cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espainiako Bigarren Errepublika
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Eskuinaren ikusmolde politikoan, errealitate beraren aurpegiak ziren Elizari egindako erasoak eta gobernuaren gizarte-politika. Eta horrek amaiera bat besterik ezin zuen izan, gizartea kaos batean desagertzea. Haien iritziz, beraz, arrisku oso hurbileko baten pean zegoen etorkizuna, eta bizkor erreakzionatu beharra zegoen. Eta horretxeri ekin zioten. Horregatik, karlismoaren adarrak berehala biltzea, Comunión Nacionalista osatzeko, eta egitura armatu bat antolatzea, hasieran defentsako gauza moduan ikusten bazen ere, berehala hartu zuena helburutzat Errepublikaren kontrako erasoa antolatzea.
Helburu bera izan zuen eskuin katoliko osoa estatutuaren aldeko hautagai-zerrenda batean biltzeak. Estatutua erlijioaren aldeko arma moduan pentsatu zen; horren arabera erantsi zitzaizkion zuzenketak Eusko Ikaskuntzak prestaturiko egitasmoari. Lizarran onetsi ziren, eta horrela osatu zen Lizarrako estatutua. Zuzenketa garrantzitsuenak Euskal estatuari egozten zizkion Elizarekiko harremanak, eta Elizarekin Konkordatu bat izenpetzea ere aurreikusten zen.
Horretaz gainera, estatu horren eginkizuntzat jartzen zituen estatutuak irakaskuntzari eta hilerriei zegokien oro. EAJk erantsitako zuzenketek estatutuari definizio katoliko bat emateaz gainera, beretzat hartzen zuten ezkerrak gizartea modu aurrerakoiez aldatzeko nahitaezkotzat jotzen zituen tresna oro. Nolanahi ere, alde handia zegoen EAJk estatutuaz zuen ikusmoldearen eta Comunión Tradicionalistak zuenaren artean.
Izan ere, estatutua lortzea EAJren politikaren parte oinarrizkoa zen, baina tradiziozaleentzat tresna bat zen estatutua, Lizarrako estatutuak huts egin zuenean agerian geratu zen bezala. Hurrengoan, Jestoren estatutua deitu zen egitasmoan, ez zitzaizkion euskal estatuari ematen erlijio-gaietako ahalmenak, eta ordutik aurrera ez ziren tradiziozaleak estatutu hartaz arduratu. Agerian geratu ziren, horrela, talde haren barruan zeuden estatutuaren kontrako joerak; bestalde, eta hori guztia beren organizazioaren kaltetan, estatutua onartzeak erregimen errepublikarra sendotzea eta EAJ garatzea ekar zezaketelako beldurrak ere eragiten zituen estatutuaren kontrako joerak.
Gorteetako hauteskundeek, 1933ko azaroan, EAJren eta tradizionalismoaren arteko banaketa islatu zuten, eta berriz ere bi alderen arteko kontrakotasunean egituratu zen politika. Hauteskunde haien emaitza nagusia eskuin katolikoak lorturiko arrakasta handia izan zen, ezkerraren gainetik.
Emaitza horien arrazoia, gorago aipatu denez, Errepublikak sortu zituen itxaropenei erantzuteko ezintasunari egotzi behar zaio, aldi berean masa katolikoak haserretzen zituela bere politika antiklerikalarekin. Nolanahi ere, EAJk atera zuen etekinik handiena egoeraren aldaketatik; batetik, erlijioaren aldeko politikaren buru bihurtu zen, eta, horretaz gainera, onuragarri gertatu zitzaion estatutuaren auziak euskal gizartean lehen bi urteetan izan zuen protagonismoa.
Zenbakiak esanguratsuak dira: Bizkaian eta Gipuzkoan garaile gertatzen da, botoen % 46,4 eta % 45,5ekin, eta emaitza onak lortzen ditu Araban, % 29rekin. Nafarroan, nolanahi ere, eskuin ez abertzaleak are gehiago sendotu zuen bere nagusitasuna, botoen % 70,8rekin, eta Araban garaipena lortu zuen, % 52,9rekin.
Eskuin katolikoari Elizari egindako erasoen babesleku bihurtu izatetik zetorkion garaipena, eta Errepublika onartzeak etorkizunari buruz zekarren larritasunetik.
Eskuin osoak boto-emaile bera zuen gogoan, katolikoa. Izan ere, monarkia erori ondoren, aukera politikoen umezurtz geratu ziren masa katolikoak. EAJren arrakasta, hain zuzen, bi probintzia horietan monarkiazale horiek erakartzea izan zen. La Gaceta del Norte egunkari katolikoaren iritziz, EAJk Bizkaian 1933ko hauteskundeetan lorturiko botoetatik, 8.000k zuten jatorri hori. Kultura politiko parekoa izatetik zetorren eskuinaren barnean aukera abertzalearen eta ez abertzalearen arteko iragankortasuna.
Bai EAJk bai gainerako eskuinak ikusmolde katastrofista zuten gizartearen etorkizunari buruz. EAJren ustez, gizartea mehatxatzen zuten arriskuek pentsamolde liberalean zuten jatorria, eta hark, erlijio-balioen nagusitasuna ezabatu eta haien ordez balio sekularrak ezarri ondoren, izadiaren zibilizazioaren gaineko garaipena ekarriko zuen. Diziplina, ordena, desirei eta grinei eustea predikatuz, zibilizazioaren ordezkari zen Eliza; askatasun, zorion eta plazeraren balio sekularrak, eskuinaren pentsamenduarentzat, izadia ziren. Eskuinarentzat, banakoaren plazera lortu nahia, luxuaren edota sexualitateaaren gustua bezalako adierazpen bitxiak zituen hura, zorion kolektiboa iraultzaren bidez lortu nahiaren pareko gauza zen. Bi desira horiek izadiaren agerpen ziren, arrazoiaz harantzagokoak, eta horrek gizartearen hondamena ekarriko zuen.
Eskuindar guztientzat, etorkizun hobe baten bermea iraganeko pentsamenduaren eta jokabideen formetan zetzan, balio erlijiosoen nagusitasuna ezaugarri zuten haien berreskuratzean. Gizartea mehatxatzen zuten arriskuei itzuri egiteko balioak, tradizioak eskaintzen zituen. Modernotasunak, tradizioa hautsita, balio horiek guztiak suntsitu zituen, eta gizartearen iraunkortasuna bera jarri zuen arriskuan. Euskal nazionalismoa, funtsean, bat zetorren pentsamendu-eskema horiekin, baina ezaugarri bereziak erantsita, eta horiexek izan ziren bere arrakastaren giltzarriak.
Nazionalismoak euskal izatearen jatorrizko osagarriak suntsitu izana egozten zion modernotasunari, eta haien artean oso leku garrantzitsua betetzen zuen erlijioak. Proiektu abertzaleak, beraz, euskaltasunaren ezaugarri galduak berreskuratzeko asmoa zuen.
Hori lortuko balitz, zorion, askatasun eta berdintasunezko gizarte baten itzulera izango litzateke emaitza, ezaugarri horiexek berak baitzituen euskal demokrazia zeritzanak.
Gizarte industrialaren bat-bateko agerpenak antzinako demokrazia hura galarazi zuen, garapenarekin batera, baserrien ugaritasunak ezaugarritzen zuen ohiko paisaiaren desagertzea ekarri baitzuen, eta gauza bera eragin zuten arazo sozialek eta autoktonoak ez bezalako ohituren barneratzeak.
Tradizioaren berreskuratzeak, jatorrizko forma politikoetara itzultzean lortuko bazuen ere bere adierazpen gorena, pribilejiozko esparru bat zuen nazionalismoaren kultura-eginkizunetan. Eginkizun horiek, diktaduraren garaiaren ondoren oso aurreratuak bazeuden ere, ez zeuden amaituak.
Horien artean asko erabili ziren prentsa, liburua eta antzerkia, eta baita zinema eta irratia ere, orduantxe hasi berriak. Kultura-taldeen babesgoak aurrera egin zuen, eta askatasun demokratikoak baliatu ziren masa-ekintza handiak antolatzeko, nazionalismoak lortutako indarraren erakusle. Haien artean aipagarria da Aberri Egunaren sorrera, aurrenekoz Bilbon, 1932an, ospatu zena, eta gero beste euskal hiriburuetan egingo zena.
Errebindikazio abertzaleak EAJren proiektu politikoan zuen nagusitasuna zela eta, iraultza sozialaren kontra egiteko borondateak ez zuen bere koherentzia osoa iritsi, eta, hala, eskuinetik aldentzen hasi zen, gero eta gehiago, 1933an hasita; era horretan, politikako kokalekuari buruz, zentro-kontzientzia bat sortu zen. Zentzu berekoak gertatu ziren proposamen sozialak, eta SOVen jarrera bera, Elizaren politika sozialaren aldekoa. Autonomia-errebindikazioen kontrako eskuinaren gero eta etsaigo handiagoa, eta 1934ko gertaerak, hala ere, erabakigarriak izan ziren EAJ gainerako eskuinetik alden zedin. Gertaera horien artean, eta aurrenekoz, Ardoaren estatutuak sorturiko arazoa aipatu behar da.
Euskal Herrian Ardoaren estatutu bat aplikatzeko eskuineko gobernuak zuen asmoan bilatu behar da auziaren sorrera; nazionalisten eta ezkerrekoen iritziz, Kontzertu ekonomikoaren kontrakoa zen estatutu hura, eta dirurik gabe utziko zituen udalak.
Estatutuak ardoaren gaineko zergak ezabatzen zituen, eta horrek kontsumo-zergen mendeko udalak ahultzen zituen, eta, batez ere, ardoaren zergen mendekoak. Beren interesen alde egiteko, udalek hainbat eratako ekimenak antolatu zituzten, baina Gobernuak oso gogor zapaldu zituen.
Gobernuaren jarreraren arrazoia, eta gobernuari eusten zioten eskuineko taldeena, zen udalen auziak gizarte-bakea nahasten omen zuela, une bereziki delikatu batean, sozialisten erradikalizazioagatik eta berehalako gizarte-iraultzaren iragarpenagatik.
Ezkerrak ere auzi hartan esku hartzea, Prietoren paper protagonistarekin, eskuinaren ikara areagotu baino ez zuen egin, eta, era horretan, nazionalismoari egindako kritikak biziki areagotu ziren. Kritika horiek are gogorrago egin ziren 1934ko urriko gertaeren ondoren. Nazionalistei haiekin ados egotea egotzi zieten, baita greba orokor iraultzailean parte hartu izanaz ere.
Gauzak ez ziren horrela gertatu, ordea. SOVek ez zuen greban parte hartu, kasu bakan batzuetan SOVeko kide batzuek hainbat herritan istiluetan sartuta ibili baziren ere. Oro har, ordea, mugimendu hartan SOVek ez zuen esku hartu. Hala ere, Gipuzkoan eta Bizkaian batzuk ez ziren lanera joan, egoerak hartaratuta. Iraultzaren benetako protagonismoa ezkerrarena izan zen, eta, zehatz-mehatz, organizazio sozialistena. Erakunde horiek asko erradikalizatu ziren 1933 erdialdetik aurrera, eta are gehiago 1933ko hauteskundeak galdu ondoren, eta CEDA gobernuan sartu eta gero. Izan ere, aginpidea lortzeko, faxismoak egindako lehen urrats gisa hartzen zen organizazio eskuindar horren sarrera. Hala bada, defentsazko eduki bat izan zuen 34ko iraultzak, faxismoaren kontrakoa, baina erasozkoa ere bazuen, gizarte berri bat antolatzeko asmoa alegia, ezkerreko gobernu errepublikar baten bi urteko gobernuaren ondoren lortu ezin izan zena.
Sozialisten erradikalizazioak, garai hartan guztian sozialistek aldeztu zituzten ikusmolde politikoen ondoan, aldaketa handia zekarren. Izan ere, lehen bi urteetan, Errepublikaren alde eta eskuinaren kontra egitea izan zuten eginkizun nagusia, eta, hortik, eskuindar errepublikaren kontrako borroka iraultzailea defenditzera igaro ziren, hura zelakoan gizartearen aldaketa lortzeko bide bakarra. Errepublikaren aldarrikapenarekin sortu ziren itxaropenen frustrazioan bilatu behar da aldaketa horren jatorria, eta lortutako gauzak, apalak izan arren, arriskuan zirelako sinestean.
Iraultzak aurreramenduaren aldeko arma behar zuen izan, auzitan baitzegoen. 34ko urriko iraultzaren aurretik nekazarien greba izan zen, urte bereko ekainean. Arazo hori aski larria izan zen Nafarroan, nekazarien ohiko errebindikazioekin bat baitzetorren, eta orobat Nafarroan nekazaritza-erreforma aplikatu ez izanaren frustrazioagatik.
Bigarren Errepublika osoko greba-mugimendu garrantzizkoena izan zen, eta haren huts egiteak urrikoaren eragina baldintzatu zuen, itxura urbanoago bat emanez Nafarroako gertaerei, UGTren nekazari-organizazioen zapalkuntza zela-eta.
Urriko greba sekulako huts egitea izan zen Nafarroan, hiriburuan bakarrik izan baitzen garrantzitsua, eta Tafalla, Altsasu eta Olatzagutiko industriaguneetan. Herri horietan hainbat egunez luzatu zen greba, baina eduki iraultzailerik gabe. Are okerragoak izan ziren emaitzak Araban.
Hiriburuan bakarrik antzeman zitzaion grebari, eta ez sektore guztietan gainera; probintzia osoan, berriz, normaltasuna erabatekoa edo ia erabatekoa izan zen. Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea handia izan zen iraultzaren garrantzia. Probintzia horietan armazko matxinada ere izan zen, eta herri batzuk matxinatuen mende geratu ziren. Horixe gertatu zen Eibaren eta Arrasaten urriaren 5ean, matxinatuek egun berean errenditu behar izan zuten arren. Gipuzkoako gainerako herrietan lanuztea oso garrantzitsua izan zen, batez ere Donostia, Pasaia, Errenteria, Bergara eta Irunen.
Antzeko gauza gertatu zen Bizkaian. Probintzia horretan liskar garrantzitsuenak meatokietan izan ziren. Meatzeak matxinatuen eskuetan geratu ziren liskarren hasieratik bertatik. Iraultzaileak, ordea, ez ziren gauza izan egoeraren kontrola beste inora zabaltzeko. Nolanahi ere, egoera hark urriko 20a arte iraun zuen; hegazkinek errebeldeen kokalekuak bonbardatuta amaitu zen. Bizkaiko beste herrietan 12an bukatu zen greba, UGTk horretarako dei bat, eta beste bat SOVek, egin ondoren. Hilaren 8a arte oso handia izan zen Bilbon, eta handi samarra, halaber, ibaiaren ezkerraldean eta eskuineko udal batzuetan, Erandion adibidez.
Grebaren ondoren, iraultzaileen zapalkuntza nagusitu zen. Kartzelan sartu zituzten asko, eta askoz gehiagok lana galdu zuten. Lan-baldintzek okerrera egin zuten, eta aurreko garaiko gizarte-lege batzuk berriztatu egin ziren. Eskuinaren asmoa iraultzaren arriskua desagerraraztea zen, eta horretarako ezkerreko organizazioei eta haien buruzagiei eraso zieten, eta organizazioak legez kanpo utzi zituzten. Eskuinarentzat urriko istiluek beren uste okerrenak baieztatzen zituzten; gizartearen suntsitzea hurbil zelako ideia frogatzen zuten. Nazionalismoari mugimendu hartan parte hartu izana, edota, gutxienez, kontra egin ez izana, egozten zioten, eta hark ere pairatu zuen gobernuaren zapalkuntza, hain gogorra izan ez bazen ere.
1936ko otsaileko hauteskundeek azken bi urteetan gertaturiko aldaketak islatu zituzten. Ordurako gaindituta zeukan ezkerrak urriko beheraldia, eta gobernuak beren organizazioen kontrako neurriak altxatu zituenean indar berria zutela ikusi zuten. Bazuen horretan zerikusia pairatutako zapalkuntzak –kartzelatuen kopuru handiak frogatzen zuen–, eskuineko gobernuaren ustelkeriak, kasu sonatuekin, estraperloarena adibidez, eta beren indarren berrantolaketak; Herri Frontearen sorreran mamitu zen, azkenean, berrantolatze hori. Ororen gainetik, ordea, Herri Fronteak Errepublikaren itxaropenen berreskuratzea gauzatzen zuelako uste sendoa zegoen, eta horrekin batera denek desiratzen zuten aurreramenduarena. Eskuinen kanpaina oso gogorra izan zen nazionalismoarekin. Eskuina elkarturik joan zen, Araban izan ezik, han bi hautagai-zerrenda aurkeztu baitziren, eta behin eta berriz salatu zuen EAJk iraultzaileen istiluetan izandako erantzukizuna, aldi berean iraultzaren kontrako defentsa bermatzen zuen talde bakar gisa aurkezten zirela. Paper hori bera jokatu nahi zuen nazionalismoak; honela zioen kanpainako ideia nagusiak: “kristau zibilizazio, euskal askatasun eta gizarte-justiziagatik”. Horrekin, zentroko lekua bilatu nahi zen borroka hartan, baina iraultzaren kontrako babes izateari utzi gabe. Azken helburu horretan ez zuten arrakastarik izan. Aurreko hauteskundeetan eskuin ez abertzalearen aldetik jaso zituzten botoak galdu egin zituzten, eta boto-galera handia izan zen hori. Izan ere, EAJ izan zen galtzaile nagusia, hautesle-sail jakin batzuengan abertzaleen posizioak zuen garrantzia adierazten zuen boto-portentzajea aski handia lortu zuen arren.
Bizkaiko EAJ Herri Frontearen maila bertsuan geratu zen, eta Gipuzkoan, berriz, garaitu egin zuen, portentzaje txiki batez izan arren. Bizkaian EAJk eta HFak, hurrenez hurren, lortu zuten botoen % 37,5 eta % 37,4, eskuinak % 25 bakarrik; Gipuzkoan, berriz, portzentajeak, hurrenez hurren, % 36,9, % 32,9 eta % 30,2 izan ziren. Araban eta Nafarroan HFak EAJk baino emaitza hobeak izan zituen, baina, hala ere, garaipena eskuineko koalizioek lortu zuten; Nafarroan 1933koaren oso antzeko emaitzak izan ziren.
Oro har, emaitza haiek hiruki-egitura ematen zioten Hego Euskal Herriko politikari, oso orekatua bi probintzia nagusietan, eta eskuin ez abertzalearen alderagokoa Araban eta Nafarroan. Gizartearen modernizatze-maila erabakigarria zen euskal mapa politikoa definitzeko.
Aldaketa sakonagoak izan ziren lekuetan, sendoak ziren posizio abertzaleak eta ezkerrekoak, modernizatze horretxen fruitu baitziren, hautesleek berek modu desberdinez eta –zenbaitetan– are kontrakoz ere interpretatzen bazuten ere. EAJk gero eta zentro alderago egitea inguru modernoago horri egotz lekioke azken batean; modernotasunak bultzatzen zuen EAJ euskal gizartearen aldaketa-prozesuaren ondorioak onartzera. Garapena mugatuagoa izandako lekuetan, modernizatzea garbien ukatzen zuten taldeak izan ziren garaile, Errepublika osoan zehar beren izatearen arrazoi iraultzaren ukatzea egin zutenak.
Iraultzaren beldur hori are gehiago zabaldu zen Herri Frontearen gobernua osatu zenean. Frontea oso moderatu agertu zen arren, eskuindarrak sinetsita zeuden iraultzaren garaipena iritsi zela, eta haren kontra jardun beharra zegoela, eta, horregatik, baita Errepublikaren kontra ere.
Presidenteak
Niceto Alcalá-Zamora Errepublikaren presidente edo estatuburua izan zen 1931tik 1936ra, eta Manuel Azañak hartu zuen haren postua 1936an, 1939 arte.
Gobernuburuari dagokionez, egoera askoz desorekatuta egon zen, aurreko biek postu hori ere hartuta boladaka baina beste politikari batzuekin tartekatuz. Hauxe izan zen sekuentzia:
Cambraiko Ligaren Gerra
Julio II.a aita santuak, iparraldeko Italian Veneziak zuen eragina ahultzeko asmoz, 1508ko abenduan Cambraiko Liga— berak, Luis XII.ak, Fernando II.ak eta Maximiliano I.ak osaturiko veneziarren aurkako aliantza— eratu zuen. Nahiz eta hasieran arrakastak izan, Julio eta Luisen arteko arazoek 1510ean Liga desegin zuten; Juliok, orduan, Veneziarekin bat egin zuen Frantziaren kontra.
Lake Waccamaw (Ipar Carolina)
Lake Waccamaw Ipar Carolinako herri bat da. Columbus konderrian kokatua dago. 2010ean 1,480 biztanle zituen, 9.1 kilometro koadrotan banatuta.
Cambraiko Ligaren Gerra
Aita Santua eta veneziarren arteko aliantza azkenik zabaldu eta Liga Santa bilakatu zen, 1512an frantziarrak Italiatik egotzi zituena; hala ere, harrapakinen banaketarekin sortutako desadostasunak zirela eta, Veneziak Liga Santua utzi zuen eta Frantziari hurbildu zen. 1515ean eta Luisen oinordekoa zen Frantzisko I.ak zuzenduta, franko-veneziar aliantzak Marignanon galdutakoa berreskuratu zuen. Hurrengo urtean, Noyon eta Bruselako Itunek bakea ekarri zuten eta, Italia status quo ante bellum egoerara itzuli zen.
Vidor
Vidor Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vidork honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cidemco
Cidemco Azpeitian sortutako zentro teknologikoa da, bertoko enpresentzat lan egiten duena. Irabazteko asmorik gabeko erakunde moduan sortua, 1.500 ikertzaile inguru ditu eta 2009tik aurrera Tecnalia korporazioaren barruan dago.
NGC 3689
NGC 3689 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Zhang Ziyi
Zhang Ziyi (Pekin, 1979) txinatar aktorea da.
Dantza ikasten hasi zen, interpretaziora zuzendu aurretik bere urratsak.
Bere agerpen inportante batzuk zinean izan dira honako filmetan:
Venkatraman Ramakrishnan
Venkatraman "Venki" Ramakrishnan (வெங்கட்ராமன் ராமகிருஷ்ணன்; Chidambaram, Tamil Nadu, 1952) britainiar biologo estrukturala da, tamil jatorria duena. 2009an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ada Yonath eta Thomas A. Steitzekin batera, erribosomaren egitura eta funtzioan egindako ikerketengatik.
Nantmor
, Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena.
North Beach (Maryland)
North Beach Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Calvert konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kryzhanovskita
Kryzhanovskita fosfato motako minerala da eta phosphoferrita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kryzhanovskita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.
Canfranceko geltokia
Canfranc Espainiako Aragoiko tren geltoki bat da, Canfranc udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Canfranceko nazioarteko geltokiaren jatorria Frantzia eta Espainia Somportetik Pirinioak zeharkatuz lotzeko borondatean dago. Horretarako, bi herrialdeek hainbat hitzarmen sinatu zituzten, lehenengoa 1904an, eta, ondoren, jarduera-ildoak finkatu zituzten protokoloak. 1915ean Somporteko burdinbide tunelaren lanak amaitu ziren. 1923an, geltokiko lanak Fernando Ramírez de Dampierre ingeniariaren proiektuari jarraituz hasi ziren. Espainiako Sustapen Ministerioko ingeniariek zenbait aldaketa egin zizkioten proiektu horri, eta fatxadetako harlangaitza hormigoiz ordeztea erabaki zuten. Bost urteko lanen ondoren, 1928ko uztailaren 18an, eraikin berria ofizialki inauguratu zen Alfontso XIII.a Borboikoa eta Gaston Doumergue Frantziar Errepublikako presidentearen aurrean.
Geltokiaren eta trenbide-gunearen dimentsioa justifikatzeko, espazio berean hartu behar dira garai hartako nazioarteko pasabide baten behar guztiak, bikoiztuta: armairuak, zerbitzuko bi operadoreen bulegoak, txanpon-trukerako postua, bi herrialdeetako aduanak, polizia-etxeak eta karabineroak, posta, telegrafo publikoa, erizaintza, Ogasuneko bulegoak, edaritegi, jatetxea, nazioarteko hotel bat, bi herrialdeetako saltokietarako garajeak, tren-geltokiak. Gela guztiek idazkun elebidunak zituzten frantsesez eta gaztelaniaz. Konplexuaren erdia frantsesa zen eta beste erdia espainiarra, estazioak berak bi estatuen de facto muga bezala funtzionatzen zuen.
Zabalera europarra zuten hondartzak ere bazituen alde batean (1 435 mm) eta bestean (1 668 mm), izan ere, bi herrialdeetako trenbidearen zabalera desberdina zen eta merkantzia guztiak zabalera batetik bestera aldatu behar ziren, bidaiariekin gertatzen zen bezala.
1931ko irailean geltokiaren zati batek kalte handiak jasan zituen atarian hasi zen sute baten ondorioz, ondoren liburutegira hedatu zena, geltokiko jatetxe osoa suntsituz eta egurrezko teilatuari eraginez. Hasiera batean zirkuitulabur bat izan zela sutearen erruduna adierazi zuten arren, ondoren, kausa hori baztertu zuten eta kasualitatezko sute bat izan zela esan zuten.
Ondoko herrialdea. 1940 eta 1944 artean, Bigarren Mundu Gerrak, bere itxiera ekarri zuen bidaiarien trafikorako, eta nazien armada, geltokiko frantziar zatira iritsi zen. Honek, esparruaren espainiar zatia kontrolatzen jarraitzen zuten espainiar militarrekin talka egin zuen. Alemaniak andelen altzairua indartzeko erabiltzen zuen wolframioa garraiatzen zuten trenak Canfrancetik igaro ziren. Trukean, Suitzatik zetozen urre tonak Espainian sartzen ziren.
1941ean, zabalera iberiarreko trenbideen nazionalizazioarekin, Espainiako zatiko instalazioak RENFEren esku geratu ziren.
1970eko martxoaren 27an nazioarteko trafikoa itxi zen l'Estanguet zubia eraitsi ondoren, Frantziako merkantzia-tren bat errailetik aterata. Horrek trenbideko zirkulazioa nabarmen murriztea ekarri zuen eta bere gainbeheraren hasiera ekarri zuen.
