cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Moseley
Rutherford eta Antonius van den Broekek zehatz-mehatz definitutako Bohrren eredu atomikoari ezinbesteko laguntza eman zion, nukleo atomikoek zenbaki atomikoaren berdinak diren karga positibok dituztela esanez.
50 elementu baino gehiagoren X izpien espektroak ikertu zituen eta, 1912an, zenbaki atomikoen legea aurkitu zuen, izpi katodikoez bonbardatutako elementu batek ekoizten dituen X izpien frekuentziaren erroa elementu horren zenbaki atomikoarekin proportzionala da.
Chambave
Chambave Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Henry Moseley
Biografia
Henry Gwyn Jeffreys Moseley Weymouthen jaio zen, Dorseten, Erresuma Batuan, 1887ko azaroaren 23an.
Crenicichla iguassuensis
Crenicichla iguassuensis Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Henry Moseley
Biografia
Aita naturalista izan zuen, Anatomia irakaslea Oxforden eta Challenger Expedition-eko kide.
Eton Collegen egin zituen lehen ikasketak eta, 1906an, Oxford Unibertsitateko Trinity Collegen sartu zen. 1910ean, Manchester Universityra joan zen Ernest Rutherfordekin lan egitera.
Atomoen egitura aztertu zuen, eta 1913an gai kimiko baten X izpien espektroaren eta atomo-zenbakiaren artean harreman zuzen bat aurkitu zuen, analisi kimikorako prozedura berri bat ezarriz. Bere aurkikuntzei esker elementu kimikoen atomo-zenbakiak zehatzago ezagutu ziren, eta zehatzago kokatu ahal izan ziren gai kimikoen sailkapenean.
Henry Moseleyk taula periodikoko elementu bakoitzari zenbaki atomiko bat esleitu zionean, hutsuneak non zeuden zehazki jakin ahal izan zuen. 1913-1914. urteak ziren artean eta Moseleyk argi ikusi zuen lantanidoak 14 bakarrik izan zitezkeela (zeriotik hasi eta luteziorainokoak) eta 61 zenbaki atomikoduna zela artean aurkitzeko zegoen bakarra. Hala ere, ez zen 1947ra arte isolatu. Prometio izena eman zitzaion.
1914an, Manchester utzi eta Oxfordera itzuli zen, ikerketan murgiltzeko xedean, baina I. Mundu Gerra hasi zen eta horrek beste bide batera eraman zuen. Royal Engineers dibisioan alistatu zen eta Gallipolira destinatu zuten. 1915eko abuztuaren 10ean, Gallipoliko guduan, frankotiratzaile baten balan eman zion buruan telegrafiatzen saiatzen ari zen bitartean. Horrela bukatu zen Moseleyren bizia, 27 urte besterik ez zituenean.
Historialari askoren baitan, Moseley Nobel Saria irabazi ahal izateko lanak eginak zituen, baina bizirik dauden ikertzaileentzako bakarrik da sari hori. Orduz gero, Erresuma Batuko gobernuak II. Mundu Gerran eta gaur arte, behintzat, ez die garrantzi handiko zientzialariei gerra garaian armadan alistatzen uzten.
Moseleyren legea: kimikan, atomo baten zenbakiaren (Z) eta irradatzen dituen X izpien uhin-luzeraren artean dagoen erlazioa zehazten duen legea.
Gerra eta heriotza
1914. urtean Manchesterretik joan zen, Oxford era itzultzeko bere ikerketarekin aurrera jarraitzeko asmoarekin. Baina Lehen Mundu Gerra k bere planak aldatu zituen. Ejertzitu britaniarren Royal Eingeneers-en dibisioan egon zen 1914. urtean bere postua alde batera utziz gerrara joateko. Galipoliko gudura joan zen, Turkia n komunikazioko tekniko ofizial gisa lan egitera. Apirilean joan zen eta abuztuan hil zuen frankotiratzaile batek.
27 urterekin hil zen, eta hainbat zientzialarien usteetan, ekarpen handiak egin zitzazken estruktura atomikoaren jakintzan.
Isaac Asimov idazlea eta biokomika irakaslearen ustetan, Moseleyek aukera handiak zituen 1916. urteko Fisikako Nobel Saria irabazteko.
Ikerketak eta lanak
Moseley-ek bere denbora, X izpien ikerketan erabili zuen, aurretik William Henry Bragg eta Max Von Lau-en ikerketetan oinarrituz. Zientzialari hauek, frogatu zuten izpiak antikatodo bezala erabilitako metaletatik zetoztela eta gainera difrakzio kristalografikoaren bitartez beraien frekuentzia kalkulatzea posible zela esan zuten.
Otto Ender
Otto Ender (Altach, 1875eko abenduaren 24a - Bregenz, 1960ko ekainaren 25a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1930etik 1931ra.
Innsbruck, Viena, Praga eta Freiburgeko unibertsitateetan ikasi ondoren abokatu lanetan aritu zen eta hurrengo urteetan administrazio publikoan inplikatu zen.
Henry Moseley
Ikerketak eta lanak
Moseley-ren legea:
Otto Ender
Politikan Alderdi Sozial Kristauko kidea izan zen eta Vorarlberg estatuko gobernadorea izan zen 1918tik 1930era eta 1931tik 1934ra. 1930eko hauteskundeen ondoren Ender kantziler bihurtu zen abenduaren 4an. Hala ere, gobernuak 1931ko maiatzera arte baino ez zuen iraun, Creditanstalt bankuaren kolapsoa zela eta.
Henry Moseley
Ikerketak eta lanak
Erregularitate bat lortu zuen elementu kimiko ek igortzen duten X izpien luzeraren eta elementuen zenbaki atomiko en artean. Aurkikuntza honi esker Moseleyek lortu zuen elementu kimikoak berrantolatzea taula periodikoan.
Aurkikuntzarekin hasteko Z zenbaki atomikoa hartu zuen. Honek adierazten du nukleoan dauden protoi kopurua. Mendeléieven sorkuntza hobetu zuen, kuantitatiboki baieztatu zuelako zenbaki atomikoaren kontzeptua. Beste alde batetik, Ernest Rutherfordek proposatutako eredu atomikoa mantendu zuen.
Otto Ender
Anschlussaren ondoren, Gestapok espetxeratu eta herrialdetik kanporatu zuen.
Henry Moseley
Aportazioak
Moseley-k taula periodikoa ren inguruan egin zuen formulazioaren ondorioz bertan  zeuden hutsuneak konpontzea lortu zuen.
Esperimentuak
Hogeita hamar metal baino gehiagorekin saiakuntza egin ondoren, isuritako espektroetan agertu ziren x izpien inguruko ondorioa lortu zuen.Esperimentu bakoitzean, x izpiak elementu kimikoaren zenbaki atomikoarekiko proportzionala den uhin luzera bat lortu zuen.
Horrela lortu zuen Moseley-k elementu kimikoen zenbaki atomikoa eta honekin taula periodikoa zuzendu eta berreraiki zuen.
Aurkitu ez ziren hiru elementu berri sartu zituen taula periodikoan: Renioa, Teknezioa eta Promedioa.
Émilie du Châtelet
Émilie de Châtelet edo Chastellet, bere izen osoa Gabrielle Émilie Le Tonnelier de Breteuil zen, Châteleteko markesa ( Paris, 1706ko abenduaren 17a - Lunéville, 1749ko irailaren 10a ), frantziar matematikari, fisikari eta filosofo frantziarra izan zen, frantses itzultzailea frantsesera. eta bere teorien dibulgatzailea.
Haurtzaroa eta prestakuntza
Gabrielle-Émilie le Tonnelier de Breteuil 1706ko abenduaren 17an jaio zen Parisen, Louis Nicolas Le Tonnelier, Breteuiliko baroiaren eta Gabrielle-Anne de Froulayren alaba bezala. Sei anai-arrebetako bi emakumeetako bat izan zen, eta horietatik beste hiru baino ez ziren bizirik heldu heldutasunera : René-Alexandre, Charles-August eta Elisabeth-Théodore.
Breteuileko baroia, filosofo  askoren laguna izan zen. Gainera, Bernard de Fontanelle bezalako zientzialari eta matematikariak adiskide bezala izan zituen. Alegia, Parisko bere saloian maiz jasotzen zituen halakoak. Familia bisitatu zuten pertsonaien artean, Mme de Mézières nabarmendu ahal da, Émilieren ahalmen intelektualak garatzera bultzatu baitzuen.
Breteuiliko baroia liberala izan zen bere seme-alaben eta batez ere alaben heziketan, anaien heziketa bera eman baitzien. Modu honetan, Émiliek gizonen unibertsitateetara edo unibertsitatera joan ezin izan bazuen ere, prestakuntza bikaina izan zuen irakasle onenekin. Hamar urterekin, jadanik Zizeron irakurrita zeukan eta matematika eta metafisika ikasten hasi zen; hamabi urterekin ingelesez, italieraz eta alemanez hitz egiten zuen, eta latinetik eta grekotik Aristoteles eta Virgilio bezalako egileen testuak itzuli zituen. Hipika, esgrima eta gimnasia ikasgaiak ere jaso zituen, bere garaiko emakumeentzat ezohiko zerbait. Horrez gain, musika zalea zen eta klabezina jotzen zuen. Hala ere, gehien gustatzen zitzaion diziplina matematika zen.
Ezkontza eta bizitza Parisen
Hamasei urterekin Versaillesko gortean aurkeztu zuten Émilie eta bere glamour eta bitxikeriaz gozatu zuen urte batzuetan.
Chastellet-Lomont markesarekin ezkondu zen 1725eko ekainaren 20an, hemeretzi urte zituela eta berak hogeita hamar urte zituela. Senarra "Marquis du Chastellet" izan bazen ere, eta bere argitalpenak izen horrekin sinatu zituen arren, bere abizenaren bertsioa "Châtelet" gisa, Voltairek aurkeztu zuena, ohiko bertsioan bihurtu da. Markesa, Du Châtelet etxeko seme zaharrena zen, eta, hala, titulua eta kargu militarra oinordetzan jaso zituen. Gainera, bere aitak Semur-en-Auxoiseko gobernadore izendatu zuen, Borgoinan, ezkontza-opari gisa. Du Châtelet familia aberatsa ez zen arren, Émilierentzat ezkontza onuragarria izan zen, bere posizio soziala goratu eta noblezia militarrarekin erlazionatzen zuelako.
Ezkondu ondoren Semur-en-Auxoisen bizi zen bikotea, baina Parisen eta beste leku batzuetan ere bizi izan zen. Du Châtelet markesak denbora asko eskaini zion bere goarnizio -zerbitzuei, emaztearengandik bereizita denbora luzez. 1728an Émilieren aita hil ondoren, hainbat bisita egin zizkion bere amari Créteilen.
Garai hartan, Frantziako Zientzien Akademian bilerak eztabaida zientifikoen erdigunea ziren, baina ez zeuden emakumeei irekita. Gai hauek eztabaidatzen ziren beste tokiak Pariseko kafetegiak ziren, baina emakumeak ere ez ziren bertan sartzen. Behin batean, 1734an, Émilie Café Gradot-era sartzen saiatu zen Maupertuisekin matematika eztabaidatzeko. Parisko kafetegi hau matematikari, astronomo eta fisikarien topaleku gisa ospetsuena zen. Émilieri, ordea, sarrera ukatu zioten emakumeak ez zirelako onartu. Astebete geroago itzuli zen, baina gizonez jantzita. Ez zen inor engainatu nahian, arau barregarritzat jotzen zuena agerian uzten baizik. Oraingoan sartzen utzi eta behar bezala zerbitzatu zuten.
Voltaire eta Cirey
Voltaire eta Émilie txikitan ezagutu zuten elkar, filosofoak noizean behin bere familiaren etxea bisitatu baitzuen. 1733ko maiatzean elkartu ziren berriro. Émilieren hirugarren seme-alaba jaio ostean,izan zuten berriz lehen aldietako harremanetako bat, eta azkar harreman sendo bat sortu zuten.
1734ko maiatzean, Émilie eta Voltaire haien laguna den Richelieu dukearen ezkontzara joan zirenean Borgoinan, Parisera iritsi ziren zurrumurruak Voltaireren aurkako atxilotze agindua zegoela bere "gutun ingelesak" zirela eta (gero Gutun filosofiko gisa argitaratua). Baimenik gabe editatu zena. Egoera horietan, Mme du Châtelet-ek aterpea eskaini zion bere Cirey -ko gazteluan, herrialdearen iparraldean, non anonimatuan gera zitekeen eta berehala Frantziatik alde egin zezakeen behar izanez gero. 1734ko maiatzaren 4an, Voltaire Cireyra joan zen bizitzera.
Voltaire oraindik gazteluan zegoela, atxilotze agindua zutik zegoenez, Émilie Parisera itzuli zen, baina harekin bizitzeko ideia heldu zen. 1735eko udan berriz ere Cireyra joan zen bizitzera, eta han egon zen urte batzuetan, Voltaireren segurtasuna eta harreman seguru eta iraunkor baten bila. Cirey Castle Frantziako fisika newtondarraren sustapenerako zentroa bihurtu zen eta orduko zientzialari garrantzitsuenetako batzuk joaten ziren. Bertako biztanleek harreman iraunkorra ezarri zuten bere garaiko matematikari eta fisikari garrantzitsuenekin eta Berlin, Eskandinavia eta Errusiako akademia zientifikoekin. Cireyn eman zituen urteetan, Émiliek maitasunean, adiskidetasunean eta ikasketetan oinarritutako bizitza proiektu pertsonala garatu zuen. Bikoteak 21.000 liburukiko liburutegia batu zuen, hau da, XVIII. mendean unibertsitateko liburutegi baten parekoa, eta antzinako eta garaikideko autoreak biltzen zituen. Émiliek bere ikasketekin jarraitu zuen, Locke eta Mandeville bezalako autore ingelesak irakurriz eta, batez ere, aljebra eta fisika ikasiz, garai hartan Frantzian indarrean zegoen kartesianismoaren aldean teoria newtondarraren aldeko apustua egin zuen. Horrez gain, aktiboki zaindu zuen etxea eta bere soinketa pertsonala, bitxiak eta jantziak oso gustuko baitzituen. Horixe da Maurice Quentin de La Tour -ek margotu zuen erretratuan irudikatzen den irudia, emakumearen izaera (bitxiekin eta "pom-pomekin", Voltairek zioen bezala) eta zientzialari-gaitasunarekin erakusten zuen emakume gisa. zientziaren ohiko tresnak.fisikoak.
Émiliek ere parte aktiboa hartu zuen Voltaireren lanetan eta idatzi zuen guztia irakurri eta iritzi zuen. Biek aldi berean Newtonen fisika landu zuten, eta Voltaire-k Les Élements de la Philosophie de Newton ( 1738 ) argitaratu zuenean, Émilie bere musa bezala irudikatu zuten karatulan, Newtonen pentsamendu "jainkotiarrak" helaraziz. Izan ere, lana Voltairek bakarrik sinatu bazuen ere, prologoan adierazi zuen Émilieren ekarpenaren garrantzia, batez ere optikan. Voltairek bere fisika ikasketak utzi zituenean antzerkira berriro dedikatzeko, Émiliek laguntzen jarraitu zuen eta bere lanak ahalik eta baldintza onenetan antzezten saiatu zen.
Bikoteak urte batzuk eman zituen harreman bizian bakarrik lanean eta ezohiko luxuez gozatzen, Voltairek Émilieren eguneroko bainuetarako instalatzen zuen bainuontzia bezalakoak. Diziplinatua eta irmoa, Markesa du Châtelet-ek egunean ordu batzuk besterik ez zuen lo egiten eta beste bi ordu ematen zituen pixka bat jaten eta berriketan, gainerako denbora bere ikasketei eta esperimentuei eskainiz. Honela deskribatzen du bere bizitza Voltairek: “ Joanen abesti batzuk irakurtzen ditugu, Dontzela edo Tragedy My Way, edo Luis XIV.aren kapitulu bat . Handik Newton eta Locke -ra itzuliko gara, ez xanpain ardorik eta janari bikaina gabe, oso filosofo boluptutsuak garelako... ” Antzezlanak ere antzezten zituzten, aktore gisa erabiltzen ez zituzten bisitariak, Émilieren senarra barne.
Madame de Graffignyk, Cirey -n gonbidatu gisa hiru hilabete eman zituenak, bere lagunei idatzi zien Émiliek bitxi asko zituela, ustez Voltaireren opariak, eta bikoteak ingelesez hitz egiten zuela eztabaidatzerakoan. Bisitariak arratsaldez bakarrik ematen zituztela ere adierazi zuen; egunean zehar euren geletan irakurtzen edo entretenitzen egotea espero zuten. Voltairek eta Émiliek egunean zehar lan egiten zuten, maiz oharrak bidaltzen zizkioten elkarri, eta askotan elkartzen ziren haien lana eztabaidatzeko.
Châtelet markesak, inongo kanpaina militar batean parte hartzen ez zuen garaietan, Cireyko bere gazteluan ere denbora igaro ohi zuen, ehizatzen eta emaztearen aferetan esku hartu gabe. Horrela, gizarte-konbentzioak errespetatu eta eskandalua saihestu zen. Bitxia dirudi du Châtelet markesak bikotearen bizitzan sartu izana Cireyn eta bisitatu izana ere. Kontua da Voltairek 40.000 franko markesari maileguan eman zizkiola interes baxuekin gaztelua berritzeko eta Émilieren gastu bitxiez arduratu zela.
Cours (Deux-Sèvres)
Cours Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Émilie du Châtelet
Voltaire eta Cirey
Bikoteak Cireyn izan zuen bisitarietako bat Francesco Algarotti fisikaria izan zen, 1735eko neguan. Algarotti Émilieren liburutegi zabalaz eta bere laborategiaz baliatu zen, biek optikako hainbat esperimentu egin zituzten. Fisikariak Newton -i buruzko liburu bat argitaratzeko asmoa zuen eta markesari hitz eman zion bere izena eta erretratua bertan agertuko zirela, bere laguntzagatik eskerrak emateko. Dena den, 1738an Newtonianism per le dame argitaratu zuenean, ez zion liburua espero zuen bezala eskaini, Fontenelle kartesiarrari baizik, eta horrek etsipen handia izan zuen beretzat.
Cours (Deux-Sèvres)
Biztanleria
2007an Cours udalerrian erroldatutako biztanleak 517 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 66 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Émilie du Châtelet
Voltaire eta Cirey
1739. urtearen amaieran, Mme du Chàtelet Bruselara bidaiatu zuen du Châtelet-ek jaraunspen baten gainean jarritako auzi bati jarraipena emateko. Berarekin joan ziren bere semea, Voltaire, eta König, garai hartan bere tutore gisa kontratatu zuen matematikari suitzarrak. Familia Bruselan egon zen pixka bat, eta gizarte berrira aurkezteko festa zaratatsuak egin arren, Émiliek fisika newtondarraren lanarekin jarraitu zuen.
Cours (Deux-Sèvres)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Thalassoma septemfasciatum
Thalassoma septemfasciatum Thalassoma generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Cours (Deux-Sèvres)
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 192 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 202 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 192 etxebizitza nagusietatik 163 bere jabearen bizilekua ziren eta 29 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 114 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Émilie du Châtelet
Voltaire eta Cirey
Bruselan egindako egonaldiarekin hasita, bikoteak gehiago bidaiatu zuen eta Cirey pixkanaka behin-behineko egoitza bihurtu zen. Denbora luzeak egin zituzten Lunévillen, Lorena, Madame de Boufflers-ek gonbidatuta. Parisen ere denbora asko eman zuten, non Richelieuko dukea edo Argentaleko kondea bezalako lagun zaharrak ikustera bueltatu ziren eta Versaillesen gorteko bizitza praktikatzen zuten. Lagunekin afaltzen zuten, ikuskizunetara joaten ziren eta Mme du Châtelet-ek sarritan kartetan jokatzen zuen, betidanik gustuko zuen zerbait. Garai honetan, Émilieren ikasketak kaltetu egin ziren eta bere ikerketei eskaintzeko astirik ez zuela salatu zuen.
Azken haurdunaldia eta heriotza
1745. urte inguruan, du Châtelet andrearen eta Voltaireren arteko harreman sentimentala hautsi zen, garai hartan Voltairek harreman bizia baitzuen Mme Denisekin. Hala ere, haien adiskidetasuna hain zen sendoa, non elkarrekin bizitzen jarraitu zuten Émilie hil zen arte.
Cours (Deux-Sèvres)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Émilie du Châtelet
Azken haurdunaldia eta heriotza
1748. urte hasieran, Stanislaus dukearen gortera bisitan, Lorenako Lunévillen, Émiliek, Jean François de Saint-Lambert ezagutu zuen. Olerkari gaztea eta dukearen guardiako ofiziala zena. Émilie biziki maitemindu zen berataz eta harremanetan iraun zuten bi urte eskasetan, eskutitz luze eta sutsuak etengabe idazten. Horren ordez, Saint-Lambertek Mme du Châtelet-ekiko zituen sentimenduak ez ziruditen hain biziak eta nolabaiteko hoztasun bat erakutsi zuen harekin.
Garai hartan, Émilie Newtonen Philosophiae naturalis principia mathematica -ren itzulpenean ari zen lanean. 1749an haurdun zegoela jakin zuenean, bere lana areagotu zuen, erditzea hilgarria izan zitekeela uste baitzuen. Hil zen egunean bertan amaitu zuen lana.
Cours (Deux-Sèvres)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 335 ziren, horien artean 282 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 282 pertsona aktiboetatik 272 lanean zeuden (139 gizon eta 133 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Émilie du Châtelet
Erleen fabula-ren itzulpena, Mandevillerena
1736 inguruan, Mme du Châtelet-ek Bernard Mandevilleren Erleen fabula irakurri eta itzuli zuen. Egia esan, ez zuen itzulpen soil bat egin, atal batzuk baztertu, materiala gehitu (argi adieraziz) eta Hitzaurre bat idatzi zuen, non emakumeen jarreraz bere iritzia adierazten zuen eta emakumezkoen hezkuntzaren beharra zehazki defendatzen zuen.
Dissertation sur la nature et la propagation du feu (1739)
1737an Frantziako Zientzien Akademiak suaren izaera eta hedapena proposatu zuen urteko sariaren gai gisa. Voltairek bere burua aurkeztea erabaki zuen eta bere lana eztabaidatu zuen Émilierekin. Hala ere, ez zegoen ados filosofoaren ideia batzuekin, beraz, bere lana garatzen hasi zen berari esan gabe. Laborategia erabil zezakeen Voltaireren lana esperimentalagoa zen, eta esperimenturik egin ezin zuen Émilierena, berriz, deduktiboagoa. Hala ere, bi ikerketek ezaugarri batzuk partekatzen zituzten, hala nola, Herman Boerhaave eta Robert Boyleren eragina eta kartesianismo ortodoxoaren arbuioa.
Bietako batek ere ez zuela saria irabazi jakin zenean ( Euleri eman zioten), Émiliek esan zion Voltaireri bera ere memoria baten egilea zela. Biek uste zuten Akademian nagusi den kartesianismoak kalte egin ziela, zeinak kide ziren newtoniarren taldea baztertu zuen. Hala ere, Voltairek Réaumur, orduan Akademiako idazkaria zen, Mme du Châtelet-en lana argitaratzeko eskatu zion, argitalpen horrek merezimenduzko lanak ezagutzera emateko eta emakumearen balio berezia aitortzeko balioko zuela argudiatuta. Azkenik, 1739an, Akademiak bere lana eta Voltairerena argitaratu zituen saritutako egileekin batera.
Émilieren suaren inguruan egindako memoriak ehun eta berrogei orrialde zituen eta lehengo fisikarien ikasketak jasotzen zituen. Bertan Leibniz -en ezagutza erabili zuen, batez ere fenomenoen eta substantziaren propietate bereiztezinen arteko bereizketaz. Suaren ezaugarri bereizgarriak aztertu zituen eta izaki berezi bat zela erabaki zuen, ez espiritua ez materia, nahiz eta haren jatorria azaldu ezin izan zuen. Txostenaren bigarren zatian, suaren hedapenaren legeak jorratu zituen, horretarako indar bizien printzipio leibniziarrak aintzat hartu zituen. Lan honetan bi ideia garrantzitsu agertu ziren, hausnarketatik soilik lortuak, euskarri esperimentalik gabe: kausa komun baten argiari eta beroari egoztea eta kolore ezberdinetako izpiek ez dutela bero-maila bera ematen baieztatzea.
Institutions de Physique (1740)
Institutions de Physique Mme du Châtelet intelektual gisa ezagutarazi zuen lana eta mundu zientifikoan aintzatespena emango zion lana izan zen. Émiliek bere seme Louis Marie Florent -entzat fisikari eguneratutako sarrera gisa aurkeztu bazuen ere, hain zuzen ere, garai hartako fisikaren egoera ematen eta non zegoen erakusten zuen tratatu zabal eta sakona zen. Newton, baina baita Leibniz ere, zientzialari frantsesen artean oso nobedadea. Izan ere, Leibniz ez zen oso estimatua bere zirkulu intelektualean, eta Voltairek berak kritikatu zuen Émiliek autore honekiko zuen interesa. Hala ere, Leibnizen bere arrazonamendu modu zehatz eta zorrotza estimatzen zuen, bai eta mundu perfektu eta arrazionalki azalgarria defendatzen zuen baikortasun kosmiko eta intelektuala ere. Émiliek uste zuen Leibnizen eta Newtonen filosofiak ulergarri egin eta ezagutarazi zezakeela Frantzian, non panorama intelektuala kartesiarrak nagusi zirela eta horregatik, Monadologian inspiratuta, vis viva nozioa bereganatu zuen.
Hasieran, Newtonen jarrera onartzen zuen suaren izaerari buruzko lanaren ohar batean, baina lan hau argitaratu behar zenean oharra kentzeko edo amaieran errata bat sartzeko eskatu zion Akademiari. Akademiak bere eskaerari jaramonik egin ez zionez, Institutions de physique -n zuen jarrera defendatu zuen.
Liburuak beste polemika bat izan zuen: König -ek, garai hartan bere tutoreak eta leibniziar konbentzitu batek bultzatutakoa, obraren egiletasuna aldarrikatu zuen Émiliek filosofoaren teoriak azaltzeko prestatu zituen ikasgaietan oinarrituta idatzi zuela argudiatuta. alemana. Voltaire eta Maupertuis markesaren defentsan atera baziren ere, garai hartan batzuek König-en ustea zuten, Frederiko II.a edo Mme de Graffigny kasu.
Gaur egun liburuak interes zientifikorik ez badu ere, XVIII. mendearen lehen erdian newtoniarren, leibniziarren eta kartesiarren arteko eztabaidan gertakarien ezagutzarekin sartzeko meritua izan zuen eta egileak bere garaiko fisikaren ezagutza sakona erakutsi zuen. Lan horri esker, Boloniako Zientzien Akademiako kide izendatu zuten 1746an.
Réponse à la lettre de Mairan sur la question des forces vives (1741)
Institutions de Phisique-ek eztabaida bat eragin zuen Émilieren eta Descartesen eta haren zurrunbiloen teoriaren aldekoen artean, Leibnizen indar biziaren kontzeptuaren eta Newtonen erakarpenaren aurka zeudenak. Eztabaida Akademiako kide batek hasi zuen, Dortous de Mairan fisikari kartesiarrak, Parisen argitaratu zuen Émiliek kartesianismoari egindako kritikari erantzuna. Aldiz, markesak erantzun berri bat argitaratu zuen Bruselan, eta bertan bere iritzia berretsi zuen. Gizon eta emakume baten arteko lehen eztabaida zientifiko publikoa izan zen.
Discours sur le bonheur (1779)
Zoriontasunari buruzko Diskurtsoa 1745 eta 1748 artean idatzi zen, Mme du Châtelet eta Voltairek amodio harremana hautsi zutenean, nahiz eta oraindik adiskidetasun handia mantendu zuten. Émiliek ia ez zuen lan honetaz hitz egin bere korrespondentzian, beraz, testua gorde zuela eta ez zuela argitaratzeko asmorik suposatzen da. Haren heriotzaren ondoren, testua Saint-Lamberten eskuetara pasatu zen, bere azken maitalea, eta hark 1762an argitaratzeko asmoa izan zuen gai bereko beste egile garrantzitsu batzuen lanekin batera. Hala ere, Louis Marie Florent, Émilieren semeak, eragotzi zion, beraz, lanak ez zuen argia ikusi 1779 arte.
Liburuxka honek, pentsamendu libertino frantsesaren tradizioan inskribatzeaz gain, bere izpiritu mundutarran eta Sur le Bonheur de Fontenelle -k irudikatzen duen epikureismo aristokratikoan, autore ingelesen lanen eragina erakusten zuen, hala nola Lockerenak edo Essay on Aita Santuaren gizona.
Tratatu honetan, Mme du Châtelet-ek, oro har, femme savantetzat hartzen den pertsona batengan harrigarria izan zitekeen tentsio sentimentala erakutsi zuen. Bere tratatuan, sentimenduak eta pasioak aztertu zituen eta intentsitate handiagoak plazer handiagoa sortzen diola baieztatzen zuen bizi dituen gizabanakoari, gero Rousseauk defendatuko duenaren antzera. Haren ustez, " Zoriontsu izateko, gure aurreiritziak kendu behar ditugu, bertutetsuak izan, osasun ona izan, joerak eta pasioak izan, ilusiorako joera izan, gure plazer gehienak ilusioari zor dizkiogu eta ". Émiliek okertzat jo zuen grinak eta desioak erreprimitzea, zoriontasunaren bidetik aldendu baitzen. Maitasuna plazer-iturririk biziena bezala defendatu zuen, baina guri dagokion maitearen menpe egotearen eragozpenarekin. Bestalde, bere esanetan, ikasketak erabat independente egiten gaitu eta, beraz, “ ikasketaren maitasuna da gure zorionerako pasiorik beharrezkoena; ezbeharren aurkako baliabide segurua da, plazer iturri agortezin batean ”.
Principes mathématiques de la philosophie naturelle (1759)
1736. urte inguruan, Maupertuis newtondarrarekin matematika eta fisika ikasi zuten Mme du Châtelet eta Voltairek urte batzuk lehenago, Cireyn egin zituzten ikasketa hauek. Orduan, Newtonen Philosophiae naturalis principia mathematica latinetik frantsesezko bertsio komentatu batera itzultzen hasi zen.
1745ean berriro ekin zion itzulpenari eta hurrengo urtean inprimatzeko Errege Pribilegioa eman zioten. H. Pembertonek Newton-en gainbegiratuta 1726an Londresen argitaratutako Principia -ren hirugarren latinezko edizioa erabili zuen. Horrez gain, ulermena asko errazten zuten iruzkin eta osagarri zabalak gehitu zizkion itzulpenari.
1749an haurdun zegoela jakin zuenean, erditzeak amaiera tragikoa izan zezakeela sumatu zuen, eta, beraz, ziztu bizian joan zen bere eskuizkribua amaitzera, erlojuaren aurka lanean. Hil zen egun berean Errege Liburutegira bidaltzea lortu zuen, erditu eta sei besterik ez.
Lan honen zati bat 1756an argitaratu zen Clairauten zuzendaritzapean, Voltairek idatzitako hitzaurre batekin, eta gero, 1759an, lan osoa argitaratu zuen. Frantsesez eskuragarri dagoen Newton-en lanaren itzulpen oso bakarra da eta oraindik hizkuntza honetako erreferentziazko bertsiotzat hartzen da.
Korrespondentzia
Bere bizitzan zehar, Mme du Châtelet-ek oso korrespondentzia zabala izan zuen, bai pertsonala bai zientifikoa, bere garaiko pertsonaia nabarmenetako askorekin, hala nola JF Paul Aldonce de Sade, Richelieuko dukea, Maupertuis, Algarotti, Argentaleko kondea, Frederiko II.a, Johann Bernoulli, Jacquier, Saint-Lambert, Boufflers markesa eta beste batzuk. Korrespondentzia honen zati bat argitaratu da.
Horren ordez, Émiliek Voltaireri idatzi zizkion gutunetako batzuk baino ez dira iraun. Bere aldetik, haien harremanak iraun zuen hamabost urteetan, Émiliek gorde zuen Voltairek igorri zion korrespondentzia guztia. Bere eskutitzak zortzi liburutan koadernatuta zituen larruzko azal gorriekin, baina ez da korrespondentzia hori aurkitu.
Thenay (Loir eta Cher)
Thenay Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 455 etxebizitza zeuden, 365 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 432 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 365 etxebizitza nagusietatik 306 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 71 etxek hiru zituzten, 111 etxek lau zituzten eta 147 etxek bost zituzten. 345 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 151 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 172 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 511 ziren, horien artean 391 aktiboak ziren eta 120 inaktiboak ziren. 391 pertsona aktiboetatik 360 lanean zeuden (197 gizon eta 163 emakume) eta 31 langabezian zeuden (13 gizon eta 18 emakume). 120 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thenay udalerrian 356 unitate fiskal zeuden, 847 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.706 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Thenay udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cours (Deux-Sèvres)
Diru sarrerak
2009an Cours udalerrian 203 unitate fiskal zeuden, 543,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.468 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 albaitaria.
2000. urtean Cours udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.159 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Assurger anzac
Assurger anzac Assurger generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Aphanopus mikhailini
Aphanopus mikhailini Aphanopus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Crenicichla inpa
Crenicichla inpa Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Amphisbaena ibijara
Amphisbaena ibijara Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Heosemys annandalii
Heosemys annandalii Heosemys generoko animalia da. Narrastien barruko Geoemydidae familian sailkatuta dago.
Lucerna (kriseilua)
Lucerna Brontze Aroko, Burdin Aroko, Erromatar garaiko eta Antzinaro Berantiarreko kriseilu edo argimutil edo argiontzi bat zen. Gehienetan zeramikazkoak ziren, baina metalezkoak eta harrizkoak ere aurkitu dira.
Argia emateko erabiltzen diren ontzi txikiak dira. Lucerna erromatarren kasuan, edukiontzi itxiak izaten dira, gehienetan enbor-formakoak, moko edo aho batekoak edo bikoak, eta askotan apaingarriak izaten dituzte, nahiz eta batzuk lauak izan, dekoraziorik gabeak, eta akaso, asko bernizatuta. Funtsean argiztapen-tresna gisa erabiltzen ziren, lanpara eramangarri gisa, baina beste helburu batzuk ere izan zitzaketen, hala nola, sinbolikoak eta liturgikoak hileta-testuinguruetan. Mehatzetan denbora neurtzeko erabili ziren.
Funtzionamendua
Oso mekanismo sinplea zuen, baina oso eraginkorra. Oro har, animalia-gantza edo olioa erabiltzen zuten erregai gisa. Erromatarren garaiko lucernen kasuan, metxa mokoan zegoen zulotik sartzen zen hondoraino, eta tangan olio edo gantza zegoenez metxa erregaiaz bustitzen zen. Metxa piztutakoan, arnasketa-zuloak (goiko estalkian zeuden zulotxoa) sugarra elikatzen zuen airea sartzen uzten zuen.
Historia
Ontzi mota hau ohikoa izaten hasi zen Ekialde Hurbilean Antzinako Brontze Aroan, K.a. III. milurtekoan, baina Brontze Ertainean hasi zen ekoizten ohiko kanaandarren lucerna mota, ontzi txiki edo plater baten forma zuena, irekia, oinarri lau edo konbexukoa, erpin txiki batekin edo gehiagorekin. Brontze Amaieran eta Burdin Aroan K.a. III. mendera arte eboluzionatu zuen bere forma eta modelo helenistikoa, itxia eta pizgailu tubular itxiarekin, aurrekoa ordezkatu zuen. Azken hori izan zen erromatar kriseiluek hartu zuten forma nagusia.
Materialak
Mundu erromatarrean, lucernak buztinez egiten ziren batez ere, eta lurraren kolore gorrixka edo okre bera uzten zieten, edo berniz bat aplikatzen zietan (askotan beltza). Gehienak seriean egiten ziren, moldeei esker, eta batera merkaturatzen ziren, hondoratutako itsas-ontzietako kargamentuaren hondakinek erakusten duten bezala; izan ere, ontzi asko garraiatzen zituzten beste nonbaiten saltzeko.
Metalez egindako luxuzko kriseiluak ere bazeuden, brontzezkoak, adibidez. Harrizkoak ere aurkitu dira.
Dekorazioa
Erromatarren lucernetan goiko estalkia, disko itxura zuena, dekoratu egi ohi zen, irudi aberatsak jartzeko lekua ematen baitzuen. Aukeratzen zuten ikonografia honela sailka dateke:
Garai aurreratuagoetan eta kasu gutxitan, garestiak zirelako, ikonografia argiontziaren gorputz osora eraman zezaketen, eta irudi zoomorfoak (animalia-formakoak) edo antropomorfoak (giza formakoak) erabili.
Arkeologian duen garrantzia
Nahiko ohikoak dira ingurune arkeologikoetan, hala nola erromatarretan, bai habitatetan, etxeetan eta eguneroko bizitza egiten zen tokietan, bai hilobietako hilobiratze-ostilamenduan eta mundu sinboliko eta sakratuko testuinguruetan.
Testuinguru datatzeko oso baliagarriak dira, dekorazioa aldetik eta forman, asko aldatu baitziren denboran zehar eta moden joan-etorriekin batera, eta horrek fosil-gida izaera ematen die. Kristautasunak, adibidez, bere ikonografia sakratua ezarri zuen, eta beraz, testuinguru kristautua identifikatzea erraza da, kristau sinboloak -Krismoia oso arrunta da - dituen lucerna bat aurkitzen bada.
Moldeekin eta kopuru handietan egiten zen ekoizpenetan, ohikoa zen artisauaren edo lantegiko jabearen sinadura azpialdean jartzea. Horri esker, gaur egun, garai hartako ekoizpen gune batzuk eta komertzioaren bideak eta beste ezaugarri batzuk ezagutu ditzakegu.
Tiveden Parke Nazionala
Tiveden Parke Nazionala (Tivedens nationalpark), Suediako parke nazional bat da, Västra Götaland eta Örebro konderrien artean zabaltzen dena.
Canaan Banana
Canaan Sodindo Banana (Essexvale, Hego Rhodesia, 1936ko martxoaren 5a – Londres, 2003ko azaroaren 10a) Zimbabweko lehen presidentea izan zen 1980tik 1987ra.
Tiveden Parke Nazionala
Geografia
Vänern eta Vättern aintziren artean kokaturik dago. Aintzira txiki ugari ere baditu bere barnean, nenufar gorriz betetzen direnak. Aintzira ezagunenak Stora Trehörningen eta Fagertärn dira.
Parke Nazionalak Laxå udalerrian du egoitza. Basoek estaltzen dute Parke Nazionala. Erdi Aroan baso itxi hauetan ezkutatu ohi ziren legezkanpo zebiltzanak eta ingurune arriskutsua izatearen fama hartu zuen.
Hardy (Nebraska)
Hardy Nebraskako herri bat da. Nuckolls konderrian kokatua dago. 2010ean 159 biztanle zituen, 1.57 kilometro koadrotan banatuta.
Marianne Noack
Marianne Noack (Rostock, Alemania, 1951ko urriaren 5a) gimnasta artistiko alemaniarra da, Ekialdeko Alemaniarekin lehiatuz, 1970 ean taldekako txapelketan munduko txapeldunorde izatea lortu zuena.
Kirol ibilbidea
JJ. OO. Mexikoko 1968k taldekako lehiaketan brontzea lortzen du, Sobietar Batasunaren eta Txekoslovakiaren ondoren, bere bikotekideak izanik: Maritta Bauerschmidt, Karin Janz, Magdalena Schmidt, Ute Starke eta Erika Zuchhold.
1970eko Ljubljanako Munduko Kopan zilarra lortu zuen taldekako lehian, Sobietar Batasunaren ostean eta Txekoslovakiaren aurretik (brontzea), bere taldekideekin: Angelika Hellmann, Karin Janz, Richarda Schmeißer, Christine Schmitt eta Erika Zuchold.
Pilar Beiro
Ibilbidea
Ekonomia Zientzietan lizentziatua eta Batxilergoko irakaslea da ogibidez..
Bere literatur jarduerari "Batallón literario de la Costa de la Morte"rekin elkarlanean eman zion hasiera. Rumbo ás Illas y Nós, 1997 argitalpenetan. Bera ere kide den Redes Escarladak egindako Xuro que nunca volverei pasar fame (2003) liburu kolektiboan parte hartu zuen.
Kodagu barrutia
Kodagu barrutia Indiako barruti bat da, Mysore dibisioan, Karnataka estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Junji Yamamichi
Junji Yamamichi (山道 淳司, 1994ko urtarrilaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Chamois
Chamois Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Chamoisk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Thalassoma trilobatum
Thalassoma trilobatum Thalassoma generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Lynn Redgrave
Lynn Redgrave (Londres, 1943ko martxoaren 8a - Kent, Connecticut, 2010eko maiatzaren 2a) ingeles aktorea izan zen. Redgrave artisten familiako kidea zen, eta aktoreen alaba, ahizpa eta izeba izan zen. Antzerkian eta zineman 1960ko hamarkadan egin zuen debuta, eta Broadwayn ere antzeztu zen. Bi Urrezko Globo irabazi zituen eta Oscar, Tony, Emmy eta Grammy sarietarako izendatu zuten.
NGC 608
NGC 608 galaxia espiral bat da, Triangulum konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Martin Jose Mugiro
Martin Jose Mugiro Agirrebarrena (Aldatz, - Iruñea, ), nafar atleta eta futbolaria izan zen. 1922-23 denboraldian hasi zen Osasunan jokatzen, eta 1935-36 denboraldira arte aritu zen. 1931-32 eta 1932-33 denboraldietan taldeko entrenatzailea ere izan zen, eta orduan lortu zuen klubak lehenbiziko aldiz bigarren mailara igotzea. Xabalina jaurtiketan ere nabarmendu zen. Espainiako Gerra Zibilean jasandako zaurien ondorioz, futbola utzi behar izan zuen.
Amphisbaena infraorbitale
Amphisbaena infraorbitale Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Nevermind Trio
Nevermind Trio edo Nevermind 3 2010ean sortutako musika hirukotea da. Musika garaikidea eta jazz musika uztartzen ditu.
Ibilbidea
Nirvana taldearen Nevermind diskaren bertsioak egiteko elkartu ziren eta Nevermind People diska plazaratu zuten. Hurrengo Be diskan kantu propioak grabatu zituzten eta bide berriari ekin zioten horrela.
Cerro Catedral (Uruguai)
Cerro Catedral edo Cerro Cordillera (513,66 m) Uruguaiko tontorrik altuena da. "Katedral" izena tontorrean dauden harriek dituzten forma bitxiagatik darama; mota horretako harriak Uruguaiko hegoaldeko zenbait eremutan ugariak dira.
Historia
1973 arte herrialde honetako mendirik garaiena Cerro de las Ánimas (501 m) zela uste zen. Urte horretan Uruguaiko armadako zerbitzu geografikoko zientzilari-talde batek muino hau metro batzuk altuagoa zela baieztatu zuen. Lehenak herrialdeko biztanle gehienak bizi diren kostaldetik askoz ikusgarritasun handiagoa du eta Catedral, ordea, Cerro Sombrero eta Ojo del Buey bezalako beste muino batzuek diskretoago bihurtzen dute.
Cerro de la Catedral izena 1900tik jasotzen bada ere, azken urteetan argitaratutako mapetan Cerro Cordillera izena ere sarritan erabiltzen da; "Cordillera(s)" berez tontorra dagoen Sierra de Carapéko sektorearen izena da.
Kokapena
Maldonado departamenduko Aiguá udalerrian dago. Fisikoki Sierra Carapé izenekoan dago; aldi berean Carapé Uruguaiko mendilerro nagusia den Cuchilla Grandeko adarretakoa da.
Aiguátik bi errepide ateratzen dira kostalderantz, bata (Ruta 49) Maldonadora doana eta bestea (Ruta 109) Rochara. Mendia bien artean dago, azken honetatik hurbilago. Igotzeko teknikoki ez dago inolako zailtasunik, pistatik ibilbide laburra eta desnibel txikia dagoelako; mendebaldetik oso igoera erraza da eta ekialdetik aldapa apur bat gogorragoa da. Lur eremu pribatu batean dago eta tontorrean erpin geodesiko bat dago.
Klima
Mendi hauetan klima epel edo subtropikal hezea da: udak atsegin samarrak dira; neguak, aldiz, erlatiboki hotzak eta izotzaldiak ez dira arraroak. Haizeak gogor jotzen du eta euriteak urte osoan zehar banatzen dira. Elurra oso gutxitan egiten du.
Eiherazain pikart
Eiherazain pikarta (Callionymus maculatus) Callionymidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
Champdepraz
Champdepraz Italiako udalerri bat da, Aostako Haranean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Champdeprazk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Crenicichla isbrueckeri
Crenicichla isbrueckeri Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Halakha
Halakha (הֲלָכָה, sefardieraz ahoskatua, eusk: 'bide zuzenetik ibili', pluralez halakhot) lege judua izenekoaren corpusa da, hau da juduen eguneroko bizitza zuzentzen duten epai eta agindu erlijiosoak, lege talmudiko eta errabinikoak eta ohiturak biltzen dituen bilduma.
Juduek Sanedrin eta epaile gorenak desagertu zirenetik hierarkia batua ez dutenez, praktikan, errabinoen iritziek Halakha irauli dute. Gainera, judu askenazi, mizrahi, sefardi, yemendar eta Etiopiakoek desadostasunak dituzte Halakhari buruz. Askenaziek judaismo erreformista, judaismo kontserbadore eta judaismo berritzaile sortu zituzten interpretazioa zela eta.
Judu ortodoxoek ez dute eguneroko bizitza eta bizitza erlijiosoaren arteko aldeak ikusten eta identitate erlijioso, nazional, arrazko eta etnikoa nahasten dituzte.
Nandurbar barrutia
Nandurbar barrutia Indiako barruti bat da, Nashik dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Ren Yamamoto
Ren Yamamoto (山本 蓮, 1997ko maiatzaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Harrison (Nebraska)
Harrison Nebraskako herri bat da. Sioux konderrian kokatua dago. 2010ean 251 biztanle zituen, 0.79 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 612
NGC 612 galaxia bat da, Sculptor konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Jorge Luis García Salmón
Jorge Luis García Salmón (Santander, 1993ko martxoaren 8a) kantabriar futbolaria da. Sergio García futbolariaren anai gaztea da
Estatistikak
''2020ko maiatzaren 7a eguneratua. Datu ofizialak.''
Mutriku Natur Taldea
Mutriku Natur Taldea Gipuzkoako Mutriku herrian 2002an sortutako naturzaleen taldea da. Haien helburuak izadi eta kultura ondarea defendatsea da. Naturkon koordinadoraren partaideak dira.
Brocken
Brocken, Blocksberg ere deitzen dena, Harz mendilerroko mendirik garaiena da, 1.142 metroko garaierarekin. Saxonia Beherea estatuan dago, Weser eta Elba ibaien artean. Alemaniako iparraldeko mendirik garaiena ere bada. Alpeetako mendien tamainara heltzen ez den arren, bere mikroklima, 2.000 metroko mendiena da. Mendia, irailetik maiatzera arte, elurrez estalita egoten ohi da. Eta, urtean 300 egunez, lainoz estalia ere egoten da. Urtean zehar egoten den batez besteko tenperatura, 2,9 gradutakoa izaten da.
Elezaharrak
Tokian, sorginei eta deabruari buruzko elezaharrak ugariak dira. Goethe idazleak, Fausto bere liburu ospetsuan, elezaharraren zati bat hartu zuen, mendiaren hegian, akelarre gau bat ospatzen zela aipatuz.
Historia
Mendi honen tontorrean, munduko lehen telebista antena kokatu zen, 1935. urtean, eta Deutsche Reichspostaren frogako emisioarekin hasi zen. Honen ardura, 1936an Berlinen ospatu ziren Udako Olinpiar Jokoen erretransmizioa ematea zen. 1939. urtera arte jarraitu zuen transmititzen, Bigarren mundu gerra hasi zen arte.
Leposoma osvaldoi
Leposoma osvaldoi Leposoma generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Oxiklorazio
Kimika organikoan oxiklorazioa C-Cl lotura sortzeko prozesua da. Kloroa usatu ordez hidrogeno kloruroa baliatzen da oxigenoaren batera. Ikuspegi industrialetik prozesu erakargarria da hidrogeno kloruroa kloroa baino merkeagoa delako.
Sintesia eta erabilera
Normalean kobre(II) kloruroa erabiltzen da agente katalizatzaile moduan, baina potasio kloruroa, aluminio kloruroa eta beste kloruro batzuk kokatalizatzaile gisa usa daitezke.
Crenicichla jaguarensis
Crenicichla jaguarensis Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.