cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FreeBSD
Laguntzaileak
FreeBSD-k milaka laguntzaile dauzka. Laguntzaile hauek ezko iturburu kode nagusia aldatzeko gaitasunik; adabakiak bidaltzen dizkiete garatzaileei, eta azken hauek onartzen edo ezesten dituzte aldaketa horiek. Normalean kalitate handiko adabaki asko bidaltzen dituen laguntzaile bati garatzaile taldean sartzeko eskatzen zaio.
Erabiltzaileak
Erabiltzaileek FreeBSD sistemak exekutatzen dituzte. FreeBSD erabiltzaileen kopurua neurtzea ia ezinezkoa da, hala ere BSDstats Proiektua esfortzu handia egiten ari da zenbatu ahal izateko. Argi dago FreeBSD sistema eragilea jaitsi eta erabili dezakezula inoiz izenik eman gabe edo posta zerrendara bati posta bat bidali gabe, beraz ezinezkoa da hau jakitea. Edonola ere, Netcraft bezalako konpainiek uste dute Interneten dauden makinen artean, %10a BSD sistemetan oinarrituta daudela.
FreeBSDn oinarritutako sistemak
Produktu asko (bai komertzialak bai libreak) FreeBSDren iturburu kodean daude oinarrituta, haien artean esanguratsuenak: Enpresa ezagun askok ere FreeBSD erabiltzen dute beraien zerbitzari edo produktuetan, besteak beste:
Josune Igoa Frantxes
Irakasle
Bergara ko San Martin Agirre Eskola Publikoan Haur Hezkuntzan eta OHOko Hasiera Zikloan aritu zen 1980tik 1985era bitartean. Han Pilar Lonarbidek sortutako Ikusi makusi metodologia OHOko Hasiera Ziklora egokitzeko proiektuan parte hartu zuen eta Hezkuntza Sailaren eskaeraz Erdi Ziklorako Orientabideak eta Euskararen Programakuntzak prestatu zuen lantaldean parte hartu zuen.
FreeBSD
Linuxekiko bateragarritasuna
FreeBSDk bateragarritasun bitarra eskaintzen du beste UNIX-moduko sistemekin, haien artean Linuxekin. Honela Linuxerako egindako programak exekuta daitezke, hainbat produktu komertzial barne (StarOffice, RealPlayer, Mathematica, Matlab, VMware, Oracle, Doom 3, Quake 4,...). Programa hauek normalean Linux-en bezain ongi exekutatzen dira, eta kasu batzuetan Linux-en bertan baino hobeto. Dena den, Linuxeko bitar batzuk ezin dira FreeBSDn exekutatu, bateragarritasun-geruzak 2.4.2 Linux kernela erabiltzen baitu. Egun lanean ari dira 2.6 Linux kernelarekin bateragarritasuna lortzeko.
Lizentzia
FreeBSD hainbat lizentziatan dago argitaratua. Kernelaren kode guztia eta berriki sortutako kode ia guztia klausula bikoitzeko BSD lizentziapean dago argitaratua. Honek edozeinen eskutan uzten du FreeBSD erabili eta banatzeko aukera. GPL, LGPL, ISC, CDDL eta Beerware lizentziapeko zatiak ere badaude, edota klausula hirukoitz edo laukoitzeko BSD lizentziapekoak. Gainera, gailu batzuen kontrolatzaileek binary blob-a dute, esaterako Atheros HALek.
Josune Igoa Frantxes
Irakasle
Orioko Zaragueta Herri Eskolan 1985-86 ikasturtean Haur Hezkuntzako tutore izan ondoren beste bi ikasturte egin zituen OHOko Goi Zikloko euskara eta matematika irakasle lanetan, Zuzendaritza taldeko partaide zen bitartean.
1988an Aiako Lardizabal Herri Eskolan bi ikasturte eman zituen OHOko 2. eta 3. mailetako irakasle, Amara-Berri metodologiaren egokitzapen proiektuan parte hartuz eta Bertsolaritza tailerra bideratuz.
1990-91an Lasarte-Oriako Zumaburu Eskola Publikoan OHOko goi zikloko irakasle izan zen eta hurrengo bi ikasturtetan STEILAS sindikatuan liberatu moduan egon ondoren eskola berean ikasturte bat egin zuen Haur Hezkuntzako tutore moduan.
1994ean Getariako Iturzaeta Herri Eskolara itzuli zen eta OHOko Goi Zikloan Matematika eta Hizkuntza irakasle bezala bi ikasturte egin zituen.
1996an Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzaren ezarpenaren ondorioz Zarauzko Lizardi Institutuan Natur Zientziatako irakasle lanpostua esleitu zioten. Frantsesa eta Informatika klaseak ere eman zituen han egondako bost ikasturtetan.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Vitrolles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2007an 37.479 biztanle zituen.
Moutiers-les-Mauxfaits
Biztanleria
2007an Moutiers-les-Mauxfaits udalerrian erroldatutako biztanleak 1.676 ziren. Familiak 688 ziren, horien artean 202 pertsona bakarrekoak ziren (74 bakarrik bizi ziren gizonak eta 128 bakarrik bizi ziren emakumeak), 247 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 194 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Biztanleria
2007an Vitrolles udalerrian erroldatutako biztanleak 37.479 ziren. Familiak 13.644 ziren, horien artean 3.196 pertsona bakarrekoak ziren (1.392 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.804 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3.206 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 5.247 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.995 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Moutiers-les-Mauxfaits
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Josune Igoa Frantxes
Kantatzen
Musika gustuko du, bereziki kantatzea eta horretan aritzeko izan dituen aukera guztiak aprobetxatu ditu, bakarka kantatzeko zein taldean aritzeko. 2011ean Oiartzungo Lartaun abesbatza n hasi zen eta han segitzen du kontralto taldean kantatzen.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Domhnall Gleeson
Domhnall Gleeson (1983ko maiatzaren 12a, Dublin) irlandar aktore bat da. Brendan Gleeson aktorearen semea eta Brian Gleeson aktorearen anaia da.
Moutiers-les-Mauxfaits
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Josune Igoa Frantxes
Irratiaren inguruan
Bere ibilbide profesionalaren azken urtetan Hizkuntza Normalkuntza Aholkulari bezala hainbat ikastetxetatik pasatu eta bertan irratia nola antolatzen duten ikusteaz gain, lan hau aurrera eramateko baliabideak eskuratu eta zabaltzen aritu zen. Jubilatu ondoren irratiak eskolan mintzamena lantzeko dituen aukerak aztertu eta zenbait material biltzen dituen Eskola Irratia sitea sortu du.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Etxebizitza
2007an 14.311 etxebizitza zeuden, 13.958 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 280 hutsik zeuden. 6.326 etxeak ziren eta 7.874 apartamentuak ziren. 13.958 etxebizitza nagusietatik 7.282 bere jabearen bizilekua ziren, 6.445 alokairuan okupaturik zeuden eta 231 doan lagata zeuden; 211 etxek gela bat zuten, 1.322 etxek bi zituzten, 3.495 etxek hiru zituzten, 5.165 etxek lau zituzten eta 3.765 etxek bost zituzten. 7.717 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6.479 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5.932 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Josune Igoa Frantxes
Mintzanet Bidelagun
Beti izan du gustuko hitz egitea eta zaletasun hori garatzeko euskara on line eta doan praktikatzea xede duen Mintzanet programan parte hartzen du. Bidelagunak euskaraz ongi daki eta bidelariak praktikatu egin nahi du. Mintzanetek bidelaria bidelagunarekin harremanetan jartzen du eta elkarrizketak Internet bidez izaten dira. Proiektuaren xedea hitz egiteko trebetasuna irabaztea eta lotsa galtzea da. Bidelagun bezala izandako esperientzia bideo honetan azaltzen du: Zergatik Mintzanet
Moutiers-les-Mauxfaits
Etxebizitza
2007an 864 etxebizitza zeuden, 709 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 124 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 712 etxeak ziren eta 92 apartamentuak ziren. 709 etxebizitza nagusietatik 476 bere jabearen bizilekua ziren, 221 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 124 etxek hiru zituzten, 241 etxek lau zituzten eta 295 etxek bost zituzten. 545 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 364 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 252 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Urano
Urano Eguzki-sistemako zazpigarren planeta da, William Herschelek 1781eko martxoaren 13an aurkitua. Eguzki Sistemako hirugarren planeta da erradioaren tamainari dagokionez eta laugarrena masa kontuan hartzen badugu. Uranoren konposizioa Neptunorenaren antzekoa da, eta biek dituzte beste gasezko erraldoietatik (Jupiter eta Saturno) ezberdintzen dituzten konposizio kimiko eskergak. Uranoren atmosfera Jupiter eta Saturnoren antzekoa da hidrogenoaren eta helioaren konposizio primarioari dagokionez, baina "izotz" gehiago ditu, esate baterako, ura, amoniakoa eta metanoa, baita beste hidrokarburoen aztarnak ere. Eguzki Sistemako atmosfera planetario hotzena da, 49 K-ko (-224 ° C) tenperatura minimoa baitu. Hodei egitura konplexu eta geruzatua dauka, eta uste da beheko hodeiak urez osatuak daudela eta goiko geruzak berriz, metanoz. Uranoren barrualdea, batez ere, izotzez eta arrokez osatua dago.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 25.583 ziren, horien artean 17.978 aktiboak ziren eta 7.605 inaktiboak ziren. 17.978 pertsona aktiboetatik 15.360 lanean zeuden (8.214 gizon eta 7.146 emakume) eta 2.618 langabezian zeuden (1.078 gizon eta 1.540 emakume). 7.605 pertsona inaktiboetatik 1.806 erretiraturik zeuden, 2.747 ikasten zeuden eta 3.052 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Moutiers-les-Mauxfaits
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Diru sarrerak
2009an Vitrolles udalerrian 13.491 unitate fiskal zeuden, 37.166,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.895 euro zen.
Josune Igoa Frantxes
Wikilari
2022an sortutako Oiartzungo WikiEmakumeok lantaldean parte hartzen du. Taldea WikiEmakumeok proiektuaren baitan antolatu da eta bere xedea Wikipedian dagoen genero arrakala murriztea da.
Urano
Beste planeta erraldoiek bezala, Uranok eraztun-sistema, magnetosfera eta satelite ugari ditu. Uranoko sistemak, gainontzeko planetekin alderatuta, konfigurazio berezia du, bere biraketa ardatza alde batera okertuta dagoelako, ia Eguzkiaren orbitan dagoen planoraino. Hortaz, iparraldeko eta hegoaldeko poloak beste planeta batzuek beren ekuatorea duten planoan kokatzen dira. 1986an, Voyager 2 ontziaren irudiek Urano ia ezaugarri berezirik gabeko planeta bat bezala erakutsi zuten argi ikusgarrian, beste planeta erraldoiek dituzten hodei banda edo ekaitzik gabe. Lurretik egin diren behaketek urtaro aldaketak eta eguraldiaren jarduera areagotua erakutsi dute, Urano bere 2007ko ekinoziora hurbildu ahala. Haizearen abiadura 250 metro segundoko izatera iritsi daiteke.
Moutiers-les-Mauxfaits
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 928 ziren, horien artean 650 aktiboak ziren eta 278 inaktiboak ziren. 650 pertsona aktiboetatik 584 lanean zeuden (310 gizon eta 274 emakume) eta 66 langabezian zeuden (28 gizon eta 38 emakume). 278 pertsona inaktiboetatik 110 erretiraturik zeuden, 85 ikasten zeuden eta 83 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 121 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 8 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Urano
Urano da planeta bakarra zeinaren izena greziar mitologiako figura batetik zuzenean datorren, Ouranos zeruko greziar jainkosaren bertsio latinizatutik hain zuzen ere.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2.864 komertzioetatik, 28 erauzte enpresak ziren, 45 janari enpresak ziren, 33 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 12 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 156 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 274 eraikuntza enpresak ziren, 725 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 249 garraio enpresak ziren, 147 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 70 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 106 finantziazio enpresak ziren, 106 higiezinen enpresak ziren, 494 zerbitzu enpresak ziren, 304 administrazio publikoko enpresak ziren eta 115 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Moutiers-les-Mauxfaits
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 6 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
Zhivago doktorea
Zhivago doktorea (errusieraz Доктор Живаго, Doktor Zhivago) Boris Pasternakek idatzitako eleberri bat da, 1957an argitaratua. Hurrengo urtean egileak Literaturako Nobel Saria jaso zuen. Eleberriak bere protagonistaren izena hartzen du, Yuri Zhivago, mediku eta olerkari idealista bat. Zhivago hitzak "bizitza" (жизнь) esan nahi duen errusierazko hitzaren erro bera du, eta hau da, hain zuzen ere, liburuko gairik garrantzitsuenetako bat. Bi emakumeren artean banatuta dagoen gizon baten istorioari buruzkoa da, 1917ko iraultzan eta honen ondoren etorri zen 1918tik 1920rarteko gerra zibilean girotua. Modu sakonagoan, eleberriak gizon baten sufrimendua erakusten du beti ezagutu izan duen bizitza bere kontroletik kanpo dauden indarrek eraldatzen dutenean. Liburua zinera egokitu zen 1965ean, David Leanek eginiko film baten eskutik. Zenbait aldiz telebistarako ere egokitu da.
Idazketa eta argiratatzea
Eleberriak 1910 eta 1920ko hamarkadetan idatziak izan ziren gertakariak dituen arren, Boris Pasternakek ez zuen eleberria 1956 arte amaitu. Orduan, argitaratzera bidali zuen Novy mir izeneko egunkarira, arrazoi politikoengatik arbuiatu zuena: egilea, bere laneko protagonista bezala, norbanakoen ongizateagatik arduratuago zegoen gizartearenagatik baino, eta sobietar zentsoreek gertakari batzuen atzean ikuspuntu antimarxistak zeudela interpretatu zuten. Eleberrian, estalinismoaren preso eremuei buruzko aipamen inplizituak zeuden.
1957an, Giangiacomo Feltrinelli editoreak eleberria kontrabandoan atera ahal izan zuen Sobietar Batasunetik, eta Milanen, lanaren bi edizio argitaratu zituen: jatorrizkoa errusieraz eta italierarako bere itzulpena. Hurrengo urtean eleberria ingelesez idatzia agertu zen, eta jarraian beste hamazortzi hizkuntza ezberdinetara itzuli zen. Eleberri honen nazioarteko arrakasta izan zen, neurri handi batean, bere egileak hurrengo urtean Literaturako Nobel Saria irabazi izanaren arrazoia.
Zinema
1965an David Lean ingeles zinema zuzendariak Doctor Zhivago izeneko filman zinemaratu zuen, bertan Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness eta Tom Courtenay aktoreek parte hartu zuten.
Moutiers-les-Mauxfaits
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
Lineako itsasontzi
Nabigazioan, lerroko itsasontzia hiru masta dituen gerra-ontzi mota bat da, bela karratuekin eta bizpahiru bizkar kanoidunak.
Moutiers-les-Mauxfaits
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Moutiers-les-Mauxfaits udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 984 ikaslekin.
Altoona (Pennsylvania)
Altoona Pennsylvaniako hiri bat da. Blair konderrian kokatua dago. 2010ean 46,320 biztanle zituen, 25.66 kilometro koadrotan banatuta.
Lineako itsasontzi
Deskribapena
Horrela deitzen zitzaion itsas eskuadroien borroka-formazio berri batean (guda-eratze lerroa) erabiltzen zen itsasontzi mota zelako; XVII. eta XIX. mendeen artean erabili zen itsasontziak lerroz-lerro jarriz etsaiaren flotari, aldi berean, kanoikada trinkoak jaurti zitzakeen artilleria-horma bat eginez.
Urano
Barne egitura
Uranoren masa, Lurrarenarekin alderatuta 14,5 aldiz handiagoa da gutxi gorabehera. Planeta erraldoien artean masa gutxiena duena da. Bere diametroa Neptunorena baino apur bat handiagoa da, eta Lurrarena lau aldiz. Ondorioz, 1.27 g/cm3-ko dentsitatea du Uranok eta beraz, Saturnoren ostean dentsitate baxuena duen planeta da. Balio horrek esan nahi du orokorrean hainbat izotzez osatua dagoela, hala nola ura, amoniakoa eta metanoa. Uranoren barruko izotz masa totala ez da zehazki ezagutzen. Izan ere, hautatutako modeloaren arabera zenbaki ezberdinak lortzen dira: 9,3 eta 13,5 Lur masa artean egon behar du. Hidrogenoa eta helioa masa totalaren zati txiki bat besterik ez dira, 0,5 eta 1,5 Lur masa artean. Izotza ez den gainontzeko masa (Lurraren 0,5 eta 3,7 masa artean) material harritsuek osatzen dute.
Moutiers-les-Mauxfaits
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lineako itsasontzi
Historia
XVI. mendearen amaieran agertu zen itsasontziaren kontzeptua, Ingalaterran, lehendik zeuden ontzien bilakaera gisa, galeoia adibidez, itsas artilleriaren aurrerapenen eta belaontzien hobekuntza teknikoen ondorioz. Etsaien ontziak deuseztatu eta suntsitzeko, flotek ontzi-lerro bat aurkeztu behar izan zuten gero eta artilleria gehiagorekin, azken aukera gisa abordatzera helduz eta ordura arte zegoen itsas borroka lehorreko borrokaren luzapena zelako kontzepzioa gaindituz, non beharrezkoa zen beti etsaiarengana hurbiltzea eskuz esku borrokatzera. XVII. mendean garatu zen kontzeptua, eta XVIII.ean iritsi zen bere gorenera lerroko ontziarekin, itsas-artilleriak lerro horiek osatu eta, gainontzeko eskuadrarekin batera, maniobratzeko diseinatua.
XVIII. mendeko Espainiako Armadan, itsasontziak hiru klasetan sailkatu ziren kanoi kopuruaren arabera: lehen mailako batek, gutxienez, 100 eraman behar zituenaren eta hirugarren klaseko batek eraman behar zituen 60en artean. Inoiz egindako arma gehien izan dituen lineako ontzia Santísima Trinidad espainiarra izan zen, 136 kanoiz eta 4 morteroz armatua, 1769an Habanan (Kuba) uretaratu zena, eta Cádiz hegoaldean hondoratu zen Trafalgarreko guduan (1805) harrapatu ondoren.
Itsasontziek, eraikitzeko eta mantentzeko, egur eta bestelako material ugari kontsumitzen zuten. Etsaien talketatik babesteko, kaskoa haritz edo artezko ohol lodiak gainjarriz eratzen zen, bizkarretan metro erdiko lodiera edo gehiagoko geruzak osatzeko. Gainerako lan-bizia kobrezko plaka metalikoz estaltzen zen itsas parasitoen ekintza saihesteko, eta estopa eta alkitran geruzak txandakatzen ziren materialen iraunkortasuna areagotzeko. Artilleria astunena (42tik 32ra libra bitarteko piezak) beheko zubian zihoazen, eta, goikoetan, gero eta pieza arinagoak jartzen ziren. Bere desplazamendua 1.200 eta 3.500 tona bitartekoa izaten zen. Ontzi motela izanik eta maniobrak egiteko marinel ugari behar zituenez, itsas armadak itsasontzi txikiago ugari zituen, hala nola fragatak, korbetak, goletak edo bergantinak, flotaren mugikortasuna eta ekintza independentea behar zuten misioetarako.
Charles Henri Dupuy de Lôme ingeniari frantziarrak Napoleon itsasontziarekin hasi zuen lineako itsasontziaren azken etapa, lurrun-makina batek eusten zuen ontzi erraldoia.
Burley (Washington)
Burley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kitsap konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Urano
Barne egitura
Urano barneko presio eta tenperatura estremoek metano molekulak hautsi ditzake, karbono atomoak diamantezko kristaletan kondentsatzen direlarik. Hauek kazkabarraren gisan mantuan zehar erortzen dira. Lawrence Livermore Laborategi Nazionaleko presio altuko esperimentuek iradokitzen dute mantuaren oinarria diamante likidozko ozeano bat izatea, "diamante-berg" solido mugikorrekin.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 220 establezimendu komertzialetatik, 3 hipermerkatuak, 5 supermerkatuak, 7 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gehiagoko dendak, 8 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 29 okindegiak, 5 harategiak, 3 kongelatu-dendak, 1 arraindegi zen, 13 liburu dendak, 53 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 9 zapata-dendak, 11 elektrotresna dendak, 11 altzari dendak, 14 kirol-dendak, 3 lur eta paretak apaintzeko dendak, 14 drogeria, 5 lurrin-dendak, 8 bitxi-dendak eta 10 lore-dendak ziren.
Urano
Barne egitura
Uranoren eta Neptunoren konposizio gehientsua ez da Jupiterrena eta Saturnorena bezalakoa, izotza gasa baino arruntagoa baita. Hori dela eta, izotz-erraldoi gisa duten izendapen bereizia justifikatua legoke. Ur ioniko geruza bat egon liteke; bertan, ur molekulak hidrogeno eta oxigeno ioietan banatzen dira. Beherago ur superionikoa egongo litzateke. Bertan oxigenoa kristalizatuko litzateke, baina hidrogeno ioiak libreki mugituko lirateke oxigeno sarean.
Trachonurus yiwardaus
Trachonurus yiwardaus Trachonurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vitrolles udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 288 hektarea erabiltzen.
Urano
Barne egitura
Nahiz eta orain arte azaldutako modeloa nahiko estandarra den, ez da bakarra. Badaude beste modelo batzuk ere behaketak asetzen dituztenak. Esate baterako, hidrogeno eta material arrokatsuaren kantitate handiak izotzezko mantuan nahastuak badaude, barruko izotz masa totala txikiagoa izango da eta, hortaz, arroka eta hidrogeno masa totala handiagoa izango da. Gaur egun eskuragarri dauden datuek ez dute zehaztasun zientifiko bat lortzea uzten modelo egokia ezartzeko. Uranoren barne egitura fluidoa izatean, ez du gainazal solidorik. Gas atmosfera pixkanaka barruko geruza likido bihurtzen da. Egokitasunaren alde, presio atmosferikoa 1 barrekoa den esferoide obalatu bat definitu da eta horri gainazal deitzen zaio. 25.559 ± 4 km eta 24.973 ± 20 km-ko erradio ekuatoriala eta polarra du, hurrenez hurren. Artikulu honetan zehar, gainazala zero puntu bezala erabiltzen da altuerak definitzeko.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 psikiatriko, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 13 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Urano
Barne beroa
Uranoren barneko beroa beste planeta erraldoiena baino nabarmen baxuagoa da; termino astronomikoetan, fluxu termiko txikia du. Oraindik ez da ulertzen zergatik den Uranoren barruko tenperatura hain txikia. Neptunok, tamaina eta konposaketan Uranoren ia bikia izanik, Eguzkitik jasotzen duen energia kantitatea 2,61 aldiz igortzen du espaziora eta Uranok aldiz, ez du ia bero gehigarririk igortzen. Uranok espektroaren urruneko infragorrian (hau da, beroa) igortzen duen energia totala Eguzkitik jasotzen duena 1,06 ± 0,08 aldiz da. Uranoren bero-fluxua 0,042 ± 0,047 W/m2 besterik ez da, Lurrak duen 0.075 W/m2 inguruko barne bero-fluxua baino txikiagoa. Uranoren tropopausan erregistratutako tenperatura baxuena 49 K da, Urano Eguzki Sistemako planeta hotzena bihurtuz.
Desberdintasun honi buruzko hipotesi batek iradokitzen du Uranok objektu supermasibo baten talka jaso zuela, eta bere hasierako beroaren zatirik handiena kanporatzea eragin zuela. Honela, agortutako nukleo baten tenperatura bat izango luke. Inpaktuaren hipotesi hau planetaren makurdura axiala azaltzeko saiakera batzuetan ere erabiltzen da. Beste hipotesi baten arabera, Uranoren goi-geruzetan hesi motaren batzuk egongo lirateke, eta horiek nukleoak igorriko lukeen beroa azalera iristeko eragotziko lukete. Adibidez, konbekzioa konposizioko desberdinetako geruzen multzoetan eman daiteke, goranzko bero garraioa ekidinez;  agian difusio bikoitzeko konbekzioa faktore mugatzailea da.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 17 haur-eskola eta 18 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Vitrolles udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.047 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.428 eta lizeo teknologikoetan 364.
Urano
Atmosfera
Uranoren barnealdean ondo definitutako gainazal solidorik ez dagoen arren, Urano inguratzen duen gasezko geruzaren kanpoaldeko geruzari atmosfera deitzen zaio, urrunetik neurtu daitekeena. Urruneko neurtzeko gaitasuna hau presioa 1 bar-ekoa den zonaldetik 300 km beherantz iristen da. Bertan 100 bar-eko presioa dago eta tenperatura 320 K-koa (47 °C) da. Uranoren termosfera ahula planetaren erradioaren tamaina bikoitzeraino hedatzen da. Uranoren atmosfera hiru geruzatan banatu daiteke: troposfera, -300 eta 50 km-ko altueren artean eta 100 eta 0,1 bar bitarteko presioarekin; estratosfera, 50 eta 4.000 km arteko altueran hedatzen dela eta 0,1 eta 10-10 bar arteko presioa duena; eta termosfera azkenik, gainazaletik 4.000 km 50.000 km-tara iristen dena. Mesosferarik ez dago.
Vitrolles (Rodanoren Ahoak)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Urano
Troposfera
Troposferak hodei egitura oso konplexua duela uste da. Ur hodeiak 50 eta 100 bar bitarteko presioan daudela uste da, 20 eta 40 bar bitarteko presioetan amoniako hidrosulfitoen hodeiak, amoniakoa edo hidrogeno sulfuro hodeiak 3 eta 10 bar artekoetan eta azkenik, 1 eta 2 bar artean metano hodei finak, zuzenean detektatu direnak. Troposfera atmosferaren zati dinamikoa da, haize indartsuak, hodei distiratsuak eta urtaroko aldaketak erakusten dituena.
Javier Armendariz
Javier Armendariz Martija, historialari eta arkeologo nafarra da. Historian doktorea da UNED unibertsitateen. Nafarroako Unibertsitate Publikoan irakaslea da.
Urano
Goiko atmosfera
Uranoren atmosferaren erdiko geruza estratosfera da. Orokorrean, bertan tenperatura altitudearekin batera igotzen da, troposferako 53 K-tik termosferaren oinarriko 800 eta 850 K bitarte. Estratosferaren berotzea metanoak eta beste hidrokarburo batzuek erradiazio ultramore eta infragorria xurgatzen dutelako ematen da. Hidrokarburo hauek metanoaren fotolosi bidez sortzen dira atmosferaren zati honetan. Beroa termosfera berotik ere garraiatzen da. Hidrokarburoek 100 eta 300 km bitarteko altueretan geruza nahiko mehea osatzen dute, 10 eta 0,1 mbar arteko presioarekin eta 75 eta 170 K arteko tenperaturekin. Hidrokarburo ugarienak metanoa, azetilenoa eta etanoa dira. 10-7 inguruko nahasketa-ratioak dituzte hidrogenoarekin alderatuta. Karbono monoxidoaren nahasketa-erlazioa antzekoa da altuera honetan. Etanoa eta azetilenoa kondentsatu egiten dira estratosferaren eta tropopausaren behealdeko zonalde hotzean eta lanbro geruzak sortzen ditu. Uranoren itxura uniformearen arrazoietako bat izan liteke. Lanbro honen gaineko estratosferan hidrokarburoen kontzentrazioa beste planeta erraldoietakoa baino nabarmen txikiagoa da.
Uranoren atmosferaren azkeneko geruzak termosfera eta koroa dira, eta 800 eta 850 K bitarteko tenperatura uniformea du. Tenperatura horiek eusteko bero iturriak ez dira ulertzen. Izan ere, ez Eguzkiko ultramoreak ezta aurora jarduerek ez dute tenperatura horiek mantentzeko beharrezkoa den energia ematen. Hidrokarburo gabeziak hozte eraginkortasuna ahultzen du, eta honek lagun dezake. Hidrogeno molekularraz gain, termosfera-koroa hidrogeno atomo aske askok osatzen dute. Haien masa txikiak eta tenperatura altuek koroa 50.000 km-taraino, edo bi Urano erradioetaraino, zergatik hedatzen den azaltzen dute. Koroa luze hau Uranoren ezaugarri berezia da. Bere efektuetako bat partikula txikiak Uranoren orbitara eramatea da, Uranoren eraztunetako hautsaren agortze orokorra eraginez. Uranoko termosferak, estratosferaren goiko zatiarekin batera, Uranoren ionosfera osatzen du. Behaketek erakusten dute ionosferak 2.000 eta 10.000 km bitarteko altuera dela. Uranoren ionosfera Saturnorena edo Neptunorena baino dentsoagoa da, estratosferako hidrokarburo kontzentrazio baxuaren eraginez ziur aski. Ionosfera Eguzkiko erradiazio ultramoreak eusten du eta dentsitatea eguzki-jardueraren araberakoa da. Aurora jarduera txikia da, Jupiterrekoaren eta Saturnokoaren aldean.
Magnetosfera
Voyager 2 ontzia iritsi baino lehen, Uranoko magnetosferaren neurketarik ez zegoen, eta beraz, bere izaera misterio bat zen. 1986 baino lehen, zientzialariek Uranoren eremu magnetikoa eguzki haizearekin bat zetorrela uste zuten, horrela ekliptikan kokatzen diren Uranoren poloekin lerratuta egongo litzatekeelako.
Javier Armendariz
Arkeologo gisa, hainbat administrazio publikotan aritu da (Nafarroako Gobernuko Ondare Historikoaren Zerbitzua eta Berbintzanako Udala), kultura-ondarea ikertu, babestu, kudeatu eta zabaltzeko lanetan. Las Eretas (Berbintzana) Museo eta Aztarnategi Arkeologikoaren zuzendaria da, Nafarroako Gobernuak Bilduma Museografiko Iraunkor gisa onartua.
Urano
Magnetosfera
Voyager ontziaren behaketek Uranoren eremu magnetikoa berezia dela erakutsi zuten: alde batetik bere zentro geometrikoan sortzen ez delako eta biraketa ardatzarekiko 59º-ko makurdura duelako. Ezohiko geometria honek oso magnetosfera asimetrikoa sortzen du: hegoaldeko hemisferioan gainazaleko eremu magnetikoaren indarra 0,1 gauss (10 μT) bezain baxua izan daiteke, ipar hemisferioan 1.1 gaussekoa (110 μT) den bitartean. Gainazalean bataz besteko indarra 0,23 gauss (23 μT) da. 2017ko Voyager 2ko datuen ikerketek iradokitzen dute asimetria honen eraginez Uranoren magnetosfera uranoar egun bakoitzean behin eguzki haizearekin lerrokatzen dela. Era honetan, planetak Eguzkiaren partikulak jasotzen ditu. Alderatzeko, Lurraren eremu magnetikoak bi poloetan indar berdina du eta "ekuatore magnetikoa" ekuatore geografikoaren paraleloa da gutxi gorabehera. Uranoren dipolo momentua Lurrarena baino 50 aldiz handiagoa da. Neptunok eremu magnetiko desplazatu eta makurtua du ere, beraz baliteke izotzezko erraldoien ezaugarri komun bat izatea. Hipotesi baten arabera, izotzezko erraldoien eremuak sakontasun gutxiko eremuetako mugimenduagatik sortuko lirateke. Uranoren kasuan, izotz-amoniako ozeanoetan. Lurreko eta gasezko erraldoien eremu magnetikoak aldiz, nukleoetan sortzen dira. Beste azalpen baten arabera, Uranoren barnealdean diamante likidozko ozeanoak egongo lirateke, eremu magnetikoa oztopatzen dutenak.
Nahiz eta lerrokatzea bitxia izan, beste alderdi batzuetan, Uranoren magnetosfera beste planeta batzuen antzekoa da: Uranoren 23 erradioko tamainako talka arku bat du, 18 erradiotako distantzian magnetopausa bat, guztiz garatutako magnetobuztan bat eta erradiazio gerrikoak. Oro har, Uranoren magnetosfera Jupiterrenaren ezberdina eta Saturnorenaren antzekoa da. Uranoren magnetobuztana espazioan milioika kilometroan espiralean luzatzen da.
Uranoren magnetosferak kargatutako partikulak ditu: protoi eta elektroiak batez ere, H2+ ioi kopuru txiki batekin Ez da ioi astunagorik aurkitu. Partikula horietako asko ziurrenik termosferatik datoz. Ioi eta elektroien energiak 4 eta 1.2 megaelektronvoltekoak izan daitezke, hurrenez hurren. Uranoko sateliteek eragin handia dute partikula kopuruan. Izan ere, magnetosfera zeharkatzen dute, hutsune nabarmenak utziz. Partikulen fluxua hain da handia, 100.000 urteko tartean (eskala astronomikoan, oso gutxi) sateliteen gainazalak ilundu edo leundu ditzaketela. Hau izan daiteke Uranoren satelite eta eraztunen kolore beltzaren arrazoia. Uranok nahiko ondo garatutako aurorak ditu, bi polo magnetikoen inguruan arku distiratsu gisa ikus daitezkeenak.
Klima
Argi ultramore eta ikusgarrietan, Uranoren atmosfera oso uniformea da beste planeta erraldoi batzuenarekin alderatuta; baita Neptunokoarenarekin ere, zeinaren oso antzekoa den bestalde. Voyager 2 ontziak Uranoren inguruan 1986an hegan egin zuenean, hamar hodei ezaugarri ikusi zituen planeta osoan zehar. Uranoren barne beroa beste planeta erraldoiena baino nabarmen txikiagoa izatea izan liteke ezaugarri falta honen azalpen bat, Uranoren tropopausan erregistratutako tenperatura baxuena 49 K (-224 ° C;) da, Urano Eguzki Sistemako planeta hotzena bihurtuz.
Banda egitura, haizeak eta hodeiak
Hodei ugari jarraitzeak Uranoren goi-troposferan haize zonaldek zehaztea ahalbidetu zuen. Ekuatorearen haizeak retrogradoak dira, hau da, planetaren errotazioaren kontrako norantzan jotzen dute. Abiadurak -360etik 180 km/o-ra doaz. Haizearen abiadurak handitu egiten da ekuatoretik urruntzen joan ahala, eta ±20º latitude inguruan balioak zerora iristen dira, troposferaren tenperatura minimoa den zonaldean. Poloetatik hurbilago, haizeek norabide progresiboa hartzen dute, Uranoren errotazioarekin bat. Haizearen abiadura handitzen joaten da ± 60 ° latitude inguruan maximora iritsi arte. Poloetan zerora iritsi arte murrizten da. Haizearen abiadura 40 °ko latitudean 540 eta 720 km / o-koa da. Lepokoak paralelo horren azpitik dauden hodei guztiak ezkutatzen dituenez, bertatik hegoaldeko polora arteko abiadurak ezin dira neurtu. Aitzitik, ipar hemisferioan 860 km / o-ko abiadura maximoak 50 ° latitudetik hurbil neurtu dira.
Urtaro aldaketak
2004ko martxotik maiatzera, epe labur batez, laino handiak agertu ziren Uranoko atmosferan, Neptunoren antzeko itxura emanez. Behaketek 820 km / o-ko abiadura zuten haizeak eta "Uztailaren 4ko su artifizialak" izena jaso zuen ekaitz iraunkor bat erakutsi zuten. 2006ko abuztuaren 23an, Space Science Instituteko ikertzaileek eta Wisconsineko Unibertsitateak Uranoren azaleraren gainean puntu ilun bat ikusi zuten, zientzialariei Uranoren jarduera atmosferikoari buruzko informazio gehiago emanez. Aktibitate atmosferikoan bat-bateko igoera hau zergatik gertatu zen ez da guztiz ulertzen, baina badirudi Uranoren makurdura axialak bere eguraldian urtaro aldaketa bortitzak sortzen dituela. Urtaroko aldakuntza honen izaera zehaztea zaila da. Izan ere, Uranoko atmosferaren datu onak 84 urtez soilik existitzen dira, hau da, Uranoko urte oso batez soilik. Uranoko urte erdi batean zehar fotometria bidez harturiko datuen arabera, bi espektro bandetan distiran aldaketa erregularrak daude, maximoa solstizio inguruan gertatzen delarik eta minimoa ekinozioetan. Antzeko aldaketa periodikoa, solstizioetan maximoa duena, sakoneko troposferaren mikrouhinen neurketetan ikusi ahal izan da, 1960ko hamarkadan hasi zena. 1970eko hamarkadan hasitako estratosferaren tenperatura neurketek ere 1986ko solstizioaren inguruan erakutsi zituzten balio maximoak.
Uranon urtaro aldaketa fisikoak gertatzen ari direla adierazten duten ezaugarri batzuk badaude. Uranok hegoaldeko poloan eskualde distiratsua duela jakin arren, ipar poloa nahiko iluna da, eta hau, aurretik azaldutako urtaro aldaketen ereduarekin bateraezina da. 1944ko iparraldeko solstizioan zehar, Uranok distira maila altua erakutsi zuen, eta honek iradokitzen du ipar poloa ez dela beti hain iluna. Informazio honen arabera, ikusgarria den poloa solstizioaren ondoren hasten da argitzen eta ekinozioaren ostean iluntzen hasten da. 1990. hamarkadan, Urano bere solstiziotik urrundu ahala, Hubble eta lurreko teleskopioek erakutsi zuten hegoaldeko poloa nabarmen ilundu zela (hegoaldeko lepokoa izan ezik, zeinak distira mantendu zuen). Ipar hemisferioak aldiz, geroz eta jarduera gehiago erakusten zuen hodei formazioak eta haize indartsuak adibidez. Honek laster distira handituko zuenaren usteak hauspotu zituen. Hau 2007an hasi zen gertatzen, ekinozioa pasa ondoren: iparraldeko poloko lepoko leun bat sortzen hasi zen, eta hegoaldeko lepokoa ia ikusezina bihurtu zen. Hala ere, haize profilak asimetriko mantendu ziren, iparraldeko haizeak hegoaldekoak baino pixka bat motelagoak zirelarik.
Aldaketa fisiko hauen mekanismoa ez dago argi oraindik. Uda eta neguko solstizioetatik hurbil, Uranoren hemisferioek edo Eguzki izpien distira osoa jasotzen edo espazio sakonera begira daude, alternatiboki. Eguzkiari begira dagoen hemisferioaren distiraren handitzea metanoen hodeien eta troposferako laino geruzen loditzeagatik gertatzen dela uste da. 45º-ko latitudeko lepoko distiratsua metanoko lainoekin lotua dago ere.
Orbita eta errotazioa
Uranok 84 behar ditu Eguzkiaren inguruan bira bat emateko. Eguzkiarekiko batez besteko distantzia gutxi gorabehera 20 UA da (3 mila milioi km). Eguzkiarekiko gutxieneko eta gehieneko distantziaren arteko aldea 1,8 UA da, beste edozein planeta baino handiagoa, baina Pluton planeta nanoarena baino txikiagoa. Uranok, Lurrarekin alderatuta, Eguzkiko argiaren 1/400 inguruko intentsitatea jasotzen du. Bere elementu orbitalak Pierre-Simon Laplacek 1783an kalkulatu zituen lehen aldiz. Denborarekin, desadostasunak aurkitu ziren aurreikusitako eta behatutako orbiten artean, eta 1841ean, John Couch Adamsek proposatu zuen ezberdintasunak aurkitu gabeko planeta baten grabitazio indarraren ondorio izan zitezkeela. 1845ean, Urbain Le Verrierrek bere ikerketa independentea hasi zuen Uranoren orbitaren inguruan. 1846ko irailaren 23an, Johann Gottfried Gallek Le Verrierek aurreikusitako posiziotik oso hurbil gerora Neptuno izendatu zen planeta berri bat aurkitu zuen.
Uranoren barneko biraketa-aldia 17 ordu eta 14 minutukoa da. Planeta erraldoi guztietan bezala, bere goiko atmosferan haize indartsuak egon ohi dira errotazioaren noranzkoan. Zenbait zonaldetan, atmosferako ezaugarri ikusgarriak askoz azkarrago mugitzen dira, eta bira osoa 14 orduetan egiten dute.
Makurdura axiala
Uranoko biraketa ardatza Eguzki Sistemako planoarekiko ia paraleloa da, 97.77º-ko makurdura axialarekin (biraketa progresioaren arabera definitua). Horrek beste planeta guztiekiko ezberdinak diren urtaro aldaketak sortzen ditu. Solstizio garaitik hurbil, polo bat Eguzkiari begira dago uneoro, bestea kontrako aldera dagoen bitartean. Ekuatorearen inguruko zonalde estu bakar batek dauka egun eta gau zikloa, baina Eguzkia horizontearen gainean oso baxu egoten da. Uranoren orbitaren beste aldean, Eguzkirako poloen orientazioa alderantzizkoa da. Polo bakoitzak 42 urtez eguzki argia jasotzen du etengabe, 42 urte iluntasunean igaro ondoren. Ekinokzioen garaitik gertu, Eguzkiak Uranoren ekuatorea argitzen du, beste planeta gehienetakoak bezalako egun-gau zikloak sortuz.
Pygeretmus platyurus
Pygeretmus platyurus Pygeretmus generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Urano
Makurdura axiala
Uranok 2007ko abenduaren 7an izan zuen bere azkeneko ekinokzioa. Ardatzaren orientazioaren emaitzetako bat Uranoko poloek, bataz beste, zonalde ekuatorialek baino eguzki argi gehiago jasotzen dutela da, Uranoko urte oso baten denboran. Hala eta guztiz ere, Urano beroagoa da bere ekuatorean bere poloetan baino. Hau horrela izatea eragiten duen mekanismoa ez da ezagutzen. Uranoren makurdura axiala nondik datorren ere ez dago argi, baina espekulazio nagusia da Eguzki Sistemaren eraketan zehar, Lurraren tamainako protoplaneta batek Urano kolpatu zuela, makurdura eraginez. Uranoren hego polo ia zuzenean Eguzkiaren aldera zegoen 1986an Voyager 2 ontzia bertatik pasa zenean. Polo honi “hegoaldekoa” deitzea Nazioarteko Astronomia Elkartearen definizioaren arabera egiten da. Honek zehazten du Eguzki sistemako plano aldaezinaren gainean dagoen poloa iparraldekoa dela, planetaren biraketa norabidea kontuan hartu gabe.
Ikusgarritasuna
Uranoren itxurazko magnitudearen batezbestekoa 5.68 da, desbiderapen estandarra 0,17koa izanik. Muturreko baloreak 5,38 eta 6,03 dira. Magnitude horiek begi hutsez ikusi ahal izateko mugatik gertu daude. Magnitude aldaketa hauek Eguzkiak argiztatzen dituen latitudeen araberakoak dira hein handi batean. Bere diametro angeluarra 3,4 eta 3,7 arku segundoren artean dago. Konparaziorako, Saturnorena 16 eta 20 arku segundo bitartekoa da eta Jupiterrena, 32 eta 45 arku segundokoa. Oposizioan dagoenean, Urano begi hutsez ikusi daiteke zeru ilunetan, eta prismatikoekin erraz ikusi daiteke baita hiri eremuetan ere. 15 eta 23 cm bitarteko diametrodun teleskopio amateurretan Urano zian koloreko disko zurbil baten gisa ikusten da, zenbait ertz ilunduekin. 25 cm-ko zabalera baino gehiagoko teleskopioekin, hodeiak eta satelite handienetako batzuk, Titania eta Oberon kasu, ikus daitezke.
Eraztunak eta sateliteak
Uranoren 27 satelite natural ezagutzen dira gaur egun. Satelite hauen izenak Shakespeareren eta Alexander Poperen lanetatik aukeratzen dira. Bost satelite nagusiak Miranda, Ariel, Umbriel, Titania eta Oberon dira. Uranoren satelite sistema planeta erraldoien artean masa txikiena duena da. Bost satelite nagusien konbinatutako masa Tritonenaren (Neptunoren sateliterik handienaren) erdia baino txikiagoa izango litzateke. Uranoren sateliteen handienak, Titaniak, soilik 788,9 kilometroko erradioa du. Ilargiaren erradioaren erdia baino gutxiago da, baina Rhearena, Saturnoren bigarren satelite handienarena, baino zertxobait handiagoa. Horrela, Titania Eguzki Sistemako zortzigarren sateliterik handiena da. Uranoren sateliteek nahiko albedo txikiak dituzte; Umbrielen 0,20tik Arielen 0,35era (argi berdean) doazenak. Izotz-arroka konglomeratuak dira, gutxi gorabehera %50ean izotzez eta %50 arrokaz osatuak. Izotzak amoniakoa eta karbono dioxidoa izan ditzake.
Uranoko sateliteen artean, Arielek du azal gazteena, krater gutxienekin eta Umbrielek berriz zaharrena. Mirandak 20 kilometroko sakonera duten falla arroilak ditu, geruza ezberdinak eta azaleko eta ezaugarrien adinen nahasketa kaotikoa. Mirandaren iraganeko jarduera geologikoa marea berokuntzak sortutakoa dela uste da, gaur egun baino orbita eszentrikoagoa zuenean. Ziurrenik Umbrielekin 3:1eko erresonantzia orbitala zuen. Mirandaren “zirkuitu” itxurako koroak diapiroekin erlazionatutako hazkuntza prozesuek sortutakoak direla uste da. Garai batean Arielek Titaniarekin 4:1 erresonantzia izan zuela uste da. Uranok, gutxienez, ferra orbita duen objektu bat du, Eguzkia-Urano L3 Lagrangeren puntuan dagoena. 83982 Crantor izena jasotzen du. Crantor Uranoren eskualde ko-orbitalaren barruan mugitzen da, konplexua eta tenporala den ferra orbitan. 2010ean aurkitutako 2010 EU65 objektuak mota honetakoa izateko aukera asko ditu.
Eraztunak
Uranoren eraztunak osatzen dituzten partikulak oso ilunak dira eta mikrometro eta metroaren arteko tamaina dute. Hamahiru eraztun ezagutzen dira gaur egun, ε eraztuna izanik distiratsuena. Bi izan ezik, Uranoren eraztunak oso estuak dira, kilometro gutxi batzuetako zabalera dute. Eraztunak seguruenik gazteak dira; dinamikaren behaketek adierazten dute ez zirela Uranorekin batera sortu. Eraztunen materia behinola satelite baten edo batzuen parte zen, abiadura handiko inpaktuek apurtu zutena. Inpaktu horien ondorioz sortutako hondakin ugarietatik, soilik partikula gutxi batzuk iraun zuten kokapen egonkorretan, gaur egungo eraztunen tokian. William Herschelek 1789. urtean Uranoren inguruko eraztun posible bat deskribatu zuen. Behaketa hori, oro har, zalantzan jarri ohi da, eraztunak nahiko ahulak direlako eta hurrengo bi mendeetan ez zituelako beste behatzaile batek ere deskribatu. Hala eta guztiz ere, Herschelek epsilon eraztunaren tamaina zehatz deskribatu zuen, baita bere Lurrarekiko angelua, bere kolore gorria eta bere itxurazko aldaketak Uranok Eguzkiaren inguruan bidaiatzen zuen heinean. Eraztun sistema zehaztasunez 1977ko martxoaren 10ean aurkitu zuten James L. Elliot, Edward W. Dunham eta Jessica Minkek Kuiper Airborne Observatory erabiliz. Aurkikuntza serendipitiaren emaitza izan zen: Uranok SAO 158687 izarra estaltzen zueneko momentua erabiltzea aurreikusi zuen Uranoko atmosfera aztertzeko. Behaketak aztertu ondoren, izarra denbora labur batez bost aldiz desagertu zela ikusi zuten, Uranoren atzean desagertu aurretik eta ondoren. Uranoren inguruan eraztun sistema bat egon behar zela ondorioztatu zuten. Geroago, lau eraztun gehiago aurkitu zituzten. Eraztunak Voyager 2 Uranotik 1986an pasatu zenean ikusi ahal izan ziren zuzenean. Voyager 2k beste bi eraztun gehiago ere aurkitu zituen, eraztunen kopurua hamaikara igoz.
2005eko abenduan, Hubble Espazio Teleskopioak aurretik behatu gabeko bi eraztun aurkitu zituen. Handiena beste eraztunen distantzia bikoitzera dago Uranotik. Eraztun berri horiek Uranotik hain urrun daude, "kanpoko" eraztun sistema deitzen zaiela. Hubblek bi satelite txiki ere ikusi zituen. Horietako batek, Mabek, bere orbita berriki aurkitutako kanpoko eraztunarekin partekatzen du. Eraztun berriek Uranoko eraztunen kopurua 13raino igotzen dute. 2006ko apirilean Keck Behatokiko irudiek eraztun berrien koloreak eman zituen: kanpokoa urdina da eta bestea gorria. Kanpo-eraztunaren kolore urdina azaltzeko hipotesi baten arabera, Mab satelitearen gainazaleko izoztutako ur partikulek osatuko lukete eraztun hau. Argi urdina sakabanatzeko bezain txikiak izango lirateke. Aitzitik, Uranoko barruko eraztunak grisak dira.
Javier Armendariz
Unibertsitatearen esparruan, irakasle izan da NUPen (Esperientzia Gela), UNEDen eta UNAVen Historiaurrea, Artea eta Arkeologia irakasgaietan, Aro Klasikoan, Antzinaroan, Erdi Aroan, Modernoan eta Industria Aroan.
Espainiako hainbat unibertsitate eta ikerketa-zentrotako ikerketa arkeologikoko proiektutan parte hartu du: Nafarroako, Salamancako, Zaragozako eta Oviedoko unibertsitateetan, bai eta beste ikerketa-zentro batzuetan ere (Arkeologiarako Arabar Institutua eta Aranzadi Zientzia Elkartea), Araban, Avilan, Salamancan, Malagan, Burgosen, Asturiasen, Gipuzkoan, Zaragozan eta Nafarroan.
Bere ikerketek historiaurrearen, Antzinako historian n eta, oro har, arkeologiaren esparrua jorratu dute. Indusketa arkeologiko hauen zuzendaria izan da, besteak beste: Sonsolesko (Avila) eta Las Playaseko (Larraga) aztarnategi kalkolitikoak, San Pelaioko Brontze Aroko kokalekua (Arellano), Longarreko (Viana) Hipogeo neolitikoa, La Eretaseko Burdin Aroko herria,  Matacalzako (Mendigorria) Burdin Aroko herria, Peña de la Gallina, Galzarra (Lana ibarrean) eta Peña de Bardagorriako (Erraul, Deierriko ibarra) kastroak, Sangüesako Los Cascajos Erromatar Errepublika berantiarreko aztarnagtegia, Turbileko (Beire) oppiduma, eta La Custodia (Viana) hiri aurre-erromatarra.
. También ha sido Comisario Científico de varias exposiciones sobre Prehistoria, Historia y el Patrimonio Cultural; suele participar en numerosas conferencias de alta divulgación sobre estos mismos temas.
Kultura-ondarearen dibulgazioaren arloan, Berbintzanako Museoaren Proiektu Museologikoa eta museografia egin zituen. “La Edad del Hierro en Navarra, el poblado fortificado de Las Eretas” ikus-entzunezko saioaren zuzendaria, eta ““Puente la Reina-Gares, villa fortificada en el Camino, siglos XI-XVII”” berreraikitze birtualeko bideoarena, XVII. Historiaurreari, historiari eta kultura-ondareari buruzko hainbat erakusketetako zientzia-komisarioa ere izan da; gai horiei buruzko goi-dibulgazioko hitzaldi askotan parte hartu ohi du.
Gaur egun, zenbait ikerketa-proiektu zuzentzen ditu Vianako La Custodia aztarnategietan, Zangozako Los Cascajos aztarnategian eta Etxauri mendilerroan, eta Las Cañas aintziraren ondoan dagoen neanderthalen Musteriar aldiko kanpamentu baten industria aztertzen du.
2022tik, Nafarroako Gobernuko Kultura Zuzendaritza Nagusiko Argitalpen Arloaren mendeko Trabajos de Arqueología Navarra aldizkaria zuzentzen du.
Idazlanak
Hauek dira berak argitaratu dituen ikerketa lan batzuk :
Urano
Sorrera
Askok argudiatzen dute izotzezko erraldoien eta gasezko erraldoien arteko desberdintasunak beren eraketatik datozela. Hipotesi nagusiaren arabera, Eguzki Sistema biratzen ari zen gas eta hautsezko bola erraldoi batetik sortu zen, eguzki nebula bezala ezagutzen dena. Nebulosaren gasaren zati handi batek, nagusiki hidrogeno eta helioz osatua, Eguzkia osatu zuen, eta hauts-aleak lehen protoplanetak osatzeko bildu ziren. Planetak hazi zirenean, horietako batzuk akrezio bitartez nahikoa materia lortu zuten haien grabitateak nebulosatik soberan zegoen gasa eusteko. Zenbat eta gas gehiago eutsi, orduan eta handiago bihurtu ziren; zenbat eta handiago bihurtu, gero eta gas gehiago eusten zuten. Honela puntu kritiko batera iritsi ziren, eta haien tamaina esponentzialki handitzen hasi zen. Izotzezko erraldoiak ez zuten nebulosako gas horren masa handirik eutsi (soilik Lurraren adinako masa batzuk) eta inoiz ez zuten puntu kritiko hori lortu. Planeten migrazioaren simulazio berriek iradokitzen dute izotzezko erraldoiak gaur egun duten posizioarekin alderatuta, Eguzkitik hurbilago sortu zirela, eta formazioaren ostean kanporantz mugitu zirela (Nizako eredua).