cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tudhalia II.a
Tudhaliaren oinordekotza, kontu arantzatsu bat da: Bere seme Tudhalia III.ak gobernatzen amaitu zuela nahiko argi dagoen arren, eta honen ondoren Shubiluliuma I.a etorri zela, existitzen diren agiri batzuk, tartean beste errege bat egon zela diotenak, Hattusili II.a. Baina badaude Hattusili II.ak, Tudhalia II.ak baino lehenago gobernatu zuela dioten historialariak.
John Dopyera
John Dopyera (Ján Dopjera jaioa; 1893–1988) dobroren asmatzailea izan zen. John Dopyerak 1929an sortu zuen konpainia bat bere anaiekin batera, Dopyera Brothers izenekoa seriean fabrikatzeko; eta Do.Bros. gisa laburtua. Musika tresna horien larako-etxean agertzen zen marka hori, eta azkenean, instrumentuari izena eman zion.
Emakumezkoen Futbol Lehen Nazionala
Historia
2019-2020 denboraldian Bigarren mailako bi multzo eratu ziren, iparraldekoa eta hegoaldekoa. Aurreko denboraldiko 30 talde onenek osatu zuten eta gainerakoak Lehen Nazionaleko zazpi multzotan kokatuta gelditu ziren. Aurreneko denboraldia martxoan eten behar izan zen COVID-19 pandemiaren erruz eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen. Bigarren denboraldia ere baldintzatu zuen COVID-19 pandemiak eta multzo bakoitean bi multzo antolatu ziren, A eta B.
2022-23 denboraldian maila bat jeitsi zuen Federazioaren bi maila tartekatu baitziren gainean.
Mertxe Oliden
Mertxe Oliden (Orio, 1945) euskal kantaria da. Joseba Tapiak deskubritu zuen Orioko nortasun handiko ahotsa duen herri-kantari xume hau eta hainbat abestitan, diskotan eta emanalditan bere laguntza lortu izan du gero.
Fernando González «Gonzo»
Fernando González González, ezizenez Gonzo (1976ko uztailaren 29a, Vigo, Pontevedrako probintzia) espainiar kazetari eta telebistako aurkezle eta erreportari bat da.
Luciano Emmer
Luciano Emmer (Milan, Italia, 1918ko urtarrilaren 19a - Erroma, Italia, 2009ko irailaren 16a) zinemagilea izan zen. Milango zinemagileen taldeko kide izan zen (Lattuada eta Comencinirekin batera). Arteari buruzko film labur ugari zuzendu du.
Film luze aipagarrienak: Domenica d´Agosto (1949), Parigi è sempre Parigi (1951), La Piazza di Spagna (1952) eta La ragazza in vetrina. Etenaldi luze baten ondoren, ''Basta! Ci faccio un film, Una lunga lunga lunga notte d'amore (2001) eta L'acqua... il fuoco'' (2003) egin zituen.
Qaumi Tarana
Qaumī Tarāna (Urduz: قومى ترانہ) Pakistango ereserkia da. Ez ofizialki, sarritan ereserkia bere lehendabiziko lerroaz ezaguna da, "Pāk sarzamīn shād bād" (euskaraz Bedeinkatua Lur Santua).
Musika
Ahmed Ghulamali Chaglak moldatu zuen [[1950]ean.
Hitzak
Abu-Al-Asar Hafeez Jullandhurrek idatzi zituen, hasieran poema laburrean gero luzatu zuena.
Lužná (Rakovníkeko barrutia)
Lužná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.903 biztanle ditu eta 29,78 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1226 urtean egin zen.
Ganoraz Arratiako Euskara Taldea
Ganoraz Arratiako Euskara Taldea Arratiako (Bizkaia) euskara-elkartea. 1998an sortu zen, euskararen normalizazioa bultzatzeko helburuaz. Besteak beste, Arratiako bertsolari- eta bertso-munduarekin zerikusia duten ekitaldiak antolatu ohi ditu elkarteak, eta eskualdeko udalek euskararen inguruan antolatzen dituzten ekimenen antolakuntzan ere parte hartzen du.
Kolektibizazio (argipena)
Kolektibizazio hitzak erabilera zenbait ditu:
Karl Mollweide
Karl (edo Carl) Brandan Mollweide (Wolfenbüttel, 1774ko otsailaren 3a – Leipzig, 1825eko martxoaren 10a) Matematikari eta astronomo alemaniarra izan zen, Hallen eta Leipzigen ihardun zuena. Trigonometrian, Mollweiden formula bezala ezagutzen den formula aurkitu zuen. Mollweiden proiekzioa izeneko proiekzio kartografikoa asmatu zuen.
Obolo
Oboloa (antzinako grezieraz: ὀβολός obolos) zilarrezko greziar txanpon bat da, drakma baten seirena balio duena. Atenas Klasikoan, zortzi chalkoi edo kobrezko piezatan banatua zegoen.
Leonville (Louisiana)
Leonville Louisianaeko herri bat da. St. Landry parrokian kokatua dago. 2010ean 1,084 biztanle zituen, 7.06 kilometro koadrotan banatuta.
Obolo
Plutarkoren arabera, espartarrek, lau chalkoiren baliokidea zen burnizko obolo bat zuten.
Oboloa, pisu neurri bat ere bada. Antzinako Grezian, drakma baten seirena zen, gutxi gorabehera, gramo erdi. Antzinako Erroman, erromatar ontza baten berrogeita zortzirena zen edo 0,57 gramo. Egungo Grezian, dezigramo baten baliokidea da.
Obolos edo obelos hitza metalezko barra luze eta fin bati ematen zaio. Eufemismo bezala, obelos txikiak, obeliskoak dira. Oboloa txanpon bezala erabilia izan zen, brontze edo kobrezko lingoteak adierazten baitzituen eta hala negoziatua izan zen. Espartak, obolo ez praktiko eta deserosoaren erabilera mantentzea erabaki zuen, txanpon egokien ordez, ugaritasunaren bilaketa saihesteko.
Hildakoak, obolo batekin lurperatzen ziren. Oboloa, ahoan sartzen zitzaien, mingainpean, edo begietan ere jartzen zitzaien, honela, hildakoak behe mundura iristen zirenean, Karonteri ordain ahal ziezaioten, Akeronte ibaitik igaro ahal izateko. Diru nahikoa ez zutenek, edo, hildakoaren lagunek lurperaketaren ohiturak jarraitzen ez bazituzten, beti ertzean zain geratzen ziren, eta ez ziren sekula behe mundura iristen.
Kultura herrikoian, oboloa The Boondock Saints pelikula independentean erabili zen. Bi anaiek, zaintzaile gisa egiten zuten euren lanean, Mob Boss hildakoaren begietan jartzen zituzten oboloak. Antzinako greziar tradizioaren aipamena da.
