cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Constance Tipper
Ikerketa lana
Constance Tipper metalen erresistentziaren eta ingeniaritza-arazoetan duen eraginaren ikerketan espezializatu zen. Bigarren Mundu Gerran, Lord Bakerrek esleitu zion Liberty klaseko itsasontzien haustura hauskorraren arrazoiei buruzko ikerketa. Itsasontzi hauek Estatu Batuetan eraiki ziren 1941 eta 1945 bitartean, eta soldadurak bakarrik erabiliz egindako lehen garraio-ontziak izan ziren. Hornigaiak gerra-fronteetara garraiatzea ontzi horien mende zegoen, eta, gainera, ospitale-ontziak, konponketa-tailer eta tankeak garraiatzeko lanak egiten zituzten. Gehiegi galtzen ari ziren itsas zabalean, beren kargamendu guztiarekin, krosko osoan zehar hedatzen ziren pitzadura handien ondorioz.
Tipperrek ezarri zuen hausturak ez zirela soldaduren erruz gertatzen, altzairuaren beraren propietateen ondorioz baizik. Tenperatura kritiko bat dagoela frogatu zuen, eta horren azpitik altzairua hausteko modua nodularretik hauskorrera aldatzen dela. Ipar Atlantikoko itsasontziek tenperatura baxuak jasaten zituztenez, hauskorra izan zitekeen haustura. Neke-pitzadurak ontzien kroskoaren plakak lotzen zituzten soldadura-junturetan zehar zabal zitezkeen, errematxeen bidez elkarri lotutako plaken ertzetan gelditu beharrean, lehenago fabrikatutakoak bezalakoak.
1949an Tipper irakasle titular izendatu zuten, eta Cambridgeko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultateko lanaldi osoko emakume kide bakarra bihurtu zen. ,
Noche sangrienta
Noche sangrienta Kañeria 13 musika taldearen maketa da, 1999. urtean taldeak berak argitaratutakoa.
Coilia ramcarati
Coilia ramcarati Coilia generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Constance Tipper
Ikerketa lana
Lehenengo pertsona izan zen ekortze-mikroskopio elektroniko bat (SEM) erabili zuena haustura metalikoen gainazalak aztertzeko. Charles Oatleyk eta bere taldeak egindako ekortze-mikroskopio elektroniko bat erabili zuen.
"Tipper testa" garatu zuen, altzairuen hauskortasuna zehazteko erabilia.
1960an erretiratu zen, eta 1994an ehungarren urtebetetzea ospatu zen Newnham Collegen, Tipper zuhaitza, gaztainondo bat, landatzen.
Hausturari buruzko Nazioarteko Kongresuak Constance Tipper Zilarrezko Domina ematen die hausturaren alorreko ikerketaren edozein alderditan ekarpen garrantzitsuak egin dituzten zientzialari eta ingeniariei.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu Zeelanda Berrian Waipukurau eta Porangahau artean kokatuta dagoen 305 metroko garaieradun mendixka baten maorierazko izena da. Esateko errazagoa izan dadin, bertakoek Taumata deitzen diote sarritan.
Bere izenaren esanahia honakoa da: "Mendixkako gaina, non Tamateak, belaun handidun gizonak, lur irensle ere baderitzonak, jaitsi, igo eta irentsi egin zituen mendiak, bere maiteari txirula jotzen zion bitartean."
Munduko toponimo luzeenaren Guinness errekorra da.
Maroggia
Maroggia Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ezkerrenea etxea
Ezkerrenea etxea Lapurdiko Donibane Lohizune udalerrian dagoen eraikin bat da. 1994. urtetik aurrera Lapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.
Gaur egun behealdean Kaïku jatetxea eta ostatua dago.
Kokalekua
Errepublika karrikaren 17. eta Balearen karrikaren 16. zenbakietan dago, Hondartza handia eta Donibane Lohizuneko portuaren artean.
Historia
XV. mendean eraiki zen. 1558an Nafarroako erregeordea zen Albuquerqueko gaztelarraren agindupeko 2.000 gipuzkoarrek Lapurdin barneratu eta Donibane Lohizune rasotu eta su eman ziotenean osorik gelditutako etxe bakarra izan zen, hortaz herriko etxerik zaharrena dela esan liteke.
Melatonina
Beste hormonen aldean melatoninak berezko ezaugarria du: haren ekoizpena argiaren intentsitatepean dago. Egunean zehar guruin pinealak kopuru aldakorretan jariatzen du melatonina, jariaketa handiagoa izanik ilunpean, eta urriagoa argipean. Ondorioz, melatoninak eginkizun garrantzitsua betetzen du erritmo biologikoetan, fisiologiaren ikerketek agerian uzten dutenez.
Guruin pineala ingurugiroaren eragina jasotzen du erretinaren bidez, inguruneko seinaleak mezu endokrinoak bihurtuz. Hipotalamoaren gune suprakiasmatikoaren bidez erretinak jasotako argiak guruin pinealera iristen da, melatoninaren sintesia eragotziz. Hori dela eta, hormona honen sintesia handiagoa da argirik ez dagoenean, hots, gauean.
Serotonina neurotransmisoretik abiatuta sintetizatzen da melatonina. Era berean, serotonina triptofano aminoazidotik sortzen da.
Melatoninaren ekoizpena adinean aurrera joan ahala jaisten da. Zahartzaroan agertzen diren hainbat aldaketa fisiologikoak, hain zuzen (insomnioa, zelulen oxidazioa, immunitate-sistemaren ahultzea ere, agian...) melatoninaren ezarekin lotuak izan dira. Izan ere, frogatu da melatoninak loa eragiten duela, eragile hipnotikoa baita. Aldi berean antioxidatzaile indartsua da, erradikal askeek zelulei egiten dizkieten kalteak ekiditen dituena. Propietate horiek direla-eta, botika moduan erabiltzen da, lo eza edo insomnioa tratatzeko, eta zahartze prozesuak moteltzeko.
Kirolarientzako produktu osagarriak saltzen diren zenbait dendatan, eta online dendetan ere bai, errezetarik gabe saltzen da melatonina, albo-ondorioak deskribatu badira ere. Farmazietan saltzen den dosietan baino dosi txikiagoetan saltzen da errezetarik gabe saltzen denean.
Gerra Samnitak
K.a. 343 eta 290 artean hiru gerra gertatu ziren, eta azkenean Erromatarrek Samnitak garaitu eta haien lurrak menpean hartu zituzten.
Testuingurua
Urte luzez, Apeninoetako herriak (umbroak eta samnitak) Campania eta Tirreniar kostaldera hedatzen saiatu ziren, baina etruriarrek eta latindarrek haien erasoak atzera bota zituzten..
Erromatarrei dagokienez, Liris ibairaino hedatuak ziren eta K.a. 354an akordio bat zuten sinatua Samnitekin, elkarren arteko mugak finkatzen zituena.
Lehen gerra Samnita
Lehen gerra samnita K.a. 343 eta 341 artean gertatu zen; Erromak Aurunkoak menperatu eta gero Campania konkistatu nahi izan zuen, eta bestalde Samnitek Sidizinoen kontra borrokatu nahi zuten, baina hauek Campaniarrei laguntza eskatu zieten. Samnitek Campainiarrak garaitu zituen eta Capua hiria hartu zuten. Orduan, Sidizino eta Campaniarrek Erromatarrengana jo zuten laguntza eske. Erromatarrek ez zuten aliantza bat onartu, Samnitarrekin zuzeneko gerlarik ez baitzuten nahi, baina Campainiarrek haien hiriak erromatarren menpe ezartzea proposatu zuten orduan (deditio izeneko formula erabiliz), eta erromatarrek onartu egin zuten, samnitarren kontra gerra egin beharko zutela jakin arren. Samnitarrei Capua uztea eskatu zion erromak, eta Samnitarrek uko egin zutenez, ofizialki sartu zen gerran Erroma.
Capuaren deditioak eragin zuen Erroma gudan sartzea. Erromatarrek garaipen batzuk lortu zituzten Marco Valerio Corvoren aginpean, baina gerraren kontrako jarrera zen erromatarren artean. Erromatar soldadu batzuk errebelatu ere egin ziren, eta Marco Valeriok matxinada zapuztu zuen arren, gerra ahalik eta azkarren bukatzera behartua zen.
Azkenik, bi urteko gerraren ondoren, samnitek erromatarren nagusitasuna onartu zuten Capuari eta Campaniari zegokionez, baina Samnitek Sidizinoen lurraldeak lortu zituzten. Gerrak kostu handia izan zuen ordea erromatarrentzat; aliatuak haien kontra jarri ziren, gudara behartuak izan zirelako, eta horrek latindarren kontrako gerra eragingo zuen.
Bigarren gerra samnita
Bigarren gerra samnita K.a. 327 eta 304 artean gertatu zen, bigarren gerra latindarra eta gero. Gerra latindarrean zehar samnitek erromatarrei lagundu arren, erromatarrek Napoles babesteak samnitak haserrarazi zituen, azken hauek hiri hura haientzat nahi baitzuten.
Gatazka honetan bi fase bereizi ohi dira. Lehen basean (K.a. 327-321), erromatarrek samniten indarrak inguratu nahi izan zituzten, baina K.a. 321an samnitek erromatarrak garaitu zituzten Sarde Kaudinoetako guduan, eta K.a. 315ean berriro nagusitu zitzaizkien erromatarrei Lautulaeko guduan.
Samnitak isolatzeko eta lurraldea indartzeko asmoz, erromatarrak Via Appia eraiki zuten, Erromatik Capuaraino, eta koloniak sortu zituzten bidean.
Bigarren fasean, K.a. 310tik aurrera, erromatarrek etruriarrak garaitu zituzten (samniten aliatuak ziren K.a. 311 tik) Vadimo urmaeleko gudan, Tiber ibaiaren ertzean. Ondoren, Apulian aurrera egin eta gero, erromatarrek Boviano hartu zuten (Bovaiamom, latndarrek Bovianum Undecumanorum deitua, egungo Bojano), samniten orduko hiriburua.
Gudaren amaiera K.a. 304an gertatu zen eta Campania erromatarren esku geratu zen.
Hirugarren gerra samnita
Hirugarren gerra samnita K.a. 298 eta 290 artean gertatu zen. Samnitek erromatarren kontrako koalizio bat antolatu zuten etruriar, sabindar, lucaniar, umbriar, eta zelt ekin batera. Koalizioak Erroma garaitu zuen eta samnitek Boviano errekuperatu zuten (K.a. 298). K.a. 295an, aliantza erromatarren aurka borrokatu zen Sentinoko gudan, baina erromatarrak nagusitu ziren.
Yusuke Sudo
Yusuke Sudo (須藤 右介, 1986ko maiatzaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Leku izenak irlanderaz
Probintzien izenak
Irlandako lau probintzien (cúigí - singularrez: cúige) izenak hauek dira:
Konderrien izenak
Irlandako 32 konderrien (contaetha - singularrez: contae) irlanderazko izenak honako hauek dira:
Southdown (Kornualles)
Southdown, Ingalaterrako Kornualles konderriko hego-ekialdeko kostaldeko herri bat da.
Melledes
Melledes Añanako Kuadrillan dagoen Erriberabeiti udalerria osatzen duten herrietako bat da.
Kale Nagusia (Madril)
Kale Nagusia (gaztelaniaz Calle Mayor) Espainiako Madril hiriburuan dagoen kale bat da. Madrilgo historia kale honi estuki lotua dago, errege harrerak kale honetatik igaro eta Puerta del Sol plazan amaitzen baitziren.
Kokalekua
Centro barrutian dago, Puerta del Sol plazan amaitzen da, bertan Madrilgo Udalerriaren Etxea dago, 2008. urterarte Madrilgo Udalaren egoitza zena.
San Fernando (Chalatenango)
San Fernando El Salvadorko Chalatenango departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 2593 biztanle zituen.
Zijpe
Zijpe Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 11.598 biztanle zituen.
Aurora Correa
Aurora Correa Hidalgo (Bartzelona, Katalunia, 1930eko otsailaren 10a - Mexiko, 2008ko azaroaren 20a) mexikar irakasle eta idazlea izan zen, Espainiako Gerra Zibilean Mexikora iritsi zen Moreliako Haurrak izeneko erbesteratuen taldeko kidea. Cerezas (2008) liburuan, bidaian eta erbestean izandako esperientziak kontatzen ditu.
Biografia
Aurora Correa 1930eko otsailaren 10ean jaio zen Bartzelonan. 1937an iritsi zen Mexikora, 7 urte zituela, Espainiako Gerra Zibilean erbesteratutako Moreliako Haurrak izeneko taldearen partaide gisa. Haur horietako beste asko bezala ez zen inoiz jaioterrira itzuli eta Mexikon nazionalizatu zen 1963an.
Bere lan profesionala beti egon zen hezkuntzarekin, literaturarekin eta kulturaren hedapenarekin lotua. Gaztelaniazko eskolak eman zituen Bigarren Hezkuntzan, gidoilari gisa lan egin zuen, hainbat argitaletxetan idatzi zuen eta zuzendu ere egin zituen, irratiko aktore ere jardun zuen. Horrez gain, hainbat komunikabide inprimatutan kolaborazioak egin zituen: El Día, El Nacional, Excélsior, Novedades eta Siempre!. Nobedadeen atalean argitaratutako testu bat nabarmentzen da, haurtzaroan bizi izan zen barnetegiko esperientziak kontatzen dituena.
Sei liburu argitaratu zituen, besteak beste, La muerte de James Dean (1991) eta Ha (1992). Hurrenez hurren, Planeta Eleberriaren Lehiaketako eta Diana Eleberriaren Lehiaketako finalistak izan zirenak. Cerezas (2008), bere azken liburuan, Morelia haur gisa izandako esperientzien berri ematen du. Bere liburuetako bat bakarrik dago poesiari eskainia, Odas (1976), eta genero horretako bere lana ez da oso ezaguna.
2008ko azaroaren 20an hil zen Leonen, Guanajuaton.
Lanak
Besteak beste, obra hauek egin zituen:
Esteio
Esteio Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lanvollon
Lanvollon (bretainieraz Lannolon) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Polyipnus kiwiensis
Polyipnus kiwiensis Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Miles de historias
Noche sangrienta Kañeria 13 musika taldearen 1. diskoa da, 2002. urtean taldeak berak argitaratutakoa.
Campylorhynchus nuchalis
Campylorhynchus nuchalis Campylorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Massagno
Massagno Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bothrophthalmus lineatus
Bothrophthalmus lineatus Bothrophthalmus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Fiľakovo
Fiľakovo Eslovakiako udalerri bat da, Lučeneceko barrutian kokatuta. 16,18 km²ko azalera du eta 10694 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1246. urtekoa da.
Liolaemus vulcanus
Liolaemus vulcanus Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
La Roquille
La Roquille Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Roquille udalerrian erroldatutako biztanleak 299 ziren. Familiak 114 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ribaguda
Ribaguda Araban, Añanako Kuadrillan dagoen Erriberabeiti udalerria osatzen duten herrietako bat da.
La Roquille
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 146 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 17 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean La Roquille udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 338 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Venom (Marvel Comics)
Venom, Marvel Comics argitaletxearen superbilau (geroago antiheroi bat) bat da eta Spider-Man superheroiaren etsai nagusienetako bat. Randy Schueller, Roger Stern, Tom DeFalco, Mike Zeck eta Ron Frenzek sortu zuten eta The Amazing Spider-Man  komiki aldizkariaren 252. zenbakian agertu zen. Berez, estraluartar sinbionte bat da, itzura amorfoa eta erdilikidoa duena, beste izaki bati elkartuz bizirauten du, orokorrean gizaki batekin, eta Spider-Manen komikietan bereziki Eddie Brock gizakiarekin.
Bere ahalmenak honakoak dira: pertsonaien ahalmenak bereganatzen ditu; itxuraz aldatu eta kamuflaia amaigabeak dauzka; sinbionteak defentsa autonomoa du; Spider-Manen armiarma-zentzumenarentzat indetektaezina da.
Zinema
Zineman Topher Grace eta Tom Hardy aktoreek antzeztu dute.
Rosenwiller
Rosenwiller Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rosenwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 688 ziren. Familiak 264 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 103 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 107 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 299 etxebizitza zeuden, 265 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 264 etxeak ziren eta 34 apartamentuak ziren. 265 etxebizitza nagusietatik 209 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 160 etxek bost zituzten. 243 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 161 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 461 ziren, horien artean 350 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 350 pertsona aktiboetatik 336 lanean zeuden (177 gizon eta 159 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rosenwiller udalerrian 259 unitate fiskal zeuden, 682,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.203 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Rosenwiller udalerrian 54 nekazaritza-ustiategi zeuden, 96 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louis Gifford
Louis Gifford (1953ko urtarrilaren 1a - 2014ko otsailaren 9a ) fisioterapeuta ingeles a izan zen, min kroniko aren tratamenduari heltzeko ikuspegi-berrikuntzarengatik nabarmendu zena.
Fisioterapian hastapenak
Louisen lehen lana Londres eko St Stephen's ospitalean izan zen. Muskulu-eskeletu arazoetan interesaturik, Robin McKenzie Zeelanda Berri ko fisioterapeutarekin formazioak egin zituen, eta 1985ean Philippa Tindle emaztearekin -hau ere fisioterapeuta- Australia ra jo zuen: Adelaide n Graduate Diploma in Advanced Manipulative Therapy atera zuen, Geoffrey Maitland, Patricia Trott eta Mary Magarey-rekin. 1988an itzuli zirenean, Gifforden gurasoen klinikan sartu ziren eta zenbait urte eman zituen Maitlanden teknikekin lanean. Halere, lan egiteko modu honetan pasibotasun gehiegi, eta pazientearen inplikazio aktibo gutxiegi aurkituko zuen.
Ikuspegi berriaren garapena
Australian 1985ean ezagututako zenbait lankiderekin konexio ona lortuko zuen, eta kontaktua mantendu zuen: David Butlerrek lan handia egin zuen nerbio en biologia, fisiologia eta mekanika fisioterapiarekin integratzen; eta Mark Jonesek, berriz, arrazonamendu klinikoaren arloan. Haiekin kolaborazioan aritu zen Gifford, gai hauekin lotutako kurtso asko emanez Erresuma Batua n eta Europa n.
1993an berriz Australiara jo zuen Zientzia Aplikatuetan Masterra egitera, Hego Australia ko Unibertsitatean. Bertan, sei hilabetez, minari buruzko literaturan sakondu zuen. 1990ko hamarkada n, Giffordek estres a, psikoneuroimmunologia eta psikoneuroendokrinologia arloak asko landu zituen, gorputzaren eta gogoaren arteko konexioena alegia; hauek gorputzaren fisiologian izan zitzaketen eraginak interesatzen zitzaizkion. Garai honetan hasi zen lankide eszeptiko ei Aches and Pains izeneko lehen hitzaldiak ematen, eta ideia probokatzaileak erabiliz: "kontuz haurra bainatu ostean, ura botatzen duzunean haurra ere ez botatzeko", "min kronikoa Bogey Koronelaren Martxa bezalakoa da: behin musika buruan sartzen zaizunean, oso zaila da hortik ateratzea". Hitzaldiokin 2007ra arte jarraitu zuen.
1994an, CSP-ren baitan (Chartered Society of Physiotherapy, EBko elkarte profesional eta sindikal nagusia) Gifford Physiotherapy Pain Association azpielkartearen sortzaileetako bat ere izan zen.
1997an organismo helduaren eredua (mature organism model) garatu zuen, fisioterapia arloan eragin handia izan duen kontzeptua, neurobiologia eta fisioterapia uztartuz.
1998an Topical Issues in Pain liburu sorta atera zuen, min kronikoaren tratamenduari buruz idatzi zuten autore askoren idazkien editore bezala.
2005 urtean fisioterapian erabilitako ikurrin sistema n kolore arrosakoaren erabilpena proposatu zuen, pazientearen sendatze prozesuan positiboki eragin dezaketen faktoreak seinalatzeko.
Gaixotasuna eta azken urteak
2007an prostata-minbizia diagnostikatu zioten; lanean, forma fisikoa mantenduz eta ikuspegi positiboarekin jarraituz, iragarri baino biziraupen nabarmen luzeagoa lortu zuen. 2013 inguruan, bere bizitzako azken sei hileak idazketan murgildua pasatu zituen, eta bere hiru kurtsoren edukiarekin hiru testu liburu prestatu zituen: Aches and Pains, The Nerve Root eta Graded Exposure. Bera hil ostean argitaratu ziren, saldutako liburu bakoitzeko EB-ko prostata-minbizi elkarteari dohaintza bat emateko konpromisoarekin.
Bere paziente gehienek ez zuten Giffordek mundu mailako fisioterapian izandako garrantziaren berririk izan; haientzat Swanpooleko fisioterapeuta zen, besterik gabe. Bera hil eta gero fisioterapia zentruak martxan jarraitu du, Filipa emaztearen eta Louise Nicholettos lankidearen ardurapean, eta prostata-minbiziaren ikerketarako dirua biltzen jarraitzeko kanpainak sustatuz.
Bestelako jakingarriak
Gifford ezagutu zutenek azpimarratzen dute paziente bakoitzari soluziorik egokiena bilatzen zuela, horretarako haien sinesmenak eta itxaropenak bereziki kontuan hartuz. Oro har, Giffordek eredu biopsikosozialean eta ebidentzia zientifiko an oinarritutako fisioterapia eredua bultzatu zuen, kolektiboa eraldaketa sakon baten atarian jarriz.
Bere interesak fisioterapiatik harantzago zituen, jakintzaren beste adarretatik ere irakaspenak jasota: genetika, entomologia, poesia, arrantza, kirola (bela, korrika, txirrindularitza, golfa, snowboard...), perretxikoak, arotzeria edo ogia egitea bezalako afizioetara emana bizi izan zen.
Louisek eta Filipak bi seme izan zituzten, Jake eta Ralph. Louisen heriotzarengatik ez zuten hileta rik egin; horren ordez, gorpua pribatuan erraustu zuten, eta gero Swanpooleko hondartzako kafetegian lagun arteko festa jendetsua egin zuten, arropa beltzik gabe.
Ekoizpen bibliografikoa
=== Artikuluak: ===
Omenaldiak
2001 urtean, Giffordek CSP-aren aipamen bat jaso zuen profesioari egindako ekarpenengatik, eta bere hezkuntza lanarengatik.
2018tik aurrera, European Pain Federation elkarteak bere kongresuan ematen duen sari nagusiak Louis Gifford izena darama.
Hardanges
Hardanges Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hardanges udalerrian erroldatutako biztanleak 210 ziren. Familiak 101 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 146 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 99 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 99 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (55 gizon eta 30 emakume) eta 14 langabezian zeuden (4 gizon eta 10 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hardanges udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 204,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.753 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Hardanges udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 931 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jorge Sebastián Núñez
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight eta Consadole Sapporo.
1979ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
1979ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak urte horretako apirilaren 3an ospatu ziren. Hauek izan ziren frankismoaz geroztik Nafarroako Parlamenturako lehenengo hauteskundeak, eta 70 parlamentari hautatu ziren (hurrengo hauteskundeetan baino 20 gehiago). Hauteskunde hauen ondoren, 1982an, Nafarroako Foru Hobekuntza onartu zen.
Hauteskunde sistema
121/1979 Errege Dekretuaren bidez Parlamenturako lehenengo hauteskundeetarako hauteskunde sistema zehaztu zen. Sistema hori Nafarroako Foru Aldundiko lehendakari ordeak (Amadeo Marco) Espainiako presidentearekin (Adolfo Suárez) eta Barne Ministroarekin (Rodolfo Martín Villa) adostu zuen. Parlamentariak sufragio unibertsal eta zuzenaren bidez hautatu ziren, eta guztira 70 parlamentarik osatu zuten Parlamentua.
Lehenengo hauteskundeetarako, Nafarroa sei hauteskunde barrutitan banatu zen (bat merindade bakoitzeko Iruñeko merindadean izan ezik): Tuterako merindadea, Lizarrako merindadea, Zangozako merindadea, Erriberriko merindadea, Iruñeko udalerria eta gainerako Iruñeko merindadea. Barruti bakoitzari gutxienez bost parlamentari zegozkion, eta gainerako 40 parlamentariak barruti bakoitzaren biztanleriaren arabera proportzionalki banatu ziren. Horrela, eserlekuen banaketa ondorengoa izan zen: 10 Lizarrarentzat, 9 Erriberrirentzat, 18 Iruñearentzat, 13 Iruñeko merindadearentzat, 9 Zangozarentzat eta 11 Tuterarentzat.
Barruti bakoitzean boto gehien lortu zituzten 6 hautagaiak eta Tuteran sostengu gehieneko bi hautagaiak izan ziren foru ahaldun berriak eta Nafarroako Gobernua hautatzeko arduradunak. Hauteskunde sistema hori ez da inoiz berriz erabili Nafarroako hauteskundeetan.
Emaitza ofizialak
Lehendabiziko hauteskunde hauetan, 365.080 nafarretatik 258.330ek bozkatu zuten (%70,76a), hau da, 106.749 abstentzioak izan ziren (%29,24a). 7 ahaldun nagusiek osatu zuten Nafarroako Gobernua (4 UCDkoak, eta PSOE, HB eta AEMko bana). Jaime Ignacio Del Burgo Tajadura UCDko zerrendaburua lehendakari bihurtu zen. 1980an ustelkeria eskandalu bat izan zela eta dimititu zuen, eta Juan Manuel Arzak (UCD) hartu zuen bere lekua. Legealdi honetan 1982ko Nafarroako Forua Berrezarri eta Hobetzeari buruzko Lege Organikoa onartu zen.
Sarde Kaudinoetako Gudua
Sarde Kaudinoetako Gudua (Kristo aurreko 321), erromatarrek eta samnitek elkarren aurka izan zuten Bigarren Gerra Samnitako gertaera erabakigarri bat izan zen. Gudu izena ematea, formalitate historiko bat besterik ez da: ez zen zuzeneko borrokarik izan, eta ez baitzen zauriturik edota hilik izan.
Inguruak malkartsuak ziren, eta honek erromatarrei bakarrik pasabide hau uzten zien, Tifata eta Taburno mendien arteko haran estua. Erromatarrak erdialdean zeudenen harrizko barrikada bat aurkitu zuten. Tranpa susmatu eta pasabidetik irteteko atzera itzuli zirenean samnitek bidea itxia zutela ikusi zuten. Erromatarrak irteten saiatzen zirenean samnitek hil egiten zituzten.
Egoera, ordea, ez zen erabakigarria, samnitak abantaila posizioa izan arren ez baitziren berehalakoan nagusitzeko gai. Caio Ponciok aitari aholkua eskatuta, honek bi aukera zirela esan omen zion: erromatar guztiak hiltzea, erromatarrak ahuldu eta samnitarren nagusitasuna bermatuz, edo akordio bat lortu eta erromatarrei armak kendu eta bizirik joaten uztea, Erromarekin gerra bukatzeko akordio lagunkoi bat lortzeko aukerak handituz. Caio Ponciok bigarren aukera hautatu zuen, baina baldintza humiliagarriak ezarri zizkien erromatarrei. Erromatarrak makurrarazteko haien armak eta armadurak kendu eta lanza batzuen azpitik pasatzera behartu zituzten.
Guda honen ondorioz erromatarrak errenditu egin ziren. Samnitek mugako hainbat hiri eskuratu zituzten, Fregelas, Terentino eta Satrico adibidez, eta Lucera eta Liris ibaiko haranetako erromatar kolonoen ebakuazioa onartu behar izan zituzten erromatarrek.
Langileen Nazioarteko Eguna
Langileen Nazioarteko Eguna edo Maiatzaren Lehena langileen mugimenduaren nazioarteko jaieguna da.
II. Internazionalak, 1889an eta Parisen, aldarrikatu zuenetik Chicagoko martiriak omentzeko eta langileen eskubideen eskabidea egiteko eguna da, nahiz eta herrialde askok onartu ez. 1886ko maiatzaren 1ean Chicagon sindikalari anarkista batzuk greba bat hasi zuten zortzi orduko lanaldia eskatzeko. Hiru egun pasa ondoren, grebaren une gorenean Haymarketeko matxinada piztu eta greba bukatzeko zortzi langile epaitu eta bost heriotza-zigorra jaso zuten.
Bitxia bada ere, Estatu Batuetan ez dute eguna ospatzen. 1882an hasi eta irailaren lehendabiziko astelehenean Labor Day ospatzen dute, Knights of Labor izeneko erakundeak New Yorken manifestaldia egiten du hain zuzen ere. Grover Cleveland presidenteak iraileko jaieguna bultzatu zuen, bertan sozialismo garatu ez zedin.
Britainiar kulturako beste herrialdeek ere ez dute jaieguna ospatzen: Kanadak Labor Day, Zeelanda Berriak urriaren laugarren astelehena eta Australiak egun ezberdinak ditu estatuka.
1954an Pio XII.ak adierazi gabe babestu zuen eguna San Josef Langilearen jaieguna zela adieraziz.
Hipersomatotropismo
Hazkuntza hormonaren (GH) gehiegizko jariaketa da hipersomatotropismoa. Gaixotasunaren kausa somatotropina jariatzen duen adenoma hipofisiarioa izan ohi da.
Fisiopatologia
Hazkuntza hormonak ehunen hazkuntza bultzatzen du zeluletan sintesi proteikoa gehituz eta somatomedinaren ekoizpena kitzikatuz.
Hazkuntza hormonaren ekoizpena gehiegizkoa denean helduengan akromegalia eragiten du eta haurrengan erraldoitasuna.
Erraldoitasuna
Umeetan kartilagoen hazkuntza eragiten du eta kaltzifikatu gabe daudenez, tailaren luzatzea eta erraldoitasun hipofisiarioa eragiten ditu. Hala ere, gorputz atalen arteko proportzioak normalak mantentzen dira.
Akromegalia
Helduetan ematen da. Acro- aurrizkiak puntu altuenak edo urrutikoenak izendatzen ditu eta mega-k berriz handia esan nahi du. Beraz, esku, hanka, sudur eta belarri handiak adierazi nahi du.
Frantziako Errugbi Kopa
Frantziako Errugbi Kopa (Coupe de France de rugby à XV) Frantziako errugbi txapelketa bat izan zen, garai eta era desberdinetan jokatu zena.
Historia
Frantziako Errugbi Kopa 1937an sortu zen, Coupe nationale izenarekin, eta 1944 arte eskualde-taldeek parte hartu zuten. Kluben arteko Frantziako Errugbi Kopa, berriz, 1943an abiatu zen. 1951ko finalean izandako istiluak zirela-eta, Ingalaterrako federazioak galdatu zion Frantziakoari txapelketa bertan behera uzteko. Beraz, 1952tik aurrera, Yves du Manoir challengeak hartu zuen haren lekua.
1984an 1985ean eta 1986an bi txapelketak jokatu ziren, Frantziako Errugbi Kopa eta Yves du Manoir challengea.
1996tik aurrera, bi lehiaketek bat egin zuten, Frantziako Errugbi Kopa - Du Manoir saria izenarekin.
Kadri Keung
Kadri Keung (Hong Kong, XX. mendea) moda-diseinatzailea, Rhys Company eta Boundless marken jabea.
Biografia
2018an bere amarekin batera, Ophelia Keung, Rhys Company jantzien marka sortu zuen. Tamaina handiko jantziak behar dituzten pertsonei eta ezgaitasunen bat dutenentzako arropa diseinatzen dute, hau da, estandarrak ez ziren arropak aurkitzeko zailtasunaz ohartu ziren.
Enpresa honek ezgaitasunen bat duten 90 emakumeri prestakuntza eta lana eman die. Enpresak, mintegi eta tailerren bidez, arropa egokituaren kontzeptua bultzatu du, hala nola botoi etenak dituzten alkandorak edo oinetako asimetrikoak erabiliz. 2022an Boundless marka sortu zuen ere, arropa funtzionala egiten duena.
Melano
Melano Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
2011ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
2011ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren bederatzigarren edizioa izan zen. Erevango Karen Demirchyan konplexuan ospatu zen, Armenian, abenduaren 3an. Lehen aldiz antolatu zuen ekitaldia aurreko edizioko herrialde garaileak.
Garailea Georgiako Candy taldea izan zen, "Candy Music" abestiarekin. Georgiaren bigarren garaipena izan zen.
Hamairu herrialde izan ziren partaide, aurreko urtean baino bat gutxiago. Malta eta Serbia erretiratu egin ziren. Bestalde, Bulgaria bi urte ostean bueltatu zen.
Juan Miguel Gutiérrez
Juan Miguel "Juanmi" Gutiérrez Márquez (Errenteria, Gipuzkoa, - ) gipuzkoar ikertzailea eta zineman aditua izan zen. Dokumentalgintzan espezializatu zen, eta euskaraz eta gaztelerazko audioak ekartzeaz gain, aragoiera eta beste hizkuntzaren batezko zertzelada batzuk ere eman izan zituen.
Biografia
Josulaguna izandakoa, 1969an Elizaren Filosofiako ikasketak egin zituen, Saint Ignace de Kimwenzan (Kongoko Errepublika Demokratikoa). Bestalde, 1975ean Bruselako (Belgika) INSAS Eskola Nagusian lizentzia lortu zuen Komunikabide Sozialetan, Zinema, Irrati eta Telebista Errealizazioaren adarrean. Donostiako Herri Irratian jardun zuen lanean, eta 1980tik aurrera HABEn aritu zen, laguntza pedagogikoaren sailean, ikus-entzunezko lanak prestatzen helduei euskara irakasteko. Ikus-entzunezko zenbait prestatu zituen, orobat, telebistan euskara irakasteko: Bai Horixe (1985), Gurtegikoak (1988), Izurungoak (1992), Barrene (1998), Barrenet (1998). Euskaldunok erabili ohi ditugun adierazpide plastikoak, musikalak eta keinuzkoak zinema-narrazioari nola aplika dakizkiokeen azaltzeko zenbait ikerketa egin zituen. Berak zuzenduriko Izeba Rosa filmak euskal film onenari eskaintzen zaion Mauro Azkona saria jaso zuen 1978ko Donostiako Zinemaldian. Eusko Ikaskuntzako Zinema Saileko lehendakaria izan zen 1995etik. Denbora luzez irakasle izan zen Larrotxene kultur etxeko bideo-eskolan.
Bartleby eskribatzailea
Bartleby eskribatzailea: Wall Street-eko historia bat (inglesez: Bartleby the Scrivener: A Story of Wall Street) Herman Melville idazle estatubatuarraren liburu ezaguna da. Eleberri labur hau, 1853 an plazaratua, Melville ren lan onenetariko bat bezala onartua izan da. Juan Garzia Garmendiak euskaratu zuen 1991an, Bartleby, izkribatzailea bezala; 2016 ko edizioan Bartleby eskribatzailea izenburuaz plazaratu zuen.
Historia
Bartleby eskribatzailea bi ataletan argitaratu zen Putnam's Magazine aldizkarian, 1853 an. Une hartan anonimo bezala agertu zen. 1856 an, aldaketa txiki batzuekin, Melville k The Piazza Tales liburuan jaso zuen. Liburu berean beste narrazio hauek bildu zituen: «The Piazza», «Benito Cereno», «The Lightning Rod Man», «The Encantadas» eta «The Bell Tower». Bartlebyren historia beste lanetan inspiratua dago: Ralph Waldo Emerson lan batean eta Emersonen The Trascendentalist narrazioan. Hasiera batean narrazio honek ez zuen arrakasta handia izan baina, denboraren poderioz, bere garrantzia onartua izan da.
Argumentua
Bartleby historia narratzen du baina hirugarren pertsonaz, Wall Streeten (New York) bere bulegoa duen abokatu baten ikuspuntutik. Abokatu horrek oso lan lasaia eramaten du eta bulegoan hiru langile ditu; hauek dira haien izengoitiak: Pauma, Artazi eta Jengibre-gaileta. Pauma eta Artazi eskribatzaileak dira eta Jengibre-gaileta hamabi urteko mandataria da. Laugarren langile bat behar du bulegoko lana aurrera eramateko eta hirugarren eskribatzailea kontratatzea erabaki zuen. Horretarako prentsan iragarki bat jarri zuen eta lanposturako Bartleby aurkeztu zen. Momentuan kontratatu zuen. Hau da Bartlebyren deskribapena: «gizon gazte geldi bat agertu zen», «bere zurbilean txukun, erruki emateko moduko prestu itxuraz, erremediorik gabe zorigaldua!»
Abokatu/narratzaileak leiho ondoko postu batean kokatzen du. Hasieran, Bartlebyk oso langile on gisa jarduten du baina abokatuak dokumentu bat aztertzeko eskatzen dionean Bartleby erantzuten du: «Aukeran nahiago ez» (jatorriz I would prefer not to) eta eskatutakoa ez du egiten. Hortik aurrera, nahiz eta ohizko lanak ondo egiten jarraitu, abokatuak zerbait eskatzen dionean bere erantzuna beti bera da: «Aukeran nahiago ez». Une batean Bartlebyk gehiago ez idaztea erabaki zuen eta, ondorioz, kaleratua izan zen. Baina berak bulegotik alde egitea ez zuen onartu.
Indarrez kaleratu ezin zuenez, azkenik abokatuak bulegoa beste nonbaitera eramatea erabaki zuen. Bartleby, bitartean, betiko tokian gelditu zen eta horrek maizter berrien haserrea piztu zuen baina eskribatzailea ez zuen alde egiten. Azkenean, Bartleby, arlote akusaziopean, atxilotua eta espetxeratua izan zen. Han gosez hiltzen utziko zuen bere burua.
Narrazioaren amaieran, abokatuak zera zioen: «handik hilabete batzuetara belarrietara zitzaidan zurrumurru izpi bat», «Bartleby Washingtongo Gutun Hilen Bulegoko behe-mailako enplegatu izan zela, eta bat-batean kendu zuten gero lanpostutik». Egindako lan horren ondorioz izan zitekeen Bartlebyren jarrera arraroa.
Eragina
Eleberri labur hau existentzialismoaren eta absurdoren literaturaren aintzindaritzat hartu da. Jorge Luis Borgesek, esaterako, eleberri honek Franz Kafkaren liburuak aurreratzen dituela idatzi zuen. Dena dela, ez dirudi Metamorfosia liburuaren egileak narrazio hau ezagutu zuenik. Liburuak beste idazle askorengan eragina izan du: Samuel Beckett, Witold Gombrowicz, Albert Camus...
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1980/1981eko denboraldia
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1980/1981ko denboraldiko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.
Aurtitz
Aurtitz (bertako hizkeran Aurtiza) Nafarroako Malerreka eskualdean dagoen Ituren udalerriko tokia da. NA-170 errepidearen aldamenean kokatzen da, Ituren herrigunearen eta Zubietaren artean. Ezkurra ibaia bere herrigunearen aurrealdetik iragaten da.
Aurtiztik Mendaur mendira eta Mendaurreko urtegira doan mendi-pista abiatzen da.
Herri honetakoa da Trikidantz erromeri talde famatua.
Stencoose
, 'Stummkoos', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Bordeleko portua
Bordeleko portua Girondako Bordele hirian dagoen merkataritza-portua da, itsas-portu handia maila duena. 1924an sortutako portu autonomoa ordezkatu zuen eta 2008an egungo maila lortu zuen batez ere 1965eko berriztatzeari esker. Bere 100 kilometroko instalazioak departamendu osotik zabaltzen dira eta 1.500 hektarea inguru dituzte. Edonola ere, sei portu edo terminal nagusi ditu:
Literatura konparatu
Literatura konparatuak testuak aztertzen ditu mugen gainetik, eta hizkuntzen gainetik. Nazioz gaindikoak diren egitura diakronikoak ikertzeko, azaltzeko eta ordenatzeko eginkizuna du.
Termino honek hainbat prozedura metodologiko besarkatzen ditu: bi testu konpara ditzake, baina baita ere testu bat eta arte plastikoko elementu bat. Azken aldi honetan, Cultural Studies delakoek hartu dute Literatura konparatuaren lekua hainbat unibertsitatetan, garai bateko azterketa motak burutzeko. Eskola nagusi bi izan dira Literatura konparatuaren alorrean: frantsesa eta anglo-saxoia. Eskola frantses indartsu batek datu positiboak jaso nahi zituen, adibidez, literatur lanen arteko eraginak bilatzeko.
René Wellek amerikarrak, aldiz, aipatzen du literatura konparatua ezin dela gizatasunik gabea izan, baizik eta holistikoa behar duela.
René Wellek (1903-1995) amerikarraren arabera, literatura-ikerketa konparatua ezin da izan iraganera begiratze erlatibista, ezta kanpoko formalismo hutsa ere. Konparatismoa ez da izango zientifismo neutrala, edota historizismo axolagabea, baizik eta objektuekiko harreman esentziala. Literatura konparatua izango litzateke gizateriaren balio nagusiak iraunarazteko ahalegina, ziur aski, Argien mendeko programari eutsita. Daniel-Henri Pageaux (1939) frantsesak ere bide hori proposatzen du, kritika frantsesaren azken urteotako bozeroale modura:"'Pageaux wanted to develop imagology into a method for the human sciences in general, in the context of a totalizing science humaine. Consequently, he abandoned the philological analysis of perceptions and representations in favour of an ambitious, Enlightenment-style programme towards the understanding of culture in general: 'des problèmes qui intéressent la culture, et tout simplement (si l´on ose dire) la vie des hommes' ”."Literatura konparatuko departamentu bat bada Euskal Herriko Unibertsitatea n (Gasteizeko Letren Fakultatean).
Euskal kritikan konparatismoaren prozedura erabili du Jon Kortazar rek, adibidez, Lauaxeta eta Federico García Lorca poeten lanak konparatzeko eta zehazteko nola mailegatu zion Lauaxetak Lorcari "Muerte de Antoñito el Camborio" (Romancero gitano liburukoa) poema bere "Langile eraildu bati" olerkia ontzeko. Beñat Sarasola kritikariak ere konparazioaren metodologia erabili du ikerketan.
Bidaia-kontakizuna
Bidaia-liburuak aztertzea ere Literatura konparatuaren arlokoa da. Aitor Ortiz de Pinedo k metodologia horrekin aztertu du 1931n argitaratutako autoko ibiladia Euskal Herrian zehar, Jean Etxepare k idatzia. Testuan jasotzen den herrialdearen iruditeria aztertu du, imagologia izeneko metodo batekin ."'el estudio de la literatura de viajes terminará por trabajar al lado de otros campos de investigación: -con la imagología, porque las obras de nuestro género son precisamente las que por su lección proporcionan imágenes de lugares y pueblos'."Ez alferrik, literatur ikasketen diskurtso teorikoan ere, Literatura konparatua itun-kutxa bat da konparatistaren eskuetan bereziki bidaien azpisailean. Itun-kutxa bat da nazio-mugen gainetik lotura abegikorrak eraikitzen dituelako.
Galde diezaiokegu geure buruari nazio txikien nazionalismoa zertan geratzen den honelako ataka batean. Letren esparruan, Literatura Konparatuak nazionalismoa kritikatzen du, nazionalismoa baita literatura konparatuaren kontrario beltza; nazio handien nazionalismoa, batez ere. Izan ere, bi gauza dira: bata, estatu-nazioen nazionalismoa eta, bestea, herri gutxituen nazionalismoa.
Literatura konparatuak mugen gainetik jarduten du, kasu honetan bezala, non bidaia-liburuak aipagai ditugun. Izan ere, euskaldunontzat, hizkuntza bereko auzoak ez ezagutzea da txokokeriaren isla literatura konparatuaren talaiatik begira.
Adibidez, Jean Etxepare k hausten du mugen debeku hori eta pulunpatzen da Beste hurbila ezagutzera, alegia, probintziak izenekoak. Elkarren arteko ezagutza falta hori ahulezia edo ezaintasun baten islatzat interpreta daiteke. Horrek guztiak ematen du, literatura konparatuaren bitartez, Jean Etxepare k nazioartekotasunarekin duen lotura astiroago aztertzeko aukera.
Literatura da, hala ere, kultura-kapital globalaren iturria (“fuente de capital cultural global”); literatura identitate-sortzailea da, gizarte-errealitatea sortzen laguntzen duena."'Cuando presento la literatura comparada como disciplina de descolonización no formulo en realidad reflexiones de orden general. Desde nuestra profesión de hombres de letras, expreso mi intención de comprometerme según un programa y una línea política, en cuanto a los problemas arriba mencionados desde la óptica de la confederación como imagen del futuro'"
Mata (Rio Grande do Sul)
Mata Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Coyron
Coyron Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coyron udalerrian erroldatutako biztanleak 71 ziren. Familiak 25 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Ceratosaurus
Ceratosaurus dinosauro teropodoen genero bat izen zen. Bere izenak narrasti adarduna esan nahi du. Jurasiko Goiztiarrean bizi izan zen gaur egungo Ipar Amerikan, Afrikan eta, ziur asko, baita Europan ere.
Coyron
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 53 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 28 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 31 lanean zeuden (17 gizon eta 14 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden eta 3 ikasten zeuden.