cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Herriko udalen izendegia (1979)
Iraungitako izenak
Jarraipeneko lanek aldatu egin dituzte 1979ko izen haietako asko, esate baterako Kapanaga (Cabanillas) edo Erripazuloaga (Ribaforada). Beste kasu batzuetan, asmatutako izenek iraun egin dute, sustraitua eta onartua den kasuetan onargarria baiteritzo Euskaltzaindiak. Esate baterako, Azkoien XIX. mende amaieran asmatua dela jakina da, 1979ko hiztegian agertu zen, eta iraun egin du harrezkero. Arabako Beranturi izena ere asmatu egin zen 1979an Berantevillarako, baina hedapenagatik bidea egin zuen 2011ko izendegiraino, "maila apalagoan soilik erabiltzeko" oharrarekin.
Euskal ordain ziurrik ez zuten izenen kasuan ere, 1979ko izendegian grafia euskaratuak hobetsi ziren. 2011ko izendegian atzera bota zituzten izen horietarik asko, esate baterako Moreta (Moreda), Nabaridas (Navaridas), Kaparroso (Caparroso), Murtxante (Murchante) eta beste hainbat, batez ere Nafarroa Garaian.
Boumourt
Boumourt (okzitanieraz Bomort) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Lebetus scorpioides
Lebetus scorpioides Lebetus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Roberto Cámara
Roberto Cámara Moreno (Durango, Bizkaia, 1977ko otsailaren 1a) kazetaria, egun, 2012tik, Navarra Televisión katearen zuzendaria da.
Ibilbidea
Camarak hedabide ugarietan kolaboratu du: Onda Cero, Radio Euskadi (Ganbara saioaren kolaboratzaile gisa 2015tik 2019ra), Canal 6 Navarra, Canal 4 Burgos, Gaztela eta Leongo telebista, Antena 3... Irratian ere eskarmentua badu, SER katean (Burgos) zein Cadena Dialen. Nafarroako Kazetarien Elkartearen partaidea da.
Flowalzer
Flohwalzer (Arkakusoen balsa) piano solistarentzako konposizio oso ezaguna eta sinplea da; horregatik hasi berrientzako oso motibagarria da. Pianoren irakaskuntzan erabiltzen da.
Temmen-Ringenwalde
Temmen-Ringenwalde Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Flowalzer
Ezaugarriak
Nahiz eta duen izena, pieza ez da bals bat zeren eta denboraren sinadura ez da metro hirukoitza, bikoitza baizik. Egilea ezezaguna da. Eric Baumannek liburu batean egilea Ferdinand Loh zela esan zuen baina txantxa bat zen zeren eta "floth" arkakuso da alemanez. Pieza sol bemol nagusian idazten da; nota gehienak tekla beltzetan jotzen dira eta horrek behatzen erabilera askatzen du.
Izenburu desberdinak
Munduan zehar pieza honi izenburu desberdinak eman zaizkion. Hona hemen batzuk:
Mytilidae
Mytilidae ur gazietako molusku bibalboen familia da. Familiak 52 genero inguru dauzka.
Portugaleteko udaletxea
Portugaleteko udaletxea eraikina Portugaleteko Udalaren egoitza da. Alde Zaharreko Orube plazan kokatuta dago.
Eraikina
Atanasio Anduiza arkitektoak 1883. urtean eraiki zuen.
Neoklasizismo barroko estiloan eraikitako arkupedun eraikina dotore eta soila da, oinplano angeluzuzenekoa. Bere burdinezko barandadun balkoiak, fatxadaren zutabe korintiarrak eta herriko armarria nabarmentzekoak dira.
1985ean espazio gehiago izateko zaharberritu eta zabaldu zuten.
Marcação
Marcação Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Temnitzquell
Temnitzquell Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Scincella incerta
Scincella incerta Scincella generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Robleda-Cervantes
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 309 biztanle zituen.
Nico Williams
Nicholas "Nico" Williams Arthuer (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2002ko uztailaren 12a) futbolaria da. Aurrelari jokatzen du, Taxoar eta Lezamako harrobietan hezia da. Iñaki Williams Athleticeko aurrelariaren anaia gaztea da.
Estatistikak
''2020ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Agón
Agón Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 167 biztanle zituen 18,52 kilometro koadroko azaleran.
Scincella kikaapoa
Scincella kikaapoa Scincella generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Mãe d'Água (Paraíba)
Mãe d'Água Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bourdettes
Bourdettes (okzitanieraz Bordetas) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Ilamatepec
Ilamatepec edo Santa Ana El Salvadorko sumendia da. 2.381 metroko garaiera du eta herrialde honetako altuena da. Bere azken erupzioak 1904an, 1920an eta 2005ean gertatu ziren.
Los Volcanes multzoaren zati bat da, Apaneca mendikatean, baso hodei menditsu tropikal baten barnean, hiriburutik 65 kilometro mendebaldera dagoen kafe-soroen eskualde batean dagoelarik. Eskualdeko jarduera nagusiak nekazaritza eta turismoa dira.
Bournos
Bournos (okzitanieraz Bornòs) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Berliner Weisse
Garagardo mota hau Berlin hiriburuko tabernetan topatzea eta edatea oso ohikoa da. Ez da Bavaria estatuko hegoaldeko Weißier garagardoarekin nahastu behar.
Ploceus spekei
Ploceus spekei Ploceus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Politika zientzia
Zientzia politikoa edo politologia, gizartean politikaren teoria eta praktika, sistemak eta jokabide politikoak aztertzen dituen zientzia soziala da. Haren helburua da, errealitate politikoko gertakarien behaketatik abiatuta, funtzionamenduari buruzko ahalik eta azalpen zehatzenak ematea. Beste gizarte-zientzia batzuekin elkarreragiten du: zuzenbidearekin, ekonomiarekin eta soziologiarekin, besteak beste. Gizarte-zientzietako tresna metodologiko ugari erabiltzen ditu. Diziplinara hurbiltzeko aukera ezberdinen artean instituzionalismoa eta aukeraketa arrazionalaren teoria daude. Historikoki, filosofia politikoan izan du jatorria, baina ezinbestekoa da filosofia politikotik bereiztea.
Historia
Antzinako Indian, Rig-veda Epiko-mitologikotik (K. a. II. milurtekoaren amaiera) politikari buruz hausnartzen duten testuak aurki daitezke. Pali budista kanona (K. a. VI. mendea). Chanakia Pandit, pentsalari politiko eta ekonomialarietako bat bezala hartzen da, eta, izatez, "Makiavelo hindua" bezala izendatzen da. Bere ikasketetan oinarrituta, Artha-shastra idatzi zen (II. mendetik IV. mendera).
Mendebaldeko zientzia politikoaren aurrekariak Platon eta Aristoteles baino lehen ikus daitezke, bereziki, Homero, Hesiodo, Tuzidides, Xenofonte edo Euripidesen lanetan. Platonek hainbat sistema politiko aztertu zituen eta literaturara eta historiara gehiago bideratutako ikerketetan laburbildu zituen, filosofiatik hurbilago zegoen hurbilketa metodo bat aplikatuz. Aristotelesek Platonen analisia oinarritu zuen bere analisian ebidentzia historiko enpirikoak sartuz.
Polibio, Tito Livio eta Plutarko bezalako historialariek, Erromaren igoera eta beste nazio batzuen antolaketa eta historia dokumentatu zituzten, Julio Zesar edo Zizeron bezalako estadistek, Erromako politika eta gerren adibideekin, errepublika bezala eta, ondoren, inperio bezala hornitzen zituzten bitartean. Politikaren azterketa ulermen historikora eta gobernu-modu desberdinen deskribapen eta ulermenera bideratzen zen.
Italiar Pizkundean, Nikolas Makiavelok, aktore eta erakunde politikoen zuzeneko behaketa enpirikoa egin zuen (Printzea). Maquiavelo Errenazimentuko teoriko politiko garrantzitsuenetakotzat jotzen da, bere ekarpenarekin bere ikuskera politikoan modernitateari eta berregituraketa sozialari bidea irekitzen baitzaio.
Aurrekariak
XIX. mendeko industria-iraultzaren eta iraultza liberalen garaian, kritika soziala egiteko beharra sortu zen, gertatzen ziren aldaketa sozial eta politikoak ebaluatzeko, baita gizartean izan zuten eragina eta horiek eragin zituzten arrazoiak ere. Gizarte-aldaketarekiko kezkak, natura-zientziak metodo zientifikoaren garapenari esker lortzen ari ziren aurrerapenarekin batera, bien fusioa bultzatu zuen, gizarte-zientziak sorraraziz. Horrela sortuko zen soziologia, eta aurrerago zientzia politikoa, jurisprudentziaren eta filosofia politikoaren azterketari lotua.
Horrela, bada, zientzia politikoa nahiko diziplina berria da, eta haren sorrera (zientzia politiko modernoari dagokionez behintzat), batzuek XV. mendean kokatzen dute, Nikolas Makiavelorekin. Hala ere, Antzinaroan jada badira antolaketa politikorako moduak: polisa (non 'politika' hitza jaio zen) greziar demokrazian, Res publikoa (gauza publikoa), Antzinako Erroman eskubide politikoei dagokienez berdintasuna ezarri zuena, esklaboak izan ezik. Marcel Graneten Pentsamendu txinatarrean, arte politikoa "eskola konfuzianoena" zen. Txinako administrazio publikoa da zaharrena.
Ikerketa arloak
Zientzia politikoaren ikerketa- eta azterketa-arlo nagusiak honako hauek dira:
Metodoak
Bestalde, Arend Lijphartek aurreko zerrendako lehen hiruak aurkeztu ditu eta bosgarren metodo bat gehitu du: kasuaren analisia.
Nicolas Malebranche
Nicolas Malebranche (Paris, 1638ko abuztuaren 6a - 1715eko urriaren 13a) teologo eta filosofo arrazionalista izan zen. Batik-bat San Agustin eta Descartesen jarraitzailea izan zen. Bere ekarpen filosofiko eta teologiko garrantzitsuenak okasionalismoaren eta Jainkoaren existentziaren inguruko tesiak izan ziren.
Bizitza
Nicolas Malebranche (Paris, 1638ko abuztuak 5- 1715eko urriak 13) filosofo eta teologo frantsesa izan zen. Batez ere, Descartesen eta San Agustinen jarraitzailea izan zen eta okasionalismo izeneko tesi filosofiko eta teologikoarengatik da ezaguna. Parisko familia dirudun baten seme gazteena izan zen. Bere aita, Nicolas Malebranche, Louis XIII Frantziako Erregearen idazkaria izan zen eta bere ama, Catherine de Lauzon, Frantzia Berriko erregeorde baten arreba. 12-13 anai-arreba inguru izan zituen Malebranchek. Oso gaztetatik dohain intelektual bikainak zituela erakutsi zuen; baina, aldi berean, osasun fisiko oso ahula zuen (bizkar-hezurrean deformazioak pairatu zituen). Horren eraginez etxean jaso zuen hezkuntza bere lehenbiziko urtetan irakasle pribatu baten eskutik. 16 urterekin gurasoen etxetik joan zen La Marche-ko Eskolan filosofia kurtso bat jasotzeko. Gerora, Sorbona-ko Eskolara mugitu eta filosofia eta, gehien bat, teologia ikasi zituen. Metodo intelektualekin pozik ez eta Sorbona utzi zuen bertan ikasitako eskolastika arbuiatuz. 1660an San Felipe Neri Otoiztegian sartu zen. Bertan elizaren historia, hizkuntzalaritza, Biblia eta San Agustinen obra landu zituen. 1664an apaiz izendatu zuten. Urte berean Descartesen Traite de l’Homme irakurri zuen, giza gorputzaren fisiologiari buruzko obra. Malebranchen biografoaren arabera, eragin nabaria izan zuen obrak berarengan, mundu naturalaren ikuspegi bat eskaini ziolako ikuspegi aristoteliko eskolastikotik aldendurik. Hurrengo hamarkada Descartesen obra lantzen pasa zuen Malebranchek. 1699an Frantziako Zientzien Akademiako ohorezko kide izendatu zuten. 77 urte zituela hil zen.
Ibilbide filosofikoa
1674-75 bitartean bere obra filosofiko garrantzitsuenaren eta zabalenaren bi bolumenak argitaratu zituen, hots, ''De la recherche de la vérité. Où l'on traite de la Nature de l'Esprit de l'homme, & de l'usage qu'il en doit faire pour éviter l'erreur dans les Sciences obraren bi bolumenak.'' Obra honi esker prestigioa lortu zuen bere garaian. Testuan gizakiaren okerrak egiteko joerari buruz jarduten du, baita oker horiek nola konpontzeaz ere. Tesi garrantzitsuena hirugarren liburukian aurkezten du. Giza ezagutzari buruz jarduten du eta, zehazki, ondorengoa defendatzen du: munduko gauzak gauza bakoitzaren ideien bidez ezagutzen ditugula eta ideia horie Jainkoaren baitan daudela (ideia platonikoen zentzuan uler ditzakegu ideia hauek, objektuen errepresentazioak direnak)
Malebranchen lehen kritikoa Simon Foucher abadea izan zen, aurreko paragrafoan aurkztutako obra kritikatu zuena bigarren bolumena argitaratu baino lehen. Erantzuna bigarren bolumeneko hitzaurrean idatzi zion Malebranchek abadeari. 1678an argitaraturiko obra beraren hirugarren edizioan liburuari luzeraren %50 gehitu zion, kritikei erantzunez eta jatorrizko argmentuak zabalduz eta hobetuz. Gehikuntza horretan 17 argipen edo azalpen garatu zituen, aurretik proposaturiko tesien osagarri gisa. Batez ere tesi okasionalista sutsuago azaldu eta defendatu zuen.
1680an Traité de la nature et de la grâce argitaratu zuen. Bertan argumentatu zuen lege unibertsalen bidez Jainkoak bere ekintza mundu naturalean erregulatzeaz gain, gizakiengan Bere graziak zuen eragina ere lege horien bidez zegoela erregulatua. Obra Antoine Arnauld kartesiarrak kritikatua izan zen. Arnaulden lehenbiziko kritikak teologikoak izan arren, gerora ezagutza esparru ezberdinetara zabaldu zen. Ondorengo urtetan bi filosofoek batak besteaz polemika ugari idatzi zuten. Arnaulden jarraitzaileek Eliza Katolikoa presionatu egin zuten Malebranchen 1680ko obra zentsura zezaten eta 1690. urtean liburu debekatuen zerrendan sartu zuen Vatikanoak. Hemeretzi urte beranduago De la recherche de la vérité obra debekatuen lista berean sartu zuten (ironikoa bada ere, Arnaulden hainbat obra ere lista berean zeuden). Beste hainbat kartesiar filosoforekin ere ezabaida sutsuak izan zituek Malebranchek, hala nola, Pierre Sylvain Regis eta Dortous de Mairanekin. De Mairan Spinozaren jarraitzailea zen eta Malebranchen obran bi pentsalari horien arteko antzekotasun filosofikoak ikusi zituen; hala ere, Malebranchek zeharo ukatu zuen Spinozarekin ezarritako antzekotasun hori.
Jainkoaren existentzia
Jainkoaren existentzia planteamendu epistemologik o batetik abiatzen du Malebranchek. Descartesen pentsamenduarekin bat egiten du oinarrian: gizakiok ez ditugu objektuak bitartekorik gabe eta bat-batean ezagutzen; objektuen ideiak ezagutzen ditugu. Ideia hauek izaki errealak eta, gainera, izaki izpiritualak direla baieztatzen du eta errepresentatzen dituzten objektuek baino perfekzio maila altuagoa dutela (adibidez, gizakiaren ideia edozein gizaki baino perfektuagoa izango litzateke). Ideia guztiak noizbait norbaitengatik edo zerbaitengatik sortuak izan dira eta, Malebranchen arabera, sorkuntzarako gaitasuna Jainkoak baino ezin du eduki; guztiz ukatzen du gizakiak ideia horiek sortzeko gaitasuna edukitzea. Beharrezkoa da Jainkoak ideiak bere baitan edukitzea; hala izan ezean, ezinezkoa izango litzateke, Malebranchen ustez, Jainkoak sortu dituen izaki edo objektu guztiak sortu izana (hain zuzen, ideiek errepresentatzen dituzten izakiak edo objektuak). Bestalde, Jainkoa geure arimarekin bere presentzia hutsez loturik dagoela baieztatzen du, posible eginez gure arima eta Jainkoari dagozkion ideiak lotzea eta, ondorioz, geure arimak ideiak ezagutzea. Hemen bi tesi lotzen ditu Malebranchek. Alde batetik, Descartesena: Jainkoak geure ideien egiazkotasuna bermatzen duela. Beste aldetik, San Agustinena: aipaturiko Jainkoaren presentziaren bidez geure arrazoimenaren argi eta gisa bezala irudikatzen duen tesia. Tesi honi jarraiki, Malebranchek ondorioztatzen du ez dugula kanpo objektu sentsiblerik hautematen ideiak ezagutzeko eta ideiek ez dutela derrigorrezkoa existitzen den kanpo objektu bat errepresentatzea; ideien egiazkotasuna Jainkoaren baitan egoteak bermatzen du. Jainkoaren existentzia ezin da ukatu, izaki perfektuena eta infinitua izateagatik. Hortaz, “Jainkoa dago” proposiziorik argiena eta egiazkoena da. Beraz, ezinezkoa da Jainkoan dauden ideiak egiazkoak ez izatea.
Jainkoaren existentziaren beharrezkotasuna frogatzeko bidean, Malebranchek irauli egiten du Descartesen filosofia Jainkoari dagokionez. Descartesen planteamendu filosofikoak ez ditu helburu erlijiosoak, baizik eta filosofikoak eta zientifikoak. Bere sisteman, Jainkoa ezagutza eta egia ororen oinarria da. Malebranchek, aldiz, helburu erlijiosoak ditu, hots, Jainkoaren existentzia frogatzea du xede nagusi. Beraz, egia da Jainkora zuzenduko gaituena; Jainkoa ez da egiaren oinarria sistema kartesiarrean bezala, egia bera Jainkotik independentea delako (egiarekin batera lege naturalak daude Jainkora zuzentzen gaituzten ebidentzien artean).
Eustomias macrophthalmus
Eustomias macrophthalmus Eustomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Nicolas Malebranche
Okasionalismoa eta dualismoa
Galdera bat egin daiteke okasionalismoaren inguruan: zergatik ematen dira naturan erregulartasunak? Galdera hori erantzuteko biderik ohikoena lege naturalak daudela baieztatzea da eta, printzipioz, okasionalismoaren tesiaren aurkakoa dela pentsa genezake; izan ere, fenomeno oro lege batzuei jarraiki gertatuko litzateke eta ez, ordea, Jainkoaren borondatearen ondorioz. Hala ere, Malebranchek nolabait uztartu egiten du okasionalismoaren tesia lege naturalen beharrezkotasunarekin: Jainkoak bere borondatea modu ordenatu batean gauzatzen duela baieztatzen du, hain zuzen, lege naturalei jarraiki eta haiekiko aurkakotasunik gabe. Gainera, ezinezkoa izango litzateke Jainkoaren borondatea lege horien aurka joatea. Horretaz gain, sortu duen mundua sortu zezakeen mundu hoberena dela baieztatzen du, beharrezkoa (eta ez kontingentea) zelako mundua sortu duen bezala sortzea legeekin bat etorriz. Zergatik burutu du sorkuntza burutu duen moduan? Malebrancheren planteamendu teologikoaren arabera, modu hori izan zelako bere helburu nagusia betetzea: bere buruari dagokion ohorea erdiestea.
Zerk motibatzen du Malebranche tesi hau defendatzera? Kristautasunaren eta kartesianismoaren jarraitzailea izatearen ondorioz, tesi antropologiko dualista defendatzen du. Hau da, gizakia bi alderdik osatzen dutela dela defendatzen du: arima eta gorputza. Batez ere, Descartesen arazoa konpondu nahi zuen. Gizakiaren bi alderdiak bata bestearekiko guztiz independentetzat zituen eta bata bestea gabe existitu zitekeela. Hala ere, ezin ukatu zuen bien artean loturak ematen direla. Beraz, nola lotzen dira bi aldeak? (lotura da, hain zuzen, Descartesen arazoa). Descartesen irtenbidea ez zen oso konbentzigarria: lotura garuneko guruin pinealean gertatzen zela baieztatzen zuen, benetako froga enpiriko baliagarririk gabe. Malebranche okasionalismoaren bidez saiatu zen konpontzen arazoa: Jainkoak edo bere borondateak kausatua izango zen arimaren eta gorputzaren arteko lotura. Hau da, Jainkoaren etengabeko interbentzioak eragingo zuen bi giza alderdi horiek elkartzea, errealitateko beste edozein fenomeno Jainkoren interbentzioaren ondorio den bezala.
Descartesi jarraiki garatu zuen Malebranchek giza dualismoaren gaia, nahiz eta hainbat puntutan bat ez etorri. Descartesek adimenari buruzko ideia argi eta bereizi bat osatu dezakegula baieztatzen zuen. Bigarrenak, aldiz, adimenaren gaitasunen eta ahalmenen inguruko ezagutzarik ez dugula baieztatzen zuen eta, ondorioz, ez dugula ezagutza argirik adimenaren naturari buruz. Malebranchen Conversations chrétiennes obrako Theodore eta Aristesen arteko elkarrizketan honela dio Theodorek:
"Ez naiz gai nire buruari so egiten diodan bakoitzean neure ahalmen eta gaitasunak antzemateko. Neure buruari buruz dudan barne sentsazioak ni naizela, pentsatzen dudala, desiratzen dudala, kontzientzia sentsoriala dudala, sufritzen dudala, etab. informatzen dit; baina ez dit informaziorik ematen ni zer naizen argituz- nire pentsamenduaren, sentsazioen, pasioen edo minaren naturaz- edo gauza guzti horien erlazioetatik eskuratzen dudanaz[…] Ez dakit ezer nire arimari buruz."
Hortik abiatuz Theodorek “Ni ez naiz nire burua argitzen duena” baieztatzen du. Gorputzaren eta arimaren arteko interakzio psikiko-fisikoan gorputzak ariman eraginik izan ezin duela defendatzen du Malebranchek, ezta arimak gorputzean ere. Erlazio hori eragiten duen kausa aktibo bakarra Jainkoa da (errealitateko aldaketa ororen eragilea den heinean). Neure besoa altxa nahi dudanean, neure borondatea okasioa edo kausa okasionala baino ez da Jainkoak bere borondatea bete eta neure besoa altxatu arazi dezan.
Ekarpen zientifikoak
Alor filosofikoan izan arren famatua, Malebranchek fisikan ere hainbat ekarpen egin zituen kartesianismoari jarraiki, nahiz eta marko horretatik aldenduz Descartesekin bat ez zetorrenean. 1699an Frantziako Zientzien Akademiara argiari eta koloreei buruzko tesi bat bidali zuen idatzita. Idazkian koloreak materian ematen ziren bibrazioen frekuentzia ezberdinen emaitza zirela baieztatzen zuen, musikan tonu ezberdinak airean ematen diren bibrazioen frekuentzia ezberdinen ondorio diren bezala. Descartesen teoriaren zuzenketa bezala aurkeztu zuen tesi hau, gezurtapen gisa baino, eta antzekotasun handiak zituen haren aurkakotzat jotzen den Isaac Newtonen teoria optikoarekin.
Mugimenduaren legeei buruz ere idatzi zuen filosofo frantsesak eta Leibnizekin luze eta zabal eztabaidatu zuen gaiari buruz. Matematikak ere jorratu zituen eta, bere kabuz aurkikuntza matematiko berririk egin ez arren, gakoa izan zen Descartesen eta Leibnizen ekarpenak Frantzian sartu eta zabaltzeko.
Biologiaren arloan preformazionismoari buruzko teoria original bat garatu zuen, non enbrioi bakoitzak bere baitan enbrioi txikiagoak zituen ad infinitum, Matryoshka amaigabe bat izango balitz bezala. Malebranchen hitzetan: “ hazi edo arrautza bakoitzaren baitan landare edo animalia kopuru infinitu bat dago, baina gaitasun eta esperientzia nahikoa duten naturalistek baino ezingo dute antzeman haien presentzia” (Magner 158-9).
L'Escale
L'Escale Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Nicolas Malebranche
Ondarea
John Norris (1657-1712) filosofoaz gain, pentsalari kopuru oso txiki bat jo daiteke Malebranchen jarraitzailetzat arlo guztietan. Hala ere, estima handia izan zuen Malebranchek bere bizitzan zehar, baita bera hil eta denbora luze batean zehar ere, eta bere hainbat ideiaren eragina nabaria izan zen hainbat autore garrantzitsurengan.
L'Escale
Biztanleria
2007an L'Escale udalerrian erroldatutako biztanleak 1.245 ziren. Familiak 528 ziren, horien artean 143 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 95 bakarrik bizi ziren emakumeak), 202 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 151 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nicolas Malebranche
Ondarea
Leibnizek (1675ean Malebranche Parisen ezagutu zuena eta gerora eskutitz bidez berarekin erlazionatu zena) ukatu egin zuen Malebranchen Jainkoari buruzko ikuspegia eta aurre-ezarritako harmoniaren teoria okasionalismoaren alternatiba gisa izan zen garatua, baita kausa eragileen interakzioari buruzko teoria tradizionalaren alternatiba gisa ere. Bere teodizean, Malebranchena baino garatuagoa izan arren, berarekin bat dator oinarrizko edukiari dagokionez: jainkozko bideen sinpletasunari ematen zaion garrantzia bera eman behar zaio munduaren perfekzioari.
Lentipes adelphizonus
Lentipes adelphizonus Lentipes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Nicolas Malebranche
Ondarea
David Hume-k onartu eta garatu egin zuen Malebranchen kausalitatearen teoriaren alde negatiboa, hau da, ezin dela munduko bi entitateren artean benetako erlazio kausalik egon eta frogatu. Alde positiboari dagokionez, Jainkora jo baino (Malebranchen modura), giza adimena aztertzeaz arduratzen da. Honela dio Humek Malebranchen proposamen positiboari buruz, hau da, Jainkoaren existentziari buruz:
L'Escale
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nicolas Malebranche
Ondarea
"Sorginen munduan aurkitzen gara gure teoriaren azken urratsetara heldu aurretik[…]. Gure bizitza motzegia da hain leze sakonak arakatzeko."
Itanhaém
Itanhaém Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
L'Escale
Etxebizitza
2007an 635 etxebizitza zeuden, 542 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 551 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 542 etxebizitza nagusietatik 374 bere jabearen bizilekua ziren, 148 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 94 etxek hiru zituzten, 187 etxek lau zituzten eta 211 etxek bost zituzten. 431 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 233 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 264 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Nicolas Malebranche
Ondarea
Epistemologia enpiristak Hume bultzatu egiten du Malebranchek defendatzen duen Jainkoarekin dugun konexioaren bidez egia metafisikoak aurkitu ditzakegun ideiak ukatzera. Modu berean, Lockek ere igarri zuen Malebranchen espekulazio metafisikoei oinarri egoki bat falta zitzaiela eta, burutsuak izan arren, ulergaitzak zirela baieztatzen zuen. Antzeko bide batetik, Schopenhauerrek honela deskribatu zuen Jainkoaren inguruko ikuspegia: “Adigaitza den zerbait oraindik adigaitzagoa den zerbaiten bidez azaltzen da."
L'Escale
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nicolas Malebranche
Ondarea
Lockek aurreikusi egin zuen Malebrachen fama Frantziatik kanpo txikitzen joango zela XVIII. mendean zehar eta hala gertatu zen. Hala ere, azken hiruzpa-lau hamarkadetan zehar Malebranchen obraren inguruko interesa piztuz joan da. Berak idatziriko hainbat obra Ingelesera itzuli dira lehenbizikoz, bere ideiak berriro ere aintzat hartzen joan diren heinean. Hainbatek baieztatu dute bere sistema filosofikoaren originaltasunak merituak ematen dizkiola Descartes, Spinoza edo Leibnizen maila berean jartzeko, hots, historiako hiru arrazionalista garrantzitsuenen mailan.
L'Escale
Diru sarrerak
2009an L'Escale udalerrian 542 unitate fiskal zeuden, 1.265,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.578 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 53 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean L'Escale udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 546 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nilópolis
Nilópolis Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Portugaleteko mareometroa
Portugaleteko mareometroa erloju baten itxura duen eta mareak neurtzeko erabiltzen den tresna da. 1883an Txurruka kaiaren bukaeran kokatu zuten eta behar beharrezkoa izan zen lau urte geroago Burdinazko kaia eraiki arte. Itsasontziek hareazko barra zeharkatzeko itsasgora erabiltzen zuten eta. Egun, oraindik martxan dabil.
Planet 51
Sinopsia
Planet 51n estralurtarren familia bat lasai bizi da arrotz bat ailegatu arte, Charles "Chuck" Baker estatubatuar astronauta hain zuzen ere.
Fred Lawrence Whipple
Fred Lawrence Whipple (Red Oak, Iowa, AEB, 1906ko azaroaren 5a - 2004ko abuztuaren 30a) estatubatuar astronomoa izan zen.
Biografia
Kaliforniako Unibertsitatean egin zituen ikasketak, Los Angelesen. Pluton aurkitu berriaren lehen orbita kalkulatzen lagundu zuen ikasle-garaian. Ikasketak bukatuta, 1931n, eskolak ematen hasi zen Harvard Unibertsitatean, eta bertako irakasle izan zen 1977 arte.
1955etik 1973ra Smithsonian Astrofisika Behatokiko zuzendari izan zen. Argazki-sistema berriak erabiliz meteoroen ibilbideak kalkulatu zituen, eta ia meteoro guztiak kometa-zati hautsiez osaturik daudela frogatu zuen.
1950ean, kometak elur pilota zikinak bezalakoak izango zirela proposatu zuen, hondakinezko geruza isolatzaileen barruan izotzezko bihotza zutelako. Bere proposamena 1986an frogatu zen, Halley kometa igaro zenean egin ziren azterketetan. Bestalde, kometen errotazioa aztertu zuen eta eguzki-sistemari buruzko liburuak idatzi zituen.
Aguarón
Agón Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 903 biztanle zituen 24,66 kilometro koadroko azaleran.
Napoliko golkoa
Napolesko edo Napoliko golkoa (Golfo di Napoli) Italiako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen golkoa da, Tirreno itsasoan. Golkoaren iparraldean Napoli, Campania probintziako hiriburua, eta Pozzuoli daude. Aipatzekoak dira Ponpeia antzinako herri erromatarra eta Vesuvio sumendia, golkoaren ekialdean. Hegoaldean, golkoa, Sorrentoko penintsulak ixten du, bertako hiri nagusia Sorrento bera delarik. Penintsula honek, Napoliko golkoa Salernoko golkotik banatzen du.
Capri, Ischia eta Procida uharteak, Napoliko golkoan daude. Ingurua, Italiako turismo-gune garrantzitsu bat da, gertu aurkitzen diren Ponpeia eta Herkulanoko hondakin erromatarrengatik, 79an, Tito erromatar enperadorearen agintaldian suntsituak izan zirenak, Vesuvioren erupzio piroklastiko batean.
Lau dira golkora iristeko itsasbideak:
Ploceus spekeoides
Ploceus spekeoides Ploceus generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Deir Yassingo sarraskia
Deir Yassingo sarraskia 1948ko apirilaren 9an, Palestinako eta Jerusalemetik gertu zegoen Deir Yassin herrixka pakestinarrean talde paramilirar sionistek eragin zuten. Gertaerak Palestinako Britainiar Mandatuan izan ziren, Israel estatuaren independentzia aldarrikatu baino hilabete lehenago izan ziren. Biktimak 107-120 artean izan ziren, guztiak palestinarrak. Orokorrean Irgun eta Lehi talde paramilitarren milizianoak izan zirela onartuta dago. Une hartan lurraldea benetako gerra zibilean zegoen eta arabiarrek Jerusalemgo hiri zaharrean 2500 judu blokeatuta zeuzkaten.
Gertaerak
Herrixkak 1948an 750 biztanle zituen.
Apirilaren 9an 132 gizonek, Irgungo 72k eta Lehiko 60k herria eraso zuten. 107 eta 120 artean baserritar, gehienak adinekoak, emakumeak eta haurrak, erailak izan ziren. Gainera, gorpuak lurperatzea eragotzi zuten, eta 150 preso Jerusalemgo eremu judutarrera eraman zituzten. Irgunek ere 37 zauritu eta 4 hildako izan zituen.
Agintari israeldarrek gertaerak gezurtatu zituzten eta hasiera batean Gurutze Gorriari lekuan sartzea oztopatu zuten. Gurutze Gorriko ordezkari nagusiak, Jack Rinier, adierazi zuenez "50 inguru ihes egin zuten, besteak odol hotzez hil zituzten, diziplinaz eta aginduak betez". Biktimen artean 90 urtetik gorako agureetatik hais eta 30 haur baino gehiago ere hil zituzten. Sarraskia lau haizetara zabaldu zuten, arabiarrak beldurtu eta joan zitezen.
Errepresalia
Geroago, apirilaren 13an, Hadassah Medikuntza Zentrorantz (Scopus mendia, Jerusalem) zihoan mediku konboiari eraso egin zioten mendeku gisa arabiarrek. Eraso horretan hirurogeita hemeretzi pertsona hil zituzten, gehienak medikuak eta erizainak. Gertaera hauek Hadassah mediku konboiaren sarraskia bezala ezagutzen dira.
Vittersbourg
Vittersbourg Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
McCune–Reischauer
McCune–Reischauer erromanizazio-sistema (hangul: 매큔•라이샤워 표기법) da koreera latindar alfabetora letraldatzeko dauden bi sistema nagusietako bat; bestea koreeraren erromanizazio berritua da. George M. McCune eta Edwin O. Reischauerrek sortu zuten 1937an. Hego Korean ofiziala izan zen 1984-2000 bitartean. Baina sistema hau ez da egokia ordenagailuz idazteko, ikur diakritikoak erabiltzen dituelako; hori dela-eta, koreeraren erromanizazio berritua ofizialdu zen. Ipar Korean, McCune–Reischauer sistemaren aldaera bat erabiltzen dute, ikur diakritikorik ez duena; zehazki, kontsonante hasperendunak adierazteko h letra erabiltzen du, apostrofoaren ordez.
Vittersbourg
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 126 etxebizitza zeuden, 121 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 121 etxebizitza nagusietatik 99 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 199 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (75 gizon eta 46 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vittersbourg udalerrian 120 unitate fiskal zeuden, 331,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.694 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren eta 1 argiketaria.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uzovské Pekľany
Uzovské Pekľany Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 9,95 km²ko azalera du eta 454 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1337. urtekoa da.
Bruges-Capbis-Mifaget
Bruges-Capbis-Mifaget (okzitanieraz Brutges-Capbis-Mieihaget) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Urtsuaran ibaia
Urtsuaran ibaia Gipuzkoako Oriaren emaria da. Kantauriko isurialdekoa da.
Ibaiaren ibilbidea
Urtsuaran ibaia Artzaina mendian sortzen da, Etzegaratetik gertu, 500 metrotan gutxi gorabehera. Iparraldera doa, herri hauek igaroz: Urtsuaran auzoa eta Idiazabal; azken honetan, 12,4 kilometro egin ondoren, Oria ibaian ureztatzen da.
Aguilón
Aguilón Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 259 biztanle zituen 4,36 kilometro koadroko azaleran.
Lentipes andamanicus
Lentipes andamanicus Lentipes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Presidente Epitácio
Presidente Epitácio Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Avit-le-Pauvre
Biztanleria
2007an Saint-Avit-le-Pauvre udalerrian erroldatutako biztanleak 76 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 53 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 36 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan
Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan Beijingen jokatu zen 2022ko otsailaren 5etik 19ra bitarte, Beijingo Abiadura Patinaje Obalo Nazionalean. 24. aldia izan zen Neguko Olinpiar Jokoetan kirol hau zegoela, 17.a emakumezkoentzat. Guztira, 14 proba egin ziren, 7 gizonezkoenak eta 7 emakumezkoenak, 2018an bezainbeste. Genero oreka hobeto bermatzeko, parte-hartzaile kopuru berbera zegoen emakumezkoen eta gizonezkoen artean, 83 bakoitzean (2018an 100 gizonezko eta 80 emakumezko izan ziren). Guztira, beraz, 166 parte-hartzaile izan ziren, 180 beharrean.
GR 228
GR 228, edo Bilboko ibilbide luzea Bilbo inguratzen duen ibilbide luze zirkularra da. 71,25 kilometrotako luzera du. 2013an homologatu zuten ibilbidea eta orduan bihurtu zen GR ofizial.
Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan
Emakumezkoen probak
Taldekako jazarpeneko finalean parte hartu ez zuten irristatzaileak, baina taldean dominak jaso zituzten, aurreko txanda batean parte hartu zutelako.
Saint-Avit-le-Pauvre
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (16 gizon eta 10 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
GR 228
Ibilbideak hiri, baserri zein landa eremuak gurutzatzen ditu, eta zenbait atseden leku daude bidean, mahai, barbakoa eta aisialdirako beste hornidura batzuekin.
San Vicente (sumendia)
San Vicente edo Chinchontepec El Salvadorko sumendia da, San Salvadorretik 60 kilometrotara dagoena. 2.182 metroko garaiera du eta herrialde honetako bigarren altuena da. Azken erupzio inportantea duela 1.700 urte gertatu zen.
GR 228
Mendi aipagarrien artean, Artxanda, Avril, Pastorekorta, Pagasarri, Ganeta, Arraitz eta Kobetatik igarotzen da.
Saint-Avit-le-Pauvre
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wojciech Witold Jaruzelski
Wojciech Witold Jaruzelski (Kurow, 1923ko uztailaren 6a -, Varsovia, 2014ko maiatzaren 25a) poloniar militarra eta politikari komunista izan zen. Poloniako langileen alderdi komunistako burua izan zen 1981etik 1990era, Poloniako Lehen Ministroa 1985etik 1989ra eta Poloniako lehendakaria 1989tik 1990era. Poloniako aldaketa politikoaren eragile nagusietako bat izan zen.
1939an, Polonian sartu ziren oste sobietarrek Sobiet Batasunera eraman zuten preso Gulagera. Han, lan behartuetan ibili zen preso. Han emandako denboran, erredura larriak pairatu zituen begietan elur argiaren ondorioz; harrezkero, betaurreko ilunak erabili zituen sarritan. Handik lau urtera, sobietar agintariek antolatutako poloniarren armada gorrian hasi zen, nazien aurkako borrokan.
1947an hasi zen langileen alderdian, eta kargu asko izan zituen 1981ean buruzagi izatera iritsi zen arte. 1981ean, neurri gogorrak hartu zituen Poloniako oposizioaren aurka, Solidarnosc sindikatua legez kanpo utzi zuen eta gerra-legea ezarri zuen biztanle guztientzat. 1982ko urrian, sindikatu libreak desagerrarazi eta eredu berriko sindikatu ofizial bat eratu zuen.
Amaia Aldai
Biografia
Irakasle izateko ikasten ari da. Kirol zalea da. Arratia Kirol Elkartean futbolean aritu izan da, baita Athletic Clubean ere. Gerora, pilota munduan sartu zen. Bestalde, Areatzako umeak entrenatzen ditu.
Pilotari ibilbidea
Pilota munduan aurreneko garaipena 18 urterekin lortu zuen, Lau t'erdiko promoziozkoan Oihana Orbegozo 22-8 emaitzaz gainditu ostean. 2020an Emakume Master Cup binakakoan, ordea, elkarrekin jokatu eta txapela eskuratzea lortu zuten. Urte hartan, Patri Espinarren aurka ere garaipena lortu zuen, 22-14ko emaitzarekin.
Plazandreak txapelketaren bi edizioetan parte hartu izan du. Lehenengoan, 2020an, Iera Agirrek, Arrate Bergarak eta Amaiak osatu zuten taldea, Mikel Inuntziagak zuzendua. Bigarren edizioan, aldiz, Erlantz Garciaren agindupean zegoen taldeak, zeina Amaiak, Uxue Osesek eta Leire Garaik eratu zuten, txapela jantzi zuen. Ligaxkako garaipenarekin lortutako puntuak eta finalean lortutako bi garaipenak direla eta, esan daiteke bera izan zela taldearen garaipenaren eragile nagusia.
2022ko abenduan bigarrenez jarraian Emakume Master Cupeko lau eta erdiko txapela (22-7) irabazi ondoren. Txapeldunordea Olatz Arrizabalaga izan zen.
2023ko maiatzaren 1ean Mallabiako Lau eta erdiko Biharko Izarrak pilota-txapelketa amateurren saioan indartsu hasi zen. Bigarren garaipena batu zuen jarraian, Arabako Leire Garairi irabazi baitzion (18-14).
Kurt Vonnegut
Kurt Vonnegut (Indianapolis, Indiana, 1922ko azaroaren 11 - New York, 2007ko apirilaren 11) estatubatuar eleberrigilea izan zen. Ezaguna da bere eleberri satirikoengatik eta umore beltzekoengatik, non zientzia-fikzioa, satira eta marrazkiak uztartzen dituen. . 50 urtetik gorako karrera batean, 14 eleberri, 3 ipuin-bilduma, 5 antzerki-lan eta 5 ez-fikziozko lan argitaratu zituen. Orokorrean, bere estilo arduragabeak eta idazgai berriek irakurle askoren arreta bereganatu zuen.
Bizitza
Kurt Vonnegut Jr. Indianapolisen jaio zen 1922ko azaroaren 11n, eta Kurt Vonnegut jaunaren eta bere emazte Edithen (ezkongabea, Lieber) hiru semeetatik gazteena izan zen. XIX. mendearen erdialdean Estatu Batuetan finkatu ziren alemaniar jatorrizko etorkinen ondorengoak ziren; bere aitaren birraitona Clemens Vonnegut Indianapolisen finkatu zen eta 'Vonnegut Hardware Company' sortu zuen. Aita eta aitona Bernard arkitektoak ziren. Bere ama Indianapoliseko goi mailako gizarte taldean jaio zen, bere familia, Lieberrak, hiriko aberatsenetakoa baitzen eta bere ondasunak garagardotegi arrakastatsu baten jabetzan zuten jatorria. Gurasoek arin hitz egiten zuten alemanez, baina Lehen Mundu Gerraren garaian eta ondoren Alemaniarekiko izandako ezinegonak kultura alemaniarra uztea eragin zien, beren abertzaletasun estatubatuarra erakusteko. Hala, seme-alabei ez zieten alemanez hitz egiten irakatsi, eta ez zuten Alemaniako literaturan eta tradizioetan sartu. Hori dela eta, "ezjakina eta deserrotua" sentitu zen. Ondoren, Vonnegutek Ida Young sukaldari eta bere familiako giltzen etxekoandre afroamerikarrari bere bizitzako lehen hamarkadan rol garrantzitsua aitortu zion bere hazkuntzan. Vonnegutarrek gozatu zituzten finantza-segurtasuna eta gizarte-oparotasuna Depresio Handia iritsi zenean suntsitu ziren.
Idazle gisa The Shortridge Echo eskola-egunkarian hasi zen, ikasle zen ikastetxean. 1940an Shortridgen graduatu ondoren, New Yorkeko Ithacako Cornell Unibertsitatean matrikulatu zen. Humanitateak ikasi nahi zituen edo arkitektoa izan bere aita bezala, baina orientazio praktikoago batengatik biokimika ikasten hasi zen baina ez zitzaion ondo joan. Plaza bat lortu zuen unibertsitateko egunkari independentean, The Cornell Daily Sun, lehenik erredaktore gisa eta gero editore gisa. Nota txarrek eta Cornellen egunkarian idatzitako artikulu satiriko batek unibertsitateko plaza kostatu zioten, eta 1943ko urtarrilean utzi zuen ikasturtea. Armadan sartu zen eta 1943ko martxoan entrenamendua jaso zuen. 1944ko maiatzaren 14an bere amak bere buruaz beste egin zuen. . Hiru hilabete geroago Europara bidali zuten, non 1944ko abenduan Ardenetako guduan borrokatu zuen, gerraren azken alemaniar erasoaldian.
Bigarren Mundu Gerran, Estatu Batuetako Aire armadan borrokatu zen, eta Dresdenen bonbardaketan atxilo hartu zuten alemanek. Gertaera horri buruz idatzi zuen Slaughterhouse-Five, or The Children's Crusade (1969) eleberrian. . Oxfordeko Unibertsitateko irakasle izan zen.
Lanak
Bere eleberri nagusiak hauek dira: Player Piano (1952), automatizazio modernoari buruzko satira bat; Cat's Cradle (1963), munduaren amaierari buruzko fantasia bat; God Bless You, Mr. Rosewater edo Pearls Before Swine (1965), diruzalekeriak jotzen duen fundazio filantropiko bati buruzko satira; Breakfast of Champions edo Good Bye, Blue Monday (1973); Slapstick edo Lonesome No More (1976), Estatu Batuetako etorkizuneko lehendakari bati buruzko fantasia. Kontakizun laburren artean aipagarriak ditu Jailbird (1979), Galapagos (1985), Bluebeard (1987) eta Hocus Pocus (1990).
Oihana Orbegozo
Oihana Orbegozo (Azpeitia, 1985) Euskal Herriko pilotaria da. Eskolan hasi zen pilotan jokatzen baina gero utzi beharra izan zuen. 14 urte zituenetik 31 urtera arte ez zuen jokatu. 2016an berriz hasi zen, Iera Agirre eta Maite Ruiz de Larramendi-rekin batera Ados pilota-kluba sortzeko pausoa eman zuten, eta Adosek bidea egiten lagundu dio gero. Lagunarte bat eskaintzeaz gain, pilotan baldintza duinetan aritzeko aukera eman dio klubak: lan kontratuarekin eta urte osoko egutegi batekin.
Emakume Master Cup txapelketak itzularazi zuen Orbegozo eta 2018an Lau t'erdiko promoziozko finala jokatu zuen, baina Amaia Aldai gazteak 22-8 garaitu zuen. 2020an Emakume Master Cup binakako txapelduna izan zen, Amaia Aldai bera lagun zuela.
Cumbernauld
Cumbernauld, 'Comar nan Allt' eta 'Cummernaud', Eskozia erdialdeko udalerria da, Iparraldeko Lanarkshiren dagoena. 52.270 biztanle zituen 2011an. Eskoziako zortzigarren herririk populatuena da, Iparraldeko Lanarkshiren handiena.
Etimologia
Gaelerazko comar nan allt izenetik dator, "erreken bilgunea" esan nahi du. Hiriaren goikaldetik errekek Clyde ibaira jotzen dute mendebaldera edo Forth ibaira ekialdera.
Historia
Erromatarren garaian Antoninoren Harresiaren ondoan asentamendu bat izan zen gaur egungo Cumbernaulden lurretan.
XVIII mendean Cumbernauld etxea eraiki zen Erdi Aroko gazteluaren ondoan. Eskoziako erregeak sarritan etorri izan ziren inguruko basoetara ehizan aritzera. Forth eta Clyde ibaien arteko ubidea ireki zenean industrializazioa etorri zen. Ehungintza zen jarduera nagusia.
1956an herri berria eratu zuen gobernuak gertuko Glasgowetik biztanleak ateratzeko. 2002an Eskoziako hiri txarrena aukeratua izan zen baina 2010an gehien hobetu den herriaren saria irabazi zuen.
Ekonomia
Udalerri honetan Eskozian hain ezaguna eta edana den Irn-Bru freskagarriaren lantegia eta egoitza nagusia kokatzen da.
Is-sur-Tille
Is-sur-Tille Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Is-sur-Tille udalerrian erroldatutako biztanleak 3.839 ziren. Familiak 1.533 ziren, horien artean 446 pertsona bakarrekoak ziren (190 bakarrik bizi ziren gizonak eta 256 bakarrik bizi ziren emakumeak), 485 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 501 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 101 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.707 etxebizitza zeuden, 1.549 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 132 hutsik zeuden. 1.184 etxeak ziren eta 515 apartamentuak ziren. 1.549 etxebizitza nagusietatik 934 bere jabearen bizilekua ziren, 576 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 36 etxek gela bat zuten, 141 etxek bi zituzten, 233 etxek hiru zituzten, 407 etxek lau zituzten eta 733 etxek bost zituzten. 917 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 705 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 583 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: