cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koloreen teoria (Goethe)
Newton eta Goethe
Newtonek argi sorta estutu zuen fenomenoa isolatzeko, baina Goethek ikusi zuen irekidura zabalago batekin ez zegoela espektrorik. Ertz gorrixka-horixkak eta ertz urdin-moreak baino ez zituen ikusi haien artean, eta espektroa ertz horiek gainjartzeko behar adina hurbiltzen ziren tokian sortu zen. Harentzat, ertz argi eta ilunen elkarreraginetik sortzen da kolorearen fenomenoa, eta horrela azal liteke espektroa.
Newtonek ertz koloreztatuak dituen zuriaren itxura azaltzen du, eta esaten du errefrakzio kantitate oso desberdina duenez, izpiak nahasi egiten direla zentrorantz zuri oso bat sortzeko; ertzak, berriz, ez dira nahasketa oso horretaz baliatzen eta osagai gorri edo urdin handiagoekin agertzen dira. Newtonen esperimentuen kontakizunerako, ikusi haren Opticks (1704).
Ezberdintasunen taula
Fisika modernoak Goetheren iluntasunaren berrantolaketa baztertu du. Newtonek eta Huygensek iluntasuna argi-gabezia gisa definitu zuten. Young-ek eta Fresnel-ek erakutsi zuten Huygensen uhinaren teoriak (Argiaren Tratatuan) azal zezakeela kolorea argiaren uhin-luzeraren agerpen ikusgarria dela. Gaur egungo fisikariek izaera korpuskularra eta izurtzailea ematen diote argiari, uhinen eta partikulen arteko dualtasuna kontuan hartuta.
Historia eta eragina
Farbenlehreren lehen edizioa Cotta’schen Verlagsbuchhandlungen argitaratu zen, 1810eko maiatzaren 16an. 250 ale paper grisean eta 500 ale paper zurian imprimatu ziren. Hiru atal zituen: i) Goethek bere oharrak aurkezten zituen atal didaktiko bat, ii) Newtonen aurkako atal polemiko bat, eta iii) atal historiko bat.
Newtonen aurka agertu izanak, polemika gehitu zion argitarapenari..Charles Eastlakek ingelesera itzuli zuenean 1840an, Goethek Newtonen aurka egindako polemikaren edukia alde batera utzi zuen.
Arteetan duen eragina
Pinturan tonalitateari buruz sortutako galderek bultzatu zuten Goethe kolorea aztertzera. "Italiara egin zuen lehen bidaian (1786–88), artistak pintura eta marrazketako elementu gehienentzat arauak ezartzeko gai zirela konturatu zen, kolorearentzat izan ezik. 1786-88 urteetan, kolorearen erabilera artistikoa gobernatzeko arauak zehaztu ote zitezkeen ikertzen hasi zen Goethe".
Helburu hori zenbait artista piktoriko, batez ere Philipp Otto Runge, beren kolore-estudioetan interesatu zirenean bete zen. 1840an Charles Eastlakek ingelesera itzuli ondoren,artearen munduan onartutako teoria bihurtu zen, bereziki Aurre-Raphaelite n artean. J. M. W. Turnerrek sakon aztertu zuen eta hainbat pinturen izenburuetan aipatu zuen. Wassily Kandinskyk "obra garrantzitsuenetakotzat" jo zuen.
Latinoamerikako banderetan duen eragina
1785eko neguan Weimarren izandako festa batean, Francisco de Miranda iraultzaile hegoamerikarrarekin elkarrizketa bat izan zuen Goethek. Mirandak Semyon Romanovich Vorontsov kondeari idatzitako gutun batean (1792), Goethek hala esan ziola kontatzen du: "Zure patua kolore primarioak desitxuratuta ez dauden leku bat sortzea da". Esan nahi zuena argitu zuen:
"Hasteko, irisak argia hiru kolore primarioetan eraldatzen duen modua azaldu zidan... gero, hala esan zidan: "Zergatik den horia beroena, nobleena eta argi distiratsutik gertuen dagoena; zergatik den urdina eszitazio- eta lasaitasun-nahasketa hori, itzalak gogora ekartzen dituena; eta zergatik den gorria horia eta urdina gorestea, sintesia, itzaletan argi distiratsua desagertzea"".
Filosofoen gaineko eragina
XIX. mendean, Goetheren teoria On Vision and Colors liburuan hartu zuen Schopenhauer-ek, eta erretinaren ekintzaren fisiologia aritmetiko antzeko batean garatu zuen, bere idealismo adierazgarriarekin oso bat etorriz ["Mundua nire irudikapena edo ideia da"].
XX. mendean, Wittgensteinek teoria filosofiara eraman zuen eta, hil aurretik zenbait ohar eskaini zizkion gaiari. Behaketa horiek Koloreari buruzko ohar gisa jasotzen dira (Wittgenstein, 1977).
Wittgensteini interesgarria iruditu zitzaion koloreari buruzko proposamen batzuk itxuraz ez direla enpirikoak, ez eta a priorizkoak ere, tarteko zerbait baizik: fenomenologia, Goetheren arabera. Hala ere, Wittgenstein-ek hala esan zuen: "Ez dago fenomenologia bezalako gauzarik, nahiz eta arazo fenomenologikoak egon". Goetheren oharrak logikatzat edo geometriatzat hartzearekin konformatzen zen. Wittgensteinek bere adibideak hartu zituen "Farbenlehre"n aurkitzen den "Runge" gutunetik. "Zuria kolorerik argiena da", "Ezin da zuri garden bat egon", "Ezin da berde gorrixka egon", etab. Proposizio horiek Wittgensteinen ikerketan duteniizaera logikoa, fisikarekin duten erlazioa barne, eztabaidatua izan da Jonathan Westphalen Kolorea: sarrera filosofiko bat (Westphal, 1991) lanean.
Zientzialarien harrera
Zientzialari eta matematikari ugarik, Goethek kolorearen teorian Newtonei eginiko kritika komentatu zuten berrikuspenetan, liburuetan, liburuetako kapituluetan, orri-oineko oharretan eta gutun irekietan. Horietako asko (erdia baino zertxobait gutxiago) Goetheren aurka agertu ziren, bereziki Thomas Young, Louis Malus, Pierre Prévost eta Gustav Theodor Fechner. Natur zientzien adierazpenen herena Goetheren aldekoa zen, bereziki Thomas Johann Seebeck, Johann Salomo Christoph Schweigger eta Johann Friedrich Christian Werneburg, eta bostenak anbibalentzia adierazi zuen.
1853an, Hermann von Helmholtzek Goetheren lan zientifikoei buruz emandako hitzaldian —Goetheren lanak hautemandako fenomenoak deskribatzen dituela zioen— hala adierazi zuen: "zirkunstantzialki, naturari hertsiki leial, eta ikasteko ordena atsegin batean jartzen ditu, eta hemen, gertaeren erreinuan bezala, erakusketaren maisu handia dela frogatzen du" (Helmholtz, 1853). Azkenean, baztertu egiten du Goetheren teoria, poeta baten lana den aldetik, baina bere harridura adierazten du, auziaren egitateei buruz hain ados egon daitezkeelako, baina haren esanahiari buruzko kontraesan bortitzean. "Eta nik, batetik, ez dakit nola inork, koloreei buruz dituen iritziak edozein direla ere, ukatu dezakeenik teoria bera guztiz kontsekuentea dela, bere suposizioek, landutako egitateak modu osatu eta sinplean azaltzen dituztela. (Helmholtz, 1853)
Goetheren behaketen zehaztasunak kritika asko onartzen ez dituen arren, bere ikuspegi estetikoa ez zaie egokitzen zientzia modernoan nonahi erabiltzen diren analisi analitiko eta matematikoaren eskaerei.
Richmond (Maine)
Richmond Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sagadahoc konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Koloreen teoria (Goethe)
Zientzialarien harrera
Eztabaida handia argia eta kolorea ikertzeko bi modu desberdinetatik dator. Goethek ez zuen interesik Newtonen kolorearen tratamendu analitikoan, baina giza kolorearen pertzepzioaren deskribapen arrazional bikaina aurkeztu zuen. Kolore-behaketen bilduma bat da, eta horixe ikusi behar dugu liburu honetan.
Mitchell Feigenbaum: "Goethek arrazoi zuen koloreaz!"
Egungo egoera
"Newtonek uste zuen, prismarekin egindako esperimentuen laguntzaz, eguzki-argia askotariko argi-izpiz osatuta zegoela froga zezakeela. Goethek erakutsi zuen behaketatik teoriarako urrats hori Newtonek onartu nahi zuena baino arazotsuagoa dela. Teoriara igarotzeak fenomenoak ez dituela behartzen esatean, Goethek eraikuntza teorikoari egiten dion ekarpen libre eta sortzailea erakutsi zuen. Eta Goetheren ikuspegia oso adierazgarria da, ondo esan baitzuen Newtonen prismako esperimentuen emaitza guztiak bat datozela aukera teoriko berdin batekin... Duhemek eta Quinek azpideterminaziorako emandako argudio ospetsuak baino mende bat lehenago".
"Goethek Newtoni egindako kritika ez zen arrazoiari edo zientziari egindako erasoa izan, nahiz eta askotan horrela islatu den... Kritikak zioenez, Newtonek nahasi egin zuen irudimen matematikoa zentzumenen ebidentzia huts gisa... Irudimenaren funtzio zientifikoa definitzen saiatu zen Goethe: fenomenoak zehaztasunez ekoitzi, deskribatu eta antolatu ondoren elkarrekin lotzea... Newtonek... dogma sartu zuen kolorearen zientzian, kolorea izpien funtzio batera murritz zitekeela esatean". (Dennis L. Sepper, 2009)
"Laster Newtonen errefrangigarritasun diferentziala baztertu zuen arren, Goethek beti baieztatu zuen mekanika newtondarra. Ez zen azterketa matematikoaren aurkako aurreiritzi poetikoa, teoria errefusatzera eraman zuten esperimentuak egitea baizik... Goethek berehala ondorioztatu zuen ezen, kolorea azaltzeko, batek, argiari buruz ez ezik, begi-funtzioari eta ikuseremuaren bidez argian dauden desberdintasun erlatiboei buruz jakin behar duela". (Sepper, 2009)
Behaketen katalogo gisa, Goetheren esperimentuek giza kolorearen pertzepzioaren konplexutasunak aztertzen dituzte. Newton, argiaren portaerarako eredu matematiko bat garatzen saiatu zen; Goethe, berriz, baldintza-sorta zabal batean kolorea nola hautematen den ikertzen aritu zen. Garunak koloreak nola interpretatzen dituen ulertzeko garapenak, hala nola kolorearen konstantzia eta Edwin H. Land en retinex aren teoriak, antzekotasun harrigarriak ditu Goetheren teoriarekin.
Dennis L. Sepperrek Goetheren liburuaren tratamendu moderno bat argitaratu du Goethe - Newton: Polemics and the Project for a New Science of Color (Cambridge University Press, 2003) liburuan.
Albufereta (TRAM Alacant)
Albufereta  Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
NGC 4037
NGC 4037 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Balaruc Vièlh
Balaruc Vièlh Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Balaruc-le-Vieux udalerrian erroldatutako biztanleak 2.031 ziren. Familiak 786 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 289 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 293 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 921 etxebizitza zeuden, 805 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 95 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 812 etxeak ziren eta 69 apartamentuak ziren. 805 etxebizitza nagusietatik 650 bere jabearen bizilekua ziren, 119 alokairuan okupaturik zeuden eta 35 doan lagata zeuden; 15 etxek gela bat zuten, 47 etxek bi zituzten, 151 etxek hiru zituzten, 290 etxek lau zituzten eta 302 etxek bost zituzten. 650 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 349 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 407 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.356 ziren, horien artean 952 aktiboak ziren eta 404 inaktiboak ziren. 952 pertsona aktiboetatik 843 lanean zeuden (450 gizon eta 393 emakume) eta 107 langabezian zeuden (43 gizon eta 64 emakume). 404 pertsona inaktiboetatik 122 erretiraturik zeuden, 125 ikasten zeuden eta 157 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Balaruc-le-Vieux udalerrian 761 unitate fiskal zeuden, 1.974,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.406 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 208 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 24 eraikuntza enpresak ziren, 84 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 24 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 16 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 56 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 1 iturgina, 5 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 12 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 44 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 liburu denda zen, 15 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 3 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 1 drogeria zen, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Balaruc-le-Vieux udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 30 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bentosa (medikuntza)
Medikuntza tradizionalean, Bentosa, beirazko edo metalezko kirurgia tresna da, biribil itxurakoa, gorputzaren gainazaleko hainbat puntutan aplikatzen dena odola azaleratzeko, sortzen den hutsaren bidez. Tresna hori erabiltzen duen tratamendu medikoa bentosaterapia da.
Jesusen hilobiratzea
Jesusen hilobiratzea Jesus Nazaretekoa gurutziltzaketaren ostean nola hilobiratu zuten Itun Berrian egiten diren aipamenak dira. Ebanjelioen kontakizun kanonikoen arabera, Josef Arimateakoa izeneko gizon batek jarri zuen hilobian. Artean, ohiko gaia da.
Pasarteako jasotzen dira Mateoren Ebanjelioan 27:57-61, Markoren Ebanjelioan 15:42-47, Lukasen Ebanjelioa 23:50-56 eta Joanen Ebanjelioan 19:38-42.
Kublai Khan
Kublai Khan —Khubilai edo Kubla ere deitua— (1215eko irailaren 23a – 1294ko otsailaren 18a) mongoliar enperadorea izan zen, Genghis Khan Mongoliar Inperioaren sortzailearen biloba. Mangu bere anaia 1259an hil zenean hartu zuen khan titulua. Aitonak hasitako Txinako konkista burutu zuen eta Yuan mongoliar dinastia sortu zuen Txinan. Mongoliako inperioaren administraziogunea bihurtu zuen Txina, eta Khanbaluken (gaur egungo Pekinen) ezarri zuen hiriburua. Japonia konkistatzen ahalegindu zen baina ez zuen lortu. Erlijio-aniztasuna onartu eta kultura suspertu zuen. Marco Polo 17 urtez egon zen Kublai Khanen gortean.
Gizon gogorraren sekretua
Gizon gogorraren sekretua da bi anaia hauek elkarrekin argitaratu dute laugarren eleberria. Aurretiaz Itxoidazu Cafe de Passy (2004), Ez dadilla eguzkia sartu (2006) eta Arrain abisalak (2009). Akziozko eleberria da hau, genero beltzaren barruan koka daitekeena, ironiaz zipriztindua. Egileen iritziz laugarren nobela hau askatasun handiagoz idatzi dute.
Argumentua
Argumentua Donostia inguruko industrialde batean kokatzen da. Bertako liburu biltegi batean Erre bizi da, marjinazioan erortzen ari den gizon bakartia. Erre bere emaztearengandik banandu da eta haren bizitza biltegitan eta industrialdeko tabernan, Trinitateko Ermitan, mugatzen da. Inauteriak zirela eta, Erre Ostegun Gizenean mozkortzen da gauean gertatutako guztia ahaztuz. Kalean, Jotak, Down sindrome pairatzen duen gaztea, aurkitu zuen eta bere biltegira joaten lagundu zion. Gau berean industrialdea astinduko duen gertaera lazgarria ezagutzen da: Gorria izeneko sindikalista ezaguna zuhaitz batetik urkatuta agertu zen; hori gutxi balitz zakila eta belarri bat moztu egin zaio.
Eleberriaren egitura
Nobela inauteri inguruan harikaltzen da eta, horregatik, festa horien arabera antolatu egiten da: Kapitulu orokor horietan sekuentzia laburragoak biltzen dira.
Bibliografia
Gizon gogorraren sekretua (2015, Elkar). Xabier eta Martin Etxeberria. 285 or. ISBN:978-84-9027-343-2.
Rotherham
Rotherham Ingalaterrako erdi-iparraldeko hiria eta barrutia da, Hego Yorkshireko konderrian, Don eta Rother ibaien bilgunean. 109.691 biztanle ditu.
Industria (altzairugintza, metalurgia, tresneria mekanikoa, beiragintza) eta mea-ustiakuntza (ikatz-hobiak) dira ekonomia-jarduera nagusiak. 1746. urtean lehen altzairu-lantegiak ezarri zirenean garatu zen hiria, eta egun Don haraneko industrialde trinkoa osatzen du Sheffield eta Doncaster industria-hiriekin batera. Aipagarriak dira Don haranaren gaineko zubia (XV. m.) eta eliza gotiko-erromanikoa.
Antenen galaxiak
Antenen galaxiak edo NGC 4038/4039 galaxia bikote bat da, Corvus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lalande-en-Son
Lalande-en-Son Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lalande-en-Son udalerrian erroldatutako biztanleak 680 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 284 etxebizitza zeuden, 243 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 274 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 243 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 206 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 131 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 467 ziren, horien artean 355 aktiboak ziren eta 112 inaktiboak ziren. 355 pertsona aktiboetatik 306 lanean zeuden (165 gizon eta 141 emakume) eta 49 langabezian zeuden (18 gizon eta 31 emakume). 112 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lalande-en-Son udalerrian 241 unitate fiskal zeuden, 701,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.185 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Lalande-en-Son udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Kunstareal
Municheko Arte Barrutia edo Kunstareal alemanez, Bavariako hiriburuaren erdialdean dagoen auzo bat da eta hiriko hiru arte galeriek (Alte Pinakothek, Neue Pinakothek eta Pinakothek der Moderne), Gliptotekak, Staatliche Antikensammlungenek edo antzinateen Estatu Bildumak (biak greziar, etruriar eta erromatar artean espezializatutako museoak), Lenbachhaus, Brandhorst Museum (arte modernoaren bilduma pribatua) eta inguruko hainbat arte galeriek osatzen dute. Eraikin horiez gain, Egiptoko Artearen Estatuko Museoa (Ägyptische Staatssammlung) eta Lenbachhaus-en handitzea (2012an amaitzea aurreikusita) aurreikusten dira.
Lalande-en-Son
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kunstareal
Pinakothek der Moderne-tik hegoaldean Dürckheim jauregi neoklasikoa dago (1842-1844 bitartean eraikia) bisitariak artearen mundura hurbiltzeko erabiltzen dena. Türkentor (1826) kuartel militar baten atea izan zen eta geratzen zaion aztarna bakarra da. Arte garaikidearen aldi baterako erakusketak bertan erakustea aurreikusi da. Kunstareal-ek natur zientzietako beste museo batzuk ere baditu, hala nola, Paläontologisches Museum (Paleontologia Museoa), Museum Reich der Kristalle (Kristalen Erreinuaren Museoa) eta Geologisches Museum (Geologia Museoa).
Schistura malaisei
Schistura malaisei Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Aspidolita
Aspidolita silikato motako minerala da eta trioctahedral micas taldearen kidea da.
Rod Janois
Rod Janois, Rodrigue Janois, Le Mans-en, 1976ko otsailaren 5ean jaioa, frantziar kantautorea da.
Karrera
Rod Janois-ek bere ikasketen zati bat Authon-du-Percheko Joachim-du-Bellay ikastetxean egin zituen eta ondoren Nogent-le-Rotrouko Rémy-Belleau institutuan.
Zuzenbidea ikasi ondoren, 1996an Jean-Pierre Pasqualini eta Jeff Barnel-ek aurkitu zuten Rod Janois, eta That's French nahasketa taldean sartzea proposatu zioten. Vincent Niclo eta Joanna Boumendilekin, Pierre-Alain Simonen AVREP diskoetxean BMG-n argitaratutako Discollector grabatu zuen.
2000ko hamarkadaren hasieran, lehen disko bat argitaratu zuen, oraindik BMG-rekin, ondoren beste artista batzuentzat konposatu zuen, hala nola, Florent Pagny, Nolwenn Leroy edota Warner diskoetxeko Roch Voisine. 2002ko otsailean, Alexandre Dencausserekin harremanetan jarri zen France Inter antenak emititutako Le Fou du Roi programan parte hartzeko. Gonbidapena onartu zuen eta bere konposizio bat interpretatu zuen, eta ondoren Tracy Chapman-en abestia: Talking About Revolution, Richard Lornac-ek, ikuskizuneko ohiko piano-jotzaileak, pianoan lagunduta. 2005ean William Rousseau lagunarekin bi abesti konposatu zituen, Dove Attia ekoizleari eskaini zizkionak: Contre ceux d'en-haut eta Tant qu'on rêve encore, Le Roi Soleil musikalean agertuko zena.
Ondoren, Rod Janois eta William Rousseauk Bande des cinq taldea sortu zuten Dove Attia, Olivier Schultheis eta Jean-Pierre Pilot-ekin. Rod Janois-ek Mozarten rock operaren 11 abesti konposatu zituen (tartean Tatoue-moi eta L'assasymphonie), eta horretarako ahots-grabaketak eman zituen. L'amour et son contraire abestia ere konposatu zuen Dracula, l'amour plus fort que la mort ikuskizunerako.
2011ko udan, Rod Janoisek Repeat after me singlea atera zuen Antoine Essertierren konplizitatearekin. Olympian antzeztu zuen Louis Bertignac-en, Mozart, l'opéra rock Toulon-en lehen zatian eta baita Bercy-ren azkenean ere, 2011ko uztailaren 10ean. 2011n, bere burua ezagutarazi zuen Ça ira mon amour interpretatuz, 1789ko lehen zatia: Les Amants de la Bastille, Dove Attia eta Albert Cohenek ekoitzitako ikuskizuna, Parisko Palais des Sports-en 2012ko irailaren 29an estreinatu zena, eta bertan Camille Desmoulins, Frantziako Iraultzaren luma, antzezten du. Rod Janois-ek beste behin konposatu zuen ikuskizun honen musika (Sur ma peau, Les mots qu'on ne dit pas, La nuit m'appelle eta A quoi tu danses izan ezik).
2012an, bere lagun William Rousseaurekin batera, Les jours comme ça abestia idatzi zuen Celine Dionen Sans attendre diskorako. 2014an, Dove Attiarekin batera konposatu zuen Dreams saileko soinu-banda: 1 Rêve 2 Vies NRJ 12-n: Je veux tout eta Dernière histoire. 2015ean, Dove Attia-rekin, Zaho-rekin, Silvio Lisboa-rekin eta Skread-ekin (Orelsan-eko ekoizlea eta musikagilea) batera konposatu zituen "la légende du roi Arthur" Ikuskizunaren abesti gehienak.
2018an Merci infiniment abestia konposatu eta interpretatu zuen Abbé Pierre Fundazioari laguntzeko. 2019an Holywood eta gero Forever abestiak konposatu eta interpretatu zituen. 2020an "J'ai encore rêvé de toi" singlea konposatu zuen Ogee-rentzat. 2021eko azaroaren 12an bertsio berezi bat kaleratu zen "Ca ira mon amour" abestiaren 10. urteurrena ospatzeko. Bertsio hau estilo akustiko sinfonikoago batean berrinterpretatuta dago.
Amour Platinium diskoa 2021eko abenduaren 10ean kaleratu zen eta 11 abesti ditu.
2022an, Shy'm- en itzulera handia markatzen duen "elle danse encore" single berria konposatu zuen. Era berean, bere betiko lagun Dove Attia-rekin konposatu du "My name is Jean-Baptiste", "Molière l'Opéra Urbain" musikalaren bigarren zatia.
Bubalus
Bubalus generoa Bovinaeren barruko azpifamiliako bat da; hitz arruntez, bufaloa. Animalia handiak dira, belarjaleak, eta ekonomikoki garrantzitsuak, batez ere Asiar bufaloa, espezie etxekotua, zeinaren barietatea da Italiar bufaloa.
Espezieak
Richmond (Massachusetts)
Richmond Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkshire konderrian dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Morąg
Morąg (Mohrungen) Poloniako ipar-ekialdean dagoen Varmia-Mazuriako voivoderriko udalerria da. Errusiako mugatik 60 km hegoaldera dago. 6,11 km²ko eremua du eta 2010an 14.458 biztanle zituen.
Mimagoniates inequalis
Mimagoniates inequalis Mimagoniates generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Nur udalerria
Nur Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrów Mazowiecka barrutian kokatuta. 96 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2788 biztanle zituen.
Sandy Powell
Sandy Powell (Londres, Ingalaterra, 1960ko apirilaren 7a) jantzi-diseinatzaile britaniarra da.
Londresko Saint Martin's School of Art eskola ikasketak amaitu aurretik utzi zuen, lan-eskaintzak zirela-eta, besteak beste, Derek Jarmanen eskaintzagatik.
Bere jantzien diseinuengatik hamabost aldiz izendatu dute Óscar sarietarako, Shakespeare in Love (1998), El aviador (2004) eta The Young Victoria (2009) filmengatik. Hamahiru aldiz izendatu dute BAFTA sarietarako, hirurekin saria lortu du: Velvet Goldmine (1998), The Young Victoria (2009) eta The Favourite (2018) filmekin irabazi ditu. Powell maiz aritu da Martin Scorsese eta Todd Haynes zuzendariekin, eta Scorseseren zazpi filmetarako eta Haynes-en lau filmetarako jantziak diseinatu ditu.
Bizitza goiztiarra
Sydenham High School, Bigarren Hezkuntzako eskolara joan zen Powell, eta 1978an arte-sorkuntzako ikastaro bat egin zuen San Martingo Arte Eskolan. Han, Lea Anderson ezagutu zuen, gero dantzari eta koreografo bihurtu zena, baita Powellen kolaboratzaile ere. 1979an, Powell Arte eta Diseinu Eskola Zentralean antzerki-diseinuan hasi zen, baina gradua amaitu baino bi urte lehenago joan zen, eta antzerki marjinaleko konpainientzat hasi zen lanean.
Karrera
Zentraletik irten ondoren, Lindsay Kemp dantzari eta koreografoarekin lan-harremana hasi zuen Powellek, eta hark asko miresten zuen. Bere produkzioetarako jantziak diseinatu zituen, eta horietako lehena Nijinsky ikuskizuna izan zen, Milango La Scalan. 1980aren hasieran, Derek Jarman zinemagilea ezagutu zuen Powellek, eta haren bizitzan eragina izan zuen aholkulari eta figura bihurtu zen. Jarmanen aholkuari jarraituz, urtebete eman zuen bideo musikaletan lanean. 1986an sartu zen zinemagintzan, Jarman Caravaggioren filmerako jantziak diseinatuz.
1992an, Powell protagonista izan zen Orlando filmean, Sally Potterrek zuzendua. Aurrekontu mugatuarekin lan eginez, Powellek jantziak aldatu eta denboran zehar bidaiatzen duen protagonistarentzat prestatutako jantziak sortu zituen (Tilda Swintonek jokatua), eta, beraz, Jantzien Diseinurik Hoberenerako Sari Akademikorako lehen izendapena jaso zuen. Neil Jordan zuzendariarekin ere hasi zen lankidetzan Powell; bost film ekoitzi zituen, besteak beste, The Cry Game (1992), Interview with the Vampire (1994) eta Michael Collins (1996).
Powellek izendapen bikoitzak jaso zituen 71St Akademiaren Sarietan 1998ko bi filmetarako: Velvet Goldmine eta Shakespeare in Love. Shakespearek maitasunean gaur egun duen tonua entzunda, Powellek bere jantzien diseinuetan zehaztasun historikoa sakrifikatzea erabaki zuen, baina hala ere "zehaztasun emozionala" lortu zuen, Stephanie Zacharek aretoko kritikariaren arabera. Biola de Gwyneth Paltroweko jantziei buruzko xehetasunak eta jantzi aldaketen esanahi tematikoa ere nabarmendu ziren filmean. Filmean egindako lanagatik, Powellek lehen sari akademikoa irabazi zuen, jantziaren diseinurik onenagatik.
71. Akademiako Sarietan irabazi ondoren, Martin Scorsese zuzendariarekin elkarlanean hasi zen Powell, eta 2002 New Yorkeko Gangs aldi epikoko antzerki-filmarekin hasi zen; beraz, Oscar sarietarako 5. saria irabazi zuen. The Aviator 2004ko drama biografikoko filmerako elkartu ziren biak. Powellek bigarren sari akademikoa irabazi zuen.
2010ean, Oscar jantzien hirugarren diseinua irabazi zuen Powellek, The Young Victoria filmean egindako lanagatik.
2011 urtean Britainia Handiko Inperioaren Ordenako (OBE) ofizial izendatu zuten Powell, zinemagintzako zerbitzuengatik.
2019an, Powellek hirugarren izendapen bikoitzak irabazi zituen 91. Akademiako Sarietan, Rob Marshallen Yorgos Lanthimos eta Mary Poppinsen Gogokoenetan egindako lanengatik. Edith Head-en ondoren, Akademiako Sarietako diseinatzaile onena izendatu zuen.
2020an, Oscar sarietarako 15. izendapena jaso zuen Powellek Martin Scorseserekin egindako zazpigarren lankidetzan, El Irlandés krimenaren film epikoan. Horregatik, Christopher Peterson diseinugilearekin batera izendatu zuten. Urte berean, Powellek izar-etxe asko jaso zituen jantzi zuri batean, 2020ko sari-zeremoniei buruzko ibilbide zabal batean, 92. Academy Awards eta 73rd British Academy Film Awards barne. Horiek enkantean jarriko dira Derek Jarman zuzendariaren, ProspectTspect-en, etxea gordetzeko dirua biltzeko.
Cyrtodactylus ramboda
Cyrtodactylus ramboda Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
San Vito di Fagagna
San Vito di Fagagna Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Vito di Fagagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aritz Aranburu
Aritz Aranburu Azpiazu (Zarautz, Gipuzkoa, 1985eko abuztuaren 30a - ) surflari profesionala da. 2007ko Europako Txapelduna eta 2008tik aurrera, ASP World Tour zirkuituan parte hartu du, munduko 45 surflari onenen artean. Hori lortu duen bosgarren europarra eta lehenengo euskal herritarra da. 2007an, Kirolari Onenaren Euskadi Saria jaso zuen, beste kirolari batzuekin batera. 2008ko urtarrilean, Euskadi Irratia Saria jaso zuen, 2007ko kirolari onena izan zela eta.
Bizitza
Zazpi urterekin hasi zen surf egiten. Euskadiko Txapelketa irabazi zuen 12 urtez azpiko kategorian, bai eta 18 urtez azpikoan ere. Euskal Herriko Surf Federazioak hautatua, Europako Txapelketan parte hartu zuen, 14 urtez azpiko eta 16 urtez azpiko kategorietan. Nazioarteko lehenbiziko garaipena Capbretonen (Frantzia) lortu zuen, Pro Junior Txapelketan, 14 urtez azpiko kategorian. Europako Surf Federazioak aukeratua, Euro-Afrika Txapelketan hartu zuen parte, 16 urtez azpiko kategorian, eta lehen eta bigarren izan zen, hurrenez hurren, Namibiako eta Hegoafrikako probetan. 21 urtez azpiko kategorian, bi aldiz bigarren izan zen Europako Txapelketan, eta beste bi aldiz bosgarren Munduko Txapelketan.
Azken urteotan Europako Zirkuitu Absolutuan hartu du parte. 2007an Zarauzko Pro Surf lehiaketa irabazi eta Europako txapeldun izan zen. Munduko WQS Zirkuituan ere parte hartu du. 2007an seigarren geratu zen. Lehenengo 15en artean sailkatzeak aukera eman zion WCT Zirkuituan parte hartzeko, hau da, munduko 45 surflari onenen artean lehiatzeko. Zirkuitu horretan sartzea lortu duen bosgarren europarra da, eta lehenengo euskal herritarra. 2007an, Kirolari Onenaren Euskadi Saria jaso zuen, beste kirolari batzuekin batera. 2008ko urtarrilean, Euskadi Irratia Saria jaso zuen, 2007ko kirolari onena izan zela eta.
Palmaresa
2007an, WQS zirkuituan hiru izarretako Zarautz Pro Surf proban garaipena lortu zuen bere herrian. Geroago, Frantzian Europako Txapeldun izan zen. 2007ko azaroan, Hawaiin jokatutako sei izarretako probako finalerdietara iritsi ostean, WQS zirkuituko lehenengo 15en artean sailkatzea lortu zuen matematikoki. Horrek eskubidea eman zion hurrengo denboraldian munduko mailarik onenean jokatzeko, WTC zirkuituan, munduko 45 surflari onenen artean.
Clostridium botulinum
Clostridium botulinum botulismo gaitz larriaren eragilea den bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Clostridium guztien antzera, endosporak sortzen ditu, erresistentzia handiko zelulak, aurkako ingurune baten baldintza gogorrei aurre egiteko gai direnak.
Mugikorra da (flageloak baititu) eta infektatzen ez duenean lurzoruan eta itsasoko hondoetan bizi ohi da, espora moduan egonik sarritan.
Clostridium guztiek hartzidurak burutzen dituzte konposatu organikoak degradatzeko. Clostridium botulinum-ek ez ditu gluzidoak hartzitzen, proteinak baizik. Horregatik esaten da proteolitikoa dela
Bakterio honek 8 toxina indartsu ekoizten ditu. Neurotoxinak dira, nerbio-sistemari kalte egiten diotenak. Bakterio horren A neurotoxina da naturan dagoen pozoi indartsuena eta hilgarriena: mikrogramo bakar batek gizaki bat hiltzen du (baita 100 nanogramoek ere)
Azken urteotan toxina botulinikoa arrakasta handiz erabili izan da -oso dosi txikitan- estetika munduan, botox izeneko produktuan. Zimurrak leuntzeko aplikatzen da botoxa.
Patogenia
Botulismoaren kasu gehienak janari-intoxikazioak dira, Clostridium botulinum bakterioaz kutsatutako janariak kontsumitzerakoan gertatzen direnak.
Botulismo kasuekin lotuen dauden janariak barazkiak dira. Bakterio eragilea lurzoruan bizi denez, barazkiak errazago kutsatzen dira esporekin beste janariak baino. Oso arriskutsuak dira latetan gordetzen diren barazkiak, lata barnean oxigenorik gabeko atmosfera baitago, Clostridium botulinum bezalako anaerobio batek hazitzeko behar duen atmosfera, alegia. Janari-industrian lata guztiak esterilizatzen dira, baina etxean edo baserrian ontziratzen diren barazkiak ez dira esterilak, eta botulismoaren bakterioa hazi daiteke bertan.
Kontuan hartu behar da gainera bakterioaren esporek erresistentzia handia diete tenperatura altuei. Horrek esan nahi du latak behar den bezala esterilizatzeko 110 °C erabili behar dira gutxienez 35 minututan (edo 120 °C 5 minututan).
Gatz kontzentrazio handiek eta pH azidoek (<4,5) Clostridium botulinumen hazkuntza galarazten dute. Janari gazituek edo azidoek, beraz, nahiko ziurrak dira botulismoaren aurrean.
Sauris
Sauris Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Saurisk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Borda-Txiki etxea
Borda-Txiki etxea Hondarribiko eraikina da.
2009ko ekainaren 12an Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Deskribapena
«Borda Txiki» etxea (Casa Petit ere deitua) eraikitzeko agindua eman zion Juan José Petit de Ory negozio-gizonak Irungo Luis Vallet de Montano Etxeandia arkitektoari, 1924. urtean. Eraikinak estilo neoeuskalduna du.
12 m x 10 m-ko oinplano laukizuzena duen eraikin exentua da. Bi garaiera ditu eta teilatupean 147,59 m²-ko eraikitako gainazal bat du, terraza eta eskailerak barne. Oinplano laukizuzenari atxikita bi elementu hauek daude, fatxada nagusiaren albo banatan: sukaldera sartzeko bigarren mailako ate bat eta ataripea. Ataripeak harrizkoa izan behar zuen, hasierako proiektuaren arabera, baina azkenean zurezkoa egin zen. Etxea lursailetik zertxobait altxata eraiki zen; bertara sartzeko lau harrizko eskailera zabal igo behar dira, bai aurreko atetik eta bai albokoetatik sartzeko. Atzeko fatxadatik nabarmentzen da bi isurkiko estalki nagusia, eta fatxadarekiko perpendikularki dagoen gailurrean sostengatzen da. Gailurrak etxera sartzeko eraikin atala indartzen du, bertan zurezko ageriko zertxa bat gailentzen baita.
Fatxaden eraketari dagokionez, fatxada nagusia hego-ekialderantz begira dago, eta etxerako sartzeko eraikin atal garbia du. Ateak estalkia du ageriko zertxaz markatua, eta alboetan oinarri molduratua duten bi suhesi apaingarrik ditu.
Etxera sartzeko eraikin atalaren lehenengo solairuan, zurezko balkoi jarraitu bat nabarmentzen da, bi suhesiren artean, eta bertara irteteko bi hutsarte daude. Beheko solairuan, berriz, harriz egindako zirkulu-erdiko bi arku interesgarri daude, sarrerako atari txikia eta haren alboko leihoa inguratzen. Etxera sartzeko eraikin atalaren albo batean, hutsarte zabaleko eremu bat dago; beheko solairuari dagokion fatxada harriz inguratuta dago, eta etxera sartzeko eraikin atala lehenengo solairuarekin lerrokatzen den lekuan, beste hutsarte bat, zurezko marko eta kontraleihoekin, estilo neoeuskaldunari dagozkion gezurrezko zurezko armazoietan inguratuta.
Ipar-ekialdeko fatxadak leihate zabal bat du, harrizko arku baten pean, eta albo banatan zurezko markoak eta leihateak dituzten bi leiho-hutsarte ditu. Lehenengo solairuan 3 leiho daude; horietako batek beiratea du familiaren armarriarekin.
Atzeko fatxadak, ipar-mendebaldera begira dagoenak, denetan apaindura gutxien du, guztiz laua da, ez zaio elementurik gailentzen eta oso itxia da. Atzeko fatxadan, bi elementu nabarmen daitezke, batetik lehenengo solairuan dauden arkudun bi leiho, eta bestetik eskailera albo batetik argiztatzen duen leiho estu eta altua. Fatxadak mortero-zarpiatuz estalita daude; ertzak, arkuen beheko eremuak eta dobelak harlanduzkoak dira; zura gorriz margotuta dago, eta armazoiak gezurrezko zurezkoak dira.
Etxea lorategi batek inguratzen du. Lorategiaren inguruan harrizko hormak daude, aurreko aldean burdin-hesia du, eta hormigoizko hesiak ere badira. Horiek guztiak desjabetzearen ondoren partzelaren mugapen berria egin zenean eraiki ziren. Bertako zuhaitzak eta zuhaixkak ere ageri dira; horien artean, gaztainondoak, haritzak, indigaztainondoak, akaziak, gorostiak eta magnoliak. Partzelan garaje bat ere badago, etxetik aparte eta itxita, eta N-638 errepidetik sartzeko zabalgune ederra du.
Higiezinaren barrualdeak egitura-tipologia hau du: manposteriako zutabeak, pisuen eta estalkiaren armazoia haritzezkoak, teila lauz egindako estalkia, eta zurezko eta baldosazko zoladura. «Eraikuntza oso arduratsu izan zen eta herrialdeko ohiko arauei jarraituz egin zen», deskribatu du Luis Valletek, etxea diseinatu eta obra egin zuen arkitektoak.
Beheko solairuan, jangela, atariak, egongela, ateak, sukaldeak eta zerbitzu osagarriak daude; bigarren solairuan, berriz, logelak eta bainugelak daude, eta ganbara bat zerbitzarientzako komuna eta logela dituela.
Barruko banaketak adierazten du etxebizitza familia bakarrarentzat egina dela. Sarrera nagusi bat du hego-ekialdeko fatxadaren erdi-erdian, handik aparteko hall batera sartu eta etxearen gune zentrala ikusten da; gune zentral horrek sukaldea eta jangela banatzen ditu eremu pribatuago batetik, hain zuzen ere, bulegotik eta gonbidatuen gela txiki batetik. Aurreko aldean, orientaziorik onena duenean (hego-ekialdea), etxeko leku nagusiak eta esanguratsuenak daude; esaterako, ataria, egongela, jangela eta logela nagusiak. Erdialdean korridoreak daude, eta gune zentrala ikus daiteke beheko solairuan. Albo batean, goiko solairuetara igotzeko eskailera dago. Lehenengo solairuan logela nagusia dago fatxada nagusira begira eta balkoira irteteko atea dauka; logela guztien artean handiena da eta bainugela pribatua du.
Barrualdea bat dator eraikin motarekin. Oraindik ere jatorrizko giroa nabari da. Gonbidatuen gelak beste gelen aldean dekorazio berezia du, altzari zuri eta jatorrizko paper apaingarri arrosarekin. Pareta erdira arte estaltzen duen paneldun irudi geometrikoak ageri dira etxearen zenbait espaziotan, eta bulegoko paneldunaren azpian disimulatutako sarrera bat nabarmen daiteke, eskailera azpian dagoen biltegi txiki batera garamatzana. Bulegoan beste elementu interesgarri bat dago: galdara (Roca etxea), ikatzezko lehenengo berogailuarena da. Barruko zur-arotzeria kalitate handikoa da eta oso ondo zainduta dago; lauki formako eta forma geometrikoko hutsarteak ditu, eta giroko interesa mantentzen du. Horrez gain, aipatzekoak dira beste elementu hauek ere: margotutako paperen originaltasuna, garaian erabilitakoa; sabaietan eskaiolaz egindako lanak (plafoiak, erlaitzak, moldurak...), portaleko azulejoak irudi zoomorfikoekin, eta beiratea eskailera inguruan, familiako armarriarekin.
Horren guztiaren emaitza kalitatezko egoitza-arkitektura da; ondo eta material onekin egina. Garai hartan egiten zen arkitekturaren adibide duina da, eta haren eraikuntzaren eta erabili ziren materialen kalitateari esker, gaur egunera arte baldintza onetan iraun ahal izan du.
Bordèras (Pirinio Garaiak)
Bordèras Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.478 ziren, horien artean 1.723 aktiboak ziren eta 755 inaktiboak ziren. 1.723 pertsona aktiboetatik 1.524 lanean zeuden (805 gizon eta 719 emakume) eta 200 langabezian zeuden (88 gizon eta 112 emakume). 755 pertsona inaktiboetatik 320 erretiraturik zeuden, 190 ikasten zeuden eta 245 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bordères-sur-l'Échez udalerrian 1.657 unitate fiskal zeuden, 4.155,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.661 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 235 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 10 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 55 eraikuntza enpresak ziren, 76 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 23 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 57 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 5 igeltseroak, 16 margolariak, 9 zurginak, 5 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 5 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Bordères-sur-l'Échez udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 703 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Parisko Schola Cantorum
Parisko Schola Cantorum (Schola Cantorum de Paris) Frantziako hiriburuko kontserbatorio pribatua da. 1894an Charles Bordesek, Alexandre Guilmantek eta Vincent d'Indyk sortu zuten Parisko Kontserbatorioak operakiko zuen hanpadura gutxitzeko asmotan.
Bordèras (Pirinio Garaiak)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mala Fama
Mala Fama Argentinako cumbia villera musika talde bat da, 1998an Buenos Airesko probintziako San Fernando hirian sortua. Taldearen izenak Ospe Txarra esan nahi du gaztelaniaz. 2002 eta 2008 bitartean taldeak etenaldia egin zuen. Gaur egun jatorrizko taldekide bakarra Hernán Coronel abeslaria da.
Schola Cantorum
Schola Cantorum (Abeslarien Eskola) izan daiteke:
Nurzec-Stacja udalerria
Nurzec-Stacja Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Siematycze barrutian kokatuta. 214,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4010 biztanle zituen.
Monica Vitti
Maria Luisa Ceciarelli (Erroma, - ibidem, 2022ko  otsailaren 2a), Monica Vitti izen artistikoz ezaguna, Italiako zinema-antzezlea izan zen. Antzerkian hasi zen lehenengo. 1955ean hasi zen zineman lanean, komediak eginez. Michelangelo Antonioni zuzendariarekin egin zituen film ospetsuenak: L´aventtura (1960), La notte (1961), L´eclisse (1962), Deserto rosso (1964). Geroztik, umorezko filmak egin zituen eta, aldi berean, antzerkian ere lan egin zuen. Beste film batzuk: Modesty Blaise (1966), Teresa la ladra (1973), Il tango della gelosia (1978), Io so che tu sai io so (1982), Francesca è mia (1986), Scandalo Segreto (1989).
NGC 4040
NGC 4040 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Lindströmita
Ezaugarriak
Lindströmita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Savogna
Savogna Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Savognak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cyrtodactylus seribuatensis
Cyrtodactylus seribuatensis Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Richmond (New York)
Richmond Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Ontario konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Surf
Surfa ohol baten gainean zutik mantenduz olatuen gainean irristatzean datzan kirola da. Hawaii uharteetan sortu zen eta hortik Estatu Batuetara zabaldu zen. XX. mendearen erdialdean zabaldu zen mundu osora.
Biarritzetik Euskal Herria osora zabaldu zen. Peter Vierter izan zen Euskal Herriko kostan surf egiten lehena, zurezko ohol baten gainean. Handik aurrera, gazteak ekintza hori imitatzen hasi ziren.
Surfean oinarrituta, beste zenbait kirol aldaera sortu dira, hala nola windsurfa eta arraun surfa.
Historia
Duela 500 urte baino gehiagotik ezagutzen da surfa Polinesia ko uharteetan. James Cook esploratzaile ingelesa 1778 an iritsi zen Hawaiira, non Bodysurfing (kirol honen antzekoa baina taularik gabea) eta Bodyboard ezagutu zituen.
Bestalde, Peru iparraldean, bertako biztanleek ebidentziak utzi zituzten bertan surfa praktikatzen zena. Huaca direlako Inken zeramikazko ontzietan, argi eta garbi ageri da gizon bat, olatuen gainean irristatzen ari den egur zati baten antzeko zerbaiten gainean. Zeramikazko ontzi horiek, kirol honen jatorria Hego Amerikan kokatzen dute, baina, mende batzuk geroago, polinesiarrak izan ziren surfarekiko zaletasuna Hawaii ra eraman zutenak.
Handik denbora batera, bertako kulturak zapalduak izan ziren eta surfak gainbehera izan zuen. XX. mendean surfa suspertu egin zen, eta Hawaiira turista eta militar estatubatuarrak etortzean eta Duke Kahanamoku Hawaiiar olinpikoaren ospearekin, surfa Kalifornia eta Australia ko kostaldean zabaltzen hasi zen, ondoren beste herrialde batzuetara hedatuz.