ez ziren nabarmendu eta oharkabean geratu ziren. Beeckamanen ideiak ez ziren zabaldu Cornelis de Waard zientziaren historialariak Journaala berraurkitu zuen arte, 1905ean. Liburukien bidez argitaratu zuen 1939 eta 1953 bitartean.
Guérard (Sena eta Marne)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Edelate
Edelate, edo Edelatis edo Edelas, euskal mitologiako jainkoa; Akitania erromatarraren garaian Pirineo aldean.
Berari buruzko inskrizioak Eoux herrian, Garona Garaian, eta Comminges eskualdetan azaldu ziren.
Ez dugu bere ezaugarrien berri.
Guérard (Sena eta Marne)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Edelate
Etimologia
Bernardo Estornes Lasa "Lats" (erreka) euskal hitzarekin lotzen du.
Igartzako Monumentu Multzoa
Errota
Errotako azken berrikuntza ekoizpenean Martinak egin zuen 1970ean, “Arcauz” markako labe elektrikoa ipini zuenean. 1982an errotak lan egiteari utzi zion.
Brexit: The Uncivil War
Brexit: The Uncivil War 2019ko Toby Haynes britainiar zinema zuzendariaren telefilm dramatikoa da, Erresuma Batua Europar Batasunean egoteari buruzko galdeketaren kanpainian oinarrituta.
Sinopsia
Dominic Cummings protagonista eta Vote Leave kanpainako (Europako Batasunetik ateratzearen aldekoa) zuzendaria da. Telefilmaren funtsa Cummingsen garaipena nola garatuz joan zen islatzea da. Eta aurkarien ahuldadea albo batera utzita, une oso interesgarria Interneteko datuen erabilerarekin kanpainan egin zituzten trikimailuena da.
Edelate
Etimologia
Baliteke ere Eate euskal mitologiaren ireluarekin zer ikusirik izatea.
Igartzako Monumentu Multzoa
Ermita
Belengo Andre Mariari eraikitako ermitatxoa da. Aldarearen gainean Belengo Andre Mariaren eskultura barroko bat zegoen (gaur egun Beasaingo Andre Maria Zerutiarraren parrokian). Gerora aldarearen gainean, hormatik zintzilik Belengo Andre Mariaren irudi bat jarri zen, baina 1936an kaperak Frankoren soldaduek eragindako kalteak jasan zituen. Gaur egun horma hori Clara Gangutia ren margolan batek janzten du.
Nougaroulet
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edelate
Kanpoko loturak
Edelate, Auñamendi entziklopedia
Nam June Paik
Nam June Paik (Seul, 1932ko uztailaren 20a - Miami, 2006ko urtarrilaren 29a) korear-estatubatuar artista izan zen. Koreako japoniar okupazioan jaio zen. Koreako Gerran bere familiarekin Hong Kongera eta Japoniara ihes egin zuen. Estetikan graduatu zen Tokioko Unibertsitatean eta Arnold Schönberg konpositoreari buruzko tesia idatzi zuen. Gero Alemaniara joan zen musikaren historia ikastera eta han ezagutu zituen Karlheinz Stockhausen eta John Cage konpositoreak eta Sharon Grace, Georges Maciunas, Wolf Vostell eta Joseph Beuys artistak. 1962tik Fluxus arte esperimentaleko mugimenduko kide izan zen. 1964an Estatu Batuetara joan zen eta han jarraitu zuen bere ekoizpen artistikoarekin. 1979tik 1996ra Kunstakademie Düsseldorfen irakaslea izan zen. Bideoartearen sortzailetzat jotzen da eta performance artearen eta bideo-instalazioen aitzindaria ere izan zen.
Guérard (Sena eta Marne)
Etxebizitza
2007an 999 etxebizitza zeuden, 813 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 114 bigarren erresidentzia ziren eta 72 hutsik zeuden. 980 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 813 etxebizitza nagusietatik 730 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 42 etxek bi zituzten, 115 etxek hiru zituzten, 197 etxek lau zituzten eta 455 etxek bost zituzten. 701 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 308 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 465 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.436 ziren, horien artean 1.116 aktiboak ziren eta 320 inaktiboak ziren. 1.116 pertsona aktiboetatik 1.032 lanean zeuden (547 gizon eta 485 emakume) eta 84 langabezian zeuden (48 gizon eta 36 emakume). 320 pertsona inaktiboetatik 133 erretiraturik zeuden, 107 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Guérard udalerrian 851 unitate fiskal zeuden, 2.278 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.352,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 102 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 22 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 6 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Guérard udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 882 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oosterscheldekering
Oosterscheldekering-a Herbehereak uholdeetatik babesteko eraikitako dike bat da, Schouwen-Duiveland eta Noord-Beveland uharteen artean kokatua. Delta Planaren barruan egindako 13 dikeetatik handiena da. Plan hau 1953ko uholdeek eragindako heriotza eta kalteak kontuan hartuta garatu da. Herbehereak babesteko egin diren babes guztien artean, Oosterscheldekering da nabariena. American Society of Civil Engineers elkartearen ustez, dike hori da mundu modernoko zazpi mirarietako bat.
Ezaugarriak
Hiru kilometroko luzera du eta bere gainean errepide bat dago autoak pasatzeko. Dike hau zementuzko 65 zutaberen gainean dago kokatuta. Zutabe horien artean altzairuzko 62 ate antzeko daude. Pieza horiek dike lehorrean eraiki ziren, langileen segurtasuna bermatzeko. Hiru kanalen gainean eraikia dago, Hammen, Schaar van Roggeplaat eta Roompot''. Dikearen eraikuntza errazteko Neeltje Jans irla artifiziala sortu zen estuarioan. Eraikuntza lanak amaitu ondoren bisitarientzako heziketa gune bat eta dikearen mantenu-lanetarako gunea jarri ziren bertan.
Oosterscheldekering munduko barrerarik handiena da eta ekaitzek sortutako itsas mailaren aldaketengatik babesten du Herbehereak lurraldea.
1953ko uholdea
1953ko uholdea (nederlanderaz "De Watersnood", uholdea) 1953 ko urtarrilaren 31tik otsailaren 1era izan zen. Dike asko apurtu ziren Zeelanda eta Hego Holanda eskualdeetan, marea bizi eta ekaitz handi baten ondorioz. Herbehereetako lur zati handi bat, bai kostaldekoa zein lur barnekoa, desagertu egin zen uraren erruz. 1.835 pertsona eta abere asko hil ziren uholde honen ondorioz.
Delta plana
Herbehereetako herrialdeak beti kontuan izan du ura, hain zuzen, hark kalte handiak sortu izan dituelako. 1953ko uholdeak izugarrizko galerak eragin zituen herrialdean eta, hori dela eta, zerbait egitea erabaki zuten. Gobernuak dike handi bat eraikitzea erabaki zuen, olatu handietatik eta uholdeetatik babesteko. Delta Plana uholdea gertatu eta 20 egunera sortu zen, Herbehereak ondo babesteko asmoarekin. Plan horren baita 13 dike egin dira dagoeneko; Oosterscheldekering dikea da guztien artean garrantzitsuena.
Natura
Oosterscheldekering-en inguruan landaretza eta fauna askotarikoa da. Uraren tenperatura, gatz kantitatea eta elikagaiak aurkitzeko aukera anitzak direnez arrain, hegazti eta landare eta belaki asko aurkitu daitezke. Landare nahiz animala espezie mota asko egoteaz gain, kopuruak ere ugariak dira.
Arrainak
66 arrain mota aurki daitezke dikearen inguruan urte osoan zehar. Arrain horien artean aurki daitezke adibidez mihi-arrain europarra zein arrunta eta beste hainbat arrain.
Hegaztiak
Oosterscheldekering-ek elkartzen dituen bi uharteen artean eta Wadden itsasoan hegazti asko aurki daitezke. Herbehereetan aurki daitezke hegazti guztien artean, dike honen inguruan daude. Horren atzean lau faktore garrantzitsu daude:
Horri guztiari esker, hegazti askoren leku gogokoena da Oosterscheldekering ingurua. Udaberrian hegazti asko heltzen dira eta udazkenean leku beroagoetara hegan egiten dute, horien artean ahateak eta antzarak.
Arazoak
Herbereheak babesteko proiektua egiteak arazo dezente ekarri zituen. Proiektuak batzuentzat mesede asko eragin bazituen ere, kontrako kanpaina ere ez zen izan makala: horien artean daude ekologistak edo talde ekologistak, adibidez: greenpeacekoek. Horien ustetan, dikeak ingurumena kaltetzen du, itsas hondoa batik bat.
Eraikitzerakoan
Proiektua egiteko onarpena izan aurretik, ondoko galdera sortu zen: nola izango zen posible barrera handi eta pisutsu hori itsaso gainean eraikitzea? Ikerketa sakon bat egin zen eta itsaspearen dentsitatea eta sendotasuna, lur azpiko lur maila ezberdinak eta hondoaren osakera ikertu ziren. Ikerketaren ondoren, itsaspea moldatzea erabaki zuten, dikea etorkizunean mugi ez zedin. Laborategietan hainbat esperimentu egin ziren eraikitzeko era onena asmatzeko.
Itsas hondoan hainbat lan egin zen. Mytilus itsasontziak dardar-zutabe batzuk jarri zituen. Ondoren, zutabe horietan koltxoi sintetiko batzuk ezarri ziren eta horiek zementuz estali zituzten. Ondoren lohia kendu eta area sartu zen haren tokian. Aldaketa horiek guztiak egin eta gero, itsas hondoak oraindik nahiko ahula izaten jarraitzen zuen eta koltxoi sintetiko gehiago egitea erabaki zuten. Emaitzak positiboak izan ziren.
