cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waterpolo
Jokalari bat gehiago (5 6ren aurka)
Defentsan ari den jokalari batek baloirik ez duen erasotzaile bat jaurtiketa libre batean oztopatzen badu, arerioa lotzen edo hondoratzen badu, edo aurpegian ura botatzen baldin badio, defentsako jokalaria jokotik kanpo geratuko da hogei segundoz, eta horri kanporaketa esaten zaio, egoera hau “man up” bezala ezagutzen da. Talde erasotzaileak 4 jokalari jarri ohi ditu 2 metroko lerroan eta 2 jokalari 4 metroko lerroan (4-2), jokalari ireki bati baloia pasatuz jaurtiketa bat egiten saiatu arte. Beste erasoko egitura batzuk 3-3 (hiru erasotzailez osatutako bi lerro) edo arkua (erasotzaileek arku bat egiten dute atearen aurrean eta erasoko jokalari bat "zuloan" kokatzen da atearen aurrean) dira. Bost jokalari defendatzaileak erasotzaileei presioa eginez, jaurtiketak blokeatzen dituzte eta jokalari bat gutxiago duten 20 segundoetan gol bat sartzea eragozten saiatzen dira. Beste atzelariek esku batekin baino ezin dute baloia blokeatu atezainari laguntzeko. Defentsako jokalaria berehala itzul daiteke erasoak gola sartzen badu, edo defentsak baloia berreskuratzen badu hogei segundoak amaitu baino lehen.
Defentsa-estrategia
Defentsako taldeak baloiaren jabetza berreskuratzeko eta bere atean gol bat saihesteko helburua izango du, defentsako taldea erasoari baloia kentzen edo lapurtzen saiatzen da, edo falta bat egiten, erasoko jokalari batek atera jaurtiketa bat egin ez dezan. Defentsa, erasotzailearen eta atezainaren artean mantentzen saiatzen da.
Atezaina
Gainerako atzelarien laguntza ona izanda ere, erasoak gelditzea oso zaila izan daiteke atezaina atearen erdian geratzen bada. Defendatzeko egiturarik onena arku itxurako lerro bat osatzen duena da. Lerro horrek atearen zutoinak lotzen ditu eta erditik kanporantz zabaltzen da. Baloia eramaten duenaren posizioaren arabera, mugazaina zirkuluerdi horretan jartzen da, atezainarengandik metro batera gutxi gorabehera, erasotzailearen jaurtiketa-angelua murrizteko. Atezainak eskuak erabiltzeari uzten dio ura zapaltzeko, aurkaria atetik 7 bat metrora sartzen denean, eta gorputzaren goiko aldea altxatzen hasten da, arrautza-irabiagailuaren teknika erabiliz, jaurtiketa blokeatzeko prestatzeko. Azkenik, atezaina baloia beherantz blokatzen saiatzen da; hori askotan zaila izaten da, baina erasoko errebote bat eta bigarren jaurtiketa bat eragozten ditu.
Erasotzaile baten aurkako falta egiten duen atezain batek beste taldearen aldeko penaltia eragin dezake. Atezaina ere hogei segundoz bota daiteke, falta larri bat egiten badu. Bost metroko lerroaren barruan, atezainak ukabila itxita jo dezake baloia, zigorrik jaso gabe.
Lesioak
Eguzki erredurak lesio txikiagoak dira aire zabaleko partidetan. Askotan, jokalariek ez dute eguzki babesik erabiltzen, jokalarien larruazalak, eta, beraz, baloiak, irrist egiten duelako. FINA k eta estatuko gobernu-organo gehienek debekatu egiten dute eguzki babesle ugari erabiltzea kontrako taldeak gorputzari heltzea oztopatzen duelako.
Aldaerak
Surfpolo a, waterpoloaren beste aldaera bat, surf taulen gainean jokatzen da. Waikikiko (Hawai i) hondartzetan egin zen lehen aldiz 1930eko eta 1940ko hamarkadetan, eta Louis Kahanamoku-ri egozten zaio, Duke Kahanamoku-ren anaiari.
Kanoako poloa edo kayak poloa Erresuma Batuan praktikatzen diren piraguismoko zortzi diziplinetako bat da, bere zaleek "polo" bezala ezagutzen dutena. Poloak arraun trebetasunak eta pilota maneiatzeko trebetasunak uztartzen ditu kontakturako talde joko batean, non taktika eta posizio jokoa banakako kirolarien abiadura eta forma fisikoa bezain garrantzitsuak diren.
Flipp ball kayak poloaren aldaera da, jokalari gazte eta hasiberriek poloaren oinarriak ikas ditzaten erabiltzen dena. Sakonera gutxiko uretan jokatzen da eta igerilekuaren hondoa ukitzeko aukera ematen du. Jokalariek posizioz biratzen dute gol bakoitzaren ondoren.
Georgenberg (Neustadt)
Georgenberg Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Botika (argipena)
Botika hitzak adiera zenbait ditu:
Cônego Marinho
Cônego Marinho Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kalimotxo
Kalimotxo %50a ardo beltzaz eta %50a Coca Colaz egindako alkoholdun edaria da, batzuetan kali edo motxo ere deitua.
Izenak
"Kalimotxo" hitza Bizkaian sortua bada ere, beste hainbat lekutan edaten dute nahastura:
Prestaketa
Batzuetan masusta-likore piska bat ere botatzen dute. Badaude nahastura antzeko batzuk:
Nahastura kantitate ezberdinetan zerbitzatua da:
Jatorria
1970eko hamarkadan nahasketa jadanik edan bazuten ere, Rioja libre izenaz ezaguna zen. Kalimotxo izena 1972ko Algortako Portu Zaharreko jaietan "Antzarrak" izeneko kuadrilak asmatua zen. Txosnan zegoen kide batek erositako ardoa aukeran ez zegoela konturatu eta edakera txarra disimulatzeko zerbait bota behar zutela erabaki zuen. Izenaren asmatzaileak "Kalimero" eta "Motxo" zirenez, "Kalimotxo" izena jarri zioten.
Josefina Cuesta
Josefina Cuesta Bustillo (Villamorón (Burgos), 1947-Salamanca, 2021eko martxoaren 30a ) emakume historialari espainiarra izan zen. Salamancako Unibertsitatearen Historia Garaikidearen katedratika, bereziki emakume eta oroimen historikoaren inguruko gaiak jorratu zituen. Oroimen historikoaren esparruan aintzindaria izan zen Espainian.
Biografia
Villamorónenn jaio zen, 1947an. Geografia eta Historian lizentziatu zen Valladolideko Unibertsitatean eta Salamancako Unibertsitatean doktoratua egin zuen; bertan Lanaren Nazioarteko Erakundeari buruzko doktore tesia defendatu zuen. 1970eko hamarkadan, Parisera eta Luxenburgora joan zen bizitzera, eta han ikertzaile izan zen Institut d'Histoire du Temps Présenten eta Centre Virtuel de la Connaissance de l'Europe erakundean, hurrenez hurren.
Memoria Historikorako Dokumentalen Zentroaren zaindaria izan zen, Salamancako Unibertsitateko Emakumeen Ikerketarako Zentroko zuzendaria, USAL edizioak argitaratutako Memoria de Mujer bildumako sortzaileetakoa eta zuzendarikidea; bilduma horren xedea genero ikasketak diziplina anitzeko ikuspuntutik aritzea zen.
2008an bikaintasun zientifikoaren Maria de Maeztu saria eskuratu zuen.
Blanca Silveira
Venezuelan ez zegoen lizentziaturarik astronomian edo astrofisikan. Astronomian profesionalki aritzen ziren pertsonak fisika, matematika edo kimikan lizentziadunak ziren, eta arlo horretan tesi edo doktoretza bat garatzen jardun zuten astronomian; Zenbait kasutan, tesi horietan oinarritutako zenbait objektu edo gai astronomikoren ikerketa ikertzen aritu ziren. Halakoa da Blanca Silveira-ren kasua, ziurrenik Venezuelan ezagun egin den lehen astronomoa.
Biografia
Blanca, Manuel Silveira eta Dolores Barrioren alaba, Barquisimeto herriaren sortzaileetako batekin senidetuta dago, Damian del Barrio konkistatzailearekin.
Haurtzaroan, meningitisa jasan zuen, eta horrek oheratzea eragin zion gaztetatik. Desgaitasun horrek beste ezaugarri batzuk bultzatu zituen, hala nola hizkuntzak ikasteko erraztasuna (ingelesa eta frantsesa modu autodidaktan ikasi zituen).
Pianoarekin ere trebetasuna garatu zuen, batez ere bere ahizpa Emma Silveira pianista entzutetsuaren laguntzari esker. Horren ondorioz, askotan girotu zituen jendarteko bilerak bere doinu ospetsuekin.
Bi gertakari astronomikok markatu zuten bere existentzia: bere zaletasunetako bat: Halleyren kometa 1910.ean igarotzea eta Eguzkiaren eklipse totala 1916an.
Halleyren Kometaren igarotzea (1910)
Blancak pozik gogoratu zuen Halleyren Kometaren igarotzea 1910eko maiatzaren 18an, 1985ean gertakari honi buruz galdetu zitzaionean, kometa honen hurrengo urratsean. Esperientzia handi bat bezala gogoratzen zuen, eta biztanleria helduak gertakari zientifiko hauei buruzko informazio falta handia nabarmentzen zuen. Haren arabera, gurasoek ez zieten seme-alabei irteten uzten ikuskizuna ikustera, kometaren gasekin pozoitu zitezkeela uste baitzuten. Bere aitak, ordea, bere alabak Bolibarko zubira eraman zituen, Blancak honela definitu zuen gertaera bat ikustera: "... girlandaz betetako gaua. Zeruan antzigarra ureztatu zutela zirudien ".
Urte hartan, 1985ean, Halley kometari ateratako argazkia eraman ziotenean, Blancak ez zuen ia ikusmenik, eta asko kosta zitzaion argazkian ere ikusi ahal izatea. Horri buruz, "Jainkoaren nahiak zapaltzerakoan kontu handiz ibili behar da". Halley-ren kometaren bueltan bizirik egotea eskatu nion, eta begira, ia itsu nago. "
Eguzkiaren eklipse osoa 1916an
1916ko otsailak 6an gertatutako eguzki eklipse totala, Blancaren bizitza markatu zuen beste gertaera astronomikoetako bat izan zen, 11 urterekin bere aitaren indar zientifikoari esker ikustea lortu zuena..
Bere ahizpa Mariak zioenez, bere aitak eklipsea ikusteko egin zuen tramankulua ur pontxera bat izan zen, azuliloz margotua, garai hartan zegoen zuritzaile bat.
Bizitza irakasle gisa
Blanca Barquisimeton zendu zen 1989ko otsailaren 6an, astronomia erreferentea izanik bere herrialdearentzat eta adibide garbia utzi zuen arlo horretako zale askorentzat. Gainera, bere ahizpa Mariarekin batera, ikasle gazte askorentzako irakasle bikaina izan zen; haiegan jakin izan zuen beti jakin-mina zientifikoa lantzen, eta horien artean zegoen Humberto Campins Camejo, Estatu Batuetan lan egiten zuen astronomiako mediku aparta.
Venezuelako Astronomia Elkartea
Blanca-k Venezuelako Astronomia Elkartea, Lara saila, sortu zuen Barquisimeto-n, 1957an. Horri buruzko oso material gutxi dago argitaratuta.
Delfinópolis
Delfinópolis Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Francisco Jaílson de Sousa
Francisco Jaílson de Sousa, Jajá (1986ko azaroaren 29a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cruzeiro eta Montedio Yamagata.
Gloppen
Gloppen Norvegiako udalerria da. Sogn og Fjordane konderrian kokatua dago. 1027.73 km² ditu eta 5,687 biztanle ditu.
Farmazia (argipena)
Farmazia hitzak adiera zenbait ditu:
Gazitze
Gazitze teknika elikagaien iraupena luzatzeko erabiltzen den prozedura bat da, janaria gatzetan edo gatzunetan jartzen duena. Gizakiak aspalditik ezagutu eta aplikatzen du teknika hau.
Elikagaiak kontserbatzeko tekniken bidez janarien hondatze mikrobiarra ekidin ez ezik, kontsumitzaileen osasuna arriskuan jar dezaketen mikrobio patogenoen hazkuntza ere inhibitu egiten da (Clostridium botulinum, Staphylococcus aureus, Salmonella, Listeria monocytogenes, toxinak ekoizten dituzten onddoak, eta beste mikrobio patogenoen hazkuntza).
Gazitze prozesuak gatza edo gatzuna (sodio kloruroaren soluzio oso kontzentratua) erabiltzen du. Prozedura honek elikagaien deshidratazioa areagotzen du, zeluletatik ura ateratzen baitu; urik gabe, bakterioak edo onddoak ezin dira hazi eta elikagaia mikrobiorik gabe mantentzen da, bere deskonposizioa saihesten duena. Mikrobio halofilo batzuk besterik ezin dira bizi elikagai gazituetan.
Haragiak eta arrainak, batez ere, dira gehien gazitzen diren elikagaiak. Barazkiak gutxiago. Ohikoa da urdaiazpikoaren gazitzea, gatzunak eta gatza erabiliz.
Okelak gazitzerakoan zezina izeneko produktua lortzen da.
Haas F1 Team
Haas F1 Team, lehenago Haas Racing Garapenak (edo Haas Formula LLC)  bezala ezaguna, 1 Formula ko taldea da. Stewart-Haas Racing taldeko jabe berdinarena da. Azken honek NASCAR Sprint Cup Series etan parte hartzen du. Gene Haas ek berak sortu zuen eta FIA k eta Bernie Ecclestone ek 2014ko apirilean eman zioten baiezkoa. Debuta 2015ean izateko planak bazeuden ere, azkenean 2016 ra atzeratu zuten hobeto prestatzeko. Haas Racing Developmentsek Kannapolis, Ipar Carolina n,  dauka egoitza, NASCAR Sprint Cup eko Stewart-Haas Racing ekin batera.
Gazitze
Antzinako Egiptoan gazitze prozesuak erabiltzen zituztela badakigu egun.
Haas F1 Team
2010ean USF1 taldeak egindako saiakera okerraren ostean, eta 1986 denboraldian Haas Lola talde amerikarra desagertu zenetik, lehen talde amerikarra izango zen Haas. Aurretik, 70.hamarkadan, Shadow Racing Cars eta Penske Racing ziren AEBetako errepresentazioa.
Historia
Haas taldeak Dallara etxe italiarrak diseinatu eta eraikitako txasisa eta Ferrari motorra dauka. Jaguar eta Red Bull Racingeko zuzendari tekniko ohia da zuzendaria; Guenther Steiner.
2015eko irailaren 29an Romain Grosjean en kontratazioa iragarri zuen taldeak, lehen giradi gisa. 2015eko urriaren 30ean, halaber, bere taldekidea 2015ean Ferrariko proba gidari gisa aritu zen Esteban Gutiérrez izango zela jakin genuen.
Vertavillo
Vertavillo Palentziako udalerria da, El Cerrato eskualdean dagoena.
Haas F1 Team
Emaitzak 2016an
Lehen lasterketan puntuetan sartzea lortu zuten auto batekin (Romain Grosjean 6.). Hori gutxi ez eta hurrengo lasterketan bostgarren egitea lortu zuen. Laugarrenean ere puntuetan egotea lortu zuten. Hortik aurrera, denboraldi osoan beste behin sartu ziren puntuetan soilik (Romain Grosjean 7.)
Uztaritzeko geltokia
Uztaritze Lapurdiko tren geltoki bat da, Uztaritze udalerrian kokatuta dagoena.
Vertavillo
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 204 biztanle zituen.
Uztaritzeko geltokia
Geltokia 1891eko urtarrilaren 19an ireki zen.
Historia
Geltokia 1891eko urtarrilaren 19an ireki zen jendearentzat, Baiona-Donibane Garazi burdinbidearen trazatuaren zati gisa.
Geltokia zeharkatzen duen zatia 1930ean elektrifikatu 1,5 kV CCtan zen.
2010. urtean, Baiona eta Kanbo arteko zatia erabat berritzearekin batera, trenbidea eta geltokia erabat berritu ziren.
Geltokia
Geltokia kai bat du aterpe batekin. Ibilgailuentzako aparkaleku bat dago geltokiaren ondoan.
Fisio–fusio gizarte
Etologian, fisio–fusio gizarte bat taldearen tamaina eta osaera denboran zehar aldakorra duen gizarte-eredua da. Animalia-talde hauek talde handietan elkartu (fusioa; adibidez, leku berdinean lo egiteko) zein banatu (fisioa; esaterako, egunean zehar talde txikiagoetan elikagaiak bilatzeko). Fisio–fusio gizarteetan bizi diren espezieetan talde-osaera elementu dinamikoa izango da, osaera-aldaketa, azpitaldeen tamaina eta hauen sakabanaketa gizarte hauen elementu bereizgarriak dira.
Fisio–fusio moduko gizarte-ereduak zenbait primate-taldetan, zetazeoetan, ungulatuetan, haragijale sozialetan zein zenbait hegazti- zein arrain-taldetan aurki daiteke.
Udhra ibn Abd Allah al-Fihri
Udhra ibn Abd Allah al-Fihri (عذرة بن عبد الله الفهري) al-Andaluseko zortzigarren valia izan zen (726).
Andalustar musulmanek bitarteko vali izendatu zuten, ziur asko 726ko urtarrilean Anbasa ibn Suhaym al-Kalbi bere aurrekoa borrokan hil ondoren. Karguan hilabete bat edo bi eman ondoren, Ifrikijako valiak izendatutako gobernadore batek ordezkatu zuen. Ez dakigu ezer bere agintaldiaz.
Dirudienez, bere familiak paper garrantzitsu bat jokatzen jarraitu zuen, Hixam ibn Udhra al-Fihri izeneko balizko ondorengo bat ezagutzen baita, Toledon 761ean matxinatu zena.
Posidonichthys hutchinsi
Posidonichthys hutchinsi Posidonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Allos
Allos Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Allos udalerrian erroldatutako biztanleak 676 ziren. Familiak 336 ziren, horien artean 152 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.994 etxebizitza zeuden, 343 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4.613 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 774 etxeak ziren eta 4.198 apartamentuak ziren. 343 etxebizitza nagusietatik 176 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 40 etxek gela bat zuten, 68 etxek bi zituzten, 94 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 192 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 205 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 471 ziren, horien artean 360 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 360 pertsona aktiboetatik 341 lanean zeuden (193 gizon eta 148 emakume) eta 19 langabezian zeuden (11 gizon eta 8 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Allos udalerrian 337 unitate fiskal zeuden, 646,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.066 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 240 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 17 eraikuntza enpresak ziren, 42 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 64 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 53 administrazio publikoko enpresak ziren eta 18 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 61 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 36 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 14 kirol-dendak eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Allos udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pertsonifikazio nazional
Pertsonifikazio nazionala nazio baten antropomorfizazioa da, argitalpen-karikaturetan zein propagandan ager daitekeena. Euren nazioek erabiltzen dituzte herrialdearen berezko ezaugarriak goraipatzeko.
Mendebaldeko munduko pertsonifikazio goiztiar batzuk, eskandinaviar herrialdeetan emagin, gerlari edo balkiria itxura zuten adierazpen nazionalak izatera jotzen zuten, eta, sarri, antzinako erromatar probintziaren latindar izena hartzen zuten, alegoria gisa: Hispania, Britania, Germania edo Helvetia bezala sinbolizatzen zena.
Historia
Alegoriak, emakume formadun pertsonifikazio nazional bezala jada sortu ziren Antzinako Grezian, izan ere, inongo hondarrik geratzen ez den arren, ezagutzen da jada Grezian erliebe eta estatuen bat egon zela Hellas greziar alegoria irudikatzen, garai hartan Grezia hiri-estatuetan banatuta egonda ere. Ziur asko, euren historia eta kultura komuna goraipatzeko sortu zuten, kanpoko etsai komun baten aurrean (persiarrak), Gerra Medikoetan. Erromak jarraitu egin zuen ohitura hau, batez ere numismatikan, Erroma, Konstantinopla edo erromatar probintziak irudikatzen zituzten alegorien txanponak eginez. Besteak beste, Hispania, Britania eta Galia txanponetan agertu ziren hasiera batean, Erromak eskualde hauetako batekiko zuen garaipena ospatzeko modu bat bezala, eta, beraz, ohikoa zen hasieran erromatar probintzien alegoriak ikustea, erromatar txanponetan belaunikatuak eta garaituak, erromatar txanponetan bezala. Hadrianoren garaian, probintziako alegoria batzuk aurkeztu ziren, baina, oraingoan, ez ziren garaituak izan, duintasunez ordezkatuak baitziren, Inperioko probintzietan zehar bere bisitak ospatzeko.
Alegoria hauetako batzuk, Erdi Aroan edo Aro Modernoan agertzen jarraitu zuten, hauen gorakada, XIX. mendean eman zen erromantizismoaren mugimendu artistikoan gertatu zen arren. Herrialde batek horrelakorik ez balu, asmatzen ziren, horretarako bere izena Erdi Aroko neolatinez erabiliz edo egokituz, "A" hizkiarekin amaituz. Adibidez, Hanburgoko alegoria, Hammonia zen, bere neolatinezko izena Hammaburgum zelako.
Erromantizismoak nazioen jatorrira itzultzea aldarrikatzen zuen, iraganari nostalgia apur batekin begiratzen zion, bai Antzinaroari, bai Erdi Aroari, eta honek, ondorio bezala, nazioen iraganarekin zerikusia zuen guztian garapen artistiko bat ekarri zuen, nazionalismoa berpizteko asmoz. Pertsonifikazio nazionalak gobernuen tresna bat izan ziren gerra garaian propaganda egiteko edo herritarren artean nazioko kide izatearen eta harrotasunaren sentimendua areagotzeko. Antzinako probintzia erromatar edo korronte horrek asmatu berrien pertsonifikazio estatuak Europa osoko kale eta plazetan eraiki ziren. Batzuk, Britania bezalako olerkiak edo ereserkiak protagonizatzen dituzte Rule Britannia abestian, eta, beste batzuk, aldiz, ahanzturan eroriko lirateke edo alde batera utziko lirateke faxismoak herrialde batzuetan izan zuen gorakadagatik eta Bigarren Mundu Gerran izan zuen porrotagatik, Austrian bezala.
Pertsonifikazio nazional gehienak emakumeak izaten dira. Batzuetan emagin edo ama bezala agertzen dira, eta beste batzuetan gerlari bezala, edo balkiria bezala eskandinaviar alegorietan, euren herria defendatzen. Beste kasu batzuetan pertsonifikazioak gizonezko figurak dira, Osaba Sam edo John Bull kasu. Nazio askok animalia alegoriko bat ere badute, Errusiak errusiar hartzarekin bezala. Azkenik, badira beste pertsonifikazio batzuk herrialde bateko batez besteko herritarraren ezaugarri direnak, hala nola Ze Povinho, Juan Español edo Deutscher Michel, eta gehienetan gizonezko figurak izaten direnak.
Pertsonifikazioak herrialdearen arabera
Hemen zerrendatzen dira itxura antropomorfoa edo zoomorfoa duten izaki legendarioak, pertsonifikazio nazionalak eta herritar arruntaren pertsonifikazioak.
Sauternes (Gironda)
Sauternes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 314 etxebizitza zeuden, 275 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 276 etxeak ziren eta 34 apartamentuak ziren. 275 etxebizitza nagusietatik 166 bere jabearen bizilekua ziren, 99 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 158 etxek bost zituzten. 203 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 154 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 435 ziren, horien artean 338 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 338 pertsona aktiboetatik 316 lanean zeuden (180 gizon eta 136 emakume) eta 23 langabezian zeuden (13 gizon eta 10 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sauternes udalerrian 275 unitate fiskal zeuden, 670 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.476 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Caroe
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Sauternes (Gironda)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sauternes udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 630 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hofstetten
Hofstetten izan daiteke:
Jimena Fernández de la Vega
Jimena María Francisca Emilia Fernández de la Vega eta Lombán (Vegadeo, Asturias, 1895 - Santiago de Compostela, Galizia, 1984) mediku, genetista eta irakaslea izan zen, eta Galizian egin zuen lan. 2021eko otsailaren 11n Zientzien Akademia Galegoak 2021. urteko zientzialari izendatu zuen.
Seniakovce
Seniakovce Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 2,58 km²ko azalera du eta 136 biztanle 2017ko datuen arabera.
Jimena Fernández de la Vega
Aita, Wenceslao Fernández de la Vega Pasín, Castroverden (Lugo) jaioa medikua eta Gitirizko balnearioko lehen zuzendaria izan zen, halere, Jimenak eta Elisa ahizpa bikiak Unibertsitateko karrera bati ekiteko eta lan bat egiteko gogoa amarengandik jaso zuten, Dolores Lombánengandik.
Ibilbidea
Elisa ahizpa bikiarekin batera, Galiziako unibertsitate batean ikasten hasi ziren lehen emakumeak izan ziren. Santiagoko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean onartu zituzten. Elkarrekin amaitu zuten karrera, eta biek Alfontso XII.aren Gurutze Handia lortu zuten, 1919an amaitu zituzten unibertsitate-espediente bikainengatik. Aparteko Sariaren lehiaketara aurkeztu ziren biak, baina bat bakarrik zegoenez, Jimena izan zen irabazlea. Gero, 1925 ean, Jimena Italian, Suitzan, Alemanian eta Austrian perfekzionatu zen F. Kraus, T. Brugsh, E. Baur eta E. Fischer (Berlin), H. Poll (Hanburgo), J. Baur (Viena) eta N. Pende (Genoa) irakasleekin.
Seniakovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1289. urtekoa da.
Jimena Fernández de la Vega
Ibilbidea
Genetista, Novoa Santos, Gregorio Marañon eta Gustavo Pittaluga doktoreen ikaslea izan zen. Madrilgo Unibertsitate Zentraleko Patologia Orokorreko Katedrako irakaslea izan zen (gaur egungo Madrilgo Unibertsitate Conplutensearen aurrekaria).
1933 an “Genetika eta Konstituzio Atala” sortu zen, Madrilgo Medikuntza Fakultateko Santos Novoaren Patologia Katedraren menpekoa, eta Jimena Fernández de la Vega zuzendari izendatu zuten (zuzendari-burua). Urte horretan bertan, Fernández de la Vegak "Espainiako Lehen Jardunaldi Eugenikoetan" parte hartu zuen, Madrilen, eta "Herentzia biologikoa gizakian" izeneko ikastaroa eman zuen.
Bere iloba, María Teresa Fernández de la Vega, magistratua eta José Luis Rodríguez Zapateroren gobernuko presidenteordea izan zen.
Kanpo estekak
Fernández de la Vega ahizpei eskainitako Galiziako Kultura Kontseiluaren orria
Elacatinus chancei
Elacatinus chancei Elacatinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Hausen (Rhön-Grabfeld)
Hausen Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Luy de Béarn
Luy de Béarn Akitaniako ibaia da, Bearno eta Landak zeharkatzen dituen Luyren ibaiadarra.
Geografia
Pauetik ekialderantz dagoen Gerreko ordokian jaioa, Gaujacqeko gaztelutik hurbil Luy de Franceekin bat egiten du Luy sortzeko.
Propherallodus briggsi
Propherallodus briggsi Propherallodus generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Marianópolis do Tocantins
Marianópolis do Tocantins Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Emma Martin Queralt
Emma Martín Queralt (2002ko abuztuaren 13a) futbolaria da eta Real Oviedoko emakumezkoen taldean erdilari gisa jokatzen du.
Ibilbidea
Cambrilsen hasi zuen karrera Emma Martinek. 2018. urtean, Alavesera abiatu zen, 15 urte zituelarik. Bertan, 2021 urteko maiatzaren 30ean lehenengo mailara igotzea lortu zuen Alavés Gloriosas taldearekin. Gainera, 2021eko urriaren 9an lehenengo mailan debuta egin zuen Ibaian, Sporting de Huelvaren aurka (0-0).
Udako merkatuan, Real Oviedo emakumezkoen taldera abiatu zen. Bertan, hiru gol sartu ditu, eta 2.rfef mailara jaitsi da taldea.
1972ko Espainiako Itzulia
1972ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 27. edizioa izan zen. 1972ko apirilaren 27 eta maiatzaren 14 artean egin zuten, Fuengirolan hasi eta Donostian amaituz 17 etapatan banatutako 3079,3 kilometroko ibilbidea egin ondoren.
Alfred Mills
Alfred Edward Elvin Mills (Lizard, Kornualles, - Getxo, ) ingeles futbolaria izan zen, atzelari moduan aritu zena.
Biografia
1902ko martxoaren 9an, klubaren bigarren nazioarteko partida jokatu zuen, Bizcaya talde mistoak Burdigala frantziarraren aurka egindakoa. Bordelen 2 eta 0 irabazi ostean, Lamiakon 7 eta 1 irabazi zuten. 1904ko apirilaren 24an Madrid FCren kontrako partida ere jokatu zuen. Athleticek 2 eta 1 irabazi zuen.
Ez zen oso habila gaztelaniaz hitz egiten. Logroñon bizi bazen ere, uremiak jota, Algortara joan eta bertan hil zen.
Myriopholis natatrix
Myriopholis natatrix Myriopholis generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Abd al-Aziz ibn Musa
Abd al-Aziz ibn Musa ibn Nusair (عبد العزيز بن موسى) al-Andaluseko bigarren valia izan zen (714–716).
Rimicola cabrilloi
Rimicola cabrilloi Rimicola generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Abd al-Aziz ibn Musa
Musa ibn Nusairren semea zen, nork Magreben zenbait misio enkargatu zizkion. Aitarekin egon zen 712an Iberiar Penintsulan lehorreratu zenean. Sevillara itzuli zen gobernari juduen aurkako altxamendu bat itzaltzera, eta handik Penintsulako hegoalde osoa konkistatzeari ekin zion, bere aitak eta Tariq ibn Ziyadek iparraldea konkistatzen zuten bitartean.
714an, aita Damaskora joan zen Al-Walid I.a kalifak deitu zuenean. Honek Abd al-Aziz bere semea al-Andaluseko gobernadore (vali) izendatu zuen.
Musak Habib ibn Abi Ubaida jarri zion aholkulari gisa, Al-Andaluseko arabiar yunden artean sona handikoa zena.
714. urtearen amaieran, Agila II.a erregea koroari uko egin zitzaiola jakin zenean, bere aliatu bisigodoak matxinatu egin ziren eta Ardo errege izendatu zuten. 715ean Abd al-Aziz obedientzia mantentzen saiatu zen, baina lortu ez zuenez, Tarraconensisko ipar-ekialdea eta Septimania konkistatzea erabaki zuen. Baina bertara joan behar zen armada bildu aurretik, 716ko udaberrian hil zuten. Iturri kristauek, bere heriotza, Damaskoko kalifa zen Sulaimanen agindu zuzen bati egotzi zioten, bere emazteak eskatuta kristautasunera bihurtu izanagatik salatua izan zelako.
La Vid de Ojeda
La Vid de Ojeda Palentziako udalerria da, La Ojeda eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 118 biztanle zituen.
Molde
Molde Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 362.60 km² ditu eta 24,294 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Howard Pyle
Howard Pyle (Wilmington, Delaware, 1853ko martxoaren 5a - Florentzia, 1911ko azaroaren 9a) estatubatuar idazle eta ilustratzailea izan zen.
1894an ilustrazioa irakasten hasi zen Drexell-en eta 1900. urtearen ondoren bere arte eta ilustrazio eskola sortu zuen.
Gazteentzako liburuak idatzi zituen. 1883an The Merry Adventures of Robin Hood argitaratu zuen, bere lanik ezagunena. Bere liburuetako gai asko Erdi Aroko Europan kokatzen dira, tartean Artur erregearen abenturak.
Piraten ilustrazioengatik ere ezaguna da, piraten gaur egungo estereotipoa horietan oinarritzen baita.
Florentziara egindako bidaia batean hil zen, horma-margolanak aztertzera.
Atalase
Arkitekturan, atalasea edo alartzea ate edo beste irekidura baten behealdean dagoen egitura da, hura mugatu edo horri eusten diona.
Fagner Ribeiro da Costa
Fagner Ribeiro da Costa (1990eko abuztuaren 24a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Montedio Yamagata eta Albirex Niigata.
Ålesund
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carpalla
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Ioritz Landeta
Ioritz Landeta Batiz (Mungia, ) bizkaitar futbolaria da, Deportivo Alavésen harrobian hezia. Atezain moduan aritzen da eta egun NK Istra 1961 kroaziar taldean dabil.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Portelândia
Portelândia Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Yahya ibn Salama al-Kalbi
Yahya ibn Salama al-Kalbi (يحيى بن سلمة الكلبي) al-Andaluseko bederatzigarren valia izan zen (726-728).
726ko otsail edo martxoan, Udhra ibn Abd Allah al-Fihri ordezkatu zuen, bitarteko kargua betetzen zuena, Hixam ibn Abd al-Malik kalifak izendatu zuelarik.
Kargua bete zuen denboran, ez zen ekintza militarrik egin lurralde kristauen aurka. Yahyak Anbasaren bidegabekeriak onartu zituen zerga bilketari eta konfiskazioei dagokienez. 722 baino lehenagoko egoerara itzuli zen, eta bidegabe hautemandakoa edo konfiskatutakoa ere itzuli zuen.
728 inguruan, Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysik ordezkatu zuen.
Place Saint-Ruf (Avignongo tranbia)
Place Saint-Ruf (San Rufo plaza, euskaraz) Avignongo tranbiaren geltokia da, Avignon udalerrian kokatuta dagoena, avenue Saint-Ruf eta boulevard Gambetta artean hain zuzen.
Geltokia 2019ko urriaren 19an ireki zen, Avignongo tranbiaren linea inauguratzearekin batera.
Historia
Geltokia 2019ko urriaren 19an inauguratu zen, lineko Saint-Roch–Université des Métiers eta Saint-Chamand–Plaine des Sports geltokien arteko tartean.
Konexioak
Ez dago beste konexioak geltokian.
Igaraba arrunt
Igaraba edo utxakurra (Lutra lutra L.) mustelidoen familiako ugaztuna da. Hainbat igaraba mota daude Europan zein Asian. Mustelidoen artean, handienetakoa eta deigarrienetakoa da. Haren berezitasuna inguruarekiko duen moldaera itzelean datza eta moldaera hori dela medio, urarekiko eta horren baldintza jakin batzuekiko erabat menpeko da. Azken urteetan, Euskal Herrian nahiz beste leku askotan, izugarri eraldatu zaio habitata, giza-jarduerak direla kausa (ibaien kanalizazioa, ur-obrak, erriberako landarediaren suntsipena…). Horregatik, eta haren larruaren balio altuagatik jasandako jazarpenaren ondorioz halaber, leku askotan galdu da eta beste askotan erabat murriztuta geratu da.
Ezaugarriak
Gorputz luzanga du eta gorputz-adarrak motzak eta sendoak proportzioan. Burua zabala eta zapala du, lepoa ez du bereizia, eta muturra biribildua eta ukimenarekiko sentikorrak diren bibrisa ugariz hornitua (muturrean, ahoan eta barailan); horiek begietan eta besaurreetan ere ageri dira. Belarri oso txikiak ditu, ile azpian ia ezkutatuak. Buztana zabala eta zapaldua da oinarrian eta zorrotz samarra muturrean. Oinazpi biluziak ditu. Bost hatzak mintz interdigital batez elkartuak ditu aurreko eta atzeko oinetan.
Carthamartha
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Igaraba arrunt
Ezaugarriak
Ilea oso motza, konpaktua, kolore lustreduna du ilaun trinko eta motza ezkutatuz. Kolorea arrea edo kanela kolorekoa du, grisera pasatuz azpialdean, eta argiagoa, ia zuria, papar aldean. Kumeen ilajea helduena baino ilunagoa da. Muturretik buztanaren puntaraino, arra 99,4-124 cm luze da eta emea, 94,9-116 cm. Pisua berriz, 6,1-9,4 kg arrak eta 4,4-6,1 kg emeak.
Banaketa
Banaketa Paleartikoa duen espeziea, Afrika iparraldea eta eskualde Indo-Malaysiarraren zati bat barne. XX. mende erdira arte Iberiar penintsula osoan agertzen zen baina 1950etik aurrera, egundoko beherakada jasan zuen, bereziki inguru populatuenetan.
1980ko hamarkadaren amaieran, populazioaren gorakada nabaritzen hasi zen, gaur egun arte mantendua, hiri handietatik pasatzen diren ibai askotan igarabak aurkitzeak frogatzen duenez, bai Espainian, bai Euskal Herrian. Edonola ere, ugariagoa da Iberiar penintsularen mendebaldean (habitata jarraiagoa baitu) ekialdean baino eta, oro har, hiriak eta gizakiak asko populaturiko inguruak baztertzen ditu.
Igabara arrunta Euskal Herrian
Igabara arrunta egon badago Euskal Herrian, nahiz eta azken hamarkadetan kopurua txikia izan eta oso murriztua, bereziki 1970eko hamarkadatik aurrera. Populaziorik handienak Nafarroa Garaian daude. Oso datu gutxi dago Euskal Herriko populazioez, baina jakin badakigu oso txikiak direla. Bizkaian ez dago alerik ; Araban, Bayas eta Zadorra ibaietan aurki daiteke; Nafarroan, Aragoi eta Ega ibaietan ; eta Gipuzkoan, aldiz, Bidasoa ibaian soilik.
Habitata
Igaraba ekosistema urtarretako espeziea da eta kostatik goi-mendietaraino banatzen da. Habitat naturalen artean, ibaiak, arroak, aintzirak, padurak eta uraren presentziadun ia edozein leku erabiltzen ditu. Horren ondorioz, urtegietan ere ageri da, baita ubideetan, putzuetan, golf-zelaietako lakuetan eta beste ingurune artifizial askotan ere. Urtegiak eta ibai eta arroak konbinatzen ditu, lehenengoan janaria eskuratzeko eta besteetan, ezkutalekua. Haren habitat-hautaketari buruzko ikerketek faktore garrantzitsuenak elikagaien eskuragarritasuna (horretarako uraren presentzia) eta ezkutalekuen presentzia direla esaten dute. Landarediaren presentzia ez da beharrezkoa ezkutaleku askoko inguruetan edo harrapakinen presentzia mugatzen ez duenean; bestalde, ezkutaleku gutxiko ingurunetan landaredi-estaldura sarria izatea oso garrantzitsua da harentzat. Inguru itsastarretan, berriz, beharrezkoa izango da ibai edo arroren baten bokalearen presentzia, gesala gorputzetik kentzeko (Ruiz-Olmo, 2007). Igaraba inoiz goi-mendietan bizi da baina arraroa da 1500-1800 m-tik gora bizitzen eta 800-1000 m-tik gora ugaltzen aurkitzea. Kumeak beren kabuz ibiltzeko gai direnean eta gorago elikagaiak eskuragarriago badira egingo dute ugaltzeko mugatik gora. Altitude handietan, igarabaren presentzia azaltzen duten faktoreak ondorengoak dira: elikagai ugari egotea, uretara sartzea eragozten duen izotzik ez egotea eta oztopo handiak ez egotea (ur-jauziak, presak arroiletan...) (Ruiz-Olmo, 2007). Igarabak gehiago agertzen dira altitude horietan anfibioak ugaltzen diren garaian.
Elikadura
Igaraba bereziki arrainjalea da, baina inguru mediterraneoan karramarro, anfibio eta narrasti kopuru esanguratsua jan ohi du; batzuetan, aurrekorik ez badu, intsektuak, hegaztiak edo ugaztunak ere jan ditzake.
Ugalketa eta ontogenia
Igaraba urteko edozein momentutan ugal daiteke, eta zikloa bere harrapakinak ugari diren garaietara egokitzen du. Kumaldia galduz gero berriz ugaltzen saiatzen da. Ernaldiak bi hilabete iraun ohi du eta 1 - 5 kume izan ditzake kumaldiko, baina normalean 1 - 2 izaten dira. Habitataren kalitateak paper garrantzitsua jokatzen du kumeen biziraupenean: baldintza normaletan oso altua da, dispertsio adina arte (Ruiz-Olmo, 2007).
Rimicola dimorpha
Rimicola dimorpha Rimicola generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Igaraba arrunt
Ugalketa eta ontogenia
Ernaldiak bi hilabete irauten du, gero bizpahiru hilabete egoten dira ezkutalekuan eta beste 8 - 12 hilabete amarekin, hau da, dispertsioan hasten diren momentua arte. Gehienez, 12 - 14 urtera heltzen dira (Ruiz-Olmo, 2007).
Campicoloides bifasciatus
Campicoloides bifasciatus Campicoloides generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Igaraba arrunt
Bizimodua
Normalean, ilunabarrekoa edo gautarra bada ere, zenbait lekutan jarduera nahiko egunekoa izaten du. Arrak nahiko lurraldekoiak dira eta eme bat edo gehiagoko lurrak zaintzen dituzte; kilometro ugari ibiltzen dira ibaian zehar (Jiménez, 2005). Dispertsio-adinaren atariko kumeak dituzten emeek janari eta ezkutaleku ugariko inguru lasaiak bilatzen dituzte eta asko murrizten dira bizi-eremuak kasu horietan.
Araldian eta emeak kumeak dituztenean izan ezik, espezie bakartia da. Ezkutaleku asko erabili ohi dituzte (haitzak, landaredia, sasiak, zuhaitzen sustrai eta zurtoinak...), askotan egunean bat, kumatzen ari direnean salbu.
Lurraldea gorotzen bidez markatzen dute, baina lurraldea bainoago, darabiltzaten errekurtsoak markatzen dituztela proposatzen dute batzuek (Kruuk, 1995).
Espezieen arteko elkarrekintzak
Beste espezieekiko lehia oso urria da eta badirudi amerikar bisoia (Mustela vison) galtzen ateratzen dela igarabarekin topatzean. Harrapari nagusiak zakurra eta hontz handia (Bubo bubo) ditu, bereziki lehenengoa, baina arrano handiek eta otsoak (Canis lupus) ere ehizatzen dute tarteka (bereziki kumeak) (Ruiz-Olmo, 2007).
Irene Hernández de Jesús
Irene Hernández de Jesús (San Pedro y San Pablo Ayutla, Mexiko, 1958ko urriaren 20a - Ibídem, 2021eko apirilaren 4a) mixe irakasle eta aktibista izan zen, Mexikoko Oaxaca mixe eskualdean emakumeen parte-hartze politikoaren aitzindaria. Komunitateko hainbat kargu bete ondoren, San Pedro y San Pablo Ayutla udalerriko batzarrak udal lehendakari aukeratu zuen 2007rako, eta Ayutlako eta mixe eskualde osoko lehen udal presidentea izan zen.
Ibilbidea
Irene Hernández de Jesús 1958ko urriaren 20an jaio zen San Pedro y San Pablo Ayutlan, Oaxacan. Ikasketak jarraitzeko asmoz, Monterrey hirira emigratu zuen, eta hamarkada batez han bizi izan zen. Geroago, Hezkuntzan lizentziatura bat egin zuen eta hainbat urtez Lehen Hezkuntzako irakasle elebidun gisa aritu zen Oaxacako Mixe mendilerroan.
Irene Hernándezek administrazio publikoan izan zituen lehen esperientziak Ayutlako eskola-aterpetxeko idazkari izendatu zutenean eta festen batzordean parte hartu zuenean izan ziren. Esperientzia hori udal-diruzain gisa oinarritu zuen gero. Ibilbide horri esker, eskalafoiaren bide tradizionalaren bidez udalerriko lehendakaritzara iritsi zen, eta San Pedroko y San Pablo Ayutlako batzar komunitarioak kargu horretarako aukeratu zuen 2006an. Izendatu baino lehentxeago, Ayutlan 2005ean antolatutako Mixe Emakumeen Lehen Eskualde Topaketan parte hartu zuen hizlari gisa.
Leptotyphlops parkeri
Leptotyphlops parkeri Leptotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Irene Hernández de Jesús
Ibilbidea
Bere kudeaketa-urtean, bitartekari eta inpartzialtasun lana egin zuen udal-lehendakaritzak Erkidegoko batzarrarekin, udal-agentziekin eta emakumeen agintaritza berria zalantzan jartzen zuten gizonekin zituen harremanei dagokienez. Udalerriko aurrekontua udal-agentzien artean kudeatu zuen, eta gainerakoa hainbat kontzeptutan inbertitu zen: drainatzea eta edateko ura, bideak eraikitzea, sare elektrikoa handitzea eta tokiko eskolak eta klinikak mantentzea.
Udal Lehendakaritzan egon ondoren, eskualdeko genero desberdintasunaren aurkako aktibismoarekin jarraitu zuen, eta Ayutlako eskalafoian presidentetza baino maila handiagoko postu bakarra, alkatetza, lortzeko lehiatu zen. 2017an, Ayutlako ur-horniduraren aurkako erasoengatiko erreklamazioarekin bat egin zuen, Tamazulápam del Espíritu Santo udalerriarekin muga egiten duen gatazkaren ondorioz.
Jaioterrian hil zen 2021eko apirilaren 4an.
Oenanthe moesta
Oenanthe moesta Oenanthe generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Irene Hernández de Jesús
Aintzatespenak
2021ean, Cuentos de buenas noches para niñas rebeldes liburuaren edizio berri batean agertu zen bere istorioa.
Atalase-efektu
Atalase-efektua fenomeno bati loturik dagoen magnitude bat aldatzean hartan gertatzen den erabateko aldaketa da. Aldaketa dakarren magnitudearen maila atalase-maila da. Besteak beste fenomeno hauetan gertatzen da:
Elacatinus colini
Elacatinus colini Elacatinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Kristiansund
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi
Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi (حذيفة بن الأحوص القيسي) al-Andaluseko hamargarren valia izan zen (728).
Villabasta
Villabasta de Valdavia edo Villabasta Palentziako udalerria da, Vega-Valdavia eskualdean dagoena.
Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi
728an, Yahya ibn Salama al-Kalbi ordezkatu zuen, Ubayda ibn Abd al-Rahman al-Sulami Ifrikijako valiak izendatu zuelarik. Sei hilabete baino ez zuen eman karguan. Uthman ibn Abi Nisa al-Khathamik ordezkatu zuen.
Villabasta
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 36 biztanle zituen.
Firestone
Firestone Tire and Rubber Company pneumatikoak ekoizten dituen estatubatuar multinazional bat da, Akronen (Ohio) egoitza duena. Harvey Samuel Firestonek sortu zuten 1900. urtean eta Fordekin zituen akordio bati esker sektoreko enpresa nagusienetariko bat bilakatu zen. 1988an Bridgestone japoniarrak erosi zuen.
Locomotive Acts
Locomotive Acts Erresuma Batuan mekanikoki propultsatutako ibilgailuen erabilera arautzeko legeak izan ziren. Guztira hiru lege egon ziren: The Locomotives on Highways Act 1861, The Locomotive Act 1865 eta the Highways and Locomotives (Amendment) Act 1878.
1865koa 1861ekoa zaharkitua geratu zelakoan egin zuten. 1861eko zirkulazio legeak hamabi tonako eta orduko hamasei kilometroko muga ezarri zien ibilgailu mekanikoei. Hala ere, automobilgintza industria jaioberriaren mesedetan araudi laxoagoa prestatu beharrean, 1865eko legeak askoz neurri zorrotzagoak ezarri zituen.
Abiadura mugak izugarri murriztu zituzten: 3 km/h hiriguneetan eta 6 km/h herri arteko errepideetan. Dena den, abiadura muga horiek ez ezarrita ere, ibilgailuek ezin zuten askoz azkarrago ibili, legearen arau zorrotz eta ezagunena betez gero.
Autopropultsatutako ibilgailu bakoitzak, derrigorrez, hiru pertsonaz osatutako taldea behar zuen: bata, gidaria; bestea, sugina edo ikatz botatzailea, 1885ean gasolina bidezko lehen konbustio motorraz zebilen automobila asmatu baino lehen ibilgailuak lurrun motorraz baitzebiltzan; eta hirugarrena, bandera gorridun kidea. Hirugarren hori ezin zen berez eskifaikidetzat jo, denbora gehiago ematen baitzuen oinez ibilgailuan baino.
Ibilgailu mekanikoen aurretik, 55 metroko distantzian, ibili behar zuen, bandera gorria edo eskuargia astinduz, oinezkoek, zaldizkoek edota gurdi gidariek motordun makina arriskutsu horietako bat –batez ere gehienezko 6 km/h-ko ziztu bizian– hurbiltzen ari zela jakin zezaten. Horregatik, herritarrek “bandera gorriaren legea” esaten zioten.
Polizia-zinema
Polizia-zinema filme genero artistiko oso popularra da. Polizia ikerketa batek kriminalak edo gaizkileak erakusten ditu. Gangster-zineman ordea gaizkileak du paperik garrantzitsuena.
Locomotive Acts
Legearen ondorioak
Horrenbestez, zirkulazio lege zorrotzak asko moteldu zituen ibilgailu motordun berriak. Salgaien garraioari dagokionez, horrek mesede egin zion berez ere izugarri hazten ari zen ferrokarrilari. Oztopo handia izan zen, ordea, automobilgintzarentzat. Baldintza horietan ez zuen merezi motordun ibilgailu garestietan inbertsiorik egitea, eskaera izugarri murriztu zen eta, Industria Iraultzaren bihotzean, etorkizun oparoko jarduera moteldu egin zen, legea 1896an bertan behera utzi artean.