cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa Croce (Venezia)
Ikustekoak
Auzo honetan daude San Nicolo da Tolentino eliza, Fondaco dei Turchi, San Giacomo dell'Orio eliza eta Ca'Corner della Regina.
The Three Musketeers (1948ko filma)
The Three Musketeers (euskaraz Hiru Musketariak) 1948ko George Sidney estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Alexandre Dumas frantziar idazlearen Hiru Musketariak eleberrian oinarritua dago. Gene Kelly, Van Heflin, June Allyson, Vincent Price, Lana Turner eta Angela Lansbury aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
XVIII. mendea, Frantziako Erresuma. D'Artagnan (Gene Kelly) gaskoi gaztea erregearen musketaria izateko Gaskoniatik Pariserako bidean doa, bertaratzean errege musketarien konpainiako Trevilleko jaunaren agindupean jartzeko asmoa duelarik. Bidean Rocheforteko kondea (Ian Keith) eta Milady De Winter (Lana Turner) espioi ederrarekin eskarmentu txarra izango du, biak Luis XIII.a (Frank Morgan) erregearen lehen ministroa den Richelieu kardinalaren (Vincent Price) morroi zitalak. Behin hiriburura iritsita, bere gaztetasunaren kemenaren ondorioz Erregearen hiru musketari ausart eta leialenekin borrokatzeko zorte txarra izango du: Athos, Porthos eta Aramis (Van Heflin, Gig Young eta Robert Coote). Halere, borrokaldi horren ostean, lauen arteko adiskidetasuna sortuko da.
Selektah Kolektiboa
Selektah Kolektiboa Euskal Herriko hip-hop talde bat zen: euskaraz kantatzen zuen 2005an desegin aurretik.
Hasiera
Hernaniko jaietan eman zuen estreinako emanaldia Selektah Kolektiboak, artean bikotea zelarik: Iñaki Arrizabalaga Daddy Jeff MC (ahotsa) eta Zigor Lampre DZeta (disko jartzailea). Musika beltza (hip hop, funk, soul, reggae...) Euskal Herrian ezagutzera emateko eta zabaltzeko sortutako kolektiboaren lehen adierazpenetako bat zen. Aipaturiko bi kideez gain, Iñigo Goikoetxeandia Wanka MC eta Jon Lampre MC Molte MC abeslariek eta Aritz Usandizaga Aritz Sound System disko jartzaileak osatu zuten Selektah Kolektiboa. Dantza egiteko jaiak antolatzen hasi zen. Hip hop emanaldi batek hartzen zuen saio horien lehen zatia: DZetak jarritako musika oinarriaren gainean hiru abeslariak txandakatzen ziren kantuan, mikrofonoa zabalik utziz abestu nahi zuen edonorentzat. Gero, Aritz Sound Systemek dantzarako mota askotariko doinuak jartzen zituen goizaldera arte. Kontzertuak egiteko eredu berria ekarri zuen Selektah Kolektiboak.
Lehen diskoa
Bi urtez hip hoparen kultura Euskal Herriko hainbat txokotara eraman ondoren, Andoaingo gaztetxean Fermin Muguruzarekin jotzeko eskaintza jaso zuen taldeak, eta aukera baliatu zuen maketa Esan Ozenki diskoetxeko arduradunei helarazteko. Berehala iritsi zen diskoa grabatzeko proposamena. Selektah Kolektiboa 2000. urtean argitaratu zen, eta euskarazko lehen hip hop diskoa izan zen. Euskal Herriko egoera politikoa, euskararen bazterketa eta hip hop kulturaren aldarrikapena ditu hizpide taldeak disko horretako kantuetan, eta UPN alderdiari, kazetariei eta poliziari zuzentzen dizkie amorruzko hitz zorrotzak. Diskoan lagundu zutenen artean, Frantziako Force II Frappe taldea zegoen.
Bigarren diskoa
Euskal Herrian hip hoparen aitzindariak izateak une gozoak ekarri zizkion taldeari, baina baita musika horrekiko ezjakintasun orokorrak sortutako errespetu falta pairatu behar izatea ere, Esperientzien etorbidetik (Metak, 2002) bigarren diskoari izenburua eman zion kantuan azaldu zutenez. "Hip hoparekiko errespetua eskatzen dugu, beste edozein musika estilok merezi duen garrantzi bera ematea musikarien, kontzertu antolatzaileen eta soinu teknikarien aldetik. Errespetu falta hori nabarmenagoa da hip hopak kanpoan jasotzen duen tratua ezagutu eta gero", adierazi zuten taldekideek diskoaren aurkezpenean (1). Tony Claret ekoizlearekin grabatu zuten Bartzelonan -Espainiako zenbait hip hop talde esanguratsurekin lan egina da Claret; 7 Notas 7 Colores, La Mala Rodríguez eta Eddie La Sombra, kasu-, eta hainbat kolaboratzaile bildu zituen, El Payo Malo rap abeslaria, La 13-14 taldea eta Yacine (Cheb Balowski), besteak beste. UPN ostera ere ("UPN West 2"), George Bush ("Gora gaileta") eta Palestinan Israelek egiten duen politika ("Conciencia de un sentir") ziren Selektah Kolektiboaren jomuga lan horretan.
Partaideen Ibilbidea
Selektah Kolektibotik at, DZetak Fermin Muguruzaren In-Komunikazioa, Euskal Herria Jamaika Clash eta Asthmatic Lion Sound Systema diskoetan parte hartu du, eta haren Kontrabanda eta Afro-Basque Brigade taldeetako kide izan da. Orain, Esne Beltza taldeko partaidea da, eta Basque Power proiektu pertsonala eratu du.
Aritz Sound Systemek disko jartzaile saioak eskaintzen jarraitzen du, herriz herri musika beltza hedatuz, irratian (Info7, Molotoff...) eta prentsan (Gara, Gaztezulo...) kolaboratzeaz gain.
Taldekideak
3 MCk eta 2 DJ -ek osatzen dute taldea. Euskal Herriko txoko desberdinetakoak dira, baina bilgune bezala Hernani dute.
Kalux raiona
Kalux raiona (Ка́луський район) Ivano-Frankivskeko oblastan dagoen raion bat da, Ukrainako mendebaldean. Hiriburua Kalux da. 2021eko estimazioaren arabera, 282.692 biztanle zituen, 3.550 kilometro koadroko azaleran. 13 homradatan banatuta dago.
Lurralde aldaketak
Kalux raiona 2020ko uztailean sortu zen, aurreko Dolyna raiona eta Rozhniativ raiona ere batuta.
Dactyloscopidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 48 espezie ditu, 9 generotan banaturik:
Liceuko geltokia
Liceu Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Ciutat Vella barrutian dago.
3761 Romanskaya
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1936 OH izena zeraman. Ondoren Romanskaya omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3761 Romanskaya asteroidearen orbitak batezbeste 2,604 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,247 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,96 distantziara. Eszentrikotasuna 0,137 da, eta makurdura orbitala 13,7ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.5 da.
Geastrum fornicatum
Geastrum fornicatum Geastraceae familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritzarako baliorik gabea. Urria babestu beharrekoa
Leporinus conirostris
Leporinus conirostris Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Geastrum fornicatum
Deskribapena
Globo Itxurako gorputz fruktiferoa du 15 eta 2,5 cm bitarteko zabalerakoa eta marroia; heltzen denean izar-forman irekitzen da, eta 6 cm zabal, Izan dezake.
Exoperidioa: 4 eta 6 erradio edo lazinietan zatitua, 8 cm arteko altuerakoak, irregularrak, muturrak mizeleio-oinarrian elkartuta, behera makurtzen dira endoperidioa altxatzeko eta esporak sakabanatzea errazteko. Hiru geruzako exoperidioa du, kanpokoa marroi iluna da.
Endoperidioa edo esporen zakua: 1,5 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa da, esporak ditu, globo itxurakoa, arre-gris kolorekoa edo beltzaxka, pedizelo batek eusten dio, eta batzuetan lepoko bat izaten du goialdean. Tximinia baten antzekotik botatzen ditu esporak (peristoma poro apikala). Mugatu gabeko peristoma eta oso finbriatua (zirpildua).
Hanka: Laburra, gainazal zimurtsua, marroi iluna.
Haragia: Urria, larrukara, heldu ondoren arre koloreko gleba. Espora-jalkina marroi iluna.
Etimologia: Geastrum terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez da jangarritzat hartzen. Haragi gutxi du eta larrukara.
Nahasketa arriskua
Geastrum quadrifidum delakoak, tamaina txikiagoa du eta peristoma ondo mugatua. Astraeus hygrometricus eta Astraeus pteridis espezieak, hezetasunaren arabera zabaldu edo tolestu egiten dituzte besoak.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean. Espezie urria, babestu beharrekoa. Zelaietan, sastrakadietan eta orbeletan, humus askoko lurzoruan, koniferoen, arteen eta bestelako hostozabalen azpian. Bakartia edo taldekoia da
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Txile, Europa, Japonia, Hawaii, Australia, Hegoafrika.
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, Geastrum fornicatum desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
Andrea del Sarto
Andrea del Sarto (Florentzia, 1486 - Florentzia, 1530) italiar margolaria izan zen. Goi Errenazimentuko Florentziako klasizismoaren maisu handia izan zen.
Biografia
Andreak Florentzian ikasi zuen, zilargile lehendabizi, eta Piero di Cosimo margolari handiarekin ondoren. Hala eta guztiz ere, bere heziketarako oinarrizkoa izan zen Rafael, Fra Bartolomeoren eta Leonardoren lanen azterketa. Bi bidaia egin zituen Erromara (1511an eta 1514an) eta bat Veneziara. Frantziara ere joan zen, Frantzisko I.arenren (1518-1519). Andrea del Sartok, dena dela, Florentzian egin zuen lan batez ere. Piero di Cosimo margolari handiaren ikaslea izan zen. Leonardoren eta Rafaelen eragin handia izan zuen, bai eta Andrea eta Fra Bartolomeorena ere.
Lanak
Florentziako Basilica della Santissima Annunziatako klaustroan dauden freskoak (1509-1510) eta Scalzitarren klaustrorako egin zituenak (1514-1526) aurrez aurre jarriz gero, argi ikus daiteke Andrea del Sartoren pinturak izan zuen bilakaera. Bilakaera horren lehenengo aldian Philippe Benizzi santuaren bizitza (1510 ing.), Natività della Vergine (1514 ing.) eta Madonna del Sacco (1525) lanak pintatu zituen. Zenbaiten iritziz, azken horixe da Andrearen lan nagusia.
Herbert Kroemer
Herbert Kroemer (Weimar, 1928ko abuztuaren 25a) alemaniar-estatubatuar fisikaria da. 2000ko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Zhores Alferovekin batera abiadura handiko erdieroaleentzako eta optoelektronikarako heteroegituren garapenagatik. Sariaren beste zati bat Jack Kilbyk jaso zuen.
Andrea del Sarto
Lanak
Bigarren aldian, berriz, San Joan Bataiatzailearen bizitza (1512-1526) eta Ikustaldia (1524) margotu zituen. 1521. urtean Poggion (Tributo a Cesare) eta Florentziako San Salvi elizan (Afaltokia, 1529. urtea arte amaitu ez zuena) lan egin zuen.
Herbert Kroemer
Fisika teorikoa ikasi zuen Göttingengo Unibertsitatean eta ikerketa laborategietan lan egin zuen Alemanian eta Estatu Batuetan. 1968tik 1976ra ingeniaritza elektronikoa irakatsi zuen Coloradoko Unibertsitatean. Transistoreei buruzko ikerketek telefono mugikorren teknologien garapena ahalbidetu zuten.
Andrea del Sarto
Lanak
Andrea del Sartok lan ugari egin zituen, baina kolore finak erabiltzeko zuen gaitasun berezia lan hauetan ikusten da ondoen: Familia Santua (Louvre, Paris), Harpien Andre Maria (1517, Uffizi Galeria, Florentzia), Hirutasunaren borroka (1517-1518, Palazzo Pitti, Florentzia), San Joseren bizitzaren eszenak (1515-1516, Palazzo Pitti, Florentzia), Isaaken sakrifizioa (1527, Prado Museoa, Madril). Andrearen lanen artean aipatzekoak dira, bestalde, erretratuak, eta horien artean Ritratto di scultore (1518 aldean, National Gallery, Londres), hartu behar da kontuan. Hainbat eta hainbat marrazki egin zuen, eta baita proiektuak ere (Era sinbolikoan urkatutako Kapitain traidoreak saila, Florentziako Bargello jauregiaren kanpoaldeko horma irudietarako).
Andrea del Saltoren lanak orekaz eta harmoniaz heterik daude, eta formari dagokionez perfektoak dira: Vasarik akatsik gabeko pintorea zela esaten zuen. Mugarri izan zen belaunaldi gaztearentzat: Pontormo, Rosso Fiorentino eta Giorgio Vasari.
Rhinopoma microphyllum
Rhinopoma microphyllum Rhinopoma generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinopomatidae familian sailkatuta dago.
Farmland (Indiana)
Farmland Indianako herri bat da. Randolph konderrian kokatua dago. 2010ean 1,333 biztanle zituen, 1.38 kilometro koadrotan banatuta.
Concurso oposición (Mortadelo eta Filemon)
Concurso oposición Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da.
Istorioa
T.I.A.ko agente guztiak oso zaharrak dira. T.I.A.k bere agente taldea lehiaketa-oposizio baten bidez handituko du. Mortadelo eta Filemon arduratuko dira lehiaketa antolatzeaz eta hautagaiak frogan jartzeaz. Jakina, hautagaiak nahiko bereziak dira: nekazari bat, itsu bat, gafe bat, laurogei urteko emakume bat...
Llanfair (Vale of Glamorgan)
Llanfair edota St Mary, 'Llan-fair', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cowbridge udalerriaren hegoaldean dago, eta St Hilary, Llandough, St Mary Church eta The Herberts udalerriak barne hartzen ditu.
Concurso oposición (Mortadelo eta Filemon)
Iruzkinak
Ikusmen arazoak dituen hautagaia, Mortadelo eta Filemon pasaiari bezala doazen kotxearekin Bartzelonako metroan sartzen da. Zehazki, Lesseps geltokian sartu eta Liceu geltokian irtetzen dira. Beraz, kotxean, Bartzelonako metroko 3. lineako 5 geltoki zeharkatzen dituzte, bi agenteak beldurtuz.
Kanpo estekak
Llista de còmics de Mortadel·lo i Filemó
Okemah (Oklahoma)
Okemah Oklahomako hiri bat da. Okfuskee konderrian kokatua dago. 2010ean 3,223 biztanle zituen, 6.55 kilometro koadrotan banatuta.
Peprossiita-(Ce)
Peprossiita-(Ce) borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Peprossiita-(Ce) borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Cabañasko geltokia
Cabañas Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Kantabriako dukerria
Kantabriako dukerria (Ducado de Cantabria; kantabrieraz: Ducau de Cantabria) Hispaniako iparraldean bisigodoek sortutako marka izan zen. Bertan marka sortzearen helburua baskoiak eta kantabriak zelatatzea zen.
Javier Aramendi
Javier Aramendi Gallardo (Madril, 1959) gipuzkoar poeta da. Euskal filologian lizentziaduna, irakasle egiten du lan.
Kantabriako dukerria
Geografia eta historia
Dukerriaren hedapen zehatza ez da guztiz ezaguna baina, aditu gehienen arabera, egungo Kantabria, iparraldeko Gaztela eta Errioxa zituen barnean.
Bisigodoen konkista baino lehen hiri nagusi bi zituen: Hiri biak 574an Leovigildok konkistatu eta suntsitu eta bere herritar gehienak erail zituen.
Hiri bien sarraskiaren oroitzapenak luzaro iraun zuen eskualdeko oroimenean: Braulio Zaragozakoa (631-651) apezpikuak Donemiliaga Kukulako Bizitza bere liburuan nola sainduak hiria bekatuengatik suntsituko zela profetizatu zuela azaldu zuen. Gainera, Nafarroako Kodesen esaten da Andre Mariaren monasterioa bilakatutako errefuxiatuek sortu zutela.
Petri Kantabriakoa Kantabriako bigarren dux eta Alfontso I.a Asturiaskoaren aita izan zen. Petrik Perez leinuaren sortzailea ere izan zen.
Scissors (Texas)
Scissors Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Makanidas
Makanidas (grezieraz Μαχανίδας) Pelope Espartako tiranoaren bizkartzaina izan zen K.a. 211 eta K.a. 207 bitartean. Lehen Mazedoniar Gerran zehar Makanidasek akaiarrei aurre egin zien, zeinak Filipo V.a Mazedoniakoarekin aliatuak zeuden. K.a. 209an Tegea eraso eta garaitu zuen, eta K.a. 208an Argos eta Elis eraso zituen Olinpiar bakeak zirauen bitartean. Mantineako guduan garaitua izan zen K.a. 207an Filopemenek hilda.
Bartolomé Ordóñez
Bartolomé Ordóñez (Burgos, 1480? - Carrara, 1520) espainiar eskultorea izan zen. Espainiako Errenazimentuko artista nagusietako bat izan zen, eta bere garaiko eskultore onena, askoren ustez. Badirudi Fancelliren ikasle izan zela. Italian lan egin zuen batez ere, eta nabaria du Michelangeloren eragina. 1515etik aurrera, Bartzelonako katedraleko koruaren burualdeetan aritu zen lanean. Horrez gainera, hainbat lan egin zituen Napoliko, Alcala de Henaresko eta beste zenbait herritako elizetan.
La Lucha de Clases
La Lucha de Clases Bilbon 1891 eta 1937 artean argitaratutako astekaria izan zen.
Historia
Valentín Hernández Aldaetak sortua, Madrilgo El Socialista egunkariarekin batera PSOEren hedabide nagusia izan zen. Miguel Unamuno, Álvaro Ortiz, Tomás Meabe, Ángel Lacort eta José Gorostizagak artikuluak idatzi zituzten astekarian. Bilbo erortzear zenean, desagertu zen.
Kanpo estekak
"La Lucha de clases" egunkariaren ale asko Bizkaiko Foru Aldundiaren orrian irakurgai.
NGC 6156
NGC 6156 galaxia bat da, Triangulum Australe konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Kolomyia raiona
Lurralde aldaketak
Kolomyia raiona 2020ko uztailean sortu zen, aurreko Horodenka raiona eta Sniatyn raiona ere batuta.
Sion (Gers)
Biztanleria
2007an Sion udalerrian erroldatutako biztanleak 92 ziren. Familiak 38 ziren, horien artean 9 pertsona bakarrekoak ziren (6 bakarrik bizi ziren gizonak eta 3 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 10 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 46 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 44 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 38 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (22 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 garraio enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Sion udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 470 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Joye Hummel
Joye Hummel, Joye Hummel Murchison Kelly izenez ere ezaguna (1924ko apirilaren 4a-Winter Haven, 2021eko apirilaren 5a), komiki-gidoilari estatubatuarra izan zen, eta Wonder Womanen hainbat atal idatzi zituen 1940an. Idazle mamu gisa hasi zenean hemeretzi urte zituen.
Biografia
1943an Psikologia ikasi zuen Katherine Gibbs eskolan. Wonder Woman sortu zuen William Moulton Marston izan zuen irakasle. Marstonek Wonder Womanen istoriotxoaren idazketaren erritmoari jarraitzeko arazoak zituenez, Joye Hummeli laguntza eskatu zion. Onartu egin zuen, baina bere lana ezkutuan gorde zuen. 1946an, Marstonek, minbiziak jota zegoenez, ezin izan zuen gidoi gehiago idatzi.
Lehen istorioak 1945eko udaberrian agertu ziren, Wonder Womanen 12. zenbakian. Gidoilari izatetik hiru urtera, pertsonaiak arrakasta handia izan zuen. Hummel izan zen Wonder Womanentzat istorioak idazten lehena. Une horretan, ez zuen inolako aitorpenik jaso, telesaileko gidoilari bakarra izan arren. Marston hil ondoren, Hummelek gidoi batzuk idazten jarraitu zuen, baina 29. zenbakitik aurrera, DC Comics-eko zuzendariek atzera egin zuten, Marstonen alargunak gidoien ardura hartu baitzuen, eta Hummelen ordez Robert Kanigher jarri zuten.
Bizitza pertsonala
Joye Hummel David W. Murchisonekin ezkondu zen geroago dibortziatu egin zen eta Jack Kellyrekin ezkondu.
2014. urtean bere artxibo pertsonala Smithsoniano Institutuari eman zion.
Bon Odori
Bon Odori (japonieraz 盆踊り) Japoniako dantza tradizionaleko jaialdi bat da. Bon Odori jaialdia urtero udan ospatzen da (uztaila eta abuztua bitartean) eta lokalki antolatzen du herri bakoitzak.
Bon arbasoen arimei ongietorria egiten zaien jai denboraldi bat da. Bona ohitura budista bat da, jatorria Txinan duena.
3762 Amaravella
3762 Amaravella asteroide baten izena da. abuztuaren 26an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1976 QN izena zeraman. Ondoren Amaravella omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3762 Amaravella asteroidearen orbitak batezbeste 3,098 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,444 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,753 distantziara. Eszentrikotasuna 0,211 da, eta makurdura orbitala 14ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.5 da.
Leporinus copelandii
Leporinus copelandii Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Los Ebanos (Texas)
Los Ebanos Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 6157
NGC 6157 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Ferdinand (Indiana)
Ferdinand Indianako herri bat da. Dubois konderrian kokatua dago. 2010ean 2,157 biztanle zituen, 5.88 kilometro koadrotan banatuta.
Xabier Saralegi
Xabier Saralegi Alzate (Lesaka, Nafarroa - † Taillon mendia, Frantzia, 2007ko urtarrilaren 13) alpinista zen. Beran egiten zuen lan, Alco lantegian. Txirrindularitzan zein futbolean aritu zen. Gainera, Lesakako Beti Gazte taldeko kidea izan zen eta mendiari gustua hartu zion. Ezker abertzaleko militantea zen
2007ko urtarrilaren 6an desagertutako Unai Etxepare Elizegi lagunaren gorpua aurkitu zuen Saralegik Anayet mendian (Pirinioak). 2007ko urtarrilaren 17an, Xabier Zubieta Erkizia eta Luis Mari Pikabea Zubietarekin Pirinioetako Taillon mendia eskalatzen ari zela, amildu eta hirurak hil ziren.
Allen Collins
Larkin Allen Collins Jr. (Jacksonville, Florida, 1952ko uztailaren 19a - ibidem, 1990eko urtarrilaren 23a) estatubatuar gitarra-jotzailea izan zen, Lynyrd Skynyrd taldeko kidea.
Hamabi urterekin hasi zen gitarra jotzen, eta 1971n Lynyrd Skynyrd taldearekin elkartu zen taldea sortu eta bi astera. Gitarra jotzeaz gain, Ronnie Van Zantekin batera taldearen arrakasta nagusiak idatzi zituen, Free Bird barne.
Collins zauritu egin zen hegazkin-istripuan, eta taldeko hainbat kide hil ziren. Ondoren, Rossington-Collins Band eta Allen Collins Band taldeetan jo zuen.
1986ko urtarrilean geldituta geratu zen auto istripu bat izan ondoren eta paralisiak eragindako pneumonia batetik lau urtera hil zen.
Okmulgee (Oklahoma)
Okmulgee Oklahomako hiri bat da. Okmulgee konderrian kokatua dago. 2010ean 12,321 biztanle zituen, 33.08 kilometro koadrotan banatuta.
Urriaren 10
Urriaren 10a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta laurogeita hirugarren eguna da, 284.a bisurteetan. 82 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Urriaren 9 | Urteko egutegi | Urriaren 11
West Sharyland (Texas)
West Sharyland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cutthroat Island
Cutthroat Island (euskaraz Zintzur-Ebakien Uhartea) 1995ko Renny Harlin finlandiar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Geena Davis, Matthew Modine eta Frank Langella aktoreek antzeztu zuten.
Filma honek etekin ekonomikoei dagokionez sekulako galera izateagatik ezaguna da, denera 80 milioi dolar galdu zituelarik.
Argumentua
1668. urtea, Jamaika. Morgan Adams (Geena Davis) izeneko emakume pirata eta bere morroia den William Shaw (Matthew Modine) altxorraren mapa bat osatzen duten hiru zatien bila dabiltza. Altxorra Uharte Hiltzailea deritzon lekuan omen dago. Baina zoritxarrez, zati horietako bat Morganen osaba zitalaren esku dago, Douglas Adams (Dawg Brown), honek Morganen aita zena, Henry "Black Harry" Adams (Harris Yulin), erail zuen. Bestalde, Jamaikako Britainiar Errege Konpainiak Douglas Adamsekin aliatu eta Karibe itsasoan piraten jarduerekin behin-betiko amaitu nahi du, baina Douglasek engainatu besterik ez ditu egiten.
La venganza (1958ko filma)
La venganza 1958ko Juan Antonio Bardem espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Argumentua
Juan, egin ez zuen krimen batengatik espetxean hamar urte eman ondoren, jaioterrira itzuliko da. Andrea arrebaren laguntza izango du bere arazoen errudunaz mendekatzeko: Luis "el Torcido"z hain zuzen ere.
Neuchâtel aintzira
Neuchâtel aintzira Suitzako mendebaldean dago kokatuta, Berna, Neuchâtel, Vaud eta Friburgo kantonamenduetan hedatutakoa.
Neuchâtel hiriak izena ematen dio lakuari, honen ipar-mendebaldeko ertzean dagoelarik.
Oissery
Oissery Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oissery udalerrian erroldatutako biztanleak 2.144 ziren. Familiak 669 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 113 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 403 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 77 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 686 etxebizitza zeuden, 666 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 18 hutsik zeuden. 627 etxeak ziren eta 57 apartamentuak ziren. 666 etxebizitza nagusietatik 577 bere jabearen bizilekua ziren, 79 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 75 etxek hiru zituzten, 141 etxek lau zituzten eta 425 etxek bost zituzten. 600 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 230 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 407 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.485 ziren, horien artean 1.175 aktiboak ziren eta 310 inaktiboak ziren. 1.175 pertsona aktiboetatik 1.089 lanean zeuden (579 gizon eta 510 emakume) eta 85 langabezian zeuden (38 gizon eta 47 emakume). 310 pertsona inaktiboetatik 82 erretiraturik zeuden, 155 ikasten zeuden eta 73 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Oissery udalerrian 661 unitate fiskal zeuden, 2.182,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.467 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Oissery udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.146 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Malenkonia
Malenkonia, jatorrian eta etimologiaz, humoreen nahasmendu bat da, ezaugarri nagusitzat tristezia duena, depresioaren parekoa. Egun, kezka existentzial sakona duten pertsonen izaera eta nortasuna adierazteko erabiltzen da batez ere, idazle eta artisten kasuan bereziki horien lanak eragiten dituena.
Perbøeita-(Ce)
Perbøeita-(Ce) mineral bat da eta gatelita supertaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Perbøeita-(Ce) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.
Shariputra
Shariputra (palieraz Sāriputta, eta japonieraz Sharihotsu) Siddhartha Gautamaren hamar dizipulu nagusiren bat izan zen. Śāri Putrak ‘Śāriren semea’ esan nahi du. Beste izenekin ere ezagutzen zaio: Upatisya, Upatishia edo Pal Upatissa.
Biografia
Sariputra brahman familia baten altzoan jaio zen, Rajagriha inguruan, antzinako Magadha erresuma hinduaren hiriburuan. Haurtzarotik Maudgalyayanaren laguna izan zen eta elkarrekin Sanjaya Belattipputtaren dizipuluak bihurtu ziren. Azken hau aszeta bat zen, ez-budistak ziren sei maisuetariko bat. Sakyamuni goiargitu izan ondoren, Shariputrak Rajagrihan Asvajit aurkitu zuen. Asvajit Sakyamuniren dizipulua zen. Asvajit karmari buruz hitz egin zion. Sariputra, liluratuta, Sakyamuniren jarraitzailea izan nahi zuen. Maudgalyayana berarekin joan zen eta haiekin Sanjayaren 250 dizipulu eraman zituzten Budismora.
Sariputra Maudgalyayanarekin batera haien predikuei esker gailendu ziren Sakyamuniren jarraitzaileen artean. Baina budisten artean haustura bat gertatu zen: Devadattak eragin zuen zisma, herekin 500 monje eramanez. Sariputra eta Maudgalyayana izan ziren Devadattari erantzun ziotenak eta, azkenik, 500 monje Sakyamunirengana itzuli ziren.
Sakyamunik Sariputra asko estimatzen zuen eta bere ondorengo gisa onartzen zuen. Hau ez zen gertatu, zoritxarrez, Sariputra gaixotu baitzen eta Sakyamuni baino lehenago hil baitzen.
3763 Qianxuesen
3763 Qianxuesen asteroide baten izena da. urriaren 14an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 TA izena zeraman. Ondoren Qian Xuesen omentzeko izena eman zitzaion.
Osgiliath
Osgiliath Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko hiri gotorleku bat da. Osgiliath Gondor erresumako antzinako hiriburua da.
Etimologia eta izenaren esanahia
Osgiliath hitzak, sindarinez "izarretako gotorlekua" esan nahi du, "gotorlekua" esan nahi duen os- edo ost eta "izar" hitzaren plurala den giliath erroekin osatzen bait da.
Kokapena
Osgiliath Minas Tirithetik ekialdera, Minas Ithiletik mendebaldera, Kair Andros ibai uhartetik hegoaldera eta Emyn Arnen muinoetatik iparraldera dago. Anduin ibaiak bitan banatzen zuen, eta hiriaren bi zatiak harrizko zubi baten bidez elkartuta zeuden, zubi hau etxeek estalia zegoelarik. Bertatik Osgiliatheko galtzada pasatzen zen, Minas Tirith eta Minas Ithilekin lotzen zuena. Ibai hiri bezala, zenbait ibai portu zituen. Hiriaren mendebaldeko irteeratik gertu Rammas Echor altxatzen da, Pelennorreko zelaiak handik gertu dagoen Mordorren erasoetatik babesten duen harresi handi bat.
Fikziozko historia
Tolkienek asmatutako historiaren arabera, Osgiliath Eguzkiaren Bigarren Aroan sortua zuten Numenorreko gizakiek, galdutako uharte mitiko bateko biztanleak zirenak, 3320 eta 3429. urteen artean Erdialdeko Lurraldeko egutegiaren arabera.
Osgiliath erdigune bat zen Minas Anor (Gondorreko hiriburua izango zena Minas Tirith izenarekin) eta Minas Ithilen artean, Sauronek konkistatu eta Minas Morgul bezala berrizendatua izango zena.
Osgiliathen zegoen Isildur eta Anarion erregeen artean banatutako tronua, Gangaren Dorrea bezala ezagutzen zen jauregian, hiriaren erdian kokatua zegoena. Barruti horretan zegoen Numenorreko Zuhaitz Zuria, ikur sakratua Gondor erresumarentzat, Palantirrik garrantzitsuena ere gordetzen zuelarik, iragarle ahalmena zuten esfera magikoak zirenak.
3763 Qianxuesen
Orbitaren ezaugarriak
3763 Qianxuesen asteroidearen orbitak batezbeste 2,264 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,006 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,522 distantziara. Eszentrikotasuna 0,114 da, eta makurdura orbitala 4,65ºkoa da.
Osgiliath
Fikziozko historia
Minas Ithil erori ondoren, Senideen arteko borrokak eta izurri batek jarraituta, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1640. urtean gainbehera hasi zen, baita garrantzia galtzen ere, Minas Tirith garrantzi hori irabazten zihoan bitartean, erresumako hiriburu bihurtzen amaituz.
3763 Qianxuesen
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
Osgiliath
Fikziozko historia
Zenbait alditan erasoa izan zen Hirugarren Aroan zehar. Ibai gaineko zubia suntsitua eta berreraikia izan zen zenbait alditan, 2984. urtean Denethor II.a seneskalak hiri hau birkonkistatu zuen arte, zubia berreraiki zuen goarnizio indartsu bat ezarriz.
Eraztunaren Gerraren garaian, Gondorren postu bat gordetzen zuen Osgiliatheko hondakinen artean, posizio estrategikoan bere garaiko hiriburua zen Minas Tirith defendatzeko. Boromirrek zein bere anai Faramirrek ausartki borrokatu zuten Osgiliath defendatzen, baina orkoek hiriaren aurka eginiko eraso batean (non tropa etsaiak iparraldetik etortzea espero zen, baina ibaitik, txalupa handietan iritsi ziren) hiria, eragotzi ezinda, orkoen eskuetan erori zen. Ondoren Denethorrek, bere seme Faramirri Osgiliath berreskuratzeko agindu zion, bestela ez zuela seme bezala maitatuko. Gero, Faramirrek, zaldun armada txiki baten laguntzarekin, jada ezarrita zeuden orkoen aurka borrokatu zuen, eta Gondorreko zaldunek osatutako bere armada suntsitua izan zen, soilik Faramirrek biziraun zuelarik.
Estibaliz Urresola Solaguren
Estibaliz Urresola Solaguren (Laudio, Araba, 1984ko maiatzaren 4a) zinema-zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea da. 2023an 20.000 especies de abejas filma zuzendu zuen. 500 umeren castingean protagonista aukeratutako Sofia Otero haurrak 9 urterekin aktorerik onenaren Zilarrezko Hartza eskuratu zuen Berlinalen.
Kosiv raiona
Kosiv raiona (Ко́сівський район) Ivano-Frankivskeko oblastan dagoen raion bat da, Ukrainako mendebaldean. Hiriburua Kosiv da. 2021eko estimazioaren arabera, 84.437 biztanle zituen, 903 kilometro koadroko azaleran. 5 homradatan banatuta dago.
Osgiliath
Fikziozko historia
Sauronen tropek Anduin ibaia zeharkatu zuten atsedenik gabe hiru egunean zehar. Euren helburua Minas Tirith zen, Pelennorreko Zelaietako gudua bezala ezagutuko zenean. Itzaleko armadak, Nazgûlen jaunak zuzenduak, azkenean garaituak izan ziren, ez ordea Gondorren eta hauen aliatuen armadetako jendea hil gabe, Osgiliath Mordorreko tropa garaituen pasabidea izan zelarik, euren erretretean zubiak suntsitu zituztenak. Martxoak 18an, behin zubiak berreraiki ondoren, Gondor, Rohan eta Erdialdeko Lurraldeko herri libreek Osgiliath zeharkatu zuten Mordorreko Morannon edo Ate Beltza helburu zutela.
Kosiv raiona
Lurralde aldaketak
2020an raion gehienen tamaina aldatu bazen ere, Kosiv raiona egonkor mantendu zen.
Osgiliath
Fikziozko historia
Aragorn 3019. urteko maiatzean koroatua izan ondoren, hiria berriz birpopulatua izan zen, baina bere dizdira eta oparotasuna jada oso urrun geratzen ziren.
Regionen und Orte in Tolkiens Welt Minor places in Middle-earth Geographia Legendarii Tolkien Middle-earth locations
Estibaliz Urresola Solaguren
Biografia
Estibaliz Urresola Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitate Publikoan, eta bost urtez aritu da lanean euskal zinemaren eta telebistaren industrian. Gainera, Zinema Zuzendaritzako Masterra eta Film Ο-Marketing, banaketa eta nazioarteko salmentetako Masterra ditu.
20.000 especies de abejas filma
Estibaliz Urrusola zuzendariaren helburua ikusleek trans ume bat duten familiaren gorabeherak sentitzea da. Gidoiaren ernamuina 2018an Ekai Lersundiren suizidioa izan zen. Ondarroako 16 urteko mutiko transexuala zen Ekai Lersundi, inoiz iritsi ez zen tratamendu hormonal baten zain zegoena. Ekaik gutun bat idatzi zuen, tristea eta, aldi berean, itxaropentsua iruditu zitzaion Urrusolari. Erabaki hori hartu zuen sufrimendua azaleratzeko, eta haren atzetik zetozen belaunaldiek agertoki errazagoa eta onartuagoa aurkitzeko itxaropenarekin.
Film horrek neska trans baten istorioa kontatzen du, eta horrek familian duen eragina. Filmak mugak zeharkatzearen alde egiten du, besteak beste, Baiona eta Laudio bereizten dituen muga. Film horretan gaztelania nagusi bada ere, euskara eta frantsesa ere entzuten dira. Urresolak naturalismoa bilatzen du amaren (Patricia López Arnaiz) eta txikien arteko elkarrizketetan, hainbat saiakeraren emaitza, zalantzarik gabe. Genero disforia nolabaiteko didaktismoz, baina emozioz lantzen da. «Zergatik naiz horrela?», galdetzen dio bere buruari Cocó (Sofía Otero) txikiak.
Filmografia
Bere ibilbidean egindako lanak:
Pierino Baffi
Pierino Baffi (Vailate, 1930eko irailaren 15a - Bergamo, 1985eko martxoaren 27a) txirrindulari italiar bat izan zen, profesionala 1953 eta 1966 artean, hiru Itzuli Handietan etapa garaipenak lortu zituena Frantziako Tourrean 5 etapa garaipen, Italiako Giroan 4 eta Espainiako Vueltan beste 4 lortuz.
Bere seme Adriano Baffi ere txirrindulari profesionala izan zen.
Samuran
Samuran Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Faroeetako futbol kopa
Faroeetako futbol kopa (faroeraz Løgmanssteypið) Faroeetan urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. HB Tórshavn da garaipen gehien dituen taldea.
Samuran
Biztanleria
2007an Samuran udalerrian erroldatutako biztanleak 17 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 16 etxebizitza zeuden, 7 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 10 bigarren erresidentzia ziren. 15 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 7 etxebizitza nagusietatik 3 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 6 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 11 ziren, horien artean 6 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 6 pertsona aktiboetatik 5 lanean zeuden (3 gizon eta 2 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oktaha (Oklahoma)
Oktaha Oklahomako herri bat da. Muskogee konderrian kokatua dago. 2010ean 390 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Arrugaetako atxa
Arrugaetako atxa Bizkaiko hegoaldean dagoen mendia da, Gorbeiako mendilerroan kokatuta Zeberio eta Orozko artean. Zehazkiago Mendigisako mendilerroan dago, Untzueta mendebaldean eta Upo ekialdean dituelarik.
Hurbil duen Orozkoko Arrugaeta auzoari hartu dio izena.
Tontorra kareharrizkoa da, eta gainaldean basozainen txabola bat dago. Magaletan pago, aritz, arte eta gaztainondo bakan batzuk daude nagusiak diren pinuen ondoan.
Glenbervie
, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Hartz
Hartzak Ursidae familiako ugaztun haragijaleak dira. Caniformia gisa sailkatzen dira, txakur-itxura duten haragijaleak. Zortzi hartz-espezie baino ez dauden arren, oso hedatuta daude, eta habitat-aukera zabal batean agertzen dira Ipar hemisferioan eta, partzialki, Hego hemisferioan. Hartzak Ipar Amerikako, Hego Amerikako, Europako eta Asiako kontinenteetan daude.
Hartz modernoen ezaugarri komunak hauek dira: gorputz handiak, hanka sendoak dituztenak, mutur luzeak, belarri biribildu txikiak, ile luze eta lodia, bost atzapar ez erretraktil dituzten hanka plantigradoak eta isats laburrak.
Hartz polarra batez ere haragijalea da, eta panda erraldoia ia erabat banbuz elikatzen da; gainerako sei espezieak orojaleak dira, dieta anitzekin. Gorteiatzen ari diren helduak eta kumedun amak izan ezik, hartzak animalia bakartiak izan ohi dira. Egunekoak edo gauekoak izan daitezke, eta usaimenaren zentzu bikaina izan dezakete. Gorpuzkera astuna eta martxa baldarra izan arren, korrikalari gaituak dira; eskalatzaileak eta igerilariak dira. Hartzek aterpeak erabiltzen dituzte, hala nola leizeak eta enborrak, haien gordeleku. Espezie gehienek neguan hartzen dituzte beren gordelekuak hibernazio-aldi luze batean, 100 egun arte.
Hartzak historiaurretik ehizatu izan dira, beren haragiak eta azalak erabiltzeko; gizakiak, gainera, entretenimendu gisa erabili izan du, izan kaltea eginez edo dantza egitera behartuz. Beren presentzia fisiko indartsuarekin, paper nabarmena dute arteetan, mitologian eta zenbait gizartetako beste alderdi kultural batzuetan. Garai modernoetan, hartzak presiopean egon dira beren habitaten inbasioaren eta hartzen legez kanpoko salerosketaren bidez, Asiako hartz-behazun merkatua barne. IUCNk kalteberak edo desagertzeko arriskuan dauden sei hartz-espezie aipatzen ditu, eta are gutxiago espezie kezkagarriak, hala nola hartz arrea, zenbait herrialdetan desagertzeko arriskuan daude. Mehatxatuen dauden populazio horietako ehiza eta nazioarteko merkataritza debekatuta daude, baina oraindik ere gertatzen da.
Etimologia
Hartz hitza zelta hizkuntzetako *arz hitzarekin lotu da, aitzineuskarako *haṝc hitzetik. Galoz artos eta aitzinindoeuroperaz *h₂ŕ̥tḱos hitzak berregin dira. Hitz berdinetik eratortzen da grezierako ἄρκτος hitza zein latinezko ursus. Artiko eta antartiko hitzak ere hortik eratortzen dira, Hartz Handia konstelazioaren presentzia adierazten duena Ipar hemisferioko zeruetan.
Espezieak
thumb|upright=1.8| A : [[Hartz zuriaren burua
B : aurreko oinatza
C : atzeko oinatza
D : Hartz arrearen burua
E : aurreko oinatza
F : atzeko oinatza
G : Hartz beltzaren burua
H : aurreko oinatza
I : atzeko oinatza]]
Iberiar penintsulan
Iberiar penintsulan, Asturiasen daude azken hartzak, Somiedo eta Narceako natur parkeetan. Gaur egun, kantauriar mendikatean, 330 hartz inguru daude eta batzutan herrixketara jeisten dira gauen zehar.
Gaur egun
Historikoki Piriniotan animalia horiek bizi izan baziren ere, gaur egun oso gutxi geratzen dira. Erronkariko ibarrean bizi da jatorrizko azken euskal hartza, Camille izenekoa. Ospe handia lortu zuen bere joan-etorriengatik, eta bertako artzainen ardietan egindako harrapaketengatik. Haurrentzako panpina bat sortu zuten halaber, "Kamiltxo" izenekoa. Hala ere, Camille hartza hiltzat jo zuten 2010ean, haren aztarnak desagertu zirenean.
1996, 1997 eta 2006an, Esloveniatik ekarritako zenbait hartz arre ekarri eta askatu zituzten Okzitaniako Pirinioetan, espeziea Pirinioetan berreskuratzeko. Esloveniako hartzak dira Pirinioetako hartzetatik hurbilen daudenak eta Euskal Herriraino ere iritsi dira horien edo horiek kumeak. 2010eko otsailean, Frantziako agintariek esan zuten zehaztu gabeko kopuru eta lekuetan, berriro ere hartzak askatuko zituztela Pirinioetan. Neurri horrek ezbaia, kezka, sortu zuen bertako jendearen artean, besteak beste, Zuberoako zein Nafarroako zenbait auzapezen aldetik. Pirinioetan, 65 hartz inguru daudela estimatzen da.
Bizkaiko azken hartza Eskuagatxeko mendilerroan, Urkiola inguruan harrapatu zuten 1871ko abenduan.
Dactylopteridae
Dactylopteridae arrain eskorpeniformeen familia da, Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko itsaso tropikaletan bizi dena. Dactylopteroidei azpiordena monotipikoaren familia bakarra da.
Generoak
ITIS eta FishBaseren arabera, familiak egun 7 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
Azagra
Azagra Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Lizarrako merindadean eta Erriberagoiena eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 83,2 kilometrora. Altuera 276 eta 441 metro artekoa da, eta 33,71 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Ebroko Erriberan dago, izena ematen dion mendiaren (la Peña) eta Ebro ibaiaren ezkerraldearen artean; garai batean, ontziraleku bat zegoen Azagratik Kalagorrira igarotzeko; Azagra iparraldetik hegoaldera hedatzen da NA-134 (Tutera-Logroño) errepidearen inguruan, la Peñaren labarrek babestuta. Jatorri deitura babestua duten hainbat produktu ditu, hala nola ardoa, kukuluak, zainzuriak edo pikillo piperrak.
Bertako biztanleak azagrarrak dira.
Izena
Azagra toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Azagra da zalantzarik gabe jatorri arabiarreko izena duen Euskal Herriko herri bakarra. Toponimoa arabierazko السجرة (al Sajra) hitzetik dator, "haitza" esan nahi duena. Herria la Peña ("haitza") izeneko muino harritsu baten oinean dago, non kobazulo gotortuak eta gaztelu bat egon ziren.
الأعلى (aṯ Ṯaḡr) ("marka" edo "muga") izenekotik ere etor daiteke, Al-Tagr al-Ala ("Goialdeko Marka" edo "Goialdeko Muga") mutur batean kokatzeagatik. Ṯaḡr andaluziarrek Ebroko harana andaluziarrari deitzen zioten bezala da. Zagrí edo zegrí terminotik eratorria da, eta gaztelaniaz tagarino da: Cervantesek, On Kixote Mantxakoan, honela dio: "Tagarinoak Berberian Aragoiko mairuak deitzen ditu, eta Granadakoek mudejarak".
1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Azagra nolabait euskaratuta, eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Latsagarai forma proposatzen zuen, eta 1990ean Azagra aukeratu zuen arren.
Armarria
Azagrako armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Azagrako banderak Azagrako armarri dauka hondo gorri baten gainean.
Geografia
Azagra Erriberagoiena eskualdean dago, Ebroko Erribera eremu naturalean.
Inguru naturala eta kokapena
Azagra Lizarrako merindadearen hegoaldeko muturreko herria da, NA-134 errepidearen alboan San Adrian-Milagroko norabidean. Udalerria Ebro ibaiaren ertzean dugu.
Halaber, Lizarrako merindadearen hego-ekialdearen muturrean dago kokaturik.
Klima eta landaredia
Azagrako klima Ebro ibaiak baldintzatzen du erabat, eta klima mediterraniar-kontinentalaren ezaugarri nagusiak ditu; Uda eta negu arteko tenperatura desberdintasuna nahiko handia, aldaketa termiko zabala, eta uda oso lehorrak. Urteko batez besteko tenperatura 14 gradukoa da, eta batez besteko prezipitazioa 400mm eta 450mm bitartekoa. Urteroko egun euritsuak 45 inguru izaten dira.
Duela milaka urte Azagra estali zuten baso mediterraniarren arrastorik ez da geratzen gaur egun. Baso gehienak nezakazaritzan aritzeko moztu ziren, eta mantendu zirenak pixkanaka desagertuz joan ziren. Gaur egun Ebro ibaiaren ondoko zuhaixka bakan batzuk baino ez dira kontserbatzen.
Estazio meteorologikoa
Azagran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Cadreita pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 268 metrora, Nafarroako Gobernuak 1920n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Azagrako udalerrian erromatarren garaiko hainbat aztarna aurkitu dira.
Erdi Aroa
Herrian, musulmanak bizi izan ziren hiru mendez, baina XI. mendearen hasieran, berkonkista hastean, Antso III.a Gartzeitz erregeak, Funes ingururaino eraman zuen Iruñeko Erresumaren muga, dena den, Milagrorainoko konkista ez zen XI. mendearen amaierara arte burutu. Azagraren kokapen estrategikoa dela eta (muino baten gainean dago), Erresumaren defentsarako toki aproposa izan zen mende askotan, eta Erdi Aroan zehar, jaurerri izan zen, urteroko petxa ordainduz.