cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Englefontaine
Englefontaine Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Lubna Agha
Biografia
Pakistaneko Arte Modernoko Fundazioak, Pakistanen, artista honi buruzko liburua argitaratu zuen, Marcella Nessom Sirhandik idatzitakoa, 2007an. Lubna Agha: Erreferentzia-puntuak izenburua du.
Lolotique
Lolotique El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 14916 biztanle zituen.
Englefontaine
Biztanleria
2007an Englefontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 1.341 ziren. Familiak 501 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 172 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 181 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ploëzal
Ploëzal (bretainieraz Pleuzal) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Lubna Agha
Biografia
Lubna Agha behazun-xixkuko minbiziarekin konplikazioak jota hil zen bere Brooklingo etxean 2012ko maiatzaren 6an.
Englefontaine
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 545 etxebizitza zeuden, 506 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 519 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 506 etxebizitza nagusietatik 387 bere jabearen bizilekua ziren, 115 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 323 etxek bost zituzten. 370 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 223 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 170 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 844 ziren, horien artean 540 aktiboak ziren eta 304 inaktiboak ziren. 540 pertsona aktiboetatik 468 lanean zeuden (273 gizon eta 195 emakume) eta 72 langabezian zeuden (41 gizon eta 31 emakume). 304 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 93 ikasten zeuden eta 130 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Englefontaine udalerrian 522 unitate fiskal zeuden, 1.331 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.280 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 4 igeltseroak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
Montalzat
Montalzat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Englefontaine
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
Montalzat
Biztanleria
2007an Montalzat udalerrian erroldatutako biztanleak 575 ziren. Familiak 218 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Englefontaine
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Englefontaine udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 335 hektarea erabiltzen.
Montalzat
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Elene Lete
Elene Lete Para (Zumarraga, 2002ko maiatzaren 7a) gipuzkoar futbolaria da, atezain postuan jokatzen duena. Real Sociedad futbol-taldean jokatzen du.
Montalzat
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Elene Lete
Ibilbidea
Zumarragarra izanik herriko futbol taldean hasi zen jokatzen. 2018an Errealak fitxatu zuen eta bigarren taldeko atezain titularra izan zen. 19 urtez azpiko Espainiako selekzioarekin ere jokatu zituen partidak. 2019an talde nagusiko ordezko atezaina bihurtu zen eta Erreginaren Kopa irabazi zuen.
Montalzat
Etxebizitza
2007an 260 etxebizitza zeuden, 223 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 252 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 223 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 189 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 91 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 121 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Monopeltis decosteri
Monopeltis decosteri Monopeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Englefontaine
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Montalzat
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Englefontaine
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montalzat
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 340 ziren, horien artean 255 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 255 pertsona aktiboetatik 233 lanean zeuden (128 gizon eta 105 emakume) eta 22 langabezian zeuden (8 gizon eta 14 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak kirol-dendak ziren.
2000. urtean Montalzat udalerrian 76 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.848 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Engure aintzira
Engure aintzira (Engures ezers) mendebaldeko Letoniako aintzira da, herrialdeko hirugarren handiena dena. Aintzinako itsas-aintzira da eta Engure aintzirako Parke Nazionalaren parte hartzen du. 40,46 km²-ko azalera du.
Rāzna aintzira
Rāzna aintzira (Rāznas ezers edo Rēznas ezers) Letoniako aintzira da, herrialdeko bigarren handiena dena. Latgalian dago, Rēzekne hiritik gertu eta Rāzna Parke Nazionalaren parte hartzen du. 57,56 km²-ko azalera du.
Serse
Serse ( ahoskatua, eusk: 'Xerxes') Georg Friedrich Händel musikagilearen hiru ekitaldiko opera seria bat eta Silvio Stampigliaren libreto bat da.
Moncagua
Moncagua El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 22659 biztanle zituen.
Nova Lima
Nova Lima Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Etika aplikatua
Etika aplikatua moralaren aplikazioari deritzo. Eguneroko ekintzez eta hauen faktore moralez arduratzen den etika da, bizitza publiko zein pribatuan, lanbideetan, osasunean, teknologian, legean eta agintaritzan. Adibide gisa, bioetikan, zientziaren moralari buruz eztabaidatzen da, eutanasia eta zientzian giza enbrioiak erabiltzea barne. Ingurumenaren etikak gobernuen eta enpresen ardurari buruz eztabaidatzen du, kutsaduraren arazoari begira.
Gaur egun, lanbide askotan jokabide kode deontologikoak daude.
Daniel
Daniel (דָּנִיּאֵל, «Jaungoikoa nire epailea da»; دانيال; K.a. VI. mendea) Israelgo lau profeta nagusietako bat izan zen, Itun Zaharraren arabera.
Judaren leinukoa zen. Nabukodonosorren ametsak eta Belsasarren oturuntzako hitzak interpretatu zituen. Lehoien zulora kondenatu zuten, baina zauririk gabe atera zen, Jainkoaren laguntzari esker. Izen bereko liburua, Danielen Liburua, jatorriz igarleari egotzi zaiona, egile ezezagunarena da, eta K.a. 165. urte inguruan idatzi zen.
Benerazio
Benerazioa santu bati edo santutasuna daukan pertsona bati errespetua erakustearen ekintza da. Venerare latinezko hitzetik dator. Erlijio handi gehienetan egiten dute: judaismoan, kristautasunean, hinduismoan, islamean eta budismoan egiten dute, besteak beste.
Petrolio plataforma
Petrolio dorrea edo petrolio plataforma, pertsonak eta makinak biltzen dituen egitura handi bat da, ozeanoan petrolio-hobiak edo gasa zulatu, atera, prozesatu eta kostara ontzi edo tutuen bidez eramateko erabiltzen direnak. Kasuaren arabera, plataforma ozeanoko lurrera finkatua egon daiteke, uharte artifizial bat izan dezake ala igerian egon daiteke.
Yumi, Yumi, Yumi
Yumi, Yumi, Yumi (Gu, gu, gu) Vanuatuko nazio ereserkia da. François Vincent Ayssavek moldatu zuen eta 1980an erabili zen lehen aldiz.
De re aedificatoria
De re aedificatoria Leon Battista Albertik (1404-1472) idatzitako tratatua da; Erroman 1450. inguruan, italiar Quattrocentoko testuinguruan hain zuzen. Vitrubio arkitekto erromatarraren De architectura libri decem tratatuaren egitura eta eredua jarraituz idatzi zuenez berrikuntza handia suposatu zuen garairako. Izan ere, Erdi Aro osoan galduta egon eta gero, lehen aldiz Albertik Antzinate Klasikoa berreskuratu zuen era teoriko batean.
Goi mailako intelektualentzat eta artistentzat jarraibide gisa planteatuz latinez idatzitako arkitektura liburua dugu. Nikolas V-ari, Aita Santuari, aurkeztutako liburua dugunez, 1452. edizioa honen omenez argitaratu eta 1485an inprimatu zen.
Albertik utzitako oinordetza zabala izan zen. Antzinaroko lan eta ideien berreskurapenarekin, Aristotelesen naturen gaineko mimesiaren ideia, perspektiba matematikoa eta garaiko tekniken erabilera zabaldu zen bere tratatuen bitartez. XV. mendearen amaieran inprentaren sorkuntzak bere idatziak munduan zehar zabaltzeko aukerak handitu zituen, bere ideiak nazioartean hedatu zirelarik. Errenazimentuko lehen erreferentea eta gaur egungo lehen arte teorialaria dugu Alberti.
Proposatutako ideia berriak hurrengo urteetako praktika artistikoan eta mentalitatean eragina izan zuten. Errealitatea ulertzeko modu berria proposatu zuen Albertik, ikuspegi aldaketa suposatu zuena eta gaur egungo mendebaldeko pentsamenduaren estetika eta oinarri dena. Teozentrismotik humanismorako bidean Florentzian Quattrocentoko garaian Antzinaroko kulturaren berpiztea gauzatu zen. Betidanik mantendutako tradizioarekin batera, hainbat arrasto arkeologiko aurkitzean, arbasoen kultura, artea, formak, ideiak eta literatura berreskuratzeko grina sortu zen.
Grezia eta Erromako literaturaren azterketa horretan izadia baloratuz eta gizakiari erreparatuz, teozentrismoa alderatu eta humanismoa garatu zen, gizakia munduaren erdigunean kokatzen zuen filosofia. Halaber, paideiaren -hezkuntza- ideia berreskuratuz, literaturaren eta hizkuntzaren garrantzia, balio moralak eta erreferentzia kultural anitz bereganatu ziren. Hala ere, humanismoa ez dugu filosofia zehatza, De hominis dignitate ideiatik sortutako ikuspegi sozial eta kulturala baizik.
Antzinate klasikoaren berreskurapenean pentsamendu estetikoaren aldaketa gertatu zen, neurrien eta proportzioen armonian oinarritutako artea sortuz.
Tratatuaren laburpena eta analisia
Tratatua hamar liburuz osatuta dago eta liburu bakoitzean arkitekturaren inguruko esparru ezberdin baten inguruan teorizatu zuen Albertik: lehenengo liburuan, diseinuaren -lineamenta- inguruan; bigarrenean material -materia- ezberdinei buruz jardun zuen; hirugarrena obra -opus- kontzeptuari dago dedikatua; laugarren liburua universorum opus izeneko eraikinei eskaini zien; bosgarrenean erabilera mugatua duten obrak -singulorum opus- jorratu zituen; seigarrenean ornamentazioaren -ornamentum- kontzeptuaren inguruan mintzatu zen; zazpigarrenean eraikuntza erlijiosoen apainketei -sacrorum ornamentum- buruz; zortzigarrenean eraikuntza zibilen apainketen -publici profani ornamentum- inguruko teoriak azaleratu zituen; bederatzigarrenean eraikuntza pribatuen apainketen -privatorum ornamentum- gainean hitz egin zuen eta azkenik, hamargarrenean eraikuntzen -operum instauratio- kariaz jardun zuen.
Vitrubioren garaitik -Antzinako Erromatik- bereganatutako ezinbesteko hiru kontzeptuen inguruan antolatu zuen Albertik De re aedificatoria tratatuaren egitura. Hala, lehenengo hiru liburuak firmitas ideiarekin bat egiten dute. Firmitas kontzeptua eraikinen eta materialen sendotasunarekin erlazionatuta dagoelarik. Laugarren eta bosgarren liburuetan ordea, eraikin publikoetan eta pribatuetan beharrezkoa zen utilitas edo funtzionalitatearen kontzeptuaren inguruko ideiak garatu zituen. Azkenengo lau liburuak venustas kontzeptuaren barne garatuz, eraikuntza baten dekorazioaren eta proportzioen edertasunaren inguruan mintzatzen dira. Eraikuntza guztiak, sendoak, erosoak eta ederrak izan behar zirela defendatuz jardun zuelarik.
