cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lias (Gers)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Lias udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 93 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Otirako tunela
Otirako tunela Midlandeko burdinbideko trenbide-tunel bat da, Zeelanda Berriko hegoaldeko uhartean, Otira eta Arthur's Pass artean. Hegoaldeko Alpeen azpian dago, Arthur's Passetik Otiraraino, 8,5 kilometro baino gehiagoko luzera du. Gradientea 1:33 da, eta tunelaren Otirako muturra Arthur's Pass muturra baino 250 metro altuago dago.
Eraikuntza 1907an hasi zen eta 1918ko abuztuaren 21ean lotu zituzten. Tunela 1923ko abuztuaren 4an ireki zenean, munduko zazpigarren tunel luzeena eta Britainiar Inperioko luzeena izan zen.
Ambroise Paré
Ambroise Paré (Bourg-Hersent, Lavaletik gertu, Frantzia, 1509 - Paris, Frantzia, 1590eko abenduaren 20a) frantses kirurgialaria izan zen.
Biografia
Henrike II.aren, Frantzisko II.aren, Karlos IX.aren eta Henrike II.aren sendagile izan zen.
Odol-jarioak geldiarazteko, arteriak lotzeko metodo bat asmatu zuen; ortopedia-azterketak ere egin zituen.
Kirurgiari buruzko lanak argitaratu zituen: La Method de traicter les playes faites par les arquebuses et aultres bastons a feu (1545, Arkabuzek eta beste su-armek eragindako zauriak sendatzeko metodoa).
Kirurgia modernoaren aitzindaritzat hartzen da Pare.
Melanoflogita
Melanoflogita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Melanoflogita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 - 7 da.
Briant (Saona eta Loira)
Briant Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Briant udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 153 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 151 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 96 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Saint-André Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Élise-Daucourt
Élise-Daucourt Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Briant (Saona eta Loira)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (39 gizon eta 37 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Biztanleria
2007an Saint-André udalerrian erroldatutako biztanleak 2.717 ziren. Familiak 1.252 ziren, horien artean 380 pertsona bakarrekoak ziren (161 bakarrik bizi ziren gizonak eta 219 bakarrik bizi ziren emakumeak), 543 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 231 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 98 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Élise-Daucourt
Biztanleria
2007an Élise-Daucourt udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hartz mamu
Hartz mamua edo Ursus americanus kermodei (ingelesez, Kermode bear) Columbia Britainiarr eko hartz beltzaren (Ursus americanus altifrontalis) azpiespezie edo aldaera bat da. Animalia horiek daukaten gen errezesibo bat dela eta, zuriak dira. Denera, hartz mota horren % 10 inguru dira zuriak edo krema argi kolorekoak, bereziki Princess Royal eta Gribbel uharteetan. Besteak beltzak dira.
Élise-Daucourt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 49etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (27 gizon eta 15 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Élise-Daucourt udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.338 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hartz mamu
Hartz mamua bertako kulturan eta ikur gisa
Hartz berezi horiek eragin handia izan dute bertako herri amerindiarren kulturan eta sinismenetan. 2006 ko otsailean Columbia Britaniarreko gobernadoreak hartz mamua edo Kermode hartza probintzia hartako animalia ofizial izendatzeko asmoa adierazi zuen.
Briant (Saona eta Loira)
Diru sarrerak
2009an Briant udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 242 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.191 euro zen.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Etxebizitza
2007an 1.647 etxebizitza zeuden, 1.275 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 277 bigarren erresidentzia ziren eta 96 hutsik zeuden. 1.460 etxeak ziren eta 185 apartamentuak ziren. 1.275 etxebizitza nagusietatik 986 bere jabearen bizilekua ziren, 253 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 64 etxek bi zituzten, 328 etxek hiru zituzten, 441 etxek lau zituzten eta 430 etxek bost zituzten. 982 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 709 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 406 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Briant (Saona eta Loira)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Sutrukida
Sutrukida edo shutrukid K.a. 1200 eta K.a. 1100 bitartean Elamen errege izandako dinastia bat izan zen. Dinastia honek herrialdea bere boterearen gailenera eraman zuen. Herrialdea aberatsa zen eta Shutruk-Nahhunte eta bere hiru seme eta oinordekoak izan ziren Kutir-Nahhunte II.a, Silhak Inshushinak eta Hutelutush Inshushinaken agintepean Mesopotamiako kasitarren aurkako espedizioak egin ziren eta Susan eta beste toki batzuetan luxuzko tenpluak eraiki edo zaharberritu ziren.
Briant (Saona eta Loira)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Briant udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.500 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sutrukida
Hallutush Inshushinaken seme zen Shutruk-Nahhuntek Mespotamiarako lehen espedizioak zuzendu zituen. Inskripzioengatik Akkad, Babilonia eta Eshnunna arpilatu zituela ezagutzen da, azken honetatik Manishtusuren estatuak eraman zituelarik. Errege honek Susara eraman zituen Hammurabi Kodea eta Naram-Simeko hilarria. K.a. 1158an Zababa-shuma-iddina kasitar erregea hil eta Babiloniako tronuan bere semea zen Kutir Nahhunte jarri zuen. Bere aita hiltzean Kutir Nahhunte bihurtu zen bere oinordeko, kasitar dinastiari Enlilnadinahi (K.a. 1157-K.a. 1155) tronutik kenduta amaiera emanez. Denbora laburrez izan zen errege eta bere anaia Silhak Inshushinak izan zen bere oinordekoa, Mesopotamiako bere kanpainak eta eraiki edo zaharberritutako tenpluen berri ematen duten idazkunak utzi zituena (hilarri bakar batek hogeiren bat tenplu aipatzen ditu).