Geltokia
Oinplano luzeko eraikina da, egitura simetrikoa du, bost gorputzetan artikulatuta dago, eta erdikoa eta alboak aurreratuta eta gorago ditu. 241 metroko luzera du eta 75 ate ditu alde bakoitzean, tamaina handiko eraikin bat sortuz.
Kanpotik XIX. mendeko Frantziako jauregi-arkitekturaren ereduak jarraitzen ditu. Paramentuen tratamendu klasizista du, askotariko materialen konbinazioarekin: hormigoia, harria, burdina eta kristala. Horrek joko kromatiko interesgarria sortzen du, arbelezko estalkiek nabarmenduta.
Eraikinaren lehen solairua ekialdeko eta mendebaldeko fronteek irekitzen dute, zutabe eta pilare metalikoen gainean dagoen markesina batez estalita. Horren gainean, bigarren solairua dago, aurreratutako gorputzetan zirkuluerdiko baoek eta atzeraemanguneetan bao ateburudunek irekia. Azken horiek, gainera, mantsardak dituzte teilatuan, Bernardos herri segoviarraren harrobietako arbelez estalita.
Lehen birgaitzeko proiektua
2005ean, Kultura Ondarearen Batzorde Probintzialak Canfranceko geltokia birgaitzeko proiektu bat onartu zuen, eta 2007an Espainiako Sustapen Ministerioaren eta Aragoiko Diputazio Orokorraren arteko hitzarmen bat egin zen. Hitzarmen horren ondorioz, 2 milioi euro inguru bideratu ziren barrutia birgaitzeko.
Proiektu hori zabalago baten barruan kokatzen zen, eta ez zuen soilik geltokia zaharberritu nahi luxuzko hotel bihurtzeko, baizik eta geltoki berri bat eraikitzea, trenbide-erabilera askatuko lursaila urbanizatzea eta trenbide-museo bat eraikitzea ere.
2009rako ere planifikatu zen III. fasea, baina ez zen gauzatu finantzaketa-arazoak zirela-eta. Arazo horiek zirela eta, geltokia luxuzko hotel bihurtzeko proiektua bertan behera utzi zuten.
Aragoiko erkidegoak geltokia erostea
2012ko martxoaren 30ean, Luisa Fernanda Rudi Aragoiko presidenteak iragarri zuen Aragoiko Diputazio Nagusia akordio batera iritsi zela Espainiako Sustapen Ministerioarekin geltokia prezio sinboliko baten truke erosteko. Akordio horrek urte batzuk lehenago sinatutako hitzarmena aldatzera behartu zuen.
2012ko apirilaren 25ean, Canfranc 2000 Hirigintza Partzuergoaren bileraren ondoren, Aragoiko Gobernuko Herri Lan, Hirigintza eta Garraioetako sailburu Rafael Fernández de Alarconek iragarri zuen Canfranceko geltokiaren zati bat 2014an bisitatu ahal izango zela eta ekintzaile pribatuek 2015etik eraikinean lan egingo zutela azpiegitura hotel-, hezkuntza-, merkataritza- eta kultura-erabilerez hornitzeko. Azkenik, 2013ko urtarrilaren 15ean, Espainiako Sustapen Ministerioak 310 000 euroan saldu zion geltokia Aragoiko Gobernuari.
2014 eta 2017 artean geltokiko ataria guztiz zaharberritu zen, igeltsuzko dekorazio-elementu guztiak eta sarbideko lurpeko tunela berreskuratuz, eta hainbat bisita gidatu tematiko egiten dira.
Bigarren birgaitzeko proiektua
2015ean, hauteskundeen ondoren Aragoiko Gobernua aldatu zenean, Lurraldearen Bedeinkazio, Mugikortasun eta Etxebizitza Sailak, José Luis Sorok zuzenduta, Hiri Antolamenduko Plan Orokor berri bat eta zabalgunearen birgaitze osoa egiteko plan partzial bat bultzatu zituen, trenbide-eraikin guztiak kontserbatzeko filosofiarekin, eta ez soilik bidaiarien geltoki historikoa, aurreko proiektuan aurreikusten zen bezala. Planteamendu berri hori gauzatzeko, 35,1 milioi euroko inbertsioa egingo da, eta diru-kutxa publikoak 27 milioi euro inguru berreskuratzea espero du etxebizitzen salmentarekin edo erabilera turistiko edo komertzialaren lagapenarekin.
Lanak 2018an hasi ziren, eta, besteak beste, bidaiarien geltokia zaharberritu eta hotel bihurtuko dute, eta trenbide-desafektazioa egingo diete trenbide-hondartza zaharrei, oinezkoentzako bi plaza handi eraikitzeko. Horretarako, geltoki berria eraikitzeko bi hangar birgaitzen ari dira. Antzinako lokomotor-biltegia Aragoiko Trenbidearen Museoaren hiru egoitzetako bat izango da, Casetas eta Caminreal-Fuentes Claras ondoan, eta Frantziako kotxetegia Donejakue Bideko bisitarien gunea, Aragoiko Done Jakue bidearen lehen etapak Canfranc zeharkatzen baitu. Gainerako eraikinak 133 etxebizitzatarako eta 14 hektareako berdeguneetarako izango dira.
Nemacheilus lactogeneus
Nemacheilus lactogeneus Nemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Lisandro
Lisandro (Λύσανδρος; K.a. 395ean hila) espartar militar bat izan zen, K.a. 405ean Egospotamoseko guduan atenastarrak garaitu zituen espartar flotaren komandantea izateagatik ezaguna. Hurrengo urtean, Atenas berak bakarrik hartu zuen, hala, Peloponesoko Gerrari amaiera emanez.
Prestakuntza
Lisandro, Aristokleitoren semea, heraklidetako bat zen, baina ez zen Espartako errege familietako kide.
Atenasi lotutako hirietan bere aldeko jendea lortu zuen oligarkek eratutako dekarkiak ezartzeko promesarekin, eta balizko aliatu batzuen interesak bultzatu zituen.
Garaipena
Egospotamoseko guduan, non atenastar flota suntsitua izan zen (K.a. 405ean, nominalki agintean bigarrena zen arren, de facto zuzendu egin zuen. Ekintza honekin Atenas gosez errenditu zuen, Helespontoan zehar alearen ibilbidea itxiz.
Gero, Lisandro Agis II.a eta Pausanias Espartakoa espartar erregeekin bildu zen Atikan. Atenas setioaren ondoren erori zenean, Lisandrok hogeita hamar pertsonek osatutako gobernu bat eratu zuen, beranduago Hogeita hamar Tiranoak bezala ezagutu zena (K.a. 404).
