cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vishnu
Ezaugarriak
Vishnuren ezaugarriak jainko Goren moduan zenbatezinak badira ere, baditu sei ezaugarri nagusiak:
Avatarrak
Vishnuk hamar avatar nagusi ditu, dashavatara izenekoak:
Napoliko Erresuma
Aragoi eta Espainiaren aginpidea
1647an, Filipe IV.a Espainiakoak ezarri zituen zergen astuntasunak bultzaturik, Masaniellok matxinada bat antolatu zuen; zapalkuntza gogorrez baketu zuen Joan Josef Austriakoak, Filipe IV.aren sasiko semeak.
Espainiako Ondorengotza Gerra
Karlos II.a Espainiakoa oinordekorik gabe hil zenean, Napoliko Erresuma borboi dinastiaren esku gelditu zen eta, Espainiako koroaren mende zeuden gainerako lurralde guztiekin batera, Luis XIV.a Frantziakoaren biloba Filipe V.ari eman zitzaion; Austriako habsburgotarrek, ordea, ez zuten hori onartu. Austriako Karlos artxidukearen tronurako hautagaitza, Ingalaterra, eta Herbehereetako Probintzia Batuek babesten zuten, Frantzia eta Espainiaren arteko elkartzearen beldur zirenak, eta baita Aragoiko koroaren lurraldeek ere, borboien zentralismoaren beldur zirenak. Egoera honek, Espainiako Ondorengotza Gerra sorrarazi zuen, 1700 eta 1713 bitartean iraun zuena. 1707an inperioko gudarosteak Napoliko lurraldean sartu ziren.
Bi Sizilietako Erresumaren sorrera
1734an Filipe V.aren seme Karlos, Parmako dukearen gudarosteak borboientzat konkistatu zuen Napoliko Erresuma, austriarrak garaitu ondoren. 1738eko Vienako Itunaren ondoren, Napoli Karlosen esku (gerora Karlos III.a Espainiako erregea izan zena) geratu zen. Errege bihurtu eta gutxira, erresuma eraberritzen eta modernizatzen saiatu zen, hiru arlotan: Elizaren boterea mugatu zuen (1741ean Konkordatua sinatu, eta 1746 Inkisizioa ezeztatu zen); instituzioak erreformatu zituen, eraginkortasun handiagoa emateko eta baroien eraginetatik at uzteko; eta zerga erreforma egin zuen, komunitate behartsuenen kargak arinduz. 1759an Karlosek Espainiako koroa hartu zuen, eta bere seme Fernandori utzi zion Napolikoa.
1861an, Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa, herriaren babesa galdu eta Giuseppe Garibaldiren taldearen aurka zenbait porrot jasan ondoren, amore ematera eta bere lurraldea Viktor Emanuel II.a Piemonte-Sardiniakoari ematera behartua izan zen. Luze gabe, Viktor Emanuel Italia bateratuaren errege bihurtu zen. Konkista honekin, Bi Sizilietako Erresuma, estatu independente bezala desagertu zen.
Dens Park
Dens Park, Eskoziako Dundee udalerrian dagoen futbol zelai bat da. Dundee Football Club futbol taldearen egoitza da. 1899an inauguratu zen.
Bitxikeria gisa, elkarren artean lehia bizia duten Dundee Football Club taldearen estadioa eta Dundee United FC taldearen Tannadice Park estadioa, bata bestearengandik 180 metro eskasera daude.
Lamecha Girma
Lamecha Girma (2000ko azaroaren 26a) Etiopiako atleta bat da, 3000 metroko oztopoko proban espezializatua. Etiopia ordezkatuz 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan, gizonezkoen 3000 metro oztopo proban parte hartu zuen eta bertan zilarrezko domina irabazi zuen, Etiopiako errekor nazional berria ezarriz, 8:01.36. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Girmak zilarrezko domina irabazi zuen 8:10.38 denborarekin.
K.a. 1280ko hamarkada
Kristo aurreko 1280ko hamarkada K.a. 1289. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1280. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Lisbon (New Hampshire)
Lisbon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Astaputz-onddo
Astaputz-onddoa (Pseudoboletus parasiticus) Boletaceae familiako onddo espezie bat da.
Plectranthias fijiensis
Plectranthias fijiensis Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Astaputz-onddo
Onddo parasito honek bere generoan Scleroderma (astaputz) batean jaio eta garatzen den bakarra izatearen berezitasuna du. Jangarria, baina baliorik gabea.
Deskribapena
Tutuak: Motzak, itsatsiak, horiak edo oliba-antzeko kolorekoak.
Poroak: Zabalak, biribilak, hori-sufre kolorekoak hasieran, gorri-ardo kolorez tindatuak gero.
Hanka: Horia, apur bat ildaskatua, zunzduna, goialdean ezkata txikiz pikatua; liraina, kurbatua, puntan amaitzen da parasitatuko astaputzean.
Haragia: Trinkoa, lodia, horia, oso gutxitan urdintzen da tutuen azpian. Usaina ahula eta atsegina du, eta zapore leuna.
Etimologia: Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da. Parasiticus epitetoa latinetik dator eta parasito esan nahi du. Beste onddo baten parasitoa delako.
Jangarritasuna
Jangarria den arren, ez du balio handirik sukaldean.
Nahasketa arriskua
Ez dago nahasterik, bere generoko espezie bakarra baita astaputzen gainean bizi dena.
Sasoia eta lekua
Espezie arraro samarra da, udan eta udazkenean garatzen da, astaputzean parasitatuz, batez ere Scleroderma vulgare espeziean.
Banaketa eremua
Ipar Amerikako ekialdea, Europa.
Megan Thee Stallion
Megan Jovon Ruth Pete (Texas, 1995), Megan Thee Stallion (Thee ahoskatzen da The artikuluaren eran ingelesez ) izenarekin ezaguna, estatubatuar rapper, abeslari eta konpositorea da.
Ibilbide profesionala
Megan Thee Stallion nerabe gisa hasi zen rap errimak idazten eta horiekin freestyling bideoak eginez Instagram en eta beste sare batzuetan, ezagun egin zen.
2020an, bi arrakasta zehatzekin lortu zuen fama batez ere Megan Thee Stallionek. Batetik Savage singlea biral bihurtu zen TikTok sare sozialean, Beyoncerekin remix bat kaleratu ondoren. Bestetik, Cardi B-ren WAP kantuan ko-protagonista izan zen.
Kamitugaita
Kamitugaita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kamitugaita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
NGC 3276
NGC 3276 galaxia bat da, Antlia konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Erendis
Erendis, quenya hizkuntzez "Emakume bakartia" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Erendis, Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanean agertzen da, Aldarion eta Erendis: marinelaren emaztea historiako protagonista bezala.
Erendis, Beregarren (Bëorren etxekoa zena) eta Nunethen alaba da. Bere edertasuna, ia elfoenaren parekoa zen, bere familiako ohiko ile ilun eta begi grisekin.
