cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haragi
Mundu mailako produkzioa
Elikadurarako eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeak emandako datuen arabera, ardi-haragiaren munduko ekoizpena 8,33 eta 8,59 milioi tona ingurukoa izan zen 2009-2013 urteen artean. 2010-2011 biurtekoan murrizketa txiki bat egon zen, eta, ondoren, 2012-2013 urteetan itzuli zen.
Ardi-haragiaren munduko esportatzaile nagusien bilakaera
Zelanda Berria, Australia eta Erresuma Batua izan ziren munduko hiru ardi haragi esportatzaile nagusiak 2010-2014 denboraldian.
Taula honetan, FOB balioa duten dolar estatubatuarrak ageri dira.
Ardi-haragiaren inportatzaile nagusien bilakaera munduan
Merkataritza-balantzaren beste aldetik, Frantzia, Estatu Batuak eta Erresuma Batua izan ziren munduan ardi-haragia gehien inportatzen zutenak 2010-2014 urteetan.
Taula honetan, FOB balioa duten dolar estatubatuarrak ageri dira.
Beste haragi batzuk
Hainbat kulturatan haragi-kontsumoa asko aldatzen da, ohiko kontzeptua erlatiboa da eta zerikusia du tokiko sukaldaritza-ohiturekin, animaliaren eskuragarritasunarekin, tradizio soziologikoekin eta abarrekin. Mendebaldeko sukaldaritzan ez dira zenbait prestakin egiten «ez oso ohikoak» izateagtik edo dagoeneko bertan behera utzi direlako, edo zenbait arlotan oso lokalizatua delako:
Elikadura
Haragi-kontsumoan, haragi dosia kontuan hartu behar da eta gehien kontsumitzen diren haragi-motak hainbat biztanleria-taldetan, haurrak, adineko pertsonak, kirolariak, etab. eta beraiengan izan dezakeen eraginari buruzko azterlanak egin dira eta ondorioak atera dira.
Bestalde, haragiak nutrizio balio handia du eta proteinak eta gantz-azidoak bezalako makronutrienteak eta mineralak, bitaminak eta abar ematen ditu. Haragiaren batez besteko edukia honako hau da: %70 ura, %20 proteina, %7 koipea eta %1 mineralak. Jakina, aldakuntzak animalia motaren, arrazaren eta elikadura-erregimenaren araberakoak dira.
Nutrizioaren ikuspegitik, haragiak, proteinen %20a eta aminoazido esentzialak hartzen ditu, eta, gainera, giza gorputzaren metabolismoa suspertzen du. Haragi gorria jatearakoan 20,7g proteina ematen ditu, eta haragi zuri kopuru berak 21,9 g proteina.
Haragiaren koipe-edukia, animalia-espezieen araberakoa da, aukeratutako ebakiaren araberakoa, hazkuntza-fasean animalia nola zaindu den, fase horretan eskaintzen diren elikagaien araberakoa eta haragia ebakitzeko eta zatikatzeko erabiltzen diren metodoen araberakoa ere. Haragiaren koipeak bi ondorio ditu: batetik, zaporeak areagotzen dituela, eta, bestetik, haragiaren bitamina lipodisolbagarriak garraiatzen dituela.
Mikronutrienteen ikuspegitik, haragi gorria burdina-iturri garrantzitsua da eta B12 bitamina izaten dute (ia ez dago landare-elikagaietan). Okela batzuk, hala nola arkumearena edo ardiarenak, azido foliko ugari dute eta hortik datoz, haragiaren nutrizio-ekarpenak gehienak, neurri handi batean.
Nutrizionista askok aholkatzen dute haragi pixka bat jatea, dieta orekatu bat izateko. Haragia jan gabe bizitzea egokia ez dela diote nutrizionistek, landare-elikagaiek behar ditugun funtsezko 9 aminoazidoak badituzte. Baina, beste batzuk ez dituzte, adibidez omega-3a gantz-azidoak… Haragia jaterakoan kontsumitu behar dugun funtsezko gantz-mota ematen digu, gure gorputza ez baita berez hori ekoizteko gai.
Haragi bakoitzak ematen dituen nutrienteak:
Gaixotasunak
Animalia-gantzak, gantz eta kolesterol eduki handia du. Bi konposatuen kontsumoak osasun-arazo batzuk ekar ditzake, besteak beste, kardiopatiak eta arteriosklerosiak. Koloneko minbiziaren agerpenari eta eraginari buruz, 47 ikerketa daude honi buruz, koipe kontsumoan eta, bereziki, haragiaren kontsumo elkartuan oinarrituta.
Leoberto Leal (Santa Catarina)
Leoberto Leal Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Haragi
Gaixotasunak
Kreufeld-Jacoben entzefalitis espongiformea, bezalako gaixotasunak agertzearen ondorioz, behien kontsumoari buruzko irudia aldatzen hasi zen. 1990eko hamarkadatik aurrera, haragian oinarritutako produktu askoren osaera aldatu egin zen, salmenta-indize txikiak saihesteko, adibide garbi bat da haragi-estraktuetan oinarritutako elikagaien kasua: behi-aziendaren kasua edukiaren aldatutako produktuaren adibide bat da, merkatu-kuotei eusteko. Beste kasu batzuek, hala nola 1997an gertatutako hegazti-gripeak, zenbait hegaztitatik datozen haragien kontsumoari eragin diote, batez ere Asiako toki batzuetzuetatik zetozenei.
Toxikotasuna
XX. mendearen amaieran izandako kontsumo-eskasiari esker, hazkunde-hormonak erabili ziren espezie batzuen haragi-ekoizpena handitzeko (somatropinaren estimulazioan oinarrituta). Hala ere, esan daiteke ez dagoela frogarik praktika horien toxikotasunari buruz, nahiz eta pentsa daitekeen Estatu Batuetan egindako azterketek osasunerako arriskua ukatzen dutela, Europan egindako azterketek kontrakoa adierazten dute; hala, Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzak (European Food Safety Authority ―EFSA―) 2002an kontrakoa esan zuen.
Txerri-haragiak gutxi eginda badira (edo tenperatura baxuetan), parasitoetan oinarritutako gaixotasunak kutsa ditzakete, hala nola zistizerkosia eta trikinosiak. Batzuetan, prozesu industrialean oilasko-haragia Salmonella enterikoaren bakteriotik kutsatzen da.
Oro har, haragia prestatzean konposatu kimiko kantzerigenoak sortzen dituzte, hala nola karbohidrato aromatiko poliziklikoak (adibidez, benzopirenoa) material organikoetan agertzen dira (koipea eta zura barne), berotzen direnean eta erretzeko puntuan daudenean. Horrela, parrilada bat egiten da kearekin erretzen ari den egur zati baten gainean, eta karbohidrato polizikliko horiek haragiaren gainazalean uzten dira. Karbohidratoen 57% «kerik gabeko» suteetan prestatu dira, eta ez dute halako karbohidratorik. Sukaldatzen agertzen den beste konposatu kantzerigeno bat amina heteroziklikoak dira, haragiaren konposatu aminoazidoekin tenperatura altuetan eratzen direnak (kreatina eta kreatinina), konposatu hori azalera handian bero-iturri bizi baten eraginpean dauden haragietan agertzen da, eta kontzentrazio handiagoa dago haragi (oso egindako) haragietan, eta gutxiago (sukalde ia gordinetan).
Nitrosaminak agertzen dira, nitritoek haragiaren aminoazidoekin erreakzionatzen dute, urdailean eta zartagin oso beroetan erreakzioa gertatzen denean. Nitrosamina DNA agente kaltegarri gisa ezagutzen da, baina ez dakigu zer ondorio dituen minbizia agertzean. Horregatik, gatzetan dauden haragi onduak, pastramia eta abar gutxi prestatzea gomendatzen da.
Barazkizaletasun/Begetarianismoa
Barazkizaleak izateko hainbat arrazoi daude. Batzuek osasuna edo munduko kutsadura ekoizteko egiten dute. Beste askok, ekologismoagatik, edo animalien eskubideak defenditzen dituztelako, edo animaliei maitasun handia dietelako. Haragia ez jateko beste arrazoi bat erlijioa da, erlijio askotan haragi mota batzuk debekatuta daude eta ezin dute haragi espezifiko hori kontsumitu, adibidez, Kristauak, Hinduak, Musulmanak, etab.
Begetariano eta beganoak, beste produktu batzuez egindako haragiak sortzen dituzte haragiak dituen proteinak lortzeko: Tofu, Seitan, dilistekin egindako hanburgesak... kontsumitzen dituzte.
Gaur egun, VRG-ek (Vegetarian Resource Group) egindako galdeketa batek dioenez, munduko barazkijale kopurua %6,7a da. India, munduan barazkijale gehien duen herrialdea da, %35arekon, aldiz, Europan, Erresuman Batua da begetariano gehien duen herrialdea %7arekin.
Haragia eta interes ekonomikoa
Gaur egun, eztabaida handia dago haragiaren ekoizpenak atzean izan dezakeen interes ekonomikoari buruz. Eztabaida nagusia, Begetarianismo eta beganismoarekin du zerikusia. Jende askok, haragia jateari uzten dio munduari kalte gutxiago egiteko baina haragiak dituen proteina desberdinak, beste haragi mota batzuekin lortzen dituzte (tofu, seitan...) eta hor hasiko litzateke eztabaida.
Haragijaleek diote, azkenean begetariano eta beganoek haragi “faltsu” hori kontsumitzean, enpresa handi eta boteretsuei ematen dietela dirua eta ez dutela ekoizpen lokala babesten. Beste aldetik, begetariano eta beganoek animaliek bizitzeko eskubide bera dutela diote eta horregatik erabaki dutela produktu mota horiek kontsumitzea.
Baina aurrekoa ez da eztabaida bakarra. Gaur egun iruzur asko daude haragiaren jatorriaren gainean. Haragi askotan, jatorri zehatz bat jartzen du baina askotan hori gezurra izaten da. Askotan, gaur egun daramagun bizi-erritmoak gauza bakoitza bere lekuan erosteko ohitura hain polita galtzea eragiten digu, horrek dakarren balio-ekarpen handiagatik; denbora faltaren eta produktuak erretiluan erostearen artean, gehienek haragia supermerkatuan erosten dute, eta itxurari eusten diote, erosten ari diren pieza mota nondik datorren jakin gabe. Jatorri desberdin bat jartzearen arrazoia, haragi hori gehiago salduko dela da. Horretarako, marka desberdin batzuk sortu dira herrialde desberdinetan, zihurtatzen dutenak haragi horren jatorria tokikoa dela. Horien adibide batzuk hauek dira: “Herriko”, “Eusko Label”...
Haragia eta kutsadura
Herrialde garatuetan, haragiaren ekoizpen eta kontsumoa, gaur egun bizi de klima aldaketa arazoaren eragileetako bat da.
Haragi elikagaiak ekoizterako orduan baliabide ezberdin asko erabiltzen dira, ekoizteko, ontziratzeko eta garraiatzerako. FAO (United Nations Food and Agriculture Organisation), eta USAID (US Agency for International Development) egindako ikerketek diotenez. Ekoizpen honek ingurumenean eragin desberdinak ditu.
Abeltzaintza sektoreak berotegi efektu gehiago sortzen du, munduko kausa nagusia da berotze globalean. Ikerketek diotenez, abeltzaintzaren sektorea gizakien jardueren CO2ren% 9ren erantzule dela, baina berotegi-efektuko gas kaltegarrien ehuneko askoz handiagoa sortzen duela eta giza jatorriko oxido nitrosoaren% 65 sortzearen eragiletako da.
Haragiaren kontsumoak klima-aldaketan eragina dauka, kargobono dioxidoaren sortzailetako bat izanez gain, berotegi efektuan ere eragina dauka. Mundu mailako berotegi efektuaren isuriaren %14,5a abeltzaitzak sortzen du, eta azken hamarkedetan isuri horrek azkundea izan du munduan zehar.
Gaur egun, abeltzaintzak munduko azaleraren %30a erabiltzen du, hortik gehiena belardia da, baina landu daiteztekeen zelaietatik %33a okupatzen du, gehiena pentsua sortzen.
Lantzeko zelaiak sortzeko, basoak garbitzen dira eta deforestazioaren %20 lan soroak egiteko da.
FAO (United Nations Food and Agriculture Organisation), eta USAID (US Agency for International Development) egindako ikerketek diotenez, abeltzaintzak ura kontaminatzen du, eta abeltzaintza da ur-baliabide eskasiaren eragile nagusietako bat da, batez ere, ura kutsatzen dutelako. Animalien hondakinak, antibiotikoak, hormonak, larruak tindatzeko erabiltzen diren produktu kimikoak, ongarriak eta bazka-laboreak fumigatzeko erabiltzen diren pestizidak ekosistema kutsatzen dute. Gainera, animaliek eta abeltzaintzak munduko uraren %8 kontsumitzen dute.
Haragia, alde batetik bestera garraiatu behar da, abere ustiategietara garraiatzen dute kamioi batzuek, baina animaliak hiltegira eramateko beste kamioi batzuk erabiltzen dira. Ondoren, garraio gehiago etxeetara iristeko, are gehiago ontzi eta hegazkinak haragia beste herrialde batzuetara esportatzeko. Garraioa, mundu osotik zehar doa haragia banatzen eta garraiobideak karbono dioxidoaren eragile nagusiak dira. Autobus batek, 68 gramo karbono dioxido eragiten du bidaiari eta kilometro bakoitzeko, 104 gramo auto batek eta 158 gramo furgonetak. Hegazkinez aldiz, 285 gramo bidaiari bakoitzeko eta 2019an 2,1 miloi hegaldi egin ziren munduan zehar haragia banatzeko.
Animali haragijaleak
Animaliak elikatzerako orduan hiru mota ezbedin daude. Haragijaleak, haragiataz elikatzen direna, belarjaleak, belarrarekin (sustrai, osto, egur…) elikatzen direnak eta Orojaleak, bietaz elikatzen direnak dituztenak, adibidez, gizakiak.
Animali haragijaleak, haragia janez elikatzen diren animaliak dira, beste animalia batzuk ehizatu eta jaten dituztenei harrapariak deitzen zaie eta behin hilda dauden animaliak jaten dituztenei, sarraskijaleak.
Animali haragijale batzuk ez dute haragia bakarrik jaten, askotan beste animalietaz gain, intsektu eta anfibioekin ere elikatzen dira. Animali haragijale jaten duten haragi mota desberdinak daude.
Animaliak beraien habitateko dieta desberdinetara ohitzen dira, guztiak ez dira guztiz haragijaleak, askok barazkiak, fruta edo beste elikagai batzut jaten dituzte, adibidez, gizakiak edo txakurrak.
Animali haragijaleen adibide batzuk hauek dira:
Sukaldaritzan
Haragi freskoa berehala jateko sukaldatu daiteke, edo prozesatu ere egin daiteke, hau da, epe luzera kontserbatzeko eta ondoren kontsumitzeko tratatu daiteke, normalean prestatu ondoren egiten da. Haragi freskoen ebakidurek edo ebakidura prozesatuek iridesentzia eragin dezakete, normalean, hondakinak sortzen zaizkio, baina, berez, haragiaren kolorazioak eta difrakzioak eragindakoak dira, bai kontserbatzeko orduan, bai dekolorazioa prebenitzeko prozesatzean. Substantzia hori osasun-kezken iturri da, berotzen denean nitrosamina kantzerigenoak sor ditzakeelako.
Haragi batzuk erretzean sendatzen dira, hau da, elikagaiak usaindu, prestatu edo gordetzeko prozesuan, landare-materialak erretzeko edo berotzeko kearen eraginpean jartzen baitira. Europan, erretzerako orduan ohikoa tabako zura da, baina haritza gehiago erabiltzen da. Haragia desugerketaz ere ondu daiteke, gatzetan edo gatzunetan kontserbatuz. Beste haragi mota batzuk marinatuak eta erreak dira, edo, besterik gabe, egosita, erreta edo frijituta.
Sukaldatzeko modu ohikoenetako bat haragi errea da, barbakoa-pieza bat edo kebab zatiak, esaterako, albondigak, enpanaden barrualdeak edo hanburgesak bezalako prestakinak egin daitezke. Haragi erre hauek saltsa hauetan jan daitezke: Napoliko sukaldaritzako Rag bezalakoetan, Gravy Ingelesetan, tomate saltsan, Indiako curry batzuetan, Venezuelako sancochoetan edo turkiar sukaldaritzako dolmenetan. Haien prestakinak ohikoak izaten dira, hestebeteen, saltxitxak, odolosteak, gazituak, urdaiazpikoa, zezena edo kehetuak, marinatuak, pateak edo haragi-pastelak. Zenbait prestakin exotiko daude, hala nola, txiletar kurantoa, txilia haragiarekin edo lekaleak haragiarekin.
Haragia sandwichak egiteko oinarri tipikoa da, haragiaren sandwichak edo bokatak aldaera herrikoiak dira urdaiazpikoa, txerria, salamia, hala nola haragi errea, res haragia, oilasko haragia eta pepperonia. Haragia moldekatu edo prentsatu ere egin daiteke, ohikoa da haragia lataratuta egotea, patea edo oilaskoa esate baterako.
Mendeetan zehar, haragi deshidratatua edo gatzia osagai garrantzitsuak izan dira eta oraindik munduko eskualde askotako gastronomian kontsumitzen dira. Ontzearen bidez, hobetu egin ziren teknikak, eta hala sortu ziren urdaiazpikoak, jakak, hestebeteak, eta argiaren, tenperaturaren eta hezetasunaren kontrolpeko inguru produkzioaren industrializazioa. Urdailazpiko iberiarra, hirugiarra edo zezina dira hauetako eredu batzuk.
Haragiaren Kontsumoa Mundu Mailan
Nahiz eta une honetan Afrikako txerri izurriaren agerraldiek eragina izan Asian, munduko haragi kontsumoa % 12 haziko da hurrengo hamarkadan, eta kostu txikiagoko hegaztiak igoeraren erdia izango dira, ELGAk eta FAOk esan dutenez. Batera ekoitzitako Nekazaritzako Perspektibari buruzko txostenak ere esan zuen akuikulturak "harrapaketa-arrantzak" gaindituko zituela 2024rako mundu osoko arrain-iturri nagusi gisa.
Kontsumoa covid-a eta gero
Koronavirusen pandemiak "aurrekaririk gabeko presioa egiten ari da munduko nekazaritza eta elikadura kateetan", dio informeak. Aurtengo hazkunde ekonomiko txikiak "nekazaritzako produktuen prezioek behera egitea ekar lezake, epe laburrean behintzat. COVID-19ari eusteko neurriak eraginkorrak badira eta ekonomia globala 2021ean berreskuratzen hasten bada... nekazaritzako produktuen eskaria eta prezioak hurrengo urteetako erreferentzia-mailetara itzuliko dira pixkanaka".
Garapen bidean dauden herrialdeetan, batez ere Asian eta Afrikan, haragiaren kontsumoa bost aldiz azkarrago haziko litzateke herrialde garatuetan baino. Gaur egun, biztanle bakoitzeko haragiaren kontsumoa txikia da garapen bidean dauden herrialdeetan, baina mundu garatuko saturazio-mailetatik gertu dago.
Garapen bidean dauden herrialdeetan haragia jateko gogoa handia bada ere, eta munduko haragi-eskaria biztanleriaren hazkundearen eta diru-sarreren onuraz baliatu bada ere, mugak egon daitezke. "Diru-sarrera handiko herrialdeetako ingurumen- eta osasun-kezkek animalia-jatorriko proteinatik iturri alternatiboetarako trantsizioa bultzatuko dutela espero da, bai eta haragi gorritik (bereziki, behi-haragitik) hegaztietara eta arrainetara berehala ordezkatzea ere", esan dute ELGAk eta FAOk.
Haragiaren kontsumoa Euskal Herrian
Euskal Herrian, haragiaren kontsumoa ez da estatuko batez bestekoa baino "handiagoa", baina bai produktu ziurtatuan egindako inbertsioa, trazabilitate-zigiluarekin, abere-buru bat nork hazi duen eta animaliaren zuhaitz genealogikoa zein den jakiteko aukera ematen duena. Ez da txuleta bera aire libreko larreetan elikatutako abelburu batena eta pentsuz gizendu eta ukuilututako beste batena.
Haragiaren kontsumoa EAEn
Euskal Herria oso ezaguna da bere haragi kontsumo altuarengatik. Hori datu hauetan ikusi dezakegu. EAEn haragi eta eratorrien eguneroko kontsumoa, bataz beste, 136,88 gramokoa da. Egunean horrelako elikagaien ingesta eta erdia egiten da, hau da dietaren % 8. Ingesta bakoitzeko 90 gramo kontsumitzen dira.
Haragi zuriaren kontsumoa okelaren eta eratorrien guztizko kontsumoaren % 26,1 da, eta oilaskoaren kontsumoa ia % 90. Azkenik, haragi-eratorriak, batez ere hestebeteak, kontsumo globalaren gainerako % 21,7 dira. Hestebeteen artean, gehien kontsumitzen dena txorizoa da, eta ondoren urdaiazpiko serranoa eta urdaiazpiko egosia. Oro har, elikagai-talde hori garrantzitsuagoa da gazteenen dietan; hala, 65 urtetik gorakoen dietaren % 8,1 da, eta 18 eta 29 urte bitartekoen dietaren % 10,1 da.
Haragi gorriaren kontsumoa kontuan hartuta, behi-haragiaren kontsumoa murriztu egiten da adinean aurrera egin ahala; zerri-haragiaren kontsumoa, berriz, 2,5 aldiz handitzen da gazteenen artean (18-29 urte). Aitzitik, ardi- eta untxi-haragiaren indize handiagoa ikusten da, kontsumitzaileen adinak gora egin ahala.
Haragi zuriaren kontsumoari dagokionez, adinaren araberako kontsumoa nahiko konstantea da, eta 45 eta 65 urte bitartekoen artean soilik egin du gora pixka bat. Bestalde, haragi zuriaren kontsumoa handiagoa da dietak egiten dituztela adierazten duten pertsonen artean, haragi gorriaren kaltetan.
Eusko Jaurlaritzak EAEn kontsumitzen diren elikagaien azterketa kuantitatiboaren emaitzak hauek dira:
“Gizonezkoek (dietaren % 9,2) emakumezkoak (dietaren % 6,7) baino haragi eta eratorri gehia- go kontsumitzen dituzte. Nahiz eta kuantitatiboki gizonezkoek gehiago kontsumitu, kualitatiboki bada aldea: emakumezkoek haragi gorri gehiago (batez ere behi-haragia) eta haragi zuri gehiago jaten dute. Gizonezkoek, ordea, eratorri gehiago kontsumitzen dute (saltxitxak eta txorizo, batez ere). Hala ere, urdai egosia gizonezkoek halako hiru jaten dute emakumezkoek. Halaber, gizonezkoek emakumezkoek baino askoz ere txerri haragi gehiago hartzen dute.”
“Urtearen barruko kontsumoari dagokionez, kuantitatiboki ez da ia alderik. Kualitatiboki, berriz, udaberrian haragi zuriaren kontsumoak zertxobait gora egiten du. Halaber, udaberrian behi-haragi gutxiago, baina txerri-haragi eta ardi-haragi gehixeago kontsumitzen da.
Haragi eratorriei dagokienez, udaberrian saltxitxa eta urdai (bai ondua bai egosia) gehiago kontsumitzen da. Neguan, ordea, txorizoaren kontsumoak egiten du gora; baliteke lekaleen kontsumoaren gorakadarekin zerikusia izatea".
Haragiaren kontsumoa Nafarroan
2008an 60,7 kilo haragi kontsumitzen ziren Nafarroan, eta 2013an 51,45 kilora jaitsi zen. Pentsa liteke krisiaren beste ondorio bat izan zela, baina ez da hala, jaisten jarraitzen duelako: gaur egun nafar bakoitzak 46,24 kilo kontsumitzen ditu batez beste urtean, eta, beraz, hamarkada batean okelaren kontsumoa % 23,82 jaitsi da Foru Erkidegoan, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak emandako datuen arabera, kontsumoa Espainiako batez bestekoaren azpitik ere badago, 47,27 kilo per capita baita.
Azkeneko 12 hilabeteetan, Nafarroan 28,53 milioi kilo haragi kontsumitu ziren 204,60 milioi euroren truke, hau da, kiloko 7,17 euroko batez besteko prezioa. Buruko kontsumoa 46,24 kilokoa izan zen eta gastua 331,57 kilokoa. Aldi horretan, espainiar bakoitzaren batez besteko kontsumoa 47,27 kilokoa izan zen, nahiz eta prezio txikiagoko haragia izan (kiloko 6,64 euro), eta, ondorioz, biztanle bakoitzeko gastua ere zertxobait txikiagoa izan zen, 313,87 euro.
Haragiaren kontsumoa Ipar Euskal-Herrian
Lantegiek, Ipar Euskal Herrian kokatzen diren laborariei behiak erosten dizkiete, Maulen, Donibane Garazi eta Angelun kokatzen diren hiltegietan ekoizteko.
Herriko elkartearen engaiamenduak besteak beste, “tokiko laborantza eta behi gizentzea garatu”, laborariek eta “gure arbasoek” utzitako paisaiak mantendu, ekoizteko ziklo guztia Euskal Herrian ekoitzitako kalitatezko behi haragia komertzial eta ostalariei proposatu, eta azkenik, produktuaren jatorriaren kontsumitzaileen jakiteko nahia betetzea dira.
Ipar Euskal Herrian behi haragiaren sektorea “osasun” onean aurrera doa. Frantziar estatuan haragiaren kontsumoa apaltzen ari den bitartean, Herriko Haragiak bere salmentak azkarki emendatu ditu 2019ko lehen seihilekotik gaur egunerarte.
Kalitatezko tokiko haragiak kontsumitzaileen artean harrera ona duela erakusten dute Herriko Haragia sailak lorturiko emaitzek, iazko urteko seihilekoarekin alderatuz %11n emendatu baititu bere salmentak.
Haragia Kulturan
Haragia giza dietaren parte da kultura gehienetan, eta askotan esanahi sinbolikoa eta gizarte-funtzio garrantzitsuak ditu. Pertsona batzuek haragia ez jatea (begetarianismoa) edo animaliekin egindako edozein janari (beganismoa) ez jatea aukeratzen dute. Haragi guztia edo zerbait ez jateko arrazoiek animaliak hiltzeko eragozpen etikoak ekar ditzakete, hala nola elikagaiak, osasun-kezkak, ingurumen-kezkak edo lege dietetiko erlijiosoak.
Animali debekatuak erlijioetan
Haragiaren debekua normalean erlijioarekin loturiko debeku bat da. Batzuetan erlijioaren debekuak herrialdeko lege bihurtzen  dira. Hemen ikus daitezke erlijio bakoitzak debekatzen duen animalia:
Animali debekatuak estatu mailan
Behia, legalki herrialde batzuetan dago debekatua.
Haragi kontsumoa, festetan
Haragi mota desberdinak egunaren, herrialdearen eta kulturaren arabera kontsumitzen dira.
Gabonetan
Gabonetako sinbolo asko, hala nola mihura eta Gabonetako txartelak, Britainia Handitik zabaldu ziren. Horregatik, garai batean Inperio Britainiarreko kide ziren herrialde askok - Australia, Zeelanda Berria eta Hegoafrika, adibidez - Gabonetako ohitura antzekoak dituzte.
Eguberriekin lotuta egon ohi diren elikagai gehienak, hala nola, haragi pastela eta fruta-pastela, tradizio britainiarretik ere sortu ziren. Australian, gero eta ezagunagoa da itsaskiak jatea Eguberri egunean, haragia eta urdaiazpikoa erre beharrean, hango klima beroagatik.
Eguberrietako elikagai tradizionalak desberdinak dira gizarte-talde batetik hurrengora, tokian tokiko eskuragarritasunaren eta kultura-esanahiaren arabera. Hona hemen adibide batzuk:
Frantzian: budina, zuria eta beltza, haragiz beteriko saltxitxa da.
Nikaraguan: oilaskoa fruta eta barazki sortaz betea, tomateaz, tipulaz eta papaiaz adibidez.
Urteberri egunean
Hauek dira urteberri eguneko elikagai tradizionalak munduan zehar:
Eskozian: haggis (avenaz egindako oreaz eta barrukiz betetako ardi-urdaila)
Euskal Herrian: Arkumea labean jan ohi da
Ezkontzetan
Munduan zehar ezkontzen eremua antzerakoa da. Ez dio axola erlijioa edo kultura zein den, ezkontza tipikoa familientzako ospakizun bat da, ezkontza-pastela eta janari tradizionalak tartean direla. Hauek dira ezkontzetan nabarmentzen diren haragizko platerak:
Txinan: txerri errea, usoa, oilaskoa, otarraina eta loto-haziz betetako ogi-motak eskaintzen dira. Bereziki garrantzitsua da otarraina eta oilaskoa eskaintzea: otarraina herensugea da, eta oilaskoa, berriz, fenixa. Hori dela eta, uste da biek harmonizatzen dutela menuan elkartu berri diren familien Yin-a eta Yang-a.
Hniezdne
Hniezdne Eslovakiako udalerri bat da, Stará Ľubovňako barrutian kokatuta. 17,98 km²ko azalera du eta 1444 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1286. urtekoa da.
Haragi
Esker Ematearen eguna
Ameriketako Estatu Batuetan: Esker Ematearen egunean indioilarra kontsumitu ohi da.
Euskal Herrian
Herri bazkarietan: zikiroa jan ohi da. Ohitura hori zabalduago dago Ipar Euskal Herrian.
Animali hiltegiak
Hiltegia edo ganbara estatuko industria-instalazio pribatu bat da, non baserriko animaliak hiltzen diren ondoren prozesatu, biltegiratu eta merkaturatzeko, hala nola haragia edo animalia-jatorriko beste produktu mota batzuk egiteko.. Kokalekua, eragiketa eta erabilitako prozesuak hainbat faktoreren arabera aldatzen dira, hala nola ekoizlearen hurbiltasuna, logistika, osasun publikoa, bezeroaren eskaria eta agindu erlijioso edo moralen arabera.
Historia
Antzinako hiltegietatik aire zabaleko, usain txarreko eta harrapariz betetako hiltegietatik egungo hozkailuetara eboluzioa amoniakoarekin hozteko prozesuen aurkikuntzarekin hasi zen. Haragi kantitate handiak bildu eta garraiatzeko aukerak jarduera hori hiritik eta bere inguruetatik kentzeko eta ekoizpen lekuetara hurbiltzeko aukera eman zuen.
Biologiaren bilakaerak, gaixotasunak eragiten zituzten mikroorganismoak aztertzean, higiene eta garbitasun handiagoa bilatzen jarraitu zuen.
Gaur egun, salmenta guneetan, Europatik adibidez, Uruguai, Australia edo Argentinatik datorren haragia, Brasilgo oilaskoa edo Estatu Batuetako hirugiharretik datorrena aurki daitezke; industriaren bilakaerari esker.
Prozedura
Hiltegira iristean, animaliak egun batez edo gehiagoz egoten dira zain. Gero, albaitarien eskutik lehenengo osasun-ikuskapena jasotzen du.
Hil aurretik, animalia zorabiatu egiten da, sufrimendua saihesteko. Zorabio hori bala-pistola gatibu batekin edo deskarga elektriko batekin egin daiteke, baina hori aldatu egin daiteke espezie bakoitzaren arabera. Oiloak bezalako animalia txikiak ere gasarekin zorabiatzen dira. Zorabioaren ondoren exanginatzen dira, eta, horretarako, animalia zintzilik jartzen da eta burua mozten diote zorabioaren efektua igaro baino lehen. Ondoren, lurrunarekin garbitzen da eta erraiak kentzen dira, eta, txerriaren kasuan izan ezik, larruazala.
Giza kontsumorako egokia den jakiteko beste osasun-ikuskapen bat egin ondoren, hozte-ganberetara pasatzen da. Hozte-ganberetako tenperatura 0 ° C eta 5 ° C artekoa da, eta mikroorganismoek eragindako kutsadura murrizten du. Bertan, gau batez egon behar du. Orduan, haragia prest dago azken prestaketa jasotzeko, bere erabileraren arabera. Eskuz moztu, paketatu, freskatu edo izoztu egiten da, eta biltegiratu egiten da azken bidalketara arte. Kontuan izan behar da haragia tenperatura baxuan erabiltzen hasten denetik ez dela prozesu guztietan zehar lortutako hotz-katea galdu behar.
Ehiza Haragia
Ehiza edo harrobia, jateko ehizatua den edozein animalia da. Kontsumitzeko ehizatutako animalien mota eta barietatea aldatu egiten da munduko leku guztietan. Horren arrazoiak, kliman desberdintasunak, biodibertsitatea, tokiko gustuak, eta baita tokietan onartutako ikuspuntuaren arabera zein animalia ehizatu ahal den edo ez, dira. Batzuetan animalia jakin baten aldakiak eta espezieak bereizten dira, adibidez, indioilar basatia edo etxekoa.
Herrialde batzuetan haragia sailkatuta dago, legez dauden derrigorrezko lizentziengatik, hala nola ehiza xehea edo ehiza larria. Lizentzia txikienak animalia txikiak barne hartzen ditu, hala nola untxiak, faisaiak, saguak, antzarak edo ahateak. Ehiza xeheko baimen bakar batek ehiza xeheko espezie guztiak har ditzake, eta urteko ehiza-kupoen mende egon daiteke. Ehiza larrian, besteak beste, oreinak, hartzak edo altzak erabiltzen dira, eta, askotan, banakako lizentziak behar izaten dira. Gainera, animalia bakoitzarentzat lizentzia bereiziak eskatzen dira.
Haragi Prozesatua
Prozesatutako haragia zaporea hobetzeko edo iraungitze data luzatzeko aldatua izan den edozein haragi da. Haragia prozesatzeko metodoak gazitzea, ontzea, hartzitzea eta tabakismoa dira. Prozesatutako haragia, oro har, txerrikiz edo behikiz osatuta egoten da, baina baita hegazti haragiz osatuta egon daiteke. Prozesatutako haragi-produktuak hauek izan ohi dira: urdaia, urdaiazpikoa, hestebeteak, salamia, haragi ontziratua eta haragiz egindako saltsak. Haragia prozesatzeko prozesuan haragi freskoa aldatzen duten prozesu guztiak sartzen dira, prozesu mekaniko sinpleak izan ezik, hala nola ebakitzea.
Haragia prozesatua egiten, janaria prestatu eta gatza botatzeak haragi freskoaren bizitza luzatzen duela konturatzean hasi zen. Ez dakigu noiz gertatu zen hori; hala ere, eguzkiak eragindako gazitze- eta lehortze-prozesua Egipto zaharrean gertatu zen; izotza eta elurra lehen erromatarrek erabili zituzten, eta ontziratzea Nicolas Appert-ek garatu zuen. Nicolas Appertek sari bat jaso zuen 1810ean, Frantziako gobernuak emanda bere asmakizunagatik.
Gurutz Aginagalde
Gurutz Aginagalde Akizu (Irun, 1977ko urriaren 26a) eskubaloi jokalari profesional ohia da, 2018tik Bidasoa Kirol Klubaren presidentea. Haren anaia da Julen Aginagalde.
Gymnotus bahianus
Gymnotus bahianus Gymnotus generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnotidae familian sailkatzen da.
Cahir gaztelua
Cahir gaztelua (ingelesez Cahir Castle eta irlanderaz Caisleán na Cathrach) Irlandako Errepublikako hegoaldean dagoen Tipperaryko konderrian kokatzen den gaztelua da, hain zuzen, izen bereko Cahir udalerrian dagoelarik; herrialde honetako gaztelu handienetakoa da, baita ongien kontserbatuenetakoa ere. 1142an Thomondeko printzea zen Conor O'Brienek eraiki zuen eta Suir ibaian kokatzen den uharte batean dago, haitz baten gailurrean hain zuzen ere. Arkitektura era normandarrara deitzen zaionari jarraikiz eraikia dago, hau da, erromaniko eran. Gaur egun Cahir irlandar udalerriaren erdigunean dago eta bertara gidatutako bisitak egiteko aukera ere badago.
Weimar (Lahn)
Weimar Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dicrodon
Dicrodon Teiidae familiako narrasti genero bat da. Ekuador eta Perun bizi dira.
Pequeri
Pequeri Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Baillou
Baillou Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Baillou udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 143 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 51 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 156 ziren, horien artean 115 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 115 pertsona aktiboetatik 106 lanean zeuden (64 gizon eta 42 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Luzaideko udaletxea
Luzaideko udaletxea edo Luzaideko herriko etxea Luzaide nafar udalerriko udaletxea da.
Baillou
Diru sarrerak
2009an Baillou udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 249 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.693 euro zen.
Luzaideko udaletxea
Luzaideko Udalaren egoitza da eta Elizaldea auzoan kokatuta da.
Eraikina
Gaur egungo eraikina 1925 inguruan eraiki zen, inguruko estilo eta ipareuskalherritar eraginarekin. 1957an eraberritu egin zen eskolen eraikin berean kokatzeko. Aurreko egoitza Elizaldea karrikako etxe batean izan zuen, gaur egun Ebizaldarra kooperatibaren egoitzan. Udala alkateak eta lau zinegotzik zuzentzen dute.
Baillou
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Baillou udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.400 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pleurosicya fringilla
Pleurosicya fringilla Pleurosicya generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Hallgeir Engebråten
Hallgeir Engebråten (Kongsvinger, Norvegia, 1999ko abenduaren 17a) Norvegiako atleta da, izotz gainean abiadura patinajean lehiatzen dena.
2022ko Pekingo Olinpiar Jokoetan, parte hartu zuen bi domina lortuz, urrea taldekako jazarpenean Peder Kongshaug eta Sverre Lunde Pedersenekin batera eta brontzea 5.000 m-ko proban.
Hiru domina irabazi zituen Abiadura-patinajeko Europako Banakako Txapelketan, 2020 eta 2022 urteetan.
Cnemidophorus
Cnemidophorus Teiidae familiako narrasti genero bat da. Amerika osoan zehar aurki daitezke. Espezie batzuetan ez dago arrik eta partenogenesi bidez birsortzen dira. Hau ohikoa da erle eta Aphidoidean, baina oso arraroa da ornodunen artean. Emeak bakarrik dauden espezieetan erlazio sexualak izaten dira beste espezie batzuetako arrekin.
Batzuetan eme hauek kumaldia izaten dute beste ar horiekin, baina euren kumeak antzuak izan beharrean (hau da arruntean espezieen arteko hibridazioa ematen denean) kromosoma kopuru bikoitza duten aleak sortzen dira, hau da, diploideak. Hauek birsortzeko aukera dute. Emeak badira beste ar batekin ere harremanetan sar daitezke eta ale triploideak sortu. Adibide gisa, C. inornatuseko eme bat C. burtiren ar batekin elkartzen bada eme partenogeniko diploide bat sortzen dute, eta hau C. inornatus ar batekin elkartzen bada C. uniparens partenogeniko triploide bat sortuko du.
Saint-Georges-de-Didonne
Saint-Georges-de-Didonne Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rory McLeod
Biografia
Londres hegoaldeko Camberwell barrutian hazi zen eta ondofren Northolt eta West Kilburnera aldatu zen. 1975ean hasi zen jendearen aurrean musika egiten.
Saint-Georges-de-Didonne
Etxebizitza
2007an 8.852 etxebizitza zeuden, 2.512 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6.080 bigarren erresidentzia ziren eta 260 hutsik zeuden. 5.313 etxeak ziren eta 2.768 apartamentuak ziren. 2.512 etxebizitza nagusietatik 1.803 bere jabearen bizilekua ziren, 618 alokairuan okupaturik zeuden eta 92 doan lagata zeuden; 106 etxek gela bat zuten, 238 etxek bi zituzten, 594 etxek hiru zituzten, 689 etxek lau zituzten eta 884 etxek bost zituzten. 1.928 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.440 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 722 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rory McLeod
Biografia
Musikaria izateaz gain zirkuan ere aritu izan da pailazo lanetan eta su-irensle lanetan. Egiten dituen kontzertuetan artista multidiziplinarra da, musika tresna ugari jotzen baititu, gitarra, aho-soinua eta tronboia besteak beste, eta abestien artean ipuinak kontatzen baititu, antzinako trobadoreek egiten zuten antzera.
1996an Invoking the Spirits abestiarekin BBC Radio 4 irratiko abesti onena izatera iritsi zen astebetez. Zimbabwek egindako egonaldiak inspiraturik idatzi zuen abestia. 2002an BBC Radio 2 Folk Awards sarietan Zuzenekorik onenaren saria irabazi zuen.
Saint-Georges-de-Didonne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.586 ziren, horien artean 1.597 aktiboak ziren eta 989 inaktiboak ziren. 1.597 pertsona aktiboetatik 1.350 lanean zeuden (677 gizon eta 673 emakume) eta 247 langabezian zeuden (120 gizon eta 127 emakume). 989 pertsona inaktiboetatik 509 erretiraturik zeuden, 179 ikasten zeuden eta 301 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Georges-de-Didonne udalerrian 2.865 unitate fiskal zeuden, 5.496,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.124 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 392 komertzioetatik, 10 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 44 eraikuntza enpresak ziren, 102 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 56 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 34 higiezinen enpresak ziren, 32 zerbitzu enpresak ziren, 55 administrazio publikoko enpresak ziren eta 26 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 112 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 13 margolariak, 4 zurginak, 9 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 33 jatetxeak, 17 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 50 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 7 harategiak, 4 arraindegiak, 4 liburu dendak, 11 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 3 kirol-dendak, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Georges-de-Didonne udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 288 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, 3 botika eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Priest-la-Plaine
Saint-Priest-la-Plaine Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Priest-la-Plaine udalerrian erroldatutako biztanleak 281 ziren. Familiak 118 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 178 etxebizitza zeuden, 120 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 174 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 120 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 80 etxek bost zituzten. 105 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Priest-la-Plaine udalerrian 119 unitate fiskal zeuden, 265,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.528 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Priest-la-Plaine udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.615 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Les Junies
Les Junies Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 258 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Junies udalerrian erroldatutako biztanleak 258 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 194 etxebizitza zeuden, 114 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 188 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 114 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 79 lanean zeuden (44 gizon eta 35 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Tarja Halonen
Tarja Kaarina Halonen (Helsinki, 1943ko abenduaren 24a - ) Finlandiako 11. presidentea izan zen. Herrialdeko lehenbiziko emakume presidentea izan zen eta kargua eskuratu aurretik, Finlandiar Legebiltzarreko parlamentaria izan zen 1979tik 2000ra. Gainera, sindikatuen mugimenduan eta gobernuz kanpoko erakunde askotan buru-belarri ibili izan da; hala nola, Sindikatuen Organizazio Nagusian eta SETAn.
Les Junies
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
Tarja Halonen
Kallio langile-barrutian jaio zen eta Helsinkiko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi ondoren, politikan sartu zen Sindikatuen Organizazio Nagusiaren bidez. 1971ean Alderdi Sozial-Demokratan izena eman zuen eta aurreneko karguak eskuratzen hasi zen. Parlamentu batzordeetan, Justizia eta Kanpo Harremanen ministerioetan, Helsinkiko Udalbatzan eta Eduskuntan hiru hamarkada igaro ondoren, Alderdi Sozial-Demokrataren hautagaia bihurtu zen 2000ko hauteskunde presidentzialetan. Bi aldiz eskuratu du presidentetza eta emakume eredu tradizionaletik kanpo dagoen arren, herrialdeko pertsona maitatuenetakoa da. 2006ko hauteskundeetan lortutako bigarren presidentetza 2012. urtean bukatuko da eta Halonenek ez du argitu hirugarren aldiz aurkeztuko ote den.
Les Junies
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Les Junies udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 120 hektarea erabiltzen.
Tarja Halonen
Forbesek 2009an argitaratutako Munduko 100 Emakume Boteretsuak zerrendan gehitu zuen eta Munduko Emakume Agintarien Kontseiluko kide garrantzitsuenetako bat da. Ezaguna da Finlandian homosexualen eskubideen alde eginiko ekintzengatik eta 80ko hamarkadan urtebetez SETA izeneko sexu berdintasunaren aldeko erakundearen buru izateagatik.
Bohus gotorlekua
Bohus gotorlekua (Bohus fästning, Båhus festning) Suediako gotorleku historikoa da Kungälv udalerrian dagoena, Västra Götalandeko konderrian.
Les Junies
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Guelfoak eta Gibelinoak
Guelfoak eta Gibelinoak (italieraz guelfi y ghibellini) Erdi Aroaren bukaerako talde politiko batzuk izan ziren, Italia eta Alemanian sortutakoak. Izen horiek erabiltzen ziren aita santuren aldekoak (Guelfoak) eta enperadorearen aldekoak (Gibelinoak) izendatzeko, aitasantutzaren eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren artean izan zen borroka luzean. Elkarren etsai ziren bi alemaniar familia ere izendatzen zituzten, Welf edo Guelph etxekoak eta Hohenstaufengoak.
Les Junies
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bohus gotorlekua
Kokapena
Göta ibaia bi adarretan banatzen den puntuan kokaturik dago, Göteborg hiritik 20 kilometro iparraldera, Bohuslän probintzian. Probintziaren izena bera gotorleku honek ematen dio. Ibaiaren gainean dagoen 40 metrotako altuera bateko muinoan kokaturik dago.
Guelfoak eta Gibelinoak
Alemanian etsaigoa Henrike IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren garaian hasi zen, eta ez zen bukatu Otto IV.a enperadore hautatu zuten arte. Italian XIII-XV. mendeen artean izan ziren guduak; han nazio osora hedatu zen bi taldeen etsaigoa. Gibelinoak ziren Ezzelino da Romano eta Visconti familiak Milanen; Milan bera Guelfoa zen, eta baita, oro har, Florentzia eta Genoa ere. Cremona, Pisa eta Arezzo nagusiki Gibelinoak ziren. Venezia neutrala izan zen.