cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
DNA mitokondrial
Animaliak
2020ko otsailean, marmokekin zerikusia duen parasito bat aurkitu zen, Henneguya salminicola alegia. Parasito honek ez du ez mitokondriorik ezta genoma mitokondrialik ere, baina baditu mitokondrioarekin zerikusia duten organulutzat jotzen diren egiturak. Gainera, ez ditu arnasketa aerobikoan eta DNAren erreplikazioan eta transkripzioan parte hartzen duten DNA nuklearrarren generik; eta agertzen badira, gene hauek pseudogene moduan agertzen dira. Orokorrean, organismo zelulanitz guztiek arnasketa aerobikoa egiten dute, parasito hau ordea salbuesoen bat da. Izan ere, arnasketa aerobikorik ez duen organismo zelulanitz bakarra da eta oxigenoarekiko mendekotasunik gabe bizi da erabat.
Landare eta Onddoak
DNAmt-ko geneen edukian eta tamainan aldaketa handiak daude onddo eta landareen artean. Hala ere, badirudi eukarioto guztietan agertzen den geneen oinarrizko azpimultzo bat dutela landare eta onddoek (mitokondriorik ez dutenek izan ezik). Zenbait landare-espeziek mitokondrio-genoma izugarriak dituzte, eta Silene conica espeziearen DNAmt-ak 11,300.000 base-pare ditu.
Harrigarria bada ere, DNAmt ikaragarri horiek dituzten espezieak eta DNAmt askoz txikiagoak dituzten espezieak gene-kopuru eta -mota berberak dituzte.
Pepinoaren (Cucumis sativus)  mitokondrioko genomak hiru kromosoma zirkular ditu (1556, 84 eta 45 kbp luzerak), eta guztiz edo erabat autonomoak dira erreplikazioari dagokionez.
Protistoak
Orain arte sekuentziatutako genoma mitokondrial txikiena Plasmodium falciparum parasitoarena izan da, 5.967 p-koa.
Geneen transferentzia endosinbiotikoaren bidez, mitokondrio-genoman kodetutako geneak zelularen genoma nagusira transferitzen dira. Honek azaldu dezake zergatik dituzten mitokondrio-genoma txikiagoak gizakiek (organismo konplexuak izanik) protistek baino (hauek organismo sinpleagoak dira). Azkenean, konplexutasunak gora egin ahala, gene horiek mitokondrioa utzi eta nukleora igarotzen baitira.
Herentzia mitokondriala
Zelula anitzeko organismo gehienetan, DNAmt-a amarengandik heredatzen da.
2018an argitaratutako ikerketa batek aditzera eman du gizakiek DNAmt-a bai gurasoengandik bai amengandik jasotzen dutela eta honek DNAmt-ren heteroplasmia eragiten duela. Heteroplasmia da organuluen genoma bat baino gehiago izatea. Hala ere, komunitate zientifikoak baztertu egiten du hori.
Herentzia amatiarra
Ugalketa sexualean, mitokondrioak amarengandik soilik heredatzen dira; Gehienetan ugaztunen obuluek espermatozoideen mitokondrioak suntsitzen ditu ernalketaren ostean. Gainera, mitokondrioak soilik espermaren isatsean kokatzen dira, elementu hau zelularen mugimendurako erabiltzen da, eta batzuetan ernalketan zehar galtzen da. 1999an jakinarazi zen aitaren espermako mitokondrioak (DNAmt-ak dituztenak) ubikitinaz markatuta daudela, enbrioiaren barruan suntsitzeko. In vitro ernalketa-teknika batzuek, obozito batean esperma injektatzeak bereziki, prozesu hauei eragin diezaiekete.
Mitokondrioko DNA nagusiki herentzia amatiarrekoa izateak aukera ematen die ikertzaile genealogikoei ama-leinua denboran oso atzera arakatzeko. Y DNA kromosomikoa, paternalki jasoa, antzera erabiltzen da historia patrilineala zehazteko. Hori gizakiaren DNA mitokondrialean egiten da, kontrol-eskualde hiperaldakorrak (HVR1 edo HVR2) sekuentziatuz; batzuetan, DNA mitokondrialaren molekula osoa erabiltzen da, DNA genealogikoaren froga gisa. HVR1 eskualdeak, adibidez, 440 base-pare ditu. 440 base-pare horiek beste indibiduo batzuen eskualde analogoekin alderatzen dira (pertsona espezifikoak edo datu-base bateko subjektuak), leinu amatiarra zehazteko. Askotan, alderaketa “Cambridge Reference Sequence”-en bidez egiten da. Ikerlari batzuek otsoen eta etxeko zakurren arteko erlazio matrilinealaren inguruko azterketak argitaratu dituzte. Eva Mitokondrialaren kontzeptua analisi-mota berean oinarritzen da, gizateriaren jatorria ezagutzeko denboran zehar leinua arakatuz.
DNA mitokodrialaren botila-lepoa
Guraso bakarreko herentziari lotuta dauden eta birkonbinazio gutxi edo batere ez duten entitateak Mullerren trinketeari lotzen zaizkio, hots, mutazio kaltegarriak era itzulezinean metatzeari, funtzionaltasuna galdu arte. Animalia-erreinuko mitokondrio populazioak, trinketea ekiditzeko, DNAmt-en botila-lepoa izeneko garapen-prozesuaz baliatzen dira. Botila-lepoak zelulako zorizko prozesuak areagotzen ditu zelulen arteko mutazio kargan aldakortasuna emendatzeko, organismo bat garatu ahala: DNAmt mutantearen proportzio bat duen obozito bakar batek enbrioi bat sortzen du, enbrioiko zelula desberdinek karga mutante desberdinak izango dituztelarik. Zelula-mailan ematen den hautaketak ahalbidetzen du DNAmt-mutante gehien duten zelulak ezabatzea, eta, horren ondorioz, belaunaldien arteko mutazio karga egonkortu edo murriztu egiten da. Berriki egindako meta-azterketa matematiko eta esperimental bat dela eta, botila-lepoaren mekanismoa eztabaidapean dago.
Herentzia aitatiarra
Plymouth Rock-eko oiloetan aurkitu da DNA mitokondrialaren herentzia aitatiarra. Ugaztun batzuetan ere herentzia mitokondrial aitatiarreko kasu bakanak babesten ditu ebidentziak. Zehazki, arratoietarako gertaerak daude dokumentatuta, eta horietan herentziazko mitokondria maskulinoak baztertu egin ziren geroago. Ardi eta behi klonatuetan ere aurkitu da. Giza mitokondrio herentzia kasu arraroak dokumentatu dira. Kasu horietako asko enbrioi klonatuak edo aita-mitokondria baztertzearen ondorioak dira; hala ere, beste batzuek in vivo herentzia eta iraunkortasuna dokumentatzen dituzte, baina hau soilik laborategian ikusi da.
Donazio mitokondriala
Donazio mitokondrial edo mitokondrio-ordezkapeneko terapia izenez ezagutzen den In vitro ernalketa teknikaren kasuan, enbrioiak eme emailearen DNAmt eta aita-amen DNA nuklearra jasotzen du. Transferentzia bidez aktibatutako obozitoen teknikan, obulu baten nukleoa eme emaile baten obulu baten zitoplasman sartzen da. Emailearen obuluak bere nukleoa galdu du, baina oraindik eme emailearen DNAmt dauka. Obulu hau arraren espermarekin elkartzen da. Prozedura hau genetikoki akastunak diren mitokondrioak dituzten emakumeen kasuan erabiltzen da, era honetara seme-alabek mitokondrio osasuntsuak jasoko dituzte.
Fontaine-Lavaganne
Fontaine-Lavaganne Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
DNA mitokondrial
Mutazio eta gaixotasunak
DNAmt-ak arnas kateak sortutako oxigeno-espezie erreaktiboekiko (ROS) izan dezaken sentikortasuna eztabaidan dago, bi egituren gertutasunaren ondorioz. DNAmt-ak ez du DNA nuklearrak baino kalte oxidatiborik metatzen. Are gehiago, DNA-n oxidazio kalte batzuk modu eraginkorragoan konpontzen dira mitokondrioetan nukleoan baino. DNAmt-a kromatina nuklearreko proteinak bezain babesleak diruditen proteinekin paketatuta dago. Gainera, mitokondrioek DNAmt osasuntsua mantentzeko mekanismo berezi bat garatu dute;  hondatuegiak dauden genomak degradatu eta konponduta edo osorik dauden genomak soilik erreplikatzen dituzte. Mekanismo hori ez da nukleoan aurkitzen. DNAmt-aren mutazioek zenbait proteinen kodean aldaketa izan dezake, eta horrek eragina izan dezake organismoaren metabolismo edota egoera fisikoan.
Fontaine-Lavaganne
Biztanleria
2007an Fontaine-Lavaganne udalerrian erroldatutako biztanleak 394 ziren. Familiak 139 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
DNA mitokondrial
Neuroendekapenezko gaixotasunak
DNAmt-ri eragindako kaltea handitzea zenbait gaixotasun neurodegeneratiboren ezaugarria da.
Fontaine-Lavaganne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
DNA mitokondrial
Neuroendekapenezko gaixotasunak
Alzheimer gaixotasuna duten pertsonen garunek DNAri kalte oxidatibo handia egiten diote, bai DNAn bai DNAmt-an. Proposatu da mitokondrio zahartuak faktore kritikoa direla Alzheimer gaixotasunaren neurodegenerazioaren jatorrian.
Fontaine-Lavaganne
Etxebizitza
2007an 167 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 167etxeak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 123 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 127 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Montigny-aux-Amognes
Montigny-aux-Amognes Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
DNA mitokondrial
Neuroendekapenezko gaixotasunak
Huntingtonen gaixotasunean proteina mutante huntingtinak disfuntzio mitokondriala eragiten du, eta horrek eragiten du elektroi mitokondrialen garraioaren inhibizioa, oxigeno-espezie erreaktiboen maila handiagoa eta oxidazio-estresa areagotzea. Huntingtina proteina mutanteak kalte oxidatiboa eragiten dio DNAmt-ri, bai eta DNA nuklearrari ere, eta azken horrek Huntington-en gaixotasunaren patologian laguntzen du.
Montigny-aux-Amognes
Biztanleria
2007an Montigny-aux-Amognes udalerrian erroldatutako biztanleak 550 ziren. Familiak 231 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Fontaine-Lavaganne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Montigny-aux-Amognes
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fontaine-Lavaganne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 250 ziren, horien artean 189 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 189 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (95 gizon eta 76 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
DNA mitokondrial
DNAmt-en oinarriaren konposizioaren eta animalia-bizitzaren arteko korrelazioa
Azken hamarkadan Vadim Fraifeld irakasleak zuzendutako Israelgo ikerketa-talde batek frogatu du korrelazio sendo eta esanguratsuak daudela DNAmt-en oinarriaren konposizioaren eta animalia-espezie bakoitzaren bizitza maximo espezifikoaren artean. Bere lanean frogatu zen moduan, DNAmt guanina + zitosina (% GC) gehiago animalia-espezieen artean bizi-itxaropen maximo handiagoarekin lotzen da.
