cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burdindogi
Burdindogi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ingurune ederrean kokatuta dago Burdindogi, basoak, gehienetan pagadiak, menderatutako eremu zabal baten erdian. Baditu inguruan beste hainbat gain bere artean babesten dutenak, hainbat mendikateren elkargunea baita. HE.an Leateko Gaina eta Goitiko Gaina (Goitean), azken hau gain nabarmen eta borobila, Katalagoan egon ez arren buzoia duena. H.ko katean Urdanatz eta Baratxueta / Usetximendi hurrenez hurren, Katalogoko mendiak biak eta ibilbide berean bisitatzeko moduan. IMan, berriz, Eride Gaina, eta Zuriain aldera abiatzen den bizkar luzea. Tontorretik gertu dagoen SantoKristoren Ermitak eman dio seguraski gainontzekoen artean nabarmentzeko aukera. Mendekosteko astelehenean ospatzen da (zen?) bertan erromeria. Pagadiak eta han hemenka sakabanatutako aritz zaharrek estaltzen dute erabat tontorra eta honen ingurua. Gandorrean iparraldera jausten den aldapak agerian utzitako haitz bakan batzuk, tontorraren pare gelditzen direnak. Tontorra atzemateko hildako mendizale baten oroimenez ezarritako buzoia jasotzen duen haitza bilatu beharko duzue, gandorreko haitz lerroari jarraituz. Inguru horretan ibiltzeko komenigarria da iparrorratza edo GPSa eskura izatea, inguruko basoak eta orografia apalak orientazioa zailtzen baitute.
Kanpo estekak
Burdindogi, http://www.euskal-herria.org/.
Wied (Renania-Palatinatua)
Wied Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Wiebelsheim
Wiebelsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Burretxagana
Burretxagana, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Artadiak estalitako mendia, Urdaibai aldeko beste hainbat bezala. Tremoia aldetik abiatzen da biderik erabiliena eta ez da jarraitzen erraza. Estu hartzen du sastrakak bide hau tarte batzuetan, eta gora egin ahala aldapa areagotu egiten da. Haitzari oratu behar zaio pasarte batzuetan. Marka ugari dago bidean (pintura markak, plastiko zintak, harripilak), baina bakanduta daude (2007-07) eta tarte batzuetan arrastoa nahasgarria da, jaitsieran batipat. Gain aldea gora-behera gutxiko bizkar luze batek osatzen du. Bi buzoi ikus daitezke bertan, harriari lotuta, sastrakaren itzalean. Ez da ume eta hasi-berrientzako egokiena.
Kanpo estekak
Burretxagana, http://www.euskal-herria.org/.
Wierschem
Wierschem Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kukutza / Elorritxugana
Kukutza / Elorritxugana, Bizkaia eta Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Kukutza / Elorritxugana mendia, Elorritxugane, Kukutzako atxa bezala ere ezagutua, 721 altuera duen eta Bizkaia eta Araba probintzietan topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.110350 eta -2.960290 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Laudio, Pagatzandu, Zubiaur. (B.)
Kanpo estekak
Kukutza / Elorritxugana, http://www.euskal-herria.org/.
Wiesbaum
Wiesbaum Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Wiesbach (Alemania)
Wiesbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Wiesweiler
Wiesweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Eneabe
Eneabe, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Eneabe mendia, Eniabe bezala ere ezagutua, 781 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.035710 eta -2.707290 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ubide, Barazar.
Kanpo estekak
Eneabe, http://www.euskal-herria.org/.
Elixato
Elixato, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Olaibar eta Esteribar bereizten dituen mendikateko gainik altuena da Elixato eta basoak eta sastrakak estaltzen dute gehiena, pinudiak eta ezpelak batik bat. Badu Hegoaldean haitz nabarmen bat, Berrondo izenekoa, buzoi eta guzti, urrutitik ikus daitekeena eta gainak berak baino ikusmira hobeak eskaintzen dituena. Hobe, beraz, Hegoaldetik igotzea, paisaiaz gozatu nahi baduzue.
Kanpo estekak
Elixato, http://www.euskal-herria.org/.
Erretzü
Erretzü, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Erretzü mendia, 700 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.122532 eta -0.828902 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Atharratze, Züztarri, Montori.
Eltxumendi
Eltxumendi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Oteitza eta Saratsa aldeko gari soro eta larreek itxura lehorra ematen badiote ere baso eremu zabalak ditu Eltxumendik goi aldean; hori bai, baso zakarrak, arantza ugariko landaretza eta artadia. Hainbat lekutan higadurak egindako urratuak ere ikus daitezke eta bideak hauts bihurtuta eta larreak lastotuta gelditzen dira uda aldian. Ez dauka bereizgarri nabarmenik, tontorrean doi-doi harrotzen den ertz harritsua ez bada. Bertan, larreak estali ezin duen eremu harritsuan, erpin geodesikoarekin batera, buzoi parea. Ez du ematen halere gunerik altuena hori denik, aldapak gora egiten du oraindik iparralderago dagoen pinudiaren aldera. Bista hobeak zeudelako jarriko zituzten dauden lekuan. Dena dela, aldeak txikiak dira oso.
Kanpo estekak
Eltxumendi, http://www.euskal-herria.org/.
Wilgartswiesen
Wilgartswiesen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Willmenrod
Willmenrod Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Durako gain
Durako gain, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Basogintzaren mendean gelditutako mendia da Durako gaina eta jarduera horrek atondu ditu mendi honen bazter guztiak. Ikusmira polita du halere Aramaio aldera. Tontorraren inguruko hegoaldeko isurialdea oraintsu (2007) soildu dute eta oso itxura eskasa erakusten du alde hartatik begiratuz gero. Kurtzetako mendatetik abiatuz gero berehala heldu daiteke gainera, baina ibilbidea entretenigarriagoa da Azkoaga (Ip.) edo Eskoriatza (Ek.) aldetik abiatuz gero. Ekialdean apalagoak diren beste gain batzuk ditu: horietako bat da Asensiomendi, burdinazko gurutze batez gailentzen dena. Ekialdeko lepoko bidegurutzean San Andresen ermita dago, aterpea eskainiz eta iturria aldamenean duela.
Kanpo estekak
Durako gain, http://www.euskal-herria.org/.
