cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sallaumines
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.445 ziren, horien artean 3.588 aktiboak ziren eta 2.857 inaktiboak ziren. 3.588 pertsona aktiboetatik 2.736 lanean zeuden (1.655 gizon eta 1.081 emakume) eta 852 langabezian zeuden (504 gizon eta 348 emakume). 2.857 pertsona inaktiboetatik 569 erretiraturik zeuden, 842 ikasten zeuden eta 1.446 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sallaumines udalerrian 3.929 unitate fiskal zeuden, 10.418,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.894 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 223 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 3 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 81 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 28 administrazio publikoko enpresak ziren eta 21 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 55 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 5 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 9 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 35 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 12 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Paroedura gracilis
Paroedura gracilis Paroedura generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Ashland konderria (Ohio)
Ashland konderria (Ashland County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashland da. 2010eko zentsuaren arabera 53,139 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Ashland konderriak 11,054 kilometro koadro ditu. Horietatik 997 ura dira. Beste 109,543 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 48,07 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 53,139 pertsonetatik 51,853 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 501 dira. 395 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 39 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 275 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 477 pertsonek kokatzen zuten.
Hideki Uchidate
Hideki Uchidate (内舘 秀樹, 1974ko urtarrilaren 15a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.
Lolcat
Lolcat ("laugh out loud" eta "cat" ingelesezko hitzetatik) Interneten maiz erabilitako meme bat da, katuen irudi xelebreak umorezko testuekin batera erakusten dituena.
Historia
Harry Pointer argazkilari britainiarrak, erretratu-argazkilari sorta sortu zuen 1870 eko hamarkadan, hainbat egoeratan kokatutako katuak bilduz. Horiei, helegitea gehitzen saiatzeko asmoz, testu dibertigarria gehitzen zion. Lehenagoko beste figura aipagarri batzuk Harry Whittier Frees eta Walter Potter (muntatutako animaliak erabiliz) daude.
Harpeko Saindua
Harpeko Saindua, edo Harpeko Saindia, Bidarraiko Zelaiburuko hormatzarraren beheko aldean, Nafarroa Beherean, haitzulo bateko ondoan, zoko ilun batean, dagoen estalagmitari eman zaion deitura; giza itxura du eta ustez "santu" baten irudiari dagokio. Garai batean erromes-lekua izan zen, bereziki Hirutasun Santuaren egunean.
Lolcat
Historia
"Lolcat" hitzaren termino grabatuaren lehen erabilera 4chan, irudi anonimo batean erabili zen. "Lolcat" hitza, 2006 ko ekainean hasi zen erabiltzen eta lolcats.com domeinu izena, 2006ko ekainaren 14 an erregistratu zen. Something Awful bezalako foroetan erabiltzeak ekarri zion “lolcat” hitzari ospea. “Ikenburg adds” gaineratu du "irudiak interneten inguruan irrist egiten aritu da urte askotan, hainbat etiketaren menpean, baina 2007ko hasieran gorakada itzela egin zuen “I Can Has Cheezburger?" webguneari esker”. "I CAN HAZ CHEEZBURGER" buruzko lehen irudia 2007 ko urtarrilaren 11 an argitaratu zen, eta ustez Something Awful webgunetik. Lev Grossman of Time-k idatzi zuen “adibide ezagunena seguruenik 2006koa da”, baina gero bere burua zuzendu zuen blog batean, non irakurleek bidali zizkieten froga anekdotikoetan oinarrituta, "Caturday" -ren jatorria eta orain gutxi batzuek "lolcats" izenarekin ezagutzen duten irudi asko 2005. urtearen hasieran argitaratu zirela. Domeinu-izena caturday.com "2005eko apirilaren 30 ean erregistratu zen.
Sent Marcèu de Carreireta
Sent Marcèu de Carreireta Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2012an 807 biztanle zituen.
Harpeko Saindua
Sinesmena
Sinesmenaren arabera, harri berezi horretatik isuritako ura larruazalaren eta begien eritasunak osatzeko balio du. Helburu horrekin erromes asko joaten zen aipatutako haitzulora bertan oihalezko xingolez azaleko eritasunak garbitzeko. Gaur egun tradizioa asko jaitsi da.
Lolcat
Historia
2014 ko abenduan, lolcat hitza Oxford English Dictionary sartu zen.
Sent Marcèu de Carreireta
Biztanleria
2007an Saint-Marcel-de-Careiret udalerrian erroldatutako biztanleak 685 ziren. Familiak 269 ziren, horien artean 67 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 95 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Harpeko Saindua
Sinesmena
Iritzi gehienen arabera Harpeko Sainduaren debozioa kristautasunaren aurrekoa da eta ziur aski Mari jainkosaren mitoarekin lotura zuzena izango luke. Tradizio honekin lotuta kontatzen den narrazioak beste tokitan Mariren inguruan kontatzen direnekin antza handia du.
Sent Marcèu de Carreireta
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lolcat
Formatua
Gehienetan, irudia digitalki editatzen da nahi den efektua lortzeko. Batzuetan, epigrafeak hizketa-burbuila gisa balio du, katuaren iruzkin bat adierazteko edo irudia deskribatzeko. Testua ingeles estandarrarekin idatzita dago, bat ez datorren ortografia eta sintaxiarekin, "aditz arrotz konjugatuak aurkezten ditu, baina arau ortografiko eta gramatikal multzo berri bat egiteko joera du." Estereotipoek Interneten jergari, gramatika txarra egozten diote. Askotan lolcat irudi izenburuak esaldi txantiloiak hartzen ditu. Esaldi batzuek iturri ezaguna dute, oro har oso zabalduta dauden memeak, esate baterako.
