cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Santa Kruz
Bizitza
1868ko iraultzak Elisabet II.a Espainiakoa tronutik kendu eta gutxira, Santa Kruz karlismoaren aldeko propaganda aktiboa egiten hasi zen. 1870eko urriaren hasieran arrazoi horrengatik atxilotu zuten, baina urriaren 6an Ipar Euskal Herrira ihes egin zuen. 1872ko apirilean Bigarren Karlistaldia hasi zenean, muga igaro eta talde batean kapilau sartu zen. Ahalegina porrotean bukatu zen eta Ipar Euskal Herrira itzuli zen. Ez zuen Zornotzako ituna onartu eta abuztuan muga zeharkatu zuen, oraingoan taldeburu gisa. Aramaion berriro atxilotu eta berriz ere ihes egitea lortu zuen, era harrigarrian. Ordu askoz ibai batean urperatuta eta kanabera baten bidez arnasa hartzen zuela. Ipar Euskal Herrian babesa lortu. 1872ko abenduan muga berriro igaro zuen, eta 50 laguneko taldetxoa bildu zuen.
Dragoitxo arrunt
Bariazioa
Oso gutxi Europan.
Manuel Santa Kruz
Bizitza
Bere taldea Gipuzkoa eta Nafarroa arteko mugan aritu zen borrokan eta Santa Kruz berehala karlismoaren buruzagi agerikoenetako bat bihurtu zen. Mikeleteak etengabe segika zituelarik, zutabe liberalen aurkako segada batzuk burutu zituen. Ospetsu egin zen batez ere bere ausardia eta balentriengatik, baina baita bere ankerkeriagatik ere. Bere izenak lilura baino gehiago izua sorrarazten zuen. "Zentzagarri" gisa gizon zein emakumeak makilatu ohi zituen eta eraikin batzuk erre zituen (kasurik ospetsuena Beasaingo tren geltokiaren erreketa izan zen).
Nashita
Nashita mineral bat da.
Manuel Santa Kruz
Bizitza
Bere jokaera askea zela-eta gatazkak izan zituen karlismoaren buruzagi militarrekin eta hauek haren aurkako neurriak hartzea erabaki zuten. Begitan hartu zuen Antonio Lizarraga jeneralaren aginduz gerra-kontseilua egin zioten eta heriotza zigorra jaso zuen, nahiz eta handik lasterrera indultua eman zioten. Hori baino lehen, 1873 urtarrilean Aian jazo zen guduan, Lizarragak ez zion laguntzarik bidali.
Nashita
Ezaugarriak
Nashita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Manuel Santa Kruz
Bizitza
1873ko apirilean Juan Egozkue bere taldeko komandantea fusilarazi zuen. Bere ekintzen zigorgabetasunak harrotuta, bando bat diktatu eta ezagutzera eman zuen, zeinaren arabera berak emandako ibiltzeko baimenik izan ezean, Gipuzkoatik zehar mugitzea galarazten zen. 1873ko ekainean "Endarlatsako gertaerak" edo "Endarlatsako fusilamenduak" izenez ospetsu diren gertakariak jazo ziren. Iturri batzuen arabera (Joaquin Vicianak, zehazki), Santa Kruzek bizirik uztearen truke errenditu ziren 28 karabinero fusilatzeko agindua eman zuen.
Hala ere, ez da falta izan hori guztiz gezurtatu duenik, hala nola Eladio Espartzak zein Orixek, azken hori Jaime Orben oinarrituz. Horien arabera, errenditzeko bandera atera ondoren, karabineroak tiroka hasi zitzaizkion Santa Kruzen miliziari. Gertakarion inguruko polemikak hurrengo hamarkadetan jarraitu zuen, eta Santa Kruzen alde irten ziren autore batzuk. Egun, karabinero horien omenezko oroitarri bat dago, 42 hildakoren kopurua zehaztuz.
On Karlosek kargugabetu zuen, eta armada liberalaren zein karlistaren jazarpena zela eta, borroka utzi eta 1873ko uztailean muga berriz zeharkatu zuen. Irailean berriro Gipuzkoara itzuli zen, Lizarragak bere gizon batzuk fusilatu zituela jakin ostean. Talde berri bat osatu zuen, eta artilleria pieza batzuk ere lortu zituen. Aritxulegin zuen gotorlekua baina ez zen luzaro izan, abenduan behin betiko atzerriratu zen, lehenengo Frantziara (Nantes eta Lillen) eta gero Ingalaterrara. Santa Kruz Jesusen Konpainian sartu eta misiolari aritu zen Jamaikan eta Kolonbian, azken herrialde horretan hil zen arte.
Balorazioa
Espasa-Calpe entziklopedian egin zuten biografian Santa Kruz apaizaren izaera eta jokabideak horrela baloratu zituzten:
Pio Barojak Zalakain abenturazalea eleberrian (1908) Santa Kruz apaizaren taldearen anekdota batzuk kontatzeaz gain, haren deskribapen fisikoa eta balorazio negatiboa ere eman zuen:
Taldea
Pio Barojak 1924ko Divagaciones Apasionadas liburuan taldeko kideen zoria azaltzen du:
Le Plessier-sur-Bulles
Le Plessier-sur-Bulles Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 64 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 64etxeak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 55 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 112 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (45 gizon eta 35 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Plessier-sur-Bulles udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 163 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.044 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Plessier-sur-Bulles udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Furunkulu
Furunkulua edo erlakaiztena ile-folikulu baten infekzioaz sortzen den larruazaleko afekzioa da, horren inguruko zornatzea eta nekrosia eragiten dituena.
Avigliano Umbro
Avigliano Umbro Italiako udalerri bat da. Terniko probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Avigliano Umbrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Internazionala
Zabalkundea
1892an II. Internazionalak ezagun egin zuen kanta eta ereserkitzat hartu zen. 1910eko azaroaren 3an mundu osoko langileen ereserki bihurtu zen Kopenhageko Nazioarteko Kongresuan. 1919an Vladimir Leninek ofizializatu zuen III. Internazionalean, eta Sobietar Batasuneko ereserki nazional bihurtu zen 1943. urtea arte. Munduko hizkuntza gehienetara itzuli da eta bertsio ugari egin dira, anarkistak eta sozialistak, esaterako.
