cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 2370
NGC 2370 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Hiriberri (Atetz)
Hiriberri Nafarroa Garaiko etxaldea da, Atetz udalerrikoa. 2020an 3 biztanle zituen.
Hebridak
Hebridak (Hebrides; Innse Gall, «atzerritarren uharteak») Eskoziako mendebaldeko uhartedi zabal eta askotarikoa da, Ozeano Atlantikoan dagoena. Bi multzo nagusi bereizten dira: Kanpoko eta Barruko Hebridak.
Eskoziako gaeleraren hiztun kopuru handiena uharte hauetan bizi da, batez ere Kanpokoetan. Hori dela eta, ironikoa da hain justu ere uharteen gaelerazko izenak (Innse Gall) «atzerritarren / ez-gaelikoen uharteak» esan nahi izatea. Arrazoia Goi Erdi Aroan jasan zuen norvegiar bikingoen kolonizazioa da. XIII. mende arte ez zen gaelikoa nagusitzen hasiko Hebridetako uharte guztietan; hain zuzen, une horretan kokatzen da Uharteetako Jaurerriaren ezarpena.
Jennette McCurdy
Jennette Michelle Faye McCurdy (Long Beach, Kalifornia, 1992ko ekainaren 26a) estatubatuar aktorea eta abeslaria da. iCarly eta Sam & Cat telesailetan antzezteagatik ezaguna da.
Ekibastuz
Ekibastuz (Екібастұз/Ekibastuz, Экибастуз) Pavlodar probintziako hiri bat da, Kazakhstango ipar-ekialdean. 2013an populazioa 146.991 biztanlekoa zen.
Oftalmia
Oftalmia edo oftalmitisa begietako hantura da.
Astatula (Florida)
Astatula Floridako herri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 1,837 biztanle zituen, 5.7 kilometro koadrotan banatuta.
1734 Zhongolovich
1734 Zhongolovich asteroide gerrikoan aurkitutako 1734. asteroidearen izena da. 1928ko urriak 11n aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 TJ zen.
Torre de' Negri
Torre de' Negri Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Torre de' Negrik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Offenge-Dessous
Saint-Offenge-Dessous Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Torre d'Isola
Torre d'Isola Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Torre d'Isolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Offenge-Dessous
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 261 etxebizitza zeuden, 213 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 238 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 213 etxebizitza nagusietatik 188 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 188 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 364 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 273 lanean zeuden (147 gizon eta 126 emakume) eta 19 langabezian zeuden (8 gizon eta 11 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Offenge-Dessous udalerrian 229 unitate fiskal zeuden, 614 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.701 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Offenge-Dessous udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 522 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Denmark (Maine)
Denmark Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
1735 ITA
1735 ITA asteroide gerrikoan aurkitutako 1735. asteroidearen izena da. 1948ko irailak 10ean aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1948 RJ1 zen.
Mutageno
Mutageno (latinez, hitzez hitz, "aldaketa baten sorrera") geneetan mutazioa eta aldakuntza sor dezaketen eragileez esaten da. Gene mutageno batzuek jatorri fisikoa dute (erradiazio ultramoreak, X izpiak, izpi katodikoak eta kosmikoak, neutroiak etab.), eta beste batzuek kimikoa (oxido nitrosoa, fenola, hidroxilamina, diazometanoa, akridinak. etab.). Guztiek aldaketak sortzen dituzte zelulen DNAn;a beraz, eragina dute geneek eta kromosomek daramatzaten herentzia-ezaugarrietan. Industria nuklearrek jaulkitzen dituzten hondakinek mutazio bortitzak eragin ditzakete giza zeluletan, eta hondakin erradioaktibo horien suntsipena gizartea kezkatzen duen arazo nagusietako bat da.
Atlantic Beach (Florida)
Atlantic Beach Floridako hiri bat da. Duval konderrian kokatua dago. 2010ean 12,895 biztanle zituen, 33.7 kilometro koadrotan banatuta.
Propilen glikol
CH3-CHOH-CH2OH formulako konposatua. Likido kolorerik gabea eta likatsua da; ia ez du usainik, ezta zaporerik ere. Urarekin, alkoholarekin eta disolbatzaile organiko askorekin nahas daiteke. Bere irakite puntua 187 °C-koa da eta su hartze puntua, berriz, 99 °C-koa. Sukoia da. Propileno oxidoaren hidratazio bidez lortzen da. Propilen glikolak erabilera hauek ditu: sintesi organikoetan, batez ere, poliester-erretxinak eta zelofana lortzeko; antiizoztailea; koipe, olio, argizari, erretxina, koloratzaileen, gozagarrien eta lurrunen disolbatzailea; agente higroskopikoa, plastifikatzailea, elikagaien disolbatzailea, pentsuen gehigarria, eta abar.
Sebastes babcocki
Sebastes babcocki Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Richard Gasquet
Richard Gasquet (Béziers, 1986ko ekainaren 18a) frantziar tenislari profesionala da. Neuchâtelen bizi da eta ATPko historian 500 garaipen baino gehiago eskuratu dituen frantziar bakarra da.
Nilssonia nigricans
Nilssonia nigricans Nilssonia generoko animalia da. Narrastien barruko Trionychidae familian sailkatuta dago.
Saint-Austremoine
Saint-Austremoine Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Austremoine udalerrian erroldatutako biztanleak 52 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 24 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 21 lanean zeuden (14 gizon eta 7 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Austremoine udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 315 hektarea erabiltzen.
Michelle Arvizu
Maiatzaren 24an Mexikon jaio zen ama italiarra eta aita mexikarra, eta hasiera batean arkitektura ikasi zuen eszenatokitik ahalik eta gertuen egoteko ideiarekin. Bere lehen rol profesionala Dorothy gisa hartu zuen The Wizard of Oz filmean.
Michelle The Randolph Academy for the Performing Arts-en graduatu zen 2002ko abuztuan.
2004ko otsailean Kanadako Egoiliar Iraunkorra bihurtu zen eta 2009ko irailean Kanadako herritar bihurtu zen.
DeRuyter (New York)
DeRuyter  New York estatuko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 558 biztanle zituen, 0.89 kilometro koadrotan banatuta.
Etxague
Etxague zenbait toki eta pertsonaren izena da.
Iparraldeko Kontseiluaren Literatura Saria
Iparraldeko Kontseiluaren Literatura Saria 1961tik Iparraldeko Kontseiluak sortutako saria da. Lehen aldiz 1962an eman zen. Eskandinaviako eta Finlandiako fikziozko liburuak saritzen dira. Lanak bertako hizkuntzetan idatzia egon behar du. Kontseiluko herri bakoitzak (Danimarka, Finlandia, Islandia, Norvegia eta Suedia; barruan ere Groenlandia, Feroe uharteak eta Laponia daude) bi liburu aukeratzen ditu; ondore, estatu bakoitzak bi pertsonak izendatzen ditu epamahaia sortzeko. Saria 350.000 Daniar koroakoa da (47.000 euro inguru).
Torrevecchia Pia
Torrevecchia Pia Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Torrevecchia Piak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Denmark (New York)
Denmark Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lewis konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Auburndale (Florida)
Auburndale Floridako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 14,261 biztanle zituen, 24.1 kilometro koadrotan banatuta.
Lissay-Lochy
Lissay-Lochy Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lissay-Lochy udalerrian erroldatutako biztanleak 202 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
NGC 2373
NGC 2373 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Lissay-Lochy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (60 gizon eta 51 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lissay-Lochy udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 211 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.333 euro zen.
Adelheid Popp
Adelheid Popp (1869ko otsailaren 11-1939ko martxoaren 7) kazetari eta politikari gisa lan egin zuen austriar feminista eta sozialista izan zen.
XX. mendea
Poppek XX. mendean Etxe-langileen Batasuna sortu zuen 1902an, eta ondoren, 1907an, Neska eta Emakume Sozialdemokraten Elkartea. Vienako Kontseiluak bera hautatu zuen eta, ondoren, Austriako Parlamentuak 1919an.
Lissay-Lochy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Adelheid Popp
Idazle gisa
1909an, Poppek Die Jugendgeschichte einer Arbeiterin (euskaraz: Emakume langile baten autobiografia) argitaratu zuen, klase soziala eta generoa bere bizitza baldintzen zutela ziona. Liburua bere "goibel eta proletario haurtzaro eta gaztaroan" jartzen du arreta. Aldaketa soziala eta politikoa eskatzeko argudio-ardatza izan zen. Bere autobiografia zionez, Haussklavinnen (etxe esklabo) zen 1912an, etxeko funtzionarioei buruzko azterketa egin zuenean.
Lissay-Lochy
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
Adelheid Popp
The Dinner Party
Adelheild Popp Judy Chicago-ren instalazio-lanean, The Dinner Party, figura nabarmena da, Heritage Floor- eko 999 izenen artean argertzen baita.
Lissay-Lochy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lissay-Lochy udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.974 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Boltzmannen entropia-legea
Mekanika estatistikoan, Boltzmannen ekuazioa (baita ere Boltzmann-Planck ekuazioaz ezagutua) probabilitate ekuazio bat da non gas baten entropia S ( S_B) erlazionatzen duen, gasaren makroegorak dituen mikroegoera erreal kopuruarekin W.
S=k_B\ln W (1)
(edo k) Boltzmannen konstantea da.
Era laburrrean, Boltzmannen formulak entropia eta atomo edo molekula k sistema termodinamiko konkretu batean antolatzeko eren kantitatearen arteko erlazioa erakusten du.
Historia
Ekuazioa jatorriz Ludwig Boltzmann ek formulatu zuen 1872 eta 1875 bitartean, baina 1900.urtean Max Planck-ek bere gaur egungo formara eraman zuen. Planck aipatuz “entropiaren eta probabilitatearen arteko lotura logaritmikoa lehen aldiz ezarri zuen L. Boltzmannek bere gasen teoria zinetikoa n”. ‘Mikroegoera’ bat materia-gorputz bat osatzen duten partikulen arabera zehaztutako egoera da edo barruko energia eta presioa bezalako aldagaietan makroegoera gisa zehaztu den erradiazioa. Makroegoera bat esperimentalki beha daiteke, gutxienez luzapen finitu batekin espazio-denboran. Mikroegoera bat-batekoa izan daiteke, edo berehalako mikroegoeren denbora-progresio batek osatutako ibilbidea izan daiteke. Praktika esperimentalean, horrelako fenomenoak ez dira ia ikusten. Kontu hau berehalako mikroegoerei dagokie.
Hasiera batean, W-ren balioa egoera makroskopiko bateko Wahrscheinlichkeit (probabilitaterako alemaniar hitza) -rekiko proportzionala izatea zuen helburu, mikroegoera posibleen probabilitate-banaketarako. "Formen" bilduma (beha ezin daitekeen partikula mikroskopiko bakarra), non sistema baten egoera termodinamikoa (makroskopiko behagarria) posizio eta momentu desberdinak esleituz egin baitaiteke molekula bakoitzari.
Aldiuneko hainbat mikroegoera aplikatzen zaizkio makroegoera jakin bati. Boltzmannek mikroegoera horien bildumak hartu zituen kontuan. Makroegoera jakin batentzat, monode izeneko nolabaiteko aldiuneko mikroegoera posible guztien bildumara deitu zuen, eta horretarako gaur egun erabiltzen da Gibbs multzoaren terminoa. Banakako partikulen aldiuneko mikroegoeren kasuan, Boltzmannek ergode izendatu zuen bilduma. Ondoren, Gibbs-ek multzo mikrokanoniko deitu zion, eta termino hori asko erabiltzen da gaur egun, agian Bohr interesatuagoa zegoelako Gibbsen idatzietan Boltzmannenean baino.
Horrela interpretatuta, Boltzmann-en formula entropia termodinamikorako formularik oinarrizkoena da. Boltzmann-en paradigma N partikula berdinen gas ideala izan zen, non N_i, i. baldintza mikroskopikoan (maila) daude kokapen eta bulkada egoeran. Kasu honetan, sistemaren mikroegoera bakoitzaren probabilitatea berbera da, beraz, Boltzmann-en baliokidea zen makroegoera bati lotutako mikroegoera-kopurua kalkulatzeko. Historian zehar W gaizki interpretatua izan zen mikroegoera kopuruaren esanahiarekin, eta normalean horixe esan nahi du gaur egun. W permutazioetarako formula erabiliz konta daiteke
Dexter (New York)
Dexter  New York estatuko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,052 biztanle zituen, 1.79 kilometro koadrotan banatuta.
Boltzmannen entropia-legea
Historia
(2)
non i egoera molekular posible guztietan hedatzen den eta “!” ikurrak faktoriala adierazten duen.
Kai Nieminen
Kai Tapani Nieminen (Helsinki, 1950eko maiatzaren 11) Finlandiako idazle da eta Eino Leino Saria jaso zuen 1999an. Halaber, japoniar literaturako itzultzaile ezaguna da.
Boltzmannen entropia-legea
Historia
Baldintza berberetan dauden partikulak, berdinak direnean,  bereiztezinak direnez "zuzenketa" bat egiten da izendatzailean. W-ri batzuetan, "probabilitate termodinamikoa" deritzo, bat zenbakia baino handiagoa den zenbaki osoa delarik, aldiz, probabilitate matematikoak, zero eta bat arteko zenbakiak dira beti.
Orokortzea
Boltzmann-en formula sistema baten mikroegoeretara aplikatzen da, non mikroegora posible bakoitzak probabilitate bera duen.
Termodinamikan ordea, garrantzitsua da unibertsoa banantzea interesekoak diren sistemetan, gehi bere ingurukoa; eta gero, mikroskopikoki zehaztutako Boltzmann-en entropia erlazionatu daiteke sistemaren entropiarekin termodinamika klasikoan. Halako sistema termodinamiko baten mikroegoerek ez dute propabilitate bera. Adibidez, energia altuko mikroegoerak probabilitate txikiagoa dute energia txikiko mikroegoerekin alderatuz sistema termodinamiko batean non tenperatura zehaztuta dagoen kontaktua baimenduz bainu bero batekin. Kasu hauetarako, hau da, sistema termodinamiko baten mikroegoerek probabilitate desberdina izan dezaketenean, orokortze egokiena, Gibbs-en entropiaren izenpean, urrenekoa da:
(3)
Adierazpen honek baimentzen digu (1) ekuaziora bueltatzea p_i probabilitate guztiak berdinak direnean.
Boltzmann-ek lehen aldiz erabili zuen ln formula 1866-an. Berak fase espazio baten dentsitatez interpretatu zuen —probabilitatea aipatu gabe— hala ere, adierazpenak probabilitate neurketa baten definizio axiomatikoa asetzen duenez, atzerabegirako bat eginez, probabilitate moduan interpretatu daiteke. Nolanahi ere, Gibbs-ek probabilitatearen adierazpen esplizitua eman zuen 1878an.
Boltzmannek berak erabili zuen adierazpen baliokide bat bere geroagoko lanean eta ekuazio orokorragotzat onartu zuen. Hau da, (1) ekuazioa (3) ekuazioaren korolarioa da —eta ez alderantziz. (1) ekuazioa baliagarria den egoera bakoitzean, (3) ekuazioa ere baliagarria da —eta ez alderantziz.
Boltzamann-ek entropia estatistikoaren beharra baztertzen du
Entropia partikula bakoitzaren propabilitate osoa beste partikulenarekiko guztiz independentea eta berdina balitz moduan kalkulatzean bada; hau da, partikulen arteko elkarrekintzarik ez balego bezala eta bakoitzak haren probabilitatea edukirik, Boltzmanenn entropia deritzo modu berean. Hau, gas idealen kasuan zuzena da guztiz; hala nola, molekula berdinen arteko ia eragin-trukerik ez dago. Hala ere, ez da hurbilketa ona izango beste edozein sistemarako.
Boltzmannen entropia lortzeko sistema termodinamiko baten partikulak estatistikoki independenteak balira bezala hartu behar dira. Sistemaren probabilitatearen banaketa faktorizatu egiten da N gai berdinen biderkaduran; partikula bakoitzeko gai bana. Azkenik, batuketa partikula bakarreko 6 dimentsioko fase-espazio baten gainean adierazten da. Hortaz, Gibbsen entropia sinplifikatzen da Boltzmanen entropian.
(4)
Ludwig Boltzmann 1872. urtean emandako entropia estatistikoaren funtzioan ikusten da. Gas idealen kasuan, dagokion entropia termodinamikoaren berdina izango da.
Aitzitik, gas ideala egoera aproposean ez den beste edozein sistema batean formula hau aplikatzen badugu, oso errore handiak lortuko dira. Beraz, kasu honetan, Gibbsen entropiak adierazten duena jarraitu beharra dago eta sistemak osotasun baten moduan kontuan hartu.
Esziurido
Esziuridoak karraskarien ordenako familia handi bat da. Bere baitan marmotak, katagorriak eta larre-txakurrak sartzen dira.
Esziuridoak oso habitat desberdinetan bizi dira. Kontinente guztietan daude Australasia eta Antartikan izan ezik. Beraien tamaina txikia edo ertaina izaten da.
Chaumard (Nièvre)
Chaumard Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chaumard udalerrian erroldatutako biztanleak 226 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Micrurus ornatissimus
Micrurus ornatissimus Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Chaumard (Nièvre)
Etxebizitza
2007an 386 etxebizitza zeuden, 122 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 239 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 375 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 122 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 111 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Chaumard udalerrian 122 unitate fiskal zeuden, 226 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.877 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Chaumard udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Atlantis (Florida)
Atlantis Floridako hiri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 2,057 biztanle zituen, 3.7 kilometro koadrotan banatuta.
Dejan Lekić
Dejan Lekić (Дејан Лекић; Kraljevo, Serbia, 1985eko ekainaren 7a) Eibar Kirol Elkartean jokatzen duen aurrelari serbiarra da. 2014ean libre iritsi zen Eibarrera eta urte baterako kontratua sinatu zuen.
Micrurus oligoanellatus
Micrurus oligoanellatus Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
La Roche-l'Abeille
Biztanleria
2007an La Roche-l'Abeille udalerrian erroldatutako biztanleak 594 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 364 etxebizitza zeuden, 248 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 357 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 248 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 128 etxek bost zituzten. 195 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 133 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 336 ziren, horien artean 226 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 226 pertsona aktiboetatik 215 lanean zeuden (116 gizon eta 99 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Roche-l'Abeille udalerrian 238 unitate fiskal zeuden, 566 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.032 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean La Roche-l'Abeille udalerrian 53 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.740 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
San Lorentzo (Leotz)
San Lorentzo Orbaibarrako Leotz udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
Bertako biztanleak sanlorentzoarrak ziren.
Historia
XV. mendean San Lorentzo, Pozuelo eta Musker-Hiriberrirekin batera (biak jaurerriak), Leotz udalerriaren kontzeju izan ziren. Ondorengo erreforma administratiboek, gaur egungo banaketa sortu zuten, batez ere, XIX. mende erdiko erreformak.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
1736 Floirac
1736 Floirac asteroide gerrikoan aurkitutako 1736. asteroidearen izena da. 1967ko irailak 6an aurkitu zuen Guy Souliék Bordeletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1967 RA zen.
Charles Olson
Charles Olson (Worcester, Massachusetts, AEB, 1910eko abenduaren 27a - New York, AEB, 1970eko urtarrilaren 10a) Estatu Batuetako abangoardiako olerkaria izan zen.
Biografia
Bigarren Mundu Gerraren ondorengo olerkari askorengan eragina izan zuen. Harvard, Radcliffe eta Black Mountain Unibertsitateetako irakaslea izan zen. Olsonen bi lan nagusiak 1960. urte inguruan argitaratu ziren: The Maximum Poems, 38 olerkiz egindako saila, eta The Distances, olerki laburren bilduma. Olerkingintzaz zituen burutapenak Projective Verse (1950) lanean ezagutarazi zituen. Bestalde, Herman Melvilleren Moby Dick lanari buruz egin zuen azterketa kritikoak, Call Me Ishmael (1974), izen handia eman zion.
Anna Leopoldovna
Anna Leopoldovna (Анна Леопольдовна; Rostock, Germaniako Erromatar Inperio Santua, 1718ko abenduaren 18agreg./abenduaren 7ajul. - Kholmogory, Errusiar Inperioa, 1746ko martxoaren 19agreg./martxoaren 8ajul.), Anna Karlovna (Анна Карловна) izenaz ere ezaguna, Errusiako erreginaordea izan zen bere seme adingabe Ivan VI.aren ordez, hilabete batzuetan zehar, 1740 eta 1741 bitartean.
Bizitza
Anna Leopoldovna, jaiotza-izenaz Elisabet Katalina Kristina Mecklenburg-Schweringoa, Rostocken jaio zen 1718ko abenduaren 18an. Ama Katalina Ivanovna Errusiakoa tsarevna zuen, Ivan V.a Errusiakoaren alaba; aita, Karlos Leopoldo Mecklenburg-Schweringoa zuen, Mecklenburg-Schweringo dukea.
1739an Anton Ulrik Brunswick-Wolfenbüttelgoarekin ezkondu zen. 1740ean lehen semea izan zuten, Ivan VI.a. Ana Errusiakoa enperatrizak, 1740ean hil aurretik, ondorengotza bere biloba Ivan VI.aren esku jarri zuen. Ivan VI.a adingabea zenez, bere alaba Anna Leopolvovna erreginaorde jarri zen. Erreginaordetzak hilabeta batzuk besterik ez zuen iraun.
1741eko abenduan Elisabet I.a Errusiakoak estatu kolpea zuzendu zuen, eta honen ondoren Errusiako enperatriza bilakatu zen. Horren ondorioz, Anna Leopoldovna eta bere familia espetxera bidali zituzten eta azkenik erbesteratu zituzten.
1746ko martxoaren 19an hil zen, Aleksei semeaz erditu eta bederatzi egunera, erdiondoko sukar puerperal gaixotasunak jota hil zen.
Fandango (filma)
Fandango 1948ko Emil-Edwin Reinert austro-frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.
Sinopsia
José eta Paul lasai bizi dira Ipar Euskal Herriko txoko batean. Behin cabareteko zuzendari batek Joséren ahotsa entzun eta lan-proposamena egingo dio. Orduan, hautatu beharko du: Euskal Herrian geratu Angelicarekin ala Parisa joan.
Urolaldeko gipuzkera
Urolaldeko gipuzkera gipuzkeraren azpieuskalki bat da, Gipuzkoako erdialdean eta mendebaldeko kostaldean mintzatzen dena. Luis Luziano Bonaparteren sailkapenari jarraitu diotenen artean, oro har, Beterriko gipuzkeratzat ageri da (hemen Beterriko gipuzkeratzat izendatu dugun Tolosaldeko eta Donostialdeko hizkerarekin batera); Pedro Irizarrek (gipuzkeraren) Azpeitiko aldaeratzat sailkatu zuen; eta Koldo Zuazok erdialdeko euskalkiaren sartaldeko azpieuskalkitzat sailkatu du (hemen Goierriko gipuzkeratzat izendatu dugunarekin batera).
Mugak
Nagusiki Urola ibaiaren arroan mintzatzen da: zehazki, Urola Erdian eta Urola Kostan (Orio izan ezik). Urola Garaian, berriz, goreneko aldean (Ezkio-Itsaso eta Legazpi) Goierriko gipuzkera egiten dute; eta, beherenekoan (Urretxu eta Zumarraga), Urolaldeko gipuzkeraren eta Goierrikoaren artekoa den hizkera.
Urolaldeko hizkeran mintzo diren udalerriak
Aia, Aizarnazabal, Azkoitia, Azpeitia, Beizama, Deba, Errezil, Getaria, Zarautz, Zestoa eta Zumaia.
Mendebaleko euskararen (bizkaiera) eta erdialdekoaren (gipuzkera) arteko muga, historian
Azken mendeotan badirudi Gipuzkoa hegoaldean nahiko egonkorra izan dela muga hori, baina iparraldean aldatuz joan dela, hau da, aldatuz joan dela bizkaieraren sortaldeko azpieuskalkiaren eta Urolaldeko gipuzkeraren arteko muga. Kontuan hartu behar da, dena dela, hizkera biziek izaten dituzten aldaketez gainera, ondorengo euskalari hauetako bakoitzak bere sailkapen irizpideak erabili zituela, eta irizpide horiek gero eta zehatzago eta zientifikoagoak direla oro har.
Azpeitia eta Azkoitiko euskara
Hitz bukaeretan, Azpeitian -ye amaitzen da, eta -xe Azkoitian :
Anders Zorn
Anders Leonard Zorn (Mora, Dalarna 1860ko otsailaren 18-ibidem, 1920ko abuztuaren 22) inpresionismoaren margolari, eskultore eta grabatzaile suediarra izan zen.
Biografia
Grudd Anna Andersdotter suediar nekazariaren eta Leonhard Zorn alemaniar garagardogilearen seme naturala izan zen. Ez zuen aita ezagutu eta aitona-amonek hazi zuten. 1872an hasi zen Enköping eskolan ikasten. 1875ean Stockholmeko Arteen Akademian matrikulatu zen eta bertan ikasi zuen 1880ra arte. Ikasketak amaitu zituen urte berean Emma Lamm ezagutu zuen, gerora Emma Zorn (1860-1942) bezala ezagutua, familia aberats batetik zetorrena; 1885ean ezkondu ziren.
Fiteroko monasterioa
Santa María la Real monasterioa  edo, batzuetan, Santa María de Nienzebas Fiteron dagoen zistertar monasterioa da, Alhama ibaiaren ondoan. XII. mendean estilo erromanikoan eraikia, Nafarroan mota horretako eredurik ederrenetarikoa da. Bertatik gertu, ur termalak hartzeko aukera dago.
1141an sortu zen, beste kokaleku batean, zistertarren hedakuntza planari jarraiki, eta Fiterora 1152an iritsi ziren. Lehenengo abadea Durando izan zen eta bigarrena San Raimundo Fiterokoa, Calatravako Ordenaren sortzailea.
Arkitektura
[[File:Planta fitero224.jpg|thumb|ezkerrera|200px|Monasterioaren oinplanoa
1 : Kapera nagusia
2 : Sakristia
3 : Bataiategia
4 : Bardako Ama Birjinaren kapera
5 : Korua
6 : Kalostra 7 : Kapitulu gela 8 : Errefektorioa 9 : Sukaldea ]] Monasterioaren eraikin-multzoa herriaren hiri-bilbean sartuta dago gaur egun, eta Fiteroko eraikin batzuk (etxeak partikularrak, zinema bat) multzoaren barnean aurkitzen dira. Hala ere, elizaren absideen atzealdean bada zabaldi bat, multzoa ikusten ahalbidetzen duena.
XVI. mendetik, eliza Fiteroko parrokia bihurtu zen, herria handituz ahala gurtza lekuaren beharra izan baitzuen. Garai hartan antolatu zen bataiarria kalostraren zati bat hartuz. Garai hartan ere korua eraiki zen, erdiko nabean zegoen antzinakoa ordezteko.
Oraindik ere kalostraren inguruan badira bizitegi batzuk, monasterioaren barnean daudenak. Beste batzuk okupatuak izan ziren, etxebizitzak eta beste erabilera batzuk egiteko.
Eliza
Nabeak estaltzeko gurutze-gangak erabiltzen dira. Abside-kaperetako gangak esfera laurdenak dira, nerbio gabeak (erdikoa izan ezik). XVI. mende erdialdean, oinaldeko hiru tartetan ganga izardunak eraiki ziren, gotikotik pizkunderako igaroaldia adierazten dutenak.
Sakristia
Sakristia, transeptuaren eta girolaren artean kokatua, XVI-XVII. mendeetako lan barrokoa da. Oinplano laukizuzenekoa da, kanoi-gangaz eta lunetoz estalia. Horma hobi itxurako hutsarte batzuetan tiradera-altzariak daude, liturgia janzkiak gordetzeko erabiliak. Garaiko apaindura du, kornukopiekin, loretzar urrekarekin eta mahai rokokoarekin.
Bataio kapera
XVI. mendeko bataiategia da, eliza Fiteroko parrokia bihurtu eta sakramentuak emateko beharra izan zenean. Oinplano karratukoa, behiala kalostrako zati bat zen.
Kurua
Koru garaia XVI. mendean eraiki zen, nabe nagusian zegoena ordezkatzeko. Aulkiteria bi ordenatan banatua dago eta ez du apaindurarik, besoetan izan ezik. Egilea Esteban Ramos izan zen, XVII. mendeko artista, prozesio irudi batzuk ere zizelkatu zituena.
Altxorra
Balio handiko jantzi liturgikoak gordetzen dira elizan, XVI. mendekoak, abadeen opari izandakoak. Aipagarriena, hiru ataleko (kasula, eliz longaina eta dalmatika) janzki pontifikal handia da, XVI. mendekoa, zuria eta brodatu koloredunekin. Graciosa de los Angeles amak josi zuen, Iruñeko karmeldar oinutsak.
Urre eta zilarlan bilduma handia ere bada, horietako batzuk XVI. mendekoak. Erlikia ontziak garrantzitsuak dira, batez ere Erramun abadearenak: San Erramunen beso erlikia, San Andresen ekisaindua (XVIII); XVII. mendeko kalizak; zilarrez eta maskorrez eginiko nabeta bat (XVI); zilarrezko filigranako kopoia (XVII).
Aipagarriak dira halaber kutxatila ugari, duten balio artistiko eta historikoagatik:
Kalostra
Kalostra elizaren hego hormari datxekio, transeptuak osatutako angeluan zokoratua. Horrela, kapitulu gelaren sakonera transeptuaren zabalera hartzen du. Elizara daraman ateak krismon bat du zizelkatua. Ateak, leihoak eta gela batzuk XII. mende amairekoak edo XIII. mende hasierakoak dira, baina arkupeak eta kapitelak XVI. mendekoak.
Ekialdeko arkupea
Kapitulu gela, ohikoa denez, kalostrako ekialdeko arkupean dago. Ipar horma gurutzaduraren hegoaldeari datxekio. Ondoen gorde den aretoa da. Oinplano karratukoa, gurutze-gangaz dago estalia, lau koloma bakartutan eta hamabi pilastratan oinarrituak. Kapitelak soilak dira, zistertarren apaindurari dagokionez. Sarrera arkupetik egiten da, hiru arkudun ate erromanikotik. Arku hauek zutabe motzetan oinarritzen dira, eta hauek podium garai batean. Atearen bi albotan leiho bana dago. Ekialdeko horman, hiru leiho zaharren arrastoak daude, fraideen baratzera irekiak eta gela argitzen zutenak. Garai batean itxi egin zituzten, kanpoaldeko itxura aldatu zutenena.
Hegoaldeko arkupea
Bertan dago errefektorio, baina jatorrizko sabaia gabe, XVII. mendean horman altxatu baitzituzten bigarren solairuan liburutegia egiteko. Bi ate ditu, bata arkupera eta bestea sukaldera. Sukaldeak jatorrizko atea eta leihoak gorde ditu.
Hargin markak
Eraikinean 200 hargin markatik gora katalogatuta daude, ohikoenetatik (letrak, gurutzeak) bitxietaraino (jirafa bat). Eraikinaren burualdean, atal antzinakoena, Tuterako katedraleko burualdean ere aurkitzen diren markak daude: zortzi puntako izarra, esbastikak, kiribilak...
<Gallery> Image:Cantero jirafa224.jpg |Jirafa Image:Cantero flecha224.jpg |Gezia Image:Cantero estrella224.jpg |Zortzi puntako izarra </Gallery>
Iberiar apo pintatu
Iberiar apo pintatua  (Discoglossus galganoi) Discoglossidae familiako urlehortarra da, Iberiar Penintsulan bizi dena.
Apo pintatua Iberiar Penintsulako endemismoa dugu. Apo txikia da, 75 mm-koa gehienez eta azken urteetan, medio urtarraren degradazioa dela eta bere populazioek behera egin dute. Euskal Herrian, 1996. urtetik dago EAEko espezie Mehatxatuen Katalogoan zerrendatuta, 'Bakana' kategorian.
Sex, Lies, and Videotape
Sex, Lies, and Videotape, baita sex, lies, and videotape bezala estilizatua (euskaraz Sexua, Gezurrak eta Bideokasetea) 1989ko Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film independiente bat da. James Spader, Andie MacDowell, Peter Gallagher eta Laura San Giacomo aktoreek antzeztu zuten.
Iberiar apo pintatu
Deskribapena
Zapaburuak txikiak dira, 25-40 mm-koak. Uzkia, gorputz erdialdeko lerroan dute eta atzealderantz zabaltzen da. Aho-hortzak bi ilaratan kokaturik daude (serieka) eta bi goi-serie eta hiru behe-serie dituzte. Goi-seriea erdialdean etena egoten da. Sabelaldean espirakulu bat dute, gorputzaren erdialdean. Isatsa, zabala baino 3-4 aldiz luzeagoa da, itxura poligonalekoa eta mutur biribilduarekin. Gandor kaudal nahiko txikia dute. Kolorazio arre-iluna dute hasieran eta gerora argitu egiten dira. Zenbait zapaburuek erdialdeko banda dortsala argiagoa dute, bereziki metamorfosia burutzear daudenak.
Sex, Lies, and Videotape
1989ko Cannesko Zinemaldian estreinatu eta Urrezko Palma saria irabazi zuen, Sundanceko Zinemaldian ere Ikuslegoaren Saria bereganatu zuen. Ondorengo 1990eko hamarkadako film independienteetan mugimenduan eragina izan zuen.
George Hamilton (aktorea)
George Stevens Hamilton (1939ko abuztuaren 12a, Menphis, Tennessee) estatubatuar aktore bat da. Bere ibilbide luzean zehar nagusiki galai papera antzeztu izanagatik ezaguna izan da. Jada zinema estudio erraldoien urrezko garaiaren gainbeheran Metro-Goldwyn-Mayer estudioak ezagutaraztera eman zuen, ordutik aurrera Hollywoodeko gizonezko aurpegi ezagunenetakoa bilakatu zelarik, gehienbat filma, telefilma eta telesaila ugaritan burututako agerpen eta kameoei esker.
Sex, Lies, and Videotape
Argumentua
Louisiana, Baton Rouge. John (James Spader) eskuprulurik gabeko abokatu bat da, Ann (Andie MacDowell) izeneko emakume serio eta barnerakoiarekin ezkondua. Annek, sexuarekiko interes gutxi erakutsi arren, bere senarraren leialtasunaz guztiz seguru sentitzen da. John, aldiz, sexuzalea denez, Annen ahizpa den Cinthia (Laura San Giacomo) kanporakoi eta ozarrarekin abentura bat izango du. Johnen antzinako Unibertsitateko ikaslekidea zen Graham (James Spader) misteriotsua iristean, Annen bizitza aldatu egingo da.
Sainte-Marie-des-Champs
Sainte-Marie-des-Champs Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Marie-des-Champs udalerrian erroldatutako biztanleak 1.542 ziren. Familiak 623 ziren, horien artean 103 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 58 bakarrik bizi ziren emakumeak), 297 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 202 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Iberiar apo pintatu
Deskribapena
Apo pintatu helduek buru zapala dute, zabal bezain luzea. Muturra nahiko zorrotza da eta behe-barailarekiko nabarmentzen da. Tinpano txikia dute (begiaren diametroarekiko 2/3 txikiagoa), begi-bistaz ia ikusezina. Ez dute aho-zakurik. Begi-ninia biribildua edo bihotz formakoa da. Ez dute guruin parotoideorik. Irisaren goialdea urre kolorekoa da eta azpialdea ilunagoa. Hortz maxilar eta bomeriarrak dituzte, azken hauek koanen atzean kokatuta. Mingaina, biribildua da.
Fitzcarraldo
Fitzcarraldo 1982ko Werner Herzog alemaniar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako abentura eta drama film bat da. Klaus Kinski, Claudia Cardinale eta José Lewgoy aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Brian Fitzgerald "Fitzcarraldo" (Klaus Kinski) Peruko Iquitos hirian bizi eta operarekin obsesionatutako irlandar negoziogizon xelebre eta megalomano bat da, bere prestigioa eta dirutza inongo etorkizunik ez zuten lantegietan xehetuz joan da. Bere azken proiektua Amazonas ibaiaren bazterrean dagoen indiar herrixka batean opera antzoki bat eraikitzean datza, eta helburu hori gauzatzeko behar duen kapitala lortzeko, kautxuaren salerosketan jardungo da. Bere egitasmo xelebrea gauzatzeko ibaira ontzi handi bat uretaratu eta mendi gailur bateraino garraiatu beharko du.
Iberiar apo pintatu
Deskribapena
Hiru esku-tuberkulu dituzte, erdikoa besteak baino luzeagoa izanik, eta barne-tuberkulu metatartsianoa dute. Atzeko hanketako hatzen arteko mintzak oso murriztuta egoten dira (arretan, hatzen luzeraren erdia baino gutxiago eta eme eta gazteetan ez daude). Atzeko hankak nahiko motzak dira eta aurrerantz okertuz gero, inoiz ez dute muturraren luzera gainditzen.
Banaketa
Apo pintatua Iberiar Penintsulako endemismoa da eta penintsulako mendebalde guztian zehar banatzen da. Euskal Herrian, isurialde mediterranearreko hegoaldeko zatian kokatzen da, eta iparraldean bi populazio ezagun daude, Bastidan (ibar-basoan eta Rincón de Gimileoko legar-hobian) eta Urdaibain. Nafarroako hegoaldean arruntagoa da.
Habitata
Apo pintatua nahiko espezie nonahikoa da eta habitat askotan aurki daiteke. Lurzoruari dagokionean, nahiago ditu substratu silizeo edo metamorfikoak. Eskualde irekietan bizi da, esate baterako larreetan edo baso-ertzetan (artadiak, ameztiak, pinudiak...), baina ibai eta errekatxoen ertzetan ere aurki daiteke, makal eta lizarren inguruan. Kobazulo eta meategietan bizitzen ere ikusi izan da inoiz.
Hezetasun handiko zonaldeak behar ditu, eta gehienetan ur emarien ondoan bizi da, bereziki belarkarak dauden lekuetan, hauetan babesten baita. Araldian zehar larre istilduetan, putzuetan edo sakonera gutxiko errekatxoetan aurki daiteke. Nahiko ondo jasaten dituzte kutsadura organikoz hornitutako urak. Euskal Herrian, Pinus sylvestris baso batean, ibaiertzeko landaredia ugariko garrantzi txikiko erreketan eta zanga batetik hurbil dauden eremu mediterranearreko labore eta lugorritan ikusi izan da. Oro har, mediterranear eta azpimediterranear motako habitatetan, zuhaitz eta belarki-multzoetan aurki daiteke, eta lotura estua du ur-masa geldoekin edo ugaltzeko erabiltzen dituen zanga eta ur-ibilgu txikiekin. Ur-masa handiak eta ur-landaredia dutenak ditu nahiago. Urdaibaiko populazioa kostaldeko paduretan bizi da, nahiko ondo toleratzen baitu apo pintatuak ur gazia. Altitude ertaineko edo txikiko zonaldeak nahiago ditu, orokorrean 300-900 metrora bizi delarik, baina itsas mailan ere bizi daiteke.
Elikadura
Zapaburuak fitoplaktonez, edota deskonposaketa prozesuan dagoen materiaz elikatzen dira, eta neurri txikiagoan ornogabe urtar txikiez.
Aldiz, heldu eta gazteak batik bat medio lehortarrean elikatzen dira. Ornogabe desberdin asko jaten dituzte, esaterako, araknidoak, moluskuak (barraskilo eta bare txikiak), oligoketoak eta intsektuak (diptero, koleoptero, efemeroptero, dermaptero, hemiptero, ortoptero, lepidoptero eta himenoptero txikiak). Ez dituzte euren harrapakinak aukeratzen eta euren inguruan mugitzen den tamaina egokiko ia edozein animalia jaten dute (ez dute tenebrionidorik, diplopodorik, ezta krisomelidorik jaten). Gazteen harrapakinak, helduenak baino txikiagoak izaten dira eta kolenbolo eta akaroak ere jaten dituzte. Azkenik, zenbait helduren artean jarrera kanibalak ikusi dira, apo pintatu gazteak janez.
Ugalketa eta ontogenia
Ur-masa txiki eta geldoetan ugaldu ohi dira, bai korrontedun ur oxigenatuetan zein kutsatutako urmaeletan. Apo lasterkariarekin eta apo arruntarekin konpartitzen ditu askotan erruteko lekuak eta nolabaiteko lehiakortasuna ikusi izan da hauen artean (baita Pelobates cultripes eta Rana perezi espezieekin ere).
Anplexua iztaikoa da eta iraupen motzekoa (2 minutu baino gutxiagokoa). Eme bakar bat zenbait arrekin ugaldu ohi da eta 300-700 arrautza jartzen ditu bakoitzarekin nahiz eta denetara 1.500 arrautza inguru errutera iritsi daitekeen. Arrautza kopurua eta emearen tamaina erabat loturik daude. Arrautzak arrek ernaltzen dituzte ateratzen doazen heinean, anplexuan zehar. Espermatozoideen tamaina handia eta mugikortasun txikia dela eta, arrautzen ia %60 ernaldu gabe gelditzen da. Larbak 2-9 egunera jaiotzen dira eta hauen garapenak 20-60 egun irauten ditu, dietaren eta tenperaturaren arabera (azkarrago tenperatura epeletan).
Bizimodua
Apo pintatu helduak ilunabarrekoak eta gautarrak dira batik bat, eta soilik araldian zehar aurkitzen dira egunez. Hala ere, ale gazteak aktiboagoak dira egunez. Urte osoan zehar azaltzen dute aktibitatea baina muturreko tenperaturak dituzten hilabeteetan zehar babestu egiten dira, hibernatzera iritsi gabe. Altitude handietan askotan ez dira horren aktiboak izaten eta harri edo enborren azpian babesten dira, edo haiek induskatutako galerietan.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Apo pintatuak harrapari dezente ditu, esate baterako sugeak (Natrix natrix, Natrix maura eta Hermorrhois hippocrepis), hegaztiak (Buteo buteo, Lanius collurio, Tyto alba, Ciconia ciconia, Ciconia nigra, Athene noctua, Strix aluco, Ardea eta Ardeola generoak), eta ugaztunak (Genetta genetta, Lutra lutra, Mustela vison eta Meles meles). Larbak, aldiz, ur-intsektuek, arrainek, ur-sugeek eta beste anfibioek jaten dituzte (Triturus marmoratus). Azkenik Triturus pygmaeusek apo pintatuaren arrautzak jaten ditu. Bestalde, apo pintatuak Batrachobdella generoko izainak izaten dituzte maiz.
Azken urteetan, gainera, Procambarus clarkii ur-karramarro amerikarra ikusi izan da apo pintatuaren arrautza, larba eta gazteetaz elikatzen, eta beherakada handia sortzen ari da hauen populazioengan.
Sainte-Marie-des-Champs
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ayusik bere lantza astinduz errebeldeak suntsitzen ditu
Ayusik bere lantza astinduz errebeldeak suntsitzen ditu Giuseppe Castiglionek (Lang Shinin) paper horizontalean eta tintarekin egindako pintura bat da, Qing dinastiaren baitan, 1755an. Taipeik Jauregiko Museo Nazionalean ikus daiteke.
Testuingurua
Ayusi Txinako enperadoreari zerbitzuak eskaintzen zizkien dzungariar leinuko kidea zen. Yongzheng enperadorearekin (1723-1735) lider militarrean bilakatu zen. Qianlong enperadoreak Dzungariako Khanerriaren aurka Gädän-Olan 1755an izandako papera saritu nahi zuen, gauez eta traizioz hartu zuen hiria. Qianlongek Ayusiren koadro hau eskatu zion Giuseppe Castiglioni gorteko margolariari. 1755ko uztailaren 20an margotu zuen erretratua.