cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beroi
Geografia eta lurralde mugak: Ager Beronum
Gai eztabaidagarria da, oraindik, Sertorioren gerretan elkartu ziren eta Ponpeiok behin betiko garaitu zituen Kalakoriako biztanleak (gaur egungo Calahorrakoak) beste herri zeltiberiar batekoak ote ziren edo, are, baskoiak baziren ere; izan ere, Tito Livioren kontakizunak eta ikerketa arkeologikoak ez dute lortu jakitea zein herritakoak izango ote ziren. Tito Liviok ez du zehaztasunik ematen kalagurritarren filiazioari buruz, Ponpeio Ptolomeok hiria suntsitu eta mende eta erdira, Calagurris aipatzen du basgoi hiri gisa.
Bordagaineko Andre Mariaren eliza
Historia
XII. mendean eliza eraiki eta 1575. urterarte Ziburuko eliza bakarra izan zen. Frantziako Iraultza garaian eliza nazionalizatua eta hilerria desagertuarazia izan zen, ondorioz eliza bera ere hondakinetan gelditu zen.
Beroi
Geografia eta lurralde mugak: Ager Beronum
Arabako Errioxako beroi-kulturaren beste kokaleku batzuk San Quiles mendian (Mañueta), Castejongo gainan (Navaridas, Buradon gatzagak eta Bilar) daude. Trebiñoko konderrian "Cerro de San Formerio", Panguan, eta "Ausejas" aztarnategia, Ozilla-Ladreran. Arabako hegoaldean, Pipaon inguruan eta hondeaketen zain, brontze/burdin aroko hainbat leku agertu dira, beroien eta Hoya herrixkaren kulturaren garrantzia baieztatzen dutenak.
Bordagaineko Andre Mariaren eliza
Historia
2010an modu bikainean zaharberritua izan ondoren Ziburuko Turismo Bulegoaren bitartez bisitagai dago. Bordagaineko dorrearen gainaldeko behatokitik Donibane Lohizuneko badia eta Euskal kostaldearen ikuspegi zoragarria dago.
Anolis wellbornae
Anolis wellbornae Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
1178 Irmela
1178 Irmela asteroide gerrikoan aurkitutako 1178. asteroidearen izena da. 1931eko martxoaren 13an aurkitu zuen Max Wolfek. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1931 EC zen.
Asteroidearen izena Ernst Ruska fisikari alemaniarraren emaztea zen Irmela Ruskaren omenez jarri zioten.
St Anthony in Roseland
, Ingalaterrako Kornualles konderriko kostaldeko herri eta parrokia ohi bat da.
Mathias Fritsche
Mathias Fritsche alemaniar musikari eta konposatzaile bat da, bereziki ezaguna sarean argitaratu dituen abesti ezagunen birmoldatze instrumentalengatik. 2015ean argitaratu zuen bere lehen abestia, zehazki, urte horretako abuztuaren 14an. Haren musika instrumentala, lasaia eta moldakorra da. Hala ere, pop eta rock estiloan ere esperimentatu du eta haren abesti eta konposaketa guztietan instrumentuen aberastasun handia dago.
Argitalpenak
Horiez gain, bere YouTubeko kanalean zenbait bertsio eta konposaketa argitaratu ditu, hala nola, Alan Walkerrenak eta Rihannarenak. 2019ko azaroan berrogeita hamar mila jarraitzailetik gora zituen sare sozial horretako kanalean.
Dentex canariensis
Dentex canariensis Dentex generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Facciolella
Facciolella Anguilliformes taldeko arrain genero bat da. Nettastomatidae familian sailkatzen da.
Espezieak
Sei espezie ezagutzen dira gaur egun.
Amriswil
Amriswil Suitzako udalerria da. Turgovia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
1179 Mally
1179 Mally asteroide gerrikoan aurkitutako 1179. asteroidearen izena da. 1931eko martxoaren 19an aurkitu zuen Max Wolfek. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1931 FD zen.
1986an Lutz D. Schmadel, Richard Martin West eta Hans-Emil Schuster ikerlariek objektua beraurkitu egin zuten.
Melanophidium bilineatum
Melanophidium bilineatum Melanophidium generoko animalia da. Narrastien barruko Uropeltidae familian sailkatuta dago.
San Joan bataiatzailearen buru mozketa
San Joan baiatzailearen buru mozketa (Decollazione di san Giovanni Battista) Caravaggioren koadroa da, 1608an margotutakoa eta San Joan katedralean gordetzen dena, Valletta, Maltan.
Amalaberga
Amalaberga Amalafridaren alaba izan zen, Teodomiroren alaba, Ostrogodoen erregea. Bere aita ezezaguna da, baina bere osaba Teodoriko Handia izan zen. Hermanfridorekin ezkondu zen Turingiarren erregea. Amalafrid izeneko seme bat izan zuten, eta Rodelinda izeneko alaba bat, Lonbardiako Audoinekin ezkondu zena.
Procopioren arabera, Hermanfridoren heriotzaren ostean bere semeekin eta anaia Teodahadekin joan zen, garai hartan (534-536) ostrogodoen erregea zena.
Bischofszell
Bischofszell Suitzako udalerria da. Turgovia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kazuhiko Shingyoji
Kazuhiko Shingyoji (眞行寺 和彦, 1986ko otsailaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Zosterops palpebrosus
Zosterops palpebrosus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Salem city konderria (Virginia)
Salem city konderria (Salem city County) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 24,802 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Salem city konderriak 3,765 kilometro koadro ditu. Horietatik 26 ura dira. Beste 3,739 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 658,75 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 24,802 pertsonetatik 22,254 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 601 dira. 1,732 beltzak edo afroamerikarrak. 55 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 398 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 31 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 326 pertsonek kokatzen zuten.
Hispania Carthaginensis
Hispania Carthaginensis Hispaniako probintzietako bat zen erromatarren garaian.
298. urtean Diokleziano enperadoreak diocesis-etan antolatu zuen Inperioa, eta Hispania Carthaginensis Hispania Tarraconensisetik banatu zen. Bere hiriburua Carthago Nova izan zen, egungo Cartagena. Bere hegoekialdean Hispania Baetica zuen.
Ana Etxaide
Ana Maria Etxaide Itarte (Donostia, 1936ko apirilaren 23an) donostiar filologoa eta ohorezko euskaltzaina da.
Bizitza
Zortzi urte zituenean ikasketak hasi zituen, frantses hutsean, Notre Dâme ikastetxean. 1947ko abuztuan ama hil zitzaion Anak 11 urte baino ez zituenean.
