cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harkaitz Millan
Ibilbidea
16 urterekin hasi zen politika munduan. 2003tik 2007ra Donostiako Udal eko zinegotzia izan zen Eusko Alkartasuna alderdia ordezkatuz, hauteskundeetan EAJ-EA koalizioaren zerrendan bigarren postuan aurkeztu zen, Román Sodupe alkategaiaren atzetik. Udaleko zinegotzi gazteena zen. 2007 urtetik 2008ra Gazte Abertzaleak erakundeko idazkari nagusi izan zen.
Kohei Shin
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Harkaitz Millan
Ibilbidea
2010ean, Euskadi Irratian emandako elkarrizketa batean adierazi zuenez, "dena utzi eta politikaren menpe ez egoteko beste lan batean hasteko erabakia" hartu zuen. Batxilergoan historia irakasle aritu zen 2007tik 2015era bitartean.
2015ean Ernesto Gasco zerrendaburu gisa PSE k Donostiako Udalera aurkezturiko zerrendetan aurkeztu zen Millan.
2015etik 2018ra Donostiako Udaleko Turismo zinegotziaren aholkulari izan zen, eta 2016tik 2020ra Basquetour EAE ko Turismo agentziako zuzendaria izan zen.
2020ko otsailean, Markel Olano Gipuzkoako Ahaldun Nagusi zela eta Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkari izendatu ondoren, honen ordez, Gipuzkoako Foru Aldundi aren Kultura eta Kirol diputatu izendatua izan zen PSE alderditik. 2022ko azaroaren 27an dimisioa eman zuen, bezperan Donostiako taberna batean liskar bat izan eta atxilotua izan ondoren.
NGC 1209
NGC 1209 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Herichthys tamasopoensis
Herichthys tamasopoensis Herichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Redskin
Skinhead azpikulturaren testuinguru politiko eta sozialean, redskin (larrugorri) ezkerreko skinhead bat da, anarkista, anarko-sindikalista edo anarko-komunista izanda. Ideia antikapitalistak defendatzen dituzte eta bere ideologia langile-klasearen interesen defentsan eta antifaxismoan oinarritzen da. Redskinsen barruko azpitalderik garrantzitsuena RASHak dira, anarkisten eta komunisten arteko batasuna ezaugarri duen azpitalde bat.
Redskinsek, batzuetan, tirante eta lokarri gorriak janzten dituzte euren joera ezkertiarra frogatzeko (nahiz eta eskualde jakin batzuetan, honek, ideia faxistak erakusten dituen arren). Redskins batzuek ile motza dute atzean eta buruaren alboetan, goian ile gehiago utziz, jatorrizko kaskamotzaren kontra. Estilo hau The Redskins taldeko kideek erabili zuten, batez ere 1980ko hamarkadaren amaieran. Redskins frantziarren artean ere ohiko izan zen bere bonber jakak alderantziz erabiltzeko ohitura, jaken estaldura laranja erakuts zedin. Ezkerreko ikurrak- zirkulu antifaxista geziak beherantz dituela, bandera anarkista (anarkisten artean), Sobietar Batasuneko bandera (komunisten artean) edo Laugarren Internazionaleko ikurrak (trotskisten artean)- ohikoak dira bere militantzia politikoa frogatzeko.
Rockaway (New Jersey)
Rockaway New Jerseyko borough bat da. Morris konderrian kokatua dago. 2010ean 6,438 biztanle zituen, 5.37 kilometro koadrotan banatuta.
Epictia magnamaculata
Epictia magnamaculata Epictia generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Energia irisgarria eta ez kutsagarria edo eskuragarria, fidagarria, jasangarria eta modernoa guztiontzat bermatzea da GJH ren helburua. Horretarako, funtsezko gaiak ondorengoak dira: sarbide unibertsala, energia berriztagarrien proportzioaren igoera, energia eraginkortasuna, ikerketa, energia-azpiegituretako eta teknologia garbietako inbertsioa sustapena, energia zerbitzu modernoak eta jasangarriak.
Energia funtsezko pieza izan da gizartearen garapenerako. Gizakiak, bere existentziaren hasieratik, energia behar izan du bizirauteko eta aurrera egiteko. Baina zer da energia eta zergatik du hainbesteko garrantzia?
Lagun Onak
Lagun Onak izenak elkarte bat baino gehiago adierazten du:
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Energia lan bat egiteko eta lan horietan aldaketak eragiteko gaitasuna dela, hau da, energia kontzeptua gauzak funtzionarazteko gaitasuna. Kuantifikatzeko erabiltzen dugun neurri-unitatea joulea (j) da, James Prescott Joule fisikari ingelesaren omenez.
Batzuetan ahazten garen arren edo energiaren arazoaren inguruko datuak ezagutzen ez ditugun arren, datu larriak daude munduan Energiaren inguruan guk arazo hauek pairatzen ez ditugun arren gure egunerokoan. Honako hauek dira datu larri batzuk: Energia aldaketa klimatikoaren eragile garrantzitsuenetariko bat da, izan ere berotegi-efektuko gasen munduko isurketen %60 inguru da. Egitura efizienteagoak elektrizitate kontsumoa %14 jaitsi dezakete. Munduan 3 milioi pertsona erregai kutsatzaileak erabiltzen dituzte sukaldatzeko.
Cyrilovita
Cyrilovita fosfato motako minerala da eta wardite taldearen kidea da.
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Testuingurua eta Historia
Energiaren bilakaera historian zehar antzinako gizartetik, egungo gizartera, ibilbide luze bat izan du. Burdina erretzeko ikatz begetala erabiltzen zuten, baina honek botila lepo bat zuen, egurra agortzen ari zela. Horretarako harrikatza erabiltzera pasatu ziren, baina honek ere arazo bat zuen, bere konposizioarengatik, burdinari propietate bat kendu eta hauskorra bihurtzen zuen.
