cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street
Argumentua
1833. urtea, Londres. Benjamin Barker (Johnny Depp) bizargin trebea bere emazte Lucy Barkerrez (Laura Michelle Kelly) maitemindua dagoen Turpin epaileak (Alan Rickman) azpijokoz salatua, epaitua eta Australian lan astunak egitera zirgortua da. Zigorra bete ondoren Benjamin "Sweeney Todd" ezizenez eta Anthony Hope (Jamie Campbell Bower) itsasgizonarekin batera Londresera itzuli da. Orain Fleet kaleko bere antzinako bizardenda zegoen solairuan Nellie Lovett (Helena Bonham Carter) andereinoaren gozodenda dago, bertan Turpinek Lucy bortxatu eta ondorioz arsenikoaren bidez bere buruaz beste egin baitzuen. Tooden alaba nerabea Johanna da (Jayne Wisener), oraindi Turpinen ikaslea da, eta bere amaren antzera Turpinen haragikeriazko jomuga. Toddek bere emaztea zena mendekatu nahi du, horretarako Lovett andereinoak gorderik zituen bizarra mozteko bere labanak itzultzen dizkionean bizardenda berrirekiko du.
Dierscheid
Dierscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dillendorf
Dillendorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Equus caballus germanicus
Equus caballus germanicus, Equus ferus ferus silvaticus edo basoko zaldia egun desagertutako zaldi arraza bat izan zen. Basoko zaldia izena Uppsalako unibertsitateak etxeko zaldiei buruzko teoriatik mamitzen da. Teoria honen arabera egungo etxeko zaldiak lau edo zazpi odol lerro ezberdinetatik datoz. Haien artean:
Eskalatzeko oinetako
Eskalatzeko oinetakoak, eskalada hizkeran katu-oinak, kirol-eskalatzaileek erabili ohi dituzten oinetako bereziak dira. Arinak, malguak eta oso itsaspen handikoak dira, zola, aurrealde eta alboetan itsaspena eta doitasuna ematen dieten gomazko material berezia baitute. Egoki estuturik janztea funtsezkoa da, nahiz eta hasiera batean deseroso egon arren, eskalatzaileak oinetan sentsibilitate gehiago bereganatu eta haitza edo hormaren koska, irtengune, pitzadura eta artekak ongi nabaritu ditzan.
Equus caballus germanicus
Lerro bakoitzaren eboluzioak egungo zaldi arraza talde bana eman du.
Eskalatzeko oinetako
Historia
Eskalatzeko oinetakoak, jatorrian larruzko mendi botak ziren zoletan metalezko tako eta hiltzeak zituztenak. 1930ean Paris eko eskalatzaile talde batek kirol-oinetakoak alpinismoko botak baino aproposagoak zirela konturatu zen eta hauek erabilita bide zailagoak egin zituzten. Oinetako hauek asko irauten ez zutenez, batez ere ertzeetan, gomazko punta patroi bat erantsi zien, Vibram zola deiturikoa. Hauek arroka lehorrean eskalatzeko aurrerapen handia izan ziren. Batzuetan artilezko galtzerdiak erabiltzez zituzten, heldulekua hobetzeko.
1982an, Boreal ek, Villena ko enpresa espainiarrak, "Firé" 2 oinetako en estiloa sortu zuen, arrokarekiko atxikidura hobetzen zuen gomazko zola iraultzaile batekin gaur egun arte erabili dena.
== Tipologia == Gogortasunaren arabera bi talde nagusietan banatutako sailkapena:
Oinera doitzeak ez du esan nahi minez eskalatu behar denik. Jantzi ondoren mina mantentzen bada eta minutu batzuk igaro ondoren pasatzen ez bada, baliteke eredu edo neurri egokia ez izatea. Ez da komeni min jasangaitza sentiarazten duten katu-oinak erabiltzea.
Dimbach (Alemania)
Dimbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Obozito
Obozito hazkunde aldian dagoen sexu zelula femeninoa da, obogenesian sortu eta mitosia izaten duena. Lehen mailako obozitoa bigarren mailako obogoniaren mitosi bidez sortzen da; era berean, lehen mailako obozitoak, lehenengo zatiketan, bigarren mailako obozitoa eta gorpuzki polarra ematen ditu. Bigarren mailako obozitoak, zatiketa bidez, obulua eta bigarren gorpuzki polarra sortzen ditu.
Dill (Alemania)
Dill Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dingdorf
Dingdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pat Garrett and Billy the Kid
Pat Garrett and Billy the Kid (euskaraz Pat Garrett eta Billy Haurra) 1973ko Sam Peckinpah estatubatuar zinema zuzendariren western filma bat da. Bertan, James Coburn, Kris Kristofferson, Bob Dylan, Slim Pickens eta Jason Robards aktoreek antzeztu zuten.
Filma honetako soinu banda Bob Dylan kantautorearen Pat Garrett & Billy the Kid izeneko diskoan argitaratu zen, bertan eta filmean kantautore honen Knockin' on Heaven's Door ("Zeruko Atean Joka") abesti ospetsua entzun daitekeelarik.
Argumentua
Denek William Bonney (Kris Kristofferson) pistolariaera "Billy Haurra" ezizenez ezagutzen dute. Epaiketa ondoren urkamendian hiltzera zigortua izan ondoren, zigorraren zain Lincoln herriko kartzelan espetxeratua dago. Baina ustekabean bere eskuetara colt 44 pistola bat iritsiko da, harekin bere zaindariak hil eta Mexikora ihes egingo du. Halere, beste garai batean bere adiskide izan zen Pat Garrett (James Coburn) sheriffa hura atzemateko asmoz atzetik etengabe jarraika izando du.
Dirmstein
Dirmstein Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Soayko ardi
Soayko ardia, lachdann, Soay sheep, Soay sheep, Eskoziako izen bereko uharteko ardi arraza bat da. Antzinako ardi arraza honen jatorria izen bereko Soay uhartean zein St Kilda uhartedian dago.
Ardi hauek ile urri eta iluna daukate, eta beraien itxurak gehiago ekartzen du gogora mufloi zein urial batena gainontzeko etxeko ardiena baino. Antza ardi hauek uhartedi honetan bertako inguru latzean garatutako etxeko ardiak dira. Beraien egungo ezaugarriak atzerako eboluzio bat lirateke, ardien arbasoen antzinako ezaugarriak berreskuratuz baldintza erdi basatietan bizitzeko. Etxekotutako azienda berriro baldintza naturaletara itzultzerakoan, eta bereziki denbora tarte luze bat pasata, beraien arbaso basatien hainbat ezaugarri etologiko zein morfologikoak berreskuratzeko joera dauka.
1930.en urtean Soayko hainbat ardi alboko Hirta uhartera eraman zituzten, irlako bizilagunak ebakuatu ostean. Egungo populaziak egoera basatian bizi dira, harrapatzailerik gabe. Ardi hauek eredu aproposa dira animalien populazio itxi eta isolatuen eboluzioa ezagutzeko. Soayko ardien populazioek hazkunde eta erorketa ziklikoak dauzkate, beraien habitat itxiaren karga ahalmenaren arabera.
Arrazaren historia
Ardi hauek basatiak dira, eta 100 hektarea inguruko azalera daukan Soay irlan garatu dira. Ez dago argi ea neolitotik bertan bizi diren edota bikingoek ekarri omen zituzten.
Ditscheid
Ditscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Frantziskoko badia
San Frantziskoko badia (San Francisco Bay) Estatu Batuetako mendebaldeko badia da, Kalifornia estatuan, Ozeano Barearen ertzean, dagoena. Bi penintsula luzeren artean kokatzen da. Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldeko sarrerarik sakon eta babestuena da: 97 km luze eta 19 km zabal. San Frantzisko, San Mateo, Palo Alto, Richmond, Berkeley eta Oakland dira badiaren ertzeko hiri nagusiak.
Xia Tenzinen bidaia miresgarria
Xia Tenzinen bidaia miresgarria  Patxi Zubizarretak idatziriko abenturazko kontakizuna da, bertan, Xia Tenzinen bidaia kontatzen da. 2010eko Euskadi saria lortu zuen "Euskarazko Haur eta Gazte Literatura" atalean. 2009an haur-literaturako XX. Ala Delta saria irabazi zuen. Liburuan kapitulu bakoitzak izenburu bitxi bat du eta izenburu bakoitzaren atzean misterio ugari daude gordeta. Liburuak, Jacoba Muñizen zuri beltzezko ilustrazio batzuk ditu lagungarri moduan.
Haria
Abenturazko kontakizun honetan, izenburuak bildu bezala, Xia Tenzinen bidaia kontatzen da. Xia Tenzin, 2,40m.ko mutil erraldoia da eta Tibeteko mendietan bizi da. Bere aitaren ametsa itsasoa ikustea zen, abiatu zen itsasorantz baina ez zen itzuli. Xia Tenzinek bere egiten duen ametsa betetzeko asmoz, eta bide batez, aita topatzeko helburuarekin, bidaia egingo du Tibetetik Txina zeharkatuz Itsaso horiraino. Bidaia istorioaren haria izango da, Xia Tenzin bere aitak aspaldi eginiko bidai hori egitera abiatzen denean hasten baita istorioa. Abenturaz betetako bidaia izango da. Bidai horretan. Xia Tenzin hazi egingo da; Denborak eta pasatzen dituen abenturak erakutsi egiten diote bere buruaren jabe egiten kolpez kolpe, abenturaz abentura. Eskailera baten maila bakoitzak zerbait erakusten dio… Uste batzuekin eman zion hasiera bidaiari eta beste gauzak aurkitu ditu bertan.
Liburuaren ezaugarriak
Patxi Zubizarretaren ipuin hau entretenigarria eta atsegina izateaz gain, badu herri literaturatik, herri ipuinetatik; kontatzeko modua, egiturak, narratzeko moduak, argumentuak...
Zubizarretak ahozko literaturaren erritmoa eta kontatzeko era darabiltza, baina horren ondoan, eta horren osagarri, idazkera poetikoa ere bai. Honen guztiaren adibide garbia ditugu liburua osatzen duten hamar kapituluen izenburuak (hamarrak dira euri ezberdinak -edo euri ezberdinekin jolasten du idazleak-: Tximeleta euria, Kristal euria, Euri berdea, Harri euria, Apo eta suge euria... egoera ezberdinen ispilu).
Dintesheim
Dintesheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dittelsheim-Heßloch
Dittelsheim-Heßloch Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dittweiler
Dittweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Yapen
Yapen, lehenago Jobi (Pulay Yapen), Indonesiako uharte bat da, Yapen Uharteetako erregentzian kokatua.
Estibalitz Jalón
Estibalitz Jalón Martínez (Ekora, Araba, 1984) ilustratzailea da. Haren ilustrazio-lan gehienak haur eta gazte literaturan argitaratu dira.
Mimidae
Mimidae ​​hegazti paseriformeen familia bat da, Amerikan bizi dena. Bere kideek 20-30 zentimetro arteko luzera dute.
Estibalitz Jalón
Ilustratzaile ibilbidea
Ilustraziorako pasioa haurtzaroan piztu zitzaion, bere amak marrazten erakutsi zionean. Hala ere, ez zuen inoiz pentsatu lanbidez ilustratzaile izango zenik, ez baitzekien lanbide hau existitzen zenik ere. Gainera, berentzat margolanetan aritzea denbora-pasa bat besterik ez zen. Hori horrela izanik, Arte Ederrak ikasteari uko egin zion, denek hau ikastea gomendatzen zioten arren. Azkenean, Logroñoko Goi Mailako Diseinu Eskolan gauzatu zituen bere ikasketak.
2007an bere lehen lana argitaratu zuen, eta ordutik, hogei liburu baino gehiago ilustratu ditu, haien artean nabarmentzen direnak Katalina kontalari, Ipurtargien festa eta Kristalezko bola berezi-berezi bat dira.
Bere ibilbide artistikoaren parte garrantzitsu bihurtu zen 2003an "Sócrates, Culture and National Identity" proiekturako egin zen bere ilustrazioen aukeraketa. Gainera, beste sari batzuen artean, 2008. urtean, Katalina kontalari liburuarekin III. Etxepare beka irabazi zuten.
Yersinia enterocolitica
Yersinia enterocolitica Yersinia generoko bakterioa da, Enterobacteriaceae familian sailkatzen dena. Patogenoa da, eta yersiniosi izeneko gaitza sortzen du.
Igor Angulo Iturrate
ETAko kidea
ETAko Bizkaia taldeko laguntza lanetan jardun ei zen 1994 eta 1995 urteetan. 1996ko azaroaren 28ko goizaldean atxilotu zuten Gaurdia Zibilek Iruñean, Kepa Zubizarreta Balboarekin batera. Haien etxebizitzan armak, leherkariak, dirua eta agiri faltsuak aurkitu zituzten
Estibalitz Jalón
Ilustratzaile ibilbidea
Hainbat sari eskuratu ditu orain arte eta zenbait aipamen berezi jaso ere bai. 2013 eta 2014 urteetan, Euskadi, Nafarroa eta Iparraldeko haurrek JUUL saria eman zioten, euren ilustratzaile gustukoenetako bat bezala aukeratu eta gero. Sari hau oso berezia izan zen berarentzat, literatura hauteskunde batzuetan parte hartu ondoren, saria haurrek ematen zutelako.
Igor Angulo Iturrate
Torturak
Atxiloketan jasotako kolpez konortea galdu eta ospitalera eraman zuten. Atxiloketa guztien zehar tratu txar, kolpe eta tortura fisiko eta psikologiko gogorrak jaso zituen guardia zibilen eskutik.
Yersinia enterocolitica
Ezaugarriak
Yersinia enterocolitica bazilo Gram negatiboa da. Ez da mugikorra 37º C-tan hazten denean, baina 30º C-tik behera mugikorra da (aparteko ezaugarria bakterioen artean). Espektro termiko zabal batean hazten da (3º C-tik 42º C-etaraino); psikrofilo fakultatiboa da, eta 4º C-tan hazi daiteke, hozkailuko tenperaturetan (hau ez da oso ohikoa janari-intoxikazioak sorten dituzten mikrobioen artean).
Igor Angulo Iturrate
Kartzelan
1996ko abenduaren 1ean sartu zuten espetxean. Lehendabizi Carabanchelen eta, gero, Cuenca, Soto del Real, Curtis, Aranjuez eta azkenik, 2001ko martxoaren 3an, berriro Cuencara eraman zuten. Hil artean espetxe honetako euskal preso politiko bakarra izan zen. Espetxe araudiko 1. graduan zeukaten, inkomunikazio erregimenean. Bakarrik zegoen ziegan. Cuenca Santurtzitik 600 kilometrotara dago.
Estibalitz Jalón
Ilustratzaile ibilbidea
Bestalde, 2010. urtean, IBBYren Nazioarteko 32. Kongresuan, "100 de Hoy : Ilustradores y escritores de literatura infantil y juvenil de Estado Español" erakusketan parte hartzeko aukeratu zuten.
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Bertsio ofizialaren arabera, espetxeko funtzionarioek leihoko barroteetatik zintzilikatuta aurkitu zuten Igor Angulo goizeko 08:00etan kontaketa egin zutenean. Eskuak atzealdean lotuta ei zeuzkan kordel batez. Hartara, Angulok bere burua beste egin zuela ebatzi zuten.
Yersinia enterocolitica
Ezaugarriak
Glukosa hartzitzen du, gasik sortu gabe (edo oso gas gutxi). Laktosa, aldiz, ez du hartzitzen. Andui gehienak ureasa (+) dira.
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Iñako Goioaga familiarren abokatuak adierazi zuen epailearen aktaren arabera honek Angulo literan etzanda aurkitu zuela idatzi zuela errekonozimenduko aktan, bertan ez zela besterik adierazten.
Yersinia enterocolitica
Ezaugarriak
Lurzoruan eta uretan bizi da, eta baita animalia askoren hesteetan ere. Ingurugiro naturaleko andui gehienak ez dira patogenoak, baina ugaztunen (eta batez ere, txerrien) heste-traktuan bizi diren askok yersiniosia eragiten dute.
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Askatasunak Espainiako Gobernuari leporatu zion Anguloren heriotza. Atxiloketan jasan zituen torturak aipatu zituen eta esan zuen “Igorren heriotza hilketa bat izan dela, horretarako diseinatutako urratsak eman dituztelako". Askatasunak agiri bat atera zuen Anguloren heriotza salatzeko: “Igor Angulo hil digute”.
Yersinia enterocolitica
Patogenia
Yersiniosia gaixotasun gastrointestinala da, umeak batik bat -baina ez soilik- jotzen dituena. Infekzioak enterokolitisa sortzen du, eta ur edo janari kutsatuen bidez (pasteurizatu gabeko esnea, ostrak, eta -batez ere- txerri haragia edo txerrikien bidez) harrapatzen da. Yersiniosia zoonosi bat da.
Dockweiler
Dockweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dohm-Lammersdorf
Dohm-Lammersdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Igor Anguloren familiak bertsio ofizialak zalantza askotarako bidea zabaltzen zuela esan zuen.
Dohr
Dohr Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Yersinia enterocolitica
Patogenia
Bakterio eragilea tenperatura hotzetan bizi daitekeenez, yersiniosiaren kasuak ugariagoak dira lurralde hotzetan beroetan baino (Europako iparraldean, esaterako).
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Idoia Muruaga, Igor Anguloren neskalagunak, esan zuen zalantzarik gabe hil egin zutela.
Yersinia enterocolitica
Patogenia
Beherakoak, sukarra eta -batzuetan- apendizitisaren antzeko sabelmina dira gaitzaren sintomak. Kasu gutxitan bakterio patogenoak septizemia eragin dezake. Gaitza ez da larria, eta -septizemia edo adenitis mesenterikoa agertzen ez bada- antibiotikorik gabe berez sendatzen da.
Igor Angulo Iturrate
Heriotza espetxean
Espainiako Barne ministro Jose Antonio Alonsok agindu zuen ikertu egingo zutela heriotza argitzeko. Autopsiak, baina, ez zituen Anguloren heiotzaren zergatiak argitu eta horretan gelditu zen guztia. Familiak salaketa jarri zuen ikerketa bideratzeko, baina auzitegiek artxibatu egin zuten.
Yersinia enterocolitica
Patogenia
Ez da arraroa infekzioak ondorio iraunkorragoak eragitea, poliartritis erreaktibo edo beste hanturazko gaitzak, esaterako.
Gizabanako eramaileak (bakterio patogenoa haien heste lodian dutenak gaitzaren sintomak eduki gabe) oso arriskutsuak dira janariak manipulatzen dituztenean, eta yersiniosi kasu batzuen jatorrian daude (beste hainbeste gertatzen da Salmonella bakterioaren eramaileekin ere)
Igor Angulo Iturrate
Mobilizazioak
Askatasunak eta Amnistiaren Aldeko Mugimenduak deituta mobilizazio ugari egin ziren Euskal Herri osoan, eta batez ere Santurtzi eta Portugaleten Igor Angulo eta [Roberto Sainz]en herrietan. Eusko Jaurlaritzak ekitaldi guztiak debekatu zituen. Eta Ertzaintzak kargatu zuen debekuaren gainetik egindako harrera mobilizazioan.
Haren oroimenez Santurtzin jarritako plaka behin eta berriro kendu du Ertzaintzak.
Estibalitz Jalón
Ilustrazio teknika
Ez da eremu zehatz baten espezializatzen. Bere lehen lanak Haur Literaturaren inguruan hasi zituen arren, gaur egun, moda munduari, bodegentzako, olio-errotentzako etiketak diseinatzeari ekin dio. Baita, ekitaldietarako kartelak diseinatzeari ere.
Dodenburg
Dodenburg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Igor Angulo Iturrate
Oroimena ala ia ezer ez
Askatasunak “Oroimena ala ia ezer ez” liburua argitaratu zuen Igor Angulo eta Roberto Sainzen oroimenez. Liburua CC-by lizentziapean ikus eta deskarga daiteke sarean.
Kanpo estekak
∗ Elkarrizketa Idoia Muruaga Perez, Igor Angulo Iturrateren neskalagunarekin: Mueren presos vascos en las prisiones españolas y familiares en la carretera, youtube.com ∗ Liburua: Oroimena ala ia ezer ez archive.org
Dockendorf
Dockendorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Estibalitz Jalón
Ilustrazio teknika
Ilustrazio bat egiteko, bere iraganeko oroitzapenetan oinarritzen da. Orain arte egin dituen lanek hainbat istorio gordetzen dituzte atzean, eta elementu eta pertsonaia bakoitzak bere esanahia du.
Donsieders
Donsieders Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Jorge Perugorría
Jorge Perugorría Rodríguez (Habana, Kuba, -) kubatar aktorea da. Fresa y chocolate filmean aritu ondoren, herrialdeko aktorerik ezagunena bilakatu zen.
Tunturro
Tunturroa (forma adierazkorra: ttuntturro) txano koniko bat da, bereziki joaldunek erabiltzen dutena. Ituren eta Zubietako pertsonaia horren —joaldunaren— txano hau zinta koloredunekin apaintzen da, eta puntan lumak jartzen zaizkio. Hedaduraz, tunturroa daraman pertsonaiari ere izen horrekin deitzen zaio batzuetan; erabilera hori, ordea, Ituren eta Zubietatik kanpokoa da, bereziki gaztelaniaz hedatua, eta okertzat jo du Euskaltzaindiak.
Herstappe
Herstappe Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. 2013an 87 biztanle zituen. Belgikako populazio gutxien duen udalerria da.
Night of the Living Dead
Night of the Living Dead (euskaraz Bizidun Hildakoen Gaua) 1968ko George A. Romero estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. Bertan, Duane Jones, Judith O'Dea, Karl Hardman, Marilyn Eastman, Keith Wayne, Judith Ridley, Bill Cardille eta Kyra Schon aktoreek antzeztu zuten.
Gaur egungo zonbi film genereko aintzindaritzat eta kultuzkotzat jotzen da. Ez zen zonbiei buruzko lehenbiziko estatubatuar filma izan; aitzitik, egungo zonbien errol edo arketipoa sortu eta garatu zuena. Hain zuzen ere, lehendik Bela Lugosi aktoreak antzeztutako White Zombie (1932) eta I Walked with a Zombie (1943) filmak ere gai horri buruzkoak izan ziren, baina betiere Haitiko folklorearen araberako ikuspegiaren arabera, hots, vuduaren bidez berpiztu eta gizakien nahiera morroi gisa erabilitako izakiak, film horiek nagusiki Karibeko herrialdeetan eta arraza beltzeko jendearen artean girotuta zeuden. Aldiz, George A. Romerok ordu arte zonbiei buruzko ideia bermoldatu eta menpeko izakiak izatetik haragi gose neurrigabeko izakiak izatera igaro ziren. Bitxikeria gisa, film osoan ez da inoiz zonbi hitzik aipatzen.
Solentiname
Solentiname (nahuatlez: Celentinametl') Nikaraguako Cocibolca aintziraren hego-ekialdean kokatutako uhartedia da. San Carlos udalerriaren barruan dago, Río San Juango departamenduan. Ekologikoki balio handiko eskualdea da. Kulturalki, Ernesto Cardenal idazleak inguru horretan lan erraldoia darama aurrera; Cardenalen liburu ezagunenetariko batek El Evangelio en Solentiname («Ebanjelioa Solentinamen») izenburua du.
Uharteen deskribapena
Artxipelagoak 36 uharte eta uhartexka ditu, denetara 190 km²ko eremua hartuz. Uharte nagusiak hauek dira: Mancarrón, Elvis Chavarría eta Donald Guevara (bertakoek San Fernando eta La Venada deitua). Punturik garaiena 257 metrora dago. Populazio txikiko eskualdea da. Aktibitate ekonomiko nagusiak nekazaritza, arrantza eta eskulangintza dira.
Solentiname, bere balio naturalak direla eta, eremu babestua da. Bertako arrainek balio berezia dute. Aipagarrienak Carcharhinus leucas marrazoa, Pristis perotteti zerra-arraina eta Megalops atlanticus dira. Basoak tropiko hezekoa eta tropiko lehorrekoaren arteko ezaugarriak ditu. Urteko prezipitazioa 1400-1800 mm artean izaten da, eta gehiena maiatzetik abendura egiten du. Urteko batezbesteko tenperatura 26 °Ckoa da.
Kultura
Solentiname uharteetan, Cocibolca aintzirako beste uharte batzuetan bezala (esaterako Zapatera eta Ometepen), kolonaurreko kulturen aztarnak aurkitu dira. Aipagarrienak petroglifo ugariak dira. Irudi hauetan txoriak, tximuak eta pertsonak agertzen dira.
Ohatila
Esku-ohe edo ohatila bi barra horizontal eta paraleloek eusten duten ohe txiki mugikorra da, pertsona gaixoak eta zaurituak nahiz gorpuak garraiatzeko erabiltzen dena, eskuz nahiz gurpilen gainean. Ohikoa da haiek anbulantzia batera eraman edo handik ospitalera edo beste leku batera eramatean. Ohatila garraiatzen duten pertsonak ohatilariak dira.
Huevos de oro
Huevos de oro (euskaraz 'urrezko potroak') 1993ko Juan José Bigas Luna kataluniar zinema zuzendariaren drama bat da. Bertan, Javier Bardem, Maria de Medeiros, Alessandro Gassman, Maribel Verdú eta Benicio del Toro aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Benito González, Melillan soldadutza amaitu berri duen nabarmen hutsa da. Bi helburu besterik ez ditu: neska-lagunarekin ezkontzea eta etxe orratz bat eraikitzea. Ezin izango du lehenengoa bete, bere neska-lagunak ziria sartu diolako. Bigarrena betetzeko enpresari aberats baten alaba, Marta, ezkonduko du.
Geometria euklidear
Geometria euklidearra, edo parabolikoa espazio euklidear ren ezaugarri geometrikoen ikerketa da. Plano afin erreal euklidearraren eta hiru dimentsioko espazio afin euklidear errealaren propietate geometrikoak aztertzen ditu metodo sintetikoaren bitartez, Euklidesen bost postulatuak sartuz.
Matematikoek geometria euklidear adierazpena erabili ohi dute propietate antzekoak dituzten dimentsio nagusiagoko geometriak deskribatzeko. Hala ere, geometria laua edo geometria klasikoaren sinonimoak izaten dira normalean.
Plano euklidearraren geometria
Geometria laua edo plano euklidearraren geometria geometriaren zati bat da, zeinetako puntuak plano euklidearrean dauden. Geometria laua geometria euklidearraren barne da, izan ere honek bi dimentsioetatik aurrerako elementu geometrikoak aztertzen ditu.
Axiomak
Geometria euklidearra modu axiomatiko batean aurkeztu ohi da, teorema guztiak axioma kopuru batetik eratorriak bait dira. Sistema axiomatiko bat proposamen kopuru batetik abiatuz (axiomak, alegia), eta ondorio logikoak aplikatuz, egiazko proposamen logiko berriak sortzen dituena da.
Postulatuak
Euklidesek bost postulatu planteatu zituen bere sisteman:
Azken postulatu hau, paraleloen postulatua alegia, honela birformulatu zuten:
Postulatu honek ez dirudi beste lauak bezain bistakoa, geometrialari asko saiatu dira aurreko postulatuetatik ondorioztatzen. Absurdura eramaten saiatu zirenean, postulatua ukatuz, bi geometria berri agertu ziren: eliptikoa, edo Riemannen geometria (zuzen bat eta horretatik kanpo dagoen puntu bat emanda, ez da puntu horretatik pasatzen den eta zuzenarekiko paraleloa den zuzenik existitzen) eta hiperbolikoa, edo Lobachevskirena (zuzen bat emanik, honekiko paraleloak eta kanpo-puntu batetik pasatzen diren zuzen bat baino gehiago existitzen dira). Geometria hauek oinarri sendoak dituzte, hortaz bosgarren postulatua beste lauen eratorria ez dela ondoriozta daiteke. Bosgarren postulatua betetzen ez duten geometria hauei geometria ez-euklidear deritze.
Murriztapenak
Euklidesen lanaren murriztapen bat bosgarren axioma betetzen ez duten sistema geometrikoak ez antzematea izan zen. Hau da, XVIII. mendera arteko geometrek ez zuten geometria ez-euklidearrik aurreikusten, Lobachvski, Gauss eta Riemannen lana argitaratu zen arte.
Nahiz eta XIX. mendean geometria ez-euklidearrak matematikoki interesgarriak eta praktikoki probetxugarriak kontsideratuak izan (esaterako trigonometria esferikoa, astronomian erabilia), espazioaren geometria, euklidearra zela onartua zegoen, eta ondorioz geometria ez-euklidearrak gauza abstraktuak besterik ez ziren, arazo jakin batzuentzako soilik erabilgarriak. Albert Einsteinek ordea, fisika modernoaren betebehar batzuk geometria ez-euklidearrek asetzen dituztela erakutsi zuen. Adibidez, denbora eta espazio kurbatua deskribatzeko erabiltzen dira.
Euklidesen akatsetako bat, gutxienez bi postulatu gehiago ez planteatzea izan zen:
Triangeluen arteko kongruentzia
Triangeluak kongruente dira baldin eta hiru aldeak berdinak badira, bi alde berdin eta haien arteko angelua berdina bada, edo bi angelu eta alde bat berdinak badira. Hiru angeluak berdinak dituzten triangeluek ez dute zertan kongruenteak izan behar. Bi alde berdin eta alboko angelua berdina duten angeluek ere ez dute derrigorrez kongruenteak izan behar.
Pitagorasen teorema
Pitagorasen teoremak dio: triangelu angeluzuzen batean bi katetoek osatzen duten karratuen azaleraren batura, hipotenusak osatzen duen karratuaren azaleraren berdina izango da.
Talesen teorema
Tales Miletokoak adierazitako teoremak dio: A, B eta C puntuak AC diametroko eta O zentroko zirkunferentzian badaude, eta haien artean ezberdinak badira, puntu hauek osatuko duten triangelua angeluzuzena izango da.
Dorn-Dürkheim
Dorn-Dürkheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dornholzhausen
Dornholzhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dörrebach
Dörrebach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dörnberg
Dörnberg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dolgesheim
Dolgesheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Esnob
Esnob gizarte estatus altuago bateko kidea dela erakusteko ahaleginak egiten dituen pertsona itxuratia da, estatus horretakoa edo estatus apalagokoa izanda, bereziki estatus horretako kideen itxura fisikoa, janzkera eta hitz egiteko modua imitatuz. Anglizismo bat da, eta etimologiaz sine nobilitate latinezko adierazpenetik (nobleziarik gabea) dator.
Erritu
Erritua edo ohikunea erlijio bateko liturgiak arauturiko zeremonia da. Zentzu zabalean, erlijio erkidego baten elizkizunen multzoa ere bada. Mitoen edukiaren adierazpena den izaera dute. Errituen ospakizuna (errituala) jaiak eta zeremoniak izan daitezke, gutxi gorabehera solemneak, tradizioak, erlijio-agintaritzak edo dagokion erakundeak ezartzen dituen jarraibideen arabera, eta giza errituetarako ere balio du.
Monarchidae
Monarchidae hegazti paseriformeen familia bat da, Saharaz hegoaldeko Afrika, hego-ekialdeko Asia, Australasia eta Ozeano Bareko zenbait uharteetako basoetan bizi dena.
Erritual
Errituala errituaren ekintza da, erlijio bateko liturgiak arauturiko zeremonia. Adierazpen-multzo bat da, gizarte edo talde baten baitan, modu bertsuan, maiz errepikatzen dena eta balio sinbolikoa daukana, hala nola ezteiak, Donibane jaiko suak, txikiteoa eta lagun-talde baten aldiroko afariak eta gaupasak. Erlijioarekin, nortasun etniko eta sozialarekin eta beste zenbait gizarte-erakunderekin loturik daude; era berean, erakundetuak (ikurrina altxatzea herriko jaietan, adibidez) nahiz informalak (lagunarteko afaria, kasu) izan daitezke.
Dörrmoschel
Dörrmoschel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Turbante
Turbantea oihal luze bat buruaren inguruan bilduz janzten den burugaineko bat da. Bereziki Asian eta Ekialde Hurbileko jatorriko biztanleek erabiltzen dute, jantzi tradizional eta erlijio erakusgarri moduan gehienetan. Leku horietan, sikh sinestunek eta xii klerikoek erabiltzen dute besteak beste. Sahara basamortuan ere janzten du tuareg jendeak eta amazigeraz tagelmust deitzen zaio.
Dieblich
Dieblich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lur zabaletan
Lur zabaletan, Aingeru Epaltzak (Iruñea 1960) idatzitako eta Asisko Urmenetak (Iruñea 1965) ilustratutako Euskal Haur eta Gazte Literaturako abentura liburua da.
Argumentua
Istorio honetan, Pello eta bere lagun Mixel eta Pettiri izeneko euskaldunen abenturak eta Ipar Ameriketara egiten duten bidaia kontatzen zaizkigu.
Kontakizuna bi zatitan banatzen da: lehenengo zatian, "Bidaiariak" izenburupean, Pellok eta bere bi lagunek Euskal Herritik Kaliforniarainoko bidaian bizitako gertaerak kontatzen ditu narratzaileak; gau batean lapur batekin bizitako gorabeherak; itsasontzia hondoratu zitzaienekoa; New Orleanseko bi esklabori ihes egiten lagundu zietenekoa eta gutxigatik urkatuak izan ez zireneko eguna, besteak beste.
Bigarren zatian, "Erromesa" izenekoa, Ipar Ameriketako oihanean dauden momentutik aurrera Pello eta bere bi lagunen gorabeherak azaltzen dira. Une zehatz batean, norbanakoak bere bideari heldu behar diolarik: Pettiri, San Frantziskoko bere senideekin okin lanetan geratuko da; Mixelek San Frantziskoko okinen alabarekin maitemindu eta hara itzultzeko erabakia hartuko du eta Pello, Txeieneen indiar tribuko kide izaten saiatuko da. Hori guztia, "Makurra" etsai gaiztoa beti altzoan izango dutelarik.
Ilustrazioak
Lauzpa-bost orrialdeko erritmoa mantentzen duten bineta soilak dira. Denak txuri-beltzak dira eta komikiaren antza dute, espresibitate handikoak izanik. Nabarmena da Asisko Urmenetaren kutsua, izan ere, komikitik heldu zion ilustratzaile honek Haur eta Gazte Literaturari.
Aipatutako erritmo hori, ilustrazio bertikalak txertatuaz apurtzen da, edota testuaren formatua irudiaren formara egokituz.
Egitura
Lehenengo atala, luzera antzekoa duten XIV kapituluz osatuta dago. Denek egitura bera jarraitzen dute: protagonistak zelai zabaletan jasaten duen egora larriaren berri ematen digu hirugarren pertsonako narratzaile batek, lehenaldian. Hori dena, kapitulu bakoitzeko lehen 2-3 paragrafoetan. Gainontzekoetan aldiz, Pelloren pentsamenduak agertzen zaizkigu, lehenaldian; bere lagunekin bizi izandako abenturen berri ematen zaigularik. Beraz, flashback etengabeez baliatuz, Pelloren momentuko eta iraganeko egoeren berri ematen zaigu. Honela, irakurleak pertsonaia Ameriketako zelai zabaletara noiz, nola eta zergatik iristen den ulertzen duelarik. Bi plano horiek, lehenengo atalaren amaieran bat egin eta bigarren zatiari ematen diote hasiera.
Bigarrren atala, luzera desberdinetako XIII kapituluz osatuta dago. Kontaketa, oraingo honetan, lineala da; hirugarren pertsonako narratzaile batek, Pello eta bere lagunen gertakariak denboran kronologikoki gertatu bezala kontatzen dizkigu.
Dörsdorf
Dörsdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Oier III.a
Oier III.a (? - 1318) Zuberoako azken bizkondea izan zen, 1257 eta 1307. urteen bitartean.
Biografia
Raimundo Gilen V.aren semea izan zen. 1257an Liginagako jaunak Henrike III.a Winchesterkoa Ingalaterrako erregearen alde jarri eta Mauleko gaztelua setiatu zuen. Setioan aita hil zitzaion eta Oier III.a jazarri zen hurrena ingelesen aurka. Bakea sinatu zuen, baina urte beteren buruan Biarnoko bizkondearekin elkar hartu zuen ingelesei kontra egiteko. Biarnes eta Zuberotarrek ez zuten haiek garaitzea lortu, ordea. 1261ean izenpetu zuen hitzarmenaren arabera, uko egin behar izan zion Zuberoari, Landetako lurralde batzuen truke.
Urte asko itxaron zituen Oier III.ak Zuberoa ingelesengandik berreskuratzen saiatzeko. 1294an, ingelesen eta frantziarren arteko gatazka berriz hasi zenean, Oier Zuberoara itzuli, gerrari ekin eta seneskalari ihes eginarazi zion. Nafarroa eta Frantziako errege Filipe Ederrak Akizeko jaun izendatu eta Zuberoako lurrak berreskura zitzan lagundu zion. Zuberoako jaun izan zen 1294tik 1307ra. Gerora, ordea, Filipek Zuberoa Nafarroaren menpe jartzera bultzatu zuen Oier III.a, azken honen aita Nafarroako koroaren basailua baitzen. Luis I.a Setatiari eman zion Zuberoako bizkonderria eta, ordainetan, erregeak Arradako gaztelua eta Nafarroako hainbat tokitako errentak eman zizkion (1307).
Nafarroak Ingalaterrari utzi zion Zuberoa 1307ko itunen arabera, eta Oier III.ak Zuberoako bizkondetzaren eskubideei uko egin behar izan zien. Horren ondoren nagusitu ziren Zuberoan bizkonde biarnesak.
Lepisosteus
Lepisosteus Lepisosteidae familiako arraina generoa da.
Dörscheid
Dörscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Young Guns
Young Guns (euskaraz Pistolari Gazteak) 1988ko Christopher Cain estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Bertan, Emilio Estevez, Kiefer Sutherland, Lou Diamond Phillips, Charlie Sheen, Dermot Mulroney, Casey Siemaszko, Jack Palance, Terence Stamp, Brian Keith eta Terry O'Quinn aktoreek antzeztu zuten.
Billy Haurraren abenturak eta 1877-1878 bitartean Mexiko Berrian jazotako Lincoln Countyko Gerran oinarritua dago.
1990ean Young Guns II izeneko jarraipena izan zuen.
Argumentua
1877. urtean AEB eta Mexiko arteko muga. Tunstall (Terence Stamp) abeltzain zorrotzak bere etxaldeko azienda zaintzeko iheslari eta ibiltari gazteak kontratatu ditu (Emilio Estévez, Kiefer Sutherland, Lou Diamond Phillips, Dermot Mulroney eta Casey Siemaszko), bidebatez hezi eta bide zuzenetik joaten irakasten dielarik. Gazte hauen artean Billy Haurra (Emilio Estévez) nabarmentzen da. Tunstallek herrian lehiakide zitalak ditu, bere negoziari oztopoak jarri eta edonor bizkarretik hiltzeko gai den jende arriskutsua.
Ilunorduak eta argilaurdenak
Ilunorduak eta argilaurdenak Joxantonio Ormazabalek idatzitako eta Elena Odriozolak ilustratutako poesia liburua da. Liburua 2007.urtean argitaratu zen Elkar argitaletxearen bidez eta poemaz beteriko 88 orrialdek osatzen dute liburua.
Idazleak liburuaren izenburuaren aztarna honako poeman ematen du:
Sinopsia
Ilunorduak eta argilaurdenak. Poema batzuetan argia nabari da, eta beste batzuetan, berriz, iluna. Tristura eta itxaropena, biak biltzen ditu liburu honek. Haur Literaturan sailkatu den arren, helduentzako ere bada. Poemak errazak eta sakonak dira eta eguneroko sentsazio eta egoerak erabiltzen ditu autoreak sentimenduz eta emozioz janzteko. .
Gaiak
Liburuaren aurkezpenean Joxantonio Ormazabalek esan bezala, hiru zutabe ditu liburuak gaiei dagokionez: ikusten duguna, mundua; barruan sentitzen duguna; eta irakurtzen duguna. Ideiok ulertzen laguntzeko, badira pista moduko olerkiak, "asmakizunak" deiturikoak, liburuaren atzealdean, aurkibidean, markatuta ageri direnak: "Munduaren igarkizuna" (mundura jaio egiten gara, beharrizanak asetzen ditugu eta hil egiten gara, natura-gune batean bizi izanda); "Heriotzaren igarkizuna" (denak hiltzen gara); "Maitasunaren igarkizuna" (maitasuna argia da); "Umorearen igarkizuna" (arimaren aldartea aldakorra da); "Tristuraren igarkizuna" (tristura iluntasuna da); eta, "Ilusioaren igarkizuna" (bizipoza behar da egunean-egunean).
Poesia-estiloa
Lan honetan, hoskidetasun eta errimak lanabes izaten jarraitzen badu ere, egileak ia erabat baztertu ditu aurreko poema-liburuetako forma herrikoiak. Obra honetan, egitura lineala agertzen zaigu, jaiotzatik heriotzara daraman bidea, eta esperantzari zabaldutako zirrikituak oso bakanak dira. Nolabait, irakurleak lehen irakurraldian, formak, errimak, doinuak bilduko ditu; bigarrenean, ordea, ekuazioak askatzeko gai izango da, asmakizunetan emandako pistak baliatuta. Era berean, nabarmentzekoak dira olerkion erritmoa, doinua, errimak jolasa, hitz-jokoak...
Irudigilea
Elena Odriozola irudigileak, normalean, pertsonak marrazten ditu, honako honetan, baina, liburuaren interpretazioa eginda, pertsonak (eta animaliak: katua eta txoritxoa) zuhaitz-adarretan kokatu ditu: dilindan, etzanda, oinez, jauzika, belauniko, kokoriko... Adin askotakoak daude (jaioberri diren haurtxoak, umeak, helduagoak eta adinekoak), baita sexu ezberdinetakoak ere; batzuk biluzik, besteak jantzita.
Dorsheim
Dorsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dörrenbach
Dörrenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dorsel
Dorsel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Arradako gaztelua
Arradako gaztelua Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Murillo el Cuende edo Murelu Konde udalerriko Arrada ertaroar herri hustuan kokatutako gaztelu bat da.
Historia
Erdi Aroko gaztelua XII. eta XIII. mendeen artean eraiki zuten. 1297an Joana I.a Nafarroakoak erresumarentzat lortu zuen. Luis I.a 1307an Oier III.a Zuberoako azken bizkondeari eman zion. 1389an Karlos III.a Nafarroakoak hasieran Martin Aibarkoari eta gero Oier Agaramontarri eman zion.
Nafarroako Gerra Zibilean, 1455ean, Martin Peraltakoa I.ak zuzendutako agaramontarrek hiribildua eta gaztelua hartu zituzten.
Hurrengo mendeetan Cortesko markesen eta Granada Egako dukeen eskuetan izan zen.
Dörth
Dörth Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Drees
Drees Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dreifelden
Dreifelden Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rogue One: A Star Wars Story
Rogue One: A Star Wars Story (euskaraz Rogue One: Izarretako Gerraren Istorio Bat) 2016ko Gareth Edwards estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko abentura filma bat da.
Berez, Star Wars filma sagako lehenbiziko atala da, Star Wars Episode III: Revenge of the Sith (2005) eta ''Star Wars Episode IV: A New Hope (1977) film edo atalen artean girotua dago.
Döttesfeld
Döttesfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rogue One: A Star Wars Story
2016ko abenduaren 16an estreinatuko dela iragarri da. 2015eko udan Londresko Pinewood estudioetan filmatzen hasi ziren.
Argumentua
Inperioak inoizko armarik boteretsu eta hilgarriena eraiki berri du, Heriotzaren Izarra, baina matxinatu talde baten haren aurkako misio arriskutsu bati ekitea erabaki du: estazioaren planoak ostu eta bere unerik gorenean dagoen Darth Vaderri aurre egitea.
Anthony Browne
Anthony Edward Tudor Browne, Anthony Browne bezala ezagunagoa, (Shefield, Yorkshire, Britainia Handia, 1946ko irailaren 11) Haur eta Gazte Liburuen ilustratzaile eta idazle britainiar ezagun eta prestigiotsua da. Hans Christian Andersen Saria (Haur eta Gazte Literaturan Nobel sari gisa hartu ohi dena) eskuratu zuen 2000. urtean. 2009-2011 urte bitartean, berriz, Children Laureated izendapena izan zuen, Britainia Handian bi urtetik behin Haur eta Gazte Literaturako idazle edo ilustratzaile bati ematen zaion izendapena edo saria.
Bizitza
Anthony Browne Shelfield hirian jaio zen, Yorkshire konderrian (Britainia Handia). Bere gurasoek, Jack eta Doris May Browne, pub bat zuten Bradford-en. Browne eta bere anaia bertan hazi ziren. Txikitatik izan zuen marrazteko zaletasuna eta bere aitarekin marraztu ohi zuen. Hasieran, soldaduak eta guda eszenak marraztea atsegin omen zuen, gerora bere ilustratzaile ibilbidea nolabait markatuko zutenak. Berak esana da ondo gogoratzen duela nola irudikatzen zituen beti oso gauza arraroak, askotan gaiarekin zerikusirik ez zutenak. Esaterako: buru moztuak hitz egiten edota beso hutsak mugitzen.
Diseinu Grafikoa ikasi zuen Leeds College of Art goi mailako institutuan eta 1967 an amaitu zituen ikasketak. Ondoren ilustrazio medikoan jardun zuen Manchester Royal Infirmary ospitalean. Ebakuntzak, autopsiak eta abar margotzen ibili zen hainbat urtez. Bere egiteko nagusia, ebakuntza-gela batean sartu eta ikusten zuena marraztea izaten zen. Gerora, etapa hura gogoratuz adierazi izan du ilustratzaile biomediko bezala lan egin zuenean marrazkien bidez kontatzen ikasi zuela eta eskolan ikasitako guztia baino baliagarriago izan zela.
Brownen lehen liburua, idazle eta ilustratzaile bezala, Through the Magic Mirror (1976) izan zen. Jarraian, A Walk in the Park (Osteratxo bat parkean, 2013) eta Bear Hunt argitaratu zituen. Baina benetako arrakasta 1983an Gorilla liburuarekin jaso zuen. Britainia Handiko Library Association elkarteak Britainia Handiko urteko haur liburu ilustraturik onenari ematen dion Kate Greenway Domina jaso zuen. Brownek liburu horrekin deskubritu zuen liburu albuma. Gorillarekin esperimentazio aldi hura amaitu zuen eta liburuak egiteko modu bat finkatu zuen: orrialdearen diseinua aintzat hartzen duena; giroak sortzeko konposizio-elementuak erabiltzen dituena (perspektiba neurriz gorakoak, forma geometrikoak, angeluak...); kolorea espresio baliabide gisa; edota esanahi desberdinekin ilustrazio bera erabiltzea.
Gorila pertsonaia, lehen aldiz, postal batean eman zuen argitara, eta gerora bere liburu askoren protagonista bihurtu da. Gorilla liburuaren ondoren argitaratu dituen beste album ilustratu askotan agertzen dira gorilak. Asko gustatzen zaizkiola eta bere aita zena gogorarazten diotela esan izan du egileak.
Ilustrazioak
Brownek normalean formatu txikian margotzen du, "non-sense" teknikaren ukituarekin. Egunerokotasun hutsetik abiatuz, mundu fantastiko eta zahar kutsuko espazio garaikideetara eramaten du irakurlea; mugimendu biziak dituzten marra zuzen eta estatikoekin. Pertsonaiei zehaztasun anatomiko izugarria ematen die; hainbat urtez ilustratzaile biomediko lanetan jardun izanaren eragina. Elementu errealisten eta onirikoen nahasketak irakurketa lineal bat baino gehiago eskatzen dio irakurleari.
Dreis
Dreis Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Duchroth
Duchroth Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dudeldorf
Dudeldorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dreis-Brück
Dreis-Brück Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Aratzuriko gaztelua
Aratzuriko gaztelua Nafarroako Oltza zendean dagoen gaztelua izan zen, Aratzurin hain zuzen ere. XV. mendearen hasieran eraikia, XVI. mendearen erdialdean berreraiki zuten. Egun jabego pribatua da. 1966ko, urriaren 6an, Nafarroako Foru Aldundiak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Historia
Martin Peritz Lizarrakoa hargin-maisuak lanak zuzendu zituen 1427an.
Nafarroako konkistan Gaztelak okupatu zuen, 1512ko uztailaren 22an.
Dreikirchen
Dreikirchen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gamla Stan
Gamla Stan (Hiri zaharra) edo Staden mellan broarna (Zubien arteko hiria) Suediako Stockholm hiriburuko alde zaharra da.
Historia
Suediako aurreko hiriburua Sigtuna izan zen baina sarritan erasotzen zuten eta erregeak hiriburu berri bat sortzea erabaki zuen. Kondairak dioenez enbor bat hustu eta barruan altxor guztiak ezarri zituzten eta uretan jitoan joan zen harik eta uharte batetara iritsi zen arte. Stockholm izena eman zioten uharte hari, "egurraren uhartea".
XIII. mendean Stockholmek gaur egungo Gamla Stan-en azalera hartzen zuen. Hurrengo mendeetan hiria handituz joan zen eta aldiriak bere baitan hartu ahala XX mendearen hasieran hiriaren alde zaharrenak Gamla Stan izena hartu zuen.
Geografia eta egitura
Stadsholmen uhartean kokaturik dagoen arren inguruko Riddarholmen, Helgeandsholmen eta Strömsborg uharte txikiak ere hartzen ditu bere baitan.
XIII. mendeko herriaren egitura mantentzen du. Stortorget enparantza handia dauka erdian eta ertzetan merkatarien etxe zaharrak daude, bai eta Suediako Burtsaren eraikina ere.
Equus caballus torralbae
Equus caballus torralbae egun desagertutako etxeko zaldi azpiespezie bat izan zen. Bere aztarnak Torralbako Acheulear garaiko arkeologia aztarnategian aurkituak izan dira.
Taxonomia
Abere honen taxonomiaren inguruko eztabaida ez dago erabat itxita. Hainbat ikerlarientzat animali hauek ez ziren etxekotuak, basatiak baizik, beraz beraien izena Equus ferus torralbae litzateke, Equus caballus izendapena soilik etxekotutako aberei ematen baitzaie.
Duppach
Duppach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dünfus
Dünfus Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dümpelfeld
Dümpelfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ebernhahn
Ebernhahn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Adriana Sklenarikova
Adriana Sklenaříková (Brezno, ) eslovakiar top-model ohia da. Christian Karembeurekin ezkonduta zegoenean, Adriana Karembeu izenaz ezaguna izan zen.