Naturarekin arazoak
Ingurune honetako paisaia bezalakorik ez dago inon. Lurra eta itsasoaren bat egitea ikaragarrizko onura dakar bai animalia eta baita landareentzako ere. Biodibertsitatea oso handia da: 70 arrain mota, 140 landare eta alga mota, 350 uretako animalia mota eta 500 eta 600 artean lurreko animalia aurki daitezke. Oso ingurune garrantzitsua da han ehizatzen duten, ugaltzen diren edo negua pasatzen dute hegaztientzat.
Ingururugiro arazoak
Herberehentzako ingurumena oso garrantzitsua eta asko zaindu beharreko zerbait da.
María Casal
María Casal, jaiotzaz María Consuelo Casal Mínguez (Madril, 1958ko otsailaren 26a) madrildar azafata, aurkezlea, aktorea, film-zuzendaria eta gidoilaria da.
Oosterscheldekering
Ingururugiro arazoak
Iparraldeko itsasoa oso garrantzitsua da, arrantza asko hor egiten delako. Arrantza masiboaren ondorioz, arrain mota asko desagertu dira eta beste asko daude galzorian. Arazook hain dira larriak, non Herbehereek bakarrik ezin baitituzten konpondu. Arazo horri Oosterscheldekering dikearen arazoa gehitzea izugarria izango litzateke, ia itsas animali guztiekin akabatuko bailuke. Urte batzuk barru, adibidez, bakailao a galzorian egongo dela aurreikusten da. Gobernuak ekonomiaren alde ekologiaren alde baino gogorrago jarduten duenez, talde ekologistek gogor egin dute dikearen aurka, ingurumena babesteko asmoz.
Itsas mailaren igoera
Duela 18000 urtetik itsas maila 120 metro igo da, eta igotzen jarraitzen du. XIX. mendera arte igoera konstantea zen, 0.1 - 0.2 mm-koa urtero, gutxi gorabehera. 1900 urtetik aurrera, ordea itsas-maila 1 - 3 mm igotzen hasi zen urtero eta 1992 urtetik kalkulatzen da 3mm-ko igoera duela urtero.
María Casal
Lan ibilbidea
Televisión Españolako Un, dos, tres... responda otra vez lehiaketan egin zuen debuta eta 1976tik 1978ra azafata aritu zen
Oosterscheldekering
Itsas mailaren igoera
Baldintza atmosferikoek ere garrantzi handia dute. Izan ere, presio atmosferikoa areagotzen dute eta ekaitz batean, adibidez, are gehiago igotzen da ur-maila.
María Casal
Lan ibilbidea
Ondoren, Amparo Larrañagarekin eta geroago Adriana Ozoresekin batera, Aplauso musika-saioaren aurkezpenaz arduratu zen, 1981 eta 1983 bitartean, Silvia Tortosaren ordez.
Oosterscheldekering
Itsas mailaren igoera
Ur-maila urtero 3mm ura igotzen bada, ez du balio egungo itsas-mailarentzako dike bat eraikitzeak. Alabaina, dike altuagoa egiteko oinarriek ere altuagoak behar dute izan eta, beraz, itsas hondoaren zati handiago bat suntsitzea.
María Casal
Lan ibilbidea
Hurrengo urteetan La guerra de los niños (1980), Brujas mágicas (1981) eta La avispita Ruinasa (1983) filmetan parte hartu zuen.
Azken urteotan, ospe handia lortu zuen Espainian, telebistako serie arrakastatsuetan parte hartuta, hala nola Menudo es mi padre (1996) eta, batez ere, Hospital Central, non Elisa Sánchez erizaina interpretatu baitzuen 2000 eta 2004 urteen artean.
Industry (Illinois)
Industry  Illinoiseko herri bat da. McDonough konderrian kokatua dago. 2010ean 478 biztanle zituen, 1.19 kilometro koadrotan banatuta.
María Casal
Lan ibilbidea
Bi film labur ere zuzendu eta idatzi zituen: Dum-Dum (2003) eta Campos de luz (2004).
2008an, telebistara itzuli zen 700 euros, diario secreto de call-girl telesailean, Hospital Central utzi ondoren pantaila txikian egin zuen lehen lanarekin.
2010eko abenduan, La que se avecina telesailaren bosgarren denboraldiko filmazioan parte hartu zuen, Araceli Madariagaren (Isabel Ordaz) neska-laguna zen Reyesen pertsonaia finkoari bizia emanez. Hura Montepinarrera iritsi zen, sexu-nortasun desberdinarekin hainbat urtez kanpoan egon ondoren. Hala ere, denboraldi horretan baino ez zuen parte hartu.
2014. urtean antzerki-autore gisa estreinatu zen, eta Tre-Mendas eta Lobas lanak estreinatu zituen Madrilgo Fernán Gómez antzokian, ekainaren 5ean.
2016. urtean El Caso: Crónica de sucesos seriean hasi zen, Laura López-Dórigaren pertsonaia interpretatuz. Antzerkiko aktore famatua zen Dóriga, protagonistaren izeba, eta garai hartako 'emakume tradizionalaren' aurreiritziak hausten zituen.
Zinema
Izenburua eta norena den:
Pseudocalotes tympanistriga
Pseudocalotes tympanistriga Pseudocalotes generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Oosterscheldekering
Uraren kutsadura
Dikearen inguruan organismo asko daude, eta denek dute uraren beharra, dela edateko, edo dela urez osatuta daudelako, marmoken kasua tarteko, ur kutsatu gabearena, noski. Bestela, organismook gaixotu daitezke. Kutsadura-maila altuak arrain eta animalia mota askoren desagerpena dakar, eta horrek giza-kontsumoa ere kaltetuko luke.Oosterscheldekering arrisku hori badu.
Blarney harria
Blarney harria (ingelesez Blarney Stone eta irlanderaz Cloch na Blarnan), modu herrikoian Etorriaren harria ezizenez ezagutua, Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderrian dagoen Blarneyko gazteluan kokatzen den harri urdin bloke bat da. Gaztelu hau Cork hiritik 8 bat kilometrotara dago.
Kondairaren arabera, harri hau musukatzen duen edozeinek etorriaren dohaina bereganatu ohi du. Harria, berez, 1446an gazteluaren Ohorezko Dorrean ezarri zen. Bestalde, kondaira honek berak dioenez Scone harriaren zati izan zen.
Oosterscheldekering
Uraren kutsadura
Uraren kutsadura da ekologistek proiektu honen aurka egitearen beste arrazoietako bat.
Konponbidea
Kontuan izanda Oosterscheldekering dikea eraikitzeko hainbeste arazo aurreikusten zirela eta hainbeste gauza proiektu honen aurka, zerbait egitea erabaki zen aurrera eraman ahal izateko. Hauek izan dira arazo nabarmenak:
Bost arrazoi nagusi horien aurka ezer egin ezin zezaketela ikusi zuten Delta Works-ekoek eta ekitea erabaki zuten. Azkenean oso konponbide sinple baina eraginkorra aurkitu zuten.
Errepide azpiko eta 62 zutabeen arteko hormak mugikorrak egitea.
Konponbidea zera zen, hormak beti irekita egotea, ura pasatu eta bertako animaliak ahalik eta gutxien kaltetzeko. Ordenagailu batek kontrolatuko zituen ateok noiz itxi beharko ziren. Ekaitz bat gerturatzerakoan automatikoki itxiko ziren, ordenagailuak aginduta. Asmakuntza honek ingurumena babesten du eta animalien bizitzaz arduratzen da.
Ura ez kutsatzeko, ahalik eta material ekologikoenak erabili dira. Azkenean, baldintza horietan eginez gero, talde ekologistak ere dikea eraikitzearekin ados agertu ziren-
Itsas-mailaren igoera kalkulu sakon batzuk egin ostean 50m-ko altuerako dikea eraikitzea erabaki zuten.
Pico Ruivo
Mendi arriskutsua da, eguraldiak atzera buelta ugari izaten baititu. Normalean Pico do Arieiro sumenditik joaten da.
Maarja-Liis Ilus
Maarja-Liis Ilus, ezagunagoa Maarja artista-izenaz, (Tallinn, Estonia 1980ko abenduaren 24a) estoniar pop abeslaria da. Bi aldiz joan da Estoniako ordezkari Eurovision Abesti Lehiaketara: 1996an eta 1997an.
Mayfield (Ohio)
Mayfield Ohioko herri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 3,460 biztanle zituen, 10.23 kilometro koadrotan banatuta.
Sant'Angelo in Lizzola
Sant'Angelo in Lizzola Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Angelo in Lizzolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hirugarrena baztertzearen printzipio
Logikan, hirugarrena baztertzearen printzipioa, latinezko tertium non datur edo principium tertii exclusi perpaus oro egia ala faltsua dela ezartzen duen printzipioa da; perpausaren izaerari buruz hirugarren aukera bat, egiaz eta faltsuaz gainera, baztertzetik dator izena.
Microlepidogaster longicolla
Microlepidogaster longicolla Microlepidogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Star Z45
Star Z45 modeloa euskal subfusila da. Alemaniar MP 40 modeloan oinarrituta, 1945 eta 1962 artean Eibarren zegoen STAR, Bonifacio Echeverría S.A. enpresak ekoiztu zuen.
Espainiako Lurreko Armadaren arma ofiziala izan zen (Ifniko Gerran erabili zuten) eta 9 × 23 mm luze kartutxoak erabiltzen zituen.
Andoni Lekuona Berasategi
Andoni Lekuona Berasategi (Oiartzun, Gipuzkoa, 1932ko maiatzaren 13a - 2017ko abenduaren 29a) gipuzkoar soziologoa zen. Manuel Lekuonaren iloba, Juan Mari Lekuona Berasategi olerkaria eta Julen Lekuona Berasategi kantaria anaiak zituen.
Tecophilaeaceae
Tecophilaeaceae Asparagales ordenako landare loredunen familia bat da.
Inverness (Illinois)
Inverness  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 7,399 biztanle zituen, 16.93 kilometro koadrotan banatuta.
Danierazko Wikipedia
Danierazko Wikipedia Wikipediaren danierazko edizioa da. 2002ko otsailaren 1ean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 116.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 23.a zen.
Ivan Vallejo
Ivan Vallejo Ricaurte (1959ko abenduaren 19a) Ekuadorko alpinista da. 2008ko maiatzaren 1ean 14 mendirik altuenen (zortzimilakoak) gailurrera iritsi zen hamalaugarren pertsona bihurtu zen, eta zazpigarrena oxigeno osagarririk gabe. 14 zortzimilakoak igo dituen Hego hemisferioko lehen eskalatzailea da, eta oraingoz bakarra.
NGC 5203
NGC 5203 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Intsusa
Intsusa edo Sambucus Adoxaceae familiako landare loredunen genero bat da. Zuhaixka hosto-erorkorren, zuhaitz txikien eta landare belarkara hosto-iraunkorren 5-30 espezie biltzen ditu.
Maschinenpistole 40
Maschinenpistole 40, normalean MP40 deitua, alemaniar subfusila da, Maschinenpistole 38 ordezkatu zuena. Heinrich Vollmerrek diseinatuta, 1940 eta 1945 artean 1,1 milioi ale ekoiztu zituzten eta Bigarren Mundu Gerran infanteriak eta paraxutistek erabili zuten. 9×19mm Parabellum kartutxoak erabiltzen zituen.
Conna
Conna (irlanderaz Conaithe) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren ekialdean dagoen udalerria da, Waterford konderriaren mugatik hurbil. Bride ibaiaren ertzean dago, Fermoy udalerritik ez oso urruti.
Bertan, izen berdineko Conna gaztelua dago.
Iola (Illinois)
Iola  Illinoiseko herri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 141 biztanle zituen, 2.53 kilometro koadrotan banatuta.
Estonierazko Wikipedia
Estonierazko Wikipedia Wikipediaren estonierazko edizioa da. 2003ko abenduaren 18an jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 67.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 36.a zen.
Macroom
Macroom (irlanderaz Maigh Chromtha) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean dagoen Cork konderriko udalerria eta azokagune bat da, bere urak Lee ibaira isurtzen dituen Sullane ibaiaren ertzean kokatzen da. West Cork izeneko eskualdean kokatzen da.
Giuseppe Torelli
Giuseppe Torelli (Verona, 1658ko apirilaren 22a - Bolonia, 1709ko otsailaren 8a) italiar musikagilea eta biolin-jotzailea iza zen.
La Mandrágora (albuma)
La Mandrágora Joaquin Sabina, Javier Krahe eta Alberto Perez kantautoreek zuzenean grabatutako disko bat da. 1981. urtean argitaratu zen. Garai horretan hiru abeslariak elkarrekin jotzen zuten Madrilgo taberna batean, hortik diskoaren izena.
NGC 5204
NGC 5204 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Arlene Foster
Arlene Isabel Foster (Enniskillen, Ipar Irlanda, 1970eko uztailaren 17a) Ipar Irlandako politikaria da, Ipar Irlandako Lehen Ministroa 2016tik 2017ra eta 2020ko urtarrilaz geroztik. Alderdi Demokratiko Unionistaren (DUP) buruzagia da 2015etik eta Ipar Irlandako Biltzarreko kidea da 2003tik.
Foster Ipar Irlandako Gobernuan aritu zen Ingurumen Ministro gisa 2007tik 2008ra, Enpresa eta Inbertsioetarako Ministro gisa 2008tik 2015era arte eta Ogasun eta Langileria Ministro gisa 2015etik 2016ra arte. 2016ko urtarrilean, Foster Ipar Irlandako Lehen Ministro bihurtu zen, Martin McGuinnessekin Lehen Ministroorde bezala.
McGuinnessek Lehen Ministroorde kargua utzi zuen 2017ko urtarrilean, Fosterrek Enpresa eta Inbertsio Ministro gisa ezarri zuen energia berdearen egitasmoa zelarik. Egitasmo horrek ogasun publikoko 490 milioi libera kostatu zuen, eta horren inguruan ustelkeria salaketak izan ziren. McGuinnessek Fosterri Lehen Ministro kargua behin-behinean uztea eskatu zion, ustelkeria kasuan parte hartu ote zuen ikertzen ari ziren bitartean, baina ez zuen kargua utzi eta haren dimisioa eskatzen zutenei "misoginoak eta matxistak" zirela esan zuen. Ostiral Santuko Hitzarmenaren arabera, Lehen Ministroa eta Lehen Ministroordea maila berdinean daude eta, beraz, Fosterrek ezin zuen Lehen Ministro karguan jarraitu. McGuinnessen dimisioak 2017ko Biltzarrerako hauteskundeak eragin zituen, eta bertan DUPek 10 eserleku galdu zituen. 2020ko urtarrilean Ipar Irlandako Lehen Ministro bihurtu zen berriz ere Sinn Féin eta DUPen arteko akordio batekin Gobernua berriro osatu ondoren.
Tramana
Tramana (Myliobatis aquila) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Myliobatidae familiakoa.
Mayfield Heights (Ohio)
Mayfield Heights Ohioko hiri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 19,155 biztanle zituen, 10.8 kilometro koadrotan banatuta.
Sant'Ippolito
Sant'Ippolito Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Ippolitok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pseudoeryx plicatilis
Pseudoeryx plicatilis Pseudoeryx generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Libragarri
Libragarri edo heste-aringarria kaka egiten laguntzen duten substantzia eta janariak dira, bereziki idorreriaren aurka. Janari zuntza duten elikagaiak dira laxante natural ezagunenak.
Cairston
, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen herri bat da, Mainland uhartean.
Sassocorvaro
Sassocorvaro Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sassocorvarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Thompson subfusila
Thompson subfusila, Tommy Gun ezizenaz ezaguna, estatubatuar subfusila da, Lege lehorraren garaian ospetsu bilakatu zena. John T. Thompsonek 1919an diseinatuta, 1,7 milioi ale ekoiztu dituzte. Gehienbat .45 ACP kartutxoak erabiltzen zituen. Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuek Bigarren Mundu Gerran erabili zuten.
Itsas lilipa
Itsas lilipa (Pancratium maritimum) Asparagales ordenako landarea da, Euskal Herriko hareatzetako landare ohikoenetarika. Ez da duna eta hareatzetan besterik agertzen eta XIX. mende bukaerako landarearen gaineko zenbait aipamen badaude Euskal Herrian. Bizkaiko hareatzatan oso ohiko landarea zela adierazten da bertan. Egungo egoera, ordea, oso bestelakoa da eta hedapen oso mugatua du. Lore deigarriak garatzen dituenez, identifikatzeko erraza den landarea da.
Ezaugarriak
60 cm-ko altuera izatera iritsi daitekeen landare belarkara da itsas lilipa. Hosto tenteak lurzorutik bertatik irteten dira sorta bat eratuz.
Hostoak
5-20 mm-ko zabalera izan ohi dute, luzeak dira eta kolore berde-urdinxka iluna izan ohi dute.
Lorea
Pedizelatuak, handiak eta deigarriak izan ohi dira. Kolore zuria izan ohi dute eta lilipa arrunten antza handia dute. 15 cm-ko luzera izatera iritsi daitezke eta oso usaintsuak izaten dira. Periferian irekirik aurkitzen diren 6 tepalo zuri lantzeolatu izan ohi ditu eta erdian unbelaren oinarrian sortzen den nerbio dortsal berdexka. Korola, aldiz, tronpeta-itxurakoa da eta hiruki formako 12 koska ditu. Estamineak 6 dira, zurixkak. Anterak, aldiz, horiak dira, giltzurrun formakoak. Ginezeoa hiru karpeloz osaturik dago eta kalizaren gainean kokatu ohi da.
Gladys del Estal
Lehen urteak eta heziketa
Gladys del Estalen gurasoak —Enrike del Estal Añorga eta Eugeni Ferreño— euskal herritarrak ziren. Enrique del Estal eusko gudaria izan zen Espainiako Gerra Zibilean; Errepublikaren aurka matxinatutako indar faxistei aurre egin zien, Meabe Batailoiko kide zen-eta. Gerraondoan, Venezuelako Caracas hirian errefuxiatu ziren. Gladys 1956. urtean jaio zen, eta artean lau urteko zelarik, Euskal Herrira itzuli zen familia osoa. Hasiera batean, Donostiako Egia auzoko Aldakonean bizi izan ziren, baina geroago Atotxako dorreko etxebizitza batera aldatu ziren.
Gladysek Presentación de María ikastetxean egin zituen lehenengo ikasketak, eta administrazioa ikasi zuen Nazaret Zentroan. UPV/EHU ko Donostiako Informatika Fakultatean 1973an hasi zen, eta 1978an bukatu zuen informatikako lizentziatura. Ondoren, kimika eta biologia ikasteari ekin zion, eta aldi berean programatzaile informatikoa zen Donostiako Askatasunaren etorbideko arropa-denda batean kontabilitatearen eta bestelako zerbitzuen arduraduna zela.
Itsas lilipa
Fruitua
Kapsula handi eta oboidea da. Barnean ertz zorrozdun eta triangelu forma duten hazi beltz oso nabarmenak egon ohi dira.
Gladys del Estal
Aktibismoa eta konpromisoa
Gizarte-ekintzaile oso aktiboa zen. Donostia hiriko Egia auzoko Kolektibo Ekologista taldeko kidea zen, baita Talde Antinuklearrekoa eta etxegintza-espekulazioaren aurka aritzen zen Hirigintza eta Ingurumen Batzordekoa ere. Auzoko kultura-bizitzan parte hartzen zuen, eskolak ematen eta haur-taldeak dinamizatzen. Hala nola, Maria Reina ikastetxean klaseak eman zituen gau-eskolan graduatu gabeko langile jende helduentzat, langile haiek Lehen Mailako Ikasketa-Titulua lor zezaten. Eta Maria Reina ikastetxe horretantxe haur talde bat ere dinamizatu zuen naturarekiko ezagutza errespetatu eta bultzatzeko asmoz.
Beti bizikletaz ibiltzen zen, eta bere aita eta beste ekintzaile batzuekin Lemoizera joateko bizikleta-martxa bat antolatu zuen, Euskal Kosta Ez Nuklearra aldarrikatzeko. Auzoko beste gazte batzuekin batera, larunbatetan informazio-mahaiak ere antolatzen zituzten kaleetan; liburuxkak, pegatinak eta kartelak egin ahal izateko dirua biltzen zuten horrelakoetan. Atotxako dorreko bere gelako leihoan eguzki antinuklear handi bat jarri zuen, Atotxako futbol-zelai zaharretik eta Donostiako hainbat tokitatik ikusten zen. Kartel horrek XXI. mendeko hasieraraino iraun zuen, eta ehunka mila pertsonak ikusten zuten telebistako futbol-partidetan.
Itsas lilipa
Habitata
Hareatza eta kostaldeko dunetan besterik aurkitzen ez den landarea da. Lurzoru ongi drainatu eta lehorra eta eguzki irradiazio handia beharrezkoak ditu. Lehorteen aurrean lurperatzeko gaitasuna du eta baita hondarrez estaltzen ari bada zurtoinak luzatzeko ere. 0 eta 20 metro bitarteko ingurunean aurkitu ohi da.
Gladys del Estal
Aktibismoa eta konpromisoa
Gaitasun berezia zuen analisirako eta idazteko. 1970eko hamarkadan Espainiako estatu osoan zentral nuklearrezko sare bat martxan jarri nahi zenean, Gladysek bere denbora librean txostenak idazten zituen, zentral nuklearren abantailak eta arriskuak adierazteko, eta material horiek debate publikoetan argumentu ofizialei aurre egin ahal izateko. Garai hartan Iberduero enpresak (gaur eguneko Iberdrolaren aurrekaria) zentral nuklearrak eraiki nahi zituen Lemoizen, Deban, Jaizkibelen eta Arguedasen.
Heriotza
1979ko ekainaren 3an, Energia Nuklearraren Aurkako Nazioarteko Egunean, José Martínez Salas guardia zibilak Gladys bertatik bertara tiro eginda erail zuen, Nafarroa Garaiko Tutera hirian. Bardeetako tiro eremuaren aurka, energia nuklearraren aurka eta Lemoizko zentral nuklearraren eraikuntza geldiaraztearren eginiko ekitaldi batean parte hartzen ari zen Gladys. Lekukoek diotenez, José Martínez Salasek «tía buena» (euskaraz, neska katxarroa) esan zion Gladysi, Gladysek «hijo de puta» (euskaraz, putakume) ihardetsi eta orduan Martínez Salasek bere armaren kulatarekin jo zuen; Gladys lurrera erori zen, eta, altxatzen ari zela, Martínez Salasek tiro egin zion buruan. Tiroa garondotik sartu eta sudurretik atera zitzaion. Gladys ospitalera eraman zuten, larri zaurituta, eta laster hil zen.
Itsas lilipa
Banaketa
Europako Atlantikoko kostaldeko duna eta hareatzetan aurkitzen da, eta baita Mediterraneoko hareatzetan ere. Euskal Herrian, aldiz, Gorliz, Laga, Lekeitio, Angelu eta Zarauzko hareatzetan aurki daiteke. Azken honetan populazio handiak osatzen ditu.
Gladys del Estal
Ondorioak
Euskal Herriko gizarteak hainbat egunez herri mobilizazio handiak eginez erantzun zuen, horien artean Hego Euskal Herrian deitutako greba orokor bat, ezker abertzaleko alderdiek, Espainiako Alderdi Komunista eta PSOEk deituta. Donostian egindako manifestazioan, orduko Donostiako alkatea zen Jesus Maria Alkain egon zen manifestazioaren buruan.
Gladys erail zuen guardia zibila, José Martínez Salas, 1981eko abenduaren 14an epaitu zuten Iruñean; epaia izan zen Martínez Salasek «arduragabekeriaz» jokatu zuela, eta hemezortzi hilabeteko espetxealdira kondenatu zuten. Espetxealdi hori ez zuen osorik bete, eta zigor arin horrek protesta mobilizazioak eragin zituen berriro. 1992 urtean Martínez Salas guardia zibilak Espainiako meritu militarraren domina jaso zuen, Tuterako Jose Antonio Perez Sola alkateak esleitua (PSOE). Beranduago jakin denez zigortu eta bi hilabetera ere eman zioten beste kondekorazio bat.
Euskal herritarren alaba eta Euskal Herrian hezi eta hazia zen arren, Gladys «venezuelar» gisa agertu zuten Espainiako hedabideetan. Hedabide horiek «ezin zurituzkoa zuritzen» saiatu ziren, eta venezuelar jatorri hori baliatu nahi izan zuten atzerritik protesta horretan parte hartzera berariaz etorritako aktibista bat zela pentsarazteko. Pedro J. Ramírezek «ETA konglomeratua» delako bati leporatu zizkion Tuterako gertaerak.
Microlepidogaster perforatus
Microlepidogaster perforatus Microlepidogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Gladys del Estal
Oroimena
Azkenean, Donostiako Udalak Kristinaenean oinezkoentzat eraikitako sarbide garai bati Gladys del Estal pasabidea izena jarri zion 2009. urtean. Parkeko gainaldean, gainera, Gladysen omenezko hilarri bat dago. Urtero, Gladysen heriotzaren urteurrenean, oroitzapen ekitaldi bat burutzen da hilarriaren aurrean Eguzki elkartearen eskutik. Ekitaldi horren baitan mugimendu antinuklearrari buruzko erakusketa fotografiko bat ere antolatu zen Egian eta Donostiako Alde Zaharrean Gladysen heriotzaren 30. urteurrenean. Tuteran ere, tiroz zauritu zuten lekuan, monolito bat dago haren omenez.
2019an Gladysen heriotzaren 40 urte bete zirenean hainbat omenaldi eta ekitaldi egin ziren baita oroimenerako materialak argitaratu ere, besteak beste hauek:
Gladys arte-lanetan
Hainbat artista, idazle edo zinemagile inspirazio-iturri zan du Gladys del Estal. Besteak beste arte-lan hauek sortu izan dira:
Pseudogekko brevipes
Pseudogekko brevipes Pseudogekko generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Ipava (Illinois)
Ipava  Illinoiseko herri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 470 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Apolinar Brull
Apolinar Brull Aierra (San Martin Unx, 1845ko uztailaren 3a - Madril, 1905eko apirilaren 7a) nafar musikagilea izan zen, zarzuelatan aditua. Gorritirekin ikasi zuen Tafallan.
Grezierazko Wikipedia
Grezierazko Wikipedia (grezieraz: Βικιπαίδεια), Wikipediaren grezierazko edizioa da. 2002ko abenduan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 45.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 45.a zen.
Ilunabarreko Eguzkiaren Leihoko Ibaia
Ilunabarreko Eguzkiaren Leihoko Ibaia, modu horretan Tolkienen testu eta mapetan agertzen ez bada ere, Henneth Annun estaltzen duten urjauziak eratzen dituenari erreferentzia egiten zaio. Ephel Duathen jaiotzen da Hortzen Dorreetako batetatik milia gutxitara, eta bere ibilbideak hegomendebalderanzko norantza hartzen du Anduinen bere urak isurtzen dituen arte, Kair Androseko uhartetik gertu.
Haradeko bidea gurutzatu berritan eta oraindik errekazto bat baino ez dela, Gondorreko gizonek eraikitako presa batek urpilatzen du, ("oso sakona ez den ibilgu batean ur gardeneko")zingira bat eratuz. Handik gertu, Frodo Zorrozabal, Samsagaz Gamyi eta Gollumek atseden hartu eta untxi gisatua jan zuten.
Ibaiak bere ibilgua jarraitzen du, jada azkarrago eta emari handiagoarekin, hegomendebalderantz, eta toki horretatik hamar milia ingurura, Gondorreko gizonek desbideratu egin zuten, Ilunabarreko Eguzkiaren Leihoa den leizearen gainetik igaroarazteko, urjauzi eder batean eroriz.
Courtmacsherry
Courtmacsherry, bertakoek maiz Courtmac deitua (irlanderaz Cúirt Mhic Seafraidh, MacSherry-ren Auzitegia esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen kostaldeko udalerri txiki bat da. Cork hiritik 30 milia hego-mendebaldera dago eta Clonakilty udalerritik autoz 15-20 minutu ekialdera.
NGC 5205
NGC 5205 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Gneo Domizio Korbulon
Kaligularen gobernupean
Ez da ezagutzen bere karreraren jatorria, Kaligularen erregealdian, 40an kontsul izan zela ezagutzen den arren, enperadorea bere koinatua zelarik hau Korbulonen arrebaordea zen Milonia Zesoniarekin ezkondu ondoren.
Behe Germania
Kaligularen hilketaren ondoren, Korbulonen karrera geldiune batean sartu zen 47 arte, urte horretan Klaudio enperadoreak Behe Germaniako erromatar armaden komandante izendatu zuenean, armada hauek euren basea egungo Kölnen zutelarik.
Toki hain ezegonkor honen izendapena, gainera, germaniar tribuek zuzendutako indarkeria eztanda eta matxinada ugariri aurre egin behar izatearen ondorioz zaildua izan zen. Germaniako bere gobernualdian, jeneralak Rin eta Mosa ibaien artean kanal bat eraikitzea agindu zuen. Ingeniaritza lan handi honen zatiak, Fossa Corbulonis edo Korbulonen Kanala bezala ezagutzen direnak, indusketa arkeologiko batean aurkitu dira. Bere ibilbidea Vilet ibaiaren berbera da, egungo Leiden eta Voorburg hiriak elkartzen dituena.