cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Txinako Herri Errepublikaren historia (1949-1976)
Kultura Iraultza (1966-1976)
Kaosak herrialde osoa hartu zuen. 1966-1967 bitartean ia gerra zibileko egoera bizi zuen Txinak: gudarostea eta alderdia zatikaturik ageri ziren eta mugimendu iraultzailearen baitan ere zenbait fakziok elkarri erasotzen zioten. Azkenik, aginte zentralak zigortu egin zituen muturreko sektoreak.
Konbentzioaren Gerra
Gerra piztu
1793ko urtarrilaren 21ean, Frantziako Konbentzio Nazionalak Luis XVI.a erregea gillotinan hilarazi zuen. Gertaera horren ondorioz, gobernu iraultzaileak eta Espainiako borboitar monarkiak eten egin zituzten diplomazia harremanak, eta Espainiak bat egin zuen Erresuma Batuarekin Frantzia iraultzailearen aurkako jarreran.
Otsailaren 1ean, Frantziak gerra deklaratu zien Erresuma Batua eta Probintzia Batuei, eta martxoaren 7an Espainiari. Frantziaren inguru guztian gerra harrotzen zen unean, agintari iraultzaileek herritarren errekrutatze masiboa agindu zuten otsailean, 300.000 erresuma osoan. Horren aurka, ordea, sututa altxa ziren herritarrak Frantziako hainbat bazterretan, dela La Vendéen, dela Flandrian, dela bestela; iraultzaileen errepresioa lazgarria izan zen. Izua zabaldu zen.
Txinako Herri Errepublikaren historia (1949-1976)
Kultura Iraultza (1966-1976)
1969ko apirilean Alderdiaren IX. Kongresuak Maoren postulatuen arrakasta aldarrikatu zuen; Iraultza buruturik zegoen –nahiz eta, agintari txinatarren arabera, 1976 arte ez zen ofizialki amaitu–.
Konbentzioaren Gerra
Kataluniako kanpaina
Gerra hasi zelarik, Espainiako errege Karlos IV.ak Antonio Ricardos jeneral gorena jarri zuen Kataluniako armadaren buru. Ricardosek Vallespir inbaditu eta Saint-Laurent-de-Cerdans hartu zuen apirilaren 17an. Hiru egun geroago, Matthieu La Houlière buru zuen frantziar armada garaitu zuen Cereten. Porrota eraman ezinik, La Houlière jeneralak bere buruaz beste egin zuen, eta Pirinioetako frantziar armada bitan banatu zen: mendebaldeko Pirinioetakoa, Louis-Charles de Flers buru, eta ekialdeko Pirinioetakoa, Joseph Servan buru. Maiatzaren 19an, Ricardosen gudarostea nagusitu zen Mas Deuko guduan, Trouillastik gertu, eta ekainaren 23an Bellaguardako gotorlekuaz jabetu zen. Ondoko asteetan, espainiarren esku gelditu ziren Perpinyàren hegoaldeko herri ugari, hala nola, Argelers, Elna, Cervera de la Marenda eta Vilafranca de Conflent.
Irailean, Ricardosek bi dibisio bidali zituen Perpinyàko gotorlekua hartzera, baina Eustache Charles d'Aoustek azpiratu zituen Paretstortesko guduan, irailaren 19an. Gudu horrek amaiera eman zion espainiarren aurrerabideari Rossellón. Bost egun geroago, portugesen eta britainiarren laguntzari esker, Truillasen nagusitu baziren ere, Ricardosen osteek Tec ibairaino egin zuten atzerantz. Urriaren amaieran, porrot egin zuen frantziarrek Rosesera egindako espedizioak. Azaroan, 5.000 portugaldar soldadu iritsi ziren Rosesera espainiarrei laguntza ematera. Urtea amaitu baino lehen, Cotlliure eta Portvendres bereganatu zituen Ricardosek, eta Tec ibaian egonkortu zen frontea. Negu hasieran, espainiarren eskuetan zeuden Els Banys, La Guàrdia, Vilafranca, Sant Elm, Portvendres, Cotlliure eta Bellaguardako gotorlekuak.
Frantziako errekrutatze masiboak gerraren egoera erabat aldatu zuen 1794tik aurrera. Urte hasieran, Jacques François Dugommier bilakatu zen ekialdeko Pirinioetako frantziar armadaren buru. Antonio Ricardos Madrilera joan zen, Manuel Godoyri indar gehiago eskatzera, baina bertan zegoela hil egin zen, martxoaren 13an. Hamar egun geroago zendu zen haren ordezkoa, Alejandro O'Reilly jenerala. Beraz, Luis Firmin de Carvajal izendatu zuten Kataluniako armadaren buruzagi. Udaberri hasiera hartan, espainiar gudarosteak desabantaila handia zuen: 23.000 gudari besterik ez, 66.000 frantziar soldaduen aurrean. Le Boulouko guduan, apirilaren 29 eta maiatzaren 1aren artean, espainiarrak nahaspilan atera ziren ihesi Rosselló eta Vallespirtik. Maiatzean, tropa errepublikanoek Cotlliure eta Portvendre berreskuratu zituzten, eta espainiarrek bertan behera utzi zituzten Sant Elm, Els Banys eta La Guàrdiako gotorlekuak. Bellaguardako gazteluan, azkenik, 1.000 espainiar soldadu erabat setiaturik egon ziren maiatzaren 5etik; goseak eta eskorbutoak jota, irailaren 17an amore eman zuten.
Empordàn barneratu eta gero, frantziarrek bi helburu nagusi zituzten: Figueres eta Roses. Azaroaren 17 eta 20 bitartean, espainiar defentsa lerroaren bihotza eraso zuten Santa Maria del Roure monasterioaren inguruan. Borroketan bi armadetako buruzagi nagusiak, Jacques Dugommier eta Luis Firmin de Carvajal, hil ziren. Catherine-Dominique de Pérignonek hartu zuen frantziarren agintaritza; espainiarrek, komandante bururik gabe, arrapaladan egin zuten ihes, Figueresera lehenik, eta Gironara geroago. Azaroaren 28an, tiro bakar bat ere egin gabe errenditu zen Figueresko gaztelua, barnean 9.000 soldadu zeuden arren.
Espainiako Gobernuak Katalunia bertan behera utzia zuela iritzirik, abenduan 55 diputatu batzartu ziren Bartzelonan, José de Urrutia jeneral gorena buru zela, eta herrialdea militarizatzea deliberatu zuten. Sometent-batzarrak eratu zituzten eta, hiru hilabeteren buruan, 20.000 pertsona zeuzkaten borrokarako prest. Handik aurrera, Gironako batzarrak zuzendu zuen erresistentzia Kataluniako frontean. Somatentek gerrilla-gerra egin zuten armada errepublikanoaren kontra, ustekabeko erasoen bitartez.
1795eko otsailaren 3an, bi hilabete eta erdiko setioaren ondoren, Konbentzioaren armadak Roses hartu zuen. Udaberrian, frantsesak Fluvià ibaia gurutzatzen saiatu ziren, baina espainiar armadak behin eta berriz eragotzi zien. Ekainaren 11n, José de Urrutiaren gudarosteak Pontósko gaztelua berreskuratu zuen. Horren ondoan, eraso etengabeek ahuldurik, frantziar armada irten zen Empordàtik. Uztailaren 25 eta 27 bitartean Gregorio García de la Cuesta buru zuten tropek Baixa Cerdanyan egin zuten erasoaren ondorioz, Puigcerdà eta Bellver de Cerdanyako frantziar garnizoiek kapitulatu zuten.
Euskal Herriko kanpaina
Konbentzioak (Convention, Montagnards, alegia, Menditarrak) Jean-Baptiste Cavaignac eta Jacques Pinet bere mandatariak bidali zituen Baionara. 1793an gatazkak ez zuen norabide jakinik izan. Espainiarrek hartu zuten ekimena, eta Hendaia eta Saran zeuden frantziar tropei eraso egin zieten apirilaren amaieran. Ekainaren 3an, Bankako burdinola suntsitu zuten, baina Harizperen Euskal Herriko ehiztariek suharki egin zieten aurre Arrolako Harrian; bi egun geroago, Ventura Caroren gizonek Château-Pignon (Eiheralarre) hartu bazuten ere, ez zioten onurarik atera garaipen horri. Irailaren 13 eta 14an, Konbentzioaren gudarosteak Urdazubi herria, bertako monasterioa eta burdinola erre eta arpilatu zituen. 1794ko otsailaren 5ean, Caroren indarrek eraso bortitza jo zuten Hendaia eta Urruñako zenbait helbururen aurka, baina atzera egin behar izan zuten.
1794ko martxoan, Konbentzioko frantses agintariek Sara, Ainhoa, Ezpeleta, Zuraide, Kanbo, Biriatu eta Lapurdi hegoaldeko hainbat herri ignoble ("doilor") izendatu zituzten, tokiko 47 gaztek beren gerrako postuak utzi eta Berara alde egin zutenean. Beraz, herrietako elizetan bildu zituzten biztanleak, gizon zein emakume, gazte zein zahar, 3.000 eta 10.000 artean, eta ilara luze batean deportatu zituzten Capbreton eta San Bisentsera, Landetan; agintari berriek haien jabetzak ebatsi edota erre egin zituzten, edo (frantses) "abertzaleei" eman; herritar batzuk, berriz, Frantzia hego-mendebaldeko bost departamendutara egotzi zituzten. Azkenean, irailean etxera itzultzeko baimena eman zitzaien. 1.600 hil ziren, gehienak Sarakoak. Aldi berean, euskara "fanatismoaren mintzairatzat" jo zuten.
1794ko udaberrian, frantziar agintari militarrek Baztan hautatu zuten espainiarren aurkako eraso erabakigarria jotzeko. Ekainaren 3an, hiru zutabetan antolatutako 5.800 gizonek haranaren iparraldeko eta ekialdeko mendi lepoak (Berderiz, Izpegi eta Otsondo) hartu zituzten. Uztailaren 10ean, Konbentzioaren aurkako frantziarrek Argintzu mendian zuten kanpamentuaz jabetu ziren. Azkenik, uztailaren 23an, Bon-Adrien Jeannot de Moncey buruzagi zuen espedizioak Izpegiko lepoa gainditu eta Elizondo eta Doneztebe hartu zituen, Baztan haraneko guduan. Frantsesek Bidasoan behera egin zuten ondoren, Hondarribia hartu, eta Donostiara aurreratu zuten, baita abuztuaren 3an Donostiara sartu ere; hiriak ateak ireki zizkien, defendatzeko hornigairik gabe eta Espainiako Koroarekiko tirabira handien erdian. Filipinetako Konpainiak bertan behera utzi zuen bere jarduera Gipuzkoan.
Urriaren 15 eta 17 artean, ofentsiba zabala hasi zuen Monceyk Nafarroako iparraldean: 46.000 soldadu abiatu ziren Baztandik eta Ibañetatik hegoalderantz, Iruñea hartzeko xedearekin; espainiarrak 13.000 besterik ez ziren. Orbaitzetako gudua deitutakoan Mezkiritz, Orbaizeta, Hiriberri eta Lekunberrin izan ziren borrokaldiak, eta Konbentzioaren armadak Auritz erraustu zuen. Nagusitasun handia izan arren, ordea, frantsesek bertan behera utzi zuten erasoa, eta ihesi zihoazen soldadu espainiarrak iritsi ahal izan ziren Iruñera. Erasoaldian Orbaitzetako eta Eugiko arma olak hartu zituen suak, eta baita Auritz herria ere. Azaroaren 28an, Bergara hartu eta arpilatu zuen frantziar gudaroste iraultzaileak, baina Gabriel Mendizabal buru zuten gipuzkoar boluntario foralistek hiria berreskuratu zuten abenduaren 2an. Frantsesak egotzirik, Gipuzkoako batzar nagusia Leintz Gatzagan kokatu zen.
1794-1795eko negua latza izan zen armada frantsesarentzat: nekeak, janari urritasunak eta arta eskasak tifus izurrite ikaragarria eragin zuten, eta Monceyk 3.000 gudari galdu zituen. Hori zela eta, udaberrian ere ez zen ekintzarik izan. Ekainean 12.000 soldaduko errefortzua iritsi ondoren, berriz ekin zieten erasoei. Arrasate uztailaren 16an erori zen, Gasteiz biharamunean, eta Bilbo bi egun geroago. Gipuzkoako batzar nagusiak Briviescan hartu behar izan zuen babes. Miranda Ebro ere frantziarren esku zegoen uztailaren 22an, eta Madrilgo gortean panikoak jota zebiltzan. Egun berean, Konbentzioaren armadak posizioak hartu zituen Erga eta Gaztelu mendi tontorretan, Iruñeko arroaren atarian.
Gerraren amaiera
Testuinguru horretan, 1795eko uztailaren 22an Basileako Bakea sinatu zuten Frantziak eta Espainiak. François Barthélemy izan zen Frantziako Errepublikaren ordezkaria, eta Domingo de Iriarte Espainiako Koroarena. Espainia oso kinka larrian zegoen, finantza arazo handiak zituen eta Konbentzioaren armada Ebroren ertzean zegoen. Hori gutxi balitz, sezesio-nahia agertu zen Euskal Herrian eta Katalunian. Frantzian, berriz, Robespierreren erortzearen ondoren agintean zegoen Thermidorko Konbentzio moderatuak ere bakea nahi zuen. Bestalde, Espainiak Luis XVII.a dofinaren askatasuna galdatzen bazuen ere, mutikoa espetxean hil zen 1795eko ekainaren 8an; heriotza horrek hitzarmena erraztu zuen.
