cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia
Historia
2002. urtean hasi zen EPEL esku huskako binakako pilota txapelketa antolatzen.
Txapeldunak eta finalistak
* Oharra: Barriolak finala jokatzeko eskubidea bitan irabazi zuen arren, 2011koa ezin izan zuen jokatu (partida atzeratzea onartu ez ziotelako), eta 2014koa besterik ez zuen jokatu (bai eta irabazi ere).
Čaradice
Čaradice Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 17,85 km²ko azalera du eta 501 biztanle 2017ko datuen arabera.
Pontlevoy
Pontlevoy Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pontlevoy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.552 ziren. Familiak 661 ziren, horien artean 195 pertsona bakarrekoak ziren (92 bakarrik bizi ziren gizonak eta 103 bakarrik bizi ziren emakumeak), 235 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Haplospiza rustica
Haplospiza rustica Haplospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Pontlevoy
Etxebizitza
2007an 836 etxebizitza zeuden, 664 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 99 bigarren erresidentzia ziren eta 73 hutsik zeuden. 765 etxeak ziren eta 67 apartamentuak ziren. 664 etxebizitza nagusietatik 498 bere jabearen bizilekua ziren, 150 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 43 etxek bi zituzten, 129 etxek hiru zituzten, 185 etxek lau zituzten eta 296 etxek bost zituzten. 479 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 296 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 278 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 945 ziren, horien artean 713 aktiboak ziren eta 232 inaktiboak ziren. 713 pertsona aktiboetatik 662 lanean zeuden (350 gizon eta 312 emakume) eta 51 langabezian zeuden (22 gizon eta 29 emakume). 232 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 90 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pontlevoy udalerrian 657 unitate fiskal zeuden, 1.527 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.051 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 78 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 13 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Pontlevoy udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.468 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rio Vista (Kalifornia)
Rio Vista Kaliforniako hiri bat da. Solano konderrian kokatua dago. 2010ean 7,360 biztanle zituen, 17.3 kilometro koadrotan banatuta.
Baroja & Yo bilduma
Baroja & Yo bilduma Iruñeako Ipso Ediciones 2017an martxan jarri zuen liburuxka bilduma izan zen. Bilduma horretan idazle, kritikari eta irakasle ezagunek Barojari buruzko ideiak eta sentimenduak adierazten zituzten, azken finean liburu bakoitzaren oinarria autobiografikoa izan behar zen. Egileek argitaletxearen burua den Joaquín Ciáurrizek lanak idazteko enkargua jaso zuten. Testu guztiak, Bernardo Atxagarena izan ezin, gaztelaniaz agertu ziren. Bilduma 2019an amaitu zen. Argazkiak Pedro Pegenauterenak ziren. Proiektuak Nafarroako Gobernuaren laguntza izan zuen.
Kutxa
Bilduma osoa gordetzeko kutxa berezi bat sortu zuen argitaletxeak.
Colvend and Southwick
, Eskoziako komunitate eremu eta parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Dobra ibaiaren gaineko zubia
Dobra ibaiaren gaineko zubi zaharra (Ponte Vieyu) Dobra ibaia zeharkatzen duen Erdi Aroko zubi zaharra da. Amieva eta Cangas de Oníseko kontzeju asturiarren artean dago.
Ezaugarriak
Arcedianoko bidearen hasieran dago. Harrizko zubia da, arku zorrotz bakarrekoa, eta harlandu erregularrak ditu. Lurzorua antzinako galtzada erromatarraren hondakinez osatuta dago.
Filma
Zubi hau Francisco Lara Polop zuzendariak egindako El cabezota (1982) filman agertu zen.
Ramous
Ramous (okzitanieraz Ramós) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Takeshi Okada
Takeshi Okada (岡田 武史) Japoniako futbolaria da.
Selekzio nazionala
Japoniako selekzioarekin: 1980tik 1985ra 24 aldiz jokatu izan du, 1 gol sartuz.
Fusion for Energy
Fusion for Energy (F4E) Europar Batasuneko erakundea da, Europak ITERi (fusioa energia-iturri mugagabe eta bideragarri gisa garatzeko nazioarteko proiekturik handiena) egiten dion ekarpena kudeatzeko eratua. Erakundea 2007ko apirilean sortu zuten, hogeita hamabost urterako, Europar Batasuneko Kontseiluaren erabakiz, Europako Energia Atomikoaren Erkidegoa (Euratom) eratzeko Tratatuaren bidez.
F4Ek 400 langile ditu, eta egoitza Bartzelonan du, baina Cadarachen (Frantzia) eta Garchingen (Alemania) ere baditu bulegoak. Bere eginkizun nagusietako bat Europako industriarekin eta ikerketa-erakundeekin lankidetzan aritzea da, ITER proiekturako osagai teknologikoak garatzeko.
Europar Batasuna ITER proiektuaren egoitza da, eta haren zergadun nagusia, guztizkoaren % 45 ingururekin; beste kideek, berriz, % 9 inguru ematen dute bakoitzak.
Erronbihexaedro handi
Geometrian, erronbihexaedro handia izar-poliedro uniforme bat da. Poliedro duala erronbihexakron handia da.
Amphilophus zaliosus
Amphilophus zaliosus Amphilophus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Satoru Makino
Satoru Makino (牧野 悟, 1990eko azaroaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
1901eko Home Nations Txapelketa
1901eko Home Nations Txapelketa Errugbi txapelketa honen hemeretzigarren ekitaldia izan zen. 1901eko urtarrilaren 5ean hasi eta martxoaren 16an bukatu zen. Eskozia izan zen txapeldun partida guztiak irabaziz gainera.
Puntuazio sistema
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta markako goalak lau puntu balio zituzten eta zigor kolpeak hiru.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Historia
Eskoziak nagusitasun osoz irabazi zuen txapelketa eta hirugarren aldiz Koroa hirukoitza eskuratu zuen. Ekitaldi honetako talderik eskasena Ingalaterra izan zen eta zurezko koilara eraman zuen.
Palmaresa
1901 arteko bakarkako garaipenak. (*) 1889ko garaipena kontuan hartuta
NGC 55
NGC 55 galaxia espiral bat da, Sculptor konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Gyrolita
Gyrolita silikato motako minerala da eta gyrolite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gyrolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Cirrhilabrus pylei
Cirrhilabrus pylei Cirrhilabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Cnemaspis limi
Cnemaspis limi Cnemaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Ripon (Kalifornia)
Ripon Kaliforniako hiri bat da. San Joaquin konderrian kokatua dago. 2010ean 14,297 biztanle zituen, 13.7 kilometro koadrotan banatuta.
San Martin eliza (Ahetze)
San Martin Ahetzeko eliza da. XVI. mendeko eraikin hau 1973an monumentu historiko izendatu zuten.
Ezaugarriak
Eliza Done Jakue bidean dago eta XVI. mendeko hasieran ekin zioten eraikitzeari. Done Jakueren estatua, XVIII. mendeko erromes batena, Jasokundearen estatua , XVIII. mendeko erretaula eta XV. mendeko gurutzea ditu. Besoetan txintxarriak dituen gurutze honek 1609an Pierre de Lancreren sumindura eta ondorengo sorginkeriaren aurkako prozesua eragin zituen.
Gertuko hilerrian disko itxurako hilarri zaharra topatu eta Baionako Euskal Museora eraman zuten.
Haplospiza unicolor
Haplospiza unicolor Haplospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Leonel Ruiz Miyares
Leonel Cosme Ruiz Miyares (Santiago de Cuba) Kubako hizkuntzalari konputazionala da. 1971an Santiago de Cuban sortu zen CLA Zentroko (Centro de Lingüística Apli­cada) zuzendari orokorra da. Hizkuntzaren Prozesamendua arloaren barruan analisi morfologikoan, lexikografia konputazionalean, hiztegi elektronikoetan eta corpus linguistikoetan ikertzen du.
Alfaroko geltokia
Hauek dira Alfaroko geltokiak:
Leonel Ruiz Miyares
Ikerketa eta ekarpenak
Kubako Ekialdeko Unibertsitatean ingeniaritza ikasi zuen, eta bertan lortu zuen doktore-titulua. 2002 urteaz geroztik CLA-k urtero antolatzen du Simposio Internacional de Comunicación Social izeneko kongresua, Santiagon hizkuntzalaritzazko lexikografiazko eta hizkuntzalaritza konputazionalezko hainbat aditu nabarmendu biltzen dituena.
Lankidetza EHUko Ixa Taldearekin
Euskal Herriko Unibertsitateko IXA taldea lankidetzan aritu izan da 2001tik CLA ikergunearekin. Hortik atera da, adibidez, Diccionario Básico Escolar (DBE) hiztegi hori (digitala eta paperezkoa). Hiztegia XML z kodetuta dago, eta hiztegiak editatzeko Ixa taldean garatu zen leXkit izeneko ingurunea erabiltzen da.
Lankidetza hori dela eta Kubak “Carlos J. Finlay” Ordenaren Saria eman zion Ixa Taldeko Xabier Artola irakasleari 2023ko otsailaren 16an. Kubako zientzialari nazionalei eta atzerritarrei ematen dien kondekoraziorik gorena da hori. Artolari Kubarekin 20 urteko lankidetza zientifiko emankorrarengatik eman diote saria. Santiagoko Linguistika Aplikatuaren Zentroarekin bereziki,eta eta Leonel Ruizen bitartez.
Červený Hrádok
Červený Hrádok Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 5,50 km²ko azalera du eta 413 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1386. urtekoa da.
Jan Zamoyski
Jan Sariusz Zamoyski (Skokówka, 1542ko martxoaren 19a - Zamość, 1605eko ekainaren 3a) poloniar handikia izan zen. Familia noblekoa, 1565etik Errege Idazkaria, 1578tik Koroako Kantziler Handia eta 1581etik Koroako Hetman Handia izan zen. Krakovia hiriko eta beste hiri batzuetako Starost Handia ere izan zen.
Sigismundo II.a Augusto eta Eztebe I.a Báthory erregeen kontseilari nagusia izan zen eta Sigismundo III.a Vasa erregearen aurka agertu zen. Bere garaiko diplomatiko, politiko eta estatista trebeenetako bat izan zen, eta Bi Nazioen Errepublikako buruzagi nagusia.
Lagun Onak Kirol Kluba
Lagun Onak Kirol Kluba Azpeitiko (Gipuzkoa) kirol kluba da, 1944an sortua. Futbol, mendi eta txirrindularitza sailak ditu.
Historia
Ofizialki Club Deportivo Lagun Onak 1944an sortu bazuten ere, lehenago ere Azpeitian baziren izen bereko kirol taldeak.
1975ean Hirugarren Mailara lehendabizok igo eta Espainiako Futbol Errege Kopan debuta egin zuen. Gero urte asko eman ditu maila hartan.
Futbol Zelaia
Lagun Onak taldeak Garmendipe Futbol Zelaian jokatzen du, 1500 ikusleentzako tokia eta 100x60 metro dituena.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Bekain
Halaber, aurpegiaren osagai estetikoa da gizakiengan.
Hotel
Hotel hainbat zerbitzu eskaintzen dituen goi-mailako ostatua da. Ostatuaz gain, bere bezeroei beste zerbitzu gehigarriak ere ematen dizkiete: jatetxeak, igerilekuak, gimnasioak eta abar.
Bere konfortaren arabera kategoriaz sailkatzen dituzte, herrialdez herrialde aldatzen direnak:
Ribarrouy
Ribarrouy (okzitanieraz Rivarroi) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Gueutteville-les-Grès
Biztanleria
2007an Gueutteville-les-Grès udalerrian erroldatutako biztanleak 344 ziren. Familiak 146 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 214 etxebizitza zeuden, 145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 64 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 213etxeak ziren. 145 etxebizitza nagusietatik 117 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 119 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 149 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 149 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (76 gizon eta 58 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Gueutteville-les-Grès udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Serravalle Langhe
Serravalle Langhe Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Serravalle Langhek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lézat Goi Orratza
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.069 metroko garaiera du. Frantziako Garona Garaia departamenduan dago.
Reino Shimamura
Reino Shimamura (島村 麗乃, 1991ko irailaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Cnemaspis occidentalis
Cnemaspis occidentalis Cnemaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Paradoxa
Paradoxa (latinezko paradoxa, "iritzi komunaren kontrakoa") kontraesana dakarren baieztapena edo baieztapen multzoa da, nahiz eta hasiera batean egiazkoak iruditu, edo logikaz eta intuizioaz kontrakoak diruditenak. Beste modu baten esanda, iritzi orokorraren aurkakoa da, edo kontraesan logikoarekin, baina edukia egiazkoa da. Paradoxak ez du kontraesan logikorik, itxura baino ez du.
Oso maiz, ordea, paradoxetako baieztapenetan ez dago benetako kontraesanik, hasierako premisa bat edo gehiago faltsua dela frogatzen delako, edota hitz-jolas bat, edo bateraezina. Edonola ere, paradoxa zenbaitek ez dute eskuarki onartzen diren irtenbiderik (Curryren paradoxa, esaterako).
Kontraesanaren parekoa da paradoxa hitza sarritan. Literaturan eta bestelako arteetan, paradoxek ez dakarte kontraesanik, eta egoera ironikoei atxikita erabiltzen dira. Batzuetan, harridura soilerako erabiltzen da paradoxa hitza.
Jacques Roux
Jacques Roux (Pranzac, Frantzia, - Bicêtre, Frantzia, ) iraultzailea izan zen. Irakaslea zen Angulemako apaizgaitegian. Frantziako Iraultzaren jarraitzaile sutsua izan zen. 1790ean Parisen hartu zuen bizilekua, apaizen konstituzio zibila zin egin zuen, eta Saint-Nicolas-des-Champseko bikario izendatu zuten, baina apaizgoa utzi zuen. Parisko Komunako kide izan zen. Janari urritasunak sortutako krisialdian izan ziren matxinaden eta harrapaketen sustatzaile izan zen. Jabetza kritikatu zuen, aberatsen aurka jardun zuen, Maraten politikaren aldekoa zen, eta 1793az geroztik enragés taldearen ordezkaria izan zen. Sozialismoa aldeztu zuen eta eragin handia izan zuen Babeufengan. 1794an atxilotu eta hiltzera kondenatu zuten. Bere burua hil zuen kartzelan zegoela.
Zenbaki lehen
''Artikulu honetan zenbaki lehenak aurkezten dira, zenbaki osoetan. Eraztun en orokortasunerako, ikusi elementu lehen eta elementu irreduzible.''
Matematika n, zenbaki lehena 1 baino handiagoa den zenbaki arrunt a da, bi zatitzaile positibo besterik ez dituena: bera eta 1. Zenbaki konposatuak, berriz, zenbaki harexetaz eta 1az aparte, zatitzaile osoren bat duten zenbaki osoak dira; beraz, faktorizatu egin daitezke. Hitzarmenez, 1 zenbakia ez da ez lehentzat ez konposatutzat hartzen.
1000 zenbakia baino txikiago diren zenbaki lehenak hurrengoak dira: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 127, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 251, 257, 263, 269, 271, 277, 281, 283, 293, 307, 311, 313, 317, 331, 337, 347, 349, 353, 359, 367, 373, 379, 383, 389, 397, 401, 409, 419, 421, 431, 433, 439, 443, 449, 457, 461, 463, 467, 479, 487, 491, 499, 503, 509, 521, 523, 541, 547, 557, 563, 569, 571, 577, 587, 593, 599, 601, 607, 613, 617, 619, 631, 641, 643, 647, 653, 659, 661, 673, 677, 683, 691, 701, 709, 719, 727, 733, 739, 743, 751, 757, 761, 769, 773, 787, 797, 809, 811, 821, 823, 827, 829, 839, 853, 857, 859, 863, 877, 881, 883, 887, 907, 911, 919, 929, 937, 941, 947, 953, 967, 971, 977, 983, 991 eta 997.
1000 zenbakiaren ondorengo lehendabiziko zenbaki lehena 1009 da; 10.000 eta gero, 10.007; 100.000 tik aurrera, 100.003, eta 1.000.000en hurrengoa, 1.000.003. Bestalde, gero eta zailagoa da zenbaki lehen bat aurkitzea: adibidez, orain arteko azkena da, 24.862.048 zifraz osatua. Zenbakien teoria aljebraikoan, zenbaki lehenei zenbaki arrazional lehenak esaten zaie, zenbaki gaussiar lehenenetatik bereizteko. Zenbaki lehenak izatea ez dago zenbaki-sistemaren menpe, baina bai, ordea, aztertzen den eraztunaren menpe. Adibidez, 2 zenbaki lehen arrazionala da; hala ere, zenbaki gaussiar osoa bezala faktoreak ditu:.
Zenbaki lehenen azterketa zenbakien teoriaren zati garrantzitsu bat da. Berriz, zenbakien teoria, batez ere, zenbaki osoen propietate aritmetikoak ikertzen dituen matematikaren adarra da.
Zenbaki lehenak ehun urtetik gorako aieru batzuetan agertzen dira; hala nola, Riemannen hipotesia eta Goldbachen aierua, Harald Helfgott ek bere forma ahulean ebatzi zuena.
Zenbaki lehenen banaketa zenbakien teoriaren ikerketa-gai errepikakorra da: zenbaki isolatuak kontuan hartuz gero, zenbaki lehenak probabilitatearen arabera banatuta daudela ematen du; baina, zenbaki lehenen banaketa "globala" ondo definitutako legeetara egokitzen da.
Bat zenbakia ez da lehentzat hartzen
XIX. mendera arte, matematikari gehienek zenbaki lehentzat hartzen zuten 1 zenbakia.
Haietako lan matematiko asko baliozkoak dira oraindik, nahiz eta 1 zenbaki lehentzat hartu, adibidez, Stern-en eta Zeisel-en lanak. Derrick Norman Lehmer ren zenbaki lehenen zerrenda, 10.006.721 zenbakira arte iristen zena, 1956 urtera arte berrinprimatua, 1 zenbakia lehentzat hartuta hasten zen.
Gaur egun, matematika-komunitatea 1a zenbaki lehenen zerrendan kontuan ez hartzearen alde dago. Konbentzio horrek, adibidez, aritmetikaren oinarrizko teorema ren formulazio oso ekonomikoa ahalbidetzen du: “zenbaki arrunt orok adierazpide bakarra du faktore lehenen biderketaren emaitza gisa, ordena kontuan hartu gabe”.
Gainera, zenbaki lehenek propietate ugari dituzte, 1 zenbakiak betetzen ez dituenak, adibidez, zenbakiaren eta Eulerren funtzioa ri dagokion balioaren arteko erlazioa, edo baita funtzio zatitzailea ere. Horrez gain, edozein n arruntetarako, 1=1^n. Beraz, horrek dio 1 zenbakiak n faktore dituela.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Aritmetikaren oinarrizko teorema ren arabera, zenbaki arrunt orok adierazpide bakarra du faktore lehenen biderkadura gisa, ordena izan ezik. Faktore lehen bera zenbait aldiz ager daiteke. (Hortaz, 1 zenbakia biderkadura huts gisa irudikatzen da.) Beraz, esan daiteke zenbaki lehenak edozein zenbaki arrunt eraikitzeko erabiltzen diren "adreiluak" direla. Adibidez, 23.244 zenbakia idatz daiteke biderkadura gisa, eta 23.244 zenbakiaren beste edozein faktorizazio zenbaki lehenen biderkadura berdina izango da, faktoreen ordenagatik izan ezik.
Teorema horrek garrantzia du, 1 zenbaki lehentzat ez hartzeko arrazoietako bat delako: 1 lehentzat onartuko balitz, teoremaren enuntziatuak argibide gehiago beharko lituzke.
Zenbaki arruntek faktorizazio bakarra edukitzetik abiatuta, matematikan sarritan erabiltzen diren beste kontzeptu batzuk garatzen dira, hala nola, multiplo komunetako txikiena, zatitzaile komunetako handiena eta bi zenbaki (edo gehiago) elkarrekiko lehenak izatea.
10 = 2*5 eta 12=2^2*3. Orduan,
Zenbaki lehenak eta funtzio aritmetikoak
Funtzio aritmetiko ek, hau da, zenbaki arrunten multzo batean definitutako funtzio erreal edo konplexu ek, eginkizun erabakigarria dute zenbakien teoria n. Garrantzitsuenak biderketa-funtzioak dira, hau da, (a,b) zenbaki bikote bakoitzarentzat honako hau betetzen duten f funtzioak:
Biderketa-funtzioen adibideetako batzuk hauexek dira:
- Eulerren φ funtzioa, n bakoitzari zenbaki positibo osoen kopurua lotzen diona, zeintzuk n baino txikiagoak eta n-rekiko lehenak diren.
- τ funtzioa, n bakoitzari n-ren zatitzaileen kopurua lotzen diona.
- σ funtzioak, n bakoitzari n-ren zatitzaile guztien batura lotzen diona.
Hauxe da funtzio horien balioa zenbaki lehenen berretur etan:
Definitzen dituen propietateari esker, funtzio aritmetikoak erraz kalkula daitezke zenbaki lehenen berreturetan hartzen duten baliotik abiatuta. Izan ere, n faktorizazio-zenbaki arrunt bat emanda
Hurrengoa lortuko dugu
eta, hala, f(n) kalkulatzeko problema n zatitzen duten zenbaki lehenen berreturen gainean f kalkulatzeko problema birbideratu da; balio horiek lortzeko errazagoak dira formula orokor baten bidez. Adibidez, φ funtzioaren funtzioaren balioa ezagutzeko, nahikoa da hau kalkulatzea:
Lehen mailako zenbaki lehenak eta faktorial lehenak
Lehen mailako zenbaki lehenak (zenbaki lehenen infinitutasunaren frogapen euklidearrarekin zerikusi zuzena dutenak)  p = n# ± 1 formakoak dira, n zenbaki arrunt batentzat: hor, n# = 2 · 3 · 5 · 7 · 11 ·… (n baino txikiagoak edo berdinak diren zenbaki lehen guztien biderkadura).
Halaber, zenbaki lehen bati faktorial lehen esaten zaio, n! ± 1 formakoa bada. Honako hauek dira lehenengo zenbaki faktorial lehenak:
n! − 1 lehena da n = 3, 4, 6, 7, 12, 14, 30, 32, 33, 38, 94, 166, 324, … -etarako
n! + 1 lehena da n = 0, 1, 2, 3, 11, 27, 37, 41, 73, 77, 116, 154, 320, …-etarako
Fermat-en zenbaki lehenak
Fermat-en zenbakiak erakoak dira, n \in\N. Orain arte ezagutzen diren Fermat-ek zenbaki lehen bakarrak berak ezagutzen zituen bost zenbakiak dira, hau da, n = 0, 1, 2, 3 eta 4 zenbakiei dagozkienak; aldiz, n-ren 5 eta 32 bitarteko balioei dagokienez, zenbaki horiek konposatuak dira.
Lehenak direla zehazteko, test espezializatu bat dago, exekuzio-denbora polinomikoa duena: Pepin-en test a. Hala ere, hain azkar hazten dira Fermat-en zenbakiak ezen n txikien balioetarako bakarrik aplikatu ahal izan den. 1999an, n = 24 zenbakirako aplikatu zen Pepin-en testa.
Mersenne-ren zenbaki lehenak
Mersenne-ren zenbaki ak erakoak dira, p zenbaki lehena izanik. Ezagutzen diren zenbaki lehen handienak mota horretakoak izaten dira, test oso eraginkor bat baitago, Lucas-Lehmerren test a, Mersenne-ren zenbaki bat zenbaki lehena den ala ez zehazteko.
Gaur egun, ezagutzen den zenbaki lehen handiena da, sistema hamartarrean 24 862 048 zifra dituena. Ezagutzen den Mersenne-ren 51. zenbaki lehena da. Haren aurkikuntza 2018ko abenduaren 7an iragarri zen, «Great Internet Mersenne Prime Search» konputazio banatua ren proiektuari esker.
Beste zenbaki lehen batzuk
Propietate zehatzen bat betetzen duen azpimultzo bati erreferentzia egiteko, zenbaki lehenaren kontzeptu eta terminoari hamaika "abizen" erants dakizkioke.
Adibidez, zenbaki lehen pitagorikoak 4n+1 forman adieraz daitezkeenak dira. Beste era batera esanda, zenbaki lehenak dira, non x ☰ 1 mod(4).
Beste adibide bat Wieferich-en zenbaki lehenak dira: hor, p^2-k 2^{p-1} - 1 zatitzen du, p zenbaki lehena izanik.
Propietate horietako batzuk beste zenbaki lehen batekin duten erlazio jakin bati dagozkio:
Konputazioa
RSA algoritmoa gako publikoa lortzean oinarritzen da, lehenak diren bi zenbaki handi (10^{100} baino handiagoak) biderkatuz.
Algoritmo horren segurtasuna honako gertaeran oinarritzen da: ez dela ezagutzen, ohiko ordenagailuak erabiliz, zenbaki handi bat faktore lehenetan faktorizatzeko modu azkarrik.
Montlaur (Aude)
Biztanleria
2007an Montlaur udalerrian erroldatutako biztanleak 530 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 376 etxebizitza zeuden, 242 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 365 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 242 etxebizitza nagusietatik 185 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 136 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 129 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aljerko kasbah
Aljerko kasbah, edo besterik gabe Kasbah (القصبة, zitadela) Aljeriako hiri hartako zitadela eta inguruko auzoa da.
Montlaur (Aude)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 293 ziren, horien artean 200 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 200 pertsona aktiboetatik 164 lanean zeuden (92 gizon eta 72 emakume) eta 36 langabezian zeuden (19 gizon eta 17 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montlaur udalerrian 246 unitate fiskal zeuden, 540,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.046 euro zen.
Aljerko kasbah
UNESCOk 1992an gizateriaren ondare izendatu zuen. Aljeriako Independentzia Gerran oso leku garrantzitsua izan zen, Nazio Askatasunerako Frontearen matxinadak hor baitzuen epizentroa.
Auzoa askotan aipatu izan da film eta abestietan, adibidez 1937ko Pépé le Moko frantziar filmean bertan ezkutatzen zen protagonista; eta 1982an, The Clash taldeak Rock the Casbah abestia moldatu zuen.
Montlaur (Aude)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Montlaur udalerrian 46 nekazaritza-ustiategi zeuden, 638 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Agredako autobus geltokia
Agreda (Ágreda, gaztelaniaz eta ofizialki) Soriako probintziako Agreda udalerriko autobus geltokia da, Gaztela eta Leon eskualdean dagoena.
Geltokia
Geltokia 5 nasa ditu.
Beste autobus lineak
Geltokian, hiru beste lineak gelditu dira:
Eskaera bidezko garraioa
Eskaera bidezko Garraioa Gaztela eta Leongo Juntaren garraio publikoko zerbitzua da, plaza-erreserba duena.
Eskuragarri daude astearte, asteazken eta larunbatetan.
Alessandro Santos
Alessandro Santos, Alex (japonieraz: 三都主 アレサンドロ, 1977ko uztailaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Selekzio nazionala
Japoniako selekzioarekin: 2002tik 2006ra 82 aldiz jokatu izan du, 7 gol sartuz.
Andinoacara biseriatus
Andinoacara biseriatus Andinoacara generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Argenton-l'Église
Argenton-l'Église Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Argenton-l'Église udalerrian erroldatutako biztanleak 1.588 ziren. Familiak 640 ziren, horien artean 168 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 236 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 196 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 747 etxebizitza zeuden, 655 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 694 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 655 etxebizitza nagusietatik 494 bere jabearen bizilekua ziren, 146 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 90 etxek hiru zituzten, 209 etxek lau zituzten eta 324 etxek bost zituzten. 436 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 283 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 306 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 983 ziren, horien artean 687 aktiboak ziren eta 296 inaktiboak ziren. 687 pertsona aktiboetatik 628 lanean zeuden (334 gizon eta 294 emakume) eta 59 langabezian zeuden (21 gizon eta 38 emakume). 296 pertsona inaktiboetatik 116 erretiraturik zeuden, 59 ikasten zeuden eta 121 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Argenton-l'Église udalerrian 678 unitate fiskal zeuden, 1.695 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.937 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 margolariak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 kongelatu-denda zen.
2000. urtean Argenton-l'Église udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.914 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arradako Markesaren jauregia
Arradako Markesaren jauregia Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Erriberri udalerrian kokatutako XVI. mendeko jauregi bat da.
Kale Nagusian zenbait jauregi nabarmentzen dira, horien artean Arradako Markesarena hau, XVI. mendeko hirugarren laurdeneko eraikin errenazentista, harlanduzko fatxada duena, arkutxoen galeria izan ezik, non adreilua sartzen den. Egurrezko teilatu-hegal aberatsa ere aipagarria da, baita landa-armarri obala eta errenazimenduko motibodun orla ere. Geroago, barroko garaikoa da kupulaz estalitako barruko eskailera.
Yuki Osawa
Yuki Osawa (大澤 雄樹, 1983ko apirilaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Narbal
Narbala (Monodon monoceros) Monodontidae familiako zetazeoa da, Artiko eta Atlantiko ozeanoetako itsasoetan bizi dena. Monodon generoko espezie bakarra da, eta belugarekin batera monodontidae bakarrak.
Arrek letagin kiribildu eta luzea dute, bi metrokoa eta hamar kilogramokoa izan daitekeena. Adituek zentzumen-errezeptore bat dela uste dute. Nahiz eta ezpainetatik ateratzen zaien letagina izan, adarra dirudi. Horregatik esaten diote, itsasoko adarbakarra.
Itsas ugaztun haragijaleak dira. Dieta murritza dute eta neguan elikatzen dira, batez ere. Bakailua, txibiak eta fletana dira bere dietaren oinarria. Horiek harrapatzeko uretan murgiltzen dira; oso urpekari onak dira.
Bibiparoak dira. Emeak 15,3 hilabetez izaten dira kumedun. Aldiro, kume bakarra jaio ohi da, gutxi batzuetan bizkiak ere jaio arren.
Chris Elliott
Christopher Nash Chris Elliott (New York, 1960ko maiatzaren 31) estatubatuar aktore, umorista eta gidoigile bat da.
Late Night with David Letterman saioan umore esketxak antzezten hasi zen, ondoren 1990eko hamarkadako Get a Life kultuzko telesaileko protagonosta izan zen, Everybody Loves Raymond eta How I Met Your Mother telesailetan ere antzeztu izan duelarik. Bestalde, zineman Cabin Boy, There's Something About Mary, Scary Movie 2 eta Groundhog Day filmeetan ere antzeztu izan du. 2014ko Eagleheart telesaila ere antzeztu du.
RFID
RFID (Radio Frequency IDentification siglak, euskaraz irrati-frekuentzia bidezko identifikazioa) urruneko datuen berreskurapen eta bilketan oinarritzen den metodo bat da, etiketak edota RFID tags deritzon dispositiboak erabiltzen dituena. RFID etiketa bat, dispositibo txiki bat da, pegatina baten antzekoa, produktu bati itsatsi edo txertatu daitekeena, ala nola pertsona edota animaliei. RFID etiketa hauek antena batzuk dituzte, RFID igorle-hartzaile batetik bidalitako irrati-frekuentzia bidezko eskaerak jaso eta erantzutea ahalbidetzen dutenak. Etiketa pasiboak ez dute barne sostengu elektrikorik edota elikadura-iturririk behar, aldiz aktiboek bai.
Historia
Sekzio honek neutraltasuna handitzeko saiakerak behar ditu.
RFID-ri buruzko beste lan goiztiar bat, 1948an Harry Stockman-en “ islatutako energia bidezko komunikazioa ” izena zuen artikulua da. (IRE agiriak, pp1196-1204, 1948ko urria). Stockman zera iragarri zuen “ garapen eta inbestigazioan aintzat hartzeko lana, islatutako energiaren komunikazioak dituen oinarrizko arazoak baino lehen konpondu behar direla, eta baita aplikazio baliagarrien eremua aztertu baino lehen ”. Hogeita hamar urteko aurrerakuntzak behar izan ziren hamaika eremu ezberdinetan, RFID errealitate bihurtu aurretik.
RFID etiketa motak
RFID etiketak, aktiboak, erdi-aktiboak(=erdi-pasiboak) edo pasiboak izan daitezke.
RFID etiketa pasiboak ez dute beren elikadura-iturria. Irrati-frekuentziaren eskaner seinaleak antenan eragindako korronte elektriko minimoak etiketak duen CMOS zirkuitu integratuari nahiko energia hornitzen dio eta ondorioz hau erantzun bat bidaltzeko gai da. Energia eta kostuaren ardura dela medio, RFID etiketa pasibo baten erantzuna nahitaez laburra da, normalean identifikazio zenbaki soila (GUID). Berezko elikadura-iturri ezak dispositiboa nahiko txikia izatea ahalbidetzen du: azal azpian sartu daitezkeen eta merkatuan eskuragarri dauden produktuak existitzen dira. Etiketa pasibo hauek, praktikan duten irakurketa distantzia 10 milimetro ingurutik 6 metroetara doaz, beti ere Tag antenaren tamaina eta irakurgailuak egikaritzen duen frekuentzia eta potentziaren arabera. 2005ean, komertzialki erabilgarri zegoen era honetako dispositiborik txikienak 0.4 milimetro x 0.4 milimetro neurtzen zituen eta paperezko horri bat baino mehegoa zen; beraz dispositibo hauek ia guztiz ikusezinak dira. RFID etiketa erdi-pasiboak, etiketa pasiboen oso antzekoak dira, hauek bateria txiki bat gehituta dutela izan ezik. Bateria honek etiketaren zirkuitu integratuari etengabeko sostengua ematen dio. Gainera, datorren seinalearengandik potentzia bildu beharko lukeen antenaren diseinua ekiditen da. Horrexegatik dituzten antena hauek optimizatuak izan daitezke backscattering seinalearentzat. Etiketa erdi-pasibo hauek azkarrago erantzuten dute, beraz etiketa pasiboekin alderatuz indartsuagoak dira irakurketa eremuan.
Bestalde, RFID etiketa aktiboak, energia iturri bat eduki behar dute, horrexegatik etiketa pasiboen alboan neurri handiagoak eta baita memoria handiagoak dituzte, ala nola, igorle-hartzaileak bidalitako informazio gehigarria biltegiratzeko ahalmena. Gaur egun, aurki dezakegun etiketa aktibo txikienak txanpon baten tamaina du gutxi gora bera. Etiketa aktibo ugarik 10 metrotako distantzia praktikoak dituzte eta urte askotako bateria iraupena dute. Etiketa pasiboak ekoizteko askoz ere merkeagoak direnez eta ez dutenez bateriarik behar, existitzen diren RFID etiketa gehienak mota pasibokoak dira. 2004an, etiketa hauen prezioa 0.40$ zen eskaera handietan. RFID markadun unibertsala produktu indibidualetan komertzialki bideragarria izango da bolumen handiekin, urteko 10.000 milioiko unitateekin, produkzioaren kostua 0.05$ eramanaz ekoizle baten arabera. Gaur egungo RFID zirkuitu integratuko txipen eskaria ez dago kostua jasateko moduan. Inbestigazioko konpainia independenteetako analistak esaterako, Gartner and Forrester Research bat etortzen dira 0.10$ baino gutxiagoko kostua, 6 – 8 urte barru lortu daitekeela, honek epe laburrera RFID etiketa pasiboen eskaintza zabal bat eragoztea suposatzen duelarik. Beste analista batzuen esanetan aldiz prezio hauek 10 – 15 urte barru lortu dira. Nahiz eta etiketa pasiboen kostua aktiboen aldean abantaila nagusi bat izan, beste hainbat faktorek, hala nola zehaztasuna, funtzionamendua bai ur edo metalen ingurunean eta baita fidagarritasunak, etiketa aktiboen erabilera guztiz arrunta izatea eragin dute gaur egun. Lau etiketa ezberdin daude maneiuan. Beraien irrati-frekuentziaren arabera mailakatzen dira: frekuentzi baxuko etiketak ( 125 eta 134.5 kilohertz artean), frekuentzia altuko etiketak ( 13.56 megahertz), UHF etiketak edo frekuentzia oso altukoak (868 megahertzetatik 956 tara), eta mikrouhin etiketak (2.45 gigahertz). UHF etiketak ezin dira modu globalean erabiliak izan, ez baitago beraien erabilerarako erabateko erregulaziorik.
Hala ere badira kontaktu gabeko txip txartelak eta transpondedore bezalako dispositiboak, antzeko funtzioa eskaintzen dutenak.
RFID sistema
RFID sistema bat, hainbat osagaiez eratua izan daiteke: etiketak, etiketa irakurgailuak, etiketa programatzaile estazioak, zirkulazio irakurgailuak, antolaketa ekipamenduak, eta etiketen inbentarioen wands-ak. Segurtasuna bi modutan maneia daiteke. Segurtasun portuak ILSri buruz galde dezakete beraien segurtasun egoera zehaztuz edo etiketak segurtasun bit bat eduki dezake, maila altuan edo baxuan ipiniko dena bai zirkulazioaren ondorioz edota auto-egiaztapenen irakurgailu estazioengatik. RFID sistema baten helburua, etiketa izeneko dispositibo eramangarri baten bitartez datuak transmititzea da, non RFID irakurgailu batean irakurria den eta aplikazio jakin baten beharren arabera prozesatua. Etiketak igorritako datuak, kokapenari edo identifikazioari buruzko informazioa eman dezakete, baita etiketarekin markatutako produktuaren espezifikazioak, hala nola, salneurria, kolorea, erosketa data ... RFID sistemaren erabilera, lorpide eta jarraipen bezalako aplikazioetan, 80ko hamarkadan hasi ziren erabiltzen lehen aldiz. Laster nabarmendu zen sistema hau objektu mugikorrei jarraitzeko zuen ahalmena dela eta.
Gaur egungo erabilera
Frekuentzia baxuko RFID etiketak, animalien identifikaziorako, garagardo upelen jarraipenerako, eta automobiletako lapurren aurkako giltza bezala erabiltzea oso arrunta da. Batzuetan txip txikietan maskotei txertatzen zaie, galdu ezkero beraien jabeei itzuliak izan daitezen. Estatu batuetan, bi RFID frekuentzia erabiltzen dira: 125 kHz (jatorrizko estandarra) eta 134.5 kHz ( nazioarteko estandarra).Frekuentzia altuko RFID etiketak biblioteketan liburuen jarraipenean, pallet jarraipenean, eraikuntzen sarrera kontrolatuetan, airebide ekipaien jarraipenean eta jantziak bezala objektuen jarraipenean erabiltzen dira besteak beste. Frekuentzia altuko etiketa hauen zabaldutako erabilpen bat intsignien identifikatzean datza, lehen erabiltzen ziren banda magnetikoen ordez. Nahikoa litzateke intsignia hau irakurgailu batera hurbiltzea eramailea kautotzeko. UHF motako RFID etiketen erabilera, komertzialki pallets-en eta ontzien jarraipenean eta bidalpenean ibiltzen diren atoi eta kamioien jarraipenean erabilpen da batik bat.
Mikrouhin motako RFID etiketak aldiz, gama altuko autoen atzipen kontrolean erabiltzen dira.
Autobide batzuk, esaterako Kaliforniako FasTrak, Illinoiseko I-Pass sistemak, edota Philippines South Luzon Expressway E-Pass-ek RFID etiketak erabiltzen dituzte ordainleku elektronikoaren diru-biltzea egiteko. Etiketa hauek autoak pasa ahala irakurriak dira; eta irakurketan lortzen diren datuak aurre-ordaindutako ordainleku bateko kontu batetik deskontatuak dira. Sistema honek ordainlekuko kabinak sortzen dituzten trafiko ilarak gutxitzen dituzte. Sentsore sismikoak bezalakoak RFID transmisore-hartzaileak erabiliz irakurri ahal dira, urruneko datu bilketa izugarri erraztuaz. 2003ko urtarrilean, Michelinek aditzera eman zuen RFID transmisore-hartzaile delakoak pneumatikoetan txertatzeko saiakerekin hasiak zirela. Behin 18 hilabetetako saiaketa denboraldia amaituta, fabrikatzailea RFID teknologia duten pneumatikoak eskaintzen hasiko da automobil egileei. Bere helburu nagusia, United States Transportation, Recall, Enhancement, Accountability and Documentation Act (TREAD Act)rekiko konplimenduan dauden pneumatikoen jarraipena egitea da. Integratutako RFID txipak dituzten txartelak diru elektroniko bezala erabiltzea oso hedatua dago, esaterako Hong-Kongeko Octopus txartela eta herbehereetan garraio publiko ordainketan eta txikizkako salmentan. 2004 urtea hasita, erabilgarri dago jada “giltza adimentsu ” bat Toyota Prius eta Lexus-en modelo batzuetan erabiltzeko. Giltza honek RFID aktiboko zirkuitu bat darama, eta horrela automobilak daraman sentsoreak metro batera giltzaren presentziaz ohartaraztea zilegitzen du. Gidariak autoa ireki eta martxan jar dezake giltza bere patrikan edo diru-zorroan duelarik.
2004ko abuztuan, Ohioko errehabilitazio eta zuzentze sailak(ODRH), 415.000 dolarretako kontratua onartu zuen Alanco Technologies-ekin, segimenduan oinarritzen zen teknologiarekin entseguak egiteko. Presoek erloju baten antzeko transmisore batzuk daramatzate eskumuturrean, eta hauek kentzeko saiakeraren bat egiten badute presondegiko ordenagailu batera alarma moduan bidali dezakete abisua. Proiektu hau ez da estatu batuetako presondegietan segimenduan erabiltzen diren txipen garapenean murgilduta dagoen lehena. Michigan, Kalifornia, eta Illinoisetako instalazioek erabiltzen dute dagoeneko teknologia hau.
RFIDri buruzko aginduak
Wal-Mart eta Estatu Batuetako defentsa sailak baldintza batzuk argitaratu dituzte ekoizleentzat non, horniketa katearen gestioa hobetzeko garraioan RFID etiketa hauek erabiltzea den. Bi erakunde hauen tamaina dela eta RFIDri buruzko aginduak zirrara eragin du munduko milaka konpainiatan. Sarritan data muga zabaldu egin behar izan da, ekoizle askok RFID sistema hauek inplementatzeko dituzten arazoak medio. Praktikan, irakurketa arraskatsuen kopurua 80% dago gaur egun, produktuek eragindako irrati uhinen indargabetzeak eta paketatzearen ondorioz. Hemendik gutxira aurreikusia dago konpainia txikiak ere beraien garraioetan RFID etiketak erabiltzeko gai izango direla. 2005 urtarrila ez geroztik, Wal-Mart konpainiak beren 100 hornitzaile nagusiei bidalketa guztietan RFID etiketak eramatea behartu ditu. Baldintza betetzeko, ekoizleek RFID kodifikatzaile/inprimailuak erabiltzen dituzte kaxak etiketatzeko eta Wal-Marten EPC etiketak behar dituzten palletak etiketatzeko. Etiketa adimentsu hauek, etiketaren material barruan RFID bat daramate, eta barra kodea eta bestelako informazioa inprimaturik etiketaren kanpoan ikusgai. RFID & inventory problems