cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FIFA 23
Plataforma anitzeko online jokoa
FIFA 23 plataforma anitzeko online jokagarritasuna eskaintzen du. Ezaugarri hau erabilgarria da hurrengoko ataletan: FIFA Ultimate Team (FUT), Division Rivals (Kooperatiboa ez ezik), FUT Champions, FUT Ultimate Online Draft, FUT Online Friendlies (Co-Op kanpoan utzita), FUT Play a Friend, Online Friendlies, Online Seasons eta Bundesliga birtuala. Hala ere, plataforma anitzeko jokoa, bakarrik belaunaldi berberaren plataformei dagokie. Adibidez, Play Station 4 erabiltzen dutenek, Xbox One erabiltzen duten jokalarien alde edo kontra jokatu ahal dute. Baina ez Play Station 5 erabiltzen dutenak Xbox Series X/S erabiltzen dutenekin. Pro Clubsek ez du plataforma anitza edukiko.
HyperMotion2 eta driblin teknikoa
Jokoak aurkezten du "HyperMotion2" deitzen dena, bizitza errealeko futbol-partidak automatikoki ikasten dituzten sistema bat 6.000 animazio baino gehiago sortzeko jokoaren barruan. Technical Dribbling, Active Touch deitzen den sistema erabiltzen du futbolariaren baloirako ibilbidea hobetzeko eta biraketak hobetzeko eta jokalariaren driblinak erantzuteko gaitasun handiagoak. Bi sistemak dira esklusiboak egungo sorkuntza-bertsioetarako (hau da, S5, Xbox Series X/S, Stadia eta Ordenagailu pertsonala).
Ikono berriak eta ezabatuak
FIFA 23 hiru ikono berri aurkezten ditu ICON Collection-ean, Gerd Müller, Xabi Alonso eta Jairzinhoren eransketarekin.
Heroi berriak
FIFA 23, Marvelekin egindako akordio esklusibo batekin, aurkezteen dituzte 21 heroi berri gehitzen direnak aurreko FIFA 22ko heroi bildumara: Lúcio, Jean-Pierre Papin, Rudi Völler, Diego Forlán, Rafael Márquez, Javier Mascherano, Ricardo Carvalho, Tomas Brolin, Harry Kewell, Yaya Touré, Claudio Marchisio, Landon Donovan, Joan Capdevila, Sidney Govou, Dirk Kuyt, Park Ji-sung, Włodzimierz Smolarek, Saeed Al-Owairan y Peter Crouch
Trewellard
, 'Trewyllard', Ingalaterrako Kornualles konderriko mendebaldeko muturrean dagoen herri txiki bat da.
Saint-Amans-de-Pellagal
Saint-Amans-de-Pellagal Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Amans-de-Pellagal udalerrian erroldatutako biztanleak 237 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 126 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 125 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 97 etxebizitza nagusietatik 89 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (56 gizon eta 41 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Amans-de-Pellagal udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 224 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.446,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saint-Amans-de-Pellagal udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.026 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Franco Moschino
Franco Moschino (Milan, 1950eko otsailaren 27a - Annone di Brianza, 1994ko irailaren 28a) italiar moda-diseinatzailea izan zen.
Beasaingo La Salle Ikastetxea
Beasaingo La Salle ikastetxea, Goierri bailarako itunpeko ikastetxe euskalduna eta kristaua da. 1909ko otsailen 5ean sortu zen Beasaingo herritarrek eskaturik eta guraso elkartearen laguntzarekin.
Franco Moschino
Labe garaiak zituen familia aberats bateko semea zen. Hamabost urte zituela, Brerako Arte Ederretako Eskolara joan zen. Ondoren lanbide ugaritan aritu zen, Europako moda-diseinatzaile ospetsuenetako bat bihurtu aurretik: kontulari, argazkilari laguntzaile, liburu-saltzaile, haurrentzako ipuinen marrazkilari. Milanen Gianni Versace ezagutu zuen eta hark ilustratzaile gisa hartu zuen bere publizitate-kabineterako (1970). Hala ere, benetako aukera Cadette etxearen eskutik etorri zitzaion, han zuzenean parte hartu baitzuen hainbat bilduma osatzen. 1983an egin zuen bere lehenengo bilduma. Berritzailetzat hartzen da Moschino, modaren inguruan dituen ideiak direla eta. Baztertu egiten ditu modernitatea eta dotoretasuna, eta nabarmenkeria eta fantasia sartzen ditu bere filosofiaren barruan. Ehunak, estiloak eta koloreak nahastea izan da Moschinoren ezaugarri nagusia. Azken urteetan, ume seropositiboen aldeko lanetan aritu zen buru-belarri.
Beasaingo La Salle Ikastetxea
Titularitatea, guraso elkartearena da. Hezkuntza proiektua La Salleko berezko izaeran du oinarria eta Euskadiko Kristau Eskola sareko partaide da. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailarekin ituna duen ikastetxea da.
Bere hezkuntza eskaintza 2-16 urte bitartekoa da, Beasainen bi eraikin ditu: Andra Mari kalean eta San Ignazio kalean. Gaur egun, 700 ikasle inguru ditu.
Trewen
, 'Trewynn', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka eta parrokia zibil bat da.
Das Virtudes iturria
Das Virtudes iturria (Chafariz das Virtudes) (Birtuteen iturria), baita ere Frio ibaiaren iturria, Portugalgo Porto hiriaren Miragaia freguesian, erdigune historikoan dagoen monumentua da. 1619an eraiki zen, Pantaleón de Seabra e Sousaren planoak jarraituz. Barroko estilokoa da. Unescoren Gizateriaren Ondarea da 1996tik.
Historia
1619an eraikia, hiriaren hedapenean eta urbanizazioan, Seabra e Sousak, Portugalgo Errege Etxeko zaldunak, egin zuen diseinua. Iturri barrokoa da, hiru paneletan egina. Apaindutako erdialdeko eremua bi pilastrek mugatzen dute, marmolaren erdialdean inskripzioak eraikuntzaren urtea adierazten du. Goian, hiriko armak irudikatzen dituzten bi gaztelu, espazio huts bat besarkatzen dutenak; espazio hori Birtuten Andre Mariaren estatua gordetzeko diseinatuta zegoela uste da. Iturria erditik moztutako frontoi batek koroatzen du, estilo neoklasikoko Portugalgo erregearen armarriarekin. Behealdean, izaki mitologikoen buruez apainduta, ura isurtzen duten hodiak daude.
