cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liber Linteus Zagrabiensis
Liber Linteus Zagrabiensis (euskaraz: Zagrebeko Lihozko Liburua), baita ere Liber Agramensis bezala ezagututa, etruskoz idatzita ezagutzen den testu luzeena da.
Melek
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Liber Linteus Zagrabiensis
Historia
Dokumentu honen historia misterioz beteta dago. Dirudienez, Egipton idatzi zen eta oihalaren eta momiaren data antzekoak dira. Oihalarekin gorpua bildu zuten baina ez dago garbi testua horrekin lotuta ote zegoen. Karbono-14 bidezko datazioa erabiliz, testua K.a. III. mende ingurukoa dela baieztatu da. Egipton aurkitua izan zen, XIX. mendearen erdialdean. Erabilia izan zen Ptolomeotar dinastiako emakume baten momia biltzeko. Gaur egun Zagrebeko Museo Arkeologikoan (Kroazian) dago jasota eta hortik datorkio izena; momia Egiptotik Mihail de Brariæ-k eraman zuen Kroaziara; dirudienez Alexandrian, 1848an erosi zuen. Testuak erritoen egutegi baten itxura du.
Afurcagobius suppositus
Afurcagobius suppositus Afurcagobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Écoyeux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Écoyeux udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Samogitia
Samogitia edo Žemaitija (Samogitiako dialektoan: Žemaitėjė; Žemaitija; hitzez hitz 'beheko herriak', euskaraz Beterri bezala) Lituaniako bost eskualde etnografikoetako bat da, ipar-mendebaldean kokatua. Hiririk handiena Šiauliai da. Samogitiak kultura eta historia luze eta berezia du, Samogitiako dialektoak islatzen duen bezala.
Hiriak
Lehendabizi izena Samogitiako dialektoaz:
Barrow (kraterra)
Barrow kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ01 lau-angelukoan dago. 93,8 kilometroko diametroa du. Izena Isaac Barrowren omenez darama. Ipar-mendebaldean dagoen Goldschmidt kraterraren eta ipar-ekialdean dagoen Meton ingurune irregularreko kraterraren artean dago. Hego-mendebaldean W. Bond du.
Barrowen kanpoko pareta gogor higatu dute geroagoko inpaktuek, eta haren ingurua inbaditu duten atzeko kraterrek deformatu dute. Ondorioz, ertza, barnealde laua inguratzen duten muino biribildu eta tontorren eraztun bat bezala agertzen da. Krater satelite gazteena Barrow A da, hego-mendebaldeko ertza zeharkatzen duena. Kraterraren ekialdeko muturrean espazio estu bat dago ertzean, Meton kraterraren azpitik lotzen dena. Ertza garaiera gorenera iristen da eta ipar-mendebaldean zabaltzen da, Goldschmidtekin bat egiten duen lekuan.
Krater sateliteak
Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.
Limasolgo barrutia
Limasolgo barrutia (Eπαρχία Λεμεσού, Leymosun kazası) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Limasol hiriaren inguruan kokatzen dena.
Geografia
Zipre uhartearen hegoaldea hartzen du. Iparraldean Troodos mendiak ditu eta barrutiaren hegoaldea Akrotiri base subirano britainiarrak hartzen du.
Udalerriak
Limasolgo barrutiak 6 udalerri eta 106 komunitate hartzen ditu.
Kolon eta ondesteko minbizi
Gorotzetan ezkutatutako odol analisia edo PSOH
Gorotzetan ezkutatutako odol-analisia erabilia da ikusezina den odola gorotzean hautemateko. Adenoma, polipo edo ondeste eta koloneko minbizien inguruan aurkitzen diren odol hodiak oso ahulak izaten dira gehienetan eta erraz mintzen dira gorotzen garraioan zehar. Ondorioz, odol hodiek odol kantitate oso txikiak askatzen dituzte gorotzera. Dena den, oso arraroa izaten da behar adina odol isurtzea eta, ondorioz, ikusezina izaten da. Froga honek odolaren agerpena hautematen du erreakzio kimiko baten bidez; eta emaitza positiboa baldin bada, zehazki minbizi bat edo beste arazoren bat den jakiteko kolonoskopia froga egin behar da. Hala ere, elikagaiek edo medikamentuek eragina izan dezakete frogaren emaitzan, beraz, hurrengoak ekidin behar dira:
Fundulus diaphanus
Fundulus diaphanus Fundulus generoko animalia da. Arrainen barruko Fundulidae familian sailkatzen da.
Kolon eta ondesteko minbizi
Gorotzetan ezkutatutako odol analisia edo PSOH
PSOH egoera idealetan egin arren, muga garrantzitsuak izango ditu; hala nola, goiztiar hautemateko teknikak. Ondeste eta koloneko minbizia dutenen 50% gutxi gora behera PSOH negatiboa (faltsu negatiboa) emango du eta honen arrazoia tumoreak eragindako odoljarioen patroi intermitenteekin erlazionatuta egongo da. Halaber, PSOH positiboa dutenen artean soilik 5-10% pairatuko dute ondeste eta koloneko minbizia. Hala ere, emaitza positiboa izan duten pazienteei froga desberdinak egingo zaizkie emaitzen arrazoiak egiaztatzeko; hala nola, sigmoidoskopia, kolonoskopia... Beraz, PSOH frogarekin soilik ezin da asoziazio kliniko egoki bat egin (ziurtasun falta).
Gaur egun, PSOH mota desberdinak existitzen dira: zaharrena “Test de guayaco” deitzen da, eta honen bidez gorotzen hemo taldeen peroxidasa aktibitatearen agerpena edo falta aztertzen da. Horrez gain, test inmunohistokimikoa existitzen da, non antigorputz mono edo poliklonalek gizakien hemoglobina zati intaktuak hautematen duten. Gainera, azkenaldian, test inmunohistokimiko bat aurkitu daiteke DNAren mutazioak detektatzen dituena. Azken hau, sensibleagoa eta espezifikoagoa da ondeste eta koloneko minbiziaren detekzioan.
Sigmoidoskopia
Kolonoskopioa hodi argi, argal, flexible eta huts bat da. Ondestearen bidez sartzen da beheranzko kolonean. Medikuak, gainera, sigmoidoskopioaren bitartez ikusteaz gain, bideo kamara batera konektatu eta monitore baten bidez irudiak hobeto ikusi eta gorde ditzake. Froga hau zerbait deserosoa izan daiteke, baina ez du zertan mingarria izan behar. Dena den, aipagarria da esatea hodiak 60 zentimetro neurtzen duela luzeran eta, ondorioz, soilik kolonaren erdia ikusi daiteke teknika honen bitartez. Sigmoidoskopia bat egin aurretik pazienteak enema bat aplikatu behar da kolonaren beheranzko atala garbitzeko.
Teknika honek hainbat zaitasun izango ditu:
Proktosigmoidoskopia zurruna
Hodi argi bat da eta, honen bitartez, ondeste eta koloneko kartzinomen 20-25% hautematen dira. Erabilgarria izango da arriskua eta 40 urte baino gutxiago dutenen helduen aukeraketarako.
Sigmoidoskopia flexiblea
Sigmoidoskopia instrumentu fibroptiko bat da eta 6 zentimetroko luzera dauka. Ezkerreko kolonaren bilaketarako erabilgarria da. Angelu esplenikorarte ailegatu daiteke ere. Ez da polipektomia terapeutikorako erabilia izan behar (egoera berezitan izan ezik) eta kartzinomen 50% detektatu ditzazke.
Kolonoskopia
Ikerketa honek kolon, ondeste eta ileon terminalaren  mukosa bere osotasunean ikusteko aukera ematen dizu. Lehen aipatu bezala, kolonoskopioa 160 zentimetroko hodi flexible bat da eta bideo kamara bat dauka bere puntan (sigmoidoskopioaren bertsio luzea). Egun, kolonoskopia azterketa zehatzena eta osoena da heste lodiari dagokionez. Hala ere, froga hau eta bario enema bateragarriak kontsideratzen dira.
Polipo txiki (<3 zentimetro) bat aurkitzen bada, normalean polipektomia posible da. Gainera, ahal den heinean polipoa anatomia patologikora bidaltzen da, bertan mikroskopio bidez aztertzeko. Aldiz, tamaina handiko polipo, tumore edo anomalia bat aurkitzen bada, biopsia bat burutuko da.Kolonoskopia bat egin baino lehenago pazienteak kolona garbitu beharko du. Horretarako, ohiko laxanteak ez diren garbitzaileak hartu beharko ditu eta, batzuetan, enemak jarri beharko dira kolona garbitzeko. Normalean 15-30 minutu irauten du frogak, baina denbora luzatu egin daiteke biopsia bat burutu behar bada.
Kolonokopia egitea ezinbestekoa izango da PSOH positiboa izan ondoren, polipo edo tumore baten agerpenaren ondoren edo bario enema susmagarri baten ondoren. Horrez gain, gomendatzen da beti ere froga egitea aurrekari familiarrak dutenei eta 50 urte baino gehiago dutenei.
Kontraste bikoitza duen bario enema
Bario sulfatoa sustantzia radioopakoa da eta kolona partzialki bete eta irekitzeko erabiltzen da. Bario sulfatoa sartzen da hodi txiki baten bidez uzkian eta kolona erdi betea  dagoenean x izpiak erabiltzen dira barioa zabaltzeko. Ondoren, airea ponpatuko da hodi berdinetik zabaltzeko helburuarekin. Azken honek kolon mukosaren irudi hoberenak eratzen ditu.
Ezinbestekoa da pazienteek laxanteak hartzea aurreko gauean eta goizean enema garbitzaile bat jartzea kolona garbitzeko.
Kolonoskopia birtuala
Pazienteek kolona gorotzez garbia eduki behar dute. Froga honetan ez da kontrastea kolonean sartzen, baizik eta  haizea ematen da dilatatzeko. Ondoren, tomografia konputarizatu berezia, helikoidala edo espirala egiten da. Prozedura hau seguruenez bario enema baino zehatzagoa da, baina ez da kolonoskopia bezain eraginkorra polipo txikiak hautemateko orduan.
Birtualaren abantailak hurrengoak dira:
Dena den, teknika honek desabantaila bat dauka: polipo edo neoplasia bat hautematen bada, ezingo da biopsia edo erauzketa egin aztertzen den bitartean.
Beste batzuk
Egin beharreko beste proba batzuk:
Tratamendua
Minbizi honen tratamendurako tratamenduen artean hurrengo teknikak dauzkagu :
Konplikazioak
Lehenengo aldiz diagnostikatzen diren gaixo askok heste lodiaren obstrukzio edo zulaketa izan dezakete.
Typhlosaurus
Typhlosaurus Scincidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean bizi dira.
Antón de Marirreguera
Antón González Reguera, Antón de Marirreguera bezala ezaguna, asturieraz idatzitako lehen lanaren egilea da. Liburua Pleitu ente Uviéu y Mérida pola posesión de les cenices de santa Olaya, 1639an idatzita, asturierazko literaturaren klasikoa da.
Biografia
Antón González Reguerari buruzko datu asko ezezagunak dira, tartean jaiotze eta heriotza datak. XVII. mendean Llorgozanan jaio zen (Carreño), kapare etorkiko familia batean. Ama María González Reguera zen eta hortik zetorren Marirreguera izena. Aita, antza Pedro Álvarez Hevia zen; gaztea hil zen. Umezurtz gelditzerakoan amaren abizena hartzeko aukera izan zuen. Dena dela, eskuizkribu batzuetan Antonio Álvarez gisa agertzen da. Elizaren ikasketak hasi zituen. Oviedoko Unibertsitatean Latin, Humanitateak eta Teologia ikasi zuen. 1631 apaiza izendatu zuten eta Carreñoko eliz desberdinen ardura eman zioten. Horrela, 1640an eta 1644an Priendesko apaiza bezala agertzen da, 1645ean Albandin, azken honetan Antonio González Moñiz izenarekin, bere osabarena, bere aurretik apaiza eliz horretan. Albandin ere 1661 arte parroko gisa agertzen da; ondoren, postua bere ilobak hartu zuen, Xuan Rodríguez Reguera. 1662an kaparetasun erroldetan ez zen agertu eta pentsatzekoa da 1661 eta 1662 artean hilko zela.
Obra
Aipatutako Pleitu ente Uviéu y Mérida pola posesión de les cenices de santa Olaya (1639) batera beste lan batzuk idatzi zituen:
Lizarratik Los Arcosera (Donejakue bidea)
Donejakueren Frantses Bideko seigarren etapa
Etapa lasaia da, malda ertain eta erosoekin. Igoera aipagarri bakarra, 100 metroko desnibelekoa, Azketa tik Villamayor de Monjardin era garamatzana. Etapako herri guztietan daude iturriak eta ostalaritzako zerbitzuak.
Lizarratik Los Arcosera: 21,3 km.
Lizarra tik La Rua kaletik atera, eta Karlos VII.aren kale-errepidetik jarraituko dugu. Biribilgune baten eskuinetik oinezkoentzako den errei bat hartuko dugu Aiegi raino. 1,8.Aiegi. Irteeran, adierazle batek ezkerrera biratzeko gonbidatzen gaitu, NA-1110 errepidea gurutzatu eta Iratxeko Monasterio ra igotzeko. Adierazlean zuzen jarraitzen badugu, monasteriotik igaro gabe lasterbide bat hartuko dugu.
2,7. Iratxeko Monasterioa. Erromesen ospitale zaharrenetako bat izan zen, eta gero Nafarroa ko lehen Unibertsitatea ren egoitza. Bide beretik jarraitu eta 600 metrora, eskuinetara dagoen pista bat hartuta Iratxeko urbanizazioaren perimetrotik aurrera joango gara. Pistaren hartu ordez zuzen jarraitzen badugu, Jurramendi ko saihesbide bakartian sartuko gara.
4,1.Iratxe. Urbanizazioko kale nagusitik jarraituko dugu, taberna-jatetxea duen kanpinaren ondotik, amaieran bide basotsu atsegin batetik jarraituz Azketaraino.
7,3 Azketa. Errepidearen eskuinaldeko bide batetik, zati bat jaitsi ondoren 100 metroko desnibela duen aldapa bat igoko dugu, 1,5 km eskasean. Amaiera aldera, XIII. mendeko gotiko estiloko Mairuen Iturriaren ondotik pasatuko gara, Villamayor de Monjardinera iritsi baino lehen.
Kolon eta ondesteko minbizi
Metastasia
Metastasi modu desberdinetan eman daiteke:
Prebentzioa
Minbizia fase goiztiarretan harrapatzeko detekzio azterketak erabiltzen dira. Horretarako oso lagungarria da pazienteak edozein sintomaren aurrean medikura joatea.
Aurrekari familiarrak dituen edozeinek adin gazteago batetan egin beharko ditu detekzio probak.
Lizarratik Los Arcosera (Donejakue bidea)
Lizarratik Los Arcosera: 21,3 km.
9,1. Villamayor de Monjardin (euskaraz Deio, baina ez ofizialki). Herriaren behealdetik atera eta nekazaritzako pista bat hartuko dugu, A-12 autobiaren inguruan aurrera jaraituz laborantza-pista erosoetan barrena. Ondoren, autobiatik urrundu eta zerra txiki bat inguratuko dugu, tarte polit eta bakarti batean. Olexoa rako errepidetik jarraitu, eta Los Arcos en sartuko gara Kale Nagusitik.
21,3.Los Arcos (euskaraz Urantzia, baina ez ofizialki).
Los Arcos
Nafarroako hego-mendebaldean dagoen 1100 biztanleko udalerria da. Eraikin nabarmenenak XII. mendeko Andre Mariaren eliza eta Erdi Aro ko gaztelua dira.
Aterpetxeak
Ezagunena udalarena den “Isaac Santiago erromesen aterpetxea” da, herriaren irteeran. Bertan 70 lagun sartzen dira lau logela partekatutan. Gidetako beste aterpetxe batzuk honakoak dira: Alberdi Etxea aterpetxea, Abuela Etxea aterpetxea, Austria Etxea aterpetxea, Mavi ostatua, Los Arcos ostatua, eta Ostadar ostatua.
Zigoitiakoak
Zigoitiakoak Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Zigoitian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 200 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %23,81.
Paparo bikoitz
Paparo bikoitza zenbait ugaztunen buruaren bi aldetara agertzen diren poltsa moduko egiturak dira, barailaren eta masailaren artean. Paparo bikoitza, besteak beste, ornitorrinko, zenbait karraskari-talde eta primate gehienetan agertzen dira (bereziki Cercopithecinae azpifamiliako kideetan), bai eta koala bezalako martsupial askotan ere.
Dravertita
Dravertita mineral bat da.
Ezaugarriak
Dravertita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Hirurehun eta laurogeita hamabi
Hirurehun eta laurogeita hamabi (392) hirurehun eta laurogeita hamaikaren ondoren eta hirurehun eta laurogeita hamahiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Hemidesmosoma
Hemidesmosoma zelulen arteko lotura‎ egiten duen egitura bat da. Desmosomen antzerako egitura du baina beste zelula bati lotu beharrean zelula kanpoko matrizeari lotzen zaio.
Epitelio zeluletan aurkitzen da xafla basalera atxikituta, tentsio mekaniko handia jasan behar duten ehunak baitira.
Egitura
Zelulen alde basalean aurkitzen dira. Bi plaka proteiko dituzte, plektinaz osatuta daudenak. Plaka hauei zitosolaren aldera keratinazko firu ertainak lotzen zaikio eta zelularen kanpo alderantz transmintzezko proteinak luzatzen dira matrizeko xafla basalari atxikitzen zaizkienak. Proteina hauek integrinak dira.
Funtzioa
Epitelio ehunak zelula geruzaz osaturik daude eta organoak eta gorputzeko hodi eta zuloen hormak estaltzen dituzte. Ehunak izanik zelulak elkar lotuta egon behar dira, bai eta matrize bati ainguratuta ere. Oso ugariak dira ahoko mukosan, baginako mukosan, kornean, larruazalean eta hestegorrian.
Hainbat zelula askeren ibilbideak markatzen dituzte, keranozitoenak edota kartzinoma zelulenak, esate baterako.
Gaixotasunak
Larruazalaren homeostasirako ezinbestekoak dira. Hauen gabeziak jatorri genetikoa duen Epidermolysis bullosa gaixotasuna sortarazten du. Larruazaleko zelula geruzen artean babak agertzen dira eta larruazala hauskorra bihurtzen da.
Historia
L. Andrew Staehelin izan zen 1974. urtean hemidesmosomak deskribatu zituena. α6β4 integrina 1980. hamarkadan aurkitu zen.
Birmingham (kraterra)
Birmingham kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ01 lau-angelukoan dago. 89,9 kilometroko diametroa du. Izena John Birminghamren omenez darama.
Alemaniar zela poni
Alemaniar zela ponia, alemanieraz Deutsche Reitpony, Tysk ponia deitua ere, Alemaniako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.
Katrineholm udalerria
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alemaniar zela poni
Arraza oso ezaguna eta erabilia da Alemanian barrena.
Niveoscincus palfreymani
Niveoscincus palfreymani Niveoscincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Alemaniar zela poni
Ezaugarriak
Arraza honetako zaldiak tamainaz poniak izan arren, beraien ezaugarriak eta fenotipoa zaldiarenak dira.
Kanario
Kanaria, kanarioa edo kirrixkilet (Serinus canaria) fringillidae familiako hegazti paseriformea da.
Alemaniar zela poni
Arrazaren historia
Alemaniar zaldi ponia hainbat zaldi arrazen arteko nahasketaren ondorioa da, arraza modernoa izanik. arraza hauek Galestar ponia, New Forest ponia , Connemarako ponia , Dülmen ponia arabiar zaldia eta arabiar-ingeles zaldi. Galesdar zaldia izan zen eragin handiena izan zuena.
Birmingham (kraterra)
Krater sateliteak
Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.
Kanario
Makaronesiako Kanarietan, Azoreetan eta Madeiran hegazti autoktonoa da. Lehen karnabaren (Carduelis carduelis) edo etxe-txolarrearen (Passer canarius) ahaidetzat hartzen bazen ere, egun txirriskilarena dela badakigu.
12 cm inguru luze da. Lumarik gehienak berde horixkak ditu, baina emearen bizkarrekoak gris arreak izaten dira. Azores, Madeira eta Kanaria uharteetan bizi dira. Oso kantari onak izaten dira, eta zaletasun handia izan da kanarioetarako; Kanaria uharteak aurkitu bezain laster hasi ziren, 1393. urtean, kanarioak alde orotara zabaltzen. Kaiolako txori gisa oso erabilia da. Belar haziak jaten ditu batez ere. Beste txori mota batzuekin ere gurutzatu ohi da, karnabarekin, tarinarekin eta txontarekin besteak beste.
Kanariar palmondoarekin (Phoenix canariensis) batera, Kanarietako ikurra da, legeak dioenez.
Real Sociedad 1980-1981
1980-1981 denboraldia Real Sociedadek historiako haren lehendabiziko Liga txapelketa irabazi zuenekoa izan zen, Real Madrilen gainetik. Azken partidan erdietsi zuten txapeldun bihurtzea, Sporting de Gijonen aurka 2-2 berdinduta El Molinón estadioan, Jesus Maria Zamorak azken minutuetan sartutako gol gogoangarriari esker. 1981eko apirilaren 26an gertatu zen.
Jokalari ezagunen artean Arkonada, Kortabarria, Alonso, Zamora, Satrustegi eta López Ufarte zeuden. Entrenatzaile lanetan Alberto Ormaetxea egon zen, eta presidente moduan Jose Luis Orbegozok jardun zuen.
Sailkapena
1. Erreala: 45.
2. Real Madril: 45.
3. Atletico Madril: 42.
5. FC Barcelona: 41.
6. Real Betis Balompié: 40.
7. Sporting de Gijon: 38.
8. Sevilla Fútbol Club: 37.
9. Athletic: 35.
11. Osasuna futbol kluba: 32.
12. Real Valladolid: 31.
13. Hercules CF: 30.
14. Real Zaragoza: 29.
15. UD Las Palmas: 28.
16. Real Murcia: 23.
17. UD Salamanca: 21.
Louise Erdrich
Louise Erdrich (Little Falls, Minnesota, 1954eko ekainaren 7a) Ojibwa jatorriko idazle estatubatuarra da, eleberriak, poesia eta haurrentzako liburuak idazten dituena, Amerikako jatorrizko pertsonaia eta ezaugarriekin. Chippewa indiarren Turtle Mountain Banden elkarteko kidea da (Ojibwa edo Chippewa izenez ere ezaguna).
Erdrich AEBetako Errenazimentu Indigenaren bigarren olatuko idazle garrantzitsuenetako bat da. Guztira 28 liburu idatzi ditu, fikzioa, ez-fikzioa, poesia eta haurrentzako liburuak barne. 2009an, The Plague of Doves eleberria finalista izan zen fikziozko Pulitzer sarirako, eta Anisfield-Wolf Book saria jaso zuen. 2012ko azaroan, National Book Award edo Liburuaren Sari Nazionala jaso zuen, The Round House eleberriagatik.
François Guizot
François Pierre Guillaume Guizot (Nîmes, 1787ko urriaren 4a - Saint-Ouen-le-Pin, 1874ko irailaren 12a) frantziar politikari eta historialaria izan zen. 1847-1848 bitartean Frantziako lehen ministroa izan zen, Luis Filipe errege zela.
Bizitza
Harenak dira Histoire de la révolution d´Angleterre (1826-1827), Histoire de la civilisation en Europe (1828), Histoire de la civilisation en France (1829-1832) eta Mémoires pour servir à l´histoire de mon temps (1858-1867).
Alionycteris paucidentata
Alionycteris paucidentata Alionycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Osmar Aparecido de Azevedo
Osmar Aparecido de Azevedo (1980ko uztailaren 23a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Palmeiras eta Grêmio.
Sergio Dalma
Josep Sergi Capdevila Querol (Sabadell, 1964ko irailaren 28a), Sergio Dalma izen artistikoaz ezagunagoa, kataluniar abeslaria da. Gent d'aqui telebista saioa irabaziz eman zen ezagutzera, Televisión Españolaren kataluniar seinalean. 1989an argitaratu zuen bere lehen albuma, Esa chica es mía. Izen bereko abestia arrakastatsua izan zen Espania, Mexiko, Txile, Argentina eta beste hainbat Latinoamerika herrialdeetako salmenta-zerrendetan. Espainia ordezkatu zuen 1991ko Eurovision Abesti Lehiaketan "Bailar pegados" kantarekin; lehiaketan laugarren postua lortu zuen eta abestiak entzute handia lortu zuen berriz ere. Bederatzi alditan izan dira bere albumak Espainiako album salmenta-zerrendaren buru.
Samogitiako dialektoa
Samogitiako dialektoa (beren hizkuntzan Žemaitiu ruoda, Žemaičių tarmė) lituanieraren dialekto bat da, batez ere Samogitian hitz egiten dena, Lituaniaren mendebaldean. Normalizatzeko saioak izan ditu.
Junta de Villalba de Losa
Junta de Villalba de Losa Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 118 biztanle zituen.
Geografia
Gorobelgo hegoaldean eta Santiago Mendiko Monumentu Naturalaren ondoan kokaturik, Humedo ibaiak udalerria zeharkatzen du.
Hona hemen udalerri mugakideak:
Udalerriak bost herri ditu:
Historia
Lausako merindadea osatzen zuten juntetako bat izan zen, baita Antzinako Erregimenean Fríasko dukeen kontrolpean zegoen bakarra ere. Hauek bere alkate hautatzen zuten. Orduko juntak Villalba zuen herriburua eta barnean egun Lausako Haranean dauden Barriga, Lastras de Teza, Teza eta Villacián zituen.
Demografia
1843an Villarcayoko barrutian zegoen eta 549 biztanle zituen.
Golf
Pilota joku gehienek ez bezala, ez du, eta ezin du joko eremu estandarizaturik erabili, eta zelai bakoitzak dituen lur-eremu bereziei aurre egitea jokoaren funtsezko zatia da. Ibilbideek, normalean, 18 edo 9 zulo izaten dituzte, bakoitzak zulo bat duen lur-eremuak, pilota jasoko duen zuloa. Ibilbideko zulo bakoitzak, hasteko, tee deritzan irteera leku bat du, eta zuloa daukan eremu berde bat (green). Hainbat lur mota estandar daude teeren eta greenen artean, hala nola kalea, sasitza (belar handia) eta hainbat oztopo: ura, harkaitzak edo hondarrez betetako bunkerrak. Kale bakoitzak zulo bakarra du, bere kokapen zehatzean.
