cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Colchester (New York)
Colchester Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Delaware konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Wolfgang Paul
Wolfgang Paul (Lorenzkirch, Saxonia, 1913ko abuztuaren 10a- Bonn, Ipar Renania-Westfalia, 1993ko abenduaren 7a) alemaniar fisikaria izan zen. Municheko Unibertsitatean eta Berlingo Teknologia Institutuan egin zituen ikasketak. 1952an Bonngo Unibertsitatean eskolak ematen hasi zen, eta ospe handiko ikertzaile bihurtu zen. Matematika fisikaren alorretan aplikatzeko bideak aztertu zituen batez ere. 1989an, Hans Georg Dehmelt eta Norman Foster Ramseyrekin batera, Fisikako Nobel saria jaso zuen, materiaren oinarrizko partikulak aztertzeko eta lantzeko teknikak sortzen egindako lanagatik. Teknika horiei esker aurrerapen handiak egin dira maiztasun erradioaktiboen ezagutzan.
Amphisbaena neglecta
Amphisbaena neglecta Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Brallo di Pregola
Brallo di Pregola Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Brallo di Pregolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Capromimus abbreviatus
Capromimus abbreviatus Capromimus generoko animalia da. Arrainen barruko Zenionidae familian sailkatzen da.
Petrotilapia microgalana
Petrotilapia microgalana Petrotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Maskat (muhafazah)
Maskat (محافظة مسقط, Muḥāfaẓat Masqaṭ) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 3.500 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 775.878 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Maskat da, Omango hiriburua.
Barrutiak
Eskualde honen barnean 6 barruti (wilayat) daude:
Frank James
Alexander Franklin "Frank" James (Kearney, Missouri, 1843ko urtarrilaren 10a - Clay konderria, Missouri, 1915eko otsailaren 18a) estatubatuar soldadu, gerrilari, lapur eta gaizkilea izan zen. Jesse Jamesen anai zaharra zen. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan Hegoaldekoa izanik Konfederazioaren alde borrokatu zen. bere anaia Frankekin batera James-Younger taldeko kidea izan zen. 1881ean Jesse hil ondoren, Frank Missouriko gobernadoreari entregatu zitzaion. Epaitu eta absolbitu egin zuten. Ordutik aurrera, hainbat lanbidetan jardun zuen.
Hohe Tauern
Hohe Tauern (Hohe Tauern; Alti Tauri) Austriako mendikatea da, Salzburg, Karintia eta Ekialdeko Tirol lotzen dituena. Mendirik altuena 3.798 metroko Großglockner da.
Lurrazal ozeaniko
Gainazal ozeanikoa ozeanoak eratzen duten lur gainazalaren zatia da. Lurraren masa osoaren %0,099a hartzen du eta honen azaleraren 75%-a betetzen du. Honek, lurrazala osatzen du lurrazal kontinentalarekin batera, eta biek elkarrekin, Lurraren bolumen osoaren 1%-a besterik ez dute betetzen.
Lurrazal ozeanikoa eta lurrazal kontinentalaren artean desberdintasun ugari daude. Lurrazal ozeanikoak 5-7 km inguruko lodiera du, lurrazal kontinentalak 35-40 km-ko bataz besteko lodiera duelarik, eremu menditsuetan 70 km-tara iritsiz. Lurrazal ozeanikoaren konposizio kimikoa homogeneoa da; basalto izeneko arroka igneo ilunez osatuta dago. Lurrazal kontinentala, aldiz, mota askotako arrokaz osatuta dago, eta arroka hauek oso zaharrak dira (4.000 milioi urte inguru). Lurrazal ozeanikoko arrokak, berriz, gazteagoak (180 milioi urte inguru) eta dentsoagoak dira.
Gainazal ozeanikoak, mantua eta gainazalaren masa bateratuaren %0,147a du. Lur gainazal gehiena, sumendien aktibitatearen ondorioz eratu zen. Dortsal ozeanikoen sistemak, 40.000 kilometroko luzera duen sumendi sarea, 17 km³ gainazal ozeaniko berri eratzen du urtean. Horrela, ozeano hondoa basaltoz estaltzen du, hau izanik hondo ozeanikoan arrokarik ugariena. Hawaii eta Islandia, basalto pilaketen bi adibide dira.
Lurrazalaren aldaketa historian zehar
Lurrazal ozeanikoa etengabe berritzen da, dortsaletan sortuz eta subdukzio-eremuetan desagertuz. Hala, gehienez 200 milioi urte izatera iristen da, orohar. Salbuespena Mediterraneoko Herodotus Arroan aurkitu dute. Hango lurrazalaren adina kalkulatzeko, datu geomagnetikoak aztertu dituzte. Dortsal ozeanikoetan lurrazal berria sortuko duen magma atera eta hozten denean, mineralak Lurraren eremu magnetikoaren arabera orientatzen dira. Eta denboran zehar eremu magnetikoaren norantza aldatu egiten denez, denboraren mapa bat gelditzen da ozeanoen hondoan. Mapa hori irakurrita kalkulatu dute 315-365 urte izan ditzakeela Herodotus Arroko azalak. Ikertzaileek iradoki dute Pangea superkontinentearen garaiko Tetis itsasoaren parte izan zitekeela lurrazal zati hori.
Gainazal ozeanikoaren konposizioa
Lurrazal ozeanikoaren aspektu interesgarrienetako bat, bere lodiera eta egitura arro ozeanikoetan zehar nabarmenki uniformeak direla da.
Hala ere, hainbat ikerketa egin eta gero, gainazal ozeanikoa hiru geruzetan banaturik dagoela esaten da:
Geokimika
Hondo ozeanikoko arroka boluminosoenak, ozeano-erdiko Basaltoak dira, hauek potasio bajuko magma toleitikotik eratorriak dira. Arroka hauek ioi litofilo kontzentrazio bajuak, Lurreko elementu arin arraroak, elementu bolatilak eta beste elementu inkonpatibleak dituzte. Hemen, elementu inkonpatiblez osaturiko basaltoak aurki daitezke, baino hauek oso arraroak dira eta Lurrazal ozeanikoko puntu beroekin asoziatua dago. Batik bat, Galapago Irletako, Azoretako eta Islandiako inguruak.
Neoproterozoiko era aurretik,Lurrazal ozeanikoa oraingoa baino mafikoagoa zen. Zenbat eta mafikoagoa izan, Lurrazal zona alteratuetan, ur molekula (OH) gehiago gorde daitezkela esan nahi du. Subdukzio zonetan, Lurrazal mafiko hau metamorfosi batean murgildu zen eta eskisto berdea izatera pasatu zen, eskisto urdin fazie zonetan.
Ozeano hondoaren ezaugarri nagusiak
Azken 50 urteetan ozeanografoek eginiko azterketetan oinarrituz, topografikoki hainbat unitate bereizi dira:
Plaken tektonika eta ozeano hondoaren hedapena
Plaken arteko ertzak hiru motatakoak izan daitezke:
Dortsal ozeanikoak eta hondo ozeanikoaren hedapena
Ertz dibergente gehienak dortsal ozeanikoen gandorrean zehar kokatzen dira. Ertz konstruktiboak kontsideratzen dira, hauetan litosfera ozeaniko berria sortzen delako. Ertz hauei hedapen-zentru ere deitzen zaie, bertan hondo ozeanikoaren hedapena ematen delarik. Plakak bereizten joan ahala, sortutako hausturak mantutik igotako arroka urtuz betetzen dira. Magma hau gutxinaka hozten da, arroka gogorra eratuz eta, horrela, hondo ozeanikoaren zati berriak osatuz. Prozesu hau etengabe gertatzen da.
Konplementua finkatzeko proba
Konplementua finkatzeko proba (Wassermann-en proba ere deitua) serologian erabiltzen den test bat da, antigeno-antigorputz multzoei konplementuak atxikitzeko duen gaitasuna neurtzen duena. Antigorputzak hautemateko erabiltzen da.
Lurrazal ozeaniko
Dortsal ozeanikoak eta hondo ozeanikoaren hedapena
Horrela, lurrazal ozeanikoa etengabe berritzen ari da dortsal ozeanikoetan. Dortsaletik urruntzen den heinean, litosfera hozten eta dentsatzen doa, bere gainean sedimentuak eratu ahala. Litosfera ozeaniko gazteena, dortsal ozeanikoetan aurkitzen da eta hauetatik urrundu ahala gero eta zaharragoa da. Ongi garatutako plaka dibergenteen ertzetan zehar, hondo ozeanikoa igo egiten da, dortsal ozeanikoa eratuz. Elkar konektatutako dortsal ozeanikoen sistema Lurraren azaleko egitura topografiko luzeena da, 70.000 kilometroko luzera gaindituz. Sistema honek lurrazalaren %20a irudikatzen du. Dortsal ozeanikoa, ez da egitura estua; alderantziz, 1.000 eta 4.000 kilometroko zabalerak hartzen ditu. Gainera, dortsalaren segmentu batzuen ardatzetan zehar, rift haran deituriko egitura sakonak egon daitezke.
Konplementua finkatzeko proba
Jakina denez, konplementuak antigeno-antigorputz (Ag-Agz) konplexuari lotzen zaio, eta lotura horren ondorioz aktibatu egiten da, eta antigenoa duen zelula edo partikula arrotza suntsitzen du.
Proba bi fasetan burutzen da:
Lurrazal ozeaniko
Dortsal ozeanikoak eta hondo ozeanikoaren hedapena
Dortsal ozeanikoetan gertatzen den litosfera ozeanikoaren berritze mekanismoari hondo ozeanikoaren hedapena deritzo. Prozesu honen bataz besteko abiadura 5cm/urtekoa da.
Konplementua finkatzeko proba
Lehenengo fasea
Demagun sifiliaren aurkako antigorputzak bilatzen ari garela gaixo batean, sifilia duen ala ez jakiteko.
Lurrazal ozeaniko
Dortsal ozeanikoak eta hondo ozeanikoaren hedapena
Dortsal ozeanikoen altuera handiaren arrazoia honakoa da: berriki sortutako lurrazal ozeanikoa beroa dago eta bolumen handiagoa hartzen du, eta beraz, arroka hotzagoek baino dentsitate baxuagoa dauka. Dortsal ozeanikoan zehar litosfera ozeanikoa berria osatzen den heinean, hau hozten eta uzkurtzen hasten da, bere dentsitatea handituz. Uzkurtze termiko honek, dortsaletik urrun dauden sakonune handienak azaltzen ditu.
Hozte eta uzkurtze prozesu hau guztiz amaitzeko, 80 milioi urte inguru pasa behar dira. Momentu horretan, arroka arro ozeaniko sakonean kokatzen da, non sedimentuen metaketaren ondorioz lurperatuta geratzen den. Gainera, hozte prozesuak mantuko arroken sendotzea eragiten du, horrela plakaren lodiera handituz. Hau da, litosfera ozeanikoaren lodiera adinaren araberakoa da: zenbat eta zaharragoa izan (hotzagoa), orduan eta lodiagoa da. Mantua igotzen den bitartean, hozten eta urtzen doa, presioa jaisten eta solidoak gurutzatzen dituen bitartean. Urtze kantitatea, igotzen den heinean mantuan dagoen tenperaturaren araberakoa da. Hortaz, lurrazal ozeaniko gehienaren sakontasuna edo zabalera, berdina da (1-7 km inguru). Motel zabaltzen diren dortsalak, lurrazal finagoa eratzen du, mantuaren hozte prozesua, bidean hozten delako, beraz, solido gutxiago gurutzatzen ditu eta materia gutxiago urtzen da. Honen adibide gisa, Ozeano Artikoan dagoen Gakkel dortsala daukagu eta hau, besteak baino finagoa da. Besteak baino lodigoak diren dortsalak lumen edo puntu beroen gainean daude. Bertan, mantua beroago dago eta honen ondorioz, solido gehiago gurutzatu eta sakontasun handiagoan urtzen da, sakonera handiagoko lurrazala sortuz. Batik bat, Islandia, 20 km-ko lurrazala duena.
Konplementua finkatzeko proba
Lehenengo fasea
Kasu honetan ez dago konplementu (K) askerik, dena lotuta dago Ag-Agz multzoari
Kasu honetan Ag-Agz multzoa ez da sortzen, eta konplementua aske geratzen da
Lurrazal ozeaniko
Bizitzaren zikloa
Litosfera ozeanikoa muga konbergenteetan subduzitzen da. Etengabe berritzen doan litosfera konpensatzeko, litsofera ozeanikoaren zati zaharrenak mantura barneratzen dira, hau da, bi plaka elkarren aurka mugitzen direnean, bat bestearen azpian sartzen da. Gune hauei subdukzio-eremuak deritze. Subdukzioa gertatzen da, lurperatzen den plakaren dentsitatea handiagoa delako gainean geratzen den astenosfera baino. Muga konbergenteak, desberdinak izan daitezke:
Konplementua finkatzeko proba
Lehenengo fasea
Laburbilduz, konplementu askearen presentzia adierazten du Ag-Agz multzoak ez direla osatu.
Bigarren fasea
Odol-serumean konplementu aske dagoen ala ez argitzen du bigarren fase honek.
Horretarako, arkumearen eritrozitoak eta eritrozito horien aurkako antigorputzak gehitzen zaizkio lehenengo faseko odol-serumari. Odol-serumean konplementu askea ez baldin badago, eritrozitoen lisia ez da gertatuko, lisi hori burutzeko konplementua behar delako. Aldiz, odol-serumean konplementu aske baldin badago, eritrozitoen lisia gertatuko da:
Lurrazal ozeaniko
Bizitzaren zikloa
Litosfera ozeanikoa beti subduktatzen da, litorfera kontinentala horren dentsoa ez delako. Subdukzio prozesuak, litorfera ozeaniko zaharrena kontsumitzen du, hortaz, honen adina 200 milioi urte ingurukoa izatea estimatzen da. "Superkontinentea"ren eraketa eta eraldaketa (suntsipen) prozesuan, suntsipen eta berriztapen prozesuak etengabe ematen dira lurrazalean ziklo baten moduan. Ziklo hau, Wilsonen zikloa bezala ezagutzen da.
San Martzialgo gudua (1522)
Aldabe mendiko gudua Irungo historian gertatutako aipagarriena da, 1522ko ekainaren 30ean gertatutakoa. Irungo miliziek Gaztelako Erresumaren interesak defendatu zituzten, Nafarroako Erresumaren erresistentziaren aurka.
Aurrekariak
Aragoiko Fernando II.ak, Nafarroako erresumari erasotzeko prestatu eta Albako dukearen tropa Nafarroan sartu zen (1512). Nafarroa Beherean sartu ziren eta Donibane Garazi setiatu zuten. Nafarroako Joanes III.a Albretekoa eta Katalina I.a errege-erreginak Luis XII.a frantziarren laguntzaz erresuma berreskuratzen saiatu ziren, baina 1515ean, Fernando II.ak Nafarroa Gaztelako koroari batu zion Burgosko Gorteetan, Nafarroak Foruen bidez bere antolamendu politikoa mantendu bazuen ere.
Henrike II.a Nafarroako erregea erresuma berreskuratzen saiatu zen lehengusu zuen Frantziako Frantzisko I.aren laguntzaz, baina Noaingo gudua galdu ondoren (1521), Amaiurren, eta azkenean Irun-Hondarribian (San Martzialgo gudua), galdu egin zen Nafarroa Garaia (1522). Nafarroako errege-erreginak Nafarroa Beherean eta Biarnon hartu zuten aterpe, haien erresumaren iparraldeko lurraldeetan.
Gudua
1522ko ekainaren 28ko gauean, nafar erresistentzia, frantziarren eta alemaniarren laguntzaz Bidasoa ibaia zeharkatu eta Aldabe mendian kokatu ziren Gaztelu Zahar erasotzeko asmoz. Ekainaren 29an, alemaniarrek Gaztelu Zaharri eraso egin zioten.
Konplementua finkatzeko proba
Bigarren fasea
-Erreakzio positiboa: ez dago eritrozitoen hemolisia, konplementua lehenengo fasean agortu delako. Emaitza honek odol-serumean sifiliaren aurkako antigorputzak zeudela aderazten du.
Lurrazal ozeaniko
Bizitzaren zikloa
Lurrazal ozeaniko zaharrena eskala handian, Pazifikoaren mendebaldean eta Atlantikoaren ipar-mendebaldean aurkitzen dira, biak 180 eta 200 milioi urteko adina dute. Hala ere, Mediterraneo itsasoaren hainbat zati, Tethys ozeanoaren aztarnak dira, aurreko biak baino askoz ere zaharragoa, 270-340 milioi urteetara iritsita.
Konplementua finkatzeko proba
Bigarren fasea
-Erreakzio negatiboa: eritrozitoen hemolisia badago, konplementua lehenengo fasean erabili ez delako. Emaitza honek odol-serumean sifiliaren aurkako antigorputzak ez zeudela adierazten du.
Dasypoda altercator
Dasypoda altercator erle espezie bat da, Dasypoda generoan eta Melittidae familian.
Lurrazal ozeaniko
Anomalia magnetikoak
Anomalia magnetiko ozeanikoak, lehen aldiz 1950ean aurkituak izan ziren, EEUUko mendebaldeko kostaldean. Hau, ehun kilometro luzeetan zehar antzeman ziteken, Kaliforniaren hegoaldetik Washington iparralderarte. Victor Vacquier geofisikoak, anomalia hau haustura guneetan amaitzen zela ikusi zuen eta horretaz gain, forma bereziak zituztela ere antzeman zuen. Lurrazal ozeanikoak lerro magnetikoen eredu bat erakusten du, dortsal ozeanikoek paraleloa dena. Lerro magnetikoen eredu simetriko positibo eta negatiboa, dortsal ozeanikotik sortzen edo ateratzen da. Arroka berriak magma bidez sortzen dira dortsal ozeanikoetan eta lurrazal ozeanikoa puntu honetatik zabaltzen da. Arrokak sortzeko magma hozten denan, honen polaritate magnetikoa Lurraren polo magnetikoekin lerratzen da. Ondoren, magma berriak hozturiko magma zaharra dortsaletik kanpo joatea eragiten du. Prozesu hau, lurrazal ozeanikoko sekzio paraleloetan gertatzen da alternantzia magnetikoaren arabera.
Ikerketak
Lurrazal ozeanikoaren estruktura eta konposizioa, hainbat iturburutik lortu da. Lehen ikerketekin batera, gainazalean aipatutako hainbat arroka mota azaldu ziren, baina lurrazalaren estruktura eta osatzen zuten arroken portzentaia argitu gabe zegoen. Aldi berean, errefrakzio sismiko bidezko esperimentuek, hondo ozeanikoaren natura ezagutzea ahalbidetu zuten. Froga hauek, explosioen ondorioz olatu sismikoek milaka kilometroetan egiten zuten bidaia-denbora jakitea ere suposatu zuen.
Ozeanoen sakontasuna neurtzen duten tekniken garapenak hondo ozeanikoko egiturak ezagutzea ahalbidetu zuen. Batimetria, ozeanoaren sakontasunen neurketari eta lurzoru ozeanikoaren topografiaren azterketari deritzo. Hainbat teknika barimetriko daude. Gaur egun, energia sonikoa erabiltzen da sakontasuna neurtzeko. Sakontasuna neurtzeko soinua erabili zuten lehen aparatuak, ekosonda izenekoak, XX.mendearen hasieran erabili ziren lehen aldiz. Aparatu honek, soinu-uhin batzuk igortzen ditu urera. Uhin hauek ohiartzun bat sortzen dute objektu baten edota hondo ozeanikoaren kontra errebotatzerakoan. Errezeptore batek igarotako denbora zehaztasunez neurtzen du. Datu horietatik abiatuz, sakontasuna kalkulatzen da.
Sugar-atzeratzaile
Sugar-atzeratzailea suaren kontrako produktua da, material batek su hartzeko eta sua zabaltzeko duen indarra moteltzeko erabiltzen dena. Material askoren gainean jar daiteke, hala nola plastikoak, ehunak edo materialen babesak. Batzuetan oinarriko materialarekin nahasten dira (aditiboen bidez) edo kimikoki lotzen dira (errekatiboak).
Mineralak direnak, normalki, aditiboak dira, organohalogenoak edo organofosforoak, ordea, erreaktibo edo aditibo izan daitezke.
San Martzialgo gudua (1522)
Gudua
Gauzak horrela, Juan Perez Azkue (Hondarribia) eta Manuel Anbulodi (Irun) kapitainek, forua jarraituz irungo gizonezkoak elkartu zituzten. Hondarribia, Errenteria eta Oiartzungo gizonak ere elkartu zitzaizkien. Beltran de la Cueva, Gipuzkoako Kapitain jenerala bere tropekin agertu zen ere.
Ekainaren 30ean, Irungo miliziek Aldabe mendia hartu zuten, bertan ziren nafarren aldeko tropak ustekabean hartuz eta garaituz. Gaztelu Zaharrera joan ziren orduan, eta han ziren nafarren aldeko tropak Irungo miliziaren aurka saiatu ziren, Aldabe mendian gora jarraituz, baina han Beltran de la Cuevaren tropek nafarren aldeko tropei irabazi zieten.
Oroimena
Gertaera hau Sanmartzial jaia ospatzen zen egunean gertatu zenez, Aldabe mendiari santuaren izena jarri zioten, eta bere gailurrean ermita bat eraiki zuten santuaren omenez. Bertan Beltran de la Cuevak 1522an emandako armarria ipini zuten.
Gaztelako tropek, Donibane Garazi inbaditu eta Nafarroa Beherea ere konkistatu zuten; baina, Karlos Habsburgokoak seigarren merindadea Henrike II.a Nafarroakoaren esku utzi zuen (1530).
In the Army Now
In the Army Now (euskaraz Orain Armadan) 1981an Rob eta Ferdi Bolland hegoafrikar jatorriko herbeheretar musikariek single modura merkaturatu zuten. aldiz, 1986an Status Quo ingeles rock musika taldeak izen bereko In the Army Now diskoaren barnean kaleratu zuen.
Bayville (New York)
Bayville  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 6,669 biztanle zituen, 3.76 kilometro koadrotan banatuta.
Lupuzuriko Kaskoa/Bustarkomendi
Lupuzuriko Kaskoa, Bustarkomendi ere deitua, Nafarroako erdialdeko Pirinioetan dagoen mendi bat da. Lindus mendilerroa osatzen duten hiru mendietako bat da. Bere garaiera, 1209 metrokoa da. Garaieran, mendilerro honetako bigarrena da.
Auritzetik
888 metrora dagoen Auritzetik, bide bat hartzen da, lehenik mendebaldera eta gero iparraldera, 917 metrora dagoen Orreagara doana. Xurdingana izeneko labarraren sarrerara heltzean, ezkerralderantz desbideratu behar da, Aldudeko bidea delakotik 1105 metrora dagoen Atallozti lepora igotzeko, mendilerro honetako mendirik garaiena den Lindus menditik hegoaldera dagoen lepoa. Ezkerretik jarraitu behar da, 1153 metroko garaiera duen lehen muinoa bere hegoaldeko aurpegitik inguratuz, lepo berri batetara iritsiz, Uztarketako lepoa izena duena, 1112 metroko garaieran. Bideak, Lupuzuriko Kaskoa mendiaren hegoaldeko tontorretik jarraitzen du, beste lepo batetarantz, oraingo honetan, Bi Zubien lepoa izenekoa, 1143 metrora. Bi pasabide hauen artean, edozein aukera daiteke zuzenean Lupuzuriko Kaskoaren hegoaldeko tontor garbi eta belartsura igotzeko. 1189 metroko garaierara jaitsiera labur baten ondoren, 1209 metrora dagoen tontorrera igotzen da.
Ibañetatik
1057 metrora dagoen Ibañetako mendatetik, asfaltaturiko bide batek, 1283 metroko garaiera duen Girizu mendia inguratzen du eta 1169 metroko garaieran dagoen Lindus mendilerroan amaitzen da. Hegoalderantz jaisten da, Atallozti leporantz, 1105 metroko garaieran, non aurreko ibilbidearekin lotzen den.
Gerard 't Hooft
Gerardus (Gerard) 't Hooft ( ahoskatua; Den Helder, 1946ko uztailaren 5a) herbeheretar fisikaria da. Utrechteko Unibertsitatean egin zituen ikasketak eta unibertsitate horretako irakasle izan da 1977. urteaz geroztik. Martinus J. G. Veltmanekin batera oinarrizko partikulak –quarkak, leptoiak eta bosoiak– aztertu zituen. Partikula azpiatomikoen eta horien arteko indarren ezaugarriei buruz egindako matematika lanarengatik Fisikako Nobel saria jaso zuten biek 1999an.
NGC 2108
NGC 2108 kumulu ireki bat da, Dorado konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
1729 Beryl
1729 Beryl asteroide gerrikoan aurkitutako 1729. asteroidearen izena da. 1963ko irailak 19an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik.
Vysoká (Sabinoveko barrutia)
Vysoká (Magas) Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 6,86 km²ko azalera du eta 150 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1278. urtekoa da.
Johan Adam Cronstedt
Johan Adam Cronstedt kondea (1749ko azaroaren 12a-1836ko otsailaren 21a) Suediako jenerala izan zen. Östergötland konderriko gobernadorea izan zen. nagusia eta Östergötland konderriko gobernadorea izan zen. 14 urterekin Errusia Suedia arteko Gerran parte hartu zuen (1788-1790). Bere herriko Armadaren nagusia izan zen, bestetik, Finlandiako Gerran. Hori Suedia eta Errusiar Inperioaren arteko gerra izan zen, 1808ko otsailetik 1809ko irailera iraun zuena. Gerra ondorio bezala, Finlandia, Errusia Inperialaren esku gelditu zen eta dukerri bat osatzera pasa zen.
Sceliphron spirifex
Sceliphron spirifex erle espezie bat da, Sceliphron generoan eta Sphecidae familian.
NGC 2110
NGC 2110 galaxia bat da, Orion konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Beacon (New York)
Beacon  New York estatuko hiri bat da. Dutchess konderrian kokatua dago. 2010ean 15,541 biztanle zituen, 12.27 kilometro koadrotan banatuta.
Cold Spring (Wisconsin)
Cold Spring Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La'a Maomao
La'a Maomao Hawaiiko mitologian haizearen jainkoa da. Eguzkiaren jainkoak kaos erdian sortu zuen. Orokorrean jainko positiboa, onbera da, barkamenaren jainkoa.
Euskal-Asturiar trenbidea
Euskal-Asturiar trenbidea edo Euskal-Asturiar Trenbidearen Elkarte Orokorra (gaztelaniaz Ferrocarril Vasco-Asturiano edo Sociedad General de Ferrocarriles Vasco Asturiana) 1899ko urriaren 26an Asturiasko Meatze Eskualdeko ikatza trenan sartu eta San Esteban de Pravia herrira eramateko asmoz eraiki zen, herri honetako portutik ikatza Euskal Herrira itsasoz ekarri eta siderurgian erabiltzen zelarik.
Domblain
Domblain Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Domblain udalerrian erroldatutako biztanleak 92 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 33 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (24 gizon eta 17 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cyttomimus affinis
Cyttomimus affinis Cyttomimus generoko animalia da. Arrainen barruko Zenionidae familian sailkatzen da.
Erlazio bihurkari
Matematikan, A multzoan definituriko R erlazio bitarra bihurkaria edo erreflexiboa da, baldin A-ko elementu oro bere buruarekin R-ren bidez erlazionatuta badago.
Sahura
Sahura, Egiptoko V. dinastiako bigarren faraoia izan zen, K.a. 2471 eta K.a. 2458 bitartean gobernatu zuelarik, Jürgen von Beckerathen arabera.
Erlazio bihurkari
Hau da,
Sahura
Khentkaus I.a erreginaren (ziuraski erregeordea) eta Userkafen (edo Shepseskafen) semea zen. Neferthanebtirekin ezkondua zegoen. Bere semeak, Horemsaf, Khakara, Nebankhra eta Neterienra izan ziren.
Erlazio bihurkari
Hori gertatzekotan, esaten dugu R-k propietate bihurkaria betetzen duela.
Sahura
Manetonen arabera, Sefresek 13 urteko erregealdia izan zuen. Turineko Errege Kanonaren arabera, errege honen erregealdia 12 urtekoa izan zen. Palermoko Harriak, bi urtetik behin eginiko zazpi abere errolda aipatzen ditu, 14 edo 15 urte beraz.
Liberty Hall
Liberty Hall (irlanderaz Halla na Saoirse) Irlandako Errepublikako Dublin hirian dagoen eraikin bat da. Liffey ibaiaren ertzean dago, hain zuzen ere, Beresford Place eta Eden Quay artean. SIPTU irlandar sinsikatuaren egoitza da. 59,4 metroko garaiera du. Antzina eta denbora luzez hiri honetako nahiz herrialde osoko eraikinik garaiena zen (Cork hiriko County Hall eraikina eraiki arte), gaur egun hiri honetako hirugarren eraikin garaiena delarik, Montevetro eta Millennium Tower eraikinen atzetik. XX. mendearen hasierako eraikina Irish Transport and General Workers Union sindikatuaren egoitza izan zen, bai eta James Connollyren Irlandako Armada Hiritarra irlandar erakunde errepublikar, sozialista eta nazionalistarena ere (Irish Citizen Army).
Francisco de Aguirre
Francisco de Aguirre Meneses Francisco de Aguirre "el Viejo" izenarekin ere ezaguna ( Talavera de la Reina, Gaztelako Koroa, c. 1500 - La Serena, Txileko kapitaintza nagusia, 1581) Espainiako militar, esploratzaile eta konkistatzailea izan zen Txileko eta Argentinako ipar-mendebaldeko konkistan parte hartu zuena. Sortu berria zen Extremadura Berriko Santiago hiriko lehen bozketako alkate hautatu zuten 1541eko martxoan. Gero Tucumango gobernadoreorde izendatu zuten 1553tik 1554ra eta Valdivia hil ondoren de facto Txileko gobernadore laguntzaile izendatu zuten, Villagrarekin hegoaldean eta Quirogarekin gobernazioaren erdialdean, eta gero Tucumango gobernadorea bitan, 1565-tik 1566 eta 1569-tik 1570-ra. Santiago del Esteroren (Argentina) sortzailea izan zen, eta La Serenaren (Txile) bersortzailea.
Sahura
Lur asko eman zizkion kleroari, eta ofrenda oso garestiak egin zizkien zenbait jainkori zenbait tenplutan, bere aurrekoak egin zuen lez.
Eric Allin Cornell
Eric Allin Cornell (Palo Alto Kalifornia, 1961eko abenduaren 19a) estatubatuar fisikaria da. 2001ean Fisikako Nobel Saria jaso zuen, Carl E. Wieman eta Wolfgang Ketterlerekin batera, lehen Bose-Einstein kondentsatua sintetizatzea lortzeagatik. Stanford Unibertsitatean ikasi zuen.
Sahura
Harreman komertzial eta diplomatiko aktiboa izan zuen Ekialde Hurbilarekin, Punt lurralderako eta Sinai penintsularako espedizioekin. Sinaiko turkesa harrobiak eta Nubiako Kusheko diorita harrobiak esplotatzea ere agindu zuen.
Sahurak, libiarren aurkako espedizio militar bat utzi zuen grabatua, benetakoa edo sinbolikoa, antzerako baxuerliebeak baitaude beste faraoi batzuen hil tenpluetan.
Bere garaiko eraikuntzak
Piramide bat eraiki zuen Abusirren, 50 metroko altuera zuena, kareharri, harea eta hartxintxarrez osatua, aurpegi laudun kareharrizko estaldura batekin; hil ganberak, basaltozko sarkofago baten zatiak zituen.
235 metroko prozesio galtzada batek, haraneko tenplura lotzen zuen, oso sinplea, granitozko palmondo formako zutabedun arkupe bezala, eta ontzitoki batekin. Harresietako baxuerliebeek, Heb Sedaren irudikapenak eta Sahura faraoia arrantzan eta ehizan erakusten zituen.
Sahurak, Eguzki Tenplu bat ere eraikitzea agindu zuen, Sekhet-Ra, honen hondakinik aurkitu ez delarik, baita Uetkhes-Neferu-Sahura izeneko jauregi bat ere.
Bere garaiko testigutzak
Honakoetan aipatzen da:
Breme
Breme Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Erlazio bihurkari
A multzoan ezarritako R erlazioa, (A, R) bikote ordenatuaren bidez adierazten da.
Breme
Mugakideak
Bremek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Liberty Hall
1988an Pierce Brosnan aktoreak antzeztutako Taffin irlandar filman eszena labur batean agertzen da.
Erlazio bihurkari
Erlazio erreflexiboaren aurkako den R erlazioari, hots, A-ko inolako elementurik ez badago bere buruarekin R-ren bidez erlazionatuta, erlazio antirreflexiboa deritzo; eta honela adierazten da:
Hori gertatzekotan, esaten dugu R-k propietate antirreflexiboa betetzen duela.
Adierazpidea
Bedi A multzoan definitutako R erlazio erreflexiboa edo irreflexiboa, orduan R-ren adierazpidea desberdina da, erlazio bitarra adierazteko moduaren arabera.
Adibideak
Biz A edozein multzo:
Amphisbaena palirostrata
Amphisbaena palirostrata Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Washington (Connecticut)
Washington Connecticuteko herri bat da. Litchfield konderrian kokatua dago. 2010ean 3,578 biztanle zituen, 98.91 kilometro koadrotan banatuta.
Dr. No (filma)
Dr. No (euskaraz No doktorea) Terence Young ingelez zinema zuzendariaren 1962ko espioitza filma da. Ian Fleming idazlearen Dr. No eleberrian oinarrituta dago. James Bond pertsonaiari buruzko lehen filma izan zen.
Argumentua
James Bond (Sean Connery) britainiar agente sekretua Jamaikara iritsi berri da, bertan hil dituzten britainiar agente berezi bat eta haren idazkariaren kasuak argitzeko goi-nagusien aginduz. Baina, era berean, Crab Key uhartean erakunde sekretu eta beldurgarri bat topatu du. Filmean, Bonden arerioa No doktorea da (Joseph Wiseman): horrek Dent irakaslearen (Anthony Dawson) laguntzaz egitasmo izugarri bat gauzatzeko asmoa du, hots, Cabo Cañaveraleko koheteen ibilbidea desbideratzea.
Xylocopa aeratus
Xylocopa aeratus erle espezie bat da, Xylocopa generoan eta Apidae familian.
Petrotilapia mumboensis
Petrotilapia mumboensis Petrotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Cessy-les-Bois
Cessy-les-Bois Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Izaro Lestayo
Izaro Lestayo Azkue (Getaria, 1998ko urtarrilaren 6a) traineru estropadetako emakumezko patroia da, bi Kontxako Bandera eta bi Liga irabazi ditu besteak beste.
Kirol ibilbidea
Herriko klubean hasi zen arraunean eta 2014an Zarautzekin bat egin zuen eta Zarautz-Getariako patroi bihurtu zen. Euskotren Ligako traineruek parte hartu ez zuten hiru estropada irabazi zituen Gipuzkoako Ligan. 2017an San Juango Batelerek fitxatu eta bi urte egin zituen bertan, irabazi zitekeen guztia irabaziz.
Cessy-les-Bois
Biztanleria
2007an Cessy-les-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 125 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Izaro Lestayo
Kirol ibilbidea
2019an etxeko gizonezkoen trainerua gidatu du hainbat estropadetan.
2023an Tolosaldeako paroia izango da.
Cessy-les-Bois
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Typhula fistulosa
Sinonimoak: Clavaria fistulosa, Clavaria contorta, Clavariadelphus fistulosus, Macrotyphula fistulosa.
Rhinolophus blasii
Rhinolophus blasii Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Typhula fistulosa
Deskribapena
Etimologia: Clavaria terminoa latinetik dator, "clavarius" hitzetik eta borra, iltze, esan nahi du. Bere itxuragatik. Fistulosa epitetoa ere latinetik dator, hutsune, esan nahi duen "fistulatus" hitzetik. Borra hutsa
Cessy-les-Bois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Typhula fistulosa
Jangarritasuna
Ez du balio sukaldaritzarako.
Cessy-les-Bois
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (30 gizon eta 19 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Typhula fistulosa
Nahasketa arriskua
Clavariadelphus pistillaris delakoarekin nahas daiteke, hau askoz lodiagoa da eta haragi mikatza du.
Cessy-les-Bois
Diru sarrerak
2009an Cessy-les-Bois udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 111 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.248 euro zen.
Typhula fistulosa
Sasoia eta lekua
Udazkenean eta neguan, hostozabalen egur hondarretan: haritzak, haltzak, hurritzak. Ez da oso ohikoa.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.
Cessy-les-Bois
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Mintzo
Mintzoa edo hizketa gizakiek pentsamenduak eta sentimenduak hitzak erabiliz ahotik adierazteko ekintza da, burmuinen nahiz ahoaren eta beste organo batzuen bitartez. Ikuspuntu honetatik, bakarkako ekintza gisa, hizkuntzatik bereizten da, azken hau soziala delako. Hizkuntzalaritzan, mintzoa soinu akustikoak eta kontzeptuen arteko erlazio eta hautespenaren ondorioa da eta horietarako egiten den soinuaren artikulazio boluntarioa. Mintzatzeko gai ez diren gizakiak mutuak edo afasikoak izan daitezke. Gaitasun hau laringearen eta hiodiearen egiturari esker, ahots-korden disposizioari esker eta burmuinean dauden Broca gunea eta Vernicke guneari esker sortzen da.
Cessy-les-Bois
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean Cessy-les-Bois udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 420 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dispositibo (filosofia)
Filosofian, dispositiboa XX. mendetik filosofo batzuek, Michel Foucaultekin hasita, erabilitako kontzeptua izan da, une historiko batean eta premia bati erantzunez, bereziki boterearekin, sare moduan eratutako diskurtso, erakunde, eraikin, jakintza, adierazpen moral, arau juridiko eta abarren sare bat izendatzeko erabili dena. Gilles Deleuzek landutako kontzeptua ere izan da.
Anthaxia abyssinica
Anthaxia abyssinica kakalardo espeziea da, Anthaxiagenerokoa, Buprestidae familiakoa. Tery-k 1896an lehen aldiz deskribatu zuen.
Coldspring (New York)
Coldspring Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cattaraugus konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Xylocopa darwini
Xylocopa darwini erle espezie bat da, Xylocopa generoan eta Apidae familian.
Ferdinand von Schirach – Glauben
Sinopsia
Alemaniako Worms hirian, 1994 eta 1997 bitartean, 25 pertsona epaitu zituzten haur-pornografiako sare bat zuzentzeagatik. Akusazio eta aurrez aurreko gordinen agertoki izan zen auzi hura; orain fikziora eraman dute, lau ataleko telesail batean. Akusatuen abokatua izan zena da istorio honetako protagonista. Alarguna da, eta jokoaren eta alkoholaren mendekoa: bistakoa da epaiketak arrastoa utzi duela harengan.
Cyttomimus stelgis
Cyttomimus stelgis Cyttomimus generoko animalia da. Arrainen barruko Zenionidae familian sailkatzen da.
Tony Gallopin
Tony Gallopin (1988ko maiatzaren 24a, Dourdan, Essonne) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Lotto–Soudal taldean lasterka egiten du. Joël Gallopin txirrindulari ohiaren semea eta Alain Gallopin kirol zuzendariaren hiloba da. Marion Rousse txirrindulari profesional eta modeloarekin ezkondua dago.
Palmaresa
2010 2011 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Zhambyl
Zhambyl (Жамбыл облысы) Kazakhstango hegoaldean kokatzen den probintzia bat da. Hiriburua Taraz da. Probintziaren populazioa milioi bat biztanle ingurukoa da; hiriburuak 335.100 biztanle ditu. Hegoaldean Kirgizistanekin egiten du muga. Kazakhstango beste probintzia hauekin ere muga egiten du:Karagandy probintzia (iparraldean), Hegoaldeko Kazakhstan (ekialdean) eta Almatyko probintzia (ekialdean). Probintziak muga egiten du ere ipar-ekialdean Balkhax aintzirarekin.
Sergei Vinogradski
Sergei Nikolaievitx Vinogradski (Сергій Миколайович Виноградський, Серге́й Николаевич Виноградский; Kiev, Errusiar Inperioa, 1856ko irailaren 13agreg./irailaren 1ajul. - Brie-Comte-Robert, Frantzia, 1953ko otsailaren 24a) mikrobiologian nabarmendutako zientzialaria izan zen. Errusiarra zen, gaur egungo Ukrainan jaioa. Funtsezko ekarpenak egin zituen XIX. eta XX. mende bitarteko urteetan, batik bat bakterioen fisiologiaren arloan. Pasteurrek mikrobiologia medikoaren esparruan egindako ekarpenen modukoak dira bakterioen fisiologian Winogradskyk egindakoak.
San Petersburgoko unibertsitatean kimika eta botanika ikasi zuen, eta bertan hasi zen mikrobiologiako lanak burutzen. Suitzara joan ondoren, 1922. urtean Frantziara abiatu zen, Pasteur Institutuan lan egiteko. Han bizi izan zen hil arteraino (1953).
Lurreko bakterioak ikertzen Vinograskik bakterio nitrifikatzaileekin egin zuen topo (Nitrosomonas, Nitrobacter...). Bakterio horiek nitrifikazioa (nitrogeno amoniakoa nitrato bihurtzea) egiten zutela frogatu zuen.
Bakterio nitrifikatzaileak eta sufrea oxidatzen duten bakterioak ikertuz, kimiolitotrofoaren kontzeptua asmatu zuen, behar duten energia materia inorganikoa oxidatuz lortzen duten bakterioak izendatzeko. Eta baita autotrofo kontzeptua ere, atmosferako CO2 eskuratzen duten mikrobioei dagokiena. Bi kontzeptu hauek definitzen lehena izan zen Vinagrodski, sekulako ekarpena eginez mikrobiologiari.
Horretaz gain, zientzialari ukrainarra lehenengo bakterio nitrogeno-finkatzailea isolatu zuen (Clostridium pasteurianum anaerobioa), eta nitrogenoaren finkapena bakterioen jardunaren ondorioa zela ezarri zuen. Horra hor Vinagrodskik mikrobiologiaren historian jarritako beste mugarri bat.
Teutoburg basoa
Teutoburg basoa (Teutoburger Wald) Alemaniako Saxonia Beherea eta batez ere Ipar Renania-Westfalia estatuen artean zabaltzen den baso eremua da. XIX menderarte Osning izenaz ezagutzen zen.
1730 Marceline
1730 Marceline asteroide gerrikoan aurkitutako 1730. asteroidearen izena da. 1936ko irailak 17an aurkitu zuen Marguerite Laugierrek Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 UA zen.
Teutoburg basoa
Geografia
Horn-Bad Meinberg, Bielefeld, Osnabrück eta Ibbenbüren eskualdeek inguratzen dute basoa. Bielefeld kokaturik dagoen ibarrak gainera bitan banatzen du, iparraldeko Teutoburg basoa eta hegoaldeko Teutoburg basoa eratuz. Hegoaldeko punturik altuena Velmerstot (468 m) da eta iparraldekoa aldiz Dörenberg (331 m).
Hidrografia
Ekialdean Weser ibaiak zeharkatzen du basoa, iparralderanzko bidean. Bestetik aipatzekoa da Ems ibaia ere Teutoburg basoaren hegoaldean sortzen dela.
Parke naturalak
Bi eremu babestu dira Teutoburg basoan, biak ere "Parke Natural" izendatu direlarik:
Historia
Mendeetan zehar pentsatu izan da bertan gertatu zela K.o. 9 urtean erromatarrek eta germaniarrek izan zuten Teutoburgoko oihaneko gudua famatua, baina indusketa berriek Osnabrücketik iparraldera gertatu zela erakutsi dute. Bertan Arminioren germaniarrek Publio Kintilio Varoren erromatarren hiru legio txikitu zituzten.
Lorezain leiala
Lorezain leiala (ingelesezko izenburu originala: The Constant Gardener) Fernando Meirellesek zuzendutako 2005eko filma da. John le Carréren izen bereko eleberri batean oinarrituta dago.
Filmak Nigerian benetan gertaturiko mediku-esperimentazio proba azaltzen du eta Ralph Fiennes, Rachel Weisz, Hubert Koundé, Danny Huston eta Bill Nighy ditu aktore nagusiak.
Moro golkoa
Moro golkoa (Moro Gulf) Filipinetako golkorik handiena da, Celebesko itsasoan dagoena. Ekialdean Mindanao uhartea eta mendebaldean Zamboangako penintsula ditu. Penintsulako ibai gehienak bertan itsasoratzen dira.
Sibugueyko badia eta Illanako badia bere badia nagusiak dira.
NGC 2114
NGC 2114 kumulu ireki bat da, Dorado konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Mututasun
Mututasuna mintzamenaren eza da, boluntarioa ala ez. Askotan, gorreriarekin lotuta dago.
Asaldura hau pairatzen duten pertsonak mutuak dira. Gorrak ere direnean gor-mutu izena hartzen dute.
Kasu batzuetan psikiatrek konpon dezakete gaixotasun hau.
Keinu hizkuntza
Komunikatzeko gaitasuna ez galtzeko, mutuek eta gorrek tokian tokiko keinu hizkuntza garatu dute.
Belle Terre (New York)
Belle Terre  New York estatuko herri bat da. Suffolk konderrian kokatua dago. 2010ean 792 biztanle zituen, 2.29 kilometro koadrotan banatuta.
Colebrook (New Hampshire)
Colebrook Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Coos konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
1731 Smuts
1731 Smuts asteroide gerrikoan aurkitutako 1731. asteroidearen izena da. 1948ko abuztuak 9an aurkitu zuen Ernest Leonard Johnsonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1948 PH zen. Bere izena Jan Smutsgatik jasotzen du.
Malinovo
Malinovo toponimoa izan daiteke:
Kostanay probintzia
Kostanay probintzia (Қостанай облысы) Kazakhstanen dago eta bere hiriburua Kostanay hiria da. Probintziaren populazioa 880.217 biztanlekoa da eta hiriburuak 207.000 biztanle ditu. , hau da, probintziaren % 23a.
Bellerose (New York)
Bellerose  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 1,193 biztanle zituen, 0.32 kilometro koadrotan banatuta.
Andrena vaga
Andrena vaga erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Macrotyphula juncea
Macrotyphula juncea Typhulaceae familiako onddo espezie bat da. Garrantzi ekologikoa bakarrik du, hildako materia degradatzen baitu.
Sinonimoak: Macrotyphula filiformis, Clavariadelphus juncea, Cavaria juncea.
Deskribapena
Karpoforoa: Harikara, zilindrikoa, 70 mm arteko garaierakoa, gamuza argi kolorekoa edo okrea. Morfologikoki, nekez bereiz daitezkeen bi zati ditu, borra formakoa da goialde emankorra eta behealdea pixka bat ilunagoa, oinaren oinarria apur bat bilotsua du, onddoa garatzen den euskarriarekin, lotzen duena.
Etimologia: Clavaria terminoa latinetik dator, "clavarius" hitzetik eta borra, iltze, esan nahi du. Bere itxuragatik.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako balio.
Nahasketa arriskua
Macrotyphula fistulosa delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da haragitsuagoa eta hostozabalen adar lodietan hazten da.
Sasoia eta lekua
Udazkenean eta neguan, hostozabalen adaxketan, azaletan eta hostoetan.
Amphisbaena polygrammica
Amphisbaena polygrammica Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Senec (Eslovakia)
Senec (Szenc) Eslovakiako udalerri bat da, Seneceko barrutian kokatuta. 38,71 km²ko azalera du eta 18208 biztanle 2017ko datuen arabera.
Waterbury (Connecticut)
Waterbury Connecticuteko hiri bat da. New Haven konderrian kokatua dago. 2010ean 110,366 biztanle zituen, 74 kilometro koadrotan banatuta.
Senec (Eslovakia)
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1252. urtekoa da.
Colesville (New York)
Colesville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Broome konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Petrotilapia nigra
Petrotilapia nigra Petrotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Dastamen
Dasta edo dastamena elikagaien gustuak (edo, adiera zientifikoan, disolbaturik dauden substantzia kimikoak mihiko kimiorrezeptoreen bidez) ezagutzea ahalbidetzen digun zentzumena da eta, berari esker, elikagarri direnak eta pozoi direnak bereiz ditzakegu.
Dastamenaren bidez, listuan disolbatzeko modukoak diren gai batzuk atzemateak gustu izeneko sentsazioa dugu, elikaduran berebiziko zeregina betetzen duen sentsazioa, jan-edanen zaporea aztertzeko aukera ematen duelako. Oraingoz, bost zapore (gutxienez) bereizten ditu gizakiaren dastamenak: gozoa, gazia, mingotsa, garratza eta umamia (glutamatoa), besteren bat ba omen dagoen arren.
Irensten ditugun elikagaien usaina bide aero-digestibotik gora usaimen mukosarantz igotzen denean fenomeno ezaguna gertatzen da: elikagaia, lehenik, sudur bidez «ezagutzen» dugu. Hortaz, mafrundi edo katarroak hartuta gaudela, janari ez diogu gusturik aurkitzen, usaimena itxia dugulako. Dastamena osasunaren orientagarri (mingotsa ez dugu atsegin, ikasi arte, adibidez, alkaliak toxiko direlako) eta digestioaren laguntzaile da, sentsazio atseginek urin gastrikoak kitzikatzen baitituzte. Beroak, partikulak disolbagarriago bihurtzen dituenez, dastamena zorrozten du; hotzak, aldiz, moteltzen.
Usaimena eta dastamena hertsiki loturik daude. Izan ere, «gustuaz» ari garenean, zapore + usain binomioa adierazten dugu (laranja-, arrain-, antzinako gustua). Beraz, gizakiak gustu mordo bat bereiz ditzake, estimulu batzuen aldibereko eraginez, hala nola tenperatura, usaina, urtsutasuna, samurtasuna, lakartasuna… Gure zentzumen-zelula espezializatuak (500 eta 20.000 artean; ohikoena, 4.000 inguru) papila izeneko egitura esferikoetan biltzen dira mihi bizkarrean (3/4), batik bat; gainerako gustu-hargailuak (1/4) ahosabai bigunean, faringean eta hestegorriaren goialdean daude, eta horien aktibazio-atalasea desberdina da: batzuek estimulu ugariago behar dituzte erreakzionatzeko.
Gustuaren inguruko informazioa mihiak biltzen du papiletan, hain zuzen. Horiek, sentimen-estimulua nerbio-bulkada bihurtuko dute; bulkada, berriz, hargailu horiekin loturiko neuronek berariazko nerbio-bidetik garuneraino eroango da; bertan, informazio hori jaso eta prozesatuko da, atzeman dugun sentsazioa kontziente bihurtuz.
NGC 2115
NGC 2115 galaxia bat da, Pictor konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
La Turbie
La Turbie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Turbie udalerrian erroldatutako biztanleak 3.160 ziren. Familiak 1.250 ziren, horien artean 303 pertsona bakarrekoak ziren (147 bakarrik bizi ziren gizonak eta 156 bakarrik bizi ziren emakumeak), 402 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 434 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 111 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: