cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hautespen natural
Informazioaren eta sistemen teoria
1922an, Alfred J. Lotkak proposatu zuen hautespen naturala printzipio fisiko gisa uler zitekeela, sistema batek energia erabiltzeari dagokionez. Kontzeptu hori, gero, Howard T. Odum-ek garatu zuen termodinamikako potentzia maximoaren printzipiotzat, eta, beraz, abantaila selektiboa duten sistema ebolutiboek energia erabilgarriaren transformazio-tasa maximizatzen dute.
Hautespen naturalaren printzipioek askotariko teknika konputazionalak inspiratu dituzte, hala nola bizi artifizial "leuna", zeinak hautatze-prozesuak simulatzen dituen, eta oso eraginkorrak izan baitaitezke erakundeak gaitasun espezifikoko funtzio batek definitutako ingurunera egokitzeko. Adibidez, algoritmo genetiko gisa ezagutzen den optimizazio-algoritmo heuristiko mota batek, 1970eko hamarkadan John Henry Holland-ek aitzindariak eta David E. Goldbergek zabalduak, soluzio optimoak identifikatzen zituen, hasierako probabilitate-banaketa batek definitutako ebazpen-populazio baten erreprodukzio simulatuaren eta mutazioaren bidez. Algoritmo horiek bereziki erabilgarriak dira energia-paisaia oso latza duten edo gutxieneko lokal asko dituzten problemei aplikatzen zaizkienean.
Fikzioan
Hautespen naturalaren bidezko eboluzio darwindarra ohikoa da literaturan, gizateriak perfekziorantz nola eboluzionatu dezakeen modu baikorrean hartuta, edo, modu ezkorrean, giza naturaren elkarrekintzaren eta bizirauteko borrokaren ondorio negargarriei dagokienez. Erantzun nagusien artean Samuel Butlerren 1872ko Erewhon ezkorra dago ("inon ere ez", atzeraka idatzia). 1893an, H. G. Wellsek "The Man of the Year Million" imajinatu zuen (milioigarren urteko gizakia), hautespen naturalaren bidez buru eta begi izugarriak zituen eta gorputza uzkurtuta zuen izaki bihurtuta.
Gasolino
Gasolino izenaz ezagutzen dira Bilboko itsasadarrean zehar ibiltzen diren bidaiari txalupen zerbitzuak. Garai gorenean 14 gasolino linea ibili ziren arren, gaur egun bi linea erregular baino ez dira ustiatzen, Eskuinaldea eta Ezkerraldea elkarlotzen dituztenak. Ibilbideok Erandio eta Barakaldo udalerrien artekoak, eta Portugalete eta Getxo udalerrien artekoak dira, eta Boteros del Nervión (gaztelaniaz, Nerbioiko Txalupa-Gidariak) eta Portugaleteko Txalupa-Gidarien Elkartea dira, hurrenez hurren, ibilbideak ustiatzen dituzten enpresak. Gaur egun 2 ibilbide eta 4 kai erabiltzen dira zerbitzu erregularrak emateko, 7 txalupatan.
Zerbitzu erregularrez gain, aisialdi zerbitzuak ere ustiatzen dira, Portugaleteko Txalupa-Gidarien Elkartearen Euskal Herria txalupa ospetsuaren bitartez, eta, berriki, Bilboats eta El Bote Tours enpresen zerbitzuen bitartez. Azken hauek gaineratuz, guztira 6 ibilbide eta 8 kai erabiltzen dira.
Gasolino zerbitzuak 1937an ezarri ziren lehen aldiz, Portugaleteko Udalaren esku. Hala ere, aurretik ere arraunezko txalupa bidezko bidaiari zerbitzuak esistitu ziren. Bidaiei dagokionez, 2017an gasolino zerbitzu erregularrek 504.945 bidaiari garraiatu zituen.
Historia
XIX. mendean Industrializazioa Euskal Herrira heldu ondoren ontziola eta siderurgia garatu ziren, XX. mendearen erdialdean punturik gorena lortuz. Gerra Zibilaren ondoren, eta ekonomia suspertzearekin batera, espainiar immigrazio olde berria hasi zen. Jada mendearen hasieran asko hazi ziren hiri eta herri batzuek bikoiztu egin zuten biztanleria, eta Barakaldo udalerriak, adibidez, 100.000 biztanle gainditu zituen.
Itsasadarrean kokatzen ziren industria handien itxierarekin batera, eta Bilboko metroa ezartzearen ondorioz, bidaiarien beherakada handia gertatu zen gasolino zerbitzuetan, eta gaur egun bi zerbitzu baino ez dira gelditzen. Dena dela, Bizkaia zubia zerbitzuz kanpo gelditu denean gasolino zerbitzuek gorakada nabaria izan ohi dute. Gertakari aipagarrienak hurrengoak dira: 1937tik 1941era arteko etena, zubia suntsitzearen ondorioz; eta 1963an eta 1999an ontzia aldatzearen ondorioz.
Portugalete-Areeta
1937an, Gerra Zibilean, Bizkaia zubia suntsitu ondoren Portugaleteko Udalak ordainpeko motoredun txalupa zerbitzua ezarri zuen, eta gertakari horretatik dator Portugaleten bidaiarien itsas garraiorako enpresa jaiotzea. Lehenengo gasolino zerbitzua izan zen. Gerra ostean, Portugaleteko Txalupa-Gidarien Elkartea jaio zen eta honen esku gelditu zen bidaiarien itsas garraio zerbitzua.
1975ean itsas-ibilbidea egiteko kabinadun txalupa ezarri zen, egurats gorriari aurre egiteko.
1997an elkarteak Euskal Herria itsasontzia eskuratu zuen, Portugalete-Santurtzi-Algorta arteko linea ezarriz. Itsasontzi hau, gerora, aisialdirako erabiltzen da gehienbat.
Ohiko zerbitzurako lau gasolino erabiltzen dira.
