cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bouvet uhartea
Geografia
Munduko lekurik bakartuena da, ez baitago ez lurrik ez uharterik 1.600 kilometroan. 1.600 kilometrora Maud Erreginaren Lurraldea dago (norvegieraz: Dronning Maud Land), Antartikan, eta 2.000 kilometro iparraldera, kosta afrikarra.
Historia
Uhartea Jean-Baptiste Bouvet de Lozier frantsesak aurkitu zuen 1739an. Hala ere, ez zuen inork erreklamatu 1825eko bukaera arte. Orduan, Erresuma Batuak bere egin zuen, Liverpool uhartea izenarekin. 1927an norvegiar itsasontzi bateko tripulazioa hilabetez izan zen uhartean, eta horrek itsasontziaren kapitainari uhartearen izaera norvegiarra aldarrikatzeko aukera eman zion. Erresuma Batuak urtebete geroago onartu zuen.
1971n uhartea eta inguruko urak erreserba natural gisa hartu zituzten. Uhartea hutsik dago, ez da jenderik bertan, nahiz eta 1977an Norvegiak lehen meteorologia-estazioa ezarri zuen han.
1979ko irailaren 22an Indiako ozeanoko hegoaldeko itsasarte batetik Bouvet eta Eduardo Printzearen uharteen artera bidalitako argi-distiradun satelite bidezko imajinak leherketa nuklear batek eragindakotzat jo ziren. Oraindik ez da afera argitu.
Jean Irigarai
Jean Irigarai (Azkarate, Nafarroa Beherea, 1937) euskal idazlea da. Laborantzako ingeniaria eta Parisko Nekazari Eskolako irakaslea da. Gazte izeneko aldizkarian hasi zen euskaraz idazten. Larretxarreko laboraria eman zuen argitara 1963an, laborantzari buruzkoa, eta Txomin Agirre Saria irabazi zuen 1991n bere Amazoniaren deia edo Indietako Goronika historia-eleberriarekin.
Jokin Errasti
Jokin Errasti Aranbarri, pilota arloan Errasti deituraz ezaguna (Azkoitia, Gipuzkoa, 1966ko ekainaren 1a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 1985eko uztailaren 24an, Zarauzko Zinema pilotalekuan jokatu zuen. Empresas Unidasen aritu ondoren, 1995ean Asegarcek fitxatu zuen. 2000tik aurrera arazo franko izan zuen lesioekin. Azken partida 2006ko abenduaren 30ean jokatu zuen, Tolosako Beotibar pilotalekuan. Gerora, Josetxo Lizartzari lagunduz telebistako esatari lanetan esku huskako pilotari loturik jarraitu zuen.
Jokin Errasti ez zen pilotari indartsuenetakoa, baina nekez galtzen zuen pilotarik, eta pilota ezker paretara gehien arrimatzen zutenetakoa zen. Esku huskako pilotan, hiru final handi jokatu zituen, bi final Binakako Txapelketa Nagusian, eta bat Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusian. Final horietan, binaka, txapel bat jantzi zuen Mikel Unanuerekin; eta lau eta erdian, txapeldunorde geratu zen Patxi Eugiren aurka. Gainera, Errastik du esku huskako pilotan jarraian irabazitako partiden errekorra: 33 garaipen bata bestearen atzetik, 1997ko urriaren 26tik 1998ko ekainaren 21eraino.
Fejervarya brama
Fejervarya brama Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kilmore (Dublin)
Kilmore, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen etxebizitza eremu bat da.
Aia Kruse
Aia Kruse Goenaga (Donostia, ) euskal aktorea da, zineman eta telebistan ibilitakoa. Aita estatubatuarra du eta ama Aizpea Goenaga donostiar aktorea eta idazlea.
Mastacembelus armatus
Mastacembelus armatus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Křoví
Křoví Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 593 biztanle ditu eta 7,04 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1391 urtean egin zen.
Santiago katedral
Santiago katedrala honakoa izan daiteke:
Galago thomasi
Galago thomasi Galago generoko espezietako bat da. Primate estrepsirrino bat da. Afrikako herri askotan bizi dira, Angola, Burundi, Kamerun, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Boli Kosta, Gabon, Kenia, Ekuatore Ginea, Nigeria, Ruanda eta Tanzanian.
Fejervarya brevipalmata
Fejervarya brevipalmata Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Boltaña
Boltaña (Boltanya) Huescako iparraldean dagoen udalerria da. Ainsa herriarekin batera Sobrarbe eskualdeko hiriburua da.
977 biztanle zituen 2007an.
Geografia
Boltaña Ara ibaiaren ibarrean dago, 643 metroko altueran. Iparraldean Fanlo, ekialdean Aínsa, hegoaldean Aínsa eta Bierge eta mendebaldean Sabiñánigo eta Fiscal ditu.
Herri hauek ditu bere barnean: Moriello de Sampietro, Ascaso, Santa María, San Fertús, Seso, Silves Alto, Silves Bajo, Aguilar, Espierlo, Margudgued, Sieste, Campodarbe, San Martín, San Belián, Morcat, El Pueyo de Morcat, Matidero, Torrolluela del Obico, Torruéllola de la Plana, Bibán y Alastrué. Gainera udalerriaren zati batek Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea osatzen du.
Champien
Champien Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Champien udalerrian erroldatutako biztanleak 292 ziren. Familiak 95 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 111 etxebizitza zeuden, 106 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 111etxeak ziren. 106 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 205 ziren, horien artean 149 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 149 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (77 gizon eta 62 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champien udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 283,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.090 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak argiketaria ziren.
2000. urtean Champien udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Auchenipterus britskii
Auchenipterus britskii Auchenipterus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Javier Remírez
Javier Remírez Apestegia (Iruñea, 1975eko apirilaren 5a) nafar abokatu eta PSNko politikaria da.
2019ko abuztuaren 7an, Nafarroako Lehendakaritza, Berdintasun, Funtzio Publiko eta Barne sailburu eta lehen lehendakariordea izendatu zuten
Patrick Springs (Virginia)
Patrick Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Patrick konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ingrandes (Maine eta Loira)
Ingrandes Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ingrandes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.571 ziren. Familiak 639 ziren, horien artean 193 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 142 bakarrik bizi ziren emakumeak), 194 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 209 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 43 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 769 etxebizitza zeuden, 657 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 64 hutsik zeuden. 696 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 657 etxebizitza nagusietatik 410 bere jabearen bizilekua ziren, 241 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 61 etxek bi zituzten, 122 etxek hiru zituzten, 176 etxek lau zituzten eta 296 etxek bost zituzten. 479 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 300 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 266 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 939 ziren, horien artean 678 aktiboak ziren eta 261 inaktiboak ziren. 678 pertsona aktiboetatik 631 lanean zeuden (330 gizon eta 301 emakume) eta 47 langabezian zeuden (19 gizon eta 28 emakume). 261 pertsona inaktiboetatik 118 erretiraturik zeuden, 85 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ingrandes udalerrian 664 unitate fiskal zeuden, 1.588,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.483 euro zen.
Lophuromys brevicaudus
Lophuromys brevicaudus Lophuromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ingrandes (Maine eta Loira)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 80 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Ingrandes udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ingrandes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 222 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
2003ko Euskal Bizikleta
'''XXXIV. Euskal Bizikleta''' 2003ko ekainaren 4tik 8ra egin zuten. Bere 753,1 km-ko ibilbidea osatzeko José Antonio Pecharrománek 19.06'56" behar zituen.
Taldeak
17 taldek hartu zuten parte:
Sainte-Eulalie (Cantal)
Sainte-Eulalie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Eulalie udalerrian erroldatutako biztanleak 206 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 165 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 95 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 120 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (49 gizon eta 40 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Iñigo Aranburu
Iñigo Aranburu (Donostia, ) euskal aktorea da, antzerkian, zineman eta telebistan ibilitakoa.
Sainte-Eulalie (Cantal)
Diru sarrerak
2009an Sainte-Eulalie udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 222 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.302 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sainte-Eulalie udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fei Xiaotong
Fei Xiaotong (txinatar idazkeraz 费孝通, pinyineraz Fèi Xiàotōng, W.-G. Fei Hsiao-t'ung; Wujiang, Jiangsu, Txina, 1910eko azaroaren 2an - Beijing, 2005eko apirilaren 24an) Txinako soziologo eta antropologoa izan zen. Txinako talde etnikoak ikertu zituen eta aktibista soziala ere izan zen. Ikerketa soziologiko eta antropologikoen bultzatzaile izan zen Txinan, eta era berean, Txinako gizarte eta kultur gertakarien berriemailea izan zen nazioartean.
1920ko hamarkadaren amaieran Suzhouko eta Quinghuako Unibertsitateetan ikasi zuen. Bere ama kristautasunera bihurtu eta konfuzianismoa ez bezalako baloreetan hezi zuen. Kutsu kultural berri honi esker soziologia ikasten hasiko da Chicagoko Eskolako testuak erabiliz. 1935ean badoa London School of Economics-era Txinako nekazari herrixka batean landa lana egin ondoren. Bronislaw Malinowskirekin zuen asmo tesia egiteko, baina azkenean Raymond Firth-ekin egingo du. Txinara bueltatu, eta alderdi komunistak 1952an "zientzia burgesaren" bazterketa pairatuko du. Irakaskuntza galaraziko zaio lehenik, eta ondoren, "berreziketa" batetik pasa ondoren, 1970ean berragertuko da Beijingeko zientzien akademiako soziologia atala berregiteko.
Ordutik, Txinako gizarten zientzien berritze bat ematen ari da, batez ere, Qinghua Unibertsitatea non soziologia saila berriro ireki zen 2000. urtean.
Ráðhús Reykjavíkur
Ráðhús Reykjavíkur (Reykjavikeko udaletxea euskaraz), Islandiako hiriburuko udaletxea da. Eraikin modernoa da 1992an Studio Granda arkitekto taldearen lana. Eraikinean hiriko udal bulego nagusiez gain, kafetegia eta hiriko hiru dimentsioko mapa daude. Udaletxea arte erakusketak egiteko erabiltzen da askotan.
Eraikinaren aurrean hiriko erdigunean dagoen Tjörnin lakua dago.
Kilmore West
, 'An Choill Mhór Thiar', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Annabelle Selldorf
Annabelle Selldorf (Kolonia, Alemania, 1960) Selldorf Architects New Yorken oinarritutako arkitektura-bulegoko arkitekto nagusia eta zuzendari sortzailea da.
Lan profesionaka
2016an AIANY Ohorezko Domina jaso zuen, arkitekturako sari handi bat. Museo eta galerien berregiketan eta sorkuntzan hasi zen nabarmentzetn Sellfdorf, baina gerora etxebizitza berezien eraikinak sortzeko erreklamatu izan dute batez ere New York hirian.
Asterix Indian
Asterix Indian, (Astérix chez Rahàzade), Asterixen komikietako bat da, René Goscinnyk eta Albert Uderzok sortutako pertsonaia honen 28. abentura eta Uderzok, bere lagun Goscinny hil ondoren idatzi eta marraztu zuen laugarrena.
Rallus elegans
Rallus elegans Rallus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Asterix Indian
Istorioa
Asterix eta bere lagunak bizi diren herrixkara, urruneko herrialde batetik datorren bidaiari bat iristen da, tapiz hegalari baten gainean. Indiatik bidaiatu du Asuranzeturixi laguntza eskatzeko, honek, Indian, euria eragin dezan. Honela, Asterixek, Obelixek eta Asuranzeturixek, Indiarako euren bidaia hasten dute
Rallus wetmorei
Rallus wetmorei Rallus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Mastacembelus aviceps
Mastacembelus aviceps Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
2007ko Korrika
2007ko Korrika edo '''15. Korrika''' Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamabosgarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan euskal emakumea omendu zen, "euskararen gorde leku izan diren emakumeak, euskararen bizi iraupenean ezinbestekoa den transmisioa ahalbidetu duten emakumeak". Heldu! leloa izan zuen eta honekin batera hainbat azpi-lelo; Heldu hitzari!; Heldu lekukoari!; Heldu elkarlanari!; Heldu euskarari!; Heldu Herriari!.
Ekitaldi honetan bildutako dirua Iruñea eta Baionan euskaltegi berriak sortzeko erabili zen.
Ibilbidea
Karrantzan abiatu zen martxoaren 22an eta Iruñean bukatu apirilaren 1ean, 2.360 kilometro egin ostean. Azken kilometroa Xabier Amurizak eta Miren Amurizak egin zuten. Gazteluko plazan irakuri zuten beraiek prestaturiko mezua.
Korrika atzerrian
1999ko ekitaldian Bartzelona eta Londresko euskaldunek antolaturiko Korriken antzera, 2007an beste hainbat Korrika antolatu ziren atzerrian, Madril (Madrilen ere Korrikaren alde leloarekin), Mar del Plata (Argentina) eta Pekinen.
Korrika Kulturala
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.
Abestia
Niko Etxartek egin zuen Heldu! abestia eta El Drogasekin abestu zuen. Bideoklipean beste hainbat kantari ere agertzen dira, Iñaki Ortiz de Villalba, Domonic Earl, Joseba Gotzon, Xabaltx, Jon Gurrutxaga, Klod Etxeberria, Amaren Alabak eta Bruno Hollemaert.
Krsy
Krsy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 243 biztanle ditu eta 25,72 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
2007ko Korrika
Abestia
Oilarrak kukurrukuz ozenki hor küküruküz ''Herri hontan zer ote da? ''
Krsy
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1385 urtean egin zen.
Amalfi (Antioquia)
Amalfi Kolonbiako Andeetako udalerria da, Erdialdeko Mendikatearen iparraldean Antioquia departamenduko eta Antioquiako ipar-ekialdeko azpieskualdearen parte da. Amalfiko lurraldeak Anorí eta Segovia udalerriekin muga egiten du iparraldean; Segovia, Remedios eta Vegachí ekialdean; Vegachí, Yalí, Yolombó eta Gómez Plata hegoaldean eta Anorí eta Guadalupe mendebaldean. Herria Amalfiko aireportuak zerbitzatzen du.
Timor
Timor Malaysiako artxipelagoaren hegoaldeko uharte bat da. Uhartearen zati bat Ekialdeko Timorko Errepublika Demokratikoarena da. Beste zatia Indonesiakoa da, Mendebaldeko Timor dagoen Nusa Tenggara Timur probintziako zatia, hain zuzen ere.
2007ko Korrika
Abestia
Heldu heldu Korrikari, '''Heldu heldu Euskarari. Ibiliz goitik behera ''' '''Karrantzatik Iruñera! '''
Timor
Uhartearen izena "timur" terminoaren aldaera da; malaysieraz ekialdea esan nahi du: egon ere, uharte-lerro baten ekialdeko aldean dago Timor.
Amalfi (Antioquia)
91 kilometro koadroko hedadura du, eta 22.088 biztanle dituen Antioquiako udalerri handienetako bat da. Konderriak 11.481 biztanle ditu eta La Víbora haranean dago, urre eta ur erreserbetan aberatsa den eskualde menditsu batean, XIX. mendearen erditik aurrera Antioquiako beste eskualde batzuetatik, batez ere Copacabanatik, Rionegrotik, La Cejatik, Santa Fe de Antioquiatik, Yarumaletik eta Santa Rosa de Ososetik kolonoak erakartzen dituena, baita Espainia, Siria, Libano, Maroko, Txina, Alemania, Suedia, Finlandia herrialdeetako eta Nigeria bezalako Afrikako Mendebaldeko eskualdeetako etorkinak ere. XIX. eta XX. mendeetan urre bila zebiltzan kanpoko kolonoen aberats iraunkor batek, bertako biztanleria xurgatu zuen, eta duela 9 mila urte inguruko froga arkeologikoak daude, Yamesi, Guamocoe eta Tahamien kulturetakoak. Haien hizkuntza desagertua bizirik dago tokiko esamoldeetan eta izen geografikoetan Europako eta Afrikako ondorengoekin duten elkarrekintzan.
Timor
Geografia
Timorren hegoaldera eta hego-ekialdera Australia dago; ipar-mendebaldera, Celebes uhartea, eta mendebaldera, Sumba uhartea. Inguruetan daude Flores eta Alor uharteak, eta ipar-ekialdera Barat Daya uharteak.
Amalfi (Antioquia)
Amafileko Tigrearekin identifikatzen da udalerria, 1949ko gertaera historikoarekin, bertako batzuek eskualdean askatu zuten Bengalako Tigre bat ehizatu zutenean. Jaguarraren habitat naturala ere denez, ekitaldia ezaguna egin zen. Biztanleak Amalfiko Tigreak bezala ezagutzen dira.
Timor
Geografia
Azaleraz 30.780 km² da Timor; 2005. urtean 2.900.000 biztanle zeuden. Timorren oihan tropikalak eta subtropikalak daude.
2007ko Korrika
Abestia
Mendez mende euskalduna izan da Euskara-duna, ''Aitzina egin beza! ''
Timor
Geografia
Timorren urte askoan argia egiten zuen tontor bolkaniko bat egon zen, marinelek itsasargi moduan zerabiltena. Baina 1637. urtean erupzio handia izan zuen, eta mendia suntsituta geratu zen: gaur haren lekuan laku bat dago.
2007ko Korrika
Abestia
"Herria da gorputza,  Hizkuntza aldiz bihotza" Xalbadorren mezua ''Herri honen oihua! ''
Timor
Historia
Portugesek aurkitu zuten Timor XVI. mende erdialdean. Holandarrak ere iritsi ziren irlara handik gutxira, eta lur eremu asko eskuratu zituzten. Banaketak iraun egin du ingelesek irla XIX. mendean hartu zuten arren (1814. urtean itzuli zuten) eta gatazkak izan ziren arren. Beraz, 1956-1975 bitartean "Timor Portugesa" (Ekialdeko Timor) eta XIX. mendetik 1956. urtera arte "Holandarren Timor" (Indonesiako Timor) izenez ezagutu izan direnen banaketak iraun egin du gaur arte. 1859. urtean mugak ezartzeko hitzarmena sinatu zuten, baina gatazkak jarraitzen zuenez, 1914. urtean Europatik erabaki zuten banaketa: alde biak ados zeuden.
2007ko Korrika
Abestia
(Aide, aide adiskidiak züek horrela ai ze poza ikustez bat, bi, hiru... milaka jende euskararen alde)
Oxmantown
edota Oxmanstown, 'Baile Lochlannach', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen eremu bat da.
2007ko Korrika
Abestia
Heldu heldu Korrikari Heldu heldu Euskarari Erabiliz barra-barra Karrantzatik Iruñera!
Arroka
Arrokak agente geologikoen menpe daude, eta, horien eraginez, milioika urte dirauen etengabeko prozesu ziklikoa sortzen da: arroken zikloa edo ziklo petrogenetikoa. Arroken etengabeko eraldatze eta birziklatze horren arrazoia edo eragilea plaka tektonikoen mugimenduaren eta gainazaleko prozesuen (meteorizazioa eta higadura) arteko konbinazioa da.
Arrokek sortu zireneko prozesuen eta/edo baldintzen ezaugarriak gordetzen dituzte. Horri esker, arroka-motak bereizten ditugu, eta Lurraren historia eta bilakaera ezagut ditzakegu. Aztarna hori, besteak beste, arrokaren ehunduran ikus daiteke.
Arrokak Lurreko mantuaren eta lurrazalaren osagai naturalak dira, eta baliokide diren antzeko beste planetetan ere bai.
Ikerketa
Geologia Lurraren eta haren osagaien azterketa da, arroka-formazioen azterketa barne. Petrologia arroken izaera eta jatorria aztertzea da. Mineralogia arrokak osatzen dituzten osagai mineralen azterketa da. Arrokak eta haien osagaiak aztertzeak lagundu egin du Lurraren historia geologikoki ulertzen, gizateriaren historia arkeologikoki ulertzen eta gizarteko ingeniaritza eta teknologia garatzen.
Nahiz eta geologiaren historiak teoria asko biltzen dituen arrokei eta haien jatorriei buruz, gizateriaren historian zehar iraun dutenak, arroken azterketa zientzia formal gisa garatu zen XIX. mendean. Plutonismoa garai hartan garatu zen teoria gisa, eta 1896an desintegrazio erradiaktiboa aurkitzeak arrokak erradiokarbono bidez datatzea ahalbidetu zuen. Plaken tektonika XX. mendearen erdialdean ulertu zen.
Arroken sailkapena
Arrokak euren osaera kimiko eta mineralaren arabera sailkatzen dira, baita ehunduraren eta iragazkortasunaren arabera. Osagaiei begiratuta, arrokak mineralez eratuta daude, eta mineral bakarrekoak (arroka mineralbakarrak) edota mineral anitzekoak (arroka mineralaniztunak) izan daitezke. Maiz, silize kantitatea erabiltzen da arroken sailkapena egiteko.
Edonola ere, arrokak sailkatzeko irizpiderik erabiliena jatorria edo sortu duen prozesua da. Irizpide horren arabera, arroka igneoak (edo magmatikoak), sedimentarioak eta metamorfikoak izan daitezke. Arroka igneoak magmaren solidotzeaz sortzen dira, bai lurrazalaren barnealdean (arroka plutonikoak), bai lurrazalaren gainazalean (arroka bolkanikoak). Arroka sedimentarioak, berriz, azaleratuta dagoen beste edozein arrokaren (igneoak, metamorfikoak edo sedimentarioak) denudaziotik askatutako higakinak metatzearen eta litifikatzearen ondorioz edota disolbaturiko solutuen hauspeatze kimikoaren edo biokimikoaren ondorioz sortzen dira. Azkenik, arroka metamorfikoak lurrazalaren barnean beroak, presioak edota agente kimikoek beste edozein arrokatan eragiten dituzten aldaketen ondorioz sortzen dira.
Arroka igneoak (edo magmatikoak)
Arroka igneoak arrokarik ugarienak dira lurrazalean. Arroka hauek magma baten solidotzeaz eratzen dira, eta magma hori, berriz, sakonera handian gertatzen den arroka-masa handi baten galdatze-prozesuaz. Magma arruntenak silikatoz eratuak daude, eta, zati urtu handi bat izateaz gain, disolbatutako gasak eta esekiduran dauden kristalak ere izan ditzake. Magma hauen tenperatura aldakorra da (besteak beste, jatorrizko arrokaren osaera kimikoaren, sakoneraren edota fluido-kantitatearen araberakoa), baina esan daiteke 650-1.300 °C artekoa izaten dela. Magma hori hoztean, kristaldu egingo da, eta nagusiki silikatozko mineralez osatutako arroka bat sortuko da. Hozketa-prozesua geldoagoa edo arinagoa izango da hozte-abiaduraren arabera, eta abiadura hori magmaren eta inguruko arroka ostalariaren arteko tenperatura-diferentziaren baitan egongo da (edo, orokorrean, inguruan dagoen tenperaturaren baitan). Hortaz, magma hori lurrazaleko sakonera handian gelditzen bada, poliki hoztuko da, tenperatura-diferentzia ez delako oso handia; aldiz, lurrazaleko gainazaleraino igotzen bada, hozketa arina izango da, bat-batean kontaktuan jarriko baita atmosferako tenperaturarekin.
