cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elisabet Portugalgoa (1292-1325)
Elisabet Alfontso Portugalgoa infante eta Teresa Manuelaren alaba izan zen. Joan Harokoa ezkondu zuen. Bikoteak alaba bakarra izan zuen:
Gorno
Gorno Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gornok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Villeneuve-lès-Montréal
Villeneuve-lès-Montréal Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villeneuve-lès-Montréal udalerrian erroldatutako biztanleak 214 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 34 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 103 etxebizitza zeuden, 80 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 100 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 80 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Suabiako Dukerria
Suabiako Dukerria (Herzogtum Schwaben), 1079ra arte Alamaniako Dukerria deitua, 915. urte inguruan eratutako dukerria izan zen, Ekialdeko Frantziaren berrantolaketaren ondorioz sortua. Vosgeetatik Lech ibaia eta Chiavenna hiriraino hedatzen zen. 1268an Konradino Hohenstaufengoa ondorengorik gabe hil zenean, dukerria zenbait konderri, hiri eta abadia asketan banatu zen.
Villeneuve-lès-Montréal
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 87 lanean zeuden (51 gizon eta 36 emakume) eta 15 langabezian zeuden (5 gizon eta 10 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-lès-Montréal udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 224 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.694 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
1995eko Andaluziako Itzulia
1995eko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 41. edizioa izan zen. 1995eko otsailak 13 eta 17 artean ospatu zen 5 etapatan banatutako 823,6 kilometroko ibilbidea eginez. Sevillan hasi eta Granadan amaitu zen.
Villeneuve-lès-Montréal
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villeneuve-lès-Montréal udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 165 hektarea erabiltzen.
Beauvais
Beauvais Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Pikardia eskualdean. 2007an 55.230 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 25.399 etxebizitza zeuden, 23.548 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 198 bigarren erresidentzia ziren eta 1.652 hutsik zeuden. 8.753 etxeak ziren eta 16.473 apartamentuak ziren. 23.548 etxebizitza nagusietatik 8.940 bere jabearen bizilekua ziren, 14.110 alokairuan okupaturik zeuden eta 498 doan lagata zeuden; 1.767 etxek gela bat zuten, 3.349 etxek bi zituzten, 6.099 etxek hiru zituzten, 6.607 etxek lau zituzten eta 5.727 etxek bost zituzten. 10.988 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12.955 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5.094 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 36.477 ziren, horien artean 25.578 aktiboak ziren eta 10.899 inaktiboak ziren. 25.578 pertsona aktiboetatik 21.389 lanean zeuden (11.005 gizon eta 10.384 emakume) eta 4.189 langabezian zeuden (1.965 gizon eta 2.224 emakume). 10.899 pertsona inaktiboetatik 2.603 erretiraturik zeuden, 4.149 ikasten zeuden eta 4.147 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beauvais udalerrian 23.323 unitate fiskal zeuden, 53.935,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.702 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2.969 komertzioetatik, 24 erauzte enpresak ziren, 44 janari enpresak ziren, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 11 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 91 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 297 eraikuntza enpresak ziren, 766 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 93 garraio enpresak ziren, 225 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 75 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 178 finantziazio enpresak ziren, 169 higiezinen enpresak ziren, 428 zerbitzu enpresak ziren, 346 administrazio publikoko enpresak ziren eta 219 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 731 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 6 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 4 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 7 posta bulegoak, 35 banku bulegoak, 6 funerariak, 61 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 11 ibilgailuen alokairu bulegoak, 16 autoeskolak, 49 igeltseroak, 43 margolariak, 42 zurginak, 47 iturginak, 34 argiketariak, 35 eraikuntza enpresak, 76 ile apaindegiak, 8 albaitariak, 18 aldi baterako lan enpresak, 132 jatetxeak, 54 higiezinen agentziak, 14 tintoreriak eta 25 apaindegiak.
2009an zeuden 332 establezimendu komertzialetatik, 3 hipermerkatuak, 10 supermerkatuak, 6 brikolaje denda handika, 7 120 m2 baino gehiagoko dendak, 15 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 35 okindegiak, 27 harategiak, 3 kongelatu-dendak, 1 arraindegi zen, 19 liburu dendak, 89 arropa dendak, 19 etxerako tresna dendak, 19 zapata-dendak, 8 elektrotresna dendak, 15 altzari dendak, 8 kirol-dendak, 6 lur eta paretak apaintzeko dendak, 8 drogeria, 10 lurrin-dendak, 10 bitxi-dendak eta 14 lore-dendak ziren.
2000. urtean Beauvais udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 935 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 3 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 4 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 18 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 21 haur-eskola eta 31 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Beauvais udalerrian 7 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 7 hezkuntza orokorreko lizeo eta 5 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 4.207 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 4.757 eta lizeo teknologikoetan 2.497.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Je t'aime... moi non plus
Je t'aime... moi non plus (euskaraz, «Maite zaitut... ezta nik ere»), frantziar pop abesti erotiko oso ezaguna da. Abestiaren musika eta hitzen egilea Serge Gainsbourg izan zen, eta Arthur Greensladek konponketak egin zizkion ondoren. Abeslariak, Serge Gainsbourg bera eta Jane Birkin, orduko bere amorantea, izan ziren.
Abestia
Abestia etengabeko bikote-joko bat da, Gainsbourg eta Birkinen ahotsak uneoro tartekatzen direlarik, elkarrizketa erotiko esplizitu bati bide emanez. Konposaketa honetan, bikote baten sexu harremanak era ireki eta zuzen batean errepresentatzen dira, eta zentzu honetan, sexu-ekintzari propio lotzen zaizkon hasperen eta bestelako gozamen espresioak gordinki ageri dira, abestiaren garapenean nagusitasuna irabazten dutenak.
Ibilbidea
Serge Gainsbourgek abestia sortu zuenean, lehen grabaketa bat egin zuen bere bikotea zen Brigitte Bardot frantziar aktore ezagunarekin, 1967an. Aitzitik, Bardotek ez zuen abesti hura argitaratzea nahi izan, bere senarraren ezadostasuna aipatuaz, nahiz eta bestelako arrazoiak egon zirela dirudien, aktorearen ordezkaria abestiak ekarriko zukeen polemikaz beldur baitzen. 1986an Bardotek abestiaren bertsio hau argitaratzeko baimena eman zuen, beti etekinak animalien babesean jarduten duten erakundeetara bideratzen baziren.
1968an, ordea, Gainsbourgek Jane Birkin ingeles aktorea ezagutu zuen, eta bikote harreman bati ekin zioten. Testuinguru honetan, Gainsbourgek berriz grabatu zuen abestia, Bardoten ahotsa Birkinenarekin ordezkatuz. Abestiaren bigarren bertsio hau 1969 hasieran argitaratu zen, lehenik single bezala eta ondoren Jane Birkin - Serge Gainsbourg diskoan, eta dezenteko eskandalua eragin zuen orduko jendarteko sektore kontserbadoreetan. Izan ere, ordura arte ez zen sexu harremanak hain era zuzenean eta bere horretan, maitasunik gabe, deskribatzen zituen abesti argitaraturik. Abestia zentsuratua izan zen Italia, Jugoslabia, Polonia, Islandia, Suedia, Erresuma Batua eta Espainiar estatuko irratietan. Hala eta guztiz ere, kantu honek sekulako arrakasta lortu zuen Europa eta AEBtan, zentsuraren gainetik, eta gaur egun ere, erotismoaren erreferente garbi bat da.
Metaporana
Metaporana landare loredunen hamabi espezien generoa da. Convolvulaceae familiakoa dira.
Espezieak
Zazpi dira:
What Ever Happened to Baby Jane? (1962ko filma)
What Ever Happened to Baby Jane? (euskaraz Zer Gertatu Zitzaion Baby Janeri?) 1962ko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko thiller psikologiko film bat da. Henry Farrell idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Bette Davis, Joan Crawford eta Victor Buono aktoreek antzeztu zuten.
ETBK Sat
ETBK Sat Euskal Telebistaren telebista katea izan zen, eta LTD bidez aireratu ohi zen. Bere emisioa 2011ko irailaren 5ean hasi zuen. 2015ean bere emisioak eten ziren, ETB 4 kateak ordezkatu zuenean.
What Ever Happened to Baby Jane? (1962ko filma)
Oscar Sarietarako bost izendapen jaso, eta azkenik Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Norma Koch).
ETBK Sat
Kirol katea da.
What Ever Happened to Baby Jane? (1962ko filma)
Aldrichek benetako bizitzan elkar oso gaizki eraman eta ezinikusia zieten Joan Crawford eta Bette Davis izar handiak film bakar batean elkartzea loratu zuen, hori bai, bien arteko liskarrak saihestu eta filma amaitzeko bereak eta bi
Argumentua
Jane Hudson (Bette Davis) zinema mutuko neskato prodigioa izan zen, baina denbora igaro hala bere izarrak Blanche (Joan Crawford) ahizpa nagusiaren arrakastak itzalduarazi zuen. Halere, Blanchen ibilbide profesionala gurpil-eserleku batean jezarri zuen istripu batek dramatikoki eten zuen.
Geroztik, bi ahizpak etxe ilun batean elkarrekin batera bizi dira: Jane, bere ahizparekiko jeloskor eta alkoholaren ondorioz burua erdi galdurik duela, Blanchen ahizpa helbarritua fisikoki eta psikologikoki torturatuz gozatzen du.
Zoersel
Zoersel (nederlanderaz ahoskatua: ; ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Halle, St. Antonius, eta Zoersel bera. 2015eko urtarrilaren 1ean 21.555 biztanle zituen.
NGC 1322
NGC 1322 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Daniel Irujo
Daniel Irujo Urra (Lizarra, 1864ko apirilaren 10a - ib., 1911ko otsailaren 11a) nafar abokatu abertzalea izan zen. Manuel Irujo Ollo politikari jeltzalearen aita ere bazen.
Lord Byron
George Gordon Byron, seigarren Lord Byron (London, 1788ko urtarrilaren 22a - Missolonghi, Grezia, 1824ko apirilaren 19a) poeta ingelesa, Erromantizismoaren historiako idazlerik garrantzitsuenetarikoa izan zen.
Lehen urteak
John "Mad Jack" Byron kapitainaren (familiako bostgarren Lord Byron) eta bere bigarren emazte Lady Catherine Gordonen semea izan zen. Aita hiru urte zituela galdu zuen, oinordeko gisa zerga besterik jaso ez zuelarik. Herentzia materiala eskasa izan zen arren, ez zen hala gertatu herentzia espiritualarekin, gazteak, aitaren partetik, edertasunari maitasuna eta galanteriari gurtza jaso baitzituen, eta amarengandik, aldiz, goxotasuna, baina baita bere jenio txarra ere.
Gaztaroa
Bederatzi urte zituela, amak Mary Gray izeneko hezitzaile gazte baten eskuetan jarri zuen. Oraindik oso gaztea izan arren, berarekin eduki zituen lehen harreman sexualak eta honek mundu berri bat erakutsi zion.
Aberdeen Grammar Schoolen laugarren urtea ikasten ari zela, aitona William Byron hil zitzaion eta txikitatik bizi izan zen Aberdeen Eskoziako hiritik Ingalaterrara joan behar izan zuen, aristokrata bezala onartua izatera (tituluri inoiz errespetu handirik eman ez zion arren).
Byron txikia Dulwicheko Glennie doktorearen eskolara bidali zuten. Han, bere amaren maniek ikasketak etengabe eteten zituen, semea denbora luzerako berarekin bidaian emateko setarekin. 1801ean, bere amak erregegandik jasotako 300 liberei esker, Byron Harrowen onartua izan zen, eta bertan bere lehen hezkuntza amaitu zuen.
Helduaroa
1802 urtean izan zuen lehen amodio tragedia, maiteminduta zegoen Margaret Parker lehengusina hil zenean.
1807an Aisialdi orduak poema liburua argitaratu zen. 1809an Lorden Ganberan eserleku bat lortu zuen eta Espainiatik, Portugaldik, Albaniatik Maltatik eta Greziatik bidaiatu zuen. 1811an ama eta bi lagun hil zitzaizkion hilabeteko epean, eta honek sakonki eragin zion, heriotzarekin obsesionatu baitzen.
1812an argitaratutako lehen bi Childe Haroldeko Kantuek, Europako bidaiak kontatzen zituzten poemak, famatu egin zuten. 1815ean Anna Isabella Milbankekin ezkondu zen,; hala ere, urtebete geroago utzi egin zuen, poetari bere legezko alaba bakarra eman ondoren, Ada Lovelace. Arrebaorde Augustarekin edukitako intzestuzko erlazioei lotutako zurrumurruek, eta bere buruko osasunari buruzko dudek, ostrazismo soziala ekarri zioten. Aski atsekabetuta, 1816ean Ingalaterra utzi zuen inoiz ez itzultzeko.
Black '47 (filma)
1845-1849ko Irlandako Gosete Handiaren garaian girotua dago. 2018ko martxoaren 2an Berlingo Zinemaldian estreinatu zen.
Lord Byron
Europako bidaiak
1816tik aurrera hil arte, Europa osoan zehar bidaiatzen hasi zen.
1824ean Greziara joan zen, non Suliota bidelapurrekin batu zen turkiarren aurka borrokatzeko. Han malariak jo zuen. Medikuek odol-ateratze bat gomendatu zioten eta, hasiera batean aurka agertu zen arren, gaixotasunak jota, amore eman behar izan zuen. Apirilaren 16ean hasi zen tratamendua eta 19rako Lord Byron hila zen. Bertan egon zirenek bi litro odoletik gora atera ziotela esan zuten. Bere aurreko Lord Byron guztiak bezala, 36 urterekin hil zen, bere familiak nozitzen zuen ustezko begizkoa betez.
Bai Goethe bezalako garaikideek, bai Edgar Allan Poe bezalako ondorengoek miretsi izan dute. Mary Shelleyk bere Frankenstein famatua Lord Byronekin eta beste lagun batzuekin Suitzan pasatako gau batean idatzi zuen, ustez, poetarengan oinarrituta. Fernando VIIaren Espainian eta bere burujabetzaren alde borrokatzen zen Amerikan, Byronen bizia eta lana Erromantizismoko poeten inspirazio izan ziren.
Black '47 (filma)
Argumentua
1847, Irlanda, Connemara. Atzerrian Britainiar Armadarekin baterra borrokatzen egon ondoren, Martin Feeney (James Frecheville) Connemarako Ranger ohiak bere postua utzi eta familiarekin berrelkartzeko asmoz jaioterrira itzuli da. Gerrako izugarrikeriak ikusteaz nahiko eskarmentua izan arren, Irlandako Gosete Handiak herrialde guztian zabaldutako miseria eta bere herri eta familian eragindako ondorioek zur eta lur utziko dute.
Montaimont
Montaimont Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 71 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 71 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (38 gizon eta 30 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montaimont udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 135,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.687 euro zen.
Dinu Lipatti
Dinu Lipatti (Bukarest, 1917ko apirilaren 1agreg./martxoaren 19ajul. - Geneva, 1950eko abenduaren 2a) errumaniar pianista izan zen.
Montaimont
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Dinu Lipatti
Haur zelarik, Bukaresteko Musika Kontserbatorioan hasi zen ikasten. Parisera alde egin zuen, eta han Alfred Cortot eta Yvonne Lefeburerekin ikasi zuen. Hainbat kontzertu eman zituen Berlin, Italia, Geneva, Londres, Zurich eta beste hainbat lekutan. Bach, Chopin, Grieg, Liszt, Mozart, Ravel, Scarlatti, Schubert eta Schumannen lanak interpretatu zituen. Bere interpretaziorik aipagarrienak dira: Bela Bartoken pianorako hirugarren kontzertua, Kontzertinoa «estilo klasikoan» piano eta orkestrarako, Errumaniar dantzak orkestrarako, Kontzertu-sinfonia bi piano eta hari-orkestrarako, eta Ezker eskurako sonatina.
Martin Lutero
Martin Lutero —jaiotzako izen-deiturez, Martin Luther— (Eisleben, Alemania, 1483ko azaroaren 10a - Eisleben, Alemania, 1546ko otsailaren 18a) apaiza, irakaslea eta teologoa izan zen, bai eta erlijio erreformatzaile eraginkorra ere.
Montaimont
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Martin Lutero
Elizaren gehiegikerien aurka idatzi zituen Laurogeita Hamabost Tesiek guztiz bizkortu zuten erreforma protestantearen etorrera. Haren irakaspenak zirela eta, Erreforma Protestantearen mugimendua sortu zen; batik bat protestantismoaren bertsio luteranista. Eliza Katoliko Erromatarrarekin hainbat alderdi teologiko adostu ezinean, Aita Santuarekiko mendekotasuna apurtzearen alde agertu zen eta kristautasunean adar berri bat. Egun, 70 milioi kristau luterano daude munduan, eta beste 400 miloi inguru beste adar protestanteetan.
Montaimont
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Martin Lutero
Inprimagailuaren asmakizun berria zela medio, Martin Luteroren pentsaera erraz zabaldu eta beste teologoengan eragina izan zuen. Luteroren erreformak mota askotakoak ziren. Tokian tokiko hizkuntza arruntak, eta ez latina, erabili nahi zituen liturgian. Hortaz, Biblia alemanierara itzuli zuen. Apaizen ezkontzen alde egin zuen, eta Lutero bera ezkondu egin zen 1525eko ekainaren 13an.
Montaimont
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montaimont udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 552 hektarea erabiltzen.
Martin Lutero
Martin Luteroren bizitzak eta idazlanek Europa Mendebaldeko Erdi Aroaren bukaeran eta Aro Modernoaren sorreran pauso handi bat, agian azkena, ekarri zuten.
Lehen urteak
Hans eta Margarethe Luderren semea zen; 1483ko azaroaren 10an jaio zen. 1484an familia Mansfelderra joan zen bizitzera, aitak bertan meategi batzuk zuzendu behar zituelako. Aitak semeak ikasketak izatea nahi zuenez, Mansfeld, Magdeburgo eta Eisenacheko eskoletara bidali zuen. 1501ean, 18 urte zituenean, Erfurteko unibertsitatera bidali zuen, legegizon izan zedin.
1505eko ekainaren 17an Erfurteko agustindarren monastegian sartu zen, 1506an orden hartan, eta hurrengo urtean, apaiztu.
Irakasle eta predikari urteak
1508-1546 urteetan Wittenbergeko unibertsitateko irakasle izan zen eta 1512an doktore titulua hartu zuen. Biblia irakasle gisa ezagun egin zen, eta Bibliari buruz eskolan egiten zituen iruzkinen bitartez gorpuztu zuen dotrina protestantea. Hasierako urteetan Elizaren dotrina ofizialetik kanpo ezartzen zuten zalantza handiak sortu zitzaizkion.
Laurogeita hamabost Tesiak eta indulgetzien kontrako borroka
1514an Wittenbergeko parrokian predikari hastera deliberatu zuen, eta urtebetean berealdiko ospea jaso zuen herri xehearen artean, Idatzi Santuen gainean egiten zituen azalpenak zirela eta.
1515ean epistolei buruzko iruzkinak idazten hasi zen eta 1517an, indulgentzien salmenta (pekatu baten ondoriozko zigorra kendu ahal izatea, diruaren truke) bereziki salatzen: horren ondotik abiatu zen Erreforma prozesua. Luteroren ustez, indulgentziak desegokiak ziren eta 1516 eta 1517an beren kontrako hiru sermoi predikatu zituen. Haren haserrea handituz joan zen eta azkenean 1517ko urriaren 31n Laurogeita hamabost Tesiak Wittenbergeko elizaren atarian jarri zituen. Testu hori alemanez idatzi zuen eta oso azkar hedatu egin zen inprentari esker. Handik bi astera bakarrik Alemania osoan zehar zabalduta zeuden, eta handik gutxira jadanik Europa osora.
Aita Santuaren erantzuna: eskumikatzea
Johan Eck teologoaren eta Tommaso de Vio Caietano domingotarren buruaren erasoek ez zuten atzerarazi eta 1520an An den christlichen Adel deutscher Nation ("Germaniar nazioko aitonen seme kristauentzako agiria"), De captivitate Babylonica ecclesiae præludium ("Eliza Babilonian gatibu") latinez idatziriko tratatua eta Von der Freiheit eines Christenmenschen ("Kristau gizonen askatasunaz") liburua idatzi zituen. Hirugarren liburu horretan azaldu zuen Biblia dela autoritate gisa har daitekeen Idatzi Santu bakarra eta fedea dela kristau erlijioaren oinarri nagusia.
1520ko ekainaren 15ean, Aita Santuak Exsurge Domine buldaren bitartez, jakinarazi zion bere doktrinaren 41 puntu ezabatzen ez bazituen, eskumikatua izateko arriskuan egongo zela. Luterok, ondoren, bulda jendaurrean erre zuen eta Aita Santuak, eskumikatu.
Luteroren erbestaldia
Wormseko dietak, eskumikaturik, Alemaniar Inperiotik erbestera egotzi zuen (1521). Frederiko Saxoniakoak Wartburg gazteluan jaso zuen eta egonaldi horretan Biblia alemanera itzuli zuen.
Wittenbergera jo zuen berriro eta, erreformaren hasieran berekin batean jardun zuen Thomas Müntzerren aurka jo zuen (Wider die himmlischen Propheten, "Zeruko profeten aurka"), eta printzeen alde jarri zen laborarien matxinadan (1524-1525); hala ere printzeen sarraskiak salatu zituen.
Luteroren ezkontza eta seme-alabak
1523ko apirilaren 8an Luterok hamabi monjeei Nimbschen monasteriotik ihes egiten lagundu zien, komentutik upel batzuetan atera zituen. Horietako hiru beraien senideekin joan ziren eta besteak Wittenbergera. Askeen talde horretan Katharina von Bora zegoen. Jakin zen Lutero edo Nicolas von Amsdorf-ekin ezkondu nahi zuela. 1525eko ekainaren hasieran Luterok Katharinarekin ezkondu nahi zuen. Lagunek ezer esan aurretik, ekainaren 13an harekin ezkondu zen. Katharina bere senarraren etxera aldatu zen, Wittenbergeko monasteriora. Hiru seme eta hiru alaba izan zituzten:
Rock Springseko sarraskia
Rock Springseko sarraskia, Rock Springseko gatazkak bezala ere ezagutua, 1885 eko irailaren 2an eman ziren Rock Springs hirian, Wyoming, Estatu Batuak. Gatazkak meatzari immigrante txinatarrak eta meatzari zuriak izan zituen protagonista. Gatazkak arrazen arteko tentsioen ondorio izan ziren; izan ere, Union Pacific Coal Departmentek gutxiago ordaintzen zien txinatarrei zuriei baino. Politika horren ondorioz, txinatar gehiago kontratatzen zituzten zuriak baino eta zuriak haserretu egin ziren. Gatazkak amaitu ostean, 28 txinatar hil ziren eta 15 zauritu ziren, eta 75 etxe txinatar erre ziren, 150.000 dolarreko galerak eraginez.
Maria Dolors Renau
Maria Dolors Renau i Manén (Bartzelona, 1936ko azaroaren 15a - San Cugat del Vallés, 2019ko abuztuaren 29a) psikologoa, pedagogoa eta politikaria izan zen. Bereziki eskola- eta gizarte-egokitzapeneko arazoak zituzten haur eta nerabeekin lan egin zuen. Kongresuko diputatu (1982) eta Eurodiputatua (1986-1987) izan zen. 1999tik 2003ra bitartean, Emakumeen Nazioarteko Sozialistaren lehendakari izan zen. Bere argitalpenetan psikopedagogia-lanak eta emakumeei eta botereari buruzko gogoetak nabarmentzen dira.
Martin Lutero
Eliza Luteranoa eraikitzen
Lutero, apurka-apurka eliza luteranoa antolatzen hasi zen: kultuaren nondik-norakoak zehaztu, kantuak prestatu eta Katixima Handia (1529, Grosser Katechismus) eta Katixima Txikia (1529, Kleiner Katechismus) idatzi zituen. Horrela, erreforma gero eta gehiago zabalduz joan zen.
Rock Springseko sarraskia
Zuri eta txinatarren arteko tentsioa inoiz baino altuagoa zen XIX. mendearen amaieran. Rock Springseko sarraskia, herrialdeak bizi izan zuen xenofobia izugarriaren hainbat urteen fruitua izan zen. 1882 ko Txina Baztertzeko Aktak Txinako inmigrazioa blokeatu zuen 10 urtetan zehar. Immigrante txinatar gehienak tren sektorean bilatzen zuten lehenengo lana, baina geroago ikatz-meategietan amaitzen zuten lanean, Union Pacific-enak zirenak. Txinako inmigrazioa hazten joan zen bezala, haienganako gorrotoa ere hazten joan zen. Knights of Labor taldeak, txinatarrak enplegatzeren aurka zegoen talderik indartsuena, kapitulu bat egin zuten Rock Springsen 1833 an eta sarraskiaren egileen gehiengoa talde honen parte ziren. Hala ere, inoiz ez zen egin konexiorik gatazka eta talde honen artean.
Martin Lutero
Eliza Luteranoa eraikitzen
1530ean Augsburgoko Aitorpena argitaratu zuen, luteranismoaren dotrina testu nagusienetako bat.
Maria Dolors Renau
Biografia
Psikologian eta Pedagogian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean, eta Psikologian diplomatu zen Parisko Unibertsitateko Psikologia Institutuan.
Martin Lutero
Eliza Luteranoa eraikitzen
1531n protestantismoaren aldeko printze alemanak biltzen zituen Schmakaldar Ligarako artikuluak idatzi zituen; nahiz eta berak publikoki beti mantendu egin zuen Karlos V enperadore alemanari ezin zitzaiola desobeditu, bere erabakiak okerrak baziren ere.
Luteroren azken bidaia eta heriotza
Luterok Mansfelden aurkitu zuen heriotza. Bertara joan zen bere anai-arrebak laguntzeko meategi batzuengatik konde batzuekin zituzten arazoak konpontzen laguntzeko. Bidai horretan zegoela, bat-batean bularrean min handia somatzen hasi zen. Handik egun gutxira hil zen. Hain zuzen ere 1546ko otsailaren 18ko gaueko 2:45etan Eisleben, bere jaioterrian. Wittenbergeko jauregian lurperatu zuten, kristautasuna erreformatu zuen pulpitotik oso gertu.
Luteroren ondarea
Martin Lutero erreforma protestantearen egile nagusietako bat izen zen. Inprentari esker Alemania osoko erreformistek irakurri zituzten bere idatziak eta pentsalari askorengan izan zuen eragina Europa osoan zehar. Bai erreformak bai kontraerreformak garapen intelektual inportatea suposatu zuten. Adibidez jesuiten pentsamentu eskolastikoaren bidez, katolizismoaren kasuan. Biblia alemanera itzuli zuenez, alemaniar literaturaren sortzaileetako bat dela ere esan ohi da. Lurralde luteranoetan erregeen botere absolutua txikitu egin zen. Katoliko eta protestanteen artean erlijio-gerra handiak egon ziren. Luteroren protesten mende bat eta gero, Bohemian gertatutako matxinada batek eragin zuen Hogeita Hamar Urteko Gerra, Alemania txikitu zuen katoliko eta protestanteen arteko gatazka handia.
Maria Dolors Renau
Ibilbidea
Haurrentzako psikologo gisa hasi zen lanean Bartzelonako Sant Joan de Déu ospitaleko Psikiatria Zerbitzuan, eta, ondoren, psikologo kliniko gisa Bartzelonako Nen Déu ospitaleko Institutu Ortopedagogikoan.
Lamprologus tigripictilis
Lamprologus tigripictilis Lamprologus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Maria Dolors Renau
Ibilbidea
Cornellá de Llobregateko Udaleko talde soziopsikopedagogikoaren sortzailea eta koordinatzailea izan zen. Rosa Sensat maisu-maistren taldean lan egin zuen, eta Bartzelonako Diputazioko Flor de Maig Hezitzaile Espezializatuen Eskolaren sortzaile eta zuzendaria izan zen. Gero Bartzelonako Unibertsitateko Gizarte Hezitzaileen Eskola izan da.
Kataluniako Sozialisten Alderdiko kide (PSC), 1982an Kongresuko diputatu hautatu zuten Bartzelonako hauteskunde-barrutian 1982ko hauteskunde orokorretan, eta aulkiari eutsi zion 1989ra arte.
Dana Loesch
Dana Loesch, jaiotza-izenez Dana Eaton, (Dallas, Texas, 1978ko irailaren 28a) ideologia kontserbadoreko estatubatuar telebista eta irratsaio aurkezlea da.
Rock Springseko sarraskia
Sarraskiaren ondorio bezala, tropa federalak jarri zituzten Rock Springsen, meatzari txinatarrak babesteko. ​
Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Friedrich Karl Arnold Schwassmann (Hamburgo, 1870eko martxoaren 25a - 1964ko urtarrilaren 19a), astronomo alemaniar bat izan zen.
Rock Springseko sarraskia
Testuingurua
Txinatik Estatu Batuetarako immigrazioa ez zen uniformea garai hartan. J.R. Tucker politikariak, 1884 ko The North American Review egunkariko artikulu batean, esan zuen 100.000 immigrante txinatarren gehiengoa Estatu Batuen mendebaldean bizi zirela (Kalifornia, Nevada, Oregon eta Washington ). Txinako Estatu Batuetako Ministroak, George Sewardek, zenbaki antzekoak idatzi zituen bost urte lehenago Scribner's Magazine aldizkarian.
Maria Dolors Renau
Ibilbidea
Justizia Ministerioko adingabeen babes juridikoaren zuzendari nagusia ere izan zen, Gorte Nagusiek izendatuta Europako Parlamentuko kidea (1986-1987), eta Osasunaren, Kontsumoaren, Ingurumenaren eta Emakumearen Eskubideen batzordeetako kide izan zen.
Rock Springseko sarraskia
Testuingurua
Wyomingen langile txinatarrek lortzen zituzten lehen enpleguak tren industrian ziren eta Union Pacific-entzat lan egiten zuten mantenimenduaren arduradun bezala. Laster, txinatarrak mozkin bihurtu ziren Union Pacific-entzat eta trenbideetan zein meategietan lanean hasi ziren. Wyomingeko langile gehienak Sweetwaterreko eskualdean lanean bukatzen zuten eta Txinatarren gehiengoa gizonezkoa zen. Inmigranteen kontrako arrazismoa oso zabalduta zegoen, eta gainera, ia ongi ikusia zegoen. Aipatutako artikuluan, J.R Tuckerrek "arraza asiatikoa, atzerritarra bere odol, ohitura eta zibilizazioagatik" bezala deskribatzen ditu.
1874-75ean, grebak ikatz-industriari eragin ziotenean, Union Pacific-eko Ikatz Sailak langile txinatarrak kontratatu zituen Wyoming hegoaldeko meategi guztietan lan egin zezaten. Aldaketa honen ondorioz, biztanleria txinatarra zonalde batean kontzentratzea eragin zuen. Azkenerako, nazionalitate txinatarrak beste edozein nazionalitate gainditzen zuen.
1870eko hamarkadan zehar, Sweetwater eta Wyomingo txinatar kopurua etengabe hazi zen; 9.118tik 20.789 pertsona izatera igaro zen. 1880 aldera, immigrante gehienak Rock Springsen bizi ziren.
Maria Dolors Renau
Ibilbidea
1999ko urrian, Emakumeen Nazioarteko Sozialista izendatu zuten, 2003ko urrira arte bere gain hartu zuen erantzukizuna. Karguan egin zuen lehen hitzaldian nabarmendu zuen beharrezkoa zela "politika, alderdiak feminizatzea, beren funtzio soziala bete ahal izateko eta gehiengo-proiektuak abian jartzeko" alderdi sozialisten, sozialdemokraten eta 96 herrialdetako lan-munduko emakumeen aurrean.
Rock Springseko sarraskia
Testuingurua
Nahiz eta langile txinatar gehienak meategietan lan egin, Rock Springsekoek meatzaritzarekin lotura ez zeukaten beste lanen bat zeukaten. Horrez gain, hirian jada apaiz, sukaldari, mediku eta bizargin txinatar bat zeuden.
Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Schwassmannek doktoretza egin zuen Göttingenen 1891n, Leipzigen eta Berlinen eginiko ikasketen ondoren. 1897an, Heidelberg-Königstuhleko Estatu behatoki berrira joan zen, eta han geratu zen 1934an jubilatu zen arte.
Rock Springseko sarraskia
Kausak
Gatazkak, aurrejuzgu arrazisten eta Union Pacific-ekiko gorrotoaren nahasketa baten ondorioak izan ziren. 1882 an, Txina Baztertzeko Aktak, 10 urtez blokeatu zuen langile txinatar gehiago Estatu Batuetara iristea. Sarraskiaren aurreko urteetan, langile txinatarren inportazioa "esklabotza baino sistema okerragoa" bezala ikusten zen. Rock Springseko meatzari zuriak, Kornualles, Irlanda, Suedia eta Galesetik zetozenak gehienbat, txinatarrak gutxiago kobratzen zutenez, beraiek ere gutxiago kobratzea eragiten zutela pentsatzen zuten.
Rock Springseko txinatarrak beraienganako gorrotoaz jabetuta zeuden, baina ez zuten konturik hartu, ez baitzen gatazka arrazialik egongo zen aztarnarik ikusten. 1875. urtera arte, zuriek egiten zuten lan meategi haietan, baina urte hartan greba bat egon zenez, eskirol txinatarrengatik ordezkatu zituzten greba hasi eta bi astetara. Konpainiak jarduera meatzariak 50 zuri eta 150 txinatarrekin jarraitu zituen. Geroz eta txinatar gehiago iritsi, gorrotoa handiagoa egiten zen. Sarraskiaren garaian, gutxi gorabehera, 150 meatzari zuri eta 331 meatzari txinatar zeuden.
Sarraskia baino 2 urte lehenago, gizon zuriko udaletxe bat ezarri zen Rock Springsen. 1883 aldera, Knights of Laborrek kapitulu bat antolatu zuten Rock Springsen. Talde hau zen inmigrazio txinatarraren aurka zegoen talde nagusia; 1882an, Knightsak Txina Baztertzeko Akta aprobatzeko lan egin zuten. Ez dira probak aurkitu talde hau sarraskiaren atzean egon zela esateko. 1885eko abuztuan, txinatarren kanporatzea bultzatzeko orriak inprimatu zituzten eta irailaren 1eko gauean, sarraskia baino lehen, meatzari zuriek inmigrazioaren gaia jorratzeko bilera bat egin zuten. Horrez gain, gaizki ikusten zituzten langileen aurkako mehatxuak bidali zituztela ere esaten da.
Kronologia
1885 ko irailaren 2an, goizeko 7etan, hamar gizon zuri, meatzari uniformea soinean zutela, Rock Springs meategietako 6. ikatz putzura iritsi ziren. Langile txinatarrei esan zieten, ez zeukatela eskubiderik meategiko sektore onenean lan egiteko, meatzariei tonen arabera ordaintzen zitzaienez, tokia garrantzitsua zelako. Borroka bat hasi zen eta bi txinatar zaurituta geratu ziren; haietako bat geroago hilko zen, zaurien ondorioz. Meatzari zuriak, gehienak Knighst taldekoak zirenak, oinez alde egin zuten meategitik. Borrokaren ondorioz, zuri talde asko bildu ziren ondoko herrietan, suzko armak zituztela eta Rock Springserantz abiatu ziren, trenbidea jarraituz. Goizeko hamarrak aldera, Knights of Laborren aretoko kanpaiak jo zuen eta eraikinaren barnean zeuden langileak taldeetara batu ziren, jada tamaina handia zuena. Union Pacific-eko ofizial batek, inguruko taberna eta dendak ixteko agindua eman zuen.
Denda eta tabernak ixtean, gutxi gorabehera 150 gizon, Winchester errifleak zituztelarik, Rock Springseko auzo txinatarrerantz abiatu ziren. Bi taldetan banatu ziren eta zonaldean sartu ziren bi zubi desberdinetatik; talderik handiena trenbideko zubitik sartu eta talde txikiagotan banatu zen; talderik txikiena egurrezko zubitik sartu zen.
Talderik txikienak dispertsatu eta mendixkatik igo ziren 3. ikatz putzurantz. Talde hauetako bat 3. putzuko txabolan kokatu zen eta beste bat ponpaketa zonan. Talde bat, txinatarrei alde egiteko ordu bat zeukatela esateaz arduratu zen. Ordu erdi beranduago, ponpaketa zonan zegoen taldeak lehen tiroak bota zituen, meategiko txabolan zeuden taldeak jarraituta. Gauzak horrela, gizon armatuak auzo txinatarrean barrena jarraitu zuten. Talderik txikiena, zubia zaintzen zuena, bi talde txikiagotan banatu zen eta auzoa inguratu zuten eta besteek zubia zaintzen jarraitu zuten, txinatarrek ihes egin ez zezaten.
Meatzari zuriak gero eta barrurago joan hala, txinatar gero eta gehiago jabetzen ziren gertatzen ari zirenaz eta gertatutako erailketaz. Berria zabaldu zenean, txinatarrak ihes egiten saiatu ziren. Norabide guztietan egiten zuten korrika eta batzuk ihes egitea lortu zuten.
Eguerdiko hiru eta erdietarako, sarraskia goren unera iritsi zen. Rock Springseko emakume talde bat egurrezko zubian bildu zen, manifestatzaileak adoretzeko. Bi emakumek, tiro ere egin zieten txinatarrei. Iluntzen ari zela, txinatarrak mendian aurkitu zuten babesa. Lauetatik bederatziak bitartean, manifestatzaileak txinatarren etxeen aurka egin zuten tiro, hauek erre ere egin zituzten ondoren. Guztira 79 etxe erre zituzten, diru kantitate altuaz estimatu diren oinazeak eraginez.
Txinatar batzuk Bitter errekatik gertu hil ziren, ihes egiten saiatzen ari zirela eta beste batzuk trenbideko zubitik gertu. Manifestatzaileak hainbat gorputz jaurti zituzten sutan zeuden etxe eta txaboletara. Beste immigrante batzuk, beraien etxeetan ezkutatu zirenez, erreta hil ziren. Korrika egin ezin zutenek, gaixoekin batera, erreak izan ziren baita ere. Gorputz batzuen erdia soilik erreta egotearen arrazoia, lurrean zulo bat egiten saiatu zirela da, baina suak harrapatu zituen bide erdian.
Rock Springseko erasoak biolentziaz beteak egon ziren, arrazismo basatia erakusten zutenak; herrialdea "harrituta" geratu zen. Bizirik erreak izateaz aparte, txinatar batzuk labankatuak, mutilatuak, sopleteekin erreak, dekapitatuak, zatikatuak eta zintzilikatuak izan ziren. Meatzari txinatar bati, zakila eta barrabilak moztu eta "ehiza trofeoagatik" topa egin zuten gertuko taberna batean. Gertakariak arraza-terrorismo bezala katalogatu zituzten.
28 heriotza konfirmatu zituzten, 15 zauriturekin batera. Baina iturri batzuen arabera, 40-50 izan ziren hildakoak, batzuk ihesi egin zuten arren, herritik ez oso urrun hil baitziren.
Friedrich Karl Arnold Schwassmann
22 asteroide aurkitu zituen, horietako batzuk, Max Wolfekin batera. Bere lankide Arthur Arno Wachmannekin 29P/Schwassmann-Wachmann, 31P/Schwassmann-Wachmann eta 73P/Schwassmann-Wachmann aldizkako kometak, eta, Arthur Arno Wachmannekin eta Leslie Peltierrekin, C/1930 D1 (Peltier-Schwassmann-Wachmann) ez aldizkako kometa aurkitu zuen.
Rock Springseko sarraskia
Berehalako ondorioak
Sarraskia igaro eta berehala, txinatarren itzulerari buruzko zurrumurruak zabaldu ziren. Irailaren 3an, Rock Springs Independent egunkariak zurrumurruak baieztatzen zituen artikulu bat argitaratu zuen; izan ere, hainbat txinatar beraien baliozko gauzak berreskuratzera itzuli baitziren. Egunkari hark, sarraskia defendatu zuen, Estatu Batuetako mendebaldeko beste hainbat egunkarik bezala. Hala ere, Wyomingeko egunkarien gehiengoak ekintzak txarto hartu zituen, baina meatzari zurien kausa onartuz beti ere.
Francis E. Warren, Wyomingeko gobernadoreak, Rock Springs bisitatu zuen irailaren 3an, sarraskiaren hurrengo egunean, ebaluazio pertsonal bat egiteko. Bidai haren ondoren, Evanston bisitatu zuen, non Estatu Batuetako presidenteari, Grover Clevelandi, hainbat telegrama bidali zizkion, tropa federalak eskatzeko. Rock Springsen gatazkak jada amaituta zeuden, baina egoera tentsioz beteta zegoen oraindik. Irailaren 5ean, armadako bi konpainia iritsi ziren; Anderson koronelaren agindupean zegoena Evanstonen ezarri zen eta Chipman koronelaren aginduetara zegoena Rock Springsen. Alexander McDowell McCok koronelak 6 konpainia gehiago Rock Springsera bidaltzeko agindua jaso zuen.
Irailaren 9an, aste bat igaro ondoren, ailegatu ziren 6 konpainia hoiek. Haietatik lauk txinatarrei Rock Springsera itzultzen lagundu zieten. Meategi konpainiak gorputz batzuk bakarrik jaso zituen, beraz han topatu zuen eszena ez zen oso atsegina izan. Gorputzak erreta, deskonposatzen hasita, animaliek janda... aurkitu zituzten.
Rock Springseko egoera irailaren 15ean lasaitu zen, Warrenek tropa federalak joatea eskatu zuenean; hala ere, meategiak itxita mantendu ziren denboraldi batez. Irailaren 30ean, meatzari zuri batzuk, Knights of Laborrekoak gehienak, greba bat hasi zuten txinatarren aurka protestatzeko. Zuri hauek ez ziren beraien lanpostuetara itzuli, konpainiak txinatarrak enplegatzen jarraitzen zuelako. Rock Springs lasaitzen joan zen poliki-poliki; urriaren 5ean larrialdietako tropak kendu ziren, bi konpainia izan ezik.
Greba honek ez zuen arrakastarik izan eta meatzariak hilabete gutxi barru itzuli ziren lanera. Knights of Labor erakundeak greba defendatzeari uko egin zion, ez baitzuen biolentzia ontzat jotzen zuen erakunde bezala etiketatua izan nahi. Union Pacific-ek meategiak berriro ireki zituenean, sarraskian parte hartu zuten 45 meatzariak kaleratu zituzten.
Maria Dolors Renau
Ibilbidea
1993tik 2003ra, Bartzelonako Diputazioko Nazioarteko Harremanen Kabineteko zuzendaria ere izan zen, eta, ondoren, Berdintasunerako eta Herritartasunerako Nazioarteko Sareetarako Lehendakaritzako ordezkaria.
Rock Springseko sarraskia
Atxiloketak
Rock Springseko gertaeren ondoren, 16 gizon Green Riverreko kartzelan sartu zituzten grand jury batek karguak aurkezteari uko egin zion arte. Honen esanetara "Asko ikertu dugu egun hartan emandako gertakariei buruz... Testigu asko dauden arren, inork ezin izan du zuri batek egindako inongo ekintza kriminali buruz ezer esan".
Mormyrus longirostris
Mormyrus longirostris Mormyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Maria Dolors Renau
Emakumeen ahots publikoa
Zenbait artikulu argitaratu zituen Cuadernos de Pedagogia eta Leviatan aldizkarietan. 2006an erretiratu ondoren, bereziki emakume politikoen prestakuntzan aritu zen. 2009an, "La voz pública de las mujeres" liburua argitaratu zuen. Bertan, emakumeak bizitza publikoan ez egoteak giza garapenean izan dituen ondorioak azaldu zituen, eta agerian utzi zuen emakumeak bizi-puntu berri batetik lanean ari direla "bizitza publikoa zibilizatzeko eta indarkeria erauzteko".
2008an, Medalla al treball President Macià Domina jaso zuen eta 2011n, Kataluniako Generalitateko Sant Jordi Gurutzea, Europako Parlamentuko lehen diputatu katalanen lana aitortzeko.
Rock Springseko sarraskia
Atxiloketak
Atxilotutako gizonak askatuak izan ziren hilabete bat beranduago, 1885eko urriaren 7an. Askatuak izan zirenean, "ehunka gizon, emakume eta haurrek egin zieten ongietorria, txaloaldi handi bat jaso zuten" The New York Times egunkariaren arabera. Inor ez zen gertakariengatik kondenatua izan.
Erantzun diplomatiko eta politikoak
Gatazken ondoren, gobernu nazionalak txinatarrei indemnizazio bat emateari uko egin zion. Txinan, Guangdong-eko gobernadoreak iradoki zuen, Txinan zeuden estatubatuarrak mendeku objektu izan litezkeela. Charles Harvey Txinako diplomatiko estatubatuarrak eta beste erakunde diplomatiko batzuk informatu zuten Hong Kong eta Guanzhouen anti-estatubatuar iritzia handitu egin zela hilketaren ondoren. Ordezkari estatubatuarrek beraien herrialdea eta Txinaren arteko merkataritza-harremanak arriskuan zeudela ohartarazi zuten. Horrez gain, merkatari britainiarrak eta Txinako egunkariak "Amerikako nekazari txinatarrei zutitzeko" esaten ari zitzaiela ere azpimarratu zuten. Honen ondorioz, gobernu estatubatuarrak zerbait ordaindu beharko liekeela iradoki zuen Estatuko Idazkari zen Thomas Bayardek. Gobernuak hondatutako etxebizitzak ordainduko zituela onartu zuen, baina ez sarraskiaren biktimengatik. 1886 ko otsailaren 18ko eskutitz batean, Bayardek esan zuen "txinatarren aurkako biolentzia hauen kulturara moldatzeko erresistentziagatik eta gainerako immigranteek ere txinatarrak gorrotatzen zituztelako gertatu zela". Azkenean 147.748 dolar ordaindu zituzten. Hala ere, diru hau konpentsazio monetario gisa ikusten da eta ez sarraskiaren erruaren onarpen legal bat bezala.
Erreakzioa
Sarraskiaren ondoren, prentsa eta politika alorreko pertsonek beraien iritziak eman zituzten. New York Times-ek herria kondenatu zuen bere egunkarian. Wyomingeko egunkariek, Cheyenne Tribune-k adibidez, meatzari zuriekiko enpatia erakutsi zuten. Boomerang-ek sarraskia tamalgarria izan zela zioen, baina biolentzia justifikatzen zuten unean uneko faktoreak ere bazeudela zioen.
Egunkariez gain, txinatarrenganako diskriminazio eta estereotipoak beste argitarapen batzuetan nabarmen geratu ziren. Panfleto erlijioso batzuk, Baptist Missionary Magazine bezalakoak, "barbaro" bezala deskribatzen zituen txinatarrak. The Chautauquan: A Weekly Newsmagazine asiarrak ahul eta defendatzeko ezgaiak bezala etiketatu zituen, "txinatar langile bat erailtzea emakume bat edo haur bat hiltzea bezalakoa daː defendatu ezin direnen eskubideak bortxatzea" gehitu zuen.
Knights of Laborreko liderra zen Terence Powderlyk, gutun bat idatzi zion W.W. Ston kazetariari hau esanezː "ez da beharrezkoa txinatarren aurka egoteko arrazoiei buruz hitz egitea (beraien ohitura, erlijioa, praktikak...). Powderlyk esan zuen inmigrazioaren "arazoaren" errua Txina Baztertzeko Aktaren porrota izan zela, legeak ahulak zirela. Honi gehitu zion Kongresuak legeak aldatu beharko zituela Txinako inmigrazioa erregulatzeko eta horrelako gatazkak ekiditeko.
1885 eko abenduan, Grover Cleveland presidenteak bere erreakzioa erakutsi zuen txosten batean. Bertan, Txinarekin harreman ona mantendu nahi zutela azpimarratu zuen eta gatazkaren arrazoia aurrejuzgu arrazistak zirela garbi utzi nahi izan zuen.
Sarraskiaren ondorengo gertaerak
Sarraskiak txinatarren aurkako eraso gehiago eragin zituen, Washingtongo zonaldean gehienbat. Newcastletik gertu, gizon zuri talde batek 36 meatzari txinatarren txabolak erre zituzten. Puget Soundeko eskualdean, biolentzia handiaz jazarri zituzten. Gorroto bolada Oregon estatura zabaldu zen. Bertan, ehunka meatzari txinatar kanporatu zituzten.
Garrantzia eta testuingurua
Rock Springseko sarraskia behatu dutenek eta gaur egungo historiagileek, XIX. mendeko txinatarren aurkako gorrotoa erakusten duen gertakaririk handiena dela diote, Estatu Batuetan. Gatazkak asko agertu ziren medioetan, bereziki The National Police Gazette eta The New York Timesen. Estatu Batuetako mendebaldean gertatutako eraso guztien artean, hura izan zen garrantzi eta atentzio gehiena jaso zuena.
Gaur egun, ia historiagile guztiek diote gatazkaren oinarrizko faktoreak aurrejuzgu arrazistak zirela. Hala ere, Craig Storti kazetariak 1990ean argitaratu zuen saiakeran, faktore ekonomikoei garrantzi handiagoa ematen die. Bere liburu Incident at Bitter Creek: The Rock Springs Massacre-k kritika negatibo asko jaso zituen. Egia da faktore ekonomikoek zerikusia izan zutela, baina faktore arrazistak pisu handiagoa izan zutela nabarmena da. Stortiren liburuak "generalizazio" bezala deskribatu zuen txinatarrenganako diskrimnazioa, ondorioz, ez zela eragile garrantzitsua izan zioen. Horrez gain, Txinakoek kultura estatubatuarrera amoldatzeari uko egin ziotelaren ideia oraindik ere pertsona batzuk onartzen dute.
Gaur egun, Rock Springsek 20.000 biztanle ditu. Herri zaharra hiri bihurtu da. Auzo Txinatar zaharra, sarraskian erre egin zena, eskola bat bihurtu da orain. Orokorrean, sarraskia gertatu zen tokiak inguratuak eta hiriaren hazkundeagatik xurgatuak izan dira.
Zarauzko Kirol Elkartea (eskubaloia)
Zarauzko Kirol Elkartea eskubaloia Zarauzko eskubaloi taldea da, Zarauzko Kirol Elkartearen barnean dagoena. Gizonezkoen eta emakumezkoen taldeak ditu, biak ere Zilarrezko mailan aritu ohi dira baina 2015ean emakumezkoen taldeak lehen mailara igotzea lortu zuen eta urte bete egin du bertan.