cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adolfo Guiard
Biografia
1911an, Bilboko Euskal Artisten Elkartea sortu zen Arte Modernoko 6. Erakusketa egin ostean. Elkarte honek 1912an egin zuen bere lehenengo erakusketa, non Adolfo Guiardek parte hartu zuen, baina deigarria da bestelako bilera eta ekintzetatik kanpo atxiki egin zela, ez baitzen inoiz kide ofiziala izan.
Lana
Bilbora heldu eta berehala, ospea hartzen hasi zen eta 1887an, Sociedad Bilbainak hiru margolan eskatu zizkion kluba modernizatu nahi izan zuen une horretan lehendakari zen Ayarragarayk, eta horretako hiru margolan egin zituen artistak: La ría de Axpe, En la terraza eta Cazadores en la Estación del Norte. Hauetan, artistak Bilboko eguneroko gauzak islatzen saiatu zen, hala nola zamaontziak itsasadarrean zehar, pertsonak hondartza ondoko kafe-etxeetan, trenak, garai industrial haren kea… sortzen ari den bilbotar burgesiaren isla egin zuen (hauek aisialdiko ekintzak: ehiza, kirolak…) eta Bilboko gizartearen irudikapena orokorrean.
Guiarden lan bikainena eta ezagunena, Baserritar neskato krabelin gorriduna edo Suburbio izenekoa da. Manet eta Degasen eragin nabarmena duen lana da, eta koloreen erabilera guztiz delikatuan zuen maisutasunaren erakusgarri dena. Izan ere, koloreen fintasuna eta aberastasuna nabarmentzen da beti Guiarden margolanetan. Gama monokromatiko urdina da nagusi margolanean, neskak ahoan duen krabelin gorriak hausten duena.
Beste margolan nagusi batzuk,  La siega (1887), La promesa (1877) eta El grumete izan ziren eta beste margolan asko ez zituen bukatu. Nolanahi ere, Guiardek, bere paristar lankideek bezala, artea izan zuen beti gogoan, ez akademia edo sariak eta oro har, ez zituen margolan handiak egiten.
Bestalde, dekorazioko margolaritza ere landu zuen, eta Euskal Herriko eraikin batzuetako beirateak landu zituen (Bilboko Arte Ederren Museoa, Gernikako Batzarretxea, Oiartzungo Rafael Pikabearen jauregia).
Eskamak kentzen (telesaila)
Eskamak kentzen (euskara batuan Ezkatak kentzen) ETB 1eko telesail bat izan zen, euskaraz ekoitzia. Fikzio honek lanbide zaharra utzi nahi ez duten eskabetxera talde baten eguneroko bizitza zuen ardatz. 2016ko otsailaren 23an, asteartetean hasi zen emititzen ETB1en, eta Euskal Herriko hainbat aktore ospetsuk hartu zuten parte saioan. Olatz Beobide eta Pedro Fuentes izan ziren saio honen zuzendariak.
1.000 metro karratutan sartuta zeuden dekoratuetan grabatzen zen fikzioa. Bertan, kontserba-lantegia eta langileen etxeak zeuden eraikita. Eskabetxe-lantegiko kanpo aldea, berriz, Mutrikun grabatu zen. Balearen arrantza usadio izan duen herri honetan dago, hain zuzen ere, dekoratuen inspirazio izan den lantegiaren aurreko alde hori.
Hasiera batean, Iñigo Lezertuak, telesailaren sortzaileak, telesaila "Eskabetxerak" edo "Eskabetxeko neskak" nahi zuen deitu, baina azkenean ETBk titulu bezala "Eskamak kentzen" jartzea erabaki zuen, Beti eskamak kentzen euskal kanta ospetsuarekin lotuta.
2016ko maiatzaren 10ean emititu zen telesaileko azken atala. Telesailaren denboraldi bakarrak %2,5eko ikusle kuota lortu zuen. Euskal Telebistak bigarren denboraldi bat iragarri zuen eta gidoiak idatzi eta aktorei banatu ere egin zitzaizkien. Azkeneko momentuan ordea, ETBk aurrera ez segitzea erabaki zuen. Ez omen zuen aurrera egiteko beharrezkoa zen bilakaera izan.
= Sinopsia = 'I Tre Velieri' kontserba-lantegiak hondoa jo duela eta, Genarok (Joseba Apaolaza) lantegia ixtea erabaki du. Langileek, baina, pauso bat aurrera egitea erabaki dute orduan: lantegia erosi eta kooperatiba sortu dute. Denak dituzte erabakiaren aurka, eta zorpetu egin dira, nahiz eta egoera ekonomiko eskasean egon. Abiapuntu horretatik hasita, telesailak eskabetxeren eguneroko bizipen eta gora-beherak kontatzen ditu.
Audientzien eboluzioa (12 atalak)
{	"version": 2, "width": 604, "height": 255, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": 1, "y": 43 },				{					"x": 2, "y": 27 },				{					"x": 3, "y": 26 },				{					"x": 4, "y": 25 },				{					"x": 5, "y": 35 },				{					"x": 6, "y": 22 },				{					"x": 7, "y": 29 },				{					"x": 8, "y": 22 },				{					"x": 9, "y": 17 },				{					"x": 10, "y": 7 },				{					"x": 11, "y": 16 },				{					"x": 12, "y": 25 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "linear", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "line", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"interpolate": { "value": "monotone" },					"stroke": { "value": "steelblue" },					"strokeWidth": { "value": 3 }				}			}		}	],	"padding": { "top": 30, "bottom": 10, "left": 7, "right": 30 } }
= Atalak eta audientziak =
= Aktoreak eta pertsonaiak = EiTBn lan egin duten eta Euskal Herrian ezagun diren hainbat aktorek hartu zuteparten Iñigo Lezertuak eta Cesar Rodriguez Blancok garatutako proiektuan. Zenbait aktore mundu mailan ere famatuak dira, Euskal Herritik kanpo ere lan egin baitute.
= Telesailaren hastapenak = 2016ko otsailaren 17ko goizean prentsaren aurrean aurkeztu zuen telesaila ETBk. Donostiako Aquariumean izan zen eta bertan egon ziren Edu Barinaga ETBko zuzendaria, Blanca Baena K2000ko produktore eragilea, Cesar Rodriguez Blanco La Competenciako produktore eragilea, Iñigo Lezertua saioaren sortzailea, eta Itziar Atienza, Joseba Apaolaza, Karmele Larrinaga, Maria Urcelay, Amaia Irazabal eta Itziar Aizpuru aktoreak.
Prentsaurrekoaren ostean, arratsaldeko 19:30etan telesailaren aurrestreinaldia izan zen Donostiako Victoria Eugenia antzokian, eta bertan Eskamak kentzen saioko taldeaz gain 650 pertsona inguru hurbildu ziren lehen kapitulua inork baino lehenago eta esklusiban ikustera.
Telesailean protagonista diren "eskabetxerak" bideoklip bat grabatu zuten Beti eskamak kentzen abesti ezagunaren bertsio berritua abestuz. Irungo Irudiots estudioan grabatu zen bideoa. Dani Venegas izan zen kanta berriztatzen eta egokitzen aritu zen musikaria. Gainera, 2.000 hegaluze pote fabrikatu ziren telesailaren markarekin; batzuk jarraitzaileen artean banatu edo zozketatu ziren, eta beste pote batzuk salmentan jarri ziren Euskal Autonomia Erkidegoko Eroskiko hipermerkatu batzuetan.
= Erreferentziak =
Andiaga (Uxue)
Andiaga Tafallaldeko Uxue udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak andiagatarrak ziren.
Izena
Andiaga toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Aftersun (argipena)
Aftersun terminoak hainbat adiera du:
Nansenia indica
Nansenia indica Nansenia generoko animalia da. Arrainen barruko Microstomatidae familian sailkatzen da.
Ate Gorena
Ate Gorena  (باب عالی‎, Bāb-ı Ālī edo Babıali) Otomandar Inperioko bisir gorenaren Topkapı jauregiko geletarako sarrera zen atea da, testuinguru diplomatikoetan Otomandar Inperioko Gobernua edo Inperioa bera aipatzeko erabilia.
Historia
Izena Inperioaren garaian hiriburu izandako Istanbulen (garai hartako Konstantinoplan) kokatutako Topkapı jauregiko atetik dator. Bertan egiten zien harrera sultanak atzerriko diplomatiko eta enbaxadoreei, gobernuaren egoitzara sartu baino lehen. Era berean, bisir gorenak zuzendutako sultanaren gorte publikoari ere Ate Gorena zeritzon. Era metaforikoan, Inperioko gobernuari eta erakundeei erreferentzia egiteko erabili zen izena, testuinguru diplomatiko eta akademikoetan batez ere. Jatorrizko atea gaur egun ikus daitekeen Rokoko estiloko beste batekin ordezkatu zen.
Izena 1922ra arte erabili zen. Urte hartan, Mustafa Kemal Atatürk lehendakariak Inperioa desegin eta errepublika aldarrikatu zuen.
Jatorria eta zabalkundea
Ateak bilera eta iragarpen ofizialetarako erabiltzeko ohitura Ekialdeko ohitura zaharra zen. Frantsesez erabilitako Sublime Porte esapidearen bitartez zabaldu zen izena Europako gainerako kulturen artean, XX. mendera arte frantsesa izan baitzen nazioarteko harremanetarako hizkuntza nagusia.
Górno udalerria
Górno Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kielce barrutian kokatuta. 83,16 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 14126 biztanle zituen.
Lygophis
Lygophis Dipsadidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Panama eta Hego Amerikan bizi dira.
Liopropoma susumi
Liopropoma susumi Liopropoma generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Vis a vis: El oasis
Vis a vis: El oasis (soilik El oasis bezala ere ezaguna) genero dramatikoko espainiar telesail bat da, Globomediak eta FOX Networks Group Españak ekoiztua. Vis a vis telesailaren sekuela honen protagonistak Maggie Civantos eta Najwa Nimri dira, eta 2020ko apirilaren 20an estreinatu zen FOX España telebista-katean.
Argumentua
Bitxi-dendak, bankuak eta kasinoak atrakatzen urte batzuk eman ondoren, Macarena (Maggie Civantos) eta Zulema (Najwa Nimri) banandu egingo dira. Horretarako, azken lapurreta bat prestatzea erabaki dute: narko mexikar garrantzitsu baten alabari diamantezko tiara bat lapurtuko diote neskaren ezkontzan zehar. Goya (Itziar Castro), Monica (Lisi Linder), Triana (Claudia Riera) eta «La Flaca» (Isabel Naveira) izango dituzte lagun lan hau burutzeko. Lapurreta egin eta ordu batzuetara, taldea Oasis Hotelean bilduko da diamanteak banatzeko. Hala ere, plana ez da aurreikusi bezain perfektua, eta egoera zaildu egingo da une oro.
Nagusiak
Kolaborazio bereziak
Garapena
2019ko urtarrilaren 23an, FOX España kateak Vis a vis telesaila bere laugarren denboraldian behin betiko amaituko zuela adierazi zuen, trama guztiak itxiz. Telesailaren azken atala urte bereko otsailaren 4an eman ondoren, non Macarena eta Zulema pertsonaiek espetxetik kanpo luxuzko bitxi-denda bat atrakatzen amaitu zuten, telesailaren jarraitzaileak sekuela bat eskatzen hasi ziren, protagonisten abenturak kontatzen jarraitzeko. Hala, eskakizun hau behin baino gehiagotan trending topic bihurtu zen Twitter sare sozialaren bidez, eta hainbat ekitaldi eta sinadura bilketa antolatu zituzten.
FOX España kateak eta Globomedia eta FOX Networks Group España ekoiztetxeek zenbait bilera egin zituzten, sekuela garatzeko aukera planteatzeko. Proiektua aurrera eramateko prest zeudela adostu zutenean, Maggie Civantos eta Najwa Nimri aktoreei proiektuan parte hartzeko prest ote zeuden galdetu zieten, euren pertsonaiak interpretatuz. Interneteko atari batean egindako elkarrizketa batean, Iván Escobar sortzaile eta gidoilariak berretsi zuen telesaila sortzeko azken hitza aktoreek zutela.
Hilabete batzuk geroago, zehazki 2019ko maiatzaren 23an, FOX Españak eta Globomediak ofizialki baieztatu zuten El oasis izeneko telesailaren ekoizpena. Era berean, telesailean Maggie Civantos eta Najwa Nimri aktoreen presentzia ezagutarazi zen, eta denboraldi bakarra osatuko zuten zortzi kapituluetan zehar jatorrizko telesaileko zenbait aurpegi ere agertuko zirela aurreratu zen.
Idazketa
Zortzi ataletako gidoiak idazteaz Ivan Escobar (Vis a vis telesailaren sortzaileetako bat), J. M. Ruiz Córdoba (hirugarren eta laugarren denboraldietako gidoilaria) eta Lucía Carballal (laugarren denboraldiko gidoilaria) arduratu ziren. Trama eta gidoiak prestatuz urtebete inguru lan egin ondoren, abuztu erdialdean atalen gidoiak bidali zizkieten aktoreei, hauen behin betiko bertsioak irailean banatu ziren arren. Aurreko denboraldietan ez bezala, oraingoan telesaila grabatzen hasi aurretik idatzi ziren atal guztietako gidoiak.
Casting-a
2019ko uztailaren amaieran komunikabideek Ana María Picchio eta Lucas Ferraro aktore argentinarren fitxaketa aurreratu zuten. Urriaren 21ean eman zuen albistea FOX Españak, filmaketaren hasiera iragartzen zuen prentsa oharraren bidez. Gainera, beste aktoreen izenak baieztatu zituzten agiri horretan: Itziar Castro, Lisi Linder, Claudia Riera eta Isabel Naveira, besteak beste. Era berean, Ramiro Blas eta Daniel Ortiz aktoreek ere ekoizpenean parte hartuko zutela iragarri zen. 2020ko urtarrilaren 28an, filmaketaren azken astean, Alba Flores aktorearen kolaborazio berezia baieztatu zen, Vis a vis telesaileko Saray Vargas pertsonaiaren papera eginez, frankizia behin betiko agurtzeko.
Grabazioa
Telesailaren filmazioa ofizialki 2019ko urriaren 21ean hasi zen Madrilen, baina aurreko astean, urriaren 17an hain zuzen, lehen planoak grabatu ziren. Hilabete batez lapurreta handiarena bezalako kanpo eszenak filmatu ondoren, azaroan filmaketa Almeriara eraman zen. Horrela, Oasis hotelaren kanpoaldeko grabazioa Agua Amargan egin zen, eta Tabernasko basamortuan ere filmatu zen. Hiru astez Almerian egon ondoren, abenduan Madrilera itzuli ziren Adisar Mediaren estudioetan platoko eszenak eta kanpoko beste batzuk filmatzen jarraitzeko. Azkenik, telesailaren filmaketa urtarrilaren 31ko gauean amaitu zen.
NGC 3178
NGC 3178 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Buckhead (Georgia)
Buckhead  Georgiako estatuko herri bat da. Mitchell konderrian kokatua dago. 2010ean 171 biztanle zituen, 2.06 kilometro koadrotan banatuta.
Iker Bilbao Mendiguren
Iker Bilbao Mendiguren (Larrabetzu, 1996ko martxoaren 20a) Euskal Herriko futbolaria da. Euskarri moduan aritzen da normalean.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Haryana
Haryana (हरियाणा, ਹਰਿਆਣਾ, ) Indiako iparraldeko estatua da, Punjab eskualdean kokatuta.
Panchià
Panchià Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Haryana
Geografia
Iparraldean Punjab eta Himachal Pradesh eta mendebaldean eta hegoaldean Rajasthan ditu mugakideak. Uttarakhand eta Uttar Pradesh estatuekin duen ekialdeko muga Yamuna ibaiak sortua da. Haryanak Delhik hiru aldiak inguratzen du, ipar, mende eta hegoaldeko hain zuzen ere. Hori dela eta, Haryanaren zati handia Nazioaren Hiriburuko Lurraldearen parte bat da. Chandigarh estatuko hiriburua batasun lurraldea ere bada eta baita Punjabeko hiriburua.
Historia
Haryana Indo haraneko eta zibilizazio vedikoaren sehaska izan zen, biak orain galdutako Saraswati ibaiaren ertzeetan jaioak.
Barrutiak
Estatua lau dibisiotan, 21 barrutitan eta 6.759 udalerritan banatuta dago. Hona hemen barrutiak dibisioz:
Llamesko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Ronzo-Chienis
Ronzo-Chienis Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Górowo Iławeckie
Górowo Iławeckie Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Bartoszyce barrutian kokatuta. 3,32 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4068 biztanle zituen.
Buena Vista (Georgia)
Buena Vista  Georgiako estatuko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 2,173 biztanle zituen, 8.39 kilometro koadrotan banatuta.
Ninia
Ninia Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Mexikotik Hego Amerikako iparraldera bizi dira.
Varès
Varès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Varès udalerrian erroldatutako biztanleak 658 ziren. Familiak 244 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 118 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 280 etxebizitza zeuden, 249 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 271 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 249 etxebizitza nagusietatik 218 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 82 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 217 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 101 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Varès udalerrian 240 unitate fiskal zeuden, 620 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.018 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Varès udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 966 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nansenia longicauda
Nansenia longicauda Nansenia generoko animalia da. Arrainen barruko Microstomatidae familian sailkatzen da.
La Crosse (Washington)
La Crosse Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Whitman konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pilar Torres
Pilar Torres (Madril, 1962ko abuztuaren 14a) madrildar aktorea eta erizain laguntzailea da, bereziki ezaguna Televisión españolako Verano azul telesail ezagunean Bearen papera interpretatzeagatik.
Biografia
Cristina Torres aktorearen ahizpa, hark interpretazioaren munduan lehen urratsak eman zituen bezala, neska bat zela hirurogeita hamarreko hamarkadaren bigarren erdian, aktore-lanetan. Protagonistak Catherine Deneuve eta Fernando Rey ziren Los 80 son hoy (1974); Vicente Escriváren La lozana andaluza (1976); Ana Belénekin Angelino Fons-en Emilia... parada y fonda edo Mario Camusen Fortunata y Jacinta (1980).
Verano azul telesaila
1981-1982 denboraldian lortu zuen arrakastarik handiena. Aukera handia izan zuen Antonio Mercerok, bere ahizpa Cristina Torresekin batera, Verano azul (1981) serieko nerabe-taldeko kide gisa hautatu zuenean. Segur aski, Espainiako telebistaren historian errepikapen gehien izan duen telesaila izan da, eta oihartzun handiena izan duenetako bat.
Pilar Bea izan zen. Antonio Mercero zuzendari eta gidoilariak Bearen papera esleitu zion. Bea nerabe erakargarri eta jatorra zen, eta Espainiako Mediterraneoko herri txiki batean igarotzen zituen oporrak, gurasoekin (Manuel Tejada eta Elisa Montés) eta Titoren neba txikiarekin (Miguel Joven mutikoak interpretatu zuen). Han benetako adiskidetasuna eta maitasuna ezagutu zituen, eta maite zuen pertsona baten heriotzarekin topo egingo zuen.
Seriearen oroitzapenarekin zerikusia duten ekintzetan parte hartze gutxien izan duena da, ia bakar batean ere ez parte hartzeraino. Salbuespen bakar gisa, Nerjak 2001eko martxoaren 24an seriearen 20 urteetan antolatutako omenaldian parte hartu zuen gainerako aktoreekin. Bere izena duen plaka bat lehen aldiz erakutsi zuen Nerjako "Verano Azul" parkean, eta Nerjako hainbat tokitan (besteak beste, Europako balkoian) pausatu zen bere kide izandakoekin.
Bizitza pertsonala
Ikasketak amaitu ondoren, bere bizitza profesionala osasunaren alorrera bideratu zuen, erizaintzako laguntzaile gisa lan eginez. Urtetan, ospitale militar batean, Madrilgo Arturo Soria kaleko Airearen Ospitalean, egin zuen laguntzaile-lana, 2004an itxi eta eraitsi zuten arte eta gero Gómez Ulla Defentsaren Ospitale Zentralean, Carabanchel-Aluche inguruan (Madril).
Mathematica
Mathematica informatikako programa bat da, ingeniaritzan, matematikan eta konputagailuen zientzietako arloetan erabiltzen dena. Jatorrian, Stephen Wolframek sortua, matematikarien taldeko burua izaten jarraitzen duena. Programatzaileek Wolfram Research-en garatzen dute produktua eta konpainia Champaignen (Illinois) kokatuta dago. Aljebra konputazionalaren sistema bat bada ere, Mathematica helburu orokorreko oso programazio-lengoaia indartsua ere bada.
Tourville-les-Ifs
Biztanleria
2007an Tourville-les-Ifs udalerrian erroldatutako biztanleak 534 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 216 etxebizitza zeuden, 194 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 204 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 194 etxebizitza nagusietatik 169 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 135 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 355 ziren, horien artean 244 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 244 pertsona aktiboetatik 225 lanean zeuden (120 gizon eta 105 emakume) eta 19 langabezian zeuden (5 gizon eta 14 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tourville-les-Ifs udalerrian 194 unitate fiskal zeuden, 541 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.801 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 albaitaria.
2000. urtean Tourville-les-Ifs udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arblada de'n Haut
Arblada de'n Haut Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arblade-le-Haut udalerrian erroldatutako biztanleak 275 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 116 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 138 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 116 etxebizitza nagusietatik 98 bere jabearen bizilekua ziren eta 18 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 137 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 137 pertsona aktiboetatik 132 lanean zeuden (68 gizon eta 64 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arblade-le-Haut udalerrian 120 unitate fiskal zeuden, 291 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.651 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 argiketaria eta 1 apaindegia.
2000. urtean Arblade-le-Haut udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 645 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marga Andurain
Bizitza
Marguerite Clérisse Baionan sortu zen 1893. Aita Baionako Epaitegi Nagusiko Maxime Clérisse epailea zen, eta ama Marie Hiriart, Baionako notario eta sendagile ospetsuen familia bateko alaba eta Arnaut Oihenart euskal idazle zuberotarraren ondorengoa. Ttipi-ttipitik liskarretan eta kalapitetan sarturik ibili zen, eta horregatik eskualdeko eskola erlijioso guztietatik kanporatu zuten. Hori dela eta, Hondarribiko ursulinen eskolara bidali zuten. Antza, han bukatu zituen ikasketak. Eta dirudienez Marga izena eskola horretan erabiltzen hasi zen.
Nortasun handiko neska zen, eta gizonak bereganatzeko dohain berezia omen zuen. Hamazazpi urte zituela, bera baino hamabi urte zaharragoa zen Piarres Andurain lehengusuarekin ezkondu zen. Anduraindarrak jatorriz zuberotarrak ziren, Andurain-Mayte gazteluko familiakoak. Piarres Clement Andurain Maitieren lehengusua zen, Zibero ezizenez ezagututako euskal idazlea. Berehalaxe, senar-emazte berriak Argentina aldera abiatu ziren negozioak egitera. Panpan erosi zuten ganadu-ustiapenerako etxaldea. Negozioa ez zen ondo atera eta bi urte berantago, dirua xahutu ondoren, Baionara itzuli ziren. Beste bertsio baten arabera Teodoro Jauregi pilotari markinarrarekin egin zuen Argentinako buelta.
1925ean, aita hildakoan, zegokion herentzia zatia jaso eta Euskal Herria utzirik, Egiptora joan zen. Kairon edertasun-areto bat zabaldu zuen. Jakes semeak dioenez, Margak Ingalaterrako Inteligentzia Zerbitzurako ezkutuko lana egiten zuen, eta horretara joan zen Kairora. Semearen ustetan, Mary Stuart edertasun-aretoa haren egiazko jardueraren estalkia besterik ez zen. Aretoari esker, Marga lasai ederrean mugitzen zen ofizial britainiarren emazteen artean.
1920ko hamarkadako Kairo hartan Anduraingo konde-kondesak arrunt ezagunak ziren hiriko giza- eta kultura-ekitaldi guztietan. Kairo eta Alexandriako Jai-Alaien kudeaketan parte hartu zuen bere lagun Teodoro Jauregi pilotariarekin batera, eta haren bertsioaren arabera, Txina aldera Jai-Alaia zabaltzeko ideiaren sorreran ere parte hartu zuen. Edertasun-aretoak arrakasta ikaragarri handia erdietsi zuen eta bertara joaten ziren ofizial britainiarrekin ezkonduriko andre egiptoarrak, goi mailako damak eta baita Egiptoko errege familiako zenbait kide ere, Fuad I.a erregearen emaztea, Nazli Sabri sultana, eta Fauwzia, Pertsiako lehen emazte zena, haien artean zirelarik.
Badirudi Soleiman ez zegoela prest Margarekin egindako komenentziazko esposatze hura errespetatzeko, eta horregatik ez omen zuen deus egin baionarra haremetik ateratzeko. Ustekabean, esku mertzenario ordaindu batek Soleiman hil zuen, eta Jiddako agintariek Margari leporatu zioten beduinoaren hilketaren ardura. Hori dela eta, hiriko presondegiko ziega ilunetan espetxeratu zuten. Kontsul frantsesaren esku-sartzeak harrikaturik hiltzetik libratu zuen, baina ezin izan zuen deus egin kanpora bidal ez zezaten. Piarres senarra eta Jakes semea Palmirako hotelaren jarduera kudeatzen gelditu ziren.
Parisen, urtebeteko erbestealdia igaro ondoren, senarra eta semea berriro ikusi ahal izan zituen, eta senarraren eskariz Piarresekin esposatu zen berriz ere. Handik gutxira, esku ezkutu batek Piarres Andurain erail zuen hotelaren inguruetan, eta berriz ere, Marga susmopean gelditu zen. Susmo txar horietatik ihes egin nahian, 1937an Siria utzi zuen betiko. Senarraren heriotza bortitzaz gain, Margaren maitale izandako hiruzpalau gizonen hilketa ere egozten zizkioten. Dena den, inoiz ezin izan zuten deus frogatu baionarraren kontra.
Bigarren Mundu Gerrak Marga eta Jakes semea naziek okupatutako Parisen hartu zituen bete-betean. Margak bere txaleta ofizial alemaniarrentzako luxuzko prostituzio-etxe bilakatu zuen, eta opio trafikatzaile gisa aritu zen. Jakes semeak, bitartean, erresistentzian jardun zuen. Alemaniarrek gerra galdu behar zutela ikusirik, Paris utzi eta Aljerrera joan zen. Han zegoela, harremanak finkatu zituen De Gaulleren aldekoekin, eta horri esker, gerra bukatu zelarik, Frantziara itzuli ahal izan zen eta Kosta Urdinean bizitzen jarri. Zenbait hilabete geroago, bere iloba gaztea zen Raymond Clérisse erailik azaldu zen, eta horren hilketa Margari leporatu zioten, herentzia bat zela eta, harekin liskarretan baitzebilen. Aipatu hilketa zela eta, Marga kartzelan sartu zuten berriz ere, baina bere aurkako probarik ez zenez gero, handik gutxira kanporatu behar izan zuten.
Bizibidea ateratzea ez zitzaion batere erraza, eta urrearen kontrabandoari ekin zion. Horretan ari zela, Tangerren, 1948an, bere belaontzian esku ezezagun batek hil eta, itsasora jaurtikiz, desagerrarazi zuen betiko. Bere semearen arabera Intelligence Serviceko "Untxi Xuria" goitizeneko batek hil zuen Raymond Cleérissen, honen maitalearen, hilketa mendekatzeko.
Denetik esan da emakume honetaz, eta hari buruz hitz egitean Euskal Herriko Mata Hari, Palmirako erregina, Basamortuko kondesa, Lawrence Arabiakoa ren maitalea, hogei hilketako kondesa eta halako goitizenak ezarri izan dizkiote. Berak bere burua definitzeko bi hitz erabiltzen zituen soilik: euskal herritarra eta abenturazalea. Historian ageri diren euskal herritar emakume abenturazale gutxietako bat da, Katalina Erauso moja alferezarekin batera.
Miss Marple
Jane Marple edo Miss Marple, Agatha Christieren pertsonaia bat da, idazlearen 12 eleberritan eta 20 istorio laburretan agertzen dena. Miss Marple emakume adinekoa da, St. Mary Mead herrixkan bizi dena, eta detektibe amateur gisa aritzen da liburuetan. Hercule Poirot pertsonaiarekin batera, Christiren eleberrietako pertsonaiarik famatuena da. Bere lehenengo agerpena 1927an izan zen, The Royal Magazine aldizkarian argitaratutako The Tuesday Night Club istorio laburrean. Eleberrietan, ordea, Bikarioetxeko hilketa n agertu zen lehen aldiz, 1930ean.
Eleberriak
Mis Marple pertsonaia moduan agertutako Agatha Christieren eleberriak:
Bazancourt (Marne)
Bazancourt Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bazancourt udalerrian erroldatutako biztanleak 1.963 ziren. Familiak 736 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 116 bakarrik bizi ziren emakumeak), 220 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 288 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
The O2 (Dublin)
3Arena (batzutan The O2 izenez apaindua) Irlandako Dublin hirian dagoen antzoki bat da. Bertan mota askotako iksukizun eta ekitaldi nahiz musika emanaldiak eskeini ohi dira. Dublin Docklands auzoan dago, Liffey ibaiaren iparraldeko ertzean, East-Link Bridge zubia eta Dublingo portuaren alboan.
Bazancourt (Marne)
Etxebizitza
2007an 834 etxebizitza zeuden, 768 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 62 hutsik zeuden. 739 etxeak ziren eta 90 apartamentuak ziren. 768 etxebizitza nagusietatik 510 bere jabearen bizilekua ziren, 240 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 35 etxek bi zituzten, 102 etxek hiru zituzten, 199 etxek lau zituzten eta 431 etxek bost zituzten. 603 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 341 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 337 etxetan bat baino gehiago zituzten.
The O2 (Dublin)
2008ko abenduan antzina Point Theatre antzokia kokatzen zen lekua inauguratu zen. Bertan ospatutako lehenbiziko ekitaldia Michael Flatley dantzariaren Lord of the Dance irlandar dantzen ikuskizuna izan zen. 14.000 ikusleentzako edukiera du.
Bazancourt (Marne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Intres
Intres Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bazancourt (Marne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.278 ziren, horien artean 944 aktiboak ziren eta 334 inaktiboak ziren. 944 pertsona aktiboetatik 876 lanean zeuden (476 gizon eta 400 emakume) eta 69 langabezian zeuden (36 gizon eta 33 emakume). 334 pertsona inaktiboetatik 114 erretiraturik zeuden, 115 ikasten zeuden eta 105 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Intres
Biztanleria
2007an Intres udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bazancourt (Marne)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 79 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Intres
Etxebizitza
2007an 133 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bazancourt (Marne)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bazancourt udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bazancourt udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 430 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sindarin
Sindarina, elfoera grisa ere deitua, Tolkienek sortutako hizkuntza artifizial bat da, Arda munduari buruzko bere istorioetan agertzen dena eta Erdialdeko Lurraldean gehien hitz egindako elfotar hizkuntza dena. Sindarina, quenyarekin batera Tolkienek, eurekin testu luzeak idatzi ahal izateko bezain beste garatu zituen bi hizkuntzetako bat da. Sindarina idazteko normalean tengwar alfabetoa erabiltzen da, cirth errunak ere erabil daitezkeen arren. Sindarin izena, izatez, datibo bat da quenyaz, "Sindarrei" esan nahi duena. Hizkuntzaren jatorrizko izena edhellen izango litzateke (elfoera).
Barne historia
Jatorrian Tolkienek sindarinean bihurtuko zen hizkuntza Noldorrek, elfoen bigarren klanekoek hitzegiten zuten hizkuntza zela irudikatu zuen. Honela, hizkuntza noldorin deitzen da Eraztunen Jaunaren aurreko testuetan, Etimologiak izenekoan esate baterako. Baina Tolkienek, azkenean, elfoen hirugarren klana zen Sindarren hizkuntza izatea erabaki zuen. Noldorina sindarin bihurtu zenean ilkorin hizkuntzaren ezaugarrietako batzuk ere hartu zituen, ordura arte elkarren arteko inongo harremanik ez zuena. Tolkienek bere noldorin-sindarinaren soinua eta gramatikaren zati bat galeseran oinarritu zuen, sindarinak hizkuntza zelten mutazio bereizgarriak izatearen arrazoia hau delarik.
Honela, sindarina Sindarren hizkuntza bihurtu zen, Elfoen Martxa Handian atzean geratzea erabaki zuten telerien taldea, sindarina telerin hizkuntza amankomunaren ondorengoa zelarik. Noldorrak Amanetik Erdialdeko Lurraldera itzuli zirenean euren jatorrizko hizkuntza zen quenya erabili zuten, ederragoa iruditzen baitzitzaien, sindarina ikasten hasi ziren arren. Hala ere, Noldorrek soilik sindarina hitz egin behar izan zuten, Thingolek Alqualondëko sarraskiaren ondorioz quenya hitzegitea debekatu ondoren, ezagutzaren hizkuntza bezala mantendu zen arren, latina bezala.
Eldarin komunera arte
Etapa honetako aldaketa gehientsuenak Vanyar eta Noldor klanen hizkeretan ere gertatu ziren. Baina ezaugarri garrantzitsuena, sindarina besteetatik bereizi zuena, kw > p aldaketa izan zen: kwendî > pendî (elfoak), edota kwetinjê > petinjê (hitz egiten dut, sindarinez pedin).
Sindarin zaharrera
Hauexek dira aldaketa garrantzitsuenak bokalei dagokienez:
Aldaketa guzti hauek hurrengo hitz hauetan ikus daitezke:
Intres
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sindarin
Sindarin zaharrera
Garrantzitsuagoak izan ziren, ordea, kontsonanteek jasandako aldaketak:
Intres
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (29 gizon eta 20 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Sindarin
Sindarin zaharrera
Aldaketa guzti hauek garbi ikus daitezke honako hitz hauetan:
Intres
Diru sarrerak
2009an Intres udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 123 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.401 euro zen.
Julienita
Julienita substantzia organiko motako minerala da. 1928an izendatu zuen Alfred Schoepek Konbo Belgiarran hil berri zen Henri Julien ikaslearen omenez.
Sindarin
Glosarioa
Honakoxe hauek dira Eraztunen Jauna liburuan azaltzen diren sindarinezko esaldietako batzuk:
Julienita
Ezaugarriak
Julienita substantzia organiko bat da, eta beree formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Eraketa eta meatokiak
Lehen aldiz Katangako eskualdeko Shinkolobwen aurkitu zen.
Edmundo Pérez Zujovic
Edmundo Pérez Zujovic (Antofagasta, 1912ko maiatzaren 11 - Santiago, 1971ko ekainaren 8a) Txileko enpresaburu eta politikari bat izan zen, Alderdi Demokrata Kristauko (PDC) militantea. Estatu ministro izan zen Eduardo Frei Montalva presidentearen gobernuan, eta administrazioan Herri Lanen eta Barne Lanen sailen buru izan zen.
1969an, ezkerreko oposizioak salatu zuen Puerto Montt-eko sarraskiaren arduradun nagusia zela —poliziak hamaika nekazari hil zituen, legez kanpoko lur okupazio bat husteko prozeduran—.
Familia
Antofagastan jaioa, aita Servando Pérez iza zuen eta ama Ángela Zujovicen. Bigarren mailako ikasketak hiri horretako San Luis ikastetxean egin zituen.
Intres
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Edmundo Pérez Zujovic
Familia
18 urte zituela, aita bat-batean hil zitzaionean, familiaz arduratu behar izan zuen: hiru anaia txiki, ama eta unibertsitatean, Santiagon, ikasten ari zen anai-arrebetatik zaharrena. Horregatik, ez zuen goi mailako ikasketarik egin. Hala eta guztiz ere, enpresaburu izatea lortu zuen, batez ere bere herrialdeko iparraldeko eraikuntza eremuan.
Intres
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 iturgina.
Edmundo Pérez Zujovic
Familia
Etxebizitza merkeen negozioa garatzen zuten sozietateetan parte hartu zuen, baita igeltsua eta egurrezko lurzoruak egiteko beste batzuetan ere. Halaber, enpresaburu ameslaria eta aurrerakoia izan zen, Iquiqueko portuan arrantza jarduerak hasi zituenean, Guanaye enpresa sortuta.
Intres
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Intres udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 168 hektarea erabiltzen.
Edmundo Pérez Zujovic
Familia
Lidia Yomarekin ezkondu zen. Hura ere Antofagastan jaioa zen, 1938an, eta bederatzi seme-alaba izan zituzten: bost emakume eta lau gizon. Emazteak ezin izan zuen senarraren heriotza bortitza gainditu eta urte gutxira hil zen. Haren seme Edmundo Pérez Yoma, kristau-demokrata militantea ere, 2008. urtean —Michelle Bacheleten gobernuan— Barne Arazoetako ministroa izatera iritsiko zen.
Intres
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edmundo Pérez Zujovic
Frei Montalvaren aliatua
Frei Montalvak, alderdi falangistaren kide fundatzaile gisa, Herri Lanetako ministro izendatu zuen, lehenik, eta Barne Arazoetako ministro, gero. PDCn herri lurretako lehendakari, kontseilari nazional eta alderdiko lehendakariorde nazional izan zen.
Puerto Montt-eko sarraskia
Emilio Filippik eta Hernán Millasek 1973ko Anatomía de un fracaso (La experiencia socialista chilena) liburuan nabarmentzen dutenez, «Luis Espinoza diputatu sozialistak sustatuta (...) ehun familia inguruk (...) lur batzuk hartu zituzten, eta uko egin zioten uzteari». «Nahiz eta kanporatze agindua probintziako agintari batek eman, eta Santiagon kontsulta egin ez bazen ere, Pérez Zujovicek bere gain hartu zuen erantzukizun guztia».
Horren ondorioz, ezkerreko oposizioak Pérez Zujovic eta Jorge Pérez Sánchez Llanquihue probintziako bere intendentea arduratu zituzten hilketa hartaz.
1969ko ekainaren 12an, Diputatuen Ganberak Edmundo Pérez Zujovicen aurkako akusazio konstituzional bat errefusatu zuen, «Konstituzioa hausteagatik, botere-abusuagatik eta legeak harrapatzeagatik», aurkako 78 boto, aldeko 54 eta hiru abstentziorekin. Handik hiru astera, ministroak karguari uko egin zion, eta orain dela zenbait urte trebatutako eraikuntza-enpresa batean berriz jardun beharra zegoela adierazi zuen. Uztailaren 9an atera zen.
Víctor Jara kantautore ezagunak, Preguntas por Puerto Montt abestian, tragediari buruz galdekatu zuen: «Zuk erantzun behar duzu, Pérez Zujovic jauna, zergatik erantzun zioten herri babesgabeari fusilez».
Gertaera horrek, besteak beste, gorroto giroa sortu zuen sektore batzuetan Pérez Zujovic-en aurka.
Hilketa
1971ko ekainaren 8an, 10:50ean, gutxi gorabehera, Vanguardia Organizada del Pueblo(VOP) ezker antolakundeko komando armatu batek geldiarazi zuen, Hernando de Aguirre de Providencia kalean —Carlos Antúnezen eta Carmen Sylvaren artean—, Mercedes Benz ibilgailua gidatzen ari zela, bere alaba María Angelicarekin, Unibertsitate Katolikora baitzeraman. Komandoko kide batek metrailatu egin zuen, eta bederatzi bala sartu zizkion.
Poliziaren ikerketari amaiera eman zitzaion komando armatua aurkitu zutenean, eta taldeko hiru kide hil zituztenean: Heriberto Salazar Bello, eta Ronald eta Arturo Rivera Calderón anaiak, lehenago Gazteria Komunistetan ibilitakoak. Arturo «gazte idealista» gisa indultatu zuen Salvador Allendek, 1970eko abenduan. VOP sortu baino urte bat edo bi lehenago, Ronaldek Ezker Iraultzaileko Mugimenduan parte hartu zuen denbora batez, baina utzi egin zuen, erakunde horren pentsamendu taktikoarekin bat ez zetorrelako.
Pérez Zujovic-en burkideek, Enrique Campos Menéndez idazle eta politikariak, esaterako, Unidad Popular-eko buruzagiak izendatu zituzten hilketaren egile intelektualtzat, eta, aldi berean, Salvador Allende presidente sozialistak eskuin muturreko talde paramilitarrei egotzi zien Pérez Zujovic-en krimenaren egiletza.
Hil osteko omenaldiak
Perez Zujovic-en izena Txileko zenbait herritako kaletan gogoratzen da, baita Vitacura auzoko biribilgune batean ere, Santiagon. 2012an, udalerri horretan bertan, Bicentenario eta Dag Hammarskjöldekin etorbideen izkinan haren oroimenezko monumentu bat jarri zuten.
1991n, Txileko Unibertsitateko Fisika eta Matematika Zientzien Fakultateak beka bat ezarri zuen bere izenarekin.
DNA mitokondrial
DNA mitokondriala (DNAmt edo mDNA) mitokondrio etan dagoen DNA da. Mitokondrioa zelula eukariotoe tan aurkitzen den organulu bat da, zeinak elikagaietatik abiatuz energia kimikoa sortzen duen (ATP moduan, adibidez). DNA mitokondriala zelula eukariotoen DNAren zati txiki bat baino ez da; izan ere, DNAren zatirik handiena zelularen nukleoan dago (DNAn). Landare eta algetan ordea, DNA plastido etan ere aurkitzen da, hala nola, kloroplasto etan.
Sekuentziatu zen giza genoma ren lehen zati garrantzitsuena DNA mitokondriala izan zen. Sekuentziazio honen arabera, DNAmt-ak 16.569 base-pare ditu eta 13 proteina kodetzen ditu. Animalien DNAmt-ak markatzaile genetiko nuklearrek baino azkarrago eboluzionatzen duenez,  filogenetikaren eta biologia ebolutiboaren funtsezko oinarri da. Populazioen arteko harremana ere azter daiteke; hori dela eta, antropologia n eta biogeografia n garrantzi handia du.
Jatorria
DNA mitokondrialaren jatorri ebolutiboa berezia da; uste denez, DNAmt-a zelula eukarioto arbasoek irentsitako bakterio en genoma zirkularretik eratorria da. Teoria honi teoria endosinbiotiko deritzo. DNA mitokondrialak (DNAmt) eta DNA nuklearrak (DNAn) kodetzen dituzte mitokondrioko proteinak. Hala ere, mitokondrioko proteinak kodetzen dituen DNAn-ren gene askok jatorria bakterioetan dutela uste da; eboluzioan zehar gene hauek nukleoko genoman txertatzen joan dira.
Genomaren egitura eta dibertsitatea
Organismo guztiak kontuan hartuta, genoma-mitrokondrialaren 6 genoma-mota bereizten dira, sailkapen hori egiteko ezaugarri hauek hartzen dira kontuan: egitura (zirkularra edo lineala), tamaina,  plasmido en antzeko egiturak edo introi ak, eta material genetikoa molekula berezi bat edo molekula talde homogeneo edo heterogeno izatea.
Animaliak
Animalia gehienek, bereziki bilateroek, mitokondrio-genoma zirkularra dute. Hala ere, medusozoa eta calkarea kladoen mitokondrioak kromosoma linealak dituzte.
Base-pareei dagokienez, Isarachnanthus nocnus anemonak du animalia ororen genoma mitokondrialik handiena, 80,923 pb-ra heltzen da.