cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Douglas Trumbull
Biografia
Los Angelesen jaio zen (AEB), 1942an, eta ia kasualitatez hasi zen zinemagintzan lanean. Izan ere, NASAren film baterako egindako ilustrazioek Stanley Kubrick eta Arthur C. Clarkeren arreta piztu zuten, eta haiei esker egin zituen lehen urratsak zinemaren alorrean. Zientzia fikziozko filmik mitikoetako bat prestatzen ari ziren orduan: 2001: A Space Odyssey (1968).
Gerora, hala ere, zinemako izen handiekin lan egin zuen Trumbullek, eta hark parte hartu zuen film asko klasiko bilakatu dira: Kubricken espazioko bidaia hartaz gain, Steven Spielbergen Close Encounters of the Third Kind (1977); Ridley Scotten Blade Runner (1982); Robert Wiseren Star Trek (1979); edota Terrence Malicken The Tree of Life (2011), besteak beste.
Hiru aldiz izendatu zuten Oscar sarietarako, baina ez zuen inoiz saririk eskuratu. Ameriketako Estatu Batuetako Argazkilaritza Elkartearen ohorezko saria jaso zuen, hala ere, ibilbidearen aitorpen gisara. Zuzendari moduan hamahiru film egin zituen, baina ez zuen arrakasta handirik izan.
On Kixote (musika)
On Kixote Richard Strauss konposatzaile alemaniarrak idatziriko olerki sinfonikoetako bat da, biolontxelo, biola eta orkestra handiarentzat. Bere azpititulua "Zalduneria gai bati buruzko bariazio fantastikoak" da, eta musikalana, Miguel de Cervantes idazle madrildarrak idatziriko izen bereko eleberrian oinarriturik dago. Straussek, 1897. urtean idatzi zuen musikalan hau. Estreinaldia Kolnen izan zen, 1898ko martxoaren 8an. Txelo bakarlaria Friedrich Grützmacher izan zen, eta orkestraren zuzendaria, berriz, Franz Wülner
Sinfonia kontzertante forman idatzia dago, eta txelo bakarlariak On Kixoteren papera egiten du. Biolak, berriz, Santxo Panzarena. Bigarren bariazioa, On Kixotek, artaldearekin topo egiten duenean eta harmadatzat hartzen dituenean gertatzen da.
Vivar
Vivar, baita ere Vivar del Cid izenaz ezaguna, Quintanilla Vivar udalerriaren barnean dagoen herrixka bat da, Gaztela-Leongo autonomia erkidegoan, Burgosko probintzian. Herrixka honetan, Rodrigo Diaz jaio zen, gazteleraz Cid Campeador izenaz ezaguna egin zena. Herrixkak, 140 biztanle baino ez ditu.
Egoera administratiboa
Tokiko Entitate Txikia.
1877ko trenbideko greba handia (AEB)
Burdinbideko Greba Handia 1877an Estatu Batuetan izandako bat-bateko protesta oldea da, eta herrialdea zeharkatzen zuten burdinbide konboiak blokeatu zituen.
Arrazoiak
Jay Cookeren Bankua k, Estatu Batuetako finantzari nagusiak, porrot egin zuen Europako krisi ekonomikoagatik, Estatu Batuetako merkataritza arrastatu baitzuen. Banku hori Ipar Pazifikoko Burdinbidea ren hazkundearen sustatzailea zenez, burdinbide aren hazkundea nabarmen kaltetuta atera zen. Lan asko geldituta geratu ziren, eta langabezia izugarri handitu zen, baita arazoak eragin ere trenari modu batera edo bestera lotutako negozioei. Enpresaburuek erdizka utzi zituzten proiektuak beren aurrezpenak salbatzeko, eta soldata k jaitsi zituzten denentzat. Horrek proiektu horien mendeko langileen haserrea eragin zuen.
Jean Robic
Jean Robic (Vouziers, 1921eko ekainaren 10a - Ardenak, 1980ko urriaren 6a) txirrindulari frantziar bat izan zen, profesionala 1945 eta 1959 bitartean.
Bere lorpenik handiena 1947an izan zen, Frantziako Tourra irabazi zuenean. Proba honetan, bere parte-hartze guztien artean zazpi etapa garaipen lortu zituen. 1980an hil zen trafiko istripu baten ondorioz.
Palmaresa
1945
1947
1948
1949
1950
Kamera ilun
Kamera iluna edo camera obscura beltza den tresna optiko bat da, kanpoko irudi baten proiekzio laua egiteko aukera ematen duena gainazalaren barruko aldean. Argazkigintza garatu zuten antzinako gailuetako bat izan zen. Gaur egungo argazkigintzako gailu askok “kamera” izena dute antzina bateko kamera ilunarengatik. Kutxa itxi bat eta zulo txiki bat dira, eta zulo horretatik argi kopuru txiki bat sartzen da, kanpoaldeko irudia beste aldeko horman proiektatzen duena. Argazki-paperez hornituz gero, argazki-kamera estenopeiko bihurtzen da.
Jean Robic
Palmaresa
1951
1952
1953
Kamera ilun
Etimologia
Kamera Ilunaren izena (latinez camera obscura) Johannes Keplerrek izendatu zuen Ad Vitellionem Paralipomenaean 1604ean. Bertan kamera ilunaren funtzionamendua azaltzen du,non teleskopioaren asmakizuna garatzen lagundu zuen.
Aldi berean, “kamera” kontzeptua, Alhazen fisikari eta matematikari musulmanak ezarri zuen lehen aldiz optikan. Aditu arabiar honek, Basoran 965ean jaioa, lehen tratatu optikoa idatzi zuen. Bertan, argi izpiei buruzko greziar teoriak oinarririk ez zuela eta okerrak zirela frogatzen zuen autoreak. Bere liburuan argudiatu zuen, argi-izpiak objektuetatik begietara doazela, eta ez alderantziz, Aristoteles eta Euklidesek greziarrek adierazi zuten bezala. Lehena izen zen kamera ilunaren printzipioak deskribatzen, arabieraz  قمرة eta comra bezala irakurria, bere hormetako batean zulo txiki bat zuen kaxoi ilun bat eraikiz, argi-izpi batek zeharkatzen zuelarik, kanpoko objektuaren irudia alderantzikatuta proiektatzen zuena. Argazki-kamera modernoen sistema aitzindaria.
Alaitz Muro
Alaitz Muro Larizgoitia (Bilbo, Bizkaia, 1978ko ekainaren 28a) artista, ipuin-kontalaria eta yoga irakaslea da.
Kamera ilun
K. a. 300.000tik K. a. 500. urtera
Ezer ez ziur edukita, badago teoria bat non labar-pinturak kamera ilunak dituen irudi efektuetan inspiratuta daudela diola. Uste denez, historiaurreko artean ikusitako animalien marrazkiek zuten formak kamera mota honek sortzen zituen distortsioetan inspiratuta egon zitezkeen, proiektatutako irudiak zehazki erreproduzitzen ez zituenean. Era berean, kamera ilunaren proiekzioek Neolito ko egituretan paper bat izan zezakeela ere uste izan da.
Alaitz Muro
Biografia
Alaitz Muro Bilbon jaio zen. 8 urte bete arte Ugaon bizi izan zen. 8tik 32 urtera Durangon izan zuen bizitokia. Hortik aurrera munduko hainbat lekutan izan da eta hortan dabil oraindik.
Kamera ilun
K. a. 300.000tik K. a. 500. urtera
Zhoubi Suanjing txinatarraren (1046 K. a. K.a. 256 C) Argi-zirkulu horren kokapenak egunaren ordua eta urtea neur zitzakeen. Arabiar eta europar kulturetan asmakuntza hori Ibn Yunus D.C. astronomo eta matematikariari egotzi zitzaion.
Alaitz Muro
Biografia
Pedagogian Lizentziatua EHUn. Haur Hezkuntzako Diplomatura HUHEZIn. Ikerkuntza Gaitasuna – Psikodidaktika alorrean EHUn. Psikomotrizitatea Luzaro Psikomotrizitate Eskola -UNED Bergaran. Urpekaritza Irakaslea PDIn. Yoga Irakaslea Alliance 200h Samahita Retreat, Paul Dallaghan. Grabatua, Bilboko La Taller-en ikasi zuen
Kamera ilun
K. a. 300.000tik K. a. 500. urtera
Jainkoen eta espirituen behaketa zaharrak, batez ere otoitz-tenpluetan, ganbera ilunaren proiekzioetatik abiatuta egin zitezkeela uste zen.
Alaitz Muro
Ibilbide artistikoa
Grabatua edo irarlanak egiten dihardu teknika ezberdinak erabiliz eta zenbait erakusketa ere egin ditu.
Kamera ilun
Lehen idatziak
Aristoteles filosofo greziarra (K.a. 322-384) K.a. IV.mendean, edo agian bere ideien jarraitzaile batek, kamera ilunaren gaia bere obran aipatu zuen. Tresnaren eta fenomenoaren deskribapen bat mantentzen dena eta zentzua ematen ziona:
Kutxa itxi batean forma jakinik gabeko zulo txiki batetik sartzen diren eguzki-izpiek irudi bat osatzen dute beste horman, eta irudi horren tamaina handitu edo txikitu egin ahal da zuloa eta hormaren distantziaren arabera. Fenomeno honen ondorengo behaketak Alhazenen teoriak sortu zituen.
Euklidesek aipatu zuen kamera ilunaren fenomenoa, argiak eskuineko lerrotan bidaiatzen duela frogatzeko, bere Optika lanean. Ordea, itzulpen ezagunenetan ez da aurkitu kamera iluna bezala identifikatu daitekeen ezer.
Ignacio Danti-k kamera ilunari buruzko deskripzio bat erantsi zuen bere 1573.ko itzulpen idatzian.
IV. mendean, Teon Alexandriakoa akademiko greziarrak hurrengoa ikusi zuen: "Kandelen argiak, zulo batetik pasatuz, puntu argiztatu bat sortuko du pantaila batean, kandelaren irekierarekin eta erdigunearekin zuzenean lerrokatuta egongo dena".
Ampriani
Ampriani Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.
Kamera ilun
K.o. 500tik 1100 K. o.
VI. mendean, Antemio de Trales Greziar arkitekto eta matematikari bizantziarra( Santa Sofiaren koarkitektoa izateagatik ospetsuena), kamera ilunarekin lotutako efektuekin esperimentatu zuen. Antemiarrek ikusmolde sofistikatua zuen optikei buruz, K. o.555  urtean eraiki zuen argi-izpien diagraman frogatu ahal izan zen bezala.
IX. mendean, Al-Kindik frogatu zuen: "Suaren eskuineko argia irekiduratik igaroko da eta pantailaren ezkerreko aldean amaituko da, eta suaren ezkerreko argia irekiduratik igaroko da eta pantailaren eskuinaldean proiektatuko da”.
X. mendean, Yu Chao-Lung-ek pagoda ereduen irudiak proiektatu omen zituen zulo txiki batetik pantaila batean argi izpien norabideak eta dibergentziak aztertzeko.
Alhazen fisikari arabiarrak (965-1039) "Libro de Óptica"-n (1027) azaldu zuenez, argi-izpiak lerro zuzenetan zihoazen, eta izpi horiek islatzen zituen gorputzengatik bereizten ziren. Honela idatzi zuen:
"Argia eta kolorea airean edo gorputz gardenetan nahasten ez direla, ebidentzia honetan aurkitzen da: kandela asko, eremu berean, kokagune desberdinetan daudenean eta guztiak zulo ilun batean irekitzen den leiho batera begira daudenean, eta leiho horri begira horma zuri bat edo iluntasunean gorputz opako bat dagoenean, kandela horien argiak banaka agertzen dira gorputz edo horma horren gainean, kandela kopuruaren arabera; eta argi horietako bakoitza (edo argi-puntu bakoitza) zuzenean agertzen da kontrako kandelan, leihotik igarotzen den lerro zuzen baten gainean. Gainera, kandeletako bat estalita badago, giltzarrapoaren kontrako argia bakarrik iraungitzen da, baina iluntasun hori handia bada, argia itzuli egingo da ".
"Kamera iluna" deskribatu zuen eta hainbat esperimentu egin zituen zulo txikiekin eta haietatik pasatzen zen argiarekin. Esperimentuan hiru kandela jarraian jartzen ziren eta kandelen eta hormaren artean tarte bat jartzen zen, ondoren horman izandako ondorioak behatu zituzten.
"Eguzkiaren irudiak eklipse baten unean, guztizkoa denean izan ezik, erakusten du bere argia zulo estu eta biribil batetik igarotzen denean eta zuloaren aurkako plano batean igortzen denean, ilargi igitai baten forma hartzen duela. Eguzkiaren irudiak igitaia hori oso txikia denean bakarrik erakusten du berezitasun hori. Zuloa handitzen denean, irudia aldatzen da, eta aldaketa gehitzen den zabalerarekin batera.Irekidura oso handia denean, igitaiaren irudia desagertzen da, eta argia biribila agertuko da zuloa biribila denean, karratua zuloa karratua bada eta baoaren forma irregularra bada, hormako argiak forma bera izango du, betiere zuloa zabala bada eta planoa duen planoa. argia proiektatzen den honen paraleloa da".
Alhazen-ek eguzki-argiaren izpiak aztertu zituen baita ere, eta zuloan bat egiten zuen puntuan forma koniko bat sortzen zutela ondorioztatu zuen. Horrekin batera, lehenengo forma konikoaren kontrako forma konikoa eratzen zuela ondorioztatu zuen, gela ilunaren barruan. Berari "Guk ez dugu hau asmatzen" ganbera ilunari buruz esan omen zaio. 19 Optikei buruzko liburuak eragin handia izan zuten Europan 1200. urtetik latinerako itzulpenetatik abiatuta. Inspiratu zituen jendearen artean: Witelo, John Peckham, Roger Bacon, Leonardo da Vinci, René Descartes eta Johannes Kepler daude.
"Txori batek airean hegan egiten duenean, haren itzala lurzoruaren inguruan mugitzen da norabide berean. Baina bere irudia leiho bateko zulo txiki baten gainean jasotzen bada (estutzen den gerriko bat bezala), itzala hegaztiaren kontrako norabidean mugitzen da. [...] Ispilu beldurgarriaren printzipio bera da. Ispilu horrek gainazal ahurra du, eta hatz bat islatzen du irudi bertikala emateko objektua oso hurbil badago, baina hatza gehiago mugitzen bada eta urrunago iristen bada irudia desagertzen den puntu batera, eta horren ondoren irudia alderantzikatuta proiektatzen da. Irudia desagertzen den puntua leihoko zuloa bezalakoa da. Horregatik, arrauna konpondu egiten da, eta eskamoa bere erdiko punturen batean. Arrauna mugitzen denean, "gerri" mota bat eratzen da, eta arraunaren erabilera beti amaieraren alderantzizko posizioa izango da (uretan dagoena)".
Shen Kuok ere erantzun zion Duan Chengshik Miscellaneous Morsels from Youyang (Youyang-en hainbat ahokada) 840. urtearen inguruan idatzi zuen baieztapen bati, non esaten baitzuen Txina pagoda baten eta ur-bazter baten arteko alderantzizko irudia alderantzikatzen zela itsasoak islatzen zuelako: "Hau zentzugabea da. Printzipio normala da irudia alderantzikatu egiten dela zulo txiki batetik igaro ondoren".
Tresna optikoak eta astronomikoak
Roberto Grosseteste estatistikari eta filosofo eskolastikoak (k.a. 1175 - 1253ko urriaren 9a) kamera iluna komentatu zuen.
XIII mendean, Roger Bacon filosofo ingeles eta frantziskotarrak jada ezagutzen zuen kamera ilunaren fenomenoa, nahiz eta ziurrenik XV. Gezurrezko esan zuen bere De Multiplicatione Specerium (1267) irekiera karratu batetik proiektatzen den irudia biribila zela, argiak uhin esferikoetan bidaiatuko zuelako eta horrela bere forma naturala hartuko zuelako zulotik igaro ondoren. Eguzki-eklipseak arretaz aztertzea aholkatzen zuen eskuizkribu bat ere ematen zaio, zulo biribiletatik pasatzen ziren izpiak behatuz eta gainazaletan eratzen zituzten argi-puntuak aztertuz.
Kamera ilunaren irudia 3 argi sarrerekin Bacon-ari atribuitu zaio. Baina ez da atribuzio horren iturria eman. Oso antzeko irudia aurkitu zen Athanasius Kircherren Ars magna lucis et umbrae (1646) lanean.
John Peckham artzapezpiku eta jakitunak (1230-1292) kamera ilunari buruz idatzi zuen Tractatus de Perspectiva (1269-1277) eta Perspectiva communis (1277-79) liburuetan, faltsuki argudiatuz argiak pixkanaka forma zirkularra sortzen duela irekidura baten gainetik igaro ondoren. Bere idazlanak Roger Baconen eragina izan zuen.
XIII. mendearen amaieran, Arnau de Villa Nova kamera ilun bat erabili zuen zuzeneko aktuazioak proiektatzeko entretenimenduagatik.
Guillaume de Saint-Cloud astronomo frantziarrak proposatu zuen bere obra Almanach Planetarum Eguzkiaren eszentrikotasuna kamera ilunarekin zehaztu zitekeela distantzien eta itxurazko eguzki-diametroen eta apogeoaren eta perigeoaren arteko alderantzizko proportzioan.
Kamal al-Din al-Farisik (1267-1319), 1309. urtean deskribatu zuen Kitab Tanqih al Manazir  izeneko bere obra. Bertan, urez betetako kristalezko esfera batekin esperimentatu zuen kamera ilun batean. Irekiera bat kontrolatuz ostadarraren koloreak argiaren deskonposizioaren fenomeno bat zirela ikusi zuen.
Levi ben Gershon (1288-1344) filosofo, matematikari, astronomo eta astrologo judu frantziarrak behaketa astronomiko ugari egin zituen Jakoben Makila bat eta kamera ilun bat erabiliz. Eguzkiaren, ilargiaren eta Venus eta Jupiter planeta distiratsuen diametro angeluarrak neurtzeko metodoak deskribatu zituen. Gainera, 1334ko udako eta neguko solstizioetako bere behaketetan oinarritutako eguzkiaren xelebrekeria ere zehaztu zuen. Levik, halaber, irekieraren tamainak proiektatutako irudiaren tamaina zehazten zuela nabaritu zuen. Bere aurkikuntzei buruz idatzi zuen hebreeraz Sefer Milhamot Ha-Shem (Jaunaren Gerrak) bere tratatuan.
K.o. 1450 K.o. 1600
Kamera ilunaren funtzionamenduari buruzko lehen deskribapen osoa eta ilustratua Leonardo da Vinci polimata italiarraren (1452-1519) eskuizkribuetan agertzen da. Alhazen-ek latinezko itzulpengintzan egindako lanarekin ezaguna, eta ikusmen optikoaren eta giza ikuspegiaren azterketa luze baten ondoren, idazlan espekularrean ezagutzen den kamera ilunaren deskribapenik zaharrena idatzi zuen 1502an koaderno batean, aurrerago Codice Atlántico (Latinetik itzulia) bilduman argitaratua.
"Eraikin, leku edo paisaia baten fatxada eguzkiak argiztatzen badu, eta zulo txiki bat gela baten horman badago, eraikin baten parean, eguzkiak zuzenean argiztatzen ez duena, eguzkiak argiztatutako objektu guztiek irekidura horretan zehar bidaliko dituzte beren irudiak, eta alderantziz agertuko da zuloaren aurreko horman.
Irudi horiek paper zuri batean grabatuko dira, eta gelan bertikalki kokatzen bada, irekiera horretatik ez urrun, paper honetan aipatutako objektuak ikusiko dira, beren kolore eta forma naturalekin, baina tamaina txikian eta alderantziz agertuko dira, tximistak paretaren irekieran gurutzatzen direlako. Irudi hauek eguzkiak argiztatutako leku batean sortuko balira, diren bezala agertuko lirateke paperean. Papera oso mehea izan behar da eta atzetik ikusi behar da ".
Deskribapen hori, ordea, ez da ezagutzen Venturik 1797.32an argitaratu arte.
Da Vinci argi eta garbi interesatzen zitzaion kamera ilunari: urteetan zehar 270 diagrama inguru marraztu zituen kamera ilunaren koadernoetan. Hainbat irekitze mota eta tamaina izan zituen, eta hainbat irekiera. Begiaren funtzionamendua kamera ilunaren funtzionamenduarekin alderatu zuen, eta bereziki interesatua zirudien optiken oinarrizko printzipioak frogatzeko gaitasunean: irudien alderantzikatzea zulo edo begi-nini baten bidez, irudien interferentziarik eza eta irudiak "alde guztietan eta guztietan" zirela.
Kamera ilun bati buruz argitaratutako azken marrazkia Regnier Gemma Frisius fisikari, matematikari eta instrumentu-sortzailearen De Radio Astronomica et Geometrica liburuan aurkitu zen. Bertan, eguzki-eklipseak aztertzeko kamera iluna nola erabiltzen zuen deskribatu eta ilustratu zuen 1544.32ko urtarrilaren 24an.
Gerolamo Cardano polimata italiarrak De subtilitate, I, Libri IV liburuan kamera ilun batean kristalezko disko bat — seguruenik lente ganbilbikoa — erabiltzea deskribatu zuen. Eguzkiak distira egiten duenean kalean zer gertatzen den ikusteko erabiltzea iradoki zuen, eta proiekzio-pantaila gisa paper-orri oso zuri bat erabiltzea aholkatu zuen, koloreak errealistak izateko.
Francesco Maurolico (1494-1575) matematikari eta astronomo siziliarrak Aristotelesen arazoa erantzun zuen, zulo angeluzuzenen bidez distiratzen duen eguzkiaren argiak argi puntu biribilak edo gero eta handiagoak diren puntuak nola osa ditzakeen, eklipse batean, Photismi de lumini et umbra (1521-1554) tratatuan. Hala ere, lan hau ez zen 1611, 35 arte argitaratu, Johannes Keplerrek bere kabuz antzeko aurkikuntzak argitaratu zituen arte.
Giovanni Battista della Porta polimata italiarrak kamera iluna deskribatu zuen, "obscurum cubiculum" zeritzona, 1558an bere Magia Naturalis liburu sortaren lehen edizioa izan zen. Ispilu ganbil bat erabiltzea iradoki zuen, irudia paper batean proiektatzeko eta hori laguntza-marrazki gisa erabiltzeko. Della Portak giza begia kamera ilunarekin alderatu zuen: "Irudia begian agertzen da begi-globoaren bidez, nola den hemen, leihotik". Della Portaren liburuen ospeak kamera ilunaren ezagutza zabaltzen lagundu zuen.
1567ko La Practica della Perspectiva Venetian lanean, Daniele Barbarok (1513-1570) lente ganbilbikoak zituen kamera iluna laguntza-marrazki gisa erabiltzea deskribatu zuen, eta azpimarratu zuen irudia biziagoa zela betaurrekoak estalita bazeuden, baita erdian zirkunferentziak uzteko era.
Al-Haytam eta Witelo Opticae thesauru (1572) idazlanen latinezko argitalpen eraginkor eta zorrozki idatzian, Friedrich Risner matematikari alemaniarrak kamera ilun eramangarriko marrazki-laguntza bat proposatu zuen, lau hormetako bakoitzean lenteak dituen egur arineko estalpe txiki bat, hauen irudiak estalpe honen erdian kokatutako paperezko kubo batean proiektatuko zituena. Eraikuntza zurezko bi polorekin egingo litzateke. Antzeko prestaketa bat 1645 Ars Magna Lucis Et Umbrae(e)ko Atanasio Kircherren obran ilustratu zen.
1575 inguruan, Ignacio Danti apaiz dominikar, matematikari eta kosmografoak ganbera iluneko estilo bat eta Santa Maria Novella Basilikarako lerro meridiana bat diseinatu zituen. Aurrerago, gnomon erraldoi bat eraikiarazi zuen Bolognako San Petronio Basilikan. Gnomona urtean zehar eguzkiaren mugimenduak aztertzeko erabili zen, eta egutegi gregoriano berria zehazten lagundu zuen. Egutegi horretan, Dante egutegiaren parte izan zen, Gregorio XIII.ak izendatutako eta 1582an eratutako batzordearen barruan zegoelako.
1585eko Diversarum Spectulationum Mathematicarum lanean, Giambattista Benedetti matematikari veneziarrak irudi bertikala proiektatzeko 45 graduko angeluan ispilu bat erabiltzea proposatu zuen. Horrek irudia iraultzea eragiten zuen, baina ohiko praktika bihurtuko zen hurrengo kamera kutxa ilunetan.
Giambattista della Portak "kristal lentikular" edo lente binokular bat gehitu zion kamera ilunaren deskribapenari 1589ko Magia Naturallis-en bigarren edizioan. Halaber, kamera ilunaren erabilera deskribatu zuen ehiza, oturuntza, bataila, partida edo kaleetan nahi zen edozer eszena proiektatzeko. Zuhaitzak, basoak, ibaiak, mendiak "Hori guztia artearekin, zurarekin edo beste edozein materiarekin egina dago" plano batean kontratatu ahal izango litzateke eguzkiaren argia kamera ilunaren beste aldean. Haur txikiek eta animaliek (adibidez, egurrez egindako elur-oreinak, hartz basatiak, errinozeroak, elefanteak eta lehoiak) seta egin zezaketen. "Graduka agertu behar dute, beren kobazuloetatik irtenda bezala, planoaren gainean: Ehiztariak bere masta, sare, gezi eta ehiza irudika dezaketen bestelako beharrekin etorri behar du: adarrak, kornetak, tronpetak entzuten utzi: aretoan daudenek zuhaitzak, animaliak, ehiztarien aurpegiak ikusiko dituzte, eta beste guztiek hain modu lauan, non ez baitute jakingo identifikatzen ilusioak zer diren: Ezpata-marrazkiek distira egingo dute zuloaren barruan, eta horrek jendea ia izututa utziko du". Della Portak esan zuen maiz erakutsi zizkiela ikuskizun horiek lagunei. Hauek asko miresten zuten, eta gutxitan konbentzitzen ziren Della Portaren azalpenen bidez ikusitakoa trikimailu optiko bat zela.
1600-1650
Kamera iluna terminoaren lehen erabilera Johannes Kepler matematikari, astronomo eta astrologo alemaniar Ad Vitellionem Paralipomena liburuan dago.
Keplerrek kamera ilunaren erabilera, bere liburu hasiera birsortuz, liburu distiratsu bat ordezkatuz eta hariak bere ertzetatik bidaliz, zoru gaineko mahai batean, non hariek liburuaren forma birsortzen zuten. Era berean, konturatu zen irudiak "margotuta" zeudela alderantzizko eran eta begiaren erretinan iraulita, eta iruditu zitzaion hori nolabait zuzentzen zuela burmuinak. 1607an Keplerrek eguzkia aztertu zuen bere kamera ilunean eta eguzki-orban bat ikusi zuen, baina pentsatu zuen Merkurio zela eguzkitan ibiltzen. Uste da aurrerago hiru lente zituen teleskopio bat erabili zuela kamera ilunean irudia iraultzeko.
David Fabricius eta Johannes Fabricius (aita-semeak) alemanek eguzki-orbanak kamera ilun batekin aztertu zituztenean, eguzkia teleskopioarekin zuzenean ikustea begiarentzat kaltegarria izan zitekeela konturatu ondoren. Uste da teleskopioa kamera ilunarekin konbinatu zutela kamera iluneko teleskopioa sortuz.
1612an, Benedetto Castelli matematikari italiarrak Galileo Galilei bere mentorea astronomo, fisikari, ingeniari, filosofo eta matematikari italiarrari idatzi zion teleskopio baten bidez (1608an asmatua) eguzkiaren irudiak proiektatzeari buruz, aurkitu berri diren eguzki-orbanak aztertzeko. Galileik Castelliren teknikari buruz idatzi zion Christoph Scheiner Alemaniako apaiz jesuita, fisikari eta astronomoari.
1612tik 1630era arte gutxienez, Cristoph Scheinerrek eguzki-orbanak aztertzen eta eguzki-proiekzio teleskopikoko sistema berriak eraikitzen jarraitu zuen. Sistema hauei "Heliotropii Telioscopi" deitu zien, aurrerago Helioskopio bezala ezagutuko zirenak. Helioskopioaren azterketetarako, Scheinerrek kutxa bat eraiki zuen teleskopioaren behaketa/proiekzio amaieraren inguruan, kutxa moduko “camera obscura” baten bertsio zaharrena dela esan daitekeena. Scheinerrek ere camera obscura eramangarri bat eraiki zuen.
1613ko Opticorum Libri Sex47 lanean, François d 'Aguilon jesuita, matematikari, fisikari eta arkitekto belgikarrak deskribatu zuen nola hitzontzi batzuek jendearen dirua kentzen zuten esanez nigromantzia ezagutzen zutela eta deabruaren espektroak infernutik altxatuko zituztela, gela ilun baten barruan entzuleei erakusteko. Laguntzaile baten irudia, deabruaren mozorroa jantzita, lente batzuekin gela ilunean proiektatzen zen, ikusle analfabetoak izutuz.
1620 inguruan, Keplerrek, kamera ilun eramangarriko denda bat erabiltzen zuen, teleskopio aldatua zuena paisaiak marrazteko. Horri buelta eman ahal zitzaion, inguruneak zatika harrapatzeko.
"Drebbelen beste tresna bat daukat etxean, zeinak efektu miresgarriak sortzen baititu pinturan gela ilun bateko islatik abiatuta; ezinezkoa da niretzat edertasun hori hitzez adieraztea; pintura guztia hilda dago konparazio batera, hemen bizitza bera edo goraxeago bat, norbaitek horrela artikulatu ahal izango balu. Irudiak, inguruneak eta mugimenduek bat egiten dute modu naturalean, oso estilo atseginean ".
Daniel Schwenter orientalista, matematikari, asmatzaile, poeta eta liburu-saltzaile alemaniarrak 1636an argitaratutako Deliciae Physico-Mathematicae liburuan idatzi zuen Pappenheimeko gizon batek erakutsi zion tresna bati buruz. Tresna horrek lenteen mugimendua ahalbidetzen zuen, kamera ilunean zehar eszena bat baino gehiago proiektatzeko.
1637ko Dioptrique lanean, René Descartes filosofo, matematikari eta zientzialari frantsesak iradoki zuen duela gutxi hildako gizon baten begi bat gela ilun bateko irekidura batean jartzea (ezaugarri horietako bat ez bazegoen, azeri baten begia erabiltzen zen) eta azala atzerantz kentzea erretinan egindako irudi alderantzikatua ikusi ahal izan arte.