Halaber, tratatu osoan zehar ideia bera azpimarratzen, garatzen eta azaltzen da: concinnitas kontzeptua alegia. Eraikinak grazia eta duintasunez egiteko arkitektura osatzen duten zatiek osotasun baten barne obra harmoniatsu bat eratu behar dute. Beraz, koherentzia izango da eraikina osatzeko ezinbesteko ezaugarria. Kontzeptu hauek Antzinate Klasikoaren pertzepziotik bereganatutako ideia estetikoak dira, arrazoiaren berezko proportzioak hain zuzen.
Teoria
Teorialaria, matematikoa, poeta eta funtsean, humanista dugu Alberti. Errenazimentuko lehen arte teorialaria. Arte teoria osoa eskaintzen duen horrek artearen praktika eta kontzepzio berri hori indartu eta bultzatu zuen. Errenazimentuko artistek alegiazko espazio bat irudikatzeko nahia agertu zutenez, honek modu intelektual eta teoriko batean garatu eta bultzatu zituen Quattrocentoan emandako berrikuntzak. Albertiren ekarpen nagusiena tradizioaren berreskurapenean abiapuntu bat ezartzea izan zen, ondorengo artistentzako eragin nagusiena artearen kontzepzio berria baita.
Alberti da lehena beraz, artea bere kontzepzio zabalenean ulertzen duena. Kontuan hartuta Erdi Aroko teoria guztiak galduta zeudela jarrera filosofikoa planteatu zuen artearekiko.
Tratatuaren bidez, garaiko arkitektura idealaren formak eta ideia estetikoak azaldu zituen. Arkitektura arte gorenetzat hartuta, honen nondik norakoak, historia, erabilerak, ezaugarriak, formak eta batez ere arkitektoaren irudia azaldu egin zuen. Albertik arkitektoaren figura pertsona intelektual gisa defendatu zuen, diziplina guztiak ezagutzen zituena.
Albertiren kontzepzioaren arabera arkitekturan arte guztiak uztartzen diren heinean, gizakiaren beharrak batzen dira, plazerra, duintasuna eta erabilgarritasuna ikus. Hortaz, arkitektoaren eta ondorioz, artistaren esangura onartuz, arkitekturaren bidez giza behar horiek asetu daitezke. Horretara heltzeko arkitektoak diziplina guztiak ulertu eta ezagutu behar zituen. Albertiren aburuz, arkitekto baten irudia beharrezkoa zen hiri baten antolakuntzarako, estatu baten segurtasuna, autoritatea eta begirunea honen eskuetan zaudelako.
Virgilioren, Aristotelesen, Zizeron en edota Vitrubioren ideiak bereganatuz, naturaren aspektu ederrenak aukeratzea du helburu, naturarik ederrena erreproduzitzeko (De Pictura, 1436) eta kanon konkretuak ezartzeko. Naturan funtsa duen arrazionaltasuna oinarri, objektibotasuna, printzipio abstraktuak, formen idealizazioa, proportzioak eta neurrien armonia garatu zituen. Teorioa propioa legitimatzeko asmoz, arkitekturaren jatorri historikoa azaldu eta justifikatu zuen, Tucidides en figuraren bitartez, Antzinako hirien autoritatea eta boterea goraipatuz.
Laburbilduz, arteei buruzko teoria zientifiko baten garapena gauzatu zuen Albertik. Zientzia geometriko eta matematikoen bidez, natura matematikoki erreproduzitu zuen bestelako esperientzia artistiko eta ezagutza zientifikoa garatu zuelakoan. Horrekin batera, artistaren izaera zientzialaria defendatu zuen.
Bibliografia
SVERLIJ, M. : Retórica y arquitectura de Leon Battista Alberti. RÉTOR, 4 (2), 2014,. 200-219
VASARI, G.: “Leon Battista Alberti, arquitecto florentino”. MÉNDEZ BAIGES, M.T. eta MONTIJANO GARCÍA, J.M. (Zuz): Las vidas de los mas excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos (antología). Editorial Tecnos, 1998, 273-277 orr. VASARI, G.: “Fuentes y precursores de Vasari”. MÉNDEZ BAIGES, M.T. eta MONTIJANO GARCÍA, J.M. (Zuz): Las vidas de los mas excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos (antología). Editorial Tecnos, 1998, 11-25 orr.
Cacoal
Cacoal Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Vysoká pri Morave
Vysoká pri Morave Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 33,53 km²ko azalera du eta 2287 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1271. urtekoa da.
Monopeltis guentheri
Monopeltis guentheri Monopeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Nueva Guadalupe
Nueva Guadalupe El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 8905 biztanle zituen.
1969
Nobel saridunak:
Urte honetan lehenengoz Ekonomiako Nobel Saria eman zen –beste Nobel Sariak ez bezala, Ekonomiako Nobel Saria ez da Alfred Nobelen borondaterari jarraiki eman beharreko sarietako bat. Hala ere, gainontzeko Nobel sariekin batera eta sari berarekin ematen da–.
Burtnieks aintzira
Burtnieks aintzira (Burtnieka ezers, Asti järv) Livoniako aintzira da, Letoniako laugarren handiena dena. Sakonera gutxiko aintzira honek Iparraldeko Vidzemeko biosfera-erreserbaren parte hartzen du. 40,074 km²-ko azalera du.
Deepwater Horizon
Deepwater Horizon posizionaketa dinamikoko petrolio plataforma erdi-urperagarria zen. Plataforma honen funtzioa sakonera handitan dauden petrolio-hobiak zulatzea zen, leku batetik bestera mugitzen zelarik. Zulaketa prozesua bukatua dagoenean, beste dorre batzuk arduratzen dira petrolioa ateratzeaz.
Deepwater Horizon Transocean konpainiaren zen, eta BP-ri utzia zegoen 2013ko iraila arte. 2009ko irailean, historiako hobi sakonena zulatu zuen. Deepwater Horizon 2010eko apirilaren 22an hondoratu egin zen, bi egun lehenago izandako leherketa baten ondorioz.
Eztanda
Zulaketa azken fasean zegoen non hobia zementatzen ari ziren berau finkatzeko. 2010eko apirilaren 20an dorrean izandako eztanda batek sua sortu zuen eta hamaika pertsona desagertu ziren. Zazpi langile hegazkinez ebakuatuak izan ziren New Orleanseko ospitalera. Itsasontziek dorrera ura jaurti zuten, baina ez zuen ezer lortu bertako su-garren tamainagatik. Deepwater Horizon 2010eko apirilaren 22an hondoratu zen 1500 metroko sakonera duen uretan eta hobitik 400 metro ipar-mendebaldera aurkitu da. Sortutako petrolio ihesak arrisku larrian utzi ditu bertako arrain, hegazti, eta zonaldeko turismoa ere.
Nova Europa
Nova Europa Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Meta-etika
Meta-etika kontzeptu etikoen jatorria eta esanahia aztertzen duen etikaren adarra da. Filosofoek ikasten duten etikaren hiru ardatzetako bat da, beste biak etika normatiboa eta etika aplikatua izanik.
Unibertsalismo morala, jarrera etiko bat da, eta arazo moral zehatz bakoitzari buruzko egia moral unibertsal bat dagoela dio. Sokratesek unibertsalismo morala esplizituki defendatu zuen, gizakiaren arrazoimenarekin lotura suntsiezina zeukala uste baitzuen. Pentsamendu sokratikoaren ikuspegi horrek aurrez aurre egiten zuen talka sofisten konbentzionalismo moralarekin.
Max Brod
Bizitza
Pragan (garai hartan Austria-Hungariako Inperioko hiria; gaur egun Txekiako hiriburua) bizi izan zen 1939 arte. Gertakizunek hartara beharturik, Praga utzi eta Israela joan zen bizitzera 1939an.
Zuzenbide-karrera egin zuen literaturari lotu aurretik. Werfel, Rilke, Kafka eta Brod «Pragako eskola» deitu izan den joerakoak dira. Brod bera idazle gisa baino gehiago ezagutzen da Kafkaren argitaratzaile eta haren interpretatzaile bezala. Izen handia eman zion 1906an argitaratu zuen Tod dem Totem (Hilen heriotza), kontakizun neoerromantikoak. 1913an Arcadia aldizkaria argitaratzen hasi zen, eta hark eman zion aukera bere iritziak argi emateko: ikuspegi politiko, sozial eta ekonomikoek idazteko gaia aukeratzean garrantzia handia dutela, eta idazteak berak ere eragin osasungarria duela. Der meister (Maisua), eta beste hainbat liburu ere idatzi zuen. Baina Kafkari buruz egindako lanak, (Franz Kafka, eine Biographie), eta hura ezagutzera emateko egin zuen lanak egin du ospetsu.
Joxan Oiz
Joxan Oiz Arruti (Donostia, Gipuzkoa, 1968ko apirilaren 2a) euskal kazetaritzan (Argia, Euskaldunon Egunkaria) aritutako irakaslea da. Eleberri bat ere idatzi du: Beñat Dardo, Etxepare euskarazko lehen idazlearen bizimoduari buruzko fikziozko berregite historikoa.
Norman Dello Joio
Norman Dello Joio (New York, - ibidem, ) estatubatuar musikagilea izan zen. Alemaniar musikagile Paul Hindemithen seme eta ikaslea, harekin egin zituen lehen ikasketak. Geroago, konposizio-eskolak eman zituen Sarah Lawrence Collegen. Musikagile oparoa izan zen, eta joera neoklasikoari jarraitu zion formaren erabilerari dagokionez. Haren obran, oroz gain, abesbatzarako obrak gailentzen dira. Lan nagusiak: harmonika eta ganbera-orkestrarako kontzertua (1942); Song of Affirmation (1992, Lekukoasun-kanta), abesbatza eta orkestrarako; Meditations on Ecclesiastes (1956), harizko orkestrarako (1957ko Pulitzer sariaren irabazlea); eta Evocations (1970, Oroitzapenak), abesbatza eta orkestrarako. Opera-lan batzuk ere idatzi ditu —Blood Moon (1961, Odolezko Ilargia), The Triumph of Joan (Joanen garaipena)—, eta zenbait pieza instrumental ere bai —Diversions (1975), pianorako—. Italiar jatorria agerian uzten duten erreferentziak nabari dira Dello Joioren zenbait lanetan, eta baita maisu izan zuen Paul Hindemith musikagilearen eragina ere.
Joxan Oiz
2023an (H)ilbetza Beka irabazi zuen "Zorigaiztoko" eleberri proiektuarekin.
Iowa konderria (Wisconsin)
Iowa konderria (Iowa County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dodgeville da. 2010eko zentsuaren arabera 23,687 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Iowa konderriak 198,894 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,387 ura dira. Beste 197,507 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,91 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 23,687 pertsonetatik 23,240 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 336 dira. 86 beltzak edo afroamerikarrak. 35 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 124 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 185 pertsonek kokatzen zuten.
Saint-Salvadour
Saint-Salvadour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Salvadour udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 245 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 97 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 243 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 159 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (67 gizon eta 47 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Salvadour udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 299 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.017 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 4 iturginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Salvadour udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 544 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zabidius novemaculeatus
Zabidius novemaculeatus Zabidius generoko animalia da. Arrainen barruko Ephippidae familian sailkatzen da.
Txirain
Txirain Kultur Elkartea 1998an eratutako kultur elkarte bat da, egoitza Donostiako (Gipuzkoa) Antigua auzoan duena.
Helburuak
Elkartearen helburu nagusia lagunarteko aisialdirako gune bat gehiago izatea da eta, aldi berean, kultur ekitaldietarako gunea izatea. Elkarteak, helburu horiei begira, bi oinarri nagusi ditu: emakume eta gizonen arteko berdintasun osoz jokatzea eta euskara erabateko lehentasunezko hizkuntza izatea elkarteko agiri, ohar, gutun, kultur ekintza eta azalpen publikoetan. Nolanahi ere, norberak aukeratzen du elkarte barruko harreman pertsonaletan erabiliko duen hizkuntza. Elkarteak 90 bazkide inguru ditu. Bikoteen kasuan, bikotea da bazkide, eta biek dute giltza eta elkartea erabiltzeko eskubide berbera.
Ekintzak
Urtean zehar 20 kultur ekitaldi inguru antolatzen ditu, horien artea, auzoko jaietako mus eta toka txapelketak; gazte literaturako ilustrazioetan oinarritutako ipuin lehiaketa; argazki erakusketak; danborrada; Bagerak antolatzen duen Mintzalaguna ekimenarekiko ekitaldiak; Kultur Errota saioak; Donostia Kulturaren ikastaroak.
Phidippus
Phidippus Salticidae familiaren Araneomorphae armiarmak dira. Amerikan eta Asia hegoaldean aurkitzen dira.
Espezien zerrenda
The World Spider Catalogoaren (12.5) arabera:
Bitwarden
Bitwarden softwarea pasahitzen kudeatzaile librea eta kode irekikoa da, eta informazio sentikorra gordetzen du —adibidez, webguneen kredentzialak— enkriptatutako kutxa gotor batean. Zerbitzua eskuragarri dago web-interfazean, mahaigaineko aplikazio etan, nabigatzailerako osagarrietan, aplikazio mugikorretan eta komando-lerroko interfazean. Bitwardenek hodeian ostatatutako zerbitzua eskaintzen du, eta software lokalean irtenbideak ezartzeko gaitasuna ere badu.
Itaquiraí
Itaquiraí Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Luka Mkheidze
Luka Mkheidze (Tbilisi (Georgia), 1996ko urtarrilaren 5a) Georgian sortutako judo borrokalari frantziarra da.
Nuevo Edén de San Juan
Nuevo Edén de San Juan El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 63.1 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 4034 biztanle zituen.
Juan Mieg Solozabal
Juan Mieg Solozabal (Gasteiz, 1938ko martxoaren 4a) arabar pintorea da.
Gasteizen, Madrilen, Bartzelonan eta Parisen egin zituen Pintura ikasketak. Ohorezko aipamena jaso zuen Euskal Margolaritzaren III. Sari Nagusian (1967). Abstrakzioaren alorrean hasi zuen bere ibilbidea 60ko hamarkadan, Carmelo Ortiz de Elgearekin eta 1966an Orain taldea sortu zuten beste artista batzuekin elkarlanean. Bere lanetan, materia eta ikusleari leiho txikiak irekitzen dizkioten collageak dira protagonista. Bakarkako zein taldekako erakusketa ugari egin zituen 70 eta 80ko hamarkadetan, eta 1987an 1961-1987 atzera begirako erakusketa eratu zuen Gasteizen. 1990ean, berriz, Donostiako San Telmo Museoak eskaini zuen bere lana hobeto ezagutzeko aukera, Mieg, Iñurrieta eta Ortiz de Elguea erakusketan, eta 1995ean Donostiako Koldo Mitxelena Kulturunean eratu zen Artea eta Euskal Artistak erakusketan ere egon ziren bere lanak ikusgai. Azken urteotan ez dio utzi bere lana osatzeari eta jendaurrean erakusteari.
Filosofia erlijioso
Filosofia erlijiosoa edo erlijio-filosofia erlijio batek gidatutako edo erlijio horren eraginpean dagoen pentsamendu filosofikoa da. Filosofia hau jainkoekin erlazionatzen da bereziki. Erlijio askok filosofia berdintsua partekatzen dute eta arima, hilondoko bizitza, mirariak eta antzeko kontzeptuen inguruko sinesmenak dituzte.
Gainera, erlijio bakoitzak beste erlijioengandik ezberdintzen duen filosofia propioa dauka. Hauek dira erlijio-filosofia batzuk:
I
I euskal alfabetoko bederatzigarren letra eta hirugarren bokala da. I (larriz) eta i (xehez) idazten da.
i unitate irudikaria adierazteko erabiltzen da, \sqrt{-1} da. Zenbaki irudikari oinarrizkoena, minus bat zenbakiaren erro karratua adierazteko, i erabiltzen da.
Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainia
Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainia (ingelesez hainbat izenez ezagutzen zen: East India Trading Company edota English East India Company, eta 1707ko Batasun Agiritik aurrera British East India Company izenez deitua izan zen) 1600eko abenduaren 31tik aurrera Elisabet I.a Ingalaterrakoa erreginaren eskutik errege dekretua jaso zuen inbertsore konpainia bat izan zen, errege agiri horren bidez euren Indiarekiko komertzioaren pribilegioak mantendu eta Ekialdeko Indietako merkataritzaren monopolio artifiziala eskaini zion. Konpainia denbora igaro hala, bilakatuz joan zen, hasierako merkatal batasun soil bat izatetik, 1874ko urtarrilaren 1ean desegin zen arte, India modu birtualean gobernatu zuen enpresa izatera iritsi zen arte. Bere egoitza nagusia Londres hirian zuen.
Monopeltis leonhardi
Monopeltis leonhardi Monopeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Zohor
Zohor Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 21,13 km²ko azalera du eta 3313 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1314. urtekoa da.
Sertab Erener
Sertab Erener (Istanbul, 1964ko abenduaren 4a) turkiar pop abeslaria eta musikagilea da. 1992an debutatu zuen bakarlari bezala Sakin Ol! albumarekin, eta 1990ko hamarkadan zehar Turkiako pop abeslari ospetsu bilakatu zen. 2003ko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuen "Everyway That I Can" abestiarekin, Turkiaren lehen garaipena izan zelarik.
Monopeltis kabindae
Monopeltis kabindae Monopeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Brephostoma carpenteri
Brephostoma carpenteri Brephostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Epigonidae familian sailkatzen da.
Xabier Erize
Xabier Erize Etxegarai (Lleida, Katalunia, ) nafar filologoa, soziolinguista, historialaria eta kudeatzailea da. 1989 urtean lizentziatu zen euskal filologian Euskal Herriko Unibertsitatean. Pello Salaburu EHUko errektoreak zuzendutako Soziolinguistika historikoa eta hizkuntza gutxituen bizitza: Nafarroako euskararen historia soziolinguistikoa (1863-1936) doktore-tesia aurkeztu zuen 1997an. Liburu gisa argitaratu zuen Nafarroako Gobernuak euskaraz (1997) eta gaztelaniaz (1999). New Jerseyko Seton Hall Unibertsitatean doktoregoondokoa burutu zuen 1998-1999an. Joshua Fishman soziolinguistaren artikuluen bilduma argitaratu zuen katalanez (2001). EHUk ematen duen Hiznet hizkuntza plangintzako graduondokoaren irakaslea da. 2004tik 2011ra Nafarroako Kutxaren Hizkuntza Garapen nahiz Gizarte Erantzukizun arloen sortzaile eta zuzendaria izan zen. Enpresen Zuzendaritza Nagusian Unibertsitateko Aditua da. Kudeaketa eta hizkuntza plangintza elkartzeko proposamenak lantzen dihardu. 2016an euskaltzain urgazle izendatu zuten.
Vidzeme
Vidzeme (letonieraz ahoskatua; Vidžemė; Vidūmō, Видземе) Letoniako ipar-erdialdea hartzen duen eskualdea da, Daugava ibaiaren iparraldean dagoena. Estoniarekin muga egiten duen eskualde honek 2018an 188.494 biztanle zituen. Hona hemen bere udalerri eta hiriak:
Launay-Villiers
Launay-Villiers Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 153 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 145 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren eta 34 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 117 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 85 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 258 ziren, horien artean 209 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 209 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (113 gizon eta 85 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 2 margolariak.
2000. urtean Launay-Villiers udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 700 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aspidophoroides monopterygius
Aspidophoroides monopterygius Aspidophoroides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Tacuru
Tacuru Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Iron konderria (Wisconsin)
Iron konderria (Iron County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hurley da. 2010eko zentsuaren arabera 5,916 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Iron konderriak 238,062 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,696 ura dira. Beste 196,366 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,49 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 5,916 pertsonetatik 5,807 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 35 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 55 pertsonek kokatzen zuten.
Quelepa
Quelepa El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 4049 biztanle zituen.
Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest
Argumentua
Jack Sparrow kapitaina (Johnny Depp) naturaz gaindiko azpijokoen sare batean sartu da. Blanck Pearlen madarikazioaz gain, Davy Jonesekin odolezko zorra du. Zorra kitatzen ez badu, betirako izango da honen zerbitzuan Flying Dutchman ontzian. Honek Will Turner (Orlando Bloom) eta Elizabeth Swann (Keira Knightley) arteko ezkontza zapuztuko du.
Lanpara fluoreszente konpaktu
Lanpara fluoreszente konpaktua, Lanpara fluoreszente trinkoa edota CFL (ingelesezko compact fluorescent lamp hitzen laburdura) Edison hari arruntaz (E27) nahiz txikiaz (E14) erabili litekeen lanpara fluoreszente mota bat da.
São Gabriel do Oeste
São Gabriel do Oeste Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Leposoma caparensis
Leposoma caparensis Leposoma generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Naja Marie Aidt
Naja Marie Aidt (Aasiaat, 1963ko abenduaren 24) groenlandiar idazlea da.
Gaztetan Danimarkako Gazteria Komunistan ibili zen. Danimarkako idazle-belaunaldi gazteenaren ordezkaria da. Literatura-molde berriak erabiltzeko saioak egin ditu, eleberrian eta hain gogoko duen poesian, batez ere. Beste idazle batzuek baino estilo intimistagoa aukeratu du, eta horrek ia poesia bilakatzerainoko lirikotasuna ematen dio bere prosari. 1991n eta 1992an argitaratu zituen lehenengo bi poesia-liburuak. Hurrengo urtean, prosan estreinatu zen, Ur-zigilua izeneko ipuin-bilduma argitaratuz. Lan horretan, argi eta garbi sumatzen da idazlearen joera lirikoa hain berea duen estilo minimalista horretan, xehetasun txikiei ere —koloreei, esaterako— garrantzi handia ematen baitie. Ipuinen ondoren, beste poesia-liburu bat eta irratirako antzerki-lan bat argitaratu zituen. Bere lanetan, egoera xumeak azaltzen ditu modu errazean deskribaturik, baina arinkerian erori gabe. Emakumeak askatasuna lortua duela eta sexuari jaramonik egin gabe, gizabanakoan jartzen du arreta, gizarteak erdeinatzen dituen haienengan, bereziki.
2008an, Eskandinaviar Batzordearen Literatura Saria eman zioten Bavian eleberriagatik.
Gabrielle Joie
Gabrielle Joie (Ceilândia, Brasil, 1998ko maiatzaren 10a), Gabe Joie izenaz ere ezaguna, brasildar emakumezko aktorea eta modeloa da. Bom Sucesso telenobelan Michelly izeneko pertsonaia transgeneroa antzezteagatik egin zen ezaguna.
Sigfrido (opera)
Sigfrido (Siegfried) Richard Wagner musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta libreto bat da, Nibelungoen eraztunaren zikloaren hirugarren lana dena.
Bayreutheko Festspielhausen estreinatu zuten 1876ko abuztuaren 16an.
Bostongo Tearen Matxinada
Bostongo Tearen Matxinada edo Tearen Matxinada (Boston Tea Party) 1773ko abenduaren 16an Massachusetts estatuko Boston hiriko portuan jazo zen matxinada bat da, bertan te kargamendu oso bat itsasora bota zelarik. Amerikar kolonoek Britainia Handiaren aurka burututako protesta ekintza bat izan zen eta Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerraren aurrekaritzat jo ohi da.
Jatorria 1773an Britainia Handiak onartutako Tearen Agirian du, honen bidez metropolia hainbat produktuz hornitzeko inportazioa zergapetu, horien barnean tea, honek Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiari onura ematen zion, halere amerikar kolonoek Herbehereari tea erosiz boikota burutu ohi zuten.
Záhorská Ves
Záhorská Ves Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 13,03 km²ko azalera du eta 1868 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1557. urtekoa da.
J
J edo jota euskal alfabetoko hamargarren letra da. J (larriz) eta j (xehez) idazten da. Letra horrek, oro har, ahoskera sabaikaria du euskara batuko ahoskera zainduan (eta, gipuzkeran izan ezik, euskalki gehienetan). Hala ere, hitz jakin batzuetan, ahoskera igurzkari belarra du —gaztelaniaz bezala—, adibidez: aje, bejondeizula, gajo, garaje, ijito, jota (dantza mota).
Plorec-sur-Arguenon
Plorec-sur-Arguenon (bretainieraz Ploareg) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Landarbaso abesbatza
Landarbaso, Errenteriako abesbatza da.
Ibilbidea
1991n Errenterian gazte talde batek sortu zuen abesbatza, eta sortu zenetik koro honek gaztetasuna mantentzen du, bere bataz besteko adina ez baita 30 urteetara heltzen.
Abesbatza sortu zenetik, Iñaki Tolaretxipi izan da Landarbasoren zuzendaria eta izandako ibilbidea oparoa izan da, hogeitik gora sari irabazi baititu.
Landarbasoren programa oso zabala da, garai eta estilo desberdinetakoa eta bai obra profano eta baita eliz obrak ere abesten ditu. Bestalde, sorkuntza lana eta euskal folklorearen harmonizazio lana egiten du, gaur egungo musika munduari ere lan ildo berriak eskainiz.
Azken urte hauetan ziklo, lehiaketa eta kontzertu askotan parte hartu du abesbatzak espainiar estatuan, eta 2001 urtetik aurrera, abesbatzak nazioarte mailako lehiaketarako gonbitak jasotzen hasi zen, zenbait sari garrantzitsu eskuratuz.
H
H, hatxe edo mutua euskal alfabetoko zortzigarren letra da. H (larriz) eta h (xehez) idazten da. Euskara batuaren ahoskera zainduan, h letra bi eratara ahoska daiteke: hasperendua (ekialdeko euskalkietan egiten den eran) edo soinurik gabe (mendebaldeko euskalkietan egiten den eran).
Bokalen arteko edo bokalen aurreko hasperena ahoskatzen den tokietan pseudo-igurzkari glotal bezala ahoskatzen da. Baina Euskal Herriko leku gehienetan hasperen hori galdu eta mututu egin da. Eki-ekialdeko zenbait tokitan, ordea, herskari hasperendun batzuk oraindik ere bereiztu egiten dira: / ph /, / th /, * / kh /. Grafikoki tradizioan <ph>, <th> eta <kh> bezala idatzi dira.
H larria hidrogeno elementu kimikoa adierazteko erabiltzen da; aldiz, h xehea orduaren ikurra da Nazioarteko Unitate Sisteman.
Euskara
H letra gaur egun euskaraz Euskal Herriko iparraldean ezagutzen dugun soinua adierazteko aspalditik erabili izan da. Euskarazko lehen testuetan, adibidez 1545. urteko Bernart Etxepareren Linguae vasconum primitiae, jadanik agertzen da.
Mende batzuk lehenago Donemiliagako goldean, 1.025 urteko dokumentuan, ikus daiteke hegoaldeko toponimo askotan H hori agertzen zela eta ahozkatzen zela pentsatzeko arrazoiak badaude.
H letrari dagokion soinuari hasperen deitu izan zaio. Soinu hori fonema da gaur egungo ekialdeko euskalki batzuetan eta badaude nahiko zantzu pentsatzeko fonema hori beste euskalki batzuetan ere ahoskatzen zela. Euskararen dokumentu zaharrenak aztertu dituzten filologoek uste dute hasperena oso zabaldua egon zela euskararen eremuetan, baina gaur egun, ipar-ekialdeko euskalkietan bakarrik egiten da hasperena eta hego-mendebaldeko euskalki gehienetan hasperena mutu bihurtu da.
Champagnolles
Champagnolles Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
H
Euskara
1968. urtean, euskara batuaren ortografia bateratzerako prozesuan, erabakirik polemikoena izan zen hasperen hori idatzi edo ez idatzi. Herskariei lotutako hasperenak ez idaztea erabaki zen, Koldo Mitxelenaren proposamenari jarraiki, eta bakarrik idaztea bokal aurreko eta bokalen arteko hasperenak.
Champagnolles
Biztanleria
2007an Champagnolles udalerrian erroldatutako biztanleak 517 ziren. Familiak 216 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 299 ziren, horien artean 225 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 225 pertsona aktiboetatik 204 lanean zeuden (109 gizon eta 95 emakume) eta 21 langabezian zeuden (11 gizon eta 10 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champagnolles udalerrian 232 unitate fiskal zeuden, 536 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.585 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Champagnolles udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 945 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Erdieroale
Erdieroalea eroankortasun elektrikoa tenperaturaren arabera aldatzen duen substantzia kristalinoa da. Giro-tenperaturan ez dira ez eroale ez isolatzaileak. Tenperatura zero absoluturantz hurbilduz gero isolatzaileak dira. Tenperatura altuetan berriz, eroale onak izatera hel daitezke.
Erdieroaleen artean, bi mota bereiz daitezke, erdieroale intrintsekoak eta estrintsekoak. Lehenengoen kasuan, propietate elektrikoak material puruaren egitura elektronikoaren ondoriozkoak dira. Erdieroale estrintsekoetan, aldiz, eroankortasuna ezpurutasunen difusio bidez kontrola daiteke. Azken hauek aplikazio esparru handiagoa daukate haien propietate elektrikoak tenperaturarekiko egonkorrak baitira.
Material hauen eroaletasun ertaina ulertzeko, egitura atomikora jo beharra dago. Erdieroaleen propietateak banden teoriaren bidez azal daiteke, bi energia banda bereiziz, balentzia banda eta eroapen banda, zeinak “gap” izeneko energia tarte batez banatuta dauden. 0 K-ean, balentzia banda (energia txikienekoa) elektroiz josita dago eta eroapen banda, aldiz, hutsik. Baina erdieroaleetan “gap” energi etena nabarmen handia ez denez, normalean 2 eV baino txikiagoa, tenperatura igotzean elektroiek behar beste energia termikoa beregana dezakete eroapen bandara igarotzeko. Kitzikaturiko elektroien lekualdatzearen ondorioz, hutsuneak sortzen dira balentzia bandan, eta horrek beste elektroien mugimendua eragingo du hutsune hori bete nahian.
Eroaletasun elektrikoa hurrengo ekuazioaz baliatuz kalkulatzen da, non “n” eroapen bandako elektroi kontzentrazioari dagokio, eta “p”, aldiz, balentzia bandako hutsune kontzentrazioari. “µ”-ren bitartez bai hutsune zein elektroien mugikortasuna adierazten da.
Erdieroale intrinsekoak
Erdieroale mota hauetan, eroapen bandara mugitutako elektroi bakoitzeko hutsune bat sortzen da balentzia bandan. Ondorioz, n=p=ni izango da eta aurreko ekuazioa molda daiteke hurrengo ekuazioa lortzeko.
Non ni erdieroalearen kontzentrazio intrintsekoa den (elementu bakoitzaren ezaugarria, tenperaturaren menpekoa). Garraiatzaileen dentsitatea edo kontzentrazio intrintsekoa oso baxua da, adibidez, 27 °C-an hurrengo balioak topatu dira silizio eta germaniorako: 1.5·1010 cm-3 eta 2.4·1013 cm-3, hurrenez hurren.
Erdieroale intrintsekoetan garraiatutako karga kopurua, eroankortasuna, tenperatura bidez kontrolatu daiteke. Izan ere, 0 K-ean elektroi guztiak oinarrizko energia mailan egongo dira balentzia bandan. Tenperaturaren igoerarekin eroapen banda betetzen joango da eta kitzikaturiko atomoen kopurua hutsuneen berdina izango da. Zenbat eta tenperatura handiagoa izan, eroankortasuna orduan eta handiagoa izango da karga gehiagoren mugimendua gauzatzen baita.
Aurreko ekuazioan ikus daitekeenez, konduktibitate mota hau duten materialen tenperaturarekiko menpekotasuna esponentziala da, baina hau ez da errealitatean erabilgarria. Izan ere, ezin daiteke segurtasun osoz erdieroale intrintseko baten jokaera determinatu, edozein tenperatura aldaketak, nahiz eta txikia izan, eroankortasunean aldaketak sor baititzake.