Dinastia honetako azken erregea izan zen Hutelutush-Inshushinak batzuetan "Kutir-Nahhunte eta Silhak Inshushinaken semea" eta beste batzuetan "Shutruk-Nahhunteren semea" edo "Kutir-Nahhunteren semea" edo "Silhak Inshushinaken semea" bezala aipatzen da, baina ziuraski Shutruk Nahhuntek bere alaba propioa zen Nahhunteuturekin izan zuen semea izan zen (dirudienez, errege familian intzestua oso ohikoa izan zen). Susa utzi zuen, denbora batez Nabukodonosor I.ak okupatu zuena (K.a. 1125-K.a. 1104) eta Anshanen babestu zen, non tenplu bat eraiki edo zaharberritu zuen, beranduago Susara itzuli ahal izan zuelarik, non, dirudienez, bere anaia Silhinahamru-Lagamarrek boterea hartu zuen. Ondoren, Elam gainbehera hasi zen.
Webb Lake (Wisconsin)
Webb Lake Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Burnett konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.408 ziren, horien artean 855 aktiboak ziren eta 553 inaktiboak ziren. 855 pertsona aktiboetatik 697 lanean zeuden (375 gizon eta 322 emakume) eta 158 langabezian zeuden (66 gizon eta 92 emakume). 553 pertsona inaktiboetatik 248 erretiraturik zeuden, 106 ikasten zeuden eta 199 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-André udalerrian 1.435 unitate fiskal zeuden, 3.122 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.161,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 132 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 elektrotresna dendak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-André udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 165 hektarea erabiltzen.
San Cesario sul Panaro
San Cesario sul Panaro Italiako udalerri bat da. Modenako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Chaetostoma nudirostre
Chaetostoma nudirostre Chaetostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Saint-André udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 570 ikaslekin.
Euskal gatazka
Euskal gatazka edo Euskal Herriko gatazka XX. mendearen erdialdean abiatutako gatazka izan da, mutur banatan, batetik, Euskal Herriaren Nazio Askapenerako Mugimendua eta, bestetik, Espainiako Gobernua eta Frantziakoa elkarren aurka izan dituena. Gatazka armatu hori izan du adierazpen agerikoena eta latzena, baina tentsio horrek Euskal Herriko eta Espainiako gizarte, politika, kultura eta ekonomiako elementu eta eragile ugari ukitu ditu.
Saint-André (Ekialdeko Pirinioak)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal gatazka
Gatazkaren garaia gerraoste amaieratik ETAren behin betiko sueten iraunkorrera (2010-2011) kokatu izan da, askotan ETAren existentzia eta gatazka parekatuz. Gogor kolpatu ditu Hego Euskal Herria eta Espainiako gizartearen zati bat. Hego Euskal Herriko tentsio horrek Ipar Euskal Herriari eragin dio, dela berezko arrazoiengatik, dela Pirinioez hegoaldeko gertaerek utzitako aztarnagatik. Francoren diktaduraren aurkako erantzun gisa piztua, gatazkaren sustraiak karlistaldietatik datoz, eta eragin nabarmena izan du Espainiaren bilakaera politiko-mediatikoan XX. mendeko azken laurdenean eta XXI. mendearen hasieran.
Gatazkari buruzko ikuspegiak, hala ere, askotarikoak eta dinamikoak izan dira. Ezker Abertzalearen hurbileko iturriek indarkeriaren sorburua Espainiaren betiko estatu egituretan kokatzen duten bezala, gatazkaren izaera politikoa nabarmenduz, EAJ eta PSOEko zati batek, eskuinak eta eskuin muturrak ETAri eta haren indarkeria ekintzei egozten diete arazo guzti edo gehienaren erantzukizuna, segurtasun indarren ekintzaz konpontzekoa eta "konpondua", ordena publikoko auzia delakoan.
Ofizialki onartu da ETAk eta euskal talde armatuek 829 pertsona hil zituztela, baina Espainiako zein Euskal Herriko zenbait elkartek, hedabidek eta autorek gehiago zehaztu dituzte. Estatuaren askotariko eragileen ondorioz, 164 pertsona hildako zenbatu dira gutxienez euskal gatazkari loturik, eta 87 gehiago kontrastatzeko, Argituz elkartearen arabera; Euskal Memoria taldeak, berriz, 500 pertsonetan kokatu du estatuaren ekintzaz hildakoen kopurua.
Gatazkaren existentzia eta definizioa
Euskal Herrian eta atzerrian Euskal Herriko gatazkari buruz luze eta sakon idatzi da. Hala eta guztiz, gatazkaren existentzia bera gai eztabaidatsua da Espainian: azkenaldiko Espainiako Gobernuek, gaur egungo Espainiako hedabide gehienek eta Hego Euskal Herriko unionistek diote ez dela inoiz existitu gatazka hau. El Mundo egunkariak Ingelesezko Wikipedia bera jarri zuen bere albisteen jomugan 2013ko abenduan, bertan gatazkaren existentzia baztertuz eta artikulua gaitzetsiz.
Espainiar historialari batzuk, besteak beste Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroaren museoko arduradun bat den Raúl Romo historialariak, "Euskal Gatazka" kontzeptua ETAk eta ENAMek asmatutako mito bat dela dio. Bere iritzian Juan José Ibarretxe lehendakariak Euskal Gatazkaren "mitoa" babestu zuen Ibarretxe Plana aurrera atera zedin.
Era berean, hedabide espainiarrek eta unionistek diote polizia indarrek torturak (ia) ez dituztela egin. Ondorioz, gai honetan diharduten ikerlari batzuek azaldu dutenez, zenbait espainiar hedabide eta politikarirentzat ez da "Euskal Herriko gatazka"rik egon, eta aldi berean hedabide eta politikari horiek aipatu ezin den tabu bat bihurtu dute. Bestalde, beste batzuen iritzian "Historia garaikidean Europako mendebaldeko gatazkarik luzeena" bezala deskribatu da. Euskal herritarren hirutik biren iritziz, euskal gatazka artean ere konpondu gabe dago 2022an, Naziometroak egin inkestaren arabera.
