cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
USA Network
USA Network NBCUniversal Streaming and Division-ren NBCUniversal Comcast-en filiala den kable bidezko kanal estatubatuarra da. Jatorriz 1977an sortu zen Madison Square Garden Sports Network izenarekin, kable bidezko telebistako lehen kate nazionaletako bat bezala, 1980an USA Network berriro abiarazi aurretik.
Molain (Aisne)
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraio enpresa batena zen.
2000. urtean Molain udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Culicivora caudacuta
Culicivora caudacuta Culicivora generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Yobai
Yobai (夜這い) japoniar ohitura bat izan zen, normalean ezkongabeko gizon eta emakume gazteek praktikatzen zutena. Japonia osoan ohikoa zen garairik antzinakoenetan, Meiji Arora arte nekazal eremuetan eta XX. mendearen hasierara arte baztertutako toki batzuetan praktikatzen zutena.
Deskribapena
Gauean, gizon gazte ezkongabeak isil-isilik sartzen ziren emakume gazte ezkongabeen etxeetan. Gizona neska gazte baten logelaraino arrastatzen zen isil-gordeka, eta bere asmoen berri ematen zion. Emakumea bat baldin bazetorren eta hala adierazten bazuen, elkarrekin lo egiten zuten eta harremanak ere ukan zitzaketen. Goizean gizonak gela uzten zuen eta sartu bezala ateratzen zen, isilka. Neskaren familiak jakin zezakeen, baina ezezko itxurak egiten zituen. Herriko gazteen artean ohikoa zen horrela harremanak finkatu eta emazte edo senar bat aurkitzea.
Akamatsu Keisuke etnologoaren arabera, praktika honek tokian tokiko aldaerak zituen. Leku batzuetan, pubertaroan sartu ondoren, edozein neska, ezkondua edo ezkongabea, herriko pubertaroa igaro duen edozein gaztek bisita zezakeen, ezkondua edo ezkongabea izan, baita beste herrietako gizonek edo bidaiariek ere. Beste leku batzuetan, emakume ezkonduak eta alargunak bakarrik bisita zitezkeen, neska ezkongabeak bisita ez zitezkeen bitartean. Eta bazeuden aldaketak; adibidez, "Yobai itxian", bisitatzeko eskubidea herri bereko gizon gazteek bakarrik zuten, ohituraren arabera.
Biolontxelo solorako suitak (Bach)
Biolontxelo Solorako Suitak (jatorrizko izena Seis Suites a Violoncello Solo senza Basso), BWV 1007-1012, Johann Sebastian Bach alemaniar musikariak konposatutako musikalanak dira, ziurrenik biolontxelo musika tresnarentzat inoiz konposatu izan diren musikalan garrantzitsu edo nabarmenenak dira. Denera 6 suit dira, beharbada oso adituak ez diren entzuleentzat sei hauetan ezagunena lehenengoa edo Prelude deiturikoa izango da.
Villers-aux-Vents
Villers-aux-Vents Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villers-aux-Vents udalerrian erroldatutako biztanleak 134 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. 48 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 11 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 88 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (35 gizon eta 29 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2000. urtean Villers-aux-Vents udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 567 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Skógafoss
Herrialdeko urjazi handienetakoa da, 60 metro garai eta 25 metro zabal ditu. Etengabe aparra sortzen duenez, egun eguzkitsuetan bertan ortzadar sinplea edo bikoitza ikusgai daude.
Bertako kondaira baten arabera, Þrasi Þórólfsson bikingoak urjauziaren atzealdeko leize batean altxor bat gorde omen zuen.
Televisão Independente
Televisão Independente (TVI), Portugalgo lurreko telebistako laugarren katea da, 1993an abian jarri zena. Portugalen gehien ikusi zuen katea izan zen 2005etik 2019ra. SIC eta RTP1ekin zuzenean lehiatzen da.
Paul Theroux
Paul Theroux (Medford, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak, 1941eko apirilaren 10a) bidaiaria eta ingelesezko eleberrigilea da.
Bizitza
Ikasketak amaituta Italian eta Afrikan zehar bidaiatu zuen, eta Bake Indarren maisu gisa lan egin zuen Malawiko eskola batean, eta irakasle gisa Makerereko Unibertsitatean, Ugandan. Kampalan V. S. Naipaul ezagutu zuen, eta haren mundu-ikuspegi ezkor eta aldi berean irrigarriak arrasto handia utzi zuen Theroux gaztearengan.
1971n Oihaneko maiteminduak Malawin bizi izandako urteetan oinarritua argitaratu eta gutxira bere emazte eta bi semeekin Dorseta joan zen, Ingalaterrara, eta han Saint Jack idatzi zuen. Gero Londresen jarri zen bizitzen, eta hamazazpi urtez geratu zen Britainia Handian. Denboraldi horretan fikziozko hamabi liburu idatzi zituen, zein baino zein arrakastatsuagoak.
Latex
Latexa esne itxurako zukua da, hainbat landare edo onddo barrutik ateratzen dena, euphorbiaceaen eta moraceaen familietatik bereziki, hodi laktiferoetatik ibiltzen dena. Antzeko ezaugarriak dituen artifizialki lortutako produktuari latex deritzo.
Saint-André (Garona Garaia)
Saint-André Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Latex
Floemako zelula jariatzaileek ekoizten dute, eta %50 urez osatuta dago. Latex natural bakoitzaren konposizioa aldakorra da, orokorrean emultsio konplexu bat da, non proteinak, alkaloideak, almidoiak, azukreak, landare-olioak, taninoa, erretxina eta goma naturala aurkitzen diren. Latexaren kolorea, zuria (gehiena), horia, laranja edo eskarlataren artean alda daiteke.
Saint-André (Garona Garaia)
Biztanleria
2007an Saint-André udalerrian erroldatutako biztanleak 209 ziren. Familiak 83 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Latex
Landare batzuen latexa pozoitsua da, beste batzuena oso garratza da, adibidez piku arruntarena eta esne zuhaitzarena gozoa da eta janari gisa erabiltzen da. Botanistek ez dakite zehatz-mehatz latexak landareetan betetzen duen papera. Zenbaitetan zauriak babesten ditu, eta horien gainean geruza babesgarria osatzen du. Hainbat espezieetan toxikoa da eta animalien aurkako defentsa gisa balio du.
Latexaren iturriak
Amapola, kautxua (Hevea generoa) eta asteraceae familiako (adibidez, uraza eta beste batzuk) landareetan sistema laktiferoa zurtoineko meristemoan edo sustraian sortzen da, latexezko hodi eroaleak eratzen dituen zelula ilara baten pareta zelularra disolbatzearen ondorioz.
Beste landare batzuetan, hala nola Euphorbiae familiakoetan, sistema laktiferoa desberdina da, eta ernalkuntzatik dauden zelula laktifero batzuk landare osora hedatzetik sortzen da; beraz, latexa landarearen zati guztietan dago.
Lorbidea
Latex ekoizten duten espezieak Ekuadorreko paraleloan dauden baso tropikaletan aurkitzen dira eta Europara Brasiletik ekarri zituzten. Orain, herrialde tropikal askotako landaketetan landatzen da. Zuhaitzaren azalean dauden ebaki kaltegabeetatik tantaka datorren latexa pazientziaz biltzen da ontzietan. Latexaren egungo erabilera ugariaren ondorioz, zuhaitzak oso baliotsuak dira eta aberastasun-iturri dira hirugarren munduko herrialde askorentzat. Latexezko zuhaitzak oihan tropikaletan landaretza mota nagusietako bat dira.
Gaur egun, Brasil da latex ekoizle handiena, Amazoniari esker. Hego Amerika, Hegoafrikako eta Malasia bezalako beste herrialde batzuek ere latexa saltzen dute.
Alergenoak
Latexak % 1 eta 1,8 arteko proteina edukiak ditu eta 13 alergeno identifikatu dira. Proteina hauek beste landare espezie batzuetan ere badaude, fruta jakin batzuetan ( platanoa, gaztainondoa, kiwia, papaia, piku, intxaur, melokotoia, abrikot, gereza eta aranak ) eta beste zenbait barazki batzuetan, esaterako patata eta tomatea. Horrek erreaktibitate gurutzatua eragin dezake latexarekiko alergia duten gaixoen eta fruta horiek irenstearen artean.
Saint-André (Garona Garaia)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zutoinean sartze
Zutoinean sartzea edo paldoan sartzea exekutatzeko metodo bat da, non hesola batek biktima, albo batetik, ondestetik, baginatik, ahotik edo gorputzeko edozein ataletatik zulatzen duen.
Saint-André (Garona Garaia)
Etxebizitza
2007an 116 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 110 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 89 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Zutoinean sartze
K. a. 1780 inguruan, Hammurabiren Kodean, zenbait krimenengatiko zigor gisa preskribatzen zuten jada paldoan sartzea. Neo-asiriar inperioan (k.a. 932-k.a. 612) garaitutako etsaien horrela exekutatzen zuten, garaiko idazkunetan agertzen den bezala. Harrezkero, kultura askok erabili dute, agian ospetsuena Vlad Drakula "paldoztatzailea" deiturikoa izanda.
Saint-André (Garona Garaia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 121 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (44 gizon eta 30 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-André udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 193 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.787 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-André udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.022 hektarea erabiltzen.
Kalamazoo konderria (Michigan)
Kalamazoo konderria (Kalamazoo County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kalamazoo da. 2010eko zentsuaren arabera 250,331 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Kalamazoo konderriak 150,296 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,827 ura dira. Beste 145,469 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 166,56 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 250,331 pertsonetatik 210,006 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 9,959 dira. 26,677 beltzak edo afroamerikarrak. 923 amerikar natiboak ziren eta 73 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5,186 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 381 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7,085 pertsonek kokatzen zuten.
Comedy Central
Comedy Central ViacomCBS-en oinarrizko kable estatubatuarreko kanala da, bere sareko dibisioko Entertainment & Youth Group unitatearen bidez, Manhattanen kokatua.
Dobrosloveni
Dobrosloveni Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hormatartekatze
Hormatartekatzea pertsona bat espetxeratzeko modu bat da, normalean betiko, inolako irtenbiderik gabeko espazio erabat itxi batean giltzapetzea. Honek, toki oso estuetan, hilkutxa baten barnealdean adibidez, konfinamendu zigorra barne hartzen du. Exekuzio-metodo gisa erabiltzen denean, presoa bertan behera uzten dute, gosez edo deshidratazioz hiltzeko. Heriotza-zigor mota hau ez da bizirik lurperatua izatearen berdina, non heriotza itomenaren ondorioz gertatzen den. Hormatartekatzearen adibide batzuk daude exekuzio-metodo gisa, non kondenatua gosez hiltzea bilatzen duten. Antzinako Erromako Vestaren birjinak, euren kastitate botoak apurtzen bazituzten, hormatartekatu izatera kondenatuak izan zitezkeen, eta antzinako Persian ongi dokumentatua dago praktika hau lapurrentzako kondena bezala, baita XX. mendera arte ere. Mongolian antzeko praktikak daude, zigortua hilkutxa baten barnean utziz.
Hala ere, munduko zati eta garai askotan, dela gerretan edo prozesu iraultzaileetan, dela kultura batzuetan erritual giza sakrifizioaren metodo gisa hormatartekatze-gertakari isolatuak lekukotu dituzte, baina ez ohiko tradizio gisa. Era berean, elezaharrean edo folklorean hormatartekatze-istorio ugari daude, heriotza-zigor gisa agertzen direnak. Antzinako eraikinetako hormen atzean edo gela abandonatuetan noizean behin aurkitu diren gorpuzkiak, sakrifizio-praktiken edo zigor moduen ebidentziak direla baieztatzen da.
Hemitriccus diops
Hemitriccus diops Hemitriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Scinax baumgardneri
Scinax baumgardneri Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gneus
Gneus Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Magdalenen babes-etxeak
Historia
Magdalenen babes-etxeak Erresuma Batuan eta Irlandan zabaldu ziren gehien batean, emakumeak salbatzeko mugimenduen eskutik sortuak. Mugimendu horiek emakumeak prostituziotik atera nahi zituzten. Izena Maria Magdalena santuaren ohorez jarri zieten zeren eta tradizioaren arabera emakume hori Jesusen aurrean bere bekatuaz damutu egin baitzen. Ideia Eliza Katolikoak berehala jaso zuen eta hasiera batean bertako egonaldiak bolada baterako baziren, laster iraupen luzeko egonaldietarako moldatu ziren. Jasotzen ziren emakumeen profila ere aldatzen joan zen eta laster ezkondu gabeko emakume haurdunei edo besterik gabe ospe txarra zuten neskei zabaldu ziren.
Magdalenen babes-etxeek 150 urte inguru iraun zuten eta denbora horretan 30.000 emakume inguru jaso zituzten. Azken babes-etxea 1996ko irailaren 25ean itxi egin zen, Irlandan.
Babes-etxeen ezaugarriak
Babes-etxe horiek arautegi berezia zuten. Hauek ziren arau batzuk:
Eskandalua
1993an Dublingo ahizpen ordenak komentu bat saldu zuen. Lanak hasi zirenean 155 hildakoen gorpuzkiak agertu ziren. Gorpuzkiak erre egin zituzten eta Dublingo Glasvenin hilerrian, hobi komun batean lurperatu zituzten. Gertaera hedabideetan zabaldu zen. Horren harira, 1994an, 1999an babes-etxean egondako hiru emakumeek (Mary Norris, Josephine McCarthy eta Mary-Jo McDonagh) pairatutako gehiegikeriak salatu zituzten; horren harira Steve Humphries zuzendariak, 1998an, dokumental bat filmatu zuen, Sex in a cold climate.
Irlandako Gobernuak gertaerak aztertzeko batzordea sortu zuen baina, azkenean, biktimek ez zuten inongo aitorpena jaso.
Acheilognathus longibarbatus
Acheilognathus longibarbatus Acheilognathus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Pristiophorus nudipinnis
Pristiophorus nudipinnis Pristiophorus generoko animalia da. Arrainen barruko Pristiophoridae familian sailkatzen da.
Nashwauk (Minnesota)
Nashwauk Minnesotako hiri bat da. Itasca konderrian kokatua dago. 2010ean 983 biztanle zituen, 37.75 kilometro koadrotan banatuta.
Scinax belloni
Scinax belloni Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Dobroteasa
Dobroteasa Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Pristiophorus nancyae
Pristiophorus nancyae Pristiophorus generoko animalia da. Arrainen barruko Pristiophoridae familian sailkatzen da.
Hemitriccus obsoletus
Hemitriccus obsoletus Hemitriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Kalkaska konderria (Michigan)
Kalkaska konderria (Kalkaska County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kalkaska da. 2010eko zentsuaren arabera 17,153 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Kalkaska konderriak 147,812 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,808 ura dira. Beste 145,004 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,6 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 17,153 pertsonetatik 16,670 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 214 dira. 50 beltzak edo afroamerikarrak. 144 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 41 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 245 pertsonek kokatzen zuten.
Nassau (Minnesota)
Nassau Minnesotako hiri bat da. Lac qui Parle konderrian kokatua dago. 2010ean 72 biztanle zituen, 0.41 kilometro koadrotan banatuta.
Argenteuil-sur-Armançon
Argenteuil-sur-Armançon Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Argenteuil-sur-Armançon udalerrian erroldatutako biztanleak 252 ziren. Familiak 123 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 171 etxebizitza zeuden, 125 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 125 etxebizitza nagusietatik 98 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 70 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 131 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (47 gizon eta 43 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Argenteuil-sur-Armançon udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bessèja
Bessèja Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bessèges udalerrian erroldatutako biztanleak 3.196 ziren. Familiak 1.514 ziren, horien artean 679 pertsona bakarrekoak ziren (271 bakarrik bizi ziren gizonak eta 408 bakarrik bizi ziren emakumeak), 413 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 278 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 144 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.100 etxebizitza zeuden, 1.565 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 222 bigarren erresidentzia ziren eta 313 hutsik zeuden. 816 etxeak ziren eta 1.257 apartamentuak ziren. 1.565 etxebizitza nagusietatik 680 bere jabearen bizilekua ziren, 824 alokairuan okupaturik zeuden eta 60 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 173 etxek bi zituzten, 492 etxek hiru zituzten, 502 etxek lau zituzten eta 388 etxek bost zituzten. 823 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 762 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 345 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.671 ziren, horien artean 1.060 aktiboak ziren eta 611 inaktiboak ziren. 1.060 pertsona aktiboetatik 778 lanean zeuden (417 gizon eta 361 emakume) eta 282 langabezian zeuden (153 gizon eta 129 emakume). 611 pertsona inaktiboetatik 215 erretiraturik zeuden, 107 ikasten zeuden eta 289 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bessèges udalerrian 1.559 unitate fiskal zeuden, 2.966,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.637 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 55 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 2 funerariak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 11 ile apaindegiak, 9 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 33 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 7 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 1 drogeria zen eta 3 lore-dendak ziren.
Göhren (Turingia)
Göhren Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bessèja
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bessèges udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bessèges udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 159 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pristiophorus schroederi
Pristiophorus schroederi Pristiophorus generoko animalia da. Arrainen barruko Pristiophoridae familian sailkatzen da.
Nerstrand (Minnesota)
Nerstrand Minnesotako hiri bat da. Rice konderrian kokatua dago. 2010ean 295 biztanle zituen, 3.67 kilometro koadrotan banatuta.
Scinax berthae
Scinax berthae Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Giuvărăști
Giuvărăști Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Găvănești
Găvănești Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Nelson (Minnesota)
Nelson Minnesotako hiri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 187 biztanle zituen, 1.7 kilometro koadrotan banatuta.
Maria Ivogün
Maria Ivogün (Budapest, Hungaria, 1891ko azaroaren 18a - Beatenberg, Suitza, 1987ko urriaren 3a) sopranoa izan zen.
Bizitza
Jatorriz hungariarra, alemaniar hiritartasuna hartu zuen. Haren ama ere, Ida von Günther, soprano ospetsua izan zen. 1907tik 1913ra bitartean, Vienako akademian ikasi zuen kantua. Bruno Walterrek Pucciniren La Bohème kantatuz ezagutu zuen, eta Municheko Operara eraman zuen, 1913an; zuzendari horrek gertutik jarraitu zuen Ivogünen karrera, eta oso sarritan izan zen bere zuzendari. Mozarten lanetan espezializatu zen, baina bere garaiko musikariak ere interesatu zitzaizkion, eta Richard Straussek bere Ariadne auf Naxos (1916) operako Zerbinetteren papera kantatzeko eskatu zion. Hasiera hartan, Erich Wolfgang Korngolden Der Ring des Polykrates (1916), Hans Pfitznerren Palestrina (1917) eta Walter Braunfelsen Die Vögel (1920) operetan parte hartu zuen, eta ganbera-kantariaren titulu gutiziatua irabazi zuen. Bere izena berehala zabaldu zen mundu osora, eta Chicagoko Operan (1921-1922), Londresko Covent Gardenen (1924), Milaneko Scalan, eta New Yorkeko Metropolitan Operan kantatu zuen. 1925ean, Bruno Walterrek, Berlineko Städtische Operako zuzendari izendatu berri zelarik, Berlinera deitu zuen, eta han egon zen 1932ra arte. Orduan, agindu bat betez, opera betiko utzi zuen, eta, Michael Raucheisen piano-jotzailearekin ezkonduta, liederrren kantari gisa hasi zen. Bera izan zen Richard Straussen Schlechtes Winter lehen aldiz kantatu zuena. Hala ere, irakaskuntzan aritu zen gero eta gehiago: 1948tik 1950ra bitartean, Vienako Musikakademien, eta 1950etik 1958ra bitartean, Berlineko Hochschule für Musiken. Bere ikasleen artean, Elisabeth Schwarzkopf eta Rita Streich abeslari handiak nabarmen daitezke.
Marin Aquilakoa
Marin Aquilakoa Masami Kurumadak idatzitako Saint Seiya manga eta animeko eta honen jarraipen ofiziala den Saint Seiya Next Dimensioneko pertsonaia bat da. Istorioko protagonista nagusia den Seiya Pegasokoaren irakaslea da. Emakumezko zaldun bezala, bere aurpegia mozorro batekin estalita izan behar du, eta, gizonezko zaldunen batek bere aurpegia ikusiko balu, zaldun hori hil edo maitatu beharko luke. Jatorrizko istorioan eta honen jarraipen ofiziala den Next Dimensionen parte hartze garrantzitsua duen emakumezko zaldun gutxietako bat da, Shaina Ofiuchusekoa, Hilda Polarisekoa eta Tetis Sirenakoarekin batera.
Hamabi etxeen aurretik
Seiyaren irakasle bezala, honi zaldun izateko erakutsi beharrekoa erakutsi zion. Seiyaren ondoan egon zen honek Shaina Ofiuchusekoaren ikasle zen Kasiosen aurka Pegasoren armajantzia lortzeko borrokatu zuenean. Marinek santutegitik ihes egiten laguntzen dio Seiyari, nahiz eta Shainak desafio egiten dion, ez du borrokatzen eta nahiago du bere ikaslea Shainaren aurka aholkatzea.
Shainarekiko lehia borroka batean amaitzen da, baina zoritxarrez Marin bortizki garaitua da, Shainak askoz indartsuagoa dela erakusten du, borroka hasieratik bukaerara menderatzen du, Marin umiliatua da, jipoi ikaragarria jasotzen du eta Aioriak salbatu behar du. Beranduago, hondartza batean, Seiya eta Misty Muskerrekoarekin elkartzen da. Seiya Mistyren aurka borrokatzen hasten da, eta handik apur batera, Marinek bere ikaslea bihotzean jotzen du, lurrera botaz eta zauri larri bat eraginez. Mistyk Marin zoriontzen du honek bere ikaslea hain erraz garaitu zuela pentsatuta. Marinek Seiya hondartzan lurperatzen du eta Kiki Pegasoko zalduna handik ateratzen saiatzen da, baina Mistyk esku mugimendu bakar batekin handik bidaltzen du Mü Ariesekoaren ikaslea. Eta Mistyk bere betebeharra, Seiya hiltzea alegia, betetzat jotzen du. Baina ez da hala, Marin handik joatean Mistyk Seiya hondarpetik ateratzen bait du, eta honen armajantziak inongo kalterik ez duela ikusten du. Aquilako zaldunaren engainua ikusita, Mistyk Seiya uretara botatzen du, aurretik orain Marin salbatzeko jada ez dagoela esanez.
Hamabi etxeetan
Saga honetan Marinen partehartzea txikia da. Amaiera aldean baino ez da agertzen, Seiya, Shun Afrodita Piscisekoaren aurka borrokatzen utzi ondoren, urrezko santu honen Deabruzko Arrosa Errealen ibilbidetik igarotzen ari denean. Seiya, arrosa hilgarri horien usain gehiegi hartuta, euren gainera erortzen da. Orduan, Marin agertzen da, bere aurpegia estaltzen duen mozorroa jartzen dio eta ibilbidean laguntzen dio, Shunek Afroditaren aurka borrokatzen darraien bitartean. Azkenean, Shun Andromedakoak Afrodita Piscisekoa garaitzen duenean, Seiyak, bere meteoroekin desegiten ditu arrosa guztiak, azkenean Patriarkaren ganberara iritsiz.
Orreaga 778
Orreaga 778 2004 urte amaieran Añorga eta Hernani artean sorturiko Oi! taldea da.
Errumania
Errumania (România, ahoskatua) Hego-ekialdeko Europako estatu burujabea da. Mendebaldean Hungaria eta Serbiarekin du muga, iparraldean Ukrainarekin, ipar-ekialdean Moldavia eta Ukrainarekin, ekialdean Itsaso Beltzarekin, eta hegoaldean Bulgariarekin. 238.391 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2015ean 19,5 milioi biztanle zituen. 2007tik, Europar Batasuneko kidea da. Bukarest hiriburua eta hiri nagusia da.
Izenak eta hizkuntzak adierazten dutenez, Errumaniaren eremua Erromatar Inperioaren parte izan zen, eta orduz geroztik historia luzea izan du. Errumaniar lurraldea behin baino gehiagotan beretu dute hungariarrek, turkiarrek eta errusiarrek, eta Lehen Mundu Gerraren ondotik da egungo estatu bateratua. Herrialde komunista izan zen berrogei urte baino luzeagoan, eta erregimen mota hori utzi zuen Europako azken herrialdea izan zen.
Geografia
Errumania hego-ekialdeko Europan dago, 43° eta 49° N latitudeen, eta 20° eta 30°E longitudeen artean. 238.391 kilometro koadroko eremuarekin eskualdeko estatu handiena eta Europa osoko hamabigarrena da. Ukraina du iparraldean; Hungaria eta Serbia mendebaldean; Moldavia eta Itsaso Beltza ekialdean; eta Bulgaria hegoaldean
Erliebea
Ipar hego-mendebalde norabideko arku bat eratuz zabaltzen diren Karpato mendiek osatzen dute Errumaniako ardatza. Haien mendebaldean, ekialdean eta hegoaldean zabaltzen dira Errumaniako Herbehereak, Danubio ibaiaren eta Itsaso Beltzaren ertzetan. Bukovinako eta Maramuresko mendiak daude iparraldean. Handik hegoaldera, Ekialdeko Karpatoak (Pietrosu, 2.305 metro) hedatzen dira. Errumaniako erdialdean, Serbia aldera bihurtzen dira mendiak, Danubio ibaiaren lerro berean: Hegoaldeko Karpatoak edo Transilvaniako Alpeak dira; bertan daude Errumaniako mendi gorenak (Moldoveanu, 2.544 metro).
Karpatoen mendebaldean zabaltzen da Transilvaniako goi-ordokia, Bihorko mendien ondoan. Hauek dira Errumaniako ordoki zabalenak: Banat, eta Errumaniaren barnean dagoen Hungariako Ordoki Handiaren zatia, mendebaldean; Valakiako ordoki handia, Errumaniako hegoaldean (Oltenia, Muntenia eta Bărăgan) eta Siret eta Prut ibaien artean luzatzen den Moldaviako ordokia, Errumaniako ekialdean. Danubio ibaiaren eta Itsaso Beltzaren artean zabaltzen dira Dobrujako herbeherea eta Danubioren deltaren inguruko lurraldeak.
Hidrografia
Danubio da Errumaniako ibai nagusia; Serbia eta Bulgariarekiko muga osatzen du kilometro askotan, hegoaldetik, eta delta handi ederra Itsaso Beltzaren bokalean. Gainerako ibaia nagusiak Danubioren adarrak dira eta ipar-hegoalde zeharkatzen dute Errumania osoa; Mureș, Olt, Prut, Siret, Ialomița, Someș eta Argeș dira garrantzitsuenak.
Klima
Errumaniak klima kontinentala du, lau urtarorekin. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 11 °C artekoa da. Bukaresten, urtarrileko batez bestekoa -3 °C da, eta uztailekoa 23 °C. Prezipitazioa gutxituz doa mendebaldetik ekialdera, eta mendietatik ordokietara: 1.010 milimetro urtean zenbait mendigunetan, 635 milimetro erdialdeko Transilvanian, 521 milimetro Iașin, 381 milimetro besterik ez Konstantzan, Itsaso Beltzaren ertzean.
Antzin Aroa
Homo Sapiens espezieko kide baten arrastorik zaharrena, 42.000 urtekoa, Europan Errumaniako leizezulo batean aurkitu zuten. Europan sartzen lehenak izan zitezkeen.
Egungo Errumaniari buruzko idatzitako arrastorik zaharrena Herodotok idatzia da, K. a. 513an. Haren liburu baten arabera, Dario I.a Handia persiar enperadoreak geta izeneko tribua garaitu zuen. Nolanahi ere, daziarrak ziren Antzinatean eremu horretan bizi ziren herri garrantzitsuena. Daziar erresuma erpinera K. a. 82 inguruan iritsi zen, Burebista erregearen agintaldian. Erromatarren jomugan jarri zen erresuma hori K. o. 87an, Mesia probintzia erromatarra erasotutakoan. Azkenean, 101-106 bitartean, bi kanpainiatan, Trajanok garaitu zituen daziarrak, haren lurraldea Dazia probintzia bihurtuta.
Erdi Aroa
Erromak alde egindakoan, godoek hartu zuten Dazia. Bertakoekin bizi izan ziren, IV. mendean hunoak iritsi arte. Ondoren, gepidoak, abaroak, eslaviarrak eta beste herri batzuk igaro ziren oldeka Errumaniatik. Daziako laborariak, erromatarrak eta erromatartuak, Karpatoetako mendietan babestu ziren, eta gorde zituzten beren ohitura eta hizkuntza latinoak. Bulgariarrek inbadituta, XI. mendera arte haien mendean egon zen.
X-XIII. mendeetan sortu ziren egungo Errumaniako lehen printzerriak: Valakia (errumanieraz: Ţara Românească -errumaniar lurraldea-), Moldavia (errumanieraz: Moldova) eta Transilvania. Erlijioa kristau ortodoxoa zen eta hizkuntza latinoa. XIII. mendean, Transilvaniaz jabetu ziren hungariarrak eta bertako jende askok jo zuen Valakia eta Moldavia aldera. XIV. mendean moldatu ziren egungo Errumaniako hiru lurralde nagusiak: Transilvania, Valakia eta Moldavia.
Mikel Ausarta (errumanieraz: Mihai Viteazul) Valakiako (1593-1601), Transilvaniako (1599-1600) eta Moldaviako (1600) printzea izan zen. Laburki bazen ere, haren agintaldian batu egin ziren lehen aldiz hiru errumaniar printzerriak. Beti ere, turkiarrak nagusi egon ziren XVII. mendearen bukaera arte. Garai hartan sendotu zen Errumaniaren aldeko abertzaletasuna.
Independentzia eta monarkia
Transilvanian Austro-Hungariar aginteak eta Valakian eta Moldavian otomandar subiranotasunak zirautenen bitartean, errumaniar gehienak bigarren mailako herritarrak ziren, populazioaren gehiengoa izanda ere. XVIII. mendearen bukaeran indartu zen Errumaniako abertzaletasuna: Eliza ortodoxoak sustatzen zuen eslavieratik urrundu eta errumanieraren alde hasi ziren lanean. Politikari dagokionez, inguruko estatuek gutiziatzen zuten lurraldea zen Errumania: austriarrak Bukovinaz jabetu ziren 1775. urtean eta errusiarrak Besarabia eta Moldaviako zati handi batez 1812an.
1845ean bertako printzeak gobernari izateko eskubidea eskuratu zuten errumaniarrek. 1848ko iraultzek eragina izan zuten Errumanian ere. Urte horretan, Errumaniaren independentziaren alde altxatu zen herria, burgesia abertzalea gidari zuela, baina gogor zapaldu zuten saio hura errusiarrek eta turkiarrek. Nolanahi ere, 1859an, hautatzaileek bai Moldavian bai Valakian pertsona bera, Alexandro Joan Cuza, aukeratu zuten printze (errumanieraz: domnitor). Horrela, Errumania sortu zen batasun pertsonal gisa, nahiz eta Transilvania bere baitan ez hartu. Beti ere, errumaniar nazionalismoa areagotu zen Hungariaren aurrean, aristokrazia eta goiko klasea hungariarrak baitziren.
Cuza kanporatuta zuten 1866an, estatu-kolpe bat zela-eta. Haren ordez, Karl Hohenzollern-Sigmaringen bihurtu zen printze. Honek Erdialdeko Europako estatuei begira jarri zuen herrialdea, eta guztiz neurri gogorrak bideratu zituen langile eta nekazarien aurka. Errusia-Turkia Gerran, Errumania errusiarren alde borrokatu zen eta, 1878ko Berlingo Itunarekin, Errumania estatu independentetzat jo zuten Europako botere nagusiek. Trukean, Errumaniak Besarabiako hegoaldeko eskualdeak Errusiari eman behar izan zizkion, Dobruja bereganatu arren. 1881ean, printzerria erresuma bihurtu zen. Hitzarmen bat sinatu zuten, urte berean, Errumaniak, Austriak eta Alemaniak, Errusiaren erasoei aurre egiteko (Italiak izenpetu zuen 1888an). 1912. urtean, ordea, hitzarmen hura hautsia zen. 1913an, Balkanetako Bigarren Gerran, Grezia, Serbia, Montenegro eta Turkiarekin bat egin zuen, Bulgariaren aurka. Bukaresteko Itunarekin, Hegoaldeko Dobruja jaso zuen Errumaniak.
Mundu Gerrak eta Errumania Handia
Lehen Mundu Gerra piztean, 1914an, neutraltzat jo zuen bere burua Errumaniak. Bi urte geroago, aliatuekin egin zuen bat Frantziak fronte berri bat ireki nahi baitzuen. Austria-Hungariari gerra deklaratu zion batasun nazionala bermatuko zen aginduarekin. Hala ere, Austria-Alemaniako eta Bulgariako armadek Errumaniako bi heren hartu eta oso egoera larrian geratu zen, gosete eta izurrite handiak eragin baitzituen gerrak.
Aliatuen garaipenaren ondoren, Besarabia, Bukovina, Transilvania eta Banateko lurraldeak berreskuratu zituen Errumaniak. 1920ko Trianongo Itunaren bidez, Hungariak Transilvaniako aldarrikapen orori muzin egin zion. Errumania Handia (România Mare errumanieraz) gerren arteko garaiko estatuari esaten zaio, historiako hedapen handiena lortu baitzuen. Urte latzak izan ziren, zailtasun ekonomikoek faxismoa ekarri zuten-eta, Burdinazko Goardia alderdi faxistaren ildoan, Alemania Naziaren eraginpean geratu zen Errumania. Karlos II.ak diktadura ezarri zuen 1938an.
Bigarren Mundu Gerran, Errumania neutral izaten saiatu zen. Moskuren eta Berlinen presiopean, errumaniar administrazioak eta armadak Besarabia eta Ipar Bukovina utzi behar izan zituzten gerra saihesteko. Beste eskualde batzuk galdu ostean, Karlos II.ak abdikatu zuen 1940an. Ion Antonescu faxistaren legionarioek hartu zuten boterea. Ardatzaren alde eginda, Alemaniarentzat petrolio hornitzaile nagusiena izan zen Errumania.
1944ko abuztuan, Armada Gorria Errumanian sartu zenean, Migel I.a erregeak Antonescu atxilotzeko agindu zuen, eta herrialdea Aliatuen aldera lerratu zen; baina Hirugarren Reicha garaitzeko ahalegina ez zuten aintzakotzat hartu 1947ko Parisko Bake Konferentzian. Armada Gorria de facto-ko boterea izanik, Migel I.ak sozialistak eta komunistak onartu behar izan zituen gobernuan. Gerraren ondoren Transilvania berreskuratu zuen Errumaniak.
Komunismoaren garaia
1947an Migel I.a erregeak kargua utzi eta herrialdetik alde egin zuen, eta Errepublika Sozialista bilakatu zen Errumania 1948an, Sobietar Batasunaren kontrol militar eta ekonomiko zuzenarekin. 1955ean, Varsoviako Itunaren barruan sartu zen. 1961ean, nolabaiteko independentzia lortu zuen Sobietar Batasunaren agintetik. 1967an, Nicolae Ceaușescu, Alderdi Komunistako Idazkari Nagusia, izendatu zuten Estatuko Kontseilu Goreneko Lehendakari. 1968an, Errumania izan zen Varsoviako Ituneko herrialde bakarra Txekoslovakiako inbasioaren kontra agertu zena. Horrezaz gainera, Sei Eguneko Gerraren ondoren segitu zuen Israelekin harreman diplomatikoak izaten, eta Mendebaldeko Alemaniarekin hitzarmen diplomatikoak eta ekonomikoak jarri zituen abian.
1974an, Errumaniako lehendakaritza, hilabete bat lehenago sorturiko kargua, hartu zuen Ceaușescuk. 1970eko hamarkadatik aurrera, zorra handitu zen eta, kitatu ahal izateko, ekonomia eta hiritarrak txirotu zituen politika jarri zuen abian Ceauşescuk. Polizia estatua areagoturik eta haren buruaren gurtza bultzaturik, Ceauşescuren ospeak behera egin zuen. Matxinadak sortu ziren, eta 1989ko abenduan manifestazio handiak izan ziren nonahi. Gobernuak gogor erantzun zien manifestazioei eta, zapalkuntza horren ondorioz, hildako asko izan ziren Timisoaran. Armada ere gobernuaren kontra jarri zen. Ceaușescu eta haren emaztea atxilotu eta hil egin zituzten. Alderdi komunista agintetik kendu eta hauteskundeetarako deia zabaldu zen.
Egungo demokrazia
1989. urtearen bukaeran izan ziren gobernuaren aurkako matxinada gogorren ondoren, zeinetan hiritar asko hil zen, Nicolae Ceaușescu eta emaztea 1989ko abenduaren 25ean fusilatu zituztelarik, Nazio Osasunerako Fronte batek hartu zuen aginpidea, erregimen politiko askotarikoa eta demokratikoa bideratzeko helburuaz. Frontea behin-behineko egitura moduan aurkeztu zen arren, hurrengo hauteskundeetan parte hartu zuten –istilu handiak sorraraziz–, eta Frontearen lehendakaria, Ion Iliescu, irten zen presidente, botoen %85arekin; haren alderdia, erreformatzaileek eta Mendebaldean hezitako teknokratek osatua, izan zen alderdi garailea.
Agintari horiek neokomunistatzat hartzen zituen oposizioak, alegia, 1947an debekaturiko alderdi historikoek (Nekazari Alderdi Nazional Kristaua eta Demokrata, PNTCD; Nazio Alderdi Liberala, PNL, eta Errumaniako Alderdi Sozial-demokrata, PSDR). Protesta handiak izan ziren kalean, Bukaresteko unibertsitatean batez ere. Baina Jiuko meatzariak etorri ziren gobernuari laguntzera, eta gogorkeriaz ezabatu zituzten protestak; hori zela-eta, guztiz gaiztotu ziren aginpidearen eta oposizioaren arteko harremanak. 1991n, erreferendum bidez, konstituzio berria onartu zen, Errumania errepublika, estatu nazional eta bateratu gisa definitzen zuena, oposizioaren kontrakotasunarekin ordea. Urte berean, Petre Roman lehen ministroak dimisioa aurkeztu behar izan zuen Jiuko meatzarien presiopean; haren ingurura bilduta, 1993an Alderdi Demokrata (PD) sortu zuten erreformatzaileek.
1992an, Ion Iliescu hautatu zuten berriz errepublikako presidente, botoen %61ekin. Haren alderdiak, FDSN, Osasun Nazionaleko Fronte Demokratikoak (%28), aurrea hartu zien alderdi historikoen koalizioari eta Petre Romanen PDari. Teknikari gobernu bat osatu zen, Nicolae Vacaroiuren buzuzagitzapean, zeina, Nazioarteko Diru Funtsak eta Mundu Bankuak lagunduta, erreforma batzuk egiten hasi baitzen, 1995ean ekonomiaren egonkortzea ekarri zutenak. 1993an, Europar Batasunarekin elkarterako akordio bat izenpetu zuen Errumaniak; urte bereko irailean, Europako Batzordean onartu zuten, eta 1994aren urtarrilean, Errumania izan zen NATOrekin bakerako kidetasuna izenpetu zuen lehen herrialdea; azkenik, 1995ean, Europar Batasunean sartzeko eskaria egin zuen.
1996ko hauteskundeetan, aldatu egin ziren gauzak, oposizioa irten baitzen garaile, hiru alderdi historikoen koalizioa alegia, eta Emil Constantinescu (%54) hautatu zuten presidente. CDR, PD eta UDMR alderdiek gobernu koalizio bat osatu zuten. Victor Ciorbea, sindikatuetako lider ohia, Bukaresteko alkate 1996ko ekainaz gero, izendatu zuten lehen ministro, eta hark argi agertu zuen erreforma politikoak eta ekonomikoak bideratzeko, bizitza publikoa txukuntzeko eta ustelkeriari kontra egiteko asmoa. Koalizioa, ordea, ahula zen, eta arazoak aldizka sortzen ziren, bereziki hungariar gutxiengoaren ingurukoak. Victor Ciorbeak azkenean dimisioa aurkeztu behar izan zuen 1998ko martxoan, eta Radu Vasilek hartu zuen haren lekua, PNTCD Nekazari Alderdiaren buruak. 2000an, Ion Iliescu izendatu zuten lehendakari; 2004an, berriz, Traian Băsescu eskuindarrak hartu zuen agintea. 2004an, Errumania NATOn sartu zen, eta Irak inbaditu zuen ingeles-estatubatuar koalizioan parte hartu zuen. 2007an, Europar Batasunean sartu zen.
Politika
1991an onartu eta 2003an erreformatu zen konstituzioaren arabera, Errumania errepublika parlamentarioa da. Presidentea da estatuburua eta lehen ministroa gobernuburua. Organo legegile nagusia Parlamentua da, bi ganbera dituena: Senatua (136 kide) eta Diputatuen Ganbera (329 kide). Parlamentukideak ororen bozkatzez hautatzen dira, lau urteko eperako.
Banaketa administratiboa
Errumania zortzi garapen-eskualdetan dago banatua:
Biztanleria
2015ean Errumaniak 19,5 milioi biztanle zituen, 81,8 biztanle kilometro koadroko dentsitatearekin. 1989. urtea arte biztanleria urteko %1 hazten zen, eta geroztik alderantziz gertatzen da. 1990 eta 1997 artean, 660.000 lagunetan gutxiagotu zen. 2016an %0,32 gutxitu zen biztanleria. Emankortasuna ere jaitsi da: 1989 aurretik, emakumeko 2,6 haur zen, eta 1995-2000 urte bitartean 1,4 izan da. Era berean, emigrazioa ere hazi egin zen komunismoa desagertzean, baina geroztik egonkortu egin da. Emigrazioa dela eta, berriz, gutxiengoen pisua indartzen hasi da berriz.
Biztanleen %54,6 bizi da hiriguneetan. Adineka, berriz, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak %14,4, 15-24 urte bitartekoak %10,8, 25-54 urte bitartekoak %45,9, 55-64 urte bitartekoak %12,8 eta 65 urtetik gorakoak %16,1. Bizi itxaropena 75,1 urtekoa da, 71,7 urtekoa gizonezkoena eta 78,8 urtekoa emakumezkoena (2016ko zenbatespenak).
Biolin kontzertua 3. zenbakia (Mozart)
'''Biolin kontzertua 3. zenbakia''', K. 216, 1775ean Wolfgang Amadeus Mozart austriar musikagileak Salzburgon konposatutako biolinarentzako musikalan bat da. Mozartek 19 urte besterik ez zauzkan konposatu zuenean.
Errumania
Banaketa etnikoa
2011ko zenbatespenaren arabera, sortzez errumaniarrak biztanleriaren %83,4 ziren, hungariarrak %6,1, eta ijitoak %3,1; 1918an, Errumania Handia osatu zenean, gutxiengoak biztanleria osoaren heren bat ziren; 2011an, %10 besterik ez. Emigrazioa da beherakada da horren sorburuetako bat, bereziki juduen eta alemanen kasuan. 1956 eta 1992 bitartean, juduak %94 murriztu ziren, eta alemanak %69. Gutxiengoak Transilvanian bizi dira gehienbat; han, biztanleriaren laurden bat dira, hungariarrak batez ere.
Biolin kontzertua 3. zenbakia (Mozart)
Musikalanak 3 mugimendu dauzka:
Errumania
Hizkuntzak
Hizkuntza ofiziala errumaniera da: biztanleen & 85,4k ama hizkuntza du, baina hungariera (% 6,3), eta erromaniera (% 1,2) garrantzitsuak dira halaber.
Erlijioa
Biztanle gehienak, % 81,9, errumaniar ortodoxoak dira; protestanteak, % 6,4; katolikoak, %4,3; musulmanak % 0,9; eta definitu gabeak, % 6,3 (2011ko zenbatespena).
Biolin kontzertua 3. zenbakia (Mozart)
II. Adagio
Bigarren mugimendua hirutarra da Re maiorren klabe nagusian. Orkestra hasten da tema nagusiarekin eta biolinak imitatzen du oktaba bat gorago kotzen. Haizekoek gero La maiorreko dantzaren antzeko motibo bat jotzen dute, biolinak amaitzen duena. Biolinak Alamaiorren gai nagusia berresten du, nahiz eta melodiak A naturalaren ordez akutu bat duen, B minorren modulazio labur bat sortuz. Laster, A maiorrera itzuliko da, gero Re maiorren gako nagusira, gai nagusiaren bidez. Koadroaren ondoren, biolinak berriro jotzen du gai nagusia, eta horrela amaitzen da Re mugimendua.
Errumania
Ekonomia
1945era arte, Errumaniako ekonomia oso ahula zen eta nekazaritzan ziharduten langile gehienek. 1949tik aurrera, 50 hektareatik gorako lur eremu guztiak kolektibizatu ziren herri demokraziaren arabera eta, mekanizazioari eta ongarriei erabiltzeari esker, asko hazi zen ekoizpena. 1980ko hamarkadan, munduko krisiaren baitan, behera egin zuen. Ia itota zegoen Nicolae Ceaușescuren gobernua erori zenean, autarkiaren ondorioz, zentralizazio handiegia zuen, atzeratua zegoen teknologian, eta handiegia zen industria astuna. 1990eko udazkenean hasi ziren abian erreformak, mailaka-mailaka, besteak beste, kanpoko zorra murrizteko helburuarekin. Ekonomia bideratzeko lehen neurriak diruaren baliogabetzea, pribatizazioak, prezioen liberalizazioa eta kontsumo gaien diru-laguntzak gutxiagotzea izan ziren. Arrisku handia zegoen langabezia asko handitu zedin, baina lortu zen arrisku hori saihestea. Mailakako erreformak egiten jarraitu zen 1992-1996 urteetan. Beherakada oso handia izan zen 1992an, Ekialdeko Europako gainerako herrialdeetan baino askoz handiagoa (1989rekin alderatuz, % 25), baina gero egonkortu egin zen errumaniar Nazio Produktu Gordina, eta ekonomia hazten hasi zen (% 1,3 1993an, % 3,9 1994an, % 6,9 1995ean). Hazkunde hori, ordea, gehiago oinarritzen zen nekazaritzan industrian baino. Izan ere, industria nagusi izan den arren 1989tik aurrera, nazio produktu gordinaren osaeran duen garrantzia murriztu egin zennekazaritzaren mesedetan. 1996an, nekazaritzak NPGaren % 19,8 hartzen zuen; industriak, % 37,3; eraikuntzak, % 6,9; eta zerbitzuek, % 36.