Sent Marcèu de Carreireta
Etxebizitza
2007an 350 etxebizitza zeuden, 282 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 325 etxeak ziren eta 25 apartamentuak ziren. 282 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 99 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 208 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 120 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Harpeko Saindua
Narrazioa
Barandiaranek jasotako tradizioaren arabera neska gazte bat artzain lanean zebilen mendi haietan. Egun batean galdutako antxume batzuk bilatzera joan zen Artzamendi ingurura. Itzultzen ez zenez herritarrak haren bila irten ziren eta haitzuloaren sarrera topatu zuten. Barruan neska aurkitu zuten, harrizkoa bihurtuta. Kobazuloaren lekua suzko bola batek markatzen du zerutik. Estalagmitatik erortzen den ura santuaren negarra da.
Sent Marcèu de Carreireta
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Torloju ponpa
Torloju ponpa bat, mugimendu positibokotzat hartutako ponpa hidrauliko mota bat da, ohikoetatik edo ponpa zentrifugoetatik ezberdintzen dena. Ponpa honek, atorra baten barnean mugitzen den eta likidoa torlojua eta atorraren artean mugiarazten duen torloju helikoidal eszentriko bat erabiltzen du.
Bereziki egokia da fluido likatsuak ponpatzeko, solido kopuru handiak dituztenak, mugitzerik behar ez dutenak edo astindutakoan, bitsak eratzen dituztenak. Torloju ponpak likidoa mugitzen duenez, honek ez du mugimendu zakarrik jasaten, mahats ale osoak ere ponpa ditzakeelarik.
Bere erabileretako bat, araztaileetako etapa ezberdinetako lokatzak ponpatzea da, iragazki-prentsetatik datozen %22tik 25era bitarteko lehortasuna duten deshidrataturiko lokatzak ere ponpa ditzakeelarik.
Halako ponpak, mundu osoan erabiltzen dira petrolioaren industrian, biziki likatsua den eta solido kopuru handia duen petrolioa ponpatzeko. Ponpa hauen garapen berriek, ponpaketa faseanitza ahalbidetzen dute.
Ponpa mota hauek, euren deskargarako isuri finkoekin lan egin dezakete, presio aldagarriko sare baten aurka ponpatzen badute ere, petrolio bilketa sareetan erabil daitezkeen ponpaketa ekipo bikain bihurtuz. Ponpa zentrifugoen kasuan, emandako isuria, bere deskargarako presioaren araberakoa da.
Sent Marcèu de Carreireta
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 429 ziren, horien artean 307 aktiboak ziren eta 122 inaktiboak ziren. 307 pertsona aktiboetatik 281 lanean zeuden (143 gizon eta 138 emakume) eta 26 langabezian zeuden (16 gizon eta 10 emakume). 122 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Marcel-de-Careiret udalerrian 286 unitate fiskal zeuden, 733 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.230 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
La Basconia
Compañía Anónima Basconia, La Basconia bezala ezaguna, Bizkaiko metalurgia alorreko fabrika bat izan zen, Basaurin kokatua, Ibaizabal ibaiaren ondo-ondoan.
Sent Marcèu de Carreireta
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
La Basconia
1892. urtean, bizkaitar zenbait industrialari Ildefonsa Ayarragarayrekin, Gorbeñaren alargunarekin, harremanean hasi ziren. Asmoa latorri zko xaflak egiteko fabrika bat sortzea zen, alargunaren jabetza ziren Larrazabal-Kareagako lursail batzuetan. XIX. mendean sortutako metalurgia fabrika horrek hamarkada batzuk iraun zituen. Hasieran latorrizko xaflak egitetik geroago metalezko estruktura nahiko handiak ere egitera pasatu ziren. 1969. urtera arte. Urte horretan fabrika ez zen desagertu, baina urte horretan AHV enpresak bereganatu zuen La Baskonia.
Bere garaian lanpostu ugari kudeatu zituen La Basconiak (fabrika, XX. mendean, 3.500 langile izateraino heldu zen). La Basconia fabrikan eraiki ziren, esaterako, Deustuko Zubia (1934), Mesedeetako Andra Mariaren elizaren metalezko kupula Areetan, Getxon (1954), San Mames zaharreko Arkua (1953), eta beldar-traktore bat ere bai, 1929an, 60 CV.ko Mercedes motor batekin ekipatua. Fabrika honek Basaurin azpiegitura batzuk eginarazi zituen, La Basconia zubia, esate baterako. Langileentzako etxebizitza sozial batzuk ere sustatu zituen bere garaian. Osasun zerbitzuak eskaintzeko eraikuntza bat, Guardia Zibila ren kuartel-etxe bat, ekonomatu bat, Baskoniako Botikina (gaur egun beilatokia da); Arte eta Lanbideen eskola zena (Baskoniako Aprendiz Eskola esaten zitzaion); San Jose Ikastetxea (kristau eskola) ; Probidentzia Eskola, (kristau eskola) ; Social Antzokia; San Pedro eliza ...
Sent Marcèu de Carreireta
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lolcat
Parodiak
Lolcat kontzeptuaren parodien artean, antzeko estiloko beste animalien argazkiak (adibidez, txakurrei buruzko "loldogak", etab.) daude.
Grisy-les-Plâtres
Grisy-les-Plâtres Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grisy-les-Plâtres udalerrian erroldatutako biztanleak 593 ziren. Familiak 210 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 105 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 238 etxebizitza zeuden, 216 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 219 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 216 etxebizitza nagusietatik 180 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 167 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 406 ziren, horien artean 323 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 323 pertsona aktiboetatik 311 lanean zeuden (173 gizon eta 138 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grisy-les-Plâtres udalerrian 208 unitate fiskal zeuden, 585 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.567 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak okindegiak ziren.
2000. urtean Grisy-les-Plâtres udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bigarren lerroko (errugbia)
Bigarren lerroko edo bigarren lerro (lock edo second row; deuxième ligne) uztartze bateko jokalari-lerroa; jokalari horien aurrean kokatuak dauden aurreneko lerroko jokalariei heldu eta bata bestearen ondoan kokatuak dauden bi aurrelarik osatzen dute. Ezkerreko jokalariak 4 zenbakia darama; eskuinekoak, aldiz, 5 zenbakia. Bigarren lerroak eratzen du uztartze geldo baten muina.
Jeu-les-Bois
Jeu-les-Bois Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Jeu-les-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 361 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 180 etxebizitza zeuden, 135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 176 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 135 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Jeu-les-Bois udalerrian 149 unitate fiskal zeuden, 397 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.246 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Jeu-les-Bois udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.604 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mareil-sur-Loir
Mareil-sur-Loir Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 296 etxebizitza zeuden, 232 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 290 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 232 etxebizitza nagusietatik 173 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 90 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 365 ziren, horien artean 289 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 289 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (146 gizon eta 109 emakume) eta 35 langabezian zeuden (14 gizon eta 21 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mareil-sur-Loir udalerrian 246 unitate fiskal zeuden, 626 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.025 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Mareil-sur-Loir udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 781 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Labeobarbus progenys
Labeobarbus progenys Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Honorio II.a (antipapa)
Pietro Cadalo (Verona ondoan, c. 1010 - 1072) italiar elizgizona izan zen. Honorio II.a erlijio izenaz antipapa izan zen 1061 eta 1072 bitartean. Parmako apezpikua zela (1044), Inperioak izendatu zuen antipapa, ez baitzuen onartzen Alexandro II.a Aita Santutzat. Erroma hartu zuen (1062), baina alemaniar printzeak alde batera utzirik, bere barrutira erretiratu behar izan zuen.
Gnathophis parini
Gnathophis parini Gnathophis generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Alice in Wonderland (1976ko filma)
Sinopsia
Alicek bere ustezko maitale William irain du bere eskaereei uko eginez. Gogaituta, Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian irakurtzen lo geratuko da. Untxi Zuria ametsetan agertu eta sexu-paradisu batera eramango du.
Reinaldo Arenas
Reinaldo Arenas Fuentes (Aguas Claras, Kuba, 1943ko uztailaren 16a - New York, AEB, 1990eko abenduaren 7a) gaztelaniaz idatzi zuen idazle kubatarra izan zen: nobelagile, poeta eta antzerki idazlea.
Biografia
Arenas nekazari-ingurunean jaio zen, Oriente probintzian, baina familia laster jarri zen bizitzen Holguín hirian. Gaztetan Fulgencio Batistaren diktaduraren kontra agertu zen, eta altxamendu eta iraultza kubatarrean parte hartu zuen horregatik.
Idazteari 13 urterekin ekin zion, eta Virgilio Piñera eta Jose Lezama Lima izan zituen maisu. Argitaratzen hasi orduko jasan zuen Alderdi Komunistaren zentsura ("El mundo alucinante" liburuagatik). Kuban homosexualitatea zigortzen zen garai batean, aginteak jazarria izan zen Arenas.
1973an, kontrairaultzaile izatea egotzita giltzapetu egin zuten. Askatu ondoren, Kubatik ihes egiten saiatu zen, bai pneumatiko baten gainean, bai Guantanamotik, non ia-ia metrailatuta hil zuten.
1980an, pasaporte faltsu bat lortu eta Kubatik ihes egin zuen. Kubako orduko erbesteratu gehienek bezala, AEBetako Floridan, Miami hirian, jarri zen bizitzan. Hala ere, intelektual ugarik ez zioten kasu egin; segituan ohartu zen Miamin dirurik gabeko erbesteratu bat hutsaren hurrengoa besterik ez zela.
Alde batetik bestera ibili eta gero, 1990ko abenduaren 7an, New York hirian "Antes que anochezca" autobiografia idatzi eta egun gutxitara, bere buruaz beste egin zuen. Liburu horretan dago oinarritua Before Night Falls 2000. urteko filma.
Clupisoma sinense
Clupisoma sinense Clupisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Schilbeidae familian sailkatzen da.
Koji Homma
Koji Homma (本間 幸司, 1977ko apirilaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds eta Mito HollyHock.
Paroedura maingoka
Paroedura maingoka Paroedura generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Bordèras (Gironda)
Bordèras Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bourdelles udalerrian erroldatutako biztanleak 122 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 11 hutsik zeuden. 56 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
José Antonio Nieves Conde
José Antonio Nieves Conde (Segovia, 1915-Madril, 2006) kazetari eta zinema zuzendari espainiarra izan zen. Ideologikoki falangista, Espainiako Gerra Zibilan hartu zuen parte. Hasiera batean frankismoaren aldeko artista bezala ageri bazen, laster kritiko bezala nabarmendu zen eta, ondorioz, zentsurarekin arazo handiak izan zituen.