Historia
Numenorreko Tar-Meneldur erregearen semea zen Aldarionez maitemindu zen, hau, oinordeko bezala izendatzen zen ospakizunean. Une honetatik aurrera, Almarian erreginaren segizioko zati izatera pasa zen. Denbora luzez egon zen Aldarionen zain honen bidaia luzeetan, baina hau ez zen Erendisekiko zuen maitasunaz ohartu, hau, oiolariëa eramatera arriskatu zen arte, Meneldur erregeak, hau, Errege Etxeko kide ziren emakumeei debekatu ondoren.
Bidaia honetatik itzuli ondoren, Aldarionek diamante bat oparitu zion esker on gisa. Zilarrezko saretxo batean sartutako diamante hau, ondoren, Erendisek, bere ezkon opari bezala hartu zuen. Honen ondorioz, Erendis, Tar-Elestirnë (Bekoki izartuaren neskatxa) bezala ezagutua izan zen.
Aldarionen beste bidaiaren baten ondoren, ezkondu eta alaba bat izan zuten, Tar-Ankalimë deitu zutena, eta Numenorreko erreginen artean ederrenatzat hartua izan zen Tar-Mirielen ondoren. Ankalimëk 4 urte zituenean, Aldarion beste bidaia batera joan zen, baina itzultzen denbora gehiegi eman zuen eta Erendisek hau ez zion barkatu. Meneldurrek Emerië eskualdean oparitu zion Etxe Zurira bizitzera erretiratu zen, eta han hazi zuen bere alaba.
Aldarionek, Erendisekin zuen harremaneko arazo guztiak, leinu diferentziaren ondorio bezala uste izan zituen, Erendisen bizitza laburragoa baitzen Elrosen leinukoa ez izateagatik. Honegatik, ordutik aurrera, Numenorreko errege eta erreginak, soilik Elrosen leinuko norbaitekin ezkon zitezkeen.
Erendis, itota hil zen Eguzkiaren Bigarren Aroko 985. urtean, Aldarion beste bidaia batera joan zela jakindakoan eta honen nostalgia sentitzean, ezkutuan Emeriëtik irten ondoren Romennara iritsi zenean.
Kanpo estekak
Lista Dúnedainów
Tremañesko geltokia
Tremañes Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Gijón/Xixón udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Patrick Deville
Patrick Deville (Saint-Brevin-les-Pins, 1957ko abenduaren 14a) frantses idazlea da.
Bryconamericus zeteki
Bryconamericus zeteki Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Antzerki epiko
Antzerki epikoak denboraren, lekuaren eta ekintzaren unitate aristoteliko ekin apurtu zuen, baita antzerki errealista ren konbentzioekin ere. Antzerki epikoaren helburu nagusienetako bat istorioa modu sinple batean kontatzea da eta, hala, publikoari oholtzan ikusitako gertakariek izan ditzaketen ondorioen gainean pentsaraztea. Horretarako, langile-klase arentzat ulergarriak eta identifikagarriak ziren antzezlanak bilatzen zituzten.
Mugimenduaren izaera “epikoa” urrun dago heroikoaren baliokide izatetik –hain zuzen ere, Brechten antzerkian ukatu egiten da heroi klasikoaren figura–; “epiko” hitzak genero-bereizketa aristoteldarrari egiten dio erreferentzia: Brecht eta enparauek antzerki epikoa (edo narratiboa) bilatzen zuten –denbora jakin bati ez datxekiona–, dramatikoa beharrean. Kontzeptuak sortzen zuen anbiguetatea zela-eta, Brechtek antzerki dialektikoa ere deitu izan zion azken urteetan, baina ez zen epikoa izena bezain ezaguna egin.
Albaredo d'Adige
Albaredo d'Adige Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Albaredo d'Adigek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Peruko Erregeorderria
Peruko Erregeorderria (gazteleraz Virreinato del Perú) 1542an Espainiak bere Amerikako koloniak kudeatzeko sorturiko barruti administratiboa izan zen. Bere hedadura maximoan ia Hego Amerika osoa hartu zuen eta Limatik kudeatzen zen. XVI. mendetik XVII.era Amerikan zeuden bi erregeorderrietako bat izan zen.
Antzerki epiko
Brechtek bere antzerkigintza teorizatzerakoan, honela azaltzen zituen bere nahiak:
Mel Gibson
Batez ere, "Mad Max" film trilogia, "Lethal Weapon" tetralogia eta "Braveheart" filmarekin egin da ospetsu. Azkeneko hau Gibson berak antzeztu, zuzendu eta ekoiztu zuelarik, Estatubatuar Zinema Akademiaren bi sari edo Oscar irabaziz: filma onena eta zuzendari onena. Filma honetako Gibsonen zuzendaritzak "Zuzendari Onenaren" saria irabazi zuen seigarren aktore-zuzendaria bilakatu zuen historia osoan.
Peruko Erregeorderria
Historia
Ozeano Barea aurkitu ondoren, espainiar esploratzaileek Hego Ameriketako kostaldea aztertu zuten, eta Peruko inperio handiaren berri izan zuten. 1531n Francisco Pizarro lurraldea konkistatzera abiatu zen 180 soldaduren buru. Espainiarrek Atahualpa inken erregea atxilotu eta, hark bahisaritzat gela bete urre ordaindu bazuen ere, hil egin zuten (1533). Urte horretan bertan, Lima hiria sortu zuten espainiarrek, itsasorako aterabidea izateko.
Mel Gibson
2004an "The Passion of the Christ" zuzendu eta ekoiztu zuen. Jesukristoren bizitzako azken orduak irudikatzen zituen filma honekin 300 miloi dolarretako irabaziak lortu zituen sarrera salmenten bidez.
Peruko Erregeorderria
Historia
Konkistak aldaketa handiak eragin zituen: lurraren eta ondasunen banaketa zela eta, gerra piztu zen konkistatzaileen artean; gerrek eta eritasunek biztanleria urritu zuten; amerindiarrak lan gogorretara behartuak izan ziren; bertako kulturaren eta erlijioaren ordez espainiarrena ezarri zen, eta biztanleriaren banaketa aldatu zen administrazioa mendietatik (Cuscotik) kostaldera (Limara) aldatzearekin batera.
Antzerki epiko
Historia
Lehenengo Mundu Gerra ren amaierak etsipen-giroa sortu zuen Alemanian. Gerra galdua zuen, eta horrek eragindako egoera psikologikoak espazio berri bat zabaldu zuen, non sortu baitzen espresionismoa. Espresionistek espazio estetiko berri bat sortu zuten eta gerraosteko Alemanian sentimendu patriotikoa indartzen lagundu zuten. Garai bertsuan ikusi zuen argia Feuchtwangerren Thomas Wendtek, zeinak poeta lider iraultzaile gisara irudikatzen baitu eta bat-bateko eragina izan baitzuen Brechtengan. Garai hartan, ordea, antzezlanetarako publikoa langile-mugimendu tik zetorren eta hark ere arestian aipaturikoak besteko eragina izan zuen antzerki epikoan. Langile-mugimenduak urteetan antolatu izan zituen hezkuntza-programen barruan, commedia dell’arte modu bat egon ohi zen. Langileak, lerro gutxiko gidoi laburrekin, autobus-geltokietako eta okindegietako lerroetan edo jende-multzoen inguruan jarri ohi ziren eta arazo sozial jakinei aurre egiteko beharra aldarrikatzen zuten. Lan labur formalago batzuk ere antzeztu ohi ziren langileen bilera ohikoetan. Langile-antzerkia sortu zen mugimendu hartatik guztitik, zeinak Brechten antzerkigintzaren aurrekari zuzena zen Erwin Piscator baitzuen buru.
Peruko Erregeorderria
Historia
1543an Espainiako Karlos I.a erregeak Peruko erregeorderria sortu zuen konkistatzaileen arteko guduak amaitzeko eta koroaren aginpidea Hego Ameriketan sendotzeko. Erregeorderriak ia Hego Amerika osoa hartzen zuen. Erregeordeen lehen egitekoa konkistatzaileen matxinadak menderatzea izan zen. Francisco de Toledoren gobernupean (1569-1581), lurraldearen barne-antolamendua egituratu eta ekonomiaren hazkundea bideratu zen, zilarraren ustiapenean oinarritua. Lima erregeorderriaren hiriburu eta, bi mendez, Hego Ameriketako merkataritza-gune nagusi bilakatu zen. Erregeorderriak XVII. mendean zehar izan zituen urterik oparoenak, baina, nolanahi ere, arazo askori aurre egin behar izan zien: itsaslapurren erasoei, espainiarren arteko gerrei, amerindiarren matxinadei, administrazio- eta erlijio-arazoei, kontrabandoari eta izurriteen eta lurrikaren ondorio larriei, besteak beste.
Mel Gibson
Umezaroa eta Gaztaroa
Mel Columcille Gerard Gibson aktorea, Hutton Gibson eta jaiotzez irlandarra den Anne Reilly Gibsonen semea da. Peekshillen jaio zen, New Yorken, hamaika seme-alaben artean seigarrena izanik (bigarren semea). Melen anaia gazteetako bat ere aktorea da, Donal. Bere amona, aitaren aldetik, australiar opera abeslaria zen, Eva Mylott.
Peruko Erregeorderria
Historia
XVIII. mendean garrantzia galdu zuen Peruko erregeorderriak, ekonomiaren hazkundea moteldu egin baitzen erregeorderriaren zatiketagatik, zilar-ekoizpenaren beherakadagatik eta biztanleriaren urritzeagatik neurri handi batean. Mende horretan zehar, Peruko erregeorderria hirutan zatitu zen: Granada Berria (1717), Rio de Plata (1776) eta Txile (1778). Hauen sorrerak Limari boterea kendu zuen, indarra emanez Buenos Aires. XIX. mendearen hasieran independentziaren aldeko mugimenduek erregeorderria suntsitu zuten eta gaur egungo Peru, Txile, Kolonbia, Ekuador, Panama, Bolivia, Paraguai, Uruguai eta Argentina sortuko ziren lurralde handi honetatik. 1824an, Ayacuchoko guduak azkena eman zion espainiar presentziari, eta Peruko Erregeorderria betiko desegin.
Antzerki epiko
Historia
Lehenengo Mundu Gerran mediku aritu izanak, eta garai hartan ikusitako gertakariek eragin nabarmena izan zuten Brecht gaztearengan. Orduan sortu zitzaion patriotismo itsuari eta sistema kapitalista ri zion gorrotoa, eta langile-mugimendura eta marxismo ra hurbildu zen. Brechtek zutabetzat hartu zituen materialismo dialektikoa eta klaseen arteko egiturazko borroka, zeina gaindituko baitu langileriak eta handik garaile atera. Marxismotik ikasi zuen, halaber, gizakia bere patua aktiboki aldatzeko gai dela, eta alde horretatik dago antzerki epikoa naturalismo aren, errealismo aren eta baita Absurdoaren Antzerkia rengandik urrun. Marxismoak dio kausa, ondorio eta harreman historiko guztiak prozesu dinamikoak direla eta, hortaz, alda daitezkeela. Brechtek ideia hau ere bereganatu zuen:
Plectranthias flammeus
Plectranthias flammeus Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Antzerki epiko
Historia
Brechtek dialektika marxista erabili zuen testuan egitura eta forma bateratu eta integratu bat sortzeko. Hain zuzen ere, Brechtek ez zuen edukiaren eta formaren edo egituraren arteko bereizketarik egiten, batak bestea determinatzen zuela uste baitzuen; horregatik, Brechten izaera politikoa haren lanen forman eta egituran datza, batez ere. Halaber, dialektika marxistan oin hartuta, ezein ilusio-modu baztertu nahi izan zuen Brechtek, zeina antzerki aristoteldarrean ikusten baitzuen. Ilusioa eragingo zuen antzerkiaren kontrara, Brechtek izaera didaktikoa eman nahi izan zien bere lanei.
Teknikak
Antzerki epikoak hasieratik apurtu zuen edukiaren eta formaren arteko bereizketarekin. Brechtek eduki berriak kontatzeko nahiak behartuta teorizatu zituen bere antzerkigintzaren berrikuntza teknikoak.
Peruko Erregeorderria
Errege-audientziak
Ondorengo audientziak
Mel Gibson
Umezaroa eta Gaztaroa
Gibsonen izenaren jatorria arakatuz, Mel izeneko V. mendeko saindu irlandar batera ailegatuko gara, Ardagheko elizatearen sortzailea. Bere bigarren izenak berriz, Saint Columcille irlandar sainduraino daramakigu. Columcille, Longford konderriko elizbarrutiaren izena da. Azken eliz-barruti honetan jaio eta hezi zen Anne Reilly, lanbidez neskamea. Hau dela eta, amaren aldetik Mel Gibsonek bi nazionalitate ditu: estatubatuarra eta Irlandako Errepublikakoa.
Antzerki epiko
Verfremdungseffekt
Idazketa- eta antzezpen-teknika honek egunerokoa harrigarri bihurtu nahi du, eta, hala, publikoari antzezlaneko gertakari bakoitzari buruz pentsarazi, haiek ordena natural baten baitan ulertarazi baino. Sistema sozialaren injustiziak, desorekak eta korrupzioak, ohiko gertakari gisa beharrean, antzezlanetan gertakari arbitrario gisa erakustean, antzerki epikoak haiek irauli eta alda daitezkeela erakutsi nahi du. Brechtek berak azaldu zuen bere Organum labur bat antzerkiarentzat lanean: “Alienazioa bilatzen duen antzezpenak bere gaiaz jabetzea ahalbidetzen digu, baina, era berean, ezohikoa balitz bezala erakusten digu”. Eta horrek helburu argia du, “sozialki kondizionatutako fenomenoak beren izaera familiarretik askatzea, zeinak esku-hartzea galarazten baitigu”.
Mel Gibson
Umezaroa eta Gaztaroa
Nahiz eta Hutton Gibson estatubatuar hiritarra izan, han jaio eta hezitu baitzen, 1968an familia osoa Australiara joan zen bizitzera. Huttonek lan ezbeharra zela eta, "New York Central Railroad"en aurkako judizial eskaera bat irabazi baitzuen zazpi egunetako epaiketa baten ondoren, 1968ko otsailaren 14ean. Honenbestez, 145.000 dolarretako kalte-ordaina eman zioten. Melek hamabi urte zituelarik familia Australiara mugitu zen. Leku aldaketa honen zergatia Huttonen Vietnameko Gerratearen aurkako gaitzespena izan zen, Melen anaia zaharrenak guda honetan sartzeko kinka larrian egon baitziren. Huttonek Estatu Batuetan ematen ari ziren gizarte aldaketak ezmoralak bilakatzen ari zirelako ustea ere beste zergati aipagarri bat izan zen.
Antzerki epiko
Verfremdungseffekt
Hasierako lanetan, Brechtek ez zuen bere produkzioan publikoari emozionalki eragiterik bilatzen. Beranduagoko lanetan hori aldatu egin zuen, ordea: ohartu zen ez dela posiblea pentsamendu kritikoa piztea erantzun emozionalik bilatu gabe.
Mel Gibson
Umezaroa eta Gaztaroa
Mel Gibsonek, Congregation of Christian Brothersko (Anai Kristauen Bilgunea) kideengandik jaso zuen heziketa eta batxilergoa, Wahroonga (Hego Gales Berria) herriko St. Leo ikastetxe katolikoan.
Antzerki epiko
Historizazioa
Antzerki epikoak antzezlaneko gertakari bakoitza bere horretan ulertu ahal izatea bilatzen du haiek urrunduz edo alienatuz, eta, horretarako, iraganeko gertakariak kontatzea hobestu izan du sarri.
Mel Gibson
Familia
1980ko ekainaren 7an Mel Gibson, Robyn Mooreekin ezkondu zen, erizaina lanbidez. Biak bikotekidea bilatzeko zerbitzu baten bidez ezagutu ziren. Bikoteak zazpi seme-alaba ditu, alaba bat eta sei seme : Hannah (1980), Edward eta Christian bikiak (1982), Willie (1985), Louis (1988), Milo (1990) eta Tommy (1999). Nahiz eta Gibson Erromatar Katoliko erabateko sinisduna izan eta Robyn berriz anglikarra, Gibsonek ez ditu emaztearen sineskerak baztertzen, bere esanetan "benetako maitasunak ez du mugarik ezagutzen". Gibsonek bere emaztea "Gibraltarreko Arroka da, ederragoa halere". Baina Melek "Extra Ecclesiam Nulla Salus" dotrina katolikoan ere sinisten du. Bere emazteari dotrina honek nola eragingo zion galdetu ziotenean, zera esan zuen: "Elizatik kanpo daudenentzat ez dago salbamendurik", (eta) nik hori sinisten dut. Nere emaztea saindu bat da. Bera ni baino pertsona hobea da. Zintzoki esanda... berak errezatu egiten du, berak Jaungoikoan sinisten du, berak Jesus ezagutzen du, berak guzti horretan sinisten du. Eta berak lor ez dezan ez litzateke justua izango; bera ni baino hobea da. Baina eserleku batetik eginiko aipamen bat da, eta ni esandakoarekin bat noa". Hannah Gibson, Melen alaba bakar eta zaharrenak, Kenny Wayne Shepherd musikariarekin ezkondu zen 2006ko irailaren 16an . Aurretik moja edo lekaime kontsakratu bilakatzea ere izatekotan egon zen, baina azkenik bere benetako bokazioa emaztea eta ama zela konturatu zen.
Hiru urteko banantzearen ondoren, 2009ko apirilaren 13an Robyn Gibsonek dibortzioa sinatu zuen, arrazoi bezala konpondu ezinezko ezberdintasunak aipatu zituelarik. Era berean, Gibson Bikoteak zera esan zuen: "Gure ezkontza bizian eta banakuntza unean zehar beti mantendu izan dugu geure familiaren pribatutasun eta osotasuna, eta etorkizunean ere honela jarduten jarraituko dugu."
Mohamed bin Zayed Al Nahyan
Mohamedek bin Zayed Al Nahyan (Al Ain, 1961eko martxoaren 7a) Arabiar Emirerri Batuetako estatuburua da 2022ko maiatzaren 13tik, eta baita Abu Dhabiko emirra ere. Zayed bin Sultan Al Nahyan semea izan zen eta Abu Dhabiko tronura igo zen Khalifa bin Zayed Al Nahyan bere anaia hil ondoren.
Antzerki epiko
Historizazioa
Historizazioaren teknika alienazio-teknika gisa erabiltzen da antzerki epikoan. Historizazioak, iragana eta oraina alderatzearen bitartez, gertakarien izaera historikoa eta, ondorioz, aldagarria erakutsi nahi du; esan nahi baita, antzeztutako gertakari bakoitza egoera historiko jakin baten erantzun zehatz gisa erakutsi nahi da antzerki epikoan. Publikoa gai izan behar da ikusteko bere egoera ez dela iraganeko bera, eta iragana irakasgai gisa ikusi behar luke, gizartea hobera aldatzeko aukera gisa.
Mel Gibson
Ohoreak
1997ko uztailaren 25ean, Gibson Australiar Ordenaren Ofizial ohorezkoa izendatu zuten (OA), "australiar zinema industriaren alde eginiko zerbitzuaren" eskeren modura. Saria ohorezkoa izan zen, substantziala australiar hiritarrentzat besterik ez baita. 1985ean, Gibson "Bizidun Gizonik Sexiena (The Sexiest Man Alive)" bezala aukeratu zuten People aldizkarian, lehendabiziko pertsona izan zelarik honela izendatua izaten. 1995ean Gibsonek Frantziako gobernuak eskaini zion Arte eta Letren Ordeneko kide izendaketari uko egin zion sekretuki, Frantziak Pazifiko hego-mendebaldean hasi zituen froga nuklearren aurkako protesta bezala. 2004an Time aldizkariak Mel Gibson eta Michael Moore hautatu zituen "Urteko Gizon" (Men of the Year), baina Gibsonek argazkialdira joatea eta elkarrizketa emateari uko egin zien. Hortaz, azkenik George W. Bush agertu zen aldizkariaren azal nagusian.
Antzerki epiko
Historizazioa
Brechtek bere Mutter Courage und ihre Kinder antzezlanean, esaterako, egoera historikoen eta garaikideen arteko konparazioa egiten du: antzezlana XVII. mendeko Hogeita Hamar Urteko Gerra n kokatuta, gerra hura sorrarazi zuten kondizio materialen inguruan historikoki pentsatzera bultzatu nahi izan zuen publikoa.
Mel Gibson
Filantropia
Nahiz eta Gibsonek bere lan filantropikoaren inguruko publizitatea ematea ekidin, karitate erakundeei diru kopuru handiak ematen dizkiela uste da. Erakunde ezagun horietako bat “Healing The Children”. Cris Embleton, erakundearen sortzaileetako baten esanetan, Gibsondarrak dirutan hainbat miloi eman dituzte mundu guztiko umeak laguntzeko helburuarekin. Mexikoko oihanetan "Apocalypto" filmatzen ari zenean, Gibsonek dirua eskaini zuen eskualde hartako behartsuei etxeak eraiki zizkieten.
Erlijioa
Bere jarrera asko kontuan izanik, Gibson katoliko erromatar tradizionalistatzat har genezake. 2004an, ama zelulen ikerketetarako estatu finantzaketa publikoki kritikatu zuen, giza enbrioiaren klonazioa eta deuseztatzea barne zirela. 2005eko martxoan, Terri Schiavok izandako eutanasiaren aurkako gaitzespen adierazpen bat kaleratu zuen, bere heriotza "estatuaren zigor bidezko hilketa" zela esanaz. . Heriotza zigorraren alde dago, Eliza Katoliko Erromatarrak egoera jakin batzuetan baimentzen baitu, baina Vatikanoko II. kontzilioaren ondorengo Aita Santuak ez dela oso justifikatua berretsi dute gaur egungo gizartean.
Politika
Nahiz eta Gibsonek bere burua inoiz ez duen Errepublikar kontserbatzaile gisara hartu, The Washington Times eta WorldNetDaily aldizkeriek honela aurkeztu nahi izan dute. Azken aldizkari honek, Errepublikar talde batek Gibson presidentegai bezala jarri nahi zuela ere argitaratu alderdi errepublikarraren barne hauteskundeetarako.
Gibsonek Michael Moore zuzendariarekiko mirespena adierazi zuen Fahrenheit 9/11 dokumentalean. . Gibsonen ekoiztetxeak, Icon Productions, Mooreen filmari babesa ematea erabakita zeukan, baina azkenean eta ustekabean Gibsonek bere eskubideak Miramax Films ekoiztetxeari saldu zizkion. Mooren ustetan, "errepublikar goi-karguek" Mel Gibson estutuarazi egin zuten erabaki hori har zezan.
1995eko uztailean, Playboy aldizkarirako elkarrizketan batean, Bill Clinton presidenteak "behe mailako oportunista" bat zela aipatu zuen Gibsonek, bere hitzetan "norbaitek adierazten baitzion zer esan behar zuen". Gibsonek nabarmentzen zuenez eta beti ere bere ustetan, Clinton eta beste politikari talde batek Rhodes Dirulaguntzak (Rhodes Scholarship) lortu zituzten, guzti hau, Rhodeseko ikasleak "mundu maila berri" bat lortzeko helburuaz antolatutako trikimailu edo moda antzeko bat besterik ez zen izan. Hau marxismoa besterik ez zela azpimarratu zuelarik.
The Passion of the Christ
Bere filma "The Passion of the Christ" zela eta, Gibson gogorki kritikatua izan zen, batez ere Hollywoodeko juduen sektoreetatik- Extremista erlijioso eta antisemitatzat salatu zuten.
"Juduak dira munduko guda guztien errudunak"
Azken gertakaria 2006 urtearen amaieran gertatu zen, alkoholaren eraginpean gidatzeagatik, hitz totelka juduak munduko guden errudunak zirela zioen bitartean.
Beste Polemika batzuk
Beste aldetik, bere zenbait filma odoltsuak eta oldarkorrak izateagatik kritikatuak izan dira.
Gallipoli (1981)
Australiar gazte talde bat Lehenego Gerrate Mundialaren frontera bidaltzen dute. Haietako bakoitzak beren etorkizuneko ilusio eta planak atzean uzten dituzte. Horietako bi, lasterketak eta gudalostearen bidez lagunak bilakatzen diren bi eliteko atleta dira. Patua Gallipoliko gudua da, turkiar goalostearen aurka borrokatu beharko duten lekua. Amaiera unkigarria du.
The Bounty (1984)
Richard Hough idazlearen nobela edo eleberrian oinarritutako filma. Bounty itsasuntziko gertakari historiak azaltzen diren aurreko bi bertsioak Clark Gable eta Marlon Brandok interpretatu zituzten, Fletcher Christian ofizial nagusiaren paperean. Halere bi filma hauetan, matxinadaren zergatiak kapitainaren despotismoari leporatzen zaizkio. Bertsio berri hau errealitateari gehiago atxikitzen zaio. Vangelis musika bikaina da eta filmak beharrezkoa duen giroa ederki asko lortzen du. Film honetako aktore taldea paregabea da: Mel Gibson, Anthony Hopkins, Laurence Olivier, Liam Neeson, Daniel Day-Lewis...
The Man Without a Face (1993)
Gizon bakarti baten kontakizuna da, McLeod maisua, baina arima zintzo eta bertutetsu bat ezkutatzen du, urteetan atzera jasandako istripu baten ondorioz aurpegia desitsuratuta duelarik.
Familian arazoak dituen Nordstart izeneko ume baten tutore edo hezitzailea izatea onartzen du. Umea eta tutoreak benetako adiskidetasun bat osatzea lortzen dute; halere, umearen amaren ustetan, tutorearen aurpegia desitsuratu zuen istripuaren zergatia, honek eta istripu hortan hil zen bere aintzineko ikasle batek izan zuten ustezko erlazio homosexualean datza. Amak umeari adiskidetasuna, babesa eta heziketa eman dion tutorea bisitatzeari debekatzen dio bere ustezko iragana dela eta. Filma sentikor eta sendoa.
Braveheart (1995)
Mel Gibsonek interpretatu, zuzendu eta ekoiztutako filma ospetsua. William Wallacen kontakizun epikoa da. Wallace, Eskoziako heroi, abertzale eta askatzailea izan zen. Eskoziar nazionalismoaren XIII. mendeko martiria. Zalatzarik gabe, XX. mendeko Eskoziar nazionalismoaren itzalpean egindakoa lana dugu hau eta 1990eko hamarkadako filma historiko-epikoen berpizkundean eragin zuzenekoa. Edward I.a Longhanks ("Anka luzea") Ingalaterrako erregearen gudaloste ankerren aurkako borrokak irudikatzen dizkigu filma honek, beti ere ezkoziar landa ederretan zehar. Gibson bera agertzen da paper nagusian eta Catherine McCormack aktorea bere emazte gisa. Estatu Batuetako Zinema Akademiaren bost sari edo oscar irabazi zituen, horien artean filmarik onenarena eta zuzendarik onenarena. Kritikari askok Stirlingeko borrokaren eszena, zinemaren historiako guda eszenen artetik onenetarikoa jotzen dute. Filma honek "kutsu" antibritainiar edo antiingelesa zuelako esamesak ere zabaldu ziren estrenaldi garaian, batez ere Ingalaterran. Esan beharrik ez dago Eskozian oso ikusia izan zela.
The Passion of the Christ (2004)
Estreinaldi unetik bertatik sekulako polemika piztu zuen filma honek, batez ere komunitate juduan (Gibson bera antisemitatzat aldarrikatu zutelarik), nagusiki filman zehar agertzen diren eszena oldarkorrengatik. Mel Gibsonek jadanik ohartarazia zuen, Jesukristo pertsonaiaren inguruko historia guztiko filmarik errealistena filmatu nahi zuela.
Apocalypto (2006)
Maiatar Inperioko garai urrunetan girotutako kontakizuna. Indar atzerritar baten erasoa dela eta, Maiatar zibilizioko kide batzuen izate idilikoa gogorki zapuzten denean. Gizon batek, beldurrak eta zapalkuntzak agintzen duten mundu baten zehar bidaia bati ekiten dio, zalantzazko amaiera bat izan du bere zain. Patuaren ezusteko baten ondorioz, eta bere emazte eta familiaren kezkaz, bere sortetxerako itzulera bidaia bat hasiko du, bere bizimodua babesteko senperren etsigarri batean.
Josu Arketa
Josu Arketa Bilbao (Bermeo, 1932ko maiatzaren 2a - Logroño, 2004ko apirilaren 22a), ezaguna ere Yosu Arketa izenez, bizkaitar frantziskotar apaiza izan zen.
1958ko irailaren 22an apaiztu zen. 1960ko uztailaren 31n Asuncionera bidali zuten. Bertan Paraguaiko Radio Cáritas AM 680 irrati-kateko zuzendaria izan zen. Han De corazón a corazón irratsaioa aurkeztu zuen. Gainera, giza eskubideen alde jardun zuen Paraguain Alfredo Stroessnerren diktadurak jazarritakoen defentsan. Horrez gain, pertsona txiroen alde lan egin zuen. Arketak ere diktaduraren jazarpena bizi izan zuen, stroessnertzaleek komunistatzat hartzen baitzuten. 1976an Arketa Espainiara bisitan joan zenean, erregimenak Paraguaira berriro sartzea debekatu zion.
Hil aurretik Bolivian lan egiten zuen, baina gaixotu zenean Espainiara itzuli zen frantziskotarrek Logroñon zuten etxera. Azken egunak han igaro zituen, eta 2004ko apirilaren 22an hil zen 71 urte zituela.
K.a. 1290eko hamarkada
Kristo aurreko 1290ko hamarkada K.a. 1299. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1290. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Pico do Sol
Pico do Sol (Eguzkiko tontorra) 2.070 metroko altuera duen mendi baten izena da eta Espinhaçoko mendikateko (Serra do Espinhaço) punturik altuena da, Caraçako natura-parkean dago, Catas Altas udalerrian, Minas Gerais estatuaren erdialdean, Brasilgo hegoaldean. Gailurra eskalada eta mendi-ibiliak egiteko gune garrantzitsutzat jotzen da.
Done Joakineko baseliza
Done Joakineko baseliza Aezkoako Aribe udalerrian Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.
Eraikina
Baseliza hau, beste asko bezala, 1794an hondatu egin zen Konbentzioaren Gerran, zoladura eta erretaula suntsitu ziren, eta hiru urte geroago meza emateko eta haran osotik egiten ziren prozesioetarako egokitu zen. Eraikin angeluzuzen oso sinplea da, 1831n eraberritu zena. Ebanjelioaren aldean bi gorputz atxiki ziren, bat sakristiarako eta eskailera eraikinaren oinaldean dagoen egurrezko korura sartzeko. Estalkia teila lauz egina da.
Caledonian Stadium
Caledonian Stadium, Eskoziako Inverness udalerrian dagoen futbol zelai bat da. Inverness Caledonian Thistle FC futbol taldearen egoitza da. 1996ko abenduaren 9an inauguratu zen.
Hondarribia
Hondarribia, Gipuzkoa ipar-ekialdeko udalerria da, Txingudiko ezkerraldean kokatua, Bidasoa ibaia itsasoratzen den lekuan, eta Ipar Euskal Herriarekiko nahiz Lapurdirekiko mugan. Izan ere, parez pare du Bidasoaren beste aldean —ekialdean— Hendaia.
0 biztanle zituen. urtean. Haren jarduera nagusiak zerbitzu sektorea, turismoa, arrantza eta nekazaritza dira. Haren kokagune estrategikoagatik, bertan gaztelu bat eraiki zuten eta hesi batez inguratu, hiri-erdiguneak bere Erdi Aroko urbanismoa gorde du urteen joanean. Alde Zaharretik kanpo dago Portu auzoa, arrantzaleen auzoa.
Gipuzkoako turismo, aisialdi eta oporgune garrantzitsu izateaz gain, udalerrian Donostia-Hondarribia aireportua dago.
Izena
Historia zehar hainbat modutan idatzia izan da, tartean Hundarribia, Ondarribia edota Ondarrabia. Idatzizko erregistro zaharrena XII. mendean agertzen da, aldiz, gaur egungo aldaera lehenbiziko aldiz XVIII. mendearen amaierako agiri batean agertzen da.
Beste teoria baten arabera, izena gaskoitik letorke, antzinako gaskoiz «hond» hitzak «iturri» esan nahi baitu eta «arrabia» hitza frantsesezko «ravine» hitzaren parekidea da, hots «labar» edo «amildegi».
1980an, Hondarribiko Udalak erabaki zuen udalerriaren izen ofiziala hizkuntza guzietan Hondarribia izango zela. 1989tik aurrera Hondarribia udalerriaren izen bakartzat onartua da, eta bide seinale nahiz agiri guzietan izen bakar hori agertzen da.
Hondarribia izenaren bukaerako –a artikulua da. Hortaz, honela deklinatzen da: Hondarribia, Hondarribiarekin, Hondarribian...; baina Hondarribiko, Hondarribitik, Hondarribira... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Hondarribi maitea, Hondarribi osoan, Gure Hondarribi hau...
Herritarrak hondarribiarrak dira. Bertako zaharrek eta gazte askok ere euskaraz herriari Hondarbi eta Hondárbi(y)a esaten diote, eta herritarrei hondarbitar. XX. mende erdialdean-edo Irungo euskaldunek Honddarbi esaten hasi zitzaizkion, eta horren eraginez, euskarazko -dd- bustidura ahoskatzen ez zekitenak gaztelaniaz Honyarbi eta Oñarbi ere esaten hasi ziren. Ahoskatze trakets hori arrunt zabaldu denez, azkenaldian zenbait euskaldunek ere Onyarbi (Honddarbi beharrean) deitzen diote, eta herritarrei onyarbitar (honddarbitar esan beharrean) ahoskera okerra den arren. Bestalde, herritarrak bikingoak ezizenaz ere ezagunak dira, berrikitan asmatutako istorio batek dioenez bikingoen erasoaldien ondorioz hondarribiarren artean inguruko udalerrietako biztanleen artean baino ilehori gehiago omen dago eta. Aitzitik, bikingo ezizen hori jatorriz portuarrei –Portu edo erdarazko La Marina auzoko bizilagunak– bakarrik erantsi izan zaizkie, baserritarrei eta kaletarrei ez.
Lateolabrax
Lateolabrax arrain pertziformeen generoa da, mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena. Lateolabracidae familia osatzen duen bakarra da. Aditu batzuen ustetan, Moronidae familiaren barnean sailkatzen da.
Hondarribia
Geografia
Hondarribia Txingudi badiaren mendebaldean kokatua dago. Badia hau Bidasoa ibaiaren bokaleak osatzen du eta Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herria nahiz Gipuzkoa eta Lapurdi arten luzatzeaz gain, bere azken zatia Espainia eta Frantzia estatuen arteko muga da. Badia honen inguruan Hondarribia (mendebaldea), Irun (hegoaldea) eta Hendaia (ekialdea) udalerriak daude, hiruek Txingudiko metropoli eremua osatzen dutelarik.
Antzinako Hondarribiaren kokalekua badiaz gaindiko muino batean zegoen, nahiz eta gaur egun udalerria inguruko lur lauetara ere hedatu den. Hurbileko lursail hauek antzina padurak eta hondartzak ziren, baina idortuak izan ondoren bertan baratzak jarri ziren. Gaur egun demografia nahiz etxebizitza berrien eraikuntzaren presiopean daude. Halere, bertan antzinako eremuaren aztarnak, nahiz zenbait zingira eta kanal ere mantendu izan dira. Hego-ekialdean udalerria garaiera txikiko muino baxuez osatutako eremu batean zehar hedatzen da, eremu honetako lursailak Bidasoren ibaiadarra den Jaitzubia erreka eta ibarraren urek bustitzen dute.
Jaizkibel mendiaren ipar-ekialdean Higer lurmuturra dago. Hondarribiko herrigunetik hurbil dagoen lurmutur honek Txingudi badia, Hondarribiko portua eta Hondarribiko hondartza itsas enbata eta Kantauri itsasoaren haserrealdietatik babesten ditu. Kokaleku hau Jaizkibel mendiaren hasiera da (edota amaiera), gainera Pirinioetako hasiera edo amaieratzat ere jo ohi da, bertan GR 11 eta Talaia ibilbidearen hasiera edo amaiera egoteaz gain, Kostaldeko Done Jakue bidea ere igarotzen da. Lurmuturrean Higerko itsasargia, Amuitz uhartea, kanpin-eremua eta jatetxea daude.
Hondarribiak Higer lurmuturra eta herrigunearen artean hondartza handi bat ere badu, garai batean udalerriaren eremu zabala osatzen zuten hondartzen aztarna da, gaur egun Ramon Iribarren ingeniari prestigiotsuak diseinatutako barra batek mugatzen du.
Mugakideak
Hondarribiak honako udalerri hauek mugakide ditu: hego-mendebaldean, Pasaia eta Lezo, haiekin Jaizkibel mendia elkarbanatzen du; hegoaldean, Irun; eta ekialdean, Hendaia et Txingudi badia. Iparraldean Bizkaiko Golkoa du. Hondarribia eta Irun artean 4,5 km daude eta Hondarribiko herrigunetik Hendaiako herrigunera errepidetik joan ezkero 6,5 km besterik ez daude, aldiz, itsasoz edo Bidasoa ibaia zeharkatu ezkero parez-pare daude.
Ingurune naturala eta klima
2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Hondarribiak (Irunekin batera) oraindik ez zituela hondakin urak arazten. Eginbehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.
Bi gune historikoak
Hondarribiko herriguneak bi gune edo auzo historiko ditu:
Historia
1200ean, ordu arte Nafarroako Erresumako lurraldea zen, Donostiaren mugen barruan. Orduan, Gaztelako Erresumaren tropek Gipuzkoa eta Donostia konkistatu zituzten. Alfontso VIII.a Gaztelakoak bere konkistak sendotu nahi zituen Gaskoiniarekiko lurreko lotura estrategikoa eta kostaldearen kontrola bermatzeko. Horregatik, 1203. urtean Alfontso VIII.a Gaztelakoa erregeak Hondarribiari hiri-gutuna eman zion, kostaldeko Mutriku eta Getaria eta Hondarribia hiribilduak ere garai hartakoak dira.
Edonola ere, aurretik ere kokaleku hartan bazen bertan herrixka bat, eta Nafarroako Antso VI.a Jakitunak Donostiako foruan Undarabia izenarekin aipatzen du.
1294an Alfontso X.a Gaztelakoak haren ahaide bati, Nafarroako erregeari, Donostia eta Hondarribia eman zizkion. Halaber, 1805ean Bidasoaldeko hiri hori Nafarroari anexionatu zitzaion, 1814an, ostera, Gipuz­koari batu zitzaion, eta hala jarraitu du.
Erdi Aroan Hondarribia merkataritzako portu aberatsa ere izan zen; izan ere, bertatik itsasoratzen ziren Gaztelako eta Nafarroako hainbat gai (garia, ardoa, metalak...) Flandesko eta Europako beste lurretako portu askotarako.
Hondarribia oso zabala zen: gaur egungo Irun, Lezo eta Pasai Donibane ere barne hartzen zituen. Haren kokapen estrategikoaren ondorioz, Frantziako Erresumak sarritan eraso zuen. Hondarribiko harresiaren babesean, hondarribiarrak haien burua defendatzeko gai izan ziren. Setiorik odoltsuena 1638ko udako Hondarribiko setioa izan zen. Condeko printzeak, Bordeleko artzapezpikuarekin aliaturik, bi hilabete eta hondarribiarrei gehiagoko erasoaldia egin zien, eta, bi bandoetako hildakoak aintzat hartuta, guztira hamaika mila pertsona hil ziren guztira. Hondarribiarren aburuz, garaipena Guadalupeko Ama Birjinak emandako mesedea izan zen, irudia Guadalupeko baselizatik jaitsi eta haren eskuetan jarriak baitziren. Harrez­kero, urtero irailaren 8an Hondarribiko alarde ikusgarria setioaren amaiera ospatzeko egin ohi da. Erasoa oso gogorra izan bazen ere, Domingo Egiak, setiatuen behin‑behineko buruzagiak, ez zuen haren gibel asmoa galdu, antza. Izan ere, borrokaren ondoren emazteari gutun hau idatzi zion emazteari:
Mendez mende Hondarribia gotorleku ia menderaezina izan zen. Kuboz eta bastioiez babestutako harresiek hiri osoa inguratzen zuten, eta hainbat setiotan babestu zuten hiria.
XVIII. mendearen amaieran, frantsesek berriz ere Hondarribian gailentzea lortu zuten. Historiagileren batek adierazi du orduko Joakin Izarreta hondarribiar alkateak Frantziako Iraultza begi onez ikusten zuela, eta frantsesek Hondarribia mendean hartzea lortu zutela. Frantziako erasotzaileek mugatik hain gertu zeuden harresiek, kuboek eta bastioiak kaltetzen zituztela ikusi zutenean, gotorlekua —Europako hoberenetakoa jotzen zena— nahita hondatu zuten. Hondarribiaren kokapenaren ondorioz, enperadoreen, errege‑erreginen, printzesen, diplomatikoen eta goi‑kargu militarren joan‑etorri handiko hiria izan da.
XIX. mendearen hasieran Hondarribia erabat suntsituta zegoen, haren Alde Zaharrean hondamendia besterik ez zegoen. 1805ean, egoera horretatik ateratzeko, udal agintariek Nafarroarekin bat egitea proposatu zuten. Erregeak proposamena onartu zuen eta Hondarribia, Irun eta Lezo Nafarroaren barnean geratu ziren. 1810ean Thouvenot jeneralaren aginduz berriro Gipuzkoara itzuli ziren.
Napoleonen garaian hiria frantsesen menpe egon zen.
Lehen Karlistaldiaren hasieratik karlisten eskuetan erori zen, eta haiek hiria gotortu zuten. Alkateak, Jose Maria Iriartek, liberala zenez, Hendaiara alde egin behar izan zuen. 1836ko uztailaren 11n George Lacy Evans, Britainiar Legio Laguntzailearen burua, hiria menderatzen saiatu zen, karlisten eta Frantziaren arteko komunikazioa deuseztatzeko asmoz. Hala ere, ez zuen helburua lortu, eta britainiarrek atzera egin behar izan zuten. Tropa karlistek, Gibelalde buru, ingelesei erasotzea lortu zuten, eta Jaizkibelgo bidetik atzera egitera behartu zituzten, Pasaiara. Hurrengo urtean liberalak berriro saiatu ziren hiria hartzen, eta Oiartzun eta Irun konkistatu ondoren, 1837ko maiatzaren 17an Hondarribiko garnizioaren errendizioa lortu zuten.
