cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alaíde Foppa
Biografia
1943an, Guatemalara iritsi zen, Jorge Ubicoren diktadura amaitu bezperan, eta prozesu politiko berriarekin identifikatu zen, horregatik 1944an Guatemalako nazionalitatea hartu zuen. Iraultzan aktiboki kolaboratu zuen: boluntario gisa ospitalean eta alfabetatze kanpainetan ere parte hartu zuen. Alfonso Solórzano gizon aberatsarekin ezkondu zen, Alemanian zuzenbidea ikasitakoa eta Guatemalako Alderdi Laboristaren sortzailea. Solórzano ezker erradikaleko militante gisa epaitu zuten eta Guatemalatik alde egin behar izan zuen, bikotea Mexikora erbesteratu zen eta bertan jaio zen lehen semea, Julio Solórzano Foppa.
Mexikon lehen aldiz erbesteratu zenean, Mexikoko Unibertsitate Autonomo Nazionaleko Filosofia eta Letren Fakultatean irakasle jardun zuen, eta Italiako literatura eta soziologiako katedra izan zuen.
1970eko hamarkadan, bere seme batzuk Guatemalako gerrillarekin lotu ziren, zehazki, Ejército Guerrillero de los Pobres taldearekin, Pobreen Gerrilla Armadarekin (EGP) Mis hijos
Cinco hijos tengo,
cinco caminos abiertos,
cinco juventudes,
cinco florecimientos.
Y aunque lleve el dolor
de cinco heridas
de cinco muertes,
crece mi vida
todos los días. 1980. urtea negargarria izan zen Alaíde Fopparentzat: Juan Pablo semea, Pobreen Gerrillako Armadako (EGP) gerrillan aktibo zena, Nebajen (El Quiché departamenduan) hil zen eta bere senarra Alfonso Solórzano, albistearen berri izan zuenean lur jota, kalera desorientatuta irten zen eta Mexiko hiriko Insurgentes etorbidean hil zen auto batek jota. Gertakari haiek eragin zuten tristurak bere poesiarik sentituenetako batzuek idaztera bultzatu zuen.
Karrerako bidea eta aktibismoa
Alaíde Foppa aitzindaria izan zen feminismoan, esku hartu zuen esparru guztietan. Konpromiso hori Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) irakasle postutik bete zuen, non Politika eta Gizarte Zientzien Fakultateko emakumeen soziologiako lehen katedra izan zuen.Ikastaro horri hasiera batean gutxiengoen soziologia izena eman zitzaion eta Latinoamerikako unibertsitate batean emakumeei buruzko lehen soziologia ikastaroa izan zen. Elena Urrutiaren arabera, emakume terminoak izutu egiten zituen garai hartan batzuk. Tribuna horretatik, Alaíde-k hainbat belaunalditako ikasleak trebatu zituen pentsamendu feministan.
1972an Emakumeen Foroa, irratia saioa sortu eta bertako arduraduna izan zen hainbat urtez Mexikoko Unibertsitateko Irratiko programa izan zena. Programa aitzindaria izan zen Mexikoko irratian gai feministei buruz hitz egiteko espazioa errazten. Mexikoko gizartearen desberdintasunak eta indarkeria gai publiko gisa tratatzeko modua eztabaidatzeko, eta emakumeen bizitza esploratzeko.
Mikrofonoetatik emakumeen ahots anitzak entzun ziren, hala nola Benita Galeana aktibista eta sindikalista, Marie Langer psikoanalista, Elena Poniatowska idazlea, Stella Quan Rossell antropologoa edo Marta Lamas feminista. Argentinako Maiatzeko Plazako amen testigantzak, Rigoberta Menchú eta diktadurako Guatemalako emakume eta indigenen sufrimendua eta Latinoamerikako beste emakume batzuen lanak ere entzun ziren.
1976an, Margarita García Floresekin etan Elena Urrutiarekin batera, Fem aldizkaria sortu zuen, Latinoamerikako lehen astekari feminista eta mugimendu feministen eta giza eskubideen aldeko borrokaren erreferentzia.
Itzultzaile gisa, Fem aldizkarian argitaratutako Simone de Beauvoir, Dacia Maraini eta Gisele Halimi bezalako egile feministen artikuluak zabaltzen lagundu zuen. Lehenengo zenbakia Emakumeen Nazioarteko Urtea eta handik urtebetera atera zen eta 1975ean Mexikon egin zen Emakumeen Munduko Lehen Konferentzia ospatu zen.
Alainek proiektu editoriala aurrera atera zuen bere baliabideekin finantzatuz eta bere lagun margolarien lanekin enkanteak antolatuz; Francisco Corzas, Francisco Toledo, José Luis Cuevas, Felipe Ehrenberg, Fanny Rabel eta Arnold Belkin, publizitate komertzialera jo gabe. Idazle taldea bere etxean biltzen zen astero, Hortensias eta Camelia kaleetan, Florida auzoan.
Arte kritikari gisa, Alaíde-k arlo horretan pentsamendu feminista txertatu zuen: erakusketak antolatu zituen eta bilerak antolatu zituen arte feminista ekoizteko aukera eztabaidatzeko. 1977ko azaroan Carrillo Gil Arte Museoan emakume margolari, eskultore, argazkilari eta zeramikarien erakusketa antolatu zuen eta horretarako aurkezpen katalogoa idatzi zuen.
Arte kritikari gisa, Mexikon egon zen bitartean, beren ingurune profesionalean aurrera egiteko borrokan ari ziren artista plastiko ugariren jarduera sustatu zuen, Arte Ederren Institutu Nazionalaren bidez, baita Fem aldizkariaren bidez ere.
Foppak Amnistia Internazionala erakundearen ekitaldietan ere parte hartu zuen aldian behin eta Errepresioaren Aurkako Emakumeen Nazioarteko Elkarteko (AIMUR) kide aktiboa izan zen. Guatemalako komunitate intelektualeko beste batzuekin ere, giza eskubideak urratzeagatik auzitara eraman zuen gobernua eta bere izena subertsiboen zerrendetan agertzen hasi zen.
Desagerpena eta ikerketa
Alaíde Foppa Guatemalara joan zen Guatemalako pasaportea berritzera, itxuraz iraungita zegoelako.
Elena Poniatowskaren arabera, Foppak geratzen zitzaion denbora Guatemalako gerrillaren zerbitzura jartzea erabaki zuen. Florida auzoko Hortensias etxetik irten eta altzariak eta margoak banatu zituen. Ez zuen bere asmoen berri eman, baina bere etxean bisitatu zuten Guatemalako gerrillarientzat baliagarria izan zitzaien itxaropen sakona sortu zitzaion.
Abenduaren 19an, bahitu egin zuten egun argiz, Guatemala Hiriko 9.etorkibidean, eta arrastorik gabe desagertu zen. Zurrumurrua zabaldu zen gobernuaren barruan jarduten zuten erakunde paramilitarrak Fernando Romeo Lucas García jeneralaren aginduak betetzen zituztela eta haren desagertzearen eta hilketaren erantzule zirela, baina ezin izan zen frogatu. Frantziatik, Estatu Batuetatik eta Mexikotik etorritako nazioarteko erakundeek eta intelektual taldeek bizirik itzultzeko eskatu zuten, haien eskaerak lortu gabe.
1999an, bere seme nagusiak, Juliok, Mexikoko bizilagunak, nazioarteko kanpaina bat egin zuen amaren aztarnak eta bere heriotzaren erantzuleak aurkitzen saiatzeko. Urte horretako abenduan Alaíde Foppa-ren semeek Espainiako Auzitegi Nazionalari ikerketa bat irekitzeko eskatu zioten. Auzia ireki zen arren, Guatemalako agintariek ez zuten erantzun.
2009ko ekainaren 17an, Julio Solórzano Foppari, Guatemalako Auzitegiko Antropologia Fundaziokoa eta Alaíde semeari, DNA proba egin zioten, Nebajen (Quiché), izandako enfrentamendu batean hil zen bere anaia Juan Pablo-ren aztarnak identifikatzeko, eta La Verbena hilerrian, 7. zonaldean, lurperatu zituztenak XX.gisa.
2010ean, Fopparen familiak, Elkarrekiko Laguntza Taldeak (GAM) eta Guatemalari buruzko Informazio Txostenen Zentroak (CERIGUA) eta beste erakunde batzuek Guatemalako agintariek Fopparen desagertzeari buruzko ikerketa abiatzea eskatu zuten. 2012an, Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordeak (CIDH) salaketa bat aurkeztu zuen Guatemalak kasu honetan izan zuen akziorik ezaren aurka; izan ere, data horretan oraindik ez zen inolako aurrerapausorik eman Alaíde Foppa non zegoen jakiteko. "Gure amari zer gertatu zitzaion jakin behar dugu", esan zuen semeak eta Donaldo Alvarez Ruiz, Lucas García García Barne ministroari leporatu ziezaiokeela desargerpena.
Momentu horretara arte ez zen jakin bere aztarnak non zeuden, ikerketek ez baitzuten inoiz aurrera egin. Alaíde Foppa-ren aztarnak azkenean Guatemala Hiriko La Verbena hilerrian agertu omen ziren.
Legatua
1980ko hamarkadan, Alaíde Foppa Emakume Gazteen Orkestra Sinfonikoa sortu zen Guatemalan, eta geroago Abesbatza sortu zen, guztiz emakumez osatua. Elkartearen Memoriaren Elkartearen (MPC) bi proiektu dira, emakumeak trebatzeko eta haien eskubideez jabetzeko helburu artistiko-pedagogikoa dutenak. Alaíde Foppa izena hartu zuten hari omenaldia egiteko, baita gatazka armatuaren eta genero indarkeriaren biktima diren gainontzeko emakumeei ere.
2014an, Maria del Carmen de Lararen dokumentala estreinatu zen ¡Alaíde Foppa, la sin ventura!
2019an, UNESCOk Emakumearen Foroa irratsaioa erregistratu zuen Mexikoko Munduko Memoriaren programaren barruan, munduko herrien ondare dokumentala erregistratzeko eginkizunaren barruan. UNAMen bidez, 70eko eta 80ko hamarkadetako emakumeen ikuspegia txertatzen da XX. mendearen bigarren erdialdeko feminismoaren eraikuntza dokumentatzeaz gain.
Ruby on Rails
Ruby on Rails, RoR edo Rails Ruby programazio lengoaia erabiliz eta web aplikazioen garapenean laguntzeko sortutako kode irekiko frameworka da, David Heinemeier Hansson sortutakoa. Ruby on Railsek metaprogramazioa erabiltzen du, kodearen irakurketa izugarri errazten duena. Ruby on Rails RubyGems formatuan banatzen da.
Cleto Maule
Anacleto "Cleto" Maule (Gambellara, Italia, 1931ko martxoaren 14a - Olbia, Italia, 2013ko uztailaren 28a) italiar txirrindularia izan zen.
Palmaresa
1955
1956
1957
1958
1960
Ismael Enrique Arciniegas
Ismael Enrique Arciniegas (Curití, Santander, 1865eko urtarrilaren 2a - Bogotá, 1938ko urtarrilaren 23a) kolonbiar poeta eta politikaria izan zen, bere estiloa erromantizismotik modernismorako trantsizioan dagoena. Santanderren loraldi intelektualaren aitzindaritzat hartzen da.
Biografia
Gaztetan, Ismael Enrique Arciniegasek Humanitateak Duitaman eta Jurisprudentzia ikasketak hasi zituen Bogotako Unibertsitate Katolikoan, baina ez zituen amaitu. Bere bokazioa apaizgoarena izango zelakoan, Bogotako Kontzilio Seminarioan sartu zen, eta hura ere bertan behera utzi zuen; baina han José Joaquín Ortiz idazlearen ikaslea izan zen, bere literatur ibilbidean eragin handia izan zuena.
Bucaramangan kazetaritza lantzen hasi zen, bizitza osoan mantendu zuen lanbidea. 1887an El Impulso sortu zuen; geroago La República eta El Eco de Santander zuzendu zituen. Azken egunkari honetatik, politikoki kokatu zen Miguel Antonio Caroren hautagaitza defendatuz, Marceliano Velez jeneralaren aurka. 1895eko gerra zibilean parte hartu zuen eta bertan koronel mailara iritsi zen. Gerra amaitu ondoren, bere karrera diplomatikoa hasi zuen, Caracasen esleitu zuten. Txilen (1903) eta Ekuadorren (1930); Parisen (1918 eta 1926) eta Panaman (1936) ministro guztiahalduna ere izatea. Posta eta telegrafo saila ere izan zuen Miguel Abadía Méndez-en administrazioan.
Arciniegas Victoria Schlessinger Cordovezekin ezkondu zen, eta harekin bi seme-alaba izan zituen, Roberto eta Beatriz.
1904an, Arciniegasek El Nuevo Tiempo egunkaria eskuratu zuen eta bertan ia hiru hamarkada iraun zuen, eta kazetaritza-lan oso garrantzitsuak egin zituen, 1930eko amaierara arte. Egunkariak, bere ideologia kontserbadorea zen, eragin handia lortu zuen politikan
Aliatuen kausaren defentsak Lehen Mundu Gerran, Arciniegasen kondekorazioak irabazi zituen, hala nola Ohorezko Legioa Ofizial Handi mailan; Britainiar Inperioko Ordenako komandantea; Belgikako Koroaren Ordena Ofizial Handi mailan.
Jarduera eta literatur lana
Ismael Enrique Arciniegas bereziki aitortzen da bere lan poetikoagatik, natura eta maitasuna bezalako gaietan ardaztuta. Arciniegas eskola erromantikokoa zen, modernismoaren eragin garrantzitsuarekin, baina Arciniegasek errealismoaren poemaren bat edo beste ere sortu zuen, baina erromantizismoan oinarritzen zen gehiago. Seminarioan hasi zen idazten eta laster egin zen famatua En Colonia, "En el silencio", Immortality edo A solas bezalako konposizioei esker. Argitaratu zituen lanen artean aipatzekoak dira Cien poesías (1911), Traducciones poéticas (1926) eta Antología poética (1932). Prosan Paliques argitaratu zuen.
Itzultzaile gisa zuen bokazio handiagatik ere nabarmendu zen, eta horri eskaini zion bere jarduera literarioaren zati handi bat. Aipagarriak dira Paul Géraldyren Horazio eta Tu y Yo poemen bertsioak.
Ridge Farm (Illinois)
Ridge Farm  Illinoiseko herri bat da. Vermilion konderrian kokatua dago. 2010ean 882 biztanle zituen, 7.92 kilometro koadrotan banatuta.
Monteflavio
Monteflavio Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Monteflaviok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Upper Arlington (Ohio)
Upper Arlington Ohioko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 33,771 biztanle zituen, 25.48 kilometro koadrotan banatuta.
Catterline
, Eskoziako kostaldeko herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
SEAT Marbella
SEAT Marbella SEAT espainiar auto ekoizleak 1986 eta 1998 urteen artean ekoiztutako modeloa da. SEAT Pandaren bertsio hau Bartzelonako Zona Francan egin zuten.
Sturisoma nigrirostrum
Sturisoma nigrirostrum Sturisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Cordylus oelofseni
Cordylus oelofseni Cordylus generoko animalia da. Narrastien barruko Cordylidae familian sailkatuta dago.
Real Sociedad B 2021-2022
Entrenatzailea: Xabi Alonso (2019-Egun)
Estatistikak
Jokalariak guztira: 34
Denboraldiko Hamaikakoa
Hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.
Mikael Agricola
Mikael Agricola (c. 1510 – 1557ko apirilaren 9a) finlandiar elizgizon, idazle eta itzultzailea izan zen, Erreforma Protestantea Suediar Erresuman zabaltzen eginiko lanagatik eta finlandieraz idazten lehenbizikoa izateagatik ezaguna. Ikasketak Vyborgen eta Åbo n egin ondoren, Skyte apezpikuak Wittenbergeko unibertsitatera bidali zuen eta bertan, garaiko erreformatzaile eta humanista ospetsuenen giroan ibili zen: Melanchthon eta Luther beraren eskolak jaso zituen. Haien gomendioak jarraitu eta Åbo ra itzuli zen, bertan aldaketei hasiera emateko; hain zuzen ere, Finlandia osoko lehen apezpiku luteranoa bihurtu zen 1554an, eta ezkontzen ere, lehenbiziko apaiza izan zen (1550ean).
Erreforma Protestantea Finlandiara zabaltzeko Gustavo Vasa erregearen onespena izan zuen eta orduan, erlijio-lanak finlandierara itzultzeko lanari ekin zion. Gazte hil zen arren, guztira, bost obra argitaratu zituen, haien artean, finlandieraz inoiz idatzi den lehena, Abckiria edo Abc-liburua (1543); hor, hizkuntza horretan irakurtzeko, idazteko eta ahoskatzeko teknikak irakasten dira. Horrekin batera, Rucouskiria otoitz-liburua (1544), eta haren maisulana izan zena, Se Wsi Testamenti edo Testamentu Berriaren itzulpena (1548).
Haurtzaroa
Michael Olaui edo Mikkel Olofsson (finlandieraz, Mikael Olavinpoika) Pernå (finlandieraz, Pernaja) udalerriko Torsby herrian jaio zen, Finlandia ko hego-ekialdean. Jaiotzari buruzko berririk agertzen ez den bitartean, egun zehatza jakitea ezinezkoa da; hala ere, haren lekukotasunak eta bizitzaren bilakaera jarraituz gero, pentsatzekoa da 1510ean izan zela. Izena Done Mikel Pernåko elizaren santu patroiaren omenez datorkio. Familia oparoa zuen; aitaren izena ezaguna da, Olavi (suedieraz, Olof); ama eta hiru alabena, berriz, ezezaguna da. Gurasoak XVI. mendearen erdialdean zendu zirela uste da, aita 1540ko hamarkada hasieran eta ama, aldiz, 1550ekoan.
Antza denez, oso mutiko adimentsua eta azkarra zen, eta jakin-minari esker eskola erraz jaso zuen 1550eko hamarkada bukaerarako. Lehenbiziko irakasleak, Pernåko parrokiako bikarioak, gurasoei mutikoa Vyborgeko Latin Eskolara bidaltzeko proposatu zien, bertan bere gaitasunari Torsby herrian baino etekin handiagoa aterako ziolakoan. Haren garaian, oso eskola ospetsua zen: besteak beste, Erasmo Rotterdamgoa bertan ikasle izan zen XV. mendearen bukaeran. Hor sartzeko, ezinbestekoak ziren heziketa ordaintzeko ahalmena, berezko adimena eta bikarioaren gomendioa; beraz, familia xumekoa zen arren, pentsatzen da familiak diru-poltsa nahiko betea zuela buruhauste gabeko bizimodua bizitzeko eta semearen ikasketak ordaintzeko. Vyborgen germaniar merkatari humanisten giroan ibili zen eta bertan, aitaren bizibidearen latinezko izena deituratzat hartu zuen: "Agricola" (alegia, Laboraria).
Ama-hizkuntza
Finlandiako hizkuntzalariek aspalditik argitzeko izan duten auzi nagusia, Agricolaren ama-hizkuntza zein izan zen jakitea da. Alde batetik, pentsatzen da suediera izan zela; izan ere, Agricola jaio zen eskualdean —Nilandian—, eta bereziki Pernån herrian, garai hartan suediera lurraldeko hizkuntza nagusia zen; gainera, autoreak eskutan erabili zuen Martin Lutherren obretako batean, gurera iritsi denean, latinezko hitzen esanahia ulertzeko Agricolak berak eginiko oharrak ikus daitezke marjinetan, 45 suedieraz eta bakarra finlandieraz. Bestalde, autoreak bere obretan erabiltzen duen hizkuntza atsegin, leun eta aberatsa, Turkuko dialektotzat (hego-mendebaldeko finlandiera) hartu izan ohi da; eta horrek, finlandiera hiri hartara bizitzera joan zenean ikasiko zuela pentsatzera bultzatu ditu adituak.
Hala ere, suedieraren hipotesia garatu zuen Ikola hizkuntzalariak berak ere onartzen du Agricola elebiduna izatea dela aukera posibleena, eta etxeko hizkuntza nagusia bietako bat bide zela. Beste batzuek, artean Tarkiainen idazleak, esaten dute finlandiera etxeko zerbitzarien eskutik ikasiko zuela; dena dela, Häkkinen hizkuntzalari ezagunak dioen moduan, ziurtasun osoz esatea ezinezkoa den arren, Agricolaren idatziei egin zaizkien hizkuntza probek finlandiera bere jatorrizko hizkuntza dela aditzera ematen dute. Finlandiera eta suedieraz gain, latin ez eta aleman ez ere bazekien.
Ikasketak
Gaztaroko ikasketak Vyborgen egin zituen. Ziurrenik Erreforma Protestantearen eta Humanismoaren lehenbiziko berriak ere bertan izan bide zituen, izan ere, Vyborgeko gazteluko agintaria, Johann izeneko germaniar kontea zen, Gustavo Vasa Suediako erregearen begikoa eta Erreformaren jarraitzaile sutsua.
Bertan, merkatarien giro ikasian ibili zen eta, latina menderatu ondoren eta hemezortzi urte bete zituenean, irakaslearekin batera Åbora joan zen 1528an. Åbo (finlandieraz, Turku) Suediar Erresumaren hiriburu ekonomiko eta erlijiosoa zen ekialdean —Finlandian, alegia— eta garaiko diozesi bakarra hiri hartan zegoen, Åboko diozesia. Mikael Agricola mutikoak Martti Skytte orduko apezpikua harrituta utzi zuen eta honentzako eskribau-lanak egiten hasi zen.
Åbo hiria Vyborg baino handiagoa izateaz gain, herrialdean eragin zuzena zuen. Bertan zeuden garaiko pentsalari ospetsu asko eta Agricolak Martin Lutherren ikasle izandako Petrus Särkilahti finlandiarra bertan ezagutu zuen. Haren eskutik, Erreformaren berri guztiak jaso zituen eta 1529an hil zenean, Agricola bera Särkilahtik buruturiko lana jarraitzeaz arduratu zen. Suediar Erresumako Parlamentuak 1527an onartu zuen erlijio-erreforma eta Agricola bihurtuko zen aldaketaren sustatzaile nagusia Finlandian. Azkenean, apezpikuaren laguntzaz, 1530eko hamarkada hasieran apaiz ordenatu zen.
1536an, Åboko apezpikuak Wittenbergera bidali zuen erreformatzaile eta teologo nagusien eskolak entzutera; zehazki, Halle-Wittenbergeko Unibertsitatera. Haien artean, aipatzekoak dira Martin Luther bera eta Philipp Melanchthon, Testamentu Berriaren hizkuntzan —grekoan— aditua zen teologoa. Bi erreformatzaile nagusi horiek Agricolaren alde hitz egin zuten Gustavo Vasa erregearen aurrean eta hark diru-laguntza eman zion, bere instrukzioa jarrai zezan. Horri esker, liburu ugari erosi zituen (haien artean, Aristotelesen obra osoa) eta 1537an Testamentu Berria finlandierara itzultzen hasi zen.
Ikasketak hiru urtean burutzea lortu zuen eta promozioko hamabost ikasleetan, hirugarrena izan zen.
Lan nagusia
1539an, Åbora itzuli zen eta bertako katedraleko eskolako errektore izendatu zuten. Ez zuen lana atsegin, etsigarria iruditzen zitzaion ikasleei doktrina irakastea; hala ere, 1544an bere ikasleen alde egin zuen Gustavo Vasa erregearen aurrean; izan ere, erregea suediar monarkiaren boterea hedatzen ari zela, Åboko katedralaren lurrak konfiskatu zituen eta Agricolari ikasle talentudunenak Stockholmera bidaltzeko agindu zion; horrek, aldiz, agindua ikasleen abilezien kontra zihoala ulertu eta uko egin zuen. Gertaera horrek Gustavo Vasa erregearen eta Mikael Agricolaren harremana gaiztotu zuen. Urtebete lehenago, 1543an bere lehenbiziko lana eta finlandieraz idatzitako aurreneko liburua argitaratu zuen, Abckiria edo Abc-liburua. Lan horrek katixima eta alfabeto bana ditu eta bertan, irakurtzeko, idazteko eta ahoskatzeko teknikak irakasten dira finnen hizkuntzan. Lan hau, eta urtebete beranduago argitaratuko zuen Rucouskiria otoitz liburua, bere maisulana izango zen Testamentu Berria itzultzen ari zela egin zituen. Bestetik, aipatzekoa da garai hartan (1546an, zehazki) etxea eta eskola erre egin zirela Åboko sute handian eta bederatzi urte ondoren, 1548an, Gustavo Vasak errektore kargua uztera behartu zuela.
Haren lan garrantzitsuena, hain zuzen ere, azkeneko urte horretan argitaratu zuen 718 orrialdeko Se Wsi Testamenti edo Testamentu Berria da. Liburua Stockholmen inprimatu zen eta itzulpenaz gain, Agricolaren beraren zenbait azalpen eta idatzi zituen; haien artean, kristautasuna Finlandiara nola iritsi zenari buruzkoa edo Turkuko dialektoa (hego-mendebaldeko finlandiera) erabiltzearen arrazoia. Testamentu Berria grekotik itzuli zuen eta hizkuntza molde berri bat asmatu behar izan zuenez, hitz asko finlandierara egokitzeko neologismo ugari ere asmatu behar izan zituen. 1549an, hiru liturgia liburu gehiago ere argitaratu zituen: Käsikirja Castesta, Messu eli Herran echtolinen eta Se meiden Herran Jesusen Christusen Pina.
1550ean Pirjo Olavintytär (suedieraz, Birgitta Olafsdotter edo Brigida Olaui) emaztetzat hartu zuen eta abenduaren 11n, Kristian Agricola (Christianus Michaelis Agricola) seme bakarra jaio zen (1584an Tallingo katedraleko apezpiku izendatu zuten): Agricola ezkondu zen lehen apaiz finlandiar luteranoa izan zen.
Martti Skytte Åboko apezpikua 1550ean hil zen eta Agricolak apezpikuaren lana hartu zuen, Gustavo Vasa erregeak erabaki bat hartzen zuen bitartean. Azkenik, 1554an, erregeak Finlandiako eliza bi diozesitan banatzea erabaki zuen: Vyborgeko diozesia eta Åboko diozesia. Mikael Agricola Åboko apezpiku izendatua izan zen 1554an eta apezpikutza hartzen zuen lehenbiziko apaiz luteranoa izan zen. Vyborgeko katedraleko apezpiku, aldiz, Paavali Juusten elizgizona izendatu zuten. Agricolak aldaketa gutxi egiteko denbora izan zuen, dena den, Canon Missæ edo erromatar meza-liburua alde batera uztea izan zen bere eginkizun nagusia. Garai hartan etengabe ari ziren errusiarrak eta suediarrak euren artean borrokan ekialdeko mugan eta 1557an, Gustavo Vasa erregeak bake-ordezkaritza bat bidaltzea erabaki zuen Moskura —ordezkarien artean, Mikael Agricola—. Moskutik zaldi gainean itzultzean, Agricola gaixotu eta finlandiar muga igaro ondoren, Nykyrka udalerrian hil zen (Kareliako istmoan), apirilaren 9an. Vyborgeko katedralean lurperatua izan zen urte berean: gaur egun zutik dirauen arren, katedral hura Neguko Gerran ia erabat suntsitua izan zen. Hil zen tokian bertan oroitarri bat eraiki zen bere omenez.
Obrak
Kronologikoki, hauek dira Mikael Agricolaren obra nagusiak:
Abckiria
Abckiria (finlandiera garaikideaz, Abc-kirja; euskaraz, Abc-liburua) finlandieraz inoiz argitaratu den lehenbiziko liburua da. Agricolak Testamentu Berria itzultzen ari zen bitartean idatzi zuen eta 1543an kaleratu zen Stockholmen. Lan horrek katixima eta alfabeto bana ditu eta bertan, finlandieraz irakurtzeko, idazteko eta ahoskatzeko teknikak irakasten dira. Hain zuzen ere, liburuaren helburu nagusia finlandiarrak euren hizkuntzan trebatzea zen, Erreforma Protestantearen ideia nagusia gauzatzeko, alegia, testu sakratuak herri xehearengana iristea. Lehen edizioak 16 orrialde ditu eta bigarrenak, 24 (handik zortzi urtera argitaratu zen). Aurreneko itzulpenak katixima osatzen duten Hamar Aginduak, Aita Gurea, Apostoluen sinboloa, Agur Mariaren lehenbiziko zatia, Itun Berriaren bataio, aitortza eta eukaristiari buruzko erreferentziak, eta Lutherren Katixima Txikiaren hiru otoitz (Angelusa ordezkatzeko sortuak) izan ziren.
Rucouskiria
1544an argitaratu zen Rucouskiria, otoitz-liburu bat da. 877 orrialdeko lan hori Agricolaren beraren lana da, erreferetziatzat Luther, Melanchthon edo Erasmo Rotterdamgoa hartu bazituen ere. Guztira, 700 otoitz inguru daude eta hitzaurrean autoreak hezkuntzak egin beharko lituzkeen aurreratzei buruz hitz egiten du, dena Erreforma Protestantea Finlandian sustraitzeko asmoarekin. Barruan, Agricolak berak eginiko egutegi astrologiko-astronomikoa dago. Finlandieraz inoiz idatzi den bigarren liburua da.
Se Wsi Testamenti
Se Wsi Testamenti (finlandiera garaikideaz, Uusi testamentti; euskaraz, Itun Berria) Agricolaren obra nagusia da. Lan hori Testamentu Berriaren finlandierazko lehen argitalpena da, 1548an Stockholmen inprimatua, eta Agricolak Erreforma Protestantea Finlandiara zabaltzeko eginiko lan sutsuaren erakusgarri nagusiena da. Wittenbergen ikasten zebilela hasi zuen itzultzearen lan neketsua eta bertan, Erreformaren jarraitzaile nagusien laguntza izan zuen. Guztira, hamaika urte behar izan ziren Itun Berri osoa finlandierara itzultzeko, baina ez zen 1548ra arte behin betiko kaleratu, zuzenketek eta ikusmolde berriek argitalpena bost urtez atzeratu baitzuten.
Chapelton (Aberdeenshire)
Chapelton, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Mikael Agricola
Se Wsi Testamenti
Obrak 718 orrialde eta ilustrazio ugari ditu; guztira, bi hitzaurre daude, bata praktikoa eta bestea teologikoa. Lehenengoan, Agricolak Åboko dialektoa (hego-mendebaldeko dialektoa) erabiltzeko arrazoiak ematen ditu eta kristautasuna Finlandiara nola iritsi zen ere kontatzen du. Teologia hitzaurrean, aldiz, autoreak lana zuzenean grekotik (Melanchthon irakasleari esker bereganatutako hizkuntza), Vulgatatik, Erasmoren grekozko bildumatik (1516), Martin Lutherren alemanezko itzulpenetik (1534), Olaus Petri suediarraren bibliatik (1526) eta Gustavo Vasarenetik (1541) itzuli zuela argitzen du. Azken horretan ere, sortu zituen hainbait neologismoren arrazoia eman eta horiek zabaltzeko nahia erakusten du, gehienak finlandiarrek sekulan ikusitako animalien izenak dira; hala nola, jalopeura ("orein prestua"), "lehoi" adierazteko (finlandiera garaikideaz, leijona) edota kamelikurki ("gamelu kurriloa"), "ostruka" adierazteko (egun, strutsi).
Beste lan batzuk
Wittenbergen zegoela, Agricolak hiru liturgia liburu txiki ere itzuli zituen finlandierara, 1549an argitaratuko zirenak. Lehenengoa, Käsikirja Castesta (osorik Käsikirja Castesta ia muista Christikunnan Menoista; euskaraz, Bataio eta beste zenbait kristau errituren gidaliburua) izan zen. Bataio, ezkontza eta hiletari buruzko lanek osatzen dute eskuliburu hau eta bertan, gaixotasunei, doluari eta hil zorian daudenei zuzendutako pasarteak daude. Atal gehienak Olaus Petriren lanetik itzulitako testuak dira, baina Lutherren zenbait lanen (batik bat, bataio eta ezkontzari buruzkoak) eta Caspar Huberinusek idatzitako gutunen eragina nabaria da. Bigarren liturgia liburua Messu eli Herran echtolinen (euskaraz, Meza edo afari santua) da, Olaus Petriren lanetatik ondutako obra. Bertan, Agricolak bere hurrengo helburua Testamentu Zahar osoa itzultzea izango dela adierazten du, heriotzak bertan behera utzi zuen proiektua. Argitaratu zuen azken lana Jesukristoren sufrimenduaz diharduen Se meiden Herran Jesusen Christusen Pina, ylesnousemus ia taiuaisen astumus, niste Neliest Euangelisterist coghottu (euskaraz, Gure Jauna Jesukristoren pasioa, berpizkundea eta igoera, lau ebanjelioetatik osatua) izan zen. Lan hori Wittenbergen Johannes Bugenhagen irakasle izan zuenaren alemanezko idatzietatik zuzenean itzuli zuen eta badirudi, lan horien suedierazko itzulpenen berri ere izan zuela.
Hil ondoren, Agricolari tematika bera zuten beste itzulpen batzuk ere argitaratu zizkioten 1551-1552 bitartean.
Ondarea
Mikael Agricola finlandieraz idatzi zuen lehenbiziko autorea da; horren ondorioz, finlandiarrek euren hizkuntzaren aitatzat dute. Pertsonaia historiko oso maitatua da herrialdean eta haren omenez, hainbat oroitarri, ikastaro eta sari daude, besteak beste, Helsinki ko Mikael Agricola eliza, edota izen handiko Mikael Agricola saria eta Mikael Agricola gurutzea. Apirilaren 9a, haren heriotzaren eguna (eta Lönnrot idazle ospetsuaren jaiotza eguna), gainera, "Finlandieraren eguna" izendatu zuten.
Dena den, ez da ahaztu behar, Euskal Herrian Joanes Leizarraga erudituaren modura, haren itzulpenen helburu nagusia Erreforma Protestantea Finlandian hedatzea izan zela, eta ez hainbeste helburu linguistikoa, arlo horretan haren ekarpena izugarria izan bazen ere. Martin Lutherrek proposatutako tesietako bat edozeinek bere hizkuntzan testu sakratua irakur ahal izatea zen, eta hain zuzen ere, Agricolaren helburua Biblia guztia finlandierara itzultzea izan zen testu sakratuak finlandiarrek irakur ahal izateko; baina Testamentu Berri osoa eta Zaharraren lehenengo zatiak itzultzeko astia baino ez zuen izan bere bizitza motzean.
Suediera, alemana eta latina eredutzat hartuta, Agricolak finlandiera rako hizkuntza molde bat sortu zuen. Aditu askok finlandieraren jatorrizko egiturak bortxatu izana leporatu diote, izen handiko beste hizkuntzek dituzten egituren mesedetan; esate baterako, finlandieraz inoiz izan ez den se artikuluaren erabilpena (Se Wsi Testamenti, egungo finlandieraz Uusi testamentii). Dena den, onartu behar da hizkuntza molde bat sortzea ez dela eginkizun erraza; eta are gutxiago ia ezerezetik hizkuntza idatzi bat asmatzea; halaber, finlandieran txertatzen saiatu zen egitura arrotzak gutxi izan zirela eta haien ibilbidea ere oso motza izan zela. Bestetik, molde berriak egungo hizkuntzan irauten du. Era berean, esatekoa da Agricolak b, c, w eta x letrak bere testuetan erabili zituela, finlandieran egitura arkaikoenetan eta azken urteotan sartu diren maileguetan baino erabiltzen ez direnak.
Azkenik, Agricolak oharkabean finn kulturari (zehazki, finn paganismoari) eginiko ekarpena ere aipatu beharra dago. Izan ere, Dauidin Psalttari edo Daviden salmoak izeneko atalean, autoreak finn jainkoen zerrenda eta deskripzioa egin zuen eta bere helburua paganismoaren zentzugabekeria salatzea izan zen arren (beharbada paganorik izango zen oraindik XVI. mendean Finlandian), lortu zuena, finlandiarren folklore eta erlijioaren lekukotasun garrantzitsua biltzea izan zen.
Ondoko hauek Agricolaren obren azalak dira:
Tamashek
Tamashek edo Tamasheq, Amazigera multzoko hizkuntza bat da, tuareg hizkuntzetan nagusiena, eta Algeria, Mali, Niger eta Burkina Fason mintzatzen da.
Petre Roman
Petre Roman (Bukarest, Errumania, 1946ko uztailaren 22a -) errumaniar politikaria da.
Biografia
Ingeniaritza hidraulikoa ikasi zuen Bukaresten eta Okzitaniako Tolosan, eta Bukaresteko politeknikoko irakasle izan zen gero. Nazioaren Salbazio Fronteko kide izan zen 1989an Nicolae Ceaucescu aginpidetik egotzi ondoren, eta, 1990eko hauteskundeen ondoren, behin-behineko gobernuko Lehen ministro izendatu zuten. Baina meatzariek aurre egin zieten haren ekonomia-planei, eta kargua utzi behar izan zuen 1991n.
Montelanico
Mugakideak
Montelanicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ottohahnita
Ottohahnita mineral bat da.
Chess.com
Chess.com Interneteko xake-zerbitzari bat da, xakeari buruzko albisteen webgune bat eta sare sozialen webgune bat. Guneak freemium eredu bat du, non funtzio batzuk doan eta beste batzuk harpidetzak dituzten kontuetarako diren. Beste erabiltzaile batzuen aurka joka daiteke xakean zuzenean, partida azkarretan, edo xakearen aldaerak erabilita.
Munduko xake-plataformarik handienetako bat da. Lineako txapelketak antolatu ditu, besteak beste, Titled Tuesdays, PRO Chess League, Chess Championships enpresak aurkeztutako Speed Championships, PogChamps eta ordenagailuen arteko xake-partidak.
Joaquina Dorado Pita
Joaquina Dorado Pita (Coruñan, 1917ko ekainaren 25a - Bartzelona, 2017ko martxoaren 14a) ekintzaile anarkosindikalista, errepublikanoa eta antifrankista izan zen.
Biografia
Familia Bartzelonara joan zen 1934an. Han tapizatzaile-bernizatzaile lanbidea ikasi zuen, eta CNTren zuraren eta dekorazioaren sindikatuan afiliatu zen; 1936an, El Poble-sec Gazte Askatzaileen defentsa-batzordean parte hartu zuen. Maiatzeko ekintzetan, Luz y Cultura taldeko kide gisa, estalinismoaren aurka agertu zen. Manuel Hernández zuraren sindikatuko presidentearen idazkaria izan zen, eta 1937an ordezkatu zuen, buruzagi lanetan hasi zenean. Bartzelonan, Joaquinak Liberto Sarrau ezagutu eta betiko izan zuen lagun.
1939an Frantziara erbesteratu eta Briançon eremuan sartu zuten, Italiako mugatik hurbil. Handik ihes egin eta klandestinitatera igaro zen. Montpellierren jarri zen eta gero Tolosan, Zuraren Sindikatua berreraikitzen lan egin zuen hirian. 1943an, atxilotu eta Portet sur Garonneko Récébidouxen eremuan sartu zuten, eta handik ere ihes egitea lortu zuen.
Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Liberto Sarraurekin eta Raúl Carballeirarekin, Ruta argitalpen libertarioa zuen “maiatzaren 3a” talde anarkistan parte hartu zuen. 1946an, Erresistentziako Mugimendu Libertarioko (MLR) kide gisa, ezkutuan sartu zen Espainian, eta ekintza antifrankista ugaritan parte hartu zuen. Sarrau lankidearekin batera atxilotu zuten eta Polo komisarioak 18 egunez torturatu zuen Bartzelonako Layetana bideko komisarian. 1948ko martxoaren 15ean, Les Cortseko emakumeen kartzelan sartu zen, Rosa Mateu, Francesca Avellanet, Antonia Martínez eta beste batzuekin batera. Hamabost urteko kartzela-zigorra ezarri zioten matxinada militarrarengatik. 1949an, baldintzapeko askatasuna eman zioten, baina 1952an berriro atxilotu zuten, eta 12 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten; Les Cortseko espetxean zegoela, larri gaixotu zen eta giltzurrun bat kendu behar izan zioten. Zigorra jostun lanak eginez murriztu zuen. Askatasuna, 1954an lortu zuen.
1956. urtean, Quico Sabater gerrillari anarkosindikalistarekin batera, Frantziara igaro zen. Ekainaren 30ean asilo politikoaren estatutua lortu zuen, eta Liberto Sarrau lankidearekin bildu zen, hamar urte kartzelan eman baitzituen. Parisen jarri ziren bizitzen, Frankismoaren aurka borrokatzeko helburuarekin, eta Frantziako Lan Konfederazio Nazionalean ere militartuta (CNTF).
1978an Espainiara itzuli zen Bonaventura Durrutiri omenaldia egiteko, eta 1992an Bartzelonan jarri zen behin betiko. 2002. urtean, lankidea hil ondoren, artxiboak Amsterdameko International Institut Of Social Historyri eman zizkion.
Saint-Antonin (Gers)
Saint-Antonin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 79etxeak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 87 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (31 gizon eta 24 emakume) eta 6 langabezian zeuden (5 gizon eta 1 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Antonin udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 131 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.312 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Saint-Antonin udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 583 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3383 Koyama
3383 Koyama asteroide baten izena da. urtarrilaren 9an aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1951 AB izena zeraman. Ondoren Koyama omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3383 Koyama asteroidearen orbitak batezbeste 2,221 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,13 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,312 distantziara. Eszentrikotasuna 0,041 da, eta makurdura orbitala 6,8ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Felipe Uriarte
Felipe Uriarte Camara (Pasai Donibane, 1944ko martxoaren 17a) gipuzkoar mendigoizalea eta goi mendietako gidaria da. Ikasketaz goi mailako industria ingeniaria izanagatik, goi mendietara egindako igoerengatik nabarmendu da 1969az geroztik: Cervino, Huascarán, Cho Oyu, Makalu, McKinley eta Aconcagua, besteak beste.
Gaur egun Gaintzan (Nafarroa Garaia) du bizilekua.
Proiektuak
1976an "Mendiak eta Herriak" Mendiko Gidarien sozietate mugatua sortu zuen eta orduz geroztik enpresa horren zuzendaria da.
2017an, "Oxigenoa euskarari 6000 metroan ere" egitasmoa sortu zuen, 2018ko urriaren 10ean, Euskal Herriko 12 gazte Nepalera, Xerpa herrira eramanez. Han, hilabete batez 9 xerpa gazterekin bi kulturen, hizkuntzen eta mendigoizaletasunaren inguruko elkartrukeak eta esperientziak partekatu dituzte, euskara 6.000 metrora ere eramanez.
Argitalpenak
1981ean, "Euskaldunak Everest mendian, "Buru ilun lurruntsua" liburua argitaratu zuen, Everesterako bi espedizioak eta Xerpa herria aurkezten dituena.
Bestalde, bere ibilbideko zenbait espediziori buruzko kontakizunak argitaratu izan ditu "Pyrenaica" aldizkarian eta "Egin" egunkarian.
Altzieta-Bazkazane
<abbr class="abbr" title="/alts̻ieta bas̻kas̻ane/">Altzieta-Bazkazane  Euskal Herriko udalerri zahar bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean izan zen, Donibane Garazi hiriburutik 7,4 kilometrora. Altuera 207 eta 788 metro artekoa da, eta 6,89 km²-ko azalera hartzen du. 1836. urtean 452 biztanle zituen.
Bertako biztanleak altzietarrak eta bazkazandarrak dira.
Izena
Altzieta-Bazkazane beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Udalerria osatzen duten bi herrien izenen gidoien bidez, elkarren ondoan jartzea besterik ez da: Altzieta eta Bazkazane.
Ingurune naturala
Lauribar ibaiak, Errobiren ibaiadarra dena, udalerria zeharkatzen du.
Historia
1842ko ekainaren 11an Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerriak batu egin ziren, gaur egungo udalerria sortuz. Prozesu horretan, udalerri berriaren lurraldearen zati bat Ezterenzubi udalerri sortu berriari lagatzen zaio.
Demografia
Udalerri independentea zeneko datu demografikoak daude:
NGC 5607
NGC 5607 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Laia Berenguer Puget
Laia Berenguer Puget (San Feliu de Codinas, Bartzelona, 1920ko urtarrilaren 18a - La Ametlla del Vallès, Bartzelona, 2011ko ekainaren 21a) Frantzian erbesteratutako militante politiko bat izan zen, eta gero Espainian kartzelaratu zuten. 1988tik 1990era San Felíu de Codinas-eko alkate izan zen.
Biografia
Nekazari-familia baten alaba, 13 urte zituela ehun-fabrika batean hasi zen lanean. 1936an JSUCen (Kataluniako Gazteria Sozialista Bateratuak) hasi zen militatzen, PSUCko (Kataluniako Alderdi Sozialista Batua) gazteak.
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Frantzian erbesteratu zen, Lister Brigadako azken soldaduekin muga zeharkatuz. Bonbardaketa ugari jasan zituen karabanak, batez ere Figueresen. Frantziara helduta, erdialdeko mendiguneko errefuxiatu-eremu batean sartu zuten, Paristik gertu. 1939ko urriaren 3an, Frantziako agintariek indarrez itzularazi zuten Espainiara, Estatuaren segurtasunari buruzko Daladier Dekretua aplikatuz.
Kataluniara itzuli zenean, polizia frankistak gertutik zaindu zuen. 1939ko urriaren 14an atxilotu eta Les Corts emakumeen kartzelan sartu zuten, 3 urte eta erdiz. 1943tik aurrera, baldintzapeko askatasunaren araubidean, bere herrira itzuli zen bizitza berregiteko, eta bizilagunek baztertu egin zuten preso politiko ohi izateagatik. Azkenik, 1965ean kargu politiko guztietatik aske geratu zen.
1971n, Kataluniako Batzarra sortu zenean, bertan parte hartu zuen. 1973an, kartzelan sartu zuten Kataluniako Batzarrean zeuden 113 pertsonekin. Ordukoan Trinitat kartzelan sartu zuten. Azkenik, 1977an irten zen espetxetik, eta bere ibilbide politikoarekin jarraitu zuen, bere herria Iniciativa per Cataluña taldeko alkate gisa gobernatuz 1988tik 1990era. 2001ean Dones del 36 elkartean sartu zen.
2011ko ekainaren 21ean hil zen La Ametllan del Vallès, 91 urte zituela
Igor Gonzalez Sola
Igor Gonzalez Sola (Bilbo, 1972ko urriaren 17a - Martuteneko espetxea, Donostia 2020ko irailaren 4a) etakide bat izan zen. González kartzeletan hildako ETAko 20. presoa izan zen, 5.a ETAk borroka armatua behin betiko utzi zuenetik eta 2.a ETA desegin zenetik.
Bizitza pertsonala
Igor, Kaskagorriko konpartsakidea izan zen urte askotan. Etakidea izandako neska batekin seme bat izan zuen baina bazeramatzaten urte batzuk banatuta. COVID-19 pandemiak eragindako konfinamenduagatik bere semea hilabete askoan ikusi ezin izanaren ondorioz, lehenagotik zuen buruko gaixotasuna areagotu zitzaion.
Atxiloketa eta kartzela
2020ko martxoan bete zituen zigorraren hiru-laurdenak. 2018an, Valdemorotik (Madril, 420 km) Soriara (Espainia, 230 km) eraman zuten, bigarren gradura pasatzearekin batera. 2019ko uztailean Martuteneko kartzelara lekualdatu zuten eta utzia zuen Euskal Preso Politikoen Kolektiboa.
Bi urte lehenago, 2018an Xabier Rey Urmeneta euskal preso politikoa Puerto II kartzelan (Cadiz) bere buruaz egin zuen bertako egoera txarraren ondorioz.
‘Haserre gaua’ deitu zuen Sortuk Bilbon
Gobernu espainolaren «inakzioa» salatzeko eta espetxe-politikaren aldaketa bat exijitzeko, ‘Haserre Gaua’ izeneko mobilizazioa deitu du Sortuk Bilbon larunbat gauerako.
Larunbateko 21.00etan, Bilbon Gobernu espainolak duen Ordezkaritzaren aurrean, egin zuen deialdia Sortuk, «espainiar Estatuari ozen adierazteko salbuespenezko espetxe politikarekin amaitu behar dutela». Ekimena igandeko goizeko 9.00ak arte izan zen.
Mobilizazio nagusia gaueko 21.00etan izan zen eta, ordu erdi geroago, hitzartze nagusia eta borrokarako kantak. 22.00etan mahai inguru bat antolatu zuen Sortuk, presoen aldeko aktibismoaren inguruan. Presoei gutunak bidali zitzaizkien eta «etenik gabeko oroimena eta salaketa» burutuko zuten.
Euskal preso politikoei ezartzen zaien salbuespeneko espetxe-politika Sorturen iritzian «espetxe-politika kriminala» da. «Aurreko astean Igor Gonzalez Sola euskal preso politikoaren heriotzaren lekuko izan ginen. Zigorraren hiru laurdenak beteta eta gaixo egon arren, gatibu jarraitze zuen. Hori ezin da berriz gertatu. Presoek ezin dute bahitu politiko gisa jarraitu», salatu zuten.
Bitxikeria
Sasoi hartako Espainiako lehendariak Pedro Sanchezek Igor hiltzea "bihotzez sentitzen" zuela esan zuen eta "ezbehar" bat izan zela. Besteak beste Alderdi Popularrak eta Ciudadanos alderdiko Inés Arrimadasek era gogorrean kritikatu zuten lehendakariak hau esan zuelako.
Sturisoma panamense
Sturisoma panamense Sturisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Yggdrasil
Yggdrasil (edo Yggdrasill) hostoiraunkorreko lizar bat da: bizitzaren zuhaitza edo unibertsoko lizarra eskandinaviar mitologian. Bere sustrai eta adarrek, mundu ezberdinak lotuta mantentzen dituzte: Asgard, Midgard, Helheim eta abar. Bere sustraietatik, Mimirrek zaintzen duen ezagutzaren putzua betetzen duen iturria irteten da.
Zuhaitzaren oinean, Heimdal jainkoa dago, Nidhogg herensugearen eta bere sustraiak txartzen saiatzen ziren zizareen erasoetatik babesteaz arduratzen dena. Izan ere, Yggdrasil zuhaitza, jainkoen ikurra da, eta eraso horiek, jainkoak kanporatzeko ziren. Baina bazuen, baita ere, nornen laguntza Urden putzuko urarekin ureztatuz zaintzen zutena. Zubi batek lotzen zuen Yggdrasil zuhaitza jainkoen egoitzarekin, Bifrost izeneko zubia, ostadarra. Jainko guztiek gurutzatzen zuten zubi hau Midgarden sartzeko.
Yggdrasilek eztia jariatzen du, eta, bere begien artean, Veðrfölnir izeneko belatz bat duen arrano bat bizi da, baita Ratatösk izeneko urtxintxa bat eta Dainn, Dvalinn, Duneyrr eta Duraþror izeneko lau orein ere. Zuhaitzaren sustraietatik gertu bizi dira nornak.
Etimologia
Etimologikoki, Yggdrasil, kenningar bat bezala interpretatu da, hau da, eskandinaviar mitoetatik datorren perifrasi bat. Kasu honetan, kenningarrak "Odinen zaldia" esan nahi du, Yggr (edo Uggr, beldurgarria, basatia), Odin deitzeko moduetako bat baita, eta Yggs Yggren genitiboa da; drasill (edo drösull "noraezean dabilena") "zaldia"rentzako esaera poetiko bat da. Izen honek, itxura batean, Odin, bere gogoz, zuhaitzaren enborretik gora eta behera ibiltzen islatuko luke, hau da, metaforikoki, munduen artean "zamalkatuz". Beste egile batzuk, izena, "zuhaitz izugarria" edo "urkatuen urkamendia" bezala interpretatzen dute, Odin, bertatik bederatzi egunez zintzilik egon izanari erreferentzia eginez.
Yggdrasilen bederetzi mundu edo erresumak
Eskandinaviarrentzat, gizakien mundua, munduko lizarra den Yggdrasil zuhaitz handiaren adarretako bat baino ez zen. Bederatzi mundu ditu Yggdrasilek, eta guztietatik igaro behar izan zuen Odin jainkoak runen sekretua lortu aurretik. Zuhaitza hiru zatitan banatzen da: Niflheim (sustraiak), Midgard (enborra) eta Asgard (adaburua). Hau, nornetan jada sentitzen den jaiotza, bizitza eta heriotzaren zikloaren irudikapenean nabari daiteke.
Sustraiak hiru dira: Lehena, Hvergelmirreko iturrirantz doa. Bigarrena, Mimirren iturrirantz. Hirugarrena eta azkena, Nornen etxera, Patua. Munduak, behetik gora, honako hauek dira: