cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dorcas Hoar
Dorcas Hoar (Beverly, Essex, 1634 -1711ko uztailaren 12a) sorginkeria egotzitako alarguna izan zen 1692ko Salemgo sorginkeria prozesuan. Errudun aurkitu eta urkara kondenatu zuten, baina hainbat ministroren laguntzarekin, behin-behineko barkamena eman zioten epaiketak amaitu ondoren.
Biografia
Dorcas Galley bezala jaio zen Beverlyn, Essex konderrian, Massachusettseko Badiako probintzian, Johnen eta Florence Galleyren alaba. William Hoarrekin ezkondu zen, eta seme baten ama izan zen. Mary Ross eta Elizabeth Giles zituen ahizpak. John Hathorne eta Jonathan Corwin magistratuek atxilotzea agindu zuten 1692ko apirilaren 30ean, Jonathan Walcott eta Thomas Putnam Salemgoek salaketa egin ondoren, Hoar, Phillip English Salemgoak eta Sarah Murrell Beverlykoak mindu egin baitzituzten Mary Walcott, Mercy Lewis, Abigail Williams, Ann Putnam, Jr, Elizabeth Hubbard eta Susannah Sheldon.
George Herrick aguazilak Hoar eta Murrell Ingersoll tabernara eraman zituen maiatzaren 2an, Salem herrian, baina ezin izan zuen English aurkitu, Salemdik ihes egin baitzuen.
Epaiketa
Deodat Lawson-ek honakoa idatzi zuen: "Emakume kondenatu batek bakarrik, heriotza-bermea sinatu ondoren, libreki aitortua, denbora batez birebaluatzea eragin zuena, eta behagarria zen; emakume horrek ile-sorta bat zuen, oso luzea, hau da, lau oin eta zazpi hazbeteko luzerakoa; neurri batean, metxoi hori gainerakoaren kolore desberdinekoa zen (motza eta grisa) buruaren atzealdean hazten zena, eta nahaspilaturik zegoena, gorteak ebakitzeko agindu zuen, baina Hoar ez zegoen prest".
Sodio tiopental
Sodio tiopentala azido barbiturikotik eratorritako droga da. Ekintza ultramotzeko barbituriko gisa sailkatuta dago, botikaren dosi txikietako efektu hipnotikoa minutu gutxitan desagertzen delako. Gaur egun gutxi erabiltzen da pazientearen errekuperazio geldo eta gogorraren ondorioz.
Sesshū Tōyō
Sesshū Tōyō (雪舟 等楊) (Japonia, 1420 – 1506) Japoniako historian margolaririk onena. Zen-Shu apaiza, Muromachi aldikoa, bere margoetan sumi-e erabiltzen zuen (tinta beltza). Hasiera bateran Txinako paisaiak margotzen zituen, ondoren Zen Buddhisten estetika erakutsi zuen. Paisaiak, txoriak, loreak eta Budisten sinismenak margotu zituen, besteak beste.
Japoniar eta txinatar estiloak batu zituen, zen pinturen estilo indibidualista garatzeko. Pinturan izan zuen eragina hain handia izan zen ezen arte-eskola askok fundatzaile izendatu baitzuten.
Biografia
Akahaman (Sojako hirian) jaio zen, Muromachiren garaian Bitchū Province zen, eta orain Okayama Prefecture. Samuraien Oda family (小田家) (Kyoton, Japonian, dagoen Shθkokuji tenpluan, monje gisa). Lehen haurtzarotik, pinturarako talentua erakutsi zuen, eta, azkenik, Japonia osoan nabarmendu zen. Umetan, komunitate budistan sartu zen Hofukujiren tenpluan, Okayaman (Japonia).
1467an, Ming dinastiaren agintaldian, Txinara bidaiatu zuen, japoniar mandatari baten kide gisa. Txinara hiru urtez bidaiatu zuen, monasterioak eta Chan-eko paisaiak arakatuz, eta artista profesionalen txinatar pinturak ikasi zituen, maisu alfabetatuen pinturen ordez. Bertan, estilo errealistak ikasi zituen. Ningbotik Perkingera egin zituen bidaietan, naturaren handitasuna sintetizatu zuen, tinta txinatarraren pinturan erabilitako erreferentzia originaletatik ikasiz. Horrek eragin handia izan zuen hurrengo lanean.
Bere bizitzaren azken urteetan, Masuda, Japonia, bisitatu zuen eta, Sesshuren lorategia margotu zuen. 1506an, 87 urte zituela, Tokoji-ko tenpluan hil zen, baina haren gorpuzkiak Ikoji-ren tenplura eraman zituzten. Gerora, Sesshū-ren tenplua deitu zioten. Shutoku, bere ikasleak, bere estudioa, Unkoku-an, jaso zuen.
Pinturak eta teknikak
Zen Budismoan oinarrituta, interpretazio pertsonala eta adierazpen ekonomikoa izan ziren artista japoniarrentzako ondarearen oinarria. Ondoren, XVI. mendeko artistek erabili zituzten beren teknikak.
Mana (antropologia)
Mana "boterea, eraginkortasuna, prestigioa" esan nahi duen austronesiar hizkuntzen berezko hitza da, non gehienetan boterea naturaz gaindiko izaerakotzat hartzen den. Semantika zehatza hizkuntzaren araberakoa da. Kontzeptua oso garrantzitsua da Melanesia eta Polinesiako kulturetan eta Ozeano Bareko uhartetar garaikideen kulturaren zati da. Mendebaldean uharteak bisitatu zituzten misiolarien txosten eta kontakizunetan jaso ondoren ezagutu zuten. Bere ikerketa antropologia kulturalaren barruan sartu da, bereziki erlijioaren antropologian. Horrela, manaren eta mendebaldeko erlijioen hasierako faseen arteko loturak aurkitu dituzte, hasieran animismoa eta gero aurreanimismoa.
Lydia Lunch
Lydia Lunch, jaiotzez Lydia Anne Koch (Rochester, New York, AEB, 1959ko ekainaren 2a) Estatu Batuetako abeslaria, aktorea, poeta, argazkilaria, zinema-gidoilaria eta idazlea da, eta Spoken Wordeko ikono handia, 70eko hamarkadaren bukaeratik musikan egon dena.
Ibilbidea
1973tik urte askoan New Yorkera itzuli ondoren, 2004. urtean Bartzelonan bizi izan zen, eta bertan bizitzeko eta lan egiteko leku bat aurkitu zuen, bere hitzetan: "Bakarrik egoteko munduko lekurik onena".
Burugogorra da, nekaezina eta piper axola zaio ospea.
Musika
Hainbat talde sortu ditu, hala nola Teenage Jesus and The Jerks, 8 Eyed Spy, Beirut Slump, Harry Crews, The Immaculate Consumptive eta Big Sexy Noise. Hainbat artistarekin aritu da elkarlanean: James Chance eta Pat Place (The Contortions), Nick Cave eta Rowland S. Howard (The Birthday Party), J. G. Thirlwell (Clint Ruin, Foetus, Frank Want ), Kim Gordon eta Thurston Moore (Sonic Youth), Lucy Hamilton (Mars), Marc Almond (Soft Cell), Sort Sol, Die Haut, No Trend, The Anubian Lights, Glyn Styler, Michael Gira eta Omar Rodríguez-López (The Mars Volta), besteak beste.
1976an, 16 urte zituela, Lydia Lunchek Teenage Jesus & The Jerks sortu zuen James Chance saxofoi-jotzailearekin batera; handik gutxira, proiektua utzi eta The Contortions sortu zuen.
Teenage Jesus izan zen No Wave-ko talde nagusietako bat. Berehala nabarmendu ziren neurrigabeko gitarrengatik, soinu zentzugabea eta Lydia Lunchen garrasi partikularrak zirela eta. Zenbait EP eta lau gai grabatu zituzten No New York-erako, Brian Enok No Wave mugimendua irudikatzeko erabili zuen bildumarako.
Lydia Lunch beti egon zen No Wave izeneko mugimenduaren buru Teenage Jesus and The Jerks taldearekin. Azken finean, 70eko hamarkadako punk talde guztien mespretxua zen, 80ko hamarkadara igarotzean New Wave egin baitzen. Hala ere, mugimendu hori ia Teenage Jesus taldea desegiteaz bat 'hil' egin zen.
Lunchek askotariko musika-estiloa du, jazzaren eragin handiarekin, besteak beste, postpunka, noisea, cabaret-a, soul pixka bat eta elektronikoa ere bai. Haren testuek uneko gizartearen beldurrak eta zoramenak, gerra eta iraganeko mamuak aztertzen eta salatzen dituzte.
Argitaratutako liburuak
Argitaratu dituen liburuen artean, Paroxia nabarmentzen da: harrapari baten egunkaria, 1997an argitaratua. New Yorken izan ziren lehen urte haiek bezalako kontakizuna egiten zuen, non sexuak eta drogek, musikarekin batera, hain paper garrantzitsua baitzuten. Lunch-en iritziz 2023an ez litzateke Paradoxia liburua argitaratuko, transgresoreegia izateagatik.
Azken liburuetako bat, Sonido Real It Hurts, era askotako testuen antologia da, kutsadurari, politikari, gentrifikazioari, bizi garen mundu zikinari buruzko salaketak eta diatribak, fantasiak, kexak eta gaitzespenak biltzen dituena.
Pelikulak
B serieko filmetan ere parte hartu du, aktore, konpositore, gidoilari edo narratzaile gisa. The Wild Word of Lydia Lunch, (1983), Vortex (1983), Fingered (1986), Kiss My grits: The Herstory of Women in Punk and Hard Rock (2001), Kill Your Idols (2004) edo Mutantes: punk, porn , feminism (2011).
Estudio-albumak
Hainbat lan egin ditu:
Frederick Ashton
Sir Frederick William Mallandaine Ashton MO CH CBE (Guayaquil, irailaren 17a – Eye (Suffolk) 1988ko abuztuaren 18a) ballet dantzari eta koreografo britaniarra zen.
Koreografia
Ashtonek laurogei ballet baino gehiago sortu zituen, ezagunetariko batzuk:
Balletak
Azido maloniko
Azido malonikoa CH2(COOH)2 egitura duen azido dikarboxilikoa da. Azido malonikoaren forma ionizatuari eta horren esterrei eta gatzei malonatoak esaten zaie. Azido malonikoa 1858an prestatu zuen lehen aldiz Victor Dessaignes kimikari frantziarrak, azido malikoa oxidatuz.
Joseph Ward
Melbournen jaio zen Irlandako familia katoliko batean eta 1863an Zeelanda Berrira joan ziren bizitzera. 1877an zereal negozio bat ezarri zuen Invercargillen eta laster politikan sartu zen. 1887an Legebiltzarreko kide hautatu zuen Alderdi Liberalak. Finantza ministro kargua hartu ondoren, 1906an lehen ministro bihurtu zen. Britainiar Inperioan batasun handiagoaren aldekoa izan zen eta Zeelanda Berriarentzat domeinu estatusa lortu zuen. 1908ko eta 1911ko hauteskundeak irabazi ondoren, 1912an dimisioa eman zuen.
Lehen Mundu Gerran Wardek bere alderdiarekin parte hartu zuen William Masseyk zuzendutako koalizio gobernuan. 1928ko abenduan bihurtu zen bigarren aldiz lehen ministro, Alderdi Batuko buruzagi gisa. Bere osasun ahulagatik erretiratu zen 1930eko maiatzean.
Prana
Berez, bost prana daude:
Barbara Walters
Barbara Jill Walters (Boston, Massachusetts, 1929ko irailaren 25a - New York, 2022ko abenduaren 30a) kazetari eta autore estatubatuarra izan zen, telebistako kazetaritza femeninoaren aitzindaria, goizeko bi programa (Today eta The View) eta albiste-aldizkari bat (20/20) aurkeztu zituen; gainera, ABC Evening Newsen aurkezle izan zen lehenago eta ondoren ABC Newsen.
Walters, hasiera batean, NBC ko Today albiste-saioko aurkezle ezaguna izan zen. Han, Hugh Downsekin lan egin zuen, eta, gero, Frank McGee eta Jim Hartz haren ondorengoekin. Ostean, 25 urte eman zituen ABCn 20/20 albiste-aldizkariaren aurkezle gisa. Arratsaldeko albistegi bateko lehen emakume-aurkezlea izan zen, Harry Reasonerrekin lan egin zuen The ABC Evening News filmean, eta konpainiako berriak eta ABC World News programa nagusia banatzen lagundu zuen.
Lehen urteak
Walters Bostonen jaio zen (Massachusetts, EE. AEB). Louis "Lou" Waltersen eta haren emazte Dena Seletskyren alaba da, biak juduak, Errusiako Inperioko errefuxiatuen ondorengoak. Aitaren aldeko aitonak, Isaac Abrahamsek, Ingalaterrara emigratu zuen Poloniatik, Abraham Walters izena hartu zuen, eta, Waltersen aita jaio ondoren, Estatu Batuetara emigratu zuen bere familiarekin 1900ean. Lou Waltersek Latin Quarter ireki zuen New Yorken, Broadway The Ziegfeld Follies of 1943 ikuskizuna ekoitzi zuen, eta entretenimenduko zuzendaria izan zen Tropicana Resort & Casinorentzat, Las Vegasen (Nevada).
Ethical Culture Fieldston School eta Birch Wathen Lenox School eskola pribatuetara joan ondoren, Walters Miami Beach Senior High Schoolen graduatu zen 1947an eta 1951n B.A. bat jaso zuen. ingelesez, Sarah Lawrence Collegen.
Ibilbidea
Publizista izan zen Tex McCreary Inc., eta idazlea CBS News-en. Ondoren, Walters The Today Show-ekin elkartu zen 1961ean, idazle eta ikertzaile gisa, eta "Today Girl"-en tokia hartu zuen, saio arinak eta eguraldiaren iragarpena iragarriz. Urtebete geroago, erreportari orokor bihurtu zen, eta bere txostenak eta elkarrizketak garatzen, idazten eta editatzen jardun zuen; hala ere, ez zuten programaren aurkezle izendatu 1974ra arte, NBCk ofizialki izendatu zuen arte. Hor, Waltersek duoa egin zuen Harry Reasonerrekin, 1976tik 1978ra The ABC Evening News aurkezle gisa. Bien arteko harremana zaila eta iragankorra izan zen, Reasonerri ez baitzion gustatu aurkezlekide bat izatea. Elkarte hori hasi eta bost urtera, Reasonerrek (CBS News-era itzuli zena) elkarrizketa gogoangarri eta adeitsua izan zuen Waltersekin 20/20an, aurkezleak idatzitako liburu berri baten estreinaldiaren harira.
Walters 20/20 aldizkari ospetsua urte askoan aurkezteagatik ere ezaguna da, Hugh Downs aurkezlearekin batera, 1979an. ABCrekin egindako ibilbidean, iruzkingile gisa agertu zen ABCren albiste-saio berezietan, eta, besteak beste, 2001eko irailaren 11ko atentatuen inaugurazioa eta estaldura izan zituen. Lehendakaritzako zenbait eztabaida moderatu zituen, besteak beste, Jimmy Carter eta Gerald Forden artean gertatutakoa, Williamsburg-eko (Virginia) Phi Beta Kappa Memorialen egin zena. 2004az geroztik, kazetari-lanbidetik erdi-erretiroan dago, baina ABC Newsen dago korrespontsal eta aurkezle.
Waltersek "hainbat belaunaldi, jatorri eta ikuspegitako" emakumeentzako foro gisa deskribatu zuen programa hasierako kredituetan. Gehitu zuen: "Kontuz ibili nahi duzunarekin..." bere bigarren denboraldiko hasierako kredituetan. The View-i esker, bi Emmy sari irabazi zituen egunez, 2003ko elkarrizketa-programa onenari eta elkarrizketa-programen aurkezle onenari esker (bizitza osoko aurkezle Joy Behar, moderatzaile Whoopi Goldberg, Elisabeth Hasselbeck eta Sherri Shepherd), 2009an.
Munduko liderrekin egindako elkarrizketak bizitzaren arlo guztiak hartzen ditu, eta XX. mendearen azken zatiko kronika bihurtu dira. Waltersek urteetan zehar elkarrizketatu dituen liderrak: Irango Mohammad Reza Pahlavi sha, Errusiako Borís Yeltsin, Txinako Jiang Zemin, Erresuma Batuko Margaret Thatcher, Kubako Fidel Castro, Indiako Indira Gandhi.. Mundu politikotik kanpo eragina izan duten pertsonak ere elkarrizketatu ditu, besteak beste, Michael Jackson, Katharine Hepburn, Anna Wintour eta Laurence Olivier. Waltersek Robert Smithdas doktorea, bere bizitza aldatu zuen gizon gor eta itsua, bere izaera bereko beste pertsona batzuen bizitza hobetu zuena, elkarrizketatu inspiratzaileena zela esan zuen.
Haren ospeari esker, ABCrako hainbat programa bereziren aurkezle bihurtu zen, eta ikus-entzule kopuru handia lortu zuen. 1993az geroztik, telebista bereziak aurkeztu zituen, urteko pertsonaia garrantzitsuenak errepasatzeko: Barbara Walters' 10 Most Fascinating People. Bere nortasun-kazetaritzagatik (lehen Edward R. Murrow espezialitatea) eta hitzaldi sakonengatik da ezaguna: 1999ko martxoaren 3an, 74 000 000 ikuslek Monica Lewinskyrekin izandako elkarrizketa ikusi zuten. Erregistro handia izan zen kazetaritza-elkarrizketen segmentuan, nahiz eta kritikariek hainbat salaketa egin zituzten Waltersek egindako programei buruz, eta sentimentalegiak zirela esan zuten. The View eguneko elkarrizketa-saioaren aurkezle izan zen Walters, eta Bill Geddie bazkidearekin batera lan egin zuen. 1997ko abuztuaren 11n estreinatu zen. The View elkarrizketa-saioaren aurkezlea izan zen Walters, eta Bill Geddie bazkidearekin batera lan egin zuen. 1997ko abuztuaren 11n estreinatu zen.
Erretiroa
2004an 20/20ko aurkezle izateari utzi ondoren, Walters programazio bereziaren eta ABC News-erako elkarrizketen lanaldi partzialeko laguntzaile gisa aritu zen 2016 arte.
2010eko martxoaren 7an, Barbara Waltersek jakinarazi zuen ez zuela elkarrizketarik egingo Oscarretarako, baina ABCrekin eta The View-ekin lanean jarraituko zuela.
The View programako 2010eko azaroko atal batean, Larry Kingi elkarrizketa egin zion CNNtik erretiratzeari buruz, eta Waltersek erretiroa hartu behar zuela esan zuen, "Badakit noiz iristen den nire ordua" esanez.
2013ko martxoaren 28an, komunikabide askok jakinarazi zuten Barbara Walters 2014ko maiatzean erretiratuko zela, eta lau egun geroago iragarriko zuela programan. Hala ere, apirilaren 1eko atalean, Waltersek ez zituen berretsi edo gezurtatu erretiro-zurrumurruak; esan zuen: "Egin beharreko iragarkia, egitekotan, programa honetan egingo dut, hitz ematen dut, eta paparazzietako mutilak izango zarete azkenak jakiten". Waltersek sei aste geroago konfirmatu zuen gidaritzatik eta telebistako elkarrizketetatik erretiratu egingo zela 2014ko maiatzean, hasieran jakinarazi zen bezala; iragarki ofiziala egin zuen The View-ko 2013ko maiatzaren 13ko atalean, eta, aldi berean, jakinarazi zuen programaren ekoizle exekutiboa izaten jarraituko zuela antenan zegoen bitartean.
2014ko ekainaren 10ean iragarri zen "erretirotik atera egingo zela", elkarrizketa berezi bat egiteko 20/20an Peter Rodger-i, Isla Vistako hilketak egin zituen Elliot Rodger-en aitari.
Harrezkero, 20/20ko atal bereziak aurkeztu ditu, Mary Kay Letourneau eta Donald eta Melania Trump elkarrizketatuz.
Waltersek 10 Most Fascinating People seriea aurkezten jarraitu zuen 2014 eta 2015 urteetan. Antenan egindako azken elkarrizketa Donald Trump ABC News-erako presidentegaiari egin zion, 2015eko abenduan.
Walters jendaurrean azken aldiz 2016. urtean agertu zen.
Bizitza pertsonala
Walters lau aldiz ezkondu da hiru senar desberdinekin: Robert Henry Katz enpresa-exekutiboa (1955-1958; senar-emazte baliogabetuak), Lee Guber antzerki-ekoizlea (1963-1976; dibortziatuak) eta Merv Adelson telebistako exekutiboa (1981-1984 eta 1986-1992; bi ezkontzak dibortzioan amaitu ziren).
Sariak eta aintzatespenak
1975ean, Talk Show-eko Aurkezle Onenaren Daytime Emmy saria irabazi zuen Todayn egindako lanagatik. The View programari esker, bi Daytime Emmys irabazi zituen 2003an (Talk Show onenaren kategorian) eta 2009an (Talk Show-eko aurkezle onenaren kategorian), eta 22 aldiz izendatu zuten 1998tik 2010era arteko zeremonietan (11 Talk Show onenaren kategorian, 11 Talk Show-eko aurkezle onenaren kategorian). NAACP Image Award-ek The View-erako elkarrizketa-programa onenaren saria irabazi zuen 2009an, eta 2010ean izendatu egin zuten.
1998an, Women in Film Crystal + Lucy Awards saria jaso zuen, emakumeen pertzepzioa telebistaren bidez hobetu zuten sormen-lanetan bikaintasuna eta berrikuntza aitortzeko. 2007ko ekainaren 14an, izar batekin ohoratu zuten Hollywoodeko ospearen pasealekuan eta, hurrengo urtean, "Disney Legends Award" saria jaso zuen, ABCren jabeari (The Walt Disney Company) ohiz kanpoko ekarpenak egin dizkiotenei ematen zaiena.
Olata
Olata Erdi Aroan sortutako opila da, mehea eta biribila, irina eta ura, esnea edo ardo zuria arrautzekin, azukrea eta, batzuetan, eztia dituena. Bi plantxen artean (olatazko moldeak) prestatzen dute, gofreak bezala, edo batzuetan karrete huts batean zanpatzen dute. Alemanian, galleta mehe bat da, azukrearekin egindako ogi airis-base bat duena. Suitzan, olatei bricelet diete.
Hitza behe latin elizkoitik dator: ostiari oblata baitzioten.
Epsilon Euskadi ee1
Epsilon Euskadi ee1 Epsilon Euskadi automobilgintza ekimenak sortutako lasterketa-autoa izan zen. Le Mans Prototype LMP1 motako kirol-autoen lasterketetarako diseinatu eta eraiki zen 2007an, Le Manseko 24 orduetarako eta antzeko erresistentzia-lasterketetarako.
Historia
2008ko Le Manseko 24 orduetan, Epsilon Euskadik modelo honen bi auto sartu zituen sailkapenean. Proba amaitu gabe erretiratu ziren biak.
Modeloak ez zuen beste bizitzarik izan harrezkero, eta Epsilon Euskadi porrot ekonomikoan desagertu zen handik gutxira, epaitegiek baieztatutako iruzurren artean.
Sarah Cloyce
Sarah Cloyce, jaiotzez Sarah Towne Blessing (1648ko irailaren 3a - 1703) Salemgo sorginkeria prozesuko akusatua izan zen, baina ez zuen inoiz epaiketa bateko salaketa jaso.
Aurrekariak
William eta Joanna Towneren alaba izan zen, 1640 inguruan Great Yarmouthetik Salemera emigratu zuen familiakoa. Sarah, seguru asko zortzi seme-alabetako gazteena, Edmund Bridgesekin ezkondu zen, eta harekin sei seme-alaba izan zituen. Alargundu ondoren, Peter Cloyce alargunarekin ezkondu zen, eta harekin hiru seme-alaba gehiago izan zituen.
Salemgo epaiketak
Sarahri sorginkeria leporatu zioten Rebecca Nurse ahizpa defendatu eta elizatik irtetean elizako ateak bat-batean itxi ondoren (ustez aurrekaririk gabeko ekintza bat Ingalaterra Berrian). Sarah salatu egin zuten, egun batzuk geroago atxilotu,eta Bostongo kartzelara eraman zuten. Jonathan Walcottek eta Nathaniel Ingersollek artxibatu zuten kexa, eta Sarahri Abigail Williams-i, Samuel Parris apaizaren ilobari, atxiki izana eta Mary Walcott atsekabetu izana leporatu zioten.
1692ko apirilaren 11n, aztertzaile baten aurrean eraman zuten eta uko egin zion aitortzeari, salatzaileei eraso eginez. Sarah espetxera bidali zuten Salemen, bere ahizpa Rebeccarekin batera. Hiru ahizpak (Sarah Cloyce, Rebecca Nurse eta Mary Eastey) Rebecca Towne iloba sorgintzearen susmagarriak izan ziren, Edmund Towne nebaren alaba. Hala ere, hiru ahizpek pietate eta karitate fama handia zuten, eta haien aurkako karguek erreakzio bat eragin zuten, eta, azkenean, sorginen 'ehizaldia' amaitzen lagundu zuen, lagun eta bizilagun askok haien izaera ona eta bizitza errurik gabekoa egiaztatu zutenean.
1692ko irailaren 9an, Sarah-ren aurkako akusazioa egin zen, "Rebecca Towneren aurka sorginkeria eta sorginkeriako ekintza maltzur eta kriminalak egiteagatik...
Azken urteak
Sarah espetxean zegoela, sorginkeriagatik urkatuta hil zituzten Rebecca Nurse eta Mary Eastey ahizpak. Hala ere, 1692ko abendurako, Sarah-ren aurkako akusazioak "ignoramus" ("ez dakigu"-ren sinonimoa) gisa markatu ziren. 1693ko urtarrilaren 3an, epailetzako auzitegi nagusiak uko egin zien Sarah-ren aurkako karguei eta haren senarrak, Peterrek, askatzeko kostuak ordaindu zituen. Ondoren, senarra eta biak Framinghamera joan ziren, mendebalderago. Bere bizitzako azken hamar urteak ahizpen izenak 'garbitzen' eman zituen. Hil ondoren, bere bi ahizpak errugabe aurkitu zituzten. 1706an, Ann Putnam Jr. sorgin-ehiztari salatzaile damutuak Rebecca, Mary eta Sarah izendatu zituen, bereziki, berak gezurrez salatu zituenen artean: "Hautsean egon beharko nuke, eta makurrarazi, neure burua eta bere familiak hain goibel erakarrita". 1712an Elizak atzera bota zuen Rebeccaren aurkako exkomunio-epaia, ez baitzuten nahi "oroimena gaitzestea eta seme-alabei min ematerik".
Herri-kulturan
Nathaniel Hawthorne-ren Young Goodman Brown ipuinean (Salem-go epaiketetako magistratuetako baten ondorengoa), kultura puritanoaren kritika soziala, Goody Cloyse izeneko pertsonaia, deabruari hit egiten dio sorginkeria egiten duela aitortuz, eta hori shock bat da protagonistarentzat (Brown gaztea), berak txikitan katekesia eman baitzion. Beste aipamen bat ere egiten du: "...zintzilik ez zegoen sorgin hura, Goody Cory...", Martha Coreyri buruzkoa izan zitekeen erreferentzia, 1692an sorgin gisa eskegi baitzuten.
Sarah Cloyce 1985eko telebista publiko estatubatuarreko American Playhouse: Three Sovereigns for Sarah izeneko miniseriearen protagonista eta narratzailea da. Epaiketak kontatzen ditu eta Vanessa Redgrave aktore ingelesak interpretatu zuen Rebecca.
Epsilon Euskadi
Epsilon Euskadi Gasteizen egoitza izan zuen motor-kiroletako talde bat izan zen, eta aldi berean ibilgailuak ekoitziz funtzionatzeko asmoa izan zuen enpresa proiektu bat. Ekimenak porrot egin zuen, eta tartean ustelkeriazko jokabideak egon zirela ebatzi zuten epaitegiek eta Eusko Legebiltzarreko ikerketa batzorde batek.
Epsilon Euskadik zenbait txapelketa irabazi zituen kategoria desberdinetan. 1 Formulan parte hartzeko saiakera egin zuen taldeak, baina ez zuten onartu.
Taldearen egoitza Miñaoko Parke Teknologikoan egon zen, eta lantegi baterako 4.000 m² inguru ere eduki zituen Azkoitian.
Ibilbidea
1990eko hamarkadaren amaieran, Michel Lecomtek Epsilon izeneko motor-kirol taldea sortu zuen. Renault Sport Series lehiaketan parte hartu zuen eta Franck Montagnyrekin txapeleta irabazi zuen 2001ean. Ondoren, Lecomte Ander Vilariño piloto euskaldunarekin harremanetan jarri zen, eta bien artean babesleak eta EAEko agintarien babesa lortu zuten Euskal Herrian. Lecomtek 2003. urte amaieran sortu zuen Epsilon Euskadi enpresa berria eta 2004an egoitza Miñaon hartu zuen. Kirol proiektuaz gain, lasterketa taldeak garatutako "berrikuntza teknologikorako zentroa" laguntzeko izan zen lortutako laguntza publikoen baldintza. Akordioaren ondorioz, bestalde, ingeniari gazteak ere trebatzen dira unibertsitateekin elkarlanean. Konpainiako presidentea Joan Villadelprat izan zen, 1 Formulan talde ezagun askotan lan egindakoa. Talde zuzendari lanetan aritu zen Epsilonen, eta azkenean bera izan zen iruzurragatik kondenaturiko bat.
2006an Lecomte fundatzaileak taldea utzi zuen eta beste kirol proiektu bat jasi zuen Juan Barazi daniarrarekin, Barazi-Epsilon izenekoa.
Lehiaketa talde gisa, Euskadi izena hartuta, Renault World Series berrizendatutako lehiaketan partu hartu zuten. 2005ean, Robert Kubicarekin gidarien titulua eta taldeen titulua irabazi zituzten.
Dovhenkeko gudua
Gudua 2022ko apirilaren 11n hasi eta urte bereko ekainaren 11n bukatu zen, Errusiak hiri-kontrola segurtatu zuenean.
Ptahhotep
Ptahhotep, Ptahhotep I.a edo Ptahhotpe (ptḥ ḥtp, Ptahren bakea) Antzinako Egiptoko bisirra izan zen Egiptoko V. dinastia n, K.a. XXV. mende eta K.a. XXIV. mendeen artean.
Epsilon Euskadi
Ibilbidea
2008. urtean Epsilon Euskadi ee1 izeneko prototipoa garatu zuen, eta Le Manseko 24 Orduetan eta Le Mans Series lehiaketetan bi auto inskribatu zituzten.
2009an 1 Formularako inskripzioa eskatu zuen taldeak, baina FIA federazio antolatzaileak ez zuen onartu. 2010ean beste saiakera bat egin zuten, baina beste talderik ez onartzea 2011rako erabaki zuen FIAk.
Mana (Biblia)
Mana (מָן, μάννα; اَلْمَنُّ) Jainkoak israeldarrei basamortuan igorri zien janari miragarria da. Hedaduraz, ustekabean eta ahaleginik egin gabe jasotzen den onura edo gauza onuragarria deitzeko ere erabiltzen dugu. Koranen ere hiru aldiz agertzen da.
Epsilon Euskadi
Desagerpena eta iruzur ekonomikoa
Epslion Euskadi lehiaketa talde gisa 2011n desagertu zen, non bere eskubideak EPIC Racing taldeari saldu zizkion. EPIC siglak Euskadi Phil Imanol Claudio esan nahi zuen, beren talde-buru Phil Payne, Imanol Zubikarai eta Claudio Corradiniren izenengatik. Operazio hau iruzurrekoa izan zela ebatzi zuten epaitegiek 2013an, Epsilon Euskadiko Villadelprat eta EPIC-eko Payne zigorturik. Paynek aurretiaz kirol taldea zuzentzen zuen, eta Epsilonek kaudimenik ez zuela ikusirik, epaiaren arabera, Paynek bere kasa sortu zuen EPIC, eta salmenta fiktizio bat antolatu zuten, Epsilon Euskadiren porrot enpresarialetik lehiaketa autoak atera eta lehiaketan beste egitura batekin jarraitzeko.
Epsilonen porrota 2011ean gauzatu zenean auzietara iritsi ziren kontuak. Auzibideetan argitu zenez, automobilgintzako ekoizpenarekin ustez oinarritu behar zen negozio plana hutsala zen guztiz: kirol lehiaketako babesletza publizitarioa zen enpresaren sarreren %100 2010eko hamarkadaren amaieran. Diru-iturri bakarra, ordea, ez zen babesletza izan: 2014an Eusko Legebiltzarreko ikerketa batzordean baieztatu zenez, 48 milioi euroko laguntza publikoak jaso zituen Epsilon Euskadik, ustez berrikuntzara eta automobilgintzara joan behar zirenak.
Dovhenkeko gudua
Gudua
Apirilaren 11n, Errusiako Indarrek Dovhenke eta Dmytrivka aurkako eraso bat hasi zuten, Ukrainako Indarrek aldaratu egin zutena.
Maiatzaren 15ean, Ukrainako Armadak iragarri zuen Errusiak bigarren eraso berri bat egin zuela, herrixkaren kontrola lortzeko helburuarekin.
Ekainaren 6an, Ukrainako Albiste Agentziaren arabera, soldadu ukrainarrek Dovhenkeren aurkako hirugarren eraso bat errefusatu zuten; gainera, ustez, Errusiako Indarrek beren unitateen zati bat Iziumera eraman zuten, izandako galerak zirela eta. Testuinguru horretan, egun Errusiako Duma Estataleko diputatu den Aleksandr Borodai Dovhenkera joan zela jakinarazi zen, Donbaseko Boluntarioen Batasunarekin herrixkaren aurkako erasoan parte hartzeko.
Gudu-ostea
Ekainaren 12rako, Ukrainak jakinarazi zuen armada errusiarra eraso bat egiten ari zela Dovhenketik Mazanivka eta Dolina hirien aurka; honek, de facto, Errusiako Indarrek Dovhenke herrixka harrapatu zutela esan nahi zuen.
Ekainaren 25erako, borrokek Dovhenketik hurbil jarraitu zuten, baina hilaren amaierarako, Errusiaren operazioak herrixkaren hegoaldera mugitu ziren; izan ere, herrixka hartu ostean, tropa errusiarrak Dovhenketik Mazanivkarantz aurrera egiten saiazen jarraitu zuten.
Borivske
2020ko uztailaren 18ra arte, Borivske Sievierodonetseko Udalerriaren parte zen; izan ere, egun hartan Udalerria indargabetu egin zen, Ukrainako erreforma administratiboaren zati gisa. Ondorioz, Luhansk Oblasteko raion-kopurua zortzira murriztu zen; zeinetatik horietatik guztietatik lau bakarrik kontrolatu zituen Gobernuak. Kokagunea, bestalde, 2022ko ekainaren 25etik aurrera, Luhanskeko Herri Errepublikaren kontrolpean dago.
Maria Mercè Cuartiella
Maria Mercè Cuartiella i Todolí (Bartzelona, 1964ko abuztuaren 15a) idazle eta antzerkigile katalana da.
Biografia
Filologian lizentziaduna da Bartzelonako Unibertsitatean eta bere lan profesionala kultur kudeaketaren arloan garatu du. Gaur egun, Brau Edicions argitaletxearen argitalpen-taldean dago, Figuerasen.
Azido barbituriko
Azido barbiturikoa pirimidinaren egituran oinarritutako konposatu organikoa da. Adolf von Baeyer kimikari alemaniarrak aurkitu zuen 1864an, kondentsazio-erreakzio batean urea eta azido malonikoa nahastuta.
Maria Mercè Cuartiella
Biografia
Prentsan eta aldizkari espezializatuetan parte hartu ohi du, hala nola Encesan (bertan parte hartu zuen 2013tik) edo Diari de Gironan (2000tik 2005era), hamabost egunean behingo iritzi-artikuluak egin baitzituen. Telebistako gidoilaria eta aurkezlea ere izan da, edo eztabaida kulturaletan moderatzailea. 2009ra arte gidoilari eta gidari izan zen tokiko Canal Nord katean, ISBN asteroko elkarrizketa-programan. Kataluniako literaturaren gaurkotasuna aztertzen zuen programa horrek, eta katalanezko letretako hainbat egile esanguratsu igaro ziren bertatik.
Hainbat ikerketa argitaratu ditu, hala nola «Una aproximació en l 'obra teatro», Carles Fages de Climent-en (1902-1968), Poètica i mítica de l' Empordà, edo «10 anys amb l 'Orquestra de Cambra de l' Empordà». Ipuin laburrak ere idatzi ditu, eta antzerki-piezak estreinatu eta argitaratu ditu, hala nola Enterra 'm a Pequin, Bartzelonan 2007an estreinatutako Carlota de Mena (2005) I. saria irabazi zuena, eta En trànsit, 2000. urtean Londresen parte hartzeko espainiar estatuko ordezkari hautatu zutena eta Escena aldizkariaren 8. zenbakian argitaratu zena.
Azido barbituriko
«Azido barbiturikoa» da nerbio-sistema zentralaren depresio-propietateak dituzten eta barbituriko izenez ezagutzen diren konposatu mota askoren iturburua. Nahiz eta azido barbiturikoak berez ez duen jarduera farmakologikorik.
Maria Mercè Cuartiella
Biografia
Hainbat eleberri argitaratu ditu: Cuando las cosas van mal nobela (Ciudad de La Laguna nobela laburraren saria 1999); Capitán Verne-ren egileetako bat (Sirpus, 2005), Joan Manuel Soldevillarekin batera. 2012an, Germans, gairebé bessons (Brau Edicions) eleberria argitaratu zuen, katalanezko literaturako Llibreter saria jaso zuena, eta 2014an L 'afer marsellès (Amsterdam llibres) argitaratu zuen. 2014an, ipuin eta narrazioen Mercè Rodoreda saria eman zioten Gent que tu coneixes kontakizun-liburuagatik.
Azido barbituriko
Azido barbiturikoa uraziloaren oxidazioaren bidez eratzen da biologikoki, urazilo deshidrogenasa entzimaren eraginez (EC 1.17.99.4)
Lúcio Lara
Angolaren Askapenerako Herri Mugimenduaren sortzaileetako bat eta presidentea izan zen. Angolako Independentzia Gerran eta Angolako Gerra Zibilean Mugimenduko idazkari nagusia izan zen.
1979ko irailaren 11n Agostinho Neto hil ondoren, herrialdeko behin-behineko presidente bihurtu zen. José Eduardo dos Santos aukeratzeko maniobrak egin zituen eta boterea eman zion irailaren 20an. 1985ean, MPLAko Buro politikoko kide kargutik kendu zuten, eta bizitza publikoa utzi zuen 1992an.
Urgoiti (argipena)
Euskal Herrian badaude hainbat Urgoiti izeneko toponimoak, leku-izenak eta patronimikoak, deiturak.
Erik Bruhn
Erik Belton Evers Bruhn (Kopenhage,1928ko urriaren 3a – Toronto, 1986ko apirilaren 1a) dantzari, koreografo, zuzendari artistiko, antzezle eta idazle danimarkarra da.
Biografia
Erik Bruhn Kopenhagen (Danimarka) jaio zen, Ellen Eversen ile apaintzailearen laugarren eta Ernst Bruhnen hirugarren semea zelarik.
Amanda Dudamel
Amanda Dudamel Newman (Mérida, Venezuela, 1999ko urriaren 19a) venezuelar modeloa da, 2021eko Miss Venezuela lehiaketa irabazi zuena. Venezuela ordezkatuko du Miss Unibertso 2022ko lehiaketan.
Syrotyne
2020ko uztailaren 18ra arte, Syrotyne Sievierodonetseko Udalerriaren parte zen; izan ere, egun hartan Udalerria indargabetu egin zen, Ukrainako erreforma administratiboaren zati gisa. Ondorioz, Luhansk Oblasteko raion-kopurua zortzira murriztu zen; zeinetatik horietatik guztietatik lau bakarrik kontrolatu zituen Gobernuak. Kokagunea, bestalde, 2022ko ekainaren 25etik aurrera, Luhanskeko Herri Errepublikaren kontrolpean dago.
Demografia
Jatorrizko hizkuntzaren kokagune-banaketa, 2001eko Ukrainako Erroldaren arabera:
Delfín Tu Salsero
Delfín Antonio Marte Acosta (Dominikar Errepublika, Cotuí, 1981eko uztailaren 24a), Delfín Tu Salsero, Dominikar abeslari eta salsa musikako konpositorea da.
Biografia
2014 an artista gisa bere debutak ofizialki iragartzea erabaki zuen, eta salsa izeneko musika generoa interpretatzea erabaki zuten batez ere diskoetarako, generoarekin identifikatutako piztiak eginez. Artista-ibilbidea ezagutzera emateko, hainbat gizarte-zentrotan jarduerak egin ditu, hala nola, tabernetan, eskala handiko eta urtebetetze-festetan eta herrialdeko hirietako ekitaldi sozialagoetan, bere jaioterrian eta hainbatetan ospea eta onarpena lortuz. Dominikar Errepublikatik gaur egunera arte, milaka ikustaldi lortu ditu YouTuben eta sare sozialetan.
Sugestio
Sugestio pertsona batek beste pertsona batek proposatutako ideia, sinesmen edo jarrerak inolako kritikarik gabe onartzeko prozesu psikikoa da. Helburu terapeutikoekin ere balia daiteke.
XIX. mendeko psikologia ikertzaileek, William Jamesek adibidez, "iradoki" eta "sugestio" terminoak oso zentzu mugatuan eta erlazionatuan erabiltzen zituzten, eta beti diskurtso komun baten barruan. Ideia bat esaten zen beste bat iradokitzeko, eta sugestioaz hitz egiten zen horrek burura beste ideia bat iristea zekarrenean. Hipnosiari buruzko ikerketa zientifiko berriago batzuek, Clark Leonard Hullenak kasu, termino horien esanahia zentzu berezi eta tekniko batean zabaltzea ahalbidetu zuten.
Hipnosia
Clark Leonard Hullen lanen ereduari jarraitu dioten hipnosiari buruzko ikerketa modernoek funtsezko bi faktore bereizten dituzte: trantzea eta sugestioa. Trantzeak eragindako gogamenaren egoera indukzio hipnotikoaren prozesuaren bidetik datorrela esaten da; funtsean, gizabanako batek beste bati hipnosi egoeran eragingo dizkion jarraibideak eta sugestioak. Behin subjektu bat hipnosi-egoerara iritsita, hipnotizatzaileak bilatutako efektuek eragiten dituzten sugestioak egiazta daitezke.
Dovhenke
Kharkiv eta Donetsk Oblasten arteko mugatik oso gertu dago kokaturik herrixka, bai eta Izium hiritik 26 kilometrora ere, hegoaldera. Herrixkak Kharkiv eta Sloviansk hiriak lotzen dituen M03 autobiderako errepide-sarbidea du, gainera.
2022an, Ukrainako inbasio errusiarrean –zehazki, Dovhenkeko guduan– Errusiak herrixka-kontrola lortu zuen ekainaren 11 baino lehen; izan ere, ekainaren 12an, Ukrainak jakinarazi zuen armada errusiarra eraso bat egiten ari zela Dovhenke herrixkatik Mazanivka eta Dolina hirien aurka.
Fernando IV.a Hungariakoa
Fernando IV.a (Viena, 1633ko irailaren 8a - ibidem, 1654ko uztailaren 9a) Bohemia, Hungaria, Kroazia eta Erromatarren erregea izan zen.
Fernando III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa eta Maria Ana Espainiakoaren semea izan zen. 1646an aitarekin partekatutako Bohemiako errege eta Cieszyngo tituluak jaso zituen. Hurrengo urtean Hungariako eta Kroaziako errege izendatu zuten, bere aitarekin batera. 1653an Erromatarren errege eta Germaniako Erromatar Inperio Santuako de facto oinordeko izendatu zuten. 1654an hil zen baztangaren ondorioz.
Eba Gaminde Egia
Eba Gaminde Egia (Mungia, Bizkaia, 1968ko uztailaren 16a) Deustuko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea, Zuzenbidean lizentziatua eta doktorea da.
Euskaltzain urgazle izendatu zuten 2021ean. Bake-epailea ere bada Mungian.
Ikasketak
Zuzenbide ikasketak egin zituen. Bokazioz aukeratu zuen bidea. Betidanik izan zuen argi Zuzenbidea ikasi nahi zuela.Erakargarria egiten zitzaion justiziaren mundua, arazoak konpontzea, norbere ideiak argudioekin defendatzea. Oso esparru zabala zela ohartu zen, eta, sustraia gustuko zuenez, horregatik aukeratu zuen. Horrez gainera, ikasketak euskaraz egin ahalko zituela jakiteak ere bultzatu zuen bide hori hartzera. Kristau doktrina soziala eta euskal kooperatibismoa doktore tesia egin zuen 2015ean.
Ibilbide profesionala
Zuzenbidea ikasten hasi zenean, ez zegoen euskarazko materialik. Klaseak euskaraz ziren, baina azterketak prestatzeko edo informazioa bilatzeko orduan gaztelerara jo behar izaten zuen. Ahalegin bikoitza egin behar zuen. Zuzenbidea euskaraz eta bikaintasunez ikasteko euskarazko materialen beharrizana zegoela konturatu zen, baina hori erronka handia zen. Izan ere, funtsezkoa zen ezagutza akademikoak menperatzea, baina baita ezagutza horiek transmititzeko tresna egokiak euskaraz ere izatea. Zuzenbidea eta euskara uztartu behar ziren, eta euskara bera egokitu behar zen eginkizun juridikoetara.
Karrera amaitutakoan, Deustuko Unibertsitateko Euskal Gaien Institutuak eta Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (IVAP) sinatutako hitzarmen bati esker, testu juridikoen itzulpengintza-talde batean murgildu zen, euskal filologiako eta Zuzenbideko lizentziatuekin batera. Horrela, hamabost urtez ibili da Zuzenbideko testuak euskarara itzultzen, eta talde horren zereginari esker, egun, Zuzenbideko adar guztiek dute euren eskuliburua eta lege-testua euskaraz. Beraz, posible da Zuzenbidea euskaraz ikastea.
Merkataritza irakasten du Deustuko Unibertsitatean, batez ere, kooperatiben arloa landu izan du.
Kooperatibismoaren inguruko zenbait Gradu Amaierako Lan zuzendu ditu, besteak beste, Garazi Garateren “Kooperatibismoa eta generoa” (2017); Arrate Izagirreren “Kooperatiben lehenengo printzipioa: atxikimendu askea eta irekia. Autonomia erkidegoetako arauketen konparazio-azterketa” (2019); edo Irati Ricoren “Genero-berdintasunaren errealitatea eta erronkak enpresa-esparruan: kooperatiben ekarpena” (2022)
Euskara
Baserri giroan jaio eta hazitakoa da, eta euskara izan da beti bere bizitzeko era. Zuzenbidea eta euskara biak uztartzeko aukera izan du, eta orain euskaraz irakatsi ahal izatea itzela da.
2021eko azaroan euskaltzain urgazle izendatu zuten. Itzulpengintzari esker lortu du aitortza hori. Euskara bizitzeko modu bat da Ebarentzat, baina orain euskara zaintzeko ardura ere badu.
Itsasoko Piztia
Argumentua
«Garai batean, itsasoko piztia izugarriek gure itsasertzak astintzen zituzten, eta inor ezin zitekeen salbu sentitu». Maisie Brumble neskatoa Crow kapitainaren ipuinak irakurtzen ari da. Badira, ordea, piztia horiei aurre egiten dieten eta piztiak harrapatzen saiatzen diren arrantzaleak. Horietako bat da Jacob Holland: haurra zela, itsasoko piztia baten erasoan galdu zuen familia, eta, geroztik, Crow kapitaina aita baten parekoa da harentzat. Brumble neskatoak piztien arrantzalea izan nahi du. Hala ziren bere gurasoak. Miretsi egiten du Holland. Errege-erreginek piztiarik beldurgarriena, Red Bluster, harrapa dezatela eskatu diete Crowi eta Hollandi. Brumble haien Inevitable itsasontzian sartuko da, ezkutuan.
William C. Campbell
William Cecil Campbell (Ramelton, 1930eko ekainaren 28a) irlandar estatubatuar biologo eta parasitologoa da. 2015eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Saria jaso zuen nematodek eragindako infekzioen aurkako terapia berritzaile bat aurkitzeagatik. Saria Tu Youyou txinatarrarekin eta Satoshi Ōmura japoniarrarekin partekatu zuen.
Zoologia ikasi zuen Trinity Collegen eta Wisconsingo Unibertsitatean ikasketak zabaldu zituen. 1957tik 1990era Ikerketa Terapeutikoko Merck Institutuan lan egin zuen. Onkozerkosiaren eta filariasiaren tratamenduan oso eraginkorra zen ivermectinaren aurkikuntzan parte hartu zuen.
Huliaipoleko gudua
Gudua
Ukrainako hegoaldeko erasoaldiaren parte, 2022ko Ukrainako inbasioaren testuinguruan, Huliaipole hiriak energia- eta ur-hornidura galdu zituen 2022ko martxoaren 2tik aurrera. Martxoaren 5ean, Errusiako Indarrak Huliaipolen sartu ziren labur-labur.
Martxoaren 15ean, Errusiako Indar Armatuak borrokan ari ziren Huliaipoleren inguruan. Martxoaren 26an, Zaporizhiako Eskualdeko Administrazio Militarrak alegatu zuen Ukrainako Indarrek Poltavka eta Malynivka herrixkak berreskuratu zituztela, Huliaipole hiriaren ekialdean kokaturikoak, borroka gogorren ondoren.
Martxoaren 30erako, Huliaipolek ia hilabeteko gaueko bonbardaketak jasan zituen; ondorioz, bere populazioa 2,000 pertsona ingurura jaitsi zen, dozena bat heriotza zibilekin. Apirilaren 21ean, hiru helikoptero errusiar eraitsi zituzten Huliaipolen gainean, Ukrainaren aireko defentsa-sistema eramangarri baten bidez. Ondorioz, inguruko tanke errusiarren zutabe bat atzera egin behar izan zuen. Ukrainako distantzia luzeko artilleriak, berriz, 24 tanke errusiar eta 10 APC suntsitu zituen hiriaren inguruko eremuan. Serhii Jarmak, Huliaipoleko alkateak, esan zuen Ukrainako indarrek beren defentsa-jarrerak Nestor Makhnoren omenez izendatu zituztela, Ukrainako Independentzia Gerran borrokatu zen Huliaipoleko natiboa.
Apirilaren 25ean, Errusiako Indarrak Huliaipole harrapatzeko ahaleginetan hasi ziren, beren posizioak indartuz eta ukrainar posizioen aurka tiro eginez. Hurrengo egunean, hiru lagun zauritu ziren, eta hainbat etxe suntsitu ziren artilleria errusiarraren bonbardaketa baten ondorioz, hainbat egunez iraun zuena. Zaporizhzhiako eskualde-gobernuak geroago jakinarazi zuenez, Errusiako tropek beren autoen aurka tiro egiten ari zirela Huliaipolera bidaliak ez izateko, bai eta kexu zirela Lurralde Defentsako Indarren aurkako erasoen eraginkortasunik ezaz ere.
Maiatzaren 6an, Errusiako Indarrak hiria bonbardatzen hasi ziren berriro, artilleria- eta aire-erasoekin. Bonbardaketari erantzunez, Serhii Jarmakek hiriko bizilagunak ebakuatzeko agindu zuen. Maiatzaren 14an jakinarazi zen bizitegi-eraikin asko hondatu edo suntsitu zituztela bonbardaketa jarraituan, gerra-krimentzat jo zena Zaporizhzhiako Segurtasun-Zerbitzuaren aldetik. Errusiako Indarrek, gainera, Huliaipole eta Polohi hiri errusiarraren arteko errepidea ere suntsitu zuten, lurreko minak erabiliz.
Maiatzaren 28an, Ukrainako Indar Armatuen Banatutako 45. Artilleria Brigadaren bideo bat argitaratu zuen, Errusiako Indarren artilleria-bonbardaketa dokumentatzeko. Bideoaren arabera, ustez, Huliaipoletik hurbil dagoen herrixka bat lapurtzen ari ziren errusiarrak. Ekainean, Errusiako Indarrek misil anitzeko jaurtigailu ugari zabaldu zituzten, Huliaipoleko gainerako azpiegitura zibilaren aurka jotzeko. Zaporizhia Oblasteko Gobernadoreak, Oleksandr Starukhek, jakinarazi zuen Ukrainako defentsa-lerroa sendotzen ari zela Huliaipolen, non liskarrek jarraitzen zuten oraindik. Ekainaren 7an, hamar urteko haur bat zauritu zuten artilleria errusiarrak, Huliaipoleren kontra egindako eraso batean.
Ekainaren 9an, Ukrainako Defentsa Ministerioko Inteligentzia-Zuzendaritza Nagusiak jakinarazi zuen Huliaipolen borrokan hildako soldadu errusiarren gorpuak Errusiak okupatutako Melitopolgo haragia prozesatzeko instalazio batera eraman zituztela, eta, ondorioz, Errusiako Gobernuari biktima-kopurua murriztea egotzi zioten. Inteligentziako Zuzendaritza Nagusiak, gainera, jakinarazi zuen ere Mariupolgo setioa hausten saiatu zirela apirilaren hasieran, baina Huliaipoletik hirira sartzeko bidalitako destakamendua Errusiako defentsa-lerroek aldeztu zutela.
Ekainaren 13an, Errusiako Aireko Indarrak aire-eraso batzuk egin zituen posizio ukrainarren aurka, Huliaipolen. Jakinarazi zutenez, Errusiako Indar Armatuek azpiegitura zibilari eraso egiten jarraitu zuten, Ukrainako Indarren aurka zuzenean jo beharrean. Ukrainako Indar Armatuen Estatu Nagusiaren arabera, etengabeko bonbardaketa hori Ukrainako Indarrak Huliaipolen geldiarazteko egiten ari zen, Errusiako Indarrek Sievierodonetsk hiria harrapatzeko egindako ahaleginaren parte gisa. Errusiako Indarrek morteroak, artilleria eta misil anitzeko jaurtitzaileak erabilik tirokatu zituzten Huliaipolen posizioa ukrainak; halere, ukrainarrek errusiar erasoa uxatzeko aukera izan zuten. Ukrainako Indarrek irabazi txikiak izan zituzten Huliaipole inguruko eremuan, nahiz eta horrek langile-kostu handia eragin zuen; izan ere, ukrainar asko zauritu ziren artilleria-suaren ondorioz.
Ekainaren 18rako Huliaipoleren aurkako bonbardaketek jarraitzen zuten, hainbat etxebizitza eta merkataritza-eraikin hondatu eta hainbat zibil zaurituz.
The Cat in the Hat
The Cat in the Hat haur literaturaren parte den liburu bat da, Theodor Geisel idazle estatubatuarrak idatzia eta ilustratua, Dr. Seuss ezizenpean. Istorioa katu antropomorfiko baten inguruan garatzen da. Katua altua da eta kapela luze gorri eta zuri marraduna zein tximeleta-begizta gorria janzten ditu.
András Törőcsik
András Törőcsik (Budapest, 1955eko maiatzaren 1a - Ibidem, 2022ko uztailaren 9a) hungariar futbolaria izan zen.
Ibilbide gehiena Budapest Újpest FC taldean jokatu zuen eta Montpellier HSC, Volán FC, North Rock Rockets eta MTK Budapest FC taldeetan ere jokatu zuen.
Hungariako futbol selekzio nazionalarekin 45 partida jokatu zituen eta 1978 eta 1982ko Munduko Txapelketetan parte hartu zuen.
Satoshi Ōmura
Satoshi Ōmura (大村 智) japoniar biokimikaria da. 2015eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen William C. Campbellekin batera Ivermectina sendagaiaren aurkikuntzagatik. Biek Tu Youyou txinatarraren saria partekatu zuten.
Tokioko Unibertsitatean Farmazia Zientziak ikasi zituen. Parasito-gaixotasunak tratatzeko sendagai asko aurkitu ditu, bereziki onkokerkosia tratatzeko ivermectina.
Davydiv Brideko gudua
Davydiv Brideko gudua Ukrainaren kontraeraso bat izan zen, 2022ko Ukrainako inbasio errusiarraren testuinguruan gertatutakoa. Errusiaren Hegoaldeko Ukrainako erasoaldiari erantzunez, Ukrainako Indarrek Errusiaren Kherson Oblasteko lurralde okupatuaren zati bat berreskuratzen eta Errusiaren baliabideak murrizten saiatu ziren. Kontraerasoa 2022ko maiatzaren 27an hasi zen; bereziki, Davydiv Brid herrixkatik hurbil –Ukrainak hiria berreskuratu zuen–. Halere, errusiarrek Inhulets ibaiaren beste ibaiertzera bultzatu zituzten ukrainarrak urte bereko ekainaren 16a baino lehen.
Aurrekariak
2022ko otsailaren 24an, Errusiak Ukraina inbaditzen hasi zen, Errusia eta Ukrainaren arteko gerraren gorakada handi bat ekarri zuena –gerra, berez, 2014. urtean hasi baitzen–. Inbasioak Bigarren Mundu Gerratik geroztiko Europa-mailako errefuxiatu-krisi handiena eragin du, 6.5 milioi ukrainar baino gehiago herrialdetik ihesi zihoazela; halaber, herrialdeko biztanleen herena lekualdatua izan da. Martxoaren 1erako, Errusiako Indarrek Kherson Oblast gehiena hartua zuten, Berdiansk eta Melitopol hiriak barne.
Martxoaren 2an, Errusiako Indarrek Kherson bereganatu zuten, inbasioan Errusiak okupatutako lehen hiri ukrainar handia izan zena. Martxoan zehar, tropa errusiarrak Mykolaiveko Oblast sartzen saiatu ziren, baina apirilaren hasierarako kanporatuak ziren. Mykolaiv hirian Ukrainako Indarrek irabazi ondoren, Kherson–Mykolaiv frontea gelditzen hasi zen.