Mario Bettinus filosofo, matematikari eta jesuiten astronomoak 12 zuloko kamera ilun baten sorrerari buruz idatzi zuen Apiria Universae Philosophiae Mathematicae (1642) lanean. Soldadu bat kameraren aurrean jartzen zenean, 12 laguneko armada bat ere proiektatuko zuten, mugimendu bera eginez.
Minim Friar matematikari frantziarrak eta Jean-François Niceron margolariak (1613-1646) kamera ilunari buruz lente ganbilekin idatzi zuten. Azaldu zuen nola pintoreek kamera iluna erabil zezaketen bere lanetan ikuspegi perfektua lortzeko. Kexu zen, halaber, berritsuek kamera ilunaz abusatzen zutela ikusleei iseka egiteko eta proiekzioak magia edo ezkutuko zientzia zirela sinestarazteko. Idazki hauek La Perspective Curieuse (1652) aldizkariaren bertsio batean argitaratu ziren.
Erabilera
Antzinaroan erabili izan zen marrazketaren laguntza gisa. Irudia, paperean edo beste euskarri batean proiektatua, haren gainean marrazteko eredu izan zitekeen. Geroago, material fotosentikorrak aurkitu zirenean, kamera iluna argazki-kamera estenopeiko bihurtu zen (zulo bat objektibo gisa erabiltzen duena).
Kamera horiek oso mugatuta zeuden irekiduraren diametroa ezartzeko behar den konpromisoagatik: nahikoa murriztua, irudiak definizio onargarria izan dezan, esposizio-denbora luzeegia ez izateko bezain handia.
Kamera iluna erabiltzeak bultzada handia eman zion irudi iraunkor eta automatikoak sortzeko modua asmatzeari. Gaur egun argazkigintzaren oinarriak eman zituena dela esan daiteke.
Kamera iluna pinturan
Historian zehar kamera iluna beraien obretan erabili duten margolari, artista eta jakintsu existitu dira. Gailu hau lehenengoz erabili zutenak margolaritzan Alberto Durero alemaniarra eta Leonardo da Vinci izan ziren, XV eta XVI mendeetan eta bertan islatzen ziren elementuak marrazten zituzten. Hortik aurrera, kamera iluna osagarri gisa erabili zen margolaritzan eta marrazkigintzan eta Europara hedatu zen. Ez zuten kamera iluna bakarrik erabiltzen, optika arloko beste gailu batzuk ere erabili zituzten. Teoria horren arabera, Van Eyck, Ingres, Velázquez, Caravaggio eta Holbein bezalako margolari ospetsuek kamera iluna eta hainbat tramankulu erabili zituzten lente eta ispiluekin detailerik txikiena atzemateko eta beren lanik errealistenetan trazuan perfekzioa lortzeko. Teoria horri eutsi zion 2001ean David Hockney pintoreak Ezagutza sekretua liburuan, zeinak eztabaida ugari eragin baitzituen ikerketaren munduan. Ondoren, Athanasius Kircherrek XVII.mendean egindako beste mota bateko kamera ilun “garraiagarria”, Parisko Liburutegi Nazionalean dagoena eta berak Ars Magna Lucis et Umbrae bezela definitzen duena. Hau kanpoko kubo batez osatuta zegoen tamaina handikoa zena, pertsona bat barruan sartu eta bertan jardun ahal izateko. Alboko bi hormak lentez osatuta zeuden, eta barruan prisma bat zeukan paper garden eta luzatutako pantailez osatuta. Bertan margolariak horrela, kanpotik proiektatutako eszenak islatzen zituen. Baina asmakizun hori zirriborro bat baino ez zen izan, kamera arina eta sendoa izan behar baitzen garraiagarria izateko. Azti-linterna buruzko ideiaren kontra, zeinaren ospea Europa osora hedatuko baitzen eta germen Zinematograf ikoa izango zena.
Horrelako ezaugarriak dituen kamera batek grabatuta du Canaletto margolari Veneziarraren izena, XVIII.mendekoa hain zuzen ere, nahiz eta ez dagoen frogaturik bere jabetzakoa den edo ez. Kamera ilunaren erabilerak aukera emango zion zuzenean Veneziako eguneroko bizitza eta gizarteko kontrasteak hilezkortzeko. Hori dela eta, pinturan argiarekin egindako esperimentazioaren lehen aitzindaritzat hartzen da, leku altuenetara iristen baitziren ilunabarreko eta egunsentiko argi-efektuak zuzenean hartzeko.
Teorialari askok adierazi zuten Velázquez ek kamera iluna erabili zuela erretratu errealistak egiteko, Meninak koadroa adibidez. Artefaktu horri esker, tamaina handiko hormatalen gaineko lerro eta ikuspegi orokorrak marraztu ziren, aurreko koadro txikiago baten, Kingston Lacyren Meninak, proiekzioari jarraituz. Kabina motako kamera ilun baten funtzionamendua alderantzikatuz egin zuen hori, haren barrualdea argiztatuz eta gela ilunpean utziz. Horrela, lerro zuzenen kopiaren zehaztasuna eta koadro batetik besterako pintura-espazioaren perspektibak azaldu daitezke, eta zehaztasun hori oso konplexua da esku hutsez lortzeko, baina posible da ganbera iluna erabiliz.
Kamera iluna eta alkimia
Kamera iluna, margolari eta zientzialarien beharrei erantzuteko sortu bazen ere, antzinatean "kutxa magikoa" bezala ezagutua izan zen eta animalia fantastiko batekin estuki lotuta zegoen: adarbakarra. Kamera iluna deskribatzen duten hainbat idatzi eta zirriborro aurkitu dira, baina haren ezaugarri diren irudien zuloa eta produkzio-efektua, "kutxa" adarbakarraren adarrarekin zulatuz gero bakarrik gerta zitekeen.
IV. mendetik aurrera, aztiek eta alkimistek argiarekin eta irudiekin lotutako fenomenoak ikertu zituzten. Fata Morganak, gorteko sorgin eta Arthurren arrebak, Merlinen ospeaz jeloskor, aztiaren sekretuak lapurtzea lortu zuen haiek erabiltzen saiatzeko, eta, horien artean, honako idazki hau aurkitu zen: «(...) Kutxa magikoaren begia adarbakar batekin zulatu beharko da; hala ez bada, ez da batere eraginkorra izango. (... )». Sinesmen horrek XI. mendera arte iraun zuen, eta uste zen adarrei ematen zitzaien erabileragatik desagertu zirela adarbakarrak, lehen deskribatu den bezala erabiltzeko. Merlinekin agertzen da animalia horri buruzko lehen erreferentzia eta "irudiak ikasteko artean" izan zuen parte-hartzea.
IV. mendeko alkimista, Tzung Ching Pung-ek, erreferentzia hau egin zuen:«Baso, aintzira eta oro har beste edozein gauzaren erreprodukzioa delikatuak eta ederrak lortzeko, beharrezkoa da Ycung, adarbakarraren adarra edukitzea».
Adbel-el Kamirrek kamera iluna ez du  garaikide Merlin bezala deskribatzen. Hala ere, argiaren emultsio sentikor bat prestatzeko errezeta bat ematen du; hau da, argazki-filma. XI. mendera arte, adojuhr alkimistarekin. Kamera iluna erabili zuen lehen aldiz, emultsio sentikorrekin eta horri esker irudiak mugimenduan inprimatu zituen.
Merlin eta Tzung Ching Pung-en adarbakarrarenak lausoak dira; Adojuhr-en, berriz, kontrako jokaera gertatzen da, animalia horren deskribapen zehatz eta egiten baitu. Gainera, hainbat espezieren adarrak kutxa magikoen helburua zulatzeko duen erabilgarritasuna ere adierazten du.
NGC 383
NGC 383 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Kamera ilun
Kamera iluna eta alkimia
Adojuhr-en transkripzio batek dio: Adarbakar bat hartzen da, puntatik zorrozten da eta zulo txiki bat egiten da edozein gainazal distiratsuren gainean. Zulo horretatik, era guztietako pertsonak, lekuak eta objektuak pasa daitezke,esentzia konprimituz. Kontu handiz gorde beharko dira kartoizko kutxa batean, non betiko egongo dira, norbaitek behar dituenean ateratzeko.
Kamera iluna ikuskizun gisa
Aktrakzio turistiko gisa erabiltzen ziren kamera ilun batzuk, publikoak erabiltzeko. Hauen dira adibide batzuk: Grahamstown (Hegoafrika), Torre Tavira (Cadiz), Torre de los perdigones (Sevilla), Palacio de Villavicencio (Jerez de la Frontera), Ecijako Udala, Auditorio de la Alameda (Jaén), Torre del Palacio Ducal de Béjar (Salamanca), Torre Monreal (Tutera), Peña Cabarga (Santander) eta Dumfries eta Edinburgon (Eskozia).
Fausto (filma)
Fausto 1926. urteko filma da, Alemaniako UFAren estudioetan F.W. Murnau zinemagileak zuzendua.
Faustoren papera Gösta Ekmanek egin zuen, Mephistorena Emil Janningsek, Gretchen/Margueriterena Camilla Hornek, haren amarena Frida Richardek, nebarena William Dieterlek, eta Marthe Schwerdtleinena Yvette Guilbertek.
Goetheren Fausto ipuin klasikoa hartu zuen Murnauk abiapuntutzat, ahotsik gabeko filma osatzeko.
Jurançon
Jurançon (Juranson, ahoskatua) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da, Bearnon dagoena.
Trumann (Arkansas)
Trumann Arkansasko hiri bat da. Poinsett konderrian kokatua dago. 2010ean 7,243 biztanle zituen, 13 kilometro koadrotan banatuta.
Misio diplomatiko
Misio diplomatiko bat beste estatu batean dagoen estatu bateko pertsona-talde batek osatzen du, herrialde anfitrioian euren herrialde propioa ordezkatuz. Praktikan, terminoa misio iraunkorra izendatzeko erabiltzen da, hau da, herrialde bateko ordezkari diplomatikoek beste herrialde bateko hiriburuan duten bulegoa izendatzeko. Nazioarteko Zuzenbidean babestuta, misio diplomatikoek lurraldez kanpoko estatusa dute; nazio anfitrioiaren lurraldean fisikoki dauden arren, tokiko legeetatik bereizita daude eta, ia egoera guztietan, dagokien herrialdeko lurraldearen zati gisa tratatzen dira. Praktikan, misio diplomatikoak enbaxadaren sinonimotzat hartzen dira, herrialde batek beste herrialde batean dituen diplomaziaren ordezkarien bulego nagusia dena; normalean, baina ez nahitaez, estatu hartzailearen hiriburua den hirian oinarritzen da. Kontsulatuak, bestalde, misio diplomatiko txikiagoak dira, normalean estatu hartzaileko hiri nagusietan kokatuta daudenak (baina hiriburuan egon daitezke, oro har, bidaltzen duen herrialdeak estatu hartzailean enbaxadarik ez duenean). Kokatuta dagoen herrialdean misio diplomatikoa izateaz gain, enbaxada bat herrialde batean edo gehiagotan bizi ez den misio iraunkor bat ere izan daiteke.
Ariyalur barrutia
Ariyalur barrutia Indiako barruti bat da, Tamil Nadu estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Cardiopharynx schoutedeni
Cardiopharynx schoutedeni Cardiopharynx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ariyalur barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Uzein
Uzein (okzitanieraz Usenh) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Kontinente arteko Areto Futboleko Kopa
Kontinente arteko Areto Futboleko Kopa (Intercontinental Futsal Cup) FIFAk urtero antolatzen duen areto-futbol kluben txapelketa garrantzitsuena da. Kontinente bakoitzeko talde onenek hartzen dute parte eta urtero herrialde desberdin batean antolatzen da.
Bessoniás
Bessoniás Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bessonies udalerrian erroldatutako biztanleak 106 ziren. Familiak 46 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 11 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Saint-Laurent-de-Trèves
Saint-Laurent-de-Trèves Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bessoniás
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Iglesia (Turtzioz)
La Iglesia Turtzioz udalerriko (Enkarterri, Bizkaia) herri bat da, Pando auzotik gertu dagoena. Biztanle gehien dituen udalerriko auzoa da.
Saint-Laurent-de-Trèves
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 136 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bessoniás
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Laurent-de-Trèves
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 107 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (41 gizon eta 35 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-de-Trèves udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 146 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.440 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Bessoniás
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (25 gizon eta 22 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 9 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
San Pedro eliza (Pitillas)
San Pedro eliza Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Pitillas udalerrian kokatutako XVI. mendeko kristiau eliza bat da. Pizkundetar estiloa ditu.
Bessoniás
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
Saint-Laurent-de-Trèves
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Avoca (Nebraska)
Avoca Nebraskako herri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 242 biztanle zituen, 0.34 kilometro koadrotan banatuta.
San Pedro eliza (Pitillas)
Eraikina
Tenpluaren barrualdean, barroko estiloko erretaula nagusi bat dago, 1708 eta 1711 artean Juan Zapater arkitekto maisuak egina. Bertikaltasun nabarmeneko trazadurak banku altu bat du, hiru kaleko gorputz bakarra, zutabe salomonikoz eta euskarri salomonikodun atiko kurbatuz osatua. Erretaula originala da, efektu handiko dekorazio nabarra duelako. Batez ere, elementu arkitektoniko guztietara eta erlaitzetatik zintzilik dauden plaka geometriko konplexuetara egokitzen diren hostaila kiribilduek osatzen dute. Bereziki mentsulatsuak dira bankuko mentsulak, jarrera zaileko atlantiar batzuk dituztenak, eta horiei dragoi buztandun izurde batzuen irudi munstrotsuak gehitzen zaizkie. Beste haur batzuk ere agertzen dira zutabe salomondarretan, beren espiretara egokituta, eta alboko kaleen goialdean dauden zainetan. Multzo hau irudigintza zainduarekin osatzen da, katedrako San Pedroren tailua buru dela. Bere bi alboetan, San Bartolomeren tailuak eta domingotar santu bat daude, biak konposizio dinamikoak dituztenak. Kalbarioaren erdian, teilatupea dago, San Migel eta Aingeru Zaindariaren artean, multzoaren errematerako oso egokia den faktura duten tailuak. Bankuak, bere aldetik, Deikundea eta Egiptorako ihesa duten bi erliebe eder ditu, gortinajepean dauden eszenatoki banatan garatzen diren eszenak. Juan Zapater bera ere garai beretan arduratu zen Kristoren erretaulaz, hura ere apaindurazko apeta handikoa. Gurutziltzatu erromanikoa du, XIII. mendekoa. Erretaula horien antzeko estiloa dute San Ramon eta Santa Ana erretaulek, XVIII. mende hasierakoak horiek ere. Lehenengoak, tamaina handiko titularraren mihise barrokoa du, eta bigarrenak, berriz, Santa Ana, Ama Birjina eta Haurraren multzoa, XVI. mendearen bigarren herenekoa. Garai berekoak dira parrokia-etxean gordetzen diren beste irudi batzuk, guztiak Santa Ana ermitaren erretaula nagusikoak. Leku horretan, Ama Birjina eseriaren eta Haurraren tailu gotikoa ere gurtzen zen, XIV. mende hasierakoa, gaur egun presbiterioan agertzen dena. Parrokiako altxorrak urregintzako hainbat pieza ditu, 1758 inguruan Iosepe Ihabar Iruñeko zilargileak landutako errokoko prozesiozko gurutze bat gailenduz.
Bessoniás
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
Saint-Laurent-de-Trèves
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Laurent-de-Trèves udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.060 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bessoniás
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bessonies udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 561 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Infloreszentzia
Infloreszentzia (latinetiko inflorescere, "lorez estali") adarkatuta dagoen eta ondorioz zenbait lore dituen lore-pedunkulua da. Lore bakunak dituzten adarretatik adar-tarteetan brakteak, eta ez hosto normalak, edukitzeagatik bereizten da.
Uzos
Uzos (okzitanieraz Usòs) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Cylindrophis opisthorhodus
Cylindrophis opisthorhodus Cylindrophis generoko animalia da. Narrastien barruko Cylindrophiidae familian sailkatuta dago.
Ezkanitz
Ezkanitz Urraulgoiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Bertako biztanleak ezkaniztarrak dira.
Izena
Ezkanitz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Ezkanitz Urraulgoiti ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.
Klima
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.
Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.
Estazio meteorologikoak
Urraulgoitin dagoen hemen, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Nobleen jaurerriaren antzinako lekua, haren titularrak, Lope Gartzeiz Itzallek, Leireko monasterioari utzi ziona. 1847an bideak egoera txarrean zeuden eta ibarreko zerbitzariaren bidez jasotzen zen posta.
Demografia
biztanle zituen Ezkanitzek.
I Love You Phillip Morris
I Love You Phillip Morris, euskaraz Maite Zaitut Phillip Morris, 2009ko John Requa eta Glenn Ficarra estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia beltzezko drama film bat da. Steve McVickerren I Love You Phillip Morris: A True Story of Life, Love, and Prison Breaks (Maite Zaitut Phillip Morris: Bizitza, Maitasuna eta Espetxe Ihesaldi Baten Benetako Istorioa) liburuan eta Steven Jay Russell iruzurgilearen bizitzan oinarritua dago. Jim Carrey, Ewan McGregor, Rodrigo Santoro, Antoni Corone eta Leslie Mann aktoreek antzeztu zuten.
Ezkanitz
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulgoiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulgoiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
I Love You Phillip Morris
Argumentua
Steven Jay Russell (Jim Carrey) familia bateko aita eredugarri eta konbentzionala izateaz nekatu denez bere bizitza gezur bat izatetik utzi behar duela erabaki eta Debbie (Leslie Mann) emazteari egia esango dio: homosexuala dela eta haurtzarotik badakiela. Orduan bizimodu nahasi bati ekingo dio, baina bere gastuak ordaindu ahal izateko espetxera eramango duten hainbat iruzur egingo ditu. Bertan, Phillip Morris (Ewan McGregor) zeldakidearekin maitasun harremana izango du. Bere maitalea beste espetxe batera lekualdatzen dutenean, Russellek hainbat alditan ihes egin eta harekin berrelkartzen saiatuko da.
Ezkanitz
Euskara
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
NGC 384
NGC 384 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Estanislao Urkixo Landaluze
Estanislao Urkixo Landaluze (Murga, Araba, 1816ko maiatzaren 7a - Madril, Espainia, 1889ko apirilaren 30a) enpresaburua izan zen.