cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iburtu
Iburtu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iburtu haitza Itzalle inguratzen duten mendietatik ikusgarrienetakoa da. Zaraitzuko errepidetik ikusita labana baten moduan gailentzen da inguruko pinudien gainetik, haidor eta bakarti. Gutxi dira, hala ere, haren gailurra bisitatzera ausartzen direnak. Geografia eta landaretza ere ez dira lagungarri: metroz metro irabazi beharko dugu tontorra. Sariak, baina, merezi du: paisaia paregabeaz gain, mendi honen bakardadeaz gozatuko dugu.
Kanpo estekak
Iburtu, http://www.euskal-herria.org/.
Betaio
Kanpo estekak
Betaio, http://www.euskal-herria.org/.
Leizadi
Leizadi, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aralarko Mendebaldera luzatzen den karaitzezko mendi-adar luze bateko azken tontorra da Leizadi. Adean ditu beste bi gain aipagarri: Agaotz eta Sarastarri, Ekialdean; Mendebaldean bizkarra Ataun aldera jaisten da, haitz mutur ikusgarriak agerian utziaz. Amildegiak ebakitzen du mendia Iparraldetik, eta haren ertzean dago tontorra, pagadiaz inguratua eta buzoi batez markatua. Tontorrera heltzeko biderik errazena Agaotz aldetik datorrena da, Lareoko urtegitik. Aia aldeko Urkillagako lepotik abiatu eta HMko hegian gora datorren GR20 bidea ere egokia da tontorrera urreratzeko; ondo seinaleztatuta dago.
Eskisun
Eskisun, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Otsa mendilerroko azken gorunea dugu Eskisun, baina ez da Elke edo Korona-Erratzu bezain ospetsua. Txintxurrenea eta Iñarbe arroilen artean zabaltzen den mendilerro hau penintsula bihurtu zen Itoitzko urtegia eraiki zenean. Gorabehera handirik gabeko mendilerroa izanik ere, ikuspegi oso zabalak eskaintzen dituen mendia dugu Eskisun, batez ere hurbileko urtegi erraldoiaren gainean. Txangoa osatzeko, Otsa herri despopulatua bisita dezakegu.
Kanpo estekak
Eskisun, http://www.euskal-herria.org/.
Atsagarbia
Atsagarbia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txorrotxarria erraldoiak hegoaldera egin ahala, pinuz jantzi eta garaiera galtzen du. Igari mendatera iritsi baino lehenago, harkaitz zorrotz bat gailentzen da inguruko sakan bakarti eta pinudi sarrien gainetik. Atsagarbia da, behatoki ezin ederragoa inguruko mendi eta ibarren gainetik.
Menditxusia
Menditxusia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Izenak bestelako irudia ematen duen arren, Menditxusia bisitatzea merezi duen gaina da. Aretako zonaldean ongi nabarmenduriko mendia da eta Erremendiako inguru ezin ederragoetan barrena paseatzea plazer hutsa da. Hegoalderago, Continen atakak berezirik, garaiera berdintsuko Araxamendi edo Zarkindegi dugu, bere gailur bitxi eta iritsiezinarekin: hainbat metrotako monolito zorrotz bat da punturik garaiena.
Atsagarbia
Kanpo estekak
Atsagarbia, http://www.euskal-herria.org/.
Menditxusia
Kanpo estekak
Menditxusia, http://www.euskal-herria.org/.
Kurkuxulo
Kurkuxulo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako herri gutxi izanen dira Adoain bezain isolaturik. Urraul Goiti ibar bakartitik 12 kilometroko errepide gorabeheratsu batek eramaten du herriraino. Ez da harritzekoa beraz inguru honetan herri despopulatuak ugaritzea.
Kanpo estekak
Kurkuxulo, http://www.euskal-herria.org/.
Larrakarte
Larrakarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Saioa eta Xuriain bezalako erraldoien itzalpean, mendizale gutxi oroitzen dira Artesiagako mendatearen inguruan beste mendirik dagoenik: Egurtegi, Zagua, Larrakarte... Mendi ederrak dira, hala ere, eta Artesiagatik txango politak egin daitezke belardi goxoz estalitako gain horietan barrena, Baztan eta Kintoko bazterrik urrunenak ezagutuz.
Kanpo estekak
Larrakarte, http://www.euskal-herria.org/.
Artasoeta
Artasoeta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Galotze eta Itzalle arteko errepidetik hegoaldean gailentzen den haitz zorrotza da Artasoeta. Inguru horretan ohikoak diren haitz bakartietako bat da, ezezaguna mendizale gehienentzat, baina interesgarria bai gailurretik izanen dugun paisaia zabalarengatik, bai bidean ezagutuko ditugun txoko ederrengatik. Bazter horietako bat Artasoetatik hegoaldera aurki dezakegu: Oihanburua mendia, 1002 metrokoa, Artasoeta baino garaixeagoa, baina ikuspegi mugatuagokoa.
Oso
Oso, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Leire mendilerroa ez da Arangoitin amaitzen. Mendikate ezezagun samarra da, eta sekretu ugari gordetzen ditu bere bazterretan. Besteak beste, Peñagujereada edo Paso del Oso izeneko harrizko zubi ikusgarria (UTM 30T X652273, Y4723452), Oso gailur ia antzemangaitzaren bidean aurkituko duguna. Harrizko begi haundi hori Hegoaldeko amildegiaren horman zulatuta dago, eta mendiak haren gainean eratutako inbutu-antzeko zulo baten irteera da. Kontu pixka batekin ibili beharra dago, aldapa handia da-eta zulo horretan.
Artasoeta
Kanpo estekak
Artasoeta, http://www.euskal-herria.org/.
Oso
Kanpo estekak
Oso, http://www.euskal-herria.org/.
Aritzarte
Aritzarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Sorogaingo sakana eta Mezkiritzeko mendatearen artean garaiera apaleko mendi batzuk lerrokatzen dira: Errebelu, Zobeta, Mendibitarte... Horien artean, Aritzarte da altuera handienekoa eta seguruenik itxura ederrena daukana. Mendi apal eta lau samarrak izanik ere, gailur garbikoak dira, eta haietataik ikuspegi zabalez gozatzeko aukera izanen dugu, baita pagadi ederretan barrena ibiltzekoa ere.
Kanpo estekak
Aritzarte, http://www.euskal-herria.org/.
Azkarregia
Azkarregia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Igari herrixkatik iparraldera, Migoletaren ospeak bazter utzita, mendialde basati eta ezezagun bat zabaltzen da, Larraitze eta Jabros sakanen artean. Mendi horietako asko haitz ikusgarriek koroatuak izaten dira, eta Migoleta ez bezala, paisaia zabalak eskaintzen dizkiete haraino ausartzen diren mendizale urriei.
Erregerena
Kanpo estekak
Erregerena, http://www.euskal-herria.org/.
Erodoa
Erodoa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garralda eta Aribe herrien gainean gailentzen den harri lerdena dugu Erodoa. Labar ikusgarriak amiltzen ditu Ariberen gainean, eta apalago agertzen da Garralda aldetik. Igoera ez da erraza, landaretzak bidea jaten baitu batzuetan. Hala ere, balkoi eder honetaz gozatzea plazer hutsa da.
Kanpo estekak
Erodoa, http://www.euskal-herria.org/.
Otsarte
Otsarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Uren banalerroko mendi nagusietatik aldendurik, badira hainbat gain Ultzama eta Basaburua ibarren artean altxatzen direnak: Otsartez gain, Arburuko Kaskoa, Zamategi eta Aitzarbil bera ere sartuko lirateke oihanak hartutako gailur hauen artean.
Maliturri
Maliturri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Maliturri eta hurbileko Puno (Ollokorri) Iruñerriko txangoen klasikoetako bat dira. Bi mendiok Lakarri-Beltzunegi Haitzaren mendilerro paraleloa osatzen dute iparraldetik. Igoera erraza da eta gorabehera handirik gabeko txangoa bada ere, atsegina da kate honen gainaldean zehar ibiltzea. Maliturriko gailurretik paisaia ederrak ikus ditzakegu, baina ezin gauza bera erran Ollokorriz: altuera berdintsuko bere bi gailurrak baso trinko batek harturik daude, eta iparraldekoan bakarrik aurkituk ditugu tontorra markatzen duten kairna eta tako geodesikoa.
Kanpo estekak
Maliturri, http://www.euskal-herria.org/.
Otsarte
Kanpo estekak
Otsarte, http://www.euskal-herria.org/.
Bardoitza
Bardoitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zaila da Bardoitza mendiko gailurra kokatzea. Alde batetik, Urbasako zonalde honetan ez dago gorabehera handirik eta ez da erraza punturik gorenak zehaztea. Bestetik, badirudi Bardoitza zonalde handi bateko toki-izena dela, Limitaciones, Dulantz eta Otsoportillo arteko baso eta belardiak barnean hartzen dituena. Batzuetan Bardoitzako putzuen ondoko muinoa hartu izan da (1017m, UTM 30T 574543, 4741206) Beste batzuetan Eraul izeneko kota harritsua agertzen da Bardoitza izendapean (UTM 30T 574355, 4739094). Edozein delarik ere, Bardoitza ingurune ederra da, Historiaurreko monumentuz, baso trinkoz, eta soro zabalez josia. Merezi du bisitatzea.
Betatugaña
Betatugaña, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zaraitzuko eta Aretako mendien artean bada harbitxi ezkutu bat, Laurentzeko iturburua. Zaldaña eta Arraztegia sakanek bat egiten duten puntuan iturburu oparo bat eta antzinako errota bat daude, mendiz inguraturik, txoko ezin ederragoa osatuz. Bertako landaretza eta fauna ere balio handikoak omen dira, inguru horietako isolamendu handiaren eraginez.
Bardoitza
Kanpo estekak
Bardoitza, http://www.euskal-herria.org/.
Betatugaña
Kanpo estekak
Betatugaña, http://www.euskal-herria.org/.
Boluntza
Boluntza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Peñaskarekin batera,Boluntza-Petrina Ugarrako goi-lautada hegoaldetik mugatzen duen mendia da. Mendi apal samarrak dira, mediterranear landaretzaz estaliak. Megalito ugari aurki ditzakegu haien inguruetan, zonalde honek aurrehistorian izan zuen garrantziaren lekuko.
Sanguein
Sanguein, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Sangueingo gailurra ez dago mendiko punturik altuenean, Larginburu izenekoan, branka ikusgarrian baizik, nahiz eta hau hainbat metro apalagoa izan. Mendi honen inguruan, hala nola Andia osoan, monumentu megalitiko ugari aurki dezakegu, mendilerro hau aspaldiaren aspaldietatik populaturik egon dela frogagarri.
Aldapaburu
Aldapaburu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi ezezaguna Zuntzarren herriaren gainean. Pinudiz estalitako punturik gorenak ez du interes handirik, Arriasgoiti ibarreko bazter hauek hobeki ezagutzeaz aparte. Nolanahi ere, iparralderago badago 838 metroko kota bat, balkoi ederra eskaintzen duena ibar ia ezezagun honen gainean. Bertan tako geodesikoa aurki dezakegu.
Sanguein
Kanpo estekak
Sanguein, http://www.euskal-herria.org/.
Las Roscas
Las Roscas, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bere apalean ere, Nafarroako Erriberako mendirik ikusgarrienetako bat dira Las Roscas. Buztinak, hareazkoak eta konglomeratuen higadurak paisaia harrigarri bat sortu du Fiteroko inguru hauetan. Ibilbidea luzatu nahi izanez gero, hurbil ditugu Tudejen, bere gazteluko hondarrekin, edo Peña Roya mendia. Inguru hauetan hegazti harraparien habi ugari daudenez, debekaturik dago otsailetik uztailera arteko hilabeteetan Las Roscaseko gailurrera igotzea.
Kanpo estekak
Las Roscas, http://www.euskal-herria.org/.
Aldapaburu
Kanpo estekak
Aldapaburu, http://www.euskal-herria.org/.
Arain
Arain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Atuzkarratz mendilerroaren ekialdean, Kakueta-Peña Blanca erraldoiak garaiera galdu eta adar oihantsu bat luzatzen du hegoalderantz, Binies eta Ezka ibaien erroak bereiziz. Adar horretan noizbehinka harkaitza azaldu eta mendi ederrak sortzen dira: Argible, Elizarena, Gaztuluzarra... Arain da horietako bat: ez garaiena, ez interesgarriena, ezta errazena ere. Arain mendi literaturan hainbatetan agertzen bada ere, egun erabat itxita dago, eta sasiekin borrokatu behar izanen dugu haren gailur harritsura iristeko.
Kanpo estekak
Arain, http://www.euskal-herria.org/.
Boluntza
Kanpo estekak
Boluntza, http://www.euskal-herria.org/.
Irugain Haitza
Irugain Haitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aretako mendiek adar bat luzatzen dute Aietxu herriaren gainera, Jakoisti herrixka despopulatutik bereiziz. Mendi horiek hurbileko Aritzgaina, Borrotxulo edo Aldaxur baino apalagoak izanik ere, interes handikoak dira: harrizko gainak dituzte eta inguruko mendien panoramika ezin ederragoak ahalbidetzen dituzte. Besteak beste, Jakoistigaña, Txitxurrondo eta Irugain haitz ikusgarria aurkituko ditugu mendialde honetan. Irugain Haitza Jakoistigaña mendiaren mutur batean dago, eta mendiko punturik altuena ez izanik ere, behatoki ikusgarria da. Jakoistigañako gailurra, ordea, itxiagoa da, baina ipar-ekialdean taiaia zorabiagarria dauka, zonalde bakarti honen gaineko ikuspegiaz gozatzea ahalbidetzen duena.
Kanpo estekak
Irugain Haitza, http://www.euskal-herria.org/.
Zuraun
Zuraun, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zuraun eta Enekorri iparraldean Lohiluzeko puntan hasi eta Argintzu, Okoro eta Artsalen barrena luzatzen den katearen azken begiak ditugu. Mendilerro horren azken gainak izanik, eta mendi nagusien bidetik apur bat aldendurik, mendi hauek ez dute mendizale askoren arreta erakartzen. Hala ere, zoragarriak dira Enekorriko larreak baita Zuraungo baso itzalsuak ere. Ikuspegiak ere zabalak dira... eta mendi ez oso ibilien bakea geureganatzeko aukera izanen dugu. On egin!
Arripuia
Kanpo estekak
Arripuia, http://www.euskal-herria.org/.
Zuraun
Kanpo estekak
Zuraun, http://www.euskal-herria.org/.
Arregia
Arregia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garraldako ortzemuga iparraldetik ixten duten mendiak ez dira ez garaiak ez ezagunak mendizale gehienentzat: Erodoa, Zelaia, Zurtzeta, Hirupagoeta... Gehienbat mendi lau samarrak dira eta gatz-piperrik gabeak. Horregatik, seguruenik, hurbileko Corona-Errazuk erakartzen ditu bisita gehienak. Hala ere, mendi hauek bisitatzea merezi dute, batez ere haietatik gozatuko ditugun paisaiengatik eta, zergatik ez, inguru ez oso ibili bat ezagutzeko plazerragatik.
Berregu
Berregu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Berregu Labiako mendilerro luzearen azken mendietako bat da iparraldetik. Altuera beretsuko bi gailur ditu, eta kartografian iparraldeakoa garaientzat jotzen bada ere, bertan izanik hegoaldekoak ematen du altuagoa. Baso itxiak (Oianilun du izena iparraldeko hegiak) erabat estaltzen ditu mendi apal honen hegi eta gainaldea.
Arregia
Kanpo estekak
Arregia, http://www.euskal-herria.org/.
Berregu
Kanpo estekak
Berregu, http://www.euskal-herria.org/.
Aiurdi
Aiurdi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iruñerriko biztanleok nahiko ezaguntzat jotzen dugu Alaitz mendilerroa. Elomendi, Txanburu, Orraunandia, Abrigo, Untzueko Harria... ibilaldi ugariren jomuga izaten dira. Hala ere, Alaitz nahiko mendilerro zabala eta konplexua da, eta ohiko ibilbideetatik haratago joan nahi duen mendizaleak badu nora jo.
Ugagibel
Ugagibel, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Berrendi mendilerroak adar apalago eta leunago bat luzatzen du iparralderantz, Orbaitzeta herriaren gainean begiratoki aparta eskaintzen duena. Adar honetan bi gain aurki ditzakegu Zelaneko lepo zabalaren iparraldean: Ugagibel eta Arriedergaina.
Aiurdi
Kanpo estekak
Aiurdi, http://www.euskal-herria.org/.
Ugagibel
Kanpo estekak
Ugagibel, http://www.euskal-herria.org/.
Apordoki
Apordoki, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Anueko ibarraren gainean sumendi itxura ederra azaldu arren, mendi hau ez da oso bisitatua. Seguruenik Baratxueta-Burdindogi katetik apur bat aldendurik egoteak zerikusi handia izanen du bazterketa honekin, mendizale gehienek Urdanatz igo eta iparralderantz jarraitzen baitute, Burdindogi, Egide edo Goitiko Gaineko tontorretarantz. Hala ere, Anueko Oihaneko mendien artean, Apordoki da paisaia ikustea ahalbidetzen duten bakarrenetakoa, gainerako gainak pagadi sarriez josita baitaude.
Kanpo estekak
Apordoki, http://www.euskal-herria.org/.
Udi
Udi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zaraitzu eta Aezkoa ibarrak elkartzen dituen Erremendiako mendatearen iparraldean mendialde nahiko ezezagun bat zabaltzen da, Abodiko murru luzea izanik muga iparraldean. Mendi leun eta lauak dira, gorabehera handirik gabeak, alor eta soro zabalez josiak. Ibilbide lasaiak egin daitezke pista zabaletan barrena, oinez edo txirrindulaz.
Kanpo estekak
Udi, http://www.euskal-herria.org/.
Oiakarizketa
Oiakarizketa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Oiakarizketa Iruñea inguratzen duten mendietatik ezezagunetakoa dugu. Inguruan Sarbil edo Esparatz bezalako mendi erakargarriak izanik, itzalpean gelditzen da gain oihantsu hau. Gr-220 (Iruñerriko bira) mendi honetatik hurbil igarotzeak salbatzen du seguruenik erabateko ahanzturatik.
Kanpo estekak
Oiakarizketa, http://www.euskal-herria.org/.
Leziñera
Leziñera, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Illon mendilerroa mendebaldean San Kirikon hasi eta ekialderantz luzatzen da gorabehera handirik gabeko gandor harritsu eta ezpelez josi batean Ollateko harrateraino. Bertatik igarotzen da Nafarroako ardibiderik garrantzitsuena eta hala izan da aurrehistoriako garaietatik, inguruan aurki daitezkeen monumentu megalitiko ugariak lekuko.
Kanpo estekak
Leziñera, http://www.euskal-herria.org/.
Lerdengibel
Lerdengibel, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Corona-Erratzu menditik adar apalago batzuk hedatzen dira: Mendiburu, Apezanberro (Xuritze)eta Lerdengibel, besteak beste. Azken hau izaten da ezagunena, eta askotan Corona-Erratzurekin batera igotzen da, txangoa luzatu eta aberasteko. Mendi honek duen hoberena paisaiak dira, bai Artzibarren gainetik, bai Corona aldetik. Ortxolako belardietan barrena paseatzea eta bertako zelai tumularrak bilatzea ere ederra da. Ohiko abiapuntuak Artzibarko Hiriberri eta Arrieta herriak dira. Hiriberrin lurrezko pista bat hartu behar da ipar-mendebalderantz hasi eta berehala iparrerantz zuzen igotzen dena. Saihesbideei kasurik egin gabe, pista honek Ortxolako lepoko zelaietan jarriko gaitu. Hemendik zuzenean mendebalderantz joz iritsiko gara tontorrera. Bertan pagadi zabala hasten denez, ez dugu paisaia handirik ikusiko, baina bide osoan zeharreko ikuspegiak ezin ederragoak dira. Igotzeko beste aukera zakarrago bat da Agoitz eta Auritz arteko errepidearen 27. (mapa zaharretan, 26. km zen) kilometroa pasata autoa utzi eta, Iru errekaren ondotik igotzen hasi eta gero, zuzenean ekitea Lerdengibelgo gailurrari. Lerdengibeletik Corona-Erratzura jarraitzeko bide garbirik ez badago ere, ez dago inolako zailtasunik, belardietan gora egitea besterik ez, punturik garaiena aurkitu arte.
Kanpo estekak
Lerdengibel, http://www.euskal-herria.org/.
Saitsederra
Saitsederra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Uztarrotzeko mendilerroa Atuzkarratzen iparraldean zabaltzen da, bien arteko muga lausoa delarik. Mendi garaiak dira, baina profil leun borobilekoak. Saihets pikuetako baso trinkoetan pinua eta pagoa tartekatzen dira, baina belarra da nagusi gainaldeetan. Borda ugariren hondakinek abeltzaintzari loturiko iragan baten berri ematen digute. Mendilerroko gailurrik inportanteenak Luno, Lakuaga, Barangaga eta Saitsederra dira, azken hau delarik denetan altuena.
Kanpo estekak
Saitsederra, http://www.euskal-herria.org/.
Saiarri
Saiarri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Organbide lepotik hego-ekialderantz luzatzen den bizkar luze belartsua da Saiarri. GRko mearkek gidaturik, mendizale gehienek behetik igaroko dute gorabeherarik gabeko muino hau, Mendizar edo Errozate bidean. Merezi du ordea bidetik apur bat saihestu eta gailur xume honetara igotzea, bertatik gozatuko dugun ikusmira ederragatik.
Kanpo estekak
Saiarri, http://www.euskal-herria.org/.
Pilotasoro
Pilotasoro, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bat baino gehiago dira Pilotasoro izeneko mendi eta tokiak Euskal Herrian. Nafarroan bitxienetakoa Txaruta-Garmendia mendikatekoa izanen da, bere kokapen ikusgarria dela eta. Antza denez, artzainak halako tokietan biltzen ziren pilotan jolastera. Hormarik ezean, tenisaren moduko jokoa omen zen.
Kanpo estekak
Pilotasoro, http://www.euskal-herria.org/.
Borrokoxko
Borrokoxko, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aretako mendirik garaienetako bat izanik ere, Borrokoxkok bazter utzita ematen du, mendizaleen begiradak Baigura erraldoira edo, gehienez ere, hurbileko Erremendiara zuzentzen direlarik. Bere kokapen urrunak eta alde guztietatik azaltzen duen profil lau eta oihantsuak zerikusia izanen dute seguruenik bazterketa horrekin. Nolanahi ere, bai Elkoatz eta Aietxutik abiatzen diren bideak bai Erremendiako goi ordokikoak edertasun paregabekoak dira, eta gailurretik ikuspegi oso mugatuak izanen ditugun arren, mendi honek behatoki ugari eskaintzen du. Horrez gain, isolamendu horrek berak fauna oso aberats baten bizileku bihurtu ditu inguru hauek.
Kanpo estekak
Borrokoxko, http://www.euskal-herria.org/.
Ezkirin
Ezkirin, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bertizko jaurerria ipar-ekialdetik mugatzen duten mendiak nahiko ezagunak dira: Legate, Larratzu, Aizkolegi... Askoz ere ospe apalagoa dute ordea Bertizko mendebaldeko muga osatzen dutenek, Oteitzoiana eta Meateko Kaskoa salbu.
Leizateka
Leizateka, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Arnostegiko lepoan hasi eta iparralderantz luzatzen den mendikateko gailur nagusietakoa dugu Leizateka. Donejakue bidea mendi honen ekialdeko saihetsetik igaro eta Bentarteko lepoaren bila igotzen da. Inguru hauetaz ari garelarik, ezinbestekoa izaten da Orreagako gudaldia aipatzea, euskaldunek Europako armadarik indartsuenetako bat garaitu zuten borroka mitikoa.
Artxuba
Artxuba, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Artxuba mendilerroa Zarikietaren iparraldean hedatzen da, ekialdetik mendebalderako norabidean. Zarikieta mendialde nahiko ahaztua bada, Artxuba guztiz ezezaguna da. Itoitz ur azpian utzi baino lehenago, ohiko igoera Rala herrixkaren inguruetan hasten zen. Orain, ordea, askoz ere bide luzeagoa egin beharko dugu tontorreraino iristeko. Bestalde, nahasmen handia izaten da gailurraren kokapenari dagokionean: mendilerroko gainaldean ez dago gorabehera handirik eta altuera desberdinak azaltzen dira begiratzen dugun maparen arabera. Hala ere, Diputazioaren tako geodesikoa 1046 metroko kota batean dago. Gainera, kota hau dorre moduko talaia airoso bat da, eta paisaia eder batez gozatuko dugu. Inon izatekotan, hemen dago Artxubako gailurra. On egin!
Leizateka
Kanpo estekak
Leizateka, http://www.euskal-herria.org/.
Errasa
Errasa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aietxura hurbiltzen diren mendizaleak Aldaxur, Olotoki edo Aritzgaña bezalako mendiak igotzera joaten dira. Hala ere, Urraul Goitiko herrixka honetatik paseatzen den edozein mendizaleren begiak Errasa haitzaren horma ikusgarriei lotuko zaizkie ezinbestean. Hala ere, gutxi dira balkoi bakarti honetara hurbiltzen direnak.
Kanpo estekak
Errasa, http://www.euskal-herria.org/.
Artxuba
Kanpo estekak
Artxuba, http://www.euskal-herria.org/.
Bagoandieta
Bagoandieta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iretako Gainetik hegoaldera Adiren kateak altuera galdu eta larre zabalek ordezkatzen dituzte pagadiak. Erliebea ere leundu eta muino eta bizkar leunak jaisten dira Erroko mendaterantz, pinudi itxiz jantzita.
Txintxularra
Txintxularra, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txintxularra mendia, 846 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.984519 eta -2.846080 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Altube, Sarria, Parketxea
Kanpo estekak
Txintxularra, http://www.euskal-herria.org/.
Bagoandieta
Kanpo estekak
Bagoandieta, http://www.euskal-herria.org/.
Arlengo Harria
Kanpo estekak
Arlengo Harria, http://www.euskal-herria.org/.
Intsusako Harmala
Intsusako Harmala, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi ezezaguna izanagatik ere, Intsusako Harmala zonaldeko interesgarrienetakoa dugu. Mendialde honetako gain gehienak pagadi eder baina sarriek estalita egonik, gutxitan goza dezakegu inguruko paisaia zabalez.
Kanpo estekak
Intsusako Harmala, http://www.euskal-herria.org/.
Algorrieta
Algorrieta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Algorrieta eta Loiketa mendiak Ultzama ibaiaren sorburua babesten duen mendi-ferrako gainik erakargarrien baina ezezagunenak ditugu. Haien oinetan, XIII. mendetik, Belateko monasterioa dago, garai batean Done Jakue Bideko erromesak artatzeko eraikia, eta gaur egun baseliza bihurtuta.
Kanpo estekak
Algorrieta, http://www.euskal-herria.org/.
