cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanguru
Eguneroko bizitza
Taldearen desplazamendu normaletan abiadura 13 km/h-koa izaten da orokorrean eta jauziak 2 metro ingurukoak. Bazkatzen ari diren bitartean desplazatu egiten dira, baina oso astiro, makurtuta, aurreko hankekin lurra ukituz eta tarteka, gorputzaren pisua buztanaren gainean jarriz atseden hartzeko. Buztanak halaber, hankekin batera, tente dagoenean oreka mantentzen laguntzen dio. Isatsak lokomozioan garrantzi handia duen arren, kanguruak berau gabe ere jauzi egitera egokitu daitezke. Jauzikako desplazamenduak eta tente mantentzeko ohiturak, jaten edo zainketan ari diren bitartean, kanguruak bizi diren habitat lau eta biluziarekin erlazionatuta daude. Toki oso lehorretan bizi diren arren, kanguruek ez diote urari beldurrik eta askotan hartzen dute bainua aukera hori ematen dieten zooetan. Txakurrak atzetik jarraika dituztenean ere uretan murgildu ohi dira. Oso animalia txukunak dira eta egunaren zati bat ilea garbitzeko erabiltzen dute. Horretarako, orrazi moduan atzeko hanken bigarren eta hirugarren behatzak erabiltzen dituzte eta hauek iristen ez diren lekuetan, aurreko hanken bost behatzak.
Ugalketa portaera
Zonalde hezeetako kanguruek zonalde lehorretakoek baino lehenago eskuratzen dute heldutasun sexuala, batez ere emeen kasuan, arrak erregularragoak baitira. Populazio baten barnean kide goiztiarrenek 20 hilabetetatik aurrera lortzen dute heldutasuna, atzeratuenek aldiz, denbora horren bikoitza edo gehiago behar dute. Kasu guztietan, lehorte luzeek heldutasuna atzeratzen dute, agian garai hauetan elikadura ez delako behar adinakoa.
Arrak araldian dagoen emea bere usainarengatik ezagutzen du. Ernalketa gertatu aurreko bi orduetan, emeari atzetik jarraika hasten zaio, soinu ahulak igorriz eta buztanetik heltzen saiatuz. Emea inguratuta sentitzen denean arra beldurtzeko soinu larri bat igortzen du, baina honek arra gehiago berotzen du. Azkenik, emeak aurreko hankak lurrean jarri eta jarrera otzan bat hartzen du arrari ernalketarako prest dagoela adieraziz. Oro har, 15-20 minutu irauten du honek eta emeak ematen dio bukaera.
Beti gertatzen ez den arren, sarritan bikote bila dabiltzan arren artean liskarrak sortzen dira. Liskar hauetan aurreko hankekin elkar heltzen dira eta jauziak ematen dituzte atzeko hankekin aurkariaren sabela zauritu nahian. Odol asko isurtzen den borroka gupidagabeei buruz kontu asko entzuten diren arren, kanguru ar batek beste bat hil izanaren kasu bat besterik ez da ezagutzen, eta hori kanguruak gatibu zeudela gertatu zen, galtzaileak ihes egiteko aukerarik ez zuela. Indarkeriazko jarrera hori beste arerio batzuen aurrean ere izan dezakete, hala nola txakurrekin edo gizakiarekin. Beraz, zirku askotan kanguruek euren aurreko hankekin “boxeatu” egiten dutela dioen baieztapenak ez du inongo oinarririk.
Kanguru espezie bakoitzaren ernaldi denbora 30-40 egun artekoa da; kanguru gorriaren kasuan, 33 egunekoa. Hala ere, hilabeteetan arrekin kontakturik eduki gabeko emeek erditu izanaren berriak entzun ziren denbora askoan zehar. 50 urtetako behaketen ondoren, orkatz, azkonar eta lepahoriek bezala kanguruetan ernaldutako arrautzak emearen umetokiaren paretan ezartzeko denbora aldakorra behar duela konturatu ziren. Fenomeno hau “ezarketa atzeratu” gisa ezagutzen da.
Kanguru emea umedun dagoen seinalerik ez da izango. Ama poltsa martsupiala garbitzen hasten denean konturatuko gara erditzea gerturatzen ari dela. Kanguruek poltsa hau aurrerantz irekita dute barnean lau titimuturrekin, hauetatik bik etengabe esnea ematen dutelarik.
Ernaldiaren erdialdera, poltsa geruza ilun batez estaltzen da eta erditu aurreko 24 orduetan emea bizkarraren gainean etzaten da burua poltsaren barruan sartuz garbitzeko. Momentu hau hurbildu ahala, garbiketa lana azkarrago eta urduritasun handiagoarekin hasten da egiten, ordura arte garbiketatik at utzi dituen zonalde urogenital, bular, oinazpi eta buztanaren hasiera ere barne hartuz.
NGC 4583
NGC 4583 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Kanguru
Jaiotza
XIX. mendean John Henderson-ek kanguru txiki bat bere amaren poltsan ikusi zuenean lehen aldiz, martsupialen ugalketari buruzko fantasiazko teoria bat garatu zuen. Bere esanetan, poltsa umetoki ireki bat da, non ernaldia beste ugaztun batzuetan bezala gertatzen den. Umetoki ireki honen barnean bi bular daude eta kanguruak fetu bakarra sortzen du. Gaur egungo ezagupenekin, Henderson-en ideiak (indigena australiarren berdinak zirenak) irribarre bat sortarazten diguten arren, ez direla erabat zentzugabeak esan genezake.
Kanguruak 0,75-1 gramo artean pisatzen ditu jaiotzean, hau da, bere amak baino 30.000 aldiz gutxiago gutxi gorabehera. Ez du ilerik, begiak eta belarriak ondo eratu gabe daude eta atzeko hankak ez dira aurrekoak baino luzeagoak; garapenaren lehen faseetan dagoen ugaztun baten fetua dirudi. Hala ere, poltsa martsupialaren barruan dago, bere amaren titi mutur bati hain gogorki helduta ezen bananduz gero odol tanta txiki batzuk sortzen baitira.
Baina nola heltzen da jaioberria bertaraino?
Jaiotza oro abentura miragarri bat bada, martsupialena are eta miragarriagoa da.Oso txikiak izanik, lehen begirada batean edozein mugimendu koordinatu egiteko gauzeztanak dirudite, baina amaren poltsara heldu eta bertan babesteko gai dira jaio orduko. Denbora askoan zehar, zientzialariek amak ahoarekin hartu eta poltsa martsupialean sartzen zuela uste izan zuten. Gero, Sharman eta Frith-ek kanguru gorri baten jaiotza filmatu zuten misterioa bertan behera utziz.
Usaimenaren laguntzaz, gainerako zentzumenen organoak ez baitira oraindik funtzionalak, zilborreste zati bati lotuta dagoen kanguru gaztea bere bizitzako bidaia garrantzitsuena izango dena egiten hasten da. Emearen sabeleko ileari helduta igotzen da narrastien mugimenduak imitatuz eta 3 minuturen buruan heltzen da poltsaren ertzera. Behin barrura sartuta, titi mutur batetara lotzen da eta hau ez du askatuko 200 bat egun beranduago poltsa uzten duen arte. Kanguru gorri jaioberriek aurreko hankako bost hatzak azkazal indartsuekin ondo garatuak dituzte. Atzeko hankako lau behatzek aldiz ez dute azkazalik. Horregatik, kumeak aurreko hankak bakarrik erabiltzen ditu poltsara igotzeko.
Badirudi emeak kumeari poltsara heltzen laguntzen diola batzuetan, baina kanguru txiki bat jaio eta titi muturrera bakarrik heltzeko gai da amaren laguntzarik gabe. Lehen kumearen igoera amak seinalatutako aztarnari jarraituz egiten zela uste zen, seguruenik erditzearen aurretik eta ondoren amak sabelaldea mihiarekin garbitzearen ondorioz.
Ia beti kume bakarra jaiotzen da. Hala ere, Londoneko zooan behin baino gehiagotan jaio izan dira bikiak zein hirukiak. Filadelfiako zooan, bikiak izan zituen ama batek kumeetako bat poltsatik kanpora jaurti zuen bestea bakarrik haziz.
Hazkuntza
Jaiotzaren ondoren, amak ordubete inguruz odola miazkatu eta garbitzen jarraitzen du. Bere kumeaz ahaztu dela dirudien arren, egunean hainbat alditan garbitzen du poltsa bere hazkuntzan zehar.
Mcgovernita
Mcgovernita fosfato motako minerala da eta hematolita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Mcgovernita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.
Kanguru
Hazkuntza
Kanguru gazteak ez du ilerik izango eta hori dela eta, amak ez du berarekiko afekturik erakusten. Aitzitik egoera hau erabat aldatzen da txikiak, jadanik ilez erabat estalita dagoenak, lehen aldiz poltsa uzten duenean minutu batzuetarako. Hau 190 egunetara gertatzen da gutxi gorabehera. Adin honetatik aurrera, kanguru gazteak poltsako egonaldiak kanpoko egonaldi gero eta luzeagoekin txandakatzen ditu.
Taldea lekuz aldatzera doanean edo arriskuren bat sumatzen dutenean, amak kumeari deitzen dio eta hau jauzika hurbildu eta amaren poltsan sartzen da. Kumeak buruz egiten du salto poltsara, behin barruen dagoelarik bira oso bat ematen du burua eta aurreko hankak kanpoan dituela geratuz.
Txikia galduz gero garrasi ozen bat botatzen du. Garrasi hori amaren poltsan zegoelarik ere botatzen zuen, baina orduan ez zuen inongo erreakziorik sortzen amarengan. Oraingoan aldiz, ez amarengan bakarrik baizik eta taldeko eme guztiengan izango du eragina. Ohikoa izan ohi da baita ere kumea galdu duen amak oihu boteretsuen bidez deitzea eta alde batetik bestera korrika hastea bere bila.
Kanguru gorriak 235 egun inguru dituenean, 3 eta 4 kilo artean pisatzen ditu eta behin betiko utziko du poltsa. Hau aldakorra da kanguru espezieen arabera. Oraindik ere, bere amak berriro erditu eta poltsan kume berri bat duen arren, kanguru gazteak bularra hartzen jarraitzen du eta horretarako, buru poltsan sartzen du titi muturraren bila.
Lasterketa gori-gori dagoenean oso zaila da gerora amak kumea utzi duen lekua aurkitzea. Normalean, hau bere gisara bizitzeko nahikoa handia da bere ama itzuli bitartean, baina biluzik dauden txikiek ez dute poltsatik kanpo bizirauteko inongo aukerarik. Batzuetan ihesaldiak ama kumearengandik hainbat kilometrotara eramaten du, honek elkarketa ia ezinezko bihurtzen du eta baita kumearen biziraupena ere nahiz eta hau handia izan. Hain zuzen ere, inoiz ez dira kanguru txiki bakartiak ikusten.
Askotan kanguru gaztea poltsan sartzen saiatzen da horretarako handiegia denean. Kasu horietan, amak aurreko hanketatik helduz galarazten dio. Edoskitzeak kumeak urtebete egin arte irauten du.
Ardien eragina kanguru populazioan
Australiako larreak ardien abeltzaintzarako erabiltzen hasi zirenean arazoak sortu ziren abeltzain eta kanguruak babestearen alde zeudenen artean. Azken hauek, martsupialek ardiekin lehiatuko zirela uste baitzuten bazkaleku horiengatik. Aitzitik, arazo hau konplexuagoa da, ardi eta kanguruen elikadura, landareak lortzeko modua eta aprobetxamendua ere kontutan hartu behar baitira.
Kanguru gorriaren urdailean materia berdea aurkitu izan da eta badirudi belar motz eta freskoa bakarrik kontsumitzen dutela. Eskualde oso lehorretan ere belar berdea aurkitzeko gai dira. Ardiak aldiz beste landare batzuetaz elikatzen dira, ez dira hain selektiboak.
Gainera, ardien hazkuntza laburragoa izanik eta bikien kasuak ere ugariagoak, zonalde lehorrenetan kanguruen ugalketa azkarragoa da lehen aipatutako ezarketa atzeratu fenomenoari esker. Lehorte gogor baten ondoren, ardiek hurrengo araldira arte itxaron behar dute ugaltzeko, martsupialak aldiz, momentuan ugaltzen dira.
Bai ardiak zein kanguruak, muturreko egoeratan bizitzeko gai dira. Lehortearen gogortasunari aurre egiteko kanguruak dituzten mekanismoak oso espezializatuta daude. Txakurrek bezala bero egiten duenean arnasoska egiten dute freskatzeko eta aurreko hanka, beso eta bularra miazkatzen dira, listua lurrintzean bere larruko tenperatura jaisteko.
Kanguru eta ardien arteko borroka honetan beste aurkikuntza garrantzitsu bat kanguruak muskulu proportzio handi batez eratuta daudela da, hau da, ganaduak baino proteina jangarri gehiago dituzte. Kanguru baten gorpuak %52ko masa muskularra du, txerriarenak %32 edo ardiarenak %27 besterik ez duenean. Hala ere, kanguruaren haragia ezta giza kontsumorako erabili ohi, ganadu eta txakurren elikadurarako baizik.
Kanguruen berezko etsaiak
Gizakia eta bere animalien etorreraren aurretik kanguru handiek ez zuten harraparirik, otso martsupialak ere ezin zezakeen sasoi ertainean zegoen kanguru bat harrapatzearekin amets egin. Egoera horretan, baldintza klimatiko eta landarediaz gain gaixotasunak bakarrik muga zezaketen kanguruen populazioa Australian.
Lehenengo giza biztanleen etorrerak egoera hau aldatu egin zuen. Ez zuzenean lehenengo gizon australiarrek, hauek ehizarako arma eta teknika primitiboak erabiltzen baitzituzten, baina bai martsupialentzat harraparia izango zen lehen animalia sartzeak, txakurra. Hau da hain zuzen ere, dingoa (Australiako txakur basatia) bertara heldu ziren lehen gizonek ekarri zuten txakurraren forma basatia dela azaltzeko erabiltzen duten teoria.
Dena dela, dingoa harrapari australiar garrantzitsuena da eta martsupialen populazioaren erregulazioan paper garrantzitsua dauka. Frith eta Calabyk diote nahiz eta inoiz ez duten ikusi, ziur daudela dingoek kanguru taldeak jarraitu eta hiltzen dituztela, behin baino gehiagotan ikusi baitira txakur basati hauek kanguru gorri handi baten gorpuaren gainean elikatzen.
Arrano oldarkorrek ere sarritan harrapatzen dituzte kanguruak. Arrano hauen habiatan kanguruen hezurrak aurkitu izan dira, batez ere, kanguru kumeenak. Hala ere, sarraskijale hauen ohiturak direla eta zaila da jakitea hezur hauek bizirik edo hilda zeuden kanguruetatik lortu zituzten.
Beste espezie askotan bezala, kanguruak beraien artean etsaiak dira populazio dentsitatea handiegia denean.
San Polo d'Enza
San Polo d'Enza Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Polo d'Enzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tumeliko
Tumeliko (Thumelicus; 15-47 baino lehenago), Arminio germaniar buruzagiaren eta honen emazte eta bere etsai Segestesen alaba izan zen Thusneldaren semea izan zen.
15. urteko maiatzean, Arminiok setiatua zuen Segestes, azken honen gotorlekuan. Bertan zegoen Thusnelda, haurdun. Germaniko erromatar jeneralak, Tiberio enperadorearen legatuak, Arminioren setiotik salbatu zituen Segestes eta beste Erromaren aldeko kerusko guztiak, Thusnelda bahituz. Berau eta bere seme Tumeliko, 17. urtean Erroman aurkeztuak izan ziren, Germanikoren garaipen jaialdian. Honen ondoren, ez ziren hilak izan. Tumeliko, Ravennara erbesteratua izan zen. Bertan, ziurrenik, gladiatore gisa prestatua izan zen.
Kornelio Tazito historialariak, ez du argi uzten noiz hil zen Tumeliko.
Shoshone (Idaho)
Shoshone Idahoko hiri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 1,461 biztanle zituen, 29.58 kilometro koadrotan banatuta.
Leungane
Leungane edo Leungana (1.009 metro) Aramotzeko mendilerroaren tontorrik altuena da. Artatxaganekin batera, "mendi bikiak" bikotea osatzen du.
Errialtabaso (1018 m.) mendirik hurbilena du, 3 Km ingurura.
Wareham (Massachusetts)
Wareham Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Plymouth konderrian kokatuta dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lehen Mundua
280px|thumb|[[Gerra Hotzaren aldian banatutako hiru munduak. Koloreek ez dute haien egoera ekonomikoa islatzen, baizik eta haien arteko aliantzak.
]]
Lehen mundua giza garapenaren maila altua lortu duten herrialdeak dira. Herrialde horiek bizi maila altu bat gozatzen dute, aberastasunaren banaketa onari, osasun zerbitzu egokiei, bizi itxaropen handiari eta zerbitzuen kalitateari esker. Lehen mundukoak diren herrialdeek erakunde demokratiko sendoak izan ohi dituzte. XX. mendeko Gerra Hotza izenekoan sortutako terminoa da, eta Bigarren Mundua orduan SESBek zuzendutako bloke komunistak osatutako blokea zen.
Gaur egungo sailkapena duala izango zen, Lehen Mundua alde batetik eta Hirugarren Mundua bestetik, herrialde txiro, azpigaratu edo garapen bidean daudenek osatutakoa.
Gaur egun
XXI. mendean, sailkapen zaharrak zentzurik galdu du eta bestelako indikatzaileak kontutan hartzen dira herrialde bat Lehen Mundukotzat edo Hirugarren Mundukotzat sailkatzeko. Besteak beste, munduan oso zabalduta dagoen malaria edo paludismo gaixotasunaren prebalentzia baxua edo altua edukitzea. Horren arabera sortu daiteke ezkerrean erakusten den mapa, non malariak jotako herrialdeak gorriz agertzen diren. Antzeko mapa bat diseinatu daiteke tuberkulosiaren banaketa geografikoarekin.
Mundu osoan 900.000 pertsona inguru hiltzen da malariaz urtero, eta gaixotasunari aurre egiteak Afrikako herrialde askoren osasun aurrekontuaren %40a hartzen du.
Klima aldaketa
Pertsona batzuk eztabaidatu dute munduko arazorik handiena, giza populazioari dagokionez, ez dela Hirugarren Munduko herrialde batzuen hazkunde demografikoa, baizik eta gorantz doan "gizakien eragin orokorra." Per-capita eragina (pertsona bakoitzak kontsumitutako baliabideak eta sortutako hondakinak) asko aldatzen da mundu batetik bestera. Eraginik handiena Lehen Munduan dago, eta baxuena Hirugarrenean: AEB, Mendebaldeko Europaeta Japoniako biztanleek 32 aldiz baliabide gehiago kontsumitzen du eta 32 aldiz hondakin gehiago sortzen du Hirugarren Munduko pertsonekin alderatuta. Hala ere, Txina munduaren buruan dago gas toxikoen emisio kopuruari dagokionez, baina populazioa hain handia da non batez bestekoa baxuagoa da herrialde garatuekin konparaturik.
Erregai fosilen kontsumitzaile handiak direlarik, Lehen Muduko herrialdeek arreta zuzendu dute ingurumenaren kutsadurarantz. Kiotoko protokoloa izan da lehenengo hitzarmena mundu mailan Klima aldaketaren aurka lan egiteko. Proposamenen artean zegoen AEBek eta beste herrialde aberats batzuk ardura nagusia hartzea arlo honetan, eta bitartean garapen bidean daudenak, Txina edo India adibidez, bazter batean uztea hitzarmena sinatzeari dagokionez, emisioak murrizteak garapena gutxitzea ekarriko duelakoan.
Doctor Zhivago (filma)
Doctor Zhivago (euskaraz Zhivago doktorea) 1965eko David Lean ingeles zinema zuzendariaren estatubatuar filma bat da. 1957an Boris Pasternak idazlearen Zhivago doktorea eleberrian oinarritua dago. Filma honetan antzeztu zuten aktoreak honako hauek dira: Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness eta Tom Courtenay.
Filma honek 5 Oscar Sari irabazi zituen (Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria, Argazkigintza onenaren Oscar Saria, Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria, Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria eta Argazkigintza onenaren Oscar Saria) beste hainbeste sarietara ere izendatua egon zelarik. Bost Urrezko Globo ere irabazi zituen.
Argumentua
Yevgraf Andreyevich Zhivago (Alec Guinness) sobietar jeneralak Tonya Komarovskaya (Rita Tushingam) izeneko neskari, bere anaiordea zen Yuri Zhivago (Omar Sharif) sendagile eta olerkariaren istorioa azaltzen dio. Yevgraf Zhivagoren ustez bere anaiordea, Yuri, neskaren aita omen da. Yevgraf Zhivagoren kontakizunak Lehen Mundu Gerra, Errusiako Iraultza eta Errusiako Gerra Zibila jazotzen diren 1912-1923 bitarteko garai iskanbilatsua barne hartzen ditu, Nikolas II.a Errusiakoa tsarra erail eta Sobietar Batasuna ezarri zen garaia. Tonya Komarovskaya neskaren adina kontuan hartuz, kontakizuna 1940ko hamarkadaren amaiera edota 1950ko hamarkadan zehar bututu dela hausnartu daiteke, bahiz eta filman urte zehatzik aipatu ez arren.
Sant'Ilario d'Enza
Sant'Ilario d'Enza Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mont-l'Évêque
Biztanleria
2007an Mont-l'Évêque udalerrian erroldatutako biztanleak 446 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 191 etxebizitza zeuden, 175 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 174 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 175 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 105 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 307 ziren, horien artean 219 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 219 pertsona aktiboetatik 210 lanean zeuden (113 gizon eta 97 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mont-l'Évêque udalerrian 169 unitate fiskal zeuden, 442 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.801 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 margolaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Saint-Antoine-l'Abbaye Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Mont-l'Évêque
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mont-l'Évêque udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Biztanleria
2007an Saint-Antoine-l'Abbaye udalerrian erroldatutako biztanleak 965 ziren. Familiak 386 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 125 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 121 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mont-l'Évêque
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
North River (Ipar Dakota)
North River Ipar Dakotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 56 biztanle zituen, 0.15 kilometro koadrotan banatuta.
Mont-l'Évêque
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Etxebizitza
2007an 496 etxebizitza zeuden, 392 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 425 etxeak ziren eta 63 apartamentuak ziren. 392 etxebizitza nagusietatik 302 bere jabearen bizilekua ziren, 70 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 98 etxek lau zituzten eta 204 etxek bost zituzten. 241 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 188 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 178 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 618 ziren, horien artean 441 aktiboak ziren eta 177 inaktiboak ziren. 441 pertsona aktiboetatik 396 lanean zeuden (212 gizon eta 184 emakume) eta 45 langabezian zeuden (19 gizon eta 26 emakume). 177 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Antoine-l'Abbaye udalerrian 398 unitate fiskal zeuden, 939 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.550 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 65 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Tamarindo
Tamarindoa (Tamarindus indica) zuhaitz tropikal bat da, bere jatorria, ekialdeko Afrikan duena, baina orain, Asia tropikaleko toki askotan eta Latinoamerikan ere badagoena. Izena arabieratik datorikio: تمر هندي tamr hindi, "Indiako datila".
Saint-Antoine-l'Abbaye
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 5 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Tamarindo
Tamarindus generoko espezie bakarra da.
Orozko
Orozko Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, Arratia-Nerbioi eskualdekoa. Bizkaiko udalerri handienetan bigarrena da hedaduraz (Karrantza da handiena). Arrazoi geografikoak direla kausa, harreman handia du Arabako Aiaraldea eskualdearekin, eta batzuetan eskualde horren partetzat hartzen da. . urtean 0 biztanle zituen.
Geografia
Bilbo eta Gasteiz hirien artean kokatuta dago, Gorbeiako natura parkean sartuta zati handi batean eta Itxinako mendigunearen magalean. Altube eta Arnauri ibaiek udalerria zeharkatzen dute.
Orografia eta hidrologia
Oso eskualde menditsuan dago Orozko. Gailur nagusiak hegoaldean (Gorbeiako mendialdean) daude: Gorbeia (1.475 m), Illunbe (982 m), Arna (1.232 m), Anekogarri (1.017 m), Ubixeta (1.106 m), Beluzaran (1.028 m) eta Kolometa (1.001 m). Udalerriaren iparraldeko mendiak apalagoak dira eta Gorostola izan ezik (834 m) gainerakoak ez dira 800 m-ra iristen. Aipagarriak dira, halaber mendebaleko Itxina mendialdeko gailurrak: Lekanda (1.302 m), Igalirrintza (1.296 m), Altipitax (1.164 m), Gorosteta (1.256 m) eta Axkorrigan (1.068 m). Kantauri aldeko isuria dute udalerritik igarotzen diren erreka gehienak (Arnauri, Altube), Padrubaso erreka izan ezik.
Auzoak
Orozko herriak auzo eta elizate asko dituen herria da. Hona hemen garrantzitsuenak:
Herrigune hauek osatua da Orozkoko udalerria: ,
Historia
Bizkaiko Jaurerriaren barruan izan zen Orozko, 973. urtean Aiarako jaun-andreen mende geratu zen arte.
Orozkon eraikiriko dorretxeek (Anuntzibai, Torrelanda, Errotaetxe...) argi erakusten dute Orozkoko udalerria osatzen duten herriguneen Erdi Aroko jatorria. Lau setio garrantzitsu jasan behar izan zuten orozkoarrek XII-XIII. mendeetan.
Tamarindo
Ezaugarriak
Zuhaitzak, 20 metro garai izan daiteke. Tamarindoaren hostoek, 10 eta 18 foliolo artean izaten dituzte. Zuhaitzak, poltsa itxurako marroi koloreko fruituak ematen ditu. Haziak, fruitu honen barnean daude, laranja eta marroi arteko kolorea duen mami itsasgarri batekin estalita.
Fruituaren mamia, gozagarri gisa erabiltzen da Asia eta Latinoamerikako sukaldaritzan. Saltsa ingelesaren osagai garrantzitsuetako bat da, baita beste saltsa batzuena ere. Fruitu gaztearen mamia, garratza da, eta hainbat platerentzako egokia. Fruitua helduta dagoenean, berriz, gozoa da, eta postreentzako oso egokia. Mamiak, hostoek eta azalak, erabilpen medikoak dituzte. Adibidez, Filipina aldean, hostoak, tradizionalki, tean erabiltzen dira, malariak eragindako sukarra jaisteko.
Orozko
Ekonomia
Laborantza (artoa, patata, barazkiak) eta abere hazkuntza (behi, ardi eta zerri azienda) dira ekonomia jarduera nagusiak. Dena dela langile ugari Laudio, Ugao eta Arakaldoko industrietara joaten da langile eta bigarren lanbide ditu baserriko lanak.
Demografia
Nekazaritzari lotutako udalerria izanik eta errepide nagusietatik urruti egonda, Orozkoko biztanle kopurua etengabe jaitsi zen XX. mendean zehar. 3.000 biztanletik gora izatera iritsi bazen ere, 1990erako 2.000tik behera zituen. XX. mendearen azken hamarkadan eta XXI. mendearen hasieran herria suspertu egin zen pixka bat eta biztanleak irabazten hasi zen.
Mayalen Noriega
Igeriketatik txirrindularitzara
Mayalenek, Espainian, Centre Natació Mataró delakoan, oineko bi behatz hautsi zituen 2010ean. Ezbehar horrek igeri egitea eragotzi zion. Izan ere, 2000ko Sidneyko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartzeko zorian egon zen, Mexiko ordezkatuz. Hainbat naziotan bizi ondoren, Espainian berriro ekin zion kirol-jarduerari. Bere entrenatzaileak Josefa Sánchezen gidari izateko aukera proposatu zion, ikusmena zuen kirolari bat bilatzen baitzuen. Ordutik, txirrindularitzan aritu zen, eta ikusmen-urritasuna duten zenbait kirolariren gidaritza lanetan aritu da.
Orozko
2011ko udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Orozkoko alkatea ADIE plataformako Josu San Pedro da.
Mayalen Noriega
Ikusmen urritasuna duten kirolarien gidari
Ezaguna da ikusmen-urritasuna duten atleten «gidaria» delako, bai txirrindularitzakoa - Josefa Benítez Guzmánekin zilarrezko domina lortu zuen 2012ko Londresko Udako Parlinpiar Jokoetan, B motako errepideko txirrindularitzan -, bai triatloikoa - Susana Rodríguez Gaciorekin 2012ko Triatloiko Munduko txapelduna izan zen, eta 2016ko Rio de Janeiroko Udako Paralinpiar Jokoetarako sailkapena lortu zuen.
Txirrindulari
Bestalde, 2012tik hainbat domina lortu ditu pistako txirrindularitzan eta errepideko txirrindularitzan.
Lorpen horien ondorioz 2013an Espainiako kirol-merezimenduaren zilarrezko domina jaso zuen.
2013tik 2015eko abuztura, Bizkaia-Durango txirrindulari-taldeko txirrindulari-profesionala izan zen. Bi Italiako Giro amaitu zituen elkarren segidan, eta 2. postua lortu zuen Espainiako Errepideko 2013ko Txapelketan.
Halaber, ziklo-krosa egiten du, maila nazionalean emaitza onak lortuz eta mendiko txirrindularitzan, besteak beste, Titan Deserteko parte-hartzailea izan da.
Orozko
Euskara
Hala ere, 2010ean egindako inkesta baten arabera,herritarrren %59,25 euskaldunak ziren, hau da, 1531 gutxi gorabehera. Baina, %27k soilik erabiltzen zuen euskara.
Mayalen Noriega
Palmaresa txirrindularitzan
2012 (amateur gisa)
Orozko
Erlijio ondarea
Aipagarriak dira:
Tamarindo
Erabilera
Tamarindoa, mundu guztiko indiar dendetan aurki daiteke. Mexiko, Panama, Venezuela, Kolonbia eta Latinoamerikako beste herrialde batzuetan, goxoki gisa ere saltzen da, baita edari gisa ere. Tamarindoa, bere ezaugarri medizinalengatik, botika ayurvediko gisa erabiltzen da, liseriketa edo urdail arazoentzat.
Mayalen Noriega
Palmaresa txirrindularitzan
2013
Orozko
Museoa
Orozkoko Museoa XVIII. mendeko Legorburu edo Kareaga etxean kokatuta eta hiru solairutan banatuta dago: Ondare historikoa, Bizimodu tradizionala eta Gorbeiako lurralde garaietako biztanleak izenekoak.
Mayalen Noriega
Bestelakoak
21 urterekin, 2003an, Australian bizi zela, Fear Factor México lehiaketa irabazi zuen. 22 urterekin Espainian bizitzen hasi zen.
Tamarindo
Bitxikeriak
Donostian tamarindo izenarekin ezagutzen diren ibiltokietako zuhaitzak, ez dira berez tamarindoak, baizik eta frantses milazkak (Tamarix gallica), zuhaitz itxura eman dieten zuhaixkak, jatorria Nafarroako Erriberan dutenak.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Antoine-l'Abbaye udalerrian 50 nekazaritza-ustiategi zeuden, 984 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gehyra koira
Gehyra koira Gehyra generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Niko Etxart
Niko Etxart (Altzürükü, Zuberoa, ) euskal abeslaria da. Haurtzaroan Parisen bizi izan eta gero, 21 urte zituelarik, Zuberoara itzuli zen. Rock and Roll motako musika egin du nagusiki, nahiz eta kanta herrikoiengatik ere ezaguna den. Dominika Etxart herri kantariaren semea da eta Robert Larrandabururen koinatua.
Bizitza
Altzürükün jaio zen Niko Etxart, eta, bi urte zituela, gurasoekin Parisera bizitzera joan zen. Dena den, beste askok ez bezala, haurra zelarik jaso zuen euskara, eta gaztaroan euskal kulturaren berri ere izan zuen, bereziki Parisko Euskal Etxearen bitartez. Eskola utzirik, kantagintzatik bizi nahi izan zuen, eta 1972. urtean musikarekin lehen harreman estua izan zuen, kantari frantses ezagun baten diskoan koruak egin baitzituen. Urte berean, Tinka izeneko taldea sortu zuen, beste bi lagunekin batera.
Handik bi urtera, 1974. urtean, Euskal Herrira itzultzea erabaki zuen. Ordurako ideia ausart bat zuen buruan: rocka egin nahi zuen, euskaraz. Baina giroa ez zen horretarako sobera aproposa, are gutxiago Zuberoan. Kantagintza tradizionala zen nagusi, eta hortik kanpoko guztiak mespretxatua izateko arriskua zuen. «Nik artean Euskal Herrira etortzea eta guztiz bide hori hartzea erabaki nuen, rockaren bidea erran nahi dut. Garai hartan rockaren bidea zen gaitzena. Gaurko eguna hartzen badugu, gaur egun errazena da metal, techno edo ez dakit zer egitea, baina garai hartan ez zen posible euskaraz egitea pentsatzea ere. Hori traizioa zen, garai hartan ere ezin zen egin. [...] Etsai asko ziren. Etsaiak ziren, alde batetik, zinez kontserbadoreak ziren euskaldun kulturakoak, bertsolariak-eta barne. Garai hartan oso kontra ziren. Gero, apaizak ere kontra ziren... denak gure kontra ziren.»
Nolanahi ere, Etxartek ez zuen etsi, eta Jean anaiarekin eta lehengusu batekin, Odol Berri taldea sortu zuten 1974an, eta Iparraldean oso ezaguna egin zen lehen singlea plazaratu. Ondoren, Ximinorak osatu zuen, berehala arrakasta handia lortu zuen taldea. Berez, plaza taldea zen, baina egindako bertsioek aukera eman zioten bere nahia gauzatzeko, rock abestiak euskaraz emateko, alegia. Zeregin horretan ez zegoen bakarrik; 1973an, Mixel Ducauk eta Anje Duhaldek Errobi taldea sortu zuten: euskal rock-and-rolla martxan zen.
1975ean Zazpi Gara taldearekin single bat grabatu zuen, "Dezagün algarreki", "Gora TZ1", "Basabüria bizi dadila", "Uskal-Herriko lür maitia" eta "Jin bedi gure artila" kantuekin, eta 1976an Etxahun-Topeten omenezko diskoan parte hartu zuen. Urte berean Minxoriak taldea osatu zuen. Talde horrekin bi disko eman zituen argitara. Garai honetako abestirik ezagunena Izan Gira izan zen. Ordurako batere ohikoa ez zen itxura laster ezagun egin zen Euskal Herri osoan: txima luze eta orraztu gabeak, larruzko jaka eta ke susmagarria jaurtitzen zuen zigarro gaizki bildua.
Bakarkako lehen lan diskografikoa Nahasteka izan zen (Movieplay-Kardantxa, 1979). Diskoan zeuden bederatzi abestietako musikaren eta letren egilea zen Niko Etxart, eta horietan argi gelditu zen zuberotarrak rock musikarekiko zuen zaletasuna. Nolanahi ere, lan horretan ez zegoen bultzadarik handiena eman zion abestia. Urte berean, bi abestiz osatutako single bat karrikaratu zuen: Euskal rock´n´roll (Movieplay-Kardantxa, 1979). Han, "Eperra" herri kantaren bertsio gaurkotua egiteaz gain, "Euskal rock´n´roll" abestia zegoen, berehala garai hartako ereserki bihurtu zena. Abesti horri esker, Etxartek sekula euskal musikari batek lortu gabekoa lortu zuen, Los 40 Principales Espainiako musika zerrenda ezagunaren 18. posturaino ailegatzea.
«Garai haietan Euskal rock'n'roll denetan entzuten zen. Ni gogoratzen naiz Madrilen, Donostian, Otsagabian... leku askotan entzuten zela. Gaur egun euskal musikarik ez du presentziarik, eta nik eduki nuen garai hartan. Nik uste dut hor garai bat izan zela non Euskal Herriko galdera, gure autonomia, independentzia edo nahi duzun bezala deitu, oso gogorra zegoen Espainian, indarrean zegoen, nik onura bat eduki dut hor. Momentu ona izan zen musika hori egiteko, eta ni aukeratua izan nintzen. Gainera, nire musikak ez zuen hain politizatua ematen, nahiz eta ni beti izan naizen politizatua. Enetako, esperientzia polit bat izan zen zinez, eta hori bizitzea oso gauza aparta izan da.»
Hurrengo urteetan, Minxoriak taldearen martxa eta bakarkako ibilbidea uztartu zituen. Ordurako hainbat gauza aldatuak ziren; 80ko hamarkadaren hasieran rock musika euskaraz egitea ez zen bekatu; Hego Euskal Herrian hasia zen Eusko Rock Erradikalaren inguruko eztanda, eta pixkanaka-pixkanaka urte horietan sortutako talde berriek hartu zuten Niko Etxartek eta Errobik piztutako garraren lekukoa. Hala ere, 1983. urtean, oraindik zeresan handia emanen zuen disko bat argitaratu zuen, Tumatxa (Elkar, 1983). Talde handi batek lagunduta -horien artean Mixel Ducau-, hamar abesti bildu zituen lan horretan. Guztiak ziren Etxartek konposatuak, hiru izan ezik: "Ortziren ttunttuna" eta "Eresi" Jon Miranderen letrak ziren, eta diskoaren amaieran bazen rock-and-rollaren hainbat klasikorekin egindako medley bat. Horretan Jimi Hendrix, Eric Clapton, Pete Townshend, Mick Jagger, Ian Anderson eta beste musikari ezagun batzuen bertsioak jo zituen, nahaste-borraste batean.
Beste musika zeregin batzuetan sartuta, disko gehiagorik gabe amaitu zen 1980ko hamarkada. Ordurako, gero eta gutxiago jotzen zuen Hego Euskal Herrian, hortik aurrera Ipar Euskal Herrian eginen zituen kontzertu gehienak. Bestalde, Kilikas estudioa sortu zuen Altzain (Zuberoa), 1987an, eta harrezkero bertan grabatu ditu bere lan guztiak, baita beste askorenak ere. 1990ean etorri zen haren laugarrena, Baikor (Elkar, 1990). Berriro ere, Etxart abesti guztietako letren eta musikaren egilea izan zen. Kolaboratzaileen artean, Mixel Ducau eta Jimmy Arrabit (Itoiz, King Mafrundi) izan ziren. Urte berean, beste aro bat hasi zuen Etxartek, Hapa-hapa taldearekin lanean hasi baitzen. Dominic Earl, Baionan bizi den ingelesa (gitarra), Kiki Graciet (ahosoinua), Didier Etxeberria alsaziarra (baxua), Pierre Hartmann (atabalak) eta Kristof Ithurritze (teklatua) dira Hapa-hapa osatzen duten musikariak. Boskote horrekin hainbat urtez lanean aritu ostean, bi disko argitaratu ditu: Gili-gilikatzen haüt (Zohardi, 1996) eta Minuette (Elkar, 2005). Azken horretan Tina Turner abeslari ospetsuari kanta bat eskaini zion, "Tina perla beltza" bertsioaren bitartez.
Horrez gain, 2007an egin zen hamabosgarren Korrikaren kantua egin zuen, "Heldu Korrikari". Hapa-hapa taldearekin batera jo zuen, baita beste hainbat musikarirekin ere: Enrique Villarreal El Drogas (Barricada), Joseba Gotzon... Halaber, bidegabekerien kontrako borrokan engaiatuta, hainbat musikarirekin batera egindako zenbait diskotan hartu du parte: Nuklearrik ez, eskerrik asko. Lemoiz gelditu! (Tic Tac, 1980), Hamahiru (t)alde (IZ, 1997), Euskal presoak Euskal Herrira (Euskal Preso Politikoen Sustengu Komiteak-Elkar, 1998)...
Ez da hori Niko Etxartek herri musikarekin izan duen lotura bakarra. Pastoralak ere landu ditu zuberotarrak. 1989. urteko Zumalakarregi pastoralaren musika egin zuen, eta hamar urte geroago gauza bera egin zuen Agota pastoralarekin. 2002an, berriz, bere sorterrian eman zuten Ürrüti Jauregiko Peirot pastoralaren egilea izan zen.
Agra (India)
Agra Indiako hiri bat da, Uttar Pradesh estatuan dagoena, Jamuna ibaiaren ertzean. Mogol Inperioaren hiriburua izan zen 1556 eta 1658 bitartean.
XVI. mendearen erdialdea eta XVII. mendearen erdialde artean, Akbar, Jahangir eta Shah Jahanen erregealdietan, hiria, bere oparotasunezko punturik gorenera iritsi zen. Shah Jahanek Taj Mahala eraikitzea agindu zuen 1631n. Beranduago, inperioaren hiriburua Delhi izatera pasako zen.
Gaur egun, hiriak, urtero, milioika bisitari jasotzen ditu Taj Mahal mausoleoa bisitatzeko. Zoritxarrez, Agrak, hiriaren ondarea arrisku bizian jartzen ari den kutsadura atmosferikoa jasaten du.
Biztanleria
Orotara, hiriak, 1.430.055 biztanle ditu. Agra, Delhitik ia 200 kilometro hegoaldera dago. Lotura onak ditu hiriburuarekin, tren, hegazkin edo errepidez.
Arctocebus aureus
Arctocebus aureus edo Urrezko Angwantiboa Afrikan bizi den primate txiki bat da. Arctocebus calabarensisekin batera generoa osatzen dute. Nigeria, Kamerun, Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Ekuatore Ginean bizi dira batez ere. 266-465 gramo inguruko pisua dute.
Isats oso txikia dute, ohikoak baino motzagoak diren behatz erakusleak, garbiketarako atzapar berezia oinetan eta lerro txuri bat aurpegian. Kolorea dela eta Arctocebus calabarensisetik erraz bereizten da: bizkarra gorri-urrekara dute eta gorriagoa sabelean.
Gauez bizi dira zuhaitzetan, lurretik 5-15 metrotara. Jaten dutenaren %85a intsektuak dira eta bestea fruitak. Bestela Arctocebus calabarensisen antolaketa oso antzekoa dute.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak
Dominak
Taldekako lana zenez, Espainiako selekzioarekin gizonezkoen futbolean eta eskubaloian lortutakoak ez ditugu kontuan hartzen.
Parte hartzaileak kirolaren arabera
Hona hemen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten 31 euskal kirolarien zerrenda. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 33 kirol olinpikoetatik 15ean hartu zuten parte euskal kirolariek, ia denak (Jonathan Atsu eta Pauline Ado baionarrak eta Kévin Peponnet donibandarra izan ezik) Espainiako selekzioarekin. Golfean, Jon Rahm joatekotan zen baina COVID-19an positibo emanda erretiratu zen. Gainera, gutxieneko marka zuen Majida Maayuf Aguraingo marokoarrak ez zituen beharrezko dopin testak egin eta ezin zuen hara joan.
{| class="wikitaula sortable" ! Kirolaria !! Kirola !! Jaioterria !! Parte-hartzeak
CFP libera
Artikulu hau Polinesia Frantsesa, Kaledonia Berria eta Wallis eta Futunako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Libera».
CFP libera edo Pazifikoko libera Polinesia Frantsesa, Kaledonia Berria eta Wallis eta Futunako itsasoz haraindiko lurralde frantsesetan erabiltzen den moneta da.
Anbar gris
Anbar grisa (ambra grisea; antzinako frantsesez: ambre gris) gai solido, argizarikara, sukoi eta usaintsua da, gris kolorekoa, kaxaloteen hesteetan sortzen dena. Finkatzaile gisa erabiltzen zen lurringintzan, perfumeen usaina luzaroan gordetzeko gaitasuna baitu, baina konposatu sintetikoek ordeztu dute gaur egun.
200 km/h in the Wrong Lane
200 km/h in the Wrong Lane (euskaraz: 200 km/h norabidearen aurka) t.A.T.u. taldearen bigarren musika albuma da, lehenengoa ingelesez. 2002ko abenduaren 10ean argitaratua izan zen eta 200 Po Vstretxnoi errusierazko diskoaren sendia da. Abeslarien izaera polemiko eta probokatzaileak eginiko publizitateari esker, diskoak 5.500.000 kopia saldu zituen mundu guztian zehar. IFPIk, Platinozko Saria eman zion taldeari eta disko bera bi hizkuntza desberdinetan argitaratzeagatik bi Platinozko Disko lortzen zituen lehen taldea izan zen. Garai honetan, taldearen sexualitateari buruzko kontua nahasia zebilen; alde batetik, elkarrizketa batzuetan "etiketak" ez zitzaizkiela gustatzen zioten, besteetan, aldiz, itsura baino ez zela. Azkenik, 2003. urtean eginiko elkarrizketa batean, abeslariek, euren sexualitateari buruzko galderarik ez zutela erantzungo jakinarazi zuten.
2003. urteko otsaila eta martxoan, beren diskoa sustatzeko AEBra joan zen taldea. Bertan, t.A.T.u.-ren anatomia dokumentala grabatzeaz gain, polemika eta probokazioaren erdigune bilakatu ziren. Gaueko elkarrizketak egiten dituzten telebista saio nagusienetan agertu ziren. Hondamendi hutsa izan zen; elkarrizketatzaileek gaizki ahoskatzen zuten taldearen izena, abeslariek euren artean errusieraz hitz egiten zuten, telebista kateek abeslarien kamiseten mezuak "Khuy Voyne!!" ("Gerra Puta!") eta musuak estaltzen edo zentsuratzen zituzten, elkarrizketatzailearen galderei entzungor egiten zieten... Neskek elkarrizketatzaileak hainbeste sumindu zituzten, iragarki tarte batean arduradun batek Ivan Xapovaloven aurrean "Inork ez daki nola funtzionatu dezakeen honek, sinestezina" esan zuela. Hala ere, polemika guztiaz gain, salmentek igokada izugarria izan zuten hilabete batean, promozio bikaina egin zuten Maxim aldizkariko azalean agertzen eta AEBetako zahar eta gazte guztien elkarrizketen jomuga bilakatu ziren.
Polemika guztiaz gain, diskoaren salmentak goraka zihoazen eta urrezko, platinozko eta diamantezko diskoak lortu zituzten. Urrezkoak, hala nola, AEBn, Austrian, Australian, Erresuma Batuan, Espainian, Frantzian, Grezian, Hego Afrikan, Hungarian, Suedian, Turkian eta Txekiar Errepublikan; platinozkoak, aldiz, Alemanian, Finlandian, Hego Korean, Hong Kongen, Indonesian, Italian, Kanadan, Suitzan eta Taiwanen; azkenik, diamantezkoak, Argentina, Errusia eta Japonian.
Zerrendetako postuak
All the Things She Said, Not Gonna Get Us, Show Me Love, How Soon Is Now? eta 30 Minutes singleek, halaber, arrakasta handia izan zuten mundu osoan.
Bideauxita
Bideauxita haluro motako minerala da.
Northwood (Ipar Dakota)
Northwood Ipar Dakotako hiri bat da. Grand Forks konderrian kokatua dago. 2010ean 945 biztanle zituen, 3.29 kilometro koadrotan banatuta.
Bideauxita
Ezaugarriak
Bideauxita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Gorgomendi
Gorgomendi edo Aloña mendi Gipuzkoako mendia da, izen bereko mendilerroaren mendebaldean kokaturik dagoena eta izena ematen diona, tontorrik altuena Botreaitz den arren. Belar eta Kurtzezar mendien artean dago.
Tontorrean urrutitik ikus daitekeen gurutze handia paratuta dago.
Fernando de Valenzuela
Fernando de Valenzuela y Enciso (Napoli, - Espainia Berria, ) espainiar politikaria izan zen. Etxe xume bateko semea zen. Mariana Austriakoa erreginaren zerbitzari batekin ezkondu zen, eta Filipe IV.a hil zenean, erreginaren aholkularia izatera iritsi zen. Kargu asko lortu zituen, eta erreginarentzat ezinbestekoa izan zen haren laguntza gobernuan. 1676an Lehen Ministro izendatu zuenean, eskumen handiagoak lortu zituen. Valenzuelaren aginpideak gortearen eta nobleen haserrea piztu zuen, Joan Jose Austriakoarena batez ere, eta 1689an Karlos II.ak Filipinetara erbesteratu zuen.
Gehyra lacerata
Gehyra lacerata Gehyra generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Itimad-Ud-Daulahren Mausoleoa
1622 eta 1628 bitartean Iamuna ibaiaren eskumako ibarrean eraikia, mausoleo honek, mogoldar arkitektura primitiboa, batez ere buztin gorria erabiltzen zuena, Humaiunen hilobia edo Akbarrenean bezala, eta garai berri honen arteko trantsizioa da, non, material nagusia, haitzurdin zuria izatera pasatzen den, eta Taj Mahala ordezkaririk nagusiena bezala duena.
Mausoleoa, Jahangir enperadorearen emazte zen Nur Jahanen enkarguz eraiki zen, bere aita Mirza Ghiyas Beg lurperatzeko, nori Itimâd-ud-Daulâ titulua eman zitzaion "estatuko zutabea" esan nahi duena. Mirza Ghitas Beg, Shah Jahan enperadorearen emazte zen Mumtaz Mahalen aitona ere bazen. Biak, Taj Mahalean lurperatuak daude.
Hilobia, ibai txiki eta zenbait bidek gurutzatzen dituzten lorategi batzuen barnean dago. Mausoleoa, 50 metroko luzerako aldea eta metro beteko altuera zuen plataforma baten gainean eraiki zen. Eraikinak berak, berez, 23 m²ko azalera hartzen du, eta alboetan, 13 metroko garaiera duten lau dorre hexagonalek mugatzen dute.
Harresiak, Rajastanetik ekarritako haitzurdinez eginak daude, harribitxi eta erdi harribitxizko inkrustazioekin, batez ere topazioa, onizea eta lapis lazulia. Marrazkiek, persiar apaindura estiloa jarraitzen dute eta marrazki geometrikoak eta landuagoak diren lore pitxerrak eta apaindura landareak irudikatzen dituzte. Argia, mausoleoaren barnean sartzen da haitzurdinean egindako irekidura txikien bidez.
Baryancistrus longipinnis
Baryancistrus longipinnis Baryancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Bhumika Shrestha
Bhumika Shrestha (भूमिका श्रेष्ठ; Katmandu, Nepal, 1987ko urtarrilaren 11) nepaldar modeloa, aktorea, politikaria eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da.
Bizitza
Katmandun sortu zen klase ertaineko familia batean. Bere gurasoak Kumar Shrestha eta Numaya Shrestha dira. Bi neba-ahizpa ditu. Gizon jaio bazen ere, bere genero-nortasuna ez zetorren bat bere sexuarekin. Hau da, ez zegoen eroso egokitutako gorputzarekin eta horrek arazoak zekarzkion bere arazoa ulertzen ez zutenekin.