cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Errusia-Ukraina krisia (2021-2022)
Negoziaketa diplomatikoak
Otsailaren 7an, Emmanuel Macron, Frantziako Presidentea, Vladimir Putinekin bildu zen Moskun, bilera-ondorio kontrajarriekin: Macronek adierazi zuen Putinek esan ziola Errusiak ez zuela krisia gehiago areagotuko; Putinek, bestalde, NATO "aliantza defentsiboa" dela esan zuen, bai eta Mendebaldeko herrialdeei ohartarazi ere, Ukraina NATOn sartzen bazen eta "Krimea baliabide militarrekin berreskuratzea erabakitzen bazuen, Europako herrialdeak automatikoki sartuko zirela Errusiarekin gatazka militar batean". Halere, Putinek zin egin zion Macroni ez zuela ekimen militar berririk egingo Ukrainatik gertu.
NATO–Errusia segurtasun-elkarrizketak
2021eko abenduaren 15ean, Errusiak formalki eman zizkion AEBi segurtasun-bermeei buruzko bere bi itun-proiektuak. Horien arabera, bai AEBk, bai NATOk konpromisoa hartuko zuten, besteak beste, NATOko kide ez ziren Estatu sobietar-ohietan tropak ez hedatzeko, Aliantzaren beste edozein hedapen ekialderantz baztertzeko, eta 1997ko maiatzaren 27tik aurrera indarrean zegoenaz gain, beste herrialde batzuetan inolako indarrik ez hedatzeko konpromisoa hartzea, bai eta Ukrainan, Ekialdeko Europako beste Estatu batzuetan, Hegoaldeko Kaukasoan eta Erdialdeko Asian edozein jarduera militar egiteari uko egitea.
Bidenek eta Putinek 50 minutuko telefono-dei bat izan zuten 2021eko abenduaren 30ean. Etxe Zuriak zabaldutako ohar baten arabera, Bidenek "Ukrainarekiko tentsioak deseskalatzeko" eskatu zion Putini. Putinen Laguntzailearen arabera, Bidenek Putini esan zion Estatu Batuek ez zutela aurreikusita arma iraingarririk zabaltzea Ukrainan. Halaber, Bidenek ohartarazi zuen Errusiak Ukrainaren aurkako erasoarekin jarraitzen bazuen, horrek "kostu eta ondorio larriak" eragingo zituela; hala nola, AEBek Errusiari zigor ekonomiko gehigarriak ezartzea, NATOko ekialdeko kideetan presentzia militar estatubatuarra areagotzea eta Ukrainaren laguntza ekonomikoa handitzea. Putinen Laguntzailearen arabera, Putinek erantzun zuen Errusiaren eta Estatu Batuen arteko "harremanak erabat haustea" eragingo zuela horrek, baita ere Mendebaldearekin, orokorrean. Hurrengo egunean, Errusiako Kanpo Arazoetako Ministro den Sergei Lavrov-ek Errusiaren "segurtasun-bermeen" proposamenek jasoko zuten erantzunaren inguruko galderei hala erantzun zuen: "...ez dugu onartuko inork gure ekimenak eztabaida amaigabeetara eramatea. Arrazoizko epe batean erantzun konstruktiborik ematen ez bada, eta Mendebaldeak erasokor jarraitzen badu, Errusiak beharrezko neurri guztiak hartu beharko ditu oreka estrategikoa bermatzeko eta gure segurtasunerako onartezinak diren mehatxuak ezabatzeko".
2022ko urtarrilaren 10ean, Estatu Batuek eta Errusiak aldebiko elkarrizketak izan zituzten Genevan, bi aldeek honela definitu zuten helburua zuen elkarrizketa bat burutzeko: "Bakoitzaren jarduera militarrari buruzko kezkak eztabaidatzea eta Ukrainaren gaineko tentsio gero eta handiagoei aurre egitea". Sergei Riabkov-ek, Errusiako Kanpo Arazoetako Ministrordeak eta Wendy Sherman-ek, Estatu Batuetako Idazkariordeak, zuzendu zituzten elkarrizketa horiek.
Aiatola
Aiatola (persieratik آیت‌الله, ayatollah eta hori arabieratik آية الله, āyatu l-lāh, "Allahren Seinalea", hots, "Jainkoaren Seinalea") xiismo ko titulurik gorena da. Aiatolak zientzia islamikoen artean adituak direla esaten da eta legegintza, mistizismoa, filosofia eta etikaren inguruan ezagutzak dituzte.
Errusia-Ukraina krisia (2021-2022)
NATO–Errusia segurtasun-elkarrizketak
Genevako bileraren ostean, urtarrilaren 12an, OTAN–Errusia Kontseiluaren bilera bat egin zen Bruselan. Bilera horretan, NATOko hogeita hamar herrialdeetako ordezkariek eta Errusiako batek parte hartu zuten, "Ukrainako eta inguruko egoera eta [honek] Europako segurtasunerako [zituen] inplikazioak" eztabaidatzeko, betiere NATOk egindako adierazpen ofizialaren arabera. Errusiako Defentsa Ministerioak bileraren ostean egindako adierazpenaren arabera, Errusiak "Europako segurtasunaren esparruan gaur egun dagoen egoerari buruzko Errusiaren balorazioak egin zituen, eta segurtasun-bermeei buruzko errusiar akordioaren proiektuaren alderdi militarrei buruzko azalpenak ere eman zituen"; hala, Errusiak alferrikakotzat jo zituen elkarrizketak. Bileraren ostean, Jens Stoltenbergek, NATOko Idazkari Nagusiak, adierazi zuenez, Ukraina NATOra atxikitzeko aukerari zegokionez, NATOko aliatu guztiak "batuta" zeuden erabaki horretan, "nazio guztiek beren bidea aukeratzeko eskubidea dutelako[aren] oinarrizko printzipioan"; izan ere, Stoltenbergen hitzetan, "Errusiak ez dauka beto-eskubiderik Ukraina NATOko kide bihur daitekeen ala ez erabakitzeko (...) Azken [finean], NATOko aliatuek eta Ukrainak erabaki behar dute [hau]".
Urtarrilaren 21ean, Lavrov eta Blinken Genevan bildu ziren berriro. Blinkenek ondoren adierazi zuenez, bilera "ez zen negoziazioa izan, kezka eta ideien truke zintzoa baizik". Bileraren ostean, Blinkenek esan zuen AEBk argi utzi ziola Errusiari bere inbasioak "Estatu Batuen eta gure kide eta aliatuen erantzun azkar, zorrotz eta bateratua" izango zuela.
Urtarrilaren 26an, Estatu Batuek idatzizko erantzun formala eman zieten Errusiaren segurtasun-eskaerei. Erantzunean, errefusatu egiten zen Moskuk NATOk Ukraina NATOn sartzeko promesari uko egitea. Erantzun estatubatuarraren edukia komentatuz, Blinkenek esan zuen dokumentuak hainbat komentario barneratzen zituela; zehaki, "Estatu Batuen eta gure aliatu eta bazkideen kezkak, segurtasuna ahultzen zuten Errusiaren ekintzei buruz, [Errusiako eskakizunen] ebaluazio pragmatiko bat, Errusiak planteatu dituen kezka-printzipioen ebaluazio bat, eta eremu komun bat [aurkitzeko AEBen] proposamen propioak". Otsailaren 1ean, Putinek esan zuen Estatu Batuen erantzunak ez zuela Moskuren "funtsezko hiru eskaere[n]" inguruan proposamenik hedatzen –Aliantza ez zabaltzea, Errusiako mugetatik gertu erasorako armamentu-sistemak zabaltzeari uko egitea eta Aliantzaren azpiegitura militarra 1997ko statu quora itzultzea–. Otsailaren 17an, Estatu Batuek eta NATOk zela uste zutenean Errusiak Ukraina inbaditzearen arriskua oso handia, Errusiak gutun bat eman zion estatubatuar enbaxadoreari, Washingtoni bere segurtasun eskaera nagusiei entzungor egin izana leporatzeko.
Nazio Batuen Segurtasun-Kontseilua
Urtarrilaren 31n, NBEko Segurtasun Kontseiluaren bilera deitu zen, Ukraina–Errusia krisiaz eztabaidatzeko. Errusia bilera blokeatzen saiatu zen, baina eskaera atzera bota zuten 10-2 bozkaketan, hiru abstentziorekin. Eztabaidan, Estatu Batuek eta Errusiak akusazioak trukatu zituzten. Linda Thomas-Greenfield-ek, AEBk NBEn duen enbaxadoreak, "jokabide oldarkorra" leporatu zion Errusiari, eta "nazioarteko bakerako eta segurtasunerako mehatxu argia" dela gaineratu zuen. Thomas-Greenfielden arabera, Errusiak "azken hamarkada batzuetako Europan izan den mobilizazio militarrik handiena" egin zuela adierazi zuen, eta "Ukraina eta mendebaldeko herrialdeak erasotzailetzat margotzen" saiatzen ari zela. Vasili Nebenzia-k, Errusiak NBEn duen enbaxadoreak, bestalde, "histeria" leporatu zion Mendebaldeari, bai eta Ukrainaren gaineko "tentsioak hauspotzea" ere. AEBei leporatu zien "gatazka piztea" eta NBSKren bilera hura "Errusiaren eta Ukrainaren artean arrakala bat irekitzeko saiakera" zela. Haren arabera, Ukraina ez zen Minskeko 2014ko eta 2015eko Protokoloak betetzen ari, Ukrainaren separatisten aurkako gatazkari amaiera emateko, bai eta Mendebaldeko nazioak "Ukraina armaz betetzen" ari zirela ere, Minskeko Protokoloen aurka. Nebenzyak gaineratu zuen Ukrainak Minskeko Protokoloen urratzeak "modurik okerrenean" amaitu zezakeela.
Sergii Kislitsia-k, Ukrainak NBEn duen ordezkari iraunkorrak, esan zuen Errusiak 112,000 tropa hedatu zituela Ukrainako mugetatik gertu eta Krimean, eta beste 18,000 itsasoan, Ukrainako kostaldearen aurrean. Txinako ordezkari iraunkorra den Zhang Jun-ek esan zuen bilera hori kaltegarria zela eta beharrezkoa zela "diplomazia lasai bat, ez megafono-diplomazia bat". Hala, bileran ez zen ebazpenik adostu.
Ondoren, otsailaren 21eko Donbassen izandako Errusiaren esku-hartzea sakonki gaitzetsi zuen NBEko Segurtasun Kontseiluak; halaber, Errusiak ez zuen inolako babesik jaso NBSKtik. Martin Kimani-k, Kenyako enbaxadoreak, Putinen neurria kolonialismoarekin alderatu zuen, eta zera esan zuen: "hildako inperioen erresoldoetatik gure susperraldia osatu behar dugu, berriro ere menderatze eta zapalkuntza modu berrietan murgilduko ez gaituen modu batean".
2022ko otsailaren 23 eta 24an, NBEko Segurtasun Kontseiluaren beste bilera bat deitu zen. Errusiak Ukraina inbaditzen hasi zen NBEko Segurtasun Kontseiluaren premiazko bilera hau gertatzen zen bitartean, ironikoki krisia desaktibatzeko helburua zuena. Antonio Guterres-ek, NBSKko Idazkari Nagusiak esan zuenez: "eman diezaiogun aukera bakeari". Errusiaren Ukrainako inbasioa, 2022ko otsailean, NBEko Segurtasun Kontseiluko Presidentzia gertatu zen; halaber, Errusia beto-ahalmena duen bost kide iraunkorren artean dago kokaturik.
