cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castejon-Bilbo burdinbidea
Bizkaiako bigarren tartea
Bizkaian berriz sartzeak Nerbioi ibarreko erosotasunaren amaierara iristea dakar. Urduñako geltokiaren ondoren, trenak Urduñako mendatearen ipar-ekialdeko magalean gora egiten du, Delikara iritsi arte. Hemen, azken aldiz, Nerbioi ibaia gurutzatzen da, bertatik agur egiten delarik, Nerbioi Salto ospetsutik metro gutxira. Orain arte hegoalderantz joan den trenak iparralderantz biratzen du 180 graduko biran, eta Arabako lurraldeetara igotzen hasten da, baina Nerbioi ibarraren ekialdeko hegaletik. Erdian, Artomañako geraleku zaharra dago, Urduñatik gertu, Artomañan. Igoerak aurrera jarraitzen du, eta ibarra estutu egiten da Sarratxora iristean, handik Arabara azken aldiz iristeko.
Arabako bigarren tartea
Amurrion, berriz, Lekamaña, udalerriko auzo bat, zeharkatzen du burdinbideak, eta berriro hegoalderantz egiten du, baina oraingoan ekialderago. Hemen Lezamako geraleku ohia dago, Lezamatik gertu. Burdinbideak igotzen jarraitzen du, berriro iparralderantz biratuz, Lezamako hegoalderantz biratuz. 180º-ko beste bira baten ondoren, lerroa jada mendilerroaren gainetik doa, Oiardo ibaiaren ibarra Altube ibaiarenetik bananduz. Inoso, Uzkio Urkabustaiz eta Oiardoren herriak artean Inoso–Oiardoko geraleku zaharra dago. Igoeraren amaieran, Oiardo ibaia zeharkatzen du Goiuri-Ondona parean, eta behin betiko hegoalderantz hartzen du Izarrarantz. Izarran, Izarrako geltoki zaharrean, autobidearekin dago burdinbidea, eta Basauri eta Laudio artean partekatu zuen ibilbidea, gainerako ibilbidean ere harekin batera. Andagoia eta Anda artean, Baia ibaiarekin elkartzen da, Miranda Ebroraino jaisten dena. Sigi-saga sail baten ondoren, burdinbidea Zuhatzu Kuartangora iristen da, izen bereko geralekua dagoen tokira, hau ere erabiltzen ez dena. Jarraian, Zuhatzuko arroilan sartzen da, eta handik Erriberagoitia udalerrira irteten da. Han ere bada geltoki bat, Pobesekoa, Pobesetik gertu. Trenak ibaiarekiko eta autobidearekiko paraleloan jarraitzen du eta Ribabellosara hurbiltzen da Igaitik zuzen handi batean. Han dago Ribabellosako geraleku zaharra, Miranda Ebron sartu aurretik. Azken horretarako, errepidearen azpitik gurutzatzen du burdinbideak, eta Madril—Hendaia burdinbidearen azpitik igarotzen da; gero, 90º mendebalderantz biratu eta Miranda Ebroko trenbide-hondartzara iristen da, Madril—Hendaia burdinbidearekin batera. Juntak Miranda Ebroko geltokian gelditu eta Ebro ibaia zeharkatzen dute. Ibai honetan, berehala, Baia ibaia itsasoratuko da eta Castejoneraino joango da. Ondoren, Madrilera doan burdinbideak zuzen jarraitzen du, Pankorborantz, eta burdinbidea horrek hegoalderantz biratzen du berriro, Miranda Ebroren erdigunea gurutzatuz tunel baten bidez. Irteeran, Ebro ibaiarekin bat egiten du eta, eskuinaldetik, Errioxara sartzen dira.
Errioxako lehen tartea
Ebro ibaiak, salbuespen batzuekin bada ere, Araba eta Errioxa arteko muga ezartzen du Logroñoraino. Burdinbidea eskuinaldean mantentzen da, hau da, Errioxan. Sartu bezain laster, San Feliceseko geltoki zaharra dago. Burdinbidea Harora hurbiltzen da, Haroko geltokia eta Haro–El Pardoko geralekua dauden tokira, biak zerbitzuan. Gero Brioneseko geralekua dago. Briones eta Ceniceroren artean San Asensio dago, bere geralekuarekin. Hautsontziak bi geltoki ditu: Cenicero eta Cenicero–San Isidro. Hala ere, trenak ez dira geltoki nagusian gelditzen, deseginda baitago. Logroñotik gertu burdinbidea gutxi ibiltzen denez, hurrengo geltokia Logroñoko geltokia da, baina erdian Matago, Buicio, Fuenmayor eta El Cortijo geralekuak daude. Logroñoren ostean, Arabako muga iparraldean dago, eta Nafarroa Garaiaren txanda da Ebro ibaia muga gisa partekatzeko. Kasu honetan ere salbuespen gutxi daude. Ondoren, Recajo, Agoncillo, Arrúbal eta San Martin de Berberanako geralekuak eta Alcanadreko geltokia daude. Alcanadren ostean, mugaren salbuespenetako bat agertzen da, Nafarroako lurraldea Ebroren hegoaldean sartzen baita eta burdinbidea Nafarroan sartzen baita.
Nafarroako lehen tartea
Nafarroako sarrera Ebro ibaiari itsatsita dago, eta bertatik 180º-ko bira batek azkar urruntzen du. Puntu horretan bertan, Lodosako ubidea hasten da, eta haren paraleloan joango da Nafarroan egingo duen lehen egonaldian. Berehala dago Feculas–Nafarroa geltokia, Lodosako udalerrian. Hiru kilometro geroago, Ebrotik eta Lodosako ubidetik gertu, Lodosako geraleku zaharra dago. Bitxia bada ere, geltoki hau Sartagudatik kilometro erdira dago, Ebroren beste aldean, baina Lodosaren izena darama. Gainera, Feculas–Nafarroa da funtzionamenduan jarraitzen duena, honen kaltetan. Nolanahi ere, -arekiko paraleloan doan bidea Nafarroatik ateratzen da berriro ere errioxan sartzeko.
Errioxako bigarren tartea
Ebrotik hurbilen dagoen Errioxa Beherea nahiko laua da, eta, horregatik, lerroaren azken zatian zuzenak dira nagusi. Lodosaren ondoren, lleg Kalagorri, Kalagorriko geltokiarekin, ondoren Rincon de Soto eta Alfarorenak. Azken honek Nafarroarako azken itzulera markatzen du.
