cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
María Ignacia Rodríguez de Velasco
Biografia
Ondoren, Rodríguez bigarren aldiz ezkondu zuen Mariano Briones izeneko agure aberatsarekin. Handik hilabete batzuetara hil zen, eta seme bat izan zuen. Orduan dirutza handia jaso zuen. Azkenik, Manuel Elizalderekin ezkondu zen, eta harekin bizi izan zen hil arte. Guera Rodriguezen heriotzaren ondoren, Elizalde apaiz sartu zen.
1850eko azaroaren 1ean hil zen Mexiko Hirian. Artemio de Valle Arizpek bere bizitzako biografia nobelatu bat idatzi zuen: La Güera Rodríguez (1949). Fanny Cano aktore mexikarrak 1978an eraman zuen zinemara, Felipe Cazalsek zuzendutako La güera Rodríguez izeneko film batean.
Garrantzi historikoa
María Ignacia Rodríguezek Mexikoko Independentzia kontsumitzen parte hartzea oso gai polemikoa izan da. Iturri batzuen arabera, Agustin de Iturbideri lagundu zion Mexikoko herriaren askatasun plan nazionala gauzatzen. Artemio del Valle Arizpek hauxe dio: «1821eko irailaren 27an, Trigarante armadak garaipen-sarrera ikusgarria egin zuen Mexikon [...] Armada askatzaileak Tlaxpanatik (San Cosme) jarraitu behar zuen, Virreinal jauregiaren aurrean igarotzeko, baina Iturbidek zutabea Maria Ignacia Rodríguez de Velasco andrearen etxea zegoen Lanbideko kaletik desbideratu zuen, desfilea ikusi eta hura bere tropen aurrean harro-harro ikus zezan. Horrek Agustinen eta «La Güera»ren arteko harremana frogatzen zuen, eta horrek eragin handiegia izan zuen Mexikoko lehen enperadorearen ikuspegi politikoan. Haren lana ez zen izan bakarrik Independentziarekin eta matxinatuei laguntzearekin lotuta, baita emakumeen eginbeharra hausten zuelako ere.
Pertsonen arteko harremanak
Hurrengo urteetan, Maria Ignaciak maitaleak eta senarrak izan zituen sarritan. Juan Vicente de Güemes erregeordearen eta gotzainaren bitartekaritzari esker, Villar Villamilgo José Jerónimo López de Peraltarekin ezkondu zen 1794ko irailean. Hark, geroago, kolpatu egin zuen eta tirokatu egin zuen, baina balak ez zion eragin. Hori dela eta, 1802ko uztailaren 4an, Villaminek leporatu zion hilketa-saiakera. Jose Jeronimok, gero, José Mariano Beristáin eta Souza adiskide, kanonigo eta doktorearekin adulterioa egitea leporatu zion, eta Espainia Berriko epaitegien esku-hartzea eta ezkontza bertan behera uztea eskatu zuen, nahiz eta 1805ean hil zen dibortzioa lortu aurretik. Ezkontza horretatik lau seme-alaba jaio ziren. Bigarren aldiz ezkondu zen Mariano Briones agure dirudunarekin. Agure hura ere hil egin zen hilabete batzuk geroago, eta Maria Ignaciak bere dirutza jaso zuen. Berriro ezkondu zen, oraingoan Manuel de Elizalderekin, eta harekin egon zen hil arte. Manuel de Elizalde, María Ignaciaren heriotaren ondoren, apaiz sartu zen.
María Ignaciak kausaren alde egin zuen bere diruarekin eta harremanekin, eta heresia ere egotzi zioten, independentzia defendatzeagatik eta Miguel Hidalgo eta Costilla apaizarekin tratua izateagatik, eta Inkisizio Santuaren epaitegira eraman zuen 1811ko martxoaren 22an, non Juan Sáenz de Mañozcak ere akusatu baitzuen adulterioarekiko zaletasunagatik. Entzunaldiaren ondoren, Francisco Javier de Lizana erregeordeak eta Beaumontek Queretarora erbesteratu zuten denbora laburrean. Frogarik ez zegoelako, karguak kendu egin zizkioten, María Ignaciak bere burua defendatzeko argudioak eman ondoren, inkisidorearen moraltasuna eta sexu-orientazioa azaleratuz.
Harreman sentimentala izan zuen Agustín de Iturbiderekin, Mexikoko enperadore izango zenarekin, eragin politiko handia izan baitzuen. Harremanei esker, garaiko dokumentu konfidentzialak eskuratu ahal izan zituen, hala nola Fernando VII.ak Apodaca erregeordeari 1820an bidali zion gutuna, eta proposatu zion gizon ezagun bat aurkitzea, armadan eragina zuena, matxinatuekin tratuak egin zitzan, Igualako Planaren printzipioen arabera. Maria Ignaciak gizon hori Iturbide izan zitekeela iradoki zuen.
Haren miresleen artean Alexander von Humboldt naturalista eta esploratzaile alemaniarra aipatzen da. Miresle eta lagun bihurtu zen, eta harreman erromantikoa izan zutela esaten da. Urte horietan, halaber, Karlos IV.aren omenez zaldizko estatua baten inaugurazioan parte hartu zuen, Humboldt lagun zuela. Mariak, Artemio de Valle Arizpen arabera, arropa galantea jantzi eta baroiaren besotik ibiltzen zen. Esaten denez, Manuel Tolsá artista ezagunak zizelkatutako La Profesaren elizako aldare nagusiaren eskuinaldean dagoen Doloretsuaren irudia bere irudian oinarrituta dago. Halaber, eliza berean, eskuinaldeko aldareetako batean, dagoen Sortzez Garbiaren pintura Gueraren alabetako batengan inspiratua izan zitekeen.
Queimadas (Bahia)
Queimadas Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Skinflats
, Eskoziako herri bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Characidium stigmosum
Characidium stigmosum Characidium generoko animalia da. Arrainen barruko Crenuchidae familian sailkatzen da.
Montjean (Charente)
Montjean Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montjean udalerrian erroldatutako biztanleak 264 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 151 etxebizitza zeuden, 115 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 115 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 155 ziren, horien artean 107 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 107 pertsona aktiboetatik 99 lanean zeuden (55 gizon eta 44 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montjean udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.782,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Montjean udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Este (Italiako leinu historikoa)
Este italiar familia historiko bat izan zen, Ferrarako (1240-1597) eta Modenako (1288-1796) dukerriak menderatu zituena.
Morbius (filma)
Morbius, 2022ko Daniel Espinosa suediarrak zuzendutako superheroi film bat da, Marvel Comics komiki argitaletxearen izen berdineko pertsonaian oinarritua. Jared Leto, Matt Smith, Adria Arjona, Jared Harris, Al Madrigal eta Tyrese Gibson aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Michael Morbius (Jared Leto) odol gaitz bat jasatean bere osasuna gero eta okerrera joango da, bere burua sendatzen saiatu baina huts egingo du, banpiro batean bilakatuz.
Bitxikeriak
Filmaren momentu batean "It's Morbing Time" esaten du eta hori meme batean bihurtu omen zen.
Gsteigwiler
Gsteigwiler Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bảo Đại
Bảo Đại, Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy jaioa, (Huế, Frantziar Indotxina, - Paris, Frantzia, ) Vietnamgo azken enperadorea izan zen, 1925etik 1945era bitartean. 1925ean Khải Định bere aita hil zelarik, enperadore-titulua heredatu zuen. Hala ere, 1932ra arte Frantzian segitu zuen ikasketak egiten. Hurrengo urtean bertan, bere agintea eskuratu nahiz, lehen ministroaren kargua kendu zuen, eta bera geratu zen enperadore. Hasieran herriarekin bateraturik nahi izan zuen gobernatu: monarkia konstituzionala eta mandarin-sistema aldarrikatu zituen, eta justizia eta irakaskuntza eraberritu nahi izan zituen. Hala ere, Frantziaren administrazio kolonialari men egin zion. 1945ean, japoniarrek Vietnam hartu zutelarik, Frantziarekiko itunak eten eta Asiako Sortalde Handiaren alde azaldu zen. Ho Chi Minhek errepublika aldarrikatu zuenean, bere kargua utzi eta Hong Kongera alde egin zuen. 1948an Frantziak Vietnamen burujabetasuna onetsi zuenean, gobernua antolatu nahi izan zuen berriro, baina huts eginik, Frantziara erretiratu zen, bere titulua galdu gabe, hala ere. 1954an, Estatu Batuetako gobernuak hala eskaturik, Ngo Dinh Diem gobernuburu izendatu zuten. Hark, 1955eko erreferendumean, monarkia ezabatu zuen. Orduz geroztik, Bao-Dai Frantzian bizi izan zen, erbesteraturik, eta 1997an hil zen, Nizatik gertu.
Anolis
Anolis Dactyloidae familian sailkatutako narrasti genero bakarra da. Bere barruan 400 bat espezie deskribatu dira, eta honek amniotaren barruan espezie gehien dituen generoa izatera eraman du. Espezieetako batzuk Norops barruan sailkatu dira azken aldian, baina honen baliagarritasuna ezbaian dago oraindik eta ez du onarpen osorik. Anolis carolinensis izan da bere genoma osoa sekuentziatua izan duen lehen narrastia.
Saint-Avé
Saint-Avé (bretainieraz Sant-Teve) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Lycodryas granuliceps
Lycodryas granuliceps Lycodryas generoko animalia da. Narrastien barruko Pseudoxyrhophiinae familian sailkatuta dago.
Afièu
Biztanleria
2007an Affieux udalerrian erroldatutako biztanleak 368 ziren. Familiak 168 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 255 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 77 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 251 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 109 etxek bost zituzten. 148 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 203 ziren, horien artean 141 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 141 pertsona aktiboetatik 135 lanean zeuden (73 gizon eta 62 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lurrin-denda bat zen.
2000. urtean Affieux udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.098 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Delaware konderria (Pennsylvania)
Geografia
Delaware konderriak 49,366 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,751 ura dira. Beste 47,615 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1132,32 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 558,979 pertsonetatik 413,961 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 16,537 dira. 108,231 beltzak edo afroamerikarrak. 674 amerikar natiboak ziren eta 114 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 26,144 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 725 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 9,130 pertsonek kokatzen zuten.
Payrin-Augmontel
Payrin-Augmontel Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Payrin-Augmontel udalerrian erroldatutako biztanleak 2.145 ziren. Familiak 868 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 360 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 280 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 939 etxebizitza zeuden, 877 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 919 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 877 etxebizitza nagusietatik 776 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 301 etxek lau zituzten eta 500 etxek bost zituzten. 720 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 309 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 521 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.390 ziren, horien artean 966 aktiboak ziren eta 424 inaktiboak ziren. 966 pertsona aktiboetatik 873 lanean zeuden (471 gizon eta 402 emakume) eta 93 langabezian zeuden (35 gizon eta 58 emakume). 424 pertsona inaktiboetatik 189 erretiraturik zeuden, 114 ikasten zeuden eta 121 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Payrin-Augmontel udalerrian 904 unitate fiskal zeuden, 2.269,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.625 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 8 igeltseroak, 5 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Payrin-Augmontel udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 402 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Peru Leartzako
Peru Leartzako Txillardegik 1960 urtean idatzitako liburua, Peru izeneko gazte baten gorabeherak ikuspuntu existentzialista batez lantzen dituena, haren bizitzaren larrimina, asperdura eta fede gabezia nabarmenduz. Gorroto duen lanpostua utzi arren, ez du zoriona aurkitzen eta azkenean eroetxe batean sartuko dute. Egilearen bigarren eleberria izan zen Leturiaren egunkari ezkutua eleberriaren ondoren. Bere garaian jaso zituen kritika gogorrak direla eta, hainbat urtez literatura lanik plazaratu gabe egon zen Txillardegi 1968 urtean Elsa Scheelen argitaratu arte.
Ospitale militar
Ospitale militarra osasun-zentro bat da, langile militarrak, haien familiak eta baimendutako beste erabiltzaile batzuk zaintzeko. Espezialitate mediko eta kirurgikoen laguntza eskaintzen du, diagnostikoa eta tratamendua ospitalean, anbulatorioan edo larrialdietan. Ospitale militar batzuek beste erakunde batzuekin hitzarmenak dituzte beren osasun zerbitzuak biztanleria zibilari ere eskaintzeko.
Kokalekua
Base militar batean edo gudu zelaian (odol-ospitalean edo kanpaina-ospitalean) edo hiri batean egon daiteke. Herrialde bakoitzeko itsas-armadak administratzen dituzten itsas ospitaleak kostaldeko hirietan edo itsasontzi batean kokatzen dira normalean.
Erresuma Batuan eta Alemanian ospitale militarrak itxi zituzten, eta militarrei sarritan tratamendua ematen zaizkie ospitale zibil bateko hegal berezi batean.
Osteochilus flavicauda
Osteochilus flavicauda Osteochilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ipixuna do Pará
Ipixuna do Pará Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Calandrella blanfordi
Calandrella blanfordi Calandrella generoko animalia da. Hegaztien barruko Alaudidae familian sailkatua dago.
Saint-Aubin-de-Locquenay
Biztanleria
2007an Saint-Aubin-de-Locquenay udalerrian erroldatutako biztanleak 686 ziren. Familiak 293 ziren, horien artean 70 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 113 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 366 etxebizitza zeuden, 290 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 361 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 290 etxebizitza nagusietatik 250 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 22 etxek bi gela zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 91 etxek lau zituzten eta 123 etxek bost zituzten. 241 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 128 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 144 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 411 ziren, horien artean 286 aktiboak ziren eta 125 inaktiboak ziren. 286 pertsona aktiboetatik 257 lanean zeuden (150 gizon eta 107 emakume) eta 29 langabezian zeuden (12 gizon eta 17 emakume). 125 pertsona inaktiboetatik 76 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Aubin-de-Locquenay udalerrian 295 unitate fiskal zeuden, 697,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.506 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Aubin-de-Locquenay udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 966 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Slamannan
, 'Sliabh Mhanainn', Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Arta (unitate erregionala)
Arta (Περιφερειακή ενότητα Άρτας) Greziako unitate erregionala da, Epiron dagoena. Arta hiriaren inguruan dago.
Arta lau udalerritan banaturik dago:
Spirillum
Spirillum generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, itxura kiribila dutenak. Aerobio hertsiak dira (mikroaerofiloak) eta kimiorganotrofoak. Muturreko flageloen bidez mugitzen dira eta gehienak uretan bizi dira.
Morfologiari dagokionez nolabaiteko antza dute espiroketekin (Spirochaeta, Treponema, Leptospira...), baina sailkapen taxonomiko desberdina dute. Dena den, Spirillum-ek flageloak ditu, eta espiroketek ez.
Spirillumen ezaugarri biokimiko nagusiak hauek dira:
Bakterio hauek ugariak dira materia organikoz aberatsak diren inguruetan (adibidez, hondakin-uretan)
Genero honetan dagoen patogeno bakarra Spirillum minusa da, sodoku edo arratoi-hozkadagatiko sukarra eragiten duena. Izena berak dioenez, gizakiari hozka egiterakoan sortzen dute infekzioa arratoiek.
Poliksena Xixkina
Hastapenak
Egun Ukraina den Nikolaiev hirian jaio zen. 1897an hasi eta 1904an bukatu zituen medikuntza ikasketak eta ginekologian espezializatu zen, Errusiako lehen emakumezko ginekologoa izan zelarik. 1907an hasi zen militatzen, Errusiako Berdintasunerako Emakumeen Liga (Vserossiiskaia Liga Ravnopravija Zhenxtxin) sortu berri zen erakundean, 1905ko iraultzarekin bat sortu zen Errusiako Berdintasunerako Emakumeen Batasunaren (Vserossiiski Soiuz Ravnopravija Zhenxtxin) oinarrian sortu zen erakunde hori. Xixkina Ligaren San Petersburgoko atalaren buru zen hasieran; 1910an Liga osoko buru aukeratu zuten Marija Txekhovaren ordez, eta postu horretan iraun zuen baita ere 1917an zehar.
Errusiar mugimendu feminista masa-mugimendu bihurtuz
Irina Jukina historiagilearen arabera, Xixkinan zuzendaritzapean, Ligaren kide-kopurua hazi egin zen, eta horrez gain, emakumezkoen bozka eskubidea lortzea bihurtu zen honen helbururik handiena; hala ere, Rochelle Goldberg historiagilearen arabera, jada 1907ean Ligak sinadurak batu zituen Dumari bidaltzeko emakumezkoen bozka eskatuz, Xixkina lehendakari izan aurretik (1905ean tsarrak nolabaiteko parlamentu bat agindu zuen, baina hau gizonezkoena soilik izango zen sufragio zentsitario ez-parekidez aukeratzekoa zen). Poliksena Xixkinak erakundea nolabait haztea lortu zuen, hasierako osaketa sozial “filantropista” hutsa alde batera utziz klase sozial anitzetako emakumeak bildu zituen; eta bere arabera, errusiar feministek indar independente bezala jokatu behar zuten, koalizio politiko handiago baten parte izan gabe. Jukinaren arabera, Xixkina “antolatzaile eta agitatzailea zen; hitzaldi asko ematen zituen eta eztabaidetan parte hartzen zuen, baina gutxi idatzi zuen”. Nazioarteko kongresu feministetan ere ordezkaria izan zen, batez ere Britainia Handiko eta Eskandinaviako feministekin izan zuen harremana. Jukinaren arabera, Xixkinari askotan bere erakunde-kideek “gehiegizko pertsonalismoa” leporatzen zioten, halere, bere gidaritzapean erakunde honek eta errusiar mugimendu feministak prestigio handia lortu zuten.
Dumako legeetan borroka
Xixkinaren pe, Ligaren estrategia, betiere Rochelle Goldbergen arabera, Duma emakumeen eskubide-berdintasunaren norabidean zihoazten legeak atera zitzan presionatzea zen, adibidez ondare-eskubideen aldeko legeak, emakume ezkonduen mugarik edota senarren baimenik gabe bidaiatzeko askatasunaren aldeko legeak (1912an lortu zuten), dibortzioaren aldeko legeak, emakumeek abokatutzan eta epailetzan aritu ahal izateko legeak prostituten hiritartasuna eta eskubideak babesteko legeak edo Stolipinen 1910eko nekazal-erreforman emakumeen interesak babesteko emendakinak; aldi berean, emakumeen interesak kalte zitzaketen legeak ateratzea blokeatzen saiatzen zirelarik. Tokiko organoetarako (zemstvoetarako) boto eskubidea onartzen zuen Lege bat ere onartu zuen Dumak, baina Estatu Kontseilu Gorenak zokoratu egin zuen (eskaera hau feminista batzuek ere gogor kritikatu zuten, izan ere, orduan Errusian gizonentzat sufragio zentsitario eta ez-parekidea zegoenez gero, sistema hau emakumeei zabaltzeak –emakumeentzako sufragio unibertsala eskatu ordez- eskubide hau soilik emakume batzuei eta ez denei ematea zatekeelako). 1916an lantegietan emakumezko lan-ikuskatzaileak egon zitezen lortu zuen Ligak. Irina Jukinaren arabera, Ligaren eskaera gehienak Dumara kadeteek eraman zituzten. Dumatik at, nekazal-ikastaroak, kooperatibak eta 1912an Emakumeen Hezkuntzarako Biltzar Nagusia ere antolatu zituen Liga honek (baina ez martxoaren 8ko eguna, hori lehen aldiz emakume boltxebikeek antolatu zuten 1913an).
Gudaren aurrean Poliksena Xixkinak nahiko posizio anbiguoa izan zuen. Alde batetik, bai berak zein Emakumeen Ligak errusiar emakumeen gudaren aldeko mobilizazioa babestu zuten (Ingalaterrako sufragista batzuk egin bezala), horrek “errusiar hiritar oso” jokatzeko eta eskubideak irabazteko aukera emango zielakoan, baina beste alde batetik nazioarteko bake ekimen ezberdinak ere babestu zituen, adibidez, 1915ean Hagan bildu zen Betiereko Bakearen aldeko Emakumeen Nazioarteko Konferentzia. Xixkina bera, mediku bezala ibili zen Armadarekin. Xixkinaren arabera, guda “gizonen kulturaren” adierazgarria eta gainbehera zen, eta emakumeek aldi berean hiritar bezala eskubideak irabazteko eta guda gizatiarrago egiteko edo balaztatzeko parte hartu behar zuten mobilizazioan.
Manifestazio sufragistaren antolatzaile
Otsaileko Iraultzaren ostean sortutako Behin-behineko Gobernuaren programa dezepzioa izan zen Xixkinarentzat eta beste feministentzat, izan ere ez baitzuen emakumeen bozka eskubidea esplizituki adierazi. Martxoaren 4an, Xixkinak Ligaren izenean Behin-behineko Gobernuari zentzu orretan lehen eskaera bidali zion. Poliksena Xixkina 1917ko martxoaren 19ko emakumeen bozka eskubidearen aldeko manifestazioaren (40.000 emakume batu ziren) antolatzaileetako bat izan zen, honen buruan izan zelarik. Manifestazioak emakumeentzako bozka-eskubidearen promesa lortu zuen Gobernuarengandik, egikaritu ez bazen ere (Urriko Iraultzaren ostean egikaritu zen).
Urriko Iraultzaren ostean
1917ko azaroan Xixkina Emakumeen Berdintasunerako Batasunarekin bat aurkeztu zen Asanblada Konstituziogiletarako hauteskundeetara, baina 5.000 boto pasatxo soilik lortu zituzten, beraz ez zen aukeratua izan. 1918an AEBra alde egin zuen, baina gutxira Estoniara joan zen. Estonian mediku gisa ezin izan zuen lan egin, emakumea zelako, hori dela eta 20ko hamarkadan Errusia Sobietarrera itzuli zen. Gutxi dakigu bere osteko bizitzaz. Bigarren Mundu Gudan Leningraden bizi zen, setioak eragindako gosearen gainetik biziraun zuen eta 1947an hil zen.
Izenaren gaineko oharra
Grigori Javein izeneko gizon batekin ezkondua zegoenez, askotan, garaiko iturri ezberdinetan, bere izena “Poliksena Xixkina-Javein” bezala dakar.
Antía Jácome
Antía Jácome Couto (Pontevedra, Galizia, 1999ko azaroaren 22a) pontevedrar kirolaria da, eta piraguismoan lehiatzen da ur bareen modalitatean.
Tokio 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta proba berean bosgarren postua lortu zuen. 2021eko Munduko Piraguismo Txapelketan Zilarrezko domina irabazi zuen, eta 2022ko Europako Piraguismo Txapelketan bi domina lortu zituen.
Biografia
Bere jaioterriko Pontevedra Hiriko Piraguismo Eskolan hasi zen 12 urterekin piraguismoan, eta handik gutxira nabarmendu zen parte hartzen zuen lehiaketetan.
Kanoalari ibilbidea
2017an txapeldunorde izan zen Errumaniako Piteti hirian egindako txapelketan, María Pérezekin batera C2 200 metroko lasterketan.
2018an, Ur Lasaietako Piraguismoko Europako Txapelketan parte hartu zuen, Belgraden, C2n, 200 eta 500 metroko distantzietan, eta seigarren eta bederatzigarren postuetan amaitu zuen, hurrenez hurren. Patricia Cocorekin bikotekidea osatu zuen bi probetan. Urte horretan bertan parte hartu zuen Ur Bareetako Piraguismoko Munduko Txapelketan, Montemor-El-Velhon, eta zazpigarrena izan zen C2 200 m-an María Pérezekin, eta ez zuen lortu C1 200aren finalean sartzea.
2019an urrezko hiru domina eta zilarrezko bat irabazi zituen Espainiako Piraguismo Kopan. Munduko Txapelketan, Szeged Patricia Cocorekin lehiatu zen C2 500 txapelketan, 2020ko Joko Olinpikoetarako sarrera baten bila, baina ez zuten lortu, eta amaieratik kanpo geratu zen. Hala eta guztiz ere, Jokoen 2021erako atzerapen ikaragarria izan zuen, eta C1 200 m-ko hitzordu olinpikorako plaza lortu zuen, Madrileko María Corbera Muñoz Verduciko selekzioan gainditu baitzuen.
Sha, Tokion, finalean bosgarren postua lortu zuen, dominen bi hamarrenak gelditu eta diploma olinpiko batekin itzuli zen. Hilabete eta erdi geroago, C1 200 m-ko txapeldunorde izendatu zuten, Kopenhagen egindako lehiaketan. Katie Vincent kanadarraren atzetik eta Dorota Borowska poloniarraren aurretik geratu zen.
2023ko apirilean Asturiasen C1 200 modeloan Antía Jácomek ez zuen lehiakiderik izan. Sub 23 munduko eta Europako kategoria absolutuko munduko txapelduna (lesio batek eragotzi zion Munduko Txapelketa seniorrera joatea 2022an) Trasonako urtegi asturiarreko ur-lamina nahasiaren gainean zapaltzeko makina izan zen. 2021ean, Tokioko Joko Olinpikoetako pontevedresak (bosgarrena eta diploma) 51,833 segundo irabazi zituen, eta Szeged-en bikoiztu. 2021ean, Tokioko Joko Olinpikoetako pontevedresak (bosgarrena eta diploma) 51,833 segundo irabazi zituen, eta Szeged-en bikoiztu. Beste horrenbeste C2 500 modeloan, Madrilgo María Corbera Muñoz, ia segundo eta erdira (53,328). Hirugarrena Claudia Couto pontevedrerra izan zen, irabazlearengandik 2,628 segundora (54,461).
Neomerinthe bauchotae
Neomerinthe bauchotae Neomerinthe generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Francesc Maciàko geltokia
Francesc Macià Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Les Corts barrutian dago.
Geltokia 2004n inauguratu zen.
Fazies (medikuntza)
Medikuntzan, faziesa eri dagoenaren aurpegikera da, zenbait eritasunen ezaugarri berezia dena. Eritasun bakoitzak fazies desberdina izaten du ezaugarri; kolerak jotako eriek adibidez, ezpain eta betazal urdinxkak izaten dituzte eta larruazala lehor zakarra; sabelaldeko eritasunak dituztenek sudur zorrotza, goiko ezpaina goruntz altxatua eta enoftalmia (begiak barnera sartuak) izaten dute; hil zorian daudenek, berriz, sudur zorrotza, larruazala zurbila eta zimurtua, eta enoftalmia izan ohi dute.
Carlo Maria Giulini
Carlo Maria Giulini (Barletta, 1914ko maiatzaren 9a - Brescia, 2005eko ekainaren 14a) italiar orkestra eta opera-zuzendaria izan zen.
Txikitan biolineko ikasketak egin zituen, eta 1930. urtean Erromara aldatu zen. Harrezkero, biola ikasten jardun zuen, eta konposizioko ikasketak egin zituen, orobat, Accademia di Santa Cecilian. 1934. urtean Teatro Augustoko orkestran sartu zen, 1944an egin zuen debuta, eta 1953. urtea bitartean irrati estataletako zenbait orkestraren zuzendari izan zen Erroman eta Milanen. Urte hartan, 1953an, Milango La Scala antzokiko orkestraren zuzendari nagusi izendatu zuten, eta handik bi urtera Erromako operako antzokian hasi zen lanean. Bai Milanen eta bai Erroman zinemako zenbait ekoizpenetan parte hartu zuen Giulinik, Franco Zeffirelli eta Luchino Visconti zuzendariekin eta Maria Callas greziar sopranoarekin besteak beste. Bere karreran zehar errepertorio sinfoniko eta liriko zabala interpretatu zuen, baina azken urteetan orkestra zuzendaritzan espezializatu zen, opera-zuzendaritzan baino gehiago. 1968. urtean Chicagoko Orkestra Filarmonikoaren zuzendari gonbidatu nagusi izendatu zuten, eta 1978az gero Los Angelesko Orkestra Filarmonikoaren zuzendari nagusi izan zen. 1984an utzi zuen kargu hura, baina zuzendaritza-lanetan jarraitu zuen handik aurrera.
Osteochilus harrisoni
Osteochilus harrisoni Osteochilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Gougenheim
Gougenheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gougenheim udalerrian erroldatutako biztanleak 494 ziren. Familiak 171 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 46 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 204 etxebizitza zeuden, 187 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 187 etxebizitza nagusietatik 155 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 134 etxek bost zituzten. 170 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 122 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Alde Zaharra (Erriberri)
Erriberriko Alde Zaharra Nafarroako Erriberri udalerriko herrigunea edo alde zaharra da.
Gougenheim
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 327 ziren, horien artean 249 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 249 pertsona aktiboetatik 239 lanean zeuden (124 gizon eta 115 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Saint-Barthélemy (Morbihan)
Saint-Barthélemy (Morbihan) (bretainieraz Bartelame) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Gougenheim
Diru sarrerak
2009an Gougenheim udalerrian 204 unitate fiskal zeuden, 565 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.733 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
Ham-sous-Varsberg
Ham-sous-Varsberg Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Gougenheim
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gougenheim udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 224 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Ham-sous-Varsberg
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gougenheim
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ham-sous-Varsberg
Etxebizitza
2007an 1.203 etxebizitza zeuden, 1.145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 989 etxeak ziren eta 212 apartamentuak ziren. 1.145 etxebizitza nagusietatik 799 bere jabearen bizilekua ziren, 255 alokairuan okupaturik zeuden eta 90 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 47 etxek bi zituzten, 106 etxek hiru zituzten, 247 etxek lau zituzten eta 737 etxek bost zituzten. 1.001 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 478 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 540 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Calandrella erlangeri
Calandrella erlangeri Calandrella generoko animalia da. Hegaztien barruko Alaudidae familian sailkatua dago.
Ham-sous-Varsberg
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.838 ziren, horien artean 1.205 aktiboak ziren eta 633 inaktiboak ziren. 1.205 pertsona aktiboetatik 1.065 lanean zeuden (594 gizon eta 471 emakume) eta 140 langabezian zeuden (65 gizon eta 75 emakume). 633 pertsona inaktiboetatik 205 erretiraturik zeuden, 149 ikasten zeuden eta 279 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ham-sous-Varsberg udalerrian 1.153 unitate fiskal zeuden, 2.833,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.472 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 89 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 6 margolariak, 5 zurginak, 1 iturgina, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arropa denda zen, 2 lurrin-dendak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Ham-sous-Varsberg udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ham-sous-Varsberg udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 378 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lycodryas pseudogranuliceps
Lycodryas pseudogranuliceps Lycodryas generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Paudalho
Paudalho Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Brieuc-de-Mauron
Saint-Brieuc-de-Mauron (bretainieraz Sant-Brieg-Maoron) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Fernan I.a Perez Aiarakoa
Fernan Perez Aiarakoa (Toledo, c. 1305 - Gasteiz, ) gaztelar noblea izan zen, Aiara leinukoa.
Aita Petri I.a Lopez Aiarakoa, Murtziako adelantado nagusia, eta ama Antsa Fernandez de Barroso.
1352an, Petri I.ak hala aginduta, Enkarterri menderatu zuen.
Motyčky
Motyčky Eslovakiako udalerri bat da, Banská Bystricako barrutian kokatuta. 13,08 km²ko azalera du eta 116 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1754. urtekoa da.
South Alloa
, 'Allmhagh a Deas', Eskoziako herri bat da, Falkirk eremu administratiboan.
Neomerinthe beanorum
Neomerinthe beanorum Neomerinthe generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Gündlischwand
Gündlischwand Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Characidium timbuiense
Characidium timbuiense Characidium generoko animalia da. Arrainen barruko Crenuchidae familian sailkatzen da.
Mercedes Margalot
María Mercedes "Mechi" Margalot (Buenos Aires, Argentina, 1975eko ekainaren 28an) belar-hockey jokalari ohi Argentinarra da. Zilarrezko domina irabazi zuen 2000ko Udako Olinpiadetan, Sidneyn, belar-hockeyko talde nazionalarekin.
2000ko hamarkadako Las Leonas-eko (Argentinako emakumezkoen selekzioa) jokalari enblematikoetako bat izan zen. Maila gorenera iritsi ziren, eta horrela Argentinan emakumezkoen belar hockeyaren hedapena bultzatu zuen.
Brontzezko domina irabazi zuen lau urte beranduago, Atenaseko Olinpiar jokoetan, eta baita Beijingeko 2008ko Udako Olinpiadetan ere. Txapelduna izan zen 2002ko Munduko Kopan. Champions Trophy bi aldiz irabazi zuen (2001, 2008). Urrezko hiru domina lortu zituen Joko Panamerikarretan (1999, 2003, 2007).
2000. urtean, Urrezko Olinpiar Saria irabazi zuen, urteko kirolari argentinar onenaren saria, Argentinako gainerako selekzioko taldekideekin batera. Bere jatorrizko kluba Saint Catherine's da.
Margalotek Herbehereetan ibili zen hockeyean, lehenbizi Eindhoveneko Oranje Zwart taldean eta gero Push of Bredan.
Gaur egun, SportsCenter-en ESPNko gidarietako bat da. Gainera, futboleko kontalaria da
Balba mitral
Balba mitrala balba bikoitz edo ezkerreko balba aurikulobentrikularra bezala ere ezagutzen dena, ezkerreko atrioaren eta bihotzean ezkerreko bentrikuluaren artean dagoen bi hegaleko balba bat da. Balba mitrala eta balba trikuspidea balba aurikulobentrikularrak bezala ezagutzen dira, atrioen eta bihotzeko bentrikuluen artean daudelako.
Ezohiko baldintzetan, odola atzerantz jariatu daiteke balban zehar (erregurgitazio mitrala) edo balba mitrala estutu daiteke (estenosi mitrala). Gaixotasun kardiako erreumatikoak sarritan eragiten dio balba mitralari; balbak ere adina aurrera egitean prolapsatu ahal du eta endokarditis infekzioso batek erasotzea. Balba mitralak, bere izena, gotzain baten mitratik jasotzen du, bere hegalen antza duena.
Egitura
Balba mitralak 4-6 zentimetro karratuko azalera izaten du ( eta trikuspidea baino txikiagoa da) eta bihotzaren ezkerraldean kokatzen da, ezkerreko atrioaren eta ezkerreko bentrikuluaren artean. Bi balbula ditu (edo "kuspideak"), erdi aurrekoa edo aurrekoa eta atze albokoa edo atzekoa. Balba mitralaren irekidura, annulus mitral bezala ezagutzen den zuntzezko eraztun batez inguratua dago, hau da, balbulak bertan ezartzen dira. Aurrekoa eraztunaren aurre erdialdean lotuko da eta atzekoa atze alboan. Aurreko balbulak balba osoaren bi heren inguru estaltzen ditu. Hala ere, aurreko balbulak, eraztunaren zati handi bat hartzen duen eta gehiago altxatzen den arren, atzeko balbulak, azalera handiagoa du.
Ezkerreko zuntz-eraztuna edo eraztun mitrala
Bihotzak zuntzezko eskeletoa izango du eta 4 eraztun ezberdinez osatzen da; eskuineko zuntz-eraztuna (balba trikuspidearen ertzak egongo dira txertatuta), ezkerrezko zuntz-eraztuna (balba mitralaren ertzak egongo dira txertatuta), aorta balbaren zuntz-eraztuna (aorta balbaren egiturak hemen egongo dira lotuta), birika balbaren zuntz-eraztuna (birika balbaren egiturak hemen egongo dira lotuta). Beraz, eraztun hauetara lotuko dira bihotz balbak.
Ezkerrezko zuntz-eraztuna edo eraztun mitrala, izango da balba mitrala inguratuko duena. Eraztun mitralaren diametro normala 2,7 eta 3,5 zentimetro artekoa da, eta zirkunferentzia 8 eta 9 zentimetro artekoa. Honek, muntatzeko aulki forma du, eta formaz aldatzen da bihotz-zikloan zehar. Eraztunaren hedapenak, balbulak elkarrekin ondo ez elkartzea eragin dezake eta honek, balba mitralaren gutxiegitasuna. Ondorioz,  balban berrahoratze funtzional bat eman daiteke.
Tendoi-sokak
Balbaren balbulek ezin dute ezkerreko atriorantz prolapsatu tendoi-soken eraginez. Tendoi-sokak tendoi inelastikoak dira, mutur batean ezkerreko bentrikuluko papila-giharrei eta bestean balben kuspideei lotuak. Papila-giharrak ezkerreko bentrikuluko hormako hatzen antzeko proiekzioak dira.
Ezkerreko bentrikulua uzkurtzen denean, bentrikuluaren presioak balbula ixtera behartzen du, eta tendoiek, berriz, balbulak elkartuta mantentzen dituzte (koaktibatzen) eta balbula norabide okerrean irekitzea eragozten dute (horrela, odola ezkerreko aurikulara itzultzea saihesten da). Soka bakoitzak lodiera desberdina du. Finenak balbulen bazter askeari lotuta daude, eta lodienak (paldo-hariak), berriz, bazter asketik urrunago. Jarrera horrek ondorio garrantzitsuak ditu estres sistolikoaren banaketaren fisiologian.
Funtzioa
Ezkerreko bentrikulu-diastolean, miokardio bentrikularraren erlaxazioaren ondorioz ezkerreko bentrikuluan presioa jaitsi ondoren, balba mitrala ireki egiten da, eta odola ezkerreko aurikulatik ezkerreko bentrikulura joaten da. Balba mitraletik igarotzen den odolaren % 70 eta % 80 artean ezkerreko bentrikulua betetzeko fase goiztiarrean pasatzen da. Betetze fase goiztiar hau miokardio bentrikularraren erlaxazio aktiboaren ondorio da, ezkerreko aurikulatik, balbula mitralaren bidez, odola azkar pasatzea ahalbidetzen duen presio gradiente bat sortuz.
Ezkerreko aurikularen uzkurdurak (ezkerreko diastole bentrikularrean ematen den sistole aurikularrean) balbula mitraletik geratzen den odola isurtzen du, sistole bentrikularra hasi baino lehen.
Bentrikuluaren betetze goiztiar hau, balbula mitralaren doppler ekokardiografian, E uhina bezala ikusten da. E uhinaren ondoren, bentrikulua astiro betetzen da eta egoera fisiologikoan bigarren uhin hori txikiagoa izan beharko da, geratzen den odolaren %20a soilik pasatzen baita. Bigarren uhin honi A uhina deritzo.
Gaixotasuna
Balba mitralaren prolapso klasikoa gehiegizko ehun konektiboak eragiten du, geruza harroa kuspidetik loditzen duena eta kolageno-sortak zuntz-geruzan banatzen dituena. Honek kuspideak eta alboko ehuna ahultzen ditu, gune kuspikala handitzea eta tendoi-sokak luzatzea eragiten duena. Tendoi-soken luzapenak sarritan haustura eragiten du, normalean atzeko kuspideari lotutako soketan. Lesio garatuenek, atzeko balbulari ere eragiten diotenek, ezkerreko atrioa tolestu, alderantzikatu eta desplazatzea eragiten dute.
Balbaren prolapsoa gutxiegitasun mitral batean bihur daiteke, hau da, odolaren berrahoratzea edo errefluxua; balba erabat itxi ez delako gertatuko da hau.
Bihotzeko gaixotasun erreumatikoak sarritan eragiten dio balba mitralari. Balbari endokarditis infekzioso batek ere eragin diezaioke.
Kirurgia bat egin daiteke kaltetutako balbula bat ordezteko edo konpontzeko. Hain inbaditzailea ez den metodo bat balbuloplastia mitralarena da, baloi-kateter bat erabiltzen duena estenosatuta dagoen balbula bat irekitzeko.
Oso gutxitan balba mitralaren kaltzifikazio kaseoso bezala ezagutzen den patologia larri bat eman daiteke, masa intrakardiako batekin edo tronbo batekin nahas daitekeena.
Behaketa
Lehen bihotz-soinua (S1) balba mitralaren eta balba trikuspidearen itxiera da. Balba mitralari lotutako anomaliak sarritan estetoskopio baten bitartez entzun daitezke.
Balba mitrala ekografia baten bidez ere ikusten da, balbaren bidez odolaren tamaina eta fluxua adieraz dezakeena.
Etimologia
Mitral hitza latinetik dator eta "mitra formarekin" esan nahi du. Bikuspide hitzak bi- forma, latinezkoa, "bikoitza" esan nahi duena, eta kuspide, "puntua" esan nahi duena, erabiltzen ditu, balbak hegal bikoitzaren forma duela adieraziz.
San Adriango mendi-aterpea
Aterpe honetara heltzeko ohiko bidea da Otsaurte mendatetik abiatzen den mendi-pista hartzea. Aterpetxetik ehunka metro batzuk beheragoraino eramango gaitu.
Historia
Mikeleteen etxe izateko eraiki zuten. Arabatik Gipuzkora sartzen zirenek zerga bat ordaintzen zuten, hots, muga igarotzen zuten salgaien kontrolatzeko aduana modukoa zen.
Toropi
Toropi Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kaplan turbina
Kaplan turbina fluxu axialeko erreakzio turbina hidraulikoa da. Helize formako beso mugikorrak ditu eta Viktor Kaplan austriarrak asmatu zuen 1913an.
Eskuarki, ur emari handiko eta garaiera txikiko ur-jauzietan erabiltzen da, eta beso mugikorrak turbinaren errendimendu onenera egokitzeko gai dira, unean uneko presioaren eta ur emariaren arabera. Moldagarritasun hori dela eta, ur-jauzi eta emari tarte zabalean lan egiteko gai da, 10–70 metro artean eta 5-200 MW bitarteko potentzian.