cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montierchaume
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Magnonika
Kristal magnonikoa ezaugarri magnetiko aldakorrak dituen metamaterial magnetikoa da.
Montierchaume
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.190 ziren, horien artean 866 aktiboak ziren eta 324 inaktiboak ziren. 866 pertsona aktiboetatik 803 lanean zeuden (430 gizon eta 373 emakume) eta 62 langabezian zeuden (26 gizon eta 36 emakume). 324 pertsona inaktiboetatik 127 erretiraturik zeuden, 100 ikasten zeuden eta 97 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montierchaume udalerrian 659 unitate fiskal zeuden, 1.685,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.902 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 zurgina, 2 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Montierchaume udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.170 hektarea erabiltzen.
Nafar ardi arraza
Nafar ardi arraza Euskal Herriko bertako ardi arraza baten izena da.
Montierchaume
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nafar ardi arraza
Arraza hau nahiko berriki onartua izan da ofizialki, 1997ko azaroan.
Nafar arrazako ardiak kolore zurikoak dira, entrefinoak diren ardien taldean sailkatzen dira, profil azpiganbilekoak, eumetrikoak eta lerroerdikoak dira. Adats zurikoak eta adarrik gabekoak izaten dira. Zenbait adituen ustez, Erronkariko ardia izenekoa, gaur egun desagertutzat jotzen dena, arraza honen azpimota bat izan zen. Egun haragitarako azienda da bereziki, nahiz eta garai batean bere artilea oso estimatua izan zen. Pirinioetako ardi arraza entrefinoetan kokatzen dira ardi hauek.
Petroica boodang
Petroica boodang Petroica generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Cerdà
Cerdà Valentziako Erkidegoko udalerria da, Costera eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 379 biztanle zituen.
Icelinus filamentosus
Icelinus filamentosus Icelinus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Zdobín
Zdobín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 123 biztanle ditu eta 2.1 kilometro koadroko azalera. Trutnoveko barrutian dago.
Thélus
Thélus Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Cosmopolitan of Las Vegas
, informalki The Cosmopolitan edo The Cosmo, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da.
Thélus
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cosmopolitan of Las Vegas
2010ean eraiki zen.
Thélus
Etxebizitza
2007an 465 etxebizitza zeuden, 454 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 10 hutsik zeuden. 437 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 454 etxebizitza nagusietatik 380 bere jabearen bizilekua ziren, 69 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 323 etxek bost zituzten. 403 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 179 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 246 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Thélus udalerrian 481 unitate fiskal zeuden, 1.230,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.575 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 harategi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Thélus udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Childe Hassam
Frederick Childe Hassam (Boston, 1859ko urriaren 17a - East Hampton, New York, 1935eko abuztuaren 29a) estatubatuar margolari inpresionista izan zen.
Zurezko grabatua ikasten hasi zen eta diseinu komertzialak egin zituen. 1882an ilustrazio-estudio bat ireki zuen, haurrentzako istorioetan espezializatua. 1883an bere akordeak erakusten hasi zen eta urte horretan Europara bidaia bat egin zuen bere teknika hobetzeko. Frantzian Gustave Boulanger eta Jules Joseph Lefebvreren eskolak jaso zituen. 1889an New Yorkera itzuli zen eta bere estiloak inpresionismora eboluzionatu zuen.
Kingfisher konderria (Oklahoma)
Kingfisher konderria (Kingfisher County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kingfisher da. 2010eko zentsuaren arabera 15,034 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Kingfisher konderriak 234,657 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,035 ura dira. Beste 232,623 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,41 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 15,034 pertsonetatik 14,052 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,022 dira. 157 beltzak edo afroamerikarrak. 445 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 38 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 337 pertsonek kokatzen zuten.
Augsburgeko katedrala
Augsburgeko katedrala (alemanez Dom Mariä Heimsuchung) Augsburgen XI mendean eraikitako eliza erromanikoa da, XIV mendean osagarri gotikoak jarri zitzaizkiona. Mariaren omenezko eliza da.
Historia
IV mendean egon bide zen tenplu baten gainean eraikia dago erromatarren Augusta Vindelicorum herrixkaren harresien barnean. 822an Augsburgen eliza bat bazela jakina da, bai eta 923an magiarek kaltetu zutela ere.
XVII mendean barrualde barrokoa egin zuten baina XIX mendean Erdi Aroko itxura eman zitzaion berriz ere.
Deskribapena
Katedralaren neuriak 113 x 40 m dira eta dorreek 62 metrotako garaiera dute. Bereziki aipatzekoak dira erdi aroko freskoak eta XII mendeko beirateak, Alemaniako zaharrenetakoak.
Hurling
Jokalari bakoitzaren tresna nagusia makila da (camáin; hurley), makila horrekin pilota bat jotzen dute (sliotar).
Palmaresik onenak
2018ko datuak barne.
Rhabdophis callichroma
Rhabdophis callichroma Rhabdophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Artzapez
Artzapeza elizbarruti batean artzapez barrutia administratzen eta zuzentzen duen apaiza da. Artzapez barrutiak azpian hainbat parrokia hartzen ditu. Titulu hau hala Eliza Ortodoxoak nola Eliza Katolikoak erabiltzen dute.
Tropicana Las Vegas
, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da.
Juan Antonio Álvarez de Arenales
Juan Antonio Álvarez de Arenales (Reinoso, Espainia edo Salta, Peruko Erregeorderria, 1770eko ekainaren 13a - Moraya, Bolivia, 1831ko abenduaren 4a ) espainiar jatorriko militar argentinarra izan zen — boliviar kontsideratua ere bai herrialde hartan egindako lanagatik — Rio de la Platako Probintzia Batuak, Txile eta Peruko independentziaren aldeko gerretan borrokatu zuena.
Tropicana Las Vegas
1957an eraiki zen.
Nordestina
Nordestina Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Víctor Ros
Víctor Ros 2015eko espainiar telesaila da, New Atlantisek La 1rentzat egina.
Sinopsia
Madril, 1895. Víctor Ros, umetan, mutil maltzur eta azkar bat izan zen, bere amari laguntzeko kuadrilarekin soberan zeukan jendeari dirua lapurtzen ziona. Polizia beterano batek, Don Armando Martínez, delinkuentziaren mundutik atera zuen 1882an, 14 urte zituela, eta Madrilgo polizia onena bihurtu zuen. Azkarra, intuitiboa eta zintzoa da. Oviedon anarkistekin infiltratu ondoren, hiriburura itzuliko da Brigada Metropolitanoan lan egiteko.
Markdown
Markdown esaten zaio markatze-hizkuntza arin bati, zeinak testu hutsa erabiltzen baitu sintaxi moduan. Hizkuntza horrek aukera ematen du jatorrizko testua zenbait formatutara bihurtzeko (XHTML, HTML, PDF, EPUB, DOC, .txt testu hutsa…), eta testuok erraz partekatzeko ordenagailu, telefono, irakurgailu eta bestelako tresnen artean. Markdown hizkuntza sarri erabiltzen da readme fitxategietan, online foroetan eta testu aberatsa sortzeko, horretarako testu hutseko editore bat erabilita.
John Gruberrek sortu zuen Markdown hizkuntza 2004 an, eta lan hartan Aaron Swartzek lagundu zion sintaxia sortzen. Hastapenetan, Markdown hizkuntzaren deskripzioak zituenez zenbait anbiguotasun eta erantzun gabeko galderak, urteetan agertu diren inplementazioek desberdintasun sotilak dituzte, eta horietako zenbait sintaxi-gehigarriekin datoz. Markdown BSD lizentziapean banatzen da, eta plug-in moduan ere zabaltzen da zenbait CMS edo edukiak kudeatzeko sistematan. Hasieran Perl programazio-hizkuntzan gauzatu zen, baina harrezkero hainbat programazio-hizkuntzatara itzuli da, hala nola PHP, Python, Ruby, Java eta Common Lisp.
Historia
John Gruberrek sortu zuen Markdown hizkuntza 2004an, Aaron Swartzen laguntzarekin sintaxian. Bien helburua zen erreminta bat sortzea, irakurtzeko eta idazteko erraza, jendeari lagunduko ziona idazten testu hutsa erabilita, eta XHTML edo HTML bihurtuko zena publikatzerakoan.
Gruberrek idatzi zuen Perl-script bat, Markdown.pl, zeinak testu markatuak bihurtzen dituen XHTML edo HTML dokumentu ondo formateatu, eta ordezkatzen dituen kako zuzenak '<' '>' eta '&' sinboloa dagozkien entitateekin.
Harrezkero beste batzuek ere inplementatu dute Markdown hizkuntza, CPANeko Perl modulu gisa (Text::Markdown), eta beste hainbat programazio-hizkuntzetan. BSD lizentziapean banatzen da, eta plug-in moduan ere zabaltzen da zenbait CMS edo edukiak kudeatzeko sistematan.
Zenbait webgunek, hala nola GitHub, Bitbucket, Reddit, Diaspora, Stack Exchange, OpenStreetMap, Lemmy eta SourceForge, erabiltzen dituzte Markdown aldaerak, errazteko erabiltzaileen arteko eztabaida. Slack-ek, bat-bateko mezulari-zerbitzuak ere, Markdown "dialekto" bat erabiltzen du.
Estandarizazioa
Ez dago Markdown estandar definitu bat, John Gruberrek sortutako jatorrizko inplementaziotik kanpo, zeina zenbaitek zaharkitutzat jotzen baitu. Horrek zatikatzea dakar, zeren bakoitzak bere Markdown aldaera sortzen baitu, xehetasunak zuzendu edo ezaugarriak gehitzeko.
Inplementazioak
Dozenatik gora programazio-hizkuntzatan aurki daitezke Markdown-en inplementazioak; horrezaz gain, plataforma eta framework asko bateragarriak dira Markdownekin. Adibidez, Markdown plug-inak daude blog-plataforma handi guztietan.
Oso erraza da Markdown irakurtzea edo idaztea testu hutseko editore batekin, hala nola Bloc de Notas, TextEdit edo gedit. Hala ere, Markdownen espezializatutako editoreak daude (Harropad, adibidez), aurki daitezkeenak hainbat sistema eragiletan, hala nola Linux, Mac OS, Windows, Android eta iOS. Testu editorerik gehienek plug-in bat dakarte Markdown sintaxia nabarmentzeko, bai programaren barruan, edo bestelako deskarga baten bidez. Editore horiek badaukate leiho bat bistaratzeko dokumentua, WYSIWYG dokumentu bat bailitzan. Adibideak:
Euskal Herrian
2001ean, Luistxo Fernandez blogariak tutorial labur bat prestatu zuen idatziz Sustatu blogean idatzi nahi zutenentzat, eta bertan erakusten zen zelan markatu testua, ondoren Sustatun HTML gisa ager zedin. Testu mota hari deitu zion “Testu egituratua”, eta gero etorriko zen Markdown haren oso antzekoa zen. Luistxok berak horrela esplikatu zuen, orduan, zer zen “testu egituratua”:"Testu hutsa idatziz web-erako dokumentuak sortzeko modu bat, HTML zer den jakiteko beharrik gabe. Testu arrunta idatzi, eta makinak HTML kodean bihurtzen du, hori da koxka."
Petroica goodenovii
Petroica goodenovii Petroica generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Sitcom
Lehendabizikoa 1947ko Pinwright's Progress britainiar telesaila izan zen. XXI. mendean hainbat telesaila arrakastatsu genero honetakoak izan ziren, tartean Seinfeld, Friends, How I Met Your Mother, Two And A Half Men edo The Big Bang Theory.
Planeta nano
Planeta nano bat masa planetarioko objektu txiki bat da, Eguzkiaren orbita zuzenean dagoena, zortzi planeta klasikoetako edozein baino txikixeagoa, baina bere eskubidez mundu bat izaten jarraitzen duena. Planeta nanoaren prototipoa Pluton da. Planeta nanoek geologo planetarioentzat duten interesa honetan datza: diferentziazio planetarioa agian jasan dutenez eta geologikoki aktiboak direnez, geologia planetarioa erakuts dezakete, Zereserako Dawn misioak eta Plutonerako New Horizons misioak 2015ean erakutsi dutenez.
Eguzki Sistemako gorputz ezagunen arteko planeta nanoen kopuruaren zenbaketak 5 (IAUren zenbaketa ofiziala ) eta 120tik gora (Runyon et al ) dira. Sedna izan ezik, hautagai horietako hamar handienak espazio-ontziek bisitatu dituzte (Pluton eta Zeres), edo gutxienez ilargi ezagun bat dute (Pluton, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orko eta Salazia), eta horrek aukera ematen du haien masak zehazteko eta, beraz, dentsitateen estimazio bat egiteko. Era berean, masa eta dentsitatea eredu geofisikoetara egoki daitezke, mundu horien izaera zehazten saiatzeko.
Planeta nano hitza Alan Stern zientzialari planetarioak sortu zuen Eguzki Sistemako masa planetarioko objektuen kategorizazio hirukoitz baten zati gisa: planeta klasikoak, planeta nanoak eta planeta sateliteak. Planeta nanoak planeten barneko kategoria bat bezala sortu ziren. Hala ere, 2006an, Nazioarteko Astronomia Batasunak (IAU) planetaz azpiko objektuen kategoria gisa hartu zuen kontzeptua, Eguzkiaren inguruan orbitatzen duten gorputzen (planetak, planeta nanoak eta Eguzki Sistemako gorputz txikiak) hiru norabidetan egindako birkategorizaziotik abiatuta. Horrela, Sternek eta beste geologo planetario batzuek planeta nanoak eta planeta sateliteak planetak direla uste dute, baina 2006tik IAUk eta astronomo gehienek planeten zerrendatik kanpo utzi dituzte.
Kontzeptuaren historia
1801etik aurrera, astronomoek Zeres eta beste gorputz batzuk aurkitu zituzten Marteren eta Jupiterren artean, hamarkadetan planetatzat hartu zirenak. Ordutik eta 1851 ingurura arte, planeten kopurua 23ra iritsi zenean, astronomoak asteroide hitza erabiltzen hasi ziren gorputz txikienentzat, eta planeta txiki gisa bereizten hasi ziren, planeta handiekin kontrajarrita.
1930ean Pluton aurkitu zutenean, astronomo gehienek uste zuten Eguzki Sistemak bederatzi planeta handi zituela, eta milaka gorputz txikiago (asteroideak eta kometak). Ia 50 urtez pentsatu zen Pluton Merkurio baino handiagoa zela, baina 1978an Plutonen ilargia (Karonte) aurkitu zenean, Plutonen masa zehaztasunez neurtu ahal izan zen, eta hasierako zenbatespenak baino askoz txikiagoa zela zehaztu. Bere masa Merkuriorenaren hogeiren bat inguru zen, Pluton planetarik txikiena bihurtzen zuena. Asteroide gerrikoaren objekturik handiena, Zeres, baino hamar aldiz masiboagoa zen arren, Lurraren Ilargiaren masaren bostena baino ez zuen. Gainera, ezohiko ezaugarri batzuk zituenez, hala nola eszentrikotasun orbital handia eta orbita-makurdura handia, argi geratu zen beste edozein planetarekiko desberdina zen gorputz mota bat zela.
Gabezia
Ekonomian, gabezia edo eskasia lurralde bateko pertsonek behar eta nahi dituzten produkturen bat eskuratu ezin dutenean gertatzen da. Eskasia ondasunaren eskaria eskaintza baino handiagoa denean gertatzen da eta arrazoi ekonomikoengatik nahiz ekonomiaz kanpoko faktore batengatik (hala nola hondamena eta gerra) gerta daiteke.
Planeta nano
Kontzeptuaren historia
1990eko hamarkadan, astronomoak Plutonen eskualde berean hasi ziren objektuak aurkitzen (gaur egun Kuiperren gerrikoa izenaz ezagutzen dena), eta batzuk urrunago ere bai. Horietako askok Plutonen ezaugarri orbital giltzarrietako batzuk partekatzen zituzten, eta Pluton objektu mota berri baten, plutinoen, kide nagusi gisa ikusten hasi zen. Argi geratu zen gorputzik handienak ere planetatzat sailkatu behar zirela, edo Pluton birsailkatu egin behar zela, Zeresekin beste asteroide batzuk aurkitu ondoren egin zen bezala. Horren ondorioz, astronomo batzuek Pluton planeta gisa aipatzeari utzi zioten. Hainbat termino erabiltzen hasi ziren, hala nola, azpiplaneta eta planetoide, orain planeta nano deritzegun gorputzentzat. Astronomoek ere Pluton bezalako objektu handi gehiago aurkituko zirela uste zuten, eta planeten kopurua azkar hazten hasiko zen Pluton planetatzat sailkatzen bazen.
2005eko urtarrilean Eris aurkitu zen (orduan 2003 UB313 izenaz ezagutzen zena) ; Pluton baino pixka bat handiagoa zela uste zen, eta testu batzuetan hamargarren planetatzat identifikatzen hasi ziren. Ondorioz, eztabaida bizia izan zen IAUren Batzar Nagusian, 2006ko abuztuan. IAUren hasierako proiektuak planeten zerrendan sartu zituen Karonte, Eris eta Zeres. Astronomo askok proposamen horren aurka egin ondoren, Julio Ángel Fernández eta Gonzalo Tancredi astronomo uruguaitarrek alternatiba bat landu zuten: bitarteko kategoria bat proposatu zuten biribil izateko bezain handiak ziren objektuentzat, baina euren orbita planetesimalez garbitu ez zuten objektuentzat. Karonte zerrendatik kentzeaz gain, proposamen berriak Pluton, Zeres eta Eris ere ezabatzen zituen, orbitak ez zituztelako garbitu.
Beste izar batzuen inguruan orbitatzen duten planeten sailkapenarekiko kezka planteatu zen arren, arazoa ez zen konpondu; horren ordez, planeta nano baten tamainako objektuak ikusten hasten direnean bakarrik erabaki zen hori.
IAUren planeta nanoa definitu eta berehala, zientzialari batzuek adierazi zuten ez zeudela ados IAUren ebazpenarekin. Autoentzako eranskailuak eta kamisetak sortu ziren, Pluton planeta zela defendatuz. Mike Brown (Erisen aurkitzailea), hala ere, ados dago planeta kopurua zortzira murriztearekin.
NASAk 2006an iragarri zuen IAUk ezarritako jarraibide berriak erabiliko zituela. Alan Sternek, NASAk Plutonen duen misioaren zuzendariak, IAUren planetaren egungo definizioa errefusatzen du, bai planeta nanoen definizioari dagokionez planeta mota bat ez den beste zerbaiti dagokionez, bai objektuen ezaugarri orbitalen erabilerari dagokionez (intrintsekoen ordez) planeta nano gisa definitzeko. Hala, 2011n, Pluton planeta gisa aipatzen zuen oraindik, eta beste planeta nano batzuk onartzen zituen, hala nola Zeres eta Eris, baita ilargi handienak ere , planeta gehigarri gisa. IAU definitu baino zenbait urte lehenago, ezaugarri orbitalak erabili zituen "überplanetak" (zortzi dominanteak) eta "unterplanetak" (planeta nanoak) bereizteko, bi motak "planetak" zirela kontuan hartuta.
Irizpideak
Planeta nanoaren kategoria ideia dinamiko eta geofisikoen arteko gatazka batetik sortu zen, planeta baten kontzepzio erabilgarria izango litzatekeenari buruz. Eguzki Sistemaren dinamikaren ikuspegitik, bereizketa nagusia bere auzotasuna grabitatez menderatzen duten gorputzen (Merkuriotik Neptunora) eta hori egiten ez dutenen (asteroideak eta Kuiper gerrikoko objektuak) artekoa da. Hala ere, zeruko gorputz batek geologia dinamikoa (planetarioa) izan dezake, bere mantua bere pisuaren azpian plastiko bihurtzeko behar duen masarekin gutxi gorabehera, eta horren ondorioz gorputzak forma biribila hartzen du. Honek bere orbitatik hurbil dagoen espazioaren aldea grabitatez menperatzen duena baino masa askoz txikiagoa eskatzen duenez, mundu itxura eta geologia planetarioa izateko bezain masiboak diren objektuen populazioa dago, baina ez bere auzotasuna garbitzeko bezain masiboak. Adibidez, Zeres asteroideen gerrikoan eta Pluton Kuiperren gerrikoan.
Orbitan nagusitasuna
Alan Sternek eta Harold F. Levisonek parametro bat sartu zuten Λ (lambda), objektu batek bere orbitan duen beste batekin topatzerakoan orbita aldatzeko duen probabilitatea adierazten duena. Parametro honek Stern ereduan duen balioa masaren karratuarekiko proportzionala da, eta alderantziz proportzionala aldiarekiko. Balio hori gorputz batek bere orbitaren auzotasuna garbitzeko duen gaitasuna balioesteko erabil daiteke, Λ > 1 delarik guztiak kentzeko irizpidea. Bost magnitude-ordenako aldea aurkitu da Λ parametroan planeta lurtar txikienetan eta asteroide handienetan eta Kuiper gerrikoko objektuetan.
Parametro horretatik abiatuta, Steven Soterrek eta beste astronomo batzuek planeten eta planeta nanoen arteko bereizketa bat defendatu zuten, azken horiek "beren orbiten inguruan auzotasuna garbitzeko" duten ezintasunean oinarrituta: planetak gai dira gorputz txikiagoak desagerrarazteko beren orbitetatik, talka, harrapaketa edo grabitate asaldura bidez (edo erresonantzia orbitalak ezartzea, kolisioak eragozteko), planeta nanoek hori egiteko ezintasuna duten bitartean. Soterrek planeta-diskriminatzailea deitu zuen parametro bat proposatu zuen, µ (mu) sinboloarekin izendatua, eremu orbitalaren benetako garbitasun-mailaren neurri esperimental bat adierazten duena (bertan, hautagai-gorputzaren masa bere orbita-eremua partekatzen duten gainerako objektuen guztizko masarekin zatituz kalkulatzen da).
Jean-Luc Margotek Stern eta Levisonen kontzeptua findu zuen, antzeko parametroa Π (Pi) lortzeko. Teorian oinarritzen da, eta ez ditu inolaz ere erabiltzen dituen datu enpirikoak Λ parametroak egiten duen bezala. Π > 1 planetak planeta bat dela adierazten du, eta berriz ere magnitude-ordena bat baino gehiago dago planeten eta planeta nanoen artean.
Oreka hidrostatikoa
Gorputzaren grabitazioak eragindako barne-presio nahikoa izanez gero, gorputza plastiko bihurtuko da, eta plastikotasun nahikoa izanez gero, goragune altuak hondoratu eta baoak beteko dira, grabitazio-erlaxazioa deritzon prozesuan. Kilometro gutxi batzuetatik beherako gorputzetan grabitaziokoak ez diren indarrak dira nagusi, forma irregularra dute eta hondakin piloak izan daitezke. Objektu handienek, non grabitazioa garrantzitsua den, baina ez dominatzailea, "patata" itxura dute; gorputza zenbat eta masiboagoa izan, orduan eta barne-presio handiagoa, orduan eta sendoagoa eta biribilagoa dute forma, harik eta presioa nahikoa den arte barne-konpresioko indarra gainditzeko eta oreka hidrostatikoa lortzen duen arte. Puntu honetan, gorputz bat ahalik eta biribilena da, bere errotazioa eta mareen efektuak kontuan hartuta, eta elipsoide forma du. Hau da planeta nano bat definitzen duen muga.
Objektu bat oreka hidrostatikoan dagoenean, bere azalera estaltzen duen likido-geruza global batek azalera likidoa osatuko luke, gorputzaren modu berean, eskala txikiko gainazal-ezaugarriez gain, hala nola kraterrak eta pitzadurak. Gorputza biratzen ez bada, esfera bat izango da, baina zenbat eta azkarrago biratu, orduan eta oblato edo eskalenoa handiagoa izango da. Biratzen ari den mota horretako gorputz bat urtu arte berotuko balitz, haren forma orokorra ez litzateke aldatuko. Bere errotazio azkarraren ondorioz eskalenoa izan daitekeen gorputz baten muturreko adibidea Haumea da, bere ardatz nagusian poloetan baino bi aldiz luzeagoa dena. Gorputzak hurbileko kide masibo bat badu, marea-indarren ondorioz, pixkanaka moteldu egiten da haren errotazioa, pixkanaka blokeatu arte, kideari beti aurpegi bera izan diezaion. Muturreko adibide bat Pluton-Karonte sistema da, non gorputz bakoitza blokeatuta dagoen mareen ondorioz. Mareen blokeoa duten gorputzak ere eskalenoak dira, nahiz eta batzuetan apur bat besterik ez izan. Lurraren Ilargia mareek blokeatzen dute, erraldoi gaseosoen satelite biribil guztiek bezala.
Ez dago planeta nanoen tamaina- edo masa-muga espezifikorik, ez baitira ezaugarri definitzaileak. Ez dago goiko muga argirik: Eguzki Sistemaren mugetan Merkurio planeta baino handiagoa edo masiboagoa den objektu batek ez zezakeen behar adina denbora izan bere orbitaren auzotasuna garbitzeko; horrelako gorputz bat planeta nanoaren definizioan sartuko litzateke planetaren ordez. Beheko muga oreka hidrostatikoa lortzeko eta mantentzeko baldintzek zehazten dute, baina objektu batek oreka lortzen duen eta bertan mantentzen den tamaina edo masa bere konposizioaren eta historia termikoaren araberakoa da, ez soilik bere masaren araberakoa. 2006ko IAUren prentsa-ohar baten arabera, 0,5 × 1021 kg-tik gorako masa eta 400 km-tik gorako erradioa (800 km-ko diametroa) duten objektuak oreka hidrostatikoan egongo lirateke "normalean" ("forma... autograbitateak zehaztuko luke normalean"), baina "muga-kasu guztiak behaketak zehaztuko lituzke." Hau, 2019tik aurrera, Neptunoz haraindiko objektuentzako gutxi gorabeherako muga dela uste denetik hurbil dago, gorputz solido erabat trinkoak baitira, Salaziarekin (r = 423 ± 11 km, m = (0,492 ± 0,007) × 1021 km) eta, ziur aski, 2002 MS4rekin (r = 400 ± 12 km, m ezezaguna), eta muga-kasuak dira, Orkus izan daitekeena bezala. Masa neurtua duen beste gorputz bat ere ez da espero den masa-mugara hurbiltzen, nahiz eta masa neurturik gabeko batzuk espero den tamaina-mugara hurbiltzen diren.
Planeta nanoen populazioa
Ez dago planeta nano bat osatzen duenaren definizio argirik, eta objektu baten sailkapena astronomo bakoitzaren mende dago. Beraz, ez dakigu zenbat planeta nano dauden Eguzki Sisteman.
2006. urtean IAUk planeta nano kategoria onartzera eraman zuten eztabaidetan aintzat hartutako hiru objektuak (Zeres, Pluton eta Eris) planeta nano gisa onartzen dira oro har, baita planeta nanoak planeta gisa sailkatzen jarraitzen duten astronomoek ere. Horietako bat bakarrik (Pluton) behar bezain zehatz aztertu da, egungo forma oreka hidrostatikotik espero zitekeenarekin bat datorrela egiaztatzeko. Zeres orekatik gertu dago, baina grabitazio-anomalia batzuk azaldu gabe daude oraindik. Oro har, Eris planeta nanoa dela suposatzen da, Pluton baino masiboagoa delako.
Aurkikuntzaren arabera, hiru gorputz hauek dira:
Zeres – 1801eko urtarrilaren 1ean aurkitua eta urtarrilaren 24n iragarria, Neptuno baino 45 urte lehenago. Asteroide gisa sailkatu aurretik, mende erdiz planetatzat hartu zen. IAUk planeta nanotzat du 2006ko abuztuaren 24tik. Konfirmazioa, hala ere, egiteke dauka. .
Pluton - 1930eko otsailaren 18an aurkitua eta martxoaren 13an iragarria. 76 urtez planetatzat hartu zen. IAUk espreski definitu zuen planeta nano gisa 2006ko abuztuaren 24ak. Bost ilargi ezagutzen zaizkio.
Eris (2003 UB313) – 2005eko urtarrilaren 5ean aurkitua eta uztailaren 29an iragarria. "Hamargarren Planeta" ezizena eman zitzaion komunikabideetan. IAUren deskribapenaren arabera planeta nanotzat hartzen da 2006ko abuztuaren 24tik aurrera, eta irailaren 13an espreski eman zitzaion izendapen hori. Ilargi bat duela ezagutzen da.
IAUk planeta nano probableen izendapena gainbegiratuko zuen komiteari buruzko gidalerro batzuk baino ez zituen ezarri: izenik gabeko edozein objektu transneptuniar +1etik gorako magnitude absolutuarekin (eta, beraz, 838 km-ko gutxieneko diametroa eta 1eko gehieneko albedo geometrikoa), Planeta Txikien Zentroak eta IAUko planeta-lantaldeak osatutako batzorde bateratu batek izendatu behar zuen. Une horretan (eta oraindik 2021ean), atalase hori betetzen zuten gorputz bakarrak Haumea eta Makemake ziren. Oro har, suposatzen da gorputz horiek planeta nanoak direla, nahiz eta oraindik ez den frogatu oreka hidrostatikoan daudenik, eta nolabaiteko desadostasuna dago Haumearen kasuan :
Haumea (2003 EL61) – Brownen taldeak 2004ko abenduaren 28an aurkitu zuen eta Ortizen taldeak iragarri zuen 2005eko uztailaren 27an. IAUren izendapen batzordeak 2008ako irailaren 17an eman zion izena. Bi ilargi ditu eta eraztun bat.
Makemake (2005 FY9) – 2005eko martxoaren 31an aurkitua eta uztailaren 29an iragarria. IAUk izena 2008ko uztailaren 11n jarri zion. Ilargi bat du, gutxienez.
Bost gorputz horiek – 2006an aintzat hartutako hirurak (Pluton, Zeres eta Eris) eta 2008an izendatutako biak (Haumea eta Makemake) – Eguzki Sistemako planeta nano gisa aurkezten dira eskuarki, baina faktore mugatzaileak (albedoa) ez du objektu bat planeta nano gisa definitzen. Komunitate astronomikoak Neptunoz haraindiko beste objektu batzuk ere planeta nanotzat ditu. Gutxienez beste lau gorputzek Brownen, Tancredi et al. eta Grundy et al. atariko irizpideak betetzen dituzte planeta nanoak identifikatzeko, eta normalean astronomoek horiei ere planeta nano esaten diete:
JPL/NASAk Gonggong planeta nanotzat hartu zuten 2016an, eta 2018an Simon Porterrek "neptunoz haraindiko zortzi planeta nanoak" aipatu zituen, Pluton, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna eta Orko.
Beste objektu batzuk
Beste gorputz batzuk proposatu dira: Salazia eta 2002 MS4 (Brown), Varuna eta Ixion (Tancredi et al.) eta 2013 FY27 (Sheppard et al.). Gorputz handienetako gehienek ilargiak dituzte, eta, horri esker, haien masak eta, beraz, dentsitateak zehaztu daitezke, planeta nanoak izan daitezkeen jakiteko kalkuluen berri ematen dutenak. Ilargirik duten ez dakigun TNO handienak Sedna, 2002 MS4, 2002 AW197 eta Ixion dira. Zehazki, Salaziak masa eta diametro ezagunak ditu, eta muturreko kasutzat jotzen dute 2006ko IAUaren galdera-erantzunen arabera.
Makemake eta Haumea izendatu zituztenean, uste zen nukleo izoztuak zituzten objektu transneptunianoek (TNO) 400 km inguruko diametroa beharko zutela, edo Lurraren tamainaren % 3 (Mimas ilargien tamaina, biribila den txikiena, eta Protorena, esferikoa ez den handiena) grabitate-orekan egoteko. Ikertzaileek pentsatu zuten gorpu hauen kopurua 200 inguru zela Kuiper gerrikoan, eta milaka zeudekeela haratago. Hori izan zen, hain zuzen, Pluton lehenengo birsailkatzeko arrazoietako bat ("planeten" zerrenda arrazoizko zenbaki batean mantentzea). Hala ere, geroztik egindako ikerketek zalantzan jarri dute hain gorputz txikiek Kuiper gerrikoaren ohiko baldintzetan eta haratago oreka lor edo manten zezaketenaren ideia.
Astronomo batzuek zenbait objektu ezagutu dituzte, hala nola planeta nanoak edo planeta nano probableak. 2008an, Tancrediren taldeak aholkatu zion IAUri ofizialki onar zitzala Orko, Sedna eta Quaoar planeta nano gisa (Gonggong oraindik ez zen ezagutzen), baina IAUak ez zion gaiari heldu orduan, eta ordutik ez du halakorik egin. Gainera, Tancredik uste zuen bost TNO Varuna, Ixion, 2003 AZ84, 2004 GV9 eta 2002 AW197 planeta nanoak zirela. 2011tik, Brownek ehunka objektu hautagaien zerrenda bat mantendu du, "Ia seguruak" izatetik "balizko" planeta nanoak izatera, kalkulatutako tamainan bakarrik oinarrituta. 2019ko irailaren 13an, Brownen taldeak Neptunoz haraindiko hamar objektu identifikatu zituen, 900 km-tik gorako diametroak zituztenak (IAUrenak gehi Gonggong, Quaoar, Sedna, Orcus, 2002 MS4 eta Salazia) planeta nanoak izateko "ia seguru" gisa, eta beste 16, 600 km-tik gorako diametroak zituztenak, "oso litekeena" gisa. Zehazki, Gonggongek Karonte Plutonen ilargi borobilak baino diametro handiagoa izan dezake (1230 ± 50 km; Karontek 1212 km ditu).
Hala ere, 2019an Grundyk eta bere taldeak proposatu zuten dentsitate txikiko objektu ilunak, 900-1000 km diametroa baino txikiagoa zutenak, Salazia edo Varda bezala, ez daudela guztiz kolapsatuta gorputz planetario bat osatzeko, eta oraindik ere porotsuak direla euren formazioan. Kasu horretan, ez lirateke planeta-nano izango. Proposamenaren arabera, Orko eta Quaoar, distiratsuagoak eta dentsoagoak izanda, guztiz solidoak izango lirateke.
Planeta nano probableenen ezaugarriak
Hurrengo tauletako trans-neptuniarrak, Salazia izan ezik, Brownek, Tancredik et al. eta Grundyk et al. planeta nano probabletzat hartzen dituzte, edo hortik hurbil. Salazia planeta nano gisa onartu ez den TNO handiena da, eta irizpide askoren arabera mugako gorputza da. Karonte, 2006an IAUk planeta nano gisa proposatu zuen Plutonen ilargia, konparazio gisa sartu da. +1etik gorako magnitude absolutuak dituzten objektuak, eta, beraz, IAUko planeta txikien izendapenaren batzorde bateratuaren atalasea betetzen dutenak, nabarmendu egiten dira, Zeres bezala, IAUk kontzeptua lehen aldiz eztabaidatu zutenetik planeta nanoa dela onartu duela.
Jarraian Neptunoz haraindiko objetuak edo trans-neptuniarrak (TNO, ingelesezko siglatan):
Esplorazioa
2015eko martxoaren 6an, Dawn espazio-ontzia Zeresen inguruan orbitan sartu zen, eta planeta nano bat bisitatu zuen lehen espazio-ontzia izan zen. 2015eko uztailaren 14an, New Horizons espazio-zundak Pluton eta bere bost ilargien artean hegan egin zuen.
Zeresek geologia aktibo baten ebidentziak erakusten ditu, hala nola gatz-biltegiak eta kriosumendiak; Plutonek, berriz, ur-izotzezko mendien gainean jitoan dauden nitrogeno-izotzezko glaziarrrak ditu, baita atmosfera esanguratsu bat ere. Bistakoa da Zeresek gatzuna duela, bere azaletik iragazten dena, eta Plutonek benetako lurpeko ozeanoa izan dezakeenaren zantzuak daudela.
Dawnek Vesta asteroidea orbitatu zuen lehenago. Saturnoren Febe ilargiari Cassinik atera zion argazkia, eta aurretik Voyager 2k, Neptunoren Triton ilargia ere aurkitu zuena. Hiru gorputzek noizbait planeta nanoak izan direla erakusten dute, eta haien miaketak planeta nanoen eboluzioa argitzen lagunduko du.
New Horizonsek Quaoarren irudi urrun batzuk hartu zituen 2016an, 2.100 milioi kilometroko distantziatik.
Planeta nano ohiak
2019ko probek iradokitzen dute Tea, inpaktu erraldoiaren hipotesian Lurrarekin talka egin zuen antzinako planeta, kanpoko eguzki sisteman sor zitekeela, barneko eguzki sisteman sortu beharrean, eta lurreko ura Tean sortu zela, eta horrek esan nahi du Tea Kuiper Gerrikoko planeta nano zahar bat izan zitekeela.
Planeta-masako ilargiak
Gutxienez hemeretzi ilargik oreka hidrostatiko forma dute, historiako uneren batean beren grabitate propioaren pean erlaxatu direlako, nahiz eta batzuk izoztu egin diren ordutik eta jada ez dauden orekan. Zazpi Eris edo Pluton baino masiboagoak dira. Ilargi horiek ez dira fisikoki planeta nanoen desberdinak, baina ez datoz bat IAUren definizioarekin, ez baitute zuzenean orbitatzen Eguzkiaren inguruan. (Izan ere, Triton, Neptunoren ilargia, harrapatutako planeta nano bat da, eta Zeres Jupiter eta Saturnoren ilargien Eguzki Sistemaren eskualde berean sortu zen). Alan Sternek planeta masa duten ilargiei "planeta satelite" deitzen die, planeten hiru kategorietako bat, planeta nanoekin eta planeta klasikoekin batera. Planemo ("planeta-masaren objektua") terminoak ere hiru populazioak hartzen ditu.
Karonte
Pluton-Karonte sistema planeta nano bikoiztzat hartu behar den eztabaidatu da. IAUren planeta definitzeko ebazpen-proiektu batean, Pluton eta Karonte planetatzat hartu ziren sistema bitar batean. Gaur egun, IAUk dio Karonte ez dela planeta nanotzat hartzen, Plutonen satelitetzat baizik, nahiz eta Karonte bere eskubide propioz planeta nanotzat jo daitekeen. Hala ere, ez dago argi Karonte oreka hidrostatikoan dagoenik. Gainera, barizentroaren kokapena gorputzen masa erlatiboen araberakoa izateaz gain, haien arteko distantziaren araberakoa ere bada; Eguzkia-Jupiter orbitaren barizentroa, adibidez, Eguzkitik kanpo dago, baina ez dira objektu bitartzat hartzen. Beraz, planeta bitarra (nanoa) osatzen duenaren definizio formala ezarri behar da Pluton eta Karonte formalki planeta nano bitar gisa definitu aurretik.
Justine edo Bertutearen zorigaitzak
Justine edo bertutearen zorigaitzak (frantsesez: Justine ou les Malheurs de la vertu) Donatien Alphonse François de Sade idazlearen eleberri bat da, literaturaren historian Sadeko markesa bezala ezagunagoa. Eleberriaren lehen bertsioa 1787 an idatzi zen. 1791 n eta 1797 an eleberriaren bi bertsio ezberdin argitaratu ziren. Bere autorearen lanik garrantzitsu eta eraginkorrerienetako bat da, Les 120 journées de Sodome eta La Philosophie dans le boudoir idazlanekin batera.
Argitaratzea
Bere jatorrizko izenburuak, Les infortunes de la vertu, Justine ou les Malheurs de la vertu, La nouvelle Justine ou les Malheurs de la vertu izan ziren, hurrenez hurren. Idazlan hori Sadeko markesak idatzi zuen Bastillako espetxean egindako egonaldi luze batean. Lehen bertsioa, Les infortunes de la vertu izenburua zuena, hamabost egunetan soilik idatzi zuen, eta egileak bukatutzat eman zuen 1787 ko uztailaren 8an, argitaratu gabe geratuz Apollinairek, XX. mendearen hasieran, Frantziako Liburutegi Nazionaletik eskuizkribua berreskuratu zuen arte. Hasierako bertsio hori behin betikoak baino askoz txikiagoa da hedadurari dagokionez, nahiz eta bertan jada argumentua, egoerak eta garapena agertzen diren. 1790ean kartzelatik irten ondoren (Asanblea Nazional konstituziogilearen dekretu bati esker), 1791 ko ekainean, Sadeko markesak bigarren bertsio esplizituago bat eman zion inprimategiari, non kontatutako gorabeherak nabarmen handitu ziren.
1797 an, obraren hirugarren bertsio bat argitaratu zen, hau ere Sadeko markesari egotzia, La nouvelle Justine ou les Malheurs de la vertu izenburuarekin. Eleberri hau argitaratzeak eskandalu handia ekarri zuen eta kritikarik bortitzenak eragin zituen. Sadeko markesa "eleberri higuingarrien egile zitaltzat" jo zuten. Modu klandestinoan argitaratu zen arren, eta Sadeko markesak beti egiletza ukatu arren, liburu hau izan zen osasun erakunde ezberdinetan bizitza osorako giltzapetzeko arrazoi nagusia, "dementzia libertinoa" leporatuta.
Sadeko markesa bizirik zegoela, liburu honekzabalkunde handia izan zuen, hamar urtean sei edizio inprimatu ziren, eta XIX. mendean zehar ezkutuan ibili zen lan madarikatua bihurtu zen. Flauberten eta Dostoievskiren eleberrietan eta Baudelaireren poesian izan zuen eragina aitortu da, nahiz eta Saderen markesaren eragina ikusi nahi izan den XIX. mendeko idazleen zerrenda zabala izan, eta, zehazkiago, eleberri honena. XX. mendearen hasieran, Apollinairek L'œuvre du Marquis de Sade argitaratu zuen, eta surrealistek haren memoria berreskuratu zuten. Handik aurrera egile askok interesa agertu zuten haren idazlanetan, baina XX. mendearen erdialdera arte itxaron behar izan zen haren argitalpena normalizatzeko.
Argumentua
Sadeko markesak liburuan azaldu zigun bertutea praktikatzea kostu handikoa zela bizitzea egokitu zitzaion gizartean; bizioa praktikatzen zuenak, aldiz, gizarte konplize eta usteldua aurkitzen zuen, abantaila lortzea baimentzen ziona.
Emakumea papagaiarekin
Emakumea papagaiarekin (frantsesez: La Femme au perroquet)) 1866an Gustave Courbetek margotutako olio-pintura da. Egun New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten dago.
Historia
Margolana 1866an Parisko Saloian aurkeztua izan zen. Saloi horretan La femme au Perroquet izenburuarekin aurkeztu zen eta horrela gelditu da. Nahiz eta pertsona kontserbadoreenek gogor kritikatu, arrakasta dezente lortu zuen, ziur aski akademizismoko estilotik urruntzen ez zelako. Hau ikusteko erakusketa berean aurkeztutako beste lanekin konpara dezakegu, esaterako Alexandre Cabanelen Naissance de Venus edo William-Adolphe Bouguereauren Les baigneurs. Lan horietan emakumearen gorputza oso idealizatuta agertzen zaigu.
Deskribapena
Bruno Foucarten ustez margolan hau «Coulbertek egindako biluzi landuena eta konplexuena da". Emakume gaztea izara zurien gainean etzanda agertzen da. Bere jarrerari esker, nahiz eta erabat biluzik egon, hankartea ezkutatua gelditzen zaio; perspektiba horrek, halaber, neskaren edertasuna handitzen du. Ilea, beltza, nahasia du eta horrek eszenaren erotismoa indartzen du. Fondoa iluna da eta neskaren gorputza oso zuria; bien arteko kontrastea eragiten du horrek. Emakumeak eskerreko eskua altxatuta du eta haren gainean papagaia pausatu da. Hegaztien koloreak biziak dira baina testuinguruan itzalita gelditzen dira.
Lonnes
Lonnes Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lonnes udalerrian erroldatutako biztanleak 165 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 100etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 95 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (28 gizon eta 29 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lonnes udalerrian 72 unitate fiskal zeuden, 160 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.329 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lurrin-denda bat zen.
2000. urtean Lonnes udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 870 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eskasia (argipena)
Eskasia hitzak adiera zenbait ditu:
Ergersheim (Alsazia)
Ergersheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Arthur Penn
Arthur Hiller Penn (Filadelfia, Pennsylvania, 1922ko irailaren 27a - New York, 2010eko irailaren 28a) estatubatuar zuzendari eta ekoizle a izan zen. Kritikak txalotutako hainbat film egin zituen 1960ko hamarkadan, horien artean Bonnie and Clyde (1967).
Ergersheim (Alsazia)
Biztanleria
2007an Ergersheim udalerrian erroldatutako biztanleak 1.035 ziren. Familiak 380 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 184 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arthur Penn
Bizitza
Gaztetatik antzezpen mundura erakarrita, Penn antzerkira jo zuen, eta Bigarren Mundu Gerran soldadutzan zegoela egiten jarraitu zuen. 1950eko hamarkadan, telebistarako drama sorta bat egin zuen, pantaila handian The Left Handed (1958) westernarekin estreinatuz. Filma zuzendariaren interpretazio aske eta desmitifikatzailea da Billy Haurraren irudiari ingurua, eta gaizkile gazte baten erretratu psikologiko bikaina da (Paul Newmanek antzeztua).
Ergersheim (Alsazia)
Etxebizitza
2007an 404 etxebizitza zeuden, 377 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 326 etxeak ziren eta 78 apartamentuak ziren. 377 etxebizitza nagusietatik 306 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 57 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 232 etxek bost zituzten. 347 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 232 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arthur Penn
Bizitza
Hurrengo filma The Miracle Worker (1962) izan zen, gertakari errealetan oinarritutako William Gibsonen antzezlana, Anne Sullivanen bizitza eta Helen Keller bere ikasle itsu eta gor-mutu ohiarekin izandako harremana kontatzen duena. Filmak publikoak harrera ona izateaz gain, bi Oscar sari irabazi zituen. Bi estatuatxo hauek Anne Bancroft entzat, aktore nagusia, eta Patty Dukerentzat izan ziren, hain zuzen ere Broadwayn antzezlan hau egin zuten bi aktoreentzat. Pennek bere ibilbidean zuzendari onenaren hiru izendapenetatik lehenengoa ere jasoko zuen.
Ergersheim (Alsazia)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 719 ziren, horien artean 564 aktiboak ziren eta 155 inaktiboak ziren. 564 pertsona aktiboetatik 536 lanean zeuden (280 gizon eta 256 emakume) eta 28 langabezian zeuden (16 gizon eta 12 emakume). 155 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Arthur Penn
Bizitza
1964an, The Train proiektuari ekin zion, baina Burt Lancaster aktore nagusiarekin izandako harreman txarraren ondorioz proiektua bertan behera utzi behar izan zuen eta John Frankenheimer ek amaitu zuen filma.
Ergersheim (Alsazia)
Diru sarrerak
2009an Ergersheim udalerrian 422 unitate fiskal zeuden, 1.129,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.614 euro zen.
Arthur Penn
Bizitza
Hurrengo urtean, Jazarpenarekin zuzenduko zuen Warren Beatty rekin, umore beltzez mozorrotutako McCarthyismoari buruzko parabola, eta 1966an, bere lanik ezagunenetako bat, The Chase, Marlon Brando, Jane Fonda eta Robert Redford ekin rol nagusietan. Film hau beste erretratu sozial zorrotzean bihurtu zen, Estatu Batuetako hegoaldeko gizartea Eskubide Zibilen Legea ekarriko zuen indarkeria, arrazakeria eta ustelkeria espiralean bizi zen garaian. Filma, ordea, leihatilako porrot handienetako bat izan zen.