Doinua
1888an Pierre Degeyterrek musika ezarri zion ereserkiari. Doinuak zortziko txikiko bertsokerarekin bat egiten du, eta Bertsozale Elkartearen datu basean jasota dago. Alegia, zortziko txikiko beste bertso batzuk zuzen zuzenean kanta daitezke Internazionalaren doinuarekin, adibidez Maritxu, nora zoaz?.
Hitzak
Ereserkiaren jatorrizko hitzak Eugène Pottierrek idatzi zituen 1871n, frantsesez.
Tolosa Okzitania-Baiona burdinbidea
Tolosa - Baiona trenbidea Tolosako Matabiau eta Baionako geltokiak lotzen dituen trenbidea da.
Ezaugarriak
SNCF erakundeak ustiatutako trenbideak batzuetan bide bi (Tolosa eta Puyoô artean) eta bestetan bat (Puyoô eta Baiona artean) ditu. TGV (Aturbe eta Puyoô artean), Corail Intercités, ter eta Corail Lunéa zerbitzuek erabiltzen dute.
Trenbide hauekin du lotuena:
Zeharkatutako udalerri nagusiak Tolosa, Aturbe, Lurda, Paue eta Baiona dira.
1860ko hamarkadan eraiki zuten: ekialdeko aldea, Tolosa eta Montréjeau artekoa, 1861 eta 1862an jarri zuten martxan; mendebaldekoa, Paue eta Baiona artekoa 1863 eta 1864an eta erdialdekoa, Montréjeau, Aturbe eta Paue artekoa, 1866 eta 1867an. Hasieran bide bakarra egin arren, 1869 eta 1900 artean, pixkanaka-pixkanaka, beste bide bat gehitu zuten Tolosa eta Puyoô artean.
Lurdara doazen erromesek trenbidea betetzen dute apiriletik urrira. Jadanik 1908an, Ama Birjinaren agerraldiaren 50. urteurrena zela eta, 525 tren bereziak bete ziren. 2005ean, berriz, 440 izan ziren, horietatik %44a Frantziatik irtenak eta %33a Italiatik.
Houton
, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen etxalde bat da, Mainland uhartean.
Moulès-et-Baucels
Moulès-et-Baucels Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moulès-et-Baucels udalerrian erroldatutako biztanleak 762 ziren. Familiak 293 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 109 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 14 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 322 etxebizitza zeuden, 294 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 314 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 294 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 109 etxek lau zituzten eta 139 etxek bost zituzten. 254 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 109 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 174 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 501 ziren, horien artean 345 aktiboak ziren eta 156 inaktiboak ziren. 345 pertsona aktiboetatik 305 lanean zeuden (161 gizon eta 144 emakume) eta 40 langabezian zeuden (14 gizon eta 26 emakume). 156 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moulès-et-Baucels udalerrian 312 unitate fiskal zeuden, 836 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.345 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 5 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak okindegiak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Matrize nilpotente
Aljebra linealean, matrizea nilpotentea dela esaten da, baldin eta  existitzen bada, ezen N^k = 0\, baita.
Teorema
A\, matrize nilpotentea bada orduan bere determinantea nulua da.
Frogapena
Orduan:
Hori dela eta: ,hortaz, \det(A)=0\,
Curicó
Curicó Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Maule eskualdeko Curicó probintziaren hiriburua da. 2002ko erroldan, 238.836 biztanle zituen.
Marizulo
Marizulo historiaurreko aztarnategia da, Urnietan dagoena. 1961ean Manuel Labordek topaturik, 1962 eta 1967 artean Jose Miguel Barandiaranek indusketa lanak zuzendu zituen. Mesolitiko eta Eneolitiko arteko aztarnak topatu zituzten.
Matrize nilpotente
Adibideak
matrizea nilpotentea da, M2 = 0 baita. Orokorrean, edozein matrize triangeluar, bere diagonal nagusian zeroak dituena, nilpotentea da. Esaterako,
Marizulo
1961ean aurkitua, urte horretan bertan honen laginak aztertu ziren, indusketa nagusia 1962 eta 1967 urteetan zehar egiteko. Gaur egun egoera onean dago kontserbazio ona izan duelako, hala ere ezin da bisitatu. Koba honek bost metroko luzera du, bere sarrera nagusiak bi metro eta erdiko zabalera, eta hiru metro eta erdiko altuera ditu. Azken hau Hego Ekialderuntz kokatua dago. Sarrera honen alde bakoitzean beste bi sarrera txiki aurki ditzakegu, biak metro bateko zabalerakoak eta zuhaitzek eta arrokek oztopatzen dituztenak. Marizulo baserriaren azpian kokatzen da, hego-ekialderantz eta Adarra-Mandoegi mendikatearen parte den Pardaki menditxoaren magalean.
Matrize nilpotente
Adibideak
matrizea nilpotentea da, zeren
Curicó
Toponimia
Curicó hitzak Mapudungunez ur beltzak esan nahi du.
Marizulo
Azterketa
Bizigarritasunari dagokionez garai historiko desberdinetako lau maila  aurkitu dira barruan; Lehenengo maila Eneolitokoa da eta besteen aldean konplexuena dela esan dezakegu, honek sortzen dituelako zalantza gehien. Izan ere, honen indusketan zaila da geruza geologikoak bereiztea, Neolitoko, Eneolitoko eta Brontze arokoak izan daitezkeen objektuak aurkitu baitira bertan. Besteek ez dituzte zalantza hauek sortzen, bigarrena Neolitokoa eta hirugarrena eta laugarrena Mesolito garaikoak, K.a 6500 eta 3335 urteen artean kokatzen dena, azken honetan hilobi koba bezala erabilia.
Matrize nilpotente
Adibideak
Aurreko adibideek elementu nulu asko eduki arren, ohiko matrize nilpotenteekk ez dituzte. Esaterako, matrizeak ber bi eginda nuluak dira, nahiz eta elementu nulurik ez izan.
Rauco
Rauco Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Maule eskualdeko Curicó probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 8.566 biztanle zituen.
Toponimia
Rauco hitzak Mapudungunez ur kleraduna esan nahi du.
Marizulo
Aurkikuntzak
Urte askotan zehar egindako ikerketa eta indusketei esker balio handiko hainbat aurkikuntza egin dira, gure historia ezagutzeko lagungarriak direnak. Aurkikuntza hauek bi motatako arrastoetan banatu daitezeke; gizakien arrastoak, hau da, Marizulon bizi izan ziren pertsonen hezurdurak, eta arrasto materialak, pertsona horiek euren egunerokoan bizirautea lortzeko erabilitako materialak, hain zuzen. Azken sailkapen honetan sartzen dira animalien arrastoak ere, batzuetan etxetiarrak zirenak, besteetan ez.
Arrasto materialak
Garai horietan bizitako gizakien arrastoez gainera, bai lehenengo mailan bai beste hiruetan egin ziren aurkikuntzak, hala nola, tresna eta pieza ezberdinak, hezurrezkoak eta era askotarikoak. Lehenengo mailan, aipatutako pieza ezberdin horiez aparte (nahiz eta eboluzionatuagoak izan) zeramikazko hainbat pusketa ageri ziren, hauek garao horretan bizi izan zirenen garapena erakusten du, beste hiru mailetan ez baitzegoen honen arrastorik ere. Animalien arrastoak ere bazeuden, orein, sarrio, eta aker hezurrak adibidez, baita hainbat moluskuen oskolak. Aurrekoak ez ziren etxetiarrak dirudienez. Beste mailetan gehienbat pieza sinpleak eta animali txikien hezurdurak aurkitu ziren, horregatik garrantzi gutxiago eman zitzaien hauei, lehenengoa baliogarriena bezala adieraziz.
Gravon
Gravon Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gravon udalerrian erroldatutako biztanleak 136 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 107 etxebizitza zeuden, 61 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 61 etxebizitza nagusietatik 56 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (26 gizon eta 27 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gravon udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 147,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.185 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Irlandako Batasuna
Irlandako Batasuna (ingelesez United Ireland eta irlanderaz Aontaithe na hÉireann) Irlanda uharte osoan zehar hedatuko litzatekeen estaturen ideia izendatzeko erabili ohi den izendapena da. Irlandako uhartea usadio legez hogeitamabi konderrietan banaturik dago, guzti hauek subiranoak diren bi estatu independienteen lurraldeetan kokatzen dira: Irlandako Errepublikan hogeitasei konderri eta Britainia Handia eta Ipar Irlandako Erresuma Batuan sei konderri daudelarik.
Banaketa politikoa
1921eko abenduaren 6an Itun anglo-irlandarra sinatu zen ezkeroztik Irlandako uhartea bitan banaturik dago. Akordio honen bidez Irlandako Estatu Askearen izatea onartu eta aldi berean Ipar Irlandako estatu horri batu edo Erresuma Batuan jarraitzeko erabakitzeko eskubidea ere bermatu zen. Ipar Irlandako legebiltzarrak estatu berriaren zati izateari uko egin eta Erresu Batuaren zati izaten jarraitzearen alde egin zuen, honela Ingalaterra, Eskozia eta Gales herrialdeekin batera Erresuma Batua osatzen duten lau herrialdeetako bat bilakatu zelarik. 1937. urtean Irlandako Estatu Askea Commonwealth erakundetik atera eta 1949. urtean gaur egun ezagutzen den Irlandako Errepublika bilakatu zen, hortaz Erresuma Batuarekin jada inongo lotura edo menpekotasun politikorik ez duen herrialde edo estatua.
Talkak
Erresuma Batutik independientea litzatekeen estatu baten eraketa irlandar errepublikanismo eta irlandar nazionalismoaren betiko asmo eta proiektu historikoa izan da. Aldiz, unionistak eta loialistak ideia horren guztiz aurkakoak dira, horretarako Ipar Irlanda Erresuma Batuko lurralde, eskualde edo herrialde bat delako ideian oinarritzen direlarik. 2009an burututako inkesta baten arabera iparirlandarren %21a zegoen Irlandako Batasunaren alde. Aldiz, Irlandako Errepublikan eta betiere inkesta horren arabera biztanleriaren ia %80a alde zegoen. Britainia Handiako biztanleriaren %40a Irlandako Batasunaren aldekoa zen.
Irlandako Batasunaren ideiaren barnean berrelkartze edo batasun eredu ezberdinak iradokitu izan dira: federalismoa edo konfederalismotik hasi eta estatu unitarira doana arte. 1937an gauzatutako Irlandako Konstituzioaren 5.2 artikuluaren arabera, Irlandar Estatuaren eta Ipar Irlandaren arteko batasunaren aukera aurreikusten da. 1999. urtean Konstituzio horretako 2 eta 3 artikuluak bermoldatu eta bertan Ipar Irlandari buruzko irredentismoa alboratu egin zen, betiere Ostiral Santuko Hitzarmenan adostutakoa bete asmoz.
Anitta
Larissa de Macedo Machado, ezagunagoa Anitta abeslari-goitizenaz, (Rio de Janeiro, Brasil, 1993ko martxoaren 30a) brasildar abeslari, abesti-idazle eta modeloa da.
2013an egin zen ezagun Show das Poderosas single argitaratu eta gero, Brasilgo Brasil Hot 100 Airplay delako 100 abesti entzunenen zerrendan sartu zenean, alegia. 2013an Warner Music Brasil disko-etxearekin kontratua sinatu zuen eta bere estreinako diskoa argitaratu zuen.
Tilikum
Tilikum (1981 - SeaWorld Orlando, 2017ko urtarrilaren 6a), gatibu bizi izan zen orka arra izan zen. Bere bizitzaren zatirik handiena Floridako SeaWorld Orlandon eman zuen. Tilikum izenak, Pazifikoko Ipar-mendebaldeko Chinook hizkeran, esanahi zabal bat du:"lagunak, harremanak, tribua, nazioa, jende arrunta".
Bizialdia
1983an Islandian harrapatu zuten; handik urtebetera, Columbia Britainiarreko Victoriako Sealand of the Pacific itsas-parkera eraman zuten. Ondoren, 1992an Orlando-ko (Florida) SeaWorld-era egon zen zuten, non 21 kume hazi zituen bere bizitzan zehar (eta horiek beste hainbat ondorengo izan dituzte).
Tilikum 2013ko Blackfish dokumentalean agertzen da nabarmen, non salaketa egiten gatibu dauden orkak kalte psikologikoak jasaten dituztela eta erasokor bihurtzen direla dioena. Gatibu dauden bitartean orkek egindako eraso hilgarrietan, Tilikumek hirutan parte hartu du: Keltie Byrne, orain desagertua dagoen Sealand of the Pacificeko entrenatzailea; Daniel P. Dukes, SeaWorld Orlandon baimenik gabe sartu zen gizon bat; eta Dawn Brancheau SeaWorld-eko entrenatzailea. Jendea hil arren, ez zuten sakrifikatu edo askatu, balio handia zuelako: kumeak egiteko baliagarria zen, eta hortxe zegoen itsas-parkeetarako negozioa, gatibu dagoen orka bakoitza milioika dolarreko inbertsio bat da.
Tilikum gatibu egon izan den orkarik handiena izan da, 6.9 metro luzea eta 5.7 tonako pisuarekin. Bularreko hegatsak 2.1 metro luze ziren, eta 2 metroko bizkar-hegatsa zuen, ezkerraldera erabat erorita zegoena, naturan orken %1ari baino gutxiagori gertatzen zaiona, baina gatibu direnen artean ohikoa.
Loudonville (Ohio)
Loudonville Ohioko herri bat da. Ashland konderrian kokatua dago. 2010ean 2,641 biztanle zituen, 6.73 kilometro koadrotan banatuta.
Pedro Lazaga
Pedro Lazaga Sabater (1918ko urriaren 3a, Valls, Tarragonako probintzia, Katalunia – 1979ko azaroaren 30a, Madril, Espainia) kataluniar zinema zuzendari eta zinema gidoilari bat izan zen.
Biografia
1946an Carlos Serrano de Osma zuzendariaren Abel Sánchez filmeko gidoigileetako bat izanez zinemagintzan hasi zen. 1948an Campo bravo filmean Jacinto Estevarekin elkarlanean zuzendari gisa estreinatu zen. 1955an Cuerda de presos filmarekin bere lehenbiziko kritika arrakasta lortu zuen, nahiz eta filma honek ikusle kopuru handirik ez lortu izan, 1970eko hamarkadara luzatuko zen zuzendari ibilbide oparoari ateak ireki zizkion. Era berean Maruja Bustos aktorearen senarra izan zen.
Walter Hill
Walter Hill (Long Beach, Kalifornia, 1942ko urtarrilaren 10a) estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizlea da.
NGC 5152
NGC 5152 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Buke Levu mendia
Buke Levu mendia Kadavu uhartearen mendi altuena da, Fiji uhartetan. 838 metro ditu.
Ciry-le-Noble
Ciry-le-Noble Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ciry-le-Noble udalerrian erroldatutako biztanleak 2.411 ziren. Familiak 1.026 ziren, horien artean 288 pertsona bakarrekoak ziren (140 bakarrik bizi ziren gizonak eta 148 bakarrik bizi ziren emakumeak), 385 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 301 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.542 ziren, horien artean 1.069 aktiboak ziren eta 473 inaktiboak ziren. 1.069 pertsona aktiboetatik 942 lanean zeuden (508 gizon eta 434 emakume) eta 126 langabezian zeuden (54 gizon eta 72 emakume). 473 pertsona inaktiboetatik 220 erretiraturik zeuden, 118 ikasten zeuden eta 135 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Harvey (Illinois)
Harvey  Illinoiseko hiri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 25,282 biztanle zituen, 16.32 kilometro koadrotan banatuta.
Ciry-le-Noble
Diru sarrerak
2009an Ciry-le-Noble udalerrian 1.059 unitate fiskal zeuden, 2.460,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.898 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 4 iturginak, 4 argiketariak eta 3 ile apaindegiak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen eta 2 okindegiak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Suezko kanala
Suezko kanala (‫ق ناة‬السويس‬) Afrika eta Asia banatzen eta Mediterraneoa eta Itsaso Gorria batzen dituen ubide artifiziala da. Egipton dago, Mediterraneoko Port Said eta Itsaso Gorriko Suez lotzen ditu. 163km luzera duen kanal hau Europatik Asiara doazen itsasontzientzako laguntza handia da, ez baitute Hegoafrikatik pasa beharrik.
Historia
Eraikuntza 1859ko apirilaren 25ean hasi zen, Ferdinand de Lesseps arkitektoaren agindupean eta 1863ko abenduaren 29an inauguratu zuten; Giuseppe Verdik Aida opera prestatu zuen egun hartarako. Garaiko agintari egiptoarren oniritzia izan zuen eta Egiptok akzioen % 40 zuen, geratzen zena 21.000 frantses artean banatzen zelarik.
1888an Konstantinopoliseko Itunak kanalaren britainiarren babespeko neutraltasuna aldarrikatu zuen eta Otomandar Inperioak, nola bake, hala gerra garaian, nazioarteko nabigazio librea ziurtatu zuen.
Bigarren mundu gerran zehar, bere garrantzi estrategikoa zela eta, Adolf Hitlerrek garrantzi itzela eman zien bereganatzeari. Hala ere, El Alameingo guduan izandako arrakastaren ondoren, aliatuek kanala haien eskuetan mantentzea lortu zuten.
1956ko uztailaren 26an Gamal Abdel Nasser Egiptoko presidenteak nazionalizatu egin zuen, Asuango urtegia egiteko dirua behar baitzuen. Frantzia eta Erresuma Batuak akzionista handienak ziren eta onura handiak ateratzen zituzten petrolio ustiapenetik. Horregatik, suminduta, eskualdea inbaditzen saiatu ziren Israel inguruan, porrot handia jasanez. Egiptoren zigorrak ez zuen itxaron eta 40 ontzi hondoratu zizkien, kanalean blokeoa ezarriz.
1957an NBEk Israel eta potentzia europarrak atzera egitera lortu zuen eta kanala berriro ireki zuten. Orduz gero, Nasserrek administratu zuen Egipto eta Israelen arteko 1967ko Sei Eguneko Gerrara arte. 1956an itxi zen eran blokeatu zen oraingoan ere, ontziak hondoratuz.
1975eko ekainean ireki zuten berriro eta gaur egun horrelaxe dago.
2014ko azaroaren 6an, polemikaz josita hasi ziren Suezko kanal berriko lanak. Proiektuak bikoiztu egin nahi zuen itsasartea pasatzen duten barkuen kopurua. Bigarren ubideak Egiptoren finantzaketa zeukan soilik. Dozena bat herri hustu zituzten, lanak egiteko.
Pristidactylus torquatus
Pristidactylus torquatus Pristidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Leiosauridae familian sailkatuta dago.
3154 Grant
3154 Grant asteroide baten izena da. irailaren 28an aurkitu zuen B. A. Skiff-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 SO izena zeraman. Ondoren Ulysses Simpson Grant (1822-1885), Ameriketako Estatu Batuetako 18. presidentea omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3154 Grant asteroidearen orbitak batezbeste 2,342 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,106 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,578 distantziara. Eszentrikotasuna 0,101 da, eta makurdura orbitala 7,2ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
A Pobra do Brollón
A Pobra do Brollón Galiziako Lugoko probintzian dagoen udalerria da. Terra de Lemos eta Ribeira Sacra eskualdeetan dago.
Iparraldean O Incio udalerriarekin mugatzen du, hegoaldean Quiroga eta Ribas de Silekin, ekialdean Samos eta Folgoso do Courelekin, eta mendebaldean Monforte de Lemos eta Bóveda udalerriekin.
2008. urtean 2.162 biztanle zituen, biztanleria aurreko urtekoarekin parekatuz murriztu egin da (2.201 biz.) eta 1950. hamarkadatik gainbeherako joera hau etengabea da.
Bertako herritarrei galizieraz pobrense edo brollonés deritzaie, euskaraz berriz pobrensetar edo brollondar. Udalerriko galiziera hiztunen kopurua %98,18koa da.
Parrokiak
A Pobra do Brollóneko udalerria 22 parrokiez osatuta dago:
Harvel (Illinois)
Harvel  Illinoiseko herri bat da. Christian konderrian kokatua dago. 2010ean 223 biztanle zituen, 1.87 kilometro koadrotan banatuta.
Pristidactylus valeriae
Pristidactylus valeriae Pristidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Leiosauridae familian sailkatuta dago.
Afixa
XIX. mendetik aurrera artearen adierazpide garrantzitsua izan da. Publizitate eta politika mezuak zabaltzeko erabili izan dira.
Apecchio
Apecchio Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Apecchiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Acqualagna
Acqualagna Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Acqualagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Loricaria lata
Loricaria lata Loricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Anna Sanchis
Anna Sanchis Chafer (Genovés, Valentzia, 1987ko urriaren 18a) valentziar txirrindulari profesionala da.
Biografia
Genovesen jaio bazen ere, 6 urterekin joan zen Játivara bizitzen. José Salvador Sanchis txirrindulari profesionalaren alaba da eta aita zuzendari zela, batera aritu izan ziren txirrindularitzan. Medikuntza ikasi zuen Valentziako Unibertsitatean. Txikitatik jotzen du biolontxeloa.
Lehen urteak profesional gisa
2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan errepideko espezialitatean parte hartu zuen, eta 19. postuan geratu zen. Handik gutxira 7.postuan geratu zen Emakumezkoen Italiako Giroan (Giro Donne), 20 urterekin. Horrek Italian egoitza zuen Safi-Pasta Zara Titanedi taldearen interesa piztu eta fitxatu egin zuen. Nazioarteko egutegi zabala eskaintzen zuen taldea zen. Hala ere, bere denboraldia ez zen guztiz egokia izan eta taldeak ordainketarik egin ez zuenez, 2010ean Espainiara, Bizkaia-Durango taldera, itzuli behar izan zuen.
Giroan debekua
2011n, Espainiako Erlojupeko Txapelketan hirugarren postua lortu eta egun gutxira, debekatu egin zioten Emakumezkoen Italiako Giroan parte hartzea, Safi-Pasta-Titaned taldearekin izandako arazoengatik. Anna Sanchisek italiar taldea salatu egin zuen, ez ordaintzeagatik, eta Safik, Italiako itzuliaren babesleak, Sanchisek parte hartzen bazuen probaren babesa kenduko zuela esan zuen. Bere taldea, Bizkaia-Durango, parte ez hartzear egon zen korrikalariarekin elkartasuna adierazteagatik, baina Anna Sanchisek, azkenean, hausnarrarazi zien eta parte hartu zuten, baina bere postua bete gabe utzita. Giroan Espainiako talde batek egindako emanaldirik onenetakoa izan zen: etapa bat, egun bateko lidergoa eta bi txirrindulari lehen hamarren artean.
2012: Espainiako txapelduna bi aldiz
2012an Espainiako txapeldun bikoitza izan zen erlojupekoan eta errepidean. Erlojupeko espezialitatean, faboritoetako bat izan ez arren, Eneritz Iturriagaetxebarriaren azken orduko baja eta Leire Olaberriaren arazo mekanikoak zirela eta, parte hartu eta irabazi egin zuen. Bitxikeria gisa, Alberto Contadorren galtzerdi, eskularru eta kaskoarekin atera zen, une horretan Anna Sanchisen Jesús Hernández bikotekidea Contadorren laguna baitzen. Errepideko espezialitatean, karrera hasi eta gutxira eraso egin zuen, Euskadiko selekzioaren zenbakizko nagusitasuna saihesteko. Azken igoeran bi txirrindularik erritmoari eutsi ahal izan ondoren, bakarrik nagusitu zen berriro, eta lasterketa hasi zuten 34 txirrindularietako 16k baino ez zuten amaitu.
Erlojupeko txapelketan irabazi ondoren, kexu zen Londresko Olinpiar Jokoak ezin lehiatu izana (Espainiako Federazioak behar adina puntu lortu ez zituelako, ez zuten bakar bat ere lortu ezarritako epean, ezta Emakumezkoen Italiako Giroa ere (taldea ez zuten gonbidatu, eta, gainera, berak babesleetako baten betoa zuen).
Lotto Belisol Ladies taldeari utzitako txirrindularia
2013ko abuztuaren amaieran jakinarazi zen utzitako txirrindularia izango zela, bere taldea zen Bizkaia-Durangok, Anna Sanchisek berak eta Lotto Belisol Ladies taldeak akordio bat lortu baitzuten Valentziako txirrindulariak Ardècheko itzulian (Tour Cycliste Féminin International de l'Ardèche) Belgikako Ashleigh Moolman bezalako korrikalariekin batera aritzeko. Erabaki hori hartu aurretik, taldeak Italiako Emakumeen Giroan parte hartzeko egin behar izan zuen gastua ordaindu behar izan zuen, eta horrek murriztu egin zuen lasterketa-egutegia; izan ere, Anna Sanchisi ez ezik, taldeko beste txirrindulari garrantzitsu batzuei ere utzi behar izan zien beste talde batean parte hartzen, hala nola Ruth Corseti eta Joanne Hogani (2012an ere utzitakoa izan zen), zenbait lasterketatarako.
2014-2015: Wiggle taldean
Wiggle-ren (kirol-materiala internet bidez saltzeko enpresa espezializatua) interes komertzialak zirela eta, ikasketekin jarraitzeko askatasuna ematen ziotenez, Wiggle Honda taldeak Anna Sanchis fitxatu zuen 2014. denboraldirako.
Mononukleosi infekzioso baten ondorioz 2014 denboraldia txarra izan arren, taldeak berritzea lortu zuen. Izan ere, ia 3 hilabetez korrika egin gabe egon zen, eta sasoian egon ez arren, Munduko Errepideko Txapelketa 26. postuan amaitzea lortu zuen.
2015eko denboraldia askoz ere hobea izan zen, lehen 20 postuen artean postu batzuk lortu baitzituen eta Espainiako Txapeldun bi titulu baitzituen. Horregatik, Italiako Emakumeen Giroan aritzeko hautatua izatea lortu zuen. Bigarren etapan, ordea, Audrey Cordon taldekidearekin batera, proba horretan erori ondoren, utzi egin behar izan zuen. Ondorioz, ezin izan zuen denboraldiaren zati batean txapelketetan parte hartu. Bi hilabeteko indarberritze-aldiaren ondoren, Ardècheko itzulian (Tour Cycliste Féminin International de l'Ardèche) itzuli zen. Handik hilabetera, emaitza onen bidera itzuli zen, 8. postua lortuta Emiliako Giroan. Lesioaren ondoren, ez zuen lehiaketarik egin berriro bere talde komertzialarentzat, eta parte hartu zituen bost probak Espainiako Selekzioarekin jokatu zituen.
Lasterketa handietatik kanpo
Emma Johansson-ek indartu zuen bere taldea, eta, talde guztiei lekua egiteko, Emakumezkoen UCI World Tourreko proba gehienetan 6 txirrindulari baino ez izatean, proba handi gehienetatik kanpo geratu zen - Emakumeen Euskal Bira barne -. Beraz, Espainiako Selekzioarekin lehiatu zen probetan baino ezin izan zuen nabarmendu. Azpimarratzekoa da selekzioarekin baino lehiatu ezin izan bazuen ere, kritikoa izaten ausartu zela. Rio de Janeiroko 2016ko Olinpiar Jokoetako ibilbide-proban Espainia ordezkatu zuen korrikalaria aukeratzeko hautapen-prozesua kritikatu zuen; izan ere, haren hitzetan, «maiatzaren amaieran emaitza onak izan arren, eta berak (hautatzaileak) Olinpiar Jokoetako hautapena iragartzeko lasterketa garrantzitsuenen zain egongo zela ziurtatu arren, zenbait aste lehenago iragarri zen hautapena».
2017. urteko azaroaren 30ean jakinarazi zuen txirrindularitza bertan behera utziko zuela profesional gisa hamaika denboraldi egin eta 30 urte bete ondoren, alaba zaintzeko eta familiarekin denbora gehiago pasatzeko.
Palmaresa
2011
2012
2015
Bira handien eta munduko txapelketetako emaitzak
Bere kirol-ibilbidean, postu hauexek lortu ditu emakumezkoen Itzuli Handietan eta Munduko errepideko Txirrindularitza Txapelketetan: - Ez zuen parte hartu     Ab.: abandonua     X: egin gabeko edizioak
Rifeko Errepublika
Rifeko Errepublika 1921etik 1926ra iraun zuen estatu burujabe bat izan zen. Kolonialismoari aurre egiteko sortua, egitura modernoa zuen, eta haren antolakuntza geroztik eredu izan da nazio askapeneko mugimendu askorentzat eta islamiar errepublika askorentzat.
Aurrekariak
VII gizaldiaren amaieran Flavia / Rusadir hirian (gaurko Melilla) borrokak izan ziren bertako biztanleen eta ekialdetik zetozen arabiar inbaditzaileen artean; indigenek ez zuten islama onartu, harik eta 696 urtean arabiarrak Melillaz jabetu ziren arte. Hurrengo mendeetan Rif eskualdean inguruko geopolitikaren eragina igarriko zen: kalifa-herriak, taifa erresumak, Iberiar penintsularen konkista prozesua, Ipar Afrikako amazigh iraultza, bikingoen espedizio eta sarraskiak... XI gizaldira arte, behin baino gehiagotan, Rif eskualdeak egitura politiko independientea izan zuen Temsamman edo Nekor hirien inguruan.
XV. gizaldiaren amaieran, Rif inguruan ez zegoen egitura politiko bateraturik: indigenen tribu eta kabila sakabanatuez gain, Portugalen eta Espainiaren menpeko hiri batzuk zeuden (Ceuta, Tanger, Asilah, Melilla).
XX gizaldira arte, Marokoko sultanak Rifen gaineko aginte erlijiosoa izan zuen, baina ez politikoa; hau da, eskualdea estatuaren kontroletik kanpo zegoen, eta honen kontura gatazkak ugariak ziren. Rifen berbereak ziren nagusi, eta agintea ez zegoen zentralizaturik, baizik eta tribu edo talde txikietan sakabanaturik. Egitura hauek asanblearioak izaten ziren, eta buruzagiak urtero aukeratu ohi zituzten. Triburik indartsuena Ait Urriagel izenekoa izan zen, Ajdir hiriaren inguruan; bertako kidea zen Rifeko Errepublika aldarrikatuko zuen Abd el Krim el Khatabi.
XX gizaldia
Abd el Krim el Khatabi buruzagi indartsu baten semea zen. Zuzenbide ikasketak burutu zituen Fezen eta Salamancako Unibertsitatean, eta Melillako administrazio espainiarrarekin harreman ona zuen: itzultzaile aritzen zen Tropa eta Arazo Indigenen Bulego Zentralean (Oficina Central de Tropas y Asuntos Indígenas); El Telegrama del Rif egunkarian ere kazetari aritu zen. Oraindik gazte zela, kadi izendatu zuten (epaile islamikoa) eta, 32 urterekin, kadien buru bihurtu zen. 1915ean, alemaniarrekin kolaboratzen zuelakoan, ikerketa bat egin zioten eta kolonialismoaren aurkako bere jarrera agerian geratu zen; epaiketan errugabe atera bazen ere, urtebeteko kartzelaldia jasan zuen. 1916an libre geratzean, bere lurraldera erretiratu zan  eta borroka antikolonialistarako prestatzen hasi zen.
Rifeko Gerra
Artean, espainiarren base nagusia Melilla zen; hortik aurrera, basetik asko urrundu barik, Rifen zehar espainiarrek posizio militar sakabanatuak baino ez zituen, blockhaus motako gune txikiak. 1921ean, espainiar armadak posizio aurreratuagoak hartu zituen, ahulagoak zirenak, tokian tokiko buruzagiekin tratuak eginez. Abd el Krimek une hori erasorako aprobetxatu zuen, eta Annualgo guduan riftarrek garaipen sonatua lortu zuten (ia 11.000 baja espainiar vs. 2.400 indigena). Hauxe izan zen Rifeko Gerraren hasiera, Espainiako milaka gazteren hiltoki izan zena, haien artean Hego Euskal Herritar askorena.
Rifeko Errepublikaren sorrera
Annualgo garaipenaren ostean, Abd el Krimek Rifeko Errepublika aldarrikatu zuen, tribuen konfederazio egiturarekin. Errepublika Rifeko Gerrarekin batera garatu zen, gatazka hau 1926ra arte mantendu baitzen: riftarrak gerrilla tipoko borrokan, eta armada espainiarra bere gotorlekuetatik erasoz, besteak beste gerra kimikoarekin.
Bere garaian deigarriak izan ziren Rifeko Errepublikako ezaugarri berritzaileak: gobernuko kideak orokorrean gazteak ziren, eleaniztunak, eta goi mailako ikasketak zituzten. Abd el Krim gobernuaren emir edo lehendakari izendatua izan zen (sultan izendapenari uko egin zion); 40 artikulutako Konstituzioa sortu zuten; harreman diplomatikoak abiatu zituzten inguruko herrialdeekin eta Nazio Batuen Erakundearekin; 80 kidetako legebiltzarra zuen, hilean behin Ajdirren biltzen zena; ogasuna eta zerga bilketa antolatu ziren; baita indar armatuak ere; lege islamikoa eguneratu zen, arkaismoak kenduz (mendeku eskubidea, mutilazioak...); hezkuntza bultzatu zuten... Beste aldean, osasun arloan antolatzeko eta laguntza jasotzeko arazoak izan zituzten, Espainiak eta Frantziak jarritako oztopoen eraginez.
Rifeko Errepublikak babes handia lortu zuen nazioartean (mundu arabiarrak, Europako hainbat alderdik, Espainiako oposizioak, Gandhik... elkartasuna erakutsi zioten). Hala ere, ez zuen beste estatuen errekonozimendurik lortu; artean, nazioartean indar kolonialek pisu gehiegi zuten, eta Rifeko esperientziak bere boterea arriskuan jar zezakeen.
Rifeko Errepublikaren amaiera
Europako herrialde gehienek ez zuten begi onez hartu Rifeko Errepublika, espainiar eta frantziar indarrak Rifetik eta Marokotik kanporatzea aldarrikatzen zuenez. Europako indar aliatuek bat egin zuten, eta 1925eko irailaren 8an Al-Hoceiman lehorreratu ziren, Miguel Primo de Rivera jeneralaren agindupean; 1926rako Rifeko Errepublika garaitua izan zen, eta Abd el Krim armada frantsesari errenditu zitzaion; Madagaskarrera deportatu zuten, eta gero Egipton errefuxiatu zen; han hil zen 1963an.
Louisville (Ohio)
Louisville Ohioko hiri bat da. Stark konderrian kokatua dago. 2010ean 9,186 biztanle zituen, 14.23 kilometro koadrotan banatuta.
Djebel Khcham El Kalb
Djebel Khcham El Kalb (جبل خشم الكلب), edo Khcham El Kalb mendia Kasserine herritik gertu dagoen Tunisiako mendia da. Herrialdearen erdi-mendebaldean dago. 1303 metro ditu.
Ulstergo loialismo
Ulstergo loialismoa Ipar Irlandako ideologia edo pentsakera nazionalista bat da. Loialismo izendapenak Irlandako Batasunaren aurkako jarrera izendatzen du. Loialismoaren jarraitzaileak gehienbat Ipar Irlandan jaiotako protestanteak dira, eskualde hau berez Ulster probintziako bederatzi konderrietako sei konderriz osatuta dagoelarik, gainontzeko hiru konderriak Irlandako Errepublikan daudelarik.
Hualañé
Hualañé Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Maule eskualdeko Curicó probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 9.741 biztanle zituen.
Toponimia
Hualañé hitza kitxuatik dator.
Ulstergo loialismo
Loialismoa ingelesezko loyal eta loyalism hitzetatik dator, euskaraz leial eta leialtasuna, hots, Erresuma Batuko koroa eta errege-erreginei loial izatea esan nahi du.
Iturri batzuen arabera, loialismoa oraindik handiagoa den ideologia edo pentsakera baten barnean dago: Unionismoa, azken hau Ipar Irlandako ideologia edo pentsakera politiko nagusia da, bertako biztanleriaren zati handiena haren aldekoa baita. Batzuen arabera loialismoa langile mailan emango litzateke eta unionismoak ez bezala ekintza armatuak burutu nahiz bortizkeria erabiltzeko joera handiago luke. Aldiz, beste batzuen arabera bi ideologia hauen arteko ezberdintasuna ez dago hainen garbi, loalismoak Ipar Irlandako protestanteek estatu edo aberri independiente bat izateko asmoaren islada litzateke: Ulster, Irlanda nahiz Erresuma Batutik kanpora.
Organoen trafiko
Organoen trafikoa organoen garraioa eta lagapenean datza, onura ekonomikoa lortzea helburu izanda. Jarduera hau ilegala da ia mundu osoan. Azken hamarkada hauetan, gizakien eskubideen defendatzaileek salatu dute organoen trafikoaren ustezko gertaerak Txinan eta beste zenbait herrialdeetan, lehenengo Yugoslavian edota Mozambiken esate baterako. Baina organoen trafikoa ere hiriko-legendetako gai ospetsuenetariko bat da.
Organoen trafikoa beraz, gorputzaren atal baten salketa eta erosketa da. Beste hitz batzuekin esanda, pertsona aberats eta gaixo batek organo baten bila dagoenean eta beste pertsona pobre batek, bere bizitza mantentzeko diru pixkat bat lortu nahian, egiten den organoen aldaketa.
Mundu osoan mila milioi euro elkar trukatzen ditu ditu organo trafikoak urtean, eta Egipto da operazio horietatik asko egiten diren lekua, ezegonkortasun politikoa eta iheslari kopuru handia dagoelako.
Hiriko-legenda ote?
Askok uste dute legenda zahar bat baino ez dela, inoiz ezin izan delako demostratu organoen trafikoa egiazkoa denik. Hala ere, egia da egun arte ez dela demostratu organoen trafikoa benetan existitzen denik. Bai existitzen dena da "pertsonen trafikoa", non aberatsek pobreak hartzen dituzte beraiekin hainbat gauza egiteko.
Gehienbat Indian existitzen zen, Alemaniatik eta batez ere, Italiatik herrialde honetara bidaiatzen zutenean gaixo aberatsak, trasnplantatzeko modu ez seguru batean, ikaragarri pobre zen jendeari erositako giltzurrunak. Hala ere, gaur egun, Latinoamerikan (Brasilen, Argentinan, Mexikon, Perun ...) da organo gehien saltzen diren lekua, erosle alemaniar, suizo edo italiarrei emanteko.
Ohikoa izan da ere Filipinasen, Hong Kong eta Txinan, non pobreek saltzen dute giltzurrun bat mila dolarengatik batez ere Japoniatik etorritako jende aberatsari. Grado txikiago batean ere eman da Afrikako Iparraldean eta batez ere Egipton, non maiz irakurri dezakegu egunkarian giltzurrunak saltzen dituzten pertsona pobreen iragarkiak.
Egia da egun arte ez dela demostratu organoen trafikoa benetan existitzen denik. Bai existitzen dena da "pertsonen trafikoa", non aberatsek pobreak hartzen dituzte beraiekin hainbat gauza egiteko.
Konponbideak
Organoen komertzioa ekidi daiteke herriak duen bizitzeko kondizioak hobetuz,berdintasuna emanez aberats eta pobreen arteko aukerei, gehien bat osasunari dagokionez. Honetaz aparte, esan beharra dago ez dela batere erraza onelako arazo bati aurre egitea, arazoan buru-belarri lan egin beharko litzatekeelako, argi erakutsiz ekintza hau burutzean ezarriko den zigorra. Neurri prebentiboak ezarri beharko ziren ere, arazoari buruzko informazio gehiago emateko, gaur egungoa eskasa dela agerian delarik. Azkenik arazoaren kausak aztertzea izango litzateke hoberena, horrela sustraitik gaindituz arazoa, berriro ere gertatu ez dadin.
Chambornay-lès-Bellevaux
Chambornay-lès-Bellevaux Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chambornay-lès-Bellevaux udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 78 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 73 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 73 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (42 gizon eta 30 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.