Bidaiariak
2003tik Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen artean Erandio-Barakaldo gasolinoen zerbitzua jasotzen da, eta txostenen arabera 2017an 465.740 bidaiari izan zituen Portugalete-Areeta zerbitzuak. Jarraian aurreko urteetan izandako bilakaera azaltzen da:
Erandio-Barakaldo
Erandion 1900ean ezarri ziren txalupa bidezko hasierako bidaiarien garraio zerbitzuak.
Erandio eta Barakaldo arteko gasolinoa Boteros del Nervión (gaztelaniaz, Nerbioiko Txalupa-Gidariak) enpresaren esku dago. Azken urteotan jasandako bidaiarien beherakari aurre egiteko, bidaiarien itsas garraioa ez ezik, aisialdi eta turismoari lotutako zerbitzuak ere eskaintzen ditu.
2018ko ekainean Barakaldoko Udalari zein tartean sartuta dauden gainontzeko Administrazioei eskatu zitzaien gasolinoa babesteko neurriak har zetzaten.
Ohiko zerbitzurako hiru gasolino erabiltzen dira.
Bidaiariak
2009tik Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen artean Erandio-Barakaldo gasolinoen zerbitzua jasotzen da, eta txostenen arabera 2017an linea honek 39.205 bidaiari izan zituen. Jarraian aurreko urteetan izandako bilakaera azaltzen da:
Kaiak
Zerbitzuan dauden zortzi kaiak hurrengoak dira:
Linea guztiak
Gaur egun zerbitzuan bi linea erregular besterik ez dauden arren, aurretik askoz zerbitzu gehiago ibili ziren Bilboko itsasadarrean zehar. Hurrengoak ziren:
Kozy udalerria
Kozy Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Bielsko barrutian kokatuta. 26,74 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12787 biztanle zituen.
Konderita
Konderita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Konderita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
Bachelor of Science
Bachelor of Science (zientzietako batxilerra; BS, BSc, SB, edo ScB; latinezko baccalaureus scientiae edo scientiae baccalaureus esapidetik ekarria) ) herrialde anglosaxoietan ematen duten graduko titulua da. Hiru eta bost urte artean ikasi ondoren lortzen dute. Kanadan eta Estatu Batuetan letretako batxilergoa eta zientzietako batxilerra dira graduko titulurik tradizionalenak.
Zientzietako lizentziatura edo arteetako lizentziatura ematea desberdina da unibertsitateen artean. Adibidez, Ekonomiako ikasle bat Arteetako lizentziatu gisa graduatu daiteke unibertsitate batean, baina Zientzietako lizentziatu gisa beste batean, eta, noizbehinka, bi aukerak eskaintzen dira. Unibertsitate batzuek Oxfordeko eta Cambridgeko tradizioari jarraitzen diote, matematika eta zientzietako graduatuak ere arteetako lizentziadun bihurtzen direla, beste erakunde batzuek zientzietako lizentziatura bakarrik eskaintzen duten bitartean, baita arlo ez-zientifikoetan ere.
Gorka Pagonabarraga
Gorka Pagonabarraga Agorria (Durango, 2000) bertsolari bizkaitarra da. Bizkaiko Txapelketako finala jokatu zuen 2021ean.
Ibilbidea
2018an Bizkaiko eta Euskal Herriko eskolarteko txapelketak irabazi zituen. 2021. urtean Bizkaiko txapelketan fase bakoitzean jokaturiko saioak irabazi eta finalean sartu zen. Zortzigarren egin zuen. 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian final laurdenak jokatu zituen.
Barbatula golubtsovi
Barbatula golubtsovi Barbatula generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Opisthotropis balteata
Opisthotropis balteata Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Igeriketa
Igeriketa uretan mugitzea da, besoei, zangoei eta gorputzari eraginez eta hondoa ukitu gabe. Itsaso, ibai, erreka, aintzira nahiz igerilekuetan egiten da. Gizakiok flotatzeko gai gara, gure dentsitatea batez beste 0,98 g/cm3 delako; izan ere, uretan hondoratzeko 1 g/cm3-ko dentsitatea izan behar da. Hala ere, bi dentsitate horien arteko aldea txikia denez, urperatu gaitezke, ur gainean geratzen ez badakigu.
Itsaso, ibai, erreka, aintzira, igerileku edo bestelako ur masetatik hurbil dabiltzanentzat, bizirik irauteko eta larrialdietarako garrantzitsua da ur gainean egoten eta pixka bat igeri egiten jakitea; ezintasun berezirik ez duten pertsona guztiek ikas dezakete. Hala eta guztiz ere, jende askok ez daki; zaharrek, batez ere.
Igeriketaren helburuak
Igeri egitearen jarduerari dagokionez, hurrengo bost planteamendu hauek bereizten dira:
Igeriketaren edukiak
Lehen-lehenik oso garrantzitsua da ur-ingurunearen eta lehorrekoaren arteko oinarrizko aldeak ezagutzea, praktika horretan abiatzen denak alde horiek pairatuko baititu. Alde edo diferentzia hauek funtsezkoak dira, edozein jarduera proposatzeko unean; izan ere, urak sortarazten dizkigun sentsazio desberdin horiek ez gainditzeak porrotera eramango du proposamen oro, izugarri didaktiko edo motibagarri izanik ere. Uretan sartzean, pertzepzio, orientazio, propultsio eta arnasketa mekanismoek aldaketa bat jasango dute.
Jardueraren faktoreak
Uretan gaudenean, arnasketaren mekanika batik bat arnasa ahotik hartu eta botatzea da; sudurra bakar-bakarrik airea botatzeko erabiliko da, eta zaindu behar da sudurzuloetatik urik sar ez dakigun.
Uretan egotearen eraginez erreferentziak aldatu egiten dira; esate baterako, normalean ikuspegi horizontala izango da, eta horrela segmentuak kokatzeko, gorputza orientatzeko eta beste zenbaitetarako gure printzipioak nahiko aldatzen dira.
Uretan desplazamendua eragiten duen oro propultsioa da. Lehorrean, zangoak funtsezkoak dira, eta oinarriak sendoak eta egonkorrak, baina uretan besoak garrantzitsuagoak dira, eta oinarriak, berriz, sendotasun gutxikoak; ondorioz, desplazatzeko indarraren transmisioa oso desberdina da.
Igeri egiteko hainbat leku mota daude: igerilekua, aintzira, itsasoa, ibaia... Horien arabera antolatu beharko dira lortu nahi ditugun helburuak, hauetarako estrategiak, eta jarduerak berak. Igerileku batean, alderdirik garrantzitsuena sakonera izango da. Hala, igerileku sakonak ditugu, sakonera txikikoak, eta igerileku mistoak.
Fremont (Ipar Carolina)
Fremont Ipar Carolinako herri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 1,255 biztanle zituen, 3.52 kilometro koadrotan banatuta.
Villamarko geltokia
Villamar Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Rutger Hauer
Filma ospetsu ugaritan antzeztu izan zuen: Blind Fury, Blade Runner, Ladyhawke, Flesh and Blood, The Hitcher, Nighthawks, Wedlock, Sin City, Confessions of a Dangerous Mind, Ladyhawke, Buffy the Vampire Slayer, The Osterman Weekend, The Blood of Heroes, Batman Begins, Hobo with a Shotgun, The Rite
Saint-André-en-Morvan
Saint-André-en-Morvan Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-André-en-Morvan udalerrian erroldatutako biztanleak 297 ziren. Familiak 129 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 69 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 269 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 128 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 263etxeak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (64 gizon eta 48 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-André-en-Morvan udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 293 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.551 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-André-en-Morvan udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.392 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gareth Edwards
Gareth Edwards (Gwaun-Cae-Gurwen, Castell-nedd Port Talbot, 1947ko uztailaren 12a) galestar errugbilari ohia da, uztartze-erdilari postuan aritzen zena. 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970ekoan nagusi izan zen Galesko errugbi selekzioan, bikote izugarria osatu zuen Barry Johnekin, lehenik, eta Phil Bennettekin, gero. Berrogeita hamar alditan baino gehiagotan aritu zen nazioarteko partidetan, eta Galesko taldeko kapitain izan zen hogeita bat urte zituenetik. Ospetsu egin zen pase luzeengatik eta jaurtiketa taktikoengatik. Historiako uztartze-erdilari handienetako bat izan zen, Galesko errugbiaren ikurra, eta idoloa bere herrialdean.
Lazio
Hiriburua Erroma da.
Geografia
Lazio Bolsena aintziraren, Tirreniar itsasoaren eta Abruzzi mendien artean dago. Eskualde menditsua da, Abruzzi mendiek (Sabini, 1.000 m; Sibillini, 2.200 m; Prenestini, 1.000 m) eskualdeko lurraldearen herena hartzen baitute.
Iparraldean Toskana, Umbria eta Markak, hegoaldean Campania, ekialdean Molise eta Abruzzo eta mendebaldean eta hegoaldean Tirreniar itsasoa mugakide ditu.
Historia
K.a. 2000. urte inguruan finkatu ziren latinoak Lazion. K.a. VI. mendearen bukaera arte etruriaren mendean egon ziren, K.a. 509 arte, Tarkino Harroa Erromako azken errege etruskoaren amaiera arte hain zuzen. K.a. V. mendean, herri latinoek Latinoen Liga osatu zuten, etruriar, ekuo eta volskoei aurre egiteko. Hogeita hamar herri bildu ziren, Alba, Tusculum, Prenestes, Fidenes eta Lavinium, besteren artean; Erroma ez zen oraindik haien artetik gailendu. Samnioko lehen gerraren ondoren (K.a. 343-341) borrokatu zen Erroma latinoen aurka, eta K.a. 338an latino guztiak Erromako herritar bihurtu ziren.
Hiri nagusiak
Hauek dira eskualdeko udalerririk populatuenak, 30.000 biztanletik gorakoak (parentesi artean, probintziaren laburdura):
Banaketa administratiboa
Lazio lau probintzia eta hiri metropolitano batean banaturik dago:
Ekonomia
Ekonomia-jarduera nagusiak laborantza (garia, garagarra, mahatsa, olibondoak) eta abeltzaintza (behiak eta ardiak) dira. Industria gehiena Erroman dago (industria mekanikoa, petrolio-findegiak, industria kimikoa, ehungintza).
Morelia
Morelia Mexiko erdialdeko hiri eta udalerria da, Michoacán estatuko hiriburu eta hiri handiena. 2010ean hiriak 597.511 biztanle zituen, eta udalerriak 729.279 biztanle. Hirigune historikoa Gizateriaren ondare izendaturik dago
Kokapena
Morelia Tarasca ordokiaan dago, Zeharkako Sumendi-ardatzaren magalean, 1.921 metroko garaieran.
Klima
Klima epela du, negu lehorrekin, Cwb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Historia
XVI. mendean sortu zuten hiria. Hirigune historikoko kaleek aintzinako egitura atxiki dute.
Ondarea
Garai kolonialeko berrehun eraikin historiko baino gehiago dago, bai pizkunde garaikoak, bai barrokoak eta baita neoklasikoak ere. Hori dela eta 1991ean UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen hirigune historikoa.
Volterrako katedrala
Volterrako katedrala ( Cattedrale di Santa Maria Assunta edo Duomo di Volterra ) Volterra, hiroiko duomo edo katedrala da, Ama Birjinaren Jasokundearen omenezkoa. Volterrako apezpikuaren egoitza da.
Historia eta ezaugarriak
Halere, orduan ez zen Volterrako katedrala, eta horrela izendatu zuren bakarrik 15. mendean, San Pedroren eliza katedrala Florentziaren konkista eta setio garaian suntsitu zutenean (1472. urtean).
Nabe luzea dauka, eta espazioak gurutze latinoa osatzen du. Nabeak 22 zutabe ditu, arrosa koloreko granitoa simulatuz estukoz apainduak. Zoruak marmol ilun eta zuriz egina dago.
Andrezel
Andrezel Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Andrezel udalerrian erroldatutako biztanleak 317 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 117 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 127etxeak ziren. 117 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 80 etxek bost zituzten. 79 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Andrezel udalerrian 117 unitate fiskal zeuden, 316,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.704 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tartean teatroa
Tartean teatroaren barruan bi lerro desberdin jorratzen dira: batetik Tartean zigiluarekin doazen antzezlanak (Pankreas, Ghero, Simplicissimus...); bestea, Ez dok hiru sailekoak (Euskera sencilloaren manifiestoa, Lingua Nabajorum, Ez dok hiru-euskal musikaren benetako istorioa...).
Ez dok hiru
Mikel Martinez eta Patxo Telleriak hartzen dute parte. Urteak daramatzate "bikote artistiko" bezala lanean. Aktore-pertsonaia biren elkarrizketetan oinarritutako hitzezko umorea lantzen dute. Obra guztiak euskaraz sortu eta eskaintzen dituzte, formato txiki-arinean edozein txokotara heldu ahal izateko modua., Gertuko gizajendea da beti mintzagaia (euskara, euskal gizartea, kultura...).
Ursula Kuczynski
Ursula Kuczynski (Schöneberg, Prusia, Alemaniako Inperioa 1907 - Berlin, Alemania, 2000), beste izen batzuekin ere ezagutua (Ruth Werner, Ursula Beurton eta Ursula Hamburger) eta are espioi gisako izenekin ere (Sonja Schultz, Sonja, Sonya) Alemaniako aktibista komunista bat izan zen Sobietar Batasunarentzat lan egin zuena espioi gisa 1930 eta 1940eko hamarkadetan.Bere jarduera nagusia espioitzan izan zen Klaus Fuchs zientzialari nuklearraren kudeatzaile izatea.
Biografia
1930eko hamarkadan hasi zen espioitza lanean, bere lehen senar arkitektoa, Rudolf Hamburger, Shanghain (Txina) lanean ari zela. Mendebaldetar komunitate aktibo handia zegoen hiri hartan, eta bertako lagun batek, Agnes Smedley kazetari estatubatuarrak, beste aleman komunista bat aurkeztu zion, Richard Sorge, zeinaren bitartez egin zuen bat Ursulak Sobiet Batasuneko inteligentzia zerbitzuekin.
Txinatik Suitzara mugitu ziren Hambruger senar-emazteak 1938an, eta han nazien kontra jarraitu zuen Ursulak, espia lanetan eta baita Danzig hiri okupatuko erresistentzia talde bat antolatzen. Suitzan dibortziatu egin zen, eta bigarren senarrarekin ezkondu zen. Len Beurton ekin, zeina britainiar bat zen dagoeneko lanean ari zena sobietarrentzako espioitzan. Pasaporte britainiarra lortu zuen horrela Kuczynskik, eta 1940an Erresuma Batura joan ziren senar-emazte berriak
Fuchsen espioitza rola argitara irten zenean, Ekialdeko Alemaniara ihes egin zuen Sonya agenteak 1950ean. Ekialdeko Alemanian bizi izan zelarik zenbait liburu idatzi zituen, tartean bere espioitza bizitza kontatzen zuen autobiografia, Sonjas Rapport.
Puellemontier
Biztanleria
2007an Puellemontier udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 73 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 133 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 86 lanean zeuden (49 gizon eta 37 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Puellemontier udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.860 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sandra Näslund
Sandra Näslund (1996ko uztailaren 6a) suediar estilo libreko eskiatzailea da, eski cross eta eski alpinoan espezializatua. 2017 eta 2021eko eski-kroseko munduko txapelduna da, 2017-18ko eski-kroseko Munduko Kopako irabazlea eta 2017-18ko FIS Freestyle Skiko Munduko Kopako irabazle nagusia. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan eski- krosean urre olinpikoa ere irabazi zuen.
Karrera
Näslundek 2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu. 10. postuan amaitu zuen eski-kros probako kalifikazio jaitsieran. Lehen itzulian, bere seriea irabazi zuen, aurrera eginez. Final laurdenetan, bigarren geratu zen, berriro ere aurrera eginez. Hala ere, ezin izan zuen finalaurrekoa amaitu eroriko baten ondorioz, eta B finalean (5-8 postuen lehia) 5. postua lortu zuen.
Näslundek 2012ko martxoan egin zuen Freestyle Munduko Kopan debuta. 2016-17 denboraldian, Munduko Kopako hiru podium irabazi zituen.
Suediako lehen munduko txapelduna bihurtuzen eski- krosean 2017ko FIS Freestyle Ski eta Snowboardeko Munduko Txapelketak irabazi zituenean, Sierra Nevadan.
2017-2018 denboraldian, emakumezkoen eski-krosa eta eski libreko munduko kopa irabazi zituen.
Näslundek urrezko domina olinpiko bat irabazi zuen 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan.
Bizitza pertsonala
Näslund argi eta garbi lesbiana da.
Denboraldiko tituluak
3 titulu (1 orokorrean, 2 eski cross )
Hemibrycon mikrostiktos
Hemibrycon mikrostiktos Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Krajenka udalerria
Krajenka Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Złotów barrutian kokatuta. 191,18 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7571 biztanle zituen.
NGC 3605
NGC 3605 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Proba osagarri
Proba osagarriak gaixotasun edo patologia baten diagnostikora iristeko erabiltzen ditugun probak dira, anamnesiaz eta miaketa fisikoaz harago. Hiru multzotan banatzen dira: proba analitikoak, proba erradiologikoak eta endoskopiak.
Opisthotropis cheni
Opisthotropis cheni Opisthotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Ochotonidae
Ochotonidae lagoformoen barruko familia bat da. Gaur egun Ochotona generoa baino ez da existitzen, baina iraganean bazeuden beste genero batzuk hemen barruan, gaur egun iraungi direnak.
Halloy (Oise)
Halloy Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 182 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 198 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 182 etxebizitza nagusietatik 164 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 90 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 71 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 303 ziren, horien artean 211 aktiboak ziren eta 92 inaktiboak ziren. 211 pertsona aktiboetatik 192 lanean zeuden (108 gizon eta 84 emakume) eta 19 langabezian zeuden (10 gizon eta 9 emakume). 92 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Halloy udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 472 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.863 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Cison di Valmarino
Cison di Valmarino Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cison di Valmarinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Halloy (Oise)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 harategi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Halloy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Barbatula nuda
Barbatula nuda Barbatula generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Hilda Heine
Hilda Cathy Heine (Majuro, 1951ko apirilaren 6a) Marshall Uharteetako hezitzaile eta politikaria da, eta Marshall Uharteetako zortzigarren presidentea izan zen; Ozeano Bareko herrialde bateko emakumezko lehen agintari exekutiboa. Kargua hartu baino lehen, Hezkuntzako ministro izan zen. Marshall Uharteetan doktoretza bat lortu zuen lehen pertsona ere izan zen. Women United Together Marshall Islands (WUTMI) emakumearen eskubideen aldeko taldearen sortzailea da.
Biografia
Heine 1951ko apirilaren 6an jaio zen Majuro atoloian, Marshall uharteetan. Estatu Batuetan joan zen unibertsitatera, Oregoneko Unibertsitatean lizentziatura lortu zuen 1970ean. Hawaiiko Unibertsitatean 1975ean graduondoko bat eskuratu, eta Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatean hezkuntza alorreko doktoretza lortu zituen 2004an.
Aur atoloiaren ordezkari izanez sartu zen politikan Nitijeļā delakoan (Marshall uharteetako legebiltzarra), eta Hezkuntzako ministro bilakatu zen.
Nitijeļāren bidez aukeratzen duelarik herrialdeko presidentea, bera izan zen hautarua 2016ko urtarrilaren 27an, hautagai bakarra zelarik, 24 boto jaso zituen, sei abstentzioekin.
2020ko urtarrilaren 6an galdu egin zuen berriz hautatua izateko aukera David Kabuaren aurkako 12/20 bozketa batean.
Osteozito
Osteozitoak hezur-ehuneko zelulak dira, osteoblastoen eraldatze prozesutik sortutakoak. Bi zelula mota horiek, osteoklastoekin batera, hezur-ehuneko osagai zelularrak osatzen dituzte.
Hezur-matrize kaltzifikatuan daude, horrek dituen hutsune edo barrunbeetan.
Osteozitoak urrun daude elkarrengandik, baina haien arteko harremana mantentzen dute hezur-ehunean dauden kanal txiki batzuen bidez (ikus irudia). Osteozitoen arteko komunikazioa garrantzitsua da hezurraren eraketa eta suntsiketa prozesuak kontrolatzeko.
Osteozistoen zitoplasma basofiloa da, eta glukogenoa du.
Osteozitoak hezur-ehunaren zelula ugarienak dira (ehun horren zeluletako %95 izanik). Haien funtzioari dagokionez gai dira ehun-matrizearen osagaiak sintetizatzeko eta -era berean- birxurgatzeko ere
La Madalenako geltokia
La Madalena Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.
Chongqingeko portua
Chongqingeko portua (txinera sinplifikatuz: 重庆港; txinera tradizionalez: 重慶港), Txinako Herri Errepublikako Chongqing udaltasunean dagoen azpiegitura da. Portua Yangtze ibaiaren gune zehatz batzuetan hedatzen da eta Txinako Herri Errepublikako ibai-porturik handiena da, itsasotik ehundaka kilometrora.
Jiulongpoko kaia
Jiulongpoko kaia, Chongqingeko Jiulongpo Barrutiaaren ekialdean dagoen kaia da. Betidanik mota desberdineko lehengaiak kargatzeko erabili bada ere, gaur egungo erabilera nagusia kontainerren garraioa da. 750 metro luze baino gehiago den kaiak urtero 50.000 TEU inguru hartzeko ahalmena dauka.
Portua, hiriko gune estrategikoan dago, trenbide geltoki garrantzitsu baten ondoan. Inguruko probintzietako merkatugai asko, trenbidez heltzen dira Chongqingera ondoren Jiulongpoko portuan itsasontzi bidez Yangtze ibaiaren behekaldeko hirietara eramateko.
Chaotianmen
Chongqingeko portu zaharra da, hirira sartzeko antzinako atea zegoen gunean kokatua. Yuzhong Barrutiaren ekialdeko muturrean hasi eta penintsularen hego-ekialdean zehar hedatzen da. Bertan, etengabeak dira bidaiari ontzien joan-etorriak.
Dadukouko kaia
Izen bereko Chongqingeko barrutian kokatua, Dadukouko kaian, ikatza eta altzairua kargatzen dira, eta ibaiaren ondoan, hainbat siderurgia lantegi daude.
Yangba Tancun
Chongqing udaltasuneko kairik berriena da, eraikuntza lanak 2004ean hasi eta proiektuaren lehen zatia 2006an zabaldu zen. Jiangbei Barrutiaren ipar-ekialdean dagoen portuaren zati honen lehen fasean 250 metroko kaia zabaldu zen, kontainerrak kargatzeko hiru garabia daude. Aldi berean sei itsasontzi hartzeko tokia dago kaian. Kaiaren ondoan, kontainerrak gordetzeko 80.000 metro koadroko gune logistikoa dago.
Bigarren fasearen eraikuntza 2007an hasi zen, eta ekialderantz doan kaiaren luzapena eraikitzen hasi ziren. Kai honek 300 metro gehiago izango ditu.
Foeryan
2008ko abenduaren 25ean Chongqing hegoaldeko Banan Barrutian Foeryan izeneko portua inauguratu zuten.
Ekialdeko Frontea Lehen Mundu Gerran
Lehen Mundu Gerrako Ekialdeko Frontea edo Ekialdeko Gatazka lekua (alemanez: Ostfront; errumanieraz: Frontul de Russ; errusieraz: Востой норона, erromanizatuta: Vostochny frontea) Errusia eta Errumaniaren arteko muga osoa alde batetik eta bestetik Austria-Hungaria, Bulgaria, Otomandar Inperioa eta Alemania hartzen zituen gatazka-lekua izan zen. Itsaso Baltikotik, iparraldean, Itsaso Beltzeraino hedatzen zen hegoaldean; Ekialdeko Europa gehiena barne hartzen zuen, eta Erdialdeko Europan ere hedatzen zen. Terminoa ez dator bat Belgikan eta Frantzian borrokatzen ari ziren Mendebaldeko Frontearekin.
1910ean, Juri Danilov jeneral errusiarrak ''XIX. Plana'' garatu zuen, zeinaren arabera lau armadak Ekialdeko Prusia inbadituko zuten. Plan hori kritikatua izan zen, ezen Austria-Hungaria Alemaniako Inperioa baino mehatxu handiagoa izan baitzitekeen. Orduan, Ekialdeko Prusia inbadituko zuten lau armaden ordez, errusiarrek bi armada Ekialdeko Prusiara bidaliko zuten, eta bi armada Galitziatik inbaditzen ari ziren austro-hungariar indarren aurka defendatzeko. Gerraren hasierako hilabeteetan, Errusiako Armada Inperiala Prusiako ekialdea inbaditzen saiatu zen Ipar-Mendebaldeko gatazka-lekutik, baina, lehen arrakastaren ondoren, Alemaniak atzera eginarazi zien. Aldi berean, hegoaldean, arrakastaz inbaditu zuten Galitzia, han austro-hungariar armada garaituz. Baina, 1915erako, alemaniarren eta austriar-hungariarren indarrak aurrera zihoazen, errusiarrek Galitzian eta Polonian zituzten ezbehar larriei aurre eginez eta atzera egitera behartuz. Nikolas Duke Handia komandante kargutik kendu, eta Nikolas tsarrak berak ordezkatu zuen. Hala ere, Aleksei Brusilov jeneralak Austria-Hungariaren aurkako operazio oso arrakastatsu bat burutu zuen (Brusiloven erasoaldia deritzona) eta Errusiako armadak garaipen handiak lortu zituena. Lehen Mundu Gerrako erasoaldirik handiena eta hilgarriena izanik, Brusiloven erasoaldiaren ondorioak oso baliotsuak izan iren. Verdungo guduan, alemaniarren presioa arintzen lagundu zuen, eta italiarrenganako austro-hungariarren presioa arintzen ere lagundu zuen. Ondorioz, austriar-hungariar indar armatuak ahuldu egin ziren, eta, azkenean, Errumaniak gerran sartzea erabaki zuen Indar Aliatuen alde. Hala ere, Errusiako giza eta material-galerek ere asko lagundu zuten errusiar iraultzetan.
Errumaniako Erresuma 1916ko abuztuan sartu zen gerran. Potentzia aliatuek Transilvaniako eskualdea (Austria-Hungariaren zati zena) agindu zioten Errumaniaren laguntzaren truke. Errumaniako armadak Transilvania inbaditu, eta, hasieran, arrakasta izan zuten, baina gelditu behar izan zuten, eta alemaniarrek eta austro-hungariarrek atzera bultzatu zuten Bulgariak hegoaldetik eraso egin zienean. Bitartean, Errusian, iraultza gertatu zen 1917ko martxoan (gerrarako zailtasunetako bat izanik). Nikolas II.a tsarrak abdikatu egin behar izan zuen, eta Errusiako behin-behineko gobernua sortu zen, Georgi Lvov lehen buru zela eta, azkenean, Alexander Kerenskik ordezkatu zuena.
Geografia
Ekialdeko frontea mendebaldekoa baino askoz luzeagoa zen. Gerraren gatazka-lekua, gutxi gorabehera, Itsaso Baltikoak mugatzen zuen mendebaldean; Minskek, ekialdean; San Petersburgok, iparraldean, eta Itsaso Beltzak, hegoaldean, 1.600 kilometro baino gehiagoko distantzia. Horrek eragin latza izan zuen gerraren izaeran.
Mendebaldeko frontea lubaki-gerra bihurtu zen bitartean, Ekialdeko fronteko gudu lerroak askoz ere arinagoak ziren, eta lubakiak ez ziren inoiz benetan garatu. Izan ere, frontearen luzera handiagoa zenez, lerroko soldaduen dentsitatea txikiagoa zen, eta, beraz, lerroa errazago hausten zen. Behin hautsita, komunikazio-sare urriek zaildu egiten zuten defendatzailea lerroaren hausturara indargarriak bidaltzea, eta, kontraeraso azkarrak muntatuz, edozein aurrerapen geldi zezaketen.
Propaganda
Propaganda Lehen Mundu Gerrako kulturaren funtsezko osagaia izan zen. Askotan, Estatuak kontrolatutako komunikabideen bidez erakusten zen, eta, herrialdeen barruan, nazionalismoa eta abertzaletasuna indartzen laguntzen zuen. Ekialdeko frontean, propagandak forma asko hartu zituen, hala nola opera, zinema, espioitza fikzioa, antzerkia, ikuskizuna, gerrako eleberriak eta arte grafikoa. Ekialdeko frontean zehar, herrialde bakoitzean erabilitako propaganda kopurua estatu batetik bestera aldatzen zen. Propagandak forma asko hartu zituen herrialde bakoitzean, eta talde ezberdin askok banatu zuten. Gehienetan, Estatuak egiten zuen propaganda, baina beste talde batzuek (esaterako, gerraren aurkakoek) ere egiten zuten.
Aurrekariak
Sarajevoko atentatuan, serbiar nazionalista batek Franz Ferdinand Austriako artxidukea hil ostean, Austria-Hungariako Inperioak, Alemaniar Inperioaren aliatuak, Serbia inbaditu zuen. Errusiar Inperioak, Serbiaren aliatuak, gerra deklaratu zien bi inperioei, eta 1914ko abuztuan ireki zuen fronte hori.
Atahualpa Yupanqui
Atahualpa Yupanqui, jaiotzez Hèctor Roberto Chavero (1908ko urtarrilaren 31a, Pergamino, Argentina - 1992ko maiatzaren 23a, Nimes, Frantzia) argentinar kantautore, gitarrajole, antropologo eta idazle bat izan zen.
Ekialdeko Frontea Lehen Mundu Gerran
Lehen kanpainak: 1914ko abuztua-urria
Hasieran, Errusiar Inperioak garaipen batzuk lortu zituen Austria-Hungariaren aurka, eta Ekialdeko Prusia inbaditu zuen abuztuko lehen asteetan. Ondoren, alemaniarrek Tannenbergeko guduan garaitu zuten, abuztuaren amaieran. 1914ko irailean, Alemaniako armadak Poloniako Tsarerriaren (Errusiar Inperioaren zati bat) inbasioari ekin zion: urriaren 9an, Vistula zeharkatu zuen Varsoviarako norabidean, baina Errusiako armadak garaitu zuen hiri horretan.
Austriarrek, bere aldetik, eraso egin zuten hegoaldetik, Karpatoetan, baina errusiarrek gelditu egin zituzten, nahiz eta galera handiak izan. Franz Conrad von Hötzendorf Austria-Hungariako Estatu Nagusiko buruzagiak Poloniako Tsarerriaren aurkako erasoaldi zorrotza agindu zuen, eta, aurrerapen bizkor batzuen ondoren, Nikolas Duke Handiaren agindupean zihoan Errusiako Armadaren zatirik handienarekin topo egin zuen, eta, borroka gogorraren ondoren, austro-hungariarrak atzera bota zituen. Hegoaldean, Alekséi Brusilov jeneralak Bucovina inbaditu zuen, eta austro-hungariarrek, bere hiriburua, 1914ko abuztuaren 31n ebakuatu zuten. Irailaren 3an, inperioko laugarren hiria eta komunikazio gune handia, Lviv, errusiarren esku geratu zen. Lau astez, etengabeko austro-hungariarren erretiratzea gertatu zen; irailaren 13an, errusiarrek Przemyśl gotorlekua setiatu zuten, eta 21ean ebakuatu zuten. Austro-Hungariako erretiratzea urriaren 2an amaitu zen, eta frontea Tarnów-Gorlice lerroan egonkortu zen, Lembergetik 140 km mendebaldera eta Galitziako bi herenak errusiarrek beren esku zutela.
Alemanak atzera egin ahala, errusiarrek berriro eraso zuten Łódźeko guduan, baina garaituak izan ziren, nahiz eta bi armadek biktima handiak izan.
Otomandar Inperioaren sarrera, 1914-1915eko negua
Ondoren, Otomandar Inperioa Alemaniarekin eta Austriarekin aliatu zen, eta Errusiar Armeniari eraso egin zion, baina errusiarrek atzera bota zituzten, Turkiako Armenian zehar egindako erretiran, turkiarrek Armeniako Genozidioa deritzona burutu zuten, non 500.000 armeniar hil zituzten. Turkiaren aldetiko inbasio saiakera horrek, Britainia Handia eta Frantzia aliatuei, laguntza eskatzera behartu zuen Errusia, eta, 1915eko otsailaren 19an, Gallipoliko gudua izan zen, 1916ko urtarrilaren 9an amaituko zena aliatuen tropak erretiratuz.
Austro-alemaniarren aurrerapenak: Gorlice-Tarnów erasoa, 1915
Errusiarren beren lurraldeen inbasio mehatxua ezabatzeko erabakia harturik, 1915eko maiatzean, Alemaniako Inperioko eta Austro-Hungariako armadek Gorlice-Tarnów ofentsiba burutu zuten, eta 1915eko abuztuan iritsi ziren Varsoviara.
Errusiako kontraerasoa: Brusilov erasoa, 1916
Gerraren hasierako fasean, Ekialdeko Prusiako errusiarren ofentsibak Mendebaldeko frontean zeuden tropa alemaniar nahikoa ezabatu zituzten frantses, belgikar eta britainiarrek alemaniarren aurrerapena geldiarazteko. 1916ko ekainaren 4an, Brusiloven, Errusiako armadek Austriako posizioen aurkako erasoa hasi zuten, baina, 1916ko neguan, alemaniarren kontraeraso batek austriarrek galdutako lurraldea berreskuratu zuen. Ekintza horiek bi fronteak ia parekatuta utzi zituen: bai Errusiak zein Alemaniak garaipen bat bilatzen zuten etsipenez, Errusiak nekeagatik, Alemaniak, berriz, bere etsaien baliabide handiagoengatik.
Iraultzak Errusian eta frontearen amaiera, 1917-1918
Errusiar armadan soldaduen galera handia zela eta, Errusia osoan gizartearen estamentu guztien grebak izan ziren gerraren eta tsarren aurka; adibide gisa, 1916ko udazkenean, armadako kideak bi aldiz matxinatu ziren, behin Itsaso Baltikoan eta beste behin Itsaso Beltzean. Orduan esaten zen Alexandra Fiodorovna tsarinak (garaiko etsaiaren Alemanian jaioa) Estatuko gaiak zuzentzen zituela Rasputin fraidearen kontrolpean. Mehatxu iraultzailearen aurrean, tsarrak errepresio gehiagorekin erantzun zuen, eta, 1917ko otsailean, tsarren tropek, otsaileko iraultzan, Petrograden, manifestarien aurka tiro egiteko agindua jaso zuten. Desadostasuna areagotu ahala, tsarra frontetik Petrogradera itzultzen saiatu zen, baina iraultzaileek eragotzi zioten; beraz, martxoaren 15ean, Nikolas II.a tsarrak abdikatu egin zuen, eta Errusiako Behin-behineko Gobernuak hartu zuen agintea. Gertaera horrek miresmen handia eragin zuen bere etsairik ahulenaren aurka, austriarren aurka, ofentsiba berri bat espero baitzuten errusiarren aldetik; ofentsiba hori Kerenskiren ofentsiba izan zen, eta 1917ko uztailean gertatu zen, hasierako arrakasta txiki baten ondoren geldituta. 1917ko irailean, alemaniarrek azken erasoa jo zuten Riga konkistatuz eta behin-behineko Gobernua asko ahulduz, Errusiako matxinadak eusteko gai ez zena.
1917ko azaroaren 7an, Aurora gurutzaontziaren kanoien seinalera, iraultzaile boltxebikeek Petrogradeko Neguko Jauregia eraso zuten Urriko Iraultza hasiz, Errusia osoan azkar hedatu zena. Orduan sortu berria zen Errusiako Sobietar Errepublika ospe gabeko gerratik (hiru urtean 2.300.000 errusiar hil eta beste 5.000.000 zauritu izan zituena) atera zen 1918ko martxoan Brest-Litovskeko Ituna sinatuta. Horrek balio izan zuen 160 dibisio alemaniar eta austriar (2 milioi soldadu baino gehiago) Ekialdeko Frontetik Mendebaldeko Frontera aldatzeko.
Bajak
Gudua izan zen lurralde zabalak gerra dinamikoago baten garapena ekarri zuen, non lubakien gerrak ez zuen inoiz mendebaldean zuen garrantzia lortu.
Liskar nagusiak
Frontearen borrokarik handienak hauek izan ziren:
Polonia
Mugak
Mendebaldean Alemaniarekin du muga; hegoaldean. Txekiar Errepublika eta Eslovakiarekin; ekialdean, Bielorrusia eta Ukrainarekin; eta iparraldean, Itsaso Baltikoa, Errusiaren menpeko Kaliningradeko oblasta eta Lituaniarekin.
Atahualpa Yupanqui
Atahualpa Yupanquiren aita amerindiar jatorriko argentinar bat zen, aldiz ama, Higinia Carmen Aran, Haran, Aranburu edo Haranburu, Euskal Herriko Gipuzkoako udalerri batean jaiotakoa omen zen.
Polonia
Erliebea
Laugarren aroko glaziazioan eratutako ordoki zabal batek hartzen du Poloniako lurralde gehiena, hegoaldeko muga inguruko alderdi menditsua izan ezik. Hori dela eta, Poloniaren batez besteko garaiera txikia da, 173 metrokoa (lurralde osoaren % 75 baino gehiago 200 metrotik behera dago).
Atahualpa Yupanqui
Biografia
Gaztea zelarik Argentinako ipar-mendebaldeko landa eremuetan eta Andeetako goi-ordokian barna bertako Amerindiarren ohiturak ikertzen jardun zuen. Tokian-tokiko etnografia datu garrantzitsuak bildu eta bertan ikusitako pobreziak zeharo amorrarazi zuenez Argetinako Alderdi Komunistako kide bilakatu zen. Bestalde musikari gisa inken erregeen ohorez haien izena bereganatu zuen.
NGC 3606
NGC 3606 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Polonia
Erliebea
Poloniako erdialdeko ordokia Iparraldeko Europako ordokiaren parte bat da, Mazovia, Polesia eta Polonia Handia lurraldeak hartzen dituena. Ordokiaren eta mendien artean muinoak, goi-ordokiak eta ibar zabalak tartekatzen dira: Polonia Txikia, Silesia… Mea hobi handiko eremua da, eta Poloniako alderdirik jendetsuenetakoa.
Mendiek Poloniako hegoaldeko muga osoa hartzen dute. Mendebaldeko Karpato mendien iparraldeko adarrek, alegia, Beskide eta Tatra mendiek, Poloniako hego-ekialdea eta Eslovakia bereizten dituzte. Tatra mendietan dago, hain zuzen ere, Poloniako mendi garaiena: Rysi mendia, 2.499 m. Sudeteko mendi biribilek, berriz, Poloniaren eta Txekiar Errepublikaren arteko muga egiten dute.
Hidrografia
Poloniako ibai guztiek Itsaso Baltikoan isurtzen dute ura, Vistula (Wisła) eta Oder (Odra) ibai nagusien bidez. Oder ibaiak eta haren adar nagusi Mendebaldeko Neisse, Warta eta Noteć ibaiek eratzen duten sareak Poloniako mendebalde osoa ureztatzen du. Bigarren Mundu Gerraren ostetik, Oder ibaiaren behealdeak eta Mendebaldeko Neissek Alemaniaren eta Poloniaren arteko muga lerroa egiten dute. Vistulak eta haren adarrek, San, Mendebaldeko Bug, Narew, Pilica, Wieprz... Eratzen duten sareak Poloniako ekialdea ureztatzen du. Poloniako ibaiek urtean bi aldiz gainezka egiten dute, udaberrian, elurra urtzean, eta udan, uztaileko eurien ondorioz. Ibai horietako askotan ontziz ibil daiteke, eta batzuk, Warta-Oder adibidez, ubidez lotuta daude, batetik bestera igaro ahal izateko. Iparraldean aintzira ugari daude, glaziarrek eratuak.