1910ean Portugalgo Monumentu Nazional izendatu zuten.
Irla misteriotsua
Irla misteriotsua (jatorrizkoan, L'Île mystérieuse) Jules Verne frantziar idazleak idatzitako abenturazko eleberri bat da. 1874an Pierre-Jules Hetzelek argitaratu zuen.
1997ko abenduaren 19an euskarazko itzulpena Susaeta argitaletxean argitaratu zen.
Argumentua
AEBtako Gerra Zibilean, bost gizonek Richmondeko setiotik globo batean ihes egitea lortu eta azkenean Ozeano Bareko uharte galdu batean lurrartuko dute. Bertan, bost lagunek heuren kaxa eta nola edo hala biziraun beharko dute. Lasterrera, uharteak bere sekretu eta misterioak azaleratuko ditu.
Cheilopogon katoptron
Cheilopogon katoptron Cheilopogon generoko animalia da. Arrainen barruko Exocoetidae familian sailkatzen da.
Rombas
Rombas Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2007an 10.061 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rombas udalerrian erroldatutako biztanleak 10.061 ziren. Familiak 4.123 ziren, horien artean 1.147 pertsona bakarrekoak ziren (459 bakarrik bizi ziren gizonak eta 688 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.193 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.349 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 434 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.527 etxebizitza zeuden, 4.177 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 327 hutsik zeuden. 2.032 etxeak ziren eta 2.430 apartamentuak ziren. 4.177 etxebizitza nagusietatik 2.334 bere jabearen bizilekua ziren, 1.769 alokairuan okupaturik zeuden eta 73 doan lagata zeuden; 110 etxek gela bat zuten, 274 etxek bi zituzten, 826 etxek hiru zituzten, 1.349 etxek lau zituzten eta 1.617 etxek bost zituzten. 2.689 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.062 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.311 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.384 ziren, horien artean 4.346 aktiboak ziren eta 2.038 inaktiboak ziren. 4.346 pertsona aktiboetatik 3.767 lanean zeuden (2.132 gizon eta 1.635 emakume) eta 580 langabezian zeuden (272 gizon eta 308 emakume). 2.038 pertsona inaktiboetatik 452 erretiraturik zeuden, 676 ikasten zeuden eta 910 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rombas udalerrian 4.248 unitate fiskal zeuden, 10.163,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.765 euro zen.
Sol y sombra
Sol y sombra (eguzkia eta itzala) brandy (itzala) eta anis (eguzkia) nahastutako edari alkoholdun bat da. Koktel tradizionala eta oso ezaguna da Espainiako eskualde batzuetan. Neurri berean nahastu ohi dituzte koñaka eta anis gozoa, eta likore kopa txiki batean zerbitzatu.
Rombas
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 301 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 40 eraikuntza enpresak ziren, 51 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 26 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 25 higiezinen enpresak ziren, 33 zerbitzu enpresak ziren, 51 administrazio publikoko enpresak ziren eta 21 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 93 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 3 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 4 igeltseroak, 7 margolariak, 4 zurginak, 9 iturginak, 6 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 9 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 15 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Rombas udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Rombas udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 445 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.283 eta lizeo teknologikoetan 353.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Joan eliza (Cabanillas)
San Joan Jerusalengoaren eliza Nafarroako Cabanillas udalerrian dagoen eliza bat da. Herrigunearen hego-ekialdean dago eta Nafarroan hegoaldeena dagon monumentu erromanikoa da.
Jada trantsizio garaikoa da, XII. mendearen amaieran eta XIII. mendearen hasieran eraikia. Eraikin erromanikotik absidea, nabearen hormak, eta XX. mendearen hasieran tenpluaren oinetik hegoaldeko hormara lekualdatutako ataria gorde izan dira.
Sem-Peixe
Sem-Peixe Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Loxocemus bicolor
Loxocemus bicolor Loxocemus generoko animalia da. Narrastien barruko Loxocemidae familian sailkatuta dago.
Whipple (kraterra)
Whipple kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ01 lau-angelukoan dago. 14,5 kilometroko diametroa du. Izena Fred Lawrence Whippleren omenez darama. Byrd eta Peary krater gailenen ekialdean dago, azken horren ertzean etzanda.
Bere hondoa beti ezkutuan dago Eguzkiaren argitan. Atomo eta molekula arin mota batzuk, hala nola ura (eta merkurioa), kraterrean sartzen dira eta barruan dauden baldintza oso hotzen ondorioz harrapatuta geratzen dira. Gainera, Whipple kraterraren radarraren oihartzunaren ezaugarria da polarizazio zirkularreko (CPR) erlazio handia dagoela noranzko berarekin. Horrek esan nahi du izotz-biltegi lodi samarrak daudela (gutxienez 2 metrokoak). Izotz-andel horiek edateko uraren iturri baliotsu bat dira, baita hidrogeno likidoaren eta oxigeno likidoaren (LH2/LO2) itxurako suziri-propultsatzaile bat ere.
Gainera, Whipple goi-lautada handi baten ondoan dago, iparraldeko ertzean dagoen eguzkiak ia beti argitzen duena. Han, eguzkia denboraren % 80 ikusten da batez beste; eguzkiak ia etengabe argiztatzen dituen eremu horietako tenperatura nahiko leuna da ilargiaren estandarrentzat, -50 ° C, ± 10 ° inguruko batez bestekoarekin. CPR kraterren konbinazio hau etengabe itzalean eta eguzkiak ia etengabe argiztatzen duen ordokiaren ondoan dago, eta bakarra da Ilargiaren Ipar Poloaren eskualdean.
Moulin Rouge (1952ko filma)
Oscar Sarietarako zazpi izendapen jaso, eta azkenean Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Marcel Vertès) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Paul Sheriff eta Marcel Vertès) irabazi zituen.
Argumentua
XIX. mendearen amaiera, Paris. Henri de Toulouse-Lautrec (José Ferrer), frantziar aristokrata familia bateko senidea, hiriko auzo apaletako bizimodu bohemioaz erakarria sentitu eta Moulin Rouge kabaret mitikoaren ohiko bisitaria da, bertan edanari ematen dion bitartean cancan emakume dantzariei so egiten die.
Dallas Stars
Dallas Stars AEBtako Texas estatuko Dallas hirian egoitza duen izotz hockey talde profesional bat da. NHL liga profesionalean jokatzen du. 1967an sortu zen eta etxeko partiduak American Airlines Center lerratokian jokatzen ditu.
Palmaresa
-Presidenteen Trofeoa (Presidents' Trophy):2
- Konferentziako Txapeldunak: 2
- Dibisio Txapeldunak: 7
Conocara paxtoni
Conocara paxtoni Conocara generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alepocephalidae familian.
Dogo argentinar
Dogo argentinarra (Dogo Argentino) Argentinatik datorren txakur arraza bakarrenetarikoa da, mundu osoan onartua arraza bezala. Dogoen motako txakurra, NFZren arraza izendapenen 2. multzoan dago sartua, molosoideekin batera.
Gaur egun bizirik irauten den beste arraza argentinarra argentinar pila txakurra da. Basurdeak, pumak, azeri gorriak etab. ehizatzeko erabili izan da urteetan zehar baina gaur egun defentsarako ere oso erabiliak dira txakur hauek. Gaur egun, konpainia txakur bezala ere erabilia da. Txakur hauen entrenamendua oso konstantea izan behar da, eta, txikitatik, ondo sozializatu behar da beste txakurrekin ez dezan problemarik izan problemarik.
Potentzialki arriskutsua izan daitekeen txakurra bezala dago sailkatuta. Horregatik aipatuta sozializazio beharra.
Curtilles
Curtilles Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mimus saturninus
Mimus saturninus Mimus generoko animalia da. Hegaztien barruko Mimidae familian sailkatua dago.
Toural dos Vaos
Toural dos Vaos (galizieraz) edo Toral de los Vados (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
Bertan gero beraien ura Sil-era isurtzen duten Burbia eta Cúa ibaiak elkartzen dira. 2010eko maiatzaren 3an izena aldatu zuen lehenago zuen Villadecanesetik. biztanle zituen.
Biztanleria
INEren datuen arabera, Villadecanes-Toral de los Vadosen 2184 lagun bizi dira, horietatik 1077(%49,31) emakumeak dira eta 1107 (50,69) gizonak.
Nekazaritza
Herri guztian aurki daitezken baratzeak, fruta-sailak eta mahastiak nabarmendu daitezke.
Ospakizunak
Uztailaren 10, 11 eta 12an Toral de los Vadosen San Cristóbalen festak ospatzen dira. Aldi berean Eskulangintza-azoka ospatzen da. Hauexek dira beste jai batzuk: San Isidro, Maiatzaren 15ean; Toral de los Vadoseko Maratoia maiatzean (estatu mailako oihartzunarekin) eta Toral de los Vados en tren. Festa hau ekainean ospatzen da eta bertan trena iritsi eta gero Toralek izan zuen garapena azaltzen da.
Sukaldaritza
Herri honen inguruetan sei produktu nabarmendu daitezke: piparra, errege-sagarra, ardoa, zezina, botaharria eta udarea. Inguru honetako produktuak desberdintzen dituzten hainbat jatorrizka deitura etiketa daude.
Pertsona ospetsuak
Fernando (Frank) Caldeiro. Bere jatorria herrian daukan NASAko hispaniar-argentinar astronauta.
Juan López Fernández (JAN), Superlópez komiki-pertsonai famatuaren eta beste batzuen egilea. Adibidez, Don Talarico, Taxi Taxi eta Los Últimos de Villapiñas.
Sampiro, Iglesia del Campokoa, kronista, notario eta Astorgako apezpikua.
Luis Aller. 1961ean Toral de los Vadosen jaioa. Zinema zuzendaria.
Mutiu Adepoju
Mutiu Adepoju (Ibadan, Nigeria, 1970eko abenduaren 22a) futbolari nigeriarra.
1996tik 2000ra Real Sociedaden jokatu zuen, 8 gol sartuz. 2003/2004 denboraldian utzi zuen futbola.
Madrilgo Errege Postetxea
Errege Postetxea (gaztelaniaz Real Casa de Correos) Espainiako Madril hiriburuan dagoen eraikin bat da. Gaur egun Madrilgo Erkidegoko presidentziaren egoitza da.
Kokapena
Erdialdea barrutian dago, Puerta del Sol plazan.
Urtezahar gaua
Urtero legez, eraikin honetako erlojuak Espainia aldean urtezaharreko gauerdia eta urteberriaren hasiera ofiziala adierazten du, ondorioz ekitaldi hau espainiar telebista kateek zuzenean eman eta Puerta del Sol plaza bera ere jendez lepo egon ohi da.
Diaoyudaoita
Diaoyudaoita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Diaoyudaoita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7,5 - 8 da.
Eugenia Charles
Mary Eugenia Charles (Pointe Michel, Dominika, 1919ko maiatzaren 15a - Fort-de-France, Martinika, 2005eko irailaren 6a) dominikar politikaria izan zen. 1980ko uztailaren 21a eta 1995eko ekainaren 14a bitartean Dominikako Commonwealtheko lehen ministroa izan zen, herrialdeko historiako aurreneko emakume lehen ministroa.
Ortuella Kirol Elkartea
Ortuella Kirol Elkartea Bizkaiko Ortuella herriko futbol taldea da. 1922an sortu zen.
1985ean Bizkaiko Ohorezko mailan bigarren izan eta Hirugarren Mailara igo zen bertan urtebetez aritzeko.
Datuak
2018-19 denboraldia barne.
Erlatibitate orokorraren frogak
1970. hamarkadan, teknologiaren garapenarekin batera, froga berriak egin ziren. Horiei froga moderno izena eman zitzaien. Garai horretan, pulsar bitarren azterketa egin zen, Eguzki-sistemako grabitate-eremuak baino eremu indartsuagoak aztertuz. Hulse eta Taylor izan ziren azterketa horien protagonistak. Honela, grabitate-eremuen intentsitatea limiteetara eramanez (Eguzki-sistema indar ahul moduan, eta pulsarrak eremu indartsu moduan), Erlatibitate Orokorraren legeak, eta horiek aurresaten dituzten fenomenoak, sistema bietan betetzen direla behatu ahal izan zen.
2016ko otsailean, Advanced Ligo zientzialari taldeak zulo beltz batek igorritako grabitazio-uhinen detekzioaren berri eman zuen. 2016 eta 2017ko ekainean beste aurkikuntza batzuk egin ziren eta Erlatibitate Orokorraren teoria grabitate-eremu oso handien limitean ere betetzen zela frogatu zen. Horrela, gaur egun ez da teoria honek aurresan ezin dezakeen fenomeno-kosmologikorik aurkitu.
Froga klasikoak
Albert Einsteinek ondorengo hiru froga proposatu zituen 1916an:
The Times egunkariarentzako gutunean, 1919ko azaroaren 28an, eratibitatearen teoria deskribatu zuen eta bere lagun ingelesei lana frogatzea eskertu zien. Gainera, hiru froga klasiko aipatu zituen, iruzkinekin:"'Teoriaren xarma nagusia bere osotasun logikoan datza. Bertatik ateratako konklusioetako bakarra okerra dela frogatzen bada, bertan behera utzi behar da; ezinezkoa dirudi hura aldatzea bere egitura osorik aldatu gabe.'"
Merkurioren orbitaren prezesioaren anomalia
Mekanika klasikoan, bi gorputzeko sistema batean, gorputz txikiak handiaren inguruan orbitatzen du. Orbita horiek eliptikoak dira eta masa-zentroa elipsearen fokuan dago. Eguzki-sistemako planeten kasuan, gorputz handia Eguzkia da, eta txikia planeta bat. Bien arteko distantzia minimoa den puntuari perihelio deitzen zaio. Perihelioak, beste planetekiko elkarrekintzen ondorioz, translazio bat jasaten du eguzkiaren inguruan. Fenomeno horri, prezesio izena ematen zaio.
Argiaren desbideraketa Eguzkiaren ondorioz
1919ko maiatzaren 29ko eguzki eklipse totalean, zeru-esferan izarren posizioak aldatzen zirela behatuz, argiaren desbideraketa frogatu zen lehen aldiz. Esperimentua Arthur Eddingtonek eta bere laguntzaileek eraman zuten aurrera, eta Eddington esperimentua izena jarri zioten. Esperimentuan, eguzkitik gertu zeuden Taurus konstelazioko izarrak aztertu ziren. Behaketok, toki ezberdinetatik egin ziren; Sobral hiritik (Brasil) eta Sao Tome eta Principetik (Gineako golkoa).
Esperimentu horren emaitzak egunkari garrantzitsuenen azaletan agertu ziren, Einstein eta bere Erlatibitate Orokorraren teoria mundu osoan ospetsuak bihurtu zirelarik. Garaiko teknologiaren zehaztasuna, ordea, nahiko eskasa zen. Zientzialari batzuk, lortutako emaitzak akats sistematikoz beteta zeudela argudiatu zuten, baita berreste alderako isuriaz ere. Ziurgabetasun horrek ia 50 urte iraun zuen, teknologiaren hobekuntza nabarmena gertatu zen arte, zehazki, behaketak irrati maiztasunean egiten hasi ziren arte. Gaur egun, Eddingtonen analisia zehatza izan zela frogatu da, eta antzeko esperimentuen errepikapenek emaitza berdinak eman dituzte.
Argiaren gorriranzko lerrakuntza
1907an, Einsteinek baliokidetasun-printzipiotik argiaren gorriranzko lerrakuntza grabitazionala iragarri zuen. Efektu hori, grabitazio-eremu oso handia duen nano zuri baten lerro espektralak erabiliz neurtu ahal izango zela aurresan zuen. 1925an, Walter Sydney Adamsek Sirius B izarraren gorriranzko lerrakuntza grabitazionala neurtzeko lehen saiakerak egin zituen, baina emaitzak kritika handiak jaso zituen. Kritika horien jatorria, Sirius izar primarioak sortutako argi-kutsadura zen. 1954an, Popperrek nano zuri baten gorriranzko lerrakuntza grabitazionalaren lehen neurketa zehatza egin zuen. 40 Eridani B izar-sistemaren gorriranzko lerrokatze grabitazionala neurtu zuen: 21 kilometro segundoko.
1971an, Greensteinek Sirius Bren gorriranzko lerrakuntza neurtzea lortu zuen, 89±19 kilometro segundoko balioa neurtuz. Gaur egun, Sirius Bren gorriranzko lerrakuntzaren balio zehatzena Hubble espazio teleskopioak lortutakoa da, 80.4±4.8 kilometro segundokoa.
Froga modernoak
Dicke and Schiff erlatibitate orokorra frogatzeko oinarri berri bat bultzatu zuten, erlatibitate orokorra frogatzeko aro berrian. Haiek nabarmendu zuten, ez bakarrik froga klasikoen garrantzia, baizik eta esperimentu nuluena ere, grabitazioaren teorian printzipioz gerta zitezkeen fenomenoak, baina erlatibitate orokorrean ez, aztertuz. Beste garapen teoretiko garrantzitsu batzuen barruan erlatibitate orokorraren teoria alternatiboen hastapena zegoen, bereziki tentsore eskalarren teoriak, esate baterako, Brans-Dicke teoria ; baita formalismo post-Newtondar parametrizatuaren hastapena ere, non, erlatibitate orokorrarekiko desbiazioak kuantizatuak izan daitezkeen; eta baliokidetasun printzipioaren alorraren hastapena.
Esperimentalki, esplorazio espazialean, elektronikan eta materia kondentsatuko fisikan egindako  garapenak esperimentuen zehaztasun handiagoa ahalbidetu dute, hala nola, Pound-Rebka esperimentua, laser interferometria eta Lunar Laser Ranging esperimentua.
Grabitatearen froga post-Newtondarrak
Hasierako erlatibitate orokorraren frogak teoria honen lehiakide bideragarrien faltarengatik oztopatuak izan ziren: ez zegoen argi zer motako frogek ezberdinduko zuten bere lehiakideengandik. Erlatibitate orokorra erlatibitate bereziaren teoria eta behaketekin bat etortzen zen grabitatearen teoria bakarra zen. Hau Brans-Dicke teoriaren sorrerarekin aldatu zen, 1960an. Teoria hau sinpleagoa da, bere baitan ez duelako dimentsiodun konstanterik, eta Machen printzipioaren bertsio batekin bat datorrelako, baita Diracen zenbaki handien hipotesiarekin ere: erlatibitatearen historian eragin handikoak izan diren bi ideia filosofiko. Honek, formalismo post-newtondar parametrizatuaren garapena bultzatu zuen, Nordtvedt eta Willek burututa; Newtonen grabitazio unibertsalaren legearen, lehenengo ordenean, objektu higikorren abiaduren desbideratze guztiak parametrizatu zituen, hamar parametro erregulagarrien menpe (hau da, v/c gaiaren lehenengo ordenean, v objektuaren abiadura eta c argiarena izanik). Hurbilketa honek erlatibitate orokorrarengandiko desbideratze guztiak sistematikoki aztertuak izatea ahalbidetzen du, eremu grabitatorio ahuletan poliki mugitzen diren objektuen kasuan. Esfortzu handia egin da parametro post-newtondarrak mugatzeko, eta desbideraketak erlabitate orokorrarengandik oso mugatuta daude momentuz.
BepiColombo Merkuriorako misioaren helburuetako bat erlatibitate orokorra frogatzea da, formalismo post-Newtondar parametrizatuaren gamma eta beta parametroak zehaztasun handiz neurtuz. Esperimentua Mercury Orbiter Radio science Experiment (MORE)-ren parte da. Espaziontzia 2018ko urrian jaurti zen eta Merkurioren orbitara 2025eko abenduan iristea espero da.
Argiaren denbora atzerapena
Irwin I. Shapiro beste froga bat proposatu zuen, froga klasikoetatik kanpo, Eguzki Sisteman aurrera eraman zitekeena. Batzuetan, erlatibitate orokorraren laugarren froga “klasikoa” deritzo. Denbora atzerapen erlatibista bat (Shapiro atzerapena) aurresan zuen beste planetetan islatzen ziren radar seinaleen joan-etorrien iraupenean. Eguzkitik gertu igarotzen den fotoi baten ibilbidearen kurbadura oso txikia da atzerapen efektu behagarri bat izateko (joan-etorriaren iraupena fotoiak ibilbide zuzena egin izan balu hartuko zuen denborarekin konparatzen badugu); baina erlatibitate orokorrak atzerapena handituko dela dio fotoia Eguzkitik hurbilago pasatuz gero, Eguzkiaren potentzial grabitatorioan gauzatutako denbora zabalkuntzarengatik. Merkurio eta Venusen gertatutako radar islapenak behatuta, hauek Eguzkiak eklipsatu aurretik eta ondoren, erlatibitate orokorraren teoriarekin bat dator %5eko mailan.
Orain dela ez hainbeste, Cassini-Huygens-ek esperimentu antzeko bat jarraitu zuen, erlatibitate orokorrarekin bat zetorrena %0.002ko mailan. Hala ere, azterketa zehatz hauek erakutsi zuten neurtutako gamma PPN parametroaren balioa Eguzkiaren Eguzki Sistemaren barizentroaren inguruko higidura orbitalak eragindako efektu grabitomagnetikoaren eragina zuela. B. Berottik Cassini radiozientzia esperimentuko efekto grabitomagnetikoa inplizituki postulatu zuen, bere jatorria erlatibitate orokorra izanik. Baina, bere balio teorikoa ez da inoiz frogatua izan esperimentalki, gammaren neurtutako balioaren ziurgabetasun esperimentala B. Berottik eta koegileek baieztatu zutena baino %0.002 handiagoa izatea eraginda.
Baliokidetasun printzipioa
Baliokidetasun printzipioak, bere formarik sinpleenean, eremu grabitazional batean erortzen ari diren gorputzen ibilbidea haien masa eta barne estrukturarekiko independente izan beharko lukeela adierazten du, baldin eta ingurunea ez aldatzeko edo tidal indarrek haiengan eraginik ez izateko nahiko txikiak badira. Ideia hau izugarrizko zehaztasunarekin frogatua izan da Eötvös tortsio balantzaren esperimentuaren bidez, bi saio-masen arteko azelerazio diferentziala bilatzen zuena. Honen inguruko mugak, eta konposizioarekiko menpekoa den bosgarren indar baten existentziaren edo Yukawa elkarrekintza grabitatorioaren inguruko mugak oso indartsuak dira, eta bosgarren indarra eta baliokidetasun printzipio ahularen baitan daude azalduta.
Baliokidetasun printzipioaren bertsio bat, baliokidetasun indartsuaren printzipioa, erortzen ari diren autograbitaziodun gorputzak, hala nola, izarrak, planetak eta zulo beltzak (haien erakarpen grabitazionalagatik bere burua eusten dutenak) eremu grabitatorio batean ibilbide bera jarraitu beharko luketela adierazten du, baldin eta baldintza berak betetzen badira. Honi Nordtvedt efektua deritzo eta Lunar Laser Ranging Esperimentuaren bidez frogatuta dago. 1969tik telemetro estazio ezberdinetatik Ilargiko islatzaileetarainoko distantziak zentimetrotako zehaztasunarekin neurtu izan ditu. Hauek oso muga sendoak ezarri dituzte beste parametro post-newtondarretako batzuetan.
Baliokidetasun indartsuaren printzipioaren beste parte bat da Newtonen konstante grabitatorioa denboran konstantea eta unibertsoko edozein tokitan balio bera izateko betebeharra. Newtonen grabitazio konstantearen aldaketa posiblea mugatzen duten behaketa independente asko daude, baina hoberenetako bat ilargi telemetrian oinarritzen da, konstantea urtean 10¹¹ren bat baino gehiago ez dela aldatzen adierazten duena.
Gorriranzko lerrakuntza eta denboraren zabalkuntza
Gorriranzko lerrakuntza ren egiaztapen esperimentala lurreko baliabideak erabiliz hamarkadak behar izan zituen, zaila delako erlojuak (denboraren zabalkuntza neurtzeko) zein maiztasun zehatzeko erradiazio elektromagnetikoko iturriak (gorriranzko lerrakuntza neurtzeko) aurkitzea, efektua zehaztasun nahikoaz neurtu ahal izateko. Lehenengo aldiz 1959an  esperimentalki konfirmatu zen, Mössbauer efektua k gamma izpien uhin luzeeran eragindako aldaketen neurketak erabiliz. Pound-Rebka esperimentua k Harvard Unibertsitateko Jefferson dorrearen gailurran eta oinan kokatutako bi iturrien arteko  gorriranzko lerrakuntza erlatiboa neurtu zuen. Emaitza erlatibitate orokorrarekin guztiz bat etorri zen. Esperimentu hau erlatibitate orokorra frogatzeko egin ziren lehenengoetarikoa izan zen.
Erortzen ari den fotoi baten urdineranzko lerrakuntza behatu daiteke, asumituz masa baliokide bat duela bere frekuentzian oinarrituta E=h f, E=mc², erlatibitate bereziaren emaitza dena. Horrelako deribazio sinpleek erlatibitate orokorrean esperimentuak energien ordez erlojuen erritmoa konparatzen dutela ahazten dute. Beste hitz batzuetan, zenbat eta fotoiaren energia altuagoa izan erori eta gero, orduan eta erritmo motelagoa daramate erlojuek. Erlatibitate orokorra guztiz balioztatzeko, erakutsi behar da fotoien erritmoa jasotzerakoan emititzerakoan baino altuagoa dela. 1976an gorriranzko lerrakuntza frogatzeko oso esperimentu zehatza egin zen, non hidrogeno maser erloju bat 10 000 km-ko altueraraino jaurti zen, eta bere erritmoa lurreko erloju beraren erritmoarekin konparatu zen.
Nahiz eta Global Positioning System (GPS) fisikaren froga bat izateko diseinatua ez egon, bere denbora sisteman barneratuta izan behar du gorriranzko lerrakuntza. Lehenengo satelitea jaurti zenean, ingeniariek ez zuten kontutan hartu, eta konturatu ziren egunean 38 mikrosegunduko aldaketa gertatzen zela.
Koadro-herrestatzearen frogak
Lense-Thirring prezesioa masa zentral birakari baten inguruan higitzen ari den partikula baten orbitaren prezesio sekular txikietan datza. Honen frogak LAGEOS sateliteekin egin dira, baina prezesioen alderdi asko oraindik eztabaidagarriak dira. Efektu bera behatu da Mars Global Surveyor (MGS) espazio-ontziaren datuetan, ikerkuntza zahar bat Marte inguruan orbitatzen; froga honek ere eztabaida bat sortu zuen. Eguzkiaren Lense-Thirring efektua barneko planeten perihelioan antzemateko lehenengo ahaleginak ere berriki komentatu dira. Kuadro-herrestatzeak zulo beltz supermasibo batetik gertu orbitatzen ari diren izarren plano orbitala zulo beltzaren spin ardatzarekiko prezesatzea eragingo luke. Efektu hau Esne Bidearen zentruan egindako izarren monitorizazio astrometrikoaren bidez antzemangarria izango litzateke urte batzuk barru. Orbita ezberdinetan dauden bi izarren orbitaren prezesioak konparatuz, printzipioz posiblea da erlatibitate orokorraren “no-hair theorems” frogatzea.
Gravity Probe B sateliteak, 2004an jaurtita eta abian 2005era arte, koadro-herrestatzea eta efektu geodetikoa antzeman zuen. Esperimentuak ping pong piloten tamainako lau kuartzo esfera erabili zituen, supereroale batez estaliak. Datuen analisiak 2011ra arte iraun zuen zarata maila altuengatik eta zarata zehaztasunez modelatzeko zailtasunengatik, seinale erabilgarri bat aurkitu ahal izateko. 2011ko maiatzaren 4an Stanford Unibertsitateko ikerlari nagusiek esan zuten urrutiko IM Pegasi izarrarekiko koadro-herrestatze erlatiboa zehaztasunez neurtu zutela, eta kalkuluek frogatu zuten Einsteinen teoriarekin bat zetorrela. Physical Review Letters aldizkarian argitaratutako emaitzek efektu geodetikoa %0.2ko errorearekin neurtu zuten. Emaitzek adierazi zuten Lurraren biraketak eragindako koadro-herrestatze efektua urteko 37 milisegundukoa dela %19ko errorearekin. Francis Everitt ikerlariak milisegundua “giza hile baten zabalera 10 miliako distantziatik ikusita” dela azaldu zuen.
Eremu bortitzeko frogak
Eremu grabitazional oso bortitzak zulo beltz en inguruan ageri dira; batez ere zulo beltz supermasibo etan, galaxia aktiboen nukleo etan edo quasar oso aktiboetan aurki ditzakegunak. Galaxien nukleoak eta quasar hauen behaketak oso zailak izan ohi dira eta behaketa hauen interpretazioak lotura handiagoa dute erabilitako modelo astrofisikoekin erlatibitate orokorrakin baino. Hala ere, behaketa hauek bat datoz erlatibitate orokorrak deskribatutako zulo beltzekin.
Pulsar bitarrak
Pulsar rak oso azkar biratzen duten neutroi-izar rak dira, biratzean irrati pultsu erregularrak igorritzen dituztenak. Horregatik, erloju modura erabili ohi dira, haien orbita higidura oso zehazki neurtzen baimentzen diguna. Beste izarren inguruan orbitatzen duten pulsarren behaketei esker, periapsi aren prezesio handi bat gertatzen dela frogatu dute. Prezesio hau ezin da teoria klasikoa erabiliz azaldu, bai ordea erlatibitate orokorra erabiliz. Adibidez, Hulse–Taylor PSR B1913+16 deituriko pulsar bitarra k urteko 4º-ko prezesioa du. Prezesioa hau pulsarren masa kalkulatzeko erabili ohi da.
Atomoek eta molukulek igorritako erradiazio elektromagnetikoaren antzera, kuadrupolo motako edo orden altuagoetako bibrazioak dituen edo asimetrikoa den eta biratzen dabilen masek grabitazio uhinak igortzen dituzte. Grabitazio uhin hauek argiaren abiadura n bidaiatzen dutela aurreikusten da. Adibidez, Eguzki-sitemako planetek energia etengabe galtzen dute igorritako erradiazioari esker, baina ain da txikia erradiazio hori non antzematea ezinezkoa egiten zaigun. (Lurrak 200 watt inguru igortzen ditu).
Grabitazio uhinen erradiazioa Hulse–Taylor bitarretik eta beste pulsar bitarretatik ondorioztatu ziren. Pulsuen neurketa zehatzek haien higidurak pixkanaka espilar forma hartzen duela erakusten digute, uhin grabitazionalek sorturiko energia galera frogatuz. 1993an Hulse k eta Taylor rek fisikako Nobel Saria irabazi zuten, lehenengo pulsar bitarraren aurkikuntza eta haren orbita aldaketaren neurketagatik.
2003an aurkitu zen “pulsar bikoitzak”, PSR J0737-3039, urteko 16,90º-ko prezesioa du. Hulse–Taylor bitarrak ez bezala, sistema honen bi neutroi izarrak pulsar modura detektazten dira, bi gorputzen neurketa zehatzak ahalbideturik. Sistema honek dituen propietateak direla eta, Eremu grabitazional bortitzak aztertzeko dugun sistemarik honena da, eta bertan, erlatibitateraren ondorio antzeman ditzakegu. Orbita aldaketak antzematez gain, bi urte eta erdi iraun zuten behaketen ondorioz erlatibitate bereziaren lau froga desberdin aurkitu ziren. Zehatzena Shapiro efektua da, erlatibitate orokorraren teoria 0,05% errorearekin baieztatzen duena.
2013an astonomia talde internazional batek pulsar batez eta nano zuri batez osaturiko sistema den PSR J0348+0432 behaturik, orbitaren peridoa urteko zortzi segunduren milioiarenean aldatzen dela nehurtzea lortu zuten eta grabitazio orokorrak egindako aurreikuspenak baieztatu ziren, horrelakorik inoiz egin den eremu bortitzena izanik.
Grabitazio-uhinen zuzeneko detekzioa
Erlatibitate Orokorraren teoriak, eremu grabitazionalaren aldaketak abiadura finituarekin hedatzen direla dioen teoria orok bezala, uhin grabitazionala k aurresaten ditu.
Gertaera astronomiko bortitzetatik (hala nola bi neutroi-izar edo bi zulo beltzen bat-egitetik) igortzen diren uhin grabitazionalak detektatzeko asmoz, hainbat grabitazio-uhin-detektagailu eraiki dira azken urteotan. 2016ko otsailean, Advanced LIGO-ko zientzialariek lehengo aldiz uhin grabitazionalak detektatu zituztela eman zuten aditzera. Uhin horiek zulo beltz-sistema bitar baten kolapsotik eratorriak ziren.
Teknologia berriari esker, uhin grabitazionalen detekzioaren bidez, unibertsoa azter dezakegu. Horrek adar berri bat agerrarazi du astronomian: grabitazio-uhinen astronomia, hain justu.
Zulo beltzen zuzeneko ikuskapena
2017an, Event Horizon Telescope (EHT) teleskopioa irrati-uhinak erabiliz M87 galaxia behatzen hasi zen. Bi urte beranduago, EHTk M87 galaxiaren zentroko zulo beltzaren gertaera-mugaren argazkia lortu zuen. Hau izan zen zulo beltz baten lehen irudia. Irudi hori lehen aldiz 2019ko apirilaren 10ean egin zen prentsaurreko batean erakutsi zen. Prentsaurrekoa egin zen egun berean, Astrophysical Journal Letters (vol. 875, No. 1) aldizkariak EHTaren emaitzei buruzko sarbide irekiko sei orrialde argitaratu zituen.
Baliokidetasunaren printzipio bortitza
Erlatibitate orokorraren baliokidetasun bortitzaren printzipioak erorketa askearen unibertsaltasuna definitzen du, baita barne grabitate bortitza duten gorputzentat ere. Printzipio honen frogak aurkitzea ez da erraza, Eguzki Sistemako gorputzek barne grabitate ahula dutelako eta Esne Bidearen zentrutik pulsar nano zuri sistema bitarretan jasandako erakarpen indarra ahula delako. 4200 argi-urte ra PSR J0337+1715 deituriko hiru izarren sitema aurkitu ostean baliokidetasun bortitzan printzipioa frogatzea posible da. Sistema neutroi-izar batez eta bi nano zuri z osatua dago. Neutroi izarrak nano zuri baten inguruan 1,6 eguneko orbitan biratzen du eta bi hauek urrutiago dagoen nano zuriaren inguruan 327 eguneko orbitan. Sistema hau erabiliz, pulsarretik urrun dagoen nano zuriak pulsarrean eta gertu duen bigarren nano zurian eragindako erakarpen indarrak konpara ditzakegu, pulsarrak barne grabitate bortitza baitu. Pulsarrak eta hurbil duen nano zuriak jasandako azelerazioen arteko aldea 2.6×10−6koa da. (95% konfiantza-tarte).
X izpien espektroskopia
Teknika hau gorputz grabitazional batek fotoi baten higidura aldatzen duenaren ideian datza. Oso ohikoa da zulo beltz bat eta haren inguruko akrezio-diskoa k osatutako sistema. Zulo beltzak inguruan dituen gorputzek igorrirtako erradiazioan eragiten du, baita akrezio-diskoarenean ere. Einsteinen teoria zuzena dela onartuz, zulo beltzak Kerr-en metrika erabiliz deskribatzen dira. Beraz sistemaren eradiazioa neurtuz Einsteinen teoriaren egiatasuna froga dezakegu.
Zulo beltzak ete bere akrezio-diskoak osatutako sitemaren erradiazioak X izpi eran iristen dira Lurrera eta jasotako eradiazioa hainbat osagaietan deskonposatzen da. Einsteinen teoria espektro-termiko a eta islapen espektroa erabiliz egiazta daiteke. Espektro-termikoa erabiliz ez da espero Eisteinen teoriaren egiaztapen sendorik egitea, baina islapen espektroaren erabiliz emaitza oparoagoak lortzea espero da. Hala ere, bi kasuetan neurketen zihurgabetasuna dela eta zaila da emaitza zehatzak lortzea.
Froga kosmologikoak
Eskala handietan egindako frogak ez dira Eguzki Sisteman egindakok bezain zorrotzak. Lehenengo froga kosmologikoa unibertsoaren espansioa ren aurreikuspena eta aurkikuntza izan zen. 1922an Alexander Friedmann ek Einsteinen ekuazioen soluzio ez-geldikorrak lortu zituen eta 1927an Georges Lemaître k konstante kosmologiko a erabiliz, Einsteinen ekuazioen soluzio estatikoak ezegonkorrak direla frogatu zuen. Beraz Einsteinek aurreikusitako unibertso estatikoa ezinezkoa da, espantsio edo uzkurdura bat jasan behar duela frogatuz. Lemaîtrek unibertsoak espantsio bat jasaten duela aurresan zuen eta argiaren gorriranzko lerrakuntza eta argiaren iturritik dagoen distantziaren erlazioa eman zuen, gaur egun Hubbleren legea bezala ezagutzen duguna. 1931n Einsteinek berak Friedmann eta Lemaîtren emaitzak onartu zituen. 1929an Edwin Hubble-ek unibertsoaren espantsioa aurkitu zuen, fisikari gehienen ustez erlatibitate orokorraren egiaztapen zuzena dena. 1930ean, E. A. Milner en lanei esker batez ere, argiaren gorriranzko lerrakuntza eta argiaren iturritik dagoen distantziaren erlazioa unibertsoa uniformea eta isotropoa dela onartzearen ondorio bat dela frogatu zen. Hala ere, unibertso ez estatiko baten aurresana ez zen tribiala izan eta batez ere erlatibitate orokorraren teoriak bultzatutakoa izan zen.
Hondoko mikrouhin erradiazioa aztertuz lortu daitezken inflazio kosmikoa n zehar sorturiko grabitazio uhinen neurketen bidez erlatibitate orokorra ere froga daiteke. 2017ko abuztuan  European Southern Observatory's Very Large Telescope (VLT) erabiliz, Einsteinek aurresandako grabitatearen efektuak frogatu ziren, Sagittarius A* deituriko zulo beltz supermasiboak sorturiko efektuak aztertuz. Einteinen teoriak gorputz handiek haien inguruko espazioa kurbatzen dutela dio, haien inguruan dauden gorputzen higidura zuzena perturbatuz. Nahiz eta Einstenen teoria balioztatzen zuten hainbat froga izan, erlatibitate orokorraren teoria hain gorputz handiarekin frogatzen zen lehenengo aldia izan zen. Emaitzak The Astrophysical Journal-en argitaratu ziren.
Leiar grabitazionala
Hubble Space Telescope eta Very Large Telescope erabiliz, astronomoek eskala galaktikoetan frogatu dute erlatibitate orokorraren teoria. Gertu dugun ESO 325-G004 dituriko galaxiak lente grabitazional baten modura dihardu, honen atzean dauden galaxien argia distorsionatuz eta bere zentroaren inguran Einsteinen eraztuna sortuz. ESO 325-G004-ren masa eta bere inguruko espazioaren kurbadura alderatuz, eskala astronomiko auetan grabitateak erlatibitate orokorrak aurresan bezela jokatzen duela ikusi zen.
Mimus patagonicus
Mimus patagonicus Mimus generoko animalia da. Hegaztien barruko Mimidae familian sailkatua dago.
Tokutomi Soho
Tokutomi Soho (Minamata, Kumamotoko prefetura, 1863ko martxoaren 14a - Atami, Shizuokako prefetura, 1957ko azaroaren 2a) japoniar historialaria, kritikaria eta kazetaria izan zen.
Mendebaldeko moldeetan oinarritutako hezkuntza izan zuen, eta kazetaritza-lanetan murgildu zen gero. 1887. urtean argitaletxe bat sortu zuen, eta urte berean Kokumin no tomo (Nazioko Lagunak) egunkaria. 1890. urtean urte askotan Japoniako egunkari hedatuena izango zen Kokumn Shimbum (Nazioa) kaleratu zuen. Japoniaren modernizazioaz kezkatua agertu zen Shorai no Nihon (1886, Japoniaren etorkizuna) obran. Mendebaldeko molde liberalak eta berrikuntza demokratikoak nahi zituen Japoniarentzat. Hurrengo urteetan, ordea, Japonia inperialaren alde agertu zen, eta 1920tik 1930era bitartean, Japoniako hizlaririk ospetsuenetakoa izan zen. Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean, etxetik ez irteteko zigorra ezarri zioten Estatu Batuek. Tokutomiren Kinsei Nihon Kokuminshi (1918-1946, ehun liburuki; Japoniarren historia garai modernoetan) obra erraldoiak Japoniako 1534tik 1900era bitarteko historia biltzen du.
B8 bitamina
B8 bitamina, biotina edo H bitamina izenaz ere ezagutzen dena, bitamina hidrodisolbagarria eta alkoholetan disolbagarria da, beroa ongi jasaten du eta erraz oxidatzen da. Karbono hidrato, gantz, aminoazido eta purinen metabolismoan parte hartzen du.
Bere gabeziak muskuluetako mina, ekzema eta dermatitisa eragiten du. Depresioa eta logurari aurre egiteko erabiltzen da era terapeutikoan. Guztiz beharrezkoa da gantzen sintesi eta degradaziorako, eta baita zenbait aminoazido degradatzeko ere.
Karbono dioxidoaren transferentzia-erreakzioetan jarduten du. Heste-flora bakteriarrak biotina ekoizten du, baina ez giza-gorputzak eskatzen duen bezainbeste. Elikagai hauetan ugari da: esnea eta esnekietan, legamietan eta okela eta animalien erraietan.
Biotina 3 era desberdinetan agertzen da naturan: biotina aske bezala (gizakiak probestu dezakeen era bakarra), biozitina osatuaz eta sulfoxido bezala.
Nephrurus asper
Nephrurus asper Nephrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Carphodactylidae familian sailkatuta dago.
Mirafloresko kartusia
Mirafloresko kartusia (La Cartuja de Miraflores) Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Burgos hirian dagoen Kartusiar Ordeneko monasterioa da, erdigunetik 3 bat kilometrora dagoena muino baten gainean.
1454 eta 1484 artean eraiki zuten arte gotikoan, Elisabet I.a Gaztelakoak bultzaturik. Izan ere, erregina haren gurasoak tenplu honetan daude lurperaturik, Joan II.a Gaztelakoa eta Elisabet Portugalgoa hain zuzen ere.
Beňadovo
Beňadovo Eslovakiako udalerri bat da, Námestovoko barrutian kokatuta. 6,70 km²ko azalera du eta 849 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1663. urtekoa da.
Klaksvík
Klaksvík (danieraz Klaksvig), Faroe uharteetako bigarren hiri handiena da. hiria Borðoy uhartean dago baina udalerriak ondoko Svínoy uharte osoa eta Kalsoy uhartearen iparraldeko zatia ere hartzen ditu.
Historia
Bikingoen garaian jadanik herrixka bat existitzen bazen ere ez zen XX mendearte ganorazko herririk eratu, aurretik lau baserri baino ez baitzeuden orain hiria dagoen tokian. Baserrien inguruan populazioa haziz joan zen, 1938an lau auzoak (Vágur, Myrkjanoyri, Gerðar eta Uppsalar) elkartu eta Klaksvík sortu zen arte.
Ekonomia
Bi badia luze ditu eta bere ekonomia arrantzan eta honen inguruko industrian oinarritua dago.