cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antzinako Erregimena
Izen hau, Aro Modernoarekin ia guztiz bat datorren garai bat izendatzeko ere erabiltzen da.
Mekele
Klima
Mekelek sabanako klima du, Aw, Köppen klima sailkapenaren arabera.
Antzinako Erregimena
Izenaren jatorria
Antzinako Erregimena izena Frantziako Iraultzaren garaian sortu zen arren, literatura arloan finkatzearen ardura handiena Alexis de Tocquevillei dagokio, Antzinako Erregimena eta Iraultza saiakera literarioaren egileari. Testu horretan, hain zuzen ere, "Frantziar Iraultzak, ezeztatzen zuena bataiatzen zuela" adierazten du (la Révolution française a baptisé ce qu'elle a aboli). Tocquevillek kontzeptua Antzinako Erregimenaren oposizio ahalmen nahaspilatsu batez hornitu zuen Erdi Aroko garaiaren aurrean, historiografian arrunt egin zena XIX. mendean eta XX. mendearen lehen erdian eta ondorengo historialariek eztabaidatu dutena (bereziki François Furetek).
ULMA Architectural Solutions
Historia
ULMAren lehenbiziko produktua txokolatea biltzeko makinak izan ziren (alor horretan jarraitzen du lanean ULMA Packaging kooperatibak) baina enpresa zabaldu eta urte gutxira hasi ziren beste sektore batzuetan ere lan egiten. 1963an eta Espainian lehen aldiz, aldamio prefabrikatu bat patentatu zuten, JJEIP izenarekin. Beste hainbat produktu etorriko ziren gero, tartean, eraikuntzarako bridak edota orga jasotzaileak, eta produktu horien inguruan beste hainbat kooperatiba sortuko ziren, ULMA taldea osatzeraino. 1990. hamarkadan zehar hartu zituen taldeak gaur egun dituen itxura eta egitura.
Antzinako Erregimena
Izenaren jatorria
Iraultzaren etsai ziren erreakzionarioen ikuspuntutik, Antzinako Erregimen izendapena, malenkonia kutsu batekin aldarrikatua izan zen paradisu galduaren literatura topikoari jarraituz (edota Jorge Manriqueren «iraganeko edozein garai hobea izan zen» topikoari). Talleyrand «Antzinako Erregimena ezagutu ez zutenek, sekula ez dute jakingo zer zen bizitzearen goxotasuna» (ceux qui n'ont pas connu l'Ancien Régime ne pourront jamais savoir ce qu'etait la douceur de vivre) esatera ere iritsi zen.
ULMA Architectural Solutions
Historia
1990ean sortu zen, hain zuzen, ULMA Hormigón Polímero izeneko negozioa. Drainatzerako kanalak eta leiho-isurkiak egiten zituen eta ULMA Construcción kooperatibaren eskuetan zegoen. 1991an zabaldu zituen bere instalazio propioak eta hormigoi polimerozko pieza prefabrikatuak fabrikatzeari ekin zion. Material ia ezezaguna zen Espainian eta ingelesezko “polymer concrete” hura nola itzuli ez zekitenez, hasiera-hasieran “material colado” deitu zioten.
Antzinako Erregimena
Izenaren jatorria
Izendapena gizarte eta ekonomia egiturei aplikatu izana Ernest Labroussei egozten zaio, eta garaikidea zen Annalen Eskolak zabaldu zuen. Espainian, Pierre Vilar edo Bartolome Benassar bezalako hispanisten bidez onarpen handia izan zuen. Zentzu honekin erabiltzea, lehenago ohikoa ez zena, ohiko bihurtu zen XIX. mendeko hirugarren laurdeneko Antonio Dominguez Ortiz, Gonzalo Anes edo Miguel Artola bezalako idazleengandik, espainiar historiografian kontzeptua behin betiko finkatu zutenak. Hitza, espainiar instituzioen historiarentzat erabiltzea, askoz lehenagokoa da, baina, dirudienez hau ere frantziar eraginagatik sortu zen, XIX. mende amaierako hispanista zen Georges Desdevises du Dézerten lanaren kasuan bezala, 1897an Antonio Rodriguez Villak bildua.
ULMA Architectural Solutions
Historia
Sortu eta bost urtera, 1996an, utzi zion kooperatibak ULMA Construction-en menpeko izateari eta orduan sortu zen ULMA Hormigón Polímero (gerora ULMA Architectural Solutions). 1997rako sare komertzial sendoa zeukan. Hainbat produktu egiten ditu, tartean, arkitekturarako pieza prefabrikatuak eta 2001. urtetik aurrera baita fatxada aireztatuak ere. Urte horretan zabaldu zuen Oñatiko Zubillaga auzoan daukan 12.000 m2-ko egoitza.
Zifra ekonomikoak
2023an ULMA Architectural Solutions-ek 250 langile ditu. ULMA Taldeak, bere aldetik, mundu osoko 80 herrialdetan egiten du lan, 5.500 langile ditu eta 1.000 milioi euroko negozio bolumena. Honako hauek dira ULMA Taldearen beste negozioak: ULMA Agrícola, ULMA Construction, ULMA Carretillas Elevadoras, ULMA Conveyor Components, ULMA Handling Systems, ULMA Packaging, ULMA Forged Solutions, eta ULMA Embebbed Solutions.
Antzinako Erregimena
Definizioa
Materialismo historikoaren hiztegia erabiliz, Antzinako Erregimena eraketa gizarte-ekonomiko bat bezala definituko litzateke, hau da, ekoizpen-moduen eta giza harremanen konbinaketa berezia, gutxi gora-behera zabala izan daitekeen denbora-espazio arlo batean, bere super-egitura politikoa eraikitzen duena eta dagokion ideologiagatik justifikatzen dena. Denboran eta espazioan kokatzeko, hirura murritz daitezke, "hautagai" batek, halako izendapena lortzeko bete behar zituen baldintzak.
Monclar-de-Quercy
Monclar-de-Quercy Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Monclar-de-Quercy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.522 ziren. Familiak 580 ziren, horien artean 165 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 89 bakarrik bizi ziren emakumeak), 187 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 186 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 42 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 752 etxebizitza zeuden, 606 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 101 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 671 etxeak ziren eta 74 apartamentuak ziren. 606 etxebizitza nagusietatik 444 bere jabearen bizilekua ziren, 136 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 113 etxek hiru zituzten, 182 etxek lau zituzten eta 270 etxek bost zituzten. 453 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 278 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 268 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 896 ziren, horien artean 648 aktiboak ziren eta 248 inaktiboak ziren. 648 pertsona aktiboetatik 558 lanean zeuden (314 gizon eta 244 emakume) eta 90 langabezian zeuden (34 gizon eta 56 emakume). 248 pertsona inaktiboetatik 77 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 113 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Monclar-de-Quercy udalerrian 596 unitate fiskal zeuden, 1.412 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.488 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 92 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Monclar-de-Quercy udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.536 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Antzinako Erregimena
Hedapena
Antzinako Erregimenaren kontzeptua, propietatez, Erdi Aroaren amaieratik nazio estatu bezala definitzen ohi diren Mendebaldeko Europako erresumak izendatzeko erabiltzen da. Lehen adibidea, inongo zalantzarik gabe, Portugal izan zen. XV. mendearen amaierarako, Espainia, Frantzia eta Ingalaterra bakarrik gehitu dakizkioke. Ingalaterrak, kontzeptua XVI eta XVII. mendeetan zehar gaindituko du. Gainontzekoek, Antzinako Erregimenaren krisian (1751-1848). Europako gainontzeko herrialdeentzat, kontzeptua, arazoak ematen dituen erabilerakoa da. Gainontzeko munduarentzat, bakarrik Amerika jo daiteke, europar herrialdeek kolonizatua izan zen garaian eta kontzeptua asko behartuz, bere metropolietan indarrean zegoen ereduaren antzerako zeozertzat. Amerikar independentzia bat dator Antzinako Erregimenaren amaierarekin, izan ere, modu erabakigarrian laguntzen du horretan. Beste kontinenteak, beranduago kolonizatuak dira, jada garai industrial edo Erregimen Berrian. Japoniaren kasuak, nolabait, mendebaldekoekin antzekotasunak adierazten dituen gizarte-ekonomia eraketa bat irudikatzen du, eta, beraz, egileren batzuk feudalismo edo monarkia absolutuaren kontzeptuak eman dizkiote (ez hainbeste Antzinako Erregimena) eta antzekotasun hori izango litzateke (Txinaren ezberdintasunaren aurrean itsas-inperio bat) kolonial otzantasun ezarekin batera, modernitatera Meiji Aroan hain azkar sartu izanaren aukera azalduko lukeena.
Monclar-de-Quercy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Antzinako Erregimena
Hedapena
Kontzeptua, lehenagoko aroetako entitate politikoei ematearen ezintasuna, Europan izan arren, Erdi Aroko forma politikoak feudalak izatetik dator, neurri batean, Inperioa edo Aita Santuaren mende egotearena, edo hiri-estatu forma antzeko bat ziren, beste alde batetik, jaiotzen ari zen kapitalismoa, oraindik bazterreko zeozer baino ez zen, eta gizarte estamentalak, oraindik ez zituen bere azken mekanismo eta instituzioak sortu. Ez dituzte proposatutako baldintzak betetzen.
Laguna Hedionda (Sud Lípez)
Laguna Hedionda (Aintzira Kirasduna) Boliviako goi Andeetan, Altiplanoan, Potosí Departamenduaren hegoaldean dagoen aintzira ezaguna da. Sud Lípez probintzian dago. Ekologikoki garrantzi handia du.
Antzinako Erregimena
Hedapena
Antzinako Erregimenak iraun zuen denbora, Aro Moderno bezala ezagutzen denarekin bat dator: XV. mendetik XVIII. menderarte. Honek, Frantziarentzat (Ehun Urteko Gerraren amaieratik 1453an, Frantziar Iraultzararte) zen Espainiarentzat balio du (1492tik 1808rarte). Dena dela, Arno Mayer bezalako egileren batek, Antzinako Erregimenaren ezaugarrien mantentzea XIX. mendearen amaieratik Lehen Mundu Gerra arte argudiatzen du.
Monclar-de-Quercy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
ULMA Architectural Solutions
Enpresaren egungo egoera
Portugalen, Frantzian, Brasilen, Alemanian, Erresuma Batuan, Italian eta Ameriketako Estatu Batuetan dituen dituen eskumendeko enpresen bidez, ULMA Architectural Solutions-ek munduan zehar eskaintzen ditu hormigoi polimeroz egindako produktuak. Kanalizaziorako eta drainatzerako hoditeria eta baliabideak; arkitektura alorreko prefabrikatuak (leiho-isurkiak, horma-txapelak, forjatu fronteak, balkoi-erremateak…); fatxadetarako itxiturak (isolamendu termikoa eta akustikoa lortzeko fatxadetarako geruzak); eta fatxada aireztatuak (eraikinak janzteko apaingarriak, ganbera aireztatuak sortzen dituztenak). Hormigoi polimeroa silizieen eta kuartzoen agregatuetatik abiatuta egiten da, poliester erretxinaren bidez eta ohiko hormigoia baino sendoagoa izateaz gain, pieza finagoak egiteko egokiagoa ere bada. Jardun horretatik lortzen dituen etekinen parte bat gizarte erantzunkinaren alorrera bideratzen du, besteak beste, ULMA Taldeak 2010. urtean sortu zuen ULMA Fundazioaren bidez. Fundazio honek taldearen etekinen %10a kudeatzen du eta gizarte laguntzara edo interes publikoa duten kultur eta kirol proiektuetara bideratzen du.
Antzinako Erregimena
Frantziako eredua
Antzinako Erregimena, eredu bezala hartua, Frantzian garatu zen Ehun urteko Gerran Ingalaterrarekin izandako liskarrean Valois Dinastia agertu zenean, Frantziako monarkiari dagokionez bere arerioa zen Borgoinako etxea baztertuz, eta gutxi gora-behera, erreboltariak ziren estatu nobiliarioak menderatuz (Normandia, Proventza...). Aita Santuaren egoitza Avignonetik Erromara itzultzeak Mendebaldeko Zisma konpondu ondoren, frantziar monarkiak elizaren gainean lortu zuen kontrolaren murrizte bat suposatu zuen, eta Italia, europar nagusitasunaren lehian joko taula nagusia izatera pasako zen. Testuinguru horretan, Luis XI.a Frantziakoa XV. menderako errege autoritario baten adibide ona izango litzateke. Frantzisko I.a Frantziakoa XVI. mendearen lehen erdian, ezin izan zen bere etsai Carlos V.aren aurka nagusitu, ez europar gerratan, ezta hedakuntza kolonialean ere, baina barne botere eztabaidaezin bat ezartzea lortu zuen. Bere ondorengoak XVI. mendearen bigarren erdikoFrantziako Erlijio Gerratara eramango zituen garai nahaspilatsua Henrike IV.a Frantziakoaren erregealdi labur baina erabakigarriarekin amaituko da, Borboi dinastia sortzen duena. Luis XIII.a Frantziakoaren erregealdian eta Luis XIV.a Frantziakoaren adintxikitasunean, Richelieu kardinala eta Mazarino bezalako balidoek, abilezia handiz, botera, europar eta barne egoera baten inguruan biltzen joango dira (Hogeita Hamar urteko gerra eta Fronda). Ez da bere paradigma osoenera helduko Luis XIV.aren monarkia absolutua arte, bere burua, Eguzki Erregea deitu zuena.
Teorian behintzat, Herriaren, Estatuaren eta Erregearen interesak identifikatuz, neurri nazionaleko merkatu baten eraikuntzan aurrera egiten da, Frantziar Inperio Kolonialaren laguntzarekin (gorabehera handiak jasaten dituena etengabeko gerren ausaz), administrazioa eta zergak modernotzen dira (gabela, tailazioa) lurralde edo estamentu pribilegio guztiek onartzen dutena, katolikotasuna inposatzea lortzen da (Nanteseko Ediktuaren baliogabetzea) baita Elizaren kontrola (galikanismoa; edo frantses ospatzen da elkarren arteko hizkuntza bezala (eta Europako hizkuntza kultu bezala, latinaren ordez) eta kultura indartsu baten garraioa (Molière, Racine, Corneille) Espainiako Urrezko Mendea kanporatzen duena, Frantses Akademian (Académie Française) instituzionalizatua.
Dena dela, gizarte estamental itxia eta indarrez agertzen ari zen burgesiaren arteko kontraesan pilaketek, 1789ko Frantziar Iraultzara eraman zuten, europar sistema politikoak monarkia konstituzionaletan bihurtu zituena XIX. mendean zehar edo errepubliketan Lehen Mundu Gerratik gertu gainontzeko burges iraultzen eredu izan zena.
Espainiako kasua
Errege Katolikoen papera erabakigarria izan zen. Habsburgo etxekoek eta Borboi etxekoek, aldaerekin, monarkia autoritarioa eta monarkia absolutuaren arteko sistema politiko bat luzatzen dute, estamentu pribilegiatuen nagusitasunean (noblezia eta kleroa) oinarrituta dagoen gizarte eta ekonomia sistema batean sostengatzen dena eta errenta feudalaren eta frantziarraren antzeko burgesiarik ez zuten itsasoz haraindiko inperio baten bizkarroi ziren hirietan.
Arrakasta ezin da zalantzan jarri, eta frantziar monarkiarenari aurre hartu zion XVI. mendean: parekorik ez duen lurralde talde bat lortzen da (Filipe II.ak "nire domeinuetan ez da eguzkia sartzen" esan ahal izan zuen) askorik kohesionatua ez zegoen arren, modu eraginkorrean gobernatua izan daitekeena Gaztelako Erresuman dagoen gune batetatik Gaztelako Komunitateen Gerraren ondoren, 1521ean, eta Madrilen aukeraketa hiriburu bezala (1561), Gaztelatik, zerga baliabide kopuru handia drainatzen da (alkabalak, erregaliak, Gorte ulerkor batzuen zerbitzuak, amerikar metal bidalketen Erregeren bostena, Monarkia Katolikoaren interesak, katolikotasunarenekin identifikatzen dituen europar politiketan xahutzen direnak. Arrakasta Espainiar elezahar beltzak berak baieztatzen du, Amerikaren domeinu krudelagatik (kolonizatzaileak eurak horretaz ohartuta zeudelarik (naturalen polemika) ezadostasunaren errepresioa (asimilaziora, kanporatzera edo sutara behartzen zena: kristautuak, moriskoak, edo ez natural bezala hartzen ziren gutxiengo jokaerak, sorginkeria edo protestante sorgune urriak) eta euren etsaien ezintasuna, Espainiaren aurkako propagandarekin potentzia nagusiaren aurka borrokatzera etsiak (XX. mendeko antiamerikanismoarekin duen antzekotasuna argi geratzen da). Barne kontrola, hazten ari den burokrazia batek bermatua geratzen da (Kontseiluen erregimen polisinodiala, lurraldeka erregeordeen bidez ezartzen dena (erresumetan) eta korrejidoreen bidez (hirietan). Estamentu pribilegiatuen kontrola, kleroaren (errege patronatua, Cisnerosen aldaketak), eta nobleziaren otzantasunarekin lortzen da, azken hau, Behe Erdi Aroko Gaztelako Gerra Zibiletan, erregeak izendatu eta kentzen ohitua zegoena, hauetatik, Komunitateen gerra azkeneko atala izango litzatekeelarik, erregea, ordena militarren Maisu Handi bihurtzen da (Fernando II.a Aragoikoatik), aristokrazia, bere izendapen politikan sartzen du (Karlos V.arekin Espainiako Handiki instituzioa), eta argi uzten du, botere politikoa oztoporik gabe erabiltzearen truke, gizarte eta ekonomia boterea bermatzen die (maiorazkoaren instituzioa, Toroko legeak). Dorre mozketak (Gonzalo Fernandez de Cordobak ere jasaten dituena, nori, Italiako kudeaketaren kontuak eskatu zitzaizkion) mezu sinboliko argi bat dira. Postu burokratikoak, lotze puntu on bat dira behe noblezia eta burgesiarentzat. Halako izena merezi duen polizia baten faltan (Anaidi Santua ez zen gorputz militar bat izatetik pasa) Inkisizioaren sare informatibo eta errepresiboa zegoen (erregearen boterearen mende zegoela frogatzen du kasu nabarmenen baten bere erabilerak, Antonio Perezenak adibidez).
Porrota argi geratu zen gainbeherarekin. Urrezko mendearen distira kulturalak ez zuen, ekonomia, XVI. mendeko Prezioen Iraultzak bizitua XVII. mendean gainbehera hasi zela ezkutatzen. Mende hau, krisi orokorreko mendea da eta, bereziki, Hegoaldeko Europa, biztanleak galtzen hastera bultzatuko du, askoz gehiago Espainia, eta are gehiago oraindik Gaztelako gune erabakigarria. Konponbide politikoak (txanpon desordena, aldaketa fiskal errepikatuak), ez zuten egoerak okerrera jotzea baino gehiago lortu, eta zentralizazio saiakera indartsuenek (Olivares konde-dukearen Arma Batasuna) 1640ko krisia azkartu zuten.
1700eko leinu aldaketak (Filipe V.a Espainiakoa), sistema, frantziarraren antzeko ezaugarriak zituen absolutismo batetara bideratu zuen, asmo oneko saiakerak egiten dituena baina porrot egiten dutenak: arrazionalizazio fiskala Ensenadako Kadastroa bezala, Eskilatxeko Markesarena bezalako aldaketa ilustratuak (boteretik kanporatua izan zena Eskilatxeren Matxinadagatik gariaren prezioaren liberalizazio baten ondoren, ordu arte tasaren mende zegoena), edo Nekazaritza Legearen txostena, behin eta berriz tramitatua, nekazarien lur gosea konpondu nahi zuena. Frantziako Iraultzak, erreformismoaren itxaropenak zapuztu zituen.
Antzinako Erregimena denbora laburrez mantentzen da XIX. mendean Iberiar penintsulako Gerra arte, Cadizen 1812ko Espainiako Konstituzioa ateraz batera, konstituzionalismo prozesua ireki zen arte. Beste alde batetik, Antzinako Erregimen hitzak, Frantzian izan zuen esangura berbera izan zuen, erregimen honen amaiera, Frantziako kasuan bezain gogorra izan ez zen arren. Frantziar okupazioaren urteen eta Iberiar penintsulako Gerran Napoleonen porrotaren ondoren, Berrezarpen absolutista gertatu zen, espainiar politikak Fernando VII.a Espainiakoa erregearen erregealdiaren zatirik gehienean berriz Antzinako Erregimenera atzerantz egin izana eragin zuena. Bere itzalak oraindik hor zirauen XIX. mendeko bigarren herenean, Gerra Karlistekin, bata bestearen atzean eginiko konstituzioak, gutxi gora-behera neurrizkoak ziren liberalak gobernura iristea, ia beti estatu kolpeen ondoren eta industrializazio apal baten hasiera kontutan hartu gabe. 1868ko iraultzak, Elisabet II.a Espainiakoa erreginaren destronuratzearekin, ez zuen betirako itxi Antzinako Erregimenera itzultzeko tentaldia, baina jada, testuinguru ezberdin batean. Alfontso XII.aren berrezarpena edo Miguel Primo de Rivera eta Francisco Francoren diktadurek, azken honek Inperioaren herrimina berreskuratu zuen arren, beste definizio bat dute.
Europako beste herrialde batzuk
Utrechteko Hitzarmenak, Ingalaterraren papera potentzia bezala zigortzeaz gain, Austriari Espainiaren europar lurraldeak emango dizkio, eta frantziar-espainiar aliantza hasiko du Familia Hitzarmenak nazioarteko harremanak ezaugarrituko dituena 1789rarte.
Ingalaterra eta Holandan, Aro Modernoaren zatirik gehienarentzat, Antzinako Erregimen hitza ezin da erabili, XVI edo XVII. mendetik Erregimen Berrian aurkitzen baitira, gizarte, ekonomia zein politika arloetan (hainbesteraino ez du ikusten jarraipen faltarik Aro Garaikidearekin, historiografia anglosaxoiak Modern History Erdi Arotik egundainoko epeari deitzen diola).
Europar puzzle honetako gainontzeko atalak Antzinako Erregimenaren kontzeptuan sartzeko moduari dagokionez, hasieran adierazten zen Portugal, Frantzia eta Espainiarentzat izan ezik, gainontzeko Europarentzat hitza ez zela batere esanguratsua: zatitutako Italian, Habsburgotarren domeinuarekin identifika daiteke (Paviako gudutik Italiaren bateratzeraino). Europa erdialdean, Inperio Santuaren deskonposaketa, Habsburgotarren igoera, Erreforma Protestantea, Hogeita Hamar Urteko Gerra eta Prusiaren agerpenak, Alemaniar Bateratzeraino argitu ez zen egoera bat marraztu eta ezabatzen joan ziren, jada Aro Garaikidean eta irizpide ezberdinekin. Eskandinaviar herrialdeek, monarkia nazionalak garatu zituzten Erdi Arotik aurrera, euren behin betiko izaeraren definizioa XX. mende arte iritsi ez zen arren. Ekonomia eta gizarte arloan izan zuen eboluzioa, nolabait, Mendebaldeko Europarenaren antzekoa izan zen, eta funtsezko prozesu intelektual klabeetan parte hartu zuen (Pizkundea, Erreforma, Ilustrazioa), eta europar gatazketan parte hartuz, bereziki Hogeita Hamar Urteko Gerran, non erabakigarriak izan ziren. Poloniak ez du Jogalia dinastia ezartzen saiatu zen monarkia indartsu baten eraketa ikusiko, baizik eta errepublika nobiliario bat (Mendebaldeko Europaren politikarekin jokatu zuena Valois dinastiako errege bat aukeratuz). Balkanetan, turkiar domeinua (Konstantinoplaren erorketatik XX. mende hasierako Balkaneko Gerrak arte), eta Errusian tsarren garaia (Ivan Beldurgarriatik 1917ko Errusiako Iraultzaraino, denbora hartzen dute, baina ez proposaturiko ezaugarritzea: inperio handiak dira, gizarte, Mendebaldeko Europako Antzinako Erregimenaren ekonomia edo politikaren irizpideekin neur ezin daitezkeenak.
ULMA Architectural Solutions
Erantzukizun sozial korporatiboa
ULMA Architectural Solutions Nazio Batuen Erakundeak giza eskubideei, lanari, ingurumenari eta ustelkeriaren aurkako borrokari buruz egindako adierazpenetatik eratorritako Mundu Itunaren 10 printzipioei atxikita dago. 2010ean, ULMAk ULMA Fundazioa sortzen lagundu zuen, eta, horren bidez, bere irabazien % 10 bideratzen du interes publikoko laguntza-, kirol- edo gizarte- eta kultura-proiektuetara. Geroztik, dozenaka proiektu lagundu ditu helburu sozial batekin, hala nola Txernobilgo haurrei harrera egitea (Banoia Txernobilekin elkartea), Nikaraguako garapenerako lankidetza proiektuak (AMS elkartea) edo Bogotako haur ezinduei laguntzea (Kainabera Solidaridad). Horrez gain, GKEekin eta laguntza izaerako elkarteekin lan egin du, hala nola Gautena (Autismoaren Gipuzkoako Elkartea), Aspace (Garun Paralisiaren Arretarako Elkarteen Konfederazioa) edo Ademgi (Gipuzkoako Esklerosi Anizkoitzaren Elkartea); baita bere ingurune geografikoari lotutako hezkuntza, euskara eta kultura arloko beste elkarte batzuekin ere (Oñatiko Haur Ikastetxea, Arizmendi Ikastola edo Mondragon Unibertsitatea, besteak beste).
Antzinako Erregimena
Ekonomia eta demografia
Lurraren jabetza zen ekoizpen-faktore nagusia eta hau, batez ere, nobleziaren, kleroaren eta udaletxeen esku zegoen Maiorazko, Esku Hilak edo lur komunalen bidez. Mota honetako jabetzek izaera konpartitua zutenez eta euren helburua denboran iraunaraztea izaten zenez ezin ziren lur hauek modu librean erabili eta, horregatik, lurren merkatu libre bat garatzea erabat ezinezkoa zen.
Gauza bera gertatzen zen beste bi ekoizpen faktoreekin ere: ez kapitala (nobleziaren edo kleroaren bizitza moduarekin bateragarria ez den aberastasun mota bat irudikatzearen susmagarri, eta industria iraultza bat eragiteko beharko litzatekenetik urruti) ezta lana ere (pentsaezinezkoa pribilegiatuen artean eta madarikazio biblikotzat hartua) ez ziren merkatuan eskaintza eta eskariaren arabea saltzen.
Hirien tamainaren hazkuntza (gutxi batzuk bakarrik: Paris, Londres, Sevilla, Madril, Erroma, Istanbul eta abar dute 100.000 pertsona baino gehiagoko biztanleria), demografia eta orotariko baliabideen hobi bezala funtzionatu arren, feudalismotik kapitalismorako trantsizioan modu erabakikorrean lagundu zuen (Londresen papera funtsezkoa izan zen merkatu nazional bat sortzeko, Parisena, erdi bidekoa eta Madrilekoa porrot erlatiboa). Baina garai aurreindustrialak hor jarraitzen zuela ez zuen ahazarazten, eta biztanleriaren gehiengoaren lanbidea, nekazaritza eta abeltzaintza zen, errendimendu eta ekoizpen oso urrikoak, euren teknikek oso motel eboluzionatzen zutelarik (Fernand Braudelen iraupen luzea, ziklo naturalen eta modu ziklikoan errepikatutako bizibide krisien mende egotera behartuz, uzten aurretik zeuden hilabete nagusiekin bat eginez, garia garestien zegoenean. Ez da halabeharra egoera horiek bizibide matxinadak bezala ezagutzen diren atsekabe mugimenduak eragitea, kasuren batzuetan, eragin politikoak izan zitzaketenak (Eskilatxeren matxinada, Katuen matxinada edo Frantziar Iraultza bera) eta, kasurik okerrenetan, ondorio bezala krisi demografikoak zituen goseteak (Malthusen tranpa bezala ezagutzen dena). Hain zuzen, Antzinako Erregimeneko ezaugarriak hauek ziren: jaiotza eta heriotza tasa altuak, hazkuntza natural urria, hondamendi heriotzaren urteekin orekatzen zena, ugalkortasun handia (nekazal esplotazioak zituzten familiek grinez eskatzen zutena) zelibatuarekin orekatzen zena (ezkontzak, oso adin txikietan, batzuetan atzeratu egiten zena, ez zion biztanleria osoari eragiten) eta bizi itxaropen oso baxua.
Merkataritza, gremioek eta gremio elkarteek kontrolatzen zuten, uneoro ekoizten zen ekoizpenaren kopuru eta kalitatea kontrolatzen zutenak. Bizitza ekonomikoa kontrolatzearen nahiak, bakarrik gremio batean zeudenak edo erregearen baimena zutenak bakarrik ibiltzea produktuen fabrikazio eta banaketan eragitea nahi zuen, obligaziodun aberatsenetik tablaiari miserableneraino. Merkataritzaren leialtasuna kontrolatzearen lana autoritatearen ardura bat zen antzinatetik (Erromatar foruko pisu neurria. Espainiako Antzinako Erregimena Errepesoa eta Almotazen Leiala izena zuten instituzioen mende zegoen, udaletxeek kontrolatuak (edo Etxe eta Gorteko Alkate Gelak gorteetan), elkartrukeetan neurriak behar bezala erabiltzen zirela ziurtatzen zutenak, batez ere jakien merkataritzan, bake publikoarentzako sentikorrena. Sakabanaketa metrologikoa (ez zetozen bat herri bakoitzeko neurriak), tokiko neurri ospetsu batzuekin konpondu nahi izan zen, Burgoseko kana bezala, baina Antzinako Erregimena amaitu arte zain egon behar izan zen Sistema metriko dezimalaren antolakuntzaren lan zientifikoekin. Egokiena zen ahal zen bezain bitartekari gutxien egotea ekoizlea eta azkeneko kontsumitzailearen artean, eta bersaltzea eta prezioari dagokionez, orotariko espekulazioa debekatu nahi zen, baita zigor erlijiosoekin ere (lukurreriaren bekatu-delitua), baina honek ez du beti lortzen zenik esan nahi, merkatuan egiten zen eguneroko bizitzak adierazten duen bezala. Halako nahia ez zen eraginkortasunez beteko Erregimen Berriko estatu burges liberala sortu arte, Michel Foucaultek azaltzen duen bezala. Europearrei, Esplorazioen Aroarekin, mundua zabaldu izanak, ondorio bezala, lehen ekonomia-mundua du. Konpainia pribilegiatuek, ibilbide eta produktuen monopoliozko kontrola hartzen zuten (Caracaseko kakaoa lehenik Fuggertarrentzat, eta, ondoren, Caracaseko Konpainia Gipuzkoarrarentzat, Madrilen hornikuntza Bost Gremio Nagusientzako. Lehenak eta eraginkorrenak herbeheretarrak izan ziren (WIC eta VOC izan ziren, hauen atzetik ingelesak etorri zirelarik (Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainia eta Merchants Adventurers, aurreko gilda batean oinarritzen dena). Bi nazioak (Amsterdamgo burtsa eta Londresko burtsaren bitartez), jaiotzen ari den merkataritza kapitalismoaren buruan daude, Antwerpeko arpilatzearen ondoren, ordurarte, monopoliozko Sevillako Indietako Kontratazio Etxea edo Lisboako portuaren bidez ateratako amerikar baliabideak Europa iparraldera drainatzeaz arduratzen zena.
Industria oztopatua zegoen gehiegizko zerga eta araudiekin. Barne aduanak zeuden, pisuak eta neurriak aldatu egiten ziren lurraldeen arabera, gai batzuk, bereziki laboreak (biztanleria gehienaren elikadura kaxkarraren benetako oinarria) babeste zorrotz politika gogor baten mende zeuden, eta, beraz, ekoizten zen toki berean kontsumitu behar ziren, edo tasen mende zeuden, edo, edozein kasutan, hornikuntzaren segurtasuna ezinezko egiten zuen, beste batzuentzako aduana eskubideak erabiltzen ziren (kanpokoak ezezik, barrukoak ere bai), kasu askotan, elkartrukea ezeztatzen zutenak.
Ez da existitzen, beraz, askatasun ekonomikorik, ezta konpetentziarik ere, guztia kontrolatua baitzegoen, gremioengatik, korporazioengatik edo Estatua berarengatik, batzuetan, agente ekonomiko bezala funtzionatzen zuena: errege eskulangintzak, armagintzarenak bezala (La Cavadako Artileriako Errege Lantegia) edo apaindura ondasunena (Tapizen Errege Lantegia, Buen Retiroko Portzelana, La Granjako Kristalen Errege Lantegia) eta erregaliak edo gatz, tabako (Sevillako Tabakoaren Errege Lantegia eta Tabakoaren Lantegia) pattar eta karta estankoak. Merkantilismoa, bere forma ezberdinetan, metalismoa, bullionismoa, kolbertismoa protekzionismo deritzon politika ekonomiko nagusia justifikatzen duen doktrina ekonomikoa da. Gehienetan, nahi duenaren kontrakoa lortzen du. Garaiko botereak eta teorikoek ez dute analisi ekonomikoko baliabide fidagarririk, eta sistema ekonomikoaren funtzionamendua ere ez dute ulertzen (existitzen ez den merkatu librearena ez dena, ezta Erdi Aroko herrixken autarkia ere). Fisiokrazia eta librekanbioa edo liberalismo ekonomikoa XVIII. mendean agertzen dira proposamen alternatibo gisa, sistemaren aldaketaren egoera batean bidea egiten ari dena.
Gizartea
Antzinako Erregimenaren beste ezaugarri nagusietako bat, jaiotzatik erabakitako hiru estamentutan banatutako gizartearen antolaketa da: bi estamentu pribilegiatu: noblezia (laikoa) eta kleroa (bere goiko zatian, familia nobleek izandako bigarren seme-alabak zeudena), gainontzeko pertsonen gainetik zeuden. Hirugarren Estatua edo arruntak (nekazariak, biztanleriaren gehiengoa eta burgesak, merkatariak eta artisauak). Pertsonen eskubideak ez ziren berdinak guztientzat, baizik eta, legez, nobleek eta elizakoek, petxeroek ez zituzten pribilegio batzuk zituztela. Estamentuak itxiak diren arren, ez dira iragazgaitzak, eta posible da hirugarren estatutik estamentu pribilegiatura igarotzea, nobletuz edo kleroan sartuz.
Ordena erlijiosoen desklaustratzeak, klero sekularraren desamortizazioa eta zelibatuaren amaiera ekarri zuena, Erreforma Protestantean izan zuen papera, izan zen Antzinako Erregimenetik aldentzea eragin zuena desklaustratzea aukeratu zuten nazioei. Europa hegomendebaldeko nazio katolikoak dira (eta Polonia), Kontraerreformaren garaipenaren lekuko, gizarteari dagokionez, estamentuez osatutako gizartearen garaipena esan nahi duena: kleroaren antolaketa piramidala, klero erregularraren hiru botuak, klero sekularraren zelibatua, instituzio erlijiosoen presentzia ekonomikoaren justifikazioa (burges-liberalen aldetik, Eliza, hamarrenekin eta Esku Hilekin, bere esistentzia justifiakatzen zuen pobrezia sortzen zuela esatera iritsi zen), eta bere presentzia bizitza publiko zein pribatuko arlo guztietan.
Estamentu gizartearen izaeraren interpretazio historiografikoak, eztabaida nabarmen bat sortu zuen materialismo historikotik gertu (Annalesen eskola, edo Past and Presentena), klase kontzeptua erabiltzen duten, eta, posizio instituzionalista batetik (baita emic perspektiben funtzionalismo soziologiko eta antropologikotik gertu etic perspektiben aurrean), ordenen gizarte batetaz hitzegitea nahiago dutenen artean. Honela, Roland Mousnierrek ohorea, estatusa eta prestigioa identifikatzen ditu aberastasuna baino gizarte markagailu esanguratsuago bezala. Perspektiba honen arabera, gizartea modu bertikalean banatzen zen gizarte mailen arabera (patroitza edo bezerotasun harremanak patroia eta bezeroen artean: maîtres-fidèles) eta ez modu horizontalean klaseen arabera.
Bereziki, Antzinako Erregimeneko gizarteko eliteak, klase pribilegiatu bezala uler daitezke, bere interes ekonomikoetan identifikaturiko klero eta noblezia batetaz osatua, eta elkarreraginak, lur, elizako kargu, burokrazia, armada eta Gortearen lotura familiarrengatik, interpretazio materialistaren arabera, edo ordenen talde ez homogeneo bat bezala, ezpata noblezia eta toga noblezia bezala (noblesse d'épée eta noblesse de robe), euren artean askoz ezberdinagoak nekazalgo edo burgesiarekin baino, interpretazio instituzionalista edo funtzionalistaren arabera.
Burgesiaren papera ere eztabaida sakonen gaia izan da, kasu eta garai batzuetan, dirudienez, erregearen sostengu nagusi izan baldin bada ere bere boterea gehitzeko, merkatu nazional baten eraketan eta noblezia eta kleroaren kaltetan elkarrenganako onurak dakartzan aliantza batean, beste batzuetan, monarkia, dirudienez, boterea tradizionalki nagusi diren klaseen mesedetan erabiltzen duen superregitura baino ez da, eta gora igotako burgesek, euren klasea "traditu" eta nobletzeko aukeraren zain daude lanbide mespretxagarri eta mekanikoak utziz, lanbide eta arte liberaletan aritzeko, hori, pauso erabakiorra eman eta lurrak erosteko aukerari uko egin gabe, ezkontza ezberdina pobretutako nobleekin eta behin betikoa den nobletzearekin, askotan, beti diru faltan dauden erregeei erosiz. Arrazoi horregatik, arrazoi ekonomikoengatik edo gaztelar industriaren hondamendiagatik, Iparraldeko Europari onurak ematen dizkion merkatu amerikarraren aukera probesteko gai ez izateagatik bada ere, burgesiaren indarrak edo ahuldadeak adierazten du kasu nazional batzuk eta beste batzuen arteko ezberdintasuna. Gauza bera esan liteke nekazalgoari buruz: mirabetzatik aske Mendebaldeko Europan Erdi Aroaren amaieratik (Ekialdeko Europan bertan erortzen zen bitartean), Antzinako Erregimenean aurki dezake ekoizpenaren soberakinak probesteko aukera, bere osotasunean errenta feudal bidez atera beharko zuten jauntxoekin, eredu marxistak aurreikusten duen bezala. Honen posibletasun edo ezineskotasun mailak adieraziko du nekazari aberatsaren agerpena (Pedro Calderon de la Barcaren El Alcalde de Zalameako Pedro Crespo edo Camacho aberatsa Cervantesen Kixotean) zelaian kapital bilketa hasi dezakeena. Edozein kasutan, hona Pedro Crespo herritarrak don Lope nobleari emandako erantzuna:
"Erregeari, ondarea eta bizitza
eman behar zaizkio, baina ohorea
arimarena da
eta arima Jainkoarena baino ez da."
Sistema politikoa
Nobleziak Erdi Aroan zuen botere politikoa metatzen duten monarkia autoritarioek, euren boterea, armada bezalako tresnetan oinarritzen dute, erregeak kontratatutako mertzenarioek osatua zegoena, gerra gertatuz gero, zibilak derrigorrean errekrutatzen ziren nazioa defendatzeko. Nobleziak kontrolatutako erdi aroko osteen amaierak, estamentu honi funtzio berri bat ematen dio, ez botere militarrarena, baizik eta botere politiko eta soziala, eta gortean erregearen ondoan duen posizioak, bere botere politikoaren neurria emango dio.
Euren boterea gehitzeko, Behe Erdi Aroan, hiri askeek (uharteak feudalismoaren itsasoan), laguntza garrantzitsua izan ziren erregeentzako pribilegiatuen aurka. Hiri askeetatik lortzen ditu erregeak baliabideak, merkataritza aktibitateei jarritako zerga bezala, aberastasun gehiena, pribilegiatuen, landa ondasunak, zergen mende ez dauden bitartean. Errege boterea behin sendotu eta gero, erregeak, hirien ordezkarien funtzioak mugatzen zituen, burgesia, hiri patriziatua edo jarri dakieken beste edozein izen direla. Ia sekula ez zituen Gorteak deitzen, eta egiten zuenean, azken erabakia hartzeko eskumena beretzat gordetzen zuen. Gorteak, hiru estamentuetako ordezkariek osatuta zeuden (Noblezia, kleroa eta Hirugarren Estatua), baina, Gaztelaren kasuan (Aragoiko Koroako erresumetakoak bakoitza bere aldetik biltzen baitziren) hirietako ordezkariak bakarrik deitzen ziren, eta zergak onartzeko baino ez. Ordezkaritza instituzioek protagonismoa hartzen dutenean (Parlamentu ingelesa XVII. mendean, Frantziako Estatu Orokorrak 1789an), eredua hautsi egiten da.
Charencey
Charencey Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Charencey udalerrian erroldatutako biztanleak 30 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Antzinako Erregimena
Sistema politikoa
Lurraldeen jarraipen eza eta jurisdikzioen nahasketa, salbuespena baino gehiago, araua zen entitate politikoetan, estatukoetan zein estatuz behekoetan. Mugak, aldatu egiten ziren eta ez ziren batere seguruak, eta enklabe, exklabe, foru bereziko lurralde eta baita banatutako subirautzadun lurraldeak ere (Andorra), edo aldikako subirautzadunak (Faisaien uhartea, Nafarroako Pirinioetako partzuergoak) zeuden, asko gainera. Filipe II.a Espainiakoak, bere agindupean zeuden lurraldeak zeintzuk ziren argi jakitea nahi izan zuenean, ez zituen El Escorial monasterioko liburutegian aurkitzen ziren mapak begiratzen, puzzle nahaspilatsu bat erakusten zutenak, baizik eta Zerrenda Topografikoak (ahalegin aurrestadistiko bat, bakarrik bi mende beranduagoko Ensenadako Katastroarekin aldera daitekeena), edo Anton Van der Wyngaerderi hartzea agindu zion bistetara. Muga naturalen ametsa (Rhinetik Pirinioetarainok Frantzia, atzera begiratuz gero bere misio historikoa dirudiena) gehiago da XIX. mendeko nazionalismoaren ideia, AEBak Ozeano Barera eraman zuten patu argia bezala.
Laguna Hedionda (Sud Lípez)
Ezaugarriak
4.532 metrotan dago. Dimentsioak hauek dira: 2,52 km. luzeraz eta 2,43 km. zabaleraz. Azala guztia 3,2 km²koa da. Bere ertzak 8 km. ditu. Chalviri gatzaga 100 kilometroetan dago. Faunaren ikuspuntutik bertako hegazti ezagunena Andeetako flamenkoa (Phoenicoparrus andinus) da.
Charencey
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 15 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 27 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 15 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (8 gizon eta 5 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antzinako Erregimena
Sistema politikoa
XVII. mendetik aurrera, Estatuaren subirautza duen monarkia absolutu baten presentziaz hitz egin daiteke. Monarkia hau, boterearen ustezko jatorri jainkotiarragatik justifikatzen zen, norengandik bitartekaririk gabe jasotzen zuen (nazioa edo herria adibidez). Erregea, Jainkoaren aurrean baino ez da justifikatu behar. Adibiderik amaitu eta osoena, Frantziako Louis XIV.a edo Eguzki Erregearen Frantzia da, bere teorikorik hoberena Bossuetengan aurkitu zuena.
Erregeak gerra adierazi eta bakea egiten zuen, armaden buru zen, gastuak zehaztu eta zergak ezartzen zituen; funtzionarioak izendatu eta bere kargutik kentzen zituen eta administrazio osoa zuzentzen zuen. Probintziak, intendenteek administratzen zituzten, edozer eta edonola egiteko ahalmenarekin.
Erregeak legeak egiten zituen, bere borondate pertsonalaren adierazpenak zirenak "erresumaren funtsesko ohiturak" kontutan izan behar zituen arren, ohitura horiek kontraesankorrak ziren, eta ez oso argiak, eta zaila izango zen argi definitzea. Bere mendekoek ez zuten, berez, Estatuaren aurrean eska edo erabil zezaketen eskubiderik (bere funtzioen artean eskubideak bermatzea ez duena, Zuzenbide Estatuak bai izango duenez), baina bai zehaztu gabeko eskubide, askatasun eta pribilegio mordo bat, ez mundu guztiarentzat zirenak, baizik eta norberaren edo norberaren familia, erakunde edo lurraldetasunaren baldintzen arabera, baita, hauek ere oso zehaztu gabeak, erregearekiko betebehar multzo bat ere, euren betetzea eskatzeko ahalmena, teorian praktikan baino zabalagoa zena.
Gainera, erregeak zuzentzen zuen justizia banaketa, hau, bere izenean banatzen baitzen, eta berak izendatutako funtzionarioek. Tortura judiziala erabiltzen zen akusatuen aitorpena lortzeko, hauek, isilpeka epaituz, gainera, nahi adina gorputz zigor krudel ematen zitzaizkielarik (zigorra, pikota, burni goriekin markak...) heriotz zigor mota anitz barne, gaizkilearen edo gaizkileak egindako delituaren araberakoak (arma ezberdinekin burua moztea, lepoa moztea, urkaketa, sutan erretzea, gorputzadarrak moztea...). Frantziako Enrike IV.aren hiltzailea izan zen Ravaillacen oinazea, izurrigaenetakotzat hartua da. Heriotz zigorraren homogeneizazioa, Iraultzaren konkista berezi bat izan zen, baldintzak berdindu zituena, literalki, burutik hasiz, (gillotina, adibide argi bezala). Espainian, gillotinaren funtzio berbera izan zuen garroteak (guztientzako berdina bazen ere, doilor edo noble bezala izendatzen zena, erabiltzen ziren tresna eta tramankuluen arabera). Fusilaketa ere, dirudienez, modernizazio makabro bat izan zen, batez ere armadan erabili zena.
Bakarkako askatasuna, poliziak etengabe mehatxatzen zuen, erregearen agindu soil batekin, edonor atxilo zezakeena, "gutun zigilatua" (lettre de cachet). Ez zen atxiloketaren arrazoia azaltzen, baizik eta, soilik, "erregearen borondatea hori zela" adierazten zen, (car tel est mon bon plaisir). Ezer egin aurreko zentsura zegoen, nagusiki elizako autoritateak egiten zuena (nihil obstat ospetsua). Ez zen kontzientzia askatasun edo erlijio askatasunik ematen, baizik eta Augsburgoko Dietaren cuius regio eius religio (erregeak ezartzen dio erlijioa mendekoari) printzipioa aplikatzen zela.
Borboi leinuko monarkia frantziarra, dinastia hau ezarri zenetik, trebeki joan zen boterean ezartzen egoera ahul batetatik abiatuta, kanpoan (nagusitasun espainiarra), zein barnean, neurri handi batean, erlijio gerrek konpondu ez zuten zatiketa erlijiosoagatik. Henrike IV.ak, aurretik protestantea izandakoa, amaitu zituen Nanteseko Ediktuarekin, higanotar segurantza guneak, estatu barneko estatu bihurtu zituena, Luis XIII.a Frantziakoa eta Luis XIV.a Frantziakoa oraindik adin txikikoak zireneko erregeordetzekj eta balido eta ministroen izaerek (Richelieu kardinala, Julio Mazarino, Jean-Baptiste Colbert), mendearen amaieran, Frantzia, Europako potentziarik nagusiena bihurtu zuten. Aldi berean, Espainiar Inperioa gainbehera sakonean sartu zen, honetara, Lermako Dukearen (Felipe III.aren balidoa) politika eroso eta ustelek zein Olivares konde-dukearen (Felipe IV.aren balidoa) politika zorrotz eta ospedunek lagundu zutelarik, Arma Bateraketako bere saiakerarekin lurralde oreka ezegonkorrak bortxatzean, 1640ko krisia eragin zuelarik, eta Espainiar Inperioa desegiteko puntuan utzi zuen. Absolutismoa ez zen Espainiara, Planta Berriko Dekretuak onartu ziren arte, Filipe V.a Espainiakoak Espainiako Ondorengotza Gerra (1715), Europako etsaien aurka, zein penintsula barnean bertan (bereziki Valentzia eta Katalunia), lurralde foruei errespetu gehiago zieten Habsburgotarrekin jarraitu nahi zutenei irabazi ondoren.
Monarkia absolutuak beste erresuma batzuetan eratzeko ezinaren adibide bezala jar daiteke Ingalaterra, non Tudortarrek, Erreforma Protestanteko gizarte aldaketak gertatzen ziren bitartean Legebiltzarrarekin oreka mantendu zuen monarkia autoritarioak, Estuardo etxeari tokia utzi zion, euren boterea gehitzeko borrokan, literalki, burua galdu zutenak.
Aurretik adierazitakoak, eta kasu ezberdinek hartuko zuten joera da, absolutismoaren eredu idealtzat hartuko litzatekeena. Oso erlatiboa zen zenbaterainokoa izan zitekeen absolutista deritzen erregeek erabiltzen zuten boterea, eta, gainera, pentsatzekoa da, bizitza publikoa bere osotasunean antolatzeko nahia ere ez ote zuten izango, boterea, bitartekari ugariren bidez erabiltzeko tarte handiak uzten baitziren ("estatu" nobiliarioak, eliza jurisdikzio boteretsua, foru lurraldeak eta korporazio mota oro, udaletxe, gremio eta unibertsitateak kasu). Erregeen erabakitzeko ahalmena, ekonomia baliabideen defizitagatik baldintzatua zegoen, jaso bezain pronto (eta batzuetan baita lehenago ere), armadan eta gorteko luxu handinahitsuan xahutzen zena (biziki beharrezkoa monarkearen ospea eta nobleziaren leialtasuna mantentzeko, bere zerbitzura erakarria.)
XVIII. mendean, absolutismoaren aldaera bat agertzen da, Despotismo Ilustratua deritzona, non, errege absoluto batek, bere boterea, modu paternalistan erabiltzen duen, "guztia herriarentzat, baina herririk gabe" lelopean, baina Estatuaren subirautza mantentzen jarraitzen du, ez da beharrezkoa Konstituziorik, erregearen nahia legea da. Luis XV.a Frantziakoa eta Luis XVI.a Frantziakoa erregeen izaera ez oso erakargarrietan baino gehiago, frantziarren exotismoak, errege idealaren eredua, bere mugetatik kanpo bilatzen zuen. Batzuk, Montesquieuk bezain urruti, bere persiar gutunetan.
Espainian, beste horrenbeste egin zuen José Cadalsok bere Marokoar gutunak lanean. Hala ere, monarkia mota honen adierazgarri, Karlos III.a Espainiakoa, Espainia eta Napolin, Josef I.a Portugalgoa (bere ministroa zen Pombaleko markesarekin) Portugalen, Josef II.a Habsburgokoa Austrian, Frederiko II.a Handia Prusian eta eredutik urruti, Katalin II.a Errusiakoa Errusian izango liratekeela adosten da. Voltaire bezalako disolbagarri ospedun ilustratuek, errege hauetakoren batekin izandako adiskidetasunak (halako harreman ezberdin batetarako, izena oso propioa ez bada ere) ez du, Johann Baptist Geichek zioen bezala, bere txingar artean berotzen ari zen jakituna, ez dela berez, erregeak beldurrik izan behar diona, ezta tontorra den egiturak ere, ahaztarazi behar.
Pentsamendua, kultura eta artea
Hitz materialistetan "superregitura ideologikoa" deritzonaren eta gizarte egituraren zatirik oinarrizkoenen arteko harremanak, oso sarbide delikatuzkoak dira, eta ez dute adostasun handirik lortzen.