cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kale Nagusiko 10. zenbakiko etxea (Orio)
'''Kale Nagusiko 10. zenbakiko etxea ''' Gipuzkoako Orio udalerrian dagoen etxe bat da. Orioko Alde Zaharran dago, Kale Nagusia kaleko, 10. zenbakian. Kale Nagusiko 12. zenbakiko etxea eta Kale Nagusiko 8. zenbakiko etxearen artean dago.
Ziurrenik XVI. mendean eraikitako etxea da. Pizkundetar estiloko etxea da. Fatxada silarrizkoa du. Beheko dobeladun solairuan erdi puntuko bi ate ditu, eta bakoitzean, lau leiho. Bigarren solairuko bi leiho nagusiek moldura klasikoak dituen barlasai hegalduna dute.
El Correo de Guipúzcoa
El Correo de Guipúzcoa Donostian 1898 eta 1912 artean argitaratutako egunkaria izan zen, joera karlista zuena.
Narciso Lopez
Narciso López (Caracas, 1797ko azaroaren 2a - La Habana, 1851ko irailaren 1a) Venezuelan jaiotako abenturazalea eta Espainiako Armadako jenerala izan zen, 1850eko hamarkadan Kuba espainiar mendetik askatzeko egin zituen espedizioengatik ezaguna. Bere tropek Lopezek diseinatutako bandera eraman zuten, gero Kubako bandera bihurtu zena. Bere azken saiakera hutsaren ondoren harrapatu eta garrotatu zuten Habanan.
El Correo de Guipúzcoa
Bere inprimategian egina, kanpainak egin zituen errepublikano eta nocedalisten kontra. José Navarro Cabanesen esanetan, 1901eko abuztuaren 31n talde armatu batek bere erredakzioa eraso zuen.
Mendigorriko gudua
Mendigorriko gudua 1835eko uztailaren 15ean, Mendigorriaren hegoaldean gertatu zen gudua izan zen, Lehen Karlistaldiko gudurik handiena. Espainiako gobernuaren tropak, liberalak, atera ziren garaile.
Gudua
Zumalakarregiren heriotzaren eta Bilboko lehenengo setioaren ondoren, liberal eta karlistek Nafarroa izango dute berriro borroka gune. Buruzagi berriak zituzten. Gonzalez Moreno karlistek, Luis Fernandez de Córdova liberalek. Aurrez aurre 24.000 karlista —ia Don Karlosen armada osoa— eta 36.000 liberal. Ez zen Karlistaldian tamaina horretako beste borrokarik eman.
Morenoren soldaduak Mendigorria inguruan kokatuak zeuden, Córdovarenak Larraga eta Artaxoako bideetatik eraso egin zutenean. 1835eko uztailaren 15a zen. Soldatu karlisten artean zen Jose Mari Iparragirre, artean 14-15 urte zituela.
Don Carlos bera Mendigorrian zegoen eta larri ibili zen ihes egiterakoan, karlistek Arga ibaia bizkarrean baitzuten eta erretiratzeko Larragako zubia besterik ez.
Liberalen erasoa ezkerretik hasi zen Esparteroren agindupean. Erdian Fernandez de Córdova berak zuzendu zuen. Karlisten defentsa oso gogorra izan zen, baina amore eman behar izan zuten, eta atzera-egitea nahiko nahasia izan zen.
Villarreal karlista brigadierraren arabarrek zubiaren defentsa itzela egin zuten, erregegaiaren ihesa eta karlisten gehiengoarena bermatuz. Guzti horren ondorioz, karlistek 1.500 bat gizon galdu zituzten, hildako, zauritu eta preso eroritakoen artean. Liberalek, berriz, 1.000 bat. Dena den, liberalek aukera galdutzat hartu zuten batailaren emaitza, karlista armada ia osorik txikitzeko eta Don Karlos bera atxilotzeko paradari ez baitzioten probetxurik atera.
NGC 6258
NGC 6258 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Penchard
Biztanleria
2007an Penchard udalerrian erroldatutako biztanleak 1.025 ziren. Familiak 362 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 38 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 160 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 397 etxebizitza zeuden, 375 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 362 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 375 etxebizitza nagusietatik 316 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 106 etxek lau zituzten eta 203 etxek bost zituzten. 303 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 177 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 659 ziren, horien artean 488 aktiboak ziren eta 171 inaktiboak ziren. 488 pertsona aktiboetatik 459 lanean zeuden (244 gizon eta 215 emakume) eta 30 langabezian zeuden (13 gizon eta 17 emakume). 171 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Penchard udalerrian 359 unitate fiskal zeuden, 1.023 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.319 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Narciso Lopez
Bizitza Venezuelan, Kuban eta Espainian
Narciso López Caracasen jaio zen, Venezuelan, euskal jatorriko merkatari familia aberats batean; aita Pedro Manuel López zuen eta ama Ana Paula de Oriola (batzuetan Urriola idatzia). Arreba bat zuen, Maria Asunción López. Nerabe gaztea zela, 1814an indarrez erreklutatu zuen José Tomás Boves jeneral espainiar errukigabeak, Valentziako hirian ihesean zihoan Simón Bolívar batek abandonatutako indar independentista garaituen lerroetatik.
Gaztea zela, espainiarren alde borrokatu zuen Queseras del Medio--ko (1819) eta Caraboboko (1821) guduetan, Simón Bolívar, José Antonio Páez eta besteren buru batzuen independentziaren aldeko indarren aurka.
Maracaibo lakuko gudu erabakiorraren ostean (1823) espainiar armada porrotean erretiratu zenean, Lopezek, gudu horretan borrokatu zuena, haiekin joan zen, bizirik atera ziren beste askok bezala, Calixto García Kubako independentziaren Jeneral Maiorraren aitona izango zen Calixto García de Luna e Izquierdo barne. 1825ean, María Dolores Kubako Pozos Dulces kondearen arrebarekin ezkondu zen, eta harekin seme bat izan zuen. Narciso Lopezek, 31 urterekin Venezuelan Espainiako Armadako koronel maila lortu zuenak, Lehen Karlistaldian borrokatu zuen. Gerra ostean, Lopezek Espainiako gobernuaren zerbitzura jarraitu zuen hainbat administrazio kargutan, Sevillako Gorteetan eta Madrilen gobernadore militar gisa. López Kubara joan zen kapitan jeneral berriaren laguntzaile gisa, baina kargua galdu zuen 1843an gobernadoretza eskuz aldatu zenean. Negozio gutxi batzuetan porrot egin ondoren, Kubako alderdi anti-espainiarren aldeko bihurtu zen. 1848an, iraultzaile kubatarren espainiar atxiloketa batean, Lopezek Estatu Batuetara ihes egin zuen.
Filibustero
Behin helduta, Lopezek Kuba askatzeko Estatu Batuetatik filibusteroen espedizio bat antolatzen hasi zen. Amerikako politikari eragingarriekin harremanetan jarri zen, John L. O'Sullivan barne, "Ageriko Patua" terminoa asmatu zuen hedatzaile batekin. Lopezek Kubako erbesteratuak New York hirian eta beste abenturazale batzuk hartu zituen bere kausarako, eta 1849an, bere espedizioa ontziratzeko prest zegoen: 600 boluntarioko tropa bat Round Island-en (Mississippi), hiru ontzi pleitatuta zeuden (bi New Yorken eta bat New Orleansen) horiek garraiatzeko. Hala ere, Zachary Taylor AEBetako presidenteak, filibusterizazioari uko egin baitzion AEBetako hedapenerako baliozko bide gisa, Lopezen aurkako urratsak eman eta bere ontziak blokeatu eta bahitzeko agindu zuen. Irailaren 9rako, "borrokazale" guztiak Round Island uzteko hitz egin zuen.
Lopezek goranzko izar bat kontratatu ez bazuen ere, eragin handiko hegoaldeko askoren laguntza ekonomikoa eta politikoa lortu zuen, Mississippiko John A. Quitman gobernadorea barne; John Henderson senatari ohia; eta New Orleans Deltako editorea, Laurence Sigur. Lopezek 600 filibustero inguru sartu zituen bere espedizioan eta arrakastaz iritsi zen Kubara 1850eko maiatzean. Bere tropek Cárdenas herria hartu zuten, Lopezek eta Miguel Teurbe Tolónek diseinatutako bandera zeramatela, gero Kubako bandera bihurtu zena. Hala ere, espero zuen tokiko laguntza ez zen gauzatu borroka hasi zenean. Bertako biztanleriaren zati handi bat espainiarrekin bat egin zuen Lopezen aurka, eta presaka atzera egin zuen Key Westera, non espedizioa lurreratu eta minutu gutxira desegin zuen, 1794ko Neutraltasun Legearen arabera epaitu ez zedin.
Espedizioaren ostean, López eta haren aldeko asko auzipetu zituzten epaimahai nagusi federal batek. Akusazioek epaietan amaitu ez baziren ere, John Quitman gobernadorea bere kargua uztera eta epaiketa egitera behartu zuten. Atzerapauso militarrak eta legalak gorabehera, Lopez beste espedizio bat planifikatzen hasi zen, eta antzeko arazoak eta are ondorio negargarriagoak izan zituen.
1851ko abuztuan, Lopezek berriro abiatu zen Kubara ehunka gizonekin (gehienetan estatubatuarrak, hungariarrak, alemaniarrak eta kubatar batzuk). Iritsi zenean, bere espedizioaren erdia hartu zuen barnealdera joateko, eta beste erdia, William Crittenden koronelak (AEBetako armadako teniente ohia) agindutakoa, iparraldeko kostaldean geratu zen hornidura babesteko. Bere lehen saiakeran gertatu zen bezala, Lopezek kontatu zuen tokiko laguntzak ez zuen bere helegiteei erantzun. Kopuruz gaindituak eta Espainiako indarrek inguratuak, López eta gizon asko harrapatu zituzten. Crittendenen indarrek patu bera izan zuten. Espainiarrek preso gehienak exekutatu zituzten eta beste batzuk meatzaritzako lan-esparruetara lanera bidali zituzten.
3816 Chugainov
3816 Chugainov asteroide baten izena da. azaroaren 8an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Narciso Lopez
Ondorioa eta garrantzia
Kubako bandera Lopezen espedizio-banderatik hartua da.
3816 Chugainov
Orbitaren ezaugarriak
3816 Chugainov asteroidearen orbitak batezbeste 3,064 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,301 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,827 distantziara. Eszentrikotasuna 0,249 da, eta makurdura orbitala 5,51ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Operazio militar
Operazio militarrak estatu baten edo estatukoa ez den aktore baten ekintza militar koordinatuak dira, garatzen ari den egoera bati erantzuteko. Ekintza horiek estatuaren edo aktorearen aldeko egoera konpontzeko plan militar gisa diseinatuta daude. Operazioak borroka-izaerakoak izan daitezke, edo ez borroka-izaerakoak, eta horiei aipatu egin daiteke, segurtasun nazionalerako klabean idatzitako izen batekin. Operazio militarrak, sarri, euren izen arruntengatik ezagutzen dira, euren benetako klabean idatzitako izenak baino ohikoagoak direnak.
Hodien oinzubia
Hodien zubia (gaztelaniaz Puente de los Tubos) Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen zubi bat da. Arga ibaia zeharkatuz, Sanduzelai auzoa eta Arrotxapea eta Trinitarioak edo Oblatas eremuko Biurdana kalea elkarlotzen ditu, bidebatez Donibane auzoa eta Biurdana parkea ere elkarlotuz. Gainera, Biurdana kaleko muturrean Biurdana BHI ikastetxea ere kokatzen da.
Oinzubi hau 1940ko hamarkadan ibaiaren bi ertzetan oinezkoak ibiltzea bideratzeko eraiki zuten. Aurreko mendeko lanen itxuraren antzekoa du, neoklasizista. Itxura hori nabarmena da zubiaren ateetan. Urez hornitzeko hodi batzuk daude oinzubian zehar.
Kukuihaele (Hawaii)
Kukuihaele Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hawaii konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Otokar Březina
Otokar Březina, Václav Jebavý izengoitiz (Počátky, 1868ko irailaren 13a - Jaroměřice nad Rokytnou, 1929ko martxoaren 25a) txekiar olerkari eta saiakeragilea izan zen.
Gao Xingjian
Gao Xingjian (, ahoskatua; Ganzhou, Jiangxi, Txina, ) txinatar idazlea da. Gaur egun Frantzian bizi da eta Frantziako herritartasuna du, baina txineraz idazten du. Antzezlanak eta eleberriak idatzi ditu batez ere. Bere obra ezagunena Arimaren Mendia (1989) izeneko eleberria da. 2000an Literaturako Nobel saria jaso zuen.
Otokar Březina
Txekiar olerkari sinbolistarik handiena izan zen. Českomoravská Vrchovina eskualdeko paisaia misteriotsuan inspiratu zen, eta bertan eman zuen bizitza osoa. Bere lan osoa hamahiru urteko epean sortu zuen, Nová Říšen irakasle ari zela. Hiriko monasterioko liburutegian Erdi Aroko filosofo eta mistikoen liburuak irakurri zituen.
