cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Selles (Saona Garaia)
Etxebizitza
2007an 185 etxebizitza zeuden, 118 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 50 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 180 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 118 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 11 etxek hitu gela zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 94 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 86 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 86 pertsona aktiboetatik 79 lanean zeuden (51 gizon eta 28 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Selles udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 239 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.732 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Selles udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Spalax uralensis
Spalax uralensis Spalax generoko animalia da. Karraskarien barruko Spalacinae azpifamilia eta Spalacidae familian sailkatuta dago.
Idazkera sistema
Idazkera sistema hizkuntza baten osagaiak edo adierazpenak irudikatzeko erabiltzen duten ikur-sistema da. Irudikatutako osagai bakoitzak grafema du izena.
Idazkeraren aurretikoak eta garapena
Gelb-ek bi etapatan banatzen du idazkeraren historia: semasiografikoa (zentzuak adierazten dira, zeinuak ez daude hizkuntzarekin lotuta, edozeinek interpreta zitzakeen hizkuntza kontuan izan gabe) eta fonografikoa (hizkuntzaren ordez erabiltzen da idazkera, idazkera zeinuak hizkuntzarekin daude lotuta). Azken etapa honen garapena da gaur egun gure idazkerak hartu duen bidea.
Etapa semasiografikoan bi baliabide ezberdintzen dira: baliabide adierazgarri-deskribatzailea (irudiak helburu artistikoa duten marrazkien eta pinturen antzekoak dira baina, azken hauek ez bezala, komunikazioaren xede bakarrarekin eginda daude) eta baliabide mnemotekniko-identifikatzailea (sinboloak eta marrazkiak aurrekoan bezala egiten dira, baina helburua aldatzen da, ez da zerbait deskribatzen, baizik eta pertsona, objektu, datak, kantuak edo hasierako kontabilitate bat identifikatzen laguntzen dute).
Azken metodo honen garapen osoak idazkera logografiko bat lor zezakeen, zenbait zeinuk beste zenbait gauza edo izakiekin elkarrekikotasun konbentzional bat lortzen zihardutelako, baina nahiz eta planeta osoan zeinu lexikoak aurkitu, inon ez da garapen gorenik lortu duen sistemarik topatu. Bidea beste bat izan zen. Idazkera logo-silabiko ek eman zioten hasiera idazkeraren benetako garapenari.
Hau honela, idazkeraren bat garatu den komunitateetan, honako pausu hauek jarraitu dituzte gutxi gora behera, nahiz eta zibilizazio batzuk ez dituzten denak jarraitu eta erdibidean geratu diren, hala nola japoniera eta txinera.
Idazkera sintetiko piktografikoa
Piktograma bakoitza esaldi edo enuntziatu oso baten itzulpena da, hau da, objektu baten irudia zeinu batez azaltzen da zuzenean. Abantaila du edozeinek interpreta ditzakeela zeinuak hizkuntza kontuan hartu gabe. Desabantaila, ordea, objektu konkretuak baino ez direla irudikatzen.
Idazkera sintetiko ideografikoa
Ideograma batek, ideia edo irudi bat adierazten duen sinboloak, objektu multzo baten ezaugarri komun bat adierazten du; ideiak irudikatzen ditu, ez soinuak. Adibide gisa idazkera txinoa eta japoniarra eta Egiptoko hieroglifoak.
Fontenay-le-Vicomte
Fontenay-le-Vicomte Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Idazkera sistema
Idazkera analitiko fonetikoa
Aurreko sistema horietatik, idazkera oso bat garatzeko ahalbidea izan dutenak grafia bati balio fonetiko bat atxikitzeko gai izan direnak izan dira, zeinu grafiko horrek hitz bezala zuen esanahia alde batera utzi ondoren; honi fonetizazio printzipioa  deitu izan diote. Grafema k ez du objektu edo irudi bat adierazten, elementu linguistiko bat baizik. Abantaila du inbentario hertsi eta txiki batez hitz eta mezu mugagabeak adieraz ditzakeela.
Fontenay-le-Vicomte
Biztanleria
2007an Fontenay-le-Vicomte udalerrian erroldatutako biztanleak 1.298 ziren. Familiak 440 ziren, horien artean 81 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 239 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Idazkera sistema
Idazkera analitiko fonetikoa
Zazpi idazkera sistemek garatu zuten fonetizazio printzipioa, nahiz eta beste herri batzuk ere ezagutu (Ertamerikakoek, adibidez): Sumer, Egipto, hititera, txinera, proto-elamitera, proto-indikoa eta kretarra, azken hiru hauek ia deszifratu gabe daude gaur egun. Zazpi hauetatik sortu dira gizakiak erabili izan dituen idazkera sistema guztiak.
Idazkera fonetikoa
Idazkera fonetikoa ren barne bi etapa bereizten dira:
Idazkera silabikoa edo silabarioak
Ez da ekonomikoa konbinazio anitz eskatzen dituelako: bokala edo kontsonante bokala edo kontsonante-kontsonante-bokala..., zeinu bakoitzak hizkuntza bakoitzaren etendura silabikoak adierazten ditu.
Aipaturiko zazpi idazkeretatik lau sistema silabiko bilakatu ziren: kuneiformea, mendebaldeko semitikoa, Egeoko silabarioa k eta japoniarra.
Idazkera fonetikoa edo alfabetoak
Idazkera sistema guztietatik ekonomikoena da, hizkuntza bakoitzaren fonema adina zeinu izaten dituelako. Dena dela, bi aldaera ezagutzen dira:
- Bokalak apuntatzen ez dituzten alfabetoak, semitikoen modura, eta hitzek bokale bat edo beste hartzen dute morfologiaren eta erabileraren arabera.
- Bokalak apuntatzen dituzten alfabetoak, hala nola, grekoa, latina, zirilikoa, armenioa...
Hona hemen sistema nagusiak
Idazkera piktografikoa (K.a. 2000-1650)
Sir Arthur Evans-ek Kretako indusketetan aro minoikoko taulatxoak aurkitu zituen. Aurkikuntza epigrafiko hauetatik hiru idazkera fase ezberdin daitezke: minoikoa edo hieroglifikoa, A lineala eta B lineala.
Fase minoikoko (K.a. 2000-1650) idazkera piktografikoa da, objektu ezagunak irudikatzen baititu (burua, eskua, animalia...) harrizko eta buztinezko zigiluetan. Oso material gutxi dugunez zaila da dezifratzea.
==== Idazkera ideografikoa: A lineala (K.a. 1750-1450) ==== Aurreko faseko piktogramak oso marradura sinpleetara pasatzen dira. Norabidea ezkerretik eskuinera da eta Kreta n baino ez dira aurkitu. Objektuak harrizkoak eta brontzezkoak dira, baina gehienak buztinezko taulatxoak dira. Badirudi nekazaritzako produktuen zerrendak direla.
Fontenay-le-Vicomte
Etxebizitza
2007an 443 etxebizitza zeuden, 430 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 371 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 430 etxebizitza nagusietatik 331 bere jabearen bizilekua ziren, 87 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 244 etxek bost zituzten. 365 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 272 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 913 ziren, horien artean 679 aktiboak ziren eta 234 inaktiboak ziren. 679 pertsona aktiboetatik 648 lanean zeuden (337 gizon eta 311 emakume) eta 31 langabezian zeuden (14 gizon eta 17 emakume). 234 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Idazkera sistema
Festoseko diskoa
Festoseko diskoa egositako buztinezko disko plano bat da eta testua bi alderdietan du, espiralean, kanpotik erdialdera. Zeinu bakoitza aparte idazten zen buztinean zigiluren bat erabiliz egosi baino lehen. Saiatu dira dezifratzen baina oraindik ez dute lortu.
Txipreko idazkera piktografikoa (K.a. 1500-1200)
1957tik ari dira Txipren buztinezko taulatxoak aurkitzen B lineala baino zaharragoa den baina aldi berean antzeko idazkera piktografiko baten. Dezifratu gabe daude baina badirudi ez dutela hizkuntza grekoa idazten.
Fontenay-le-Vicomte
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Idazkera sistema
Txipreko idazkera silabikoa (K.a. 600-200)
1870ean Georg Smith-ek dezifratu zuen. B lineala rekin du harremana eta uste da A lineala ren bilakaera bat dela.
Fontenay-le-Vicomte
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 6 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
De rouille et d'os
De rouille et d'os 2012ko Jacques Audiard frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Idazkera sistema
Idazkera alfabetikoa Grezian
Knosos eko jauregia desagertu ondoren, K.a. 1380 inguruan, eta Pilos ekoa erre eta gero, K.a. 1200 inguruan, idazkera desagertu egiten da lurralde grekotik.
Fontenay-le-Vicomte
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fontenay-le-Vicomte udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 126 hektarea erabiltzen.
Idazkera sistema
Idazkera alfabetikoa Grezian
K.a. VIII. mendea n idazkera alfabetikoan idatziriko objektuak azaltzen dira. Greziarrak berriro idazten hasten direnean antzinako zeinu silabikoekin zerikusirik ez duten zeinu alfabetikoak erabiltzen dituzte. Bitarte honetan gertatu zenari buruz ez dago inongo daturik, Homero k egiten duen aipamen ilun bat ez bada Preto erregea k Belerofonte ri taulatxo batzuk ematen dizkionean Lizia ra eraman ditzan: “Liziara bidali zuen, zoritxarreko seinaleen eramaile. Tolestutako taulatxoetan zeinu hilgarriak zeuden eta bere aitaginarrebari eraman ziezaizkion agindu zuen, eta hark hilko zuen” (Iliada VI, 168-177).
Ondorengo historiagile grekoek gauza gutxi argitzen digute eta gai hau ukitzen dutenek idazkeraren aurkitzailetzat jainkoak, Hermes, edo heroiak, Prometeo, Palamedes edo Kadmo, dituzte. Hala ere, iturri hauek alfabeto grekoa ren jatorri feniziar ra behin eta berriro aipatzen dute. Iturririk zaharrena Herodoto rena dugu: “Kadmorekin etorritako pheniziar haiek (eta euren artean gephyrarrak) aipatu herrialdean finkatzean, beste ezagutza batzuen artean, alfabetoa ekarri zuten Heladera, ordurarte heleniarrentzat ezezaguna zena, uste dudanez. Hasiera batean, pheniziarrek egun ere erabiltzen duten alfabeto bera zen; baina gero, denbora igaro ahala, hotsen aldaketaz batera, grafiak ere aldatuz joan ziren. Garai hartan pheniziar haien inguruan bizi ziren heleniarrak, lurralde gehientsuenetan, joniar arrazakoak ziren, eta hauexek izan ziren pheniziarrek erakutsitako alfabetoko letrak berenganatu eta forma-aldaketa ttiki batzuez erabili zituztenak; eta letroz baliatzean,  "karaktere pheniziarrak" deitu zieten, eta zuzena zen horrela deitzea, pheniziarrek.” (Historiak V, 58).
Alfabeto grekoaren jatorria: feniziar alfabetoa
Feniziar alefatoa feniziera hizkuntza semitikoa idazteko erabiltzen zen eta tradizionalki hiru etapetan banatzen da: antzinakoa, berria eta punikoa.
Luze eztabaidatu da alfabeto grekoaren maileguaren antzinatasunari buruz. Gaur egun, antzinako kanaanita eta feniziera lineala ren bilakaera ezagutu ondoren, hizkuntza semitikoen epigrafistek idazkera grekoa antzinako feniziar idazkeraren arketipo batetik datorrela aitortu dute, hau da, ez K.a. IX. mendea baino beranduago. Ematen du gutxi erabilia izan zela IX. mendearen bukaera edo VIII.aren hasierara arte, eta bitarte horretan moldatua izan zela hizkuntza grekoa zehatzago gertatzeko.
Lekuaren gaia ukitzerakoan, zaila dirudi leku bakar bat proposatzea; aproposagoa litzateke lurralde grekoaren leku ezberdinetan hartu zutela pentsatzea.
Feniziar alefatoa
Aramera k K.a. XI. mendean, feniziar alfabetoa hartu ondoren, bokal batzuk apuntatzeko oinarrizko sistema bat asmatu zuen, matres lectiones izenarekin ezagunak, eta sistema hau Israel era K.a. IX. mendea n zabaldu zen. H, W eta Y kontsonanteak bukaerako bokalak idazteko hartu zituzten: w u adierazteko, y i adierazteko eta h a, e eta o adierazteko. Noizean behin w eta y  erabiltzen zituzten tarteko u eta i adierazteko. Hebreera z bokale luze eta laburrak adierazteko era ez zen garatu Erdi arora arte, VII-IX mendeen artean, lerro-azpi edo lerro-gaineko ikurren bidez.
Feniziar alefatotik alfabeto grekorako bilakaera
Feniziar alefatoak aldaketa garrantzitsuak izan zituen grekoa moldatzeko bi hizkuntzen jatorria ezberdina baita eta honek arazo fonetikoak sortzen baitzituen. Feniziar sistema nahiko baldarra zen grekoa idazteko; grekoak ez zituen kontsonante asko zituen eta grekoz bokalez hasten ziren silabak idazteko ez zuen modurik. Alfabetoa berehala aldatu zen, eta fenizieraz kontsonanteak zirenak, grekoz bokal bihurtu ziren.
Txistukariak: fenizierak lau grafia zituen lau txistukari ezberdinentzat eta grekoak, aldiz, bi txistukari baino ez zituen.
Hasperendunak: fenizierak ez zuen hasperendunik eta grekoak leherkari hasperendunak zituen.
Alfabeto epikorikoak
- minuskulak eta puntuazio eta ortografia ikurrak alexandriar garaian sortu ziren eta bizantziar garaian sendotu, testu transmisioa paperez eta pergaminoz egiten zenean, eta ez papiroz, Erdi Arora arte, K.o. IX. mendera arte.
- Greziak ez du alfabeto bakarra izango K.a. IV - III. mendeetara arte, joniar alfabetoa ezarri zenean, administrazioak bultzaturik, zibilizazio grekoaren eremu guztian.
- VIII. mendean azaldutako alfabetoek lekuan lekuko ezberdintasun agiriak zituzten, batez ere  c, f, x eta y adierazterakoan. Kirchoff alemaniarrak alfabeto greko epikorikoen sailkapen bat osatu zuen zeinu horien arabera :
1.       Alfabeto berdea edo hegoaldekoa : alfabeto greko arkaikoa da eta  irla batzuetan (Kreta, Tera, Melos...) ematen da.
2.       Alfabeto urdina edo ekialdekoa: Asia Txiki ko hiri grekoetan, Egeoko uharte askotan... eta Peloponeso ko hainbat hiritan (Korinto, Megara, Argos...)
a.       Urdin iluna (joniarra): Asia Txikia n, Zipre, Mazedonia, Kortzira, Argos, Korinto, Rodas, Amorgos, Samos, Kios, Bizantzio, Leukade, Sirakusa, Selinonte, Sizion... Gerora alfabeto klasikoa izango zen.
b.       Urdin argia (atikarra): Atika n, Naxos, Zeos, Paros, Selos, Salamina n eta Egina n.
Alfabeto grekoa ekialdekoaren eta mendebaldekoaren artean banatzeak garrantzi handia du idazkeraren historiarentzat, alfabeto urdin iluna izan baitzen gerora Grezia osora zabaldu zena, alfabeto greko estandar gisa, beste epikorikoak alboratuz; alfabeto greko estandarretik, aldaketak aldaketa, ekialdeko Europako alfabeto ez latindar guztiak datoz (greko modernoa, eslaviar alfabetoa k eta errusiar alfabetoa), eta alfabeto greko estandarra K.o. IV-VI. mendeetan alfabeto gotikoaren eredu bihurtu zen. Mendebaldeko alfabetotik, berriz, etruriar alfabetoa, latindarra, eta italiar penintsulan erabili izan ziren beste alfabetoak datoz.
Batasuna K.a. 403 an heldu zen, Atenas ek joniar alfabetoa ofizialki ezarri zuenean eta IV. mendetik aurrera gainontzeko estatuek ere onetsi zutenean.
Alfabeto greko klasikoa
Alfabeto greko klasikoa joniera hitz egiten zen Asia Txikitik etorritako alfabeto urdin iluna da.
Moldaketarik garrantzitsuena soinu bokalikoentzat grafiak erabakitzearena izan zen. Honekin batera, hizkuntza semitetan ezezagunak ziren beste soinu batzuentzat ere zeinuak ezarri zituzten.
