cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Primarette
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Felix Zubia
Irrati-saioak
Euskadi Irratiko Osasun etxea saioan Felix Zubia medikuak entzuleen zalantzak argitzen saiatzen da igandero. Gaixotasun bakoitzaren nondik norakoak azaltzen ditu medikuak bere kontsultan Arantza Arza kazetariaren laguntzaz.
Dibulgazio-artikuluak
Osasun-zientziez euskaraz argitaratzen den Osagaiz aldizkari akademikoan kolaboratzailea da. Bi elkarteren artean egiten dute aldizkaria: Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea (OEE) eta Udako Euskal Unibertsitatea (UEU).
Medikuntzaz, soziologiaz, kirolaz eta euskaraz idatzi dituen artikuluetako batzuk dira hauek:
Prentsako iritzi-artikuluak
Berria egunkarian kolaboratzailea da eta hainbat igandetan iritzi-artikuluak plazaratzen ditu. Covid-19 pandemia-garaian zutabe hori erabili du maiz Ospitaleko Zainketa Intentsiboetako Unitatean (ZIU) bizi izan dute itoaldia deskribatzeko, baita gizarteari eta erakundeei ardurazko jokaerak eta neurriak eskatzeko.
Primarette
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Primarette udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 848 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Banda band
"Banda Band" Oskorri musika talde euskaldunak 2007an argitaratutako diskoa da, hirugarren zuzenekoa.
15. eta 25. urteurrenak ospatu ondoren, 35. urtemuga zela-eta lan hau kaleratu zuten, Bilboko Udal Bandarekin batera egindakoa eta Arriaga Antzokian 2006ko abenduaren 15, 16 eta 17an emandako kontzertuetan grabatutakoa.
Nacho Vidal
Nacho Vidal, benetako izenez Ignacio Jordà González, (Mataró, Katalunia, 1973ko abenduaren 30a) pornografia antzezlea da.
Umea zenean, Enguerara joan zen bizitzera. Bartzelonako gauean lanean hasita, 1998an Rocco Siffredik Hollywooda eraman zuen. Bere ibilbidean 350 film baino gehiago egin ditu.
Rhinotyphlops feae
Rhinotyphlops feae Rhinotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Teknologia
Teknologia, grezierazko τεχνολογος-tik, tekne (τεχνη, "zientzia, arte, edo lanbide") eta logos (λογος, "jakintza-multzoa") hitzez osatuta dago. Hainbat definizio dituen arren, kontzeptu zabalenean, espezie batek modu sistematiko eta arrazionalean behar edo arazo praktikoei erantzuteko ebazpen teknikoak deskribatu, azaldu, diseinatu eta aplikatzea ahalbidetzen duen zientifikoki antolatutako jakintza-multzoari deritzo teknologia.
Teknologia, era logiko eta ordenatuan aplikaturik, gizakiari bere ingurune material edo birtuala aldatzeko aukera ematen dioten ezagutzen eta tekniken multzoa da, bere beharrak asetzeko, hau da, konponbide erabilgarriak sortzeko pentsamendu eta ekintzarako prozesu konbinatua.
Teknologiak gizakiok gure ingurunea aldatzeko dugun nahiari eta borondateari erantzuten dio, gure desioak asetzeko modu berriak eta hobeak bilatuz gure inguruko mundua eraldatzeko. Teknologiaren motibazioa identifikatutako beharrak edo nahiak asetzea da, jarduera teknologikoa garapena, diseinua eta exekuzioa da eta azken produktua ondasunak eta zerbitzuak edo metodoak eta prozesuak dira.
Elkarren artean oso desberdinak diren teknologia asko dauden arren, ohikoa da teknologia singularrean erabiltzea guztien multzoari edo horietako bati buruz hitz egiteko. Teknologia hitza teknologia guztien jakintza komunak aztertzen dituen diziplina teorikoari ere badagokio, eta testuinguru batzuetan, berriz, hezkuntza teknologikoari, teknologia garrantzitsuenak ezagutzeko eskola-arloari.
Teknologiek modu nabarmenean aldatzen dute gizakiak zein beste animalia-espezie batzuk beren ingurune naturala kontrolatu eta moldatzeko duten ahalmena. Gizakiaren kasuan, teknologiaren erabilera natur baliabideak tresna sinple bihurtzean hasi zen, historiaurrean. Sua kontrolatzeko abilezia jauzi garrantzitsua izan zen, janari-iturriak asko zabaldu baitzituen, eta gurpilaren asmakizunak ondasunak urrunago garraiatzeko eta mugikortasuna handitzeko aukera eman zuen. Berrikiago izandako garapen teknologikoek, esaterako telefonoak, hedabideek edo internetek, komunikaziorako mugak asko murriztu dituzte eta eskala planetarioko elkarrekintzak sortzea ahalbidetu dute.
Hala ere, teknologia guztiak ez dira helburu baketsuetarako garatu: gero eta ahalmen suntsitzaile handiagoa duten armak sortu baitira, adibidez.
Hala ere, teknologia ingurumena babesteko ere erabil daiteke, gizartearen behar gero eta handiagoak modu jasangarrian konpontzeko irtenbide berritzaile eta eraginkorrak bilatuz, planetako baliabide natural eta energetikoak agortu edo degradatu gabe edo gizarte-desberdintasunak areagotu gabe. Giza teknologia batzuek izugarrizko aurrerapena ekarri dute milaka milioi pertsonaren bizi-estandarretan eta -kalitatean, eta, aldi berean, ingurumena hobeto zaintzea lortu dute.
Teknologiak era guztietako ekintza sistematikoak biltzen ditu, gauzak eraldatzea helburu dutenak, hau da, teknologiaren helburua gauzak egiten jakitea eta zergatik egiten diren jakitea da. Teknologia giza jarduerarekin lotzeko joera dago. Hau ez da guztiz zuzena, beste hainbat animalia-espeziek ere teknologia jarduerak garatzen baitituzte. Beste joera bat, teknologia gizakiek erabiltzen dituzten produktuekin soilik lotzea da, produktu konplexuak orokorrean. Prozedura eta metodo teknikoek eta tresnek ere teknologia osatzen dute, hala nola, jantziek, produktu sinpleek, idazkerak, komunikazio-teknikek, abeltzaintzak, nekazaritzak, apaingarriek, eta abar.
Butlersbridge
Butlersbridge (Droichead an Bhuitléaraigh) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 182 biztanle zituen.
Teknologia
Gaur egun, teknologia-aro esanguratsu batean gaude, ondasunen ekoizpena eta merkaturatzea nagusi diren garai historikoa, eta energia-faktoreak zeregin garrantzitsua du.
Zientzia eta Teknologiaren arteko lotura
Zientziaren eta teknologiaren motibazioa, jarduera eta produktuak desberdinak dira. Zientzian, motibazioak inguruko mundua eta harekin zerikusia duten fenomenoak arrazionalki ezagutu eta ulertzeko nahiari erantzuten dio. Jarduera zientifikoa ikerketa da, eta emaitza, aldiz, ezagutza zientifikoa.
Nahiz eta teknologiak ezagutza zientifikoak erabiltzen dituen, esperientzian ere oinarritzen da, askotan ezagutza enpirikoak erabiliz eta beste faktore asko kontuan hartuz, hala nola, eraikuntzaren edo industria-ekoizpenaren alderdi praktikoak, ekoizpen moduak eta bitartekoak, egingarritasun ekonomikoa, produktua erabiltzailearen ohituretara egokitzea, produktuak jendearengan izan dezakeen onarpena, etab.
Zientziak ere teknologia erabiltzen du, beharrezkoa baita ikerketan aurrera egiteko. Ezin da garapen teknologikorik egin ezagutza zientifikoetan aurrera egin gabe, ezta zientzia egiterik ere ikerketarako behar diren ekipo eta sistemen ekarpenik gabe. Harremana, beraz, ez da menderakuntzakoa, osagarritasunekoa baizik. Gaur egungo munduan, Zientzia eta Teknologia interdependentzia-erlazio oso handi batek lotzen ditu, baina bati eta besteari lotutako jarduerak funtsean desberdinak eta elkarren osagarriak dira.
Berrikuntza teknologikoa
Berrikuntza teknologikoak aberastasuna edo gizarte-ongizatea sortzea du helburu, sistema ekonomikoan ezagutza teknologikoaren aplikazioan oinarritutako produktu, zerbitzu edo ekoizpen-prozesu berriak plazaratuz.
Gizateriaren bilakaeran zehar berrikuntza tekniko ugari izan dira. Hain zuzen ere, berrikuntza horietako batzuk erabiltzen dira bilakaera horren etapa nagusiak identifikatzeko. Gaur egungo ekonomia-jardueraren ezaugarri berezietako bat berrikuntza teknologikoek (ezagutza zientifikoan oinarrituak eta industria-testuinguru batean ezarriak) hartu duten garrantzia da, hain zuzen ere, aberastasun eta ongizate-iturri nagusietako bat.
Urtetan pentsatu izan da berrikuntza teknologikoa prozesu lineala dela, ideia berri bat sortzetik hasi (asmakuntza) eta produktu edo prozesu berri baten hedapen sozialean amaitzen dena (merkaturatzea). Kontzepzio hau aldatu da eta egun, berrikuntza teknologikoa oso prozesu konplexutzat ulertzen da, non etengabeko berrelikatze eta elkarreraginak agertzen diren izaera desberdineko faktore askorekin. Nolanahi ere, berrikuntza teknologikoaren funtsezko elementu gisa mantentzen da ezin dela bereizi ezagutza teknologiko berrien (hau da, oinarri zientifikoa eta sistematikoa dutenak) ekoizpen edo asimilatzetik eta produktu eta prozesu berrien diseinu, gauzatze, merkaturatze eta zabaltzetik.
Berrikuntza teknologikoaren prozesuaren hiru une nagusi bereizten dira:
Teknologiaren inpaktuak
Teknologiak aukeratzeak, garatzeak eta erabiltzeak askotariko eraginak izan ditzake giza zereginaren arlo guztietan eta naturan. Gai horretako lehen ikertzaileetako bat McLuhan izan zen, eta teknologia partikular bakoitzari buruz erantzun beharreko lau galdera hauek planteatu zituen:
Galdetegi hau zabaldu egin daiteke jarduera teknologiko bakoitzak pertsonengan, haien kulturan, gizartean eta ingurumenean dituen eraginak, positiboak edo negatiboak, hobeto identifikatzen laguntzeko:
Teknologia eta generoa
Zientza, Teknologia eta Gizartea (ZTG) azterlanen helburu nagusia zientzia eta teknologiaren garapenak gizarteko arazoekin duten erlazioa aztertzea da. ZTG ikerketek ondorioztatzen dute zientziaren eta teknologiaren garapena ezin dela ulertu baldintzatzaile politiko, sozial, ekonomiko edo kulturaletatik kanpo.
Zientzia, teknologia eta generoari buruzko azterketek helburu politikoa partekatzen dute: praktika zientifikoan islatzen diren sexismoaren eta androzentrismoaren kontrako jarrera. Azterketa mota hauek filosofia orokorrak, pentsamendu politikoak eta zientziaren filosofiak ezarritako bideei jarraituz hainbat modu sofistikatuetan garatu dira, baina denek onartzen dute mugimendu feministaren bigarren olatuan dutela zoru komuna, 60ko eta 70eko hamarkadetako emakumearen askapen-mugimenduari lotutakoa.
Zientzia eta teknologiari buruzko eztabaida feminista zientzietan emakumeen urritasunaren kontzientzia hartzetik hasten da, eta garrantzi epistemologikodun auziak ere hartzen doa, hau da, ezagutzaren aukera eta justifikazioari eta subjektu kognitiboaren rolari buruzkoak. Garapen historiko hori ez da gainditu den prozesua, diskriminazio azterketek funtsezko funtzioa betetzen jarraitzen baitute generoari eta jarduera zientifiko-teknologikoari buruzko analisi-espektroan.
Testico
Testico Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Testicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Teknologia
Garapen teknologikoaren mugarri historikoak
Idazkeraren asmakuntzak periodo historikoaren hasiera markatzen du. Ondoren, informazioaren transmisiorako prozesu sistematikoak eta teknologien analisi arrazionalak azkartu egin zuen teknologiaren bilakaera.
NGC 4339
NGC 4339 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Rhoadsia minor
Rhoadsia minor Rhoadsia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Elgeako parke eolikoa
Elgeako parke eolikoa edo Elgeako zentral eolikoa Euskal Herriko parke eoliko bat da, izen bereko mendilerroaren eta Urkillaren gainaldean dagoena. 1999. urteko abuztuaren 23an adostu zuten zentral eoliko hori egitea Iberdrolak, Energiaren Euskal Erakundeak eta Eolicas de Euskadi sozietate anonimoak. Sei hilabetean eraiki zuten, Araba eta Gipuzkoa arteko mugan, Barrundia, Donemiliaga, Oñati, Eskoriatza eta Aretxabaleta udalerrien lurretan. Guztira 7 hektarea ditu hartuta, Aizkorri-Arazko natura parkearen barruan, eta 40 errotek osatzen dute Elgeako zentral eolikoa: 27 Araban eta 13 Gipuzkoan.
Zentral eolikoa eraikitzearen aurka mugimendu zabala izan zen, ingurumenari —bereziki paisaiari— kaltea eragingo ziola eta. Talde ekologistek behin eta berriro salatu dute zentral eolikoa Aizkorri-Arazko natura parkea izendatu eta gero eraiki izana; izan ere, natura parkea lehenago izendatu izan balitz, zentral eolikoa ezingo zatekeen eraiki, ingurune horretako paisaia hondatzen duelako.
Energia kantitatea
Elgea-Urkillako zentral eolikoak 66 milioi kW·h ekoizten ditu; 100000 lagunentzat behar bezainbeste, alegia. 600 kW-eko aerogeneradoreek 690 V-eko tentsioan sortzen dute elektrizitatea eta gero 690 V horiek 20 kV-etara bihurtzen dira, dorre guztiek duten 0,69/20-ko transformadoreari esker. Errotak elkarri lotuta daude, tentsio ertaineko hiru sare eratuz, eta sare horiek sorgailua eta transformadorearen azpiestazioa lotzen dituzte. Azpiestazio hori 40. errotatik 1,5 kilometrora dago, eta tentsioa handitzen du, 220 kV-ra hel dadin. Azkenik energia hori Gasteiz-Itxaso sarean jartzen da, eta Arabari eta Gipuzkoako herri batzuei energia elektrikoa ematen zaie.
Ingurumenaren gaineko eragina
Espainiako Ingurumen Ministerioak aztertu zen Elgea-Urkillako parke eolikoak ingurumenaren gainean izango zuen eragina. Elgeako parkeak azterketa hau gainditu zuen, baina gobernuak ingurumen baldintza batzuk betetzera behartu zituen. Horietako bat generadorearen azpiestazioa haranaren hondoan jartzea izan zen. Elgea mendizerrako parke eolikoko aerogeneratzaileak eta azpiestazio transformatzailea elkarren artean estekatzeko lineak aldatzea 224.999.588 pezeta kostatu zen.
Amidon (Ipar Dakota)
Amidon Ipar Dakotako hiri bat da. Slope konderrian kokatua dago. 2010ean 20 biztanle zituen, 1.66 kilometro koadrotan banatuta.
Justian
Justian Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Justian udalerrian erroldatutako biztanleak 94 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 59 etxebizitza zeuden, 41 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 56 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 41 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 3 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Starr (Hego Carolina)
Starr Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Anderson konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Justian
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 50 ziren, horien artean 40 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 40 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (22 gizon eta 16 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Justian udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Binil alkohol
Binil alkohola edo etenola (IUPAC: etenol) enolik sinpleena da. Bere formula kimikoa C2H3OH (H2C=CHOH) eta bere CAS zenbakia 557-75-5 dira. Egoera normalean, azetaldehidoan tautomerizatzen du.
Jenna Jameson
Jenna Jameson, benetako izenez Jenna Marie Massoli, (Las Vegas, 1974ko apirilaren 9a - ) estatubatuar aktore porno ohi eta zuzendaria da. "Pornoaren erregina"-tzat hartua generoaren artista famatuena da
Film konbentzionaletan ere aritutakoa, hainbat cameo egin ditu.
Roeboexodon geryi
Roeboexodon geryi Roeboexodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Konderri (Txina)
Konderriak (txineraz: 县; pinyineraz: xiàn), Txinako Herri Errepublikako banaket administratiboaren hirugarren mailan dagoen egitura da. Hainan probintzian esaterako, bigarren mailako banaketa dira, prefektura mailako hirien ondoren.
Guztira 1.467 konderri daude Txinako Herri Errepublika osoan, banaketa guztien (2.861 daude guztira) erdia inguru.
Konderri autonomoak
Konderri autonomoak, hirugarren mailako banaketa administratiboa dira. Normalean, konderri autonomo baten izendapena, bertan talde etniko jakin bat bizi delako egiten da. Txina osoan 117 daude.
Konderri mailako hiriak
Konderri mailako hiriak, Txinako egitura administratiboaren hirugarren mailako egiturak dira. Gehienak 1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkada bitartean sortu ziren, konderriak ordezkatuz. "Hiri" izena duten arren, gehienak nekazal guneek osaturiko egiturak dira.
Txina osoan mota honetako 374 hiri daude.
Barrutiak
Barrutiak, prefektura mailako hiriak antolatzen diren egituretako bat da. Aginte moduari dagokionez barruti eta konderrien arteko desberdintasuna txikia den arren, normalean barrutiak, gune hiritarragoek osatzen dute, eta konderriak, hirien kanpoaldeko nekazal guneak izan ohi dira.
Txina osoan 852 barruti daude.
Banderak
Banderak Barne Mongolia eskualde autonomoko berezko egitura dira, eta banaketa administratiboaren bigarren maila osatzen dute, Liga eta prefektura mailako hirien atzetik.
Krugovi
Zirkuluak (Кругови/Krugovi) 2013. urtean Srdan Golubovićek zuzendutako filma da, Srđan Aleksićek Bosniako gerran izandako bizitzan oinarrituta.
Istorioa
Zoritxarreko ekintza heroiko batek bost pertsonaren bizitzan eragingo du. Hamabi urte geroago, horietako bakoitzak iraganari aurre egin beharko dio, krisi pertsonalen bitartez.
NGC 4340
NGC 4340 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Canningstown
Canningstown (Baile Chainín) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 559 biztanle zituen.
Sublime (filma)
Sublime 2022ko Mariano Biasin argentinar zinema zuzendariaren drama erromantikoa da.
Sinopsia
Manuelek 16 urte ditu, eta talde batean baxua jotzen du lagunik onenekin. Lagunetako bat Felipe da, Manuelen adiskidea gazte-gaztetatik. Manuelek harreman bat du Azulekin, baina egun batean sentimendu zeharo berria izango du, eta Felipe bestela ikusten hasiko da. Bi adiskideon ohiko egoerak aldatzen hasiko dira.
Bafertisita
Ezaugarriak
Bafertisita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Miren León
María Lourdes León Ruiz (Iruñea, 1975eko ekainaren 7a -) euskal kirolari ohia da, Burlatako Navarro de Lucha klubean judoan aritzen zena.
Europako Txapelketa Junior mailan irabazi zuen 1994. urtean. Hamahiru urte zituela hasi zen judoan, ordu arte egindako gimnastika erritmikoa alderatuta. 52 kilotik beherakoen mailan parte hartzen zuen.
Espainiako txapelduna izan ez ezik, 1999an Munduko Txapelketetan eta 2000an Olinpiar Jokoetan ere hartu zuen parte.
Joko Olinpikoetaz gain, 2000. urtean, sei txapelketetan hiru domina irabazi zituen eta Europako Kopan bigarren postuan sailkatu zen.
Oms
Oms Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arkear
Arkear eona —aurretik Arkeozoiko izenaz ezaguna— denbora eskala geologikoaren banaketa bat da, Kanbriarraurrearen bigarren banaketa geologikoa. Duela 4.000 milioi urte hasi zen, Eon Hadearraren ondoren, eta duela 2.500 milioi urte amaitu, Proterozoikoa hasten denean, 1.500 milioi urteko iraupena izanez. Datak kronometrikoki ezartzen dira, estratigrafian oinarrituta egon beharrean. Behe muga (hasiera puntua) ez du ofizialki ezarri Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak. Antzinako literaturan Hadearra Arkearraren zatitzat hartzen da. Arkear hitza antzinako grezierazko Αρχή hitzetik dator, eta «jatorria» edo «sorrera» esan nahi du.
Anamoose (Ipar Dakota)
Anamoose Ipar Dakotako hiri bat da. McHenry konderrian kokatua dago. 2010ean 227 biztanle zituen, 1.59 kilometro koadrotan banatuta.
Arkear
Ezaugarri nagusiak
Garai honetan lurrazalaren eboluzio bat gertatzen da. Planeta beroagoa zen baina gaur egungo barne-egituraren antza izango zuen dagoeneko eta honek plaken tektonika sortaraziko zuen. Litosfera sortzeko abiadura handiak adierazten duenez jarduera tektonikoa askoz handiagoa zen gaur egun baino. Ozeano dortsalak eta puntu beroak asko ziren eta fosa tektonikoetan er jarduera handia zegoen. Gure planetako lehenengo kontinenteak orduan sortu ziren, puntu beroei loturik ziurrenik, baina jarduera tektoniko handiaren eraginez inoiz ez ziren haundi bihurtu. Gaur egun ditugun kratoien %7-a baino ez dute osatzen.
Oms
Etxebizitza
2007an 242 etxebizitza zeuden, 123 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 105 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 218 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 123 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Steilacoom (Washington)
Steilacoom Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pierce konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oms
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (52 gizon eta 36 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Arkear
Ezaugarri nagusiak
Atmosferan berotegi-efektuko gasek inoizko portzentai handiena zuten. Lurrazalean ur likidoa bazela erakusten duten arro ozeanikoen berri eman digute sedimentazio kimikoaren ondorioz sortu ziren basalto eta sukarriek.
Triplophysa strauchii
Triplophysa strauchii Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Arkear
Arkear harriak
Arkear eonean sortu ziren arrokak magmatikoak izan ziren jatorriz baina gaur egun sedimentu oso metamorfizatuak dira. Graubakak, eskistoak eta gneissak dira gehienbat. Arroka karbonataturik ez dago ia, ozeanoak azidoak izan ziren seinale.
Oms
Diru sarrerak
2009an Oms udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 280,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.227 euro zen.
Arkear
Arkear harriak
Arkera arrokak Groenlandian, Ezkutu Kanadarrean, Ezkutu Baltikoan, Eskozian, Indian, Brasilen, Mendebaldeko Australian eta Hegoafrikan aurkitu dira.
Oms
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Arkear
Biziaren sorrera
Arkearrean sortu zen bizia. Duela 3.500 milioi urtetako estromatolitoak ugariak dira. Pentsatzekoa da bizidun prokariotoak ugariak izango zirela garaiko uretan, baina hauen aztarnak aurkitzea oso zaila da.
Oms
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Arkear
Azpibanaketak
Arkearra lau arotan banatzen da:
Oms
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Oms udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 138 hektarea erabiltzen.
Biota (taxonomia)
Sailkapen zientifiko batzuetan, Biota edo Vitae izaki bizidun guztiak sailkatzen dituen superdomeinua da. Horregatik, batzuetan eztabaida sortzen da sailkapen hau nola zatitu behar den jakiteko, sarri biziaren definizioa bera aldatu eta doitu egiten baita. Bizi estralurtarra ere bertan sailkatu beharko litzateke, noizbait aurkituz gero. Oro har, bizi zelularra Biota superdomeinuaren barnean sartzen da beti. Bizi ez-zelularra aipatzen bada, Biota bitan zatitzen da: Cytota (bizi zelularra) eta Acytota (bizi ez-zelularra).
Historikoki, Mineralia ez zen edozer Biota zen.
Oms
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fleurey
Fleurey Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fleurey udalerrian erroldatutako biztanleak 86 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 53 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 51 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 39 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Fleurey udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Toirano
Toirano Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Juan Ignacio Pérez Iglesias
Juan Ignacio Pérez Iglesias (Salamanca, Espainia, 1960) 1986tik biologian doktorea da, fisiologian katedraduna eta 2004etik 2009ra bitarte Euskal Herriko Unibertsitateko errektorea. Aurretik ere Pello Salabururekin euskara errektoreorde izan zen. Kultura Zientifikoa katedraren arduraduna da, non zientzia dibulgatzeko lau blog sortu dituzten (Zientzia Kaiera, Cuaderno de Cultura Científica, Mujeres con ciencia eta Mapping Ignorance) 2010etik. 2008ko maiatzaren 22an unibertsitateko hauteskundeak galdu zituen hautagai bakarra izanda ere. Arautegiak garai hartan exijitzen zituen boto kopurua lortu ez zituelako. Geroago arautegia aldatu zen horrelakorik ez errepikatzeko.
Ikerkuntzari dagokionez, itsas animalien fisiologian garatu du bere ikerketa jarduna, hainbat ikerketa proiektutan parte hartu duela.
Leioako Zientzia Fakultatean ikasi zuen biologia. Doktorego-tesian molusku bibalbioak aztertu zituen, ea zelan erabiltzen duten energia, hazteko edota ugaltzeko. Unibertsitatean egindako lanarekin batera, bere zientzia-dibulgazioan egindako lana goraipatu egin da.
Aitzindaria euskarazko biologian
Pérez Iglesias aitzindarietako bat izan zen biologian euskarazko testu-liburuak eta materialak idazten. Udako Euskal Unibertsitateko Natur Zientziak saileko sortzaile eta dinamizatzaile nagusietako bat izan zen besteak beste hauekin: Jesus Mari Txurruka, Martxel Aizpurua, Kepa Altonaga, Jose Ramon Aihartza, Arturo Elosegi, Maider Etxaide, Ana Isabel Puente, Jaione Ezkurdia edo Koldo Núñez-Betelu. Anelidoak eta talde anelidianoak izeneko liburua argitaratu zuen 1982an Kepa Altonaga, Jon Benito Iza, eta Juan Carlos Odriozolarekin Udako Euskal Unibertsitatean. Eta hurrengo urtean Moluskuak izeneko liburua Kepa Altonagarekin bakarrik. Azkenaldian Animalien aferak liburua argitaratu zuen 2011n Begoña Urrutiarekin UPV/EHUn.
Idazlanak
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak euskaraz idatzitako 30 lan baino gehiago azaltzen dira, besteak beste 4 liburu eta 13 artikulu.
Goian aipatutako liburuaz gain Unibertsitateaz eta zientziari buruz beste liburu hauek idatzi ditu
Toirano
Mugakideak
Toiranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
No taxation without representation
No taxation without representation ("ez dago ordezkaritzarik gabeko tributaziorik") 1750 eta 1760 urteen artean sortutako leloa da, Hamahiru kolonietako kolonoek agintari britainiarrekiko zituzten kexak jasotzen zituena. Amerikar kolono askok, Britainiar Parlamentuan zuzenean ordezkatuta ez zeudenez, kolonoen gaineko zergen sorrera onartzen zuen edozein lege (azukrearen Legea edo tinbrearen Legea kasu) 1689 ko Bill of Rightsen arabera ilegalak zirela uste zuten. Aipatutakoa AEBtako iraultzeren arrazoi nagusietako bat izan zen.
Iman (modeloa)
Zara Mohamed Abdulmajid (Zara Maxamed Cabdulmajiid, ايمان محمد عبد المجيد; Muqdisho, ), Iman izen artistikoz ezaguna, somaliar jatorriko estatubatuar modelo eta aktorea da, 1970 eta 1980ko hamarkadetan lehendabiziko afrikar supermodelotako bat izan zena.
1975ean Peter Beard estatubatuar argazkilariak ezagutu eta Estatu Batuetara joan zen.
No taxation without representation
Stamp Act
1765ean, Parlamentu britainiarrak Tinbrearen Legea (Stamp Act) bozkatu zuen, edozein motatako dokumentuen gaineko zerga, eskuizkribuak edo inprimakiak, hala nola, notario-eskriturak, kontratuak, fakturak, liburuak, liburuxkak, aldizkako argitalpenak, diploma akademikoak eta abar. Lege honen onarpena kolonoen kexen lehergaietako bat izan zen, dokumentuen gaineko zerga honek prentsa askatasuna erabat mugatzen zuelako.
Lege honi aurre egiteko, hainbat idazki erabili ziren, eta idazki horietan, metropoliari eta kolonien ekonomiari eragingo zizkien kalteak adierazten ziren; horietan, lehen aldiz, Legebiltzarrak mota horretako zergak ezartzeko legitimitaterik ez izatearen argudioa agertu zen, Ipar Amerikako kolonoek ordezkaritzarik ez zutelako. Horrela, “no taxation without representation” kolonoek defendatzen zuten leloa sortu zen. Eztabaida politiko sakona hasieran ordezkaritza parlamentarioa zen, baina laster zabaldu zen subiranotasun-arazo zabalagoetan.
Istilu batzuek eta britainiar ondasunen boikotak, presio politikoarekin batera, lehen ministro berria, Rockinghameko markesa, akta indargabetzeko beharraz konbentzitu zuten. Hau, 1766ko martxoaren 18an lortu zen, baina keinua apur bat baretu egin zen 1766ko Diputatuen Legeari esker, britainiar Parlamentuak kolonia amerikarren gain zuen subiranotasuna eta zergak ezartzeko zuen eskubidea murriztu egin baitzituen.
Jatorria
Esaldi honen jatorria ez da zehatza, esaldiak Irlandan izan dezake jatorria, 1750 aldera. Bestalde, bere sustrai amerikarrak, sarri, James Otis Bostongo politikariari aitortzen zaizkio, honen 1764ko diskurtsoan, "Ordezkaritzarik gabeko zerga tirania da” esaldia agertu baitzen.
Ondorioak
Esaldia britainiarren aurkako lelo bihurtuta, AEBetako iraultzako arrazoi garrantzitsuenetariko bat izan zen, honek ekarri zituen ondorioekin. Horrez gain, printzipio horren garrantzia funtsezkoa izan da gaur egun ezagutzen dugun  zuzenbide konstituzionalaren garapenerako.
Rhinotyphlops schinzi
Rhinotyphlops schinzi Rhinotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Voisines (Marne Garaia)
Biztanleria
2007an Voisines udalerrian erroldatutako biztanleak 92 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 56etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 9 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 50 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (18 gizon eta 15 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2000. urtean Voisines udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Moartea domnului Lăzărescu
Moartea domnului Lăzărescu 2005. urtean Cristi Puiuk zuzendutako filma da.
Istorioa
Lăzărescu jauna, 63 urteko gizon bakartia, gaizki sentitzen hasiko da eta anbulantzia bati deituko dio. Anbulantzia iritsitakoan, paramedikuek ospitalera eramatea erabakiko dute, baina han daudela, beste batera eramatea erabakiko dute, eta gero beste batera… Gaua Lăzărescu jaunarentzako ospitale bat aurkitu ezinik igaro ahala, haren osasuna azkar okertzen hasiko da.
Udal-probintzia
Udal-probintzia edo zuzenean kontrolatutako udalerria (txineraz 直辖市 —pinyineraz zhíxiáshì—, koreeraz 직할시, vietnameraz thành phố trực thuộc trung ương) Txinako Herri Errepublikan, Ipar Korean, Hego Korean, Txinako Errepublikan (Taiwan) eta Vietnamen udalerriek duten mailarik gorena da, probintziaren parekoa.
Txinako udal-probintziak
Gaur egun lau dira Txinako udal-probintziak: Beijing, Tianjin, Shanghai eta Chongqing
Ezaugarriak
Udal-probintziak, hiri handiak izaten dira, askotan probintzia baten azalera izaten dute (Chongqingek, adibidez, 62.500 kilometro koadro ditu). Probintziek bezala, Alderdi Komunistako ordezkaria eta gobernadorea dute, eta prefektura mailako hiri batek baino askoz ere eskumen gehiago.
Ita Rina
Biografia
Ita Rina Divača herrian jaio zen, Austria-Hungariako Inperioan. Lehen Mundu Gerra hasi zenean familia Ljubljanara aldatu zen. Ikasketak bertan egiten ari zela 1926an Miss Esloveniarako hautagai izendatu zuten eta irabazi ez zuen arren bere argazkiak Peter Ostermayer zinegile alemaniarrak eskuratu zituen eta ondorioz 1920 eta 1930 hamarkadetan Alemania eta Txekoslovakiako filmetan aritu zen. 1931an ezkondu egin zen. 1941ean Belgradera mugitu zirenean aktore lana utzi egin zuen. Erlijioa ere aldatu zuen, katoliko izatetik serbiar ortodoxo izatera eta ondoren izena bera ere aldatu zuen, Tamara Đorđević.
Cavanagh (townland)
Cavanagh (Cabhanach) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena.
Stella (Wisconsin)
Stella Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oneida konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Josep Piera
Josep Piera i Rubió (Beniopa, gaur egungo Gandia, 1947ko maiatzaren 30a-) idazle eta poeta valentziarra da, valentzieraz lan egiten duena.
Oso egile emankorra da, eta arlo asko jorratu izan ditu. Mediterraneoko bazterrak ondo ezagutzen ditu, eta arabiera eta italiera ere ikasi izan ditu.
Federica Brignone
Federica Brignone (1990eko uztailaren 14a) Munduko Kopako alpetar eskiatzaile italiarra da. Alpetar diziplina guztietan lehiatzen da, slalom erraldoian eta super-G- an intentsitate gehiago jartzen badu ere. Brignonek Munduko Kopako titulu orokorra irabazi zuen 2020an, marka hori lortu zuen lehen emakume italiarra bihurtuz. Olinpiar Jokoetako eta Munduko Txapelketako domina ere bada. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, emakumezkoen slalom erraldoian, zilarrezko domina irabazita, eta emakumezkoen konbinatuan, brontzezko domina irabaziz.
Eski lasterketak
Lombardiako Milanen jaioa, Brignonek 17 urterekin egin zuen debuta Munduko Kopan 2007ko abenduan, eta Munduko Kopako zirkuituan egin zuen lehen denboraldi osoa 2010ean izan zen. 2011n bere lehen Munduko Txapelketan Brignonek zilarrezko domina irabazi zuen slalom erraldoian. 2012ko abenduan, Brignoneri eskuineko orkatilan ebakuntza egin zioten kiste bat kentzeko, eta 2013ko gainerako denboraldia galdu zuen.
2017ko martxoan, Aspeneko Munduko Kopako finaletan, Brignonek slalom erraldoia irabazi zuen, era honetan Sofia Goggia eta Marta Bassino taldekideekin podio guztiz italiar bat gidatuz. Italiarrez betetako beste bi podioren parte izan zen, biak jeitsieran : txapeldunorde izan zen Bad Kleinkirchheimen 2018an, eta hirugarren postu bat Banskon 2020an.
2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan PyeongChangen, Hego Korean, Brignonek bere lehen domina olinpikoa irabazi zuen, brontzea slalom erraldoian.
2020ko martxoan, Brignonek kristalezko globo orokorra lortu zuen 1378 punturekin - Mikaela Shiffrin (1225) eta Petra Vlhovaren (1189) aurretik - Munduko Kopako titulu orokorra irabazten duen lehen emakume italiarra bihurtuz. Denboraldian bost garaipen eta hamaika podium lortuta, beste bi globo ere gehitu zituen: slalom erraldoi eta konbinatua probetan.
Brignonek zilarrezko domina irabazi zuen emakumezkoen slalom erraldoian eta brontzezko domina emakumezkoen konbinatuan, Pekinen 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan.
2022ko martxora arte, Brignonek Munduko Kopako 20 garaipen eta 49 podium lortu ditu, 26 slalom erraldoian, 13 super-G-n, 4 jeitsieran eta 6 konbinatuan.
Bizitza pertsonala
Brignone Maria Rosa Quario ren alaba da, 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadaren hasieran, Munduko Kopako lau garaipen eta hamabost podium lortu zituena, guztiak slalomean.
NGC 4341
NGC 4341 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Abbeyfeale
Abbeyfeale (irlanderaz Mainistir na Féile, "Feale ibaiko monasterioa" esan nahi du) Irlandako Limerickeko konderrian dagoen udalerri eta portu bat da. Shannon ibaiaren itsasadarran kokatua dago. Newcastle West udalerritik 21 kilometrotara dago, Kerry konderriko mugatik hurbil, eta Limerick eta Tralee hirien arteko N21 errepidean.
Feale ibaiaren ertzean dago, hortik datorkio izena, bai eta Mullaghareirk mendien magalean.
Aneta (Ipar Dakota)
Aneta Ipar Dakotako hiri bat da. Nelson konderrian kokatua dago. 2010ean 222 biztanle zituen, 2.55 kilometro koadrotan banatuta.
Zirto
Zirtoa, ateraldia edo ditxoa, esaldi edo erantzun barregarria da, edozein elkarrizketatan bat-batean erabiltzen dena. Halako esaldiak erabiltzen dituenari ditxolaria edo zirtolaria esaten zaio. Praktika aski zabaldua izanagatik Euskal Herrian, erantzun ezohikoenak eta barregarrienak ematen zituzten herritarrek baino ez zuten hartzen ditxolari izena. Erantzunak labur-laburrak izaten dira eta erriman oinarritzen dira nagusiki baina badira errimarik gabeko zirtoak ere. Txistearen antzera, zirtoan ere bukaeran dator kolpea eta harridura sortu behar du, ateraldia entzuten duenari harridura edo irria sortu behar dio.
Komunikazioa eta ahozkotasuna oparoago ziren garaian, hizketaldiak biziak eta luzeak ziren garaian, ohikoa zen zirtoak sortzea. Baina baziren horretan nabarmentzen ziren batzuk, horiei esaten zitzaien ditxolari. Eta nola bazekiten abilak zirela horretan, jendeak tentatu egiten zituen, zirikatu. Horiek ezagunak izaten ziren, hizketarako dohaina ez ezik, azkar erantzuteko eta errimatzeko gaitasuna ere bazutelako. Herrian eta inguruan oso ezagunak ziren. Edonori ez zitzaion ditxolari esaten, bakan batzuk ziren horretarako erraztasuna eta zaletasuna zutenak.
Egunerokoa
Egunero edo edozein egunetan gertatzen dira ahozko literaturaren perfomanceak, ez baitute zertan jendetzarik bildu ezta testu luzerik izan ere. Alde horretatik, zirtoek ez dute aparteko baliorik unean-unean, baina ahozko literaturaren dinamikaren baitako genero gisaz ulertuz gero, adierazpide txiki hauek hizkuntza baten balioa eta kalitatea islatzen dute.
Beraz, zirtoak eguneroko generoen zerrendan sartzen dira, baina gutxien ezagutzen direnak eta gutxien aztertu direnak izan dira.
"Aiztondoren zirtotsa" egitasmoa
Harituz Tolosaldeko Bertsozaleen Elkarguneko kideek Aiztondo bailarako zirtoak aztertu eta hezkuntzan irakastea helburu duen proposamena da.
Baghdadita
Baghdadita silikato motako minerala da eta wöhlerite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Baghdadita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Stephens City (Virginia)
Stephens City Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Frederick konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
California Dreamin' (Nesfârșit)
California Dreamin' (Nesfârșit) 2007. urtean Cristian Nemescuk zuzendutako filma da.
Istorioa
1999an, Kosovoko gerran, Doug Jonesen agindupean dagoen marine estatubatuar talde batek zaindutako tren bat, NATOko ekipoa daramala, Errumaniako Capalnita herrixka ahaztuan geldiaraziko du bertako geltokiko buruzagiak.
Ibarreta
Ibarreta Barakaldon eraikitzen ari den merkataritza-gunea da. 2009an eraikitzen hasi ziren, A-8 autobidean Ansio-Ibarreta izeneko gune berrian. Guztira 7.500 metro koadroko azalera izango du eta bertan Aldi supermerkatuaren Bizkaiko lehen denda zabalduko da.
Roeboexodon guyanensis
Roeboexodon guyanensis Roeboexodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Ibarreta
Barakaldon eraikiko den laugarren merkataritza-gunea izango da.
Triplophysa tanggulaensis
Triplophysa tanggulaensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Summer Rental
Summer Rental (euskaraz Udako Alokamendua), 1985eko Carl Reiner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Candy eta Richard Crenna aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Jack Chester (John Candy), aire trafiko kontrolatzaile estresdunak atseden hartzeko oporrak hartu ditu, asmo horrekin bera eta bere familiarentzat Floridako hondartza batean etxe bat alokairuan hartu du. Halere, patxadan egotea ez da erraza izango, Jack xelebrekeri ugari biziko baiditu: eleberri bat lasai-lasai irakurtzen saiatzean, hondartzako festa xelebre batean amaituko du, itsasgainean zilipurdiak egiten... dibertsioa weguzkipean egotea baldin bada, ondorioa gauzak patxadaz hartzea Boeing 747 bat lurrarartu araztea baina latzagoa dela da.
Artaix
Artaix Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Artaix udalerrian erroldatutako biztanleak 397 ziren. Familiak 150 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 203 etxebizitza zeuden, 155 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 192 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 155 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 155 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 155 pertsona aktiboetatik 142 lanean zeuden (81 gizon eta 61 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Artaix udalerrian 154 unitate fiskal zeuden, 355,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.479 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Artaix udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.092 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cloncollow
Cloncollow (Cluain Colbhaigh) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena.
Marseille-en-Beauvaisis
Marseille-en-Beauvaisis Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marseille-en-Beauvaisis udalerrian erroldatutako biztanleak 1.157 ziren. Familiak 440 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 148 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: