cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Intsulina
Aurkikuntza
"Intsulina" (insulin) izena Edward Albert Sharpey-Schaferrek sortu zuen 1916an, glukosaren metabolismoa kontrolatzen duen Langerhansen irlatxo pankreatikoek (latinez insula esaten zaie uharteei) sortutako balizko molekula bat izendatzeko. Sharpey-Schaferrek jakin gabe, Jean de Meyerrek 1909an "intsulina" (insuline) hitza ere proposatu zuen.
Sabino Arana Fundazioa
Sabino Arana Fundazioa edo Sabino Arana Kultur Elkargoa abertzalearen sustraiak modernotasunaren erronkei eratxikitzearen helburua duen Eusko Alderdi Jeltzaleari lotutako erakundea da. 1988ko urriaren 11n eratu zuten.
Antolaketa
Biltzarraren presidentea Juan Maria Atutxa eta zuzendaria Irune Zuluaga dira. Ohorezko presidentea Anton Aurre da.
Labeo fisheri
Labeo fisheri Labeo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Calotomus zonarchus
Calotomus zonarchus Calotomus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Burke konderria (Ipar Dakota)
Burke konderria (Burke County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bowbells da. 2010eko zentsuaren arabera 1,968 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Burke konderriak 29,239 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,567 ura dira. Beste 285,823 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,67 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 1,968 pertsonetatik 1,928 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 37 dira. 4 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 11 pertsonek kokatzen zuten.
Warner Bros.
Warner Bros. Entertainment, Inc estatubatuar zinema ekoiztetxe bat da. Berez, mundu osoko zinema nahiz telebistako ekoiztetxe erraldoi eta handienetako bat da. Ekoiztetxe honen barnean zinema konpainia ugari daude, esate batetarako: Warner Bros. Studios, Warner Bros. Pictures, Warner Bros. Interactive Entertainment, Warner Bros. Television, Warner Bros. Animation, Warner Home Video, New Line Cinema, Castle Rock Entertainment, Turner Entertainment, Dark Castle Entertainment edota DC Comics, bai eta aintzinako Hanna-Barbera marrazki bizidun estudio ospetsuaren ondorengoa den Hanna-Barbera Productions ekoiztetxea ere, gaur egun Cartoon Network Studios izenez Turner Broadcasting konpainiaren jabetzakoa delarik.
Ekoiztetxearen izenaren jatorria bere sortzaileak izan ziren Warner anaietan datza: Harry Warner (1881–1958), Albert Warner (1883–1967), Sam Warner (1887–1927) eta Jack Warner (1892–1978). Hortik, bere izena, Warner Bros, ingelesez Warner anaiak. Warner anaiek ekoiztetxea 1918an Hollywooden sortu zuten.
90eko hamarkada
1993an US West eta Time Warner elkartzean TW Telecom sortu zen helburu zehatz batekin: fibraren bitarteko telefonoa. Urte horretan bertan Time Warner Entertainment jaio zen, horrela izendatzen zaio US Westek enpresaren entretenimenduko arlotik hartu zuen %26ari eta gaur egun azpi atal bat da Time Warner Cable izenekoa. 1995an Dick Parsons Time Warneren presidentea zen. HBO eta CNN digitalki transmititutako zerbitzuetan bilakatu ziren. Urte bat beranduago, 1996an Time Warnerek Tuner Broadcasting System berenganatu zuen eta horri esker berriro ere kable bitarteko telebistan sartu zen. Horretaz gain, Warner Brosek eskubideak lortu zituen eta salmentaren zein banaketaren arduraduna da. Urte horretan Warner Brosek DVDaren integrazioa gidatu zuen, VHS zintak baztertuz.
2000 urteak
2000 urtean azken urteotako fusio garrantzitsuenetarikoa gertatu zen. AOLk (America Online) Time Warner erosi zuen, baina sortutako fusioa berezia izan zen, enpresetako bakoitzak entitate berri batean bilakatu baitzen. Horrela, komisio guztiek onartu ostean 2001eko urtarrilaren 11n fusioa gauzatu zen eta horrela izan zen akzionisten banaketa: AOLkoek Time Warneren %55 edukiko zuten eta Time Warnerek berriz %45, hori horrela izanik Time Warneren zuzendaria fusioa historiako akats handiena gisa hartu zuen. Fusioaren ondorioz sortu zen AOL Time Warner enpresak eragingo zituen ondorioen aurreikuspenak oso onak ziren hasiera batean: Time Warnerek milioika bezero berri izateko aukera aurreikusten zuelako eta AOLk Time Warneren abiadura handiko kableak erabili zezakeen bere erabiltzaileei liburuak, aldizkariak, filmak eta musika eskaintzeko. Baina zoritxarrez aurreikuspen horiek, horretan gelditu ziren, aurreikuspen soiletan. Publizitatearen geldialdia eta interneteko abonatuen hazkundea dela eta AOL Time Warnerek dirutza ikaragarria galdu zuen 2002. urtean. Enpresak jasan zuen egoera kaxkar horrek eragina izan zuen bere egiturari dagokionez; horren adibidea da Gerald Levinek bere postua utzi zuen 2001eko udazkenean enpresaren erritmoa berriro lortzearen ezintasunean. Dick Parsons zuzendari ejekutiboa izan zen eta Bob Pittman operazioen zuzendaria. Gainera kideen arteko akusazioak izan ziren: Time Warnereko zatiketak eragin zuen enpresa honen zuzendariek AOLri leporatzea Time Warner AOL hondoratzea. Badira batzuk Pittman kritikatu zuten, gizon honek arazotik ateratzeko ezarritako helburuak ez zituelako lortu, horregatik Pearsonek Pitmanek dibisioneko zuzendarien gainean zeukan autoritatea moztu zuen. Egoera horrela izanik, Pittmanek dimititu zuen egoerarekin haserre baitzegoen, bi enpresen arteko fusioa desegin nahi zuten Time Warnereko ejekutiboek aldiz dimisio hau ospatu egin zuten. Pitmannen postua bi pertsonen artean banatu zen, batetik HBOko kontseilaria zen Jeffrey Bewkes eta bestetik, Time Warnereko zuzendaria zen Don Logan. Ejekutibo hauek konglomeratuarentzat lortutako arrakasta saritzeko hautatu zituzten, baina batasunaren bidetik jarraitu beharrean, separazioa gauzatzeko urratsak eman zituzten, nahiz eta hasieratik uko egin zioten banaketari. Steve Case, AOL Time Warnereko zuzendariak bere hitzaldiak eta interneteko promesa direla medio protagonismoa lortu zuen arren ezin izan zion aurre egin. Urte horretan, konpainia bere hasierako izenera bueltatu zen, Time Warner, eta Timeren propietatea banandu zuen Direct Holdings Americas, Inc. izenarekin. 2007an, Timer Warner Jeff Bewkes ejekutiboaren menpe zegoenean, AOL eta Time Inc. saltzea erabakitzen dute, Turner Broadcasting, Warner Bros. eta HBO osatzen zuten enpresa txiki bat uzten. 2008an, New Line Cinemaren presidentekide eta zuzendarikide exekutiboa, zinema estudiora uko egin zioten, Jeffrey Bewkes kostuak murriztuko zituelako Warner Brosi emateko. Eta azkenean, 2009ko abenduaren 9an Time Warnerek bere historiako beste atal bat itxi zuen, data horretan gauzatu baitzen AOL eta Time Warneren arteko banaketa.
Warner Bros. ekoiztetxeko filmen zerrenda
{{Zutabe-zerrenda|kopurua = 3|
1936
thony Adverse (1936)
1939
ll's Kitchen (1939)
2005
Racing Stripes The Phantom of the Opera Million Dollar Baby Constantine The Jacket Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous House of Wax Dominion: Prequel to the Exorcist The Sisterhood of the Traveling Pants Batman Begins March of the Penguins Charlie and the Chocolate Factory The Island Must Love Dogs The Dukes of Hazzard My Date with Drew A Sound of Thunder Corpse Bride Duma Good Night and Good Luck Kiss Kiss Bang Bang North Country Harry Potter and the Goblet of Fire Syriana Rumor Has It…
2013
}}
Friedrich Ebert junior
Friedrich "Fritz" Ebert Jr. (Bremen, - Ekialdeko Berlin, ) alemaniar politikaria izan zen. Friedrich Eberten semea. Alderdi sozial-demokratako kide zen, eta espetxean egon zen 1933-1939 bitarteko urteetan. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, alderdi sozialista bateratua eratu zuen 1946an eta Berlingo Ekialdeko alkatea izan zen (1948-67).
Scooter (motozikleta)
Scooter-a bi gurpileko motordun ibilgailu mota bat da, gidaria eserita dagoen koadro irekiarekin (motorraren zatirik zangalatrau gabe). Scooter moderno gehienek motozikletek baino gurpil txikiagoak dituzte, 12 eta 15 hazbeteko (30-37,5 cm) bitarteko diametroa dutenak, eta hiri-erabilerarako aproposak dira.
Scooterra ez dago motozikleta gisa sailkatuta, bere koadroaren eta motorraren diseinua dela eta.
Diseinua eta mekanika
Motozikleta gehienekin alderatuta, scooterrek karrozeria izaten dute, zangoetarako babes frontala eta mekanika osoa edo gehiena ezkutatzen duen gorputz bat barne. Scooterraren diseinu klasikoak zoru laua du gidariaren oinetarako, eta askotan biltegiratze-zulo integraturen bat ere badu, bai eserlekuaren azpian, bai zangoetarako aurrealdeko babesean edo bi lekuetan.
Scooter zahar gehienek eta azken modelo retro batzuek eskuzko transmisioa dute, ezkerreko eskulekuan aldaketa palanka eta enbragearekin. Scooterraren motorra eserlekuaren azpian egon ohi da etengabe aldakorra den transmisioarekin atzeko gurpilera potentzia transferitzen duena, askotan motorraren atzealdea atzeko gurpilaren mugimenduarekin batera motorraren atzealdea bertikalki oszilatzea ahalbidetzen duen.
Duela gutxi arte, scooter moderno gehienak airez hoztutako bi aldiko eztanda-motorrekin hornitzen ziren erregai eta airearen nahasketarekin karburazio bidez, nahiz eta gama altuko scooter batzuk urez hozten diren, hala nola Honda FC50 edo 2002ko Yamaha YG50. Scooter gehienek motozikletek baino motor txikiagoak dituzte (30 cc eta 250 cc arteko zilindro bakarrarekin). 49 cc edo gutxiagoko zilindradakoak herrialde gehienetan ziklomotor gisa sailkatzen dira eta tasak murriztu eta segurtasun murrizketak dituzte. 1990eko hamarkadaz geroztik, lau aldiko eztanda-motorrak, gas isurien kontrol zorrotzenak, eta erregaiaren eta airearen nahasketa injekzioaren bidez betetzea ahalbidetzen dutenak eta zilindro-bolumen handiagoa duten modeloak: 300 cc, 400 cc, 500 cc eta 800 cc arte gehienetan maxiscooterrak deitzen direnak gero eta maizagoak dirak. Modelo horien adibide esanguratsuak dira Suzuki Burgman 400 eta 650, Kymco SuperDink 300, Yamaha T-Max, SYM Joymax 300i edo Piaggio X9.
Duela gutxi, hiru gurpileko scooter-ak ere agertzen ari dira merkatuan eta ezagunak egiten hasiak dira, triziklotzat hartu beharko genituzkenak eta ez Piaggio MP3 edo Yamaha Tricity 125 bezalako bizikloak.
Diglizerido
Diglizeridoak edo diazilglizeridoak glizerina bat eta berai esterifikazioz loturiko bi gantz azidok osatzen duten lipido saponifikagarria da. Molekula anfipatikoa da.
Funtzioak
Inositolaren metabolismoan eta fosfolipidoen degradazioan hartzen dute parte. Neuronetan fosfolipasa C entzimak zelula mintzeko fosfolipidoetan eragiten dute diglizeridoak sortuz.
John Irving
John Irving (Exeter, New Hampshire, Ameriketako Estatu Batuak, 1942ko martxoaren 2a) ingelesezko idazlea da.
Täferrot
Täferrot Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
John Irving
Bizitza
Pittsburgheko, Vienako eta New Hampshireko unibertsitateetan egin zituen ikasketak. 1967an Mount Holyokeko Unibertsitatean hasi zen lanean, Ingeleseko sailean, eta handik bi urtera argitaratu zuen bere lehen nobela, Setting Free the Bears (1969, Aska ditzagun hartzak). Ondoren The Water-Method Man (1972, Uraren metodoa erabiltzen zuen gizona) eta The 158-Pound Marriage (1974, 158 liberako ezkontza) kaleratu zituen. 1978ko The World According to Garp (Mundua Garpen arabera) nobelak sekulako arrakasta izan zuen, eta unibertsitateko lana utzi eta literaturari eskaini ahal izan zion bere denbora guztia. Nobela hori Liburuaren Sari Nazionalerako izendatua izan zen, bai eta Kritikarien Elkartearen Liburuaren Sari Nazionalerako ere.
Harrezkero beste zenbait nobela argitaratu ditu: The Hotel New Hampshire (1981, New Hampshire Hotela, 1982an film bat egiteko erabili zena), The Cider House Rules (1985, Sagardoaren etxeko arauak, hori ere zinemara eramana), A Prayer for Owen Meany (1989, Owen Meanyren aldeko otoitza), A Son of the Circus (1994, Zirkuko semea), A Widow for One Year (1998, Urtebeteko alarguna). Trying to Save Peggy Sneed liburuak (1993, Peggy Sneed salbatu nahian), oroitzapenak, kontakizunak eta literaturari buruzko saiakerak biltzen ditu.
Australiako fauna
Australiako faunak animalien aniztasun ikaragarria erakusten du: han bizi diren ugaztunen %83, narrastien %89, arrain eta intsektuen %90 eta anfibioen %93, izan ere, Australiako espezie endemikoak dira. Aniztasun maila handi hori kontinentearen isolamenduari, bere tektonikaren egonkortasunari eta, lur eta florari ere eragiten dion aldaketa klimatiko ezohikoari zor zaio.
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas (Villers-Cotterêts, Aisne, Frantzia, 1802ko uztailaren 24a - Dieppe, Itsas Sena, Frantzia, 1870eko abenduaren 5a) frantsesezko idazle famatu eta emankorra izan zen.
Australiako fauna
Fauna australiarraren ezaugarri nagusienetako bat karenadun ugaztunen eskasia eta beren garapen enbrionarioa amaren zorroan bukatzen duten martsupialen ugaritasuna da. Martsupial hauek gainera, munduko beste leku batzuetan karenadun ugaztunek hartzen duten posizioa dute ekosisteman.
Alexandre Dumas
Eleberri historikoak landu zituen batez ere, eta mundu osoan da ezaguna Hiru mosketariak (1844) eta Monte Cristoko kondea (1845) lanen egilea delako. Antzezlan ugari ere idatzi zituen. Azken eleberria Le Chevalier de Sainte-Hermine izan zuen (1869).
Australiako fauna
Bestalde, Australian pozoidun animalia anitz aurki daitezke, hala nola, ornitorrinkoa, armiarmak, eskorpioiak, olagarroak, marmokak eta globo arrainak. Gainera, Australian pozoidun suge espezieak pozoigabeak baino gehiago dira.
Alexandre Dumas
Bere izen bereko semea ere idazlea izan zen, besteak beste La Dame aux camélias liburuaren egilea.
Australiako fauna
Duela 40.000 urte eman zen Australiaren kolonizazioak eta 1788tik aurrera europarrek burututakoak, bertako faunan ikaragarrizko eragina izan zuen. Ehizak, kanpoko espezieen sarrerak, lurraren erabileraren aldaketak eta honek eragindako habitataren suntsipenak animalia askoren bukaera suposatu zuen. Bertako lurraren erabilera sostengaezinak espezie askoren biziraupenerako mehatxua izaten jarraitzen du. Honen aurrean, legeria australiarrak eremu babestu asko sortuz erantzun du. Aitzitik, neurri hauen aplikazioa habitat eta espezie askoren desagerpena ekiditeko nahikoa izango ez diren beldur dira.
Fauna australiarraren jatorria
Australiako faunaren originaltasuna bi arrazoiri zor zaio: alde batetik, arrazoi geologikoak eta bestetik, klimatologikoak. Antzina Australia, Hego Amerika, Afrika eta Antartikarekin batera Gondwana superkontinentearen barnean zegoen. Gondwanaren zatiketa orain 140 milioi urte hasi zen, Australia duela 50 milioi urte banandu zen bertatik eta Miozenoan orain 5,3 milioi urte plaka indoaustraliarraren eta Asiaren arteko talka gertatu zenean, nahiko isolatuta zegoen.
Gaur egungo faunaren garapen eta iraupena kontinentearen klima eta geologiak baldintzatzen dute. Kontinenteen jitoa gertatu ahala, aldaketa klimatiko globalaren eraginetik isolatuz joan zen. Honela, Gondwanan sortutako faunak, martsupialak besteak beste, bizirautea eta dibertsifikatzea lortu zuen Australian.
Miozenoaren ondoren, jatorri asiarreko fauna ere Australian ezarri zen. Duela 15 milioi urte klima australiarrak jasan zuen lehortasun krisiak eta beste zonalde batzuetako hezegune tropikalak espezie hauen garapena eta egokitzapena baimendu zuen. Wallace Lerroa Asia eta Ozeania banatzen dituen irudizko lerro da. Muga honen alde bietan aurki daitezkeen animaliak erabat desberdinak dira gaur egun.
Australiak ugaztun fosilen historia handia du eta baita desagertutako ugaztun asko ere, batez ere martsupialak. Erregistro fosilak monotremak Kretazeo Goiztiarretik egon zirela erakusten du eta karenadun ugaztun eta martsupialak Eozenokoak direla. Karenadun ugaztunak ez bezala, martsupialak gaur egunera arte iraun dute Australian. Aitzitik, karenadun ugaztunak berriro agertu ziren Miozeno garaian, Australia Indonesiara hurbildu zenean eta honela, saguzar eta karraskariak ere erregistro fosilean agertzen hasi ziren. Martsupialak egokitzen eta garatzen jarraitu zuten Eurasia eta Ipar Amerikako ekosistemetan karenadun ugaztunek betetzen duten leku bera hartuz Australian.
Monotrema eta martsupialak
Monotremak ugaltzeko modu berezia duten ugaztunak dira, izan ere arrautzak erruten dituzte kumeak sabelean eduki beharrean. Ezagutzen diren bost monotrema espezietatik bi australiarrak dira: ornitorrinkoa eta ekidna. Ornitorrinkoa, ahatearen itxura eta anfibioen bizitza daraman ugaztun obiparoa, animalien erreinuko izaki arraroenetako bat da. XVIII. mendean Joseph Banksek ornitorrinko baten larrua erakutsi zienean naturalista ingelesei, hauek txantxa pisutsu bat zela uste izan zuten. Beste monotrema arraro bat ekidna da, gorputza arantzez beteta, tutu itxurako muturra eta termitak harrapatzeko minutuko 100 aldiz ahotik sartu eta ateratzen den mihia duen izakia. Termitak dira hain zuzen ere bere elikagai nagusia. Australia gainera martsupialen aniztasun handiena duen lurraldea da, hau da, kumeek beren garapena amak duen zorro baten barruan burutzen duten ugaztunen taldea. Martsupial haragijaleak (Dasyuromorphia ordena) bi familiatan banatzen dira gaur egun: Dasyuridae 51 espezierekin eta Myrmecobiidae non numbata den bizirik dirauen bakarra.
Tasmaniako otsoa Dasyuromorphia ordeneko tamaina handieneko martsupiala zen, Thylacinidae familiako azken biziduna ordea 1936an hil zen. Gaur egun aldiz, martsupial haragijale handiena Tasmaniako deabrua da. Txakur txiki baten tamaina du eta ehizatzen duen arren, sarraskijalea ere bada. Australiatik orain 600 urte desagertu bazen ere, Tasmanian bizirauten du oraindik. Bertako katuen lau espezie daude, denak desagertzeko arriskuan. Gainerakoak arratoi martsupialak bezala ezagutzen dira, 100 gramo baino gutxiago pisatzen baitituzte. Bi sator martsupial espezie daude Notoryctemorphia ordenaren barruan, Australiako basamortuetan bizi direnak. Beraietaz ezer gutxi dakigun lurrazpiko haragijale arraro, itsu eta gorrak dira. Martsupial orojaleak Peramelemorphia ordenaren barruan daude. Australian zazpi espezie desberdin daude, guztiak desagertzeko zorian ordea. Txikiak dira, gorputz lodikote, mutur luze eta finarekin, belarri luze eta tenteak, hanka estilizatuak eta buztan argala dutenak. Talde honen jatorria ez dago oso argi, martsupial haragijale eta belarjaleen ezaugarriak baititu.
Martsupial belarjaleak Diprotodontia ordenaren barruan daude zeinak Vombatiformes, Phalangeriformes eta Macropodiformes azpi-ordenak dituen. Lehen azpi-ordenaren barruan Australiako martsupial ezagunenetako bat dago, koala, eukalipto hostoez elikatzen den espezie zuhaizkara. Wombatak bestalde, lurrean bizi dira eta gramineo eta sustrai mota guztiez elikatzen dira. Karraskarien antzeko hortzak dituzte elikatu ahal izateko eta gordelekuak zulatzeko atzapar indartsuak ere bai, ilundutakoan ibili ohi dira kanpoan. Phalangeriformes azpi-ordenaren barruan posumak eta martsupial zuhaiztarren talde bat daude, sei familia eta 26 espezietan banatzen direnak. Tamaina aldakorrekoak izan daitezke, 7 gramotatik (Cercatetus lepidus) hasi eta etxe katu baten (Pseudocheirus peregrinus edo Trichosurus norfolcensis) tamaina artekoak. Petaurus breviceps eta Petaurus norfolcensis posum planeatzaileen espezie arruntak dira, beraien habitata Australia ekialdeko eukalipto basoak dira. Acrobates pygmaeus posum planeatzailearen espezie txikiena da aldiz. Guztiek goiko gorputz-adarreko bosgarren hatzetik gorputzaren alde bereko hankako lehen behatzera hedatzen den mintz bat dute. Mintz honek airean planeatzea ahalbideratzen die zuhaitz batetik bestera jauzi egiten dutenean. Macropodiformes azpi-ordena hiru familiatan banatzen da, guztiak Australia guztian barreiatuta daudelarik klima alpetarra dagoen lekuetan izan ezik. Hypsiprymnodontidae Hypsiprymnodon moschatus espeziea bakarrik duena, Potoroidae hamar espezie desberdinekin eta Macropodidae Australian 53 espezie dituena baina behera egin duena horietako asko desagertu egin direlako. Potoroidae familiak gordelekuak egin eta buztanaren bidez landare materia garraiatzen duten espezie txikiak biltzen ditu. Macropodidaeren barruan kanguruak, walabiak eta hauekin erlazionatutako espezieak daude, tamaina aldakorrekoak izan daitezke.
Makropodo gehienak hankabikoak dira, jauzietan oinarritutako lokomozioarekin. Horregatik, buztan gihartsuak eta atzeko hanka luzeak dituzte oin estuekin. Hypsiprymnodon moschatus tamaina txikieneko makropodoa da eta bi hanketan ibiltzen ez den bakarra ere bai, kanguru gorria aldiz, denetan handiena da, bi metroko altuera har dezakeena eta 85 kg pisatzera irits daitekeena.
Karenadun ugaztunak
Australian karenadun ugaztunak bi ordenetan sailkatzen dira: saguzarrak Chiroptera ordenaren barruan daude zeinak sei familia dituen eta karraskariak Rodentia ordenaren eta Muridae familiaren barruan. Saguzar eta karraskariek aurrera eramandako kolonizazioa orain gutxi gertatutako kontua da. Saguzarrek seguruenik Asian dute jatorria eta duela 15 milioi urtetik bakarrik agertzen dira erregistro fosilean. Saguzar espezie guztietatik %7k Australian presentzia badute ere, hauetatik bi besterik ez dira bertakoak. Karraskariak Australiara bi aldi desberdinetan iritsi ziren. Lehenengoa duela 10 milioi urte izan zen eta honen ondorioz antzinako karraskariak sortu ziren, endemikoak, jadanik desagertuta dauden 14 espezie desberdin eman zituztenak. Azkenak aldiz, orain milioi bat urte sartu ziren Ginea Berritik barrena, karraskari modernoak sortuz, zazpi espezietan banatzen direnak. Gizakiaren asentamenduaren ondoren, karenadun ugaztun batzuk ere iritsi ziren Australiara eta horietako batzuk basati bihurtu ziren. Lehena dingoa izan zen, fosilek duela 5.000 urte existitzen zela adierazten baitute. Europarrek Australia kolonizatu zutenean, naturan zenbait espezie askatu zituzten nahita, hala nola, europar untxia, azeri gorria edo erbia. Beste etxe-abere batzuk ihes egin eta basati bihurtu ziren, esaterako, katua eta baita orein, adarzabal, zaldi, txerri, ahuntz, bufalo, antilope eta dromedario espezie batzuk ere. Gainera, nahigabe sartu ziren hiru espezie arrotz ere izan ziren: etxeko sagua eta bi arratoi espezie, beltza eta arrea. Cetacea ordenako 46 itsas ugaztun desberdin daude kostalde australiarreko uretan, baina gehienek banaketa zabalagoa dute eta hori dela eta, autore askok ez dituzte espezie australiartzat jotzen. Bederatzi balea espezie daude, bale konkordun erraldoia barne. Horzdun baleen 37 espezie eta izurdeen beste 21 daude. Ur gaziko izurde batzuk, hala nola orkak, banaketa kosmopolita dute ur mota guztietan eta Orcaella brevirostris bezalako beste batzuk berriz, kontinentearen iparraldeko ur epeletara mugatzen dira. Dugongoa arriskuan dagoen Sirenia ordeneko espeziea da, Australia ipar-ekialdeko eta ipar-mendebaldeko uretan bizi dena. Espezie hau hiru metroko luzera eta 400 kiloko pisua hartzera irits daiteke. Bitxia bada ere, belarjalea den Australiako itsas ugaztun bakarra da, baina bera elikatzen den landareak urriak dira eta horregatik bere biziraupena arriskuan dago.
Pinnipedia ordenako itsas txakur eta itsas lehoien hamar espezie daude, Australia mendebaldeko kostan eta lurralde azpi-antartiko australiarrean bizi direnak.
Hegaztiak
Australiak 800 hegazti espezie baino gehiago ditu eta hauetatik 350 Australasia eremuan endemikoak dira, hau da, Australia, Ginea Berria eta Zeelanda Berrian. Hegaztien erregistro fosila ez dago osatuta baina Oligozeno berantiarrean gaur egungo hegaztien arbasoen arrastoa ageri da. Gondwanaren historia geologikoarekin erlazionatuta dauden hegaztien artean emua eta kasuarioa bezalako Struthioniformes ordenako hegazti ez hegalariak, Leipoa ocellata edo Alectura lathami bezalako Galliformes ordenako espezieak eta Psittaciformes ordenako loroen talde handi bat daude. Loro australiarrek dagokien ordenaren aniztasunaren seirena betetzen dute mundu mailan, kakatua gehienak ere barne hartzen dituzte gainera. Martin arrantzaleen taldeko tamaina handieneko hegaztia kookaburra da, Alcedinidae familiakoa, bere soinuak giza algaren antzekoak dira eta distantzia handietara entzun daitezke.
Australiako txorien artean txepetxak, txantxangorri australiarrak, basoko enarak, melifagoak, subepaloak, lira txoriak, paradisuko hegaztiak eta txori lorezainak daude besteak beste. Ptilonorhynchus violaceus etologoak liluratzen dituen txori lorezaina da. Arrek gorte-egiteko lorategi koloretsu eta konplexu bat eraikitzen dute. Honek, emea eta arraren aurkariak erakarriko ditu eta azkenean, emeak bere bikotea lorategiaren konplexutasunaren arabera aukeratuko du. Jatorri eurasiarra duten kolonizazioak nahiko berriak dira, hala nola, enarak, larretxoriak, zozoak, eguzki txoriak eta arrano oldarkor australiarra bezalako hegazti harrapariak. Beste espezie batzuk gizakiak sartuak izan dira, esaterako, kardantxoriak zeinak bertako espeziekin bizirauten duten haiek desplazarazi gabe edota txolarreak, bertako ekosistemaren desegonkortzaile eta suntsitzaileak direnak.
Australiako kostan itsas hegaztien 200 espezie inguru bizi dira, espezie migratzaileak dira horietako batzuk. Australia itsas hegaztien migrazioaren bide asiar-australasiarraren hegoaldeko muga da, Errusia eta Alaskatik hasi eta Asia hego-ekialdetik Australia eta Zeelanda Berriraino zabaltzen dena. Bi milioi hegazti inguruk erabiltzen dute bide hau urtero Australiara iristeko. Horietako hegazti bat australiar pelikanoa da. Pinguino urdina Australian umeak izaten dituen pinguino bakarra da.
Anfibio eta narrastiak
Australian bertako igelen lau familia daude. Horretaz gain, Bufo marinus edo itsas zapoa bezala ezagutzen den gizakiak sartua izan den zapoen beste familia bat ere bada. Itsas zapoa 1935ean eraman zuten Australiara azukre kanaberaren izurritea kontrolatu asmoz, nahiz eta azkenean ez zuen ezertarako balio izan. Denbora gutxian, izurrite are eta handiagoa bilakatu zen itsas zapoa Australiako iparraldean zabalduz. Itsas zapoak bertako intsektujaleekin lehiatzeko, bertako faunarentzat eta gizakiarentzat toxikoa den pozoia ekoizten du. Myobatrachidae familiako igelek edo hegoaldekoak bezala ere ezagutzen direnek, aniztasun handiena duen Australiako igel taldea osatzen dute 21 genero eta 120 espezie desberdinekin. Genero horietako bat Pseudophryne da, Pseudophryne corroboree eta Pseudophryne pengilley espezieak dituena, arriskuan dauden igel koloretsu batzuk. Hylidae familiako igel zuhaizkarak arruntak dira Australia kostaldeko ekialde eta iparraldeko zonalde altuetan, 77 espezie ditu hiru generotan bananduta. Microhylidae familiako bi generoren 18 espezieren banaketa oihan tropikaletara mugatzen da eta ordezkari ñimiñoenak dituen espeziea ere, Cophixalus Exigus, familia honetakoa da. Mundu guztian zabaldutako espezie batzuk ere badira, esaterako, Ranidae familiako Rana daemeli edo egurreko igela, Queenslandeko zonalde oso hezeetan bakarrik aurkitzen dena Australian. Beste leku batzuetan bezala, prezipitazioen gutxitzea igelen populazioaren beherakadaren erantzulea izan da azken urteetan. Beherapen hau Batrachochytrium dendrobatidisek Amphibia klasean eragiten duen mikosiarengatik ere bada. Australiak itsasoko eta ur gezako krokodiloak ere baditu. Itsasokoak, hala nola Crocodylus porosus, gaur egun tamaina handieneko espezieak dira, 7 metro eta 1000 kilo izatera irits baitaitezke eta hori dela eta, gizakia hiltzeko ere gai dira. Kostalde zein estuarioetan aurki daitezke eta basetxeetan hazten dituzte haragia eta larrua lortzeko. Ur gezako krokodiloak Australiako iparraldean kokatzen dira eta gizakiarentzat ez dira arriskutsuak.
Itsas dortoken sei espeziek bisitatzen dute Australiako kosta: Natator depressus, Chelonia mydas edo dortoka berdea, Eretmochelys imbricata edo carey dortoka, Lepidochelys olivacea, Caretta caretta edo dortoka buruhandia eta Dermochelys cortacea edo laude dortoka. Guztiak babespean aurkitzen dira ur australiarretan. Chelidae familiako 8 generotan 29 dortoka espezie daude. Carettochelys insculpta edo txerri sudurreko dortoka Australian aurkitzen den familia honetako espezie bakarra da. Australia eta Antartika Testudines ordenako dortokarik gabeko kontinente bakarrak dira.
Arrainak
Australian 4400 arrain espezie baino gehiago daude eta hauetatik %90 bertakoak dira. Aitzitik, kontinenteko ibai eskasiak direla eta, 170 espezie bakarrik dira ur gezakoak. Filogenetikoki antzinakoenak ur gezako arrainen bi familia dira: Osteogloddidae eta Ceratodontidae, Gondwana banandu aurretik eboluzionatu zuten birika bidezko arrainak. Australia mendebaldeko tamaina txikieneko ur gezako arraina Lepidogalaxias salamandroides da, udako lehortea lokatz artean lurperaturik jasateko gaitasuna duena. Gondwanan jatorria izan zuten beste familia batzuk Retropinnidae, Galaxiidae, Aplichitonidae eta Percichthyidae izan daitezke. Antzinatasun handiko familia hauek kenduta, ur gezako arrain-fauna australiarraren %70 ozeano bare eta Indiakoaren antzekoa da. Hala ere, fosilek erakutsi dutenez, espezie hauetako asko ere oso antzinakoak dira. Hauen artean daude lanproiak, katuarrainak, sardinak eta Eleotridae familiako 50 inguru espezie. Bertako ur gezako espezieak dira Lates calcarifer, Maccullochella peelii peelii eta Macquaria ambigua besteak beste. Desagertzeko arriskuan dauden ur gezako bi marrazo espezie ere Australia iparraldeko eremuan daude.
Ur gezako arrain exotikoen bost espezie nahiko ohikoak dira, amuarrain marroia edo Salmo trutta, Salvelinus fontinalis, Oncorhynchus mykiss, atlantiar amuarraina edo Salmo salar eta ozeano bareko amuarraina edo Oncorhynchus tshawytscha. Perka europarra, karpa arrunta eta Gambusia gizakiak sartu zituen bertan. Azken hau gainera oso erasokorra da, beste arrainen hegatsei erasotzen baitie eta ekintza hau eremu batzuetan bertako espezieen desagerpenarekin erlazionatu izan da. Kanpoko amuarrainen sarrerak ibaiburu eta uhobietako espezieengan eragin negatiboa izan du, hauen artean daude Maccullochella macquariensis, Macquaria australasica eta Galaxias generoa. Karpen eraginez ibaietako landaredia gutxitu egin da eta ondorioz, tamaina txikieneko espezieen kantitateak ere behera egin du. Australiako arrain espezie gehienak itsasokoak dira. Interes handieneko taldeak itsas sugeak, Holocentridae, Syngnathinae eta Hippocampus generoa dira, hauen arrek poltsa espezializatu batean berotzen baitituzte arrautzak. Meroen 80 espezie daude, horien artean aipagarriena mero erraldoia edo Epinephelus lanceolatus da 2.7 metrotako luzera eta 400 kiloko pisua har ditzakeena. Carangidae eta Lutjanidae taldeak komertzialki esplotatuak dira. Koral Hesi Handiak uharriko arrain txiki eta ertainen aniztasun handia du, esaterako, pailazo arraina edo Pomacentridae, tximeleta arraina edo Chaetodontidae, zarboa, globo arraina edo Tetraodontidae, Apogonidae, Labridae, Balistidae eta Acanthuridae.
Arrain pozoitsuak ere badaude, Synanceia verrucosa eta globo arrainetik hasi eta Pterois volitans arte, guztiak gizakiaren heriotza eragiteko gai direnak. Arraia pozoitsuen hamaika espezie ere badaude. Uharrian bizi den espezie handienetakoa barrakuda da. Hala ere, ziguaterarekin pozoitze arriskua dela eta, habitat honetan harrapaketak ez dira gomendagarriak. Marrazoak kostaldeko uretan eta estuarioetan egoten dira. 166 espezie daude familia desberdinetan banatuta: Carcharhinidae, Scyliorhinidae, Orectolobidae, Squalidae eta Heterodontidae. 2004an marrazoen 12 eraso izan ziren Australian eta hauetatik bik zoritxarreko bukaera izan zuten. Hiru marrazo espeziek bakarrik dute gizakiarekin kontaktua, Carcharhinus leucas, Galeocerdo cuvier eta Carcharodon carcharias edo marrazo zuri handia. Hondartza australiar batzuk marrazoengandik sareen bidez babestuta daude, honek gizakiarentzat arriskutsuak diren espezieen populazioa murriztea ekarri du baina baita arriskutsuak ez direnena ere. Marrazoen neurri gabeko arrantzak hauen kopuruak nabarmenki behera egitea eragin du eta orain hauetako asko desagertzeko arriskuan daude. Orain gutxi, 1998an Australia mendebaldeko hondartza batean espezie berri bat aurkitu zen, Megachasma pelagios. Marrazo honi buruz gutxi ezagutzen den arren, aurkikuntza honek espezie honen presentzia ur australiarretan ohikoa izan daitekeela esan lezake.
Beatosu eta Goblu
Beatosu eta Goblu Ohioko existitzen ez diren bi hiri dira, Fulton eta Lucas konderrietan daudenak. Michigan estatuko mapa ofizialaren 1978-1979 edizioan sartu ziren. Izenak Michigango Unibertsitateko ("Go Blue!") jarraitzaileen esloganari dagozkio eta hauen lehiakide nagusi diren Ohioko Estatuko Unibertsitatea ri egiten die erreferentzia ("Beat OSU").
Historia
2008ko elkarrizketa batean, Fletcherrek azaldu zuen Michigango ikasle lagun batek Mackinac zubia ren koloreen inguruan engainatu zuela: berdea eta zuria, Michigango Estatuko Unibertsitateko koloreak. Fletcherrek adierazi zuen zubiaren koloreak bat zetozela errepideen araudi federalekin, eta, beraz, ez zuela aukerarik gai horretan; hala ere, kontrol handiagoa zuen Estatuko errepideen mapan, Beraz, Fletcherrek esan zuen hala agindu ziola kartografo bati fikziozko bi herriak txertatzeko.
Fletcherren 2012. urteko obituarioan, AnnArbor.com-ek adierazi zuen fikziozko hirietan zeuden mapen bertsio inprimatuak mugatua izango zela eta elementu bildumagile bihurtuko zirela. Mapari buruzko argitalpena zorte onaren xarma izan zen urte hartan Michigan Wolverinesko Unibertsitatea rentzat; taldeak beraien aurkariari 14–3 garaitu baizioten, ESPN.com-en arabera Ipar Amerikako kirol-lehiakiderik handiena izan zen.
Bestelako bitxikeriak
G.I. Joe fikziozko komik egileak Road Pig bere pertsonaietako bat Goblun jaio zela aipatu zuen.
Paper Cities filma paperezko hirien kontzeptuari dagokio. Haren deskribapenean, hiri faltsuak aipatzen ditu, egile-eskubideen urraketa saihesteko kartografoek sortutako mapa batean. Beatosuren hedaduraren mapa adibide bat da.
Ariosoma anagoides
Ariosoma anagoides Ariosoma generoko animalia da. Arrainen barruko Congridae familian sailkatzen da.
Daniel Bovet
Daniel Bovet (Fleurier, Suitza, 1907ko martxoaren 23a - Erroma, Italia, 1992ko apirilaren 8a) Suitzako botikaria izan zen.
Almedako geltokia
Almeda Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Cornellà de Llobregat udalerrian dago.
Geltokia 1985en inauguratu zen.
Daniel Bovet
Alergiak sortzen dituen arazoak neutralizatzen dituzten hainbat osagai aurkitu zituen 1937an. Arazo horiek histamina deituriko gai batek sortzen dituela frogatu zuen, eta antihistaminikoa asmatu zuen. Bestalde, curarea kirurgian nola erabili asmatu zuen. Curare-ak giharrak geldiarazten ditu, baina dosi egokian erabiliz gero giharrak lasaitu egiten ditu. Antihistaminikoen eta curare-aren inguruan egindako ikerketengatik medikuntzako eta fisiologiako Nobel saria jaso zuen 1957an.
Ermont
Ermont Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 27.670 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 11.783 etxebizitza zeuden, 11.332 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 71 bigarren erresidentzia ziren eta 380 hutsik zeuden. 3.809 etxeak ziren eta 7.856 apartamentuak ziren. 11.332 etxebizitza nagusietatik 6.115 bere jabearen bizilekua ziren, 5.039 alokairuan okupaturik zeuden eta 178 doan lagata zeuden; 544 etxek gela bat zuten, 1.321 etxek bi zituzten, 3.382 etxek hiru zituzten, 3.424 etxek lau zituzten eta 2.661 etxek bost zituzten. 6.937 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6.191 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.723 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18.302 ziren, horien artean 13.928 aktiboak ziren eta 4.374 inaktiboak ziren. 13.928 pertsona aktiboetatik 12.590 lanean zeuden (6.193 gizon eta 6.397 emakume) eta 1.337 langabezian zeuden (671 gizon eta 666 emakume). 4.374 pertsona inaktiboetatik 1.268 erretiraturik zeuden, 1.981 ikasten zeuden eta 1.125 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ermont udalerrian 11.311 unitate fiskal zeuden, 28.456 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.872 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 889 komertzioetatik, 9 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 21 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 90 eraikuntza enpresak ziren, 178 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 53 garraio enpresak ziren, 42 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 35 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 32 finantziazio enpresak ziren, 26 higiezinen enpresak ziren, 138 zerbitzu enpresak ziren, 200 administrazio publikoko enpresak ziren eta 64 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 203 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 4 posta bulegoak, 12 banku bulegoak, 4 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 autoeskolak, 14 igeltseroak, 19 margolariak, 7 zurginak, 15 iturginak, 11 argiketariak, 15 eraikuntza enpresak, 23 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 2 aldi baterako lan enpresak, 27 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 7 tintoreriak eta 9 apaindegiak.
2009an zeuden 68 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 3 120 m2 baino gehiagoko dendak, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 6 liburu dendak, 13 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 4 drogeria, 2 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 3 osasun-zentro, 9 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 7 haur-eskola eta 8 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ermont udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.271 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.500 eta lizeo teknologikoetan 1.179.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Prisma triangeluar trigehitu
Geometrian, prisma triangeluar trigehitua Johnsonen solidoetako bat da (J51), prisma triangeluar bati hiru piramide karratu (J1) gehituz eraiki daitekeena, haren hiru ekuatore-aurpegiei lotuz. Deltaedroetako bat da
Abadiânia
Abadiânia Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Prisma triangeluar trigehitu
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Poliedro duala
<BR>aren duala 5. ordenako azosiaedroa da.
Terpsiphone batesi
Terpsiphone batesi Terpsiphone generoko animalia da. Hegaztien barruko Monarchidae familian sailkatua dago.
Cetoscarus bicolor
Cetoscarus bicolor Cetoscarus generoko animalia da. Arrainen barruko Scaridae familian sailkatzen da.
Juan de Sámano
Juan José Francisco de Sámano y Uribarri de Rebollar y Mazorra ( Selaya, Kantabria, 1753 - Panama, 1821 ) Espainiako militarra izan zen, Granada Berriko azken erregeorde efektibotzat jotzen da.
Hasierako urteak
Milizian tradizio luzea zuen familia batekoa zen. Agustín de Sámano eta Clara de Uribarri Mazorraren semea. 1771n kadetea zen, eta zortzi urte geroago tenientea. Matematika irakaslea izan zen Bartzelonako Akademia Militarrean (Espainia), eta 5 urte eman zituen bertan.
1780an Indietara lekualdatu zuten; lehenik Puerto Rico, gero Kuba eta azkenik Cartagena de Indias era, teniente gisa. 1785ean Europara itzuli zen, 1789an kapitain gradu militarra lortu zuen, eta Ventura Caro jeneralaren agindupean Frantzia iraultzailearen aurkako borroka batean bi izterretan zauritu zuten.
1794an Granada Berrira bidali zuten berriz ere, berak hala eskatuta. 1806an Riohacha ko gobernari bezala komisionatua izan zen, eraso ingeles bati aurre eginez. Riohachatik Santafé de Bogota ra joan zen, non 1809an zalditeriako 30 soldadu pardorekin iritsi zen, boluntario bezala Amar y Borbón erregeordeari bere burua eskainiz matxinoen aurka borrokatzeko.
Washingtongo Unibertsitatea
Washingtongo Unibertsitatea (University of Washington) Seattleko unibertsitate publikoa da. 1861ean sortua, munduko hamar unibertsitate onenen artean dago. Bere medikuntza, erizaintza, ingeniaritza, zuzenbidea eta ozeanografia fakultateak nabarmentzen dira.
Nevanlinna Saria
Rolf Nevanlinna Saria (Rolf Nevanlinna omenez izendatua) 4 urtez behin ematen da Matematikarien Nazioarteko Biltzarrean, Informazioaren Zientzien Matematika alderdietan ekarpen nabarmenengatik, hauek barne: Saria 1981. urtean sortu zen IMU Nazioarteko Matematika Batasuneko Batzorde Betearazlea, eta urtebete lehenago hil zen Rolf Nevanlinna matematikari finlandiarraren omenez izendatu zuten. Saria urrezko domina eta esku-dirua dira. Fields Domina bezala, saria matematikarik gazteenei zuzenduta dago, eta saria ematen den urteko urtarrilaren 1ean 40 urtetik beherakoak baino ezingo dira.
Domina Nevanlinna-ren profila du, "Rolf Nevanlinna Saria" testua eta "RH 83" karaktere oso txikitan bere aurrealdean. RH-k Raimo Heino adierazten du, domina diseinatzailea, eta 83-k landu zen lehen urtea. Atzealdean, Helsinkiko Unibertsitateko sariaren babeslearekin lotutako bi irudi daude grabatuta. Ertzean saridunaren izena da.
Insomnio
Bi mota nagusi ezberdintzen dira, alde batetik hasierako insomnioa edo loa hartzeko arazoak islatzen dituena, eta bestetik erdialdeko insomnioa edo gauaren erdian esnatu ondoren loa berreskuratzeko lanak ematen dituena.
Nahiz eta, insomnioa lo hartzeko gaixotasuntzat bakarrik jotzen den, lo hartzeko zailtasunak forma asko har ditzake.
Gorputzak gauean zehar behar duen suspertzea burutzea eragozten du, eta horrek eguneko lozorroa ekar dezake, kontzentrazio baxuaz edo egunez aktibo sentitzeko gabeziaz gain.
Sendabidea
Hipnotikoen familiako sendagaiak erabiltzen dira sintoma hau sendatzeko, hainbat indar-gradu dituztela.
Antonio Peralta
Aita Gaston Peralta politikaria eta ama Ana Velasco izan zituen. Nafarroako erregeen alde ez ezik Filipe II.a Espainiakoaren alde ere egin zituen. Ana Ocampo ezkondu eta alaba bakarra izan zuten: Ana Maria Peralta Velasco, Jacques de Croy ezkondu zuena.
Arintica sumendia
Arintica sumendia Arica eta Parinacota (Txile) eskualdeetan dago, geografikoki, Boliviako mugatik gertu. Andeetako mendikatearen gainean dago, Surireko gatz-lautadaren eta Chilcayako Pamparen iparraldean eta Paquizako Panparen hegoaldean.
Sumendiaren hegoaldean dauden bailara glaziarrek eta mendebaldeko mendi-alpeek arroka-glaziar aktibo handiak dituzte, iraganean laba-fluxu gisa gaizki interpretatu direnak.
Toponimia
Mamaniren arabera, Arintica oraindik identifikatu ez den toponimoa da, nahiz eta pukina-hizkuntza izan.
Etnografia
Mamaniren arabera, Andeetako mundu-ikuskeran, Sumendi Arintica sumendia eta Puquintica sumendia senarra eta emaztea dira, hurrenez hurren, eta Tata Arintika eta Mama Pukintika, chacha-warmi dualtasunaren logikaren pean. Bi babesle-muinoak Chilcaya eta Paquitzako zaindaritzat hartzen dira, baita Guallatiren sektorekoak ere. Muinoaren ondoan muino txikiagoak daude, haien seme-alabak, besteak beste, Calajalata munioa, Arinticaren mendebaldean.
Sakabanatze-diagrama
Estatistikan, sakabanatze diagrama edo puntu hodeia bi aldagai koantitatibo irudikatzeko diagrama da. Bi aldagaien arteko korrelazioaren nondik norakoak ezagutzea du helburu, baina ez digu kausalitatea zehazteko balio.
Deskribapena
Sakabanatze-diagrama batek aldagaien arteko korrelazio mota batzuk iradoki ditzake konfiantza-tarte jakin batekin. Korrelazioa positiboa (igoera), negatiboa (jaitsiera) edo nulua (aldagaiak ez daude korrelazioan) izan daiteke. Doikuntza-lerro bat marraztu daiteke ("joera-lerroa" ere deitua) aldagaien arteko korrelazioa aztertzeko. Aldagaien arteko korrelaziorako ekuazio bat doikuntza-prozeduren bidez zehaztu daiteke. Korrelazio lineal baterako, doikuntza-prozedura erregresio lineal gisa ezagutzen da, eta denbora mugatu batean irtenbide zuzena bermatzen du.
Dispertsio-grafiko baten alderdirik indartsuenetako bat, ordea, aldagaien arteko erlazio ez-linealak erakusteko duen gaitasuna da. Gainera, datuak erlazio sinpleen nahasketa-eredu baten bidez adierazten badira, erlazio horiek bistakoak dira, eredu gainjarri gisa.
Dispertsio-diagrama kalitatea kontrolatzeko oinarrizko tresnetako bat da. Tresna horien artean daude histograma, Paretoren diagrama, egiaztapen-orria, kontrol-grafikoak, Ishikawaren diagrama eta fluxu-diagrama...
Eraketa
Bi ardatz kartesiarretan, datu multzo bateko aldagai bana kokatzen da. Ondoren, elementu edo banako bakoitzeko puntuak kokatzen ditugu planoan, elementuak aldagaietan hartzen dituen balioen arabera.
Ez du aparteko garrantzirik zein aldagai ezartzen den abzisetan eta zein ordenatuetan, koerlazioa esploratzea bakarrik bada helburua. Baina, bi aldagaietan bata bestearen kausa edo eragilea bada, saiakuntzetan gertatu ohi den bezala, komeni da kausa edo aldagai independentea abzisetan ezartzea.
Adibidea
4 ikasleren matematika eta hizkuntza kalifikazioak dira hauek, hurrenez hurren:
Datu hauei dagozkien puntu hodeia hau da:
Aldaerak
Hiru dimentsiotako sakabanatze diagramak ere era daitezke baina ez dira ohizkoak.
Aldagai anitzeko datu multzo batean, aldagaiak binaka hartu eta bikote bakoitzeko eratzen diren sakabanatze diagramak batera jartzea interesgarri izaten da, aldagaien arteko loturak esploratzearren.
Shiro Hashimitsu
Shiro Hashimitsu (橋満 士郎, 1972ko abenduaren 28a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.
Labeo forskalii
Labeo forskalii Labeo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Euskal Udalekuak
Euskal Udalekuak euskaraz garatzen diren udako kolonia edo udalekuak dira. Euskalgintzaren eta euskarazko heziketaren lorpen historiko bat dira, 1960ko hamarkadan sortuak ikastolen mugimenduko jendearen ekimenez, eta 21. mendearen lehen laurdenean zenbait eragilek antolatzen dituzte, erakunde publikoak kasu batzuetan, eta lehen udaleku haien ondorengo den Euskal Udalekuak elkarteak beste batzuetan.
Historia
20. mendeko 2. zatian udako koloniak antolatu izan zituzten zenbait erakundek Euskal Herrian: esate baterako Alfa enpresak Ondarroan Arrigorri etxean zituen koloniak, gaztelerazko jardunarekin egiten zirenak. 1960ko hamarkadan ikastolen mugimendutik euskara hutsezko koloniak antolatu beharra ikusi zen, eta hala sortu zen udaleku terminoa ere. Barriako Santa Maria komentuan, Araban, egin zuten lehen udalekua, 1965ean, Gipuzkoako ikastolen arduradunen eta irakasle batzuen ekimenez.
Ondoren Ozaetan egin ziren, Araban baita ere, eta 1969an Deban eta Saturraranen egin ziren Gipuzkoan. 1970eko hamarkada hasieran ireki ziren beste zenbait Nafarroan: Beire, Goñi, Abaigar, eta Antzinen, eta Bernedokoak Araban. Antolatzaile eta hezitzaileak boluntarioak izaten ziren hastapen haietan.