Hirugarren Karlistaldia 1872an hasi zen, baina horren eraginak ez ziren Bidaso Beherera heldu 1874 arte. Urte horretan Karlosen tropek Iruni eraso zioten. Hondarribia ere inguratu zuten, baina ez zuten beren asmoa bete, eta setioa amaitu behar izan zuten.
Gerra bukatu ondoren, berpizkunde bat izan zen, eta, udatiarren fenomeno berria aprobetxatuz, hiri berri bat eraiki zen. Zabalgunea egin zuten, eta Portu auzoa hirigunea bihurtu zen alde harresituaren kaltetan.
Ekonomia
Arrantza, nekazaritza (barazkiak), arrain-haztegia, industria (altzarigintza, ontzigintza), turismoa (hotelak, jatetxeak), merkataritza eta garraioa (Donostiako aireportua) dira udalerriko ekonomia jarduera nagusiak.
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %6,2. Bigarren sektorea %9,1. Hirugarren sektorea %78,2. Eraikuntza %6,6.
Portua eta arrantza
Gipuzkoako arrantza kairik garrantzitsuena da. 1999an 54 itsasontzi zeukan baxurarako eta 543 marinel guztira.
Erromatarrak Hondarribiko portua erabiltzen lehenak izan ziren, zehatzago esanda, Asturiagako ainguratoki bukolikoa erabiltzen zuten, gaur egun fraideen hondartza esaten diotena. Higer lurmuturraren eta Amuitz uhartetxoaren babesean dago.
Kirol-portua
Hondarribiko kirol-portua 2000. urtean irekitako kirol-portu bat da eta 685 amarraleku ditu.
Demografia
Hondarribiak ez zuen izan 1950eko eta 1960ko hamarkadan bere auzoko Irunek izan zuen hazkunde handia. Horrek ez du esan nahi ez zuela hazkunderik izan; izatez, XX. mendearen bigarren erdialdean biztanleria bikoiztu zuen, eta hazkundeak jarraitu egin zuen XXI. mendearen hasierako hamarkadan. 2019an 16.937 biztanle zituen. Horietatik %22,7k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %8,72 ziren.
Bestalde, Hondarribian egoniko eraldaketa demografiko desberdinak ezin ditzakegu aldagai bakar bati egotzi. Aitzitik, amakina aldagai hartu behar ditugu aintzat, demografiaren esparruaren arabera. Egondako biztanleria hazkundearen arrazoi nagusia hirugarren sektorearen eragina edota Espainian emaniko egonkortze plana izango lirateke garaiaren arabera. Aldiz heriotza-tasaren gainbehera 1857tik gaurdaino testuinguru historikoak izan duen bilakaeraren ondorio dira. Izan ere, egoniko ezegonkortasun politiko, sozial zein ekonomikoak gatazka etapa batean murgildu zuen herrialdea matxinada, iraultza, atentatu eta abarren sortzaile izanik. Jaoitza-tasaren gainbehera ordea, eraldaketa sozial baten esku dator, alde batetik, itotasun ekonomikoaz urruntzen dira familiak, hots, ez dute lan indarraren beharrik, haurren heriotza-tasa biziki murrizten da, balio erlijiosoek indarra galtzen dute eta familia ulertzeko era berria ematen da, etxebizitza batean aurki genezakeen errealitatea aldatuz.
Udal hauteskundeak
Borja Jauregi (Euzko Alderdi Jeltzalea) 1995 eta 2007 bitartean izan zen Hondarribiko alkatea eta Eusko Alkartasunarekin batera gobernatu zuen Hondarribia hiria. 2007ko hauteskundeez geroztik, Aitor Kerejeta Cid (Euzko Alderdi Jeltzalea) izan zen alkate.
2015eko udal hauteskundeen ondoren, Txomin Sagarzazu hautatu zuten alkate. 2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EAJk 3.882 boto. Abotsanitzek 1.924 boto. PSE-EEk 1.098 boto. EH Bilduk 1.053 boto. PPk 415 boto. VOXek 74 boto. Txomin Sagarzazu aukeratu zuten berriro alkate.
2013an, EH Bilduko zinegotzi batek Hondarribiko alarde tradizionalean parte hartu zuen. Horrek Sortu alderdian zatiketa eragin zuen, eta horrek ondorioz Abotsanitz udal taldea sortu zen.
Hondarribia Arraun Elkartea
Hondarribia Arraun Elkartea Hondarribiko (Gipuzkoa) arraun elkartea da, 1960an sortua. Traineru, batel, trainerilla eta aulki mugikorrean lehiatzen du.
Hondarribia
Alkateak
Hauek izan dira Hondarribiko azken alkateak:
Hondarribia Arraun Elkartea
Uniformea
Taldearen kolorea berdea da eta traineruaren izena 1920ko hamarkadatik aurrera Ama Guadalupekoa da.
Hondarribia
Euskara
Hondarribiko euskara gipuzkeraren barnean dagoen Behe Bidaso ko euskaran kokatzen da gaur egun. Bidasoako hizkerak erdialdeko euskara ren, nafarrera eta nafar-lapurtarra ren tarteko hizkeratzat har daitezke, mende luzez nafarrera rekiko lotura estuagoa izan duen arren (horrela biltzen da Luis Luziano Bonaparte ren euskalkien lehen sailkapen zientifikoan), azkenaldian erdialdeko ezaugarriak tarte handiagoa hartzen ari direla eta gehiago zabaltzen ari direla ematen du. Hala ere, oraindik adineko zenbait jendek, bereziki baserri auzoetakoek, nafarrera ren Behe Bidasoko aldaeran hitz egiten jarraitzen dute. Hondarribiarekin batera, Pasaia, Lezo, Errenteria, Oiartzun eta Irun herrietako euskara ere bertan kokatzen da. 2016an herritarren %63,71 euskalduna zen.
Hondarribia Arraun Elkartea
Historia
Hondarribia Arraun Elkartea 1960an sortu bazen ere, 1862koa da lehenengo aipamena Hondarribiaren traineru baten parte hartzeaz, Baionan irabazi zuelako estropada bat.
Hondarribia
Herria
Hondarribiko kaleetan, enparantzetan eta pasealekuetan murgiltzea gozamena da; baina, hainbeste gauza zoragarri dituenez, gure bisita atalka egingo dugu.
Lisbon (Wisconsin)
Lisbon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Juneau konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hondarribia
Herria
Antzinako hirigunetik hasiko gara (harresiaren barnealdeko hirigunetik, alegia). Lehen harresiak Wamba errege godoak eraiki omen zituen VII. mendearen amaieran. Jarduera militarren garapenak mugatu zituen Errege Katolikoen garaian egin zituzten zaharberritzeak. Uztarria, geziak eta Tanto monta, monta tanto ikurritzak zizelkatu zituzten lehentasunez­ko lekuetan.