cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanbriaurreko untxi
Fosil anakronikoek eboluzioa ezeztatuko lukete?
Richard Dawkins biologo eboluzionistaren esanetan, ugaztun fosilak harri aurrekanbrikoetan aurkitzeak "uraren eboluzioa erabat desagerraraziko luke". Hala ere, Peter Godfrey-Smith filosofoak, fosil anakronikoen multzo bakar batek, baita untxiek ere aurrekanbriarrean, eboluzioaren teoria erabat ezeztatu zutenaren zalantza zuen. Aurkikuntza horren baieztapenak planteatutako lehen galdera ustezko "untxi aurrekanbrikoak" benetan untxi fosilduak ote ziren izango litzateke. Interpretazio alternatiboek "fosilen" identifikazio okerra, arroken datazio okerra eta Piltdowngo Gizakia zena engainu bat zela frogatzea barne har litzakete. "Untxi aurrekanbrikoak" benetakoak izango balira ere, ez lukete berehala ezeztatuko eboluzioaren teoria, teoria hori ideia-sorta handi bat baita, eta honako hauek barne hartzen ditu: lurreko bizitzak milaka milioi urtez eboluzionatu duela; eboluzio hori zenbait mekanismok bultzatzen dutela; eta mekanismo horiek "zuhaitz genealogiko" espezifiko bat sortu dutela, espezieen eta agertu ziren ordenaren arteko erlazioak zehazten dituena. Beraz, "Untxi aurrekanbrikoek" pakete honetako tokiren batean akats larri bat edo gehiago zeudela frogatuko lukete, eta hurrengo zeregina akats horiek identifikatzea izango litzateke. Bentonen esanetan, epe laburrean, zientzialariek sarritan onartu behar izaten dute lehian hipotesiak daudela, eta horietako bakoitzak azaltzen ditu behatutako datu garrantzitsu gehienak, baina ez guztiak.
Untxi zaharrena
Lehenengo untxien egiazko fosilak Eozenoaren garaikoak dira, duela 56 eta 33,9 milioi urte bitartekoak. Gomphos generoko kideak untxi eta erbi lagomorfoen erro filogenetikoa direla esan da. Orain arte, gomphorik zaharrena G. elkema da, 2008an Gujaraten aurkitua, Indian. Fosilak 53 milioi urteko antzinatasuna du.
Natterer saguzar
Ugalketa eta ontogenia
Europako Natterer saguzarren bizi-luzetasuna 20 urteraino luza daiteke, nahiz eta 16 urteko muga gainditzea zaila den.
Deka
Adibidez:
Natterer saguzar
Espezieen arteko elkarrekintzak
Ez da beste animalia baten ohiko harrapakina, baina hontz zuriaren (Tyto alba) egagropiletan saguzarraren arrastoak aurkitu izan dira.
Kontserbazioa
Euskal Herrian Natterer saguzarra ez da oso arrunta eta bere populazioen tamaina ere urria dela dirudi. Europan, populazioen murriztea eman da azken urteotan, batik bat Alemanian eta Herbehereetan.
Hori dela eta, Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren interes berezikoen kategorian sartu zuten.
Espezie honen mehatxu nagusien artean bioziden erabilera (Natterer saguzarraren babeslekuetan zein nekazal eskualdetan), babeslekuen galera, eraikinen birmoldaketak, pasaiaren eraldaketak, espeleoturismoa eta baso-suteak daude.
Ladislao III.a Poloniakoa
Ladislao III.a edo Ladislao Varnakoa (Krakovia, 1424ko urriaren 31 - Varna, 1444ko azaroaren 10a) Poloniako errege eta Lituaniako Dukerri Handiko duke gorena (Supremus Dux) izan zen 1434tik hil zen arte eta Hungariako eta Kroaziako erregea izan zen 1440tik hil zen arte Varnako guduan.
Ladislao II.a Poloniakoa eta Sofia Halshanykoaren semea izan zen. Hamar urterekin tronura igo zen eta bere pribilegioak mantendu nahi zituen nobleziaren aurkakotasunarekin topo egin zuen. Adinez txikia zela Zbigniew Oleśnick kardinalak zuzendu zuen gobernua. 1440an Hungaria eta Kroaziako koroaren eskaintza onartu zuen. 1444ko azaroaren 10ean hil zen Varnako guduan, otomandarren aurka borrokan.
Sphaerodactylus homolepis
Sphaerodactylus homolepis Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Asimilazio (argipena)
Asimilazio terminoak zerbait eransteko edo zerbaiti erantsia izateko ekintza eta horren ondorioa adierazten ditu. Erabilera zenbait ditu:
Dohňany
Dohňany Eslovakiako udalerri bat da, Púchoveko barrutian kokatuta. 28,75 km²ko azalera du eta 1771 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1471. urtekoa da.
Aitona Martin eta biok
Argumentua
Sebastian Obabara, bere osaba-izekoen etxera, doa. Bertan heriotzaz atsekabeturiko bere aitona Martin ezagutuko du. Bere adineko neska bat ere ezagutuko du, herriko ohiturak erakutsiko dizkiona.
Yuji Ozaki (1985)
Yuji Ozaki (尾崎 雄二, 1985eko irailaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Baath Alderdi Arabiar Sozialista
Baath Alderdi Arabiar Sozialista (arabieraz: حزب البعث العربي الاشتراكي Hizb Al-Ba'ath Al-'Arabi Al-Ishtiraki) arabiar alderdia izan zen, arabiar nazionalismo eta sozialismo uztartzen zituen baathismo bultzatzen zuena. Bere izenak pizkunde esan nahi du, mendebaldeko politikaren eraginatik aldetzearen aldekoak zirelako. Bere goiburua "Batasuna, Askatasuna, Sozialismoa" (wahda, hurriya, ishtirakiya) izan zen.
1947ko apirilaren 7an Michel Aflaq eta Salah al Din al Bitarrek zuzenduriko Arabiar Baath Mugimendua eta Zaki al Arsuzik zuzenduriko Arabiar Baath batu eta alderdia sortu zuten. Nahiz eta arabiar herrialde guztietan adarrak izan, Siria eta Iraken baino ez zuten botererik lortu. 1952an Akram al Hawranik zuzenduriko Alderdi Arabiar Sozialistarekin bat egin zuen.
1966an Aflaq eta Bitarren aurkako estatu-kolpe militarraren ondorioz, siriar eta irakiar adarrak banatu ziren, Qotri (edo erregionalista) siriar alderdia eta Qawmi (edo nazionalista) irakiar alderdia sortuz. Biek Baath izena mantendu arren, etsai bilakatu ziren, batez ere Siriak Iran-Irak gerran Iranen alde egin zuenean.
Pertika-jauzi
Aire zabaleko markei dagokienez, Sergei Bubka ukrainarrak munduko errekorra ezarri zuen 1994ko uztailaren 31n, Sestrieren (6,14 m), eta emakumezkoen markarik onena bestela Jelena Isinbaieva errusiarrarena da (5,06 m, 2009). Ate barrukoen kasuan, Jennifer Suhr estatubatuarrak ondu zuen Isinbaievak zuen marka zentimetro batez, (6,02 m), 2013ko martxoaren 2an Albuquerquen (Mexiko Berria). Gizonezkoen aldean, Armand Duplantis suediar-estatubatuar jauzilaria da marka absolutuaren jabea, aire zabalekoa ere hobeturik, 6,23 m egin baitzuen (Clermont-Ferrand, 2023ko otsailaren 25a), 23 urte besterik ez zuelarik. Beste jauzilari ezagunak dira -ez onenak ordea-, Brad Walker estatubatuarra, edo Renaud Lavillenie frantziarra gizonezkoetan; Svetlana Feofanova errusiarra, Emma George australiarra edo Naroa Agirre euskalduna emakumezkoetan.
Pertika
Pertika 4 eta 5 metro arteko luzera duen barra bat da, jauzian erabiltzen dena. Antzina, banbu edo metalezkoak izaten ziren. Egun, berriz, beira zuntzez eta karbonoz egiten dira. Erabilienak, beira zuntzezkoak dira, karbonoz eginikoak baino malgutasun handiagoa baitute horiek.
Bailly-en-Rivière
Biztanleria
2007an Bailly-en-Rivière udalerrian erroldatutako biztanleak 560 ziren. Familiak 208 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 248 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 241 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 211 etxebizitza nagusietatik 162 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 10 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 165 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 95 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 354 ziren, horien artean 268 aktiboak ziren eta 86 inaktiboak ziren. 268 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (132 gizon eta 111 emakume) eta 25 langabezian zeuden (9 gizon eta 16 emakume). 86 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Bailly-en-Rivière udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.122 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Goodea gracilis
Goodea gracilis Goodea generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.
Muscicapa comitata
Muscicapa comitata Muscicapa generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Salangen
Salangen Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 457.89 km² ditu eta 2,169 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Várzea Nova
Várzea Nova Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Riga
Riga (letonieraz, Rīga, ahoskatua) Letoniako hiriburua eta hiri nagusia da. Bertako gune historikoa Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk, Europako modernismo eraikinen sorta handiena baitauka. 2010ean 709.145 biztanle zituen.
Inguru naturala eta klima
Riga hiria izen bereko golkoan kokatua dago, Daugava ibaia itsasoratzen den tokian. Itsaso Baltikoan portu garrantzitsua da. Hiru herrialde baltiarretako hiririk populatuena da Riga.
Letoniak itsas klima dauka, udak freskoak izaten dira eta neguak hotzak izaten dira, betiere itsasoaren hurbiltasunak eskaintzen duen tenperaturen moderazioarekin.
Auzoak
Riga sei gune administratibotan banaturik dago. Dena den, bertako biztanleek hiria auzotan banatzen dute "mikro eskualde" izenarekin ere deituak. Auzoak honakoak dira:
Historia
Riga, antzinako herri livoniarra bizi zen gunean ezartzen da, Daugava eta Ridzene ibaiak batzen diren tokian. Ridzene ibaiari Riga ibaia deitzen zitzaion antzina. Ibaiaren puntu batean, gaur egun ez den portu natural bat zegoen bertan, Rigako lakua izenez ezagutzen zena. Riga hiriaren izena, antzinako laku honetatik datorrela uste dute adituek.
Hiriaren fundazio ofizialtzat 1201eko abuztuaren 18ko data gordetzen da, non Albrecht von Buxthoeven apezpiku alemaniarrak bedeinkatu zuen hiriaren sorrera. Apezpikua Bremendik etorri zen Livonia ebanjelizatzera eta germanizatzera, Iparraldeko Gurutzaden kontestuan. Zaldun germaniarren aristokraziak, Livoniako Ordena izena harturik, gaur egungo Letoniari dagokion lurralde osoa Rigatik kontrolatu zuen hurrengo mendeetan.
Alemanen indarra ahuldutakoan, hiria Suediarena izan zen 1621etik 1710era, eta gero Errusiak konkistatu zuen gerra latz baten ondoren.
Independentziaren bi tarteak
Rigak inperio errusiarrarentzat izan zuen garrantzia haziz joan zen denborarekin, Errusiako portu nagusietako bat bilakatuz. Barne migrazio handien garai honetan, alemaniarrak gutxiengo bilakatu ziren errusiar eta letoniarren aurrean, baina posizio sozial eta politiko prestigiotsuenak mantentzea lortu zuten hirian. Izatez, 1867an Rigako biztanleen % 42,9 alemanak ziren eta hiriko administrazioaren hizkuntza ofiziala alemana izan zen 1891 arte, non Errusiak Baltikoko lurralde guztietan Errusifikazio prozesua indartu zuen. Errusiako inperioa erortzean, 1918an, bihurtu zen letoniera azkenik hizkuntza ofiziala, Letoniako independentziaren ondoren.
Riga Letoniako errepublika independentearen hiriburu bihurtu zen, eta haren zoriak jarraitu zuen (1940an Sobietar okupazioa, 1941etik 1944ra Alemania naziren okupazioa eta gerra suntsitzea, 1944an sobietarrek berriro okupatua).
Bigarren Mundu Gerraren garaian 30.000 pertsona baino gehiagoko hiriko judutar populazio osoa Rigako ghettoan giltzapetu zuten eta 1941ean geheinak erahil zituzten hiritik gertuko Rumbula basoan egindako sarraskietan. Ondoren, ghettoa Alemaniako, Austriako eta Bohemiako 16.000 judu ingururekin birpopulatu zuten, hauek ere 1943an zehar sarraskituak izan ziren.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, Rigak SESBren parte jarraitu zuen, 1991n independentzia berreskuratu zuen Letoniako estatu berriaren hiriburu gisa.
Demografia
Rigak 709.145 biztanle zeuzkan 2010ean. Historian zehar biztanleriak hainbat aldaketa izan ditu, betiere goranzko joeran. Dena den, Lehen Mundu Gerraren ostean jaitsiera handia izan zuen, gerrateak eragindako hildako eta bizimoduaren okertzeagatik. Bigarren Mundu Gerraren ostean ere biztanleria asko jaitsi zen, egin ziren deportazio masiboek eraginda.
Gaur egun Rigako biztanleria beherantz doa poliki-poliki, Europa ekialdeko beste hainbat hiri eta herrialdetan bezala. Biztanle gehien 1990ean izan zuen, orduan Rigak 900.000 laguneko biztanleria baitzuen. Europar Batasuneko beste herrialde batzuetara emigrazioa handia dago. Horrez gain, jaiotze tasaren beherakada handia dela eta, biztanleria gero eta zaharragoa da.
Herri eta hiri senidetuak
Riga ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Aldea
Aldea Oibar ibarreko Lerga udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
XV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lergako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak aldeatarrak ziren.
Izena
Aldea beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Sphaerodactylus inaguae
Sphaerodactylus inaguae Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Aldea
Izena
Gainera, toponimoa modu bakarran agertu da historian zehar:
Etimologia
Aldea euskal jatorriko izen bat da, eta ez du esanahi handirik, baina gogoan izan behar da "aldea" Zangozaldean edo Durangaldean erabiltzen dela "inguru hurbila"-ren sinonimo gisa.
Historia
Antso IV.a Gartzeitz Gartzia Semenetz handikiari besterendu zion, eta haren alargunak 1079n Leireko San Salbatoreri eman zion. Bere eliza ere monasterio honetara transferitua izan zen. 1366an nekazarien lau su zituen eta mende beraren barruan bere kontzejuko maioral bat 1395ean agertzen da dokumentatuta. Garai hartan Oibar ibarran kokatua zegoen. 1427an hamar etxe desagertu zirela esaten da, orduan su bakarra zuen, Leireren jabegokoak izateari utzi zion, eta haren jauna Oier Maulekoa zen, XVI. mendean haren ondorengoen zati handi bat zuena, 1467 baino lehen hutsik zegoena. 1802an Granada Egako dukearen jaurerria zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Théophile Steinlen
Théophile Alexandre Steinlen (Lausana, 1859ko azaroaren 20a - Paris, 1923ko abenduaren 13a) suitzar-frantziar Art Nouveau margolari eta irarlea izan zen.
Lausanako Unibertsitatean ikasi ondoren, Mulhouseko ehungintza lantegi batean egin zuen lan. Ondoren, Parisko Montmartre auzoko arte-komunitatean kokatu zen. Adolphe Willette margolariak Aristide Bruant aurkeztu zion. Bruand Le Chat Noir kabareteko jabea zen, eta Steinleni eskatu zizkion establezimenduko posterrak. 1890eko hamarkadan paisaia, lore eta biluzien margolanak erakutsi zituen Salon des Indépendants aretoan. Bere lanaren gai gogokoenetako bat Montmartreko bizitza izan zen. Katuen eskulturak ere egin zituen, eta bere ilustrazioetan sartu zituen. Hainbat aldizkariren ohiko ilustratzailea izan zen.
Klasikoak gaur
Musikazale handia zen Pello Zabala, eta, 2000. urtean azaldu zuenez, 3.000 CD zituen. Euskadi Irratian Pello Zabalari musika klasikoari buruzko saio bat egiteko deitu ziotenean sortu zen Klasikoak gaur saioa.
Jean Daniel
Jean Daniel Bensaïd (Blida, Aljeria, 1920ko uztailaren 21a - Oslo, Norvegia, 2020ko otsailaren 19a) frantziar idazlea eta kazetaria izan zen. Le Nouvel Observateur astekariaren sortzaileetako bat izan zen. 2004an Komunikazio eta Humanitateetako Asturiasko Printzesa Saria irabazi zuen.
Lanak
Réunit le Refuge et la source, le Temps qui reste, la Blessure, Avec le temps, Soleils d'hiver, le tout augmenté d'un Index
Nicanor Zabaleta
Nicanor Zabaleta Zala (Donostia, Gipuzkoa, 1907ko urtarrilaren 7a – San Juan de Puerto Rico, Puerto Rico, 1993ko martxoaren 31) musikaria izan zen, harpa-jotzaile gisa mundu osoan famatua.
Bizitza
Donostiako kontserbatorioan hasi zituen musikako ikasketak, eta Madrilen segitu zituen gero. 1923. urtean Parisa joan zen, eta M. Tournierrekin osatu zituen harpa-ikasketak. M.S. Rosseau eta E. Cools musikagileekin konposizioa ikasi zuen. 1933. urtean Bilbon jo ondoren, kontzertuak ematen hasi zen Europa eta Amerika osoan. Ospea eta arrakasta handia lortu zuen mundu osoan. Teknika miresgarria zuen, eta harparen baliabideak berritzeko ahalegin handiak egin zituen: berak erabili zuen aurreneko aldiz zortzi pedaleko harpa, zazpikoaren ordez. Musikagile askok idatzi zituzten lanak Zabaletarentzat: J.M. Damase, D. Milhaud, H. Villa-Lobos, J. Rodrigo, eta A. Ginasterak, besteak beste. Bestalde, ikerketa-lan handia egin zuen, eta XVI-XVIII. mendeetako espainiar eta portugaldar musikagileen lanak berreskuratu zituen.
Dolná Breznica
Dolná Breznica Eslovakiako udalerri bat da, Púchoveko barrutian kokatuta. 8,36 km²ko azalera du eta 963 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1388. urtekoa da.
Montfleur
Montfleur Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montfleur udalerrian erroldatutako biztanleak 159 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 11 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 60 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 136 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (43 gizon eta 30 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montfleur udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 169 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.311 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Montfleur udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 405 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nannoscincus
Nannoscincus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Kaledonia Berrian bizi dira.
Desfibrilazio
Desfibrilazioa bihotzeko erritmo arazo larri eta premiazkoen kasuan bihotzean zehar korronte elektriko bat pasarazteko teknika bat da, bihotzean erritmo normala berreskuratzea helburuarekin eta desfibrilagailu izeneko gailu batez egiten dena.
Mutsumi Tamabayashi
Mutsumi Tamabayashi (玉林 睦実, 1984ko urriaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Katanga
1971 eta 1997 artean (Mobutu Sese Sekoren agindupeaneta Kongo Zaire zenean), izen ofiziala Shaba Probintzia zen.
Mutsumi Tamabayashi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC eta Ehime FC.
Serra da Raiz
Serra da Raiz Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Zirkunferentzierdi
Geometrian, zirkunferentzierdia zirkunferentzia baten bi erdietako bakoitza.
Eviota pellucida
Eviota pellucida Eviota generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Pirinioaurrea
Pirinioaurrea Pirinioen ondoko eskualde menditsua da, batzuen ustez mendilerro nagusiaren parte dena. Mendi-sistema gisa, Pirinioetako mendikatearen zati dira Pirinioaurreak, eta hortik sortzen dira kontrahormak.
Pirinioen hegoaldeko Pirinioaurrea
Bi unitatetan banatzen dira, bien artean Pirinioaurreko Erdialdeko Sakonunea izanik :
Hegoaldean mendebalde-ekialde ardatzean 425 kilometroko luzera du, Euskal Herria, Aragoi eta Katalunia zeharkatzen dituela:
Zabalera handiena erdigunean du: 40 kilometro. Altuera handiena duten Pirinioaurreko tontorrek 2.000 metro baino gehiago dutenez, zaila da Pirinioaurrearen eta Pirinioen arteko muga zehaztea.
Pirinioen iparraldeko Pirinioaurrea
Iparraldean, Ipar Euskal Herritik Ipar Kataluniaraino heltzen da Pirinioaurrea. Han, mendiek altuera txikiagoa dute, gune nagusiak Corbières eta Plantaurel mendilerroak izanik.
Taillecavat
Taillecavat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Taillecavat udalerrian erroldatutako biztanleak 294 ziren. Familiak 114 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 136 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 113 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 178 ziren, horien artean 135 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 135 pertsona aktiboetatik 122 lanean zeuden (66 gizon eta 56 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Taillecavat udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 280,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.267 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina eta 2 argiketariak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Taillecavat udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 836 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Goodea luitpoldii
Goodea luitpoldii Goodea generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.
Masahiko Sawaguchi
Masahiko Sawaguchi (澤口 雅彦, 1985eko uztailaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Muscicapa tessmanni
Muscicapa tessmanni Muscicapa generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
UEFA Euro 2008
UEFA Euro 2008, Eurokopa 2008 edo UEFAren Europako Futbol Txapelketa 2008 Austria eta Suitzan ospatu zen 2008ko ekainaren 7tik 29ra. 16 selekzio izan ziren parte-hartzaileak; Austria eta Suitza zuzenean sailkatu ziren, antolatzaile izateagatik, eta beste 14 taldeek sailkapen fasea gainditu behar izan zuten. Austria eta Polonia debutariak izan ziren txapelketa honetan.
Ekainaren 29ko finalean Alemania eta Espainia neurtu ondoren, azken hau suertatu zen garaile.
Sailkapen fasea
Sailkapen fasea 2006ko Munduko Futbol Txapelketa amaitu eta hilabetera hasi zen, Austria eta Suitza zuzenean sailkatu zirelarik, antolatzaile izateagatik.
Zozketa
Txapelketako multzoak erabakitzeko zozketa 2007ko abenduaren 2an burutu zen, Lucerneko Kultura eta Batzarren Gunean. Jarraian zerrendatutako pertsonak izan ziren zozketaren arduradun:
Euro 92 eta Euro 96 txapelketetan oinarritutako formatura itzuliz, talde bakoitzeko partida guztiak bi estadiotan jokatzea erabaki zen, serie bakoitzeko buruak partida guztiak hiri berean jokatuz. 2000 eta 2004an bezalaxe, 4 serie ezberdinetan banatu ziren sailkatutako selekzioak, 2006ko Munduko Futbol Txapelketa eta Euro 2008ko sailkapen faseetako batez besteko puntu kopuruan oinarrituz. Suitza eta Austria, antolatzaile izateagatik, eta Grezia, aurreko edizioko txapeldun izateagatik, izan ziren hautatutako lehen taldeak. Herbehereak hautatzerako orduan UEFAko koefizientean oinarritu ziren.
Epaileak
Horiez gain, laugarren epaile bezala arituko diren beste zortzi epaile ere aukeratu ziren:
Euskalduna(k)
Kopako euskaldun bakarra, Espainiako selekzioan: Xabi Alonso
Estatistikak
David Villa ( 4)
Xavi Hernández
Organismo
Biologian, organismoa sistema biziduna da (animalia, landarea, onddoa edo mikroorganismoa). Organismo guztiak dira gai estimuluei erantzuteko, ugaltzeko, hazteko, garapen biologikoa izateko eta homeostasiari eusteko. Organismoak zelulabakarrak edo zelulaniztunak izan daitezke, eta azken hauetan zelulak taldeka espezializatuta egon daitezke ehunak eta organoak osatuz.
Organismo hitzaren jatorria greziera da: ὀργανισμός - organismos, Antzinako Greziako ὄργανον - organon hitzetik, "tresna, lanabesa".
Zelula motaren arabera, organismoak bi talde handitan sailkatzen dira, prokariotoak eta eukariotoak. Prokariotoak bi domeinutan bereizten dira: Bacteria eta Archaea. Hirugarren domeinua osatzen duten organismo eukariotoak garatuagoak dira, eta bizitzaren forma aurreratuenak biltzen ditu.
Berriki klado berri bat proposatu da, Neomura deiturikoa, Archaea eta Eukarya multzo berean sartzeko.
Zenbait zientzialarik birusak ez dituzte organismotzat hartzen, ezin baitute berez ugaldu edo metabolismoa eduki. Hala ere, definizio hau zalantzazkoa da, zenbait bizkarroik eta endosinbiontek ere ez baitute bizitza independenterik. Birusak osatzen dituzten molekulak organikoak diren arren, ezin dute ugaldu zelula ostalari batetik kanpo, eta bere prozesu metabolikoek ostalari bat behar dute. Hala ere, organismotzat hartzen ez badira ere, gene propioak dauzkate eta eboluzionatu egiten dute gainerako bizitzak eboluzionatzen duen bezala.
Atzerakoi
Atzerakoi edo erreakzionario indarrean dauden edo une batean gizartean zabaldu eta nagusitzen ari diren jarrerak eta ideologiak gainditu eta aurreko estatus batera itzultzea aldezten duen jarrera da, aldaketen aurkakoa. Jarrera erreakzionarioa duten pertsona eta erakundeei ere deitzen zaie erreakzionario. Kontrairaultzaile ere deitu izan zaie historian jarrera horiei.
Valleta (Malta)
Valleta (La Valletta) Maltako hiriburua da, uhartearen ipar-ekialdeko kostaldean kokatua. 6.966 biztanle zituen 2011n. Penintsula harritsu batean datza hiria, Porto Grandeko eta Marsamuscettoko golkoen artean. Oso kokagune estrategikoa du, eta base militar bat dago, Britainia Handiko itsas armadak Mediterraneoko erdialdea zaintzeko erabili zuena. Valletak portua, unibertsitatea eta aireportua ditu.
2018an Europako kultura-hiriburua izan zen, Ljouwertekin batera (Frisia).
Historia
Hiria 1566an sortu zuten zuten Setio Handiaren ondoren eta bertako heroi izan zen Maltako ordenako buruzagi Jean Parisot de La Valletteren omenez. 1570ean Maltako hiriburu izendatu zuten. Hiria Sceberras penintsulan eraiki zuten, Marsamxett eta Grand Harbour izeneko itsasadarren artean, ordura arte inongo erabilpenik ez zuen eremu batean. Uharteko kokagune estrategikoena zenez, oso harresi sendoez inguratu zuten hiria. Horren ondorioz, egun Europako gotorleku ikusgarrienen artean dagoela kontsideratzen da. Harresiak eta gotorlekuak bost urtean eraikin ziren, garai hartarako izugarrizko epe laburra zena, kontuan izanik mugitu ziren harri izugarriak eta garaiko tresneria xaloa. Egunero 8.000tik gora langile aritzen ziren harresien eraikuntzan. Harresi lodien artean, tunelak eta pasaleku sekretuak eraiki zituzten ere.
Ekonomia
Merkataritza, ontziolak, ehungintza, tabakogintza eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Ondasun nabarmenak
Aipagarriak dira XVI. mendeko San Joanen kokatedrala, Maisu Handiaren jauregia (XVI. mendekoa, gaur egun Errepublikako lehendakariaren egoitza dena), Aragoiko ostatua (museoa), Gaztelako ostatua, eta XVIII. mendeko liburutegia eta antzokia.
Askapen nazional
Askapen nazionala nazio batek estatu edo aliantza batetik bere independentzia eskuratzeko prozesu historikoa da. Deskolonizazio prozesuetan bereziki erabilitako terminoa izan da, bereziki ikuspuntu marxista batetik, maiz gerra, gerrilla, insurjentzia, iraultza eta matxinada bidez. Historian independentzia gerra ere deitu izan zaio.
Terminoaren erabilera
Zenbat erakundek edo mugimenduk, herrialde eta eskualde ugarietan, "Nazio Askapenerako Mugimendua" erabiltzen dute izen propio gisa:
Dolné Kočkovce
Dolné Kočkovce Eslovakiako udalerri bat da, Púchoveko barrutian kokatuta. 6,12 km²ko azalera du eta 1223 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Flavio Cotti
Flavio Cotti (Prato-Dornico, Ticino, 1939ko urriaren 18a - Locarno, 2020ko abenduaren 16a) Suitzako presidentea izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Friburgon. Herriaren Alderdi Kristau-demokratako kide eta Suitzako Estatu Kontseiluko (1986-1999) kidea izan zen. Estatuburua izan zen 1991 eta 1998 urteetan. Eurozalea izan zen eta Suitza Europar Batasunean sartzearen aldekoa.
Aukera Guztiak
Aukera Guztiak 2005eko Euskal Autonomia Erkidegoko hauteskundeetara aurkezteko sortutako hautesle taldea izan zen.
Bere bultzatzaileek euren burua aurkeztu zuten Batasuna legez kanpo uztearekin ados ez zeuden herritar talde bezala, aipatutako alderdia dagoeneko ezin zelarik aurkeztu.
Aukera Guztiak, hala ere, euskal herritar guztiek nahi zuten aukera politikari boto emateko aukera izan zezaten aldarrikatzen zuen. Honela, Batasuna hauteskundeetan ez egoteak hutsune demokratiko larria zekarrela uste zuten, eta AGren bidez Batasunaren eta bere jarraitzaile guztien ahotsak entzunaraztea defendatzen zuten, eta hortik bere izena.
Hautagai-zerrenda aurkeztu zenetik hainbat ahots kritikok AG Batasunaren "zerrenda zuri" bat zela salatzen zuten, alderdi honen "erre" gabeko kideek osatua, aurretik inon ez aurkeztutakoak, eta Batasunak zuzendua zela ere esan zen. ETAren iharduera argi ez gaitzesteagatik ere kritikak jaso zituzten. AGren "aurpegiak" bere hiru zerrendaburuak ziren: Ana Arbulu, Lurdes Agirrezabal eta Marije Rodríguez de Lera.
AGk hauteskundeetara aurkezteko behar ziren sinadurak bildu zituen 2005eko martxoan, eta behin hautagai-zerrenda formalki aurkeztuta, Estatuaren abokatutzak helegitea aurkeztu zuen. AGk aurkezteko zeukan eskubidea aurrekanpainiako gai nagusia izan zen eta alderdien arteko tirabira handiak sortu zituen.
Auzitegi Gorenak helegitea onartu zuen aho batez, Batasunak AG kontrolatzen zuela frogatutzat emanez eta alderdi honen jarraipen hutsa zela adieraziz, AGren ilegalizazioari bidea zabalduz. "Arrazoietako" bat zerrenda aurkezteko sinatu zuten pertsonen zerrenda izan zen. Bestea, grabatutako telefono elkarrizketak. Sinadurak argumentu bezala erabiltzeak kritikak sortu zituen hainbat sektoretan, horrek demokrazian atzerapausu bat zela esaten zutenak.
Moju
Moju Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Aukera Guztiak
EHAK aurkezten zelarik, AGk ez zuen agerpen gehiagorik egin jendaurrean eta alderdi honentzat eskatu zuen bozka, bere asmo nagusi biak betetzen zituelakoan: Demokrazia eta Bakea. EHAKri ez zitzaion harremanik atzeman Batasunarekin, eta 9 legebiltzarkide lortu zituen.
Eyes Wide Shut
Eyes Wide Shut (euskaraz Ongi Itxitako Begiak) 1999ko Stanley Kubrick estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko film erotiko bat da. Hain zuzen ere, zinema zuzendari honek filmatu zuen bere azken filma izan zen. Arthur Schnitzler idazlearen Dream Story eleberrian oinarritua dago.
Eyes Wide Shut filma oso nahasi eta enigmatikoa da, beraren inguruan gogoeta egiteko hainbat alditan ikusi beharrekoa. Bertan kontatzen diren gertakariak errealitatea eta ametsaren arteko muga zirriborratzen dute, filma misteriotsua eta amaiera oso definitua ez duenez, berarekiko hainbat irakurketa ezberdin burutzeko ateak irekiak uzten ditu.
Filma AEBtan eta Ingalaterran filmatu zen, tartean Mentmore Towers jauregian.
Argumentua
Istorioa nagusiki New York hirian girotua dago, bertan Bill Hardford doktorea (Tom Cruise) eta bere emazte Alice-en (Nicole Kidman) sexu abenturak azaltzen dira, aurretik emazteak maitale batekin maitasun abentura bat izan zuela aitortu diolarik. Bikotea sexu abentura bati ekingo dio, tartean orgiak ospatu ohi dituen kultu klandestino batean barneratuko direlarik.
Fleurey-sur-Ouche
Fleurey-sur-Ouche Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fleurey-sur-Ouche udalerrian erroldatutako biztanleak 1.183 ziren. Familiak 454 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 177 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 173 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Eviota pinocchioi
Eviota pinocchioi Eviota generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fleurey-sur-Ouche
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 790 ziren, horien artean 577 aktiboak ziren eta 213 inaktiboak ziren. 577 pertsona aktiboetatik 541 lanean zeuden (276 gizon eta 265 emakume) eta 36 langabezian zeuden (22 gizon eta 14 emakume). 213 pertsona inaktiboetatik 117 erretiraturik zeuden, 70 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fleurey-sur-Ouche udalerrian 445 unitate fiskal zeuden, 1.112 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.785 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 52 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Fleurey-sur-Ouche udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Masahiko Kimura
Masahiko Kimura (木村 允彦, 1984ko urriaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Xabalina jaurtiketa
Xabalina jaurtiketa atletismoaren proba bat da, lantza moduko bat (xabalina) ahalik eta urrutien jaurtitzean datzana. Antzinako Greziaren garaietatik praktikatzen da.
Masahiko Kimura
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.
Alcidae
Alcidae Charadriiformes ordenako hegazti familia bat da. Hainbat itsas hegazti daude bere barruan, pottorroak edo martinak talde honetakoak dira. Pinguinoen antzekoak dira, baina ez dira familia berekoak, eboluzio konbergente kasu bat da.
Fleurey-sur-Ouche
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xabalina jaurtiketa
Jan Železný txekiarrak gizonezkoen markarik onena ezarri zuen 1996an 98.48 metrorekin. Emakumezkoena herrikidea den Barbora Špotákovárena da bestela (72.28 m, 2008).
Beste jaurtitzaile ezagun batzuen artean Herma Bauma, María Caridad Colón, Tilly Fleischer, Ruth Fuchs, Inese Jaunzeme, Angéla Németh, Elvīra Ozoliņa eta Mihaela Peneş ditugu.
Farian Sabahi
Farian Sabahi (Alessandria, Italia, 1967ko azaroaren 29a) italo-iraniar historialaria eta idazlea da, Turingo eta Erromako Unibertsitateetako irakaslea.
Vaduz
Vaduz (alemanez edo  ahoskatua) Liechtensteingo hiriburua eta herrialdeko bigarren udalerririk populatuena da. 2005ean 5.143 biztanle zituen. Rhin ibaiaren ertzean dago. Turismoa, merkataritza eta finantzak dira ekonomia jarduera nagusiak.
Aipagarriak dira Liechtensteingo printzeak bizi diren XII. mendeko gaztelua eta pintore handien lanak dituen galeria. 1322. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz.
Al Mahwit gobernantzia
Al Mahwit' (arabieraz المحويت) Yemengo 21 gobernantzietako bat da. Bere hiriburua Al Mahwit da. 98.249 km²ko azaleran 89.093 biztanle zituen 2004an.
Sphaerodactylus leucaster
Sphaerodactylus leucaster Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Koroa esferiko
Artikulu hau geometriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».
Geometrian, koroa esferikoa bi esfera zentrokideren arteko espazio-zatia da. Koroaren bolumena bi esferen bolumenen kendura da, hau da,, non R esfera handienaren erradioa eta r esfera txikienaren erradioa diren.
Hubbsina turneri
Hubbsina turneri Hubbsina generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.
Muscicapa infuscata
Muscicapa infuscata Muscicapa generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Sørreisa
Sørreisa Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 362.98 km² ditu eta 3,312 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Adatseko Andre Mariaren ospitalea
Adatseko Andre Mariaren ospitalea Gasteizen Erdi Aroaren amaieran eta Aro Modernoan egon zen ospitalea izan zen. 2022aren hasieran hormaren atal batzuk agertu ziren indusketa baten ondorioz.
Historia
1419an Fernan II.a Perez Aiarakoak eta bere emaztea zen Maria Sarmientok Gasteizko udalari baimena eskatu zioten eraikitzeko, harresiaren kanpoaldean, San Frantzisko komentuaren ondoan. 1428an jada martxan zegoela ematen du, donazioak jasotzen zituen dokumentuak daudelako. Joan Gasteizkoak jaso zuenez, Mariaren ahizpiak ume bat entzun zuen negarrez, eta gela batera eraman zuen jaten emateko, baina itzuli zenean umea ez zegoen eta pentsatu zuen hau Jaungoikoaren mezu bat zela ospitale bat eraikitzeko. Fernan eta Maria hil zirenean (1436 eta 1438) ospitaleari "Plazako Ospitalea" izena eman zitzaion, plazaren ondoan baitzegoen. Hala ere, eraikin hau beste baten gainean egin zen, Donejakue bidea egiten zuten erromesak artatzeko 1130ean eraiki zena.
Fernan López Eskoriatza mediku ezaguna (1480-1541) bertan egon zen lanean, udalak kontratatua. Beranduago, Henrike VIII. Ingalaterrakoaren eta Karlos V. Espainiako enperadorearen mediku pertsonal izatera iritsi zen.
1507an sute bat egon zen eta berreraiki zuten. Hala ere, obrak oso geldi egon ziren, diru falta zela eta, eta berria ez zen 1556ra arte ireki. 50 urte horietan Barreretako Ospitala erabili zen, behin-behinean. 1535ean kudeaketa publikoa izatera pasa zen, berritzailea zena. 1536an Paulo III.a aita santuak Erromako Santiago Ospitaleko kide izendatu zuen eta izen hori izatera pasa zen. Berritu zenean, 3 gela zituen: batean 12 ohe pobreentzat, beste bi erizaintzarentzat, sukaldea eta bi etxebizitza, kapellanarentzat eta ospitalariarentzat.
XVIII. mendeko hazkuntza demografikoari aurre egin ezinik, beste ospitale bat eraikitzea erabaki zen, gaur egungo Santiago Ospitalea dagoen lekuan.
Larry Tesler
Lawrence Gordon Tesler (Bronx, Ameriketako Estatu Batuak, 1945eko apirilaren 24a - Portola Valley, Ameriketako Estatu Batuak, 2020ko otsailaren 16a), Larry Tesler izenaz ezaguna, gizakien eta ordenagailuen arteko elkarrekintzen alorrean lan egin zuen estatubatuar informatikaria izan zen. Xerox PARC, Apple, Amazon eta Yahoo! enpresetarako egin zuen lan.
PARC enpresan egon zenean, Teslerrek Smalltalk izeneko objektuetara bideratutako lehenengo programazio lengoaia dinamikoarekin eta Gypsy izeneko erabiltzaile-interfaze grafikodun lehenengo testu prozesadorearekin egin zuen lan. Garai hartan kopiatu eta itsatsi funtzionalitatearen ideia garatu zuen Tim Mott lankidearekin batera.
Xinguara
Xinguara Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bastillaren Hartzea
Bastillaren Hartzea Parisen gertatu zen 1789ko uztailaren 14an. Bastilla izeneko Erdi Aroko gotorlekuak zazpi preso baino ez zituen arren, Parisko iraultzaileen eskuetan erortzeak, sinbolikoki, Antzinako Erregimenaren amaiera eta Frantziar Iraultzaren hasiera suposatu zuen. Gartzelaren amore emateak, frantziar monarkiaren despotismoaren ikur berebiziko gizarte lurrikara bat eragin zuen Frantzian zein gainontzeko Europan, bere oihartzuna urrutiko Errusiara helduz.
"Sekretuaren gotorlekua, eta justiziarik gabeko tokia, Bastilla, Iraultzaren lehen hitzordua izan zen".
Urtero, uztailaren 14an, gertaera honen urtemuga, Frantzian, Jai Nazionalaren Eguna bezala ospatzen da.
Historiografia eta elezaharra
Data hau, Frantziako Jai Nazional bezala 1880an ezarri zen arren, Federazioaren Jaiarekin bat egiten zuelako, Bastillaren hartzea ez zen agertzen den bezain gertaera loriatsua izan. Bastille, urteetan zehar, monarkiaren bidegabekeriaren kaltetu askoren gotorleku izan zen, baina ez da ahaztu behar, erori zen egunean, 1789ko uztailaren 14an, bertan preso zeuden pertsona bakarrak, lau faltsifikatzaile, buruko gaitza zuen pertsona bat (Auguste Tavernier), intzestuagatik zigortutako noble bat eta Robert François Damiensen gaizkile bat baino ez zirela. Damiens Luis XV.a Frantziakoa hiltzen saiatu zen.
Cecilio G
Joan Cecilia Ruiz (Bartzelona, 1993ko martxoaren 14a) Cecilio G edo Ceci bezala ezagunagoa, trap abeslari kataluniarra da. Bere ibilbidean zehar artista askorekin egin du lan, besteak beste, Dora Black, El Coleta, Kidd Keo eta Mala Rodriguez. Komiki, ilustrazio eta diseinu ikasketak burutu ditu.
Bastillaren Hartzea
Historiografia eta elezaharra
Oso modu zabalean hedatutako, monarkiaren kaltetuak usteltzen ziren kartzela baten mitoaren iraultza irudia, ez da erabat egia, ez behintzat hartua izan zen garaian. Izan ere, gotorlekuak, bere Estatu presondegiaren funtzioaren zati handi bat galdu zuen. Bastillaren hartzearen unean bertan egotearen froga bat adierazteak, ospe handia suposatu zuen euren burua abertzaletzat definitzen zutenen karrerarako. 1790eko ekainaren 19an, Armand Camus diputatuak proposatuta Asanblada Nazionalak, aho batez onartu zuen "Bastillako garaileei" omenaldi bat egitea, pentsio, jantzi, armamentu eta ziurtagiri bat, hiritar gizalege eta aberriaren esker on bezala emanez. Batzorde batek, une horretan, 954 borrokari erroldatu zituen. 1832an, zerrenda berbegiratu zen, horietako batzuk "zalantzazkoak" izateagatik kenduz, eta, azken emaitza, 630ean ezarriz.
Bastillaren hartzearen garrantzia, Jules Michelet bezalako erromantizismo garaiko historialariek puztua izan da, Errepublikaren ikur sortzaile egin nahi izan zutenak. Zalantzarik gabe, presondegiaren setioa eta errenditzea, ez zen oso gertaera heroikoa izango, soilik gizon gutxi batzuek defenditzen baitzuten, eta, gainera, Historiak gogoratzen dituen hildako bakarrak Bernard de Launay alkaidea eta Jacques de Flesselles politikaria izanez.
Cecilio G
Ibilbidea
Poblenou auzoan jaioa, 14 urterekin eman zituen lehen urratsak grafiti eta freestyle rap munduan (Punky Negro ezizenarekin). Trap generoaren aitzindarietako bat izan zen Espainiar Estatuan. Pxxr Gvng taldeko jatorrizko kide izan zen, ezberdintasun pertsonalengatik taldea azkar utzi zuen arren.
Bastillaren Hartzea
Historiografia eta elezaharra
Baina, jada hurrengo urtetik, gertaera, Frantzian ospatua eta Europako gainontzeko herrialdeetan ezagutua izan zen, ez gertaeraren garrantziagatik, baizik eta bere balio sinbolikoagatik, oraindik gertaera garrantzitsu bezala mantentzen dena iraultzen historian.
Testuinguru historikoa
Orduko, Necker Frantziako gorteko kide askok etsaitzat zeukaten Hirugarren Estatua babestu eta gidatzeagatik. Marie Antoinette erreginak, Artoisko kondeak (Luisen anaia gazteagoak) eta erregeko kontseilu pribatuko beste kide atzerakoiek limurtu zuten erregea Necker kanporatu zezan. Uztailaren 11n, erregeak Necker bota zuen, finantza ministerioa guztiz eraberritzen zuen bitartean.
Paristar askok uste zuten ekintza hori atzerakoien kolpe bat zela, eta, hurrengo egunean, berriak entzundakoan, matxinatu ziren. Halaber, errege soldaduek Biltzar Konstituziogilea bertan behera utziko zuten beldur ziren. Horretarako, etengabeko sesioari ekin zion Biltzarrak, berriro biltokitik kanpora ez zitzaten. Paris, berehala, anarkiak bereganatu zuen. Masek Frantziako Guardiaren babesa, tartean hezitako soldaduak eta armak, eskuratu zituzten, batez ere erregearen aldeko buruzagiek hiria utzi zutelako.
Parcé
Parcé Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bastillaren Hartzea
Testuinguru historikoa
Uztailaren 14an, matxinatuek Bastilla gotorlekuan barnan zeuden armak begiz jo zituzten. Espetxea, gainera, monarkiaren tiraniaren ikurra ere bazen. Gotorlekuko gobernadoreak, Launayko markesak, hiru ordezkari hartu zituen goizeko hamarrak inguruan eta gosaltzen gonbidatu zituen. Ordezkariak irteten atzeratzen zirenez, manifestarien artean markesak gatibu hartu zituela zabaldu zen.