cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dublin
Hizkuntzak
Dublingo eskualde osoan 31 gaelscoil edo irlanderazko lehen-mailako hezkuntza ikastetxe eta 8 gaelcholáiste bigarren-mailako hezkuntza ikastetxe daude, 10.469 ikaslerekin. Dublin hiriak herrialde osoko irlanderazko ikastetxe kopuru handiena du, gainera Dublin hirian Gaeltacht eremuetako 10.000 irlandera hiztun bizi direla uste da. Hirian irlanderazko bi irrati kate daude: Raidió na Life eta Raidió na Gaeltachta: biek hirian estudio bana dute. Beste hainbat irratik euren programazioetan gutxienez irlanderazko ordubeteko irratsaioak dituzte astero.
Bestalde, irlanderaren inguruko hainbat erakundek euren egoitza ofizialak hirian dituzte: Conradh na Gaeilge erakundeak irlanderazko ikastaroak eskaintzen ditu, liburutegiak eta irlanderazko mintza-praktiketako hainbat talde ditu. Dublin hiritik hurbilena dagoen Gaeltacht edo irlandera hiztunen eremua Meatheko konderri ko Ráth Cairn eta Baile Ghib udalerriak dira, hiritik 55 km ipar-mendebaldera.
Errepublikako gobernua
Oireachtas edo Irlandako Errepublikako Legebiltzar Nazionala bi ganberak osatzen dute: Dáil Éireann (Irlandako Legebiltzarra) eta Seanad Éireann (Irlandako Senatua). Hiruen egoitza Dublingo erdiguneko Leinster House eraikinean dago.
Bestalde, Irlandako Presidentearen egoitza ofiziala hiriaren mendebaldeko Phoenix parke ko Áras an Uachtaráin eraikina da. Phoenix parkea k 10 km2-ko azaleradu eta Europa osoko hiri-parkerik handiena da: Londresko Hyde Park eta New York hiriko Central Park ospetsuak baino handiagoa da.
Ekonomia
Dublingo eskualdea Irlandako Errepublikako ekonomia gune nagusia da, bai eta Zelta Tigrea delakoaren garaiko herrialdearen motore edo bultzatzaile nagusia ere. 2009an, erosketa ahalmenari zegokionez, hiria munduko 5. postuan zegoen, eta pertsona bakoitzeko erosketa ahalmenari zegokionez, 10. postuan. Mercer's 2011 Worldwide Cost of Living Survey aldizkariaren arabera, Europar Batasuneko 13. hiririk garestiena zen (2010eko 10. postutik jauzi baitzen) eta bizitzeko mundu osoko 58. lekurik garestiena omen zen (2010eko 42. postutik erorita). 2005 ean, 800.000 pertsona inguruk hirigunean lan egiten zuten: 600.000 lagunek, zerbitzuen sektorean eta 200.000 lagunek, industria n.
Mendeak joan eta mendeak etorri, hiriko usadiozko industria askok gainbehera jasan dute, adibidez jakiak, ohialgintza eta destilatutako edariekin lotutako industriak nagusiki. Hala ere, 1759. urtetik aurrera, St. James's Gate garagardotegian ondutako Guinness garagardoa hedatu egin da. 1990eko hamarkadan industria farmazeutikoa, informatika eta komunikabideen teknologien arloko konpainia ugari Dublingo hirigunean finkatu dira, esate baterako, Microsoft, Google, Amazon, eBay, PayPal, Yahoo!, Facebook, Twitter eta Pfizer, haien guztien Europa rako ordezkaritzak hantxe baitaude. Intel eta Hewlett-Packard konpainiek Kildare konderriko Leixlip udalerrian (hiriburutik 15 kilometro mendebaldera) lantoki bana dituzte.
Finantza-zerbitzuek ere 1987an Dublinen International Financial Services Centre ezarri zenetik, hirian paper garrantzitsua bereganatu dute. Horren ondorioz, nazioartean ospe handi samarreko finantza-zerbitzu konpainia ugari bertan kokatu dira. Haietako batzuek euren egoitza nagusiak hirian ipini dituzte, adibidez, Citibank ek eta Commerzbank ek. Irish Stock Exchange (ISEQ), Internet Neutral Exchange (INEX) eta Irish Enterprise Exchange (IEX) konpainiak ere Dublinen daude. Bestalde, ekonomiaren gorakadak berarekin bat eraikuntzaren areagotzea ere ekarri du: horren ondorioz, Dublin Docklands eta Spencer Dock eremuak garatu dira. Gainera, proiektu berritzaile horien artean, Convention Centre Dublin, The O2 eta Grand Canal Theatre eraikinak ere barne daude.
Arkitektura
Erdialdeko hiriguneko eraikinek Pazko matxinada, Irlandako Independentzia Gerra eta Irlandako Gerra Zibilaren bonbardaketa eta suntsiketen eragin zuzena eta kalteak jasan zituzten. Eraikin horien zaharberritzea astiro joan zen, Irlandako Estatu Askearen lehenbiziko helburua irlandar ekonomiaren berrindartzea izan baitzen, gainera eraikin horietako asko kolonialismoaren ikurtzat jo zirenez, denbora luzean haiek zaharberritzeko benetazko borondate eza egon zen. Halere, orain dela gutxi, adibidez Temple Bar eta North Great George's Street bezalako auzoak bertako auzotarren ekimenez eraberritu dira, baita Custom House eraikina eta Kilmainham Gaol espetxea ere (azkena museo bilakatu da).
Beharbada kontserbatzaile edo zaharberritzaile berri horien benetazko arrazoiak eraikinen eraberritzeak dakarren turismoaren onurak dira, baina zaharberritze horien arrazoi nagusia dublindarrek eraikin horiekiko nahiz hiriko arkitektura ondasun aberatsarekiko sentitzen duten harrotasuna da.
Literatura
Dublinek oso izen ospetsuak eman dizkio Literaturaren historiari, haien artean William Butler Yeats, George Bernard Shaw eta Samuel Beckett, Literaturako Nobel Saria irabazitakoak; eta, haiekin batera, beste literaturgile garrantzitsu batzuk, hala nola Oscar Wilde, Jonathan Swift eta Bram Stoker, Drakula pertsonaiaren sortzailea. Bestalde, James Joyce idazle irlandarrak hiri honetan girotu zituen bere eleberririk garrantzitsuenak, Ulises (1922an argitaratua), hiriari buruzko xehetasun ugari ematen dituena, eta, orobat, Dublindarrak (1914), XX. mende hasierako lehen urteetako Dublingo gertakari eta pertsonaia tipiko batzuei buruzko 15 kontakizun laburren bilduma; biak euskaraturik daude. Idazle garaikideen artean, John Banville da ezagunenetako bat.
Dublinen daude, bestalde, Irlandako liburutegi eta museo literariorik aipagarrienak, haien artean Irlandako Inprentaren Museo Nazionala eta Irlandako Liburutegi Nazionala. 2010eko uztailean, UNESCOk Literaturaren Hiria izendatu zuen, ohorezko izendapen hori lortzen zuen laugarren hiria bihurtu zelarik horrela, Edinburgh, Melbourne eta Iowa City hirien ondoren.
Ekainaren 16an, James Joyce ren Ulises eleberriko Leopold Bloom pertsonaia nagusiaren omenez, Bloomsday jaialdia ospatzen da. Egun hura eleberriko gertaerei buruzkoa eguna da: ospatzaileak laneko protagonisten bazkari eta afarietako gauza berak jaten saiatzen diram edo eleberrian parekotasunik duten ekintzak egiten. Bereziki, hirian gertakarien ibilbide zehatza jarraitzeko topaketak egiten dira.
Maurice Walsh idazle irlandarrak bere The Quiet Man and Other Stories ("Gizon lasaia eta beste kontakizunak") eleberrian Bad Town Dublin ("Hiri txarra Dublin") olerkiarekin ederki asko deskribatzen ditu Dublin hiria eta irlandar askori pizten dizkion sentipen kontrajarriak:
Zinema eta antzerkia
Dublingo antzoki ezagun eta nagusien artean hauek daude: Gaiety antzokia, Abbey antzokia, Olympia antzokia eta Gate antzokia. Gaiety antzokiaren berezitasuna musikal eta opera ekoizpenak dira, eta ospetsua da zuzeneko musika, dantza edo filmen ondoren, ikuslego arruntari arratsean ateak irikitzeagatik. Abbey antzokia Yeats barne zen zaletu talde batek 1904an sortu zuen, bertako irlandar literaturako talentuen laguntza eta sustapen moduan. Synge, Yeats bera eta George Bernard Shaw bezalako literaturgileei bultzakada bikaina eman zien. Gate antzokia 1928an sortu zen, Europa eta Ameriketako antzerkilan abangoardistei bultzakada bat emateko. Azkenik, hiriko antzoki handiena Glanesvine auzuneko Dublin City Universityko The Helixko Mahony Hall aretoa da.
Hirian jaiotako beste antzerkigile ospetsu batzuk hauek dira: Samuel Beckett, Seán O'Casey, Brendan Behan, Maeve Binchy eta Roddy Doyle.
Zinemari dagokionez, hiria hainbat film ospetsuren kokalekua izan da: Mise Éire (1959), The Dead (1987), My Left Foot (1989), The Commitments (1991), The Snapper (1993), Circle of Friends (1995), Michael Collins (1996), The Van (1996), The General (1998), Ordinary Decent Criminal (2000), Yu Ming Is Ainm Dom (2003)... Bestalde, 1993ko In the Name of the Father nahiz 1967ko The Italian Job filmetako espetxeko eszenak Kilmainham Gaol espetxe-museoan filmatu ziren.
Musika
Dublinen musikak garrantzia handia du. Bertan, kaleko musika-emanaldiez nahiz tabernetako zuzeneko kontzertuez goza daiteke.
Hiria musika talde ospetsu ugariren sorlekua da. 1960ko hamarkadan, hainbat folk musika talde sortu ziren: Ceoltóirí Chualann, The Dubliners, The Chieftains, Emmet Spiceland, The Wolfe Tones edota Sweeney's Men. Jada, 1970 eta 1980ko hamarkadetan rock musika taldeen txanda izan zen: Thin Lizzy, U2, Bell X1, Planxty, The Pogues, Aslan, Sinéad O'Connor, Westlife, The Script, B*witched, BoyZone, Rob Smith, The Thrills, Stars of Heaven, Something Happens, A House, Damien Dempsey, Declan O' Rourke eta The Frames.
Kirola
Dublin GAA taldeak joko gaelikoetan hartzen du parte. 23 aldiz irabazi du futbol gaelikoaren txapelketa nagusia eta Irlandako konderrien artean garaipen gehien dituen bigarrena da. Hurlingari dagokionez, sei garaipen ditu txapelketa nagusian, denak XX. mendeko lehen erdian lortu bazituen ere. Joko gaelikoen txapelketen finalak Dublin GAAren Croke Park zelaian jokatzen dira.
Errugbiak ere arrakasta du: Heinecken Cup txapelketa handiaren azken lau ekitaldietako hiru irabazi ditu Leinster Rugby taldeak.
Garrantzi handiko partidak jokatzeko, Aviva Stadium zelaia inauguratu zuten 2010ko maiatzaren 14ean. 50.000 ikuslerentzako tokia du eta Irlandako errugbi eta futbol selekzioen partidak bertan jokatzen dira. UEFA Europa Leagueko finala bertan jokatu zen.
Zaballa-Zentroa (barrutia)
Zaballa-Zentroa Barakaldoko (Bizkaia) 1. barrutia da. Eustatek emandako datuen arabera barrutiak 7.915 biztanle zituen 2013. urtean, eta 0,188 kilometro koadroko azalera. Hiriko erdigunea da, Bideo Onera eta Herriko plazak Foruen pasealekuaren bitartez lotzen dituena. Barrutiak Urban Galindo auzoarekin egiten du muga ekialdean, eta Beurko-Bagatza barrutiarekin iparraldean. Bi auzoz osatzen da: Zaballa eta Zentroa.
Dublin
Gastronomia
Irlandako Errepublikan, Dublinen eta Cork hiriaren artean herri-lehia, anitz gaitan isalzten dena: adibidez, Guinness garagardo famatua hiriburuko ikurtzat jo ohi da, baina Cork eko garagardoa Murphy da.
Gaueko aisia
Hiria mundu mailan zerbaitengatik ospetsua baldin bada, bertako usadiozko irlandar tabernengatik da. Adibidez, O'Donoghue's Pub taberna zelta musika zaletuen templua da: bertan, 1960ko hamarkada n, The Dubliners folk musika talde ezagunak lehenbiziko musika emanaldiak egin zituen. The Brazen Head Dublin osoko tabernarik zaharrena da. Aldiz, Davy Byrne's pub tabernak James Joyce irlandar idazlearen Ulises eleberrian agertzeari zor dio ospea. Mulligan's taberna ere eleberri berberean ageri da: 1732an ireki zen eta irlandar folk musikaz gozateko beste leku egokia da.
Zaballa-Zentroa (barrutia)
Barakaldoko erdiguneko barrutia izanik, hainbat denda eta bulego biltzen ditu barrutiak. Azken urteetan garrantzi handia eman zaie oinezkoei eta horretarako Bide Onera eta Herriko plazak berriztu dira, oinezkoentzako ia erabat berreskuraturik. Bide Onera plazan, auzitegi berriak zabaldu ziren 2002an. Horrez gain, 2002ko apiriletik Bilboko metroaren Barakaldoko geltokia zabaldu zen.
Dublin
Gaueko aisia
Ziurrenik, gazteen artean gau giroaz gozatzeko leku ezagunena Temple Bar auzoa da; bertan, besteak beste, The Temple Bar pub eta The Oliver St. John Gogarty daude.
Beste taberna aipagarriak honako hauek dira: The Duke, Doheny and Nesbitt's, M.J.O'Neill's, Grogan's, McDaid's, Kehoe's, Conways, Bewley's Oriental Cafe, Horseshoe Bar, The George, The Bleeding Horse, Neary's eta Stag's Head.
Gune ospetsuak
Hiriak ehunka urtetan zehar leku interesgarri eta monumentu ugari pilatu ditu. Zaharrenetako bat Dublingo gaztelua da, 1204an Joanes Ingalaterrakoaren aginduz lehenbiziko aldiz eraikia, 1169an, Irlandako normandar inbasioa jazo eta hamarkada gutxira. Hiria defendatzeko helburua zuen, justizia kudeatzekoa, erregearen altxorra babestekoa eta Irlandan Ingalaterrako Erresumaren boterearen ikurra izatekoa. Harresi bikainak ditu. Gaztelua 1230an amaitu zen, normandiar estiloko arkitekturaz, barnealdea enparantza zabal bat eta lau alboetan dorre biribildun harresi banarekin. Gainera, gazteluak Poddle ibaia defentsa natural gisa zeukan.
Dublingo monumentu berrietako bat The Spire orratza da, ofizialki "Argiaren monumentua" deitua. Ian Ritchie Architects arkitektoak diseinatu zuen. O'Connell Street etorbide nagusian dago: egunez altzairuzko itxura du; aldiz, iluntzean, zeruan barneratzen dela dirudi. Leku horretan bertan, Nelson zutabea zegoen, baina britainiar kolonialismoaren ikurra zela eta, 1966an IRAk lehergailu bidez jo eta bertan suntsitu zuen.
Turista askok Trinity College unibertsitate ospetsua bisitatzen dute. Oso ezaguna da haren liburutegiko Kellseko liburua, 800. urtetik aurrera irlandar fraideek idatzi, marraztu eta ilustratutako eskuizkribu ikusgarria.
Bestalde, hiriak Liffey ibaia zeharkatzen duten hainbat zubi ospetsu ditu: besteak beste, oinezkoentzako Ha'penny Bridge burdinazkoa eta O'Connell Bridge zubia.
Artea eta museoak
Hiria Irlandar Arte eta Eszenatoki Artistikoaren topagune garrantzitsua ere bada. Kellseko liburu ospetsua, fraide zeltek 800. urtean eginiriko eskuizkribua, Trinity Collegen gordetzen da. Chester Beatty Liburutegiaren eraikinak bere baitan gordetzen du Sir Alfred Chester Beatty (1875-1968) estatubatuar dirudunak (orain ohorezko irlandar herritarra ere bada) bildutako margolan, argitalpen, irudi, liburu arraro eta apaingarrien bilduma. Bildumak K.a. 2700. urteko pieza eta aleak ditu, gehienbat Asia, Ekialde Erdia, Ipar Amerika, Ipar Afrika eta Europakoak. Bertako artisten lanak ere erakusgai daude St. Stephen's Green parkean, hiriaren bihotzeko gune publiko nagusian. Arte areto handiak ere badaude hirian, hala nola Arte Modernoko Irlandar Museoa (Irish Museum of Modern Art), Areto Nazionala (National Gallery), Hugh Lane Udal Aretoa (Hugh Lane Municipal Gallery), Hiriko Artegunea (City Arts Centre), Douglas Hyde Aretoa (Douglas Hyde Gallery), Artegune Proiektua (Project Arts Centre) eta Erret Hiberniar Akademia (The Royal Hibernian Academy).
Dublingo Irlandako Museo Nazionalaren hiru ordezkaritzak honako hauek dira: Arkeologia, Kildare Street kalean; Arte Apaingarriak eta Historia, Collins Barracks kokagunean eta Natur Historia, Merrion Street kalean.
Parkeak
Europako edozein hiriburuk baino kilometro koadroko eremu berde gehiago du hiriak: hain zuzen ere, dublindarren % 97 parke batetik 300 metrora bizi dira. Udalak 1.000 biztanleko 2,96 hektarea eremu berde eta 255 joko-zelai egokitu ditu; gainera, urtero 5.000 zuhaitz landatu eta 1.500 hektarea parke kudeatzen ditu.
Hirian parke ugari daude: haien artean, aipagarrienak Phoenix Park, Herbert Park eta St Stephen's Green dira. Phoenix Park hiriaren erdigunetik 2-4 km mendebaldera dago, Liffey ibaiaren iparraldeko ertzean: inguruan duen hormaren perimetroak 16 km ditu eta 707 hektarea hartzen ditu. Hori dela eta, Europa osoko hiri-parke handiena da. Belardi handiak eta zuhaitz ilarez osatutako etorbideak ditu eta, XVII. mendetik aurrera, adarzabal ugariren bizilekua ere bada. Bestalde, Áras an Uachtaráin Irlandako presidenteen egoitza nagusiaren kokalekua ere bada; egoitza hori 1754an eraiki zen. Horretaz gain, parkea Dublingo Zoologikoa, AEBetako enbaxadorearen egoitza ofiziala eta Ashtown gazteluaren kokalekua ere bada. Bestalde, parkea musikari eta abeslari ospetsu ugariren kontzertuen kokalekua ere bada.
St Anne's Park parke publikoa izateaz gain, atseden-lekua ere bada. Dublingo iparraldeko Raheny eta Clontarf auzoen artean dago.
Errepideak
Irlandako Errepublikako errepide sarea nagusiki Dublin hiria eta haren inguruan ezarria dago. M50 errepideak hiria ipar, mendebalde eta hegoaldetik biribil-erdiaren itxuraz inguratzen du, etahiria gainontzeko herrialdeko errepide nagusienekin lotzen du. 2008an Mendebaldeko Loturagunea delakoan eskuzko-ordainkezta nahiz txartel-elektroko ordainketa bidezko bide-sari sistema ezarri zen. Bide-sari horien arabera, aurre-kuotadun ibilgailu bakoitzak 2€ ordaindu behar zituen; eFlow erregistrodun ibilgailuek, 2,50€; eta erregistratu gabeko ibilgailuek, 3€.
Hiriaren ekialdeko trakifoari konponbidea emateko lehenbiziko saiakera Dublingo portuko tunela izan zen: ofizialki 2006an ireki zen eta, nagusiki, trafiko astunak zeharkatzen du. Tunelak Dublingo portua eta Dublingo aireportutik hurbil dagoen M1 errepidea elkarlotzen ditu. Bestalde, hiria maila apalagoko barne eta kanpoko beste bi errepidek ere inguratzen dute. Barne errepidea hiriko georgiar auzoko bihotzean zehar doa; aldiz, kanpo errepideak Dublin hirian biribil bat osatzen duten bi kanalen ibilbidea segitzen du, Grand Canal eta Royal Canal, bai eta North and South Circular Roads errepideak.
Bestalde, Dublin hirian ia 200 ibilbidez osatutako autobus zerbitzua hedatzen da, auzo eta auzune guztiei zerbitzua eskaintzen diena. Gehienak Dublin Bus enpresak kudeatzen ditu, baina konpainia txikiagoak ere badaude. Txartele salneurriak bidaia edo ibilbidearen distantziaren araberako kalkulu sistema batean oinarrituta daude, hainbat preziotan. Autobus Zerbitzuko Informazioa, salneurriak eta ordutegiak hiriko geltoki orotan dago, bai ibilbideen distantzia nahiz autobusen GPS kokalekuak ere.
Tranbia eta metroa
Dublin Heuston geltokia eta Dublin Connolly geltokia Dublin hiriko geltoki garrantzitsuenak dira. Iarnród Éireann konpainiak kudeatutako Dublingo tranbiaren sareak Dublin hirigunea eta Louth konderriko Drogheda eta Dundalk hiriei zerbitzua ematen die. Ibilbide haietako bat Dublin Area Rapid Transit (DART) elektrifikatutako linea da: Dublingo kostaldean barna doa eta iparraldean Malahide eta Howth auzoetatik hasi eta hegoaldean Wicklow konderriko Greystones udalerrian amaitzen da. Commuter rail konpainiak lau linea ditu eta haietan, Irish Rail izeneko anitz diesel unitate doaz.
Luas konpainiak tren arina eta tranbien bi linea ditu, 2004 az geroztik Dublin hirian Veolia Transport enpresak kudeatuak. Sarea bi ibilbidek osatzen dute, Linea Gorria eta Linea Berdea eta denera 54 geltoki eta 38.2 km ditu.
2010ean Dublingo metroa martxan ipintzeko aurreikusi eta 2014rako guztiz amaituta egongo dela espero zen. Bi linea izanen dituelakoan daude : Mendebaldekoa (Metro West / An Meitreo Thiar) eta Iparraldekoa (Metro North / An Meitreo Thuaidh). Irlandak 2008tik aurrera bizi izandako krisialdi ekonomikoak eta gobernuak aurrekontuetan egindako murrizketek metroaren zabaltze data berandutu lezakete.
Aireportua
Dublingo Aireportuko Agintaritza erakundeak Dublingo aireportua kudeatzen du. Iparraldean dago, Fingal konderrian. Irlandako hainbat hegazkin konpainiaren egoitza da: Aer Lingus, kostu baxuko Ryanair eta Aer Arann eta CityJet, eskualdeetakoak biak. Aireportuak hegaldi linea luze eta ertainak eskaintzen ditu, bai eta bertatik bertarako eskualde aireportuen arteko hegaldiak ere. AEB, Kanada eta Ekialde Ertainera doazen hegaldi eskeintza zabala du. Dublingo aireportua Irlanda osoko erabiliena da; hurrengoa biak Cork ekoa eta Shannon dira. 2007an, bigarren terminalaren eraikuntzari ekin zitzaion eta 2010eko azaroaren 19an ofizialki ireki zen.
Dublingo aireportua Europa ko 25. erabiliena da; 2011n, 19 milioi bidaiari izan zituen.
Bizikleta
1990eko hamarkadan zehar, Dublingo udalak hiri guztian zehar bidegorriak ipini zituen, 2012. urterako hirian 200 kilometro bidegorri zeudelarik. 2011an Copenhagenize Index of Bicycle-Friendly Cities aldizkariko munduko hirien artean 9. postuan sailkatua zegoen.
2009. urtean, hirian Dublinbikes bizikletak alokatzeko sistema ezarri zen. JCDecaux enpresaren esku dago eta hiriaren erdiguneko 44 terminal edo geltoki eta 550 frantziar bizikleta darabiltza. Erabiltzaileak Long Term Hire Card (urte osorako, 10€) edota Day Ticket (egun baterako, 3€) txartelen bidez hiri osoan bizikletaz ibil daitezke. Lehenbiziko 30 minutuak dohainik dira, baina denbora horren ondoren erabilitako zerbitzuaren araberako kostu gehigarria ordaindu beharra dago. Dublinbikes sistemak gaur egun 58.000 izen ditu, eta etorkizunean hiriko auzuneetara hedatzeko aurreikuspenak daude, denera 5.000 bizikleta eta 300 terminalez osatuta.
Hezkuntza
Hiriburua Irlandako hezkuntza gune nagusia da, denera bertan hiru unibertsitate eta goi mailako hainbat ikastetxe eta hezkuntza erakunde baitaude. Hirugarren mailako 20 institutu daude. 2012an Dublin Europar Zientzia Hiriburua izan zen. Hiriaren erdigunean, Dublingo Unibertsitatea XVI. mendean sortu zen; hortaz, Irlandako zaharrena da. Haren barneko Trinity College unibertsitatea 1592an Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian ezarri izan zen eta denbora luzean katolikoei bertan ikastea debekatu zitzaien baina, azkenean, XIX. mendearen hasieran, Katolikoen Emanzipazioarekin sarrera baimendu zitzaien. Orduan, Hierarkia Katolikoa 1970eko hamarkada arte, ikasle katolikoei bertan ikastea eragozten saiatu zen. Hiriaren erdigunean dago, College Green plazan, eta denera 15.000 ikasle inguru ditu.
Irlandako Unibertsitate Nazionala (NUI) ere Dublin hirian dago eta hori ere University College Dublin (UCD) delakoaren barnean dago; horrez gain, Irlandako handiena da eta 22.000 inguru ikasle ditu. Haren campus nagusia Belfield auzoan dago, hiriko erdigunetik 5 km hego-ekialdera. Royal College of Surgeons in Ireland (RCSI) delakoa medikuntza ikastetxea da eta hiriaren erdiguneko St Stephen's Green parkearen alboan dago (hori ere Irlandako Unibertsitate Nazionalaren barnean dago). Maynootheko Irlandako Unibertsitate Nazionala ere Irlandako Unibertsitate Nazionalaren barnean dago: Kildare konderriko Maynooth udalerrian dago, hiriaren erdigunetik 25 km-ra. Institute of International and European Affairs erakundeak ere hirian du egoitza.
Hedabideak
Dublin Irlandako Errepublikako hedabideen gune nagusia da, bertan herrialde guztiko egunkari, irrati, telebista nahiz telefono konpainia garrantzitsuenak baitaude. Irlandako Errepublikako RTÉ telebista publikoaren egoitza Donnybrook auzoan dago, Fair City telesaila Carraigstown auzunean girotua da eta TV3 eta Setanta Sports kateen egoitzak ere bertan daude, An Post, Eircom, Meteor, Vodafone Ireland, O2 Ireland eta Hutchison 3G enpresenak bezalaxe. Horrez gain, bi egunkari irlandar ezagunenen egoitza da: The Irish Times eta Irish Independent, bai eta The Evening Herald aldizkariarena ere.
Hainbat irrati kate bertan daude halaber: Today FM eta Newstalk, bai eta tokian tokiko edo auzoz auzoko irrati kateak nahiz irrati kate piratak ere. Entzuleen kopuruari erreparatuta, hauxek dira entzunenak: RTÉ Radio 1 (% 30,3), FM104 (% 13,3), 98FM (% 11,9), RTÉ 2fm (% 10,4), Q102 (% 7), Spin 1038 (% 7), Newstalk (% 6,8), Today FM (% 5,7), RTÉ lyric fm (% 2,7), Dublin's Country Mix 106.8 (% 2,6) eta Phantom FM (% 1,8). 35 urtez gorako entzuleen artean, aldiz, entzunenak hauek dira: FM104 (% 24,9), Spin 1038 (% 17,3) eta 98FM (% 15,6). Haiekin batera, irlanderazko bi irrati kate daude: RTÉ Raidió na Gaeltachta eta Raidió na Life 106.4fm.
Herri eta hiri senidetuak
Dublin ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Bermudo II.a Leongoa
Biografia
Ordoño III.a Leongoa eta Urraka Fernandez zituen gurasoak.
Ramiro III.a Leongoaren joera absolutista zela eta, Galiziako nobleziak Bermudo izendatu zuen Galiziako errege. Honek guda zibila piztu zuen eta irabazlerik ez zegoenean Ramiro hil eta Bermudo Leongo errege bihurtu zen.
Bere erreinaldian Almanzor jasan behar zuen.
Centromochlus macracanthus
Centromochlus macracanthus Centromochlus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Dryolimnas cuvieri
Dryolimnas cuvieri Dryolimnas generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Oak Park (Kalifornia)
Oak Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ventura konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jallais
Jallais Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Jallais udalerrian erroldatutako biztanleak 3.160 ziren. Familiak 1.215 ziren, horien artean 295 pertsona bakarrekoak ziren (101 bakarrik bizi ziren gizonak eta 194 bakarrik bizi ziren emakumeak), 428 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 452 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.320 etxebizitza zeuden, 1.239 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 65 hutsik zeuden. 1.237 etxeak ziren eta 78 apartamentuak ziren. 1.239 etxebizitza nagusietatik 939 bere jabearen bizilekua ziren, 289 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 67 etxek bi zituzten, 139 etxek hiru zituzten, 284 etxek lau zituzten eta 740 etxek bost zituzten. 997 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 562 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 599 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.959 ziren, horien artean 1.542 aktiboak ziren eta 417 inaktiboak ziren. 1.542 pertsona aktiboetatik 1.461 lanean zeuden (800 gizon eta 661 emakume) eta 80 langabezian zeuden (31 gizon eta 49 emakume). 417 pertsona inaktiboetatik 199 erretiraturik zeuden, 125 ikasten zeuden eta 93 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 139 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 29 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 5 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Jallais udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 200 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Celle-sous-Montmirail
La Celle-sous-Montmirail Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 109 ziren. Familiak 47 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Entsegu (argipena)
Entsegu hitzak adiera zenbait ditu:
La Celle-sous-Montmirail
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (30 gizon eta 17 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko dena bat zen.
Lophuromys nudicaudus
Lophuromys nudicaudus Lophuromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
La Celle-sous-Montmirail
Ekonomia jarduerak
2000. urteanLa Celle-sous-Montmirail udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.113 hektarea erabiltzen.
Wrohm
Wrohm Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
La Celle-sous-Montmirail
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chaource
Chaource Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chaource udalerrian erroldatutako biztanleak 1.105 ziren. Familiak 442 ziren, horien artean 144 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 145 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 113 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 523 etxebizitza zeuden, 462 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 418 etxeak ziren eta 103 apartamentuak ziren. 462 etxebizitza nagusietatik 252 bere jabearen bizilekua ziren, 193 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 46 etxek bi zituzten, 96 etxek hiru zituzten, 135 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 220 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 168 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 710 ziren, horien artean 466 aktiboak ziren eta 244 inaktiboak ziren. 466 pertsona aktiboetatik 411 lanean zeuden (228 gizon eta 183 emakume) eta 55 langabezian zeuden (22 gizon eta 33 emakume). 244 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 106 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chaource udalerrian 441 unitate fiskal zeuden, 1.030 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.477 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Chaource udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 973 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Chaource udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 220 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Margot Kidder
Margaret Ruth Kidder edo Margot Kidder (1948ko urriaren 17a, Yellowknife, Kanada - Livingston (Montana), 2018ko maiatzaren 13a) zinema aktorea izan zen. Nagusiki, Superman filmean Lois Lanen papera egiteagatik da ezaguna.
Margotek, umetatik izan nahi zuen aktore, hori, bere egunerokoan argi eta garbi adieraziz, non, zehatz-mehatz, zine izar bat izan nahi zuela eta hori noizbait gertatuko zela idatziko zuen.
Margotek, oso gaztetatik, desoreka bipolar deritzon gaixotasuna zuen, askoz geroago arte diagnostikatu ez zioten arren. Arazo honek, zenbait alditan, bere buruaz beste egiten saiatzera eraman zuen. Zentzu honetan, bere aitaren konpromezu ugariek oso modu negatiboan eragin zuten, etengabe etxez aldatzen ari baitziren. Hamaika eskolatan egon zen hamabi urtetan. Azkenik, bere gurasoek, lagundu nahian, barnetegi batean sartu zuten, non eskolako antzezlanetan lan egiten hasi ahal izan zuen.
Los Angelesera bizitzera joan zen graduatu ondoren, bere karrera artistikoa hasteko. Nahiko zaila suertatu zitzaion "Chicagoko urte eroak" ("Gaily, Gaily", 1969) lanean bere lehen aktore lana lortu zion agente artistiko kanadar bat ezagutu zuen arte. Film honek, bere lehen paper protagonistara eraman zuen "Quackser" (Quackser Fortune Has a Cousin in the Bronx, 1970) lanean. Film honen ondoren, New Yorkera joan zen interpretazioa ikastera. Han, telebistan lortu zituen lanei esker, ikasketak ordaindu ahal izan zituen.
Geroago, Hollywoodera itzuliko zen, non, oraingoan, garai honetan oraindik ezezagunak ziren Martin Scorsese, Brian de Palma, Steven Spielberg eta Susan Sarandonen lagun egingo zen, beste batzuen artean. Honi esker, Brian de Palmak paper protagonista bat eman zion "Ahizpak" (Sisters, 1973) lanean.
Bere ezkontzagatik egin zuen etenaldi baten ondoren, Margotek, lanera itzultzea erabaki zuen. Oraingo honetan, bere lehen lana, 1978ko Richard Donnerren Superman filmean izan zen. Film honen arrakastaren ondoren, lan ugari lortu zituen 1980ko hamarkada osoan zehar, lan horien artean, Supermanen beste hiru filmak zeudelarik.
2005ean, AEBetako hiritartasuna lortu zuen. Estatubatuar hiritartasuna eskatu zuen, herrialde honetako hauteskundeetan bozkatu eta Irakeko gerraren aurka modu aktiboagoan aurka egiteko.
La Chaussée-Tirancourt
La Chaussée-Tirancourt Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chaussée-Tirancourt udalerrian erroldatutako biztanleak 658 ziren. Familiak 239 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 270 etxebizitza zeuden, 252 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 267 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 252 etxebizitza nagusietatik 218 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 79 etxek lau zituzten eta 121 etxek bost zituzten. 193 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 105 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 123 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 419 ziren, horien artean 296 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 296 pertsona aktiboetatik 281 lanean zeuden (145 gizon eta 136 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean La Chaussée-Tirancourt udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 580 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
MENA
Argot teknikoan honela definitu dira: «MENA» (inoren kargura ez dauden adingabe atzerritarrak), 18 urtetik beherako neska-mutilak dira, haurrak batzuetan eta gehienetan nerabeak, migratzaileak, gurasoengandik bananduta, eta beste ezein helduren zaintzapean ez daudenak.
Gaur egun, eta esfera publikoan termino horren erabilera orokortzearen ondorioz, terminoa erabili izan da adingabe migratzaile horiek deshumanizatzeko eta kriminalizatzeko. Egoera oso ahulean dagoen kolektibo bat da: bakarrik dauden eta bazterkeria- eta babesgabezia-arrisku larria duten haur eta nerabeak dira.
Dryolimnas augusti
Dryolimnas augusti Dryolimnas generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Sai (arma)
Saia (釵) Okinawako uharte japoniarrean jatorria duen arma zuri bat da. Uste denez, hasieran, nekazaritzako tresna bat zen, beranduago arma bihurtu zena. Baina esaten da, baita ere, lehenengokotik arma gisa garatu zela. Bere oinarrizko forma ahorik gabeko daga batena da, baina mutur zorrotzduna, albo bakoitzean eskubabes bat duelarik, hauek ere zorrotzak, eskutokiari lotuta daudenak. Saiak oso forma ezberdinetan egiten dira. Batzuk, erdialdeko muturra borobila dute, beste batzuk, berriz, oktogono formakoa. Eskubabesa edo japonieraz tsuba, simetrikoa da, bi muturrak aurrerantz begira dituela. Hala ere, badaude saiaren aldaera batzuk. Taira Shinkenek garatutako Manjiaren diseinuan, tsubaren mutur bat aurrerantz begira dago, bestea atzerantz begira dagoen bitartean. Beste aldaera bat jittea da, Edo garaian, japoniar poliziaren aldetik oso erabilia izan zena. Honek, tsuban, mutur bakarra du, mutur printzipalaren norantza berean.
Erabilera tradizionala
Saien erabilgarritasuna arma bezala, euren forma ezaugarritsutik datorkie. Tradizionalki, saiak gerrian eramaten ziren, hiruko taldetxotan. Albo banatan bana, lehen erabilerako arma gisa eta, hirugarrena, atzean gordeta, norbera armarik gabe egonez gero. Saiak, defentsa zein erasorako arma gisa erabiltzen dira. Hauekin, kolpeak gelditu daitezke, baita sastakatuz eraso ere, erdialdeko mutur zorrotza probestuz. Azkenik, eskutokia edo erdiko muturraren alboak erabiliz, jo ere egin daiteke. Arma jaurtigarri gisa ere erabil daiteke. Bere eragin hilgarria, 5 metro ingurukoa da.
Saiak oso modu eraginkorrean erabil daitezke katana baten aurka, ezpata honen orria tsubarekin helduz. Baita Bo izena hartzen duen bastoi luze baten aurka ere, aurreko moduan erabilita. Erabiltzaile trebeek, arerio baten arma heldu dezakete hauekin eta armarik gabe utzi esku bihurriketa batekin. Arma jaurtigarri gisa erabiltzerakoan, burdinazko saia, edo altzairuzkoa gaur egun, nahiko astuna da, eta, nahiko indarrez jaurtiz gero, armajantzi bat zulatzeko gai da. Laburbilduz, modu ezberdinak daude saiak eskuetan erabiltzeko, eta honek malgutasun handia ematen die, arma hilgarri edo ez hilgarri bezala erabili ahal izaki.
Saia, Kobudoko eskolen ikasketa planen barnean dagoen arma tradizional bat da. Kobudo eskoletan, arma tradizionalak erabiltzen irakasten da. Arma honen erabilera, arte martzial eskola batzuetan ere irakasten da.
Heinz von Foerster
Heinz von Foerster (Viena (Austria), 1911ko azaroaren 13a - Pescadero, Kalifornia (AEB), 2002ko urriaren 2a) filosofo eta fisikari austro-amerikarra izan zen. Zibernetikaren alorrean aritu zen eta ezinbestekoa gertatu zen konstruktibismo erradikalaren eta bigarren mailako zibernetikaren garapenean.
Ezaguna da, era berean, ordenagailu bidezko musika eta eszenatoki gaineko magiaren inguruan zuen zaletasunagatik.
Biografia
Heinz von Foerster Vienan jaio zen, Austrian, 1911ko azaroaren 13an. Heinz von Förster zen bere izena eta Emil Ritter von Foerster austriar arkitektoaren hiloba zen. Ludwig Wittgenstein, Erwin Lang eta Hugo von Hofmannsthal ere bere familiakoak izan ziren, Ludwig Förster haien birraitona izan baitzen.
Fisika ikasi zuen Vienako Unibertsitate Teknikoan eta Breslauko Unibertsitatean eta hementxe lortu zuen doktoretza fisikan 1944an.
1949an, Illinoisen (AEB) jarri zen bizitzen eta bertako unibertsitatean egin zuen lan, John von Neumann, Norbert Wiener, Humberto Maturana, Francisco Varela, Gregory Bateson, Margaret Meadekin, beste batzuen artean. Ingeniaritza elektrikoko irakasle izan zen 1951-1975 artean.
Biofisikako irakasle ere izan zen (1962-1975) eta baita Informatika Biologikoko Laborategiko irakasle ere (1958-1975).
Wenner-Gren-Fundación taldean ere egin zuen lan 1963-1965 artean ikerketa antropologikoaren esparruan.
Pescaderon hil zen, Kalifornian (AEB), 2002ko urriaren 2an.
Ktiš
Ktiš Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 508 biztanle ditu eta 37 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Heinz von Foerster
Doomsday Equation
Urteetan, telebistako serie bat baino gehiagok 26 kapitulu zeuzkaten, astean bat emititu nahi baitzuten, urte erdian zehar (Urteak 52 aste ditu). Zer gertatuko da 26 zenbakiarekin etorkizunean? Heinz von Foersterrek populazioa, oraingo abiaduran haztzen jarraituko balu, 2026ko azaroaren 13an, infinitora iritsiko litzateke. Honi deritzo Doomsday Equation, Azken Epaiketaren Egunaren Ekuazioa.
Ktiš
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1581 urtean egin zen.
Heinz von Foerster
Doomsday Equation
Foersterren aktibitate nagusia den zibernetika, inteligentzia artifizial motaren batekin erlazionatzea da konspirazioaren aldekoen istorioetan errepikatzen den ametsa.
Lanak
Ehun bat argitalpen egin zituen Heinzek.
Winter Gardens (Kalifornia)
Winter Gardens Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Diego konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lasesarre-Urban Galindo
Lasesarre-Urban Galindo, lehen Desertu, Barakaldoko (Bizkaia) 2. barrutia da. Eustatek emandako datuen arabera barrutiak 13.783 biztanle zituen 2013. urtean, eta 0,97 kilometro koadroko azalera. Barakaldoko udalerrian ekialdean kokatzen da. Barrutiak Bilboko itsasadarrarekin egiten du muga ekialdean eta Galindo ibaiarekin iparraldean. Barrutian hiru auzo daude: Lasesarre, Larrea eta Urban Galindo.
Hiri osoan bizi izaten ari den eraberritze prozesua dela eta, hainbat etxebizitza bloke berri eraiki dira. Barrutiak eta hiriak orokorrean zuen izaera industriala atzean utziz. Barrutiaren eraberritzean Europa mailako Urban programa aurrera eraman da. Honen bitartez, arkitekto gazteek proposaturiko hainbat egitasmo eraiki dira. Horrez gain, Eduardo Arroyo arkitektoaren Lasesarre futbol zelai berria aipagarria da. Goardia Zibilaren koartel berria eta Cedemi Ezkerraldea berrizteko agentziaren bulegoak.
Barrutiaren lehenaldi industriala erabat ahaztu gabe, XX. mende hasierako Ilgner eraikina berriztu zen Bilbao Ría 2000 erakundearen bitartez.
Iñaki Badiola
Iñaki Badiola Menéndez (Donostia, Gipuzkoa, 1964ko abenduaren 17a - ) enpresaburua eta Real Sociedad futbol taldeko presidente izandakoa. “Erreala Primeran” izeneko hautagaitza aurkeztu zuen 2008ko urtarrilaren 3an, eta batzarrean parte hartutako akzioen %72k bere alde bozkatu zuen, kapital sozialaren %43k. 2008ko abenduaren 21ean Realeko presidente izateari utzi zion, klubaren batzar nagusi zalapartatsu batean, non beste hautagaitza bat, “Errealaren lagunak”, nagusitu baitzen, Jokin Aperribay enpresaburua buru zuela.
Ikasketak
Zuzenbide Ekonomikoa ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, Batxilergoa Seattle hirian amaitu ondoren, AEBetan. Heziketa Fisikoa ere ikasitakoa da.
Lana
Negozioen ataleko presidenteorde izan zen Santander Bankuan. Hamabi urte egin zituen atzerrian lanean, Londresen, Sydneyn (Australian), Hong Kongen eta Shanghain (Txinan). Gaur egun Donostian bizi da, baina hilero astebete Txinan igarotzen du.
Aholkularitza enpresa bat eratu du, Lighthouse Consulting, eta horren bidez enpresak erosi, teknologiaz hornitu eta burtsara ateratzen ditu.
Zaletasunak eta hizkuntzak
Kirolzale amorratua da. Futbolean aritu zen hasieran: Hirugarren mailan, eta baita Australiako eta Hong Kongeko liga nagusietan ere. Egunero hamabost bat kilometro egiten ditu arineketan.
Ingelesez bikain egiten du, alemanez eta txineraz ere moldatzen da, baina euskaraz apenas egiten du.
Kanpaina
Iñaki Badiolak bere burua aurkeztu zuenean Real Sociedad futbol taldeko lehendakari izateko, Erreala krisi handi baten murgilduta zegoen, 2. mailara jaitsita. Bere hautagaitzak hautsak harrotu zituen, adierazi zuenean kapital txinatarra zuela atzean.
Epe laburrean Erreala lehen mailara igo nahi izan zuen. Epe ertainera, berriz, Anoeta estadioaren jabe egin nahi du kluba, harmailak hurbildu futbol zelaira eta klubaren aurrekontua handitu. Horretarako egitasmo bat aurkeztu zuen, Txinako jatorriko diru sarrera berrietan oinarrituta.
Administrazio Kontseilua
Bere taldeko jendez osatu zuen Real Sociedad futbol taldeko Administrazio Kontseilua:
Agintaldi zalapartatsua
Kirol arloan taldea Espainiako futbol ligako lehen mailara igotzea zuen helburu eta horretarako oso fitxaketa interesgarriak egin zituen, Pep Martí, Victor Casadesus, Fran Merida eta Nacho Perez ekarrita. Gainera, aurreko presidenteek lortu ez zutena eta zale gehienek desio zutena lortu zuen, taldeko ikur den Xabi Prietori kontratua berritzea. Hala eta guztiz ere ez zuen lehen mailarako jauzia eman Gasteizko zorigaiztozko arratsalde hartan esku-eskuan izan bazuen ere.
Iñaki Badiolaren agintaldia oso zalapartatsua izan zen. Hasieran zituen zenbait taldekidek, Pako Aiestaran kasu, utzi egin zuten. Liskarrak izan zituen Realeko zenbait langilerekin, jokalari zenbaitekin, hainbat hedabiderekin eta Gipuzkoako Foru Aldundiarekin. Erabaki eztabaidatuak hartu zituen, tartean Due Diligence zelakoa agindu zuen, bere agintearen aurretiko urtean Errealean izan ziren diru kontuak argitzeko asmoz. Honen emaitzek instituzioetan eta hedabide batzuetan hautsak harrotu zituen, bere aurka jarri ziren eta agintaldiaren gainbehera hasi zen.