Atenasen aliatuak ziren hirietan antolatu zituen dekarkiak, kasu askotan, espartar komandanteek zuzendutako garnizioek gotortu zituzten.
Gainbehera eta heriotza
Alabaina, Lisandro onarpena galtzen hasi zen Grezia osoan, bere lagunen interesak bultzatuz eta mendeku grina erakutsiz gogoko ez zituenen aurka. K.a. 403an "Hogeita Hamar Tiranoei" laguntzera bidalia izan zen Trasibuloren matxinada demokratikoaren aurka Atenasen. Litekeena da arrakasta izana espartar erregeek jaiotzen ari zen demokraziaren alde egiteak suposatu zuen galera politikoagatik izan ez balitz. Litekeena da oligarkek osatutako bere dekarkiak Lisandroren ospearen gainbehera nabarmeneko garai honetan baliogabetuak izatea, ziur asko espartar erregeen asmoa izango zena.
Agis II.a erregea hil ondoren, Lisandro bere aurreko aites edo maitale pederastikoa, Agisen anaia eta Espartako erregea K.a. 399an Agesilao II.aren tresna izan zen, baina Persia erasotzeko espedizio bateratuaren ondoren berriak arbuiatu egin zuen. Anatolian oraindik, garai batean izan zen pertsona boteretsua bezala gogoratua zen, eta Agesilao II.a poltsikoan izatea suposatu zuena. Honek nolabait Agesilao haserrarazi egin zuen, bereziki tronua Lisandrori zor ziolako. Agesilao garapena bilatzen ari ziren greziar joniar batzuk arbuiatzen hasi zen Lisandroren onarpenarekin. Honegatik eta beste tirabira batzuengatik, Espartara itzuli zen K.a. 396an, non, beharbada, errege familien botere tradizionalaren aurka konspiratzen hasi zen.
K.a. 395 eta K.a. 387 bitartean gertatu zen Korintoko Gerran Lisandrok aliatuek osatutako armada bat zuzendu zuen Fozidetik Beoziara, eta bere tropak Haliarton tebastar segada batek ustekabean hartu zituenean hila izan zen.
Gurtza
Duris Samosekoaren arabera (K.a. IV. mendea) Lisandro izan zen hiriek aldareak eskaini zizkioten lehen greziarra eta jainko bati bezala eskaintzen zizkioten sakrifizioak, eta samostarrek euren Heraren jaia Lisandreia deitu behar zela bozkatu zuten.
Lisandrori zuzendutako ereserkiak deitzen ziren: "Grezia sakratuko jenerala, Esparta zabaletik datorrena, eta soilik Oh, oh, pean kantatu nahi dugu".
Atenagoras Atenasekoak ere Marko Aurelio enperadore erromatarrari 176an idatzi zion, Samos uharteko biztanleei Lisandro jainkotu izana leporatuz.
Villorba
Villorba Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Villorbak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Le Haut-Richelieu
Le Haut-Richelieu Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, hiriburua Saint-Jean-sur-Richelieu da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
Alcaparrosaita
Alcaparrosaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Alcaparrosaita mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Pletina
Pletina forma angeluzuzeneko eta lodiera txikiko pieza metalikoa da. Lodiera 4 eta 10mm bitartekoa eta zabalera 10 eta 200mm bitartekoa duen barra errektangularra da.
Pletinen kalitatea eta kostua aldatu egiten dira, besteak beste, konposizioaren eta osaeraren ondorengo gainazal-aplikazioaren arabera; esate baterako, hostoen akabera olioz lagunduta egiten bada, eta horrek gehiegizko oxidaziotik babesten baditu.
Numax presenta...
Numax presenta... Joaquim Jordàk 1980an zuzendutako film dokumental bat da, 1977 eta 1979 artean Numax etxetresna elektriko lantegiko langileek aurrera eramandako autogestio esperientziari buruzkoa.
Bartzelonako fabrika bat zen Numax, 300 bat langilekoa, batik bat haizagailuak ekoizten zituena. 1977an, hainbat kaleratze eta greben ondoren langile talde batek lantegia okupatzea eta autogestionatzea erabaki zuen, jabeen itxiera saiakera irregularrari aurre egin nahian. Bi urte beranduago, ia ekimenaren amaieran, Numaxeko Langile Batzarrak erabaki zuen kolektiboan zeuzkaten azken 600.000 pezetak denen artean egindako prozesua dokumentatzera bideratzea.
Fitokromo
Fitokromoa landareetan dagoen proteina bat da, pigmentu moduan jarduten duena argia jasotzeko. Zentzu horretan, klorofilaren antzekoa da, baina klorofilaren aldean fitokromoak ez du fotosintesian parte hartzen. Fotoperiodikotasunean eta landareen beste prozesu fisiologikoetan parte hartzen du, garrantzi handikoak: loraketa, erneketa, hostoen erorketan, etab.
Numax presenta...
Lengoaia narratibo ezberdinak esploratzen dira dokumentalean, fabrikak bizi zuen gatazka, itxieraren aurreko langileen erresistentzia, mobilizazioa, batzarrak, lantegia autogestionatzeko zailtasunak zein langileen barne kontraesanak adierazteko asmoz.
Fitokromo
Fitokromoek espektro ikusgaiaren argi gorria eta gorri urruna, batik bat, jasotzen dituzte (660-730 nm).
Sterling Hendricks eta Harry Borthwick fisiologo estatubatuarrek pigmentu hori aurkitu zuten 1959an, konturatu ondoren argi gorria oso eraginkorra zela loraketa edo erneketa prozesuak landareetan eragiteko.
Numax presenta...
Filma 1980ko Maiatzaren 1ean proiektatu zen lehen aldiz Filmoteca de Catalunyaren aretoan, garai hartan Bartzelonako Cera kalean kokatua zegoena. Filmeko protagonista guztiak egon ziren bertan, Numaxeko langileak baita bestelako ikusleak ere. Saioaren ondoren ordu luzez iraun zuen eztabaidak. Filmetik ondorioztatu zitezkeenak ez zitzaizkien gustuko garaiko langile alderdi batzuei, dokumentala porrot baten kontakizuntzat interpretatzen zutelako.
Fitokromo
Egitura kimikoari dagokionez, fitokromoa talde kromoforo duen proteina bat da. Talde kromoforoak egitura tetrapirrolikoa du, klorofilaren porfirinaren antzekoa. Azpimarragarria da fitokromoek egitura tridimentsional ezberdina dutela beren jardueraren arabera: molekula inaktiboak egitura bat du (Pr izenekoa) eta molekula aktiboak, beste bat (Prf izenekoa).
Numax presenta...
Hogei urte geroago, 2004an, Jordà langile haietako batzuekin elkartu zen berriz, beste dokumental bat egiteko, Veinte años no es nada, Numaxeko langile-borrokaren parte izan ziren pertsona batzuen bizitzetara hurbilduta. Dokumental honetan etengabe errepikatzen dutenez, langile talde honentzat beraien unibertsitatea izan zen Numax.
Fitokromo
Fitokromoaren molekula inaktiboak (Pr) argia gorria jasotzen duenean era aktibora (Prf) aldatzen du. Era berean, era aktiboak (Prf) argia gorri urruna (730 nm) jasotzen duenean era inaktibora aldatzen du (ikus irudia).
Hasiera batean fitokromoak landareetan soilik zeudela uste bazen ere, XX. mendearen hasieran hainbat zianobakteriok, bakteriok eta onddok fitokromoak ere badituztela egiaztatu zen.
Landis (Ipar Carolina)
Landis Ipar Carolinako herri bat da. Rowan konderrian kokatua dago. 2010ean 3,109 biztanle zituen, 9.04 kilometro koadrotan banatuta.
Warner Robins (Georgia)
Warner Robins  Georgiako estatuko hiri bat da. Carroll County konderrian kokatua dago. 2010ean 66,588 biztanle zituen, 90.83 kilometro koadrotan banatuta.
Juan Esteban Belza
Biografia
Buenos Aireseko Laurak Bat Euskal Etxeko kidea. Patagoniari buruzko ikerketa garrantzitsuak egin zituen eta Karukinka (Amalurra selknam hizkuntzaz) aldizkaria sortu zuen, non eskualde honetako historia argitaratu zuen 1910 arte.
1969an Patagoniako San Juan Bosco Unibertsitateko honoris causa doktore eta erakunde historiko nabarmenetako kide izan zen, eta 1970ean Suaren Lurraldea Ikertzeko Institutuaren presidente eta sortzaile. Eusko Ikaskuntzaren Amerikako Institutuko kide osoa.
Buenos Airesen hil zen 1989ko maiatzaren 1ean.
Conopsis megalodon
Conopsis megalodon Conopsis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
North Castle (New York)
North Castle Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Westchester konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Łeba
Łeba Poloniako Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Lębork barrutian kokatuta. 14,81 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3734 biztanle zituen.
NGC 3692
NGC 3692 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Rocío Saiz
Rocío Saiz Madera (Madril, Madrilgo Erkidegoa,1991ko uztailaren 11) espainiar kantaria, aktorea, diziplina anitzeko artista eta LGBT aktibista da. 2022an, Lesbiana, Gay, Trans eta Bisexualen Estatuko Federazioak (FELGTBI+) Pluma Saria eman zion, LGTBIQ+ pertsonen eskubideak ikusarazten eta defendatzen egindako lana aitortzeko.
Ibilbidea
Musika-industriarekin eta sorkuntzarekin zerikusia duten proiektu paraleloetan parte hartzen du, eta Las Chillers taldearen eta Monterrosa bikote elektronikoaren (Enrique F. Apariciorekin batera) abeslaria eta liderra izan da. Besteak beste, jaialdi hauexetan aritu da: Bartzelonako Primavera Sound, Benidormeko Low festival, Austineko (Estatu Batuak) South by Southwest (SXSW), Summercase, Fuengirolako Fulanita fest-a edo Murtziako SOS 4.8 jaialdia.
2020an, Saiz Cuarentena Fest-en bultzatzaileetako bat izan zen. Streaming bidezko musika-jaialdia izan zen, eta COVID-19ren pandemiaren ondoriozko konfinamenduan izan zen. Hainbat artistak beren abestiak beren gelatik interpretatu zituzten, edonork ikus zitzan. Pandemia aldi horretan El País egunkariko Madrilgo atalean argitaratu zuen eta La Experiencia Personal tribunan ere parte hartu zuen.
Musikaren eremuan, Las Chillers taldetik eta Monterrosa bikote elektronikotik igaro ondoren, 2021ean Saizek Amor Amargo izeneko bakarkako lehen albuma aurkeztu zuen, Primavera Labelsek argitaratua. Disko hori Pop elektronikoko zazpi abestik osatu zuten, eta hausturei, segurtasun ezei eta minaren kudeaketa emozionalari buruzko abestiak izan ziren.
LGTBIQ+ ekintzaile gisa, ohiko gonbidatua da eztabaida- eta errebindikazio-guneetan. Musikaren Industriako Emakumeen Elkarteko (MIM) eta Keychangeko zuzendaritza-batzordeko kidea da. Sare horrek musika-industrian genero-berdintasunaren alde lan egiten du, sortzen ari diren emakume-talentuetan inbertitzen duen kanpaina baten bidez, genero-ikuspegia aztertzen du eta Europako jaialdietan parekotasun-konpromisoa sinatzera animatzen ditu. Gainera, 2022ko apirilaren 28an, Saiz Diputatuen Kongresura gonbidatu zuten Ikuspen Lesbikoaren Egunean hizlari gisa parte hartzera.
2022an, halaber, lehen aldiz aritu zen zineman, Zaida Carmonak zuzendutako La amiga de mi amiga komedia erromantiko lesbikoan. Filma horrek Bartzelonako Zinemaldi Internazionalean (D’A Film Festival) palmaresa jaso zuen. Saiz, besteak beste, Nausicaa Bonnin aktorearekin, Alba Cros zuzendariarekin, Christina Rosenvinge kantautorearekin eta Brigitte Vasallo idazlearekin aritu zen. Gainera, Amor Amargo albumeko kantetako bat, La Juventud izenekoa, film horretako soinu-bandan dago.
Lustgarten
Lustgarten (euskaraz Gozamenaren parkea) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko erdiguneko parkea da. Mitte barrutian kokatzen da, Museoen uhartean hain zuzen ere, eta bere aurrekaldetik Spree ibaia iragaten da. Parke honetan Berlingo katedrala eta Altes museoa kokatzen dira. Bertatik Unter den Linden etorbidea hasi eta Brandenburgoko atean amaitzen da.
Luis Beristáin
Luis Beristáin (Mexiko Hiria, Mexiko, 1918ko ekainaren 20a - Ib., 1962ko apirilaren 1a) mexikar aktorea izan zen.
Biografia
Batez ere bigarren mailako aktorea izatea izan zuen ezaugarri, eta María Tereza Montoya, Silvia Pinal, Carlos Orellana, Enrique Rambal, Meche Barba, etab. 1961ean, bere azken filma egin zuen: "El Ángel Exterminador" Luis Buñuelek zuzendua.
Heriotza
Luis Beristáin 1962ko apirilaren 1ean hil zen bihotzekoak jota, Mexiko Hirian, 43 urte zituela.
Ambala
Ambala Indiako Haryana estatuko hiria, Ambala barrutiaren gune administratiboa da.
Biztanleria
2011ko zentsuaren arabera hiriak 1.013.660 biztanle zituen, 542.366 gizonezkoak eta 471.294 emakumezkoak.
Melipeuco
Melipeuco Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Araucanía eskualdeko Cautín probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 12.596 biztanle zituen.
Bidueirosko geltokia
Bidueiros Galiziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Melipeuco
Toponimia
Melipeuco hitzak Mapudungunez lau uren elkargunea esan nahi du.
Bidueirosko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Nasareth
, Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. Herriaren izenak galeseraz Nazaret esan nahi du.
NGC 3693
NGC 3693 galaxia bat da, Crater konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lansing (Ipar Carolina)
Lansing Ipar Carolinako herri bat da. Ashe konderrian kokatua dago. 2010ean 158 biztanle zituen, 0.85 kilometro koadrotan banatuta.
Mark Miodownik
Mark Andrew Miodownik (Londres, 1969ko apirilaren 25a) materialak ikertzen dituen britainiar zientzialari, ingeniari, dibulgatzail eta Londresko University College-ko idazlea da. Lehenago, Londresko King's College-ko Materialen Ikerketa Taldeko burua izan zen, eta Materialen Liburutegiko sortzaileetako bat. Erresuma Batuko Ingeniaritza Akademiako kidea da (Royal Academy of Engineering), baita Britaniar inperioko ordenakoa ere (Order of the British Empire).
Ikasketak
Miodownik Londresko hegoaldeko Emanue eskolara joan zen. 1987an Oxfordeko St Catherine's Collegera joan zen, eta metalurgiako zientzietako lizentziatura batekin graduatu zen. Linacre College-n (Oxford, 1996) turbina-motorretako aleazioetan doktore titulua lortu zuen, bereziki oxido-sakabanaketa indartuzko aleazioetan (Oxide dispersion strengthened (ODS) alloys). Doktore-tesiarengatik Hetherington Saria eman zioten 1995ean.
Mark Miodownik-ek dioenez, materialetan duen interesa bizkarrean gertatu zitzaion istriputxo batetik datorkio, bizarra mozteko orri batekin, eskolara bidean. Altzairuzko pieza txiki batek hainbesteko kaltea egin ziola konturatzean, materialekiko interesa piztu zitzaion.
Irrati-dibulgatzailea
Miodownik oso ezaguna da bere dibulgazio-lanagatik. 2001ean, arte eta zientzietako estetikari buruzko hitzaldiak eman zituen Arte Garaikideen Institutuan (ICA). 2003an Materialen Liburutegia sortu zuen, materialen zientzian lan egiten duten pertsonentzako web gunea, NESTA erakundearen diru-laguntza batekin. 2005ean, bi hitzaldi antolatu zituen Tate Modern-en, material berriek arteetan duten eraginari buruz. 2006an, berak eta beste bi zientzialarik AfterImage sortu zuten, argiaren eta kolorearen pertzepzioa aztertzen duen instalazioa, eta Hayward galerian erakutsi zuten. 2007an, Materialen Liburutegiak podcast bat sortu zuen: "Zer izan daiteke gaia? ", Tate erakundearen laguntzarekin. Jim Al-Khalili-k elkarrizketa bat egin zion BBC Radio 4-ko The Life Scientific irrati-saioko lehen emanaldirako, 2014ko martxoan.
2008ko Art Fund Sariko epaileetako bat izan zen. Sarritan hitzaldiak ematen ditu Cheltenham Zientzia-Jaialdian, talde aholku-emaileko kidea baita. 2010ean, zientzian eragin handiena duten 100 pertsonetatik 89 jarri zituen berak Times zerrendan, eta urte hartako Royal Institution-en Gabonetako hitzaldia eman zuen. Hiru zatiko telesailak, Size Matters izenekoak, aztertu zuen tamainak nola eragiten dion guztiari, unibertsoaren forma barne, eta BBC Four katean zabaldu zuten abenduaren amaieran.
Miodownik-ek Tate Modernekin, Hayward Galeriarekin eta Wellcome Bildumarekin lan egin du. Lotura estua du Britainia Handiko Errege Erakundearekin, eta "Material Arraroa" izeneko hitzaldia aurkeztu zuen 2013ko otsailean Ostiral Gauean. Telebistan, besteak beste, hauetan ageri da: Wondersuff BBC Two-n, 2011ko abuztuan; How it Works  BBC Four-ren, 2012an; eta The Genius of Invention asmakizunaren genioa, BBC Two-n, 2013aren hasieran. 2012. urtearen amaieran, BBC Two-ko Dara Ó Briain's Science Club  saioan ere agertu zen gonbidatu erregular gisa.
Sariak eta ohoreak
Miodownik Ingeniaritzako Errege Akademiako kide hautatu zuten 2014. urtean. Stuff Matters: The Strange Stories of the Marvellous Materials that Shape Our Man-made World liburuak Zientzia Liburuetarako Royal Society Winton 2014 saria eta Medikuntzako Zientzia, Ingeniaritza eta Komunikazio Akademien Sari Nazionala irabazi zituen 2015ean. Urte berean Zientziarekiko Konpromiso Publikorako Zientziaren Aurrerapenerako Elkarte Amerikarraren Saria jaso zuen.
2017an, Michael Faraday Saria eta Royal Societyren hitzaldia jaso zituen Miodownik-ek, eta 2018ko Urte Berrian MBE bat eman zioten "zientzia, ingeniaritza eta irratirako zerbitzuak" emateko.
Le Haut-Saint-François
Le Haut-Saint-François Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Estrie eskualdean kokatuta dago, hiriburua Cookshire-Eaton da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
North Dansville (New York)
North Dansville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Livingston konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lębork
Lębork Poloniako Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Lębork barrutian kokatuta. 17,86 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 35378 biztanle zituen.
Thomas A. Steitz
Thomas Arthur Steitz (Milwaukee, Wisconsin, 1940ko abuztuaren 23a - Branford, Connecticut, 2018ko urriaren 9a) estatubatuar kimikaria izan zen.
2009an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ada Yonath eta Venkatraman Ramakrishnanekin batera, erribosomaren egitura eta funtzioan egindako ikerketengatik.
Kapirote
Kapirotea txano puntaduna da, forma konikoa duena. Euskal Herrian dantzetan eta jai zenbaitetan erabiltzen da, bereziki inauteriekin zerikusia dutenetan.
L'Érable
L'Érable Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Centre-du-Québec eskualdean dago, hiriburua Plessisville da eta bere sorrera 1982ko urtarrilaren 1an izan zen.
Nebo (Gwynedd)
, Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena.