cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sexu kasual
Eragin soziala
Estatu Batuetako noizbehinkako harremanen kulturaren azterketaren arabera, noizbehinkako sexuak ez du laguntzen etorkizuneko harremanak indartzen. 1998tik 2015era Brasilen egindako sexu-portaeraren azterketak erakutsi duenez, noizbehinkako harremanen gailurra 16-24 urtekoen adinean gertatzen da. Praktika ohiko bilakatu da, jendeak lotsarik gabe kontatzen dituenean bere sexu-kasual praktikak eta gaiaren inguruan duen iritzi pertsonala. Beste ikerketa batek erakutsi duenez, preserbatiboa penetrazioa aurrera eramaten den 100 harremanen artetik 69tan solilik erabiltzen da.
2007tik 2017ra hartutako datuek baieztatzen dute sexu kasuala murriztu egin dela gazteen artean. 2021eko ikerketa batek azaldu zuenez, alkoholaren kontsumoaren murrizketa, bideojokoen handitzearen ondorioz eta gurasoekin bizi den jende gaztearen kopuru altuagatik gertatu zen hau.
Sexu kasuala Interneten
Webgune asko daude pentsamolde bereko edo helburu berak dituzten pertsonekin zitak lortzeko aukera ematen dutenak. Mezu, korreo edo bideodei bitartez harreman birtual bat osatzen da, erabiltzaileek erabakitzen dutenean bizitza errealeko harreman bilaka daitekeena. Bilaketa metodo berri hauek merkatu enpresarial izugarria sortu du sexu kasualaren inguruan. Merkatu honek barne hartzen ditu mundu mailan herrialde askotan presente dauden enpresa multinazional asko eta asko. Ondorioz, milaka webgune daude erabiltzaileen bitartekari gisa aurkezten direnak.
Luis III.a Turingiakoa
Luis III.a, Gozoa deitua, (Ludwig der Milde; 1151/2 – Mediterraneo, ) Turingiako landgraf edo jauna izan zen 1172-1190 urteetan. Luis II.aren semea zen eta Frederiko Bizargorriari lagundu zion Hirugarren Gurutzadan.
Reiss (Eskozia)
Eremu hau bere hondartza eta 18 zuloko Wick golf zelaiarengatik ezaguna da.
Aretako pilotalekua
Aretako pilotalekua Laudioko Areta auzoan dagoen pilotalekua da. Inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
Marcusenius leopoldianus
Marcusenius leopoldianus Marcusenius generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
NGC 1256
NGC 1256 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Lorenzo Batlle y Grau
Lorenzo Cristóbal Manuel Batlle y Grau (Montevideo, Uruguai, 1810eko abuztuaren 10a - Montevideo, Uruguai, 1887ko maiatzaren 8a) uruguaitar militar eta politikaria izan zen, Errepublikako presidentea 1868 eta 1872 artean.
Garapen Jasangarrirako 17. helburua: helburuak lortzeko aliantza
2015ean Nazio Batuen erakundea k Garapen Jasangarrirako agenda onartu zuen eta geroztik garapenera bideratutako hainbat helburu betetzeko lana aurrera doa; jendearen konpromisoa nabarmena delarik.
17 helburu eta 169 xedek osatzen dute eta 2030. urterako betetzea espero diren giza garapenerako (ingurumena eta ekonomia alorretan batez ere) helburuen artean azken helburua; hamazazpigarrena, “Itunak, helburuak lortzeko” dira.
Aliantzak maila ezberdinetan egiten dira, mundukoa izan daiteke, baita nazionala edo herrikoa ere. Enpresek aliantza ezberdinak egiten dituzte ere: joint venture praktika, frankizia bat .... Herrialde askok; zoritxarrez, garapen ekonomikorako laguntza behar dute. Hau jakinik, akordio desberdinak egoten dira aipatutako aliantzen bitartez laguntza behar dutenek errazagoa edukitzeko.
Itun garrantzia
Historia guztian zehar milaka itun egon ondoren, argi eta garbi ikusi da izan dezaketen garrantzia ikaragarrizkoa dela. Itunak nahiz eta askotan alde batera uzten diren, garapenerako helburuetan paper garrantzitsu bat betetzen dute. Hau esanda, aipatzekoa da hamazazpigarrenean azaltzen den helburuak adierazten duen ikuspegi mugatua, egin zitekeenarekin alderatura. Honek, ordea, ez du islatzen Garapen Jasangarrirako Helburuak lortzeko azken helburu honek izan dezakeen garrantzi nabarmen hori.
Aliantzak dinamikoagoak izan beharra direla diote; NBE bere garaian izan zen bezalaxe eta horretarako maila anitzetan eta eragile ezberdinen artean harreman sakonagoak izatea lortu beharra dago. Honekin batera, erantzukizun kolektiboa sustatzea nahitaezkoa da, aliantza-politikoak aukeratzeko orduan oinarri irmoago bat izatea bezala, bakoitzak duen ezagutza besteekin partekatuz.
Bizi garen mundu honetan 4000 milioi pertsona baino gehiagok ez daukate internetik (egia da orain dela 100 urte esaterako inork ez zuela eta beste gauza batzuekin konpontzen zirela) eta horietako %90a garatzeko dauden herrialdeetan aurkitzen dira. Itunak behar-beharrezkoak direla ere beste esparru batzuetan ikus daiteke: diskriminazioa, hondamendi naturalak, migrazioa, datu fidagarririk eza, geldialdi ekonomikoa… Uste duguna baino esparru gehiagotan hain zuzen ere.
Helburuak lortzeko ahalegin bateratua eta denen artean adostutakoa izan beharko da. 2030erako lortu nahi den garapenera iristeko, hainbat erabaki hartu dira eta ekintza horiek betetzen dira. Merkataritza areagotzea eta garapen bidean dauden herrialdeen zorra kontrolatzea ere garrantzizkoa da, hazkunderako aukera gehiago izan dezaten. Bestalde, garapenera bideko herrialdeen esportazioen %79 zerga gabe egiten dira, beste modu batzuetara zergak biltzeko modu ezberdinak bilatuz.
Herrialde garatuek ere nahiz eta garapenerako bidean egon, besteei ere lagundu egiten diete, diru-sarrera gordinaren %0.07 behar dutenei emanez. Diru honekin kanpo-zorrak ordaintzen dituzte. Ezagutza akademikoak ere trukatzen dituzte herrialdeen artean, esperientziatik hobekuntzara heltzeko. Pobrezian dauden herrialde ugariek garapen jasangarrirako bultzatzen dituzten politikak aplikatu beharra dituzte, eta zaila denez, herrialde garatuetakoak laguntzen diete.
Adierazleak eta Grafikoak
Historian zehar itun desberdin asko egon dira, oso garrantzitsuak izan direnak eta baita ez hain garrantzitsuak ere. Itun guztien artean nik aukeratu dudanetako bat Versailleseko ituna izan zen, erabaki hau 1919. urtean hartu zuten Versaillesko jauregian (Frantzian) eta zeresan handia eduki zuen. Itun hau hain zuzen ere Lehen Mundu Gerra ri amaiera emateko bake hitzarmen bat izan zen Europako herrialde guztien onerako, Alemania eta Aliatuen artean onartu beharra zeukatena hain zuzen ere, haiek kalte moral eta materialak ordaindu beharko zituztelako itun hori sinatu ondoren, eta hori kantitate ekonomiko erraldoi bat zen. Hitzarmen hau lortzea ez zen batere erraza izan, sei hilabete pasa behar izan ziren erabaki hori burutzeko 1920ko urtarrilaren 10ean. Historian egon diren gerra guztien artean, hau izan da gerra gogorrenetako bat eta hildako asko utzi zituena, ondorengo grafikoan ikus daitekeen bezala, herrialde handietan utzi zituen hildakoak:
Itunen zeregina normalean gauza batekin amaitzea izaten da, adibidez kasu honetan gerrarekin amaitzea. Eta lortu zuten. Gerra ondoren Alemaniak kalte ordain asko jasan zuelako, ordaindu beharra izan zuen eta azkeneko zorrak 2010ean ordaindu zituzten, gaur egunera libre iritsiz, zorrik gabe.
Argi dagoen bezala, gerra guztietan gastu ekonomikoak oso altuak izan ohi dira hainbat arrazoirengatik; erabiltzen den armamentua ez da merkea izaten eta gerrak luzeak izaten direnez, gauza asko behar izaten dituzte bizirauteko, haien artean elikagaiak eta edariak.
Bergarako Besarkada
Bergarako Besarkada edo Bergarako Hitzarmena, ekintza edo akordio oso garrantzitsua izan zen Espainian. I. Gerra Karlistari bukaera eman zion Irizar Jauregian. Bi mugimendu, armada buruzagien artean.
Maroto Jenerala (Karlista ,Estatu Nagusiko buruzagia.) eta Espartero eskua ematen ikus dezakegu eta guduaren amaiera irudikatzen duena.
Europar Batasuna
Batasun hau hainbat gudu eta arazoren ondorioz herrialde bizilagunen artean sortuz joan zen, baina elkarketa edo batasun hori oso indartsua izan zen bigarren mundu gerraren ondoren Europari lasaitasun edo egonkortasun bat emateko ondoren batasun hau beste arloetan garatuz joan zen baita ere , arlo ekonomikoan , metalurgian edo ikatzaren merkatuan , herrialde hauen artean salerosketan hasi ziren eta honek ekonomiaren y salerosketaren garapena ekarri zuen herrialdeen artean.
“Itun”, hurbilketa edo batasun honek helburu argi bat zuen Europan, herrialdeen artean egonkortasun bat bilatzea aitzinean gertatutako arazo eta gudu guztiak ekiditeko eta etorkizun batean arazoren bat gertatuko balitz, guztien artean konpontzeko eta adostasunez erabakiak hartzeko eta ezartzeko, eta guzti honen ondorioz etorkizunean Globalizazioa garatuko da herrialdeen batura hori sortuz eta kulturak nahastuz.
Bredako Errendimendua
Errendimendu hau Espainiar soldaduen eta Holandako soldaduen arteko ekintza edo hitzarmena izan zen 1625.urtean Espainiar armada Holandakoa garaitu ondoren.
Velazquez Breda ko ingurunea hartu zuen erreferentzia bezala margolana egiterako unean. Margolan hau beste hamaika margolan gehiagorekin izan zen sortua Jauregi bat apaintzeko.
Entente Hirukoitza
Entente Hirukoitza 1907 urtean hainbat herrialderen artean sorturiko talde bat izan zen.
Bertan bere izenak esaten duen moduan hiru herrialdeko “aliantza” izan zen: Frantzia, Britainia Handia eta Errusiaren artean, baina ondoren beste herrialde batzuk parte hartu zuten: Serbia, Japonia edo Errumania adibidez.
Hasiera batean aliantza hau ez zen formalizatu edo ez zen itun baten ondorioz egin baina lehen mundu gerra hastean erlazioa edo batura hau akordio batzuen bidez egin zen.
Britainia Handia eta Frantziaren artean (1904).
Eta azkenik Britainia Handia eta Errusia batu ziren 1907.urtean.
Lehen Mundu Gerra hainbat arrazoirengatik hasi zen, ondorio hauen artean inperialismoa eta kolonialismoa Europako potentziak beste herrialde batzuen aurretik zindoazten inperialismo lasterketa honetan eta honek haserreak eta arazoak sortu zituen, naiz eta ondorio garrantzitsuena edo guztiz eztanda egin zuena hori ez izan.
Ondoren guduan zehar taldeak edo esparruak aldenduko dituena hau izango da. Aliantza Hirukoitzaren kasuan, ez zitzaion oso ondo joan kolonialismoa Europako beste herrialde ekin konparatuta Frantzia, Espainia edo Britainia Handia bezala.
110 Lidia
(110) Lidia, asteroide zerrendako 110. asteroidea da. 1870eko apirilak 19an aurkitu zuen Alphonse Louis Nicolas Borrellyk Marsellako behatokitik. Ia Nikel eta burdina hutsezko konposaketa bat du, eta Lidiako Asteroide Familiako kiderik garrantzitsuena da.
Horrela deitua, Lidiagatik, gaur egungo Turkiaren mendebaldeko zatian antzina existitu zen erresuma bategatik, bertako biztanleak, Prigiano deituak izan zirenak. Troiako Gerraren garaian, bertan, Heraklidarrak errege ziren.
1999ko irailak 18an, Lidia asteroideak, oso dizdiratsua ez zen izar bat ezkutatu zuen.
Alzeo Mitilenekoa
Alzeo Mitilenekoa (antzinako grezieraz: Ἀλκαῖος, Alkaĩos; latinez: Alcaeus; Mitilene, K.a. 630 aldean - K.a. 580 aldean) poeta grekoa izan zen.
Bizitza
Alderdi aristokratikoaren alde agertu zen tiranoen kontra eta horregatik erbesteratu behar izan zuen; gero, Mitilenera itzuli zen. Kanta satiriko eta iraultzaileak, ereserki eta mahai kantak moldatu zituen, baita erotikoak ere, gizonen zein emakumeen edertasuna goretsiz. Obra horietatik zati gutxi iritsi dira gaur egunera arte. Kantu batean Saforekiko miresmena adierazi zuen. Teokrito eta Horaziok haren olerkera hartu zuten eredu, eta bigarrenak alkaiko izenez ezagutu zen ahapaldia metrika latinora egokitu zuen bere odetan.
Pedro Varela Olivera
Pedro José Varela Olivera (Florida, Uruguai, 1837ko otsailaren 22a - Montevideo, Uruguai, 1906) Uruguaiko politikaria izan zen. Errepublikako Presidentea izan zena 1868an eta 1875 eta 1876 artean.
Krobia petitella
Krobia petitella Krobia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Centre Bell
Centre Bell Kanadako Quebec probintziako Montreal hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Canadiens de Montréal taldearen jokalekua da.
1996an amaitu zen.
Miles gloriosus
Miles gloriosus (euskaratua Militar harroputza izenburupean), Plauto idazle erromatarraren antzezlan ezagunena da. Komedia hau Efeson (Anatolian) gertatzen da.
Ezaugarriak
Plauto idazleak gutxienez 21 komedia idatzi zituen latinez, guztiak palliatak (Greziako gaia eta giroa, eta greziar eredua). Komedia horietan, kantaturiko edo musikaren laguntzaz deklamaturiko pasarteak ziren antzezlanaren bi heren; horrekin, pertsonaien hizkera bizi gatzozpinduarekin eta barre eragiteko hainbat teknika baliatzearekin, arrakasta handia lortu zuen garaiko publikoaren aurrean. Miles gloriosus arrakastatsuenetakoa izan zen. Izenburua Pirgopolinizes militar andrezale harroputz ergelak eman dio antzezlanari, baina komedietako pertsonaia tipiko askok hartzen dute protagonismoa antzezlanean: esklabo maltzur artetsu eta amarrutsua, esklabo losintxaria, mutil gazte maitemindua, neska-lagun gazte bahitua (prostituta dotorea), gazte izan nahiko lukeen agurea, gazte maiteminduei laguntzeko prest, prostituta eder, jakintsu eta iruzurtia... Oholtza gainean antzezten diren gertakizunetan ere eszena tipikoak ikusten dira, baina antzezlanak erritmo bizia hartzen du, iruzur bat beste batekin eta nahaste-borraste bat hurrengoarekin lotuta.
Argumentua
Pirgopolinizesek, esklaboek ere iseka egiten dioten soldadu harroputzak, Filokomasio, meretriz atenastarra, bahitu eta Efesora eramaten du berekin; gainera, militar berak, pirata batzuen opari gisa, Palestrioni, Plezikles atenastar gaztearen esklaboari, Filokomasiorekin maiteminduta zegoenari, ematen dio harrera. Pleusicles ere Efesora joan zen Filokomasio berreskuratu nahian, eta militarrarenaren ondoko etxean hartu zuen ostatu. Esklaboak zulo bat egiten du horman maitaleek elkar ikus dezaten. Eskeledrok, militarraren esklaboetariko batek, Filokomasia eta Pherikles musukatzen ikusten ditu, baina haiek eta Palestrionek ukatu egiten dute, eta sinetsarazten diete Filokomasioko bikia iritsi dela Atenastik, eta bera ari zela musukatzen Pleziklesekin.
Periplektoren konplizitatearekin, militarraren bizilagun zaharrak, Pleusiclesek eta Palestrionek, tranpa bat egiten diote soldaduari, auzokoaren emaztea berarekin maiteminduta dagoela sinetsaraziz, eta eraztun bat bidaltzen diote opari, bere maitasunaren froga gisa. Palestrionek Filokomasio uzteko aholkatzen dio militarrari, bere bikiarekin Atenasera joaten uzteko, eta bere bitxiak oparitzeko barkamena lortzeko. Pleusiclesek kapitain itxurak egiten ditu, bere ama gaixoaren partetik Filokomasiora bila datorrena. Militarrak Palestrion askatzen du bere zerbitzuengatik, eta honek Plezikles eta Filokomasiorekin alde egiten du, soldaduarengandik banandu behar izateagatik penaturik dagoela ematen baitu. Militarra zaharraren etxean sartzen denean, honek atxiki egiten du eta adulterioa dela salatzen du, eta bere sukaldariak zigortzen du, Pirgopolinizesek hartutako zigorrez errepresaliarik hartuko ez duela agintzen duen arte.
Euskarazko bertsioa
2018an, Gidor Bilbao Telletxeak, Paula Garcia Iraetak eta Maialen Utrilla Aranak Militar harroputza izenburupean euskarazko bertsioa plazaratu zuten.
Roadside (Caithness)
Roadside, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutian. A9 eta B874 errepideen arteko bidegurutzean dago, Sordale udalerritik milia 1 hegoaldera.
Kloraluminita
Ezaugarriak
Kloraluminita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
FC Nassaji Mazandaran
Nassaji Mazandaran Football Club Irango futbol taldea da, Qaem Shahr hirikoa, Persiar Golkoko Pro Ligan parte hartzen duena. 2022an, Hazfi kopa irabazi zuen.
Cabo Verdeko bandera
Cabo Verdeko bandera 1992ko irailaren 22an onartua izan zen. Hondo urdin bat eta ertz zuriko banda gorri batez osatzen da. Bandek honako proportzioa dute 6:1:1:1:3. Honetaz gain, banden gainean 5 puntako 10 izar aurkitzen dira zirkulu bat osatuz, banderaren zabaleran 3/8 zentraturik aurkitzen dena.
Izarrek herrialdearen 10 uharte handienak adierazten dute, urdinak berriz ozeano eta zerua adierazi nahi du. Banda txuri eta gorriak bakea eta esfortzua esan nahi dutenak, herria eraikitzeko bidea adierazi nahi dutenak. Izarrek osatzen duten zirkulua eta fondoaren urdin ilunak, Europar Batasunaren banderaren antzekotasuna dute.
Japalura varcoae
Japalura varcoae Japalura generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Francisco Javier Errázuriz Ossa
Pedro Francisco Javier Errázuriz Ossa (Txileko Santiago, 1933ko irailaren 5a) Eliza Katolikoko kardinal txiletarra eta Txileko Santiagoko artzapezpiku emeritua da.
Hasierako urteak eta prestakuntza
Pedro Errázuriz Larraín ingeniariak eta Marta Ossa Ruizek osatutako bikotearen sei seme-alabetatik bigarrena jaio zen. Bere lehen eta bigarren hezkuntza Santiagoko Alemaniako Lizeoan egin zituen, non ikasketetan eta atletismoan egindako ahaleginarengatik nabarmendu zen, eta bertan sariak irabazi zituen txapelketa nazionaletan.
1951n, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean sartu zen ingeniaritza ikasketak egitera, Goi Mailako Matematikan lizentziatura lortuz. Unibertsitate horretan, Mario Hiriart ezagutu zuen; berarekin eta beste gazte batzuekin Txileko Schoenstatteko Mugimendu Apostolikoaren sorrerako belaunaldiaren parte izan zen.
1962an, Teologiako Lizentziatura jaso zuen Friburgoko Unibertsitatean, Suitzan.
Apaizgoa
1961eko uztailaren 16an apaiztu zen. 1965ean, Txileko Eskualdeko Goi Nagusi izendatu zuten Schoenstatteko Aiten Institutu Sekularra, orduan bere sorrera-prozesua egiten ari zena. 1971ra arte izan zuen kargu hori. 1974an, Alemaniako Schoenstatteko Aiten Institutu Sekularreko nagusi izendatu zuten, 1990eko abendura arte izan zuen kargua.
Idazkaria Egoitza Santuan
1990eko abenduaren 22an Erroman kokatutako Bizitza Sagaratuko Institutuetarako eta Bizitza Apostolikoko Elkarteetarako Kongregazioko artzapezpiku idazkari izendatu zuten. 1991ko urtarrilaren 6an Joan Paulo II.a Aita Santuaren apezpiku ordenazioa jaso zuen Vatikano Hiriko San Pedro basilikan. "Nominatim proprias vocat" lelotzat hartzen du, euskaraz: "Beretarrei beren izenez deitzen die", Hólarreko Artzapezpiku Titular izendatuta.
Erroman egin zuen egonaldian, Fedearen Doktrinarako Kongregazioko aholkulari karguak eta Laikoentzako Pontifize Kontseiluko, Latinoamerikako Pontifize Batzordeko eta Emigrante eta Ibiltarientzako Pastoralaren Kontseiluko eta Bizitza Sagaratuaren Apezpikuen Sinodoaren Batzarreko kide ere izan zen.
Valparaisoko apezpikua
1996ko irailaren 24an Joan Paulo II.a Aita Santuak Valparaísoko apezpiku izendatu zuen, urte bereko azaroaren 10ean hartu zuen kargua. "Ut vitam habeant" ('Bizitza izan dezaten') esaldia aukeratu zuen apezpiku lelo gisa.
Santiagoko artzapezpikua
Aita Santuak Santiagoko Artzapezpiku izendatu zuen 1998ko apirilaren 24an eta 1998ko maiatzaren 17an, igandea, hartu zuen kargua Metropoli-katedralean. Halaber, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Kantziler Nagusia ere izan zen.
Dimisioa
2008an utzi zuen Santiagoko Artzapezpikutzatik, Zuzenbide Kanoniko Kodean (75 urte) adierazitako adin-muga beteta. 2010eko abenduaren 15ean, Benedikto XVI.a Aita Santuak artzapezpikutzako gobernu pastoraletik bere dimisioa onartu zuen, Mons artzapezpiku berria aukeratuz.
Kardinalgoa
2001eko urtarrilaren 21ean, Joan Paulo II.ak kardinal izendatu zuen, urte bereko otsailaren 21ean bere kargua hartu eta Santa Maria de la Paz eliza titulus gisa jasoz. 2005eko apirilaren 18an eta 19an, Joan Paulo II.a aita santuaren hileta baino egun batzuk lehenago parte hartu ondoren, Errázuriz kardinalak Joseph Ratzinger kardinala Benedikto XVI.a aita santu izendatu zuen konklabean parte hartu zuen. Joan Paulo II.a apirilaren 2an zendu zenean, Errázuriz kardinalak esan zuen: "Inork ez du Joan Paulo II.ak bezainbeste egin".
2013ko martxoan, berriro ere Benedikto XVI.a, urte bereko otsailaren 11n pontifikatzeari utzi ziona, Aita Santuaren ondorengoa aukeratzeko konklabe batean parte hartu zuen.
Frantzisko Aita Santuak Elizaren gobernuan lagundu eta Erromako Curia erreformatzen lagundu nahi dion Kardinalen Kontseiluko parte izateko aukeratu zituen zortzi kardinaletako bat izan zen.
Sexu-abusu kasuen ustezko estaltzearen inguruko eztabaida
2019ko martxoan, Errázuriz Fiskaltzaren aurrean deklaratzera deitu zuten, adingabeen aurkako gutxienez hamar sexu abusu kasu estali izana leporatuta, Txileko elizgizonetako kideek eginak, Fernando Karadimak barne. Urte horretan bertan, agerraldi sozialaren testuinguruan, pasatzen ari ziren lagun talde batek prelatuari errieta egin zion bide publiko baten erdian Txileko Eliza Katolikoa zikintzen zuten kasuetan izan zuen rolagatik eta Karadimaren aurkako salaketak baztertzeagatik, epai kanonikoan egiaztatu zirenak azkenean.
Gaztedi Alai pilotalekua
Gaztedi Alai pilotalekua Legutioko pilotalekua da. 1967an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
NGC 1258
NGC 1258 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Collat
Collat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 72 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 72etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 38 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (16 gizon eta 8 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Collat udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roster (Caithness)
Roster, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutian. Lybster udalerritik 2 milia iparraldera eta Upper Camster herrixkatik milia 1 hegoaldera dago.
Aisha
Aisha bint Abu Bakr (عائشة ahoskatua, c.  613/614 – c.  678) Mahomaren hirugarren emaztea izan zen, lehen kalifa Abu Bakren alaba. Tradizio islamikoetan garrantzi handiko pertsonaia da, Sinestunen Ama titulua ematen zaio, eta emakume bizi eta adimentsuaren eredua da. Mahomaren irakaspen eta aipuen bilduma zabalaren zati handi bat ere berari zor zaio. Mahoma hil ondoren islama zabaltzeagatik ere ezaguna da. Aliren jarraitzaileen aurka guda zuzendu zuen 656 urtean, Uthman ibn Affan hirugarren kalifaren hilketa mendekatzeko.
Charly (Cher)
Charly Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Charly udalerrian erroldatutako biztanleak 230 ziren. Familiak 105 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Carona (Italia)
Carona Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charly (Cher)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 164 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 164etxeak ziren. 103 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Carona (Italia)
Mugakideak
Caronak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Charly (Cher)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (48 gizon eta 48 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Charly udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 230 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.741 euro zen.
Marcusenius livingstonii
Marcusenius livingstonii Marcusenius generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Charly (Cher)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Charly udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.647 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Villedubert
Villedubert Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villedubert udalerrian erroldatutako biztanleak 355 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 17 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 238 ziren, horien artean 173 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 173 pertsona aktiboetatik 163 lanean zeuden (90 gizon eta 73 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villedubert udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 340,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.120 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
2000. urtean Villedubert udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 114 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tricheilostoma jani
Tricheilostoma jani Tricheilostoma generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
El Alto (Bolivia)
El Alto Boliviako laugarren hiririk populatuena da,La Pazko departamenduan dagoena. 1987 arte La Paz hiriko auzoa zen, geografikoki goi aldekoa (4.000 metrotik gora kokatuta dago) eta ekonomikoki oso txirotua eta iskanbilatsua. Urte hartatik aurrera udalerri izaera bereganatu zuen.
2010ean 960.767 biztanle zituen.
Auzo nagusiak
Hauek dira zona garrantzitsuenak:
Identitatea, kultura eta hizkuntza
Estatistikako Institutu Nazionalaren arabera, 2001ean 15 urtetik gorako biztanleriaren %74,25ak aimara jatorria aitortzen zuen, %6,34ak kitxua, eta %18,71ak jatorrizko herritarra ez zela zioen. Guaraní, Mojeño y Chiquitanoak bezalako etniak ere badaude hirian, ehuneko txikia badira ere.
El Altoko biztanleak: El Altok bizi izan duen kultura aniztasuna dela eta, 6 urtetik gorako biztanleriaren %85aren ama-hizkuntza gaztelera da, %39,56ak aimara eta gaztelera hitz egiten ditu, eta 3,67ak aimara soilik. Beraz, biztanleriaren ia %40a elebiduna da.
Nazio Batuen Garapen Programak eginiko ikerketa baten arabera, biztanleriaren gehiengoa El Alton jaioa da eta identifikazio etniko altua du, landa exodoa duela urte gutxi gertatu baitzen.
1985an, %63a etorkinak ziren, gehienak La Pazeko Departamentuko probintzia aimaretatik etorriak.
Aireportua
El Alton kokatuta dago La Pazeko aireportua, munduko garaienetakoa dena (4.061 m).
Eslovakiako Karpatoetako egurrezko elizak
Eslovakiako Karpatoetako egurrezko elizak 2008an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko eraikin multzoa da, Eslovakian zehar hedatuta. XV. eta XVIII. mendean artean eraikiak, bi eraikin katoliko, bi protestante eta hiru greziar katoliko dira.
Sorotepo
Irispideak
Sorogaingo aterpetxetik, Casa Pablo bezala ere ezaguna dena, 835 metroko garaieran, iparralderantz abiatzen da bide bat, 996 metroko garaieran dagoen Azkatarri leporantz. Bertara heldu beharrik gabe, 839 metrora dagoen Odiego I trikuharrira iritsitakoan, bidegurutze berri bat abiatzen da, iparrekialderantz igotzen dena, 1009 metrora dagoen Beraskuain lepora heltzeko. Isurialdeen banalerroaren toki honetan, iradiaren azpian ezkutatuta dauden hamar ba harrespil ikus daiteke. Hemendik, alanbre hesiaren paraleloan jarraitzea baino ez da geratzen, iparmendebalderantz, denbora gutxian, Sorotepo den muino belartsu honen tontorrera iristeko. Igoera, Sorotepo baino hiru metro baxuagoa den Beodegi mendiaren tontorrera iristeko probes daiteke, iparralderago dagoena, Sorotepo lepoaren beste aldean, lepo hau, Sorotepo eta Beodegi banatzen dituena delarik.
Châteauponsac
Châteauponsac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châteauponsac udalerrian erroldatutako biztanleak 2.175 ziren. Familiak 981 ziren, horien artean 362 pertsona bakarrekoak ziren (129 bakarrik bizi ziren gizonak eta 233 bakarrik bizi ziren emakumeak), 346 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 225 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.450 etxebizitza zeuden, 1.017 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 233 bigarren erresidentzia ziren eta 199 hutsik zeuden. 1.248 etxeak ziren eta 174 apartamentuak ziren. 1.017 etxebizitza nagusietatik 746 bere jabearen bizilekua ziren, 233 alokairuan okupaturik zeuden eta 38 doan lagata zeuden; 36 etxek gela bat zuten, 53 etxek bi zituzten, 187 etxek hiru zituzten, 281 etxek lau zituzten eta 459 etxek bost zituzten. 656 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 460 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 348 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.215 ziren, horien artean 837 aktiboak ziren eta 378 inaktiboak ziren. 837 pertsona aktiboetatik 783 lanean zeuden (424 gizon eta 359 emakume) eta 53 langabezian zeuden (23 gizon eta 30 emakume). 378 pertsona inaktiboetatik 202 erretiraturik zeuden, 72 ikasten zeuden eta 104 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Châteauponsac udalerrian 1.009 unitate fiskal zeuden, 2.137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.890 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 94 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Châteauponsac udalerrian 84 nekazaritza-ustiategi zeuden, 4.556 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jean-Pierre Cherid
Jean-Pierre Cherid (Aljer, 1941eko azaroaren 20a - Biarritz, 1984ko martxoaren 19a ) frantziar aktibista pied-noir eta mertzenarioa izan zen.
Biografia
Bere militantzia paramilitarra OASeko kide bezala hasi zuen Aljeriako Gerran.
Geroago, Cherid Espainian agertu zen 1976an. Espainiako Inteligentzia Zerbitzuak 1976an Jurramendiko gertakarietan parte hartzeko errekrutatutako mertzenarioetako bat izan zen, non ezkerreko bi militante hil ziren. Ordutik, Cherid Espainiako zerbitzu sekretuetako kideekin eta Ipar Euskal Herrian "gerra zikina" antolatu zuten segurtasun-indarrekin (Anti Terrorismo ETA, Batallón Vasco Español edo Alianza Apóstolica Anticomunista) lotuta egon zen. 1978an Cheridek Luis Carrero Blanco gobernuko presidentearen hilketan paper nagusia jokatu zuen Argalaren aurkako atentatuan parte hartu zuen. Oraingo honetan, ordea, ez zuten atentatua aldarrikatu. 1979an, Cheridek Biarritzen Txomin Iturbe hil nahi izan zuen komandoa zuzendu zuen. Hilabete batzuk geroago, Baionan, komandoak beste etakide bat hiltzea lortu zuen, Enrique Alvarez Korta hain zuzen ere. 1980ko abenduaren 31n Cheridek José Martín Sagardia hil zuen Biarritzen. Oraingoan, BVEk operazioaren egiletza aldarrikatu zuen.
1982an izandako gobernu-aldaketak ez zuen eraginik izan Cheridek eta "terrorismoaren aurkako gerrarekin" izan zuen lankidetzan, eta GALn parte hartu zuen, hau da, PSOEren gobernuaren lehen urteetan Ipar Euskal Herrian jardun zuten komando paramilitarrek jaso zuten izen berrian. Cherid 1984ko martxoaren 19an hil zen, ETAko batzorde exekutiboaren aurka atentatuak egiteko lehergailuak manipulatzen ari zela. Bere gauzen artean, guardia zibileko inteligentzia zerbitzuen baimen bat topatu zuten. Teresa Rilo Cheriden emazteak heriotzaren kausa ez zela istripu bat baizik eta GALek burututako ekintza bat esaten du, bere ustetan, Cherid jada «lekuko gogaikarri» bat izaten zelako.
1996an, terrorismoaren aurkako gerra ikertzeko batzorde parlamentarioan, Cheriden familiak Espainiako Barne Ministerioari pentsio bat eskatu ziola jakinarazi zen. Álvaro Martínez Sevilla Izquierda Unidako senatariak José Barrionuevo Barne ministro ohiari (geroago GALen auzian parte hartzeagatik epaitu eta kondenatu egin zutena) Cheriden alargunak bizi osorako pentsioa jasotzea agintzea leporatu zion. Ministerioak ofizialki ukatu zuen.
NGC 1259
NGC 1259 galaxia bat da, Perseus (konstelazioa) konstelazioan. Guillaume Bigourdanek aurkitu zuen n.
Bargny
Bargny Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bargny udalerrian erroldatutako biztanleak 258 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 93 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 99 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 93 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Bargny udalerrian 95 unitate fiskal zeuden, 273 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.408 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 zurginak.
2000. urtean Bargny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Perlazko lepoko (sexualitatea)
Perlazko lepokoa, sexu jargoian, gizonezkoa ernal-hazia beste pertsona baten lepo, bularralde edo ugatzetan isurtzen duenean esaten zaio. Terminoaren izena perlazko lepokoarekin duen antzarengatik datorkio.
Perlazko lepokoa sexu langileek egin ohi duten jarduera bat da, sexu-seguru gisa, kondoirik eramatea nahi ez duten pertsonekin.
Herri kulturan
George Carlinek Incomplete List of Impolite Words lanean lehen aldiz erabili zuen hitza, 1984an. Half Baked komedian eta Sex and the City komediako 69. atalean ere erabiltzen da.
ZZ Top taldearen "Pearl Necklace" abestiaren letrak kritika jaso zuen emakumeak objektu bilakatzen zituelako.
Luis IV.a Turingiakoa
Luis IV.a, Santua deitua, (Ludwig der Heilige; Creuzburg, – Otranto, ) Turingiako landgraf edo jauna izan zen 1217-1227 urteetan. Luis III.aren iloba zen eta santa Elisabet Hungariakoarekin ezkondu zen.
1718ko matxinada
1718ko matxinada herri altxamendu bat izan zen, Bizkaian eta Gipuzkoako zati batean gertatua, itsas portuetara eta Frantziako mugara Hego Euskal Herriko lurraldeen eta Gaztelako Erresumaren arteko aduanak eramatearen kontra; izan ere, Filipe V.aren Errege Agindu batek hala ezarri zuen 1717an.
Matxinadak espainiar armadaren espedizio bat eragin zuen hura erreprimitzeko eta, geroko frantses armadaren interbentziorekin batera, hamarkada aztoratua izan zen hurrengoa. Ondorio ekonomiko txarren eraginez eta egonkortasunaren premiaz, hala ere, aduanak lehengora itzuli ziren, barrualdera, erreforma batzuen ostean. Aduanei eta kontrabandoari buruzko aldundien eta Espainiako Koroaren arteko negoziazioek Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren sorrera ekarri zuten (1728).
Testuingurua
Foruen errespetua aitzakiatzat erabiliz, Filipe V.a Espainiakoak 1717ko abuztuaren 21ean Agindua eman zuen alde batetik Errege Ogasunarentzat diru gehiago eskuratzeko eta bestetik bere mendeko lurralde guztiak zentralizatzeko. Euskal lurraldeek, baina, Filipe V.ari an eman zioten babesa Espainiako Ondorengotzako Gerran, eta horrek zaildu egiten zuen erregeak alde bakarreko erabakirik hartzea; izan ere, "konkista eskubidez", Katalunia, Aragoi, Valentzia, Balear Uharteetako aduanak errotik kendu zituenean, berdina egiten saiatu zen Nafarroako Erresuman, baina bertan oposizioa aurkitu zuen, haien foruei atxikitzen zitzaizkiolako, eta ez zuen nahi izan leial izandakoei indarrez horiek kentzea. 1717ko erabakiaren atzean, hain zuzen, Giulio Alberoni ministro berria zebilen, bere lehentasunen artean "Bizkaiari foruak kentzea" idatzi zuena.
Ordu arte, Hego Euskal Herrira heldutako lehengaiek ez zuten aduanarik kostaldean eta, ondorioz, Euskal Herria lurralde frankoa zen. Merkatariek, baina, nahiago zuten kostaldean aduana zergak pagatu, Ebron zerga larriagoak pagatu baino (kostaldekoak halako hiru izango ziren); izan ere, bertako merkatarion merkatu nagusia Gaztelako Erresuma zen, eta ondo zetorkien barneko aduanak kentzea.
Bilakaera
Istiluak kostaldeko herrietan sortu ziren, Bizkaian eta Gipuzkoan. Matxinada Bizkaian hasi zen: 1718ko abuztuan zerga-biltzaile bat hil zuten Bilbon; nekazariak Bilbora joan eta korrejidoreak dekretua ezeztatuko zukeen agindu berria sinarazten saiatu ziren; horrek, baina, lehendabizi ahaldun nagusiaren sinadura behar zuela adierazi zuen. Gero protesta Gipuzkoara zabaldu, eta zenbait jauntxo eta handiki erail ondoren, hauek jabegoak utzi eta komentuetan babestu edo ihes egin behar izan zuten. Kamenek dioenez, matxinada 30 herritara zabaldu zen. Gipuzkoako Batzar Nagusiek tropak eskatu zizkioten erregeari.
Bizkaiko ahaldun nagusiari, halaber, Abando, Begoña eta Deustuko herritarrek aduanak leheneratzeko agindua sinarazi nahi zioten, legea betearazten ari zirelakoan eta baketsu arituz. Tentsioa, baina, igotzen joan zen eta herritarrek, korrejidorea eta Bizkaiko ahaldun nagusia atzeman eta Areatzan sinatzera behartzera zihoazela, jakin zuten Enrique Arana ahaldun nagusiak errege tropak bidaltzeko eskatu zuela. Orduan, herritarrek ahaldun nagusia sastakatu eta bertan hil zuten. Espainiar erregeak hiru mila soldadu bidali zituen eta, 1719aren hasierarako, Blas de Loyola mariskalak zuzendutako soldaduek ia Bizkaia osoa hartua zuten.
Ondorioak
Altxamendu ondoko zapalketa gogorra baina mugatua izan zen: hogeita hamabi lagun hiltzera kondenatu zituzten, hogeita hamaika Bizkaian eta bat Gipuzkoan. Blas de Loyolaren espainiar armadak urtebete eman zuen jomugako euskal lurraldeetan. Okupazioak egoera deseroso batean utzi zituen hiru lurraldeotako agintariak. Gainera, herritarrak asaldatuta zebiltzan: Espainiako erregetzaren aurrean, beren ordezkariek tokiko araubidea eta herritarrak defendatzen huts egin zietelakoan zeuden. Handik gutxira, baina, Lauko Aliantzaren Gerran kokatuta, Berwickeko duke frantsesa ere (urte batzuk lehenago Katalunian Filipe V.aren alde borrokatutakoa) Euskal Herrira heldu zen armada baten buruan, eta abuztu amaierarako Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba osoa buruzagi militar frantsesaren eskuetan zen. Abuztuaren 5ean, Gipuzkoak frantsesei formalki men egin zien baldin eta foruak errespetatzen baziren; Arabak pixka bat geroago onartu zuen frantsesen nagusitza (abuztuaren 29an).
Hala lurralde horietako eliteek nola Espainiako (Gaztelako) erregetzak konponbide iraunkor bat nahi zuten, eta negoziazioetan ibili ziren Madrilgo gortean. Euskal lurraldeok zein bere aldetik ibili ziren negoziatzen, baina guztiak ere San Ignazioren Kongregazioan elkartuta, eta gauzak albait gehien lehengoratzen saiatu ziren. 1719an bertan, aduanak kostalderatzeko 1717ko errege dekretua bertan behera geratu zen praktikan.
Ondorio ekonomikoek, izan ere, euskal ordezkarien alde jokatu zuten. Kostaldean jarritako aduanek ez zuten eman Espainiako erregetzak (Alberonik, de facto lehen ministro zenak) bilatutako etekinik. 1722. urtean, Nafarroako Estatuek (Gorteek) haserre protesta egin zuten, erregearen agindua kontraforua zelakoan. Ondorioz, 1722ko abenduaren 16ko Errege Aginduak indarrik gabe utzi zuen ofizialki kostaldera aduanak eramateko Filipe V.ak emandako agindua, nolabait horiek berriz barrualdera, Ebrora eramateko modua irekiz. Dena den, status quo berria ez zegoen artean lotuta. Gorteko negoziazioak 1727ko konponbidean amaitu ziren, kontrabandoari aurre egiteko konpromisoaz eta matxinadako parte-hartzaileen indultuaz (urtebete lehenago): 1727ko Hitzarmena edo Kapitulazioa.
Pterygotrigla megalops
Pterygotrigla megalops Pterygotrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Tito Gobbi
Tito Gobbi (Bassano del Grappa, 1913ko urriaren 24a - Erroma, 1984ko martxoaren 5a) italiar baritonoa izan zen.
Nazioarteko baritono karrera bat izan zuen 1979ra arte eta zinemako 25 film baino gehiagotan ere agertu zen, aktore edo kantari, eta beste hamar operatako eszenatoki-zuzendaria izan zen.
Lerrokatze (astronomia)
Bi argizagi, lerrokatze eran daude, hirugarren batetik ikusita (ohi Lurra), zeru longitude berean aurkitzen direnean. Zeru latitudea ezberdina izan daitekeenez, argizagiak, zeruan asko hurbiltzen dira, lerrokatzen ez diren arren, bata bestearen gainetik igaroz. Lerrokatzea, planeten ezaugarri nagusienetako bat da.
2020ko Paris-Roubaix
2020ko Paris-Roubaix txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 118. edizioa izan behar zuen, 2020ko apirilaren 12an jokatzekoa. Hala ere, bertan behera utzi behar izan zuten COVID-19 pandemiaren ondorioz.