Willingen (Renania-Palatinatua)
Willingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Elosta
Elosta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pagadiak estalita dago ia osorik eta ez da basoa besterik ikusten tontorretik, baina itzuli polita egin daiteke gainaldean, Ekialdeko bizkarrean barrena lehendabizi, Malloen ikuspegiaz gozatuz eta Ekialdeko bizkar basatian gero, pagadiaren itzalean. Tontorraren ingurua nahiko berdina da, ez da erraza txartelontzia topatzea. Neke handirik gabe helduko gara gainera Gorritik abiatuz gero, baina Arribe aldetik abiatuz gero, beste 500 m.ko igoera erantsi behar zaio ibilbideari, atsedenik gabeko aldapa gogorrean gora, Gorritiko bide zaharra urratuz. Santa Barbara / Malkorraundi oso gertu dago, ibilbidea osatu nahi izanez gero.
Kanpo estekak
Elosta, http://www.euskal-herria.org/.
Carmen Laffón
Carmen Laffón de la Escosura (Sevilla, 1934ko urriaren 8a - Sanlúcar de Barrameda, Cádiz, 2021eko azaroaren 7a) Espainiako margolari eta eskultore figuratiboa izan zen. Alfontso X.a Jakitunaren Ordena Zibileko Gurutze Handia, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiaren Arte Plastikoen eta akademikoen Sari Nazionala. Andaluziako Alaba Kutun izendapena jaso zuen 2013. urtean.
Ezkaurretxikia
Ezkaurretxikia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Tamainak, batzuetan, garrantzia dauka. Ezkaurreko mendilerroa luze eta zabala izan arren, mendizale gehienek ekialdeko gailurra besterik ez dute ezagutzen, horixe baita 2000 metroak gainditzen dituen bakarra. Gailur nagusi hau interesgarria izanik ere, lau eta gazgabe agertzen da mendilerroko beste tontorren aldean: Baines eta Ezkaurretxikia.
Kanpo estekak
Ezkaurretxikia, http://www.euskal-herria.org/.
Carmen Laffón
Biografia
Sevillan jaio zen, Espainian, 1934an, familia landu, aurrerakoi eta aberats batean. Madrilgo Ikasleen Egoitzan ezagututako gurasoek erabaki zuten ikastetxera ez eramatea. Bere etxean ikasi zuen, irakasleak etxera joaten zitzaikion.
Pinturan 12 urte zituela hasi zen, Manuel González Santos margolariaren eskutik. Margolaria familiaren laguna zen, eta aitaren marrazketa-irakasle ohia. Haren aholkuz, Sevillako Arte Ederren Eskolan sartu zen, 15 urte zituela. Erakunde horretan hiru urtez ikasketak egin ondoren, Madrilera joan zen, eta Arte Ederren Eskolan amaitu zuen bere karrera. Urte horretan bertan, 1954, ikasketa-amaierako bidaia egin zuen Parisera, eta Marc Chagall-en lanak hunkitu egin zuen. Hurrengo urtean ikasketak egin zituen Erroman Hezkuntza Ministerioaren beka batekin. Vienara eta Herbehereetara egindako bidaiak ere garrantzitsuak izan ziren prestakuntza-urte haietan.
1956an, Sevillara itzuli zenean, La Jarako udako etxean margotzen jarraitu zuen, Doñanako barrutiaren parean, eta, azkenean, bere arte-jardueraren gune nagusia izan zen. 1958an banakako bere lehen bi erakusketak egin zituen, bata Madrilgo Ateneoan eta bestea Sevillako Club La Rábidan. 1960 eta 1962 artean Madrilen bizi izan zen. 1961ean, Juana Mordó ezagutu zuen, eta hark bere obrarekiko interes bizia izan zuen eta Biosca galeriarekin kontratua eskaini zion. Juana Mordórekiko harremanak geroago jarraitu zuen, berak bere galeria jarri zuenean. Mordorentzat lan egiten zuen artista taldean garai hartako Espainiako pinturaren izen garrantzitsu asko zeuden: Manuel Millares, Antonio Saura, José Luis Mauri, Lucio Muñoz, Eusebio Sempere, Manuel Hernández Mompó, Pablo Palazuelo, Gustavo Torner, Fernando Zobel, Jaime Burguillos. Carmen Laffónen pintatzeko modua oso bestelakoa zen garai hartan Espainiako zirkulu sortzaileetan nagusi zen abstrakzioarekiko, non Juana Mordóren artistek postu nagusia baitzuten.
1962an Sevillara itzuli zen, baina Juana Mordórekin harremanetan jarraitu zuen. 1967an El Taller eskola sortu zenean, Teresa Duclós eta José Sotorekin batera, Carmen Laffón irakaskuntza artistikoaren mundura hurbildu zen; handik urte batzuetara, 1975ean, Sevillako Arte Ederren Eskolako Marrazketa Katedran sartu zen, eta han 1981era arte egon zen. 1982an Arte Plastikoen Sari Nazionala jaso zuen.
1991n Durán Pintura Sariaren epaimahaiko lehendakaria izan zen, non Antonio Manuel Campoy ere epaimahaikidea zen. Urte horretan, Santos Hu Errealismo Onirikoaren ordezkariak irabazi zuen lehen saria.
1998an Madrilgo San Fernando Arte Ederren Errege Akademiako akademiko izendatu zuten. 2000ko urtarrilaren 16an, sarrera hitzaldia eman zuen, "Visión de un paisaje" ("Paisaia baten ikuspegia") izenekoa, Sanlúcar de Barramedarekin eta Doñanako barrutiarekin zuen harremanari buruzkoa. Sanlúcar de Barramedaren eta Sevillaren artean bizi zen, eta izugarri miresten zuen Mark Rothko.
''«Guadalquivir i baia Sevillakoa da, nire jaioterrikoa, eta Sanlúcar de Barramedara, nire beste hirira, eraman ninduen. Han hasi nintzen pintatzen eta ametsetan».''
2006an, Silosko monasterioko kriptan, "La Viña" lana jarri zuen, La Jarako egoitzan lorategi gisa zaintzen zuen mahastiak inspiratuta. Erakusketa hori Santo Domingori omenaldia egiteko olio-pintura izan zen, Santa Adelako mahastiaren (La Jara) paisaiari buruzko formatu handiko marrazkiak eta mahastiari eta mahats-bilketari buruzko beste batzuk, baita eskaiolazko eskultura bat ere, Madrilgo Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionalak erosia, eta brontzezko hemezortzi kanasta mahats-bilketaren erreferentzia zuzena eginez.
1992an, Madrilgo Reina Sofía Museoan, Laffónen atzera begirako erakusketa sakona egin zen, eta ia ibilbide artistiko osoa egin zuen. Haren lanak, batez ere ikatz-teknikekin, pastelarekin eta olio-pinturarekin, erretratua (Espainiako errege-erreginen erretratuak egin ditu, Joan Karlos I.a eta Greziako Sofia), natura hila, eguneroko objektuak eta, bereziki, paisaia. Doñanako barrutiaren ikuspegiak benetako arazketa estilistikoa eta intentsitate estetikoa dira. 90eko hamarkadaren erdialdetik, Carmen Laffónek bikain aztertzen du eskulturaren mundua.
Museoak
Carmen Laffónen lanak dituzten museoak:
Gerinda
Gerinda, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako erdialdeko beste hainbat mendilerrotan bezala, parke eolikoa eraiki zuten Gerindan, eta harrezkeroztik mendizale gehienen arreta galdu zuen. Nafarroako erdialdeko paisaia zabalak dira bertan aurki dezakegun gauzarik interesgarriena.
Kanpo estekak
Gerinda, http://www.euskal-herria.org/.
Escalar, El / Pasopetón
Escalar, El / Pasopetón, Nafarroa eta Zaragoza probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Leireko bizkar luzean dagoen irtengune bati dagokio puntu hau. Gune honetan heltzen da ekialdeko bizkarra 1.300 m.ko kotara. Ez da halere tontorra gehiegi nabarmentzen, izan ere ez dago gora-behera handirik bere inguruan, eta bizkarra bera altuera irabazten doa oraindik mendebaldera egin ahala, Arangoitiko tontorrera arte.
Kanpo estekak
Escalar, El / Pasopetón, http://www.euskal-herria.org/.
Wiesemscheid
Wiesemscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Esparatz
Esparatz, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Badu mendi mendi honek zer ikusia inguruetan, iparraldeko isurialdean batez ere. Bi haitz nabarmen zutitzen dira isurialde honetan, zein baino zein zorrotzago, baina ohiko igoera bidetik aparte gelditzen dira eta badute beren zailtasuna. Tontorra bera muino erraza da, pinuz inguratua, artadian barrena eta ezpel eta ipuru artean igotzen den senda polit batek zailtasunik gabe menderatzen duena, IEko lepotik abiatuta. Ibilbidea luzatu nahi izanez gero <a href="/node/21567">Oiakarizketa</a> ez da urruti gelditzen, IEan. Gatzagak ikusteko aprobetxatu dezakezue bestela, baina gauza kuriosoa izanagatik oso hondatua dago beren ingurua.
Kanpo estekak
Esparatz, http://www.euskal-herria.org/.
Ertxiña
Ertxiña, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ez dira nonbait Aizarna aldean mendi honen oso zaleak (Santangraziko kanpaiak beti harako deia egiten ari direlako beharbada), izan ere ez da tontorraren inguruetan zaletasun horren arrastorik: eremu latza da, lahar, elorri eta kideko landare ugariz gain, kili-kolo dabilen karaitzez inguratuta dago. Gandorra luzeska da, Aizarnatik hasi eta Zestoa alderaino luzaten dena, eta hainbat gain bereiz daitezke bertan (Aizarnatik gertuen dagoena altuena), baina ez da erraza, esan bezala, bertan ibiltzea. Santangrazi gertu gelditzen da, Aizarna jasotzen duen bailararen beste muturrean, ibilbidea osatu nahi izanez gero.
Kanpo estekak
Ertxiña, http://www.euskal-herria.org/.
Gallanda
Gallanda, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gallanda mendia, 522 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.202290 eta -2.640642 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Durango, lurreta, Garai.
Kanpo estekak
Gallanda, http://www.euskal-herria.org/.
Enaitz
Enaitz, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Arantzazu aldeko Urbiako sarbidea zaintzen duen mendia da, ermitaren gainaldean zutitzen dena eta Aizkorriko mendikate luzearen erdialdean duen kokapenagatik begiratoki paregabea. Behin Urbiara igoz gero erraza da bere gandorra zeharkatzea, gorabehera txikia baita. Bi tontor bereizi ditu, buzoi banarekin. Ez da zaila inguruko mendiekin batera ibilbide berean sartzea, beti bide bazterrean gelditzen da eta.
Kanpo estekak
Enaitz, http://www.euskal-herria.org/.
Galarregi
Galarregi, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Galarregi mendia, 600 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.338580 eta -2.576427 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ereño, Nabarniz.
Kanpo estekak
Galarregi, http://www.euskal-herria.org/.
Gazteluaitz
Gazteluaitz, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bada Arantzazuko hegoaldean karaitzezko haitz zerrenda ikusgarri bat, Begiolatza eta Urkulu erreken artean. Ez dira handiak, baina bai harroak eta malkartsuak. Gazteluaitz horietako bat da eta bere iparraldeko horma zutagatik nabarmentzen da bereziki, Arantzazutik Urbiara abiatzen den ohiko bidetik begiratuta. Alde hartatik ezinezkoa ematen badu ere, zailtasunik gabe igo daiteke ekialdetik inguratu eta bere hegomendebaldeko isurialdean gora eginez. Ibilbidea osatu nahi izanez gero gertu gelditzen dira Arriona (933 m) hegoaldean eta Erbizaskun (882 m), Bellostegi (792 m) eta Aitzabal (766 m) ekialdean.
Kanpo estekak
Gazteluaitz, http://www.euskal-herria.org/.
Iraututurru
Iraututurru, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iraututurru mendia, Iraukotontorra bezala ere ezagutua, 1152 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.058103 eta -1.132271 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Beherobia, Irati, Burdinkurutzeta.
Etxekortea
Kanpo estekak
Etxekortea, http://www.euskal-herria.org/.
Gaintxipia
Gaintxipia, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mutur zorrotzeko mendia da Gaintxipia, baina zailtasunik gabe igo daiteke bere karaitzezko muturrera. Mendebaldeko isurialdea garbiagoa eta samurragoa da, larre berrituaz estalia, eta bide ugari biltzen duen lepoa ere bada bertan. Ekialdean sasiak eta oteak hartzen ari diren larre zaharrak eta pinudia dira nagusi, sastraka artean galtzen den karaitzezko ertz baten inguruan. Ekialdetik abiatuz gero hobe da ertzari jarraitu beharrean hegoaldetik inguratzen duen bidea jarraitzea, Erentza baserritik aurrera (seinalatuta dago). Tontorrean karaitzean sartutako buzoia eta ikuspegi zabalak.
Kanpo estekak
Gaintxipia, http://www.euskal-herria.org/.
Gaboñu / Artia
Gaboñu / Artia, Gipuzkoa eta Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gipuzkoa eta Araba arteko muga jasotzen duen Elgeako mendilerroaren erdialdean gelditzen da Gaboñu /Artia izeneko gaina. Mugaren mugarriak nahikoa ez eta zorigaiztoko haizerrota lerro amaigabea jasan beharra ere tokatu zaio eta, esan beharrik ez dago, errota zuri erraldoi horiek erabat itxuraldatzen dute gailurraren inguruko paisaia. Errotak alde batera utzita mendi soila da goi aldean, larre eta txillarrak estalia; hala, ikuspegi zabala eskaintzen du Iparraldera nahiz Hegoaldera. Iparraldeko isurialdean pagoa den bezala, harizti zabalak dira nagusi hegoaldekoan, gailurreko txillardia eta Barria aldeko larreen artean.
Garallutz
Garallutz, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garallutz mendia, 572 altuera duen eta Gipuzkoa probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.252852 eta -2.362543 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Mendaro.
Gaboñu / Artia
Kanpo estekak
Gaboñu / Artia, http://www.euskal-herria.org/.
Garallutz
Kanpo estekak
Garallutz, http://www.euskal-herria.org/.
Eskorieta / Ungila
Eskorieta / Ungila, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Eskorieta / Ungila mendia, Eskoritas / Ungila bezala ere ezagutua, 642 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.073656 eta -3.056599 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Arespalditza, Kexaa, Menoio.
Kanpo estekak
Eskorieta / Ungila, http://www.euskal-herria.org/.
Gaztarrigaña / Mulidoia
Gaztarrigaña / Mulidoia, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ori eta Otsogorrigaina bitarteko gandorrean kokatuta dagoen tontorra. Erraza da, errazegia, Larrauko mendatetik abiatuz gero.
Kanpo estekak
Gaztarrigaña / Mulidoia, http://www.euskal-herria.org/.
Idokorri
Idokorri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zaraitzu ibaiak bereizten du Idokorri dagokion ardatzetik, Illongo mendikatetik, aurreraxeago Arbaiungo arroila ebakitzen duen bezala, eta bakartuta uzten du, Napari eta Aizpurgi artean. Artadiak estaltzen ditu isurialde aldapatsuenak, H eta Eko isurialdeak eta pinu sail zabalak iparraldeko isurialde gehiena. Gainean gora-behera gutxiko gandor erosoa, arte, ezpel, larre eta pinu artean dabilena. Erpin geodesikoa eta buzoia bereizita daude, gandorraren mutur banatan (buzoia Ean, erpina Man), altuera beretsuan, baina tartean kilometro eskas dutela. Igoera politena eta erabiliena Aizpurgi aldetik datorrena da. Alde hartan Santa Kolonbako arroila dago, Idokorri eta aldameneko muinoaren artean estutzen dutena, ibilbidearen osagarri.
Hornillo
Kanpo estekak
Hornillo, http://www.euskal-herria.org/.
Idokorri
Kanpo estekak
Idokorri, http://www.euskal-herria.org/.
Guratz
Guratz, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pagadi zabalek inguratzen dute tontorra, baina tontorra bera pinudi baten estaltzen du alde batetik eta larreak bestetik. Bizkar luze batek lotzen du Uitziko mendatearekin eta huraxe izango da biderik erosoena, basoan barrena, gora-behera handirik gabe.
Isterbegi
Isterbegi, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Adi erraldoiaren itzalpean, mendi ahantzi samarra dugu Isterbegi. Bere apalatasunean ere, muino belartsu honek badu bere xarma. Gailurretik gozatuko ditugun paisaia ere arras ederra da. Mendi honen izenari dagokionez, M. Belaskok bere hiztegi topominikoan dio Isterbegi = Izterbegi "Etsai, arerio" adiera ez dela onargarria, eta "hegi" edo are "begi" hitzetatik askoz ere hurbilago ikusten du.
Ibanteli / Labeaga
Ibanteli / Labeaga, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroa eta Lapurdi arteko mendia da Ibanteli, nahiz eta tontorra erabat Lapurdi aldean goititu. Muga zaharra ekialdeko lepo batetik pasatzen da, mugarri ugariren laguntzarekin. Basoak estaltzen du gehiena, eta basoak utzitako eremuan, larrea baino gehiago iratzea da nagusi, baina nahiko inguru garbia da, noranahi ibiltzeko trabarik jartzen ez duena. Haitza azaleratzen da tontorrean eta inguruko beste zenbait gunetan. Ikuspegi zabala eskaintzen du ingurunearen gain (Larrun, Atxuria, bertan dira). Gora jotzeko biderik motzenak Lizuniaga eta Lizarretako mendateetatik abiatzen direnak dira, azken hau batez ere, baina gehiago entretenitu nahi izanez gero, Beratik abiatu zaitezkete GR11ari jarraituz Idoia edo Lizarreta arte. Labiaga izenarekin ageri da Alpinak ateratako Bidasoa aldeko mapan. Beste mapa batzutan izen hori ematen zaio ekialdeko bizkarrari edo Bera aldeko iparraldeko isurialdeari.
Kanpo estekak
Ibanteli / Labeaga, http://www.euskal-herria.org/.
Eskintza
Eskintza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 500 metroko aldeaz bananduta dauden bi gainek osatzen dute mendi honen gailurra, gora-behera handirik gabe, eta bietan dago jarria erpin geodesikoa, nahiz eta ekialdekoa metro batzuk garaiagoa izan. Ekialdeko gain zabalean, erpin geodesikoaz gain, bada ermita eta aterpe txukuna gordetzen dituen eraikin bat, otordutarako mahai ugariz inguratua. Mendebaldeko gainean lurrean sakondutako aterpe zatar bat dago, ehizarako egokitutako lubaki baten aldamenean. Pista zabal bat heltzen da gain alderaino eta kotxe arruntek erabiltzeko modukoa da. Oinez igotzeko ere pista hori bera baliatzea da errazena, bidez kanpo sastraka baita nagusi gehienean.
Kanpo estekak
Eskintza, http://www.euskal-herria.org/.
Etxauriko haitzak
Etxauriko haitzak, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendebaldeko mendi estimatuenetako bat dugu hau, bai mendizale eta bai eskalatzaileen artean, bere Hegoaldeko eta Mendebaldeko amildegi ikusgarriak direla eta. IEko isurialdea sastrakaz jositako hegi luze bat baino ez da, baina Hegoaldean eskalatzaile askoren arreta erakarri duen karaitzezko horma luze bat dauka, errepidea urruti ez duena. Hori dela eta eskalatzaile asko ibiltzen da inguru horretan. Oinezko mendizaleentzat horma hori gainditzeko aukerak urriak dira, baina bada bide egoki bat Ziritza parean zailtasun handirik gabekoa, Ekialdeko bizkarreraino igotzen lagunduko gaituena. Beste aukera bat Santa Luzia ermita dagoen lepotik edo Muniain aldetik abiatzea da, basoan barrena, arrasto nabarmenak jarraituz.
Kanpo estekak
Etxauriko haitzak, http://www.euskal-herria.org/.
Amiñagain / Lartzabal
Amiñagain / Lartzabal, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Piriniotik Iruñea aldera datorren mendi zerrenda luze bateko azken tontorra. Pinudiak inguratzen du tontorra, baina nahiko ingurune garbia da, iparraldeko isurialdea batez ere. Atarrabiatik abiatzen den pista bat heldu da tontorrera eta antza denez motorzaleak ere bai, arrasto ugari ikus daiteke. Tontorrean ez dago zerikusi handirik: erpin geodesikoa pinu artean. Ibilbidea luzatzeko Antxoriz gertu gelditzen da, iparralderago, eta bide garbiak daude bien artean.
Kanpo estekak
Amiñagain / Lartzabal, http://www.euskal-herria.org/.
Egietako gain
Egietako gain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Izen asko ditu mendi honek: Egietako Gain izendatzen du EHMKak, Tiratun izenaz ageri da kartografia ofizialean, Oiartzuri izenarekin aipatzen du Alpinaren mapak eta Iretako gain izenarekin ageri zen hemen lehenago. Gainean, alambre hesiak banatutako bizkar luzean, erpin geodesikoa eta buzoia. Ibiltzeko leku garbia da, baina ez da oin harrasto handirik nabari gain alde horretan. Eskas irudituz gero, aski da Adira jotzea, Lizartzuko lepotik gora. Eta gehiago nahi izanez gero, Zilbetiko bailara osoa inguratu dezakezue, bizkarrez-bizkar, aspertu arte.
Kakueta / Peñablanca
Kakueta / Peñablanca, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Kakueta Atuzkarraz mendilerroko gailurrik altuena dugu. Horrek eta herri garrantzitsuek inguraturik egoteak eragiten du seguruenik mendimultzo erraldoi honetako tontorrik bisitatuena izatea. Bai Izabatik (Txorimilo lepoan barrena) bai Urzainkitik (S. Migelgo baselizako hondakinen ondoan pasatuz)handiak dira desnibelak, pinudi eta pagadi sarrietan barrena egiten direlarik, goiko larre zabaletara atera baino lehen. Beste aukera batzuk Binies sakanetik edo iparraldetik, Uztarrotze herritik abiatzen dira.
Erdella
Erdella, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pinua da nagusi Erdellako isurialde gehienetan eta horrek asko murrizten du paisaiaren aberastasuna. Gauza bera gertatzen inguruko mendietan ere. Tontorra bera zuhaitzez inguratuta dago eta ez dago zerikusi handirik. Iparraldeko bizkarretik nahiz Mendebaldekotik dago eginda bidea. Elgetako mendateko errepidetik abiatzea da errazena, baina ibilbideari berari interes gehiago erantsi nahi izanez gero, Elorrio aldetik abiatzea gomendatzen dizuet, bidean hango baserri eta ermitak ikusteko, eta Intxorta edota Santamarinazar aldera luzatzea ibilbidea osatzeko (hirurak batera egin daitezke neke handirik gabe).
Kakueta / Peñablanca
Kanpo estekak
Kakueta / Peñablanca, http://www.euskal-herria.org/.
Erdella
Kanpo estekak
Erdella, http://www.euskal-herria.org/.
Intsusburu
Intsusburu, Nafarroa eta Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Itsusburu Nafarroa eta Gipuzkoaren arteko mugan dago, Etxegarate eta Lizarrusti mendateak lotzen dituen gandor luzearen erdialdean. Bi mendate horien arteko ibilbidea nahikoa ezaguna da mendizaleen artean eta ondo markatuta dago, marka zurigorriz. Ibilbide horretan bertan marka hori eta zuri ugari ere bada, hegoaldeko herrietatik datozen ibilbideenak. Gandor horretan bertan historiaurreko aztarna ugari dago (trikuharriak eta tumuluak), besteak beste Itsusbururen tontorrean bertan (eta baita Txagadigorrirenean ere, Ekialderago). Iparraldetik igotzeko biderik dotoreena Bernoako galtzadari jarraitzea da, Ataungo Ergoien auzotik datorrena ekialdeko leporaino. Txagadigorrirainoko gandorra ere ibiltzeko atsegina da, gora-behera handirik gabea eta etengabeko pagadiaz estalia. Tartean Irumugeta izeneko tontorra, buzoiduna baina katalogotik kanpo gelditu dena.
Egietako gain
Kanpo estekak
Egietako gain, http://www.euskal-herria.org/.
Intsusburu
Kanpo estekak
Intsusburu, http://www.euskal-herria.org/.
Kalamendi
Kalamendi, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi apala da eta pinudia nagusi da gehienean, baina seinalatutako bide sare txukuna dauka inguruan eta ibilbide politak egin daitezke. Tontorrean buzoia eta erpin geodesikoa daude, eta IEko ikuspegi zabala.
Laurinaga
Laurinaga, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lindusen hasi eta Donibane Garazi aldean bukatzen den mendi kate luzeko tontorrik altuena (ibilbide polita da gainez gain doana).
Kanpo estekak
Laurinaga, http://www.euskal-herria.org/.
Kalamua / Maaxa
Kalamua / Maaxa, Gipuzkoa eta Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi erreza eta ematen duen baino politagoa. Gehienbat Artibaiko aranean daukan biztengatik eta baita egun berberean Urko mendia egiteko daukan aukeragatik. Umeekin eta mendian hasiberriekin joateko paregabea urtaldi osoan.
Kanpo estekak
Kalamua / Maaxa, http://www.euskal-herria.org/.
Larratza / Pikoatxikota
Larratza / Pikoatxikota, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larratza Arrigorrieta mendikatetik mendirik ikusgarriena dugu. Hurbileko Kañadaxiloa edo Puntabarrena ez bezala, harritsua eta zorrotza da, eta gailur ezin airosoagoa dauka.
Kanpo estekak
Larratza / Pikoatxikota, http://www.euskal-herria.org/.
Larragorri
Larragorri, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larragorri mendia, 749 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.098390 eta -2.950304 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Laudio, Zubiaur.
Kanpo estekak
Larragorri, http://www.euskal-herria.org/.
Hoxahandia
Hoxahandia, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gutxitan esaten dut horrelakorik, baina inguru honetan politagoak dira beheko lurrak (baserri txurigorriak, larreak, baratzak, basoak), goi aldekoak baino. Goi aldea larre soila da eta behe aldeko paisaiaz gain ikusteko gutxi dago. Bailara ederra gordetzen du bere aldapen atzean.
Kanpo estekak
Hoxahandia, http://www.euskal-herria.org/.
Larregoiko
Larregoiko, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendia baino Urbasako goi-lautadak hegoaldean harrotzen duen ertzaren mutur bat besterik ez da Larregoiko, gainontzeko larreen segidan dagoen beste puska bat, izenak dioen bezala. Aitzakia polita da ordea inguru hori ezagutzeko, izan ere ez dago bestela inguru horretara ekarriko gaituen beste \'mendirik\'. Tontorraren inguruak larre soilak dira, baina baso eremu zabala zeharkatu beharra dago Urbasako errepidetik etortzeko. Artzantza bizi-bizi dagoen lurraldea da eta ez da zaila jardun horren aztarnak aurkitzea: bordak, hesiak, itxiturak...
Kanpo estekak
Larregoiko, http://www.euskal-herria.org/.
Elosumendi / Kerexeta Goiegia
Kanpo estekak
Elosumendi / Kerexeta Goiegia, http://www.euskal-herria.org/.
Jaunden
Jaunden, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Basoaren erdian galdutako haitz bat baino ez da tontor hau eta arretaz jarraitu behar da arrastoa buzoiak markatzen duen tontorra topatzeko. Erpin geodesikoa Iparmendebaldeko bizkar batean dago, kilometro eta erdira gutxi gora-behera, ikusmira zabalagoekin, eta hura ere ez da topatzen erraza, sastraka artean baitago. Ibilbidea osatzeko edo entretenigarriago egiteko, Laño inguruko haitzulo artifizialak bisitatu ditzakezue, urrutira gabe. Las Cruces izeneko lekutik abiatuz gero, berriz, Semendia ere gertu gelditzen da, errepidearen beste aldean.
Kanpo estekak
Jaunden, http://www.euskal-herria.org/.
Ganekogorta / Belaute
Ganekogorta / Belaute, Bizkaia eta Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ganekogorta / Belaute mendia, 998 altuera duen eta Bizkaia eta Araba probintzietan topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.202225 eta -2.979514 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Alonsotegi, Bilbo, Laudio. (B.)
Kanpo estekak
Ganekogorta / Belaute, http://www.euskal-herria.org/.
Eugénie Marie Salanson
Eugenia Alexandrine Marie Salanson (Albert, Somme, Frantzia, 1836ko abenduaren 15a - Saint-Pair-sur-Mer, Frantzia, 1912ko uztailaren 23a) frantziar artista, margolaria izan zen.
Biografia
Eugenia Salanson-en aita,Pierre-David Salanson, jatorriz Ispagnac herrixkakoa, Lozèren jarri zen bizitzen, Frantziako iparraldean, arrazoi profesionalengatik, eta Alberten egin zuen zerga-jasotzaile lana.
Lapaquiza de Linzola
Lapaquiza de Linzola, Nafarroa eta Huesca probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lapaquiza de Linzola mendia, 2104 altuera duen eta Nafarroa eta Huesca probintzietan topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.913765 eta -0.775243 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lintza, Zuriza, Belagua.
Eugénie Marie Salanson
Biografia
San Valery sur Sommeko Victorine-Angélique Boucher-ekin ezkondu zen eta Eugénie-Alexandrine-Marie, alaba nagusia, hantxe jaio zen. 1841ean bigarren alaba jaio zen, Charlotte, 1843ko irailaren 23an bi ahizpa biki jaio ziren, Anaïse eta Élise, azken hori, geroago Parisen Eugeniaren ikaslea izan zen. Familia 1852an Rue des Salines de Saint-Omer kalean (Pas-de-Calais) bizi zen, non Pierre -David Salanson sindiko nagusi izendatu zuten eta 1863ko martxoaren 13an hil zen.
Lapaquiza de Linzola
Kanpo estekak
Lapaquiza de Linzola, http://www.euskal-herria.org/.
Eugénie Marie Salanson
Prestakuntza
Eugenia Salansonek Saint Omer-en hasi zuen bere prestakuntza, Calaiseko Krocher bere lehen irakaslearekin. Gero Paris era joan zen bizitzera. Ezin izan zuen Arte Ederren Eskolan sartu, gizonezkoentzat erreserbaturik baitzegoen, eta Léon Cognietenen ikasketak jarraitu zituen, gero William Bouguereau Académie Julianen.
Léon Cogniet bere maisuak, bere erretratua aurkeztu zuen 1877ko Parisko  Aretoan, eragin nabarmena izan zuen burgesiarentzat eta goi mailako gizartearentzat egindako eskaera ugarietan. William Bouguereau maisu ospetsuaren aztarna nabarmena da Italiako emakume nekazarien, Saint-Pair-sur-Mer eta Granvilleko arrantzale emakumeen, pinturetan.
Ibilbide profesionala
Eugénie Salansonek erakusketetan eta azoka garrantzitsuetan parte hartzea ugaritu egin zen bai herrialde osoan, baita atzerrian ere. Erakusketa ugari eta erregulartasunez egin zituen Parisen eta, bere arrakastariari esker, bizimodu burgesa eraman zuen.
Maison Braunek bere pinturak erreproduzitu zituen eta bere arrakastak mugak gainditu zituen. William Bouguereau maisuari dagokionez, haren lanak Ingalaterran eta Atlantikoaren beste aldean bilatzen zituzten.
1880ko hamarkadan, Eugénie Salansonek Saint-Joseph etxea erosi zuen Saint-Pair kostaldeko hiri sortu berrian, Granvilletik gertu. Eskualde horrek margolan ugari sorrarazi zizkion, herrialdeko emakume arrantzale gazteen gai errepikakorrak erabiliz. À marée bassee (1890) bere pintura Women Painters of the World (1905) liburuan dago argitaratuta.
1880ko hamarkadaren erdialdean, Eugénie Salanson Parisko bere azken etxera joan zen bizitzera, Rue Notre-Dame-des-Champs-eko 117an. Kale horretan artista askoren estudioak zeuden — William Bouguereauk etxe pribatu bat zuen han —117an, Eugénie Salansonek Camille Claudelekin harremana izan zuen, han estudio bat alokatu zuen, 1882tik aurrera, beste eskultore batzuekin.
1889tik aurrera, bere koadroen sinaduraren kaligrafia idazkera biribila bilakatu zen, eta, horri esker, artistak koadroak datarik gabe margotu zituen garaia koka daiteke.
Handiaga
Handiaga, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi apala izanagatik bere tontorrean batzen diren hegi luzeek lurralde zabala hartzen dute eta nahikoa bananduta gelditua da. Esterenzubi da tontorretik gertuen dagoen herria eta bertatik Donibane Garazira joateko igotzen den GR10 bideak asko errazten du igoera. Gainaldean larrea eta artzantzari dagokion paisaia da nagusi, han-hemenka sakabanatuta ageri diren haitz muturrekin batera. Ekialdean tontorra bera bezala haitzez koroatutako beste muino bat nabarmentzen da eta, bien artean, Buluntzako trikuharria. Gatarre izenaz ere ageri da mapatan.
Kanpo estekak
Handiaga, http://www.euskal-herria.org/.
Irutontorreta
Irutontorreta, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Kanpazarretik Bergararaino luzatzen den bizkar luzearen ekialdeko muturrean dago Irutontorretako gaina. Pinudiak estaltzen ditu ia erabat mendi honen isurialde guztiak eta bada pista ugari pinudi horietan barrena, baina bidetik kanpo sasia eta otea dira nagusi gehienean; nahiko monotonoa da paisaia alde horretatik. Nahiko erraz egin daiteke ordea bizkarreko bidea gasbidearen arrastoa jarraituz, Intxorta aldetik etorri eta bizkar guztia zeharkatzen baitu, bizkarra osatzen duten muino guztiak erdiz-erdi gaindituz. Tontorrean erpin geodesikoa, haitz bakan batzuk eta buzoia, gasbidearen aldamenean. Udalaitzen itzala nabarmentzen da Kanpazar aldean.
Krabelinatx
Krabelinatx, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ez da mendizale asko saiatzen mendi honen tontorra zapaltzen eta sasia nagusitzen ari da gain aldean. Pinudiak inguratzen du tontorra eta berak osatzen du paisaia guztia, inguruko mendiak ere pinuz josita baitaude. Zer ikusi gutxi beraz.
Irutontorreta
Kanpo estekak
Irutontorreta, http://www.euskal-herria.org/.
Krabelinatx
Kanpo estekak
Krabelinatx, http://www.euskal-herria.org/.
Gantzorrotz
Gantzorrotz, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bere mutur zorrotzari zor dio izena mendi honek, piramide baten itxurakoa baita gainaldea, baina gain erraza da, nonahitik igotzeko modukoa, arreta pixka bat jarriz gero, haitz eta elorri artean ez trabatzeko. Ikuspegi zabala eskaintzen du Legarmendiko karstaren gainean, izan ere karst eremuaren erdian gelditzen da eta ez dago goien bista galarazten duen zuhaitzik. Bertara joanez gero, antzeko beste tontor batzuk ere nahikoa gertu gelditzen dira, Urtemondo esaterako Man, eta Betzuenburu eta beste asko Ean.
Kanpo estekak
Gantzorrotz, http://www.euskal-herria.org/.
Larla
Kanpo estekak
Larla, http://www.euskal-herria.org/.
Ituiñomendi
Ituiñomendi, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pinudiak mendean hartutako mendia, interesik gabea, zerrendan egotearena ez bada. Tontorrean haize-errota baten itxurako buzoia eta erpin geodesikoa, pinuz inguratuta. Bide arrasto handirik ere ez da nabaritzen tontorraren inguruan, baina nabarmenena ekialdeko bizkarrean gora dator.
Kanpo estekak
Ituiñomendi, http://www.euskal-herria.org/.
Idubaltza
Idubaltza, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Idubaltza mendia, 691 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.140356 eta -3.079127 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Iratzagorria, Okondo.
Kanpo estekak
Idubaltza, http://www.euskal-herria.org/.
Lemoatxa / Gantzabal
Lemoatxa / Gantzabal, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lemoatxa / Gantzabal mendia, 358 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.216950 eta -2.773724 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lemoa, Erletxe.
Illuntzar
Illuntzar, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi handien trazak dauzka Illuntzarrek, nahiz eta ingurukoak baino askoz handiagoa ez izan. Gainaldeko larre eremu zabalak ematen dio handitasuna eta nahiko berezia da hori, izan ere karaitzezko mendia da, baina ez du harkaitz eremu larregirik ageri goi aldean, ez eta kostaldean hain ohikoa den artadi trinkoa karaitzaren gainean. Aulesti aldean pinu landaketak dira nagusi eta pista ugari dago: nahasgarria gerta daiteke igoerako bidea aukeratzean. Naroa auzotik abiatzen den bidearekin errazago asmatu daiteke.
Kanpo estekak
Illuntzar, http://www.euskal-herria.org/.
Kruzeta
Kruzeta, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ingurune karstikoan kokatutako gain apala, paisaia horri dagozkion osagaiekin: leizeak, karaitza eta honen gainean zaildutako landaretza urria. Larrebehi ugari izaten da tontor karstiko hauen arteko ordokietako larreetan eta badira hauentzat egindako zenbait putzu artifizial, mendia urratuz. Iparralderago amildegi bortitz batek ebakitzen du Kruzeta jasotzen duen Arkamuko mendikatea eta amildegi horren ertzean bada horma alderik alde zeharkatzen duen zulo handi bat (irudietan ikus dezakezue). Iparmendebaldean Repico dago, gertu, ibilbide berean ezagutzeko moduan. Lainoa sartzen bada erraza izan daiteke norabidea galtzea.
Kanpo estekak
Kruzeta, http://www.euskal-herria.org/.
Jandolamendi
Jandolamendi, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Jandolamendi mendia, 700 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.215823 eta -2.620740 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Durango, Garai, lurreta.
Kanpo estekak
Jandolamendi, http://www.euskal-herria.org/.
Landarratx
Landarratx, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Landarratx mendia, Landarraitz bezala ere ezagutua, 829 altuera duen eta Gipuzkoa probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.076121 eta -2.401848 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Bergara, San Prudentzio, Antzuola.
Kanpo estekak
Landarratx, http://www.euskal-herria.org/.
Ekoiengo gaina
Ekoiengo gaina, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Haize erroten sail handi batek hartu du mendean mendi hau eta Erreniegaraino luzatzen den bizkar luzea. Errota hauetara heltzeko pista zabalek urratzen dute bizkar guztia eta horietan barrena ibili beharra dago bidea egiteko. Tontorrean bertan ere erpin geodesikoa porlanezko zutabe baten gainean dago, haize errotak baino gorago iritsi nahian-edo, baina zuhaitzez inguratuta dago eta ez bertaraino heldu arte ikusten. Basoa nagusi da bestela isurialde gehienetan. Bada beste tontor apalago bat ekialderago, buzoiduna, Kalaberagain izenarekin, hau ere haize erroten mendean gelditua.
Kanpo estekak
Ekoiengo gaina, http://www.euskal-herria.org/.
Maiaga
Kanpo estekak
Maiaga, http://www.euskal-herria.org/.
Lauordena / Buztanzelai
Lauordena / Buztanzelai, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroa Garaikook Lauordena eta Behekoek Buztanzelai erraten dioten gaina, gutxiagatik bada ere, ez da Iparlako mendilerroko mendirik altuena, baina bai seguruenik ederrenetakoa. Izpegitik igota ere, piramide itxurako bere gailurrak kateko besteen artean nabarmentzen da. Nafarroa Behereko ibarretatik ederki nabarmentzen da Buztanzelai inguruko gandorren artetik.
Kanpo estekak
Lauordena / Buztanzelai, http://www.euskal-herria.org/.
Lagarte
Lagarte, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lagarte Nafarroa aldetik Tolosaldera luzatzen diren mendikate luze horietako baten tontor nagusietako bat da eta gandor luze hori du pasarterik atseginena. Ibilbide polita egin daiteke Leaburutik abiatuta igoz, gandorrean aurrera egin eta Gaztelura jaitsiz, handik Leaburura itzultzeko. Goi aldean larreak dira nagusi, pagadi eta karaitz eremuez tartekatuta. Gazteluk ere aipamen berezia merezi du, bisitatzeko herri polita baita.
Kanpo estekak
Lagarte, http://www.euskal-herria.org/.
Mehalzu
Mehalzu, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mehalzu mendia, 648 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.206268 eta -1.032604 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Oxkax, Donaixti-lbarre.
Lizarreta
Lizarreta, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Deba Barreneko Tontor gehienak bezala karaitzezko mendia dugu Lizarreta. Mendi apala da, ez da gehiegi nabarmentzen parez pare dituen Arno eta Andutzen artean eta ezugarri nabarmenik ere ez du: gailurraren inguruetan karaitza nagusitzen bada ere, txagak estaltzen du gehiena, Itziar aldeko pinu eta pago sail batzuk kenduta. Hurbilbide errazena Itziar aldekoa da, baina ez da atsegina industrialdeko pabilioien artean ibili beharra. Tontorrean erpin geodesikoa eta buzoia ditu, txaga nagusitzen ari den eremuan. Gandorrari jarraituz HErago nabarmentzen diren muinoetara jo dezakezue, erraztasun handirik gabe, izan ere karaitz mutur batetik bestera saltoka ibili beharra dago hautsitako lapiazean barrena. Andutzek bere bizkar luzea erakusten du etengabe Ean, ibilbidea luzatu eta bertara igotzeko gonbitea eginez.
Kanpo estekak
Lizarreta, http://www.euskal-herria.org/.
Madalen
Madalen, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ez da mendi handia eta erraza da oharkabean bazterrean uztea, bai baititu aldamenean beste asko bera baino handiagoak. Baina bertara inguratuz gero aise nabarmentzen da, iparraldeko isurialdean zutitutako horma zuzena batez ere, goitik behera ebakitako mendia baitirudi. Mendebaldeko nahiz Hegoaldeko isurialdeak ere nahiko gaitzak dira; Ekialdekoa da igoerarako erraztasun gehien eskaintzen duena. Ez da erraza halere buzoia atzematea, txarak estalitako eremuan bilatu beharko duzue, sastraka artean galdu nahirik dabilen xenda bihurriari jarraituz.
Jaun Done Jakue
Jaun Done Jakue, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nondik begiratzen diogun, Jaun Done Jakuek arras itxura desberdina azaltzen du. Gorraitz aldetik ezpelez jositako bizkar lau bat besterik ez da. Zanatz lepotik ordea, piramide erako itxura zirragarria dauka. Ohiko igoerak Imizkotz edo Gorraitz aldetik abiatzen dira, eta Batia lepora iristen dira. Ez dago bide markaturik tontorreraino, baina ezpelek ixteko mehatxua egiten badute ere, bidexkak aurki ditzakegu arazorik gabe tontor harritsuraino eramanen gaituenak. Gailur irekia denez, paisaia zabalak ikusiko ditugu bertatik, bereziki hurbileko Korona-Errazu, Pausaran eta Labiako mendilerroaren gainean.
Madalen
Kanpo estekak
Madalen, http://www.euskal-herria.org/.
Jaun Done Jakue
Kanpo estekak
Jaun Done Jakue, http://www.euskal-herria.org/.
Oindi
Oindi, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pinudiak hartuta dago gehien gehienean, baina ikuspegi zabala du tontorretik Hernani aldera. Tontorra bi muinotan banatuta dago, bata ekialdekoa (548 m), harritsua, hiru buzoirekin eta mendebaldekoa bestea (547 m), otez josia bestea, harrizko oroigarri batekin.
Kanpo estekak
Oindi, http://www.euskal-herria.org/.
Malgorra
Malgorra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Malgorra Iratiko oihanaren bihotzean kokaturiko mendia dugu. Zonalde honetako beste mendi anitzen antzera (Baltsazarra, Akerreria, Lizardoia...) Malgorra pagadi sarriz estalita dago. Zuhaitzak tontorreraino bertaraino iristen dira, eta oso ikuspegi mugatua besterik ez dugu izanen bertatik. Ohiko abiapuntuak (Elurretako Amaren baseliza, Koixtako aparkalekua, Abodiko eski etxea) nahiko urrun daude eta horrek are gehiago handitzen du mendi honen bakardadea. Inguruan bide markaturik egon arren, gomendagarria izaten da aldean GPS, bruxula, edo mapak eramatea, oihan itxuragabearen baitan nahiko erraza izaten baita bidea galtzea, bereziki lainoa sartuz gero.
Kanpo estekak
Malgorra, http://www.euskal-herria.org/.