Hapalomys delacouri
Hapalomys delacouri Hapalomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Birt Acres
Birt Acres (1854ko uztailaren 23a - 1918ko abenduaren 27a) argazkilari eta filmen aintzindari amerikar eta britainiarra izan zen. Filmen industriari egindako bere ekarpenen artean, lehen 35 mm-ko kamera Britainia Handian (Gales), eta Birtac, eguneko argiarekin grabatzen zuen lehenengo etxeko film kamera eta proiektorea. Zinema mutuko lan ugari ere zuzendu zituen.
La Matilla
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 104 biztanle zituen.
Oroitz Jauregi
Oroitz Jauregi Nazabal (Legorreta, Gipuzkoa, 1974ko azaroaren 18a) hizkuntzalaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da.
Euskaltzain urgazlea da 2021eko azaroaren 26tik.
Ikasketak
Euskal Filologian (1997) eta Aleman Filologian (2004) lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean. Lizentziatura bataren eta bestearen artean Alemanian (Max Planck Institut-en) ikerketa egonaldia egin zuen eta ikerketa hariari jarraituz, Hizkuntzalaritza eta Euskal Filologian doktore titulua lortu zuen 2007an Euskal Herriko Unibertsitatean “Euskararen silaba: egitura eta historia” izenburuko lana aurkeztuta. Tesiaren izenburuak iradoki dezakeenez, euskararen fonetika eta fonologia arloak izan dira Oroitzen iker eremu nagusienak.
Irakasle ibilbidea
2004an hasi zen UPV/EHUn eskolak ematen eta 2009tik aurrera Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Saileko kide da. Eskolak Graduan eta Graduondoan ematen ditu, gehienetan fonetika eta fonologia arloko gaiak lantzen dituzten ikasgaiak irakasten ditu.
Sariak
2009an I. Koldo Mitxelena Saria irabazi zuen, EHUk eta Euskaltzaindiak antolatua. Euskararen silaba, egitura eta historia ikerlanarekin, euskarazko tesi onena egin zuen.
Gerhard Bähr euskalari legazpiarrari buruz egindako liburua argitaratu zuen 2005ean, Bährrek Azkuerekin, Schuchardt-ekin eta Urkijorekin trukatu zuen gutuneria emateko. 2016an, berriz, gerrari buruzko Hurrengo geltokia filma egin zuen, Jon Diazekin batera.
Hyla auraria
Hyla auraria Hyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Samuha
Samuha hiri hitita baten izena da, bere kokapen zehatza ezagutzen ez delarik, eta Tudhalia II.aren erregealdian (K.a. 1385-K.a. 1360 gutxi gora-behera), garrantzi handia izan zuena.
Arnuanda I.aren erregealdiaren amaiera aldera, hititar inperioa, mendekoen matxinadek eta herri barbaroen inbasioek hondatu zuten, azken hauen artean, gasgas herriena nabarmendu behar da, Hattusa hiriburua hartzera heldu zirenak. Tudhalia II.ak, tronura igotzean, Samuhan behin behineko hiriburu bat ezartzea erabakitzen du, Hattusa birkonkistatu arte (handik gutxira gertatu zena), eta garai honetan lortzen du hiriak bere dizdirarik handiena, ordutik aurrera gainbehera etorri zelarik.
Samuha, hititar erlijioarentzako ere garrantzitsua zen, bi jainko garrantzitsuren gurtza gune bezala: ekaitz jainkoa, eta Sausga, Ishtarren baliokide hitita. Hain gurtua zen Sausga, ezen Hattusili III.a hititar erregeak, bere karrera, jainkosa honen apaiz bezala Samuhan hasi zuela.
Ez da ezagutzen Samuhari buruzko erreferentzia gehiagorik Hattusili III.aren erregealdiaren ondoren.
Chōshi (Chiba)
Chōshi (銚子市) Japoniako hiria da, Chiba prefeturan dagoena. 2012ko erroldaren arabera 68.197 biztanle ditu.
Geografia
Chōshi Bōsō penintsularen ekialdeko muturrean kokaturik dago. Bere lurrek Inubō lurmuturra hartzen dute eta Tone ibaia itsasoratzen da bertan.
Numenius madagascariensis
Numenius madagascariensis Numenius generoko animalia da. Hegaztien barruko Scolopacidae familian sailkatua dago.
Chōshi (Chiba)
Historia
Edo Aroan Tokugawa shogunerriaren arrantza merkatu handia izan zen eta soja saltsaren industria ere bazegoen. XX mendearen hasieran industriagune garrantzitsua izan zen baina 1930an sojaren industriari ezarritako zergen ondorioz langileen istiluak eta grebak gertatu ziren.
Bigarren Mundu Gerran bonkaketa ugari jasan zituen Tokio elikagaiez hornitzen zuen hiri garrantzitsuena baitzen.
Pseudobagrus aurantiacus
Pseudobagrus aurantiacus Pseudobagrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Dieppe (Brunswick Berria)
Dieppe (2011an 23.310 biztanle) Kanadako hiria da, Brunswick Berriaren hego-ekialdean dagoena, Petitcodiac ibaiaren ertzean. 49,85 km²-ko hedadura eta 299,9 km²-ko dentsitatea ditu. Dieppe Greater Moncton Area delakoaren zati da, Moncton eta Riverview ere barnean hartzen dituena. Dieppe New Brunswick Berriko hiririk handiena da. Tamaina guztietako enpresa asko Dieppeko industria parkean finkatu dira, besteak beste, Armour Transport, J.D. Irving eta Master Packaging. Dieppe gehienak akadiarrak dira eta frantsesez hitz egiten dute. Dieppe hiria, Akadiako (L'Étoile de l'Acadie) izarra bezala definitzen da.
NA-2110
edo Arbontze - Murillo Berroia errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea foru errepidea eta Murillo Berroia lotzen du.
Dieppe (Brunswick Berria)
Historia
Jatorrian, Léger Corner deitua, Dieppek bere egungo izena darama, herri bihurtu zenetik (1946), 1942an Dieppeko (Frantzia) Jubilee Operazioan parte hartu zuten soldadu kanadarren omenez (ikus Dieppeko lehorreratzea).
Nieblum
Nieblum Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
NA-2110
Errepidea 3,66 kilometrokoa da.
Esino Lario
Esino Lario, Italiako iparraldean dagoen udalerria da, Lombardiako eskualdean kokatutakoa, Leccoko probintzia dagoena. Milandik 60 kilometro iparraldera dago, Como aintziraren ondoan. Bigallo eta Ortanella auzoak ditu.
Pseudobagrus analis
Pseudobagrus analis Pseudobagrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
NA-2110
Historia
Murelu-Berroiarako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.
Udalerriak
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
Esino Lario
Geografia
Herria Alpeen oinean dago, Grigna izeneko mendizerraren azpian. Como aintziratik 4,3 kilometrora dago eta Valsassina bailarako burua da. Herriak bi gune desberdinetan banatua dago: Esino Goikoa eta Esino Behekoa. Bi hauek itsas mailatik 900 metrora daude. Badira beste auzo batzuk ere, Cainallo esaterako, itsas mailatik 1.300 metrora dagoena, eta Ortanella, itsas mailatik ia 1.000 metrora.
Barruti guztia erabat menditsua da: punturik baxuena 554 metrora dago, eta altuena berriz, Grigne tontorra, 2409 metrora.
Merluccius tasmanicus
Merluccius tasmanicus Merluccius generoko animalia da. Arrainen barruko Merlucciidae familian sailkatzen da.
Lužnice
Lužnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 410 biztanle ditu eta 12,14 kilometro koadroko azalera. Jindřichův Hradeceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1400 urtean egin zen.
Gaztelu III
Gaztelu (III) Zaraiako mendilerroan dagoen osin bat da, Gipuzkoa hego-mendebaldean kokatua, Santikurutz Gain izeneko mendian, Ugaztegiko saroitik gertu. Gazteluko Urzuloa izeneko osinarekin batera, aipaturiko mendiaren tontorrean bikotea osatzen du. Gaztelu III 444 metro sakon da; horrenbestez, sakoneran, inguruan dauden osinetan bigarrena da, Gazteluko Urzuloa 520 metro sakon baita.
Vandercook Lake (Michigan)
Vandercook Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jackson konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Moderatzaile
Eztabaida-moderatzaile edo debate-moderatzaile bat eztabaida edo debate batean parte-hartzaile neutral gisa jardun behar duen pertsona da. Parte-hartzaileen denboraren erabilpena mugatu behar dute eta eztabaidan sortzen diren arazoen gaia alde batera utz ez dezaten saiatzen da. Batzuetan moderatzaileek galdera-sortak egin ditzakete, eztabaidetako parte-hartzaileei beren argudioa erabat garatzeko aukera emateko asmoz, eztabaida abiada bizian joan dadin.
Moderatzaileak, eztabaida arautuetan, ahal den neurrian partaideekiko neutrala izan behar du. Moderatzaileak debate arautuetan funtzio asko betetzen ditu: partaideak aurkeztu, txandak banatu, partaideen txanden denborak mugatu, girotu, partaideen denboraren erabilera orekatzen ahalegindu... Horretarako galdera-sorta bat prestatuta eraman dezake eta partaide batek hitza gutxi erabiltzen badu, berari galdetu.
Zaila da erabat neutrala den pertsona bat topatzea, baina moderatzaile on batek neutraltasunez jokatzen saiatu beharko luke.
Normalean eztabaidetan eta debateetan, izan akademikoak, izan politikoak, moderatzaileak parte hartzaileak aurkeztu ohi ditu, eta galderak egiten dizkie. Batzuetan entzuleek igorritako galderen artean hautaketa egiten du, eta entzuleen galdera batzuk partaideei egiten dizkie. Telebistako eta irratiko saioetan, moderatzaile batek askotan hartzen ditu ikuspuntu desberdinak dituzten pertsonen mezuak, eta mezu horietako batzuk erabiliko ditu saioan zehar gonbidatuei galderak egiteko.
Agian, moderatzaileen paperik ezagunena hauteskunde-kanpainen ezaugarri komun bihurtu den eztabaida politikoa da. Moderatzaileak erabateko kontrola izan dezake; zein galdera egin bat-batean erabaki dezake, edo iragazki gisa jokatu, entzuleen galderak hautatuz.
Eztabaida akademikoetan edo solasaldi dialogikoetan ere, askotan komeni izaten da moderatzaile trebe bat, edo batzuk, izendatzea.
Valve Corporation
Valve Corporation bideo-jokoak garatzen dituen enpresa estatubatuarra da. Mundu mailan ezaguna egin zen bere lehengo jokoarengatik, Half-Life eta honen modifikazio batengatik Counter-Strike.
Bere beste lorpen ospetsuenetarikoa Source bideo-joko motorra da, beraien jokoetan erabilita gehien bat, Half-Life 2 barne.
Valve Software-ren bulego nagusia Seattlen dago, Ameriketako Estatu Batuetan.
Melque de Cercos
Melque de Cercos Segoviako udalerria da, Campiña Segoviana eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 182 biztanle zituen.
The Sting
The Sting 1973 urtean George Roy Hillek zuzendutako filma da, Fred eta Charley Gondorf anaien bizitzetan eta David Maurerren The Big Con: The Story of the Confidence Man eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Depresio Handiaren garaia, New York. Munta gutxiko iruzurti bik mafia-buru baten mezulari bati dirutza lapurtu diote. Hori dela eta, Doyle Lonnegan (Robert Shaw) mafiaburuaren morroiek bietako bat hil eta besteak, Johnny Hooker (Robert Redford), hiritik alde egin du. Jada, Chicagon, Henry Gondorff (Paul Newman) iruzurgilearen mitikoaren laguntzaz, iruzurgile talde bat bildu eta mafiaburuaren aurkako apustu-iruzur baten bidez haren aurkako mendekua prestatuko dute.
Abestiak
Hona hemen soinu bandaren abestiak, gehienak Scott Joplinek moldatuak:
Marrac heztegia
Ezaugarriak
Eraikin militar honek lau murru nagusi ditu eta leiho batzuk sartzen zaizkio hormetatik barrura. Eraikinaren alde bakoitzean ate bat dago eta teiladun teilatu batek estaltzen du. Arku formako hemezortzi egurrezko zertxa ditu barruan, seguruen Philibert de l'Ormen lanetan inspiratutakoa. Mota honetako zertxak ezohikoak dira Frantzian.
All-Ireland Senior Football Championship
All-Ireland Senior Football Championship, irlanderaz Craobh Shinsear Peile na hÉireann (euskaraz Irlanda Osoko Futbol Gaeliko Senior Txapelketa) Irlandako futbol gaeliko kanporaketa bidezko txapelketa nagusia da. Udaldeko hilabeteetan zehar Gaelic Athletic Association erakundeak antolatutako txapelketa da, urtero irailaren hirugarren edo laugarren igandean Dublingo Croke Park zelai mitikoan ospatu ohi den All-Ireland Football Final finalak amaiera ematen diolarik. Azken hau Irlanda osoan biziki jarraitua eta zaletu ugari dituen ekitaldia delarik. Txapelketa honetako eta finalaren irabazlea Sam Maguire Kopa kopa bereganatu ohi du. Txapelketaren babesleak SuperValu, Ulster Bank eta Vodafone dira.
Formatua
Irlanda konderri bakoitza bere probintziako txapelketan lehiatu ohi da. Probintzietako lau txapelketak Munster, Leinster, Ulster eta Connacht probintzietakoak dira (azken horretan Londres eta New York hirietako taldeek ere parte hartzen dutelarik). Probintzia mailako txapelketa hauek partidu bakarreko kanporaketa zuzenaren bidez funtzionatzen dute, eta maiatza, ekaina eta uztaileko hilabeteetan zehar jokatu ohi dira. Probintzia Txapelketa bakoitzeko irabazleek All-Ireland Series delakoetan bere lekua lortzen dute, All-Ireland Series direlako hauek, All-Ireland Football Championship txapelketako kanporaketa fase finala osatzen dute eta abuztua eta irailean jokatu ohi dira.
All-Ireland Series:
Erredundantzia (literatura)
Erredundantzia literaturan asko erabiltzen den hitzezko figura da. Oso prozedura estilistiko zabalaren iturburua da. Errepikapenetan oinarrituta, adierazkortasuna indartzen du iterazioaren bidez. Askotan ideia bera gordetzen du forma ezberdinen itxuraren azpian.
Etimologia
Hitza Antzinako latinetik dator, redundare hitzatik alegia, gainezkatzea euskaraz.
Ezaugarriak
Erredundantziaren bidez pleonasmoa, errepikapena, anafora, tautologia, perisologia eta beste figurak sortzen dira. Sintaxi mailako prozedura da, ideia berridazten elkarren ondoan dauden bi perpausetan edo perpaus batean bi zatitan. Pleonasmoa denean perpaus zati bereko bi hitzetan errepikatzen da. Xabier Altzibarrek, Literatura Terminoen Hiztegian, Txomin Agirreren Garoa eleberriaren hasiera aipatu du adibide gisa: "Ura zan gizona, ura!".
Children of the Corn: Genesis
Children of the Corn: Genesis (euskaraz Artoaren Haurrak: Genesia), 2011ko Joel Soisson estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Children of the Corn saileko filmeetako bat da. Kelen Coleman, Tim Rock, Barbara Nedeljáková, Duane Whitaker, Dusty Burwell eta Billy Drago aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Kaliforniako basarmotua. Allie (Kelen Coleman) eta Tim (Tim Rock) bikote gazteak auto matxura bat izan eta Predikatzailea (Billy Drago) eta Helen (Barbara Nedeljáková) emaztea bizi diren etxaldera laguntza eske iritsiko dira. Bertan, haur bat giltzapean dutela ohartu eta askatzen saiatuko dira, sekulako ondorio izugarriekin.
Andrei Zhdanov
Andrei Aleksandrovitx Zhdanov (Андре́й Алекса́ндрович Жда́нов, ahoskatua; Mariupol, Errusiar Inperioa, 1896ko otsailaren 14a - Mosku, 1948ko abuztuaren 31) sobietar politikaria izan zen. Stalinen oinordekoa izango zela uste izan zen, baina bera baino lehenago hil zen. 1945-1948 aldiko Sobietar Batasuneko propagandista nagusitzat hartzen da.
Lillie (Louisiana)
Lillie Louisianaeko herri bat da. Union parrokian kokatua dago. 2010ean 118 biztanle zituen, 5 kilometro koadrotan banatuta.
Andrei Zhdanov
1915ean boltxebikeekin bat egin zuen. Errusiako Gerra Zibilean Armada Gorrian komisario politikoa izan zen. 1934ko otsailean, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Batzorde Zentraleko Idazkari izendatu zuten, 17 Kongresuan. 1934ko abenduan Sergei Kirov hil ondoren, alderdiko idazkari izendatu zuten Leningraden.
Purga Handiaren giltzarria izan zen eta 176 exekuzio onartu zituen.
1939ko abenduan Finlandiaren inbasioaren eragileetako bat izan zen eta errepublika baltikoen anexioa ere gainbegiratu zuen. .
Bigarren Mundu Gerran paper garrantzitsua izan zuen Leningradeko defentsan.
1946tik kultura-politika eta Ekialdeko Europako herrialdeekiko harremanak zuzendu zituen. Intelektual, idazle, musikari eta artisten errepresioaren arduraduna izan zen eta Cominform antolatu zuen. 1948an Jugoslavian egindako lanaren ondoren, kargutik kendu zuten eta sendategi batean giltzaperatu zuten, eta handik gutxira hil zen.
6. Sinfonia
6. Sinfonia honakoa izan daiteke:
Koreako gune desmilitarizatua
Koreako gune desmilitarizatua informalki '''38. paraleloka''' izenez ezaguna, Iparraldeko 38. paraleloak zeharkatzen baitu, Koreako penintsula gutxi gorabehera bitan banatu eta Koreako Herri Errepublika Demokratikoa (Ipar Korea) eta Koreako Errepublikaren (Hego Korea) arteko muga ezartzen duen gunea da. 1953an, Koreako Gerraren amaieran, ezarri zuten, 4 kilometro zabal eta 238 kilometro luze ditu.
Ironikoki, gune "desmilitarizatua" izendapena duen arren, mundu osoko gune militarizatuetako bat da, bi herrialdeen artean hamarkada luzez bizi den harreman txar eta tentsio ikaragarriaren lekuko zuzena baita.
Bereziki bi herrialdeen arteko babesgune militarra izateko diseinatua izan zen, etsaitasunezko izaera du eta bertan ia zibilik ez da bizi. 1970ean espioitza burutzeko asmoz eraiki ziren hiru tunel topatu ziren, eta handik hogei urtera laugarren bat topatu zen, denak ere, Ipar Koreako militarrek eraikiak. Gune osoa gau eta egunez argiztatua dago, Ipar Koreako Kaesong eta Kosong, eta Hego Koreako Munson eta Sokcho hirietako burdinbideen eremua izan ezik. Gune desmilitarizatuaren erdigunean Panmunjom udalerria dago, Koreako Gerrari amaiera eman zion armistizioa sinatu zen lekua.
Panmunjon akordioan bi aldeek adostutakoaren arabera, gune desmilitarizatuaren hegoaldea AEBek kudeatzen dute, iparraldea berriz Ipar Koreak.
Etsaitasun gune honen bitxikerietako bat flora eta fauna aldetik aniztasun ekologiko handia duela da, gainera duela hamarkadetatik gunea despopulatua izateak mesedea egin dio.
Lysice
Lysice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.909 biztanle ditu eta 10,69 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Francis Lorenzo
Francisco Javier Lorenzo Torres, ezagunagoa Francis Lorenzo izenez (Pontevedra, 1960ko irailaren 24a) galiziar aktore eta telebista aurkezle bat da.
Lysá nad Labem
Lysá nad Labem Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 9.551 biztanle ditu eta 33,65 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1324 urtean egin zen.
Thais Villas
Thais Villas Aribau (Fraga, Huescako probintzia, 1974ko urriaren 2a) espainiar kazetari bat da. Santi Villas kazetariaren arreba ere bada. Òscar Dalmau kataluniar irrati esatari eta telebista aurkezlearen bikotea da.
Biografia
Ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatua, Thaisek hainbat hedabidetan lan egin du, tartean El programa de Ana Rosa (Telecinco), Abierto por la mañana (Telemadrid), 4 i acció (TVE Catalunya) edo Última sessió (Barcelona Televisió). Punto Radio, COM Ràdio, RAC 1 eta Catalunya Ràdio irrati kateetan ere kolaborzatzailea izan da. Marie Claire aldizkarian ere kolaborazioak egin izan ditu.
2006. urtetik aurrera La Sexta kateko El Gran Wyoming umoristak aurkeztutako El Intermedio saioan erreportajeak egiten ditu.
Domesmont
Domesmont Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Domesmont udalerrian erroldatutako biztanleak 40 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
16 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 16etxeak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 5 etxek lau zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 28 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboetatik 15 lanean zeuden (7 gizon eta 8 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Domesmont udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hapalomys longicaudatus
Hapalomys longicaudatus Hapalomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Dundalk F.C.
Dundalk Football Club (irlanderaz Cumann Peile Bóithéamaigh) Irlandako futbol talde onenetarikoa da, Dublingoak ez direnen artean titulu gehien irabazi dituena, 13 Liga eta 11 Kopa hain zuzen ere.
Historia
Dundalk izeneko talde batek jokatu zuen lehen aldia 1892 urtean izan zen. Industrializazioari eta trenbideari esker futbola Dundalken errotuz joan zen eta 1903 urtean Dundalk GNR sortu zen. 1922an Irlandako errepublikan liga berria eratu zenean Dundalk izan zen Dublindik kanpoko talde bakarra. Dundalk GNR taldearen koloreak horia eta beltza ziren.
Txertaketa
Txertaketa pertsona edo animalia bati txertoa jartzea da, immunitate-sistema gaixotasun jakin baten kontra babesteko. Txertoak ahuldutako mikroorganismo edo birusak dituzte, bizirik edo hilik, edo organismoaren proteinak edo toxinak; eta horrela immunitate hartua handitzen da. Txertaketaren eraginkortasuna sakon aztertu eta egiaztatu da,   eritasun infekziosoen aurka, txertaketa sistemarik eraginkorrena da.
Dundalk F.C.
Historia
1930an gaur egungo Dundalk F.C. izena hartu zuen eta berehala lehenengo liga irabazi zuen 1932-33 denboraldian. 40 eta 50. hamarkadetan Kopa batzuk irabazi ondoren 60. hamarkadan berriz ere ligak irabazteari ekin zion. Garai on hau 80 eta 90. hamarkadetara ere luzatu zuen, bakoitzean liga pare bat irabaziz. Aro hartako azken titulua 2002ko Kopa izan zen.
Txertaketa
Txertoek, gorputzaren hartutako immunitatea estimulatzean, gaixotasun infekzioso batek eragindako gaixotasuna prebenitzen laguntzen dute. Populazioaren ehuneko handi bati txertoa jartzean, immunitate kolektiboa sortzen da, eta honek, immunodeprimituta egon daitezkeenak eta txertorik hartu ezin dutenak babesten ditu, ahuldutako bertsio batek ere kalteak eragingo lizkiekeelako. Txertoak eragindako immunitate orokorra, hein handi batean, baztanga mundu osotik kentzearen eta poliomielitisa eta tetanosa bezalako gaixotasunak ezabatzearen erantzulea da. Hala ere, azken urteotan, urte luzez kasu gutxi zituzten zenbait gaixotasunen kasuek gora egin dute, 2010eko hamarraldian txertatze-tasa nahiko baxuak izan direlako, eta, hein batean, txertoen polemikagatik.
Dundalk F.C.
Historia
1999an Belfasteko Linfield F.C. futbol talde protestantearekin bakearen aldeko programa bat abiarazi zuen, Dunfield Project izenaz ezagutzen dena. 2013an ligan bigarren egin eta 2014an berriz izan zen txapelduna. Ordutik aurrera Irlandako talde nagusia izan da.
Txertaketa
Inokulazioa erabiliz aurre hartu nahi izan zitzaion lehen gaixotasuna, seguruenik, baztanga izan zen, eta XVI. mendean lehen bariolazio-erabilera erregistratua eman zen Txinan. Gaixotasunari aurre egiteko txertoa garatu zen lehen gaixotasuna ere izan zen. Gutxienez beste sei lagunek erabili zituzten printzipio berdinak aurreko urteetan, baina baztangaren aurkako txertoa Edward Jenner mediku ingelesak asmatu zuen 1796an. Bere eraginkortasunaren frogak argitaratzen eta bere ekoizpenari buruzko aholkularitza ematen lehena izan zen. Louis Pasteur-ek mikrobiologian egindako lanaren bidez txertoaren kontzeptua garatu zuen. Immunizazioari txertaketa (vacunación) deitu zitzaion, behei (latinez, vacca) eragiten dien birus batetik eratorria zelako. Baztanga gaixotasun kutsakor eta hilgarria izan zen, eta infektatutako helduen %20tik %60ra eta infektatutako haurren %80tik gora hiltzen ziren. Azkenean, 1979an, baztanga desagertu orduko, XX. mendean 300 eta 500 milioi pertsona inguru hil zituela uste da.
Versaillesko Ituna (1919)
Versaillesko Ituna Alemania eta Aliatuen artean Lehen Mundu Gerrari amaiera eman zion bake-hitzarmena izan zen, 1919ko ekainaren 28an Versaillesko jauregian sinatua. Benetako buruz buruko borrokaren bukaera ekarri zuen su-etena Compiègnen 1918ko azaroaren 11n sinatu arren, Parisko Biltzarrean bildutakoek sei hilabete behar izan zituzten bake hitzarmena gauzatzeko, 1920ko urtarrilaren 10ean sartu baitzen indarrean.
Txertaketa
Txertaketak eta immunizazioak antzeko esanahia dute eguneroko hizkuntzan. Inokulazioa desberdina da, ahuldu gabeko patogeno biziak erabiltzen baititu. Txertatze-ahaleginek mesfidati samarrak izan dira arrazoi zientifiko, etiko, politiko, segurtasun mediko eta erlijiosoengatik, nahiz eta erlijio garrantzitsurik ez dagoen txertoaren aurka, eta batzuen ustez nahitaezkoa da, bizitzak salbatzeko ematen duten aukeragatik.
Versaillesko Ituna (1919)
Itunaren puntu nagusi eta eztabaidagarrien artean, gerra piztu izanaren erantzukizun osoa Alemaniari eta haren aliatuei leporatzea izan zen. Horrenbestez, 231-248 artikuluen arabera, herrialde horiek desarmatu, hainbat lurralde galdu eta kalteordainak ordaindu behar zituzten aurkarien mesedetan. Ituna zailtasun handiekin bete zuten 1922tik aurrera eta erabat urratua izan zen Adolf Hitlerren etorrerarekin.
Alemaniak gerra ondorengo kalte-ordainak 1983an likidatuta zituen, baina ituna egin zenetik jasotako interesen ordainketa zela-eta, 125 bat milioi euro falta ziren oraindik. Interes horiek ez ziren ordaindu Alemania birbateratua izan arte, eta sekula ez zituztela ordainduko zirudien. Azkenik, Alemaniak, 2010eko urriaren 3an, zorra guztiz kitatuta utzi zuen.
Txertaketa
Funtzionamendu-mekanismoa
Txertoak sistema immunologikoa artifizialki aktibatzeko modu bat dira, gaixotasun infekziosoetatik babesteko. Immunogeno batekin sistema immunologikoa prestatuz aktibatzen da. Immunizazio deritzo agente infekzioso batekin immunitate-erantzunak estimulatzeari. Txertaketak immunogenoak emateko hainbat modu ditu.
Streptomyces
Streptomyces generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, harizpi edo filamentu adarkatuak osatzen dituztenak. Aktinomizetoen taldean sailkatzen dira, hots, GC baseak kopuru altua duten bakterio haritsuen taldean. Aktinomizetoen harizpi sareak mizelio du izena, eta koloniatik gora hazten da, airean.
Membibre de la Hoz
Membibre de la Hoz Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
Numenius americanus
Numenius americanus Numenius generoko animalia da. Hegaztien barruko Scolopacidae familian sailkatua dago.
Streptomyces
Genero honen bakterioek espora bereziak dituzte harizpien muturretan: konidioak. Bacillus eta Clostridium generoen aldean, Streptomyces-en esporak desberdinak dira, ez baitute erresistentzia handia ingurunearen baldintzak aurkakoak direnean (ur eta elikagairik gabeko egoeretan, adibidez, ezin dira bizi).
Txertaketa
Funtzionamendu-mekanismoa
Orokorrean txertaketa gehienak gaixoak gaixotasun bat hartu baino lehen egiten dira, etorkizuneko babesa areagotzen laguntzeko. Hala ere, zenbait txertaketa gaixoak gaixotasuna hartu ondoren egiten dira. Baztangaren eraginpean egon ondoren ematen diren txertoek gaixotasunaren aurkako nolabaiteko babesa eskaintzen dutela edo gaixotasunaren larritasuna murriztu dezaketela jakinarazi da. Louis Pasteurrek amorruaren aurkako lehen txertoa eman zion haur bati, zakur amorratu batek haginka egin ondoren. Geroztik, amorruaren aurkako txertoa gizakiei amorrua saihesteko eraginkorra dela frogatu da, 14 egunean behin baino gehiagotan hartzen denean amorruaren aurkako immunoglobulinarekin eta zaurien zaintzarekin batera. Beste adibide batzuk HIESaren, minbiziaren eta Alzheimer gaixotasunaren aurkako txerto esperimentalak dira. Immunizazio horien helburua immunitate-erantzun bizkorragoa eta infekzio naturalak baino kalte txikiagoa eragitea da.
Streptomyces
Aerobioak dira eta lurzorua dute bizilekua, gutxi batzuk urtarrak badira ere.
Membibre de la Hoz
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 48 biztanle zituen.
Streptomyces
Garrantzi ekologiko handia dute bakterio hauek, lurzoruaren materia organikoa deskonposatzen dutelako humusa sortzen. Geosmina izeneko molekula bat ere sintetizatzen dute, lurrari ohiko usaina ematen diona (euria egindakoan lurra busti-berriak duen usain berezia geosminek eragindakoa da).
Streptomyces generoaren bakterioek antibiotiko asko ekoizten dituzte. Izan ere, mikrobio hauek antibiotiko ekoizlerik handienak dira. Besteak beste, estreptomizina, neomizina, eritromizina, kloranfenikola, B anfoterizina eta tetraziklina aipa daitezke.
Txertaketa
Funtzionamendu-mekanismoa
Txerto gehienak injekzio bidez ematen dira, ez baitira modu fidagarrian xurgatzen digestio-bidetik. Poliomielitis bizi arindua, rotabirusa, sukar tifoideoaren aurkako txertoak eta koleraren aurkako txerto batzuk ahotik har daitezke. Txertaketak eragin iraunkorra badu ere, normalean zenbait aste behar dira eragina izateko. Immunitate pasiboak (antigorputzen transferentzia, edoskitzaroan bezala) berehalako eragina du.
Gaixotasun baten kontra txertatuta egon arren, organismoak gaixotasuna hartzen duenean txertoak huts egin duela esaten da. Organismo bat lehen aldiz txertatzean sistema immunologikoak antigorputzak sortzen ez dituenean gertatzen da txertoaren faila primarioa. Txertoek huts egin dezakete zenbait segida eman eta erantzun immunitariorik ematen ez dutenean. "Txertoak huts egiten du" hitzak ez du esan nahi txertoa akastuna denik. Txertoen akats gehienak erantzun immunitarioaren banakako aldaketen ondorio baitira.
Administrazio bideak
Txertoa ahotik har daiteke, injekzio bidez (muskulu barnetik, dermisetik, larruazalpetik), ziztada bidez, dermisean barnetik edo larruazaletik. Orain dela gutxi egindako zenbait saiakuntza klinikoren helburua izan da txertoak muki-gainazalaren bidez ematea, immunitate mukosal arruntaren sistemak xurga ditzan, injekzioen beharra saihesteko.
Versaillesko Ituna (1919)
Historia
Lehen Mundu Gerra bukatu eta armistizioa deklaratu zutenean, Aliatuak (Frantzia, Erresuma Batua eta AEB) Parisko Bakearen Biltzarrean bildu ziren Alemaniarekiko bake itunak sinatzeko prest. Aliatuek hainbat itun idatzi zituzten galtzaile bakoitzarerentzat eta Versaillesko Ituna Alemaniari ezarri zitzaiona izan zen.
Txertaketa
Txertoen garapena eta onespena
Edozein sendagai edo prozedura bezala, ez dago txertorik %100 segurua edo guztiontzat eraginkorra denik, pertsona bakoitzaren gorputzak modu desberdinean erreakziona baitezake. Bigarren mailako ondorio txikiak, hala nola mina edo sukar baxua, nahiko ohikoak badira ere, albo-ondorio larriak oso arraroak dira, eta gutxi gorabehera 100.000 txertotik 1ean gertatzen dira. Eskuarki, erreakzio alergikoak eragiten dituzte, eta horiek urtikaria edo arnasa hartzeko zailtasuna eragin dezakete. Hala ere, txertoak dira historian sendagairik seguruenak, eta txerto bakoitza saiakuntza kliniko zorrotzen mende jartzen da, Elikagai eta Sendagaien Administrazioak (FDA) eta beste erakunde erregulatzaile batzuek onetsi aurretik haren segurtasuna eta eraginkortasuna bermatzeko (adibidez, Sendagaien Europako Agentzia [EMA).
Versaillesko Ituna (1919)
Historia
Bakearen oinarrirako eztabaidak 1918ko urtarrilaren 18an hasi ziren eta Alemaniari aukera bakarra aurkeztu zitzaion. Ituna onartu eta hurrengo egunean, 1919ko ekainaren 23an, dolu eguna izan zen Alemanian, parlamentarismoaren lehen porrotaren eguna, eta Weimarko Errepublika jaio berriaren lehen bekatu barkaezina kontsideratua.
Txertaketa
Txertoen garapena eta onespena
Gizakiekin probak egin aurretik, algoritmo informatikoen bidez prozesatzen dira txertoak, sistema immunologikoarekin nola jokatuko duten modelatzeko eta laborategi bateko zeluletan probatzeko. Hurrengo probaldian, animalietako txertoak aztertzen dituzte ikertzaileek, saguak, untxiak, akuriak eta tximinoak barne. Proba-etapa horietako bakoitza igarotzen duten txertoak erakunde erregulatzaileek onartzen dituzte hiru faseko giza probei ekiteko, eta fase handiagoetara aurreratzen dira aurreko fasean segurutzat eta eraginkortzat jotzen badira. Saiakuntza horietan, pertsonek borondatez parte hartzen dute, eta zer helburu duten eta zer arrisku izan ditzaketen badakitela frogatu behar dute.
Streptomyces
Streptomyces gehienak ez dira patogenoak.
Ivalo (ibaia)
Ivalojoki ibaia (Iparraldeko Samieraz: Avviljohka; Inariko Samieraz: Avveeljuuhâ), Laponiako 180 km-tako ibaia da. Hasieran motel xamar igarotzen da bere sorlekutik eta eskualde bakarti batzuk igaro ondoren, hala nola Enontekiö udalerritik, Ivalo herrixkara iristen da indar bizian. Inarijärvi lakura iritsi baino lehen, ibaia, hiru ibaietan zatitzen da eta lakuan delta antzeko bat sortzen dute.
Txertaketa
Txertoen garapena eta onespena
I. faseko saiakuntzetan, txertoa 20 lagun inguruko talde batean probatzen da, txertoaren segurtasuna ebaluatzeko helburu nagusiarekin. II. faseko saiakuntzek 50 pertsonatik ehunka pertsonara biltzen dituzte. Etapa horretan, txertoaren segurtasuna ebaluatzen jarraitzen da, eta ikertzaileek txertoaren eraginkortasunari eta dosi idealari buruzko datuak ere biltzen dituzte. Segurutzat eta eraginkorrtzat jotzen diren txertoak, gero, III. faseko saiakuntzetara joaten dira, txertoak ehunka edo milaka boluntariori eragiten dien eraginkortasuna aztertzeko. Zenbait urte behar izaten dira fase hori osatzeko, eta ikertzaileek aukera hori baliatzen dute txertoa hartu duten boluntarioak eta txertoa jarri ez zaienak alderatzeko, txertoaren ondorioz gertatzen diren benetako erreakzioak nabarmentzeko.
Versaillesko Ituna (1919)
Historia
Bai Alemaniako ordezkaritzak eta baita Alemaniako gobernuak ere, Versaillesko Ituna indarrez ezarritako ituna zela pentsatu zuten (Diktat). Izan ere, Ulrich Brockdorff von Rantzau kondeak, Alemaniako ordezkaritzako buruak, negoziatzeko ezintasun garbia ikusi zuen Bakearen Biltzarrean. Arazo gehien eman zien gaia Alemaniak gerra hasieran izan zuen erru eta erantzukizunarena izan zen eta tentsioa areagotu zen talde guztien artean.
Ivalo (ibaia)
Lemmenjoki Parke Nazionaletik ere igarotzen da, eta hainbat igaraba, lepahori eta lepazuri aurki daitezke bertan.
Txertaketa
Txertoen garapena eta onespena
Txertoak proba-fase guztiak igarotzen baditu, ekoizleak txertoaren lizentzia eska dezake erakunde erregulatzaileen bidez. Jendeak oro har erabilera onartu aurretik, zehatz-mehatz aztertzen dituzte saiakuntza klinikoen, segurtasun-proben, purutasun-proben eta fabrikazio-metodoen emaitzak, eta ezartzen dute fabrikatzaileak berak betetzen dituela beste arlo batzuetako gobernu-estandarrak. Txertoen segurtasun probak, ordea, ez dira inoiz amaitzen.
Versaillesko Ituna (1919)
Historia
Itunak Nazioen Ligaren sorrera ekarri zuen, AEBetako presidentearen ustez, lehentasunezko helburua. Sor litezken istiluetan bitartekariak ezarri behar ziren, gerra saihesteko. Alemaniari debekatu egin zitzaion erakunde horretarako sarrera.
Alemaniar armadak ezin zituen 100.000tik gora gudari baino gehiago izan eta ezin zen Rhin ibaiaren ezkerraldean egon.
Txertaketa
Albo-ondorioak
Gaixotasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Zentroek (CDC) txertoen zerrenda bat osatu dute, eta horiek izan ditzaketen bigarren mailako ondorioak azaldu dituzte. Albo-ondorioak izateko arriskua aldatu egiten da txerto batetik bestera, baina, jarraian, bigarren mailako ondorioen adibideak agertzen dira, bai eta difteriaren aurkako txertoarekin, tetanosarekin eta hartzi zelularreko eztularekin (DT aP), haurren txerto komuna, duen gertatze-tasa ere.
Albo-ondorio larriak (arraroak)
Zenbait txertok kontrako emaitzak izan dituzte identifikatuta, txertaketa masiboko programetan erabili ondoren. 1976an, Estatu Batuetan, txerri gripearen aurkako txertaketa masiboko programa bat bertan behera utzi zen Guillain-Barréren sindrome-kasuen ondoren. CDCetako William Foegeren ustez, Guillain-Barrék lau aldiz eragin zuen txertoa hartutako pertsonengan, txerri-gripearen aurkako txertoa hartu ez zutenetan baino.
Norddorf auf Amrum
Norddorf auf Amrum Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Steindachneria argentea
Steindachneria argentea Steindachneria generoko animalia da. Arrainen barruko Merlucciidae familian sailkatzen da.
Txertaketa
Albo-ondorio larriak (arraroak)
Pandemrixek, 2009ko H1N1 pandemiarako txertoak, 31 milioi pertsona ingururi eman zenak, legezko ekintzak eragin zituzten txertoek baino kontrako gertaera gehiago zituen. Pandemrixekin immunizatu ondoren narkolepsiari buruz egindako txostenei erantzunez, CDCek populazio-azterketa bat egin zuten, eta ikusi zuten FDAk onartutako H1N1 2009 gripearen aurkako txertoak ez zirela lotu nahaste neurologikoaren arrisku handiagoarekin.
Erabilera
Munduko Osasun Erakundearen (OME) arabera, txertaketak urtean 2 eta 3 milioi heriotza saihesten ditu (adin-talde guztietan), eta txertoaren bidez prebenitu daitezkeen gaixotasunen ondorioz, 1,5 milioi haur hiltzen dira urtero. Kalkuluen arabera, 2013an posible zen bost urtetik beherako haurren heriotzen %29 txertoekin sahiestea. Garatzen ari diren munduko beste leku batzuetan, baliabide eta txerto gutxiago izatearen erronka dute. Afrikako Sahara hegoaldea bezalako herrialdeek ezin dute haurren txertoen sorta osoa eskaini.
Historia
Edward Jennerrek, Berkeleyko Gloucestershire-ko mediku batek, txertaketa-prozedura ezarri zuen, Sarah Nelmes-en (esanetarakoa) behi-azienda txertatuz, James Phipps izeneko haur baten besikulan. Bi hilabete geroago, mutikoa baztanarekin inokulatu zuen eta gaixotasuna ez zen garatu. 1798an, Jennerrek Variolae Vacciniaeren kausei eta ondorioei buruzko ikerketa argitaratu zuen, eta interes handia sortu zuen. "Benetakoa" eta "espuria" (nahi zen efektua eragin ez zuena) bereizi zituen, eta txertoa txertatutako pertsonaren punpulatik abiatuta txertoa besoz beso zabaltzeko metodo bat garatu zuen. Konfirmatzeko lehen saiakerak nahasiak izan ziren baztangako kutsaduragatik, baina lanbide medikoaren barruan eztabaida eta animalien erabilerari erlijio-aurkakotasuna egon arren, 1801ean txostena sei hizkuntzatara itzuli zen eta 100.000 pertsona baino gehiagori txertoa eman zitzaien. Richard Dunning zirujauak txertaketa terminoa asmatu zuen 1800ean bere Zenbait ohar txertaketari buruz testuan.
1802an, Helenus Scott medikuak dozenaka haur txertatu zituen Bombayn. Urte horretan bertan, Scottek gutun bat idatzi zion editoreari Bombay Courier-en, eta hau adierazi zuen:
''...orain, aurkikuntza garrantzitsu horren onurak Indiako alde guztiei jakinarazteko ahalmena dugu, agian Txinari eta ekialdeko munduari. ''
Estatu Batuetan, derrigorrezko txertaketari buruzko legeak Jacobson Vs. Massachusetts 1905eko kasu historikoan mantendu ziren, Estatu Batuetako Gorte Nagusian. Gorte Gorenak diktaminatu zuen legeek txertaketa eska dezaketela jendea gaixotasun kutsagarri arriskutsuetatik babesteko. Hala ere, praktikan, XX. mendearen hasieran, Estatu Batuek izan zuten txertaketa-tasarik txikiena nazio industrializatuen artean. Derrigorrezko txertaketa-legeak Bigarren Mundu Gerraren ondoren hasi ziren aplikatzen Estatu Batuetan. 1959an, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) mundu osoan baztanga kentzeko eskatu zuen, oraindik ere endemikoa baitzen 33 herrialdetan. 1960ko hamarkadan, sei haurretik zortzira hiltzen ziren urtero Estatu Batuetan, txertaketari lotutako arazoengatik. OMEren arabera, 1966an 100 milioi txirla-kasu inguru gertatu ziren mundu osoan, eta bi milioi heriotza inguru eragin zituzten. 1970eko hamarkadan, txirbila harrapatzeko arriskua hain zen txikia, ezen Estatu Batuetako Osasun Publikoko Zerbitzuak errutinako txertaketa antiariolikoari amaiera emateko gomendatu baitzuen. 1974an, OMEren biruelaren aurkako txertaketa-programak Pakistan, India, Bangladés, Etiopia eta Somaliako parte batzuetara mugatu zuen baztanga. 1977an, OMEk Somaliako laborategitik kanpo erositako birusak kutsatutako azken kasua erregistratu zuen. 1980an, OMEk ofizialki aitortu zuen bazterrik gabeko mundua.
1974an, OMEk 1990. urterako txertaketa unibertsalaren helburua hartu zuen haurrak aurreikus daitezkeen sei gaixotasun infekziosoren aurka babesteko: elgorria, poliomielitisa, difteria, kukutxeztula, tetanosa eta tuberkulosia. 1980ko hamarkadan, garapen-bidean zeuden herrialdeetako haurren% 20 eta 40 artean bakarrik zeuden txertatuta sei gaixotasun horien aurka. Herrialde aberatsetan, elgorri-kasuen kopurua izugarri jaitsi zen 1963an elgorriaren aurkako txertoa sartu ondoren. OMEren zifrek erakusten dutenez, herrialde askotan elgorriaren aurkako txertoa gutxitzeak elgorriaren kasuak berpiztu egiten ditu. Elgorria hain da kutsakorra non osasun publikoko adituek uste baitute% 100eko txertatze-tasa behar dela gaixotasuna kontrolatzeko. Hainbat hamarkadatan txertaketa masiboa egon arren, poliomielitisa mehatxua da Indian, Nigerian, Somalian, Nigerren, Afganistanen, Bangladesen eta Indonesian. 2006an, munduko osasuneko adituek ondorioztatu zuten poliomielitisa soilik desagertaraz zitekeela edateko uraren hornidura eta auzo marjinaletako saneamenduhobetzen bazen. 1950eko hamarkadan difteriaren, kukutxeztula eta tetanosaren aurka konbinatutako DPT txertoa zabaltzea aurrerapen garrantzitsutzat jo zen osasun publikorako. Baina hainbat hamarkadatan zabaldu ziren txertaketa-kanpainetan, DPT txertoak albo-ondorio asko izatearekin lotu ziren. 1990eko hamarkadan DPT txerto hobetuak merkaturatu ziren arren, DPT txertoak herrialde aberatsetako txertaketen aurkako kanpainen gune bihurtu ziren. Immunizazio-tasak jaitsi ahala, handitu egin ziren herrialde askotan eztul ferina-agerraldiak.
2000. urtean, Txertoetarako eta Immunizaziorako Aliantza Globala ezarri zen, ohiko txertaketak indartzeko eta US $ 1000 baino gutxiagoko per capita BPG duten herrialdeetan txerto berriak eta berrerabilgarriak sartzeko.
Ivalo (ibaia)
Historia
1870eko hamarkadan urre-sukarrak bultzatuta, Europako hainbat gizon iritsi ziren Lemmenjoki eta Ivalojoki ibaietara. Klima hotza zela eta, urre-bilatzaileak zortzi hilabete baino ez zuten ematen ibaian urre bila. Honela, zortzi hilabetean aurkitutakoak bizitzeko ematen ez zienez, bilatzeari utzi eta euren etxeetara itzuli ziren. Hala ere, gaur egun, hainbat herritar ikusi daitezke ezer egiteko ez daukaten arratsalde batean urre-bila. Baina gehien bat, kanoarekin ibiltzeko da ezaguna ibaia, Kuttura herrixkan batez ere, erdi-mailako zailtasuna duen ibaia baita.
Almandozko pilotalekua
Ederrena pilotalekua Nafarroako Baztan udalerriko Almandoz udalerrian dagoen pilotaleku bat da.
Kokalekua
Kale Nagusian dago, Herriko plaza, Jauregia etxea eta Beola jauregiaren alboan.
Sadie Frost
Sadie Liza Frost, jaiotza izenaz Sadie Liza Vaughan (Londres, 1965eko ekainaren 19a) ingeles aktore, ekoizle eta moda-diseinugilea da. Jude Lawekin ezkonduta egon zeneta "Frost French" moda enpresa zuzendu zuen (1999 - 2011). Bere filmik ezagunena Bram Stoker's Dracula da.