cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Catelyn Tully
Ibaien Lurraldeko Hoster Tully jaunaren alaba eta Tully etxeko kidea da, Iparraldeko Lurraldetako Eddard Starkekin ezkontzean Stark etxeko matriarka bilakatuko da. Emakume kementsu eta saiatua da, izaera indartsua, ohoretsua eta familiarekiko maitasun sakona duena, bere senarra eta seme-alabak babesteko bere esku dagoen guztia egiteko beti prest. Halere, bere izaera gartsuak eta gertaeren luzerako aurreikuspen ezak leinuaren paturako garrantzitsuak izango diren gertakizunetan eragina izango du.
Pierrefiche (Aveyron)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 156 ziren, horien artean 126 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 126 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (61 gizon eta 59 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
La Campana
La Campana Sevillako udalerria da, Campiña de Carmona eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.469 biztanle zituen.
Pierrefiche (Aveyron)
Diru sarrerak
2009an Pierrefiche udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 269,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.653 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Pierrefiche udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.056 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Malou Pheninckx
Malou Pheninckx, (Oosterhout, Herbehereak, 1991ko uztailaren 24a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Felice Albers, Eva de Goede, Xan de Waard, Marloes Keetels, Josine Koning, Sanne Koolen, Laurien Leurink, Frédérique Matla, Freeke Moes, Laura Nunnink, Malou Pheninckx, Pien Sanders, Lauren Stam, Margot van Geffen, Stella van Gils, Caia van Maasakker, Maria Verschoor eta Lidewij Welten-ek.
Valley Home (Kalifornia)
Valley Home Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Stanislaus konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne
Baionako zientzen eta arteen elkartea 1873an sortu zen, Baiona eta bere inguruak aztertzeko, bere historia, arteak eta letrak, eta zientziak. 1910an Baionako zientzia, letra eta arteen elkartea bilakatu da. Hastapenetatik elkartea Baiona eta inguruetako adituen bilgunea da, eta urrezko aro bat bizi du bi gerlen arteko garaian, Louis Colas, Georges Hérelle, Henri Gavel, Julien Vinson, Marien eta Boissel komandanteen (hauek biak 1924an Baionako Euskal museoa sortzean parte hartu zutela) bultzadari esker.
Gaur egun elkarteak irauten du, unibertsitario eta zale andana batek animaturik.
Batisfera
Batisfera, asmakizun urpekari bati eman zitzaion izena da, sakonera abisalen urpekontzi esploratzaileen aurrekaria. 1930en asmatu zuten William Beebe eta Otis Barton esploratzaileek. Itsasoko sakonera handiak lehen aldiz hurbiletik esploratzeko erabili izan zen.
Batisfera, oinarrian, hermetikoki itxitako esfera bat da, altzairuz egina, eta kristal indartuzko behaketa batxulo bat duena. Bere funtzionamenduan zehar, batisfera, itsasontzi batetatik zintzilik dago, metalezkoa den kable baten bidez, argindarrez, komunikabidez eta airez hornitzen duena. Aipaturiko kablea, hedatu egiten da batisfera urperatzeko, eta biribilkatua igotzeko. Benetan, objektu bizigabea da, eta, kablea apurtuz gero, abentura amaitu egiten da
1934an, aipaturiko asmatzaileek, batisferan eginiko urperatzearen errekorra ezarri zuten, 908,4 metrora iristen zena, oraindik indarrean dagoen errekorra. Sakonera gehiagora, zilborreste bezala funtzionatzen duen kablearen pisua maneiaezina bihurtzen den arren, oso zaila izango da errekor hori hobetzea.
1948an, Barton bera bakarrik jaitsi zen 1370 metroko sakonerara (Bill Brysonen "Ia guztiaren istorio labur bat" liburuaren arabera), batisfera aldatu bat erabiliz, bentoskopo delakoa
Ophioblennius steindachneri
Ophioblennius steindachneri Ophioblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Anita Skorgan
Anita Skorgan (Göteborg, Suedia, 1958ko azaroak 13) suediar-norvegiar abeslari eta konposatzaile bat da.
Jahn Teigenekin ezkonduta egon zen, beste norvegiar abeslari eta konposatzaile arrakastatsu bat, eta elkarrekin alaba bat izan zuten.
Eurovision Jaialdian
Norvegia Eurovision Jaialdian bost aldiz ordezkatu zuen, horietako bitan bakarlari bezala, beste baten bere senar izango zen Jahn Teigenekin bikotea osatuz, beste baten 1981ean Finn Kalviki koruak eginez, eta, azkena, berriz ere koruak eginez, baina Jahn Teigeni, 1983an. 1977ko Eurovision Kantu Jaialdian, Londresen ospatu zena, Casanova kantatu zuen, 14. postuan amaituz. Bi urte beranduago, Jerusalemen, 1979ko Eurovision Kantu Jaialdian parte hartu zuen, arrakasta gehixeagorekin, Oliver abestiarekin, 11. postuan amaituz. Berriz ere Ingalaterran, 1982ko Eurovision Kantu Jaialdian parte hartu zuen garai hartan bere senarra zen Jahn Teigenekin bikotea osatuz. Berak pianoa jotzen zuen, eta biek Adieu abesten zuten, 12. amaitu zuena eta, beharbada, euren bizitza pribatuan oinarritua zegoena. Bien artean Eurovision Abesti Txapelketan 1977 eta 1983 artean, elkarrekin, bakoitza bere aldetik edo koruak eginez sei aldiz agertu ziren orotara.
Anitak berriz ordezkatu zuen Norvegia, oraingoan elkaregile bezala eta koruak eginez, 1988ko Eurovision Kantu Jaialdian, non For vår jord (gure lurrarentzat) abestiak bosgarren amaitu zuen, Karoline Kruegerrek abestua. "You Used To Be Mine" abestiaren egileetako bat ere izan zen, 1999ko norvegiar aurreaukeraketan bosgarren amaitu zuena.
Bere musika karreraz gain, 1983ko Prima Veras saga om Olav den hellige eta 1997ko Stjerner i sikte bezalako filmeetan ere agertu da.
2004an Queen Bees musika taldea sortu zuen.
Ay
Kheperkheperura Ay, orokorrean Ay edo Ay ll.a bezalako izendatua, Egiptoko XVIII. dinastiako azkenaurreko faraoia izan zen. K.a. 1327 edo K.a. 1325etik K.a. 1323 edo K.a. 1321 arte gobernatu zuen. Bere koroaketa izena Kheperkheperura Irimaat (Betierekoak dira Raren agerpenak, justizia egiten duena) izan zen. Eusebio Zesareakoak Kerres izena eman zion.
Senidetasun harremanak
Zenbait teoria proposatu dira Ayren jatorriari dagokionez. Horietako batek Tiy erregina eta hona n guraso ziren Yuya eta Tuyurekin lotzen du. Baina teoria honek ez du euskarri sendorik mantendua izateko. Gaur egun, egiptologoek ez dute behin-betiko iritzirik. Barato adostasuna, ordena, Ayren jatorria Ajmin edo Panopolis hirian zegoela zehaztean, Tiyren gurasoen kasuan bezala.
Tutankamon faraoi haurraren erregealdia hain bapatean amaitzean, Ay igo zen tronura eta erregina alarguna eta bere biloba zen Ankhesenpaatonekin ezkondu zen. Gertaera hau ez da testuinguru sexual baten kontutan hartu behar, politikoan baizik. Oinordekoen emalearen azken oinordekoarekin ezkondu izena, gaur egun bere tribu gosea legitimatzeko baliabide politikotzat hartzen da.
Ayk beste alaba ezagun bat ere izan zuen, Mutnedymet izenekoa eta beranduago erregina izango zena. Ayk Tey izeneko beste erregina batekin izandako alaba zen.
Biografia
Ayren hasiera Amenofis III.a faraoiaren erregealdian dago, honen erregealdi luzean bere goi dignatarioa izan zelarik. Bere alaba Nefertiti eta Amenhotep (ondoren Amenofis IV.a edo Akenaton) printzearen artejo ezkontza Amenofis III.aren erregealdi lyzearen amaieran adostu zen. Akenaton bere aitarekin batería elkarerrege bihurtzeak Nefertiti elkarerregearen emazte bihurtzea suposatu zuen, gertaera honek Ay cortejo mailarik gorenera eraman zuelarik. Ziuraski Amenofis III.aren segizioko kide izan zen faraoiak Tebasetik gertu zegoen Malkatako bere jauregian antolatu zuen Heb Sed jaialdian.
Creaca
Creaca Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Freeke Moes
Freeke Moes, (Herbehereak, 1998ko azaroaren 29a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Herbehereetako taldearekin, Argentinaren eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Felice Albers, Eva de Goede, Xan de Waard, Marloes Keetels, Josine Koning, Sanne Koolen, Laurien Leurink, Frédérique Matla, Freeke Moes, Laura Nunnink, Malou Pheninckx, Pien Sanders, Lauren Stam, Margot van Geffen, Stella van Gils, Caia van Maasakker, Maria Verschoor eta Lidewij Welten-ek.
1991ko Munduko Eskrima Txapelketa
Gizonezkoak
Banakako floretea
Taldekako floretea
Banakako ezpata
Taldekako ezpata
Taldekako sablea
Emakumezkoak
Banakako floretea
Taldekako floretea
Banakako ezpata
Taldekako ezpata
Ay
Biografia
Ayren hasiera Amenofis III.a faraoiaren erregealdian dago, honen erregealdi luzean bere goi dignatarioa izan zelarik. Bere alaba Nefertiti eta Amenhotep (ondoren Amenofis IV.a edo Ayren hasiera Amenofis III.a faraoiaren erregealdian dago, honen erregealdi luzean bere goi dignatario bat izan zelarik. Usted denez, bere alaba Nefertiti eta Amenhotep (ondoren Amenhotep IV.a edo A
Ayren hasiera Amenofis III.a faraoiaren erregealdi luzean dago, honen goi dignatario izan zelarik. Usted denez, bere alaba Nefertiti eta Amenhotep (ondoren Amenhotep edo Amenofis IV.a izango zena) printze gaztearen arteko ezkontzaren adostea Amenofis III.aren erregealdi luzearen amaieran gertatu zen. Akenaton bere aitarekin batera elkarerregetzara igoa izateak Nefertiti gaztea elkarerregearen Emazte mailara igotzea suposatu zuen, gertaera honek, zalantzarik gabe, Ay gorteko mailarik gorenera eraman zuelarik. Ziuraski, Amenofis III.a honen Heb Sed
Aldana
Aldana Zornotzako (Bizkaia) ipar-mendebaldean dagoen auzo bat da. Bizkargi mendiaren magalean dago, Larrabetzuko udalaren mugatik gertu.
Thornton (Kalifornia)
Thornton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Joaquin konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Isembola
Isembola Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Isembola diasticta da.
Mantella pulchra
Mantella pulchra Mantella generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vandeins
Vandeins Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Megascops asio
Megascops asio Megascops generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Hereclean
Hereclean Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Amberteko barrutia
Amberteko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 28.014 biztanle ditu 1.188 kilometro koadrotan. Guztira 55 udalerri ditu. Bere hiriburua Ambert da.
Redcrest (Kalifornia)
Redcrest Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Humboldt konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Lantejuela
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.885 biztanle zituen.
Mantella viridis
Mantella viridis Mantella generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Jose Maria Azkona
Jose Maria Azkona Díaz de Rada (Tafalla, 1882ko azaroaren 17a - Tafalla, 1951ko ekainaren 1a) idazle, itzultzaile eta liburuzale nafarra, Espainako Borboien berrezarkuntza kongresuko diputatu izan zen. Fray Gerundio izengoitiaz sinatzen zuen prentsan.
Biografia
Elkarte desberdinen partaidea izan zen: Nafarroako Monumentuen Batzordea (1917), Historiako Errege Akademia (1921), Vianako Printzea, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea.
Liburutegia
Liburuzale amorratua Azkonak 30.000 liburuko liburutegia bildu zuen. Gai nagusiak Genealogia, Heraldika eta XIX. mendeko historia ziren. Liburutegia Azkona liburutegia bezala ezaguna da. Nafarroako Liburutegia digitalizatzen ari da.
Juan de Orduña
Juan de Orduña Fernández-Shaw (Madril, - ib., ) espainiar aktorea eta zinema zuzendaria izan zen. Gerra ostean, herrialdeko zuzendaririk ospetsuenetariko bat bilakatu zen.
Iacobeni
Iacobeni honakoa izan daiteke:
Amonet
Amonet "Ezkutua", ezkutuan dagoenaren jainkosa babesle eta jatorrizkoetako bat da egiptoar mitologian, iparraldeko haizearen pertsonifikazioa da, bizitza dakarrena.
Ikonografia
Suge bezala, edo suge burudun emakume bezala irudikatua izan zen, Behe Egiptoko koroa zeramala Tebasen eta igel burudun emakume bezala Hermopolisen. Baita behi bezala ere.
Mitologia
Faraoiaren jainko nagusia da, tronuratze zeremonian bertan dagoena, batzuetan Min ondoan duela. Amonet, Amonen bikotea da, baina garrantzia galtzen hasi zen Mut jainkosaren mesedetan, Amonen emaztetzat hartuko dena, Osirisen gurtza hazten zihoan heinean. Ondoren, Isis jainkosak bere bertute guztiak hartuko ditu. Behe Garaian, Amon eta Amonet Hermopoliseko Ogdoadaren zati izan ziren.
Gurtza
Bere gurtza hazten joan zen Egiptoko Inperio Ertainaren garaian, eta sendotu egin zen Egiptoko Inperio Berrian. Hermopolisen gurtua izan zen, baita Karnaken ere, Amon eta Mutekin batera, eta Luxorreko tenpluan, Opet forman, Deir el-Hagarren Amonen bikote bezala. Bere gurtza berezirako apaizak izan zituen jada XVIII. dinastian, Amoneten profetak.
Marsaneix
Marsaneix Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marsaneix udalerrian erroldatutako biztanleak 952 ziren. Familiak 349 ziren, horien artean 63 pertsona bakarrekoak ziren (30 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 156 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 30 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 412 etxebizitza zeuden, 358 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 403 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 358 etxebizitza nagusietatik 284 bere jabearen bizilekua ziren, 69 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 108 etxek lau zituzten eta 203 etxek bost zituzten. 260 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 133 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 206 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 633 ziren, horien artean 487 aktiboak ziren eta 146 inaktiboak ziren. 487 pertsona aktiboetatik 452 lanean zeuden (249 gizon eta 203 emakume) eta 34 langabezian zeuden (10 gizon eta 24 emakume). 146 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marsaneix udalerrian 379 unitate fiskal zeuden, 1.031,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.271 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak eta 1 argiketaria.
Laktasa
Laktasa ornodun guztietan dagoen glukoproteina bat da. Fibronektina heste meharrean ekoizten den entzima hidrolitikoa da, laktosa molekula (disakaridoa) bere bi osagai monosakarido bihurtzen duena: glukosa eta galaktosa. Entzima hidrolitiko hori ugaztun guztiengan agertzen da, haurtzaroan ez ezik, baita helduaroan ere. Laktasarik ezak edo bere jarduera okerrak laktosarekiko intolerantzia izeneko gaitza eragiten du, laktosa digeritzeko arazoak dakartzana.
Marsaneix
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 zapata-denda zen.
2000. urtean Marsaneix udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 561 hektarea erabiltzen.
Laktasa
Ugaztunek ez ezik, bakterio laktikoek ere (Streptococcus, Lactobacillus...) laktasa ekoizten dute. Bakterio horiek gai dira laktosa katabolizatzeko, azido laktikoa sortuz (hartzidura homolaktikoaren bitartez).
Marsaneix
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Laktasa
Egitura
Bost dominiotan banaturik dauden 1927 aminoazido ditu kate bakarrean. Dominioak honako hauek dira:
Ramses V.a
Usermaatra-Sejeperenra Ramses-Amonhirkhopshef edo Ramses V.a, Egiptoko XX. dinastiako laugarren faraoia izan zen, K.a. 1147 eta K.a. 1143 bitartean.
Laktasa
Funtzioa
Entzima honek katalizatzen duen erreakzioa honako hau da:
Ramses V.a
Erregealdia
Ramses III.aren biloba, Ramses IV.aren semea eta bere oinordeko izango den Ramses VI.aren iloba zen.
Laktasa
Historia
Hainbat ikerlarik proposatu dute mutazio eta eboluzioaren bidez, duela 7.500 urte inguru, agertu eta gizakiak mantendu zuela bere helduaroan ere laktasa entzima ekoizteko gaitasuna
Ramses V.a
Erregealdia
Bere erregealdiko bereizgarria, Amonen Apaiz Gorenen botere gehitzea izan zen, herrialdeko lur eremu handiak eta estatuaren finantzak kontrolatzen zituena faraoiaren mende.
2044 Turingo Papiroak, Deir el-Medinako langileek, sarri, Ramses V.aren hilobia den KV9an lanean aritzeari uzten ziotela, erregealdiaren lehen urteetan, "etsaia"ri zioten beldurragatik, Jamahiriyak Per-Nebyt hiria "erretzen" egiten zituen ustezko erasoak. Honek, faraoiak berak, bere hilobi propioaren segurtasuna mantentzen berebiziko zailtasunak zituela adierazten du, baita langileen elitea ere, eta, ziuraski, baita bere herria babesteko arazo handiak ere.
1887 Turingo Papiroak, Elefantinako apaizak tartean sartuta egon ziren istilu finantzaria kontatzen du.
Ramses V.aren hilobia
Biban el-Moluken beste hilobi bat hasi zuela iradoki da, baina amaitu gabe geratu zen.
Bere momia, KV35 hilobiko errege gordelekuan aurkitu zuten, eta, gaur egun, Kairoko Egiptoar Museoan zainduta dago. Bere momiaren azterketak, 35 urte inguru zituela, nafarreriak jota hil zela adierazi zuen.
Bere garaiko testigutzak
Zenbait hiritan, bere izena idatzia duten objektu batzuk aurkitu dira:
Ophioblennius trinitatis
Ophioblennius trinitatis Ophioblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Weott (Kalifornia)
Weott Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Humboldt konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Piarres Narbaitz
Piarres Narbaitz Caillava (Azkarate, Nafarroa Beherea, 1910eko martxoaren 25a - Kanbo, Lapurdi, 1984ko abuztuaren 16a) euskal idazle, historialari eta apaiza izan zen.
Biografia
Azkarate Intxauspean jaio zen. Peoño Narbaitz eta Katixa Callabaren seme-alaben artean bigarrena eta lehen semea izan zen. Garai horretan Ipar Euskal Herriko hainbat gazte bezala apaizgaitegira joan zen baina misioetara joateko barik Euskal Herrian bertan geratzeko asmotan. 1934an Klement Mathieu apezpiku hazpandarrak apaiztu zuen Baionan eta 24 urterekin Uztaritzeko seminariora bidali zuten irakasle. Han zeuden Piarres Lafitte eta beste euskaltzale batzuen ekimenaz hasi zen idazten Gure Herria aldizkarian; lehen artikulua 1934koa da, Solbezio izenburukoa. Ondoko urteetan Aintzina agerkarian musika saila idazteko ardura izan zuen. 1935ean Tolosa Okzitaniara bidali zuten Filosofia ikastera eta 1938an Baionako seminariora igorri zuten arlo horretako irakasle.
Apezpikutegiko bulego lanetarako deitua, 1943tik 1964 arte behar horretan aritu zen, hiru gotzain oso desberdinen agindupean: Edmund Vansteenberghe, Léon Terrier eta Paul Gouyon; horren ondorioz Baionako katedraleko kalonjea eta Baionako elizbarrutiko bikario nagusia izan zen, Ipar Euskal Herri osoan eragin handiko karguak. Bere euskal eta herrizaletasunagatik izan zituen arduretatik Parisko Euskal Etxea, Baionako euskal meza, Zuberoa, Amikuze, Garazi zein Lapurdiko laborantza eskolak eta Hazparneko nekazaritza-teknikarien ikastegia bultzatu zituen.
1964an erretitratu eta gero hainbat idazlan egin zuen. Latina ederki menperatzen zuenez, Piarres Narbaitzek antzinako agiriak ikertu zituen. Bere liburuetan Hirugarren Errepublikak izkutatutako Euskal Herriko historia zabaldu zuen, Philippe Veyrin eta beste historialari batzuekin batera.
1984an Kanbon hil eta Azkarate jaioterrian ehortzi zuten.
Kazetaritza
Artikulu ugari idatzi zituen Gure Herria, Aintzina eta Herria aldizkarietan.
Irene Ibaibarriaga
Irene Ibaibarriaga Ormaetxea (Ermua, Bizkaia, 1918ko otsailaren 9a - 2014ko abuztuaren 12a) euskal erraketista profesionala izan zen.
Lehen urratsak
Sasoi hartan Euskal Herrian erraketista asko sortu ziren, pilotarako zaletasun handia baitzegoen. Eta horietako asko Eibarko frontoietan ikasitakoak ziren. Irene Ibaibarriagak Eibarko Txantxa-zelai frontoian ikasi zuen erraketan. Eibar beste herri batzuk baino irekiagoa zen, ez hain katolikoa; sozialistak eta errepublikanoak ziren nagusi. Emakumeek askatasun gehiago zuten, nahiz eta, batzuek begi onez ikusi ez kirol hau. Mugimendu handiko frontoia zeukan. Hiru pilota eskola sortu zituzten, eta pilotarien harrobia bihurtu zen Eibar.
Erraketista ibilbidea
Harrobi hartako Ireneri laster etorri zitzaion jokatzen hasteko eskaintza. 15 urte zituela, Madrilera joan zen pilotan. Han zebilen bere ahizpa Poli profesional gisa jokatzen. Heldu eta laster egin zuen Irenek debuta. Espainiako Gerra Zibila hasi baino lehen, Madrilgo Chiqui-jai eta Madrid frontoian jardun zuen. Ameriketara jokatzera joateko eskaintzak ere jaso zituen, baina ez zituen onartu. Gerra garaiko egoera zaila kontuan izanik, Valentzian jokatu zuen, ondoren Bartzelonan. Irenek bere ahizparekin osatzen zuen bikotea. Ahizparen heriotza baina, errebeskada izugarria izan zen. Halere, Irenek jokatzen jarraitu zuen, Madrid frontoian, eta udara batzuetan, Donostiako Gros auzoan zegoen frontoira ere etortzen zen jokatzera.
Erraketari agur
Istripua izan zuen frontoian. Belarrian pilotakada bat jaso eta erraketari agur esan behar izan zion.
Nikola Dedović
Partizanen hazita, Serbiako Kopa, Euro Interliga eta LEN Txapeldunen Liga irabazi zituen. 2014ko udan, 22 urte zituela, Kragujevac klubera joan zen.
Bateratze Arraun Elkartea
Bateratze Arraun Elkartea Elantxobe eta Arkotek bat egindako trainerua izan zen 2001 eta 2003 artean trainerua atera zuena. Elastikoak talde bien koloreak zituen, gorria, berdea, horia eta beltza.
Historia
Arraunlari eskasia zela-eta, 2001 urtean Elantxobe eta Arkotek bat egin zuten eta lehen denboraldian Traineruen Euskal Ligan 15. postuan gelditu ziren, urte hartan Elantxobe-Arkote izenarekin.
Bigarren denboraldian Bateratze Arraun Elkartea izena hartu eta maila hobea lortu zuen. 11. postua eskuratu zuen Euskal Ligan A mailako estropadak jokatuz (Zarauzko Ikurrina, Telefonica, Getxo, Petronor, Bermeo...) eta emaitarik onena Getxoko zazpigarren postua izan zuen.
Hirugarren eta azken denboraldian Federazio Ligan kokatua izan zen (2. maila) eta bederatzigarren gelditu ziren. Dena dela TKE Ligako taldeek ez zuten Euskadiko Txapelketan parte hartu eta Bateratzek hirugarren postua eskuratu zuen.
World Trade Center (filma)
World Trade Center, 2006ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren hondamendi drama film bat da. New York hiriko World Trade Center raikin multzoan jazotako 2001eko irailaren 11ko atentatuetan oinarritua dago. Nicolas Cage, Maria Bello, Michael Peña, Maggie Gyllenhaal, Stephen Dorff eta Michael Shannon aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
2001eko irailaren 11a, New York hiria, bi bidaiari World Trade Center konplexuko Dorre Bikiean aurka talka egin berri dute. New Yorkeko Poliziaren Portu Aginteko John McLoughlin (Nicolas Cage) eta Will Jimeno (Michael Peña) ofizialek tragefiak eragin dien pertsonei laguntzen saiatuko dira.
Robin Hood (2010eko filma)
Robin Hood 2010eko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren abentura filma bat da. Ingeles mitologiako Robin Hood pertsonaia ospetsuan oinarritua dago. Russell Crowe, Cate Blanchett, Matthew Macfadyen, Mark Strong, Oscar Isaac, Kevin Durand, Mark Addy, William Hurt, Danny Huston eta Max von Sydow aktoreek antzeztu zuten. Hainbat herrialdeez gain, urte hartako Canneseko Zinemaldian ere estreinatu zen.
Ingalaterrako ipar-ekialdeko Northumberland konderriko Alnwick gaztelua, Bamburgh gaztelua eta Kielder basoan, Hertfordshire konderriko Ashridge eta Little Gaddesden udalerrietan, Surrey konderriko Bourne Wood eremuan eta Derbyshire konderriko Dovedale haranean filmatu zen, bai eta Gales hego-mendebaldeko Pembrokeshire konderriko eta Freshwater West hondartzan ere.
Argumentua
XIII. mendea, Ingalaterrako Erresuma. Robin Longstride (Russell Crowe), Gurutzadetan Rikardo Lehoi Bihotzaren (Danny Huston) zerbitzupean borrokatu den ingeles arkulari trebea Lur Santutik itzuli eta Frantziako Erresuman frantsiarren aurkako gerran dabil. Châlus-Chabroleko gazteluarn setioan frantziar balestari batek Rikardo I.a Ingalaterrakoa gezi batez zauritu eta hiltzen denean, Robin Ingalaterrako Erresuma eta Nottinghamera itzuli eta Sir Robert Loxley (Douglas Hodge) zaldunari hura hiltzorian zegoela emandako hitza beteko du: haren aita Sir Walter Loxley (Max Von Sydow) zaldunari bere semearen ezpata itzultzea. Bertan, Robinek Lady Marion (Cate Blanchett) ezagutuko du, Loxley semearen alarguna. Bienbitartean, Londres eta Ingalaterran, Joan Lurgabeak (Oscar Isaac), nortasun eskasa eta barne matxinadei aurre egiteko nortasunik ez duen erregeak agintzen du, kanpoaldetik datorkion Godfrey (Mark Strong) zitalaren mehatxuaz ere jabetu gabe. Robin eta bere gizonek ingelesen arteko gerra zibil odoltsu bat ekidin eta Ingalaterrako herrialdeari bere iraganeko loria itzularazten saiatuko dira.
Kontxako badiaren istripua (1957)
Hildakoak
Diktadorearen itsasontzitik salbamendu-jakak bota zituzten arren, ez zen inor laguntzera hurbildu. Igeri egiten moldatzen zirenek itsasontzira igotzea lortu zuten, baina beste bost itota hil ziren: Jose Ramon Rubial (9 urte), Manuela Rozado (20 urte), Benito Amiano (38 urte), Jose de Miguel (30 urte) eta Maria Andrea Dolores (26 urte).
Ezkutatutako gertaera
Frankistak gertatutakoa ezkutatzen ahalegindu ziren. Donostiako Udalak La Voz de España egunkarian eskela bat besterik ez zuen jarri, hau abuztuaren 21ean. Artzain Onaren katedralean hildakoen omenezko hileta egin zen. Elizara, ordea, hiru gorpu besterik ez zituzten eraman, Benito Amiano eta Jose de Miguel Martinezen gorpuak urpean egon baitziren lau egunez.
Ipar-zere
Ipar-zere (Balaenoptera borealis) Balaenoptera generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Balaenopteridae familian sailkatuta dago.
Claudia Grigorescu
Claudia Laura Grigorescu (Bukarest, 1968ko urtarrilaren 6a) florete modalitateko errumaniar eskrimalari bat da.
Megascops kennicottii
Megascops kennicottii Megascops generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Savigny-Lévescault
Savigny-Lévescault Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Savigny-Lévescault udalerrian erroldatutako biztanleak 1.009 ziren. Familiak 387 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 39 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 167 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Villy-le-Pelloux
Villy-le-Pelloux Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Savigny-Lévescault
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Fresney (Eure)
Fresney Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fresney udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 89 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 109 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (64 gizon eta 52 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Savigny-Lévescault
Diru sarrerak
2009an Savigny-Lévescault udalerrian 397 unitate fiskal zeuden, 1.068,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.163 euro zen.
Fresney (Eure)
Diru sarrerak
2009an Fresney udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 256 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.372 euro zen.
Savigny-Lévescault
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Fresney (Eure)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Savigny-Lévescault
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Savigny-Lévescault udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.269 hektarea erabiltzen.
Villy-le-Pelloux
Biztanleria
2007an Villy-le-Pelloux udalerrian erroldatutako biztanleak 535 ziren. Familiak 189 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 14 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Savigny-Lévescault
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Villy-le-Pelloux
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Savigny-Lévescault
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Villy-le-Pelloux
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Fresney (Eure)
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Lithaire
Lithaire Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Villy-le-Pelloux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 372 ziren, horien artean 287 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 287 pertsona aktiboetatik 274 lanean zeuden (140 gizon eta 134 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Rosebud (Texas)
Rosebud Texasko hiri bat da. Falls konderrian kokatua dago. 2010ean 1,412 biztanle zituen, 2.03 kilometro koadrotan banatuta.
Villy-le-Pelloux
Diru sarrerak
2009an Villy-le-Pelloux udalerrian 213 unitate fiskal zeuden, 595 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.887 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Savigny-Lévescault
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Manila (Kalifornia)
Manila Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Humboldt konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fresney (Eure)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Villy-le-Pelloux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 2 iturginak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra liburu denda bat zen.
2000. urtean Villy-le-Pelloux udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lithaire
Biztanleria
2007an Lithaire udalerrian erroldatutako biztanleak 554 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 303 etxebizitza zeuden, 230 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 297 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 230 etxebizitza nagusietatik 181 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 199 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 95 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 316 ziren, horien artean 235 aktiboak ziren eta 81 inaktiboak ziren. 235 pertsona aktiboetatik 218 lanean zeuden (124 gizon eta 94 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 81 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lithaire udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 534 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.735,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Lithaire udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 730 hektarea erabiltzen.
Fresney (Eure)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lithaire
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arizko geltokia
Arizko geltokia hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:
Leuronoma
Leuronoma Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Leuronoma chlorotoma da.
Megascops seductus
Megascops seductus Megascops generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Turkuko gaztelua
Turkuko gaztelua (finlandiera: Turun linna; suediera; Åbo slott) Finlandiako hego-mendebaldeko Turku hirian dagoen gaztelua da, ustez 1280. urtean eraikia.
Turkuko gaztelua Finlandian zutik dirauen eraikuntzarik zaharrena dela uste da, eta Eskandinavia osoko gaztelurik handiena. Erdi Aroan gaztelua aintzira baten erdian zegoen, uharte gisa; baina gaur egun Turkuren ondoan dago, lurrez inguraturik. Izan ere, uhartearen ingurua XV. mendean haran bilakatu zuten, ibaia desbideratuz.
Hurrengo urteetan, gaztelu indartsu eta sendoena bihurtu zen, eta errusiarrek eta novgorodtarrek ezin izan zituzten haren harresiak gainditu. Hala ere, gazteluak ez dauka gerra historia handirik, Viipuriko gazteluak eta Olavinlinna gazteluak ez bezala.
XVI. mendean berreraikia izan zen, Suediako erregeentzako. Izan ere, lurralde hauetara etortzea gogoko zuten, eta ondorioz, gazteluaren inguruan, Turku hiria garatu zen.
Gaztelua, Olavinlinna gaztelua eta Häme gazteluarekin batera hiruki defentsibo bat osatzen zuten.
Casey Stoner
Casey Joel Stoner (Southport, Queensland, Australia, 1985eko urriaren 16an) motoziklismoko pilotu profesional australiarra da, 2007an MotoGPko txapelduna izandakoa. Gaur egun Ducati Marlboro taldean korritzen du.
Turkuko gaztelua
Historia garaikideari dagokionez, 1941ko Jarraipenaren Gerran, sobietarrek gaztelua bonbardatu zuten, baina ez zuten hau suntsitzea lortu. 1987. urtean berreskuratu egin ziren harresiak eta museo bilakatu zen, lehengo urtean 200.000 turista jaso zituelarik. Gainera, gela handiak, hiriak, bilkuretarako erabiltzen ditu.
Erango
Erango ([eʁ̞anɣo]) Nafarroa Behereko udalerria da. Agaramont eskualdean dago kokaturik.
Ingurune naturala
Biduze ibaiaren eta Paueko ibaiaren ibaiadar bana igarotzen dira udalerritik.
Udalerri mugakideak
Udalerria mugakidea da Bearnorekin ekialdean.
Demografia
Oharra: 2004ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.
Ekonomia
Udalerriko ekonomia laborantzan oinarriturik dagoen arren, kareharriaren ustiapenerako harrobi bat badago.
Balaenoptera edeni
Balaenoptera edeni Balaenoptera generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Balaenopteridae familian sailkatuta dago.
Laloșu
Laloșu Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Jean Antoine Nollet
Jean Antoine Nollet (Pimprez, - Paris, ) frantses fisikari eta elizgizona izan zen.
Fisika esperimentala irakatsi zuen lehena izan zen. Soinu uhinak uretan hedatzen direla frogatu zuen (1743).
Mantidactylus aerumnalis
Mantidactylus aerumnalis Mantidactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sorne Unzueta
Sorne Unzueta Landeta (Bilbo, Bizkaia, 1900eko azaroaren 27a - Urduliz, Bizkaia, 2005eko urtarrilaren 13a), Utarsus ezizenez ezaguna, irakaslea eta euskal idazlea izan zen. Poesia idatzi zuen batik bat.
Bizitza
Ezkondutakoan, Gregorio Erraztirekin Lemoara joan zen bizitzera eta han seme-alabak izan zituzten. Gerora, Bedia, Berango eta Algorta izan ziren familiaren bizitoki, non azken bi alaba izan zituen. 1930. urtean hasi ziren argitaratzen bere poemak aldizkarietan, garaian ohikoa zen bezala, ezizenez sinatuta. Kasu honetan, izen-abizenetik hartua zuen: U(nzueta) tar S(orne), non alfabetoko 'S' 'usus' gisa izendatzen zen (aranismoa). 1932 urtean, hizlari gisa nabarmentzen zen, emakumezkoen bozka eskubidea zela eta horren ingurura abertzaleek antolatutako mitin politikoetan. Gerra garaian eta ondoren isildu zen bere ahots literarioa.
1937 Goizeko izarra ontzian erbesteratu zen lau ume txikiekin Bordelera. Kanbon ere bizi izan zen garai horretan. Familia berriz bildu zen handik bi urtera eta Bigarren Mundu gerra garaian, Lurdan Errazti senar-emazteak erresistentzian ibili ziren, 1941-1944 urteen artean, bizimodua Frantzian aurrera atera bitartean ahal zen moduan. 1945eko urtarrilean Parisera joan, eta han Leizaolak deitu zion gizonari Euzkadiko Gobernuaren ordezkaritza horretan lan egiteko eta ordezkaritzak zeukan etxeko atezainaren esparruan bizitoki hartu zuen familia osoak. . Parisen 1951 urtera arte bizi izan zen sendia han Eusko Jaurlaritzak zeukan ordezkaritzan lanean, itxi zen arte. Senarra gaixotatutakoan, Euskal Herrira itzuli zen familia. Alargunduta, sendiaren laguntzaz, frantses irakasle gisa bizimodua atera zuen seme-alabekin. 1977 urtera arte ez zuen berriz ezer argitaratu. Ordutik aurrera, 1990era arte Zer aldizkarian hasi zen olerkiak argitaratzen berriz.
2005eko urtarrilaren 13an zendu zen, XIX. mendeko azken urtean jaiotako irakasle-idazle hau.
2018an Espainiako Liburutegi Nazionalak bere testu hautaketa bat sartu zuen "Emakume iraultzaile eta transgresoreak" izeneko ekimenean, Emakume idazleen eguna ospatzeko.
2007an Sorne Unzueta izena jarri zioten Getxoko kale bati.
Lanak
Artikuluak, ipuinak eta batik bat poemak idatzi zituen.
Miren Uzkudun
Miren Uzkudun Tapia (Asteasu, Gipuzkoa, 1922ko azaroaren 14a) Euskal erraketista profesionala izan zen, 18 urtez. Pilota munduan Asteasu goitizenez ezaguna.
Lehen urratsak
Miren, umetan beti ibiltzen zen pilotalekuaren bueltan eta 1936ko Gerra Zibilak ere parte handia izan zuen bere erabakian. Hamar senide ziren. Lehenengo bostak Frantziara alde egin zuten, han zuten osaba batengana eta han bizi izan ziren, bueltatzerik ez zuten-eta. Neba bat gudari joan zen eta familia osoa erabat sakabanatuta egon zen luzaroan. Aita udaletxeko idazkaria zen eta kartzelan sartu zuten. Eta horrela geratu ziren sakabanatuta eta lanik gabe.
Erraketista ibilbidea
Zerbait egin beharra zegoen eta Mireni ikastea ez zitzaionez asko gustatzen, Tolosara erraketan entrenatzera joaten hasi zen. Bi hilabetez entrenatzen aritu eta Madrilera jokatzera joateko aukera izan zuen, Iberia izeneko frontoi berri batera. Han egin zuen debuta 18 urte zituela. Bi urtez aritu zen Madrilen eta, handik aurrera hamahiru pilotalekutan aritu zen; Donostia, Bartzelona, Logroño, Valentzia, Tenerife, Las Palmas, Mexiko, Kuba, berriz Bartzelona eta, azkenean, Madrilen bukatu zuen.
Akadtar Inperioa
Akadtar Inperioa Mesopotamiako erdialdeko inperioa zen, Akad hiriaren lurraldeek osatua. Kaldea iparraldeko eskualde bat zen, hau da, Behe Mesopotamia, Asiria ipar-ekialdean eta Sumer hegoaldean, Babiloniaren aurreko antzinako historiaren garaian, non akadiera sortu zen.
Historia eta hizkuntza
Akadeko lurraldea izena ere erabiltzen da. Lurraldea hitza (akadieraz mat), herrialde hitzaren baliokide den hitz bat da: honela, Israelgo Lurraldea, Hattiko Lurraldea edo Egiptoko Lurraldea, adibidez, Israel, Hattusa eta Egiptori erreferentzia egiteko erabiltzen da. Akad izena, hiri batek ere izan zuen (Agade), oso garrantzitsua izan zena eskualdean garai hartan, eta honengandik, eskualde guzti honek hartu zuen izena.
Babilonia, eskualde bezala, Akad eta Sumerren lurralde konbinatuen bidez sortu zen. Akaderak, babiloniera eratu arte eboluzionatu zuen, sumerrera desagertu egin zen bitartean. Akadtarrek, sumertarrek bezala, idazkera kuneiformea erabili zuten arren, euren hizkuntzara itzuli zuten. Garaiko hizkuntzen artean, hizkuntza semitikoekin lotzen da argiki akadera (ezagutzen den lehen hizkuntza semitikoa, antzinatasun handiagatik gainera ); non eta inguruko sumerrera edo elamera, hizkuntza isolatu gisa ezagutzen ditugun, ahaiderik utzi ez dutenak.
Ez da ezagutzen Sargon Akadekoaren garaia baino lehenagoko akadieraz idatzitako dokumenturik. Sargon, tradizionalki, Akad eta Sumerreko batutako inperio baten lehen gobernari bezala deskribatzen da. Bera baino lehenago, Sumer hedatzen joan zen Lugalzagesi izeneko errege baten gobernupean, Urukekoa (Bibliako Erech). Hala ere, Sargonek, prozesua, bere aurreko errege sumertarren ahaleginetatik haratuago eraman zuen, eta inguruetako eskualde asko konkistatu zituen, Mediterraneora eta Anatoliara iritsi zen inperio bat sortzeko.
Asiriar-babiloniar literatura berantiarrean, Akad izena, errege tituluaren zati bezala agertzen da, Sumerrekin lotua, hau da: ez semitera: lugal Kengi (ki) Uru (ki), akadtar esaera honen baliokidea dena: sar mat Sumeri u Akadi, hau da, "Akad eta Sumerreko erregea", itxura guztien arabera, soilik "Babiloniako erregea" esan nahi zuena, hau da, Behe Mesopotamiako erregea, antzinakoen Senaar lurraldea, jatorrizko Sumer edo Kaldeako Erregea (antzinakoen mat-Kaldu)
Eskultura eta erliebea
Akadtar aldiko lan gutxi gorde da. Akadtar eskultoreak erregeen zerbitzura zeuden eta lanean sumertar tradizioari jarraitu bazioten ere, haiek baino errealismo handiagoaz irudikatu zituzten erregeen eszenak eta erretratuak.
Akadtar lehen errege Sargonen (K.a. 2334-2279) garaitik alabastrozko buru txiki bat gorde da (Louvre). Niniven brontzeko buru bat aurkitu zen (30 cm), akadtar errege ezezagun batena, Naramsin (Irakeko museoa, Bagdad). Lan horrek argi erakusten du akadtarren maisutasuna zizelatze eta moldatze lanetan.