cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikkōko tenplu eta santutegiak
Paisaia
Tenpluak mendialdean eraiki ziren. XVII mendean zedroak landatu ziren eta gaur egun zedro baso ederra dago bertan. Tenpluak, santutegiak eta zedroak Nikkō Parke Nazionalean sartuta daude.
Western Force
Western Force Australiako errugbi talde profesionala da, Perth hirian egoitza duena. Super Rugby ligan jokatzen du.
Historia
Super Rugby ligan jokatzen hasi zen baina 2017an kanporatua izan zen. COVID-19 pandemiak eragindako etenaren ondoren 2022an egin zen berrantolaketan berriz sartu zen Super Rugby Ligan.
Nikkō
Nikkō (日光市) Japoniako erdialdean dagoen hiria da, Honshuko uhartean Tokiotik iparraldera. 2012ko erroldaren arabera 90.071 biztanle ditu. Tochigi prefeturako hiri ezagunena da, izan ere UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu baititu bertako tenplu eta santutegiak. Japoniako toki turistikoenetako bat bihurtu da beraz.
Etimologia
Nikkō izenak "eguzki argia" esan nahi du.
Geografia
Tochigi prefeturako mendialdean kokaturik dago, Tokiotik 140 km eta prefeturako hiriburua den Utsunomiyatik 35 km mendebaldera.
Azalera handia duen udalerria da, 1.449'87 km², Japoniako hirugarren zabalena hain zuzen ere. Nikkō Parke Nazionalak hartzen du azaleraren gehiengoa. Altuera diferentzia handiak ditu bere lurraldean, 200 metrotatik hasi eta 2.000 metrotik gorako mendiak baititu. Honi esker Tokiotik gertu egon arren Hokkaidō uhartearen antzeko klima du, batazbesteko tenperatura 7 °C-koa izanik, udan maximoak 22 °C eta neguan minimoak -8 °C.
Nikkō erdigunea tenpluetara doan 119 errepide zuzenaren inguruan luzatzen da eta ertzetan jatetxeak, dendak eta ostatuak daude. Aipatzekoa da JR geltokia, Frank Lloyd Wright arkitektuak diseinaturiko egurrezko eraikin elegantea. Errepidea Daiya ibairaino iristen da eta gaur erabiltzen den zubi berriaren ondoan egurrezko Shinkyo zubi gorria dago. Tenpluen muinoaren ezkerrsaldean Tamozawa auzoa dago eta bertan daude Lorategi Botanikoak.
Historia
Tradizioak dioenez Shōdō Shōnin monjeak iparraldera bidean 766 urtean Daiya ibaia gurutzatu zuen bi suge erraldoiren laguntzarekin eta bertan Rinnō-ji tenplua ezarri zuen. Ondoren, 784ean, Chūzen-ji tenplua eraiki zen ondoan eta bi tenplu hauen inguruan eratuz joan zen herria. 1617an Nikkō Tōshō-gū santutegia eraiki zen eta Tokugawa Ieyasu shoguna bertan ehortzi zenez bisitari asko erakarri zituen Nikkōk eta Edotik (Tokio) zetozen errepideak hobetu zituzten. 1636an Shinkyo eraiki zen shogunak eta mezulari inperialak Tōshō-gū santutegira etortzeko. Gaurko zubia 1907koa da, zaharra uholdeak eraman baitzuen.
Meiji berrezarkuntzan mendialdeko opor-leku bihurtu zen hainbat onsen zituelako, batez ere 1889an herri bihurtu eta 1890ean trena iritsi zenean. Bereziki gustokoa zuten Japonian zeuden atzerritarrek. 1954ean hiri bihurtu zen.
1999an Nikkōko tenplu eta santutegiak Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk.
Ekonomia
Nikkōn dagoen jarduena nabariena turismoa bada ere, ur-jauziei esker indar hidroelektriko handia lortzen du. Honetaz gain kobre eta aluminio meatzeak ere baditu.
René Houseman
René Orlando Houseman (La Banda, 1953ko uztailaren 19a - Buenos Aires, 2018ko martxoaren 22a) argentinar futbolaria izan zen. Defensores de Belgrano taldean debutatu zuen eta bere ibilbide gehiena Club Atlético Huracánen jokatu zuen. 1973tik 1979ra 55 partida jokatu zituen Argentinako futbol selekzio nazionalarekin eta 13 gol sartu zituen. Argentinarekin urrezko domina irabazi zuen 1978ko Munduko Futbol Txapelketan.
The Long, Hot Summer
The Long, Hot Summer (euskaraz Uda Bero, Luzea) 1958ko Martin Ritt estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama filma bat da. William Faulkner idazlearn hiru idazlanetan oinarritua dago: Spotted Horses (1931, Orbaindu Zaldiak) eleberria, Barn Burning (1939, Ukilua Kiskaltzen) kontakizun laburra eta The Hamlet (1940, Herrixka) eleberria. Paul Newman, Joanne Woodward, Anthony Franciosa eta Orson Welles aktoreek antzeztu zuten.
1958ko Canneseko Zinemaldian Gizonezko Aktore Onenaren Saria (Paul Newman) irabazi zuen.
Argumentua
Ben Quick (Paul Newman) herri txiki batera ailegatu berri da, aurretik beste hiri batean sute bat sorrarazi izana leporatuta kanporatu baidute. Bertan herriko jaun eta jabea den Will Varnerrek (Orson Welles) kontratatuko du.
Joseph Banks
Sir Joseph Banks, 1. Baroia (1743ko otsailaren 24agreg./otsailaren 13ajul., 30 Argyll Street, Londres - 1820ko ekainaren 19a, Londres) ingeles naturalista, botanikoa eta esploratzailea izan zen, izadi-jakintzen zaindaria ere bada.
Londres hiriko sendi aberats bateko kidea izan zen, William eta Sarah Batesen semea zen. Eton College ikastetxean Constantine John Phipps militar eta esploratzailearekin batera ikasi zuen. 1760an, jada Oxfordeko Unibertsitatean botanikarekiko jakin-mina piztu zitzaion. Natur Zientzietako Lineoren iraultzaren ondorengo hamarkadetan zehar Banksek bere aitaren diru ondarea jaso eta haren bidez egun osoz botanikan buru-belarri jardun zuen. Lasterrarera Lineoaren sailkapenari atxikiriko Ternua eta Labradorreko landareen deskribapena burutu ostean zientzia munduan ezagun bilakatu zen.
James Cook kapitainaren lehenbiziko bidaian esku hartu zuen (1768–1771), Mendebaldean eukalipto, akazia, mimosa sartu zituen, eta bere omenez Banksia izeneko landare generoa sailkapena sortu zen. 1789ko William Bligh kapitainaren espedizioan ere parte hartu zuen; espedizio hori HMS Bounty ontziko matxinada ospetsuan amaitu zen.
Fedearen Doktrinarako Kongregazioa
Fedearen Doktrinarako Kongregazioa Aulki Santuaren organo berezia da. Joan Paulo II.ak argitaratutako Pastor Bonus konstituzioaren arabera, kongregazioaren helburua Eliza Katolikoan doktrina zuzena zaintzen dela bermatzea da. 1542ko uztailaren 21ean Paulo III.ak sortutako Inkisizio Erromatar eta Unibertsalerako Kongregazio Sakratuaren —Erromako Inkisizioa ere deitua— ondorengoa da.
Erromako Elizaren batasunaren kontrako ekintzei eta ideiei aurre egitea helburu zuen, baina, batez ere, protestantismoaren aurka egiteko sortu zen. Elizaren erakunde edo auzitegi gorena zenez, haren erabakien kontra ezin zen auzitan gorago jo. 1917ra arte induljentziak emateko ahalmena izan zuen Ofizio Santuak.
1908an Pio X.ak Ofizio Santuko Kongregazio Sakratua izena eman zion. Gaur egun daukan izena, Fedearen Doktrinarako Kongregazioa, Paulo VI.ak ezarri zion 1965ean, Vatikanoko II. Kontzilioan. 1969an, teologia-batzar bat sortu zen kongregazioaren barruan, dotrinako gai eta arazo nagusiak aztertzeko. Aita santuaren mende dago Fedearen Dotrinarako Kongregazioa.
25 kide ditu. Gaur egungo Aita Santua, Benedikto XVI.a, Kongregazio honetako buru izan zen 24 urtez (1981-2005). Gaur egun William Joseph Levada kardinal estatubatuarra da buru.
Groningen (hiria)
Barrutiak
Hiria osatzen duten barrutiak eta 2010ean zuten biztanleria:
Kirolak
FC Groningen hiriko futbol talde nagusia eta Herbehereetako garrantzitsuenetarikoa da.
Bricquebec
Bricquebec Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bricquebec udalerrian erroldatutako biztanleak 4.239 ziren. Familiak 1.700 ziren, horien artean 487 pertsona bakarrekoak ziren (183 bakarrik bizi ziren gizonak eta 304 bakarrik bizi ziren emakumeak), 544 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 560 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 109 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.595 ziren, horien artean 1.777 aktiboak ziren eta 818 inaktiboak ziren. 1.777 pertsona aktiboetatik 1.560 lanean zeuden (887 gizon eta 673 emakume) eta 217 langabezian zeuden (84 gizon eta 133 emakume). 818 pertsona inaktiboetatik 258 erretiraturik zeuden, 231 ikasten zeuden eta 329 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fresendelf
Fresendelf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bricquebec
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 172 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 45 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 50 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 6 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 5 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 5 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 5 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bricquebec udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 644 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rama rama
Rama rama Rama generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Junes Casenave
Junes Casenave-Harigile (Santa Grazi, Zuberoa, 1924ko apirilaren 4a - Lestelle-Bétharram, Frantzia, 2018ko irailaren 24a) idazle eta apaiz zuberotarra izan zen. Idazle prolifikoa, trajeria askoren egilea izateagatik nabarmendu zen.
Biografia
Santa Grazin jaio zen; aita biarnesa eta ama santagraztarra zituen. Txikitan Albert Constantin idazle eta politikari euskaltzaleak sarritan bisitatzen zuen Casenavetarren etxea.
Apaizgai, Bètharramen (Bearno) ikasi zuen, 21 urterekin Palestinara joan zen. Betleemen hartu zituen eskolak eta 1948ko gerra bertatik bizi izan zuen; hantxe egin zen apaiz betharramdarra, 24 urterekin.
Bètharramen (4 urtez), Limòtgesen (Lemosin, Okzitania; 12 urtez) eta Donapaleun (Etxekopar kolegioko zuzendari; 1964-1981) irakasle eta pedagogo ibili zen. Latin, frantses eta greziera irakatsi ditu. Oro har 33 urtez aritu zen irakaskuntzan.
1981ean Zuberoara itzuli zen apaiz lanak egitera, lehen Larrainera bi urtez; geroago Altzaira, non hainbat urtez bizi izan zen, eta Basabürüa zein Arbailako hamar elizaren ardura izan zuen, Ozazetik Etxebarrera. Azken urteak Donapaleuko beterramiten egoitzan erretiratuta igaro zituen.
Euskaltzain urgazle izendatu zuten 1982an eta 2000n ohorezko euskaltzain egin zuten.
2018ko irailean hil zen 94 urte zituela.
Pastorala
Hamabi pastoral ditu emanak, denak euskaraz bat izan ezik: Juan Martin Pueyrredon, Bearnoko Landan (Lanne en Baretous frantsesez, Lanno en Barétous bearneraz) 1997an frantsesez emana, kantak bearneraz, Beñat Axiari euskal konposatzaileak moldaturikoak. Beste 9 ditu idatziak, oraindik eman gabeak. Taularatutakoak:
Douilly
Douilly Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Douilly udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 103 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 103etxeak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren eta 32 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 163 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (56 gizon eta 38 emakume) eta 16 langabezian zeuden (9 gizon eta 7 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Douilly udalerrian 96 unitate fiskal zeuden, 255 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.794 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Douilly udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.320 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Helena Janeczek
Helena Janeczek (Munich, 1964) alemaniar jatorriko italiar eleberrigilea da.
Biografia
Guanda argitaletxean Le rondini di Montecassino argitaratu zuen (Premio Nazionale Letterario Pisa 2010, Premio Sandro Onofri 2010, Premio Napoli 2011, eta Premio Selezione Bergamo ). Bigarren Mundu Gerran dago girotuta eta soldadu batzuen berri ematen du bataila odoltsuenetariko batean. Zenbait hizkuntzatara dago itzulita. La ragazza con la Leica, 2017an argitaratua, Gerda Taro ren biografia da, berau gerra-frente batean hil zen lehen emakume argazkilari-kazetaria. Lan horrek hiru sari ekarri dizkio idazleari: Premio Bagutta 2018 ; Premio Selezione Campiello; eta Premio Strega 2018, ospetsuena italiar literaturan. Janeczek lehen emakumea izan da 15 urtean sari hori lortzen, azkena Melania Mazzucco izan zelarik 2003an.
Roger Rivière
Roger Rivière (Saint-Étienne, 1936ko otsailaren 23a - Saint-Galmier, 1976ko apirilaren 1a) txirrindulari frantziarra zen. Le Roi du Vigorelli goitizenarekin ezaguna zen, Milango Vigorelli belodromoa n Orduko errekorra eskuratu zuelako.
Kirol ibilbidea
Kirol lorpenik handienak Munduko eta Frantziako jazarpen txapelketetan lortu zituen, munduko txapela 3 aldiz jantzi zuelarik. Horretaz gain, Frantziako Tourreko 5 etapa garaipen eta Espainiako Vueltako 2 etapa garaipen lortu zituen. Bere ibilbide profesional arrakastatsua, munduko 10, 20, 30 km eta orduko errekorrak zituena, bertan behera geratu zen, 1960ko Frantziako Tourrean izandako istripu baten ondorioz.
1960ko Tourra
1960ko Frantziako Tourra hasi zen, faborito nagusia izan behar zuen Jacques Anquetil gabe. Roger Rivière, 4. sailkatua aurreko urteko Tourrean, faborito nagusia bilakatu zen. Hala ere, Pirinioak pasa eta gero, Gastone Nencini italiarra zen liderra, Rivièrekin 1'38" aldea zeukalarik. 14. etapan, Erdialdeko Mendigunearen hegoaldea zeharkatu zuena, Avignon erako bidean, Rivière Nenciniri jarraitzen saiatu zen, italiarrak Col de Perjuret-eko jaitsieran ihes egin baitzuen. Alferrikako arriskuak hartuz, Rivière amildegi baten hondora erori zen, non adarrek bizia salbatuko zioten, baina larri zaurituta geratu zen.
Jaulkipen (argipena)
Jaulkipen erabilera zenbait dituen termino ekonomikoa da:
Poliobirus
Poliobirusa poliomielitisa eragiten duen birusa da, enterobirus taldekoa eta Picornaviridae familiakoa. Enterobirusak digestio-aparatuan gaitzak sortzen dituzten birusen genero bat dira, gizakia soilik infektatzen dutenak.
Poliobirusek RNA dute material genetikoa, kapside ikosaedriko batek babestua. Kapside gainean ez dute bilgarririk, birus biluziak dira. RNAk 7.500 nukleotido ditu. Birus oso txikia da poliobirusa, 28 nanometroko diametroa besterik ez baitu. Karl Landsteiner eta Erwin Popper mikrobiologoek isolatu zuten birus hau lehenengoz 1909an.
Kate bakarreko eta polaritate positiboko RNA dute poliobirusek. Horrek esan nahi du zelulak infektatzen dituenean RNA horrek zuzenean proteinak sortzen dituela (RNA-m-aren gisa jarduten du, beraz).
Bere genoma txikia eta bere egitura sinplea direla-eta, poliobirusa birus guztien artean sinpleetako batez jotzen da, eta berarekin ikerketa asko egin dira RNA birusen ezaugarriak hobeto ezagutzeko.
Birusaren proteina guztiak poliproteina bakar batean kodetzen dira infektatutako zelula barnean. Gero, poliproteina hori mozten da proteina bakoitza sortzeko (20 proteina inguru, guztira).
Poliobirusek hiru seroaldaera dituzte: PV-1, PV-2 eta PV-3. Seroaldaera bakoitzak proteina ezberdinak ditu kapsidean.
Patogenia
Infektatutako gaixo gehienak asintomatikoak dira. Birusa digestio-aparatuan kokatu eta erreplikatzen da, eta gorozkiekin kanporatzen da. Kasu gutxi batzuetan nerbio-sistemara irits daiteke linfa eta odolaren bidez. Bertan, bizkarrezur muinaren zeluletara atxikitzen da, eta neurona motorrak bereziki kaltetzen ditu. Ondorioz, paralisia eragiten du gorputzeko atal ezberdinetan.
Poliomielitisaren aurkako txertoa Jonas Salk-ek eta Albert Bruce Sabinek modu independentean lortu zuten, 1955ean lehenak eta 1959an bigarrenak.
Ordezko energia
Ordezko energia edo ordezko energia iturria ohiko energia klasikoen ordezko gisa proposatutako energia iturriak dira. Hala ere, ez dago adostasunik kontzeptu horretan zein teknologiak sartzen diren eta "ordezko energiaren" definizioa ezberdina da egile desberdinen arabera: definizio murriztaileenetan, ordezko energia energia berriztagarria edo energia berdea kontzeptuaren baliokidea izango litzateke, definizio zabalagoek, berriz, erregai fosilak (ikatza, gasa eta petrolioa) erretzea suposatzen ez duten energia iturri guztientzako ordezko energiatzat jotzen dituzte; definizio horiek, berriztagarriez gain, energia nuklearra edota energia hidroelektrikoa ere barne tartzen dituzte.
Erregai fosilak izan dira industria iraultzan erabilitako energia-iturria, baina, gaur egun, bi arazo dituzte: alde batetik, baliabide finituak dira, eta erreserbak (bereziki petrolioarenak) epe hurbilagoetan edo laburragoetan agortzea aurreikusten da, argitaratutako ikerketen arabera. Bestalde, erregai horiek erretzeak CO2 kantitate handiak askatzen ditu atmosferara, eta berotze globalaren arrazoi nagusia dela leporatu izan da. Hori dela eta, erregai fosilen erreketaren ordez arazo horiek ez dituzten beste energia-iturri batzuk erabiltzeko aukera aztertzen ari dira.
Ordezko energiak bi talde handitan banatzen dira:
Sorrera
Ingurumenaren eta bizi garen habitataren kezkak eraginda, ordezko energien sorrerak komunitatera iristeko eta lagunarteko dibulgaziorako dimentsio zientifikoak zergatik gainditu dituen azaldu du. Ingurumen-arazoak ikuspegi fatalista eta irudimentsu baten zati izateari utzi zioten; aitzitik, orokorretik partikularrera igaro dira, eta gizateria osoari eragiten dion arazoa da.
"Ongizatearen eta kontsumoaren gizartean bizi gara, eta aurrerapenaren edo oparotasunaren ideiak natura neurriz kanpo ustiatzean oinarritzen dira, eskubiderik gabe eta betebeharrak sortzeko gaitasunik gabe".
Kezka horien jatorria 70eko hamarkadan hasi zen, teknologia berriaren ahalmen suntsitzaileari eta prozesu biologikoen arteko interdependentziari buruzko kontzientziazioa zegoelako. Horrela, naturak objektu soila izateari utzi zion, eta betebeharren eta eskubideen subjektu bihurtu zen, guztiok errespetatu beharko genituzkeen balio inplizituak edukiz.
Baliabide agortezinak
Gizakiak naturan dagoen kantitatearekiko proportzio baxuan erabiltzen dituenak dira. Baliabide agortezinak ugari dira, eta beren kabuz berreskuratu edo birsortzen dira, materiaren ziklo biokimikoak betetzen dituztelako. Ura eta airea baliabide agortezinen adibide dira, eta, gainera, erraz aprobetxa daitezke.
Baliabide berriztagarriak
Berritzeko gaitasuna duten guztiak dira, baina ustiapena gehiegizkoa bada, ez dute horretarako astirik, higadura horren ondorioz desagertu egin baitaitezke. Baliabide horiek naturan daude, kopuru mugatuetan, eta modu desberdinean banatzen dira planetan. Lurzorua, flora eta fauna baliabide berriztagarriak dira.
Baliabide ez berriztagarriak
Kopuru finituan eskuragarri daudenak dira, edo denbora-eskala oso handietan aldatzen direnak, eta, beraz, praktikan finkotzat har daitezke. Ikatza, petrolioa eta gas naturala berriztagarriak ez diren energia-iturriak dira, eta milaka edo milioika urte behar dituzte sortzeko. Material erradioaktiboak ez dira birsortzen.
Masojedy
Masojedy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 86 biztanle ditu eta 1,8 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Bedford (Wyoming)
Bedford Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pioneer (Louisiana)
Pioneer Louisianaeko herri bat da. West Carroll parrokian kokatua dago. 2010ean 156 biztanle zituen, 2.81 kilometro koadrotan banatuta.
Dj Makala
Mikel Unzurrunzaga Schmitz edo DJ Makala edo Makala (Zarautz, Gipuzkoa, 1970eko maiatzaren 23a) euskal DJ, musikagile eta Gaztea irratiko esataria da. 2005 urtetik gaur egunera, EITB taldeko Gaztea irratian Boom Shaka Laka izeneko saioa zuzentzen eta aurkezten du.
Essoyes
Essoyes Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Dj Makala
2000. urtetik ari da disko-jartzaile eta musikari, Europan zehar jotzen. Era berean, Europako hainbat jaialdi ospetsutan jo izan du, esate baterako Sonar 2000 Bartzelonan, Popkomm 2002 Alemanian, Dranouter 2009 Belgikan, Paulusfeesten 2010 eta 2012 Belgikan, Glastonbury 2014 Erresuma Batuan, Wilderness 2016 Erresuma Batuan, Couvre Feu 2016 Frantzian, Donostiako Jazzaldian 2013an eta 2017an...
Essoyes
Biztanleria
2007an Essoyes udalerrian erroldatutako biztanleak 685 ziren. Familiak 316 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 423 ziren, horien artean 313 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 313 pertsona aktiboetatik 279 lanean zeuden (158 gizon eta 121 emakume) eta 34 langabezian zeuden (15 gizon eta 19 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gonzalo Ramos
Gonzalo Ramos Cantó (Madril, 1989ko irailaren 19a) aktorea da.
Essoyes
Diru sarrerak
2009an Essoyes udalerrian 335 unitate fiskal zeuden, 718 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.950 euro zen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
2004an El guardavías pelikulan Jon pertsonaia interpretatu zuen eta hor hasi zen bere ibilbidea aktore bezala. MIR, Los hombres de Paco eta Hospital Central telesailetan hainbat paper  egin zituen.
Essoyes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
18 urterekin ospera eraman zuen papel bat eskuratu zuen. 2008an Fisica o Quimican parte hartu zuen, non Julio pertsonaia interpretatu zuen lehenengo denboralditik bosgarren denboraldira arte. Seigarren eta zazpigarren denboraldietan hainbat pasarteetan agertu zen pertsonai gonbidatu bezala.
Essoyes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
2013an Titanic: Blood and Steel mini-seriean parte hartu zuen Raphael Garzónen papera eginez. Sektore audiobisualeko enpresa askoren koprodukzio bat da non Antena 3 aurkitzen da. Ramos produkzio horretan parte hartu zuen espainiar bakarra izan zen.
Essoyes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Essoyes udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
2014an bere lehen film laburra egin zuen: Super Yo. Gizonezkoen interpretazio onenaren saria lortu zuen Plasencia en corto jaialdi internazionalean.
Essoyes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta 2 anbulantzia zegoen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
Urte berean Victor interpretatu zuen Ciega a citas telesaileko hamaika kapitulutan. 2014an ere, Ingalaterrara salto egin zuen The interceptor telesaileko filmazioan parte hartuz. Telesaila 2015ean estreinatu zen eta aktore madrildarra kapitulu batean agertu zen.
Essoyes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gonzalo Ramos
Bizitza
Gaur egun, bere lehen film luzea idazten ari da.
Essoyes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gonzalo Ramos
Bizitza pertsonala
2013ko irailaren 21ean Sofia Escobar abeslariarekin ezkondu zen, lagunarteko zeremonia ospatu zuten  Guimarãesen, Portugal iparraldeko herrialde batean.
2014 ko Martxoaren 6an bere lehen semea jaio zen, Gabriel izenekoa.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Matematikan, eta bereziki zenbakien teorian, aritmetikaren funtsezko teoremak esaten du, edozein zenbaki natural hartuz, zenbaki hori zenbaki lehen bat dela edo, bestela, zenbaki konposatua dela, hau da, zenbaki lehenen arteko biderkaduraz osatutako zenbakia. Adibidez:
Oso positibo baten ordezkaritza kanonikoa
Zenbaki oso positibo guztiak n>1 zenbaki lehenen potentzien arteko produktu bezala adieraz daitezke, eta, adierazpen hori, bat eta bakarra izango da
Adierazpen honi, adierazpen kanonikoa deritzo
Garrantzia
Teoremak zenbaki lehenen garrantzia ezartzen du. Edozein oso positibo adieraz daiteke zenbaki lehenen arteko produktu bezala modu edo adierazpen bakar batean.
Frogapena
Teorema hau, lehen aldiz Euklidesek frogatu zuen, nahiz eta lehen frogapen osatua Carl Friedrich Gauss en-en Disquisitiones Arithmeticae-n agertu zen.
Lehenetan deskonposatu
Kontsideratuko dugu existitzen dela zenbaki oso positibo bat ezin dena zenbaki lehenen arteko produktu bezala adierazi. Orduan, n zenbaki minimo bat egon behar du propietate horrekin. N zenbaki hau ezin daiteke 1 izan, lehen aipatutakoagatik. Eta n ezin daiteke zenbaki lehena izan, zenbaki lehenak beraien buruen produktu direlako.
Bakartasuna
Emaitza bereko zenbaki lehenen bi produktu izanik, lehen produktuko p lehena hartuko dugu. P-k lehen produktua zatitzen du, eta beraz, bigarrena ere zatitzen du. P-k gutxienez bigarren produktuko faktore bat zatitu behar du; baina faktore guztiak lehenak dira, beraz p bigarren produktuko faktore baten berdina izan behar du. Ondorioz, p kendu daiteke bi produktuetatik. Sistema hau segiz bi produktuetako faktore guztiak kenduko dira.
Jaitsiera infinitu bidezko demostrazioa
Demagun, zenbaki oso bat (gutxienez) bi modu ezberdinetan faktoriza daitekeela. Beraz, zenbaki oso minimo batek existitu behar du S propietate hori duena. Izan bitez P1..PM eta Q1..QN S-ren bi faktorizazio ezberdin. Pi (non 1 ≤ i ≤ m) balioek ezin dute Qj (non 1 ≤ j ≤ n)-ren berdinak izan, bestela S baino txikiagoa den zenbaki bat existituko litzateke eta zenbaki hori bi modutara faktorizatuko litzateke, lehen egindako suposaketarekin kontraesan batera iritxiz. Hori kontuan izanda, suposa daiteke orokortasun galera gabe, p1 faktore lehena dela eta qj (non 1 ≤ j ≤ n) guztiak baina txikiagoa. Beraz, existitzen dira d eta r zenbaki osoak non:
Eta 0<r<p1<q1 (r-k ezin du 0 izan, bestela q1 p1 en multiploa izango litzatekeelako, konposatua izanik). Alde biak S/q1-rekin biderkatuz gero:
Azken adierazpeneko bigarren terminoak zenbaki oso baten berdina izan behar du (beste terminoak ere osoak baitira), non k izena hartuko duen ; hau da,
Hau lortzen da,
Ekuazioko bi aldeetako balioak S baino txikiagoak dira, baina oraindik ez da lehena, hau da, faktorizatu daiteke. R p1 baino txikiagoa denez bi aldeetan lortutako faktorizazioak k eta r zenbaki lehenen produktu gisa ezberdinak izan behar dute. Honek kontraesan batera eramaten gaitu, s ez da zenbaki oso txikiena modu bat baino gehiagotan faktoriza daitekeena. Hori dela eta, hasierako suposizioa gezurra da
Aljebra abstraktuaren bidezko frogapena
Izan bedi n zenbaki osoa, non Zn talde mugatu bat den eta osaketa serie bat duen. Definizioz, osaketa serie batean faktoreak sinpleak dira ; hortaz, Zn-ren seriean hauek ZP formakoak izan behar dute p lehen batentzat. Zn-ren ordena osaketa serieko faktoreen ordenen biderkadura den bezala, honek n-ren faktorizazio bat ematen du zenbaki lehenetan. Baina Jordan-hölderren teoremak baieztatzen du osaketa serie bat bakarra dela, eta hortaz n-ren faktorizazioak bakarra izan behar du.
Mašovice
Mašovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 517 biztanle ditu eta 11,14 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1255 urtean egin zen.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Erreferentziak
• Baker, Alan (1984), A Concise Introduction to the Theory of Numbers, Cambridge, UK: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-28654-1
• Euclid (1956), The thirteen books of the Elements, 2 (Books III-IX), Translated by Thomas Little Heath (Second Edition Unabridged ed.), New York: Dover, ISBN 978-0-486-60089-5
• A. Kornilowicz; P. Rudnicki (2004), "Fundamental theorem of arithmetic", Formalized Mathematics, 12 (2): 179–185
• Long, Calvin T. (1972), Elementary Introduction to Number Theory (2nd ed.), Lexington: D. C. Heath and Company, LCCN 77-171950.
Hylarana everetti
Hylarana everetti Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vézac (Cantal)
Vézac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Erreferentziak
• Pettofrezzo, Anthony J.; Byrkit, Donald R. (1970), Elements of Number Theory, Englewood Cliffs: Prentice Hall, LCCN 77-81766.
Vézac (Cantal)
Biztanleria
2007an Vézac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.103 ziren. Familiak 437 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (58 bakarrik bizi ziren gizonak eta 50 bakarrik bizi ziren emakumeak), 121 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 162 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 46 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Erreferentziak
• Riesel, Hans (1994), Prime Numbers and Computer Methods for Factorization (second edition), Boston: Birkhäuser, ISBN 0-8176-3743-5
Vézac (Cantal)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 474 etxebizitza zeuden, 440 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 452 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 440 etxebizitza nagusietatik 373 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 20 etxek bi gela zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 127 etxek lau zituzten eta 246 etxek bost zituzten. 355 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 159 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aritmetikaren oinarrizko teorema
Erreferentziak
• Weisstein, Eric W. "Abnormal number". MathWorld.
• Weisstein, Eric W. "Fundamental Theorem of Arithmetic". MathWorld.
Arpavon
Arpavon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arpavon udalerrian erroldatutako biztanleak 70 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vézac (Cantal)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 715 ziren, horien artean 556 aktiboak ziren eta 159 inaktiboak ziren. 556 pertsona aktiboetatik 520 lanean zeuden (293 gizon eta 227 emakume) eta 35 langabezian zeuden (11 gizon eta 24 emakume). 159 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vézac udalerrian 427 unitate fiskal zeuden, 1.078 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.024 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Arpavon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (14 gizon eta 16 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Vézac (Cantal)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Vézac udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.392 hektarea erabiltzen.
Arpavon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Arpavon udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 102 hektarea erabiltzen.
Vézac (Cantal)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Arpavon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vézac (Cantal)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leporillus apicalis
Leporillus apicalis Leporillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Cuiry-Housse
Cuiry-Housse Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 bigarren erresidentzia ziren. 48 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 13 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (28 gizon eta 22 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Cuiry-Housse udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 819 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Evroult-de-Montfort
Saint-Evroult-de-Montfort Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Evroult-de-Montfort udalerrian erroldatutako biztanleak 310 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 202 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 99 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 219 ziren, horien artean 152 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 152 pertsona aktiboetatik 141 lanean zeuden (74 gizon eta 67 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Evroult-de-Montfort udalerrian 139 unitate fiskal zeuden, 322,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.412 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Saint-Evroult-de-Montfort udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.184 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Parioglossus interruptus
Parioglossus interruptus Parioglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Glareola lactea
Glareola lactea Glareola generoko animalia da. Hegaztien barruko Glareolidae familian sailkatua dago.
Nafarroako kondestable
Nafarroako kondestable kargua 1424ean Karlos III.a erregeak sortua izan zen, ordura arte indarrean zegoen Nafarroako banderazain kargua ordezkatzeko.
Erabaki honekin Karlos III.ak segitzen zuen Iberiar penintsulako erresumen tendentzia gorteko karguak berrizendatzeko, kutsu frantsesa eta prestigiozkoa emanez.
Betidanik Alferez edo Banderazaina izan ziren karguak izendapena berria jaso zuten Aragoiko erresuman (1379an), Gaztelakoan (1382an) eta Portugalgoan (1382an).
Erregearen ondotik kondestablea erresumako armadako gidari nagusia zen. Erregeak Kondestablea izendatzen zuen erresumako noble handien artean. Kargua ez zen printzipioz biziartekoa eta kargugabetze aukera zegoen.
Nafarroako konkistaren ondotik Espainiako erregeak Nafarroako Kondestable titulua mantendu du baina era guztiz ohorezkoan eta familia ontasun bezalakoa.
Ohorezko titulua
= Ikus, gainera =
= Erreferentziak =
Magellan
Magellan zunda 1989-1994 artean funtzionatu zuen espazio zunda zen, Artizar planeta orbitatzen 1990-1994. urteetan. Izena, Fernao de Magalhaes (ingelesez Magellan) XVI. mendeko esploratzaile portugesaren ohorean jarri zioten.
Magellan lehendabiziko zunda planetario izan zen espazio anezka batetik jaurtitakoa, Atlantis anezkatik, Canaveral Cape-tik, Floridan, 1989. urtean STS-30 izeneko misioan. Atlantisek zunda eraman zuen Lurraren beheko orbitaraino, non ohilduta izan zen. Erregai solidoko motor batek, Inertial Upper Stage (ISU) delakoak, egin zuen zundak orbita zezan Eguzkiaren inguruan, Artizarraren ondoan orbitatzen hasi baino lehen 1990ko abuztuaren 10ean. 1994an amildu egin zen Lurraren aurka, aurreikusi bezala, partzialki lurrundua. Hala ere, uste da zundaren atal batzuk lurraren aurka jo zutela.
Misioaren deskripzioa
Magellan zundaren hasierako orbita oso eliptikoa zen, erradio txikiena 294 km-koa eta handiena 8.543 km-koa izanda. Orbita hori polarra zen, hau da, zunda ipar-hego ardatza jarraitzen zuen. Orbita bakoitza hego- eta ipar-poloetatik pasatzen zen eta orbita bakoitza 3 ordu eta 15 minutukoa zen.
Bere lehen 8 hilabeteetan Artizarrean orbitatzen (1990ko irailean eta 1991ko maiatzaren artean) azalerako %84ko irudiak bidaliak zituen. Beste 8 hilabetetako beste bi ziklotan Artizarraren %98 azaleraren mapa lortu zen. Hurrengo zikloak lagundu zuten zientifikoei aldaketak ikusten urte batetik bestera azalean.
1992ko irailean eta 1993ko maiatzean egindako lau ziklo orbitaletan, zunda Artizarrean grabitatearen datuak lortu zituen. Denboraldi hartan Magellan zundak ez zuen erabili radarrik. Horren ordez Lurrera igorri egin izan zuen konstanteki eta ohiz kanpoko grabitate zonatik pasatzerakoan zunda bere abiadura handituko zuen eta honek irratiaren seinalean aldaketa txiki bat gertatuko zen Doppler efektuaren ondorioz.
Lau ziklo hauen amaieran kontrolagailuak zundaren orbita jaitsi zuten aerogalga (aerobraking) deituriko teknika erabiliz. Maniobra honek Artizarraren atmosferan sakontzen du zunda; marruskaduraren gehikuntza zundaren abiadura moteltzen du, orbita txikituz. Behin orbita hori burutzerakoan 1993ko abuztuaren 3an, orbita 180km-tako distantzia minimoa eta 541km-tako maximoa zuen eta abiadura igo zen eta honen ondorioz bira bakoitza 94 minututan burutu zitekeen. Orbita berri honek balio izan zuen grabitateari buruzko datu hobeak lortzeko poloen zona hurbilenetan.
1994ko apirilean, bosgarren ziklo orbitala amaitu ondoren hasi egin zen seigarren eta azken zikloa zein oso baliagarria izan zen datu gehiago lortu zituelako eta radarrarekin eta irratiarekin esperimentu batzuk egin ziren. Bere misioa amaitu zuenean Magellan zundak planetaren grabitatearen 95% lortu zuen datu zehatzetan.
Irati Goikoetxea (idazlea)
Irati Goikoetxea Asurabarrena (Beasain, Gipuzkoa, 1984ko abenduaren 27a) euskal idazlea eta irrati esataria da. Halaber, Nafarroako Gobernuaren Bizikidetza batzordean lan egiten du.
Bestela, Ekaitz Goikoetxea bertsolariaren arreba da.
Biografia
Matematika ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Lanbidez bigarren hezkuntzako matematika irakasle da, eta Nafarroako zenbait istitututan burutu du lana.
Literaturari dagokionez, zenbait arlo landu izan ditu gaztetatik. Bertsolari eta gai jartzaile aritu izan da; 2000 urteko Lazkao-Txiki bertso-paper lehiaketan, adibidez, sari bat jaso zuen. Gazteentzako literatura sari hainbat jaso izan ditu, bai olerkigintzan eta baita narratiban ere. Horietako batzuk aipatzearren: BBK-Azkue, Urruzuno, Satarka eta Bordari.
Gerora ere, jarraitu izan du literatura sortzen, hala olerkigintzan nola narratiban. Jaso dituen sarien artean: On Manuel Antia, Maria de Maeztu, Iparragirre, Gabriel Aresti lehiaketan akzesita, Peru Abarka, Satarka, Bordari. 2010. urtean Orgasmus ipuin erotiko liburuan hartu zuen parte beste bederatzi emakume idazlerekin batera. 2014an argitaratu zuen bere lehenengo ipuin liburua: Andraizea.
Horietaz gain, Segura Irratiko Itaka literatur saioa zuzentzen du. Ahozkotasuna bestela ere landu izan du, esaterako ipuin kontagintzan. 2016ko Ahoz Aho ahozkotasunari buruzko nazioarteko jaialdian IV. Ipuinen Ahozko Lehiaketa irabazi zuen.
2019an Igartza Saria irabazi zuen, Herriak ez du barkatuko eleberriarekin.
Mûrs-Erigné
Mûrs-Erigné Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mûrs-Erigné udalerrian erroldatutako biztanleak 5.305 ziren. Familiak 2.024 ziren, horien artean 480 pertsona bakarrekoak ziren (168 bakarrik bizi ziren gizonak eta 312 bakarrik bizi ziren emakumeak), 720 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 700 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.224 etxebizitza zeuden, 2.066 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 71 bigarren erresidentzia ziren eta 87 hutsik zeuden. 1.789 etxeak ziren eta 425 apartamentuak ziren. 2.066 etxebizitza nagusietatik 1.376 bere jabearen bizilekua ziren, 669 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 136 etxek bi zituzten, 343 etxek hiru zituzten, 429 etxek lau zituzten eta 1.137 etxek bost zituzten. 1.722 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 910 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 974 etxetan bat baino gehiago zituzten.