Nafarroako bigarren tartea
Nafarroako sarrera errepidearen azpian dago. Bertan, Zaragoza—Altsasu burdinbidearen elkartzen da, eta elkarrekin Castejongo geltokira sartzen dira. Handik, Torralba—Castejon burdinbidea Soria eta Guadalajarantz jarraitzen du eta Zaragoza—Altsasu burdinbideak Tutera eta Zaragozaraino.
Ventelay
Ventelay Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ventelay udalerrian erroldatutako biztanleak 271 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 38 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 107 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 107etxeak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Ventelay udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 265 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.716 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Ventelay udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mario Vargas Llosa
Jorge Mario Pedro Vargas Llosa (Arequipa, Peru, 1936ko martxoaren 28a) idazle perutarra da. Bizirik dauden gaztelaniazko idazlerik ezagunenetarikoa da. 2010ean Literaturako Nobel Saria lortu zuen. Cervantes saria (1994) eta Asturiasko Printzea Saria (1996) ere jaso ditu.
1960ko hamarkadan idatzitako La ciudad y los perros (1962), La casa verde (1965), eta Conversación en La Catedral (1969) liburuekin irabazi zuen nazioarteko ezagutza. Literatura eta kazetaritza lanak egiten ditu, oso genero ezberdinak landuz. Idazlanetako asko Peruko bizimoduaren inguruan ari dira, edo bere esperientziez perutar gisa. Hala ere, munduko beste leku batzuetara ere hedatzen ditu gaiak azken aldi honetan
Biografia
Mario Vargas Llosa 1936ko martxoaren 28an, Peru hegoaldeko Arequipa hirian jaio zen. Ordurako gurasoak bereizirik zeuden eta hamar urte izan arte ez zuen aita ezagutu. Lehenbiziko ikasketak Cochabambako (Bolivia) La Salle ikastetxean egin zituen. 1945ean familia Perura itzuli zen, eta Mariok Piura zein Liman ikasi zuen. Aitarekin berriz bildu zelarik, haren heziketaren norabidea aldatu, eta bi urtean Limako Leoncio Prado eskola militarrean jardun zuen; hala ere, bigarren hezkuntza Piurako San Miguel ikastetxean amaitu zuen.
1953an Limara itzuli eta Universidad Nacional Mayor de San Marcos-en zuzenbidea eta letrak ikasten hasi zen. 1955ean, 18 urte besterik ez zuela, Julia Urquidirekin ezkondu zen. Hori zela eta, ikasketekin batera, hainbat lanetan aritu behar izan zuen. 1959an, Javier Prado diru-laguntzari esker, filosofia eta letretako doktoregoa lortu zuen Madrilgo Complutense Unibertsitatean. Ondoko urtean Parisen kokatu zen. Bertan, besteak beste, gaztelania irakaslea, France-Presseko kazetaria eta ORTFko esataria izan zen. 1959n bere lehenbiziko liburu Los jefes ipuin bilduma argitaratu zuen.
1964an Perura itzuli, Julia Urquidirengandik dibortziatu eta Amazonian zehar ibili zen, oihanari eta oihaneko biztanleei buruzko informazioa biltzen. 1965ean La Habanara joan zen. Casa de las Américas kubatar aldizkariaren erredakzio batzordekidea izan zen, harik eta 1971n bertako erregimen sozialistatik erabat aldendu zen arte.
1965ean Patricia Llosarekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba izan zituzten: Álvaro (1966), Gonzalo (1967) eta Morgana (1974). 1967an Grezian aritu zen lanean, UNESCOren itzultzaile, Julio Cortázar rekin batera. 1974 arteko urteak Europan igaro zituen eta, aldizka, Paris, Londres eta Bartzelonan bizi izan zen.
1975ean Peruko Hizkuntz Akademiako kide izendatu zuten. 1976 eta 1979 bitartean Nazioarteko PEN Clubeko lehendakaria izan zen. Perun, 1981ean La Torre de Babel telebista emankizuna aurkeztu zuen, eta 1983an Uchuraccay herrian gertatutako 8 kazetariren hilketa argitu behar zuen Ikerketa Komisioaren burua izan zen. 1987an politika munduan sartu zen, Alan García Pérez presidentearen aurkako Movimiento Libertad alderdiaren buru. 1990eko presidentetzarako hauteskundeetan parte hartu zuen, baina Alberto Fujimorik gainditu zuen. Horren ostean, Londresera itzuli eta idazteari ekin zion, berriz ere.
1993ko martxoan espainiar hiritartasuna lortu zuen, perutarrari uko egin gabe. 1994an Espainiako Errege Akademiako kide aukeratu zuten, eta urte horretan bertan Miguel de Cervantes saria jaso zuen. Hainbat unibertsitatek honoris causa doktore izendatu dute.
Idazlanak
1959an, Leopoldo Alas saria lortu zuen Los jefes (Buruzagiak), kontakizun laburren multzoarengatik. Lehiak eta gogorkeriak markatzen dituzte kontakizun guztiak, eta bai liburu horren, bai ondorengo eleberrien osagai nagusietako bat giro dramatikoa, zoria edota halabeharraren mendekoa dira. La ciudad y los perros (1962, Hiria eta txakurrak) eleberri trinkoa da, aldi berean klasikoa eta abangoardiakoa. Limako eskola militar bateko kadeteen bizimodua erakusten du (egileak berak bertan eman zituen urte batzuk), zapalkuntzak dakarren giro guztiz bortitza eta, mikrokosmos baten moduan, Peruko gizartearen irudia islatuz.
La casa verde eleberriarekin (1966, Etxe berdea), Peruko iparraldera eta oihanera aldatzen da gertalekua. Etxe berdea, putetxea, zenbait istorioren gurutzagunea da: mojek hazitako indiarra, putetxera joan beste aukerarik ez duena; Fushia bidelapurra; oihaneko biztanleen bizimodua eta zuriekin dituzten istiluak. Modu polifonikoan, oihal zabal batean, Peruko gizartearen beste alderdi bat aurkezten du egileak, José María Arguedas edo Ciro Alegríaren indigenismo pintoresko zein protestazaletik oso urruti. Datuen zehaztasunak frantses eleberrigile handien tradizioa darama gaztelerazko eleberrigileen eremura, Honoré de Balzac eta Gustave Flaubertena bereziki (azkenaren mireslea izanik, liburu bat eskaini zion Vargas Llosak).
1967koa da Los cachorros (Txakurkumeak), Limako gazte burgesei buruzkoa. Liburu horretako prosaren arintasunak, indarrak eta oparotasunak egilearen obra handienetako bati zabaldu zioten bidea: Conversación en la catedral (1971, Elkarrizketa katedralean). Errealismo gogor eta lizunenak iradokizun sinboliko eta alegorikoaren ahalmen harrigarria hartzen du hor. Obra horretan, Santiago Zavala protagonistak bere aitaren txofer ohiarekin duen elkarrizketa luzera mugatzen da kontakizuna, baina hor ateratzen dira, nahasmendu zurrunbilotsuan, Santiagoren bizitzako azken hamar urteak, eta jakiten da haren aitaren benetako izaera: homosexuala, hiltzailea, gaizkilea.
Ondoko bi lanak, Pantaleón y las visitadoras (1973, Pantaleón eta bisitariak) eta La Tía Julia y el escribidor (1977, Izeba Julia eta eskribatzailea), eleberri komiko eta parodikoak dira. Lehenbizikoa Peruko Amazonian gertatzen da: oihan horretara igorritako soldaduen sexu-grinak asetzeko, prostituta konboiak antolatzen dira. Isileko zeregin horren arduraduna, bere printzipioen aurka bada ere, Pantaleón Pantoja kapitaina da. Eleberri labur horretan, oso kontaera berritzailea erabiliz, hipokresia sozialaren kritika zorrotza egin zuen. La Tia Julia y el escribidor, berriz, 1950eko hamarkadako Limaren oroitzapena da, eta idazlearen lehen ezkontzan oinarriturik dago.
1981ean La Guerra del fin del mundo (Mundu amaierako gerra), bere lehenbiziko eleberri historikoa, karrikaratu zuen. Brasil ipar-ekialdeko Sertão eskualdean (Bahia) kokaturik dago eta 1896-1897 bitartean gertatutako Canudosko gerra du oinarri. El pez en el agua (1993, Arraina uretan) autobiografikoaren ostean, La fiesta del chivo (2000, Akerraren jaia), Rafael Trujillo, dominikar diktadoreari buruzkoa, argitaratu zuen. 2010ean kaleratutako El sueño del celta (Zeltaren ametsa), Kongo eta Perun britainiar kontsul izandako Roger Casement, irlandar independentista eta antikolonialistaren biografia da.
Politika
Literaturan gogor lan egiteaz gainera, politikagintzan jardun du beti; jadanik unibertsitateko urteetan, 1950eko hamarraldian, Peruko Alderdi Komunista berregituratzen saiatu zen. 1960tik aurrera sozialismotik aldentzen hasi zen, benetako sozialismoaren huts egitea zela eta. Orduz geroztik, totalitarismoa etengabe gaitzesteaz gain, liberalismoaren bidetik abiatu zen.
Dolní Slivno
Dolní Slivno Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 327 biztanle ditu eta 11,36 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Martensdale (Iowa)
Martensdale Iowako hiri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 465 biztanle zituen, 1.02 kilometro koadrotan banatuta.
Vanvillé
Biztanleria
2007an Vanvillé udalerrian erroldatutako biztanleak 176 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 69 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 65 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Vanvillé udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 173 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.370 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kimbolton (Ohio)
Kimbolton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Guernsey konderrian kokatuta dago, Ohio estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pascual Marín
Pascual Marín Ruiz (Tutera, 1893 - Donostia, ) nafar argazkilaria izan zen. Zaragozan hasi ondoren, 1914an Donostiara joan eta Novedades aldizkari grafikoan eta El Pueblo Vasco egunkarian idazlari grafiko gisa lan egin zuen.
NGC 7507
NGC 7507 galaxia bat da, Sculptor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Xerus princeps
Xerus princeps Xerus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Dolní Sokolovec
Dolní Sokolovec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 84 biztanle ditu eta 2,84 kilometro koadroko azalera. Havlíčkův Brodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1309 urtean egin zen.
Kaltzio hidroxido
Kaltzio hidroxidoa edo kare hila Ca(OH)2 formula kimikoa duen konposatu inorganiko bat da. Kolorgea da kristala denean edo hauts txuri gisa ager daiteke. Kaltzio oxidotik eratortzen da, urarekin nahastean. Toxizitate txikia du eta aplikazio asko ditu, besteak beste eraikuntzan.
San Nicola Baronia
San Nicola Baronia Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Nicola Baroniak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aeolopetra
Aeolopetra Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Aeolopetra palaeanthes da.
Paradise (Montana)
Paradise Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sanders konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
María Elvira Lacaci
Maria Elvira Lacaci (Ferrol, Coruña, 1928-Madril, 1997ko martxoaren 9a) gaztelaniaz idatzi zuen Galiziako poeta ezaguna. Espainiako Adonáis Olerki Saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.
Biografia
Militarren familiakoa, beste gazte-garaiak Doñinos eta Ferrol artean igaro zuen. Ferrolen José Luis Prados Nogueira militarra eta poeta ezagutu zuen. Madrilera joan zen laster eta 1950tik bere izena poesia alorrean ezaguna egin zen. 1956an, “Humana voz” liburuarekin, Adonáis Sari garrantzitsua irabazi zuen. 1960an Miguel Buñuel idazlearekin ezkondu zen, baina laster banandu ziren. 1964an Kritika Saria jaso zuen eta 1967an La Hucha de Oro saria “La instancia” ipuinarekin. 1997an Madrilgo egoitza batean hil zen.
Estiloa
Gaztetatik poesia idatzi zuen. Bere lanetan gai sozialek garrantzi handia izan zuten, baita gai erlijiosoak ere. Adinagatik, 27ko Belaunaldiaren garaikoa zen; berez, Vicente Alexandre, Dámaso Alonso eta Gerardo Diego ezagutu zituen. Haren poesia, kritiko batzuen ustez, ez dago oso landua.
Martinsburg (Iowa)
Martinsburg Iowako hiri bat da. Keokuk konderrian kokatua dago. 2010ean 112 biztanle zituen, 0.97 kilometro koadrotan banatuta.
Príncipe de Asturias (R-11)
Príncipe de Asturias (R-11) Espainiako Itsas Armadaren hegazkin-ontzia izan zen, 1982an Empresa Nacional Bazánek egina eta 24 urtez zerbitzuan izan zena. Espainiar bandera-ontzia izan zen.
Príncipe de Asturias ontziak 195,9 metroko luzera zuen, eta, Juan Carlos I (L-61) egin zuten arte, Espainian sekula eraiki zen gerra-ontzi handiena da. 465 mariñel eta 90 ofizialeko tripulazioa zuen. AV-8B Harrier II Plus hegazkin, SH3D, Agusta-Bell AB 212 eta Seahawk SH-60B Lamps III helikopteroak, horien pilotuak eta mantentze-lanetarako langileak eta itsas infanteria garraiatzen zituen.
Jean Arp
Hans Arp edo Jean Arp (Estrasburgo, 1886ko irailaren 16a - Basilea, 1966ko ekainaren 7a) franko-alemaniar eskultore, margolari eta olerkaria izan zen.
Ignitron
Ignitrona artezgailu-mota da, 1930eko hamarkadan asmatua, korronte alternoa korronte zuzen bihurtzen duena.
Joseph Slepianek eraiki zuen Westinghouse enpresan lanean ari zenean.
Bi zati ditu: katodoa eta anodoa. Katodoa merkurio ontzi bat izaten da, eta anodoa metalezko edo grafitozko pieza bat.
Elektrodo abiarazle ("ignitore") bati intentsitate handiko pultsu bat aplikatzen zaionean, plasma-hodei bat sortzen da merkurioan. Plasmak ontziaren eta anodoaren arteko espazioa betetzen duenean, elektrodoen arteko elektroien korrontea sortzen da. Merkurioaren azalean, arku elektrikoak elektroiak askatzen ditu eta, hala, arkuak bere burua elikatzen du.
Erabilera
Intentsitate handia arteztu behar denean erabiltzen da, hala nola aluminio-galdategietan edo soldaduran.
Koronelen diktadura
Koronelen diktadura edo Koronelen junta (καθεστώς των Συνταγματαρχών, kathestós ton Syntagmatarchón) eskuin muturreko junta militar autoritarioa izan zen, 1967-1974 bitartean Grezian agindu zuena.
Sikkim
Sikkim (सिक्किम) Indiako ipar-ekialdeko estatu itsasgabea da.
Koronelen diktadura
Historia
1967ko apirilaren 21ean, maila handiko greziar militar batzuek estatu-kolpea jo zuten, maiatzaren 28ko hauteskundeetan ezkerreko hautagaiak garaile atera ez zitezen. Herrialdea "komunismotik babestea" izan zen haien aitzakia. Kolpearen burua Georgios Papadopulos koronela izan zen. Militarrek Atenasko gune estrategiko nagusiak hartu zituzten, eta politikari garrantzitsuenak atxilotu. Ondorengo egunetan milaka pertsona jazarriak eta atxilotuak izan ziren, bai politikari nabarmenak, bai ezkerreko herritar arruntak. Errege-familia Italiara erbesteratu zen.
Ondorengo zazpi urteetan eskubide zibilak arrunt murriztuak izan ziren. Hauteskunde libreak ezabatu ziren eta manifestazioak eta grebak debekatu; Elizako bilerak bakarrik zeuden baimenduak. Adierazpen-askatasuna desagertu zen, eta zentsura-arau zorrotzak ezarri zitzaizkien hedabideei. Beldurra eta zapalkuntza hedatu ziren gizartean: aurkari politikoak eta giza eskubideen aldeko ekintzaileak atxilotu, torturatu, espetxeratu edo Egeoko urruneko uharteetara deportatu zituzten.
Sikkim
Geografia
Himalaian kokatuta, mugakideok ditu: mendebaldean, Nepal; iparraldean eta ekialdean, Tibet; ekialdean, Bhutan; eta, hegoaldean, Mendebaldeko Bengala.
Estortsio
Zigor zuzenbidean, estortsioa indarkeriaz edo mehatxupean beste pertsona bat zerbait egitera behartzea da, pertsona horrengandik dirua, ondasunak edo bestelako onuraren bat eskuratzeko asmoarekin. Jurisdikzio gehienetan delitua izan daiteke. Lapurreta estortsio modurik errazena eta ohikoena da, nahiz eta negozio abantaila bidegabea lortzeko funtsik gabeko mehatxuak egitea estortsio modu bat ere bada.
Koronelen diktadura
Historia
Atzerrian bizi ziren greziar politikari, intelektual, artista eta akademikoek salatu zuten Greziako diktadura gupidagabea. Herrialde batzuek ez zuten onartu Koronelen erregimena, eta 1969an Grezia egotzia izan zen Europako Kontseilutik. Bestalde, bai erbestean, bai herrialde barnean, diktaduraren aurkako erresistenzia antolatuz joan zen. Batzorde militarraren kontrako lehenbiziko ekintza armatua 1968ko abuztuaren 13an gertatu zen, Alexandros Panagulis Georgios Papadopulos hiltzen saiatu zelarik, baina huts egin zuen.
Sikkim
Izena
Sikkim hitza limbuzko su ("berria") eta khyim ("jauregia") berben arteko lotura da, Phuntsog Namgyal eskualdeko lehendabiziko erregeak jauregia eraiki zuelako. Tibeteraz Denjong du izena, "arroz-harana" esan nahi duena ; leptxaz, Nye-mae-el ("paradisua") eta bhutiaz, Beymul Demazong ("arroz-harana ezkutua") da.
Koronelen diktadura
Historia
1973an, unibertsitateko ikasleak mobilizatzen hasi ziren Koronelen erregimenaren aurka. Azaroaren 14an, Atenasko Zuzenbide Eskolan manifestatu ziren eta Eskola Politeknikoaren eraikinean, Polytechneio-n, sartu. Gauean poliziak instalazioak uzteko eskatu zien, baina ikasleek eraikina okupatzea erabaki zuten. Azaroaren 16rako, protesta egitera joandako pertsonez beterik zeuden, bai Polytechneio-a, bai inguruak. Horiek horrela, agintariek Armada igorri zuten campusera. Biharamun goizaldean, tanke batek eraikineko atea eraitsi zuen, eta soldaduak tiroka sartu ziren barnera. Gutxienez 40 zibil hil ziren Politeknikoko altxamenduan, eta milaka zauritu.
1973ko azaroaren 25ean, Atenasko Unibertsitate Politeknikoko matxinada gertatu eta egun gutxira, Dimitrios Ioannidis brigadierrak estatu-kolpea jo zuen Georgios Papadopulos eta Spyros Markezinis agintetik kentzeko. Diktadore berriaren erregimena are gogorragoa izan zen. 1974ko uztailaren 15ean, Makarios III.a Zipreko presidentearen aurkako estatu-kolpea sustatu zuen, Grezia eta Zipre bateratzeko helburuarekin. Erantzun gisa, bost egun geroago Turkiak uhartearen iparraldea inbaditu zuen. Azkenik, Koronelen junta 1974ko uztailaren 24an erori zen.
Sikkim
Banaketa administratiboa
Sikkimek lau barruti ditu: Ekialdeko Sikkim, Mendebaldeko Sikkim, Iparraldeko Sikkim eta Hegoaldeko Sikkim: haietako hiriburuak Gangtok, Geyzing, Mangan eta Namchi dira, hurrenez hurren.
Hizkuntzak
Nepalera Sikkimgo lingua franca da, herritar gehienak nepaldarrak direlako. Ingelesa eta hindia ere oso zabalduta daude. Bhutia, dzongkha, groma, gurunga, leptxa, limbua, magarra, majhia, majhwarra, newaria, raia, sikkimera, xerpera, sunuwarra, tamang a, thulung a, tibetera eta yakha Sikkimgo beste hizkuntzak dira.
Odontophorus guttatus
Odontophorus guttatus Odontophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Odontophoridae familian sailkatua dago.
Gerra kimiko
Gerra kimikoa gerra garaian gai kimikoak soldaduak edo zibilak elbarritzeko, zauritzeko edo hiltzeko nahita erabiltzeari esaten zaio gerra kimikoa. Gai kutsatzaile horiek helbururatzeko erabiltzen diren bitartekoak, berriz, arma kimikoak dira.
Proesochtha
Proesochtha Lecithoceridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Proesochtha loxosa da.
Gerra kimiko
Arma kimiko motak eta euren eragina
Gai pozoidunek (jaurtigailu, misil, bonba eta sprayen bidez edo bestela barreiatuta) odola kutsatzen dute eta nerbioak, azala eta gibela hondatzen. Klorina eta fosgeno gasak benetako gasak dira, baina gai kimiko gehienak aerosolak dira, hau da gasen batean esekita dauden partikula gotor txiki-txiki edo isurkari tantatxoak.
Gasei aurre egiteko modu bat maskara eta jantzi babesgarriak erabiltzea da. Azaletik barrena sartuta nerbio-sistema zentrala hondatzen duten toxinak guztiz hilgarriak izaten dira, eremuren batean, zenbait egunetan, indarrean irauten duten eta lurra eta ura kutsatzen duten gaiak bezala.
Manifestazioen aurka-eta erabiltzen diren gas negarrarazleak ez dira hilgarriak; denbora bitarte batez kaltetzen dute pertsona. Landaredia kontrolatzeko erabiltzen diren belar-hiltzaileak, helburu militarretarako ere erabili izan dira, bestalde.
Historia
1915eko apirilaren 22an, Lehen Mundu Gerran, Alemaniako gudarosteak egin zuen lehen aldiz gerra kimikoa, britainiar eta frantses soldaduen aurka klorina gasa erabili zuenean. Lehen eraso hark milaka biktima eragin zituen eta harrezkero bi aldeek erabili zuten gasa gerrak iraun zuen denboran.
1917an gas are eraginkorrago bat erabili zuten alemaniarrek: mustarda edo mostaza gasa. Bigarren Mundu Gerra bitartean, bai Alemania naziak bai munduko beste herrialde batzuek ere zenbait arma kimiko asmatu zituzten, baina ez zituzten erabili, gainerako herrialdeen neurrien beldur.
Alemaniarrek, baina, gai kimiko pozoidunak erabili zituzten kontzentrazio esparruetan milioika gizon, emakume eta haur hiltzeko. 1950 eta 1960ko urteetan polizia eta gudarostea gai ez hilgarriak erabiltzen hasi ziren iskanbilak eta kontrolatzeko.
Vietnamgo gerran Estatu Batuetako gudarosteak belar-hiltzaileak erabili zituen gerrilla vietnamdarrak bere baseen kokagune zuen oihana suntsitzeko eta zuhaitzak hostogabetuz segadak errazteko, besteak beste.
Nazioarteko kontrola
1899ko Hagako Hitzarmena eta 1925eko Genevako Protokoloa izan ziren gerra denboran arma kimikoen erabilera murrizteko lehen saioak. Protokoloak gas itogarri eta pozoidun guztiak debekatu zituen, eta baita antzeko isurkari, material edo lehergailu oro ere. Dena dela, hitzarmenak ez zuen gisa horretako armak egitea edo gordetzea debekatu.
1969an Estatu Batuetako gobernuak arma kimikoen produkzioa eten zuen eta 1975ean Genevako Protokoloa izenpetu zuen. Nazio Batuen babespean, Armagabetzeko Batzordea Genevan elkartzen da aldian behin 1960ko hamarraldiaz geroztik, armagabetze mota guztiak eztabaidatzeko.
1980 ondoko urteetatik aurrera batzordearen helburu nagusia arma kimikoei buruzko nazioarteko debekua lortzea izan zen. 1987an, baina, Sobietar Batasunak arma kimikoen produkzioa eten zuela iragarri zuenean, Estatu Batuek berriro ekin zioten arma kimikoak fabrikatzeari.
1988an Nazio Batuen txosten batek jakinarazi zuen Irakek arma kimikoak erabili zituela Iranen aurkako gerran. Hura izan zen Lehen Mundu Gerraz geroztik gerran arma kimikoak erabiltzen ziren lehen aldia. Harrezkero arma kimikoen erabilera, garapena eta produkzioa eragozteko nazioarteko ituna lortzeko saioak egin ziren. Hilabete askotako negoziazioen ondoren, Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak itun bat egin zuten 1990eko ekainaren 1ean, arma kimikoen produkzioa berehala etengo zutela eta gordeta zeukatena suntsitzen hasiko zirela adierazteko. Beste herrialde batzuek, baina, arma horiek erabiltzen jarraitzen dute.
1990eko abuztuan Irakek, Israelgo biztanle gorakada handiak eta eskuineko gobernu baten sorrerak kezkaturik, Israeli arma kimikoez erasotzeko mehatxua egin zuen.
Florencia Pinar
Florencia Pinar edo Florencia del Pinar gaztelaniaz aritzen zen XV. mendearen bigarren erdialdeko poeta espainiarra izan zen (Gaztelako koroa, 1470 - c. 1530 ).
