cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garra gravelyi
Garra gravelyi Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ambarés e La Grava
Ambarés e La Grava Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2007an 12.963 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ambarés e La Grava udalerrian erroldatutako biztanleak 12.963 ziren. Familiak 4.689 ziren, horien artean 1.043 pertsona bakarrekoak ziren (385 bakarrik bizi ziren gizonak eta 658 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.350 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.878 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 418 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 5.009 etxebizitza zeuden, 4.798 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 177 hutsik zeuden. 4.284 etxeak ziren eta 693 apartamentuak ziren. 4.798 etxebizitza nagusietatik 3.250 bere jabearen bizilekua ziren, 1.455 alokairuan okupaturik zeuden eta 93 doan lagata zeuden; 31 etxek gela bat zuten, 259 etxek bi zituzten, 904 etxek hiru zituzten, 1.905 etxek lau zituzten eta 1.699 etxek bost zituzten. 3.593 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.165 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.194 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Simpsonichthys parallelus
Simpsonichthys parallelus Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Ambarés e La Grava
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 8.588 ziren, horien artean 6.227 aktiboak ziren eta 2.361 inaktiboak ziren. 6.227 pertsona aktiboetatik 5.632 lanean zeuden (2.961 gizon eta 2.671 emakume) eta 595 langabezian zeuden (299 gizon eta 296 emakume). 2.361 pertsona inaktiboetatik 605 erretiraturik zeuden, 784 ikasten zeuden eta 972 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ambarés e La Grava udalerrian 4.913 unitate fiskal zeuden, 13.052,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.937 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 498 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 97 eraikuntza enpresak ziren, 130 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 33 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 26 finantziazio enpresak ziren, 15 higiezinen enpresak ziren, 58 zerbitzu enpresak ziren, 54 administrazio publikoko enpresak ziren eta 37 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 138 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 1 funeraria, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 18 igeltseroak, 14 margolariak, 11 zurginak, 15 iturginak, 14 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 10 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 29 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 brikolaje denda handika, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Ambarés e La Grava udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 517 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 5 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 5 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ambarés e La Grava udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 622 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Siempre en mi mente
Siempre en mi mente Álex Ubago abeslari gasteiztarraren abesti-bilduma da. Warner Music diskoetxeak 2007ko urriaren 2an plazaratu zuen. CD + DVD ditu.
Abestien zerrenda
CD
DVD
Randolph (Missouri)
Randolph Missourieko herrixka bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 52 biztanle zituen, 0.85 kilometro koadrotan banatuta.
Pericrocotus cantonensis
Pericrocotus cantonensis Pericrocotus generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Andrea González Caballero
Andrea González Caballero (Eibar, 1992) gitarra klasiko jolea da, hainbat txapelketa internazional irabazi ostean ospea lortu duen artista, eta BBC Music Magazine aldizkari britainiar rak aipatu izan du nazioarteko gitarra jole gazterik onenetako bezala.
Formakuntza
2010 urtean Düsseldorf eko (Alemania) Robert Schumann kontserbatorioan ikasten hasi zen; han Joaquín Clerch irakaslearekin eskolak hartu zituen; ikasketa hauek 2016ean amaitu zituen. 2013 urtean, Klagenfurt eko (Austria) Musika Eskolan sartu zen, Erasmus beka batekin; han Marco Tamayorekin ikasi zuen. Ostean, Baltimore ko (AEB) John Hopkins Unibertsitate ko Peabody Institutuan ikasi du, Manuel Barrueco irakaslearekin.
2020 urteean, Miami ra (AEB) aldatu zen Musika Interpretazio Doktoregoa egiteko.
Ikasketetan zehar, Gonzalez Caballerok hainbat instituzioren laguntza jaso du: Alexander von Humboldt fundazioa, DAAD (Elkartruke Akademikorako Zerbitzu Alemaniarra), AIE (Sociedad de Artistas Intérpretes o Ejecutantes de España), Gipuzkoako Foru Aldundia, Eibarko Udala.
Musika jarduna
González Caballeroren interpretazioan, kritikoek bere eskuineko eskuaren abilezia goraipatu dute, jarduera arin eta trebea ahalbidetzen diona. Aitortzen duenez, bere jotzeko moduan Joaquin Clerch maisuaren eragin handia gordetzen du. Oro har, egunean 4 bat ordu entseatzen saiatzen da.
Bere musika ibilbidean aipa daitezkeen gertakariak:
Interpretazioaz gain, musikari gazteei emaniko saio magistraletan ere aritzen da. Azken urteetan, informazio eta komunikazio teknologiek musika zabaltzeko ematen dituzten aukera berriak esploratzeari ekin dio.
Sariak
Jasotako sarien artean, besteak beste:
Euskara frankismoan
Euskara frankismoan baztertua eta zapaldua izan zen. Nazio bakarra, handia eta askea nahi zuen Francisco Franco-k (1892-1975), eta euskal hizkuntza eta euskal kultura mehatxu gisa ikusten zituen Espainiarentzat, bai eta Espainiako nazioa homogeneizatzeko muga gisa ere, euskal lurraldeek zituzten berezko hizkuntza eta tradizioak zirela eta. Hego Euskal Herri ko hezkuntza paradigmatik kanpo gelditu zen euskara, eta soilik gaztelaniaz ikas zezaketen ikasleek. Euskararen aurkako jazarpen gisa, zentsura bera ere oso tresna baliagarria izan zitzaion Francoren erregimenari. Horri aurre egiteko, beharrezkoa izan zen euskal herritarren erresistentzia eta joera aktiboa. Kultura eta euskal nortasuna ren aldeko apustua egiten zutenak biltzen hasi ziren hainbat arlotan, eta kantagintzak garrantzia handia lortu zuen. Oso garrantzitsua egin zen kantautore en figura munduan gertatzen ari ziren injustiziei kontra egiteko aldarrikapenekin.
Testuinguru historikoa
Gerra zibila amaitu ondoren Frankismoa etorri zen. 1936-1939 bitartean hasi eta Franco diktadorea hil arte iraun zuen, 1975.urtera arte. Garai honetan, zentralizazio absolutua defendatzen zuen Francisco Francok. “Espainia nazio bakarra, handia eta askea” lelopean, nazioa ez ezik, hizkuntza ere bakarra izan zedin borrokatu zuen. Hortaz, Espainiako hainbat lurraldetan erabiltzen ziren hizkuntzak, eta hauekin batera kulturak ere, zapalduak eta baztertuak izan ziren. Horixe gertatu zen euskararekin eta euskal kulturarekin.
Frankismoaren aurretik, gerra garaian (1936-1937 urte inguruan), euskara indarra eta lekua hartzen ari zen Euskal Herri ko hainbat esparrutan. Esaterako, garai honetan, Jaurlaritzaren aldizkari ofiziala euskaraz eta gazteleraz, bi hizkuntzetan argitaratu zen lehen aldiz. Horretaz gain, administrazioan, hezkuntzan eta hedabideetan ere garrantzia eta tokia hartzen ari zen euskara. Bilbon Eguna izeneko egunkaria argitaratu zen euskara hutsean (euskaraz idatzitako lehena) eta Medikuntza Fakultatean ere (Euzko Ikastola Nagusi laburreko Osakintza Ikastolan) euskara teknikoa sartua zen.
Euskarak aurrerapen handiak eginak bazituen ere, horiek guztiak bertan behera geratu ziren Francok aginduta. 1937ko ekainean soldadu frankistek Bilbo erasotu zuten, bai eta Hego Euskal Herriko lurralde guztiak guztiz bereganatzea ere. Ordura arte eginiko euskaldunen lorpenak (Legezko 2.Errepublika eta Eusko Jaurlaritza) eraso horrekin berarekin deuseztatu ziren. 1939an indarrean jarri zen Ley de Responsabilidades Políticas-ek, aurrez demokrazia garaian hartutako erabaki guztiak deuseztatzea ahalbidetu zuen, eta honekin batera atxiloketak, fusilatzeak, erbesteratzeak eta errepresioa etorri ziren Euskal Herrira.
Errepresio hori gizarteko maila guztietara hedatu zen, baita hizkuntzara ere. Euskara eta abertzaletasuna erlazionatu eta euskara Espainiaren batasunaren mehatxu gisa ikusi zuen Francok. Hitz hauek erabili zituen bere asmoak adierazteko: “el carácter de cada región será respetado pero sin perjuicio para la unidad nacional, que la queremos absoluta, con una sola lengua, el castellano, y una sola personalidad, la española”.
Euskara hezkuntza-sisteman
Hego Euskal Herri ko hezkuntza paradigmatik kanpo gelditu zen euskara. Francok hizkuntza ofizial bakarra ezarri zuen Espainiako nazio osorako. Eskolan, beraz, soilik gaztelaniaz ikas zezaketen ikasleek, eta euskaraz hitz egitea guztiz debekatuta zegoen. Are, zigorrak pairatzen zituzten euskaraz hitz egiten zuten ikasleek; askotarikoak dira zigor horien kontakizunak: eraztunaren trikimailua, erregelaren zigorra, etab. Horrek guztiak, noski, euskaldunak beldurtzen zituen eta, ondorioz, haien bizi-ohituretatik euskara ezabatzera ere iritsi ziren. Finean, autozentsura rako joera nabarmendu zen. 1944an, Elbira Zipitria irakasleak ezkutuko ikastola bat ireki zuen etxean guraso talde batekin batera. Zipitriaren lana funtsezkoa izan zen eta beste irakasle batzuk ere hasi ziren beren etxeetan euskarazko hezkuntza ematen. Ekintza horiek guztiak Ikastolen aitzindaritzat har ditzakegu, eta berebiziko garrantzia izan zuten euskararen iraupena bermatzeko.
1950eko hamarkadan Ikastolak zabaldu zituzten Donostia n eta 1960ko hamarkadan Euskal Herri osora zabaldu ziren.
Gurasoek ahal zuten neurrian ateratzen zuten ekimena aurrera eta oso diru gutxiren truke egiten zuten lana andereñoek, ez baitzuten inolako diru laguntzarik izan erakunde publikoengandik. Alderantziz, administrazio publikotik oztopoak jaso zituzten alde guztietatik. Baina azkenean, 1970an legalizazioa iritsi zen.
Euskararen aurkako zentsura
Euskal Herriko biztanleek errepresioa jasan zuten askotariko eremuan, eta euskararen erabileraren harira, esaterako. Euskararen aurkako jazarpen gisa, zentsura oso tresna baliagarria izan zitzaion Francoren erregimenari.
Hego Euskal Herrian, 1966ra arte, argitalpenek izugarrizko jazarpena zuten. Euskarazko libururik ia ez zegoen onartuta, adierazpen publikoak oraindik ere gutxiago, beraz. Momentu honetara arte, argitaratzen ziren liburuak, adibidez, hiru mailatan banatzen ziren: gomendagarriak, baimendutakoak eta onartutakoak. Modu honetan, sozialki argitalpenak izango zuen harrera edo maila mugatzen zen. Hala ere, 1966tik aurrera, Fragaren Legea martxan jarri zen momentutik, aurretik zegoen zentsura maila gogorra debekatu egin zen, desagertu egin izan balitz bezala. Haatik, estrategia besterik ez zen izan, zentsurak aurrera egin baitzuen, herritarrak zapalduz. Torrealdai ren hitzetan, “en la práctica establece simplemente unos mecanismos de sustitución”. Azken honek egiten zuena hurrengoa zen: ikuskatzaile batzuek argitalpenak ikuskatzen zituzten argitaratu aurretik. Horrela, zerbaiti aldatu beharra zegoela irizten bazioten, autoreari bueltan ematen zioten edo, zuzenean, lana argitaratzea debekatzen zioten. Azken finean, helburua honako hau zen: frankistentzat txarra edo gaixotasun bat bezalakoa zen birusa ez zabaltzea; hori ez gertatzeko, zentsura zainduago baten bitartez kontrolatzen zuten hori.
Nahiz eta 1975. urtera arte euskara ez zen hizkuntza ofizial bezala onartu eta euskal liburu eta edizioen argitalpena legez onartu, 60ko hamarkada erdialdetik aurrera euskal edizioa argitaratzen eta bideratzen hasia zen, Fragaren Legearen ondorioz. Horrek esperantzak ekarri bazituen ere, taktika edo integrazio estrategia baten adibide besterik ez zirela salatzen du Torrealdaik, liburu batzuek zailagoa zuten bidea argitara ateratzeko, erregimena ren interesen arabera. Erlijio argitalpenak errazenak ziren argitaratzen, Frankismoak erjilio kristau katolikoa rekin eta Eliza rekin zuen harreman estua zela eta. Olerkigintza k ere ez zuen zailtasun askorekin pasatzen zentsuraren muga. Izan ere, ondoren aipatuko den bezala, ikuskatzaileak ez ziren gai olerkiek zeramaten pisu metaforikoaren zantzuak ulertzeko. Saiakera eta, bukatzeko, itzulpena ziren oztopo gehien jasotzen zituzten lan motak, hitz hurrenkera ez egokiak aukeratzeagatik, frankistek onartzen ez zituzten “asmatutako” lurraldeak aipatzeagatik –esaterako, Euskal Herria edo, Arana Goiri k erabiltzen zuen Euzkadi–. Autonomia besterik ezin zen aipatu eta Estatuari zauriak irekitzea iruditzen zitzaizkion gertaera historikoak aipatzea debekatuta zegoen.
Aitzitik, aipatu bi zentsura bideek bere eragin kaltegarria izan bazuten ere Espainiako Estatua ren barruan zeuden nazio desberdinduetan, mekanismo honek ez ziola beti funtzionatzen errejimenari, ez behintzat Euskal Herriaren, Katalunia ren eta Galizia ren kasuan. Alde batetik, askotan ikuskatzaileen euskara maila ez baitzen nahikoa azalekoak soilik ez ziren erretorika ulertzeko (“el lector es incapaz de entender el sentido preciso del matizado de los textos objetos” ) eta, bestetik, adierazpen bide berriak sortu zituztelako euskal herritarrek, kantagintza adibidez, aurrerago sakonduko den bezala. Azken honen kasuan, bi aukeraz baliatu ziren euskaldunak: lehendabizi, estatuak zuen despiste egoeraz baliatu ziren, nortasun baten inguruko ideiak zabaltzeko euskarria kantagintza izateaz ohartu ziren arteko denbora tarte hori erabili zutelako; bigarrenik, Ipar Euskal Herri ko hainbat pertsona eta eragileren laguntza izan baitzuten, bertan ezkutuan ibili beharrik ez zegoelako, Frantziako estatuak ez zuelako zentsurarik erabiltzen –nahiz eta materiala, ondoren, Hego Euskal Herrira pasatzeko arazoak ohikoak izaten ziren–.
Jazarpenaren aurkako erresistentzia: Euskal Kantagintza Berria eta Ez Dok Amairu
Beharrezkoak izan ziren euskal herritarrek izan zituzten erresistentzia eta joera aktiboak. Izan ere, zentsurak Euskal Herrian ondorio latzak utzi zituen, nahiz eta horren aurka borrokatu zuten batzuek. Zentsuraren ideia goitik zabaltzen bazuten ere, funtzionarioak ziren haientzat lan egin behar zutenak beren eskakizunak, aldakorrak urte batzuetatik besteetara, interpretatu behar izaten zituztenak. Ondorioz, euskal sortzaile ek inoiz ez zuten espero izaten zer gertatuko zen, eta kutur inkisizio baten menpeko egoera batean, kaltetuenak eurak izaten ziren. Sortzaileek beren lanak argitaratu arte pasa beharreko zentsura prozesua ere luzea izaten zen. Are gehiago, ikuskatzaile gutxi zegoela eta, 1963 ra arte Hego Euskal Herriko euskarazko sorkuntza guztiak Gipuzkoako delegazioa n ikuskatzen zituzten, ez baitzegoen nahikoa ikuskatzaile probintzia bakoitzean delegaritza bat izateko. 60ko hamarkadan Espainiako estatuak Europako merkatuan integrazio prozesu txiki baterako saiakera egin zuen. Ondorioz, aire berriak iristen hasi ziren Hego Euskal Herrira. Horrez gain, Ipar Euskal Herritarrekin kontaktuak ere berriak ekartzen zizkieten. Ondorioz, kultura eta euskal nortasuna ren aldeko apustua egiten zuten jende taldeak biltzen hasi ziren hainbat arlotan. Arlo batek berebiziko garrantzia eta handitasuna lortu zuen urteetan zehar gaurdaino: kantagintzak. Ildo horretatik sortu ziren Euskal Kantagintza Berria eta Ez Dok Amairu. Bultzada handia eman zioten euskarari, noski, etxeko hizkuntza erabiltzen baitzuten haien proiektu kulturaletan. Talde horietan koka ditzakegu, esaterako, Mikel Laboa, Xabier Lete, Lourdes Iriondo, Benito Lertxundi, Joxan Artze eta beste hainbeste.
Aristi k eta Oronoz ek biek aipatzen dute Euskal Herrian horrelako kultur mugimendu bat sortu izana ez zela arraroa, mundu mailan nazioen alde sortzen ari ziren musika bakarlariak zirela eta. Izan ere, azken hauek askatasunaren alde abesten zuten, eta ideologia berriak ernaltzen eta errotzen ari ziren. Oso garrantzitsua egin zen kantautore en figura munduan gertatzen ari ziren injustiziei kontra egiteko aldarrikapenekin. Beren kanta propioak kantatzen zituzten eta normalean, kitar soil baten laguntzaz, kantatu egiten zituzten. Izugarrizkoa zen jendearengan pertsona hauek zeukaten indarra. Espainiako diktadura ren kasuan, Euskal Herria ez zen bakarra izan zentsuraren aurka egin eta askatasuna abesten hasi zirenak. Euskal Herrian Kantagintza Berria sortu zen bezala, Katalunian Nova Canço zegoen, esaterako. Mundu mailan ere, kantautore asko izan ziren Euskal Herriarentzat eraginezkoak gertatu zirenak: Txileko Violeta Para eta Victor Jara, Cubako Silvio Rodríguez edo Pablo Milanés, AEBko Bob Dylan edo Joan Baez edota Frantziako Georges Brassens, Moustaki edo Jacques Brel.
Sundasalanx platyrhynchus
Sundasalanx platyrhynchus Sundasalanx generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Robert Aldrich
Robert Burgess Aldrich (Cranston, Rhode Island, 1918ko abuztuaren 9a - Los Angeles, Kalifornia, 1983ko abenduaren 5a) estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizlea izan zen.
Indar handiko zenbait obraren egilea: Veracruz (1954), western filma, heroien omenaldia; Apache (1954) indiarren aldeko saioa. The Big Knife (1955), Hollywooden kritika bortitza, eta Attack (1956), film antimilitarista, dira haren lan interesgarrienak. Gero, indarkeria gaitzat harturik balio gutxiagoko lanak egin zituen: What ever happened to Baby Jane (Zer gertatu zitzaion Baby Janeri?, 1963), Hush… Hush, Sweet Charlotte (1965), The Flight of the Phoenix (1965) The Dirty Dozen (1967), The Legend of Lilah Clare (1968), The Longest Yard (1974), Hustle (1975), The Frisco Kid (1979) eta ...All the Marbles (1981).
Ravenwood (Missouri)
Ravenwood Missourieko herri bat da. Nodaway konderrian kokatua dago. 2010ean 440 biztanle zituen, 0.7 kilometro koadrotan banatuta.
Monroe konderria (New York)
Monroe konderria (Monroe County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rochester da. 2010eko zentsuaren arabera 744,344 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Monroe konderriak 353,981 kilometro koadro ditu. Horietatik 183,766 ura dira. Beste 170,215 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 210,28 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 744,344 pertsonetatik 596,039 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 54,005 dira. 107,448 beltzak edo afroamerikarrak. 1,589 amerikar natiboak ziren eta 182 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24,023 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1,101 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 13,962 pertsonek kokatzen zuten.
Garra hainanensis
Garra hainanensis Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Finlandiako hezkuntza sistema
2012an, Finlandiako hezkuntza sistema 12. postuan zegoen PISA azterketan. 2009an, berriz, 3. postuan zegoen eta horrek mundu osoaren atentzioa deitu zuen. . 2015an hezkuntza sistemaren erabateko erreforma bat iragarri zen, eta horren arabera, ikaskuntza gaika egitea planteatzen zen, ikuspuntu holistiko batetik, gai itxietan oinarritutako ohiko modu tradizionala (matematikak, historia, geografia, eta abar) bazterrean utzita. ,.
Erreforma hori hezkuntza sistemaren aldaketaren lehen urratsa da, izatez, helburua hezkuntza sistema etorkizuneko demei hobeto egokitzea baita. . Hezkuntza sistema bi formakuntza mota nagusitan banatzen da: formakuntza teorikoak, bigarren hezkuntzan, goi hezkuntzan eta unibertsitateetan ematen dena; eta formakuntza profesionala, eskola profesionaletan ematen dena.
Hezkuntza sistemaren abiapuntua
1970eko hamarkadaren hasiera bitarte, Finlandiako hezkuntza sistema elitistatzat jotzen zen. Hautaketa handiena urte txikienetan egiten zen, lehen hezkuntzako laugarren urtearen ondoren. Ikasle onenak aukera zuten eskola orokorrak jarraitzeko kolegioan, eta ondoren, lizeoko beste hiru urteak. Ikasle gehienek lehen hezkuntzan bi urte gehiago ematen zuten. 1972a bitarte, ikasleen erdiak baino gehiagok ez zuen bigarren mailako ikasketarik egiten. Famili apaletako haur gehienek eskola utzi eta lanean jarri edo hezkuntza profesionalera jotzen zuten. .
1968an, 20 urte inguruko eztabaidaren ondoren, Finlandiako hezkuntza sistemaren erreforma erabaki zen. Hautaketa sistema ezabatu egin zen. Ikasle guztiak lehen eta bigarren hezkuntzako ikastetxe berdinetan sartzen dira eta bertan denek oinarrizko hezkuntza jasotzen dute. Erreforma hori progresiboki aplikatzen joan zen eskualdeen arabera: Laponiar eta ipar muturrak 1972an; ipar-ekialdeko eskualdea 1973an; ipar-mendebaldea 1974an; hego-ekialdea 1975ean; hego-mendebaldea 1976an eta Helsinki inguruko eskualdea 1977an. Lurraldekako erreformaren aplikazio progresibo honek aukera ematen du objektiboki konparatzeko erreformaren eragina adin bereko eskualde desberdineko ikasleen artean. Egindako azterketaren arabera, baieztatu zuten erreformak lagundu zuela desberdintasunen arteko aldea %25 murrizten. Halere, aipatu beharra dago, Finlandiako gizartea, iparraldeko gizarteak ohi bezala, berdinzale izateko joera handiago dutela. Gurasoen arteko diru-sarra desberdintasunak eragin gutxiago du haurren etorkizunean gizarte anglosaxoietan baino non hezkuntzaren demokratizazioren aldeko erreformek ez duten lortu gizarte desberdintasunak murrizten.
Sistema berdinzalea eta eraginkorra
Eskolaratzea derrigorrezkoa da 7 eta 16 urte bitartean eta eskolako lehen bederatzi urteak derrigorrez baliozkotua behar dira. Finlandiar hezkuntza sistema munduko berdinzaleena da, izatez, ikasleen onenen eta txarrenen arteko tartea munduko txikiena baita, PISA txostenen arabera. Konparatze aldera, Frantzia izan zen desberdintasunean nabarmenena. ,.
Nazioarteko hezkuntza sistemak erkatzen dituen PISA txostenaren arabera, Finlandiakoa hoberenen artean egon ohi da mundu mailan. , 2003an, 15 urteko finlandiar ikasleak munduko lehenak ziren hizkuntza eta zientzia gaitasunetan, eta bigarrenak arazoen ebazpenetan. Goi mailako ikasketei dagokionez, Munduko Ekonomia Foroak Finlandian lehen postuan jartzen du errekrutatzearen eta kalitatearen alorrean, eta bigarrena matematiken eta zientzien irakaskuntzan.
Emaitza bikain horien inguruan xerkatu duten ikerketek diote funtsezko faktoreak direla ikasleei txikitatik ardurak ematea, errepikapenik aurreikusten ez duen sistema batek ematen duen estres falta eta irakasleek duten kalitatesko prestakuntza. ,, 1979tik, derrigorrezkoa da estatuaren menpe dauden postu guztietarako master mailako ikasketak izate, hots, bac + 5. Erreforma horren eraginez, irakasleek medikuen edo abokatuen estatus sozial berdina eskuratu dute, eta ondorioz, errekrutatze oso zorrotza egiten da diplomatuen %10 hoberenen artean.
Bi hezkuntza desberdin
Gainerako hezkuntza sistemekin duen desberdintasun nagusietako bat da lizeoaren tankerako ziklo bat ez dagoela: 16-19 adin tarteko ikasleek beren ikasketak eskola profesionalean edo bigarren hezkuntza orokorrean jarraitzen dituzte. Eskola profesionaletik irten eta ikasleak zuzenean lan mundura sar daitezke; bigarren hezkuntza orokorraren bidea hartzen dutenak, aldiz, goi mailako ikasketetara bideratuak daude, ez baitute irakaspen profesionalik jaso. Ziklo honen amaieran jasotako tituluak prestigio sozial handia du.
... baina bat egiteko joera dutenak
Tradizionalki, soilik unibertsitateko ikasleek lortu zezaketen goi mailak titulazioren bat. Alta, Boloniako prozesuak aldaketak eragin ditu hezkuntza egituretan. Sistema desberdinak elkarren artean lankidetzan eta armonizatzen hasiak dira - ez presiorik gabe, jakina. Baina hori ez da soilik gertatu Boloniaren eraginez, baizik, Finlandiako politikariek zerikusi handia izan dute horretan, Finlandiako ikasle gehienek (hau da, %60 eta %70 inguru) goi mailako ikasketak erdiestea jarri baitzuten helburu.
Lehen eta bigarren hezkuntza
Finlandiako hezkuntza sistemaren oinarrian lehen hezkuntza balioanitza dago, derrigorrezko 9 urte irauten dituena (peruskoulu; grundskola. Ikasleak 7 urterekin sartzen dira lehen hezkuntzan. 16 urteak egiten dituztenean, eskola utzi eta aukeratu behar dute bigarren goi hezkuntza (lukio) eta hezkuntza profesionalaren (ammatillinen oppilaitos, yrkesinstitut) artean. Suediako sisteman ez bezala, bi adar horiek ondo berezituak daude. Saiakera bat izan zen Suedian bezala bi sistema horiek bat egiteko "gazte eskola" antzeko batean, baina azkenik, asmo horrek ez zuen aurrera egin eta bien arteko banaketa mantentzen da. Bigarren hezkuntza ez da derrigorrezkoa, baina ikasleen gehiengo batek egiten ditu. Lehen eta bigarren hezkuntza guztian diru laguntzak jasotzen dira, eta hala, jangela doan izaten da.
Goi mailako hezkuntza (hirugarrena)
Bi motako ikastetxek eskaintzen dute goi mailako hezkuntza: unibertsitateak ("yliopisto", "universitet") eta eskola politeknikoak ("ammattikorkeakoulu", "yrkeshögskola", "AMK" laburtua). Unibertsitateek ikerketarako prestatzen dute eta formakuntza teorikoagoa ematen dute; aldiz, eskola politeknikoek ezagutza zehatzak eta aplikagarriak lehenesten dituzte. Esate baterako, medikuek unibertsitate titulua izaten dute eta erizainek, ordea, eskola politeknikoaren titulua dute. Ikastetxe hauetan sartzeko nazio mailan egiten den azterketaren eta sarbide azterketaren emaitzak hartzen dira kontuan.
Hizkuntzak
Finlandiar sistemaren abantailetako bat atzerriko hizkuntzak irakasteko ahalmena da. Ikasle guztiek ikasten dituzte gutxienez atzerriko bi hizkuntza, ingelesa nagusiki, eta suediera halabeharrez, behinik behin, bigaren hezkuntza bitarte. Legegintzako herri-ekimen baten bitartez, 2014an suedieraren derrigortasuna kentzeko proposamena onartu izan zen legebiltzarrean, baina azkenean ez zen onartu.
Beauchamp (Oise Harana)
Beauchamp Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beauchamp udalerrian erroldatutako biztanleak 8.843 ziren. Familiak 3.377 ziren, horien artean 883 pertsona bakarrekoak ziren (293 bakarrik bizi ziren gizonak eta 590 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.052 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.189 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 253 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.673 etxebizitza zeuden, 3.454 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 173 hutsik zeuden. 2.527 etxeak ziren eta 1.089 apartamentuak ziren. 3.454 etxebizitza nagusietatik 2.613 bere jabearen bizilekua ziren, 779 alokairuan okupaturik zeuden eta 62 doan lagata zeuden; 112 etxek gela bat zuten, 330 etxek bi zituzten, 650 etxek hiru zituzten, 948 etxek lau zituzten eta 1.413 etxek bost zituzten. 2.739 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.628 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.336 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.773 ziren, horien artean 4.218 aktiboak ziren eta 1.555 inaktiboak ziren. 4.218 pertsona aktiboetatik 3.977 lanean zeuden (2.055 gizon eta 1.922 emakume) eta 241 langabezian zeuden (110 gizon eta 131 emakume). 1.555 pertsona inaktiboetatik 502 erretiraturik zeuden, 595 ikasten zeuden eta 458 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beauchamp udalerrian 3.486 unitate fiskal zeuden, 8.786 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.648 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 129 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen alokairu bulegoak, 2 autoeskolak, 7 igeltseroak, 16 margolariak, 11 zurginak, 10 iturginak, 16 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 10 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 16 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 24 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 4 harategiak, 3 arraindegiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Beauchamp udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 491 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fronte Nazionala (Erresuma Batua)
Fronte Nazionala (National Front (NF)) Erresuma Batuko eskuin muturreko alderdi politiko bat da. Egoitza nagusia Kingston upon Hull hirian du, eta buruzagi nagusia David MacDonal da.
NA-8701
NA-8701 edo Azkoiengo zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-115 nafar errepideko 21,80 kilometroan hasi eta NA-624 errepidearen 0,00 kilometrora arte doa. Errepidea 5,34 kilometro luze da.
Fronte Nazionala (Erresuma Batua)
1967ko otsailaren 7an britainiar loialistek sortu zuten. Pentsamolde arrazista eta faxismoa eta nazismoarekin lotura izatea leporatu izan zaio.
Txekierazko literatura
Txekierazko literatura eslaviar hizkuntz hartaz egindakoa da, nagusiki Txekiako idazleekin lotutakoa. Hala ere, Franz Kafka moduko idazle txekiar handia kanpoan utziko dugu, hizkuntza irizpideei jarraituz, alemanez idazten baitzuen.
Literaturako Nobel Saria irabazi zuen 1984an txekierazko idazle batek, Jaroslav Seifertek hain zuzen ere.
Egutegi budista
Budista gehienek urteberria otsailaren 3an ospatu arren, tibetarrek otsailaren 18an eta beste batzuk apirilaren 2an ospatzen zuten. Budaren jaiotza eta heriotza, berriz, egun berean ospatzen dute, otsailaren 15ean eta maiatzaren 13an hurrenez hurren.
A Feira Nova (Malpica de Bergantiños)
A Feira Nova, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Malpica de Bergantiños udalerrian dagoen herri bat da, Leiloi parrokian eta Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 503 biztanle zituen.
Celia Correas de Zapata
Celia Correas de Zapata (Mendoza, Argentina, 1933ko urriaren 9a - Clovis, Kalifornia, AEB, 2022ko abuztuaren 21a) argentinar idazle, poeta eta akademikoa izan zen. Gainera, idazle latinoamerikarren historiako ikertzaile nabarmena izan zen.
Biografia
Edmundo Correas ezagunaren alaba eta Juan de Dios Correas ezagunaren biloba. Biak oso garrantzitsuak dira bere jaioterriaren historian: Mendoza. Literaturako irakaslea izan zenSan Jose Estatuko Unibertsitatean (Kalifornia).
Argentinan jaioa, eta Kalifornian bizi izan zen. Besteak beste, Short Stories by Latin America Women: The Magic and the Real/Latinoamerikako Emakumeen Ipuin laburrak: magia eta erreala antologia editatu zuen, Isabel Allenderen sarrerarekin.
Sortze eta deuseztatze eragileak
Sorkuntza eta deuseztatze eragileak  mekanika kuantikoan, eta batez ere oszilatzaile harmoniko kuantikoaren eta partikula ugariko sistemen azterpenean aplikazio zabala duten eragile matematikoak dira. Deuseztatze eragilea eta sortze eragilea elkarren adjuntuak dira.
Eskailera operadore quantum osziladore harmoniko
Osziladore harmoniko kuantikoaren testuinguruan, "eskailera eragile" gisa uler daitezke, oszilatzailearen sistemari energia kuantoak gehitu (sortze eragileak) edo kentzen (deuseztatze eragileak) dizkiotelarik.
Sorkuntza/deuseztatze eragileak ezberdinak dira bosoientzat (spin osoa) eta fermionientzat (spin erdi-osoa) haien uhin-funtzioen simetria ezberdintasunengatik.Schrödingerren ekuazioa, dimentsio bakarreko oszilatzaile harmoniko baten potentzialarekin ebatziz eta aldagai aldaketa egokiak eginez. Honakoak dira hauen adierazpenak momentu linealaren eta posizioaren eragileen funtzioan:
Pericrocotus divaricatus
Pericrocotus divaricatus Pericrocotus generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Leiloio (Malpica de Bergantiños)
Leiloio, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Malpica de Bergantiños udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 547 biztanle zituen.
Simpsonichthys perpendicularis
Simpsonichthys perpendicularis Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Polonierazko literatura
Literaturako Nobel saria 1905ean Henryk Sienkiewiczek, 1924an Wladyslaw Stanislaw Reymontek, 1980an Czeslaw Milosz-ek, 1996an Wislawa Szymborska olerkariak eta 2018an Olga Tokarczukek eskuratu zuten.
Garapena
Pizkundean, XV. mendean Humanismoaren eragina ezagutu zen eta, ondoren, Erreformarekin, latinez idatzitako lanak zabaldu ziren, baita italieraz idatzitakoak ere. Geroago polonierazkoak ere idatzi ziren. Garaian ohikoak zenez ereduak literatura klasikoan bilatu ziren baina, denborarekin, Poloniaren egoerara moldatu ziren, eduko abertzaleak jasoz.
Raymondville (Missouri)
Raymondville Missourieko herri bat da. Texas konderrian kokatua dago. 2010ean 363 biztanle zituen, 7.65 kilometro koadrotan banatuta.
New York County Lawyers Association eraikina
New York County Lawyers Association eraikina New Yorkeko eraikin historikoa da. Manhattan uhartea kokatua, 1982tik New Yorkeko konderriaren Gune Historikoen Erregistro Nazionalean jasoa dago. Georgian estiloan 1929tik 1930era eraiki zen, 1908an sortu zen New York konderriko Abokatuen egoitza bezala. Barruti finantzieroan dago, 14 Vesey Streeten, Broadway eta Church Street artean. Diseinatzailea Cass Gilbert arkitektoa izan zen. Modu batez, eraikin honen estiloak kalearen beste aldean dagoen Trinity elizaren St. Paul's Chapelena osatzen du.
Eraikinak gaur egun abokatuen egoitza izaten jarraitzen du. 1965an New Yorkeko hiriak haren balorea azaldu zuen eta 1982an Gune Historikoen Erregistro Nazionalean sartu zuten.
Enrique Gaviola
Enrique Gaviola (	Rivadavia, Mendoza, 1900eko abuztuaren 31 - Mendoza, 1989ko abuztuaren 7a) argentinar astrofisikaria izan zen.
La Platako Unibertsitatean astrofisikako ikasketak amaituta, atzerrira joan zen ikasketak sakontzera, eta Göttingen, Berlin, Paris, Baltimore, Washington, Pasadena eta Madrilgo Unibertsitateetan egon zen horretarako. Kimika fisikoa eta fisika matematikako irakasle izan zen Buenos Airesko Unibertsitatean, La Platako eta Kordobako Behatoki Astronomikoetako astrofisikari, eta Kordobakoaren zuzendari 1940-1947 bitartean. 1944tik 1950era, Argentinako Fisika Elkartearen lehendakari izan zen. Hirurogeitik gora lan argitaratu zituen Alemania, Ingalaterra eta Argentinako aldizkari zientifikoetan.
Alesbes
Alesbes Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Tuterako merindadean eta Erriberagoiena eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 66,2 kilometrora. Altuera 271 eta 378 metro artekoa da, eta 46,43 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Aragoiko Erriberan dago Alesbes, Arga eta Aragoi ibaien elkargunetik gertu. Azken ibai hauen eta Errege Bardeen artean dagoen lurraldea da, nahiko laua, eskualdeko gainerako lurraldeak bezala. «Nafarroako barrokoko hirigintza-multzo monumentalenetako bat» gisa definitu da, eta aipamen berezia merezi dute Santa Eufemia elizak (jatorriz gotikoa eta XVII. eta XVIII. mendeen artean handitua) edo Atariko Andre Mariaren elizak (XVI. mendea), baita beste eraikin zibil batzuek ere, hala nola Bobadillatarren jauregiak (XVII. mendea). Hirigunetik kanpo ere naturguneak nabarmentzen dira, hala nola Peñalengo amildegia edo Escuderako putzua. Alesbes Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen.
Bertako biztanleak alesbestarrak dira.
Izena
Alesbes toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Herri honek izen zahar eta jatorrizko bat du, euskaraz gorde dena, eta beste izen moderno bat, izenaren bertsio erromantzeekin bat datorrena, Atarrabia edo Ordizia bezalako beste kasu batzuk bezala.
Jatorrizko izena jatorri eta esanahi ezezagunekoa da, batzuentzat euskal jatorrikoak (Jose Maria Jimeno Jurio edo Nafarroako Monumentuen Batzordea kasu) eta beste batzuentzat ez (Mikel Belasko kasu). Euskararen ortografia arauetara egokitu izana Alesbes da, eta Euskaltzaindiak herri honentzat euskaraz ofiziala izatea erabaki duen izena da.
Villafranca erromantze toponimoaren jatorria, geroagokoa, erregeek eta jaunek herriari (Alesbes izenekoa) pribilegioetan, askatasunetan eta frankezietan oinarritutako estatutu juridikoa ematean datza. Alesbesen kasuan, antzeko izena duten beste herri batzuen antzera, Antso VI.a Jakituna Nafarroako erregeak 1191. urtean Jakako forua eman zuen, Iruñeko San Nikolas burguari lehentxeago emandako bertsio batean. Hor adierazten da, hain zuzen ere, forua Alesbes izeneko herri bati ematen zaiola, eta horrek Villafranca izena hartzen duela: « in illa villa nostra que dicitur Villafranca, que inquam villa Alesueies retro temporibus uocabatur » (Villafranca izeneko gure hiribilduan, garai batean Alesbes deitzen zena). Baimen horrekin, erregeak Alesbesko biztanleak salbuetsi egin zituen petxa edo jaun-zama guztiak ordaintzetik, eta ezarri zuen urtean 2 soldatako errolda baino ez zutela ordaindu behar etxe bakoitzeko. Horrela, herriaren izen erromantzek "zergarik gabeko hiribildua" edo "hiribildu salbuetsia" esan nahi du. Villafranca gaztelaniazko izena izan arren, hainbat erakundek eta taldek erabiltzen dute jatorrizko izena, Alesbes izenak, esaterako, CD Alesbes taldeak eta Alesbes Rock kontzertuak.
1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Alesnes nolabait euskaratuta, eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Alesotze forma proposatzen zuen, eta 1990ean Alesbes aukeratu zuen arren.
Armarria
Alesbesko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Alesbesko bandera beltza da bi aldeetatik, urrezko gurutze batekin, jatorri ezezagunekoa, eta Nafarroako udalerrietako banderetan ohikoak diren diseinu kromatikoekin kontrastatzen du; izan ere, Nafarroako banderaren antzekoa den hondo gorri bat eta soilik herriko armarria izan ohi dute. Alesbesko banderaren hondoa beltza izateak izurritearen epidemiekin zerikusia izan dezakeela esan nahi du. Gainera, banderaren forma ez da karratua, goiko eskuinaldean ebaki bat du.
Geografia
Alesbes Erriberagoiena eskualdean dago, Aragoiko Erribera eremu naturalean.
Inguru naturala eta kokapena
Alesbes Tuterako merindadearen iparraldean dago, NA-128 errepidea Martzilla-Kaparrotsu norabidean hartu, eta Martzillatik lau kilometrora, eskuinerantz doan herri errepidea hartuz.
Sundasalanx praecox
Sundasalanx praecox Sundasalanx generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Alesbes
Inguru naturala eta kokapena
Geografiaren aldetik, Aragoiko Erribera eskualdean dago udalerria, hau da, ibai horren ibilguaren behereneko aldean. Ibaiak lautada emankorra eratzen du hemen. Aragoi ibaiari, eskuinaldetik, Arga ibaiak bere urak isurtzen dizkio.
Klima eta landaredia
Alesbesek, Erriberako udalerria izanik, eskualde honetako gainontzeko herrien antzerako klima dauka. Klimaren ezaugarrietako bat, ematen diren tenperatura balio muturrekoak dira, horrela, uda garaian tenperaturak 38-40 °C ingurura igo daitezke eta neguan berriz 1-3 °C ingurura jaitsi. Garai epelenak normalean udaberrian eta udazkenean ematen dira, batez ere, udaberri bukaeran eta uda hasieran.
Urteroko batez besteko prezipitazioak 400mm ingurukoak dira eta gehien bat udaberri eta udazkenean izaten dira. Urteko batez besteko tenperatura 13,6 °C da. Nagusi diren haizeak iparrekoa eta ipar-mendebaldekoak dira, ziertzo izenaz ere ezagutuak. Haize hauek, neguan eta batez ere udaberrian ematen dira. Uda garaian hegoaldeko haizeak izaten dira nagusi.
Udalerrian Escuderako putzua dago, hamabi hektareako hezegune estu bat, Navas de Agua Salada eta Corraliza de la Escudera izeneko guneen artean kokaturik. Hazitako depresio endorreiko batean eraikitako dike baten ondorioz sortu zen eta metro eta erdiko sakonera dauka. Putzuan, landaredi eta hegazti espezie ezberdinak bizi dira, eta inguruko laboreak ureztatzeko erabiltzen dute herritarrek. Bertzalde, Moranteko putzua Corraliza Morante izeneko gunean dago, pinudi handi baten ondoan, eta Villafranca-Cadreita eta Bardearen mugatik gertu, herrigunetik 6 kilometro ingurura. Escuderako putzua bezala, inguruko lur ureztagarriak ureztatzeko erabiltzen da eta Alesbesko Udalak utzitako lur komunaletan eraiki zen.
Estazio meteorologikoa
Alesbesen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Cadreita pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 268 metrora, Nafarroako Gobernuak 1920n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Alesbesen aurkituriko lehen aztarna arkeologikoak XX. mendean topatu zituzten, baina 1970eko hamarkadara arte ez ziren indusketak ofizialki hasi. Aurkituriko mosaiko eta bestelako aztarnen arabera, II. mendean, bazen gaur egungo Alesbesetik hurbil, nekazal herrixka bat. Aztarnak, gaur egungo herrigunetik 1300 metro hegoalderantz aurkitu ziren. Erromatarren garaian, herrixka honek oparotasuna ezagutu zuen, eta gaur egungo ardogintzaren oinarriak jarri ziren, baina erromaren gainbeherarekin batera, antzinako Alesbes horren gainbehera ere etorri zen.
Erdi Aroa
Musulmanek Iberiar penintsularen inbasioaren ondoren, base bat ezarri zuen Tuteran eta bertatik Nafarroa erdialde eta hegoalde gehienaz jabetzen joan ziren VIII. mendetik aurrera. Horrela, Alesbek Ayud Lajamitak konkistatu zuen 842. urtean, herrixka gotorleku bihurtuz harresi baten eraikitzearekin batera. Musulmanak Alesbesen egon bitartean, nekazaritzan aurrerapen handiak egin ziren, lurraren ustiapena eta ureztapena hobetuz. Horrez gain, harrizko lurzorua (gaur egun existitzen ez dena) eta egositako adreiluz eginiko eraikuntzen teknika ekarri zuten Nafarroara eta Alesbesera. 1110. urtean Alfontso I.a Nafarroakoa erregeak Alesbes konkistatu, eta musulmanen lau mendeetako egonaldiari amaiera eman zien. 1118 eta 1119 urteen artean Tutera eta Zaragoza konkistatzean, musulmanak erabat kanporatu ziren lurralde hauetatik. Mendearen bigarren erdian, Iruñeko Erresumak musulmanekiko mugan dituen barrutietako bat bezala agertzen da lekua, non «Funesko ibarraren sarbide-eremu» gisa definitzen duen.
1271n Henrike I.a Nafarroakoak forua berretsi zuen, eta "bere aurrekoek egindako harrapaketak" konponduko zituela agindu zuen. 1294an, Joana I.a Nafarroakoa erreginarengana jotzen duten hiribilduetako bat da, gobernadoreak haren foruak urratzeko eskatzen duena. Hori dela eta, 1297an Obanosko Infatzoien Biltzarretarekin bat egin zuen "zin bidez", Gorteetan eseriko diren hiribildu onen zerrenda marraztuz. Nafarroako Erresumako Gorteetan esertzeko eskubidea izan zuen beti.
Jakin dugunez, 1356an eta 1361ean Erregearen Dorrea deiturikoa zegoen, bi data horietan egindako konponketa batzuei esker. Konponketa horien gastuen zerrenda Nafarroako Errege Artxibo Orokorreko dokumentuetan gordetzen da. Karlos III.a Nobleak Erresuma osoan bidesariak ordaintzetik salbuetsi zituen herritarrak, Orreagan izan ezik 1416an. XIII. mendean, Orreagako Santa Mariak hainbat lursail izan zituen.
Alesbesen zegoen gotorlekurik ekialdekoena, 1429-1430eko Gaztelaren aurkako gerra zela eta. Orduan Bortzea Agirreren esku zegoen. 1461ean, Gaztelako armadaren aurkako erresistentziaren ordainetan eta harenganako atxikimenduagatik, Joan II.ak beren etxeengatik ordaindu beharreko errolda kendu zien. Agoizko tregoaren ondoren (1479ko iraila), 1480ko Pazkoan, Filipe Nafarroakoa mariskala, Petri Nafarroakoaren semea, agaramontar buruzagietako bat, Alesbesera zihoala, Fernando Katolikoaren mandatari Juan Riberarekin hitz egitera, Leringo kondeak hil zuen.
Jerusalemgo San Joan Ordenaren lehentasunezkoaren barruan, Nafarroako Errege Artxibo Orokorreko teknikari Karlos Idoatek hari buruz egin zuen dokumentu-inbentarioari esker jakin dugu Alesbesko gomendioa deiturikoaren berri. Inbentario horretan, herri horretan eta inguruko beste herri batzuetan (Cadreita, Milagro, Funes, San Adrian, Faltzes, Arrada, Azkoien, Valtierra, Erriberri, etab.) zituzten dohaintza eta lursail ugari zerrendatu ziren. XII. mendetik XIX. mendera bitarteko aldia hartzen du.
Aro Modernoa
1529an herriak erregeari gaztelua eta monopolioak erosi zizkion, errotak bezala, koroak gorde zituenak. 1543an, Errege Bardearen aldeko epaia jaso zuen. 1630ean erregeari alkate-lanbideak erosi zizkion, udaleko beste batzuk, zilarrezko 3000 dukat bikoitzengatik. 1717an, gainera, jurisdikzio kriminala eskuratu zuen 11 000 errealen truke, eta, ondorioz, Antzinako Erregimenaren porrotera eraman zituen profil administratiboak eskuratu zituen, XIX. mendearen lehen erdian. XVIII. mendearen amaieran, ureztaketak bikoiztu egin ziren, eta 12 135 ziren lapurtuak.
1510. urtean, Alesbes eta Tutera arteko auzi bitxi bat hasi zen, Aragoi ibaiko almadien ordainlekuari buruz, Alesbes parean. Alesbestarrek kuota bat kobratzen zieten almadia guztiei, harrapakinetik pasatzen zirenaren arabera. Zurek kalte larriak eragiten zituztela zioten. Tuterarrek protesta egin zuten, Aragoi eta Ebro ibaiak ur emaritsuak zirela eta, beraz, haietatik nabigatzea libre zela iritzita. Lehen epaiak Alesbesko presatik igarotzeko eskubidea aitortzen zien tuterarrei, eta herri honek irristatze-arrapala bat eraiki behar zuen almadiako erreal bat kobratu ahal izateko, lehen kobratzen zutena baino txikiagoa. Hala ere, auzia gehiago luzatu zen.