Ibilbide profesionala
Filologia Erromanikoan lizentziaduna (Bartzelona, 1959), eta doktorea (1967) Koldo Mitxelenaren gidaritzapean; Gaztelaniako irakasle laguntzaile eta irakaslearen ondoko, Nafarroako Unibertsitatean, 1964 eta 1970 bitartean, eta Euskara irakasle, Euskal Hizkuntza eta Kultura Katedran. Lehiaketa bidez, Gaztelaniako irakasle agregatu plaza eskuratu zuen Santiagoko Unibertsitatean (1970-1975). Berriro Nafarroako Unibertsitatera itzulirik, Gaztelaniako eta Euskal Hizkuntzalaritzako ikastaroak ematen ditu Filologia Hispanikoa espezialitatean. 1981ean, EHUko Hizkuntzalaritza Orokorreko Katedra eskuratu zuen lehiaketa bidez. Han aritu zen aldi labur batez, eta Iruñera itzuli gero. Hizkuntzalaritza Orokorrean, Gaztelaniakoan eta Euskal Hizkuntzalaritzan aritu da irakasle eta ikerlari, nagusiki Nafarroako Unibertsitatean. Bertan, Euskal Hizkuntza eta Kultura Katedraren buru izan zen (1980-2002) Jose Migel Barandiaranen ondotik, eta euskara eta euskal kultura sustatu zituen: euskal ikasketak, Euskal Ikasketen Diploma eta hainbat kultur ekitaldi eta jarduera, hala nola euskal asteak, idazleen hitzaldiak, poesia- eta bertso-saioak eta euskarazko argitalpenak eta irratsaioak.
Dialektologian aditu, aitzindari izan zen Nafarroako euskalkien ikerketan, Koldo Mitxelenaren irizpideei jarraiki: 60ko hamarkadan Nafarroako 72 herritan egin zituen elkarrizketak euskaldunei. Emaitzak hainbat argitalpenetan jaso dira, Euskaltzaindiaren Hizkuntz eta Herri-hizkeren atlasetan kasu. 1983ko apirilaren 27an euskaltzain urgazle izendatu zuten eta 2010eko urtarrilaren 29tik ohorezko euskaltzaina da. Horrez gain, Euskararen Nafar Kontseiluko kide (1996-1998). Iruñeko Udaleko Batzorde Teknikoko kide (1997). Colegio de Navarra Fundazioko kide, Eusko Ikaskuntzaren ordezkari gisa (1998-2002).
Melanophidium punctatum
Melanophidium punctatum Melanophidium generoko animalia da. Narrastien barruko Uropeltidae familian sailkatuta dago.
Dentex congoensis
Dentex congoensis Dentex generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Santa Cruz (Honduras)
Santa Cruz Hondurasko Lempira departamenduko udalerri bat da. 150 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 6687 biztanle zituen.
193 Ambrosia
193 Ambrosia, asteroide gerrikoan aurkitutako 193. asteroidearen izena da. Jérôme Coggiak aurkitu zuen 1879ko otsailak 28an Marsellatik.
Bere izena, beharbada, greziar eta erromatar mitologiako jainkoek, euren hilezkortasuna mantentzeko edaten zuten anbrosia izeneko janariagatik jaso lezake, nektar izeneko edari batekin laguntzen zutena.
Doľany (Levoča barrutia)
Doľany  Eslovakiako udalerri bat da, Levočako barrutian kokatuta. 3,67 km²ko azalera du eta 696 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1314. urtekoa da.
Ingurune osasuntsua izateko eskubidea
Ingurune osasuntsua izateko eskubidea edo Ingurune osasungarria eta iraunkorra izateko eskubidea giza eskubideen aldeko erakundeek eta ingurumen erakundeek giza osasuna bermatzen duten sistema ekologikoak babesteko defendatzen duten giza eskubidea da.
Beste giza eskubidea
Eskubidea osasunean oinarritutako beste giza eskubide batzuekin lotuta dago, hala nola, ura eta saneamendua izateko eskubidea, elikagai eskubidea eta osasun eskubidea. Ingurune osasuntsua izateko eskubideak giza eskubideen ikuspegia erabiltzen du ingurumenaren kalitatea babesteko, naturako eskubideetarako garatutako teoria juridikoaren aurrean, gizakientzat edo beste pertsona juridiko batzuentzat sortutako eskubideak naturara hedatzen saiatzen baita.
Ondorioak
Eskubideak estatuaren betebeharra sortzen du ingurumen legeak arautu eta betearazteko, kutsadura kontrolatzeko eta, bestela, justizia eta babesak emateko ingurumen arazoek kaltetutako komunitateei. Ingurune osasuntsua izateko eskubidea eskubide garrantzitsua da klima aldaketaren inguruko auziak eta ingurumeneko beste arazo batzuetarako ingurumeneko aurrekari legalak sortzeko garaian.
Proposamenaren oinarriak
Ingurumen osasuntsua izateko eskubidea giza eskubideei eta klima aldaketari buruzko nazioarteko ikuspegian oinarrituta dago. Eskubide hori babesten duten nazioarteko hitzarmenen artean 1972ko Stockholmeko Adierazpena, 1992ko Rioko Adierazpena eta, berriago oraindik, Ingurumenarekiko Itun Globala dira. NBEko 150 estatuk baino gehiagok aitortu dute eskubidea nolabait legediaren, auzien, zuzenbide konstituzionalaren, itunen zuzenbidearen edo beste legezko autoritate batzuen bidez. Eskualdeko bi itunek, Giza eta Herrien Eskubideen Afrikako Gutunak eta Giza Eskubideen Amerikako Konbentzioak ingurune osasuntsua izateko eskubidea jasotzen dute, bestetik. Giza eskubideen beste esparru batzuek, hala nola Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioak, ingurumenari buruzko gaiak aipatzen dituzte, esparruaren ardatzarekin lotzen baitira, kasu honetan haurren eskubideak.
Coudekerque-Branche
Coudekerque-Branche Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2007an 22.986 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coudekerque-Branche udalerrian erroldatutako biztanleak 22.986 ziren. Familiak 8.957 ziren, horien artean 2.368 pertsona bakarrekoak ziren (785 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.583 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.630 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.170 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 789 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 9.531 etxebizitza zeuden, 9.107 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 399 hutsik zeuden. 6.880 etxeak ziren eta 2.532 apartamentuak ziren. 9.107 etxebizitza nagusietatik 5.232 bere jabearen bizilekua ziren, 3.789 alokairuan okupaturik zeuden eta 86 doan lagata zeuden; 201 etxek gela bat zuten, 499 etxek bi zituzten, 1.077 etxek hiru zituzten, 2.546 etxek lau zituzten eta 4.784 etxek bost zituzten. 4.725 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.666 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.645 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 14.713 ziren, horien artean 9.772 aktiboak ziren eta 4.941 inaktiboak ziren. 9.772 pertsona aktiboetatik 8.401 lanean zeuden (4.710 gizon eta 3.691 emakume) eta 1.370 langabezian zeuden (606 gizon eta 764 emakume). 4.941 pertsona inaktiboetatik 1.371 erretiraturik zeuden, 1.691 ikasten zeuden eta 1.879 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Coudekerque-Branche udalerrian 9.181 unitate fiskal zeuden, 22.899,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.853 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 604 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 14 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 34 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 66 eraikuntza enpresak ziren, 151 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 26 garraio enpresak ziren, 35 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 24 finantziazio enpresak ziren, 19 higiezinen enpresak ziren, 62 zerbitzu enpresak ziren, 107 administrazio publikoko enpresak ziren eta 50 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 138 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 5 funerariak, 14 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 autoeskolak, 4 igeltseroak, 6 margolariak, 14 zurginak, 17 iturginak, 7 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 24 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 14 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 66 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 6 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 9 okindegiak, 8 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 9 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 5 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 8 lore-dendak ziren.
2000. urtean Coudekerque-Branche udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 87 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 3 osasun-zentro, 11 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 8 haur-eskola eta 9 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Coudekerque-Branche udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.385 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 568.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hiriaren historia
Hiriaren historia hiri eta herrien izaera historikoa eta urbanizazio prozesua aztertzen dituen historiaren eremua da. Hiriaren planteamendua antzinetik datorren distiplina batean zentratzen da, hala nola gizarte-historia, hiri-soziologia, historia ekonomikoa, hiri-geografia, arkeologia, etab. Bereziki tokiko monografietan oinarritzen da.
Hiria eta zibilizazioaren sorrera
Hirigintzaren jarduerak hiria edo lurraldearen antolaketa du helburu; ekimen antolatuon hastapenak identifikatzea, ordea, zaila suertatzen da, Historian zehar planifikazio gabeko hiriak eraiki direlako. Horrela, hirigintza diziplina aditzeko, ezinbestekoa da zibilizazio baten euskarria. Zibilizazioa, aldiz, hainbat modutan definitu daiteke. Gideon Sjoberg arabera zibilizazio bat: Lehenbiziko giza kokalekuen sorrera azaltzeko bi teoria daude: alde batetik, teoria sorta batek argudiatzen du behin betiko finkatzearen arrazoi nagusia nekazaritza izango litzatekeela. Bestetik, kontrako tesia defendatzen da, eta nekazaritza hain zuzen ere finkatze horren ondorio dela arrazoitu.
Enkarterri
Enkarterri (gaztelaniaz La Encartación, Las Encartaciones) Bizkaiko mendebaldeko eskualde bat da. Bizkaiko Batzar Nagusien osaera aukeratzeko foru hauteskundeetan Bizkaia banatzeko hauteskunde-barruti beraren izena da, eskualde historiko eta geografikoari dagokionez.
Mugakideak
Mugakide hauek ditu: iparraldera eta mendebaldera Kantabria (Castro Urdiales, Guriezo, Soba, Rasines, Ramales eta Villaverde Turtzioz); hegoaldera Aiaraldea (Aiara eta Okondo) eta Burgos (Mena Harana); eta ekialdera Bilboaldea.
Hiriaren historia
Hiria antzinako munduan
Historiaren aldi horretan, zibilizazioak egon ziren, kultura hedatu ahala eremu bera partekatu zutenak. Hori ahalbidetu zuten faktoreetako asko merkataritza izan zen, horretarako egin ziren ibilbideak eta muga berriak. Tarte historiko honetan nabarmendu ziren inperioak honako hauek izan ziren: Mesopotamia, Persia, Egipto, Grezia eta Erroma.
Enkarterri
Historia
Historiaurrean hasita, 37.000 urte dute Karrantzako giza aztarna zaharrenek. Orain 2.200 urte inguru autrigoiak agertu omen ziren, baina VI. mendetik aurrera, ez dago haiei buruzko aipamen idatzirik. Lurralde horrekin lotura duten gertaera nagusiak Erdi Aro koak dira, Avellanedako Batzarretxearen sorrera, ia 500 urteko bizimodu ia independentea bertako foruari esker, bandoen arteko liskarrak, meatzen jabetza eta ustiapenagatiko gorabeherak, geroko diputazioaren presio ekonomikoak, bigarren gerra karlista, bertako sozialismoaren sorrera, euskal abertzaletasunaren sorreran eragina eta 109 urteko enkartazionismoaren aldarrikapena. Foruaren lehen idazkera 1394koa da, Gernikakoa baino 58 urte lehenago. Bigarrena 1503an, Abandoko Naxa kaleko etxe batean sinatua. 1804tik aurrera Gernikako Juntetxean dago ordezkatuta Enkarterri, berezko barrutian. Egun, Enkarterri Bizkaiko eskualdeetako da.
Hiriaren historia
Sumeria
Sumeria, munduko zibilizaziorik zaharrena dela esan daiteke, izan ere, ezagutzen den lehen hiri-zibilizazioa da. Sumertar kultura Uruk hirian sortzen hasi eta ondoren, Behe Mesopotamia ko gainontzeko lurraldeetara hedatu zen. Hiri honetan, gurpila, K. a. 3500 inguruan agertzen da. K. a. 3300 inguruan idazketa sistema bat sortu zuten. Azken gertaera honek Historiaurrearen eta Historiaren arteko trantsizioan eragina du.
Teoremen frogapen automatiko
Teoremen frogapen automatikoa (ingelesez Authomathed theorem proving edo ATP) arrazonamendu automatikoaren azpialorra da eta programa informatikoen bidez teorema matematikoak frogatzeaz arduratzen da.
Enkarterri
Hedadura
Historikoki, Enkarterri hamar errepublikak osatua zen:
Hiriaren historia
Mesopotamia
Hiri hauek harresituta egongo dira eta gobernu propioak izango dituzte, non arduradun nagusia buruzagi politiko, militar eta erlijiosoa zena. Tenplua hiriko eraikin nagusia eta erdigunea zen, nekazaritza-ekoizpena kontrolatu, zergak billdu eta armadak eratzen ziren tokia.
Enkarterri
Hedadura
Gainera, lurraldean hiru hiribildu daude, politikoki Bizkaiko hiribilduekin batera zeudela:
Teoremen frogapen automatiko
Definizioa
Teoremen frogapen automatikoaren teknikak bereziki baliagarriak dira geometria euklidearreko teoremak frogatzeko.
