cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dorretxe
Hala ere, ez zituzten guztiak bota eta egun horietako batzuek jada zutik diraute. Edonola ere, Aro Modernoan bere helburu militarra galdu zuten, nahiz eta bertoko biztanleek bere botere eta ondasunak mantendu.
Telmatobius atahualpai
Telmatobius atahualpai Telmatobius generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lafayette konderria (Mississippi)
Lafayette konderria (Lafayette County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oxford da. 2010eko zentsuaren arabera 47,351 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Lafayette konderriak 175,914 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,302 ura dira. Beste 163,612 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,92 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 47,351 pertsonetatik 34,611 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,073 dira. 11,155 beltzak edo afroamerikarrak. 87 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,003 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 43 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 436 pertsonek kokatzen zuten.
Claude-Hélène Perrot
Claude–Hélène Perrot (Lembach (Rin Beherea), Frantzia, 1928ko irailaren 13a - Paris, Frantzia, 2019ko uztailaren 16a) frantziar historialari eta afrikazalea izan zen, Afrikako historia garaikideko irakaslea 1983tik 1993ra bitartean eta Boli Kostako historian aditua.
Biografia
Claude-Hélène Perrot Alsazian jaio zen, Franche-Comtéko familia batean. 'Eaux et forêts'-eko langilea zen aitaren lekualdatze profesionalak zirela eta, familia Orleansen Loten eta gero Parisen bizi izan zen. François Perrot neba da. Sorbonako Historia eta Geografian lizentziatu zen 1950ean, eta CAPES lortu ondoren, bigarren hezkuntzako maistra izan zen, Cholet eta Coulommiers-en, 1955etik 1961era.
Afrika aurkitu zuen Senegalera egindako bidaia batean. Bidaia horren amaieran, École Pratique des Hautes Etudes delakoan matrikulatu zen, eta Roger Bastide eta Georges Balandierren ikasgaiak jarraitu zituen. Parisko Socidad Evangélica Misionerako artxiboetan lan egiten du eta Sotho Moshoeshoe I erregeari buruzko tesi bat prestatu zuen, Sorbonak 1963an lagundua, eta 1970ean argitaratu zen, Les Sotho et les Missionnaires européens XIX e siècle izenburupean.
Lan ibilbidea
Boli Kostako ikerketa-zuzendaria izan zen, eta, ondoren, École des lettres d'Abidjan, gero Félix Houphouët-Boigny Unibertsitatean, 1971ra arte. Parisen, CNRSren alde egin zuen 1971tik 1973ra. 1973an, Paris 1 Unibertsitateko irakasle izendatu zuten. 1978an Les Anyi-Ndenyé et le pouvoir politique aux  XVIII  e et  XIX  e siècles izeneko doktorego-tesiaren alde egin zuen, Paris V Descartes Unibertsitatean, eta titulu berarekin argitaratu zen 1984an. Gero, 1983an, Parisko Unibertsitateko irakasle hautatu zuten 1. Akademiatik 1993an erretiratu zen, unibertsitateko mintegi bat zuzentzen eta Boli Kostara hizlari gisa bidaiatuz.
Historiako erabilera publikoen aurrean Zaintza Batzordeko kidea izan zen.
Aldea del Rey
Aldea del Rey Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
Protesta
Protesta egoera, politika, erabaki nahiz ekintza baten aurkako ekimen aktiboa da, indibidual nahiz kolektiboa, pribatu nahiz publikoa. Gehienetan ideia, pertsona, lege edo ekintza jakin baten aurkako desadostasuna, aurkakotasuna edo salaketa publikoki adierazteko egiten da. Helburu nagusia egoera bat aldatzea edo etekin bat lortzea da; horretarako parte hartzaileen iritzia publikoki adierazten da, iritzi publiko an edo gobernuko politiketan eragiteko.
Ezaugarriak
Protestak antolatu gabeko taldeek edo aktibista politiko, ekonomiko zein sozialek egiten dituzte, leku edo data sinbolikoetan batuz. Protestak izaera desberdinetakoak izan daitezke: eskaera indibidualetatik manifestazio jendetsuetara. Protestarik ohikoenak grebak, martxak, mitinak, piketeak, boikotak, eta eserialdiak dira, besteak beste.
Protestek errebindikazio izaera dute, eta zenbait gizarte sektoreren (bereziki ahulenen) testuingurua edo egoera hobetzeko nahia adierazten dute. Zenbat eta jende gehiagok parte hartzen duen protestan, orduan eta aukera gehiago dago ezarritako ordena aldatzeko.
Soziologia n, Zientzia Politiko etan edo Antropologiaren alorretan mugimendu sozialak, protestak eta ekintza kolektiboa funtsezko aztergai izan dira betidanik. Urteek aurrera egin ahala, diziplina hauek kontzeptu berria gehitu dute euren hiztegian: protesta soziala. Korronte hauen arabera, protesta soziala interes komunak partekatzen dituzten gizabanakoen batura da, zeinek estrategia kolektiboak burutzen dituzten euren helburuak lortzeko.
Protestari buruzko teoria gehienek ipar-amerikar soziologian dute iturria, zehazki Hautaketa Arrazionalaren Teorian; horregatik argi izan behar da protesta sozialari buruz ikertzean, enfoke teoriko desberdinak gailendu daitezkeela.
Dena den, mugimendu sozialak ez bezala, protestak ezerezetik sor daitezke, alegia, ez dira zertan aldez aurretik eratutako edozein gizarte-mugimenduren baitan sortu behar.
Espainiako Konstituzio ko 21. artikuluan protesta egiteko eskubidea aitortzen da:
Motak
Protestak hainbat adierazpen mota ditu, eta horregatik forma ezberdinak har ditzake, une historiko eta sozialaren arabera sailkatu daitezkeenak. Sailkapen hau gizarte zientzien doktorea den Julieta Dalla Torre ekarpenekin osatuta dago.
Indarkeriarik gabeko protesta
Indarkeriarik gabeko erresistentzia, indarkeriarik gabeko borroka, indarkeriarik gabeko desobedientzia, indarkeriarik gabeko ekintza, indarkeria aktiborik eza edo erresistentzia baketsua desobedientzia zibilarekin lotutako protesta-taktika bat da, indarkeria arma politiko gisa erabili beharrik gabe aldaketa politiko, sozial eta kulturala lortzea defendatzen duena. Hala ere, indarkeria ez erabiltzeko arrazoiak ez datoz indarkeriarik ezaren edo bakezaletasunaren doktrina orokor batetik, baizik eta aurre egin behar zaion egoera bereziari buruzko gogoetetatik, baita alderdi juridikotik, kulturaletik eta botere politikotik ere; hala gertatu da erresistentzia zibileko kanpaina askotan.
Indarkeriarik ezaren kontzeptuak, oro har, biztanleriaren modu eta ohituretan ohikoak ez diren portaerak bilatzen ditu. Injustua kontsideratzen den ekintza betan aurrean desadostasuna adierazteko modua da indarkeriarik gabeko protesta. Indarkeriarik gabeko protesta aurrera eramateko hainbat motatako ekintzak erabiltzen ditu, besteak beste, ez-egitezko egintzak, hau da, gizartean onartutako edo legez edo arauz nahitaez bete beharreko ekintzei uko egitean datza. Bestetik komisio-egintzak daude eta hauek ohituraren aurkako ekintzak edo debekatuak egitean datza. Azkenik bien arteko konbinazioa egitean datzan indarkeriarik gabeko protesta dago.
Ezaugarriak
Biolentziarik gabeko protestak oso zaharrak izan arren, indarkeriarik gabeko protesta modernoa Indiako independentzia-mugimenduan eta Gandhiren irakaspenetan oinarritzen da. Hauen arabera hurrengoak dira indarkeriarik gabeko protestaren ezaugarriak:
Neurri horiek Gandhik aplikatu eta zuzendu zituen Indiak britainiar botere inperialarekiko independentzia lortzeko ekintzetan. Neurri horiek aldatu egin zituzten beste agintari bakezale batzuek, eta indarkeria eza aktiboa eta desobedientzia zibila erabili zituzten beren gizarteetan aldaketak lortzeko metodo gisa. Historian, borroka partikular bakoitzak, bere ezaugarriak eta formak hartu ditu, baina guztiek jarraitzen diete, neurri handi batean, Gandhik indarkeria aktiboaren ezari buruz emandako irakaspenei. Metodo hau aplikatzeak abantailak eta mugak dakartza, eta horiek sakonki aztertu behar dira.
Manifestazio eta protesta batzuk, partzialki behintzat, istilu edo indarkeria kolektiboko ekintza bihur daitezke, automobilak, enpresak, oinezkoak eta polizia bezalako objektuen eta subjektuen aurka. Protesta egoeretan Polizia eta indar armatuek askotan, hain hilgarriak ez diren armak erabiltzen dituzte, hala nola, pistola paralizatzaileak, gomazko balak, piper-gasa eta gas negar-eragilea manifestarien aurka. Batzuetan, arma horien erabilera prebentiboak edo iraingarriak eragiten ditu indarkeria-egoerak, eta gatazka bat eragin, ezegonkortu edo areagotu dezakete. Ikusi: Iñigo Cabacas auzia
Indarkeriarik gabeko ekintza motak
Indarkeriarik gabeko ekintzak sailkatzeko modu asko daude. Ziurrenik ezagunena Gene Sharp soziologo estatubatuarrarena da, Albert Einstein Institution-en sortzailea. 1973an, Sharpek indarkeriarik gabeko ekintzen 198 metodo zehatz zehaztu zituen. Sharpek indarkeriarik gabeko metodoak hiru talde handitan sailkatu zituen: lehena, protesta, pertsuasioa edo salaketa; bigarrena, lankidetzarik eza; eta hirugarrena, esku-hartze edo ekintza zuzena.
Protesta edo pertsuasio metodoak
Protesta, pertsuasio edo asaldura ere esaten zaie. Ekintza sinbolikoak dira, aurkaria konbentzitzeko edo gaitzespena edo desadostasuna adierazteko, aldaketa bat bilatzen duen estrategia baten bidez. Xede-pertsonak desberdinak dira testuinguru bakoitzean, baina, oro har, ekintza oro entzun dezaketen eta entzun nahi duten herritar guztiei zuzenduta dago. Batzuetan, aurkaritzat hartzen denaren aurka egiten da protesta (gobernu-delegazio, espetxe edo epaitegi gisa). Bidegabekeria bat ikusaraztea eta herriaren presioaren bidez egoera aldatzea da helburua. Eta zenbat eta jende gehiago, orduan eta hobeto. Protesta metodo ugari daude (Sharpek 54 proposatu zituen). Ezagunenak manifestazioak eta jendaurreko hitzaldiak dira, baina, era berean, martxak, topaketa publikoak, baraualdiak, panfletoen banaketa edo sariei uko egitea ere aukera desberdinak dira.
Lankidetzarik eza
Ez-egitezko egintzak dira, non pertsona edo kolektibo batek nahita eta kontzienteki kentzen duen egitura edo praktika jakin batzuei ematen dien babesa. Lankidetza eza injustizia bat agerian uztea eta salatzea da, eta egoera alda dezakeenari presioa egitea, haren egonkortasuna arriskuan jarriz. Lankidetzarik ezari dagokionez, mezua argia eta erraza da: bidegabekeria-egoera batean laguntzen baduzu, konplize bihur zaitezke. Lankidetzarik gabeko hiru metodo multzo handi daude, betiere Sharpen arabera: soziala, ekonomikoa eta politikoa. Modurik ezagunena ekonomikoa da, aldi berean boikot ekonomikoetan eta grebetan banatzen dena. Sharpek 101 metodo proposatu ditu guztira: gizarte-lankidetzarik ezari buruzkoak 16, boikot ekonomikoari buruzkoak 26, grebei buruzkoak 23 eta lankidetza politikorik ezari buruzkoak 36. Lankidetzarik gabeko ekintza bat eraginkorra izan dadin, oro har, pertsona askok parte hartu behar dute. Talde handi baten (edo eragin handiko talde baten) babesa badu, zailtasun handiak eragin diezazkioke aurkariari, baita sistema mehatxatu ere. Lankidetzarik eza, bereziki boikot ekonomikoa, kontsumo arduratsuarekin zuzenean lotuta dago. Giza eta/edo lan-eskubideak errespetatzen ez dituzten fabrikatzaileen edo merkaturatzaileen produktuak erosteari uko egitea edo erabilera egokia bermatzen ez duenari gure dirua ukatzea adibidez.
Esku-hartze edo ekintza zuzena
Protestak eta lankidetzarik ezak, oro har, denbora jakin bat behar dute helburuak lortzeko, eta pertsona askok babestu behar dituzte eraginkorrak izateko. Indarkeriarik gabeko ekintza zuzenean, ordea, jende gutxik eragin dezake eragin handia. Metodo horiek bidegabekeria-egoera bat aldatzea bilatzen dute, zuzenean esku-hartzearen bidez. Askotan, metodo horiek parte-hartze eta konpromiso handiagoa eskatzen dute, indarkeriarik gabeko diziplina eta kemena, eusteko zailagoak izaten baitira. Batzuetan, beste metodo batzuetan baino errepresio egoera gogorragoak ekar ditzakete. Askotan, komisio-egintzak izaten dira. Espainiako lurraldean indarkeriarik gabeko esku-hartzearen adibide ezagunenetako batzuk Kontzientzia Eragozpenaren Mugimenduak (gizartearen militarizazioa salatuz eta intsumisiorako eta desertziorako deia eginez) eta Greenpeacek (ingurumenaren aurkako abusuak salatuz eta horien ondorioez ohartaraziz) egindakoak izan dira. Indarkeriarik gabeko esku-hartzearen metodoen artean (Sharpek 42 aipatzen ditu), okupazioak, gose-grebak, indarkeriarik gabeko buxadura, indarkeriarik gabeko inbasioa eta gobernu paraleloa daude.
Protesta kolektiboak egiteko eta gizartea eraldatzeko moduak
“Borroken eta protesten” ikusmoldeak dimentsio bikoitza hartzen du. Alde batetik, protesta hauen tipologiaz hitz egitea ezinbestekoa da, hau da, Ekintza Kolektiboaren (EK) modalitatearen arabera azaltzen diren taktika ezberdinak. Gizarte zientzietan, herri-mugimenduek erabiltzen dituzten EK taktiken multzoari: manifestazioak, grebak, sabotajeak edo desobedientzia zibileko ekintzak; EK errepertorioa esaten zaie. Bestalde, gizarte protesta hauek zein sektoretan sortzen diren aipatu beharra dago. Modu honetan, kapital-lanaren ardatzaren, zentro-periferiaren eta patriarkatuaren inguruko borrokek klase mobilizazioak ekarriko dituzte, independentistak edota feministak, esate baterako.
Gatazken eta borroka-moduen izaera sakonak elkarreragin dialektikoa du gizartean dauden kontrol sozialeko iturriekin; honen ondorioz, multzo dialektikoaren aldetik, erresistentzia moduen gakoak identifikatzea egiturazko kontrolarenak ulertzeko ezinbestekoa dela planteatzen du Letamendiak, baita alderantziz ere.
Sistemaren mantentze honetan alde batetik Estatuaren monopolioaren indarra dugu -Weberrentzat legitimoa (2002), eta zehatzago konstituzionala Jessopentzat (2008)-. Gizarte protesta-ekintzen aurrean Estatuko Segurtasun Indarren zigor-jarduerak eta judizialak dira horren adibiderik argiena. Bestalde, justifikazio normatiboak daude, “Zuzenbide Estatuaren”, “indarrean dagoen legezkotasun demokratikoaren” edota “ongizate orokorraren” izenean egiten direnak, eta komunikabideek hedatu eta indartzen dituztenak. Laburbilduz, gaur egungo sistemaren mantenimendua indar materialen eta normatiboen arteko bateratzearekin gauzatzen da.
Euskal Herriko protesta forma kolektiboak
Euskal Herrian 2010-2013 urteen artean egondako protesta ardatzak eta borroka modalitateak oso ezaugarri bereizgarriak izan ditu Europako hegoaldeko beste herrialdetan eman direnekin alderatuta. Euskal Herrian, subiranotasun politikoaren inguruko gatazkaren nagusitasunari (zentro-periferia ardatza) krisi neoliberalarekin lotura duten beste gatazka asko gehitzen zaizkio. Jakina den bezala, euskal borroka garaikideek aldaketa esanguratsuak erakusten dituzte: konfrontazio fisiko eta material gutxiago ematen da ardatz honetan (aldaketa honetan sartu dezakegu 2011n ETA k borroka armatuari uko egitea); independentziaren aldeko eta preso politikoen aldeko ekintza jendetsuak ugaritu egin diren bitartean (Del  Amo,  Diaux,  Letamendia,  2012). Bestalde, azken urte hauetan gatazka soziolaboralak eta gizarte bazterkeriaren ingurukoak areagotu egin dira euskal testuinguruan, Arkaitz Letamendiak bere lanean egiaztatzen duen bezala.
Néron (Eure eta Loir)
Biztanleria
2007an Néron udalerrian erroldatutako biztanleak 634 ziren. Familiak 248 ziren, horien artean 51 pertsona bakarrekoak ziren (34 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 94 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 284 etxebizitza zeuden, 249 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 280etxeak ziren. 249 etxebizitza nagusietatik 228 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 160 etxek bost zituzten. 202 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 157 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 422 ziren, horien artean 321 aktiboak ziren eta 101 inaktiboak ziren. 321 pertsona aktiboetatik 309 lanean zeuden (155 gizon eta 154 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 101 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Néron udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Julio (Ezporogi)
Julio Bizkaia ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean. Ezporogi udalerrian da.
XX. mendean despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Nafarroako Gobernuko finka batara pasa ziren.
Bertako biztanleak juliotarrak ziren.
Geografia
Julio Bizkaia ibarran dago, Ezporogi udal-barrutian, Oibar ibarrean, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.
Klima eta landaredia
Ezporogiko klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.
Ezporogiko basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.
Estazio meteorologikoa
Ezporogin ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Oibar pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 556 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
1845ean bi su egiten zituen, 19 biztanle 1852an, 17 biztanle 1887an, ez zen agertzen 1900 eta 1910eko izendegietan, bizi gabe agertzen zen 1920koan, 4 biztanle 1930ekoan, 1 1940koan, 1950ekoan bizi gabe, eta ez zen aipatzen 1960koetan. Nafarroako Baso Ondarekoa da; Sabaitza, Usunbeltz, Getadar, Arteta, Loia, Gardalain eta Irangoitirekin batera Ezporogiko finka osatzen du, 3465 Ha-koa (basoberritzeko larizio pinua, basoko pinua, haritza).
Berezitasun administratiboak izan zituen XIX. mendearen lehen erdira arte, jaurerria zelako. Oibar ibarreko Bizkaiako zazpi lekuetako bat zen 1802n; Mendinuetako maiorazkoaren jabetzakoa zen -Usunbeltz, Getadar eta Artetarekin batera-. 18 arimadun bi etxe besterik ez zituen orduan. Gobernua, hala ere, erregeordeena zen: ibarreko diputatuaren eta bertako errejidoreen mende zegoen, eta horiek herritarren artean aukeratzen ziren. 1835-1845eko udal-berrikuntzekin, Oibarko harana unitate administratibo gisa banatu zen, eta Julio udalerriaren parte izatera igaro zen, zeinak, zenbait eraldaketarekin, Ezporogi izena hartu zuen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Gosete
Gosetea elikaduraren gabezia dagoen muturreko egoera da. Hainbat faktorek eragin dezakete, tartean gerrak, inflazioak, uzta txarrak, biztanleria arazoek edo gobernuen politikek. Fenomeno honen ondorioz sortzen dira malnutrizio, ahuleria, epidemiak eta hilezkortasuna handitzea. Kontinente guztietan eman dira goseteak historian zehar. XIX. eta XX. mendeetan orokortua izan dira goseteak Asiako hegoaldean eta hego-ekialdean eta Europako ekialde eta erdialdean. 2000ko hamarkadan zehar goseteek eragindako heriotza kopurua jaitsiz joan zen.
Askotan lotuta dago gerrekin, hondamendi naturalekin edo pobrezia eta giza garapen eza dituen eskualdeekin. Saharaz hegoaldeko Afrikan, bereziki, gosete kasu larriak daude oraindik ere. 2010etik aurrera Afrika izan da gosete gehien jasan dituen kontinentea. 2017an Nazio Batuen Erakundeak gosete arriskua zegoela adierazi zuen 20 milioi pertsonentzat Hego Sudan, Somalia, Nigeria eta Yemenen. Nekazaritzaren egoerak eragin zuzena du, bereziki klima eta eguraldiari lotuta, eta gerrek janariaren banaketa zailtzen dute. Gaur egungo gosetearen aurkako programa gehienek Afrika laguntzeko helburua dute.
Definizioa
Nazio Batuen irizpideen arabera, jende askok nutrizio arazoak baldin baditu ere elikagai eskasia dela eta, goseterik ez dago ez bada ematen hilezkortasun, malnutrizio eta gose kopuru zehatz batzuk. Irizpide hauek honakoak dira:
Gosete bat egoteak ez du inolako loturarik sortzen NBEko estatu kideen artean, baina arazoaren gaineko ezagutza eman eta laguntza bideratzeko aukerak eskaintzen ditu.
Historia
Nekazaritza sortu zenetik gizakia biziraupen-nekazaritza eredu batean bizi izan da, eta horrela gizarte askok goseteak pairatu dituzte. Goseteen maiztasuna eta intentsitatea aldatu dira historian zehar, janarien eskariaren, populazio hazkuntzaren eta klima-aldaketen ondorioz. Goseteak kendu zituzten lehen herrialdeak Herbehereak eta Ingalaterra izan ziren XVII. mendean, nekazaritza-teknika berrien eta merkataritzari esker, emankortasun handiagoa eman zuten neurriak. Hala ere, XVIII. mendean oraindik ematen ziren hainbat gosete, urtekoak, herrialde horietan.
Goseteak gutxitzea Ingalaterra eta Herbehereetan
XVI. eta XVII. mendeetan feudalismoa erortzen hasi zen, eta ondasun gehien zituzten nekazariak hasi ziren, leku askotan, euren lursailean itxiturak egiten, eta lortzen zituzten produktuen soberakina saltzen. Lurjabe kapitalista hauek laborariak diruarekin ordaintzen hasi ziren, nekazal-gizartearen likidezia handituz. Aldi berean, itxiturek nekazari txiki eta abeltzain asko lanerako lekurik gabe utzi zituzten, hirira bidaliz, lurren kontzentrazioa oraindik gehiago handituz, eta komunala erabilera pribaturako erabiliz. Euren janariak sortzen ez zituzten hiritarrak geroz eta gehiago izanda, lanaren produktibitatea hobetzeko teknikak etengabe saritu ziren. Lurjabearen interesekoa zen ahalik eta gehien produzitzea bere lurzoruan, gehiago saldu ahal izateko. Helburua urtero soberakin gehiago izatea zen; batzuetan, lurrik gabeko nekazariei eremurik txarrenak alokatzen zitzaizkien, produkzioaren zati finko baten truke.
Biziraupen nekazariak euren produktuak saltzera bideratzen zituzten geroz eta gehiago, zergak geroz eta handiagoak baitziren. Zerga horiek Antzinako Erregimenean produzitutakoaren parte baten gisa kobratzen ziren, baina Erregimen Berrian dirua eskatzen zitzaien, beraz saltzea zen aukera bakarra diru hori lortu ahal izateko. Ondorioz, nekazari batzuek industrian erabili ahal izateko landareak ekoizten hasi ziren, dirua lortu ahal izateko zergak ordaintzeko, bitartean euren biziraupena ziurtatzeko landareak ereiten zituzten bitartean. Nekazarien artean zebilen diruarekin produktuak erosten ziren, merkataritza eta putting-out sistema indartuz. Berrikuntza hauetako batzuk XVI. mendean sortu baziren ere, XVII. mendean indartu ziren eta XVIII. mendean orokortu.
1590ko hamarkadan egoera hau nahikoa garatua zegoen Holandako probintzia aberats eta komertzialean, garaian Mendebaldeko Europan egon zen goseteari aurre egin ahal izan ziola. Garai horretan, Herbehereek zuten Europako nekazaritza-sistemarik komertzialena. Lihoa, kalamua eta lupulua ere landatzen zituzten, sortzen ari zen industrian erabiltzeko. Nekazaritza geroz eta espezializatua eta eraginkoarragoa zen. Ondorioz, XVI. eta XVII. mendeetan Europako urbanizazio prozesurik azkarrena eman zen bertan. Ondorioz, produktibitatea eta aberastasuna handitu ziren, janari ekoizpena mantentzeko gaitasuna emanez.
1650ean, Ingalaterrako nekazaritza komertziala zen eskala handi batean. 1623-24an izan zen Ingalaterrako azken bake garaiko gosetea. Baziren, oraindik, gosea ematen ziren garaiak, Herbehereetan bezala, baina ez zen gosete orokorrik egon. Abeltzaintzarako erabiltzen ziren komunaletan itxiturak egin ziren erabilera pribaturako, eta etxalde handiak sortu ziren. Paduren drainatzea, lurren erabilera efizienteagoa eta landare industrialen sarrera geroz eta ohikoagoa zen. Ingalaterran aberastasuna handitu zen honela, urbanizazio handiagoarekin. XVII. mendearen amaieran Ingalaterrako nekazaritza zen Europako produktiboena. Ingalaterran zein Herbehereetan populazioa egonkortu zen 1650 eta 1750 artean, nekazaritzan aldaketak eman ziren garai bera. Europan zehar, ordea, goseteak ohikoak ziren. Ekialdeko Europan XX. mendera arte goseteak eman dira.
Gilbertidia pustulosa
Gilbertidia pustulosa Gilbertidia generoko animalia da. Arrainen barruko Psychrolutidae familian sailkatzen da.
Basilisko
Basilisko izan daiteke:
David Alfaro Siqueiros
José de Jesús Alfaro Siqueiros, ezagunagoa David Alfaro Siqueiros gisa, (Chihuahua, Mexiko, 1896ko abenduaren 29a - Cuernavaca, Mexiko, 1974ko urtarrilaren 6a) mexikar pintorea izan zen.
Biografia
Alfredo Ramos Martínez pintorearen eskolan ikasi zuen. Orozco eta Rivera mexikar muralistek bezala, Mexikoko Iraultzan esku hartu zuen. 1921ean, aurreko biekin batera, arte iraultzailearen agiria sinatu zuen.
Arte proletarioaren teorilari nagusietakoa izan zen. 1935ean lantegi bat sortu zuen Estatu Batuetan. Espainiako Gerra Zibilean, armada errepublikanoko ofiziala izan zen. Bere ideiak zirela eta, kartzelan eta erbestean izan zen zenbait aldiz. Bere garaiko estetika modernoaren aurka egon zen; Colonen aurreko artearen moldeak beretu nahi izan zituen, haietan oinarriturik gizartearen arazoen eta nahikundeen adierazpena izan behar zuen artea garatzeko. Pintura errealista defenditu bazuen ere, Siqueirosek ez zuen bere obra errealismo sozialista sobietarrak zehazturiko arauetara mugatu. Bere lanetan, kolore biziak, kontraste handiko argi-ilunak, lirismoa eta inpresionismoaren eragina dira aipagarri, eta errealismoak eta irudimenak bat egiten dute.
Pseudochirops albertisii
Pseudochirops albertisii Pseudochirops generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Pseudochiropsinae azpifamilia eta Pseudocheiridae familian sailkatuta dago.
Musika
Musika arte eta jarduera kultural mota bat da, denboran zehar antolatutako soinua bitarteko duena. Musikaren definizio orokorrek elementu komunak dituzte, hala nola tonua (melodia eta harmonia zuzentzen dituena), erritmoa (eta tempo, metrika eta artikulazioari lotutako kontzeptuak), dinamika (bolumena eta leuntasuna) eta tinbrearen eta testuraren soinu-ezaugarriak (batzuetan soinu musikal baten "kolorea" esaten zaie). Musika-estilo edo -mota desberdinek elementu horietako batzuk nabarmendu, leundu edo alde batera utz ditzakete. Musika instrumentu eta teknika sorta zabalarekin interpretatzen da, kantutik hasi eta rap estilora doazenak; badira pieza instrumentalak, bakar-bakarrik bokalak diren piezak (akonpainamendu instrumentalik gabeko kantuak, esaterako) eta kantua eta instrumentuak uztartzen dituzten piezak. Hitza grezieratik dator μογσικυ (mousike; "musen artea").
Bere erarik orokorrenean, musika arte edo jarduera kultural gisa deskribatzen duten jarduerek barne hartzen dituzte musika lanen sorrera (abestiak, melodiak, sinfoniak), musikaren kritika, musikaren historiaren azterketa eta musikaren azterketa estetikoa. Antzinako greziar eta indiar filosofoek musika horizontalki melodia eta bertikalki harmonia bezala ordenatutako tonu bezala definitzen zuten. "Esferen harmonia" eta "nire belarrietarako musika da" bezalako esaera arruntek musika sarri entzuteko ordenatua eta atsegina dela adierazten dute. Hala ere, John Cage XX. mendeko konpositoreak edozein soinu musika izan daitekeela pentsatu zuen, esanez, adibidez, "Ez dago zaratarik, soinua bakarrik".
Musikaren sorkuntza, interpretazioa, esanahia eta definizioa ere aldatu egiten dira kulturaren eta testuinguru sozialaren arabera. Izan ere, historian zehar, musika molde edo estilo berri batzuk "hori ez da musika" esanez kritikatuak izan dira, besteak beste, Beethovenen Grosse Fuge soka laukotea 1825ean, jazz goiztiarra XX. mendearen hasieran eta punk hardcorea 1980ko hamarkadan. Musika mota asko daude, herri musika, musika tradizionala, musika artistikoa, elizkizun erlijiosoetarako idatzitako musika eta chanteyak bezalako lan abestiak barne. Musika hertsiki antolatutako konposizioetatik (XVIII. eta XIX. mendeetako musika klasikoaren sinfoniak, adibidez), berez jotako musika inprobisatura (jazza, adibidez) eta XX. eta XXI. mendeetako zorian oinarritutako musika garaikidearen estilo abangoardistetara doa.
Kultura askotan, musika pertsonen bizimoduaren zati garrantzitsu bat da, funtsezko papera betetzen baitu erritu erlijiosoetan, igarotzeko errituzko zeremonietan (adibidez, graduazioa eta ezkontza), gizarte-jardueretan (adibidez, dantza) eta hainbat kultura-jardueretan, izan karaokeko kantuen zaleen bilkura bat, funk-banda batean edo komunitateko abesbatza batean kantatzea. Jendeak hobby gisa musika egin dezake, gazte orkestra batean biolontxeloa jotzen duen nerabe batek bezala, edo musikari edo abeslari profesional gisa lan egin. Musikaren industriak honako hauek biltzen ditu: abesti eta musika-pieza berriak sortzen dituzten pertsonak (adibidez, konpositoreak eta abestigileak), musika interpretatzen duten pertsonak (orkestrako musikariak, abeslariak eta orkestra-zuzendariak, jazz-banda eta rock-banda barne), musika grabatzen duten pertsonak (musika-ekoizleak eta soinu-ingeniariak), kontzertu-birak antolatzen dituzten pertsonak eta bezeroei grabazioak edo partiturak saltzen dizkieten pertsonak.
Intrintsekoa edo estrintsekoa
Bi “metodo” daude musika definitzeko: ikuspegi intrintsekoa (immanentea) eta ikuspegi estrintsekoa (funtzionala). Ikuspegi intrintsekoan, musika musikagilearengan existitzen da baita entzun aurretik ere; izate bat ere izan dezake berez, naturan eta naturalki (ibaiko musika, txoriena... gizakiaren esku-hartzerik behar ez duena). Ikuspegi estrintsekoan, musika proiektatutako funtzioa da, pertzepzioa, soziologikoa berez. Zentzumen guztiak ditu, eta harago, baina batean bakarrik hautematen da: hegaztien musika ez da bere horretan musika, eman nahi zaion kalifikazioagatik bakarrik.
Izakia musika dela dioen ideia zaharra da, eta Aristotelesen arabera pitagorikoengan jatorria du. Bere Metafisikan honela dio: «Zeruko fenomenoekin, haren zatiekin eta haren ordenantza osoarekin konbentzitzen dudan zenbakietan eta musikan erakuts zezaketen guztia jaso zuten, eta sistema bat osatu zuten; eta zerbait falta bazen, sistema ondo eta osorik egon zedin ordeztu zuten».
Esan beharra dago pitagorikoen soinu-zientziaren definizioa «aurkakoen konbinazio harmonikoa, anizkoitzen bateratzea eta aurkakoen adostasuna» dela. Soinuen zientzia neurriaren lau zientzietako bat da, matematikarena baino handiagoa, zuzentasunean oinarritzen baita; izan ere, matematikan 10 zati 3 egiteko eragiketa amaitzen saiatuz gero ez dugu inoiz amaituko, baina musika-denborak ahalbidetzen du.
Musika arte eta entretenimendu gisa
Musika asmo askotarako osatzen eta interpretatzen da, plazer estetikotik, asmo erlijioso edo zeremonialetatik edo merkatuarentzako entretenimenduzko produktu gisa. Musika partituren bidez soilik eskuragarri zegoenean, garai klasiko eta erromantikoetan bezala, musika maite zutenek beren pieza eta abesti gogokoenen partiturak erosten zituzten pianoan etxean interpretatu ahal izateko. Soinu grabazioa iristearekin batera, kantu herrikoien disko fonografikoak, partituren ordez, musika maite zutenek euren abesti kuttunenak gozatzeko modu nagusi bihurtu ziren. 1980ko hamarkadan etxeko grabagailuak eta 1990eko hamarkadan musika digitala heldu zirenean, musika maite zutenek euren abesti gogokoenak erreproduzitzeko zintak edo zerrendak egin zitzaketen eta kasete eramangarrien erreproduzitzaile batean edo MP3ko erreproduzitzaile batean eraman. Musika maite duten zenbaitek beren abesti gogokoenak nahasteko zintak sortzen dituzte, "autorretratu, adiskidetasun keinu, festa ideal baterako errezeta... gisa balio dutenak; giro hori sutsuen maitatzen den horretan datza soilik".
Musikari afizionatuek musika konposatu edo interpreta dezakete beren gozamenerako, eta euren diru sarrerak beste leku batean lortu. Musikari profesionalak hainbat talde eta erakundek erabiltzen dituzte, besteak beste, indar armatuek (martxako musika-bandak, kontzertu-bandak eta herri-musikako taldeak), elizek eta sinagogek, orkestra sinfonikoek, irrati-difusioko enpresek edo filmak ekoizteko enpresek eta musika-eskolek. Musikari profesionalek autonomo gisa edo saioko musikari gisa egiten dute lan batzuetan, kontratuak eta konpromisoak bilatuz hainbat ingurunetan. Sarritan lotura asko daude musikari afizionatuen eta profesionalen artean. Musikari hasiberriek musikari profesionalekin hartzen dituzte eskolak. Inguru komunitarioetan, musikari afizionatu aurreratuek musikari profesionalekin jarduten dute, kontzertu komunitarioetako bandetan eta orkestra komunitarioetan, besteak beste.
Askotan, zuzeneko entzulego batentzat interpretatutako musikaren eta estudio batean interpretatzen den musikaren arteko bereizketa egiten da, musika saltzeko sistemaren edo irrati-difusioko sistemaren bidez grabatu eta banatu ahal izateko. Hala ere, kasu askotan, zuzeneko emanaldi bat ere publiko baten aurrean grabatzen eta banatzen da. Zuzeneko kontzertuen grabazioak ohikoak dira, bai musika klasikoan, bai musika herrikoiaren formetan, baita rockean ere, non legez kanpo grabatutako zuzeneko kontzertuak oso preziatuak baitira musika maite dutenentzat. Jam banden eszenan, zuzeneko jam saio inprobisatuak estudioko grabazioak baino gustukoagoak dira.
Historia
Musika soinu-konbinazio edo -mintzaira da; soinuak giza organo fonatzaileek (ahots musika) edota horretarako diseinaturiko musika tresnek sortuak (musika instrumentala) dira, zibilizazio batetik bestera aldatzen diren printzipio teknikoen arabera landuak eta antolatuak.
Herri musikaren jatorria historiaurrean dago. Segur aski, hasiera batean erlijioari oso estu loturik izango zen, eta eginkizun estetikoa baino areago magiko-sinbolikoa izango zuen. Musika mota hori talde etniko eta kultural guztiek dute, gehienbat ahozko tradizioz transmititzen da, eta bere garapenak eta eboluzioak bide desberdinak jarraitu dituzte zibilizazio bakoitzean, baina, betiere, teknikoki nahiz instrumentalki sinplea izaten da, eta gai jakin baten inguruan bariazioak inprobisatzeko aukera ematen du. Musika horren barruan sartzen dira, hasi tribu primitiboen abestietatik eta gaur egungo jazzeraino, herrialde desberdinetako folklorea eratzen duten manifestazio musikal guztietatik igarota.
Mendebaldean, musika jasoaren garapena Grezian eta Erroman hasi zen, eta handik Europa osora zabaldu zen, bi bide erabiliz: musika profanoa eta erlijiosoa. Azken hori, kristautasunaren hedapenari zuzenean lotua.
Gregoriar kantua VI. mendean sortu zen. Jarraian etorri zen, VII. mendean, polifonia (grekotik dator hitza, eta «ahots asko» esan nahi du). Pentagrama edo paper pautatuan musika idazteko modua XI. mendean asmatu zen. XII. mendeaz gero, musika instrumentala polifonikoaren euskarritzat garrantzia hartzen hasi zen, eta gailurrera iritsi zen Palestrinaren eta Orlando di Lassoren (XVI. mendea) konposizioekin, Berpizkunde bete-betean.
Barrokoan (1600-1750), teknika berriak asmatu ziren, hala nola monodia lagundua, errezitatiboa eta baxu jarraitua. Aro hartan jaio zen opera ere. Bach eta Haendel bezalako maisuek musika polifonikoak lortua zuen perfekzioa erakutsi zuten.
Erromantizismoko musikan (1830-1900) subjektibismoa, poesia eta irudimena ditugu. Schubertekin hasi zen aldi hark Wagner eta Liszt izango zituen gorenean, eta korronte nazionalista erromantikoak iristean amaitu zen.
Sortaldeko musika
Hinduen musikak veda testuen edo testu sakratuen irakurketan du jatorria. Indiako musikak erabateko aldaketa izan zuen K.a. VII. mendean, budismoaren eta heleniar kulturaren eraginez; horietatik sortu zen indiar estilo klasikoa, raga izenekoa.
Txinako musika, Han dinastiaren garaian (K.a. 206 - K.o. 220), errituzkoa zen; laurogeita hamar musikariz osatutako orkestrek jotzen zuten. Tan dinastiaren garaian (618-907) garatu zen, erlijiotik landa, jaialdi eta ospakizunetako musika. Song dinastian (960-1279) Tang dinastiako musika hobetu, eta errepertorioa zabaldu zen; Taizong enperadoreak berak 390 doinu berri ondu zituen. Ming dinastiaren garaian (1368-1644) hasi zen jai eta ospakizunetako musika kodetzen eta kontserbatorioetan irakasten.
Garai hartan emakumezkoek osatzen zituzten gorteko orkestrak. Qing dinastiatik aurrera (XVIII. mendea), Asiako beste herrietako musikak Txinakoaren gainean zuen eragina areagotu zen. Japonian garrantzi handia izan zuen kabuki eta nô antzerkientzat egindako musikak; XX. mendearen hasieratik japoniar musika asko hurbildu zitzaion Europakoari. Islamak Asiako musika tradizio gehienetan izan zuen eragina, bere erritmo berezien eta doinu hautsien bidez.
Afrikako musika
Afrikako musikari buruzko lehen aipamenak europar bidaiarien kontakizunetan ageri dira; ezin izan da ordea musika mota honen bilakaera ezagutu. Nolanahi ere, ahozko tradizioan oinarritzen da, eta alde handiak ditu etnia batetik bestera.
Sartaldeko musika
Sartaldeko musika elizako kantuekin hasi zen, hebrearren eta greziarren eskaletan oinarri harturik. Geroago organoaz lagundu ziren kantuak, eta, kontrapuntua landu ahala, aberatsagoak egin ziren. Elizako eta elizaz kanpoko polifonia XV. eta XVI. mendeetako madrigal eta moteteekin iritsi zen maila gorenera.
XVII. mendean, berriz, tresnetarako musika izan zen nagusi (bariazioak, suiteak); orobat, garrantzi handia izan zuten Monteverdi eta Lullyren operek, Schützen oratorioek, eta musika idazkeraren sistema berriak. XVII. mendearen bukaeran eta XVIII. mendearen hasieran aurrerabide handia egin zuen teklaturako musikak.
Biolin taldeak antzina biolak izandako lekua hartu zuen sortu berri zen orkestra egituran. Oratorioa heldutasunera iritsi zen (Bach, Haendel, Scarlatti, Purcell, Couperin). XVIII. mendean Bachek sonata itxuratu zuen, geroago Haydn, Mozart eta Beethovenek landu zuten sinfoniaren eta harizko kuartetoaren oinarri izan zena.
XIX. mendearen bukaeran, Wagnerrek berrikuntza handiak egin zituen orkestran eta harmoniaren baliabidetan, eta oro har, musikaren beraren ikuskeran. XX. mendearen hasieran, Debussyk eta bere ikasleek inpresionismoa sortu zuten erromantizismoaren aurkako joera gisa; harrezkero, joerak asko sortu dira; musika atonala eta dodekafonismoa landu dira, eta abstrakziorako joerak oso nabariak izan dira, Stravinskiren eta Hindemithen klasizismoan, besteak beste.
XX. mendeko musika joerak
Musika joera nagusiak, sarritan bereizten errazak ez badira ere, aleatorioa, dodekafonikoa, elektronikoa eta konkretua dira.
Uhřice (Hodoníngo barrutia)
Uhřice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 759 biztanle ditu eta 7,08 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1201 urtean egin zen.
Montenegroko Printzerria
Montenegroko Printzerria Montenegroko historiako garai bat da, 1852 tik 1910 era arte existitu zena. Haren aurretik, Montenegro apezpiku hereditarioa zen, eta horrela izan zen zen 1910ean erresuma izendatu zuten arte. Petrović-Njegoš dinastia ko bi agintari izan zituen, Danilo printzea eta Nikola printzea.
Kromodrabita
Kromodrabita silikato motako minerala da eta tourmaline taldearen kidea da.
Montenegroko Printzerria
Danilo Petrović
1851 n Petri II.a Petrović Njegoš apezpikua hil ondoren, haren lekua Danilo Petrovićek hartu zuen. Danilo 1852 an ezkondu eta bere titulu espiritualari uko egin zion, Nikolas I.a Errusiako enperadorea ren adostasunarekin, eta printze titulua hartu eta bere herrialdea printzerri sekular bihurtu zuen. Montenegroko Printzerri laiko baten sorrerak turkiar ren kontrako gerra ekarri zuen 1852-1853 an, eta handik Montenegro ondorio larririk gabe atera zen, Austria eta Errusia ren esku-hartzeari esker.
Daniloren kodea
1855 ean, Danilo Printzearen ekimenez, Danilo I.aren Kodea, Montenegroko eta Mendietako Jauna, geroago Daniloren Kodea bezala ezagutua, onartu zen, eta horrekin printzeak herrialdeko erreformak jarraitu zituen. Xedapen garrantzitsuenak gai konstituzionalei eta juridiko ei dagozkienak dira —gizakiaren eta hiritarren posizioa, printzeak jaun goren gisa duen posizioa, gorteen eskubideak eta posizioa, hiritarren betebeharrak aberriaren defentsan...—. Kode honek 95 artikulu zituen.
Kromodrabita
Ezaugarriak
Kromodrabita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 - 7,5 da.
Montenegroko Printzerria
Grahovac-eko gudua
Turkiak, Parisko Kongresua n, Montenegro bere lurraldearen osagaitzat hartzen zuelako adierazpena egin zuenean, gatazka berriak ekarri zituen. Danilo Printzeak ekintza diplomatiko bat egin zuen Montenegroko independentziaren aitorpena sortzeko, eta horrek nahi zuen emaitzarik ekarri ez zuenean, alboko eremuetan matxinada ekintza bat ere hasi zuen. 1857 an, Luka Vukalovic-en altxamendua piztu zen. 1858 ko apirila ren amaieran, Turkiako armada mugara joan zen Grahovac-eko hari arriskutsuak mozteko, legez kanpokoen sorleku eta leku eztabaidatu gisa. 1858ko maiatzaren 1 ean borroka handia izan zen Grahovac-en, eta bertan turkiarrak garaituak gertatu ziren. Berehala Frantziaren eta beste potentzia handien bitartekaritza izan zen, Montenegro zedarritu eta, horrela, bere existentzia estatu gisa aitortuz.
1860 ko abuztuaren 1 ean Danilo printzea hil zuten Kotor ren.
Nikola Petrović
1860an Danilo printzearen hilketaren ondoren, bere lehengusua, Mirko dukearen semea, Nikola Petrović tronura iritsi zen 1860ko abuztuaren 14 an. Bere osabak Herzegoviniar matxinatuekin izandako loturak jarraitu eta are gehiago garatu ziren italiar eta hungariar ren laguntzarekin. 1861 ean zehar eta 1862 an, Nikolasek arrakastarik gabeko gerra egin zuen Turkiaren aurka, eta Montenegrok, zailtasun handiz, bere independentzia gorde zuen.
Errusiar-Japoniar Gerra
Errusia ren aliatu gisa, Montenegrok gerra deklaratu zion Japonia ri. Hala ere, distantzia geografiko handia zela eta, Montenegroren parte hartzea sinbolikoa baino ez zen izan, Errusiari eskerrak eman zizkion Turkia ren aurkako gerran emandako laguntzagatik. Montenegroko soldadu kopurua kopuru hutsala zen Errusiako armada ko unitate militarretan.
Konstituzio aldia
Barne-politikan, Nikola printzea borondatetsuegia eta intoleranteegia zen eta bere kolaboratzaileen zati handi bat eta ia herri intelektual guztia urrundu zituen. 1905 ean Konstituzioa emateak ez zuen askorik egin elkarrekiko mesfidantza hobetzeko.
Aurkari politikoen arteko konfrontazio zorrotzetan, normalean erregimenak ez zituen bitartekoak aukeratzen, baina oposizioak ere ez. Egoera horren gailurra Bomba eta Vasojević aferak irudikatzen du, eta horren ondorioak gerora Montenegroko bizitza politikoan sentitu ziren. 1907 ko Bonba Aferak eta 1909 ko Vasojević Aferak Cetinje eta Kolašin-eko auzitegietako epaiketetan izan zuten epilogoa, non erregimenaren aurkariak kartzela zigor luzeetara kondenatu zituzten. Kolašin-eko epaiketan, agintarien esku zeuden heriotza-zigorra zeudenak ere fusilatu zituzten. Bombaška eta Vasojević aferen artean kausa-ondorio zenbait lotura egon arren, kasualitaterik ez duten bi gertaera historiko bereizi dira, testuinguru politiko orokorrak lotuak.
Kanpo-politikan, anexio krisia (1908-1909) gertatu zen.
Mende berrian Montenegroko Erresuma aldarrikatu zen 1910 ean urtean, Nikola printzearen erregealdiaren berrogeita hamargarren urteurrenean.
Montenegroko Printzerriaren zatiketa administratiboa
Nahija guztiak tributan banatzen da, Rijeka nahija 4tan, Crmnička 7tan eta mota guztietako Brda 19tan. Tribus in Katun nahija: Njeguši, Cetinje, Ćekliće, Bjelice, Ozrinići, Cuce, Grahovo, Rudine, Zagarač, Pješivci, Župa eta Lukovo. Rijeka Nahijako tribuak: Ceklin, Ljubotin, Građani eta Dobrljani. Crnmnica nahija-ko tribuak: Boljevići, Gluhi-do, Sotonići, Brčele, Podgor, Seoca eta Dupiljani. In Leška nahija: goiko nahija eta beheko nahija. Brda Nahijako tribuak: Petrušinovići, Pavkovići, Vražegrmci, Martinići, Zavala, Stijena eta Crnci. Moračka nahija-ko tribuak: Rovca, Morača, Uskoci eta Drobnjaci. Vasojević nahija-ko tribuak: Bratonožići, Brskućani, Lijeva-rijeka, Konjuhi, Kraljani, Trepča, Zabrđe eta Buchi. 1866an, Trepča eta Buchi tribuak jada ez zeuden Vasojevićka nahijan.
1866an, Brdska nahija ohia banatu zen, bere lurraldea Bijelopavlićka eta Piperska nahijatan. Bjelopavlić nahija-ko tribuak: Petrušinovići, Pavkovići, Vražegrmci eta Martinići. Tribuak Piperska nahija: Zavala, Stijena eta Crnci.
15 nahijak: 10 nahijak: 1903 ko legeak administrazio-banaketa berria ezarri zuen bost eremutan: Katunsko-Rijeka, Primorsko-Crmnička, Zeta-Brdska, Nikšić, Moračko-Vasojević.
Pipreola lubomirskii
Pipreola lubomirskii Pipreola generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Vicente Valle
Vicente Valle Ondiz (Getxo, – ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.
Olmeta-di-Tuda
, Korsikako iparraldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Nöbdenitz
Nöbdenitz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Uhřice (Vyškov barrutia)
Uhřice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 261 biztanle ditu eta 4,37 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
NGC 4815
NGC 4815 izar kumulu bat da, Musca konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Gibeleko minbizi
Gibeleko minbizia, izenak dion bezala, gibelean hasten den minbizia da.
Inpaktua gizartean
2017 ko datuen arabera: 1980tik minbizi hepatikoaen kasuen kopurua hiru aldiz handitu da. Hala eta guztiz ere, gazteen tasa nabarmenki gutxitzen hasi da. 2000. urtetik, gibeleko minbiziaren hilkortasun tasa %3a handitu egin da. Bestetik, gizonezkoetan ohikoagoa da emakumezkoetan baino.
Era berean, minbizi hepatikoa ohikoagoa da Saharaz hegoaldeko Afrikan eta Asiako hego- ekialdean. Leku askotan, minbizi ohikoena da eta 70.000 pertsona diagnostikatuak izaten dira urtero. Aldi berean, minbizi hau heriotza kausa nagusia da mundo mailan (600.000 heriotza urtero)