Nazioarteko itunak eta negoziazio-egiturak
2021eko abenduaren 15ean, Errusiak "tratatu-proiektuak" zerizkion dokumentuak proposatu zituen, nazioarteko hainbat akordio aipatzen zituztenak; besteak beste, Europako Segurtasunerako Gutuna eta NATO–Errusia Kontseilua (NRC). NATOk eta AEBk 2022ko urtarrilean emandako erantzunek NRCa, Europako Indar Armatu Konbentzionalei buruzko Ituna (FACE), Estatu Batuen eta Errusiaren arteko Egonkortasun Estrategikoko Elkarrizketa (SSD), Helsinkiko Azken Akta, Europako Segurtasun eta Lankidetzarako Erakundea (OSCE), Normandiako Laukotea eta beste itun eta foro batzuk aipatzen zituzten.
Ukraina
Libération egunkari frantsesari 2021eko apirilean eskainitako elkarrizketa batean, Dmitro Kulebak, Ukrainako Kanpo Arazoetako Ministroak, Ukrainako ipar-ekialdeko mugako, Ukraina ekialdeko gerra-eremuko eta Krimeko Errusiako tropen areagotzea 2018ko azaroan Kercheko itsasartean marinel ukrainarrei eraso egin zitzaienetiko egoera larriena zela baieztatu zuen.
2021eko azaroan, Kirilo Budanovek, Ukrainako Inteligentzia Militarreko buruak, Errusia 2022ko urtarrilaren amaieran edo otsailaren hasieran eraso bat egiteko prestatzen ari zela esan zuen. 2022ko urtarrilaren 25ean, Oleksii Reznikov Defentsa Ministroak esan zuen "ez [zuela] berehalako mehatxurik ikusten [Errusiaren partetik] Ukraina eskala handian inbaditzeko"; behin eta berriz esan zuen mehatxua ez zela nabarmen handitu zortzi urtetan, eta "ez zela gai izan [Ukraina inbaditzeko gai den] armada bat egiteko". 2022ko urtarrilaren 28an, Ukrainako Presidente den Volodymyr Zelenskyk Mendebaldeari eskatu zion "izua" ez sortzeko bere herrialdean bertan, Errusiaren balizko inbasio batengatik, eta gaineratu zuen "berehalako" inbasio mehatxu baten etengabeko ohartarazpenek arriskuan jartzen zuela Ukrainako ekonomia. Zelenskyk adierazi zuenez, "ez dugu 2021ean baino eskalada handiagorik ikusten" –Errusiako hedapen militarra hasi zenean, hain zuzen ere–. Otsailaren 2an, Ameriketako Estatu Batuetako Etxe Zuriak esan zuen ez zuela jada "berehalakotzat" ikusten Ukrainako balizko inbasio bat. 2022ko otsailaren 12an, Zelenskyk Etxe Zuriaren ohartarazpenei buruz esan zuen "gure etsaien lagunik onena gure herrialdea[re]n [baitan]" izua zabaltzea zela. Eta, gainera, "informazio horrek izua besterik ez [zuela] eragiten, lagundu ez ezik".[165] David Arakhamia-k, Zelenskyren Herriaren Zerbitzaria alderdiko buruzagi nagusiak, Rada Gorenean, esan zuen Ukraina laster inbaditzeko balizko errusiarren ohartarazpenak "herrialdeari 2,000–3,000 milioi dolar artean kostatzen zitzaizkiola, hilero".
2022ko otsailaren 19an, 2022ko Municheko Segurtasun Konferentzian egindako hitzaldian, Volodymyr Zelenskyk Errusiarekiko "baretze-politika" kritikatu zuen, eta laguntza eskatu zien Mendebaldeko herrialdeei. Halaber, esan zuen Ukrainak ez zuela erantzungo Errusiak Donbassen zuzentzen ari zen probokazioei, biolentziaren emendioaren testuinguruan bi soldadu ukrainar hil zituenean. Halere, 2022ko otsailaren 22an, Zelenskyk esan zuen Ukrainaren eta Errusiaren arteko harreman diplomatikoak hausteko aukera aztertuko zuela.
Errusia
Kremlinek behin eta berriz ukatu zuen Ukraina inbaditzeko asmorik zuenik. Vladimir Putinek, Errusiako Presidenteak, uko egin zion beldur horiei, "alarmistak" zirela iritzita.  Sergei Narishkin-ek, Errusiako Kanpo-Inteligentzia Zerbitzuko Zuzendariak, Ukrainako balizko inbasio bati buruzko informazioak gaitzetsi zituen, hurrengoa esanez: "Estatu Batuetako Estatu Departamentuaren propaganda maltzurra" da. 2021eko azaroaren 30ean, Putinek adierazi zuen NATOk Ukrainan zuen presentzia zabaltzea –batez ere Errusiako hiriak jotzeko gai den edozein irismen-luzeko misil hedatzea edo Errumania eta Polonian dauden misilen-aurkako defentsarako sistemen antzeko sistemen hedapena – Errusiarentzat "marra gorri[a]" izango litzatekeela.
2022ko urtarrilean, Nikolai Zhuravlev-ek, Federazioko Kontseiluko Presidenteordeak, ohartarazi zuen Europak ez zuela ez gas naturalik, ez petroliorik ezta metalik ere jasoko Errusiatik, hura SWIFT nazioarteko ordainketa-sistematik deskonektatuko balute; gainera, neurri hori ezingo litzateke bideragarria izan, sistema horretan parte hartzen duten herrialde guztien baimena beharko bailukete. 2022ko urtarrilaren amaieran, Nikolai Patrushev-ek, Errusiako Segurtasun Kontseiluko Idazkariak, esan zuenez, Errusia "Ukraina mehatxatzen" ari dela pentsatzea "erabat barregarria" da, hurrengoa gaineratu baino lehen: "Ez dugu gerra nahi. Ez dugu [gerrarik] behar". Alexandr Grushko-k, Errusiako Kanpo Arazoetako Ministrordeak, gaitzetsi egin zuen ere NATOren tropak, gerraontziak eta borrokarako hegazkinak Ekialdeko Europan hedatzea, Aliantza Militarra "Errusia deabrutzen" ari zela esanez, "Ekialdeko hegaldean [NATOren] jarduera militarra justifikatzeko". Gainera, Errusiak Ukrainari leporatu zion ere 2015ean Donbassen bakea ezartzeko Minskeko Akordioak ez aplikatzea.
