cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bola joko (herri kirola)
Aramaioko hiru txirlo
Aramaioko hiru txirlo, edo joko aramaixotarra, Aramaio haranean jokatzen zen aldaera da, bere hedadura udalerri horretara mugaturik zegoelarik. Gaur egun, Aramaion, Kanaleko hiru txirloetara jokatzen da, bolalekuak aldaera honetara jokatzeko eraldatu direlarik.
Joko aramaixotarreko bolalekua, zortzi-hamar metro luze eta hiru-lau metro zabal den laukizuzena da. Eskuineko alde zabalean, horma txiki bat izaten du eta ezkerrekoan, zanga txiki bat, bola bertara erortzen baldin bada, berriz ez irteteko. Bolaria kokatzen den lekuan, jaurtiketa-ohola dago, beharrezkoa dena bolak jotzea txirloak jo baino lehen (bolak ez badu ohola jotzen ohol huts adierazten da eta jokaldia baliogabetzen da). Txirloak, 35 cm altu eta 7-8 zabal dira eta normalean arte, zumar edo gorosti egurrez daude eginak. Bolak oso handiak izaten dira, arte egurrez eginikoak eta zortzi kilotako pisua dute, gainera, ez dute forma guztiz erregularrik, jokaldietan efektu arraroak egiten dituztelarik.
Txirloak, jokalariaren aurkako aldean jartzen dira, lerrokaturik, bata bestearen atzean. Jokaldi bakoitzean, ilararen kokalekua alda daiteke, eskuineko horma edo ezkerreko zangatik hurbilago jarriaz. Bolen antzera, bolalekua bera ez denez erregularra, muino txikiak baititu, garrantzitsua da azpijana ematea bolari nahi den lekura bidali eta txirloak botatzeko. Botatzen den txirlo bakoitzeko, puntu bat kontatzen da eta ez baldin bada txirlorik botatzen jokaldi hutsa adierazi eta baliogabetzen da. Txirloen ostean, zenbait enbor daude (atzeko anporra), bolak bertan jotzen baldin badu, zarata egin eta bertan geratzeko asmoarekin.
Araozko bola jokoa
Oñatiko Araotz auzoan jokatzen den aldaera da hau, lau txirlorekin.
Bederatziko joko gobiarandarra
Hiru oholtzar jokoaren oso antzekoa den aldaera hau Gaubea haranean (Araba mendebaldean) jokatzen da, Valderejoko haranean izan ezik. Bolatokia ez da laukizuzena, hexagono irregular baten forma baitu. Hiru oholen gainean, ilaran kokatzen dira bederatzi txirlo (50-60 zentimetro altu eta 6-7 cm diametrodunak), beste horrenbeste ziriren gainean. Esan behar da, txirlo hauek nahiz eta kono moztuaren forma izan, oinarria ez dutela guztiz leuna eta jartzen den moduak baldintza dezakeela jokoaren garapena.
Badago beste txirlo txikiago bat, miko edo mikis izenekoa, garrantzi handiena duena jokoan. Berau, txirloen bigarren lerrotik atzeragoko edozein lekutan jar daiteke eta bi bolari edo bi bolari taldeen artean zozketatzen da nork jarriko duen, maiz txanpon bat airera botaz.
Txirloen aurrean, konbergenteak diren hiru ohol daude (senda izenekoak), non jaurtiketa gunetik botatzen den bolak hartu behar duen lur. Dena den, modalitate honetako zenbait bolatokitan ez dago honelako oholik eta bolak edozein lekutan har dezake lur, txirloen lehen lerrotik baino lehen, betiere.
Bolak diametro eta pisu desberdinetakoak dira, bolari bakoitzak nahi duen mota aukeratu ahal izateko eta eskuzulo motakoak dira.
Jokoak bi fase desberdin ditu. Lehenengoan, bolari-talde bateko bolari banak bi jaurtiketa ditu, jaurtiketa gunetik egin eta airez joan ondoren, bola txirlo aurreko oholetariko baten jo behar dutenak baliodunak izateko. Botatako txirlo bakoitzak puntu bana balio du, hurrengo salbuespenekin:
Bolari-talde oso batek bota ondoren, aurkako taldeak botatzen du (gogoratu bolari bakoitzak birritan jaurtitzen duela) eta talde bakoitzak lorturiko puntuak batzen dira. Aldea, bi puntuen arteko desberdintasunaren erdia da. Hau da, lehen taldeak 10 puntu lortuz gero eta bigarrenak 14, bigarren taldea bi txirlogatik joango da irabazten. Normala den moduan, posible da txirlo erdigatik irabaztea.
Bukaeran, lehen fasean lorturiko aldeari bigarren fasean botatako txirlo kopurua gehitzen zaio, batura hau izanik jokoaren azken emaitza. Galdu duen taldeak, eskubidea du hurrengo jokoan miko edo mikisa nahi duen lekuan jartzeko (esan bezala, txirloen bigarren lerro horizontaletik atzera).
Bederatzi txirlo jokoa
Gaur egun Ipar Euskal Herrian bola-jokoan ia jokatzen ez den arren, uste da Bearnon komuna den quilhas de nau (bederatziko txirloak) jokoaren arau berekin jokatu izan zela. Birlak karratu bat osatzeko antolatzen dira, hirunaka lerro desberdinetan. Ondoz-ondoko bi txirloren arteko distantzia, birla baten altueraren berdina izan ohi da. Karratuaren erdian dagoen birla bereizgarri bat du eta andre deritzo Lapurdin. Helburua, bolarekin, birla bat bota eta birla eta bolaren laguntzarekin birla jakin batzuk botatzean datza.
Baionako euskal eta historia museoak, bederatzi txirlo jokoaren erakusketa du, ia metro bateko garaiera duten txirloekin. Gaur egun, Hazparneko Birlabolak elkarteak aldaera honen zenbait txapelketa eta erakusketa antolatzen ditu.
Berantevillako hiruko jokoa
Aldaera hau Ihuda errekaren haranean —Arabako hego-mendebaldean— jokatzen da, nagusiki Berantevillan, Armiñonen, eta azken horretako herria den Estavillon. Jokoa Erriberakoaren antzekoa da. Bolatokiak trapezio forma du, hiru metro zabal da bolaria dagoen tokian, bi metro zabal txirloen aldean eta hogei metro luze da. Txirloak eta bolariaren artean, egurrezko gida, bide edo loma dago (20 zentimetro zabal eta 18 metro luze dena), bolak jo behar duena jaurtiketa gunetik botatzen denean eta beraren gainean mantendu behar da txirloen gunera heldu arte. Hiru txirloak, diagonalean daude kokaturik gidaren arabera. Lehen txirloa (kantoia), gida bukatzen den lekuan dago kokaturik, eskuineko erpinean. Azkena, lehen txirlotik bi metrora eta gidaren kontrako ertzaren altueran. Erdikoa, bi txirloak lotzen dituen lerro irudikariaren erdian dago.
Bola, 15 zentimetroko diametroa duelarik, jaurtiketa gunetik airez botatzen da gidara eta bertan mantendu behar da jokaldi baliagarria izateko (kontrakoa gertatzen baldin bada desgarra adierazten da) eta jokaldian lorturiko puntuazioa, botatako txirlo kopuruaren berdina da.
Bermeoko bola jokoa
Bermeoko aldaera, iragan den mendeko 60. eta 70. hamarkadetan galdu zen. Modalitate honetako azken bolatokia, Bermeoko Artika auzoan zegoena baserri-txakolindegi bati lotuta, 1983ko uholdeetan galdu zen. Jokatzeko gunea laukizuzena da, 13,5m luze eta 1,5m zabal dituelarik. Jaurtitzailearen aldean, bi -batzuetan hiru- ohol xafla daude, bata bestearekiko paralelo, jokatzeko gunearen alde bakoitzean. Beste aldaera batzuetan bezala, bola xafla hauen kontra botatzen da, abiadura mantentzen laguntzeko, lurrera zuzenean botatzean abiadura galtzen baita. Bukaerako muturrean, egurrezko taulak lotzen ziren erpinetan, hexagono erdi bat sortuz.
Eris
Eris hurrengo gauzak izan daitezke:
Bola joko (herri kirola)
Bermeoko bola jokoa
Joko honetan lau txirlo erabiltzen dira: hiru nagusi eta bosteko bat. Nagusiak, hexagono erdiaren lerroei jarraituz jartzen dira, triangelu bat osatuz; bostekoa, aldiz, aurrealdean dauden bi nagusietariko baten aurrean jartzen da, bolak jarraitu beharreko norabidea finkatuz. Bolak, helduleku gisa, bi zulo ditu: bat erpururako eta beste handiago bat eskuko beste lau atzamarretarako.
Honela garatzen da jokoa:
Nagusi guztiak botatzen badira, hamalau puntu bakarrik ematen zaizkio jaurtitzaileari, bostekoarekin batera, hemeretzi izanik jaurtiketa batean lortu daitekeen puntu kopuru handiena. Normalean bi jaurtitzaileren artean egiten zen dema zen (hiru, jende asko itxaroten egonez gero), helburua 300 punturaino lehena heltzea zelarik.
Bolo-palma
Jatorria Kantabrian duen jokoa da hau, nahiz eta migrazioaren bitartez, gaur egun Asturias eta Euskal Herrian ere jokatzen den. Bolatokia, 30-34 metro luze eta 8 metro zabal da, hiru gune nagusitan banaturik dagoelarik berau: jaurtitzeko aldea, erdiko aldea edo kaxa eta birlatzeko aldea. Aldaera hau jokatzeko bolatokiak ia Kantabria osotik zabaldu ziren, ekialdea izan ezik (Castro Urdiales, Valle de Villaverde, Soba- agian bai La Gándara herrian- eta San Pedro del Romeral)
Lehen zatia, bola jaurtitzeko erabiltzen den gunea da, 8 metro zabal eta 20 metro luze dituena. Zoruan, tiroak izeneko zirkuluak daude margoturik, bolariek oinak jartzeko posizio desberdinak markatzen dituztenak.
Kaxa, jaurtitzeko eta birlatzeko aldeen artean dagoen gunea da. Bertan daude 9 txirloak, metalezko oinarria dutenak (uztaia) eta 45 cm-ko altuera eta 5 cm-ko diametroa dutenak, 550-630 gramo artean pisatzen dutelarik. Txirlo hauek, 3x3-ko karratu bat osatuz kokatzen dira. Gainera, hamargarren txirlo txikiago bat dago, txakina, albo batera kokatzen dena.
Bola bera esferikoa da, 12-18 zentimetro arteko diametroarekin eta haritz-egurrez egina, batzuetan berunezko nukleo bat izaten duelarik berau astunagoa egiteko. Normalean 1,5-2,3 kilogramo artean pisatzen du.
Jokoa bi fasetan garatzen da:
Botatako txirlo bakoitzak puntu bat balio du, baina erdiko txirloa bakarrik botatzen bada, bi puntu balio ditu jaurtiketak. Hiru jaurtiketa egin ostean, jokalaria birlatzeko gunera igarotzen da. Hor, hiru jaurtiketa egiten ditu, aurreko fasean hurrenez-hurren bolak lur harturiko guneetan; horri birlatzea deritzo.
Gerta daiteke ere bigarren fase horretan jaurtiketa bat egin ezin ahal izatea. Horren arrazoia, bolak flejea (jaurtitzeko gunea eta kaxa banatzen dituen lerroa) baino lehen lur hartu izana da, edota kaxaren eskuin eta ezkerrera dagoen zorua jo izana.
Joko honetan irabazteko hainbat era daude, esate baterako adosturiko botatako txirlo kopuru batera helduz (normalean 20 eta 40 artean), zortzi bola botaz eta desafio desberdin batzuk beteaz eta abar.
Operación Triunfo 2017
Operación Triunfo 2017 Operación Triunfo saio musikal espainiarraren bederatzigarren edizioa da, La 1 telebista-katean igortzen dena, telebista-programaren lehenengo emisiotik 16 urtera. Saioaren estreinaldia audientzian liderra izan zen, %19ko ikusle-kuotarekin prime time emisio orduan. Geroztik, programak audientzia egokiak izaten jarraitu ditu. Saio honetako 5 finalistetako batek 2018ko Eurovision Abesti Lehiaketan hartuko du parte, Espainiaren ordezkari bezala.
Bola joko (herri kirola)
Burgosko bola jokoa
Burgosko bola jokoak jatorria Burgosen duen arren, Euskal Herrian ere jokatzen da, bertakoek ekarrita Basauri (1980) eta Gasteiza (1985). Aldaera hau Burgos kanpora hedatuta dagoenez hainbat txapelketa antolatu dira Burgos, Bizkaia eta Arabako taldeen artean.
Burgosko bola jokoaren ezaugarri nagusia, bi mailatan jokatzen dela da, goiko jokoa eta beheko jokoarekin.
Operación Triunfo 2017
Garapena
Zurrumurruen ondoren eta 2017ko apirilaren 26an OT: El Reencuentro telebista-programak izan zuen arrakasta eta gero, Operación Triunfo saioa La 1 telebista-katera itzuliko zela iragarri zen, programaren bederatzigarren edizioarekin. Edizio berria 14 saioz osatuko zela baieztatu zen, astero saio bat igorriz. Horrez gain, asteroko lehiakide kaleratuaren eta gogokoenaren hautaketa telefono aplikazioaren bitartez doan egin ahalko zitekeela berretsi zen.
Bola joko (herri kirola)
Ea aldekoa
Izenak dioen bezala, Ea herri bizkaitarrean jokatzen den aldaera hau, gaur egun, galtzeko arriskuan dago: bi bolatoki geratzen dira bakarrik, Natxitua eta Bedaroan eta lehenengoa estalita dago, biltegi modura erabiltzen baita. Bedaroakoa auzoko jaietan erabiltzen da batez ere. Jakina da modalitate honetako beste zenbait bolatoki izan zirela Ereñon.
Operación Triunfo 2017
Instalazioak
Terrassan kokatutako Kataluniako Parke Audiobisualeko estudioetan daude platoa eta lehiakideen akademia. Instalazioek 22000 metro karratu okupatzen dute, hiru pisuko eraikin baten barruan, eta astean behingo saioak egiteko dimentsio handiko platoa ere badute.
Bola joko (herri kirola)
Ea aldekoa
Aldaera hau 23m-tako luzera eta 1,8m-tako zabalera duen hondodun lurrezko zorudun bolatokian jokatzen da. Bolek atzamar zein eskuetarako zuloak dituzte eta 8 kg-ko pisua. Azken hauek 4m luze den plataforma batera jaurti behar da jaurtiketa balioduna izateko. Helburua, beste aldean dauden hamar txirloak botatzea da, 9 handi (45 cm-ko altuera) eta txiki bat (handien altuera erdikoa), zeina handien aurrean dagoen, eskuin, ezker zein zentroan.
Txirlo handiak hirunaka antolatzen dira (bata bestearen atzean) kontrako muturrean. Jaurtitzaileak txirlo txikia bota behar du (bost puntu balio dituena) baliodun jaurtiketa izateko; beste txirloek puntu bana balio dute. Alboetako hormen kontra errebote egindako bolak botatako txirloak ere baliodunak dira.
Operación Triunfo 2017
Aurkezlea
2017ko abuztuaren 30ean baieztatu zen Roberto Leal aurkezleak gidatuko zuela Operación Triunfo saioaren edizio berria.
Irakasleak
Hauek dira akademiako klaustroa osatzen duten irakasleak:
Bola joko (herri kirola)
Erremonte barrundiarra
Araba ekialdean jokatzen den aldaera da hau, Barrundia, Agurain eta Asparrenan nagusiki. Arabar bolaren oso antzekoa da, baina, kasu honetan, loma erdian egon beharrean, eskuinaldean dago, txirloen antolaketa aldatzen delarik, Arabar boloaren Y forma, triangelu angeluzuzen bihurtzen delarik. Erremonte izena, muinoaren eskuineko aldean dagoen aldapa txiki batetik datorkio, zeina bolari efektua emateko erabili daitekeen, ezkerreko txirloak botatzeko, behin kantoia botata.
Erriberako hiruko jokoa
Araba hegoaldean jokatzen den aldaera da hau, Zanbrana, Erriberabeitia, Santa Cruz del Fierro, Gatzaga Buradon eta Samaniegon jokatzen dena. Bolatokiak, zapaldutako lurrezko zorua duena, 4 metro zabal eta 20 metro luze ditu eta bertan kokatzen dira hiru txirloak eta bolak jarraitu beharreko ibilbidea markatzen duen gida. Txirloak 30 zentimetrotako altuera dute eta 7 edo 8-tako diametroa, normalean haritz edo hurritzez egurrez eginda daudelarik.
Operación Triunfo 2017
Epaimahaia
Saio bakoitzeko hiru epaimahaikide finko daude, eta laugarrena saioro aldatzen doan gonbidatua da.
Kanporaketak
(Ehuneko gutxiena dutenak izan ziren kanporatuak)
Bola joko (herri kirola)
Erriberako hiruko jokoa
Txirloak, zoruan propio jarritako takoen gainean jartzen dira, gidaren ostean lerro zuzenean bata bestearen atzetik, metro bateko distantziara gutxi gora-behera. Lehen txirloari kantoi deritzo, bigarrenari erdikoa eta hirugarrenari azkena. Bolak hamabost zentimetrotako diametroa duten esferak dira.
Gida, senda edo bidea izenekoa, bolaria eta txirloen artean dagoen gainazal garaia da, bolatokiko zorua baino bi-hiru zentimetro altuagoa delarik. Hau bi zatitan dago banaturik: lehen zatia, bolariarengandik hurbilen dagoena, egurrezko (normalean haritz egurra) ohol batek osatzen du, 2 metro luze eta 20 zentimetro zabal dituelarik eta bigarrena, oholaren altuera berdinera eta honi loturik, lurrez eginiko pasabidea, hamabi edo hamahiru metro luze dena.
Operación Triunfo 2017
11 Gala (2018/01/15)
Gala honetan, lehiakideek saioan izandako ibilbidea baloratu zuten epaimahaikideek, 5etik 10era lehiakide bakoitza puntuatuz. Epaimahaikide bakoitzak emandako nota guztiak batu, eta ranking bat egin zen; horrela, puntuazio onena zuten lehen 3 lehiakideak finalerako klasifikatu ziren zuzuenean. Ondoren, lehiakideen akademiako irakasleek hautatu zuten 4. finalista, puntuazio baxuena lortu zuten hiru lehiakideen artean.
Bola joko (herri kirola)
Erriberako hiruko jokoa
Bolariak bideko oholetik bi metrotara egiten du jaurtiketa, eta airez doa bola oholean jo arte. Jaurtiketa baliagarria izateko, beharrezkoa da bolak oholean jo, bidetik ez erori eta gutxienez kantoia botatzea. Ez baldin bada horrela, mala adierazi eta jokaldian botatako txirlo kopurua ez da zenbatzen. Bi txirlo botatzen badira dosada deritzo jokaldiari eta aldiz, hiruak bota baldin badira, tresada edo jokaldi nagusia.
Errioxako jokoa
Arabar Errioxan jokatzen zen aldaera da hau, Ameskoako jokoaren oso antzekoa. Ez da bolatokirik behar eta edozein zoru lau nahikoa da jokatzeko. Txirloak, hirunaka paratzen dira, bi lerro horizontaletan, txirloak eta jaurtitzailea lotzen dituen lerro irudikariaren perpendikularrean. Jaurtigaia, ez da bola bat, baizik eta gazteleraz manilla (helduleku, eskutoki) deritzon kono moztua, luzeraz 15 zentimetro eta diametro handiena 6 cm-koa duelarik. Jokoak, gaztelerazko izena hartzen du jaurtigatik, (juego de manillas riojano) eta txirloen arteko distantzia ere baldintzatzen du: lerro bereko bi txirloren arteko distantzia, jaurtigaiaren diametro handienaren berdina da, eta jaurtigaiarena den luzera bera du bi lerroen arteko distantziak. Bolaria, txirloetatik bost metrotara jartzen da (normalean lerro bat margotzen delarik zoruan), txirloek osatzen duten laukizuzenaren alde zabaletako bateri begira.
Operación Triunfo 2017
Audientziak
Hauek dira Operación Triunfo 2017 telebista-programako audientziak. 9 Galatik aurrera (2018ko urtarrilaren 2a), audientziak gonbidatuekin kontatzen dira.
St. Henry (Ohio)
St. Henry Ohioko herri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 2,427 biztanle zituen, 4.15 kilometro koadrotan banatuta.
Bola joko (herri kirola)
Errioxako jokoa
Jokoaren helburua, gehienez hiru jaurtiketa erabilita (gutxiago erabiliz gero, hobe), txirlo bakarra zutik uztea da. Ez bada helburua lortzen, txirlo kopuru bakoitia uztea da bigarren helburua. Noski, ez da berdin kontatzen lehenengo jokaldian txirlo bakarra uzteak edo lehenengoan lortzeak. Jokaldirik onenari, hots, jaurtiketa bakarrarekin txirlo bakarra uzten duen jokaldiari, non, ona edo gazteleraz buena deritzo. Txirlo guztiak botaz gero edo kopuru bikoitia utziz gero hiru jaurtiketen ostean, jokaldirik txarrena alegia, par, pare, ezer ez edo gazteleraz nada adierazten da eta jokalariak ez du punturik jasotzen.
Hona hemen jokaldi bakoitzeko (hiru jaurtiketa) puntuazio posible guztien taula, geratzen diren txirlo kopuru eta erabilitako jaurtiketen araberakoa:
Antoine Berman
Antoine Berman (Argenton-sur-Creuse, Frantzia, 1942ko ekainaren 24a - Paris, 1991ko azaroaren 22a) filosofoa, hizkuntzalaria eta itzulpen ikasketen teorialari eta kritiko frantsesa izan zen eta Latinoamerikako literatura eta Alemaniako filosofia frantsesera itzultzen zituen. Gaur egungo itzulpen ikasketetan figura garrantzitsutzat jotzen da. Itzulpen teoria asko dauden modura, itzulpenaren kritikarako metodo ezberdin asko egon daitezkeela esan zuen eta ondorioz, “itzulpenaren analitika negatiboa” deituriko eredu propio bat sortu zuen, azterketa psikoanalitiko baten bidez.
Bola joko (herri kirola)
Errioxako jokoa
Normalean banaka edo jokalari desberdinek osaturiko taldeen artean jokatzen da, jokaldiz-jokaldi lorturiko puntuak gehituz doazelarik. Norgehiagoka hasi baino lehen paktaturiko jokaldi kopurua pasatzen denean, puntu gehien lorturiko aldea da irabazlea. Berdinketa egonez gero, jokaldi eta jaurtiketa bakarrera jokatzen da berdindu duten aldeen artean, berdinketa desegiteko.
Eskuzulo
Gipuzkoa erdi eta ekialdean jokatzen den aldaera da hau. Bolak arte egurrez daude eginda eta 7 eta 9,5 kilo artekoa pisua dute. Txirloak jaurtitzailea dagoen tokitik 22 metrora daude, 45 zentimetrotako altuera eta gehienez 9 cm-tako diametroa izaten dutelarik. Bederatzi txirlo egoten dira 3x3ko karratua osatzen, bertikal eta horizontalki bata bestearengandik metro erdiko distantziara. Bolarekin botaz gero, puntu bateko balioa du honelako txirlo bakoitzak.
Antoine Berman
Bizitza
Antoine Berman Limoges etik gertu dagoen Argenton-sur-Creuse hiri txikian jaio zen eta Bigarren Mundu Gerra eta gero, aita poloniar-judua eta ama franko-jugoslaviarra zituela, haren familia Paristik gertu finkatu zen. Berman Lycée Montmorencyra joan zen eta geroago filosofia ikasi zuen Parisko Unibertsitatea n, non bere emazte Isabelle ezagutu zuen. 1968an bere emaztearekin Argentinara joan eta 5 urte igaro zituzten bertan. Parisera bueltatu zenean, Berman Centre Jacques-Amyoteko zuzendaria izatera heldu zen, baina ez zen katedradun izatera iritsi. Horrez gain, 1984an Filosofiako Nazioarteko Elkargoa sortu zenetik, ikerketa-programa bat zuzendu zuen eta urte horretan bere lan teorikorik handiena argitaratu zuen, ''L'Epreuve de l'étranger. Culture et traduction dans l'Allemagne romantique: Herder, Goethe, Schlegel, Novalis, Humboldt, Schleiermacher, Hölderlin. ''Berman gaixorik hil zen 49 urte zituela, eta bere azken unea iritsi arte asko idatzi zuen. Bere lanen ondorioz, nazioarteko "erreferente" mailara iritsi zen, eta aintzatespen hori are nabarmenagoa izan zen Pour critique des traductions: John Donne deituriko hil ondorengo argitalpenari esker.
Bola joko (herri kirola)
Eskuzulo
Hamargarren txirlo txikiago bat ere egoten da (txaparrua edo amona), jaurtitzailearen eta gainontzeko txirloen artean kokaturik egoten dena (bolatokiaren ezkerrean txirlo taldetik sei metro eta erdira) bolak jarraitu beharreko ibilbide ideala oztopatzen. Bolariak txaparrua botatzekotan, jaurtiketan lorturiko puntuak (botatako beste txirlo handiagoen kopurua) baliogabetzen dira. Era berean, bolak, jaurtiketa-ohola jo behar du (5 edo 6 metro luze izaten dena) jaurtiketa balioduna izateko. Bola txirloetara heldu baino lehen txirloetako bat eroriko balitz edo txirlo guztiak era egokian jarriak ez balira egongo, jokaldia berriz errepikatu beharko litzateke. Behin bola bolatokiaren amaierara helduta, zoruan beheragune ohi da, berriz ere bolari atzera egitea galarazten diona.
Izena, erabiltzen duen bola-motagatik hartzen du, dituen bi zuloetan eskuko atzamar guztiak sartu baitaitezke.
Antoine Berman
Pentsamendua
Antoine Bermanek bere egin zuen Jean-René Ladmiral ek 1979an sortu zuen traduktologia terminoa, eta bereizketa bat ezarri zuen testuak aztertzeko ikuspuntu linguistikoaren eta traduktologikoaren artean (nahiz eta biak elkarren osagarri direla aldarrikatu zuen). Garrantzitsua da nabarmentzea, XVIII. eta XIX. mendeetan, Frantzian frantses hizkuntza eta kultura erdigunean jarriz egiten zela itzulpena, eta alemaniar erromantikoek, aldiz, oso bestelako ikuspegi bat planteatzen zutela, izan ere, azken horiek itzulpenaz baliatzen ziren beraien ama hizkuntza bermatu eta zabaltzeko. Ondorioz, Bermanek Alemaniako teoria erromantikoak aztertu eta Friedrich Schleiermacher eta Walter Benjamin en tradizioan kokatzen dela esan daiteke, hain zuzen ere, lehenengoaren hitzaldi bat itzuli baitzuen (Des différentes méthodes du traduire) eta bigarrenak idatzitakoari buruz hitz egiten baitu bere lan batean (L'Âge de la traduction. La tâche du traducteur de Walter Benjamin, un commentaire). Horrez gain, beste idazle askoren artean, Bermanek Friedrich Hölderlin, Sofokles en itzultzailea eta poeta, aztertu zuen eta aipatu beharra dago Bermanen liburuko izenburuan azaltzen de “L'épreuve de l'étranger” esapideak idazle horren poema bati egiten diola erreferentzia.
Boyndie
, 'Bòindidh', Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Bola joko (herri kirola)
Gesaltzako bola
Ia esklusiboki Gesaltza Añanan jokatzen den aldaera da hau, hortik izena. Bolatokian, hiru gune ezberdindu daitezkeelarik bertan:
Bolak, 1,8 eta 2,6kg artekoak izaten dira, jaurtitzailearen kategoriaren arabera erabiltzen direlarik batzuk edo besteak. Hauek, oholean zehar bota behar ditu bolariak, Arabar bola jokoan eta Kanaleko hiru txirloen antzera. Helburua lau txirloetatik hiru handiak botatzea da (txikitoa botaz gero jaurtiketa baliogabetu egiten da) eta txirlo handi bakoitzaren eraisketak puntu bana balio du.
Herriko jaietan, San Kristobaletan, txapelketa egiten da herriko bolatokian.
Hiru oholtzar
Aldaera honek ere Burgosko Merindadeak eskualdean du jatorria, migrazioaren bitartez sartu zelarik Bizkaia mendebaldean. Valderejon, aldiz, aspalditik dago errotuta joko hau, non, losino deritzon aldaera honi, ondoko Lausa haranetik datorrelarik izendapena. Bisualki ikusgarria den aldaera hau 30 m metro luze eta 6 m zabal dituen bolatokian jokatzen da, bolek 5–7 kg arteko pisua eta 28 cm-ko diametroa dutelarik. Bolak bederatzi txirlo handiren (35-40cm-ko altueradunak) kontra jaurtitzen dira, hauek karratu batean antolaturik daudela (bata bestearen atzean hirunaka), lerro bakoitza oholtza baten gainean dagoelarik (hortik izena). Txirlo bakoitzak puntu bakarra balio du, karratu erdikoak izan ezik, bi puntu balio baititu. Helburua txirloak euren jatorrizko kokalekutik ahalik eta gehien sakabanatzea da. Badago baita txikiagoa den beste txirlo bat (20 cm-ko altuera), miko edo cuatro deiturikoa, lau puntutako balioa duena. Jokoaren arabera, jaurtitzaile bakoitzak bi edo lau bola ditu errondako eta mikoa txirlo handien atzean bi posizio desberdinetan kokatzen da.
Aldaera honetan, bola eta bolatokiaren erdialdea bustirik mantentzen dira eta jaurtitzaileak erdiko txirloen lerrora airez botatzen du bola, biraka, mikoa ere harrapatzeko saiakeran, zeina atzean dagoen, erdiko lerroaren ezker edo eskuinera. Jaurtiketa balioduna izateko, bolak txirloen aurretik dagoen lerroa airetik pasa behar du, txirloak kokaturik dauden oholtzetariko bat ukitu eta zelaiaren atzealdean dagoen marra gurutzatu. Honela deritze falta desberdinei:
Falta adieraziz gero, jaurtiketa baliogabetu egiten da eta jaurtitzaileak ez du berriro jaurtitzeko eskubiderik izaten.
Baliodun jaurtiketa baten ostean, bolak atzeko lerroa pasa duenean, jaurtitzailea atzeko gunera doa (cas de birle izena duena) eta aurreko jaurtiketako bola geratu den tokitik bigarren jaurtiketa egiten du, baina mikoa kenduta. Berriz ere, bolak airez joan behar du oholtzetaraino, eta hori dela eta, txirloen atzealdea adierazten duen lerroa ere marraztu egiten da, aurrekoaren funtzio bera egiten duena (jaurtiketaren norantzaren arabera hartzen da kontuan bata edo bestea).
Federaturiko modalitate honetako hainbat bolatoki aurki daitezke Euskal Herrian: Portugalete, Sestao, Bilbo (Etxebarria parkean), Basauri eta Laudion. Euskal Herritik kanpo, aldaera hau Burgos eta Kantabrian ere badago hedatuta.
Kanaleko hiru txirlo
Kanaleko hiru txirlo edo hiru txirlo arrunta, Bizkaia ekialde, Gipuzkoa mendebaldean (Debagoiena eta Debabarrena) eta Aramaion hedaturik dagoen aldaera da.
25m luze eta 2,5m zabal den bolatokian jokatzen da, bolak egurrezkoak izaten dira eta 2,5kg pisua dute, atzamar eta eskurako zuloa dutelarik. Berezitasun gisa, bolak ez dira guztiz esferikoak. Jaurtitzaile bakoitzak bi bola jasotzen ditu erronda bakoitzean. Txirloek 21cm-tako altuera izaten dute eta 5cm-ko zabalera, lerro batean antolaturik egoten direlarik, bata bestearen atzean, euren artean metro bateko distantzia egoten delarik.
Txirloen eta jaurtiketa gunearen artean, eskuinaldean, 19m luze den kanala dago, zorua baino maila bat altuago dagoena eta kanala, pista edo ibilbidea izena hartzen duena. Baxuago dagoen lurrezko zoruari kalea deritzo. Bola jaurtiketa oholaren kontra jo behar da eta txirloetara bota kanalean zehar, kalera jausiz gero jokaldia baliogabetzen delako. Hau izanik jokoaren parterik zailena, efektua ematen zaio bolari kanaletik ez erortzeko:
Jaurtiketan, bolak hasierako ohola jo behar du, bestela ohol-hutsa adierazten da eta jaurtiketa baliogabetu. Bola kanalean mantendu bai baina txirlorik ez badu botatzen, gain-hutsa dela esaten da. Erdiko txirloa baldin bada zutik geratzen den bakarra, erdikuts esaten zaio. Bolak horman errebote egin ostean botatako txirloen puntuak ez dira kontatzen. Jokaldi ideala, bolako ohola jo, kanaletik ez erori eta txirlo guztiak botatzen dituena da, horri, leku batzuetan birloa egin deritzo.
Apustuak botako diren txirlo kopuruaren arabera egiten dira:
Katxete
Aldaera hau Enkarterri eta Ezkerraldean jokatzen da. Modalitate honetan jokatzeko bolatokiek carrejo izena ere hartzen dute eta jatorrian, garia jotzeko larrainak erabiltzen ziren jokatzeko.
Katxeteko bolek 3,5-4kg artean pisatzen dute eta ez dute inolako zulorik, leunak baitira. 4-6 txirloek 1kg pisatzen dute, 9cm-tako altuera dute eta forma berezia dute: bolen antzekoak dira baina poloetatik lauak. Honen arrazoia, eurak jarrita dauden takoa (haritz egurrez eginiko txirloen euskarria) ez delako laua, inklinatua baizik, alderik baxuena jaurtitzailea dagoen tokitik hurbilen egonda eta altuena, urrunen. Txirloak V forman antolatzen dira eta V-aren erpina jaurtitzailea dagoen lekutik kontrako norantzan begira egoten da. Takoaren aurrean ur putzua dago eta honen zioa, jaurtitzailearen laguntzaileak (armadorea izenekoa) jaurtiketaren aurretik txirloak eta takoa busti ahal izatea da, txirloak bertan sartuta.
Helburua, txirloak lurrean dauden zirkuluerdi formako bi marra igarotzea da, bolatokiaren mugak markatzen dituztenak. Lehenengo marra, takotik hamar metrora dago eta, bigarrena 18,5m-tara. Puntuak zenbatzeko, bolak lehen marra igaro behar du, bestela txorra adierazten da eta jaurtitzaileak ez du punturik jasotzen. Behin bolak lehen marra igarota, lehen marra igaro duten txirloek puntu bana balio dute, eta bigarren marra igaroz gero, bina. Partiduak berrehun edo hirurehun puntutara izaten dira.
Modalitate honetako bolatokiak Muskiz, Abanto-Zierbena, Santurtzi, Ortuella, Trapagaran, Barakaldo eta Gallartan aurki daitezke.
Leongo jokoa
Aldaera honek ere jatorria Euskal Herrian ez duen arren, gaur egun bertan ere jokatzen da, Leonetik etorritako etorkinek ekarririk. Bizkaian, modalitate honetako hiru bolatoki daude: Basauri, Txurdinaga eta Portugaleten.
Bolatokiaren neurriak 25-30m luze eta 9-10m zabal izaten dira, bi zati nagusitan egoten delarik banatuta: alde batetik castroa, non hamar txirloak egoten diren eta bestetik, jokatzeko gunea. 55cm-ko altuera duten bederatzi txirlo daude eta 30cm dituen miche izeneko txirlo txikiago bat. Michearen kokapenaren arabera erabakitzen du jaurtitzaileak jaurtiketaren norabidea. Txirlo handienak 3x3ko karratu batean antolatzen dira, erdikoak medio edo erdikoa izena izaten duelarik.
Modalitate honetako ezaugarririk nagusienetakoa da, jaurtitzeko erabiltzen diren bolak ez direla esferikoak, esferaerdiak baizik. Kilogramo bat pisatzera hel daitezke eta 14cm inguruko diametroa izaten dute.
Castroaren inguruan zenbait marra daude:
Jaurtitzailearen errondan, bi zati daude. Lehenengoan, eskua izeneko jaurtiketa gunetik (castrotik 6-22m artean) bola botatzen du airez castrora. Zorua ukitzen duenean (zorua umel egoten da), ezin du ez errebote egin ezta bertan geratu ere, biratzen jarraitu behar baitu jaurtiketa balioduna izateko. Jaurtiketa balioduna izaten bada eta bolak paradatik kanpo bukatzen badu, honela kontatzen dira jokaldiko puntuak:
Badira botatako txirloen eta bolak eginiko ibilbidearen konbinazio berezidun jokaldiak. Esate baterako bolak, castroa ukituz gero eta michea botatzen badu paradatik kanpo bukatuz, ahorcada adierazten da eta jokaldiari 16 puntu ematen zaizkio.
Bigarren atalean, birlaketa izenekoa, jaurtitzaileak bigarren aldiz jaurti dezake bola castrora aurreko bola gelditutako leku beretik, baldin eta paradatik kanpo bada. Zati honetan, michea bakarrik botatzen da eta ez da punturik banatzen.
Oholtzar pasaboloa
Bizkaia mendebaldea, Kantabria eta baita Burgosen ere jokatzen den aldaera da hau, Katxetearen nahiko antzekoa.
Bolatokia hiru zatitan banatzen da. Lehena, jaurtiketa gunea da, 6m luze dena eta jaurtitzaileak bertan korrika egiten duena bola jaurtitzeko. Bolak bost eta zazpi kilo arteko pisua du eta atzamar zein eskurako zuloak ditu. Bola 8m-tako ohol batean zehar doa (oholtzarra) eta honen bukaeran daude hiru txirloak, hemen zerrendaturiko txirlo guztien artean arinenak direnak (100g bakoitzak), oholtzarreko hiru zulotan buztinaren laguntzaz finkaturik. Oholtzarra heze mantentzen da eta forma konkaboa du, bola errazago joan ahal izateko beretik zehar. Txirloetatik ez oso urrun hesi bat aurki daiteke, pasaboloa. Honek bola geldiarazten du, baina izatez, pasaboloaren atzean dago puntuatzeko gunea, marren zelaia. Zelai hau 20m zabal eta 50m luze da eta bolarekin jotako txirloek berau gurutzatzen duten marra ahalik eta gehien gurutzatzea da helburua. Oholtzarretik hurbilen dagoen marra gurutzatzeak 10 puntu balio du txirloko eta urrunen dagoenak 70. Beraz, jaurtiketako lor daitekeen puntu kopuru altuena 210ekoa da.
Joko bakoitzeko jaurtitzaile bakoitzak 8 bola izaten ditu eta bukaeran puntu kopuru altuena duenak irabazten du.
Olazabalgo bola jokoa
Olazabalgo zazpi boloen jokoa, izen bereko auzo dimoztarrean bakarrik jokatzen den aldaera da, bolatoki ezagun bakarra dagoelarik modalitate honetan jokatzeko. Urtean behin egiten da lehiaketa, auzoko San Roke jaietan. Munadun erremontearen antzekotasunak dituenez, ematen du aldaera honetatik garaturiko modalitatea dela.
Bolek esku eta atzamarrentzako zuloak dituzte eta 5-6kg artean pisatzen dute. Sei txirlo handi (36cm-ko altuera) eta txirlo txiki (26cm) bakarra daude. Bolatokiak laukizuzen forma du, 20 metro luze eta 4 metro zabal delarik. Ezaugarri nagusi modura, bolatokiko aldeak okerrak dira eta erdian muna luzanga dauka, elkarrekiko paraleloak diren bi kanal zabal eratuz. Kanalen hasieran, jaurtiketari indarra emateko ohol bi daude. Bukaeran, txirloen atzean, bolatokiak amaiera laua du, ez du inklinaziorik. Txirlo handiak pixka bat diagonalak diren lerroetan daude antolaturik, hirunaka. Hiruko lerro bakoitza kanal bakoitzaren bukaeran dago kokaturik. Txirlo txikia, bi lerroen artean kokatzen da. Txirloak ez dira harlauza berezien gainean jartzen, beste aldaera askotan bezala eta honek, bukaerako inklinazio ezarekin batera, jokoan asko eragin handia du, txirloak botatzea zailtzen baitu.
Puntuatu ahal izateko, jaurtitzaileak bola hasierako oholaren kontra bota behar du, ostean alboetako hormaren bat joz. Orduan, txirloak botatzen ditu (zeintzuek beste txirlo batzuk bota ditzaketen), botatako bakoitzak puntu bana balio duelarik. Azkenik, txirloak bota ostean, bolak bukaerako ohola (topea) jo behar du. Hala ez bada, txorra adierazten da eta jaurtiketa baliogabeturik geratzen da.
Oñatiko sei txirlo
Oñatin jokatzen den aldaera da hau. Herriko jaietan, San Migeletan, txapelketa egiten dute San Martin zelaiko bolatokian.
Sei txirlo jokoa
Sei txirlo jokoa edo Gaskoiniako jokoa, Gaskoinian jokatzen den aldaera da, Baionan ere jokatzen delarik. Joko hau Errioxakoaren oso antzekoa da, helburua txirlo guztiak bat izan ezik botatzea baita. Hala izaten baldin bada, puntu bat jasotzen du jaurtiketak, bestela, bat ere ez. 12 jaurtiketa ditu bolari edo hiru bolariz osaturiko talde bakoitzak eta ostean puntu gehien dituen aldea da irabazlea. Jaurtigaia, maillet izenekoa, 6 txirloen kontra jaurtitzen da (aurreko lerrokoek 50 cm-ko altuera dute eta atzeko lerrokoek 55 cm-koa, aurreko lerrotik 30 cm-tara daudelarik kokatuta) 8-11 m-ko distantziatik, bolarien kategoriaren arabera. Txirloak, pité izeneko lekuan kokatzen dira, eta tringle izeneko marra dago bolari eta txirloen artean, jaurtitzaileak ezin dezakeena gurutzatu jaurtiketa egiterakoan. Baionako bestetan txapelketa egin ohi da.
Zabaleko hiru txirlo
Zabaleko hiru txirlo, gehien bat Berrizen (Bizkaia) jokatzen den aldaera da, gaur egun geratzen diren bolatoki gehienak udalerri horretan baitaude (beste bat Iurretako Garaizar auzoko San Mames baselizaren ondoan dago): Andikoa, Sallobente eta Olakuetan besteak beste. Olakuetakoa kenduta, eliza edo baselizetako hormetara loturik dauden bolatokiak dira gehienak, hormaren araberakoak izanik bolatokiaren neurriak. Beste batzuk, zelaiko aldapa naturala erabiltzen dute bolatokia egiteko. Dena den, Olakuetakoa da berriena eta beraz, estandar modura ere har daiteke.
Olakuetako bolatokia 18,5m luze da eta 2,5m zabal. Bolatokiek, ezkerreko aldean lurrezko aldapa izaten dute. 2kg-dun bolak eta 21cm-ko altuera duten hiru txirlo txiki daude. Kanaleko hiru txirloen antzera, lerro batean antolatzen dira, baina metro erdiko distantziarekin batetik bestera.
Bolak bukaerako hesia jo ostean botatako txirloek ez dute punturik kontatzen. Bolari bakoitzak bi bola botatzen ditu errondako, zeintzuek jaurtiketarako ohola jo behar duten, txorra adierazi eta jokaldia baliogabetu egiten baita bestela.
Zeanuriko bola jokoa
Aldaera hau Zeanuri herri bizkaitarrean jokatzen da bakarrik, bertako lau auzotan (Otsemendi, Ipiñaburu, Altzuaga eta Uribe) geratzen direlarik modalitate honetan jokatzeko bolatokiak.
Joko honetan jokatzeko era desberdinak daude. Jaurtitzaileek diru kantitate bat jarri dezakete jokoa baino lehen, arrapea izenekoa eta hiru jaurtiketa izan. Edo bestela, arrape handiagoa jarri ostean talde edo jaurtitzaile bakoitzak 6 jaurtiketa ditu, baina jaurtiketarik onena hartzen da bakarrik kontuan.
Bolariek jaurtiketa oholera bota behar dute (bestela sinka adierazten da eta jaurtiketa baliogabetu) bola eta gehienetan ezkerreko inklinaziorantz jaurtitzen da txirloak lerroan botatzeko. Jaurtiketa guztiek zubile jo behar dute jaurtiketa balioduna izateko (bestela txorra adierazten da). Berezitasun batzuk ere badaude:
Zornotza aldeko jokoa
Zornotza aldeko bola jokoa edo munadun erremontea, Bizkaia erdialdean nahiko hedaturik dagoen aldaera da, non bolatoki gehienak baselizen inguruan dauden. 20 bolatoki inguru geratzen dira Zornotza, Ugao, Zeberio, Dima, Arrankudiaga eta Lemoan. Arrankudiagako aldaera, Aiarako erremontea eta aldaera honen arteko mugan dago: bolatokia munadun erremontean jokatzekoa da, baina puntuazioa Aiarako aldaeraren berdina. Hamar bat klubek hartzen dute parte txapelketa desberdinetan.
Lurrezko bolatoki laukizuzenetan jokatzen da, 24-27m luze eta 4,5-5m zabal direlarik. Beste aldaera batzuren moduan, ezkerreko eta eskuineko aldeak gorantz altxatzen dira, baina, ezaugarririk nagusiena erdian doan muna da, Olazabalgo jokoaren kasuan bezala, bolatokia bi kanaletan banatuz. Jaurtitzailearen aurkako muturrean, topeak, egurrezko taula batek, jartzen dio muga bolatokiari. Helburua hamar txirloak botatzea da, 9 handi (52cm-ko altuerara ailega daitezkeenak), 3x3ko karratu batean antolaturik daudenak eta txikiago bat, txakina. Bolek 10-12kg-ko pisua izaten dute, 31cm-tako diametroa eta esku zein atzamarrerako zuloak dituzte.
Jaurtitzaileak jaurtiketa gunetik botatzen du bola 3m luze den oholera (bestela lur adierazten da eta jaurtiketa baliogabetu) eta 15 bat metro ibili ostean heltzen da txirloetara. Txirlo handiek puntu bana balio dute, erdikoak izan ezik, bi balio baititu. Txakinak sei edo hamar puntu balio ditzake eta bolatokiko hainbat lekutan egon daiteke kokaturik (zonaldearen arabera), jokabidea baldintzatuz. Hala ere txakinarentzako toki ohikoenak hauek dira:
Jaurtiketako lortu daitekeen puntu kopuru altuena 20 da, baina badaude puntu kopuru desberdina duten jaurtiketak:
Antoine Berman
Pentsamendua
Bermanek La traduction comme épreuve de l’étranger liburuan itzulpena erronka bat dela esaten du bi zentzutan: alde batetik, erronka bat da xede-kulturarentzat, testu arrotzaren arroztasuna esperimentarazten diolako eta beste alde batetik, sorburu-testuarentzat ere erronka bat da, bere jatorrizko testuingurutik erauzten duelako.
Bermanek Mendebaldeko kultura gehienetan gardentasunaren ideian oinarritzen den itzulpengintzaren diskurtsoa dela nagusi salatzen du eta jatorrizkoaren arroztasuna ezabatu eta testua xede-hizkuntza eta -kulturara moldatzen duen metodo etnozentrikoa bultzatu izan dela. Bermanen ustez, itzultzeko modu horrek testuak erabat deformatzen ditu.
Hori dela eta, beharrezko deritzo itzultze-ekintzaren helburu “etikoari” buruzko hausnarketa bat egiteari eta helburu horrek “arrotza arrotz moduan hartzea” izan beharko lukeela uste du. Hala ere, helburu hori zapuzten duten hainbat indar deformatzaile daudela dio Bermanek.
Itzulpenaren analitika negatiboa
Hori dela eta, itzulpenak berezko dituen deformazio-joera “unibertsalak” aztertzen ditu eta itzultzaile oro horien menpe dagoela esaten du. Menpekotasun horretatik askatzeko, eta itzultzaileak indar horien kontzientzia har dezan, ezinbestekoa da itzultzailearen lanen azterketa psikoanalitiko bat egitea eta “itzulpenaren analitika negatiboa” deituriko azterketa bat egiten du Bermanek.
Hortaz, Mendebaldean nagusi izan den itzulpenaren ikuspegi platoniko baten ondorio diren eta prosa literarioan diharduten honako 12 indar deformatzaileak zerrendatzen ditu:
Arrazionalizazioa
Puntuazioa berregituratuz, esaldiak eta esaldi zatiak berrordenatuz eta elementu konkretuak abstraktu bihurtuz, jatorrizkoaren egitura sintaktikoak aldatzea.
Argitzea
Jatorrizkoan guztiz argi ez dagoena argiago jartzea edo modu indefinituan dauden elementuak modu definituan jartzea. Bi mota bereizten ditu:
Manifestatzea (positiboa): Jatorrizkoan ageri-agerian ez zegoen zerbait itzulpenean “berez” agertzea. Bermanen ustez hori da itzulpenaren ahalmen gorena.
Esplizitatzea (negatiboa): Jatorrizkoan argi egon nahi ez zuen hori itzulpenean argi jartzea.
Luzatzea
Neurri batean, aurreko bi joeren ondorioz, itzulpen orok jatorrizkoa baino luzeago izateko joera du. Izan ere, bi joera horiek jatorrizkoan “tolestuta” zegoena “destolesten” dute baina hori hitz-jario alferrikakoa baino ez da eta ez du ezer eransten. Gainera, jatorrizkoaren erritmoa hausten du.
Edertzea
Jatorrizkoa estilo “dotoreago” batean berridaztea. Bermanen aburuz, joera hau da nagusi itzulpen klasikoan eta jatorrizkotik abiatuta (eta horren kaltetan) egiten den “estilo-ariketa” horrek jatorrizkoaren ahozko erretorika deuseztatzea dakar.
Pobretze kualitatiboa
Jatorrizkoan soinu aldetik aberatsak diren hitz edo espresioak, edota espresio “ikonikoak” (irudi bat iradokitzen dutenak), itzulpenean adierazpen-aberastasun gutxiagoko baliabidez ordezkatzea.
Pobretze kuantitatiboa
Bariazio lexikalaren galera, hau da, jatorrizkoan adierazle bat baino gehiagoren bidez adierazten den zerbait itzulpenean adierazle bakarraren bidez ematea.
Erritmoak deuseztatzea
Nahiz eta beste genero batzuetan, adibidez, poesia n, erritmoak garrantzi handiagoa izan, prosa n ere ezinbestekoa da erritmoa mantentzea. Askotan, ordea, puntuazioa edo hitz-ordena aldatuz hautsi egiten da jatorrizkoaren erritmoa.
Testuaren azpiko esanahi-sarea deuseztatzea
Obra literario orok dimentsio ezkutu bat edo “azpi-testu” bat du bere azpian. Hori dela eta, bakarka esanguratsuak ez diruditen hainbat hitzek sare moduko bat osatzen dute, testuari batasun-zentzu bat ematen diona. Beraz, hitz horiek modu isolatuan itzuliz gero, hau da, beren arteko lotura hori egin gabe, testuaren zutabe nagusietako bat deuseztatzen da.
Testu barruko sistematismoak deuseztatzea
Jatorrizkoak sistematikoak izan ohi dira esaldiak eraikitzean, hau da, esaldi motak hautatzean. Aldiz, itzulpenetan, irakurketa “ulergarriago” egiteko, askotan, sistematismo horiek ez dira mantentzen eta ondorioz, jatorrizkoaren sistematismoa hautsi eta testu inkoherente bat sortzen da.
Sare bernakularrak deuseztatzea edo exotizatzea
Nobela batzuetan, “hizkera bernakularrak” ager daitezke, hitz edo espresio “erregionalak”, dialektoak etab. Horrelakoek testuan kontatzen den istorioan garrantzi handia dutenez, horiek ezabatzea jatorrizko lanaren testualitatearen aurkako eraso larria da.
Oak Brook (Illinois)
Oak Brook  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 7,883 biztanle zituen, 20.59 kilometro koadrotan banatuta.
Antoine Berman
Lokuzio eta esamoldeak deuseztatzea
Prosa literarioak kultura jakin batean ondo errotatutako hainbat eta hainbat irudi, lokuzio, esamolde eta abar izaten ditu bere baitan eta horiek beste hizkuntza batera itzultzean, joera nagusia xede-kulturan baliokidea den beste esamolde batez ordezkatzea da. Hori etnozentrismo tzat jotzen du Bermanek eta halako esamoldeak hitzez hitz itzultzearen aldekoa da. Bermanen aburuz, gugan badago “esamolde-kontzientzia” bat, ezezaguna edo arrotza egiten zaigun pasarte bat esamolde bat dela ohartarazten diguna. Horrela, gainera, xede-hizkuntzako esamoldeen zakua aberastu egingo dela aipatzen du.
Hizkuntzen gainjartzea ezabatzea
Obra literario gehienetan, hizkuntza edo hizkera bat baino gehiago ageri ohi da (dialekto, soziolekto, hizkuntza… ezberdinak), elkarrekin edo elkarri gainjarrita eta itzulpenak hizkuntzen gainjartze hori ezabatzeko joera duela esaten du Bermanek.
Analitika negatibo hori osatzeko, itzulpenaren analitika positiboa proposatzen du Bermanek, zeina joera negatibo horiek neutralizatzen edo haien eragina gutxitzen saiatu izan diren jardueren analisia den. Horretarako, “itzulpen literala” proposatzen du baina hori ez dela “hitzez hitzezkoa” azaltzen du. Izan ere, hitza (mot) eta letra (lettre) desberdintzen ditu, eta itzulpen literala lan literarioaren “letra”-ri lotua dagoela dio. Bermanentzat, testu baten zentzua itzultzea baino garrantzitsuagoa da testu horren “letra” itzultzea, horri esker lanei berezkoa zaien esanahia agerian jartzea eta xede-hizkuntza positiboki transformatzea lortzen baita.
Ondarea
Berman aktiboa zen zirkulu filosofiko eta literarioetan eta bere eragina filosofia ren eta psikoanalisia ren esparruan ere nabaritu zen. Hala ere, itzulpen ikaske tetan izan du eragin handiena, gehienbat gaztelaniadunen artean. Bestalde, nahiz eta testuinguru anglo-amerikarrean Lawrence Venuti estatubatuar teorialariaren lanak eragin handiagoa izan, aipagarria da Bermanek Venutirengan eragin handia izan duela, izan ere, azken horrek Bermanen artikulu garrantzitsu baten ingeleseko itzulpena egin eta berak ere arrozte-estrategia aldarrikatzen baitu.
Juan Norberto Eléspuru
Juan Norberto Eléspuru Laso de la Vega (Lima, 1846ko urriaren 26a - Berlin, 1923ko otsailaren 20a) Peruko militar eta politikaria izan zen. Callaoko borrokan borrokatu zuen 1866an eta Ozeano Bareko Gerran. Azken horretan Limaren defentsan eta Breña kanpainan parte hartu zuen Andrés Avelino Cáceres jeneralaren agindupean, eta harekin oso lankide estua izan zen bere lehen gobernuan (1886-1890). José Pardoren lehen gobernuan Gerra eta Itsas Armadako ministroa izan zen (1907-1908). Peruko Errepublikako Kongresuaren aurrean senatari eta diputatu ere izan zen; eta Senatuko presidentea 1913 eta 1914 artean.
Lituaniako futbol kopa
Lituaniako futbol kopa (lituanieraz Lietuvos futbolo federacijos taurė) Lituanian urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. 1947an abiatu zen eta Sobietar Batasunaren garaian ere jokatzen jarraitu zen, nahiz eta 1943-1989 urteen artean Sobietar Batasuneko Kopara sailkatzeko baliagarria izan zen.