cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apprieu
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kairo
Kairo (arabieraz, القاهرة, al-Qāhirah) Egiptoko hiriburua da. Erdialdeko Egiptoko iparraldean dago, Niloren eskuinaldeko ibarrean, Mukatam mendiaren mendebaldean. Egiptoko eta arabiar munduko hiri handiena da, Afrikako hiririk handienetan bigarrena (Lagosen ondoren), eta Afrikako metropoli-gunerik handiena (15.546.100).
Historia
640. urtean arabiarrek Egipto inbaditu zuten. Amr ibn al-As jeneralak, Islama Egiptora eraman zuenak, gotorleku bat eraiki zuen erromatar gotorlekutik gertu, Al-Fustat izenekoa ("kanpamendua"), geroago gotortu zuena. Lehen hiri hori administrazio zentroa eta zergak kobratzen ziren tokia izan zen. Baita Egiptoko lehen meskitaren kokapena ere.
Ondorengo dinastiek (abasida, fatimiak eta ajubiak) hainbat gotorleku sortu zituzten, aurrekoak administrazio gune bezala baztertuz. 750ean, Suleiman fatimitarren buruak Al-Askar gotorlekua ("armada") eraiki zuen Al Fustaten ondoan. Garai hartan bizirik iraun zuen eraikin bakarra arkitektura musulmanaren bitxietako bat da, Ahmad Ibn Tulun meskita.
Beste fatimitar batek, Yawhar al-Qaid kalifak 969an Al-Qahira jauregi-hiria sortu zuen, abbastarren hiriburu zen Bagdadi lehia egiteko. Garaitzailea, hori da izen hark esan nahi duena eta Kairo izenaren etimologia, beste hizkuntzetan eraldaketekin zabaldu dena. Agintari hari zor zaio, halaber, Al-Azhar meskita eraikitzea, munduko bigarren unibertsitate islamiko zaharrena.
Garai oparoena mamelukoena izan zen, izurri gogorrak zabaldu baziren ere (1295, 1347 eta 1492an). Otomanoen aginpideak ez zion aldaketa nabarmenik eragin hiriari. Bigarren Mundu Gerraren ondoren oso bizkor hasi zen handitzen: hala, 1945ean 1.300.000 biztanle zituen, eta gaur egun 19.439.541 ditu, ingurunea ere kontuan hartuta.
Ondasun nabarmenak
Kairoren bilakaera historikoaren arkeologia aztarna eta monumentu artistiko ugari gorde dira hirian: Auzune Koptoa (San Sergio eliza, V. mendean eraikia eta XI. mendean berriz moldatua); hiri hesitua, Aladinok XII. mendean eraikia; Hasan sultanaren madrasa, XIV. mendekoa, eta garai askotako ia 500 meskita. Adibidez, Al-Hakim meskita edo Ibn Tulun meskita.
Kairon daude bestalde Egiptoar Museoa, Museo Koptoa eta Arte Islamiarraren Museoa, arte mota horietako munduko bilduma nagusiak dituztenak. Kairoko Egiptoar Museoan dago erakusgai Tutankamonen altxorra.
Mexiko Hiria
Mexiko Hiria (Ciudad de México ahoskatua) edo Mexiko Barruti Federala (Ciudad de México, Distrito Federal edo México, D.F.) Mexikoko hiriburua da, eta munduko hiri handiena azalera kontutan hartuta eta hirugarren metropolirik handiena biztanleria kontutan hartuta, Tokio eta New York-Newark metropolien atzetik.
Munduko hiri garrantzitsuenetako bat da, ez bakarrik Mexikoko BPG-aren erdia duelako, baizik eta erakunde moduan, munduko ekonomiako 23. postuan izango zelako. Mexikoko hiriburua eta hiri populatuena da. Erdialdeko goi ordokian dago kokatua, jatorriz aintzira zena. Bere inguru metropolitanoa, barruti federala eta Mexikoko estatuan sakabanatua, munduko handienetako bat da 20 milioi biztanlerekin.
Hizkuntza nagusia eta ofiziala gaztelania da, nahiz eta nahuatl eta otomí jatorrizko hizkuntzatzat hartzen diren. Nahuatla lingua franca zen inguruan espainolen iritsiera baino lehen. Gaur egun hiriko Milpa Alta eta Xochimilco ordezkaritzatan hitz egiten da.
Geografia
Mexiko Hiria eta metropoli eremua Anáhuac haranean (Mexikoko Harana) aurkitzen da eta 3.691 km² luze-zabal da. Batez besteko 2.240 metroko altitudean, Ardatz Neobolkanikoaren erdialdean kokatua dago. Mendiek eta sumendiek harana inguratzen dute, iparraldeko zati txiki batean izan ezik, bertako airea (eta kutsadura) harrapatuz. Haranaren ekialdean mendiak 5.000 metro baino gehiago dituzte (bertan daude Popocatépetl eta Iztaccíhuatl sumendiak).
Lurrikaren arriskua eta sumendi aktiboak hurbil egotea hiriaren ezaugarriak dira.
Ispilu hautsia
Ispilu hautsia (Mirall trencat) Mercè Rodoredak idatzitako eleberri bat da. Obra 1974an idatzi zen, idazlearen ibilbideko une gorenean.
Mexiko Hiria
Historia
Antzinako kondaira baten arabera, aztekak Mexiko alderantz emigratu zuten iragarpen bat bete nahian: hiria eraiki behar zuten lekuan arrano bat aurkituko zuten suge bat jaten. Kondaira honen arabera, Texcoco aintzirako uhartetxo baten aurkitu zuten arranoa sugea jaten nopal kaktus paten gainean. Horrela, bertan eraiki zuten hiriburua 1325an, Mexiko-Tenochtitlan izenarekin, aintzirako uharte eta uhartetxo ugari batuz eta lurrak ubidez lehortuz. Hiria Ipar eta erdialdeko Amerikako handiena bihurtu zen, eta garai hartan munduko handienetakoa 300.000 biztanle baitzituen.
Ispilu hautsia
Erreseina
Ispilu hautsia eleberriak Valldaura familiako hiru belaunaldiren istorioa kontatzen du. Eleberri koral bat da eta bertan pertsonaia multzo baten bizikizunak kontatzen dira, Espainako Gerra Zibilaren aurreko Bartzelonan.
Rodoredaren eleberri gehienek, hala nola La plaça del diamant lanak, protagonista bakarra dute: emakume bat, zeinak lehenengo pertsonan eta ia era autobiografikoan kontatzen dituen eleberriko gertakizunak. Ispilu hautsia eleberrian, berriz, autoreak estiloa aldatu zuen protagonisten aniztasunagatik: funtzio narratibodun ahotsa aldatuz doa obran zehar, eta horrela pertsonaia desberdinen ikuspuntuak azaltzen dira. Eleberrian ez dago protagonista bakarra, elkarrengandik oso desberdinak diren protagonista ugari baizik.
Petsonaia bakoitzak bizitzaren ikuspegi bat du. Ikuspegi horietako bakoitza errealitatearen zati bat baino ez da, ispilu hautsi baten zatiekin gertatzen den bezala. Zati horien guztien loturak ahalbidetzen du obra osotasunean ulertzea.
Autorearen beste eleberri batzuk bezala, Ispilu hautsia sinbolismoz beteta dago. Obrako hainbat ataletan, heriotza, denboraren joana edo familiaren gainbehera irudikatzen dira, besteak beste. Ispiluak denboraren joana irudikatzen du, arratoiak familiaren gainbehera eta eroritako perla batek heriotza.
Mexiko Hiria
Historia
1950eko hamarkadan, hiriak 2 milioi biztanle inguru zituen. Gerraondoko hazkuntza ekonomikoari esker, hiria herrialdeko gune komertzial eta industrial bihurtu zen, Federazioko eta Erdialdeko Amerikako milaka immigrante erakarriz.
Ispilu hautsia
Emakumezkoak
Eleberriak Valldauratarren istorioa kontatzen du, XX. mendeko kataluniar burgesiaren parte den familia batena. Istorioaren ardatza Teresa da, familiako matriarka. Teresa, arrain saltzaile baten alaba, Salvador Valldaurarekin ezkondu eta hiriko emakume aberatsenetarikoa bihurtzen da.
Mexiko Hiria
Historia
1968an Olinpiar Jokoak bertan izan ziren, Latinoamerikako lehen hiria, eta bakarra 2016 arte. Horren harira 1968an ikasleen protesta handiak egon ziren hirian eta urriaren 2an Mexikar Armadak Tlatelolco hiru kulturen plazako hilketa burutu zuen ikasleen aurka.
Ispilu hautsia
Emakumezkoak
Rodoredaren eleberri gehienetan bezala, emakumezko pertsonaiak dira obrako kontalariak, eta horietako bakoitzak izaera desberdina du. Teresak bizitza maite du, baina ezin dio zahartzaroari aurre egin. Emakume indartsua da eta garaiko aurreiritziei aurre egiteko gai da.
Sofia, haren alaba, arazoei aurre egiteko gai den emakume indartsua da. Gustu finekoa denez, Teresaren paper antagonikoa jokatzen du. Maria hiruren artetik pertsonaia poetikoena da, eta baita paper dramatikoena bizi behar duena ere. Hiru emakume horien inguruan hainbat gizonezko pertsonaia agertzen dira, eta paper nagusirik ez duten arren, argumentuaren garapenerako ezinbestekoak dira.
Mexiko Hiria
Historia
1985eko irailaren 19an lurrikara handi bat gertatu zen, Richter eskalan 8,1 graduraino iritsiz. Gobernuaren arabera 6.000 hildako izan ziren, baina beste iturri batzuetan oinarrituz 35.000 hildako inguru izan zirela uste da.
Ispilu hautsia
Emakumezkoak
Eleberriak denboraren joana eta Valldauratarren munduaren eraldaketa kontatzen ditu, luxu handienetik erabateko dekadentziarako eraldaketa hain zuzen ere. Izan ere, Teresaren heriotzaren eta Gerra Zibilaren hasieraren ondorioz gainbeheran dago familiaren mundua. Armanda, neskamea, izango da mundu horren arrastoak salbatzen saiatuko den bakarra.
Mexiko Hiria
Historia
1990ean, metropoli eremuak 16 milioi biztanle baino gehiago zituen. Hiriaren kokapena dela-eta, mendi eta sumendiz inguratua, industriak eta autoek eragindako airearen kutsadura oso handia da, haizeak ez baititu gasak egoki barreiatzen.
Ispilu hautsia
Euskarazko edizioa
Antton Olano Irurtiak euskaratu zuen. Euskarazko bertsio hori Alberdania, Erein eta Igela argitaletxeek argitaratu zuten, 2013an, Literatura Unibertsala bilduman.
Mexiko Hiria
Garraiobideak
Mexiko hiriko metroak munduko sare handienetako bat da eta garraioaren oinarria da. 12 lineak eta 195 geltokik osatzen dute sarea.
Ondasun nabarmenak
Mexiko Hiriko hirigune historikoa (Centro Histórico) eta Xochimilco ur-gaineko lorategiak Gizateriaren Ondare izendatu ditu Unescok. Hirigune historikoko leku ezagunenen artean daude Konstituzio plaza (Zócalo), Metropolitar Katedrala, Jauregi Nazionala (hiruak espainiar garaikoak) eta Tenplu Nagusia (azteken garaikoa).
Mexiko Hiriko ikono ezagunenetakoa urrezko Independentziaren Aingerua da, Paseo de la Reforma hiribide dotorean kokatua. Hiribide hori Maximiliano I.ak eraikiarazi zuen, Parisko Eliseo Zelaien hiribidea eredu hartuta, Jauregi Nazionala eta Chapultepec Gaztelu Inperiala lotzeko asmoarekin. Egun, finantza gune garrantzitsua da hiribide hau, non Mexikoko Burtsa eta enpresa egoitza ugari dauden. Beste hiribide nagusi bat Avenida de los Insurgentes da, munduko hiribide luzeenetarikoa (28,8 km luze).
Chapultepec parkeko muino gainean Chapultepec Gaztelua dago, egun museo dena, eta parkeko beste museoen gainean ikuspegia duena. Museo hauen artean dago Antropologia Museo Nazionala (Museo Nacional de Antropología), non Azteken Egutegi Harria dagoen.
Hiru Kulturen Plaza (Plaza de las Tres Culturas) Tlatelolco auzoan eta Guadalupekoko Ama Birjinaren basilika ere leku esanguratsuak dira. Gainera, hiriak 160 museo inguru ditu, 100 arte galeriatik gora eta 30 bat kontzertu areto, urte osoan zehar dabiltzanak.
Coyoacán auzoa lasaia eta ikusgarria da. Bertan daude Frida Kahloren eta Leon Trotskiren etxe-museoak.
Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoa (UNAM) hiriko hegoaldean dago, eta unibertsitate gisa duen garrantziaz gain, bere muralak ere azpimarratzekoak dira, biblioteka zentralarena batez ere (Juan O'Gormanek egina eta Gizateriaren ondarea izendatua. Mexikar muralismoaren beste adibide ikusgarriak daude hirian, aipatutako Diego Riverarenak, Siqueirosenak, Orozcorenak, Tamayorenak...
Banaketa administratiboa
Mexiko Hiria, Barruti Federala, 16 ordezkaritzatan (delegaciones) banatua dago. Nahiz eta Federazioko ((udalerri]]en pareko ez izan, 2000tik halako autonomia dute zenbait arlotan eta biztanleek zuzenezn hautatzen dituzte bertako ordezkariak.
Hauek dira hamaseiak:
Herri eta hiri senidetuak
Mexiko Hiria ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago: Mexiko Hiria Iberoamerikako Hiriburu Hirien Batasunaren (gaztelaniaz: Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas - UCCI) (portugesez: União de Cidades Capitais Ibero-americanas) partaide da, 1982ko urriaren 12tik, jarraian agertzen diren hiriekin senidetarsun erlazioak hasiz:
Glanges
Glanges Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Glanges udalerrian erroldatutako biztanleak 501 ziren. Familiak 205 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 284 etxebizitza zeuden, 212 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. 281 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 212 etxebizitza nagusietatik 174 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 317 ziren, horien artean 234 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 234 pertsona aktiboetatik 218 lanean zeuden (123 gizon eta 95 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Glanges udalerrian 207 unitate fiskal zeuden, 481,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.152 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Glanges udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.320 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gatazka sozial
Gatazka soziala talde sozial ezberdinen arteko gatazka zabaldua da.
Heraklito izan zen gatazkari zernahi filosofikoa eman zion lehen filosofoa, bere emankortasuna agerrarazteko: gerra (polemos, grezieraz) gauza guztien ama da, unibertsoa aurkarien arteko oreka hauskorrean esertzen baita. Gaua eta eguna, bizitza eta heriotza, besteak beste. Oreka konplexu bezain harmoniatsu hori gehiegikeriek baino ezin dute apurtu.
Karl von Clausewitz (Burg, Magdeburg, 1780ko ekainaren 1a edo uztailaren 1a - Breslau, 1831ko azaroaren 16a) Prusiako jenerala eta Prusiako Gerra Eskolako zuzendaria izan zenak idatzi zuen Vom Kriege (1831, Gerrari buruz) obrak erabat aldatu zuen arazo militarrei buruzko pentsaera. Frantziako Iraultzatik aurrera ideologiak eta masa-mugimenduek hartu zuten garrantziaz jabeturik, "gerra ez da politikaren jarraipena baizik, nahiz beste bitarteko batzuez baliatzen den" esan zuen. Clausewitzen arabera, gerrarako konpromisoak armada ez ezik estatu osoa ere hartzen du; gerraren lehen helburua etsaiaren armada desegitea bada ere, bigarrena etsaiaren estatua deuseztatzea, estatu horretako jendea bitartekorik gabe uztea eta azken helburua bakea ezartzea da. Honek adierazten du politika bakarrik gerraren ostean sartzen dela jokoan, bitartean bigarren mailako rol bat izango du, laguntzaile gisa. Baina, honek bi ahultasun dakartza. Alde batetik, "los puntos álgidos de la gran política son al mismo tiempo los momentos en los que el enemigo es contemplado como tal en la mayor y más completa caridad" nabarmentzen du C. Schmittek, beraz, gerrak ekartzen du politikaren desagerpena, logiko autosuntzitzailea areagotzen delarik. Politika ezinean geratuko litzateke bortxakeriaren gorakadaren aurrean, zeren eta zelanbait eremu politikotik at garatuko bailitzateke, gizartearen aniztasuna izatez problematikoa ez balitz legez, balio, uste eta jokabide guztiak politikaren bidez adostasun harmonikoan gauzatuko balira legez. Kontraesana datza arlo pribatuko arrazoiak izango liratekeela, baina, helburu kolektiboak artikulatuko lituzketeela eta amaitutzat eman orden politikoa eta publikoa. Bestaldetik, politika bakarrik jokoan sartzen bada gerra amaitzen denean, gatazkarik ez dago politikan, kanpoko dimentsio bat izango litzateke, eta orduan, autoritate publikoren joera izaten da arazo sozialak orden publikoko arazotzat hartzeko. Arazo horiek despolitizaten dituzte, eta oinarri komunak edota kolektiboak indargabetzen dira arazo horiek denon artean hausnartzeko, eta bertan parte hartzeko, demokraziak exijitzen duen moduan. Laburbilduz, gerra bada politikaren unerik gorena, eta eguneroko politikan gatazka desagertzen bada, ezin dugu gerraren arrazoiak atzeman eta pentsatu.
Michel Foucaultek, aldiz, dio politika dela gerraren jarraipena beste tresna batzuekin. Hemen politika gerraren osagai funtzionala gisa agertzen zaigu. Gatazka, beraz, politikaren adierazpena da. Hala ere, gatazka horren jatorria beste dimentsio batean kokatzen du; interes, diskurtso, esperientzia eta praktika indibidual eta kolektiboen arteko konfrontazioa politika agertu baino lehen artikulatzen da. Arrazoi ekonomikoa
Etxeko ospitalizazio
Etxeko ospitalizazioa osasun sistemaren baliabide bat da, ohiko ospitale eredu klasikoaren alternatiba hain zuzen ere. Funtsean, mediku eta erizainek osatutako taldeek gaixoa etxean bertan atenditzea datza zerbitzuak.
XX. mendearen erdialdean martxan ipini ziren lehenengo ekimenak abiatu zituzten New Yorken (1947, Montefiore ospitalean) eta Parisen (1951, Tenon ospitalea). Britainia Handia, Kanada, Suedia eta Alemanian garai hartan ere hasi ziren ildo honetan bertan.
Euskal Herrian bestela Baionakoa da lehendabiziko esperientzia (1961), eta EAEko sare publikoaren barruan dagoen zerbitzua da 1983tik, Gurutzetako Ospitalea aitzindaria izanik, baina gaur egun Osakidetzako ospitale guztietan eskuragarri dago.
Arlo asistentziala
Hiru dira esparru nagusiak atenditutako gaixotasun multzoei dagokienez: Alde batetik esparru medikoa, bertan hala eritasun kronikoak nola prozesu akutuak (gaixotasun infekziosoak batez ere), eta sarritan alde biak batera. Beste alde batetik arlo kirurgikoa dago, ebakuntzaren osteko prozesuak alegia, maiz sendaketa apur bat espezializatuak eskatzen dituztenak edota antibiotikoak eta bestelako tratamendu medikoak ere bai. Azkenik, hirugarren arlo handia medikuntza paliatiboarena izango zen, beti ere etxean emandakoa.
Bonneuil-en-Valois
Biztanleria
2007an Bonneuil-en-Valois udalerrian erroldatutako biztanleak 977 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 159 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 30 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 415 etxebizitza zeuden, 365 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 387 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 365 etxebizitza nagusietatik 309 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 193 etxek bost zituzten. 304 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 140 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 194 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 611 ziren, horien artean 463 aktiboak ziren eta 148 inaktiboak ziren. 463 pertsona aktiboetatik 422 lanean zeuden (241 gizon eta 181 emakume) eta 42 langabezian zeuden (17 gizon eta 25 emakume). 148 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bonneuil-en-Valois udalerrian 375 unitate fiskal zeuden, 1.023,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.531 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Bonneuil-en-Valois udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.040 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alaitz
Alaitz edo Bagadigorri Nafarroako mendilerro bat da; Iruñerritik gertu dauden mendirik altuenak ditu. Elo, Noain Elortzibar, Tebas-Muru Artederreta eta Untzue udalerrien artean banatuta dago.
Tontor horien guztien artean Higa (1.289 m; batzuetan "Elomendi" deituta) garaiena dugu. Mendilerro honen izena pertsona-izen gisa ere zabaldu da.
Mendilerroan dagoen Alaitz Untzueko udalerriko herriak ematen dio izena mendilerroari.
Slavkovce
Slavkovce izan daiteke:
La Rue-Saint-Pierre (Itsas Sena)
La Rue-Saint-Pierre Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Rue-Saint-Pierre udalerrian erroldatutako biztanleak 601 ziren. Familiak 206 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 228 etxebizitza zeuden, 214 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 224 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 214 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 150 etxek bost zituzten. 194 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 144 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 399 ziren, horien artean 327 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 327 pertsona aktiboetatik 302 lanean zeuden (154 gizon eta 148 emakume) eta 24 langabezian zeuden (12 gizon eta 12 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Rue-Saint-Pierre udalerrian 223 unitate fiskal zeuden, 636,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.978 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kongelatu-denda bat zen.
2000. urtean La Rue-Saint-Pierre udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 546 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lavergne (Lot eta Garona)
Lavergne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lavergne udalerrian erroldatutako biztanleak 621 ziren. Familiak 249 ziren, horien artean 55 pertsona bakarrekoak ziren (34 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 93 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 93 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 303 etxebizitza zeuden, 256 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 300 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 256 etxebizitza nagusietatik 197 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 73 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 202 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 112 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 369 ziren, horien artean 261 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 261 pertsona aktiboetatik 230 lanean zeuden (126 gizon eta 104 emakume) eta 31 langabezian zeuden (12 gizon eta 19 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lavergne udalerrian 255 unitate fiskal zeuden, 609,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.307 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Lavergne udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.161 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chantraines
Chantraines Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chantraines udalerrian erroldatutako biztanleak 227 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
3. linea (Tolosa Okzitaniako IAB)
'''Tolosa Okzitaniako igarotze azkarreko autobusaren 3. linea''' sarean aurreikustako bederatzi lineetako bat da. Arenas eta Plasença-Monestié geltokiak lotzen du.
Chantraines
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bascanichthys kirkii
Bascanichthys kirkii Bascanichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Chantraines
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 133 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 102 lanean zeuden (58 gizon eta 44 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chantraines udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 216 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.367 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Chantraines udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 1485
NGC 1485 galaxia espiral bat da, Camelopardalis konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
3. linea (Tolosa Okzitaniako IAB)
Historia
Linea 2019ko urtarrilaren 7an inauguratu zen, eta linearekin.
Orelle
Orelle Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Orelle udalerrian erroldatutako biztanleak 408 ziren. Familiak 165 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 54 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Blue Hill (Maine)
Blue Hill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hancock konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Helcogramma solorensis
Helcogramma solorensis Helcogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Orelle
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 261 ziren, horien artean 193 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 193 pertsona aktiboetatik 183 lanean zeuden (104 gizon eta 79 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Orelle udalerrian 152 unitate fiskal zeuden, 341 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.460 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Keyinpedia
Keyinpedia (txineraz: 科印百科), Txinako Herri Errepublikan sortutako internet bidezko entziklopedietako bat da. 2005eko otsailean sortu zen eta 2006ko azarorako 38.112 artikulu zituen (horietako gehienak Wikipedian zeuden artikuluen berdinak.
Saint-Germier (Deux-Sèvres)
Saint-Germier Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Germier udalerrian erroldatutako biztanleak 185 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 120 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 75 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 75 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (41 gizon eta 29 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Germier udalerrian 89 unitate fiskal zeuden, 182 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.471 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Germier udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 868 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ekilore olio
Ekilore olioa edo ekilore-olioa ekilorearen (Helianthus annuus) hazietatik ateratzen den olioa da. Giza elikaduran asko erabiltzen da, eta baita kosmetikogintzan, emoliente gisa, eta bioerregaiak egiteko ere.
Produkzio modua
Ekilore olioaren produkzioak fase hauek ditu :
Osagaiak
Oleiko ugariko ekilore olioak, berriz, honelako osaketa du :
Erabilpena
Giza elikaduran oso erabilia da. E bitaminan oso aberatsa da eta gantz-azido ase gutxi dauka. Bere ezaugarriak ez galtzeko, gordinik erabiltzea gomendatzen da eta, frijitzeko erabiltzekotan, gehiegi ez berotzea. Oleiko ugariko ekilore olioa ere merkaturatzen da. Izenak adierazten duen bezala, olio mota hau odol-hodientzat eta bihotzarentzat onuragarria den azido oleikoan aberatsa da.
Munduko ekoizpena
Ekilore olioa munduan gehien kontsumitzen den laugarren landare olioa da. 2018an munduan 18 milioi tona produzitu ziren.
Thomas Stamford Raffles
Thomas Stamford Raffles (Port Morantetik hurbil, Jamaika, 1781ko uztailaren 6a - Londres, 1826ko uztailaren 5a) ingeles estatu-gizona izan zen. 1810ean Ekialdeko Indietako Konpainian sartu zen eta Kalkutara joan zen. Ingalaterraren eta Frantziaren arteko gerra hasi zenean ingelesei Java inbaditzeko bidea antolatzeaz arduratu zen; Javako gobernari izendatu zuten lehenik (1811-1816) eta Sumatrakoa ondoren (1817-1818). Ingalaterrako bandera paratu zuen 1819an Singapurren, eta administrazioa antolatu zuen. Portu librearen maila eman zion hiriari, eta txinatar etorkin ugari hurbildu ziren hara. Hizkuntzalaria eta naturista ere bazen, eta hil aurretik Londresko Elkarte Zoologikoa sortu zuen (London Zoological Society).
Perloi kuku
Perloi kukua (Chelidonichthys cuculus) Triglidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzan bizi dena.
Blue Mountain (Arkansas)
Blue Mountain Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Logan konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Toulouse Football Club
Toulouse Football Club, normalean Toulouse edo TFC deitua, Frantziako futbol taldea da, 1970ean Tolosa Okzitanian eta Union Sportive Toulouse izenpean sortua. Bi Ligue 2 irabazi ditu eta bost aldiz jokatu du Europan. Etxeko partiduak Stadium Municipalen jokatu ohi ditu. Girondins de Bordeaux arerio nagusia du, Garonako derby izenekoa sortuz.
Emakumezkoen taldea
Toulouse Olympique Aérospatial Club izenarekin sortu zen eta hiru liga irabazi zituen, harik eta 2002an Toulouse FC taldearen barnean sartu zen arte. Ondoren laugarren liga bat irabazi zuen.
Gigabyte segundoko
GB/s edo Gigabyte segundoko segundo batean 1.000 Megabyte edo 109 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.
Multzo berdineko unitateak:
Kodetze-teoria
Kodetze-teoria kodeen ezaugarriak zein hauek aplikazio jakin batzuetan dituzten helburuak aztertzen dituen ikerketa da. Beraz, zifratzearen bidez eraldatutako informazioa aztertzen da. Zifratzeari esker, mezu hori ezin du edonork irakurri. Hala ere, ikerkuntza honetan, ez da aztertzen nork daukan informazioa eskuragarri; baizik eta, kodean izandako erroreak hautemateko eta zuzentzeko gai izatea. Horretarako, datu-konpresioa, kriptografia, errore-detekzioa zein zuzenketa, datu-transmizioa eta datuak biltzeko gailuak erabiltzen dira.
Gigabyte segundoko
GB eta Gb ez dira berdinak
Gb-k gigabit (10 9 bit) adierazten du aldiz GB-k megabyte (10 9 byte). Halaber, ez da nahastu behar Gb/s edo Gigabit segundoko, GB/s edo Gigabyte segundokorekin.
Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.
Kodetze-teoria
Kodeak hainbat zientzia-esparrutan izan dira landuak: informazio-teorian, ingeniaritza elektrikoan, matematikan, hizkuntzalaritzan eta konputazioaren zientzian. Zientzia-esparru hauen helburua datu-transmizioa eraginkorragoa eta fidagarriagoa edo seguruagoa izatea da. Horretarako, erredundantziaren ezabaketan eta agertatuko erroreen zuzenketan edo hauek antzemateaz oinarritzen da.
Gigabyte segundoko
Datu transferentzia adibideak
- Konputagailuko interfazeak (MB/s-tan):
Worms
Worms, Alemaniako hiri bat da, Renania-Palatinatua estatuan dagoena, Rhin ibaiaren ertzean, Rheinhessen ardogintza eskualdean. Bere biztanleria, 80.000 biztanle ingurukoa da.
Gigabyte segundoko
Datu transferentzia adibideak
-Konputagailuko osagaien artean (MB/s-tan):
Kodetze-teoria
Lau kodetze-mota daude:
Gigabyte segundoko
Datu transferentzia adibideak
- Konputagailutik kanpoko datu transferentzien adibideak (Mb/s-tan eta Kb/s-tan):
Worms
Etimologia
Zeltek Borbetomagus (ingurune urtsuko asentamendua) izena ema zioten baina erromatarrek Drusoren agindupean K.a. 14 urtean konkistatzerakoan izena latinizatu zuten eta Augusta Vangionum. VI menderako Vormatia izena zuen eta garai hartan ugari ziren juduek Vermayza (ורמיזא) eman zioten. Honen aldaera da gaur egungo Worms.
Kodetze-teoria
Historia
Kodetze-teoria konpresio eta fidagarriak diren oinarrizko mugak bilatzeko asmoz garatu zen. 1948an, Claude Shannonek "A Mathematical Theory of Communication"  artikulua argitaratu zuen, kodetze-teoriaren jatorria definitzeko asmoz. Bertan, informazioaren edo biten kuantifikazioa aurkeztu zuen. Horrez gain, igorlearen eta hartzailearen arteko komunikazioan izan beharreko mugak adierazten dituzten teorema edo formulak aurkezteaz ez ezik, deskodetzeak dauzkan egikizunak definitu ziren.
Worms
Historia
Goian aipatu bezala erromatarrek Augusta Vangionum eratu zuten K.a. 14 urtean aurrez zelten asentamendu bat zegoen tokian. hau hartzen da hiriaren fundazio data gisa. Erromatarren garaian garrantzitsua izan behar zuen Hispaniako Betika probintziako ontziak ere aurkitu baitira. V. mendean burgundiarrek konkistatu eta beren hiriburu bihurtu zuten.
Kodetze-teoria
Historia
Shannonentzako orain ezagutzen dugun kanalaren "zaratak" ez zeukan gure esanahi bera. Berarentzako ez zen komunikazio fidagarri bat izateko mugatzaile absolutua; aitzitik, kanalaren ezaugarri bat izango balitz moduan hartzen zuen. Gainera, honako hau kodetze teknika egokiak, erroreen kontrolan oinarritutakoak, erabiliz murriztu zitekeela zioen. Honi esker, informazio zehatzagoa lortu zitekeen. Baina ez da modu bakarra datuen zehaztasuna lortzeko. Kanalaren kodetzea egin beharrean, seinalearen potentzia handituz lor daiteke ere.
Datu transmizioaren arazoa
Igorle batek hartzaile bati mezu bat bidaltzen dio kanal baten bitartez. Kanalean egon daitezkeen interferentziak direla eta, datu-transmizioa egitean arazoak gerta daitezke. Honako egoera hauetan laburtu daitezke arazoak:
Arazo hau guztiak konpontzeko asmoz, kanaletako interferentziak ekidin laguntzen duten tresnak erabili behar dira. Adibidez, matematika. Hauen bidez, kanala ez fidagarria bada, hasierako mezua berreskuratu daiteke eta kanala ez segurua denean, informazioa ezkutatu dezakegu.
Lehenengoari dagokionez, errore detekzioa eta zuzenketa erabiliko dira. Hauei esker trasmizioan arazo bat izan den hauteman daiteke eta deskodeketa erabiliz, hasierako mezua berreskuratu dezakegu.
Bigarrenari dagokionez, kriptografia erabiliko da. Honen bidez, informazioa bidali aurretik, datuen zifraketa edo enkriptaketa egingo da, zentzurik ez duen mezu bilakatuz. Hartzailea mezu hau jasotzean, hasierako mezua lortzeko asmoz, deszifraketa edo desenkriptaketa egingo du.
Datuen ezaugarrien zein erabiliko den kanalaren arabera, gerta daiteke aurretik aipatutako tresna guztiak erabili behar izatea. Egoera horretan egotekotan, lehendabizi mezua zifratzen da. Gero, kodetzen da eta hartzaileari bidaltzen zaio. Honek, mezua deszifratu aurretik, deskodetu beharko du.
Hego Amerikako historia
Hego Amerikako historiak azpikontinentean iraganean egon diren gertakari garrantzitsuenak ikertzen ditu. Amerika osoko historiarekin dauka erlazioa, bai lurralde geografiko zein kulturalekin. Azpikontinentean indigena-taldeak bizi dira oraindik, antzinan sortu ziren zibilizazioen ondorengo gisa. Norte Chico (Peru) zibilizaziorik zaharrena da. Espainiar eta Portugaldar kulturak dira errotuenak kolonizazioaren ondorioz, hala ere beste hainbat kultura daude. Horregatik kultura oso anitza da.
Kristobal Kolon Amerika aurkitu zuenean, bertako indigenen existentzia independientea kaltetuta geratu zen. Izan ere, iberiarrek kolonizazioa (Tordesillasko ituna) hasiko zuten ondoren. Hala ere, hango kultura exotikoak eta mestizajea kolonizatzaileen kulturatik urrunago mantentzea lortu zuten. Esklabuen salerosketa transatlantikoan (Afrikako diaspora) Hego Amerika (Brasil bereziki) milioika Afrikarren etxe bilakatu zen. Horrela, giza-lotura berriak sortu ziren.
XVI. mendetik aurrera liskarrak areagotzen hasi ziren Europear kolonizatzaileen, etnia indigenen eta Afrikatik zetozten esklabuen artean. Guda bortitz eta odoltsuak egon ondoren, Amerika latindarra Espainiarekiko independentzia lortu zuen XIX. mende hasieran. Geroago, lurralde independizatuak aldaketa sozial-politikoak izan zituzten, hala nola nazioen sorrerak, europarren immigrazioa, merkataritzaren nazioarteratzea, lurraldeekiko boterea eta jabetza edukitzeko gudak...Brasilek denbora luzeago bat behar izan zuen independizazioa lortzeko.
Biztanleria
Oraindik ez da zehatz-mehatz aurkitu nola, nondik eta noiz heldu ziren lehenengo gizakiak Amerikara, baina badira teoria batzuk inkognitak argitzen saiatu direnak. Populatze berantiar izeneko teoria batek Clovis kulturaren sortzaileak Amerikara heltzen lehenak izan zirela iradokitzen du. Teoriaren arabera, Clovis kulturako pertsonek Bering itsasartea gurutzatu zuten eta urteak aurrera joan ahala, hegoaldera joango ziren gaur egungo Suaren lurraldera heldu arte. Teoriaren oinarria 1929an egin ziren aztarnategien aurkikuntzak dira, baina teoria baztertu zen aztarnategi zaharragoak aurkitu zituztenean gerora. Horrela, populatze goiztiarraren teoria sortuko zen. Teoria hura aurkikuntza arkeologikoak dira berez, baina erakutsi dute Amerikan gizakiak egon zirela 70.000 urte lehenagotik aurrera. Gainera, kontinentera heltzeko beste hainbat modu proposatzen ditu. Hona hemen aurkikuntza garrantzitsuenak:
Kolonaurreko garaia
Kristobal Kolon Amerikara iristi aurreko garaia da. Eta bereziki antzinako zibilizazio amerikarrei erreferentzia egiteko erabiltzen da. Hego Amerikako kolonaurreko biztanleen jatorriari buruzko hipotesi mota asko daude, baina zientzialari gehienek partekatzen dutena Asiatik mundu berrira beringiako zubiaren bidez igaro ziren giza taldeetatik etortzen direla da. Denborarekin Asiatik etorri ziren biztanle horiek kultura eta hizkuntza desberdinak eratuz joan ziren.
Kultura Chavin eta amazonikoak
''K. a 900. eta k. a 300. urteen artean egungo Peru eta Ekuador reko andeetako isurialdeetan Chavin Kultura'' garatu zen. Chavin Kultura klase, apaiz eta gerralarien elkarte bat izan zen. Chavínen ezaugarririk garrantzitsuena eraikinen maila ezberdinetan gainjarritako barne-galerien sistema konplexua da, hastapen- eta kultu-erritualak garatzeko balio izan zuena. Eta haien jainko nagusia jaguarra zen. Zenbait zientzialarik Amazonia ko eskualdean dagoen terra preta ikusi dute oihan tropikal hezea Chavinen garaiko beste zibilizazio baten espazio naturala izan zela frogatzeko.
Tiahuanako kultura
Tiahuanacoko kultura gaur egungo Bolivia, Peru eta Txile ko iparraldean zabaldu zen kultura arkeologiko baten izena da, ''K.a. 1500. eta k. o 1187. urteen'' artean garatu zen. Haien ekonomia nekazaritzan, abeltzaintzan eta artisau-jardueretan oinarritu zen.
Nové Sady
Nové Sady izan daiteke: