cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eremu-teoria kuantiko
Kuantifikazio kanonikoa
Operadore kuantikoaren eremu baten aurreko eremu klasikoa kuantifikatzeko prozedura osziladore harmoniko klasiko batetik osziladore harmoniko kuantiko batera igotzearen antzekoa da.
Osziladore harmoniko klasiko baten desplazamendua honela deskribatzen da:
3867 Shiretoko
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Eremu-teoria kuantiko
Kuantifikazio kanonikoa
non a zenbaki konplexu bat da (konbentzio bidez normalizatua), eta \omega osziladorearen maiztasuna da. Ohartu x mugimendu harmoniko sinpleko partikula baten desplazamendua dela oreka-posiziotik, eta ez dela nahastu behar eremu kuantiko baten \bold x etiketa espazialarekin.
Osziladore harmoniko kuantiko baterako, x(t) operadore lineal bat sustatzen da:
Igny (Saona Garaia)
Igny Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Eremu-teoria kuantiko
Kuantifikazio kanonikoa
a eta a ^{*} zenbaki konplexuen ordez, \hat {a} deuseztatze-operadorea eta sortze-operadorea jarriko dira, hurrenez hurren, non \dagger konjugazio hermitiarra adierazten duen. Bien arteko kommutazio-erlazioa hau da:
Osziladore harmoniko sinple baten edozein egoera kuantiko |0\rangletik aurrera lor daiteke, sortze eragilea hurrenez hurren honako hauei aplikatuz:
Igny (Saona Garaia)
Biztanleria
2007an Igny udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Itogin
Itogina sabai edo teilatu batetik tantaka erortzen den ur nahiz ur hori ateratzen den gunea da. Itoginaren berehalako efektuak saihesteko bide arruntena azpian lapiko edo antzeko ontzi jartzea bada ere, itoginak sabaian eta teilatuan efektu kaltegarriak ere baditu. Itoginak eraikinentako kanpo aldean ere izaten dira, teilatuko hodia zulatuta edo teilatu hodirik ez dagoenean.
Eremu-teoria kuantiko
Kuantifikazio kanonikoa
Lagrangiarrean agertzen den eremu kuantikoa espazioan jarraitua den arren, eremuaren egoera kuantikoak diskretuak dira. Osziladore harmoniko kuantiko bakarreko egoeren espazioak partikula oszilatzaile baten energia-egoera diskretu guztiak dituen bitartean, eremu kuantiko bateko egoeren espazioak partikula-kopuru arbitrario baten energia-maila diskretuak ditu. Azken espazio hau Fock espazioa bezala ezagutzen da, sistema kuantiko erlatibistetan partikula kopurua finkoa ez dela adieraz dezakeena. Partikula bakar baten ordez partikula-kopuru arbitrario bat kuantifikatzeko prozesuari bigarren kuantifikazioa ere deitzen zaio.
Aurreko prozedura mekanika kuantiko ez-erlatibistaren aplikazio zuzena da, eta eremu eskalarrak (konplexuak), Dirac eremuak, eremu bektorialak (eremu elektromagnetikoa, adibidez) eta sokak kuantifikatzeko ere erabil daiteke. Hala ere, sortzeko eta deuseztatzeko operadoreak elkarrekintzarik ez duten teoria sinpleenetan baino ez daude ondo definituta (teoria librea deritzona). Benetako eremu eskalarraren kasuan, eragile horien existentzia mugimendu-ekuazio klasikoen soluzioak modu normalen batuketa batean deskonposatzearen ondorioa zen. Edozein teoria interaktibo errealistatan kalkuluak egiteko, perturbazioen teoria beharko litzateke. Naturan edozein eremu kuantikotako Lagrangiarrak elkarrekintza-terminoak izango lituzke teoria askearen terminoez gain. Adibidez, elkarreragin kuartikoko termino bat sar liteke eremu eskalar errealeko Lagrangianoan:
Igny (Saona Garaia)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pęcław udalerria
Pęcław Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Głogów barrutian kokatuta. 64,27 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2299 biztanle zituen.
Igny (Saona Garaia)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Eremu-teoria kuantiko
Kuantifikazio kanonikoa
Non \mu espaziotiempoaren indize bat den,, etab. \mu indizearen gaineko batura Einsteinen notazioari jarraituz kendu da. \lambda parametroa nahikoa txikia bada, aurreko Lagrangiarrak deskribatutako teoria interaktiboa teoria askearen asaldura txikitzat har daiteke.
Ibilbideko integralak
QFTren ibilbide-integralaren formulazioa interakzio-prozesu jakin baten sakabanatze-anplitudea zuzeneko kalkuluaz arduratzen da, operadoreak eta estatu-espazioak ezarri beharrean. Sistema batek t = 0 denboran hasierako egoera batetik  amaierako egoera batera t = T egoeran eboluzionatzeko probabilitate-anplitudea kalkulatzeko, T denbora osoa N tarte txikitan banatzen da. Anplitude globala bitarte bakoitzaren barruko bilakaera-zabaltasunaren emaitza da, tarteko egoera guztietan integratua. Izan H Hamiltoniarra (hau da, denboraren eboluzioaren sorgailua), orduan:
Igny (Saona Garaia)
Etxebizitza
2007an 91 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Eremu-teoria kuantiko
Ibilbideko integralak
limitea hartuta, aurreko integralen emaitza Feynmanen ibilbidearen integrala bihurtzen da: non L lagrangiana da, \phi eta bere deribatuak koordenatu espazial eta tenporalekiko inplikatzen dituena, Legendre transformaziotik Hamiltoniar H-tik lortua. Ibilbidearen integralaren hasierako eta amaierako baldintzak honako hauek dira, hurrenez hurren:
Beste era batera esanda, zabaltasun globala hasierako eta amaierako egoeren arteko bide posible bakoitzaren zabaltasunaren gaineko batura da, non bide baten zabaltasuna integratzailean esponentzialak ematen duen.