2022ko otsailaren 7an, Putinek Emmanuel Macronekin –Frantziako Presidentearekin– batera emandako prentsaurreko batean, hurrengoa esan zuen: "[Makronen] hainbat ideia eta proposamen (...) posible dira urrats berrietarako oinarri gisa. Ahal dugun guztia egingo dugu denei komeni zaizkien konpromisoak aurkitzeko". 2022ko otsailaren 12an, Sergei Lavrov-ek, Errusiako Kanpo Arazoetako Ministroak, Ukrainaren inbasio errusiarrari buruzko "propaganda kanpaina" bat egitea leporatu zien AEBei eta NATOko aliatuei. Era berean, "tamalgarritzat" jo zituen "tropa errusiarrak errusiar lurraldetik erretiratzeko Mendebaldeko eskakizunak".
Otsailaren 21ean, Putin presidenteak dekretu bat sinatu zuen Donbasseko bi errepublika separatistak Estatu independente gisa aitortzeko.
Polonia–Bielorrusia mugako migrazio-krisia
Poloniak iraganean Errusiari leporatu izan dio migratzaileen krisiaren erantzule izatea, Polonia eta Bielorrusiaren arteko mugan. 2021eko neguan, milaka migratzaile izoztuta geratu ziren Bielorrusiatik Poloniara igarotzen saiatu zirenean. Errusiak Ukraina 2022ko otsailaren 24an inbaditu ondoren, eskubide zibilen aldeko ekintzaileek Bielorrusiatik Poloniara zihoazen migratzaile-olatuak areagotu egin direla jakinarazi dute, Errusiak migrazio-krisi hau arma gisa erabiliko duen beldurra elikatzen duena.
Ukrainako errefuxiatuak
Kieven egoitza duten ongintzako erakundeen ordezkariek frontetik urrun dauden Ukrainako herritarren mugimenduen berri eman zuten. Otsailaren 24an, Moldaviak jakinarazi zuen 4,000 errefuxiatu ukrainar jada sartuak zirela Moldavian, agintariek bertak jarritako kanpin-dendatan. Moldaviak, Eslovakiak eta Poloniak beren mugak irekita mantentzeko konpromisoa hartu zuten, Ukrainatik zetozen iheslari ukrainarren pasabidea ahalbidetzeko. Errumaniak ere errefuxiatu ukrainarrak jaso ditu bere lurraldean.
Legazpiko geralekua
Geralekua 1864ko abuztuaren 20an ireki zen.
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Geltokia 1864ko abuztuaren 20an inauguratu zen Olazti - Beasain tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean.
Hasierako ustiapena Norteko Konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geltokia
Legazpi geraleku txiki bat da, alboetako bi nasak eta bi bidek osatzen dutena. Bi babesleku ditu nasa bakoitzean bidaiariak babesteko. Batetik besterako aldaketa maila berean egiten da.
Etorkizuna
Euskal-Y-ren irekierarekin, geltoki hau aldirietako eta merkantzietako trafikoari bakarrik eskainiko zaio.
Hypostomus brevis
Hypostomus brevis Hypostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Jaelin Kauf
Jaelin Charlotte Kauf (1996ko irailaren 26a) nazioartean lehiatzen den akrobaziazko eskiatzaile estatubatuarra da. 2018 eta 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen emakumezkoen kosketan, azken honetan zilarrezko domina lortu zuelarik.
Karrera
Mundu Txapelketan 1. postuan zegoenean, Kauf 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen, non domina lortzeko faboritoen artean zegoen. Hala ere, Pyeongchang en, Hego Korea n, jokatutako proban zazpigarren postuan geratu zen.
2022ko Pekingo Neguko Olinpiar Jokoetan Estatu Batuetako taldea ordezkatuz, Kaufek zilarrezko domina irabazi zuen kosketako eskian.
Aza
Aza, edo zehatzago izateko buru-aza, azaburua edo azakoba (Brassica oleracea var. capitata) aza landare mota biribila da, aza-hostoak buru trinko baten bilduta dituena. Euskal Herrian aza mota ohikoena izanik, sarri aza izen soila erabiltzen da, beste barietateak adierazteko aldaerak proposatuz. Jatorrizko aza landarea (Brassica oleracea) bezala, landare belarkara hau biurtekoa da, baina urteroko gisa landatzen da. Barazki estimatuak izanik, batez ere egosia jaten da.
Sofia probintzia
Sofia probintzia (Софийска област, Sofiyska oblast) mendebaldeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Montana, Vratsa eta Lovetx probintziekin du muga, ekialdean Plovdiv eta Pazardzhikekin, hegoaldean Blagoevgrad, Kiustendil eta Pernikekin, eta mendebaldean Serbiarekin. Horrezaz gainera, ia erabat inguraturik du Sofia-hiria. 7.059 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 247.489 biztanle zituen. Hiriburua Sofia da.
Aza
Aza zuria bezala ere ezagutzen da bere kolore berde zurbila dela eta aza morea bezala ezagutzen den aza gorritik bereizteko.
Sofia probintzia
Banaketa administratiboa
Sofia probintzian 22 udalerri daude:
Aza
Barietate desberdinak mendeetan zehar ezagunak diren basa-espezieetatik lortu ziren, gurutzaketen eta hautaketaren bidez, klima-baldintza ezberdinetara egokitzeko.
Bi aza barietate nagusi daude: goiztiarra eta berantiarra. Lehenak berrogeita hamar egunetan heltzen dira gutxi gorabehera. Kimu txikiak sortzen dituzte, eta berehala kontsumitzeko dira, ez baitute biltegiratzea jasaten. Berantiarrek, laurogei egun igaro ondoren heltzen direnek, kimu handiagoak sortzen dituzte, eta neguko hornikuntzarako erabiltzen dira.
Egosita, ozpinduta edo entsaladan gordinik jaten da. Egosita gorde daiteke, zuritu ondoren izoztuta, edo baita xukrut gisa prestatu ere (aza hartzitua gozagarri edo osagarri gisa erabiltzen dena). Venezuelan, ohikoa da hot dogetan kontsumitzea.
Aza C bitaminan, A, kaltzioan eta β-karotenoan aberatsa da, baita zuntz dietetikoan ere.
Bere iraupena mugagabea da bere zurtoinetik mozten edo ateratzen ez bada, urteak iraun dezake eta hazten jarraitu. Badira bi urtez bizi izan diren kasuak; hala ere, bere forma aldatzen da, bere zurtoina luzatu egiten da, eta kimu batzuei edo txiki batzuei (azak) tokia uzten die, bere hostoak erortzen dira, eta zurtoinaren hazkuntzari bide ematen diote.
Izenak
Aza mota honek izen ugari ditu euskaraz, historian zehar Euskal Herrian oso hedatua izan baita. Horien artean daude: buru-aza, azaburua (bigarren adieran), azakoba , aza kobatua.
Historia
Nekazaritzaren etorrerarekin eta basalandareen etxekotzearekin batera, Mediterraneoko jendea basa landarea kultibatzen hasi zen. K.a. 2500eko egiptoarrek ere jaten zuten aza. B. oleracea milaka urtez landu dela uste bada ere, greziarren eta erromatarren garaiak baino lehen etxeko landare gisa izan zuen historia ez da ezagutzen. Bi zibilizazio hauek lorategietako landare gisa erabiltzen zuten. Fenotipoaren ezaugarri batuzk artifizialki hautatuz, itxura-ezberdintasun handiko aldaeren agerpenak mila urte gutxi batzuk hartu zituen. Hosto, buru, zurtoin eta infloreszentzia mota bat hobetsiz, gaur egun ezagutzen diren kultibar ugariak sortu ziren. Hostoak jatea nahiago izateak, hosto handiagoak zituzten landareak hautatzea ekarri zuen eta K.a. V. mende inguruan jada aza kizkurra (Brassica oleracea var. viridis) garatu zen. Hautaketa jarraitzean, hostoak trinkotze aldera joan zen, I. mende inguruan buru-aza (Brassica oleracea var. capitata) garatu zen.
Ezaugarriak
Jatorriz Europako hegoaldeko eta mendebaldeko kostaldeetakoa den landarea da. Bere jatorrizko ingurune geografikoan gainerako espezieekin duen lehiak itsaslabar kareharritsuetara baztertu dute, gatza eta karea ondo jasaten baititu.
Geometrikoki fraktala da, hau da, bere oinarrizko egitura, zatikatua edo ez erregularra eskala ezberdinetan errepikatzen den objektua da.
Aza aberatsa da C bitamina, A bitamina, kaltzioa eta β-karotenoan, eta zuntz ugari du.
Landareak atal hauek ditu lurretik kanpo:
Erabilera
Egosia, ozpinkian edo entsaladan gordinik jaten da. Egosia kontserba daiteke, baita izoztu ere aldez aurretik galdarraztatu ondoren, eta baita sauerkraut gisa prestatu ere (aza hartzitua, ongarri edo lagungarri gisa).
Motak
Landaketa sasoiaren arabera, hiru aza mota dago:
Buru-aza mota (kultibar) ugari daude, batzuetan kultibar-taldetan sailkatuak formaren arabera:
Barietate hauek Brassica oleracea basa-espezietik abiatuta lortu ziren duela mende asko, gurutzaketa eta hautespen artifizialaren bidez, baldintza klimatiko desberdinetara egokitzeko.
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoen maratoia
2020ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen maratoia 2021eko abuztuaren 8ko goizeko 6:00etan hasi zen Sapporon, Japonia. Eliud Kipchogek titulua berriro lortu zuen, Abdi Nageeye herbeheretarrak eta Bashir Abdi belgiarrak zilarra eta brontzea lortu zutelarik. Lasterketa Tokiotik Sapporora mugitu zen, batez beste 4ºC hotzagoa delako abuztuan. Ordua ere aurreratu zen, arrazoi berberagatik. Hala ere, bi hiriek tenperatura oso antzekoa izan zuten amaieran, 26ºC egiten baitzituen lasterketa hasieran eta 29ºC 8:30ean helmugara iristen ari zirenean.
Rheinhessen-Pfalz eskualdea
Rheinhessen-Pfalz eskualdea (alemanez Regierungsbezirk Rheinhessen-Pfalz) Alemaniako Renania-Palatinatua estatuaren hego-ekialdea hartzen duen eskualdea da. Neustadt (Weinstraße) da hiriburua, baina bertan dago Estatuko hiriburua den Maguntzia ere. Behe Palatinatua edo Renaniar Palatinatua eskualde historikoaren lurrak hartzen ditu.
Hiriak eta barrutiak
Renania-Palatinatuko hiri aske gehienak dien eskualdea da, hamabitik hamar hain zuzen ere.
Hauetaz gain hamar barruti ditu:
Danville (Ohio)
Danville Ohioko herri bat da. Knox konderrian kokatua dago. 2010ean 1,044 biztanle zituen, 1.43 kilometro koadrotan banatuta.
Ezkertien Nazioarteko Eguna
Ezkertiek edo ezkerrek (Lefthanders International) sustatutako nazioarteko eguna da Ezkertien edo Ezkerren Nazioarteko Eguna, eta 1976. urteaz geroztik egiten da, urte bakoitzeko abuztuaren 13an. Egun horren helburua da ezkertiek nagusiki eskuina den gizartean aurkitzen dituzten zailtasunak ezagutaraztea eta murrizten laguntzea, hala nola, eskuinentzat pentsatutako tresnak erabili behar izatea, baita diskriminazio-egoerak eta jazarpena ere.
Cosmoclostis
Cosmoclostis Pterophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Cosmoclostis aglaodesma da.
Annabelle: Creation
The Conjuring sailaren filmeetako bat da, eta Annabelle (2014) aurrekaria eta Annabelle Comes Home (2019) jarraipena dauzka.
Argumentua
1955ean, Mullins senar-emazteek beren etxean Ahizpa Charlotte (Stephanie Sigman) moja-erizaina eta etxerik gabeko zazpi neskatoei ostatu emango diote, beren etxea umezurztegi egoki bat bilakatzeko asmoz. Halere, etorri berriak Annabellen jomuga bilakatuko dira, etxean dagoen eta deabruzko izaki batek bereganatu duen neskato lirain itxurako panpina.
Bouhans-lès-Montbozon
Bouhans-lès-Montbozon Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouhans-lès-Montbozon udalerrian erroldatutako biztanleak 98 ziren. Familiak 41 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 56 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 50 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (30 gizon eta 21 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra higiezinen enpresa batena zen.
Castelfranco di Sotto
Castelfranco di Sotto Italiako udalerri bat da. Pisako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castelfranco di Sottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hirumugarrieta
Hirumugarrieta izeneko tokia, Makatzgain menditik gertu dago. Hirumugarrieta bezala ezagutzen dena, Eskoriatzak, Gatzagak, eta Barrundiak bat egiten duten tokia da. Toki natural gisa, Elgea mendilerroko Urkitza mendia izango litzateke Hirumugarrieta adieraziko lukeena, mendi hau berau, aipaturiko hiru herrien arteko erpinean baitago. Bertara heltzeko, Urkitza mendiaren tontorrera heltzeko hartzen den bide berbera jarraitu behar da.
Lea (argipena)
Lea hitzak adiera zenbait ditu:
FC Ararat Yerevan
FC Ararat Yerevan (armenieraz Ֆուտբոլային Ակումբ Արարատ Երևան) Armeniako futbol talde onenetakoa da, Erevan hiriburukoa. Armeniako liga bakarra irabazi duen arren Sobietar Batasuneko txapelketak irabazi zituen armeniar talde bakarra izan zen. Honetaz gain Armeniako 5 Kopa ere lortu ditu.
Sorrera
Spartak izenarekin eratu zen taldea 1935ean baina berehala hartu zuen Dinamo Yerevan izena. 1949an lortu zuen Sobietar Batasuneko lehen mailan aritzea baina urtebete egin zuen bertan. 1954ean Kopa finalera iritsi zen baina Dinamo Kievek 2-1 gainditu zuen.
70. hamarkada, "urrezko aroa"
1960an berriz igo zen mailaz eta ordutik aurrera beti mantendu zen bertan (1964-65 denboraldia salbu). Dagoeneko "Ararat Yerevan" izenarekin bere "urrezko aroa" iritsi zen. 1971 urtean bigarren egin zuen Sobietar Batasuneko Ligan eta 1973an Liga eta Kopa irabazi zituen eta UEFA Kopan final zortzirenetara iritsi zen. 1974-75 denboraldian Europako Kopako final laurdenetara iritsi zen baina gero txapeldun izango zen Bayern Munichek kanporatu zuen Araratek Alemanian 2-0 galdu ondoren etxean 1-0 irabazi zuen arren. 1975 urtean Sobietar Batasuneko bigarren kopa irabazi zuen eta hurrengo urtean Europako Errekopan berriz ere final zortzirenetara iritsi zen.
Armeniako garaia
Armeniako txapelketak hasi zirenean Ararat talde onenetakoa zen baina bost kopa irabazi bazituen ere Liga bakarra eskuratu du momentuz. 2008an FC Pyunik taldearekin 59 puntotan berdinduta gelditu zen eta txapelduna erabakitzeko elkarren arteko partida antolatu zen. Luzapenean sarturiko gol baten erruz Pyunikek 2-1 irabazi zuen partida. Urte hartan ordea Kopa irabazi zuen eta ondoren Superkopa.
Vori vori
Hainbat vori vori aldaera daude. Dena dela, errezetarik zabalduena oilo vori voria da, zeinean platerari etxean hazitako oilo puskak gehitzen zaizkion.
Le Tech
Le Tech Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Tech udalerrian erroldatutako biztanleak 86 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 65 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 101 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 16 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 17 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 55 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (17 gizon eta 10 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 higiezinen enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Le Tech udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
L.Q. Jones
L. Q. Jones, Justus Ellis McQueen Jr. jatorrizko izenez (Beaumont, Texas, 1927ko abuztuaren 19a - Los Angeles, 2022ko uztailaren 9a) estatubatuar aktorea izan zen.
Texasko Unibertsitatean zuzenbidea, negozioak eta kazetaritza ikasi ondoren, komiko gisa lan egin zuen, beisbolean eta futbol amerikarrean profesionalki jokatu zuen eta Nikaraguako abeltzaintzan saiatu zen.
1955ean egin zuen debuta zineman, eta Sam Peckinpahk zuzendutako filmetan nabarmendu zen.
Cordova (Illinois)
Cordova  Illinoiseko herri bat da. Rock Island konderrian kokatua dago. 2010ean 672 biztanle zituen, 1.55 kilometro koadrotan banatuta.
Isopachys borealis
Isopachys borealis Isopachys generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Direct Costing
Kostuen kontabilitatean, Direct Costing (euskaraz, "kostu zuzenen esleipen") ekoiztutako produktuei dagozkien kostuak kalkulatzeko prozedura bat da, non produktu bakoitzaren kostuari dagozkion kostu zuzenak esleitzen zaizkion, zeharkako kosturik barneratu gabe. Prozedura zeharkako kostuak esleitzean sor daitezkeen erroreak saihestea da. Direct Costing metodoaren aurkako prozedura, zeharkako kostuak ere produktu bakoitzari esleitzen dizkiona Full Costing da.
Ali Khamenei
Ali Khamenei Aiatola Handia (  Āyatollāh Sayyid `Alī Ḥoseynī Khāmene'ī, (Maxhad, Iran, 1939ko uztailaren 17a - ) Irango Agintari Gorena da. Irango presidente izan zen 1981tik 1989a.
Berlingo maratoia
Berlingo maratoia (Berlin-Marathon) 42,195 kilometroko maratoi bat da, urtero 1974tik Berlinen ospatzen dena, irailean. World Marathon Majorseko kide da, munduko sei maratoirik garrantzitsuenak biltzen dituena. Maratoi denetan azkarrena izatearen fama du, hamar ekitalditan munduko errekorrak ezarri baitira.
Ali Khamenei
Biografia
Familia islamiar xiita batean jaio zen, eta ikasketa politiko eta erlijiosoak egin zituen; Ruhola Khomeini izan zuen, besteren artean, irakasle. 1963an Mugimendu Islamiar Xiitaren kide egin zen. 1968-1978 bitartean, Mohammad Reza Pahlaviren diktadura erorarazteko lan egin izanagatik askotan atxilotu eta torturatu zuten. Alderdi Errepublikano Islamiarraren sortzaileetako bat izan zen (1978). 1977an hayatoleslam maila iritsirik bere ikasketa erlijiosoak amaitu zituen, eta Khomeinik Iraultza Batzordearen kide izateko aukeratu zuen. Batzorde horrek zuzendu zuen monarkia desagertu eta iraultzaren ondoren sortu zen erregimenera bitarteko prozesua. Teherango Unibertsitateko iman gisa ostiraletako otoitza zuzenduz egin zen ospetsu, eta populismo islamiar xiitaren teorialari nagusia izan da.
Khameneiren ikasle eta jarraitzaileek hartu zuten 1979an Estatu Batuetako enbaxada Teheranen eta esku-hartze zuzena izan zuen Abolhassan Banisadr lehen presidente errepublikanoa bere kargutik eraisteko. 1981eko hauteskundeetan Irango Errepublika Islamiarraren lehendakari aukeratu zuten, eta 1989an, Ruhola Khomeini hil eta ordu gutxitara haren kargu politiko-erlijiosoa betetzeko izendatu zuten, Irango iraultza islamiarraren gidaritzapean.
Berlingo maratoia
Historia
1974an izan zen lehen ekitaldia eta 286 lasterkarik hartu zuten parte. 1981 urtean antolatzaileek ibilbidea aldatu zuten Berlingo etorbide nagusietatik pasa zedin. 1990ko irailaren 30ean, Alemaniaren bateratzea baino hiru egun lehenago, 25.000 atletak zeharkatu zuten Brandeburgoko Atea. Edizio hartan Ekialdeko Alemaniako Uta Pippig izan zen emakumezkoen artean txapelduna.
Synthemistidae
Synthemistidae odonato burruntzien familia da. Australasian aurki daitezke.
Berlingo maratoia
Historia
1997an patinatzaileen txapelketa abiatu zen. Beste hainbat maratoirekin batera World Inline Cup osatzen du eta hauen artean garrantzitsuena da. 2008ko ekitaldian esate baterako 7.685 patinatzailek hartu zuten parte eta 200.000 ikusle bildu ziren ibilbidean.
Hypostomus careopinnatus
Hypostomus careopinnatus Hypostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Berlingo maratoia
Historia
2018 urteko ekitaldia bereziki azkarra izan zen, gizonezko zein emakumezkotan errekorrak gainditu baitziren. Gizonezkoen kasuan munduko errekorra gainera. Gauza bera gertatu zen 2022ko ekitaldian.
Synthemistidae
Taxonomia
Se reconocen los siguientes géneros:
Miramont-d'Astarac
Miramont-d'Astarac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Berlingo maratoia
Historia
2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.
NGC 4924
NGC 4924 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Miramont-d'Astarac
Biztanleria
2007an Miramont-d'Astarac udalerrian erroldatutako biztanleak 372 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 58 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 156 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 128 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 230 ziren, horien artean 166 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 166 pertsona aktiboetatik 148 lanean zeuden (78 gizon eta 70 emakume) eta 17 langabezian zeuden (11 gizon eta 6 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Santa Maria eliza (Mena Harana)
Santa Maria eliza (iglesia de Santa María) Mena Haraneko eliza erromanikoa da, Burgosko Merindadeetan dagoena. Aditu batzuen ustetan, XII. mendearen amaieran amaitutako eliza hau Tenpluko Ordenak eraiki zuen.
Miramont-d'Astarac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2000. urtean Miramont-d'Astarac udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 630 hektarea erabiltzen.
Santa Maria eliza (Mena Harana)
1931n Espainiako gobernuak Sionesko eliza hau Bien de Interés Cultural izendatu zuen.
Miramont-d'Astarac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Siyuan zubia
Siyuan zubia (txinera sinplifikatuz: 四元桥; txinera tradizionalez: 四元橋; pinyineraz: Sìyuán Qiáo), Txinako Herri Errepublikako Beijing udaltasunean dagoen zubia da.
Ezaugarriak
Beijingo aireportura joan nahi dutenek erabili beharreko zubia da. Egitura, Beijingo 4. ingurabide autobidearen gainetik igarotzen da.
Monteponita
Monteponita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Monteponita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Eucalybites
Eucalybites Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eucalybites aureola da.
Ogro operazioa
Ogro operazioa ETA erakundeak 1973 urtean              Carrero Blanco espainiar almirantea eta politikari frankista, Espainiako gobernu-presidentea zelarik, erailtzeko plana aurrera eraman eta burutzeko operazioa izan zen. ETAkideek Madrilgo soto batetik presidentea pasa ohi zen kaleko punturaino tunel bat egin eta lehergailu indartsu bat jarri zuten bertan. 1973ko abenduaren 20an, lehergailua leherrarazi zuten autoa pasatzean eta presidentea, auto ofizialaren txoferra eta polizia-inspektore bat erail zituzten.
Atentatua
Bost hilabete eman zituzten kale azpitik zihoan tunel bat egiten, alokatzaileari eskultoreak zirela esanda. Etakideek tunela gordetegi ofizial batetik lapurturiko 80 kg Goma-2 lehergaiz bete zuten.
1973ko abenduaren 20an, Langile Komisioetako hamar kideren aurkako Proceso 1001 auzia hasi baino hamabost minutu lehenago, argiketari jantzitako komandoko hiru kideek, orduko Espainiako presidentearen Dodge Dart autoa pasatzean, lehergailua eztandarazi zuten. Bonbaren eztandak Luis Carrero Blanco eta bere automobila 20 metroko altuerara bidali zituen, bost solairuko eraikin bat gaindituz. Kotxeak hurrengo eraikinaren bigarren solairuko balkoian jo eta jesuitek zuten ikastetxe bateko patioan bukatu zuen. Luis Carrero Blanco bizirik atera arren, laster hil zen. Bere eskolta eta txoferra, José Antonio Bueno Fernández eta José Luis Pérez Mogena hurrenez hurren, ordea, bertan hil ziren. "Argiketariek" lekukoei gas-eztanda bat izan zela adierazi eta ihes egin zuten.
Carrero Blancok, atentatu bat jasatearen arriskuaren oharpena ez zuen aintzat hartu eta segurtasun neurri handiagoak hartzeari uko egin zion; bere ordutegi eta ibilbideak finkoak ziren eta bere automobila ez zen blindatu.
CIAren parte-hartzearen teoria
Atentatu konplexua zenez, eta gainera AEBetako enbaxadatik gertu izan zenez, laster CIA eta Luis M. González-Mata -Espainian zuen ordezkaria- partaide izan zirelako zurrumurrua zabaldu zen. Hala ere, ekintzan parte hartu zuen Iñaki Pérez Beotegi Wilson etakideak lankidetza ezeztatu zuen.
2008an publiko egin zen kable batean, zera zioen Madrilgo enbaxadak Ameriketako Estatu Batuetako Estatu Sailari Azaldu daitekeen emaitzarik onena... Carrero agertokitik desagertzea da, agian Díez Alegría jeneralak edo Castañónek ordezkatuta.
1973ko urrian, Yom Kippur Gerran, Estatu Batuei Espainiako baseak erabiltzea eragotzi zienez, Washingtonen aginduak itsumustuka betetzearen aurka azaldu zen eta NATOn sartzearen aurkakoa zen nazionalista joera zuen espainiar politiko frankista bat erail zuela CIAk esan zuen TASS sobietar agentziak.
Madrilgo hotel batean Carrero Blancoren ordutegi eta ibilbideak eman zituen «gabardina zuriko gizona» ikusi zuen bakarra Jose Miguel Beñaran Argala izan zen, baina Batallón Vasco Españolek 1978an hil zuenez, haren benetako izena ez da inoiz jakingo.
2012an Ernesto Villar kazetariak Todos quieren matar a Carrero liburua argitaratu eta beste herrialdeen zerbitzu sekretuen laguntza zuen konspirazio frankista azaldu zuen.
Ondorioak
Euskal eta espainiar oposizioek ez zuten atentatua gaitzetsi. Askorentzat Espainian demokrazia ezartzeko pauso instrumentala eta erabakiorra izan zen, ETAk Francoren oinordekoa garbitu zuelako. Orduan etakidea zen eta gero abertzaletasuna borrokatu zuen Jon Juaristik, ordea, zera esan zuen: ETAren helburua ez zela demokrazia lortzea baizik eta Espainia erabat ezegonkortzea eta Francok zeraman abertzaletasunaren aurkako errepresioa handitzea, euskaldun guztiak "gaitz txikiaren" aldera bultzatuz.
Artea
1974an Eva Forestek, Julen Agirre ezizenaz, operazioaren kontakizuna egin zuen Operación Ogro liburuan, gerora Gillo Pontecorvoren film homonimoa egiteko oinarri gisa baliatu zena. Hogei urte geroago, Hiru argitaletxeak berrargitaratu zuen liburua, orduan ekarpen berriak eta baita taldearen ihesaren inguruko datuak azaltzen zituen kapitulu berri bat gehitu ere
Etxamendi eta Larraldek Marty Robbins estatubatuar kantautorearen El Paso abestia moldatu eta Yup! la-la abestia sortu zuten Ogro operazioari buruz. Kantua nahiko ospetsu bilakatu zen 1970eko hamarkadaren bukaeran. Gero Banda Bassotti italiar taldeak 2003ko Así es mi vida bere albumean bertsioa egin zuen eta abesti honengatik arazoak izan zituen AVT elkartearekin.
Gionges
Gionges Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gionges udalerrian erroldatutako biztanleak 145 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 46 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 42 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 42 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 56 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 56 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (29 gizon eta 24 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 45 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 higiezinen enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 jatetxe zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Gionges udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cornell (Illinois)
Cornell  Illinoiseko herri bat da. Livingston konderrian kokatua dago. 2010ean 467 biztanle zituen, 1.66 kilometro koadrotan banatuta.
Libera (argipena)
Libera hitzak hainbat adiera ditu:
Saint-Jean-le-Vieux (Isère)
Saint-Jean-le-Vieux Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Jean-le-Vieux udalerrian erroldatutako biztanleak 218 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 18 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 83 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 83 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 3 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 50 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Chiguayante
Chiguayante Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Concepción probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 81.302 biztanle zituen.
Toponimia
Chiguayante hitzak Mapudungunez gandu arteko eguzkia esan nahi du.