Arroka igneoen ehundura kristalez eratuta egongo da, baina horien tamaina eta beren arteko erlazioak hozte-abiadurarekin aldatuko dira. Honela, gerta daiteke arroka igneoen ehundura kristalinoa edo beirazkoa izatea. Magma lurrazalaren barruan poliki-poliki hoztu bada, begiz ikus daitezkeen tamainako (faneritikoa) eta ongi eratutako kristalak osatuko dira. Arroka horiek ehundura pikortsua duten arroka igneo plutonikoak dira. Aldiz, magma gainazaleraino laba moduan heldu bada, hozte-abiadura azkarra izango da eta, kristalek ondo garatzeko aukerarik izango ez dutenez, tamaina oso-oso txikikoak izango dira (gehienetan ikusezinak) edo beira (materia amorfoa) sortuko da. Horiek arroka igneo bolkanikoak dira, eta ehundura beirazkoa edo afanitikoa izango da (kristalak begiz edo lupaz ikusi ezin direnean). Arroka igneoen ehundura bi adibide horien arteko edozein izan daiteke.
Bestalde, ohikoa izaten da sumendietan leherketak gertatzea, eta, orduan, magma zatitan apurtzen da. Zati horiek airera edo uretara jaurtitzen dira, eta, metatutakoan, arroka bolkaniko piroklastikoak eratzen dira. Arroka horien ehundura, beraz, klastikoa izango da, hau da, tamaina eta izaera askotako zatiz eratuta egongo da. Zati horiek beirazkoak (laba zatiak airean hozten badira), kristal-zatiak (lehendik zeudenak) edo arroka-zatiak (eraikin bolkanikoaren leherketatik sortuak) izaten dira. Azkenik, arroka piroklastikoak kohesiboak edo ez-kohesiboak izan daitezke, zatiak soldatuak edota zementatuak ala aske dauden.
Arroka igneoek eratzen dituzten egiturei dagokienez, arroka plutonikoetan, plutoiak eta batolitoak dira nagusi, eta, arroka bolkanikoetan, laba-kolada eta metakin piroklastikoak topa ditzakegu.
Arroka igneoak sailkatzeko gehien erabiltzen den irizpidea mineral-osaera da. Honela, mineral nagusiak diren kuartzoaren, feldespato alkalinoaren, plagioklasaren eta feldespatoideen arteko proportzioan oinarritzen da sailkapen mineralogikoa. Arroka afanitikoetarako (beirazkoak edo pikor oso txikikoak), sailkapen kimikoak erabiltzen dira. Horietako bat silize-kantitatean (SiO2) oinarritzen da: arroka ultrabasikoak (edo ultramafikoak, SiO2 < % 45), arroka basikoak (% 45 > SiO2 < % 52), ertainak (% 52 > SiO2 < % 63) eta arroka azidoak (SiO2 > % 63).
Oro har, arroka igneo plutonikoak dira ugarienak, mantu osoa eta lurrazaleko alderik sakonenak eratzen baitituzte. Bolumenari dagokionez, lurrazalaren %95 osatzen dute, arroka metamorfikoekin batera. Lurraren historian sortutako lehenbiziko arrokak dira, eta beste edozein arroka eratzeko abiapuntua.
Lurrazaleko arroka bolkaniko edo estrusibo ugarienak basaltoak dira alde handiz, eta konposizio basikoa dute. Arroka plutoniko edo intrusibo ugarienak granitoideak dira, konposizioz azidoak.
Arroka metamorfikoak
Arroka metamorfikoak lurrazalaren barnean, beroak, presioak eta/edo agente kimikoek beste edozein arrokatan eragiten dituzten aldaketen ondorioz sortzen dira. Arroka metamorfikoak lurrazalaren %27,4 dira, bolumenari erreparatuz gero. Edozein arroka bere jatorrizko oreka-baldintzetatik aldentzen bada (berotu, hoztu, sakonera edo presioa aldatu, a aldatu…), baldintza berrietara egokitzeko birkristaltze-prozesu bat jasaten du berriro oreka lortu arte. Prozesu hori, blastesia, egoera solidoan gertatzen da.
Bestalde, metamorfismoa eragin duen prozesuaren edo eragilearen arabera, arroka metamorfikoek itxura ezberdina har dezakete. Oro har, ehundura kristalinoa edo pikortsua izaten dute, eta mineralen antolaketa metamorfismo-motaren arabera aldatzen da. Hala, metamorfismo orogenikoan (mendikateen sorrerarekin lotuta dagoen metamorfismo-motan), presio gidatuek eragin handia dute, eta, tenperatura-igoerarekin batera (lurrazalaren loditzearekin lotuta dago), arroken egitura berria anisotropoa izango da, hau da, birkristaldutako mineral berriak orientatuta antolatzen dira presio gidatuen norabide nagusiaren arabera, eta plano-egiturak (foliazioa) edota lerro-egiturak (lineazioa) sortzen ditu. Horren ondorioz, arroka metamorfikoetan hain arrunta den xaflakortasuna garatzen da. Mota honetako adibide arruntak dira, besteak beste, arbelak, filitak eta eskistoak. Ukitze-metamorfismoan (plutoi baten inguruko aureolan eta magmaren beroak eraginda sortzen dena), aldiz, arroken egitura isotropoa izango da; izan ere, mineralak ez dira norabidetuta birkristalduko, faktore nagusia tenperatura izan baita, presio gidaturik gabe. Mota honetako arroka bereizgarriak korneanak dira.
Bestalde, jatorrizko arrokaren konposizioaren arabera eta lortu duten baldintza metamorfikoen intentsitatearen edo metamorfismo-graduaren arabera ere sailkatzen dira arroka metamorfikoak. Jatorrizko lutita batetik abiatu, eta gradu metamorfikoa sakonera eta tenperatura geroz eta altuagoetara igo ahala, arbelak, filitak, eskistoak eta gneisak sortuko dira mailaz maila.
Jatorrizko arroka kareharri garbia bada, marmola eratuko da; hareharri garbia bada, aldiz, kuartzita. Jatorrizko arroka sedimentarioa aurreko bi horien arteko nahastea bada edota tupa batetik eratortzen bada, marmol ez-puruak eta arroka kalkosilikatoen talde nagusiko arrokak sortuko dira. Bestalde, jatorrizko arrokak konposizio basikoko arroka igneoak badira, eskisto berde eta anfibolitak eratuko dira adibidez. Arroka igneo azido batetik normalean gneisak eratzen dira.
Badira ingurune metamorfiko oso mugatua duten beste hainbat arroka ere, eskisto urdinak edo eklogitak, esaterako, horien sorrerak lotura zuzena baitu lurrazal ozeanikoaren subdukzio-eremuekin.
Lehen esan bezala, arroka metamorfikoak ugari dira lurrazalean, sakonera handian, arroka igneo plutonikoekin batera. Egitura ohikoenak ondo garatutako foliazioa edo xaflakortasuna izaten da, oso eskualde zabaletan. Halaber, deformazioak eragindako egiturak izaten dituzte maiz. Arroka metamorfikoen azterketatik lurrazalaren iraganeko eboluzioa ondorioztatzen da.
Arroka sedimentarioak
Arroka sedimentarioak azaleratuta dagoen beste edozein arrokaren (igneoak, metamorfikoak edo sedimentarioak) denudaziotik askatutako higakinen metatzearen eta litifikatzearen ondorioz edo solutuen hauspeatze kimikoaren edo biokimikoaren ondorioz sortzen dira. Arroken disgregazio mekanikoak arroka-zati solteak sortzen ditu, eta deskonposizio kimikoak, berriz, hondakinak eta materialak disoluzioan. Higakin edo sedimentu horiek jatorrizko arroketatik askatu eta urak, haizeak edo glaziarrek garraiatzen dituzte, grabitatearen laguntzaz, arroetan metatu arte. Disoluzioaren ondorioz uretan pilatutako solutuek, aldiz, ez-organikoki (gatzak, esaterako) edo biokimikoki (kareharriak, esaterako) hauspeaturiko arrokak era ditzakete. Sedimentu horiek trinkotu edota zementatu egin behar dira diagenesian arroka bilakatzeko.
Arroka sedimentarioak hiru talde nagusitan sailkatzen dira, sorrera-prozesuaren arabera: batetik, arroka detritikoak, bestetik, arroka biogeniko, biokimiko eta organikoak eta, azkenik, arroka kimikoak.
Arroka detritikoak beste edozein arroka higatzean askatzen diren partikulen pilaketaz sorturikoak dira. Partikulen tamaina, biribiltasuna/esferikotasuna eta hautespena partikulek jasandako garraioaren eta metaturiko ingurunearen baitan egongo dira; horrenbestez, alderdi horiek dira sailkapen-irizpide nagusiak. Arroka biogenikoak, biokimikoak eta organikoak zenbait izakiren parte hartzearen ondorioz (kareharriak eta silizezko arrokak, esaterako) edo materia organikoaren pilaketaren ondorioz (ikatza) sorturiko arrokak dira. Arroka-mota horiek sailkatzeko irizpide nagusiak izakien arteko erlazioa eta matrize-proportzioa (ehundura) dira. Arroka kimikoak zenbait mineralen hauspeatzearen ondorioz sorturiko arrokak dira, igeltsuak eta gatzak, esaterako. Mineral-pilaketa gauzatzeko agente garrantzitsuenak lurrunketa eta up-welling korronteak ditugu.
Arroka sedimentarioen ehundura arroka sortu duen prozesuaren menpe egongo da zuzen-zuzenean. Arroka detritikoen kasuan, ehundura klastikoa izango da, eta klastoen tamainaren arabera sailkatuko dira nagusiki. Bestalde, arroka kimiko eta biokimikoen kasuan, kristalak soluzio batetik hauspeatu direnez, ehundura kristalinoa izango da.
Arroka sedimentarioak arro sedimentarioetan sortzen dira, garraioaren amaieran sedimentuak pilatzen edo hauspeatzen direnean. Sedimentuak garai batean eta bestean pilatzen direnez, geruzak (estratuak) eratzen dira bata bestearen gainean. Ondoren, diagenesi deritzon prozesuen multzoa gertatzen da, eta, horren ondorioz, sedimentu solteak arroka sedimentario bilakatzen dira. Prozesu horien artean, trinkadura eta zementazioa ditugu. Trinkaduran, sedimentuan dauden hutsune eta poroak desagertzen dira gainean datozen sedimentuek eragindako presio edo pisuagatik. Zementazioan, berriz, pikor askeen artean lotzen dituen zementua eratu eta elementuen kohesioa gertatzen da.
Arro sedimentario ezberdinak topa daitezke ingurune sedimentarioaren arabera; handienak itsasoko arroak dira, baina beste hainbat aipa daitezke: ibai-deltak, glaziarrak, basamortuak eta abar.
Arroka sedimentarioen ezaugarri orokorrena itxura geruzatua bada ere, arroka biogenikoetan, fosilak edo izaki bizidunen aztarnak izan ohi dira nagusi, eta arroka detritikoetan, aldiz, inguruneko energiak sedimentu-antolaketan garatutako egitura sedimentarioak.
Arroken zikloa
Arrokek ziklo bat osatzen dute, litogenesia izenekoa, faktore fisiko, kimiko eta biologikoek parte hartzen dutena. Denbora geologikoak Arrokek aldaketak jasaten dituzte faktore eta prozesu ezberdinak direla eta, hala nola meteorizazioa, higadura, garraioa eta sedimentazioa lurrazalean. Hasierako Arroka horiek sedimentarioak, igneoak edo metamorfikoak izan daitezke.
Meteorizazioa atmosferak egiten duen ekintza geologikoa da, degradazioa, fragmentazioa eta oxidazioa eragiten du. Meteorizazioa jasandako Arrokek higadura eta garraioa jasan dezakete. Grabitateak mugiarazitako Arroka zatiek metakinak sortzen dituzte. Garraioa gelditzen denean arro sedimentarioetan metatzen dira estratu izeneko kapa horizontaletan.
Sedimentu horiek prozesu batzuk jasaten dituzte (diagenesia), eta horien bidez Arroka sedimentario bilakatzen dira. Arroka horiek batez ere itsasoan sortzen dira. Trinkotzeak Arrokek dituzten hutsuneak deuseztatzen ditu, gainean dauden Arroken pisua dela eta.
Azkenik, plaken tektonika dela eta, Arroka horiek fusionatu daitezke eta berriro atera, Arroka igneotan bilakatuta.
Guadalupe (Antioquia)
Guadalupe Kolonbiako udalerri bat da, Antioquia departamenduko iparraldeko azpieskualdean kokatua. Iparraldean Angostura eta Anorí udalerriekin mugatzen du, ekialdean Amalfi eta Gómez Plata udalerriekin, hegoaldean Gómez Plata eta Carolina del Príncipe udalerriekin eta mendebaldean Angostura udalerriarekin.
Arroka
Arroka estralurtarrak
Arrokei buruzko ezagutza gehienak Lurrekoak izan arren, arrokek unibertsoko gorputz asko osatzen dituzte. Eguzki-sisteman, Marte, Artizarra eta Merkurio arrokaz osatuta daude, satelite natural, asteroide eta meteoroide asko bezala. Lurraren gainera erortzen diren meteoritoek arroka estralurtarren eta haien konposizioaren frogak ematen dituzte. Lurreko arrokak baino astunagoak izaten dira. Asteroideen arrokak Lurrera ere ekar daitezke misio espazialen bidez, hala nola Hayabusa misioaren bidez. Ilargiko eta Marteko arrokak ere aztertu dira.
Guadalupe (Antioquia)
Etnografia
DANEk 2005eko erroldan aurkeztutako datuen arabera, udalerriaren osaera etnografikoa hauxe da:
Arroka
Eraikuntza
Arroken erresistentzia izugarri aldatzen da, 300 MPa-tik gorako trakzio-erresistentzia duten kuartzitetatik hasi eta hatzekin txikitu daitezkeen arroka sedimentario bigunetaraino. Arroka sedimentario nahiko biguna eta lantzeko erraza K.a. 4000. urtean Egipton eraikitzeko ateratzen zen, eta K.a. 2800. urtean Barne Mongolian gotorlekuak eraikitzeko erabiltzen zen. Arroka biguna, toba, arrunta da Italian, eta erromatarrek eraikin eta zubi askotarako erabili zuten. Kareharria asko erabili zen eraikuntzan Erdi Aroan Europan, eta XX. mendera arte ere ezaguna izan zen.
Meatzaritza
Meatzaritza mineral baliotsuak edo lurretik beste material geologiko batzuk ateratzea da, aztarnategi, zain edo mea batetik abiatuta. Lurzoruaren erauzketa ere sartzen da. Meatzaritzak berreskuratutako materialek metal arruntak, metal preziatuak, burdina, uranioa, ikatza, diamanteak, litioa, kareharria, eskisto bituminosoa, gatzarria, potasa, eraikuntzarako agregakinak eta tamaina handiko harriak dituzte. Meatzaritza beharrezkoa da nekazaritzako prozesuen bidez landu ezin den edozein material lortzeko, edo laborategi edo fabrika batean artifizialki sortu ahal izateko. Adiera zabalagoan, meatzaritzak lurretik edozein baliabide ateratzea hartzen du (adibidez, petrolioa, gas naturala, gatza edo ura).
Meatze-prozesuek inpaktu negatiboak eragin ditzakete ingurumenean, bai meatzaritzako eragiketetan, bai meatzaritza utzi eta urte batzuetara. Eragin potentzial horiek direla eta, meatzaritzako eragiketen ondorio negatiboak kudeatzeko araudiak onartu dituzte munduko herrialde gehienek.
Tresneria
Gizakiek eta aurreko hominidoek harrizko tresnak erabili dituzte milioika urtean. Harri Aroa harrizko tresnak erabiltzeko aldi orokorra izan zen. Harri Aroko lehen tresnak tresna sinpleak ziren, hala nola mailuak eta lauza zorrotzak. Ondoren, erremintak punta zorrotzak ziren, jaurtigai puntak, puntzoiak edo arraspagailuak. Harri Aro berantiarreko tresnak artisau-eran garatu ziren, kultura-nortasun desberdinekin. Metalurgiaren garapenaren ondoren, harrizko erreminten ordez kobrezkoak eta brontzezkoak jarri ziren neurri handi batean, meatzaritza bultzatu zutenak, arroken ezagutza beharrezkoa zen garaia.
Axel Honneth
Axel Honneth (Essen, Alemania, 1949ko uztailaren 18a) filosofo eta soziologo alemaniarra da. Frankfurteko Eskolako hirugarren belaunaldiko pentsalari garrantzitsuenetakoa da eta errekonozimenduaren teoriarengatik ezaguna da. Gizartearen Teoria Kritikoaren jarraitzailea da. Jürgen Habermasen oinordeko kontsideratzen du bere burua.
2011tik New Yorkeko Columbiako Unibertsitateko irakaslea da.
Luis Etxebeste
Luis Etxebeste Askasibar (Errenteria, 1928ko apirilaren 21a - Hondarribia, 2019ko irailaren 30a) gipuzkoar futbolaria izan zen.
Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroa
Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroa, CFIS izenez ezagutzen dena, Kataluniako Unibertsitate Politeknikoarekin lotutako bikaintasun zentroa da, eta ikasle bikainei unibertsitateko titulu bikoitz batzuetara sartzeko aukera ematen die sarrera-proba baten bidez.
Luis Etxebeste
Ibilbidea
Racing de Santanderren hasi zen futbolari gisa Errelak sinatu baino lehen. 1952ko irailaren 14an Errealaren lehen taldearekin debutatu zuen Real Sociedad - Valencia partidan (0-0). Guztira 99 neurketa jokatu zituen txuri-urdinez. Azken denboraldia 1957-1958. denboraldia izan zen. Erreala utzi ondoren Real Unionen jokatu zuen erretiratu baino lehen.
Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroa
"Kataluniako Unibertsitate Politeknikoaren eskaintza osatzen duten graduetako bat edo gehiago biltzen dituen prestakuntza-eskaintza berritzaile baten barruan diziplinarteko ikasketak egiteko gaitasun eta motibazio nahikoa duten ikasleak kontratatu, hautatu eta tutoretzatzeko" sortu zen.
Historia
CFIS 1999an hasi zen telekomunikazio eta matematikako gradu bikoitzeko esperientzia pilotu gisa, eta 2003az geroztik Unibertsitateko beste zentro bat da, kurtso bakoitzean goi-mailako ikasle kopuru oso mugatua barne hartzen duena.
200 ikasle inguru ditu (urtero 40 berri), eta gure lizentziatuak munduko erakunde akademiko onenetan eta teknologia, finantza eta aholkularitza arloko enpresa ospetsuetan aurkitzen dira.
2022an, Emakumeen Informatikako Olinpiada antolatu zen CFISen.
Olinpiar Jokoen efektua
Hainbat ikasle olinpiko, Ángela Rodríguez-Izquierdo, Álvaro Acítores, Rubén Carpenter, María Lucía Aparicio, edo Ander Miranda ados jarri dira Espainiako Matematika Olinpiadan parte hartu ostean. Lara San Martinek esan zuen CFIS-a asko sustatzen dela matematikako olinpiadetan. Olinpiar Jokoetan eta geroago CFISen ere parte hartu zuen.
Espainian, Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntzarako Zentroa da gogoko helmugetako bat, eta bertan sartzeko matematika eta fisikako azterketa bat gainditu behar dute, eta, aldi berean, Ingeniaritza eta Zientziako beste bat ikasi.
Beste ikasle batzuk, Martín Padrón, esaterako, Nazioarteko Matematika Olinpiadan lehiatu arren, ez zeuden ados pentsatu arren, Martínek esan bezala, ez zuelako gradu bikoitza egin nahi.
Kiwi (animalia)
Kiwiak (Apteryx) Zeelanda Berrian jatorria du. Hegan egiten ez dakien hegazti txikia da, oilo baten tamainakoa, gutxi gorabehera. Izena maorieratik dator, europarrak Zeelanda Berrira iritsi aurretik bertan hitz egiten den hizkuntzatik, alegia.
Biologia
Animalia lotsati eta gautarra da. Usaimena oso garatua du, lur azpian dauden zizareak jaten dituelako batik bat. Hala ere, orojalea da.
Arrautzak arrak zaintzen ditu lurraren azpian, baina arrautza jaio ondoren, kiwia oraindik garatuta egon gabe ere, bere kaxaz baliatu behar da janaria bilatzeko.
Abai Kunanbaev
Abai Kunanbaev (Izengoitia: Ibrahim) Kazakherazko olerkari errusiarra, Kazakhstango literatura nazionalaren sortzailea (Shingis mendiak, 1845eko abuztuaren 10agreg./uztailaren 29ajul. - Jidebay, Kazakhstan 1904ko uztailaren 6agreg./ekainaren 23ajul.). Errusiako literaturako idazlerik handienen obrak kazakherara itzuliz hasi zen; aurrerago, bere herriko folklorean oinarrituriko olerkigintza landu zuen. Literatura-eskola bat sortu zen bere inguruan.
Mureş konderria
Mureș konderria (, Județul Mures, Maros megye) Errumaniako Centru eskualdeko konderrietako (județ) bat da. Bere hiriburua Târgu Mureș da. 6.714 kilometro koadro ditu eta 550.846 biztanle zituen 2011n.
Jose Mari Aierdi
José María Aierdi Fernandez de Barrena (Etxauri, 1958) nafar politikaria da.
Napar Bideak kooperatibaren sortzailea, 1984 eta 2015 artean Lekunberriko alkatea izan zen. 1999ko hauteskundeetan EAJ-EAren zerrendetan hautatu zuten.
2019ko abuztuaren 7an, Nafarroako Lurralde Antolaketa, Etxebizitza, Paisaia eta Proiektu Estrategikoen sailburu eta bigarren lehendakariordea izendatu zuten
Fejervarya cancrivora
Fejervarya cancrivora Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ilche
Ilche Huescako erdialdean dagoen udalerria da. 273 biztanle zituen 2007an.
Ilche herriaz gain, beste lau auzok osatzen dute udalerria: Morilla, Forniellos, Monesma de San Chuan eta Permisán.
Iki Balam
Lehenengo gizonak ziren eta haien familiekin Tula hiri mitikoruntz atera ziren.
Fejervarya frithi
Fejervarya frithi Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vicente Ehate Tomi
Vicente Ehate Tomi (1968an jaioa) Ekuatore Gineako politikaria da, Ekuatore Gineako Alderdi Demokratikoaren kide da eta bere herrialdeko lehen ministroa izan zen 2012ko maiatzaren 21etik 2012ko ekainaren 22ra arte.
Křtiny
Křtiny Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 835 biztanle ditu eta 11,17 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Vicente Ehate Tomi
Gaur egun, Ekuatore Gineako Senatuko kide da.
Rallus limicola
Rallus limicola Rallus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Fairlawn (Virginia)
Fairlawn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pulaski konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fairview Beach (Virginia)
Fairview Beach Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. King George konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lophuromys brunneus
Lophuromys brunneus Lophuromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Chapeiry
Chapeiry Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.