Bordèras (Gironda)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 75 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (27 gizon eta 24 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 gizon). 20 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
José Antonio Nieves Conde
Biografia
Familia ugariko semea, aita militarra, txikitatik zinemak erakarri zion. Batxilergoa Segovian egin zuen eta, ondoren, Madrilera joan zen han Zuzenbidea ikasteko asmoz baina, gerra zela eta, ikasketak burutu ez zituen. Madrilen Falange Española de las JONS alderdi faxistan afiliatu zen. Espainiako Gerra Zibilarekin, kolpistekin bat egin zuen eta frontera boluntario gisa joan zen. Francok Falangearen eta Karlisten batasuna agindu zuenean, Nievesek bere desadostasuna erakutsi zuen, Manuel Hedilla falangistaren alde jarriz. Hedilla José Antonio Primo de Riveraren bigarrena zen eta batasuna horren aurka azaldu zen; lehen unean Falangearen kontrolarekin egin zen baina, ondoren, atxilotua eta espetxeratua izan zen. Nievesek, bestetik, frontean jarraitu zuen eta infanteriako behin-behineko alfereza izendatu zuten.
Bordèras (Gironda)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
José Antonio Nieves Conde
Biografia
Behin gerra bukatuta, Segoviara itzuli zuen eta hango hedabideetan lanean hasi zen. Ondoren, itzuli zen Madrilera non 1939tik 1942ra, Primer Plano aldizkarian erredaktorea izan zen; aldizkari horretan Fuera de Cuadro saila idazten zuen. Pueblo egunkarian zinema kritikoaren lana egin zuen. Zinema munduan ezagunak egin zituen, tartean Carlos Fernández-Cuenca, Luis Gómez Mesa eta Rafael Gil; azken horrekin laguntzaile gisa lanean hasi zen 1941an. 1942an kazetaritza utzi zuen, antza denez, egunkariko zuzendaritzarekin arazoak izanez gero. 1946 arte bost filmetan lan egin zuen, besteak beste, Viaje sin destino eta Tierra sedienta. 1946an bere lehen filma zuzendu zuen, Senda ignorada, 24 filmen lehenengoa.
Sariak
Bere alde kritikoena azaldu arte sari ugari jaso zituen.
Bordèras (Gironda)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Bourdelles udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kurjenrahka Parke Nazionala
Kurjenrahka Parke Nazionala (Kurjenrahkan kansallispuisto), Finlandia hego-mendebaldeko ertzean dagoen parke nazional bat da, Turku hiriaren ondoan.
Bolesław Bierut
Bolesław Bierut (Lublin, Batzarreko Polonia, 1892ko apirilaren 18a - Mosku, 1956ko martxoaren 12a) poloniar politikari komunista izan zen. Poloniako presidentea izan zen 1947tik 1952ra.
1912an Poloniako Alderdi Sozialistan sartu zen eta 1915etik aurrera mugimendu kooperatiboan parte hartu zuen. 1921etik alderdi komunistako kide izan zen eta hainbat aldiz entrenamendua jaso zuen Moskun. 1933 eta 1938 artean kartzelan egon zen. Alemaniak Polonia inbaditu ondoren, Sobietar Batasuneko gerraren zati bat igaro zen. Alemaniako Polonia inbaditu ondoren, gerraren zati bat Sobietar Batasunean igaro zuen.
Kurjenrahka Parke Nazionala
Historia
Harri Aroko ehiztari-biltzaileak izan ziren eremu honetako aurreneko populatzaileak. Brontze eta Burdin Aroko aztarnak ere aurkitu dira. Dena den ez dirudi asentamendu iraunkorrik izan zenik XVIII mendearen erdialderarte. Lehendabiziko herria Savojärvi aintziraren ertzean sortu zen.
Bolesław Bierut
1943an alderdi komunistaren batzorde zentralean sartu zen eta Władysław Gomułkarekiko lehia luzea hasi zuen. Poloniako Askapenerako Batzorde Nazionala zuzendu zuen Lublinen eta Potsdamgo Batzarran parte hartu zuen.
Nazien porrotaren ondoren, Polonia komunistako politikari nagusia izan zen. Estatuko Kontseilu Nazionaleko presidente (1944-1947), Poloniako presidente (1947-1952), lehen ministro (1952-1954) eta Alderdi Komunistaren Batzorde Nagusiko idazkari nagusia (1948-1956) izan zen. Polonian sistema stalinista modu gupidagabean ezartzea erabaki zuen eta Gomułkarekin batera Poloniako aldaketa historikoen arduraduna izan zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Bere agintaldian erregimen errepresibo eta beldurrezko bat ezarri zuen.
Kurjenrahka Parke Nazionala
Historia
1978 urtean dagoeneko Gobernuak erabaki zuen Parke Nazionala sortzea baina 20 urte luzatu zen prozesua eta 1998an ezarri zen azkenean.
Flora eta fauna
Zohikaztegiek osatzen dute parkea baina berezko basoa ere aurkitzen da aipaturiko uharteetan, azken 150 urtetan gizakiaren erabilerarik izan ez duena. Ipar-katamotza aurkitzen da bertan, ohikoa da hartz arreak eta otsoak ikustea ere.
Christopher Wylie
Christopher Wylie (Victoria, Columbia Britainiarra, 1989ko ekainaren 19a) kanadar barneko salatzailea da, berak salatu zuen-eta Facebook eta Cambridge Analytica enpresen arteko eskandalua. Ordura arte bera zen ikerketa zuzendaria Cambridge Analytican.
2018an Wylie barneko salatzaile bihurtu zen, eman zizkionean The Guardian egunkariari hainbat dokumentu, non deskribatzen ziren Cambridge Analyticaren jarduera sekretuak. Dokumentuek azaltzen dute Cambridge Analyticak zelan erabiltzen zituen baimen barik Facebook sarearen 87 milioi erabiltzaileren datu pribatuak, erabiltzeko 2016ko AEBetako hauteskunde presidentzialetan, boto-emale jakin batzuen artean eraginez. Kanpainak oinarritzen ziren profil psikologiko eta pertsonaletan, Facebook-en datuetatik jasotakotakoak.
2018ko martxoaren 27an Wyliek deklaratu zuen Britainia Handiko Digitalizazio, Kultura, Hedabide eta Kirol Batzordean, eta bertan informazio gehiago eman zuen Cambridge Analytica enpresaren eta beraren aliatuen praktiken gainean.
Staphylococcus
Staphylococcus generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, koko itxura dutenak. Koko hauek mordoetan biltzen dira, tankera oso tipikoak hartuz (ikusi argazkia). Ez dira mugitzen eta ez dute esporarik sortzen.
Christopher Wylie
Wylie errebelazioek gobernuen ikerketak eragin zituzten Atlantikoaren alde bietan, eta indartu pribatunaren inguruko kezkak.
Daniel Moyano
Daniel Moyano (Buenos Aires, Argentina, 1930eko urriaren 6a - Madril, Espainia, 1992ko uztailaren 1a) gaztelaniazko idazlea, kazetaria eta musikagilea izan zen.
Staphylococcus
Estafilokokoen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
Christopher Wylie
Bizitza
Wylie-ren gurasoak, Kevin Wylie eta Joan Carruthers, sendagileak dira. Victoria hirian hazi zen, Columbiako Britainian. Haurra zela, dislexia eta hiperaktibitatea diagnostikatu zioten.
Daniel Moyano
Bizitza
1976an bere herrialdea (Argentina) utzi behar izan zuen, Videla jeneralaren estatu-kolpearen kontra egiteagatik. Orduan, Madrila joan zen eta kazetaritzan hasi zen lanean. Baina beste hainbat lanbidetan aritu behar izan zuen: igeltsero, mekaniko, biolinista, esate baterako.
Staphylococcus
Estafilokokoen espektro termikoa oso zabala da: 8º eta 46 °C-en artean hazten dira.
Christopher Wylie
Bizitza
Hamasei urterekin utzi egin zuen eskola. Hamazazpirekin, ostera, Michael Ignatieff Kanadako oposizioko liderrarentzat ari zen lanean. Hemeretzi urte zituela, programatzen ikasi zuen bere kasa. Hogei urterekin Zuzenbidea ikasten hasi zen Londresko Ekonomia Eskolan.
Daniel Moyano
Bizitza
Lehenengo liburua Argentinan argitaratu zuen 1960. urtean, Artistas de variedades (Barietateko artistak). Lan hark harrera ona izan zuen, bai kritikarien aldetik, bai irakurleen aldetik. Daniel Moyanok Buenos Aires hiriaren eta Argentinako gainerako lurraldeen arteko harremana aztertu zuen oinarrian, herrialdearen barrualdetik hiribururako migrazioaren bidez: La lombriz (1964, Zizarea), Una luz muy lejana (1966, Oso urruneko argi bat), El fuego interrumpido (1967, Su-etena), El oscuro (1968, Iluna), El trino del diablo (1974, Deabruaren txioa), El vuelo del tigre (1976, Tigrearen hegaldia), Libro de navíos y borrascas (1983, Itsasontzien eta ekaitzen liburua). Eleberriez gainera, ipuinak ere idatzi zituen: El monstruo y otros relatos (1967, Mamua eta beste kontakizun batzuk). Moyanoren beste lan aipagarriak dira Mi música es para esta gente (1970, Nire musika jende honentzat egina da) eta El estuche de cocodrilo (1974, Krokodrilozko estutxea).
Staphylococcus
Laborategian hazteko hazkuntza-inguru hautakorrak erabiltzen dira, gatz kontzentrazio altuak dituztenak. Horrela, estafilokokoak ez diren bakterioak hiltzen dira. Manitol agarra gazia da hautakorra den horietako bat.
Christopher Wylie
Bizitza
2013an SCL Taldean sartu zen, geroago Cambridge Analytica bihurtuko zena.
Staphylococcus
Staphylococcus aureus
Talde honetako patogeno nagusia da. Gizakiarengan, hala ere, sudurreko mukosetan zein larruazalean egon daiteke pertsona askotan gaixotasunik sortu gabe; ikerketa batzuen arabera, populazioaren %30a bakterio honen eramailea da eta ez du inongo sintomarik. Patogenoa, hala ere, transmititu dezakete.
Christopher Wylie
Bizitza pertsonala
Wyliek definitu du bere burua gay eta begano o moduan.
Staphylococcus
Staphylococcus aureus
Bakterio honen birulentzia areagotzen duten faktoreak honako hauek dira:
Ashtabula konderria (Ohio)
Ashtabula konderria (Ashtabula County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jefferson da. 2010eko zentsuaren arabera 101,497 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Staphylococcus
Staphylococcus aureus
Staphylococcus aureus-ek gaixotasun ugari eragiten du: azaleko edo mukosetako gaitzak (furunkuluak, pustulak, bekatxoak, zaurietako infekzioak...), gernu-infekzioak, septizemiaren ondorioz sortutako infekzio hedatuak, oso hilkorrak (endokarditisa, artritisa, meningitisa, pneumonia...) eta janari intoxikazioak, kutsatutako janariak jandakoan.
Christopher Wylie
Bizitza pertsonala
The Guardian egunkariari emandako elkarrizketa batean, Wyliek esan zuen Rebekah Mercer-ek “maite zituela gay-ak, eta baita Steve Bannon-ek ere. Hark uste zuen gay-ak irabaziz gero, gainerako guztiak atzetik etorriko zirela… Milo Yiannopoulos-en kontuan bezala”.
Staphylococcus
Staphylococcus aureus
Urteotan penizilina izan da tratamendurik eraginkorrena Staphylococcus aureus-en aurka. Aspaldian, hala ere, agertu ziren penizilinarekiko erresistenteak ziren anduiak, gaur egun oso hedatuak. Horregatik, antibiograma baten bitartez erabaki behar da kasu bakoitzean ezarriko den tratamendua.
Adolfo Sánchez Vázquez
Adolfo Sánchez Vázquez (Algeciras, Cádiz, 1915eko irailaren 17a - Mexiko Hiria, 2011ko uztailaren 8a), bizi gehiena Mexikon eman zuen espainiar filosofoa izan zen.
Ashtabula konderria (Ohio)
Geografia
Ashtabula konderriak 354,285 kilometro koadro ditu. Horietatik 172,486 ura dira. Beste 181,799 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28,65 da.
Adolfo Sánchez Vázquez
Madrilgo Unibertsitate Zentralean ikasi zuen, baina 1930ean Mexikora ihes egin zuen, eta han jarraitu zituen bere ikasketak. 1966. urtetik aurrera, Mexikoko Unibertsitateko filosofia-irakasle izan da. Sánchezen pentsamendua filosofia marxistaren barruan kokatzen da, baina ez marxismo dogmatikoaren barruan, marxismo kritiko eta berritzailearen baitan baizik. Joera horretan, Sánchezen lanak etikaren eta estetikaren bidetik egin zuen. Estetikaren barruan, esperientzia artistikoaren teoria bat proposatzen zuen, arautegietatik urrun. Artea praxisaren forma zehatz bat bezala hatzen zuen, halako eran non gizakiaren lana harreman estetikoaren oinarri bihurtzen den. Etikari dagokionez, horretan ere araudiaren kontra egiten du, haren iritziz moralaren teoria ez baita arau-kode gisa hartu behar. Sánchezen lan nagusiak hauek dira: Filosofía de la praxis (1967, Praxisaren filosofia), Ética (1969, Etika), Estética y marxismo (1970, Estetika eta marxismoa), ''Ciencia y revolución. El marxismo de Althusser (1978, Zientzia eta iraultza. Althusserren marxismoa), Ensayos marxistas sobre filosofía e ideología (1983, Filosofia eta ideologiari buruzko saiakera marxistak) eta Escritos de política y filosofía (1987, Politika eta filosofiazko idatziak'').
Ashtabula konderria (Ohio)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 101,497 pertsonetatik 95,567 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3,441 dira. 3,467 beltzak edo afroamerikarrak. 208 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 372 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 36 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,830 pertsonek kokatzen zuten.
Alto Caparaó
Alto Caparaó Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Staphylococcus
Beste espezie batzuk
Hainbat estafilokoko, berez patogenoak ez direnak, oportunistak izan ohi dira. Hots, egoera berezitan birulentzia hartzen dute eta gaitzak sortzen dituzte. Staphylococcus epidermidis eta Staphylococcus intermedius dira esanguratsuenak. Bakterio hauek koagulasa(-) dira.
Kongoko Errepublika Demokratikoa
Kongoko Errepublika Demokratikoa (République démocratique du Congo, kikongoz: Repubilika ya Kongo Demokratiki, swahiliz: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, lingalaz: Republíki ya Kongó Demokratíki, tshiluberaz: Ditunga dia Kongu wa Mungalaata), batzuetan Kongo-Kinshasa deitua, Erdialdeko Afrikako estatu burujabea da. Afrika Erdiko Errepublika eta Hego Sudanekin du muga iparraldean, Uganda, Ruanda, Burundi eta Tanzaniarekin ekialdean, Zambia eta Angolarekin hegoaldean, eta Kongoko Errepublika, Kabinda (Angola) eta Ozeano Atlantikoarekin mendebaldean. 2.345.409 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 91,9 milioi biztanle zituen 2019an. Kinshasa da hiriburua eta hiri nagusia.
Afrikako herrialderik zabalenetan bigarrena da, Aljeriaren ondotik, eta zatirik handienean Kongo ibaiaren arroan kokaturik dago. 200 etnia baino gehiago bizi dira bertan, gehienak bantuak. Frantsesa da hizkuntza ofiziala, baina hizkuntza eta dialekto ugari mintzatzen dira; horietako lau nazio hizkuntzatzat harturik daude: lingala (lingua franca), swahilia, kikongoa eta tshilubera.
Baliabide naturalei dagokienez, Afrikako eta munduko herrialde aberatsenetakoa da. Oparotasun natural hori, ordea, bedeinkapena baino gehiago zigorra izan da. Garai kolonialean, Belgikako errege Leopoldok haren jabetza pribatua balitz bezala agindu zuen. Agintariek helburu bakarra zuten: mineralak ustiatu esklaboen lan eskua erabiliz. 1960an independentzia lortu zuenetik, formalki gutxienez hiru gerra zibil pairatu ditu herrialdeak, baina gobernu zentralaren eta hainbat miliziaren arteko gatazkak etengabeak izan dira. Gerra hauspotzeko erabili dituzte talde armatuek mineral preziatuak, eta gobernu ustel, nazioarteko multinazional eta gerraren jauntxo ugari erakarri dituzte. Kongoko Bigarren Gerrak (1998-2003) 5,4 milioi pertsona baino gehiago hil zituen, eta ia bi milioi errefuxiatu eragin. Gatazka horiek herrialdea izugarri pobretu dute: 2018an, 189 herrialdetatik 176. postuan zegoen NBEko Giza Garapenaren Indizean.
Mugak
Kongoko Errepublika Demokratikoa Erdialdeko Afrikan dago, 6°N eta 14°S latitudeen, eta 12° eta 32°E longitudeen artean. Ekuatoreak zeharkatzen du herrialdea; heren bat Hego hemisferioan dago, beste bi herenak Ipar hemisferioan. Ipar-mendebaldean Kongoko Errepublikarekin du muga, iparraldean Afrika Erdiko Errepublikarekin, ipar-ekialdean Hego Sudanekin, ekialdean Uganda, Ruanda eta Burundirekin, eta baita Tanzaniarekin ere, Tanganyika aintziraren bitartez, hego-ekialdean eta hegoaldean Zambiarekin, hego-mendebaldean Angolarekin, eta mendebaldean Ozeano Atlantikoarekin eta Angolako Kabinda exklabearekin.
Erliebea
Kongo ibaiaren arroak hartzen du herrialdearen erdialdea. Oso sare hidrografiko zabala da, batez beste 520 metroko garaiera duena, eta euri-oihan tropikalez eta zingirez estalirik dago. Mai-Ndombe aintzira (338 metro) da punturik beherena, eta iparraldean dago gunerik garaiena, Mobayi-Mbongo eta Zongoko muinoetan (700 metro).
Goi-ordokiz inguraturik dago Kongoren arroa. Iparraldean Ueleko goi-ordokia (915-1.220 metro) dago, Kongo eta Ubangiren arteko uren banalerroa. Ekialdea, berriz, Rift Haranak zeharkaturik dago. Arraildura erraldoi horren barnean aintzirak daude: Albert, Eduardo, Kivu, Tanganyika eta Mweru, iparraldetik hegoaldera. Herrialdeko eskualderik menditsuena da; Rwenzori mendigune granitikoa (Stanley mendia, 5109 metro) dago Albert eta Eduardo aintziren artean; Kivu aintziraren iparraldean, Ruandako mugan, Virunga mendietako kono bolkanikoak nabarmentzen dira; eta hegoalderago, Tanganyika aintziraren mendebaldean, Mitumba mendiak (Kahuzi, 3.308 metro) daude.
Galeper arrunt
Galeperra arrunta edo pospolina (Coturnix coturnix) Phasianidae familiako hegaztia da. Europa, Asia eta Afrikako eskualde askotan bizi den hegazti honek azpiespezie batzuk ditu. Gastronomian preziatua da oso, bere jaki eta arrautzagatik.
Kongoko Errepublika Demokratikoa
Erliebea
Katangako goi-ordokiek (Kundelungu, 1.600 metro) hartzen dute hego-ekialdea. Bertan daude herrialdeko mea-baliabide nagusiak: kobrea, zinka, eztainua, urrea, kobaltoa eta uranioa. Mendilerro batzuek zeharkatzen dituzte Katangako goi-ordokiak, hala nola, Marungu (2.460 metro), Kibara (1.850 metro) eta Bia mendiek. Mendebaldean, 40 kilometroko irteera estua du Ozeano Atlantikora, Kongo ibaiaren ahoan, Mayombe eta Kristalezko Mendien artean.
Hidrografia
Kongo ibaiaren arroa (3.460.000 kilometro koadro) da herrialdeko ibai-sistema nagusia. Katangako goi-ordokian du iturburua, eta iparralderantz eta mendebalerantz du oro har norabidea, eta estuario zabal bat eratzen du Ozeano Atlantikoan itsasoratu aurretik. Goi ibilguan, ekuatorera iritsi artean, Lualaba izena du. Behe ibilguan asko zabaltzen da, eta aintzira moduko bat egiten du: Malebo; handik behera egiten du (267 metro), eta ur laster eta ur-jauzi (Livingstone ur-jauziak) asko daude Matadiko porturaino. Mai-Ndombe eta Tumba dira arroko aintzira handienak; ibai-adar aipagarrienak, berriz, Lomami, Aruwimi, Ubangi eta Kasai dira. Lukuga ibaiak mendebaldeko Rift Haranarekin lotzen du.
Aintzira sail batek hartzen du herrialdearen ekialdea: Albert (5.300 kilometro koadro, Ugandako mugan), Eduardo (2.325 kilometro koadro, Ugandako mugan), Kivu (2.700 kilometro koadro, Ruandako mugan), Tanganyika (32.900 kilometro, Tanzania, Burundi eta Zambiarekin partekatua), Mweru (5.120 kilometro kuadro, Zambiako mugan). Aintzira ugari dago Kamalondoko sakonunean, herrialdearen hego-ekialdean; Upemba da handiena (530 kilometro koadro).
Klima
Kongoren erdialdeak klima ekuatoriala du (Af Köppen klima sailkapenaren arabera). Oso euritsua da (1.800 mm-tik gora urtean), eta urtaro lehorrik gabea. Martxotik maiatzera eta irailetik azarora jasotzen dira prezipitaziorik handienak. Tenperatura beroa da urte osoan (urteko batez besteko tenperatura 26 °C ingurukoa izaten da), eta tenperatura-anplitudea txikia, bai egunean, bai urtean zehar.
Antzinako euskara
Antzinako euskara terminoa ez dago finkatua eta hainbat esanahi izan ditzake. Luis Núñez Astrainek, adibidez, Euskera Arcaico terminoa euskaratzeko erabili zuen, I.-III. mende artean erabili ahal zen hizkuntzari ematen diona. Euskara antzinaroan terminoaren baliokide gisa ere har liteke. Bestalde, ez da ziurra hizkuntza bakarra edo hizkuntza-multzo bat izango zen.
Kongoko Errepublika Demokratikoa
Klima
Mendebaldean, Benguelako itsaslasterrak giroa hozten eta lehortzen du. Atlantikoaren ertzean dagoen Bananan hirian, esaterako, 25 °C da batez besteko tenperatura, eta 770 milimetro euri besterik ez dira jasotzen urtean. Azkenik, mendiko klima dago ekialdeko goi-ordoki eta mendiguneetan. Bukavun, adibidez, 18 °C da batez besteko tenperatura, eta 1.320 mm urteko prezipitazioa.
Antzinako euskara
Aitzineuskara (protoeuskara) euskara historikoa (idatzia) baino lehenagoko euskara hipotetikoa da.
Kongoko Errepublika Demokratikoa
Landaredia eta fauna
Afrikako euri-oihan tropikalik zabalenak dauzka, eta munduko bigarrenak: 1.190.000 kilometro koadro. Hiru mota nagusi daude: zingira-oihanak (100.000 kilometro koadro), lur behereetako oihana (900.000 kilometro koadro) eta menditar oihanak (50.000 kilometro koadro baino gehiago). Afrikako ugaztun (415 espezie) eta hegazti (1.094 espezie) dibertsitaterik handiena du, eta baita primate kopururik handiena ere (32 espezie). Ur-gezako 962 arrain espezie daude, eta 11.000 landare espezie, horietako 3.000 endemikoak. Txinpantzea (Pan troglodytes), bonoboa (Pan paniscus), ordokietako gorila (Gorilla gorilla), mendietako gorila (Gorilla beringei), iparraldeko errinozero zuria (Ceratotherium simum cottoni) eta Ituriko oihanean bizi den okapia (Okapia johnstoni) dira espezie enblematikoenetako batzuk.
Galeper arrunt
Deskribapena
Diseinuan dimorfismo sexuala egoteaz gain, tamainan ere nabaria da; oro har emeak arrak baino handiagoak izaten dira. Hego-zabalera arren kasuan 110-115 mm-koa da eta emeetan 107-116 mm-koa. Buztana 31-38 mm-koa da arretan eta 36-44 mm-koa emeetan.
Antzinako euskara
Antzinaroko idazkunei begiratzen badiogu, ordea, egungo euskararen aurrekariak, edo aurrekari beraren aldaerak, izan daitezkeen akitaniera eta baskoiera (edo baskonikoa edo baskoien hizkuntza) aurkituko ditugu. Akitaniera terminoa ere baliokidetzat hartu da luzaroan, akitanierarekin zuzenean identifikatu baitzen euskal kutxua zuen inskripzioetako izenen multzoa, baina eusko-akitaniera eta baskokikoa edo baskoien hizkuntzaz ere hitz egiten hasi zen, batez ere Akitaniatik urrun agertutako euskal familia linguistikoko izenen agerpenak ugaltzen hasi zirenean, bai Hueskan, nola Nafarroan, Errioxan, Aragoien eta Araban. 2020. urteko argitalpenean, Joakin Gorrotxategik vasconico-aquitano terminoari eman dio lehentasuna.
Kongoko Errepublika Demokratikoa
Landaredia eta fauna
Bederatzi parke nazional eta natura erreserba bat daude; horietako bost gizateriaren ondare izendaturik daude: Garamba, Kahuzi-Biega, Okapi, Salonga eta Virunga.
Galeper arrunt
Deskribapena
Autore batzuen arabera, gazteak helduetatik zenbait ezaugarri fenotipikoren arabera bereiz daitezke: lumaje orbaindua bularrean, mokoaren ertza arrosa, bekainetan kolorazio argiagoa eta irisa berdexka izaten da. Hazten joaten diren neurrian, txitak lumajer horixka galtzen joaten dira eta emeen antzeko kolorazio eta diseinua hartzen dute.
Antzinako euskara
Euskararen balizko aitzindarien izendapen aniztasunari buruz sakontzeko, irakurri Euskararen historia: Izendapenaren arazoa.
Cyanolyca viridicyanus
Cyanolyca viridicyanus Cyanolyca generoko animalia da. Hegaztien barruko Corvidae familian sailkatua dago.
Galeper arrunt
Deskribapena
Bi subespezie ezagutzen dira: euroasiarra, galeper arrunta deritzona, (C. coturnix coturnix) eta japoniarra (C. coturnix japonica). Azken hau gatibutzan hazitako espeziea da eta galeper arruntarekin hibridatu daiteke.
Banaketa
Paleartikoan dauka banaketa, Afrika iparraldetik Asia hego-ekialderaino. Hala ere, Afrika ekialdean eta hegoaldean, Madagaskarren eta Ozeano Indikoko zenbait irletan ere badira populazio batzuk. Oro har Iberiar penintsula osoan agertzen den arren, Kantauriar mendikatearen erdialdean eta kosta mediterraneoko gune lehorrenetan. Balearretan eta Kanariar irletan ere agertzen da.
Neguan Afrikara emigratzen dute; Europa mendebaldeko populazioek Sahara hegoaldera, zehazki.