cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loco por ella
Sinopsia
Carla ezagutu eta gau magiko bat igaro ondoren, ospitale psikiatriko batetik ihes egin duela ohartu da Adri. Edozertarako prest dago Carla berriz ikusteko, eta txosten bat faltsutuko du ospitalean sartu ahal izateko.
Serendipity (filma)
Serendipity (euskaraz Serendipitate), 2001eko Peter Chelsom britainiarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. John Cusack, Kate Beckinsale, Molly Shannon, Jeremy Piven, Bridget Moynahan eta Eugene Levy aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, New York, Jonathan Tragar (John Cusack) eta Sara Thomas (Kate Beckinsale) Eguberrietan erosketak egiten ari direla ustekabean elkar ezagutuko dira. Nahiz eta biek bikote bana izan, topaketa erromantiko bat izango dute. Jonathanek harremanarekin jarraitu nahi du, baina Sara ez da ausartzen. Biak elkarri erosketak burutzen dituzten diru-paperean batak bestearen telefono zenbakia jartzea adostuko dute, baina Sarak denboraren poderioz zer jazotzen den ikusteko diru-papera bigarren eskuko denda batean utziko du.
Aepeomys lugens
Aepeomys lugens Aepeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Piramide triangeluar elongatu
Geometrian, piramide triangeluar elongatua Johnsonen solidoetako bat da (J7), tetraedro baten oinarriari prisma triangeluar bat lotuz eraiki daitekeena.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
Piramide triangeluar elongatuaren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Poliedro duala
Piramide triangeluar elongatuaren dualak 7 aurpegi ditu: 4 hiruki, 3 trapezio.
Edozein piramide elongatutan, lortzen den solidoa topologikoki (baina ez geometrikoki) autoduala da
Latinoamerikarako eta Kariberako Batzorde Ekonomikoa
Latinoamerikarako eta Kariberako Batzorde Ekonomikoa (CEPAL, Comisión Económica para América Latina y el Caribe; Comissão Econômica para a América Latina e o Caribe) Nazio Batuen Erakundearen mendeko erakundea da, eskualdearen garapen ekonomikoa eta soziala sustatzeaz arduratzen dena. 1948an sortua, CEPALek ikerketa ekonomikoak egiten ditu.
Tropea
Tropea Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tropeak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hannon (K.a. 310)
Hannon (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤀, ḤNʾ) antzinako Kartagoko buruzagia izan zen. Hannon Sirakusako Agatoklesi aurre egiteko izendatutako komandante kartagotarra izan zen, K.a. 310. urtean. Tradizioaren arabera, oinordetza feudoa zuen Bomilkar bere lagunarekin batera, ustez, ahaideak ziren. Tunisko guduan batailoi sakratua zuzendu zuen, kartagotar jatorriko infanteriako hautatutako gorputza, Bomilkarrek eskuin hegala agintzen zuen bitartean, batailaren zati batean garaile izan zen baina azkenean, Agatoklesen soldaduek eutsi egin zioten eta Hannon hil zen guduan.
Larre
Larrea edo alhapidea belarjale handiak larratzen diren leku belartsu eta irekia da. Larreak landa paisaiaren parte dira, eta zaldi, behi edota ardi azienden larratze-sistema estentsiboei loturik daude. Landaredian landare belarkarak dira nagusi, gramineoak eta lekadunak batez ere.
Euskal Herriko larreen ezaugarriak
Larre naturalak 2.000-2.300 metroko garaieran hasten dira Pirinioetan. Izan ere, klima oso gogorra da altitude horretatik goiti eta, horren ondorioz, ezinezkoa da zuhaitzak edo zuhaixkak bertan haztea. Euskal Herrian, ordea, ia ez dago horrelako mendi garairik, eta larre alpetar horiek ipar-ekialdeko muturrean besterik ez dira agertzen. Gure mendietan ditugun larre gehienak erdinaturalak dira, oihanak suntsitzearen ondorioz sortutakoak, eta azienden presioarengatik irauten dute. Alegia, beren kasa utziz gero, baso bihurtuko lirateke zenbait urteren buruan.
Mendi larreak soropil trinkoak dira, garaiera urriko landare belarkara iraunkorrez osatuak. Konposizio floristikoa aldakorra da, baldintza ekologikoen eta giza erabileraren araberakoa, baina gramineoak izan ohi dira nagusi. Ohikoak dira, besteak beste, Agrostis capillaris, Bellis perennis, Brachypodium pinnatum subsp. rupestre, Carex caryophyllea, Cerastium fontanum, Danthonia decumbens, Festuca rubra, Galium saxatile, Hypochoeris radicata, Jasione laevis, Lotus corniculatus, Luzula campestris, Plantago lanceolata, Potentilla erecta, Potentilla montana, Ranunculus bulbosus, Trifolium repens eta Veronica officinalis.
Habitat irekien bilakaera
Egungo euskal paisairen konfigurazioa ulertzeko, beharrezkoa da azken milioika urteetako fenomeno geologikoei erreparatzea. Duela 35-25 milioi urte inguru, Zenozoikoaren erdialdean, plaka kontinentalen mugimenduek alpetar orogenia eragin zuten eta, prozesu hartan, Kantauriar mendikatea, Pirinioak eta Euskal Herriko arkua eratu ziren. Kontinenteen konfigurazio berriak aldaketak eragin zituen ozeanoen zirkulazioan eta, ondorioz, atmosferako karbono dioxido kontzentrazioa eta tenperatura globala jaitsi ziren. Baldintza berri horietan, larre-ekosistemak hedatu ziren urtaroko lehorte-baldintzak zituzten guneetan.
Azken 12.000 urteetan, Holozenoa, habitat irekien hedadurak gorabehera ugari izan du Europan. Hala ere, badirudi habitat horiek nahiko egonkor iraun zutela nekazaritza iritsi aurretik ere, estalduraren % 12-30etik jaitsi gabe. Europako paisaia mosaiko-erakoa zatekeen beraz, habitat irekiak eta basoak tartekatzen baitziren. Herbiboro basatiek eragin zuzena zuten paisaiaren konfigurazio horretan, basoak irekita mantentzen baitzituzten han larratzen eta alhatzen ziren zaldi basatiek, orkatzek, oreinek, uroek eta bisonteek.
Larre erdinaturalaren sorrera eta gainbehera
Aldaketa sakonak XIX. mendearen erdialderako iritsi ziren. Nekazaritzaren mekanizazioak eta pestiziden erabilera masiboak intentsiboki landatutako egungo paisaia sortu zuen Europan. Floran eta faunan aldaketa sakonak eragin zituen gizakiak: hainbat espezie desagertu zen eta espezie exotiko ugari sartu.
Egun, herbiboro basati gehienak desagertuta daudenez Europan, geratzen diren kontserbazio-balio altuko ia larre guztiak larratze-sistema estentsiboei loturik daude. Dena dela, sistema horiek gainbehera doaz, landaguneak hustearekin batera. Euskal Herriko mendien egoera ere ez da bestelakoa, mendiko larreen erabilera apurka beherantz baitoa bertako larre-sistemetan.
Tangdanita
Tangdanita mineral bat da.
Ezaugarriak
Tangdanita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Vallelonga
Vallelonga Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vallelongak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Susank (Kansas)
Susank Kansasko hiri bat da. Barton konderrian kokatua dago. 2010ean 34 biztanle zituen, 0.25 kilometro koadrotan banatuta.
DB
DB, dB edo Db honakoa izan daiteke:
Millerstown (Pennsylvania)
Millerstown Pennsylvaniako borough bat da. Perry konderrian kokatua dago. 2010ean 673 biztanle zituen, 2.19 kilometro koadrotan banatuta.
Moenkopi (Arizona)
Moenkopi Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Coconino konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gene Hackman
Eugene Allen Hackman (San Bernardino, Kalifornia, 1930eko urtarrilaren 30a - ) Estatu Batuetako aktorea da, gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazlea.
Biografia
30 urte inguru zituela, Hackmanek aktore bihurtzeko erabakia hartu zuen. Dustin Hoffmanekin ikasi zuen. Biak eta Robert Duvall elkarrekin bizi ziren New Yorken 1960ko hamarkadaren hasieran, aktore gisa karrera egiteko saioan. Gene Hackman Broadwayen hasita, Lilith filmean lortu zuen haren lehen papera zineman. 1967an gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar sarian izendapena jaso zuen Bonnie and Clyde filmeko paperarengatik. 1971n izendapen bera jaso zuen, orduan I Never Sang for My Father filmekoarengatik. Hurrengo urtean, gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen The French Connection jokatzeagatik.
1980ko bukaerako, erreputazio handikoa aktorea zen Hackman, eta lehen eta bigarren mailako paperak tartekatzen zituen. Honela, 1988an Mississippi Burning filmari esker lehen aktorearen Oscar izendapena jaso zuen eta, 1992an, bigarren aktorearena irabazi.
Carmen Balcells
Carmen Balcells Segalà (Santa Fe de Segarra, Olujas, Lleida, 1930eko abuztuaren 9a - Bartzelona, 2015eko irailaren 20a) literatura-agente kataluniarra izan zen. Egileek estimu handian zuten, biziarteko kontratuak eta argitaletxeen beste gehiegizko baldintzak kentzea lortu zuelako; eta, era berean, liburu baten lagapen klausulak denbora mugatu baterako baino ez izatea.
Biografia
Nekazari familia jabe txiki bateko lau anaia-arreben nagusiena zen. Santa Fe De Segarra herrian jaio zen. Segarra eskualdean dagoen 50 biztanleko lleidar herri txikia da.
Lehen hezkuntza bere jaioterrian ikasi zuen.
1946an haren familia Bartzelonara joan zen bizitzera, eta bertan Carmenek literaturarekin zerikusirik ez zuten lan desberdinak egin zituen.
1955an, Jaume Ferrán poeta espainiarrarekin eta garai hartako beste idazle nabarmenekin harremanetan jarri zen: Ferrater anaiak, Jaime Gil de Biedma, Carlos Barral, Juan Goytisolo, Josep Maria Castellet, eta abar. Ondoren, ACER agentzia literarioak Bartzelonan zuen ordezkari moduan lan egiten hasi zen, Vintilă Horia idazle errumaniarraren jabetzakoa zena. Geroago Parisera joan zen bizitzera, eta Agencia Literaria Carmen Balcells sortu zuen.
Egile atzerritarren itzulpen eskubideen kudeaketarekin hasi zen lanean. Luis Goytisolo izan zen ordezkatu zuen lehen idazle espainiarra eta haren ondoren egile nabarmen ugari ordezkatu zituen: Gabriel García Márquez, Mario Vargas Llosa, Julio Cortázar, Carlos Fuentes, Pablo Neruda, Miguel Delibes, Álvaro Mutis, Camilo José Cela, Vicente Aleixandre, Gonzalo Torrente Ballester, Manuel Vázquez Montalbán, José Luis Sampedro, Terenci Moix, Juan Carlos Onetti, Jaime Gil De Biedma, Carlos Barral, Josep Maria Castellet, Juan Goytisolo, Alfredo Bryce Echenique, Juan Marsé, Eduardo Mendoza, Isabel Allende, Rosa Montero eta Gustavo Martín Garzo, besteak beste.
1981ean RBA zerbitzu editorialen agentzia sortu zuen, Ricardo Rodrigoren eta Roberto Altarriba editorearen ondoan. Urte batzuk geroago utzi egin zuen, bere bazkideak Planeta de Agostini argitaletxearen zuzendari bihurtu zirenean eta argitaletxean zuen egoera agente literario izatearekin batera ezina zela iritzita.
Ia 40 urtez lan egin ondoren, 2000. urteko maiatzean Balcellsek iragarri zuen erretiroa hartzen zuela agente literario gisa, Arte Ederren urrezko domina jaso ondoren eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoak (UAB) honoris causa doktore izendatu ostean Haren agentzia literarioa Gloria Gutiérrez-ek zuzendua izatera pasa zen.
Hala ere, 2008an berriro itzuli zen agentzia zuzentzera, egile garrantzitsuak galdu zituztelako: Guillermo Cabrera Infante eta Roberto Bolaño (argitaratze sektorean "Txakala" ezizenaz ezagutzen zen Andrew Wylie-ren agentziara joan zirelako); Gonzalo Suárez, Luisge Martín eta Daniel Vázquez Sallés.
Balcells Andrew Wylie rekin elkartu zen munduko agentzia literario garrantzitsuenetakoa sortzeko.
Sei Literaturako Nobel Sari ordezkatu zituen: García Márquez, Vargas Llosa, Asturias, Cela, Aleixandre eta Neruda.
2010ean Kultura Ministerioak bere 50 urteko artxibo pertsonala erosi zion 3 milioi euroren truke.
Carmen Balcells 2015eko irailaren 20an hil zen Bartzelonako bere etxean, 85 urterekin.
Hil ostean, bere seme Luis Miguel Palomares (1964) bihurtu zen Balcells agentziaren jabe eta zuzendari bakarra.
2016ko urtarrilaren 12an omenaldi bat egin zioten Carmen Balcellsi Bartzelonako Palau de La Músican. Idazle garrantzitsuak joan ziren omenaldira Carme Riera, Mario Vargas Llosa, Eduardo Mendoza eta Miquel de Palol. Erakunde asko ere egon ziren ordezkatuta omenaldian. Jaume Asens alkateordeak José María Lassalle Kultura Estatu-idazkariari esan zion Balcells agentziaren artxiboarentzat lekurik egokiena Bartzelona dela, artxiboa Estatuak erosi zuen arren. Carmen Balcells fundazio baten sorkuntza ere eztabaidatu zuten, Bartzelonan egoitza izango lukeena.
Bizitza pertsonala
1961ean Luis Palomaresekin ezkondu zen Carmen Balcells. Hiru urtera haien seme bakarra jaio zen: Luis Miguel (1964an). Amaren negozioaren jabekidea izan arren, ez zuen parte hartu, ama 2015ean hil arte. Orduan osorik jaso zuen jabetza eta 51 urteetan enpresa zuzentzen hasi zen.
Sariak eta errekonozimenduak
Letra hispaniarren munduan agente literario ezagunena izan zen. Horregatik, errekonozimendu ugari jaso zituen. Hurrengoak nabarmentzen dira:
Millersville (Pennsylvania)
Millersville Pennsylvaniako borough bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 8,168 biztanle zituen, 5.04 kilometro koadrotan banatuta.
Sistema linfatiko
Sistema linfatikoa zirkulazio-aparatuaren parte da, eta honen bezala antzekoa da elkarri loturiko hodiz osatua den aldetik; hartan ez bezala, ordea, sistema linfatikoko hodiak ehunetan itsu hasten dira, eta ez dute zirkuitu jarraitu bat osatzen. Sistema linfatikoaren osagaiak hauek dira: kapilar eta hodi linfatikoak (garraioa) eta organo linfoideetan –gongoil linfatikoak, nodulu linfatikoak, timoa, barea– antolaturiko isurkari linfatikoak; organo linfoideetan bereizten edo kontzentratzen dira infekzioak deusezteko eta immunologia erantzuna emateko zeregina betetzen duten zelulak.
Kapilarrak eta hodiak
Organoen ehunetako zelula arteko gune gehienetan sortzen diren pareta meheko hodiez osaturiko sare bat da; zelula arteko guneetan jaiotzen dira, kapilar linfatiko oso-oso txikien modura, odoleko kapilarrarena baino diametro apur bat handiagoa edo paretsukoa dute, eta harreman estua dute bai kapilarrekin eta bai zein ehunetan dauden ehun horretako gainerako zelulekin ere.
Kapilar linfatikoak oso irazkorrak dira eta zatiki handiei eta proteinei barnera sartzen uzten diete; isurkari betegarriaren eta plasmaren antzeko osaera duen isurkari batez beteta daude. Kapilar hauek beste kapilar handiago batzuekin bat egiten dute, eta horrela hodi linfatiko gero eta handiagoak eratzen dituzte. Bi hodi handitan biltzen dira azkenik: eskuineko hodi linfatikoa, gorputzaren goiko koadranteko linfa drenatzen duena eta hodi torazikoa, Pequeten zisterna deituriko sabelaldeko gongoil handi batetik abiatzen dena eta gorputzeko gainerako ataletako linfa drenatzeko zeregina duena. Hodi horiek odol zirkulazioan husten dira jugular barneko zainak eta subklabia zainak gorputzaren alde banatan (ezker-eskuin) bat egiten duten gunean.
Linfa hodien egitura zainen egituraren antzekoa da, baina linfa hodien paretak askoz ere meheagoak dira, eta balbula gehiago dituzte. Hodi handiek hiru geruza dituzte: ehun konektibozko kanpoaldeko geruza, gihar ehun leun batzuekin; gihar leunezko tarteko geruza, eta gihar elastikozko endoteliozko barne geruza. Balbula sail batek isurkariari atzera egitea eragozten dio, linfa ez dadin lehengo lekura itzuli.
Gongoil linfatikoak
Hodi aferenteetatik sartzen da gongoilera linfa, eta sinu linfatiko suprakapsularrean husten da; barrunbe horretan linfa garbitzen duten zelula fagozitario asko daude.
Hemendik aurrera, linfak gongoilean zehar aurrera egiten du, eta barrunbeetan zehar igaro ahala gero eta linfozito gehiago eransten zaizkio. Azkenik, hodi aferenteek muin sinuekin bat egiten dute, eta barrunbe horietatik irteten da linfa hodi linfatiko eferenteetara.
Fagozitosi jarduera oso bizia da, gongoileko makrofagoei eta zirkulazioaren bidez iristen direnei esker.
Hodiek beren edukia zainetan hustu aurretik gongoiletan zenbait zatiki arrotz, zelula hil eta zelula hondakin zirkulaziotik baztertzen direnez, edozein zirkuitu linfatikok gongoil horietako batetik igaro behar du odolera isuri aurretik, linfa behar bezain garbi irits dadin.
Nodulu linfatikoak
Esfera itxurako guneak dira, linfa ehunez osatuak; kanpoarekin harremana duten hodietako epitelioaren azpian daude kokatuta, arnasbideetan edo txegoste hodian adibidez. Babes lerro baten gisara jokatzen dute bakterien, birusen, polenaren, etab. aurrean. eta beraz, gongoil linfatikoen antzeko zeregina dute. Aipagarriak dira talde honetan faringeko amigdalak eta ahosabaiko amigdala.
Barea
Barea organo linfoide handiena da. Iraizketa gune oso eraginkorra da linfozitoekin. Urdailaren atzean dago, diafragmaren azpian. Noduluak bezala, mami gorriz eta zuriz beteriko barrunbeetan banatuta dago.
Sistemaren mugimendua
Sistema linfatikoa isurkaria drenatzen duten hodi itsuetatik abiatzen da, eta beraz, jatorrian, linfak ez du presiorik; eta ez du bihotzak duen ponpa tankerako mekanismorik isurkaria hodietan zehar bultzatzeko. Zer indarrek higiarazten du, orduan, linfa? Gorputzeko eskeleto giharrek betetzen dute zeregin hori. Gihar horietan zehar igarotzen dira hodiak, giharrek kapilarrak estutzen dituzte eta gihar ponpa baten tankerako efektua eragiten dute, isurkaria bultzatzeko. Balbula sistemaren eginkizuna linfari atzera egitea eragoztea eta behar den noranzkoan garraiatzea da. (Animalia batzuetan –anfibio, narrasti eta arrain eta hegazti batzuetan–, bihotz linfatikoak daude linfa eta zain sareen arteko lotuneetan). Linfa jarioa handitu egiten da zerbaitek gorputzeko ehunak estutzen dituenean, giharrak uzkurtzen direnean edo arteriak sakatzen direnean (bihotz taupadaren ondoriozko uhinak transmititzen dituzte), linfa hodietan presioa handiagoa egiten baita orduan.
Sistema linfatikoaren gaixotasunak
Edemak sistema linfatikoan hodiak ixten direlako isurkari betegarri gehiegi pilatzen denean agertzen diren hanturak dira; edemak zaurien, ebakuntzen edo bizkarroiek gorputzari egindako erasoen ondorioz sortzen dira. Bizkarroiak dira kalte ikusgarrienak eragiten dituztenak. Linfa hodietan, gongoilen inguruan edo barrunbean kokatzen den 8-10 cm-ko nematodo bat izaten da edemak sorrarazten dituen bizkarroia; denborarekin elefantiasia edo gorputzeko organo edo atal baten handitze neurriz gaindikoa eragin dezake. Bizkarroiaren larbak eltxo jakin baten ziztadaren bidez transmitizen dira; eltxoak ziztatzean egitean larbak, eltxoaren tronpan egoten direnez, ziztada gertatzen den gunetik hurbil gelditzen dira, gero handik gorputzera sartzen dira hodi eta gongoil linfatikoetara, eta han heltzen dira.
Villers-Pater
Villers-Pater Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villers-Pater udalerrian erroldatutako biztanleak 41 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 22 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 21 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 16 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 11 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboak lanean(7 gizon eta 8 emakume) zeuden.. 6 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Svetlana Kliukina
Svetlana Alekseievna Kliukina (Светлана Алексеевна Клюкина; Severodvinsk, Sobietar Batasuna, 1989ko otsailaren 10a) errusiar gimnasta artistikoa da.
2008ko Beijingeko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Errusia ordezkatuz.
Kw'adza hizkuntza
Fonologia
Fonologia ez da ziurra baina hona hemen proposaturikoa :
Cynops pyrrhogaster
Cynops pyrrhogaster Cynops generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Malin Head
Malin Head edo Malin lurmuturra (irlanderaz Cionn Mhálanna) Irlandako ipar-mendebaldean dagoen Donegal konderriko Inishowen penintsulan kokatzen den lurmutur bat da. Lurmutur hau Irlandako uhartean edo lur lehorrean iparraldeena dagoen lekutzat jo ohi da.
Halere lur lehorrean iparraldeena dagoen lekua Inishowen penintsulan Malin Head lurmuturretik 2 kilometro ipar-ekialdera dagoen Banba's Crown da ("Banbaren Koroa"). Banba's Crown lumturra Malin udalerritik 16 kilometro iparraldera dago. Banba delako hau, irlandar mitologiako erregina bat izan zen.
Nahiz eta iparraldean egon, Malin Head lurmuturra ez dago Ipar Irlandan, Irlandako Errepublikan baizik. Malin Head lurmuturran meteorologia estazio bat ere badago.
Korçë konderria
Korçë konderria (Qarku i Korçës) Albaniako konderrietako bat da.
Konderriaren hiriburua Korçë da.
Banaketa administratiboa
2000. urtera arte, Korçë konderria lau barrutitan banaturik zegoen: Devoll, Kolonjë, Korçë eta Pogradec. 2015etik aurrera sei udalerri ditu barnean: Devoll, Kolonjë, Korçë, Maliq, Pogradec eta Pustec. 2015 baino lehen, 37 udalerritan banatuta zegoen:
La Vídola
La Vídola Salamancako udalerria da, La Ramajería eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 153 biztanle zituen.
Japeto
Japeto (antzinako grekoz: Ίαπετός, Iapetós) greziar mitologiako pertsonaia zen: Uranoren eta Gearen semea, titana zen Japeto, jaungoiko bat.
Hauen aita izan zen: Atlas, Prometeo, Epimeteo eta Menezio (Zeusek hil zuena). Japetoren ondorengoei Japetidak edo Japetonidak esan izan zaie eta Klimeneren senarra zen. Arraza helendarraren aita bezala errepresentatzen da.
Mitoa
Apolodororen arabera, Japetoren emaztea ozeanidea zen, Ozeanoren eta Tetisen alaba: izenez, egileek izen bat baino gehiago aipatzen dute: Asia, Klimene, Temis, Asopis edo Libia.
Iturrien arabera, Japetoren aurrekoen, emaztearen eta ondorengoen zehaztasunak aldatu egiten dira, baita bere izaeraz (titana ala jigantea) eta gertaerez azaldutakoak ere.
Gisela (Arizona)
Gisela Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Gila konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jindřichovice (Sokoloveko barrutia)
Jindřichovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 480 biztanle ditu eta 44,41 kilometro koadroko azalera. Sokoloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1256 urtean egin zen.
1982ko Ríos Rosas kaleko zentral telefonikoaren aurkako atentatua
1982ko Ríos Rosas kaleko zentral telefonikoaren aurkako atentatua ETA (m) erakundeak 1982 urtean Madrilgo Ríos Rosas kaleko eraikin batean Telefónica enpresak zuen zentral telefoniko garrantzitsu baten aurka buruturiko atentatua izan zen. ETA militarreko bost ekintzaile espaniar poliziak zirela esanez sartu ahal izan ziren egoitzara. Zaintzaileak eta atezainak lotu ondoren, eraikineko zenbait lekutan sei lehergailu jarri eta lehertarazi zituzten. Leherketen ondorioz, Madrilgo eta Espainiako sare telefonikoko milaka linea hondaturik geratu ziren, hiru zauritu eta milaka milioi pezetako kalte materialak suertatu ziren. Egunak behar izan ziren zerbitzu telefonikoak berriz ere normaltasunez funtzionatzea lortu arte.
Helduen hezkuntza
Helduen hezkuntza terminoak, modu hertsian, berariaz pertsona helduei eskainitako oinarrizko hezkuntza (alfabetatzea, ...) eta goragoko mailen prestakuntzarako heziketa eta helduei prestakuntza eta kultura orokorra irakasteko eratzen diren titulaziorik gabeko ikastaroak biltzen ditu, euren kultura eta lanbide prestakuntza orokorra hobetzeari begira. Helduen hezkuntzaren helburua haurtzaroan edo gaztetan hezkuntza osotua jasotzeko aukera izan ez zituzten pertsonei eguneratu eta beste ikasle arruntekin bere kasa ikasteko baliabideak ematea. Besterik gabe, beste helduekin batera hezkuntza gai orokorrak jorratu nahi dituzten pertsonei eskaintzen zaizkien hezkuntza zikloak ere biltzen ditu. Helduen hezkuntza terminotik baztertzen dira, halatan, etengabeko prestakuntza eta berrikuntzarako ikastaroak eta helduek beste ikasle arruntekin batera burutzen dituzten ikasketak.
Aviceda subcristata
Aviceda subcristata Aviceda generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Simard (Saona eta Loira)
Simard Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Simard udalerrian erroldatutako biztanleak 1.081 ziren. Familiak 425 ziren, horien artean 129 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 86 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 121 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 540 etxebizitza zeuden, 437 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 77 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 505 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 437 etxebizitza nagusietatik 331 bere jabearen bizilekua ziren, 101 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 86 etxek hiru zituzten, 146 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 333 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 198 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 185 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 666 ziren, horien artean 454 aktiboak ziren eta 212 inaktiboak ziren. 454 pertsona aktiboetatik 426 lanean zeuden (232 gizon eta 194 emakume) eta 29 langabezian zeuden (11 gizon eta 18 emakume). 212 pertsona inaktiboetatik 67 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 112 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Simard udalerrian 452 unitate fiskal zeuden, 1.067,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.585 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 4 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Simard udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.264 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Men in Black 3
Men in Black 3 edota Men in Black III eta MIB³ (euskaraz Beltzezko Gizonak 3), 2012ko Barry Sonnenfeld estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza eta komedia film bat da. Lowell Cunningham komikigilearen The Men in Black (comics) komiki liburuan oinarritua dago. Will Smith, Tommy Lee Jones, Josh Brolin, Jemaine Clement, Michael Stuhlbarg eta Emma Thompson aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
2012. urtea, MIB erakundeak K agentea (Tommy Lee Jones/Josh Brolin) estralurtar baten esku hil daitekenaren informazioa jaso berri du, horrek Historiaren bilakaera behin betiko alda dezake, hori gerta ez dadin J agentea (Will Smith) 1969 urtera bidalia izango da.
Denbora bidaien gaia nahiko txukun tratatzen duen filma da: gutxitan biribiltzen dira gauzak genero horretako pelikuletan, eta hau bada horietako bat.
Aktoreak
Honako ospetsuek kameoak egin zituzten: Justin Bieber, Lady Gaga, Tim Burton, Rick Baker eta Will Arnett.
Víctor Patricio Landaluze
Víctor Patricio Landaluze Uriarte (Bilbo, 1830eko martxoaren 6a - Habana, 1889ko ekainaren 8a) bizkaitar margolaria izan zen. Parisen ikasi ondoren, 1850 inguruan Kubara joan eta bertan egin zuen bere ibilbidea.
Aepeomys reigi
Aepeomys reigi Aepeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
La Galería hotela
La Galería hotela Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagon hotel bat da. Antigua auzoan dago, Kristina Infantaren kaleko 1. eta 3. zenbakietan, eta Ondarreta hondartza, Ondarretako lorategiak eta Satrustegi hiribidearen parean.
Mill Hall (Pennsylvania)
Mill Hall Pennsylvaniako borough bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 1,613 biztanle zituen, 2.39 kilometro koadrotan banatuta.
Sylvia (Kansas)
Sylvia Kansasko hiri bat da. Reno konderrian kokatua dago. 2010ean 218 biztanle zituen, 0.76 kilometro koadrotan banatuta.
Jindřichovice pod Smrkem
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1862 urtean egin zen.
La Zarza de Pumareda
La Zarza de Pumareda Salamancako udalerria da, La Ramajería eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 157 biztanle zituen.
Gautxo
Gautxo (gaucho gaztelaniaz) nagusiki Argentina, Uruguai, Paraguai eta Bolivia aldeko zaldikoa eta azienda zaindaria da, Mexikoko charro, Txileko huaso, Venezuela eta Kolonbiako llanero eta AEBetako cowboy izeneko abeltzainen pareko dena. XIX. mendean erdi nomadak ziren.
Izena ketxuazko huachu hitzetik dator, "umezurtz", "arlote" edo "eskale" esan nahi duena. Hauen emazteek. aldiz, paisana, guaina, gaucha eta china izenak hartu izan dituzte. Gaur egun gautxo hitza argentinarrak oro har izendatzeko erabili izan da.
Jatorrizko ezaugarriak
Amerindiar eta espainiar arteko mestizo arrazakoak dira jatorriz, XVI. mendetik ezagunak izanda: "pertsona bakartiak, askatasunaren maitaleak eta norabiderik gabekoak". Pulpería izenekoak batzeko tokiak ziren, landa-eremuetan kokatutakoak, salerosketak egiteko eta hitz egiteko aproposak. Mate infusioa edateko ohitura ere ezaugarri nagusietako bat dugu.
Janzkerak pilcha izena hartzen du orokorrean.
Hizkera gaztelania zaharrak osatzen du, hainbat berezko esamoldek zipriztindua.
Dantzak
Zamba, gato, chacarera, cueca, malambo, vidal, copla norteña, milonga eta chamamé izeneko dantzak gautxoek berezkoak dituzte.
Literatura
Gautxoen inguruan literaturaren azpi-generoa sortu zuten XIX. mendean bereziki, Erromantizismoaren garaian, Literatura gauchesca izenekoa. Jose Hernandez idazleak Martín Fierro izeneko pertsonaia ezagunean gautxoen bizimodua eta filosofia ederto islatu zuen, 1872an sortua eta ikur bihurtuta. Bestela, 1972an Inodoro Pereyra pertsonaia umorez sortu zuen Fontanarrosa komikigileak, Eulogia emaztea eta Mendieta txakurrarekin batera.
Vibo Valentia
Vibo Valentia Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vibo Valentiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vazzano
Vazzano Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vazzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
10 erradikala
10 erradikala ("hankak") bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Tangeita
Tangeita fosfato motako minerala da eta adelite-descloizita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Tangeita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Aviceda leuphotes
Aviceda leuphotes Aviceda generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Jindřichův Hradec
Jindřichův Hradec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 21.460 biztanle ditu eta 74 kilometro koadroko azalera. Jindřichův Hradeceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1273 urtean egin zen.
Freaky Friday (2003ko filma)
Freaky Friday (euskaraz Ostiral Frikia), 2003ko Mark Waters estatubatuarrak zuzendutako fantasiazko komedia film bat da. 1976ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da, biak ere Mary Rodgers idazlearen 1972ko izenburu berdineko eleberrian oinarrituak. Jamie Lee Curtis, Lindsay Lohan, Harold Gould, Chad Michael Murray eta Mark Harmon aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Los Angeles, Tess Coleman (Jamie Lee Curtis) doktorea eta Anna (Lindsay Lohan) hamabost urteko alaba nerabeak gustu ezberdinak dituzte. Annak bere amak haren musikazaletasuna ez babestea ulertzen ez duenen bitartean, berriz ezkontzekotan den Tess alargunak bere buruari alaba Ryan Volvo (Mark Harmon) senargaiarekin desatsegina izatearen arrazoia zein ote den galdetzen dio. Egun batez, txinatar fortunaren galletatxo batzuk ama-alaben bizitzak aladatuko dituzte: biharamunean, Tess eta Annak bata bestean gorpuztuak esnatuko dira. Piskanaka-piskanaka, batak bestearen ikuspuntua ulertzen hasiko dira, baina beren jatorrizko gorputzetara itzultzeko modua topatu beharko dute, Tessen ezkontza egun gutxitara ospatzea baidoa.
Lavastrie
Lavastrie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Claypool (Arizona)
Claypool Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Gila konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lavastrie
Biztanleria
2007an Lavastrie udalerrian erroldatutako biztanleak 225 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 179 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 60 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 172 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Lavastrie udalerrian 95 unitate fiskal zeuden, 219,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.518 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cynops wolterstorffi
Cynops wolterstorffi Cynops generoko animalia da. Anfibioen barruko Salamandridae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan. 1979tik ez da alerik ikusi lehenago bizi zen Yunnan lakuan, Txinan. Horregatik desagertutzat ematen da.
Carlos María Aritz
Carlos María Aritz Bolea (Martzilla, - ) nafar apaiza izan zen, klaretarra. Panamára misiolari joan zen. 1985ean Colón-Kuna Yalako apezpiku izendatu zuten.
Done Sebasti baseliza (Nabarzato)
Done Sebasti baseliza Erronkariko ibaxako Nabarzato herri hustuan, gaur egungo Erronkari udalerrian, Erdi Aroko kristiau baseliza bat da, erromaniko estiloan.
Eraikina
Eraikin erromanikoa, harlanduzkoa, laukizuzen formako oinplano xumea eta zirkuluerdi-formako absidea dituena. Barrualdeko atalak kanoi erdiko gangez estalita daude, fajoien gainean. Titularra XVI. mendeko bigarren hereneko eskultura errenazentista da, 1540. urte ingurukoa. Data hori antzinako erretaulako pieza batean kontserbatzen da.
Gold Canyon (Arizona)
Gold Canyon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lagunilla
Lagunilla Salamancako udalerria da, Béjar eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 506 biztanle zituen.
Kukës konderria
Kukës konderria (Qarku i Kukës) Albaniako konderrietako bat da.
Konderriaren hiriburua Kukës da.
Banaketa admininistratiboa
2000. urtera arte, Kukës konderria hiru barrutitan banaturik zegoen: Has, Kukës eta Tropojë. 2015etik aurrera hiru udalerriak ditu: Has, Kukës eta Tropojë. 2015 baino lehen, 27 udalerritan banaturik zegoen:
Akodon aerosus
Akodon aerosus Akodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Duplex (filma)
Duplex, Erresuma Batua eta Irlandan Our House (Gure Etxea), 2003ko Danny DeVito estatubatuarrak zuzendutako komedia beltzeko film bat da. Drew Barrymore, Ben Stiller, Stuart Cornfeld, Larry Doyle, Nancy Juvonen eta Jeremy Kramer aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, New York, Alex Rose (Ben Stiller) eta Nancy Kendricks (Drew Barrymore) etorkizun distiratsua aurrez-aurre duen bikote gazte eta dinamiko bat da. Gauza bakar bat falta zaie: beren jabetzako etxea. Arazoa Brooklyngo beren duplex etxe berriak espero ez zuten "norbaitekin" datorrela da: Connelly andrea (Eileen Essell), goiko pisuan alokairuan bizi den maizterra, Alex eta Nancyk hasiera batean uste zuten emakume jator eta goxoa izatetik oso urruti baitago.
Julia Fomenko
Julia Nikolaievna Txizhenko-Fomenko (Юлия Николаевна Чиженко-Фоменко; Arkhangelsk, Sobietar Batasuna, 1979ko abuztuaren 30a) errusiar distantzia erdiko atleta da, 1500 metroko lasterketan espezialista.
2006an Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketako 1500 metroko lasterketa irabazi zuen Moskun.
Hegazti idazkari
Hegazti idazkari edo hegazti sugekari (Sagittarius serpentarius) Sagittarius generoko animalia da. Sagittariidae familian sailkatuta dago eta hegazti harraparia da. Afrika ko espezie endemikoa da eta kontinente hartako erdialdeko eta hegoaldeko sabanetan bizi da.
Kongoko Bigarren Gerra
Kongoko Bigarren Gerra, Afrikako Mundu Gerra edo Afrikako Gerrate Handia batzuetan Koltanaren gerra deitua 1998ko abuztuan hasi zen Kongoko Errepublika Demokratikoan (RDC eta lehenago Zaire izena zuena), eta ofizialki 2003ko uztailean amaitu zen, behin-behineko gobernua boterera iritsi zenean. Hala ere, gaur egun ere herrialdean eta inguruetan (Uganda, Ruanda, Burundi, Namibia, Zimbabwe, Angola eta Txad) indarkeriak segitzen du, eta gauzak horrela Afrikako historia modernoaren gerraterik handien bihurtu da, zuzenean zortzi herrialde eta 25 talde armatu barne hartuz eta 2008 arte 5.4 milioi pertsonaren heriotza eraginez, batik bat gaixotasunek eta goseteak jota, Bigarren Mundu Gerraren ondoren liskar hilgarrien bilakaturik. Halaber, milioika pertsona errefuxiatu izan dira inguruko herrialdeetan.
Hegazti idazkari
Erraz ezagutzen den hegaztia da, hanka luzeak, arrano itxurako enborra eta luma luzeak buruaren eta lepoaren atzealdean. 1'3 metroko altuera har dezake. Sabanako eremu zabalak atsegin ditu eta sugeak harrapatzen dituenez, historikoki espezie errespetatua da. 2000. urtean ordea IUCN elkarteak galzoriko espezie izendatu zuen.
Kongoko Bigarren Gerra
Aldeak
Alde batetik, Kinshasa edo RDCren aldean lehenik Laurent-Désiré Kabila eta gero haren semea den Joseph Kabilaren armada nazionala, atzerritarren aurkako hainbat Mai-Mai talde eta Zimbabwe, Angola, Txad, Sudan eta Namibia daude, herrialdearen mendebal eta hegoaldearen kontrola dutelarik.
Hegazti idazkari
Etimologia
1779an John Frederick Miller ilustratzaile ingelesak Icones animalium et plantarum liburuan aurkeztu zuen eta Falco serpentarius izena eman zion, "belatz sugejalea". 1783an Johann Hermann naturalista alsaziarrak Tabula affinitatum animalium liburuan izen biak batu eta Sagittarius serpentarius deitu zion.
Kongoko Bigarren Gerra
Aldeak
Beste alde batetik, tutsiek bereganatutako Ruanda eta Burundiko gobernuen armada nazionalak eta euren aldeko talde armatuak daude, Kongoko errebeldeak barne hartuz eta Goma mugako hirian bilduz. Ipar-ekialdeko kontrola dute.
Bestela, hutuen aldeko taldeak daude, tartean Ruandako genozidioaren arduradun batzuk, bai eta Mai-Mai milizia batzuk ere, tutsien aurka egiteko mugitzen ari direnak. Eta, azkenik, Ugandako armada nazionala eta inguruko taldeak daude, printzipioz euren mugak errespetatzeko mobilizaturik baina baliabide naturalen ustiapenetan interesaturik, beste aldeak bezala.
Hegazti idazkari
Deskribapena
Oso erraz ezagutzen den hegaztia da, arrano burua eta gorputza eta kurrilo hankak baititu. Hegazti garaia da, 1'3 metroko altuera baitu, eta hego-zabalera 1'1-1'5 metro artekoa du. 3'74 kg eta 4'27 kg arteko pisua du, batez beste 4'05 kg. Isatsa 57-85 cm luze da eta hankako tarso hezurra, 31 cm batez beste. Lepoa laburra du eta hegaztiak makurtu beharra dauka lurrera iristeko.
Kolorez gris argia da. Hegoetako luma arraunlari primarioak eta sekundarioak beltzak dira eta hanketako lumak ere bai. Isatseko lumak gris argia dira barrenaldean, beltzak kanpoaldean eta ertz zuria dute. Begien ingurua laranja-gorri kolorekoa da eta mokoa, grisa. Buruaren atzealdetik hasita, lepoan zehar luma beltz solteak ditu, hegaztiari izena ematen diotenak. Sexu dimorfismoa txikia da. Arrek orokorrean luma luzeagoak dituzte eta luma gehiago lepoaren atzealdean.
Kongoko Bigarren Gerra
Datu historikoak
Gerra zibil odoltsu hau, Kongoko Errepublika Demokratikoan hasi zen 1998ko abuztuaren 2an, Ruandako armadak, Kongoko biztanleria babesteko aitzakian, herrialdea inbaditu zuenean. Gerra honen helburu nagusia zonaldeak dituen meategi mineral handien kontrola da, batez ere koltanena, inguruko herrialdeen gutizia piztu duen materiala, Ruanda, Uganda eta Burundi adibidez. Herrialde horiek itun komertzial estrategiko eta militarrak ezarri dituzte mendebaldeko ekonomia nagusiekin, Kongoko mineralak trafikatu eta prozesatzeko.
Giza eskubideen aldeko erakundeek behin eta berriz adierazi dute AEBak, Alemania, Belgika eta Kazakhstan ari direla, azken batean, gatazka finantzatzen, baina ez bakarrak.
Hegazti idazkari
Deskribapena
Hankak gris-arrosak dira eta atzaparrak, laburrak, ohiko harraparienak baino % 20 laburragoak. Atzerako hatza laburra da oso eta aurrerako hirurak sare txiki batek lotzen ditu oinarrian.
Gazteek kolore apalagoak dituzte. Aurpegiko kolorea horixka da eta gorputzeko lumajea, gris-marroixka.
Helduak isilak izaten dira. Kortejatze garaian edo habian daudenean eztarriko karranka soinu sakonak egin ditzakete, bikotekideak agurtzeko, lehiakideak mehatxatzeko edo beste hegazti batzuen aurka borrokatzeko. Soinua egitearekin batera, burua atzerantz eramaten dute. Izutzen denean, karranka ozenak egiten ditu.
Banaketa geografikoa
Sahara z hegoaldeko Afrikako hegazti endemikoa da eta ez du migraziorik egiten. Azalera txikian mugitzen da euri zaparradak jarraituz harrapakinen ugaritasunaren bila. Senegal dik Somalia ra aurki daiteke eta handik hegoaldera Hegoafrika raino.
Kostaldean aurkitzen da eta baita lurralde garaietan ere. Sabana, belardi eta sasitza lautada handiak atsegin ditu. 0'5 metroko garaiera duten belarren eremuetan aurkitzen da gustoren eta metro batetik gorakoak saihesten ditu. Klima beroegiko eremuak eta basamortuak ez zaizkio gustatzen.
Ekologia
Ez da taldekoia. Acacia eta Balanites generoko zuhaitzetan pausatzen dira atseden hartzera egun osoa lurreak harrapakin bila ibili ondoren. 2'5-3 km/h abiaduraz ibiltzen dira lurrean, 120 pausu minutuko bataz beste. Urtaro lehorrean ur putzu baten inguruan 50 ale inguru elkar daitezke, bai eta karraskarien edo otien bapateko agerraldiak direnean ere. Hegan egiteko aire berozko korronteak erabiltzen dituzte eta lurretik 3.800 metrotako altueran ere aurkitu izan dira.
10-15 urte bizi daitezke; zoologikoetan 19 urtera ere iritsi izan dira.
Ugalketa
Hegazti idazkariak bikote monogamoak eratzen dituzte eta lurralde zabalak defendatzen dituzte, 50 km2 arterainokoak. Urteko edozein unetan ugal daitezke, baina ohikoena urtaro lehoarren amaieran izaten da. Kortejuan emeak eta arrak hartzen dute parte, hegaldi akrobatikoak eginez, soinuak atereaz eta bata besteari jarraituaz. Dantza horiek lurrean edota zuhaitz gainean egiten dituzte.
Akazia adar hostotsuetan egiten dute habia arrak eta emeak elkarlanean, lurretik 2'5-11 metroko altueran, harrapariak saihesteko. 1-1'5 metroko luzerako makilekin, habia lau xamarra egiten dute: 30-50 cm-ko sakonera du. Zuloa belarrez eta gorotzez estaltzen dute. 1-3 arrautza erruten dituzte 3 eguneko tartean: haien tamaina 78 mm × 57 mm da eta pisua 130 gramokoa. Txandaka erruten dituzte: gauean, normalean, emea arduratzen da. Txitak 45 egunen ondoren jaiotzen dira eta habia handia denez, ez da ohikoa txiten artean borrokarik izatea; dena dela, janari eskaseko garaietan txita bakarrak bizirauten du. Txiten harrapariak beleak, erroiak, hontz handiak eta kalaoak dira. Txitak lumatxa zuriz estalita jaiotzen dira eta bi astean gris ilunagoa bihurtzen da. Hankak eta aurpegia horiak izaten dira.
40 egunekin autonomoki elikatzeko gai dira, baina helduek segitzen dute kumeak elikatzen. Habia uzteko garaia 75-80 egunekin izaten da normalean. Idazkari gazteek habiatik salto egiten dute eta planeatuz lurrera iristen dira. 4 eta 7 hil artean, jaio diren eremuan biziko dira.
Azal (fruitua)
Azala fruitu eta barazkien kanpoko estalkia da, bereziki gogorra ez dena. Botanikari dagokionez, gehienetan exokarpoa izaten da. Kanpoko geruza gogorra delarik, hala nola almendra, hur, pistatxo eta intxaurretan, oskola izena ematen zaio.