Cyrilovita
Ezaugarriak
Cyrilovita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Testuingurua eta Historia
Industria iraultzaren ardatza bezala hartuko dugu ondorengoa; Harrikatzaren balioa bikoiztu egin zen, eta zaldien bitartez garraiatzea oso garestia zenez, Bridgewater lll.kondeak eta James Brindley lagunaren laguntzaz, lehen ubidea asmatu zuten. Ibai artifiziala, meategietatik ponpatzen den uraren bitartez. 1761. urtean, ubideen bitartez garraio kostuak merketu egin ziren, harrikatzaren prezioa erdira jaitsi eta eskaria handitzera ekarri zuen. Robert Fultonek 1807an lehen lurrunontzia asmatu zuen Estatu Batuetan.
Bigarren industria iraultzean (1870-1914)  erabiltzen ziren energiak ikatza, hidraulika, elektrizitatea eta hidrokarburoak ziren. Horiei esker, lurrun-makina, turbinak edo ur-jauziak, motor elektrikoak, gasolina-motorrak eta diesela egin eta erabili ahal izan ziren. Garatu ahal izan ziren industriak, ehungintza, meatzaritza, siderurgia, metalurgia, elektrizitatea eta automobilgintza izan ziren.
Bi iraultzen ondorioak asko izan ziren, horien artean; Landa-exodoa, nazioarteko migrazioak, kapitalismoaren garapena, burgesia industriala, proletariotza jaio zen, gizarte modernoaren agerpena eta ordura arte nobleziak kontrolatutako landa-gizartearen desagerpena, gizarte-klaseen aldaketa, industrializazioa hasi zen, ekoizpen-hazkundea, hirien hazkundea, merkataritza hobetu zen, gizarte-aldaketa (heriotza-tasaren beherakada, jaiotza-tasaren igoera, bizi-itxaropenaren igoera) eta garraiobide berriak.
Ikusi dugunez, historian zehar energiaren bilakaera erabat aldatu da. Gaur egun energia sortzeko aukera ezberdin asko aurkitu dira (eolikoa, hidraulikoa, termikoa, mekanikoa, elektrikoa, nuklearra…), eta dakigunez batzuk besteak baino hobeagoak dira; gehiago edo gutxiago kutsatzen dute, ekonomikoagoak dira, aurkitzeko errazagoak, agortezinak...
Horretarako, gaur egun energiarekin dugun mendekotasunaz hitz egingo dugu, eta jarraian, energiarekin ditugun arazoei aurre egiteko aukerarik onena zein den esango dugu. Izan ere, herrialde askok ez dute beren beharrak asetzeko adina energia-iturririk beren lurraldean; esaterako, Espainiak kontsumitzen dugun energiaren % 75 inguru inportatu behar du. Energia garestia da, prezio-aldaketa askorekin, eta, gainera, beti aseguratuta ez dagoen hornidura arazoekin.
Energia berriztagarriak erabiltzeak, nahiz eta ohikoak baino garestiagoak izan, abantaila asko ditu: herrialdean bertan aurkitzea erreza da, hauen hornidura jarraia izatea errazagoa da eta azkenik, baina ez horregatik garrantzi gutxiagokoa, ingurumenarekiko errespetu handiagoa dute. "Energia nuklearra eta erregai fosilak iraganeko aukerak dira. Energia berriztagarriak dira gaur egun hemen dagoen etorkizunaren hautua ".
Energia berriztagarriak, teorian, iturri berriztagarrietatik sortzen den energia mota da. Energia berriztagarrien garapena bultzatzen duten faktoreak ingurunearen degradazioa eta garapen bidean dauden herrialdeen eta garatuta dauden herrialdeen arteko desorekak dira faktore nagusiak.
Ondorio batera iritsiko gara zalantzazko etorkizunari begira jarrita. Urte asko daramatzagu herri honek eta beste askok dituzten baliabideen arazoa ezagutzen, baina gutxi egiten da, edo egiten dena ez da nahikoa eta oso garestia da.
Behar duguna da energia-iturri ugari aurkitzea, hornidura-oztoporik gabea eta, bereziki, kutsagarria ez dena. Energia ezinbestekoa da gaur egungo munduarentzat, hau falta bada, dena geldituko da.
Amaitzeko, adibide bat jarriko dugu, energia elektrikoaren hornidurarik gabe geratuz gero zer gertatuko litzatekeen simulatzeko: igogailua ez dabil, ura ez da ponpatzen gure solairura, ez dugu argi artifizialik izango, hozkailuak ez luke funtzionatuko, ez mikrouhinak, ez sukaldatzeko bitrozeramikak, ez telebistak, ez telefonoak, ez jokoek, ez aire egokituak, ez berogailuak, ez... ezer.
Gaiari buruzko aurreikuspen zabalagoa izateko, energia berriztagarriei buruzko hiru artikulu ditugu.
Elektrizitate, iturrien kutsadura, rankinga.
Lehenengo artikulu honek ekoizpen-teknologia bakoitzak sortzen duen ingurumen-eragina baliozkotu eta emaitzak konparatu ditu.
Testuaren arabera, erantzuleak arrazoi ekonomikoak dira, erregai fosilak eta energia nuklearra ustiatzea teknologikoki oso merkea izan delako, aldiz, energia berriztagarriak ez. Gainera, zentral termikoek erabilgarritasun ia erabatekoa izaten dute urte osoan zehar, eta askoz gehiago ekoizten dute energia berriztagarrien aldean. Izan ere, azkenekoen ekoizpena eguraldiaren arabera aldatu egiten da.
Gainsbourg Percussions
Gainsbourg Percussions  Serge Gainsbourg-en seigarren estudioko diskoa da, 1964an kaleratua.
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Elektrizitate, iturrien kutsadura, rankinga.
Teknologien kostu ekonomikoez gain, energia iturri bakoitzak dakartzan ingurumen- eta gizarte-kostuak kontuan hartu behar dira. Hau da, bakoitzak dituen ondorioak giza osasunean, ekosistemetan, uztetan, eraikinetan eta berotegi-efektuan, besteak beste.
Gainsbourg Percussions
Historia
Musika esperimentaleko eta afro-latindar erritmoko disko honetan Serge Gainsbourg-ek perkusioko instrumentuez eta emakume-ahotsez sakonki baliatu zen. Gainera, albumaren Pauvre Lola abestian France Gall gaztearen barreak agertzen dira. Hain zuzen ere, France Gall-ek 1965ean Eurovision-eko Sari Nagusia irabazi zuen, Gainsbourgek sortutako Poupée de cire, poupée de son abestiarekin.
Abestien zerrenda
Abesti guztiak Serge Gainsbourg-ek idatzi eta konposatu zituen, hiru abesti izan ezik, Babatunde Olatunji nigeriar abeslariaren Drums of Passion albumetik moldatuak daudenak.
Garapen Jasangarrirako 7. helburua: energia irisgarria eta ez kutsagarria
Elektrizitate, iturrien kutsadura, rankinga.
Amaieran, etorkizunerako erronka zein den azaltzen du. Izan ere, etorkizun hurbilean zein neurri hartuko diren eta neurri horien aurrean gizarteak nola erantzungo duen ikusi beharko dela dio, eta hori guztia nola kudeatzen den izango dela gakoa.
Energia Berriztagarriak.
Bigarren erreportajeak, jatorri biologikoko energiak edo bioenergiak etorkizuneko energiari egin diezaiokeen ekarpenari buruz hitz egiten du.
Hainbat energia iturri izendatzen ditu, eta egunerokoan egiten dituzten ekarpenak azaltzen ditu; bioenergiak (egurra, alkohola eta etanola, landare oloa), energia naturalak (hidraulikoa, eguzkitik datorrena, haizearena, itsasoarena), mareak (olatuak, ozeanoen energia termikoa) eta bestelako energiak (hidrogenoa).
Trantsizio energetikoan trabatuta.
Azken artikulu honek, Euskal Herrian erregai fosilen inguruan egiten den erabilpenari buruz eta zergatik ez diren energia berriztagarriak erabiltzen hitz egingo du, zehazki, E.H.-an petrolioarekiko dugun mendekotasun handiari buruz, industrian eta eguneroko ohituretan.
Euskal herrian ekoizten den energia nagusiki berriztagarrietatik datorrela adierazten du, baina ez da kontsumoaren %10 asetzera iristen. Baliabideen artean ur jauziak eta basoak azpimarratzen ditu. Egoera aldatzeko politika publikoak ezinbesteko direla diote.
Azkenik, trantsizio teknologikoaz gain, sozioekonomiko eta kulturala ere izan behar dela dio idazleak. Arazo handiena garraio sektorean dago (energia fosilekiko mendekotasuna) eta etorkizunean, ez da irtenbide handia ikusten. Arazoa ez da energiarena bakarrik, arazoa baliabideen erabilpenean dago. Elkarrizketatuarentzat krisi energetikoa egiturazkok krisia da, eta etorkizun gatazkatsua aurreikusten du. Bere hitzetan esanda “irudikatzen dut gizarte bat ohitu beharko duena baliabide gutxirekin gauzak egiten, eta, ondorioz, lortuko duena beste harreman bat bertako baliabideekin eta ingurunearekin. Eta nik uste joango garela ikusten geroz eta berriztagarri gehiago, baina, aldi berean, baita eredu sozioekonomiko desberdinak ere”.
Azterketa ekonomikoa
Arazo eta helburu hau aztertzeko adierazle hauek erabiliko ditugu:
Energia efizientzia.
Efizientzia energetikoa intentsitatearen bidez neurtzen da eta alderdi ekonomikotik behatuta, termino makroekonomikoetan, efizientzia energetikoa kontsumo energetikoaren eta Barne Produktu Gordinaren (BPG) arteko zatidura bat da. Honela adierazle honek esango digu ekonomian BPGren unitate bat ekoizteko behar den energia kopurua.
Eraginkortasun energetikoa bultzatzeari esker, energia kontsumoa gutxitzen da eta ondorioz CO2   igorpenak ere. Eraginkortasun hau erabakigarria izan daiteke klima aldaketarako horregatik grafiakoan ikus dezakegun bezala mundu mailan aldaketa handiak gertatu dira.
Hala ere Estatu Batuak, India eta Europar Batasuna energia eraginkortasunari dagokionez hobeto kokatzen dira. Hau gertatzen da herrialde hauek guztiak energia efizientzia sustatzeko politikak habian jarri zituztelako, “High income” deritzon herrialde guztiek bezala. Bestalde alde batetik Afrikako hegoaldean ez dira aldaketak sumatzen eta herrialde guztiek eboluzio positiboa izan arren bertan ez da alaketarik gertatu. Berdina gertatzen da “Low income” deritzon herrialdeekin.
Desberdintasun hau ematen da noski erretan altuko herrialdeetan inbertsioak eman baitira energia berrikuntzak eman daitezen eta efizientzia lortu dadin. Errenta baxuko herrialdeetan berriz dirurik ez dute herritarrek eta ez dute ezta elektrizitatea erabiltzeko errekurtsorik. Energia efizientzia lortzearen arazo nagusia da garestia dela hasieran eman beharreko inbertsioa, baina ondoren honi etekina ateratzen zaio.
Elektrizitaterako sarbidea.
Aurretik aipatu bezala energiak garrantzi handia du pobrezia erauzteko, baina horrez gain energiarekin datorren elektrizitateak garrantzi handia du umeen hezkuntzan. Honi esker umeek denbora gehiago pasa baitezakete umeak izaten, hau da, ikasketetarako denbora gehiago eta gutxiago etxerako lanetarako, interneterako sarbidea, telebista ikusteko aukera edota irratia entzutekoa.
Goikaldean herrialde bakoitzak elektrizitaterako sarbidea duten kantitatea (%) adierazten duen  mapa ikus dezakegu 1990. urtean. Mapan ikus daiteken bezala Europan eta Ipar Amerikan dago elektrizitaterako sarbidea gehienbat eta gutxien Afrikan edota Indian.
Behekaldean berriz mapa bera aurki dezakegu baina oraingoan datuak 2016koak ditugu agerian da hobekuntza bat egon dela. Batez ere Afrikaren zenbait lurraldeetan eta Indian soma daiteke.
Bi mapen arteko desberdintasunetan ondo erreparatuz dezakegu elektrizitaterako sarbidean hazkunde handia eman dela. Izan ere eta laburbilduz 1990 eta 2014 arteko hazkunde-tasa hau izan da: %87,66koa.
Sukaldatzeko erregai garbietarako sarbidea.
Sukaldatzeko erregai garbietako sarbidea beste adierazle eta arazo garrantzitsu bat dugu, izen luze hau duen adierazleak hainbat herrialdeetan honen ezagatik heriotzak sortzen ditu. Batez ere sukaldeko lanak emakumeek egiten dituzte honelako energia arazoak dauden herrialdeetan, eta beraiekin umeak egon ohi dira eta hauek dira kaltetuak suertatzen direnak.
Arazo honek osasunerako ondorio oso txarrak sortzen ditu: "Sukaldeko sutegi ketsu batek orduko 400 zigarro erretzearen berdina da". Herrialde horietako emakume askok ez dakite buztinezko edo adreiluzko sukalde tradizionalek eragindako keak arriskuan jartzen dituela haien eta haien familien bizitzak. Sukalde horietan erabiltzen dituzten erregai solidoak  egurra, ikatza, uzta-hondarrak eta behi-simaurra dira. Ke horrek kutsatzaile arriskutsu ugari ditu, horien artean partikula finak eta karbono monoxidoa.
Ezkerreko mapan Asiako kontinentearen egoera arazo/adierazle honekiko ikus dezakegu 1990. urtean eta beste aldean eskuinean egoera bera baina 2016.urtean. Kearekin lotutako arnas gaixotasun eta gaixotasun kardiobaskular kronikoen biktimak dira. 2012an, Asia Hego-ekialdeko Eskualdean, ia 1,7 milioi heriotza goiztiar izan ziren etxebizitzetako sukaldeetako errekuntzaren ondoriozko airearen kutsaduraren ondorioz.
Hala nola, arazo hori zeukan baina jada ia konponduta daukan Asiako herrialde bat Vietnam da. Ikus dezakegunez 2000tik 2016ra aldaketa handia gertatu da. Izan ere urtero 16 unitateko aldaketa gutxi gora behera gertatu dela ikus daiteke zenbaki indizearen azterketaren bidez. Aldaketarik handiena 2010-12 bitartekoa izan zen. Izan ere 2 sukaldatzeko erregai eta teknologia garbietarako sarbidea 2010. urtean 116,71koa zen eta berriz 2012. urtean 136,13koa zen, hau da, aldaketa 19,42 unitatekoa izan zen.
Pentsatu daiteke arazo hau konpontzen erraza dela, estufa tradizionalak kendu eta kutsatzaileak ez diren erregaiak erabiltzen ez dituzten sukaldetara aldatzea soilik dela. Baina erregai kutsatzaileak herrialde horietako pertsonentzat askoz eskurago daude eta baita ekonomikoki eskuragarriagoak dira. Horri gai horiekiko ezjakintasun handia gehitu behar zaio. Ondorioz ez da hain erraza aldaketa hori gertatzea.
Herrialde batzuetan gobernuek erregai garbiak erabiltzen dituzten sukaldeak “ematen”, herritarroi erraztasunak ematen zaizkie, baino honek ez du bermatzen familia horiek kutsatzaileak ez diren erregaia lortzea.
1.Irudia. Ben Campbell
1. irudian, Ben Campbell lurrunontzia lurreratzen agertzen zaigu 1852an. 1852. urtetik 1860ra arte martxan egon zen. Mota honetako itsasontziak oso erabiliak izan ziren Estatu Batuetan XIX. mendearen erdialdean. Gehienak Mississippi eta Missouri ibaietan ibiltzen ziren; itsasontzi horiek hain ospetsuak izan ziren, non Afrikako eta kontinente zaharreko ibaietan ere nabigatu zuten.
Lehen lurrunontzia, Clement izenez ezaguna, 1807an asmatu zuen Robert Fultonek. Urte batzuk beranduago, lurrunezko itsasontziaren diseinua bultzatu zuen Fultonek, itsasontzi gehiago eraikiz, eta, azkenik, Demologos sortu zuen, behin amaitu ondoren ezagutu ez zuena, eta lurrunezko lehen gerraontzi bihurtu zena. Bere omenez Fulton the First izena jaso zuen.
2. Irudia. Joseph W. Swan
2. irudia, aldiz, Joseph W. Swan-en erretratua daukagu. Britainiar kimikaria zen eta goritasun- lanpara elektrikoa asmatu zuen 1878an, Edisonek baino urtebete lehenago. 1850ean bonbilla batean hasi zen lanean, ebakuatutako kristalezko erraboil batetik wolframio-harizpiak erabiliz. 1860rako gailu funtzional bat frogatzeko gai izan zen, eta britainiar patentea lortu zuen hutsune partzial bat estaliz: karbono filamentuzko goritasunezko lanpara. Hala ere, hutsune on baten eta iturri elektriko egoki baten faltan, denbora laburreko lanpara ez-eraginkor batean geratu zen. Hamabost urte beranduago, 1875ean, Swanek hutsune hobearekin eta hari ikaztu batekin hobetu zuen bonbilla. Swanen lanpara hobetuaren ezaugarri esanguratsuena hutseko hodian oxigeno hondar txikia izatea izan zen. Horren ondorioz filamentuak biziki distiratzea ahalbidetzen zuen, ia zuria izatera iritsi arte eta su hartu gabe. Hala ere, bere filamentuak erresistentzia txikia zuen, eta, beraz, kobrezko kable lodiak behar zituen elikatzeko.
3. Irudia. Jacob van Ruisdael, El molino de Wijk bij Duurstede (1670), Rijksmuseum
3. irudian Jacob van Ruisdaelen ‘El molino de Wijk bij Duurstede’ ikus daiteke. Jacob Izaacksz. van Ruysdael (Haarlem, 1628 - 1682) herbeheretar margolaria izan zen. Isaack van Ruisdaelen semea, Marcos margolari eta ekoizlea, eta Salomon van Ruysdaelen iloba, familia giroan hezi ziren, baina bere heziketa Allart van Everdingenekin osatu izanaren aukera ere aipatzen da. Lan hau 1670an margotu zen Wijk bij Duurstede Herbehereetako Utrecht probintziako udalerrian, non herrialde haizetsua izanik, haize errotak oso ohikoak izan ziren aleak ehotzeko. 1887an sortu zuen Charles F. Brush iparramerikarrak elektrizitate aerosorgailutzat hartzen den lehen makina. Hala ere, 1957 Johannes Juul ingeniari daniarrak korronte alternorako egokia zen lehena egin zuen. Baina joan den mendeko 80ko hamarkadara arte itxaron behar izan zen, petrolioaren lehen krisiaren ondoren, energia mota horrek benetako bultzada izan zezan.
Azkenik, kutsaduraz hitz egin behar dugu. Denok dakigu hainbat energia baliabidek izugarrizko kutsadura ekartzen duela, eta kutsaduraz hitz egitean industria askotan aipatzen da. Hasiera batean ez zegoen kontzientziarik kutsadurak zer nolako kaltea egin zezakeen naturan, ez baitzegoen nahiko informazio. Hala ere, energia berriztagarri askok hainbat kalte egin dezakete ingurunean. Adibidez, gaur egungo haize errota handi horiek hegazti asko hiltzen dituzte eta horiek eraiki eta garraiatzeak asko kutsatzen du.
NGC 1210
NGC 1210 galaxia bat da, Fornax konstelazioan. Ormond Stoneek aurkitu zuen n.
Shoto Ashino
Shoto Ashino (芦野 翔斗, 1992ko uztailaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Prionotus alatus
Prionotus alatus Prionotus generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Osagai nagusien analisi
Aldagai anitzeko estatistikan, osagai nagusien analisia (ONA) edo Principal Components Analysis (PCA) elkarrekiko independenteak eta ergodikoak den aldagai multzo edo osagai multzo batetik bariantzarik gabeko aldagai kopuru bat osatzea da,, hasierako osagaien korrelazioa agerian uzteko helburuarekin. Horretarako korrelazio matrizea hartu eta bariantza minimotzen da, puntuek osagaietan dituzten puntuazioak atera asmoz eta horrela egitura hobeto ikusteko.
Rockleigh (New Jersey)
Rockleigh New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 531 biztanle zituen, 2.51 kilometro koadrotan banatuta.
Osagai nagusien analisi
Zehatzago:, minimotu behar da, non o osagaiak diren.
Osagai bakoitza aldagai guztien konbinazio lineal bat izango da eta batez ere elkarrekiko bariantza nabarmena duten aldagaiekin izango da loturik. Zenbaitetan Konposatu Nagusien Analisia (KNA) izenez ezagutzen da.
Jatorria
Datuen analisirako teknika hau Hotelling-i (1933) zor zaio, nahiz eta lehen aurrekariak Karl Pearson-en doitze ortogonaletan (1901) aurkitzen diren. Aplikazio arloaren arabera beste izen batzuekin ere ezagutzen da, esaterako: Karhunen-Loève transformatua (KLT) edo Hotelling transformatua.
Adibideak
Erabilera bikoitza du; lehenik agerian ez dauden aldagaiak aurkitzen laguntzen du, eta gainera normalean koerlazionatuta dauden aldagaiak aldagai independente berrietan bihurtzen ditu. Orohar, psikologian, ekonomian, irudien prozesamenduan eta ingeniaritzan erabili izan da, datu kopuru handiak lantzerako orduan.
Adibidez, izarrei buruzko aldagaia asko jasotzen badira (distira, masa, ...), osagai nagusien analisiak izarren tipologia bat osatzen lagunduko du, elkar loturik dauden aldagaiak bariantzaren bitartez lotuz. Osagaiak agertzen duten bariantza totalaren zatiari buruz ordenatuko dira: lehenbizi bariantza totalaren zati handiena azaltzen duen osagaia erauziko da, ondoren geratzen den bariantzatik zati handiena azaltzen duena, ... Horrela, osagai nagusien analisia aldagai multzo batean seinalea (osagaia eta azaltzen duen bariantza) eta zarata (azaldu gabeko bariantza) bereizteko ere erabiltzen da.
Azalpena
Transformazio ortogonal baten bidez, Osagai Nagusiak deituriko aldagai berriak kalkulatzen dira, zeinak aldagai orijinalen konbinazio linealak diren, bariantzari gabeko osagaien bitartez. Lehen osagai nagusia datuen bariantza osoa azaldu behar du, eta bigarrenak bariantza handiagoa izan behar du, lehenak bariantza txikiena zuenez, 0 hain zuzen, eta gainera ahalik eta bariantza gehien azaldu. Aldagai berri hauen balioari faktore deritzo, eta geometrikoki behaketa orijinalen Osagai Nagusien gaineko proiekzio bezala uler daiteke.
Faktore hauek aldagaien korrelazioz kalkulatzen dira eta faktore bakoitzak aldagai batekin duen korrelazioak biek amankomunean duten informazioa azaltzen du, korrelazio honi, pisua deitzen zaio. Hala ere, osagai nagusiak beraien artean independenteak izateko datu orijinalek aldagai anitzeko distribuzio normala jarraitu behar dute.
ONA burutzeko prozedura matematiko eta estatistiko konplexua jarraitzen da, zeinetan zehar eigenbektore eta eigenbalio deituriko kontzeptuak erabiltzen diren.
Emaitzak
ONA-ren emaitzak irudi moduan ematen dira. Bi irudikapen ezberdin bila daitezke, lehena, indibiduoak irudikatzeko eta bigarrena aldagaiak irudikatzeko. Indibiduoak irudikatzeko, behapenen proiekzioak konposatu nagusien gainean lortzen dira, eta indibiduo bakoitza konposatu nagusi horiekiko non dagoen ikus daiteke.
Bigarren irudikapenean, aldagaiak osagaiek sortutako espazioan irudikatzen dira pisuak bere koordinatu bezala erabiliz. Aldagaiak, beraz, bere korrelazio koefizienteen bidez irudikatuko dira, eta hauen edo pisuen karratuen baturak unitatea balio du beti aldagai bakoitzarentzat.
Bi osagai nagusiek era perfektuan irudikatzen dutenean informazio guztia, puntuek zirkunferentzia bat osatuko dute, zirkunferentzia bat koordenatuen karratuen baturak konstantea ematen duen irudi geometrikoa da eta. Bi konposatu nagusiek informazio guztia perfektuki azaltzen ez dutenean puntuak korrelazio biribilaren barruan egongo dira.
Tahini
Tahini edo tahina (طحينية) Ekialde Hurbileko hainbat plateretan osagai bezala parte hartzen duen sesamo-hazi ehotuetatik egindako pasta bat da. Hummusaren eta baba ganusharen funtsezko osagaia izateaz gain, dip moduan ere jaten dute.
Osagai nagusien analisi
Emaitzak
ONA-ren irudikatzearen garrantzia irudi horien interpretazioaren erraztasunean datza, korrelazio biribilaren logikari jarraituz erraz ulertzen baita aldagai bakoitzaren garrantzia zenbatekoa den. Horrela, aldagai bat korrelazio biribiletik hurbil badago bi konposatu nagusientzat garrantzia izango du, eta, aldiz, zentrutik hurbil badago aldagaiak garrantzi txikiagoa izango du.
Tianchi
Tianchi (txineraz: 天池; pinyinez: tiānchí), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoan dagoen aintzira bat da. Bogda mendiaren iparraldean dago, Tian Shan mendien ondoan.
Ezaugarriak
Aintzira txikia da, 4,9 kilometro koadro baino ez ditu. Gehienezko sakonera 105 metrokoa da eta itsasoaren mailatik 2.000 metro ingurura dago.
Tianchi Fukang Konderritik 40 kilometro ekialdera eta Urumqitik 110 kilometro ekialdera dago.
Jakingarriak
Tianchi, sumendi baten kraterrean sortutako aintzirari txinatarrek deitzeko duten hitza da. Ipar Korea eta Txinaren arteko mugan dagoen Zeruko Aintzira ere mota berekoa da.
Hekuba
Hekuba, greziar mitologian, Priamo, Troiako erregea eta Iliadako pertsonaiaren bigarren emaztea da. Frigiako errege zen Dimasen alaba da lan honen arabera, Sangarios eta Evagora ninfaren alabatzat ere hartu den arren.
Hekubak, Priamorekin, seme-alaba ugari izan zituen, iturrien arabera, Apolodoro Atenaskoak aipatzen dituen 14tatik, Euripidesek aipatutako 50 arte, tradizio hedatuenak aipatzen dituen 19etatik pasatuz. Bere seme-alabarik ezagunenen artean, Hektor, Kasandra, Paris, Heleno, Polixena eta Troilo zeuden.
Mendekua Polidorogatik
Hekubak, bere seme txikia zen Polidoro, Traziara bidali zuen, gertatzeko zorian zegoen gerratik ihes egin zezan. Gerran zehar, Polidoro, hango erregeak zaindu zuen.
Troiako Gerra amaitu ondoren, greziarrek, Hekuba, euren esklabu bihurtu zuten, banaketan, Odiseori suertatu zitzaiolarik. Beste esklabu batzuekin ontziratua, Traziara iritsi zen, non Polimestor erregeak, Polidoro hil zuela jakin zuen, honek eramandako ondasunen jabe egiteko. Hekuba, begiak ateraz eta erregea bera, honen bi seme-alabekin batera hilez mendekatu zen.
Metamorfosia
Bere heriotzari buruz, hiru bertsio daude: lehena, desesperazioagatik bere buruaz beste egin zuela; bigarrena, greziarrek hil zutela, eta, hirugarrena, jainkoek, zakur eme bihurtu zutela, bere semeen heriotzagatik egindako axanpen ondorioz.
La Chapelle-Hugon
La Chapelle-Hugon Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chapelle-Hugon udalerrian erroldatutako biztanleak 379 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Arcene
Arcene Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Arcenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 1211
NGC 1211 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
La Chapelle-Hugon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 208 etxebizitza zeuden, 157 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 206etxeak ziren. 157 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 120 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 240 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 151 lanean zeuden (85 gizon eta 66 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-Hugon udalerrian 166 unitate fiskal zeuden, 400 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.241 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 iturgina eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean La Chapelle-Hugon udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.458 hektarea erabiltzen.
Steve McQueen (zuzendaria)
Steven Rodney McQueen (Londres, ) britainiar zinema zuzendari, ekoizle, gidoigile eta bideo-artista da.
Hippopotamyrus macroterops
Hippopotamyrus macroterops Hippopotamyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
La Chapelle-Hugon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roberto Mancini
Roberto Mancini (Jesi, 1964ko azaroaren 27a) italiar futbolari ohi eta entrenatzailea da.
15 denboraldi jokatu zituen UC Sampdoria taldean eta baita Bologna FC, SS Lazio eta Leicester Cityn ere. Gainera, 36 partida jokatu zituen Italiako futbol selekzio nazionalarekin.
Erretiratu ostean, Fiorentina, Lazio, Inter Milan, Manchester City, Galatasaray eta Zenit taldeak entrenatu ditu. 2018tik Italiako selekzio nazionala zuzentzen du.
Futbolaria
Sampdoria
Toshiya Omi
Toshiya Omi (尾身 俊哉, 1995eko urriaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Roberto Mancini
Futbolaria
Lazio
Toshiya Omi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Roberto Mancini
Futbolaria
Italia
Entrenatzailea
Fiorentina
Lazio
Inter Milan
Prionotus albirostris
Prionotus albirostris Prionotus generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Roberto Mancini
Entrenatzailea
Galatasaray
Italia
Kremailera
Kremailera edo lerra-itxigailua ixte sistema bat da, bi hortz lerro elkarri lotzen dituen euskarri berezi batez baliatzen dena. Arropetan, oinetakoetan, poltsetan eta kidekoetan erabiltzen da.
Manhattan (koktela)
Manhattana whiski, bermut goxoa eta bitter edaria daraman koktela da. Koktelaren izena Manhattan uhartetik datorkio.
Kremailera
Historia
1851ean, Elias Howe asmatzaileak "arroparentzako itxitura automatiko jarraitua" patentatu zuen New Yorken. Urte batzuk lehenago Walter Huntek asmatutako josteko makina hobetu eta lehenengoz patentatu zuen Howek. Eta, beharbada, tramankulu hark merkatuan izan zuen arrakastak aseta, edo beste asmakizun horren erabilera argi ikusten ez zuelako, kremailera primitibo hura ez merkaturatzea erabaki zuen. Hala, "kremaileraren aita" ofiziala izateari uko egin zion.
Manhattan (koktela)
Historia
1870eko hamarkadaren hasieran hasi zen zerbitzatzen Manhattan Club izeneko. 1930 eta 1940ko hamarkadetan Hollywoodko film askotan agertu zen, eta berehalaxe famatua egin zen.
Aldaerak
Gaur egun, normalean ez zaio bitterra botatzen.
Prestaketa
Oharrak:
Kremailera
Historia
1906an, Suedian jaiotako Gideon Sundback elektrizitate ingeniaria Universal Fastener Companyn hasi zen lanean, Judsonen patentea eskuratu zuen enpresa berean. Diseinuan trebea izateak eta enpresako buruaren alaba Elvira Aronsonekin ezkondu izanak, konpainiako diseinu-buru izatera eraman zuten 1909an. Besteak beste, batere praktikoa ez zen Judsonen itxigailua hobetzea zuen helburu. Tresna errazago ixtea lortu zuten, baina berriro irekitzea oso gaitza zen eta asmakizuna, hirugarrenez, baztertuta geratu zen. 1911n, suediarraren emaztea hil egin zen eta, dolu betean, Sundbackek buru-belarri jardun zuen asmakizuna hobetzen. Bi urteko lan obsesiboaren emaitza kremailera modernoa izan zen. Kremailera fabrikatzeko makina ere berak asmatu zuen.
Asmakizun praktikoa zen, merke ekoiztu zitekeen, baina urtetan gomazko bota eta tabako zorro gutxi batzuk ixtera mugatu zen, 1937an Parisko jostun batek gizonezkoen galtzetan jartzea erabaki zuen arte. Orduko 86 urte zeuzkan asmakizun hura "joskintzako ideia berritzaileena" zela esan zuen prentsak.
Ardesio
Ardesio Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ardesiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fair Saturday
«Fair Saturday, mundua arte eta kulturaren bidez aldatzeko eguna» inpaktu soziala duen mugimendu kultural globala da, azaroaren azken larubatean ospatzen dena. Proiektu sozialen aldeko ekimen artistiko eta kulturalen antolaketa ireki eta partizipatiboan oinarritzen da.
Jatorria
Fair Saturday (ingelesez, "Bidezko Larunbata") 2014ko azaroaren 29an jaio zen proba pilotu batekin. Jordi Albaredak, mugimenduaren sortzaileak, Bilbo, Bizkaia eta Euskal Herriko 17 koru-erakunde deitu zituen artistek beraiek aukeratutako proiektu sozialen aldeko kontzertuak eman zitzaten. Emaitzak arte eta kulturaren inguruan mobilizazio sozial bat eragin zitekeela, ongintzazko helburuekin uztartuz gainera. Proba pilotu honetan 17 abesbatzek ordu berdinean jardun zuten. Hala ere, ordutegi berdinean aritzearen baldintza hau berta behera utzi zuten lehen edizio ofizialerako, 2015ean.
Lehenengo edizioa
Mugimenduaren lehenengo edizio ofiziala 2015eko azaroaren 28an ospatu zen, ia lau mila artistek (3.924 zehazki) Espainiako 45 hiritan 203 ekitaldi kulturaletan jardun zutenean. 83.537 pertsona mobilizatu ziren eta 70.000€ baino gehiago bildu ziren 103 proiektu sozialentzat.
Parte hartu zuten hirien artean hurrengoak daude: Euskal Herrian, mugimenduaren sorleku, lehenengo edizioaren traol ofiziala Trending Topic izan zen Twitterren egun osoan zehar, Black Friday bezalako marka handiei aurre eginez.
Kanpo estekak
Fair Saturdayren webgune ofiziala
Leunketa esponentzial
Leunketa esponentziala denbora-serieetako datu historikoetan oinarrituta epe laburrerako aurresanak egiteko teknika estatistikoen multzo bat da, jasotako datu historikoetatik abiaturik errepikapenezko formulak erabiltzen dituena, horretarako parametro batzuk finkatu ondoren. Bere bertsio sinpleenean, batezbesteko higikorra besterik ez da baina datu historikoak zenbat atzerago izan orduan eta eta neurri txikiagoan haztatu egiten dituena. Esponentzial adjektiboak datu historikoei denboran atzera joan ahala eta funtzio esponentzialaren arabera gero eta garrantzi edo pisu txikiagoa ematen zaiela adierazten du. Bere abantaila nagusia sinpletasuna da: kalkuluaren aldetik teknika errazak dira, ezarri beharreko parametroak eta eskuratzen diren emaitzak aise interpretatzen dira eta datu kopuru txikiekin ere erabil daiteke. Leunketa esponentziala datu historikoetan bakarrik oinarritzen da eta aurrez ez du datuei buruz inongo eredu estatistikorik ezartzen, denbora serieei aplikatzen zaizkien eredu batzuetarako emaitzak hobezinak direla frogatu bada ere. Bhear bezala aplikatuz gero, emaitzak eta aurresanak fidagarriak direla egiaztatu da.
Leunketa esponentzialeko teknikak denbora-seriearen izaerara egokitzen dira. Bertsio sinpleenean, leunketa esponentzial sinplea joera eta urtarokotasunik gabeko serieetarako erabiltzen da. Leunketa esponentzialeko teknika konplexuagoak asmatu dira, joera lineal eta ez-lineal kontuan hartu eta urtarokotasuna era batukorrean eta biderkakorrean gaineratzen dutenak, horretarako leunketa anizkoitzak burutuz joera eta urtarokotasun osagaietarako. Leunketa esponentziala epe laburraz haraindi egokiagoa izan dadin, joera moteldu egiten duten parametroak ere barneratu daitezke.
Leunketa esponentzial sinplea
x_t t aldiko datu historiko edo erreala eta s_t t aldiko leunketaren emaitza izanik, ikertzaileak finkatzen duen leunketa parametro baterako, honako hau da leunketa esponentzial sinplearen errepikapen-formula, aurreko leunketa-baliotik leunketa balioak eguneratu edo berritu egiten dituena:
Leunketa abiarazten duen s0 hasierako leunketa-balioa finkatzeko, datu historiko guztien batezbestekoa edo serieko lehenengo balioen batezbestekoa eta serie historikoko lehen balioa (aurreragoko adibidean erabiltzen dena) proposatu dira.
Rocky Hill (New Jersey)
Rocky Hill New Jerseyko borough bat da. Somerset konderrian kokatua dago. 2010ean 682 biztanle zituen, 1.6 kilometro koadrotan banatuta.
Leunketa esponentzial
Leunketa esponentzial sinplea
Eskubiko adierazpeneko s_{t-1} leunketa-balioetarako formula aplikatuz:
eta lehenengo formulan ordeztuz, leunketa-balioetarako formula hau eskuratzen da:
Era horretan, leunketa esponentziala batezbesteko aritmetiko haztatu moduan agertzen da, non datu historikoei ematen zaizkien haztapenek segida geometriko bati jarraitzen dioten. Segida geometriko bat funtzio esponentzialaren bertsio diskretua delako ematen zaio leunketa esponentzial izena. Ohartzekoa da haztapen-koefiziente horiek gero eta txikiagoak direla, datuetan zenbat eta atzerago joan: datu berriak zaharrak baino neurri handiagoan haztatu edo kontuan hartzen dira.
Aurresanak
Leunketa esponentziala aurresanerako erabiltzen denean, t+1 aldirako aurreikuspen moduan t aldiko leunketaren emaitza ezartzen da:
Eskuarki, etorkizuneko aurresanetarako ere kalkulaturiko azken leunketa balioa hartzen da:
Villarzel-Cabardès
Villarzel-Cabardès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Heroina isonycterina
Heroina isonycterina Heroina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Villarzel-Cabardès
Biztanleria
2007an Villarzel-Cabardès udalerrian erroldatutako biztanleak 173 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Epictia peruviana
Epictia peruviana Epictia generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Villarzel-Cabardès
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Leunketa esponentzial
Aurresanak
Aurreko adierazpen honetatik leunketa esponentziala honela ere adieraz daiteke, aurresana egitean sortzen den errorea erabiliz:
Villarzel-Cabardès
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Leunketa esponentzial
α leunketa parametroaren interpretazioa eta finkapena
α leunketa parametroa [0,1] tarteko balioak hartzen dituen balio bat da, subjektiboki aukeratu edo optimotasun-irizpide bati jarraiki finkatzen dena. Zenbat eta txikiagoa izan, leunketa orduan eta nabarmenagoa da, hau da, joerarik gabeko denbora-serie batek erakuts ditzakeen gorabehera puntualak nabariago leundu eta joera orduan eta era garbiagoan azalaraziko du. Leunketa parametroa handia denean, berriz, leunketaren balioak azken behaketa edo datuen mendean geratzen dira neurri handiago batean eta horrenbestez nabarmenago islatuko dira gorabehera puntualak leunketaren seriean. Adibidez, α>0.9 balioak erabiltzen direnean, leunketa balioek denbora seriea atzerapen txiki batez ia errepikatu besterik ez dute egiten.
Aurresanei dagokienean, α balioa handia denean, erabiltzailea bereziki azken balioetan oinarritzen da bere aurresanak egiteko; α balio txikietarako, aitzitik, serieko balio guztiak modu orekatuago batez hartzen ditu kontuan, leunketa esponentzialean zenbat eta atzerago joan, haztapenak orduan eta txikiagoak direla kontuan harturik betiere. Adibidez, salmenten aurresanak egiteko erabiltzen dituen saltzaile batek, α handia finkatuko du, bereziki azken egunetako salmentei begiratzen badie; atzerago joan eta aspaldiko salmentak ere hartzen baditu kontuan, α txikia finkatu beharko du.
Villarzel-Cabardès
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 106 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (41 gizon eta 29 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Leunketa esponentzial
α leunketa parametroaren interpretazioa eta finkapena
Horrela, α balioa finkatzeko irizpide nagusiak seriearen egonkortasunari erreparatzen dio: seriea egonkorra bada eta aparteko aldaketarik izaten ez badu, α txikia finkatu behar da. Berriz, seriearen parametroak maiz aldatzen badira, egokiagoa izango da α balio handia finkatzea, aldaketei azkar erantzuteko aurresanetan. Balioa noiz den txikia edo handia zehaztearren, α parametroarako gehienetan erabiltzen diren balioak 0.01-0.30 bitartekoak izaten direla aipatu da, 0.1 balioaren inguruko parametroa ohikoa izanik.
Beurville
Beurville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Leunketa esponentzial
α leunketa parametroaren interpretazioa eta finkapena
Irizpide orokor horiek zehaztearren, serieko ex post edo atzerako aurresanetarako doitasun-neurriak erabili dira leunketa-parametroak finkatzeko, hala nola batezbesteko errore koadratikoa,
eta batezbesteko errore absolutua