cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kimo adarzuri
Deskribapena
Hanka: Gorputz fruktiferoaren luzapena da, ikatz beltzaren kolorekoa, zilindrikoa edo konprimitua, errekurbatua edo tolestatua.
Etimologia: Hypoxilon epitetoa grekotik dator, azpian, esan nahi duen "hypo" hitzetik eta egurra esan nahi duen "xylon" hitzetik. Ia egurrezkoa esan nahi du.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Ez da erraza nahastea. Forma helduan, Xylaria longipes delakoaren antza du, baina hau lodiagoa da, eta ondo bereizten dira oina eta gorputz fruktiferoa.
Sasoia eta lekua
Urte osoan. Hostozabalen zur hiletan, batez ere pagoetan eta haritzetan; oso gutxitan koniferoetan. Ohikoa.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Kirats-ziza zuri
Kirats-ziza zuria (Tricholoma inamoenum) Tricholomataceae familiako onddo bat da.
Ez da jangarria, haluzinogenoa, arazo gastrointestinal larri samarrak eragin ditzake.
Orriak oso zabalak eta zabal ditu, Tricholoma sulphurescens delakoak dituen bezala, eta gas usain ia berdina. Kolorea oraindik argiagoa du.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, titi apur batekin, gero zabaldu egiten da, leuna, oinarrian tomentoso samarra; zurixka kolorekoa, okre zurbilez tindatua, erdian ilunagoa.
Orriak: Eskotatuak, zabalak, zabal, zurixkak tindu hori zurbilekin.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Luzanga, sustraitsu samarra, fibrilosoa, ezkatatsua eta zurixka tindu horixkekin.
Haragia: Zurixka eta argia egiteko erabiltzen den gas usainekoa.
Jangarritasuna
Susmagarritzat jotzen da. Ez da jangarria.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia.
Katilu marroi haundi
Katilu marroi haundia (Peziza repanda) Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Kozinatu ondoren jan daiteke, baina baliorik gabea da.
Deskribapena
Karpoforoa: 2 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, oinik gabe, kopa itxuran, ertza uhindua duela. Barruko aldea okre kolorekoa, ilun samarra; kanpoko aldea kolore berekoa hezea dagoenean, argiagoa, zuriraino, lehortzen doan heinean.
Haragia: Kolore zurikoa edo hurraren kolore zurbilekoa.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, multzo handietan, lurperatutako zur degradatuetan, zerrautsetan edo zelulosa dagoen edozein lekutan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Australia, Zeelanda Berria.
La Voz del Pueblo
La Voz del Pueblo - LVP Bizkaiko Etxebarri herriko tokiko alderdia da. Alderdi honek 1990eko hamarkadatik nagusitasuna du udaletxean; LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an, ordea, PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.
Historia
LVP talde independentea 80. hamarkadaren azkenaldera sortu zen, Etxebarriko San Antonio auzoak jasaten zuen gizarte eta hirigintza utzikeriari erantzun gisa. 1991. urtean hauteskundeetara aurkeztu ziren, herri bilera jendetsu batek hala erabakita, eta alkatetza eskuratu zuten sei zinegotzi lortuta; hogei urtetan zehar mantendu dute alkatetza. Lehen alkatea Pedro Lobato izan zen. Taldearen emaitzak hobetu egin dira urtez urte, 9 eta 10 inguruko zinegotzi lortuz; udalbatzan 13 zinegotzi dira guztira.
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.
2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.
Kudeaketaren arrakasta beste herrietako erreferentea izan da, eta urterik urte, Talde Independente gehiago sortuz joan dira. Gaur egun, 89 herrietako Udalbatzetan daude zinegotzi independenteak, guztira 353 ordezkari, zeintzuetatik 39 alkateak diren.
Ezaugarriak
La Voz del Pueblo talde irekia da, edozein herritar sar daiteke eta parte hartu, betiere bere helburua Etxebarri herria hobetzea baldin bada.
Eredu parte hartzailea jarraitzen dute, lan eta eztabaida talde desberdinekin: Asanblada Orokorrak, Foroak, taldeko ohiko Batzarrak eta Lan-Batzordeak. Egitura horretatik, Informazio Batzorde eta Osoko Bilkuretan eztabaida eta onespenerako aurkezten diren ekimenak sortzen dira.
Klitozibe teilakolore
Ez da toxikoa, baina Euskal Herrian ez da erabiltzen sukaldean, usain eta zapore txarrak dituelako.
Deskribapena
Kapela: Matea, 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbil-laua, gero infundibuliforme samarra. Azala arre-gorrixka kolorekoa eta hezetasuna galtzean arre-laranja kolorekoa.
Orriak: Estu, zuri-krema kolorekoak, dekurrenteak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Haragia: Irinaren usain eta zapore handiarekin.
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua, esan nahi du, kapelaren formagatik. Sinopica epitetoa, sinope lurraren koloreagatik da (adreilu kolorea)
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Nahasketa arriskua
Clitocybe subsinopica delakoarekin, honek, orriak oso zabal ditu eta esporak tamaina txikiagokoak. Clitocybe sinopica espeziearen ezaugarriak, kapelaren kolorea, oinaren goialdea lodiagoa eta bere kolorea dira.
Sasoia eta lekua
Udaberritik udazkenera, leku basotsuetan, pinuetatik hurbil, sua egindako lekuetan eta baita handik kanpo ere.
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Canada, Europa, Errusia, Japonia.
Garapenaren biologia
Garapenaren biologiak organismoek jasaten dituzten hazkuntza eta eraldaketa prozesuak aztertzen ditu. Hau da, organismoen (animalia zein landare) ontogenia aztertzen duen biologiaren adarra da. Garapenaren bidez bizidunen dibertsitate zelularra mantentzea lortzen da. Prozesu hauek organismoen bizitza osoan zehar ematen dira. Garapenaren ikerketa maila biologiko desberdinetan egin daiteke (zelularra, ekologikoa, genetikoa…), beste zientzia (medikuntza, kimika) eta biologiaren arloekin (biokimika, fisiologia, ekologia) lotura estua mantenduz. Garapenaren biologia oinarrizkoa bihurtu da bizia zein bizidunak ulertzeko.
Garapenaren biologiaren interes nagusiak honakoak dira: zelulen desberdintzapena (zelula batetik beste hainbat desberdin sortzea), morfogenesia (zelulen kokapen espezifikoa forma ordenatu bat eratzeko), hazkuntza (zelula zatiketaren erregulazioa), ugalketa (gametoen eraketa eta elkarrekintza), eboluzioa (aldaketen transmisioa) eta ingurune-integrazioa (ingurunearen eragina garapenean).
Garapen historikoa
Garapenaren biologiak enbrioi sinpleetatik organismo helduen gorputz konplexuak garatzeko prozesuak aztertu ditu. Prozesu hauekiko ikuspuntuak oso aldakorrak izan dira historian zehar.
Antzinako Grezian, Aristotelesek enbrioiaren formakuntzaren lehen hausnarketak plazaratu zituen, berezko sorkuntza proposatuz biziaren jatorrirako. Enbrioiaren jatorrizko forma arrazoitzeko bi hipotesi planteatu zituen: preformazionismoa eta epigenesia. Preformazionismoaren arabera lerro germinaleko zeluletan (gametoak ematen dituzten zelulak) organismo osoak aurre-finkaturik daude eta garapenaren bidez handitu egiten dira. Aldiz, epigenesia formarik gabeko zigoto batetik garatutako enbrioietan oinarritzen da. Gainera, Aristotelesek ere obiparitate, bibiparitate eta obobibiparitatearen arteko lehen ikerketak egin zituen. Era berean, zelula zatiketa desberdinak behatu zituen: holoblastikoa, zigoto osoak zatiketan parte hartzen duenean (ugaztunak, igelak…); eta meroblastikoa , zigotoaren zitoplasma proportzioa handia denean, nukleoa bakarrik zatitzen da (txitak...). Haren proposamenek denbora luzez iraun zuten gizartean, preformazionismo eta epigenesiaren arteko eztabaida mendeetan jarraituz.
XVII. mendean William Harvey-ek animalia guztiak arrautzetatik sortuak direla proposatu zuen (Ex ovo omnia) , Aristoteles-en berezko formakuntza bazterraraziz. Blastodermoaren lehen behaketa egin zuen ere bai. Hala ere, lehen mikroskopioak asmatu arte enbriologiaren inguruko ideiak ezin izan ziren frogatu. Mende berean, Marcello Malpighi-k txitaren garapenaren lehen deskribapenak egin zituen.
Preformazionismoaren eta epigenesiaren eztabaida sutsuak mendeetan zehar iraun zuen. XVIII. mendean preformazionismoa nagusitu zen. Bitartean, Wolff-ek organismo helduetan agertzen diren hainbat ehun enbrioietan baliokiderik ez zutela frogatu zuen. Hala ere, enbrioiaren garapena zuzen zezakeen indar ezezagun bat proposatu zuen, vis essentialis (“indar bitala”), belaunaldi bakoitzean indibiduo berriak lortzeko arrazoia lortuz. Christian Pander, Von Baer eta Rathke-n artean enbriologia zientziaren adar berri bihurtu zuten. Haiek txiten zein ornogabeen enbrioiak aztertu zituen. Hiru geruza germinalak aurkitu eta izendatu zituzten (ektodermoa, mesodermoa eta endodermoa). Gainera, geruzen arteko elkarrekintza aztertu zuten, hainbat organo geruza desberdinez osaturik zeudela aurkituz. Aldi berean, ornodunen enbrioien garapenen arteko antzekotasunak aztertu zituzten, arku faringeoen, garezurraren eta hainbat aparaturen garapen parekatuak aurkituz. Aurkikuntza hauek egin ahala epigenesia indarra hartuz joan zen. Bestalde, Von Baer-ek Pander-en ikerkuntzarekin jarraitu zuen, notokorda aurkituz.
XIX. mendean eztabaida amaitu egin zen teoria zelularraren plazaratzearekin. Schleiden-ek eta Shwann-ek bizidun guztien oinarrizko egitura zelula dela finkatu zuten; eta ondorioz, zeluletatik sortuak badira, zelula berrietan zatitu behar dira zelula eta ehun mota berriak eratzeko. Hau da, izakien garapena epigenesiz gertatzen dela egiaztatu zuten. Gainera, Mendel-en aurkikuntzei esker, kromosoma herentzia genetikoaren unitate gisa finkatu zen.
Azkenean, aurrerapen teknologikoei esker, XX. mendean enbrioi-indukzioa aurkitu zen. Hau da, garapena koordinatzeko, elkarren ondoko zelulek seinaleen bidez besteen jarduera, zikloa eta forma aldaraz dezaketela deskribatu zen. Garai berean, gizakiaren lehen in vitro jaiotza eman zen. Gainera, 1986an garapenerako oinarrizkoa den apoptosia deskribatu egin zen.
Eskualde-espezifikazioa
Aurretik zeuden antzeko zelula multzoetatik organismo oso bat eratzeko sortzen diren patroiak bilatzean datza. Hau da, animalien kasuan, enbrioiak fase goiztiarrean blastula edo blastodermo izeneko zelula berdinez osaturik daude. Zelula hauek kokapen zehatzetan programatzen dira organismoaren atal espezifiko bat osatzeko (burua, buztana…). Aldaketa hauek emateko molekula erregulatzaileak blastularen inguruan kokatzean hasten dira. Ondoren, zelularteko seinalizazioaren (indukzio enbrionarioaren) bidez, garapena kontrolatzen duten geneek zonaldeka erregulatzen dute prozesu hau. Enbrioiaren zonaldearen arabera geneak aktibatu edo inhibituko dira.
Desberdintzapen zelularra
Zelula funtzional mota desberdinak garatzearen mekanismoa da. Ornodunetan 200 zelula mota espezializatu baino gehiago aurki daitezke (epitelialak, hematopoietikoak, neuronalak, etab.), guztiak enbrioiko zeluletatik eratorriak. Gene espezifikoen adierazpenak proteina bereziak izatea eragiten du, zelulak elkarrengandik desberdinduz. Hau da, zelulen funtzioaren arabera, proteina batzuk beharko dira, gene batzuen espresioa bultzatuz. Desberdintzapena bizitza osoan zehar ematen da, zelula ametatik beste zelula motak berritzea lortuz. Geneen adierazpenaren erregulazioa eta mantenua aztertu behar dira.
Morfogenesia
Organismoa edo organoak berezko forma espaziala hartzeko ematen diren zelula eta ehunen eraldaketak dira. Mugimendu hauek zelulen ezaugarri fisikoen araberakoak izango dira (dinamika, biskositatea, elastikotasuna…). Prozesu honen bidez oinarrizkoak diren hiru geruza germinalak eratzea lortzen da (ektodermoa, mesodermoa eta endodermoa), horien elkarrekintzetatik organismoa osatzen duten ehun eta atal guztiak garatzen dira. Enbrioi garapenaz gain, ehun-berriztapen ugariko eskualdeetan ere mantendu egiten da (minbizi zelulak). Prozesu hau hasteko erantzun morfogenetikoa aktibatu behar da, endogenoez gain (organismo barruan sortutako substantziak), inguruneko substantzia kimikoek, morfogenoek (toxikoak, erradiazioa…) edota ehunen deformazioek eragin dezakete.
Hazkuntza
Organismo osoa tamainaz handitzea (enbrioi garapena) eta gorputzaren proportzioaren mantenua (organismoa osaturik dagoenean) barneratzen ditu. Hazkuntza modu egokian emateko oinarrizkoa da bi prozesu ematea: apoptosia (zelulen heriotza programatua, zelulak zaharkituta edo kaltetuta daudenean) eta proliferazioa (zelulak handitzea eta ugaltzea edo zatitzea). Bi hauen desorekak hazkuntza modu okerrean ematea edo minbizia garatzea ekar dezake.
Birsorkuntza
Gorputzeko atal bat galdu ondoren, hau berreskuratzean oinarritzen da. Maila biologiko desberdinetan ematen da: zelula-, ehun- eta organo-mailan. Birsorkuntza enbrioi garaiaren ondoren ematen da, ehunak galtzean. Birsorkuntza osoa (ordezkatutako ehuna berdina denean) edo osagabea (galdutako ehuna ehun konektiboz ordezkatze denean) izan daiteke. Prozesu hau gorputzeko zelulen asexualki ugaltzeko gaitasunean oinarritzen da. Zauriaren inguruko zelulak zatitu egiten dira ehun berria osatuz galdutakoaren tokian. Organismo orok du gaitasun hau, baina ez maila berdinean, landareetan oso ohikoa, narrastietan zenbaitetan behatuta eta hegazti zein ugaztun gehienetan ahalmena txikia izanik.
Garapen prozesua
Garapena aztertzeko, bizi zikloa lau zatitan banatzen da: enbrioi garaia, larba garaia, ugal-garaia iritsi arteko etapa eta ugal-garaitik heriotzara arteko denboraldia. Organismo multizelular helduak zelula bakarreko zigototik garatzen dira. Horretarako, beharrezkoa da garapen mekanismoak modu jarraitu eta bateratuan ematea.
Enbriogenesia
Garapenaren lehen fasea enbriogenesia da. Honek zigotoaren, blastularen eta gastrularen eraketa, zein organogenesia barneratzen ditu. Gametoak zelula germinalen meiositik sortutako zelula haploideak dira. Gametoen ernalketak bi nukleoen fusioa eragiten du. Horrela, zigoto izeneko zelula diploidea eratzen da. Simetriaren berezko apurketak espezifikazioa erregulatzen duten molekula erregulatzaileen sintesia eragiten du. Era berean, morfogenoek garapenaren gene erregulatzaileak eraentzen dituzte, enbrioiaren eremu bakoitzean eragin desberdina izanik. Gene homeotikoak modu desberdinetan erregulatzen dira, garapen prozesuak edo enbrioiaren segmentuen (espezializaziora bideratutako gorputzeko atal zehatzak, gehienetan errepikakorrak) antolamendua mugatzen baitute. Gene hauek mutazioak jasan ditzakete, gorputzaren atal desberdinetan transformazio nabariak eraginez. Zelulen morfogenesia eta espezifikazioa hasten dira. Zigotoa modu oso jarraitu batean zatitzen hasten da, segmentazioz, non zatiketa edo belaunaldi bakoitzaren artean hazkuntza faserik ez dagoen. Segmentazioaren amaieran forma esferikoko zelula multzoa lortzen da, blastula izenekoa. Blastulako zelulek gastrulazio izeneko mugimenduak hasten dituzte, oinarrizko hiru geruza germinalak eratuz. Ektodermoa kanpoko geruza da, ondoren azala eta nerbio sistema bilakatzen dena; mesodermoa erdian kokaturik dago, muskuluak, ehun-konektiboak, iraitz aparatua eta gonadak eratzen dituena; eta barnealdean endodermoa, hesteetako ehun-epiteliala eratzen duena. Era berean, gametoen formaziora bideratutako eskualdea aurki daiteke, zelula germinalez osatuta. Beraz, organismo helduek ere blastulako hiru geruza germinalen oinarrizko antolamendua jarraitzen dute, prozesu morfogenetikoen bidez egitura konplexuagoak eratuz.
Blastulako zelulak berrantolatzen eta zatitzen dira organo eta ehunak eratzen hasteko, organogenesia hasten da. Prozesu hau zelulen mugimenduaren, loturen, kanpoko matrizearen, zatiketen eta uzkurkortasunaren araberakoa da. Organoak geruza germinal desberdinetako zelulez osaturik egon daitezkeenez, migrazio zelularra beha daiteke, blastulako zelulen kokapena aldatu egiten da organoak eratzeko. Bestalde, zelulak eraldatzen direnez, hainbat prozesu ematen dira (inbaginazioak, inboluzioak, kondentsazioak, polarizazioak). Prozesu hauek abiadura eta modu aldakorrean gertatzen dira, gehien bat ziklo zelularraren araberakoak. Ziklo zelularrak fase desberdinak ditu: interfasikoa (G0, G1, S, G2 faseak), zatiketen arteko hazkuntzarako denboraldia; eta zatiketa zelularra, mitotikoa eta zitokinesikoa (M fasea). Prozesu hauek kontrol puntu zehatzen bidez erregulatzen dira, enbrioia baldintza egokien pean bakarrik garatzeko aginduak emanez; bestela, kontrol hauetan ziklo zelularra eten egiten da. Gainera, prozesu apoptosikoen bidez zatiketan gerta daitezkeen akatsak zuzen daitezke, baita metamorfosirako baldintzak lortu ere.
Oinarri genetikoa
Garapen prozesuak maila genetikoan azter daitezke, zein geneek hartzen duten parte eta hauen erregulazioa nola ematen den.
Mutazioek genoma osoan aldaketak sor ditzakete, organismo desberdinak eratuz. Aldiz, geneen adierazpenaren erregulazioaren bidez, genoma bera mantenduz, funtzio desberdinak betetzen dituzten zelula zein ehunak lor daitezke. Adierazpena mugatzen duten faktoreak DNAren kondentsazio maila, transkripzioa, RNAren prozesamendua eta itzulpena izan daitezke, besteren artean. Prozesu hauek eta haien eragina aztertzeko hainbat teknika erabili izan dira: PCRa, elektroforesiak…
Garapenerako ereduak
Biologiaren adar honen atal garrantzitsu bat gizakiaren garapena ezagutzera bideratzen da. Hala ere, zaila denez izakien garapena modu zehatz eta kontrolatu batean aztertzea, beste espezieen garapenak aztertu behar dira, animalia guztien garapen orokorra deskribatzeko. Horretarako, mendeetan zehar espezie eredu berdinak behatu dira. Espezie horiek aukeratzeko arrazoi nagusia esperimentaziorako abantaila ugari izatea da. Ezaugarri horien artean eskuragarritasuna, enbrioi ugari lortzeko erraztasuna eta kostu ekonomikoa aurki daitezke, besteren artean. Hortaz, espezie erabilienak honakoak dira:
Phil Read
Phillip William Read (Luton, 1939ko urtarrilaren 1a - Canterbury, 2022ko urriaren 6a) ingeles motoziklista izan zen.
Moto GP mailan lehiatu zen 1961etik 1976ra eta munduko txapelketak irabazi zituen hiru mailetan.
Guztira zazpi munduko txapelketa irabazi zituen:
Strozzinotarren jauregia
Strozzinotarren jauregia edo Strozzino jauregia, italieraz Palazzo dello Strozzino, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.
XV. mendean eraiki zen eta Strozzino familiaren jabetzakoa izan zen.
Kimo formanitz
Kimo formanitza (Xylaria polymorpha) Xylariaceae familiako onddo espezie bat da.
Haragi gogorra du, ez du sukaldaritzarako balio. «Hildakoaren hatzak» bezala ezagutzen da.
Deskribapena
Fruktifikazioa: 3 - 6 x 1 - 2 (3) cm-koak, tenteak, zilindriko-elipsoidetik klabiformera, baina beti oso deformatuak, hatz deformatuen antzeko itxurakoak, buruaren azala oso zimurra du eta ukitzean latza da, goian biribildua eta marroi beltzaxkatik erabat beltzera.
Hanka: Oso laburra, baina bereizia eta beltza,
Haragia: Gogorra, solidoa, barrutik zuria, luzetara ebakitzen badugu, erdiko ardatz baten inguruan antolatuta dagoela ikusiko dugu, galburuen antolaketa gogorarazten du, halaber, peritezioen barrunbe beltz txikiak ikusten dira.
Podestàren jauregia (Bolonia)
1200 urte inguruan eraiki zen, hiriko podestàren egoitza izan zedin.
Kimo formanitz
Deskribapena
Etimologia: Polymorpha epitetoak, forma asko, esan nahi du.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako ez du balio.
Bankuen jauregia
Bankuen jauregia, italieraz Palazzo dei Banchi, Italiako Bolonia hirian dagoen jauregi bat da, Piazza Maggioren.
Kimo formanitz
Nahasketa arriskua
Xylaria longipe delakoarekin nahas daiteke, askoz estilizatuagoa eta sendotasun gutxiagokoa.
Bankuen jauregia
1412 eta 1568 artean eraiki zen.
Kimo formanitz
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostozabalen egurretan batez ere pagoetan eta haritzetan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Pazzi jauregia
Pazzi jauregia, Konspirazioaren jauregia edo Pazzi-Quaratesi jauregia, italieraz Palazzo Pazz, Palazzo della Congiura  edo Palazzo Pazzi-Quaratesi, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.
Klitozibe beltz
Klitozibe beltza (Pseudoclitocybe cyathiformis) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Erdipurdiko jangarria.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, erabat hondoratua kopa formarekin, higrofanoa, ertza mehea, biribilkatuta. Kolorea arre-grisaxka edo marroi iluna du, denbora lehorrarekin argiagoa, eta gainazala leuna eta glabroa.
Arizkunenea jauregia
Arizkunenea jauregia Elizondo-ko eraikin aipagarrienetako bat da, estilo barroko-koa, Miguel de Arizkunek 1730-ean eraikia.
Kokapena
Jaime Urrutia kalea, 14, 31700 Elizondo, Nafarroa<mapframe latitude="43.146548" longitude="-1.517446" zoom="19" width="400" height="292" align="right" />
Klitozibe beltz
Deskribapena
Orriak: Dekurrenteak dira, eta kolore zuri-errauts kolorekoak, ez oso estu.
Arizkunenea jauregia
Deskripzioa
«U» itxura du eta fatxada barrokoa, garai hartako jauregi frantsesak gogorarazten dituena.
Fatxada horrek elementu apaingarrien dinamismoagatik sortzen duen barrokismoari armarri-aren ikusgarria gehitu behar zaio, moldura misto lodi batek ongi inguratzen duen eraikinaren bigarren gorputza gordetzen baitzaio.
Kimo mamizebratu
Kimo mamizebratua (Daldinia concentrica) Hypoxylaceae familiako onddo espezie bat da.
Klitozibe beltz
Deskribapena
Orri Dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Kimo mamizebratu
Ez da egokia sukaldaritzarako, larrukara da. Ia hezurra bezalako gogorra, beltza. Ebakita, zuria eta beltza txandakatzen diren gune bereizgarriak nabarmentzen dira. Sua pizteko onak dira, batez ere ale beltzak eta lehorrak, ikatza balira bezala erretzen dira.
Klitozibe beltz
Deskribapena
Hanka: Altua, haritsua, elastikoa, betea, orrien kolorekoa, baina zuntzexka ilunagoekin, eta oinarrian mizelio zuriaren arrastoak izaten ditu.
Kimo mamizebratu
Deskribapena
Karpoforoa: Estroma oso garatua, tuberkulosoa, hemisferikoa, 4,5 cm-ra arteko diametrokoa, sesila edo zati pedikular labur batek euskarriari lotuta. Gainazala zimurtsua du hasieran, herdoil-gorrixka edo arre-gorrixka kolorez punteatuta peritezien ostioloen eraginez, azkenean leuna da, beltz distiratsua. Peritezio txikiak, tubular samarrak, paraleloak, estu elkarren ondoan estromaren periferian, 1,5 mm-ko lodierako geruza bakarra osatuz, ikatzaren antzeko zarakar fin batez estalita. Zur ikatza bezalako bilbe arina du, egitura estratifikatu tipikoa du, ebakitzean ondo ikusten dena, gris argi koloreko eta beltzaxka koloreko geruza desberdinez osatua, gune zentrokide distiratsuez txandakatuak.
Klitozibe beltz
Deskribapena
Haragia: Mehea, elastikoa, grisaxka, zapore leunekoa eta almendra mingots usain ahulekoa.
Kimo mamizebratu
Deskribapena
Etimologia: Daldinia terminoak, Agostino Daldiniari egiten dio erreferentzia. Concentrica epitetoa berriz, ondoa ebakitzean hesi zentrokideak ikusten direlako.
Klitozibe beltz
Deskribapena
Etimologia: Cyathiformis epitetoa grekotik dator, kopa esan nahi duen "kyathos" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.
Jangarritasuna
Jangarria, baina sukaldaritzan balio gutxikoa.
Nahasketa arriskua
Pseudoclitocybe expallens espeziearekin, baina hau txikiagoa eta zurbilagoa da. Clitocybe suaveolens delakoarekin, honek anis usain atsegina du. Clitocybe brumalis perretxikoarekin ere bai, honek erretxinadun basoetan irteten du eta sendotasun meheagoa du eta kolore gris uniformea.
Re Enzo jauregia
Re Enzo jauregia, italieraz Palazzo Re Enzo, Italiako Bolonia hiriaren erdigune historikoan dagoen jauregi bat da, Neptunoren plazan.
1244 eta 1246 artean Podestàren jauregiaren hedapen gisa eraikia izan zen.
Kimo mamizebratu
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Daldinia vernicosa delakoarekin, ia berdina baita, baina honek hanka du.
Arizkunenea jauregia
Deskripzioa
Armarriaren gainean, erdiko mantsarda batek koroatzen du fatxada, baketoidun markoa duen leiho bat hartuta.
Karraspina horail
Karraspina horaila (Morchella rotunda) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da. Zapore fina eta delikatua du, gastronomiaren ikuspuntutik bikaina. Hala ere, segurtasun handiagoa izateko, ondo egostea komeni da.
Arizkunenea jauregia
Deskripzioa
Fatxadaren aurrean patio bat dago, eta bertara sartzeko erdi-puntuko portada bat dago, alboko hegalekin lerrokatua. Hesia ixten duen burdin hesian 1740an dago idatzita, eraiki zen urtean.
Harrow School
Harrow School, euskaraz Harrow Eskola, Ingalaterrako Londres Handiaren ipar-mendebaldean dagoen eskola publiko independiente bat da, bertan nagusiki goi maila ekonomiko familietako 13-18 urte arteko semeek ikasten dute.
Arizkunenea jauregia
Historia
Arizkunenea jauregia Arizcungo leinuarekin lotuta dago. Jatorrizko orubea Arozarena etxe hurbilari dagokio, metro gutxira, Jaime Urritia kalean bertan.
Harrow School
1558an Elisabet I.a Ingalaterrakoaren baimen gutunez irekia izan zen.
Arizkunenea jauregia
Historia
XVII. mendea- ren bigarren erdian, leinu horretako hainbat kide India- n eta Madril-en kokatu ziren, eta bertan Norberto de Arizcun nabarmendu zen, negozio-gizon aberats izatera iritsi zena. Bere babespenerako, Miguel de Arizcun iloba propioa hartu zuen Elizondon jaioa 1691-an, osabaren konpainia komertzialarekin jarraituko zuena.
Hogeita hamarreko hamarkadako azken urteetan, Arozarena berreraikitzeko eta Arizkunenea eraikitzeko agindua eman zuen, hemeretzigarren mendeko Nafarroako jaurerriko arkitekturaren adibiderik nabarmenenetako bat.
Karraspina horail
Deskribapena
Kapela: 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, barnehutsa, oro har, ia esferikoa edo obala da, gelaxka handiekin, angelutsuak, ordenarik gabe eta ertz malguak bereizita. Kolorea askotarikoa da, okre horia nagusi.
Kimo mamizebratu
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Karraspina horail
Deskribapena
Hanka: Zurixka kolorekoa. Oro har, motz samarra, pruinaduna goiko aldean, oinarrian lodituta eta ildaskatua, barnehutsa kapela bezala.
Piazza Maggiore
Bertan, hiriko eraikin historiko nagusienetako batrzuk daude, tartean, Accursioren jauregia, Notarioen jauregia, San Petronio basilika, Bankuen jauregia eta Podestàren jauregia, bai eta Neptunoren iturria eta Salaborsa liburutegia ere.
Morten P. Meldal
Morten Peter Medal (Kopenhage, 1954ko urtarrilaren 16a) daniar kimikaria da. 2022ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Carolyn Bertozzi eta Karl Barry Sharplessekin batera klik kimika eta kimika bioortogonalaren garapenagatik.
Karraspina horail
Deskribapena
Haragia: Zurixka, hauskorra, usain espermatiko samarra du.
Klitozibe kolorebiko
Klitozibe kolorebikoa (Clitocybe dicolor) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Morten P. Meldal
Ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Danimarkako Unibertsitate Teknologikoan eta Kopenhageko Unibertsitateko irakaslea da.
Klitozibe kolorebiko
Sinonimoak: Clitocybe decembris
Haragi gutxi eta kalitate gutxikoa du, eta batzuek susmagarritzat jotzen dute.
Rucellai jauregia
Rucellai jauregia, italieraz Palazzo Rucellai, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.
Klitozibe kolorebiko
Deskribapena
Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila eta gero unbilikatua edo inbutu itxurakoa, ertzak fin-fin ildaskatuta. Oso higrofanoa da eta gris iluna edo fuliginosoa hezetasunarekin, gris-errauts kolorekoa izatera pasatzen da lehortearekin eta erdialdean kolore ilunagoa izaten du luzaroan, beraz, kapelak bi kolore ditu askotan, argia eta iluna.
Karraspina horail
Deskribapena
Etimologia: Morchella terminoa "morchel" hitzetik dator, onddoetarako alemaniar hitz zahar batetik. Rotunda epitetoa latinetik dator, biribila esan nahi duen "rotundus" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.
Klitozibe kolorebiko
Deskribapena
Orriak: Ez oso dekurrenteak edo itsatsiak, estu samar, eta zuri grisaxka kolorekoak.
Karraspina horail
Jangarritasuna
Bikaina, fina eta delikatua. Ez da komeni egosi gabe kontsumitzea.
Neptunoren iturria (Bolonia)
Neptunoren iturria, italieraz Fontana di Nettuno, Italiako Bolonia hirian dagoen iturri bat da, Piazza Maggioren.
Nazanin Boniadi
Nazanin Boniadi, persieraz نازنین بنیادی‎ (Teheran, Iran, 1980ko maiatzaren 22a) irandar-britaniar aktorea eta eskubideen aldeko aktibista da. 2014ra arte Homeland serie estatubatuarrean parte hartu zuen Fara Sheraziren paperean.
Klitozibe errotsu
Klitozibe errotsua (Clitocybe rhizophora) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Karraspina horail
Nahasketa arriskua
Morchella spongiola eta Morchella crassipes delakoekin.
Klitozibe kolorebiko
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Neptunoren iturria (Bolonia)
1563-1566 artean Charles Borromeo artzapezpiku legatuak eraikiarazi zuen eta haren osaba Pio IV.a aitasantu izendatu berria izanaren fortuna sinbolizatzen du.
Klitozibe kolorebiko
Deskribapena
Hanka: Zilindrikoa, lodiagoa oinarrian, kapelaren kolore berekoa eta zeta-antzeko fin-finarekin. Adinarekin kolore beltzaxkagoa hartzen du behealdean.
Haragia: Mamitsua kapelaren erdian eta oso mehea ertzetan, zuri-grisaxka kolorekoa, usaina, Rhodopaxillus nudus perretxikoa gogorarazten duena karpoforo osoan, oinaren oinarrian Izan ezik, hor, irin zaharraren usaina du, zaporea ez du oso nabarmena.
Nazanin Boniadi
Lehen urteak
Nazanin Teheranen jaio zen Irango Iraultza Islamikoaren erdian, eta haren gurasoak Londresera joan ziren umea zela. Haurtzaroan biolina jo eta baleta dantzatzen zuen. Eskola pribatu batean ikasi zuen eta gero Estatu Batuetara joan zen bizitzera. Han lizentziatu zen, ohorez, Kaliforniako Unibertsitateko Zientzia Biologikoetan, Irvinen. UCIn, Pin-Chun Chang graduatu aurreko ikerketa-saria irabazi zuen ikerketa molekularrerako, minbiziaren tratamenduan eta bihotz-transplantea errefusatzearen aurkako irtenbideetan oinarrituta. MedTimes ZIUko medikuntzaren graduatu aurreko egunkariko editore laguntzailea ere izan zen.
Rucellai jauregia
1446-1551 artean Giovanni di Paolo Rucellai eta Leon Battista Alberti arkitektoek diseinatu eta eraikiarazi zuten, azken atala Bernardo Rossellino arkitektoak eraikiaraziz.
Nazanin Boniadi
Aktore ibilbidea
Boniadik medikuntza-karrera aldatu zuen eta 2006an hasi zen lanean. Eman zioten lehen paper garrantzitsua Leyla Mir izan zen, hainbat Emmy Hospital General sari jasotako eguneko seriea. Serie hori Hospital Generak: Gauekoi txandatik eratorritako seriea zen. AEBko eguneko telebistaren historian Ekialde Ertaineko pertsonaia bat interpretatzeko kontratua sinatu zuen lehen aktorea izan zen. Estatu Batuetako telenobela batean kontratu bat sinatu duen Irango lehen aktorea ere bada.
Emakumea NAACP Image sarirako izendatu zuten, emakumezko aktore onenaren sarirako, 2008an, eguneko serie dramatiko batean, Hospital Generalen egindako lanagatik.
Boniadik bigarren mailako paperak ere egin ditu Hollywoodeko zinema-ekoizpen nagusietako batzuetan, hala nola La guerra de Charlie Wilson (Mike Nicholsek zuzendua), Iron Man (Jon Favreauk zuzendua) eta Los siguientes tres días (Paul Haggisek zuzendua).
Eton (Berkshire)
Eton, Ingalaterrako Berkshire konderrian dagoen udalerri bat da, 2011ko erroldaren arabera 4.692 biztanle zituen.
Ikastetxea
Udalerri honetak mundu osoan ospea duen eta goi maila ekonomikoko familietako semeek ikaslekua den Eton College dago.
Karraspina horail
Sasoia eta lekua
Udaberrian, zumarren azpian, lizarren azpian, heskaietan eta ibaiertzetan.
Strozzi jauregia
Strozzi jauregia, italieraz Palazzo Strozzi, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.
Nazanin Boniadi
Aktore ibilbidea
Barney Stinsonekin maiteminduta zegoen Nora interpretatu zuen, Neil Patrick Harrisekin, Nola ezagutu nuen zuen ama CBSren sitcom arrakastatsuaren seigarren denboraldian. Telesailaren zazpigarren eta bederatzigarren denboraldietan errepikatu zuen paper hori.
2013ko maiatzean, Boniadik 3. denboraldiko Homeland taldearekin elkartu zuen, Fara Sherazi CIAko analista gisa. Laugarren denboraldian serieko pertsonaia arrunta izan zen.
Strozzi jauregia
1489an Benedetto da Maiano arkitekoak Medicitarren arerioa zen Filippo Strozzi Zaharra jauntxoaren aginduz eraikitzen hasi zen eta hura hil ondoren 1538an amaitu zen.
Karraspina horail
Banaketa eremua
mundu osoan, eremu tropikal eta basamortuetan izan ezik.
Klitozibe kolorebiko
Deskribapena
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua, esan nahi du, kapelaren formagatik. Dicolor epitetoa berriz, latinetik dator, bi koloretan, esan nahi duen "dicolor" hitzetik. Bere koloreagatik.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
Boniadi Amnistia Internazionalaren bozeramailea da. AEB (AIUSA), irandar gazteak, emakumeak eta kontzientziako presoak konbentzitzeko eta tratatzeko. Berak bere orria du Amnistia Internazionalaren AEBren blog ofizialean. Iritzi-artikuluak idatzi ditu hedabideetan, hala nola CNN eta The Huffington Post-en.
Klitozibe errotsu
Sinonimoak: Rhizocybe vermicularis, Clitocybe vermicularis.
Konozibe samur
Konozibe samurra (Conocybe tenera) Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, oso haragi gutxi du.
Klitozibe errotsu
Kontsumi badaiteke ere, abstenitzea gomendatzen da, urria delako, kalitate eskasekoa delako eta beste Clitocybe toxiko batzuekin nahasteko arriskua dagoelako.
Karraspina ditare
Karraspina ditarea (Verpa digitaliformis) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina babestea komeni da, urria delako eta interes zientifikoa duelako. Gainera haragi gutxi du.
Klitozibe kolorebiko
Jangarritasuna
Jangarria, baina sukaldaritzarako interesik gabea.
Karraspina ditare
Deskribapena
Kapela: Zimurtsua, plisatua, titare edo txano moduan, oinaren goiko aldean sartua, zintzilik. 1,5 eta 3 cm bitarteko altuerakoa, batzuetan zabala bezain luzea; lehoi-okre kolore samarrekoa, kanpoko aldean zurixka eta grisaxka barruko aldean.
Himenioa: Ez du gelaxkarik, Morchella espeziekoak izaten dituzten bezala eta kapelaren kanpoaldeari dagokio.
Klitozibe errotsu
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbil-unbilikatua ertz mehea eta biribilduarekin, ondoren pixka bat infundibuliformea egiten da eta kapelaren gainazala uhindua geratzen da. Gorri-larru kolorekoa, gorriagoa eta likatsua hezetasunarekin, eta larru kolore gehiagorekin eta distiratsua denbora lehorrarekin.
Karraspina ditare
Deskribapena
Hanka: Luze samarra, 5 - 10 (15) cm-koa eta 1 - 1,5 (2) cm-ko lodierakoa, zilindrikoa, liraina, hauskorra, barnehutsa, muturretan mehetua. Zuri-horixka kolorekoa, zeharkako eraztunak osatzen dituzten ezkatatxoz estalia. Kapelaren diskoari goiko aldetik soldatuta.
Klitozibe kolorebiko
Nahasketa arriskua
Erraz identifikatzen da, koloreagatik, kapelaren ertza gardentasunagatik ildaskatua duelako eta ateratzeko garaiagatik. Clitocybe lignatilis delakoarekin nahas daiteke, hau udan eta udazkenean hazten da hostozabalen enborretan eta irinaren usain arin bat du.
Katilu xixkudun
Katilu xixkuduna (Peziza vesiculosa) Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Asko egosten bada eta egositako ura kentzen bada kontsumi daiteke. Identifikaziora hurbil gaitezke, baina ziur egoteko, azterketa mikroskopikoa ezinbestekoa da.
Podestàren jauregia (Florentzia)
1415 urtetik formalki independientea, hiriko podestàren egoitza izan zedin.
Katilu xixkudun
Deskribapena
Karpoforoa: 5 eta 10 cm bitarteko diametroko errezeptakulua, hasieran globo itxurakoa eta barnehutsa, gero goialdetik apurtzen da, zulo biribil edo luzanga bat egiten zaio, kaliz bat bezala irekitzen da, zabaldu gabe. Ertz irregular urratu eta koskadunekin. Barneko alde himeniala, okre antzekoa edo marroi argi kolorekoa da eta kanpoko aldea: zurixka, furfurazeoa, matea eta zahartzean okre antzeko kolorekoa.
Hanka: Oro har, sesila da, baina batzuetan hanka labur bat izan dezake.
Haragia: Mehea 1-2 mm-ko lodierakoa, krema zurbil kolorekoa. Zehatzezineko usain eta zaporea du.
Etimologia: Peziza terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. Vesiculosa epitetoa berriz latinetik dator, anpulu txikiekin, esan nahi duen "Vesiculosa" hitzetik. Bere apainduragatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Peziza varia eta Peziza domiciliana delakoekin. Hala ere, azterketa mikroskopikoak zalantzak argituko dizkigu, biek espora txikiagoak dituzte.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, lastoa eta simaurra nahastuta dagoen lekuetan eta baita simaurra eta lurra nahastuta dagoen lekuetan ere.
Karraspina ditare
Deskribapena
Haragia: Mehea, biguna, hauskorra. Zapore gozoa du eta usain leuna.
Koroa ubel
Koroa ubela (Sarcosphaera coronaria edo Sarcosphaera eximia) Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Gordinik edo gutxi eginda oso toxikoa da. Egosi luze baten ondoren, eta ateratzen den ura baztertuz, badirudi jan daitekeela.
Katilu xixkudun
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Txile, Argentina, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria.
Koroa ubel
Sinonimoak: Sarcosphaera crassa, Peziza amplissima.
Karraspina ditare
Deskribapena
Etimologia: Verpa terminoa, zakila, esan nahi duen "vérpa" hitzetik dator, Karpoforoaren formagatik. Digitaliformis epitetoa latinetik dator, titare, esan nahi duen "digitalis" hitzetik. Kapela titare forman duelako.
Konozibe samur
Deskribapena
Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, mehea eta mintzezkoa, forma koniko-kanpai itxurakoa du, gero zabaldu egiten da eta titi bat darama. Oso higrofanoa da eta ertzak ildaskatuak ditu, arre-lehoi kolorekoa, hezetasunarekin ilunagoa eta eguraldi lehorrean zurbildu egiten da.
Karraspina ditare
Jangarritasuna
Jangarria, baina ez mamitsua.
Klitozibe errotsu
Deskribapena
Orriak: Dekurrente samarrak, meheak, estu eta zailak bereizteko. Hasieran kolore zurixka dute eta gero krema kolorea.
Konozibe samur
Deskribapena
Orriak: Itsatsiak, ia libreak, estuak eta krema-kanela kolorekoak.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
Boniadik off-eko ahotsa eman zuen "Hitzen Boterea" lanean, AIUSA erakundearen zerbitzu publikoko iragarki bat erakundeko beste lankide batekin: Morgan Freeman, Webby saria irabazi zuen iragarkia; kanpaina egin zuen Women Act (I-VAWA) nazioarteko indarkeriarako erakundearekin; panelista eta zeremonia-maisu izan da Irango eskubideekin zerikusia duten ekitaldietarako, eta Neda proiektuaren buru izan zen 2010eko maiatz/ekainean.
Karraspina ditare
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, karraspina ditarea desagertzeko arriskuan dauden onddoen Euskal Herriako-Kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
Konozibe samur
Deskribapena
Hanka: Mehea, luzea eta fistulosoa, hasieran zurixka eta gero okre-horixka kolorekoa. Fin ildaskatua luzetara, eta pruina du goialdean.
Klitozibe kolorebiko
Sasoia eta lekua
Urriaren amaieratik abenduko lehen izozteetaraino, hostozabalen basoetako hosto hiletan eta koniferoen basoetako pinu lumetan.
Koroa ubel
Deskribapena
Karpoforoa: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, globo formakoa, barnehutsa, zuri zikin, more kolorekoa kanpotik; izar itxuran zabaltzen da eta barruko zati emankorra, bioleta kolorekoa erakusten du. Erdi lurperatuta egoten da itxita dagoenean eta izar forman azaleratzen da irekitzen denean.
Klitozibe kolorebiko
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa.
Koroa ubel
Deskribapena
Hanka: Ez du hankarik.
Konozibe samur
Deskribapena
Haragia: Mehea, hauskorra eta gorrixka, usain nabarmenik gabea eta zapore gozo samarrekoa.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
Boniadi 2011ko ekainaren 3an Sarah Shourd kazetari aktibistarekin elkartu zen. Shane Bauer eta Josh Fattal-ekin elkartasunezko gose-greban, eta artikulu bat idatzi zuen Free The Hikers kanpainaren alde.
Koroa ubel
Deskribapena
Etimologia: Sarcosphaera terminoa grekotik dator, haragia esan nahi duen "sárx sarcós" hitzetik eta esfera esan nahi duen "sphaira" hitzetik. Bola haragitsua, gaztetan duen itxuragatik. Coronaria epitetoa berriz latinetik dator, koroari dagokiona, esan nahi duen "coronarius" hitzetik. Bere ertz moztuak ematen dioten formagatik.
Karraspina ditare
Sasoia eta lekua
Apirilean eta maiatzean, basoko bideetan zehar, heskaietan eta lorategietan.
Koroa ubel
Nahasketa arriskua
Bere ezaugarriengatik oso zaila da beste espezie batekin nahastea. Geopora sumneriana delakoarekin nahas daiteke.
Karraspina ditare
Banaketa eremua
Europa, Japonia.
Klitozibe errotsu
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Konozibe samur
Deskribapena
Etimologia: Conocybe terminoa grekotik dator, konoa esan nahi duen "cono" hitzetik eta burua, kasko konikoa, esan nahi duen "cybe" hitzetik. Tenera epitetoa berriz latinetik dator, samurra, delikatua, leuna esan nahi duen "tenera" hitzetik
Nahasketa arriskua
Semiglobata aldaerak globo-erdi formako kapela du, kolore motelak eta espora handiak. Nekez bereiz daitezken antzeko perretxiko talde handi samarreko bat da.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, belardietan eta lorategietan, bideen ertzetan, larreetan eta abarretan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Klitozibe errotsu
Deskribapena
Hanka: Zaila, gero barnehutsa eta zertxobait kurbatua, okre-horixka kolorekoa, luzetara pixka bat ildaskatua eta mizelio lodi baten arrastoekin, sustrai zuri talde baten itxurarekin.
Haragia: Haritsua, mehea eta higrofanoa, krema-zurixka kolorekoa edo krema-arrosa kolorekoa, tomatearen usain leuna edo frutarena du eta zapore fungikoa.
Agustina Ortiz de Rozas
Martina Agustina Dominga del Corazón de Jesús Ortiz de Rozas López de Osornio de Mansilla (Buenos Aires, Argentina, 1816ko urtarrilaren 20a - ib. 1898ko abuztuaren 29a) Argentinako politikaria eta filantropoa izan zen. Eduarda Mansilla kazetari, idazle aitzindaria eta musikagilearen ama zen, eta Juan Manuel de Rosasen arreba gazteena.
Klitozibe errotsu
Deskribapena
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. Vermicularis epitetoa berriz latinetik dator, zizare gisa, esan nahi duen "vermicularis" hitzetik. Oineko ifengatik.
Agustina Ortiz de Rozas
Familia
Buenos Aires hirian jaio zen, 1816ko urtarrilaren 20an. Montserrateko Ama Birjinaren elizan bataiatu zuten, 1816ko urtarrilaren 20an bertan, Martina Agustina Dominga del Corazón de Jesús Ortiz de Rozas eta López de Osornio izenarekin, Catalina Gíl de Lamadrid amabitxi eta Felipe de Ezcurra aitabitxi  zituela.
Xuberaxain-Harri trikuharria
Xuberaxain-Harri trikuharria Nafarroa Beherako Mendibe herrian, Basaburu auzoan dagoen monumentu megalitiko ospetsua da. Jose Migel Barandiaranek aurkituz zuen. Armiagako tontorraren hegoaldean. Neolitoa garaian altxatua izan zen.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
Boniadik Zinema Sozialaren 2011ko Saria jaso zuen Ischia Global Zinemaldian, Amnistia Internazionalarekin giza eskubideen alde egindako lanagatik.
Klitozibe errotsu
Jangarritasuna
Jangarria da.
Nahasketa arriskua
Clitocybe sinopica delakoaren oso antzekoa da, hau ere udaberrikoa da.
Sasoia eta lekua
Otsailetik maiatzera agertzen da, batzuetan elurraren azpian edo elurrak libre uzten dituen guneetan, mendiko koniferoen basoetan, taldeak osatuz.
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Canada, Europa, Errusia.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
2012ko apirilaren 9an, Boniadi bere alma materrera, Kaliforniako Irvine Unibertsitatera, itzuli zen, Irango bahá'is delakoen  bereizkeriaren eta jazarpenaren amaiera eskatzeko Supeko Hezkuntzaren kanpainari laguntzeko.
Boniadik emakumeen eskubideei buruzko azken hitzaldia eman zuen Amnistia Internazionalaren XX. Bileran.AEB, Washington Hirian.
Berak lagundu zuen Amnistia Internazionalaren eskaera eta Roxana Saberirekin 2012ko abenduan kanpaina egiten, Irango Bahman Ghobadi zinemagile famatuaren anaia Behrouz Ghobadi zinegile bidegabeki kartzelaratua askatzeko. Eskaera Hollywoodeko zuzendari gailenek sinatu zuten, hala nola Martin Scorsese eta Paul Haggisek, Liam Neeson, Mila Kunis, James Franco eta Adrien Brody aktoreek, baita zinemagintzako erakunde eta jaialdi garrantzitsuenek ere.
2013ko urtarrilaren 22an, Amnistia Internazionalak iragarri zuen Behrouz Ghobadi aske utzi zutela, Irango kartzelaren fidantzapean.
Bera izan zen hizlari nagusia Eddie Bernice Johnson "Emakumeen Mundua Bakearen Mundu Konferentziaren alde " kongresuko Hamahirugarren urteko bileran, Dallasen (Texas).
2022ko irailean Mahsa Amini emakumeen eskubideen aldeko ekintzailearen heriotzagatiko gaitzespena adierazi zuen Nazanin Boniadik. Moralaren Poliziak hijab, buruko ohiala, publikoan behar bezala ez erabiltzeagatik atxilotu eta torturatu egin zuten Mahsa Amini. Besteak beste hitz hauxe adierazi zuen Boniadik:"1979 baino lehen, emakumeak babesten zituen familia-babeserako lege bat zegoen; nahi zutena eraman zezaketen. Orain, emakumeei eskubide horiek kendu zaizkie. Ezin dute jendaurrean dantzatu. Ezin dute jendaurrean kantatu. Ezin dute bizikletaz ibili. Gizonengandik bananduta daude ikasgeletan, lantokietan, hondartzetan. Eta, jakina, derrigorrezko hiyaba borroka horren ikur bihurtu da, emakumeak epaile izatera iritsi ezin diren herrialde batean. Ezin dira lehendakari izan. Ezin dira lider goren bihurtu. Ezin dira Konstituzioaren Zaintza Kontseiluko kide izan. Eta funtsezko bi funtzio politiko horiek lortu gabe, ez dute inolako eraginik beren etorkizuna aldatzeko. Une horretan neure buruari agindu nion noizbait neskato horientzako gauzak aldatzen laguntzeko aukera banuen, egingo nuela. Aitaren edo epaile baten baimenarekin, gizon bat bederatzi urteko neskato batekin ezkondu ahal da oraindik Iranen. Herrialde bat da, ez kultura bat, non emakumeek ezin duten beren bizitza eta destinoen gaineko kontrolik izan., Eta, hala ere, Irango emakume ausart eta porrokatuak horren aurka borrokatzen ikusi ditugu lau hamarkadatan, eta, gainera, gurtuagoak dira: goi-mailako ikasketetan gizonezkoak baino gehiago dira Iranen. Zer ikas dezaketen eta non lan egin dezaketen esaten zaie, eta Irango kaleetan ikusten ari garena iraultza feminista ausardiaz hasten ari diren emakumeak dira, lehen ikusi ez den bezala. Eta uste dut mundu osoak lagundu egin behar duela."
Bizitza pertsonala
Boniadik erraztasunez hitz egiten du ingelesa eta farsia. Berak eta gurasoek haurtzaroan ihes egin zutenetik, Boniadi behin bakarrik joan da Iranera, nerabe zenean. Los Angelesen bizi da.
2000. urtearen erdialdera arte, emakumezko zientziologo prestatua zen, elizaren mirespen humanitarioan sinestuna. Haren ama ere zientziologoa izan zen. 2005ean, Zientziologiako liburuen salmentan errekorra ezartzeagatik nabarmendu zen. 2004an, harreman laburra izan zuen Tom Cruiserekin. Going Clear dokumentalaren arabera, Cruisekiko harremana ez zen bat-bateako izan, Zientzia Elizak zeregin horretarako prestatu baitzuen. Elizak, beste dozenaka emakumerekin batera, Cruisentzako balizko emaztetzat hautatu zuen, baina ez zen hautatua izan.
Boniadi geroago atera zen Zientzia elizatik eta berak "musulman ez-praktikantea" dela esaten du.