Irunberriko Trinitatea
Irunberriko Trinitatea, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ibarrako arroilak bereizten du Leireko mendilerroaren mendebaldeko muturra multzo nagusitik, bizkar luze bat isolatuz. Gorabehera handirik gabeko eta ezpelez jositako mendi honek, ordea, labar ikusgarriak altxatzen ditu hego-mendebalderantz, hurbileko Irunberriko Arroileko hormekin lehiatu nahiz bezala. Malkar zorabiagarriek, harrizko zubiek, gendarme bakartiek elkar hartzen dute bideari xarma berezi bat emateko. Nolanahi ere, kontuz ibili behar da haurrekin edo ohitura handirik gabeko jendearekin joanez gero. Bideak zailtasun berezirik ez duen arren, amildegi handietatik hurbil dabil uneoro, eta zenbait tokitan eskuak erabili behar izanen ditugu harriari heltzeko. Kable bat dago jarrita tximinia txiki bat errazago igarotzeko, eta bidea oro har malda handikoa da.
Zaziain
Zaziain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Itoitzko urtegi erraldoiaren eraikuntzak itxuraldatu egin zituen Artzibarko paisaia basati eta lasaiak. Hainbat herri jendez hustu eta ito egin zituzten, Urrobi eta Irati ibaiek urraturiko arroil (bazter hauetan potxe hitza erabiltzen da) ederrak urpean gelditu ziren, porlanezko uharkek eta errepide berriek hautsi egin zuten ibarren bakea...
Kanpo estekak
Zaziain, http://www.euskal-herria.org/.
Irunberriko Trinitatea
Kanpo estekak
Irunberriko Trinitatea, http://www.euskal-herria.org/.
Zalakarte
Zalakarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lakabe herrixka berpiztuaren gainean mendizaleek gutxi ibilitako mendi batzuk gailentzen dira, Elke ikusgarriak itzalduta: Zalakarte (944m), Atxote (1057m), Ermitaldea (1164m) eta Peñarroya edo Lakarri (1004m). Gain bakartiak dira, pinuek eta mediterranear landarediak estalita, eta gehienetan harkaitz deserosoek koroatuta. Azken honek ordea, talaia eder bihurtzen ditu tontor hauek, nondik inguruko mendi eta ibarren paisaia zabalaz gozatu ahal izanen baitugu.
Kanpo estekak
Zalakarte, http://www.euskal-herria.org/.
Ekialterrea
Ekialterrea, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mintxateko arroil ederra ekialdetik mugatzen duen mendikatea Larrondoan hasi eta Ardibidegaineako mendietara luzatzen da, Izaba gainean "Ateak" izeneko harkaitz ikusgarriak amilduz.
Kanpo estekak
Ekialterrea, http://www.euskal-herria.org/.
Aginagako Harria
Aginagako Harria, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iruñetik bertatik-bertara badago ere, gutxi dira Arriasgoitiko ibarra bisitatzen dutenak. Auto baino txirrindulari gehiago ikusten dira hango errepidean barrena. Arriasgoitiko mendiak bakarti eta basatiak dira, eta pinudi zabal ilunak fauna aberats baten bizileku lasaia da... ehiza sasoiaz kanpo, behinik behin.
Kanpo estekak
Aginagako Harria, http://www.euskal-herria.org/.
Orobeko Haitza
Orobeko Haitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroak, Arabak eta Gipuzkoak bat egiten duten Arbarrain menditik adarrak hedatzen dira hainbat norabidetarantz. Adar horietako batzuk Altsasuraino luzatzen dira, bidean altuera galduz eta pagadi zabaletan murgilduz. Inongo zerrendatan ez agertuta, eta basoak paisaia eragozteko mehatxuarekin, mendizale gutxi hurbiltzen dira gain hauetara.
Kanpo estekak
Orobeko Haitza, http://www.euskal-herria.org/.
Iguzkimendi
Iguzkimendi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bere izenak iragarri bezain ederra da Iguzkimendi. Edonondik ikusita, kono itxurako profil airosoa du, bere hegi piku belartsuak goitituz Artzamendi itxuragabearen aurrean. Bere anaia potologoaren aldean, Iguzkimendik bisita gutxiago jasotzen du: txikixeagoa da... eta tontorrerainoko errepiderik ez du. Horrek turista andana batetik libratuko gaitu, gehienak Mehatseko lepoan geldituko baitira.
Kanpo estekak
Iguzkimendi, http://www.euskal-herria.org/.
Lirain
Lirain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iparraldetik hasita Labiako mendilerroko azken menditzat jotze dute askok Lirain, nahiz eta agian ohore hori Berregu mendiari dagokion. Nondik ikusten den, mendi lirain samarra da, izenak iradoki bezala. Bertan izanik ordea, gainalde lau eta gorabehera handirik gabekoa da. Aintzioatik txango atsegina egin daiteke, Balanketa trikuharria bilatuta, Ligarrietako gailur lautik igaro eta Liraingo gailur ez oso garbiraino. Interesgarria izan daiteke Artze ibarraren gainean amiltzen diren labar ikusgarrietara hurbildu paisaia zabalak ikusteko.
Kanpo estekak
Lirain, http://www.euskal-herria.org/.
Goitiko Gaina
Goitiko Gaina, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Goitiko Gaina edo Goitean Eugiko urtegiaren mendebaldeko ertza zaintzen duen mendi oihantsua da. Zonalde honetako beste hainbat mendiren antzera, Goitiko Gaina bizkar luze eta gorabehera handirik gabea da. Pagadi zabal eta garbiek estaltzen dituzte mendiko gainaldea eta hegiak, Iragi herriaren gainean harritza ikusgarri bat azaltzen badu ere. Tontorretik ikuspegi mugatua izanen dugu, basoa ekialderantz bakarrik zabaltzen baita. Hala ere, bilatuz gero, behatoki ugari aurki ditzakegu Goitiko Gainaren bizkarrean, Leateko Gaina izeneko aurregailurra adibidez, behatoki aparta baita Eugi inguruko mendien gainean, baita Pirinio aldera ere.
Kanpo estekak
Goitiko Gaina, http://www.euskal-herria.org/.
Uztartza
Uztartza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Uren banalerroko mendiek xarma berezi bat dute. Pagadi ezin ederragoek estaltzen ez dituzten bazterretan belardi gozoak agertzen dira. Pistak ez dira oso ugariak (baina batzuetan autoz gainezka agertzen dira, batez ere ehiza edo onddo sasoian) eta bide zaharretan zehar ibiltzea gozamen hutsa da.
Kanpo estekak
Uztartza, http://www.euskal-herria.org/.
El Fallar
El Fallar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Leireko Monastegiaren gain aldeko amildegietan nabarmentzen den haitz sorta batek osatzen du El Fallar mendia Hegoaldeko isurialdean. Hiru haitz ematen dute behe aldetik ikusita, ezker aldeko bihar meharrak eta eskubi aldekoa sendoagoa; eskubiko hau da tontorra eta ezkerrekoa berriz, zutik egon ezin duen haitz multzo harrigarri batez burututako burkaila. Goiko ikuspegia oso zabala da tontorra mendi-ardatzetik Hegoaldera irtenda dagoelako eta gainean zuhaitzak nahiko bakanduta daudelako. Bada burdinazko gurutze haundi bat bertan, eta baita buzoia izandakoaren oinarria ere.
Kanpo estekak
El Fallar, http://www.euskal-herria.org/.
Iguste
Iguste, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iguste Esparantz mendiaren eta Zirauki-Mañeru herrien artean hedatzen den mendimultzo txiki eta ez oso nabarmen bateko gainik garaiena dugu. Zonaldeko erliebea leuna da eta horrek ahalbidetzen du soroak gainalderaraino bertaraino iristea, mediterranear erako landaretza eta zenbait pinu aldaketekin batera.
Otsameaka
Otsameaka, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gorramendi eta Iparlako mendilerro ezagunen artean mendikate apalago batek uztarri lana egiten du, bi erraldoi horiek elkartuz eta Urritzateko bailara estua Nafarroa Garaitik isolatuz.
Kanpo estekak
Otsameaka, http://www.euskal-herria.org/.
Mundumalkorra
Mundumalkorra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Batzuetan, mendi ezagun baten hurbiltasunak areagotu egiten du inguruko gainak ezagutzeko interesa. Beste batzuetan ordea, zerrendako mendiak begi eta oin guztiak bereganatu eta hurbileko toki interesgarriak bisitatu gabe gelditzen dira.
Kanpo estekak
Mundumalkorra, http://www.euskal-herria.org/.
Aritzdigorri
Aritzdigorri, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Erreniagako mendilerroa aspaldidanik jasan ditu "progresoaren" erasoak. Lehendik ere pistak, errepideak, pinu aldaketak, antenak, erradarrak eta abar pairatu behar izan ditu Iruñeko ortzemuga hegoaldetik ixten duen mendialde gaixo honek. Aspaldi honetan, gainera, haizerroten sukarrak jo zuen, eta azken eraso honek erabat desitxuratu zituen gain hauek, mendizale gehienak uxatuz. Horregatik eskertzekoak dira Aritzdigorri bezalako gainak: haizerroten gaitzetik libre izateaz gain, itxura erakargarri samarra du, bere gailurreko konglomeratuzko arroka lerden horiekin.
Kanpo estekak
Aritzdigorri, http://www.euskal-herria.org/.
Castillo
Castillo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. XII. mendearen amaieran Gaztelak Arabako lurraldea Nafarroako erresumari konkistatu zionez geroztik, Amezkoako lurraldeak liskar anitzen gune bihurtu ziren. Larraonan bertan eliza gotorleku bihurtu zuten, eta gaur egun haren itxurak garbi salatzen du haren iragan militarra.
Larrano Puntie
Larrano Puntie, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larrano Puntie mendia, 973 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.100888 eta -2.618725 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Urkiola,Arrazola, Axpe,Atxarte
Castillo
Kanpo estekak
Castillo, http://www.euskal-herria.org/.
Larrano Puntie
Kanpo estekak
Larrano Puntie, http://www.euskal-herria.org/.
Mauriain
Mauriain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Eskintza mendiak hego-mendebalderantz luzatzen duen adar bat dugu Mauriain. Gailurrean karlista hildakoen omenez eraikitako gurutze handi bat du, inguruko herrietatik ederki ikusten dena. Monumentu hau da gain apal hau ezaguna izateko arrazoi nagusietako bat.
Xaguxelai
Xaguxelai, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Saioa-Abartan katearen paraleloan, bada beste mendilerro apalago bat Egurtegi menditik abiatu eta iparralderantz luzatzen dena, Artesiaga eta Zokoako ibar sakonak bereiziz. Mendialde ederra da hau, bai gain soiletatik izanen ditugun paisaiengatik, bai zapalduko ditugun parajeen edertasunagatik. Izan ere, denetarik aurki daiteke katetxo honetan: pagadi zabalak, larre gozoak, harrizko gandorrak...
Errezlanda
Errezlanda, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aldu-Olotoki mendilerroaren iparraldetik, beste gandor bat luzatzen da lehenbizikoaren paraleloan. Pinudi eta pagadi sarrien gainetik harkaitz zorrotz ikusgarriak gailentzen dira. Mendilerro honetan hainbat gain aurki ditzakegu: Ekiluzea, Santa Ageda, eta denetan altuena, Errezlanda. Zaila da gandor zorrotz horren punturik altuena zehaztea. Hemen Nafarroako kartografia ofizialeko gailurra jarri dugu, baina gandorrean bertan izanik zaila da toki zehatza seinalatzea.
Kanpo estekak
Errezlanda, http://www.euskal-herria.org/.
Kedarbe
Kedarbe, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Saioa eta Xuriain erraldoietatik hurbil, baina haien ospetik urrun, Anueko Oihaneko mendiek itzal, lasaitasun eta bake eremu zabal bat osatzen dute. Garaiera dezentekoak izan arren (askok 1100 metro baino gehiagokoak dira), profil leunekoak dira, eta pagoek panoramika zabalak eragozten dituzte, eta horrek mendizale gehienak uxatzen ditu. Nolanahi ere, gozagarria da bide eta pistetan barrena oinez zein bizikletaz ibiltzea, uneoro pagadiaren babesean, erreka ugarien xuxurla entzuten eta orbelaren karraska boten azpian sentitzen.
Mauriain
Kanpo estekak
Mauriain, http://www.euskal-herria.org/.
Lertza
Lertza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gorostietako lepoa eta mendatea mendebaldetik zaintzen duen mendia da Lertza. Inguruko beste hainbat mendiren antzera, Lertza baso ospelez estalirik dago. Beharrik, pagoek soilune bakan batzuk uzten dituzte gailurraren inguruan, eta paisaia apur bat ikustea ahalbidetzen dute. Hegoalderago mendiak altuera galdu eta Patatalur izeneko bizkarra hasten da. Bertan Zurittu-Berri trikuharriaren hondakinak daude, hauek ere pagadi garbi eta garoen artean.
Astabizker
Astabizker, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Okororen iparraldean, Eugi-Irurita errepidearen paraleloan, kate luze bat hedatzen da iparretik hegoaldera. Gainak Irurita gainean hasten dira Irazabal mendiarekin (610m). Kateak gora egiten du, eta Trepako Kaskoan harrotu. Trepako lepoa igarota, mendia zorroztu eta malkartu egiten da, pagadiaren itzalpean.
Lertza
Kanpo estekak
Lertza, http://www.euskal-herria.org/.
Budogia
Budogia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 2000 metroak aise gainditzen ditu Budogiak. Izan ere, Nafarroako bigarren mendia da garaierari dagokionean. Hala ere, Hiru Erregeen Mahaiatik hain hurbil izanik, badirudi apur bat zokoraturik gelditzen dela. Bere itxura muturbeltz eta gaindigaitzak ere zerikusia izanen du bazterketa horrekin. Ondorioz, gailur honetarainoko bideak urri eta bihurri izaten dira. Errazena Mahaiko lepora iristen dena da. Eskalada erraz baina zorabiagarri batek (II) gailurrean kokatuko gaitu zuzenean. Beste aukera bat Mahaiko bidean ere hasten da. Belagoako Txokoko bidea eta Linzakoak bat egiten duten kairn erraldoian bidetik atera eta Budogiako gandorra hego-mendebaldetik inguratuko dugu bidexka batetik. Handik aurrerakoa gandorraren gainaldetik ibiltzea izanen da, bidetik kanpo batzuetan eta kairn urriren laguntzaz. Azken aukera bat Belagoako Txokoan hasi eta Larreriako lepoan barrena egiten duena da. Bide luzeak Ukerdiren oinetaraino eramanen gaitu. Bertan bidea utzi eta zuzenean ekinen diogu Ukerdi eta Budogiaren arteko sakanari. Behin lepoan, gainez gain igoko gara gandorreraino.
Cucurrillo
Kanpo estekak
Cucurrillo, http://www.euskal-herria.org/.
Otolo
Kanpo estekak
Otolo, http://www.euskal-herria.org/.
Astenbelarra
Astenbelarra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendimultzorik zabalenetakoa izanik ere, Lokiz ez da urrundik ere aldameneko Urbasa edo Andiaren ospera iristen. Mendizaleek bisitatzen dituzten gain gehienak malkar ikusgarrietakoak izaten dira, bai Allingo ibarraren gainekoak (Sartzaleta, Lokiz...), bai Lana ibar itxikoak (Arnaba, Irasabela). Inor gutxi, baina, ibiltzen da Lokizeko bihotzeko gain eta larreetan barrena.
Atxuela
Atxuela, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Alkurruntz eta Legate arteko mendikateak Baztan ibarra mugatzen du mendebaldetik, Bertizko basotik bereiziz. Alkurruntz, Legate eta Ezkiz bezalako kasko harritsuak alde batera utzita, mendilerro honetako mendiak bizkar belartsu borobilak dira, lepo zabalek uztartuta. Orabideako errepidexka sigi-saga dabil mendikateko hegietan barrena, hango baserri ugariak elkartuz, Otsondoko mendatean amaitu arte.
Sardegi
Sardegi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendimultzorik zabalenetako bat izanik ere, Lokiz nahiko ingurune ezezaguna da. Inguratzen duten kareharrizko harresiek bakarrik jasotzen dituzten mendizaleen bisitak. Erdialdeko goi-ordoki zabalek ordea, abeltzain eta ehiztari bakan batzuk besterik ez dute ikusten.
Budogia
Kanpo estekak
Budogia, http://www.euskal-herria.org/.
Leateko Harria
Leateko Harria, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Argintzu-Okoro mendilerroko hegoaldeko muturra bi adarretan banatzen da. Ekialdekoan Enekorri eta Zuraun mendiak aurki ditzakegu. Mendebaldeko adarretan hainbat gain daude, ia guztiak pagadi garbiek estalita.
Eskaleramendi
Eskaleramendi, Zuberoan topa dezakegun mendia da. Harsüdürra Pirinioen ardatz nagusitik bereizturiko mendilerroa da.
Burdinkurutxetako lepoak mendebaldean eta Bagargiak eta Iraizabaletako lephoak ekialdean mugatzen dute mendilerro honen atal nagusia. Hegoaldetik ikusita, bizkar belastsu eta borobil samarrak dira, baina iparraldeko isurialdea -Mendibeltza izenekoa- ehunka metroko malkar ikusgarrietan hausten da Inartxuriko oihanaren gainean. Ugatze lepotik ekialderantz, mendikateak altuera galdu Mendikotziageko gandorrean barrena (Belozkarre, 1173m) eta Salteburia mendian amaitzen da, Larraine gainean mazela erraldoi gorrixkak amilduz.
Kanpo estekak
Eskaleramendi, http://www.euskal-herria.org/.
Zentinela
Zentinela, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Atxuriaren hegoaldeko bizkar luze eta gainalde harritsukoa dugu Zentinela mendia. Bere izena ongi jarrita du mendi honek, inguruko mendi eta ibarren gaineko ikuspegi ezin hobea baitago bere gainaldetik. Gailur harritsutik, ordea, ez dugu hain paisaia zabalaz gozatuko, ipar aldeko pagadia tontorreraino bertaraino iristen baita.
Mendiaundi
Kanpo estekak
Mendiaundi, http://www.euskal-herria.org/.
Astenbelarra
Kanpo estekak
Astenbelarra, http://www.euskal-herria.org/.
Bonbagaina
Bonbagaina, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Berrendiko malkar luzearen hegoaldean Aezkoako goi ordokia zabaltzen da. Batez besteko garaiera mila metro izanik, bertako herriak -Eaurta/Jaurrieta eta Abaurregaina- famatuak izaten dira elurteen garaian. Goi ordoki horretako erliebea leuna da, eta baso txikiak, larreak eta patata alorrak dira nagusi paisaian.
Buskil
Buskil, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Tafalla eta Artaxoa arteko lurraldea erliebe leunekoa da. Ugariak dira mediterranear erako landaretzaz koroaturiko bizkar luzeak eta labore soroek hartutako sakanak. Erreniaga eta Muru-Artederretako bazterretatik Gerinda eta Uxueko mendilerroetaraino, haizerrota basoek Nafarroako Erdialdeko gain gehienak hartuak dituzte. Horregatik, atsegina da Buskil bezalako mendi basatiak aurkitzea.
Kanpo estekak
Buskil, http://www.euskal-herria.org/.
Sardegi
Kanpo estekak
Sardegi, http://www.euskal-herria.org/.
Bonbagaina
Kanpo estekak
Bonbagaina, http://www.euskal-herria.org/.
Zotalar
Zotalar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iramendi/Amuz baino garaixeagoa izan arren, Zotalar zorioneko zerrendatik at utzi zuten. Horrek bakardadera kondenatu zuen gainerakoan Iramendiren antzekoa den mendi hau. Agian zerrendaren egileek gain honen patu beltza aurrikusi zuten: hego-ekialdeko magalean harrobi bat egin behar dute, eta dagoeneko hasiak dira basoa soiltzeko lanak. Zilbetiko bizilagunek onespena eman arren, izugarria da natura hondatu behar izatea bizirauteko.
Kanpo estekak
Zotalar, http://www.euskal-herria.org/.
Aezkoargain
Kanpo estekak
Aezkoargain, http://www.euskal-herria.org/.
Sierragaina
Sierragaina, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Atuzkarratz mendialdeko gain ezagunetatik (Kakueta, Txorrotxarria, Migoleta) urrun, hainbat gain bakarti zabaltzen dira Otsagi eta Uztarroze herrien arteko errepidearen hegoaldean. Harrigarriro, GR11k mendialde hau zeharkatzen du, Izaba helburu. Hala ere, ez dut uste jende askorik bide markatutik desbideratu eta mendi ezezagun hauen arakatzeari ekinen dionik.
Astabizker
Kanpo estekak
Astabizker, http://www.euskal-herria.org/.
Armuño, Urietagaña
Armuño, Urietagaña, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi apala izanagatik gainaldean gordetzen duen paisaia ederragatik ekarri dut zerrendara. Inguruko gehienetan (pinudiak itxitako tontorrak) ez bezala, txillar, harri, larre eta haritzez osatutako paisaia irekia da Urietagañan nagusitzen dena. Bereziki aipagarria da hariztia, haren itzalean nagusitzen den ahabia eta hau zeharkatzen duten bidezidor atseginak. Gainean lau muino harritsu nabarmentzen dira, eta horietan iparraldekoena da Armuño izenekoa, Brikola aldera begirako ikuspegi zabala eskaintzen duena. Muino honi dagozkio altuera eta koordenatuak, eta bera da txartelontzia jasotzen duena.
Kanpo estekak
Armuño, Urietagaña, http://www.euskal-herria.org/.
Zentinela
Kanpo estekak
Zentinela, http://www.euskal-herria.org/.
Leateko Harria
Kanpo estekak
Leateko Harria, http://www.euskal-herria.org/.
Atxuela
Kanpo estekak
Atxuela, http://www.euskal-herria.org/.
Belabarsaitsa
Belabarsaitsa, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Izabaren gainean malkar ikusgarriak amiltzen dira, kareharrizko gandor zorrotzak, iritsiezinak itxuraz ibarretik. Haietan "Ateak" zabaltzen dira, lehen errekak eta orain bide eta errepideak lerratzen diren zirrikituak. Belagoako ateak Ardibidegaina eta Belabarsaitsaren artean zabaltzen dira. Belabartzekoak berriz, Belabarsaitsa eta Ezkaurretxikiaren artean.
Kanpo estekak
Belabarsaitsa, http://www.euskal-herria.org/.
Rallon
Rallon, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Rallon mendia, 493 altuera duen eta Nafarroa probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.209810 eta -1.428096 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke:
Kanpo estekak
Rallon, http://www.euskal-herria.org/.
Irotzalde
Irotzalde, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Irotzalde edo Erkalaz Lakarriko ardatzetik hego-mendebalderantz banaturiko mendi kate luzeko gain nagusitatako bat dugu. Orain gutxi arte gain hauek gehienak pinudi sarriz estalita zeuden gailurretaraino bertaraino. Azken urteotan, baina, suebaki zabalak ireki dituzte mendialde honetan. Orain sute arriskua txikiagoa da, eta lehen ez bezala gailur garbietatik paisaia ikus daiteke... hala ere, ebaki zabalek ez dute mendi hauen itxura erakargarriago bihurtu.
Kanpo estekak
Irotzalde, http://www.euskal-herria.org/.
Antzati
Antzati, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aspurtz eta Nabaskoze herrien artean mendialde ez oso nabarmen bat zabaltzen da Aspurtz herria Zaraitzuko ibar nagusitik bereiziz. Abeltzaintzaren gainbeherarekin larreak pinuz birlandatu ziren, edo sasien esku utzi. Ondorioz, bide gutxi daude, eta gehienak erdi itxita: pistak dira gaur egun mendi horien bisitariek erabili behar dituzten irispide bakarrak.
Kanpo estekak
Antzati, http://www.euskal-herria.org/.
Altueta
Altueta, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Goizueta ekialdean, Urumea eta Elama errekak bereiziz mendikate luze bat hedatzen da, sorburua Loitzate urrunean duena. Erpin geodesikoa izanagatik ere, Altueta ez da sokako mendirik altuena. Ohore hau hegoalderago dagoen Meatxarreta gainari dagokio, bere 672 metroekin. Gipuzkoako muga urrun izanik ere, Altuetako gailurrean herrialde honetako mugarri bat aukituko dugu: Artikutzako mugarria da, Nafarroan izanik ere, Donostiako udalaren jabetza baita.
Mendibila
Mendibila, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Goizueta ekialdean eta oro har Mendaur iparraldean hedatzen den mendialde zabalean hainbat mendikate txikiago aurki ditzakegu. Soka gehienak Loizate mendian dute giltzarri eta abiapuntu, eta iparralderantz luzatzen dira, garaiera apurka-apurka galduz, eta bidean hainbat gain interesgarri utziz.
Olate
Olate, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Auzara Izpegiko bidetik joaten direnean, mendizaleek gandor zorrotz bati erreparatzen diote, Nekaitzeko lepoa iparraldetik zaintzen duena. Baztango ibarretik are itxura zirraragarria du mendi honek, Auza erraldoiaren aurreko hortz zorrotz baten antzekoa.
Kanpo estekak
Olate, http://www.euskal-herria.org/.
Mendibila
Kanpo estekak
Mendibila, http://www.euskal-herria.org/.
Bultzarregi
Bultzarregi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garralda herriaren iparraldean mendialde zabal bat hedatzen da. Gainaldea laua eta soro eta larrek hartuta badago ere, malkar ikusgarriak amiltzen dira inguruko ibarren gainera: Erodoa, Arregia, Aitza...
Kanpo estekak
Bultzarregi, http://www.euskal-herria.org/.
Larro
Larro, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Legaten hasi eta Alkurruntzeraino luzatzen den mendikate luzeak Bertiz eta Baztango lurrak bereizten ditu. Mendilerroa hobeki ezagutzeko modurik hoberenetakoa perspektibatik begiratzea da, ardatz nagusitik bereizten diren gainetara igoz.
Olbidea
Olbidea, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Zaraitzuko ibarraren inguruan mendialde zabal eta nahasiak hedatzen dira. Antzinako bizimoduaren aztarnak pixkanaka desagertzen ari dira pinudien baitan edo sasiek harturik: borden aztarnak antzinako larreen erdian desegiten dira, bideak itxi egiten dira, baita toki-izenak ere ezabatzen dira jendearen oroimenetik.
Larro
Kanpo estekak
Larro, http://www.euskal-herria.org/.
Olbidea
Kanpo estekak
Olbidea, http://www.euskal-herria.org/.
Saldisgain
Saldisgain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aralar hegoaldea mendialde malkartsua da. Pagoak nekez hazten dira kareharrizko labirintuen artean, eta baso trinkoek eta lapiazek mendizalearen ibilera zaildu egiten dute.
Azkar
Azkar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Altuera xumekoa izan arren, itxura ederra azaltzen du Azkar mendiak, Urdazubi herriaren gainean altxatuz. Bere gailur harritsuan gaztelu bat izan zen, eta egun ere hainbat zulo ikusten dira bertan, arkeologoek antzinako gotorleku haren bila egindakoak seguruenik.
Kanpo estekak
Azkar, http://www.euskal-herria.org/.