cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alegia (literatura)
Historia
Alegiaren urrezko garaia XVII. eta XVIII. mendeetan izan zen, Frantziako klasi zismoan eta ondorengo neoklasizismoan. Orduan bihurtu zen genero artistikoa, euskarri prezeptiboa hartuz eta garai hartan nagusi ziren argitasunez irakasteko asmoei eta gizarteari on egiteko gogoari erantzunez. Horretaz gain, kritika soziala nabarmena da generoan, hala nola Jean de La Fontaine (1621-1695) eta Fedroren alegietan. La Fontaine frantsesarekin gailurra iritsi zuen generoak, eta euskaraz 19. mendean itzuli ziren haren lanak, La Fontaineren alegia berheziak izenburuarekin.
Beste literatura europar batzuatean ere nabarmendu zen joera. Alemanian Gotthold Ephraim Lessing eta Ingalaterran John Gay aipatzekoak dira, adibidez. Espainiako neoklasizismoan poesia didaktikoaren paradigma da alegia. Adibidez, Felix Maria Samaniego (1745-1801), alegi moralak idatzita (eta Bergarako Mintegiko ikasleei eskainiak), jostatuz irakatsi nahi du. Gazteleraz idatzi zuen beste euskal autore bat Ibañez de la Renteria bizkaitarra izan zen, eta honen lanak Joan Antonio Mogelek euskaratu zituen, bere iloba Bizenta Mogelen laguntzarekin. Beste egile espainiar bat Tomás de Iriarte (1750-1791) izan zen, Kanarietakoa sortzez.
Ramón Untzaga
Ramón Untzaga Asla (Deustu, 1894 - Cabrero, Txile, ) bizkaitar futbolari izan zen, erdilari moduan aritzen zena. Hamabi urte zituela, gurasoekin Txilera joan zen eta bertan egin zuen bere ibilbidea. Atzerako artazia asmatu zuen.
Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista
Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista (uzbekeraz: Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси, Ŭzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi) Sobietar Batasuna osatzen zuten hamabost errepubliketako bat zen, gaur egungo Uzbekistani dagokiona.
1989. urteko datuen arabera, herrialdeak 447.400 km²-ko azalera zeukan, eta 19.906.000 biztanle zeuden, 44,5 biztanle km²-ko dentsitatearekin. Hizkuntza nagusiak uzbekera eta errusiera ziren. Sobietar errubloa moneta zerabilten.
Historia
1924. urtean Erdialdeko Asiako mugak berrezarri zituzten, etnia-irizpideak erabilita nagusiki. 1924. urteko urriaren 27an Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista sortu zuten, Bukharako Sobietar Errepublika Popularra, Korasmiako Errepublika Popularra eta Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialistaren zati bat batuz.
1929. urtera arte Tajikistango Sobietar Errepublika Sozialista Uzbekistangoaren parte zen, baina bereizi egin zen, eta biek maila bera zuten Sobietar Batasunaren barruan handik aurrera.
1930. urtean hiriburu-hiria ere aldatu egin zuten: ordura arte Samarkanda zen hiriburu, eta Tashkent aurrerantzean.
1991. urteko irailaren 1ean "Uzbekistango Errepublika" izena hartu zuen, eta urte horretan bertan, abenduaren 26an, independentzia aldarrikatu zuten, Islom Karimov presidente zela.
Abrothrix sanborni
Abrothrix sanborni Abrothrix generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista
Biztanleria
Bigarren Mundu Gerran sobietarrek ordura arte Sobietar Batasuneko mendebaldean zituzten industria-fabrika asko Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistaren lurraldean kokatu zituzten, nazien eskutik aldentzekotan. Industriarekin batera etorkin-kopuru handia iritsi zen Uzbekistanera, biztanleria aldatuz: errusiarrak eta ukrainarrak iritsi ziren batez ere. Horrekin batera, Gerrako aurkariekin batera ote ziharduten susmagarritzat zituzten talde etniko osoak erbesteratu egin zituzten sobietarrek, hala nola korearrak, Krimeako tatariarrak eta txetxeniarrak.
Ekonomia
XX. mendeko 60ko hamarkadan hasi zituzten Amu Daria ibaiko urak hartzeko lanak, nekazaritzako eremu oso handia ureztatuz, kotoiaren ekoizpena handitzekotan. Egin ere, Sobietar Batasuna aldi hartan munduko kotoi-ekoizle handiena egin zen, baina Aral itsasora isurtzen zen ura hainbeste murriztu zen, hondamendi ekologiko handia gertatu zen.
Banaketa politiko eta administratiboa
Hamaika oblast edo probintzia eta errepublika autonomo bat zeuden Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistan.
Donegal
Donegal (irlanderaz Dún na nGall), Irlandako ipar-mendebaldeko Donegal konderriko udalerri bat da. Sarritan, ingelesez, izen bereko konderritik ezberdintzeko Donegal Town izenez ere deitu ohi da. Nahiz eta udalerri honek konderriari bere izena eman, ez da konderri honetako udalerririk populatuena (Letterkenny da).
Bertakoek udalerri honetako erdiguneari the Diamond ezizenez ("Diamantea") deitu ohi diote, diamantearen oinplanoa baitu, gune hau nahiko jendetsua delarik.
Etimologia
Irlanderazko Dún na nGall izenak "atzerritarren gotorlekua" esan nahi du. Badirudi XI mendean vikingoek gotorleku bat eraiki zutela bertan, 1159an suntsitua izan zena.