Itunaren arabera, Frantziak Espainiari itzuli zizkion konkistatu zituen lurraldeak (Hego Euskal Herriaren zati gehiena), bereziki Gipuzkoari erreferentzia eginez, Frantziako Errepublikan sartzekotan baitzebilen, eta Espainiak, ordainetan, Hispaniola uhartearen ekialdea, egungo Dominikar Errepublika, eman zion Frantziari. Uhartearen ekialdea (egungo Haiti), Frantziaren mende zegoen 1697tik. Isileko artikulu batean, Frantziako Errepublikak Luis XVI.aren alaba Maria Teresa askatzea onartu zuen. Isileko beste artikulu batean, aziendak (zaldiak, behorrak, ardiak eta ahariak) Espainiatik ateratzeko baimena eman zitzaion Frantziari.
Monceyk eta Osasun Publikoko Batzordeak hala ezarrita, Manuel Godoyk hitz eman zuen ez zela errepresaliarik izanen Konbentzioaren alde agertu ziren euskaldunen aurka. Aldiz, hitza jan zuen eta, 1796ko otsailean, gerra kontseilua egin zieten Iruñean 1794ko Donostiako udal-agintariei, Juan José Vicente Mitxelena alkatea buru zutela, hiria frantziar armadaren esku batere borrokatu gabe uzteagatik. Batzuk erbestera zigortu zituzten, beste batzuk bizi arteko udal kargugabetzera, eta militarrak enplegua galtzera. Ihesi zebilen Jose Javier Urbiztondori jendaurreko arrastatze eta heriotza zigorra eman zioten; agindu zen halaber udalak emandako errendizio agiria (erregeak "arau urraketa eta delitutzat" jotakoa) Donostian jendaurrean erretzeko. Manuel Godoy Espainiako ministro ahalguztidunak Bakearen Printze titulua eskuratu zuen Basileako Hitzarmenagatik.
Ondorioak
Pirinioetako Gerra arrunt hondatzailea izan zen Euskal Herriarentzat, bi urtez milaka soldaduk hartu baitzituzten bertako mendi eta herriak. Herri asko izan ziren arpilatuak, eta suak erraustu zituen, besteak beste, Banka, Urdazubi, Auritz, Abaurrepea, Abaurregaina, Garaioa, Luzaide eta Otsagabia. Burdinola, borda, zubi eta errota ugari ere suntsituak izan ziren. Frantziar armadak aurrera egin ahala, herritarrek hegoalderantz egin zuten ihes. Luzaideko okupazioak, esate baterako, bi urte iraun zuen, eta urte bat Baztangoak. Bizilagun asko hil ziren, biztanleriaren %10 baino gehiago Iruñeko eta Zangozako merindadeetan; hiltze kopurua %20ra iritsi zen mugako udalerrietan, hala nola, Bera, Urdazubi, Zugarramurdi, Baztan, Luzaide, Erroibar eta Aezkoan. Gerrak ekarritako miseriarekin batera, 1794-1795 bitartean gudarosteek hedatu zuten tifus epidemia izan zen heriotza gehienen arrazoia.
Errepresioa ere pairatu behar izan zuten euskal herritarrek. Iparraldean, Konbentzioaren ordezkariek iraultzarekin bat egiten ez zuten guztien aurka jo zuten, eta exekuzioak eta espetxeratzeak ohikoak izan ziren. Espainiarren lagun zirelakoan, milaka lapurtar deserrituak izan ziren 1794ko martxoan. Hegoaldeko probintzietako biztanleei ere leporatu zitzaien “etsaiekin” elkarlanean aritu izana. Esate baterako, Nafarroa Garaiko jendeak, bertako instituzioen babesarekin, jarrera epela izan zuen gerrarako erroldatzeko tenorean, eta mendialdean errekrutatutako boluntarioek uko egiten zioten Frantziako muga igarotzeari; desertzioak eta diziplinarik eza ere maizkoak ziren. Gertaera horiek aitzaki harturik, 1796an Karlos IV.ak indarrik gabe utzi zituen Nafarroako foruak. Ordutik aurrera, bai berak eta bai Fernando VII.ak, nafar gazteak sarrarazi zituzten Espainiako armada erregularrean, foruen xedapenen aurka. Lapurdiko deportazioaren agindu-emaileak eta arduradunak zigorrik gabe atera ziren Konbentzioak porrot egin zuenean ere.
Arturo Campión-ek Pedro Mari ipuinean azaldu zuen bezalaxe, eta gaur egun, besteak beste, Xosé Estévez historialariak, gerraren ondorio politikorik negatiboena ordura arte nahiko baketsuak izan ziren Bidasoa eta Pirinioen alde banatako euskaldunen arteko erlazioen hondatzea izan zen, Frantziako Errepublikak Ipar Euskal Herriko biztanleak beren Hegoaldeko senideen aurka armak hartzera behartu baitzituen. Horren harira hauxe esan zuen handik urte gutxira Wilhelm von Humboldtek: “''Hondarribia eta Hendaiako biztanleak eguneroko naturaltasunez bizi dira elkarrekin. Herri berekoak izaki, hizkuntza berekoak, dialekto desberdintasun txikiak besterik ez dutela, erresuma desberdinetako beste edozein mugakide baino batuago egon behar dute. Horixe da gure gudek gutxien erreparatzen dioten ankerkerietako bat, azpian hartzen dituzten herriei begirune eskasa dietenez, haien arteko elkartasunak zakarki eraitsi eta auzo herrietako bizilagun otzanenengan etsaigo eta gorroto hesiak eraikitzea, aurreko interes zein joerei erabat arrotz bazaizkie ere''”.
Bathyraja griseocauda
Bathyraja griseocauda Bathyraja generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
2785 Sedov
2785 Sedov asteroide baten izena da. abuztuaren 31an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 QN izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2785 Sedov asteroidearen orbitak batezbeste 2,872 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,744 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3 distantziara. Eszentrikotasuna 0,045 da, eta makurdura orbitala 1,44ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
North English (Iowa)
North English Iowako hiri bat da. Iowa konderrian kokatua dago. 2010ean 1,041 biztanle zituen, 1.43 kilometro koadrotan banatuta.
Pternistis squamatus
Pternistis squamatus Pternistis generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Bolitoglossa diminuta
Bolitoglossa diminuta Bolitoglossa generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Centennial Place (Calgary)
Centennial Place Calgary-n (Alberta, Kanada) kokatutako bi etxe orratzeko gunea da. Albertako mendeurrenaren omenez du izena, bost solairuko lurpeko aparkalekua dauka, 793 garaje-plazekin. Bulegoak 110.000 m 2 ditu. Centennial Place-ren eraikuntza 2010ean amaitu zen. Gunearen ingurumen ezaugarriak honakoak dira: errezel-horma, argiztapenerako mugimenduaren sentsoreak, kontsumo txikiko iturgintza instalazioak, eraginkortasun handiko berogailu eta hozte sistema, eta teilatu "berdea" eremuaren %30 landatuta.
39 solairuko ekialdeko dorreko teilatuak 165,2 metroko altuera du, orratzarekin 182,6 metrokoa da. 23 solairuko mendebaldeko dorreko teilatuak 100,1 m-ko altuera du, eta orratzarekin, berriz, 117,6 m.
Arene Altonaga
Arene Altonaga Etxeberria (Leioa, 1993ko otsailaren 25a) bizkaitar futbolaria da, erdilari jokatzen duena. Gaur egun Espainiako Emakumezkoen Futbol Ligaren Lehen Mailan aritzen den Zaragoza CFF futbol-taldean jokatzen du.
Mekanizatze
Mekanizatzea edo Mekanizazioa gizakien edo animalien lana hein batean edo osorik ordezteko makinak erabiltzean datza. Garrantzitsua da automatizaziotik bereiztea; azken honetan atazak giza operadorearen mendekotasuna erabat ezabatzen den bitartean, automatizazioan pertsona baten parte-hartzea beharrezkoa da.
Batzuentzat mekanizazioaren kontzeptuak eskuko tresnak ere barneratzen ditu, baina erabilera modernoan terminoa prozesu konplexuak deskribatzeko erabiltzen da, ingeniaritza edo ekonomia ere kontuan hartzen dituena. Horrela jada ez da erabiltzen soilik giza lana makina baten bidez ordezkatzen duen fisika, definizio hedatzen baita prozesu konplexuak sinplifikatzeari eta eraginkorrago bihurtzeari arreta jarriz.
Lehen asmakizunak
Gurpilaren asmakuntzarekin hasi zen, K.a.ko 3500 urtean, sumertar zibilizazioan, objektu astunak leku batetik bestera garraiatzeko erraztasunak ezartzean, eraikuntzan eraginkortasuna handituz eta denborak murriztuz. Gero, k.a. 220 urtean. Arkimedesek polea konposatua asmatu zuen, objektu astunak indar gutxiago aplikatuz altxatzeko metodoa.
Geroago, 1440an, C. Johannes Gutenberg alemaniarrak inprenta modernoa asmatu zuen, asmakuntzaren jatorria eztabaidagarri bada ere.
Industria Iraultza
XVIII. mendearen bigarren erdian, Britainia Handian, inflexio-puntu bat gertatu zen mekanizazioaren historian: Industria Iraultza. Aldi horretan aldatu ziren, goitik behera, eskuz egindako lanak, lurrun-makinek animalien bidezko trakzioa ordezkatu zutenean, fabrikazio industriala abiatuz, eta salgaien eta bidaiarien garraioa erraztuz. Gainera, nekazaritza- eta industria-ekoizpena biderkatu zen, eta ekoizpen-prozesuetako denborak laburtu. Horren ondorioz, aberastasuna eta per capita errenta inoiz ez bezala handitu zen.
Trena
Garai hartan aurrerapen handienetako bat trena izan zen, aurretik animalien indarra lokomozio gisa erabiltzen baitzen, eta errailak zurezkoak. Meatzetako ikatza garraiatzeko baino ez ziren erabiltzen. 1821ean Stockon eta Darlington artean lurrunetan egindako lehen trenbidea baimendu zuen parlamentuak. Linea 1825ean inauguratu zen, orduko 10-12 miliako (40 bat km.) batez besteko abiaduran 34 bagoitik tiratuz.
Geroago, hurrengo 5 urteetan, Ingalaterrako parlamentuak baimendutako 23 linea berri eraiki ziren, eta horien barruan sortu zen Mánchester eta Liverpool arteko ibilbidea, lehena izan zena bidaiarien garraio-zerbitzua eskaintzen.
Baporea
Beste aurrerapen teknologiko garrantzitsu bat lurrunontzia edo baporea izan zen. Iraultza industrialaren aurretik, Europako ontzigintzaren tradizioa haizeen kontrolean zegoen oinarrituta, propultsiorako eta segurtasunerako funtsezkoa baitzen Mende-hasieran, Atlantikoa ekialdetik mendebaldera gurutzatzeko bi edo hiru aste behar ziren gutxienez; mendebaldetik ekialdera, berriz, 30 eta 40 egun bitartean. Aurrerapen handienak 1840 eta 1860 urteen artean etorri ziren, helizea asmatu zenean, Arkimidesen lehenengo torlojuetan, gainazal-kondentsadorean eta Compound makinan oinarrituta. Horrek erregai asko aurreztea ekarri zuen, eta presio handiko lurruna sortzeko aukera eman zuten galdara zilindrikoak sartzea.
Elektroimana
William Sturgeon argiketari britainiarrak 1825ean asmatua, elektroimanak eremu magnetikoa azkar erregula dezake korronte kantitate handi bat kontrolatzeko. Eskala handiko korronte-transmisiorako lehen urratsa izan zen. Gero, industria-iraultzan, makineria industrialaren hedapen masiboaren ondorioz, elektroimana garaiko asmakizun gehienetan erabili zen.
XX. mendea
XX. mendearen hasieran, eskuzko trebetasun zehatzagoak eskatzen zituzten lan konplexuagoak egiteko behar ziren makinak garatu ziren. Aurreko guztiak bultzatu zituen elektrizitatea garraiatzeko sareak, eta horrekin batera modu esponentziala garatu zen mekanizazioa: armamentuetan, tresna elektrikoetan, edo informatikaren abiatzean.
Informática
Informatikak arlo administratiboko lan errepikakor eta monotonoak erraztu zituen. Prozesu horien automatizazioak zuzeneko ondorioa izan zuen kostuetan eta produktibitatean.
Erabilera militarra
Mekanizazio terminoa testuinguru militarrean ere erabiltzen da, beldar-trakziodun ibilgailuak eta batez ere langileak garraiatzeko ibilgailuak aipatzean. Mekanizazioak izugarri hobetu zituen infanteriaren mugikortasuna eta borroka-ahalmea. Herrialde industrializatuetako indar armatuetan, infanteria guztia mekanizatu ohi da
Drunče
Drunče Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 45 biztanle ditu eta 4,1 kilometro koadroko azalera. Jindřichův Hradeceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1373 urtean egin zen.
Alamo (Nevada)
Alamo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian kokatuta dago, Nevada estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Eschata
Eschata Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eschata gelida da.
Desertifikazio
Desertifikazioa edo basamortutzea prozesu bat da, non lurralde bat basamortuaren baldintza klimatikoak hartzen dituen. Fenomeno honen faktoreak asko izan daitezke, batik bat lurralde horretan landare espezieak desagertzea, lurraren higadura gertatzea, edo uraren gabezia izatea.
Historia
1949. urtean, Saharako basamortuaren alboan lan egiten zuen frantziar basozain batek sortu zuen desertifikazioaren kontzeptua. Afrika mendebaldeko, Saharako basamortuaren alboko eremua gero eta basamortuago bilakatzen ari zen. Hau ikusirik, hondamen gradual hau deskribatzen hasi zen.
Aitzitik ez zen kontuan hartu 1970eko hamarkadaren hasierara arte non Saharatik hegoaldera dagoen gune bateko lehorte izugarriaren ondorioz 200.000 pertsona baino gehiago goseak hil ziren. Hortik aurrera, erakunde ofizialek fenomeno horri berehala era bateratuan aurre egiteko beharra ikusi zuten arazo global bat izateagatik. Irtenbidea denbora pasa ahala zailagoa izaten ari da.