Montigny-aux-Amognes
Etxebizitza
2007an 269 etxebizitza zeuden, 227 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 258 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 227 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 136 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Fontaine-Lavaganne
Diru sarrerak
2009an Fontaine-Lavaganne udalerrian 153 unitate fiskal zeuden, 439 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.308 euro zen.
DNA mitokondrial
Erabilera biologia ebolutiboan eta biologia sistematikoan
DNAmt-a organismo eukariotikoetan aurkitzen da, eta mitokondrioetan arnasketa zelularraren zeregin kritikoa egiten du. Hala ere, eraginkortasun gutxiagoko DNAren konponketa baten ondorioz (DNA nuklearrarekin konparatuta), mutazio-tasa nahiko handia du DNAmt-a (baina motela beste DNA eskualde batzuekin alderatuta, hala nola mikrosateliteekin), eta hori baliagarria da organismoen eboluzio-erlazioak aztertzeko - filogenia -. Biologoek espezie desberdinen arteko DNAm-en sekuentziak zehaztu eta gero konpara ditzakete, eta konparazioak erabil ditzakete aztertutako espezieentzat zuhaitz ebolutibo bat eraikitzeko.
Fontaine-Lavaganne
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Montigny-aux-Amognes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 385 ziren, horien artean 285 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 285 pertsona aktiboetatik 268 lanean zeuden (140 gizon eta 128 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fontaine-Lavaganne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
DNA mitokondrial
Erabilera biologia ebolutiboan eta biologia sistematikoan
Adibidez, gene nuklear gehienak ia berdinak dira gizakien eta txinpantzeen artean, baina mitokondrio-genomak % 9,8 ezberdintasuna daukate. Bestalde, giza mitokondrio-genomak eta gorilarenak % 11,8ean desberdinak dira. Honen bitartez ondorioztatzen da antz handiagoa daukagula txinpantzeekin gorilekin baino.
Montigny-aux-Amognes
Diru sarrerak
2009an Montigny-aux-Amognes udalerrian 226 unitate fiskal zeuden, 546 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.232,5 euro zen.
Fontaine-Lavaganne
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fontaine-Lavaganne udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Montigny-aux-Amognes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
DNA mitokondrial
Mitokondrio-sekuentzien datu-baseak
Genoma mitokondrialaren sekuentziak eta bestelako informazioak biltzeko datu-base espezializatu batzuk sortu dira. Gehienak sekuentzia-datuetan oinarritzen diren arren, batzuek informazio filogenetikoa edo funtzionala dute.
Fontaine-Lavaganne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Montigny-aux-Amognes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
DNA mitokondrial
DNAmt-aren fenotipoen elkarketaren datu-baseak
Genoma osoan egiten diren elkartze-azterketek DNAmt-eko gene-elkarteak eta horien mutazioak fenotipoekin erakuts ditzakete, bizi-itxaropena eta gaixotasun-arriskuak barne. 2021ean mitokondrioko DNAren elkartze-azterlan handiena, Erresuma Batuko Biobankuan oinarritua, genoma osoan, 260 elkarte berri sortu ziren fenotipoekin, bizi-itxaropena eta gaixotasun-arriskuak barne, adibidez 2. motako diabetesa.
Fontaine-Lavaganne
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montigny-aux-Amognes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Montigny-aux-Amognes udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 393 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
DNA mitokondrial
Mitokondrio-mutazioen datu-baseak
Zenbait datu-base espezializatuk polimorfismoak eta mutazioak dituzte giza mitokondrioko DNAn eta, horrekin batera, patogenotasunaren ebaluazioa egiten dute.
La Rasa
La Rasa leku ezberdinak izendatzeko erabiltzen da:
Saint-Laurent (Cher)
Biztanleria
2007an Saint-Laurent udalerrian erroldatutako biztanleak 393 ziren. Familiak 158 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 267 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (107 gizon eta 91 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent udalerrian 165 unitate fiskal zeuden, 399 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.431 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
2000. urtean Saint-Laurent udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montreuil-sur-Thonnance
Montreuil-sur-Thonnance Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montreuil-sur-Thonnance udalerrian erroldatutako biztanleak 69 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 41etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (19 gizon eta 10 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Montreuil-sur-Thonnance udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 516 hektarea erabiltzen.
Anoosheh Oskouian
Anoosheh Oskouian (Iran, 1964) iraniar-estatubatuar ingeniari kimikoa da, Ship & Shore Environmental, Inc.-eko presidentea eta zuzendari exekutiboa.
Biografia
1978an hamalau urterekin heldu zen Ameriketako Estatu Batuetara, eta lehengusu batzuekin geratu zen Denverren. Batxilergoko azken urtean bakarrik bizi izan zen.  Bigarren Hezkuntzako lehen zikloko kimika-irakasleak desafio egiten zion beti, eta horrek materiarekiko benetako interesa piztu zion. Ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Coloradoko Unibertsitatean.
Lan ibilbidea
Flour Daniel-en hasi zuen ibilbidea, munduko merkaturako proiektuetan lan eginez. 2000. urtean Ship & Shore Environmental enpresaren sortzailekidea izan zen.  2006an, Green Energy Industrial Solutions enpresa sortu eta 2021ean presidentea eta zuzendari exekutiboa izan zen.
Orange konderriko eta Youth Ensembleko konderriko Pacific Symphony kontseiluan dago. Irabazi asmorik gabeko CHILD erakundearen kide sortzailea da.
Lindy Booth
Lindy Booth (Oakville, Ontario, 1979ko apirilaren 2a) Kanadako aktorea da. Relic Hunter telesailean Claudia eta The Librarians telesailean Cassandra Cillian izateagatik da ezaguna.
Biografia
Oakvilletik gertu dagoen Blakelock High eskolan graduatu zen eta aktore izan nahi zuela erabaki zuen. Horretarako agente bat kontratatu zuen eta castingetara aurkezten hasi zen.
2014an The Librarians telesailean Cassandra Cillian matematikariaren rola hartu zuen eta lau denboraldi egin zituen TNT kateak amaitutzat eman zuen artean. 2016an Golden Maple Award sarietan telesailetako emakumezko aktore onenaren izendapena jaso zuen.
1776ko Berrespen pragmatikoa
1776ko Berrespen pragmatikoa, "Klase sozial ezberdineko pertsonen artean ezkontzeaz abusatzea eragozteko Berrespen pragmatikoa" deitua, Karlos III.a Espainiakoa erregeak berretsi zuen 1776ko martxoak 23an Espainiarentzat. Amerikako espainiar lurretan, El Pardoko Errege Jauregian, 1778ko apirilak 7an, "Indietan, ezkontzei buruzko 1776ko Berrespen pragmatikoa bete behar den modua adierazten duen" errege zedula bat igorri ondoren aplikatzen hasi zen.
Igorri eta hurrengo 30 urteetan, zenbait alditan aldatua eta berretsia izan zen: 1783ko maiatzak 26 eta 31, 1787ko martxoak 8 eta 22, 1788ko apirilak 19, 1790eko otsailak 8, 1792ko ekainak 11, 1793ko otsailak 27 eta 1798ko otsailak 17an, 1803ko ekainak 1ean, ia berriz berretsia izan zen arte, "Familien semeen ezkontzei buruzko Errege Zedula" bezala.
Nabarmen aldatzen zuen erregearen jokaera bere mendekoen ezkon erabakien aurrean "estatuko klaserik altuenetatik herriko arruntenetaraino". Amerikan, 1803 arte, "beltzak, koieteak, mulatoak eta publikoki halakotzat hartutako arraza eta kastetako jendea", Berrespen pragmatiko honen irismenetik kanpora geratu ziren.
Errege familian, ezkontza morganatiko deritzen ezkontzen mugei buruz (batez ere Asturiasko Printzea Letizia Ortizekin ezkondu ondoren), nolabait, oraindik indarrean jarraitzen ote duen, edo, legearen aurrean berdintasuna adierazten duena, baina monarkiaren instituzioaren eskubide historikoa mantentzen duen 1978ko Espainiako Konstituzioaren ondorengo legedian jada tokirik ez ote duen eztabaidatu zen.
Cercosaura parkeri
Cercosaura parkeri Cercosaura generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
NGC 3179
NGC 3179 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Etxekopar (argipena)
Etxekopar pertsona eta leku batzuen izena da.
Boujailles
Boujailles Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boujailles udalerrian erroldatutako biztanleak 416 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 158 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 160 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 158 etxebizitza nagusietatik 129 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 105 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 231 ziren, horien artean 166 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 166 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (86 gizon eta 74 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Boujailles udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.350 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nansenia macrolepis
Nansenia macrolepis Nansenia generoko animalia da. Arrainen barruko Microstomatidae familian sailkatzen da.
Fujaira
Fujaira (arabieraz: الفجيرة; Al Fuǧaira) Arabiar Emirerri Batuetako zazpi emirerrietako bat da. 1.166 kilometro koadro ditu luze-zabalean, eta 225.360 biztanle zituen 2016an. Fujaira hiria da hiriburua.
Geografia
Erliebe menditsua daukan emirerri bakarra da, Hajar mendigunearen eta Omango golkoaren artean baitago. Hori dela-eta, prezipitazio handiagoa jasotzen du gainerako emirerriek baino. Dena dela, udako batez besteko tenperatura maximoak 45 °C-tik gorakoak izaten dira.
Iñaki Irigoien
Iñaki Irigoien Etxebarria (Bilbo, 1935eko uztailaren 30a ) dantzari, irakasle, ikertzaile eta dantza bultzatzailea da. Dindirri dantza taldean dantzari eta zuzendari izan zen.
Dantzari (1952-1960) eta dantza-zuzendari (1960-1970)
Dantzan Basurtuko (Bilbo) Beti Jai Alai taldean ikasi zuen, Silvestre Elezkano Txilibrin irakasle igorre tarrarekin. Hamalau urterekin hasi zen; Alfonso anaia zaharrena zena ere talde berean ibiltzen zen garai hartan. Dindirri taldean geroago hasi zen 1952an; hasieran zortzi urtez dantzari, baina gero 1960an Txelu Etxebarriak zuzendaritza utzi zuenean, Irigoienek lan hori hamar urtez hartu zuen.
Soziologo eta dantza-ikertzaile (1970-1978)
Gaztetan ezin eta 35 urterekin hasi zen soziologia ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean 1970tik 1975era bitarte, eta geroago dantza tradizionalaren alde soziologikoak ere aztertu ditu: aldaketak gizartean eta dantzetan, emakumeen papera folkloreko dantzetan, dantza ikasketen eza, dantzaren herrikoitasuna, eta dantzaren osasuna. Dantzaren herrikoitasuna dela eta, erromeriaren funtsa denok dantzan egitea dela defenditu izan du beti, dantza ez dela trebeen kontua bakarrik. Fandangoa, arin-arina eta biribilketa edozein herritako plazan dantzatzen zen lehen. «Neska-mutilen artean egiten da jota. Horregatik, plazetan eta erromerietan oso arrakastatsua zen». Bi pertsonen arteko hizkuntza da, eta bi pertsona horiek aukeratzen dituzte pausoak eta mugimenduak. «Ligatzeko dantza da jota, jolas bat».
Euskal Dantzarien Biltzarreko lehendakari (1978-1990)
Euskal Dantzarien Biltzarra eta Bizkaiko Dantzarien Biltzarra erakundeen sortzaileetako bat izan zen, baita horien lehendakaria ere 1978tik 1990era arte gutxienez. 1978an bertan antolatu zuen Iruñean Dantzari Egun arrakastatsua eta Basauriko Dantza Agerketak ere antolatu izan ditu. Bestalde hainbat dantza ikertu eta berreskuratu ditu gero, besteak beste, Bilboko dantzak, Begoñako aurreskua eta ezpata-dantza, Oñatiko dantzak, Xemeingo ezpata-dantza, Lekeitioko kaxarranka, Durangaldeko dantzak (Berriz eta Garai).
Omenaldiak (2013)
Bilboko Euskal Museoak eta Bizkaiko Dantzarien Biltzarrak omenaldia eskaini zioten 2013ko apirilaren 13an museoan bertan, eta hurrengo astean Unamuno plazan ere Durangaldeko dantzen erakustaldi batekin. Urte berean, haren omenez, Dantzariak aldizkariak ale berezi osoa argitaratu zuen.
Eusko Ikaskuntzak banatzen duen Manuel Lekuona Sariko hautagaia izan zen 2017ko edizioan beste hauekin batera: Fermin Leizaola, Jon Kortazar, Andres Iñigo eta Jokin Apalategi.
Magliophis
Magliophis Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Puerto Rico, eta Birjina Uhartetan bizi dira.
Akirazabal
Akirazabal Tafallaldeko Uxue udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak akirazabaldarrak ziren.
Buford (Georgia)
Buford  Georgiako estatuko hiri bat da. Cherokee konderrian kokatua dago. 2010ean 12,225 biztanle zituen, 44.06 kilometro koadrotan banatuta.
Akirazabal
Izena
Akirazabal toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Historia
Hori da, hain zuzen ere, historiaurreko garaiaren eta Goi Erdi Aroaren artean Uxue mendilerroan zeuden herrixketako bat. VIII. eta IX. mendeen artean, Uxueko gotorlekua sortu zenean, bertako bizilagun asko hiribildu berrira aldatu ziren, batez ere defentsa-arrazoiengatik, musulmanekiko muga eremu lauan baitzegoen. Erdi Aroan zehar, populazioa eta erakargarritasuna galduz joan zen, Uxueren alde, eta, horren ondorioz, 1534. urterako jenderik gabe geratu zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Belgradeko Izar Gorria
Belgradeko Izar Gorria Futbol Kluba (serbieraz Фудбалски клуб Црвена звезда Београд, Fudbalski klub Crvena zvezda Beograd) Serbiako futbol talde bat da, Belgrad hirikoa. Jugoslavia ohiaren garaian, txapelketa gehien irabazi zituen jugoslaviar taldea zen. Serbiaren garaian, aldiz, Ligan FK Partizanen itzalean egon arren, Kopa gehienak berak irabazi ditu.
Garaipenik handienak 1991 urtean izan zituen Europako Kopa eta Kontinente artekoa irabazi zituenean.
Jugoslaviako aroa
1945eko otsailean Bigarren Mundu Gerra amaitzear zela Serbiar gazte antifaxisten Ligako kide batzuek sortu zuten. Gerra aurretik zeuden futbol taldeak desegin egin ziren eta SK Jugoslavia taldearen hondarretan oinarritu zen Izar Gorria. Bere zelaia eta jantziak hartu zituen. Berehala iritsi ziren lehenengo garaipenak eta Jugoslaviak bere horretan iraun zuen artean txapelketa gehien irabazi zuen taldea izan zen, 19 Liga eta 12 Kopa.
1991 urte ikusgarria
1986an taldeak aldaketa nabaria izan zuen eta Europako talde onenekin lehiatuko zen talde indartsua osatzeko erabakia hartu zen. 1991ean heldu zitzaion aukera Ljupko Petrovic entrenatzaile zuela Europako Kopako finala jokatu baitzuen Barin maiatzaren 29an. Olympique de Marseille zuen aurkaria eta partida 0-0 bukatu ondoren penaltietan erabaki zen auzia eta jugoslaviarren 5-3 irabazi zuten. Onodren Tokion Kontinente artekoa jokatu zuten eta hau errazago irabazi zuten, 3-0 emaitzaz Colo-Colo talde txiletarraren aurrean.
Serbiako aroa
2006 arte Serbia eta Montenegrok elkarrekin jarraitu zuten eta txapelketak Jugoslaviako Liga izenaz jarraitu arren jadanik Serbiarrek monopolizatuta zeukaten liga zen. Egoera honetan Belgrade bertakoa zen FK Partizan nagusitu zitzaion Ligan, baina azken urteetan titulu ugari irabazi ditu eta palmaresean gainditu egin du.
Jokalari ezagunak
Urrezko baloiaren saririk ez du inork irabazi baina zilarrezkoa eskuratu zuten Dejan Savićevićek eta Darko Pančevek 1991ean. Beste jokalari ezagun batzuk Dragan Stojković, Robert Prosinečki eta Dragan Džajić.
Liopropoma swalesi
Liopropoma swalesi Liopropoma generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Alemaniako Eskubaloi Liga
Alemaniako Eskubaloi Liga (alemanez Handball Bundesliga) Alemaniako eskubaloi txapelketa nagusia da. Espainiako ASOBAL Ligarekin batera nazioartean dagoen ligarik indartsuena da.
Historia
1947-48 denboraldian sortu zen eta lehen bi ekitaldietan Deutschen Arbeitsausschuss für Handball (DAH) izan zen antolatzailea. 1949an Deutsche Handballbund (DHB) sortu eta berak ekin zion antolaketari. 1966an gaur egungo Bundesliga sortu zen. Hasiera batean bi taldetan banatzen ziren (Iparraldea eta hegoaldea) baina 1977tik aurrera lehen mailan talde bakarra dago.
Ekialdeko Alemanian ere eskubaloi liga bat egon zen, DDR-Handballmeister. Liga honetako hainbat taldek ere maila handia lortu zuten.
1991-92 denboraldian Bundesliga bateratua sortu zen.
Gorzkowice udalerria
Gorzkowice Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Piotrków barrutian kokatuta. 102,17 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8534 biztanle zituen.
Raymond Riotte
Raymond Riotte ( Sarry, 1940ko otsailaren 16a), Frantziako txirrindulari ohia da.
Palmaresa
1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974
Gorzków udalerria
Gorzków Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Krasnystaw barrutian kokatuta. 96,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3579 biztanle zituen.
Bryconamericus emperador
Bryconamericus emperador Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Nansenia megalopa
Nansenia megalopa Nansenia generoko animalia da. Arrainen barruko Microstomatidae familian sailkatzen da.
Price eraikina
Price eraikina, Kanadako Quebec Hirian dagoen etxe orratz bat da, 18 solairu eta 82 metroko garaiera du.
1928-1931 artean Ross and Macdonald arkitektoek diseinaitu eta eraikiarazi zuten.
L'Infiestuko geralekua
L'Infiestu–Geralekua Asturiasko Printzerriko tren geraleku bat da, Piloña udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Butler (Georgia)
Butler  Georgiako estatuko hiri bat da. Barrow konderrian kokatua dago. 2010ean 1,972 biztanle zituen, 8.41 kilometro koadrotan banatuta.
Górzno udalerria (Mazoviako voivoderria)
Górzno Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Garwolin barrutian kokatuta. 91,2 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6463 biztanle zituen.
Tiaa
Tiaa Dama, Amenofis II.a faraoiaren bigarren emazteetako bat zen (K.a. 1425 aldean) "Errege Apaindura" titulua zeramana. Oso gutxi jakin da emakume honi buruz. Dirudienez, bere jatorria umila zen, baita gortean zuen papera ere, honek, Amenofis II.arekin izan zuen semeak, Tutmosis IV.ak, noizbait tronura igotzeko itxaropen askorik ez izatea eragin zuelarik.
Tutmosis IV.a tronura igo zenean, honek, bere ama Tiaa "Erregearen Ama" eta zendutako Amenofis II.a faraoiaren "Errege emazte Handia" mailetara igo zuen. Honen ondoren, bere arrastoa historian galtzen da. Oso litekeena da Tiaa bere seme Tutmosis IV.aren erregealdiaren amaieran edo bere biloba Amenofis III.aren erregealdiaren hasieran hil izana, baina ez dago jakiterik bere lurperaketa tokia zein izan zen, Erregeen Haraneko KV32 hilobian bere izena aurkitu den arren.
Cercosaura quadrilineata
Cercosaura quadrilineata Cercosaura generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Pellizzano
Pellizzano Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pellizzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 3182
NGC 3182 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Saint-Germaingo Ituna
Itunak Habsburgotarren monarkiaren amaiera eta Austria-Hungariako Inperioaren zatikatzea ekarri zuen. Austriako Errepublika berrian (alemanieraz Österreich deitua) Alpeetako eta Danubio aldeko eskualde aleman-hiztun gehienak sartu ziren, baina ez Hego Tirol eta Sudeteak. Hungaria, Txekoslovakia (Bohemia, Moravia, Silesia eta Eslovakiarekin) eta Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresumaren independentzia onartu zen. Italiak Hego Tirol, Trentino, Trieste, Istria eta Dalmaziako uharte batzuk eskuratu zituen, Poloniak Galitzia eta Errumaniak Bukovina. Karintiaren hegoaldeak eta Sopronek plebiszituz erabaki zuten beren kokapena: lehenbizikoa Austrian gelditu zen eta bigarrena Hungarian. Horrez gain, Austriari Alemaniarekin batzea debekatu zitzaion. Klausula militarrei dagokienez, Austria-Hungariako Inperioaren itsas armada desegitea eta Aliatuen artean banatzea xedatu zen eta Austriari, gehienez, 30.000 boluntarioko armada izatea baimendu zitzaion. Austriari kalte ordainak ezarri zitzaizkion, baina ez zituen inoiz ordaindu.
Xedapen batzuek, hala nola, aleman-hiztun asko Txekoslovakia eta Italian kokatu izanak eta Alemaniarekin bat egitea debekatzeak, Austriar agintarien protesta eragin zuten. Austriako Errepublika berria ekonomikoki eta militarki ahula zen eta Gerrarteko garaiko Europan ezegonkortasun iturri kronikoa izan zen.
Keane
Keane' 1997an Ingalaterrako Ekialdeko Sussex konderrian dagoen Battle udalerrian sortutako Britpop talde bat da. Taldekideak Tom Chaplin, Tim Rice-Oxley, Richard Hughes eta Jesse Quin dira, Dominic Scott ere taldeko sortzailea izan zen baina 2001an taldea uztea erabaki zuen.
Nazio ereserki
Nazio ereserkia edo ereserki nazionala herri, nazio edo estatu baten sinbolo musikala da. Orokorrean gizatalde horren goraipamena egiteko eta bere ordezkaritzarako erabili ohi da. Gobernuak edo agintari publikoek onartzen dute estatu edo nazioaren sinbolo gisa, sarri bandera edo bestelako ikurrekin batera.
Europan lehen sortutako estatuek jadanik XVIII. mendean hautatu zuten beren nazio ereserkiak: Erresuma Batuaren God Save the Queen/King 1745an, Espainiaren Marcha Real 1770an, eta Frantziaren La Marseillaise 1792an. Baina XIX. mendean, erromantizismoan, nazionalismoa hedatu zen Europan zehar, eta iraultza erromantikoak aurrera joan ahala, sortu ziren nazio ereserki gehienak. Hala ere, nazio ereserkirik zaharrena Het Wilhelmus, Herbehereen ereserkia izan zen, nahiz eta Japoniaren Kimi Ga Yo ereserkiaren hitzak (musika ez) lehenagokoak izan. Nazio ereserkiak ofizialak dira lege batek hala badio, bestela de facto izango dira.
Musika
Musikalki, nazio ereserki gehienak martxak edo gorazarreak dira. Hala ere, eskualde bakoitzak du bere estilo, adibidez, Hego Amerikako zenbait nazio ereserkik opera itxura dute, eta bestek cobla itxura. Hala ere, eskuarki, kalitate gutxiko moldaketak dira.
Keane
Bere abesti ezagunenen artean Somewhere only we know eta Everybody's Changing daude.
Nazio ereserki
Musika
Baina badira zenbait nazio ereserki, musikagile famatuek eginak:
Hala ere, nazio ereserkirik ezagunenen egileak ez dira hain ezagunak:
Hitzak
Oro har, herrialdeko hizkuntza ofizialean idatziak dira, hala ere indiar Jana Gana Mana ez dago gehiengoaren hizkuntza den hindiz, baizik gutxiengo hizkuntza den bengaleraz. Hizkuntza ofizial bat baino gehiago dituzten herrialdeetan nazio ereserkiak zenbait hizkuntzatan izaten dira, adibidez, Suitzarena frantsesez, alemanez, italieraz eta erromantxeraz dago. Bestetik, Hegoafrikaren ereserkia bost hizkuntzatan idatzia dago (estrofa bakoitzak hizkuntz ezberdin batean).
Nahiz eta eskuarki kalitate gutxiko olerkiak izan, badira idazle famatuek osatutako hitzak dituzten ereserkiak ere:
Azkenean, badira nazio ereserkiak, hitzik ez dituztenak, adibidez Bosnia-Herzegovinarena, Espainiarena edo San Marinorena.
Usadioa
Estatu batzuek bere ikasleei nazio ereserkia kantarazten diete, abertzaletasuna sustatzeko. Beste batzuetan nazio ereserkia entzun behar da zineman edo antzerkian.
Nazio ereserki bat ofizial bihurtzen denean, sarritan legeak nola entzun behar den finkatzen du.
Nansenia oblita
Nansenia oblita Nansenia generoko animalia da. Arrainen barruko Microstomatidae familian sailkatzen da.
Liopropoma tonstrinum
Liopropoma tonstrinum Liopropoma generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
NGC 3185
NGC 3185 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Pelugo
Pelugo Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pelugok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Issamoulenc
Issamoulenc Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Issamoulenc udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (14 gizon eta 11 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Issamoulenc udalerrian 45 unitate fiskal zeuden, 89,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.360 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Issamoulenc udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 564 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Follette (Wisconsin)
La Follette Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Burnett konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
El 33
El 33 Kataluniako Televisió de Catalunya korporazio publikoaren bigarren kate nagusia da. Katea Canal 33 bezala izan zen bataiatua, baina 2001ean katea bi kate berritan banatu zen: El 33 eta K3 (egun Canal Super3-ek ordezkaten du).
Bryconamericus exodon
Bryconamericus exodon Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
El 33
Telebista kate honetan gehienbat kirol, dokumental eta kultur programak emititzen dira.
Górzno udalerria (Kujavia-Pomeraniako voivoderria)
Górzno Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Brodnica barrutian kokatuta. 119,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3995 biztanle zituen.
Fentanil
Fentanila nerbio sistema zentrala eta arnasketa deprimitzen dituen ekintza azkarreko opiazeoa da. Oso opiazeo gogorra da, morfina baino 80 aldiz potenteagoa.
Historia
Fentanila Paul Janssenek sintetizatu zuen 1959an eta hurrengo hamarkadan zain barneko anestesiko moduan erabiltzen hasi zen. 1990eko hamarkadaren erdialdean hasi zen erabiltzen azalean ipintzeko txaplata moduan, gaur egun oso hedatuta dagoena.
Erabilpen terapeutikoa
Fentanila analgesia eta anestesia orokorrean oso erabilia da. Maiz bentzodiazepinaren batekin (midazolam) konbinatuta ematen da sedazio lortzeko.
Horretaz gain, minbizi eta beste gaixotasun kroniko batzuen mina tratatzeko ere erabiltzen da. Minbiziaren mina tratatzerako orduan, ez da fentanila baino eraginkorragoa den opiazeorik ezagutzen. Horregatik, minbizia duten gaixoetan lehen aukerako sendagaia da, eta hartzeko modurik ohikoena txaplataren bidez izaten da, 72 ordutik behin.
Halaber, min akutua tratatzeko gaur egun modu berriak daude aho-mukosa edo sudurrarena zeharkatuz hartutako botiken bidez. Eragin azkarra lortzen da era hauetatik.
Eragin desiragaitzak
Sarrien agertzen diren fentanilaren eragin desiragaitzak honakoak dira:
Ddiddue Epherre
Ddiddue edo Grégoire Epherre (Altzürükü 1929ko urtarrilaren 22 - 1974ko urriaren 5a) euskaltzale eta elizgizon zuberotarra zen.
Biografia
Euskararen munduan garrantzi handiagoa izan zuen Gilen Epherreren anaia gazteagoa zen; hamaika neba-arreba ziren.
Ikasketak lehen Mauleko Saint François d'Assise ikastetxe katolikoan eta gero Baionako apaizgaitegian egin zituen.
Ddiddue, Gilen bezala apaiza zen; 1952ko ekainean apaiztu zen. Urte bereko irailean Baionako Saint Louis de Gonzague ikastetxerako izendatu zuten eta 1953ko abuztuan Institut Catholique de Toulouse deritzonerako Okzitaniako hiri horretan.
1958an Zientzia arloan lizentziatua, Maulera itzuli eta arestian aipatu ikastetxean matematika irakasle aritu zen. Euskaltzain urgazlea zen eta mauletar gazteak euskalduntzen ibili zen, kanten bidez ere bai. Eskualtzaleen Biltzarra elkarteko presidente ordea ere izan zen.
Matematika, filosofia zein musikan jakintsua zen.
Etxahun-Irurik kobla batzuk dedikatu zizkion eta bere aipua Orhi-ko txoriek koblan ere egin zuen.
Anaia Gilen baino egun batzuk lehenago hil zen 1974an, bihotzeko gaitzak jota; 45 urte zituen.
Lanak
Euskaltzale sutsua zen eta damua izan zen nahiko gazterik hil izana, beste hainbat lan burutu gabe geratu zitzaizkiolako. Bere lanak oraindik bildu gabe daude. Astero Zuberoako berriak biltzen zituen Herria astekarian.
Davantek bere erreferentziazko antologian J. D. J. Sallaberry eta Ziberoko ahaire zaharrak testua aukeratu zuen; Gure Herria aldizkarian argitaratu zen 1971ko ekainean eta Epherrek 1970eko urriaren 25ean emandako hitzaldi bat biltzen zuen. Jean Dominique Julien Salaberriren omenez Euskaltzaindiak Mauleko udaletxe zaharrean antolatutako bileraren karietara eman zuen eta beraz Salaberrik bildutako kanten kokapena egiten zuen.
Byromville (Georgia)
Byromville  Georgiako estatuko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 546 biztanle zituen, 0.94 kilometro koadrotan banatuta.
Xuxa
María da Graça Meneghel (Santa Rosa, Rio Grande do Sul, 1963ko martxoaren 27a) brasildar telebista-aurkezlea, aktore, modelo eta abeslari ezaguna da. Xuxa (portugesez "shusha" ahoskatua) ezizenaz ezaguna da.
Batez ere umeentzako lanetan aritu da; musikarekin, pelikuletan edota telebistan.
Lana
Brasilgo diskografia
Nazioarteko diskografia
Telebistarako programak
- Txikientzako edo familia osoarentzako (portugaleraz)
- Nazioarteko programak
Filmografia
La Grange (Tennessee)
La Grange Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Fayette konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Brunswick
Brunswick (alemanez Braunschweig) Alemaniako Saxonia Beherea estatu federaleko bigarren hiririk handiena da, ia 250.000 biztanlerekin. Brunswick 1918 urtera arte Brunswick-Lüneburg leinuaren egoitza ofiziala izan zen.
Historia
Ez da ezagutzen hiriaren sorrera data, baina tradizioak dioenez 861ean sortu zen bi herri elkartuz. Herrietako bat Bruno II.a kondeak sortu omen zuen eta hortik datorkio gaur egungo izenaren lehen zatia, bigarrenak alemania behereko wik hitzak osatzen du eta "merkatarien atseden leku eta merkantzien biltegi" esan nahi baitu. Oker ibaiaren ertzeko lautadan kokaturik dago, leku ezinhobea bihurtuz merkatariek atseden hartzeko.
Henrike Lehoiak XII mendean bere lurren hiriburu bihurtu eta San Blasius katedrala eraiki zuen. Hiria asko indartu zen eta XIII mendean Hansa Ligan sartu zen.