cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin (telesaila)
Argumentua
Irratian, tabernan eta etxean gertatzen zaizkion gorabeherak kontatzen dira bertan. Lankideekin duen harremana, familiako kontuak...
Aktoreak eta pertsonaiak
Hurrengo tauletan denboraldi bakoitzean parte hartu zuten aktore eta pertsonaiak agertzen dira. Denboraldi bakoitzeko pertsonaia nagusi eta errepikakorrez gain, denboraldi batean baino gehiagotan agertzen diren gonbidatuak bakarrik gehitu dira taulan.
= Erreferentziak =
Brownfield (Maine)
Brownfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Komando Bereziak
Komando Bereziak ETA politiko-militarraren baitan 1975 urtean sortutako egitura bat izan zen, aldi berean izaera politiko eta militarra zuena. Komando Bereziek atentatu kanpaina zabala burutu zuten 1975 urtean bertan, baina espainiar estatuko segurtasun-indarrek Mikel Lejartza agentea ETA pm erakundean infiltratu eta hainbat atxiloketa egin zituzten, tartean egitura horren lehenenego burua izan zen Pedro Ignacio Perez Beotegi, Wilson. Ondoren, Miguel Angel Apalategi, Apala, jarri zen komando berezien buru. Hortik aurrera, komando bereziek erakunde politiko bat sortu eta Espainiar Trantsizioaren baitan integratzearen aurka agertu ziren ETA pm baitan, borroka armatuaren likidazioa ekarriko zuelakoan. Bereziki, Pertur ETA pmko buruzagiaren aurka agertu ziren. Perturren lerroaren onespenik gabe, bahitutako Angel Berazadi enpresaburua erail zuten 1976 urtean.
ETA pm erakundearen komite exekutiboaren laguntzarik gabe, Komando Bereziek Javier Ybarra enpresaburua bahitu zuten 1977 urtean baliabide ekonomikoak eskuratu nahian, baina bahiketak porrot egin eta Ybarra erail zuten. Azkenik, Komando Bereziak ETA militarrean integratu ziren, ETA militarraren baitan horren aurkako iritziak izan baziren ere, Komando Autonomo Antikapitalistak izeneko erakundea sortzera eraman zutenak.
Wayne's World (filma)
Wayne's World (euskaraz Waynen Mundua) 1992ko Penelope Spheeris estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko filma bat da. NBC telebista kateko Saturday Night Live saioan aireratu ohi zen Mike Myers aktore eta umoristaren izen berdineko Wayne's World umorezko ikuskizunean oinarritua dago. Bertan, Mike Myers, Dana Carvey, Rob Lowe eta Tia Carrere aktoreek antzeztu zuten.
1993an Wayne's World 2 izeneko jarraipena izan zuen.
Argumentua
AEBtako Illinois estatuko Aurora udalerrian egoitza duen kableko telebista kate bateko Benjamin Kane (Rob Lowe) exekutibo garrantzitsuak Wayne (Mike Myers) eta Garth (Dana Carvey) gazte erosko eta xelebreei bere katean heuren gaueko ikuskizun bitxia aireratzeko eskeintza erakargarria egin die, bi gazteak haien zorteonaz txunditurik gelditzen dira. Baina arrakastarako bidean zailtasunak, tentazioak eta festa basatiak topatuko dituzte. Ahal izango ote du Waynek Cassandra (Tia Carrere) rock jainkosa ederraren maitasuna lortu? Ahal izango ote du Garthek donuts-dendan bere ametsetako neskarekin (Donna Dixon) larrua jo?
Pralognan-la-Vanoise
Pralognan-la-Vanoise Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pralognan-la-Vanoise udalerrian erroldatutako biztanleak 735 ziren. Familiak 324 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.631 etxebizitza zeuden, 331 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.274 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 363 etxeak ziren eta 1.184 apartamentuak ziren. 331 etxebizitza nagusietatik 220 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 59 etxek bi zituzten, 88 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 247 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 188 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 112 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ariel Atkins
Unibertsitatea
Atkinsek unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen, Austin-eko Texaseko Unibertsitatean, Longhorns taldearekin.
Pralognan-la-Vanoise
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 475 ziren, horien artean 382 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 382 pertsona aktiboetatik 374 lanean zeuden (200 gizon eta 174 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ariel Atkins
WNBA
2018ko WNBAren aurreikuspenetan, Washington Mystics-ek lehen itzulian aukeratu zuen Atkins zazpigarren aukeraketa orokor gisa. Atkins Mystics taldean sartuko zen Elena Delle Donne, Kristi Toliver eta Natasha Cloud bezalako jokalariekin batera. 2018ko abuztuan, Atkins All-Defensive Second Team (Defentsako Bigarren Taldea) izendatu zuten bere estreinako denboraldian. Geroago, 2018ko irailean, Atkins All-Rookie Team (Hasiberri Nagusien Taldea) ere izendatu zuten.
Pralognan-la-Vanoise
Diru sarrerak
2009an Pralognan-la-Vanoise udalerrian 333 unitate fiskal zeuden, 725 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.910 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 207 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 47 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 31 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 56 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Ariel Atkins
WNBA
2019ko urriaren 10ean, Atkinsek eta Mysticsek WNBAko lehen txapelketa eraman zuten Connecticut Sun-i 3-2 irabazi ostean. 2020ko irailean, Atkins All-Defensive Second Team izendatu zuten, hirugarren aldiz bere karrerako hiru denboraldietan.
Pralognan-la-Vanoise
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 43 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 4 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 21 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
Ariel Atkins
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Japoniako (zilarrezkoa) eta Frantziakoari (brontzezkoa) irabaziz. Hauek osatzen zuten taldea: Ariel Atkins, Sue Bird, Tina Charles, Napheesa Collier, Skylar Diggins-Smith, Sylvia Fowles, Chelsea Gray, Brittney Griner, Jewell Loyd, Breanna Stewart, Diana Taurasi eta A'ja Wilson-ek.
Pralognan-la-Vanoise
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak eta 7 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Pralognan-la-Vanoise udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 249 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 eta botika 1 bat zegoen.
C'est arrivé près de chez vous
C'est arrivé près de chez vous (eusk. 'Haren etxetik hurbil gertatua') 1992ko Rémy Belvaux, André Bonzel eta Benoît Poelvoorde zinema zuzendarien filma da.
Pralognan-la-Vanoise
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
C'est arrivé près de chez vous
Argumentua
Dokumental faltsu honek Benen bizitza erakusten digu, gazte alai, atsegin, sukaldaritza onaren, ardoaren, pinturaren... eta hilketen maitale. Bere jardunbidea jarraituko dugu Rémy, André eta Patrick, hari buruzko erreportaje bat egiten ari den telebista taldeko partaideen irudien bitartez.
Pralognan-la-Vanoise
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Onddo hankazorrotz
Larbek erraz erasotzen diote, udan ateratzen diren perretxiko gehienekin gertatzen den bezala, baina oinaren behealdea baztertu ondoren, oso mokadu gustagarria da.
Calvagese della Riviera
Calvagese della Riviera Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Calvagese della Rivierak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Onddo hankazorrotz
Deskribapena
Kapela: 8 eta 15 (20) cm arteko diametrokoa, lehenik hemisferikoa, gero ganbila, marroi argia edo uherra, gainazala matea eta belusatu samarra. Azalak gainditu egiten du ertza.
Tutuak: itsatsiak, hori-limoi kolorekoak, gero hori-olibakoak edo hori-berdexkak; ukitzean urdindu egiten dira.
Poroak: Txikiak, biribilak, hori bizi kolorekoak, urdindu egiten dira igurtziz gero.
Etimologia: Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da. Appendiculatus epitetoa latinetik dator eta apendikulatua esan nahi du. Bere hanka puntan amaitzen delako.
Jangarritasuna
Ona jateko. Oinaren behealdea baztertu, apurtxo bat larrukara da.
Nahasketa arriskua
Boletus speciosus eta Boletus regius perretxikoekin, baina hauek kapela gorrixka dute. Boletus pallescens espeziarekin, kapela argiagoa du eta oina arrosaz tindatuta, batzuk Boletus appendiculatus-en azpiespezietzat hartzen dute.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenaren hasieran hostozabaletan, batez ere haritzen azpian.
Banaketa eremua: Europa, Ipar Amerika.
Astroscopus y-graecum
Astroscopus y-graecum Astroscopus generoko animalia da. Arrainen barruko Uranoscopidae familian sailkatzen da.
Charles Ducasse
Charles Ducasse Duperou (Donibane Lohizune, - Baiona, ) lapurtar futbolaria izan zen, erdilaria izandakoa.
Arin Luziengo harrobian hazia, Benito Diazek Errealera eraman zuen.
Saint-Aubin-Celloville
Saint-Aubin-Celloville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Aubin-Celloville udalerrian erroldatutako biztanleak 963 ziren. Familiak 334 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 346 etxebizitza zeuden, 339 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 346etxeak ziren. 339 etxebizitza nagusietatik 305 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 237 etxek bost zituzten. 276 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 101 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 702 ziren, horien artean 518 aktiboak ziren eta 184 inaktiboak ziren. 518 pertsona aktiboetatik 491 lanean zeuden (252 gizon eta 239 emakume) eta 27 langabezian zeuden (15 gizon eta 12 emakume). 184 pertsona inaktiboetatik 71 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 45 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Aubin-Celloville udalerrian 339 unitate fiskal zeuden, 993,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.405 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Román Knörr Borràs
Roman Knörr Borràs (Sueca, Valentzia, 1939) arabar enpresaburua da.
Biografia
Ibilbide luzea egin du enpresaren munduan, 1965ean lehen urratsak Areito S.A. Gasteizko enpresa-taldean egin zituenetik. Izan ere, hainbat enpresatako zuzendaritzan izan da (KAS, Knörr Elorza, Zumos de Navarra, Miko, Avidesa, Castillo de Marcilla eta S.A. Alimentación). Bost urtez, 1994tik 1999ra, SEA Arabako Enpresaburuen Elkarteko presidente izan ostean, Confebask Euskal Enpresaburuen Elkarteko buru egin zen 1999an, Baltasar Erraztik presidentzia uztea erabaki ostean.
Egun Areito S.A. Carbónicas Alavesas konpainiako presidentea eta CEOE Espainiako patronalaren zuzendaritza-batzordeko kidea da. 2002an BBVAko kontseilari izendatu zuten.
PKI
Gako publikoaren azpiegitura (edo ingelesez, PKI, Public Key Infrastructure), kriptografia arloan, sinadura digitala, zifratua, edo transakzio elektronikoak ez ukatzea bezalako kriptografia eragiketak bermeaz burutzea ahalbidetzen duen hardwareak, softwareak eta segurtasun prozeduren eta politikek osatzen duten elkarteka da. PKI terminoa ziurtatze autoritateari dagokio zein gainerako osagaiei, modu zabalean beste terminoei nahasketa sortuz, hala nola gako publikoko algoritmoei. Baina esanahi hau ez da zuzena zeren eta ez da behar PKI prozedurak gako publikoko algoritmoak erabiltzeko.
Funtzionaltasuna
PKI teknologia beste erabiltzaileen aurrean kautotzeko balio du eta baita erabiltzaileen identitate ziurtagirien informazioa erabiliz mezuak zifratzeko eta deszifratzeko, informaziori sinadura digitala ezartzeko, transakzio bat ez ukatzeko eta bestelakoentzako ere. PKI erabiltzen duen eragiketa kriptografiakoak gutxienez honako parte hartzaileak ditu:
Saint-Aubin-Celloville
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Aubin-Celloville udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Real Sociedad 2015-2016
Entrenatzailea: Eusebio Sacristán (2015-Egun) (11.Jardunalditik);  David Moyes (2014-15) (11.Jardunaldirarte)
Santa Eulalia eliza (Moros)
Santa Eulalia eliza Olaia Meridakoari eskainita dago, Zaragozako Moros herrian. Mudejar estilokoa da.
Ezaugarriak
Eraikinaren aztarna zaharrenak XIV. mendekoak dira. XVII. eta XVIII. mendeetan aldaketa handiak egin ziren.
Eadred
946ko maiatzak 26an Edmundo bere anaia hil zenean, Witanek bere oinordeko izendatu zuen. Abuztuaren 16an Kingston upon Thamesen koroatu zuten, eta Galesko gobernarien eta iparraldeko kondeen menpekotasuna jaso zuen.
Bere erregealdian, bikingoen aurka arrakastaz borrokatu zuen eta kristau sutsua izan zen. Digestio-gaixotasun baten ondorioz hil zen. Garai hartako kronista batek ia ezin zuela elikagairik hartu zioen.
Somerseteko Frome hirian hil zen, 955eko azaroak 23an, 31 urte zituela, Winchesterreko katedralean lurperatua izan zelarik. Ezkongabea eta seme-alabarik gabea zenez, bere oinordekoa bere iloba Edwy Ederra izan zen, Edmundoren semea.
Lizar loredun
Lizar loreduna (Fraxinus ornus) Oleaceae familiako eta Fraxinus generoko zuhaitza da. Euskal Herrian, modu naturalean, Arabako Badaia-Arrato mendilerroan baino ez da aurkitzen. Gure latitudeetako beste lizarrek ez bezala, lizar honen loreek ondo garatutako lau petalo handi dituzte, izen arrunta ematen diotenak.
Lizar loreduna EAEko Espezie Mehatxatuen Katalogoan Bakanak kategorian sailkatuta dagoen espeziea da.
Ezaugarriak
Lizar loreduna tamaina ertaineko zuhaitza da, inoiz ez baita 10 metrotik gorakoa. Enborrak gehienez metro bateko diametroa du eta azal ilun argia, baita ale zaharretan ere. Bere ernamuinak oposatuak, marroi grisaxkak eta nahiko handiak dira.
Hostoak
Lizar loredunek hosto elkartuak dituzte eta bikoteka oposatuak. Hostoen kimuak kolore arrosa argikoak dira eta gris koloreko ilez estalita egoten dira. Heldutan hostoak pinatuak dira, 20-30 cm-koak eta 5-15 mm-ko pezioloak (txorten txikiak) dituzten 5-9 foliolo dauzkate, eliptiko lantzeolatuak eta goialdea glabroa baina azpialdea ileduna dutenak. Folioloak zabalak dira eta 5-10 x 2-4 cm-koak. Hauen ertza sakonki horzduna eta izurtua da. Udazkenean kolore aldakorra izan dezakete, horitik morera.
Loreak
Gure latitudeetako bestelako lizarrek ez bezala, lizar honen loreek ondo garatutako lau petalo handi dituzte, linealak eta zurixkak edo pixka bat horixkak, 5-6 mm-koak. Hostoak ernatu ahala irekitzen dira, eta panikula handi eta tenteetan bilduta daude, 10-20 cm-koak. Lizarrak androdioikoak dira, hau da, hauen loreak arrak edo hermafroditak izan daitezke eta beraz, zuhaitz guztiak funtzionalki hermafroditak dira. Kalizak lau gingil txiki ditu, petaloak baino askoz motzagoak. Gainerako lizarrek bezala, bi lorezil ditu. Intsektuek polinizatzen dute.
Banaketa
Banaketa submediterraneoa duen zuhaitza da. Europako erdialdean eta hegoaldean eta Asiako hego-mendebaldean hedatzen da. Iberiar penintsulan, Mediterraneoko eskualdean zabaltzen da.
Sarritan ez da batere erraza izaten populazioa naturala edo basatia ote den bereiztea, toki askotan landare apaingarri gisa landatzen denez, batzuetan naturalizatu egiten baita. Arabako Badaia-Arrato mendilerroan bizi den populazioa, behintzat, nahiko argi dago espontaneoa dela. Gune horretako populazioa kareharrizko lurrean hazten da, artadi freskoetan. Mendebalderago, Oña sakanean (Burgos), antzeko leku batean ere ageri da, bai eta Arabako mendebaldeko muturreko guneren batean ere, baina herri batetik oso hurbil dago, eta ez dago argi bere kasa hazi ote den.
Ekologia
Naturalki hostozabalen baso mistoetan hazten da, hegoalderantz ematen duten magal epeletan. Itsas mailatik 1.500 metroko altitudera dago, aire beroa deneko eskualdeetan. Prezipitazio ertaina behar du, 500-650 mm-koa. Bereziki klera eta dolomitaz eratutako substratuetan hazten da, baina andesita eta basaltoko lurretan ere aurki daiteke. Gure eskualdean, hala ere, arruntena silikatoen gainean hazten ikustea da. Sustrai-sistemak ondo drainatutako lurrak behar ditu.
Fenologia
Apirila eta maiatza bitartean loratzen da eta samarak udazkenean heltzen dira. Hala ere, hazia hurrengo urteko udaberrian hozitzen da (martxoa eta maiatza bitartean).
Erabilera
Lizar loreduna ez da zurgintzan oso espezie garrantzitsua. Bere zurak ez ditu dimentsio handiegiak lortzen eta beste lizar espezieena baino arinagoa da. Tresnen kirtenak egiteko erabiltzen da, besteak beste.
Bere hostoekin abereentzako oheak egiten dira eskualde mediterranearrean. Gainera, mana iturri garrantzitsua da, enborrak askatzen duen isurkin lehorra, laxatibo modura erabiltzen dena eta bere ingelesezko izena ematen diona.
Nagnataeak
Nagnataeak (Ναγναται) edo Magnatae (Μαγναται) Irlandako herri tribal bat izan ziren. Klaudio Ptolomeok haiengan hitz egin zuen. Egungo Connacht-en bizi ziren. Ptolomeok ere hiri bati buruz hitz egin zuen Nagnata (Ναγνατα) edo Magnata (Μαγνατα) haien lurraldean.
Theodore Moody historialariak estaten du Nagnataeen eta Fir Ól nÉcmachten (talde bat, Connachtko hasieran) bi izen hauen arteko aldaketak esaten.
Erreferentziak
Erreferentzia zerrenda|3}}
Joseba Tapia
Joseba Tapia (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1964) soinu jotzailea eta trikitilaria da. Kepa Junkerarekin batera, trikitiaren arloa gehien aldatu duten gaur egungo trikitilarietako bat da. Musika tradizionala berritzen dituen hainbat lan argitaratu ditu, adibidez Tapia eta Leturia Band, eta antzinako abesti asko berreskuratu ditu, tartean Karlistaldietakoak eta Espainiako Gerra Zibilekoak.
2022an Adarra Saria jasoko du bere ibilbide oparoagatik.
Bizitza
Lasarteko Buenos Aires auzoan jaio zen, eta umetan hasi soinu handia ikasten, Bikondoaren akademian. Pentagramaren zurruntasuna ezin eramanik, handia utzi eta txikia hartu zuen. Eleuterio Tapia osaba izan zuen irakasle eta harekin hasi zen plazetan eta erromerietan. Hamazazpi urterekin azaldu zen lehen aldiz plazan bakarrik, 1981ean, Donostiako Igeldon. Euskal Herriko Trikiti Txapelketak irabazi zituen 1986an eta 1988an.
Zaldibobo (1992-94) eta Hiru Truku taldeetan aritu izan da, halaber.
1976tik dihardu Leturia pandero-jotzailearekin bikote gisa, Tapia eta Leturia Band taldean lehenik eta Tapia eta Leturia laukotean gero (Jexux Aranburu eta Arkaitz Miner ere lagun dituztela). Ibilbide horretan bederatzi disko kaleratu dituzte.
1998an hasi zuen bere bakarkako bidea, eta geroztik zazpi disko argitaratu ditu.
Ohorerako eskubide
Ohorerako eskubidea eskubide zibil bat da, norbaiten ohorea babesten duena. P. Kayserren esanetan, «nortasun-eskubide faltsua da», eskubide subjektibo izaera merezi ez duena.
Félix Gouin
Félix Gouin (Peypin, - Niza, ) frantziar politikaria izan zen, 1946an presidente izandakoa.
Lanbidez abokatua, Langile-Internazionalaren Frantziar Sekzioan sartu zen. 1940an Philippe Pétaini botere osoa ematearen kontra bozkatu zuen. Espainiara ihesi eta, hiru hilabetez, Miranda Ebroko kontzentrazio-esparruan izan zen. Handik Erresuma Batura aldera ihes egin zuen eta Frantzia Askearekin bat egin zuen. 1946an presidente izendatu zuten.
1830eko iraultzak
1830eko iraultzak, 1830-1832 bitartean, Europako hainbat errege eta gobernu atzerakoien aurka liberalek eta iraultzaileek burututako matxinada eta altxamenduak izan ziren. Mugimendu horien helburu nagusiak estatu konstituzionalak ezartzea eta independentzia nazionala lortzea izan ziren. Kasu gehienetan –batez ere alemaniar lurraldeetan eta Italian– altxamenduak izan ziren, ez besterik, eta ez zuten aldaketa handirik eragin ordena politikoan. Gertakarien giltzarria bi iraultza erromantiko izan ziren: Belgikako Iraultza Herbehereetako Erresuma Batuan eta Uztaileko Iraultza Frantzian.
Ohi zenez, Paristik zabaldu zen mugimendu horien isla gainerako lurraldeetara, Uztaileko Iraultzaren bidez; dena dela, historialariak ez datoz bat gertaera hura iraultza bat izan ote zen esateko, gauzak nola gertatu ziren kontuan harturik, batez ere.
Frantzia
Iraultzaen lehenengo urratsak 1825ean, Karlos X.ak agintea eskuratu zuenean, egin ziren. Karlos X.ak errejimen autoritario ultrakontserbadorea ezarri nahi zuen eta Jules de Polignac ministroaren eta Frantziako aristokraziaren laguntza bilatu zuen horretarako. Horrela, bere agintaldiaren hasieran mila milioi liberako «oparia» egin zien aristokratei, 1789ko Iraultzan izandako galeren kalte ordain gisa.
Horrez gainera, ordezkarien ganbaran liberalek irabazi izanaren ondorioz, 1830eko uztailaren 26an Uztaileko Ordenantzak eman zituen, prentsa askatasuna murriztuz, ganbera liberal hori deseginez eta botoa are gehiago mugatuz. Liberalek berehala egin zieten aurre neurri absolutistei, gudarosteko ofizialen eta paristarren laguntzarekin. Uztaileko egunak (27tik 29ra) izeneko tartean jendetza handia atera zen kalera Parisen, besteak beste eskulangileak eta menu peuple delakoa, baina baita erdi mailako klaseetako jendea ere, Eugène Delacroix margolariak Askatasuna, herriaren gidari margolanean adierazi zuenez.
Iraultza erregeak abdikatu eta Ingalaterrara ihes egin zuenean amaitu zen. Errepublika ezartzearen alde zeuden matxino asko, baina aristokraziak erregeari leial jarraitu zuen eta, Karlos X.ak ihes egin zuelarik, desagertu egin zen liberalek beren sistema politiko ideala –1814ko Karta emana– indarrean jartzeko zuten eragozpen nagusia; hori zela eta, iraultza amaiarazten ahalegindu ziren. Luis Filipe Orleanskoak, erregeburgesa deituak, 1814ko konstituzioa aldatu zuen kargua hartu bezain laster (Europako gorteek berehala eman zioten onespena errege berriari); aginpide betearazlearen ahalak areagotzea zen errege berriaren helburua, prentsa askatasuna bermatzeko zenbait neurri hartu ziren, epaitegi bereziak deuseztatu zituzten, monarkia eta Erromatar Eliza Katolikoaren arteko aliantza bukatu zen, Borboien bandera zuria hiru kolorekoaz ordezkatu zen eta hauteskunde zentsoa zabaltzeko aukera ere eman zuen.
Hedapena Europan
Europa osoko liberalek iraultza sozial orokorra hedatzeko itxaropena hartu zuten Frantziako Uztaileko Iraultza horri esker. Baina gehienek ez zuten espero adina eskuratu. Luis Filipek ez zuen gerrarik nahi eta, itxaropenak itxaropen, ez zituen poloniarrak babestu Errusiako tsarraren kontra altxatu zirelarik. Beraz, Errusiak gupidarik gabe itzali zuen Poloniako matxinada.
Ingalaterran, inolako iraultza mugimendurik gabe, Frantziako mugimenduak ezarritako berrikuntza berdin-berdinak lortu ziren: Ingalaterrako 1832an parlamentuak, wigh alderdikoak buru zirela, Erreforma legea onartu zuen eta industrian eta merkataritzan ari ziren klaseei boto eskubidea eman zitzaien.
Ziklo iraultzailea Italian
Emilia-Romagnan, 1824an, Ravenako poliziaren zuzendari Domenico Matteucci Carbonarien konspirazio baten ondorioz hil ondoren, Agostino Rivarola kardinala erreprimitzera bidali zuten. Rivarolak 1825eko abuztuaren 31n epaiketa egin eta gizarte maila guztietako 514 pertsona zigor ezberdinetara kondenatu zituen. Ondoren, hiltzera kondenatutako zazpi lagunei zigorraren kommutazioa eta barkamena eman zitzaien beste askorentzat. Erroman, 1825ean, justizia pontifizioak masoneria zapaldu zuen, Angelo Targhini eta Leonida Montanari burua moztu zieten, behin baino gehiagotan damutzeko eskatu ondoren.
1828an matxinada berriak gertatu ziren Cilentoan, 1820an Bi Sizilietako Erresuman eman zen Konstituzioaren berrezartzea lortzeko. Matxinatuen saiakera tragikoki amaitu zen hogeita hamahiru heriotza-epaiekin, eta Boscoko herria kanoikadekin suntsitu zuen Del Carretto mariskalak. Modenako dukerrian, 1831ko otsailaren 3an, porrot egin zuen Ciro Menottiren altxamendu herrikoi bat saiatu zen: Menotti eta Vincenzo Borelli urkatuak izan ziren.
Emilia-Romagnan, 1831n, Italiako Probintzia Batuen estatu txikia erreprimitua izan zen 1831ko martxoaren 25ean Celleko guduan, Riminin. Gudu honetan tropa austriarrak lehen aldiz aurkitu ziren soilik italiarrez osatutako gudaroste bat. Aurreko egunetan Giuseppe Sercognani Pesaroo Guardia Nazionaleko komandanteak zuzendutako boluntario zutabea, Erromarantz zihoazela Probintzia Batuen gobernuaren izenean, Rietin garaitu zuten (1831ko martxoaren 8-11) aita santuen tropek. Altxamendu hauen ondorioz, Erroman zeuden europar potentzien ordezkariek 1831ko maiatzean Gregorio XVI.a aita santuari memorandum bat eman zioten, non Aita Santuari erreforma administratibo sakonak eskatzen zizkioten, 1831ko uztailaren 5eko ediktu baten bidez partzialki onartuak izan zirenak.
1834an, Mazzinik antolatua eta Ramorinok landan zuzendua, Savoiaren inbasioak ez zuen matxinada errepublikarrik eragin Sardiniako Erresuman. Aldi berean, Genovan, Garibaldik Savoiatarren Armadaren matxinada bat antolatu zuen. Saiakera iraultzaile hauen porrotak, Garibaldiren ihesa eragin zuen, Savoiako poliziatik ihesi, Hego Amerikara erbesteratu zen.
1835eko martxoan Leopoldo Borboi-Bi Sizilietakoa Siziliako Erresumako teniente kargutik kendu zuten, bost urte lehenago Fernando II.a anaiak emandako kargua. Leopoldok uharteko liberalen adostasuna lortu zuen, eta, horregatik, Metternichtarren susmoak zituzten Orleanseko ondorengo batekin ezkonduko zenarena, bere botereak handitzeko saiakera gisa. 1837ko uztailaren 12an, koleraz kutsatutako itsasontzi bat portura iristeari buruzko zurrumurru kontrolatugabeen ondorioz, Messinan matxinada piztu zen, egun gutxiren buruan, 1812ko Konstituzioa berrezartzea eskatzen zuten Catania eta Siracusako matxinadek jarraituta; Siziliako altxamendu hauek Del Carrettok erreprimitu zituen eta abertzale askoren fusilamenduarekin amaitu ziren. Hil bereko 23an, Abruzzo ko Pennen altxatu ziren, Domenico de Caesarisen buruzagitzapean; matxinada Tanfano Koronelak erreprimitu zuen eta zortzi errebelderen fusilamenduarekin amaitu zen. Tanfano lau urte beranduago hil zuten, L'Aquilan, 1841eko irailaren 8an, borboitarren aurkako altxamenduan, beste hiru matxinatu ere fusilatu zituzten egun berean.
1845eko irailean Pietro Renzik, ehun bat abertzalerekin, Rimini okupatu zuen, gainontzeko Romagnan matxinada pizteko itxaropenarekin, altxamenduek ez zuten nahi bezalako eraginik izan, eta matxinada aita santuaren mertzenario eta boluntarioek ezabatu zuten; altxamendu hauetan zehar Luigi Carlo Farinik, garai hartan Luccan erbesteratua, "Di Rimini Principi Manifestua" idatzi zuen :
Lê Ðức Thọ
Lê Ðức Thọ —jaiotza-izena: Phan Đình Khải— (Nam Ha, Vietnam, 1911ko urriaren 14a - Hanoi, 1990eko urriaren 13a) politikaria izan zen. Indotxinako Alderdi Komunista sortu zuen 1930ean, eta handik gutxira atxilo hartu zuten, baina Txinara ihes egitea lortu zuen 1940an. Vietminhen ordezkaria izan zen 1949az geroztik, eta gerrillako estatu goreneko buruzagia 1966tik aurrera. Vietnamen ordezkaria izan zen 1968-1973 urteetan, hots, bake negoziazio garaian. 1973an Bakearen Nobel saria jasotzeari uko egin zion, Henry Kissinger, Estatu Batuetako politikaria, saria jasotzeko izendatua izan baitzen. Vietnamgo Alderdi Komunistako idazkaritza nagusira eta politburoko partaide izatera iritsi zen 1976an.
Xabier Usabiaga
Xabier Usabiaga Oiartzabal (Asteasu, Gipuzkoa, 1969ko otsailaren 27a) euskal txirrindulari ohia eta telebistako aurkezlea da.
Kirol ibilbidea
Hamahiru urterekin, Billabonako Irrintzi Elkarteko txirrindularitza eskolan izena eman zuen, lasterketa batzuetan parte hartuz eta bere lehen garaipenak eskuratuz. Usabiaga Billabonako bizikleta eskolan egon zen hemezortzi urte bete arte. Nerabezaroko bere txirrindulari idoloa Greg Lemond estatubatuarra izan zen.
Txirrindulari amateurra izan zen lau urtez (18 eta 22 urte bitartean) Hernaniko Kaiku taldean. Taldeko zuzendariek bide hori jarraitzera animatu zuten, etorkizun handiko gazte bat ikusten baitzuten bertan. Hamazortzi urterekin ikasketak alde batera uztea erabaki zuen, profesionaletara jauzi egiten saiatzeko.
1992an debutatu zuen profesionaletan CLAS-Cajastur taldean eta bi denboraldi eman zituen bertan.
Usabiaga 1994ko denboraldirako fitxatu zuen Euskaltel-Euskadi taldeak. Tamalez, bihotzeko arazo bat diagnostikatu zioten eta txirrindularitza utzi behar izan zuen. Hala ere, erretiratu aurretik, ziklo-kroseko bere lehen eta lasterketa bakarra jokatu ahal izan zuen.
Palmaresa txirrindularitzan
1988
Kazetaritza
Erretiratu eta berehala, SER irrati kateko esatari lanetan aritu zen Euskal Herriko Itzuliaren emanaldietan. Itzulia amaitzean, Espainiako Vueltarako hiru lan proposamen jaso zituen, Euskadi Irratiaren eskaintzaren alde eginez, euskeraz erosoago eta hobeto moldatzen delako.
Gaur egun ETB1 telebista kateko Gaur Egun albistegiko aurkezle nagusia da, kirol atalean hasi bazen ere. Era berean, kate honetan txirrindularitzako hainbat lasterketa emanaldietako esataria da. Bere hitz-jario haundia eta euskara oparoarengatik ezaguna da.
Italiako Kontseilua
Italiako Kontseilua, edo, ofizialki, Italiako Errege Kontseilu Gorena (Real y Supremo Consejo de Italia, Reale e Supremo Consiglio d'Italia) Austriar etxeko espainiar monarkiarentzako italiar kontuez arduratzen zen organismoa zen.
Presidente batek eta sei buruzagik osatzen zuten: bi Napoliko erresumatik, beste bi Siziliako erresumatik eta beste bi Milango dukerritik (hiru kasuetan, buruzagi espainiar bat eta beste bat italiarra zeuden), aguazil eta idazkariez gain.
Bere eskumenen artean, estatu hauetako izendapen zibil eta militar guztiak, justizia eta ogasun kontuak zeuden.
Dinoflagelatu
Dinoflagelatuak izaki fotosintetiko zelulabakarrak dira. Bere bizitzan fase aske bat dute eta bertan garatzen dituzten bi flageloz mugitzen dira. Izeneko dino hori ez dator dinosauroaren etimologia berdinetik, baizik eta grezierako δινος - zurrunbilotik. Flageloa mugitzean sortzen duten zurrunbiloa dela eta eman zitzaien izen hau.
Izaki hauen tamaina 7 eta 2000 μmkoa da, baina gehienak 20 μm inguruan kokatzen dira. Euren banaketa zabala da eta ur geza zein gazitan bizi daitezke.
Izaki planktoniko eta bentonikoak izan daitezke eta sinbionte eta parasito ere izan daitezke. Gehienak ale bakartiak dira baina badira koloniak eratzen dituzten gutxi batzuk. Gehienak autotrofoak dira, eta batzuk sinbionteak dira. Gutxi batzuk heterotrofoak dira.
Gaur egun algen barruan sartu ohi dira, Phyrrophyta (grezierako Φιρος - sua eta φιτα - landare) atalean. Izen hau euren kolore gorriagatik eman zaie. Gaur egun eztabaida dago izaki hauek non kokatzearen harira. Autore batzuek Protista erreinuko Dinoflagellata phylumean sartzen dituzte. Beste batzuek Eukarya domeinuan Alveolates erreinuan sartzen dituzten bitartean.
Morfologia
Dinoflagelatuek morfologia ezberdinak erakutsi ditzakete. Dena den gehienak bizi zikloko fase mugikorretan gorputza teka baten barruan dute, eta mugimendurako 2 flagelo dituzte.
Flagelo luzea gerritik behera luzatzen da mugimenduaren kontrako zentzuan. Mugimenduaren zentzua aurreko eta atzeko aldea definitzeko erabiltzen da izaki hauetan. Flagelo hau surcus deritzon depresio batean babesten da.
Zeharkako flagelua gerriaren inguruan kokatzen da. Gerriko depresioaren angulum deitzen denaren inguruan dago txertatua.
Epitekaren goiko aldeari apex deitzen zaio eta hipotekaren beheko aldeari antapex. Flageloak tekako bi poroetatik kanporatzen dira, eta polo hauek dauden aldeari bentralak deitzen zaio eta kontrakoari dortsala. Dinoflagelatu askoren teka zulatutako plaka poligonalen bidez oraturik dago eta hauen kantitatea, banaketa, forma eta apainketa motak tabulaketa osatzen dute.
Genero bakoitza desberdintzeko bere tabulaketa ikusten da, baina kasu askotan hau ez da oso nabaria, are gutxiago kistetan. Zenbait dinoflagelatutan apainketak nahiz beste ezaugarri morfologikoak plaken banaketa islada dezakete eta ikus edo berregin daitezke modu honetan tabulaketak.
Kiste egoera
Dinoflagelatuak izaki eukariotoen artean zaharrenetarikoak dira. Batzuek beraien bizi zikloan kiste estadioa daukate, hasiera batean inguruko baldintza aldakorren aurrean babes egitura bat zela pentsatzen zen, baina gaur egun kasu gehienetan beraien ernalkuntza zikloaren atal bat bezala kontsideratzen dira.
Kiste hauek zelulosaz osaturik daudenean normalean ez dira kontserbatzen, baina beraien paretak esporopoleninaz osatuta dagoenean oso ondo kontserbatzen dira eta erraz fosilizatzen dira. Kiste gutxi batzuk silizez eta kaltzitaz osatuta daude, hala ere autore batzuentzat bi mota hauek ez dira dinoflagelatuak.
Kisteak deskribatzeko teketan erabiltzen den terminologia berdina erabiltzen da. Desberdintzeko kisteak eta tabulalketak lehenengoari para- aurrizkia jartzen zaio.
Kistearen paretari fragma deitzen zaio eta hauek horma bakarrekoa izan daiteke (autifragma), bi izan ditzake (kanpokoa perifragma eta barrukoa endofragma) edo hirukoa ere izan daiteke (mesofragma erdikoa eta barne eta kanpokoak berdin).
Kiste prozesuan dagoenean gainazalean beste horma bat ager daiteke, ektrofragma izenekoa. Kisteek bariazio intraespezifiko handia daukate eta genero batzuetan aldakortasun honek esanahi paleoekologikoa du.
Sailkapena
Lehen esan bezala sailkapen zaila dute izaki hauek eta autorez-autore aldatu egiten dira. Phyrrophytaren barruan sartzen direnean Dnophyceae klasea osatzen dute. Klase honen barruan 7 ordena daude, ugariena erregistro fosilean Peridinale delarik. Hala ere gehienek sailkapenerako ezaugarri morfologikoak hartzen dituzte kontutan:
Guzti hau kontuan hartuta gaur egun 130 genero eta 2200 espezie deskribatu dira. 2000 itsastarrak dira eta 200 ur gezatakoak. Erregistro fosilean beste 525 genero aurkitu dira eta 3000 espezie baino gehiago deskribatu dira.
Elikadura
Gainazaleko elikagaiak bukatzen direnean dinoflagelatuak gauez hondoratu egiten dira, bertan dauden elikagaiez hornitu eta berriro egunez beraien flageloekin ur azalerara irteten dira eguzki izpiak hartzera. Sinbionteen artean koralekin eta makroforaminiferoekin egiten dute sinbiosia.
Ernalkuntza
Ernalkuntza ugariena asexuala da, baina paleontologian ez du interes handirik ez dituztelako kisteak sortzen. Kisteak sexualki sortutako gametoak elkartzen direnean sortuko dira. Kisteen barnean meiosiaren bidez zelula berriak sortuko dira eta prozesu hau ordutik urteetara iraun ahal ditu. Kisteak irekiko dira eta zelula berriak kanporatuko dira, bakoitzak bere teka osatuko duelarik.
Toxikotasuna
Leku batzuetan bloom hauek urtero ematen dira eta hainbat animalia pozointzen dituzte, bai eta gizakien osasuna kaltetu ere. Esate baterako Ostreopsis generoak hainbat bloom izan ditu azken urteetan Kantauri eta Mediterraneo itsasoetan.
Biolumineszentzia
Dinoflagelatuak ozeanoaren azalean ematen diren gertaera biolumineszente gehienen erantzuleak dira. Tropikoko gune batzuetan biolumineszentzia atrakzio turistikoa bihurtu egin da.
Ekologia
Ekologiari dagokionez dinoflagelatuak ingurune itsastar eta ez itsastarrean bizi daitezkeen izakiak dira. Ugariena itsastarrak dira. Plataformatik kanpo bizi direnak (pelagikoak) flotagarritasuna handitzeko eta elikagaiak harrapatzeko apaindutako adarrak eta luzapenak garatzen dituzte. Dinoflagelatu neritikoak normalean morfologia sinpleagoak eratzen dituzte. Dinoflagelatuak ere marea ondoko putzuetan, kostaldeko lokatz eta harea intestizialetan, ur gezako lakuetan, erreka eta turberetan bizi daitezke. Azken gune hauetan ura koloreztatzeko gaitasuna dute, adibidez Alpeetan ematen diren elur gorriak. Dinoflagelatuen espezie gehienak kosmopolitak dira eta banaketa latitudinal zabala daukate. Dena den badaude espezie estenohalinoak eta estenotermoak.
Dinoflagelatu heterotrofoak ingurune ezberdinak betetzen dituzte eta ez daude autotrofoak bezalaxe urtaroen aldaketin lotuta.
Paleoekologia
Guzti hau kontutan hartu behar da ikerketa paleoekologikoetan, iraganeko dinoflagelatuen inguruneak gaur egungoen antzekoak izango baitziren.
Sceloporus subniger
Sceloporus subniger Sceloporus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Esztergom-Budapesteko artxidiozesia
Esztergom-Budapesteko artxidiozesia (Esztergom-Budapesti főegyházmegye, Archidioecesis Strigoniensis-Budapestinensis) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar artxidiozesia da. X. mendean ezarri zen Esztergomgo artxidiozesi gisa eta 1993ko maiatzaren 31n Esztergom-Budapesteko artxidiozesi bihurtu zen. Artzapezpikuaren egoitza Esztergomen dago. Egun artzapezpikua Péter Erdő da.
Neolamprologus pulcher
Neolamprologus pulcher Neolamprologus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Zuntz optiko
Zuntz optikoa hari itxurako uhin gida bat da. Normalean, beirazkoa (zehazki, polisiliziozkoa) da, baina plastikozkoa ere bai eta potentzia optikoa (luminikoa) garraiatzeko gaitasuna du, gehienetan laser batek edo LED batek sortua. Telekomunikazioetan distantzia luzeetarako erabiltzen diren zuntzak beti beirazkoak dira: plastikozkoak ordenagailuetan eta distantzia laburreko beste aplikazio batzuetan erabiltzen dira, ordea, horiek atenuazio handiagoa baitute.
Hari bakoitzak plastikozko edo beirazko (silizio eta germanio oxidozko) nukleo bat du, errefrakzio indize handia duena. Hori antzeko material batez egindako geruza batek inguratzen du, errefrakzio indize pixka bat txikiagokoa. Argia bi gainazalen arteko mugara iristean, hein handi batean islatu egingo da; zenbat eta indizeen arteko alde handiagoa eta eraso-angelu handiagoa, hobeto islatuko da.
Horrela, argia pareten aurka islatuz doa, angelu oso handiekin, gutxi gorabehera zuntzaren erdigunetik hedatuta. Modu horretan, argi seinaleak gida daitezke, distantzia handietan galerarik izan gabe.
Zuntz optikoak iraultza handia eragin du telekomunikazioetan, kobrezko hariak baztertu baitituzte informazio kopuru handien garraiorako.
Zuntz optikoaren desabantailak beste bide gidatu batzuekiko
Desabantaila horiek izan arren, gaur egun sistema askotan erabiltzen da zuntz optikoa: banda zabaleko sistemaren hedapena, zati batean behintzat, zuntzak trafiko kopuru handia garraiatzeko duen gaitasun itzelari zor zaio.
Historia
Charles Kao-k, bere doktoretza-tesian (1966), komunikazio loturetan erabilgarri izateko, zuntz optikoak gehienez izan zezakeen galera 20 dB/km zela jo zuen. 1970ean Corning Glass Works-enko Maurer, Keck, Schultz eta Zimar ikertzaileek lehenengo zuntza egin zuten, silizioa titanioarekin dopatuz. Galerak 17 dB/km ziren.
1980. urtean, AT&T AEBtako komunikazio erakundeak aurkeztutako proiektu batean, Boston-Washington ibilbidearen arteko hiri guztiak elkarrekin konektatzeko 978km-ko zuntz kablea erabili zuen, 80.000 aho kate eskainiz, telefono deiak gauzatzeko.
Kableak alderazteko taulak
* Teknologia aurreratzen doan heinean gehienezko luzera handitzen da.
** Kable batentzako transmisio-abiadurak ez daude hertsiki mugatuak (hau da, abiadura muga gaindi daiteke)
Zein lekutarako erabilgarriak:
Izaskun Rekalde
Hiru seme-alabaren ama izanik 2021-2023 urteetan Dimako eskolako guraso elkartean parte hartu zuen.
Irakaslea eta ikertzailea
Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzan lizentziatura bukatu ondoren 2003tik 2010era, BBVAn egin zuen lan, giza baliabideetako teknikari.
EHUn irakaslea izan zen Lan Harreman eta Gizarte Langintza Fakultatean, eta Lanbide Heziketan ere Elorrieta Erreka Mari ikastetxean. Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzan lizentziatua zen, eta ekonomian eta Enpresa Zientzietan doktore titulua lortu zuen gero. ICF Coach Exekutiboa titulua zuen, eta 2017an bere doktorego-tesian titulu horren garrantzia aztertu zuen, zuzendari Jon Landeta Rodriguez eta Pilar Fernandez Ferrin zituela.
Tesiaren izenburua hau zen: "Zuzendaritza-prestakuntzarako tresna gisa coaching exekutiboaren baliotasun zientifiko eta sozialaren analisia". Coaching exekutiboari buruzko ezagutza zientifikoarentzat erreferentziazko marko teoriko eta kontzeptuala eskaini zuten tituluaren eraginkortasuna baldintzatzen duten faktoreak zedarrituz eta zuzendaritza-garapenerako duen balioa ebaluatuz, haren funtzionamendua azaltzeko eraikitako eredu batetik abiatuta.
Pantailak euskaraz
Pantailak Euskaraz mugimenduaren sortzaileetariko bat izan zen eta, geroago, bozeramailea izan zen 2021eko ekainaren 8tik. Talde eragileko partaidea eta Elkarteko lehendakaria zen. Alex Aginagalderekin batera egiten zuen mugimenduaren bozeramaile lana. Izan ere, bi-biak agertu dira, besteak beste, mugimenduaren bultzatzaile eta ordezkari lanetan.
Pantailak Euskaraz telebistan eta askotariko ikusizko plataformetan euskarazko eskaintza handitzearen aldeko Euskal Herriko mugimendu bat da. 2021eko ekainean sortu zen, euskarak pantailetan bizi duen egoerarekin kezkaturik.
Binke aldizkaria eta Arnas Dezagun
Galdakaon eta Usansolon euskaraz argitaratzen den Binke aldizkarietako sortzaileetariko bat izan zen eta batzordekide ere izan zen hedabidearen lehenengo sei urteetan.
Arnas Dezagun ekinaldian ere parte hartu zuen. Rekaldek berak zera esan zuen Binke-n, otsaileko elkarrizketa batean: «Ikaragarri markatu nau ekimen horrek. Helburua da gure seme-alaben bitartez gure hizkuntza transmititzea, antena eta motor efektuari esker».
Galdakao eta Usansoloko Binke aldizkarian, 46 urte beteko lituzkeen egunean hain zuzen ere, bere kuadrilako lagunek argitaratu dute Izaskun ondo definitzen duten hitzak, "lagunzurtz" gelditu direla adieraziz: "Izaskunegaz akordetan garanean, berba bi datorkuz gogora: indarra eta kemena. Indarra, bizitzak ipinitako oztopoak indartsu gainditu ebazalako (...) Eta kemena, erronka barrieri aurre egiteko prest egon zalako beti (...)."Eta Rekalderen izaera gogoratzeko hitz gako hauek azaltzen dituzte: ametsa, euskara, libertatea eta laguna; horrexegatik "lagunzurtz" gelditu direla adierazi dute Binke Aldizkarian.
Duplex (telesaila)
Duplex Euskal Telebistak sortutako umorezko telesaila da. 1993an, bere 30 minutuko kapituluak ETB 1ean eman zituzten.
NGC 1580
NGC 1580 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Duplex (telesaila)
Ezaugarriak
Zuzendariak Aizpea Goenaga eta Elena Irureta zituen eta idazlea Juan Flahn.
Shamakhiko Behatoki Astronomikoa
Shamakhiko Behatoki Astronomikoa (Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası) bezala ere ezaguna, Azerbaijango Zientzien Akademia Nazionalaren (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, AMEA) jabetzako eta beronek operatutako behatoki astronomiko bat da. Shamakhiko ipar-ekialdean dago, itsas mailatik 1.500 metro gorago. 1960an sortua izan zen eta bere kodea 321 da.
Layer Cake (filma)
Layer Cake, batzutan Layer Cake izenburuaz, 2004ko Matthew Vaughn ingeles zinema zuzendariaren ekintza thriller filma bat da. J. J. Connolly ingeles idazle eta gidoigilearen izenburu berdineko Layer Cake eleberrian oinarritua dago. Daniel Craig, Colm Meaney, Sienna Miller eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.
Izenburuak gizarte estratifikazioari aipamena egiten dio, batez ere Erresuma Batuko legez kanpoko azpimundu kriminalean erabili ohi den hitza da, hain zuzen ere filma bera gauzatzen den giroan.
Argumentua
Bradek (Daniel Craig) itxura on, ongi jantzia eta jatorra den negoziogizona dirudi. Kokaina eta estasuarekin merkantzia arrunta izango balitz bezala negoziatu ohi du. Eskuak zikindu edota bere anonimatoa galdu gabe dirutza egitea lortu du, eta orain negozio horretan nahiko ibili eta oraindik dirutza hartaz gozatzeko gaztea denez erretiroa hartzeko asmoa du. Honela, egun pare batean "negoziotik" at egongo dela aurreikusi eta bere asmoa gauzatzeko zuhur jokatzeko asmoa du.