Hiriaren historia
Mesopotamia
Antzinako Mesopotamiako hiri nagusiak:
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
1931ko ekainaren 14an, Lizarran (Nafarroa Garaia) Hego Euskal Herriko Estatuaren Estatutu Orokorraren aurreproiektua onetsi zuen Hego Euskal Herriko udalen batzarrak. Eusko abertzaleen eta tradizionalisten babesa izan zuen. Estatutu horri aurre egiteko, 1931ko uztailaren 18an, Portugaleteko Federico Sanchez-Vallejo alkate errepublikazaleak mozioa aurkeztu zuen Enkarterriko Autonomia Estatutuaren alde. Udalbatzak mozioa onartu zuen, XVII. mendean Bizkaira batutako Enkarterriren "nortasuna berrezartzeko" asmoz, "tradizio, historia eta geografia arrazoiak medio", Enkarterriri bere burua gobernatzeko eskubidea aitortuta, eta gaia jorratzeko udalen biltzar bat deituta. PSOEkoek estatu berriaren aurkako udal guztiak batzeko modua ikusi zuten ekimenean. PSOEko buruzagi Indalecio Prietok «vatikanoar Gibraltar bat» sortu nahia egotzi zien euskal estatutistei. Bilboko El Liberal egunkaria izan zen gaiari oihartzuna eman zion ia bakarra.
Teoremen frogapen automatiko
Definizioa
Orokorrean, prozedura honakoa da: Frogapen metodo honen eragozpena konplexutasun informatiko handia duela da.
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
Udalen biltzar hori Sopuertan egin zen, 1931ko abuztuaren 9an, Avellanedako Batzarretxean. Ondoko herri hauek izan zuten ordezkaritza: Turtzioz, Artzentales, Galdames, Sopuerta, Barakaldo, Sestao, Portugalete, Trapagaran, Abanto-Zierbena, Santurtzi, Ortuella eta Muskizek; bai eta Basaurik ere, Enkarterriko herria izan ez arren. Balmaseda, Zalla eta Gueñesek Hego Euskal Herriko Estatuaren Estatuturako prozesuaren emaitzaren zain egotea hobetsi zuten, ekimenari «interes handiko» iritzi arren. Udalen biltzar hartan Enkarterriko Autonomia Estatutuaren aurreproiektua onartu zen, oinarrietan banatuta; haren bitartez, Espainiako Bigarren Errepublikaren barruan Enkarterriren autonomia aurreikusi zen.
Hiriaren historia
Egipto
Antzinako Egipto zibilizazio bat izan zen, Nilo ibaiaren erdialdeko eta behealdeko ibilguetan zeuden kokalekuak elkartzean sortu zen. Egiptoar hiriak, ordena hierarkiko baten araberako espazio antolaketa bat planteatzen du, hirigunean tenplu eta jauregiak kokatuz.
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
Aurreproiektuaren lehen oinarriak erregimen politiko erabat demokratikoa aurreikusten du, nahia adierazten duten udalerriei Enkarterriko autonomiaren parte izateko eskubide aitortuta, bai eta haien herrikideei ere, gaztelania izanik hizkuntza ofiziala, herri erabilera duen beste edozein hizkuntza gutxietsi gabe. Eskualdearen botere politikoa Errepublikaren Konstituzioan oinarritzen du.
Teoremen frogapen automatiko
Teorema bat deduzitzearen problema
Azpi-logikaren arabera, teorema bat baliozkoa den edo ez erabakitzea, zeregin oso erraz izatetik ezinezko izatera alda daiteke. Logika proposizionalaren ohiko kasurako, problema ondorioztatu daiteke baina NP-osoa da, eta beraz pentsatzen da denbora esponentzialeko algoritmoak soilik existitzen direla frogaren zeregin orokorrerako. Predikatuaren lehen ordenaren kalkulurako, Gödel-en osotasunaren teoremak adierazten du teoremak zehazki logikoki baliozko diren ongi eratutako formulak direla beraz, teoremen identifikazioa errekurtsio bidez zenbakigarria da, hots, edozein baliozko teorema ezustean frogatua izan daiteke errekurtso mugagabeekin. Baliogabeko proposizioak, emandako teoriak eskatzen ez dituen formulak hain zuzen ere, ezin dira beti aintzatetsiak izan. Gainera, zenbaki arrunten teoria duen teoria formal trinko batek, frogatu ezin daiteken egiazko proposizio bat du, kasu honetan definitu gabeko puntu batean amaitzen da proposizioa frogatzen saiatzen den programa frogatzaile bat.
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
Felix Cintora izan zen ekitaldi politikoan hizlari.
Hiriaren historia
Egipto
Kaleak eta auzoak sare oktogonal baten barruan daude, eta ura k protagonismo berezia hartzen du. Nilo ren ekialdean, hiriak, bere aktibitaterik handiena zuen. Egiptoarrek, eguzkia ren ibilbidea, bizitzaren zikloaren metafora bezala interpretatzen zuten. Niloren ekialdeko lurralde osoak, jaiotza eta bizitza irudikatzen dute. Aldiz, Ilunabarra, eta lurrak ibaiaren mendebaldean, bizitzaren amaieran, heriotza. Nekropolia, piramideak, erregeen harana, guztiak mendebaldean daude.
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
Abuztuaren 30ean Portugaleten beste batzar bat burutu zuen mugimendu autonomistak. Han izan ziren, besteak beste, Eduardo Ortega Gasset eta Bilboko alkate Ernesto Erkoreka.
Anagako sorginak
Anagako sorginak, kanariar herri sinismenen arabera, Tenerife uhartearen ipar-ekialdeko Anaga mendilerroan (Kanaria Uharteak) akelarreak ospatzen zituzten emakumeak dira. Toki honetan sorginak su baten inguruan dantzatzen zirela aipatu ohi da, horregatik leku honek gaztelaniaz "El Bailadero" (Dantzalekua) izena jasotzen du. Heuren akelarreak ospatu ondoren sorginak itsasoan biluzik bainatzeko asmoz kostaldera jeisten zirela esan ohi da.
Hiriaren historia
Egipto
Egipto hiru garai desberdin izan zituen :
Antzinako Erresuma
Faraoien hirugarren dinastiarekin hasi zen. K.a. 3150 inguruan, neurri handi batean, estatu bakar bat bezala bateratu zen. Erresumako antzinako gobernariek lehen piramideak eraiki zituzten, erregeentzako hilobiak eta monumentuak ere. Sakkaran mailakatutako piramidea, Memphisetik gertu. Piramideen eraikitzaileak ez ziren esklabo bihurtzen, baizik eta behe nekazal denboraldian piramideetan lan egiten zuten nekazariak ziren.
Egiptoarrak, halaber, itsasontziak eraikitzen hasi ziren, sokaz lotutako eta ihiz betetako egurrezko oholez eraikiak, ebano, intsentsu, urre, kobre eta Libano ko zedro bezalako ondasunak merkaturatzeko, eraikuntza proiektuetarako bereziki garrantzitsua zena, itsas ibilbideetan zehar.
Erdi Inperioa
Erresuma Ertainak, Egipto, berriz bateratua ikusi zuen, erregeek, erregeen boterea berreskuratzeko moduak aurkitu zituztenean. Egiptoar erregeek, ondo entrenatutako armada iraunkorrak mantentzen zituzten. Egiptoar estatuak indar militar iraunkor bat sortu eta mantentzeko eta gotorlekuak eraikitzeko zuen gaitasunak, funtsezko baliabideen kontrola berreskuratu zuela frogatu zuen.
Inperio Berria
K. a. 1550 inguruan, Egiptoko historia ko Erresuma Berriaren garaia, hiksoak Egiptotik kanporatzearekin eta kontrol politiko zentralizatua berrezartzearekin hasi zen. Garai hau, Egiptoko garairik oparoena izan zen, eta bere boterearen gailurra markatu zuen.
Garai honetan ere, Hatshepsut, Egiptoko emakumezko gobernaririk ospetsuenak, Egiptoko aberastasuna eraikitzen lagundu zuen merkataritza sareak ezarriz, eta ehunka eraikuntza proiektu eta estatua enkargatu zituen, baita Deir el-Bahriko hileta tenplu ikusgarri bat ere. Era berean, hiksoen gobernu garaian kaltetu edo zaindu gabeko tenpluetan konponketak egitea agindu zuen.
Antzinako Egiptoko hiriak:
Grezia
Sakontzeko, ikusi Greziar arkitektura
Mendebaldeko hirigintzaren hastapenak Grezian aurkitu ditzakegu, K. a. VI. eta III. mende en bitartean. Bertan, polis edota hiri-estatuak hedatu ziren, topografia eta sistema politiko berezia zirela medio, demokrazia. Hiri-estatuok elementu txiki eta independenteak ziren; orokorrean, nekazaritza lurrez inguratuta zeuden. Gainera Greziako hiri-estatuek hainbat gobernantze moduak garatu zituzten, egitura eta indargune politiko oso desberdinekin.
Antzinako Grezia n, kulturak, pentsamendu arrazionalaren alde egiten du, gizakiaren autonomia arrazionalaren alde. Protagoras bezalako sofistentzat, gizakia da gauza guztien neurria, eta, beraz, hiriak ere gizakiaren neurrira egon behar du.
Greziar zibilizazioa Egeo uharteetara, Egeo itsasoaren ekialdeko kostaldera, Adriatiko eta Tirreno itsasoen inguruko hegoaldeko kostaldera eta Mediterraneoko arro osoaren inguruko kostalde askotara hedatu zen. Ondoren, Alexandro Handiar en konkistekin, Ekialderantz hedatu ziren.
Polis
Polis a, orokorrean harresitua zegoen hiri batean zentratzen zen, baina inguruko zelaia hartzen zuen.
Hiri hauetan plangintza landua eratu zen, hainbat arrazoi bitarteko; batetik, eguraldi epelak kaleko bizitza indartzen zuen, arlo publikoa hain zuzen ere. Populazioa hiri-guneetan ez zen inoiz handiegia suertatu, eta 20.000 biztanle baino gehiagoko hiru polis besterik ez ziren ezagutu; Atenas, Sirakusa eta Akraga (egungo Agrigento). Azkenik, eta jada hiri-plangintzen kalitate arkitektonikoari dagokionez, polis anitzek izan zuten eskuragai kalitatezko, eta, hortaz, gauzatu beharreko eraikin publiko eta plazak material ikusgarri horrekin eraiki ziren.
Greziar klasikoen ekarpena deskribatzeko, hiru elementu nabarmenduko dira: kolonia berrien fundazioa, akropoli eta agoraren artikulazioak hiri-bilbean, eta, azkenik, retikularen erabilera.
Gobernua hirian zentratuta zegoen, baina poliseko hiritarrak lurralde osoan bizi ziren. Idealki, polisa, bere gobernuan parte hartzen zuten hiritarren korporazio bat zen, kultu erlijiosoak, defentsa eta ongizate ekonomikoa, eta euren lege sakratu eta ohiturazkoak obeditzen zituztenak.
Atenas ek erakunde demokratikoak eta filosofia, zientzia eta kultura garatu zituen; estatu boteretsu bezala sortu zen.
Greziar hiri-elementuak
Hiri-estatu greziarrean oinarrizko elementuak honako hauek dira:
Retikula
Teoremen frogapen automatiko
Teorema bat deduzitzearen problema
Kasu hauetan, posible da lehen ordenako frogatzaile batek ez amaitu ahal izatea frogapen bat bilatzen ari den bitartean. Muga teoriko hauez gain, teoremaren frogatzaile praktikoek problema zail asko ebatzi ditzakete logika hauekin.
Hiriaren historia
Greziar hiri-elementuak
Egitura erretikulatua zen Hipodamok diseinatutako plangintzaren ardatza. Miletoko hiritarrek, hiriaren hazkundea ahalbideratzeko, retikula sistema balizkotzat jo zuten, gerorako handiagotzea bermatzeko nahian. Erromatar inperioaren garaian, K. o. I. mendean hain zuzen ere, Miletok 6 mende aurretik ezarritako oinarri hori erabiltzen jarraitu zuen, populazioa 80.000 eta 100.000 biztanle bitartean zela. Mileto hiriko plangintzaren planoa Beste adibidea Priene hiria da. Kristo aurreko 350ean hasi zen bere eraikuntza; ondorioz, Miletoko plangintza eta gero. Kasu honetan, plangintza 7 kaleko retikulan oinarritzen da, sestra-kurbak jarraikiz ekialdetik mendebaldera ezarrita daudenak. Horiei elkarzut, gune maldatsura moldatzen diren 15 bide ditugu. Bide nagusiek 7 metro ziren zabal, eta, aldiz, bide elkarzutak 4 metrora ailegatzen ziren. Retikulak definitutako etxe-irlak 46 bider 35 metroko azalera dute, eta 4 etxebizitza zituzten batez beste.
Greziako Hiriak:
Erroma
Sakontzeko, ikusi Erromatar arkitektura eta Hirigintza erromatar artikuluak Erroma, Urbs bezala ere ezaguna (hiria, hiri hitzaren etimologia), erromatar hiria da. Elezaharraren arabera, Romulo eta Remo bikiek fundatu zuten, K.a. 753ko apirilaren 21ean, Tiber ibaia inguratzen duten zazpi muinoren arteko zabalgune batean. Beste hiri erromatarrak bezala, greziar ereduan oinarritzen da: arrazionaltasun, funtzionaltasun, harmonia eta ordena irizpideenak.
Erromatar hirian badira eraikinak beharrezko komandoa eta hirien botere funtzioa betetzen dutenak: foro a, anfiteatroa, tenpluak… Baina erromatarren ekarpenik originalena kanpamendu militarretan dago.
Hirigintza militarra
Castrak retikula zorrotz batekin zeuden eraikiak; normalean, lauki edo laukizuzen batek eratzen du perimetroa. Bere barnean bi ardatz nagusiek ibilbideak egituratzen dituzte; alde batetik, decumanus-a, hiria ekialdetik mendebaldera zeharkatzen zuena, eta, bestetik, cardo-a, zeinek decumanusa elkarzut zeharkatzen du eta hiria iparraldetik hegoaldera zeharkatzen zuen. Bi maila ezberdinen artean gelditzen diren etxe-irlek, hain zuzen ere, insulae hartuko dute izena (aurrerago ikusi daitekeen bezala, izendapen horrekin etxebizitzen blokeak ere izendatuko dira). Bi ardatzek elkar moztean, foroa sortzen da, bizitza publikoaren eremua. Kaleak ardatzekiko paraleloan lerrokatzen ziren, etxadi-lauki bat osatuz. Harresia n zehar, barnealdetik, 9 metroko zabalerako lur-zerrenda bat uzten zen (pomerium), jainkoek babestutako hiriaren lurraldea mugatzen zuena. Egitura hau, oraindik ere, Zaragoza ko erdigune historikoaren planoan ikus daiteke, Caesaraugusta erromatarra.
Hiriaren garapenean beste elementu garrantzitsu bat Akueduktua da, ingeniaritza hidraulikoko pieza, hiri bakoitzari bere morfologian eta paisaian garapen berezia ematen diona, bere sarbidearen, ibilbidearen, altuera-beharren eta herritarrei likidoa emateko gotorlekuan banatzen ziren ur garbiko pilen edo bankuen garapenaren arabera.
Hirigintza inperialista
Batzuetan, Inperioaren zabalkundearen logikaren arabera, tokiko tribuen kokalekuak erromatar eran urbanizatu ziren, konkistak zekarren onura erakusteko asmoz. Inperio garaian hiru motatako hiri-kokalekuekin topa genitzakeen:
Hiri ezberdinen izaerok ez zuen beraien tamainarekin erlazio zuzenik. Modu horretan, Londres, zeinek 132 hektareako lurraldea zuen, colonia bat zen, eta, berriz, 82 hektarea besterik ez zuen St. Albans herria Erresuma Batuko municipium bakarra zen.
Erromatar hirigintzaren hiri-elementuak
Hiri erromatarrak:
Hiria Erdi Aroan
V. mende ko Erromatar Inperioaren erorketaren (herri germaniarren inbasioekin) eta Errenazimentuaren artean garatzen da, Espainian XVI. mendea n garatuko dena. Baita ere, III. mendeko krisialdiaren ostean kokatzen dute, ekonomian (hiriak hustu ziren), gizartean (kristautasuna nagusitu zen) eta politikan (Diokleziano eta Konstantino enperadoreek ezarritako erreforma ugariei esker hein handi batean) aldaketa handiak gertatu baitziren. Beste batzuek, Henri Pirennek edo Peter Brownek kasu, aldiz, Erdi Aroaren hastapena VII. eta VIII. mendeetan kokatzen dute, islamaren hedapenarekin batera. Garai horri Berant Antzinaroa deitzen diote.
Nekazaritza eta basogintza ekoizpena handitzea ekarri zuen: XI. mendea ren amaieratik aurrera, mendebaldeko Europan nekazaritza eta basogintza produktibitatea handitu zen, inbasio handiak eta jauntxo-gerrak etetearen eta nekazaritza tekniketan izandako aurrerapenen ondorioz.
Hiri asko erromatar jatorrikoak ziren, beste batzuk merkatarien igarobideetan jaio ziren, batzuk gazteluen ondoan edo bide-gurutzeetan sortu ziren. Hiri guztiek zituzten administrazio, defentsa, merkataritza eta artisau-funtzioak. Hirietan ekoizpen-soberakinak saltzen hasi ziren, merkatuak eta azoka k antolatu ziren (urtean 1 edo 2 aldiz egiten ziren merkatuak, eta urrutiagoko beste leku batzuetako merkatariak etortzen ziren). Hiri batzuk hazi egin ziren, eta jarduera jakin batzuen gune izan ziren, hala nola merkataritzakoak, artisautzakoak, kulturakoak, administratiboak edo politikoak eta erlijiosoak.
Teoremen frogapen automatiko
Erlazionatutako problemak
Erlazionatutako problema bat, baina sinpleagoa, frogapenaren egiaztapena da, non teorema batek duen frogapen erreal baten balioa egiaztatzen den. Hau egin ahal izateko, frogapeneko pausu bakoitza programa batek egiaztatzeko modukoa izan behar da.
Hiriaren historia
Hiria Erdi Aroan
Erdi Aroko hiria harresituta zegoen eta trazadura bihurgunetsua eta irregularra zuen. Hiri islamiarrean labirintikoa izatera iristen zen (medina). Ez zegoen kanon geometrikoen araberako plangintzarik.
Baina itxurazko desordena horretan egitura bat zegoen: erdian, merkatuko plaza zegoen, eraikin adierazgarrienekin, eta bertatik kale estu eta bihurri ugari irteten zen, jendea ofizioka (urregileak, arotzak, tindatzaileak, etab.), erlijioz (kristauak, juduak edo musulmanak) edo jatorriz biltzen zuten auzoak osatuz. Etxeek, aldi berean, eskulangileentzako etxebizitza eta tailer bezala balio zuten. Hiria n nahi ez ziren lanbideak, usain txarrengatik zurratzaileak kasu, harresitik kanpo kokatzen ziren.
Teoremen frogapen automatiko
Erlazionatutako problemak
Batzuetan teorema bat frogatzearen eta beste teknika batzuk erabiltzearen artean bereizketa bat egiten da. Prozesu batek teorema bat frogatzen duela kontsideratzen da, frogapen tradizionala badu, axiomekin hasi eta inferentziako pausu berriak egiñez. Beste teknika bat modeloaren egiaztapena da eta indar basati baten bidezko zenbakikuntza baten baliokidea da egoera askotan. Inteligentzia asko ere behar du indar basatiaz gain. Existitzen diren teorema hibridoen frogatzaileek modeloaren frogantza erabiltzen dute inferentzia erregela bezela. Programa batzuk teorema konkretu bat frogatzeko izan ziren sortuak, non programak balio batekin amaitzen badu, teorema egiazkoa dela esan daiteken. Honen adibide bat, 4 koloreen teorema da. Eztabaida handia piztu zen, gizakiek frogatu ezin zuten teorema bat (kalkulu handiegiak) lehenengo aldiz programa batek frogatu baitzuen. Baita ere, lauko artzain-jokoan beti lehenengo jokalariak irabazten duela ere frogatu zen.
Erabilera industriala
Teoremen frogapen automatikoa gehienbat industria elektrikoak erabiltzen du, zirkuitu integratuen diseinu eta egiaztapenean. Pentiumen FDIV bug-az geroztik, mikroprozesagailuen koma higikorreko unitate sofistikatu eta korapilatsuak azterketa gehigarriaren pausuak erabiliz diseinatu dira. AMD, Intel eta beste hainbaten prozesagailu modernoetan teoremen frogapen automatikoa erabili izan da zatiketa eta beste eragiketa matematikoak egoki diseinatuak izan diren ala ez egiaztatzeko. Teoremak frogatzeko bideetako bat ebazpenaren printzipioa da, inferentzia erregela bat bezala funtzionatzen duena eta nagusiki erregela zaharrenean oinarritua dagoena (Modus Ponens). Metodo hau axioma multzo bat frogatzean datza hauen gezurtapenaren bitartez, eta batzuetan premisak erabiliz.
Hiriaren historia
Euskal Herriko hirigintza Erdi Aroan
Garai honetako lehenbiziko mugarri historikoa, hirigintzari dagokionez, Antso VI.a nafarraren eskutik etorri zen: XII. mendearen bigarren erdialdean Gaztela eta Nafarroa arteko muga sendotzeko borondateak hiri berriak sortzera eraman zuen Antso VI.a. Jakituna. Modu horretan sortu ziren, esate baterako, Araban, Guardia, 1161ean, eta Guardia, 1164an. Gasteizko herrixkan Nova Victoria hiribildua eraiki zuen 1181ean. Gipuzkoan, aldiz, Donostia 1180an sortu zen, beste hainbesterekin batera (Segura, Ordizia edota Tolosa).
Teoremen frogapen automatiko
Lehen mailako teoremen frogapena
Lehen mailako teoremen frogapena, gehitutako gaiak (konstanteak, funtzioen izenak eta aldagai askeak) dituen kalkulu proposizionala da, indukzio matematikoa adieraztea ezinezkoa egiten duena. Beraz, ez da matematikako lehen mailako teoriarekin nahastu behar, kuantifikatzaileak kendu baitira. Hala ere, kuantifikatzaile unibertsalak emulatu daitezke aldagai libreak bezala berridatziz.
Hiriaren historia
Euskal Herriko hirigintza Erdi Aroan
Aro gotikoari dagokionez, komertzioa areagotu zen eta, ondorioz, hiri berriak sortzen hasi ziren; «hirien sorrera prozesua bereziki indartsua izan zen gotikoaren garaian, XIII. mendearen bigarren erdian eta XIV. mende osoan zehar». Hiri berrien sorrera eta eraikuntza, hasiera batean, Gaztelako koroak ordaintzen bazuen ere, XIV. mendetik aurrera egoitza eskatzen zutenei egokituko zitzaien hiriaren eraikuntzaren finantziazioa, zergen bidez.
Teoremen frogapen automatiko
Lehen mailako teoremen frogapena
Lehen mailako teoremen frogapena teoremen frogapen automatikoaren alor helduenetakoa da. Logika nahiko adierazgarria da eta problema arbitrarioen adierazpena ahalbidetzen du, askotan era natural eta intuitiboan egiten dena. Bestalde, oraindik semi-erabakikorra da eta hainbat kalkulu oso eta zuzen garatu dira, sistema guztiz automatikoen sorrera ahalbidetu dutenak.
Hiriaren historia
Euskal Herriko hirigintza Erdi Aroan
Zenbait ezaugarri:
Formaren araberako hiri moten klasifikazioa
Nahiz eta Erdi Aroko hiriaren izaerak berak analisi tipologikoa ezinezkoa bihurtzen duen, Luigi Piccinato arkitekto italiarraren sailkapen batek gutxi gorabeherako hurbilketa bat eskaini dezake. Horrela ba, sailkapen honen arabera, honako forma topa genitzakeen Erdi Aroko hiri-morfologian:
Enkarterri
Enkarterriko Autonomia Estatutuetarako egitasmoak
1988an, Enkarterriren II. Egunaren barruan, eskualderako Autonomia Estatuturako aurreproiektua aurkezten da, Gordexolako Berbikizen, 11 pertsonen aurrean.
Hiriaren historia
Islameko hiriak iberiar penintsulan
Europako lurraldeak, Erromatar Inperioaren porrota eta gero, hazkunde organikoko garapen bat bizi izan zuen. Hegoaldeko lurretan ordea, Islamaren influentzia jaso zuena, bestelako hiri-garapena topatu dezakegu, ekialdeko tradizioari so egiten dion garapena hain zuzen ere.
Islama, VII. mendetik aurrera, mundu-mailako potentzia bilakatu zen. 711. urtean, Guadaleteko gudua eta ondoren, Islamak iberiar penintsularen kontrola bisigodoei kendu zien, zortzi mende iraungo zuen garaiari hasiera emanez.
Edozein kasutan, eta beste hainbeste konkistatzaile ez bezala, iberiar penintsula konkiskatu zuen Islamak baterako existentzia baketsua sustatu zuen, eta, modu horretan, Espainiako hegoaldeko hiri askoren bereizgarritasun bakunak sortu ziren, arestian aipatutako kulturen arteko hartu-eman horretatik, hain zuzen ere.
Hazkunde organikoa eta ordenik gabekoa da, edozein kasutan, musulman hirien nagusitasunik handiena; aditu batzuen arabera, gizartea "bi mailetan dago antolatua: biotikoa eta kulturala, eta musulmana maila biotikoaren ondorio da, islamiar gizartean nagusitzen baita".
Edozein gizartetan bezala, gizarte islamiarrak zituen berezitasun sozial eta erlijiotsuek hiriaren morfologian zuten ondorioa. Pribatasunaren kontzeptuaren ondorioz, gune eta eraiki publiko gutxi zeuden islamiar hirian; barrutik kanporako mugimenduarekin eraikitzen den hiria da. Kaleak etxeen artean gelditzen ziren hutsuneak dira (hortik islamiar hiriaren irudi «erromantikoa», kale-karrika estu eta okertuz jositako alde zaharrarena), eta ez alderantziz, mendebaldeko joera jarraiki. Chueca Goitiaren hitzen arabera:
Islamiar hiriaren ezaugarri nagusiak ondoko hauek dira:
Hiria Aro Modernoan
Aro Modernoa gizadiaren historia unibertsala banatzen duten aldi garrantzitsuen zatia da. Erdi Aroa ren ondoren garatu zen XV. eta XVIII. mendeetan zehar, eta aro garaikidea ren aurrekoa izan zen. Denbora tarte hori gizartearen aurrerabidean, komunikazioan, domeinuan eta arrazoimenean kokatu ziren idealek menderatu zuten.
Hélène Laporte
Bizitza
Hélène Laporte 1978ko abenduaren 29an jaio zen Villeneuve-sur-Loten. Aitona, Jacques Laporte, Fronte Nazionalerako hautagaia izan zen 1997ko hauteskunde legegileetan Villeneuve-sur-Loten. Bere ama, Isabelle Laporte, hiri bereko udal oposizioko hautatua izan zen.
Hélène banku analista eta aberastasuna kudeatzeko aholkularia da. Bordeleko zirujau ortopediko batekin ezkonduta dago eta bi seme-alabaren ama da.
Hiriaren historia
Hiria Aro Modernoan
Hala ere, aro hau, aurkituriko lurren domeinuan izandako ankerkeriak markatutako atzerapen moral kontraesankor batek zipriztindu zuen, non, orokorrean, ez ziren errespetatzen aborigenen eskubideak, mendeetan zehar esklabo bezala salduak izan zirenak. Bestalde, trukaketa kulturalak ,arte plastikoa, literarioa eta eskulturala aberastu zuen Aro Modernoan zehar.
Hélène Laporte
Bizitza
Fronte Nazionalean sartu eta urtebetera, 2015eko eskualde hauteskundeetara hautagai aurkeztu zen, eta Akitania-Limousin-Poitou-Charentes eskualdeko kontseilari hautatu zuten, gero Akitania Berria izango zen eskualdekoa.
Enkarterri
Hausteskunde-barrutia
1979 tik aurrera, Bizkaiko Batzar Nagusien osaera aukeratzeko, foru hauteskundeetan Bizkaia lau barrutitan banatuta dago, horien artean bat Enkarterria da, Batzar Nagusien 51 batzarkidetik 13 dituena. Barrutia 20 udalerrik osatzen dute: Abanto, Alontsotegi, Artzentales, Balmaseda, Barakaldo, Galdames, Gordexola, Gueñes, Karrantza, Lanestosa, Muskiz, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Sopuerta, Trapagaran, Turtzioz, Urtuella, Zalla eta Zierbena. Enkarterri historiko osoa dira.
Hiriaren historia
Berpizkundea
Erdi Aroko hiri-egitura aldatzeko beharra sortu zen, eraikin bereziak nabarmentzeko: dorreak, jauregiak, elizak... Horrela, espazio publikoari buruzko lehen hausnarketak hasiko dira. Espazio hori proiektatuko da eta zenbait helburu bilatuko dira: proportzio geometrikoak, axialtasuna eta paisaia. Hiri-espazio publikoaren, plazen eta kaleen kontrola bilatuko da.
Teoremen frogapen automatiko
Lehen mailako teoremen frogapena
Maila handiagoko logikak eta logika modalak bezalako logika adierazgarriagoek lehen mailako logikako problema gehiago era egokian adieraztea ahalbidetzen dute, baina problemen frogatzaileak gutxiago garatuta daude logika mota honetarako.
Hiriaren historia
Berpizkundea
Amerika eta Australia bezalako lurralde ezezagunak aurkitzeak, garai honetan, maila geografikoan ezagutza zabalago bat egotea ahalbidetu zuen, mapa zehatzagoak egiten lagundu zuena, eta, ondoren, lurren bilaketan interes handiagoa pizten lagundu zuen.
Enkarterri
Enkarterriko Mankomunitatea
Enkarterriko Udal Mankomunitearen kideak hauek dira: Artzentales, Balmaseda, Galdames, Gordexola, Gueñes, Karrantza, Lanestosa, Sopuerta, Turtzioz eta Zalla.
Parviparma straminea
Parviparma straminea Parviparma generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Hélène Laporte
Bizitza
Lot-et-Garonne eskualdeko kontseilaria, 2019ko Europako hauteskundeetarako Bilgune Nazionaleko hautes-zerrendan bigarren aurkeztu zen.
Teoremen frogapen automatiko
Liburutegiak eta lehiaketak
Inplementatutako sistemen kalitatea hobetu da erreferentziako adibideak dituen liburutegi handi bat dagoelako (TPTP) eta baita CASKek antolatutako ATP Lehiaketarengatik, lehen mailako teoremak frogatzeaz arduratzen diren lehen mailako sistemen urteroko lehiaketa.
Hiriaren historia
Berpizkundea
Berpizkundeko Hiriak:
Teoremen frogapen automatiko
Liburutegiak eta lehiaketak
Sistema nabarmen batzuk hurrengoak dira (bakoitzak gutxienez behin irabazi du CASC txapelketako kategoria batean).
Hiriaren historia
Barrokoa
Nazio-estatuak sortzean, hiriak botere politikoa galtzen du, eta, mugako hiriak izan ezik (hiri izartsuak ikustea), harresiak ez dira hain beharrezkoak defentsa arrazoiengatik. Espainian, Plaza Nagusia sortzen da, arkupe z inguratuta. Errenazimendutik aurrera, hiri idealak diseinatzera daraman espiritu arrazionalista zabaltzen da, patroi geometrikoen arabera. Bertan, espazio sinbolikoa botere politikoaren mende dagoela ulertzen da, eta botere horren eginkizun nagusia hiri-arkitektura nabarmentzea izango da, ikuspegien eta espazioen banaketaren planteamendu berri baten bidez. Elementu formalek indarra hartzen dute greziar polisaren izaera humanistaren aurrean.
Teoremen frogapen automatiko
Liburutegiak eta lehiaketak
-E errendimendu altuko lehen mailako teoremen frogatzailea da, ekuazioen kalkulu purutik sortua. Nagusiki Municheko Teknika Unibertsitateak garatua.
Hiriaren historia
Barrokoa
Barroko hiriaren ezaugarri nagusienak ondoko hauek dira:
Hélène Laporte
Bizitza
Europako Parlamentuko legebiltzarkidea da.
Teoremen frogapen automatiko
Liburutegiak eta lehiaketak
-Otter, Argonne National Laboratory, hedapen handia lortu zuen lehen teorema frogatzailea. Lehenengo mailako ebazpenean dago oinarritua. Otter Prover9rekin izan da ordeztua, Mace4 antzekoa dena.
Botzaris (Parisko metroa)
Botzaris Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 19. barrutian dagoena.
Teoremen frogapen automatiko
Erreferentziak
Ingelesezko eta gaztelaniazko Wikipediaren itzulpena.
Hiriaren historia
Barrokoa
Barrokoko hiriak:
Hiri Industriala
Sakontzeko, ikusi Industrializazio, Industrializazioa Euskal Herrian