cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giardiasi
Gaixotasun honen sintoma nagusiak gastro-intestinalak dira: beherakoak, sabeleko mina, astenia eta nekea, eta koipeak eta bitamina liposolugarrien xurgaketaren akatsak. Gorotzei berebiziko kiratsa darie, baina ez dute odolik edo mukirik. Hainbat kasutan infekzioa asintomatikoa da: gizabanakoa protozoo bizkarroiaren eramailea da, baina ez du gaitzaren sintomarik.
Munduko Errugbi Kopa
Parte hartzaileak
2019ko Munduko Txapelketa barne.
Paseo de Reding
Paseo de Reding Andaluziako hiriburuetako bat den Málagako Este barrutian zehar mendebaldetik ekialderanzko noratzan doan bide bat da. Hiriaren erdigunea eta ekialdeko zatiaren arteko komunikazio bide garrantzitsu bat da, Gibralfaro mendiaren magala eta itsasoaren artean 450 metrotan zehar dihoana.
Eraikin nabarmengarriak
Bide honek hegoaldean dagoen La Malagueta eta iparraldean dagoen Campos Elíseos auzoen arteko muga funtzioa egiten du, eta, bere ibilbide osoan zehar, interes arkitektonikoa duten eta monumentalak diren zenbait eraikin daude, Udal Ondarearen Museoa eta Félix Saenzen etxeak iparraldeko zatian eta Noble Ospitalea, La Malaguetako zezen plaza, Desfile del Amor Eraikina, Palacio de la Tinta eta Miramar jauregia hegoaldeko zatian.
Izenaren jatorria
Paseo de Reding pasealekuak bere izena Espainiako Independentzia Gerrako frantziar inbaditzaileen aurkako Bailéngo gudua irabazi zuen suitzar militarraren omenezkoa da. Hau, Málagako Gobernari Militarra ere izan zen, Alameda Principal eta Alameda de Colón eraikitzea ahalbidetu zuten arabiar harresien zati bat botatzeaz arduratu zena.
Hollymead (Virginia)
Hollymead Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Albemarle konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Upeneus australiae
Upeneus australiae Upeneus generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.
Taula periodikoko talde
Talde bat (familia ere deitzen zaio), elementu kimikoen taula periodikoko zutabe bertikal bat da. Taula periodiko estandarrean 18 talde daude.
Taula periodikoaren eredu erregula azaltzeko egun ematen den arrazoiak dioenez, talde bereko elementuek beren elektroien kanpo-geruzaren antzeko konfigurazioa daukate. Izan ere, badirudi propietate kimiko gehienak kanpo-geruzako elektroien kokapen orbitalaren ondorio direla. Taula periodikoko taldeak zenbakitzeko hiru modu daude, bat zenbaki arabiarrak erabiliz eta beste biak erromatar zenbakiak erabiliz; IUPACek lehen sistema erabiltzea aholkatzen du, aurretiaz existitzen ziren erromatar sistemek eragiten zituzten nahasteak saihesteko. Erromatar sistemetako bat Europan erabili ohi zen gehienbat, eta bestea Estatu Batuetan.
Taula periodikoko taldeak ondoko hauek dira (parentesi artean sistema zaharrak erakusten dira: europarra eta amerikarra):
Lizia
Lizia (lizieraz: 𐊗𐊕𐊐𐊎𐊆𐊖 Trm̃mis; antzinako grezieraz: Λυκία, Lykia) Asia Txikiko antzinako eskualdea da, Frigiaren hegoaldean dagoena, Karia eta Panfiliako eskualdeen artean.
Zirok konkistatu zuen Persiako Inperiorako, baina ondoren Alexandro Handiaren mende geratu zen. Antzinako Greziaren eskupeko konfederazio izan zen, Klaudio enperadorearen garaian Antzinako Erromako herrialde egin zen arte.
Franleu
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Phalarocarpa
Phalarocarpa Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Phalarocarpa harmographa da.
Franleu
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 336 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 215 lanean zeuden (126 gizon eta 89 emakume) eta 26 langabezian zeuden (9 gizon eta 17 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Franleu udalerrian 204 unitate fiskal zeuden, 489 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.033 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
2000. urtean Franleu udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.166 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santibáñez el Alto
Santibáñez el Alto (extremadureraz Santibañis l'Altu) Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 446 biztanle zituen 99,07 km²-ko azaleran.
1786 Raahe
1786 Raahe asteroide gerrikoan aurkitutako 1786. asteroidearen izena da. 1948ko urriak 9an aurkitu zuen Heikki A. Alikoskik Turkuko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1948 TL zen. Bere izena Raahe udalerriagatik jasotzen du.
Peillonnex
Peillonnex Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Peillonnex udalerrian erroldatutako biztanleak 1.278 ziren. Familiak 480 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 145 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 212 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 30 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Inveresk
, 'Inbhir Easg', Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.
Peillonnex
Etxebizitza
2007an 533 etxebizitza zeuden, 483 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 452 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 483 etxebizitza nagusietatik 378 bere jabearen bizilekua ziren, 92 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 124 etxek lau zituzten eta 278 etxek bost zituzten. 451 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 160 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 297 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 854 ziren, horien artean 672 aktiboak ziren eta 182 inaktiboak ziren. 672 pertsona aktiboetatik 637 lanean zeuden (347 gizon eta 290 emakume) eta 34 langabezian zeuden (14 gizon eta 20 emakume). 182 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 65 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Peillonnex udalerrian 508 unitate fiskal zeuden, 1.372 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.286 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Peillonnex udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 385 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ctenomys bergi
Ctenomys bergi Ctenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Ctenomyidae familian sailkatuta dago.
Polná
Polná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 5.149 biztanle ditu eta 37,77 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1213 urtean egin zen.
Trichoglossus johnstoniae
Trichoglossus johnstoniae Trichoglossus generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Moche
Moche edo mochica kultura (K.a. 330- K.o. 500) kolonaurreko kultura bat izan zen, gaur egungo Peruko iparraldeko kostaldean dauden zenbait haranetan finkatua. Aztarnategien ikerketak erakusten duenez, nekazaritzako teknikak oso aurreratuak ziren eta ubide, ureztatze sistema eta akueduktu bikainak zituzten. Biztanle kopuruari dagokionez, herri handia ez izateak eta horrelako aurrerapenak izateak asko erraztu zion bizimodua mochica herriari.
Artea eta arkitektura
Zeramika naturalista landu zuten batez ere, eta hari esker jakin ahal izan dira heren gizarteari, arkitekturari, ohiturei eta abarri buruzko berriak. Zeramikan aipagarriak dira batez ere ontzi-erretratu deituak, gizarte klaseen ezaugarriak adierazten dituztenak. Pinturetan, buruzagiak agertzen dira eta haien inguruko trataerari buruzko berriak eskaintzen dituzte. Erlijioari garrantzi handia ematen zitzaiola dirudi, tenplu eta hilobi ugari aurkitu baita ; apaiz klase bat bazela erakusten du horrek. Gudariak ere agertzen dira arte mochicako lanetan, eta herri borrokalaria eta konkistatzailea izaki, garrantzi handiko klasea osatuko zuten seguru asko.
Erlijio arkitektura, dena den, zaindua eta arranditsua zen. Aztarnategi nagusia Huaca del Sol da, Trujillo hiritik hurbil. Azpimarratzekoak dira Mocheko Eguzkiaren piramidea eta Ilargiarena. Eguzkiarena kostaldeko egiturarik handiena da ; oinarria 228 ni luze eta 136 zabal da, bost terraza ditu eta orotara 18 m da garai. Gainean piramide mailakatu bat du. Ilargiarenak, aldiz, ez du piramiderik ; oinarria 80x60 m-koa du, eta 21 m da garai.
Baina arte mochicaren erakusgarri bikainenak, esan hezala, zeramikaz eginak dira. Obra gehienak hilobietan aurkitu dira, hildakoaren oinetan. Heldulekua dute ezaugarri berezietako bat, ez baita kirten soila, alde bietatik ontziari loturiko helduleku bat baizik. Zeramikazko ontziak eskultura gisa landuak dira, eta estilo naturalista ageri dute. Heldulekuaz gainera, aho moduko bat zuten eta horrek pitxer gisako itxura ematen die, baina ikerketen arabera, ez zituzten isurkariak gordetzeko erabili, hau da, estatuatxo soilak ziren, esanahi erlijiosokoak, hileta eginkizunetarakoak agian. Zeramika mochicaren teknika aski soila da. Obra gehienak moldez egiten ziren, eta pintura bikainekikoak ere aurkitu diren arren, eskulturari edo modelatuari ematen zitzaion lehentasuna. Gaiei dagokienez, ontzi-erretratuak dira aipagarrienak, errealismo handiaz egindako gizairudiak dituztenak. Nolabaiteko erretratu ofizial gisa hartu izan dira, zenbait irudi errepikatzen baita eta gizarte hierarkiaren ezaugarriak ageri baitituzte. Baina giza irudiez gainera, animaliak, batez ere hontza, igela, jaguarra eta puma, eta urari buruzko erreferentziak ere agertzen dira. Erotismoa, eritasuna, arkitektura, arrantza eta abarri buruzko aipamenak ere badira.
Emídio Brasileiro
Emídio Silva Falcão Brasileiro (Irará, 1962ko otsailaren 19a) brasildar idazlea da.
Gamma izpi
Gamma erradiazioa edo Gamma izpiak (γ ikurraren bidez adierazten dira) erradiazio elektromagnetikoak edo argi-igorpenak duen formetako bat dira, partikula subatomikoen arteko elkarrekintzek, hala nola elektroi-positroi deuseztapenak edo desintegrazio erradioaktiboak, eragindakoa. Normalean gamma izpiak maiztasun eta energia handiena eta uhin-luzera laburrena duten erradiazio elektromagnetikotzat hartzen dira, hau da, oso energia altuko fotoiak kontsideratzen dira. Eduki energetiko handia izanik, zelula bizidunei kalte larriak eragiten dizkiete.
Arroka ama
Edafologian, arroka ama lurzoruaren geruza sakona da, aldaketarik jasan ez duena. Batzuetan D horizontea izena ere ematen zaio. Harri ama erregolitoaren edo material disgregatuen azpian dago.
Gamma izpi
Babesa
Gamma izpien aurkako blindajeak masa-kantitate handiak behar ditu. Zenbaki atomiko eta dentsitate handiko elementuz osatutako materialek hobeto xurgatzen dituzte izpi hauek. Gamma izpien energia altuagoa denean, blindajeak lodiagoa izan behar du. Haien aurkako blindajeak neurtzeko, haien intentsitatea erdira murrizteko behar den lodiera erabiltzen da. Esaterako, berunezko 1 cm behar da gamma izpien intentsitatea %50ean murrizteko; hormigoiaren kasuan 6 cm dira eta lur trinkoaren kasuan 9 cm.
Erabilerak
Gamma izpien uhin-luzera hain laburra izanik, fotoi intzidente bakar batek kalte nabarmena eragin diezaioke zelula bizidun bati. Berezitasun hau aprobetxatuz, gamma erradiazioa organismo biziak hiltzeko erabiltzen da sarritan, irradiazio izeneko prozesua jarraituz. Esaterako, tresneria medikoa esterilizatzeko erabiltzen da (autoklabeen edo bitarteko kimikoen alternatiba gisa), baita janarien usteltzea eragiten duten bakterioak hiltzeko edo fruta eta barazkien ernetzea eteteko.
Dalilah Muhammad
Dalilah Muhammad (1990eko otsailaren 7a) atleta estatubatuarra da eta 400 metro hesietan dago espezializatuta. 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetako txapelduna eta 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen, 2019ko Munduko Txapelketan urrezko domina lortu zuen, lehen munduko errekorra ezarriz 52,16 segundoko denborarekin. Muhammad historiako 400 m hesietako bigarren emakumezkoada, Sally Gunnell-en atzetik, munduko txapelketa eta Olinpiar Jokoak irabazi dituena eta munduko errekorra hautsi duena. 2019an, 4×400 metroko erreleboan urrezko domina, 2013 eta 2017ko Munduko Txapelketan zilarrezko dominak irabazi zituen.
Gamma izpi
Erabilerak
Minbizia sor dezakeen arren, minbizia bera tratatzeko ere erabiltzen da. Gamma labanaren kirurgia izeneko prozeduraren bidez, tumoreari gamma izpien sorta kontzentratuak zuzentzen zaizkio minbizi-zelulak hiltzeko.
Dalilah Muhammad
Muhammad 400 m hesiak irabazi zituen 2007ko Gazteen Munduko Txapelketan, eta 2. postuan sailkatu zen 2009ko Panamerikar Junior Txapelketan. 2013, 2016 eta 2017ko Estatu Batuetako txapeldun nazionala eta bi aldiz Diamond Leagueko txapelduna ere izan zen. 51.58ko marka pertsonalarekin, 400 m hesietan garai guztietako bigarren emakume azkarrena da.
Gamma izpi
Erabilerak
Medikuntza nuklearrean diagnostikoak egiteko ere erabiltzen dira. Gamma izpiak igortzen dituzten erradioisotopoak erabiltzen dira, esaterako teknezio-99m isotopoa. Gaixo bati ematen zaionean, gamma kamera bat erabil daiteke erradioisotopoaren banaketaren irudi bat egiteko. Teknika hau minbizia hezurretara hedatzea bezalako fenomenoak detektatzeko erabil daiteke.
Federico Moyúa
Federico Moyúa Salazar (Bilbo, 1873ko uztailaren 17a - ibidem, 1939ko martxoaren 7a) bizkaitar politikaria izan zen, bitan Bilboko alkatea izandakoa.
Terapontidae
Terapontidae arrain pertziformeen familia bat da, Indiako Ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean bizi direnak.
Federico Moyúa
Deustuko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen baina emaztearen negozioan, Barandiarán y Compañía, lanari ekin zion. Alderdi Liberal Fusionistaren kidea, 1910ean Bilboko alkate hautatu zuten. Liga de Acción Monárquica sortzera lagundu zuen.
Terapontidae
Espezieak
FishBasek 52 espezie dituela dio:
Federico Moyúa
Primo de Riveraren diktaduran Unión Patrióticaren kide bilakatu zen eta berriro izendatu zuten alkate Justo Somonte sozialista ordezkatuz.
Gamma izpi
Erabilerak
Gamma izpiak edukiontzietan garraiatzen diren materialak detektatzeko erabiltzen hasi dira. Pakistanen, Estatu Batuetara zuzendutako merkataritza-ontziak eskaneatzen dituzte horrela.
Prundu
Prundu Errumaniako udalerri bat da, Giurgiu konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gamma izpi
Efektuak osasunean
Errusiako langile nuklearrekin egindako ikerketa batek erakutsi duenez, dosi metagarri altuetan gamma erradiazioa jasotzeak lotura zuzena dauka leuzemiarekin eta birika, gibel, hezur zein gorputzeko beste atal batzuetako minbizi solidoekin. Erradiazioaren ondorioez gain, gamma izpiek erredurak sortzen ditu eta eragin inmunosupresorea dauka.
Federico Moyúa
Bilboko plazarik ezagunetariko bat plaza eliptikoa da, ofizialki Federico Moyua Plaza.
Los chikos de la katana
Los chikos de la katana Kung Funk musika taldeak 2005eko ekainaren 30ean kaleratu zuen diskoa da, Musikherriaren zigilupean. Lau abesti ditu eta Kung Funk, abestiak konposatzeko orduan ez da estilo bakarrera mugatzen.
Terapontidae
Espezieak
Hona hemen zenbait generoen bilakaera:
Montluçoneko barrutia
Montluçoneko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 117.852 biztanle ditu 2.328 kilometro koadrotan. Guztira 106 udalerri ditu. Bere hiriburua Montluçon da.
Prundu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Brea de Tajo
Brea de Tajo Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Comarca de Las Vegas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 515 biztanle zituen.
Coleman (Texas)
Coleman Texasko hiri bat da. Coleman konderrian kokatua dago. 2010ean 4,709 biztanle zituen, 15.91 kilometro koadrotan banatuta.
