cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phil Anderson
Philip Grant Anderson (Londres, 1958ko martxoaren 12a) Skippy ezizenduna, australiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1980 eta 1994 artean, denbora horretan 86 garaipen lortu zituelarik.
Goierri
Klima
Gipuzkoa osoan bezala, Goierriko klima ozeanikoa da, epela eta hezea, neguak kostaldean baino hotzagoak diren arren (18 batez beste udan eta 7 neguan). Eskualde euritsua da: 2.000 mm urtean batez beste mendialdeetan eta 1.500 mm behe eremuetan.
Mugakideak
Iparraldean Urola Garaia eta Urola Erdiako eskualdeak ditu mugakide; ipar-ekialdean, Tolosaldea; mendebaldean, Debagoiena; hegoaldean Asparrenako udalerria (Araba), Goierrirekin Altzaniako mendilerroak banatzen duena eta hego-ekialdean Sakanako eskualdea (Nafarroa Garaia).
Phil Anderson
Zaletu bezala Australiako txapeldun izan zen 1978an.
Goierri
Udalerriak eta demografia
Hemeretzi udalerrik osatzen dute eskualdea, Beasain izanik jendetsuena eta Altzaga biztanle gutxien dituena. Eskualdean biltzen da Gipuzkoako biztanleen % 10 gutxi gorabehera. Urola Garaian ere beste horrenbeste gertatzen da: Zumarraga eta Urretxu (6.134 biztanle) ia elkartu direlarik, halako konurbazio txiki bat sortu dute; esan daiteke eskualdeko bigarren burua dela hori, eta bere eraginpean bizi direla Legazpi (9.723 biztanle), Gabiria (431), Ezkio (451) eta Itsaso (158). Baserri giroko azken bi herri horiek ere eskualdeko buruaren eragina jasotzen dute. Legazpi, Zegama eta Idiazabalgo herrien hegoaldean Araba eta Gipuzkoako Partzuergoa dago (Urbiako ordokia eta Ataungo ekialdean dagoen Enirio-Aralar hartzen ditu), Goierriko biztanleria oso bizkor hazi zen 1950etik 1960ra bitarteko hamarkadan, baina 1970etik aurrera hazkundea oso moteldu zen (20.000 biztanle 1900. urtean; 26.196 biztanle 1930ean; 35.958 biztanle 1960an; 42.970 biztanle 1986an).
Txinbo gabirai
Txinbo gabirai (Sylvia nisoria) Sylvia generoko animalia da. Hegaztien barruko Sylviidae familian sailkatua dago.
Eleotris picta
Eleotris picta Eleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Goierri
Udalerriak eta demografia
23.a, 24.a eta 25.a ez dira udalerriak, partzuergoak baizik, hau da, inongo udalerriren barnean ez dauden mendi komunalak.
Phil Anderson
Profesional bezala garaipen ugari lortu zituen, horien artean klasiko garrantzitsuak, Amstel Gold Race edo Züricheko txapelketa kasu, etapakako proba ospetsuak, Suitzako Itzulia edo Dauphiné Libéré kasu, baita etapa garaipenak ere Itzuli Handietan, Italiako Giroan eta Frantziako Tourrean kasu.
Goierri
Ekonomia
Goierriko ekonomia industriaren gainean dago antolatua; sektore horretan 11.000 pertsona dabil lanean (langile guztien %51). Beasain, Ordizia, Lazkao eta Olaberria dira industria herri nagusiak eta altzairugintza, tren-makineria, papergintza eta industria kimikoa jarduera nagusiak.
Phil Anderson
Tourrean, bere emaitzarik hoberenak bere lehen urteetan lortu zituen. 1981ean maillot horia jantzi zuen lehen ez europarra izan zen. 1982an, 5. amaitu zuen, etapa garaipen bat lortu zuen, gazterik hoberenaren sailkapena irabazi zuen eta 9 egunez izan zen probako lider, sailkapen nagusiko 5. postu hori ordurarte australiar batek lortu zuen hoberena izan zelarik. 5. postu hau 1985eko edizioan ere errepikatuko zuen. 1983an 9. eta 1981 eta 1984an 10. ere izan zen.
Txirrindularitza profesionaletik erretiratu ondoren, Phil Andersonek kirol honi lotuta jarraitu du txirrindularitza proben antolatzaile bezala.
Goierri
Ekonomia
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF) da eskualdeko enpresa handiena, eta zatirik handiena Beasainen du, nahiz eta Lazkaoko eta Ordiziako lurrak ere hartzen dituen, hiru herriek bat egiten duten tokian baitago kokatuta. Orobat, nabarmentzekoa da Irizar autobus fabrika, egoitza Ormaiztegin duena.
Langile gehienak metalgintzarekin lotutako jardueretan ari dira, nagusiena Arcelor Mittal (garai batean Aristrain) izanik, Olaberrian. Lantegi handi horietako batzuk herri barrenean daude. Jakina, lantegi nagusi horien inguruan enpresa txikiagoak sortu dira, metalaren transformazio lanetan espezializatuak: Indar eta Fundiciones del Estanda, Beasainen; Ampo, Idiazabalen; Jaso garabiak Itsasondon; ULMA eta Ezarri Lazkaon. Lehen sektorean 2.500 bat baserri edo nekazari ustialeku daude, guztira 36.000 ha lantzen dituztenak; horietatik herena belardiak dira, eta erdiaz goiti basogintzarako erabiltzen dira. Abeltzaintzan, 10.000 behi eta 30.000 ardi inguru dira. Aipatzekoa da Ordizian astero egin ohi den azoka.
Industriak, XX. mendean, lantegi jakin eta handi batzuei lotua egon da gehienetan, horietako lantegi asko eta horien itzalpean sorturiko industria laguntzailea altzairugintzari emana zegoenez, 1980ko hamarkadako krisiak eragin zuzena izan zuen hainbat herriren egoeran. Hala eta guztiz ere, industria askotarikoa du Goierrik, eta areago azken urteotan, jarduera berri ugari sortu baita gainera. Garai batean langabeziak jotako eskualdea izan arren, 2000. urteko laugarren hiru hilekoan batez besteko langabezia tasa ez zen % 9ra heltzen. Horretaz gain, turismo berdeari eta ingurumenaren ustiapenari lotutako ekimen ugari abiarazi dira, tradizionalki nekazariak ziren herriak biziberritzeko edota, zenbait kasutan, jarduera industrialek utzitako hutsuneak betetzeko.
Azkenik, aipatzekoa da abeltzaintza eta artzaintzarekin oso lotuta dagoen Idiazabal gaztaren inguruko ekonomia jarduera, 1987tik jatorrizko deitura duena.
Datu orokorrak
1996ko datuek adierazten dutenez, urte horretan biztanleen erdia baino gehiago euskalduna zen: 37.589 euskaldun zeuden eskualdean, 8.845 ia-euskaldun eta 16.936 erdaldun. Herri guztietan dira gehiago euskaldunak euskara hitz egiteko gai ez zirenak baino, baina herri industrial jendetsuenetan, belaunaldi gazteak neurri handi batean euskaldundu diren arren, handia da erdaldunen kopurua. Herririk txikienetan, berriz, euskaldunak dira nagusi.
Euskalkia
Tradizioz, Goierri oso ingurune euskalduna izan da, azken mendean hizkuntzaren erabilerak beherantz egin badu ere. Bertako hizkera erdialdeko euskara edo gipuzkeraren aldaera bat da.
Irakaskuntza
D eredua da nagusi eskualdeak dituen lehen eta bigarren hezkuntzako ikastetxeetan, eta Ordizian kokaturiko Goierri lanbide eskola pribatuan, bertan Mondragon Unibertsitateak kanpus bat duelarik. Sare publikoko ikastetxe ugariez gainera, sare pribatuko hiru ikastola ditugu, Beasainen (Andramendi), Lazkaon (San Benito) eta Ordizian (Jakintza). Halaber, Kilometroak lehenengo jaia Gipuzkoa osoan antolatutakoa Beasainen burutu zuten 1977an. Atzetik 1993koa Ordizian, 2001ekoa berriro Beasainen eta 2003koa Lazkaon etorri ziren.
Azkenik, Maizpide euskaltegia erreferentziazkoa da Euskal Herria osoan. Lazkaon kokatutakoa, barnetegirik ezagunenetarikoa antolatzen dute.
Barandiaranen ondarea
Ataungo herrian Jose Migel Barandiaranen jaiotetxea eta museo etnografikoa eta antropologikoa daude. Berak sakon ikertutako Aralarko estazio megalitikoa Euskal Herriko handienetarikoa da. Euskal mitologiaren arloan hark egindako lana ere oso azpimarratzekoa da.
Ordizia, Segura eta Zegama
Ordiziako eta Segurako monumentu-multzoak kultura ondasuntzat izendaturik daude, eta Seguran azpimarratzekoa da Aste Santuko prozesioa, Euskal Herri osoko nabarmenen artean duguna Hondarribiakoa eta Balmasedako pasio antzeztuarekin batera. Aldei berean, Ordizian, Santanazaleak edo danborrada azpimarratu ditzakegu, 500 urte baino gehiagoko azokaz gain.
Halaber, Donejakue bideak barnealdetik Gipuzkoa eta Araba lotzen du Goierrin barna, Goierritik Zalduondorako tartean Ordizia, Beasain, Segura eta Zegama puntu garrantzitsuak direlarik. Azken udalerri honetan, toki nabarmena da Lizarrate edo San Adriango pasabidea.
Gainerako kultura arloak
Bestela, Ordizian bertso-eskola bat ere badago. Eta bertsolaritza arloan nabarmendu behar da Lazkao Txiki klasikoa, eta garaikideen artean Aitor Sarriegi, Iñaki Apalategi eta Amaia Agirre ditugu. Literaturan, Tere Irastortza eta Xabier Mendiguren Elizegi idazleak ere aipatu behar ditugu gaur egunekoen artean.
Lleidako harresiak
Deskribapena
Harresiek kota ezberdinak dituzte Lleidako Alde Zaharreko mendiaren inguruan, ondo definitutako guneak sortuz. Bere barruan daude Lleidako La Seu Vella katedrala, La Suda gaztelua eta hiriaren ur-hornidurarako elementuak.
Goierri
Garraioa
Eskualdeko ardatz nagusia Madrildik Irunainoko N-1 enepidea da; gaur egun karril bikoitzekoa da norabide bakoitzean, eta Nafarroa Garai nahiz Araba aldera (Etzegarateko gaina, 658 m) lotzeko bidea da, Artsuaranen barrena. Beasaindik GI-120 errepidea abiatzen da, Nafarroa Garaiarekiko lotura egiteko (Lizarrustiko gaina, 822 m), Zumarraga eta Debagoienarekiko lotura (Deskargako gaina, 587 m) GI-632 errepidearen bitartez egiten da.
Zumarragatik Urola-Kostaldera jotzeko GI-631 errepidea erabil daiteke, eta Legazpi eta Debagoienera jotzeko (Udanako gaina, 617 m), berriz, GI-2630 errepidea. Trenbideak ere garrantzi handia izan du eskualdearen bizitza era egitura sendotzeko.
Oriako haranetik sartzen da Gipuzkoara trenbidea, Urolan barrena Urretxu eta Zumarragara heltzen da, eta handik ostera Oria aldera jotzen du, Irungo bidean Beasain eta Ordizia zeharkatuz. Abiadura handiko trenak Goierri E-W norabidean zeharkatuko du, gutxi gora-behera gaur egungo bidean Urretxuraino; handik Antzuola eta Elorriora joko du, Gasteizetik eta Bilbotik datozen adarrekin elkar lotzeko. Ezkio-Itsason bazterbide bat egiteko asmoa dago.
Ezizenak
Modu herrikoian, udalerri bakoitzeko jendeak ezizena badauka, hurrengo zerrendan aipatzen den moduan:
Herritar ospetsuak
Hona hemen hainbat goierritar ospetsuren izen-abizenak, jaioturtea, heriotza urtea eta ospetsu egin duen jarduera (jaiotegunaren arabera ordenatu ditugu):
Holy Spider
Holy Spider 2022ko Ali Abbasi irandar zinema zuzendariaren thrillerra da.
Sinopsia
2000 eta 2001 bitartean Saeed Hanaei irandarrak hamasei emakume erail zituen Maxhad hiri santuan. Prostitutak ziren, eta Hanaeik bere etxean itotzen zituen. Ez zen berrietan azaldu hamargarren emakumea erail zuen arte, baina benetan albiste bilakatu zena zera izan zen: hiltzailea harrapatu zutenean, azaldu zuen jainkoaren izenean egin zituela krimenak, puruak ez ziren emakumeak hiriko kaleetatik desagerrarazteko helburuarekin. Biztanleriaren parte handi batentzat, heroi bilakatu zen, eta, hilabeteetan, manifestazioak egin ziren errugabea zela aldarrikatzeko.
Ramón María Adurriaga
Ramón María Adurriaga Uribe (Oñati, 1755eko azaroaren 12a - ) gipuzkoar apaiz eta legelaria izan zen. Sancti Spiritus Unibertsitatean zuzenbide zibil eta kanonikoa ikasi zituen. Iruñeko bikario nagusia, politikagintzan abila zenez Ávilako gotzain izendatu zuten.
Kinyongia asheorum
Kinyongia asheorum Kinyongia generoko animalia da. Narrastien barruko kamaleoien familian sailkatuta dago.
Spencer golkoa
Spencer golkoa (Spencer Gulf), Australiako hegoaldeko kostaldearen erdialdean, Australiako Badia Handiaren aurrean eta Hego Australiako estatuan dauden bi itsas sartze handietatik mendebaldekoena da. Golkoak 322 kilometroko luzera eta 129 kilometroko zabalera du bere ahoan. Golkoaren mendebaldeko kostaldea Eyre penintsula da, ekialdekoa, berriz, Yorke penintsula, Saint Vicent golko txikienetik banatzen duena. Golkoan dauden hiririk handienak Whyalla, Port Pirie eta Port Augusta dira. Golkoan dauden herri txikienen artean Wallaroo eta Port Broughton nabarmentzen dira.
Azoka enparantza
Azoka enparantza (gaztelaniaz: plaza del Ferial) Urrotz udalerriko plaza nagusia da eta Nafarroako bigarren handiena.
Hemen Urrozko azoka kokatu da urte guztietan.
Cebek
Cebek edo Bizkaiko Enpresarien Konfederazioa Bizkaiko enpresaburuen elkartea da. Elkarteko kide diren enpresetako zuzendaritzen ordezkari eta bozeramailea da, administrazioen, sindikatuen eta iritzi publikoaren aurrean. Bizkaiko 5.500 enpresa baino gehiago biltzen ditu, zuzenean edota sektorekako federazioen bidez. Alor guztiak daude ordezkatuta Cebeken barruan. 1898an sortu zen, Bizkaiko Zentro Industriala jaio zenean, eta Espainiako estatuan patronalaren defentsarako sortu zen lehen elkartetzat jotzen da.
1984an Bizkaiko Zentro Industriala eta Enpresaburuen Konfederazio Nagusia batu egin ziren, Bizkaiko Merkataritza eta Industria Zentroa sortzeko (CIMV). 1999an, CIMVk Cebek izena hartu zuen. Adegirekin (Gipuzkoako Enpresaburuen Elkartea) eta SEArekin (Arabako Enpresaburuen Elkartea) batera, Confebask (Euskal Autonomia Erkidegoko enpresaburuen elkartea) sortu zuen 1983an. CEOEn (Espainiako Enpresa Erakundeen Konfederazioa) ordezkaritza du, baita CEPYMEn (Enpresa Txiki eta Ertainen Konfederazioa) eta CECn (Espainiako Merkataritza Konfederazioa) ere. BEAZ sozietate anonimoan (Bizkaiko Enpresa eta Berrikuntza Zentroa) eta Elkargin (Elkarrekiko Garantia Elkartea) partaidetza ere badu, besteak beste.
Xenophysogobio nudicorpa
Xenophysogobio nudicorpa Xenophysogobio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ipar-ekialdeko Estatu Batuak
Ipar-ekialdeko Estatu Batuak Ameriketako Estatu Batuetako eskualdea da. Errolda Bulegoaren definizioarne arabera, eskualdeak 9 estatu barne hartzen ditu:
Batzuetan ere:
2006ko erroldaren estimaketen arabera eskualdeak 54.741.353 biztanle ditu. Ipar-ekialdeko Estatu Batuek iparraldean Kanadarekin egiten dute muga, mendebaldeko Mendebaldeko Erdialdeko estatuekin, hegoaldean Hegoaldeko estatuekin eta ekialdean Ozeano Atlantikoarekin.
Hiririk handiena New York da. Eskualde hau da, AEBetako eskualde guztietan aberatsena.
Panopa carvalhoi
Panopa carvalhoi Panopa generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Rockwell Kent
Rockwell Kent (1882ko ekainaren 21a - 1971ko martxoaren 13a) estatubatuar margolaria, grabatzailea, ilustratzailea, idazlea, marinela, abenturazalea eta saltzailea izan zen.
Bere margolanek kolore leunak dituzten hainbat paisaia irudikatzen zituzten.
Errealitate simulatu
Errealitate simulatua errealitatea simulazio bat izan daitekela baieztatzen duen proposamena da, beharbada ordenagailu bidez, "benetazko" errealitatetik ezberdindu ezin daitekeen maila batera iristeraino. Simulazio batean barnean bizi direla jabetzen diren ala ez diren adimen konszienteak lituzke. Gere bertsiorik latzenean, "simulazioaren hipotesiak" jada ziurrenik, ala ustez, errealitate simulatu horretan bizi garela baieztatzen duena da.
Rockwell Kent
Politikoki aktiboa, Amerikako Alderdi Sozialistako kidea izan zen eta hainbat sindikatu sostengatu zituen. AEBek Sobietar Batasunarekiko zuten politikaren aurkari gisa agertu zen Gerra Hotzean, eta horretarako Joseph McCarthy-ren miran egon zen eta pasaportea kendu zioten. Berreskuratu egin zuen Auzitegi Gorenaren ebazpena jaso zuenean, eskubide zibilak mugatzen zituela esaten baitzuen, ezin baitzuen askatasunez bidaiatu. Bakearen Lenin saria jaso zuen eta zehaztu zuen diru saria "Vietnamgo haur guztiei, bai iparraldekoei bai hegoaldekoei" eman beharko zaiela.
Errealitate simulatu
Errealitate simulatuaren ideiak zenbait galdera barne hartzen ditu:
Panorama (São Paulo)
Panorama Brasilgo udalerri bat da, São Paulo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Antipatro Sidongoa
Antipatro Sidongoa (K.a. II. mendean bizi izan zena) eta Sidon hirian jaioa, greziar antologiako zenbait epigramen egilea izan zen greziar olerkari bat izan zen. Quintus Catullusen garaikidea izan zen (kontsula K.a. 102an) eta Crassusena (kuestorea Mazedonian K.a. 106an). Zizeronek aipatzen du. Edertasunaren irudi bezala hartzen ziren mundu klasikoko eraikin eta monumentuen zerrenda bat egin zuen idazle ugarietako bat izan zen, hau da, Munduko Mirariak. Zazpi baino ez zituen adierazi, zenbaki magikoa greziarren artean. Oso zahar hil zen.
Trinidad de Copán
Trinidad de Copán Hondurasko Copán departamenduko udalerri bat da. 74 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 6778 biztanle zituen.
Nabucco
Nabucco ( ahoskatua) lau aktotan banatutako opera bat da, Giuseppe Verdiren musika eta Temistocle Soleraren libretoa duena. Francis Cornue eta Anicète Bourgeoisren Nabuchodonosor lanean oinarrituta dago, eta, era berean, hau Nabukodonosor erregearen historian oinarrituta dago. Judu gatibuen koruak abestutako Va, pensiero da haren atalik aipagarrienetakoa. 1842ko martxoaren 9an estreinatu zuten Milango La Scala antzokian.
Io e Te (filma)
Io e Te (italieraz, zu eta ni) Bernardo Bertolucci k 2012an zuzendutako film italiarra da, drama bat. Niccolò Ammanitiren izen bereko eleberrian oinarrituta dago. Filmak lehiaketaz kanpo eman zuten 2012ko Cannesko Zinemaldian.
Bernardo Bertolucciren azken film luzea izan zen, ez baitzuen besterik egin 2018an hil zen arte. Zuzendariak aurretik bere filmografian egindako La Luna hartan ukitutako gaiak landu zituen berriro film honetan: nerabeak eta droga, eta ama-semeen arteko maitasun eta harremana.
Argumentua
Sozializazio arazoak dituen nerabe bat eskola osoarekin eskiatzera bidaltzen dute gurasoek. Baina bidaia horretatik piperra egin eta etxeko sotoan entzerratuta astebete igarotzea erabakitzen du mutilak.
Jose Luis Urdangarin
Jose Luis Urdangarin Goñi (Hernani, 1972) gipuzkoar bertsolaria da. Ekonomilaria da ikasketaz eta ekonomiaren ingruko liburuak itzuli ditu.
Ibilbidea
1985ean hasi zen bertsotan Hernaniko bertso eskolan eta 1990 eta 1996 artean bertako irakaslea izan zen. Bertsolari Txapelketa Nagusian birritan hartu zuen parte.
Funts bermatu
Funts bermatua etorkizunean errentagarritasun jakin bat lortuko dela bermatzen duten funtsak dira. Arriskatu nahi ez duten inbertitzaileentzat esklusiboki diseinaturiko produktuak dira; hain zuzen ere, errenta finkoko merkatuan eginiko inbertsio tipikoak eskain diezaiekeena baino errentagarritasun handiagoa lortu nahi dutenentzakoak. Batere arriskurik gabeko inbertsioak dira.
Dolný Pial
Dolný Pial Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 13,99 km²ko azalera du eta 935 biztanle 2017ko datuen arabera.
Ichirō Mizuki
Toshio Hayakawa (早川 俊夫), Ichirō Mizuki (水木 一郎) izen artistikoz ezaguna, japoniar abeslari, musikagile eta aktorea izan zen, JAM Project taldeko kide izateagatik ezaguna. Bera izan zen Japoniako ahots instrumentua mendebaldera ekarri zuen lehena.
Funts bermatu
Funts horiekin, inbertitzailearen dirua guztiz aseguratua dago operazioa itundu orduko. Aurrezkien errentagarritasuna urte batetik hamarrera bitarteko epeetan garantiza daiteke. Funtsa eskaintzen duen gestoreak hirugarren baten bitartez (banku bat) bermatzen du diruaren gutxieneko etekina. Itunduriko epea betetakoan, baldin gestoreak ezin badu promesturiko irabazia ordaindu, banketxeak bermatuko du operazioa, eta inbertitzaileari hark ordainduko dio dagokion diru-kopurua.
Dolný Pial
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1470. urtekoa da.
Ichirō Mizuki
1968an debuta egin zuen. Historiako musikaririk garrantzitsuenetakotzat hartzen da Mizuki, hainbat eta hainbat musikarirentzako inspirazioa izan zen.
Anison landu zuen batik bat, tartean "Mazinger Z", "Great Mazinger", "Steel Jeeg", "Combattler V" eta "Harlock Kapitaina", mundu mailan eta historian zehar oso ezagunak direnak.
Funts bermatu
Funts bermatuetan inbertitu baino lehen, komeni da aurrez jakitea noiz beharko den inbertitzen den dirua, ezen, partaideak bere aurrezkia aurreikusiriko edo itunduriko epea baino lehen erretiratzen badu, dirua itzultzeagatiko komisio bat ordaindu beharko du. Komisio hori %5eraino irits daiteke.
Frick
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Synaptura cadenati
Synaptura cadenati Synaptura generoko animalia da. Arrainen barruko Soleidae familian sailkatzen da.
Mabuya frenata
Mabuya frenata Mabuya generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Évran
Évran (bretainieraz Evrann) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Le Faouët (Côtes-d'Armor)
Le Faouët (Côtes-d'Armor) (bretainieraz Ar Faoued Pontrev) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Willie John McBride
William James McBride CBE, Willie John McBride bezala ezagututa (Toomebridge, Antrim konderria, 1940ko ekainaren 6a) iparirlandar errugbilari ohia da. Irlandako errugbi selekzioan 63 aldiz jolastu zuen, haietako hamaika kapitain bezala. British and Irish Lions taldean ere jolastu zuen. Bost itzulitara joan zen haiekin eta 17 partida jolastu zuen. Hegoafrikarako itzulia garaipenako bere kapitaina izan zen 1974an.
Eleotris pisonis
Eleotris pisonis Eleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Surry konderria (Virginia)
Surry konderria (Surry County) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Surry da. 2010eko zentsuaren arabera 7,058 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Surry konderriak 80,369 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,122 ura dira. Beste 72,248 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,78 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 7,058 pertsonetatik 3,669 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 86 dira. 3,240 beltzak edo afroamerikarrak. 21 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 23 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 99 pertsonek kokatzen zuten.
Johns Hopkins Ospitalea
Johns Hopkins Ospitalea (Johns Hopkins Hospital) Baltimoreko unibertsitate-ospitalea da. 1889an Johns Hopkins filantropoak inauguratu zuen.
U.S. News & World Report aldizkariak urtero zabaltzen duen "herrialdeko ospitale onenei" buruzko inkesta dela eta, ospitalea behin eta berriz izendatu dute lehena Estatu Batuetan.
Bere historian zehar, Hopkins aurrerapen kliniko eta zientifiko askoren sortzailea izan da. Adibidez, Hopkinseko medikuak aitzindariak dira bularreko (1889) eta bihotzeko (1944) minbiziaren kirurgian eta bihotz-biriketako bizkortzean (1958).
Era berean, Hopkinseko zientzialariek asmakizun ugari egin dituzte, besteak beste, berriz kargatzeko taupada-markagailua eta intsulina-ponpa ezargarria.
Giuseppa Barbapiccola
Giuseppa Eleonora Barbapiccola (Salerno, Italia, 1702 – Napoli, 1740) zientziaren, filosofia naturalaren, poesiaren eta itzulpenaren arloetan nabarmendu zen emakume italiarra izan zen. 1722an, René Descartesen Filosofiaren Printzipioak italierara itzultzeagatik lortu zuen ospea.
Boloniako Accademia degli Arcadiko kidea zen, Myristic izenarekin. Askotan, Luisa Vico poetisarekin batera argitaratzen zituen bere poemak. Filosofiaren Printzipioen itzulpenean, Barbapiccolak dio emakumeak, beren garaikideen sinesmenen aurka, ez zirela intelektualki apalagoak berez, hezkuntza faltagatik baizik. Aditu napolitarrek sinesgarritasuna ematen diote Barbapiccolari Italiara kartesianismoaren pentsamendua eraman zuelako.
Biografia
Barbapiccolaren istorioa ez da oso argia, baina hari buruzko gertakari gutxi batzuk ezagutzen dira. Ziurrenik Napolin jaio zen, eta baliteke bere familia jatorriz Salernokoa izatea. Bere osaba Tommaso Maria Alfani zen, Napoliko Dominikar predikari ospetsua. Alfanik korrespondentzia trukatu zuen Giambattista Vico-rekin, Barbapiccolak bere jakintzarik gehienak bereganatu zituenarekin. Bere gurasoei buruz ezer ezagutzen ez den arren, baliteke osabak eragin izana bere heziketan.
Hezkuntza
Ez dago informaziorik Barbapiccolaren hezkuntza formalari buruz. Hala ere, bere ezagutzaren zati handi bat Napoliko aretoetan izandako elkarrizketen bidez lortu zuela iradoki da. Batez ere, litekeena da Giambattista Vico filosofo italiarraren etxean eskuratu izana jakintza gehiena, Vico bere lagun Louisaren aita baitzen.
Emakumeen rola hezkuntzan
Baina arretaz eta argitasunez begiratuz gero, emakumeak ez dira zientzien ikasketetatik baztertu behar, haien izpirituak altuagoak direlako eta "bertuterik garrantzitsuenetan ez direlako gizonak baino gutxiago".
Kinyongia boehmei
Kinyongia boehmei Kinyongia generoko animalia da. Narrastien barruko kamaleoien familian sailkatuta dago.
Silvia Domínguez
Silvia Domínguez Fernández (Montgat, Bartzelona, 1987ko urtarrilaren 31an) saskibaloiko jokalari espainiarra da. Espainiako Emakumeen Ligako Perfumerías Avenida taldean base postua betetzen du.
Nazioartekoa da Espainiako selekzioarekin 2006 geroztik, eta harekin hiru aldiz Europako txapelduna izan da 2013, 2017 eta 2019an, munduko txapeldunordea izan zen 2014. urtean eta txapeldunorde olinpikoa 2016. urtean.
Ibilbidea
6 urterekin, C.E. Mireia de Montgat (Bartzelona) ikastetxean hasi zen, non laster ohartuko zen kirol hori bere bizitzako parte izan behar zuela, hala ere, saskibaloian jokatu aurretik gimnasia probatu zuen La Foixardako (Bartzelona) Errendimendu Handiko Zentroan. Eskolako saskibaloi-eskolan hasi eta gero, CB Sant Josep-en geratu zen. Han ezin izan zuen lehiaketa ofizialik jokatu, ez baitzituen emakumezkoen taldeak ezta mistoak ere. Parroki klubean denboraldi bat eman ondoren, Badalonako Gitanjali eskolan jarraitu zuen -Anna Cruzekin batera egin zuena- eta, ondoren, Badalona Bàsquet Club-en (BBC). Haur aurreko kategoriara arte jolastu ondoren, 12 urte zituela Bartzelonako Unibertsitateko harrobian sartu zen. Han, infantil adinean zegoela, kadete taldearekin jolastu zuen, baita juniorrarekin ere.
Hurrengo denboraldian, kategoria bat pasatuta, junior kategoriako plantilan sartu zen, eta urte horretan bertan (2003) lehen Liga Erregularra lortu zuen UB-FC Bartzelonako lehen taldearekin. Talde honetan oso maiz entrenatzen zuen, baina ez zuen aukera handirik izan. 2004an, pauso garrantzitsua eman zuen bere bizitzan; izan ere, jaioterria utzi eta USP – CEU Adecco Estudiantes de Madrid taldeko kide egin zen. Azken horretan, taldearentzat jokalari garrantzitsu bihurtu zen.
2006-2007 denboraldirako, Silviak kontratua berritu zuen Estudiantes-ekin, baina Perfumerías Avenida de Salamanca-k base bat behar zutenez, desegite-klausula ordaindu ondoren, klub horretara sartu zen, eta han jokatu zuen 2011 arte. Taldeko jokalaririk nabarmenenetako bat eta taldeko kapitaina izan zen. Han irabazi zuen lehen Euroligako saria 2011n, eta 2012an errepikatu zuen Ros Casares Valentziara iritsi ondoren, eta, 2013an, hirugarren Europako Kopa irabazi zuen jarraian, UMMC Ekaterimburgo errusiarrarekin. Hori dela eta, historiako jokalari bakarra da, hiru Euroliga irabazi dituena hiru talde desberdinekin.
Selekzio nazionala
Selekzioari dagokionez, Silvia behin baino gehiagotan deitu dute beheragoko kategorietan. Nabarmentzekoa da Sofian Europako Txapelketan lortu zuela urrezko domina, 2007ko udan sub20 kategoriarekin, non boskote idealeko eta txapelketako MVPko kide izan baitzen. 2006an, 19 urte zituela, lehen aldiz deitu zuten Brasilgo Munduko Txapelketa Selekzio Absolutuarekin lehiatzeko.
Gansingen
Gansingen Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Silvia Domínguez
Selekzio nazionala
2013. urtean, ekainaren 30ean, Europako txapelduna izan zen Selekzioarekin Frantziari irabazi ondoren 2013ko Eurobasketeko finala, 70-69 batengatik.
Hiperlexia
Hiperlexia haurrak irakurtzeko gaitasun oso goiztiarra deskribatzeko erabiltzen den hitza da. Hasieran, Norman E. Silberberg-ek eta Margaret C. Silberberg-ek (1967) identifikatu zuten, eta honela definitu zuten: irakurtzen ikasteko entrenamendurik gabeko hitzak irakurtzeko gaitasun goiztiarra, esate baterako bost urte bete aurretik. Egile horiek adierazi zutenez, hiperlexia duten haurrek askoz gaitasun handiagoa dute hitzak deskodetzeko, irakurketaren ulermen-maila baino, hau da hitzak ozen irakurtzeko gai dira baina horrek ez du esan nahi irakurtzen dituzten hitz guztien jabe direla dagoeneko. Hiperlexia duten haurrak, bestalde, maiz oso liluratuta ibiltzen dira, haur txiki-txikiak izanik oraindik, idatzitako testuekin. Konturatu dira idatzitako hitzen atzetik testu bat uler daitekeela eta adin horietan ohikoa ez den irakurtzeko gogoa izaten dute.
Veracruz (Honduras)
Veracruz Hondurasko Copán departamenduko udalerri bat da. 32 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 3065 biztanle zituen.
Gansingen
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Silvia Domínguez
Selekzio nazionala
Era berean, Turkian egindako 2014ko Munduko Txapelketan zilarrezko dominak lortu zituen selekzioaren parte izan zen.
Choloma
Choloma Hondurasko Cortés departamenduko udalerri bat da. 471.1 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 211705 biztanle zituen.
Altinópolis
Altinópolis Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jóhann Jóhannsson
Jóhann Gunnar Jóhannsson (Reykjavik, 1969ko irailaren 19a - Berlin, 2018ko otsailaren 9a) islandiar konpositorea izan zen. Bere lanak orkestrazio tradizionala elektronika garaikideko elementuekin nahasten zuen.
Bere lehen musika taldea Daisy Hill Puppy Farm izan zen eta gero gitarra jotzailea izan zen Olympia, Unum eta Ham taldeetan. 1999an Kitchen Motors sortu zuen. Bere musika lanaz gain bakarrik osatu zuen ere zinemarako musika.
Nahasitako kokaina botikekin hartu ondoren hil zen.
Yaoshanicus arcus
Yaoshanicus arcus Yaoshanicus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Svava Jakobsdóttir
Svava Jakobsdóttir (Neskaupstaður, 1930eko urriaren 4a - Reykjavik, 2004ko otsailaren 21a) islandiar idazlea izan zen.
1965ean plazaratu zuen lehen lana, ipuin laburrez osatutako Hamabi emakume liburua. Nolanahi ere, hogei urte geroago egin zen famatu Oturuntza, harrizko hormaren itzalean (1986) izeneko beste kontakizun-liburu batekin. Lan horretako istorioen protagonistak emakumezkoak dira batez ere, eta guztiak doaz emakumezkoek tradizioz bete duten paperaren aurka. Gaiak askotarikoak dira, baina denetan nabari da protagonisten erretratu psikologikoa egiteko asmoa. Eleberrien artean, nabarmentzekoa da Maizterra (1969), joera feministako nobela laburra, kritikarien era bateko eta besteko interpretazioen oinarri izan dena. Azkenaldian, ordea, Keflaviken estatubatuarrek duten NATOren baseak uharteko biztanleen pentsaeran duen eraginari buruzko alegoriatzat jo izan da. Lan horretan ikusten da modu baketsuan ari dela emakumezkoen eskubideen aldeko borroka egiten, eta, horren ondorioz, beste batzuk direla konpromiso politikoaren gaiak, esate baterako, ingurumenaren defentsa, arrazismoarena, hiri handietan gizakiek bizi duten alienazioa eta abar.
Mhaïreth
Mhaïreth edo M'Heirth Mauritaniako Adrar lurraldeko oasi handienetariko bat da. Zazpi kilometroko luzera du.
Kokapena
Tergit oasia eta Zarga mendien artean dago, Varesse izeneko oasi txikiaren kilometro gutxitara. . Administratiboki Maaden udalan dago, Aoujeft barrutian.
Kultura
Mhaïreth oasian bertako arkitekturaren adibide interesgarriak ikus daitezke.
La Ferrière (Côtes-d'Armor)
La Ferrière (bretainieraz Kerhouarn) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Kinyongia gyrolepis
Kinyongia gyrolepis Kinyongia generoko animalia da. Narrastien barruko kamaleoien familian sailkatuta dago.
Andrew Capobianco
Andrew Capobianco (Mineola, New York (AEB), 1999ko urriaren 13a) jauzietan lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen 3 m-ko tranpolin sinkronizatuan, Michael Hixon herrikidearekin batera, Txinako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Alemaniakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz.
Cosmes
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 122 etxebizitza zeuden, 120 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 122etxeak ziren. 120 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 173 ziren, horien artean 141 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 141 pertsona aktiboetatik 130 lanean zeuden (71 gizon eta 59 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cosmes udalerrian 123 unitate fiskal zeuden, 323 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.306 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Cosmes udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.144 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Sylvia minula
Sylvia minula Sylvia generoko animalia da. Hegaztien barruko Sylviidae familian sailkatua dago.
Cosmes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mabuya mabouya
Mabuya mabouya Mabuya generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Hauts-zurrunbilo
Hauts-zurrunbiloa hauts-zatikien multzoa da, batzuetan zabor xehearekin nahasian egoten dena eta ardatz ia-bertikala duen zutabe bihurri eta diametro txikiko baten gisa lurretik garaiera txiki-handira altxatua izan dena. Hauts-zurrunbiloen mugimendu bertikal primarioa gorantz doa. Hauts-zurrunbiloak, oro har, ez dira kaltegarriak, baina oso gutxitan haz daiteke inor pertsonak eta jabetzak mehatxatzeko adina.
Amstel Gold Race
Amstel Gold Race Herbehereetako Limburg probintzian ospatzen den txirrindularitza lasterketa klasiko bat da (azken urteetan Maastricht eta Valkenburgeko Cauberg mendatearen artean ospatu da) apirileko hirugarren igandean eta Amstel garagardo enpresak babesten duena.
Ardenetako Klasikoen artean ospatzen den lehena da. Talde honetako beste bi klasikoak Flèche Wallonne eta Liège-Bastogne-Liège dira.
Su-ekaitz
Su-ekaitza intentsitate handiko ekaitza da, bere haize-sistema sortu eta mantentzeko gai dena. Fenomeno naturala izan ohi da, baso-sute handienetan sortua, baina beste eszenatoki batzuetan ere agertu da, adibidez, bonba su-eragileekin egindako bonbardaketen ondoren izandako hiri-suteetan.
Amstel Gold Race
Klasiko honen lehen edizioa 1966an ospatu zen. Munduko Txirrindularitza Koparen zati izan zen hau 1989an sortu zenetik 2004an Munduko Koparen azken edizioa jokatu zen arte, eta jada 2005etik UCI ProTourrean eta ondoren UCI World Rankingean eta UCI World Tourrean sartua izan zen.
Su-ekaitz
Mekanismoa
Gune batek su hartzen duenean, haren gainean dagoen airea oso bero bihurtzen da eta azkar igotzen da. Inguruko eremuan lurraren mailan dagoen aire hotzak berehala hartzen du gorantz doan aireak utzitako hutsunea, sugarrak gehiago haizatzen dituzten haize indartsuak sortuz, sugarrak astinduz eta oxigeno gehiagoz hornituz. Horrek su-ekaitza sortzen du, 2000 °C-tik gorako tenperaturekin bakarrik mantentzen dena eta oxigeno fluxu etengabearen bidez elikatua.
Amstel Gold Race
Bere ibilbideak zenbait "harresi" ditu, hau da, laburrak diren baina ia bata bestearen atzean datozen mendatetxo gogorrak.
Su-ekaitz
Mekanismoa
Probako suekin egindako esperimentuek ekaitz igneoek azkar mugitzen diren su-zurrunbiloak sor ditzaketela eta sua jatorrizko suaren eremutik haratago banatu dezaketela erakutsi dute. Zurrunbilo horietako batzuetan, haizeak tornado-indarrak har ditzake, su-tornado bat ere sortuz. Tornado indartsu horiek suari aurre egiten dioten suhiltzaileen lanak zaildu ditzakete.
Su-ekaitz izugarri handi batek bere ingurumen-sistema sor dezake, airea barrurantz injektatuz eta sugarrak hedatzen laguntzeko joera duten trumoi-ekaitzen antzeko kondizioak sortuz.
Amstel Gold Race
Proba honetan garaipen gehien lortu dituena Jan Raas izan da, 5 garaipen lortuz.
Emakumezkoen Amstel Gold Race
3 urtetan zehar (2001 eta 2003 artean) proba honen emakumezkoen bertsioa ere jokatu zen, hiru edizioetan Emakumezkoen Munduko Txirrindularitza Koparako puntuagarria izan zena. Gizonezkoen bertsioaren ezaugarri guztiak zituen, baina kilometro aldetik laburragoa zen.
Su-ekaitz
Adibide historikoak
Errekuntzaren printzipio fisiko berberak aplika dakizkieke gizakiak sortutako egiturei ere, hala nola hiriei.
Hiri-suteak
Uste denez, su-ekaitzak hiri-su handien mekanismoaren parte izan dira, hala nola Erromako Sute Handia, Londresko Sute Handia, Chicagoko Sute Handia eta 1906ko San Franciscoko lurrikarak eragindako sua.
Bonbardaketak
Aireko bonbardaketek jaurtitako bonbek, Bigarren Mundu Gerrako taktika nagusietako bat, hiri asko erre zituzten. Hanburgo (ikus Gomorra operazioa), Dresden (ikus Dresdenen bonbardaketa), Tokio (ikus Tokioko bonbardaketa), Londres, Varsovia, Kassel, Darmstadt, Stuttgart, besteak beste, kalte larriak izan ziren bonbardaketek eragindako ezbeharren ondorioz.
Arma nuklearrek ere aukera asko dituzte hiriguneetan ekaitz igneoak sortzeko. Fenomeno hauek Hiroshima eta Nagasakiren suntsipenaren zati handi baten erantzule izan ziren.
Andoni Otamendi
Andoni Otamendi Arsuaga (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1973) bertsolaria eta musika irakaslea da.
Ibilbidea
1993an egin zuen aurreneko plaza Lizardi sarian, eta 1995ean Gipuzkoako Txapelketan finalaurrekoak jokatu zituen. Horri esker 1997ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte harteko txartela eskuratu zuen.
Synaptura commersonnii
Synaptura commersonnii Synaptura generoko animalia da. Arrainen barruko Soleidae familian sailkatzen da.
John Guillermin
John Guillermin (Londres, Ingalaterra, 1925eko azaroaren 11 - Topanga, Kalifornia, 2015eko irailaren 27a) britainiar zinemagilea izan zen.
Biografia
Bigarren Mundu Gerran egin zituen zinemagintzan lehen urratsak, Frantzian dokumentalak filmatuz britainiar indar armatuentzat. Hollywoodera jo zuen gero, eta lehenbiziko filma, Lau egun (1951), antzerki-obra baten egokitzapena izan zen. Ostera, haurrentzako filmak (Abentura Hopfieldsen, 1954), komediak (Miss Robin Hood, 1952) eta thrillerrak (Bi lagun parrandan, 1950; Ingalatarrerako Bankuaren lapurreta, 1960) egin zituen, besteak beste. 1959an, Tarzanen abentura handia filmatu zuen —Sean Connery zen protagonistetako bat—, eta, 1962an, "Tarzan Indian". Gerrako filmak ere egin zituen, "Arrano urdinak" (1966), besteak beste. Arrakasta eta ospea film katastrofista batek ekarri zion 1974an: The Towering Inferno. Handik lau urtera, 1878an, Efektu Berezien Oscar saria eskuratu zuen King Kong filmarekin. Urte berean egin zuen "Heriotza Nilo Ibaian", Agatha Christieren eleberri ezagun batean oinarritua: Jantzi Onenen Oscarra eman zioten. Beste film aipagarri batzuk: Hegazkin-bahiketa (1972), Shaft Afrikan (1973) eta King Kong II (1987).
Euskal Herrian
1956an Mundaka udalerrian Thunderstorm (Trumoi Ekaitza) filmatu zuen.
Sofia Dorotea Hannoverkoa
Sofia Dorotea Hannoverkoa (Schloss Herrenhausen, Hannover, 1687ko martxoaren 16a - Berlin, Prusiako Erresuma, 1757ko ekainaren 28a) Jurgi I.a Erresuma Batukoaren (jaio zenean, Jurgi Luis Brunswick-Lüneburgekoa gisa ezaguna) eta Sofia Dorotea Brunswick-Lüneburgekoaren bi seme-alabetatik gazteena zen. Frederiko Gilen I.a Prusiakoarekin ezkondu eta gero Prusiako Erresumako erregina ezkontidea izan zen, eta Frederiko II.a Handiaren ama izan zen.
Biografia
1694an bere gurasoak bereiztu ziren eta berak eta bere anaiak ez zuten berriro ere ama inoiz ikusiko. Sofia Palatinatukoa amonaren etxean hazita, bertan ezagutu zuen bere lehengusu Frederiko Gilen. Biak, txikitatik, harreman txarra izan zuten. Hala ere 1706ko azaroaren 28an ezkondu zituzten. Euren arteko harremana txarra izan zen hasieratik, eta Frederiko Gilenek dibortzioa eskatzea pentsatu zuen ezkondu eta urtebetera.
Senarra 1713an izendatu zuten Prusiako errege eta Sofia Dorotea erregina. Frederiko Gilenek Sofia Dorotea eta bere semeak jipoitzen zituen, eta beldurren bizi ziren. Frederiko Gilenek ez zuen onartzen Sofiak bere seme Frederiko Amelia Sofia Erresuma Batukoarekin ezkondu nahi izatea edo euren alaba Gilemina Frederiko Erresuma Batukoarekin ezkondu nahi izatea, biak zirelako bere anaia Jurgi II.aren semeak. Bere seme-alabak erregearen presentziarik gabe ikustea debekatu zien, eta hauek sekretuan egiten zizkioten bisitak. Sofia Doroteak harreman handia mantendu zuen bere seme Frederikorekin, baita gortea utzi eta gero.
Artea, zientzia, literatura eta moda gustoko zituen, baina bere senarrak ez zion uzten inongo erabakietan parte hartzen, bere ustetan emakumeek bakarrik umezaintzara dedikatu behar baitziren. Bizitza osoan zehar tratu txarrak jasan zituen, pribatuak zein publikoak, ahalik eta bere amaren aldetik hiru milioi jaso zituen arte. Frederiko Gilenek ikusi zuenean ezin zuela diru hori jaso, berriro bueltatu zen ohiko portaerara.
1757ko ekainaren 28an hil zen, 70 urte zituela.
Jakov Protazanov
Jakov Alexandrovitx Protazanov (errusieraz Яков Александрович Протазанов) (Mosku, Errusiar Inperioa, 1881eko otsailaren 4agreg./urtarrilaren 23ajul. - Mosku, Sobietar Batasuna, 1945eko abuztuaren 8a) errusiar zinema zuzendaria eta gidoilaria zen.
1911 eta 1918 bitartean 80 film baino gehiago zuzendu zituen, horien artean Пиковая дама (1916) eta Отец Сергий (1917), maisulantzat hartuak izan zirenak. Ivan Mozzhukhin aktorea bere lehendabiziko filmetako izarra izan zen.
Le Fœil
Le Fœil (bretainieraz Ar Fouilh) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Metis
Metis greziar mitologian (antzinako grezieraz Μῆτις Mễtis, literalki, "aholku" edo "trikimailu"), zuhurtasuna, edo, zentzu txarrean, maltzurkeria pertsonifikatzen zuen titanidea zen. Ozeanide bat ere bazen, Ozeano eta Tetisen alaba.
Bera izan zen, Zeusek esanda, honen aita zen Kronosi, honek aurretik irentsi zituen bere seme-alabak okarazi zion okagarria eman ziona. Zeusen lehen maitale eta emaztea izan zen, norengandik, hasieran, forma ezberdinak hartuz eragozten saiatu zen. Metisek, Zeusi, alaba bat izango zuela, eta, ondoren, mundua gobernatuko zuen seme bat izango zuela iragarri zion, Hesiodok, Zeusi iragarpen hau egin ziotenak Urano eta Gea izan zirela dioen arren. Honegatik, Zeusek jan egin zuen Ateneaz haurdun zegoenean, eta, beranduago, Zeusek berak erditu zuen bere alaba, burutik irten zitzaiona Hefestoren laguntzarekin.
Platonek, Poro aipatzen du Metisen ama bezala.
Harrison Dillard
William Harrison "Bones" Dillard (Cleveland, 1923ko uztailaren 8a - ibidem, 2019ko azaroaren 15a) estatubatuar atleta izan zen. Lau urrezko domina irabazi zituen olinpiar jokoetan.
1948ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urrezko domina irabazi zituen (100 metroko lasterketa eta 4x100 metroko lasterketa) eta 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urrezko domina irabazi zituen (110 metro hesidunak eta 4x100 metroko lasterketa). Txapeldun olinpiarra gizon bakarra da 100 metroko lasterketan eta 100 metro hesidunetan.
Sussex konderria (Virginia)
Sussex konderria (Sussex County) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sussex da. 2010eko zentsuaren arabera 12,087 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Sussex konderriak 127,642 kilometro koadro ditu. Horietatik 676 ura dira. Beste 126,966 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,47 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 12,087 pertsonetatik 4,931 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 268 dira. 6,996 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.
Frederiko Württembergekoa
Frederiko (Friedrich Wilhelm Karl; Treptow an der Rega, 1754ko azaroaren 6a - Stuttgart, 1816ko urriaren 30a) Württembergeko erregea izan zen 1806tik hil zen arte. Aurretik Württembergeko duke (1797-1803) eta hautesle (1803-1806) izan zen.
Frederiko II.a Eukeni Württembergeko duke eta Sofia Dorotea Brandenburg-Schwedtekoaren semea izan zen. Karrera militarra egin zuen Frederiko Handiaren gortea eta Bavariako Ondorengotza Gerran borrokatu zuen. 1780an Augusta Brunswick-Wolfenbüttelekoarekin ezkondu zen.
1781ean Prusiako armada utzi zuen eta Sofia ahizparekin joan zen Errusiara. Han, Katalina Handiak Ekialdeko Finlandiako gobernadore izendatu zuten.
1797an bere aitaren oinordekoa izan zen Württembergeko duke bezala Frederiko III.a izenarekin. 1800. urtean Napoleonen tropek dukerria okupatu zuten eta Frederikok eta bere emazteak Vienara ihes egin zuten. 1803an Inperioaren berrantolaketa bat gertatu zen eta Württembergeko dukerria hautesle bihurtu zen.
Napoleonek, 1805eko abenduaren 26an, Württembergi erresuma bihurtzen utzi zion, frantziar armada soldaduz hornitzearen truke. Frederiko 1806ko urtarrilaren 1ean koroatu zuten errege. Erromatar Germaniar Inperio Santua utzi eta Rhineko Konfederazioarekin bat egin zuen. 1813an Frederikok bandoa aldatu eta aliatuekin bat egin zuen Napoleonen aurka.
Eleotris pseudacanthopomus
Eleotris pseudacanthopomus Eleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Frederiko Württembergekoa
Vienako Batzarrak 1815ean errege titulua berretsi zion eta urte horretan Germaniar Konfederazioara batu zen.
Domadice
Domadice Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 13,62 km²ko azalera du eta 252 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1138. urtekoa da.
Yaoshanicus kyphus
Yaoshanicus kyphus Yaoshanicus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Arcadiako Akademia
Arcadiako Akademia (Accademia dell'Arcadia) Erroman, 1690ean sortutako erakunde literarioa da. Haien helburua Barrokoaren aurkako erreakzioa eragitea, Klasizismoaren alde. Beraz, estetika berri bat aldarrikatzen zuen.
Historia
Lehenengo proposamena jesuita batena izan zen, Giovanni Mario Crescimbeni. Crescimbeni literatura kritikoa zen eta goi mailako laguntza lortu zuen, bereziki Kristina Suediakoaren erregina eta Klemente IX.a aitasantuarena. Halaber, egile batzuek erakarri zituen, Giovanni Vincenzo Gravina esaterako.
Akademiaren helburua Barrokoak eta Manierismoak bultzatutako gehikerien aurrean, gustu ona ezartzea zen. Haien ustez horretarako naturara eta mundu klasikora itzuli behar zen. Horren adierazgarria da partaideek hartzen zituzten izengoitiak, gehienak mundu klasikotik hartutakoak: Crescimbeni, adibidez, Alfesibeo zen.
Akademiaren bilerak Orsini Dukearen lorategietan egiten ziren, Eskilinon (Erroman). 1696an Palatinoko Farnesiotarren lorategietara pasa ziren. Azkenean, Joanes V.a Portugalgoa erregeari esker, Arete Melleo izengoitiaz Akademiaren partaidea, 1723an, udetan, Janikulon egokitu ziren, «Bosco Parrasio» izeneko lekuan; neguetan, aldiz, «Teatro degli Arcadi»n, Salviati jauregian, biltzen ziren. 1718an lehenengoko emakume bat onartu zuten erakundean: María Remigia Fernández de Velasco espainiarra, Osunako Dukesa.
Ginals
Ginals Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Arcadiako Akademia
Historia
Akademian berehala bi jarrera kontrajarriak bereizi egin ziren:
Akademiak arrakasta izan zuen eta asko garatu zen. Ondorioz, eredu hori jarraituz, Italian besta batzuk sortu ziren; berri horiek «coloniae» izena hartzen zuten. Orokorrean, Akademiak eragin handia izan zuen Neoklasizismoa sortzeko. Crescimbeni 38 urtez erakundearen idazkaria izan zen. Lan hori eskertzeko Aitasantuek pribilegio asko eman zioten. Frantziak ere ekonomikoki elkarteari lagundu zion.