cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbara Stanwyck
Biografia
Nagusitu ahala zineman aukerak murriztu eta telebista saioetan hasi zen, eta berezko programa bat izan zuen Emmy bat eman ziona 50. hamarkadan.
Ibilbidea
Lehen filma Broadway Nights izan zen, 1927an. Film askotan parte hartu zuen Frank Caprarekin, besteak beste, Mujeres ligeras (Ladies of Leisure, 1930), La mujer milagrosa (The Miracle Woman, 1931) eta Amor debeku (Forbidden, 1932) filmetan, non aldakortasunagatik ematen baitu arreta. Beste film batzuen ondoren (John Ford, besteak beste), King Vidorren Stella Dallas filmarekin iritsi zen lehen lan handia 1937an. Film horrekin, Oscar sarietarako lehen izendapena lortu zuen, baina Luise Rainerrek jaso zuen La buena tierra filmagatik.
Beste hiru film zoragarri egin zituen: Howard Hawksen Bola de fuego (Ball of fire) (Oscarrerako bigarren izendapena ere ez zuen lortu); Frank Capraren Juan Nadie (Meet John Doe), 1941ean; Preston Sturgesen The Lady Eve (Las tres noches de Eva, 1941), denak 1941ean eginak, non zinema beltzaz gain komediak eta melodramak egiteko gai zela frogatu zuen.
Double Indemnity
Bere ibilbideko arrakastarik handiena 1944an iritsi zen, Double Indemnity filmarekin. Espainian Perdición du izenburua, Billy Wilderrek zuzendua, eta Fred MacMurray eta Edward G. Robinso n ditu protagonista. Raymond Chandlerren gidoiarekin, James M. Cainen eleberri batean oinarritua, filma zinema beltzaren maisulan handienetako bat da, eta berak emakume manipulatzaile, bihozgabe eta gaiztoa interpretatu zuen. Haren "Phyllis Dietrichson" rola, segur aski, emakume hilgarriaren estereotipo zinematografiko modernoa definitzeko erabili duten eredua da. Haren interpretazio bikainak hirugarren izendapena eman zion Oscarretan, baina ez zuen lortu, urte hartan Ingrid Bergmanek irabazi baitzuen Gaslightengatik.
Pertsonaia horren ondoren, beste film gogoangarri batzuk ere egin zituen, hala nola Lewis Milestoneren El extramor de Martha Ivers (1946) edo Anatole Litvaken Voces de muerte (Sorry, wrong number), 1948an. Horrek laugarren izendapena ekarri zion Óscaretan, eta Jane Wymani eman zioten.
Film bikainak egiten jarraitu zuen ezohiko paperetan, hala nola Fritz Lang-en Clash by Night filmean, Marilyn Monroerekin batera, 1952an, edo Edward Dmytryk filmeko Walk on the Wild Side filmean (La gata negra) 1962an, zinemaren historiako lehen lesbianaren rola interpretatu zuen. Film komertzialagoetan ere lan egin zuen, hala nola Roustabout Elvis Presleyrekin.
Azken lanak
1950ean eta 1960an telebista dezente egin zuen, bere programa propioa izan zuen, eta Emmy saria eman zion. Horrez gain, hainbat telesailetan ere parte hartu zuen, hala nola Valle de pasiones filmean.
Zinemari egindako ekarpenengatik, izar bat jarri zioten Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan, Vine Streeteko 1751n, eta, karrera osoari esker, 1982. urtean ohorezko Oscar bat lortu zuen.
Falcon Crest telesail estatubatuarrean Angela Channing-ek zuen papera baztertu ondoren, Bárbarak laurogeiko hamarkadako hiru serie enblematikotan hartu zuen parte: El pájaro espino (Richard Chamberlainekin batera), Dinastia eta Los Colby, bietan Constance Colbyren paperean.
Bizitza pertsonala
Lehen ezkontza 1928ko abuztuaren 26an izan zuen, Frank Fay aktorearekin. Anthony Dion Fay izeneko haur bat izan zuen, eta 1936an modu dramatikoan dibortziatu zen, Dionen zaintzagatik borroka legal luze bat eginez. Legezko borroka irabazi ondoren, Stanwyckek Dion semea barnetegietan utzi zuen.
Barbara Stanwyck Robert Taylor aktorearekin ezkondu zen 1939an. Senar-emazteek hamabi urte iraun zuten, eta 1951n dibortziatu zen, Taylorrek Ava Gardnerekin eta Lana Turnerrekin desleialtasunak tarteko. Gainera, bere buruaz beste egiten saiatu zen.
Maitasun-istorioak izan zituen Frank Caprarekin eta Henry Fondarekin. Baina Joan Crawford, César Romero, Richard Chamberlain eta Clifton Webbekin zuen adiskidetasunagatik, prentsa horiak kloseteko lesbiana gisa (armairuan edo ezkutuan) estigmatizatu zuen. Kontua da, Crawford eta Marlene Dietrichekin batera, The Sewing Circle (Jostunen zirkulua) kide zela, emakume homoxesual eta bisexualen talde pribatua.
Sueños de oro filmazioan William Holden ezagutu zuen, eta han adiskidetasun luze bat hasi zen hura hil arte. 1982an Oscar saria irabazi zuenean, Holdeni eskaini zion, hil berria baitzen.
Filmografia
Filma ugaritan parte hartu zuen:
Boron
Boron Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boron udalerrian erroldatutako biztanleak 412 ziren. Familiak 139 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 70 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Miniopterus macrocneme
Miniopterus macrocneme Miniopterus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Miniopterinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Boron
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 hutsik zeuden. 127 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren eta 20 alokairuan okupaturik zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 131 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Rafael Uribe Uribe
Rafael Víctor Zenón Uribe Uribe (Valparaíso (Antioquia), 1859ko apirilaren 12a - Bogotá, 1914ko urriaren 16a) Kolonbiako abokatua, kazetaria, enpresaburua, diplomazialaria, irakaslea, pentsalaria eta militarra izan zen, Kolonbiako Alderdi Liberaleko kidea.
Boron
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 276 ziren, horien artean 198 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 198 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (112 gizon eta 74 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boron udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 429,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.093 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Rafael Uribe Uribe
Uribe Uribe ezaguna da Kolonbian 1904an egituratu eta azaldutako sozialismo korporatibo eta sindikalista bat ezartzearen aldeko ideologia politikoagatik, baita bere lan diplomatikoagatik eta kolonbiar kafegileen alde egindako lanagatik ere, besteak beste, herdoil bezalako gaixotasunen aurkako borrokan.
Bere ekarpen handietako bat, Benjamín Herrera liberalarekin batera, Unibertsitate Errepublikanoaren fundazioa izan zen, gero Kolonbiako Unibertsitate Askea izango zena. Politikari gisa, lan eskubideen aldeko aktibista garrantzitsua izan zen Latinoamerikan, eta Kolonbian eskubide sozialez hitz egiten lehena, eta Kolonbiako Nekazaritza Ministerioa sortzeko giltzarria ere izan zen.
Boron
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rafael Uribe Uribe
Alderdi Liberaleko kide gisa, alderdian estatutu idatziak ezarri zituen lehena izan zen, eta Eliza Katolikoaren eta Estatuaren arteko harmonia bilatzen zuen korronte moderatuaren kide eta buru izan zen. Jarrera hori gorabehera, bere argitalpenei betoa ezarri zien Vatikanoak.
Uribe Uribe 1885, 1895 eta 1899ko gerra zibiletan aritu zen, eta handik garaituta aterako zen. Bere papera jeneral gisa, Mila Eguneko Gerran garaipen garrantzitsuek markatuko zuten taktikaren ikuspuntutik, hala nola Peralonsoko guduak, jeneral liberal nagusi gisa ospea eman zion, Benjamin Herrera bezalako beste batzuen prestakuntza militarra ez izan arren.
Hala eta guztiz ere, Uribe Uribek porrot garrantzitsuak jasan zituen armada liberalen aginduetara, hala nola Bucaramangako guduan (1899) eta Cororen galeran. Kapitolio Nazionaleko eskaileretan hil zuten.
Filipinar
Filipinarrak (Mga Pilipino) Filipinetako herritarrak dira. Hainbat talde etnolinguistikoak osatzen dituzte, jatorrizkoak zein inguruko eskualdeetatik etorriak. Egungo identitate nazionalak austronesiar sustraiak Txina, India, Estatu Batuak eta Espainiatik ekarritako maileguekin uztartzen ditu.
Lamasón
Lamasón Kantabriako udalerria da. 2005ean 338 biztanle zituen eta 71,23 km²-ko azalera du.
Naram-Sim
Naram-Sim (K.a. 2254 - K.a. 2218, Antzinako Ekialde Hurbileko kronologian) Akadiar Inperioko laugarren erregea izan zen, Mesopotamia osoa hartu zuena.
Europako Ingurumen Agentzia
Europako Ingurumen Agentzia Europar Batasunak sorturiko nazioarteko agentzia da. ingurumen arloan jarduten du. 1990eko maiatzaren 7an hasi zen lanean eta egun, egoitza Kopenhagen (Danimarka) dago. 28 Europar Batasuneko estatu kideez gain, Islandia, Liechtenstein, Norvegia, Suitza eta Turkia ere kideak dira. Gainera, Balkanetako beste sei herrialde (Albania, Bosnia eta Herzegovina, Mazedoniako Errepublika, Montenegro, Serbia eta Kosovo), Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren 1244/99 ebazpenaren bitartez, kooperatzaileak dira.
Naram-Sim
Sargon Akadekoaren hirugarren oinordekoa eta biloba izan zen Naram-Simen gobernupean, Akadiar Inperioak bere garai gailenera iritsi zen. Bere erregealdia, hogei mesopotamiar errege baino gehiagoren altxamenduarekin hasi zuen, gogor garaitu zuen altxamendua. Hortik, aurrera, Naram-Sim mundu ezagun guztia konkistatzera abiatu zen, bere lurrak, Elameti Mediterraneo Itsasora arte hedatuz, Siria konkistatu zuen, baita Alepo eskualdea ere, eta Sinairantz jaitsi zen, Egiptori kendu ziona. Halakoak izan ziren bere garaipenak, Naram-Simen estela zizelkatzea agindu eta bere burua jainko bezala izendatu zuela.
Salminus hilarii
Salminus hilarii Salminus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bryconidae familian.
Villafáfilako aintziren erreserba naturala
Villafáfilako aintzirak, aintzira talde bat da, Zamorako probintziako Villafáfila herritik gertu dagoena, Tierra de Campos eskualdean. Bertako jendeak, "Gatzagak" deitzen dituzte.
Naram-Sim
Bere jainkotasuna aldarrikatu zuen lehen mesopotamiar erregea izan zen, baita "lau laurdenen erregea" deitua izan zen lehena ere, hau da, unibertsoko erregea.
Villafáfilako aintziren erreserba naturala
Bi aintzira nagusiak Laguna Grande eta Salina de Barrillos dira. Lehena, udaberrian, lau kilometroko luzera eta biko zabalera hartzera hel daiteke. Hezegune honetako espezie ugaritasunak, hegaztiak ikusi ahal izateko Espainiako tokirik nagusienetako batean bihurtzen dute.
Naram-Sim
Tratuak izan zituen Indo haranarekin (Meluhha akadiarrentzat), eta Persiar golkoko lurraldearen zati handi bat kontrolatu zuen. Naram-Simek, bere inperioa, Maganeko erregea eta Taurus mendietako tribuak garaituz hedatu zuen. Tell Brak eta Ninive gune administratiboak eraiki zituen, eta senideak, inperioko zenbait tenplu eta hiritan kargu erritual edo erlijiosoak betetzeko izendapen politikarekin jarraitu zuen, edo gobernari bezala, inperioko lurralde ezberdinen kontrol eraginkor eta oso zentralizatu bat mantentzeko.
Mesopotamiako mitologiaren arabera, Inanna jainkosak Agade hiria utzi zuen, eta Akaden erorketa eragin zuen, Naram-Sinek, Ekurreko zenbait jainkoren estatuak eraman zituenean egin zuen sakrilegioagatik (hau da, Enlilen tenplua Nippurren, sumertar panteoiko jainko gorena). Enlilek, gutiak mendietatik irtenarazi zituen izurrite bat bailitzan, eta Akadeko inperioa suntsitu zuten.
Villafáfilako aintziren erreserba naturala
Migrazio-ibilbide bat (mokozabal holandarrarena)
<mapframe latitude="44.964798" longitude="-0.395508" zoom="4" width="243" height="370" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [4.9, 52.38] },     "properties": { "prop0": "value0", "marker-size": "small", "marker-color": "#F90606" }   },    {      "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [-5.592585, 41.853906] },     "properties": { "prop0": "value0", "marker-size": "small", "marker-color": "#F90606" }   },    {      "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [-6.44, 37.02] },     "properties": { "prop0": "value0", "marker-size": "small", "marker-color": "#F90606" }   },    {      "type": "Feature", "properties": {"stroke": "#F90606","stroke-width": 2}, "geometry": { "type": "LineString", "coordinates": [ [4.9, 52.38], [1.626944, 50.201389], [-0.5, 49.5], [-2.8, 47.6], [-1.7728, 46.5361], [-1.0492, 45.5897], [-1.25, 44.583333], [-1.79, 43.35], [-3.45889, 43.4347], [-4.75, 42.0667], [-5.592585, 41.853906], [-6.44, 37.02]        ]      }    },      ] } Mokozabal zuria negua Doñanako erretserba naturalean ematen du, eta uda Herbeheretan. Amsterdametik Doñanara joateko egin behar dituen 2.100 kilometro egiteko (gutxi-gora behera) hamabi egun beharko ditu. Egunero sei bat orduz egiten du hegan, batez beste 50 km/h-ko abiaduran, guztira 300km egin ditzake egun bakar batean. Egun guzti horietan jan eta atseden hartu ahal izateko toki egokiak bilatu beharko ditu bidean. Kasu gehienetan Amsterdametik Doñanarainoko bidea egiteko, hauek izaten dira bidaiako 12 pausalekuak:
Amsterdam - Sommeko badia - Senaren badia - Morbihango golkoa - Olonneko padurak - Girondako estuarioa - Arcachongo badia -  Txingudi  (Urdaibai, Mendixur edo Salburua ere izan daitezke) - Santoñako badia - La Navako aintzira - Villafáfilako Gatzaga - Peña del Aguilako aintzir a - Doñana
Dag och natt
Dag och natt 2003ko Simon Staho daniar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Filma maitatu eta maitatua izan nahi duen jendeari buruzko filma da.
Grado
Grado honakoa izan daiteke:
Asterix eta hamabi probak
Asterix eta hamabi probak (jatorrizko frantsesez Les Douze travaux d'Astérix) 1976ko marrazki bizidun film bat da. René Goscinny eta Albert Uderzo frantziar komigigileen Asterix pertsonaiaren Hamabi probak komikian oinarritua dago, eta era berean bai filma nahiz komikia Greziar mitologiako Heraklesen hamabi lanak kondairan.
Argumentua
Galiarren beste behin erromatarrak garaitu ostean, erromatarrek galiarrak duten indarraren ondorioz gizakiek garaitezinak direla usteko dute, Jainkoek bakarrik menperatu ditzazketela. Julio Zesarri berri emango diote, eta nahiz eta gogoz kontza izan ere, Senatuarekin eztabaidatu eta Armorikara joatea erabakiko du, bertan Abrarakurzix galiar buruzagiarekin biltzartuko da. Galiarrei Heraklesen hamabi lanetan oinarritutako hamabi proba burutzea proposatuko die (nahiz eta proba hauek berriak izan, lanak modaz pasatuak baidaude). Abrarakurzixek erromatarren erronkari aurre egiteko bere gerlari onenei deituko die, Asterix eta Obelix. Erromatarrak bi galiarrei Kaio Pupo izeneko gizona bidaliko diete, probetan zehar gidatu eta bakoitza betetzen dituztela ziurtatzeko.
Hamabi probak
Galiarrek proba bakoitza arrakastaz amaitzea lortu ondoren, Zesarrek Jainkoak direla onartuko du, Erromatar Inperioaren kontrola eman eta Kleopatrarekin landetxe txiki batean bizitzera erretiratuko da. Kaio Pupok bere saria jaso eta Plazarraren Uhartera erretiratuko da. Galiarren herrian, Obelixek Asterixi galiarrak Erromako benetako jabeak diren galdegindo dio. Asterixek beraiei jazotako dena guztia posiblea izan daitekeen marrazki bizidunak besterik ez direla erantzungo dio. Obelixe honetaz jabetu eta bere burua Plazerren Uhartera telegarraiatuko du, bertan basurde goxo bat janez.
Judit Polgár
Judit Polgár (hungarieraz izen-abizenak alderantziz jartzen dira: Polgár Judit; Budapest, 1976ko uztailaren 23a) hungariar xake jokalaria da eta Nazioarteko Maisu Handia. Zsuzsa eta Zsófia bere ahizpak ere goi mailako xake jokalariak dira, nahiz eta gaur egun txapelketetatik erretiratuta dauden.
1991n Nazioarteko Maisu Handi titulua eskuratu zuen Hungariako xake txapelketa nazionala irabaztean, 15 urte baino ez zituela, eta ordura arte titulu hori lortu zuen xakelari gazteena bihurtu zen. Gaur egun munduko jokalari onenetakoa da eta urte luzez jarraian emakumezko xakelari onenen zerrendan lehen postuan egon zen, harik eta 2015ean Hou Yifan txinatarrak sailkapenean gainditu zuen arte. Munduko jokalari onenen zerrendan lehenengo hamarren artean sartzea lortu duen emakume bakarra da (1996an lortu zuen), zortzigarren postuan izatera iritsi baitzen.
Hungariako xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 1988ko eta 1990eko emakumezkoen Xake Olinpiadetan. Bi kasuetan bere bi ahizpak (Zsuzsa eta Zsófia) zituen taldekide. 1998ko Xake Olinpiadetan izugarrizko harridura eragin zuten: Hungariako xake taldearen lehen hiru tauletan hiru ahizpa zeuden; are harrigarriago zena, hiru nesken batez besteko adina 15 urtekoa zen (19, 14 eta 12 urte) eta gainera urrezko domina irabazi zuten sobietar xake talde ahalguztidunari gailentzean. 1990ko Xake Olinpiadetan balentria errepikatu zuten. Ondoren, Juditek emakumezkoen taldea utzi eta ordutik gizonezkoenean jokatu du hainbat aldiz (2014an zilarrezko domina lortuz); bere ibilbidean zehar beti defendatu izan du gizon-emakumeen berdintasuna xakean, eta txapelketetan emakumezkoek gizonezkoekin batera, bereizketarik gabe, parte hartzea bultzatu du.
2014an utzi zuen xake lehiaketetan parte hartzea. Hurrengo urtean, Hungariako gizonezkoen xake taldeko trebatzaile postua hartu zuen eta urte hartan bertan Hungariako kondekorazio garrantzitsuena eskaini zion gobernuak, Hungariako San Estebanen Ordenako gurutzea.
Salmenta gurutzatua
Marketinean bezero batek kontsumitu edo kontsumitu nahi dituen antzeko produktuak saltzen saiatzean datzan teknikari “salmenta gurutzatua” (ingelesez cross-selling) deritzo. Konpainia baten sarrerak handitzea da bere helburua. Adibidez, mugikor bat erosten duen norbaiti, funda, kotxerako kargagailua edo GPS gisan erablitzeko oinarria ere eskeiniko zaizkio. Erlazionaturiko produktuak eskainiz, salmenta prezioa garestitu daiteke. Interneti esker salmenta gurutzatuak gorakada handia jasan du. Sarean eginiko erosketetan, enpresek kontsumitzaileen gustuen edo ohituren berri ematen duten erregistroak gordetzen dituzte. Honek kontsumitzailearen edo bezero potentzialen etorkizuneko bisitetan cross-selling estrategiak inplementatzeko aukera ematen die denda birtualei. Adibidez, bezero batek beldurrezko filmeak erosteko ohitura badauka, genero horretako nobelak eskeiniko zaizkio, bai, baita beldurrezko posterrak edota OST diskak, etab.
Zerbitzu mota hauek Software As A Service gisan eskeintzen dira, kalkuluen zailtasunagatik. Salmenta gurutzatua barneratzen duen zerbitzuari gomendatze sistema deitzen zaio eta salmentak %10 eta %30 artean bultzatzen ditu.
Neutrofilo
Neutrofiloa globulu zuri mota bat da, granulozitoetan ugariena, fagozitosia egiteko ahalmena duena. Odoleko milimetro kubiko batean 2.500-7.500 neutrofilo daude, eta leukozito guztien % 35-65 izaten dira. Sortzetiko immunitate-sistemaren parte dira.
Neutrofiloak hezur-muineko zelula ametatik sortzen dira; odolera igarotzen dira gero, eta bertan den leukozito talderik handiena osatzen dute. Nukleo polilobulatua dute, eta hiru edo lau egun baino gehiago ez dute irauten. Gai arrotzen bat sartu den ehunen aldera mugitzen dira; izan ere odoletik ehunetara irten daitezke, kapilarren endotelioko zelulen artean igaroz (diapedesia). Bertara iritsitakoan, gai arrotz horiek fagozitatu eta suntsitu egiten dituzte zitoplasmako lisosometan dauden entzimen bidez. Hanturan parte hartzen duten defentsazko aurreneko zelulak izaten dira.
Yorgos Lanthimos
Yorgos Lanthimos (Γιώργος Λάνθιμος; Atenas, 1973ko maiatzaren 27a) greziar zinema, bideo eta antzerki zuzendaria, ekoizlea eta gidoigilea da.
Oreophrynella nigra
Oreophrynella nigra Oreophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Andre Maria eliza (Valtierra)
Andre Maria eliza Valtierrako parroki eliza da, XVI. mendean eraikia herriko meskita zaharraren hondakinen gainean eraikia. Bertako erretaula nagusiak balio handia du, besteak beste Juan Antxeta eta Lope Larreakoak landua.
Elizak bi deitura ditu: Andre Mariaren Jasokundea eta San Ireneo apezpiku eta martiria.
NA-3042
NA-3042 edo Cascante-Ablitas-Ribaforada errepidea, Nafarroako herri errepidea da, N-121C nafar errepidearen 9,89 kilometroan hasi eta A-68 autobidearen 105,31 kilometrora arte doa. Errepidea 13,35 kilometro luze da.
Andre Maria eliza (Valtierra)
1999eko ekainaren 7an, Nafarroako Gobernuak Sailkatutako Kultura Ondasun izendatu zuen erretaula nagusia.
Ezaugarriak
Oinplanoa latindar gurutze itxurakoa da, luzerako hiru nabek eta transeptuak osatua, bost zatiko burualdearekin. Alboko nabeak kaperatan banatuak daude. Ganga gotiko-pizkundetarrek nerbio konplexuak dituzte, ebaketa biribileko zutabeetan batzen direnak. Euste arkuak (toralak, formeroak eta zeharkakoak) zorrotzen eta erdi puntukoen artekoak dira. Barneko paramentu eta ganga betegarriak zuriz zarpeatuak daude.
Adreilu aparejuak, Nafarroako Erriberan ohikoa erlijio eraikinetan, kanpoalde soila eta apaindura gutxikoa eratzen du. Lan artistiko bakarra fatxada nagusian dago, mendebalderantz. Honek tenplu klasiko itxura du, toskanar ordenako lau pilastra prismatikoz, taulamenduz eta frontoi okuludunez osatua. Sarrea ateburuduna da eta gainean leiho bat du erlaitz eta frontoi erdizirkularrekoa.
Dorrea, esker aldean atxikia, igo ahala zabalera txikituz doazen bost gorputz prismatikoz osatua, erlaitzek banatua. Beheko lauak oinplanoa laukia dute eta goikoak oktogonala, okulu eta arku itsuz hornitua.
Erretaula nagusia
Elizako elementu interesgarriena erretaula nagusia da, XVI. mende amaieran eraikia, aurretik zegoen erretaula gotiko bat ordezkatzeko. Pizkundetar estilokoa da, behealdea platereskoa zaharragoa baita, eta goialdean manierista. Bi azpi-estiloak harmonian daude, oreka handiko artelana osatuz.
Agirien arabera, Juan Martínez de Salamanca maisuak 1577an hasi zuen, baina 1580an hil eta beste hainbat maisuk hartu zuten parte, hala nola Juan Antxeta azpeitiarrak, Blas Arbizuk eta Lope Larrea aguraindarrak. Erretaula 1598an amaitu zen eta Valtierrako biztanleek ordaindu zuten guztiz.
Erretaula oso urreztatua eta polikromatua dago. Lau gorputzez, hiru gorputzartez eta bederatzi kalez osatua dago, hiruko taldetan. Behealdean pradela du eta goialdean frontoiz osatutako atikoa, alboetan daudenak zatituak. Antolaketa konplexu honetan programa ikonografiko aberatsa dago garatua, santu, Elizaren doktore eta ebanjelioko pasarte ugari agertzen direla. Honela banatzen dira: 3 eskultura multzo, 16 taila handi, 2 taila txiki, 20 erliebe handi eta 22 erliebe txiki, horietatik lau soingain. Kale nagusian hiru eskultura multzo nagusiak daude.
Salcedo (Vicenza)
Mugakideak
Salcedok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tavèrnoles
Tavèrnoles Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatuta dagoena. 18,77 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 302 biztanle zituen.
Corral de Almaguer
Corral de Almaguer Toledoko udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
Club Olimpia
Club Olimpia Paraguaiko talde arrakastatsuena da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko liga gehien irabazteaz gain Libertadores kopa 3 aldiz eta Kontinente arteko Futbol Kopa behin irabazi ditu.
Corral de Almaguer
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.257 biztanle zituen.
Tocopilla probintzia
Tocopilla probintzia (Gaztelaniaz: Provincia de Tocopilla) Txileko iparraldeko Antofagasta (II) eskualdeko hiru probintzietako bat da. Hiriburua Tocopilla hiria da.
Oreophrynella quelchii
Oreophrynella quelchii Oreophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Acarobythites larsonae
Acarobythites larsonae Acarobythites generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Ett hål i mitt hjärta
Ett hål i mitt hjärta 2004ko Lukas Moodysson suediar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Aitak pornoaren industriarako lan egiten du, bere apartamentuan etxeko pelikula pornoak eginaz. Semeak bere aitaren bizibidea gorroto du eta bere logelan eta imajinazioan gordeta ematen du denbora ia osoa.
Sahune
Sahune Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sahune udalerrian erroldatutako biztanleak 301 ziren. Familiak 119 ziren, horien artean 41 pertsona bakarrekoak ziren (22 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 186 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (77 gizon eta 51 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina eta 2 iturginak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zartako-K
Zartako-K (edo z-k) Tafalla n (Nafarroa, Euskal Herria) sortutako street-ska taldea da, karibeko doinu ska laria beste doinu bortitzagoekin nahasten duena, punk eta Oi! musikaren antzekoak.
Biografia
Lehen kontzertua 2008ko maiatzaren 31ean eskeini zuten Tafalla ko I. Egunean, baina ensaiatzen lehenago hasi ziren eta kide anitz pasa ziren taldetik azkeneko formazioa tinko geratu arte, zazpi kidez osatua: "Goito", Endika, "Puntxon", Ibai, Juan, Ozcariz eta Magan. Handik 2012ra arte kontzertuak ematen ibili ziren Nafarroan zehar, talde mitiko askorekin eszenatokia elkarbanatzen: Gatillazo, Vendetta, Gatibu, Berri Txarrak, Hell Beer Boys...
Pierre Schoendoerffer
Pierre Schoendoerffer (Chamalières, Puy-de-Dôme, 1928ko maiatzaren 5a - Clamart, Senako Gainak, 2012ko martxoaren 14a) zinema zuzendari eta gidoigile, idazle eta gerra berriemaile frantziarra izan zen.
Cuerva
Cuerva Toledoko udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.
Pierre Schoendoerffer
Bizitza
1952an, 24 urte zituela, Indotxinara joan zen, frantziar armadako kameralari gisa. 1954ko maiatzaren 7an, Dien Bien Phuko guduan Viet Minhek atzeman zuen. Hiru hilabetez gatibu egon ostean askatua izan zen. Esperientzia hauetan hartu zuten oinarria bere film batzuek. 1956an La Passe du diable filma zuzendu zuen Afganistanen, eta 1958an Ramuntcho, Pierre Lotiren izen bereko eleberriaren egokitzapena. 1963an argitaratu zuen aurreneko eleberria, La 317ème section, bi urte geroago zinemaratu zuena, 1965eko Canneseko Zinemaldiko gidoi onenaren saria lortuz. Vietnamgo Gerran filmatutako La section Anderson dokumentalarekin 1967ko Oscar saria irabazi zuen. 1969an L'Adieu au roi kaleratu zuen. Eleberri honetan inspiratu zen John Milius Apocalypse Now filmaren gidoia idazteko. 1989an Miliusek berak L'Adieu au roi zinemarako egokitu zuen. 1992an Diên Biên Phu, bere filmarik handinahiena, egin zuen Vietnamen.
Limburg (hiria)
Limburg edo Linburgo (Limbôr; Limburg, ahoskatua; Limbourg) Belgika ekialdeko hiria da (Liejako probintzia). 2008an 5.680 biztanle eta 24,63 km² zituen. Egungo udalerriak Limburg, Bilstain eta Goé antzinako herrixkak ditu.
Cuerva
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.584 biztanle zituen.
Zartako-K
Biografia
2012an bertan haien lehen diska grabatu eta atera zuten Kalekumeak (2012) izenaren behean. Diskan gazteleraz eta euskeraz idatzitako bederatzi abesti agertzen dira, gai politikoak (kartzela, aberria...) eta kulturalak (Rude Boy kultura, lagunak...) jorratzen dituztenak, eta pare bat abesti instrumental.
Limburg (hiria)
Vesdre ibaiak inguraturik, Erdi Aroan bere kokagune estrategikoari esker Linburgoko dukerriaren hiriburua izan zen.
Zartako-K
Biografia
2014ean taldeak Nafarroa Oinez-erako abestia grabatu zuen Miguelo estudioan: "Esan, Izan, Zangoza" izenarekin eta otsailaren 8an haien 100. kontzertua eman zuten Tafalla n. Urte berdineko urrian haien bigarren lana aurkeztu zuten: Odol Berria (2014), hamaika abestiz osatua dagoena. Diskan The Specials en bertsio bat aurkitu dezakegu eta baita gizarteari kritika egiten dioten abesti asko, hala nola, Eraso Erasotzaileari edo La Lista Negra. Nabari daiteke ere pianoaren protagonismo handiago bat Asier teklista berri moduan taldean sartu ondoren, eta baita kalitate hobeagoa produkzioan Diska honetan ageri den "La Lista Negra" abestiari bideoklipa egingo zioten 2016ean, Joseba Jauregiren eskutik grabatutakoa Tafalla ko kaleetan. Abesti honek euskaldun usaina duen oro Nafarroa n jasaten duen bazterketa salatzen du era ironiko eta azkar batean, Altsasu ko gazteekin gertatutakoaren ondoren garrantzi handia hartu duen gaia.
2018. urterako "RUDE ALA HIL!" taldearen X. urteurrena ospatzeko birari ekin zioten. Geroago, 2018. urtea haien azkenengo urtea eszenatokietan izango zela adierazi zuten, 10 urteren ondoren egurra ematen oholtzaren gainean. "Kalean jaio ginen, kalean hilko gara" leloarekin adierazi zuten haien agurra, eta 2018. urtearen amaieran zehar, haien historian eragina izan duten eta bereziak izan dire lekuetan jo zuten, hala nola, Nafarroa Oinezen, Sorgin gauan, edota haientzat bereziak izan diren herrietan ere bai. Azkenengo kontzertua abenduaren 29an eman zuten, presoen aldeko Hatortxu Rock jaialdian.
Eraginak
Talde hau street-skatzat autodeskribatzen da, haien musika ez delako jamaika rrek egiten zutenaren berdina. Musika mota hau ska Europa ra hedatzean sortu egin zen 2 Tone-ren mugimenduaren ondoren eta talde askok erabili dute: Scrapy, Starface, Skalariak... Taldeak ska punk a eta Oi!-a nahasten ditu, festa giroko musika baina amorruz jotakoa, eta haien letren gaiak rock taldeak egiten dituzten antzekoagoak dira ska taldeek egiten dituztenak baino. Endika abeslariaren hitzetan, zenbait talderen eragin nabarmena du taldeak nahiz eta taldekide bakoitzak bere gogokoenak eduki: Skalariak, Tijuana in Blue, Kortatu, Toot & the Maytals, Decibelios... Honetaz aparte, taldeak Gatillazo, Gatibu, Vendetta, Berri Txarrak edo Hell Beer Boys-ekin elkarbanatu du eszenatokia eta Endikari galdetzen diotenean ea norekin nahiko luke kontzerturen bat elkarbanatu hurrengo taldeak aipatzen ditu: Roy Ellis, Bad Manners, Deskankis, Odolkiak Ordainetan eta Jaleo.
Aipatzekoa da ere bai, batez ere bi azken diskoetan ospe handia lortu arren, inoiz ez dutela haien burua "saldu". Zartako-k beti aukeratu izan du autogestioaren bidea, nahiz eta diskografika ezberdinen eskaintzak izan, haiek aipatu duten moduan. Ideia hori 10 urteetan zehar oso argi eraman dute, eta ez dute beldurrik izan, adibidez, gaur egungo euskal musika komertzialari kritikak egiteko, "Burusoila" abestian ikus daitekeen moduan, hortan Gaztea irratiari kritika gogorrak egiten baitituzte. Haien bidea jarraitzean dago gakoa, eta horrela adierazi nahi izan dute haien bizitza musikala agurtzeko leloarekin, "KALEAN JAIO GINEN, KALEAN HILKO GARA".
Kalekumeak (2012)
2. Zartako - K
3. Skal herria
4. Mañana cuando yo muera
5. El último rude boy
6. Kalekumeak
7. Generación basura
9. Yo fui pankartalari
Odol Berria (2014)
1.ZK Dial
2.Street-Ska
3.Eraso Erasotzaileari
4.Metete al bar
5.La Lista Negra
7.Izan Izan Zinena
8.La Colmena
9.Rude Girl
10.Garaitezinak
11.Hablan
12.Ene Herri Maitea
Rattray (Aberdeenshire)
Rattray, historikoki: Rettre, batzutan Rattery, 'Raitear' eta 'Rattra', Eskoziako etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Miniopterus magnater
Miniopterus magnater Miniopterus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Miniopterinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Alionematichthys ceylonensis
Alionematichthys ceylonensis Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Discosura langsdorffi
Discosura langsdorffi Discosura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Polaciones
Polaciones Kantabriako udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 252 biztanle zituen eta 89,71 km²-ko azalera du.
Magan
Magan, antzinako eskualde bat zen, K.a. 2300 inguruan testu kuneiforme sumertarretan aipatua izan zena Mesopotamiarentzako kobre eta diorita iturri bezala. Maganen kokapena oraindik ez da ziurra, baina ebidentzia arkeologiko eta geologiko gehienek, Magan, gaur egun Oman denaren zati dela diote. Hala ere, arkeologoren batzuk, Behe Egiptotik hegoalderako tokiren batean kokatzen dute, Nubian edo Sudanen, adibidez, beste batzuk, berriz, Iran edo Pakistanen zati bezala.
Grado (Gorizia)
Grado Italiako udalerri bat da. Goriziako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Antioquiako hego-mendebaldea
Antioquiako hego-mendebaldea Kolonbiako Antioquia departamendua banatzen den 9 azpieskualdeetako bat da. Azpieskualde honek Paisa kulturaren tradizio handiko lekua osatzen du, eta Kolonbiako kafearen ardatzaren parte da.
Gilen Burdinezko Beso
1038 eta 1040 artean, beste normandiar batzuekin batera Melfiko lombardiarrekin borrokatu zuten Bizantziar Inperioaren mertzenario gisa Sizilian, sarrazenoen aurka. Bertan Burdinezko Beso ezizena eman zioten, Siracusako emirra hil zuelako. Giorgio Maniace greziarrak Arduino Lombardiarra umiliatu zuenean lombardiarrak eta normandiarrak erretiratu ziren. Maniace Konstantinoplara itzuli zenean Mikel Dukianok Arduino Melfiko agintari izendatu zuen. Melfik, Apuliako beste lombardiar batzuekin batera, bizantziar agintearen aurkako errebolta piztu zuen, Gilen eta beste normandiarren laguntzarekin. Bizantziarrek lortu zuten matxinatuen buruak erostea (lehenago Atanulfo Beneventokoa eta bero Argyrus). 1042ko irailean normandiarrek euren lider berria hautatu zuten, Arduino alboratuz. Matxinada, hasiera batean lombardiar, laster bilakatu zen normandiar.
Argyrusen defekzioaren ostean Gilen aukeratu zuten normandiarrek euren "konte". Bera eta beste buru batzuek, euren artean Drogo eta Petri I.a Tranikoa zuedela Guaimar IV.a Salernokoari eskatu zioten euren konkistak onar zitzan. Melfi eta inguruko lurrak eman zizkioten eta Guaimar "Apulia eta Kalabriako Duke" izendatu zuten. 1043an, Melfin, Guaimarrek eskualdea zatitu zuen (Melfi kenduta) hamabi jaurerritan, normandiar nagusiei onruak emanez. Gilenek Ascoli jaso zuen. Bertan ezkondu zen Guidarekin, Guy Sorrentokoaren alaba eta Guaimarren iloba.
Erregetza honetan Gilen eta Guaimarrek Calabria konkistatu zuten 1044an eta Stridulako gaztelua eraiki zuten. 1045an Tarantotik gertu Argyrusen aurka galdu zuen. 1046aren hasieran hil zen, eta bere anaia Drogok hartu zuen bere lekua. Bere titulua inoiz konfirmatua izan ez bazen ere Drogo Comes Normannorum totius Apuliae e Calabriae izendatua izan zenez, Gileni ere titulu bera ematen zaio.
Antioquiako hego-mendebaldea
Ekonomia
Bere jarduera ekonomiko nagusiak kafe-hazkuntza, ikatz meatzaritza, turismoa, platanoen ekoizpena, panela-kanabera, fruta-arbolak, babarrunak, barazkiak, mandioka, patata eta artoa dira; era berean, abeltzaintzak, zuraren industriak eta merkataritzak ekonomiaren beste ildo batzuk osatzen dituzte.
Azken urteotan turismo-jarduera sustatu da, kafe-ustiategiak hotel bihurtuz, edo El Jardín bezalako udalerrietan, hiriguneko etxeak, enplegua sortu duena.
Discosura letitiae
Discosura letitiae Discosura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Club Cerro Porteño
Club Cerro Porteño Paraguaiko talde arrakastatsuenetakoa da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko ligako palmaresean bigarrena da. Nazio arteko titulurik ez du ordea.
Rora (Aberdeenshire)
Rora, 'Ròrath', Eskoziako baserri giroko etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Medea (Italia)
Medea Italiako udalerri bat da. Goriziako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Medeak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dionisio Areopagokoa
Dionisio Areopagokoa Apostoluen Eginak Bibliako liburuan agertzen den pertsonaia da, I. mendekoa, Paulo Tarsokoaren eraginez kristautasunera bihurtua, eta ondoren Atenasko lehen apezpikua izandakoa. Izena Atenasko Areopagotik dator, hango epailea izan baitzen eta han, Pauloren Areopagoko sermoia entzuna, bihurtu zelako. Atenasko zaindaria da. Historian, VI. mendetik berari egotzi zitzaizkion idaki filosofiko eta teologiko zenbait; gerora Siriako monje batek idatziak zirela frogatu zen; hala eta guztiz ere, idazki haiek Pseudo-Dionisio Areopagokoa terminoan biltzen dira egun.
Domingo Pérez
Domingo Pérez Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
Miniopterus majori
Miniopterus majori Miniopterus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Miniopterinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Súria
Súria Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatuta dagoena. 23,61 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.438 biztanle zituen.
Banaketa administratiboa
Bi herritan banaturik dago:
Ruthven (Aberdeenshire)
Ruthven, 'Ruadhainn', Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Fucking Åmål
Fucking Åmål ( ahoskatua; eusk. 'Maitasuna agerian') 1998ko Lukas Moodysson suediar zinema zuzendariaren filma da.
Lake of the Woods
Lake of the Woods honakoa izan daiteke:
Oreophrynella vasquezi
Oreophrynella vasquezi Oreophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Prats-de-Carlux
Prats-de-Carlux Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Prats-de-Carlux udalerrian erroldatutako biztanleak 506 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 314 etxebizitza zeuden, 197 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 98 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 300 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 197 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 103 etxek bost zituzten. 164 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Discosura conversii
Discosura conversii Discosura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Prats-de-Carlux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 341 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 215 lanean zeuden (107 gizon eta 108 emakume) eta 26 langabezian zeuden (11 gizon eta 15 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Prats-de-Carlux udalerrian 195 unitate fiskal zeuden, 479,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.431 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Prats-de-Carlux udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 399 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Alionematichthys crassiceps
Alionematichthys crassiceps Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
SiRNA
Transkripzio ondorengo geneen isilpena landareetan
iRNA molekulen bidezko transkripzio ondorengo geneen isilpen mekanismoa landareetan behatu zen lehen aldiz 1990ean. Ikertzaileen helburua petuniaren loreek kolore bioleta intentsoagoa izatea zen, eta horretarako, zenbait transgene barneratu zituzten. Esperimentuaren emaitza ez zen esperotakoa izan, izan ere, gune zuriak zituzten loreak lortu zituzten; hortaz, barneratutako trangeneak nahiz gene endogenoak mekanismo ezezagun baten bidez isilduak izan zirela ondorioztatu zuten. Transgenearen gehiegizko adierazpenak kolore bioleta kodetzen duen gene endogenoaren ko-itzalpena eragin zuela ondorioztatu zuten ikertzaileek. Hala ere, ekintza mekanismoa ezezaguna zen oraindik ere.
siRNA aurkikuntza zizareetan
Aurrerago, gene adierazpena Caenorhabditis elegans nematodatan hasi ziren ikertzen. 1998an, Andrew Fire eta Craig Mellok iRNA molekulen ekintza mekanismoa deskribatu zuten. 2006. urtean iRNA molekulen aurkikuntzagatik Nobel Saria irabazi zuten. Nature aldizkarian argitaraturako lan batean zizareei kate bakarreko RNA gehituta (sense edo antisense izan) horrek gene adierazpenean inolako eraginik ez zuela adierazi zuten, ordea, zizarean kate bikoitzeko RNA gehituta (dsRNA), intereseko genearen adierazpena itzaltzen zela behatu zuten.
Bestalde, geneen adierazpenaren inhibizioa gertatzeko zizareetan barneratutako dsRNA molekulak genomako zati kodetzaile baten osagarria izan behar duela zehaztu zuten, hau da, exon baten osagarria. Horren harira, interferentzia mekanismoa mRNA mailan gertatzen dela ondorioztatu zuten, pre-mRNAko intronak jada ezabatu direnean, alegia. Laburbilduz, transkripzio ondorengo mekanismo bat zela argitu zen.
siRNA molekulen existentzia-proba
iRNA molekulen itua mRNA zela frogaturik, azaldu beharreko hurrengo puntua mRNA horren degradazio mekanismoa zen. Horretarako, zenbait esperimentu burutu ziren, ateratako ondorioak hurrengoak izan zirelarik: dsRNA fragmentuak 21-25 nukleotidoko zatitan mozten dira, zeinak mRNA itu bat ezagutu eta hori degradaziora bideratzeko gai diren. Azkenean, molekula horien artean siRNA deritzon molekula bat zegoela jakin zen.
Dicer proteina
siRNA molekulen ekintza mekanismoa ezaguturik, hurrengo urratsa dsRNAren zatiketan parte hartzen duen erribonukleasa (RNAasa) identifikatzea izan zen. Zenbait esperimentu burutu ondoren, dsRNA 22 nukleotido inguruko zatitan mozteko gai den entzima bakarra Dicer zela frogatu zen. Entzima hori RNAasa III familiakoa da. Bestalde, Dicer proteinak dsRNA molekuletara lotzeko beste proteina batzuekin konplexu bat eratu behar duela ikusi zen.
RISC konplexua
RISC konplexua Argonauta deritzen endonukleasa familiako proteina da. Konplexu honen funtzio nagusia itu izango den mRNA molekularen harizpi osagarria duen siRNA moztea da, harizpi osagarria edo moldea konplexura lotuta geratuko delarik. Hasiera batean, siRNAren harizpien banaketa ATP (adenosin trifosfatoa) menpeko helikasa batek burutzen zuela uste zen. Gaur egun, ordea, jakina da prozesu hori ATP-arekiko guztiz independientea dela, RISC konplexuaren osagai diren zenbait proteinek burutzen baitute. Aurrez aipatu moduan, Argonauta familia desberdinak bereizten dira (Ago1, Ago2 eta Ago3 ugaztunetan), hala ere, mRNA itua degradatzeko gai den RISC konplexua osatu dezaketen bakarrak Ago2 familiakoak dira.
siRNA bidezko interferentzia-mekanismoaren urratsak
dsRNA molekula Dicer deritzon entzima batekin elkartzen da. Aipatzekoa da dsRNA molekula hori transgene exogeno batetik, birus baten infekzioaren ondorioz edota elementu genetiko propio baten bidez sintetizatu daitekeela. Dicer proteinak dsRNA gutxigora behera 21-23 nukleotidoko fragmentutan zatitzen du. Zati horiei siRNA deritze eta osagai desberdinez osatutako konplexu batera lotzen dira, RISC konplexura. siRNA-rik ez badago, RISC konplexuak ez du ezpezifikotasunik mRNA itu molekuletara lotzeko. Hala eta guztiz ere, siRNA harizpi gidarira lotzean, RISC konplexua, zeina orain jada aktibatuta dagoen, mRNA ituaren degradazio espezifikoa burutzeko gai da, genaren isilpena bultzatzen delarik. Aipatzekoa da kasu gehienetan adierazpen-inhibizioa ez dela totala, hau da, adierazpena gutxitu egiten da, eta fenomeno horri knock-down edo isilerazpen partziala deritzo.
Geneen isilarazpena
iRNAren ibilbidea biologia molekularrean eta zelularrean erabiltzen da geneek zelula-hazkuntzetan eta in vivo organismo eredugarrietan duten funtzioa aztertzeko. Horretarako, dsRNA (edo siRNAs/shRNAs ugaztunetan) sintetizatzen da, intereseko genearen sekuentzia osagarri batekin, eta zelula edo organismo batean sartzen da, non material genetiko arrotz gisa ezagutzen den, eta ondorioz, iRNAren ibilbidea aktibatzen da. Mekanismo hori erabiliz, ikertzaileek itu-genearen adierazpena nabarmen murriztu dezakete. Murrizketa horren ondorioak aztertuta, gene horren produktuaren funtzio fisiologikoak argitu daitezke. Horrez gain, aipatzekoa da siRNAak nukleotido bakarreko diferentzia duten sekuentziak bereizteko gai direla. Ezberdintasun bakar bat bereizteko gaitasuna duten siRNA-mota horiei alelo-espezifiko siRNA deritze.