Hondamendiaren mendetik Espainiako Bigarren Errepublikara
Euskal Herriak hainbat gatazka traumatiko pasa zituen XIX. mendean 1789tik. Frantziako Iraultzak bertan behera utzi zituen Ipar Euskal Herriko instituzioak eta legeak (1789-1790), eta egoera hori gerra eta soldadutza behartuaren bidez finkatu zen, Konbentzioaren Gerran (1793-1795). Frantzian eta Espainiako Erresuman egiten ari ziren erreforma liberaletan, nazio-estatu berrien konstituzioak ziren agintaritzaren iturri, baina horretarako, talka egiten zuten Euskal Herriko lege eta foru erakundeekin. Ondorioz, Lehen Karlistaldi eta Bigarren Karlistaldi gerrak izan ziren Euskal Herrian. Espainiako errege armadak okupaturik, Hego Euskal Herriak galdu egin zituen bere lege eta erakundeak 1839, 1841 eta 1876an. Hurrengo urteetan, nahitaezko espainiar soldadutza eta hezkuntza zentralizatua ezarri ziren. Euskal Herria suntsitua geratu zen eta hamar milaka euskaldunek erbesteko bidea hartu zuten.
1878an, ekonomia itunak ezarri ziren Euskal Herri mendebaldean, eta industrializazio bizkor bat jarri zen abian; Espainiako hainbat eskualdetatik hamar milaka etorkin heldu ziren, miseria gorrian bizi zirenak, Ibaizabalgo itsasadarrean. Espainiako Berrezarkuntzaren kontra Sabino Arana Goiri mintzatu zen, euskal arraza garbiaz hitz eginez. Espainiako gobernuak eta administrazioak euskara baztertzeko lege eta neurri gehiago ezarri zituzten, eta langileen baldintza makurrak sindikatu sozialistak eta grebak eragin zituen. Rifeko Gerrak tentsio politikoa gaiztotu zuen. Espainiako Bigarren Errepublikan, Hego Euskal Herriko karlistak eta EAJ banandu egin ziren (1932), eta Nafarroa Euskal Herriko estatutu egitasmotik kanpo geratu zen. Fronte Popularra Espainiako hauteskunde orokorretan gailendu zen, eta Errepublikaren kontrako estatu kolpea prestatzen ari ziren militarrak, falangistak eta karlistak elkartu egin ziren, Eliza lagun harturik.
Francoren diktadura nazional-katolikoa
1936an estatu kolpe batek Espainiako Gerra Zibila piztu zuen; gerra testuinguruan, Euskadiko autonomia estatutua onartu zen, Bizkaira mugatua. Hargatik, gerrak hari eta Espainiako Bigarren Errepublikari amaiera eman zien, espainiar nazionalismo militarista boterearen jaun eta jabe eginez. Francisco Franco jeneral kolpistak berrogei urte iraungo zituen Diktadura Frankista ezarri zuen. 1936ko udan eta hurrengo urteetan, gizarteko arlo publiko guztietan euskara nahiz euskal kultura eta euskal ikurrak debekatzeko hainbat erabaki hartu ziren.
1936ko Eusko Jaurlaritza eta euskal foru prerrogatiba administratiboak ere kenduak izan ziren (batez ere Bizkaia eta Gipuzkoan probintzia traidoreak izateagatik; Nafarroa eta Araban neurri txikiagoan), eta milaka euskal herritar euren pentsaera politikoengatik erailak, torturatuak eta espetxeratuak. Erregimenari atxikiak ez ziren herritar askok arbitrarioki galdu zuten lana, galarazi egin zitzaien lan egitea, edo/eta jabetzak kendu zitzaizkien, besteak beste.
Hezkuntza erabat gaztelaniaz ezarri zen, eta euskara zigortu; nazional-katolizismoa bihurtu zen erregimenaren nahitaezko ideologia, hezkuntzan espainolismoa diziplina zorrotzez sartua. Euskaldunak alienatuak izan ziren beren lurraldean, euskal hizkuntza bizi publikotik desagertu zen. Ekonomia, gizarte eta kultura kontraesanak areagotu egin ziren. Bitartean, langileen miseria egoeraren erdian, sasiko sindikatu sozialistek eta komunistek greba deitu zuten 1947an, eragin handikoa Bilbo Handian. 1951n, beste greba bat deitu zen; bi grebek erbesteko Eusko Jaurlaritzaren babesa izan zuten. Erregimenaren erantzuna, baina, errepresio gogorreko erakustaldia izan zen langile eta sindikatuen kontra. Makien erresistentzia 1961ean osoki amaitu zen, erregimena Mendebaldeko potentziek onartu ahala. Frantziak, egoera aldatzen ari zen seinale, Pariseko Marceau etorbideko haren egoitzatik bota zuen Eusko Jaurlaritza, eta Francori eman.
Diktaduraren desolazioan, ekintzarako premia
Gerra Zibil osteko kinka horretan, Bilboko unibertsitate ikasle batzuek ekintza beharra ikusi zuten, ohartzen baitziren Euskal Herria eta euskaltasuna errekara joaten ari zirela, eta Mendebaldeko potentziek ez zutela Francoren erregimena botako. Ekin taldea osatu zuten, eta EAJri laguntza eskatu zioten. EAJk, ordea, nazioarteko diplomazian jartzen zuen, artean, uste osoa, eta bien arteko harremana hautsi egin zen. 1959an, Ekinek ETA izena hartu zuen, eta bere kideek pintadak egiten zituzten, baita ikurrinak jarri ere, panfletoak banatu, besteak beste; hizkuntzan kokatzen zuten euskaltasunaren muina, eta ez arrazan, EAJk egiten zuen bezala. 1959 inguruan, Telesforo Monzon buru zuela, Anai Artea sortu zen Hego Euskal Herriko iheslariei aterpe emateko. 1960an 339 apaizen agiria argitaratu zen, Euskal Herriaren errepresioaren kontra.
ETAren aktibismoak, baina, errepresio neurrigabea ekarri zuen, tortura kontakizunek zirrara zabaldu zuten Euskal Herriko gizartean. Aktibista batzuek Ipar Euskal Herrian hartu zuten aterpe. Herritarrak ahalduntzeko ekimenak areagotu egin ziren kulturan, lan munduan eta artean, baita ekonomian ere, kooperatiben mugimenduaren bitartez. Gipuzkoako Gobernu Zibileko 60ko hamarkadako agiriek erakusten dute 1960tik langile gatazkak areagotzen ari zirela, eta, are, horien 'subertsio' eragina ikasleetara zabaltzen ari zela; gainera, estatua estutzen ari zen kultura ekintzen gaineko zelata (elkarretaratzeak, antzerkia, mendi irteerak, etab.). Nazioarteko askapen mugimenduen lorratzean, ETA mugimendu marxista bihurtu zen, eta 1964an ekintza-erreakzio-ekintza ekinbidea onartu zuen. Txillardegik ETA utzi zuen, eta Branka aldizkaria argitaratu. Guardia Zibilaren errepideko kontrol batean, ETAko kideek Jose Pardines agentea tiroz hil eta, ondorengo ihesaldian, guardia zibilek Txabi Etxebarrieta etakidea hil zuten Tolosako Bentaundin, 1968ko ekainaren 7an.
1968ko abuztuaren 2an, ETAk Meliton Manzanas komisarioa hil zuen, torturatzaile ezaguna. Gipuzkoan, erregimenak salbuespen egoera ezarri zuen, eta berraktibatu egin zuen 1960ko Bidelapurreria eta Terrorismo Legea, matxinada militar delitua zabalduz, "albiste faltsu edo alderdikoiak" zein lanuzte eta grebak tartean sartuz. Poliziaren gehiegikeriek ugaldu egin zituzten tortura kasuak, espetxeratzeak eta erbesteratzeak. Euskal apaizek areagotu egin zituzten "Euskal Herriaren eskubideen aldeko" ekintzak, 1968an Derioko apaiztegian entzierro bat eginez eta, urte horretan bertan, Gogor taldea eratuz, euskal abertzale joerakoak. 1968tik, erregimenak salbuespen egoera gehiago deklaratu zituen Hego Euskal Herrian 1971 arte, bereziki Gipuzkoan. Hedabide eta ekitaldi publikoetan, Fragak zentsura zertxobait lasaitu arren, kontrolak handia izaten jarraitu zuen ekitaldien eta albisteen gainean. 1970eko ekainean, Jose Maria Zirarda apezpikuak uko egin zion 36ko kolpisten Bilboko okupazioa urteurrenean ospatzeari.
Sozialismoaren eta abertzaletasunaren lehentasunari buruz, ETA banandu egin zen 1970eko abuztutik aurrera, lehenak (ETA VI) langile borrokaren lehentasuna nabarmenduz, eta bigarrenak (ETA V), berriz, ekintza militarra lehenetsiz. 1971ko abenduan, Burgosko prozesuan, erregimenak zigor eredugarri bat eman nahi izan zion Euskal Herriko oposizio politikoari, heriotza zigorrak ezarriz. Aldiz, Europan herritarren elkartasuna piztu zuen euskal erresistentziaren alde. 1973ko apirilaren 19an, Algortan poliziak tiroz hil zuen Eustakio Mendizabal "Txikia", ETA V.eko buruetako bat. Urte bereko abenduaren 20an, ETA V.eko komando batek Carrero Blanco, presidente eta Francoren oinordekoa, hil zuen bonba eraso batean. Espainian, Trantsizioa deitzen zaio une horretan hasten den aldiari. Aztertutako 1960tik 1978 arteko aldian, estatuko kidegoek sistematikoki eta modu orokorrean baliatu zuten tortura Nafarroa Garaian. Ordena Publikoaren Auzitegiak gogor jo zuen euskal herritarren kontra: 9.146 lagun auzipetu eta 1.826 epaitu zituen 13 urtean, 1963ko abenduaren 2tik 1977ko urtarrilaren 4ra. Ipar Euskal Herrian, mugaz hegoaldeko gertaeren epelean, Iparretarrak erakunde armatua sortu zen.
Diktaduraren erreforma, zatiketa, eta aukera berriak
ETAk bonba eraso odoltsu bat egin zuen Madrilgo Cafetería Rolandon 1974ko irailean, erakunde horren kontrako kritikak harrotu zituena. ETA V.a bitan zatitu zen: ETA (m), gutxiengoa, eta ETA (pm), gehiengoa, Espainiako egoera berriaren aurrean jokatzeko moduarekin bananduta. Franco hiltzeko zorian zen, eta erregimenean aldaketak gertatuko zirela antzematen zen. Erregimen frankistak, berriz, bere alde gogorrena agertu nahi izan zuen: 1974ko otsailean, Antonio Añoveros Bilboko apezpikuak idazki bat zabaldu zuen Bizkaiko elizetan, Euskal Herriaren herri identitatea babestuz eta haren urraketa salatuz; Carlos Arias Navarro gobernuburua apezpikua Espainiatik kanporatzeko prestatzen hasi zen, eta Elizarekiko Konkordatua hausteko zorian egon zen. Bestetik, FRAP eta ETAko bost kide exekutatu zituen 1975eko irailaren 27an, eta salbuespen egoera ezarri. Franco hil berritan (1975eko azaroaren 21ean), Arias Navarrok jarraitu zuen gobernuan, baina estatuburu Juan Carlos I.a izendatu zuen diktadoreak.
San Felice sul Panaro
San Felice sul Panaro Italiako udalerri bat da. Modenako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gozón Udaleko Bandera
Gozón Udaleko Bandera Asturiasko Gozón herrian Club Náutico de Luanco taldeak antolatzen duen traineru estropada da.
San Felice sul Panaro
Mugakideak
San Felice sul Panarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gozón Udaleko Bandera
Historia
Gozón Udaleko Bandera 2003tik jokatzen da eta 2008tik aurrera KAE 2 Ligako estropada puntuagarria da. Tartean, 2006 eta 2007an ez zen jokatu Luancok ez baitzuen trainerurik osatzerik lortu.
Aipatu behar da hala ere Luancon aurretik hainbat estropada jokatu izan zirela.
Melanostibita
Melanostibita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Melanostibita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Euskal gatazka
Diktaduraren erreforma, zatiketa, eta aukera berriak
1976ko neguan, Manuel Fraga Gobernazioko ministroa zela, Gasteizko martxoaren 3ko hilketak gertatu ziren, zigorgabe utziak. Maiatzean, antzeko bidetik, erregimenari lotutako elementuek eraso larriak eragin zituzten urteroko Jurramendiko karlisten ospakizunean, Nafarroa Garaian, Guardia Zibilaren eta Polizia Armatuaren babesaz. Hego Euskal Herrian, erregimenaz kanpoko hedabideak sortu ziren, hala nola Egin, Deia, edo Punto y hora. Ordena Publikoaren Auzitegia Auzitegi Nazional izena hartu zuen egun batetik bestera; jurisprudentzian, ordea, ez zen aldaketarik egin. 1977ko ekainean, Espainiako hauteskunde orokorrak egin ziren, Espainiako Alderdi Komunista legeztatu ondoren. Hego Euskal Herrian, UCD (10), PSOE (9), EAJ (8), EE (1) eta AP (1) izan ziren Espainiako Kongresurako aukeratutako alderdi politikoak; ETAk abstentziorako deia egin zuen. Adolfo Suarez, gobernuburu 1976ko uztailetik, hizketan hasi zen EAJrekin. 1977ko maiatzaren 8tik 16ra, bigarren Amnistiaren Aldeko Astea egin zen, Guardia Zibil eta Polizia Armatuaren oldar bereziki gogorraz: 7 hildako izan ziren. Francisco Javier Nuñez de la Parteren (eta haren alabaren) kasuak ondo irudikatzen dute une horietan (eta geroago) kalean bizi zen polizia inpunitatea. Telesforo Monzonek hauspotuta, abertzaleak elkarrizketan hasi ziren Xibertako topaketetan 1977ko apiril eta maiatzean. Bertan, ETAk, EAJk eta beste eragile politiko euskal abertzaleek gutxienezko oinarriak eztabaidatu zituzten ETAk ekintza armatuak utzi eta herri fronte bat osatzeko. ETAk Nafarroa Garaia kontuan hartuko zuen estatutua babestea eskatzen zuen; EAJko lekukoek diotenez, berriz, ETAk pistola bat jarri zuen mahai-gainean, eta elkarrizketak bertan behera geratu ziren. ETA (pm)-ko Komando Bereziak ETA (m)-rekin elkartu ziren 1977ko irailean, eta erakunde sendoa osatu.
Grandfontaine (Doubs)
Grandfontaine Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grandfontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 1.438 ziren. Familiak 533 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 57 bakarrik bizi ziren emakumeak), 175 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 228 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 568 etxebizitza zeuden, 547 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 513 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 547 etxebizitza nagusietatik 461 bere jabearen bizilekua ziren, 78 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 42 etxek hiru zituzten, 109 etxek lau zituzten eta 381 etxek bost zituzten. 502 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 184 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 333 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Euskal gatazka
Diktaduraren erreforma, zatiketa, eta aukera berriak
ETAk Juan Maria Araluze Gipuzkoako ahaldun nagusi frankista hil zuen 1976ko urrian. Estatuak areagotu egin zuen errepresioa, eta talde armatu paraleloek indarkeriaz jo zuten, ATE, BVE eta bestelakoak: Guardia Zibilak Gladys del Estal hil zuen, eta BVEk Tomas Alba zinegotzia. ETAren bi adarrek, berriz, gogor jo zuten hilketak gehituz 1977tik aurrera, bereziki guardia zibil eta polizia armatuena; hurrengo urteetan, urtero ehun hildakotik gora eragin zituzten, eta enpresaburuak ere jarri zituzten jo-puntuan, haiengandik dirua eskuratzeko, "iraultza zerga" delakoaren bidez. ETA (pm)-k Javier Ybarra Bergé enpresaburu eta politikari ezaguna hil zuen. Bestetik, Suarezek EAJrekin izandako bilkurek Gernikako Estaturako bidea zelaitu zuten. 1977ko urriaren 17an, Estatuak barkamena eman zien 1976ko abendu arteko delitu politikoei (partzialki 1977ko urri artekoei), 1977ko Amnistia deitu izan dena Espainia osorako. ETAk, orduan, gutxienezko helburu politikoen programa bat plazaratu zuen bere ekintza armatua uzteko (1995 arte indarrean): KAS alternatiba. 1978ko otsailean, udal hauteskundeetako emaitzetan oinarrituz, Eusko Kontseilu Nagusia eratu zen. Abenduaren 6an, Espainiako Konstituzioa berretsi zen Espainian; Hego Euskal Herrian, ordea, abstentzioa nabarmendu zen batez ere: askok diktaduraren jarraipena ikusten zuten.
Grandfontaine (Doubs)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Euskal gatazka
Autonomia estatutura bidean, tentsioa gorenera
Bitartean, Iberduerok Lemoizko zentral nuklearraren egitasmoa zerabilen esku artean, eta mugimendu ekologistak haren kontra egin zuen, baita ETA (m)-k ere, atentatuak eginez. EAJk ETAren indarkeriaren kontrako lehen manifestazioa handia deitu zuen Bilbon 1978ko urriaren 28rako, lehen aldiz ("Contra el terrorismo"), eta ETA (m)-ren hurbileko Herri Batasuna koalizio berriarekin liskar ideologiko bat piztuz, baina Espainiako gobernuko UCDren onespen osoz. Espainiako estatuak, berriz, Argala ETAren estratega hil zuen 1978ko abenduan Angelun, ezkutuko operazio batean. Errepresioaren kontrako protesta manifestazioak ugariak ziren, baita Lemoizen kontrako ekitaldi eta mobilizazioak ere. Une horretan, sumina piztu zuten Polizia Armatuak Errenterian egindako okupazio, txikizio eta lapurretek, 1978ko uztailean. Maiatzean, Rodolfo Martin Villa barne ministroa Genevara joan zen ETArekin KAS alternatibaren inguruan negoziazioan aritzeko, baina ezkutuan, eta ETAk ez zuen hori onartu. Argalaren hilketaren ondoren, 1979ko urtarrilean eta maiatzean, atentatuak egin zitzaizkien Peixoto eta Txomin Iturberi, ETA (m)ren zuzendaritzat jotzen zirenak. Aldi berean, Frantziako estatuak errefuxiatu politikoaren estatutua kendu zien Hego Euskal Herriko iheslariei. Espainiako Gobernuak 3.000 polizia gehiago igorri zituen Hego Euskal Herrira.
Urtebete geroago, ETA kontra zuela, Gernikako Autonomia Estatutua onartu eta Euskal Autonomia Erkidegoko administrazioa antolatzen hasi zen; ekonomia itunak indarrean sartu ziren, EAEn 1981ean. Carlos Garaikoetxea hautatu zen Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lehendakari 1980ko apirilaren 9an, martxoan izandako lehen Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen ondoren. Garaikoetxeak 1936ko urrian Jose Antonio Agirrek baliatutako zina errepikatu zuen bere izendapen ekitaldian. Nafarroa Garaiak, berriz, bakarkako autonomiaren bidea hartu zuen, PSOEk Nafarroa EAEtik bereiztea erabaki ondoren. Madrilen, baina, armadako buruzagiak urduri ziren ETAren atentatuekin eta euskal herritarrek zein katalanek deszentralizazioaz har zezaketen indarrarekin, eta 1981eko otsailean heldu zen Euskal Herriarentzako kinka larriena.
Grandfontaine (Doubs)
Diru sarrerak
2009an Grandfontaine udalerrian 522 unitate fiskal zeuden, 1.441 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.367 euro zen.
Euskal gatazka
Autonomia estatutura bidean, tentsioa gorenera
Otsailaren 4an, Juan Carlos I.a Espainiako erregea Gernikara heldu zen helikoptero batean Legebiltzarreko lehen saiora, kanpoan zain zituela alde zein kontra bildutako jende multzoak. Ordezkaritza instituzional zabal bat lagun zuela, Gernikako Batzarretxean HBko legebiltzarkideek eten egin zuten haren hitzaldia hasi eta berehala, Eusko Gudariak kantatuz nahasmenaren erdian; HBko legebiltzarkideak kanporatuak izan ziren. Justu ETA (m)-k Jose Maria Ryan ingeniari burua bahitu zuen 1981eko urtarrilaren 29an, baita erakunde armatuak tiroz hil ere otsailaren 6an; hilabete berean, Guardia Zibilak Joxe Arregi torturatuta hil zuen Madrilen haren zaintzapean zela, lege antiterroristaren pean. Otsailaren 20an ETA (pm)-k hiru europar kontsul bahitu zituen. Tentsio handieneko une horretan, estatu kolpe ahalegina eman zen Madrilen otsailaren 23an, Jose Antonio Tejero Espainiako Kongresura sartu zenean. Bertan behera geratu zen, baina autonomia prozesua trabatuta geratzen hasi zen; ia berehala LOAPA legea onartu zen, estatuaren deszentralizazioa oztopatzen zuena. UCDko Adolfo Suarez presidentearen gainbeherak PSOEren hauteskundeetako garaipena ekarri zuen Espainian 1982an. 1981eko ekainaren 1ean EIA alderdia Euskadiko Ezkerran desegin zen, eta Nafarroa Garaia EAEtik banatzea 1982ko martxoaren 15ean berretsi zen, Nafarroako Parlamentuak Foru Hobekuntzaren Legea onartu zuenean.
Grandfontaine (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Euskal gatazka
Autonomia estatutura bidean, tentsioa gorenera
PSOE 1982ko urriaren 28ko hauteskundeetan irabaziz Espainiako gobernura heltzean, ETB sortu ahal izan zen Eusko Jaurlaritzak bultzatuta, estatuko elementuek ordu arte jarritako oztopoen ondoren. PSOE gobernura igotzean, Guardia Zibilarekin eta militarrekin adiskidetzeko mugimenduak egin zituen, erakunde horiek sakonki aldatu gabe. Intxaurrondoko Kuartela birmoldatu egin zen, ghetto moduko gotorleku militar baten egitura hartuz; borroka antiterroristaren erdigune logistiko, GAL talde parapolizialaren operazio zentro garrantzitsu eta ohiko tortura praktiken lekuko isila bihurtu zen. Borroka antiterroristaren buru Jose Antonio Saenz de Santamaria ibili zen, Guardia Zibileko GEOak antolatu eta Polizia Nazional, Guardia Zibil eta Poliziako Goi Kidegoaren informazioa bateratu zuen. Urriaren 31n, Gasteizen, ETA militarra Guardia Zibilen eta militarren konboiei bonba autoz (goma 2 leherkariz) eraso egiten hasi zen, aurrerantzean erabiltzen hasiko zen atentatu mota.
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
Ertzaintzaren lehen promozioa atera zen, legez "kidego integrala" izango zena: bertako segurtasun indarrak izango ziren. PSOEk etakideen damua sustatu zuen, eta ETA (pm) VII.ak, zati txikienak, desegin egin zela iragarri zuen 1982ko irailaren 30ean prentsaurreko batean, EE alderdiaren babesaz. Ezker abertzaleak traidoretzat hartu zituen. Espainiako gobernu sozialistak ZEN jarri zuen abian, Zona Especial Norte, Ezker Abertzaleari eta ETAri aurre egiteko kontrainsurjentzia plana. Plan horren antolatzaile, Andrés Casinello CESID zerbitzu sekretuetako burua ibili zen.
Grandfontaine (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Purana
Purana literatura sanskritoko bilduma entziklopedikoetako bakoitza, Antzinateko eta Erdi Aroko jakituria hinduari buruzko laburpena agertzen duena. Jatorriz oso antzinakoak dira, baina IV-XV. mendeen artean idatziak dira. Besteak beste, kosmogoniak, jainkoen eta santuen genealogia, epopeia handiak eta errege-dinastien historia agertzen dira Puranetan. 18 Purana nagusi eta beste testu osagarri batzuk hartzen dira aintzat; ezagunena Bhagavata-purana da, Krishnaren gaztaroa kontatzen duena eta Indiako erlijioan eragin handia izan duena.
Grandfontaine (Doubs)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Euskal gatazka
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
Banderen gerra deitutakoa piztu zen orduan, batez ere Herri Batasuna koalizioko ordezkariek Hego Euskal Herriko eraikin publikoetan Espainiako bandera agertzeari uko egin ziotenean; 1983ko uztailaren 22an, istilu larriak izan ziren horren harira Errenterian, kalez jantzitako poliziaren parte hartzeaz. Bestetik, Gonzalez presidente eta Barrionuevo barne ministroak presioa egin zioten Frantziako gobernuari Hego Euskal Herriko iheslariak estradita zitzan, ordu arte egiten ez zuena. Frantziak erdibide bat hartu zuen: kanporaketak, deportazioak eta, noizbehinka, estradizioak.
Las Garzas jauregia
Las Garzas jauregia, Panamako Lehendakaritza Jauregia izenez ere ezaguna, Panamako Errepublikako Lehendakaritzaren egoitza da, eta bertan daude Lehendakaritzako Ministerioa eta Erakundeak Babesteko Zerbitzua.
Euskal gatazka
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
HBk "Martxa eta borroka" kanpaina hasi zuen, errebolta gogoa musika joera berriekin uztartuz. Hurrengo urteetan, ETA (m)-k bere indarkeria ekintzei eutsi zien hildako eta zauritu ugari eraginez, gehienak segurtasun indarretako eta estatu administrazioko kideak edo ETAk haien kolaboratzailetzat jotako pertsonak, enpresaburuen estortsioa ere baliatuz. Komando Autonomo Antikapitalistek Enrique Casas PSOEko senatari sozialista hil zuten 1984ko otsailean, ETA (m)-k kritikatutako atentatua. Hurrengo hilabetean, berriz, Polizia Nazionalak erakunde horretako lau kide hil zituen tiroka Pasaiako badian; erakundearen azkena izan zen. Enrique Rodriguez Galindo teniente koronela hasi zen Intxaurrondoko Kuartelaren buru. Aldi berean, ZEN planarekin batera, GAL sortu zen, CESIDeko barne txostenetan aurreikusten zen egitasmoa, horretarako Guardia Zibilaren ekintzetan eta haren Donostiako Komandantzian oinarrituz. 1983ko udak, beraz, GAL talde parapolizialaren hasiera ekarri zuen, estatu egituretan antolatu eta babestutako taldea; Segundo Marey izan zuen lehen biktima, eta urte horretan bertan, Santi Brouard HASI alderdiko burua hil zuen, azaroaren 20an. Ordurako, zabaltzen hasiak ziren segurtasun indarrek Euskal Herriko hainbat tokian droga banatzen zutelako zantzuak. Estatuak Lemoizko zentral nuklearraren hasiera eten zuen, betiko.
Grandfontaine (Doubs)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 4628
NGC 4628 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Las Garzas jauregia
Historia
Jatorrizko eraikina 1673an hasi zen eraikitzen, Panamako Errege Audientziako oidor titulua zuen Luis de Lozada eta Quiñonez zuzendariaren aginduz. Hala ere, ordutik hainbat aldaketa izan ditu. Lehen erabileretako bat Aduana eta Kontularitzaren egoitza izan zen 1740an. Eraikina ia erabat suntsitu zuen sute batek 1756an. Berrezarri ondoren, 1821ean erabili zen gordailu gisa, 1872 eta 1875 artean gizonen eskola normal gisa, Gobernu Etxea, Banku Nazionalaren egoitza, 1875ean Lehendakaritza Jauregi bihurtu arte.
Euskal gatazka
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
1985etik aurrera, ETAk Euskal Herriaz kanpora kolpatu nahi izan zuen: Bartzelona eta Madril Komandoak hasi ziren jardunean. 1985eko ekainean eta irailean, ETA militarrak bonba auto bana zartarazi zituen Madrilen lehenengo aldiz. 1986ko uztailean, berriz, República Dominicana plazako leherketaz, 12 guardia zibil hil eta 56 zauritu eragin zituen, kolpe gogorra Guardia Zibilarentzat. Kanpaina hori Hipercorreko atentatuan heldu zen bere gorenera Bartzelonan 1987ko ekainean, 21 pertsona zibil hilez eta 45 zauritu eraginez; gaitzespen orokorra piztu zuena Espainian eta Euskal Herrian. Sei hilabete geroago, beste atentatu gogor bat egin zuen Zaragozako Guardia Zibilaren kuartel etxearen kontra, hamaika pertsona hilez, bertako bost haur tartean.
Las Garzas jauregia
Historia
1922an, Belisario Porras presidenteak eraikin hori zaharberritzea erabaki zuen. Haren ezaugarri kolonialak indartu eta bigarren solairu bat eraiki zen. Leonardo Villanueva Meyer arkitektoak egin zituen lan horiek. Areto Horia, lehendakaritzako jantokia eta erdiko patioa asko berritu ziren. Halaber, patio andaluziar bat gehitu zen bigarren solairuan, eta hirugarren solairu bat eraiki zen, presidentetzarako egoitza izateko. Inaugurazio ofiziala 1923ko abuztuaren 3an izan zen, baina 1938. urtera arte ez zuen osorik erosi Lehendakaritza Jauregiak. Orduan, Banku Nazionala Hiribide Zentraleko etxe nagusi berrira aldatu zen.
Euskal gatazka
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
Bitartean, ETA (pm) VII.ak hasitako bidetik, Maria Dolores Katarain "Yoyes" ETAko buruzagiak borroka armatua uztea erabaki zuen. ETAk ez zion barkatu, eta tiroz hil zuen Ordizian 1986an. Ezker abertzalean zalantzak zituzten batzuek ETAtik urruntzea erabaki zuten; Yoyesen hilketa salatu zutenen artean zen Imanol Larzabal abeslaria. Bestalde, Nafarroa Garaia Hego Euskal Herriko gainerako lurraldeetatik banatzean EAJk hartutako jokaeraren kontra, talde bat banandu zen, eta Eusko Alkartasuna alderdia sortu 1986ko irailean, Carlos Garaikoetxea buru zuela.
Todos estamos invitados
Todos estamos invitados 2008. urtean Manuel Gutiérrez Aragónek eginiko filma da. Donostian, Madrilen eta Torrelavegan grabatu zuten.
Euskal gatazka
GALen erasoa eta bonba autoak Euskal Herriaz kanpora
Frantzia eta Espainia zenbait hitzarmen politiko eta ekonomikotara heldu ziren, eta GALek utzi egin zion atentatuak egiteari; berehala, Frantzia euskal iheslariak espainiaratzen hasi zen. 1987ko urriaren 3an, frantses poliziak: ia 2.000 poliziak 200 pertsona atxilotu zituen egun gutxiren buruan. Horietatik, 60 Frantziatik kanporatu zituen, eta 15 deportatu. Berriz azaleratu ziren tortura salaketak. Hartara, behin betiko amaitu zen Hego Euskal Herriko iheslariek Ipar Euskal Herrian zuten nolabaiteko aterpea.
Ajuriaeneko Ituna
ETAren indarkeriak eragindako arbuioaren lorratzean, EAEko alderdi politikoek, HBk izan ezik, Ajuriaeneko Ituna sinatu zuten 1988ko urtarrilean, ETAren kontra bat eginik aritzeko. Aljerren, elkarrizketak izan ziren handik gutxira Espainiako Gobernuaren eta ETAko Txomin Iturbe Abasoloren artean, baina hautsi egin ziren. Aldi berean, Espainiako Barne Ministerioak ETAko presoen kontrako dispertsio politikari ekin zion, presoen eta beren familien kontra joaz ENAM mugimendua (MLNV) ahultzeko edo, haren bultzatzaileek ziotenez, "ETAren eraginpetik urruntzeko".
Errebolta giroari atxikita, hainbat mugimendu sortzen ari ziren, adibidez: gaztetxeak. Leitzaran haranean A -15 autopista egin nahi zuen Gipuzkoako Foru Aldundiak. Talde ekologistak kontra agertu ziren, mobilizazioak deituz. ETAk, orduan, esku hartu zuen lehergailuak zartaraziz. Alderdi guztiek, HBk izan ezik, ETA gaitzetsi zuten. HBk, baina, inoizko emaitza onenak lortu zituen 1987ko hauteskundeetan, eta bereziki Gipuzkoan, zaila zen hari ezikusia egitea. Ajuriaeneko Ituna pitzatzen hasi zen. Urte hauetan, ETAko hainbat komando desegin zituzten estatuaren segurtasun indarrek, adibidez, Araba komandoa, baita Madril eta Bartzelona komandoak ere. Estatuko agenteen babesaz, Josu Muguruza HBko hautetsia hil zuten Madrilen 1989ko azaroaren 20an, Parlamentuko kide izateko akreditazioa jasotzeko zain zela; Iñaki Esnaola larri zaurituta atera zen. Une horretan, Artapalo kolektiboak kudeatzen zuen ETAko zuzendaritza, hiru pertsonak osatua. Bartzelonako 1992ko Olinpiar Jokoak hurbil zirela, ETAk jo-mugan jarri zituen, baina baita Leitzarango autobiaren lanak ere. Aldiz, 1992ko martxoan, Guardia Zibilak Artapalo desegin zuen Lapurdiko Bidarten,  ordu arteko ETAko zuzendaritzaren hautsezintasunaren sinesmen zabaldua deseginez. ETA ahulduta geratu zen. Aldi berean, Leitzarango autobiari buruzko akordio bat egin zen EAJrekin, hura haran horretatik pasa ez zedin, eta hartatik Elkarri elkarrizketaren aldeko mugimendua sortu zen. Ajuriaeneko Ituna koloka batean geratu zen, eta euskal eszena politikoa lausotu egin zen.
Biktimen gaiak garrantzi handiagoa hartu zuen; 1989an, ETAren indarkeriaren kontra bereziki, Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundea sortu zen. Bestaldean, euskal presoen sakabanaketaren kontra, Senideak sortu zen. Aldi berean, baina, kale borroka deitutako indarkeria zabaldu zen, ezker abertzaleko gazte taldeek egiten zituzten ekintza bortitz azkarrak, ondasun materialen kontra gehienetan. 1987an, horrelako eraso batek hildako biktima bat eragin zuen, PSEren egoitza batera molotov lehergaiak botatzean; HBk, hala ere, esplizituki arbuiatu zuen. Une honetan, indar handiz aktibatu zen soldadutzara joateari uko egitea: intsumisioa. Lotura handia zuen Hego Euskal Herriko gatazka giroarekin; Espainiako 1.383 intsumituen erdiak (%52) euskal herritarrak ziren (Iñaki Egañak 610 zenbatu ditu) eta, une horretatik aurrera, KASeko gazteria, Jarrai, intsumisio politikoa aldarrikatzen hasi zen, espainiar soldadutzaren kontra.
Kalean nagusitzeko borroka
ETAko zuzendaritza atxilotu eta urtebete eta erdi geroago, Gurutze Iantzi Urnietako HBko zinegotzia atxilotu zuen Guardia Zibilak 1993ko irailean; handik bi egunera hilik gertatu zen Madrilen bihotzekoak jota, dirudienez poltsa tortura teknika aplikatuta; hilabete horretan bertan, Xabier Kalparsoro etakidea hilik agertu zen polizia desberdinen zaintzapean egon ondoren. 1995eko ekainaren 21ean, GALek hildako Lasa eta Zabalaren gorpuzkiak Hondarribiko aireportura heldu ziren haiek Valentzian deskubritu eta urte batzuetara; Ertzaintzak, berriz, adiskide eta lagunen kontra kargatu zuen, hautsak harrotu zituzten gertaerak.