cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bearnoko foruak
XIII. mendeko lehendabiziko herenean, Gilen Erramun eta Gaston VII.a bizkondeek Pirinioetako zenbait harani fors ere eman zizkien, Baretosi 1220an, Ossauri 1221ean eta Asperi 1247an lehendabizikoz eta 1250ean bigarrenez.
XVI. mendean, Biarno Nafarroako erregeen zuzendaritzapean zeudela, Henrike II.ak eta Joana III.ak Fors berrantolatu eta hobetu zituzten. 1620an, Luis II.a Nafarroakoak "Frantziari Nafarroa eta Bearnoren batze agiria" ezarri zuenean, foruak mantendu zituen, 1789an Frantziar Iraultzak indargabetu arte eutsi zutenak.
94. Oscar Sariak
94. Oscar Sarien ekitaldia 2022ko martxoaren 27an Hollywoodeko Dolby Antzokian ospatu zen 2021eko martxoaren 1 eta 2021eko abenduaren 31 artean estreinatutako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Regina Hall, Amy Schumer eta Wanda Sykes izan ziren, eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zituen.
Will Smith aktorea eta Chris Rock umoristaren arteko gertakari batek sari banaketa "eklipsatu" zuen esatari askoren esanetan; Rockek Jada Pinkett Smith (Will Smithen emaztea) aktoreari buruzko iruzkin bat egin eta Will eszenatokira igo zen Rock jipoitzera.
Sari eta izendapen laburpena
The Power of the Dog filmak lortu zituen izendapen gehien, hamabi. CODA filmak hiru izendapen lortu eta hirurak eskuratu zituen, film onenarena barne, The Power of the Dog filmak zuzendari onena eta besterik ez zuelarik irabazi. Sari gehien Dune filmak lortu zituen, sei.
Eve Hewson
Eve Hewson, jaiotzez Memphis Eve Sunny Day Iris Hewson (Dublin, 1991ko uztailaren 7a) irlandar aktorea da. The Knick telesailean Lucy Elkins erizaina eta Behind Her Eyes telesailean Adele Ferguson izateagatik da ezaguna. Bono abeslariaren eta Ali Stewart aktibistaren alaba da.
Biografia
Dublinen jaio zen eta New Yorkeko Unibertsitatean ikasketak egin ondoren aktore izatea erabaki zuen. Gurasoak aurka azaldu zitzaizkion, ez zuten espektakuluaren munduan ikusi nahi, baina aurrera New Yorkeko Unibertsitatean antzerki programan matrikulatu zen. Hiru urte ondoren 2013an graduatu zen.
Aktore debuta 2005eko Lost and Found laburmetraian egin zuen Jordan ahizparekin batera eta urte berean The 27 Club filmean hartu zuen parte. Filme bietako zuzendaria Erica Dunton izan zen. 2010an The Script talde irlandarraren For the First Time bideoklipean azaldu zen.
Lehenengo lan garrantzitsua 2011ko This Must Be the Place filmean egin zuen Sean Penn eta Frances McDormand aktoreekin batera. 2014an The Knick telesailean hartu zuen parte eta ohiko aktorea bihurtu zen. Lucy Elkins erizainaren papera bete zuen.
Uso-belar
Uso-belarra (Lotus) (Fabaceae familiako genero baten izen arrunta da.
Serac
Serac (Suitzako eta Savoiako frantsesetik hartutako hitza: Sérac gaztanbera mota bat) glaziar batean pitzadura garrantzitsuek zatikatutako izotz bloke handi bat da, honen haustura, malda hausten den tokietatik izotzaren mugimenduak eragiten duelarik. Glaziarreko izotza lurraren desnibel handien gainetik igarotzean- elastikotasunari eusten uzten ez diotenak- hausten denean seracak sortzen dira. Glaziar esekien kasuan ere gertatzen da, glaziar-mihia amildegi batera iristen denean.
Glaziarraren haustura puntu hauetan, seracak, izotz ur-jauzi bat edo "serac ur-jauzi" bat eratu arte metatu daitezke, glaziar eseki edo eseki baten aurrealdean bezala. Azken hauen adibideak, Alpeetako glaziar gehienetan aurkitzen dira, Piz Rosegen ipar-ekialdeko aurpegian (3.937 m), Dent d'Hérensen iparraldeko aurpegian (4.171 m) edota Lyskammen iparraldeko aurpegian (4.527 m).
Seracak neurri handietara irits daitezke, eta arriskutsuak dira mendizaleentzat, abisatu gabe erori ohi baitira. Egonkortuta daudenean ere, glaziarraren gainean ibiltzeko eragozpen dira. Oso oztopo ezaguna dira munduko mendi garaienetako askotan, Kanchenjungan bereziki. Serac handi baten kolapsoa 11 eskalatzaile heriotzen erantzulea izan zen munduko bigarren mendirik altuenean, K2an, 2008ko abuztuan. Suitzan, seracen eroriek 1914 eta 1983 artean 124 biktima eragin dituzte.
Mukulu biribileko eskultura
Mukulu biribila eskultura ren forma bat da, bestea erliebea izanda. Eskultura bat mukulu biribileko izateko alde guztietatik (goitik, aurretik, atzetik...) landuta egon behar da (baina baliteke denek kalitate berarekin landuak egon ez izana; lana gozatzeko ikuspuntuak infinituak dira); hala ere, lan oso osorik ulertzeko ikuspuntua aldatzeko behar beharrezkoa da (nahiz eta ikuspuntu batek edo gutxi batzuek lehentasunezkoa izan). Azkenik, mukulu biribilezko eskultura irudikapen bat denean altueraren, zabaleraren eta ereduaren sakonera mantentzen dira.