1895ean idatzi zuen lehen olerki liburua, kanpoko mundutik bereizi eta arteetan babestu zela adieraziz. 1896ko bigarren poemategian mina ezagutza-bide gisa eta heriotza bizitzaren misterioa ulertzeko gako gisa aztertu zituen. 1897ko hirugarrenean energia kosmikoarekin bat egiten du, eta 1901ekoan esku guztiek kanpoko mundua eraikitzen zuten kate magiko bat ikusi zuen.
Galagidae
Galagidae familia, modu orokorrean Galago izenarekin ezagutzen direnak (Hegoafrikan nagapies izena dute, Afrikaanseraz gaueko tximino txikiak esan nahi du), primate estrepsirrino txikiak eta gautiarrak dira. Lorisidae familiarekin harreman handia dute.
Puiuko zubia
Puiuko zubia Orbaibar ibarreko Puiu udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, zidakos ibaiaren gainean.
Zubia
Zidakos ibaiaren gainean, herritik hurbil, harlanduzko Erdi Aroko zubi hona dago.
Galagidae
Galagoak adarren artean oso azkar mugitzen dira. Begi handiak dituzte gauean ondo ikusi ahal izateko, lepauztai sendoa, entzumen oso ona eta mugitzen laguntzen dieten isatsa luzeak. Ebakortzak pektinatuak dira. Batez ere intsektuak eta animalia txikiak jaten dituzte eta batzuetan fruituak eta erretxina. Euren hortzeri-formula honakoa da:
Beanpole (filma)
Beanpole (Дылда) Kantemir Balagovek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da.
Sinopsia
1945, Leningrad. II. Mundu Gerrak ingurua suntsituta utzi du, bai eraikinak, bai biztanleen bizitzak. Bi emakume gazte, Iya eta Masha, hondamendi horretan beren bizitzak berregiten saiatuko dira.
Galagidae
Jaiotzen direnean begiak erdi-itxiak dituzte eta euren kabuz mugitzeko zailtasunak dituzte. Egun batzuen bueltan amak kumeak euren ahoan eramaten ditu eta adarretan uzten ditu elikatzen den bitartean.
Emeek euren lurraldea mantentzen dute baina kumeekin partekatzen dute. Arrek euren amen lurraldeak uzten dituzte nerabezaroan baina emeam bertan geratzen dira, senideak diren emeen talde trinkoak eratuz. Ar helduek euren lurrak dituzte, batzuetan emeen elkarteen lurrekin bat egiten dutenak. Ar horrek eme guztiekin izango ditu sexu-harremanak. Arren lurraldean ez badako emerik mutil-zaharren taldeak sortzen dituzte.
Euren bizi itxaropena 10 urte ingurukoa da.
Otokar Březina
Bere olerkigintzak metafora eta parabola, elementu erlijioso, filosofiko eta zientifikoak ugari ditu. Erritmo alexandriarretatik irudi sentsualez betetako bertso librera pasatu zen.
Shidler (Oklahoma)
Shidler Oklahomako hiri bat da. Osage konderrian kokatua dago. 2010ean 441 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.
Done Jakue baseliza
Done Jakue baseliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Puiu udalerrian Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.
Eraikina
Herriaren goiko aldean Done Jakue baseliza dago, Erdi Aroko eraikin zaharra, Juan Frantzisko Agoitz 1698an zaharberritu zuena, Frantzisko Antxietaren trazekin, eta baita oraintsu ere. Habearte bakarra du, zirkuluerdi-formako absidea, harlanduxkaz eraikia, eta hiru atalez estaltzen da, ganga beheratuz fajoi eta pilareen gainean, eta esfera laurden batez absidearen zatian. Bertan, Juan Lopez Sanmartiñek 1717an landutako erretaula barroko bat dago, salomondar zutabeekin; horma-hobi nagusiak XVII. mendeko Done Jakueren tailu bat gordetzen du, nahiz eta erromanistak izan. Herrigunetik kanpo, San Kirze eta Santa Julieta baseliza dago, laukizuzen formako harlanduxkako landa-eraikina, egurrezko habeen gainean bi isurkiko estalkia duena.
Hirugarren sektore
Hirugarren sektore ekonomikoa edo zerbitzuen sektorea ekonomiaren hiru sektoreetako bat da, zerbitzuak barne hartzen dituena: merkataritza, turismoa, garraioa, hezkuntza eta osasuna, besteak beste. XX. mendearen bukaeran hasita, hirugarren sektorearen garrantzi ekonomikoa nabarmen handitu da lehenengo eta bigarren sektoreen aldean, tertziarizazio deritzon prozesu bati jarraikiz, gizarte postindustrial izenekoa zabalduz.
Sarrera
Zerbitzuen sektorea edo hirugarren sektorea ondasun materialak sortzen edo eraldatzen ez dituzten zerbitzuekin lotutako jarduerak biltzen dituen sektore ekonomikoa da. Munduko edozein biztanleren beharrak asetzeko eskaintzen diren zerbitzuak sortzen dituzte.
Beste sektoreetako (lehen sektorea eta bigarren sektorea) produkzio-jarduera zuzendu, antolatu eta errazten du. Produkzioaren sektoretzat jotzen den arren, bere zeregin nagusia jarduera ekonomikoaren hurrengo bi urratsetan aurkitzen da: banaketa eta kontsumoa.
Hirugarren sektorea nagusitzen da ekonomia garatuenetan beste bien aldean, eta horrek aukera ematen du hirugarren sektoreko prozesuaz hitz egiteko. Alfred Nobelen omenez, Suediako Bankuak Ekonomia Zientzietan ematen duen Sariak, Paul Krugman-ek, dio zerbitzu-sektorearen produktibitate txikiagoa eta produktibitatea hobetzeko zailtasuna direla herrialde askotako bizi-mailen geldialdiaren faktore nagusia.
Osaketa
Zerbitzuen sektorea ekonomiaren arloek osatzen dute, hala nola:
Zerbitzu publikoko enpresak, sarritan, hirugarren sektoreko zatitzat hartzen dira pertsonei zerbitzuak ematen dizkietenean; hala ere, zerbitzu publikoko enpresaren azpiegitura sortzen denean, sarritan bigarren sektoreko zatitzat hartzen da, nahiz eta negozio bera operazioaren bi alderdietan inplikatuta egon daitekeen. Ekonomiek garapen-progresio bati jarraitzeko joera dute, nekazaritzan konfiantza handia izateko industriaren garapenean (adibidez, automobilak, ehunak, ontzigintza, altzairua, meatzaritza) eta, azkenik, zerbitzuan oinarritutako egitura baterantz. Mundu modernoan ibilbide hori egiteko lehen ekonomia Erresuma Batukoa izan zen; beste ekonomia batzuek, berriz, zerbitzuetan oinarritutako trantsizioa (batzuetan postindustrial deritzenak) egiteko erabili duten abiadura azkartu egin da haren gainean.
Ezaugarriak
Zerbitzuen sektoreari dagozkion jarduerek ezaugarri hauek dituzte:
Ukiezinak dira. Lehenik eta behin, ukiezintasunak esan nahi du zentzumenek ezin dituztela zerbitzuak hauteman. Horregatik, ezin dira ikusi, ukitu, usaindu edo probatu. Horrela, ez da ondasunen transferentziarik egiten, baina erosleak onura bat jasotzen du. Zalantzarik gabe, ezaugarri hori oinarrizkoa edo lehentasunezkoa da zerbait zerbitzu gisa ulertzeko. Adibidez, pertsona batek telekomunikazio-zerbitzuak erosten dituenean, komunikatu ahal izateko seinalea lortzea da jasotzen duen onura. Heterogenoak dira. Bigarrenik, heterogeneotasunak esan nahi du zerbitzuak ezin direla modu estandarizatuan eskaini. Zerbitzu bat jasotzean, jasotako onura bakarra eta desberdina da. Izan ere, zerbitzuak enpresa berak ere eskain ditzake, baina beste pertsona batek eskaintzen ditu. Adibide gisa, apaindegi batera ilea moztera maiz joaten den pertsona baten kasua aipa dezakegu. Mozketa bakoitzaren azken emaitza zerbitzuaren eskatzaileari arreta ematen dion pertsonaren araberakoa izaten da.
Banaezinak dira. Hirugarrenik, zerbitzuen banaezintasunak esan nahi du ezinezkoa dela zerbitzua ematen duen pertsonatik bereiztea. Esan liteke zerbitzuaren ekoizpena eta kontsumoa aldi berean gertatzen direla. Zerbitzua bezeroa bertan dela ematen da. Era berean, ezaugarri hori azaltzeko, pentsa dezagun hortz-zerbitzuetan. Dentista batek ezin ditu zerbitzuak eskaini bezeroa bertan ez badago.
Galkorrak dira. Laugarrenik, zerbitzuak galkorrak dira, ezin baitira sotoan sartu edo biltegiratu, ekoizpena eta kontsumoa aldi berekoak baitira. Bestela esanda, zerbitzu batek bakarrik balio du gertatzen ari den unean kontsumitzen bada. Adibidez, ebakuntza bat egiten duen medikuak ezin du eragiketarik egin, ez lehenago, ez ondoren; beharrezkoa edo beharrezkoa denean bakarrik egin dezake.
Ez dira jabetzan eskuratzen. Azkenik, zerbitzu bat erosten denean, onura edo prestazio bat jasotzeko eskubidea lortzen da. Baina inoiz ezin da irabazi horren jabetza eskuratu. Zerbitzua ematen ari den bitartean bakarrik izaten da etekinaren gozamena. Beraz, bizi izandako esperientziarekin bakarrik geratzen da bezeroa. Izan ere, zinemara doan pertsona baten kasua izango litzateke, eta, funtzioaren amaieran, jasotako irabaziaren gogobetetasuna baino ez da geratzen.
Horrez gain, zerbitzu-sektorearen ezaugarri horien salbuespen batzuk. Garrantzitsua da aipatzea zerbitzu batzuek ez dituztela betetzen aurretik aipatutako ezaugarri horiek guztiak, informatika-zerbitzuen kasua esaterako: ukiezinak izateari uzten diote programak disko gogorrean edo memorian eramaten badituzte. Kasu horretan, bezeroak diskoaren edo memoriaren jabetza ere hartzen du; programaren zerbitzua estandarizatu egin daiteke, bezeroei eskaintzen zaizkien programa berak emanez; programak funtziona dezake, nahiz eta bezeroa bertan ez egon.
Zerbitzuen garrantzia
Zerbitzuen sektorea oso garrantzitsua da edozein ekonomiarentzat, eta arrazoi hauek aipa daitezke: Oro har, zerbitzuen sektorean sortzen dira merkataritza-akordio garrantzitsuenak, bai Espainian, bai nazioartean. Zerbitzuen sektorea edozein herrialdetarako lan-aukera garrantzitsuak garatzen dituen sektorea da. Zerbitzuen sektorean ere inbertsio handiak egiten dira nazioartean. Lehiakortasuna eta garapena sortzen ditu. Izan ere, ekonomia garatuagoa den bitartean, zerbitzuen sektoreko jardueren kalitate eta kopuru handiagoa dago.
Azken produktu bat kontsumitzaileengana iristeko, enpresak hirugarren sektorean oinarritu beharko du. ​​Lehenik eta behin, administratzaileek kudeatu behar dute enpresa, eta, gainera, aholkulariak izan behar ditu kontabilitatearen, zuzenbidearen eta giza baliabideen arloan. Halaber, bankuen eta finantza sektoreko beste agente batzuen finantziazioa beharko du.
Tertziarizazioa
Tertziarizazioa aldaketa ekonomiko eta soziala da, eta iraultza industrialaren azken fasetik herrialde garatuenetako ekonomiei eragin die. Eraldaketa hori hirugarren sektoreko (zerbitzuak) jarduerak gehitzean datza, eta ekonomiako eremu nagusia izatera iristen da (biztanleria aktiboaren ehuneko handiena hartzen duena, eta herrialdearen BPGari ehuneko handiena ematen diona). Tertziarizazioak, sarritan, hirugarren sektorea ugariagoa izatera pasatzeaz gain, bigarren sektorea (industria) baino ekarpen handiagoa egiten du, eta, gainera, hirugarren sektoreko berezko lan mota beste guztietan zabaltzen da.
Hala ere, honako abantaila eta desabantailak aurkezten ditu aldaketak honek ekonomia batean:
Industria garbia. Herrialde aurreratuenen industria-mota berria industrialde moderno eta garbietan kokatuko da, baita hiri-eremuan eta unibertsitate-inguruneetan integratutako parke teknologikoetan ere, eta I+G eta I+G+B prozesuen sinergiak lortuko dira.
Landa eremua. Neurri txikiagoan, lehen sektoreko jardueren antzeko zerbait esan daiteke (nekazaritzakoak, abeltzaintzakoak, arrantzakoak eta basogintzakoak), horien mekanizazioak eta modernizazioak aldaketa handiak eragiten baitituzte lan-egituran eta ohiko lan-moduan. Hala ere, nabarmen gertatu da landa-eremuaren tertziarizazioa; izan ere, orain arte izan den bezain nekazaritzakoa izateari utzi dio, eta era guztietako jarduera ekonomikoak egin dira, bai landa-turismoari lotuta, bai eta telelanak uzten dituen lekutik erabat bereizita ere.
Bizitokien ordez komertzialak jartzea. Hirugarren sektoreko erabileraz ere hitz egiten da hiri-espazioaren erabileran, batez ere hirigune historikoetan eta hirigunean, eta, beraz, etxebizitzak (bizitegi-erabilera) erabilera turistiko, komertzial edo administratiboekin ordeztea esan nahi du.
Produktibitatearen geldialdia. Ekonomiako Nobel saridunak, Paul Krugman-ek, argudiatzen du zerbitzu-sektorearen produktibitate txikiagoa eta produktibitatea hobetzeko zailtasuna direla herrialde askotako bizi-mailen gorakadaren faktore nagusia. Horren arrazoia da zerbitzu-sektorearen zati handi batek ez duela ahalbidetzen serializazioa, kapitalaren intesibitatea areagotzea, mekanizatu ezin den profesionalen denbora pertsonal asko kontsumitzen duten zereginak baitira.
Lan egitura, azpienplegua eta langileen mugimendua. Industria-langile mota eta eskatzen zaion prestakuntza ere aldatu egin dira; izan ere, dagoeneko ez dago lotuta lanbide-heziketa zurrun eta amaitu batekin, eta horrek bere lan-funtzioa zehazten du erretiroa hartu arte; malgua da, lanpostua, lanbide-sektorea eta maila aldatzea ahalbidetzeko, ez bakarrik lan-sustapenaren aldetik, baita azpienpleguaren kasuan ere, banakako ikuspegitik, eta hori lan-eskubideen urraduratzat salatu da.
Zerbitzuen ekonomia
Zerbitzuen ekonomia terminoa, aldiz, posible den jarduera ekonomiko guztia zerbitzu gisa tratatzen den eredu bati dagokio. Adibidez, IBMk zerbitzu-negozio gisa tratatzen du bere negozioa. Aplikazio espezifikoetarako prestazio handiko ordenagailuak fabrikatzen dituen arren, salgai fisikoak "negozio-irtenbideen" sektorearen zati txiki bat direla uste du.
Enpresa askok ikusi dute "negozio-irtenbideen" eskariaren elastikotasuna askoz txikiagoa dela hardwarearena baino. Harpidetza-prezioaren ereduaren pareko aldaketa ere gertatu da. Horrek esan nahi du fabrikatzaile asko, fabrikatutako ekipoaren zati batek ordainketa bakarra jaso beharrean, orain diru-sarreren fluxu konstantea jasotzen ari direla indarrean dauden kontratuengatik.
Industriak irekiagoa izateko joera du nazioarteko merkataritzari eta lehiari, zerbitzuen sektoreari baino. Horren ondorioz, industrializatu ziren herrialdeek lehia-krisiak izateko joera handitu egin da; adibidez, ekoizpen-kostuak, batez ere lanaren kostuak, txikiagoak direlako bigarren horietan. Ekonomia nagusietako fabrikazioaren ondoriozko uzkurdurak eragin dezake zerbitzuen sektorean konfiantza handiagoa izatea.
Batzuek, hala nola Paul Krugmanek adierazi dute zerbitzuek zailtasun bereziak dituztela: zerbitzu guztiak ez dira esportagarriak, eta, manufaktura industrialaren aldean, espero izatekoa da zerbitzu-sektoreko ondasun ekonomiko askok produktibitatearen irabazi apalak izatea.
Hirugarren sektorea Espainian
Zerbitzuek Espainiako ekonomian duten garrantzia handitu egin da, batez ere, lan-merkatuan. Krisiaren hasieran, 2008an, okupatutako guztien % 68,1ek zerbitzuen sektorean egiten zuen lan. 2018an, aldiz, % 75,5ek (zazpi puntu baino gehiagoko igoera, Eurostaten arabera). Fenomenoa ez da Espainian bakarrik: ekonomiaren tertziarizazioa oso urrutitik dator eta jarraitzen du. Baina azken hamarkadako Espainiako jauzia Europan gailentzen da; Portugalen eta Kroazian bakarrik handiagoa izanik. Fenomenoaren atzean, eraikuntzak utzi duen zuloa dago, garraio- eta ostalaritza-adarrek idarra hartuz.
2018an Espainiako enplegu guztiaren % 77,9a zerbitzuak ziren; Europako batez bestekoaren gainetik. Zerbitzuen sektoreak, batez beste, EB-28ko enplegu guztiaren % 74 hartzen zuen 2018an. Enpleguko zerbitzuen proportzioak nabarmen egin du gora azken urteotan, 2000. urtean erregistratutako batez besteko % 66arekin alderatuta.
Horren truke, industrian enplegua jaitsi egin da, batez beste, 2000an % 26tik 2018an % 22ra; aldi berean, nekazaritzako enplegua erdira jaitsi da aldi horretan bertan, eta 2018an batez beste % 4ra iritsi zen.
Espainiako banku-ikuskatzailearen ekonomialariek diotenez, “berreskuratzea” egungo hedatze-fasean, zerbitzuen adar batzuetan kontzentratu da; konkretuki, turismo jardueraren hedapenarekin, hain zuzen ere.
Espainiako ekonomiaren tertziarizazioa 1959an hasi zen eta Hirugarren sektorearen hazkundea islatzen du, bai produkzioan bai enpleguan. Hirugarren sektorearen hedapena urbanizazioa, eta biztanleriaren ongizate-maila igotzearekin lotuta dago; egitura ekonomikoen konplexutasunarekin. Prozesu horretan azaltzen da Espainiako ekonomia nekazaritzakoa izatetik industriakoa izatera pasatzea; batez ere, zerbitzuen ondoren, eta fenomeno hori dena hirietan gertatzen da. Hirugarren sektorearen hazkunde-joera BPGaren osaketan (Barne Produktu Gordina) eta biztanleria aktiboan ikusten da.
Zerbitzuen sektorea etengabe handitzeko prozesua baldintzatu duten arrazoiak hauek izan dira: Industrializazio progresiboa, zerbitzuen eskaera areagotzea eragin zuena, adibidez, garraioak, banku- eta finantza-jarduerak. Industria-garapenaren beste ondorio bat hirien hazkundea izan zen; horrela, osasuna, hezkuntza, merkataritza, etab. bezalako adarren eskaria. Turismoaren hazkundeak, 1980ko hamarkadatik aurrera batez ere, hotelak, jatetxeak, aisiarekin lotutako zerbitzuak, garraioak, bankuak eta abar garatzea bultzatu zuen. Turismoa, gaur egun, hirugarren sektoreko zutabe garrantzitsuenetariko bat ez ezik, Espainiako ekonomiarena ere bada.
Industriaren eta turismoaren garapenarekin batera, Espainiako gizartearen bizi-maila igo egin zen. Horren ondorioz, kontsumo-jarraibideak aldatu ziren, eta aisiarekin, kirolarekin, ostalaritzarekin, kulturarekin, etxeko zerbitzuarekin, haurtzaindegiarekin, bankuekin eta abarrekin lotutako zenbait zerbitzuren eskaria handitu zen.
1980ko hamarkadan, irakaskuntza, ikerketa, komunikazioak, osasuna, etab. bezalako zerbitzuak emateko gastu publikoa ere handitu egin zen. Aldi berean, Autonomien Estatua ezartzearekin, bikoiztu egin ziren administrazioak (zentrala eta autonomikoa), eta horrek funtzionarioen kopurua nabarmen gehitzea ekarri zuen. Zerga berriak ezarrita zerga-sistema modernizatzeak funtzionario, gestoria, finantza- eta ekonomia-aholkularitza eta abarren beharra dakar.
Emakumea lan-merkatuan sartzeak eta lan-merkatuan egindako aldaketek, besteak beste, haurtzaindegien edo etxe-zerbitzuen eskaintza handitzea ekarri zuten.
Azkenik, enpresetan kostuen kanporatze-fenomenoa gertatu da, eta lehen enpresan bertan egiten ziren zerbitzuen gehikuntzan agertu da. Horren adibide da gestorien, aholkularitzen, etab. hazkundea. Horren guztiaren emaitza hirugarren sektorearen hazkunde ikusgarria izan da, bigarren sektorearen kalterako, eta, horregatik, desoreka bat ere izan da autonomia erkidegoen hazkunde ekonomikoan; izan ere, batzuetan, hirugarren sektorea biztanleria aktibo okupatuaren % 70 baino gehiago da, beste batzuetan, berriz, ez da % 50era iristen. Zerbitzu-sektorea Madril, Balearrak eta Kanariar Uharteetan (turismoa) kontzentratzen da lehenik, eta Katalunian, Euskal Herrian, Murtziako Eskualdean eta Andaluzian ondoren.
Hirugarren sektorea Euskal Herrian
Euskal Estatistika Erakundeak, Eustatek, "Euskal Estatistika Urtekaria, 2017" argitaratu du. Horren arabera, EAEko BPGren ia % 70 zerbitzuen sektorekoak izan ziren 2016. urtean; ondoren, industriak % 23,9, eraikuntzak % 6,1 eta lehen sektoreak % 0,8.
Lurraldeka, Barne Produktu Gordinaren % 50,6 Bizkaian sortu zen, % 33 Gipuzkoan eta % 16,4 Araban, erakunde horrek ohar batean adierazi duenez.
Lan-merkatuari dagokionez, Eustatek adierazi du okupazioa % 65,7ra iritsi zela Euskadin aurreko urtean baino % 1,4 gehiago, eta langabezia % 13,4ra jaitsi zela, aurreko ekitaldian baino % 2 gutxiago.
Merkataritza
Era berean, barne-merkataritzan eta kanpo-merkataritzan banatzen da: Barnekoa: negozio txiki eta tradizionalak hiriguneetan eta hiriburuetan. Kanpoaldea: esportazioak eta inportazioak Sektore horrek langileen ia % 12 hartzen du. 10etik 6k txikizkako merkataritzan egiten du, nahiz eta handizkako merkataritza izan gehien fakturatu duena. Saltoki txikiek establezimendu guztien % 94,3, langileen % 56,3 eta Euskadiko fakturazioaren % 41,6 biltzen dituzte; merkataritza ertainak establezimenduen % 5,2, lanaren % 28,5 eta fakturazioaren % 41,7; era berean, establezimendu handiak establezimendu guztien % 0,5, langileen % 15,3 eta salmenten % 16,1 biltzen ditu. Zenbakietan, Euskadin 136.000 pertsonak egiten dute lan merkataritzan. Norberaren konturako pertsonek (autonomoek) izugarrizko garrantzia dute, gizarte-segurantzako filiazioen erdia baitira. Langileen profila emakumezkoa da gehienbat, 30 urtetik gorakoa eta goi-mailako hezkuntza-mailarekin, eta % 6k lanaldi osoko kontratu mugagabea du. Enpresei dagokienez, merkataritza kokatzen den egoera berrien ondorioz, saltoki baten iraupena ez da soilik " saltzeko gaitasunean " aurkitzen, baizik eta, batez ere, "Konektatuta egoteko eta modu profesionalean kudeatzeko gaitasunean". Nazioarteko dimentsioa funtsezko faktorea da euskal ekonomiaren lehiakortasunerako. Komunitatea kanpora ireki da, eta horren isla argia da haren esportazioen bolumen gero eta handiagoa, superabit komertzial bat lortu duena.
Kingsbury (Indiana)
Kingsbury Indianako herri bat da. LaPorte konderrian kokatua dago. 2010ean 242 biztanle zituen, 1.48 kilometro koadrotan banatuta.
Hirugarren sektore
Turismoa
Gastronomiak eta kulturak sortutako jarduera bihurtu da. Horrek guztiak turisten sarrera areagotzen lagundu du. Hona hemen turismoarekin egindako jarduerak: Ostalaritza Bidaia-agentziak eta bidaia-operadoreak Ostalaritza eta bidaia-agentziak dira sektore turistikoaren guztizko lanaren % 64,7a Beste jarduera turistiko batzuk 95.000 pertsonari ematen die lana (autonomia erkidego osoaren % 10)
Jurgis Baltrušaitis
Jurgis Baltrušaitis (Kaunas, Lituania, 1873ko maiatzaren 2a - Paris, Frantzia, 1944ko urtarrilaren 3a) lituanierazko eta errusierazko olerkaria izan zen. Joera sinbolistari lotu zitzaion hasieratik, eta bere garaiko aldizkaririk ospetsuenetan parte hartu zuen. Lurreko eskailera (1911) eta Mendirako xidorra (1912) ditu lan ezagunenak, baina hil ondoren argitaratu ziren Lirioa eta heriotza (1948) eta Zuhaitza sutan (1968) olerki-liburuetan nabari zaio ukiturik lirikoena eta malenkoniatsuena. Lituaniako joera sinbolistaren buruetako bat izan zen.
Hirugarren sektore
Ostalaritza
65.000 pertsona inguruk egiten dute lan ostalaritzan, hau da, langile guztien % 6,1ek. Ostalaritza-sektoreko lau establezimendutik hiruk bost langile baino gutxiago ditu. Ostalaritza-sektorean sartzen dira ostatu-zerbitzuak eskaintzen dituzten eta janari- eta edari-zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresak. Janarien eta edarien banaketak (jatetxeak, beste janari-zerbitzu batzuk eta edari-establezimenduak) establezimenduen % 90,2, % 88,7 enplegua eta % 8 fakturazioa hartzen ditu.
Garraioak eta komukikazioak
45.000 pertsonak egiten dute lan Euskadin garraioen, posta- eta posta-jardueren sektorean. Langile guztien % 4,8 dira. Barnean hartzen ditu hiriko eta hiriarteko errepideko garraioak, eta lurreko beste garraioak (trenbidea, funikularrak, etab.). Auto pribatua erabiltzean, joan-etorrien % 6 egiten dira, autobusa % 17 eta trenak % 13. Tren-lineen azpiegiturak atzerakada handia izan du. Hori konpontzeko lehenengo urratsak euskal Ya gauzatzea da. Etorkizun hurbilean, azpiegitura horrek nabarmen erraztuko du hiru hiriburuen arteko konexioa, baita penintsularekiko eta Europarekiko harremanak ere.
Zerbitzu profesionalak eta enpresa-zerbitzuak
Sektore honetan 132.000 langile daude, hau da, langile guztien % 12,6.2019an, 10.000 milioi euroko fakturazioa egin zuen. Negozio-kopuruaren % 3a administrazio-jardueretan eta zerbitzu osagarrietan sartzen da, eta gainerako % 6a jarduera profesional, zientifiko eta teknikoetan (jarduera juridikoak eta kontabilitatea, arkitektura eta ingeniaritza, ikerketa eta garapena, publizitatea eta beste batzuk).
Ahulezien, mehatxuen, indarguneen eta aukeren balantzea
Ahuleziak Dinamismo demografiko eskasa, biztanleriaren zahartze progresiboa dakarrena, etorkizuneko hazkunde ekonomikoa gehien muga dezakeen elementuetako bat delarik. Hiritartze eredu berriek mugikortasun beharrak handitzen dituzte, eta, horregatik, garraio eta gizarte zerbitzuen (ospitaleak, zentroak, etab.) beharrak ere bai. Desoreka handia dago sektorearen bolumenean merkataritza arlokoak ez diren zerbitzuen artean, hau da, zerbitzu publikoak eta erdipublikoak barne hartzen dituen guztia, Europako batezbestekoa baino askoz ere txikiagoa den merkataritza-zerbitzuen sektorearen aldean.
EAEko egitura ekonomiko eta sozialak zerbitzu erkide ugari ditu gurekin lehiatzen diren sozietateetan. Zerbitzu pertsonalen edo hurbileko zerbitzuen eskaintza txikiagoa izatea, edo kasu askotan mota horretako zerbitzuak publikoak izan behar direla eskatzea: Haurren eta adinekoen zaintza, esaterako, beste alderdi batzuetan antzemandako aldaketetara egokitzeko beharrezkoa den gizarte-egokitzapena galarazten dute. Lurraldearen zati handi batek sektore turistikoa bultzatzeko duen gaitasuna, ez bakarrik udako hilabeteetan, baita urtean zehar ere. ETEen sare industrial batean enpresei zerbitzuak ematea ezinbestekoa da. Ildo horretatik, Euskadik sektore honen garapena erraztuko duten beharrezko azpiegiturak prestatu behar ditu; horretarako, berariazko eremuko sare industrialarekin eta parke teknologikoen sarearekin lotutako jarduera-eremu bereziak sustatu behar ditu.
Prestakuntza teknikoa duten belaunaldi gazteei sektore horretan enpresa-proiektuak garatzeko aukera eskaintzea. Nolabaiteko kalitate falta ematen diren zerbitzuetan. Industriarentzat kalitatearen kontzeptua biziraupenaren gakoetako bat den bezala, zerbitzuen sektorea ez da nazioarteko lehiari oraindik horren lotuta ez dagoen sektorea, eta ez da intentsitate berdinarekin prestatzen ari gure mugetatik kanpo zerbitzuak kontratatzeko erraztasunetik etorriko den etorkizuneko krisi bat saihesteko.
Sektore honetan ere, funtsezkoa da kalitatea eta bikaintasuna bilatzea. Indarguneak Kantauri itsasoko, Atlantikoko eta Ebro Ibarreko korridoreen elkargunean autonomia-erkidegoak duen posizionamendu estrategikoa. Bereziki, portu- eta aireportu-azpiegiturak oso garatuta daudenez, Europako Arku Atlantikoan garraioen “hub” intermodal bilakatu daiteke eskualdea. Per capita errenta handia. Espainiako batez bestekotik gorako ekoizpena, lan-merkatu eraginkorra, giza kapitalaren stock garrantzitsua, kapital fisiko pribatua, kapital publikoa, prestakuntza-sistema, etab. Mehatxuak Egungo egoera ekonomiko eta finantzarioa. Herrialde lehiakideen posizionamendu estrategikoa. Aukerak Krisiak berak negozio eta garapen aukera berriak ematen ditu. Munduko merkataritzaren hazkundea. Aurrera egiteko eta abangoardia teknologikoan kokatzeko aukerak. Sustraitutako hezkuntza eta informazioaren eta komunikazioaren teknologia berrietara irekitzea.
Berrikuntza zerbitzuen sektorean
Zerbitzuen sektoreak funtsezko zeregina du ekonomia garatuetan. Ez bakarrik ekonomia horien ekoizpen-egituraren zati handi bat kontabilizatzen duelako, baizik eta ekonomia horien hazkunde-eragile nagusia ere delako, bai zuzenean, bai gainerako sektoreekin, batez ere manufakturekin. Hala eta guztiz ere, duela gutxira arte ez da zerbitzuen funtzionamendua eta barne-dinamika sakon eta modu autonomoan aztertzen hasi. Jarduera horiek nola funtzionatzen duten jakiteko interes berri horren barruan, azpimarragarriena berrikuntza da, bai eta zerbitzuen berrikuntzak ekonomia aurreratuen hazkundean duen zeregina ere.
Zerbitzuen sektorea, tradizionalki, nekazaritzan edo manufaktura-industrian sartzen ez zen guztia barne hartzen zuen jarduera heterogeneotzat hartu izan da. Zerbitzuen hondar-izaera hori eskutik helduta joan da ikuspegi negatibotik definituta, eta, horren ondorioz, zerbitzuak ez berritzailetzat eta teknologikoki atzeratutzat hartu dira.
Ikuspegi enpirikotik, zerbitzuen berrikuntza aztertzen duten ekarpen gutxi daude oraindik, nahiz eta azken hamarkadan lan eta aldizkari espezializatuen kopurua esponentzialki hazi den.
Zerbitzuen berrikuntzan interes akademikoa hain berandu izatearen arrazoietako bat zerbitzuen sektoreko berrikuntzak definitzeak eta aztertzeak dakartzan zailtasunak izan dira, baita sektore arteko eta nazioarteko datu homogeneorik eza ere. Horren ondorio bat berrikuntza I+Grekin soilik lotu izan dela da, eta horregatik zerbitzuetako berrikuntza gutxietsi egin da.
Gaur egun, zerbitzuak aktibo handienetakoak dira teknologien erabileran, ez bakarrik informazioarekin eta komunikazioekin zerikusia dutenak, baizik eta berritzaile aktiboak eta funtzionaltasun eta beharrizan teknologiko berrien eskatzaileak ere badira, bai produkzioaren ikuspegitik, bai zerbitzua antolatzearen eta hornitzearen ikuspegitik.
Zenbait zerbitzu, hala nola diseinuan, I+Gn eta ingeniaritza teknikoan diharduten ezagutzan intentsiboak diren enpresentzako zerbitzuak gero eta garrantzitsuagoak dira berrikuntzak sortzeko, manufaktura-enpresek asimilatu eta inplementatzen dituztenak.
Hala ere, nabaritzen da zerbitzuen sektorearen barruan aniztasun handia dagoela, bai barne-ikuspegitik, bai berrikuntzaren ikuspegitik. Ezagutzan eta teknologian intentsiboenak diren enpresa batzuk hirugarren sektorekoak dira. Baina zerbitzu enpresen beste kopuru handi baten ezaugarria teknologia gutxiago erabiltzen dela da, baita lanbide arruntagoak eta prestakuntza eta ezagutza maila txikikoak ere.
Zerbitzuen erregularizazioa hobetzea europar batasunean eta espainian
Zerbitzuen sektorea BPGren % 75 baino gehiago da, eta Europar Batasunean sortutako hamar lanetik bederatzi. Berez funtsezkoa izateaz gain, bere eraginkortasuna funtsezkoa da industria-sektorearen lehiakortasunerako.
Europako merkatua integratzeko eta zerbitzuen sektorearen erregulazioa hobetzeko ahaleginek hobekuntza positiboak izan dituzte Espainian eta Europan azken hamarkadetan. Baina datuek adierazten dute oztopo jakin batzuk mantentzen direla eta arazoak zehazki zeintzuk diren eta horien aurrean nola jokatu identifikatzea gero eta zailagoa dela. Hobetzeko, ikuspuntu ekonomikotik, ezin zaio uko egin.
Europa mailan, 1988an, Europako Batzordeak benetako barne-merkaturik ez izatearen kostua kalkulatu zuen, hesiek iraun zutelako. Ondorioztatu zen estatu kideen artean ondasun eta zerbitzuen mugimendu askea bermatzea BPGaren % 4,25 eta % 6,5 artean gehigarria izango zela. Honen emaitzek oinarri ekonomikoa eman zuten barne-merkatuaren eraikuntzari bultzada emateko. Hala ere, zerbitzuen arloan bultzada hori ez zen gauzatu 2006an zerbitzuen zuzentaraua onartu zen arte.
Espainiarentzat, zerbitzuen zuzentaraua transposiziotik eratorritako eragin-estimazio guztiak positiboak ziren. Adibidez, Ekonomia eta Ogasun Ministerioaren kalkuluek, REMS ereduaren bidez, BPGren % 1,21eko igoera eta enpleguan epe ertainera % 0,75eko hazkundea jasotzen zuten. Eragin ekonomiko horren itxaropenak balio izan zuen zuzentarauaren anbizio handiko transposizioa sustatzeko eta Espainiako ekonomiaren funtsezko sektoreetan sakoneko erreformen ezarpena bultzatzeko.
Espainiarako ondorioak, beraz, ez dira Europan atera daitezkeenen oso bestelakoak. Asmo handiz ezarritako zerbitzu-sektorean erregulazioa hobetzeak izan dezakeen eragin ekonomikoa ezinbestekoa da hazkunde ekonomikoa suspertzeko.
Fusako Shigenobu
Fusako Shigenobu (重信 房子) (Setagaya, 1945eko irailaren 28) japoniar iraultzaile eta militante komunista da, jada existitzen ez den Japoniako Armada Gorria talde gerrillariaren sortzailea eta liderra.
Hirugarren sektore
Hirugarren sektorearen hazkunde proozesu historikoa
Hirugarren sektorea industrialaren eskutik hazten da, eta harekin garatzen da. Industriaurreko ekonomian zerbitzuen sektorea ez zen existitzen, hala ere, Estatuko Administrazioa, merkataritza, garraioa eta zerbitzu pertsonalak aurrera eramaten ziren. Badirudi hirugarren sektorean enplegatutako biztanleria aktiboa oso gutxi zela; industrian, aldiz, zertxobait ugariagoa zen, eta sektore gehiena nekazaritzan enplegatuta zegoen. Hala ere, egia da pertsona talde batzuk garraioan espezializatuta zeudela, industriaren gainetik.
Fusako Shigenobu
Haurtzaroa gerraostean
Fusako Shigenobu irailaren 28an jaio zen Japonian, Ameriketako Estatu Batuek okupatuta zuten garaian Hirugarren alaba izan zen, Tokioko merkatarien familia apal batean. Porrot militarrak eta aitak aldarrikatutako ideologia faxistak zapaldutako herrialde batean zuen haurtzaroa izan zen munduaren ikuspegi politikoa.
Hirugarren sektore
Hirugarren sektorearen hazkunde proozesu historikoa
Industria iraultzaren hasieran, eta estatu liberalak sendotu aurretik, hirugarren sektorean lan egiten zuen biztanleria aktiboak gora egin zuen. Industrian enplegatua baino txikiagoa bada ere, denbora gutxian nekazaritzan lan egiten duena baino handiagoa da. Aldi horretan, zerbitzuak ugaritu eta dibertsifikatu egiten dira, eta, aldi berean, profesional gehiago egiten dira. Zerbitzuen kontratu pribatuak inoiz ez bezalako gorakada ematen dio sektore honi. Hori guztia hiri hazkundearen eta kontzentrazioaren aldi berean.
XX. mendean, eta Estatu demokratikoa sendotzearekin batera, industriaren produktibitatea handitu egiten da, eta teknologiak ez du beharrezkoa egiten lan-indar asko erabiltzea. Aldi berean, zerbitzu gehiago eta dibertsifikatuagoak eskatzen dira. Gaur egungo gizarte garatuetan, zerbitzuen sektorea biztanleria aktibo gehien enplegatzen duen jarduera ekonomikoen multzoa da, industriaren eta nekazaritzaren gainetik, baita bi sektoreak batuta ere. Garatutako edozein herrialdetan, biztanleria aktiboaren % 70 baino gehiago sektore horretan ari da lanean, eta % 80ra irits daiteke.
Haghpat monasterioa
Haghpat monasterioa (Հաղպատ) edo Haghpatavank (Հաղպատավանք) X. mendean fundatutako armeniar monasterio bat da, Lori probintzian kokatua.