Partidak bi modutara joka daitezke: jokalari batek zulo guztiak kolpe kopuru txikiena emanez lortzea, stroke play edo kolpekako joko izenaz ezagutzen dena, edo, jokalari edo talde batek egindako txandan, osoko zulo indibidualenetan puntuazio baxuena lortzea, match play edo partida-jokoa deritzona. Maila guztietako formatu ohikoena stroke play da, batez ere eliteari dagokionez.
Joko modernoa Eskozian sortu zen XV. mendean. Hemezorti zulotako ibilbidea St Andrewsko Zelai Zaharrean sortu zen 1764an. Lehen txapelketa nagusia —munduko golf txapelketa zaharrena ere bada— The Open Championship da, British Open izenaz ere ezaguna, lehen aldiz 1860an Ayrshireko (Eskozia) Prestwick Golf Klubean jokatu zena. Gizonezkoen golf profesionaleko lau txapelketa handietako bat da; beste hirurak Estatu Batuetan jokatzen dira: Mastersa, AEBetako Irekia eta PGA txapelketa.
Jatorria eta historia
Jokoari buruzko lehen berria XV. mendekoa da, Edinburgon (Eskozia) jokatutako partida batena. Eskozian, artzainek harri biribilak kolpatzen zituzten makila batez helmuga bateraino heldu arte. Geroxeago arauak ezarriz joan ziren.
Hasieran, golfak estatus sozial eta ekonomiko ezberdineko jendea elkarrekin jokatzea lortu zuen. Idatziz jasotako lehenengo partidan, Galesko Printzeak eta John Paterson zapatariak jokatu zuten 1682 urtean.
1744an, Eskozian, lehen golflari-elkartea sortu zen eta, 1745an, golf arautegia Erresuma Batuan. XVIII. mendean zehar, lehen elkarteak eratu ziren: Edinburgh Golfers (1744) eta St. Andrews Society of Golfers (1754)
Historialari batzuek erromatarren paganika jokoarekin alderatzen dute: hor, parte-hartzaileek makila konkortua erabiltzen zuten lumaz betetako larruzko pilota bat jotzeko. Teoria batek dio paganika Europa osoan hedatu zela erromatarrek kontinentearen zatirik handiena konkistatu zutenean, K.a. I. mendean, eta, azkenean, joko modernora garatu zela.
Beste batzuek, berriz, chuiwan (txineraz 捶丸: chui k jo esan nahi du, eta wan  pilota txikia) aipatzen dute arbaso gisa, VIII. eta XIV. mendeen artean jokatutako joko txinatarra. Youqiu artistak 1368an egindako Udazkeneko oturuntza izeneko Ming dinastiaren pergamino batek erakusten du Txinako gorte inperialeko kide bat golf makil bat dirudiena pilota txiki batean kulunkatzen, zulo batean hondoratzeko asmoz. Jokoa, Europan, Erdi Aroan sartu zela uste da.
Golf modernoaren antza zuen beste joko goiztiar bati Ingalaterran cambuca eta Frantzian chambot esaten zitzaion. Beste jatorri bat Persiako antzinako txowkan jokoa izan liteke, baina poloaren antza handiagoa du. Gainera, kolven jokoa (pilota eta makil kurbatuak erabiltzen duena) Loenenen (Herbehereak) urtero jokatzen zen 1297z geroztik, urtebete lehenago Floris V.aren hiltzailearen harrapaketa ospatzeko.
Joko modernoa Eskozian sortu zen: golfaren lehen erregistro idatzia James II.ak jokoa debekatzeari buruzkoa izan zen, 1457an, arku-tiroa ikasteko dibertimendu desegokitzat hartzen baitzuen. Santiago IV.ak 1502an kendu zuen debekua, golflari bihurtu zenean eta, 1503 eta 1504an, lehen aldiz erregistratu ziren makilak: «jokatzen zuen erregeari golf makilak eta pilotak egiteko». Golflari askok St Andrewsko Antzinako Zelaia, 1574 baino lehenagoko lotura-ibilbidea, erromesaldi lekutzat hartzen dute. 1764an, 18 zulotako golf-zelai estandarra sortu zen St Andrewsen, kideek zelaia 22 zulotatik 18tara aldatu zutenean. 1672ko martxoaren 2an, golfa Musselburgh Lins en (Ekialdeko Lothian, Eskozia) jokatzen zela egiaztatuta dago, Errekorren Guinness Liburuak munduko golf zelairik zaharrena gisan aurkezten baitu. Arau zaharrenak 1744ko martxoan bildu ziren Company of Gentlemen Golfers elkartearentzat, geroago The Honourable Company of Edinburgh Golfers izena hartu zuena: hura Leith hirian (Eskozia) jokatu zen. Munduko golf txapelketarik zaharrena eta golfeko lehen txapelketa nagusia The Open Championship da, lehen aldiz 1860ko urriaren 17an Ayrshireko Prestwick Golf Clubean jokatu eta golflari eskoziarrek irabazi zutena. Dunfermlineko bi eskoziarrek, John Reidek eta Robert Lockhartek, kirola lehen aldiz erakutsi zuten AEBetan, 1888an baratze batean zulo bat eginez, Reidek AEBetako lehen golf kluba sortzean: Saint Andrew's Golf Club, Yonkersen, New Yorken.
Zelaia
Golfa aire librean eta soropil gainean praktikatzen da. Beste hainbeste kirol ez bezala, ez du jokalekuari buruzko azalera estandarrik. Zelaia, beraz, azalera zabal eta 9-18 zulo bitarteko ibilbidez osatua da. Ibilbide bakoitzaren amaieran, jokalariak pilota zulo banatan sartu behar du, ahalik eta kolpe gutxien emanez. Orokorrean, zuloak ibilbideko ordenaren araberako izena hartzen du: lehena, bigarrena, hirugarrena eta abar. Batzuetan, zuloak izen komertzial, pertsonen omenean edo zuloaren ezaugarriengatik (zailtasuna, diseinua, ondoko loreak...) izendatzen dira.
Eskoziako lehen golf zelaiak lotura-lurretan (links land) zeuden nagusiki, lurrez estalitako hareazko dunetan hondartzetatik zuzenean barnealderantz. Links hitza eskoziar hizkuntzatik eta antzinako ingelesezko hlinc hitzetik ("gorantz doan lurra", "gandorra") eratorria da: tradizioz, kostaldeko hareazko dunak dira, baina, batzuetan, parke irekiak. Horrek golf-links terminoa sortu zuen, bereziki itsasertzeko zelaiei eta, berez, lur hareatsuetan eraikitakoei ematen zaiena.
Zelaiak, orokorrean, bi kategoria nagusitan sailkatzen dira:
Irteerak
Lehen zuloa jokatzen hasteko, jokalariak gune txiki horizontal eta belar laburreko batean jartzen dira: tee gunea izena du (ingelesezko tee box hitzetatik dator). Kolpe txarra joz gero, berriz egin dezakete. Zenbait zelaitako irteera kolore ezberdinetako burdina barra batekin markatzen da, jokoa adinaren eta sexuaren arabera ordenatzeko. Adibidez, barra gorria emakume eta umeentzat erabiltzen da, eta horia, gizonezkoentzat. Barra gorria zulotik horia baino hurbilago dago: hala ere, irizpide hori ez da zelai guztietan betetzen.
Lehen irteeran, tee deritzon euskarria tee gunean kokatzen da eta, gainean, pilota jartzen da. Teeari esker, pilota lurra baino pittin bat altuago dago, eta lehen kolpea eraginkorragoa izatea lortzen da.
Kalea
Irteeratik zulorainoko espazioak dira eta bi azalera mota dituzte:
Jokalariak, normalean, zelaian ibiltzen saiatzen dira.
Kaleen alboetan, bestelako oztopoak egoten dira inoiz, esaterako, bunkerrak (hareaz eta belarrez betetako eremuak) eta urmaelak. Zuhaitzak eta harriak ere oztopo natural bihur daitezke.
Berdegunea
Zuloa berdegunean (green ingelesez) dago. Eremu horretan, belarra oso ongi ebakita dago eta zorua ia erabat laua mantendutzen da, baina ondulazio batzuk ditu, pilotaren ibilbide zuzena aldatzeko eta, horrela, jokoa zailtzeko. Zuloaren posizioa bandera batez erakusten da.
Jokalariek lurrean sortutako edozein kalte konpondu behar dute eta, horretarako, tresna berezi bat erabiltzen dute.
Zelaiako parrak
Golf zelaietan, hiru, lau eta bost kolpetan egin daitezkeen ibilbideak daude, hurrenez hurren par hiru, par lau eta par bost izendatzen direnak. Parra kalearen luzeraren arabera zehazten da:
Zuloa par hirukoa bada, jokalariak, normalean, berdegunera kolpe batekin heldu behar du; aldiz, par lau edo bostekoa bada, pilota indarrez jaurti beharko du behin edo bi aldiz gehiago. Jokalariak, gutxienez, zelaiak markatzen dituen par besteko kolpetan sartu behar du pilota zuloan. Parra hobetu eta zuloa osatzeko kolpe bat gutxiago egiten badu, birdiea ("txoritxoa") egin duela esaten da; bi kolpe gutxiago behar izan baditu, eaglea ("arranoa"); hiru badira, double eagle (albatros), eta lau kolpe gutxiagotan egiten badu, condorra ("kondorra"). Zuloa osatzeko parrak markatzen duen kopurua baino kolpe gehiago erabiltzen badu, berriz, bogey, double bogey, edo triple bogey egiten da, hurrenez hrren.
Jokalariak pilota kolpe bakar batean zulora sartzen badu, zuloa batean egin duela esaten da.
Swinga
Adituen arabera, swinga egitean ("pendulu" edo "oszilazio") 124 muskulu mugitu eta koordinatu behar dira (guztira 424tik). Horregatik, jokoaren aurretik, beroketa-ariketak egitea komeni da: alboko eta saihetsetako luzaketa, sorbaldak eta bizepsak, eskumuturrak eta besaurreak, ukondoaren tendoiak, etab.
Jokalariak tente baina erlaxatuta egon behar du pilotaren aurrean, oinen erdian dagoen puntu batean, sorbalden ardatza kolpearen norabidearekiko paraleloa izan dadin. Besoek eta makilak Y bat osatu behar dute. Begiek tinko begiratu behar diote pilotaren atzealdeari. Ezkerreko eskuak makila eusten du, eta eskuinekoa bestearen azpian dago; beraz, eskuineko sorbalda ezkerrekoa baino beherago dago.
Swinga hasten da gorputza (backswing) poliki-poliki eskuinerantz biratzen (eskuinentzat) eta eskuineko sorbalda atzerantz botatzen makila igo dadin, zoruarekiko posizio horizontal edo paralelo batera iritsi arte. Ezkerreko hanka apur bat tolesten da, orpoa altxatu gabe. Pisuaren % 60 eskuineko oinean erortzen da.
Makilaren igoera amaitu ondoren, gorputza beheranzko alderantziz biratzen hasten da (downswing), besoak eta eskumuturrak bularraren aurretik luzatuz. Makila jaitsi egingo da mugimenduaren abiadura pixkanaka handituz, talkaren unean maximora iritsi arte. Ezkerreko orpoa lurrean bermatzen da berriro, eta pisu gehiena ezkerreko hankan jartzen da. Burua pilotaren gainean mantentzen da, eskuineko sorbaldak (jokalaria trebea bada) biratzera behartzen duen arte. Gorputzak biraka jarraitzen du jokalariaren aurpegiak kolpearen helburura begiratzen duen arte. Swing ona egiteko, beti gorputzaren orekari eustea funtsezkoa da.
Swingaren azken fasean, eskuineko oina behatzen puntaren gainean bermatzen da, eta makilak biraketaren mugimendu naturalari jarraitzen dio, bizkarrezurrari buruz perpendikular eta lurrarekiko paralelo geratu arte.
Kolpeak
Zulo bat hasteko erabiltzen den lehen kolpea irteerako teetik ematen da. Zuloa luzea bada (4 par edo 5 par), lehen kolpea zurezko makila batekin eman ohi da, normalean, ingelesez driver esaten zaion zurarekin, hau da, distantzia handiena lor daitekeen makilarekin. Beste kolpetarako, egurrak erabil daitezke (ingelesez woods 3, 4 edo 5) edo burdinak (ingelesez irons, normalean 3tik edo 4tik aurrera) lurraren baldintzen arabera. Zuloa laburra bada (par 3), burdina egokia hartuko da.
Approacha (euskaraz hurbilketa) jokalariek pilota berdearen barruan uzteko (eta ahal bada zuloan sartzeko) ematen duten kolpea da. Oro har, pitching wedge (PW) edo sand wedge (SW) erabiltzen dira. Makilak inklinazio handiagokoak direnez (wedgek, ziria esan nahi du), pilotak gutxiago biratzen du, eta jaurtiketa zehatzagoa da.
Putt (pat, euskal idazkerari egokituta) pilotari ematen zaion kolpea da, putter (pater ahoskatu) izeneko makilarekin, berde edo green izeneko kantxa batean, non belarra laburra den eta zuloa dagoen. Kolpe horretan, pilota biraka doa, eta ez da lurretik altxatzen; horregatik, funtsezkoa da lurraren balizko gainbehera kalkulatzea. Zehaztasun handiena eskatzen duen tiroa da, eta garrantzitsuena dela esaten da.
Lehen aipatu den bezala, lehen kolpea beti da indartsua zulora ahalik eta gehien hurbiltzeko. Hurrengo kolpeak pilota gelditzen den moduan egingo dira.
Arauak eta erregelamenduak
Golfaren arauak nazioartean normalizatuta daude, eta elkarrekin gobernatzen dute The R&A (2004an The Royal and Ancient Golf Club of St Andrewsetik (1754) bereizia) eta United States Golf Association (USGA) delakoek. Arauak, sinplifikatu asmoz, USGAk eta R&Ak berridazketa oso bati ekin zioten 2017an. Arau liburu berria 2019ko urtarrilean indarrean sartu zen.
Arauen azpian datzan printzipioa ekitatea da. Liburu ofizial haren atzeko azalean esaten den bezala:
Ofizialki inprimatutako arauez gain, golf-jokalariek golf-etiketa izeneko jarraibide batzuk ere betetzen dituzte. Etiketen jarraibideek segurtasuna, ekitatea, joko-erritmoa eta jokalariak zelaia zaintzen laguntzeko duen betebeharra bezalako gaiak jorratzen dituzte. Etiketen arauak hausteagatik zigorrik ez dagoen arren, jokalariek, orokorrean, golfeko etiketaren arauak jarraitzen dituzte guztien joko-esperientzia hobetzeko ahaleginean.
Zigorrak
Egoera jakin batzuetan, zigor kolpeetan eror daiteke, eta jokalari baten puntuaziorako kontuan hartzen dira, kolpe gehiago jo balitu bezala. Kolpe bat edo bi gehitzen dira arau-urratze gehienetarako edo egoera desberdinetatik konpentsatzeko, zigor orokorrarekin bi kolpe izenaz definituta eta, arau-hauste larri edo errepikatuengatik, gaitasungabetzea. Hona hemen adibide batzuk:
Ekipamendua
Golf-makilak golf-pilota jotzeko erabiltzen dira. Makila bakoitzak ardatz bat du goialdean lantza bat duena (edo helduleku batekin), eta mazo buru bat behealdean. Makila luzeek, maila txikiagoko jaurtiketa dutenek, pilota distantzia erlatiboki luzeago batera bultzatzen dute, eta makila motzek jaurtiketa maila handiago batera eta distantzia erlatiboki laburragora. Makila bakoitzaren benetako luzera fisikoa luzeagoa edo laburragoa da, makilak pilota bultzatu nahi duen distantziaren arabera.
Indartsuago botatzeko eta distantzia handiagoa lortzeko erabiltzen diren makilei zurak esaten zaie (wood ingelesez) eta altzairuz edo titanioz eginak daude (lehen zurezkoak ziren). Irteera egiteko makilari driver deritzo (1. zura). Normalean, kaleko hiru zur eramaten dira tiro luzeetarako (3., 5. eta 7. zurak). Burdinak (ingelesez iron) golf makilak zenbakien arabera izendatzen dira (1etik 9ra). Zenbakia zenbat eta altuagoa izan, orduan eta handiagoa da buruaren inklinazio-angelua (loft ingelesez).
Burdinen eta zuren arteko tarteko motak ere badaude, hibridoak (ingelesez rescue), burdina baten doitasuna eta zur baten potentzia dutenak. Profesional asko hasi dira zirkuituan erabiltzen.
Speocharidius galani
Speocharidius (Kobiella) galani Leiodidae familiako kakalardo troglobioa da. Andatzako Emeretzu leizean bakarrik aurkitu den espezie endemikoa da.
Golf
Ekipamendua
Inklinazio handiena duten makilak ziriak dira (wedges ingelesez), eta izen espezifikoak jasotzen dituzte, hala nola pitching wedge (45º-tik 48º-ra) edo sand wedge (56º), pilota hareazko oztopotik ateratzeko erabili ohi dena. Ohiko beste wedge batzuk dira: gap wedge (52º inguru) aurreko bien arteko hutsunea betetzeko edo lob wedge (60º) pilota erortzen den lekuan gelditzen laguntzen duena, harantzago ibili gabe. Azkenik, putter izeneko makila erabiltzen da pilota putt kolpe baten bidez greenean zulora bultzatzeko. Golf-makilak horretarako den poltsa berezi batean (ingelesez bag) eramaten dira, eta 1870. urtean hasi ziren erabiltzen, lehen jokalarien kaddieek (boltsari, peoia) eramaten baitzituzten. Bertsiorik sinpleena tutu-poltsa da, sorbaldan hartuta eramaten dena. Sorbaldako poltsa arinak hanka erretraktilak ditu (ikus irudia) zutik egon dadin. Poltsa, barrutik, zatituta egoten da makilak ordenan jartzeko konpartimentuetan, haien artean marruskatzea saihestuz, eta poltsiko zabalak izaten ditu kanpotik beste osagarri erabilgarri batzuk gordetzeko (pilotak, ordezko teeak, pilota garbitzeko zapiak, eguraldi txarrerako arropa, aterkiak, edaria, uretara erortzen diren pilotak berreskuratzeko kanaberak, etab.).
Poltsa garraiatzeko, orgak erabiltzen dira. Tolesgarriak ere badaude. Esku-orgak (motorizatu gabeak) izaten dira: bi gurpilekoak (jokalariak eramaten ditu) edo hiru gurpilekoak (bultzatzeko). Orga elektrikoak edo motorizatuak bateria batek eragiten ditu. Normalean, hiru gurpilekoak izaten dira, eta batzuek alboko aulki moduko bat ere izaten dute. Halaber, badira buggieak edo golf-orgak, motor elektrikoa edo gasolinazkoa duten kotxe txikiak, batez ere aldapa ugari dituzten zelaietan erabiltzen direnak edo zelai horietan bertan eraikitako kale bereziak dituztenak. Eremu batzuetan nahitaez erabili behar diren arren, beste eremu batzuetan debekatuta dago orgatxo horiek erabiltzea.
Speocharidius galani
Deskribapena
Gorputzak 2,60 - 3,10 milimetro arteko luzera du. Antenak oso luzeak eta finak dira, gorputzaren luzeraren bi heren baino gehiagokoak.
Golf
Pilota
Golf-pilotaren diametroak ez du 42,67 mm-tik beherakoa izan behar, ezta 45,93 g-tik gorakoa ere. pilota modernoek, elastikotasuna emateko, gomazko kordoizko nukleo biribildu bat dute, eta plastikozko kanpoko geruza bat. Gainazalak 250-450 zulotxo txiki ditu (ingelesez dimples), eta, pilotari egonkortasuna emateko airean proiektatzen den bitartean, aldian-aldian banatzen dira.
Geruza bat, bi, hiru edo gehiagoko pilotak daude (geruza anitzekoak):
Bolen estalkiak egiteko erabiltzen diren materialak, batez ere balata, surlin, zilin eta elastomeroa dira.
Speocharidius galani
Banaketa
Andatzako Emeretzu leizean bakarrik aurkitu den espezie endemikoa da. Leize hau Guardetxe-aurre izen okerraz ezagutzen da. Andatzako mendilerroaren ipar-mendebaldean kokatua dago, Oria ibaiaren mendebaldean, itsas mailarekiko 50 metroko altueran.
Santa Maria de Itabira
Santa Maria de Itabira Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Speocharidius galani
Banaketa
1996 eta 1997an ikerlariek hainbat ale harrapatu zituzten. 2007an beste bat harrapatu zuten miaketa bidez eta 2008an 13. Azken bisitetan leizearen barnean gertatu diren tenperatura eta hezetasun aldaketen ondorioz espezie honetako aleen kopurua nabarmen gutxitu dela dirudi eta ikusi eta harrapatzea zaildu da.
Habitata
Espezie troglobioa da. Emeretzu leizearen erdialdean eta sakonerarik handienetan aurkitu izan da, materia organikoz elikatzen den lekuetan.
Bizimodua
Ez da bere bizi zikloa ezagutzen. Materia organiko pilaketetan talde txikitan ikusi da.
Kontserbazioa
Espainiako ornogabeen liburu gorrian espezie kaltebera gisa sailkatua dagoen arren ez dauka babes figura arauturik. Ikerlariek Emeretzu leizea babesteko proposamenak egin dituzten arren ez da inolako neurririk hartu. 2006an Aranzadi Zientzia Elkarteko Carlos Galan ikerlariak leizea eta bere ingurunea lurpeko biotopo babestu izendatzeko proposamena egin zuen. Leize hau bizileku baitute EAEn endemikoak diren 11 espezie troglobiok eta Gipuzkoan bakarrik aurkitzen diren beste zortzik (horietatik 2 karst honetan soilik). 2012an ez zen babes neurririk hartu oraindik.
Espezie hau, sakabanatze eta ale kopuru txikia duten gainerako troglobioak bezala, atzeratze prozesu argi batean dago eta egoera okerragora joango da bere ingurunea babesteko neurri azkar eta eraginkorrak hartzen ez badira. Mehatxu faktoreak aleen gehiegizko bilketa eta lurpeko pitzaduretatik elikagaiak iristea eragotzi dezaketen inguruneko baldintzen aldaketak dira. Arazo nagusia habitataren aldaketa da. Leizeak ingurune sentikor eta hauskorrak dira. Aldaketen eragile nagusiak gehiegizko bisita eta entomologoek egindako miaketa intentsiboegiak dira. Bisitek eragin kaltegarria dute, tenperatura eta hezetasuna aldatzen dituztelako. Miaketek substratuaren egitura normala aldatu dezakete. Bestalde, baso-ustiapenak eragin oso kaltegarria izan du leizearen ingurunean, bai perkolazio bidezko elikagaien ekarpenean eta baita aurrez aipatutako ingurune faktoreetan ere.
Golf
Nukleo likidoko wound pilota
Goma txiki batez edo likidoz betetako plastikozko bihotz batez osatuta dago, eta biltzen duten gomez inguratua. Batzuek balata sintetikoa erabiltzen dute estalkirako, beste batzuek, berriz, uretanoa edo elastomeroa. Profesionalek eta jokalari afizionatu onenek erabiltzen dituzte.
Geruza anitzekoa
Gomazko bihotz solidoa dute, eta, barruan, geruza bat erdigunearen eta estalkiaren artean, normalean uretanozko materiala dena. Handicap baxuetarako eta distantzia bilatzen duten jokalarietarako erabiltzen dira.
Bi geruzako nukleo solidoa
Geruza anitzeko bolek baino goma solidozko nukleo handiagoa dute. Estalkiaren materiala, normalean, surlin edo ionomeroa izaten da. Iraunkortasuna eta distantzia konbinatu nahi dituzten handicap ertain eta altuetarako erabiltzen dira.
Golf arauak
1-1 araua: Golf jokoa, irteera-lekutik zuloaren barrualderaino, pilota bat jokatzean datza, kolpe baten bidez edo arauen arabera bata bestearen atzetik emandako kolpeen bidez. Espainiako Golf Federazioaren bertsioa, R&A Rules Limited eta United States Golf Associationek onartua.
Arau horiei, etiketa (jokalariak zelaian duen jokabidea), definizioak (golfaren hiztegia) eta gehigarriak (tokiko arauei, makilen diseinuari eta pilotari buruzkoak) gehitzen zaizkie.
Etiketa
Etiketa edo kortesiaren arauak portaera-jarraibideak dira golfaren hainbat esparrutarako, baina, zentzu hertsian, ez dira jokoaren arauen parte, arau-hausteak ez baitira zigor kolpeekin zigortzen; arau-hausleei kargu hartzen zaie. Hona hemen garrantzitsuenak:
Jokabidea
Ondorioa: jarraibide horiei jarraituz gero, jokalariek joko atseginagoa egingo dute guztientzat.
Lehentasuna
Bi jokalariko taldeek ez dute eskubiderik hiruzpalau jokalarikoak aurreratzeko.
Janzkera
Gizonek kamiseta lepodunak eta kirol-prakak erabili behar dituzte. Galtza bakeroak debekatuta daude. Emakumeek ere lepodun kamisetak erabili behar dituzte. Debekatuta daude arropa eskotatuak eta bakeroak.
Oinetako bi mota daude: golf-takodun zapatak eta takorik eta takoirik gabeko zapatak.
Zelaiko segurtasuna
Golf-zelaian kontuan hartu beharreko arriskuak daude:
Balizko ondorioak
Jokalari batek, itzuli batean edo denboraldi batean, jarraibide horiei sistematikoki jaramonik egiten ez badie beste batzuen kaltetan, batzordeari jokalari arau-hauslearen aurkako diziplina-ekintza egokia hartzea gomendatzen zaio. Ekintza horren barruan sar daiteke, adibidez, denbora-tarte mugatu batean zelaian edo lehiaketa kopuru jakin batean jokatzeko debekua. Hori justifikatutzat jotzen da jarraibide horien arabera jokatu nahi duten golflari gehienen interesak babesteko modu gisa.
Txapelketa nagusiak
Zaharrenetik berrienera, honakoak dira munduko lau txapelketa nagusiak:
1959ko Kontxako Bandera
1959ko Kontxako Bandera (Banderaren 64. ekitaldia, garai hartan 57. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 6 eta 13an jokatu zen, eta Sestaok bigarren Kontxako Bandera eskuratu zuen. Urte hartan Iberia ta Kaiku klubeek aritu ziren Sestao traineruan.
Kontakizuna
Faboritoa San Juan zen arren, Sestaoko traineruak erraz irabazi zuen jardunaldi bietan. Gainontzeko bi traineruak ere pasaitarrak ziren, bata sanjuandarren bigarren ontzia eta bestea Trintxerpe. Ez zen beraz donostiarrik izan.