cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heroin chic
Heroin chic 1990eko hamarkadaren erdialdean jendarteratu zen modako gorputz itxura bat da. Itxura honen ezaugarri dira azal zurbila, betzuloak, gorputz oso argala, ezpainetako gorri iluna eta hezur egitura angeluarra. Androginiaren erabilera ere ikus dezakegu gorputz itxura honetan. Heroin chic, besteak beste Cindy Crawford, Elle Macphersonek eta Claudia Schifferrek erakusten zuten modeloen itxura osasungarri eta zirraragarriarekiko erreakzioa zen.
Testuingurua
Itxura hau 1960ko hamarkadan jaio zen, Edie Sedgwicken eta Andy Warholen eskutik. Andy Warhol artistaren musak, estetika honi bidea ireki zion. Ez zen oraindik heroin chic izenez ezagutzen itxura hori, baina Warholekin egin zituen pelikuletan erabilitako estetika, heroin chic-eko estetikan erabilitakoaren antzekoa zen, beraz hurrengoentzako erreferente izan zezakeen. Sedgwicken gorputza oso argala zen, betzuloak ez zituen baina begiak oso ilun margotzen zituen eta aurpegiko fakzio zorrotzak zituen. Bere drogenak kontsumoak ere itxura hau betetzea emango luke.
Temera hardwickii
Temera hardwickii Temera generoko animalia da. Arrainen barruko Narkidae familian sailkatzen da.
Heroin chic
Testuingurua
Heroin chic itxura nagusitu zen garaian, heroina drogaren irudian aldaketa eman zen. Heroinaren prezioa jaitsi egin zen eta bere purutasuna izugarri igo zen. Beraz, bere kontsumoa asko igo zen. 1980ko hamarkadan izandako HIES epidemiak heroina injektatzea oso praktika arriskutsua bihurtu zuen. Honek heroina esnifatzeko praktika gailendu zuen. Aldaketa hauek heroinaren kontsumoaren inguruan zegoen estigma kendu zuten, erdi mailako eta goi mailako klaseetako publikora iritsiz. 1990eko hamarkadako pop kultura heroinaren kontsumoak markatu zuen. Filmei dagokionez, 1990eko hamarkada erdialdean ateratako Kids, Permanent Midnight eta Pulp Fiction pelikuletan, besteak beste, heroinaren kontsumoaren eta drogen kulturaren azterketa egiten da.
Sant Quintí de Mediona
Sant Quintí de Mediona Kataluniako udalerria da, Alt Penedès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 13,84 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.167 biztanle zituen.
Heroin chic
Gorakada eta gainbehera
1993an Calvin Kleinek ateratako Obsession kanpainak itxura honen garapena eta gorakada ekarri zituen. Baina korronte hau ez zen bakarrik irudian oinarritzen, jende xumeak drogen kontsumoarekiko zuen ikuspuntuan eragin zuen eta baita hainbat artistengan. Davide Sorrenti moda argazkilaria drogen eraginez hil zenean itxura honen gainbehera hasi zen. 1999.urtean Gisele Bündchen brasildar supermodeloak Vogue aldizkarian aro berri bat hasi zuen, modelo sexyaren itzulerarekin.
Kritikak eta analisia
Itxura honek kritika ugari jaso zituen, drogen aurkako taldeen partetik batez ere. Moda diseinatzaileak, modeloak eta filmak kritikatu zituzten heroina eta drogen kontsumoa bultzatzeagatik eta estigma hausteagatik. Bill Clinton Estatu Batuetako presidenteak zigortu egin zuen itxura hau. 1996an Los Angeles Times egunkariak heroin chic itxurak “edertasunaren ikuspuntu nihilista” zuela esan zuen. Denise Davy kazetariak Windsor Star egunkarian itxura honek emakumeari “drogazale itxura” ematen ziola esan zuen, “desegiten” ari ziren “zombieak” diruditela gehituz.
Carl Sternheim
Carl Sternheim (Leipzig, Alemania, 1878ko apirilaren 1a – Brusela, Belgika, 1942ko azaroaren 3a) alemaniar dramaturgo eta idazlea izan zen. Alemaniar Espresionismoaren kide, bere obran Gilen II.a Alemaniakoaren garaiko burgesia berriaren moralari egindako satira da bereizgarri nagusietako bat.
Biografia
Carl Sternheim Leipzigen jaio zen, Alemanian, 1878ko apirilaren 1ean. Aita judu bankaria izan zuen eta ama, berriz, langile klaseko protestante bat. Carlek Hannover eta Berlin artean pasatu zuen bere haurtzaroa.
1897 eta 1902 artean, filosofia, psikologia eta zuzenbidea aritu zen ikasten Munich, Göttingen eta Leipzigeko unibertsitateetan, baina ez zen sekula graduatu.
1900ean, Weimarren hasi zen lanean freelance idazlea izan zelarik eta hortxe ezagutu zuen bere lehen emaztea, Eugenie Hauth, urte berean ezkonduko zirelarik. 1906an, bikotea banandu egin zen.
1907an, berriz ezkondu zen, oraingoan, Thea Löwenstein idazlearekin eta bi seme-alaba izan zituzten. Emakume aberatsa, familiak Schloss Bellemaison eraikitzeko aukera izan zuen Munichen eta, Sternheimek artista askorekin lan egin ahal izan zuen han, Mechtilde Lichnowsky, Max Reinhardt edo Frank Wedekind, beste batzuen artean, eta bere arte bilduma propioa egiten joan zen.
1908an, Franz Bleirekin aritu zen elkarlanean, Hyperion egunkari literario espresionista ateratzeko xedean eta Franz Kafkaren lehen 8 prosa-lanak atera zituzten. Noizean behin, Die Aktion egunkari espresionistarekin ere kolaboratu zuen.
1912an, familia osoa Belgikara joan zen bizitzera eta, 1918an, I. Mundu Gerra bukatu ondoren, berriro aldatu zuten bizilekua, oraingoan, Saint-Moritz eta Uttwilera joan zirelarik, Suitzan. 1927an, Sternheim eta Thea banandu egin ziren.
1930ean, berriro ezkondu zen, oraingo honetan, Pamela Wedekind aktore eta abeslariarekin, baina, 1934an, berriro dibortziatu zen.
Beste ezkontza bat ere egin zuen, baina hura ere gaizki atera zitzaion eta, azkenean, Henriette Carbonararen ondoan bukatu zuen.
Sternheim Ixelles (Bruselan) hil zen II. Mundu Gerra garaian eta Ixelles hilerrian eman zioten lur.
Máirtín O'Connor
Máirtín O'Connor irlandar akordeoi-jotzaile bat da. Bederatzi urteko adinarekin akordeoia jotzen hasi zen eta bere ibilbide luzean zehar folk musika talde ugarirekin jo izan du, horien artean nabarmenak: Midnight Well, De Dannan, The Boys of the Lough eta Skylark.
Diskografia
Beste musikari batzuekin elkarlanean:
Musika emanaldien grabaketak:
Veli-Pekka Ketola Saria
Veli-Pekka Ketola -palkinto 1977tik urtero SM-liiga finlandiarreko golegileenari ematen zaion garaikurra da; SM-liigako arduradunek erabakitzen dute sariaren irabazea.
Veli-Pekka Ketola izotz-hockey jokalari profesional bat izan zen.
La Papelera Española
La Papelera Española 1901eko abenduaren 25ean hamar enpresen elkartzearen bidez sortutako enpresa da. XX. mendean zehar, Espainian paperaren ia monopolioa osoa izatera iritsi zen, 1920an estatuan ekoizten zenaren % 80 eginez, batez ere Gipuzkoan. 1997an desegin zen.
Historia
Nicolás María Urgoiti Achúcarro izan zen sortzailea eta enpresaren Zuzendari Nagusia. Hasierako kapitala 20.000.000 pezetatakoa izan zen eta estatuan ziren ondorengo fabrikak bildu zituen: Aranguren eta Arrigorriaga (Bizkaia), Tolosa eta Errenteria (Gipuzkoa), Prat de Llobregat (Bartzelona) eta Villanueva de Castellón (Valentzia). Helbidea Bilbon bazuen ere, bulego zentralak Madrilen zituen.
Streptoprocne zonaris
Streptoprocne zonaris Streptoprocne generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
La Papelera Española
Historia
Prentsa munduan zabaldu zen enpresa, beste elkarte batzuen artean,Calpe argitaletxea sortuz 1918an (gerora Espasa-Calpe), El Sol (1917) eta La Voz (1920) egunkari nazionalak eta Prensa Gráfica (1913) konpainia, besteak beste.
Papelera Españolak ere 70-80 hamarkadetako krisialdi ekonomikoa pairatu zuen. Finlandiar Enso enpresarekin lotu zen beherakada saihesteko, tamaina egokiago bat lortu nahian baina, hala ere, instalazioak eguneratzeko eginiko inbertsioen zorpetzearen eraginez 1991. urtean ordainketen etenaldira iritsi zen. 1994.enean borondatezko porrota txostena aurkeztu zuen eta 1997an hasi zen likidazioa hurrengo urtera arte luzatu zen.
Ondorengoak
La Papelera Española itxi ondoren zenbait fabrikek martxan jarraitu zuten izena eta egoera fiskala aldatua:
Notaden nichollsi
Notaden nichollsi Notaden generoko animalia da. Anfibioen barruko Limnodynastidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pittsfield (Maine)
Pittsfield Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Somerset konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Shelby (Indiana)
Shelby Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lake konderrian kokatuta dago, Indiana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sinofobia
Sinofobia (Latineko Sinae "txinatarrak" eta antzinako greziarreko φόβος -phobos, "beldurra"), txinatarren aurkako sentimendua, edo txinako kultura, eta biztanleriaren aurkako gorrotoa da.
Typhlonarke aysoni
Typhlonarke aysoni Typhlonarke generoko animalia da. Arrainen barruko Narkidae familian sailkatzen da.
Sinofobia
Ezaugarriak
Sinofobia, era ezberdinetan agertzen da munduan zehar, historikoki, gutxiengo txinatarra zegoen lurraldeetan ematen zen, Txinako Herri Errepublikatik gertu dauden herrietan, edo nazioarte mailan dauden etorkinak bizi diren herrialdeetan. Baina, XX. mendearen azken erdian, sinofobia berri bat zabaldu zen, Txinako Herri Errepublikaren garapen handiarekin bat etorri zena.
Bestalde, sinofobia mota desberdinak daude. Taiwanen independentzia aldarrikatzen dutenak eta Falung Gong sektako kideak jatorri txinatarrekoak dira, baina Txinako Herri Errepublikako gobernuaren aurka daude.
Szolnok
Szolnok (IPA: ) erdialdeko Hungariako hiria da, Jász-Nagykun-Szolnok konderriko hiriburua. Tisza ibaiaren ertzean dago, Hungariako Ordoki Handiaren bihotzean. 2015ean 72.786 biztanle zituen.
Klima
Szolnokek klima ozeaniko epela dauka, Cfb Köppen klima sailkapenean.
Biztanleria
2011n Szolnoken 73.603 	lagun bizi ziren; etniari dagokionez, %84 hungariarrak ziren, %2,2 ijitoak eta %0,5 alemaniarrak.
Szolnokeko bilakaera demografikoa (1850-2015)
Pittidae
Pitido (Pittidae) Paseriformeen ordenako izen bereko familiako txoriez esaten da. Itxuraz antzeko samarrak dira pitido gehienak: neurriz 15-28 cm luze izaten dira, burua handia dute eta mokoa sendoa, lepo-isatsak laburrak dituzte, eta hankak berriz luzeak. Kolore argi distiratsukoak izaten dira. Bizitzaren parterik handiena lurrean ematen dute. Intsektuak eta harrak jaten dituzte batez ere. 26 pitido mota ezagutzen dira; ezagunenetako bat pita hego-urdina da. Afrikako erdialdean eta hegoaldean, Asiako hegoaldean eta Australian bizi dira.
Histriophoca fasciata
Histriophoca fasciata Histriophoca generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Phocidae familian sailkatuta dago..
Intolerantzia (argipena)
Intolerantzia hitzak adiera zenbait ditu:
José Luis Urrutia
José Luis Urrutia López (Bilbo, 1958) bizkaitar idazlea da. Hasieran, poesia landu zuen batez ere: Sangre enamorada (1981). Gero, kontakizun laburrak idazten hasi zen, eta, azkenik, 1998an, eleberriak idazteari ekin zion, eleberri historikoak, hain zuzen. Harrezkero genero hori landu du gehienbat: ''El Ayalés. La historia de Elías de Aldama (2001), Los caminos de Elías (2002), Tan lejos de Ayala (2003), La sombra de Lanzuri'' (2006). 2007an, El secreto de las piedras rojas izenburuko komikiaren gidoia eta testuak idatzi zituen, Arrigorriagako udalaren eskaeraz. Beste lan aipagarri batzuk: El Inquilino del balneario de Orduña (2006), Los demonios de la guarda (2004), ''Ignacio. Los años de la espada (2005) eta César Borgia. El hijo del Papa'' (2008).
Yuna Kim
Yuna Kim (Bucheon, 1990eko irailaren 5a) hegokorear izotz gaineko patinatzailea da.
Kirol ibilbidea
Neguko Olinpiar Jokoetako txapeldun olinpikoa izan zen 2010ean, txapeldunorde olinpikoa 2014ko Sotxiko Olinpiar Jokoetan, munduko txapelketa 2009an eta 2013an, Lau Kontinenteetako txapelketa 2009an, Grand Prixeko finala hirutan (2006- 2007, 2007- 2008, 2009 – 2010), Junior mailako munduko txapelketa 2006an, Hego Koreako izotz gaineko Junior Grand Prixeko finala 2005-2006an, eta Hego Koreako patinaje txapelketa nazionala ere bai.
Mundu mailako errekorra
Mundu mailan urtez urte errekorrak egiten zituen. Hauek izan ziren guztira konbinatutako puntuazioak. 2009an lehenengo errekorra egin zuen, 207.71ko puntuazioarekin. Urte berean, Trophée Éric Bompard txapelketan, berriz ere bere errekorra egin zuen 210.03ko puntuazioarekin. 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan 228.56ko puntuazioarekin berriz ere errekorra aputu zuen. Programa laburretan ere errekorrak egin zituen, adibidez, 2007an 71.95eko puntuazioarekin errekorra egin zuten. 2009 Lau Kontinenteetako txapelketetan bere aurreko errekorra batitu zuen. Urte berean beste bi aldiz hobetu zuen bere errekorra, Munduko txapelketan eta Skate Amerikako txapelketan. 2010ko Neguko Olinpiar Jokoetan, beste behin, 78.50eko puntuazioarekin. Errusiako kopan 133.70ko puntuazioa lortu zuen. 2009ko Trophée Éric Bompardan 133.95 puntuazioa lortu zuen. Neguko Olinpiadetan Kim lehen dama izan zen patinatzeko 150 puntutik gora jotzen. 2006an 60.86ko puntuazioa lortu zuen. Emakumezkoen junior patinaje libreko errekorra egin zuen 14 urterekin 101.32ko puntuazioa lortuz.
Engyprosopon vanuatuensis
Engyprosopon vanuatuensis Engyprosopon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Streptoprocne biscutata
Streptoprocne biscutata Streptoprocne generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Itsas lehoinabar
Itsas lehoinabarra (Hydrurga leptonyx) Hydrurga generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Phocidae familian sailkatuta dago.
The Glass Key (1942ko filma)
The Glass Key (euskaraz Kristalezko Giltza), 1942ko Stuart Heisler estatubatuar zinema zuzendariaren zinema beltzeko drama film bat da. Dashiell Hammett idazlearen 1931ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Brian Donlevy, Veronica Lake eta Alan Ladd aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Paul Madvig (Brian Donlevy) gansterrak hauteskundeetarako Ralph Henry (Moroni Olsen) hautagai erreformistari babes ematea erabako du. Madvigen konfidantzako gizona den Ed Beaumont (Alan Ladd) politikariaren alaba den Janetez (Veronica Lake) erakarria sentituko da. Hautagaiaren semea den Taylor (Richard Denning) hilda agertzean, Paul gangsterra susmagarri nagusia bilakatuko da.
Glauconycteris humeralis
Glauconycteris humeralis Glauconycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Plaisians
Plaisians Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Plaisians udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 162 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 90 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 122 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 82 lanean zeuden (42 gizon eta 40 emakume) eta 8 langabezian zeuden (7 gizon eta 1 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Plaisians udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 176,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.514 euro zen.
Schenefeld (Steinburg)
Schenefeld Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Plaisians
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Plaisians udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Engyprosopon xenandrus
Engyprosopon xenandrus Engyprosopon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Eugène Terre'Blanche
Eugène Terre'Blanche (Ventersdorp, 1941eko urtarrilaren 31 - 2010eko apirilaren 3a), Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) alderdi politikoa sortu zuen boer afrikaner bat zen. Bere heriotzera arte, Terre'Blanche alderdiko buru izaten jarraitu zuen, eta Hegoafrikatik banandutako Afrikaner estatu independentea aldarrikatzen zuen.