Idazkeraren norabidean, berriz, hasieran eskuinetik ezkerrera idazten zen (sinistrorsum) gero bustrofediko a (βουστροφηδόν, ezkerretik eskuinera eta, gero, eskuinetik ezkerrera txandaka idaztea) eta azkenik, ezkerretik eskuinera  (dextrorsum).
Normalean hitzen artean ez zegoen banaketarik (scriptio continua).
Alfabeto italikoak
Alfabeto latindarraren sorrerari, edozein berrikuntza politiko eta kulturali bezala, jatorri mitikoa ematen diote .Baina beti argi dago elementu grekoa.
K.a. VIII. mendearen bukaeran alfabeto grekoa Italiako erdialdera sartu zen ekialdeko itsasertzetik (Tarkinia, Kaere...). Lurralde hartan bizi ziren etruskoek beraien fonetikara moldatu zuten, eta inguru hartako latindarrek ere bai, etruskoen bitartez eta eraginez, seguru asko.
K.a. VIII. mendean etruriera ia Italiar penintsula osoan hitz egiten zen, lekuan lekuko beste hizkuntza batzuekin nahasturik, baina etruriera, berez, Etruriako hizkuntza zen eta Kanpanian edo eta Lazion ez da hain bertakoa eta beste hizkuntza batzuekin batera bizi zen.
Etruriar alfabetoa
Etruriar alfabetoa da mendebaldeko grekoen emaririk garrantzitsuena etruriarentzat. K.a. VIII. mendearen bukaeran eta VII.ean hartu zuten, baina ez da zehatza noiz, nola ezta bere prozesua Etrurian zeharo ezarri zen arte.
Etruriera ez dago dezifraturik, baina irakurtzen da alfabeto greko eta latindarrarekin dituen antzekotasunengatik.
Etruriar alfabeto klasikoak 26 grafia ditu 22 soinurentzat.
Latindar alfabetoa
Latindar alfabetoaren historia ren jatorrian bi teoria daude; batek dio zuzenean grekotik hartu zutela, Kumaseko alfabetotik, mendebaldeko alfabetoa zutenengatik; beste batek, aldiz, grekotik hartu zutela etruriarraren bitartez. Azken honek du oinarri zientifiko sendoagoa.
Berrikuntzak: G /g/ soinuarentzat C-tik ezberdintzeko (grekoaren gamma); grafia batzuk desagertzen dira (θ, φ, ψ...); P-ri marratxo bat gehitzen zaio R- sortzeko...
Alfabeto berri hau Errepublika eta Inperio garaira arte inskripzioetarako erabiltzen zen.
Alfabeto arkaikoa
Gaur egun ez dago ia K.a. VI eta V. mendeko dokumentu epigrafikorik, baina bai K.a. IV. mendetik aurrera. Alfabeto honek 21 hizki zituen:
-          Z-ren lekua G berriak hartzen du.
Chiloglanis marlieri
Chiloglanis marlieri Chiloglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Idazkera sistema
Alfabeto arkaikoa
-          θ, φ eta ψ desagertu egin dira.
Erregenerazionismo
Erregenerazionismoa ala Onbideratzea XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran Espainian garatu zen intelektualen mugimendua izan zen, orduko Espainiaren gainbehera aztertu eta horri buelta emateko politikak proposatzen zituena. 98ko Belaunaldiaren giro berean sortu zen eta literatura mugimendu horrekin maiz parekatu da, baina 98ko Belaunaldikoek ikuspuntu literario eta subjektibo batetik jardun zuten bitartean, erregenerazionistak egoeraren azterketa historiko, politiko eta soziala egin zuten.
Idazkera sistema
Alfabeto arkaikoa
-          Eme arkaikoaren ordez M berria, ρ-ren ordez P, qop (𐤒‏) feniziarraren ordez Q eta sigma grekoaren ordez S.
Erregenerazionismo
Aurrekariak eta Joaquín Costa
Costa mugimendu honen pertsonalitate nagusia izan zen, modu batez haren liderra. Bere liburuek (Colectivismo agrario en España (1898) eta Oligarquía y caciquismo como la forma actual de gobierno en España (1901)) garaiko mundu intelektual espainiarra astindu zuen. Haren ikurritz nagusiak, bere pentsamenduaren laburpena eta erregenerazionisten artean topikoa, hau zion: «Escuela, despensa y doble llave al sepulcro del Cid» (euskaraz: Eskola, janaritegi eta Ciden hilobiari giltz bikoitza eman).
Dena dela, Costa aurretik beste egileek oinarriak jarri zituzten:
Idazkera sistema
Alfabeto arkaikoa
-          K.a. III-II mendeetan Erroman Y (ipsilon grekoa) eta Z (dseta grekoa) birsartu ziren izen grekoak transkribatzeko, 23 hizki osatuz.
Erregenerazionismo
Aurrekariak eta Joaquín Costa
Erregenerazionismo barruan ideologia oso desberdinetako pertsonak aurkitzen ziren: liberalak, kontserbadoreak, errepublikaren aldekoak...
Idazkera sistema
Alfabeto arkaikoa
-          K- gutxi erabilia kontuan badugu 24 hizki ditugu.
Erregenerazionismo
Pentsalariak
Pentsalariek erregenerazionismoaren oihartzuna ia 1936ko Espainiako Gerra Zibilaren hasiera arte eraman zuten:
Idazkera sistema
Alfabeto arkaikoa
-          Gogoan izan behar da I eta J eta U eta V arteko ezberdintze grafikoa oso berandukoa dela.
Erregenerazionismo
Erregenerazionismoren aldizkariak
Intelektual erregenerazionistek haien ideiak zabaltzeko aldizkari desberdinak erabili zituzten:
Beste aldizkari batzuk sarritan jaso zituzten erregenerazionisten ideiak eta proposamenak:
Idazkera sistema
Alfabeto monumentala
Zesar eta Augustoren garaitik monumentu publikoetako letrek aldaerak izan zituzten: diseinua dotoreagoa izan zen, marradurak zainduagoak, proportzioak harmoniatsuagoak, ...
Klaudioren garaian enperadoreak berak hiru grafia berri ezarri zituen baina ez zuten arrakastarik izan.
Alfabeto kurtsiboa
Ez da inskripzio publikoetan, politiko edo administratiboetan azaltzen, baina bai herrikoi eta pribatuetan, herriak erabiltzen zuen alfabetoa baitzen. Ez da alfabeto homogeneo edo estandarizatua, hiri eta inskripzio berean  grafia ezberdinak dira hizki bera idazteko.
Hizki minuskulak, grekoan bezala, Erdi Aroko eskuizkribuen tradiziokoak dira, idazkera kurtsibotik garatuak, eta arinagoak ziren idazteko.
Atherinopsidae
Atherinopsidae arrain ateriniformeen familia da, Neotropikoko ur gezetan bizi dena.
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 110 espezie ditu, 13 generotan banaturik:
Eudyptula minor
Eudyptula minor Eudyptula generoko animalia da. Hegaztien barruko Spheniscidae familian sailkatua dago.
Saint-Martin-du-Tartre
Saint-Martin-du-Tartre Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-du-Tartre udalerrian erroldatutako biztanleak 165 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 118 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 71 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 105 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (38 gizon eta 29 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-du-Tartre udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 164 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.194 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 zurgina.
Centrolene daidaleum
Centrolene daidaleum Centrolene generoko animalia da. Anfibioen barruko Centrolenidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kroaziako futbol kopa
Kroaziako Kopa (kroazieraz Hrvatski nogometni kup) Kroaziako bigarren futbol txapelketa nagusia da, Kroaziako Prva HNL Ligaren ondoren.
1941. urtean Kroaziako Estatu askearen kopa jokatu bazen ere Gaur egungo txapelketa 1992. urtean hasi zen, Kroaziak independentzia lortu eta bere futbol federazioa sortu zuenean. 48 klubek hartzen dute parte kanporaketa bidez jokatzen den txapelketa honetan. Finala bi partidutara jokatzen da.
Guztira (1947- )
Kroaziako taldeen garaipenak Jugoslaviako Kopan eta Kroaziakoan.
Savoia
Savoia (frantsesez Savoie, frankoproventzeraz Savouè d'Aval) Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko departamendua da (73), Isère ibaiak zeharkatua.
Saint-Martin-du-Tartre
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Martin-du-Tartre udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 880 hektarea erabiltzen.
Savoia
Prefektura Chambéry hirian dago.
Saint-Martin-du-Tartre
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Brindisi Montagna
Brindisi Montagna Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Spalax zemni
Spalax zemni Spalax generoko animalia da. Karraskarien barruko Spalacinae azpifamilia eta Spalacidae familian sailkatuta dago.
Cathorops kailolae
Cathorops kailolae Cathorops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Briar Creek (Pennsylvania)
Briar Creek Pennsylvaniako borough bat da. Columbia konderrian kokatua dago. 2010ean 660 biztanle zituen, 4.27 kilometro koadrotan banatuta.
Gibelokre kirasdun
Gibelokre kirasduna (Russula foetens) Russulaceae familiako onddo espezie bat da.
Autore batzuek pozoitsutzat jotzen dute, eta, egia esan, gustu garratza eta desatsegina du, eta duen usain kirasdunarekin  batera, perretxiko ez-jangarri bihurtzen dute.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 15 (20) cm arteko diametrokoa, arre-okre kolorekoa edo lehoiaren kolorekoa, ilunagoa erdian. Ia globoaren formakoa, gero laua, ia hondoratua. Azala oso likatsua du, eta ertza oso ildaskatua, orrien norabidean hausten da.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak. Hanka: Zuri-okrea, arrez zikinduak, sendoa, hutsa, eta leizetsua.
Haragia: Zurixka, aireak ukitzen dionean ilundu egiten da, hauskorra, usain sendokoa, desatsegina eta zapore garratza duena. Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore hori daukatelako Russula generoko espezie askok. Foetens epitetoa, "fétido"-tik dator. Bere usain gogor eta desatseginagatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria, bere usain desatseginagatik eta zapore garratzagatik.
Nahasketa arriskua
Russula laurocerasi delakoarekin, almendra mingotsen usain sendokoa, Russula sororia espeziarekin, zapore garratzekoa, Russula pectinata perretxikoarekin zapore garratzekoa, eta hasieran Russula foetens delakoaren usainarekin eta gero frutarenarekin eta zapore gozoko Russula pectinatoides delakoarekin.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenaren hasieran, ohikoa da hostoerorkorren basoetan, leku hezeetan.
Banaketa eremua
Europa, Japonia, Errusia, Australia, Costa Rica, Ipar Amerika eta Himalaiako mendikatea.
Stillorgan
Stillorgan (irlanderaz Stigh Lorgan) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko eremu bat da, Dun Laoghaire-Rathdowneko konderrian kokaturik dagoena. 19.840 biztanle ditu (2006). 1940tik aurrera garapen handia izan du hiriburuaren eraginagatik.
Etimologia
Badirudi Teach Lorcan ("Lorcanen eliza" edo "Lorcanen etxea") izenaren daniar eta normandiar aldaera dela. Lorcan O'Tooleko Laurence izan liteke edo bestela daniar buruzagi bat. Stillorganen aurreko izen zelta Athnakill zen, "elizaren lekua".
Urkizu-Tola jauregia
Urkizu-Tola jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). Agustin Urkizu kapitainak eraikiarazi zuen 1677 an, aurrez bere familiak zeuzkan basetxe batzuen orubeetan. Jauregia Juan Bautista Aldariaga maisu arkitektu harginak diseinatu zuen, eta harribitxitzat jotzen da Bizkaiko egoitza-arkitektura landu barrokoaren artean.
1918 an jauregia Tola de Gaytan markesgoaren eskuetara igaro zen, eta, harrezkero, “Tola jauregia” izenarekin ezagutzen da. 1979 an Espainiako gobernuak Monumentu Historiko-Artistiko izendatu zuen Urkizu-Tola jauregia.
Azken urteotan, Urkizu-Tola jauregiko ateak herritarrei irekitzen zaizkie udan, Musikaire musika jaialdiaren aitzakian, urtero bi edo hiru saio jauregiaren lorategietan egiten baitira. Halaber, aldian behin jauregiko lorategia alokatu egiten da eztei edo ekitaldi pribaturen bat egiteko.
Historia
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen familia horien eskuetara. Eta familia horiek diru horren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko. Horra nondik datozen Elorrioko hainbeste etxandi eta jauregi (20 jauregi baino gehiago eta 69 armarri inguru).
Testuinguru hartan, herriko eliza eraiki zen 1459 eta 1506 artean, Bizkaiko handiena, iturri publikoak egin ziren, eta mugak markatzeko gurutzeak, oparo landuak. Horrek guztiak erakusten du zelako aberastasuna sartzen zen herrian.
Abarokoaskan
Abarokoaskan Bizkaiko mendia da, 1066 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.
Urkizu-Tola jauregia
Historia
Urkizu jauregia herriaren kanpoaldean eraiki zen, bidegurutze batean, eta berau egiteko eraitsi behar izan zen bertan zegoen dorretxe bat, Urkizutarren leinukoa. Haren urrutiko ondorengoa izango da Tola Gaytan markesgoaren titularra, Antonio Gaytan de Aiala eta Artakoz, zeinak 1918an jauregia jasoko baitu oinordetzan.
Ezaugarriak
Urkizu jauregia estilo barrokoan eraiki zen, garai hartan Bizkaian nagusi zen estiloan. Hau ere maila jasoko etxandi erresidentziala da, erdi urbanoa, hiribildu batean kokatuta egon arren, ingurune natural batean baitago, landako izaera ere ematen diona.
Urkizu-Tola jauregia eraikin kubikoa da, hiru mailatan egina, gotorleku zilindriko bana teilatuaren izkina bakoitzean. Horrek ematen dio eraikinari Erdi Aroko aire militarra. Fatxadak harearriz eginda daude, kalitate oso onekoak, eta estilo barrokoan. Hego aldeko fatxada da nagusia, eta bertan armarria dago, balkoi nagusiaren eta ate printzipalaren gainean. Ekialdeko fatxadan hiru arkuko loggia bat dago, toskanar zutabe batzuen gainean.
Ikus, gainera
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:
Dzibilchaltún
Historia
Dzibilchaltún historia luzeko hiria da. Aurkitutako lehenengo aztarnak garai preklasikoak dira, K. a. 350 urtekoak, eta berrienak XVI. mendekoak. Hiri garrantzitsua izan zen eta bere urrezko garaietan 20.000 biztanle inguru izan zituen eta 16 km²ko azalera. Oraindik oso eraikuntza eta egitura gutxi aztertu da baina 8.400 inguru egon daitezkela kalkulatu da. Beste maia hiriak bezala Dzibilchaltún bide ("sacbé") sare handi baten erdian zegoen eta oso inguru onean: kostaldetik oso gertu eta lur emankorren zonaldean; nolabait horrek esplikatzen du hiriaren historia luzea.
Arkeologia
Aipatu dugunez edifizio ospetsuena Zazpi panpinen Tenplua da. Izena bertan aurkitutako panpinetik datorkio. Panpin horiek buztinez eginak daude, oso era kazkarrez, eta batzuek malformazioak erakusten dituzte. Tenpluak, bestetik, maia zibilizazioaren munduan ezaugarri bereziak erakusten ditu: leihoak lau aldetan. Egun ikus daitekeen edifizioa partzialki berreraikia izan da. Jatorrizko egitura klasiko beranduntiar garaikoa da eta K.o.800 urtean egun desagertuta dagoen beste egituraz estalia izan zen. Aipatzekoa da urtero gertatzen fenomenoa dugu "Zazpi panpinen Tenplua"n: udaberriko ekinokzioan eguzkiak leiho batetik bestera tenplua gurutzatzen du.
Lekuaren perimetroan berean XVI. mendeko eliza kristaua bat dago, konkistaren ondoren eraikia.
Museoa
Museoan ikus daitezkeen elementu nagusiak:
Xlacah zenotea
Izenak "Herri zaharra" esan nahi du eta inguruko zenote ireki garrantzitsuena da. Maiek ura hartzeko erabili zuten. 40 metroko sakonera du, 100 m. luzera eta 40 m. zabalera. Bertan bainatu daiteke.
Chiloglanis mbozi
Chiloglanis mbozi Chiloglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
West End antzokia
West End antzokia (ingelesez West End theatre) Ingalaterrako Londres hiriburu "Antzokien Eremua" ("Theatreland") delako eremuan dauden antzoki multzoak jasotzen duen izendapena da. New York hiriko Broadway etorbidearekin batera anglosaxoi munduko antzerki gune profesional nagusia da. Gainera, West End antzokiko ikuskizunak turista ugari erakartzen ditu, hiriko turismogune garrantzitsuenetako bat bilakatuz.
Lynette Yiadom-Boakye
Lynette Yiadom-Boakye (Londres, Erresuma Batua, 1977) britainiar margolari eta idazlea da. Ezaguna da irudimenezko subjetuen edo aurkitutako gauzen erretratuengatik, kolore motel itzaletan margotuak. Bere lanak pintura irudi beltza berpiztu du.
Biografia
Lynette Yiadom-Boakye Erresuma Batuko hiriburua den Londresen jaio zen, eta bertan bizi eta lan egiten du. Ghanatik emigratu ostean, gurasoek Osasun Zerbitzu Nazionaleko erizain lan egin zuten. Yiadom-Boakye Central Saint Martins College of Art and Design zentralera joan zen, eta handik Falmouth College of Artera. 2000n amaitu zituen unibertsitateko ikasketak. Gero, 2003an Royal Academy School-en masterra egin zuen.
Lan ibilbidea
2010ean, Okwui Enwezorrek aitortu zion bere lana, eta erakusketa bat eskaini zion Harlemeko Studio Museum-en. 2013ko sari entzutetsu baterako izendatu zuten. Yiadom-Boakyek, bere artista-lanaz gain, eskolak eman ditu Oxfordeko Unibertsitateko Ruskin Arte Eskolan. Han, Arte Ederretako bere master-programaren tutore bisitaria da. Margolari gisa izan zuen eragina 2019ko Powerlist-en onartu zen, eta, ondoren, 2020an Erresuma Batuan Afrikako edo Karibeko herentzien eragin handiena izan zuten pertsonen "top 10"ean sartu zen.
Artea
Yiadom-Boakyeren lana irudimenezko subjektu beltzez margotutako erretratuak dira. Bere pinturak batez ere figuratiboak dira, kolore gordin eta itzalekin. Bere lanaren paleta iluna ezaguna da bere gaien izaera denboragabeari laguntzen dion gelditasun-sentsazioa sortzen duelako. Alegiazko banako pertsonen erretratuetan, pertsonak irakurtzen, atsedenean eta betiko poseetan agertzen dira. Subjektuen irudikapenari aurpegi-adierazpen kontenplatiboak eta keinu lasaiak ematen dizkio, eta horrek ikusle askorentzat ulergarri bihurtzen ditu haien jarrerak eta gogo-aldarteak. Iruzkingileek harremanetarako gaitasun horri egotzi diote Yiadom-Boakyeren lanaren arrakastaren zati bat. Artista bere pertsonaiak hamarkada edo garai jakin batekin lot ez daitezen saiatzen da. Horrek esan nahi du esate baterako, ez dituela oinetakorik margotzen, oinetakoek denboraren arrastoa uzten baitute. Irudi horiek hondo anbiguoen aurrean egon ohi dira, eta tonu monokromatikoen barruan flotatzen dute. Transfondo kriptiko baina hunkigarri horiek Velázquez eta Degas bezalako maisu zaharrak ekartzen dituzte gogora.
Lynette Yiadom-Boakyeren estiloa pixka bat aldatu zen 2017ko "In Lieu of a Louder Love" ikuskizunaren estreinaldiaren ondoren. Kolore beroagoen konbinazio berria aurkeztu zuen. Haren gaiak xehetasun biziagoak ziren, hala nola linoleoz egindako koadrozko zorua, buruko zapi ausarta eta bainu-jantzia, eta hondo horia, laranja eta berdea.
Nahiz eta gehienetan erretratu bakoitzak pertsona bakarra izan, pinturak talde konposatuetan irudikatu ohi dira, familiako erretratuak balira bezala. Yiadom-Boakyek, bere giza irudiaren adierazpen-irudikapenekin, ingurune piktorikoaren mekanismo formalak aztertzen ditu, eta dimentsio politiko eta psikologikoak erakusten ditu bere lanetan, gure mundutik haratago, garai desberdin batean eta leku ezezagun batean dauden irudimenezko pertsonaiak ardatz hartuta. Nahita pintatzen ditu irudiak, denboratik eta tokitik urrun. Honelaxe dio: "“Jendeak galdetzen dit: nor dira, non daude? galdetu beharrekoa 'Zer dira?' izan beharko litzatekeenean."Tate Museum-ek sarrera zabala eskaini zion bere lanari, 2020ko abenduaren 2tik 2021eko maiatzaren 9ra egindako lanaren erakusketa garrantzitsu bati laguntzeko.
Literatura
Artista batentzat, ohikoa da bere burua ez deskribatzea ez idazle gisa ez margolari gisa. Bere ipuin eta poema prosaikoak maiz agertzen dira bere katalogoetan.
Bere lanaz hitz egitean, Yiadom-Boakyek dio bere idazkera bere pinturaren berdina dela berarentzat: "'Idazten ez ditudan gauzak pintatu egiten ditut eta pintatzen ez ditudanak idatzi egiten ditut'."
Artearen merkatua
Londresko Phillipsen 2019ko enkante batean, Yiadom-Boakyeren Leave A Brick Under The Maple (2015), gizon baten tamaina errealeko erretratua, milioi bat dolar ingurutan saldu zen.
Beste artista batzuekin lankidetzan
2017an margotuta, kehinde Wiley Lynette Yiadom-Boakye, Capplethwaiteko Jacob Morland, Yaleko Arte Britainiarraren Zentroan (New Haven, CT) dago ikusgai.
Sal Idriss argazkilariaren Yiadom-Boakyeren erretratua Londresko National Portrait Galleryren bilduman dago.
Calvello
Calvello Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Calvellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sebastian Caboto
Sebastian Caboto (Sebastiano Caboto; Sebastián Caboto, Gaboto edo Cabot; Venezia, c. 1474 – Londres, c. 1557)) italiar itsasgizona izan zen, Joan Cabotoren semea. Ternua eta Labradorko penintsula aitarekin aurkitu ondoren (1497), Asiarako itsasbide berri baten bila abiatu zen, hegoaldetik. Hego Amerikako mendebaleko itsasertza aztertu zuen, La Plata eta Paraná ibaiak bereziki. Bere aurkikuntzak azaltzen zituen mundu-mapa bat prestatu zuen.
Brownell (Kansas)
Brownell Kansasko hiri bat da. Ness konderrian kokatua dago. 2010ean 29 biztanle zituen, 0.5 kilometro koadrotan banatuta.
Eperrais
Eperrais Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Eperrais udalerrian erroldatutako biztanleak 116 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 70 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 68 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Metauten
Metauten Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. 1852an, Allin udalerritik bereizi ziren udalerri hau osatzeko mendebaldeko herri hauek: Arteaga, Gauza, Metauten (herriburua), Ollobarren, Ollogoien eta Zufia. Metautenek 22,4 kilometro koadro dauka; eta 0 biztanle,. urteko erroldaren arabera.
Xuvalovita
Xuvalovita mineral bat da.
Metauten
Inguru naturala eta kokapena
Metauten Lizarrako merindadearen ipar-erdialdean kokatzen da. Herrira heltzeko, NA-132 errepidea hartu behar da Lizarra-Acedoko norabidean eta zazpi kilometrora herri errepidea eskuinera hartu eta lau kilometro egin ondoren Metautenera ailegatzen da.
Eperrais
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 72 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (25 gizon eta 24 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Xuvalovita
Ezaugarriak
Xuvalovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Metauten
Inguru naturala eta kokapena
Herriak Allinekin egiten du muga iparraldean eta ekialdean, eta Iguzkitzarekin hegoaldean. Metauten Lokiz mendizerraren magalean dago, haran irregular batean.
Eperrais
Diru sarrerak
2009an Eperrais udalerrian 46 unitate fiskal zeuden, 97 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.481 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Metauten
Klima eta landaredia
Klima aldakorra da udalerriaren kokapenaren arabera, udalerriaren erdialdean eta iparraldean azpimediterraneoa da, hegoaldean, berriz, mediterraneoa. Urteko batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean, eta 12 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere aldakorrak dira, hegoaldean 500mm baino ez dira jausten urtebetean, iparraldean, berriz, 1.000mm edo gehiago. Urteroko egun euritsuak 80 eta 120 inguru dira, kokagunearen arabera.
Eperrais
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
Metauten
Klima eta landaredia
Jatorrizko zuhaitz ugari gordetzen da oraindik ere, XX. mendearen amaieran arteek 273 hektarea hartze zituzten (1906. urtean 336 hektarea zeuden), eta ameztiek eta hariztiek 127 hektarea (XX. mendearen hasierako azaleraren antzekoa).
Eperrais
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Eperrais udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Metauten
Historia
Erdi Aroan zehar Allin ibarreko herria izan zen eta XIV. mendean gizartearen konposaketa anitza zen, petxa ordaintzen zuten nekazariak eta nobleak zeuden. Lizarrako San Frantzisko eta San Agustin komentuek hainbat jabetza izan zituzten herrian. Erdi Aroan zehar udalerriaren ipar-ekialden dagoen Argisanon jendea bizi izan zela uste da.
Eperrais
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Metauten
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,07 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udal hauteskundeak
Azken urteetan Metautengo alkatea Sartzaleta Herri Taldea (AISHT) herri ekimeneko Juan Miguel Zudaire Landa da. 2007an Udaletxeko zazpi zinegotzietatik lau lortu zituen, gehiengo osoa; aurrean beste zerrenda bat izan zuen, Agrupación Progresista de Metauten (APM, 3 hautetsi). Baliogabeko botoak bi izan ziren (emandako guztien %2,46) eta boto zuriak hamaika (botoen %5,56). Abstentzioa %21,32koa izan zen.
2011ko udal hauteskundeetan, ordea, Sartzaleta izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; 127 boto eta zazpi zinegotziak lortu zituen.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Mendigorria eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Ubuntu (Linux banaketa)
Ubuntu idazmahairako Linux sistema eragile oso bat da, Debian banaketan oinarritutakoa. Mark Shuttleworth en Canonical Ltd enpresak gidatzen du Ubuntu. Banaketaren izena Hegoafrikako Ubuntu kontzeptutik hartzen du —gutxi gorabehera, "besteekiko humanitatea" esan nahi du—. Banaketa honen ezaugarrietako bat erabilerraztasuna da ("for human beings" du leloa): aplikazio erabilerrazak lehenesten ditu. Bestetik mahaigaineko ingurunetan Unity du.
Debian banaketatik desberdintasun nagusia, Ubuntuk sei hilabetero bertsio berri bat kaleratzen duela da, eta laguntza kaleratzen denetik bederatzi hilabetez luzatzen dela probako bertsioetan eta bost urtez bi urtean behin kaleratzen diren LTS bertsioetan. Era honetan Ubunturen intentzioa erdi mailako erabiltzailearentzat nahiko eguneraturik, baita nahiko egonkor den instalazio bat lortzea da.
Bertsioak
Bertsioen nomenklatura urtea.hilabetea da, ondorioz, 4.10 bertsioa 2004. urteko urrian kaleratu zuten.