Historia
Aurrehistoriatik populatua izan den eremua da.
Turismoa
Hainbat hondartza ditu eta surfa egiteko kostalde egokia da. Bluestack mendiak igotzeko abiapuntu egokia ere bada.
Taneyamalita
Taneyamalita silikato motako minerala da eta deerite-howieita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Taneyamalita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Grafeno
Grafenoa karbono-atomoz osaturik dagoen laminazko egitura laua da, atomo bateko lodiera duena. Karbonoaren alotropoa da, sp² orbital hibridoak gainjartzean sortzen diren lotura kobalenteen bidez abaraska formako sare kristalinoa eratzen duena.
Izena grafito + enotik dator. Izatez, grafitoaren egitura gainjarritako grafenozko lamina ugarik osatutako pilatzat har daiteke. Pilatutako grafeno geruzen arteko loturak Van der Waalsen indarren eta karbono atomoen arteko π orbitalen arteko elkarreraginen ondorio dira.
2010eko Fisikako Nobel Saria Andre Geimek eta Konstantin Novosiolovek jaso zuten grafeno izeneko material bidimentsionalari buruzko euren aurkikuntza iraultzaileengatik.
Ezaugarriak
Sp² hibridazioa da egitura hexagonalaren lotura angeluak, 120ºkoak, azaltzen dituena. Karbonozko atomoetako bakoitzak egoera hibridatuan lau balentzia elektroi dituenez, elektroi horietatik hiru sp² hibridoetan sartuko dira, egiturako lotura kobalenteen hezurdura eratuz, eta geratzen den elektroia hibridoen planoarekiko elkarzuta den p motako orbital atomiko batean sartuko da. Aipaturiko orbital horien solapazioa izango litzateke π motako orbitalak sorraraziko lituzkeena. Konbinaketa hauetakoren batzuk, beste batzuren artean grafenoko geruza osatzen duten karbonozko atomo guztien artean deslokalizaturiko orbital molekular erraldoi bat sorraraziko luke.
Grafenoan karbono-karbono loturen luzera gutxi gora-behera 1,42 Åekoa da. Gainontzeko elementu grafitiko guztien oinarrizko egitura osagaia da, grafitoa, karbonozko nanohodiak eta fulerenoak barne. Egitura hau espazioko bi norantzetan molekula biziki luzetzat ere har daiteke, hau da, grafeno deituriko hidrokarburo aromatiko polizikliko molekula lau familia baten muturreko kasua izango litzateke.
Aurkikuntza
2004an, André Geim eta Konstantin Novoselov, Erresuma Batuko Manchesterko Unibertsitateko bi ikerlari, ohartu ziren grafito-geruzak bereiz zitezkeela metodo erraz eta merke bat erabilita: paper itsasgarria. Itsasgarria behin eta berriz itsatsita eta askatuta lortu zuten grafitoaren geruzak bereiztea, harik eta substratu baten gainean finkatutako atomo-geruza bakar bateko azal bat lortu arte. Mikroskopia-teknika batzuk baliaturik egiaztapen esperimental zehatzak egin ondoren,, aukeraz eta aplikazioz beteriko material berria aurkitu zuten
Caumont-sur-Durance
Caumont-sur-Durance Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Grafeno
Aurkikuntza
Berehala egiaztatu zuten elektroiak ordura arte inoiz behatu ez bezala higitzen zirela material horretan. Portaera hori ez zen azaltzen modu konbentzional batean, baizik eta energia handiko partikulen fisikatik zuzenean ateratako ekuazioen bidez. Bat-batean, material berri bat aurkitzeaz gain, hura deskribatzeko zientzia ere berria zen. Elektroiak abiadura handian higitzen dira grafenoan, beste materialetan baino azkarrago. Ezaugarri horri esker, bazirudien transistore (gailu elektroniko ororen oinarria, hala nola ordenagailuarena) azkarragoak eta kontsumo txikiagokoak ekoizteko bidea ireki zela.
Caumont-sur-Durance
Biztanleria
2007an Caumont-sur-Durance udalerrian erroldatutako biztanleak 4.554 ziren. Familiak 1.757 ziren, horien artean 399 pertsona bakarrekoak ziren (170 bakarrik bizi ziren gizonak eta 229 bakarrik bizi ziren emakumeak), 576 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 612 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 170 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Grafeno
Aplikazioak
Gauza asko egin daitezke grafenoarekin, baina oraindik ere ez dira aplikazio horiek guztiak garatu. Denbora beharko du grafenoak benetan zer ahalmen dituen erakusteko, baina hauek dira horietako batzuk:
Landetako basoa
Gaskoiniako Landetako basoa (forêt des Landes de Gascogne frantsesez, bòsc de las Lanas de Gasconha okzitanieraz) Akitaniako eskualdean dagoen basoa da. Milioi bat hektarea baino gehiagoko azalera du, eta Mendebaldeko Europako basorik handiena da.
Caumont-sur-Durance
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.945 etxebizitza zeuden, 1.831 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 85 hutsik zeuden. 1.608 etxeak ziren eta 301 apartamentuak ziren. 1.831 etxebizitza nagusietatik 1.376 bere jabearen bizilekua ziren, 404 alokairuan okupaturik zeuden eta 51 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 143 etxek bi zituzten, 270 etxek hiru zituzten, 561 etxek lau zituzten eta 838 etxek bost zituzten. 1.398 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 744 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 955 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.058 ziren, horien artean 2.210 aktiboak ziren eta 848 inaktiboak ziren. 2.210 pertsona aktiboetatik 1.999 lanean zeuden (1.069 gizon eta 930 emakume) eta 211 langabezian zeuden (91 gizon eta 120 emakume). 848 pertsona inaktiboetatik 331 erretiraturik zeuden, 250 ikasten zeuden eta 267 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Grafeno
Grafenoaren produkzio teknikak
Grafenoaren prodrodukzio mugatzen duen arrazoia kantitate handietan produzitzeko ezintasuna da. Dauden teknika tradizional desberdinak hauek dira: Paper itsasgarriaren bitartez, grafenoa kalitate handikoa da, baina oxidazio-erredukzio metodoen bitartez berriz baxua. Adibidez Rice unibertsitateko ikertzaileek grafenoa sintetizatzea lortu dute azukrea 800 °C jartzen, lortutako grafenoa kalitate oso onekoa izanik.
Landetako basoa
Basoa Pinus pinaster pinuaz osaturik dago nagusiki. Beste baso europar asko ez bezala, Landetako basoa ia bere osotasunean gizakiak sortuta eta xede industrialekin administratua dago. Pinu landaketa masibo hau XVIII. mendean hasi zen Pays de Buch zonaldean, Girondan, higadura geldiarazteko eta lurra garbitzeko.
Tene Mujika saria
Tene Mujika saria Debako udalak eta Elkar argitaletxeak Robustiana Mujika Egaña idazlearen omenean urtero antolatzen duten  beka da.
Shiloh (Hego Carolina)
Shiloh Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sumter konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Grafeno
Arazoak
Grafenoa etorikizuneko materialik miresgarriena izango dela ematen du, baina hainbat ikerketek, ordea, alde txarrak eta efektu kaltegarriak aurkitu dizkiote:
Tene Mujika saria
Sarira Euskal Herriko historia hurbilari buruzko ez-fikziozko proiektuak aurkeztu behar dituzte parte hartzaileek. Izan ere, euskal literatura aberastearekin batera, Euskal Herriko historia hurbila ezagutaraztea da bekaren helburua. Idazleak saridun suertatzen badira, euren lanak argitaratzeko aukera izaten dute.
Ilse Paulis
Ilse Paulis (Leiderdorp, 1993ko uztailaren 30a) Herbehereetako emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen: Rio 2016 Rio de Janeiro, Maalke Headekin batera, urrezko domina eta Tokio 2020 (Tokio), Marieke Keijserekin batera, brontzezkoa, biak skull arin bikoitzean.
Tene Mujika saria
Robustiana Mujika, Robustenez eta Tene Mujika-z ezaguna dena, 1888an Deban jaiotako euskal idazle eta olerkaria izan zen eta gaur egun martxan dagoen bekari ematen dio izena. Lehen Tene Mujika Literatur Lehiaketa 1984an egin zen. 2006. urtean lehiaketatik beka izatera pasa zen. Urte bateko epea izaten dute irabazleek proiektua egiteko eta ondoren publikatzeko.
Landetako basoa
Deskribapena
Basoaren azalera 10.000 km² da gutxi gorabehera, eta horietako bederatzi hamarren pinus pinaster pinuaren monolaborantzara soilik daude lotuta. Hala ere, pinu landaketa honen erdian, baso natural bat dago. Bertan, pinuak, haritz, haltz, urki, sahats eta gorostien izankideak dira. Baso epel misto hauek ibaibideetan dira ohikoak, drainatzea bereziki ona delako.
Tene Mujika saria
= Sarituen zerrenda = Hauek izan dira Tene Mujika sariko irabazleak eta proiektuak:
Caumont-sur-Durance
Diru sarrerak
2009an Caumont-sur-Durance udalerrian 1.849 unitate fiskal zeuden, 4.754 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.244,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 250 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 68 eraikuntza enpresak ziren, 48 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 30 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Landetako basoa
Historia
Gaur egun Landetako basoak hartzen duen leku gehiena lur paduratsua zen, eta XIX. mendera arte oso urriki populatua egon zen. Garai horretan, Landetako herriak trikimakoak (hankapalu ere deituak) erabiltzen zituen lur hezeetan harat honat joateko. Baso zaharrak handiagoak ziren Erdi Aroan, klima hotz eta hezeagoa omen zelako. Erregai eta eraikuntzarako egur beharra eta ardi artzaintzaren hedapen konstatea zirela eta, baso zaharrak murriztuz joan ziren XV. eta XVIII. mendeen artean.
1852an, Midiko Konpainia burdinbidea Bordeletik eraikitzen hasi zen Baiona jomugatzat hartuta. Horretarako, Landak zeharkatu zituen. Ekimen industrial horri lotuta, Napoleon III.ak legeak agindu zituen lurralde horretako padurak lehortu eta gezatzeko eta, horri uztartuta, pinuak landatzeko eta nekazaritza ustiatzeko, Pereiretarren negozio-estrategiaren arabera: elkarri lotutako arlo desberdinetako ekintzen integrazioa (meatzaritza, zuhaitz-mozketa, etab.). Frantziako presidente horrek lege bana eman zituen, 1854an eta 1856an.
Caumont-sur-Durance
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Caumont-sur-Durance udalerrian 51 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Landetako basoa
Historia
1970eko hamarkadatik aurrera, basoaren hainbat gune nekazaritza intentsiboko soro bihurtu dira (ale-laborantzan bereziki.).
Industria
XX. mendeko lehen zatian gorakada handia izan ondoren, egur eta paper industriak eskualdeko ekonomiaren alde inportanteetan bihurtu dira.
Sektore ekonomiko oso bat egurraren inguruan antolatzen da:
Caumont-sur-Durance
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Grafeno
Fisikako nobel saria grafenoarentzat
2010. urtean, grafenoa lehen aldiz isolatu zuten zientzialariek jaso zuten Fisikako Nobel saria, Manchesterko Unibertsitateko Andre Geim eta Konstantin Novoselov fisikariek, "grafeno bi dimentsioko materialarekin egindako esperimentuengatik"
Landetako basoa
Industria
Gomaren (pinuetatik jasotako erretxinaren) bilketa tradizionala ia guztiz desagertu egin da, teknologia kimiko arruten mesedetan.
XIX. mendearen erdialdearen aurretik, ardien abeltzaintzak soilik pisble egin zuen ongarrien produkzioa, eta hauek aldi berean zekalearen laborantza ahalbidezten zuten. Basoaren landaketak kultura honen desagerpena sortu zuen, baita artzain trikimakodunena ere.
Klaus ekaitza
Klaus ekaitzak Frantziako hego-mendebaldea zeharkatu zuen 2009ko urtarrilaren 24an, kalte material larriak sortuz. 1999ko ekaitzaren ondoren, basozainek beraien pinuak berriro moztuta edo erauzita ikusi zituzten. Basoko zuhaitzen %30 erauzita edo moztuta geratu ziren.
Brem-sur-Mer
Brem-sur-Mer Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brem-sur-Mer udalerrian erroldatutako biztanleak 2.485 ziren. Familiak 1.075 ziren, horien artean 314 pertsona bakarrekoak ziren (141 bakarrik bizi ziren gizonak eta 173 bakarrik bizi ziren emakumeak), 455 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 259 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.057 etxebizitza zeuden, 1.102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 895 bigarren erresidentzia ziren eta 60 hutsik zeuden. 2.029 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 1.102 etxebizitza nagusietatik 809 bere jabearen bizilekua ziren, 273 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 257 etxek hiru zituzten, 368 etxek lau zituzten eta 435 etxek bost zituzten. 927 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 592 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 432 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.388 ziren, horien artean 938 aktiboak ziren eta 450 inaktiboak ziren. 938 pertsona aktiboetatik 824 lanean zeuden (459 gizon eta 365 emakume) eta 114 langabezian zeuden (43 gizon eta 71 emakume). 450 pertsona inaktiboetatik 262 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 114 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brem-sur-Mer udalerrian 1.175 unitate fiskal zeuden, 2.571 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.549 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 38 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 7 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 3 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Brem-sur-Mer udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 697 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Espazioaren esplorazioa
Espazioaren esplorazioa gizakiak kanpo-espazioa ezagutzeko egindako ikerketa da. Horretarako, astronomia eta espazio-teknologia erabiltzen ditu. Esplorazio fisikoan gizakiek gidatutako espazio ontziak zein automatikoki gidatutako zundak erabiltzen dira.
Erdi Aroa
Kopernikoren aurrerapenak bizkor garatu zuten astronomiaren alorra. Zientzialari poloniarrak Ptolomeoren sistema zalantzan jarri zuen planetak eguzkiaren inguruan mugitzen zirela adieraziz. Horrela, astronomia modernoaren oinarria izango zen teoria heliozentrikoaren sortzaile bihurtu zen. Hala ere, teoria honek zuzenketa nabariak behar izan zituen planeten mugimenduari azalpena eman zezan esferen perfekzioa zela eta. 1609an, Galileok bere lehenengo teleskopioaren sorrerarekin Artizarraren faseak ikustea lortu zuen. Behapen hauek Ptolomeoren astronomia deuseztatu zuten eta Kopernikoren teoriak berrestu zituzten. Halaber, Galileok Esne Bidea izar-multzo gisa eta Jupiterren lau satelite nagusiak aurkitu zituen. Aitzitik, esan ohi da teleskopioaren sortzailea 1608an Hans Lippershey izan zela eta urtera Galileok mekanismoa hobetu zuela organo baten hodi zahar bat erabiliz.
Keplerrek, planeten ageriko posizioari buruzko behaketa zehatzaz baliatuz, planeten mugimenduari buruzko legeak finkatu zituen. Planetek Eguzkiaren inguruan orbita eliptikoak abiadura desberdinean irudikatzen zituztela ondorioztatu zuen. Newtonek planeten erakarpen indarra Lurraren grabitatearekin parekatzea lortu zuen. Zientzialari ingelesak grabitate indarrak gutxiagotu egiten zela distantziaren karratuaren arabera erakutsi zuen eta honek Kepleren planeten mugimenduari buruzko teoriaren jatorria izan zela frogatu zuen. Grabitate unibertsalaren legea ikusgai jarri zuen.
Bitartean, era guztietako aurkikuntza zientifikoak eman ziren, gizakien hegan egiteko gura izan zen horietako bat. Hasieran, txorien hegalen mugimendua imitatuz hegan egiten lortu zitekeela pentsatzen zen, eta XIII. mendean Roger Baconek airea baino astunagoa zen tramankuluak hegan egin zezakeela adierazi zuen. XVI. mendearen hasieran, Leonardo da Vincik, historiako jeniorik garrantzitsuenetarikoak (arkitekto, eskultore, margolari, biologo, musikari, filosofo, idazle eta ingeniaria), gerora bihurgarri izango ziren diseinuak garatu zituen. Airea baino astunagoa izanik hegan egin zezaketen hiru tramankulu asmatu zituen: planeagailua, helikopteroa eta ornikopteroa (txoriek bezala mugi zezakeen makina). Halaber, Galileo ikerketa esperimentalaren aitzindaria izan zen. Historian zehar, hegan egiteko gailuen diseinuak burutu ziren, gehienek porrot egin zuten, baina airea menperatzeko eta hegan egiteko ametsa bete zen, gero eta azkarrago eta urrunago. Aitzitik, gizadia hegan egiteaz ez zen konformatzen eta bere muga zeruaz gaindi ezarri nahi zuen, espazioan alegia.
Astronautikak arazo ugari mahaigaineratu zituen. Lurraren erakarpena gainditzeko zailtasuna zen oztopo nagusia, arazoari aurre egiteko ibilgailuaren abiadurak infinitutik Lurrera jausten den gorpu batek hartzen duen abiadura adina behar zuen. Ihes egiteko abiadura segundoko 11.200 metrokoa da, hots, 40.320 km/h. Jaurtitutako ontzi batek 8.000 m/s-ko abiadura gainditzea lortzen ez badu Lurrera jausiko litzateke. 8.000 m/s-ko abiadura gainditzean ihes egite-abiadura gutxiago bada, ontzia ez litzateke jausiko Lurrera, baina ez luke bere erakarpenetik ihes egingo planetaren indar zentrifugoak bere grabitatearen eragina orekatuko baitzuen, horrenbestez bere orbitan iraungo luke (8.000 m/sg gutxiengo abiadura da satelite bat orbitan jarri ahal izateko).
8.000 m/s baino gehiagoko abiadurarekin orbitak eliptikoak bihurtzen dira. 11.200 m/s-ko abiadurarekin ontziak Lurreko erakarpena gaindituko zuen horretatik erabat aske geratuz. Atmosferatik doazen hegazkinek euren eragile eta hegoei esker maniobratzen dute ibilgailu bera grabitatearen indarrari eutsiz airean. Haatik, espazio ontzi batek ezin du erabili hegorik bere burua eusteko espazioan airerik ez dagoelako. Altueran mantentzeko. orbitan sartu behar da, horretarako hegoen ordez koheteak behar dira ontzia bultzatzeko eta maniobra dezan.
K.a. XVII. mendean Txinan lehenengo suziriak asmatu ziren bolbora erregai solido gisa erabiliz. Ikatza, sulfuro eta gatzaren nahasketa erabiliz banbu-kanaberak betetzen ziren eta jaiegunetan zeremonial suen legez botatzen ziren. 1405ean txinatarrek suziriak eta bolbora erabiltzen zituzten defentsarako armatzat. Esaterako, 1258an mongolek suziriak erabili zituzten Bagdad erasotzeko. Gerora, Luis IX.a Frantziako erregearen armadak erabili zituen. 1300an suziria Europako herrialdeen armategietara hedatu zen, eta edozein gudatan erabiltzen hasi ziren, Orleansen Ehun Urteko Gerran, besteak beste. Horrela, pixkanaka euren irismena eta hegaldiko egonkortasuna hobetzen joan zen.
The Passage (1979ko filma)
The Passage (euskaraz Igarobidea) 1979ko J. Lee Thompson ingeles zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. 1976ko Bruce Nicolaysen idazlearen  Perilous Passage ("Igarobide Arriskutsua") eleberrian oinarritua dago, gidoia ere berak idatzi zuen. Anthony Quinn, James Mason, Malcolm McDowell, Patricia Neal eta Christopher Lee aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945). Frantziako Erresistentziak euskal artzain bati (Anthony Quinn) Frantziatik Espainiara naziengandik ihesi doan eta zientzialari nabarmena den Bergson irakaslea (James Mason) eta haren familia Pirinioetako mugaz bestalde igaro ditzan eskatuko dio. Bidea arrisku ugariz betea egongo da: Pirinioak igarotzeko zailtasunei Bergsonen emaztearen (Patricia Neal) gaixotasuna gehituko zaio. Baina okerrena Von Berkow (Malcolm McDowell) SSko alemaniar ofizial ankerrak eta bere soldaduek muga igaro ez dezaten atzetik gupidagabe jarraituko dituztela da.
Gjirokastër konderria
Gjirokastër konderria (Qarku i Gjirokastrës) Albaniako konderrietako bat da.
Konderriaren hiriburua Gjirokastër da.
Banaketa administratiboa
2000. urtera arte, Gjirokastër konderria hiru barrutitan banaturik zegoen: Gjirokastër, Përmet eta Tepelenë. 2015etik aurrera zazpi udalerri ditu barnean: Dropull, Gjirokastër, Këlcyrë, Libohovë, Memaliaj, Përmet eta Tepelenë. 2015 baino lehen, hurrengo 32 udalerriak ziren:
9 erradikala
9 erradikala ("pertsona") bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Kangxi Hiztegian 794 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.
Saint-Félix-de-Tournegat
Saint-Félix-de-Tournegat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Félix-de-Tournegat udalerrian erroldatutako biztanleak 134 ziren. Familiak 51 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 68 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 66 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Chapelle-Saint-Florent
La Chapelle-Saint-Florent Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chapelle-Saint-Florent udalerrian erroldatutako biztanleak 1.122 ziren. Familiak 450 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (62 bakarrik bizi ziren gizonak eta 58 bakarrik bizi ziren emakumeak), 132 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 161 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Félix-de-Tournegat
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
La Chapelle-Saint-Florent
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saint-Félix-de-Tournegat
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Félix-de-Tournegat udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Kildare konderria
Kildare konderria (gaeleraz Contae Chill Dara) Irlandako ekialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 1.693 km2-ko azalera dauka eta 210.312 biztanle zituen 2011an. Naas/An Nás dauka hiriburu.
La Chapelle-Saint-Florent
Etxebizitza
2007an 506 etxebizitza zeuden, 451 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 455 etxeak ziren eta 45 apartamentuak ziren. 451 etxebizitza nagusietatik 310 bere jabearen bizilekua ziren, 136 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 338 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 212 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 184 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Béthencourt-sur-Mer
Béthencourt-sur-Mer Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Kildare konderria
Natura
Liffey, Boyne eta Barrow ibaiek zeharkatzen dute konderria. Zingira eta aintzira ugari daude, Pollardstown Fen esate baterako, 1986an Natur Erreserba izendatu zena.
Saint-Félix-de-Tournegat
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Chapelle-Saint-Florent
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 690 ziren, horien artean 523 aktiboak ziren eta 167 inaktiboak ziren. 523 pertsona aktiboetatik 471 lanean zeuden (275 gizon eta 196 emakume) eta 54 langabezian zeuden (22 gizon eta 32 emakume). 167 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-Saint-Florent udalerrian 493 unitate fiskal zeuden, 1.237,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.577 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean La Chapelle-Saint-Florent udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.176 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sun City (Kansas)
Sun City Kansasko hiri bat da. Barber konderrian kokatua dago. 2010ean 53 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Béthencourt-sur-Mer
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 436 etxebizitza zeuden, 403 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 424 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 403 etxebizitza nagusietatik 288 bere jabearen bizilekua ziren, 101 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 22 etxek bi zituzten, 72 etxek hiru zituzten, 108 etxek lau zituzten eta 199 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 191 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 155 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 667 ziren, horien artean 461 aktiboak ziren eta 206 inaktiboak ziren. 461 pertsona aktiboetatik 409 lanean zeuden (223 gizon eta 186 emakume) eta 52 langabezian zeuden (24 gizon eta 28 emakume). 206 pertsona inaktiboetatik 92 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 65 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Béthencourt-sur-Mer udalerrian 391 unitate fiskal zeuden, 1.013,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.564 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 5 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 iturgina eta 3 argiketariak.
2000. urtean Béthencourt-sur-Mer udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kildare konderria
Natura
Aipatzekoa da era berean Bog of Allen izeneko zohikaztegia, zingira batetatik sortua eta 958 km² dituenez ondoko konderrietara ere zabaltzen dena. Konderriaren %5a baino ez du basoak estaltzen.
Aipatzekoa da era berean Curragh lautada zabala, abeltzaintzarako eta bereziki zaldi hazkuntzarako eremu egokia dena.
Hiriak eta herriak
2011eko erroldaren arabera honako herri hauek dira handienak.
Historia
Cill Dara monasterioa k.o. 490 urtean sortu zen, eta honek abiarazi zuen inguruko historia. 738 urtean Uí Dúnlainge leinuak Leinsterreko Erregetza eskuratu zuen. Hala ere 750 inguruan hiru dinastia eratu ziren eta Erregetza errotatiboa izan zuten 1050 ingururarte. 833 urtetik aurrera gainera vikingoen erasoak hasieran eta asentamenduak ondoren etorri ziren.
1171ean normandiarrek Irlanda inbaditzean Kildare erasotu eta erabat suntsitu zuten. Kildareko konderria eratu eta William Marshallen laugarren alaba zen Sybillari eman zizkioten lurrak. Ordurako ordea Sybillia hila zen eta konderriak jaberik gabe "Liberty of Kildare" ezizena hartu zuen 1297an William de Vesci ingelesak eskuratu zuen arte.
Muga arazo handiak izan zituen King's County (Offaly) eta Queen's County (Laois) konderriekin mendeetan zehar eta gaur egungo mugak 1836an ezarri ziren.
Ekonomia
Kildare da Dublinen ondoren Irlandako konderririk aberatsena. Curragh lautadak garrantzi ekonomiko handia izan du, Irlandako zaldi haztegien gehiengoa esate baterako bertan dago. Irlandako Armadaren egoitza handiena ere bertan dago.
Azken urteetan Europako industria elektroniko ugari ere bertan ezarri da (Intel eta Hewlett Packard) bai eta farmazia konpainiak ere (Pfizer).
Allenwood eta Timahoeko zohikaztegiak ere garrantzitsuak dira.
Kirolak
Kildare ezagun bihurtu duen kirola zaldi-lasterketak izan dira. Guztien artean hiru lasterketa nabarmentzen dira: The Curragh horse-racing, Punchestown Racecourse eta Naas Racecourse.
Bestalde Futbol gaelikoa ere jarraitua da. Kildare GAA taldeak lau aldiz irabazi du All-Ireland Senior Football Championship txapelketa nagusia, nahiz eta azken garaipena 1928 urtekoa den.
Golfak ere garrantzia badu eta K Club zelaiean 2006ko Ryder Cup jokatu zen.
The Karate Kid (2010eko filma)
The Karate Kid (euskaraz Karate Mutila, 2010eko Harald Zwart herbeheerear-norvegiarrak zuzendutako borroka arteetako film bat da. Jackie Chan, Jaden Smith eta Taraji P. Henson aktoreek antzeztu zuten.
The Karate Kid frankizia osatzen duten filmeetako bat da, alegia, 1984ko izenburu berdineko film ospetsua eta The Karate Kid, Part II (1986), The Karate Kid, Part III (1989) eta The Next Karate Kid (1994) filmeen jarraipena.
Argumentua
Dre (Jaden Smith) Detroiteko afroamerikar mutikoa sakteboard zalea eta haren Sherry (Taraji P. Henson) ama ezkongabea lan gaiengatik Pekinera bizitzera joan dira. Eskolan, Dre mutikoa Meiying (Wenwen Han: Meiying) txinatar neskatoaz maiteminduko da, baina bertako Cheng (Zhenwei Wang) kankailuak eta bere kideek Dreri jazarpena eta bizitza ezinezkoa egingo dio, halere Dredek bere erasotzaileetatik defendatzeko Han jaunaren (Jackie Chan) laguntza baliagarria izango du, haiei aurre egiteko borroka arteetako ikastaroak irakatsiko baidizkio.
Stepan Bandera
Stepan Andriovitx Bandera (Степан Андрійович Бандера, Stepan Andrijowycz Bandera; Staryi Uhryniv, Galitzia eta Lodomeriako Erresuma, Austria-Hungariako Inperioa, 1909ko urtarrilaren 1a - Munich, 1959ko urriaren 15a) ukrainar eskuin muturreko politikaria izan zen. Ukraniar ultranazionalisten lider eta ideologoa izan zen eta Ukrainako Nazionalisten Erakundea zuzendu zuen.
Austria-Hungaria desegin ondoren, Galitzia Polonian jaio zen. Bandera erradikalizatu egin zen eta hainbat erakunde nazionalista sortu zituen. 1934an Bronislaw Pieracki barne ministro poloniarraren hilketa planifikatzeagatik heriotza-zigorra ezarri zioten. 1939an ihes egin zuen espetxetik, Alemaniak Polonia inbaditu ondoren, eta alemaniarrek okupatutako eremuan babestu zen. Alemaniak Sobietar Batasuna inbaditu ondoren, 1941eko ekainaren 30an Ukrainako Estatua Berrezartzeko legea idatzi zuen.
Gestapok Sachsenhausenera bidali zuen, deklarazioa baliogabetzeari uko egin ziolako. 1944an askatua, Mendebaldeko Alemanian bizitzen geratu zen. Han komunisten aurkako erakundeekin eta mendebaldeko gobernuekin lan egin zuen. 1959an erail zuten Munichen KGBko agenteek.
Jindřichov (Bruntálgo barrutia)
Jindřichov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.267 biztanle ditu eta 34,7 kilometro koadroko azalera. Bruntálgo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
La Tala
La Tala Salamancako udalerria da, Béjar eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 117 biztanle zituen.
Jindřichovice (Jihlavako barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1499 urtean egin zen.
Erronkariko zubia
Erronkariko zubia Erronkariko ibaxako Erronkari udalerrian zubi bat da, Ezka ibaiaren gainean.
Non dago Mikel?
Non dago Mikel? Amaia Merino eta Miguel Angel Llamasek idatzitako eta zuzendutako dokumentala da, 2020an ekoiztua. Urte hartako Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten. 25 urte pasa eta gero, Mikel Zabalzaren auziaren erantzuna erakutsi nahi izan dute, galdera bat luzatuta ere.
Dokumentalaren material estrarekin, Galdutako Objetuak websaila ere zabaldu da. Haren gaineko informazio osoa https://mikelzabalza.eus/ webgunean aurki daiteke.
2021eko otsailaren 26an, zinema-aretoetan estreinatu zen, eta, lehendabiziko astea pasa aurretik, ikusienen artean kokatu zen.
Paraliparis atramentatus
Paraliparis atramentatus Paraliparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Non dago Mikel?
Egileek nahiz Mikel Zabalza ren familiak aitortu dutenez, estreinaldiak lortu du torturaren kutxa berriro irekitzea. Euskal Herria n, baita Espainia n ere. Izan ere, Madrilgo estreinaldian, Espainiako Gobernuko presidenteorde Pablo Iglesias ek eta Berdintasun ministro Irene Montero k parte hartu zuten. Pablo Iglesiasek esan zuen Espainian torturatu dela eta hori Espainiako demokraziarentzat lotsagarria dela.
Estreinaldiaren aste berean, Mikel Zabalza Intxaurrondo n torturatuta hil zutela frogatzen duen grabazio bat zabaldu zuen 'Público'k. 'Non dago Mikel?' dokumentalerako lanetan topatu zuten audioa, entzun gabea zen. Audioan, gainera, Gómez Nieto Guardia Zibileko kapitainak dio atxilotu bat ia hil arte torturatu zutela, 18 lagun zeuden atxilotuta sarekada hartan.
Testuinguru horretan, Nafarroako Torturatuen Sareak torturaren kontrako manifestazioa antolatu du Iruñean, martxoaren 7an, hain zuzen; grabaketa zahar hark mahai gainean paratu du oraindik argitu eta garbitu gabeko auzia. Bertan, besteak beste, Mikel Zabalzaren senideek parte hartu zuten.
(FICG) Guadalaja rako (Mexiko) Nazioarteko Zinemaldiaren 36. edizioko Sail Ofizialean lehiatuko da 2021eko urrian. Bestalde, dokumentalak hasiera eman die Bilbo ko Zinexit topaketei. Horren ondoren, Ipar Euskal Herriko zinema-aretoetara iritsi da.
Filmak AtlantiDoc Saria ere irabazi du Uruguai ko Nazioarteko Zine dokumentalaren jaialdian.
2022aren irailaren 11n, TV3 ek hilaren telebistaz lehen aldiz eman zuen, 'Sense ficció' saioaren barnean, 65 minutuko bertsioan, katalanezko azpidatziekin.
Sinopsia
Filmak 1985ean Mikel Zabalzari gertatu zitzaiona kontatzen du: Guardia Zibilak ETAko militante batekin nahasi eta atxilotu zuen, eta desagertuta eman zituen hogei egun. Desagerpenaren aurrean, erantzun bila jo zuen gizarteak, askotariko bertsioak baitzeuden gertatutakoaren inguruan. Bertsio ofizialaren arabera, bere buruaz beste egin zuen gazteak, Guardia Zibilari zulo baten berri ematera zihoala. Bidasoa ibaian agertu zen Mikelen hilotza, eta gertaera hark izugarrizko anabasa sortu zuen euskal gizartean: protesta ugari eta eztanda sozial handiak eragin zituen.
Saint-Aubin (Essonne)
Biztanleria
2007an Saint-Aubin udalerrian erroldatutako biztanleak 641 ziren. Familiak 244 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 265 etxebizitza zeuden, 249 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 226 etxeak ziren eta 38 apartamentuak ziren. 249 etxebizitza nagusietatik 202 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 18 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 178 etxek bost zituzten. 219 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 172 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 473 ziren, horien artean 356 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 356 pertsona aktiboetatik 329 lanean zeuden (174 gizon eta 155 emakume) eta 27 langabezian zeuden (15 gizon eta 12 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Aubin udalerrian 276 unitate fiskal zeuden, 742,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 35.495 euro zen.
Carl Czerny
Carl Czerny (Viena, 1791ko otsailaren 21a - ibidem, 1857ko uztailaren 15a) austriar musikagile, irakaslea eta piano-jotzailea izan zen. Txekiar jatorriko izan zen. Hiru urterekin hasi zen pianoa jotzen eta zazpirekin musika konposatzen. Beethovenen ikaslea izan zen 1801etik 1804ra eta musikagile alemaniarraren obra batzuk estreinatu zituen. Czerny irakaskuntzan aritu zen eta bere ikasleen artean Liszt izan zuen. Pianorako lezioak oraindik erabiltzen dira. Mila musika-lan baino gehiago konposatu zituen.
Saint-Aubin (Essonne)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 96 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 23 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 25 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Hezkuntza berezi
Hezkuntza berezia hezkuntza premia bereziak dituzten pertsonekin burutzen dena da, gaigabeziak (fisikoak, psikikoak edo zentzumenezkoak), aparteko ahalmenak, ezaugarri kultural bereziak edo egoera sozioekonomiko larrian izateagatik. Historian zehar, gaigabeziak dituzten haurrak eskola arruntetik baztertuak izan baziren ere, egungo hezkuntza politikek haur horiek beste haurrekin batera eskolaratu eta hezitzearen aldekoak dira, euren gizarteratzea ahalbidetzeko. Eskolaz haraindi, hezkuntza bereziak familiaren baitan eta gizartean ere jardun behar du.
Hezkuntza bereziaren historia
XIX. mendera arte ez behar bereziak zituzten eta haur gaigabetuak zorigaiztotzat jo eta abandonatuak izaten ziren. Salbuespen moduan, Ponce de León espainiar fraidea da, XVI. mendean haur gormutuei komunikatzeko metodoa asmatu zuena. Juan Pablo Bonet espainarrak, berriz, haur itsuentzako alfabetoa asmatu zuen XVII. mendean. Jacob Rodríguez Pereirek berriz zeinu hizkuntza bat garatu eta makina aritmetiko bat asmatu zuen. Baina hezkuntza bereziari lehenengo funtsezko ekarpena egin eta hezkuntza bereziaren aitzindaritzat jotzen den pertsona Jean Itard izan zen, 1799 urtean haurren atzerapena irakaskuntza metodo egokien bitartez gainditu daitekeela baieztatu eta basoan bakarrik hazitako Victor Aveyrongoa haurra heziz frogatu zuena. Aurretik, John Locke filosofoaren baieztapenak daude, gizakiak berezko izaerarik eduki ez eta bizitzan hezitzen dela adierazi zuena.
Saint-Aubin (Essonne)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fartlek
Fartleka (abiadura-jaia) abiadura-ariketetan oinarritzen den entrenamendu-sistema da, Gösta Holmer suediarrak asmatu eta garatu zuena. Ondoren, fisiologo askok bereganatu du Fartlek sistema.
Fartleka eremu irregularretan egin ohi da, eskuarki aurreikusitako ibilbiderik jarraitzen ez delarik. Fartlekariak, haien senari jarraiki, abiadura eta intentsitatea aldatzen joaten dira.
Cynops orphicus
Cynops orphicus Cynops generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
La Vellés
La Vellés Salamancako udalerria da, La Armuña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 565 biztanle zituen.
Vanessa Ferlito
Vanessa Ferlito (Brooklyn, - ) aktore estatubatuarra da. Italiar jatorrikoa den arren, normalean pertsonai hispanoak antzezten ditu.
Aviceda jerdoni
Aviceda jerdoni Aviceda generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Loco por ella
Loco por ella 2021eko Dani de la Orden kataluniar zinema zuzendariaren film komikoa da.