cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ordoviko
Erromatar inbasioa nahiko ondo mantendu zuten, euren nagusia zen Caratacusen esku. 50eko hamarkadan Caratacus Siluroen buruzagi ere bilakatu zen eta Erromatarren etsai amorratua. Caer Caradoceko batailaren ostean Caratacus garaitu zuten eta Ordovikoak arazo bat izateari utzi zioten.
70eko hamarkadan Ordovikoak Erromaren aurka matxinatu ziren eta zaldunen eskuaira bat suntsitu zuten. Agricolak erantzun zien eta Tazitoren arabera leinu osoa akatu zuen. Ez da agertzen beste aipamenik erregistro historikoan, baina ziurrenik ez zuen lortu guztiak hiltzea. Galeseko Dinorwig lekuak euren izena eramaten du.
Ordoviziar garai geologikoa euren lurretan aurkitutako arrokengatik du izena.
Deheubarth
Deheubarth Galesen Erdi Aroan sorturiko erresuma izan zen. 920. urte inguruan Seisyllwg eta Dyfedeko Erresumaren lurretan eratu zen. Hiriburua Dinefwren zegoen.
Deheubarth, beste galestar erresuma asko bezala, normandiarrek Gales konkistatu zuten arte iraun zuen, baina izan zituzten gatazkak zirela eta denbora laburretan zituzten errege independienteak. Llywelyn ap Seisyll erregea, 1018an batu zuen Gwyneddeko Erresumarekin, eta 1023an berdina zein zuen Rhydderch ab Iestyn Morgannwgekoak. Lehenengoaren semeak berriro batzu zuen eta Galesko errege bilakatu zen.
Prozesu adiabatiko
Termodinamikan, prozesu adiabatikoa edo eraldatze adiabatikoa sistema termodinamikoaren eta ingurunearen artean beroaren transferentziarik gabe gertatzen den hura da, eta beraz, bero konstantean garatzen dena. Prozesu isotermikoan ez bezala, non sistemaren aldaketa ematen den baina tenperatura konstante mantentzen den, energia lan gisa baino ez da transmititzen. Hauek ez dira sistema isolatu batekin nahastu behar, non energia - eta materia - ezin den ingurunearekin trukatu. Prozesu adiabatikoa itzulgarria denean, prozesu isoentropiko moduan ezagutzen da. Prozesu adiabatikoaren gaia uhinekin erlazionatzen bada, kontuan hartu behar da prozesu edo izaera adiabatikoa luzetarako uhinetan baino ez dela gertatzen.
Prozesu adiabatikoa termodinamikaren lehenengo legea azaltzen duen teoria babesten du, termodinamikaren kontzeptu giltzarri gisa.
Berotze eta hozte adiabatikoa
Beroketa eta hozte adiabatikoa gas baten presioa aldatzearen ondorioz gertatzen diren prozesuak dira, bolumen- eta tenperatura-aldaketak eraginez. Izan ere, termodinamikaren lehenengo legearen arabera ,
non, U = barne-energia
Q = Beroa
Prozesu adiabatikoetan kanpoko berorik ez izanda (Q = 0), sistemaren edozein lan barne-energiaren bitartez burutu beharko da. Sistema baten lana hurrengo ekuazioaren bitartez defini daiteke:
V = Bolumena.
Beraz, gas baten konpresioak beroketa adiabatikoa sortzen du, hedapenak hozte adiabatikoa erakartzen duen bitartean.
Gas idealen hedapen adiabatikoa
Egoera-aldagaien balio berriak gas idealen legea erabiliz kuantifika daitezke. Ildo horretan, Joule-k hedapen librean gas perfektu baten barne-energia bolumenarekiko edo presioarekiko independentea zela ondorioztatu zuen, tenperaturarekiko menpekotasuna soilik erakutsiz. Gas idealetara aplikatuz, lortzen diren ekuazioak ondorengoak dira :
Termodinamikako lehenengo ekuaziotik abaiatuta:
non, n = mol kopurua
C_v = Bero-ahalmena bolumen konstantean
Gas idealetan betetzen diren ekuazioei dagokionez,
PV=nRT       non, R = gasen konstantea
non, C_p = Bero-ahalmena presio konstantean, n-ren menpe
Beraz,
Lortzen den ekuazioa integratuz,
Gas idealen ekuazioa erabiliz presio/bolumen erlazioa lor daiteke:
Kurba adiabatikoak
Kurba adiabatikoak (edo adiabatoak) diagrama bateko entropia konstanteko kurba bat da. Kurba adiabatikoen P-V diagramaren ezaugarri nagusiak ondorengoak dira :
Adiabatikoak eta isotermak bereizita marrazten badira entropian eta tenperaturan aldaketa erregularrak eginez, orduan, ardatzetatik urrundu ahala (ipar-ekialderantz), badirudi isotermen dentsitatea konstante mantentzen dela, baina adiabatikoen dentsitatea txikiagotu egiten da. Salbuespena zero absolututik oso gertu dago, non adiabatikoen dentsitatea bortizki erortzen den eta oso arraroak bihurtzen diren.
Propietate hauek gas idealen portaera klasikotik irakur daitezke, PV txikia (tenperatura baxua) bihurtzen den eremuan izan ezik, non efektu kuantikoak garrantzitsu bihurtzen diren.
Hurbilpen adiabatikoak
Ohikoa da pzozesu bat adiabatikoa dela suposatzea sistema baten jokabidearen hasierako hurbilketa kalkulatzeko. Izan ere, prozesu askotan aldaketa hain azkar gertatzen den, zeren bero transferentzia emateko denborarik ez dagoela suposatzen den. Adibidez, soinuaren hedapena gas baten barnean ematen denean, beroa ingurunera transmititzeko denborarik ez dago, Laplace- n arabera, eta beraz, soinuaren hedapena garraioa prozesu adiabatikoa da. Beste adibide bat sugar tenperatura adiabatikoan aurki daiteke. Honetan hurbilpen adiabatikoa erabiltzen da sugarraren goiko tenperatura muga determinatzeko, konbustioan berorik galtzen ez dela onartuz.
Atmosferan
Berotze adiabatikoa Lurraren atmosferan beha daiteke, aire-masa jaisten denean (haize katabatikoa, adibidez, Foehn haizea) aire-masaren presioa handitzen da. Presioa handitzearen ondorioz, aire "puska"-ren bolumena jaitsi egiten da, eta haren tenperatura handitu egiten da konpresio lana egin ahala. Hala, barne-energia handitu egiten da, eta, ondorioz, aire-masa horren tenperatura igo egiten da, nahiz eta berorik ez trukatu. Era berean, aire puska gorantz badoa, presio gutxiagoko gune batera joango da, prozesuan zehar bolumena handituz barruan duen presioa inguruko airearen presioaren maila berera heldu arte. Airea hedatzeak lana eskatzen duenez, energia aire puskatik ateratzen den berotik hartzen da, airearen tenperatura murriztuz ingurunearekin berorik trukatu gabe.
Nola edo hala, bi igoera-jaitsiera adiabatiko mota ezberdintzen dira, ur lurrunarenegoeraren aldaketaren arabera. Honek tenperatura aldaketa (gradiente adibatiko moduan ezagutzen dena) sakonagoa edo leunagoa izatea eragiten du.
Metereologian eta ozeanografian
Hozte adiabatikoak hezetasuna edo gazitasuna kondentsatzen du, lurzatia asetuz, eta beraz, soberakina kentzeko beharra sortzen da. Bertan, prozesua prozesu pseudoadiabatikoa bihurtzen da, non kondentsatzen den ura edo gatz likidoa, idealizatutako bat-bateko prezipitazio bidezko prestakuntzan deuseztatzen dela suposatzen den. Prozesu pseudoadiabatikoa hedapenerako bakarrik definitzen da, lurzati konprimitu bat berotu eta subsaturatuta mantentzen delako.
Bolkanologian
Magma handipenean prozesu adiabatikoak identifika daitezke ere, non erupzioa baino lehen hozte adiabatikoa ematen den. Hau bereziki nabarmena da sakonera handiko handipen azkarretan, kimberlitoak kasu.
Etimologia
Adiabatiko terminoa grekozko "ἀδιάβατος" terminoaren anglizaziotik dator, Xenofontek erabilita eta "ezin da" esan nahi duena. Esanahi termodinamikoarekin Rankinek (1866) erabili zuen, ondoren Maxwell-ek hartu zuena. Jatorri etimologikoa energia bero gisa transferitzeko eta horman zehar materia transferitzeko ezintasunari dagokio.
Badet
, 'Pic Badet', Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.160 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak dapartamenduan dago.
Optivus elongatus
Optivus elongatus Optivus generoko animalia da. Arrainen barruko Trachichthyidae familian sailkatzen da.
Ledong Li Konderri autonomoa
Ledong (txinera sinplifikatuz: 乐东黎族自治县; pinyineraz: Lèdōng Lízú Zìzhìxiàn), Hainan probintzian kokatutako azpiprefektura mailako konderri autonomoa da. Guztira, 468.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera.
Mesía
Mesía Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da.
Bodianus rufus
Bodianus rufus Bodianus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Zelakanto
Zelakantoa Coelacanthimorpha azpiklaseko eta Coelacanthiformes ordenako arrainen izen arrunta da. Ustez orain hirurogei milioi urte desagertu ziren, Kretazeoan, baina 1938. urtean espezimen bat bizirik aurkitu zen Hegoafrikako ekialdeko kostaldean, Chalumna ibaiaren bokalean. 1,5 metro luze zen, eta 50 kg pisatzen zuen. East London Museora eraman zuten. Hura aztertzen aritu zen C. Latimer anderearen izenarekin eta Chalumna ibaiaren izenarekin jarri zioten izena espezieari (Latimeria chalumnae). Zelakantoak narrasti bihurtzeko bidean geratu ziren arrainen itxurako gorputza du, hegalak, bularraldekoak batez ere, gorputzari beso antzeko luzakin batzuez lotuak baititu. Gorputza bera eta burua sendoak izaten ditu; burua, oskol gogor batez hornitua. Kolorez, urdin iluna izaten da. 1952. eta 1970. urteetan beste 60 bat zelakanto aurkitu ziren Komore uharteetan. Eta 1988an beste espezie bat harrapatu zen Sulawesiko uharteetan, Indonesian (Latimeria menadoensis).
Taxonomia
Hona hemen zelakantoen genero eta familia ezagunen sailkapena:
Hona hemen kladograma:
Generoen bilakaera
Hona hemen ordenaren barruko generoen bilakaera:
Maywood (Kalifornia)
Maywood Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 27,395 biztanle zituen, 3.1 kilometro koadrotan banatuta.
Dea Dia
Dea Dia (latinez "argiaren jainkosa"), Antzinako Erromako erlijioan, Lurraren jainko erromatarra da, nekazaritza, uzta eta soroen babeslea, landareak bere baitan haztea eragiten duena.
Tellus jainkosarekin alderatzen da, ama unibertsala den aldetik, eta, batzuetan, Ops edo Aka Larentia jainkosekin identifikatzen da, eta, batez ere, Zeres ekin, eta, bere baliokide grekoarekin, Demeter rekin. Hala ere, gero eta gehiago, tokiko jainkosatzat hartzen da.
Dea Dia, funtsean, hamabi kideko Arval Anaien Elkargo ak egiten zuen kultuaren bidez ezagutzen dugu. Bere bereizgarriak arantzazko koroa (corona spicea) eta apaiz apaindura zuriak ziren. Tokiko kultu hau, oso zaharra, baina ez da kontuan hartzen, beti elkargora mugatuz, Augusto k babestu zuen arren.
Bere jaia, mugikorra, hiru egunez ospatzen zen urtero maiatzean, eta zelaietan bedeinkazioa eskatzera zuzenduta zegoen. Estrabon entzat, Ambarvalia jaietan gurtzen zen, Zeres en omenezko festan, zeinarekin parekatzen baitzen.
Gizonak parte hartzerik ez zuten erritu batzuetan gurtua zen (Bona Deako kultuen parekoak, zeinarekin parekatua izan baitzen).
Faltriqueira
Ibilbidea
Faltriqueira 1990. urtean sortu bazen ere aurreneko diskoa 2002an argitaratu zuten, taldearen izenarekin. Tarte horretan taldea galiziar musika tradizionalean murgildu zen baina hainbat talderekin kolaborazioak egin zituzten, Luar na lubre taldearekin bereziki. Honen ondoren Oskorri eta Kepa Junkerarekin ere aritu ziren eta baita Víctor Manuel abeslariarekin ere.
O xogo da tradición
O xogo da tradición ("tradizioaren jolasa") proiektua abiatu dute. Haurrekin elkarreragiteko diseinatutako proiektua da, instrumentu zaharrek eta belaunaldiz belaunaldi transmititu diren doinuek dituzten aukera mordoa modu hurbilean erakutsiz.
Dacnis nigripes
Dacnis nigripes Dacnis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Marene
Marene Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Marenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Yuta Tsunami
Yuta Tsunami (都並 優太, 1992ko urtarrilaren 20a - ) Japoniako futbolaria da.
Le Corbusier
Le Corbusier, berezko izenez Charles Edouard Jeanneret (La Chaux-de-Fonds, 1887ko urriaren 6a – Roquebrune-Cap-Martin, 1965eko abuztuaren 27a) suitzar-frantziar arkitekto, hirigile, arkitektura-teoriko eta margolaria izan zen. Ezaguna egin zen Nazioarteko Estiloa edo Mugimendu Modernoaren sortzaileetako bat izan zelako, Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius eta Theo van Doesburg arkitektoekin batera. Askoren ustez, XX. mendeko arkitektorik garrantzitsuena izan zen.
Bizitza
La Chaux-de-Fonds herrian jaio zen, Suitza frankofonoan. Aitak erloju kutxak lakatzen zituen jaioterrian eta amak musika- eta piano-eskolak ematen zituen. 1900ean, irarlan-ikasketak hasi zituen La Chaux-de-Fonds-eko arte-eskolan. Bertako irakasle batek margolaritza eta, geroago, arkitektura ikas zezan bultzatu zuen. 1905ean, bere lehen eraikina proiektatu zuen, arte-eskolako kide batentzako banakako etxebizitza.
1908an, Auguste Perret arkitektoaren agentzian hasi zen lanean; Perret aitzindaria zen hormigoi armatuaren erabileran. 1910ean, Berlinera joan zen Peter Behrensen agentzian lan egitera; Ludwig Mies van der Rohe eta Walter Gropius arkitektoak ezagutu zituen bertan. 1911. urte osoan bidaia luzeak egin zituen; Viena, Errumania eta batez ere Mediterraneo inguruko herrialdeak -Turkia, Grezia eta Italia- bisitatu zituen, eta biziki markatu zuen hango herri-arkitektura zuriak. 1914an, Dom-Ino Etxea proiektatu zuen: betoi armatuzko egitura bat, erabateko burujabetza ziurtatzen zuena eta kopuru handitan eraiki zitekeena.
1919an L'Esprit Nouveau aldizkaria sortu zuen, Amédée Ozenfant margolariarekin eta Paul Dermée poetarekin batera. 28 zenbaki argitaratu zituen 1920 eta 1925 urteen bitartean. Bertan, purismo izeneko estetika joera formulatu zuten. Kubismoa gainditzeko ahaleginetan, purismoak nolabaiteko ordena aldarrikatu zuen berriro, eredu klasikoetara itzultzea, alegia. Le Corbusierrek eta Ozenfantek estetika arau berriak plazaratu zituzten. Dadaismoa ez bezala, zeinak modernotasuna historiaren ukatze teorikoarekin lotzen baitzuen, L'Esprit Nouveau ordena historiko baten barruan sartu zen, Cezanne eta kubismoa abiapuntutzat harturik. Arkitekturan bolumen bakunak erabiltzea proposatu zuen, industriarako egin zituen hainbat proiektutan (itsasontziak, hegazkinak, automobilak) igartzen den bezala, eta “bizitzeko makina” gisa definitu zuen etxebizitza. Etxe bateko bolumenek, oreka formala ez ezik -horretarako, Le Corbusierrek “urrezko epaia” eta “modulor” izeneko neurri unibertsala erabili zituen-, geometriako forma bakunen muina eta garbitasuna bilatu behar zuten.
1922an, Pierre Jeanneret lehengusuarekin batera, arkitektura estudioa ireki zuen Parisko Sèvres kaleko 35. zenbakian; hil arte bertan lan egin zuen. 1920ko hamarkada horretan hainbat jardueratan aritu zen, hala nola margolaritzan, saiakeren idazketan eta, jakina, arkitekturan. Garai hartan eraikitako banakako etxebizitza batzuk arkitektura arrazionalistaren ikono bihurtu ziren: Citrohan etxea (1920-1922), Roche-Jeanneret etxeak (1924, Paris), Stein etxea (1927, Garches); eta Ville Savoye (1929-1931, Poissy). Ville Savoyen argi eta garbi antzematen dira arkitektura funtzionalista definitzen duten elementuak: paretak, euskarri izan ordez, espazioa ixten edo irekitzen duten elementu bilakatu dira; fatxada guztian daude leihoak; etxe oina libre dago eta estalkia laua da.
Baina Le Corbusierren interesa ez zen etxebizitzetara mugatu, baizik eta hiri osoa eraldatzen saiatu zen. 1922an hiri idealaren lehenengo proiektua egin zuen: hiru beharrizan nagusien arabera (zirkulazioa, lan egitea eta bizitzea) egituratu zuen hiru milioi biztanleko hiri modernoa (Ville Radieuse). Erdigunerako etxe orratz garaiak proposatu zituen, kanporaxeago sei pisuko etxeak, eta ingurumarian “immeuble-ville” izeneko etxebizitzak. Sare ortogonal bat da proiektuaren oinarria. Le Corbusierrek arrazionalizazioa aplikatu zuen bai trafikoa ordenatzeko (oinezkoak eta ibilgailuak), bai eraikinak eta espazio berdeak antolatzeko. Hirigintza eredu horrek aplikazio asko izan zituen: Voisin plana, Parisen (1925); Obus plana, Aljerren (1931); Macia plana, Bartzelonan (1932); eta Buenos Aires, Montevideo eta São Paulokoak, besteak beste.
“Immeuble-ville” eredua, berriz, Le Corbusierrek 1943-1952 bitartean Marseillarako egin zuen “Unité d´Habitation” izeneko proiektuan aplikatu zen. Eraikin kolektiboa eta burujabea da. 1600 pertsona hartzen ditu, 337 etxebizitzetan (23 etxebizitza mota daude, txikienetik hasi eta zortzi umeko familia hartzen dueneraino). Eraikinaren banoan “denda kale” bat ere badago, 25 metroko garaieran. Eraikin burujabe gisa proiektatu zenez, jatetxea eta bilera aretoa ditu eta, eraikinaren gaineko aldean, gimnasioa, solariuma, haurtzaindegia, antzoki estali gabea eta igerilekua.
Arkitekturaren bost oinarriak
1926an azaldu bezala, Le Corbusierrentzat arkitektura modernoa hurrengo bost puntutan oinarritu behar zen:
Fotolisi
Fotolisia edo fotodisoziazioa argiak eragindako erreakzio kimikoa da, molekula baten disoziazioa dakarrena. Argiaren fotoiek hasierako molekularen lotura kimikoak apurtzen dituzte, eta ondorioz molekula hori bi edo hiru molekula sinpleagotan zatitzen da.
Fotolisia burutu ahal izateko fotoiek ematen duten energiak (hasierako molekulak xurgatzen duena) handiagoa izan behar du molekularen disoziazio-energia baino.
Renoir Deusto
Renoir Deusto Bilboko zinemak izan ziren. Renoir kateak Bilbon zuen zinema. 2010eko maiatzaren 19an itxi zituen ateak. Lau areto zeuden eta guztira 670 jarleku.
Itxiera
Zinemako arduradunek lokalaren jabearekin negoziatzen saiatu ziren, ordaintzen zuten alokairua jaisteko asmoarekin, baina jabeak ezetz esan eta zinema itxi behar izan zuten, urtero galera handiak zituztelako.
Kanpo estekak
Deia egunkariko albistea
Masahide Hiraoka
Masahide Hiraoka (平岡 将豪, 1995eko maiatzaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako AC Nagano Parceiro.
Greenockita
{{mineral infotaula }} Greenockita sulfuro motako minerala da eta wurtzite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Greenockita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Ekonomia linguistiko
Ekonomia linguistikoa André Martinet hizkuntzalari frantziarrak sortutako kontzeptua da. Horrekin garapen linguistikoan garrantzi handia duen mekanismoa deskribatu nahi zuen. Hizkuntzan, beste arlo askotan bezala, gizakiok egiten dugun esfortzua gutxitzeko joera naturala dugu. Ondorioz, esaldiak laburtzen, errazten eta moldatzen ditugun, aldi berean, ahalik eta informazio gehiago emateko. Xabier Aristegieta Okiñenaren iritziz "ekonomia linguistikoa ratio bat da, erlazionatzen dituena kasuko esaldiaren bidez adierazten den informazio-kantitatea eta informazio hori emateko erabilitako hizkuntza-kantitatea".
Ekonomia linguistikoa eta euskara
Aristegietaren ustez, euskaraz, mekanisko hori askotan ez da kontutan hartzen, testuen irakurketa zailduz eta "desatxikimendua" sortuz: "nire iritziz, asaldagarria da zeinen gutxi hartzen den kontuan ekonomia linguistikoa euskal araugintzan, terminologian eta testuingurutzan".
Aipatutako egilearen arabera, "ekonomia linguistikoaren irizpidea kontuan hartzean ez du inolako zerikusirik eduki semantiko murritzagoa komunikatzearekin, baizik eta eduki semantiko berebera hizkuntza-kantitate gutxiagorekin ematearekin".
Lietavská Lúčka
Lietavská Lúčka Eslovakiako udalerri bat da, Žilinako barrutian kokatuta. 6,50 km²ko azalera du eta 1823 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1393. urtekoa da.
Norman Jewison
Norman Jewison (Toronto, ) kanadar zinema zuzendaria, ekoizlea, eta aktore erretiratua da. Hiru aldiz egon da Zuzendari onenaren Oscar sarirako izendatua, In the Heat of the Night, Fiddler on the Roof eta Moonstruck filmeengatik.
Piemontera
Piemontera (Piemontèis) Italiako Piemonte eskualdeko lurralde ia guztian hitz egiten den erromantze hizkuntza da. Lombardiera, emiliano-romagnoloa, liguriera eta venezierarekin batera, iparraldeko italiar hizkuntzen parte da.
Piemonte eskualdeko gobernuak nolabaiteko aitortza eskaintzen dio piemonterari; ez, ordea, Italiko gobernuak.
Paratrachichthys fernandezianus
Paratrachichthys fernandezianus Paratrachichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Trachichthyidae familian sailkatzen da.
Karraspio
Karraspio Bizkaiko hondartza da, Mendexako udalerrian kokatuta. Lekeitiotik bereiztuz, Lea ibaia bere mendebaldeko ertzean itsasoratzen da. Garraitz uhartea du parez pare.
Hondartzak 462 metroko zabalera dauka, itsasbehera denean 140.380 metro karratuko azalera, eta itsasgora denean 28.380 metro karratuko azalera.
Ziklostomoak
Ziklostomoak (Cyclostomata), agnato izenaz ere ezagunak dira. Cyclostomata klase parafiletikoko arrainak dira. Aingiraren gisako gorputza dute, eta azal gogorra. Ez dute ezkatarik, ez barailarik, ezta hegal bikoitirik ere. Antzinatik hartu izan dira arraintzat, baina zoologiaren ikuspegitik oso bestelakoak dira. Bi azpiklase hartzen ditu klase honek: petromizontiformeak eta mixiniformeak. Lehenengo azpliklasekoek azal leuna eta likatsua izaten dute, eta ahoa biribil-itxurakoa.
Banhu
Banhu (板胡 板胡, pinyin: bǎnhú) huqin familiako arkudun hari igurtzizko instrumentua da. Txinako tradiziokoa da eta batez ere iparraldean erabiltzen da. Bere izenari dagokionez, "ban" "ohoala" esan nahi du eta "hu" "huqin" forma laburra da, hau da, "Txinako biolina".
Bere ahaide ezagunenak bezala, erhu eta gaohu, banhuak bi hari ditu, bertikalki eusten da eta arkua haien artean pasatzen da. Bere eraikuntza erhuarenaren desberdina da, bere erresonantzia-kaxa koko-oskolarekin egina dagoelako egurra izan beharrean, eta suge-azalaren ordez egurrezko ohol oso mehea erabiltzen da. Buruan bi larako ditu, biak alde berera orientatuta. Bere erregistroak bi zortzidun baino gehiago hartzen ditu.
Banhu "banghu" deitzen zaio askotan, Txinako iparraldeko bangzi operan askotan erabiltzen delako, hala nola qinqiang operan, Shaanxi probintzian jatorria duena. Erlazionatutako beste instrumentu bat, yehu, koko geruzaz eta egurrezko ohol batez egina, herrialdearen hegoaldean erabiltzen da batez ere.
Jana Escribano
Jana Escribano (Ablitas, 1943ko abenduaren 3a) nafar telebista aurkezle ohia da.
Ibilbidea
1970an hasi zen telebista aurkezle lanetan eta ibilbide osoa Televisión Españolan egin zuen. 1982an Telediarioaren aurkezlea izan zen.
Azken urteak TVEren Nazioarteko katean lanean egin zituen.
Acaronia nassa
Acaronia nassa Acaronia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
5G
Telekomunikazioko arloan, 5G siglak telefonia mugikorraren bosgarren belaunaldiari egiten dio erreferentzia. Hain zuzen, 4G-tik eratorria da. Gaur egun bere aurreko bertsio estandarizatua erabili daiteke, “Release 15” (Stand Alone) izenez ere ezaguna dena. Telekomunikazio arloan lanean dabiltzan enpresak oraindik ikertzen hari diren teknologia da, non oraindik ere garapen teknologiko handia duen. Asmakizun berria da, izan ere 2019an hasi ziren “Release 15” eskura zuten lehenengo sare komertzialak erabiltzen. Ordutik, 2020an bere erabilera esponentzialki hazi dadin espero da. 5G teknologiari dagokion frekuentzia-espektroa hirutan dago banatuta, milimetro-uhinak, erdiko banda eta beheko banda. Beheko bandan 4G bandako espektro bera erabiltzen da. Milimetro-uhinetako espektroan lortzen da abiadura handiena, 1–2 Gbit/s tartean, 24 GHz eta 72 GHz arteko frekuentzietan (muturreko goi frekuentziak, extremely high frequency), baina espektro horretan hormak eta leihoak zeharkatzeko zailtasunak daude, ondorioz estaldura mugatua izanik. Erdiko bandakoa da erabiliena, 30 saretan banatuta. 100 MHzkoan lortzen den abiadura 100–400 Mbit/s tartean dago. Beheko bandan lortzen diren abiadurak 4G aurreratuan lortutakoen parekoak dira.
Abiadura
5G saretan abiadura hasieran 50Mbit/s eta 2Gbit/s artean dago, baina 100Gbit/s moduko abiaduretara iristeko aukera gertu dago. 4G baino ehun bat aldiz azkarrago. 5G azkarrena mmWave izenarekin ezagutzen dena da, 2Gbit/s abiadurarekin. Erdiko bandako 5G teknologia (mid-band 5G), ohikoena da alde handiz, 100 eta 400 Mbit/s abiadurarekin, baina irismena handiago du mmWare baino, hormek, zuhaitzek eta bestelako oztopoek ez diotelako transmisioa eragozten.
Latentzia
5G instalazioetan aireko latentzia ("air latency") 8 eta 12 milisegundo artean dago 2019an. Horri gehitu behar zaio zerbitzariarekiko latentzia. Verizon-en informazioen arabera 30 ms-koa da aireko latentzia: "Edge Server" delakoak dorreetan erabiliz 10–20 ms. tartera irits daiteke, baina 1–4 ms.ra jaistea urrun dago oraindik, laborategitik kanpo behinik behin.
Garapena
Ericsson enpresa suediarra izan zen 5G abiadura lortu zuen lehengoa 2014ko azaroan zehazki. Honen ondorioz, “Huawei” operadore mugikorrak akordio batera heldu zen “Megafon” operatzaile errusiarrarekin 5G sareak estandarizatzeko eta garatzeko. Ahalegin guzti hauek 2018-ko futboleko munduko txapelketan erabiltzeko asmoz. 2017ko otsailean, ITUk (International Telecommunication Union), 5G sarearen lehengo zehaztapenak argitaratu zituen: Deskarga abiadura gutxienez 20Gbps eta igoera abiadura 10Gbps eta 4ms-ko latentzia. Lortu nahi den helburu nagusia gailu elektronikoak optimizatzea da, ahalik eta eraginkorren izan daitezen, IoT (Internet of Things) erabiltzeko ahalmena izateko. 2025ean telefonia mugikor guztiek teknologia hau erabil dezatela espero da.
Wrangel uhartea
Wrangel uhartea (errusieraz: о́стров Вра́нгеля, ostrov Vrangelya) Ozeano Artikoko uhartea da, Txuktxi itsasoa eta Ekialdeko Siberiako itsasoaren artean kokatuta. 180° meridianoak zeharkatua, Nazioarteko egun aldaketa lerroa ekialderantz mugitu zuten handik Txuktxi penintsula saihesteko. Gertuen duen lurraldea Herald uhartea da
Wrangel uharteak zein Herald uharteak Erreserba Natura osatzen dute, Errusiako Ingurumen Ministerioak kudeatua. Uhartea eta inguruko urak 1976an zapovednik (natura erreserba zorrotza) sailkatu zuten eta 2004an Unescok gizateriaren ondare kategoria eman zion.
Uharteak 125 kilometroko zabalera eta 7.600 km² azalera du. Lekurik garaiena Sovetskaia mendia da, 1.096 metro dituena.
Politikoki Txukotka izeneko autonomia barrutiko zati bat da.
Mamut iletsuak bertan K.a. 1650ean bizi ziren, espezie honen azkenengo kolonia izanik.
Marmora
Marmora Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Laragne-Montéglin
Laragne-Montéglin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Marmora
Mugakideak
Marmorak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laragne-Montéglin
Biztanleria
2007an Laragne-Montéglin udalerrian erroldatutako biztanleak 3.508 ziren. Familiak 1.618 ziren, horien artean 684 pertsona bakarrekoak ziren (191 bakarrik bizi ziren gizonak eta 493 bakarrik bizi ziren emakumeak), 458 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 361 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 115 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.929 etxebizitza zeuden, 1.646 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 134 bigarren erresidentzia ziren eta 149 hutsik zeuden. 986 etxeak ziren eta 888 apartamentuak ziren. 1.646 etxebizitza nagusietatik 866 bere jabearen bizilekua ziren, 730 alokairuan okupaturik zeuden eta 51 doan lagata zeuden; 81 etxek gela bat zuten, 160 etxek bi zituzten, 393 etxek hiru zituzten, 495 etxek lau zituzten eta 518 etxek bost zituzten. 914 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 780 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 496 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.946 ziren, horien artean 1.354 aktiboak ziren eta 592 inaktiboak ziren. 1.354 pertsona aktiboetatik 1.224 lanean zeuden (630 gizon eta 594 emakume) eta 131 langabezian zeuden (43 gizon eta 88 emakume). 592 pertsona inaktiboetatik 221 erretiraturik zeuden, 170 ikasten zeuden eta 201 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 259 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 80 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 38 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 77 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 8 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 13 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 35 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 6 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 3 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Laragne-Montéglin udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 353 ikaslekin.
Luar na lubre
Luar na lubre ("Ilargi zuria basoan") folk musikaren talde galiziarrik ezagunenetarikoa da, 1986an sortutakoa. Galiziera erabiltzen dute nagusiki abestiak egiteko, eta aldi berean irekita daude kultura zeltaren beste herrialde batzuetara eta Portugalera. Garai batean abeslaria Lisboakoa izan da.
Urteetan zehar estiloa joan dira aldatzen, sofistikazio handiko mailetara iritsiz. 1996an Mike Oldfield musikariak "O Son do Ar" abestiaren egokitzapena sartu zuen "Voyager" albumean eta taldea gonbidatu zuen birarako, Luar Na Lubre-ri nolabaiteko ospea ekarri zion nazioartean. 2003an "Memoria da noite" abestia konposatu zuten Prestige-ren hondamendia zela-eta.
Ikus-entzunezkoak
Bideoklipen aldetik, "Tu Gitana" (1997), "Chove en Santiago" (1999), "El derecho a vivir en paz" (2002) eta "Os animais" (2007) egin izan dituzte urte hauetan zehar.
Bestela, "Un bosque de música" dokumental luzemetraia egin zuen Ignacio Vilar-ek “Via Lactea Films” ekoiztetxearekin 2004an.
Seisyllwg
Seisyllwg Galesen Erdi Aroan egon zen erresuma txikia izan zen. Ez dago argi noiz sortu zen erresuma independiente gisa, baina hainbat iturriren arabera Ceredigioneko Erresuma eta Ystrad Tywiren batuketatik sortu zen. Gaur egungo Ceredigioneko konterria, Carmarthenshireko zatiak eta Gower penintsularen zati bat hartzen zuen. Seisyllen izena darama, VII. mendetik VIII. mendera agintean egon zen Ceridigioneko erregea, baina ez dago argi bera bertako errege izan zen edo ez. X. mendean Hywel Ddaren boteregunea izan zen. 920an Dyfedeko Erresumarekin batu zen Deheubarth erresuma osatzeko.
Bodianus sanguineus
Bodianus sanguineus Bodianus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Mikel Arrizabalaga Aizpurua
Mikel Arrizabalaga Aizpurua (Donostia, 1957) Elkar Fundazioko kudeatzailea izandakoa 1997tik. Martin Ugalde Kultur Parkeko arduraduna eta Ikaselkar argitaletxearen edizio-zuzendaria ere izan zen. Errenteriako Orereta ikastolako eta Donostiako Zurriola ikastolako irakaslea ere izan zen, eta Kilometroak jaiko koordinatzaile nagusia 1995ean.
Aitzindarietako bat izan zen 1990eko hamarraldian mendi ibilbideei buruzko testuak euskaraz idazten. 2019an Euskal Mendizale Federazioak 'Antxon Bandres saria' eman zion horregatik.
Mendizaletasuna
Euskaldunon Egunkaria, Berria eta Gara egunkarietan, Pyrenaica, Euskal Herria eta Nora aldizkarietan eta Euskadi Irratian mendiarekin zerikusia duten makina bat artikulu eta kolaborazio egin ditu. Mendizale amorratua da, noski, eta 2000-2022 urteen artean mendian 19.000 kilometro baino gehiago egin ditu.
Euskaldunon Egunkarian eta Berrian, 380tik gora mendi ibilaldien artikulu argitara eman ditu, 30etik gora mendi aldizkarietan, ia 400 sarrera Berriako Ibilkari blogean eta Euskadi Irratiko ia 100 saiotan parte hartutakoa da.
Gainera aztertu izan ditu mendiarekin zerikusia duten argitalpenak eta horien kontsumoak, komunikabideen jarrerak, norbanako, mendi elkarte eta federazioen jokamoldeak, mendia eta euskal literaturaren arteko harremanak. Kasu guztietan euskararen presentzia nolakoa izan den eta nolakoa den gaur egun.
Arrigorri
Bizkaiko hondartza. Ondarroako udalerrian kokatuta dago. Hondartzak 150 metroko zabalera dauka. Azalerari dagokionez, itsasgora denean 4.125 metro karratukoa, eta itsasbehera denean 7.425 metro karratukoa da.
Kornea
Kornea irisa, begi-ninia eta aurreko ganbera estaltzen dituen begiaren aurrealde gardena da. Korneak, aurreko kamerarekin eta kristalinoarekin batera, errefraktatu egiten du argia. Gizakien, errefrakzio-gaitasunaren bi herenen arduraduna da. Kornearen errefrakzio-ahalmena dioptriakoa da gutxi gorabehera. Korneak begiaren fokatze-ahalmenaren zatirik handienean laguntzen duen arren, ikuspen finkoa du. Bestalde, kristalinoaren kurbadura ikuspegira doi daiteke, objektuarekiko distantziaren arabera. Hala ere, kornea ez da lente bat soilik, giza gorputzean nerbio-bukaeran dentsitate handiena duen ehuna baita.
Anatomia
Aurreko aldeak forma obala du, bertikalki 11 mm neurtzen du eta horizontalki 12 mm, eta 7,8 mm-ko kurbadura-erradioa du. Atzeko aldeak, ordea, forma ahurra du, bertikalki eta horizontalki 13 mm neurtzen du eta 6,5 mm-ko kurbadura-erradioa du.
Mintzak
Giza korneak, eta beste primate batzuen korneak ere, sei geruza dituzte. Berriz, katuen, txakurren eta bestelako haragijaleen korneak laua mintz dituzte. Giza kornearen geruzak, aurrekotik atzekora, hauek dira:
Inerbazio
Kornean, nerbio trigeminoaren zatiketa oftalmikotik eratorritako nerbio sentsitiboen bilbe aberatsa dago, batez ere, nerbio ziliar luzeen bidez. Kornean sentikortasuneko inerbazioa larruazalarena baino 300 aldiz handiagoa dela kalkulatzen da. Linboan eraztun-itxurako plexua sortu ondoren, mielina-zorroak galdu eta aurreko estroman sartzen dira. Handik, Bowman-en mintza zulatu eta epitelioan sartzen dira, han baitaude haren bukaerak. Bukaera horien kontzentrazioa hortz-mamia baino 20-40 aldiz handiagoa da, eta azala baino 300-600 aldiz handiagoa, dentsitate handiagoarekin kornearen erdiko bi herenetan. Horrek adieraziko luke epitelio-zelula bakar baten gaineko lesioa nahikoa litzatekeela minaren pertzepzioa eragiteko.
Hiru nerbio-bukaera mota detektatu dira: 1) noortzeptoreak, 2) polimodalak eta 3) tenperatura. Bigarrenek estimulu kimikoei, mekanikoei eta abarri erantzuten diete. Amaiera horiek kaltetzen direnean, birsorkuntzak ez du aurreko sentikortasun espezifikoa zehazki berreskuratzen.
Bai ehunen trofismoan, bai trauma baten ondoren ehuna birsortzean, inerbazioa funtsezkoa da neuropeptidoak askatzen direnean, eta neuropeptido horiek, aldi berean, hanturazko zelulak, NGF, neurotrofinak eta abar helarazten dituzte.
Gardentasuna
Kornearen ezaugarri garrantzitsuenetako bat gardentasuna da, izan ere, gardentasuna murriztuz gero, argia egitura fotosentikorretara pasatuko da. Gardentasuna hauen mende dago:
Kornearen gardentasuna estromaren zuntzen antolamendu erregularraren mende dago nagusiki, eta hori, era berean, zuntz horien artean dagoen proteoglukano kopuruaren araberakoa da. Estromaren proteoglikanoak oso hidrofilikoak direnez, horietatik edozein gehiegik ura gehitzea ekarriko du, eta, ondorioz, zuntzak bereiztea, desordenatuz eta argiaren sakabanatze errefraktiboko zentroak sortuz. Era berean, ur kopuru egokiak bermatzen du proteoglukanoek espazio bera okupatzea eta, hala, kolageno-zuntzak ordenatuta izatea. Kontuan hartu behar da ez dagoela odol-hodirik, ez linfa-hodirik, eta haren nerbio-zuntzak amielinikoak direla, eta baldintza horiek gardenak izaten laguntzen dutela.
Kornearen elikadura
Kokapenagatik, kornearen ekarpen elikagarria 3 iturritatik etor daitezke:
Oxigeno-ekarpena
Kapilarrek eta malkoek oxigeno kantitate txikiak ematen dizkiote korneari. Aire atmosferikoak %21eko oxigenazioa ematen dio korneari begiak irekita eta %7-8ko begiak itxita. Korneak behar duen oxigenoaren %90 umore urtsutik dator.
Prozedura kirurgikoak
Errefrakzio zenbait teknikaren bidez, aldatu egiten da begiak duen kornearen forma, betaurrekoak edo antzekoak erabili beharra murrizteko, lentearen errefrakzio hobetzeko. Gaur egungo teknika askotan, laser excimerra erabiliz fotoablazio bidez berregituratzen da.
Estroma korneoak opakotasun nabarmena, irregulartasunak edo edemak garatzen baditu, kornea emaile kadaberiko baten bidez alda daiteke. Kornean odol-hodirik ez dagoenez, normalean ez da korne berria errefusatzen.
Kornea sintetikoak ere garatzen ari dira (keratoprostesia). Gehienak plastikozkoak dira, baina badira material sintetiko biobateragarriz osatutako konposatu batzuk ere, korne sintetikoak ehunaren hazkundea eragiten dutenak, biointegrazioa sustatuz. Beste metodo batzuk, hala nola, mintz deformagarri magnetikoak  eta erretinaren estimulazio magnetikoa, garapenaren etapa goiztiarretan jarraitzen dute.
Prozedura ez-kirurgikoak
Ortokiragazkorrak diren ukipen-lente zurrun edo gogorrak erabiltzen dira, aldi baterako kornea berregituratzeko, begiaren egoera errefraktiboa hobetzeko edo betaurrekoen edo ukipen-lenteen beharra murrizteko.
Ordizia-Txindoki-Ordizia erronka
Ordizia-Txindoki-Ordizia erronka, Gipuzkoako Goierri eskualdean burututako kirol dema bat da. Ordizia udalerriaren herrigunea eta Txindoki mendiaren gailurraren arteko ibilbidearen joan-etorria denbora laburrenean burutzean datza.
Gaur egungo errekorra 1:25:09 denboran dago, 2019ko uztailaren 6an Aritz Egea urretxuar mendi lasterkariak ezarria.
Historia
Irailaren 6an, goizeko 8:00etan, Rezola Ordiziako Zabala jauregian zegoen Olano tabernaren paretik bizikletaz abiatu, Andres Urdanetaren estatua dagoen kokalekuan, Larraitzera iritsi, Txindokira korrika igo-jaitsi eta abiapuntu berdinera 1:42:30 denboran itzuliz erronka irabazi zuen. Sekulako balentria, jada 46 urteko kirolari amauteurra zela (lanbidez arotza) eta gaur egungo bizikletekin parekatuz gero garaikoen pisua eta sinpletasuna kontuan hartuz.
Handik 25 urtera, 1978an, Iñaki Maiora 24 urteko ormaiztegiarrak errekorra hobetzea otu zitzaion. Garai hartan Maiora txirrindulari profesionala zen, 1980, 1981, 1983 eta 1984ko Espainiako Ziklo-kros Txapelketen irabazlea. Irailaren 24an goizeko 9:00etan abiatu eta ibilbidea 1:26:28 denboran amaituz errekor berria ezarri zuen.
Ibilbidea
Erronkaren ibilbidea lau ataletan banatua dago:
Dacnis venusta
Dacnis venusta Dacnis generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
McFarland (Kalifornia)
McFarland Kaliforniako hiri bat da. Kern konderrian kokatua dago. 2010ean 12,707 biztanle zituen, 6.9 kilometro koadrotan banatuta.
María de Huerva
María de Huerva (aragoieraz María de la Uerba) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 4.008 biztanle zituen 108,09 kilometro koadroko azaleran.
Kengo Tanaka
Kengo Tanaka (田中 謙吾, 1989ko abenduaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako AC Nagano Parceiro.
Marsaglia
Marsaglia Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Crash Landing on You
Crash Landing on You Hyun Bin, Son Ye-jin, Kim Jung-hyun eta Seo Ji-hye aktoreek osatutako 2019ko Hego Koreako telesaila da.
Hego Koreako tvN-n eta mundu osoan Netflix-en emititu zen 2020ko abenduaren 14tik 2020ko otsailaren 16ra. Telebistako dramarik onenena eta Hego Koreako telebistako telebistako hirugarren onena da.
Naoki Harada
Naoki Harada (原田 直樹, 1991ko abuztuaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Lietavská Svinná-Babkov
Lietavská Svinná-Babkov Eslovakiako udalerri bat da, Žilinako barrutian kokatuta. 18,30 km²ko azalera du eta 1736 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1393. urtekoa da.
Joe Perry
Anthony Joseph Pereira, izen artistikoaz Joe Perry (Lawrence, Massachusetts, 1950eko irailaren 10a) estatubatuar gitarrajole, abeslari eta kantautore bat da. Nagusiki Aerosmith rock musika taldeko gitarrajolea eta kidea izateagatik ezaguna da. The Joe Perry Project musika taldearekin eta bakarkako diskoak ere argitaratu izan ditu.
Carme Valls
Carme Valls Llobet (Bartzelona, 1945eko maiatzaren 21a) Kataluniako politikari eta medikua da, endokrinologian eta medikuntzan espezializatua, generoaren ikuspegitik. «Emakumea, Osasuna eta Bizi Kalitatea» programa zuzentzen du Osasun Analisi eta Programen Zentroan (CAPS). 1999 eta 2006 bitartean, Kataluniako Parlamentuko diputatu izan zen V. eta VI. legegintzaldietan, Kataluniako Sozialisten Alderdian - Ciutadans pel Canvi.
Patologiei eta tratamenduei buruzko azterketen diseinuan eta azterketetan gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunak sartzea da haren aldarrikapen garrantzitsuena.
Biografia
Medikuntzako lizentziaduna da Bartzelonako Unibertsitatean, 1962tik 1968ra bitartean. Demokratikoki aukeratu zuten, eta 1966an Bartzelonako Unibertsitateko Ikasleen Sindikatu Demokratikoaren fundazioan parte hartu zuen, La Caputxinada deritzon ekitaldian.
"Emakumea, Osasuna eta Bizi Kalitatea" programa zuzentzen du Osasun Azterketa eta Programen Zentroan (CAPS). GKE horretako kidea da 1983tik, eta lehendakariordea. Erakundearen helburua da osasunean eta osasun-zerbitzuetan dauden genero-desberdintasunak ikertzea eta agerian jartzea, eta emakumeei informazioa eta baliabideak eskuratzea, bizi-kalitatea hobetzeko. «Emakumeak eta gizonak: desberdintasunen epidemiologia» irakasgaiaren irakasle izan da Bartzelonako Unibertsitatean.
Katalunia Siglo XXI Fundazioko lehendakaria eta Kataluniako Parlamentuko diputatua PSCren (Ciutadans pel Canvi), Kataluniako Parlamentuko hauteskundeetarako (1999 eta 2003 ).
Medikuntza genero-ikuspegitik
Osasun Zientzien, Medikuntzaren, Erizaintzaren eta Psikologiaren unibertsitate-ikasketetan Desberdintasunaren Zientzia sartzearen alde dago Valls. Espainian aitzindari izan zen emakumeen eta gizonen arteko hilkortasun- eta morbilitate-desberdintasunei buruzko ikerketa medikoaren eremuan alerta planteatzen, Míchigango Unibertsitateko Lois Verbrugge-ren lan-ildoari eta ikertzaileen nazioarteko mugimendu bati jarraituz. Mugimendu horrek, 90eko hamarkadan, emakumeak saiakuntza klinikoetan sartzea eta emakumeen ohiko arazoak aztertzeko aplikatutako zehaztasun zientifikoa bultzatu zituen.
XX. mendearen amaieran hasi ziren aztertzen eta frogatzen emakumeengan maizenik eragiten zuten gaixotasunetan desberdintasunak zeudela, gaixotasun kronikoen prebalentzia handiagoa zela eta emakumeen artean osasun-zerbitzuak erabiltzen zirela, emakumeen eta gizonen alderdi psikosozialek eragindako arriskuen ondorioz.
Gizonen eta emakumeen arteko desberdintasun biologikoa, Vallsek dioenez, inola ere ez da gutxiagotasunaren seinale."Uste dut iritsi dela garaia erredukzionismo etiologiko guztiak saihesteko eta arazo konplexuei irtenbide sinplistarik eman ezin diegula jakiteko. Emakumeen biologian dauden desberdintasunak desberdintasunak dira, eta ez gutxiagotasunak. Emakumeen minaren eta nekearen kausak aztertzeko unean kontuan hartzea premia zientifikoa da. Genero-estereotipoek emakumeei gertatzen zaiena beheragokotzat jo nahi dute beti. Hurbilketa zientifikoek beren problemen benetako etiologiak hobeto ezagutzen lagunduko dute."Horrez gain, farmazia-industriak emakumeak merkatuko objektu gisa erabiltzen dituela salatzen du Valls-ek. Horretarako, emakumeengan eta animalia emeengan aztertu gabeko ondorioak dituzten botikak sartzen ditu, eta osasun-arazo larriak eragin dizkie emakumeei.
Dibulgazio medikoko zenbait liburu idatzi ditu, eta Mujeres y Salud (MyS) aldizkariaren erredakzio-kontseiluko kide da. Aldizkari hori 1996an sortu zen CAPSeko Mujer, Salud y Calidad de Vida programak argitaratu zuen, eta “0” zenbakia “20 Anys de Feminisme” jardunaldi feminista katalanetan agertu zen.
Paratrachichthys macleayi
Paratrachichthys macleayi Paratrachichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Trachichthyidae familian sailkatzen da.
Unió Esportiva Santboiana
Unió Esportiva Santboiana (euskaraz Santboitar Kirol Batasuna) Kataluniako Sant Boi de Llobregat hiriko errugbi taldea da. La Santboiana ezizenez ezagunagoa da. 1921an Baldiri Aleu i Torres gazteak sortu zuen, gaur egun haren omenez bere estadioak Estadi Baldiri Aleu izena darama.
Mendota (Kalifornia)
Mendota Kaliforniako hiri bat da. Fresno konderrian kokatua dago. 2010ean 11,014 biztanle zituen, 8.5 kilometro koadrotan banatuta.
Hemidactylus reticulatus
Hemidactylus reticulatus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Didier Daeninckx
Didier Daeninckx (Saint-Denis, 1949ko apirilaren 27a) frantses idazlea da. Inprimatzaile-ikasketak egin zituen eta horretan jardun zuen, 1970eko hamarkadaren erdialdean informatizazioak iraultza ekarri zuen arte. Hogeita sei urterekin idatzi zuen lehen lana, baina ez zuen arrakastarik lortu, 1984an Meurtres pour mémoire lana argitaratu zuen arte. Lan horretan, Parisko aljeriarrek 1961ean egin zuten manifestazio baketsuaren kontrako bortizkeria gogorarazten du. Kazetaritzako inkestaren eta ikerkuntza-nobelaren arteko nahasketa egiten du bere lanetan. Beste lan batzuk: Le Géant inachevé (1984), Le Bourreau et son double (1986), Le Facteur fatal (1990), En marge (1994), Nazis dans le métro (1996), Mort au premier tour[ (1997), La Couleur du noir (1998), Banlieue nord (1999), Ceinture rouge (2001), Raconteur d'histoires (2003), Le crime de Sainte-Adresse (2004), Chut plus de bruit  (2005), Histoire et faux-semblants  (2007), La rumeur d'Aubervilliers (2009), À louer sans commission (2011).
Greenwoodita
Greenwoodita mineral bat da.
Ezaugarriak
Greenwoodita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Duopolio
Ekonomian, duopolioa bi enpresa ekoizle soilik dituen merkatu egoera oligopolistikoa da. Adibidez, Visa eta Mastercard enpresek duopolio bat osatzen dute ordainketa elektronikoaren merkatuan, de facto bi enpresa hauek dira nagusi baitira sektore horretan. Duopolio batean jarduten bi enpresek bi funtsezko aukera dituzte euren estrategiak erabakitzerakoan: norbere etekinak maximotzearen aldera lehian aritzea, alde batetik, eta itun baten bitartez, kolusio egoera batera heltzea, bestetik, kontsumitzailearen kaltetan ekoizpena mugatuz eta prezioak gehituz, karteletan bezala. Fusioaren aukera ere aztertu da duopolioa aztertzen duten ereduetan.