cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asiriar genozidioa
<font color=#2e3192 size=6>• Beste hiri handiak. {{legend|#ff8080|Gehiengo asiriarra zuen eskualdea.}}]] Asiriar genozidioa, Sayfo edo Seyfo ( edo ܣܝܦܐ) ere deitua, Otomandar Inperioko asiriarak nahita eta sistematikoki suntsitzeko eragiketa izan zen, Lehen Mundu Gerraren garaian egindakoa. 1914-1920 bitartean, otomandar armadak deportatu eta sarraskitu zuen ipar Mesopotamiako (Tur Abdin, Hakkari, Van eta Siirt, gaur egungo Turkiako hego-ekialdean, eta Urmia, gaurko Irango ipar-mendebaldean) asiriar biztanleria. Genozidioan 500.000-750.000 asiriar hil ziren, gerra aurreko biztanleriaren hiru laurden.
Heuqueville (Itsas Sena)
Diru sarrerak
2009an Heuqueville udalerrian 219 unitate fiskal zeuden, 656 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.921 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Heuqueville udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alzano Scrivia
Alzano Scrivia Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Alzano Scriviak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Halichoeres penrosei
Halichoeres penrosei Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Yuki Abe (1989)
Yuki Abe (阿部 優, 1989ko irailaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Ring of Fire
Ring of Fire (euskaraz Suzko Eraztuna) Johnny Cash estatubatuar abeslariaren abesti bat da. Halere, abesti hau bere emazte June Carter Cash zenak idatzi zuen.
Borderline (1980ko filma)
Borderline (euskaraz Mugamarra), 1980ko Jerrold Freedman estatubatuarrak zuzendutako ekintza eta drama film bat da. Charles Bronson, Ed Harris eta Bruno Kirby aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Mafia erakunde bat polizia mugalarien kontrolak saiestuz Mexikoko etorkinak ezkutuan AEBetan legezkanpo sartzen ari da. Egun batez, erakundeak hanka sartu eta haren kideetako bat den "Marinea" (Ed Harris) deritzon hiltzaileak polizia mugalari bat odol hotzean erailko du. Jeb Maynard (Charles Bronson) eskarmentudun polizia buruak kasuaren ardura jaso eta bere lankide erailaren heriotza mendekatzeko helburuz ikerketari ekin eta bere esku dagoen guztia egiten saiatuko da.
Anticosti uhartea
Anticosti uhartea (Île d'Anticosti frantsesez, Notiskuan innueraz eta Natigostec mikmakeraz) San Laurandi golkoko uharte naturala da, eta Côte-Nord Quebeceko eskualdean dago. Havre-Saint-Pierre parean dago, Iparraldeko kostatik Gaspésie eta Jacques Cartier itsasartetik bananduta, Honguedo itsasartetik.
Uhartea natura nagusi den ingurunea da. Ezaguna da zerupeko jarduerengatik, arrantzagatik eta batez ere ehizagatik uhartean 150.000 Virginiar orein baino gehiago baitaude.
Geografia
Anticosti Quebeceko uharterik handiena da, 7,892.15 kilometro koadro lur-azala ditu, eta Korsikako tamainarekin aldera daiteke. 217 km luze eta 16 eta 48 km zabal da, eta Kanadako Eduardo Printzearen Uhartea baino handiagoa da, baina oso biztanle gutxi ditu (200 biztanle inguru, nahiz eta kopuru hori bikoiztu egin daitekeen baso-ustiapenaren aldian edo ehizaldian), batez ere Port-Menier herrian, uhartearen mendebaldeko muturrean, portua eta portua dauden lekuan.
L'Île-d'Anticostiko udalerriak Anticosti uharte osorik hartzen du eta biztanle gehienak Port-Menier herrian bizi dira. Uhartearen erakargarritasun nagusia uhartearen erdian dagoen Anticosti Parke Nazionala da.
Sept-Îlestik, Havre-Saint-Pierretik edo Rimouskitik sar daiteke itsasontziz.
Aulonocara auditor
Aulonocara auditor Aulonocara generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ranvierren nodoak
[[Irudi:Neuron0.jpg|thumb|250px|Neuronaren atalak:
1 Dendrita
2 Axoia
3 Ranvier nodoak
4 Axoi bukaera
5 Schwan zelula (Mielina zorroa)
6 Soma (Zelula gorputza)
7 Nukleoa]] Ranvierren nodoak neuronaren axoian mielinarik ez duten zatiak dira. Mielina "leken" artean daude. Bere neurria, mikrometro batekoa da, hau da, metro baten milioigarren zatia. Axoiaren mintza, zelulaz kanpoko likidoaren eraginpean jartzen du. Louis Antoine Ranvier patologo eta anatomista frantziarrak aurkitu zituen
Funtzioa
Nerbio-bulkada azkarrago joan dadin balio dute, modu jauzkarian eta akatserako aukera txikiagoarekin. Schwannen zelulek ematen duten intsulazioak posible egiten du ekintza potentzialak nodo batetik hurrengora jauzi egitea. Mielina geruzarik ez balego, gutxinaka gehitzen joan beharko luke axoiaren luzera osoan. Nodo hauek, sodio eta potasiozko kanalez horniturik daude, neuronen beste zatietan gertatzen ez den bezala. Kanal horiek ahalbidetzen dute jauzi hori.
Gaixotasunak
Guillain-Barré Sindromea gaixotasun autoimmunea da, bere jatorria, gorputzeko babes sistemak nerbio ehunaren aurka eramandako erasoetan izan dezakeena, Ranvierren nodoak barne.
Arquata Scrivia
Arquata Scrivia Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Arquata Scriviak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kosterhavet Parke Nazionala
Kosterhavet Parke Nazionala (Kosterhavet nationalpark), Suediako parke nazional bat da, Strömstad hiritik gertu dagoena.
Geografia
Skagerrak itsasoaren ertzean dagoena. Västra Götalandeko konderrian kokaturik dago, Norvegiarekiko mugan. Mugaren bestaldean dagoen Ytre Hvaler Parke Nazionalarekin jarraipena du. Koster uhartediaren inguruko itsasaldea eta kostaldea hartzen ditu, ez ordea uharteen barnealdea.
Ezaugarriak
Koster uhartedia dagoen izen bereko fiordoak 200 metrotako sakonera dauka, tenperaturak baxuak dira (5 - 7 °C artekoak) eta gazitasuna nahiko handia da (%35 ingurukoa).
Arrantza
Arrantza onarturiko jarduera da, beti ere arautegi espezifikoa jarraitzen bada. Kosterhavet Parke Nazionala Caridea izkira eta zigala harrapatzeagatik da bereziki ezaguna.
Junji Nishikawa
(japonieraz: 西川 潤之, 1907ko ekainaren 29a - ?) Japoniako futbolaria izan zen.
Adenobirus
Adenobirus Adenoviridae familian sailkatzen diren birusak dira. Izena latinetik dator (adeno = guruin), birus hauek hasieran gizakiaren guruin adenoideoetatik (amigdaletatik) bakartu baitziren. Animaliak (besteak beste, gizakia) infektatzen dituzte. 1953an isolatu ziren lehenengoz, eta egun 100 serotipo inguru ezagutzen dira (horietako 43 dira giza patogenoak). Gizakiarengan gaixotasun anitzak eragiten dituzte: konjuntibitisa, arnas traktuko infekzioak, gastroenteritisa eta zistitisa, batez ere. Adenobirusek erresistentzia handia diete ingurugiroaren baldintza gogorrei, eta birioia gai da gorputzetik kanpo bizirik irauteko. Horrek fomiteen bidezko kutsapena errazten du. Material genetikoari dagokionez, adenobirusek harizpi bikoitzeko DNA dute, ikosaedroa den kapside batez babestua. Kapsidea 250 kapsomeroz osatuta dago, eta ez du kanpoko bilgarririk (horregatik esaten da birus biluziak direla).
Adenobirusak, infekzioak eragiteaz gainera, zelula normalak tumore ere bihurtzen ditu. 35.000 base dituen kate bikoitzeko DNA nukleoa du, eta bere pisu molekularra 20 milioikoa da. Adenobirusak kutsatuta dagoen zelularen nukleoaren barruan garatzen dira; bertan, erreplikatu eta antolamendu kristalinoa hartzen dute. Hartu duen zelularen nukleoan bere DNAren nukleoa eta proteina birikoak askatzen ditu, eta bertan, entzimek RNA mezulari birikoa sintetizatzen laguntzen dute, nahiz eta DNA birikoa kopiatzen duena birusak kodifikatutako DNA polimerasa bat izan. Horren ondorioz, birusaren osagai guztiak sintetizatu egiten dira, eta, muntatu ondoren, zelula horretatik beste bat kutsatzera abiatzen dira. Horrela sintetizatutako proteina biriko batek zelularen RNAren sintesia aldatzen du, eta, ondorioz, zelula hori minbiziduna bihurtzen du, eta tumoreak sortzen ditu. Birusa nukleoaren bildukia haustean askatzen da, eta ondoren zelula osoa barreiatzen da.
Medikuntzan egin diren ikerketen bidez, adenobirusek giza zeluletan sartzeko duten ahalmena kontrolatzen saiatu dira: adenobirus ez aktibodun sudurreko aerosolak sortu dira; akats genetikoak konpentsatzeko, giza zeluletara geneak eramateko bektoreak ere asmatu dituzte. Horrela sartu dute CFTR genea, horren gabeziak eragiten baitu fibrosi kistikoa. Gainera, adenobirusak txertoen bektore moduan ere erabiltzen dira. Baina hanturek eta gaixoak sortutako antigorputzek teknologia berri honen eraginkortasuna mugatzen dute, nahiz eta adenobirusarekin batera interferon batzuk hartuta eragozpen horiek arintzea lortzen den.
Jo Inoue
Jo Inoue (井上 丈, 1994ko maiatzaren 21a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Felipe Alberdi
Felipe "Katania" Alberdi Gorroño (Zornotza, 1930eko abuztuaren 23a - ) euskal txirrindulari ohia da, 1952 eta 1961 artean profesionala izan zena. Guztira 18 garaipen lortu zituen.
Ibilbidea
Amateur moduan ondo moldatu bazuen ere, profesionalekin ez zuen hainbeste garaipenik izan. Ziklo-krossean, ostera, bigarrena izan zen Espainiako Txapelketan eta 1956an Munduko Txapelketan hartu zuen parte.
Espainiako Vueltan hirutan hartu zuen parte: 1956, 1958 eta 1960. Beti utzi zuen lasterketa baina azken urtean etapa bat lortu ez ezik liderraren maillota ere izan zuen.
Emaitzak lasterketa nagusietan
(*) Ziklo-krossean
Baker (Montana)
Baker Montanako hiri bat da. Fallon konderrian kokatua dago. 2010ean 1,741 biztanle zituen, 2.51 kilometro koadrotan banatuta.
Letesenbet Gidey
Letesenbet Gidey (tigriñeraz : ለተሰንበት ግደይ, 1998ko martxoaren 20a) distantzia luzeko korrikalari etiopiarra da. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetako 10.000 metroko brontzezko domina izan zen, eta zilarrezko domina irabazi zuen 2019ko Munduko Txapelketan. Letesenbetek 2020ko urrian eta 2021eko ekainean ezarri zituen 5.000 metroko eta 10.000 metroko egungo munduko errekorrak. Ingrid Kristiansenetik 1986-1993 bitartean biak aldi berean eduki zituen lehen emakumea da. 2021eko urrian, maratoi erdian munduko errekorra ezarri zuen, aurreko marka minutu bat baino gehiagoz hautsiz. 15km-ko munduko onena ere badu errepideko lasterketan.
Takashi Saito
Takashi Saito (Saito, 1993ko abenduaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
NGC 232
NGC 232 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Pinaroloxias inornata
Pinaroloxias inornata Pinaroloxias generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Yobibyte
Yobibyte (yotta, bitarra eta byte-ren kontrakzioa) konputagailuen biltegiratze ahalmenean 280) byte adierazten duen informazio unitatea da. Bere laburdura ZiB da. 1 Yobibyte = 280 byte = 1.024 zebibyte
Yobibyte eta yottabyte
Yobibyte yottabyte-rekin zerikusia du, baina berdintzat hartzen diren arren, desberdinak dira. Zettabyte batek 1024 byte da, berriz Yobibytek 280 byte.
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.
Multzo berdineko unitateak:
Biltegiratze produktuetan nahasmena
Gaur egun (2007), biltegiratze gailuetan eta euskarrietan biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako. Beste adibide esanguratsuak:
Avolasca
Avolasca Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Avolascak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bearcreek (Montana)
Bearcreek Montanako herri bat da. Carbon konderrian kokatua dago. 2010ean 79 biztanle zituen, 0.31 kilometro koadrotan banatuta.
Aulonocara baenschi
Aulonocara baenschi Aulonocara generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Gloydius halys
Gloydius halys Gloydius generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Tarentola substituta
Tarentola substituta Tarentola generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Zamudio Kirol Elkartea
Zamudio Kirol Elkartea Zamudioko futbol taldea da. 1943an sortua, 2016an Hirugarren Mailako txapelduna izan da eta Bigarren B mailara igotzea lortu du, urte bakarrerako ordea.
Futbol Zelaia
Zamudio KEk Udal Kiroldegian jokatzen du, 5.000 ikusleentzako tokia duena.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Lehen taldea denboraldika
Zamudio 2016-2017
John Ross (esploratzailea)
Sir John Ross (Balsarroch, Eskozia, 1777ko ekainaren 24a - Londres, Ingalaterra, 1856ko abuztuaren 30a) eskoziar itsasgizon eta esploratzailea izan zen.
Bizitza
James Clark Rossen osaba zen. Frantziaren aurkako gerretan ezagun egin zen; 1816an ipar-ekialdetik igarobide baten bila zihoan espedizioko buru egin zuten. Artikoko izotzetan eman behar izan zituen lau negu (1829-1833) Melvilleko kostaldearen eta Coppermineko kostaldearen arteko itsasertzak esploratzeko. Ipar Buru magnetikoa aurkitu zuen Somerset uhartean, Boothiako penintsulan eta Gilen erregearen uhartean.
1833an Ingalaterrara itzuli zen, eta kontsul nagusi izan zen Stockholmen. 1850. urtean Artikoan galdua zen John Franklin esploratzailearen bila abiatu zen, baina Wellingtongo ubidean alferrik bilatu ondoren, 1851n itzuli zen Londresa.
Pech-Luna
Pech-Luna Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pech-Luna udalerrian erroldatutako biztanleak 97 ziren. Familiak 46 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 61 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (20 gizon eta 13 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Pech-Luna udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sainte-Colombe-de-Peyre
Sainte-Colombe-de-Peyre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademia
San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademia (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando) Espainiako Madril hiriburuan dagoen akademia bat da, Espainia Institutua erakundearen barnean dago.
Kokalekua
Goienetxe jauregian egoitza du, Alcalá kalearen 13. zenbakian.
Sainte-Colombe-de-Peyre
Biztanleria
2007an Sainte-Colombe-de-Peyre udalerrian erroldatutako biztanleak 223 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (18 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 22 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 18 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademia
Historia
1744ean sortu eta bere estatutuak idatzi ziren, Ilustrazioaren eraginez. 1952an Fernando VI.a Espainiakoak erakundearen behin betiko eraketa onartu eta izena eman zion: San Fernandoko Hiru Arte Nobleen Akademia. Hasiera batean, erakundearen jarduna margolaritza, arkitektura eta eskultura arteetara mugatu zen. Erakundearen helburu nagusia artearen jarduera unibertsitate irakasgaian bilakatzea izan zen. 1783an bere gaur egungo izendapena jaso eta musikaren sail berria eratu zen.
1987an erakundeak aldaketak izan zituen, telebista, argazkilaritza, bideoa eta zinemaren arteak eskultura sailari gehitu zitzaizkion, Eskultura eta Ikus-entzunezko Saila sortuz. 1996an bigarren aldaketa bat izan zuen, akademiko numerarioen kopurua 92ra handituz.
Sainte-Colombe-de-Peyre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 151 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 49 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 136 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 144 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (58 gizon eta 45 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Colombe-de-Peyre udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 193 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.965 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 iturginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sainte-Colombe-de-Peyre udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.728 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hexacelsiana
Hexacelsiana mineral bat da eta feldspar taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hexacelsiana elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Gante-Wevelgem
Gante-Wevelgem (Gent-Wevelgem) egun bakarreko txirrindularitza lasterketa bat da, klasiko bat, Belgikan korritzen dena apirila hasieran. Galtzada-harrien klasikoak osatzen duten lau lasterketako bat da. Astelehenetik ostiralerako egunetan ospatzen den klasikoa urrietako bat da, zehazki Flandriako Tourra eta Paris-Roubaix proben arteko asteazkenean.
2005etik lasterketa hau UCI ProTourraren barnean dago.
Historia
Lasterketa honen lehen edizioa 1934ko irailak 9an ospatu zen 120 kilometroko ibilbide batean lasterketa junior bat bezala. Bere jatorria Wevelgemen jaiotako Gaston Rebryri eginiko omenaldi batean dago, urte horretan Flandriako Tourra eta Paris-Roubaix klasikoak irabazi zituena. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, jada profesionalentzako, 1945eko uztailak 29an ospatu zen 200 kilometroko ibilbide batean, eta, egundaino, "Het Vliegend Wiel" txirrindularitza klubak antolatuta.
1947an "udaberriko klasiken" egutegira batu zen, 1957-1959 tarterako "Trofee van Vlaanderen" (Flandriako Saria) osatuz Omloop Het Volkekin batera.
Ibilbidea
Proba honetako oztopo nagusiak, bertan oso ohikoak diren haizea eta euriaz gain, Monterberg eta Kemmelbergeko pabes zatiak dira. Alabaina, bere profil lauaren ondorioz, sprinterrentzako klasikotzat hartzen da, probaren garaile gehienak hala izan direlarik.
Belgrade (Montana)
Belgrade Montanako hiri bat da. Gallatin konderrian kokatua dago. 2010ean 7,389 biztanle zituen, 8.42 kilometro koadrotan banatuta.
Daigoro Kondo
(japonieraz: 近藤 台五郎, 1907ko ekainaren 1a - 1991ko otsailaren 9a) Japoniako futbolaria izan zen.
Hard Rock Hallelujah
Hard Rock Hallelujah Lordi finlandiar musika taldearen abesti bat da.
Danteren Infernua
Infernua (Inferno) liburuki bat da; Jainkotiar komedia (italieraz: Divina Commedia) osatzen duen liburukietako bat, hain zuzen. Dante Alighieri poeta da egilea, eta Erdi Aroaren azkenaldera idatzia da (1304-1321). Jainkotiar komedian, Dante da protagonista, eta haren bidaia azaltzen du, infernutik, purgatoriotik eta paradisutik igaroz, Virgilio erromatar poeta gidari izanik. Infernua da lehen atala —hots, Danteren lehen egonaldia—, eta han erlijio paganoko zein kristauko pertsonaiekin egingo du topo, Luziferrengana heldu arte. Ondorengo mendeetan zehar kulturan errotu eta eragin literario, artistiko zein historikoak ere izan zituen. Egun dugun infernuaren ideia orokorrean eragiteaz gain, garaiko tradizio kulturala jaso zein lekuko dialektoen linguistikan sakondu zuen.
Hard Rock Hallelujah
2006ko Eurovision Abesti Lehiaketako irabazle suertatu zen.
Danteren Infernua
Dante Alighieri
Durante Alighieri berezko izena duen Dante Alighieri poeta, 1265. urtean Florentzian jaiotako filosofo eta politikari italiarra dugu, eta 1321. urtean Ravenan hil zen. Bere familia, Florentziar behe nobleziari zegokion eta gaztetatik jaso zuen politikan, literaturan, gramatikan eta beste hainbat disziplinatan formakuntza. Are gehiago, Bruneto Lattiniren pupiloa izan zen, Erdi Aroko humanismoaren figura garrantzitsua izan zena. Dantek, hainbat lan idatzi zituen, baina horiek ulertzeko, nahitaezkoa dugu berak bizitako testuinguru politiko soziala azaltzea:
Danteren produkzio literarioari dagokionez, hurrengo obra garrantzitsu hauek ditu: Vita nuova (1292-93), Beatricekin experimentatutako amodioari buruzkoa; Convivio y De Vulgari Eloquentia (1304), honetan, bere bisio kultural eta politikoa kontatzen du; De Monarchia, Enrique VII.ak Italia inbaditu ostean, kontatzen du enperadore baten koroazioaren garrantzia, Aita Santutzaren aurrean. Azkenik, Jainkotiar komedia (1304-1321) aipatu beharko genuke, Danteren azken obra izanik, hark Virgilio poeta klasikoaren laguntzaz egiten duen bidai bat narratzen digu, infernutik, purgatoriotik eta paradisutik igarotzen direlarik.
Infernuaren estruktura
Infernua harrera batez eta bederatzi zirkuluz osatua dago eta ostera aztertuko dugun bezala laugarren kantutik aurrera, zirkulu bakoitzak pekatu bana du protagonista, eta gero eta okerragoa izan pekatua, hare eta gogorragoa izango da inposatuko den zigorra. Bederatzigarren zirkulua pasa bezain pronto, Luziferrekin egiten dugu topo.
Infernuaren harrera (I, II eta III kantuak)
Momentu honetan, Dante kikildurik, Virgilioren laguntza eskatuko du, miresten zuen Antzinateko poeta izanik hain zuzen ere. Virgilio, arrazoiaren errepresentazioa izango da, eta gure poeta lagunduko du infernuaren bidai horretan, bere gidari izanik. Virgilio agertaraziko duten hiru emakume ditugu: Beatrice (lehen aipaturiko bere maitasun platonikoa) Santa Lucia (erlijio kristauaren martirretako bat); azkenik, Ama Birjina izan daitekeena. Honen atzean dugu Hirutasunaren sinbologia, bere obran oso errekurrentea izango den zenbaki kristaua izanik. Gainera, ezin dugu aurrera egin Beatriceren papera aipatu barik; izan ere, Beatrice santutzen du, ongiaren errepresentazioa izanen. (Lehen kantua).
Booth Tarkington
Newton Booth Tarkington (Indianapolis, Indiana, AEB, 1869ko uztailaren 29a - ib., 1946ko maiatzaren 19a) Estatu Batuetako eleberrigilea eta dramagilea izan zen. Idazle oparoa izan zen.
Danteren Infernua
Infernuaren harrera (I, II eta III kantuak)
Hortaz, infernuaren ateak zeharkatzera doaz. Bertan, Aqueronte ibai ertzean, arima batzuk topatzen dituzte, infernutik barne ez at daudenak: Pertsona hauek, ez ziren ez txarrak ez onak izan (Celestino V.arekin topo egiten du), bertan zigortuak dira estandarte zuri baten atzean korrika egitera behartuak egonik, erle eta liztorrek jarraitzen dituzten bitartean. Jarraian, Aquerontea zeharkatzeko ontzian sartzen dira, Caronte dugularik gidari eta orain bai, infernuaren zirkuluetan barneratuko dira gure bi poetak.
Booth Tarkington
Biografia
1899. urtean argitaratu zuen The Gentleman from Indiana ("Indianako zalduna") nobelarekin egin zen ezagun. Monsieur Beaucaire (1900, "Beaucaire jauna") obra izan zen Tarkingtonen lan ospetsuenetako bat. Gazteentzako kontakizun-liburuak argitaratu zituen: Penrod (1914), Penrod and Sam (1916, "Penrod eta Sam"), Seventeen (1917, "Hamazazpi") eta Gentle Julia (1922, "Julia atsegina").
Beste zenbait obra: The Two Vanrevels (1902, "Bi Vanrevel-ak"), The Turmoil (1915, "Iskanbila"), The Magnificent Ambersons (1918, "Ambersonstarrak"; 1941. urtean zinemara egokitu zuen Orson Wellesek), The Mitlander (1924, "Barnealdeko lurraldeak"), The Plutocrat (1927, "Plutokrata"), Alice Adams (1921).
Danteren Infernua
Lehen zirkulua: Limboa (IV Kantua)
Gure bi poetak, lehen zirkulu honetan hurrengo arimekin egingo dute topo: bataiatu ez direnak eta kristautasuna sortu aurretik jaio ziren pertsonaiak agertuko dira eta zerura igotzeko jainkoaren grazia jaso ez dutenak. Pertsonaia hauek azken finean, ez dira zigortuak izango, ez baitzuten kristoren jarraitzaile izateko aukerarik izan, baina Kristotik hurrun egoterakoan, ezin dira paradisuan egon. Bertan, Atziñaroan oso garrantzitsuak izan ziren hainbat intelektual egongo dira; Virgilio bera, bertako gazteluan bizi da. Beraz, Dantek, Homero, Horacio, Ovidio… ezagutuko ditu; baita Sokrates, Platon eta Aristoteles filosofoak ere. Aipagarria da ere, Dantek aurkitzen dituen filosofo hauek miresten dituela eta aurretik aipatutako Monarchia obrako ondorioak horietan oinarrituak daudela.
Saint-Étienne-des-Guérets
Saint-Étienne-des-Guérets Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Chartres-de-Bretagne
Chartres-de-Bretagne (bretainieraz Karnod) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Danteren Infernua
Bigarren zirkulua: Lizunkeria. (V kantua)
Esan bezala, infernuaren estruktura pekatu leunetik okerrenera antolatuta dago, aditzera ematen diguna lizunkeria, zazpi horietatik leunena izango litzatekeela; Gauza da, Dantek V. kantua amaitzerakoan, bikotea barkatzen du, amodioaren kontuarekin askoz ere gupidatsua baita.
Saint-Étienne-des-Guérets
Biztanleria
2007an Saint-Étienne-des-Guérets udalerrian erroldatutako biztanleak 99 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Danteren Infernua
Hirugarren Zirkulua: Sabelkeria (VI Kantua)
Aurreko istorioarekin lotuta, bikotearekiko pena senti bezain pronto, hurrengo zirkuluan agertzen da, hemen, sabelkeria praktikatzeagatik zirgortuak direnak aurkitzen ditugularik. Hauen zigorra hurrengoa dugu: Betiereko ekaitz bortiz batengatik astinduak izatea, gainera, hiru buru dituen txakur - monstruo batek (Cerbero) ere atormentatzen ditu bertako arimak.
Saint-Étienne-des-Guérets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 38 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Danteren Infernua
Laugarren zirkulua; Zuhurkeria. (VII kantua)
Amildegian aurrera egin ahala, laugarren zirkuluan sartzen gara, zeinetan zuhurrak aurkitzen ditugun. Nola ez, zirkulu honetan Pluto aurkitzen dugu, aberastasunaren jainkoa, alegia. Oso aipagarriak dira Danteren hitzak, hemen aurkitzen ditugun pertsonaien definizioa ematen digunean kontuan hartu behar dugu Dantek Idazki Santuan idatzia zegoen bezala, kleroak ezin zuen haren jabetzaren menpe urrerik, ez zilarrik ezta kobrerik ere izan.
Saint-Étienne-des-Guérets
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (28 gizon eta 19 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 finantziazio enpresa zen.
Danteren Infernua
Laugarren zirkulua; Zuhurkeria. (VII kantua)
Bestalde, bi talde agertzen zaizkigu zirkulu honetan; alde batetik, aipatutako kleroak, urreaz jabetzen zirenak eta bestetik, aberastasun oro irazten zituztenak. Hauen arteko betiereko borroka izango dugu; izan ere, batak urrea batu nahiko du eta besteak, huraxe irazi. Virgilio arima hauekin hitz egiten saiatuko da, baina segituan ikusiko dute ezinezkoa dela, haien arteko borroka horretan murgilduegiak baitaude.
Saint-Étienne-des-Guérets
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Saint-Étienne-des-Guérets udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.072 hektarea erabiltzen.
Danteren Infernua
Dite hiriko mugaldea (IX kantua)
Pekatariak eta hildakoak hiriaren edo zonaldearen kanpoaldean kokatuta sarrera ezeztatzen diote batez ere Danteri, nahiz eta Virgilio konbentzitzen saiatu, deabruek ateak itxiko dizkiete. Honela bada, hiru infernuko suminak/eriniak agertuko zaizkie sugez inguratuta eta ilea sugegorriz osatua ere, haien bularra hatzez urratuz eta garrasika, Medusa/Gorgona deituko zutela adieraziz. Azkenean ordea, zerutik bidalitako figura bat agertuko da, aire zikin eta kez-betetakoa urrunduz atea irekiko diena azkenean.
Saint-Étienne-des-Guérets
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Primitibismo
Primitibismoa esperientzia "primitiboa" birsortu nahi duen idealizazio estetiko bat da. Mendebaldeko artean, primitibismoa mendebaldekoak ez diren edo "primitibo" gisa hautematen diren historiaurrekoak ez diren pertsonengandik mailegatu izan da, adibidez Paul Gauguinek margolanetan eta zeramiketan tahitiar motiboak sartu zituenean. Mendebaldeko arte "primitiboaren" maileguak garrantzitsuak izan dira arte modernoaren garapenerako. Primitibismoa sarritan kritikatua izan da europarrek konkista koloniala justifikatzeko erabiltzen dituzten europarrak ez diren herriei buruzko estereotipo arrazistak errepikatzeagatik.
Danteren Infernua
Seigarren zirkulua: Heresia (X kantua)
Hiriaren barnean, hilobiz betetako gune ilun bat ikusiko dute, bertatik irteten diren garrasiak, oihuak eta giro zapaltzaileak izutuko ditutelarik, bertan kristautasuna zlanatzatan jarri edota beste erlijio/sekta edo gidari bati jarraitu ziotenak daude. Josafateko bailaratik haien gorpuak iritsiko direla adierazten dio Virgiliok eta Epikurorekin bezala, arimari atentzioa jartzen ez bazaio hau gorpu materialarekin hiltzen dela dio. Josafat-eko bailaran Jainkoak arimak zigortzen edo epaitzen omen ditu, egungo Jerusalem inguruan. Epikuro antzinateko filosofoa hemen zentzu negatiboz ulertu behar dugu, garaiko kristautasunaren aszetismoak ez bezala bizitza hedonistikoa bultzatzen zuelako, nahiz eta ondoren berirakurketak egin ziren oraindik ere materialtasunean ulertzen zuten, hortik heresiaren zonaldean aipatzea Dantek. Epikuroren jarraitzaile herese moduan eta botere erlijiosoaren aurkako moduan Farinata degli Uberti pertsonaia agertzen zaigu, eta honek Danterekin tinte politikoak dituen elkarrizketa bat mantenduko du, honen azkenaren exilioa ere aipatuz.
Primitibismo
Primitibismo hitza, sarri, arte naïf edo herrikoiaren estiloan lan egiten duten beste margolari profesional batzuei aplikatzen zaie, Henri Rousseau, Mikhail Larionov, Paul Klee eta beste batzuk kasu.
Danteren Infernua
Zazpigarren zirkulua: Biolentzia (XI., XII, XIII, XIV, XV, XVI eta XVII. kantuak)
Haran batetara hurbilduta eta bertako haitzetatik, bestelako mailak ikusten dituzter Dantek eta Virgiliok. Hurrengo pekatuak gizakiaren naturan soilik aurkiten omen diren bizioetatik sortzen omen dira, hori dela eta gogorrago dira zigortuak edo Jainkoak gorroto handiagoa diela dio Virgiliok. Biolentziaren zirkuloa, edo gehiegizko haserrerarena era berean hiru zatitan omen dago banatuta; haien buru propioaren aurka jokatzen dutenak, hurkoren aurka jokatzen dutenak eta hauen jabetzekiko ere (Jainkoarekiko). Orohar hortaz esan dezakegu hiru zatitan banatzen dela biolentzia: Hurkoaren aurka jokatu duten biolentoak (odolezko ibai batetan zentauroen geziak sufritzen dituzte), haien buruaren aurka eta haien ondasunen aurka joatu zutenak (ehiza eszena bat bailitzan erbi-txakurrek jaten dituztenak) eta azkenik Jainkoa eta naturaren/artearen/sorkuntzaren aurka biolentoak (suzko euri baten azpian aurkitzen direnak).
Zortzigarren zirkulua: Iruzurra ( XVIII. kantutik XXX.enera)
Azkenaurreko zirkulu hau beste hainbat mailatan banatzen da paisaia labartsua bailitzan (Malebolge izenekoa) hamar fosa ditu orotara: Lehenengoan proxenetak eta limurtzaileak deabruen latigoez zigortuak dira, biluzik egonda. Bigarrenean, lausengariak gorotzetan murgildu eta itoak dira. Hirugarren fosan simonia burutu zutenak aurkitzen dira, horien artean Nicolas III.a Aita Santua aipatzen delarik; hauek lurrean dauden zuloetan buruz behera sartuak dira, oinak soilik ikusten zaizkielarik, eta hauek suz inguratuak dira era berean. Laugarrenean magoak edota iragarleak dira zigortuak, hauek etorkizuna asmatu eta aldatzeko duten ahalmena aldarrikatzeagatik jasotzen dute zigorra, eta haien aurpegiak edo buruak atzealderantz bihurtzen dira honela ironikoki. Hurrengo fosan bidegabekoak izan direnak aurkitzen dira, adibidez haien postu publikoetatik onura propioak bilatu zituztenak: Irakiten dagoen brean murgilduak dira eta ateratzen saiatzen direnak deabruek zirikatzen dituzte (horietako askori izen propioa ematen die Dantek gainera). Seigarren zatian hipokritak aurkitzen dira, soinean berunezko jantzi oso pisutsuak daramatzatelarik baina kanpotik urrezkoak diruditenak, haien itxurak bezala bizitza materialean. Hurrengo haranean edo zuloan lapurrak aurkitzen dira sugeek haien eskuak inguratzen dituzte eta hauekin sinbiosian haien natura edo itxura ere aldarazten zaie, honela haien izaera galdurik; hau agian sugeak duen engainuaren sinbologiarekin lotu genezake Jatorrizko Pekatutik. Zortzigarren fosan aholkulari gezurtiak aurkitzen dira sutan erretzen ari direlarik eta hitz egiteko zailtasunak ere aurkezten dituzte. Azken-aurreko fosan zisma erlijioso, politiko zein sozialen instigatzaileak agertzen dira, deabruek ezpata batez hain azaletan zauriak irekitzen dituzte eta itxi orduko berriro ireki. Zirkulo honen azken zatian faltsifikatzaileak agertzen dira, mota eta arlo guztietakoak eta bakoitzak gaixotasun mingarri bat jasotzen du.
Bederatzigarren zirkulua: Traizioa (XXXI kantutik XXXIVraino)
Iruzurraren eta gaizkiaren antzeko alderdia erakusten dute azkeneko zirkulu hauek, hala ere, azkeneko honek pekatariak harengan konfiantza zuten horien aurka jokatzeagatik dira zigortuak. Hemen zaindari eta era berean zigortu moduan erraldoiak aukitzen dira, boteredunen edo jainkoen aurka altxatzeagatik famatuak ziren figura mitologikoak, infernuaren erdiguneko putzu sakonaren inguruan zintzilik. Honela bada, justifikazio honen barnean kokatu genezake Luzifer berbera. Zirkulu honek era berean antolaketa propioa dauka: Caina lehen zatia, bertan Caín haren anaia traizionatu eta hil zuelarik kokatzen da; bigarren zatia Antenora; hirugarrena Tolomea eta azkena Judeca (bertan Judas Iskariote egonik, Kristo etsaiei saldu ziena). Luzifer bera edo deabru nagusia zentruan legoke, haren hiru ahorekin Kristoren etsaiak eta pekatariak irentsi eta urratuz.
Infernuaren deskribapen ikaragarria (danteskoa moduan definitu ohi dena, izugarria, ikaragarria, beldurgarria edo gordina moduan) eta honen antolaera eta zigor bakoitza pekatuekiko lotuta azaldu ostean, Dantek haren bidaia Purgatorio eta ondoren Paradisuko lurraldeetan eta zirkulu ezberdinetan zehar ere jarraitzen du, azkenean Empireora iritsirik haren maite Beatrizenganaino.
Harrera eta eraginak
Dante Alighieri (1265-1322) Errenazimentuko ideien pixkanakako errotzearen arduradunetako bat bezala izendatzen da askotan, haren obraz egungo italiar hizkeraren dialektoetako bat perfekzionatzen eta honen bidez goi-mailako literatura sortzea bultzatu zuen; era berean literaturako deskribapen guztiz naturalista, beldurrezkoak baliaturik infernuaren imaginario popularrean eragin zuen. Aurreko garaietako bai eta garaikideak ziren pertsonai eta ohitura kulturalak jaso zituen haren idatzietan, honela iturri historikoa ere kontsideratu dezakegu literarioa eta artistikoa izateaz gain.
Eragin literarioak
Jainkotiar komedia obra egiterako orduan, Antzinateko zein Erdi Aroko hainbat autoreren idatzizko iturrietatik edan zuen gure Dantek, autore horietako asko ere protagonistak izan direlarik aurretik egindako analisian ere bai. Asko dira Danteren obra influentziatu zuten obra klasikoak, hori dela eta, pagano eta erlijiosoen (bai kristau, bai islamiarrak) hautaketa bat egingo dugu, kontuan hartuta infernuan zentratzen ari garela. Bestalde, garaian ez zuen oso harrera onik izan (sate baterako, Bocaccio dugu iturri zuzen bezala, Dante aipatzen duena eta haratago joanik, Commedia izena izango zuen poemari Divina gehitu ziona), baina hurrengo garaietan zehar, irizpide bihurtu zen, arestian aipatu dugun bezala, bai artearen historian baita literaturaen historian ere, egun, literatura unibertsaleko klasikoetako bat kontsiderantze delarik.
Antzinateko iturriak
Danteren infernua aztertzerakoan beraz, mitologia klasikoan garrantzitsuak izan ziren pertsonaiak zein autore eta filosofoak aipatzen dira; Danteren bidaia kide propioa ere, Virgilio autore klasikoa dugularik. Asko direnez aipatzen direnak, hiru heroi hartuko ditugu eta horiei buruz aritzen diren lau bat iturri; Virgilioren Eneida, Homeroren Iliada eta Odisea, Ovidioren metamorfosia eta Estazioren akileidak azkenik.
Horietatik lehena, Akiles dugu, Tesis jainkosaren eta Peleoren seme mortala izan zena. Hori dela eta, Tesisek Estigia izeneko ibaian sartu zuen Akiles, hilezkor bihur zedin. Hala ere, prozesu hori ezin izan zen bete; izan ere, Tesisek orpotik zuen ebatua, ur korronteak Akiles eramatea ekidin nahi baitzuen, honek ez zuelarik ahalbidetu likido hilezkor horrek ukitzea. Hortik datorkio hain famatua den “Akilesen orpoa”, ahultasunaren sinbolo bilakatu izan dena (Akiles hilezkorra baita orpo horren ondorioz); izan ere, Troiako gudetan, Parisek zaurituko du orpoan eta hil egingo da (Higinoren fábula 107). Dakigunez, Parisek, Akiles polixemana maitatzeagatik hil egin zuen, hori dela eta, Dantek, Bigarren zirkuluan sartuko du, lizuntsuekin batera (infernuaren V. kantuan). Historia horren barnean ere Helenaren izena aipatzen du, Virgiliok eta Homerok Troiako gudateen erreponsable gisa hartzen baitute. Poetak (Dantek) honela dio:
Ezinbestekoa izan den beste heroi klasikoa dugu Eneas, Infernuko lehen kantuan agertzen zaigu iada, Limboan aurkitzen den pertsonaia izanik. Kontuan hartu behar dugu, Virgiliok esaten duela heroi justu honi kantatu izan ziola, hortaz, justizia delako bertute kardinalaren errepresentazioa izango dugu Eneas. Heroi hori Sibilak gidatu zuen infernurantz. Beraz, Dantek adibidetzat hartuko dut; paralelismotzat, alegia.
Azkenik, Ulisesen kasua izango genuke eta heroi klasiko guztien artean, komedian zehar gehien errepikatzen dena. Infernuaren kasua aztertzen ari garenez, haren garrantzia aipatuko dugu kapitulo honen XXVI kantuan: Diomenesekin batera agertzen zaigu, iruzurrezkoen artean, alegia. Dantek Virgiliori Ulisesengatik galdetzen dio, eta Virgiliok, kontatzen dizkio hark egindako pekatu guztiak: Troiako zaldia; Aquilesi egindako iruzurra eta azkenik; Paladioren lapurreta.
Erdi Aroko iturriak
Are gehiago, Erdi Aroan zehar, oso ohikoak izango dira bisioak eta bidai mistikoak. San Agustin Hiponakoa, V. mendeko filosofo - teologo eta elizaren aita ere izan zenak Jainkoaren hirian hurrengo hitzak idatzi zituen, non argi uzten den ona ez duen orori, sufrimenduz betetako bizi bat izango duela hil osteko hurrengo mundu kristau hartan. Ezaugarri horiek erakutsi dizkigu Dantek haren komedian, ikusi dugunean infernuan, pekatari bakoitzak egindako bekatuaren arabera, horrelako zigorra jasotzen duelarik.
Bestetik, San Isidororen Etimologiak Erdi Aroko iturri nagusietako bat ere dugu eta kasu honetan ere, infernuaren inguruko hainbat zantzu eman zituen, Alighierirengan influentzia izan zituztenak; izan ere, etimologia hauetan, infernuaren lur azpiko kokapenaz hitz egiten digu, ostera, Dantek, eta infernua Jerusalemen azpitik jarriko du.
Azkenik, Erdi Aroko influentziekin amaitzeko, bisio literaturari buruz hitz egin beharko genuke, oso zabaldua izan zen generoa. Bisio guzti hauek izugarria den espazio bat egingo dute infernuaz; esate baterako Bedak idatzitako hiru bisio ezberdin aipatuko ditugu (Elizaren historian idatzia, VIII. mendean): Lehenengoa, Fursaren bisioa izango litzateke, zeinetan zeru azpian dagoen haran ilun batetaz hitz egiten digun, lau sute daudelarik, lau pekaturi dagozkienak. Bigarrenean, Drythelmen bisioan ere sutan dagoen haran bat aipatzen da, zeinetan arima atormentatuak agertzen zaizkigun. Azkenik, Bernoloren bisioan, infernua putzu sakon bat bezala deskribatzen da, nondik su eta kea irtetzen den. Beraz, kontuan hartuta Erdi Aroan zehar bisioen gaiak izandako garrantzia, baliteke Dantek esku artean izan zituela bisio hauek deskribatzen zuten infernuaren inguruko teoriak, eta horietan oinarrituta, haren infernuaren irudia gauzatzea.
Primitibismo
Primitibismoa eta arkaismoa
Primitibismoa ez da arkaismoarekin nahastu behar. Arkaismoak naturaren ikuspegi guztiz bortitza du, eta iragana gaur egun baino bortitzagoa dela proposatzen du. Primitibismoak utopia bat planteatzen du, non animalien artean oreka eta poza dagoen. Hayden Whiten arabera, mundu bat non "emakumeek unikornioak laztantzen dituzten eta lehoiak eta bildotsak elkarrekin hartzen duten atseden".
Danteren Infernua
Erdi Aroko iturriak
Bestalde, nahiz eta argi utzi izan dugun iturri kristauek izandako difuzioa Erdi Aroan zehar, ez zen erlijio bakarra izan. Are gehiago, erlijio islamiarrak izugarrizko zabalkundea lortu zuen egindako konkistei esker eta mendebaldeko kulturak, ekialdetik ekarri zuten hainbat berrikuntza jasoko zituen. Danteren kasua ez da salbuespena izango; izan ere, Dantek mundu arabiarrean sortutako iturrietaz hornitu izan zen, haren De vulgari eloquia testuan aipatzen duen bezala: Mirah-eko kondaira delakoan, adibidez, profetak Jerusalemetik zerura egiten duen ibilbideaz gain, bertatik Gabriel goi aingeruarekin egiten duen bidaia infernura kontatzen da, antzekotasun ikaragarriak aurki ditzakegularik Danteren bidai horretan ere. Bestetik, Abenarabi filosofoak planteatutako planu trazatutako arkitekturan (Fuhurat izeneko diseinuak) oinarritu zen Dante infernuaren estruktura zirkular hori egiterako orduan.
Danteren Infernua arte plastikoetan
Dantek, garaian sortzen ari zen pixkanakako humanismoak bai eta arrazionalismoaz ere garaira arte planteatu ez zen infernuaren irudi ordenatuagoa osatu zuen, azkenik mendebaldeko kulturaren oinarri bilakatu delarik kontzeptual zein bisualki. Ezin dugu ukatu, erdi aroko Azken Epaiketen, deabruen, pekatuen eta Apokalipsiaren irudikapenen eragina izan zuela Dantek seguraski, batez ere Florentziar zonalde inguruan existitzen ziren ereduena. Dante rudimenak sortzen zizkion kontzeptu eta irudiak letren bitartez adierazteko gai zen, honi izan zuen antzinate klasikoko testu eta mitoen eragina kontuan hartuta Horazio poetaren “ut pictura poesis” kontzeptuarekin lotzera garamatza. Ikusiko ditugun eredu guztiek eta orokorrean Danteren Jainkotiar Komediako eszena konkretuen esanahi propioetatik haratago irakurketa sinboliko orokorra arimaren transzendentziarena litzateke; hau da neoplatonismo eta fenomenologiaren ildotik ideia eta birtute/balore gorenenetarako bidea eta giza-naturaren birtute eta pekatuen definitzea. Danteren idatziek eta irudi plastikoek hortaz elkar-elikatze prozesu bat sortzen dutela esan genezake. Garaiko Florentzian eta inguruetan gainera ospetsuak egiten ari ziren artista plastikoekin harreman estua izan omen zuen Dantek, Giottorekin adibidez izan zuen hartu-eman intelektuala eta adiskidetasuna.
Garaiko zein ondorengo arte plastikoetan kasu eragin argia izan zuen, infernuaren eta pekatuen irudikapenean ez ezik, obra literario garrantzitsu hau inspirazio iturritzat hartzen zuten bestelako obretan ere edo obra hau sortzeko baliagarri izan ziren irudiekiko loturan, besteak beste hurrengoak eredutzat har ditzakegularik:
Primitibismo
Aurrekariak
Primitibismoa alderantzizko teleologiagatik bereizten den ideia utopikoa da. Primitibistek lortu nahi duten helburu utopikoa euren arbasoak existitu ziren "natur egoera" teorikoan (primitibismo kronologikoa) edo "zibilizaziotik" haratago bizi diren herrien ustezko egoera naturalean (primitibismo kulturala) bizitzea da.