cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donostiako ikastolen historia
Parte zaharreko eragina
1960ko udan Elbira Zipitriak ikastaro berezi bat eman zuen, irakasle zirenentzat edo izango zirenentzat. Ikastaroa, abuztuan eman zuen Felitxu Eraso frantsesekoak erabiltzen zuen lokalean, Mari kalea eta Koruko Amabirjinaren kantoian zegoen etxeko behe-solairuan, gaur eraikin berri bat dago bertan. Ikastaro hori arratsaldeko 6etatik 8tara izan zen abuztuan, eta bertan Zipitriak, batez ere, gramatika eman zuen. Bertara onartuak izan ziren: Maria Dolores Agirre Aizpuru, Errezil, 1904 -1997 (Academia Lengua y Declamación, Donostiako Udala); Mª Dolores Goya Mendiola, Donostia, 1913-1986 (Karkizano Ikastola 1951-70); Karmele Esnal Zulaika, Orio, 1932 - 2012 (Buen Pastor, Santo Tomas Lizeoa 1997); Mª Karmen Mitxelena, Usurbil, 1938 (Orixe); Miren Egaña Goya, Donostia, 1946 (Karkizano Ikastola 1964-75); Mª Carmen Lasarte; Izaskun Busto; Mª Carmen Iriondo; Markel Izagirre; Manuel Mª Hernandez eta Faustino Lasagabaster.
Groseko hasiera
Karkizano kaleko ikastola 1951n, Maria Dolores Goia donostiarrak zabaldu zuen bere etxean.
Hasieran Parte zaharrekoekin gertatzen zen bezala, hamar haurrek hartzen zuten eskola goizean eta beste hamarrek arratsaldean, saio bakoitzak bi ordu zituen. Urte batzuk beranduago Miren Egaña Goia donostiarra magisterio bukatu berritan ikastolan hasi zen lanean, 1964an. Handik gutxira euren azpiko bulegoak izandako bi lokal alokatu eta ikastola etxetik kanpora atera zen. Ikasle kopurua jada handitzen hasia bazen ere, gehiago handitu zen eta, gainera, ikasleak goiz eta arratsaldez joaten hasi ziren. Aldi berean orduz kanpo, eta horrela nahi zuten gurasoen 6 urtetik aurrerako seme-alabek, frantsesa ere ikas zezaketen, Parte zaharrean egiten zuten antzera, Miren Egañak Eskola Frantsesetan ikasi baitzuen eta frantsesa bai baitzekien. Ikastola hau beste guztiak bezala mistoa zen eta auzoan zehar, hirian zehar haurrekin maiz ibiltzen zen Egaña, egun batean okindegi bat bisitatuz, beste batean lantegi bat, Lurdes txiki, Cristina Enea parkera oinez joanaz ikasleekin. Oltra Moltók, Gipuzkoako Gobernadore Zibil zenak, 1968an mehatxatu zituen ikastolak eta azkenean legeztatuarazi zituen. Artean zenbait gurasoren laguntzarekin, Kontxita Beitia pasaitarraren gidaritzapean, Grosen ikastola handi bat behar zela eta, Zurriola ikastola zabaldu zen 1968an. Bi ikastola hauek, Karkizano kalekoa eta Zurriola, alegia, San Inazio parrokiaren menpe legeztatu ziren 1969an.
Erdialdea
Karmele Esnal oriotarra, lehenbizi Pedro Egaña kalean eta gero Artzai Onaren zabalgunean aritu zen 1955az geroztik. Karmelek praktikak eginak zituen Elbirarekin, beste herri batzuetatik etorriko zirenentzat bidea zabalduz. Santo Tomas Lizeoa zabaldu zuten batxilergoa ikasi ahal izateko Bizkaia pasealekuan 1960an, Koldo Mitxelenak, Jose Migel Zumalabek, Carlos Santamariak, Lasartetarrak, Juan Goia hernaniarrak beste batzuen artean. Ikastolak bide berri bat egiten hasi ziren, kultur munduko pertsonak inplikatuz, baita gurasoak ere. Loistarain baserria erosi zuten Ibaetan, eta bertan eraikin bat egin zuten. 1965ean joan zen Karmele Esnal Santo Tomas Lizeora lanera eta bertan jardun zuen 1997an jubilatu zen arte.
Amara
Amarako haurrek bazuten euren ikastola erdialdean, baina hiria handituz joan zen eta auzo berria Anoetaruntz zabaltzearekin batera urruti geratzen ari zen erdialdetik. Koro Gonzalez Galarraga donostiarrak 1960an Bizkaia pasealekuan zegoen Lizeoko gela bat alokatu zuen haurrei klasea euskaraz emateko. Han jardun zuen 1967arte. Orduan, Baleazaleen kalean, Amarako gurasoekin batera, pisu bat erosi eta bertara joan zen lanera. Hurrengo urtean Arantza Gonzalez Galarraga donostiarra batu zitzaion eta 1968an bertan ikastola sortu zuten gurasoen laguntzarekin, Isabel II. kalean, gerora Ikasbide ikastola izenez legeztatuko zena, 1969an.
Antiguo
Jakintza ikastola guraso elkarteak sortu zuen 1967an, eta aurrekoek izan zituzten arazo berak izan zituzten, Gipuzkoako gobernadore zibilak legeztatuarazi zituenean ikastolak. Bertako eta Amarako batzordekoekin bildu zen maiz Miren Egaña, zer egin erabakitzeko. Azkenean zera erabaki zuten: Eliza katolikoak konkordatua izaki Francorekin, erabat komenigarria zela ikastolak Elizaren menpe legeztatzea, hitzarmen horretan ez baitzen hizkuntzaren arazorik aipatzen, horregatik bada jarri ziren ikastolak elizaren babespean, Donostiako Santo Tomas lizeoa eta Errenteriako Orereta ikastola izan ezik.
Adimen-urritasun
Adimen-urritasuna, batzuetan adimen-atzeratasuna ere deitua, pertsona baten adimenaren mugak nahiz komunikatu eta bere buruaz arduratzeko arazoak jasotzen dituen terminoa da. Adimen-urriko haur batek besteek baino garapen kognitibo eta ikaskuntza motelagoa izaten du eta hortik dator adimen-atzeratasun terminoa. Batzuetan, atzeratasunarekin batera, gizaki normal batek izaten dituen trebezia zenbait ez garatzea ekar dezake adimen urritasuna. Definizioa zehaztearren, adimen kozientea 70 baino txikiagoa duten pertsonak hartu izan dira adimen-urrikotzat. Horrela, populazioaren %3ak adimen-urritasun mota bat duela zenbatetsi da.
Adimen-urritasunak arrazoiak anitz izan daitezke: genetikoak (Down sindromea, kasu), haurdunaldian izandako arazoak (alkoholdun-edariak maiz edateagatik, besteak beste) edo haurrak pairatzen dituen gaixotasunak eraginda (meningitisaren kasuan, esaterako).
Consuelo Yznaga
Consuelo Yznaga, ezkontzaz Consuelo Montagu, Mánchesterreko dukesa (New York, AEB, 1853 - Londres, Britainia Handia, 1909ko azaroaren 20a) kubar-amerikar aristokrata izan zen. Antonio Yznaga  del Valle eta Ellen Clement-en alaba zen. 1876ko maiatzaren 22an ezkondu zen New Yorken George Victor Drogo Montagu, Mandeville bizkondea (1853ko ekainaren 17an, Kimbolton, Ingalaterra - 1892ko abuztuaren 18an, Tanderagee, Irlanda), Sir William Drogo Montagu, Mánchester 7. dukearen eta Luiseren semea zen. Edith Wharton idazleak, The Buccaneers izenekoak, sinatutako nobela baten objektu izan zen haren bizitza.
Biografia
Consuelo Yznaga 1853an jaio zen New Yorken. Gurasoak Antonio Modesto Yznaga del Valle diplomatiko kubatarra (1823-1892), eta Ellen Maria Clement (1833-1908) emazte estatubatuarra izan ziren. Lau seme-alabetako bigarrena izan zen. Bere aita Kubako familia zahar batekoa zen, landaketa handi baten jabea, Iznaga dorrearena, eta azukre-lantegia zuen Trinidad (Kuba) inguruan, Espainiako zenbait familia aristokratikorekin lotuta. Ama Samuel Clement lurrun-ontzi bateko kapitainaren eta Maria Augusta Litleren alaba zen.
Ravenswood Plantation-en hazi zen Concordia Parish, Luisianan, eta gurasoen heriotzarengatiko herentzia jaso zuen. Kuba eta Luisianako landaketak mantentzeaz gain, bere aitak New Yorken eta Newporten, Rhode Island-en, jabetzak hartu zituen. 1881ean Natividad "Naticia" Yznaga ahizpa Sir John Lister-Kayerekin ezkondu zen, hirugarren baronet batekin (1853-1924). Haren neba, Fernando Yznaga (1850-1901), Mary Virginia "Jennie" Smithekin ezkondu zen, Alva Smith Vandervilt Belmonten ahizpa, Consueloren haurtzaroko lagunik onena.
Nerabezaroan, oso ezaguna bihurtu zen New Yorkeko gizarte-eszenan, "Bouncers" taldeko kide gisa, non Mandeville bizkondea ezagutu baitzuen. Bikotea New Yorkeko Grace elizan ezkondu zen 1876an, eta gero Irlandako finka batean bizi izan zen. Hiru seme-alaba izan zituzten: gizonezko bat, William Montagu, Mánchesterreko 9. dukea (1877-1947), aita dukearen ondorengoa izan zena; eta bi emakumezko biki, May (1879-1895) eta Nell (1879-1900), biak ere kontsuntzioko ezkongabeak, aita 1892an hil ondoren.
Lady Mandeville Alva Erskine Smithen (Vanderbilt) laguna izan zen txikitatik, eta Consuelo Vanderbilt izena jarri zion alabari lagunaren omenez. Ezkonduta zegoela, karitatezko erakundeetan sartu zen. Erresuma Batuko Eduardo VII.aren zirkulu intimokoa zen, eta hil baino lehentxeago Eduardo VII.a eta Nicolas II.a, Errusiako tsarra, Ingalaterrara egindako bisita batean jaso zituen.
Consuelok hezkuntza kontinentala jaso zuen, Parisera joan baitzen, espainiar jatorriko Eugenia de Montijo enperatrize ederraren gortean onartzeko. 1870aren amaieran, Frantzia astindua izan ondoren, Amerikara itzuli zen. Aitak aurrera egin zuen bitartean, ia jai batean desohoratua izan zen, Consuelo ez baitzen behar bezala jantzi jai horretarako. Uneren batean, 1870. urtearen erdialdean, Mánchesterreko Dukea ezagutu zuen New Yorkeko atsedenleku batean. Hilabete batzuk geroago, ezkondu egin ziren. Eztei-banketean parte hartu zutenen artean bere laguna zegoen, Alva Eskine Smith (Vanderbilt); haren alaba, Consuelo Vanderbilt, britainiar nobleziarekin ere ahaidetu zen. Consuelo Yznagak eta dukeak hiru seme-alaba izan zituzten: bi alaba eta oinordeko bat. Senarra andrazalea zen, eta askotan egiten zuen porrot.
Dukesa neuritisez hil zen 1909ko azaroaren 20an. Bere bi ahizpak, Emily eta Naticia, hilzorian egon ziren. Bere ondare aberatsa senitartekoen artean banatu zuten. Dukesak eskumuturreko bat utzi zion Alejandra erregina lagunari, baita Cartierrek 1903an dukesarentzat sortutako Mánchester tiara ere. Tiara hori Londresko Victoria eta Alberto Museoan dago. 2015. urtean Sotheby's etxeak esmeralda- eta diamante-lepokoa enkantean jarri zuen.
Fikzioan
Consuelo Yznagaren bizitza misterioa izan da askorentzat, jende gutxik baitzekien bere bizitzaz "hegoaldeko edertasun" bohemio gisa, mende aldaketan dukesa ingeles bihurtu zena. Edith Wharton idazle estatubatuarrak Conchita Closson gazte exotiko gisa betiereko egin zuen. Marian Fowler idazle kanadiarraren arreta ere jaso zuen, 1994ko Urrezko kaiola liburuan hari buruzko biografia zabala egin baitzuen.
Itsaspeko kable
Itsaspeko kablea lurreko estazioen artean itsas hondoan kokatutako kablea da, ozeanoan eta itsasoan zehar telekomunikazio seinaleak eramaten dituena. 1850eko hamarkadan itsaspeko lehen komunikazio kableak telegrafia trafikorako erabili ziren eta, beraz, kontinenteen arteko berehalako lehen telekomunikazio loturak ezarri ziren; hala nola, 1858ko abuztuaren 16an telegrafiarako lehenengo kable transatlantikoa funtzionatzen hasi zen. Ondorengo kableen belaunaldiek telefono bidezko trafikoa eramaten zuten. XXI. mendeko kableek zuntz optikoaren teknologia erabiltzen dute datu digitalak eramateko, telefonia, Internet eta datu pribatuen trafikoa barne.
Isabel Esteban Nieto
Isabel Esteban Nieto (Villajimena, Palentzia, 1893ko uztailaren 8a - Quintana del Puente, 1936ko irailaren 7a) espainiar maistra errepublikanoa izan zen, ideologia sozialistakoa, eta pelotoi faxista batek hil zuen Gerra Zibilaren hasieran.
Itsaspeko kable
Historia modernoa
Zuntz optikoa erabiltzen zuen lehen telefono transatlantikoko kablea TAT-8 izan zen, 1988an martxan jarri zena. Zuntz optikozko kableak zuntz bikote anitz ditu. Bikote bakoitzak zuntz bana du norabide bakoitzean. TAT-8k bi bikote operatibo eta ordezko bikote bat zituen.
Isabel Esteban Nieto
Biografia
Ildefonso Esteban Abad Udaleko idazkariaren eta Vidala Nieto Pérezen alaba izan zen, Villajiman jaio zen, El Cerrato eskualdeko herri txiki batean, Palentzia probintzian. Hiru anai-arrebetatik bigarrena zen eta 15 urte zituela irakasle-ikasketak hasi zituen; Lehen Hezkuntzako irakasle titulua lortu zuen Guadalajaran 1913ko urriaren 23an.
Itsaspeko kable
Historia modernoa
Itsaspeko kableetan erabilitako zuntz optikoa bere aparteko abiaduragatik aukeratu zen. Errepikagailuen artean 100 km baino gehiagoko ibilbideak egotea ahalbidetzen du, eta anplifikadore kopurua eta eragiten duten distortsioa minimizatzen ditu. Gainera, errepikatu gabeko kableak errepikatutako kableak baino merkeagoak dira. Halabaina, gehieneko transmisio-distantzia mugatua da, baina transmisio-distantzia maximoa urteen poderioz handitzen joan da. 2014an 380 km-ko luzerako errepikatu gabeko kableak zeuden zerbitzuan. Horrez gain, 100 km bakoitzeko errepikagailuak ezarri behar dira.
Isabel Esteban Nieto
Biografia
1914tik 1925era bitartean, Valladolid eta Palentziako probintzietako hainbat herritan egin zituen bitarteko eta ordezko lanak. 1919an, Aldeayuson zegoela, Guillermo Rodríguez Matabuenarekin ezkondu zen eta zazpi seme-alaba izan zituzten.
1925ean, lehen postua lortu zuen jabetzan Becerril de Camposen, eta eskolak eman zituen, harik eta 1934ko irailean Brañosera eraman zuten arte, non senarrak okindegi bat ireki zuen. Isabelek ideario sozialistarekin egiten zuen bat, Langileen Batasun Orokorrean (UGT) afiliatuta zegoen eta Herriko Etxeko kide zen.
Errepresioa eta heriotza
Abuztuaren amaieran, Isabel atxilotu eta kartzelaratu egin zuten. Sofía Polo Giménez irakaslea hil ondoren izango zuen destinoaz jabetuta, agur gutun bat bidali zion familiari. Irailaren 6an, epaiketarik gabe, espetxetik atera eta kamioi batean kargatu zuten, beste hainbat pertsonarekin batera; besteak beste, Palentziako Modesto Lafuente ikastetxeko zuzendaria zen Cirila Ubaldina García Díaz eta Consuelo Rodríguez Baranda maistra gaztea, Sofía Polo Giménez-en laguntzaile izan zena udalekuetan. Talde osoa fusilatu zuten Quintana del Puente udalerrian.
Gorpuak hobi komun batean lurperatu zituzten eta ez dira berreskuratu. Estebanen heriotzaren akta, 1942an semeak eskatuta emana, 1936ko irailaren 7an egin zen, nahiz eta 6an fusilatu zuten, eta jasota dago Quintana del Puente udalerriko Monte Ramírez finkan lurperatu zutela, Palentziatik Burgoserako errepidearen ertzean.
Carapebus
Carapebus Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Naela Chohan
Den Naelarekin Chohan (Urduz: نائلہ چوہان) Pakistango artista feminista eta enbaxadorea Argentinan, Uruguain, Perun eta Ekuadorren. Pakistan Film Censor Board-eko zuzendaritza batzordeko, Pakistan Overseas Employment Corporation-eko zuzendaritza batzordeko eta Inter State Gas System (Pvt) korporazioko zuzendaritza batzordeko kide izan da. Naela Chohanek ere esperientzia du arma kimikoen armagabetzean, Pakistango Arma Kimikoen Hitzamena ezartzeko Agintaritza Nazionaleko lehen emakumezko buruzagi zibila izan baita. Quaid-e-Azam Unibertsitatean, Pariseko Ikasketa Diplomatiko eta Estrategikoen Zentroan, École Nationale Supérieure des Beaux-Arts, Louvreko Eskolan eta Harvard Unibertsitateko gobernuko Kennedy Eskolan graduatu zen. Pakistanen eta Latinoamerikaren arteko loturak sendotzeko defendatzailea izan da.
Itsaspeko kable
Kableen konponketa
Kableak arrantzarako arraste-sareak, aingurak, lurrikarak, ur-korronte handiak eta marrazoen ziztadak apurtu ditzakete. Ozeano Atlantikoan eta Karibe itsasoan egindako azterketetan oinarrituta, 1959 eta 1996 urteen artean, % 9 baino gutxiago gertakari naturalen ondorioz gertatu zela ikusi zen. Hala ere, kableen apurketak ez dira inolaz ere iraganeko kontuak, urtero Atlantikoan 50 konponketa baino gehiago egiten ziren eta 2006an, 2008an, 2009an eta 2011n eten garrantzitsuenak gertatu ziren.
Naela Chohan
Heziketa
Naela Chohanek Nazioarteko Harremanetan Masterra du Quaid-e-Azam Unibertsitatean, eta Nazioarteko Harremanetan Doktorego saioetako ziurtagiria du Pariseko Ikasketa Diplomatiko eta Estrategikoen Zentroan. Prestakuntza ere jaso zuen Arte Ederretako Goi Eskola Nazionalean eta Parisko École du Louvre ikastetxean. Naela Chohan-ek Harvard Unibertsitateko Kennedy School of Government Executive Programme (PDE) egin zuen. Poliglota, ingelesa, frantsesa, persiera, punjabera, urdua, bengalera eta gaztelania ondo menperatzen ditu.
Mary Lou Retton
Mary Lou Retton (Fairmount, 1968ko urtarrilaren 24a) estatubatuar gimnasta artistiko ohia da. Olinpiar jokoetan urrezko domina irabazi duen lehen gimnasta estatubatuarra izan zen, eta AEBetako gimnastikaren historiako gimnasta onenetako bat. Hamabi urterekin, Estatu Batuetako txapelketetan parte hartu zuen, eta, urtebete geroago, Estatu Batuetako selekzioan sartu zen. Los Angelesko Jokoak baino hogei hilabete lehenago, Houstonera joan zen (Texas), Béla Károlyi entrenatzaile errumaniarraren gimnasioan lan egitera. 1983an, MacDonalds Amerikar Kopan, munduko gimnasta onenak garaitu zituen, sobietar eta errumaniar txapeldunak barne. Handik gutxira, Japoniako Chunichi Kopa irabazi zuen lehen estatubatuarra izan zen. Eskumuturraren hausturak 1983ko Munduko Txapelketan parte hartzea galarazi zion. Los Angelesko Olinpiar Jokoetan, baina, ordaina hartzeko aukera izan zuen, eta gimnastikan urrezko domina irabazten zuen lehenengo estatubatuarra izatea lortu zuen. Gainera, zilarrezko domina irabazi zuen zaldian eta taldeka, eta brontzezkoa, barra asimetrikoetan eta lurreko ariketetan. Bere jarduketa dela eta, Estatu Batuetako atletarik ezagunena bihurtu zen.
Naela Chohan
Karrera
Naela Chohan Pakistango enbaxadore ari da lanean Argentinan, Uruguain, Perun eta Ekuadorren. Naela Chohan misio diplomatikoen artean hauek daude: Pakistango Goi mandataria Ottawan, Pakistango ordezkaria Nazio Batuen 41. Batzar Nagusian (1987) eta 42. (1988) saioetan eta Pakistango enbaxadorea Teheranen (1989 -1993) eta Kuala Lumpurren (1997-) 2001).
Naela Chohanek ere esperientzia du arma kimikoen armagabetzean, eta Pakistango Arma Kimikoen Hitzarmena ezartzeko Agintaritza Nazionaleko lehen buruzagi zibila eta emakumea da.
Mary Lou Retton
Bizitza pertsonala
Retton Houstonen bizi izan zen, Texasen, 2009ra arte, bere familia Mendebaldeko Virginiara itzuli zenean. Geroago, 2012an, berriz ere Houstonera joan zen. Texaseko Austin Unibertsitateko landako itsaski-bilatzaile ohiarekin ezkonduta dago, Shannon Kelley. Elkarrekin lau alaba dituzte: Shayla (1995ean jaioa), McKenna (1997an jaioa), Skyla (2000 jaioa) eta Emma (2002an jaioa).
Naela Chohan
Karrera
Pakistan Film Censor Boardeko, eta Pakistan Overseas Employment Corporation- eko zuzendaritza batzordeko eta Inter State Gas System (Pvt) korporazioko zuzendaritza batzordeko kide izan da. Halaber, aho batez aukeratu zuten Kuala Lumpurreko Asia Pazifikoko Garapen Zentroko (APDC) presidente (1998-2000).
Itsaspeko kable
Kableen konponketa
Kableen apurketak detektatzean, kablea konpontzeko itsasontzi bat bidaltzen da kokalekura. Egoeraren arabera hainbat motatako kakoak erabiltzen dira. Itsas hondoa hareatsua bada, hagin zurrunak dituen kakoa erabiltzen da azalaren azpian goldatu eta kablea harrapatzeko. Kablea itsaspeko gainazal harritsuan baldin badago, kako malguago bat erabiltzen da. Ur sakonetan, itsaspeko kablea altxatzeko erablitzen den kablea, ez da behar bezain sendoa unitate bakar bezala altxatzeko, beraz, kako berezi batekin mozten da. Ondoren kablearen zati bat hartu eta itsasontzira eramaten dute eta berdina moztutako beste kable zatiarekin. Konpondutako kablea jatorrizkoa baino luzeagoa izan behar da, beraz, soberakina "U" itxurarekin ezartzen da itsas hondoan. Beste kasu batzuetan, urperagarria (itsaspeko-ontzia bezalako gailua) erabil daiteke ur baxuagoetan dauden kableak konpontzeko.
Naela Chohan
Karrera
Chohan enbaxadorea irakasle gonbidatua izendatu dute Argentinako Unibertsitateko Salvadorreko Ekialdeko Ikasketen Eskolan.
Ikerketa Ekuadorren
2011ko apirilean, Pakistango enbaxadak Argentinan, ustez, Estatu Batuek eta beste herrialde batzuek Pakistango etorkinak atxilotzeko eta Estatu Batuetara eramateko egitasmo bat aurkitu zuten. Gobernuari aurkeztutako txosten batean, Naela Chohan Pakistango enbaxadorea Argentinan esan zuen pakistandarrak zikintzeko saiakera bat zela. Enbaxadak egindako ikerketaren arabera, atxilotutako pakistandarrak Ekuadorren hamarkada luzez bizi ziren kolono legalak ziren. Ikerketaren arabera, atxilotutako pakistandarrak tratu txarrak jasan zituzten, jipoitu egin zituzten eta agiri batzuk sinatzera behartu zituzten, beren herrialdera "borondatez itzultzeko" konpromisoa hartuz. Bere txostenean Pakistango enbaxadoreak AEBetako enbaxadorearekin egindako bilera aipatu zuen. Argentinan eta Segurtasun Nazionaleko agente berezia, non AEBetako eta Ekuadorreko gobernuen baterako operazio batean atxilotutako 32 pakistandarren arazoa planteatu zen.
Itsaspeko kable
Ingurumenean izandako eragina
Kableek itsas bizitzarekin duten elkarreraginaren puntu nagusia kable gehien dagoen ozeanoetako eremuetan dago. 2003an eta 2006an egindako ikerketek adierazi zuten kableek ingurune horietako bizitzan eragin txikia zutela. Kableen inguruko sedimentu-muinak lagintzean, estatistikoki esanguratsuak izan ziren organismoen aniztasunean edo ugaritasunean. Desberdintasun nagusia zera zen: kableek sedimentu bigunetan normalean hazten ez ziren anemonak lotzeko puntua ematen zutela. 1877tik 1955era bitarteko datuetan baleen hainbat korapilatzek eragindako 16 kable-akats agertu ziren.
Naela Chohan
ALADIn behatzaile gisa integratzea
Naela Chohan Pakistango Errepublika Islamikoko enbaxadorea sartu da, Behatzaile gisa, Latinoamerikako Integrazio Elkarteko ordezkarien batzordean. Txina (1994), Korea (2004) eta Japonia (2004) ostean, Pakistan ALADI-n herrialde Behatzaile bihurtu den Asiako laugarren herrialdea da, martxoan Batzordeak hartutako 325 Akordioaren arabera. Pakistan antzeko estatusa duten Europa, Erdialdeko Amerika eta Karibeko nazioen multzoan sartuko da. Carmen Zilia Pérez Mason enbaxadoreak, Ordezkarien Batzordeko presidente gisa, pozik hartu zuen Chohan enbaxadorearen etorrera, "integrazio arazoekiko interes nabarmena eta Latinoamerikako lurralde horietan egiten duen lan garrantzitsua" nabarmendu zuen. Bere hitzaldian emandako beste pasarte batean, Pérez Mason enbaxadoreak bere konfiantza adierazi zuen "gure Elkartean Pakistango Errepublika Islamikoko Behatzaile Ordezkari gisa duen presentziaren bidez, ALADIk bere herrialdearekiko eta Asiako kontinenteko gainerako herrialdeekiko harremanak sendotuko dituela".
Familia
Musa Javed Chohanekin ezkonduta dago, eta bi seme dituzte, Usman Waqqas Chohan eta Ibrahim Abu Bakr Chohan.
Itsaspeko kable
Gertaera aipagarriak
1914an Alemaniak Ozeano Bareko Fanning uharteko kable estazioa erregistratu zuen.
Ternuako 1929ko lurrikarak kable transatlantiko batzuk hautsi zituen itsaspeko lokatz kopuruaren eraginez.
Digna
Digna Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Itsaspeko kable
Gertaera aipagarriak
2006ko abenduaren 26an 2006ko Hengchun-en lurrikarak Taiwan eta Filipinen arteko itsaspeko kable ugari apurtu zituen.
2017an Facebookek eta Microsoftek Atlantikoaren bi aldeak batu zituzten Sopelatik.
Digna
Biztanleria
2007an Digna udalerrian erroldatutako biztanleak 350 ziren. Familiak 139 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 172 etxebizitza zeuden, 145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 167 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 145 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 121 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Digna udalerrian 157 unitate fiskal zeuden, 387 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.409 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 iturgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tiger Bay
Tiger Bay (galeseraz Bae Teigr) antzina Galesko Cardiff hiriburuko Butetown barrutia eta Cardiffko portuak osatzen zuten eremua izendatzeko bertakoek erabilitako izendapena zen. Eremu hau Ely eta Taff ibaiak itsasoratzen ziren gunean kokatzen zen. Gaur egun eremu hau Cardiffko badia izenaz berrizendatu da, halere maiz cardifftarrek Tiger Bay izenaz deitzen jarraitu ohi dute.
Tiger Bay Gales osoan parekorik ez zuen lekua zen, bertan zazpi itsasoetatik etorritako itsasgizon eta zamariak bildu ohi ziren, gainera bertan 45 herrialde ezberdinetako jendea bizi zen, norvegiarrak, somaliarrak, yemeniarrak, espainiarrak, italiarrak, karibearrak eta irlandarrak barne, guzti honek eremu kulturanitza bilakatu zuen.
Halere, luzaroan Tiger Bay eremua ospe txarreko leku arriskutsua ere izan zen, bertan itsasgizon eta zamariekin batera bizimodu arras txarreko jende ugari bildu ohi zelarik: aldrebesak, alferrak, emagalduak, jokalariak, lapurrak, iruzurgileak, hiltzaileak... hilketak eta liskar ugari jazo ohi ziren, gainera horietako asko zigorrik gabe gelditu ohi ziren, hiltzaileak itsasoz beste herrialdeetara ihes egin ohi baizuten.
Cardiffko portuaren garai honetan mundu osoko ikatz merkataritza portu garrantzitsuena izatera ere iritsi zen. 1862an bertatik 2 milioi tona ikatz esportatu ohi ziren, 1913an 10,7 milioi tona, 1926ko Erresuma Batuko Greba Orokorraren ondorioz ikatz esportazioa 9 milioi tonatara jeitsi zen. Depresio Handiaren aroa zen. Bigarren Mundu Gerran portuak jarduera handia izan zuen, halere hura amaitu ostean gainbeherak aurrera jarraitu zuen. Azkenik, 1964an ikatz esportazioari behin betiko amaiera eman zitzaiolarik.
1970eko hamarkadan produektuen inportazio areagotze labur bat jazo zen, halere 1980ko hamarkadan itsasontzi trafikoaren gainbehera latza pairatu zuen, jada 1990eko hamarkadan eraldaldaketa jasan zuen, bertan kirol portua egin zen, eta jada XXI. mendearen hasieran bertan Galesko Legebiltzarra nahiz Wales Millennium Centre artegunea ere eraiki ziren. Guzti hau gaur egun eremu hau Cardiffko aisialdi lekuetako batean bilakatzean laburbildu da.
Epigonus lenimen
Epigonus lenimen Epigonus generoko animalia da. Arrainen barruko Epigonidae familian sailkatzen da.
Kaunasko urtegia
Kaunasko urtegia (Kauno marios) Niemen ibaiaren urtegia da, Lituaniako aintzira artifizialik handiena osatzen duena. 1959. urtean sobietarrek eraikia, bere azalera 63,5 km²-koa da (herrialde osoko %0,1 inguru).
Odontopyxis trispinosa
Odontopyxis trispinosa Odontopyxis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Sand
Sand Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sand udalerrian erroldatutako biztanleak 1.147 ziren. Familiak 426 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 179 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 457 etxebizitza zeuden, 427 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 366 etxeak ziren eta 88 apartamentuak ziren. 427 etxebizitza nagusietatik 347 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 283 etxek bost zituzten. 378 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 242 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 812 ziren, horien artean 613 aktiboak ziren eta 199 inaktiboak ziren. 613 pertsona aktiboetatik 585 lanean zeuden (311 gizon eta 274 emakume) eta 28 langabezian zeuden (12 gizon eta 16 emakume). 199 pertsona inaktiboetatik 74 erretiraturik zeuden, 78 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sand udalerrian 428 unitate fiskal zeuden, 1.160,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.079 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 50 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 elektrotresna denda zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Sand udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 351 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ležiachov
Ležiachov Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 4,23 km²ko azalera du eta 162 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1252. urtekoa da.
San Esteban Catarina
San Esteban Catarina El Salvadorko San Vicente departamenduko udalerri bat da. 78.14 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 5661 biztanle zituen.
José da Penha
José da Penha Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Leptosiaphos hylophilus
Leptosiaphos hylophilus Leptosiaphos generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Beldarketari
Beldarketari (Coracina) Campephagidae familiako hegazti genero zabala da. Egun errebisiopean dago familia barruko harreman filogenetikoak aztertzean.
Oldebroek
Oldebroek Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 22.765 biztanle zituen.
Walker Evans
Walker Evans (Saint Louis, Missouri, 1903ko azaroaren 3a - New Haven, Connecticut, 1975eko apirilaren 10a) estatubatuar argazkilaria izan zen. Depresio Handiaren ondorioak dokumentatzeko Farm Security Administration-erako egindako argazkiengatik da batez ere ezaguna.
1933ko maiatzean eta ekainean Kubako Gerardo Machadoren diktadura dokumentatu zuen, eta han ezagutu zuen Ernest Hemingway. 1935. eta 1936. urteetan, Depresio Handiaren ondorioak atera zituen. 1941ean Let Us Now Praise Famous Men liburua argitaratu zen James Ageeren testuekin eta Walker Evansen argazkiekin, landa-pobreziaren biktima diren nekazarien hiru familiari buruz.
Monte Grande
Monte Grande Italiako Siziliako Agrigentoko probintziako Palma di Montechiaro hirian dagoen muino eta toki arkeologiko bat da.
Kronologikoki, tokia, Castelluccioko faziesen barnean dago (Siziliako antzinako Brontze Aroa), eta sei eremutan banatzen da.
1597 Laugier
1597 Laugier asteroide gerrikoan aurkitutako 1597. asteroidearen izena da. 1949ko martxoak 7an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1949 EB zen. Bere izena Marguerite Laugier frantziar astronomoaren omenezkoa izan daiteke. Baina baita Paul Auguste Ernest Laugier frantziar astronomoaren omenezkoa ere.
Monte Grande
Giuseppe Castellanak 2000ko hamarkadaren hasieran egindako indusketetan, zeramika grabatutako zatiak aurkitu zituen, zeinu eoliar eta kretarrekin konbina daitezkeenak, benetako idazkera lineal bat izango zena.
Kanpo estekak
PALMA di Montechiaro, in Enciclopedia dell'arte antica, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.
Gerra Aberkoiaren Ordena
Historia
Ordena 1942ko maiatzaren 20an ezarri zen, lehen eta bigarren mailekin, ekintzaren merezimenduaren arabera. Bigarren Mundu Gerran ezarritako lehen sobietar ordena izan zen, bai eta klasetan banaturiko lehen sobietar ordena ere. Kide sobietar zein tropa aliatu eta komandante batzuei ere eman zitzaien, Mendebaldeko aliatuei barne. Oro har, Lehen Klaseko 324,903 eta Bigarren Klaseko 951.652 orden baino gehiago eman ziren gerran zehar. 1985rako, ordena-kopuru osoa 1,370,000 izatera iritsi zen.
1985ean, Garaipenaren Egunaren 40. urteurrenean, erabaki zen gerratik bizirik atera ziren beterano guztiek Ordenaren Bigarren edo Lehen Klasea jasoko zutela; hala, 2,054,000 Lehen Klaseko ordena eta 5,408,000 Bigarren Klaseko ordena eman zen orduan.
1992ko urtarrilerako, 2,487,098 ordena esleiturik ziren Lehen Klasean eta beste 6,688,497 Bigarren Klasean. Gainera, neurri handi batean, Errusiako Garaipenaren Eguneko desfileetan garrantzi handia du oraindik.
Microtus nasarovi
Microtus nasarovi Microtus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Eclépens
Eclépens Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Galera uhartea
Galera Bidasoa ibaiaren bokaletik gertu dagoen uhartea da, Irunen eskuan dagoena. Garai batean irla txiki asko zeuden egungo Oxinbiribil parkearen parean, baina hiru besterik ez dira geratzen: Galera (handiena), Santiago Aurrea (Gal estadioaren parean dagoena), eta Hirukanale (baratzeak dituena).
Oost Gelre
Oost Gelre Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 30.028 biztanle zituen.
Lipovec (Martingo barrutia)
Lipovec  Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 12,76 km²ko azalera du eta 937 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1375. urtekoa da.
Grenslanders
Grenslanders 2019ko nederlandar telesaila da, Erik de Bruynek Eénentzat egina.
Sinopsia
Belgikaren eta Herbehereen arteko mugan girotu dute krimenezko istorio hau, zortzi atalekoa. Bi herrialdeetako poliziek paisaia zingiratsu batean argitu beharko dute zer gertatu den tiroz zulatuta lehorreratu den ontzian. Biharamunean, neska gazte bat topatuko dute itsasertzean oinez, noraezean.
Pallasina barbata
Pallasina barbata Pallasina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Ferreyres
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nunspeet
Nunspeet Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 26.670 biztanle zituen.
Udalerri mugakideak
Nunspeeten udalerri mugakideak honakoak dira: Dronten ipar-mendebaldean, Elburg ipar-ekialdean, Epe ekialdean, Apeldoorn hego-ekialdean, Ermelo hego-mendebaldean eta Harderwijk mendebaldean.
Zaragozako artxidiozesia
Zaragozako artxidiozesia (Archidiœcesis Caesaraugustana) Erromatar Eliza Katolikoaren espainiar artxidiozesietako bat da, Zaragozako probintzia barne hartzen duena. Artzapezpikuaren egoitza Zaragozan dago. Egun artzapezpikua Vicente Jiménez Zamora. Honako sufragiodunak ditu:
Leptosiaphos kilimensis
Leptosiaphos kilimensis Leptosiaphos generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Epigonus lifouensis
Epigonus lifouensis Epigonus generoko animalia da. Arrainen barruko Epigonidae familian sailkatzen da.
Epigonus machaera
Epigonus machaera Epigonus generoko animalia da. Arrainen barruko Epigonidae familian sailkatzen da.
San Ildefonso (El Salvador)
San Ildefonso El Salvadorko San Vicente departamenduko udalerri bat da. 136.37 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 7799 biztanle zituen.
Maialen Oiartzabal Mendibil
Maialen Oiartzabal Mendibil (Oiartzun, Gipuzkoa, 1999ko irailaren 25a) eskiatzaile akrobatikoa da. 2017, 2018 eta 2019. urteetan Espainiako Akrobaziazko Eskiko Txapelketa irabazi zuen, emakumeetan. Hiru txapelketa horiek kategoria absolutuan irabazi zituen, nahiz eta oraindik junior mailan lehiatzeko adina (18-20 urte) zuen. Oiarmendi Kirol Klubekoa da, bere anaia gazteago Paulekin batera.
2022 eko Urtarrilak 7an, Les Arcsen lehiatzen zegoela lesio larri batek, lotailu haustura, gelditu arazi egin zion. Lesio honek Beijing ospatu behar ziren joko olinpikoetako parte hartzeko aukera galdu zuen.
2022-2023 neguko sasoirako prestatzen dabil, berriro goi mailara itzultzeko
Herritar aitortza
"Oiartzuar emakumeak udalekuetan" egitasmoaren barruan, bere izena eraman zuen haur talde batek 2018an.
Hylaeamys oniscus
Hylaeamys oniscus Hylaeamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Pierre Bonnard
Pierre Bonnard (Fontenay-aux-Roses, Frantzia, 1867ko urriaren 3a - Le Cannet, Frantzia, 1947ko urtarrilaren 23a) margolaria izan zen.
Bizitza
Zuzenbide-ikasketak egin zituen eta Vuillard, Valloton eta beste zenbaitekin batera Nabis taldekoa izan zen. Hasieran inpresionismoaren eragin nabarmena izan zuen: Moulin Rouge, Jardin de Paris (1896), Le fiacre (1898).
Gerora, ikuskariak eta erretratuak egiten jarraitu bazuen ere, familia bizitza, lorategi eta bainu eszenak pintatzen hasi zen.
Bere izadi hiletan eta emakume biluzietan bereziki, argi-ilun efektu ederrak lortzen ditu, gai horiek ñabardura sotilez hornituz: Nu à contre-jour (1919), Ambroise Vollard (1920), Sourire (1920), La toilette (1922), Le jardin. Lan grafiko ugariren egilea: litografiak, liburuak eta kartelak.
Bonnarden garaian pinturan izan ziren iraultzek ez zuten izan ia eraginik beregan, betiere balio plastiko hutsei atxikia iraun zuenez. Guztiz alderantzizko bidea hartua zuten pintoreek, haatik, haren moldea miretsi baitzuten eta eragin handia izan baitzuen abstrakzio lirikoaren jarraitzaileen artean.
Mururoa
Mururoa ala Moruroa, historikoki Aopuni, Tuamotu artxipelagoko atoloi bat da, Polinesia Frantseseko Tureia udalerrian dagoena. Frantziak arma nuklearrak frogatzeko saioak egiten ditu han, lehena 1966an.
Geografia
Atoloiak itxura obala du. 28 km-ko luzeta eta 11 km-ko zabalera ditu. Itsasotik barruko aintzirara igarotzeko 10,2 metroko sakonerako pasabidea du ipar-ekialdean. Badira eraikin militar batzuk, bi aireportu eta hiru itsas portu. Bakarrik militar unitate bat bizi da bertan. Sarbidea debekatuta dago.
Historia
Mururoa izenak Mangareva hizkuntzaz «sekretu handiko uhartea» esan nahi du. Moruroa ere idazten da. Europearrek atoloia 1767an aurkitu zuten. Philip Carteret ingelesa izan zen aurkitu zuena eta Osnaburg izena jarri zion. Matilda's Rock izenarekin ere ezagutu zen: 1792 Matilda izeneko baleontzia urperatu zen inguruan eta naufragoek txalupetan Tahitiraino heldu ziren.
Saio nuklearrak
1966tik 1974 Mururoan berrogeita bat saio nuklear egin ziren atmosferan eta, 1995 arte, 137 lur-azpian. Azken kanpainak mundu osoko protestak eragin zituen, tartean Greenpeace elkartearenak. Geroztik, 1996tik, laborategiko simulazioak bakarrik egin dira.
Gaur egun
Uhartean gaur egun ez da inor bizi eta Armadaren aginpean da. 1998. urtetik jarraipen erradiologikoa egin da: Defentsako langileek urtero egiten duten ingurumen laginketaren kanpaina bat. 2006ko urriaren 15ean, Polinesiako Batzarrak azterketa nuklearren ondorioei buruzko txostena onartu zuen, eta ondorioztatu zuen "azterketa nuklearrek eragin handia izan dutela osasunean, ingurumenean, gizartean eta polinesiako ekonomian". Txosten honen atzean dagoen Ekonomia, Gizarte eta Kultura Kontseiluak gomendatzen du "Estatuak egitate nuklearra aitortu eta, beraz, bere erantzukizun osoa bere gain hartzea". Mururoa eta Fangataufa lur-azpiek ia 500 kg plutonio dituzte.
Mururoa eta Fangataufa Estatu frantsesaren jabetza osoa dute 1964. urteaz geroztik. Senatuak onartu zuen 2012an Polinesia Frantsesaren erkidegoari bere atzeraegitea proposatu zion legeak, baina Frantziako Gobernuak ez du aurrera egin.
2018ko Udaberriko Klasikoa
'''LXIV. Udaberriko Klasikoa''' 2018ko apirilaren 8an egin zuten, 171,6 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.
15 taldek eta 105 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 62 amaitu zirenak. Garailea Andrey Amador izan zen.
Chakacha
Chakacha Tanzania eta Kenyako swahili etniaren musika eta dantza tradizionala da, lehen ezkontzen ospakizunekin lotuta. Emakumeek dantzatzen dute danborren erritmoen laguntzaz; emakumeok jantzi gardenak eramaten diztuzte eta gerriaren mugimendua errazteko gerriko bat daramate. Lotura handia du Kongoko rumbarekin eta Kongoko, Zaireko soukousekin eta Erdialdeko Ekialdeko sabel dantzekin.
XX. mendearen amaieran talde batzuk chakacha musika afropopekin lotu dute. Hauek dira ezagunenak: Mombasa Roots, Safari Sound Band eta Them Mushrooms.
Três Rios
Três Rios Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Necpaly
Necpaly Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 42,17 km²ko azalera du eta 928 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1282. urtekoa da.
Oude IJsselstreek
Oude IJsselstreek Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 39.895 biztanle zituen.
Gollion
Gollion Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laboral Kutxa
Caja Laboral - Euskadiko Kutxa
Caja Laboral - Euskadiko Kutxa 1959an sortu zen, jendartean aurrezkirako joera bultzatu eta baliabide ekonomiko horiek Jose Maria Arizmendiarrietak sustatutako enpresa kooperatiboetara bideratzeko. Arizmendiarrieta apaiz gisa iritsi zen Arrasatera 1941ean eta handik urte gutxira, demokratikoki antolatutako eskola profesionala sortu zuen, Debagoienako gazteentzat (gaur Mondragon Goi Eskola Politeknikoa). Berehala, eskola horretako bost ikaslek ULGOR sortu zuten (egungo Fagor Electrodomésticos), berogailuak egiteko kooperatiba txikia eta momentu horretan Mondragon Korporazioaren lehen hazia jarri zuten. Berehala sortuko ziren Funcor (egungo Fagor Ederlan), Arrasate (egungo Fagor Arrasate) eta San Jose Kontsumo Kooperatiba (gaur egun Eroskiren parte da). Enpresa horiek sortu zuten Euskadiko Kutxa.
Mondragon Korporazioaren sorreran ez ezik, haren bilakaeran ere berebiziko garrantzia izan zuen Euskadiko Kutxa. Bere Enpresa Dibisioa enpresa askoren hazitegi bilakatu zen eta 1970eko hamarkadan, Mondragon Taldearen etekinen kapitalizazioa sustatu zuen eta desindustrializazioak zein 1973 eta 1979ko energia-krisialdiek astindutako kooperatibei kreditu bigunak eman zizkien. Euskal Herrian langabezia tasa %20tik gora zegoen garaian, Euskadiko Kutxa “libreta edo maleta” goiburua erabili zuen, behartutako migraziora ez jotzeko aurrezkiaren garrantzia azpimarratuz.
Kreditu kooperatiba izateaz gain, langileen kooperatiba zenez, beharginek enpresan parte hartzeko eskubidea eta betebeharra zuten Euskadiko Kutxan, kooperatibak berak erabakitako organoen bidez. Ipar Kutxarekin bategiteko unean Euskadiko Kutxa Mondragon Korporazioaren Finantza Alorrean integratuta zegoen eta 1.887 langile zituen, 21.536 miloi eurotako aktiboa, 1.200.000 bezero eta 367 bulego Euskal Autonomia Erkidegoan, Nafarroako Foru Erkidegoan, Aragoin, Errioxan, Gaztela eta Leonen, Kantabrian, Asturiasen eta Madrilen.
Europan, Euskadiko Kutxa izan zen kudeaketaren kalitatea saritzen duen Urrezko ‘Q’ izendapena jaso zuen lehen finantza erakundean. Gainera Lan Arriskuen Prebentzioaren alorrean OHSAS 18001 izendapena jaso zuen, osasunaren eta lan segurtasunaren alorrean ezarritako araubideei esker. Konpromiso etikoak ere hartu zituen nazioartean, besteak beste, 2006an Nazio Batuen Erakundearen Mundu Mailako Hitzarmena sinatu zuen. Hitzarmen horretan agertzen diren konpromisoen bilakaera urtero agertzen zen erakundearen Gizarte Erantzukizun Korporatiboaren txostenean.
Ipar Kutxa
1985. urteko udazkenean sortu zen Bilbon Caja Rural Provincial de Vizcaya izenekoa, Bizkaiko abeltzainen kooperatiba bik bultzatuta, batik bat. Beyena zen lehena, esnearen sektoreko abeltzainak biltzen zituena. Haren bulegoetan hasi zen finantza-erakundea lanean, hain zuzen. Bigarrena, aldiz, Uteco, nekazarien kooperatiba zen. 1980. urtean erakundeak izena aldatu zuen eta Caja Rural Provincial de Vizcaya, Sdad. Coop. Cto. Ltda deitzera pasatu zen. Gorabehera ekonomikoak pasa zituen tarte horretan, Beyenak zituen arazo ekonomikoek bultzatuta, baina Espainiako Bankuaren esku hartzearen ondotik kaudimena berreskuratu zuen. Orduan bilakatu zen Baserritarren Kutxa (gaztelaniaz Caja Rural Vasca) eta orduantxe hasi zen Bizkaiatik kanpo hedatzen.
1997. urtean berriz aldatu zuen izena (Caja Rural Vasca S. Coop de Crédito deitu zen, nahiz eta Baserritarren Kutxa marka mantendu) eta Bankoa finantza-erakundearen kontrako Eroste Eskaintza Publikoa egiten saiatu zen, arrakastarik gabe. 2003an Gipuzkoan lehen bulegoak zabaldu zituen eta Ipar Kutxa izena hartu zuen.
Bat egitearen unean, Ipar Kutxak 3.967 milioi eurotako aktiboak zituen, 87 bulego (Bizkaian eta Araban nagusiki, baina baita Gipuzkoan ere), 175.000 bezero eta 397 langile.
Fusioa
2012ko martxoan Euskadiko Kutxak eta Ipar Kutxak bat egingo zirela jakinarazi zuten. Honako helburu hau aitortu zioten bat egiteari: “Aliantzaren helburua da gizarte-ekonomiako finantza-entitatearen proiektu bat indartzea, ari den merkatuei finantza-zerbitzuak eta segurtatze-zerbitzuak ematera bideratuta. Hori lortzeko, Estatuko finantza-sistemaren gaurko bankarizazio prozesuarekiko eredu alternatibo batean oinarritzeko borondatea dago”. Fusioaren ondoren sortuko zen erakundea Euskal Herriko lehen kreditu kooperatiba izango zen, Euskal Herriko hirugarren finantza-erakundea (Kutxabank eta BBVAren ondotik) eta Espainiako Estatuko bigarren kreditu kooperatiba. Erakundeen kalkuluen arabera 750.000 bezero izango zituen Euskal Autonomia Erkidegoan, 110.000 Nafarroako Foru Erkidegoan, eta 1.300.000 baino gehiago guztira.
Bat egite mailakatua egitea erabaki zuten bi erakundeek, bezeroei ahalik eta enbarazu gutxien egitearren. 2012ko martxoa eta azaroa bitartean erakunde arteko komisioak desagertu ziren, esate baterako. Langileei dagokienez, bi erakundeek aurretiko erretiroak egingo zirela jakinarazi zuten. Zerbitzu informatikoak eta bestelakoak urte eta erdian zehar joan ziren bateratzen, Caja Laboral - Ipar Kutxa izenpean, eta 2013ko apirilaren bukaeran eman zen ezagutzera marka berria: Laboral Kutxa.
2014ko azaroaren 11ean, Fitch agentziak 'BBB+' kalifikazioa ezarri zion Laboral Kutxaren zorrari.
Datu ekonomikoak
Laboral Kutxa Euskal Herriko lehen kreditu kooperatiba da, Euskal Herriko hirugarren finantza-erakundea (Kutxabank eta BBVAren ondotik) eta Espainiako Estatuan dagoen bigarren kreditu kooperatiba. 750.000 bezero inguru ditu Euskal Autonomia Erkidegoan, 110.000 Nafarroako Foru Erkidegoan, eta 1.300.000 baino gehiago guztira. 2.500 langile ditu, 24.564 milioi euro inguruko negozioa, 650 milioi euroko gizarte-kapitala eta 1.379 milioi euroko funts propioak.
Administrazioa
Aurreko bi erakundeak bezala, Laboral Kutxa kreditu kooperatiba da eta, beraz, kreditu-erakundeen araubidea jarraitzeaz gain, kooperatibak arautzen dituzten legeak ere jarraitu behar ditu. Funtsean horrek zera esan nahi du, edozein finantza-erakundek bezala aktibo zein pasiboekin operazioak egin ditzakeela eta bezeroei zerbitzua eman, baina bazkideen beharrak aurretik jarrita. Besteak beste, kreditu kooperatiba batek ezin ditu bere baliabideen %50a baino gehiago hirugarrenekin operazioak egitera bideratu. Eta, jakina, kooperatiba den neurrian bere langileak bazkide ere badira eta Asanblada Nagusian boto eskubidea dute.