Eustakio Mendizabal
Eustakio Mendizabal Benito, Txikia, (Itsasondo, Gipuzkoa, 1944ko urriaren 9a - Algorta, Bizkaia, 1973ko apirilaren 19a) euskaltzalea, poeta eta ETA erakunde armatuko kidea izan zen.
Euskadi Ta Askatasunaren Fronte Militarreko buru nabarmena izan zen bere garaian.
Lehenengo urteak
Eustakio Mendizabal familia langile, umila eta abertzale batean jaio zen. Gurasoak, Joxe Mendizabal, nazionalista, Gerra Zibilean eta kartzelan izandakoa, eta Arantza Benito. Lau neba-arreba ziren etxean, eta horietatik hiru apaizgaitegira sartu zituzten, ikasketak egiteko.
Eustakio hamar urterekin sartu zuten Lazkaoko beneditarren monasterioan, eta urtebeteko nobiziotza egin ondoren hogeita bi urte bete zituenean irten zen handik.
Monasterioan euskal giroa ere topatu zuen. Lazkaon, Arantzazun bezala, euskal kulturaren berpizkundea bere bideak egiten ari zen, mugimendu sozial berrien aldera.
Ordenatu gabe irten zen komentutik urtebeteko baimena eskatuta, eta Beasaingo Pesa lantegian jarri zen lanean. Itsasondon Eskola Soziala eratu zuen, irakasle ikasketei ekin zien, euskarazko eskolak eman zituen...
ETAko militantea
Txikia euskaltzale eta olerkari izan zen lehenik, militante baino lehenago. Kulturgintzatik pasa zen ETAko militantziara, garaiko bilakaera natural batean. Bere pentsaeraren muinean euskara zegoen: behin ETAren marko politikoa zein zen galdetu omen zioten: “Hizkuntzak ematen duena”, erantzuna.
Komentuan zen garaitik nabarmen agertu zen bere konpromisoan, euskarazko eskolak eman, eskola soziala sortu, kultur jarduerak antolatu, mobilizazioetan parte hartu, Lazkaoko dorrean ikurrina jarri, Etxebarrietaren heriotzaren ondoko mezan... Martutenen hilabete preso egin zuen jarritako isunak ordaindu nahi ez zuelako. Kartzelan ere euskarazko eskolak eman zituen. Gero, Bilbora jo zuen, eta Compañia Franco-españolaren ontzigintza fabrikan lan egin zuen.
Ihes egin orduko ETAren marka utzia zuen Gipuzkoako hainbat lekutan. 1968ko abuztuan, lagun bat atxilotuta, bere bila joan zen polizia, eta alde egin behar izan zuen. Hasieran, Estibalitzen ezkutatu zen, beneditarren etxean. Gero, Iparraldera jo eta Belokeko komentuan hartu zuen aterpe, Baionan beste iheslariekin bizitzen jarri artean.
1969an Maulen aritu zen espartin-lantegian lanean. Ondarroako Anabel Zubikarai ere bertan ezagutu eta berarekin ezkonduko zen. Ez ziren elizatik ezkonduko. Matalaz eta Ekaitz umeak ere ez zituzten bataiatuko, garai eta giro horietan haustura handia adierazten zuena. Garrüzen, Donapaleu ondoko herrixkan hainbat iheslariren artean antolatutako baserrian bizi ziren garai horietan.
1969an Basauri espetxeko ihesaldia burutzeko kanpoko laguntza antolaketan ibili zen.
Frantziako poliziak bi aldiz atxilotu zuten, bietan mugatik hurbil eta pistola aldean zeramala. Bigarrenean Pabeko espetxera eraman zuten eta gero Poitiersera konfinatu. Berehala ihes egin zuen handik, hilabete pare bat ezkutuan egin eta Hego Euskal Herrira joatea erabaki zuen.
Baionako katedralean egindako gose grebetan parte hartu zuen.
ETA erakundearen barruko bilakaeraren une garrantzitsuak bizi izan zituen: ETA V eta ETA VI. arteko zatiketa, Burgosko epaiketa, Carrero Blanco hiltzeko prestaketa lanak...
Paper nabarmena jokatu zuen ETA V.aren eraketa eta jardunean. Hortik bideratu zen erakundeak bere marka eramango zuen: aktibismoa, zorroztasuna, zintzotasuna...
Txikia ETA V.aren fronte militarreko arduraduna izan zen 1971. urtetik aurrera. Buruzagirik karismatikoena izan zen. Berari egozten zaio ETA ekintza militarrerako berrantolatu izana. Bere esparrua, Tolosatik hasi eta Irunera bitartean zelarik, ETAren ekintzak ugaldu egin ziren eremu horretan batez ere.
Garaiko agiri ofizialetan, ETAren ekintza esanguratsuenetan parte hartu izana leporatzen zitzaion: Beihl kontsularen eta Zabala eta Huarte industrialen bahiketak, Sindikatu Bertikalaren kontrako ekintzetan, hainbat atrakuetan edo dinamita lapurretan.
Fronte Militarreko arduraduna izanik Langile Frontea sustatzearen aldekoa zen. Zabala eta Huarteren bahiketak langile mugimenduaren osagarri modura ere planteatu zituen.
Eskapada ederrak egin zituen poliziaren jazarpenetik: 1972an Hernani eta Urnieta arteko errepidean, urte berean Zumarragan polizia ugariren tiroen artetik desagertu zen arrastorik utzi gabe. Berehala, nonahi agertzen zen ETAko militante mitiko bihurtu zen garaiko abertzaleen artean.
Pertsona fina, langilea, borondatetsua, sutsua, intuizio handiko modura deskribatu izan da Txikia. Bere liburutegian: Che Guevararen liburu guztiak, Clausewitz, Orixeren “Santa Kruz Apaiza” eta Auspoa saileko bertso eta kanta guztiak. Zumalakarregiren taktikak ere aztertu bide zituen, Euskal Herrian gerrilla eratzeko bideak sustatzeko.
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak edo, gaztelaniaz, plazas de soberanía, Espainiak Ipar Afrikan dituen lurraldeak dira. Marokok lurraldeok aldarrikatzen ditu, Maroko Handia kontzeptuaren barnean.
Eustakio Mendizabal
Heriotza: Ostegun Santua, Algortan
ETA besteren artean Madrilen Carrero bahitzeko asmotan zebilen, eta horretarako azpiegitura sendoa beharko zuen. Bilbon Labe Garaiak enpresan atrakua prestatzen bildu ziren militante liberatu gehienak.
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
Lurrak
Politikoki bi multzotan banatzen dira: plazas mayores (euskaraz: "gune nagusiak") eta plazas menores (euskaraz: "gune txikiak"). Gune nagusiak bi dira: Ceuta eta Melilla. Espainiak hiri biak izendatzeko jadanik ez du plaza de soberanía izena erabiltzen, 1995etik aurrera autonomia hiriak direlako.
Eustakio Mendizabal
Heriotza: Ostegun Santua, Algortan
Txikia Algortako tren geltokira heldu da Bilbotik, Peixoto zain dauka. Goizean Bilboko Errekalde auzoan polizia segika izan dutela konturatu dira. Algortako geltokia poliziez josita dago, eta baita trena ere. Peixoto eta Txikia korrika hasi dira. Tiroak besterik ez da aditzen. Polizia gehienak txikiaren atzetik, kale artetik eta ortuetan zehar. Tiro bat ipurmasailean zuen, baina alde egin zien. Peixotok ihes egitea lortu zuen beste aldetik.
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
Lurrak
Gune txikiak, berriz, hiru uhartetxo dira. Guztiak Espainiako Armadaren kanpamenduak dira, Espainiako Gobernuak berak zuzenki administratuak. Hona hemen hirurak:
Eustakio Mendizabal
Heriotza: Ostegun Santua, Algortan
Txikia errepidera iritsi da, Makaleta etorbidearen ingurua. Auto batera jo, sartu eta arazoak eduki omen zituen autoarekin. Bitartean polizia bat inguratu eta tiro bat egin zion bertatik bertara. Hilzorian egonda, eskuburdinak jarri eta Basurtoko ospitalera eraman zuten. Hogei minutu egin zituen bizirik.
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
Lurrak
Beste alde batetik, Perrexil uhartea, 2002an Espainiaren eta Marokoren arteko gatazka armatua izan zuen uhartetxoa, berriki espainiar subiranotasuneko lurtzat hartu da, baina historikoki ez da inoiz horrela deitu, eta juridikoki egun "ez-inoren lurra" da.
Eustakio Mendizabal
Heriotza: Ostegun Santua, Algortan
Hiletak hil eta bi egunera egin zizkioten Itsasondon, Aberri Egunez, polizi ugarik inguratuta. Berehala ehorztea agindu zuen Espainiako Gobernu Zibilak, inolako omenaldirik antolatzen utzi gabe.
Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
Lurrak
Azkenik, Alboran uhartea eta gertuko Nubes uhartea, Afrikan badaude ere, Marokok ez ditu inoiz aldarrikatu.
Eustakio Mendizabal
Heriotza: Ostegun Santua, Algortan
Zokoan (Ziburu) elizkizuna egin zuen Aita Larzabalek Txikiaren oroimenez, iheslari eta militante abertzalez betetako elizan.
Getxoko Udalak 1980ko maiatzaren 17an egindako osoko bilkuran Txikia izena eman zion hura hil zuten lekuan gaur egunean dagoen plazari. Horren alde bozkatu zuten PNVk (13) eta HBk (5), UCDk (5) kontra bozkatu eta PSOE (1) abstenitu egin zen bitartean. 2009ko apirilean Bilboko administrazioarekiko auzi-epaitegiaren 5. Aretoak agindu zuen plazako plakak kentzea, Dignidad y Justicia elkarteak egindako salaketari jarraiki, auzitegiak erabaki bitartean.
Bere aldetik, ETA(pm) erakundeak José Ramón Morán polizia hil zuen Algortan 1975eko apirilaren 22an eta Txikia hil izana leporatu zion. Moranek berak jendeaurrean behin baino gehiagotan esan zuen Txikia berak hil zuela.
Telesforok eginiko abestia: Txikia zuen guda izena
Telesforo Monzónek Txikia izenburuarekin bere abestietariko bat eskaini zion Eustakio Mendizabali. Txikiaren heriotzaren ondorengo urteetan, kantatzea borrokatzeko eta errebindikatzeko beste modu bat zela sinesten zen garaian. Kanta hau, klandestinitatean ateratako disko batean zabaldu zen Euskal Herri osoan. Diskoak ez zekarren kantarien izenik, baina harekin ibilitako burkide batzuk baziren: Domingo Iturbe "Txomin", Maite Ormaetxea (Txominen emaztea), Isidro Garalde "Mamarru" eta Manuel Garmendia "Korta".
Poesia
Jon Aranok bildu eta argitaratu ditu Txikiak idatzitako bertso eta poemak. Dena dela, azken garaiko idatziak eta klandestinitatean zebilenean idatzitakoak ez dira aurkitu. Idatzi, idatzi zituen, baina Guardia Zibilak gurasoen etxetik eramandako paperak eta handik edo hemendik utzitakoen arrastoak galduta daude gaur egun, bere poemagintzaren atal interesgarriena ziur asko.
Takuya Hitomi
Takuya Hitomi (人見 拓哉) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Polní Chrčice
Polní Chrčice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 166 biztanle ditu eta 5,25 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Francisco Javier Tarantino
Francisco Javier Tarantino Uriarte, (Bermeo, 1984ko ekainaren 26a - ) euskal herritar futbolari ohia da.
Estatistikak
''2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Guéreins
Guéreins Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Kingston (Ekialdeko Lothian)
Kingston, Eskoziako herri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.
Lenkerville (Pennsylvania)
Lenkerville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dauphin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
College Station (Texas)
College Station Texasko hiri bat da. Brazos konderrian kokatua dago. 2010ean 93,857 biztanle zituen, 128.05 kilometro koadrotan banatuta.
Tetrahedrita
Tetrahedrita (Cu,Fe)12Sb4S13 formula kimikoa duen mineral sulfuriko kobredun eta antimonioduna da. Disoluzio solidoen segida bat osatzen du artsenikoa duen tenantitarekin.
Racovița
Racovița honakoa izan daiteke:
Garcia da Orta
Garcia da Orta (Castelo de Vide, Portugal, 1499 inguru - Goa, gaur egun India, 1568) naturalista eta sendagile portugaldarra izan zen. Portugalen, Alcalá de Henaresen eta Salamancan egin zituen Medikuntza ikasketak, eta 1534an Ekialdeko Indietara joan zen lanera. Asiako kolera aztertu zuen, eta botanikako liburuak idatzi zituen bere bidaietan egindako ikerketetan oinarrituta.
Procalyptis
Procalyptis Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Procalyptis oncota da.
Upeneus davidaromi
Upeneus davidaromi Upeneus generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.
Trichoglossus rubiginosus
Trichoglossus rubiginosus Trichoglossus generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.
Dialektikê. Cahiers de typologie analytique
'“Dialektikê. Cahiers de typologie analytique”' aldizkaria, 1973 urtetik 1987 urtera argitaratua izan zen historiaurreko arkeologiaren inguruko aldizkari zientifikoa izan zen. “Centre de palethnographie stratigraphique”-k argitaratua eta Georges Laplace-k zuzendua. 1972an, “Cahiers de typologie analytique” (ISSN 1147-114X) egunkarian faszikulu bat argitaratu zen aldez aurretik.
Artikuluak «Tipologiaren nazioarteko mintegien» emaitzak dira, urtero Arudy-n burutu zirenak. Mintegi hauek, historiaurreko arkeologia, honen metodoak (bereziki metodo estadistikoen erabilera) eta honen teoría jorratzen zituzten gehienbat. Gainera, industria litikoei egindako analisiei begirada berezi bat emanten zitzaien. Beste artikulu batzuk, geologia, klimatologia, konputazio zientzia eta linguistikaren (semantika eta hizkuntza-istorikoa) gaiak lantzen zituzten.
Aldizkaria, eskatzen ziren ale kopuruaren arabera argitaratzen zena, 2019an digitalizatu egin zen eta online bidez, Zenodo eta Archive.org plataformetan erabilgarri daude orain.
Pișchia
Pișchia Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Rădești
Rădești honakoa izan daiteke:
Millac
Millac Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Ischnocnema paranaensis
Ischnocnema paranaensis Ischnocnema generoko animalia da. Anfibioen barruko Brachycephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Millac
Biztanleria
2007an Millac udalerrian erroldatutako biztanleak 525 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ren Ikeda
Ren Ikeda (池田 廉) Japoniako futbolaria da.
Millac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 350 etxebizitza zeuden, 224 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 345 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 224 etxebizitza nagusietatik 181 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 107 etxek bost zituzten. 167 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 118 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 300 ziren, horien artean 202 aktiboak ziren eta 98 inaktiboak ziren. 202 pertsona aktiboetatik 183 lanean zeuden (103 gizon eta 80 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 98 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Millac udalerrian 242 unitate fiskal zeuden, 535,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.518 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Longniddry
, 'Nuadh-Treabh Fada' eta 'Langniddry', Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.
Millac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Millac udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.392 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Colleyville (Texas)
Colleyville Texasko hiri bat da. Tarrant konderrian kokatua dago. 2010ean 22,807 biztanle zituen, 33.92 kilometro koadrotan banatuta.
Ctenomys boliviensis
Ctenomys boliviensis Ctenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Ctenomyidae familian sailkatuta dago.
Soligny-la-Trappe
Soligny-la-Trappe Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Soligny-la-Trappe udalerrian erroldatutako biztanleak 710 ziren. Familiak 308 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 414 etxebizitza zeuden, 322 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 371 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 322 etxebizitza nagusietatik 206 bere jabearen bizilekua ziren, 109 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 102 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 251 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 373 ziren, horien artean 250 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 250 pertsona aktiboetatik 222 lanean zeuden (131 gizon eta 91 emakume) eta 28 langabezian zeuden (10 gizon eta 18 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Soligny-la-Trappe udalerrian 326 unitate fiskal zeuden, 687,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.031 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Soligny-la-Trappe udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 846 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Talamanca de Jarama
Talamanca de Jarama Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Cuenca del Medio Jarama eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.689 biztanle zituen.
Harlan (Indiana)
Harlan Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allen konderrian kokatuta dago, Indiana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Scheggerott
Scheggerott Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Steinfeld
Steinfeld izan daiteke:
Luisa Rodríguez de la Fuente
Luisa Rodríguez de la Fuente 1939ko abuztuaren 5ean Madrilen erregimen frankista k fusilatu tako emakumeetako bat izan zen, momentu horretan sastrea zen eta 18 urte besterik ez zituen. Errepresaliatutako emakume talde hori Hamahiru Arrosak izenaz ezagutzen da.
Biografia
Luisa Rodriguez Chamartín de la Rosa Madril go auzoan jaio zen. 1937an, gerra deklaratu ostean, JSU n sartu zen, baina inoiz ez zuen inolako kargurik eduki gerra bukatu arte. Orduan Julian Muñoz Tarregak berak zuzenduko zuen talde bat sortzea proposatu zion. Atxilotu zutenean soilik bere lehengusua, Isidro Hernandez de la Fuente, konbentzitzea lortu zuen.
Bere afiliazio komunista ezagutzen zuen polizia batek salatu zuen eta 1939ko apirilaren 28an atxilotu zuten. Bera izan zen Hamahiru Arrosetatik espetxeratu zuten lehena, 1939an Las Ventas emakumeen Kartzelan sartuz.
1939ko abuztuaren 5ean fusilatu zuten Madrilgo Ekialdeko Hilerriaren hilarrietan.
Memoria
Urtero, Abuztuaren 5ean emakume talde honi eta Madrilgo Ekialdeko Hilerrian fusilatu zituzten JSU ko beste 43 gazteei omenaldia egiten zaie. Era berean, Espainiako hainbat herritan Hamairu Arros ei eskeinitako kaleak daude. Halaber, beraien historiari buruzko obrak idatzi dira: liburuak, dokumentalak eta pelikulak.
2019ko apirilaren 13an Ekialdeko Hilerrian Madrilgo frankismoaren biktimei omenaldia egin zitzaien, Memoria eta Askatasuna kolektiboak 2007tik urtero antolatua. Izan ere, Madrilgo Udalak Fernando Hernandez Holgado historialariari eskatutako ikerketan azaleratzen da Madrilen gerra kontseiluagatik exekutatuko pertsonak 2.936 izan zirela.
The Town (2010eko filma)
The Town (euskaraz Hiria) 2010eko Ben Affleck estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta aktoreak zuzendu, idatzi eta antzeztutako drama thriller film bat da. Chuck Hogan idazlearen Prince of Thieves (Lapurren Printzea) eleberrian oinarritua dago. Ben Affleck, Rebecca Hall, Jon Hamm, Jeremy Renner, Blake Lively, Titus Welliver, Pete Postlethwaite eta Chris Cooper aktoreek antzeztu zuten. 2010eko Veneziako Zinemaldian estreinatu zen.
Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Jeremy Renner). Pete Postlethwaite aktoreak antzeztutako azkenaurreko filma ere izan zen, hura hil ondoren estreinatu zelarik.
Argumentua
Bostongo Charlestown auzoko banku lapurra den Doug MacRayk (Ben Affleck) bere hurrengo banku lapurreta prestatzen diarduen artean, azken lapurretan ohostu zuen bankuko zuzendaria Clairengandik (Rebecca Hall) duen maitasun sentipena kontrolatzen saiatuko da. Bienbitartean, atzetik jarraika duen FBIko Adam Frawley agenteari (Jon Hamm) ere ikzin egin beharko dio.
Eusko-perutar
Eusko-perutarrak (vasco-peruanos) XVII. eta XX. mendeen artean Perura iritsitako euskal herritar migratzaileen ondorengoek osatutako gizataldea da. Egun, bere ondorengoek 6,2 milioiko talde handia osatzen dutela uste da, hau da, Peruko biztanleriaren % 20 inguru euskal jatorrikoa da. Halaber, Hego Amerikako herrialde hartan euskal deitura asko daude eta bertako toponimian ere aztarnak daude.
Historia
Perurako euskal inmigrazioaren hasiera koloniaren garaikoa da, baita lehenagokoa ere, izan ere, euskaldun askok konkistan parte hartu zuten. Lehenengo etorkinak hiri handietan pilatu ziren.
XVII. mendean, Arequipan eta Liman eusko-perutar kofradiak eratu zituzten, denon laguntza bideratzeko eta etorkin berriei harrera emateko. Prozesua Ameriketako beste herrialdetan gertatu zenaren parekoa izan zen. XIX. eta XX. mendeetan, euskal emigrazioa areagotu egin zen, batez ere arrazoi ekonomikoak baina baita politikoak (Karlistaldiak eta Espainiako Gerra Zibila) ere. Egun zenbait euskal etxe daude herrialdean.
Konkista eta Erregeorderriaren garaian euskal egotea handia izanda ere, Errepublika aldarrikatu zutenean ez zuen eragin gutxiagorik izan. Bolívar eta Sucre buruzagiekin batera independentzia-guduetan (Ayacucho eta Junín) borrokatu zuten ofizialen artean bost euskotar zeuden (La Mar y Cortázar, Gamarra, Salaverry, Vivanco eta Orbegozo). Orduko euskal kreolerik ezagunena Hipólito Unanue izan zen, Arican jaiotako sendagile bat hain zuzen ere.
XX. mendean euskal aztarnak ere ikusgai dira Perun, izan ere, mende horretako bost presidentek euskal abizena dute. Batzuk bere arbasoen jakitunak ziren, besteek ez hainbeste: Nicolás de Piérolak bere nafar arbasoez jakituna zen; Augusto B. Leguíak bazekien Leguía eta Salcedo bere abizenak euskal jatorria zutela; Manuel Odriak bere arbasoen jaioterria Azpeitia zela zekien eta euskal kantariak gustukoak zituen; Fernando Belaúndek bere arbasoen jakituna zen; Juan Velascok, berriz, ez zen bere arbasoez jakituna. Potosí eta Arequipa inguruan, non 1620-1625 urteen artean bikuinen eta euskaldunen arteko gerra jazo zen ohikoak dira euskal abizenak: Cossío, Belaúnde, Llosa, Goyeneche, Arrambide, Albizuri, Arancibia, Ruiz de Somocurcio, Vergara, Irarrazabal y Andía, Larramendi, Olazábal, Arteaga, Gareca edota Larrea.
1787 Chiny
1787 Chiny asteroide gerrikoan aurkitutako 1787. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 19an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1950 SK zen. Bere izena Belgikako Chiny udalerriagatik jasotzen du.
Moulinseko barrutia
Moulinseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 106.705 biztanle ditu 2.996 kilometro koadrotan. Guztira 111 udalerri ditu. Bere hiriburua Moulins da.
Plinthograptis
Plinthograptis Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Plinthograptis rhytisma da.
Ischnocnema parva
Ischnocnema parva Ischnocnema generoko animalia da. Anfibioen barruko Brachycephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Upeneus doriae
Upeneus doriae Upeneus generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.
Tribuno militar
Tribuno militarra (tribuni militum) Antzinako Erromako ofizial militarra izan zen. Tribuno militarrak, kontsulek izendatzen zituzten armadako buruzagiak izaten ziren. Legio bakoitzak sei izaten zituen. K.a. 27. urtearen ondoren, tribunotza militarra senatari izateko lehen urrats bihurtu zen.
Polní Voděrady
Polní Voděrady Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 172 biztanle ditu eta 4,06 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1391 urtean egin zen.
Polnička
Polnička Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 813 biztanle ditu eta 19,83 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Ben Cruachan
Deskribapena
Mendiak perra itxura du eta Cruachan urtegia inguratzen du.
Polnička
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1275 urtean egin zen.
Ben Cruachan
Bitxikeria
Cruachan! Highlandetako leinuen gerra oihua zen, bereziki Campbell eta MacIntyre leinuena.
Ací Gasconha
Ací Gasconha kultura erakunde okzitaniarzale bat da, Baiona-Angelu-Biarritz eskualdean gaskoia hizkuntza ofizial izatea aldarrikatzen duena. Gaur egun Angeluko Tivoli zentroan kokatzen den Uei en Gasconha kultur-gunean du egoitza nagusia.
Historia
Erakundea 1975ean sortu zuten Amics Gascons e Bearnés izena izanik. 1992an egungo izena hartu zuen. Eskualdean okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren ezaguera bultzatu zuten, Que parlam! liburuaren bitartez.
Jarduerak
Elkarteak hainbat jarduera proposatzen dizkie kideei.
Gaskoi kurtsoak
Gaskoia ikasteko kurtsoak eskaintzen ditu astean behin, behe eta goi mailako ikasleentzat, bai Angelun eta bai Bidaxunen. Kurtso hauek CFPÒC (Hizkuntza eta Kultura Okzitandarraren Lanbide Heziketa Zentroa) erakundeak bermatzen ditu. Azken hamar urteetako erakaslea Miquèu Baris izan da.
2019/2020ko ikasturtean hamasei ikasle zituzten Angeluko kurtsoetan.
Roeboides
Roeboides arrain genero bat da. Characidae familiaren barruan sailkatzen dira.
Ací Gasconha
Hedabideak
Elkarteak Lo Pais Gascon deitu hiruhilabetekaria argitaratzen du, bai gaskoiez bai frantsesez. Bestalde, astero urritik ekainera Deu Baish Ador enlà! deitu 45 minutuko irratsaioa ekoizten dute, eta Gure Irratian zein Radio Pais irrati okzitandarrean hedatzen da.
Literatur lehiaketa
Gaskoi idatzia bultzatzeko xedez Calam literatur lehiaketa antolatzen dute urtero Ostau Bearnés eta Civada elkarteekin batera. 2020ko lehiaketa 25. edizioa izan da. Gazteen zein helduen sailak ditu, eta honako bost kategoriak: Angeluko herriaren saria, Baionako poesia saria, Baiona-Aturriko Gaskoi Akademiaren Pierre Rectoran saria, Lo congrésen saria eta Tarnose herriko Itxaropenaren saria.
Abesbatza
Los pingorlats gizonezkoen abesbatza ere astean behin batzen da, eta berriki CD bat ere atera dute.
Dantza taldea
Taldea astean behin batzen da Maite Maisonnaven zuzendaritzapean. Gaskoiniako dantza tradizionalak lantzen dituzte, besteak beste rondèu edo branle deitu dantzak. Elkarteak antolatu ekitaldietan edo Angeluko bestetan dantzatzen dute, besteak beste.
Franqueville (Aisne)
Franqueville Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 125 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 63etxeak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: