Kata_Pejnović
Emakumeen Fronte Antifaxistaren sorrera eta funtzioak
Hurrengo urratsa, jakina, emakumeen tokiko komite horiek Jugoslavia mailako antolakunde batean batzea izan zen. Batinićen arabera, 1941ko abenduan, Kroaziako Alderdi Komunistaren Komite Zentralaren dokumentu batean agertu zen halako emakumezko masa-mugimendu handi bat sortzeko beharra. Esan bezala 1942ko abenduan sortu zen AFŽren eginbeharrak, Batinićen arabera, Emakumeen Fronte Antifaxistaren epe luzeko eginbeharrak bitan laburtzen ziren: lehenik, gudako ahaleginean laguntzea (lehen uneetan atzeguardiako lanak eginez), eta bigarrenik heziketan laguntzea, etorkizuneko gizartea sortzen laguntzeko (alfabetismoa hedatzea, kontzientzia politikoa handitzea, sexu-berdintasunaren alde lan egitea eta abar). Lehenari dagokionez, produkzio lanak (soroak ereitea, uzta biltzea, partisanoen jantziak egitea, industri lana baita), osasun-lanak (zaurituentzako erietxeak sortzea, gudak atzean utzitako umeen eta umezurtzentzat haurtzaindegiak antolatzea eta abar), arropa eta arma-bilketak, heziketa-lanak, gudako faxisten aurkako sabotaia ekintzak (adibidez armada faxistentzako arropa edo janaria biltzea boikotatzea), herriaren zaintza edo polizia herrikoiaren antzeko lanak, Alemaniara emakumeak langile bezala bidaltzea boikotatzea eta abar ziren. Bigarrenari dagokionez, Batinićen arabera, Emakumeen Fronte Antifaxistaren propaganda “oso eraginkorra izan zen (…) balkaniar folklorea, baserriguneetan erreferentzialtasun handia zuena, eta lexiko iraultzaile berria, zeinak genero-berdintasuna baitan zekarrena, bilbatzen zituelako”. Adibidez, propagandarako emakumeentzako agerkariak atera zituzten –Pejnovićek sortutako Žene u borbi egunkaria bihurtu zen AFŽren agerkari nagusia, hala ere Batinićek dioenez “dozena bi inguru agerkari atera zituen AFŽk” –edo emakumeentzako asanbladak eta mitinak antolatzen zituzten, baina baita ere balkaniar baserriguneetan baziren emakumeen biltze-mota tradizionalak, prelo edo sijelo deitutako emakumeen lan kolektiborako eta bilketarako jarduera tradizionalak aprobetxatzen zituzten. Propaganda ekintzen artean emakume baserritarrei idazten eta irakurtzen irakasten zuten eskolak zabaltzea ere bazegoen, eta honekin batera eskola politikoak zabaltzea -honek, emakumeak askatzeko tresnak emateaz gain, partisanoei propaganda tresna paregabea ematen zien, gizarte berria eraikitzearen inguruan-. Parte-hartze politiko honi zegokionez nekazarien kultura tradizionalaren patriarkalismoa, emakumeak asanbladan parte hartzearekiko errefraktarioa, apurtzea beharrezkoa izan zen : Nevenka Petrić AFŽko beteranoak esan zuen moduan “hasiera batean asko kostatu zitzaigun, emakume askok mitinetara etortzeko senarren baimena behar zuten (…) kasu askotan herri askotan emakumeok tokiko AFŽ sortu aurretik, tokiko Herri-Askapenereko Komitea sortu behar izaten genuen, eta gero AFŽren tokiko komitea ”. Ivana Pantelićek dionaren arabera, AFŽ eta borroka partisanoa mugarri izan ziren emakumeen emantzipazioan, kontuan izanik gehienak baserritar testuinguru sozialetik etorrita zirela “sobietar emakumezkoentzat izan zena baino jauzi handiagoa izan zen, han, gero partisanoak izan ziren emakumeek guda aurretik gizartean jada paper publiko bat zuten eta”. Garaiko zuzendari komunista batek, Vladimir Dedijerrek esan zuen bezala, “emakumeak borrokara gehien bildu dituzten tokiak guda aurretik kontserbakorrenak ziren tokiak dira, emakumeak esklabu bezala tratatuak ziren tokiak”.