cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Itsutasun
Futbola
Bi kategoriatan lehiatu arren, hiru sailkapen desberdinetan banatzen dira ikusmen-urritasuna daukaten pertsonak. B1, B2 eta B3 dira sailkapenak. B1 sailkapenean dauden pertsonak argiaren pertzepzio gabeak eta esku baten forma hautemateko trebetasunik ez daukate. Berriz, B2 sailkapenean daude pertsonak esku baten forma ezagutzeko gai da, 2/60ko ikusmen-zolitasun bateraino edo 5 gradutik beherako ikus-eremu bateraino. Azkenik, B3 sailkapenean daudek pertsonak partzialki itsuak dira; 2/60tik 6/60ra bitarteko ikusmen-zolitasuna edo 5-20 gradu bitarteko ikus-eremua daukate.
Ikusmen urritasuna duten jokalariek (B2 / B3) ia ez dute egokitzapenik behar lehiatzeko. Egokitzapenak hauek dira: partidak irauten duen 40 minutuko baloiaren eta lurraren kolorea, atea eta bizkarra eta intentsitate berdineko argiztapena lortzea dute helburu.
Bestalde, B1 kategoriako futbolak egokitzapen kopuru handiagoa eskatzen du, momentuz ondo garatuta eta araututa baitago, eta horrek itsuentzako kirol segurua eta bideragarria bihurtzen du.
Partidak, 5 jokalariko bi talderen artean jokatzen dira, eta horietako batek, guardametak, ez du erabateko itsututa eduki behar (B-1 itsua). Tranpak saihesteko, zelaiko 4 jokalariek begietan  benda bat dute, itsutasuna edozein dela ere. Jokaldiak  25 minutuko bi alditan banatzen dira.
Lurra angeluzuzena da, 38 eta 42 metro bitartekoa eta 18 eta 22 metro bitartekoa. Helburu edo atezaintza, arlo penala eta futbol tradizionalaren antzeko ezaugarriak ditu. Baloi bat erabiltzen da, jokalariek argi eta garbi identifika dezaketen soinua igortzen duena bere baitan biratzean. Aurkariak baino gol gehiago markatzea da jokoaren helburua, eta, horretarako, baloia aurkako atetik pasatu behar da, gorputzaren edozein atal erabiliz, besoak izan ezik.
Futbol tradizionalean bezala, partida bakoitza hainbat arbitrok kontrolatzen dute, eta horiek arauak errespetarazten dituzte eta jokalariak zigortu egiten dituzte, beharrezkoa bada. Futbol tradizionalaren ia berdina da, baina badaude desberdintasun nabarmen batzuk:  jokalekuaren eta ateen tamaina txikiagoa, talde bakoitzeko jokalari-kopurua murriztuagoa da (7, 11ren ordez), joko  kanpo ezagutzen den terminoa existentzia kentzen da eta jokalariak nahi duen moduan banda-sakea egiteko askatasuna dauka.
Goalballa
Itsuentzako eta ikusmen urritasunerako bereziki sortutako kirol paralinpiko bakarra da, bakoitza hiru jokalariko bi talde biltzen dituena. Entzumenean oinarritzen da, jokoan dagoen pilotaren ibilbidea hautemateko (barruan kanpaiak ditu) eta, gainera, espazio-gaitasun handia eskatzen du uneoro leku egokienean kokatzen jakiteko, atzemateko helburuarekin.
Guztira 20 minutu irauten duen jokoan zehar, talde bakoitza kantxaren alde batean dago, 9 metro zabaleko atearen ondoan. Helburua, baloia eskuarekin jaurtiz, arerioaren taldearen atarian sartzea da. Hiru taldekideetako edozein baloia atean sartzea eragozten saiatuko da. Jokalari guztiek maskara opakoak daramatzate parte hartzaile guztien ikusgarritasuna berdintzeko.
Judo
Aldaketa gutxien jasan duen kiroletako bat da Judoa. Araudian aldaketa bakarra dago, hau da, borroka guztiak bi kirolariekin eutsita hasi behar dira. Partidako edozein unetan parte-hartzaileak euren artean  askatzen badira, epaileak partida geldituko du berriro harrapatu ahal izateko.
Beste zenbait aldaketa ere badaude, arbitroek kirolariei seinaleak transmititzeko duten moduari dagokionez, izan ere, keinu bidez ezin izango dute egin, ohi bezala. Gainera, kirol honetan gor-itsuen parte-hartze handia dago, beraz, abisuak emateko modua ere egokitu eta araudian sartzen da.
Judoan, itsuek eta ikusmen urriko kirolariek kategoria berean lehiatzen dute.
Igeriketa
FEDCren eta ONCEren kirol garrantzitsuenetariko bat da igeriketa, ez lehiagatik, baizik eta uretan lehiatu gabe egin daitezkeen jarduerengatik. Jarduera horiek abantaila handiak dituzte ikusteko urritasuna duten pertsonentzat eta itsuentzat.
Hauek dira igeriketak ekarri ditzakeen abantailan:
- Errehabilitazioa
- Eskolako gorputz-hezkuntza ur-ingurunean
- Jolasa eta gizartea haurrentzat, helduentzat eta hirugarren adinekoentzat
- Estimulazio goiztiarra uretan
- Helduen prestaketa eta mantentze fisikoa
Lehiaketa da alderdirik ikusgarriena, igerilariek historian zehar izan dituzten arrakasta handiei esker, bai Paralimpiadetan bai Nazioarteko Txapelketetan.
Igeriketa lehiaketak, oinarrian, FINA (Nazioarteko Igeriketa Amateur Federazioaren) araudiaren arabera antolatzen dira,  igerilari itsuak ahalik eta gehien integratzeko.
IBSAren (International Blind Sports Association) eta KPIren (Internacional Paralympic Committee) araudiak ere imposatzen dituzte. FINA araudiaren egokitzapenen bidez, itsuentzako igeriketa segurua izatea eta praktikan arriskurik ez sortzea errazten dute. Gainera, IBSAk eta KPIk igerilarien ikusizko sailkapena arautzen dute kategoria desberdinetan, baldintza berdinetan lehiatu daitezen, duten ikusmen-mailaren arabera multzokatuta.
Karabina tiroa
Praktikatu ahal izateko, bista teleskopiko berezi batez hornitutako aire konprimituko eskopeta erabiltzen da. Ikuspegi teleskopiko honek argia soinuan bihurtzen duen zirkuitu elektroniko bat dauka edo konektatuta dago. Helburuko argiaren intentsitatearen arabera, intentsitate handiagoa edo txikiagoa duen tonua igorriko da. Ikuspegi teleskopikoak helburuaren argiaren isla jasotzen du. Modu horretan, tiroak erabiltzen ari den entzungailuetan helburuan "laguntza" edo "entzuteko" aukera izango du.
Mendiko kirola
Honen barnean modalitate ugari aurkitzen ditugu, hala nola eskalada, espedizioak, mendi lasterketak eta abar. Pertsona itsuekin probak eta esperientzia txikiak egin dira modalitate horietako askotan, baina lanik garatuena mendiko ekintzetatik espedizio handietarako balio duen "norabide barran" aurkitu dugu.
2,5 eta 3 m arteko luzera duen barra da, bi gidarik eusten dutena, bat aurrean eta bestea atzean, eta ikusmen urritasuna duen atleta erdian.
Modu honetan, lorpen handiak lortu dira. Ikusmen urritasuna duten eta erabat itsuak dituzten gizon-emakumeak gailurrera iritsi dira planetako gailurrik altuenetako batzuetan, hala nola, Kilimanjaro, Aconcagua, Elbrus, Mont blanc eta Cotopaxi.
Xakea
Itsuen artean tradizio handia duen kirola da, ziurrenik ikusmenekin lehiaketetan modu integratuan praktikatzeko erraztasunagatik. Xakea praktikatzeko, itsuek egokitzapen batzuk besterik ez dituzte behar materialaren jokoan:
Oholak karratu beltzak zuriak baino zertxobait altuagoak ditu, ukimenaren bidez bereizteko. Pieza beltzek, goiko partean, zurietatik bereizten duten irtengunea dute. Taularen lauki bakoitzak zulo bat du erdian eta bertan piezak txertatzen dira. Sistema honen bidez, jokalariaren eskuek pieza guztiak ukitu ditzakete, eraitsi gabe. Xake jokalari itsuen arteko partidak bi oholetan jokatzen dira; Jokalari bakoitzak piezak bere taulan mugitzen ditu, ukituz gero, aurkariak traba edo traba ez dezan.
Kaxiano
Kaxiano Ibarguren Bolinaga (Antzuola, 1932 - 2002 ko urtarrilaren 29a) euskal soinujolea zen.Urterik gehienak Lizartzan eman zituen, horregatik Lizartzako itsua deitzen zioten, gaztetan izandako istripu bat dela medio itsu geratu baitzen.
Erromeria eta ezteietan jotzen hasi zen, baina gero bere kantu propioak sortzeari ekin zion, arrakasta handiz gainera. 1986an atera zuen lehen diskoa, Itsasontzi baten deitua, eta horko bi kanta bazter guztietara zabaldu ziren, 'Itsasontzi baten' eta 'Zorionak' izenekoak, oso jende-eremu ezberdinetara iritsiz.
Andrea Bocelli
Andrea Bocelli (Lajatico, Pisa, Italia; 1958ko irailaren 22 a) Italiako abeslari, musikari, idazle eta musika ekoizlea da. Hamar opera oso grabatu ditu (Andrea Chénier, Carmen, Cavalleria Rusticana, Il Trovatore, La Bohème, Manon Lescaut, Pagliacci, Roméo et Juliette, Werther eta Tosca), baita kantu klasikoekin eta musika erromantikoarekin egindako diskoak ere. Nazioartean oso ezaguna da, eta 90 milioi disko baino gehiago saldu ditu mundu osoan.
Ikusmen arazoekin jaio zen eta glaukoma diagnostikatu zioten. Bocelli pianoa,flauta eta saxofoia ikasten hasi zen. 12 urterekin, futbol partida batean buruan izandako kolpe baten ondorioz, itsutasuna erabatekoa bihurtu zen. Horrek bere karrera suntsitzen ez uzteko erabakia hartuta, aurrera egin zuen adin hartan zuen borondate indar handiaz.
Jose Feliciano
José Montserrate Feliciano García (Lares, Puerto Rico, 1945eko irailaren 10a) Puerto Ricoko gitarrista eta abeslaria da.
Jaiotzez itsua, bost urte zituelarik, New Yorkera joan zen bizitzera. Txikitatik hartu zion zaletasuna gitarrari eta, familia utzita, laster hasi zen New Yorkeko musika-zirkuituetan rythm & blues erritmo latindarrak jotzen. 1964an argitaratu zituen lehen single eta iraupen luzeko diskoa," Everybody Do The Click" eta "The Voice And The Guitar Of Jose Feliciano", hurrenez hurren. Lan horiei esker ezaguna egin zen bere herrian. Hurrengo urteetan, Felicianok gaztelaniaz abestu eta grabatu zuen, eta arrakasta handia erdietsi zuen Hego Ameriketan eta Erdialdeko Amerikan, baita Estatu Batuetako komunitate hispanoan ere. 1968an, The Doors taldearen "Light My Fire" abestiaren bertsioarekin, Estatu Batuetako zerrendetako lehen postuetara iritsi zen. 1969an "Souled" albuma argitaratu zuen, eta bi Grammy sari lortu zituen.
Tete Montoliú
Tete Montoliu (Jaiotza-izena, Vicente Montoliú i Massana ; Bartzelona, 1933ko martxoaren 28 a - 1997ko abuztuaren 24 a) jazz piano-jole kataluniarra izan zen. Nazioarte mailan ospe handia lortu zuen, eta besteak beste Chick Corea, John Coltrane, Dexter Gordon, Ben Webster, edo Chet Baker musikariekin batera jo izan zuen.
Ikusmen-arazoak zituen, eta amak piano karrera egiteko behar zuen material guztia Braille sistemara itzultzea lortu zuen. Bartzelonako Hiriko saria eta Bartzelonako Urrezko Domina eman zizkioten.
Stevie Wonder
Stevland Hardaway Morris (Saginaw, Michigan; 1950eko maiatzaren 13 a), artistikoki Stevie Wonder izenarekin ezaguna, kantautore eta aktibista sozial estatubatuarra da, Motown diskoetxeko artista arrakastatsuenetako eta aitortuenetako bat da. 100 milioi disko baino gehiago saldu ditu.Jaiotzetik itsua da,jaiotza goiztiarraren ondorioz (sei aste lehenago) inkubagailu batera eraman behar izan zuten.Oxigeno ugari zuenez inguruak erretinaren garapena eragotzi zuen, itsu utziz.Haur miragarria izan zen eta bere ibilbidean kritika txalotutako hainbat disko eta single grabatu ditu; beste artista batzuentzat idatzi eta ekoitzi du ere.
Urteko albumaren Grammy saria hiru aldiz irabazi du lau urtez jarraian, Innervisions (1973), Fulfillingness 'First Finale (1974) eta Songs in the Key of Life (1976), guztira 25 aldiz irabazi ditu.
Helen Adams Keller
Helen Adams Keller (Tuscumbia, Alabama, 1880ko ekainaren 27 a - Easton, Connecticut, 1968ko ekainaren 1 a) idazle, aktibista eta hizlari estatubatuarra izan zen.
1882an, 19 hilabete zituela, sukar baten ondorioz gor eta itsu geratu zen. Horren ondorioz komunikatzeko gaitasuna galdu zuen. Hala ere bere kasa hainbat zeinu asmatu eta idazle izatera heldu zen. 12 liburu eta hainbat artikulu idatzi izan zituen.
Aktibista moduan eskubide zibil eta politiken aldeko lana egin zuen. Sozialista zen eta horren ondorioz FBIk espiatu zuen. 1915ean Helen Keller International izeneko fundazioa sortu zuen munduko itsuen alde.
Ray Charles Robinson
Ray Charles Robinson (Albany, 1930eko irailak 23- Beverly Hills, 2004ko ekainak 10) soul, rhythm and blues eta jazzeko estatubatuar abeslari, saxo-jole eta piano-jole bat izan zen. Txikitatik itsu egon zen, eta mundu mailan musika herrikoiaren historian zehar eragin gehien izan zuen musikarietako bat bezala errekonozitua izan zen.
Haurtzaroan, 7 urte zituela galdu zuen ikusmena glaukoma baten ondorioz. Pianoan autodidakta izan zen, baina "St Augustine School" en, itsuendako eskola batean musika klaseak ere jaso zituen braillez.
Erik Weihenmayer
Erik Weihenmayer (1968ko irailaren 23a) atleta, abenturazale, aktibista eta motibazio hizlari estatubatuarra da. 2001eko maiatzaren 25ean Everest mendiaren gailurrera iritsi zen lehen pertsona itsua da. Lorpen horren ondorioz "Time" aldizkariko azalean agertu zen. 2002ko irailean Zazpi Gailurrak ere osatu zituen, orduko 150 mendizale bakarrenetakoa, baina itsu lortu zuen eskalatzaile bakarra. 2008an, Carstensz ere gehitu zuen Papua Mendebaldean, Indonesiako Ginea Berria, Australasiako gailurrik altuena, eta, horrela, Zazpigarren Goi Bilera alternatiboa osatu zuen. Weihenmayer-ek Yosemiteko "El Capitan" igoera aipagarriak ere egin ditu 1996an, eta Losar igo zen, 2.700 metroko (820 m) izotz bertikaleko hormara 2008an Himalaian
2005ean, "No Barriers", irabazi asmorik gabeko erakundea sortu zuen, "Zure barnean dagoena zure bidean dagoena baino indartsuagoa da" leloarekin. Antolakuntzak jatorri eta gaitasun anitzeko jendea laguntzen du erronkei aurre egiteko, arazoak konpontzeko eta talde irabazleak eraikitzeko.
Cristian Valenzuela
Cristian Exequiel Valenzuela Guzmán (Santiago, 1983ko apirilaren 28 a) atleta txiletarra da, eta egokitutako atletismoan lehiatzen da, Paralinpiar Jokoetan Txilearentzako lehen domina irabazi zuen. Valenzuela erabat itsua da, horregatik atletismo paralinpikoaren T-11 kategorian parte hartzen du.
Ikusmena 12 urterekin galdu zuen, glaukoma dela eta. Gertaera honen ondoren, bere bizitza berriro orientatzea erabaki zuen, zuen depresioa gainditzeko, eta atletismoa praktikatzen hasi zen.
Martina Willing
Martina Monika Willing (Pasewalk, 1959ko urriaren 3a) atleta paralinpiar alemaniarra da, zelaiko probetan lehiatzen dena. Itsua eta paraplegikoa da. 1994ra arte F11 sailkapenean lehiatu zen ikusmen urritasuna zuten kirolarientzat; paraplegika geratu  ondoren, lehiaketara itzuli zen eseritako jokoetan. Willing-ek zortzi Paralinpiar Jokoetan lehiatu eta domina lortu du.
Once
Gaur egun ONCE gisa ezagutzen dena 1938an martxan jarri zen. 2018an 80 urte betetzen ditu Erakundeak, eta denbora horretan pertsona itsu edota ikusmen urritasun larria dutenei zuzendutako beste inon ez dagoen giza eskeintza sistema eratu du. Erakunde gubernamentala da, hainbat ministeritza eta ONCE artean osatutakoa, bere helburu sozialen eta aldaketa sozial, politiko eta ekonomikoekiko egokitze progresiboaren alde egite duena.
1988an proiektu handi bati ateak zabaldu zizkion eta 2018an bere 30. urtebetzea ospatu zuen pertsona desgaituen lankidetza eta gizarteratzearen aldeko ONCE Fundazioa. Denbora honetan ONCE Fundazioak pertsona desgaituentzako 80.000 lan postu sortu ditu. Egun pertsona desgaituen gizarteratzearen alde ekiten duen erakunde taldea osatzen dute ONCE eta bere Fundazioak.
Gizarte zerbitzuak
Gizarte zerbitzu espezializatuak dira erakundearen ikur nagusia. Horren erakusle, urtean 230 milioi euro baino gehiago bideratzen ditu ONCEk gizarte ekintzara (2009ko datua).
Milaka herritarrek erakundearen joko produktuak erostean egunero egiten duten inbertsio solidarioari esker eskaintzen ditu ONCEk itsuentzako zerbitzu espezializatuak.
Autonomia pertsonala
Itsuek edo ikusmen desgaitasuna dutenek erabateko autonomia pertsonala lortzean betetzen dute ONCEren gizarte zerbitzuek haien helburu gorena. Zerbitzuak espezializatzea funtsezkoa da emaitzak lortzeko.
Erakundeko profesionalek lan aparta egiten dute ONCEko afiliatuen bizitzako eremu guztiak biltzen dituzten errehabilitazio zereginetan.
Hainbat helburu betetzen dituzte denborarekin eta pazientziarekin; hala nola, aprobetxagarria den ikusmen hondarrari ahalik eta etekin handiena atera arte, orientazio eta mugikortasun egokiak eskaintzea.
Kalitatezko arreta pertsonalizatua ematean, emaitza onak lortzen dira. Joan-etorrietarako makila erabiltzea edo autonomia erraztuko duen gida-txakur bat aukeratzea aldez aurretiko ikasketa eskatzen duten aukerak dira.
Hezkuntza munduan barneratzea
ONCE erakundeak hezkuntza eredu barneratzailea bultzatzen du, erakundeko kide diren haur itsuek Espainiako edozein eskola edo institututan ikasteko aukera izan dezaten. Hori horrela, gaur egun  %98k jasotzen dute hezkuntza normalizatua. ikusmen desgaitasuna duten 7.500 ikasle inguru joaten dira eskola arruntetara.
Dena dela, ONCEren talde espezifikoetako 500 profesional ingururen laguntza jasotzen dute gaztetxoek, ikasketa prozesua erraztu eta ikasgelan erabat integratzeko material irisgarria eskainiko dizkietenak. Laguntza hori irakasleei, ikaskideei eta familiei ere eskaintzen diete, guztiak baitaude hezkuntza prozesuan sartuta.
Ikusmen desgaitasuna duten haurrentzako eta gazteentzako irakaskuntza bereziak biltzen dituen prestakuntza ONCEren erreferentziazko bost zentroren bitartez egiten da. Zentroak Madrilen, Bartzelonan, Pontevedran, Sevillan eta Alacanten daude. Hezkuntza Baliabideen Zentroak (CRE) izena dute eta arautu gabeko prestakuntza zikloak eskaintzen dituzte, lan merkatuaren eskakizunen araberakoak, edo, bestela, haur edo gazte gor-itsuentzako irakaskuntza espezializazioa.
Braillearen irakaskuntza, egokitutako informatika-ekipoen erabilera, ikasketa-teknikak, orientazioa eta mugikortasuna, gizarte gaitasunak eta abarrek osatzen dute ikusmen desgaitasuna duten ikasleek jasotzen duten heziketa espezifikoa.
Gortasun itsutasuna
Entzumen eta ikusmen gutxitasuna biltzen dituen desgaitasunari deitzen diogu gortasun-itsutasuna. Desgaitasun horrek eragiten dituen premia bereziak eta komunikazio arazoak bakoitzaren desgaitasun mailaren araberakoak izango dira.
El abuelo (1998ko filma)
El abuelo (euskaraz Aitona) 1998ko José Luis Garci espainiar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzi eta Horacio Valcárcel gidoigilearekin batera idatzitako drama film bat da. Fernando Fernán Gómez, Rafael Alonso, Cayetana Guillén Cuervo, Agustín González, Cristina Cruz Mínguez, Alicia Rozas, Fernando Guillén, Francisco Algora, Emma Cohen, María Massip, Antonio Valero eta Francisco Piquer aktoreek antzeztu zuten.
Itsutasun
Gortasun itsutasuna
ONCEko kide diren itsuen artean, entzumen desgaitasuna ere badutenak dira «afiliatu gor-itsuak».
Laguntza eskaintzeko helburuarekin eta ONCEk hala eskatuta sortu zen Gor-itsuei Laguntzeko ONCE Fundazioa (FOAPS), 2007an.
El abuelo (1998ko filma)
1897ko Benito Pérez Galdós espainiar idazlearen izen berdineko eleberriaren zinemarako laugarren egokitzapena izan zen.
Itsutasun
Prestakuntza eta lana
Garapen profesionala, premia ez ezik, desgaituak gizarteratzeko bidea ere bada. Zailtasunez beteriko bide horretan, funtsezkoa da prestakuntza ona jasotzea. Horregatik, ONCEk bi norabidetan egiten du lan: alde batetik, prestakuntzaren garrantzia azpimarratzen eta, bestetik, lan munduan parte hartzen duten gizarte eragileen konpromisoa bilatzen.
Ikusmen desgaitasuna duten pertsonen lan iturri nagusia ONCEren kupoia eta ausazko beste joko batzuk saltzea da, baina bestelako lanak egiteko prestakuntza ezin hobea duten itsu ugari dago: abokatuak, ekonomialariak, interpreteak, musikariak, psikologoak, kazetariak, pedagogoak, informazio sistemen teknikariak... Eta guztiak daude beren balioa erakusteko aukera baten zain.
El abuelo (1998ko filma)
Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen, baina Roberto Benignik zuzendu, idatzi eta antzeztutako La vita è bella ("Bizitza ederra da") filmak irabazi zuen.
Itsutasun
Prestakuntza eta lana
ONCEk lanbide heziketan parte hartzen du eta bertan modulu espezifikoak antolatu eta irakasten ditu, adibidez, telefonia, telemarketina, informatizaturiko estenotipia, informatika sareen kudeaketa eta abar. Horretaz gain, bekak eta laguntzak eskaintzen ditu ikasketak egiteko, prestakuntza jasotzeko eta birziklatzeko, baita informatika ekipoak egokitzeko ere.
El abuelo (1998ko filma)
Argumentua
Asturias, XIX. mendearen amaieraldera. On Rodrigo de Arista Potestad (Fernando Fernán-Gómez), Albriteko kondea, Jerusa eta Polángo jaunak, ohorea zen zer bazekiela uste zuen, Amerikatik, zehazkiago Perutik, indiano gisa eta jada zahartua, ia itsuturik eta dirurik gabe sorterrira itzuli zen arte. Bere etorreran sekretu mingotsa jakingo du: bere bi bilobetako bat, -Nelly eta Dolly (Cristina Cruz Mínguez eta *Alicia Rosas) - sasikoa da, alegia, bere familiako odol noblerik ez duela.
Itsutasun
Prestakuntza eta lana
Bestalde, ONCEk Fisioterapia Eskola Unibertsitarioa ere badu. Eskola Madrilgo Unibertsitateari atxikita dago eta bertatik hainbat eta hainbat fisioterapia espezialista ateratzen dira urtero; izan ere, ikusmen desgaitasuna duten pertsonak asko nabarmentzen dira lanbide horretan, bai osasun zerbitzu publikoetan bai pribatuetan, eta adar horretako profesional guztiek aitorturiko ospea lortzen dute.
Ehunka profesionalek lan egiten dute hainbat arlotan; hala nola, irakaskuntzan, osasun arloan, komunikazioan, zuzenbidean, musikan edo administrazioan.
Kultura
Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko NBEren Hitzarmenak kulturaren irisgarritasunaren garrantzia aitortzen du, ezinbestekoa baita «desgaitasuna duten pertsonak giza eskubide guztiez eta oinarrizko askatasunez erabat goza dezaten».
Ideia horri jarraiki, ONCEk hainbat bitarteko eskaintzen ditu pertsona itsuek kultura osatzen duten diziplina eta adierazpen guztiez goza dezaten: hala nola antzerkiaz, musikaz, arte plastikoez, ikus-entzunezko ekoizpenez, literaturaz eta abarrez.
Itsuen erakundeak honako arlo hauetan parte hartzen du zuzenean:
Nowy Dwór Królewski
Nowy Dwór Królewski Polonia ipar-erdialdean kokatzen den herri bat da, Gmina Papowo Biskupie barruti administratiboan. 2009. urtean, 190 biztanle zituen.
Historia
1398 urtean agertzen da lehen aipamena. 1772 urtean, Poloniako zatiketan, Mendebaldeko Prusiaren mendean geratu zen eta 1773an egin zen lehenengo errolda. Munduko Bigarren Gerran herriak kalte handiak jasan zituen.
Lekarozko ikastetxea
Lekarozko ikastetxea, izen osoa Kontseilu Onaren Gure Amaren ikastetxea, Baztango Lekaroz herrian kokatutako ikastetxea izan zen, 1888an fraide kaputxinoek sortua. Ikasle ohi batzuek garrantzi handia izan zuten Euskal Herriko gizartean, ikastetxearen fama handituz. Halaber, euskara eta bertako kultura irakasteko zentroa izan zen XX. mendeko lehenengo herenean.
2009an eraisteko erabakia hartu zuten erakundeek.
Historia
Joaquín de Llevaneras, Espainiako kaputxinoen probintziala, izan zen ikastetxearen sortzailea. Lehenbiziko harria 1888ko apirilaren 22an jarri zen eta aurreneko ikasleak 1890eko abenduan iritsi ziren. Mende amaieran eraikitako ur indarretxeari esker, 1900ean X izpien aparatua eta zinematografoa ezarri ziren. Euskaraz eman zituzten klaseak ikasle batzuei Espainiako Gerra Zibila arte. Izan ere, Euskaltzaindia eta Eusko Ikaskuntzarekin harremanetan ibili ziren fraideak garai hartan. Gerrateak jarduera moztu eta ordurarte egindako lana eten zuen. Urte haietan ikastetxea ospitale moduan erabili zuten.
1962ko amaieran sute batek eraikinaren zati handi bat suntsitu zuten, eta arriskuan ipini zuen fraideen liburutegia, ondare hori salbatzen lortu bazuten ere. Bost urte geroago berriztatze lanak amaitu zituzten.
Sorreratik kaputxinoen eskuetan egon da zentroa 1980ko hamarkadaren amaiera arte. 1990ean Nafarroako Gobernuaren esku gelditu eta 2006an agintariek eraikina bera bereganatu zuten.
Azkenik 2009an lurrera botatzeko erabaki polemikoa hartu zuten, bertan hezkuntzaren beste zentro mota bat eraikitzeko asmoz.
Ikasleak
Historian zehar bertan 10.000 ikasle baino gehiago ibili ziren, nafarrak gehienak, eta haien artean Jesus Maria Leizaola, Jorge Oteiza, Eduardo Chillida, Nicanor Zabaleta, Aita Donostia, Patxi Ondarra, Damaso Intza, Andrés Espinosa, Pedro Miguel Etxenike, Miguel Ángel Carreño "Micky" abeslaria eta Xabier Euzkitze bertsolaria. Horietako batzuk gerora irakasle ezagun bihurtu ziren.
Errugbia
BRT Menditarrak errugbi taldeak ikastetxe honetako zelaian jokatu ohi ditu etxeko partidak.
Bitxikeria
2006an Pablo Malo zuzendari donostiarrak La sombra de nadie bere bigarren filma ikastetxe honetan filmatu zuen.
NGC 7213
NGC 7213 galaxia bat da, Grus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Los Pomposhos
Los Pomposhos Donostiako fanfarre bat izan zen, 1960 eta 1970eko hamarkadetan jardun zuena, Miguel Miralles zuzendaritzapean. Kaleetan barrena dotore jantzita jotzeagatik nabarmentzen ziren; hain zuzen, gaztelaniazko pomposo hitzetik eratorrita hartu zuten euren izena (euskaraz, arranditsu edo hantustea). Lau disko grabatu zituzten 1970-1972 urte bitartean. Gehienetan Donostian jotzen bazuten ere, Euskal Herriko eta Espainiako beste zenbait tokitan ere jo zuten.
Elmer Diktonius
Eskola utzi eta musika idazteari ekin zion 1912. urtean. Kuusinen bere lagun eta politikari sozialistaren bidez, ideia sozialista eta erradikalak bereganatu zituen. Modernismoaren aitzindaria izan zen Finlandian askoren ustez. Obra nagusiak: Kanta gogorrak (1922), Ikazkia (1927), Gogor baino itzaltsu (1930) eta Belarra eta Granitoa (1936).
San Domnius katedrala
San Domnius katedrala (Katedrala Svetog Duje) Split hiriko katedrala da, Dioklezianoren jauregiaren barnean kokaturik dagoena.
Historia
V mendetik aurrera Dioklezianoren jauregia hiri bihurtzen hasi zen eta 630. urtean avaroek Salona suntsitu zutenean palazioaren harresietan babestu ziren biztanleak. Splitek artzapezpikua lortu zuen eta VII mendean Enperadorearen mausoleoa katedrala bihurtu zen.
1100 urtean kanpandorrea eraiki zen estilo erromanikoan eta XVII mendean koroa gehitu zitzaion ekialdean.
Magon (argipena)
Magon (hizkuntza punikoz: 𐤌𐤂𐤍, MGN).
Magon Kartagoko zenbait pertsonaiaren izena da:
Honako hauek ere izan daitezke:
Ostorhinchus microspilos
Ostorhinchus microspilos Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Tritium
Tritium izan daiteke:
Toponimia
Latinezko toponimoak hiri hauetan agertzen da:
Nappa
Nappa (jatorrizko japonieraz ナッパ edo Nappa ?) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. Izena eraldaketa japoniar batetik dator 菜っ葉 edo Nappa eta aza txinatarra esan nahi du.
Biografia
Lurrera iritsi osetan Vegeta eta biak Dragoi Bolen bila hasi ziren baina Z gerlariekin topo egin zuten. Vegetaren aginduak jarraituz Nappak sei Saibaiman landatu zituen. Nappak lehenengo Ten Shin Hani egin zion eraso eta beso bat erauzi zion. Gero Chaoz bere bizkarrean itsatsi eta bere burua lehertu zuen Nappa akabatzeko asmoz. Saiakera alferrik izan zen. Ondoren Satan Txikik, Krilinek eta Gohanek eraso bateratu bat prestatu zuten. Honek huts egin zuen, Son Gohan azken unean beldurtu egin baitzen. Ten Shin Hanek ezin zuen onartu Chaoz ezergatik hil izana eta hau mendekatzen saiatu zen azken erasoa batekin. Eraso honek jota utzi zuen, energia guztia agortu baitzuen eta bertan hil zen. Erasoak Napparen armadura pitzatu zuen, baina hala ere ez zion inongo zauririk egin.
Nappa orduan Satan Txiki eta Krilinen aurka hasi zen borrokan Vegetak gelditu zuen arte, honek Son Goku iristea nahi zuen beraien indarra erakusteko. Hasieran ez zion kasu handirik egin baina Vegetaren pazientzia eza ikusita borroka gelditzeko egindua onartu zuen.
Hiru ordu eta gero Krilinek eta Satan Txikik buztanetik heldu zioten (saiyen ahulunea), baina entrenatuta zegoen horrelako ezusteak saiesteko. Ukondoarekin Satan Txikiri buruan eman eta Krilin eta Gohani eraso zien. Gohani eraso egin eta hau babesteko Satan Txiki bien artean jarri zen bizia galduz. Son Gohanek suminduta bere indar guztia erabili zuen eraso batean: Nappak erasoa gelditu zuen. Nappa Gohan akabatzeko puntuan zenean Goku agertu zen.
Lycalopex vetulus
Lycalopex vetulus Lycalopex generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.
Garrison (Maryland)
Garrison Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nappa
Biografia
Nappak ezin zuen inola ere Goku garaitu, ezta ukitu ere ezin zuen egin. Bere lan eskasa ikusita Vegetak pazeintzia galdu eta borroka uzteko agintu zion. Baina bere ohorea mantendu nahian Krilin eta Gohanengana oldartu eta Gokuk Kaitoren erasoarekin gelditu zuen. Nappa orain ahulegi borrokatzeko, Gokuk Vegetaren hanketara bota zuen. Vegetak airera bota zuen Nappa, honek traidore deitu zion kideari eta azkenean Vegetak akabatu egin zuen.
Hil eta gero Yamak Raditz eta Nappa infernura bidali zituen.
Dragoi Bola GTn
Gero Doktoreak eta Mu Doktoreak infernutik Lurrerako atea irekitzean Nappa berriz ere hiri bat suntsitzen ikusi zen, baina gainerako bilauak bezala erraz garaitu zuten. Vegetak ironiaz urrun joateko esan zion bizi nahi bazuen, baina Napparen mendeku goseak berriz ere heriotzera eraman zuen.
Bideo-jokoak
Napparekin ondorengo bideo-jokoetan joka daiteke:
Nappa etsai bezala ondorengo bideo-jokoetan ageri da:
Kanpo estekak
Llista de personatges de Bola de Drac Saiyans de Dragon Ball
San Felice a Cancello
San Felice a Cancello Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Felice a Cancellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chrášťany (Kolíngo barrutia)
Chrášťany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 739 biztanle ditu eta 14,48 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1345 urtean egin zen.
Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria
Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria (polonieraz: województwo zachodniopomorskie) Poloniako ipar-mendebaldean kokatutako voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berrantolakuntzaren ondorioz. 22.892,48 km²ko azalera du eta 2010ean 1.693.072 biztanle zituen. Hiriburua Szczecin da.
2529 Rockwell Kent
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 QL izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2529 Rockwell Kent asteroidearen orbitak batezbeste 2,535 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,295 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,774 distantziara. Eszentrikotasuna 0,094 da, eta makurdura orbitala 4,41ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
Chrášťany (České Budějoviceko barrutia)
Chrášťany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 716 biztanle ditu eta 22,93 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Wągrowiec
Wągrowiec Poloniako Polonia Handiko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Wągrowiec barrutian kokatuta. 17,83 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 25437 biztanle zituen.
Front Range
Front Range Estatu Batuetako Rocky Mountains edo Mendi Harritsuen erdialdeko mendikatea da. 480 km luze eta 46-80 km zabal da. Wyoming hego-ekialde ondoko Casperretik Colorado hego-erdialdeko Fremont countyraino luzatzen da.
Front Rangeko mendi gehienak 4.000 m-tik gorakoak dira; Longs Peak da garaiena (4.435 m).
Ostalgie
Ostalgie alemanezko terminoa da, Alemaniako Errepublika Demokratikoa (AED) zeneko bizimoduari erreferentzia egiten dion nostalgia izendatzeko erabilia. Ost (ekialdea) eta Nostalgie (nostalgia) hitzetatik sortutako akronimoa da.
Berlingo Harresia 1989an bota eta hurrengo urtean Alemania bateratu ostean, AEDko herritarrak Mendebaldeko sisteman integratu eta garai sozialistari loturiko oroigarri gehienak ezabatu zituzten. Hasiera batean, AEDko marketako produktuak saltokietatik desagertu egin ziren, horien ordez Mendebaldeko produktuak jarriz. Hala eta guztiz ere, denboraren poderioz, Alemaniako ekialdeko zenbait herritar garai sozialistako bizimoduaren aspektu desberdinei lotutako nostalgia sentitzen hasi ziren. Zehazki, Ostalgie bateratzearen ondoren desagertu ziren AEDko kulturaren eta egunerokotasunaren zenbait aspekturi loturik dago.
Kale Nagusiko 7. zenbakiko etxea (Zarautz)
'''Kale Nagusiko 7. zenbakiko etxea''' Zarauzko Musika Plazan dagoen eraikina da. Gaur egun hotel bat dago, baina Espainiako Gerra Zibilaren aurretik Zarauzko udaletxea bertan izan zen.
Historia
1886an estilo neoklasikoko udaletxea eraiki zen bertan, gaur egun Musika Plaza denaren mendebaldean. Lau zutabe handi zituen eraikina zen, gaur egungoa baino barrurago hedatzen zena plazarantz, kiosko aldera. 1936ko irailaren 20an gasolina botaz erre zuten udaletxea.
Handik urte batzuetara eraiki zen gaur egungo bost pisuko eraikina.
Ondarea
Eusko Jaurlaritzak ondare izendatu du eraikina.
Ipar Zipreko bandera
Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako bandera Turkiako banderan dago oinarriturik, koloreak alderantzizkaturik eta bi lerro gorri horizontal gehiturik goiko eta beheko aldean. Lehiaketa bidez aukeratu zen. Gaur egun Ipar Zipreko Turkiar errepublikako estatu-bandera da; bandera nazionala, aldiz, Turkiakoa.
1984ko martxoaren 7an errepublikako bandera moduan aukeratu zen, 15/1984 zenbakidun legearen parlamentuko bozketaren ondoren. Haatik, 5. artikuluan zera aipatzen du: "Turkiako banderak segitzen du Zipreko Errepublika Turkiarraren bandera nazional modura".
Reidita
Reidita silikato motako minerala da.
Earlville (Iowa)
Earlville Iowako hiri bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 812 biztanle zituen, 1.43 kilometro koadrotan banatuta.
Europako kultura-hiriburu
Europako kultura-hiriburua Europar Batasunak urte baterako izendatutako hiria da, Europa mailako kultura ekintzak antolatzeko asmoarekin.
China Mobile
China Mobile (txineraz: 中国移动通信; pinyineraz: Zhōngguó Yídòng Tōngxìn), Txinako Herri Errepublikako gobernuaren jabetzako telefonia mugikorreko enpresa da. Bere akzioek Hong Kong eta New Yorkeko burtsan kotizatzen dute, eta telefonia mugikorreko sarerik hedatuena eta bezero kopururik handiena duen munduko telekomunikazio enpresa da.
2009 irailean China Mobilek 500 milioi bezero zituen.
Guruin
Guruina organo zelulabakar edo zelulaniztuna da, organismoak behar-beharrezkoak dituen gaiak (digestiorako urinak, entzimak, hormonak, esnea, etab.) sintetizatzen dituena, ondoren odolean (guruin endokrinoa), gorputzeko barrunbe baten barnean edo honen kanpoko azalean (guruin exokrinoa) askatzeko.
Ostorhinchus moluccensis
Ostorhinchus moluccensis Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Anthony Minghella
Anthony Minghella (Ryde, Wight, 1954ko urtarrilaren 6 - Hammersmith, Londres, 2008ko martxoaren 18) Ingalaterrako zinema zuzendaria eta idazlea izan zen.
1980ko hamarkadan telebistarako gidoiak idatzi zituen. Zineman 1990ean hasi zen Truly, Madly, Deeply filmarekin. Nahiz eta hasiera batean ekoizpen txikia izan, zinematokietan arrakasta handia lortu zuen. 1996an zuzendari onenaren Oscar Saria eskuratu zuen The English Patient filmarengatik.
Honor Blackman
Honor Blackman (Londres, 1925eko abuztuaren 22a - Lewes, 2020ko apirilaren 5a) ingeles aktorea izan zen. Pertsonaia gogoangarriak antzeztu zituen bere ibilbide profesionalean, esaterako The Avengers telesailean (1962-65) Cathy Gale izeneko pertsonaia eta Goldfinger filman(1966) Pussy Galore izeneko Bond neska.
Josefa Llanes Escoda
Josefa "Pepa" M. Llanes Escoda (Dingras, Ilocos Norte, Filipinak, 1898ko irailaren 20a - Sampaloc, Manila, 1945eko urtarrilaren 6a) lider zibiko eta gizarte langilea izan zen, emakumeen sufragioaren defendatzaile aitortua, Filipinetako Girl Scoutsen sortzailea eta Bigarren Mundu Gerrako Filipinetako heroina.
Biografia
Josefa Dingrasen jaio zen, Ilocos Norden Josefa Llanes (eta) Madamba izenaz. Mercedes Madamba eta Gabriel Llanesen zazpi seme-alabetatik zaharrena izan zen. Josefaren neba-arrebak; Florencio, Luisa, Elvira, Rosario, Purita eta Eufrocina izan ziren. Josefa (edo Pepa, neskatotako ezizena).
Txikitatik, Pepa ikasle aktiboa eta goiztiarra izan zen. "Valedictorian" izan zen Lehen Hezkuntzan eta "salutatorian" Bigarren Hezkuntzan Dingraseko Eskolan. Manilako Filipinetako Eskola Normalean parte hartu zuen irakaskuntza titulua lortzeko, eta ohoreekin graduatu zen 1919an. Irakasle gisa lan egiten zuen bitartean, Batxilergoko irakasle ziurtagiria lortu zuen Filipinetako Unibertsitatean 1922an.
Irakasle ziurtagiria lortu ondoren, Amerikako Gurutze Gorriaren Filipinetako Kapituluko langilea izan zen. Gurutze Gorriak beka bat eman zion Estatu Batuetan ikasteko, eta bertan Soziologian masterra egin zuen Columbia Unibertsitatean 1925ean. Ameriketako Estatu Batuetan, Filipinetako soineko bat erabiltzen zuen hitzaldietan Filipinei buruzko interesa pizteko.
Ameriketako Estatu Batuetara egin zuen lehenengo bidaian, Women for Peace for International Leaguen (1925) zegoen bitartean, Antonio Escoda ezagutu zuen. Harekin ezkondu eta bi seme-alaba izan zituen: Maria Theresa ( Filipinetako Kultur Etxeko presidentea izan zena. 1980ko harmarkadan), eta Antonio L. Escoda, Jr.
Filipinetako Girl Scout taldeak
1940ko hamarkadan Filipinetara itzuli zen AEBetan Girl Scout entrenamendu intentsiboa jaso ondoren, Filipinetako Boy Scoutek babestuta. Emakume gazteak trebatzen hasi zen Girl Scout liderrak izateko eta Filipinetako Girl Scouts antolatzen hasi zen. 1940ko maiatzaren 26an, Manuel L. Quezon presidenteak Filipinak Girl Scouts baimena sinatu zuen. Josefa taldearen lehen exekutibo nazionala bihurtu zen.
Bigarren Mundu Gerra
Bigarren Mundu Gerran, Japoniako indarrek Filipinak inbaditu zituzten. 1944an, Josefa Llanes Escodaren eta Antonio senarraren jarduera sekretuen berri zabaldu zen. Militar japoniarrak herrialdean aurrera egin ahala, bikoteak kontzentrazio esparruetan gerra presoei eta AEBetako presoei drogak, janariak, arropak eta mezuak hornitzeko jarduerak areagotu egin zituen.
Antonio, 1944ko ekainean atxilotu egin zuten, eta Josefa Llanes berriz, bi hilabete geroago, abuztuaren 27an. Bere gotorlekuan preso egon zen, bere senarra, 1944an fusilatu zuten Vicente Lim jeneralarekin batera. 1945ko urtarrilaren 6an ikusi zuten azken aldiz bizirik Josefa. Markatu gabeko hilobi batean exekutatu eta lurperatu zutela uste da, La Loma hilerrian edo Manilako txinatar hilerrian, Japoniako indarrek kokapen gisa erabiltzen zutena. exekuzioa eta hilerria Japoniako okupazioari aurre egin zioten milaka filipinarrentzat.
Elida Almeida
Elida Almeida (Pedra Badejo, Santiago uhartea, 1993ko otsailaren 15a) caboverdetar abeslaria da, Cabo Verdeko erritmoak (batuque, funaná, coladera eta tabanka) doinu latinoekin, eta baita pop musikarekin ere, uztartzen dituena.
2530 Shipka
2530 Shipka asteroide baten izena da. uztailaren 9an aurkitu zuen L. I. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 NC izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2530 Shipka asteroidearen orbitak batezbeste 3,017 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,631 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,404 distantziara. Eszentrikotasuna 0,128 da, eta makurdura orbitala 10,11ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.1 da.
Bide zuzena
Bide zuzena Tolkienen legendarium ospetsuan eta Silmarillion lanean elfoen itsasontziek Amanerantz jarraitzen zuten bideari deritzo.
Uste denez airetik nabigatzen zuten, mundua euren azpian kurbatzen zen bitartean. Honek hala izan behar izan zuen Akallabêth edo Numenorren hondoratzearen ondoren, Lurralde Ustelezinak mundutik kenduak izan zirenean.
Elfoei eta, salbuespen batzukin, baita beste arraza batzuetako pertsonei ere, Eraztun Bakarraren eramaleak izan ziren Frodo Zorrozabal, Bilbo Zorrozabal eta Sam Gamgeeri eta Gimli nanoari Antzinako Mendebaldera heltzeko grazia hau eman zitzaien.
Beste edozein itsasontzik munduan zehar zirkuluak eginez amaitzen zuen. Marinel gizakiren batzuk, Historian zehar, itsasoetan galduta zeudenak, beharbada Valarren baimenez bide hori aurkitu dutela esan izan den arren, mundua euren azpian nola hondoratzen zen ikusiz eta azkenik Bedeinkatutako Erresumako azken kostaldeak ikustera iritsiz. Baina Valarrek numenortarrei hainbeste grazia eta edertasunen aurrean esan zieten bezala "gizakien bizitza laburra sitsena gehiegizko argiaren aurrean bezala itzaltzen zen" (Akallabêth).
Albaniar
Albaniarra (Shqiptarët) Balkanetan jatorria duen herriko kidea da. Gehienak Albanian, Kosovon eta inguruko herrialdetan bizi dira. Ez dute diaspora handia baina bai komunitate batzuk Europan eta Amerikan.
Euskal Y-aren tarteak
Euskal Autonomia Erkidegoko trenbide sare berriaren tarteak, hedabideetan Euskal Y-a izenaz ezaguna den trenbidearen tarteak dira. Espainiako Gobernua eta Eusko Jaurlaritza erdibana eraikitzen ari dira.
Gasteiz-Bilbo, Bergarako lotura eta Astigarraga-Irun eta Oiartzun-Behobia arteko tarteak ere Espainiako Sustapen Ministerioak eraikitzen ari ditu, Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF) enpresaren bidez.
Bergara-Lezo arteko tarteen eraikuntza, berriz, Eusko Jaurlaritzaren esku daude, Euskal Trenbide Sarea enpresaren bitartez.
Araban
Euskal Y-aren Arabako tarteak Espainiako Sustapen Ministerioak eraikitzen ari ditu osorik, Adifen bitartez. Ibilbide arabarraren lehen tartea 2006ko martxoan esleitu zen.
Eskoriatza - Aramaio
Tarte honek 5,58 kilometroko luzera dauka eta 2007ko martxoaren 30ean esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 80,91 milioi euroko aurrekontua eta 29 hilabeteko epearekin. Guztira hiru zubi eta lau tunel eraiki dira tarte honetan: Zarimutz (261 m), Uriarte (282 m) eta GI-3343 errepidearen gaineko zubia (471 m) eta Uruburu-1 (475 m), Uruburu-2 (460 m), Mazmela (384 m) eta Induspeko tunela (2.224 m). Tartea bukatuta dago.
Legutio - Eskoriatza (II. azpizatia)
Tarte honek 2,4 kilometroko luzera dauka eta 2006ko abenduaren 26an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 65,69 milioi euroko aurrekontua eta 45 hilabeteko epearekin. Albertiako tunelaren 2,1 kilometroko tartea eraikitzen ari da zati honetan. Albertiako tunelak guztira 4,8 kilometroko luzera izango du.
Legutio - Eskoriatza (I. azpizatia)
Tarte honek 5 kilometroko luzera dauka eta 2006ko abenduaren 26an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 65,04 milioi euroko aurrekontua eta 45 hilabeteko epearekin. Bageta erreka zeharkatzeko zubia (guztira 179 metroko luzera) eta Albertia tunelaren lehen zatia eraiki dira tarte honetan. Albertiako tunelak dituen 4,8 kilometroetatik 2,7 kilometro dagokio zati honi. Tartea bukatuta dago.
Arratzua-Ubarrundia - Legutio (II. azpizatia)
Tarte honek 5,2 kilometroko luzera dauka eta 2006ko martxoaren 31n esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 34,28 milioi euroko aurrekontua eta 24 hilabeteko epearekin. Gasteizko tartearen ondorengo zatia izanik, lotune bereziak eraiki dira, horien artean, Miñaoko lotura (208 metro), AP-1 autobidearen (Maltzaga-Urbina) azpiko pasabidea, Lukoko tunela (970 metro) eta Rejaltza ibaia zeharkatuko duen zubia (139 metro). Tartea bukatuta dago.
Gasteiz - Arratzua-Ubarrundia (Gasteiza sarrera)
Tarte hau oraindik esleitu gabe dago, Arabako hiriburuan abiadura handiko trenak izango duen ibilbidearen informazio-azterketa idazten hasiko baitira ADIF eta Euskal Trenbide Sarearen artean. 2017ko otsailaren 28an Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak adostu zutenez, trenbidea Arkautetik helduko da Gasteizera, trenen helmuga Datoko geltokia izanik, 2,9 kilometro luze den lurpeko trazadura jarraituta.
Basauri - Bilbo (Bilbora sarrera)
Tarte hau oraindik esleitu gabe dago, Bizkaiko hiriburuan abiadura handiko trenak izango duen ibilbidearen informazio-azterketa idazten hasiko baitira ADIF eta Euskal Trenbide Sarearen artean. 2017ko otsailaren 28an Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak adostu zutenez, trenen helmuga Abandoko Indalecio Prieto geltokia izango da, zeinak lurpeko bi solairu berri izango dituen, gaur egun trenbidez jositako 90.000 metro koadro askatuz. Geltoki berriko -2 solairuan abiadura handiko trenentzako 8 trenbide sortuko dira, eta -1 solairuan Renfeko Aldirientzako 5 trenbide eta Feve rentzako beste 3 trenbide jarriko dira martxan.
Galdakao - Basauri
Tarte honek 3,53 kilometroko luzera dauka eta 2007ko abenduaren 26an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 49,41 milioi euroko aurrekontua eta 28 hilabeteko epearekin. Guztira 67,7 milioi euroko aurrekontua eta 30 hilabeteko epearekin. Euskal Y-aren tarte honek Galdakao, Zaratamo, Arrigorriaga eta Basauri zeharkatuko ditu. Guztira bi zubi eraiki dira, bata Nerbioi ibaiaren gainekoa (438 metro) eta bestea Zaratamon (2.728 metro). Tartea bukatuta dago.
Lemoa - Galdakao
Tarte honek 5,42 kilometroko luzera dauka eta 2007ko urriaren 26ean esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 69 milioi euroko aurrekontua eta 32 hilabeteko epearekin. Trenbidearen tarte honek honako zubiak izango ditu: Bistibieta (180 m), Ibaizabal ibaiaren gaineko zubia (458 m) eta Galdakaoko zubia (230 m). Eraikitzen ari diren tunelen artean Galdakaoko tunela (1.826,9 metro) eta Galdakaoko tunel artifiziala (230 metro) daude.
Zornotza - Lemoa
Tarte honek 3,45 kilometroko luzera dauka eta 2007ko irailaren 29an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 45 milioi euroko aurrekontua eta 28 hilabeteko epearekin. Trenbidearen tarte honek honako tunelak ditu: Gazelai (1.365 metro), San Roman (725 metro) eta Marrageruena (362 metro). Horrez gain, etorkizunean eraikiko den Boroa-Lemoa autobidearen gainean 5,5 metroko altueran egongo den bidezubi bat eraikiko da. Tartea bukatuta dago.
Zornotza - Zornotza
Tarte honek 5,03 kilometroko luzera dauka eta 2007ko irailaren 29an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 67,99 milioi euroko aurrekontua eta 27 hilabeteko epearekin. Trenbidearen tarte honek honako zubiak izango ditu: Arkatxa (162 m), San Antonio-Malaespera (837 m), San Lorentzo (117 m), Leginetxe (260 m) eta Ibaizabal ibaiaren gaineko zubia (390 m). Horrez gain, honako tunelak zulatzen ari dira: Artea (330 metro), Orranpe (505 metro), Erribaso (330 metro) eta Arizbakarra (385 metro). Azken biak tunel artifizialak dira.
Durango - Zornotza
Tarte honek 4,6 kilometroko luzera dauka eta 2007ko urriaren 26an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 70,02 milioi euroko aurrekontua eta 30 hilabeteko epearekin. Tarte hontan eraikitzen ari diren zubiak honakoak dira: Larrinagatxu (66 metro), Etxena (428 metro), Betzuen (280 metro) eta Bernagoitia I eta II, 36 metroko luzerarekin biak. Horrez gain, honako tunelak daude: San Andres (703 metro), Urzelai (661 metro) eta Olabarrie I eta II (481 eta 409 metro, hurrenez hurren). Olabarrieko bi tunelen artean beste tunel artifizial bat eraikitzen ari da, 172 metro luze dena.
Abadiño - Durango
Tarte honek 3,52 kilometroko luzera dauka eta 2007ko urtarrilaren 26an esleitu zuen Espainiako Sustapen Ministerioak, guztira 50,71 milioi euroko aurrekontua eta 21 hilabeteko epearekin. Guztira bi zubi eta bi tunel eraiki dira: Untxilla (300 metro) eta Mañaria (616 metro) zubiak; eta Eguzkiza (664 metro) eta Mendigain (961 metro) tunelak. Tartea bukatuta dago.