Inés Peraza
Inés Peraza de las Casas (Sevilla, 1424 - Betancuria, 1503) Kanariar Uharteen jaurerria jaso zuen oinordetzan 1452.
Mukulu biribileko eskultura
Ikuspuntuen lehentasuna
Mukulu biribileko edozein objektua ulertzeko tenorean, ikuspuntu guztiek lehentasun bera izan dezakete, isotropia, edo soilik ikuspuntu nagusi batek edo gutxi batzuek lehentasun hori izan dezakete, anisotropia.
Inés Peraza
Kanariar Uharteetako erregina deitzen zion bere buruari eta titulua mantendu zuen 1477arte. Orduan, Errege Katolikoei La Palma, Kanaria Handia eta Tenerife uharteetako konkista-eskubideak laga zizkien, hala ere, Lanzarote, Fuerteventura, Gomera eta Hierro bere esku geratu ziren. Trukean Gomerako kondesaren titulua jaso zuen.
Mukulu biribileko eskultura
Hormarekiko harremana
Mukulu-erdia da arkitekturari lotutako eskulturak lantzeko modua, elementu arkitektonikoei atxikita, hala nola arkiboltei, kapitelei edo frisoei. Irudiak, antropomorfikoak izan (giza formakoak) edo ez izan) haien atzealdea bistatik kentzeko moduan lantzen dira, euskarri duen elementuaren barruan sartuta geratzen direlako.
Inés Peraza
Aurrekariak
Kanariar uharteak XV. mendean konkistatu ziren Errege Katolikoen oneritziarekin. Lurren gaineko eskubideak eskuz-esku aldatu ziren. Inesen amak, Inés de las Casas, kanarietako zati bat jaso zuen Juan de las Casasen eskutik. Lurren gehiengoa Guillen de las Casasen esku geratu zen, beste senide bat.
Trewornan
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Inés Peraza
Biografia
1424 urte inguruan jaio zen Sevillan, Hernán Peraza eta Inés de las Casas bikotearen alaba izanik. 1445ean familiak Kanariar Uharteetako jaurria eskuratu zuen, trukean Guillen de las Casasek Huévar del Aljarafeko etxaldea jaso zuen. 1447an aita eta anaia Kanarietara joan ziren konkistarekin jarraitzera. Ines Sevillan geratu zen Medina Sidoniako dukearen, Juan de Guzmánen babespean. 1448an Diego García de Herrerarekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituzen: Pedro, Hernán, Sancho, Maria de Ayala eta Constanza Sarmiento. Aita eta anaia hil zirenean Inesek uharteetako jaurerriaren oinordetza jaso zuen, 1452an.
Luigi Cadorna
Luigi Cadorna (Verbania, 1850eko irailaren 4a - Bordighera, 1928ko abenduaren 21) Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen italiar jeneral bat izan zen, Caportetton jasotako italiar porrotarengatik ezaguna.
Inés Peraza
Kanariar uharteetako andrea
Gaztelako Koroak eta Portugalgo Erresumak, uharteen gaineko eskubideak eskatu zituzten eta hainbat gatazka eman ziren.
Matxinada Lanzaroten
1476an, Lanzaroteko biztanleak matxinatu egin ziren bikotearen gehiegikierien aurka. Lanzaroteko biztanleeek Errege Katolikoen menpe egon nahian salaketak eta bestelako agiriak aurkeztu zituzten Gorteetan. Kanarietako jaun-andreek matxinatuen aurka egin eta hauk erbesteratu edo exekutatu zituzten errege-erreginek Esteban Pérez de Cabitos epailea Lanzarotera bidali zuten arte.
Luigi Cadorna
Karrera militarra
Luigi Cadorna 1850eko irailaren 4an jaio zen Piemonteko Verbaniako herrian, garai hartan Sardinia-Piamonteko Erresumaren parte zena. Raffaele Cadorna jeneralaren semea izan zen, Italiaren bateratzea lortzeko gerran parte hartu izan zuena.
John McTiernan
John Campbell McTiernan, Jr. (Albany, New York estatua, 1951ko urtarrilaren 8a) estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizle bat da.
Inés Peraza
Konkista eskubideak lagatzea, gerakina eta dezisua banatzea
1477ko urriaren 15ean, Inesek eta haren senarrak uko egin zieten oraindik konkistatu gabeko uharteen gaineko eskubideei, eta Errege Katolikoei laga zizkieten ordain ekonomiko baten eta Gomerako konde-tituluaren truke.
Luigi Cadorna
Karrera militarra
1868 2. Mailako artilleria teniente tituluarekin graduatu zen Turingo akademian eta bi urte geroago ofizial titulua jaso zuen eta Estatu Nagusiaren parte izan zen Veronan. 1892an jada zen bere sistema gogorrengatik ezagutua.
1898. urtean mailara igo zuten eta dibisio batzuetan agindu zuen baina beste agintari politiko eta militarrekin arazoak izateagatik ezaguna egin zen. 1908an armadaren agintari gorena izatea eskaini zioten baina ezetz esan zuen "politikoak kontrol osoa zutelako". 1914ko uztailean, haren aurrekoa izango zen Alberto Pollio hiltzean berriz proposatu zioten eta orduan baietz esan zuen.
John McTiernan
Nagusiki akziozko filmak zuzendu eta ekoiztu izan ditu, tartean Predator (1987), Die Hard (1988), and The Hunt for Red October (1990), Last Action Hero (1993), Die Hard with a Vengeance (1995), The Thomas Crown Affair (1999) eta The 13th Warrior.
Inés Peraza
Konkista eskubideak lagatzea, gerakina eta dezisua banatzea
Lagatzearen ondoren, jaurerria Lanzarote, Fuerteventura, Gomera eta Hierro uharteetara mugatu zen. Hala ere, zatikatzea 1474an hasi zen, seme-alaben arteko banaketaren ondorioz. Pedrok, Hierro jaso zuen ezkontzako opari gisa, eta 1478an Hernánek Gomera.
Pedrok gurasoak hiltzeko saiakerak egin zituen eta ondorioz, 1482an, Inesek semea jarauntsi egin zuen.
Luigi Cadorna
Lehen Mundu Gerra
Italiako Gobernuak 1914ko abuztuan Mundu Gerra hasi zenean herriaren neutralitatea aldarrikatu zuen, baina Austria-Hungariako Inperioar ekiko ostilitateak Italiako Erresumak aliatuen aldean gerran parte hartzea motibatu zuen 1915eko maiatzetik aurrera. Garai hartan Cadorna ia 65 urte zituen eta erretiratzekotan zegoen.
Postu horretan, Italiaren neutraltasunaren behin-behinekotasunaz jabetuta eta Italia monarkia Habsburgotarraren aurkako gatazkan sartzearen aldekoa, mobilizazio handiago baterako baldintzak ezartzen ditu, hasieran ziren 250.000 soldaduren kopurua 550.000 gizonera pasaraziz hilabete gutxiren buruan, nahiz eta unitateek ekipamendu falta larria jasan. Aurrerago, 1916an, gerra industriaren ekoizpenei esker, hamahiru dibisio berri sortu zituen, ederki hornituak.
Lompoc (Kalifornia)
Lompoc Kaliforniako hiri bat da. Santa Barbara konderrian kokatua dago. 2010ean 42,434 biztanle zituen, 30 kilometro koadrotan banatuta.
Luigi Cadorna
Lehen Mundu Gerra
1915ko udaberrian, Italian Alpetar ofentsiben oinarrian, Cadornak hogeitabost infanteria dibisio eta lau zalditeria dibisio bere agindupean zituen baina artilleria oso gutxi zeukan, eta honek erabakigarria izan zen hurrengo borroketan. Aurrez-aurre erasotzeko taktikak erabiliz, baina aurretik artilleria bonbardaketak agindu gabe, Austria-Hungariar posizio ondo gotortuek erraz mantendu ziren lekuan eta italiarrek milaka hil eta zauritu jaso zituzten. Argi geratu zen, 1914an Mendebaldeko Frontearen hasieran eman zen bezala, 1915ean Italiar estatu-nagusiak gerra egiteko bide berriei aurre egiteko prest ez zegoela. Lehenengo momentuetan bere konportamendua askotan jasoko zituen kexak hurrengo urteetan zehar.
Hoplostethus melanopterus
Hoplostethus melanopterus Hoplostethus generoko animalia da. Arrainen barruko Trachichthyidae familian sailkatzen da.
Luigi Cadorna
Lehen Mundu Gerra
1916ko abuztuan Italiako armadak Gorizia hartzea lortu zuten baina frontea oso estu geratu zen. Gorizian itxita ez geratzeko Cadornak aurrez-aurreko eraso gehiago agindu zituen, eta honek hildako gehiago eragin zuen; hala ere, Gorizia babestea lortu zuen.
1916ko abuztuan Cadornak Gorizian lortutako garaipenak Alemaniar Inperioa kezkatu zuen; horregatik tropak eta aholkulari militarrak bidali zituen Austria-Hungariara, mehatxua amai zedin. Horrela, 1917ko urriaren 24an, bederatzi austriar eta sei alemaniar dibisio Caporetto erasotu zuten, han italiar dibisioak oso ahulak zirelako eta kilometroak eta kilometroak hartzea lortu zuten. Lainoetan ezkutatuta, Austro-Alemaniako armadak etsai guztiak erabateko kaosean harrapatu zituzten, ia 300.000 preso hartuz.
Azken urteak eta legatua
1918an, gerra amaitu ondoren, Italiako gobernuak Caporettoren porrota erraldoiaren arrazoiak ikertzen hasi zituen. Lortutako txostena oso kritikoa izan zen Cadornarekin, hondamendiaren arduradun nagusia zela ziolako. Italiako iritzi publikoa Cadornaren aurkako jarrera izaten hasi zuen hainbat arrazoiengatik; Isonzoko guduak, non milaka italiar hil ziren ezertarako, bere disziplina sistema krudela eta lehen esanda, Caporettoko guduaren porrotarengatik.
Hala ere, Benito Mussolinik 1924. urtean boterera heldu zenean Cadorna marexal egin zuen, jada erretiratuta egon arren. Titulu hau ez zituen kritikak isildu, hainbeste jende bere kontra zegoelako eta Cadornak memorietan bere burua justifikatu behar izan zuen.
Luigi Cadorna Bordigheran hil zen 1928ko abenduaren 21ean, 78 urterekin.
Inés Peraza
Konkista eskubideak lagatzea, gerakina eta dezisua banatzea
1488an Hernán hil zenean, bere alarguna zen Beatriz de Bobadillaren kontrako jarri zen familia, uharteen kontrola kentzeko. 1502an, Inések Lanzarote eta Fuerteventura uharteak Sancho, María de Ayala eta Constanza Sarmiento seme-alaben artean banatu zituen, banaketa bere heriotzarekin batera berretsi zen.
Jarjayes
Jarjayes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Jarjayes udalerrian erroldatutako biztanleak 415 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 291 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 204 lanean zeuden (110 gizon eta 94 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Jarjayes udalerrian 166 unitate fiskal zeuden, 428 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.394 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Jarjayes udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 736 hektarea erabiltzen.
Inés Peraza
Konkista eskubideak lagatzea, gerakina eta dezisua banatzea
Inés Perazak Tenerifeko uhartearen konkistan parte hartu zuen, Alonso Fernández de Lugo kapitain konkistatzaileari lagunduz. Berme gisa, Lugoren semeak bahitu zituen, Fernando eta Pedro, bahitu zituen Inesek, 600.000 marabedi ren zorra zela eta.
Azkenik, Inés Peraza de las Casas Betancurian hil zen, Fuerteventuran, 1503. urtearen hasieran.
Jarjayes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Inés Peraza
Bibliografia
Víctor M. Bello y Enrique Pérez (2020). ''Inés Peraza Señora de Canarias. Corpus documental para la Historia de Lanzarote (1402-1503).'' Documentos para la Historia de Canarias.
Luigi Cadorna
Azken urteak eta legatua
1931n, Regia Marinako gurutzaontzi arin bat izendatu zuten haren omenez: Luigi Cadorna; Bigarren Mundu Gerran biziraun zuen, eta 1951. urtera itsas armadan egon zen, erretiratu zutenera arte.
Raffaele, bere aitonaren omenez izendatutako Cadornaren semeak karrera militarra egin zuen baita eta Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen. Italia 1943ko Irailean errenditu ondoren Italiako iparraldea askatzeko CVL (Corpo volontari della libertà - Askatasunerako Gorputz Bolondresa) talde armatuaren agintari bihurtu zen.
Herri-kulturan
1920ko hamarkadan gertatutako italiar migrazioengatik gaur egun Buenos Airesen "Cadorna" entzun dezakegu modu txarrean esanda. Zerbait kalitate baxukoa denean "Cadorna" esaten zaio.
Ameriketako Estatu Batuetako futbol selekzio nazionala
Ameriketako Estatu Batuetako futbol selekzio nazionala herrialde hartako futbol federazioak (United States Soccer Federation, USSF) abiatu zuen 1916an, lehenengo partida ofiziala jokatu zutenean. Mexikoren ondoren CONCACAFeko futbol selekzio nagusiena da.
Nazioartean izan duen emaitzarik onena azken FIFA Konfederazio Kopan lortu zuen, finalera iritsi zelarik.
Jokalari aipagarrienak
2022ko irailaren 27an eguneratua. {|
Emakumezkoen selekzioa
Emakumezkoen futbolean Munduko selekziorik indartsuena da.
Historia
Italian jokatu zuen lehenengo partida eta italiarrek 1-0 irabazi zioten. Zazpi aldiz hartu du parte Munduko Futbol Txapelketan eta bitan izan da garailea. Europakoan 9 aldiz hartu du parte eta zortzitan irabazi. Abby Wambach izan da selekzioaren izarra, 2001etik aurrera aritu da jokatzen eta gol gehien sartzeaz gain bosgarrena da parte hartzeari dagokionez.
Jokalari onenak
2015eko uztailaren 5eko datuak
Hemidactylus albopunctatus
Hemidactylus albopunctatus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Tangara heinei
Tangara heinei Tangara generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Léon Vanderkindere
Léon Vanderkindere (1842ko otsailak 22 - 1906ko azaroak 9), historialari, akademikari eta politikari belgiar bat izan zen.
Vanderkindere Sint-Jans-Molenbeeken jaio zen klase ertaineko familia batean. Bere aita, Albert Vanderkindere, politikari Liberal bat izan zen. Albert Brabanteko probintziako biltzar probintzialeko kidea izan zen 1844tik 1850 arte lehenik eta 1854tik 1859 arte ondoren, urte honetan hilez. Molenbeekeko alkate ere izan zen 1842 eta 1848 bitartean, eta ondoren Ucclekoa, nora familia bizitzera joan zen 1854an.
Pleitas
Pleitas Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 57 biztanle zituen 2,13 kilometro koadroko azaleran.
Pouilly-sur-Vingeanne
Pouilly-sur-Vingeanne Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pouilly-sur-Vingeanne udalerrian erroldatutako biztanleak 113 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Carole Lombard
Carole Lombard, jaiotakoan Jane Alice Peters, Fort Wayne, Indiana,1908 ko urriaren 6 a - Mount Potosi, Nevada, 1942 ko urtarrilaren 16 a) Hollywood-eko itzal handiko zinema-aktore estatubatuarra zen.
Pouilly-sur-Vingeanne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Carole Lombard
1930eko hamarkadako komedia eroetan (Screwball comedies) jokatutako rol indartsu eta ez konbentzionalengatik, hamarkadaren amaieran, Hollywooden hoberen ordaindutako izarra izan zen.
Clark Gable aktorearen bigarren emaztea, 1939 urtean ezkondu ziren, Carolek bahá'í fede a formalki aitortua zuen hilabete batzuk lehenago, nahiz eta harremana bi urte lehenago hasi. Elkarrekin jarraitu zuten 1942an Carole hegazkin istripu batean hil zen arte.
Pouilly-sur-Vingeanne
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 71 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 82 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (26 gizon eta 28 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra higiezinen enpresa batena zen.
2000. urtean Pouilly-sur-Vingeanne udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Loomis (Kalifornia)
Loomis Kaliforniako herri bat da. Placer konderrian kokatua dago. 2010ean 6,430 biztanle zituen, 18.8 kilometro koadrotan banatuta.
Auckland uharteak
Auckland uharteek (Auckland Islands) Zeelanda Berriko uhartedi azpiantartiko bat osatzen dute. Hego Uhartetik 465 kilometrotara daude (Bluffeko portua), 50° 30' eta 50° 55' S latitudeen eta 165° 50' y 166° 20' E longitudeen artean. Uharteek 510 km² azalera dute eta ez da bertan inor bizi.
Gbeľany
Gbeľany Eslovakiako udalerri bat da, Žilinako barrutian kokatuta. 7,13 km²ko azalera du eta 1326 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1362. urtekoa da.
Tropopausa
Tropopausak troposferaren eta estratosferaren arteko muga adierazten du. Muga hau faktore nagusi batek kokatu zuen: tenperaturaren joeraren aldaketa bortitzak. Troposferan, tenperaturaren joera garaiera handitzean hozten joatea da. Estratosferan aldiz, kontrakoa: berotzen joatea. Estratosferaren beheko aldean tenperatura konstante mantentzen da berotzen hasi aurretik. Beraz, tenperaturak hozteari utzi eta konstante mantentzen den lekuari tropopausa deitu zaio.
Azpimarratzekoa da ere, tenperatura ezberdintasun horren ondorioz, troposferako aire masak ezin direla estratosferara igo: hain zuzen ere, aire beroa bera baino hotzagoa den aire masa batez inguratua badago, goraka igoko da, bai; baina estratosferako airea troposferakoa baino beroagoa denez, beheko geruzatik datozen aire masa beroak tropopausan geratzen dira.
Hemidactylus ansorgii
Hemidactylus ansorgii Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Ur-jauziaren Erdiko Tontorra
edota Brulle Tontorra, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.106 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
1877an Henry Russell eta Cèlestin Passet frantziar mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Pradilla de Ebro
Pradillas de Ebro (Aragoieraz: Pratiella d'Ebro) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 642 biztanle zituen 25,22 kilometro koadroko azaleran.
Oisly
Oisly Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oisly udalerrian erroldatutako biztanleak 333 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Takahisa Kitahara
Takahisa Kitahara (北原 毅之, 1990eko urriaren 18a - ) Japoniako futbolaria da.
Oisly
Etxebizitza
2007an 169 etxebizitza zeuden, 135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 135 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 107 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 170 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 170 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (89 gizon eta 71 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Oisly udalerrian 132 unitate fiskal zeuden, 338 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.419 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 jatetxe.
2000. urtean Oisly udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sin City (filma)
Sin City (euskaraz Bekatuaren Hiria) 2005eko Frank Miller, Robert Rodriguez eta Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendarien thriller filma bat da. Frank Miller komikigilearen Sin City komikian oinarritua dago, eta estekikoki ere komikiari leialtasun handiz filmatu zen; hori dela eta, komikia bezala, zuri-beltzean filmatua dago, eta honek filmari zinema beltzean hain ohikoa den giro iluna ematen dio.
Bertan aktore ezagun ugarik antzeztu zuten, tartean Jessica Alba, Rosario Dawson, Benicio del Toro, Carla Gugino, Rutger Hauer, Jaime King, Michael Madsen, Brittany Murphy, Clive Owen, Mickey Rourke, Nick Stahl, Bruce Willis eta Elijah Wood.
Argumentua
Sin City, Bekatuaren Hiria, polizia ustel eta emakume erakargarrien hiria, batzuk mendeku bila dabiltz, beste batzuk, aldiz, luditzea, edota bi gauzak batera. Marv (Mickey Rourke) izeneko gizonak bere bizitza osoan maite izan duen emakume bakarra mendekatu nahi du. Dwight (Clive Owen) arazoak konpontzeke dituen ikertzaile pribatu bat da. Hartigan (Bruce Willis), hiriko polizia zintzo bakarra da, senatariaren seme sadikoak bahiturik duen neska baten arrastoaren atzetik dabil.
Los Alamitos (Kalifornia)
Los Alamitos Kaliforniako hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 11,449 biztanle zituen, 10.5 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Michel-de-Bannières
Saint-Michel-de-Bannières Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Michel-de-Bannières udalerrian erroldatutako biztanleak 300 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
L'Absie
Biztanleria
2007an L'Absie udalerrian erroldatutako biztanleak 1.021 ziren. Familiak 454 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 113 bakarrik bizi ziren emakumeak), 188 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 90 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kelly LeBrock
Kelly LeBrock (New York, ) estatubatuar jatorriko ingeles aktore eta modeloa da. Zineman, The Woman in Red (1984) eta Weird Science (1985) filmetan egindako lanagatik ospetsu bilakatu da.
L'Absie
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saint-Michel-de-Bannières
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
L'Absie
Etxebizitza
2007an 574 etxebizitza zeuden, 459 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 75 hutsik zeuden. 518 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 459 etxebizitza nagusietatik 322 bere jabearen bizilekua ziren, 129 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 33 etxek bi zituzten, 79 etxek hiru zituzten, 116 etxek lau zituzten eta 226 etxek bost zituzten. 339 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 236 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 161 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Michel-de-Bannières
Etxebizitza
2007an 190 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 184 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
L'Absie
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hoplostethus melanopus
Hoplostethus melanopus Hoplostethus generoko animalia da. Arrainen barruko Trachichthyidae familian sailkatzen da.
L'Absie
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 520 ziren, horien artean 370 aktiboak ziren eta 150 inaktiboak ziren. 370 pertsona aktiboetatik 333 lanean zeuden (183 gizon eta 150 emakume) eta 39 langabezian zeuden (20 gizon eta 19 emakume). 150 pertsona inaktiboetatik 74 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 45 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an L'Absie udalerrian 456 unitate fiskal zeuden, 994 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.092,5 euro zen.
Saint-Michel-de-Bannières
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 133 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 133 pertsona aktiboetatik 122 lanean zeuden (67 gizon eta 55 emakume) eta 11 langabezian zeuden (2 gizon eta 9 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
L'Absie
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 77 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Sobradiel
Sobradiel Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 965 biztanle zituen 11,98 kilometro koadroko azaleran.
Tatiana Afanasieva
Lehen urteak
Afanasieva Kieven jaio zen, Ukrainan, garai hartan Errusiar Inperioaren zati zena. Bere aita Aleksander Afanasiev zen, trenbide inperialeko ingeniari nagusia, Tatiana Errusiar Inperioaren inguruko bidaietara eramango zuena. Bere aita oraindik haurra zela hil zen, beraz, San Petersburgora joan zen bizitzera, Errusian, izeba Soniarekin eta osaba Píter Afanasievekin, San Petersburgoko Unibertsitate Politeknikoko irakaslearekin.
Guarene
Guarene Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tatiana Afanasieva
Lehen urteak
Tatianak San Petersburgoko eskola normalean ikasi zuen matematika eta zientzien espezialitatea. Garai hartan, emakumeei ez zitzaien Errusiako unibertsitateetara joaten uzten; beraz, eskola normalean graduatu ondoren, Tatiana matematika eta fisika ikasten hasi zen San Petersburgoko Emakumeen Unibertsitatean, Orest Jvolsonen zuzendaritzapean. 1902an, Alemaniako Gottingengo Unibertsitatera joan zen, eta han Felix Klein eta David Hilbertekin jarraitu zituen ikasketak.
Gottingengo Unibertsitatean, Paul Ehrenfest ezagutu zuen Tatianak. Ehrenfestek jakin zuenean Tatiana ezin zela matematika-klubeko bilera batera joan, eskolarekin eztabaidatu zuen araua alda zedin. Bien arteko adiskidetasuna garatu zen, 1904an ezkondu ziren eta 1907an San Petersburgora itzuli ziren. Errusiar legepean, ez zen onartzen erlijio ezberdinetako bi pertsonen arteko ezkontza. Afanasieva ortodoxoa zenez eta Ehrenfest judua, biek erabaki zuten ofizialki beren erlijioei uko egitea ezkonduta egoteko.
Guarene
Mugakideak
Guarenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tatiana Afanasieva
Matematikako lana
Afanasievak bere senarrarekin kolaboratu zuen hurbiletik, Boltzmannen mekanika estatistikoaren berrikuspen klasikoan nabarmenki. Paul eta Tatiana Ehrenfesten Mekanikako hurbilketa estatistikoaren oinarri kontzeptualak jatorriz Alemaniako Zientzia Matematikoen Entziklopediarako argitaratu zen, eta ordutik hona asko itzuli eta berrargitaratu da.
Artikulu asko argitaratu zituen hainbat gaitan, hala nola ausazkotasuna eta entropia, eta geometria irakatsi zien haurrei.
Adolfo Urkixo
Adolfo Gabriel Urkixo Ibarra (Bilbo, -Donostia, ) bizkaitar politikaria izan zen.
L'Absie
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Adolfo Urkixo
Liberal dinastikoa izan zen, kontserbadorea, katolikoa eta foralista sutsua. Hala ere, monarkiarekin erlazio berezia zuen, Alfonso XIII.aren laguna baitzen. 1914an Alderdi Mauristan sartu zen. Liga Vizcaina de Productores-eko kide izan zen, Unión Liberaleko kide ere eta 1919an Liga de Acción Monárquican sartu zen.
1905 eta 1907 artean Bizkaiko Ahaldun Nagusia izan zen eta kontzertu ekonomikoaren alde egin zuen.
Historiaren Errege Akademiaren kidea, ''Noticias genealógicas. La ascendencia paterna de don Rafael de Vierna y Ospín de Urquijo (1919), El linaje de Urigüen (1925) eta Más noticias genealógicas, 1927; Casas y linajes de Echave y de Laurcain'' (1928-1932) idatzi zituen.
L'Absie
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean L'Absie udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 833 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. L'Absie udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 77 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Michel-de-Bannières
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 3 jatetxeak.
2000. urtean Saint-Michel-de-Bannières udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 645 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rigoberta Menchú
Rigoberta Menchú Tum (Uspantan, Quiché, 1959ko urtarrilaren 9) Guatemalako kitxea da, indiarren eta giza eskubideen aldeko borrokalaria. 1992an Bakearen Nobel saria eman zioten. Mundu osoan ibilia da herri indiarren eta giza eskubideen alde lanean.
Bizitza
Indigena kitxe-maia da, Vicente Menchú Pérez eta Juana Tum Kótojaren alaba. 1979an CUC (Comité de Unidad Campesina) taldearen sortzaileetako bat izan zen. 1980an Guatemalako poliziak Vicente Menchú, nekazaria eta euren etniaren eskubideen aldeko ekintzailea zena, erail zuen. Militarrek Rigobertaren senideak torturatu zituzten, ama barne, eta beste batzuk hil, justizia soziala aldarrikatzeagatik. Rigoberta hurrengo urtean erbesteratu zen. Bere bizitzan zehar, bai Guatemalan, baita nazioartean ere, gizarte-borroketan parte hartu du aktiboki.
Gerrilaren bidea hartu ordez, Rigobertak kanpaina baketsu bat abiatu zuen, nekazariek etengabe pairatzen zituzten giza eskubideen urraketak salatzeko eta emakume indigenen egoera salatzeko. Askapenaren teologia gidari zuela, herriaren sufrimenduaren adibide erreal eta apala bihurtu zen.
1982an Me llamo Rigoberta Menchú y así me nació la conciencia liburu autobiografiko ospetsua argitaratu zuen. 1983an Mexikora erbesteratu zen, eta han-hemen ibili zen bere mezua zabaltzen. Geroago, lortutako prestigioaren babesarekin, Guatemalara itzuli eta ondorengo urteetan bitartekari aritu zen Gobernuaren eta gerrilaren arteko bake-prozesuan.
1992an Bakearen Nobel Saria eman zioten. Alabaina, Rigobertak kritikatu egin zuen ospakizun ofiziala, amerikar indioentzat kolonizazioak ekarritako ondorio tragikoak aintzat hartzen ez zituelakoan.
2007an Guatemalako Lehendakaritzarako hauteskundetan parte hartu zuen WINAQ eta Encuentro por Guatemala ezkerreko zerrendan baina oso atzean gelditu zen, botoen %3,09-rekin. Nahiz eta porrot hori jaso, 2011an WINAQ alderdiak beste indar batzuekin batera, lehen hautagai gisa aurkeztu zuen Frente Amplio de Guatemala koalizioan, baina berriro ere botoen kopurua %3an geratu zen.
Grandviewita
Grandviewita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Grandviewita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Polymixiiformes
Polymixiiformes arrain hezurdunen ordena da. Egun genero bakarrak (Polymixia) eta familia bakarrak (Polymixiidae) osatzen dute ordena. Ur tropikaletan eta azpitropikaletan bizi dira Ozeano Atlantikoan, Indiako ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean, gehienez, 800 metroko sakoneran.
Sailkapena
Egungo generoak 10 espezie baino ez ditu:
Genero fosilak
Adituek zenbait genero fosil sailkatzen dituzte familian:
Hona hemen zenbait generoen bilakaera:
Al Shamal
Al Shamal (ٱلشَّمَال) Qatarko zortzi udalerrietako (baladiyah) bat da. Udalerriburua Madinat ash Shamal (iparraldeko hiria) hiria da, herrialdeko hiri nagusienetariko bat dena.
Estratopausa
Estratopausa estratosferaren eta mesosferaren arteko muga da. Muga hau tenperaturaren joeraren aldaketa bat detektatu zenean ezarri zen: hain zuzen ere, estratosferan tenperaturak berotzeko joera badu ere, mesosferan, troposferan bezala, hozteko joera dauka.
Estratopausa amaitu eta berehala, tenperatura konstante mantentzen da. Garaiera handituz joan ahala hozteko joera hartuko du berriz.
Igliano
Mugakideak
Iglianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Howard Hughes
Howard Robard Hughes, Jr. (Houston, Texas, AEB, 1905eko abenduaren 24a (Bataio-agiriaren arabera, irailaren 24an)- Houston, 1976ko apirilaren 5a) munduko gizon aberatsenetakoa, ingeniari autodidakta, pilotu, zinemagile, zinema-ekoizle eta industria-gizona izan zen. Ospe handiko filmak egin zituen: The Racket (1928), Hell's Angels (1930), The front page (1931), Scarface (1932), The Outlaw (1943), The big sky (1952) eta beste asko. Diseinuan egin zituen ekarpenengatik hegazkingintzan ere izena hartu zuen -Hughes H-1 eta Hercules ur-hegazkinen eraikuntza- eta abiadura eta hedaduran lortutako lastertasun-markak arrakasta handikoak izan ziren.
Hughes Pan Am estatubatuar airelinearen monopolioari aurre egiteagatik ere nabarmendu zen. Legeak babesten zuen airelinea indartsua eta hegaldi transatlantikoak egiteko baimena zuen bakarra zen, baina Hughesek legeak aldatzea lortu zuen eta bere Trans World Airlines airelinea hasi zen bide ura egiten Lockheed Constellation hegazkinekin.
NOK (nahaste obsesibo-konpultsiboa) desorekaren eraginez, maniak eta jokabide xelebrea erakutsarazi zion eta pertsonaia polemikoa izan zen. Hala ere, jenio bereziko pertsona zen eta fama hori jaso zuen.
Biografia
Howard Hughes Humblen jaio zen, Texasen, 1905eko abenduaren 24an (Bataio-agiriaren arabera, irailaren 24an). Aita Howard Robard Hughes industrialaria zen eta petrolio putzu zailenetara iristea ahalbidetzen zuen barauts berezia patentatu zuen. 1908an, Hughes Tool Company enpresa sortu zuen, asmakizun hau merkaturatzeko xedean. Howard nerabeak negozioa oinordetzan jaso zuenean, Baker enpresarekin bat egin zuen. Rupert Hughes zinemagile eta idazlearen iloba ere izan zen aitaren aldetik.
Ama, berriz, Alene Hughes izan zuen. Misofobiaz gaixo, zikinkeria edo kutsaduraren beldur bizi zen eta eragin handia izan zuen semearengan, gehiegi babestu eta inguruko germenetatik isolatzeko joera zuelarik. Bere obsesioan, amak zorrotz zaintzen zuen bere seme-alaben osasuna, umearen gorputz biluzia miatzen zuen, hortzak, belarriak, genitalak, ukondoak edo belaunak arakatuz. Eginkariak ere aztertzen zizkien eta eguneroko lana zen umea bainatzea, gorputza lixiba xaboiaz igurzten zion bitartean. Sukar edo ondoeza nabaritu bezain laster, mediku bat baino gehiago etorriko zen etxera umeari zer gertatzen zitzaion jakiteko, zein ordu zen begiratu gabe.
11 urte besterik ez zituen Houstoneko lehen irratia eraiki zuenean. Honekin, Mexikoko Golkoa zeharkatzen zuten ontziekin harremanetan jartzea lortu zuen. Mezuak jaso eta grabatzen zituen eta Morse kodean zetozen soinuak interpretatzen gau bakarrean asmatu zuen. Hurrengo egunerako, ontzietako ofizialekin komunikatzeko gai zen.
Aitarengandik jaso zituen gauza mekanikoekiko jakin-mina eta inteligentzia eta, 12 urterekin, mutikoaren argazkia atera zen Houstoneko egunkarian inguru hartako lehen bizikleta motordunaren jabe izan zelako, berak eraiki zuelarik, gainera.
1922an, Alene Hughes hil egin zen haurdunaldi ektopiko baten arazoen ondorioz eta Howardentzako zartako izugarria izan zen hura, betirako geratu baitzitzaion horrenbeste babesten zuen ama galtzearen tristura.
Bi urte geroago, 1924ko urtarrilean, bihotzeko batek aita hil zion. Howardek 18 urte zituen umezurtz geratu zenean, ez aita eta ezta amarik ere. Heriotza haiek eta bere fobia propioek ikerketa medikura zuzenduko zen laborategia sortzera eramango zuen gerora.
Aitak nahi bezala, Howard izan zen dirutza itzelaren %75aren oinordeko eta petrolio-eremuetan ateratzen zenaren jabe egin zen.
Pasadenako California Institute of Technology ikastetxean egona zen, baina ez zuen inongo titulurik lortu. Aita hil eta berehala, Houstoneko Rice Institute of Technologyra joan zen.
Mendiko uso-belar
Mendiko uso-belarra (Lotus corniculatus) Fabaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Eurasian eta iparraldeko Afrikan jatorria duen espezie hau bazka-landare moduan erabili dute.
Howard Hughes
Biografia
1925eko ekainean, Rice unibertsitatea utzi zuen eta Ella Ricekin ezkondu zen. Bikotea Hollywoodera joan zen bizitzera, Howardek pelikulak ekoizteko itxaropena baitzuen. Ezkondu eta gutxira, bikotearen arteko gorabeherak hasi ziren, beste arrazoiren artean, Howard oso zorrotza baitzen etxeko arauekiko. 1929an, Hughesek emaztea aste batzuk izan zuen isolatuta etxean eta, horren ondoren, Ricek -klaustrofobia krisiak jasan zituen- Houstonera alde egin zion, dibortzioa eskatuz.
Nortasuna eta amodioak
Itxura ona eta inteligentzia handikoa, nortasun erakargarria zuen Howardek, baina bazituen jokabide arloteak, askotan geratzen baitzen etxean sartuta atera gabe. Ezinezkoa zen zerbaiten aurrean nola erantzungo zuen jakitea, irrikaz proiektu berri bat hasterako orduan, hurrengoan erabat ahaztuta eta alboratuta uzteko. NOK (nahasmendu obsesibo-konpultsiboa) zuen eta ez zuen sekula tratamendu egokirik jaso.
Obermorschwiller
Obermorschwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Howard Hughes
Nortasuna eta amodioak
Nortasunak eta diruak, emakume ugari ekarri zizkioten ondora. 30 eta 40ko hamarkadan, Hollywoodeko dama askorekin izan zituen harremanak, baina berehala aspertzen zen haiekin edo, are gehiago, hauek Howarden maniekin.
Lehen dibortzioaren ondoren, Hughes zinemako izarrekin ibili zen eta askori eskatu zien ezkontza, maitale eta laguna zuen Katharine Hepburn tartean. Bette Davis, Rita Hayworth, Gene Tierney, Ava Gardner, Olivia de Havilland, Yvonne DeCarlo, Jane Greer, Kathryn Grayson, Ginger Rogers, Billie Dove (Hughes honen senarrari dirua eman omen zion dibortzioa lortzeko) eta beste izen asko aipatu ziren Howarden maitaleen artean. Joan Fontainek behin baino gehiagotan egon zela Hughesekin onartu zuen bere autobiografian (No Bed of Roses) eta Bessie Love lehen ezkontzan izan zuen maitaleetako bat.
Léonie Agergarai
Marie-Léonie Agergarai (Muskildi, Zuberoa, 1952) Muskildiko erizain, nekazari eta politikari erretiratua da. Muskildiko alkatea izan zen 2010etik 2020ra, baina ez zen berriro aurkeztu. 2014-2020 agintaldian guztira 158 auzapez ziren Ipar Euskal Herrian, eta horietarik 17 bakarrik ziren emakume.
Erizaina
Zaindaria izan da bizi guzian Leonie Agergarai Elbarrituak eta oroz gainetik adinetako jendeak artatu baititu, baina haien etxean. Tai gabe borrokatuz kausitu du etxeetako zerbitzu horren garatzea Zuberoan. Herria eta lurra ere zaintzen ditu: lanean ari baita herritarrak bertan bizi daitezen eta bertan erabaki dezaten, euskaraz.
Parisen eta Pauen (Okzitania) ikasi zuen erizaintza, bietan sartzeko azterketak gainditu baitzituen. Baina laborari-alaba zen eta Pauekoa pribatua zenez ez zen posible; gainera, Parisen familia zuenez, azkenean, harat abiatu zen.
Baina egun batez, Frantxoa Dascon eta Pierre Luxilo jin zitzaizkion bisitan; Xiberoako herrien arteko sindikatuko animatzailea eta lehendakaria, hurrenez hurren. Ikusi nahi zuten nolakoa zen Akizeko zerbitzua, halakorik ez baitzen Ipar Euskal Herrian: hots, adinetako jendeen ospitaleratzea eta zaintza etxean egitea. Halako bat ireki zuten 1983an Maulen, Xiberoa osorako. Baina bazen Akizekoarekin diferentzia bat: bakarrik artak egiten zituzten etxean, erran nahi baita, etxeko ospitaleratzea gabe. Hartara, bere burua aurkeztu zuen, eta hartu zuten. Xiberoako etxeetako artatze-zerbitzuen elkartean hasi zen hola.