cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Janis Joplin
Estudioko diskoak
Big Brother and the Holding Company taldearekin Kozmic Blues Band taldearekin Full Tilt Boogie taldearekin
Karin Herrera
Biografia
2021ean, Guatemalako Botikari eta Kimikarien Elkargoaren Zuzendaritza Batzordeko lehendakariorde hautatu zuten 2021–2023 eperako.
Ibilbide politikoa
Movimiento Semilla alderdi politikoaren eskutik 2023ko hauteskunde orokorretarako alderdiaren lehendakariordetzarako hautagaia da, eta Bernardo Arévalo presidente izateko hautagaia. Alderdia bigarren itzulira pasatu bazen ere hainbat oztopo izan ditu aurrera egiteko. Batetik, zenbait alderdik bozken iruzurra salatu zuten eta azkenik, uztailaren 12an, bozkak legeztatu ziren egun berean, Rafael Curruchichek, Zigorgabetasunaren Aurkako Fiskal Bereziak Semilla alderdia deuseztatzeko saiakera egin zuen, fiskalaren erabakia konstituzioaren aurkakoa izanik, estatu-kolpearen zurrumurrua zabaldu da.
Tenperatura
Bestelako eskaletako unitateak
Gaur egun ere erabiltzen dira XVIII. mendean asmaturiko Celsius eta Fahrenheit eskalak, bizimodu arrunteko premietarako ohikoak baitira. Egin diren aldaketa bakarrak, eskala absolutuarekiko lotura zehazteko egindakoak dira.
Epsilon urakana (2005)
Dolly urakana 2005ko 30. ekaitza, eta denboraldiko hamabosgarren urakana izan zen.
Bogny-sur-Meuse
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Monty Python
Taldearen influentzia umorean The Beatles-ek musikan zeukatenaren aldean kokatu da. Britania Handiko zein Estatu Batuetako umore absurdoak Monty Python du oinarri, hala nola South Park edo The Simpsons telesaioak.
Tenperatura
Naturako tenperaturak
Naturan maila desberdinetako tenperaturak agertzen dira, eta materiaren zenbait propietate tenperatura desberdinetan gertatzen dira, ondoko taulan ikus daitekeenez.
Hutseko tenperatura
Tenperatura sistema fisikoen materiakon propietate bat da; hortaz, hutsean ez atomorik ez dagoenez, tenperatura ez dago definiturik bertan. Zerbait neurtzekotan, bertan jarritako termometro batek bere barne-energiari dagokion tenperaturaren balioa neurtuko luke. Dena den, gorputz guztiek energia kanporatzen dute etengabe erradiazio bidez, eta denbora pasatu ahala termometro horren tenperatura jaitsiz joango litzateke balio limite batera iritsi arte, zeina gorputzaren masa ren araberakoa izango den. Baina, aldi berean, energia erradiatzearekin batera, bezala, gorputzak kanpotik datorkion erradiazioa ere xurga dezake, horrela tenperatura tenperatura igoz. Erradiazio bidez igorri eta xurgatutako beroak berdinak direnean, gorputza oreka termikoan egongo da.
Newton gradu
Newton tenperatura eskala Isaac Newtonek asmatu zuen 1700 urte inguruan. Eskalaren 0 puntua elurraren urtze puntuan ezarri zuen, eta uraren irakite puntua 33 grautan. Beraz, Newton gradu bat Kelvinaren 100/33 da.
Monty Python
Taldeak beti demokratikoki egin du lan. Horretarako, diziplina eta antolakuntza maila handia behar dira. Goizeko 9etan hasten zen jardunaldia, arratsaldeko 5etan bukatzeko. Bakoitzak bere kabuz idazten zuen. Lehen gidoiak egindakoan, elkartzen ziren eta denen artean kritikatzen eta aldatzen zituzten. Gehiengoak ideia ontzat joz gero, telesaioan agertuko zen. Pantailaren aurrean agertzerakoan ere eskuzabal jokatzen zuten. Printzipio horietan oinarrituta, taldeak arrakasta itzela eskuratu zuen.
Epsilon urakana (2005)
Ekaitza inongo kostalderik ikutu gabe desegin zen, sortu eta hamar egunera.
3337 Miloš
3337 Miloš asteroide baten izena da. urriaren 26an aurkitu zuen L. Kohoutek-ek Hamburg-Bergedorf Behatokitik.
Bogny-sur-Meuse
Etxebizitza
2007an 2.495 etxebizitza zeuden, 2.241 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 229 hutsik zeuden. 1.870 etxeak ziren eta 623 apartamentuak ziren. 2.241 etxebizitza nagusietatik 1.349 bere jabearen bizilekua ziren, 841 alokairuan okupaturik zeuden eta 50 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 111 etxek bi zituzten, 452 etxek hiru zituzten, 762 etxek lau zituzten eta 906 etxek bost zituzten. 1.138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.001 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 644 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Beatriz Unzue Esnaola
Beatriz Unzue Esnaola (Amasa-Villabona) idazkaria, kirolaria eta politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Billabona-Amasa udalerriko alkate bilakatu zen bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.
Liga Baltikoa (futbola)
Liga Baltikoa Estonia, Letonia eta Lituaniako talde onenek elkarren artean jokatzen duten futbol txapelketa da. 2007an jokatu zen lehen aldiz eta momentuz lau ekitaldi izan ditu. Talde letoniarrak izan dira gehienetan nagusi.
Politika fiskal
Politika fiskala politika ekonomiko bat da, zeinek kontrol moduan gastu publikoak eta zergak erabiltzen dituen egonkortasun ekonomikoa bermatu eta mantentzeko.
Bogny-sur-Meuse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Tenperatura
Eguratseko tenperatura eta sentsazio termikoa
Meteorologoek egunero ematen digute atmosferako tenperaturaren berri, eta oso kontuan hartzen ditugu haien eguraldi-aurreikuspenak. Baina aurreikuspen horietan, tenperaturaz gain bestelako faktoreak ere izaten ditugu kontuan; izan ere, faktore horiek garrantzitsuak dira gorputzean nabaritzen dugun bero- edo hotz-sentipena egituratzeko.
Sentsazio termikoa deritzogu ingurumeneko baldintzen arabera giza gorputzak hautematen duen egoera edo erreakzioari. Argi eduki behar da sentsazio termikoa eta ingurumeneko tenperatura ez direla gauza bera. Bizimodu normalean, ohikoa izaten da “bero” edo “hotz” egiten duela esatea, beti ere termometroek markatzen duten tenperaturaren arabera. Baina, nolanahi ere, kontuan izan behar da termometroak adierazitako tenperaturak ez duela erabat determinatzen geure gorputzean hautematen dugun sentsazioa, zeren sentsazio termikoan tenperaturaz gain, beste zenbait parametrok ere eragiten baitute, eta horien arabera sentsazioa hobea edo txarragoa izan daiteke.
Bogny-sur-Meuse
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.531 ziren, horien artean 2.344 aktiboak ziren eta 1.187 inaktiboak ziren. 2.344 pertsona aktiboetatik 1.906 lanean zeuden (1.132 gizon eta 774 emakume) eta 437 langabezian zeuden (205 gizon eta 232 emakume). 1.187 pertsona inaktiboetatik 312 erretiraturik zeuden, 293 ikasten zeuden eta 582 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tenperatura
Eguratseko tenperatura eta sentsazio termikoa
Oso konplexua da sentsazio termikoa neurtzea, baina, zer gertatzen den ulertzeko, gutxienez zenbait faktore eduki behar ditugu kontuan, besteak beste, honako hauek:
Bogny-sur-Meuse
Diru sarrerak
2009an Bogny-sur-Meuse udalerrian 2.244 unitate fiskal zeuden, 5.554 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.131 euro zen.
Tenperatura
Eguratseko tenperatura eta sentsazio termikoa
Horregatik, sentsazio termikoan lau motatako truke hauek hartu behar dira kontuan: tenperatura lehorra, tenperatura erradiatzailea, tenperatura hezea eta airearen abiadura.
Bogny-sur-Meuse
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 204 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 38 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 14 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
3337 Miloš
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1971 UG izena zeraman. Ondoren Miloš omentzeko izena eman zitzaion.
Industrializazioa Euskal Herrian
Gipuzkoa
Gipuzkoan sailkatutako ondarean aurki daitezkeen erakinak honakoak dira : Andoaingo Braher, geltokiko biaduktua, Krafft, Laborde Anaiak eraikina eta ZIAKO; Azkoitiko azoka eta hiltegia; Beasaingo azoka eta Manufacturas Olaran; Debako Azpiestazio elektrikoa, tren-geltokia eta udal-azoka; Donostiako Igeldoko funikularra, gasometroa, udal gas fabrika eta udal zentral elektrikoa; Eibarko Zamakola tailer-etxea; Irungo Euskotrenen mugako zubia eta Santiago zubia; Oñatiko tren-geltokia; Ordiziako azoka; Orioko Cerámica de Orio; Ormaiztegiko bidezubia; Pasaiako Jaizkibel draga, Platako itsasargia, Santa Ana arkua eta Senekozuluako itsasargia; Tolosako Araxes paper-fabrika, azoka, Berdura plaza, hiltegia, Papelera Olarrain S. A. eta zerkausia; Villabonako SACEM; Zarauzko azoka eta Mollarri; Zeraingo Aizpeako meategiak; eta Zumaiako hiriko geltokia, oinezkoentzako burdinazko zubia eta Uriarte zementuen biltegia.
3337 Miloš
Orbitaren ezaugarriak
3337 Miloš asteroidearen orbitak batezbeste 3,177 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,75 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,603 distantziara. Eszentrikotasuna 0,134 da, eta makurdura orbitala 17,81ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.2 da.
Beatriz Unzue Esnaola
Biografia
Beatriz informatika kudeatzailea da ikasketaz eta idazkaria lanbidez. Herriko hainbat eragile eta elkartetan lanean aritua, baita parte hartzaile modura ere, hala nola, Aizkardi elkartearen mendi ibilaldietan, emakumezkoen pala txapelketetetan, bolo tiraldietan, Gabonetako haurren kabalgatan, Amasako jaietan, Ikastolako guraso elkartean... Kirolaria ere bada eta Behar Zana elkartearekin lehiatzen da palan eta bolo tiraldietan.
Onfazita
Onfazita silikato motako minerala da eta clinopyroxene subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Onfazita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Beatriz Unzue Esnaola
Politikari
Amasa-Villabonako EH Bilduko herrigintza taldeko kidea da 2015. urtetik. EH Bildutik adierazi zutenez, «konpromiso politikoa erakutsi du bere ibilbidean zehar; abertzalea eta euskaltzalea da, eta herrigintzan lan handia egin du».
Industrializazioa Euskal Herrian
Gipuzkoa
Inbentariatuen artean honako eraikinak daude: Andoaingo SAPA; Arrasateko Unión Cerrajera eta bere sarrera eraikina; Beasaingo Manufacturas Olaran; Eskoriatzako Zubiate Buztindegiko labea; Orioko Mutiozabal ontziola;Soraluzeko S. A. Placencia de las Armas; Legazpiko Azpikoetxea paper-errota; Zegamako Altzibar teileria; eta Zeraingo Larraondoko zerrategia.
Beatriz Unzue Esnaola
Politikari
2018ko azaroaren 23an alkategaia hautatzeko prozesu parte hartzailea amaitutzat eman ondoren, jendaurrean egindako ekitaldi batean EH Bilduk ezagutzera eman zuen 2019ko hauteskundeetarako bere hautagaia: Beatriz Unzue Esnaola.
Industrializazioa Euskal Herrian
Gipuzkoa
Babesik gabeko ondare industrialaren zerrenda luzea da. Arrasaten ELMA S. A. eta Fagorren eraikin nagusia; Azkoitian San Francisco fabrika eta San Martin auzoko etxe merkeak; Beasaingo CAF; Begarako Labegaraieta; Donostiako Coca-Colaren fabrika, Norteko geltokia, Tabakalera, Rezola zementu lantegia eta Maria Kristina zubia; Eibarko Alfa Microfusión, Industrias Pampo eta Lambretta; Errenteriako hiltegia; Getariako Elkano arrantzale kofradia; Hernaniko Urumeako zentral hidroelektrikoak; Irungo Irugurutzetako meatzeak eta Lapitze eta Anakako etxe merkeak; Legazpiko Patricio Echeverria eta San Inazio auzoa; Olaberriako Ihurreko gasolindegia; Ormaiztegiko Mutiloa meatzaritza gunea; Oñatiko Fagor Mueble eta Olateko zentral hidroelektrikoa; Pasaiako Luzuriaga ontziola eta Pasaiako portuko eraikina; eta Zestoako Iraetako fanderia eta Cemetos Uriarte, Zubimendi y Cía.
Araba
Araban ondare industriala txikiagoa da, eta babesa dutenak gutxi dira. Añanako Gatz Harana eta bere baitako eraikin batzuk eta Gasteizko ur-biltegia baina ez daude babestuak gaur egun. Sailkatutako ondarean Gasteizko Azucarera Alavesa, Bonilla tailer etxea eta Goya gasolindegia daude; Iruña-Okako kiskaltze-labea eta Legutioko Olleriasko labea dira beste eraikinak.
Beatriz Unzue Esnaola
Politikari
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu k 1.517 boto (7 zinegotzi), EAJ k 1.058 boto (5 zinegotzi), PSE-EE k 199 boto (zinegotzi 1), eta Podemos-IU-Equo k 149 boto. Ondorioz, Beatriz Unzue izendatu zuten alkate.
Industrializazioa Euskal Herrian
Araba
Sailkatu gabekoen artean zerrenda bat eskaintzen du IOHLEEk: Araba osoan zehar hedatutako Telegrafia optikoaren dorreak; Aguraingo zereal biltegiak; Amurrioko Acha eta Dámaso Arberas y Cía; Arraia-Maeztuko Arana-Abreu tailerra eta geltokia; Asparrenako Ajuria y Urigoitia; Eltziegoko Marqués de Riscal; Gasteizko ECN, CEGASA, tren-geltokia, KAS; Kanpezuko Antoñanako zentral hidroelektrikoa; Lantarongo Fontechako zentral hidroelektrikoa;Lantziegoko Trujal de Lantziego; Laudioko geltokia, JEZ Sistemas Ferroviarios, La Cerámica de Llodio eta Villosa-Guardian; eta Legutioko Zadorrako urtegiak.
Beatriz Unzue Esnaola
Politikari
2022ko abenduan EH Bilduk iragarri zuen Beatriz Unzue Esnaola izango zela Amasa-Villabonako koalizioaren alkategaia 2023ko udal hauteskundeetan. Herriko militantziak, bilkideek zein oinarri sozialak aho batez babestuta Beatriz Unzue-ren hautagaitza aukeraketa prozesuan EH Bilduk egindako barne prozesuan. Hautagaitza publikoki aurkezteko ekitaldia abenduaren 23an egin zen Berdura plazan. 2023ko ekainaren 17an Beatriz Unzue Esnaolak EH Bilduko 8 zinegotzien aldeko bozkak jaso zituen eta Arantza Lopez Udalbatzako zinegotzi helduenak eman zion aginte makila. Ondoren egindako hitzartzean, Beatriz Unzuek udal gobernu berriaren oinarri eta printzipio nagusiak azaldu nahi izan zituen, jendez gainezka zegoen udaletxeko Batzar aretoan. Amaieran txalo zaparrada handia jaso zuen bigarren aldiz alkate izango den Unzuek.
Industrializazioa Euskal Herrian
Nafarroa
Nafarroako ondare industrialak ahaztura duela salatu dute elkarte historikoek, adibidez Nabarraldek. Zutik dauden eraikinetako batzuk, Castejóngo La Harinera de Castejón edo Eugiko Olaberri munizio fabrika dira.
Bogny-sur-Meuse
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 46 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 7 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 6 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 10 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 23 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 5 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an psikiatriko 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bogny-sur-Meuse udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 253 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paraguaríko departamendua
Paraguaríko departamendua (Departamento de Paraguarí) Paraguaiko hamazazpi departamenduetako bat da. Paraguarí hiriburua eta Carapeguá hiririk populatuena ditu.
Banaketa administratiboa
Departamendua hamazortzi barrutitan banatuta dago:
Delisle gradu
Delisle tenperatura eskala 1732 urtean asmatu zuen Joseph-Nicholas Delisle astronomo frantsesak.
Uraren irakite puntua eskalaren 0 puntua bezala hartu zuen, eta hotzarekin merkurioaren kontrakzioa neurtu zuen. Hasieran Delisle eskalak 2400 graduazio zituen, baina 1738an berriz graduatu zen, uraren izozte puntua 150 Delisle gradutan utziz. Errusian ia 100 urtetan erabilia izan zen.
Delisle gradu biren arteko diferentzia -2/3 Kelvin dira (baita Celsius ere), eta zero absolutua 559,725 De dira.
San Bixintxo eliza (Ziburu)
San Bixintxo Ziburun dagoen eliza da. 1925eko ekainaren 4an monumentu historiko sailkatu zuten.
Kokalekua
Herrigunean dago, Maurice Ravelen jaiotetxearen alboan.
Historia
1572an ziburutarrek eliza eraiki zuten barroko estiloan, Urruñatik banatzen ari zirela eta kontrarreforma garaian. Lanak 1570eko hamarkadan bukatu zituzten. 1694an zabaldu zuten. Garai horretako eliza lapurtarren antzera zurezko galeriak ditu, gizonezkoentzat bakarrik zirenak,
Paueko gaztelua
Paueko gaztelua (bearneraz Castèth de Pau) Bearnoko izen bereko hiriko Erdi Aroko gaztelua da. 1840an monumentu historiko sailkatu zuten.
XII. mendean Gaston IV.a Biarnokoak jatorrizko gazteluari hiru dorre gehitu zizkion, Mazères, Billère eta Montaner izenekoak (nora begira zeudela kokatuta kontuan hartuta). Hurrengo mendean Gaston Fébusek bertan kokatu zuen bere lurraldeen "hiriburua". Hori adierazteko gazteluan Febus me fe (Febusek egin ninduen) idazkuna jarri zuen.
Pizkundean, nafar erregeek Nafarroa Garaian bere lurraldeak galdu zituztenean, bertan jarri zuten bere gortearen egoitza. Bertan bizitzeko lehendabizikoa Henrike II.a izan zen. Margarita Angulemakoa bere emaztearekin batera, gaztelua jauregi bilakatu zuen. Gaztelu honetan Henrike III.a Nafarroakoa jaio zen.
Luis Filipe Frantziakoak gaztelua berreraiki zuen bere bizilekua izateko. Gero Abdelkader arjeliar emirraren espetxe bilakatu zen. Egun, museoa da.
Payson (Illinois)
Payson  Illinoiseko herri bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 1,026 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Providencia (Txile)
Providencia Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian dago. 2002ko erroldan, 120.874 biztanle zituen.
Pozzaglia Sabina
Pozzaglia Sabina Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 5535
NGC 5535 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Cordonnet
Cordonnet Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cordonnet udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 58 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboak lanean(32 gizon eta 25 emakume) zeuden.. 22 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cordonnet udalerrian 52 unitate fiskal zeuden, 118 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.556 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Cordonnet udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3338 Richter
3338 Richter asteroide baten izena da. urriaren 28an aurkitu zuen F. Börngen-ek Tautenburg Behatokia Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1973 UX izena zeraman. Ondoren Nikolaus B. Richter omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3338 Richter asteroidearen orbitak batezbeste 2,233 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,798 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,668 distantziara. Eszentrikotasuna 0,195 da, eta makurdura orbitala 5,6ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
South Webster (Ohio)
South Webster Ohioko herri bat da. Scioto konderrian kokatua dago. 2010ean 866 biztanle zituen, 3.39 kilometro koadrotan banatuta.
Sara Facio
Sara Facio (San Isidro, Argentina, 1932ko apirilaren 18a) argazkilari ospetsua da. Alicia D'Amicorekin batera, Argentinako eta munduko kulturako pertsonaiarik garrantzitsuenetako batzuk erretratatu ditu.
Ardpatrick
Ardpatrick (irlanderaz Áth an Choite) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerri txiki bat da. Ballyhoura mendien oinean dago, Golden Vale haranean.
Sara Facio
Hasierak
Sara Facio Arte Ederretako Eskola Nazionalean graduatu zen 1953an Alicia d 'Amicorekin batera. 1955ean Frantziako Gobernuaren beka bat jaso zuen eta Parisen bizi izan zen urtebetez, arte bisualak ikasten eta Frantzia, Italia, Ingalaterra, Alemania, Austria eta Suitzako museoak bisitatzen. 1957an d'Amicoren aitaren estudioan argazkilaritza praktikatzen hasi zen, ondoren Annemarie Heinrichekin batera ikasten jarraitu zuen. 1960an Alice d 'Amicorekin batera estudio bat ireki zuen, eta 1985era arte aritu zen harekin lankidetzan. Une horretatik aurrera, bere lan profesionala erretratuetan, publizitatean, erreportaje grafikoetan eta Buenos Aires, Europa eta AEBetako egunkari eta aldizkari gehienentzako idatzietan dago. Bere lanetako batzuk ENCOTELen ohiko erabilerako zigiluetarako argazkiak argitaratzea eta eskolako testuetarako argazki-ikastaroak argitaratzea dira.
Ibilbidea
Argentinako Argazki Federazioko zuzendaritza taldekoa izan zen. D 'Amicorekin batera, Clarín eta La Nación egunkarietan eta Autoclub eta Vigencia aldizkarietan espezializatutako atalak sortu zituen. Bestalde, Buenos Airesko La Prensa, Tiempo Argentino eta La Opinión egunkarietarako artikuluak idatzi zituen, baita Argentinako Fotomundo, Suitzako Camera eta Espainiako Photovisión aldizkarietarako ere, besteak beste.
1973an, María Cristina Oriverekin batera "la Azotea" sortu zuen, bere argitaletxe fotografikoa, Latinoamerikan bere garaian espezialitatea soilik lantzen zuen bakarra.
1979an Argentinako Argazkilaritza Kontseilua sortu zuen beste kide batzuekin batera (Alicia d 'Amico, Eduardo Comesaña, Andy Goldstein, Annemarie Heinrich, María Cristina Orive eta Juan Travnik). Kontseilu horren egitekoa argazkilaritza nazionala zabaltzea eta aztertzea da, baita munduko ekoizpenik bikainenarekin trukea egitea ere.
1985ean, San Martin antzokiko (Buenos Aires Hiriko Gobernua) Fotogaleria sortu zuen. 1998ra arte zuzendu zuen, eta 160 erakusketa baino gehiago aurkeztu zituen bere katalogoekin.
1995-1999 bitartean, Nazioaren Kulturaren Idazkaritzako eta Arte Ederren Museo Nazionaleko Argazkilaritzako aholkularia izan zen.
Rineloricaria platyura
Rineloricaria platyura Rineloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Sara Facio
Ibilbidea
1998an, ondare nazionalaren lehen argazki bilduma sortu eta aurkeztu zuen MNBAn, dohaintza pribatuetan oinarrituta.
Nazioarteko Kongresu, Topaketa eta Jaialdietan parte hartu zuen, besteak beste: Photokina de Colonia, 1968tik 1974ra, Kassel 1993, Alemania; Encuentros de Arles, Frantzia, 1979/84/91; Mexiko, 1981; Italia, 1979, 1982; Peru, 1989; Espainia, 1990; Fotofest, AEB, 1992; San Marinoko Errepublika, 1997; Antigua Guatemala, 1999; Paris Photo, 2004.
Erakusketa kolektiboetan parte hartu zuen Zuricheko Kunthausen, Parisko Pompidou Zentroan, Mexikoko Arte Ederren Jauregian, Madrilgo Arte Garaikidearen Museoan, Kasseleko Kultur Etxean, Alemanian, Londresko The Saatchi Galleryn, New Yorkeko auzoko Museoan, Shadai Galleryn, Tokion, Charleroiko Argazkigintzaren Museoan, Belgikan, Berlingo Museoan eta Argentinako museo nagusietan.
Bere azken erakusketa Indibidualak honako hauek izan ziren: 2010ean Teatro San Martín, CABA; Tucumángo Unibertsitatea, Argentina; 2009an Arte eta Oroimen Museoa, La Plata, Argentina; 2008an ANTOLÓGICA Sara Facio, Buenos Airesko OSDE Gunean aurkeztua.
Bizitza pertsonala
Sara Faciok ez du inolako ideologiarekin bat egiten, artista gisa definitzen du bere burua eta bertakoa aldarrikatzen du jarrera ireki eta bakezale batetik. Argazkigintzan egiten dudana zera da, hiltzen naizen egunean ez dezatela esan behi bat hil zela, baizik eta hori ikusi zuen pertsona bat hil zela. Eta ikusi nuena nire argazkietan dago. Esango banu bezala: "Hau da nire hiria, nire jendea, miresten dudana, gustatzen zaidana". Hori da nire kanona.
Sara Facio Maria Elena Walshen bikotekidea izan zen hiru hamarkadetan 2011an hil zen arte. María Elenak honela definitu zuen Sara bere liburu batean: "Nire maitasun handia da, higatzen ez dena, baizik eta konpainia perfektu bihurtzen dena". Hil ondoren María Elena Walsh Fundazioa martxan jarri zuen, Argentinako belaunaldien haurtzaroa markatu zuen konpositore eta poetaren lana babesteko.
Lanak
Alicia d 'Amico lankidearekin batera argitaratutako argazki batzuen barruan, ospetsua da pertsonaia hauei egindako erretratuengatik: María Eva Duarte de Perón, Antonio Berni, Adolfo Bioy Casares, Jorge Luis Borges, Julio Cortázar, Gabriel García Márquez, Alberto Girri, Federico Luppi, Leopoldo Marechal, Tita Merello, Manuel Mujica Lainez, Pablo Neruda, Silvina Ocampo, Victoria Ocampo, Olga Orozco, Astor Piazzolla, Alejandra Pizarnik, Susana Rinaldi, Juan Rulfo, Ernesto Sabato, Osvaldo Soriano, Mercedes Sosa, Aníbal Troilo, David Viñas eta María Elena Walsh.
Pertsona arruntak eta inguru herrikoia erretratatu zituen Perón jeneralaren hileten inguruan, balio historiko eta dokumentaleko lana.
Alfabeto
Alfabetoa edo abezedarioa hizkuntza idatzian komunikatzeko erabiltzen den sinboloen multzoa da, beti ere sailkapen batekin. Hitza grekozko lehen bi letretatik dator: alfa (α) eta beta (β). Euskal alfabetoa 1994ko azaroaren 25ean zehaztu zuen Euskaltzaindiak, bere 17. arauan; latindarra da, eta 27 letra ditu.
Alfabeto zirilikoa
Alfabeto zirilikoa (edo "azbuka", haren lehen letren antzinako izenengatik) sei eslaviar hizkuntzatan (bielorrusiera, bulgariera, mazedoniera, errusiera, serbiera eta ukrainera) eta Sobiet Batasuneko Asiako eta Sortaldeko Europako beste hizkuntza askotan erabilitako alfabetoa da.
* letra arkaikoak
Hurrengo taulan, goian moldeko letrak ageri dira; behean, eskuizkribuzkoak, errusieraren usadioaren arabera. Latin alfabetoko beste hainbat letrarekin antza dutenak koadro ubeletan daude.
Zure nabegatzaileak ikur zirilikoak erabili ezin badu, ikus dezakezu.
Alfabeto grekoa
Alfabeto grekoaren letrak eta haietatik eratorriak hurrengoak dira (ahoskera International Phonetic Alphabetaren arabera jarri da):
(1): Alfabetotik goiz kendutako letra, orain "klasiko"a deitzen den aroa baino lehenago. Eite larrian bakarrik erabiltzen zen; letra xeheak Erdi Aroko asmakuntza dira. (2): Ahoskera arkaikoak (Aro Klasikoa baino aurrekoak) parentesi artean erakusten dira. (3): Xehetasunak eta beste transliterazio sistemak ikusteko ikus Transliteration of Greek into English.
Hebrear alfabetoa
Hebrear alfabetoa hurrengo taulan agertzen diren letrez osatuta dago. Letra batzuk taiu ezberdina dute hitzen amaieran erabiltzen direnean: taulan forma horiek forma arrunten azpian agertzen dira.
Deskripzio laburra
Bai antzinako hebrear idazkerak, bai gaur egungoak modu bakar bateko letrak dituzte, baina gaurko idazkeran letra batzuk forma bereziak dituzte hitzen amaieran doazenean. Hebrear alfabetoa abjad bat da: bokalak normalean ez dira idazten. Idazten direnean, א alef, ה he, ו vav edo י yod moduko kontsonante ahul bat aurreko bokal batekin elkartu eta galdu delako da; edo, kasu horien analogiaz, beste forma batzuk idaztean.
Bokalen soinu egokiak mantentzeko, idazleek nikud (ניקוד; hitzez hitz: "euskarriko puntuak") izendatutako ikur diakritikozko multzo batzuk asmatu dituzte. Haien arteko bat —tiberiar sistema esaten zaio— gehien iraun duena da. Aaron ben Moses ben Asher-ek eta haren familiako hainbat belaunaldik asmatu eta bizirik mantendu ei zuten sistema. Puntu horiek normalean xede berezientzako bakarrik erabiltzen dira: Biblia ko liburuak aztertzeko asmoarekin, poesian, edo hizkuntza umeei irakastean. Tiberiar sistemak "kantilazio" izeneko marka batzuk ere ditu, liburu santuen zati batzuk zelan abestu behar diren esateko erabiliak, eta "koroa" deitutako edergailu batzuk halaber, Toraren bilduetan bakarrik erabiliak.
Taula nagusia: izena eta transliterazioa
Hurrengo taulan hebrear alfabetoaren letra bakoitzarentzat agertzen dira: dagozkion ikur idatzia edo ikur idatziak, haren izen edo izenak, haren transliterazioak latindar alfabetoa erabiliz egindako lan akademikoetan, eta haren ahoskera berreraikitako forma historikoetan eta dialektoetan Nazioarteko alfabeto fonetikoa erabiliz. Letra batentzat ikur bi erakusten badira: ezkerretara, hitzen amaieretan agertzen da (edo eskuma aldekoa, zure nabegatzaileak testuak eskumatik ezkerrera jartzea onartzen ez badu).
Mallo
Malloa Ebroko harana eta Pirinioetako geologia eraketa mota bat da. Hauek orratz edo dorre itxurako harkaitz konglomeratuak dira eta karez elkarturiko buztin eta hondar harriez eginak daude, Eozeno eta ia Miozeno aro guztian Pirinioetatik Ebrora doazen ibaien alubioiek bertan pilatutako sedimentu dentrifikoen ondorioz. Higadurak itxuraldatu ondoren, mendilerroetako zatirik zaharrenen eta euren magaletan atxikituta agertu ohi diren hondakin muino gisara agertzen direlarik. Denbora igaro hala, eta izotza, haizea eta eguzkiaren eraginaren ondorioz biribildutako muinoetan bilakatzen dira.
Geologia eraketa hauek Pirinioaurrean maiz ikus daitezke, eremu hura eta Somontano eskualdearen arteko muga ezartzen dutelarik, mallo hauen batez besteko garaiera 200 metrokoa delarik. Ziurrenik mallo guztien artean ezagunenak Riglos herrikoak dira.
Mallo hauek ikuspegi harrigarriak eskeini ohi dituzte eta sarritan eskaladan jarduteko leku ezinobeak dira.
Izena
Ustez mallo izena latinezko malleus (euskaraz mailu) izenetik letorke, egitura hauek eta mailuen arteko antzekotasuna zela medio. Mal- edo mala aurreizkia Pinioetako leku ugaritan agertu ohi da: Maladeta, Gran Bachimala edota Vignemale.
Euskaraz, aragoieraz nahiz gaztelaniaz mallo deitu ohi zaiei, gaskoieraz mahl, katalanez mall.
Aragoi
Aragoien malloak ugari dira: Riglosko malloak, Agüeroko malloak, Raboserako malloak, Matarraña, Bezeit eta Peñarroya de Tastavins udalerrietako malloak, Moncayo mendian dauden malloak...
Euskal Herria
Euskal Herrian izenez deituak diren mendi bakarrak Aralarko Malloak dira.
Katalunia
Kataluniako mallo ezagunenak Montserrat mendilerroa, Sant Llorenç del Munt eta Les Roques d'En Benet udalerrietakoak dira.
Ounas
Ounas mendixka, Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen 725 metroko mendixka da. Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalean dago. Honela, [Finlandia|herrialde]] osoko hegazti-espezie gehienak dute habia inguruetan, eta uda partean, 150 hegazti-espezie ezberdin baino gehiago batzen dira basoetan. Batetik, negua bertan igarotzen duten eper zuriak, eskinosoak, kaskabeltz borealak eta mokokerrak daude; eta bestetik, udaberri partean etortzen diren buztanzuri eta elur-berdantza dotoreak.
Ugaztun handi asko dago ere; hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak, otsoak eta altze nagusiak esaterako.
Cnemaspis siamensis
Cnemaspis siamensis Cnemaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Silizio
Silizioa (silicium) elementu kimiko bat da, Si ikurra eta 14 atomo-zenbakia dituena. Taula periodikoan karbonoaren azpian eta germanioaren gainean. Solido kristalino gogorra eta hauskorra da, urdin-gris kolore metaliko eta distiratsua duena. Metaloide tetrabalentea da, eta ez da bere analogo kimikoa den karbonoa bezain erreaktiboa. Oxigenoarekiko duen afinitateagatik, ez zen 1823. urtera arte egoera puruan prestatu eta ezaugarritu. Bere urtze- eta irakite-puntuak, 1414 °C eta 3265 °C, hurrenez hurren, dira. Unibertsoko elementurik arruntenetan zortzigarren izanik, silizioa inoiz egoera puruan ager daiteke naturan, baina gehienetan silizio dioxido edo silikato formatan ageri da Unibertsoko hauts, planetoide eta planetetan zehar sakabanaturik. Lurrean, lurrazalaren %90 mineral silikatoz konposatuta dago, silizioa lurrazaleko elementurik ugarienetan bigarrena da (oxigenoa da lehena), eta lurrazalaren masaren % 25,7 osatzen du.
Silizioak hainbat erabilera industrial dauzka. Silizio elementala gailu erdieroale gehienen osagai nagusia da, batez ere zirkuitu integratu edo microchip deiturikoena. Izan ere, silizioa bere antzekoa den germanioa baino erdieroale hobea da tenperatura altuetan, bere oxidoa oso erraz sortzen da labeetan eta beste edozein material-konbinaziok baino interfase erdieroale/dielektriko hobea eratzen du.
Silizioa funtsezko elementua da biologian. Animalietan kantitate ñimiñoetan da beharrezkoa, baina landareen metabolismoan garrantzitsuagoa da, bereziki zenbait belar-espezietan, eta azido silizikoa (silize-mota bat) diatomea mikroskopikoen maskor babeslearen oinarrizko osagaia da.
Historia
1787-an Antoine Lavoiser susmatu zuen silizea oinarrizko elementu baten oxidoa zela, baina silizioak oxigenoarekiko duen afinitatea dela-eta ezinezkoa egin zitzaion oxidoa erreduzitzea eta elementua isolatzea. 1808-an, isolatzen saiatu ostean, 1823-an Jöns Jacob Berzelius silizio amorfoa prestatu zuen Gay-Lussac -ek erabilitako antzeko metodoarekin baina produktua purifikatuz  hauts marroia lortuz. Silizioaren ohiko kristala Devillek lortu zuen 1854-an elektrolisiaren bidez, sodio kloruro eta aluminio kloruroaren nahaste  batetik, %10-eko silizio zuena, ez-purua zen silizioaren alotropo bat lortuz. Friedrich Wöhler hegazkorra den triklorosilanoa sintetizatu zuen 1857-ean, hegazkorra den lehenengo silizio hidruroa, eta 1858-an silanoa bera. Era berean, lehenengo konposatu organosilizikoa, tetraetilsilanoa,1863-an sintetizatu zuten Charles Friedel eta James Crafts.1920 hamarkadan, William Lawrence Bragg argitu zuen  silikatoen konposizioa X-izpien bitarteko kristalografiari esker.
Ezaugarri nagusiak
Silizioak karbonoaren egitura bera dauka kanpoko elektroi orbitalei dagokienez, eta beraz, kimikoki oso antzekoak dira. Kanpoko bere lau elektroiak emateko eta partekatzeko prest dauden erdieroaleak dira, lotura kimiko mota asko ahalbidetuz. Silizioaren erresistentzia elektrikoak tenperatura-koefiziente negatiboa dauka, karga garraiatzaile askeak gehitu egiten baizaizkio tenperatura igotzean. Silizio kristalaren erresistentzia elektrikoa nabarmen aldatzen da estres mekanikoaren pean, efektu piezoerresistiboaren ondorioz.
Kristal-forma elementalean, silizioak kolore grisa eta kristalaren tamainarekin handitzen den distira metalikoa dauka. Beiraren antzeko ezaugarriak ditu: gogorra eta oso hauskorra da eta txirbilak sortzeko joera dauka. Nahiz eta elementu oso inertea izan, halogenoekin erreakzionatzen du eta alkaliak disolbatzen ditu, baina azido gehienek (azido nitrikoaren eta azido hidrofluorikoaren zenbait konbinazio hipererreaktibok salbu) ez diote eragiten. Hala ere, lau balentzia-elektroi dauzkanez, karbonoak bezala, aukera asko dauzka beste elementu eta konposatu batzuekin lotzeko, egoera egokia bada.
Ezaugarri fisiko eta atomikoak
Silizioak, 14 elektroi ditu eta [Ne] 3s23p2  konfigurazio elektronikoa du funtsezko egoeran. Bere taldeko (14.Taldea) beste elementuak bezala lau balentzia-elektroi ditu 3s eta 3p orbitaletan .Oktetoa, tetraedrikoa den SiX4 konposatuak sortuz lortzen du, sp3 orbital hibridatuak eratuz. Silizioaren erradio kobalentea 117.6 pm da eta silizio ioi hexakoordinatuarena berriz 40 pm-koa.
Silizioa solido gogorra da, Mohs-en eskalaren arabera 7-an kokatuko zen, baina karbonoarekin elkartzen denean SiC konposatua 9.5 -eko gogortasuna izatera heldu daiteke.
Silizioa isotopo asko izan arren 28Si (%92,2), 29Si (%4,7) eta 30Si (%3,1) dira ugarienak. Hauek izarretan sintetizatzen dira. 20 erradioisotopo karakterizatu dira eta soilik, 32Si eta 31Si egonkorrak dira, besteen erdi-bizita 7 segundu baino txikiagoa da.
Silizioaren Kimika eta Bere Konposatuak
Silizio kristalak geldoak izan arren, tenperatura altuetan erreaktiboagoak bilakatzen dira. Silizioa, aluminioa bezala, pasibatu egiten da oxigenoarekin kontaktuan egotean, SiO2 mikrogeruza eratuz. Tenperatura altuetan, 1400 °C -tan atmosferako nitrogenoarekin erreakzionatuko du SiN eta Si3N4 espezieak lortuz. Silizioak, 600 °C-tan sulfuro gaseosoarekin eta 1000 °C fosforo gaseosoarekin erreakzionatzen du. Oxidozko geruzak ez du saihesten halogenoekin erreakzionatzea; fluorrak bortizki erasotzen du silizioa inguruko tenperaturan, kloroak berriz 300 °C-tan eta bromoak eta iodoak 500 °C-tan. Silizioak ez du erreakzionatzen diluitutako azido gehienekin. Erraztasunez disolbatzen da disoluzio alkalino eta berotan silikatoak eratuz. Tenperatura altuetan, silizioa alkil haluroekin errakzionatzen du kuprearen presentzian, azken hau katalizatzailea dena, konposatu organosilizikoak sintetizatuz silikonen aurrekaria direna. Urtutako silizioak, erreaktiboa bilakatzen da oso eta metal gehienak oxidatzen ditu, ondorioz, edukiontziak material erregogorrez eginda egon behar dira.
Koordinazio tetraedrikoa garrantzitsua da silizoaren kimikan, karbonoaren kimikan bezala. Dena den, 3p azpiorbitalak 2p orbitalak baino difusoagoak daude eta horrek 3s azpigeruzekin hibridatzeko arazoak dakar. Honen ondorioz, karbono eta silizioaren arteko diferentziak daude, elektronegatibotasuna bezala, non, karbonoarena  altuagoa den. Beste aldetik, 3d orbitalen presentzia hiperbalentzia ahalbidentzen du, SiX5- eta SiX62- espeziak lortuz baina bakarrik konposatu ez-egonkor batzuk ezagutzen dira. Hau azalduta, hauek dira silizioak eratu ahal dituen konposatuak:
Ekoizpena
%96-%99 purutasuna duen silizioa kuartzitatik edo harearen erredukziotik kokea erabiliz lortzen da. Gehiegizko SiO2  botatzen da silizio karburoen agerpena gelditzeko.
Erredukzioa burdin zatien eta kantitate txikiagotan sufre eta fosforoaren aurrean ferrosilikatoak eratzen ditu burdina eta altzairuaren industrian erabiliak. Oso mehea den silizioa purutasun oso altua du eta transistoretan erabiltzen da.
Aplikazioak
Industria mailan, silizioaren konposatu desberdinak arlo ugaritan erabiltzen dira. Hauek ez dira purifikatzen eta Portland zementuan, zeramikan, beiraren ekoizpenean  (silakatoak erabiltzen dira) edo kontaktuko lenteetan(silikona) bezalako produktu askotan beharrezkoak dira.
Lehen aipatutako ferrosilikatoak altzairuaren industrian erabiltzen da eta silizio aluminio nahastea (%12-ko silizioa duena) automobilgintzan erabiltzen da.
Oso purua den silizioa “nine-9” izenekoa (%99,9999999 purutasuna duena) erabiltzen da elektronikazko piezak fabrikatzeko.
Rol Biologikoa
Silikato eran egon arren silizioa, izaki bizidun gutxi batzuk baino ez dute modu zuzen batean erabiltzen. Silizioaren funtzio nagusia estrukturala da. Gizakiok beharrezkoa dugu azazkal, ile, hezur eta azalerako. Beharrezko elementua kontsideratzen den arren oso zaila da demostratzea bere esentzialtasuna naturan duen ugaritasuna dela eta ezin dira bere gabeziak sortzen dituen sintomak errepikatu.
Monlong
Monlong Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Monlong udalerrian erroldatutako biztanleak 102 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 59 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 47 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 37 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 37 pertsona aktiboetatik 34 lanean zeuden (17 gizon eta 17 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Monlong udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 216 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Batasun Aberkoia (Espainia)
Batasun Aberkoia (Unión Patriótica) 1924an Miguel Primo de Riverak sortutako Espainiako alderdi politiko nazionalista izan zen. Miguel Primo de Riverak sortu zuen, erregimenaren aldeko jendea biltzeko.
Alderdiak garrantzia izan zuen Bizkaian. Are gehiago, bizkaitar erakundeak, Bartzelona eta Valladolidekoekin batera, estatuko egituraren zutabe nagusiak osatzen zituen. Zenbaki ofizialek diotenez, 50.000 lagun inguru ziren Bizkaiko Batasun Aberkoiko kideak.
Jose Antonio Primo de Rivera, falangismoaren sortzailea, bere seme nagusiena izan zen. Bere alaba baita ere, Pilar Primo de Rivera falangista izan zen.
Lara Odriozola
Lara Odriozola Garmendia (Legazpi, 1975) gipuzkoar idazlea da.
Ibilbidea
Deustuko Unibertsitatean filologia inglesa ikasi zuen. Bere herriko ikastola batean egiten du lan, Ingelesa eta Gaztelera irakasten. Idazteak urte askoz Odriozolaren zaletasuna izan zen eta 2022an bere lehen eleberria argitaratu zuen. Ictus izeneko gaztelerazko eleberria izan zen, eleberri beltzaren generoan.
Agnes Randolph
Agnes Randolph (Eskozia, 1312 inguru - 1369) Dunbar eta Marcheko kondesa izan zen. Agnes Beltza izenaz ere ezaguna izan zen, begi eta ile beltzak eta larruazal oliba-kolorekoa zituela eta. Patrick, Dunbar eta Marcheko 9. kondearen emaztea izan zen. Mordington Housetik gertu dagoen panteoi batean dago lurperatuta.
Thomas Randolph, Morayko kondearen eta Isabel Stewarten alaba izan zen. Bere aita Roberto I.a Eskoziakoaren iloba eta gerra laguna izan zen eta bere ama John Stewart Bonkyllekoaren alaba izan zen. Agnes Ekialdeko Lothianen dagoen Dunbarreko gazteluaren defentsa heroikoagatik ospetsua egin zen. Gaztelua William Montagu, Salisburyko lehen kondearen setiotik babestu zuen, zeina 1338ko urtarrilaren 13an hasi eta ekainaren 10ean amaitu zen, 1331tik 1341era iraun zuen Eskoziako bigarren independentzia gerraren baitan.
Dunbarreko setioa
1338ko urtarrilaren 13an, Patrick Dunbar kanpoan zegoelarik, ingelesek Dunbar gaztelua setiatu zuten. Bertan Agnes kondesa bere zerbitzariekin eta guardia gutxi batzuekin zegoen. Hala ere, amorerik ez ematea eta gotorlekua ingelesen esku ez uztea erabaki zuen, nahiz eta ingelesak 20.000 gizon baino gehiago ziren, gaztelu barneko indarrak baino askoz ere gehiago. Zenbait iturriren arabera, honakoa esan zuen:
Erdi Aroan ohikoa zen emakumeak gazteluaren edota jauregiko negozioen ardura hartzea haien senarra kanpoan zegoen bitartean, baita berauek defendatzea hala behar izanez gero. Baina Agnes kondesak setioari aurre egiteko erakutsi zuen determinazioa gehien gogoratu diren kasuetako bat da. Salisburyren gaztelua menperatzeko lehen saiakera harri erraldoiak katapulta bidez jaurtitzen eta harresien aurka berunezko jaurtiketak eginez izan zen. Baina saiakera honi Agnesek mespretxu eta erdeinuz erantzun zion, bere zerbitzarietako bat zapi batekin harresiei hautsa kentzera bidali baitzuen.
Ingelesa gaztelura sartzen saiatzeko sow (ingelesez, zerri emea) izeneko setio dorre izugarria erabiltzen hasi ziren ondoren, baina kondesak, besterik gabe, Salisburyri gomendatu zion "bere zerri emea ondo zaintzeko, laster bere txerriak, bere gizonei buruz hitz eginez, gaztelutik botako zizkiolako". Ondoren, ingelesek haiei lehenago bota zioten harkaitz bat gazteluko almenetatik behera botatzea agin duen, Salisburyren setio dorrea birrinduz.
Eskoziako arkularietako batek Salisburyren ondoan zegoen ingeles soldadu bat jo zuenean, kondeak oihu egin zuen: "Hemen dator nire anderearen orratz bat; Agnesen maitasun azkonak zuzenean bihotzera doaz".
Armen bidez garaipena lortzea ezinezkoa zuela ikusirik, Salisbury gaztelua trebetasunen bitartez lortzen saiatu zen. Sarrera nagusiaren zaindaria zen eskoziarra eroskeria bidez bereganatzen saiatu zen, atea itxi gabe uzteko edota ingelesa era erraz batean sar zedin moduan utzi zezala aholkatuz. Hala ere, eskoziarrak dirua ingelesaren dirua hartu bazuen ere, haren estrategia Agnesi jakinarazi zion eta beraz, Agnes ingelesei aurre egiteko prest zegoen haiek sartzerako. Salisbury buru zela sartzen saiatu ziren arren, bere gizonetako batek azken momentuan aurre hartu zion, zehazki Agnesen gizonek gazteluaren ate nagusia beheratzen zutenean, gizon hori harrapatuta gelditu zelarik. Agnesek, noski, Salisbury harrapatu nahi izan zuen, baina ezin izan zuenez estrategia alde batera utzi eta kondea lotsatzera pasa zen, honi oihukatuz: "Agur, Montague, zuk gurekin afaltzeko asmoa nuen, horrela gaztelua ingelesen aurka defendatzen lagungarria izango zinatekelakoan."
Une batean, Agnesen anaia John Randolph, Morayko hirugarren kondea harrapatu ondoren, ingelesek soka bat lepoan bota zioten eta urkatuko zutela mehatxatu egin zuten Agnesek gaztelua haiei eman eta amore ematen ez balu. Hala eta guztiz ere, bere erantzun soila heriotza horrek soilik mesede egingo ziokeela izan zen, horrela bere konderria heredatuko baitzuen. Egia esan, ez zegoen konderriaren oinordekotza lerroan, beraz, edota bere anaiaren bizitzarekin apustu larria egiten ari zen edo istorioa geroago apaintzeko erabili zen pasadizo hau.
Bost hilabete igaro ziren ingelesa Dunbarrera joan zenetik. Salisburyk porrota onartu egin zuen eta 1338ko ekainaren 10ean setioa altxatu zuen. Baina eskoziarrek ingeles armadari eragin zioten garaipenak baladetan biziraun zuen. Hauetako batean, Salisburyren ahoan hitz hauek jartzen dira.
Romer gradu
Rømer tenperatura eskala Ole Rømer astronomo daniarrak asmatu zuen 1701 urtean.
Eskalaren 0 puntua gatza uretan disoluzio asearen izozte puntuan aukeratu zuen, eta uraren irakite puntua 60 ºRø. Hortaz, Rømer gradu bat Kelvinaren 40/21 da.
Agnes Randolph
Dunbarreko setioa
Mendeetan zehar, Agnesen Dunbarreko gazteluaren defentsak gaur egungo kronikari eta historialari eskoziarren arreta bereganatu zuen, bere ausardia zela eta.