cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indukzio elektromagnetiko
Faradayren indukzio elektromagnetikoaren legea eta Lenzen legea
Azaleraren bidezko fluxua aldatzen denean, Faraday-k indukzioaren legeak dio alanbrearen begiztak energia elektroeragilea EMF) lortzen duela. {{refn|The EMF is the voltage that would be measured by cutting the wire to create an open circuit, and attaching a voltmeter to the leads. Mathematically, \mathcal{E} is defined as the energy available from a unit charge that has traveled once around the wire loop. Zuzenbide honen bertsio hedatuagoak zirkuitu itxian induzitutako IEE zirkuituan sartutako fluxu magnetikoaren aldaketa-tasaren berdina da:
non \mathcal{E} EMF den eta Φ B fluxu magnetikoa da. IEE -ren norabidea Lenzen legeak ematen du, eta horrek adierazten du korronte induzitua aldakuntzaren kontrako norabidean zirkulatuko dela. Hau aurreko ekuazioaren zeinu negatibotik dator. Sortutako IEEa handitzeko, hurbilketa komuna fluxuen lotura ustiatzea da, alanbre bobina sendo bat sortuz, N bihurgune berdinak biltzen dituena, bakoitzak fluxu magnetiko bera erabiliz. Ondorengo IEEa N aldiz alan bakarrekoa da.
Fluxu magnetikoaren aldaera baten bidez sortutako IEE bat hainbat modutan lor daiteke:
Maxwell-Faraday ekuazioa
Oro har, begizta itxi baten barneko Σ azalerako \mathcal{E} IEE induzitua eta E eroale elektrikoko eremu elektrikoaren arteko erlazioa hurrengo formularen bidez ematen da:
non d ℓ Azalera Σ inguruaren elementu bat da, eta hau fluxuaren definizioarekin konbinatuz:
Maxwell-Faraday ekuazioaren forma integrala idatzi dezakegu
Maxwellren lau ekuazioetako bat da, eta, beraz, funtsezko zeregina betetzen du elektromagnetismo klasikoaren teorian.
Faradayren legea eta erlatibitatea
Faraday-ren legea bi fenomeno desberdinek deskribatzen dute: EMF mugimendua alanbre mugikorreko indar magnetikotik sortua (ikus Lorentz indarra ) eta transformadoreak EMF hau indar elektriko batek sortzen du eremu magnetiko aldakor baten ondorioz (ondorioz, Maxwell-Faraday ekuazioa ). James Clerk Maxwell -ek arreta berezia eskaini zion 1861eko fenomeno fisikoetarako. Pentsatzen da adibide hau bakarra dela oinarrizko lege batekin bi fenomeno ezberdin explikatzen.
Einsteinek nabaritu zuen bi egoerek eroalearen eta imanaren arteko mugimendu erlatibo bat zeukatela, eta horren emaitza ez zen aldatzen bata edo bestea mugituz. Erlatibitate berezia garatzera bultzatu zuen bide nagusietako bat izan zen hau.
Aplikazioak
Indukzio elektromagnetikoaren printzipioak gailu eta sistema askotan aplikatzen dira, besteak beste:
Sorgailu elektrikoa
Faraday-ren indukzio legeaz sortutako IEE zirkuitu baten eta eremu magnetikoaren mugimendu erlatiboa sorgailu elektrikoen atzean dagoen fenomenoa da. Iman iraunkorra eroale batekiko erlatiboki mugitzen denean, edo alderantziz, indar elektroeragilea sortzen da. Kable elektriko baten bidez konektatzen bada, korronteak korronte elektrikoa sortuko du eta energia elektrikoa sortuko da energia mekanikoa energia elektriko bihurtuz. Adibidez, danbor-sorgailua beheko eskuinera dagoen figuran oinarritzen da. Ideia honen ezarpen desberdina Faradayren diskoa da, eskuineko forma sinplean agertzen dena.
Faraday-ren diskoaren adibidean, disko bat uneko eremu magnetiko uniforme batean biratzen da, korronte korrontean Lorentz indarrek eragindako korronte bat sortuz. Lan mekanikoa beharrezkoa da uneko hau gidatzeko. Korronte korrontean sortutako korronte elektrikoa korronte elektrikoaren bidez sortzen den eremu magnetikoa sortzen da Ampereren zirkuituaren bidez ("B induzitua" irudian). Hortaz, diskoaren biraketa ( Lenzen legea adibide) elektromagnetismo bihurtzen da. Irudiaren goiko aldean, beso birakorra bueltan igarotzen da ertzetik urrunetik behealdeko brotxaren bidez. Itzulera honen ondorioz sortutako B eremua uneko B aplikatuko da, zirkuituaren alde horren fluxua txikitzeko joera duela eta biraketaren ondorioz sortutako fluxua handitzen dela. Irudiaren ondoan, itzulera uneko besoa biratzen du ertzaren ondoan beheko brotxaren bidez. B-eremuak induzituak zirkuitu honen alboan fluxua areagotzen du, biraketaren ondorioz fluxuaren jaitsiera kontrajartzen baita. Horrela, zirkuituaren bi aldeek biraketaren aurkako EMF bat sortzen dute. Diskoaren mugimendua mantentzeko behar den energia, indar erreaktiboa izan arren, sortutako energia elektrikoaren berdina da (gehiegizko energia, marruskadurak, Joule berogailua eta bestelako eraginkortasunak). Portaera hau ohikoa da sorgailu guztiek energia mekanikoa energia elektriko bihurtzea.
Brookford (Ipar Carolina)
Brookford Ipar Carolinako herri bat da. Catawba konderrian kokatua dago. 2010ean 382 biztanle zituen, 1.56 kilometro koadrotan banatuta.
Australopithecus garhi
Australopithecus garhi Afrika ekialdean, Etiopia n zehazki, duela 2.5 milioi urte inguru bizitako hominini espezie bat da. Bere aztarna fosilak Etiopian dagoen Bouri formazio geologikoko Afar sakonunean aurkitu ziren 1996an, Kaliforniako Berkeley Unibertsitate ko Tim White eta Berhane Asfaw ikerlarien agindupean zegoen ikerketa taldeagatik. Etimologikoki, garhi hitzak Afar hizkuntzan "ustekabe" edo "sorpresa" esan nahi du, izan ere giza leinuaren eboluzioaren berreraiketarako garrantzitsuak izan diren aztarnak dira.
Ekilore hazi
Ekilore hazia edo pipa ekilore landarearen hazi jangarria da. Oskolarekin eta gabe saltzen dira eta ekilore aldaeraren arabera gizakiak jateko edo hegaztiak jateko erabiltzen dira.
Australopithecus garhi
Aurkikuntza
Berhane Asfaw eta Tim White paleoantropologoen ikerketa lantaldeak, lehendabizi 1990an eta gero 1996-1998 urte bitartean aurkitu zituen aztarna hauek. Aurkikuntzaren kokalekua Etiopian dagoen Afar sakonunea izan zen, bertako Awash ibaiaren erdialdea zehazki. Bertan kranio partzial bat (BOU-VP-12/130) eta beste aztarna eskeletiko batzuk aurkitu ziren, duela 2.5 milioi urtetan datatuak.
Ekilore hazi
Historia
Ekilore basatiak Ipar eta Erdi Amerikan du jatorria baina aurreneko aldiz Errusian merkaturatu zen. Errusiako nekazariek bi barietate erabili zituzten, bata olioa ekoizteko eta bestea haziak kontsumitzeko. Beranduago ekilore hura amerikar indigenek hasi ziren landatzen eta kolore ugaritako haziak izaten zituzten, ezti kolorekoak edo zuriak adibidez. Gaur egungo hazi gehienak beltzak eta marra zuridunak dira. Indigena haiek haziak ehotzen zituzten eta irinarekin taloak egiten zituzten. Sarritan artoaren eta kuiaren haziekin ere nahasten zituzten. Ehunak tindatzeko ere erabiltzen ziren bai eta larruazala eta ileak olioztatzeko ere.
Australopithecus garhi
Diagnosia
A. garhi beste homínini espezie berri bat bezala sailkatua izan zen, ordurarte deskribatuta zeuden espezie fosilekin konparatuta, bat ez zetozen ezaugarriak zituelako. A. afarensis-engandik hortzeria handia dela eta bereziten da; A. aethiopicus, Paranthropus robustus eta P. boisei-engandik bereizten da, A. garhi-k faltan dituelako hauek dituzten ezaugarri eratorri dentalak, aurpegikoak eta kranialak; eta A. africanus-arekin konparatzerakoan, A. garhi-k aupegia eta hortzeria primitiboagoak ditu.
Holotipoa
ARA-VP-12/130 kranio zatien multzoa da, hezur frontal, parietal eta maxilara dituena, azken hau hortzeriarekin. Y. Haile-Selassie-ek aurkitu zuen 1997ko azaroaren 20an eta gaur Etiopiako Museo Nazionalean aurkitzen da, Adis Abeba-n.
Ekilore hazi
Nutrizio balioa
Gantz portzentai handia du eta mineral ugari ere bai. 100 gramo bakoitzeko 49,57 gramo lipidoak dra, 8,76 gramo gluzidoak eta 22,78 gramo proteinak. 570 kcal edo 2.390 kJ ditu.
Mineralei dagokionez 100 gramo bakoitzeko fosforoaren 705 mg eta magnesioaren 354 mg ditu. Bitamina ugarena E bitamina da, 4,5 mg.
Merkaturatzeko aurrena txigortu eta ondoren gatzarekin edo gatz gabe saltzen dira. Gehiegizko gatzak mantenugaiak egoki xurgatzea eragozten du.
Australopithecus garhi
Garezurra
Kapazitate kraniala 450 cm3-koa da, aurpegiare behe aldea nahiko irtena du, arkada dentala U formakoa da eta hezur parietal ondo formatuak ditu.
Ekilore hazi
Erabilera
Ekilore haziak aperitibo gisa jaten dira gehienbat. Kalean jatea oso ohikoa izaten da Europako eta Asiako herrialde ugaritan. Hainbat plateretan guarnizioaren parte izan daitezke eta entsaladatan ere zabaltzen dira.
Australopithecus garhi
Dimorfismo sexuala
A. afarensis eta P. boisei eredu bezala hartuta, dimorfismo sexuala behatu da: gizonezkoak emakumezkoak baino handiagoak dira. Baina fosil gehiago beharko lirateke dimorfismo sexual hau hobeto ulertzeko.
Ekilore hazi
Erabilera
Hazien beste erabilera bat haietatik lortzen den ekilore olioa da. Gantz-azido poliasegabeak ditu, lipidoen %68a inguru azido linoleikoa da. Giza elikaduran asko erabiltzen da, eta baita kosmetikogintzan, emoliente gisa, eta bioerregaiak egiteko ere.
Australopithecus garhi
Gorputz adarrak
Bouri-ko aztarna postkranialek hominini en eboluzioaren zenbait aspektu argitzeko balio izan dute; adibidez hominini goiztiarren gorputz-adarren luzera eta proportzioak ezagutzeko. Batetik, BOU-PV-12/1 espezimenaren humero/femur erratioaren balioa, gizakien berdina da, beraz eboluzioan gertatutako femurraren luzapena islatzen du. Bestetik, espezimen honen besoko indizea, A. afarensis-en bezala, tximino en antzekoagoa da. Hortaz, humero/ besaurre erratioa primitibotik modernora H. erectus edo H. ergaster-ekin batera aldatu zela ondorioztatzen da. Azkenik, besaurrearen luzera femurrarekin konparatuta, luzea zen, hortaz, hominini goiztiarretan femurraren luzapena besaurreraren laburtzea baino lehen gertatu zen.
Eztabaida taxonomikoa
A. africanus kontsideratu izan da A. afarensis eta Homo goiztiarren arteko lotura, baina, A. africanus eta Homo generoaren arteko lotura filogenetikoa ezartzea bereziki eztabaidatu da, batez ere, H. habilis espeziaren barruan dimorfismo sexuala onartu edo H. habilis eta H. rudolfensis bi espezie ezberdin direla ez baitago argi. A. garhi-ren kasuan, A. afarensis-en ondorengoa dela kontsideratu daiteke hortzeria kontuan hartuta, baina, kranioaren anatomia dela eta, ez da A. africanus. A. garhi giza leinuaren aitzindaria izateko leku eta garai egokian agertzen den arren, bere morfologia ez dator bat hipotesi horrekin. Aztarna batzuk agerian uzten dute Homo generoko lehenengo espezimenek hortz handiak zituztela, eta bestalde, A. garhi-k ez ditu oso ezaugarri sendoak autralopitezino bezala sailkatzeko, baina, gure leinuaren aitzindaria izateko ezaugarri asko faltan ditu: kapazitate kraniala, jokabidea eta abarrekin erlazionatuta. Kontuan hartu behar da beraz, A. garhi giza leinuaren aitzindaria balitz, bere ondoren aldaketa kraniofazial handiak gertatu izan beharko zirela, zerebroaren emendioarekin erlazionatutak egongo liratekenak. Gainera, urte gutxiren buruan jokabide berriak agertu beharko ziren, haragiaren kontsumo eta harrizko teknologia erabiltzearekin batera.
Laburbilduz, orain indarrean dagoen sailkapen filogenetikoaren arabera, A. garhi australopitezino lirainen barruan kokatzen da, giza leinuaren aintzindari posible bezala, A. afarensis eta H. habilis-en arteko lotura izan daitekelarik.
Pseudogramma thaumasia
Pseudogramma thaumasia Pseudogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Sibynomorphus inaequifasciatus
Sibynomorphus inaequifasciatus Sibynomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Ctenobrycon oliverai
Ctenobrycon oliverai Ctenobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Merrimack (New Hampshire)
Merrimack Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hillsborough konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
My Life (12 Stones)
My Life (euskaraz Nire Bizitza) 12 Stones estatubatuar post-grunge musika taldearen abesti bat da. 2002an izen bereko 12 Stones diskoaren barnean kaleratu zuten.
Marietta (Georgia)
Marietta  Georgiako estatuko hiri bat da. Gordon konderrian kokatua dago. 2010ean 56,579 biztanle zituen, 59.78 kilometro koadrotan banatuta.
Marshallville (Georgia)
Marshallville  Georgiako estatuko hiri bat da. Gwinnett konderrian kokatua dago. 2010ean 1,448 biztanle zituen, 8.09 kilometro koadrotan banatuta.
