cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
João Figueiredo
Biografia
1964ko mugimendu militarrean parte hartu zuen. 1979tik aurrera gobernuko lehendakaria izan zen 1985 arte, eta liberalizazio politikoa bultzatu zuen (amnistia eman zien erregimen militarraren aurka agertu zirenei). Gobernuan zegoelarik, alderdi politikoak antolatu ziren berriro herrialdean. Estatuen gobernuetarako hauteskundeetan (1982), oposizioak postu garrantzitsuak lortu zituen, eta Parlamentuan ere presentzia handiagoa izan zuen. Konstituzioa erreformatzeko eta Errepublikako lehendakaritzarako zuzeneko hauteskundeak egiteko presio handia izan zuen arren, zeharkako hauteskunde-sistemari eutsi zion gobernuak. Arlo ekonomikoan, Latinoamerika osoari eragin zion atzerakada ekonomikoari aurre egin behar izan zion Brasilek.
Abertridwr (Powys)
Abertridwr, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Llyn Efyrnwy aintziraren iparraldean dago.
La Pochota
La Pochotona edo La Pochota Chiapa de Corzo (Mexiko) herrian dagoen herriko kulturaren araberako zuhaitz magikoa da. Herriko enparantzan dago, Ángel Albino Corzo eskainitako parkean. Hiriko sinboloa da zuhaitza eta haren historiaren testigu garrantzitsua izan da. Zuhaitz historiko gisa babestuta dago.
Espeziea
Zuhaitza kapok edo Ceiba pentandra da, Bombacaceae familiakoa. Landare hau oso garrantzitsua da Maien kulturan. Ale hau ehun urtetik gorako zuhaitza da.
Historia
Ikerketarik ez izan arren, milaka urte dituen zuhaitztzat hartzen da, zuhaitz horren inguruan sortu baitzen Chiapa de Corzo hiria, 1528an. Kontatzen denez, zuhaitz horren itzalpean, merkatariek beren produktuak erakusten zituzten plazan. Ceiba zuhaitz sakratutzat hartzen zuten antzinako Chiapaneca herriak eta Mesoamerikako beste herri batzuek.
1945ean bizilagun gogaikarri batek, garai batzuetan askatzen dituen kotoi kopuru handiengatik haserretuta, nahita su eman zion. Suak Pochotaren heren bat suntsitu zuen. Sua herriaren laguntzarekin itzali zen, gaur egun arte bizirik iraun duen eta hazten ari den adar bat salbatzea lortuz.
1993ko uztailaren 8an, Chiapas estatuko gobernadore Elmar Harald Setzer Marseillek Potxota babesteko adierazpena egin zuen, eta Chiapasko Lehen Zuhaitz Historiko eta Nabarmenaren titulua eman zion.
Ruka Norimatsu
Ruka Norimatsu (乗松 瑠華) Japoniako futbolaria da.
Talao
Greziar mitologian, Talao (Ταλαός) Argosko erregea zen eta argonautetako bat izan zen. Polibo eta Tiro (edo Bias eta Pero)ren semea zen. Esaten denez, bere emaztea Lisimaka, Eurinome edo Lisianasa zen. Adrastoren, eta, beharbada, Aristomako, Astinome, Erifile, Hipomedano, Metzisto, Metiditze eta Partenopeo edo Pronaxena ere bai.
Hilda Mundy
Biografia
Emilio Villanueva Peñaranda arkitekto eta errektorearen eta Dominga Rocabado Flores-en alaba.
La Patria, La Retaguardia eta La mañana egunkarietarako idatzi zuen. Azken horretan Brandy Cocktail zutabea argitaratzen zuen. Dum Dum astekaria sortu zuen, baina Chacoko Gerran militar boliviarren porrota kritikatzeagatik 1934an erbestera joan zen Tejada Sorzanoren gobernuaren jazarpenaren ondorioz eta astekaria itxi eta zentsuratu egin zuten.
Obra
Argitaratutako lanen artean:
Rexurdimento
Rexurdimento (euskaraz "berpiztea" edo "pizkundea") XIX. mendean eta Galizian garatutako kultur-mugimenduaren izena da, literaturaren arlokoa eta galizieraren ingurukoa bereziki, Erromantizismoak eta aurre-nazionalismo galiziarrak bultzatutakoa. Rexurdimentoak Kataluiniako Renaixençarekin eta Euskal Pizkundearekin parekotasunak ditu, garai beretsuan sortu eta garatu baitziren, antzeko testuinguruan.
Rosalia de Castro izan zen garai hartako idazlerik azpimarragarriena, 1863an argitaratutako "Cantares Gallegos" lanak hastapena markatu zuelarik. Castelao poeta eta politikaria Rexurdimentoko azken aldean nabarmendu zen.
Espainiako Gerra Zibilak garai honen amaiera ekarri zuen, Katalunian eta Euskal Herrian gertatu bezala.
Prerexurdimento
XVIII. mendetik hainbat egile ilustratu galizieradunek prestigioa irabazteko beharraz aritzen ziren, literaturaren arloan ere hizkuntza sartuz.
Honen haritik, 1853an "A gaita gallega" argitaratu zuen Xoan Manuel Pintosek, galizierazko letra garaikideen lehen liburua izan zena.
Chrťany
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1227. urtekoa da.
Canthigaster epilampra
Canthigaster epilampra Canthigaster generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Spizella pusilla
Spizella pusilla Spizella generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
La Banda Sin Futuro
La Banda Sin Futuro Donostian eratu zen rock talde bat izan zen, nagusiki gaztelerazko musika egin zuena, Ignacio Gasca Poch-ek sortua eta 1978-1982 urteen artean funtzionatu zuen, Donosti Sound bataiatu zuten mugimenduaren aitzindaritza eginez. Taldeko muinak, Pochek berak eta Alejo Alberdik, Derribos Arias eratuz jarraitu zuten taldearen bidea Madrilera joanda.ç
Ibilbidea
Poch-ek talde pare batean urratsak eman zituen 1970eko hamarkadaren bigarren zatian, baina bere lehen proiektu propioa Glass Onions izeneko talde bat izan zen, bertsioak egiten hasi zena. Horixe bera berrizendatu zen La Banda Sin Futuro izenarekin, gai propioak sortuz, eta aurreko bertsioei gehituz (Lou Reed, Ramones). Partaideak izan ziren Poch (ahots eta gitarra), Alejo Alberdi (gitarra), Manuel Moreno Paul (bateria), José Tarín (baxuan, zeinarekin Pepo delako batek ere jo zuen).
Trofarello
Trofarello Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Banda Sin Futuro
Ibilbidea
Lehen fase batean 1981an eten zuten lana, baina 1982an berriro bildu ziren kontzertu baterako, eta Madrilen disko bat grabatzeko aukera izan zuten. Grabaketatik ez zen gauzatu diskorik, ordea, baina materiala (5 abesti) 1997an berreskuratu zuen Subterfuge Records disketxeak 'Grabaciones desinfectadas' argitaratuz.
Trofarello
Mugakideak
Trofarellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
La Banda Sin Futuro
Ibilbidea
1982an bertan, Madrilen kokaturik kide gehienak, Derribos Arias sortu zen, edo talde hartan bilakatu ziren.
Pavel Exner
Pavel Exner (Praga, 1946ko martxoaren 30a) txekiar fisika-matematikaria da.
Biografia
Pragako 1946ko martxoaren 30ean jaio zen, bere gurasoak Vilem Exner ekonomialaria eta Marie Karvankova oftalmologoa ziren. 1969an fisika teorikoan lizentziatu zen Pragako Karolina Unibertsitatean.
Karolina Unibertsitatean irakasle laguntzaile gisa lan egin ondoren, 1978an Dubnako (Errusia) Ikerketa Nuklearrerako Institutu Bateratura joan zen. Garai hartako berezitasunengatik ez zuen doktore aholkularitzarik izan eta 1983an bakarrik lortu zuen doktoregoa; oraindik Dubnan fisika matematikoaren doktoretza gorena ere lortu zuen 1990an.
1991an bere jaioterrira itzuli zen Txekiako Zientzia Akademiako AS CR Fisika Nuklearreko Institutuko burua. 2003an Karolina Unibertsitateko irakasle bilakatu zen. 2006tik Pragako Matematika-Fisikako eta Matematika Aplkatuko Doppler Institutuko zuzendari zientifiko gisa lan egiten du.
1971az geroztik, Wiendlova jaiotako fisikaria den Jana-rekin ezkonduta dago. Hiru alaba eta bost biloba dituzte.
Lan zientifikoa
Bere interes zientifikoak lehenik eta behin problema matematikoak eta teoria kuantikoko metodoak dira, bereziki, sistema ezegonkorrak, sakabanaketaren teoria, integrazio funtzionala eta mekanika kuantikoa grafikoetan, gainazalak, uhin-gidari kuantikoak eta erresonantziak.
Moesa barrutia
Moesa barrutia Grisonia kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Roveredo da. 496,03 kilometro koadroko azalera du eta 7.863 biztanle.
Vanderhorstia nobilis
Vanderhorstia nobilis Vanderhorstia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Chiloscyllium punctatum
Chiloscyllium punctatum Chiloscyllium generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiscylliidae familian sailkatzen da.
Enrique Echeburua
Biografia
Madrilgo Complutense Unibertsitatean eskuratu zuen psikologian doktoretza 1978an, eta 1989tik aurrera Psikologia Klinikoko katedraduna da. Batez ere bikotekideen kontrako indarkeria, sexu-erasoak, ludopatia eta substantziarik gabeko adikzioak eta antsietateari buruz (adibidez, Internetekiko adikzioa ) egin ditu bere ikerketak.
Berak diseinatutako programak hainbat instituzioetan erabiltzen dira, adibidez tratu-txarren ingurukoak.
Tonga Plaka
Ozeano Barearen mendebaldean dago eta Tonga uharteak hartzen ditu.
Tonga Plakak, Niuafo'ou Plaka, Australiar Plaka eta Kermadec Plaka ditu mugakide.
Aipaturiko beste plakekin dituen mugak, Tongako fosak eratzen ditu Tonga uharteen ekialdeko kostaldean.
Tonga Plaka, milioi bat urteko 9,30ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 28º 81' ipar latitudean eta 02º 26' eki longitudean kokatutako polo baten arabera.
Izena, Tonga uharteek ematen diote.
Serere
Serere edo serer herria Mendebaldeko Afrikako talde etnolinguistikoa da, jatorria Senegal, Gambia eta Mauritanian duena. Biztanleriaren % 14,7 dira Senegalen. Serere hizkuntzaz, Niger-Kongo familiako Atlantiko mendebaldeko hizkuntzaz, mintzatzen dira eta nekazariak dira gehienbat. Gehienak bere erlijio tradizionalaren jarraitzaileak dira, kristauak edota musulmanak izanda.
Harkaitz Barreros
Harkaitz Barreros Soria (Urretxu, Gipuzkoa, 19-- ) ile-apaintzaile eta estilista ezaguna da.
19 urte zituela bere lehen ile-apaindegia ireki zuen Urretxun. Goi mailako ile-apainketa egiten du eta Euskal Herriko ile apaintzailerik ezagunenetako bat da. Bilduma ezberdinak aurkeztu izan ditu Europa osoko pasareletan. Prentsa eta telebistan ere parte hartu izan du.
Europan ileapainketa Master Class-ak eman izan ditu.
Espainiar Estatua n Loréal etxeak duen bost ordezkarietako bat da.
Artxeteko oihana
Artxeteko oihana, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko baso bat da. Oso modu laburrean agertzen da Eraztunen Jauna eleberrian, Merryk, Pippinek, Frodo Zorrozabalek, Sam Gamgeek eta Aragornek, mendebaldetik ekialdera zeharkatzen dutenean Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3018ko urriaren lehen hiru egunetan, Nazgûlengandik ihes egin nahian.
Kokapena
Basoak, Breeko lurralde ia guztia hartzen du. Bide Berdearen ekialdean eta Ekialdeko Bidearen iparraldean dago, eta Breeko muinoraino iristen da mendebaldetik eta Ureuli Zingiraraino ekialdetik. Artxet herria, basoaren barnean dago.
Historia
Arnor erresuma, Artxeteko oihanaren lehen jabea izan zen, suntsitua izan zen arte. Beranduago, oihana, Arthedain erresumako erregeena izango zen, beranduago, erresuma hau ere suntsitua izan zen arte. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3018. urtearen amaieran, hegoaldetik zetozen gaizkile batzuk, ingurua arpilatu zuten, baina Breeko herritarrek gudu txiki batean garaitu zituzten, eta oihanean babestu behar izan zuten. Urte bete beranduago, Eraztunaren Gerra amaitu ondoren, Elessar erregeak, Erresuma Bateratuko mezulariak bidali zituen, gaizkileak handik kanporatzeko.
Noidan
Noidan Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Noidan udalerrian erroldatutako biztanleak 89 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 69 etxebizitza zeuden, 41 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 66 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 41 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 48 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (18 gizon eta 15 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Noidan udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bree (Eraztunen Jauna)
Bree, Tolkienen legendariumean, batez ere Eraztunen Jauna eleberrian agertzen den toki bat da. Erdialdeko Lurraldeko Eriador eskualde zabalean dago.
Bertan dago Bree izeneko herriska, Entibo, Konbe eta Archeten etxaldea Chet basotik gertu. Han, hobbitak eta gizakiak bizi dira, eta elkarbizitza hau ematen den toki bakarra da. Esaten denez, Breeko gizakiak, Eguzkiaren Lehen Aroan Erdialdeko Lurraldearen mendebaldera bidaiatu zuten lehen gizaki haien ondorengoak dira. Hobbitei dagokienez, Eriadorren oraindik mantentzen diren hobbit kolonia primitibo urrietako bat da. Tolkienek sortutako lurraldeetako bat bezala ezagutua izan zen; han, Frodo Zorrozabal, Pippin, Merry eta Sam Gamyi hobbitek, Aragorn ezagutu zuten, eta Nazgûlengandik ihes egiteko borroka bat hasi zuten. Pottoka Zutitutik irten ziren, Breeko beste toki adeitsu bat dena, non, zaintzailea, Garagar Gantzu jauna den.
Archet
Breeko lurretako finkapenen artean urrunena zen. Artxeteko oihaneko zuhaitzen artean zegoen, Breetik pixkat ekialdera. Han, hobbit gutxi batzuk bizi ziren, baina, bertako biztanle gehienak gizakiak ziren.
Edward Bernays
Edward Louis Bernays (Viena, Austria-Hungaria, 1891ko azaroaren 22a – Cambridge, AEB, 1995eko martxoaren 9a) harreman publikoen eta propagandaren arloko aitzindari bat izan zen. Haren hilberrian, «harreman publikoen aita» zela aipatu zen. Lehen Mundu Gerran, Woodrow Wilson lehendakariaren gobernuarentzat Committee on Public Information batzordean lan eginez, eragin handia izan zuen estatubatuarren artean iritzi hau zabaltzen: Estatu Batuen gerra ahaleginen helbururik behinena «demokrazia Europa osora ekartzea» zela. Ospetsua da Bernaysen esaldi hau:
Sigmund Freuden arreba Anna Freud zuen ama; aita, aldiz, Freuden emazte Martha Bernaysen anaia.
Teoriak
Gustave Le Bon eta Wilfred Trotter psikologia buruz eta bere osabaren Sigmund Freuden jendetzari buruzko ideak landuz, Eddy Bernaysek iritzi-publikoa manipulatzeko asmoarekin lehendabiziko metodoak saldu zituen psikologiaren azpikontzientean oinarrituz.
Barnaysentzat jendetza ezin daiteke pentsalaria izan, inkontziente pultsioak bakarrik adieraz baitezake. Zigarro industriarentzako emakumeentzako kontsumoa propaganda eta publizitatearen bidez modernoa zela iradokiarazten zuen "askatasunaren suargia zirela" esanez.
Politikan, pertsonai publikoak "saltzen" ditu, presidentearen gosaria sortuz, show-bizaren pertsonaien aurkeztuz. Berak pentsatzen du, gutxiengo inteligenteak "demokratikoki" boterea eduki behar zuela, eta masa popularra modelatua izan behar dela hori onartazteko.
Propaganda metodoen aitzindaria, geroago Joseph Goebbels haren lanetan inspiratu zen.
Life aldizkariak dioenez, XX. mendeko pertsonaiarik eragileena izan zen.
Formaldehido
Formaldehidoa H-CHO formula kimikoa duen aldehido alifatikoa da. Aldehido formiko, formol eta metanal izenez ere ezaguna da. Giro-tenperaturan gas-egoeran agertzen da (irakite-tenperatura: -21 °C). Naturan ez da aurkitzen; metanoa edo metanola oxidatuz lortzen da industrian. Uretan ongi urtzen denez, horrela saltzen da (formola). Gasak oso usain oka-eragilea du, eta toxikoa da oso. Oso erraz konbinatzen da beste konposatu kimiko batzuekin, polimeroak eratuz, eta horrela, adibidez, oso ezagunak dira fenolekin, urearekin eta aminekin eratzen dituen plastikoak (erretxina fenolikoak, ureikoak eta melaminikoak). Hori dela eta, asko erabiltzen da industrian. Hala ere, formaldehidoa eta haren deribatuak toxikoak dira, eta arreta berezia izan behar dute horiekin lan egiten dutenek.
Balentzia loturaren teoria
Kimikan, balentzia loturaren teoria, orbital molekularren teoriarekin batera, mekanika kuantikoaren metodoak erabiliz, molekulen propietateak azaltzeko, lotura kimikoa horien artean, garatu ziren teoriak dira. Balentzia loturaren teorian, ondoan dauden atomoen orbital atomikoak konbinatzean orbital molekularrak sortzen dira, Lewisen ereduan oinarrituta. Horrela, orbital molekular lokalizatuak dira teoria honen oinarrietako bat. Orbital molekularren teoriak, bestalde, molekula osoan sortutako orbital molekularrak hartzen ditu kontuan.
Historia
1916. urtean, G. N. Lewisek proposatu zuen lotura kimikoa partekatutako bi elektroien arteko interakzioaren ondorioz sortzen dela, molekulak Lewisen egituraz adieraziz. Teoria kuantikoaren garapenarekin batera, 1927an, Heiter-London teoria aurkeztu zen. Teoria honek ahalbidetu zuen, lehen aldiz, hidrogeno molekularen H2 lotura propietateen kalkulua mekanika kuantika oinarritzat hartuz. Walter Heitlerek adierazi zuen nola erabili Schrödingerren uhin ekuazioa bi hidrogeno atomoen uhin funtzioak batu eta lotura kobalentea emateko. Ondoren Fritz London lankidea deitu eta teoriaren berezitasunetan lan egin zuten. Beranduago, Linus Paulingek, Lewisen elektroi pare lotzailea, eta, Heiter-London teoriak, erabili zituen balentzia lotura teoriaren bi aspektu garatzeko; erresonantzia (1928) eta orbitalen hibridazioa (1930). Azkeneko aurrerapen horiek guztiek hasiera eman zioten balentzia loturaren teoria berriari, non oinarria uhin-mekanika zen.
Born-Oppenheimerren hurbilketa
Edozein sistema kuantikoetan bezala, molekulei buruzko informazioa lortzeko Schrödinger ekuazioa ebatzi behar da. Egoera geldikorren kasuan, denborarekiko independientea den ekuazioa:. Ekuazio hau ebatziz sistemaren energia eta informazio guztia duen uhinfuntzioa lortuko dira. Kasu honetan, eta molekulak aztertzen ari garenez, Hamiltondar operadoreak hainbat osagai izango ditu bere barruan; nukleoen energia zinetikoa, \hat{T}_N, elektroien energia zinetikoa, \hat{T}_e, elektroi eta nukleo arteko energia potentziala,, nukleoen arteko energia potentziala, , eta elektroien arteko energia potentziala,.
Beraz, molekularen ezaugarriak ezagutzeko hurrengo Hamiltondarra erabili beharko litzateke:
Hala ere, operadore honekin gelditzen den ekuazioa zehaztasunez ebaztea ezinezkoa da eta horregatik, Born-Oppenheimerren hurbilketa erabiltzen da ekuazioa ebazteko, modu hurbilduan bada ere. Hurbilketa honetan, elektroien eta nukleoen mugimendua desakoplatua dagoela suposatzen da, eta horren ondorioz, elektroien eta nukleoen menpe dauden operadoreak banatu egingo dira, ondoren adierazten diren ekuazio sinpleagoak lortuz:
Elektroien menpeko ekuazioa:
Nukleoen menpeko ekuazioa: Ekuazio elektronikoa ezin da zehaztasun osoz ebatzi bi elektroi baino gehiagoko kasuetarako. Horrela, ekuazio hori ebazteko hurbilketa gehiago egin behar dira, eta hurbilketa horietako bat balentzia loturaren teoria da.
Teoria
Teoria honek azaltzen duenez, bi atomoren elektroi desparekatudun balentzi orbitalen arteko gainezarpena ematen denean sortzen da lotura kobalentea. Gainezarpena gero eta handiagoa izan, loturaren sendotasuna handiagoa izango da. Balentzi lotura baten egitura, Lewis egituraren antzekoa da, baina Lewis egitura bakarraren bidez irudikatu ezin daitekeena, hainbat balentzi loturaren egituren bidez azaltzen da. Balentzi loturaren egitura hauetako bakoitzak Lewis egitura zehatz bat adierazten du. Balentzi loturen konbinazioak dira Erresonantzia teoriaren atal nagusia. Balentzi loturaren teoriak kontsideratzen du gainezarpenean parte hartzen duten atomoetako orbital bakoitzak osatzen duela lotura kimikoa. Gainezarpenaren ondorioz, elektroia aurkitzeko probabilitate handiena, loturaren zonaldean dago. Balentzia loturaren teoriaren ikuspuntutik, lotura bat, bi orbitalen arteko gainezarpen txikia eta ahula da. Orokorrean, Balentzi loturaren teoria errazagoa da aplikatzen, oinarrizko egoeran dauden molekulei. Balentzi orbital eta balentzi elektroiak ez direnek, ez dute aldaketarik jasaten loturen eraketan.
Orbital atomikoen arteko gainezarpenak ezberdinak izan daitezke. Bi moduak sigma (σ) eta pi (π) gainezarpenak dira. Sigma (σ) lotura ematen da, orbitalen gainezarpena aurrez aurrekoa denean. Pi (π) loturak berriz, gainezarpen paraleloa ematen denean ematen dira. Adibidez, bi S orbitaleko elektroien arteko lotura beti izango da sigma (σ) lotura, orbital horien arteko gainezarpena beti izango baita koaxiala. Lotura ordenari dagokionez, lotura bakunak sigma (σ) lotura bakarra izango du, lotura bikoitzak, sigma (σ) eta pi (π) lotura bat, eta hirukoitzak aldiz, sigma (σ) bakarra eta bi pi (σ) lotura izango ditu. Hala ere, loturetan parte hartzen dutenean, orbital atomikoak hibridoak (ezberdinak) izan daitezke. Askotan, loturetako orbital atomikoek orbital mota ezberdinen izaerak erakusten dituzte. Prozesu honi, hau da, orbital atomiko batek beharrezkoak diren ezaugarriak lortzeari, hibridazioa deritzo.
Balentzia loturaren teoria, gaur egun
Gaur egun, balentzia loturaren teoriak orbital molekularraren teoria osatzen du, baina ez dio gehitzen balentzia loturaren teoriari, elektroi pareak bi atomo espezifikoen artean kokatzen direla, baina banatuak daudela orbital molekularretan, molekula osoan zehar zabaldu daitezkeenak. Orbital molekularraren teoriak propietate magnetikoak (diamagnetismoa/paramagnetismoa) eta ionikoak aurresan ditzake modu zuzen batean. Balentzia loturaren teoria erabilita ordea, antzeko emaitzak lortzen dira modu zailago batean. Balentzia loturaren teoriaren arabera molekula aromatikoen propietateak π orbitalen biraketen akoplamenduaren ondorio dira (Kekulé, Dewar egituren erresonantziaren ondorioa) eta orbital molekularraren arabera, propietate horiek ematen dira π elektroien deslekutzearen ondorioz. Balentzia loturaren teoria murriztua dago molekula txikitara, lotura balentzien orbitalen ortogonalitate faltagatik, eta, lotura balentzien egituragatik. Orbital molekularrak ordea, guztiz ortogonalak dira. Bestalde, balentzia loturaren teoria erabiliz, argi ikus daiteke karga elektronikoaren berantolaketa erreakzio kimikoetan loturak sortu eta apurtzerako garaian. Esan dezakegu teoria honek ongi aurresaten duela molekula diatomiko homonuklearren disoziazioa atomo ezberdinetan, orbital molekularraren teoriak ordea, aurresaten du, atomo eta ioiez osaturiko nahasteen disoziazioa. Balentzia loturaren teoria modernoak,ordezkatu egingo du orbital atomikoen gainjartzea lotura balentzien orbitalen gainjartzearekin, molekula osoan zehar zabaltzen direnak. Korrelazio energetikoa jartzerakoan, energia erresultanteak konpetitiboagoak izango dira hartree fock uhin funtzioen erreferentziengatik.
Balentzia loturaren teoriaren adibide batzuk
Irudietan ikus daitekeen moduan, Balentzia loturaren teoriaren bidez lortzen diren orbitalak, bi atomoren artean kokatzen dira; hau da, ez dira molekula osoan zehar deslokalizatuta dauden orbitalak lortzen, Orbital molekularren teoriak aurresango lukeenez. Horrez gain, Balentzia loturaren teoriari esker, jakin dezakegu zein izango den orbitalen arteko gainjartze maximoa. Hau dela eta, jakin dezakegu zein den sortu daitekeen lotura sendoena. Modu honetan, azaldu daitezke, sortzen diren lotura kobalente ugari.
CH4 molekulan, lau karbono hidrogeno lotura sortzen dira. Karbonoak hibridazioa jasaten du eta lau sp3 orbital hibrido osatzen ditu. Orbital hibrido bakoitzean, elektroi bat kokatzen da eta hidrogenoaren 1s orbitalekin lau lotura kobalente osatzen dira. H2 molekulan, lotura sortzen duten orbitalen ezaugarriak ezberdinak direnez, lotura-luzera eta lotura-indarra aldatuko dira batetik bestera.
Bentzenoaren kasuan berriz, π-loturak binaka osatzen dira karbonoen p-orbitalen gainezarpenaren ondorioz hiru π-lotura finko osatuz. Hasieran proposatutako egitura honek datu esperimentalekin bat egiten ez zuela ikusita, erresonantzi kontzeptua txertatu zen Balentzia loturaren teorian. Honen ondorioz, sei atomoetan deslokalizatutako hiru π-lotura lortzen dira.
Usseaux
Usseaux Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Usseauxk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hemiscyllium freycineti
Hemiscyllium freycineti Hemiscyllium generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiscylliidae familian sailkatzen da.
Plessur barrutia
Plessur barrutia Grisonia kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Chur da. 266,75 kilometro koadroko azalera du eta 40.067 biztanle.
Vannoz
Vannoz Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vannoz udalerrian erroldatutako biztanleak 205 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 14 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 81 etxebizitza zeuden, 76 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 59 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 76 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 103 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (41 gizon eta 33 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vannoz udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 196 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.344 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Vannoz udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
James Six
James Six FRS (1731 - 1793ko abuztuaren 25a) Canterbury-n jaiotako zientzialari britainiarra izan zen. 1780. urtean, six termometroa, maximoen eta minimoen termometroa, asmatzeagatik nabarmendu zen. Gailu hau gaur egun ere erabiltzen da eta lorezaintza guneetan asko saltzen da.
Yuria Obara
Yuria Obara (小原 由梨愛) Japoniako futbolaria da.
James Six
Biografia
Six, Elisabet I.a erreginaren erregealdian, Ingalaterran finkatu zen kontinenteko errefuxiatuen familia batetik zetorren, zetazko ehungintzan belaunaldiz belaunaldi lan egin zuena. James Six familia-negozioan trebatu zen, baina, denboran zehar, India eta Persiako zetaren inportazioagatik negozioa hilzorian zegoen.
Naturaren filosofian interesa izan zuen, eta astronomian eta meteorologian jardun zuen. 1782an, Royal Society of London-ek Six-ek bi urte lehenago asmatu zuen termometroaren txosten bat argitaratu zuen. Royal Society-ko kide bihurtu zen 1792an, izendapena meteorologian argitaratutako horren eta beste zenbait paperen emaitza izan zen.
1793ko abuztuaren 25ean hil zen hirurogeita bi urte zituela. Bere emaztea Mary 1801eko martxoaren 19an hil zen, eta Westgate elizako (Canterbury) ganga batean ehortzi zituzten elkarrekin.
Tradescantia zebrina
Katu belarria (Tradescantia zebrina) landare belarkara eta hostoiraunkorra da, jatorriz Mexiko, Erdialdeko Amerika eta Kolonbiakoa, eta apaingarri gisa erabiltzen dena. Halaber, katu belarri Tradescantia generoko beste bi espezie izendatzeko erabiltzen da: Tradescantia pallida eta Tradescantia fluminensis.
Ezaugarriak
Zurtoinak herrestariak dira, korapiloetan sustraituz. 2,5-10 x 1,5-3,5 cm-ko hostoak, obalo-oblongotik guztiz obalatura, zorrotzak baina oinarrian biribilduak. Infloreszentziak bakartiak, terminalak edo hostoei oposatuak; pedunkuluak 1,5-11 cm luze dira; 2 braktea, desberdinak, kanpokoak 1,5-6 cm; barnekoak 0.8-3 cm; oro har, ilegabeak.
2n = 22, 23, 24, 47 eta 48ko kromosoma kopurua du.
Landaketa
Batez ere landare apaingarri bezala hedatu da, lorategietan, bide-ertzetan, estalduran eta (bereziki klima hotzetan) etxeko landarea gisa. Aldaxkatuz erraz ugaltzen da; zurtoinak nabarmenki segmentatuak dira eta sustraiak sarritan pitzaduretan hazten dira. Azkar hazten da, gaixotasunei aurre egiten die eta itzala jasaten du.
Eskualde askotan, espezie honek lorategietatik ihes egin du, batez ere AEBtako hegoaldean. Hori dela eta, toki askotan landare inbaditzaileteat jotzen da. Aldaxkatuz erraz ugaltzen da.
Taxonomia
Sinonimoak:
Dačov Lom
Dačov Lom Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 24,53 km²ko azalera du eta 423 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1333. urtekoa da.
San Martin eliza (Canterbury)
San Martin eliza (St Martin's Church) Canterburyko eliza da. VI. mendean eratua, Ingalaterra osoko lehenengo eliza izan zen eta, oraindik jardunean dagoenez, baita antzinena ere. 1988an UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Diptiko
Diptikoa (grezieratik δύο "bi" y πτυχή "plaka") material baliotsuetan egindako arte-lanak dira. Materialak bolia, egurra, metala izan daiteke. Erliebez edo margolanez apaintzen ziren eta liburu baten azalak bezala tolestatzen ziren.
Diptiko kontsularrak
Diptikoen erabilera Antzinako Erroman modan egon zen. Erabiltzen ziren oharrak hartzeko liburuxkak bezala eta luxuzko artikuluak ziren, sarritan oparitzeko artikuluak. Bikainenak "kontsular" izena zutenak ziren: inperioko kontsulek opari moduan, urte hasieran, pertsonaia garrantzitsuei eta laguneei ematen zizkieten. Diptiko kontsular horiek kanpo azalan askotan, erliebez, kontsularen erretratuaz apainduta egoten ziren. Diptiko mota horren ezagutzen diren guztiak boliez eginak daude eta bizantziar estilokoak, V. eta VI. mendekoak. Dena dela, badira ere zaharragoak eta xinpleagoak diren diptikoak; hauek magistratuek eta nobleek haien erabilerako izaten ziren.
Diptiko erlijiosoak
Geroago, erromatarren ohitura hartuta, eliza kristauak ere diptiko erlijiosoak sortu zituen. Kanpotik apaingarri erlijiosoak erakusten zituzten eta barrutik testuak irarri egiteko prestatuta zeuden; horretako euskarriaren material gainean egiten zuten edota pergamino orriak erabiltzen ziren. Jasotzen ziren testuak mota desberdinetakoak izaten ziren: hierakiaren izenak, martiriak, hildakoak mezatan kontutan edukitzeko... Horren arabera bizien eta hildakoen diptikoak bereizi egiten ziren. Ohitura hau Mendebaldeko elizan XII. mende arte gorde egin zen; ekialdean gehiago iraudu zuen, XV. mende arte. Ekialdean ere oraindik orain elizan diptiko horien oroimena gelditu da martirologioetan, nekrologioetan eta egutegietan.
Diptiko horien barietatea diptiko elizkoiak ziren. Hauek ez ziren idazteko erabiltzen, erlijioaren eszenak erakusteko baizik. Irudiak kanpoan eta barruan egon zitezkeen eta otoitz egiteko erabiltzen ziren. Moda hau gotiko garaian zabaldu zen, XIII. mendearen inguruan.
Egungo diptikoak
Gaur egun oraindik egiten dira diptiko erlijiosoak baina materialak arruntagoak dira, askotan paperezkoak edo plastikozkoak izanik.
Zenbait margolari garaikidek ere diptikoak margotu zitu, esaterako Andy Warholen Marylinen diptikoa, esaterako.
Donamartiri (argipena)
Donamartiri izenak hainbat esanahi ditu.
Baney
Baney Ekuatore Gineako hiria da, Bioko uhartearen iparraldean dagoena. 1973 arte Santiago de Baney izena izan zuen. 11.853 biztanle zituen 2012an.
Donamartiri (argipena)
Jakingarriak
Euskal Herritik kanpoko toki ugarik San Martín izena daramate.
Oliver Heaviside
Oliver Heaviside (Londres, 1850eko maiatzaren 18a - Torquayen (Erresuma Batua), 1925eko otsailaren 3a) fisikaria, ingeniari elektrikoa, irrati-telegrafista eta matematikari ingelesa izan zen.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Oliver Heaviside Londresen jaio zen, 1850eko maiatzaren 18an eta Torquayen (Erresuma Batua) hil zen 1925eko otsailaren 3an. Thomas Heaviside eta Rachel Westen laugarren semea zen. Aita egur grabatzaile lanetan aritu zen, baina lehia handia zegoen eta, lanbide honetatik ez zuen etekin askorik jaso. Amak etxeko ekonomian laguntzen zuen bere Cadmen Townen alokatutako etxean andereño eskola bat antolatu zuenetik. Ziurrenik etxe hartan ez zen sekula familia giro lasai bat izan eta okerrera jo zuen Oliver txikia gaixotu zenean. Eskarlatinak harrapatu zuen eta gor geratu zen. Harreman sozialak erabat ukituta geratu zitzaizkion, orduan, eta, nerabezaroan entzumena itzuli bazitzaion ere, uzkur eta makur agertu zen bizitza osoan.
1863an diru apur bat jasotzeko aukera izan zuten Heavisidetarrek, eta auzo bereko etxe hobe batera aldatu ziren. Oliver eskolara joan zen eta Natur Zientzietan nabarmendu zen, 1865ean domina irabazi zuelarik. Hala ere, hurrengo urtean, eskola utzi beharrean izan zen eta, handik aurrera, prestakuntza intelektuala autodidakta izan zuen; liburutegi publikoetara joan ohi zen maiz eta obra zientifikoak zituen gustuko, Newton eta Laplaceren tratatuetan bereziki sakondu zuelarik.
Helduaroa
Unibertsitatera joaterik ez eta, lanean hasi zen. 1867an, Newcastlera mugitu zen eta irrati-telegrafista lanetan hasi zen. Bere ondorengo karreran hain erabakiorra izango zen ekimen hau familiaren gorabeherek bultzatu zuten. Amaren ahizpa zaharrena zen Emma West Charles Wheatstonekin ezkondu zen. W. F. Cookerekin batera, telegrafo sistema baten asmatzailea izan zen eta erabat aberastu zuen horrek. Oliverren anaia zaharrago bat, Arthur W. Heaviside, bere osabaren laguntzaile bilakatu zen eta, ondoren, Newcastleko konpainia telegrafikoa gidatu zuen, Post Officen, postu garrantzitsu bat lortuz. Oliver bere anaiaren laguntzaile lanetan hasi zen eta, 1868ko udazkenean, Newcastle eta Danimarkaren artean kokaturiko itsaspeko kablearen funtzionamenduan esleitu zuten, hasieran, operadore bezala eta ondoren elektrikari bilakatu zen. Hurrengo urteak tailerretan pasatu zituen Oliverrek eta, denbora honetan, fisika ikasten jarraitu zuen bere kabuz.
Azken urteak
1900etik aurrera, asko jaitsi zen Oliverren jarduera zientifikoa eta, azken liburua 1912an argitaratu bazuen ere, 1906an, geratuta zegoen erabat. Osasun falta izan zen horren arrazoi nagusienetako bat.
1889ko irailean, Oliver eta bere gurasoak Charles anaiarekin bizitzera joan ziren. 1894an eta 1896an gurasoak hil zitzaizkion eta, 1897an, Newton Abbotik hurbil eta Paigntonetik ez oso urrun zegoen landetxe batera joan zen Oliver bizitzera. Ez zuen oso gustuko izan, ordea, eta, 1908an, Torquayra itzuli zen, apopilo. Bertan hil zen 1925ean, bizitza gero eta bitxi eta bakartiagoa izan ondoren.
Ohoreak
Bizitza bakartia eraman zuen arren, argitaratu zituen lanek eta eragin handiko lagunenen ahaleginei esker, oso aintzat hartu zuten Heavisideren lana, berak aprezio handirik egin ez bazion ere. Nabarmentzekoak dira errekonozimendu hauek:
J. Perry, G. F. FitzGerald, O. Lodge eta beste lagun batzuen ahaleginei esker, Heavisidek 120 liberako pentsio ofiziala lortu zuen 1896an (1914an 220 liberatara igo zioten). Gainera, Oliverrek diru kantitate hau onartzea ere lortu zuten, bi urte lehenago Royal Societyko Scientific Reliefek eskaini zion laguntzai uko egin baitzion.
Hasiera
1872ko uztailean argitaratu zuen lehen lana eta English Mechanic aldizkarian argitaratua izan zen, O. sinadurapean; indar elektroeragileak konparatzeko metodo bat zen, Heavisidek 1870ean aurkitu zuena.
1873ko otsailean, beste lan bat argitaratu zuen garaiko fisikako aldizkari garrantzitsuenean, Philosophical Magazinen. Lan hau Wheatstone zubiaren hobekuntza aztertzen zuen, fisikariek eta telegrafistek ondo ezagutzen duten neurgailuari buruz, hain zuzen ere. Artikulu honi esker, garai hartako zientzialari garrantzitsuenak ezagutzeko abagunea izan zuen, hala nola, Lord Kelvin eta Maxwell. Heavisideren bereizgarri intelektualen zati handi bat lan honetan aurkitzen da, metodo matematikoak eta problemen ebazpenak, besteak beste.
Ondorengo 40 urteetan, Heavisidek lan ugari egin zuen, The electrician, Philosophical Magazine eta Nature aldizkarietan argitaratutakoak; 3.000 orrialde baino gehiago bete zituen.
Seinaleen transmisio lerroen teoria
Heavisideren hasierako ikerketen gai nagusia lerro telegrafikoetatik pasatzen ziren seinaleen hedakuntza izan zen, lur azpiko eta itsaspeko kableetatik pasatzerakoan jasaten zuten distortsioa bereziki. Fenomeno honek garrantzi handia hartu zuen 1853an, Latimer Clarkek lehen aldiz behatu zuenean, Faradayren atentzioa erakarriz. Honek ikertu zuenean, berak aurretik eremu elektromagnetikoez pentsatzen zuena egiaztatzeko balio zuela ikusi zuen, korronteen zeharkako eraginari zegokionean, bereziki.
Honek guztiak kable transatlantikoaren bideragarritasuna, ordura arte inoiz erabili gabeko neurrian, zalantzan jartzen zuen. 1855ean, Lord Kelvinek telegrafo elektrikoaren teoria garatu zuen, Faradayren ideiak eta Fourierren gorputz solido baten gainean eragindako beroaren difusioari buruzko ekuazioak konbinatuz eta seinaleek jasaten zuten atzerapena kablearen erresistentzia eta gaitasunaren konbinazioaren ondorioz gertatzen zela ondorioztatu zuen, luzeraren baitan hazi egiten zelarik. Ekidin ezin zitzaion fenomenoa zen eta transmisioaren abiadura mugatzen zuen, baina, kableen bereizgarri elektrikoetan arreta jarriz eta emisio eta harrerarako tresneria zainduz, gaindi zitekeen arazoa zen. Hala ere, hasieran ez zioten jaramon handirik egin ikerketa honi -gerora bai- eta klablea, 1858an, jarrita zegoen, jada. Lehen erabilera, ordea, dezepzio hutsa izan zen eta hilabetera baztertuta geratu zen, Kelvinen ideiak zuzenak zirela frogatzeko soilik balio izan zuelarik. Berak gidatuko zuen linea berriaren eraikuntza eta 1866an geratuko zen bukatuta.
Heavisidek Kelvinen teoria bere kable anglo-danesaren gainean egiten ari zen esperientzietan aplikatu zuen eta hainbat lan argitaratu zuen 1874 eta 1889 bitartean, oraindik kontuan hartu gabe zeuden bi faktore berri ere erantsiz: lerroaren galerak eta autoindukzioa. Horrela, hasierako teoria osatu eta zuzendu zuen eta denbora askoz Heavisideren ekuazioa edo telegrafistaren ekuazioa izenak eman zitzaizkion.
Autoindukzioa kontuan hartuz, korronte elektrikoa ez da linean zehar bakarrik zabalduko, oszilazio batzuk eragingo ditu muga batera iritsi arte. Seinaleen hedapena erabat lotuta geratzen zen, beraz, uhin elektromagnetikoekin.
1887an, Heavisidek, seinale transmisioko linea baten parametro elektrikoekin jokatuz, distortsio guztiak elimina zitezkeen ideia bota zuen; seinalea jaitsi egingo zen, baina bere osagai guztiak ere bai. Patente ugari egin ziren honen inguruan (Silvanus P. Thomson, J. S. Stone eta C. E. Krarup), baina praktikak zailtasun handiak izan zituen eta ez zuen arrakastarik lortu, 1900ean, G. A. Campbell eta Michael I. Pupinen ekarpenak etorri arte.
1857an, Gustav Kirchoffek autoindukzioaren teoria txertatuta zuen linea luzeen teorian, baina honek ere ez zuen eraginik izan. Heavisiden saiakera izan zen hori. Autoindukzioa salbazioa da esan zuen 1897an; eta, 1904an, Amodioak mundua mugitzen badu, autoindukzioak barruko uhinak mugitzen ditu erantsi zuen. Jarrera honek talka egin zuen telegrafo eta telefono zerbitzuen (Post Office) buru gorena izatera iritsi zen W. H. Preece ingeniariarekin. Honek autoindukzioa kaltegarria zela beti esaten zuen eta minimizatu egin behar zela. Hil zen arte, gogor defendatu zuen iritzia Preecek eta lan asko emango zion Heavisideri.
Maxwellianismoa
Maxwellen Elektrizitate eta magnetismoari buruzko Tratatuaren lehen edizioa 1873an argitaratu zen eta Heavisidek berehala izan zuen haren berri. Hasieran ondo ulertu ez bazuen ere (garai hartako irakurleen gehiengoak bezala), erabat zirraratua utzi zuen edukiak, uhin elektromagnetiko eta hauen hedapenari buruzko teoriak, batez ere.
Erabilitako aparatu matematikoa bera ere koaternioietan oinarritzen zen eta garaiko gaitasunak gainditzen zituen. Hau guztiagatik, urteak eman zituen ikerketa sakonak egiten eta, 1876an, hasi zen bere lanetan aipatzen. Maxwellen heriotza goiztiarrak (1879) erabat aldatu zituen zirkunstantziak, ezin izango baitzuen maisuaren ekarpen gehiago espero.
1882an, Heavisidek bere gain hartu zuen lan hura. Baina ez zuen tratatua liburu sakratua balitz bezala errepikatu, berregin egin zuen baizik, depuratu eta zabaldu, gaur egun Maxwell teoria izenez ezagutzen dugunera arte. Izan ere, egun Maxwellen lau ekuazioak bezala ezagutzen direnak, hasieran 13 ziren. Heavisidek, bakarka hasieran eta Hertzekin gero, teoriaren sintesian egin zuen lan.
Maxwellen teoria garatzeko eta zabaltzeko lan honetan, Heavisidek beste fisikari ingeles batzuen laguntza izan zuen -maxwelliarrak, ezizenez-, G. F. FitzGerald eta O. Lodge hasieran, eta J. Larmor gero.
Heavisidek ez zuen uste Maxwellen teoria amaituta zegoenik eta ezta Hertzen esperimentuak (1886-1888) froga errefusaezinak zirenik ere. XIX. mendean hedatu zen elektroiaren teoriak Maxwellen teoriaren atal batzuk aldatzera behartu zuen.
Tresna matematikoak
Orientazioa zuten magnitude fisikoen adierazpen sinbolikoa nekeza izan zen txertatzen eta XIX. mendean zehar joan zen osatzen, planoan aplika zitezkeen zenbaki konplexuekin hasita. Espazioan, berriz, zailagoa zen oraindik.
Hori zen W. R. Hamiltonen kuaternoien teoriaren helburua. Maxwellek kuaternioiak erabili zituen, baina kasu gehienetan modu sinplifikatuan. Heavisideren asmo pedagogiko eta sistematizaileentzat, hau ez zen nahikoa eta bektoreen analisia garatu zuen erreminta gisa, Electromagnetic Theoryren hirugarren kapituluan aurkitzen dena. Bertan, teoria koaternioia zergatik errefusatu zuen ere azaltzen da.
Heavisidek zientzia esperimental bat bezala ikusten zuen matematika eta eskolako matematikari hutsak mespretxatzen zituen. Bere matematikak, zioenez, ez ziren teoremak enuntziatu edo frogatzeko, arazo fisikoak ebazteko baizik. Beste matematikariekin izandako harremanak ez ziren beti txukunak izan.
Lème
Lème Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Nork (eleberri grafikoa)
Nork Bertsolari aldizkariak bere ehungarren zenbakia ospatzeko, 2015eko neguan plazaratu zuen eleberri grafikoa da. Xabi Payak gidoia prestatu zuen eta Patxi Gallegok irudiak egin zituen. Ikuspuntu komiko eta kritiko batetik, argumentua bertsolaritzaren munduan kokatu egiten da.
Iñaki Ugarteburu
Iñaki Ugarteburu Gastañares (Bergara, 1954 - Erromo, 2009ko martxoaren 20a) idazle eta irakasle gipuzkoarra izan zen. Medikuntzako (EHUn) zein filologiako (Deustuko Unibertsitatean) ikasketak egin zituen. Osakidetzan mediku-lanean jardun zuen 1978tik 1980ra bitartean. 1992tik Euskal Herriko Unibertsitateko Medikuntza eta Odontologia Fakultatean ibili zen euskara teknikoko irakasle. UZEIrekin ere lan egin zuen.
Lisle (Loir eta Cher)
Lisle Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lisle udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 98etxeak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 139 ziren, horien artean 104 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 104 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (58 gizon eta 42 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lisle udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 201,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.214 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nerbio trigeminoaren mesentzefalo nukleo
Nerbio trigeminoaren mesentzefalo nukleoa nerbio trigeminoaren (V) hiru nukleo hartzaile somatiko orokorretako bat da. Nukleo horrek hainbat muskulutatik, hala nola, muskulu murtxikatzailetik, informazio propiozeptiboa hartzen du. Horrela, muskuluen egoera funtzionala zein den jakingo du. Neurona sentsitiboek adar zentripetu eta adar zentrifugo bana dituzte. Kasu honetan, adar zentripetua trigeminoaren nukleo eragilera joango da. Era horretan, mugimendu erreflexuak emango dira murtxikatzerakoan, hitz egiterakoan eta abar.
Berezitasuna
Nukleo honen somak ez daude Gasserren gongoilean, trigeminoaren mesentzefaloko nukleoan bertan baizik. Hortaz, zuntzak barail nerbiotik etorriko dira eta ez dute somarik izango, mesentzefaloko nukleoan bertan baitaude somak.
Nukleoaren kokapena
Trigeminoaren mesentzefaloko nukleoa nahiko luzea da, mesentzefaloan hasi eta zubira luzatzen baita.
Serrejón
Serrejón Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 461 biztanle zituen 124,15 km²-ko azaleran.