cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jazinto Rivas
Jazinto Rivas Sanz, Intxuzabal edo Elgeta (Donostia, 1906ko otsailaren 10a - ib., 1964ko martxoaren 29a) gipuzkoar trikitilaria izan zen. Umezurtza, Bergarako Intxuzabal baserrian hazi zen. Eibarren hasi zen lanean gero, eta herriko bandako musikariei esker ikasi zuen musikan. Hurrengo belaunaldietako irakasle, baserriz baserri ibili zen maisu moduan (bere ikasleak izan ziren Laja handia, Maltzeta, Sakabi, Auntxa, Epelarre eta Zialtzeta, esaterako) 1950eko hamarkadan ospetsu bilakatu zen.
Musikarako sen apartekoa zuen Elgetak. Trikitilari gehienek aitortzen dute Jazinto Rivasen garrantzia soinu txikiaren jarraipenean eta bilakaeran. Orduko trikitilarien errepertorio urria aberastu izana aitortzen diote adituek. Dantza loturako tresna egin zuen trikitia. Mito eta legenda asko sortu dira gero Elgeta-ren inguruan. Musikatik atera nahi izan zuen bizimodua soinua inon ikasterik ez zegoen garaietan eta lana zenik ere inork uste ez zuen sasoi batean.
Jaiotza
Ezer gutxi dakigu Elgetaren amaz: hura jaio zenean 32 urte zituela, Valladolidekoa zela jatorriz eta une hartan, berez zapataria zen baina El Duesoko espetxean (Santoñan) preso zegoen Daniel Rivas Anjita Zamorarraren emaztea zela, besterik ez.
Bataioa
Jaio eta bi astera Donostiako Buen Pastor parrokian abandonatu zuten, eta bertan, 1884az geroztik Gipuzkoako Foru Aldundiak zerabilen praktikari jarraituz, izen-abizenak euskal jatorria zuten beste batzuengatik aldatu zizkioten, horretarako bereziki prestatutako zerrenda batetik aukeratuz.
Hala, jaiotzaz Jacinto Maria Rivas Sanz zena, Baldomero Erlaitz Irazoki bataiatu zuten. 1927an aitortu zioten berriz Jacinto María Rivas Sanz izena, bere egunerokoan erabiltzen zituen izen deiturak zirela argudiatuta.
Adopzioa
Jaio eta hiru hilabetera Zumarragako Sabina Urzelai andreak hartu zuen haurra, baina astebetera, arrazoi jakinik gabe, itzuli egin zuen. Astebete geroago Bergarako Intxuzabal baserriko Maria Gabilondok hartu zuen haurra. Handik urtebete eta 2 hilabete pasatzerako ordea, ama biologikoa zen Maria Sanzek erreklamatu zuen haurra. Epaiketa izan zen orduan eta Maria Gabilondo haurra entregatzera iritsi bazen ere, haurra Intxuzabalera itzuli zen gerora eta han hazi eta hezi zuten bertatik bere kabuz joan zen arte.
Intxuzabal baserria
Ez da erreza Intxuzabal baserria non dagoen esatea: lurrez Bergaran dagoen arren, bidez Soraluze da, joeraz Eibar, baina hurbiltasunez Elgeta. Hurbiltasun honegatik “Elgeta” bezala ezagutzen dugu gehienok Jazinto Rivas, nahiz eta Elgeta eta Eibar inguruan “Intxuzabal” bezala ezagutzen zuten.
Trikitixa ikasle
1918 inguruan Intxuzabaldik gertu, Bergarako Ubera eta Angiozar auzoetan trikititia izan ohi zen igande eta jai egunetan, eta Elgetak han egin zuen bat bere bizitzan erabakigarria izango zuen zaletasunarekin.
Intxuzabalen ba omen zen soinua jotzen zuen morroi bat (Maria Gabilondoren koinatua edo).
1930. urteko Bergarako errolda da Elgetaz Intxuzabalen egiten den azken aipua, Mariaren bi seme-alaba eta koinatuarekin batera. Errolda hartatik urtebete ingurura Eibarrera joan zen eta bertan erosi omen zuen bere lehen soinua 40 durotan.
Intxuzabaldik alde egitearen arrazoia oso garbi ez dagoen arren, zenbaitek dio baserriko idi parerik onena saldu zuela soinu hura erosteko eta horregatik bota zutela. Beste zenbaitek berriz, jokoari zion zaletasuna zela medio, baserria apusturen batean galduko ote zuen beldur zirela.
Kontuak kontu, ordutik aurrera apenas aipatu zuen Elgetak Intxuzabalgo konturik eta hil aurreko egunetan ere “seniderik ez zeukala” erantzun zien Zorroagako Zaharren Egoitzako ohean gaixo zegoela familiako kideren bati abisatzerik nahi zuen galdetu zienean.
Eibar
1931. urte inguruan Errepublikak ekarri zuen haize berri eta iraultzaileak eraman zuen Elgeta Eibarrera, ordura arteko obretako peoi lanak utzi eta musikari profesional bihurtzeko nahiak bultzatuta edo.
Bertan Urki auzoko Altamira baserrian, Kuban ezagun egin zen Miguel Sagastume soinujolearen, "Mago de Urki" bezala ezagunagoa denaren, aitarekin ikasten aritu omen zen: Bitoriano Sagastumerekin alegia.
Baina Eibarko bandako saxofonista batekin hasi omen zen, ordura arte trikitixaren errepertorioan sartzen ez ziren pieza berriak ikasten. Honi esker bilakatu zen trikitixa dantza loturako ere balio zuen tresna.
Semillas
Semillas Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 44 biztanle zituen.
Pteraclis velifera
Pteraclis velifera Pteraclis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.
Setiles
Setiles Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina eskualdean dagoena.
2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 111 biztanle zituen.
Jazinto Rivas
Eibar
“Petratxarri” esaten zitzaion burdelean ordu jakinetan soinua jotzeko konpromisoa ere hartua omen zeukan. Hori gauez, eta egunez libre, nahi zuen tokira joateko. Han fox, bals, pasodoble eta bestelakoak jo beharko zituen.
Errepertorio harik eta eguneratuen mantendu nahian Donostia aldera txangoak ere egin zituen, Igeldoko bandako zuzendariarekin pieza berriak ikasteko.
1933an Bergaran egin zen soinujole-txapelketako parte hartzaileen izenen artean ere ageri da Jacinto Rivasen izena. Lehen 3 sailkatuen artean ageri ez bada ere, aurkeztu hutsak bere buruarengan zuen segurtasuna erakusten du.
Gerra aurreko garai hauetan hasi zituen maisu-lanak ere. Hala joan zen Faustino Azpiazu, Sakabi, soinujole ezaguna ere Elgetarengana 1935ean, ordura arte bere maisu izan zen Azkoitiako “Madari Txiki”-k bidalita. Abestietako hitz batzuk:
Kartzela
Adopzioan hartua bazen ere, Maria Gabilondok ondoren izandako seme-alabak baino zaharragoa zenez, soldaduskatik libratu zen Maria alarguna zaintzeagatik. Baina Eibarko giro sozialistak bultzatuta edo, boluntario bezala aritu zen Bilboko Burdin Hesia (Gerrikoa) eraikitzen.
Santoñako kartzelako 1937. urteko presoen zerrendan ageri da Elgeta, “Comisaria de Guerra” zeritzaneko kide (Eusko Gudarostearen aitzindari zena) zela egotzita, 12 urteko kartzela zigorra ezarriz Santoñan lehenengo eta Cádizen ondoren.
Iturri ezberdinek baieztatzen dute Elgeta ez zela zurruteroa, bai ordea joko zalea. Hala, berarekin preso zegoen Zarauzko Txaplasta pilotariari ematen omen zion egunean tokatzen zitzaion ardo errazioa eta zapatak garbitu edota bestelako mandatuak egiten omen zituen karta jokorako dirua bildu asmotan.
Zehatz noiz libratu zuten jakina ez bada ere, ez zuen zigor osoa bete behar izan, 1942ko argazki batean Sakabi eta Auntxarekin batera ageri baita. Geroago ere atxilotu zuten falangista batzuek, “frontean horrenbeste jende hiltzen ari zenean musika jotzea” egotzita. Soinua kendu eta Ondarretako kartzelara eraman omen zuten. Urbasan fusilatua izateko zorian ere egon omen zen, baina txiripaz bera zegoen errenka salbatu omen zen.
Gerra ondorena
Gerra amaitu ondoren libratu zuten ziurrenik Elgeta, garai hartako kondena txikiko askorekin egin zuten moduan. Lehenago peoi lanetan aritua zenez, Arruabarrena etxegileak eman omen zion lana Eibarrera berriz itzuli zenean eta gerora berak erosi omen zion soinua.
Pteraclis carolinus
Pteraclis carolinus Pteraclis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.
Jazinto Rivas
Gerra ondorena
Behin soinua berreskuratuta ez zuen asko iraun Arruabarrenaren ondoan.
Izan ere gerra ostean Azpeitia eta Azkoitia inguruko baserrietan erromeria asko egiten omen ziren eta bertara inguratzen ziren trikitixa jotzen ikasi nahi zuten gazte asko ere. Hala joan zen Juan Garate, Maltzeta, soinujolearen etxera ere 1945 urte inguruan.
Beranduago ikasleak urritu zitzaizkion ordea. Tolosako Iurramendiko miserikordian bizi omen zen denboraldi batez eta bertatik mugitzeko hartzen zuen autobuseko kobradoreari etengabe galdetzen omen zion trikitixa ikasi nahi zuen inor ezagutzen al zuen. Hark kasurik egiten ez ziola-eta Sakabiri deitu omen zion behinola eta honek esan omen zion bazela “lata ematen ari zitzaion gazte bat”. Horrela iritsi zen Laja baserrira eta Iñaki Garmendia, Lajari, 3 hilabete t’erdiz irakatsi zion trikitixa jotzen, aurretiaz zerbait ikasia bazen ere, ezer ikasi ez balu hobe zukeela esanez. Joakin Errastiren Epelarre baserrian aritu omen zen azkenengoz irakasten. Ondo moldatu zen Epelarreko mutilarekin, eta bertan bizitzera gelditzekotan ere egon zen, baina gurasoek debekatu egin zioten Joakin mutilari karga handia zela argudiatuz. Hor urrundu zen Elgeta trikitilarien artetik, bere jaioterri Donostiara itzuliz.
Azken urteak
Antza denez Mikaela izeneko Zumarragako neska batekin ibilia zen denboraldi batez: dantzari trebea izatez gain, kantuan eta panderoa jotzen ere ba omen zekien. Ezkontzeko hitza ere eman omen zion Elgeta inoiz lanean hasteko baldintzarekin. Honek ordea luzapenak ematen omen zizkion musikariaren bizimodua utzi nahi ez eta. Hala, Mikaela ezkondu zela ohartzean hasi omen zen Elgetaren gainbehera.
Donostiara joan zenean Baserri tabernan jotzen omen zuen eta bertan grabatu zion Pepe Yanzi soinujoleak bere zinta ezaguna.
Soinua bizkarrean hartuta ibiltzen omen zen Donostiako kaleetan, txapela jantzita Parte Zaharrean soinua jo eta erdi eskean ere ikusi zuten.
1962an Sakabiri egindako omenaldian berragertu zen bere ezagunengana. Orduan aipatu zioten berari ere omenaldi bat egin asmotan zebiltzala eta ea hori edo dirua ematea nahiago ote zuen. Baina Elgetak omenaldia baino dirua nahiago zuela erantzun omen zien.
1964an ere beste diru-bilketa bat egin zuten hainbat trikitilarik Elgetari laguntze aldera. Azken hilabetea bertan zeramala eta Valentin Aldalur Zialtzeta Zorroagako Zaharren egoitzara joan zen bildutakoa Elgetari ematera. Bera joan bezperan hil zen ordea, Martxoaren 29 hartan. Bere osasunaz larrituta bertako arduradunek senitartekoren bati abisatzerik nahi zuen galdetzean, honek, “familiarik ez zeukala” esan omen zien, ezta lagunik ere.
Elgetaren ekarpenak
Baina jolea ez ezik, sortzailea ere izan zen Elgeta, bere kantu propioak sortu zituen. Hori ez zen ohikoa garaiko trikitilarien artean. Soinu txikia tresna mugatua izanik, Elgetak ongi ezagutzen zituen haren zirrikitu eta sekretu gehienak. Zenbaitetan, baina, kanturen bat entzunda huraxe jotzen hasitakoan, ezin zuela egoki jo konturatu zen, nota batzuen faltan zebilen. Hori dela medio soinuaren goialdean bi botoi gehiago jartzeko ideia etorri zitzaion: osatu gabeak zituen bere bi oktabak eranstea. Halaxe egin zuen, Martzelino Larrinaga soinugileak lagunduta. Honenbestez, bi oktabako eskala kromatikoa osatu zuen. Eta hori da, hain zuzen, munduan diren guztien artean euskal soinu txikia berezia izatea egiten duena, 23 botoi izatea eskuinean, eta 12 baxu ezkerrean. Elgetak asmatu ez bazuen ere, berak osatu egin zuen euskal hauspoa.
Salbuespenak dauden arren, oker handirik gabe esan liteke gaurko trikitilari gehienek hiru tonalitate besterik ez dituztela erabiltzen. Tonalitate berri bat behar izanez gero, tresna berri bat hartzen dute, tonalitate hartan findua. Elgetak ordea zazpi eta zortzi tonalitate desberdin atera izan zizkion tresna berari. Dudarik ez dago maisu handia izan behar duela batek soinu txikia horrela erabiltzeko.
Pepe Andoainek Elgetari egin zion grabazioa
Bizia eta erritmo handikoa da Elgetaren jotzeko modua. Nabaria da hori Pepe Andoainek bere etxean egin zion grabazioan. Elgetak utzi duen grabazio bakarra da, 1960ko hamarkada hasieran eta Donostiako Alde zaharreko Bar Baserriren gainean grabatua.
Grabazioko doinuak
Geroago CD moduan zabaldu den grabazio hartan 14 kantu bildu zituzten trikitixa bat (1,a), porrusalda bat(2.a), lau fandango (3.a, 9.a, 11.a, eta 13.a), lau arin-arin (4.a, 10.a, 12.a eta 14.a) eta lau kalejira (5.a, 6.a, 7.a eta 8.a). Erdia zati instrumentalak dira eta beste erdia kopla-doinuak. Kantu batean bost bider aldatzen du tonalitatez. Horretaz gainera, zortzi koplak desberdinak dira.
Elgetaren trebeziaren erakusgarri
Batzuetan, diskoko zazpigarren kantuan bezala, inprobisatu egiten du. Kalejira horren bigarren bueltan desberdin jotzen duela berdina"izan behar lukeen" zatia, Elgetak aldaerak egiten zizkion kantu berari joaldi bakoitzean. Seigarren abestiko kalejiran berriz, lehenengo zati osoa ezkerreko baxuekin jotzen du, honen garrantzia erakutsiz. Hamahirugarren abestian unisonoan jotzera iristen da, hau dada, gauza bera jotzen duela ezkerreko eta eskuineko eskuekin
Bitxikeriak
Ezagutu zutenak bat datoz, oso gizon garbia zela Elgeta. Arropa zaharrekin ibiltzen bazen ere beti zerabilen zapi bat lepoan, izerdiak alkandora zikindu ez ziezaion eta beste bat soinuaren azpitik hauspoaren mugimenduek gastatu ez zezaten. Baita maniatikoa ere: behinola Uztapide eta Lasarte bertsolariekin ostatu berean gaua igarotzen ari zela aitortu omen zien hauei bera ez zela sekula bestek egindako ohean sartzen, maindireak askatu eta berriro bere gustura jarri gabe. Ez omen zuen lana maite. Horregatik utzi zituen peoi lanak eta baserri giroa ere.
Gabriel Yacoub
Gabriel Yacoub (Paris, ) frantziar musikaria da, musika herrikoian diharduena. Malicorne taldea sortzeaz gain, Marie Yacoub emaztearekin batera ere aritu da.
Jazinto Rivas
Bitxikeriak
Bai joko zalea ordea: goizeko 5ak aldera arte solitarioak egiten aritzen omen zen irakasle bezala hartzen zuten baserrietan eta gero eguerdi aldera arte egiten omen zuen lo.
Eskatzen zuen jornalaren barruan sartzen ziren eguneko 5 duro, bere mantenua eta hiru puru. Hala ageri da argazki gehienetan, purua ahoan duela.
Mrs. Doubtfire
Mrs. Doubtfire (euskaraz Mrs. Doubtfire) 1993ko Chris Columbus estatubatuar zinema zuzendariaren gerra komedia-drama filma bat da. Bertan, Robin Williams eta Sally Field aktoreek antzeztu zuten.
Filma honetako antzezpenarengatik Williams aktoreak Aktore onenaren Oscar Sarirako izendapena jaso zuen.
Asier Maeztu
Asier Maeztu Villabeitia (Donostia, 1977ko urriaren 14a -) euskal txirrindularia da, pistan aritzen dena.
Jose Belmonte
Jose Belmonte Rocandio (Donostia, 1960) gipuzkoar ilustratzailea eta artista da.
Ilustratzaile ibilbidea
Bere lehenengo urrats artistikoak bere aitona Jose Rocandio margolari eta zaharberritzailearengandik jaso zituen. 1985ean Bilboko Arte Ederren fakultatean lizentziatu zen, pinturako espezialitatean. 1986an Donostiako udaletxearen eskutik ikerketa artistikorako beka eskuratu zuen. 1986 eta 1989 bitartean Gipuzkoako Aldundiaren eskutik lortutako beka baten bidez ilustrazioa ikasi zuen Erromako “Design europako instituto” an. 1999an Madrilgo Graficas Generales tailerrean kurtso bat egin zuen.
1989tik 1992 bitarte Erroman bizi izan zen, non prentsa II Manifiesto, La Republiuca, Nueva Ecologia, eta Editor Riunitiz gain hainbat editorialetan ilustrazio lanak egiten zituen. Ehun diseinuan ere aritu zen Faro Disegni enpresarentzat. 1989an Gipuzkoako Aldundiaren eskariz “Maiatza dantzan” urtero Donostian egiten den dantzaren jaialdirako kartela egin zuen. 1992an bere bizilekua Madrilera aldatu zuen, bertan, ilustratzaile lanak eta margolaritza tartekatzen zituen. Aldizkarietako portada eta artikuluak egiten zituen. El Mundorekin kolaboretu zuen igandetako Metropolis gehigarriarentzat portadak eginaz (bertan hiru sari jaso zituen), eta El Paisek igandeko Babeliarentzako portadak eta artikuluak ilustratzen ere egin zuen lana. Liburuen azalak egiten zituen Alfaguara Bolsillo argitaletxearentzat, Italiako Editori Rianiti argitaletxearentzat, Albatrosentzat, eta baita beste hainbat argitaletxerentzat ere: Bruño, Altea, Elkar, Erein, Edelvives, Oxfort, eta haur literatura eta hezkuntzari buruzko narratiba liburuen portadak University Pressentzat. 2001ean New York eta Chicagora bidaiatzen zuen. Hiri honetan erosi ziren bere bi lan University of Chicago Press-eko zuzendari zen Paula Duffi-ren bilduma pribaturako. 2003an Kutxa fundazioak “Pegaso” lana erosi zuen, teknika mistikoarekin 50x50 zentimetroko paperean egindakoa. 2000tik aurrera New Yorken bizi da.
1997tik aurrera urtero egin zituen erakusketak Donostiako ”Arteko” galeriarekin, nola banakoak ala kolektiboak, eta urte horretatik gaurdaino “Estampa” Madrilen Salon Internacional de Grabadon egiten den ferian parte hartzen du. 1999an Galeria Italarten (Erroman) “Forme e Colori di Spagn” erakusketan egin zuen, eta 2001 ean Palazzo Bricherasionen (Italia)” Libri-concetto dÁrtistan”.
1989tik hasi eta 2009. urtera bitartean Euskal Haur eta Hazte literaturako hainbat libururutako ilustrazio lanak egin zituen Elkar argitaletxearekin.
Ilustrazio teknika
Artista hau batez ere bere ilustrazio lanengatik bereizten da, baina margolaritzan ere bilduma handia du. Bere lan figuratiboak mitologian, astronomian eta zientzia naturaletan aurkitzen du etorria, baina materiaren iraungitze prozesuaren hausnarketa perspektibatik eginda. Bere lanak satira eta sarkasmo askorekin eginak daude, obra batzuen izenburuak aukeratzerakoan ikusi ahal den bezala: burokraziak kutsadura hainbat izaki suntsitzen ditu, Akuarioa urik gabe, Deshidratazio bidean, Bibliak unikornioaren existentzia ziurtatzen du, eta abar, zeinak animalia mitologiko edo ospea galdu dutenen presentazio zientifiko dibertigarriak diren. Lan hauek egiteko batez ere kolore sorta fin eta sotila eta akuarelaren testurak erabiltzen ditu, honi era ezberdinetako teknika anitzak gehitzen dizkio, askotan hondakinak erabiltzen ditu horrela materiaren iraungitze prozesua azkartzeko. Artista honek lanaren errealitatea azaltzeko joera du eta horretarako poetika kontzeptual sotilak erabiltzen ditu: hizkiak, zenbakiak, oharrak zeinu eta enkoadraketa ezberdinak.
Sariak
1984: Getxoko udalak antolatutako euskarazko ipuinen ilustrazioan lehen saria.
1992: Donostiako udalak inauterietarako antolatutako kartelen lehiaketan, lehen saria.
1993: Los Angelesko (AEB) Society of Newspaper Design-ek emandako hirugarren saria ilustrazioan El Paisen Arturo Pérez-Reverte-k egindako La Sombra Del Águilaren errelatoarekin.
1997: Los Ángeleseko (AEB) Society of Newspaper Design-en emandako bigarren saria ilustrazioan El Mundoko Metropoli aldizkariaren portada batengatik.
1999: Los Ángeleseko (EE.UU) Society of Newspaper Design-ek emandako bigarren saria artea eta ilustrazio alorrean Metropoli aldizkariaren portada batengatik, eta Los Ángeleseko (EE.UU) Society of Newspaper Design-ek emandako Award of Excellence aldizkarien portadaren alorrean.
Odorrana absita
Odorrana absita Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
990 Yerkes
990 Yerkes asteroide gerrikoan aurkitutako 990. asteroidearen izena da. 1922ko azaroak 23an aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Williams Baytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 MZ zen.
Saint-Juéry (Aveyron)
Saint-Juéry Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Juéry udalerrian erroldatutako biztanleak 228 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 167 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 160 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 85 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 103 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 103 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (57 gizon eta 43 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Juéry udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 238 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.575,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Juéry udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.904 hektarea erabiltzen.
Londres hotela (Donostia)
Londres hotela Gipuzkoako Donostia hiriburuko Erdialdea auzoan dagoen hotel bat da. Alderdi Eder parkea eta Kontxako hondartzaren alboan kokatua dago. Kontxako pasealekua eta Zubieta kalearen artean dago.
Kokapenak
Lehenengo kokapen bat izan zuen Askatasun etorbidea, 19-21 zenbakietan, 1873ko sorrera-urtetik 1902 arte, baina 1902an egungo kokapenera lekualdatu zen, Zubieta kalea, 2 zenbakira.
Saint-Juéry (Aveyron)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Glenapp gaztelua
Glenapp gaztelua (Glenapp Castle) Eskoziako Ballantrae herrian kokaturik dagoen gaztelu bat da. Gaur egun hotela da.
Historia
Gaztelua James Hunter konderriko diputatuarentzako eraiki zen eta David Bryce arkitekto eskoziarrak diseinatu zuen. 1870an bukatu zituzten eriakuntza lanak. 1917an Inchcape familiak eskuratu zuen eta 1980. hamarkadararte beraien bizilekua izan zen.
2000 urtean hotel bihurtu zen. Gazteluak 73 gela baditu ere 17 bakarrik erabiltzen dira gaur egun.
Puy-Saint-Martin
Biztanleria
2007an Puy-Saint-Martin udalerrian erroldatutako biztanleak 833 ziren. Familiak 316 ziren, horien artean 97 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 69 bakarrik bizi ziren emakumeak), 89 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 110 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 431 etxebizitza zeuden, 346 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 375 etxeak ziren eta 53 apartamentuak ziren. 346 etxebizitza nagusietatik 240 bere jabearen bizilekua ziren, 89 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 18 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 172 etxek bost zituzten. 279 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 157 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 506 ziren, horien artean 377 aktiboak ziren eta 129 inaktiboak ziren. 377 pertsona aktiboetatik 332 lanean zeuden (178 gizon eta 154 emakume) eta 44 langabezian zeuden (16 gizon eta 28 emakume). 129 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Puy-Saint-Martin udalerrian 340 unitate fiskal zeuden, 835,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.256 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Berderiz
Berderiz Baztan (Nafarroa Garaia) eta Aldude (Nafarroa Beherea) lotzen dituen mendi lepoa da, Auza eta Albako harria gailurren artean. 813 metroko garaiera du. Konbentzio Gerrako Aldudeko gudua bertan gertatu zen.
Puy-Saint-Martin
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 elektrotresna dendak eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Puy-Saint-Martin udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 469 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Duineztasun nazional
Duineztasun nazionala (Indignité nationale) Bigarren Mundu Gerraren ondoren Frantzian atzeraeraginez indarrean sartutako lege-hauste oso astuna da.
Dormitaleria kalea
Dormitaleria kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da. Izendapen hori izan zuen bertan bizi zelako Katedraleko abade edo apaizen gelez edo bizitokiez arduratzen zena, dormitalero zeritzana.
Duineztasun nazional
1994ko abuztuaren 26ko erabakiak sortu zuen, alemanen okupazioan Frantzian edo Frantziatik kanpo Alemania Naziari eta haren aliatuei zuzeneko laguntza eman zietenak zigortzeko, bai eta nazio-batasunari, frantsesen askatasunari edo haien berdintasunari eraso egin zietenak zigortzeko ere.
Dormitaleria kalea
Kokalekua
Iruñeko katedralaren aurrealdean hasten da, bertan Nabarreria kalea eta Kuria kalearekin bat egiten du, eta ipar-mendebalde / hego-ekialdeko norantza jarraituz Joanes Albretekoa kalean amaitzen da, Labrit pilotalekua aurrez-aurre duela.
Gutxi gorabehera Compañia kalea, Merced kalea eta Barbazan Apezpikuaren ingurubidearekiko paraleloki doa. Xabier kalea, Merced kaleko adar batek eta Santa Maria plazako kalexka bat elkartzut ditu.
Iñaki Lejarreta
Iñaki Lejarreta Errasti (Berriz, 1983ko irailaren 1a - Iurreta, 2012ko abenduaren 16a) euskal txirrindularia izan zen, mendiko bizikletan cross-county modalitatean aritzen zena. Ismael Lejarretaren semea eta Marino Lejarretaren iloba zen.
2000. urtean Munduko Junior txapeldun bilakatu zen eta 2007an Espainiako txapeldun. 2008ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen lehen aldiz Mendiko Bizikleta modalitatean. Zortzigarren bukatu zuen eta horrenbestez, diploma olinpikoa lortu zuen.
2012ko abenduaren 16an, Iurreta parean, N-634 errepidean auto batek harrapatu eta hil zen.
Palmaresa
2012
2011
2010
2008
2007
2006
2005
2003
2002
2001 (Gazte maila)
2000 (Gazte maila)
Iñigo Córdoba
Iñigo Córdoba Kerejeta (Bilbo, 1997ko martxoaren 13a) Euskal Herriko futbolari ezkertia da, normalean ezker hegalean aritzen dena. Bere anaiak Aitor eta Asier futbolariak dira ere.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Proctor (Oklahoma)
Proctor Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adair konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jordan Larson
Jordan Quinn Larson-Burbach, (Fremont (Nebraska), AEB, 1986ko urriaren 16a), boleibolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.
Mastodonte
Mastodonte (μαστός "ugatz" eta ὀδούς, "hortz") galdutako Mammut generoko ugaztun proboszideoen izen arrunta da. Mastodonteak Asia, Afrika, Europa, Ipar Amerika eta Erdialdeko Amerikan bizi izan ziren, Oligozeno eta Pleistozeno artean (duela 33,9 milioi eta 11.000 urte artean). Espezie ezagunena Mammut americanum da.
Ez dira nahasi behar mamutekin, horiek Elephantidae familiako Mammuthus generokoak baitira.
Historia eta etimologia
Mastodontearen lehenengo aztarna Claverack (New York) herrian aurkitu zen 1705ean. Bi kilogramo inguru pisatzen zituen hortz bat zen eta "incognitum" ("ezezaguna") izena eman zioten. Pixka bat beranduago Hego Carolina estatuan aztarna berriak aurkitu zituzten eta esklabuek esaten zuten elefante afrikarraren antzeko hortzak zirela. Ondoren hezurrak eta letaginak aurkitu ziren Ohion eta garai hartan Siberia aldean aurkitu ziren mamutaren antzeko aztarnak zirelakoan hauei ere mamut izena eman zioten. Johann Friedrich Blumenbach alemaniarrak orduan Mammut izena eman zion generoari.
Alfaro
Alfaro Errioxako ekialdean dagoen udalerria da, 2020. urtean 9.611 biztanle zituena. Errioxan bosgarren hiri handiena da, baina azalera handiena duen udalerria, 200 km2 ingurukoa. 3.000 urte inguru dituen herria da, erromatarren garaian garrantzi handia izan zuena.
Alfaron zikoina zuriaren hiri barneko koloniarik handiena dago, 120 habia baino gehiagokoa. Mundu mailan eraikin bakarrean dagoen zikoina kolonia handiena osatzen du.
Izena
Beroiek Ilurcis herria sortu zuen eta erromatarrek Gracurris deitu zioten, asentamendu berria Tiberio Sempronio Gracok fundatu baitzuen.
Frain (Lesaka)
Frain Lesakako hego-ekialdean dagoen auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 126 biztanle ditu.
Apus nipalensis
Apus nipalensis Apus generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Frain (Lesaka)
Auzoa Frain mendiaren magalean dago.
Alfaro
Izena
Arabiar jatorrikoa da gaur egungo izena. Arabieraz Al-faruh izan zen, "faroa" edo "talaia" esan nahi du. Inoiz esan izan da arabierazko al-fahhar-etik etor litekeela, "eltzegilea".
Geografia
Errioxako ekialdeko puntan kokaturik dago, Alfaroko eskualdean, eta Nafarroak inguratzen du iparraldetik, ekialdetik eta hegoaldetik. Alhama ibaiak Ebro ibaiarekin bat egiten du bertan.
Yerga mendia (1.101m) da udalerriko punturik altuena. Aipatzekoa da Tambarría mendia (374m) ere, La Plana ezizenaz ezagutzen dena. Herria 302 metrotako altueran kokaturik dago.
Graccurris
K.a. 179. urtean Tiberio Sempronio Gracok konkistatu zuen eta Graccurris izena eman zion. Asentamendu berria egin zuen, erromatarrek Ebro harana okupatzeko zuten estrategiaren barnean. Sertorioren gerran (K.a.81-72) baskoiek Ponpeioren alde egin zuten eta Calagurris hiriak aldiz Sertorioren alde. Ponpeio nagusitu zenez Calagurris Cascantum eta Graccurris hiriak baskoien esku gelditu ziren. Tiberio enperadorearen garaian hiria bihurtu zen eta Graccurriseko txanpon-etxea asak eta brontzezko semisak ekoiztu ziren.
Erdi Aroa
Musulmanek hiria konkistatu zutenean tokiz aldatu eta izen berria eman zioten, Alfaro. 1126. urtean Alfontso Borrokalariak (Iruñeko eta Aragoiko erregea) hiria eskuratu eta harresiak eraiki zizkion. 1253. urtean Alfontso X.a Gaztelakoak villa eskutitza eman zion eta hurrengo erregeek pribilejioak gehitu zizkioten.
Aro modernoa
Filipe IV.ak eman zion hiri titulua 1629. urtean 40.000 marabediren truke. XVII eta XVIII. mendeetan garapen handia izan zuen eta familia ilustreen etxe ugari daude herrian. XIX mendearen hasieran Soriako probintziaren parte zen eta 1833an Logroñoko probintziara aldatu zen.
Espainiako Gerra Zibilean bando nazionalari aurre egin zion Errioxako hiri bakarra izan zen, baina 1936ko uztailaren 21ean hiria hartu zuten.
Ekonomia
Alfaroko enpresen gehiengoak zerbitzu sektorean egiten du lan. Nekazaritzan biztanleriaren %11k baino jarduten ez duen arren 3.900 hektaera hartzen dituzte mahastiek eta Errioxako ardoaren ekoizle nagusietakoa da, Errioxa Beherea azpieskualdean.
Industriari dagokionez jarduera aipagarrienak aulkigintza eta teila eta adreilugintza dira.
Garraio
Alfaroko tren geltokian helmuga anitzeko linea ugarikegiten dute bat, horien artean Logroño edo Zaragoza nabarmentzen direlarik.
Alfaroko autobus geltokian helmuga anitzeko linea ugarikegiten dute bat, horien artean Soria edo Iruña nabarmentzen direlarik.
Zikoinak
San Migel Goiaingeruaren kolegiata gainean zikoinen 140 habi daude, guztira 400 zikoinatik gora izaten dira kumatze garaian. Habia bakoitzak 500 kg-ko pisua har dezake. Urtero handitzen doan kolonia izanik mundu mailan eraikin bakarrean dagoen zikoina kolonia handiena osatzen du.
Gastronomia
Los Rusos de Alfaro ("Alfaroko errusiarrak") Alfaroko pastel tradizionalak dira. Zuriak direlako daukate errusiar ezizena.
Kirolak
Hiriko kirol taldea Club Deportivo Alfaro da. 1933an sortu zen eta futbol taldeak La Molineta futbol zelaian jokatzen du. 2001 eta 2009 artean 6 denboraldi egin zituen 2. B mailan eta emaitzarik onena 2004ko 9. postua izan zuen.
Mastodonte
Historia eta etimologia
1739an soldadu frantsesek gaur egungo Kentucky aldean aurkituriko hainbat hezur eta hortz jaso eta Parisera bidali zituzten. Horrela, Blumenbachek deskribatu eta 18 urte beranduago Georges Cuvier paleontologo frantsesak ikusi zuen hortz haiek ez zirela mamutarenak edo elefantearenak bezalakoak. Kono borobiltsu bat zeukaten, ugatzaren itxurakoa, eta horrela Mastodon (grezieraz: μαστός "ugatza" eta ὀδούς, "hortza") izena jarri zion, "ugatz itxurako hortza" hain zuzen ere. Zientzilariei ez zitzaien izen serioa iruditu eta Blumenbachen izena aurrez errejistratu zenez haren izen zientifikoarekin gelditu zen animalia. Honek ordea nahasmendua sortzen du mamutarekin.
Jordan Larson
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Foluke Gunderson, Michelle Bartsch-Hackley, Andrea Drews, Micha Hancock, Kimberly Hill, Jordan Larson, Chiaka Ogbogu, Jordyn Poulter, Kelsey Robinson, Jordan Thompson, Haleigh Washington eta Justine Wong-Orantes-ek.
Mastodonte
Deskribapena
Elefantearen edo mamutaren antzeko animalia zen, filogenetikoki gertuko ahaidetasunik ez bazuen ere. Mamutarekin konparatuta hanka motzagoak eta gorputz luzeagoa eta sendoagoa zuten, gaur egungo Asiako elefanteen antzera.
Espezie tipoa Mammut americanum hartuta sorbaldetarainoko altuera emeetan 2'3 metrotakoa zen eta arretan 2'8 metrotakoa. Arrek 4'5 tonatako pisua har zezaketen. Garezurra luzatua zen eta letagin luze kurbatuak zituen, arretan kurbadura nabarmenagoa zen emeetan baino.
Aipaturiko hortz konikoei esker zuhaitz eta zuhaixketak hostoak eta adarrak murtxikatzen zituzten.
Kokapen filogenetikoa
Hioide hezurrak aztertuta honako sailkapen taxonomiko hau osatu zen 2007an:
Espezieak
Urteetan zehar Ipar Amerikan ezezik Afrikan eta Asian ere aurkitu z¡dira fosilak Mammut generoari esleitu zaizkionak, baina Ipar Amerikan aurkiturikoak soilik deskribatu eta onartu dira espezie gisa.
Lau espezie deskribatu dira, baina badira zalantzazko beste batzuk ere :
Banaketa
M. americanum espezieak hedadura handia hartu zuen, gainerakoen bizilekua aldiz nahiko lokala izan zen. Mexikoko Puebla estaturaino eta Honduraseraino iritsi zen, baina ez zuen aurrera jarraitu Hego Amerikara. Badirudi elikaduraren espezializaio zehatzen batek muga ezarri ziola.
Taldekatzea
Hezurrak aztertu eta konparazioak eginda ikusi da gaur egungo elefanteen antzeko taldeak eratzen zituztela. Hainbat eme eta haien kumeek osatzen zuten taldea eta arrak sexu heldutasunera iristen zirenean taldetik kanporatzen zituzten. Ondoren bakarrik biziko ziren edo arrez osaturiko talde txikietan. Gaur egungo elefanteek ez bezala ez zuten ugalketa garai zehatz bat. Sexu gosez zeudenean gertatzen zen elkarketa.
Elikadura
Izei basoetan bizi ziren eta belarjaleak ziren. Haien urdailetako edukiaren azterketa batzuek erakutsi dute koniferoen hosto eta adar txikiak zituztela, beste ikerketa batzuetan ordea ez da halakorik agertu eta horrek esan nahiko luke landare belarkaretaz elikatuko zirela. Urtesasoiaren arabera kimujaleak izango ziren eta basoen hedaduraren kontrolatzaileak izango ziren.
Ilam
Ilam Irango mendebaldeko hiria da, Ilam probintziako hiriburua, eta herrialdeko hirugarren hiri kurdurik handiena. 2011n 172.213 biztanle zituen.
Geografia
Ekialdean Kabir Kuh mendigunea dauka, eta Irakeko muga mendebaldean.
Martin Carthy
Martin Carthy (Hatfield, ) ingeles musikaria da, musika herrikoian diharduena. Folkeko figura, Bob Dylan edo Paul Simon bezalako musikariek mirestu dute. Hainbat taldean izan da, agian ezagunena Steeleye Span izanik.
Ilam
Klima
Ilam hiriko klima mediterraneoa da, uda beroekin, Csa Köppen klima sailkapenaren arabera.
Les Moitiers-d'Allonne
Les Moitiers-d'Allonne Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Moitiers-d'Allonne udalerrian erroldatutako biztanleak 667 ziren. Familiak 282 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 95 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 432 etxebizitza zeuden, 283 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 135 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 410 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 283 etxebizitza nagusietatik 230 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 23 etxek bi gela zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 240 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 433 ziren, horien artean 299 aktiboak ziren eta 134 inaktiboak ziren. 299 pertsona aktiboetatik 274 lanean zeuden (150 gizon eta 124 emakume) eta 25 langabezian zeuden (7 gizon eta 18 emakume). 134 pertsona inaktiboetatik 63 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Moitiers-d'Allonne udalerrian 274 unitate fiskal zeuden, 629 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.960 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Les Moitiers-d'Allonne udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.054 hektarea erabiltzen.
Dan Castellaneta
Daniel Louis "Dan" Castellaneta (Oak Park, ) Estatu Batuetako ahots-aktore eta umorista da. The Simpsons telesailean Homer Simpsonen ahotsa egiteagatik ospetsua da, baina Abraham "Grampa" Simpson, Barney Gumble, Krusty Pailazoa, Willie McDougal insititutuko mantenimenduko eskoziar langilea, Quimby alkatea eta Hans Moleman pertsonaienak ere egiten ditu.
Les Moitiers-d'Allonne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Odorrana amamiensis
Odorrana amamiensis Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sienes
Sienes Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 76 biztanle zituen.
Pterycombus brama
Pterycombus brama Pterycombus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.
Jelena Maiorova
Jelena Vladimirovna Maiorova (Елена Владимировна Майорова; Juzhno-Sakhalinsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1958ko maiatzaren 30a - Mosku, Errusia, 1997ko abuztuaren 23a) sobietar eta errusiar aktorea izan zen.
Film batean egin zuen lehen antzezpen nabarmena Ilia Frez zuzendariaren Vam i ne snilos... filmean izan zen.
1997ko abuztuaren 23an hil zen, inguruabar bitxietan, Moskun. Soinean zeraman soinekoak su hartu eta erredura larriak eragin zizkion bere gorputzaren % 85ean. Sklifosovski Ospilarera eraman zuten, baina bertan hil zen bere erreduretatik ezin sendaturik. Troiekurovo hilerrian ehortzi zuten.
Maialen Chourraut
Maialen Chourraut Iurramendi (Lasarte-Oria, 1983ko martxoaren 8a) euskal kirolaria da, ur bizietako kayak (K1) modalitatean aritzen dena. Atletico San Sebastian taldekoa da.
Hiru domina olinpiko lortu ditu bere ibilbidean: brontzea 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrea 2016an Rio de Janeiron, eta zilarra Tokion, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Maialen Chourraut lasarteoriatarraren kirol-merituen omenez, Lasarte-Oriako Kiroldegi Munizipalaren izena, “Lasarte-Oriako Maialen Chourraut Kiroldegi Munizipala” izango da.
Ibilbidea
Atletico San Sebastian klubean hasi zen piraguismoan 12 urte zituenean. 2000an, Bratislavako Munduko Junior Txapelketan, parte hartu zuen, eta 2001ean, Espainiako selekzio nagusian sartu zuten. 2004an, 23 urtez azpiko Europako txapeldunorde atera zen. 2008an, Beijingo Olinpiar Jokoetan, 16. postua lortu zuen. 2009ko Munduko Txapelketan bigarren eta 2011koan hirugarren gelditu ostean, 2012an Cardiffen eta Pauen jokatutako Munduko Kopako probetan nagusitu zen eta Londresko Olinpiar Jokoetan bere ibilbideko arrakasta handienetako bat erdietsi zuen: brontzezko domina.
2013an, lehiaketetatik at egon zen, ama izan zelako. 2014an, Europako txapeldunorde izan zen taldekako K-1 Eslalomean, eta La Seu d'Urgelleko Munduko Kopako proba irabazi zuen. 2015ean, Markkleebergen jokatutako Europako Txapelketan urrezko domina kolkoratu zuen.
2016an, azkenik Rioko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina erdietsi zuen arrakasta handiz. Chourrautena izan zen inoiz euskal emakume batek bakarka lortu zuen lehen urrezko domina.
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina lortu du, hark amesten zuen moduan.
2023. urteko denboraldiaren hastapenetan, ahaztua du 2022an sorbalda n egindako ebakuntza; irailean izango du 2024ko Parisko Olinpiar Joko etarako mugarri nagusia: Munduko Txapelketa, Londresen. Sailkatuz gero, Pariskoak laugarrenak lituzke. Gainera, "asko motibatzen du Jokoetan bi modalitatetan lehiatu ahal izateak".
Sigüenza
Sigüenza Guadalajarako udalerria da, La Serranía eskualdean dagoena.
Ur-balantze
Ur-balantzea eskualde bateko ur-baliabideen balantze edo egoera da: alde batetik prezipitazioa eta afluentzia, eta bestetik efluentzia, lurrunketa eta akumulazioa. Hidrologian, ur-balantzearen ekuazioa erabil daiteke sistema baten kanpoko eta barruko uraren fluxua deskribatzeko. Sistema batek hainbat eremu hidrologiko izan ditzake, esaterako, lurzoruaren zutabe bat edo drainatze-arroa. Ur-balantzeak organismo batek ura egoera lehorrean edo beroan ura mantentzeko moduei ere aipa diezaieke. Askotan, landareen edo artropodoen erreferentziatzat jotzen da, uraren atxikipen mekanismo ugari dituztenak, iragazkortasun mugatua duten lipidoen argizarizko estaldura barne.
Sigüenza
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.044 biztanle zituen.
Ur-balantze
Ekuazioa
Orokorrean, ur-balantzearen ekuazioa hau da: non
Canal du Centreko jasogailuak
Canal du Centreko jasogailuak (Les quatre ascenseurs du canal du Centre; Scheepsliften in het Canal du Centre) Valoniako La Louvière herrixkatik gertu dauden lau itsasontzi-jasogailuak dira, Canal du Centre ubidean daudenak. Edwin Clark ingeles ingeniariak diseinatu zituen.
1998. urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Sotero
Sotero (Fondi, ? - † Erroma, 174) Eliza Katolikoaren 12. Aita Santua izan zen 166 eta 174 urteen bitartean.
Estoniera
Estoniera (eesti keel) uraldar hizkuntza bat da. Estoniako ofiziala da eta 1,1 miloi hiztun inguru ditu. Uraldar hizkuntzen artean, finikoen azpitaldekoa da, finlandierarekin eta beste hizkuntza txikiago batzuekin batera.
Eredu batua eta dialektoak
Eredu batua nagusiki iparraldeko dialektoetatik sortu zuten; hegoaldeko aldaerek (Mulgi, Tartu, Võro eta Seto), berriz, alde nabariak gordetzen dituzte.
Gorka Sarriegi
Gorka Sarriegi (Hondarribia, 1973ko irailaren 9a -) Sorotan Bele musika taldearen abeslaria izan zen 1992tik taldea desegin zen arte. 2000. urtean diska bat argitaratu zuen bakarlari gisa.
The Vengeance of Fu Manchu
The Face of Fu Manchu (1962) eta The Brides of Fu Manchu (1966) aurrekariak eta The Blood of Fu Manchu (1968) eta The Castle of Fu Manchu (1969) jarraipenak dauzka.
Argumentua
Asiako bere gordelekuan ezkutatua, Fu Manchuk (Christopher Lee) bere etsai porrokatua den Scotland Yardeko Nayland Smith (Douglas Wilmer) inspektorea jendeaurrean barregarri utzi eta hiltzeko egitasmoari ekin dio, horretarako lehen urratsa munduko gaizkile beldurgarrienen buruzagia bilakatzea izango da.
Pterycombus petersii
Pterycombus petersii Pterycombus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.
991 McDonalda
991 McDonalda asteroide gerrikoan aurkitutako 991. asteroidearen izena da. 1922ko urriak 24an aurkitu zuen Otto Struvek Williams Baytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 NB zen. Munduko bigarren teleskopiorik handiena den Otto Struve teleskopioa erabiliz aurkitu zen, Struve familiaren teleskopioa.
Apus horus
Apus horus Apus generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Odorrana andersonii
Odorrana andersonii Odorrana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pupuan trapua
Pupuan trapua 84 poesia biltzen dituen liburua da. Otxandioko idazle den Xabier Olasok idatzitako liburu honetan bi ataletan banatzen dira olerkiak: Esna irauteko poemak eta Lotarako kantu-kontuak. Nahiz eta liburuaren lehen argitalpena 2004koa den, Pamiela argitaletxeak argitaratua, 2007an Centro de Lingüística Ateneak edizio elebiduna plazaratu zuen Madrilen: Pupuan Trapua/Un trapito en la pupa. Lan honi esker, egileak Haur eta Gazte Literaturako libururik onenaren Euskadi Literatura Saria jaso zuen 2005ean.
Lehen atala: «Esna irauteko poemak»
59 poesia jasotzen dira atal honetan, zeinak oso estilo eta gai ezberdinekoak diren. Atal honetako poesia bat dugu ondorengoa, liburuari izenburua ematen diona, hain zuzen ere:
Bigarren atala: «Lotarako kanta-kontuak»
Poema multzo hau 25 poesiek osatzen dute. Hauetako askok lo-kanta herrikoien eragin eta jatorri nabarmena dutela esan daiteke: