cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azpeitia
Udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskundeetan bi alderdiek zinegotzi kopuru bera mantendu zuten eta, beraz, EH Bilduk gehiengo osoa berretsi zuen. Emaitzak hauek izan ziren: EH Bilduk, 4.489 boto; EAJk, 3.025 boto; PSE-EEk, 252 boto. Nagore Alkorta izango da Azpeitiko alkatea 2019-2022 agintaldian. Azpeitiko lehen emakume alkatea da.
Museoak
=== Ikastetxeak ===
Euskara
Azpeitian gipuzkeraz hitz egiten da; eta, euskalki horren barruan, Urolaldeko hizkeran. Goierriko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Urolaldekoak, baina mendebaleko euskararen eragina hizkera horretan sakonagoa da. Eremu lauagoa delako eta, batez ere, Eibar-Elgoibar aldeko industriak eraginda, estuagoa eta sarriagoa izan da hartu-emana. Lexikoan azaltzen da argien lotura, baina hor ez ezik, hizkuntzaren beste sail batzuetan ere mendebaleko euskarak Urolaldean duen eragina ere ageri da.
2016eko EUSTATen datuen arabera, azpeitiarren % 83,69 euskalduna da, % 6,77 ia euskalduna, eta % 9,54 erdalduna. Datu horiek nahiko egonkor mantendu dira 1986tik. Dena den, 2001az geroztik, erdaldunen igoera arina nabari da. Kaleko erabilerari dagokionez, 2016ko neurketaren arabera, herritarren % 81,80 kalean euskaraz aritzen da. Zifra horrek ere beherakada izan du, 2006ko neurketan % 86 izan baitzen.
Azpeitia UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko kidea da, 2008az geroztik, elkarte hori osatzen duten beste 85 udalerrirekin batera. Egun, Josu Labaka Azpeitiko Udaleko zinegotzia UEMAko lehendakaria da.
Ama Teresa Kalkutakoa
Ama Teresa Kalkutakoa, jaiotzez Agnes Gonxha Bojaxhiu (Uskub, egun Skopje, Otomandar Inperioa, 1910eko abuztuaren 26a - Kolkata, India, 1997ko irailaren 5a), albaniar etniako eta indiar nazionalitateko moja katolikoa izan zen, Karitateko Misiolarien lagunartea sortu zuena. 40 urte baino gehiago egin zituen Kolkatan (India) "behartsuen artean behartsuenak" zirenei laguntzen. Horretarako, hainbat harrera-etxe, ospitale eta abar antolatu zituen, kaleetan hiltzen ari ziren behartsuak jaso eta zaintzeko. 1979an Bakearen Nobel Saria jaso zuen. Joan Paulo II.ak dohatsu izendatu zuen 2003an, eta Frantziskok kanonizatu zuen 2016an.
Agnesek txikitatik ezagutu zuen bere bokazioa, eta, 1928rako, jada erabakia zuen erlijio-bizitzara zuzenduta zegoela. Orduan, bere izena «Teresa» izenagatik aldatzea aukeratu zuen, misiolarien zaindariari, Teresa Lisieuxkoari, erreferentzia eginez. Hurrengo 20 urteak Irlandako Loreto komentuan irakasten eman bazuen ere, gaixoak eta pobreak zaintzen hasi zen Kalkuta hirian. Horrek kongregazio bat sortzera eraman zuen, gizarteko baztertuei, batez ere gaixoei, pobreei eta etxerik gabekoei laguntzeko helburuarekin.
1970eko hamarkadan, nazioartean ezaguna zen, eta pobreen eta defentsarik gabekoen defendatzaile eta pertsona humanitario gisa ospea lortu zuen, neurri batean Malcolm Muggeridgeren Something Beautiful for God dokumentala eta liburuagatik. 1979an, Bakearen Nobel Saria, eta, 1980an, Indiako sari zibil gorena, Bharat Ratna, jaso zituen bere lan humanitarioagatik. Haiekin batera, maila goreneko dozena bat sari eta aitortza jaso zituen, nazionalak zein nazioartekoak.
Pertsona, gobernu eta erakunde askoren laudorioak jaso zituen. Hala ere, hainbat kritika ere izan zituen, besteak beste, Christopher Hitchens, Michael Parenti, Aroup Chatterjee eta Munduko Kontseilu Hinduaren objekzioak, zeinak mentalitate atzerakoia egotzi eta bere zentroetako arreta eskasa kritikatu baitzuten. 2010ean, bere jaiotzaren mendeurrenean, mundu osoan omendu zuten; Indiako presidente Pratibha Patil-ek bere lana goraipatu zuen.
Gaztaroa
Albaniar jatorriko familia batean jaio zen Skopjen (gaur egun Ipar Mazedoniako Errepublikako hiriburua). Haren aita, Nikollë Bojaxhiu, politikaria zen, eta albaniarren eskubideen alde lan egiten zuen; Teresak zortzi urte zituela hil zen, 1919an. Teresaren amak bere seme-alabak erlijio katolikoan hezi zituen. Gaztetatik misiolarien historiak entzutea gustatzen zitzaion, eta 12 urte zituenerako beraietakoa izatea erabaki zuen.
18 urte zituela, Loretoko Ahizpen lagunartean sartu zen Eireko komentu batean. Ordutik ez zituen gehiago bere ama eta ahizpak ikusiko. Komentu hartan ingelesa ikasten aritu zen buru-belarri, moja horiek misio lurraldeetan zituzten ikastetxeetan hizkuntza horretan ematen baitziren eskolak.
1929an Darjeelingera (India) bidali zuten andereño. Bertan egin zituen lehen botoak, eta bere jatorrizko izena utzi eta Teresa izena hartu zuen, misioen zaindari zen Teresa Lisieuxekoaren omenez. 1937an Kolkatako ikastetxe batera bidali zuten. Irakasle izatea gustatzen zitzaion arren, gero eta gehiago arduratzen zen bere inguruan nagusi zen pobreziaz. Bereziki, 1943ko goseteak eragin zuen aldaketa sozialak bere ikuskera aldatu zuen.
Karitateko Misiolariak
1950ean Aulki Santuak Karitateko Misiolariak izeneko lagunartea osatzeko baimena eman zion. Lagunartearen helburua gosetiak, etxegabeak, legenardunak eta gizarteak baztertuta zituenak jasotzea zen. 13 mojekin hasi zen lagunarte hau gaur egun mundu guztian zabaldu da, eta 4000 moja baino gehiago ditu. 1952an Teresak "hiltzen zeudenentzako lehen egoitza" zabaldu zuen. Bertan, kalean hiltzen ari zirenak jasotzen zituzten heriotza duina emateko, bakoitzaren erlijioaren arabera.
1960tik aurrera, Karitateko Misiolariek mundu mailako arreta bereganatu zuten. Ordena mundu zabalean hedatu zen, eta aberats askok dohaintzak eskaintzen zituzten. Teresak bere bizitza osoan zehar sekulako ospea izan zuen egiten zuen karitate lanagatik, baina bere egoitzetan erabiltzen zituen zenbait metodok kritika gogorrak sortu zituen; besteak beste, zenbaitzuek hilzorian zeudenak bere egoitzetara eramatea salatzen zioten, gero han ere bertan behera hiltzen uzteko.
Gaixotasuna eta heriotza
1983an Erroman zela, bihotzeko atake bat jasan zuen. 1989an izan zuen bigarrena. 1991n pneumonia izurrite batek jo zuen eta bihotzeko arazoak gehitu zitzaizkion. Beste gaixotasun larri batzuk ere jasan behar izan zituen, hala nola, malaria, bihotzeko ezker bentrikuluaren akatsa... 1997ko martxoaren 13an ordenako buruzagitza utzi zuen, osasun arazo larriok zirela eta. Kolkatako artzapezpikuak adierazi zuenez, ospitalean zela exorzismo bat egin zion bere menpeko apaiz batek, Deabruak bereganatuta zeukala uste zutelako.
1997ko irailaren 5ean hil zen, 87 urte bete berritan. Hil zenean mundu zabaleko hainbat agintari eta herritarrek omenaldiak egin zizkioten. Besteak beste, Indiako gobernuak Estatu hiletak antolatu zituen. Eliza Katolikoak 2003an beatifikatu egin zuen eta gaur egun santu izateko bidean dago.
Kritikak
Zenbaitek diote fanatikoa, fundamentalista eta iruzurgilea zela, oso atzerakoia (eragindako abortua munduko gaitzik handiena eta bakearen mehatxurik handiena dela esan zuen Bakearen Nobel Saria jasotzean, eta dibortziatzeko eskubidearen aurkako kanpaina egin zuen Irlandan); Indiako pobreen izenean bildu zituen dirutza handiak ez zituela pobre horien bizi baldintzak hobetzeko erabili, eta diru hori nora joan den aztertu beharko litzatekeela, Karitateko Misiolariek sekretupean gordeta baitituzte diru kontuak; pobreei zaintza eskasak eta desegokiak ematen zizkiela, higiene baldintza txarretan eta mediku tratamendu zaharkitu eta urriegiekin, mina kentzeko inolako bitartekorik gabe (Ama Teresaren arabera, «sufritzen ari bazara, horrek esan nahi du Jesus musu ematen ari zaizula!»); beste hainbat gezurren artean, Kolkatan 5000 haurrentzako eskola bat zuela maiz esaten zuen arren, halako eskolarik ez dela inoiz izan; eta Indiako pobreen zerbitzura ez, baizik eta Mendebaldeko aberatsen alde lan egin zuela.
Frontenex
Frontenex Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Frontenex udalerrian erroldatutako biztanleak 1.669 ziren. Familiak 685 ziren, horien artean 234 pertsona bakarrekoak ziren (107 bakarrik bizi ziren gizonak eta 127 bakarrik bizi ziren emakumeak), 154 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 202 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 95 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 750 etxebizitza zeuden, 705 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 402 etxeak ziren eta 295 apartamentuak ziren. 705 etxebizitza nagusietatik 317 bere jabearen bizilekua ziren, 371 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 63 etxek gela bat zuten, 70 etxek bi zituzten, 119 etxek hiru zituzten, 196 etxek lau zituzten eta 257 etxek bost zituzten. 533 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 319 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 253 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.083 ziren, horien artean 815 aktiboak ziren eta 268 inaktiboak ziren. 815 pertsona aktiboetatik 743 lanean zeuden (419 gizon eta 324 emakume) eta 72 langabezian zeuden (29 gizon eta 43 emakume). 268 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 97 ikasten zeuden eta 109 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 133 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 43 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 5 arropa dendak eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Frontenex udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 532 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Javier Ángel Figueroa Larraín
Javier Ángel Figueroa Larraín (Txileko Santiago, 1862ko urtarrilaren 17a - ibid., 1945eko ekainaren 26a) txiletar abokatua, epailea eta politikaria izan zen.
Familia eta ikasketak
Francisco de Paula Figueroa Araozen eta Rosalía Larraín Echeverríaren semea, Emiliano Figueroa presidentearen anaia nagusia.
1871n San Inazioko kolegioan sartu zen ikasketak egitera, eta gero Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean lizentziatu zen: Zuzenbide zibil eta komertzialaren azterketa konparatua tesiarekin.
1882an abokatu zin egin zuen eta gero Inés Arrieta Cañasekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen.
Hasierak eta presidentetzarako hautagaia 1915ean
Kongresuan izan zuen ospea eta ministro gisa izandako ibilbideagatik, Aliantza Liberalak, ideologia liberalaren alderdiak biltzen zituena, fakzio horretako hautagaia aukeratu zuen 1915eko presidentetzarako hauteskundeetan.
Figueroa bizitza publikoan jarraitu zuen liberalismoaren baitan, alderdi bakar baten inguruan liberalen batasunaren sustatzailea izan zelarik.
Ministro eta Auzitegi Goreneko presidentea
Batez ere nekazaritza administrazioen arduraduna, 1920an sartu zen Auzitegi Gorenean. 1925ean, bere anaia Emiliano presidente hautatu zutenean, gorteko presidentetza hartu zuen; bere lanak garai hartako nahasmendu politikoaren itzala izango zuen, 1927an gorenera iritsiko zena.
1927an, Emiliano Figueroaren gobernua krisian zegoen Carlos Ibáñez del Campo ministroaren figura hazi zela eta, horrek botere exekutiboa areagotzen nahian, Botere Judiziala bereganatzen saiatu zen, eta Javier Ángelek ministro horren aurka jarriz erantzun zuen. Handik egun batzuetara, Ibáñezek, Barneko saila kontrolatzen zuenak, Buenos Aires Argentinara erbestera bidali zuen eta kargu horretan ordezkoa proposatu zuen; Emiliano Figueroak, anaiaren erbesteratzeari erantzunez, presidentetza utzi zuen, Ibáñezek bere gain hartuz, gero hauteskunde azkarretan berretsiko zutena.
Ibáñezen gobernua erori ostean, Figueroa herrialdera itzuli zen, eta Juan Esteban Montero presidenteak Botere Judiziala demokratikoki berrezarri zuenean, Figueroa erakunde horren agintea berreskuratu zuen. Kargu horretan 1932ra arte iraungo zuen, Abraham Oyanedelek ordezkatu zuen arte, data berdinetan Montero bota zuen gobernua erori zenean, Oyanedelek nazioaren agintea bere gain hartu zuen oinordeko konstituzional gisa, Antofagasta-Concepción goarnizioaren barneko altxamendu zibil baten ondorioz.
Barne ministroa eta azken urteak
Oyanedel onartuta, Figueroa Txileko Barne ministro izendatu zuten. Kargu horretan, bere ministerioa arduratu zen Montero bota zuen altxamenduaren osteko lehen hauteskunde demokratikoak antolatzeaz.
Urte berean kargua utzita, bere bizitza publikoa amaitu zuen Josefina Martinez Ospitaleko zuzendari gisa arituz. 1945ean hil zen oraindik erakunde horren agintepean.
Vesvres
Vesvres Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vesvres udalerrian erroldatutako biztanleak 26 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 12 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 12 etxebizitza nagusietatik 10 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 17 ziren, horien artean 13 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 13 pertsona aktiboetatik 12 lanean zeuden (6 gizon eta 6 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vesvres udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 656 hektarea erabiltzen.
Arc-en-Barrois
Arc-en-Barrois Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arc-en-Barrois udalerrian erroldatutako biztanleak 773 ziren. Familiak 304 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 406 etxebizitza zeuden, 313 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 51 hutsik zeuden. 368 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 313 etxebizitza nagusietatik 231 bere jabearen bizilekua ziren, 73 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 86 etxek lau zituzten eta 174 etxek bost zituzten. 221 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 136 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 131 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 431 ziren, horien artean 315 aktiboak ziren eta 116 inaktiboak ziren. 315 pertsona aktiboetatik 298 lanean zeuden (156 gizon eta 142 emakume) eta 17 langabezian zeuden (5 gizon eta 12 emakume). 116 pertsona inaktiboetatik 63 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arc-en-Barrois udalerrian 306 unitate fiskal zeuden, 707,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.204 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Arc-en-Barrois udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.320 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bonac-la-Côte (Vienne Garaia)
Bonac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 614 etxebizitza zeuden, 531 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 595 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 531 etxebizitza nagusietatik 466 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 158 etxek lau zituzten eta 316 etxek bost zituzten. 479 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 156 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 354 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 951 ziren, horien artean 754 aktiboak ziren eta 197 inaktiboak ziren. 754 pertsona aktiboetatik 709 lanean zeuden (368 gizon eta 341 emakume) eta 43 langabezian zeuden (23 gizon eta 20 emakume). 197 pertsona inaktiboetatik 83 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bonnac-la-Côte udalerrian 560 unitate fiskal zeuden, 1.518,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.584 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Bonnac-la-Côte udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 483 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Emma Chacón i Lausaca
Emma Chacón i Lausaca (Bartzelona, 1886ko urriaren 24a - Bilbo, 1972ko urriaren 28a) kataluniar piano-jotzailea eta musikagilea izan zen.
Biografia
Emma Elisa Egilda Chacón i Lausaca Bartzelonako Gràcia pasealekuan jaio zen. Enrique Chacón Sánchez eta Enriqueta Lausaca y Bordoy izan ziren haren gurasoak, biak Bartzelonakoak.
Musikari ibilbidea
1921ean Jose Ribera i Font margolariarekin ezkondu zen eta Bilbora joan ziren bizitzera eta bertan igaro zituen bere bizitzako hainbat urte. 1915etik Bilboko Elkarte Filarmonikoko kide izan zen.
1947ko apirilaren 20an, Bilboko Elkarte Filarmonikoan, Clara Bernal piano-jotzaileak, Juan José Vitoria biolin-jotzaileak eta Pepita López Español abeslariak Emma Chacónen obrari eskainitako lehen kontzertua eman zuten. Ondoren beste hainbat kontzertutan entzun ziren haren sorkuntzak.
Gaur egun, bere partiturak Emma Chacon Funtsean, Bizkaiko Foru Aldundiaren Bilboko Foru Artxibo Historikoan eta Eresbil Musikaren Euskal Artxiboan gordetzen dira.
Belleville-sur-Loire
Belleville-sur-Loire Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Belleville-sur-Loire udalerrian erroldatutako biztanleak 1.030 ziren. Familiak 400 ziren, horien artean 122 pertsona bakarrekoak ziren (71 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 90 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 157 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Belleville-sur-Loire udalerrian 435 unitate fiskal zeuden, 1.071,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.168 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Belleville-sur-Loire udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wim van Est
Wim van Est (Moerdijk, 1923ko martxoaren 25a - Roosendaal, 2003ko maiatzaren 1a) herbeheretar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1949 eta 1965 artean. Pista txirrindularitzan zein errepide txirrindularitzan aritu zen. Bere kirol karreran zehar 81 garaipen lortu zituen.
Aubisqueko biziraulea ezizena jasotzen zuen. Frantziako Tourreko maillot horia jantzi zuen lehen herbeheretarra izan zen.
Biografia
Bizia irabazteko, Wim van Est tabako trafikoan hasi zen, garraiobide bezala bizikleta erabiltzen zuelarik, baina atxilotu egin zuten eta denbora bat preso eman zuen.
1951n Frantziako Tourrean parte hartu zuen herbeheretar taldeko kide izan zen. 12. etapan, Agen eta Dax artean talde txiki batekin ihes egin zuen, etapa irabaziz eta liderrari 19 minutu ateraz, honen ondorioz maillot horia jantzi ahal izan zuelarik. Hala, maillot horia jantzi duen lehen herbeheretarra bihurtu zen, bere herrialdean goretsia izan zelarik. Arrakasta, baina, laburra izan zen, hurrengo egunean, bere lidertza defendatzen ari zela, 70 metroko altuerako amildegi batetik erori baitzen Col d'Aubisqueren jeitsieran, ondorioz, lasterketatik erretiratu behar izan zuelarik. Hau izan zen bere Aubisqueko biziraulea ezizenaren jatorria.
1953an ere Italiako Giroan etapa bat irabazten eta maillot arrosa janzten lehen herbeheretarra izan zen.
2 aldiz irabazi zuen Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa baita, beste zenbait txapelketa nazional ere.
Superman
Supermanen oinarrizko historia
Superman, Krypton planetan jaio zen, Kal-El izenarekin. Bere benetako gurasoak Jor-El eta Lara Lor-Van ziren. Kal-El ia jaioberria zela, bere gurasoek, espaziuntzi batean sartu zuten. Izan ere, Krypton planeta, eztanda egitear zegoen, Kal-Elen gurasoek, euren semea espazio-ontzian sartu zutenean. Zorionez, planetak eztanda egin aurretik ihes egin ahal izan zuen Kal-Elek. Eztandaren ondorioz, planeta txiki-txiki egina geratu zen. Planetaren zati horiek, kryptonita mineral erradiaktiboa eratu zuten. Halako batean, bidaia luze baten ondoren, Kal-El Lur planetara iritsi zen, bere untziak, landetxe batetik gertu lur hartuz, meteorito jasa egon zen egun batean. Meteorito jasa amaitu zenean, landetxe hartan bizi zirenak, Jonathan Kent eta Martha Kent espaziuntzia lurreratu zen tokira heldu ziren. Eta barruan, ume txiki bat aurkitzen zela ikusi zuten. Kent bikoteak, ezin zuen haur propiorik izan. Horregatik, Kal-El hartu zuten semetzat. Bikote honek, Clark izena jarri zion. Denborarekin, heltzen ari zihoan heinean, bere botere bereziak zeintzuk ziren nabaritzen hasi zen. Gaztaroan Superboy izena hartu zuen. Helduaroan, Clark Kent, Daily Planet egunkarian lanean hasi zen. Bertan, denborarekin Lois Lane kazetariaz maitemindu zen. Garairako, bere botereak kontrolatzen bazekien. Eta mundu guztiaren aurrean, bere benetako izaera gorde behar izaten zuen. Helduaroan, jada Superman gisa, bere areriorik ohikoena, Lex Luthor izan zen. Kryptonita, batez ere berde kolorekoa, oso kaltegarria zen Supermanentzat, bere botereak ahultzen baitzituen, hiltzeko punturaino. Lex Luthorrek berak erabiliko zuen, hainbat alditan, Supermanen aurka, atzamar batean zuen eraztunaren bidez. Helduaroan, Metropolisen bizi da.
Supermanen Lurreko izenaren jatorria
Clark Kent izena, Siegel eta Schusterrek asmatu zuten, Superman pertsonaia asmatu zen garaian, oso ezagun ziren bi pertsonen izenak loturik: Clark Gable eta Kent Taylor aktoreak.
Supermanen jantzia
Supermanek eramaten zuen jantzia oso ezaguna da: Kapa gorri bat, erdialdean, pentagono bat, eta, honen barruan S bat dagoelarik. Pentagonoa eta esea guztiz horiak dira. Gainerako jantzia, urdin kolorekoa da, batipat: Papar aldean, kapan bezala, pentagono bat S batekin du. Baina, kasu honetan, bi koloretakoa da. Pentagonoaren zati gehiena, esea barne, gorria da. Gainerantzeko zatitxoak, horiak. Gerri aldean, eta iztarren goialderaino, praka labur batzuk, gerriko hori batekin lotuak ditu. Iztarralde hortatik, hanketaraino, pieza bakarreko zati urdinaren bigarren zatia dago, hankei dagokiena. Eta, hankak estaltzen, bota gorri batzuk ditu.
Justiziaren Liga
Justiziaren ligaren sortzaileetako bat da Superman. DC Comics komiki argitaletxeak asmatu zuen komiki hau, eta bertan, Superman, Batman, Emakume Miragarria eta beste hainbat superheroi daude.
FK Sūduva
FK Sūduva Lituaniako futbol taldea da, Marijampolė hirikoa. Lituaniako Liga bat eta 2 Kopa irabazi ditu.
Uniformea
Etxekoa
Bielsa
Bielsa Huescako udalerria da.
Chaowat Veerachat
Chaowat Veerachat (1996ko ekainaren 23a - ) Thailandiako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Espainiaren banaketa administratiboa
1978ko Espainiako Konstituzioaren 2. Artikuluak espainiar estatuaren banaketaz hitz egiten digu, estatua osatzen duten lurralde edo eskualdeen autonomia bermatuz. Eskubide hau VIII. Tituluak agintzen du «Estatuaren lurralde-antolamendua» izenpean, zeinen 137. artikuluak dioen:
Espainia 17 autonomia erkidego eta 2 autonomia hiriez osatzen da. Erkidego bakoitzak bat edo hainbat probintzitzan banatzen da, Estatu osoan 50 probintzia daudelarik. Probintzia horietako bakoitzak hainbat udalerritan banatzen da, Espainia 8.111. daudelarik.
Hamazazpi autonomia erkidegoak hauek dira: Andaluzia, Aragoi, Balear Uharteak, Kanariak, Kantabria, Katalunia, Nafarroako Foru Erkidegoa, Valentziako Erkidegoa, Extremadura, Galizia, Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa, Euskal Autonomia Erkidegoa, Asturiasko Printzerria, Madrilgo Erkidegoa, Murtziako Erkidegoa eta Errioxako Autonomia Erkidegoa. Hauei Ceuta eta Melilla autonomia hiriak gehitu behar zaizkie. Halaber, Espainiako Gobernuaren administrazio zuzeneko subiranotasun lurrak, Afrikako iparraldean dauden uhartxoez osatuta.
Autonomia erkidegoak
1978ko Espainiako Konstituzioak ez zuen zehaztu zein izan behar ziren autonomia-erkidegoak, baizik eta zenbait prozedura ezarri zituen autonomia-erkidegoak eratzeko Espainiako probintzietatik abiatuta. 1979 eta 1983 artean hamazazpi autonomia-erkidegoak eratu ziren. Autonomia-erkidegoak honako hauek dira: Euskal Autonomia Erkidegoa, Katalunia, Galizia, Andaluzia, Asturias, Kantabria, Errioxa, Murtziako Eskualdea, Valentziako Erkidegoa, Aragoi, Gaztela-Mantxa, Kanariak, Nafarroa, Extremadura, Balear Uharteak, Madrilgo Erkidegoa eta Gaztela eta Leon. Ceuta eta Melilla hiri autonomo gisa eratu ziren (laburbilduz, Espainiako udalerri batek baino eskumen handiagoak dituzte, erregulazio betearazleak agindu baititzakete, baina autonomia-erkidego batek baino txikiagoak, ganbera legegilerik ez dutelako).
Probintziak
Konstituzio-ordenamenduaren arabera, lurralde-muga batzuen barruan udalerriak elkartzeak zehazten du Probintzia, eta Lege Organikoak eskatzen du hori aldatzea. Konstituzioak eginkizun anitz proposatzen ditu Probintzientzat. Horrela, toki-erakundea izateaz gain, nortasun juridiko propioa eta bere interesen kudeaketan autonomia izateaz gain, lurralde-banaketaren funtzioa ere betetzen du Estatuaren jarduerak betetzeko, bai eta hauteskunde-barruti gisa jarduteko zeregina ere.
Erakunde autonomo gisa, bere gobernua eta administrazioa ordezkaritza-izaera duen korporazio bati esleitzen dizkio Konstituzioak, normalean probintziako diputazio bati. Toki Araubidearen Oinarriak arautzen dituen Legeak aurreikuspen horiek garatzen ditu, eta Aldundiak Osoko Bilkura, Gobernu Batzordea, lehendakaria eta lehendakariordea izango dituela adierazten du.
Lehen aipatu dugun Nafarroa Garaiaz gain, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak foruak dituzte, eta zentzu horretan euren aldundiak beste probintzienak baino jarduera handiagoa dute. Adibidez, Foru Aldundiek zergak bil ditzakete.
Udalerriak
Udalerriak Administrazio Publikoa dira, euren lurraldeen gainean agintzen dutenak, eta nortasun juridiko propioa eta autonomia dutenak bakoitzaren interesak kudeatzeko.
Konstituzio Auzitegiak jurisprudentzia ugari eman dio toki-autonomiari, eta eskumen-esparru propioa taxutzen saiatu da, Estatu Orokorraren eta dagokion autonomia-erkidegoaren boterearekin bateragarria dena.
Iñigo Alli
Iñigo Jesús Alli Martínez (Iruñea, ) nafar politikaria da. Nafarroako Unibertsitatean ikasi zuen. Nafar Herriaren Batasunaren kidea, 2016tik aurrera diputatua da Espainiako Kongresuan.
Le Chambon-sur-Lignon
Le Chambon-sur-Lignon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Chambon-sur-Lignon udalerrian erroldatutako biztanleak 2.662 ziren. Familiak 1.136 ziren, horien artean 408 pertsona bakarrekoak ziren (168 bakarrik bizi ziren gizonak eta 240 bakarrik bizi ziren emakumeak), 360 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 284 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 84 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 2.064 etxebizitza zeuden, 1.148 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 778 bigarren erresidentzia ziren eta 138 hutsik zeuden. 1.514 etxeak ziren eta 526 apartamentuak ziren. 1.148 etxebizitza nagusietatik 775 bere jabearen bizilekua ziren, 327 alokairuan okupaturik zeuden eta 46 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 98 etxek bi zituzten, 243 etxek hiru zituzten, 310 etxek lau zituzten eta 478 etxek bost zituzten. 844 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 569 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 386 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.560 ziren, horien artean 1.037 aktiboak ziren eta 523 inaktiboak ziren. 1.037 pertsona aktiboetatik 931 lanean zeuden (481 gizon eta 450 emakume) eta 108 langabezian zeuden (53 gizon eta 55 emakume). 523 pertsona inaktiboetatik 179 erretiraturik zeuden, 169 ikasten zeuden eta 175 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Chambon-sur-Lignon udalerrian 1.153 unitate fiskal zeuden, 2.490 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.555 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 214 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 39 eraikuntza enpresak ziren, 51 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 25 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 29 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 76 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 funerariak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 8 igeltseroak, 4 margolariak, 14 zurginak, 5 iturginak, 6 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 13 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 24 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 5 okindegiak, 2 harategiak, 4 liburu dendak, 3 arropa dendak, 3 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Le Chambon-sur-Lignon udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 245 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 180.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 1057
NGC 1057 galaxia bat da, Triangulum konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Johann Wolfgang von Goethe
Johann Wolfgang (von) Goethe (Frankfurt, Alemania, 1749ko abuztuaren 28a - Weimar, Alemania, 1832ko martxoaren 22a) idazle alemaniarra izan zen, Erromantizismo eta Sturm und Drang garaikoa. Azken polimata edo gizaki unibertsaletakotzat hartzen da, idazle izateaz gain eleberrigile, dramagile, olerkari, zientzialari, geologo, botanikari, anatomista, fisikari, zientzia historialari, pintore, arkitekto, diseinatzaile, ekonomista, antzerki zuzendari, filosofo humanista eta, hamar urtez, Estatuko funtzionario izan baitzen.
George Elioten (1819-1880) hitzetan, «Alemaniako letra-gizonik handiena... eta Lurraren gainean ibili zen benetako gizon unibertsala». Bere eleberriak, olerkiak, dramak eta baita zientzia-tratatu eztabaidagarriak ere inspirazio-iturri izan ziren lan mota guztietarako. Arthur Schopenhauerrek Wilhelm Meister eleberria aipatu zuen, Tristram Shandy, La Nouvelle Heloïse eta Don Quijoterekin batera, inoiz idatzi den lau eleberri onenen artean. Bere abizenak Goethe-Institut izena ematen dio Alemaniako hizkuntza eta kultura mundu osoan zabaltzeaz arduratzen den erakundeari.
Hasierako urteak
Goethek bere bizitzako gorabeherak ''Aus meinem Leben. Dichtung und Wahrheit'' (Nire bizitzatik kanpo. Poesia eta egia) (1882) izeneko liburuan kontatu zituen. Frankfurt am Main hirian jaio zen. Aita, Johann Caspar Goethe, abokatu eta kontseilari inperiala zen eta ama, Katharina Elisabeth Textor, Frankfurtko burgu-maisu ohi baten alaba.
Ikasketak
Leipzigen, zuzenbidea ikasi zuen (1765), baina gaixotasun larri batek ikasketak uztera behartu zuen, 1768an Frankfurtera itzultzera behartuz. Katharina von Klettenberg bere amaren lagunak zaindu zuen, baita mistizismo pietistan barneratu ere. 1770ean, ikasketetara itzuli zen Estrasburgon, eta, hurrengo urtean, doktorego-tesia aurkeztu zuen, Estatuaren eta Elizaren arteko harremanari buruzkoa. Estrasburgoko teologoek eskandalagarritzat jo zuten idazkia, eta haietako batek erlijioa mespretxatzen duen zorotzat jo zuen Goethe. Fakultateko dekanoak tesia erretiratzeko gomendatu zion Goetheri, eta, aldi berean, Unibertsitateak lizentziatura lortzeko aukera eskaini zion. Titulu horretarako, tesi gutxi batzuk planteatu, eta defendatu besterik ez zuen egin behar, eta halaxe egin zuen. Tesi horietako batean, Goethek bere semea hiltzen duen ama heriotzara kondenatu beharko ote litzatekeen aztertu zuen. Gai hori, geroago, forma artistikoan agertu zen Gretchenen tragedia bere obran.
Han igarotako urte biak erabat garrantzitsuak izan ziren harentzat: Friederike Brion ezagutu, eta hark bere emakumezko pertsonaia gehienak iradoki zizkion. Halaber, Johann Gottfried von Herder ere ezagutu zuen, Erromantizismoan eragin handia izan zuen filosofoa, alemaniar poesia popularrean barneratu, Shakespeareren unibertsoa erakutsi eta Neoklasizismo frantsesetik baztertu zuena.
Wetzlarren zuzenbide-praktikak egiten hasi zen, eta Herderekin kolaboratu zuen Sturm und Drang (Ekaitza eta indarra) mugimenduaren adierazpen sortzailea idazten, Alemaniako Erromantizismoaren preludiotzat hartzen dena: Alemaniako estilo eta arteari buruz (1772). Lan horretan, James MacPherson (Ossian) eta Shakespeareren poesia aldarrikatzen da. Frankfurtera itzuli zenean, Götz von Berlichingen tragedia (1773) idatzi zuen, eta, hurrengo urtean, Werther (1774) eleberria. Wertherren inspirazioa 1772. urtearen erdialdean aurkitu zuen Wetzlarreko auzitegian zuzenbide-praktikak egiten ari zenean: Charlotte Buffekin maitemindu zen, bere lankide eta praktiketako abokatu Johann Christian Kestnerren neskalagun eta emaztegaia, eta Karl Wilhelm Jerusalem, korrespondentziarik gabeko maitasunak oinazetutako beste abokatu batek, bere buruaz beste egin zuen Kestnerrek emandako pistola bat erabiliz. Goethek bi istorioak batu zituen Werther eleberrirako, neurri batean epistolarra, eta hain arrakasta handia izan zuen protagonistaren irudian belaunaldi gazteen desengainua irudikatzean, ezen, herrialdean, nerabeen suizidio epidemia bat eragin baitzuen.
Karlos Augusto printze oinordekoaren zerbitzura, Weimarren finkatuko du bere egoitza hil arte. Hala ere, hark agindutako zeregin ugariek literatura ia hamar urtez uztera behartu zuten, nahiz eta Ana Amalia de Brunswick-Wolfenbüttelek, Carlos Augustoren amak, intelektualen zirkulu bat zutik jarri zuen bere semearen irakasle Wielandekin, eta zabaldu zuen bertan Goethe eta, ondoren, intelektual oso garrantzitsuak sartu zituenean, hala nola Herder eta Friedrich von Schiller; labur igaro ziren handik ere Jakob Michael Reinhold Lenz eta Friedrich Maximilian Klinger. Berehala nabarmendu zen Goethe, eta legazioko aholkulari sekretu izatetik (1776) kontseilari sekretu izatera igaro zen (1779), eta, azkenik, ministro goren moduko bat bihurtu zen. Bere beste eginkizunetako bat Dukerriko Liburutegia gainbegiratzea izan zen, bere zuzendaritzapean Alemania osoko garrantzitsuenetako bat izatera iritsi baitzen.
Garai horretan hasi zituen ikerketa zientifikoak. Optikaz interesatua, Isaac Newtonek koloreei buruz zuen teoriaz bestelako bat sortu zuen, eta geologian, kimikan eta osteologian ere ikertu zuen. Azken diziplina horretan, 1784ko martxoan, masailezurren arteko hezurra aurkitu zuen, gizakiaren eboluzioaren teorian lehen harrietako bat jarri zuena, nahiz eta horretan, oso gutxigatik, Vicq d'Azyr anatomista frantsesa aurreratu zitzaion; horrek frustrazio handia suposatu zion. Charlotte von Steini idatzitako gutunek, hala, bere bizitzako garai honetako jardueraren fede ematen dute, Weimarko estatu oso txiki eta apala eraberritzeko era guztietako mandatu eta gestioei eskainia.
Hain postu garrantzitsutik, goi-aristokraziarekin harremanak izateko aukera izan zuen, eta pertsonaia garrantzitsuak ezagutu zituen, hala nola Napoleon Bonaparte, Ludwig van Beethoven eta Arthur Schopenhauer. 1782an, Carlos Augusto dukeak berak von preposizioa jarri zuen bere abizenaren aurretik, eta nobleziaren protestak gorabehera, nobleziaren diploma eman zion Gorteko kide izan zedin gainerako ministroen pareko karguarekin, guztiak Gortekoak baitziren.
1780ko ekainaren 23an sartu zen Masonerian, bi urte geroago zutabeak eraitsi zituen Amalia logia iragankorraren barruan. 1830ean, hil baino bi urte lehenago, Goethek 1830eko San Juan jaierako poema idatzi zuen masoneriako kide gisa bere berrogeita hamargarren urteurrena ospatzeko. Masoia izateak eta beste zaletasun batzuek, itxuraz, eragina izan zuten haren obran, batez ere Faustorengan.
Bestalde, William Shakespeareren eta Pedro Calderon de la Barcaren antzerkiaren estudioan sakontzen jarraitzen zuen, eta lan horietako batzuk (adibidez, Calderonen Printze iraunkorra) arrakastaz antzeztarazi zituen Weimarko Gorteko antzerkiaren arduradun gisa; funtzio horietan, gutunak trukatzen hasi zen Schillerrekin. Autore horien antzerki-irakurketek nabarmen zabaldu zituzten beren izpirituaren zerumugak. Gainera, Ossianen poesia zeltiar faltsuaren aurreko berotasunak menderatzen du, eta Erromantizismoko jainko handiaren bakarrizketa ospetsu bat idazten du, Prometeo, sortzaileen jeinu errebeldea pertsonifikatzen zuena eta oso harro sentiarazi zuena:
Horrela izan zen, hain zuzen ere, titanismoa izenez ezagutzen den mugimenduari dagokionez, Giacomo Leopardi izan zelarik haren ordezkari nagusienetako bat. Goetheri esker, Weimar Alemaniako benetako kultur gune bihurtu zen; bertan, Charlotte von Steinek inspiratutako poemak idatzi zituen, eta bere lanik anbiziotsuenak idazten hasi zen, hala nola Ifigenia Táuriden (1787) Egmont eta Fausto dramak, gero sakonki berrikusiko zituenak Italiara egindako bidaian (1786-1788) jasotako zirrara sakonaren ondoren, zeinak bere estetika erromantiko desorekatua oreka klasikoan bihurtuko zuen. Venezian hasi zen, non bere Venezianische Epigramme (Epigrama veneziarrak) konposatu zituen, eta Erroman amaitu zuen; han, kultura greko-latinoa sakon ikasi zuen, garai horretakoak dira bere Römische Elegien (Elegia erromatarrak). Italiarako bidaia bere aro klasikoaren hasiera da.
Hala ere, 1788an Weimarrera itzuli zenean, bere estetika berriarekiko (Weimarren klasizismoa deiturikoa) aurkakotasun handia aurkitu zuen; are gehiago, eskandalu bat sortu zen urte horretan bertan emakume gazte batekin, Christiane Vulpiusekin (1765-1816), ohaide bizi dela, zeinak hurrengo urtean seme bat eman baitzion, Julius August Walther von Goethe (1789-1830). Lau seme-alaba gehiago jaioko ziren, baina egun gutxira hil ziren denak. Goethek 1800. urtean legitimatu zuen bere seme bakarra. Ez zuen erabat alde batera utzi karrera zientifiko bat egiteko asmoa. Zur Farbenlehren, 1810ean, Newtonen koloreen teoria ezeztatzen saiatu zen bere berezko teoriarekin, aukera gutxirekin ordea. Obra horren lehen liburukian dago, zalantzarik gabe, zientziaren lehen historia ulerkorra dena.
Glenzier
, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.
Johann Wolfgang von Goethe
Ikasketak
1791 eta 1813 artean, Dukerri-antzokia zuzendu zuen, eta, kargu horren ondorioz, 1794an Friedrich von Schiller antzerkigilea ezagutu zuen. Harekin adiskidetasun luzea izan zuen, eta nolabaiteko gutun epistolarra 1805ean hil zen arte. Schillerrek ordura arte argitaratu gabeko Goetheren Römische Elegien (Elegia erromatarrak) argitaratu zuen 1795ean. Wilhelm Meisters Wanderjahre (Wilhelm Meisterren ikasketa urteak) (1796) eleberria eta Hermann und Dorothea (Hermann eta Dorothea) (1798) nobela ere inprimatu zituen. Schillerrek animatu zuen Goethe bere bizitzako obra handian jarrai zezan, Fausto (I) poema, etengabe zuzentzen eta zabaltzen ari zena eta 1808an agertu zena. Bi urte lehenago Christiane Vulpiusekin ezkondu zen, beharbada bere bizimodua kritikatzen zutenak isilarazteko. Litekeena da bere bizitzako garairik garrantzitsuena Erfurten 1808an Napoleon I.arekin izandako elkarrizketa izatea, Frantziako armadak Prusiako lurraldearen zati bat hartu zuenean Napoleondar gerren esparruan.
Esclottes
Esclottes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fieldsboro (New Jersey)
Fieldsboro New Jerseyko borough bat da. Burlington konderrian kokatua dago. 2010ean 540 biztanle zituen, 0.7 kilometro koadrotan banatuta.
Esclottes
Biztanleria
2007an Esclottes udalerrian erroldatutako biztanleak 149 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.