cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gibelgorriska eztiusain
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 (12) cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik ganbil-lau edo hondoratura, eta batzuetan ondulazioekin. Ertz mehea, kurbatutik laura, uhindua eta leuna, baina batzuetan, zahartzean pixka bat ildaskatua. Erradioaren herenean bereiz daiteke azala, matea, leuna edo zertxobait zimurtsu-irregularra; arrosa-gorrixkatik arrosa-biolazeora edo arrosa-laranjara doana, eta, batzuetan, horixka-okre koloretik kobre kolorera doazen tonuekin nahasita.
Gibelhori hankagris
Sasoia eta lekua
Udaberri amaietatik udazkenera (batez ere udan). Urkien eta haltzen azpian, taldekoia da, leku hezeetan.
Gibelgorriska eztiusain
Deskribapena
Orriak: Sublibretik adnatatara, zabal samar, zabalak, zainekin eta sarritan urkilatuak; zuritik krema kolorekoetarakoak, zahartzean herdoil koloreko orbanekin.
Hanka: 4 - 7 ( 9 ) x 1,5 - 2,5 ( 3 ) cm-koa, zilindriko-klabiformea, batzuetan sabeldun samarra edo oinarri lodiagoarekin, baina amaiera meheagoarekin, betea, gero arroa eta luzetara fibriloso-zimurtsua; kolore zurixkakoa; batzuetan zati batzuetan arrosaz tindatuta eta gero zahartzean hori-okrez.
Haragia: Trinkoa eta zuria, baina horixka-okre kolorekoa ebakitzean; zapore gozokoa eta ezti usainekoa, batez ere lehortzean edo orriak igurtziz.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Melliolens epitetoa latinetik dator, eztia esan nahi duen "mel" hitzetik eta usaina esan nahi duen "olere" hitzetik. Bere usainagatik.
Jangarritasuna
Jangarria.
Nahasketa arriskua
Erraz antzematen da, ale helduek ezti usain handia dutelako eta orriek kolore hori ederra hartzen dutelako.
Russula maculata delakoarekin nahas daiteke.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hostozabaletan hazten da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Daniele Pontoni
Daniele Pontoni, italiako txirrindulari ohia da. Ziklo-krossean nabarmendu zen. Italiako eta Munduko txapelduna izan zen eta Igorreko Ziklo-Kross eko garaipen errekorra dauka
1992
Igorreko Ziklo-Krossa
1993
Superprestige
1994
Igorrreko Ziklo-Krossa
Superprestige
1995
Igorreko Ziklo-Krossa
Asier Grande
Asier Grande Díaz (Bilbo, 2002ko maiatzaren 22a) Euskal Herriko futbolaria da. Eskuin atzelari moduan aritzen da. Athletic, Vila-real eta Danok Bateko harrobietan ibili da, beste batzuen artean.
Daniele Pontoni
1996
Igorreko Ziklo-Krossa
1997
Munduko txapelketa
1998
Igorreko Ziklo-Krossa
1999
Italiako txapelketa
2000
Italiako Txapelketa
2001
Italiako Txapelketa
2003
Italiako Txapelketa
2004
Italiako Txapelketa
Salada de Polvo
"Salada de polvo" edo Olagarro entsalada Portugaleko gastronomian ohiko den platera dugu. Olagarro egosia barazkiekin eta ozpin-olioarekin nahasita prestatzen dena.
Usaimen-erraboil
Usaimen-erraboila (bulbus olfactorius) ornodunen prosentzefaloko egitura neural bat da, usaimenean, hau da, usainaren pertzepzioan inplikatuta dagoena. Usaimen-erraboilak informazio hori tratatu eta kodetzen du, eta garunaren goiko egituretara bideratzen du. Neurona nagusiak zelula mitralak dira; horiek usaimen-neuronetatik jasotzen dute informazioa, integratu egiten dute eta beren axoien bidez garuneko beste eskualde batzuetara bidaltzen dute.
André Grétry
André Ernest Modeste Grétry (Lieja, 1741ko otsailaren 8a - Montmorency, 1813ko irailaren 24a) liejar musikagilea izan zen.
Liejako Printzerri-Gotzaindegian jaio zen. Txikitan Saint-Denisko elizako koruan abestu zuen eta gero konposizioa ikasi zuen Italiara joan aurretik eta bertan bost urtez egon zen. 1767tik Frantzian lan egin zuen eta frantziar nazionalitatea eskuratu zuen.
Bere ospea konposatu zituen opera komikoei zor zien batez ere.
Uharte flotatzaile
Uharte flotatzailea lurzoru solidoko uharte mota bat da. Bere ezaugarri nagusia ingurune urtarraren gainazalean esekita egotea da baina azpiko lurrarekin kontakturik izan gabe, bertatik ur librez bananduta baitago. Oro har, prozesu naturalen emaitza izaten dira, baina badira artifizialki sortutakoak ere.
Uharte flotatzaile ur-landare, lokatz eta zohikatz flotatzen duen masa bat da. Zenbait zentimetrotik metro gutxira arteko lodiera du. Uharte horiek munduko leku askotan aurkitzen diren fenomeno naturala dira. Gutxiago ematen dira fenomeno artifizial gisa. Uharte flotatzaileak, oro har, padura, aintzira eta antzeko hezeguneetan aurkitzen dira. Hedaduraz, hektarea asko izan ditzakete.
Erreferentzia historikoak
Antzinatik, greziarrek eta erromatarrek arreta jarri zuten irla flotatzailetan, beren existentziarekin txundituta eta beren formazioaz eta flotagarritasunaren arrazoiez espekulatzen. 1665. urtean, Atanasius Kircher jesuita naturalista eta filosofoak irla flotatzaileei buruzko bere idatziak argitaratu zituen. 1711n, George Christoph Munzek gauza bera egin zuen. Uharte flotatzaileak osatzen dituzten landareen gaiari buruz, 1741ean Carlos Linneok artikulu bat argitaratu zuen «Analecta Transalpina» liburuan. XIX. mendearen bigarren erdialdean eta XX. mende osoan, irla flotatzaileak etengabeko gai izan ziren biogeografiaren analisietan.
Mitologian
Antzinatik, irla flotatzaileek jakin-mina eta harridura piztu dute. Hondoratzen ez direnez, logikari erronka egiten diote eta elezaharretako protagonistak bihurtu ditu; ezaugarri mistiko edo naturaz gaindikoen jabe izan dira. Haizeek eramateko eta mugitzeko aukerak nolabaiteko lotura eman die giza bizitzekin.
Thirteen Lives
Thirteen Lives (Hamahiru bizitza) 2022an Estatu Batuetan ekoitzitako filma da, benetako gertaera batzuen kontakizuna thriller eran, Tham Luang leizeko erreskatea kontatzen duelarik. Ron Howardek zuzendu zuen, William Nicholson-ek idatzitako gidoi baten gainean. aktore nagusiak direlarik Viggo Mortensen, Colin Farrell, Joel Edgerton eta Tom Bateman.
Tham Luang leizeko erreskate operazioa 2018ko albiste glonbala izan zen. 11-16 urte arteko hamabi mutileko taldea eta beraien begiralea harrapatuta geratu ziren ura hazi zelako Thailandia iparraldeko leize batean, horiek dira izenburuako hamahiruak. Ahalegin kolektibo bat izan zen haiek handik ateratzekoa, ekintza arriskutsua, eta horixe kontatzen du film honek.
Thirteen Lives 2022ko uztailaren 29an AEBetako areto gutxi batzuetan eta jarraian, eta 2022ko abuztuaren 5ean hasi zen ematen Amazon Prime Video streaming plataforman, euskarazko azpidatzien aukerarekin hasieratik.
Filmak kritikoen iruzkin positiboak jaso zituen.
Stakeholder
Stakeholder terminoa (alderdi interesatu gisa euskaraz itzul daitekeena) 1963an erabili zen lehen aldiz Stanford Research Institute-n. Stakeholder-ak honela definitu ziren: "enpresa edo erakunde baten inguruandabiltzan multzoak, ez baleude, ez litzateke enpresa existituko".
R. E. Freeman-ek beste definizio bat eman zion Strategic Management bere obran: A Stakeholder Approach (Pitman, 1984) lanean, "enpresa baten jarduerek eragin dezaketenak edo jarduerei eragin diezaieketenak" aipatzeko, eta "Stakeholderren teoria" (Stakeholder theory, ingelesez) deritzona garatzen du.
Talde edo gizabanako horiek dira interesa duten agente publikoak ("stakeholders"), eta, Freeman-en arabera, negozioen plangintza estrategikoan funtsezko elementutzat hartu behar dira.
Hitz horren itzulpenak eztabaida ugari sortu ditu hainbat hizkuntzatan Interneteko foroetan, nahiz eta espezialista askok uste duten stakeholderren definizio zuzenena alderdi interesatua dela, hau da, erakunde baten jarduerek eragiten dioten edozein pertsona edo erakunde, hala nola erakunde horretako langileak, akziodunak, auzo-elkarteak, sindikatuak, erakunde zibilak eta gobernu-erakundeak. Bi publiko desberdin aurki ditzakegu:
Enpresako stakeholder-ak
Stakeholder horiek guztiek irabaziak ateratzen dituzte edo kalteak izaten dituzte enpresa beraren ekintzen ondorioz.
Stakeholder-ak Sistemetan
Irtenbide ezin hobea behar duten arazo batean interesdun edo inplikatu ere esaten zaie. Sistemen garapenaren ikuspuntutik, Stakeholders bat proiektu edo ataza bat egin nahi duen pertsona edo entitatea da, bere erabaki- edo finantzaketa-ahalmenaren bitartekaritza eginez.
Deborah Dultzin Kessler
Biografia
Monterreyn jaio zen 1945eko urriaren 9an. Ama, Fredzia Kessler margolaria, zazpi urte zituela joan zen Mexikora, Poloniatik, gurasoekin. Aita, Leon Aryeh Dultzin, ekintzaile sionista bat izan zen, Bielorrusiatik Mexikora emigratu zuena 1929an. 1956an Israelera bizitzera joan zen eta Deborah amarekin hazi zen.
Deborah Dultzin Kesslerrek kontatu duenez, haurtzaroan sortu zitzaion zientziarekiko maitasuna, txikia zenean zeruari begira geratzen baitzen, eta behin, norbaitek handitan zer izan nahi zuen galdetu zionean, berak "estrellifera" erantzun zuen. Ikerketatik kanpo dituen interesen artean literatura eta musika daude. Unibertsitateko Abesbatza Filarmonikoan abesten du.
Hezkuntza
Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) Zientzia Fakultatean Fisikako lizentziatura ikasi zuen 1968an. Astrofisikako maisutza eta doktore izateko hautagaitza ikasi zituen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta Jakov B. Zeldovich zientzialari ospetsuaren ikasle izan zen emakume bakarra izan zen. Osasun arazoengatik ezin izan zuen tesia amaitu, eta Mexikora itzuli zen 1973an. Han, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Astronomia Institutuan hasi zen lanean, ikertzaile gisa. Urte sabatiko batean, 1985ean, Sorbonara joan zen, egin gabe zuen doktoretza amaitzera. Doktoretza urte berean osatu zuen, eta 1986an doktoretza lortu zuen Paris-Sorbonne Unibertsitatean, "Très Honorable" aipamenarekin. Gaur egun, UNAMeko Astronomia Institutuko ikertzaile titularra da, Denbora Osoko Langile Akademikoen Ekintzarako Primen Programako (PRIDE) estimuluen gehieneko maila mantentzen du, eta Ikertzaileen Sistema Nazionaleko (SNI) kidea da, III. mailarekin.
Aurkikuntzak
OJ 287 izeneko zeru-objektuaren nukleoan bi zulo beltz zeudela deskubritzen parte hartu zuen, eta nabarmen lagundu zuen zulo beltz batetik gertu zegoen gasaren propietate fisikoak eta dinamikoak ikertzen. Galaxia aktiboen ingurune hurbilak haien bilakaeran betetzen duen papera ere frogatu zuen, marea-indarren eta gertuko beste galaxia batzuekiko grabitazio-interakzioen ondorioz.
Priscilla Fairfield Bok
Priscilla Fairfield Bok (AEB, 1896ko apirilaren 14a - 1975eko azaroaren 19a) estatubatuar astronomoa izan zen. Bart Bok astronomo herbeherear-estatubatuarraren emaztea, Australiako Stromlo Mendiaren Behatokiko zuzendaria, eta, geroago, Arizonako Steward Behatokiko zuzendaria, lau hamarkadako lankidetza zientifiko estuaren esparrua izan zen haren ezkontza harmoniatsua, eta "zaila eta alferrikakoa da haren lorpenak harengandik bereiztea". Galaxia-kumuluei, izar-magnitudeei eta Esne Bidearen egiturari buruzko hainbat argitalpen akademikoren egilekideak izan ziren. Bok andra-gizonaeandra-gizok gogo biziz azaldu zioten astronomia jendeari: The Boston Globe egunkariak "Esne Bidearen saltzaileak" bezala deskribatu zituen, "Esne Bidea" interes orokorreko liburuak bost edizio izan zituen, eta 'inoiz idatzitako testu astronomiko arrakastatsuenetako bat' dela esan izan da.
Gaztaroa eta ikerketak
Priscilla Fairdield-en familia Littletonen (Massachusetts) bizi zen, non aita ministro bateratua baitzen. Bostongo Unibertsitateko ikasketen kostua ordaintzeko lan egin zuen Priscillak. Asteburuetan, Priscilla guardia 'erosi' egiten zuen, Unibertsitateko sabaian zegoen eguzki-teleskopioa (gero bere izena hartu zuen teleskopioa) erabiltzeko. 1961ean, Popular Astronomy aldizkarian eguzki-orbanei buruz egindako oharrei buruzko artikulu bat argitaratu zuen. W.W. Campbell-ekin graduatu zen Fairfield Lick Behatokian. 1921ean Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn graduatu ondoren, Priscillak lana eskatu zuen General Electric konpainian, baina baztertu egin zuten, etorkizunean astronomo gisa jarraitzea espero zuela deklaratu ondoren. Geroago, bi eskaintza baztertu zituen Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldean, eta Smith Ikastetxeko Behatokian hasi zen lanean, Massachusetts-en. Han, RR Lyrae izar aldakorretan lan egiten hasi zen asteburuetan, Harlow Shapley eta Bertil Lindblad astronomoen ondoan, Harvard ikastetxeko behatokian.
Fairfield astronomiako irakasle laguntzailea izan zen Leidenen, Herbehereetan, 1928an, Nazioarteko Astronomia Batasunaren Hirugarren Batzarrera joan zenean. Harrera-batzorde gisa izendatutako astronomoa ikasle gazte graduatua zen, Bart Bok, bera baino hamar urte gazteagoa. Hitzaldiaren amaieran, Bart Bok ezkontzea proposatu zion. Priscillak ez zuen onartu, ez baitzuen ezkondu nahi, baina korrespondentzia mantendu zuten hurrengo urte osoan.
Priscilla Fairfield Bart Bok-ekin ezkondu zen 1929ko irailaren 9an, bera Estatu Batuetara joan eta hiru egunera, Shapleyk Harvardeko Behatokian lan egiteko gonbita onartu ondoren. Zeremonia bere nebaren etxean izan zen, New Yorken. Shapleyk zalantza batzuk zituen hasieran Bok-i buruz, eta Priscillarekin babesa erakutsi zuen, hura babesten zuela uste baitzuen.
Harvard
Bok andra-gizonak Harvard-en egon ziren hurrengo hogeita bost urteetan. Bart Bok bizkor igo zen Harvardeko maila akademikoetan, eta Priscillak ikertzen eta idazten jarraitu zuen, baina ordainketarik gabe. Egoera hori Shapleyk babestu egiten zuen, eta Bartek honelaxe deskribatu zuen: "nahiko eskulabur jendea kontratatzeari dagokionean". Bokek bi seme-alaba izan zituzten: John, 1930ean, eta Joyce, 1933an. Priscilla etxean geratu zen haiek zaintzen bigarren hezkuntza amaitu arte, eta, beraz, ikerketa gutxiago argitaratu zituen aldi horretan, nahiz eta parte hartze publikoetan sarritan biak egoten ziren.
Andra-gizonen arteko harremanak lankidetza zientifiko estuaren hasiera ekarri zuen, lau hamarkadatan zehar hedatu zena, eta, beraz, "zaila eta alferrikakoa da bata bestearen lorpenak bereiztea". Galaxia-kumuluei, izar-magnitudeei eta Esne Bidearen egiturari buruzko hainbat argitalpen akademikoren egilekideak izan ziren. Publiko orokorraren artean astronomia sustatzeko grinak oso ezagunak bihurtu zituen: The Boston Globe egunkariak 1936an "Esne Bidearen saltzaileak" bezala deskribatu zituen.
Australia
1957an, Bok andra-gizonak Australiara joan ziren, eta Canberrako Stromlo Mendiaren Behatokiko zuzendari postua lortu zuen Bartek. Barten jarduerek ez zioten denbora askorik uzten ikerketa astronomiarako. Priscillak gau asko eman zituen behatokiko teleskopioetan, datuak behatuz eta aztertuz. Hori bat zetorren oinarrizko behaketetan zuen interes nagusiarekin, hala nola izar-posizioak zehaztea eta magnitude kalibratuak ematea.
Harreman hurbila eta argi eta garbi maitekorra izan zen bere ahalegin zientifikoetarako euskarri bat: bikotea, askotan, Monte Stromlon eskutik helduta ikusten zen, hitz egiten. Priscillaren izaera lasaiak eta enpatikoak Barten dinamismo energeko eta eferbeszentea osatzen eta epeltzen zuen.
Liburuaren hurrengo edizioetan, Bok andra-gizonek aldaketa handiagoak egin behar izan zituzten astronomia galaktikoaren aurrerapen azkarrari egokitzeko. Testua erraz ulertzea oso garrantzitsua zen Priscillarentzat, Barten arabera:"Edizio berri baterako prest geunden bakoitzean, hauxe esaten genuen: 'Orain dator batzordea izendatzeko unea'. Eta bost pertsona inguruko 'irudimenezko' batzordea genuen. Zerbait sartu behar zen ala ez borroka egiten genuen bakoitzean, esaten genuen: 'Orain, entzun, biloba duzu gure batzordean. Berak ez luke hori ulertuko, Jan Hendrik Oort astronomoarentzat idazten ari zara--, eta hori oso ondo dago; Jan Oortentzat idatzi nahi baduzu, idatzi beste liburu bat, baina ez jarri hori gure liburuan.'"
Estatu Batuetarako itzulera
1966an, Bok andra-gizonak Estatu Batuetara itzuli ziren, Bartek Arizonako Steward Behatokiko zuzendariaren postua har zezan, 1970era arte. Priscillak istripu zerebrobaskularra edo apoplexia izan zuen 1972an. Bere osasuna gainbeheran egon zen hurrengo urteetan, eta, beraz, Bartek uko egin zion 1974an IUAko presidenteorde gisa zuen lanpostuari, Priscilla zaintzeko. Priscilla bihotzekoak jota hil zen 1975eko azaroan.
Aintzatespena
Priscilla Bok, hil ondoren izendatu zuten Priscilla asteroidea-rekin (2137) omendu zuten. (2137) Priscilla izendapen-kondairan, zati batean irakur daiteke: "Bart J. Bok senarrarekin, ikerketa galaktiko emankorreko lau hamarkadatan parte hartu zuen, lehenik Harvard Ikastetxeko Behatokian, gero Stromlo Mendiko Behatokian eta Steward Behatokian, eta ibilbide laburrak egin zituen beste leku batzuetan. Astronomia-ikastaroak ere eman zituen Smith ikastetxean, Wellesley Collegen eta Emakumeentzako Connecticut ikastetxean. Senarrarekin batera, "Esne Bidea"-ren hainbat edizio prestatu zituen, Astronomiako Harvard liburuen artean." Bok bikoteak Bok ilargi-kraterra-rekin batera ospatzen dira, 43 kilometroko diametrokoa, Ilargiaren alde ezkutuan, eta Elizabeth Roemerre k 1975ean (1983) aurkitutako asteroide batekin.
Priscilla eta Bart Bok bi sari daude. Urtero ematen dituzte Ozeano Bareko Elkarte Astronomikoak eta Amerikako Elkarte Astronomikoak astronomiarekin lotutako proiektuei, Intel Zientzia eta Ingeniaritzako Nazioarteko Ferian, Bok bikoteari esker, astronomia-hezkuntzaren alde eta komunitatean egiten duten lanagatik.
Australiako Unibertsitate Nazionalak urtero ematen dio Priscilla Fairfield Bok saria zientzietako hirugarren urteko emakumezko ikasle bati.
Carol Vaness
Carol Theresa Vaness (San Diego, AEB, 1952ko uztailaren 27a) estatubatuar opera abeslaria da, sopranoa. Indianako Unibertsitateko irakasle bokala da.
Biografia
Vaness San Diegon jaio zen eta lizentziaturarekin graduatu zen Kaliforniako Estatuko Unibertsitate Politeknikoan, Pomonan. Ondoren, Kaliforniako Estatuko Unibertsitatera, Northridge-ra, joan zen eta 1976an lortu zuen bere maisutza.
Baliabide itzeleko soprano liriko dramatiko onenetakoa Mozarten rol hauetan: Fiordiligi Cosí fan tutten, Don Giovanniren Donna Anna (eta, ondoren, Donna Elvira), Almaviva kondesa Las bodas de Fígaron, Vitellia La clemenza di Titon edo Elettra Idomeneon.
Glyndebourneko Jaialdi ospetsuan debuta egin zuenean, Fioreginiren interpretazioa Ina Souez (1903-1992) abeslaria handiarekin alderatu zuten.
Lan Ibilbidea
Vanessek 1977an ekin zion bere ibilbide profesionalari, San Frantziskoko Operarekin, 1979an, New Yorkeko Operarekin bat eginez. Aurretik urte batzuk eman zituen Kaliforniako Encinoko Lehen Eliza Presbiteranako koruan kantatzen.
Uharte artifizial
Uharte artifiziala baliabide naturalez osatu beharrean jendeak eraikitako uhartea da. Uharte artifizialak tamainaz alda daitezke, eraikin edo egitura baten zutabe bakarrari eusteko soilik berreskuratutako uharte txikietatik hasi eta komunitate eta hiri osoak onartzen dituztenetara. Hasierako uharte artifizialak ur geldietan zeuden egitura flotatzaileak edo sakonera gutxiko uretan altxatutako egurrezko edo egitura megalitikoak zeuden.
Mundu osoan
Planeta osoko herrialde askok uharte artifizialak eraiki dituzte hainbat metodo eta helbururekin. Gaur egun ezagunenak Dubain (Arabiar Emirerri Batuak) daude. Horien bidez mundu guztiaren arreta erakarri eta dirutza aberatsak erakarri nahi dituzte. Beste kasu batzuetan, lurrean lekurik ez duten azpiegiturak sortzeko erabiltzen da. Japoniak, esaterako, lau aireportu ditu uharte artifizialetan: Kansai (1994), Chubu (2005), Kobe eta Kitakyushu (2006). Kansaikoak, Osakako Badian, 1995eko Kobeko lurrikara suntsitzaileari eta hamaika tifoiri egin die aurre. American Society of Civil Engineers erakundeak mende honetako ingeniaritza zibilaren hamar lorpen handietako bat dela esan du. Japonia herrialdeak, gainera, beste uharte artifizial batzuk ere baditu bere kostaldean, populazioa zabaltzeko toki gisa; azken hau mundu osoko uharte artifizial gehienen helburua da.
Carol Vaness
Lan Ibilbidea
Metropolitan Operan egin zuen debuta 1984an, eta harrezkero Europako antzoki eta opera-zentro nagusietan kantatu du, besteak beste, Teatro La Scala, Parisko Opera Nazionala, Vienako Opera Estatala eta Royal Opera House, Covent Garden. Besteak beste, zuzendari hauekin lan egin du: Bernard Haitink, Charles Mackerras, Riccardo Muti, James Levine, Colin Davis, Kurt Masur edo Donald Runnicles.
Uharte artifizial
Mundu osoan
Europan, Herbehereek, beren lurraldearen zati handi bat itsasoari irabazi dion herrialdeak, uharte artifizial eredugarriak garatu ditu erabilitako teknologiari dagokionez. Amerika, bestetik, uhartetxo artifizialez josita dago. Estatu Batuetako zenbait hirik dituzte eraikin horietako batzuk, hala nola San Frantzisko, Miami, Chicago, New York eta Seattle. Kanadan oso ezaguna da Notre-Dame uhartea, Montrealen; Hego Amerikan, Panaman, Perun edo Bolivian ere antzeko uharteak daude ere bai.
Euskal Herrian Gaviota gas-plataforma dago.
Carol Vaness
Lan Ibilbidea
Indianako Unibertsitateko lanaldi osoko irakasle bokala da, eta "Commitment to Excellence" programan parte hartzen du. Jaime Laredo, André Watts eta Joshua Bell ere programa horretakoak dira. Ahotsez tenkatutako irakaslea da, banakako ikasleekin lan egiten du eta opera-tailerreko eskolak ere zuzentzen ditu. 2006an hasi zen irakasten, eta zenbait ikaslek lehiaketa eta posizio handiak irabazi dituzte Espainian eta nazioartean, artista gazteen programetan.
Xerula pudens
Xerula pudens Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Collybia longipes, Xerula longipes, Oudemansiella longipes.
Kalitate gastronomiko gutxiko haragia. Oraindik gutxi ezagutzen den perretxikoa. Jangarritasuna aztertzen ari dira, hobe ez jatea.
Deskribapena
Orriak: Zabal, zabalak, libreak, zurixkak, ertz ilunekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zuntzuna, larrukara, luzea, zilindrikoa edo oinarrirantz apur bat loditua, sustrai itxurarekin amaitzen da, kanela kolorekoa edo arre-horixka, belusa dirudien Ile batez estalia.
Haragia: Mehea, elastikoa, zurixka, usain eta zapore atseginekoa.
Etimologia: Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Longipes epitetoa berriz latinetik dator, luzea esan nahi duen "longus" hitzetik eta oina esan nahi duen "pes" hitzetik. Bere oin luzeagatik.
Nahasketa arriskua
Hymenopellis radicata delakoarekin, baina honek oin zurixka leuna du, ez belusatua.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, gehienetan bakarrik agertzen da, hostoerorkorren basoetan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika eta Japonia.
Gibelgris kirasdun
Ez da jangarria, bere usain eta zaporeagatik.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm-ko diametrokoa. Ganbila eta ondoren zapala, hondoratua. Erdian biziagoa den okre-horixkatik arrexkara. Azala bereizezina, koipetsua, leuna, erradioaren erdiraino ertza ildaskatua.
Orriak: Ez oso estu, hauskorrak, negartsuak. Zurbilak, gero horixkak, herdoil koloreko orban batzuekin.
Hanka: 3,5 x 1 - 1,5 cm-koa. Zuria, harroa eta gero barnehutsa, hauskorra. Zuria, baina oinarrian arrexka.
Haragia: Zuria edo apur bat okrea, ale helduetan herdoil koloreko orbanekin. Ia arrainaren usainekoa eta zapore gozokoa.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Pectinata epitetoa ere latinetik dator, orrazia esan nahi duen "pecten-pectinis" hitzetik. Kapelaren ertzeko ildasketatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Bere taldeko Russula generokoetatik, hau da haragia mina ez duena. Ezaugarri horri ezker, erraz identifika daiteke. Izan ere gainerakoetan zaila da espeziea zehaztea (Russula sororia, Russula farinipes, Russula fellea)
Sasoia eta lekua
Udaberrian, udan eta udazkenean. Alde guztietan.
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada eta Europa.
Shadia Habbal
Shadia Rifa'i Habbal (arabieraz: ادية رفاعي حبال) Espazioko fisikan espezializatuta dagoen fisikari eta astronomo siriar-amerikarra da. Eguzki Fisikako irakaslea izan da, eta eguzki-haizea eta eguzki-eklipsea ditu ikergai.
Bizitza eta hezkuntza
Shadia Na'im Rifa'i gisa jaio zen Homs hirian, eta bigarren hezkuntza amaitu zuen. Damaskoko Unibertsitatean matrikulatu zen, eta fisikan eta matematikan lizentziatura lortu zuen. Beiruteko Unibertsitate Amerikarrean fisikan masterra jaso zuen Cincinnatiko Unibertsitateko PhD jaso aurretik.
Mariam al-Asturlabi
Mariam al-Asturlabi edo Al-'Ijliyah bint al-'Ijli al-Asturlabi (العجلية بنت العجلي الأسطرلابي), ; Alepo, Siria, X. mendea - ) siriar astronomoa izan zen, astrolabioen fabrikatzailea.
Shadia Habbal
Karrera
Urtebeterako ASP bat osatu zuen Bilaketa Atmosferikorako Zentro Nazionalean (1977-1978), eta Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics zentroarekin bat egin zuen 1978an. Han, lurreko eguzki-fisikari buruzko bilaketa-talde bat ezarri zuen, 2000. urtera arte mantendu zuena. Habbal lurreko eguzki-fisikako irakasle ere izendatu zuten Galesko Unibertsitateko Matematika eta Fisika Zientzien Institutuan, Aberystwyth. 2000 bitartean, hizlari jardun zuen Harvardeko Unibertsitatean.
Mariam al-Asturlabi
Biografia
Al-'Ijli al-Asturlabi deitzen zaio. Siriako iparraldeko Alepo hiriko astrolabioen fabrikatzailea izan zen. Ibn al-Nadim jakintsuaren arabera, Mariam al-Asturlabi Muamatmad ibn ʿAbd Allāh Nasṭūlus-en ikasle bat (tilmγthah) izan zen.
Ibilbidea
Mariam al-Asturlabik astrolabioak garatu eta ekoitzi egin zituen, nabigaziorako tresna astronomikoa, X. mendean. Sayf al-Dawlaren zerbitzuan lan egin zuen Sayf Alepoko emirra zen, 944tik 967ra gobernatu zuena.
Shadia Habbal
Bilaketa
Habbalek eguzki-haizearen jatorria eta bilakaera, eguzki-eremu magnetikoak eta eklipse polarimetrikoen behaketak izan zituen ardatz. Eguzki-eklipseei buruzko 10 espedizio zuzendu zituen, eta India (1995), Guadalupe (1998), Txina (2008) eta Polynesia frantsesa (2010) bisitatu zituen. Habbal-ek Hawaii Institute for Astronomyko talde baten buru izan zen, eta eguzki-koroa behatzen parte hartu zuen NASArekin elkartuta 2006an, 2008an eta 2009an. Halaber, funtsezko funtzio bat bete zuen NASAren Solar Probe Plus ezartzeko: jaurtiko balitz, eguzki-korora hegan egiteko lehen aireontzia izango dena.
Walter Behrendt
Walter Behrendt (Dortmund, 1914ko irailaren 18a - ibidem, 1997ko uztailaren 23a) alemaniar politikaria izan zen. Europako Legebiltzarreko lehendakaria izan zen 1971tik 1973ra.
Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen eta gero kontulari lanetan aritu zen enpresa batean. 1932an Alemaniako Alderdi Sozialdemokratarekin bat egin zuen eta 1950eko hamarkadan alderdia zuzendu zuen Dortmunden.
1952tik Dortmundeko zinegotzia izan zen eta 1957tik 1976ra Bundestageko diputatua. Eurodiputatua izan zen 1967tik 1977ra, eta Europako Legebiltzarreko lehendakaria 1971tik 1973ra.
Gibelurain
Gibeluraina (Russula rosea edo Russula lepida var. lactea) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Jangarria da, baina balio gastronomiko gutxi du.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 9 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbila, gero zabaldu egiten da eta erdian hondoratu; arrosa argia, arrosa-gorria, gorri-karmin kolorekoa, erdian marroi-gorrixka edo koloregabetua arrosa-krema kolorekoa, ertza argiagoa duela. Azala ia osorik bereiz daiteke, eguraldi hezean apur bat likatsua.
Orriak: Oso aldakorrak, batzuetan meheak eta estu, beste batzuetan lodiak eta zabal; elurraren koloreko zuriak, perretxikoa gaztea denean, ondoren zurixkak.
Hanka: Zuria eta zilindriko samarra, 4 - 8 x 1 - 2 cm-koa.
Haragia: Zuria, hasieran gogorra, gero biguna, hauskorra, gozoa; sulfobanillina erreaktiboarekin gorri bizia ematen du.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Rosea epitetoa latinetik dator, arrosa, gorria, esan nahi duen "roseus" hitzetik. Bere koloreagatik
Jangarritasuna
Jangarria.
Nahasketa arriskua
Russula lepida delakoarekin, hau gogorragoa da, oina apur bat arrosaz tindatuta du, haragiak grisera jotzen du, mendaren zaporea du eta azkenik, ez du gorriz erreakzionatzen sulfobanillina-rekin.
Sasoia eta lekua
Ekainaren amaieratik hostozabaletan eta koniferoetan aurki daiteke.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia, India, Indonesia eta Himalaia mendikatea.
Statkraft
Statkraft AS enpresa hidroelektrikoa da. Norvegiako estatuak du jabetza osoa. Statkraft Taldea energia berriztagarriaren sortzaile bat da, Norvegiako eta eskualde eskandinaviarreko hirugarren energia-ekoizle handiena dena. Statkraft-ek energia hidroelektrikoa, haize-energia, gas-energia, hiriko berokuntza eta eguzki-energia garatu eta sortzen ditu, eta nazioarteko energia-merkatuetan ere parte hartzen du. Enpresak 3.600 langile inguru ditu eta Oslon (Norvegia) du egoitza.
Rachel Blanchard
Biografia
1980ko hamarkadan ekin zion bere jaioterrian, telefilmetan eta telesailetan, Estatu Batuetara jauzi egin baino lehen, “La Guerra De los Mundos II: La Nueva Generación” (1988-1990) lanean parte hartzeko. Zientzia-fikziozko telesaila da.
Ásiyih Khánum
Ásíyih Khánum  ( Teheran, 1820 - 'Akká, 1886 ), Mírzá Ismá'íl-i-Vazír persiar noblearen alaba eta Bahá'u'lláh-ren, Bahá'i Fedearen profeta fundatzailearen, lehen emaztea izan zen. Bere jaiotze data ez da ezagutzen, baina ziurrenik 1820 aldean izango zen noizbait.
Rachel Blanchard
2000 urtera arte
McDonald's-eko iragarki batean ekin zion lanari.
Sarah Guppy
Sarah Guppy, jaiotzez Sarah Maria Beach, (Birmingham, Britania Handia, 1770eko azaroaren 5a - Bristol, Erresuma Batua, 1852ko abuztuaren 24a), Britainia Handiko azpiegitura diseinatzen lagundu zuen asmatzailea izan zen. 1811n, zubi bat patentatu zuen lehen emakumea izan zen. Ondoren, Bristolen Cliftoneko zubi esekia eraikitzeko balio izan zuen, eta etxean erabiltzeko zenbait produktu garatu zituen. Aitzindari izan zen emakumeak klasera joan ahal izateko borrokan, klasera joatearekin eta ahalegin pertsonalarekin, aurreiritzi asko baztertu baitzituen.
Rachel Blanchard
2000 urtera arte
1979tik 1986ra Melanie Schlegel interpretatu zuen The Kids of Degrassi Street telesailean, haurrentzako telebista-seriea, Kanadako ekoizpenekoa. 1988tik 1990era A Debi in War of the Worlds, zientzia-fikziozko telesaila, Kanadako/Amerikako ekoizpena.
Ásiyih Khánum
Bera eta Bahá'u'lláh-ren arteko ezkontza egunak hilabete bat iraun zuten 1835ean, irailaren 24ean hasi eta urriaren 22an bukatu, garai hartan goi mailako persiarren artean ohi zen bezala. Zazpi seme-alaba izan zituzten: 'Abdu'l-Bahá, Bahíyyih Khánum, Mírzá Mihdí, Sádiq, Kázim, 'Alí-Muhammad eta 'Alí-Muhammad, horietako lehenengo hiruak baino ez ziren helduarora iritsi.
Sarah Guppy
Hastapenak eta asmakizunak
Sarah Maria Beach Birminghamen jaio zen, Ingalaterran, eta 1770eko azaroaren 5ean bataiatu zuten. 1811ko martxoan patentatu zuen bere lehen asmakizuna, «Zubi eta burdinbide arkugabeak eraiki eta eraikitzeko modu berria», zubietarako eta trenbideetarako zutabe seguruak egiteko metodo bat.
Rachel Blanchard
2000 urtera arte
Kristen ere izan zen Are You Afraid of the Dark? lanean, Kanadako/Amerikako ekoizpeneko beldurrezko/fantasiazko telesaila. 1990-2000 bitartean. Eta Cher Horowitz en Clueless, 1995eko filmean oinarritutako telesaila.
Ásiyih Khánum
Baháʼu'lláh eta Ásíyih Khánum Txiroen Aita eta Kontsolamenduaren Ama deitzen zitzaien, beren eskuzabaltasun eta begirune apartagatik. Baháʼu'lláh, Ásíyih Khánum eta haien seme-alabak bahá'í familia sakratutzat hartzen dira.
Sarah Guppy
Hastapenak eta asmakizunak
Thomas Telford ingeniariak baimena eskatu zion zubi esekien fundazioetarako patentatutako diseinua erabiltzeko, eta doan eman zion Menai itsasartearen gaineko zubi esekirako. Isambard Kingdom Brunelen eta haren familiaren lagun gisa, Great Western Railway delakoan sartu zen, zuzendariei ideiak emanez eta laguntza emanez. Brunelek bere diseinua Bristolgo Clifton zubi esekia eraikitzeko erabili zuenean ere, ez zuen etekin ekonomikorik izan. 1841ean gutun bat idatzi zuen lubetak egonkortzeko sahatsak eta zurkaitzak landatzeko gomendatuz. Aholku teknikoak ematen jarraitu zuen, nahiz eta, idatzi zuen bezala, "ez da atsegina norberari buruz hitz egitea -harrokeria dirudi, batez ere emakume batengan."
Claire Armstrong
Claire Armstrong ( Erresuma Batua, ) britaniar astronomo amateurra da.
Rachel Blanchard
2000 urtetik aurrera
Sally izan zen 2007ko Flight of the Conchords komedia amerikarraren 1. eta 5. kapituluetan. Bestalde, Nancy izan zen Peep Show-en (komedia britainiarra), eta kritikaren gorespenak jaso zuen serie horretan egindako lanagatik.
Sarah Guppy
Patenteak eta argitalpenak
Emakumeek ezin zituztenez patenteak beren izenarekin erregistratu, senarrak egin behar zuen, eta, beraz, Guppy familiaren izenean, hamar patente erregistratu ziren XIX. mendearen lehen erdian, itsasontziak krustazeorik gabe mantentzeko metodo bat barne, eta horrek ekarri zuen gobernuaren £40.000-ko kontratu bat. Beste asmakizun batzuk ere izan ziren: ohe bat, ariketa-ekipoa barne; tea edo kafea prestatzeko gailu bat, arrautzak lurrunetan prestatzen zituena; ogi txigortua mantentzeko plater txiki bat; eta "ontzi, pote eta beste ontzi batzuen kalafatajea hobetzeko" gailu bat. Gainera, ke-kanpaia eta suteen aurkako ur ihinztagailu-sistema asmatu zituen, eta kandelabro-mota berri bat patentatu zuen, kandelabruak denbora gehiago iraun zezan.
Claire Armstrong
Biografia
Mark Armstrong astronomoaren supernoba-ehiztariaren emaztea da, eta Rolvent-en (IAU, 960 kodea), Kent-en (Ingalaterra) lan egiten dute. 15967 Clairearmstrong asteroidea izena eman zion aurkitzaileak, hau da, bere senarrak, Claireren omenez.
Cristina Lucas
Ikasketak
1998an Arte Ederretan lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean (UCM) eta masterra egin zuen Kalifornia Irvineko Unibertsitatean 2000. urtean. Kataweb Españako Arte Kanalaren koordinatzailea izan zen eta Madrileko Casa de Américan kultur kudeaketan trebatu zen. Ondoren, New Yorkeko International Studio and Curatorial Program-an (2003) eta Amsterdameko Rijksakademieren (2006-07) luzatu zituen ikasketak.
Sarah Guppy
Patenteak eta argitalpenak
The Cottagers and Labourers Friend/ Kotoigile eta laboristak lagunak eta Dialogues for Children/ Umeentzako elkarrizketak idatzi zuen bi liburukitan. Haren lanak entretenigarriak eta hezigarriak izan ziren haurrentzat, eta berriro ere ez zuen irabazirik jaso nahi izan bere argitalpenetatik; salmentaren ondoriozko irabaziak Bristolgo neskentzako karitate-eskola batera bideratu ziren.
Ásiyih Khánum
Ásíyih Khánum 'Akkan hil zen 1886an bere haurrak eta gizona gertu zituela, otomandar inperioan gatibu, eta han egon zen hilobiratuta 1939an bere birbilobak Shoghi Effendik gorpua Haifara eraman zuen arte. Harez geroztik, Karmel mendiko bahá'í lorategi monumentaletan bisita daiteke bere hilobia.
Rachel Blanchard
2000 urtetik aurrera
Snakes on a Plane (2006) film estatubatuarrean egon zen, Samuel L. Jacksonekin eta Julianna Marguliesekin batera, non neska aberats bat interpretatzen zuen. Rol errepikaria izan zuen Fargon, Estatu Batuetako 2014ko polizia-generoko telesailean.
Leire San Jose
2006an "INFLUENCIA Y UTILIZACIÓN DE LAS TECNOLOGÍAS DE LA INFORMACIÓN Y LA COMUNICACIÓN EN EL DESARROLLO DE LA GESTIÓN DE TESORERÍA" izeneko tesia aurkeztu zuen UPV/EHUn Txomin Iturralde Jainagaren zuzendaritzapean (euskaraz, "INFORMAZIO ETA KOMUNIKAZIO TEKNOLOGIEN ERAGINA ETA ERABILERA DIRUZAINTZAKO KUDEAKETAREN GARAPENEAN").
Ethics in Finance & Social Value ECRI ikerketa taldea lideratzen du, etika finantzetan eta balio sozialaren inguruko Ikerketa taldea dena. Aurretik Irakasle Gonbidauta izan zen Loyola Chicago Unibertsitatean eta John Boatright katedradunarekin lan egin zuen, baita Darden Business School Edward Freeman katedradunarekin lan egin zuen.
Claire Armstrong
Biografia
Planeta Txikien Zentroak Jimmypage asteroidearen aurkikuntzarekin (44016) egiaztatu du, 1997ko azaroaren 30ean, Mark Armstrong senarraren laguntzarekin.
Sarah Guppy
Ezkontza eta familia
1795ean Bristol Samuel Guppyren merkatariarekin ezkondu zen, eta Queen Square eta Prince Streeten bizi izan ziren, Bristol eta Cliftonen gizarteko leku nagusietan. Bikoteak sei seme-alaba izan zituen, besteak beste, Thomas Richard, Grace eta Sarah. Thomas Richard familiaren azukrea fintzeko negozioan sartu zen arren, geroago ingeniari egin zen eta Isambard Kingdom Brunel-en bazkide izan zen, SS Great Western eta SS Great Britainen diseinuan nabarmen lagunduz. Brunelek Sarah Guppy gaztearen erretratua margotu zuen 1836 inguruan.
Rachel Blanchard
2000 urtetik aurrera
2016ko martxoaren 22tik aurrera, You Me Her lanean protagonista izan zen, Audience Network telebista-katean, Netflixek nazioartean banatua. 2019ko maiatzaren 10ean, Audience Networkek baieztatu zuen telesaila bosgarren denboraldiarekin amaituko zela. 2020ko ekainaren 7an estreinatu zen seriearen azken denboraldia Kanadako Crave streaming zerbitzuan, Audience Network katea itxi ondoren. Seriearen amaieran, 5 denboraldi eta 50 atal izan ziren.
Leire San Jose
Bere argitalpen garrantzitsuenak diruzaintzaren kudeaketa, balio soziala eta stakeholder teoriaren ingurukoak dira.
Claire Armstrong
Biografia
Clairearmstrong asteroidea (15967) dagokio.
Leire San Jose
Ekonomia Aplikatuko katedraduna da,
Sarah Guppy
Zahartzaroa
1837an, hirurogeita zazpi urterekin, Sarah, alarguna, Richard Eyre Cooterekin ezkondu zen, hogeita zortzi urte gazteagoarekin. Brislingtongo Arnos Courten bizi izan ziren denbora batez, baina Richardek azkar gastatu zuen bere emazte aberatsaren dirua zaldietan. Sarah Richmond Hillera, Cliftonera, joan zen 1842an. Etxearen aurreko lurra erosi zuen Cliftoneko bizilagunek gozatzeko, eta berdegunea izaten jarraitzen du.
Galesko emakumezkoen errugbi selekzioa
Galesko emakumezkoen errugbi selekzioa (Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol merched Cymru) Galesen ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1987an jokatu zuen aurreneko partida, eta 1991n Munduko Errugbi Koparako sailkatu zen. 1994koan, berriz, laugarrena izan zen. Sei Nazioen Txapelketa irabazi ez duen arren, 2009an gertu ibili zen, bigarren egin baitzuen Ingalaterrarekin berdinduta; horrez gain, Koroa Hirukoitza irabazi zuen.
Cristina Lucas
Lanak eta gaiak
Bere lan guztien jatorrian "performazio ekintza" bat dago, hainbat formatutan eratua, hala nola, marrazkia, eskultura, bideoa, ehunak edo euskarri informatikoko lanak. Horrela, bere obra askok iraganeko edo bukatugabeko ekintza eskatzen dute, eta horrek, aldi berean, pieza eraikitzen du. Elkarren segidako kate horrek bere lana lurralde aberats eta interpretazio askotara irekia bihurtzen du. Ironia fin batez hornitua, bere lanak ikuslearekin konplizitate handia sortzen du, eta horrek parte hartzera behartzen du —sarritan, umorean— dilema moralak, bakoitzak herritartasun-ekintza bat eraikitzen baitu. Bere piezetan, botere-egiturek erabili ohi dituzten teknika eta mekanismoak iraultzen ditu maiz, bere nagusitasuna zaintzeko, hala nola kartografia edo eskultura monumentala, kultura kritiko eta eztabaidagarriaren zerbitzura jartzen ditu.
Bere lana zeharkatzen duten gaiek barne hartzen dituzte gizarte patriarkalari egindako kritika, non emakumeak mendekoak baitziren tradizioz; kolonialismoa berrikustea, mundu-historia ikuspegi kritikotik irakurtzen saiatuz, mendebaldeko pentsamenduan zentraltasunarekin; kapitalismoa auzitan jartzea, kontraesanez betetako sistema gisa, eta, oro har, pertsonen gaineko boterea kontrolatzeko mekanismo guztiak (erlijioa, armada, hezkuntza).
Erakusketak
Bere lanaren erakusketa ugari egin ditu, bai bakarka bai taldeka, hainbat herrialdetan. Banakako erakusketa garrantzitsuenen artean:
2018an, Madrilgo Komunitateen Jauregian antolatutako La NO comunidad erakusketa kolektiboan parte hartu zuen, Grandes frases lanarekin. Tardocapitalismoan sortzen den bakardadea agertzen du, saiakera gisa. 2019an, Eulàlia Valldosera i Guilerarekin batera, Madrilgo Thyssen-Bornemisza museoan egindako Patriarcado erakusketan parte hartu zuen.
Museoetako lanak
Bere lana Espainiako eta Europako museoetan dago ikusgai: Gaztela eta Leongo Arte Garaikidearen Museoan (MUSAC), Arte Modernoaren Valentziako Institutuan (IVAM), Valladolideko Espainiako Arte Garaikidearen Patio Herrerianoan, Gasteizko Artium, Arte Garaikidearen Euskal Zentroan, Parisko Pompidou Zentroan, Kiasma n (Helsinki) eta Luxemburgoko Arte Moderno Museoan.
Mikel Arriola
Mikel Andoni Arriola Peñalosa (Mexiko Hiria, 1975eko irailaren 25a) mexikar abokatu, funtzionario, politikari eta zesta puntako pilotari ohia da. Alderdi Iraultzaile Instituzionalaren kidea, 2018an Mexiko Hiria gobernatzeko hautagaia izan zen.
Gaztetan pilotari ona izan zen eta baita profesionala izatekotan ere. Anáhuac México Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, London School of Economicsen ikasi zuen. COFEPRIS osasun-erakunde publikoan lan egin zuen, mendikamendu generikoak bultzatuz. 2016an Mexikoko Gizarte Segurantza zuzendu zuen.
Xosé Manuel Martínez Oca
Biografia
Xose Manuel Martinez Oca narratibako Pedron de Ouro sariaren lehen aldietako ipuin finalistak argitaratuz plazaratu zen literaturaren munduan. 1979an eta 1982an, irabazlea izan zen, ordurako sariak Modesto R. Figueiredo izena hartua zuela. 1981ean, Las Palmasko Casa de Galicia saria irabazi zuen, Os lóstregos e a carballeira lanarekin (Xerais argitaletxea), eta 1983an, berriz, Blanco Amor saria, Beiramar obrarekin (Xerais). Besteak beste, Os Chapurros (Edicios do Castro, 1983) eta Detrás do silencio (Sotelo Blanco argitaletxea, 1986) kontakizun liburuen egilea da, baita As florestas do Mañuema eleberriarena ere (Xerais, 1988): eleberri horretan, erdialdeko Afrikara egindako espedizio bat kontatzen du, Livingstone doktorearen bila egindakoa. O vicio nefando (Baia argitaletxea, 2009) eta Tres en raia ere (Baia, 2022) argitaratu ditu. 2022an, Escritor na súa Terra ospakizunean omendu du Galizierazko Idazleen Elkarteak (AELG).
Harolyn Blackwell
Harolyn Blackwell (Washingtonen, AEB, 1955eko azaroaren 23a) estatubatuar opera-abeslaria da, sopranjoa. Operan, oratorioan, errezitaldietan eta komedia musikalean aktibo dagoen soprano lirikoa da.
Biografia
Leonard Bernsteinen West Side Story lanarekin egin zuen debuta Broadwayn. Soprano soubrettetik lira-koloratura pasatzea arrakastaz egin zuen Seattleko Operan, hala nola Olympia rolean Offenbach-en Hoffmann-en ipuineak lanean eta Gaetano Donizettiren Lucia di Lammermoor lanean, konpainiara, Norina, Gilda eta Lakmé itzuli da.
Aurretik Reri Gristek egin zuen bezala, oso ezaguna da bere Oscar morroi rola Giuseppe Verdiren Un ballo in maschera filmean. Luciano Pavarottirekin batera kantatu zuen telecast batean, METetik (gero DVDan argitaratua). "Ina" izeneko rolen kategorian oso eroso aritu izan da, Kathleen Battle (antzerkiaren zuzendaritzak kaleratua) ordeztu zuenean 1994an Metropolitan Operan La fille du régiment-en estreinatu zenean. Buenos Aireseko Colon antzokian ere nabarmendu zen, Hoffmann-en ipuinetan (Alfredo Krausekin batera) eta Un ballo in mascheran.
Errepertorio sinfoniko bokalean eta oratorioan aktibo, birak egin ditu Florence Quivar mezzosopranoarekin. Pittsburgh Symphony, Cincinnati Symphony, Dallas Symphony, Seattle Symphony, New York Philharmonic, Munich Philharmonic, NHK Symphony Orchestra, London Symphony Orchestra eta Florida Philharmonic Orchestra. Zuzendaria: Herbert Blomstedt, James Conlon, Christoph von Dohnányi, Charles Dutoit, Erich Kunzel, James Levine, Andrew Litton, Zdeněk Mácal, Kurt Masvur, Trevor Pinnock, James Judd, André Previn, Simon Rattle, Gerard Schwarz, Leonard Slatkin eta David Zinnam.
Samuel Barberren Knoxville: Summer of 1915 eta antzeko lanetan parte hartu du, Händelen Messiah, Haydnen Sorkuntza, Gustav Mahlerren Laugarren sinfonia eta Carl Orffen Carmina Burana.
1997an Broadwayra itzuli zen Leonard Bernstein-en Cunegonde gisa, Harold Princeren zuzendaritzapean.
Tinpanoko soka
Tinpanoko soka nerbio fazialaren adarra da; mihi aldetik abiatu, eta, mailuaren eta ingudearen artetik pasatuz, barrunbe tinpanikorantz hedatzen da. Dastamenean esku hartzen duten hiru nerbio kranialetako baten zati da. Dastamen-sistemak atzeraelikadura-zirkuitu konplikatua eskatzen du, eta nerbio bakoitzak besteen seinaleak inhibitzen ditu. Badirudi tinpanoko sokak eragin inhibitzaile bereziki handia duela zaporearen beste nerbioetan, bai eta mingaineko minaren zuntzetan ere; beraz, kalteren bat jasaten duenean, beste nerbioetan duen funtzio inhibitzailea aldatu edo deuseztatu egiten da.
Laacher See
Laacher see, orain dela 12.900 urte sortu zen eta 2 km diametroko galdara da. Alemania mendebaldean dago eta 300 km3 material jaurti zuen.
Erupzioa zenbait aste edo hilabete iraun zuela uste dute adituek. Galdaratik urbil 50 metroko geruza utzi zuen eta guztia estali zuen galdaratik 10 kilometrora.
Aira galdara
Aira galdara, kyushu irlaren hegoaldean (Japonia) dagoen galdara handia da. 17 km x 23 km-ko azalera dauka eta orain dela 22.000 urte eratu zen. Galdara barruan Kagoshima hiria eta Sakurajima sumendia daude. Sumendi hau orain del 13.000 urte eratu zen eta Japoniako sumendirik aktiboenetakoa da.
Jon Rojo Sagarna
Jon Rojo Sagarna (Bilbo, 1996ko abenduaren 22a) Euskal Herriko futbolaria da. Normalean ezker atzelari lanetan aritzen da. Danok Bateko harrobian ibili da
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Ingalaterrako emakumezkoen errugbi selekzioa
Ingalaterrako emakumezkoen errugbi selekzioa Ingalaterraren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. Europako talderik indartsuena da, 1987an sortu zenetik 18 aldiz irabazi baitu Sei Nazioen Txapelketa. Munduko Errugbi Kopa ere birritan irabazi du, eta sei final jokatu.
Historia
1970eko hamarkadan hasi ziren emakumeak errugbian Ingalaterran. Unibertsitateetako taldeak izan ziren lehenengoak. 1986 urtean Britainia Handiko selekzioak Frantziakoaren aurka jokatu zuen eta frantziarrak 14-8 nagusitu ziren. Ingalaterrako selekzioaren debuta 1987an izan zen eta 22-4 emaitzaz irabazi zion Galesi.
Kathleen Battle
Kathleen Battle (Portsmouth, Ohio, AEB, 1948ko abuztuaren 13a) estatubatuar opera-abeslari sopranoa da. Hasieran, 1970eko hamarkadaren hasieran eta erdialdean egin zen ezaguna, munduko orkestrarik garrantzitsuenekin egindako kontzertuengatik. 1975ean egin zuen debuta operan. Battlek soprano lirikoaren eta koloretako sopranoaren erregistroarekin zabaldu zuen bere errepertorioa 1980an eta 90eko hamarkadaren hasieran. Operetan jarduten ez duen arren, Battle aktibo dago kontzertuetan eta emanaldietan.
Ingalaterrako emakumezkoen errugbi selekzioa
Historia
1991. urtean lehenengo Munduko Txapelketa antolatu zen eta ingelesak fialera iritsi ziren baina Estatu Batuek garaitu zuten 19-6ko emaitzaz. 1994an jokatu zen bigarren ekitaldia eta Ingalaterrak mendekua hartu zuen finalean amerikarrei 38-23 gailenduz. 2014 arte ez zuen bigarren txapelketarik irabazi baina 1998an ezik gainerako txapelketa guztietan finalean izan da.