Apartheidaren aldeko mugimendua zuzendu zuen urte askotan eta beltzek eta zuriek eskubide berdinak eskuratzean, politikatik aldendu zen.
Hilketa
2010eko apirilaren 3an matxetez erail zuten Ventersdorpeko bere etxean. Poliziaren ikerketek frogatu zutenez, soldata ordaindu ez zien bere bi langile izan ziren hilketaren egileak.
Saint-Nabord-sur-Aube
Saint-Nabord-sur-Aube Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Nabord-sur-Aube udalerrian erroldatutako biztanleak 127 ziren. Familiak 51 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 58etxeak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kostaldeko Mendikatea (Hegoaldeko Ozeano Barea)
Kostaldeko Mendikatea Txileko ipar, erdi eta hego-erdialdeko kostaldeko eta Peruko kostaldeko zati txiki bateko eraketa geologiko bat da.
Saint-Nabord-sur-Aube
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (35 gizon eta 26 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gwenvred Latimier-Kervella
Gwenvred Latimier-Kervella (Dijon, Borgoina-Franche-Comté, Frantzia, 1988a) bretainiar idazlea da. Lanbidez liburuzaina da. 2004an Huñvreoù (Ametsak) izeneko eleberria argitaratu zuen bretoiz.
Saint-Nabord-sur-Aube
Diru sarrerak
2009an Saint-Nabord-sur-Aube udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 142 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.220 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen eta 4 eraikuntza enpresak ziren.
Kostaldeko Mendikatea (Hegoaldeko Ozeano Barea)
Iparraldetik hegoaldera doan Txileko geografiako lau erliebe egitura nagusietako bat izateagatik bereizten da.
Saint-Nabord-sur-Aube
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 zurgina.
Kostaldeko Mendikatea (Hegoaldeko Ozeano Barea)
Ezaugarri topografikoak
Mendikate hau Andeak baino baxuagoa bada ere, bere jatorri geologikoa askoz antzinakoagoa da.
Saint-Nabord-sur-Aube
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Nabord-sur-Aube udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kostaldeko Mendikatea (Hegoaldeko Ozeano Barea)
Txilen
Txilen, gutxi gora-behera, Camaraca muinoan hasten da, Aricatik 20 kilometro hegoaldera dagoena, eta Ozeano Barean barneratzen da Taitao penintsulan, Aysén eskualdean. Mendikate hau Andeetan hasten diren ibai ugarik mozten duten arren, ez da berez desagertzen Nahuelbuta mendilerroa amaitzen den arte, 38º 30' hego latitudean, ondoren, tarteka Pelada, Sarao, Piuché eta Pirulil mendilerroetan, Chiloeko uharte handian, jarraituz. Uharte honetatik hegoaldera, mendikatea izan zenaren tontorrak soilik Chonos uhartediko uharteetan altxatzen dira.
Kostaldeko Mendikateko tontorrik garaienak honakoak dira:
Afrikaner Weerstandsbeweging
Alderdi politiko honek Boer errepublika independentearen sorrera aldarrikatzen du Boerestaat deritzona. Horrez gain, arraza zuriaren nagusigoa aldarrikatzen dute. Urte askotan zehar milizia paramilitar moduan antolaturiko elkartea izan zen.
Kostaldeko Mendikatea (Hegoaldeko Ozeano Barea)
Txilen
Kostaldeko mendikatea eta Andeen arteko tokirik estuena Paine Estugunea da, Santiagoko metropolitar eskualdea eta O'Higgins eskualdea banatzen dituena. Kostaldetik gertu dagoenez, bere higadura errazagoa da.
Perun
Mendikate zati txikiak daude, bi Ica departamenduan. Bat Paracasen hasten da, eta Ica ibaiarekiko paraleloan doa, altuerarik handienera Tunga muinoan iritsiz, 1200 metrokoa. Beste zati bat Tumbes eta Piura artean dago, 2000 metro baino gehiagoko altuera duten tontorrekin.
Notaden weigeli
Notaden weigeli Notaden generoko animalia da. Anfibioen barruko Limnodynastidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sainte-Eulalie-d'Olt
Sainte-Eulalie-d'Olt Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Eulalie-d'Olt udalerrian erroldatutako biztanleak 333 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 286 etxebizitza zeuden, 153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 94 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 153 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 106 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 196 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 125 lanean zeuden (67 gizon eta 58 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Eulalie-d'Olt udalerrian 177 unitate fiskal zeuden, 362 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.591 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Sainte-Eulalie-d'Olt udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 605 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Riverland (Minnesota)
Riverland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mahnomen konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nothophryne broadleyi
Nothophryne broadleyi Nothophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Streptoprocne semicollaris
Streptoprocne semicollaris Streptoprocne generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Aparein
Aparein Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da. Antzerako garaierako bi tontortxok eratzen dute mendi honen tontorra, ekialdekoa zertxobait garaiagoa den arren. Mendiaren oinean, mendiaren iparraldeko aurpegian, Ormazarretako borda dago. Espeleologia aldetik, interes handiko tokia da, bertan Ormazarretako osina baitago, 576 metroko sakonera eta 6700 metroko garapenarekin. Gipuzkoako osinik sakonentzat hartzen da.
Irispideak
Guardetxetik, ibilbide erraz bat abiatzen da. Intzazelaiko lautaden ibilbidea jarraitu behar da, modu erratuan, Pagomari deituak, eta Mandarrateko lepora igo, Errenagako babeslekuetarako bidetik. Hemendik, muinoa mendebalderantz jarraitzen da, pagaditik irten arte, Apareingo tontorretik ez oso urruti, hemendik, igoera leun bat duena. Lizarrustitik, igoerak, Errenagako babeslekuetarako ohiko bidea jarraitzen du, Urrustatso leporarte. Hemendik, ekialdetik igo behar da tontorrera zuzenean.
Arbeitza
Arbeitza (ofiziala Arbeiza) Allingo kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 135 biztanle ditu.
Pine Bend (Minnesota)
Pine Bend Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mahnomen konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
María Clemente García
María Clemente García Moreno (Mexiko Hiria, 1985eko urriaren 11) mexikar politikaria eta sexu aniztasunaren aldeko ekintzailea da.
Negozio Kudeaketan lizentziaduna da. María emakume trans bat da eta 2021ko irailaren 1ean Birsortze Nazional Mugimendua (MORENA) alderdi politikoko bere alderdikide Salma Luévano eta biak Mexikoko historiako lehehengo diputatu transgeneroak izango dira.
Glauconycteris kenyacola
Glauconycteris kenyacola Glauconycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Epaile
Zuzenbidean epaiketaren prozesua gainbegiratzen du, bakarrik edo beste epaile batzuen laguntzarekin. Euren botereak, funtzioak, metodoak, dizpilina eta ikasketak ezberdinak dira jurisdikzio bakoitzean. Epailearen ezaugarririk garrantzitsuena gertaerak modu objetiboan aztertzeko gaitasuna da. Epaileak lekuko guztiak entzun, dagoen ebidentzia aztertu eta horietako bakoitzaren sinisgarritasunaren gainean erabakitzeko du, bere interpretazioa eginez. Jurisdikzio batzuetan epailearen lana herritarrekin parteka dezake. Prozesu inkisitorialak ematen direnean epaileak, aldi berean, fiskalaren papera hartzen du.
Kiroletan edo beste modu bateko lehiaketatan, irabazlea, nor kaleratu edo arauak bete ote diren erabakitzen duena da epailea.
Nilometro
Egoera ekonomikoaren eta zerga ezartzeen erreferentzia bezala hartzen zen.
Niloren uren maila, Elefantinan, sei metro baino beherago egoteak, lursail asko ezin zirela landu esan nahi zuen, eta, horren ondorioz, gosetea zetorren herrialde osora. Maila, zortzi metrotik gorakoa izanda, herriak uholdepean geratzen ziren, etxebizitzak suntsitzen zituen eta erabilezinik uzten zituen ureztatze kanalak.
Uda guztietan, uholde euriek, Etiopiako goi lurretan, Nilora bere ibaiadarretatik doan berebiziko ur emariaren gehitzea eragiten zuten. Ekaina eta iraila artean, Nilok, Egiptoko bere ibilguan zehar, gainezka egiten zuen, eta handik gertuko lautadak uholdepean uzten zituen. Urek atzera egiten zutenean, iraila edo urri inguruan, atzean, alubioi metaketa aberats bat uzten zuten, landu zitezkeen lurren emankortasuna mesedetzen zuena. Uholdea, -ajet- deitua egipziarren antzinako hizkuntzan, antzinako egipziarrek urtea banatzen zuten hiru urtaroetako bat zen.
Nilometro ospetsuenak Elefantina uhartean (Asuanen) eta Roda uhartean, Kairon daude.
Asuango presa eraiki zenean, Nilo ibaiaren uren maila mantendu egiten da urte osoan zehar, Egipto osoko uholde zikloa amaituz. Ura bonba bidez igotzen da, zelaiak, ongarri kimikoekin emankortzen dira eta lupetza, urtegi handiaren hondoan metatzen da.
Typhlonarke tarakea
Typhlonarke tarakea Typhlonarke generoko animalia da. Arrainen barruko Narkidae familian sailkatzen da.
Guitry (Eure)
Guitry Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 102etxeak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 166 ziren, horien artean 131 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 131 pertsona aktiboetatik 118 lanean zeuden (66 gizon eta 52 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Guitry udalerrian 93 unitate fiskal zeuden, 258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.884 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aramendia
Aramendia Allin udalerriko kontzejua da Nafarroa Garaian. 2017ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 57 biztanle ditu. Amillao, Arbeitza, Artabia, Etxabarri, Eultz, Galdio, Larrion, Muneta eta Zubielki dira Allingo beste kontzejuak.
Lizarrerrian dago Lizarrako merindadean, Iruñetik 50 kilometrora. Azalera 3,674 km²​ denez, populazioaren dentsitatea 15,51 bizt/km² da.
Criss Cross (filma)
The Underneath (1995) berregokitzapena izan zuen.
Argumentua
AEB, Los Angeles. Steve Thompson (Burt Lancaster) gizon zintzoa Anna Dundee (Yvonne De Carlo) femme fatale eder eta arriskutsuaren eraginez gaizkileen munduan barneratuko da.
Banteay Kdei
Banteay Kdei (ប្រាសាទបន្ទាយក្តី; Prasat Banteay Kdei; eusk: 'Ganberen Zitadela') Angkorreko multzo arkeologikoan dagoen tenplu budista bat da, Angkor Thometik bi kilometrora, Kanputxean. UNESCOk, Gizateriaren Ondare bezala izendatua du.
Historia
Tenplua, X. mendeko tenplu bat zegoen toki berean dago. Ia ez dago dokumentaziorik. Banteay Kdei, Jayavarman VII.aren eta honen ondorengo Indravarman II.aren erregealdietan eraiki zen. Ez da eraikuntza bateratzaile bat, eta aldaketak egin ziren. Multzoaren kontserbazio egoera erdipurdikoa da, gune batzuk hondakinetan eta beste batzuk zaharberrituak daudelarik.
Hydrochous gigas
Hydrochous gigas Hydrochous generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Artabia
Artabia Allingo kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 121 biztanle ditu.
Google Translate
Google Translate (ingelesez, "Google itzultzailea") itzultzaile eleanitz automatikoa da, Googlek garatu eta eskaintzen duena, testuak, ahotsa, irudiak edo bideoak denbora errealean itzultzeko. Web interfazeaz gain, iOS eta Androiderako interfaze mugikorrak eskaintzen ditu, baita API bat ere, garatzaileei web nabigatzaileentzako gehigarriak, aplikazioak eta beste software batzuk garatzeko aukera ematen diotena. Google-ko itzultzaileak 103 hizkuntza maila ezberdinetan itzultzeko kapazitatea du, zerbitzu hau guztiz dohainekoa da eta egunero 200 milioi pertsonek erabiltzen dute.
2016ra arte Google-k estatistikan oinarritutako itzultzaileak erabili zituen, baina 2016ko azarotik itzulpen automatiko neuronalean oinarritutako dagoen bertsio berri bat ezarri zuen; hasieran hizkuntza gutxi batzuetarako, baina geroago papurka hzkuntza gehagotara zabal tzen ari da sistema neuronala. Itzultzaile automatiko horri dinamikoki hobetzeko aukera emateko intentzioarekin. Erabiltzaileen kontsultekin eta denborarekin sistema ikasten doa, eta horrela bere itzulpenen kalitatea hobetzea lortzen du.
2016ko abendutik, testuen dohaineko itzulpena 5000 karakteretara mugatu da, nahiz eta web-guneena inongo mugarik ez duen.
Ezaugarriak
Zenbait hizkuntzatan Google-ko itzultzaileak itzulitako testua ahoskatu dezake; itzulitako testuko esaldi edo hitzak jatorrizko testuko zeini dagozkion nabarmendu ddezake, edota hitz batentzako hiztegi arrunt moduan erabili daiteke. “Hauteman hizkuntza” aukeratzen bada, jatorrizko testu bat zein hizkuntza den detekta dezake automatikoki.
Web-interfazean, erabiltzaileek ordezko itzulpenak iradoki ditzakete, teknizismoetarako adibidez, edo erroreak zuzendu, non zuzenketa hauek etorkizuneko itzulpen-prozesuko eguneraketan ezarriko diren. Erabiltzaile batek URL bat sartzen badu jatorrizko testuan, Itzultzaileak webguneko itzulpen automatikoko testuan ere hiperesteka bat sortuko du. Zenbait hizkuntzatarako, testua sartzerakoan hainbat aukera daude: teklatu bidez, eskuz idatzitako testua antzemateko algoritmoa duen taula bat erabiliz, edo mikrofono baten bidez ahotsaren ezagupena erabiliz.
Nabigatzailearekin integratzea
Google Translate gehigarri moduan dago erabilgarri nabigatzaile batzuetan, horrela erabiltzaileak erraz itzul ditzake bisitatzen dirtuen guneetako testua ere.
Google Chrome nabigatzailerako luzapen bat ere badago, hau 2010eko otsailean integratu zen nabigatzailean, horrela kontsultatzen diren guneak automatikoki itzul daitezke.
Gailu mugikorrentzako interfazea
90 hizkuntzekin baino gehiagorekin da bateragarria aplikazioa eta hainbat modutako itzulpena onartzen du: irudi bateko testu batetik oinarrituz 37 hizkuntzatara itzul dezake, ahotsaz abiatuz 32 hizkuntzetara eta denbora errealeko bide batetik abiatuz 27 hizkuntzetara.
Elkarrizketa modua erabiltzaileak beste pertsona batekin eta beste hizkuntza batean modu erosoan komunikatzeko aukera ematen duen interfaze bat da. Interfaze hau ez dago hizkuntza guztietarako erabilgarri.
“Kamera bidezko sarrera” funtzionalitateak testu baten argazkia ateratzeko aukera ematen die erabiltzaileei, argazki honetatik abiatuz, Google-ko itzultzaileak testua ezagutzen du, karaktereen ezagutze optikoko teknologia erabiliz, eta testua aukeratutako hizkuntzara itzultzen du. Kamera bidezko sarrera ez dago hizkuntza guztietarako erabilgarri.
Aplikazio honek testua denbora errealean itzultzeko kapazitatea du gailu mugikorren kamera erabiliz eta Google-ko “Word Lens” aplikazioaren bidez. Bideoen denbora errealeko (errealitate areagotua) itzulpenen abiadura eta kalitatea hobetzea lortu zen neurona-sareak erabiliz.
Androiderako bertsioa
Google-ko itzultzailea Android sistema eragilea duten erabiltzaile guztiek deskargatu dezakete guztiz dohainik, Nabigatzaileko bertsioa bezala funtzionatzen du, baina bi oinarrizko aukera eskaintzen ditu: “SMS itzulpena” eta “Historia”.
Nabigatzailearen bertsioa bezala, 90 hizkuntzetan baino gehiagorekin dago erabilgarri, hala ere, ahots bidezko itzulpenak bakarrik 15 hizkuntzetan da erabilgarri. Google Play bidez deskargatu daiteke eta Android 2.1 bertsioa edo berriagoren bat dutenek erabil dezakete. Mugikorreko kamera erabiliz, topatzen diren testuak itzultzeko gai da. Gainera, elkarrizketa modua erabil daiteke, ahotsaren bidez, bi hizkuntza ezberdinetan hitz egiten duten bi pertsona elkar uler daitezen.
iOS bertsioa
Badago HTML5 Google-ko itzultzaileko web aplikazio bat iOS-erako, iPhone, iPod Touch eta iOS erabiltzaileentzat. Egungo Google-ko itzultzaileko aplikazioa iPhone, iPad eta iPod Touch-ekin dago bateragarri. Honek ahozko sarrera onartzen du 15 hizkuntzetan eta hitz edo esaldi bat itzul dezake 50 hizkuntza baino gehiagotan. Sistemak testuzko itzulpena ahoskatzeko aukera ematen du 23 hizkuntzetan.
API
2011ko maiatzean, Google-k iragarri zuen software garatzaileentzako Google-ko itzultzailearen APIa zaharkituta zegoela eta urte bereko abenduaren 1ean funtzionatzeari utziko zuela jakinarazi zuten, oso garestia zelako. Hainbat webguneetan API hau asko erabiltzen zenez zenbait garatzaileek Google enpresa kritikatu zuten, Google-ko APIak beraien produktuetarako bideragarriak ez zirela esanez. Hori dela eta, 2011ko Ekainean Google-k jakinarazi zuen APIa eskuragarri jarraituko zuela, baina ordaineko zerbitzuarekin.
Itzultzeko metodologia
Sistema neuronala
Itzulpen automatiko neuronalean oinarritutako dagoen GNMT bertsio berri bat hasi zen ezartzen 2016an. Teknologia berri hori azken lau urteetan Itzulpen sistema guztietan ari da gailentzen. Ikasketa-sakonean, semantika distribuzionalean, neurona-sare errekurrenteetan eta epe laburreko memoria luzeetan oinarrituta daude. itzultzaile automatiko horri dinamikoki hobetzeko aukera emateko intentzioarekin.
James Dewey Watson
James Dewey Watson (Chicago, Ameriketako Estatu Batuak, 1928ko apirilaren 6) biologoa eta zoologoa da, Francis Crickekin batera DNA molekularen egituraren aurkitzaileetako bat izateagatik ezaguna. Horri esker, Medikuntzako Nobel saria irabazi zuten 1962an.
Chicagoko Unibertsitatean eta Indianako Unibertsitatean ikasi zuen. Ondoren, Cambridgeko Unibertsitatean lan egin zuen non bere lankide eta laguna izango zen Francis Cricik ezagutu zuen. 2007an jubilatzera behartu zuten arraza beltza eta haien adimenari buruz egindako komentario batzuen ondorioz.
Hainbat zientzia liburu idatzi ditu, esaterako, The Molecular Biology of the Gene 1965ean eta oso ezaguna den DNAren egituraren aurkikuntzari buruzko The Double Helix 1968an.
Google Translate
Itzultzeko metodologia
GNMT hasieran zortzi hizkuntzetarako bakarrik erabil zitekeen: ingelesa, txinera,frantsesa, alemana, japoniera, korearra, portugesa, espaniera eta tukiera. 2017ko martxoan beste hauek gehitu zituzten: hindi, errusiera eta vietnamera. 2017ko apirilaz geroztik, asiako beste 9 hizkuntza gehiago.
James Dewey Watson
Zientzialari liskartsua
Watsonekin lotutako lehenengo ika-mika DNAren egituraren aurkikuntzari dagokio. 1952an Rosalind Franklinek, DNA molekularekin lanean ari zela, X izpien bidez argazki on bat ateratzea lortu zuen. Argazki hura Watson eta Cricken eskuetara heldu zen, eta, hari esker, DNAren egitura zehaztea lortu zuten 1953an. Franklin 1958an hil zen minbiziarekin, eta Nobel saria Watsonek eta Crickek jaso zuten 1962an. Gerora, oso gai polemikoa bihurtu da hori.
Google Translate
Itzultzeko metodologia
Sistema estatistikoa (2006-2016)
James Dewey Watson
Zientzialari liskartsua
Hala ere, azken urteetan egin ditu adierazpen harrigarrienak Watsonek. Lehen polemika handia 1990eko hamarkadaren erdialdera agertu zen. Izan ere, Watsonek esan zuen emakumeek abortatzeko eskubidea izan beharko luketela haurra homosexuala izango dela dioten frogak izanez gero.
2007ko urrian esan zuen gizaki beltzek, geneetan oinarrituz, ez zutela zuriek adinako adimenik. Adierazpen hura arrazistatzat hartu zen, eta Watsonek barkamena eskatu behar izan zuen. Ondoren, aurreko 43 urtean lantoki izan zuen Cold Spring Harbor laborategian dimisioa eman zuen.
Google Translate
Itzultzeko metodologia
2006tik 2016ra bitarte Google Translate-k erabili zuen programak ez zituen erregela gramatikalak erabiltzen, izan ere, bere algoritmoa analisi estatistikoetan oinarritzen zen ordura arte erabltzen ziren erregela gramatikal tradizionalen analisiaren ordez. Sistema haren jatorrizko sortzailea, Franz Josef Och, erregeletan oinarrituta dauden algoritmoen eraginkortasuna gaitzetsi zituen, ikuspuntu estatistikoetan oinarritutako sistemen errendimendu hobekuntza azpimarratuz. Google-ko itzultzaile hura estatistiken oinarritutako itzulpen automatikoa deitutako metodo batean oinarritzen zen, konkretuki 2003 urtean DARPA itzulpen automatikoaren abiaduraren lehiaketan irabazi zuen Och-ek egindako ikerketaren emaitzak. Och-ek Google-ko itzulpen automatiko taldearen buru izan zen 2014ko uztaila arte non enpresa utzi zuen Human Logenvity enpresara batzeko.
Googleko itzultzailearen barnealdeko funtzionamendua ez da zuzenean hizkuntza batetik bestera itzultzea (I1 → I2). Maiz iturburu-hizkuntzazko testua ingelesera itzultzen du eta gero ingelesetik helburu-hizkuntzara (I1 → EN → I2). Hala ere, ingelesa anbiguoa denez eta testuinguruaren mende dagoenez, giza-hizkuntza guztiak bezala, metodo horrek itzulpenean akatsak ekar ditzake. Adibidez, vous hitzaren itzulpena frantsesetik errusiera honelako zerbait izango zen: vous → you → ты edo Bы/вы. Google-k bitarteko lengoaia artifizial bat erabiliko balu orduan honelakoa izango zen: vous → you → Bы/вы edo tu → thou → ты. Google itzultzaileak itzultzen zuenean milioika dokumentuetan patroiak bilatzen ditu itzulpen hoberena zein den erabakitzeko. Gizakiak itzulitako dokumentuetan patroiak detektatuz, sistemak erabaki adimenduak hartzen zituen itzulpen egokienari buruz. Badaude hizkuntzak ez dutenak Googleko itzulpen zuzena ingelesetik edo ingelesera. Hizkuntza hauek bitarteko hizkuntza baten bidez itzultzen dira (nahi den hizkuntzarekin estuki erlazionatuta dagoena baino gehiago hitz egiten dena), geroago ingelesetik pasatzeko (segidako hiru itzulpen barneratzen duen prozesu batean):
Honela, datu hauek erabiliz, posiblea izango da eredu estatistikoak erabiltzea hizkuntza horien arteko itzulpenak egiteko. Datu linguistiko kopuru izugarri hau lortzeko, Google erabiltzen du, adibidez, Nazio Batuen dokumentu eta txostenak. Normalean ONU k bere dokumentu eta erregistroak ONUren sei hizkuntza ofizialetan, honek 6 hizkuntza horien testuzko corpus handia sortuz.
Google-ko itzultzailea itzulpen bat osatzen duenean, ehunka milioi dokumentuetan patroiak bilatzen ditu honela itzulpen hoberena bilatzeari lagunduz. Patroi hauek gizakiak itzulitako dokumentuen gainean detektatzen dira, honekin Google-ko itzultzaileak apustu adimenduak egiten ditu (adimen artifiziala erabiliz) itzulpen egoki bat izan behar duenaz. 2007ko urria baino lehenago, arabiera, txinera eta errusiera ez ziren hizkuntzentzako, Google-ko itzultzaileak  SYSTRAN erabiltzen zuen, Babel Fish bezalako beste on-line itzulpen zerbitzuetan itzulpenak egiteko erabiltzen zen software motorra. Baina 2007ko urriaz geroztik, Google-ko itzultzaileak itzulpen automatiko estatistikoan oinarritutako bere teknologia patentatua erabiltzen du.
Mugak
Google-ko itzultzaileak bere mugak ditu, doako zerbitzua denez paragrafo kopurua eta itzul daitezkeen termino teknikoak mugaturik daude. Erabilgarria da testu baten eduki orokorra zein den jakiteko, hala ere ez ditu beti itzulpen perfektuak egiten eta batzuetan itzuli nahi den hitza errepikatzen du emaitza moduan. Google-ko itzultzailea zenbait hizkuntzetan dauden aldiak ezberdintzen saiatzen da, baina askotan pertsona batek itzuliz gero gertatuko ez liratekeen zenbait errore egiten ditu. Ez du subjuntiboa ezagutzen. Beste aldetik, bigarren pertsonaren izenordaina (zu) maiz aukeratzen da testuingurua eta ondo erabilia dagoen antzeman gabe.
Hizkuntza batzuk beste batzuk baino emaitza hobeak ematen dituzte.Google-ko itzultzailea lan egokia egiten du Ingelesetik bukaerako edo jatorrizko hizkuntza Europar Batasunean dagoen hizkuntza bat denean, EB-ko parlamentuak dokumentu kopuru izugarria itzuli duelako eta sistemak hauetara sarbidea du. 2010ean egin zen analisi baten arabera, frantsesetik ingeleserako itzulpenak oso zehatzak ziren eta 2011 eta 2012 urteetan egindako beste analisi batzuk erakutsi zuten italieratik ingeleserako itzulpena ere zehatzak zirela. Jatorrizko testua motza baldin bada, erregeletan oinarritutako itzulpenak askotan hobeto egiten dute lan, adibidez, txineratik ingelesera itzultzean hau asko nabarmentzen da. Normalean itzulpenak editatu daitezke, hala ere, txineran hau ezin daiteke egin, karaktereen multzo arbitrario bat editatu behar da, zeinak akatsak sortzen ditu.
Hizkuntza batzuetan idatzitako testuak, greziera edo arabiera adibidez, latindar alfabetoan idatzitako baliokide fonetikoekin era automatikoan itzul daitezke literalki. Google-ko itzultzailearen nabigatzaileko bertsioak japoniarrei fonetikoki irakurtzeko aukera ematen die ingelesezko bihurketan, aukera hau ez dago API bertsioan. Ezagunenak diren hizkuntza askotan, sistemak testua ahots bihurtzeko funtzioa bat du, honek  dozena bat hitzeko testu bat hizkuntza horretan irakurtzeko aukera ematen du. Hizkuntza hauetan guztietan erabiltzen den kutsua eskualdearen araberakoa da, adibidez, munduko leku batzuetan Ameriketako ingeleseko kutsua erabiltzen da eta beste batzuetan britainiar ingelesa. Oso zabalduak ez dauden hizkuntzetarako kode irekiko ahots sintetizatzaile bat erabiltzen da (eSpeak), baina robot batek sortzen duen ahotsa batzuetan ulertzeko zaila izan daiteke.
Euskararako itzultzaile neuronalak
Paradigma neuronalaren ekarriarekin 2017z geroztik izugarrizko hobekuntza nabaritu zen hizkuntza nagusienen arteko itzultzaile automatikoetan. Geroxeago, eta arin, euskal munduko ikerkuntza komunitatea gai izan zen euskaratik eta euskararako itzultzaile neuronalak mundu mailako artearen egoeraren pare jartzeko.