Bi puntuko korrelazio-funtzioa
Kalkuluetan, askotan,
Igny (Saona Garaia)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 107 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (42 gizon eta 31 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Igny udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 193 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.483 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Igny udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
El diputado
El diputado 1978ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Argumentua
Roberto Orbea Espainiako trantsizioaren garaiko politikari ezkertiarra da. Frankismo garaian, 15 urtez bere homosexualitatea ezkutatu zuen eta kartzelan Nes izeneko prostitutu homosexuala ezagutu zuen. Ultraeskuindar talde batek Nesekin harremanetan jarriko da Roberto Orbea paretik kentzeko.
Eremu-teoria kuantiko
Bi puntuko korrelazio-funtzioa
bezalako adierazpenak aurkitzen dira teoria aske edo interaktiboan. Hemen, x eta y posizio-koadribektoreak dira, T denbora antolatzeko operadorea da, eta bere operandoak aztertzen ditu x^{0} eta y^{0} denbora-osagaiak eskuinetik ezkerrera handitzeko, eta interakzio-teoriaren oinarrizko egoera da (hutsaren egoera), |0\rangle oinarrizko egoera askearen desberdina. Adierazpen honek eremua y tik x -ra hedatzeko probabilitate-anplitudea adierazten du, eta hainbat izen jasotzen ditu, hala nola, bi punturen hedatzailea, bi punturen korrelazio-funtzioa, bi punturen Green funtzioa edo laburtzeko bi punturen funtzioa. Bi puntuko funtzio librea, Feynmanen hedatzaile ere esaten zaiona, eskalar eremu errealerako aurki daiteke kuantifikazio kanoniko edo ibilbidearen integralen bidez:
Teoria interaktibo batean, non lagrangiarrak edo hamiltoniarrak elkarrekintzak deskribatzen dituzten L_{I}(t) edo H_{I}(t) terminoak dituzten, bi punturen funtzioa definitzea zailagoa da. Hala ere, kuantifikazio kanonikoaren formulazioaren nahiz ibilbidearen formulazio integralaren bidez, bi puntu askeko funtzioaren perturbazio amaigabeen bidez adieraz daiteke.
Kuantifikazio kanonikoan, bi punturen korrelazio funtzioa honela idatz daiteke:
Non ε zenbaki infinitesimal bat den eta \phi_{I} teoria askearen pean dagoen eremu operadorea den. Hemen, esponentziala bere berretura serieko hedapen gisa ulertu behar da. Adibidez, \phi^{4} teorian, hamiltoniarraren termino interaktiboa da, eta \lambdari dagokionez, bi punturen korrelatzailearen hedapena
Nukleoproteina
Nukleoproteina proteina baten eta azido nukleiko baten lotura kimiko bidez eratutako molekula konplexua da.
Eremu-teoria kuantiko
Bi puntuko korrelazio-funtzioa
bihurtzen da.
Nukleoproteina
Oso pisu handikoa izaten da. Nukleoproteinak organismo guztien zeluletan aurkitzen dira, eta informazio genetikoaren transmisioa gidatzen dute.
Eremu-teoria kuantiko
Bi puntuko korrelazio-funtzioa
Perturbazioaren hedapen horrek bi interakzio-punturen funtzioa adierazten du, teoria askean ebaluatzen diren kopuruei dagokienez.
Nukleoproteina
Elkartzen den azido nukleikoa DNA denean desoxirribonukleoproteinak eratzen dira, eta RNA denean erribonukleoproteinak. Lehenengoak zelularen nukleoaren kromatinan daude, eta bigarrenak erribosometan.
Eremu-teoria kuantiko
Bi puntuko korrelazio-funtzioa
Ibilbidearen integrala formulatzean, bi punturen korrelazio-funtzioa idatz daiteke:
non dentsitate lagrangiarra den. Aurreko paragrafoan bezala, esponentziala serie bat \lambda-n bezala zabal daiteke, elkarrekintzako bi punturen funtzioa teoria askeko kopuruetara murriztuz.
Wick-en teoremak, gainera, n punturen korrelazio-funtzio oro murrizten du teoria librean, bi puntuko korrelazio-funtzioen produktuen batura batera. Adibidez,
Korrelazio-funtzio interaktiboak korrelazio-funtzio askeetan adieraz daitezkeenez, azken funtzio horiek bakarrik ebaluatu behar dira teoria interaktiboan (asaldatzailean) kantitate fisiko guztiak kalkulatzeko. Horrek Feynmanen hedatzailea eremuen teoria kuantikoko kopururik garrantzitsuenetako bat izatea eragiten du.
Feynmanen diagrama
Teoria interaktiboko korrelazio-funtzioak asaldura batzuk bezala idatz daitezke. Serieko termino bakoitza Feynmanen hedatzaileen emaitza bat da teoria librean, eta Feynmanen diagrama baten bidez adieraz daiteke bisualki. Adibidez, terminoa \phi ^{4} teorian bi punturen korrelazio funtzioan da:
Wick-en teorema aplikatu ondoren, terminoetako bat da:
Termino hori Feynmanen diagramatik lor daiteke.
Diagramak honako hauek ditu:
Erpin bakoitza \phi eremuko faktore bakar bati dagokio espaziotiempoko dagokion puntuan; ertzak, berriz, espaziotiempoko puntuen arteko hedatzaileei dagozkie. Diagramari dagokion perturbazio-seriearen terminoa Feynmanen arauetatik ondorioztatzen den adierazpena idatziz lortzen da:
Ogygioses
Ogygioses Palaeosetidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ogygioses caliginosa da.
Bixente Eskisabel
Bixente Eskisabel Urbiztondo (Ataun, Gipuzkoa, 1899ko abuztuaren 21a - Iruñea, Nafarroa, 1955eko otsailaren 28a), sustatzailea eta enpresaburua izan zen. Egurra, belarra, garoa eta antzeko nekazaritza produktuak airetik kable bidez garraiatzeko sistemak ezarri zituen ekintzailea. Bere lehenengo kableak Nafarroako Iratiko oihanean ezarri eta gero, Euskal Herriko beste hamaika lekutan ere jarri zituen, hala nola Asteasun eta bereziki Ataungo baserri eta auzoetan.
Biografia
Bixente Eskisabel 1899ko abuztuaren 21ean Ataungo San Gregorio auzoko Artaditxulo baserrian jaio zen eta 1955eko otsailaren 28an Iruñean zendu zen. Iturritza baserriko Donata Arinekin ezkondu eta zazpi seme alaben aita izan zen: Joxe, Antonio, Migel, Andres, Nikasio, Maria eta Juan.
Aurrekariak
Baserriko lana errazteko asmoz sorturiko garraio sistema da belar kablea. XX. mende hasieran Ataungo mendi eta hegaletan ez zegoen biderik eta baserritarrek baserriko produktuak zaldi, mando edo idien laguntzaz edo beraien bizkar gainean garraiatzen zituzten. Gurdibiderik ez izatean, baserritarrak oinezko bidetik ibili behar zuen, oinez bi eta hiru ordu pasatuz zenbait lekutara iristeko. Ondoren, handik belarra, garoa edo beste edozein gauza etxera ekartzeko. Hau dena, Ataunek duen orografia zailari loturik dago, inguru maldatsua eta aldapatsua baita. Baserriak mendi magaletan aurkitzen direnez, kableak jartzeko ez zen arazo. Kableak duen baldintza bakarra bota behar den tokia iritsi behar duena baino altuagoa egotea da. Modu horretan, erraz garraia zitezkeen nekazal produktuak, basoko egurra...
Kablearen gainbehera
1950. hamarkadatik aurrera industriaren garapena bortitzagoa eta indartsuagoa egin zen. Garai berriek baserri mundua ahuldu egingo du eta bigarren maila batetara igaroko da. Horrek, baserriko lanak areagotzea eskatzen du, baserrietatik urrun geratzen diren belardietan pinua sartzen hasten da eta baserri inguruko sailetara bide berriak irekitzen hasten da; azken batean, lana erosoago eta errazago egiteko makineria sartzen da, traktorea batik bat. Honek kable askoren suntsipena, kentzea edo desagertzea ekartzen du. Baserri munduaren egoera berriak kableek ekarritako aurrerabidea galtzea ekarriko du.
Xistera
Xistera, pilota jokoan erabiltzen diren saskien izen generikoa da, hala nola joko garbin, zesta-puntan (pilotaleku luzean zein ezker horma gabekoetan), errebotean eta beste zenbait modalitatetan.
Historian zehar aldaketak izan ditu. Joko garbiko xistera txikiagoa eta kurba leunagokoa da. Mauser izeneko xisterek, aldiz, konkor handiagoa eta gako forma hartu zuten, puntako jokoan erabiltzeko.
Erremonte jokoan erabiltzen den saskia ere xistera dela esan daiteke, baina hori ihiz egindakoa da, zumez egindakoak diren zesta-puntakoak ez bezala.
Pseudoclitopilus rhodoleucus
Pseudoclitopilus rhodoleucus Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da, toxikoa. Oso espezie urria da eta babestu beharrekoa.
Sinonimoa: Leucopaxillus rhodoleucus
Deskribapena
Kapela: Tamaina ertainekoa, 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, gaztetan ganbila, berehala laua, zikloaren amaieran deprimitu samarra, baina ez du inoiz hartzen inbutu forma. Kolore zuri satinatua du edo txarol itxurakoa eta maiz krema kolore gehiagoko eremuak izaten ditu, askotan gainazalean orbanak osatuz. Gaztetan pixka bat feltrodun itxura izan dezake, ondoren pruinaduna eta leuna, distiratsua, batez ere euriarekin. Ertza fina du eta nahiko erregularra, ez da ildaskatua.
Orriak: Neurri handiagoan edo txikiagoan dekurrenteak, ale batzuetan modu nabarmenean, nahikoa estu. Eremu himenial honen kolore aldaketa datu garrantzitsua da bere identifikazio makroskopikoan, gaztetan arrosa kolore nahiko bizikoak dira, baina esporak heltzen direnean, zuriak bihurtzen dira, nolabaiteko isla arrosa mantenduz, espora jalkina zuria delako gertatzen da hori, ez arrosa.
Hanka: Kapelaren tamainaren araberakoa da, eta kapela bezala kolore zurikoa, zilindrikoa, edo pixka bat mehetua oinarrirantz. Oinarrian kotoi itxurako eremu bat izaten du.
Haragia: Lodiera normalekoa, samurra, baina ez hauskorra, ez da kolorez aldatzen. Usain sendoa, pixka bat xaboiarena eta ez da batere atsegina, zaporea ere antzekoa du, desatsegina.
Angustia (filma)
Angustia (Larritasuna), 1987ko Bigas Luna kataluniarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Zelda Rubinstein, Michael Lerner, Talia Paul eta Angel Jove aktoreek antzeztu zuten.
Pseudoclitopilus rhodoleucus
Deskribapena
Etimologia: Leucopaxillus terminoa grekozko "leucos" hitzetik dator eta zuria esan nahi du. Bere koloreagatik.
Angustia (filma)
Argumentua
AEB, John Pressman (Michael Lerner) lanbidez oftalmologoa da eta zaletasun bitxi bat du: begiak bildumatzea. Alice (Zelda Rubinstein) amak John semearengan nagusitasun psikologiko indartsua du eta semea bere mende dauka. Horregatik, amaren aginduz, John zinemara joan eta Linda (Clara Pastor) eta Patty (Talia Paul) lagunekin topo egingo du. Zineman pantailaratuko duten filmak haiengan eragin bitxia izango du.
Piemontita
Piemontita mineral bat da eta epidote taldearen kidea da.
Pseudoclitopilus rhodoleucus
Toxikotasuna
Espezie toxikoa da, eta arazo gastrointestinal nahiko larriak eragiten ditu, oka eta beherakoak.
Nahasketa arriskua
Kontu handiz ibili perretxiko honekin, erraz nahas baitaiteke Clitopilus prunulus jangarri bikainarekin.
Piemontita
Ezaugarriak
Piemontita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.
Pseudoclitopilus rhodoleucus
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean ale askoko taldeetan. Eremu irekietan, larreetan.
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, Pseudoclitopilus rhodoleucus desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
Antennatus analis
Antennatus analis Antennatus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Antennariidae familian.
NGC 6351
NGC 6351 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
The Cleveland Show
The Cleveland Show (euskaraz Clevelandeko Ikuskizuna) AEBetako marrazki bizidun film bat da. Seth MacFarlane, Richard Appel eta Mike Henryk Family Guy marrazki bizidun telesailaren afroamerikar aldaera gisa sortu zuten. 2009ko irailaren 27tik 2013ko maiatzaren 19rarte FOX katean aireratua izan zen, eta denera 4 denboraldi eta 88 atal izan zituen.
Argumentua
Telesaila Browns eta Tubbs afroamerikar familia disfuntzionalen egunerokoak azaltzen ditu. Cleveland Brown eta Donna Tubbs gurasoak, eta Cleveland Brown, Jr., Roberta Tubbs eta Rallo Tubbs seme-alabak.
Pęczniew udalerria
Pęczniew Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Poddębice barrutian kokatuta. 127,79 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3512 biztanle zituen.
El Fresno
El Fresno Ávilako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 550 biztanle zituen.
Ajo (Arizona)
Ajo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pima konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Beñat Gaztelumendi
Beñat Gaztelumendi Arandia (Añorga, Gipuzkoa, 1987ko ekainaren 11) bertsolaria da, Unai Gaztelumendiren anaia. Bi aldiz izan da Gipuzkoako txapelduna eta Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalean izan zen 2013, 2017 eta 2022an.
Bertsolaria
Beñat eta Unai Gaztelumendi elkarren artean 13 hilabeteko tartea duten anaiak dira. 18 urte bete arte dena egiten zuten elkarrekin, baina adin horretatik aurrera bakoitza bere bidea urratzen hasi zen. Bertso-eskoletan elkarrekin aritu ziren: Igeldon hasi ziren, Antiguako Luberrin, gero Hernaniko bertso eskolara, Bilboko Santutxun… Añorgan ere sortu zuten eskola. Anaia bien bideak 2021ean berriz elkartu ziren Bidea da borroka komikia egiteko.
Beñatek Ikus-Entzunezko Komunikazioa ikasi zuen Bilbon, eta 2008an Bertsoa.com-en hasi zen lanean. Hasieran, kazetari bezala, eta, gero, grabatzen ere bai. 2017 bitarte bertsoa.eusen eta Hitzetik Hortzeran aritu zen, eta 2017tik aurrera bertsotan zentratu zen gehiago. Kolaborazio ugari egiten ditu hainbat hedabidetan.
2018tik, Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko lehendakaritzako partaide da, ikerkuntza ataleko arduradun gisa bereziki.
Idazlanak
Hainbat hedabidetan kolaboratzen du: Gaztezulo, Gaur8, Berria, … 2021. urtean, Unai anaiarekin batera, Bertsolari aldizkarian Bidea da borroka komikia plazaratu zuen. Komikiak Beñat eta Unairen belaunaldiaren deskribapen bat erakusten du, eta azaltzen du gazte horiek mundua nola ikusten duten. Anaien artean argitu zuten komikiaren nondik nora hasieran, eta gero Beñatena izan zen gidoia eta Unairena marrazkia. Bertsolari aldizkariko 124. zenbakian argitaratu zuten, monografiko gisa 2021eko neguan.
Komikia sortzeko erreferentzia handia hartu zuten Zerocalcareren komikietatik. Eguneroko harremana kontatzen du, eguneroko liskar txikiak. Gainera Zerocalcareren marrazkien estilo bat-batekoa ere erabli zuen Unaik. Liburuan ea dena egin zuen lehenengo trazuan. "Inperfekzioz" jositako komikia da, baina horrek, era berean, nortasuna ematen dio.
Bestalde gaztelumenditarrek beren artean askotan komentatuta zuten txapelketek zenbaterainoko fokoa hartzen duten, ze arreta bereganatzen duten, eta nola beste plaza, saio edo bertsolari izateko moduak itzalean geratzen diren.
Txapelketak
2007an jokatu zuen Gipuzkoako txapelketa aurreneko aldiz eta buruz-burukora iritsi zen. Ordutik aurrera Gipuzkoakoan izan diren buruz buruko lehia guztiak jokatu ditu eta 2015ean Alaia Martinekin eta 2019an Agin Labururekin jokatu ondoren txapelduna izan zen.
Bertsolari Txapelketa Nagusian ere finalean izan da eta bietan zazpigarren postua lortu du. Hau da bere palmaresa:
F-16 Fighting Falcon
Lockheed Martin F-16 Fighting Falcona General Dynamicsek Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadarentzat diseinaturiko laugarren generazioko erabilera anitzeko ehiza-hegazkina da.
Maiquetía Simón Bolívar nazioarteko aireportua
Maiquetía Simón Bolívar nazioarteko aireportua (NAGE kodea: CCS - NAZE kodea: SVMI​), Venezuelako Caracas hiriburuari zerbitzu ematen dion aireportua da. Maiquetía udalerrian kokatua dago.
Hamahiruko
Hamahirukoa (gaztelaniaz Trecena) kolonaurreko ertamerikar egutegietan erabilitako hamahiru eguneko epe bat da, 260 eguneko egutegi zeremoniala hogei hamahirukotan banatzen dituena. Honen adibide bat tonalpohualli azteka da.
Batez ere aztekei ematen zaien arren, hamahirukoa beste egutegi batzuetan ere erabili zen, maia, zapoteka, mixteka, olmeka eta beste herri ertamerikar batzuetakoan kasu.
Oraindik mantentzen diren kodex ertamerikarretatik asko, Borboitar kodexa adibidez, orrialde bakoitzak hamahiruko bat irudikatzen duen 260 eguneko urtean oinarritutako egutegi igartzaileak dira.
Henri Grenet zubia
Henri Grente zubia (frantsesez Pont Henri Grenet) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen zubia da. Izena hiri honetako alkatea izan zen Henri Greneten omenez darama. Atturri ibaia Bizkaiko golkoan itsasoratu aurretik zeharkatzen duen azken zubia da.
1993an eraiki zen eta hormigoi armatu eta aurretenkatu eta altzairuz egina dago. 208 metroko luzera eta gehienezko 40 metroko sakonera du.
San Pedro del Arroyoko geltokia
San Pedro del Arroyo Espainiako Avilako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
3868 Mendoza
3868 Mendoza asteroide baten izena da. irailaren 24an aurkitu zuen C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 4575 P-L izena zeraman. Ondoren Mendoza omentzeko izena eman zitzaion.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
O Globo
O Globo ( ahoskatua, 'Globoa') Brasilgo egunkari beteranoa da, herrialde osoko zabalduena dena. Irineu Marinhok, A Noite egunkariaren jabea, sortua, Roberto Marinho bere semeak zabaldu eta laster Organizações Globo bere enpresaren kide nagusi bilakatu zen.
1986an Asturiasko Printze Saria irabazi zuen.
Oxycanus
Oxycanus Hepialidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Oxycanus australis da.
Walters (Oklahoma)
Walters Oklahomako hiri bat da. Cotton konderrian kokatua dago. 2010ean 2,551 biztanle zituen, 21.02 kilometro koadrotan banatuta.
Piemontita-(Pb)
Piemontita-(Pb) mineral bat da eta epidote taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Piemontita-(Pb) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Antennatus bermudensis
Antennatus bermudensis Antennatus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Antennariidae familian.
Navajeros
Navajeros 1980ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Filmean El Jaro kinki ezagunaren bizitza azaltzen da. 1979an, 15 urte besterik ez zituela, Madril osotik atrakuak egingo ditu bere bandarekin.
Wanette (Oklahoma)
Wanette Oklahomako herri bat da. Pottawatomie konderrian kokatua dago. 2010ean 350 biztanle zituen, 1.1 kilometro koadrotan banatuta.
Pełczyce udalerria
Pełczyce Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Choszczno barrutian kokatuta. 200,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7935 biztanle zituen.
Sère-Lanso
Sère-Lanso Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sère-Lanso udalerrian erroldatutako biztanleak 53 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 20 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 24 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 43etxeak ziren. 20 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak ibilgailuen saltze eta konpontze enpresenak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lurrin-denda bat zen.
2000. urtean Sère-Lanso udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saddlebrooke (Arizona)
Saddlebrooke Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Estudiantearen sindromea
Termino hori prokrastinazio modu hori deskribatzeko erabiltzen da, eta ez soilik ikasleen kasuan. Adibidez, software-ingeniaritzaren arloan: "Hasierako ikerketa honek taldeko kideen produktibitateari eragin diezaioketen hiru portaera-arazo ikertzen ditu, bai jauzi-proiektu tradizional batean, bai Scrum proiektu batean: estresaren kudeaketa, arduragabekeria eta ikasleen sindromea".
Terminoa Eliyahu M. Goldratt-ek bere kate kritiko eleberrian aipatu zuela lehen aldiz esan izan da.
Urriaren 17
Urriaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta laurogeita hamargarren eguna da, 291.a bisurteetan. 75 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Urriaren 16 | Urteko egutegi | Urriaren 18
3869 Norton
3869 Norton asteroide baten izena da. maiatzaren 3an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 JE izena zeraman. Ondoren Arthur P. Norton omentzeko izena eman zitzaion.
Lapurdiko zubia (Baiona)
Lapurdiko zubia (frantsesez Pont du Labourd) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen zubia da. Errobi ibaia zeharkatzen du eta Lauga auzoan dago. 1989an eraiki zen eta hormigoi eta altzairuz egina dago.
NGC 6358
NGC 6358 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Wann (Oklahoma)
Wann Oklahomako herri bat da. Nowata konderrian kokatua dago. 2010ean 125 biztanle zituen, 0.44 kilometro koadrotan banatuta.
Millersburg (Indiana)
Millersburg Indianako herri bat da. Elkhart konderrian kokatua dago. 2010ean 903 biztanle zituen, 1.41 kilometro koadrotan banatuta.
Hepatitis
Hepatitisa gibelaren hantura eragiten duen gaixotasuna da. Infekziosoa, immunologikoa ala toxikoa izan daiteke. Hepatitis gehienen sintoma orokorrak hauek dira: ahulezia, jateko gogoa galtzea, sukarra, hotzikarak, goragalea, larumina (azala horitzea) eta gernua iluntzea. Birusek sorrarazitako hepatitisa eritasun endemikoa da, eta adin guztietako jendea jo dezake. Gehienetan eritasun arina bada ere, bada mota arriskutsu bat sintoma eta laruminik (azala horitzerik) gabeko infekzioa, alegia gibelaren erabateko hutsegitea bat-batean eragin dezakeena, eta, ondorioz, heriotza ekar dezakeena.
Hepatitis infekziosoak
Hepatitis infekziosoak hainbat motatakoak izan daitezke:
Muhammad al-Bukhari
Muhammad Ibn Ismail Ibn Ibrahim Ibn al-Mughirah Ibn Bardizbah al-Bukhari (محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن مغيره بن بردزبه بخاری) ezagunagoa Bukhari edo Al-Bukhari izenez (Bukhara, Abbastar Kaliferria, gaur egun Uzbekistan, 810eko uztailaren 19a - Samarkanda, Abbastar Kaliferria, 870eko irailaren 1a) idazle arabiarra izan zen, Persiakoa jatorriz.
Hepatitis
Diagnostikoa
Proba analitikoek hepatitisa diagnostikatzeko bidean ipintzen dute, transaminasa altuak detektatuz gero. Hepatitis infekziosoa baldin bada, serologiak eskatu behar dira, birus eragilea identifikatzeko.
Ekografiak ere hainbat datu eman ditzake gibelaren egoerari buruz.
Tratamendua
Beste gaixotasun batzuekin bezala, tratamendurik hoberena profilaxia edo prebentzioa da. Horretarako, hepatitis biraletan, kutsatzeko bideak zaindu behar dira (sexu-harremanak, odol transfusioak eta abar); hepatitis toxikoetan, berriz, beharrezkoa da alkoholaren neurriz gaineko kontsumoa kontrolatzea eta sendagaien albo-eraginak begiratzea. Kasu guztietan, atsedena hartu beharra dago. Hepatitis autoimmunea botika immunosupresoreak erabiltzen tratatzen da.
Paola Guevara
Paola Guevara (Cali, 1977) kazetari, editore eta idazle kolonbiarra da, eta El Tiempo, El País, Cambio, Credalidad eta Cromas bezalako egunkariekin egindako lankidetzagatik ezaguna da. Planeta argitaletxeak Mi padre y otros accidentes eta Horóscopo eleberriak argitaratu zituen.
Biografia
Guevara Calin jaio zen 1977an. Bogota hirira joan zen Pontificia Universidad Javeriana unibertsitatean kazetaritza ikastera. Graduazioaren ondoren, El Tiempo argitaletxean sartu zen editoria- eta zutabe-egile. 2007an, El País egunkarian ekin zion bere ibilbideari. Bertan, entretenimenduaren, joeren eta kulturaren editore gisa aritzen da, baita egunkari berean zutabegile gisa ere.
Bere testuak Kolonbiako hedabideetan agertu dira: Cambio, Cromo, Carrusel, Credalidad, Star, Shock eta DonJuan. Kazetaritza-kronikak eman zituen El género del coraje, Cuerpo eta Esto que hemos heredado liburuetan. Planeta argitaletxeak argitaratutako Mi padre y otros accidentes eta Horoscopo eleberriak idatzi ditu.
2016. urtean, Kolonbiako «urteko 21 pertsonaien» zerrendan sartu zen Credalidad aldizkarian eta Noticias Caracoleko «urteko 100 pertsonaien» zerrendan.
Antennatus coccineus
Antennatus coccineus Antennatus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Antennariidae familian.
Nannopterix
Nannopterix Micropterigoidea familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Nannopterix choreutes da.
Ogam
Kristau-aroko lehen mendeetan erabili zen, Irlandan batez ere.
Jon Martin Etxebeste
Jon Martin Etxebeste (Oiartzun, Gipuzkoa, 1981eko urriaren 16a) bertsolaria, idazlea, abeslaria eta literatura ikerlaria da. Kazetari eta gidoilari lanetan jarduten du Publizitatea eta Harreman Publikoan lizentziatua baita. Beira musika taldea ere badu.
Alea iacta est
Alea iacta est latinezko esaera da eta euskaraz hitzez hitz «dadoa botata dago» esan nahi du. Hala ere, «zoria jadanik jokatua dago» esamoldeaz ere itzultzen da. Patua edo gertatu beharreko zeozer aldagaitza edo atzeraezina denean erabili ohi da, sarritan arrisku edo erronka bat.
Ogam
Bere modu soil edo sinpleenean lau lerro taldez osatua dago, multzo bakoitzak marka batetik bostera egituratuta doazen bost hizki ditu, modu honetara 20 hizki sortzen direlarik. Idazketa gehienak laburrak dira eta izenez bakarrik osatuta daude. Lerro horizontal baten azpian edo gainean eginiko goitik beherako marratxoen edo marratxo diagonalen bidez idazten zen.
Jon Martin Etxebeste
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian ETBko transmisioetan esatari moduan ibili zen Ilaski Serranorekin batera. Bertsoen ekarpenak baloratu eta azaltdu zituen saio houetan: Elizondo, Donibane Garazi, Irun, Durango, Amurrio, Baiona, Bilbo eta Iruñea.
Literatura
'Ero' izeneko liburua argitaratu zuen 2008an. Erotasunari eta erokeriari buruzko 19 ipuin biltzen ditu Elkar argitaletxeko liburuak. 2007ko Igartza Saria irabazi izanaren ondorio izan zen liburu hau. 'Habana' liburua ere kalean du, Gero argitaletxearekin. 'Prakamotxetan' eta 'Bakoitzari berea' bertso-bildumetan erradaktore lanak egin ditu.
Alea iacta est
Historia
Suetoniok esaera hau Julio Zesarri egozten dio, Zesarrek Italiaren eta Galia Zisalpinoaren arteko muga zen Rubikon ibaia zeharkatzeko unean aipatu omen zuen (Senatuak Zesarri probintzia hori izendatu baitzion). Zeharkatze horrekin, Zesar Senatuaren aginteari aurre egin eta Ponpeio eta Optimates zirelakoen aurkako guda luzeari hasiera eman zion. Bertsio batzuen arabera, Zesarrek agintezko jaci aditza erabili zuen, «jacta est» («Bota ezazue dadoa!» edo «Joka ezazue zoriaǃ») aditz pasiboaren ordez. Rubikon igaro esamoldea ere erabiltzen da, arrisku handiko erabaki bat irmoki hartzen denean.
Jon Martin Etxebeste
Bertsolaritza
Gipuzkoako azken bi bertsolari txapelketatan txapeldunorde eta hirugarren geratu da. 2005eko Euskal Herriko txapelketan finalerdietara iritsi zen, bai eta 2009an ere.
Alea iacta est
Historia
Bestalde, Plutarkoren arabera, Menandro komediografoaren bertso baten zeharkako-aipamena eginez, baliteke esaldia grekeraz esan izatea (ἁνερρίφθω κύβος). Dirudienez, egile hori Zesarren bi gogokoenetako bat zen.
Jon Martin Etxebeste
Literatura ikerlaria
EHUko Hizkuntzaren eta Literatura saileko ikerlaria da, LAIDA ikerketa taldeko kidea.
Alea iacta est
Kanpo estekak
Lista över latinska ordspråk och talesätt
Jon Martin Etxebeste
Literatura ikerlaria
2019an Ikergazte kongresuko poster-aurkezpen onenaren sari jaso zuen, Giza Zientziak arloan "Loreak, landareak, zuhaitzak Xabier Leteren kantagintzan" artikuluarengatik. Agirreren ustez, Xabier Letek industrializazioak ekarri zuen alienazioaren aurkakotzat jotzen du natura, purutasunaren islatzat dauka. Natura indar bizi bat da Leteren obran eta eraldaketarako duen gaitasunak txunditzen du batez ere. Eraldaketa horrek iragankortasuna ere seinalatzen du. Letek bere existentziaren hutsaltasuna adierazten du maiz zuhaitzen betierekotasunarekin kontrastean; natura elementu menderakaitza da eta aldi berean gizakiaren behar guztiak asetzeko kapaz da. Ikuspuntu ekologista baino, naturarekiko maitasun sakon bat adierazten dute bere letrek. Loreek txunditzen zuten Lete eta haien edertasuna miresten zuen. Bizitzaren metafora gisa erabiltzen ditu gehienetan bere lanean. Gordetzen duten sekretua bistaratzeko zaindu beharreko izakiak dira loreak; egoki tratatu ezean zimelduko diren altxorrak.
Jexux Mari Irazu
Jexux Mari Irazu Muñoa (Larraul, Gipuzkoa, 1972ko irailaren 27a) bertsolaria, bertso-eskolako irakaslea eta gai-jartzailea da. Filosofia eta Gizarte Antropologian lizentziaduna da. Hainbat finaletara iritsi da bertsolari txapelketetan.
Shilluk
Shilluk herria (shillukeraz: chollo) Hego Sudango talde etniko nilotikoa da, Nilo Zuriaren mendebaldeko bazterrean hedaturik dagoena, Malakal hiriaren inguruan. Sedentarioak dira; nekazaritza eta abeltzaintza (behiak, ardiak, ahuntzak) dira haien ekonomiaren oinarriak. Shillukeraz mintzatzen dira.
Tudèla
Tudèla Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bartzelonako Aste Tragikoa
Bartzelonako Aste Tragikoa matxinada soziala izan zen, 1909ko uztailaren 26tik abuztuaren 2ra arte Bartzelonan eta Kataluniako zenbait herritan gertatutakoa. Antonio Mauraren gobernuak Marokora tropa berriak bidaltzean sortutako protestak izan ziren eragile nagusia. Protestetan parte hartu zuten gehienak langile familiatako gizonak izan ziren; sindikatuek greba orokorra deitu zuten.
Tudèla
Biztanleria
2007an Tudelle udalerrian erroldatutako biztanleak 67 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bartzelonako Aste Tragikoa
Testuingurua eta aurrekariak
Alfontso XIII.a errege zelarik, gobernuan bi alderdi politikoren arteko alternantzia sistema bat zegoen. Gobernuan Alderdi Kontserbadorea eta Alderdi Liberala txandatzen ziren. Jauntxokeriari esker (Espainian caciquismo deitua) iruzurra egiten zen sufragioen zenbatzean, hauteskundeen emaitza ere sarritan aldez aurretik jakiten zelarik. 1909an Antonio Maura kontserbadorea zen gobernuko presidentea, 1907ko hauteskundeetan irabazle atera zena.
Tudèla
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bartzelonako Aste Tragikoa
Testuingurua eta aurrekariak
Kataluniako kontzientzia erregionalistak sustrai historiko sendoak zituen eta indartsu zegoen hiriko eta industriako burgesian. Renaixença mugimendu kulturala eta Kataluniako pertsonalitatearen baieztapena zituen ardatz nagusi, bide intelektualetik Valenti Almirallek bultzatua. Kontzientzia hartze horrek bere agerrera politikoa izan zuen 1885ean Alfontso XIII.ari Memorial de Greuges aurkeztu zitzaionean, geroago 1892ko Bases de Manresa agirian kontzentratuko zena, Gobernuari Kataluniarentzako erregimen espezial baten eske. Enric Prat de la Ribaren irudia oso garrantzizkoa izan zen. Indar autonomistak estrukturatu zituen alderdi homogeneo batean Lliga Regionalista sortzean, katalanismo tradizionalaren baloreen aldekoa. Industrializazioaren zamaren azpian, alderdia politikoki liberala egin zen eta sozio-ekonomikoki kontserbadorea. 1903ko hauteskundeetan gobernuak erantzun egin zion Lligak lortutako nagusigoari.
Tudèla
Etxebizitza
2007an 35 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. 31 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 29 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 1ek hiru zituen, 7 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bartzelonako Aste Tragikoa
Testuingurua eta aurrekariak
Alejandro Lerrouxek alderdi errepublikazale, zentralista eta antiklerikala sortu zuen Bartzelonan. Aldekoak erdi-mailako klaseetan eta langileen artean bilatzen zituen. 1900 inguruan proletarioak anarkosindikalismo formetara hurbildu ziren, bere interesak greba orokorra bezalako baliabideekin defendatuko zituen erakunde baten bila. 1902ko otsailean, Bartzelonan metalurgiako beharginek hasitako greba lan-etenaldi erabatekoa bihurtu zen. Gatazka hark industriako burgesiaren eta proletalgoaren arteko tirabirak agerrarazi zituen. Bartzelonan klase-antagonismoa nabariagoa zen estatuko beste lurraldeekin konparatuta, bere lantegien garapenagatik eta hiriaren masagatik. 1903 eta 1905eko hauteskundeek Lerrouxen arrakasta gorena adierazi zuten. 1905eko azaroko gertakizunek, La Veu de Catalunya eta Cu-Cut astekarien erredakzioak suntsitu zituztenean, erakutsi zuten armadak XX. mendean egindako lehen esku sartzea. Geroago, gertaera hau baliatua izango zen 1909ko istiluetan.
Tudèla
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 48 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (17 gizon eta 12 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Bartzelonako Aste Tragikoa
Testuingurua eta aurrekariak
Gobernuaren pasibotasunaren aurrean, Solidaridad Catalana izeneko mugimenduan batu ziren joera politiko gehienak, Francesc Cambó buru zutela. Mugimendu hari, ordea, presentzia falta zitzaion langile klaseetan. Sozialistek, anarkistek eta zenbait errepublikarrek indarrak batuko zituzten erakunde bakar batean; horrela jaio zen Solidaridad Obrera (Langile-Elkartasuna). Haren prentsa organoa, Solidaridad Obrera ere deitua, Francesc Ferrer i Guardia pedagogo ospetsuak bultzatu zuen. Marokoko protektoratuan, Melilla inguruko biztanle matxinatuekin hasitako borrokak zirela eta, Marokotik Penintsulari laguntza eskatu behar izan zioten. Gerrako ministroak, kasu horietarako bereziki prestatuak zeuden Andaluziako unitate militarrak erabili ordez, hirugarren brigada mobilizatzea erabaki zuen; honen barruan Kataluniako erreserbistak zeuden, bere kargura familia zuen langile jendeaz osatua. 6.000 erreal ordainduz gero erreklutatzetik libratzea zegoen, garai hartako langile normal batek egunean 10 erreal irabazten zituenean. Kazetari liberal batek Maurari aholkatu zionez, Espainian iraultzaren ondorioak jasatearen sinonimoa izango zen Marokora joatea. Neurri horien aurkako protesta aho batekoa izan zen Katalunian. Gobernu zentralari bere asmoak bertan behera uzteko eskatu zioten Kataluniako indar politiko nagusiek.
Tudèla
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
Bartzelonako Aste Tragikoa
Testuingurua eta aurrekariak
Desadostasun honi haserre antiklerikala batu zitzaion: Uztailaren 18an erreserbistak kaian ontziratzen ari zirela, goi-klaseetako emakumez osatutako elkarte bat eskapularioak, kutunak eta tabakoa oparitzen ibili zen gizonen artean, jendearen aldetik haserreak piztuz. Gainera, Marokotik zetozen berrien arabera, borroka-guneetan hildako anitz omen ziren. Herri-erantzuna Bartzelonako kale-agerraldietan azaleratu zen, tropen ontziratzearen kontra.
Tudèla
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Tudelle udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 520 hektarea erabiltzen.
Bartzelonako Aste Tragikoa
Aste Tragikoa
Laster, herritarren haserre hura mugimendu gidatu batean batu zen greba-batzorde bati esker, non ezkerreko alderdi politikoek parte hartzen baitzuten; hala ere, protestak maizago izan ziren zirkunstantzien berezko produktua, antolatutako zerbait baino.
Tudèla
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bartzelonako Aste Tragikoa
1909ko uztailaren 26
Bartzelonan greba kanpoaldeko auzoetan hasi zen, fabrika gehienak aurkitzen ziren tokian. Bertan, kontsumo-zerga kobratzen ziren txabolak erre zituzten. Ondoren, langileak hiriko erdialdera joan ziren eta hainbat gatazka izan ziren tranbiak geratzen eta kafetegi eta dendak ixten saiatu zirenean. Soldaridad Obrera (Langile-Elkartasuna) erakundeak greba orokorrerako deia egin zuen gerraren kontra, hasiera batean baketsua eta aho batekoa izan zena.
Kataluiniako Kapitain Generalak, Luis de Santiagok, “gerra egoera” aldarrikatu zuen, baina Ángel Ossorio Gallardo gobernadore zibilak dimisioa eman behar izan zuen uko egin ziolako Bartzelonan gerra-egoera deklaratzeari, eta Evaristo Crespo Azorín abokatu valentziarrak hartu zuen haren kargua. De la Ciervak, berriz, jakinaren gainean gezurra esan zuen, alegia, gertakari haiek mugimendu nazionalista baten emaitza zirela. Bai botere zibilaren ahuleziak, bai Madrildik iritsitako interpretazio okerrek, oso ondorio txarrak ekarri zituzten; noraez hark petardo-sorta bat bezala zabaldu zuen protesta, eta bonba bat bezala leherrarazi. Agintariek tropen irteera agindu zuten 26ko arratsaldean. Hauen agerraldia oihuka hartu zuen jendeak: ''Gora Armada! Behera gerra!''. Protestan ari zirenek askotan txaloka hartzen zituzten beraien kontra bidalitako soldaduak.
Bartzelona paralizatuta geratu zen, gasik, argirik eta egunkaririk gabe, eta kanpoaldearekin telefonoz, telegrafoz edo trenez komunikatu ezinik. Emakumeak eta umeak buru zituen manifestazio bat tiroka sakabanatu zuten Kolon pasealekuan. Handik aurrera, errebolta matxinada bilakatu zen. Gauerdian lehenengo eraikin erlijiosoa hasi zen sutan. Greba eta errebolta Katalunian zehar hedatu ziren, bereziki Bartzelona eta Gironan. Sabadell, Mataró eta Granollersen altxamendu gogorraren itxura hartu zuen, eta junta iraultzaileak bildu ziren errepublika ezartzeko helburuarekin. Sabadellgo gatazkak izan ziren okerrenak.
1909ko uztailaren 27
Bartzelonak paralizatua jarraitzen zuen, egunkaririk gabe eta Penintsularekin guztiz inkomunikatuta. Jakin zenean Marokon 200-300 erreserbista hil zirela Otsoaren Amildegiko guduan, haietako gehienak Bartzelonatik uztailaren 18an irtendakoak, Bartzelonan matxinada hasi eta kalean barrikadak jartzen hasi ziren. Lehen istiluak egun horretan hasi ziren. Armategi asko erasoak izan ziren pistolak eta fusilak lortzeko. Hiriko langile-auzoetako komentu batzuk sutan agertu ziren. Matxinatuek burgesiaren babesle gisa ikusten zuten Eliza, honek sindikatu horiak babesten baitzituen, anarkosindikalismoaren aurka. El Poblenouko apaiza asfixiatuta hil zen bere elizako sotoan ezkutaturik zegoela. Hilerri batzuk ere profanatu zituzten eta 23 eraikin erlijioso eta kanpoaldeko 8 komentu erre ziren guztira. Bestalde, erlijioso askok mehatxuak eta irainak pairatu zituzten. Armadak bere jarrera jasankorra alde batera utzi eta lehen tiroak hasi ziren herritar eta militarren artean. Hasieran indarkeriarik gabeko greba zena matxinada bilakatu zen.
1909ko uztailaren 28
Bartzelona erlijio eraikinetatik zetorren keaz estalia argitu zen. Egunean zehar jarraitu zuten tiroteoek eta erlijiosoen aurkako indarkeriak. Egoera okerrena San Andres de Palomar auzoan zegoen; bertan fusilekin armatutako errebeldeek kontsumo-zergen txaboletako guardak harrapatu, barrikadak egin eta elizari su eman zioten. Solidaridad Obrerako partaideek, ikustean matxinada eskuetatik ihes egiten ari zitzaiela, laguntza eskatu zieten Solidaritat Catalana eta Alderdi Erradikalari. Ez batak ez besteak ezin zituzten beren militanteak kontrolatu. Matxinadak gainezka egin zuen eta gogorki borrokatu zen. Hirian ez omen zen tropa nahikorik haiei aurre egiteko, eta garnizio batzuek uko egin zioten matxinatuen kontra tiro egiteari. Artilleriak matxinoen guneari eraso egin zion Paralelo kalean eta Kolon pasealekuan.