Brunswick (Ipar Carolina)
Brunswick Ipar Carolinako herri bat da. Columbus konderrian kokatua dago. 2010ean 1,119 biztanle zituen, 1.09 kilometro koadrotan banatuta.
Cerberus (generoa)
Cerberus Homalopsidae barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Asiako hegoalde, hego-ekialde eta Ozeanian bizi dira.
Killalaita
Killalaita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Killalaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Gauzaki
Gauzaki edo objektu fisiko bat, materiaz osatutakoa, bizitzarik ez duena eta bere ezaugarri eta eginkizunak modu zehatzean defini daitezkeena da, forma zehatza izateaz gain.
Gauzaki bezala, soilik gizakiak eraldatutako gauzak eta, bere neurriek, eskuekin edo tresna sinpleekin maneiatzea ahalbidetzen dutena hartzen da, baldintza hauek beti betetzen ez diren arren.
Arkatza, mahaia edo hegazkina, gauzakiak dira, azken hau, bere tamaina dela eta, gauzakitzat har ez daitekeen arren. Gauzakitzat, ez dira, adibidez, mendiak eta itsasoko ura hartzen, mendiak ez baitu funtzio zehatzik, eta urak ez baitu forma zehatzik.
Villers-sous-Foucarmont
Villers-sous-Foucarmont Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villers-sous-Foucarmont udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 81 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 89etxeak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 79 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (56 gizon eta 38 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villers-sous-Foucarmont udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 208,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.660 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 2 iturginak.
2000. urtean Villers-sous-Foucarmont udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 445 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pedemonte
Pedemonte Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kolina
Kolina konposatu basikoa da, B bitaminaren taldekoa. Likido lodia da, alkalinoa, uretan eta alkoholetan oso disolbagarria.
Animalietan izaten da, behazunean, gihar-zuntzetan eta beste zenbait ehunetan; fosfolipido mota batzuen eta azetilkolinaren osagaietako bat da.
Kolinaren funtzio nagusia prozesu metaboliko batzuetan beharrezkoa den metiloa gorputzera eramatea eta gantza gibeletik gorputzeko beste atal batzuetara eramatea dira.
Bitamina gisa sailkatu ohi da (B bitaminaren barruan), gorputzak sintetizatu egiten baitu. Kolinarik ezak organismoan arazoak sortzen ditu: ez haztea, odoljarioak giltzurrunetan eta gantza gibelean pilatzea, besteak beste. Erabilera terapeutiko ugari ditu.
Simon Vouet
Simon Vouet (Paris, 1590eko urtarrilaren 9a - ibidem, 1649ko ekainaren 30a) frantziar margolaria izan zen, Laurent Vouet pintorearen semea.
Aitaren lantegian egin zituen margolaritza-ikasketak. Hamalau urte zituela, Ingalaterrara joan zen, eta han hainbat erretratu egin zuen. 1611. urtean Turkiara joan zen Frantziako enbaxadorearen laguntzaile gisa, eta Konstantinoplan bizi izan zen urtebetez; Mustafa I.aren erretratu bat egin zuen han.
Handik Italiara joan zen, eta hamabost urtez bizi izan zen Italiako hainbat hiritan (Venezia, Erroma eta Genova). Urte horietan Doriatarren eta Barberini kardinalaren babespean egon zen. 1624. urtean Erroma aukeratu zuen bizilekutzat eta San Lukaseko akademikide egin zuten.
Hypnotize (System of a Down)
Hypnotize (euskaraz Hipnotizatu) System of a Down estattubatuar metal alternatibo musika taldeko abesti bat da. 2005ean izen bereko Hypnotize  diskoaren barnean kaleratu zuten.
Simon Vouet
Richelieuk Parisko eta Rueileko bere gazteluak apaintzeko agindua eman zion. Hala, Vouet Frantziara itzuli zen, eta haren itzulerak benetako iraultza eragin zuen Frantziako plastikan.
Voueten pintura, Italian lan egin zuen garaian, Caravaggioren pinturaren mende zegoen guztiz, eta hala ikus daiteke garai hartako erlijiozko hainbat lanetan, besteak beste, Andre Mariaren jaiotza (San Francesco a Ripa) eta San Frantziskoren Bizitza (1629, San Lorenzo in Lucinia) obretan.
Ondoren, Guido Reni pintorearen lanak eraginda, barrokismorantz jo zuen, ez bakarrik erlijiozko lanetan, baita mitologia- eta elezahar-motako lanetan ere. Vouetek eragin handia izan zuen Frantziako ondorengo belaunaldietako artistengan.
1335 Demoulina
1335 Demoulina asteroide gerrikoan aurkitutako 1335. asteroidearen izena da. 1934ko irailaren 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1934 RE zen.
Pseudogramma xantha
Pseudogramma xantha Pseudogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Metaline (Washington)
Metaline Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pend Oreille konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ctenobrycon spilurus
Ctenobrycon spilurus Ctenobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
NGC 3458
NGC 3458 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Kenyanthropus platyops
Kenyanthropus platyops Hominidae familiako espezie fosil bat da. Duela 3,5 eta 3,2 milioi urte artean bizi izan zen. Espeziearen aztarna ezagunenak Turkanako (Kenia) aztarnategietan aurkitu zuten bikotearenak dira.
Maonan etnia
Maonan etnia (txinera sinplifikatuz: 毛南族; txinera tradizionalez: 毛南族; pinyineraz: Màonán Zú), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.
Azken erroldaren arabera, Maonan etniako 107.166 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txina hegoaldeko Guangxi eskualde autonomoan.
2003ko Espainiako Itzulia
2003ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 58. edizioa izan zen. 2003ko irailak 6 eta 28 artean ospatu zen Gijón eta Madril artean, 21 etapatan banatutako 2957 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Roberto Herasek, bataz beste, 42,536 kilometro orduko abiaduran egin zituenak.
Itzulia hasi aurretik, guztiak, berriz ere, Aitor González, Roberto Heras eta Óscar Sevillaren arteko lehia bat iragartzen zuen. Edizio hau irabazteko aukerak zituzten beste batzuk Igor González de Galdeano, Ángel Casero eta Francisco Mancebo ziren.
Jada lehen etapan, taldekako erlojupekoa zena, Aitor Gonzálezek ia minutu eta erdi galdu zuen, eta beste minutu bat gehiago bigarrenean, hala, edizio hau irabazteko aukera asko galduz.
4. etapan, ordura arte erabat ezezaguna zen Isidro Nozal jarri zen lider ihesaldi bati esker. Nozalek bere forma egoera ona berretsi zuen 6. etapako banakako erlojupekoan, etapa nagusitasun handia erakutsiz irabaziz eta sailkapen nagusian are gehiago aldenduz. Bigarren sailkatua, Igor González de Galdeano gasteiztarra, jada ia bi minutu eta erdira zegoen, Roberto Heras bosgarren, lau minutu eta erdi baino gehiagora, Aitor González, bederatzigarren, bost baino gehiagora, Ángel Casero, hamaikagarren, bost minutu eta erdi baino gehiagora; Óscar Sevilla, erlojupeko kaxkar baten ondoren, zazpi minutu baino gehiagora zegoen.
Nozalek lidertza mantendu zuen Pirinioetako hiru etapen ondoren, bere hurbileneko arerioek denbora apur bat jan ahal izan zioten arren. Baina galdutako segunduak 13. etapan berreskuratu zituen, edizio honetako bigarren banakako erlojupekoa, hau ere irabaziz. Igor González de Galdeano hiru minutura geratu zen sailkapen nagusian, Roberto Heras bostera. Aitor González hamar minutura zegoen eta hurrengo etapan Itzulia utziko zuen.
15. etapan Roberto Heras liderrarekiko denbora berreskuratzen hasi zen, hirugarren amaituz eta minutu bat berreskuratuz Panderan amaitutako etapan, eta beste minutu bat berreskuratuz hurrengo etapan, Sierra Nevadan amaitu zena. Collado Villalban amaitu zen etaparen ondoren Herasek bigarren jarraitzen zuen, Nozalgandik bi minutura. Bi etapa baino ez ziren geratzen, horietako bat soilik 11 kilometroko kronoigoera bat Abantos mendatera. Bazirudien bejartarrak, aurreko edizioan bezala, bigarren amaituko zuela.
Alabaina, Roberto Heras etapa modu distiratsuan irabazi eta ONCEko txirrindulariari ia bi minutu eta erdi ateratzeko gai izan zen, hala maillot horia lortuz, bere bigarren Espainiako Vuelta izango zenean. Azkenean, Isidro Nozalek bigarren amaitu zuen eta Alejandro Valverdek hirugarren.
Amédée Ozenfant
Amédée Ozenfant (Saint-Quentin, 1886ko apirilaren 15a - Cannes, 1966ko maiatzaren 4a) frantses margolaria izan zen. Purismoaren estetika printzipioak argitaratu zituen L´Elan aldizkarian (1915-1917), eta mugimendu horren teoriko nagusia izan zen 1918tik aurrera, Le Corbusierrekin batera. Haren lanen oinarria errealitateko objektu bat izan ohi zen, oinarrizko objektu horri bigarren mailako edo oinarrizko ez zituen ezaugarriak kenduz abstrakziora eramaten zuena. Azken urteetako lanetan xehetasunek leku handiagoa hartu zuten haren estiloan. Artearen teoria ere landu zuen; besteak beste, sintesi lan bat argitaratu zuen, L´Art (1928).
Malleval-en-Vercors
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (15 gizon eta 12 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Baho
Baho Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Baho udalerrian erroldatutako biztanleak 2.928 ziren. Familiak 1.115 ziren, horien artean 217 pertsona bakarrekoak ziren (92 bakarrik bizi ziren gizonak eta 125 bakarrik bizi ziren emakumeak), 338 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 429 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 131 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.213 etxebizitza zeuden, 1.130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 1.137 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 1.130 etxebizitza nagusietatik 904 bere jabearen bizilekua ziren, 200 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 35 etxek bi zituzten, 181 etxek hiru zituzten, 382 etxek lau zituzten eta 523 etxek bost zituzten. 929 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 468 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 572 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.842 ziren, horien artean 1.350 aktiboak ziren eta 492 inaktiboak ziren. 1.350 pertsona aktiboetatik 1.220 lanean zeuden (647 gizon eta 573 emakume) eta 129 langabezian zeuden (63 gizon eta 66 emakume). 492 pertsona inaktiboetatik 163 erretiraturik zeuden, 172 ikasten zeuden eta 157 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Baho udalerrian 1.250 unitate fiskal zeuden, 3.210,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.531 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 120 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 34 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 8 igeltseroak, 6 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Baho udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 348 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bryson City (Ipar Carolina)
Bryson City Ipar Carolinako herri bat da. Swain konderrian kokatua dago. 2010ean 1,424 biztanle zituen, 5.66 kilometro koadrotan banatuta.
Martin (Georgia)
Martin  Georgiako estatuko herri bat da. Taylor konderrian kokatua dago. 2010ean 381 biztanle zituen, 6.5 kilometro koadrotan banatuta.
Orrorin tugenensis
Orrorin tugenensis Hominidae familiako espezie fosil bat da. Familia honetako zaharrena da.
Sibynomorphus lavillai
Sibynomorphus lavillai Sibynomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
NGC 3459
NGC 3459 galaxia espiral bat da, Crater konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Rabaulichthys altipinnis
Rabaulichthys altipinnis Rabaulichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Ctenocheirodon pristis
Ctenocheirodon pristis Ctenocheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Zoiolagana
Zoiolagana Nafarroako mendi bat da, 1152 metroko garaiera duena eta Andiako mendilerroan dagoena. Elimendi edo Artesa izeneko menditik gertu dago, mendi honengandik lepo batek banatzen duelarik. Bi tontor hauek Infernuko Labarra deritzon labarra uzten dute mendebaldean.
Abiapuntuak
Abiapunturik interesgarriena Iturgoienetik da, Infernuko labarra igoz Ingiria izeneko tokiraino, non behera botata dauden Argiñanoko bordak. Sanguein mendebaldean eta Zoiola ekialdean uzten dituen toki honek ibilbide erraz bat ahalbidetzen du bi mendi hauetara, baita Artesa edo Elimendira ere. Ibilbide sinpleagoak abiatzen dira Argiñanotik, Bidaurretik, Genbetik edo Munarritzetik.
Argiñanotik, bide zabal batek muino kate luzea jarraitzen du, bere mendebaldeko aurpegitik Elimendi mendia inguratuz eta Zoiola lepora iritsiz, Elimendi eta Zoiolagana artean dagoena, bi tontorrez osatuta dagoena, 1152 eta 1147 metrora. Mendia, bere hegoaldeko aurpegitik igotzen da. Oso antzekoa da Bidaurretik edo Genbetik doazen ibilbideak. Hegoaldeko aurpegian, Elimendiren parean kokatuz, mendi honetara igotzeko aukera ere izango da, hona, Zoiola lepotik ere hel daitekeelarik.
Nerbio-sistema zentral
Nerbio-sistema zentrala (NSZ) animalia zelulaniztunetan gorputzaren atal guztien jarduera koordinatzen duen nerbio-sistemaren atala da. Ornodunetan meningeetan sartuta dago eta garunak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute. Garuna burezurrak babestuta dagoen bitartean, bizkarrezur-muina bizkarrezurrak babesten du.
Organo hauek aurkitzen diren barrunbeak isurkari zerebroespinal izeneko isurkari koloregabe eta gardenez beteta daude. Isurkari horrek eginkizun ugari dauzka, esaterako, substantzia jakin batzuen elkartrukerako, hondakin produktu batzuen iraizketarako edo oreka ionikoa mantentzeko balio du.
Nerbio-sistema zentrala osatzen duten zelulek substantzia grisa (gorputz neuronalez osatua) eta substantzia zuria (dendrita eta axoiez osatua) eratzen dituzte.
NSZaren funtzioa zentzu desberdinek jasotako sentipenak jaso, prozesatu eta erantzunak bidaltzea da. Gure gorputzean dagoen sistema garrantzitsuenetakoa dela esan daiteke.
Arnèr
Arnèr Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arné udalerrian erroldatutako biztanleak 191 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Berdoas
Berdoas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Berdoues udalerrian erroldatutako biztanleak 404 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 191 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 171 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 147 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 55 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 144 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 178 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 178 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (100 gizon eta 71 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Berdoues udalerrian 179 unitate fiskal zeuden, 439 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.941 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina eta 1 iturgina.
Arnèr
Etxebizitza
2007an 94 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 89 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Berdoas
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Arnèr
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 113 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (42 gizon eta 36 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Berdoas
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Berdoues udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 624 hektarea erabiltzen.
Arnèr
Diru sarrerak
2009an Arné udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.548,5 euro zen.
Berdoas
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Linguae vasconum primitiae
Linguae vasconum primitiae (latinezko izenburua; «euskaldunen hizkuntzaren hastapenak», «euskaldunon hizkuntzaren hasikinak» esan nahi du) ezaguna dugun lehen euskal liburu inprimatua da, 1545. urtean argitaratua, Bernart Etxeparek idatzia. Etxeparek lehen euskal idazlea izatearen kontzientzia nabarmena zuen, eta horretaz harro ageri da liburuan, izenburutik bertatik hasita.
Berdoas
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uropeltis nitidus
Uropeltis nitidus Uropeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Uropeltidae familian sailkatuta dago.
Linguae vasconum primitiae
Edizio eta aleak
Bordelen argitaratu zuen Etxeparek 1545ean. Oihenarten esanetan, bigarren argitarapen bat ere izan zuen liburuak, Adrien Morronten etxean (XVII. mendearen hasieran, hortaz), baina ez zaigu honen beste berririk iritsi. René Lafonen ustez, beharbada lehenago izan zen edizio laburrago bat, erabat galdua; hori pentsarazten dute, besteak beste, kantuen arteko grafia ezberdintasunek.
Liburuak ez bide zuen zabalkunde handirik izan, eta ez zaigu heldu ale bakarra baizik, Parisko Liburutegi Nazionalean gordeta dagoena.
Edukiak
Testuak 31 lerroko hitzaurrea eta kantuak ere badiren 15 (8/7) silabetako bertso ditu, behenafarreraz idatziak, euskalki hori herri xeheak erabiltzen zuen bezalaxe baliatuta.
Etxepareren metrikak latinezko Erdi Aroko poesian ditu erroak. Hamabost kantuetatik lau izan ezik, guztiak dira zesurak erdibitutako zortzi eta zazpi silabako bi hemistikioz osatuak.
Amodiozko bertsoetako batek honela dio:
Askatasuna goraipatzen duen poema autobiografikoan, Bernart Etxeparek kontatzen du Bearnon espetxeratua izan zela, Nafarroako erregeari traizio egin izanaren salaketa faltsua jarri ziotelako.
Euskararen historia egiten
Azken bi kantuak, Kontrapas eta Sautrela, euskarari egin zizkion odak dira. Autorea oso jakitun zen bere lanaren garrantzi historikoaz, eta ez bakarrik hitzaurrean, liburua ixteko bi kantu horietan azpimarratzen du bereziki. Heuscara ialgui adi mundura, kontrapasaren leloa, aski argia da zentzu horretan:
Hizkera eta euskara
Etxepareren hizkerak hizkuntzalari eta aditu askoren interesa piztu du. Etxeparek, Leizarragak ez bezala, ez zuen euskara batu batekiko kezkarik. Beraz, bere obra idazteko dakien euskara bakarra aukeratzen du: ekialdeko behe-nafarrera. Etxeparek berezko ezaugarri batzuk ditu bere idazkeran, esaterako :
Oro har, Etxepareren ortografia nahiko irregularra da, eta hori ahozko hizkuntzan oinarritu den seinale da; izan ere, bere liburua izan zenez euskaraz argitaratutako lehena, ez zuen euskal hizkuntza idatziaren eredurik.
Liburuaren azalak
Aurelia Arkotxak egindako azterketen arabera liburuaren estalkia XVI. mendekoa zen, eta bi azaletan ezarritako armarria Joana III.a Albretekoa Nafarroako erreginaren koinatu Luis I.a Borboi-Condéko gerrari kalbinistarena zen.
Arnèr
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Poil (Nièvre)
Poil Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Arnèr
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 ile apaindegia.
Poil (Nièvre)
Biztanleria
2007an Poil udalerrian erroldatutako biztanleak 157 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Arnèr
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Arné udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 697 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marinba
Marinba intonazio jakineko perkusio-instrumentua da, neurri desberdineko zurezko oholtxo laukizuzenez osatua, eta haien azpian erresonantzia-tutu bana duena (kuiak, banbuak edo metalezko tutuak). Xilofonoaren kidea da, eta jatorriz afrikarra da (balafon). Ertamerikan eta Mexikon garatua, instrumentu moderno kromatikoa XIX. medean agertu zen marinba diatonikoan oinarrituta.
Poil (Nièvre)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 143 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 141 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 88 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 56 lanean zeuden (33 gizon eta 23 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Poil udalerrian 72 unitate fiskal zeuden, 157 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.745 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Poil udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Metaline Falls (Washington)
Metaline Falls Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pend Oreille konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pianezze
Pianezze Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pianezzek honako udalerri hauekin egiten du muga:
1346 Gotha
1346 Gotha asteroide gerrikoan aurkitutako 1346. asteroidearen izena da. 1929ko otsailaren 5ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1929 CY zen.
Bunn (Ipar Carolina)
Bunn Ipar Carolinako herri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 344 biztanle zituen, 1.4 kilometro koadrotan banatuta.
Chantrans
Chantrans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chantrans udalerrian erroldatutako biztanleak 383 ziren. Familiak 159 ziren, horien artean 39 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 22 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 172 etxebizitza zeuden, 156 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 156 etxebizitza nagusietatik 115 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 131 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 244 ziren, horien artean 184 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 184 pertsona aktiboetatik 172 lanean zeuden (101 gizon eta 71 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Polartasun (kimika)
Polartasuna edo polaritatea, kimikan, molekulek duten ezaugarri bat da, euren barnean sortzen diren karga-banaketek zehazten dutena. Ezaugarri honek molekulek osatzen dituzten konposatu edo substantzietan era esanguratsuan eragiten du, hala nola, substantzia baten urtze- edo irakite-puntuan, disolbagarritasunean, molekularteko indarretan, eta abar.
Chantrans
Diru sarrerak
2009an Chantrans udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 420 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.985 euro zen.
Polartasun (kimika)
Polartasuna molekula osatzen duten atomoen loturen araberakoa da. Atomo orok elektronegatibotasun izeneko ezaugarri bat du, zeinak atomoak lotura bat ezartzerakoan lotzen den beste atomoaren elektroiak erakartzeko gaitasuna adierazten duen. Elektronegatibotasuna zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gaituagoa egongo da lotuta dagoen atomoen elektroiak erakartzeko.
Loturen polartasuna
Naturan hiru lotura kimiko mota topa daitezke, ionikoa, kobalentea eta metalikoa. Lehen lotura horretan metal bat ez-metal batekin lotzen eta, baina ez da molekularik osatzen, sare kristalino erraldoi bat baizik. Metal batek elektronegatibotasun oso baxua du, bere joera elektroiak askatzea baita zortzikotearen legea betetze aldera; ez metalek aldiz, elektronegatibotasun handiagoa dute, egonkortasunaren bila, elektroiak eskuratzeko joera dutelako. Hori dela eta, lotura ioniko bat osatzen duten atomoek elektronegatibotasun zeharo ezberdinak dituzte, atomo bat anioia den bitartean beste katioia delako, hau da, karga-banaketa handia dagoelako. Horregatik, lotura ionikoa lotura polarra da. Polartasun honek eragiten du kristal ioniko gehienak uretan disolbagarriak izatea, ura disolbatzaile polarra izanik, erraz erakarri ditzakeelako kristaleko anioi edo katioiak, betiere solbatazio energiak kristalaren sare-energia gainditzen badu.
Kimrobinsonita
Kimrobinsonita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Kimrobinsonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Polartasun (kimika)
Loturen polartasuna
Lotura kobalenteetan, atomoen arteko loturek molekularen geometria baldintzatzen dute. Lotura hauek, denak ere kobalenteak, bi motatakoak izan daitezke: polarrak edo apolarrak. Bestalde argi utzi beharra dago bi eskalatan aztertzen dela polartasuna, lotura mailan (lotura bera polarra den edo ez) eta molekula mailan (loturen polartasunetik abiatuta). Lotura kobalente bat polarra da, baldin eta lotura osatzen duten bi atomoak ezberdinak badira. Adibidez, lotura kobalente bat hidrogeno eta kloro atomo banak osatzen badute, lotura hori polarra izango da, kloroaren elektronegatibotasuna handiagoa denez, hidrogenoaren elektroiak indar handiagoz erakarriko dituelako, karga partzial negatibo bat sortuz bere aldean. Lotura kobalentearen osagai diren bi atomoak berdinak badira, orduan lotura apolarra izango da, izan ere, elektronegatibotasun berdina izango dute bi atomoek eta erakarpen indar berdina egingo diete elkarri, karga partzialik sortu gabe.
Molekula batean lotura kobalente bakarra egon daiteke, baina sarritan bat baino gehiago egon ohi dira. Beraz, molekula baten polartasuna jakiteko haren lotura guztien polartasuna hartu behar da aintzat. Molekula bat polarra izango da baldin eta momentu dipolar osoa nulua ez bada. Momentu dipolar osoa momentu dipolarren batura da, eta momentu dipolarrak aurrez aipatutako lotura polarretan sortzen dira, atomo batek bestearen elektroiak indar handiagoz erakartzen dituenean. Momentu dipolar osoa nulua izango da molekulak bere barnean soilik lotura kobalente apolarrak baditu edo lotura polarrek sortzen dituzten momentu dipolarren batura zero bada; egoera hori molekulak geometria jakin bat badu gertatuko da.
Chantrans
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.