1977 izan zen Desertifikazioaren Aurkako Nazio Batuen aurreneko hitzaldia Nairobin. 1994an Neurri eskasak hartu ziren, Nazio Batuen Ingurumenari buruzko Konferentzia egin eta urtebetera, Batzar Orokorrak Desertifikazioari aurre egiteko Nazio Batuen Erakundearen Konbentzioaren arauak onartu zituen, 18 hilabeteko lanaren ondoren. Ekintza planaren bide funtsezkoenak zehaztu ziren orduan. 1996ko Abenduaren 26an sartu ziren indarrean arauak desertifikazioari aurre egiteko. 50 herrialdek parte hartzen zuten, Espainiako elkarte autonomoak; jadanik, gaur egun 100 herrialdek onartu dute.
Kintesentzia
Kintesentzia (latinezko quinta essentia, "bosgarren esentzia" esamoldetik) hitzak adiera zenbait ditu:
Desertifikazio
Eboluzioa
Desertifikazioaren etapetako bat Landare-estalkiaren suntsipena da. Baina desertifikazioaren etengailu bakarra ez hau beti zertan izan. Basamortuko lur elkorrak kausa edo efektua izan daiteke ere. Hasiera batean lur horiek emankorrak izan zitezkeen non, nekazaritza laborantza egiten zen. Gizakien populazioa hazi zenean, lur eremuen ustiapen bortitzago bat sortu zen eskari kopurua produzitzeko.
Fenomeno honen bigarren fasea, lur horien elikagaiak guztiz bukatzen direnean gertatzen da. Orduan, lurraren landare geruza galtzen da eta higatu egiten da ura eta haizearen bitartez. Higatzen jarraitu ahala arroka bihurtu daiteke. Laborantza leku gehienetan lurra azkarrago higatu egiten da, laborantza lekua sortzeko behar den denborarekin konparatuta.
Basamortutze prozesua moteltzeko proiektuak
Urteetan zehar hainbat metodo ikertu egin dira basamortu bihurtutako lurrak berreskuratzeko. Kasu askotan arrakasta lortuz. Onarpen asko izan duen metodoa eragindako zonen mailakako basoberritzea izan da. Kasu bakoitzaren barruan ikerketa bat eginez, lehorte-mailak jasaten dituzten landare espezieak sartuz eta, modu horretan, hezetasun-maila handituz. Prozesuaren hurrengo urratsa, eragindako zonen gainean espazioa irabaziz landare espezie berriak progresiboki sartzea da.
Horrelako adibide bat, 1930eko hamarkadan burutu zen kasu praktikoa da. Gesell Hiribilduan, Argentinako itsasertzeko hiri txikian, arrakasta handiarekin lortu zen prozesu osoa burutzea.
Israelen, Leon Brenig zientzialariak Geshem proiektua (hebreeraz, ‘euria’) aurkeztu zuen, euri artifiziala lortu ahal izateko. Euri artifiziala bero-uhartea izena emandako printzipioan oinarritzen da. Nabarmena da bere inguruko lurraldeak baino tenperatura handiago duen eskualdeak euri gehiago ere izaten ohi duela.
Metodo honek halako itxaropen bat sortu du mundu zientifikoan, eta lehengo aldiz testatuko da Israeleko Negueveko basamortuan, kostatik 150 kilometrora. Ikerketa-prozesua, oraindik ere, bost urtetan zehar luza daiteke. Ez du ondorio negatiborik izango ingurumenean eta beraz, florako eta faunako arazoak saihetsi egingo direla uste da.
Coelorinchus sparsilepis
Coelorinchus sparsilepis Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Guillermo León Valencia
Biografia
Valencia Popayán-en jaio zen, Caucan, 1909ko apirilaren 27an, gurasoak Guillermo Valencia poeta eta politikari kolonbiarra eta haren emaztea Josefina Muñoz izan ziren. Bogotako Colegio Champagnat ikastetxean batxilergoa egin zuen eta 1946ko abenduan graduatu zen. 1931ko urtarrilaren 31n Susana López Naviarekin ezkondu zen, 20 urteko idazkariarekin eta lau seme-alaba izan zituen: Pedro Felipe, Alma, Ignacio eta Diana.
Ibilbide politikoa
Valentzia Popayángo udaleko eta Caucako Batzarrerako hautatua izan zen. Geroago Bogotako zinegotzia ere hautatua izan zen eta Kolonbiarako diplomatiko gisa lan egin zuen Nazio Batuen Erakundean eta Kolonbiako Espainian enbaxadore izendatu zuen Laureano Gómez Castro presidenteak. 1949an Mariano Ospina Pérez presidenteak Kolonbiako Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuen baina eskaintzari uko egin zion. Hala ere, lau urte beranduago Valentziak kargua onartu zuen eta 1953ko maiatzaren 25ean Kanpo Arazoetako ministro bihurtu zen, Roberto Urdaneta Arbeláezen administrazioaren gainerako karguan Rojas Pinilla jeneralak hartu zuen arte.
Gustavo Rojas Pinilla jenerala kendu zuen estatu-kolpearen ondoren boterea hartu zuen Junta Militarreko trantsizio-gobernuan, Valentzia Juntaren ondorengoa izatea aztertu zen. Dena den, garaiko indar politikoen arteko akordio politikoak (diktaduratik prozesu demokratikorako trantsizioa lortzeko), zehaztu zuen Kolonbiako Alderdi Liberaleko kide batek Junta Militarren oinordetzan hartu zuela. Ondorioz, Valentziak hurrengo hauteskundeetara arte itxaron behar izan zuen. 1962an, Kolonbiako Alderdi Kontserbadoreak Valentzia izendatu zuen presidentetzarako hautagai gisa, Alfonso López Michelsen liberalaren aurrean. Valentzia irabazi zuen: 1.636.081 boto 625.630 kontra.
Lehendakaritza
Valentziak bere administrazioan erreforma ekonomiko eta sozial handiak egiteko konpromisoa hartu zuen. Ekonomia aldetik, Junta Monetaria (Erreserba Federala) sortu zuen, energia elektrikoaren ekoizpena bikoiztu eta petrolio-zundaketak zein petrolio gordinaren esportazioa sustatu zituen. Gizarte-erreformari dagokionez, bere administrazioak % 20 handitu zuen hezkuntzarako aurrekontu nazionala, eta Estatu Batuetako gobernuaren babespean, Ciudad Kennedyren eraikuntza abiarazi zuen, diru-sarrera txikiagoko herritarrentzako 200.000 etxebizitza merkez osatutako proiektua.
Alberto Ongai
Alberto Ongai Tere, pilota arloan Ongai deituraz ezaguna (Satrustegi, Nafarroa Garaia, 1985eko abenduaren 31) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2008ko otsailaren 29an jokatu zuen, Irurtzungo Bi Aizpe pilotalekuan. Ez zuen lorpen nabarmenik izan profesionaletan, eta, 2013ko otsailean, enpresak ez zion kontratua berritu.
Amateur mailan jardun du geroztik. Buruz buru lehiatuz, 2013ko Nafarroako Opena irabazi zuen, finalean Jose Luis Tabar 22-12 menpean hartuta. 2014an, Mexikon jokatutako Munduko Pilota Txapelketan parte hartu zuen, Espainiako selekzioarekin, eta esku huskako buruz buruko txapeldun izan zen 36 metroko pilotalekuan, finalean Fernando Medina menpean hartuta.
Estatistikak
Profesionaletan egin zituen bost urteetan, zenbaki hauek izan zituen Ongairen jardunak, bere enpresaren webguneko fitxaren arabera:
NGC 7599
NGC 7599 galaxia bat da, Grus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Irakurketa
Irakurketa prozesu kognitibo konplexu bat da, zeinetan sinbolo edo grafemak dekodetzen diren eurengan dagoen esanahia eraiki asmoz. Prozesuan oinarrizko elementuak albo batera utzi eta euren esanahiaren analisiari jartzen zaio arreta.
Irakurketa hizkuntza bat ikasteko, komunikatzeko edo informazioa eta ideiak partekatzeko sistema da. Hizkuntza guztietan bezala interakzio konplexu bat dago testua eta irakurlearen artean, irakurleak berak duen aurreko ezagutza, esperientziak, jarrera eta hizkuntza komunitateak eragina. Irakurketa lortzeko praktika behar da eta denborarekin hobetzen den teknika.
Alor akademikoetan asko dira irakurketari lotuta landu beharreko alderdiak. Ikastetxean hainbat jarduera egiten dira ikasleak irakurle konpetenteak izan daitezen. Ikasleek askotariko testuak, erabilera-eremu askotarikoak ulertu eta interpreta behar izaten dituzte. Irakurketa azkarrak eta azalekoak egiten, —eskaneatzen eta informazio jakin bat bilatzen—, ikasi behar dute eta irakurketa sakonak egiten ere ikasi behar dute.
Ikastetxe askotan hori guztia lantzeko irakurketa planak  egiten dituzte. Ikastetxeetan ikasleak bikoteka irakurtzen jartzen dira, irakurketa kooperatiboa egiteko teknikak erabiltzen dira, solasaldi literarioak antolatzen dira, etab. Askotariko jarduerak egitea proposatu ohi da.
= Ekintza ardatzak = Irakurketa, modu sistematikoan lantzeko, hiru ekintza ardatz proposatzen dira EAEko Hezkuntza Saileko Berritzegune Nagusitik-eta. (Eskuineko irudian, koloreetako hiru zirkulu horietan, hiru ekintza ardatzen eskema).
Irakurtzen ikastea
Metodo globalaren bidez ikasleari erakusten zaio hitzak bere osotasunean antzematen. Ikerketen emaitzek, ebidentziek, metodo globalaren kontrako argudioak ematen dituzte baina oraindik ere eskola askotan erabiltzen da.
metodo Fonologikoan, ordea, ikaslearen kontzientzia fonologikoa areagotzetik abiatu egiten dira, eta ikasleari fonema → silaba → hitza → sintagma → perpausa → testu katean gora egiteko bidea erakusten zaio.
Azken urteotan, ikerketa asko egin dira bi metodoak konparatzeko eta badirudi euskara bezalako hizkuntzetan, non erregulartasun handia dagoen grafia zeinu eta fonemen artean, metodo fonologikoak emaitza hobeak lortzen dituela, nahiz eta irakasle gehienek, oraindik ere 2018. urtean, kontrakoa pentsatzen duen.
Ikasteko irakurri
Ikasteko, asko irakurtzea gomendatzen da, mota askotariko testuak lantzea, eta testuak lantzeko hainbat estrategia erabiltzea ere gomendatzen da, egindako ahaleginari ahalik eta etekin handien ateratzeko.
Irakurketa ekintza soziala bihurtzea da kontua. Irakurritakoari buruz aurretik hitz egitea eta irakurri ostean solasaldia sustatzea praktika akademiko ona dela sinisten da gaur egun. Irakurri bitartean irakurleak ahalik eta jarrera aktiboen izatea lortu behar du.
Girotze lanak
Irakaskuntza munduan, irakasle batek ikasleei testu bat irakurtzeko proposatuko balie, testua irakurtzeko jakin-mina sortzeko girotze lanak egin beharko lituzke.
Esate baterako honelako galderak, eginez: Testua, gainetik begiratuta, zelako testua da? Nondik aterata dago? (Paperezko bada, nondik atera da?, formatu digitaleko testua/hipertestua bada, nondik?). Nork idatzi du testua? Zein izango da testuaren helburu nagusia? Zein da testuaren gai nagusia? Testuaren gaiari buruz, testua irakurri baino lehen, zer dakigu? Gaiari buruz badaukagu iritzirik?
2. Irakurri bitartean
Irakurri bitartean, mundu akademikoan eta pribatutasunean ere, irakurketa ahalik eta aktiboena sustatu beharko litzateke. Irakasle batzuek kronometroa martxan jartzen dute ikaslea motibatzeko. Irakurtzeko lastertasunekin-eta estatistikak egiten dituzte gero. Ea irakurketa "entrenamenduekin" lasterrago eta ulermen hobeago lortzen ote den neurtzen ibiltzen dira.
Beste irakasle batzuek irakurketa kooperatibo estrategiak  erabiltzen dituzte. Esate baterako ikasle batek paragrafo bat irakurri eta beste batek ahoz laburtu, batek irakurri hurrengoak laburtu...
Irakurketa lantzeko hainbat teknika edo estrategia erabil daitezke. Irakurtzeko estrategiekin, erabiltzen diren testu motekin bezala, aniztasuna bilatu behar dela esaten da.
3. Irakurri ostean
Irakurri ostean ulermena norainokoa izan ote den ikusteko, egin diren inferentziak zuzenak edo okerrak izan ote diren ikusteko hainbat ekitaldi proposatu izan dira. Ikastetxeetan ohikoena izaten da irakasleek ikasleei galderak egitea irakurketa prozesua biribiltzeko eta ebaluatzeko.
Testu bat noraino ulertu den ikusteko, oso ohikoak dira testuari buruzko galdera zuzenak. Testuan dauden informazioak, iritziak, argudioak, definizioak, datuak... noraino harrapatu diren ikus daiteke honelako galderekin. Galdera irekiak izan daitezke, hutsunea betetzeko-edo, edota galdera itxiak (hautatu: A, B, C, D.). Paragrafo bakoitzeko ideia nagusia zein ote den galde daiteke, hitz pare bat azpimarratzeko eskatuz edo edo honelako galdera bat egin daiteke: lotu paragrafo bakoitza honako hitz batekin: SARRERA, TESIA, HIPOTESIA, ANTITESIA, ARGUDIO NAGUSIA, DEFINIZIOA, ADIBIDEA, ONDORIOA, SALBUESPENA...).
Irakurri ostean, solasaldi dialogikoa egin daiteke.
Irakurzaletasuna
Irakurzaletasuna sustatzeko, aditu batzuen ustez, irakurketa bakardadean egin daitekeen jarduera izatetik irakurketa ekintza soziala bihurtzera igarotzea da gakoa. Horretarako hainbat ekintza proposatu ohi dituzte mundu akademikokoek, eta kultura eragileek. Literatura solasaldi dialogikoak, irakurketa taldeak, liburuen erakusketak, idazleekin edo itzultzaileekin hitzorduak eta solasaldiak, liburutegietara txangoak, museoetara bisitak, komikien erakusketak, kodexen erakusketak, liburuen grabatu edo irudien erakusketak; idazle, editore edo kritikoen jendaurreko hitzaldiak; liburuen aurkezpen publikoak, etab.
Zer irakurri
Irakurtzeko testu mota asko daude eta euskarri asko ere bai. Normalean, baina, paperetik edo pantailatik irakurtzen dela esaten da. pantailatik irakurtzen diren testuak, gehienetan hipertestuak izaten dira. Testuaren formatuak, hein batean, baldintzatzen du irakurtzeko modua. Hipertestuak pantailatik irakurtzerakoan, errazagoa omen da prokrastinazioan erortzea.
Non eta nola irakurri
= Irakurtzeko gaitasuna ebaluatzen = Curriculumeko ebaluazio-irizpide eta adierazleek gidalerroak ematen dituzte irakasleek, berek aukeratutako dituzten tresnen bidez (laburpenak, eskemak, buru-mapak, galdetegiak…), ikasleen prozesua eta aurrerapena baloratzeko. Ikastetxe barruko prozesua da.
Irakurle batek zenbat denbora behar duen irakurtzeko eta zelako ulermen maila daukan ebaluatzeko hainbat teknika erabili izan dira.
Neurtu behar da irakurleak zelako gaitasuna daukan testuan informazioa bilatzeko eta testutik informazioa behar bezala sailkatzeko, ulertzeko, berrerabiltzeko. Neurtu behar da irakurleak zelako gaitasuna daukan testutik inferentzia (logika) egokiak egiteko, testutik ondorio egokiak ateratzeko. Neurtu behar da irakurleak zelako jarrera kritikoa daukan, zelako gaitasuna daukan egia-gezurra-iritzia bereizteko.
Družec
Družec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.055 biztanle ditu eta 7,11 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Conca dei Marini
Conca dei Marini Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Družec
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1384 urtean egin zen.
Conca dei Marini
Mugakideak
Conca dei Marinik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Uteroko sarkoma
Uteroko sarkoma edo umetokiko sarkoma umetokiko minbizi-mota arraroa da, bertako muskuluan edo baita fetua garatzen den pelbiseko beste ehunetan ere sortzen dena. Menopausia ostean gertatzen da normalean. Bi tipo nagusiak leiomiosarkoma (zelula muskular lisoetan hasten da) eta endometrioko estroma-sarkoma (ehun konektiboko zeluletan hasten da) dira. Kartzinosarkomak ere izan daitezke.
North Liberty (Iowa)
North Liberty Iowako hiri bat da. Johnson konderrian kokatua dago. 2010ean 13,374 biztanle zituen, 20.29 kilometro koadrotan banatuta.
Brookfield Place (Calgary)
Brookfield Place bulego-gunea da, 1. eta 2. kaleek, eta 6. eta 7. etorbideek inguratutako etxadi oso bat betetzen duena Calgaryn (Alberta, Kanada). 56 solairuko eta 247 metroko altuerako dorrea etxadiaren ipar-ekialdeko ertzean dago eta Calgaryko eraikinik garaiena da. Cenovus Energy-ren petrolio konpainia kanadarrak 100.000 m2 alokatu ditu  ekialdeko dorrean, 2013an sinatutako epe luzeko alokairu batean.
Ekialdeko dorreaz gain, 100.000 m2-ko beste bulego-dorre bat ere badago, kristal gardenezko 18 metroko altuerako pabiloi bat, jatetxeak, dendak eta zerbitzuak kaleko mailan, eta lurpeko aparkalekua 1100 garaje-plazekin. Guneak 2000 m2-ko plaza publiko bat izango du, jatetxeekin, arte publikoko erakusketekin eta Brookfieldeko arte eta ekitaldien programak aurreikusitako beste jarduera batzuekin.
Bolitoglossa dofleini
Bolitoglossa dofleini Bolitoglossa generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Imbros
Imbros edo İmroz, ofizialki 1970eko uztailaren 29tik aurrera: Gökçeada (Ίμβρος) Turkiako uharterik handiena da, Egeoko ipar-ekialdean eta Çanakkale probintzian dagoena.
91 kilometroko zirkunferentzia du, menditsua (mendirik altuenak- Ayon Ilias- 562 metroko altuera du) eta basotsua da, haran emankorrekin eta Gökçeada çayı (antzina Ilissos bezala ezagutzen zena) ibai batekin. 2012an 8.288 biztanle zituen eta azalera 280 km²-koa da. Imbrosek sismoetarako joera du. Azkena (6,3 magnitudekoa) 2014ko maiatzaren 24an gertatu zen. Uhartean ehun bat lagun zauritu ziren.
Atoiontzi
Atoiontzia beste itsasontzi bat maniobratzen laguntzeko, botatzeko edo bultzatzeko erabiltzen den ontzi txikia da. Oso potentzia handiko motoreak dauzkate, normalean 750 eta 3.000 ZP artekoak (500dik 2.000 kWetara), baina handienek 25.000 ZP izatera hel daitezke (20.000 kW).
Amaia Mendiorotz
Amaia Mendiorotz Untzu (Atarrabia, 1989ko maiatzaren 14a) nafar futbolaria da, atzelari jokatzen duena. Gaur egun Espainiako Emakumezkoen Futbol Ligaren Lehen Mailan aritzen den Rayo Vallecano futbol-taldean jokatzen du.
Alberto Lleras Camargo
Alberto Lleras Camargo (1906ko uztailaren 3a - 1990eko urtarrilaren 4a) Kolonbiako presidentea izan zen bi aldiz (1945-1946, 1958-1962), eta Amerikako Estatuen Erakundeko 1. idazkari nagusia (1948-1954). Kazetaria eta alderdi liberaleko politikaria, Gobernuko ministro, Kanpo Arazoetako ministro eta Hezkuntza Nazionaleko ministro gisa ere aritu zen Alfonso López Pumarejo presidentearen administrazioetan. Bogotako Kolonbiako Unibertsitate Nazionalera joan zen laburki politika ikastera, baina geroago utzi zuen kazetaritza lantzeko.
Lleras Camargo Kolonbiako biltzarkide izan zen. Geroago presidente Carlos Lleras Restreporen lehengusua ere izan zen. 1990ean hil zen, gaixotasun luze bat jasan ostean.
Ibilbide politikoaren hasiera eta Lehen Lehendakaritza
Ohiko Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosariora joan zen. 1929an, Bogotako Udaleko batzarkide diputatu hautatu zuten, politikan sartu zuen lehen aldia. Hurrengo urtean Kolonbiako Alderdi Liberaleko Batzorde Exekutiboko idazkari izan zen eta 1931n Kolonbiako Ordezkarien Ganberarako hautatu zuten. Urte hartan, berrogei urte baino gehiagotan Ganberako buru izan zen lehen liberala izan zen.
1934an Alfonso López Pumarejo Kolonbiako presidente hautatu ondoren, Lleras Camargo Kabineteko idazkari izendatu zuten. 1935ean, Gobernuko ministro bihurtu zen, eta kargu hori bete zuen López Pumarejoren presidentetzarako agintaldia 1938an amaitu arte. 1938an, El Liberal egunkaria sortu zuen, eta López Pumarejoren berrautaketa bultzatu zuen. 1941ean, Ordezkarien Ganberara itzuli eta berriro ere buru izan zen. 1942an López Pumarejo berriro presidente hautatu zutenean, Lleras Camargo izendatu zuen berriro Gobernuko Ministro. 1943an etenaldi labur bat alde batera utzita, Lleras Camargo Kolonbiako AEBetan enbaxadore bihurtu zenean, kargu hori okupatu zuen 1944. urtera arte, ezegonkortasun politiko biziak Lopez Pumarejoren presidentetza eten zuen arte. 1944ko uztailean, López Pumarejok kargua utzi ostean, Lleras Camargok estatu kolpe saiakera bati aurre egin zion, aldi baterako presidente izendatu zuten Darío Echandíaren aurka.
1945ean, Kanpo Harremanetarako ministro izan zen, eta kargu horretan, Kolonbia ordezkatu zuen Chapultepec Konferentzian eta Nazio Batuen Nazioarteko Erakundearen Konferentzian, Nazio Batuen Erakundea sortu zuen San Frantziskon. Baina urte hartan bertan, izendatutako Senatuak jarduneko presidente izendatu zuen, kargu hori bete zuen 1946. urtera arte, Mariano Ospina Pérez kontserbadorea presidente hautatu zuten arte. Hogeita hemeretzi urte besterik ez zituela, Kolonbiako historiako jarduneko presidente gazteenetako bat bihurtu zen. Bere karguan izandako urte laburrean, Kolonbiako Merkataritza Flota Handia sortu zen eta 1945eko Konstituzio Erreforma amaitu zen.
Amerikako Estatuen Erakundearen sorrera
1946an presidentetza utzi ondoren, Lleras Camargok Semana albiste aldizkari ospetsua sortu zuen. Kanpo Harremanetarako ministro eta Kolonbiako presidente gisa lortutako errespetu eta prestigioagatik, 1947an Panamerikar Batasuneko zuzendari izendatu zuten. Berregituraketa ahalegin bat jarri zuen abian, eta Amerikako Estatuen Erakundea sortu zen 1948an. Lleras Camargo lehen idazkari nagusi izan zen 1948-1949 bitartean eta, geroago, bost urteko agintaldia bete zuen 1950 eta 1954 artean. Bere bigarren agintaldian, erakundea sendotu egin zen hemisferioko erakunde gisa, parte-hartze kontinental handiagoarekin.
Kaposiren sarkoma
Kaposi sarkoma Kaposi sarkomaren birusak eragindako endotelio linfatikoaren tumore gaiztoa da. Gaitza Moritz Kaposi hungariar dermatologoak 1872an deskribatu zuen Vienan, "sarkoma anitz pigmentatu idiopatiko" izenarekin.
Bere seinaleak honako hauek dira: gorri urdinxka kolorezko lesio lauak edo ez, eta irregularrak; lesio gastrikoen ondoriozko odoljarioak; harnasa hartzeko zailtasuna, eta odoltsu kerruak, biriketako lesioak direla eta.
Historia
1950 eta 1960 urteen artean endemiko deskribatu zen Afrika erdialdean. 1970ean estatu immunodeprimitu iatrogenoekin, gaixotasun terminalekin, transplantatutako pazienteekin, eta abarrekin erlazionatu zen.
1994an Chang et al. azkenik, herpesbirus asoziatu baten presentzia frogatu zuten, HHV-8 edo KSHV izenekoa (Kaposi sarcoma herpes birusa, ingelesez), non sekuentzia genetikoa laister deszifratu zen.
Ondorengo ikerketek birusari buruz eta sortzen dituen patologiei buruzko ezagutza garrantzitsu bat sortu dute, eta hau adibide bat besterik ez da. Birus honen prebalentzia (kaltetutako gizabanakoen portzentajea) oso altua da (% 50etik gertu) Afrikako leku batzuetan, eta %2 eta %8 artean kokatzen da mundu osoan. Kaposi-ren sarkoma sistema immunologikoa deprimitzen denean bakarrik garatzen da, HIESean gertatzen den bezala, aldaera zehatz batekin lotuta.
North Washington (Iowa)
North Washington Iowako hiri bat da. Chickasaw konderrian kokatua dago. 2010ean 117 biztanle zituen, 0.51 kilometro koadrotan banatuta.
Kaposiren sarkoma
Motak
Kaposiren sarkoma lau forma epidemiologikoetan aurkezten da, garapen kliniko desberdinak izan daitezkeen talde desberdinetan.
Pternistis ahantensis
Pternistis ahantensis Pternistis generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Kaposiren sarkoma
Motak
GIBaren eta HHV-8 birusak txertatutako gizonen eta emakumeengan Kaposi sarkoma garatzeko 10 urtetan metatu arriskua %30 eta 50% da eta intzidentzia biztanleria orokorrean baino zenbait mila aldiz handiagoa da. Herrialde garatuetan, terapia antirretrobirala oso aktiboak sartzeak errotik murriztu du bere intzidentzia; baina Afrikako bi birusen prebalentzia handia eta osasun baliabideak urriak direnean, Kaposi sarkoma minbizi ohikoen bihurtu da, eta zenbait lekutan minbiziaren %50era arte izaten da.
Forma epidemiologiko desberdinen artean ez da desberdintasun histologiko eta immunohistokimikorik antzeman. 22 kromosoma mutazioa duten pazienteek ez dute patologia hori pairatzeko joera.
Druztová
Druztová Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 780 biztanle ditu eta 5,01 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
2786 Grinevia
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 RR izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2786 Grinevia asteroidearen orbitak batezbeste 2,606 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,147 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,065 distantziara. Eszentrikotasuna 0,176 da, eta makurdura orbitala 13,24ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.8 da.
Druztová
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1362 urtean egin zen.
Coelorinchus spathulatus
Coelorinchus spathulatus Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Jordana Brewster
Jordana Brewster (Panama Hiria, 1980ko apirilaren 26a) estatubatuar aktorea eta modeloa da.
Abidos (Egipto)
Abidos (بيدوس; antzinako egiptoeraz: Abdju; Ἄβυδος), Egipto Garaiko hiri zaharrenetakoa eta VIII. nomoko hiriburua. Seti I.aren eta Ramses II.aren zenotafioak daude han. Egipto Garaiko hiri garrantzitsuenetakoa izan zen, monarkia tiniten garaiko erregeen nekropolia.
Niloren mendebaldean dago, 11 km-ra, 26° 10' N latitudean, hau da, gaur egungo el-'Araba el Madfuna eta El-Balyana herrietatik hurbil.