Ez dakigu non eta noiz jaio zen, baina pentsatzen da heziketa handiko pertsona zela eta gizartearen goi mailakoa. Bere bizitzaz oso gutxi dakigu. Elisabet I.a Gaztelako erreginaren gorteko dama izan zen. Era berean, lehia poetikoetan parte hartu duen lehen emakumea zela ere badakigu. XV. mendeko Cancionero General izenekoa poesia bilduman agertzen den bi emakume poetetako bat da (bestea Cotrón-go markesa zen). Bere garaiko goi mailako taldeko pertsona heziek erabiltzen zuten gaztelaniaz idatzi zuen eta, gainera, Cancioneroan jasotzen duen "andre" eta "dama" tituluek ere adierazten dute gizartearen goi mailakoa zela.
Lanak
Florencia Pinarren sei abesti gorde dira bereak bezala:
''- Ay! que ay quien más no vive'';
- Destas aves su nación;
- Ell amor ha tales mañas;
- Hago de lo flaco, fuerte;
- Cuidado nuevo venido;
- Tanto más creçe el querer.
Gainera Mi dicha lo desconcierta moteari glosa bat ere egin zion.
Destas aves su nación bere lana ezaguna da bere sinbolismo eta ezkutuko gaiengatik (Cancioneroetan ere agertzen da izendatuta honela: Otra canción de la misma señora a unas perdices que le enviaron vivas):
Jatorrizkoa :
Destas aves su nación
es contar con alegría,
y de vellas en prisión
siento yo grave pasión,
sin sentir nadie a mía.
Ellas lloran que se vieron
sin temor de ser cativas,
y a quien eran más esquivas
esos mismos las prendieron.
Sus nombres mi vida son
que va perdiendo alegría,
Le Champ-de-la-Pierre
Le Champ-de-la-Pierre Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Anoplocapros lenticularis
Anoplocapros lenticularis Anoplocapros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aracanidae familian.
Le Champ-de-la-Pierre
Biztanleria
2007an Le Champ-de-la-Pierre udalerrian erroldatutako biztanleak 29 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 3 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak), 6 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Florencia Pinar
Lanak
¡Ay!, que ay quien más no bive
Le Champ-de-la-Pierre
Etxebizitza
2007an 23 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 10 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 22etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 6 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 3 etxek hiru zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 5 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Florencia Pinar
Lanak
''porque no ay quien d'¡ay! se duele,''
Le Champ-de-la-Pierre
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Florencia Pinar
Lanak
''ay un ¡ay! con que s'esquive''
Le Champ-de-la-Pierre
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 13 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 13 pertsona aktiboak lanean(7 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 8 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Florencia Pinar
Lanak
''quien sin ¡ay! bevir no suele.''
Ay plazeres, ay pesares,
ay glorias, ay mil dolores,
Le Champ-de-la-Pierre
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Florencia Pinar
Lanak
ay, donde ay penas d'amores,
muy gran bien si dél gozares.
Aunque vida se cative,
''si ay quien tal ¡ay! consuele,''
no ay razón por que se cele,
aunque ay con que s'esquive
Estiloa eta esanahia
Ezaguna da bere trebetasunarengatik irudizko adieradun hizkuntza eta kontzeptismoa erabiltzeagatik, maitasunaren izaera bikoitza erakusten duena, plazera eta mina eragiten baititu. Sexuaren zeharkako aipamenen erabilera bereizgarria ere agerikoa du. Garai hartan eperrak emakumezkoen promiskuitatea adierazten zuen, eperra erraz ernaltzen den hegaztia ei da eta. Sinbolismoaren erabilera jolasti hori Pinarren poesiaren ezaugarri nagusietako bat da. Maitasuna da bere poemetan nagusi den gaia, baina anbiguotasuna handia dago bere tonuan: mendeetan zehar, akademikoek zalantza izan dute maitasuna platonikoari edo sexualari buruz ari ote zen idazten bere poemetan.
Normandiera
Normandiera oïl hizkuntza-taldeko hizkuntza erromantze bat da.
Frantziako Normandia eskualdean eta Erresuma Batuko Kanaleko irletan (Jersey, Guernesey eta Alderney dira handienak) mintzatzen da. Normandian ez du ofizialtasun estatusik, baina eskualdeko hizkuntza izendapena du. Kanaleko irletan, aldiz, aldaera desberdinak garatu ditu normandierak, baina egun bizirik dirautenak guerneseyera, jerseyera eta sercqera dira: azkena oso egoera gutxituan dago, baina lehen biek Britainiar Gobernuaren onarpena dute.
Aldagai independente eta dependenteak
Zientzian, aldagai independente (edo aldagai aske) eta aldagai dependente (edo mendeko aldagai) terminoak maiz erabiltzen dira aldagaien arteko erlazioa zehazteko.
Matematikan
Matematikan, y=f(x1, x2, ..., xn) funtzio batean, aldagai independenteak (x1, x2, ..., xn) aldagaiak dira, jatorri-multzo bat osatzen dutenak; aldagai dependentea, berriz, helburu-multzoko y aldagaia da.
Modelizazioa
Eredu zientifiko batean, aldagai independentea beste aldagai baten mendean ez dagoen aldagaia da eta testuingurua zein den, aldagai aske edo aldagai exogeno izenak ere hartzen ditu. Aldagai dependentea beste baten mendean dagoen aldagaia, haren ondorioa edo hark eragiten duena.
Topologia
Topologia (Grekotik topos, "lekua", eta logos, "zientzia" edo "estudioa") matematikaren atal bat da, espazio topologikoak aztertzen dituena. Beraz, topologiak objektu geometrikoen propietate kualitatiboak aztertzen ditu, hau da, deformazio birjarraituez aldatzen ez diren propietateak.
Topologia hitza erabiltzen da ikasketen arlo hori deskribatzeko zein multzoen (multzo irekiak) familia bat izendatzeko, teoriaren oinarrizko kontzeptua (espazio topologikoa) definitzeko erabiltzen direnak.
Espazio topologikoaren nozioa oinarrizkoa da gaur egungo matematikan, eta matematikaren adar oso ezberdinen arteko lotura da. Baina topologia bera matematikaren adar oso zabala da. Hiru arlo nagusi ditu:
Espazio topologikoen estudioan bereziki garrantzitsuak dira Homeomorfismoak, bere espazioko "egitura topologikoa" gordetzen duten funtzioak. Hortaz, bi espazioen artean homeomorfismo bat existitzen bada, orduan espazio horiek bereizezinak dira.
Historia
Historikoki, Johann Benedict Listingek erabili zuen lehenengo aldiz, 1836an, Topologie hitza (alemanez), bere irakasle bati idatzitako eskutitz batean, eta, geroago, 1847an argitaratutako Vorstudien zur Topologie izeneko liburuan.
Hala ere, 100 urte lehenago, 1736. urtean, hain zuzen ere, Leonhard Euler (1707-1783) matematikari suitzarrak Solutio problematis ad geometrian situs pertinentis izenburuko lana argitaratu zuen. Lan horretan, Königsbergeko zubien problemaren soluzioa azaltzen zuen.
Königsberg hirian (Errusiako Kaliningrad gaur egun), Eulerren garaian, zazpi zubi zeuden, eta ibaiaren ertzak eta bi irlak lotzen zituzten (hurrengo irudian ikusten den bezala). Jendeak galdetzen zuen ea posible izango ote zen zubi bakoitzetik behin eta behin bakarrik igarotzen zen ibilbiderik aurkitzea. Eulerrek frogatu zuen horrelakorik ezin zela aurkitu. Lanaren izenburuan jadanik adierazi zuen geometria-mota ezberdin bat erabiltzen ari zela, non distantziak ez zuen inolako garrantzirik. Emaitza hori ez da aldatzen, zubien luzerak edota beren arteko distantziak aldatzen badira, benetan garrantzizkoak diren datu bakarrak zubien arteko kokapenak dira. Bere oroimenez, gaur egun, grafo eulertar deritze era horretako ibilbideei.
Askotan esaten da Eulerren artikulua topologiaren abiapuntua dela. Hala ere, oso arbitrarioa izango litzateke topologiaren hasiera-data momentu horretan jartzea. Argi dago problema ebazteko modua topologikoa dela, baina benetako lehenengo ideia topologikoak konbergentziaren nozioarekin eta espazio metriko baten osotasunarekin agertu ziren XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran.
Gaur egungo topologia Georg Cantorrek (1845-1918) XIX. mendearen bukaeran garatutako multzoen teoriaren ideietan oinarritzen da. Cantor, multzo-teoriaren hastapenak finkatzeaz gain, espazio euklidearraren azpimultzoak aztertzen hasi zen Fourierren serieak ikertzean.
1895. urtean, Henri Poincarék (1854-1912), Analysis Situs izeneko liburuan, homotopia eta homologiaren nozioak sartu zituen. Hori dela eta, topologia aljebraikoaren fundatzailetzat hartu izan da.
Maurice Fréchetek (1878-1973) Cantor, Volterra, Arzelà, Hadamard, Ascoli eta beste batzuen lanak bateratu zituen, eta 1906an espazio metrikoaren nozioa sartu zuen.
Espazio topologikoaren kontzeptuaren formalizazioa Felix Hausdorff (1868-1942) matematikari alemaniarrak egin zuen 1914. urtean. Gaur egun, kontzeptu hori Hausdorffen espazio gisa da ezaguna. Oraingo espazio topologikoaren kontzeptua zertxobait orokorragoa da, eta Kazimierz Kuratowski (1896-1980) matematikari poloniarrak finkatu zuen 1922. urtean.
Dolní Stakory
Dolní Stakory Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 275 biztanle ditu eta 3,86 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1223 urtean egin zen.
Hezurren Gerra
Hezurren Gerra Edward Drinker Cope eta Othniel Charles Marsh paleontologo ezagunen arteko tira-bira bat izan zen.
Historia
1872an, Wyoming (AEB), Hezurren Gerra delakoa lehertu zen. Edward Drinker Cope eta Othniel Charles Marsh paleontologo ezagunen arteko tira-bira gero eta gogorragoak, erreparorik eta etenik gabeko eraso bihurtu ziren, nork aurkituko dinosauro fosil eta espezie berri gehien. Garai batean, Cope eta Marsh lagunak izan ziren; batak bestearen izena ipini zion aurkitutako espezie berriren bati. Cope azkarra eta oldarkorra zen eta Marsh, aldiz, lanean mantsoagoa baina metodikoagoa. 1870ean Marshek Cope umiliatu zuen, Elasmosaurus espezieko ale bat berrosatzean burua buztanak behar lukeen tokian ipini ziola egotziz. Ordainetan, Cope Wyomingo Bridger Basin aztarnategian lanean hasi zen, Marshek hura bere eremu pribatutzat jo arren. Orduan erasoak publiko bihurtu eta egunkarietara iritsi ziren. Biak aberatsak ziren eta beren ondasunak erabili zituzten udatan Colorado edo Wyomingeko aztarnategiak ustiatzeko. Gero, neguan, aurkitutakoa aztertu eta emaitzak argitaratzen zituzten. Baina gero eta diru eta ahalegin gehiago eskaintzen zizkioten bestearen izena eta lana txikitzeari. Ez zen lehia garbia izan, lapurreta, iruzurra, espioitza, eroskeria, arrasto suntsiketa eta irainak medio. Ofizialki, Marshek irabazi zuen gerra: 86 espezie berri aurkitu zituen eta Copek, ostera, 56 baino ez. Dena den, Copek topatu zituen dinosaurorik ezagunenak: Triceratops, Diplodocus, Stegosaurus... Azkenik, biak izan ziren galtzaile, bestea suntsitu beharraren beharraz, ondasun guztiak xahutu eta porrot egin baitzuten.
Ondorioak
Edonola ere, zientzia izan zen garaile, lehiakortasunak emaitza hobetzen omen du eta. Elkarlanaren alorrean lezio eredugarririk eman ez bazuten ere, paleontologiaren alorrean ondare eskerga utzi zuten: Gerra baino lehen Ipar Amerikan bederatzi dinosauro espezie zeuden izendatuta eta gatazka amaitzean 150 inguru. Egun, ia mende eta erdi geroago, bikoteak aurkitutako arrastoak katalogatzen ari dira oraindik.
Dolní Studénky
Dolní Studénky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.357 biztanle ditu eta 8,51 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1454 urtean egin zen.
Mehatxu
Mehatxua pertsona edo erakunde baten aurka kalte edo okerren baten iragarpena da, horrengan hertsadura eta beldurra sorrarazteko. Zirkuntzantziak nolakoak diren, delitu izan daiteke.
Nycteris tragata
Nycteris tragata Nycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Nycteridae familian sailkatuta dago.
Xerus rutilus
Xerus rutilus Xerus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Xare
Xareko erraketa teniskoa baino txikiago da, gaztaina edo hurritz biribildutako zurezko eraztun lodi batez egina, nahiz eta gaur egun material sintetikoz eginak ere erabiltzen diren. Eraztun horri sokazko sare lasai bat lotzen zaio, eta sare hori erabiltzen da tresnarekin pilota jaso eta eskumutur kolpez frontisera botatzeko. Erraketa gehienez 55 cm luze da. Erabiltzen diren pilotak larruz estalita daude eta 83 gramo inguru pisatzen dute. Jokoaren ezaugarri nagusia da pilota une batez jasotzen dela, indar eta zehaztasun handiagoz bota ahal izateko. Euskal herritarrak izan ohi dira nagusi nazioarteko lehiaketetan, Frantziaren eta Espainiaren izenean jokatuz; Argentinan ere badu indarra, hara emigratutako euskal herritarrek eramana.
Historia
Argentinara Juan Carlos Orueren eskutik iritsi zen jokoa, 1885. urtean. Hala ere, Martín Bordalejo El Maestro izan zen xarearen ospearen eta zabalkundearen bultzatzaile nagusia. Club de Gimnasia y Esgrima de Buenos Aires izeneko klubaren xare atala sortu zuen 1892an. Klubaren izen ona eta ospea zela eta, laster zabaldu zen jokoa Buenos Airesen, Argentina osoan eta Uruguaien.
Honela, bere jatorrizko lurraldean Xarea ia desagertzeraino heldu zen bitartean, Hegoamerikan loraldia bizi izan zuen eta txapelketa asko jokatu ziren XX. mendearen lehen erdian zehar. Xarea 1952ko lehen ediziotik egon izan da Munduko Euskal Pilota Txapelketen baitan. Bertan argentinarrak gailendu izan ziren, nagusik 1980 ingurura arte.
Ondorengoak dira xarean nabarmendutako argentinarrak: Pedro Olhagaray, Amadeo Spinetto, Ignacio Urbistondo, César Rodríguez Egaña, Victoriano Artadi, Julián Amundarain, Jorge Ríos, Ricardo Olivieri, Pedro, Juan eta Alberto Labat anaiak, Basilio Balda, Roberto Elías, Héctor Leyenda, Ricardo Bizzozero, Eduardo Frigerio y batez ere Vicente del Río, historiako xare jokalaririk onena bezala ezagutzen dena. Uruguai ere xare jokalari onen harrobi izan da, hala nola, Pedro Belzagui eta José Pereyra Lucas.
1970eko hamarkadaren amaieratik beherakada hasi zen. Xareak indarra galdu zuen Argentina eta Uruguaien, paleta jokoaren indartzearekin batera. Aldi berean, Ipar Euskal Herriko trinketeetan berezko ondare bezala zaintzearen ondorioz, bertako jokalariak argentinarren mailara heldu ziren eta munduko maila gorenean kokatu ziren. Ordutik, Ipar Euskal Herria eta Frantzia dira jokalari onenen harrobi. Horien artean, nabarmentzekoak dira Michel Garbisu, Patrick Lasarte eta Adrien Camino aitzindariak, eta Fredo Olasagasti, Ramuntxo Ameztoy, Peyo Sanglar, Mattin Celan, Olivier Laberdesque biarnotarra, eta Mikel Funosas, hazpandarra. Azken urte hauetan, Mikel Funosasekin batera, Ramuntxo Borteyru, Raphael Larronde, Bruno Driolet eta Sistiague izan dira nabarmendu diren xare jokalariak.
Hego Euskal Herrian “Irurako Eskola" da aipagarriena. Orokorrean ezaguna izan ez arren, Iruran pilotaren aldaera honen inguruko interes berezia dago, herriko kale bati “Xare” izena jartzeraino heltzen dena. Argentinatik heldutako apaiza izan zen 1919an Euskal Pilota joko hau hau Irurara ekarri zuena. Hasiera batean elizako arkupeetan jokatzen zen, baina 1950 inguruan ohitura galdu egin zen. 1970ean, Donostian Munduko Euskal PilotaTxapelketa jokatu zen. Nazioarteko Euskal Pilota agintariek, Juan Labat argentinar xarelari handiaren eskariz, Iruran berriro xarea berreskuratzeko konpromezua hartu zuten. Hori dela eta, herriko hainbat gaztek - Julian Larrinaga, Jose Olano, Eugenio Arrieta eta Mikel Uzkudun- hainbat bidaia egin zituzten Argentinara, Juan Labat eta Roberto Elias xarelari handien begirapean, une hartako jokalari onenen aurka jokatuz eta teknika hobetuz. Ondorengo urteetan, jokoak arrakasta handia izan zuen Iruran, eta Gipuzkoako Euskal Pilota Federazioaren lanari esker, xareak Gipuzkoan(Irura, Irun), Araban(Gasteiz) eta Nafarroan(Oroz Betelu) zabalkundea izan zuen. Irurako gazteak izan dira Espainiako selekzioa, urte luzez, Munduko Txapelketetan ordezkatu dutenak, Eta Mundu Mailako lehen garaipen handia, Iñax Iturbe eta Jose Antonio Morcuende irurarrak eta Jose Javier Larrea eta Orradre, Oroz Beteluko nafarraren eskutik etorri zen, 1988an, Parisen, 22 urtez azpiko Munduko Euskal Pilota Txapelketan urrea irabazita. Hamar urte geroago, 1998an, Mexikon, etorri zen garaipenik nagusiena, Jose Inazio Lopetegi, Juantxo Larrarte, Iñax Iturbe eta Manolo Molina irurarrek, Munduko Euskal Pilota Txapelketan urrezko domina irabazita, txapeldun izatea lortu zutenean. Azken urte hauetan, José Inazio Lopetegi nabarmendu da, Munduko txapela eskuratzeaz gain, Nazioarteko, Frantziako eta Ipar Euskal Herriko xare txapelketa garrantzitsuenak irabaztea lortu baitu.
Mercè Otero Vidal
Mercè Otero Vidal (Bartzelona, Katalunia, 1947) Filosofia eta Letretako lizentziaduna da Bartzelonako Unibertsitatean, eta latineko katedraduna unibertsitate berean, egun erretiratua. Feminismoan eta hezkidetzan espezializatuta dago.
Irakaskuntzako lanbide jarduera
Unibertsitateko irakaskuntzaz gain, irakasleen prestakuntzan eta hezkidetzari eta berrikuntzari buruzko aholkularitzan ere jardun du. Bartzelonako Unibertsitateko Filosofia eta Generoa eta Emakumeak eta Literatura mintegietako zenbait topaketa eta lantaldetan parte hartu du.
Hizkuntza klasikoetako eta literaturaren kritikako irakaslea. Emakumeek historian zehar izan duten zereginari buruzko zenbait lan idatzi ditu, eta latinezko testuak katalanera itzultzen ditu.