cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Darwin
Eponimia
- (Asteraceae) Acmella darwinii (D.M.Porter) R.K.Jansen
Bolbora
Bolbora nahasketa lehergarri bat da, batez ere su-armetako proiektiletarako eta su artifizialen helburu akustiko eta bisualetarako propultsatzaile bezala erabiltzen dena. Bolbora hitzak berariaz hauts beltza deritzonari egiten dio erreferentzia. Karbono, sufre eta potasio nitrato zenbait proportzioz osatuta dago, baina nitrozelulosa modernoen propultsatzaileen agerpenarekin, izendapen hau hauetara hedatu zen, kimikoki produktu desberdinak izan arren.
Charles Darwin
Eponimia
- (Cactaceae) Maihueniopsis darwinii (Hensl.) F.Ritter
Villevocance
Biztanleria
2007an Villevocance udalerrian erroldatutako biztanleak 1.159 ziren. Familiak 463 ziren, horien artean 109 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 147 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 181 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 26 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bolbora
Bolbora ezagunena % 75 potasio nitratoa dauka, % 15 karbonoa eta % 10 sufrea (ehunekoetan masa). Gaur egun, piroteknian eta antzinako armen proiektiletarako propultsatzaile bezala erabiltzen da. Ke gabeko hauts modernoak material energetikoetan oinarritzen dira, batez ere nitrozelulosa (monobasikoa) eta nitrozelulosa gehi nitroglizerina (bibasikoa). Hauts modernoen abantailak ke-maila baxua, arman errekuntza-produktuen gordailu-maila baxua eta haien homogeneotasuna dira. Emaitza koherentea bermatzen duena da, eta horrela tiroen zehaztasuna areagotzen du.
Villevocance
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Charles Darwin
Eponimia
- (Lycopodiaceae) Phlegmariurus darwinianus (Herter ex Nessel) B.Øllg.
Villevocance
Etxebizitza
2007an 536 etxebizitza zeuden, 465 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 471 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 465 etxebizitza nagusietatik 360 bere jabearen bizilekua ziren, 95 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 83 etxek hiru zituzten, 203 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 365 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 150 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 278 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bolbora
Txina
Bolbora Txinan asmatu zen taoistak hilezkortasunerako edabe bat sortzen saiatzen ari zirenean. Txinako indar militarrek bolbora bidezko armak (suziriak, mosketeak, kanoiak) eta lehergaiak (granadak eta bonba mota desberdinak) erabili zituzten mongoliarren aurka, iparraldeko mugan euren lurretan sartzen saiatzen zirenean. Mongolek Txina konkistatu eta Yuan dinastia sortu ondoren, Txinako teknologia militarra erabili zuten Japonia inbaditzeko saiakeran, non bolbora ere erabili zuten beren suziriak bultzatzeko.
Jatorri sendagarria
Salpetroa txinatarrek I. mendea baino lehen ezagutzen zuten. to. C. eta medikuntza -konbinazio askotan salitrea eta sufrea erabiltzearen froga argia dago. Txinako testu alkimikoa, 492. urtekoa d. C.-k, salitroa sugar morearekin erretzea aipatzen du, beste gatz ez-organikoetatik bereizteko modu praktiko eta fidagarri gisa erakutsiz, horrela alkimistei arazketa-teknikak ebaluatu eta alderatzeko aukera emanez. Salpetroen arazketari buruzko agiri zaharrenak 1200. urtea baino lehenagokoak dira d. c.
Villevocance
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Charles Darwin
Eponimia
- (Orchidaceae) Catasetum darwinianum Rolfe
NGC 4931
NGC 4931 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Villevocance
Diru sarrerak
2009an Villevocance udalerrian 479 unitate fiskal zeuden, 1.238 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.700 euro zen.
Delphos (Ohio)
Delphos Ohioko hiri bat da. Allen konderrian kokatua dago. 2010ean 7,101 biztanle zituen, 8.9 kilometro koadrotan banatuta.
Villevocance
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Bolbora
Jatorri sendagarria
Nahasketa horien su propietateei buruzko lehen aipamena Zhenyuan miaodao yaolüe-en pasartea da, IX. mendearen k. a testu taoista. Algunos han calentado juntos sulfuro, rejalgar, y salitre con miel; se obtienen humo y llamas, quemando sus manos y sus caras, e incluso la casa entera en donde estaban trabajando se quemó. "Bolbora" hitza en    , literalki "suzko sendagaia" esan nahi du. Hala ere, izen hau nahasketa aurkitu zenetik mende gutxira baino ez zen erabili. IX. mendean zehar d. C. Monje taoistek edo alkimista txinatar hilezkortasunaren elixirra bilatzen zuten ustekabean bolbora aurkitu zuten.
Erabilera militarra
Txinatarrek denbora gutxi behar izan zuten bolbora gerran erabiltzeko eta hurrengo mendeetan su-arma ugari ekoitzi zituzten, besteak beste, jaurtugau metaliko bat erabiltzen duen su- arma modernoa asmatu aurretik jaurtagai lanzallamak, suziriak, bonbak eta lehorreko minak. Mendearen amaieran datatutako esku-kanoi baten froga arkeologikoak aurkitu ziren Mantxurian eta Japoniako kostaldean hondamendi batean bonba lehergailuak aurkitu dira, 1281eko datak, Japoniako mongolen inbasioetan.
Tseng Kung-Liang-ek 1040-1044 bitartean idatzitako " Wu Ching Tsung Yao " ( Milizia Klasikoaren Funtsezkoak ) Txinako lana. d. C., petrokimikoak barne hartzen zituzten nahasketa ezberdinen erreferentzia entziklopedikoak eskaintzen ditu, baita eztia eta baratxuria ere. Suzirietarako eta su artifizialetarako sifoi printzipioa erabiltzen duten suzirietarako mekanismo moteleko eragingarri bat ere aipatzen da. Hala ere, liburu honetako nahasteen errezetek ez dute lehergailu bat sortzeko adina salitrerik, 50era mugatuta baitaude. % salpetroak efektu su-sari bat besterik ez du sortzen. Lan hau Song dinastiako gorteko burokrata batek idatzi zuen, eta uste da lan honek gatazka armatuan izan duen berehalako eraginaren froga gutxi dagoela. XI.mendean Tanguten aurkako gerren kroniketan ez da bolbora erabiltzeari buruz. d. C., garai honetan Txina bake egoeran zegoela gainera. "Suzko lantzak" erabiltzearen lehen kronika De'an-en setioan dago 1132.
Ekialde Hurbila
Musulmanek 1240-1280 artean lortu zuten bolboraren ezagutza, Hasan al-Rammah siriarrak arabieraz, bolbora-errezetak, salpetroa arazteko argibideak eta su-armeen deskribapenak idatzi zituenean. Bolbora Ekialde Hurbilera iritsi zen seguru asko Indiatik eta hau Txinatik. Al-Rammah-k bolbora deitzen zuen modutik dator, non salitroari "Txinako elurra" deitzen zion ( ثلج الصين   thalj al-ṣīn ), su artifizialak "Txinako loreak" gisa eta suziriak "Txinako geziak". Persiarrek salitroari "Txinako gatza"     edo "Txinako gatzetako gatza" deitzen zioten (     namak shūra chīnī ).
Al-Hassanek 1260ko Ain Jaluteko guduan esan zuen mamelukoek "historiako lehen kanoietan" erabili zutela mongoliarren aurka bolbora-nahasketa bat, bolbora lehergarriaren osaera ia berdina zuena. Esku-kanoiaren erabilerari buruz ezagutzen diren lehen froga dokumentalak, su-arma-motarik zaharrentzat jotzen direnak, XIV. Al-Hassanek dio hauek jatorrizko zaharretan oinarrituta daudela eta mamelukoek 1260ko Ain Jaluteko guduan esku-kanoiak erabili zituztela jakinarazi dute. Hasan al-Rammah-ek bolborarako 107 errezeta sartu zituen al-Furusiyyah wa al-Manasib al-Harbiyya lanean ( Zalduntza militarraren liburua eta gerrarako gailu asmagarriak) eta koheteentzako 22 errezeta, non errezeta horiek konposizioaren ia berdinak ziren. bolboraren konposizio modernoa.
Europa
Txinan bolbora su artifizialak eta armak egiteko asmatu zen K.o IX. mendearen inguruan, nahiz eta guk ezagutzen ditugun su-armak ez zituzten asmatu. Bizantziarrek eta arabiarrek 1200 inguruan sartu zuten Europan. Bolbora Europan Ekialde Hurbiletik sartu zen ziurrenik. Europan bere fabrikazioari buruzko lehen erreferentzia Roger Baconen dokumentu batean aurkitzen da, Epistola de secretis operibus Artis et Naturae, et de nullitate Magiae (ca. 1250). Testu honetan irakurtzen dugu: Berthold Schwarz monje alemaniarra zen, XIV. mendearen hasieran, jaurtigai bat bultzatzeko bolbora erabiltzen lehena, nahiz eta, dirudienez, garai hartan bertan erabili zuten arabiarrek Iberiar Penintsulan, Gaztelako Alfontso XI.a erregearen kroniketatik ondorioztatzen denez. Hurrengo paragrafoa, gaztelera modernora transkribatua eta egokitua, Alfontso XI.a erregeak Algecirasko setioari buruz egindako kronikari dagokio (1343), eta bolbora helburu militarrekin erabiltzearen idatzizko lehen erreferentzia da, nahiz eta zenbaitek dioten substantzia hori bera, arabiarrek ere, Niebla hiriaren (Huelva) defentsan erabilia zela Alfontso X.a Jakitunak setiatu zuenean, ia mende bat lehenago
..tiraban [los árabes] muchas pellas [bolas] de hierro que las lanzaban con truenos, de los que los cristianos sentían un gran espanto, ya que cualquier miembro del hombre que fuese alcanzado, era cercenado como si lo cortasen con un cuchillo; y como quisiera que el hombre cayera herido moría después, pues no había cirugía alguna que lo pudiera curar, por un lado porque venían [las pellas] ardiendo como fuego, y por otro, porque los polvos con que las lanzaban eran de tal naturaleza que cualquier llaga que hicieran suponía la muerte del hombre.
..et dieronle con una pella del trueno en el brazo, et cortarongelo, et murió luego otro día: et eso mismo acesció a los que del trueno eran feridos. Et aun la estoria va contando de los fechos de la hueste. Datu zehatzak eta aurkitzaileen eta lehen erabiltzaileen identitateak edozein izanda ere, egia da bolbora Italian fabrikatu zela 1326an, Ingalaterran 1334an eta 1340an, gaur egun Alemaniari dagozkion lurraldeetan, bazeudela ekoizteko instalazioak. hura. Gotorlekuetako harresiak ahultzeko bolbora erabiltzeko lehen saiakera Pisako ( Italia ) setioan egin zen 1403an. mendearen bigarren erdian, bolboragintza estatuaren monopolioa zen herrialde gehienetan. Ezagutzen den lehergai bakarra izan zen urre fulminantea deritzonaren aurkikuntzara arte, 1628an lehen aldiz erabilitako lehergailu indartsua Europako kontinentean gertatutako gerretan.
India
Bolbora eta su-armak Indiara ekarri zituzten mongolen inbasioen bidez. Seydi Ali Reis almirante otomandarrak metchlock su armen lehen bertsioak aurkeztu zituen, otomandarrek portugaldarren aurka Diuko setioan (1531) erabili zituztenak. Horren ostean, su-arma mota asko sartu ziren Tanjore, Dhaka, Bijaour eta Murshidabad -en. Mughal Inperioak masan ekoitzi zituen bere armadarako metchlock suzko armak. Mughal Inperioa banbuko suziriak garatu zituen lehena izan zen, batez ere zaporeek seinaleztatzeko eta erabiltzeko. Mughal enperadoreak britainiarrekin eta beste europarrekin talka egin zuen Gujarat probintzian, non europarrek salpetroa ateratzen zuten beren bolbora lortzeko XVII.
1780. urtean britainiarrak Mysoreko sultanatoaren lurraldeak anexionatzen hasi ziren, Bigarren Anglo-Mysore Gerran. Britainiar batailoia garaitu zuten Gunturko guduan, Hyder Aliren indarrek, Mysoreko suziriak eta suziri artilleria modu eraginkorrean erabili baitzituzten britainiar tropen aurka. Teknologia hau napoleoniko gerran Europan kopiatu eta erabili zen.
Indonesia
Froga dokumentalek eta arkeologikoek adierazten dute arabiar edo indiar merkatariek bolbora, mosketoiak eta kanoiak sartu zituztela Indonesian XIV. Inbaditzaile portugaldarrek eta espainiarrek talka egin zuten su-arma horiekin eta, oro har, gainditu egin zuten. Singhasari inperioak pistolak eta kanoiak zituen. Javako jendeak brontzezko kanoiak zituen, Majapahit armadak zein piratek oso erabiliak.
Amerika
Bolbora Ameriketan sartu zuten espainiar eta portugaldar konkistatzaileek azteken, maien, inken eta abarren aurka erabili zutenak. Mexikoko hainbat eskualdetan salitre eta sufre gordailuak erraz aurki zitezkeen, beraz, indar konkistatzaileek euren armek erabiltzen zuten bolbora berritu ahal izan zuten.
Suzko armak tokiko zibilizazioen porrota erabakitzeko faktore bat izan zirela uste da, hala ere, froga arkeologikoek eta dokumentazioek erakusten dute europarrek zeramatzaten su-armak ez zirela oraindik bezain eraginkorrak eta abantaila taktiko txikia zutela, ezta bertako biztanleengan izurik eragin ere. ustea da, bertako indarrak azkar ohitu baitziren erabilerara. Mosketeek eta kanoiek nola funtzionatzen zuten ere ikasi zuten, haiek kolpatuak izan ez daitezen. Bolboran oinarritutako su-armak bertako biztanleek edo Europako espedizioek erabili zituzten, XV. mendetik XX. mende hasierara arteko talka eginez, bolbora eta su-armak Amerikako natiboei saltzen zitzaizkien batez ere frantsesek eta portugesek, eragina ahuldu nahian. Europako arerioen artean (ingelesa eta gaztelania). mendearen amaieran Amerikako indar natiboen arteko liskarretan AEBetako indarren aurka . AEBentzat, su armek ez zuten onura estrategiko handirik ekarri, bertakoek Little Big Horn bezalako guduak irabazteko aukera eman zieten, non Lakotak, Cheyennes eta Arapahoek 7 garaitu zituzten. º Zalditeria Erregimentua. Bere porrota, neurri batean, Gatling pistolak erabiltzeari uko egiteari dagokio.
Villevocance
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 zurgina eta 2 ile apaindegiak.
Bolbora
Amerika
Bolboran oinarritutako su-armek abantaila militar nabarmena izaten hasi ziren suzko arma errepikakorrak sartu ziren arte, XIX. mendearen amaieran garatu zirenak, amerikar natiboen aurkako gerra luzeen amaieran erabakigarri izan zirenak. Arma hau populazio horien aurka erabili zen batez ere AEBetan. UU., Mexiko eta Argentina besteak beste.
Charles Darwin
Eponimia
Astronomia:
Villevocance
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villevocance udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 115 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Charles Darwin
Eponimia
- Darwin krater ra Marte n
- (1991) Darwin, gerriko nagusiko asteroidea.
Geografia
- Darwin irla, Galapago etan, Ecuador.
- Darwin krater ra, Tasmania n
Laburdura k
- Botanika n:• Darwin laburdura Charles Darwin barazki en deskribapen eta sailkapen zientifikoa n autoritate bezala adierazteko erabiltzen da.
- Zoologia n: Darwin laburdura Charles Darwin zoologia n eta taxonomia ren deskribapen gaineko autoritate bezala adierazteko erabiltzen da
Lajatico
Lajatico Italiako udalerri bat da. Pisako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charles Darwin
Seme-alabak
Darwintarrak hamar seme-alaba izan zituzten: bi haurtzaroan zendu ziren, eta Annieren heriotzak hamar urterekin ikaragarrizko eragina izan zuen gurasoengan. Charles aita saiatua eta arretatsua zen seme-alabekin. Eta baten bat gaixotzen zenean, beldurra izaten zuen gaixotasun ahuleziak ez ote ziren emazte a Emma Wedgwood lehengusina eta leinu berekoa zelako. Idazlanetan endogamia aztertu zuen, espezie askotan gurutzaketa k egitearen abantail ekin kontrastatuz. Bere beldurrak gorabehera, bizirik jarraitu zuten seme-alaba gehienak eta ondorengo askok, karrera bereizgarriak egin zituzten. Horrela, George astronomo, Francis botaniko eta Horace ingeniari zibil bezala nabarmendu ziren, Royal Society ko kide izatera ailegatuz. Hirurak “Sir” izateko ohorea jaso zuten. Beste seme bat, Leonard, militar, politikari, ekonomialari, eugenista eta Ronald Fisher biologo estatistikoaren tutore a izan zen.
Lajatico
Mugakideak
Lajaticok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Charles Darwin
Ikuspegi erlijiosoak
Darwinen familiaren tradizioa unitarismo ez-konformista zen. Aita eta aitona librepentsalari ak ziren arren, bere bataioa eta barnetegia Ingalaterrako elizan izan ziren. Cambridge ra joan zenean apaiz anglicano egiteko ikastera, ez zuen zalantzarik Biblia ko egiaz hitzez hitz. John Herschel en zientzia ikasi zuen, William Paleyren teologia naturala bezala, naturaren legeen azalpenak bilatzen zituen mirariak baino, eta espezieen egokitzapena froga bezala ikusi zuen. HMS Beagle itsasontzian, Darwin nahiko ortodoxa zen eta Biblia morala ren gaineko agintari bezala aipatuko luke. Banaketa azaltzeko "sorrerako zentroak" bilatzen zituen, eta proposatu zuen Australia eta Ingalaterran aurkitutako oso antzerakoak ziren mariorratzak edo antlioiak, jainkoa ren eskuaren frogak zirela.
Bolbora
Amerika
Herrialde bakoitzak bere bolbora garatu zuen nahastearen proportzioak aldatuz, hurrengo taulan nazio ezberdinek hartutako proportzio batzuk adierazten dira. 1. taula 1. taula Bolboraren osagaien proportzioen taula, hura ekoitzi duten nazionalitatearen arabera.
Charles Darwin
Ikuspegi erlijiosoak
Darwin John Brodie Innes Down eko parrokoa rekin lagun izaten jarraitzen zuen, eta elizako anetan buru-belarri jarraitu zuen, baina 1849. urtetik aurrera igande tan paseatzera joango zen, bere familia elizara joaten zen bitartean. "Zentzugabekotzat jotzen zuen zalantzan jartzea gizon bat teista sutsua eta eboluzionista izan zitekeenik", eta bere erlijio ikuspegiekin errezeloak bazituen ere, 1879an honakoa idatzi zuen "ez naiz sekula ateo a izan Jainko baten existentzia ukatzeko zentzuan. Uste dut, oro har, ... nire pentsaera egoeraren deskribapen zuzenena agnostikoa rena izango litzatekela."
"Lady Hope Story" 1915ean argitaratuko liburuan baieztatzen zen, Darwin bere ohean gaixo zegoenean kristautasunera itzuli zela. Baieztapen hauek Darwinen ondorengo ek arbuiatu egin zituzten, eta historialari ek faltsutzat jo zituzten.
Gizarte ikuspegiak
Darwinek gizarte eta politika gaiei buruzko iritziak bere denbora eta jarrera soziala islatzen zituzten. Whig erreformatzaileen familia batean hazi zen, eta bere osaba Josiah Wedgwood bezala, hauteskunde-erreforma eta esklabo en emantzipazioa babesten zituen. Darwin sutsuki agertu zen esklabutzaren aurka, ingeles fabrike tako langile en edo zerbitzari en lanen baldintzetan arazorik ikusi ez arren. 1826an egin zuen taxidermia ikasgaiak John Edmonston esklabo askeari esker, "gizon oso atsegina eta adimentsua" zela gogoratu zuen, beltz ekin sentimendu berak partekatzen genituela uste zuen, eta beste arraza batzuetako jendea bezain adimentsua izan zitekeela. Beagle bidaian ezagutu zituen jatorrizko indigene kin jarrera bera hartu zuen. Jarrera horiek ez ziren ezohikoak 1820ko hamarkadan Britainia Handia n, bisitan zihoazen amerikar rak harritzen baziren ere. Mende erdialdean britainiar gizartea arrazista goa bilakatu zen, baina Darwin esklabutzaren aurka mantendu zuen, "gizakien arraza espezie desberdinak sailkatzearen aurka” eta indigenenganako tratu txarren aurka.
Bolbora
Datu zientifikoak
Kimikoki, ikatza eta sufrea erretzen dira oxidatzailea den potasio nitratoari esker, errekuntzarako oxigenoa ematen baitu. Sodio nitratoa erabil daiteke, baina higroskopikoa da (ingurunearen hezetasuna bere baitan kondentsatzen du). Iraganean erabili ohi den beste bolbora bat ere badago, potasio nitratoaren ordez potasio kloratoa (KClO 3 ) duena, piroteknian ohikoa zena, baina erabilera pixkanaka alde batera utzi zen tenperatura, marruskadura eta kolpeekiko sentikortasun handia zuelako. oxidatzaile egonkorragoa den potasio perkloratoaren alde. Sodio nitratoa erabiliz (Nitro de Chile), potasio nitratoa baino higroskopikoagoa izanik, kantitatea murriztea beharrezkoa da, sufre-dosia handitu behar den bitartean.
Charles Darwin
Gizarte ikuspegiak
Darwinen harremanak Yaghan sekin (Suaren lurralde tarrak), esaterako Jemmy Buttonekin HMS Beagle ren bidaian, eragin sakona izan zuen herri primitiboengan zuen ikuspegian. Suaren Lurraldera iritsi zenean "Fuegiar basatien" deskribapen kolore tsua egin zuen. Ikuspegi hau aldatu egin zuen Yaghan jendea zehatzago ezagutu zuenean. Eta azterketetatik ondorioztatu zuen giza talde desberdinen oinarrizko emozio ak berdinak zirela, eta beraien gaitasun mental ak gutxi gora behera europearren berdinak zirela. Yaghan kultura z interesatu zenean, Darwin ohartu zen huts egin zuela haien ezagutza ekologiko sakona gutxietsiz. Eta 1850. hamarkada arte ez zen konturatu zuten kosmologia landuaz, Yaghanen 32 mila hitzezko hiztegia ikuskatu zuenean. Aitortu zuen Europa ko kolonizazioak askotan zibilizazio autoktonoak desagertzea ekarri zuela.
Bolbora
Datu zientifikoak
Dosi esperimental on bat, masaren ehunekotan, hau da:
Charles Darwin
Gizarte ikuspegiak
Uste zuen gizonezkoen gailentasuna emakumeenganako sexu aukeraketaren emaitza zela, Antoinette Brown Blackwellek 1875an Sexuak naturan zehar liburuan eztabaidatu zuen ikuspegia.
Bolbora
Datu zientifikoak
- % 70 potasio nitratoa;
Charles Darwin
Gizarte mugimendu ebolutiboak
Darwinen ospea eta bere izenaren fama k, batzuetan zeharkako harremanak izan zituen ideiekin eta idatziekin lotzen ziren, eta bestetan zuzenean bere baieztapenen aurka joaten zirenekin.
Bolbora
Datu zientifikoak
- sufrea %13.
Charles Darwin
Gizarte mugimendu ebolutiboak
Thomas Malthus ek argudiatzen zuen Jainkoa k agindu zuela baliabide ez haratagoko biztanleria haztea, pertsonak era produktibo an lan egin zezaten, eta familiak osatzeko zailtasunak izateko. Teoria hori erabili zen 1830eko hamarkadan fabrike tako lan baldintza k eta laissez-faire ekonomia justifikatzeko. Orduan, eboluzioak gizarte ondorioak zituela ikusi zen, eta Herbert Spencer ek 1851 argitaratutako Gizarte Estatikoak liburua gizartearen eta pertsona indibidualen askatasunaren ideietan oinarritu zuen, eboluzioa ren teoria jarraituz.
Demòcrates de Catalunya
Demòcrates de Catalunya (DC, euskaraz Kataluniako Demokratak) Katalunia ko alderdi politikoa da, 2015 ean sortua, ideologia sozialkristau eta independentista duna. Unió Democràtica de Catalunya (UDC) alderdiaren eszisioa da, honek 2015eko Kataluniako Parlamentuko hauteskunde etarako Kataluniaren independentzia-prozesuari babesa kendu eta CiU federazioa hautsi ostean sortua. Honen erantzun gisa, UDC ko kide independentistek alderdi berria eratzea erabaki zuten, UDC ko kritikoen Hereus UDC 1931 plataformaren ondorengoa, independentziarekiko apustu garbia eginez. Alderdi honen sustatzaile nagusiak Antoni Castellà, Núria de Gispert eta Joan Rigol izan ziren.
Charles Darwin
Gizarte mugimendu ebolutiboak
Espezieen Jatorriaz 1859an argitaratu zenetik gutxira, kritikariek garai hartako ingeles kapitalismo industrial aren justifikazio maltzur bezala erabili zuten, existentziarako borroka baten deskribapena zelakoan. Darwinismo hitza beste batzuen ideia ebolutiboetarako ere erabili zen, besteak beste, Spencerrek "egokienaren biziraupena" merkatu libreko aurrerapen bezala hartzen zuenean. Eta Ernst Haeckel ek, gizakiaren garapen poligenistikorako. Hainbat idazlek hautespen naturala erabili zuten, askotan kontraesankorrak diren ideologiak argudiatzeko, esate baterako, laissez-faire, txakurrak txakurra jaten duen kapitalismoa, kolonialismo a eta inperialismo a. Hala ere, Darwinen izaeraren ikuspegi holistikoa "bata bestearenganako menpekotasun ean" oinarritzen zen. Eta beraz, bakezale ek, sozialiste k, liberal erreformatzaile sozialek, eta Peter Kropotkin bezalako anarkistek, azpimarratu egiten zuten espezie baten barruan lankidetzaren balioa borrokaren gainetik zegoela. Darwinek berak garbi utzi zuen, politika sozial a ez zela soilik naturako borroka eta hautaketa kontzeptuetatik gidatu behar.
Bolbora
Datu zientifikoak
Ondoren, erreakzio hau jasoko duzu:
Demòcrates de Catalunya
2015 eko uztail ean Kataluniako hauteskundeetara Junts pel Sí zerrenda independetista bateratuan aurkeztuko zela iragarri zen, Convergència Democràtica de Catalunya (CDC), Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) eta Moviment d'Esquerres (MES) alderdiekin batera.
Bolbora
Datu zientifikoak
10 KNO 3 + 5 S + 2 C 7 H 3 O => 5 Na 2 O + 3 H 2 O + 5 SO 2 + 14 CO + 5 N 2
Charles Darwin
Gizarte mugimendu ebolutiboak
1880ko hamarkadaren ondoren, herentzia biologiko ko ideien inguruan eugenesia ren mugimendu bat garatu zen, eta ideien justifikazio zientifikorako Darwinismoaren kontzeptu batzuetara jo zuten. Britainia Handian, pertsona gehienak Darwinen borondatezko hobekuntzari buruzko ikuspegi zuhurrak partekatu zituen, eta "eugenesia positiboan" ezaugarri onak zituztenak animatu nahi zituen. "Darwinismoaren beherakada" garaian, eugenesiaren oinarri zientifikoa Mendel en genetika k eman zuen. Burutik ahulak ziren pertsonak eliminatzeko eugenesia negatiboak ezagunak ziren Ameriketan, Kanadan eta Australian, eta Estatu Batuetako eugenesikoek derrigorrezko esterilizazio legeak sartu zituzten, ondoren beste hainbat herrialdek jarraituz. Baina gerora, Nazi en eugenesiak ospe txarra eman zion gaiari.
Bolbora
Datu zientifikoak
Errekuntza azkarra egiteko, 500 °C-tan egurraren pirolisiaren bidez sortutako ikatza erabiltzen da. Emaitza onenak Rhamnus Frangula, Solanum Mauritianum, etxeko aran, Salix Caprea edo Fraxinus americanako ikatzekin lortzen dira. Sufrea eta karbonoa 80 mikra baino txikiagoak diren partikulak hauts batera murriztu behar dira bola-errota batekin nahastu aurretik. Jarraian, sodio nitrato eta alkohol nahasketa bat gehitzen da eta gero irabiagailuan, edo nahasgailu batean, dena nahasten da, oso nahasketa homogeneoa lortzeko. Azkenik, nahasketa tenperatura baxuan lehortzen da eta astiro-astiro hautsera murrizten da izurria erabiliz. Beraz, flash baten moduan erretzen den hauts beltz bat lortzen duzu.
Potasio kloratoa ez da higroskopikoa eta potasio nitratoa baino hobeto funtzionatzen du, baina karbonoarekin eta sufrearekin batera errekuntza askoz azkarragoa da, ia lehergarria da; horregatik erabiltzen da piroteknian. Osagai bakoitzaren kantitateak hauek dira: % 50 KClO 3, % 35 karbonoa eta % 15 sufrea. Sufreak errekuntzan laguntzen du, izan ere, erretzean, sufre dioxidoa eta trioxidoa, SO 2 eta SO 3, sortzen baititu, eta errekuntzatik ez, hezetasunetik datozen ur-molekularekin elkartzean, azido sulfurikoa sortzen dute ( H 2 SO 4 ). ) eta sulfurosoak (H 2 SO 3 ), potasio kloratoarekin bortizki erreakzionatzen dutenak, oso azkar deskonposatzea eraginez.
Goian azaldutako helburuetarako oraindik ere bolbora mota hau aurki daitekeen arren, nitrozelulosa edo kerik gabeko bolborak lekuz aldatu zuen XIX.mendeko azken hamarkadan, guztiz ordezkatuz, bestearekiko zituen abantaila nabarmenengatik.
Naqada
Naqada (edo Nagada), Nilo ibaiaren mendebaldeko ibarrean dagoen hiri bat da, Qina gobernazioan, Egipton, Tebasetik 25 kilometro iparraldera.
Charles Darwin
Lanak
Darwin idazle oparoa izan zen. Bilakaerari buruzko lanak argitaratu gabe ere, Beagleren Bidaiak autorea izateak ospe handia eman zion. Halaber, geologo bezala Hego Amerika ri buruz artikulu ugari argitaratu zituen, eta koral en atoloi en eraketaren puzzle a konpondu zuen. Eta biologo lanetan, lanperne i buruzko behin betiko lana argitaratu zuen. Espezieen jatorriaz iburuaren pertzepzioa nagusitzen bazen ere, Gizonaren jatorria eta Gizakiaren eta animalien emozioak eragin handia izan zuten. Eta landare ei buruzko Mugimenduaren indarra landareetan liburuak azterketa berritzaile garrantzitsuak ekarri zituen, eta baita bere azken lanak, Lizun begetalaren eraketa zizareen ekintzen bidez.
Bolbora
Bolbora deflagrazioa
Fenomeno hau berehala gertatzen dela badirudi ere, frogatuta dago modu progresiboan eta denbora gutxi-asko luzea erabiliz egiaztatzen dela, beharrezkoa dena, ez bakarrik piztea bolbora-masa osora zabaltzeko. karga bat osatzen du, baina baita ale bakoitzaren errekuntza osoarena ere. Denbora jakin batean erretako bolbora-kopurua kalkulatzeko, hortik sortutako gasak kenduta, kontuan hartu behar da abiadura handiagoa edo txikiagoa, hau da, deflagrazioa osatzen duten bi fenomenoetako bakoitzaren abiadura, kontuan izan behar da. hauexek dira: hantura eta errekuntza, hanturaz ulertuz beroaren hedapena karga osoan zehar, gasen hedapen-indarren eraginez, lehen momentutik sortzen diren tenperatura altuan, eta errekuntzaz duten konbinazioak. ale bakoitzaren edo zama osatzen duten guztien elementuen artean lekua.
Naqada
Antzinako egipzieraz Nubt "urrezko hiria" deitzen zen, ekialdeko basamortuko ur meatzeetatik hain hurbil egoteagatik eman zitzaion izena, Goi Egiptoko V. nomoko hiri bat zen, greziarrek Ombos deitu zuten, eta beranduago, arabieraz, Tuj deitua izan zen. Gaur egungo hiria Naqada deitzen da (beste hiri bat ere existitu zen izen greziar bera zuena: Ombos, gaur egungo Kom Ombo, Asuanetik 40 kilometro iparraldera dagoena).
Historia
Batzuetan Nubteko konfederazioa deitua, uste denez, Naqada I garaian, jada entitate politiko gisa egituratutako hiri bat zen, beharbada ekonomikoak ziren arrazoiengatik, hiri-estatu garrantzitsu bihurtu zena; bere gobernariek, indarra edo konbentzitze bidez, entitate politiko txikiagoak osatzen zituzten garrantzi gutxiagoko inguruko zenbait herri mendean hartu zituzten.
Bolbora
Bolbora deflagrazioa
Burdina burdinaren, burdina letoiaren eta letoiaren gainean egindako kolpearen ondorioz hantura sor daiteke, ez da hain erraza kobrearen gainean burdina eta kobrearen gainean kolpatuz; Brontzea kobrearen gainean, burdina marmolaren gainean, kuartzoa kuartzoaren gainean, beruna beruna, beruna egurraren gainean ekoizten da, oso gutxitan kobrearen bidez egurraren gainean eta inoiz ez egurraren bidez, talkaren artean paper orri bat tartekatzea dela kontuan hartuta. gorputzak, hanturaren alde egiten du. Bolboraren piztea ere tenperatura igoeraren ondorioz sortzen da. Horsley-k egiaztatutako Pioberten esperientzien arabera, horretarako beharrezkoa da tenperatura 300°-tik 315°-ra iristea eta Leygue eta Champion-en arabera, 283° nahikoa da bolbora ehizatzeko eta 293° gerrarako. Tenperatura pixkanaka igotzen denean, sufrea urtu egiten da 300°-ra iritsi baino lehen, aleak elkartuz ore bat osatuz: tenperaturak gora egiten jarraitzen badu, sufrea lurrundu eta karbonoa partzialki arrastaka dezake, bolbora lehertu gabe deskonposatzea eraginez, betiere. lehenengoaren irakite-tenperatura ez dela iristen. Bolboraren pizte-tenperatura zehazteko, Leygue-k eta Champion-ek bere muturretan berotzen zuten kobre-barra erabili zuten, bero-iturria pantaila baten bidez isolatuz, erradiazioa saihesteko: bakoitzetik urrun zeuden barrako puntu ezberdinetan ikusi zuten tenperatura. beste batzuk magnitude finkoa, horretarako barrunbe irekietan jarritako eta olioz betetako termometroak erabiltzen zituzten. Termometroetan markatutako tenperatura konstante mantentzen zenean, esperimentua jasandako bolbora barraren mutur hotzenean jartzen zuten, beste muturrera hurbilduz hantura edo deskonposizioa gertatu arte.
Nazioen Saskibaloi Kopa
Nazioen Kopa (gaztelaniaz: Torneo de las Naciones) Euskal Herria, Galizia eta Kataluniako selekzioek antolaturiko lagun arteko saskibaloi txapelketa da, Final Four formatu duena.
Naqada
Historia
Naqada nagusitasuna izan zuen lehen hiri estatu edo lurralde konfederazioa izan zen, K.a. 3500etik K.a. 3300 arte, Naqada II garaiaren hasieran (Naqada IIa eta IIb aroak). Nagusitasun hau, ondoren, Nejen edo Hierakonpolisera pasa zen (Naqada IIc eta IId aroak).
Bolbora
Bolbora deflagrazioa
Adierazitako zifrak ez dira zehatztzat hartu behar, hala ere bolboraren pizte-tenperatura adierazten dutela beti; hainbat bolbora motak kulunkatzen duten puntu bat markatzeko baino ez dute balio. Horietan nabaritzen den dibergentzia osagaien birrintze-egoerari egotzi behar zaio batez ere, hanturarako beharrezkoa den tenperatura zenbat eta perfektuagoa den handiagoa izanik.
Naqada
Naqada kultura bezala
Naqada edo Nagada, Egiptoko kultura aurredinastiko batek jasotzen duen izena ere bada, K.a. 4000tik K.a. 3000 arte datatua.
Arrasto arkeologikoak
Hirian, Seth jainkoari eskainitako tenplu baten hondakinak daude, beharbada Tutmosis I.a, Tutmosis III.a, Amenofis II.a eta garaiko beste erregeren batek eraikia. Hirian, Amenofis III.aren zetrua ere aurkitu zen, gaur egun, Londresko museoren batean zaindua dagoena.
Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull
Argumentua
1957. urtea, Gerra Hotza puri-purian dago. Indiana Jonesen laugarren filma da, eta Indiana Jones (Harrison Ford), nahiz eta pixka bat zahartuta egon, Irina Spalkok (Cate Blanchett) zuzentzen zituen Sobietar Batasuneko agenteen kontra borrokatzen zuen, Kristalezko Garezurra lortzeko asmotan. Indyarekin bere amorante Marion Ravenwood (Karen Allen), "Mutt" Williams (Shia LaBeouf), eta bere laguna Mac (Ray Winstone) ziren. John Hurt eta Jim Broadbent bere lankideak ziren filmean.
Bolbora
Bolbora deflagrazioa
Hainbat arrazoi daude hantura faboratu edo atzeratu dezaketenak. Bolbora bustita dagoenean, moteldu egiten da, hau da, ura lurruntzeko bero galeraren ondorioz, eta gerta daiteke hezetasuna handia bada, eztanda egitea eta errekuntza motela baino ez izatea: bolbora angeluarrak gehiago dira. borobilak baino erraz sukoiak eta gehiago urdinduak ez direnak direnak baino.
Bolboraren deflagrazioaren adibide argiago bat su-armatik bala baten tiroa da.
Tiratzailearen eskuetan bolbora identifikatzeko metodoak
Jaurtitzailearen eskuetan bolbora-hondarra zehazteko hainbat metodo daude, difenilamina baino eraginkorragoak diren erreaktiboak erabiltzen dituztenak, baina negatibo faltsuen arazoak konpondu ezin dituztenak, tiroak jaurtitzailearen eskuetan hauts hondakinik uzten duen edo ez dutenaren araberakoak baitira beti. Egiten dena da bolboraren beste osagai batzuk erabiltzea positiboa lortzeko, ingurunean hain hedatuta dauden elementuak ez diren elementuak, zeinek ziurtasun osoz erabaki dezaketen tiroa benetan gertatu dela, hori positibo faltsu bat izango litzatekeelako. Bolbora, oro har, eta ez bere osagai batzuk, edozein metodo kimiko edo fisikotan bezala, zein den zehaztu dezakeen metodoa oraindik ez da ezagutzen.
Era berean, beste elementu batzuetan bolbora-hondakinen existentzia zehazteko balio duten metodoak erabiltzen dira, hala nola arropa, azala sarrera zuloetan (tatuajak edo/eta erretzea), edo su-arma-proyectil baten eragina dagoen beste elementu batzuetan. Distantzia laburrean sua.
Ekorketa-mikroskopio elektronikoarekin egiten dena oso metodo modernoa da, aztertu beharreko euskarrian dauden elementu kimikoak aztertzen dituena, kantitatea eta kalitatea aldi berean emanez, hau da, zein elementu kimiko dituen eta nola. asko. Metodo komenigarria da, zeinarekin ateratako hondarrak adierazitako elementuekin azter daitezke, edo aztertu nahi den eremuko azal zatia. Argitu behar dugu aurreko metodoak baino askoz zehatzagoa den arren, bolboraren osagai batzuk ere aztertzen dituela, baina ez bolbora bere osotasunean. Gaiaren interesgarriena da jakin badakigu zein diren aztertu nahi dugun bolboraren osagaiak, zehatzago jakin dezakegula bolbora den eta zein marka den.
Su-arma batekin kontaktu soilak hondarrak uzten ditu eskuetan, laborategiko analisi metodoekin detekta daitezkeenak. Emaitza positiboek ez dute baldintzarik gabe adierazten pertsona batek su-arma bat tiro egin duenik.
Laborategietan erabilitako materialen hondakin metalikoen kutsadura-kontrolak hainbat entsegu bidez prozesatu dira, eta material jakin batzuetan, hala nola, ura, azido nitrikoa, plastikozko ontzia, beira eta abar, lagungarri izan daitezkeela egiaztatuz. positibo faltsu bat eman, laborategietakoa ez den kutsadura sustatzen duten iturrien etengabeko kontrola ere mantendu behar da).
Bolboraren arrastoen identifikazioa hiru ikerketa motaren bidez egin daiteke:
Kimika, Elektronika eta Mikroskopia
Txinako glizina
Txinako glizina (Wisteria sinensis) Wisteria generoko landare zurkara, hosto-erorkorra eta igokaria da, jatorriz Txinakoa (Guangxi, Guizhou, Hebei, Henan, Hubei, Shaanxi eta Yunnan probintzietakoa). Nahiz eta igokaria izan, zuhaitz itxurarekin haz daiteke, enbor kizkur eta gainalde zapalarekin.
20-30 m luze hazi daiteke zuhaitz bati lotua, zurtoina erloju-orratzen kontrako norabidean kiribilduz. Hostoak berdeak eta distiratsuak dira, 1 -30 cm luze, eta 9-13 hostoxka luzangekin, bakoitza 2-6 cm luze. Loreak zuriak, moreak edo urdinak izan daitezke, 15-20 cm luzeko mordo zintzilikarietan eratuak. Udaberrian loratzen da, sarriena maiatz erdialdean. Nahiz eta mordoak Japoniako glizinarenak baino laburragoak izan, kopurua handiagoa izaten da. Fruitua zapala, arrea, belusatua eta leka itxurakoa da, 10-15 cm luze dena.
Crescent City (Illinois)
Crescent City  Illinoiseko herri bat da. Iroquois konderrian kokatua dago. 2010ean 615 biztanle zituen, 1.31 kilometro koadrotan banatuta.
Japalura splendida
Japalura splendida Japalura generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
San Ignacio (Txile)
San Ignacio Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Ñuble probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 16.067 biztanle zituen.
Maria Bassó
María Bassó Larxé (1901 - Madril, 1992ko uztailaren 22a) aktore espainiarra izan zen. Esperanza Navarro (1928-1978) eta Felix Navarro aktoreen ama, baita José Luis Navarro Basso (1925-1997) gidoilariarena ere.
Biografia
Espainiako antzerkiko dama handia 1920ko hamarkadan hasi zen lanean, Paco Hernándezen konpainian sartu zenean eta 1922an Madrilgo Isabel Infanta Antzokiko taulak zapaltzen hasi zenean, Hansewych Wattinen El tiempo de las cerezas lanarekin, eta urtebete geroago Eloísa Muro eta María Bru aktore nafarraren El paso del camello . 1924an Juan Ignacio Luca de Tenaren El dinero del Duque estreinatu zuen, eta gero senar izan zuenarekin bat egin zuen, Nicolás Navarro aktorearekin. 1924ko apirilaren 23an ezkondu ziren.
Konpainia sortu
Biek osatu zuten orduan beren konpainia, eta, besteak beste, Suárez Dezaren Ha entrado una mujer (1925), Carlos Arnichesen Ángela María (1925), Pilar Millán Astrayren La tonta del bote (1926), Madrilgo Lara antzokian, La araña de oro (1929), Álvarez Quintero anaien Mariquilla Terremoto (1930), Francisco Ramos de Castroren La culpa es de aquel maldito tango (1933), edo Augusto Martínez Olmedillaren Mi vida es mía (1935).
Gerra Zibilaren ostean
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, senarrarekin jarraitu zuen bere ibilbidearekin, eta Las hijas de Lot/Lot eta bere alabak (1939), Teatro Eslavan, El retraso (1941), Un americano en Madrid (1942) MaravillasAntzokian, El hijo de Curro Molina (1944), Gregorio Martínez Sierraren Madame Pepita (1946), Araceli Silvak Felix eta Esperanza Navarro aktoreak eta Víctor Ruiz Iriarteren La señora, sus ángeles o su diablo (1948). 1950eko hamarkadaren lehen erdian, alabaren konpainian sartu zen, eta Jacinto Benaventeren El alfiler en la boca (1952), Alvarez Quintero anaien El genio alegre (1953), Jorge N. Michelenaren Chispita la revoltosa (1955), Adrián Ortegaren Una viuda original.
Eurytyla
Eurytyla Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eurytyla automacha da.
Maria Bassó
Gerra Zibilaren ostean
1956an Teatro Españolera joan zen eta, José Tamayoren agindupean, Diego Fabbriren Proceso de Jesús (1956) estreinatu zuen, Manuel Dicentarekin. Senarra hil ondoren (1958), Santiago Moncadaren Tránsito de madrugada (1958) eta José Martín Recuerdaren El teatrito de don Ramón (1959) lanekin jarraitu zuen.
1959an, Miguel Mihuraren Maribelen y la extraña familia lan ospetsua estreinatu zuen, eta, segur aski, García Lorcaren bi filmetan parte hartzeko aukera izan zuen: Yerma (1961) eta La casa de Bernarda Alba (1964). 1970, Alfonso Pasoren Los derechos de la mujer (1962), Lauro Olmoren La pechuga de la sardina (1963), Juan José Alonso Millánen El crimen al alcance de la clase media (1965), Joaquín Calvo Soteloren El poder (1965), Valle-Inclánen Divinas palabras (1968), Alejandro Casonaren La molinera de Arcos (1970), Sσawomir Mrozek Tango (1970), edo Adolfo Marsillach Flor de Santidad (1973).
Zineman ez zen gehiegi aritu, hamabost bat titulutan parte hartu zuen.
1978an María Esperanza alaba hil ondoren, interpretaziotik behin betiko erretiratu zen. Madrilen hil zen 1992ko uztailaren 22a.
Hypostomus commersoni
Hypostomus commersoni Hypostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
NGC 4932
NGC 4932 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Cristina Calderón
Cristina Calderón, (Robalo,​ Navarino Irla, Patagonia, 1928ko maiatzaren 24a - Punta Arenas, 2022ko otsailaren 22a) Yagan hizkuntzaren azken hiztuna izan zen, 93 urterekin hil zen 2022an.
Biografia
2003an Ursula ahizpa hil zitzaionetik jaganera norekin hitz egin ez zuela zioen Calderonek. 2012an Emelinda Acuña hil zenetik, Cristina Calderón zen hiztun bakarra, eta berari esker hainbat datu bildu dira hizkuntza eta ahozko tradizioari buruz. Yaganaren azken hiztuna izateaz gain, haren defendatzaile sutsua zen. Txileko Kultura eta Arteen Kultura Kontseiluak "bizirik dagoen ondare" izendatu zuen Calderon 2009an. 1928an jaio zen, Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, eta han bizi izan da beti; saskigile izan zen.
Berak 9 urte izan zituen arte ez zuen ikasi gaztelera, baina Txileko agintariek ia desagertzeraino eraman zuten hizkuntza XX. mendean, eta transmisioa eten egin zen.
Zazpi seme-alaba izan zituen Calderonek, eta, alabak azaldu duenez, herri indigenek Txilen jasaten duten arrazakeriaren eta bazterkeriaren eraginez, ez zien horiei yagana irakatsi. «Orduan denek hitz egiten zuten yaganera, baina hiltzen hasi ziren, eta ni bakarrik geratu nintzen. Haurrek ez zuten ikasi nahi izan. Lotsa zuten. Zuriek barre egiten zieten», aitortu zuen Calderonek El País egunkarian.
Yagan hizkuntza
Yagan hizkuntza Yagan herria ren hizkuntza zen, Suaren lurraldeko uharteetan hitz egiten zena. Ofizialki zegoen hiztun bakarra 2022ko otsailaren 16an hil zen. Dena den, Navarino uhartean berpizteko saioak burutzen ari dira, Puerto Williams hiriburuan batez ere.
Ingelesa-Yagan hiztegi historiko bat sortu zuten 1865ean. Jaganerak 34.000 hitz inguru zituen. Geroago Cristina Zarraga-k (hizkuntza ikasi duena eta Cristina Calderón zenaren biloba dena) gaztelania-yaghan hiztegi bat landu zuen amonarekin.
Ripuariera
[[Fitxategi:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|ezkerrera|Erdialdeko alemana mintzatzen den eremua
{{legend|#FF4500|(1): Ripuariera}} ]]
Koloniera
Koloniera (alemanez Kölsch edo Kölnisch) Alemaniako Kolonia hiria eta bere inguruetan mintzatzen den alemanaren dialektoa da. Ripuariera dialektoaren barnean dagoen azpi-dialektoa da. Kolonia hirian 250.000 pertsonek mintzo dute, hots, hiriaren biztanleriaren laurden bat inguru, hauetako gehienak elebidunak dira. Bestalde, eskualde guztian 2 milioi biztanle koloniera ulertzeko gai ere badira.
Salustiano Asenjo
Salustiano Asenjo Arozarena (Iruñea, - Valentzia, ) nafar margolari eta karikaturagilea izan zen.
Valentziako San Karlosko Arte Ederren Errege Akademian ikasitakoa, bertako irakaslea ere izan zen. Erretratugile fina, bere garaiko artisterik nabarmenetariko bat izan zen.
Givry-en-Argonne
Givry-en-Argonne Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Givry-en-Argonne udalerrian erroldatutako biztanleak 468 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ballydesmond
Ballydesmond, Kingwilliamstown (irlanderaz Deasumhan) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren ipar-mendebaldean dagoen baserri giroko herria da. Cork eta Kerry konderriaren arteko mugan dago, Blackwater ibaian zehar hedatzen delarik.
Geologikoki interesgarria den eremuan dago, bertan Irlanda guztiko tundra baso onenak topa baidaitezke.
Givry-en-Argonne
Etxebizitza
2007an 296 etxebizitza zeuden, 238 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 233 etxeak ziren eta 56 apartamentuak ziren. 238 etxebizitza nagusietatik 148 bere jabearen bizilekua ziren, 80 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 120 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Givry-en-Argonne udalerrian 225 unitate fiskal zeuden, 449,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.703 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 34 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Miramont-Latour
Miramont-Latour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Miramont-Latour udalerrian erroldatutako biztanleak 151 ziren. Familiak 62 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Miramont-Latour udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.