cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palentziako Mendialdea
Kokapena
Mendi hauek biltzen duten urari esker bi ibai sortu ziren. Ibai hauen inguruko ibarrak paraleloan doaz probintziaren hegoalderantz. Ibaietako bat Pisuerga da, ekialdean, eta bestea Carrión, mendebalderago. Lehenbizikoaren urak Requejada, Aguilar eta Ruesgakoa urtegietan harten du atseden. Bigarrenarenak, aldiz, Camporredondo eta Compuerto izenekoetan, haien artean Ruta de los Pantanos izena duen ibilbide turistikoa osatuz.
Eskualde hau Kantauri mendilerroaren parte da, eta horren hegoaldeko ertzean dago. Hori dela eta bi unitate geomorfologikoren arteko trantsizio-espazioa da: Atlantikoko mendilerroaren eta Dueroko arro sedimentarioko lautadaren artekoa, hain zuzen.
Udalerriak
Eskualdea 158 biztanle-gune biltzen dituzten 18 udalerrik osatzen dute.
Landaredia eta Fauna
Inguruko ugaztun handiak oreinak, orkatzak, basurdeak, otsoak eta hartz arreak dira. Gainera, 2010eko ekainean, Poloniako zazpi bisonte europar (bost eme eta bi ar) sartu zituzten San Cebrián de Mudá udalerrian.
Mendi-paisaia hauekin batera, beste haran hostotsu batzuk nahasten dira, hala nola Castillería, San Quirce, Redondos, Santullán eta Covalagua. Paisaia hau ez bezalakoa da Las Tuercesen eta Cañón de la Horadadan aurkitu daitekeen forma harrigarriko erliebea.
Demografia
Eskualdeak 16 biztanle ditu km-ko; despopulazio-atalasetik oso hurbil dagoen zifra da. Gainbeherarako joera du oreka begetatiboak, eta horretaz gain kezkatzekoak dira zahartze eta atonia sintomak.
Ekonomia
Abeltzaintza eta nekazaritza (neurri txikiagoan) izan dira jarduera tradizional nagusiak. XIX. mendearen amaieran, zenbait tokitan bat-bateko oparotasuna izan zen ikatz- meatzaritza agertu zelako (Palentziako meatzaritza-arroa eskualdearen barnean dago oso-osorik), nahiz eta jarduera hori azken urteotan ia desagertu den. Industria kimikoak eta nekazaritzako elikagaiak ere nabarmendu behar dira; Horren barruan, Aguilar de Campooko gaileta fabrikak (Galletas Gullón eta Grupo Siro) dira inguruko industriarik garrantzitsuena.
Euskal Tertzioak
Euskal Tertzioak (Tercios Vascongados) Espainia-Maroko Gerran (1859-1860) Espainiaren alde aritzeko Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba lurraldeek egiten zituzten soldaduen aportazioak izan ziren. Hiru lurralde horietan oraindik Hego Euskal Herriko foruak indarrean zeuden eta, ondorioz, bake garaian, gazteek ez zuten armadan parte hartu behar. Nafarroa Garaian egoera desberdina zen zeren eta 1841eko legearen ondorioz, parte hartzera behartuta baitzeuden. Espainiar nazionalismoak sarritan tertzio hauek mitifikatu egin ditu.
Palentziako Mendialdea
Ekonomia
Aipatutako jarduerak, nekazaritza-elikagaien industria izan ezik, indarra galtduz joan dira landa-exodoaren eta oinarrizko jardueretan krisiak eragin dituen ekonomia antolamendu-modu berrien garapenaren ostean.
Euskal Tertzioak
Historia
Gerrak eztanda egin zuenean hiru probintzietako Foru Aldundiek Espainiako armadari laguntza eskaintzeko beharra ikusi zuten. Antza denez hiru instituzioen artean adostasuna ez zen erraza izan. 1859ko azaroaren 4ean Bergaran bildu ziren eta lau milioi errealen emaitzarekin batera hiru mila soldaduz osatutako infanteriako lau tertzio osatzea erabaki zuten. Teorian soldadu horiek bolondresak izan behar ziren baina deialdiari gazte gutxi erantzun zion. Egoera ikusita, herriz herri zozketaren bidez gazteak aukeratzea erabaki zen. Horren aurrean toki batzutan protestak sortu ziren; horrela, Oiartzunen, gazteek zozketarako prestatutako kutxa puskatu zuten eta mendira ihes egin zuten. Azkenean, alkateak eta agintariek konbentzitu zituzten zozketa onartzeko. Herri askotan, nahiz eta eskaintzen ziren baldintzak ona izan, kopuruak osatzeko arazo larriak izan ziren. Azkenean kopuru osoa ez zen lortu.
Palentziako Mendialdea
Ekonomia
90eko hamarkadan, Palentziako Mendialdea Landa Turismoari zegokionez azaleratzen ari zen espazio bat bihurtu zen, bere ingurune fisikoak bultzatuta, helburu horietarako baliabide ekonomiko bihurtuta, ondare historiko-artistikoarekin batera. Europar Batasuneko landa-garapeneko programen esparruan aurreikusitako komunitate-ekimenetan parte hartu du, eskualde honetako turismoa bultzatuz.
Hoosick Falls (New York)
Hoosick Falls  New York estatuko herri bat da. Rensselaer konderrian kokatua dago. 2010ean 3,501 biztanle zituen, 4.14 kilometro koadrotan banatuta.
Euskal Tertzioak
Historia
Euskal Tertzioak Afrikara heldu zirenerako, 1860ko otsailaren 29an, espainiarrek Tetuango gudua irabazita zuten. Dena dela, borroketan ibiltzeko aukera izan zuten. Horrela, martxoaren 23an, Wad-Raseko guduan parte hartze garrantzitsua izan zuten; borroka horretan baxa batzuk izan zituzten ere bai: bi hildako (Anselmo Rezola eta Migel Jauregi, azken hau koleraren ondorioz) eta 34 zauritu. Biharamunean Marokok bakea sinatu zuen.
Palentziako Mendialdea
turismoa
Jarduera turistikoaren motibazioa:
Euskal Tertzioak
Euskal Tertzioen ofizialak
Tertzioak lau ziren:
Bolondresak
Gazteak 20 eta 30 urte artekoak izan behar ziren. Soldaduek egunero sei erreal jasoko zituzten, kaboek zazpi, sarjentuek zortzi. Apuntatzerakoan bizkaitarrek 2000 erreal jasotzen zituzten, beste hainbeste bueltan. Gipuzkoarrek 2500 apuntatzeko unean, 500 afiliaziokoak eta 2000 bueltatzerakoan.
Makurdura-motor
Makurdura bidezko desplazamendua, makurdura bidezko bultzada, deformazio bultzada, distortsio bultzada edo kurbatura (ingelesezko warp-etik), propultsio era teoriko bat da, argiaren abiadura gainditzeko gai izango litzatekeena. Bultzada mota honek espazio ontzi bati argiaren abiadura biderkatzeko gaitasuna emango lioke eta denboraren dilatazio erlatibistarekin loturiko arazoak gaindituko lizkioke. Propultsio modu hau espazio-denbora kurbatzean edo distortsionatzean datza, hala, ontziari helburura hurbiltzeko aukera ematen dio.
Makurdura-motorra ez da bi punturen artean abiadura infinitu bat lortzeko gai, alabaina, zientzia fikziozko zenbait lanetan gaitasun hori eman zaio, hipermotorra edo jauzi motorraren tankerako izenak emanez hitz egiten dihardugun teknologiari.
Makurdura bidezko propultsioaren eta hiperespazioaren erabilpenaren arteko desberdintasun bat aipatzearren, hiperespazioa baliatzean, espazio ontzia dimentsio edo unibertso desberdin batean sartzen da; makurdura bidezko propultsioan ordea, ontziak espazio-denboran burbuila (makurdurak eragindakoa) txiki bat sortzen du, hala, espazio-denborako distortsioak sorraraziz, ontzia hasiera puntutik urrundu dadin eta helburutzat duen puntura irits dadin. Sorrarazitako distortsioak hurrenak izango lirateke: hedakuntza eragingo lukete burbuilaren atzealdean (hasiera puntutik urruntzeko) eta uzkurdura burbuilaren aurrealdean (helburura hurbiltzeko). Makurdura-burbuila espazio-denboraren distortsioetako batean kokatuko litzateke, bertan, surflariek itsasoko olatuekin egiten duten moduan, espazioan eta denboran aurrera egiteko.
Makurdura-motorra Star Trek pelikulak ospetsu egin zuen, bertako pertsonaiek unibertsoan barrena bidaiatzeko erabiltzen baitute.
Makurdura-motorraren bideragarritasuna
Miguel Alcubierre jaunak materia arraroa (materia exotiko gisa ere ezaguna) aipatzen du haren diseinuan, hori baita, haren aburuz, makurdura-abiadura lortzeko ezinbesteko osagaietako bat. Arras aipagarria da materia arraroaren izatea ez dela teorikoa soilik, Casimir efektuak haren existentzia suposatzera eramaten gaitu eta. Haatik, materia arraroaren ekoizpena eta haren biltegiratze zein mantentzea ezinezkoa dela uste da, betiere, makurdura bultzada bat eragiteko nahiarekin (edo zizare zulo baten ahoa irekita mantentzeko nahiarekin) baliatuz gero. Badira ordea materia arraroaren ekoizpenari edo mantentzeari buruzko zenbait teoria eta horietako batzuen arabera, materia arraroak mugitzeko gaitasuna eduki beharko luke, baina argiaren abiadura baino azkarrago, hau da, takioien modura. Beste teoria batzuek materia arraroaren abiadura argiarena baino azkarragoa izatea ekidin daitekeela diote, makurdura burbuilaren aurrean singulartasun biluzi bat sorraraziz gero. Materia arraroaren ekoizpenari edo mantentzeari buruzko teoria guztiek, azken finean, makurdura bultzaden erabilera dela eta, eremu-teoria kuantikoaren baieztapen bat edo beste apurtzen dituzte, teoria horri gaur arte egin zaizkion interpretazioei begiratzen badiegu, noski. Alcubierrek makurdura burbuila sortzea bideraezina zela ondorioztatu zuen, halako sortze-prozesu bat burutzeko (eta espazio-denborako distortsioak elikatzeko) unibertso osoan dugun energia guztia baino gehiago beharko litzatekeela esan baitzioten bere hasierako kalkuluek.
Espezia merkataritza
Historian zehar espezia merkataritzak ibilbide luze eta lehiatsu bat eduki du eta gizarte asko eta asko hartu dute parte honetan, batez ere, Mediterraneo itsaso inguruan kokatzen direnak. Ekialdera joateko bidea bilatu zuten lehenak egiptoarrak izan ziren, eta garai honetako espezia preziatuenak txarpoila, sesamoa, ziapea eta azafraia ziren, eta honetaz gain, olibanoa eta mirra, erritu erlijiosoetarako erabiliak.
Makurdura-motor
Makurdura-motorraren bideragarritasuna
Belgikako Leuven Unibertsitate Kristauko Van Den Broeck doktoreak egin zituen kalkuluek (On the (im)possibility of warp bubles, 1999an argitaratua) beste emaitza bat eman zuten, ez edozein gainera, Alcubierrek kalkulatutako beharrezko energia baino baxuagoa (10 ber 61-eko faktore batek murriztuta). Hala ere, honek ez du esan nahi makurdura-motorra bideragarria denik, izan ere, Van Den Broeck berak ere atomo gutxi batzuk garraiatzeko hiru Eguzki masen energia behar zela baietsi baitzuen.
Alabaina, Texasko Baylor Unibertsitateko Richard K. Obousy eta Gerald Cleaver zientzialariek 2008an argitaratu zuten ikerketa baten arabera, zeinetan dimentsio ugariko espazio-denbora (korden teoriak aurreikusten duena) baten eraginak aztertzen diren, halako teknologiarekin 1000 metro kubikoko ontzi batean bidaiatu ahal izateko beharrezko energia 1045 J-ekoa zela ebatzi zuten, hau da, Jupiterrek bere baitan gordetzen duen energia guztia.
Espezia merkataritza
Espezia hauetako asko Biblian izendatuak dira eta objektu oso baliotsutzat jotzen ziren. Erregeen arteko opariak izan ohi ziren edota gerra baten irabazleak galtzaileei inposatutako zergak.
Makurdura-motor
Makurdura-motorraren bideragarritasuna
Ikerketa honek berak beste datu garrantzitsu bat ere eskaintzen digu, izan ere, makurdura-motor baten gehienezko abiadura teorikoa 1032 c-etan (argiaren abiadura hamar ber hogeita hamabi aldiz) ezartzen du, hori bai, muga teoriko hau baliogabea izango litzateke, halako abiadura lortzeko unibertso osoan dugun energia guztia beharko litzatekeelako.
XXI. mendearen hasieran, makurdura-motorrak amets izaten jarraitzen du, batez ere halako teknologia martxan jartzeko behar den energia kopuruarengatik eta garai horretako gabezia teknologikoengatik. Gainera, dirudienez, garraiobide mota hau baliatzeko oztopo teoriko batzuk agertu dira azken urteetan, adibidez, burbuilaren ezegonkortasun kuantikoa edo Hawkingen erradiazioa. Alabaina, gaur arte ez dira batu nahikoa arrazoi teknologia honen egingarritasun teorikoa zalantzan jartzen dutenak. 2012an NASAk makurdura bidezko bidaien bideragarritasunaren inguruan lanean ari zela jakinarazi zuen, baina eskala txikian eta laborategietan.
Makurdura-motorren bilakaera
Star Trek zientzia fikziozko ipuin edo istorio sortan, makurdura-motorra Lur planetan asmatu zela suposatzen da, Zefram Cochrane izeneko zientzialari bati esker. Star Trek: Lehen Kontaktua pelikulan, 2063. urtean girotuta dagoen horretan, Cochranek gizadiaren historian lehen aldiz makurdura-motor baten bidez bidaia bat egitea lortzen du, kontinente arteko misil zahar bat baliatuz, espaziora bidaiatzeko eraldatua izan zena, hala, bertan, makurdura burbuila bat sortzeko gaitasuna izan zezan. Ontziaren inguruan makurdura burbuila eratzeko (eta, ontzia higitu ahal izateko, espazio-denbora distortsionatzeko) Cochranek energia kopuru arras aipagarri bat eduki zuen eskura, materia eta antimateriaren arteko erreakzioaren bidez eskuratu zuena. Lehen bidaia honek gizadiaren historian bere lorratza utzi zuen, gizakiari 1.0 makurdura-faktorera iristeko gaitasuna emateaz gain, estralurtar zibilizazio batekin lehen aldiz harremanetan jartzeko aukera eman baitzion, Vulcano espeziearekin, hain zuzen.
Taeniolethrinops furcicauda
Taeniolethrinops furcicauda Taeniolethrinops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Makurdura-motor
Makurdura-motorren bilakaera
Star Treken jarraipenean, Star Trek: Enterprise izenekoan, gizakiaren aurretik beste hainbat zibilizaziok makurdura-motorra garatzea lortu zutela jakinarazten zaigu; Vulcano espezieak adibidez, XXI. mendeko makurdura bidezko propultsiorik garatuena zuen bere mende. Telesailean zehar 5.1 makurdura-faktorea zuen lehen ontzi lurtarraren gaitasun zehatza adierazten zaigu: makurdura-formularen arabera, halako teknologiaz hornitutako ontzi batek 39 767 268.5 km/s-ko abiadura harrapatzeko gai zen eta beraz, gure planetatik hurbilen dagoen Proxima Centauri izarrera iristeko 11.69 egun baino ez zituen behar, argiak 4.25 urte behar zituen bitartean. Telesail klasikoan aldiz (XXIII. mendean girotua), ontziek 8ko makurdura-faktorea eskuratzeko ahalmena zuten eta beraz, Proxima Centaurira iristeko 3.09 egun baino ez zituzten behar.
Espezia merkataritza
Historia
Asiako zibilizazio asko espezia merkataritzan ibili izan dira antzinatik. Zibilizazio grekoerromatarra laster batu zen merkataritza mota honetara, Intsentsuaren Bidea eta ibilbide erromatar-indiarrak erabiliz. Azken ibilbide hau erabili ahal izateko Aksumgo Erresumako itsas merkataritzak garatutako teknikekiko dependentzia zegoen; lehen erresuma izan zen Itsaso Gorriko ibilbidea nabigatzen I. mendean. VII. mendearen erdialdean, islamaren jaiotzarekin lurreko ibilbide garrantzitsuenetako bat itxi zen, Egipto eta Suezetik igarotzen zena. Modu horretan, Aksum eta Indiako merkataritza gutxitu zen.
Azkenean arabiarrak egin ziren Sortaldeko eta Veneziar Errepublikako merkatarien merkantzien garraioarekin, Europa helmuga izanda. Hau 1453. urtean amaitu zen Otomandar Inperioa iristean. Hasieran lur ibilbideak erabilgarriak izan ziren merkatu honetan, baina, gerora, itsas ibilbideei esker merkataritzaren handitzea ekarri zuen. Erdi Aroan, merkatari musulmanak izan ziren espeziak garraiatzeko Indiako Ozeanoko itsas ibilbideen jaun eta jabe.
Makurdura-motor
Makurdura-motorren bilakaera
Argi esan beharra dago goian aipatutako makurdura-faktoreen abiadura baliokideen datuak ez direla Star Trek telesaileko atal jakin batetik hartu, ez direlako inoiz aipatu era zuzenean, baina telesailaren sortzaileek eskainitako gidaliburuak ardatz gisa hartuta, zenbait zifra zehatz ateratzea lortu dugu, irakurleak ikusi duen moduan. Hori bai, aipatutako fikziozko kontakizun oro Star Treken sortzaileen egile-eskubideek babesten dituzte.
Transkurbatura
Jatorrizko makurdura-motorraren mugak gainditzen dituen propultsio era aurreratuagoari izen hau ipini zaio. Transkurbatura edo transmakurdura borg-ek erabili zuten hein handi batean, nahiz eta izarrarteko flotak ere zenbait esperimentu egin teknologia aurrerakoi honen inguruan, Star Trek III: Spock-en bila filmean ikus daitekeen bezala. Bestalde, Star Trek: Voyager eta Star Trek: Belaunaldi berria filmetan teknika honi buruzko azalpen batzuk ematen zaizkigu: Borg zibilizazioak erabilitako transkurbatura azpiespazioan (espazio-denboraren ezaugarri bat da, ontziei eta informazioari argiaren abiadura baino azkarrago higiarazteko aukerak handitzen dizkiena), hodi bat sortu (zizare zulo baten tankerakoa) eta bertatik ontzi bat higiaraztean datza, hala, helburura iritsi dadin.
Espezia merkataritza
Historia
Zetaren Bidea eta espezien merkataritzako bideak blokeatu egin zituen Otomandar Inperioak 1453an Bizantziar Inperioaren gainbeherarekin, eta horrek Afrika inguratuz egiten ziren itsas bideei hasiera eman zien, Esplorazioen Aroari hasiera emanez.
Merkataritza Esplorazioen Aroan eraldatu egin zen, zeinean espezien merkataritza, piperbeltzarena bereziki, irabazi handiko jarduera bihurtu zen merkatari europarrentzat. Europatik Indiako ozeanorako bidea Esperantza Oneko lurmuturretik igaroz, Vasco da Gama nabigatzaile portugaldarrak esploratu zuen lehenengoz 1498an, merkataritzarako itsas bide berriak irekiz.
Kolonen iritsiera Amerikara
Kontatutakoaren ostean, seguruenik ibilbide berriak bilatu bitartean emandako gertakizun garrantzitsuenetako bat gertatu zen: Kolonen Amerikara iritsiera. Kristobal Kolonek Elisabet I. Gaztelakoa konbentzitu zuen bere espedizioa ordain zezan, Indietara Ekialdetik iristeko. Konbentzitzeko ibilbide misteriotsua portugaldarrek erabiltzen zutena baino motzagoa zela esanez, eta beraz, errentagarritasun handiagokoa. Arazorik handiena, berhornitzeko aukera eza zen, bakarrik Kanariar Irletan gelditzeko aukerarekin. 1492ko Urriaren 12an lurra ikusi zuten, bertakoek Guanahaní deitzen zutena, gerora, San Salvador deitua izango zena. Irla hauek Indiak zirela uste zuten Espainiar itsasgizonek. Kolonen onerako, irla amerikar batean zegoen, berak proposatutako ibilbidea ezinezkoa baitzen, kontinente oso batek galarazten baitzion.
Espezien uhartea
Marinel espainiar edota portugaldarrek koloniak ezarri zituzten Indiar Ozeanoko uharteetan, batez ere kanela basoak zeuzkaten horietan, adibidez, Zeilan eta Goan. Malaysiar artxipelagotik zabalduz joan ziren “espezien uhartera” hurbilduz, benetako izena Moluka Uharteak izanik. Hainbeste urteetan gordetako espezia merkataritzaren jatorriaren sekretua agerian geratu zen.
Tordesillaseko Itunaren eraginez,  Molukak Gaztelako Erreinuaren boterepean geratu zen. Hala ere, portugaldarrek traba handiak jartzen zizkieten gaztelauei haien uretatik bidaiatu ahal izateko. Horregatik, Gaztelako Erreinuarentzat lan egiten zuen portugaldar batek, Magallaesek, mendebaldetik ibilbide bat irekitzea proposatu zuen. Filipinetara arte iritsi zen, bertako natiboek hil zuten arte, eta Elkano iritsi zen Moluketara. Honen ostean, bere bidaia amaitu zuen mendebaldetik, eta horrela, lehen mundu bira eman zuen: Hego Amerika hegoaldetik inguratu, Ozeano Barea gurutzatu eta buelta emanez Esperantza Oneko lurmuturretik.
Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainia
XVI. mendean, Europan ematen ari ziren gerrek eragin handia eduki zuten espezia merkataritzan, eta gehien bat Flandeseko gerrak (garaiko Probintzia batuak, gaur egungo Herbehereak, eta Belgika, Hasburgoko koroa hispanoaren aurka). Mende honen erdialdean, marinel holandarren itsas abilezia zela eta, enkargu asko eta asko jasotzen zituzten mundu osoko merkantziak mugi zitzaten. Espainiaren egoera larria, gerraren ostean, 1588ko Itsas Armada Garaiezinaren porrotari gehituta, herbeheretar marinelengatik baliatua izan zen, zeintzuek Moluka Irletako agintariekin negoziatzen hasi ziren. 1602tik aurrera, Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) -en sorrerarekin batera, merkataritza instituzionalizatu zen.
Hedatze kulturala
Espezien merkataritzan emandako elkartruke garrantzitsuenetako bat India, Ekialde Hurbila, ekialdeko Afrika eta Txinara itsas teknologia berria sartzea izan zen, biztanle austronesiarren aldetik. Teknologia horien artean zeuden katamaranak, kanoa polinesiarrak, eta ziur aski, bela latindarra.
Austronesiarrek beste zenbait labore ere sartu zituzten hego India, Sri Lanka eta ekialdeko Afrikan ; besteak beste, banana, Pazifikoko kokoa , dioskorea , arroza , sandaloa , ñamea , tapioka , jengibrea , galanga , Javako piperbeltza , arecako intxaurra eta azukre-kanabera.
Budismoa itsas merkataritzako ibilbideetan zehar zabaldu zen, alfabetizazioa eta artearekiko interesa bultzatuz. Islamari dagokionez, ekialdetik zabaldu zen, Asia hego-ekialdeko kostaldera iritsiz X. mendean ; merkatari musulmanek paper garrantzitsua jokatu zuten merkataritzan. Misiolari kristauek, Frantzisko Xabierkoak, esaterako, kristautasunaren zabalpenean parte hartu zuten. Kristautasuna Islamarekin lehian ibili zen Moluketako erlijio dominantea bilakatu nahian. Dena dela, Espezien Uharteetako biztanleek bi erlijioetako ezaugarriak bereganatu zituzten.
Kolonia portugaldarretatik jatorri anitzetako merkatariak igarotzen ziren: Gujaratiak, hego Indiako Chettiak, Fujiango txinatarrak eta Adengo arabiarrak. Epikak, hizkuntzak eta jantziak bereganatu zituzten hego ekialdeko asiarrek Indiatik eta geroago Txinatik ere bai. Portugesez hitz egiten jakitea ezinbesteko bihurtu zen merkataritzan zebilen jendearentzat. Piperbeltzaren merkataritzak Europako errealitatea aldatu zuen, baita Keralakoa ere; Indiako Malabar kostan kapitalismo goiztiarra sartu zen, lanaren eta kasten kultura aldatuz.
Espezien merkataritzan aritzen ziren indiarrek sukaldaritza indiarra eraman zuten Asia hego-ekialdera, Malaysia eta Indonesian eragin handia izan zuena, espezien nahasketa eta piperbeltzaren erabilera ugarituz. Eta alderantziz, Hego-ekialdeko Asiako sukaldaritza eta laboreak India eta Sri Lankan sartu ziren, non oraindik ere arroz-opilak eta kok-esnez egindako platerak oso zabalduta dauden.
Erabilerak
Espeziak, ongailu ere deituak, landare jatorriko aroma batzuei emandako izena da, jakiak egoera honetan gordetzeko edota zaporea emateko erabiliak. Sukaldaritzan oso preziatuak dira, eta lurralde batzuetako jaki tradizionalak egiteko behar beharrezkoak, esaterako, Indian. Olio lurrunkorrak lantzeko erabiltzen dira ere, eta hauek, gerora, koloniak eta lurrinak egiteko. Guzti honetaz gain, medikuntza tradizionalean ere oso erabiliak dira, adibidez, txinatar medikuntza tradizionalean.
Makurdura-motor
Transkurbatura
Borg zibilizazioa transkurbatura hodien aurkitzaile dugu eta hargatik, halakoen sare zabal bat diseinatu zuten, hodi bakoitza eraldatu eta nahi zuten eran maneiatzeko gaitasuna baitzuten. Hodi horiei esker, galaxiaren alde batetik bestera mugitzeko gai ziren, ia denborarik galdu gabe. Horixe bera ikusteko, nahikoa dugu Voyager telesaileko Endgame atala ikustea. Borgek erabilitako transkurbatura hodi hauek martxan jartzeko, nahikoa da takioien (argiaren abiadura baino azkarrago higitzen diren partikulak, haiei esker, telesail honek sorturiko unibertsoan, makurdura-motor arruntekin baino hogei aldiz azkarrago higitu daitezke ontziak) pultsu bat eragitea. Horretaz gain, Borgek transkurbatura bobinak baliatzen dituzte behin-behineko transkurbatura-hodiak sortzeko.
Makurdura-abiadura eta makurdura-faktorea
Makurdura-abiadura neurtzeko erabiltzen den unitatea makurdura-faktorea da. Makurdura-erreaktoreek eskuratutako makurdura-faktoreen eta bataz besteko abiaduren (argiaren abiaduraren multiploetan neurtuak) baliokidetasuna zehaztugabea dela esan daiteke.
Makurdura-faktoreak lortzeko, ondorengo formula kubikoa erabili behar dugu:"s(w) = w^3c"Zeinetan w makurdura-faktorea den, s(w) espazio arrunteko bataz besteko abiadura den eta c argiaren abiadura den. Formula honi jaramon eginez gero, 1 makurdura argiaren abiadurarekiko baliokidea dela jakingo dugu, 2 makurdura aldiz, argiaren abiadura halako zortziri dagokio eta 3 makurdura argiaren abiadura halako hogeita zazpiri, besteak beste. Alabaina, sarritan eskala hau ez dator telesailean zehar ageri diren bidaiekin bat, bidaia horiek gauzatzen dituzten zibilizazioek unibertsoaren alde batetik bestera joateko formulan ageri dena baino askoz denbora gutxiago behar dutelako. Zenbait atalei esker jakin dugu Enterprise ontzia arriskuan egon zitekeela baldin eta makurdura-faktore altuetan bidaiatuko balu, zehatzago esanda, That witch survive atalak faktore hori 14.1 zela zihoen.
Eskala berriak hamar makurdura-faktorea maximo helezintzat hartzen du; maximo horri Eugeneren limite izena ezari zitzaion edo behintzat, hala ageri da telesailaren sortzaile Gene Roddenberryren webgunean. Hamar makurdura-faktorea abiadura infinitua ordezkatzen duen asintota bat da. Alabaina, Star Trek: Voyager telesailaren Une kritikoa (Threshold) atalean pertsonaia batek hamar makurdura-faktorera iristea lortzen du, baina trukean, hipereboluzio genetiko bat pairatzen du.
Star Treken telesail guztien artean, bakar batean ematen zaigu baliokidetasun zuzen bat. Voyager telesaila da hori, zehazki, bere hogeita hamazazpigarren atalean eskaintzen digu baliokidetasuna, Tom Parisek, Voyager ontziko nabigatzaileak, bere ontziaren abiadura deskribatzen duenean. Tom Parisen arabera, ontziak 9.9 makurdura-faktorea eskuratzean 6.44×1012 m/s-ko abiadura zuen, hau da, argiaren abiadura halako hogeita bat mila baino gehiago.
Telesailean aurkezten zaizkigun ontziek har ditzaketen makurdura-faktoreei dagokienean, XXIV. mendeko Enterprise-D ontziak 9.2 makurdura-faktorean bidaia dezake eta Intrepid Voyager ontziak 9.975 makurdura-faktorean.
Bestalde, Belaunaldi Berria telesailean inkoherentzia txiki bat aurki dezakegu. Bi ataletan banatuta dagoen All Good Things (zazpigarren denboraldiko hogeita bost eta hogeita seigarren atala, euskarara itzuliko bagenu, Gauza On Oro esan nahiko ligukeena) atalean Picard kapitaina etorkizunera bidaltzen dute, Q bidez, bertan, William Riker kapitain gisa duen eraldatutako Enterprise D ontziarekin topatzeko. Ontzi honek hamahiru makudura-faktorea atzeman dezake. Hortxe dugu koherentzia gabezia, gertakizun hori ez zutelako telesaileko beste ataletan justifikatu eta hortaz, Michael Okudaren langa gainditu zitekeela sinestarazi zietelako ikusleei. Beranduago, atal hori idatzi zenean Okudaren limitea ezarri gabe zegoela pentsatu zuten ikusleek, besteak beste.
Makurdura-nukleoa
Star Trek telesailean unibertsoan zehar propultsatzeko era anitz baliatzen dira, baina nagusia eremu grabimetrikoaren desplazamendua da, hau da, makurdura-nukleoa. Makurdura-nukleoa fikziozko energia-sistema bat da, materia-antimateria erreakzioan oinarritutakoa eta espazio-denboran distortsio bat eragiteko nahikoa energia sorrarazten duena. Materia-antimateria erreakzioa kontrolatzeko dilitio kristal (kristal hauek ez dute inolako erreakziorik pairatzen erradiazio altuko bonbardaketak jasatean) izenekoak baliatzen dira. Erreakzioa gertatzen den ganbera eremu magnetiko batek inguratzen du eta hala, antimateria mantentzea egingarri egiteaz gain, ontzia osatzen duen materia erreakziotik bakantzen du, ez dezan horretan parte hartu.
Erreakzioak askatzen duen energia makurdura-eremua (edo makurdura burbuila) sortzeko erabiltzen da. Esan dugun moduan, eremu berezi honek ontziaren inguruko espazioa distortsionatzen du eta gainera, azeleratu ere egiten du; bien bitartean burbuilaren barneko espazioa, teknikoki, ez da mugitzen eta hortaz, ez du denbora-dilataziorik jasaten. Laburbilduz, metodo honen bidez bidaiatuz gero, burbuilaren barruan doan ontzian, hasiera-puntuan eta amaiera-puntuan denbora berdin igarotzen da.
Sant Alari (Loira Garaia)
Sant Alari Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Hilaire udalerrian erroldatutako biztanleak 192 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 80 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 144 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 80 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Trachyscorpia longipedicula
Trachyscorpia longipedicula Trachyscorpia generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Sant Alari (Loira Garaia)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 124 ziren, horien artean 84 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 84 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (48 gizon eta 33 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Hilaire udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.390 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Saint-Hilaire udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Holmes Beach (Florida)
Holmes Beach Floridako hiri bat da. Manatee konderrian kokatua dago. 2010ean 3,836 biztanle zituen, 4.5 kilometro koadrotan banatuta.
Sant Alari (Loira Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Capital departamendua (Salta)
Capital departamendua Saltako probintziako departamendua da, Argentinako ipar-mendebaldean.
Probintziaren erdialdean dago. Gutxi gorabehera alderantzizko L baten itxura du. La Caldera, General Güemes, Metán, La Viña, Chicoana, Cerrillos eta Rosario de Lerma departamenduak mugakide ditu.
Ekialdean menditsua da, 1200 eta 1300 m arteko desnibelarekin, eta mendebaldean laua, azken sektore hau Valle de Lerma haranari dagokiona.
Administratiboki bi udalerritan banatuta dago: Saltako Udala (departamenduko burua eta probintziako hiriburua) eta Villa San Lorenzo.
Biztanleria
INDECek 2010ean egindako kalkuluen arabera, 536 113 biztanle zituen.
Agnes d'Harcourt
Agnes d'Harcourt (?-1291) emakumezko idazlea eta Longchampeko abadiako abadesa izan zen.
d'Harcourt moja egin eta Longchampeko komentuan sartu zen 1260an, non Elisabet Frantziakoa eta Gaztelakoa abadiaren sortzailearekin batera lan egin zuen. Abadian eman zuen denboran zehar abadesa izendatu zuten eta bertan bizi izan zen bere heriotza arte. Bitartean bere lagun, lankide eta santu Elisabeten biografia idatzi zuen Elisabeten bizitza, idazkera frantsesaren hasierako lanik garrantzitsuenetako bat.
Kaohsiung konderria
Kaohsiung Konderria, Txinako Errepublikako Taiwan probintziaren hegoaldean dagoen konderria da, izen bereko Kaohsiung hiriaren ondoan. Konderriak 2.792,66 km²-ko azalera dauka eta 2009ko urtarrileko erroldaren arabera 1.243.870 biztanle bizi ziren bertan.
Amegilla zonata
Amegilla zonata erle espezie bat da, Amegilla generoan eta Apidae familian.
Homestead (Florida)
Homestead Floridako hiri bat da. Miami-Dade konderrian kokatua dago. 2010ean 64,079 biztanle zituen, 37.2 kilometro koadrotan banatuta.
Hornell (New York)
Hornell  New York estatuko hiri bat da. Steuben konderrian kokatua dago. 2010ean 8,563 biztanle zituen, 7.35 kilometro koadrotan banatuta.
Voltido
Voltido Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Voltidok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2575
NGC 2575 galaxia espiral bat da, Cancer konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Enfield (New Hampshire)
Enfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zergatik, Jamil?
Zergatik, Jamil? Patxo Telleriak idatzitako antzezlana da. Tartean teatroa konpainiak 2015ean produzitu zuen Mikel Martinez eta Eneko Sagardoi aktoreekin, zuzendariak Telleria bera eta Jokin Oregi zirela.
Sinopsia
Azalpenik gabeko hilketa bat da antzezlanaren trama. Horren azpian pertsonaia bien barruko gatazka dago. Batetik Jamil, magrebiar jatorriko gazte bat (Eneko Sagardoi), ustez elbarritu bat odol hotzez hil duena, ohean zetzan gizagaixo babesgabe bat. Gaztearen “atzerritar”, “etorkin”, “moro” kondizioak herritarren sumindura areagotzen du. Bestetik Xabier, paralisi progresiboak jotako gizona (Mikel Martinez), gaixotasunari orain arte adore eta bizi pozaz aurre egin diona. Ezkondua, emazteak maite izan du, baina ez du jakin (edo ez du jakin nahi izan) senarraren borondatea ulertzen.
Kolpe bat jaso eta memoria galdu berri du Jamil. Poliziak esan dio ohean zetzan elbarritu babesgabe bat tiroz akabatu duela; duela gutxira arte maitekiro zaintzen zuen gizona zen hori. Bere burua zintzoa dela uste arren, krimenik gorrotagarriena burutu du. Bere buruari galdetzen dio: “Zergatik, Jamil?”
Miaoli konderria
Miaoli Konderria, Txinako Errepublikako Taiwan probintziaren ipar-mendebaldean dagoen konderria da. Konderriak 1.820,31 km²-ko azalera dauka eta 2009ko urtarrileko erroldaren arabera 560.167 biztanle bizi ziren bertan.
Dampierre-sous-Bouhy
Dampierre-sous-Bouhy Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dampierre-sous-Bouhy udalerrian erroldatutako biztanleak 484 ziren. Familiak 231 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 91 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 426 etxebizitza zeuden, 240 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 159 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 415 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 240 etxebizitza nagusietatik 201 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 133 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 266 ziren, horien artean 165 aktiboak ziren eta 101 inaktiboak ziren. 165 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (82 gizon eta 51 emakume) eta 33 langabezian zeuden (15 gizon eta 18 emakume). 101 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dampierre-sous-Bouhy udalerrian 255 unitate fiskal zeuden, 507 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.892 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
Eskuin alternatibo
Eskuin alternatiboa (alt-right) eskuineko eta eskuin muturreko ideologiak uztartzen dituen talde heterogeneoari deritzo. Jatorriz Ameriketako Estatu Batuetan sortua, ideal aurrerakoi zein neokontserbadoreak bere egin dituzten politikari kontserbadoreak baztertzen ditu. Horrez gain zuzentasun politikoaren, kultura aniztasunaren, immigrazioaren, feminismoaren eta sexu aniztasunaren aurka agertu ohi da. Mugimendu honek Interneten jarduera handia duenez, honen kideei Interneteko trollarena egitea egozten zaie sarritan.
Dampierre-sous-Bouhy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Dampierre-sous-Bouhy udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.547 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Macropis europaea
Macropis europaea erle espezie bat da, Macropis generoan eta Melittidae familian.
Dampierre-sous-Bouhy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Raúl García Carnero
Raúl García Carnero (Coruña, Galizia, 1989ko apirilaren 30a) futbolaria da. Girona FC-en jokatzen du, atzelari. 2013an egin zuen debuta, eta ezker hegalean naiz eskuinekoan joka dezake. Aurreko taldea Club Deportivo Leganés izan zuen.
Gilley (Marne Garaia)
Gilley Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gilley udalerrian erroldatutako biztanleak 75 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 55 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 54 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 35 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 23 lanean zeuden (12 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Eivør Pálsdóttir
Eivør Pálsdóttir, izen artistikoa Eivør duena (Syðrugøta, Faroeak, 1983ko uztailaren 21a) abeslari faroearra da. Musika estilo ugari jorratzen ditu, rocka, jazza, folka, popa eta Europako musika klasikoa.
Gilley (Marne Garaia)
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Eivør Pálsdóttir
Faroetako balada tradizionalak hartzen ditu oinarri eta kanta gehienak faroeraz abesten baditu ere, islandieraz, norvegieraz, danieraz eta suedieraz ere baditu banaka batzuk. Azken aldian ingelesez ere egin ditu batzuk.
Biografia
Faroe uharteetako Syðrugøta herrian jaio zen. 12 urte zituela Faroetako abesbatza batekin Italian abestu zuen. eta 13 urterekin Faroetako telebistan azaldu ondoren abesti lehiaketa bat irabazi zuen. 15 urte zituela Clickhaze rock taldean sartu zen.
Gilley (Marne Garaia)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gilley udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Eivør Pálsdóttir
Biografia
2000an bere bakarkako aurreneko diskoa atera zuen, bere izena zeramana. 17 urte baino ez zituen arren dagoeneko musikari profesionala bihurtu zen. 2001ean Clickhaze taldearekin Prix Føroyar musika taldeen lehiaketa irabazi zuen.
Gilley (Marne Garaia)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eivør Pálsdóttir
Biografia
2002an Reykjavikera (Islandia) joan zen musika klasikoa eta jazz musika ikastera eta Kristian Blak ekozilearen gomendioz Yggdrasil jazz taldean sartu zen. Urte berean Yggdrasil-ekin eta Clickhaze-rekin disko bana atera zuen. Clickhazek bira arrakastatsua egin zuen Europa iparraldeko herrialdeetan zehar; Faroeak, Suedia, Danimarka (Roskildeko jaialdia), Islandia eta Groenlandia.
Bakarkako bigarren diskoa Krákan izan zen eta Islandiako musika sarietan bi sari eskuratu zituen, abeslari onena eta kontzertu onenaren sariak hain zuzen ere. 2004an Urteko faroearra izendatua izan zen. Sari hau eskuratzen aurreneko pertsona izan zen.
Dynasty (telesaila)
Dynasty (euskaraz Dinastia) estatubatuar telesail bat da. Richard eta Esther Shapiro bikoteak sortu eta Aaron Spelling ekoizleak ekoiztu zuen. 1981eko urtarrilaren 12tik 1989ko maiatzaren 11 arte ABC katean aireratu zen. Garai hastan CBS kateak aireratzen zuen Dallas telesaila ospetsuarekin lehiatzeko ABCek eman zuen erantzuna izan zen.
José de Ciria y Escalante
José de Ciria y Escalante (Santander, 1903 - Madril, 1924ko ekainaren 11) Ultraismoaren poeta espainiarra izan zen. Oso gazte hil zen.
Biografía
Familia aberatsekoa, Santanderren egin zituen lehen ikasketak eta, gero, Oviedon, Zuzenbidea egin zuen. Dolores Escalante amarekin bizi zen Madrilgo Palace hotelean. Guillermo de Torrek Ultraismoko poeten artean kokatu zuen, kreazionista gisa; estetika horretan Gerardo Diego santandertarraren eskutik sartu zen, 1919an; horrela ikusi zen Ciriak hamasei urte baino ez zituenean, eman zuen hitzaldi batean. 1920an Reflector aldizkari abangoardistaren lehen zenbakia eta bakarra zuzendu zuen.
Tifusekin gaixotuta, hogeita bat urte zituela hil zen. Bere lagunek hil ondoren argitaratuta zituen poemak bildu zituzten eta liburu batean argitaratu zituzten. Lagun horien artean idazle ezagunak zeuden:Azorín, Ramón Gómez de la Serna, Federico García Lorca eta Juan Ramón Jiménez.
Federico García Lorcak, zeinarekin harreman epistolarra eta adiskidetasuna izan baitzuen, bere sonetorik ospetsuenetako bat eskaini zion, "Memento", eta Gerardo Diegok "A José de Ciria y Escalante" elegia eskaini zion.
Luke Perry
Coy Luther Perry III (Mansfield, Ohio, 1966ko urriaren 11 - Burbank, Kalifornia, 2019ko martxoaren 4) estatubatuar aktore bat zen. Beverly Hills, 90210 telesailean Dylan McKayren papera antzezteagatik egin zen famatu, 1990etik 1995era eta berriro ere 1998tik 2000ra. Riverdale telesailean Fred Andrewsen papera ere egin zuen, eta hainbat telesailetan bigarren mailako paperak izan zituen.
Antsa Oibarkoa
Antsa Oibarkoa (Oibar, Nafarroako Erresuma, 995 - Aragoiko Erresuma, 1070) Antso III.a Gartzeitz iruindar erregearen maitalea izan zen, eta Aragoiko lehen agintari subirauaren ama, Ramiro I.arena. Aragoiko zenbait hilobitan egindako azterketen ondorioz, bere gorpuzkiak ADN bidez identifikatu ahal izan dira Jaka hiriko sarkofago batean, bere biloba Antsa Aragoikoaren hilobian.
Biografia
Agirien arabera, nerabe zela izan zuen Antso III.arekin semea, Ramiro. Seme hori ez zen izan sasiko ezagutu gabea, eta aldiz, Antsa Aibarkoak eta Ramirok berak Iruñeko Erresuman kargu inportanteak izan zituzten. Bereziki, Ramiro I.ak Aragoiko konderria jaso zuen, Aragoiko historia independentearen hastapena ezarriz. Antsak berak Santa Ziliaren monasterioa eta Miranda herria. Horregatik Antsa Mirandakoa ere esaten zaio.
Andromeda (mitologia)
Perseok, naiadeek oparitu zizkioten sandalia hegalariei esker hegan eginez, Medusa hil ondoren itzultzen ari zela, Andromeda ikusi eta berarekin maitemindu zen. Hondartzara jaitsi zen Zefeo eta Kasiopearekin hitz egitera, bere eskua eskatzeko asmoz itsas munstroaz libratzea lortuz gero. Andromedaren gurasoak onartu egin zuten, baina ez oso gogo onez. Perseok itsas munstroarekin borrokatu, hil egin zuen eta Medusaren burua erabili zuen (begiratzen zuen edonor harri bihurtzen zuena), animalia harri bihurtzeko, koral bihurtuz. Ondoren, Andromeda askatu zuen eta pozik onartu zuen ezkontza. Baina Kasiopeak ezezkoa eman zuen, bere alabaren eskua jada Agenor printzeari agindu baitzion. Perseok honen eta honen segizioaren kontra borrokatu zuen, eta asko hil ondoren, bere burua, Medusaren burua erabiltzera behartua ikusi zuen, honela, oraindik bizirik geratzen zirenak harri bihurtuz. Azkenik, Andromeda pozik ezkondu zen Perseorekin.
Andromeda bere senarraren atzetik joan zen Tirintora, Argosen, eta sei seme (Perseideak) eta alaba baten ama bihurtu zen. Honako hauek ziren: Perses, Altzeo, Mestor, Heleo, Elektrion, Estenelo eta Gorgofone. Euren ondorengoek Mizenas gobernatu zuten Elektrionetik Euristeo arte, honen ondoren, Atreok koroa jaso zuelarik, eta Herakles heroia barnean dago. Mitologia honen arabera, Perses, persiarren arbasoa da. Hil ondoren, Ateneak Andromeda, ipar zeruko konstelazioen artean jarri zuen, Perseo eta Kasiopeagandik gertu.
Galaxia
Andromeda, ipar hemisferioko zeruan, Andromedak irudikatzen du, bere barnean Andromeda galaxia duena.
Mitoaren oihartzunak
Sofoklesek eta Euripidesek (eta berrikiago Pierre Corneilleek), istorio hau oinarri bezala hartuta, zenbait tragedia idatzi zituzten, eta istorioko gertakizunak antzinako artelan askotan irudikatuak izan ziren.
1981eko eta 2010ean Clash of the Titans filmak.
Horseheads (New York)
Horseheads  New York estatuko herri bat da. Chemung konderrian kokatua dago. 2010ean 6,461 biztanle zituen, 10.07 kilometro koadrotan banatuta.
Oroitzapenezko txanpon
Oroitzapenezko txanponak berariaz gertakari edo gauza jakin baten oroitzapena egiteko jaulkitzen diren txanponak dira. Balio bereko txanpon arruntekin alderatuta diseinuan bereizten dira. Era honetako txanpon gehienak bildumako ale gisa soilik balio dute. Hala ere, herrialde batzuk badituzte zirkulatu dezaketen oroitzapenezko txanponak.
Klaus Kinkel
Klaus Kinkel (Metzingen, Baden-Württemberg, 1936ko abenduaren 17a - Sankt Augustin, Ipar Renania-Westfalia, 2019ko martxoaren 4a) alemaniar legelari eta politikaria izan zen. Alderdi Demokratiko Askearen buruzagia 1993tik 1995era, Justizia Ministroa 1991tik 1992ra, Kanpo Harremanetako Ministroa 1992tik 1998ra eta Kantzilerordea 1993tik 1998ra izan zen.
Saint-Avit (Lot eta Garona)
Saint-Avit Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Acquanegra sul Chiese
Acquanegra sul Chiese Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Avit (Lot eta Garona)
Biztanleria
2007an Saint-Avit udalerrian erroldatutako biztanleak 174 ziren. Familiak 73 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Horseshoe Beach (Florida)
Horseshoe Beach Floridako herri bat da. Dixie konderrian kokatua dago. 2010ean 167 biztanle zituen, 0.6 kilometro koadrotan banatuta.
Taeniolethrinops laticeps
Taeniolethrinops laticeps Taeniolethrinops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Saint-Avit (Lot eta Garona)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Acquanegra sul Chiese
Mugakideak
Acquanegra sul Chiesek honako udalerri hauekin egiten du muga: