cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atomo
Energia-mailak
Energia-espektro jarraitu bat gas edo plasma batetik igarotzen denean, fotoi batzuk atomoek xurgatzen dituzte, elektroiek energia-maila alda dezaten. Beren atomoari lotuta dauden elektroi kitzikatuek energia hori fotoi gisa isurtzen dute berez, ausazko norabide batean bidaiatuz, eta, horrela, energia maila baxuagoetara itzultzen dira. Horrela, atomoek energia-irteeran xurgapen-banda ilun batzuk osatzen dituzten iragazki gisa jokatzen dute. (Atomoak hondoaren espektro jarraitua barne hartzen ez duen ikuspuntu batetik begiratzen dituen behatzaile batek atomoek igorritako fotoien emisio-lerro batzuk ikusiko ditu horien ordez). Espektro-lerro atomikoen intentsitatearen eta zabaleraren neurketa espektroskopikoek substantzia baten konposizioa eta propietate fisikoak zehaztea ahalbidetzen dute.
Elektroi lotu bat kitzikatuta badago, energia egokiarekin elkar-eragiten duen fotoi batek energia maila baliokidea duen fotoi baten emisio estimulatua eragin dezake. Hori gertatzeko, elektroia energia egoera baxuagora erori behar da, elkar-eragiten duen fotoiaren energiaren adinako energia diferentzia duena. Jarraian, igorritako fotoia eta elkar-eragiten duen fotoia paraleloan desplazatzen dira, bat datozen faseekin. Hau da, bi fotoien uhin-patroiak sinkronizatuta daude. Propietate fisiko hori laserrak egiteko erabiltzen da, maiztasun-banda estu batean argi-energiaren sorta koherente bat jaulki dezaketenak.
Balentzia eta loturak
Elementu kimikoak propietate kimiko errepikariak erakusteko jartzen den taula periodiko batean agertzen dira askotan, eta balentzia-elektroi kopuru bera duten elementuek taularen zutabe berean lerrokatzen den talde bat osatzen dute. (Lerro horizontalak elektroien azal kuantiko bat betetzeari dagozkio). Taularen eskuineko muturrean dauden elementuek elektroiz beteta dute kanpoko geruza, eta, ondorioz, kimikoki bizigabeak diren elementuak sortzen dira, gas noble gisa ezagutzen direnak.
Egoerak
Atomo kopuruak materiaren egoera desberdinetan daude, eta egoera horiek baldintza fisikoen araberakoak dira, hala nola tenperatura eta presioa. Baldintzak aldatuz gero, materialak solidoen, likidoen, gasen eta plasmen artean ibil daitezke. Egoera beraren barruan, material bat hainbat alotropotan ere egon daiteke. Adibide bat karbono solidoa da, grafito edo diamante gisa existitu daitekeena. Badaude, halaber, gas-alotropo batzuk, hala nola dioxigeno eta ozonoa.
Zero absolututik hurbil dauden tenperaturetan, atomoek Bose-Einsteinen kondentsatu bat osa dezakete, eta une horretan mekanika kuantikoaren efektuak, normalean eskala atomikoan soilik behatzen direnak, eskala makroskopikoan agertzen dira. Orduan, atomo superhoztuen multzo horrek super atomo bakar gisa jokatzen du, eta horrek portaera mekaniko kuantikoaren funtsezko egiaztapenak ahalbide ditzake.
Identifikazioa
Atomoak ikusteko txikiegiak diren arren, tunel efektuko mikroskopioa (STM) bezalako gailuek solidoen gainazalean bistaratzeko aukera ematen dute. Mikroskopioak tunel-efektuaren fenomenoa erabiltzen du, partikulei ikuspegi klasikotik gaindiezina izango litzatekeen hesi bat zeharkatzea ahalbidetzen diena. Elektroiek bi elektrodo polarizaturen arteko hutsunea zeharkatzen dute, esponentzialki bereiztearen mende dagoen tunel korronte bat sortuz. Elektrodoetako bat punta zorrotz bat da, idealki atomo bakar batean amaitzen dena. Gainazalaren miaketaren puntu bakoitzean, puntaren altuera egokitu egiten da tunelaren korrontea balio jakin batean mantentzeko. Punta lurrazalerantz eta azaletik mugitzen den neurria altueraren profila dela interpretatzen da. Alborapen baxu baterako, mikroskopioak elektroien orbitalen irudiak lortzen ditu, estuki paketatutako energia-mailen bidez: egoera elektronikoen dentsitate-maila Fermiren mailatik gertu. Tartean dauden distantziak direla eta, bi elektrodoek oso egonkorrak izan behar dute; orduan bakarrik ikus daitezke atomo indibidualei dagozkien aldizkakotasunak. Metodoa, berez, ez da kimikoki espezifikoa, eta ezin ditu identifikatu gainazalean dauden espezie atomikoak.
Atomoak erraz identifika daitezke masaren arabera. Atomo bat ionizatzen bada bere elektroietako bat kenduz, eremu magnetiko batetik igarotzean bere ibilbidea okertu egingo da. Mugimenduan dagoen ioi baten ibilbidea eremu magnetikoak desbideratzen duen erradioa atomoaren masak zehazten du. Masen espektrometroak printzipio hori erabiltzen du ioien masa-karga erlazioa neurtzeko. Lagin batek hainbat isotopo baditu, masen espektrometroak isotopo bakoitzaren proportzioa zehaztu dezake laginean, ioi-sorten intentsitatea neurtuz. Atomoak lurruntzeko tekniken artean daude induktiboki akoplatutako plasma bidezko emisio atomikoaren espektroskopia eta induktiboki akoplatutako plasma bidezko masen espektrometria. Horiek plasma bat erabiltzen dute laginak lurruntzeko, analizatzeko.
Zunda atomikoaren tomografoak bereizmen subnanometrikoa du 3-Dn, eta atomo indibidualak identifikatu ditzake kimikoki, hegaldi-denboraren masen espektrometriaren bidez.
Eszitatutako egoeren espektroak urruneko izarren konposizio atomikoa aztertzeko erabil daitezke. Izarren behatutako argian dauden uhin-luzera espezifikoak banandu egin daitezke eta gas-atomo libreetan kuantizatutako trantsizioekin erlazionatu. Kolore horiek elementu bera duen gasa deskargatzeko lanpara bat erabiliz erreproduzitu daitezke. Honela, helioa Eguzkiaren espektroan aurkitu zen Lurrean aurkitu baino 23 urte lehenago.
Jatorria eta gaur egungo egoera
Materia barionikoa unibertso behagarriaren guztizko dentsitate energetikoaren % 4 inguru da, 0,25 partikula/m3-ko batez besteko dentsitatearekin (gehienak protoiak eta elektroiak). Esne Bidea bezalako galaxia baten barruan, partikulen kontzentrazioa askoz handiagoa da, izarrarteko ingurunean (ISM) materia-dentsitatea 105 eta 109 atomo/m3 artekoa baita. Uste da Eguzkia Burbuila Lokalaren barruan dagoela, eta, beraz, eguzki-inguruneko dentsitatea 103 atomo/m3 ingurukoa baino ez da. Izarrak ISMko hodei trinkoetatik abiatuta sortzen dira, eta izarren eboluzio-prozesuek ISMa etengabe aberasten dute hidrogenoa eta helioa baino elementu masiboagoekin.
Esne Bidearen materia barionikoaren % 95 izarren barruan kontzentratzen da, eta bertan baldintzak kaltegarriak dira materia atomikoarentzat. Masa barioniko osoa galaxiaren masaren % 10 inguru da ; gainerako masa materia ilun ezezaguna da. Izarren barruko tenperatura altuaren ondorioz, "atomo" gehienak erabat ionizatuta daude, hau da, elektroi guztiak nukleoetatik bereizten ditu. Izar-hondarretan, azaleko geruzetan izan ezik, presio handi batek ezinezkoa egiten du elektroien bilgarriak sortzea.
Formazioa
Uste da elektroiak Unibertsoan existitzen direla Big Bangaren lehen etapetatik. Nukleo atomikoak nukleosintesi-erreakzioetan sortzen dira. Unibertsoaren lehenengo hiru minututan, Big Bangeko nukleosintesiak Unibertsoko helio, litio eta deuterio gehiena sortu zuen, eta agian berilioaren eta boroaren zati bat.
Big Bangetik, zeinek karbonorik eta elementu astunagorik sortu ez baitu, nukleo atomikoak konbinatu egin dira izarretan fusio nuklearreko prozesuaren bidez helio gehiago sortzeko eta (alfa hirukoitz prozesuaren bidez) karbonotik burdinarainoko elementuen sekuentzia sortzeko; ikus izar-nukleosintesia xehetasun gehiagorako.
Litio-6 bezalako isotopoak, berilioa eta boroa espalazio bidez sortzen dira espazioan izpi kosmikoen bidez. Hori gertatzen da energia handiko protoi batek nukleo atomiko baten aurka talka egiten duenean, nukleoi kopuru handi baten eiekzioa eraginez.
Burdina baino elementu astunagoak supernobetan eta neutroi-izarretan gertatu ziren, r prozesuaren bidez talka eginez, eta AGB izarretan, s prozesuaren bidez, eta horrek esan nahi du neutroiak nukleo atomikoen bidez harrapatu behar direla. Beruna bezalako elementuak, neurri handi batean, elementu astunagoen desintegrazio erradioaktiboaren ondorioz sortu ziren.
Lurreko atomoen jatorria
Lurra osatzen duten atomo gehienak eta bertan dauden izaki bizidun guztienak Eguzki Sistema eratzeko hodei molekular batetik kolapsatu zen nebulosan zeuden gaur egun. Gainerakoa desintegrazio erradioaktiboaren emaitza da, eta bere proportzio erlatiboa datazio erradiometrikoaren bidez Lurraren adina zehazteko erabil daiteke. Lurrazaleko helio gehiena (gas-putzuetako helioaren % 99 inguru, helio-3 gutxiago duela frogatzen duen bezala) alfa desintegrazioaren emaitza da.
Lurrean badira hasieran agertzen ez ziren traza atomo batzuk (hau da, ez dira "funtsezkoak"), eta ez dira desintegrazio erradiaktiboaren ondorio. Karbono-14a etengabe sortzen dute izpi kosmikoek atmosferan. Lurraren atomo batzuk artifizialki sortu dira nahita edo erreaktore nuklearren edo leherketen azpiproduktu gisa. Elementu transuranikoetatik -92tik gorako zenbaki atomikoa dutenak- plutonioa eta neptunioa bakarrik daude modu naturalean Lurrean. Elementu transuranikoek Lurraren gaur egungo adina baino bizitza erradioaktibo laburragoak dituzte, eta, beraz, elementu horien kopuru identifikagarriak aspaldi jaitsi dira, hauts kosmikoak utzitako plutonio-244 hondakinak izan ezik. Plutonio eta neptuniozko mea naturalak uranio-mineralean neutroiak harrapatuz sortzen dira.
Lurrak 1,33 × 1050 atomo inguru ditu. Argona, neona eta helioa bezalako gas nobleen atomo independenteen kopuru txiki bat dagoen arren, atmosferaren % 99 molekula moduan lotuta dago, karbono dioxidoa eta oxigenoa eta nitrogeno diatomikoa kasu. Lurraren azalean, atomoen gehiengo handi bat konbinatzen da hainbat konposatu osatzeko, hala nola ura, gatza, silikatoak eta oxidoak. Atomoak molekula diskretuak ez diren materialak sortzeko ere konbina daitezke, hala nola kristalak eta metal likidoak edo solidoak. Materia atomiko honek materia molekularrari lotutako eskala txikian etendako ordena mota partikularrik ez duten sareko konponketak osatzen ditu.
Elementu super-astunak
Jakina da 82 (beruna) baino zenbaki atomiko handiagoak dituzten nukleido guztiak erradioaktiboak direla. 92 baino kopuru atomiko handiagoa duen nukleidorik (uranioa) ez da existitzen Lurrean funtsezko nukleo gisa, eta elementu astunenek batez besteko bizitza laburragoak izaten dituzte. Hala ere, baliteke "egonkortasun-uharte" bat egotea, 110 eta 114 arteko zenbaki atomikoak dituzten elementu superastunen isotopo luze samarrak hartzen dituena. Uharteko nukleido egonkorrenaren batez besteko bizitzari buruzko iragarpenak minutu eta milioika urte artekoak dira. Nolanahi ere, elementu super-astunak (Z > 104 dutenak) ez lirateke existituko, Coulomben gaitzespen gero eta handiagoaren ondorioz (fisio espontaneoa eragiten du, bizitza ertain gero eta laburragoekin), inolako efektu egonkortzailerik ez dagoelako.
Materia exotikoa
Beste atomo exotiko batzuk sortu dira, protoi, neutroi edo elektroietako baten ordez karga bera duten beste partikula batzuk jarriz. Adibidez, elektroi bat muoi masiboago batekin ordezka daiteke, atomo muoniko bat eratuz. Atomo mota hauek fisikaren oinarrizko iragarpenak probatzeko erabil daitezke.
Londonita
Londonita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Londonita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8 da.
Muggia
Muggia Italiako udalerri bat da. Triesteko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Muggiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Roxbury (New York)
Roxbury Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Delaware konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 4101
NGC 4101 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Domingo Epaltza
Domingo "Txomin" Epaltza Lopez de Lerena (Bilbo, 1884ko urriaren 26a - Donibane Lohizune, 1956ko martxoaren 18a) Bizkaiko politikaria izan zen. Zuzenbide eta Letretako ikasketak egin zituen Deustun eta Madrilen. Banco de Bilbao banketxeko kontseilaria izan zen. Barakaldoko hautagaia izan zen EAJren aldetik 1918. urtean, eta erraz gailendu zitzaion Fernando Ybarrari. Euskaldun berria zen; euskal abertzaletasunaren oinarriak ezarri zituen legebiltzarrean egin zuen aurkezpen hitzaldian. Espainiako Gerra Zibilaren garaian Haltsura (Lapurdi) jo zuen. Alemaniarrek Frantzia hartu zutenean Gurseko kontzentrazio-esparruan zegoen (1940).
Sumendi-tximinia
Motak
Bi sumendi-tximinia mota daude. Ohikoek lurrazalaren barnean kokatutako ganbera magmatikoa gainazalarekin komunikatzen dute, ingelesez neck (lepo) terminoarekin aipatzen dira. Mantua gainazalarekin zuzenean komunikatzen duten beste tximinia batzuk daude, ganbera magmatikorik gabe, ingelesez pipe (tutua) esaten zaie.
Ganbera magmatikoarekin
Magma motaren arabera, erupzioek sumendi-kono mota desberdinak sortuko dituzte. Eraikin bolkaniko handiak sor daitezke.
Eraikina eratzen duen harkaitz motak higaduraren eta meteorizazioaren ekintza baldintzatzen du. Sumendi-konoak nahiko denbora gutxian higatzen dira. Beste sumendi mota batzuekin gauza bera gertatzen ez den arren, sumendiak laba likidoa kanporatzen badu erosioaren aurkako erresistentzia tximiniaren antzekoa da.
Higadurak aurrera egin ahala, tximinia okupatzen duen harkaitz erresistentea inguruko lurrean zutik gera daiteke, hura duen konoa desagertu eta gero. Egitura horiei sumendi lepoa deitzen zaie.
Ganbera magmatikorik gabe
Sumendi-tximinia mota hauek jatorri sakoneko erupzio supersoniko bortitzak sortutako lurpeko egitura geologikoak dira. Sumendi horiek sumendi gehienak baino hiru aldiz sakonago sortzen dira gutxienez, eta ondorioz, azalera bultzatutako magmak magnesio eta konposatu lurrunkorren kontzentrazio handia du, esaterako, ura eta karbono dioxidoa. Diatrema motakoak direla uste da. Magma gorputza gainazalerantz igotzen denean eta presioa gutxitzen denean, konposatu lurrunkorrak gas fasera eraldatzen dira. Bat-bateko hedapen honek magma gorantz bultzatzen du abiadura bizkorrean, gainazaleko erupzio supersonikoa sortuz. Analogia erabilgarria xanpain botila astinduaren kortxoa ateratzea da.
Morfologia
Sumendi-tximinia hauen gainazaletik hurbilen dagoen zatia magma solidifikatutako kono estu eta sakon batek osatzen du, eta, oro har, bi arroka bereizgarri motetako batez ehuneko handi batean osatuta dago: kimberlita edo lamproita. Arroka hauen osaerak iturria magma sakona dela islatzen du, non lurra magnesioan aberatsa den. Sumendi-tximinia mota hau nahiko arraroa da. Eta diamanteen iturri nagusia dira.
Gneeveguilla
Gneeveguilla, ofizialki Gneevgullia (irlanderaz Gníomh go Leith) Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderriaren ekialdean dagoen udalerri bat da. Killarney udalerritik 19 kilometro ekialdera dago, Kerry konderria eta Cork konderriaren mugatik hurbil.
Sumendi-tximinia
Kimberlite tximiniak
Erupzioak magmaren zutabera zuzenean erortzen den materialen zutabe bat kanporatzen du, eta ez du lurretik goragune handi bat eratzen, sumendi bereizgarriek egiten duten bezala. Horren ordez, ontzi itxurako sakonune bat sortzen da lurpeko magma zutabearen gainean, kanporatutako materialaz (piroklastoak) osatutako baxuko eraztun batek, toba eraztun gisa ezagutzen denak, inguratuta. Denborarekin, toba eraztun hori higatu egin daiteke sakonunean eroriz, eta berdindu egiten du atzera arrastatutako materialarekin betetzen denean. Kimberlite tximiniak munduko diamante komertzial produkzio-iturri nagusia dira, eta, gainera, beste eduki dute harribitxi eta erdi-harribitxiz, esaterako, granate eta espinelak, eta peridotak.
Lamproite tximiniak
Lamproitazko tximiniak kimberlitazkoen antzekoak dira, salbu eta ur irakinak eta magman dauden konposatu lurrunkorrek korrosiboki eragiten dutela azpiko harkaitzean, botatako arroka kono zabalagoa sortzen duena (arroka honen kanporatzeak tobazko eraztuna ere osatzen du, kimberlitako erupzioetan bezala). Kono zabal hau errautsez eta material bolkanikoz betetzen da. Azkenean, desgasifikatutako magma gorantz bultzatzen da, konoa betez. Emaitza, martini edalontzi formako material bolkanikoaren metakina da (magma solidotua eta kanporatua), gainazaletik ia laua agertzen dena.
Schistura prolixifasciata
Schistura prolixifasciata Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Futbol Club Barcelona (eskubaloia)
Bartzelona Futbol Klubaren eskubaloi atala 1942ko azaroaren 29an sortu zen eta gaur egun  FC Barcelona Intersporten izenarekin lehiatzen da, babesaren kariaz. Munduan, Espainiar estatuan eta Europan lortutakoei esker, titulu gehien irabazi dituen taldea da gaur egun.
Historia
Eskubaloiaren atala ofizialki 1942ko azaroaren 29an sortu zen.
Jatorriz, kirol hau futbol-zelaietan eta 11 jokalarirekin jokatzen zen, eta orain ezagutzen dugun moduan ez zen hasi praktikatzen 50 hamarkadaraino,hau da, zazpi jokalari taldeekin eta estalitako pistetan.
Koadernaketa
Koadernaketa liburu edo beste dokumentu bateko orriak kartoi, oihal edo beste material bateko estalkien artean biltzeko jarduera eta artea da.
Coizard-Joches
Coizard-Joches Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coizard-Joches udalerrian erroldatutako biztanleak 89 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 63etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak ibilgailuen saltze eta konpontze enpresenak ziren.
2000. urtean Coizard-Joches udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dromahair
(irlanderaz Droim Dhá Thiar) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 748 biztanle zituen.
Arte grafikoak
Arte grafikoen kontzeptuak era guztietako elementu bisualak egiteari egiten dio erreferentzia, batez ere grabatzeko eta marrazteko teknikei, nahiz eta terminoa inprimategiarekin lotutako tekniketara mugatzen den. Oro har, estanpak egiteko hainbat teknika eta prozedura biltzen ditu, eta, hedaduraz, edozein erreprografia-sistema, sorkuntza artistikoa islatzeko, tipografia, kaligrafia, kolorea edo konposizioa barne. Beraz, prozesu grafikoan inplikatutako lanbide, prozedura edo lanbideen multzoa hartzen du terminoak, tradizionalki paperean garatua.
Gaur egun, inpresio digitala sar dezakegu termino horretan, azken urteetan izan den garapen teknologiko handiaren ondorioz.
Ehuneko
Ehunekoa (Euskaltzaindiak ehuneko izena hobetsi duen arren, portzentaje ere deitua) ikur matematiko bat da, proportzio bat edo zatiki bat adierazten duena, zatitzailetzat 100 zenbakia izanik; hau da, ehun zati berdinen gaineko frakzio gisa emandako kantitate bat adierazten du. Hortaz, bi kantitateren arteko erlazioak definitzeko erabiltzen den dimentsiorik gabeko zenbaki bat da (zenbaki hutsa); ez dauka neurri-unitaterik.
Bi kopuru konparatzeko balio du, bati ehun balioa emanda besteak harekiko hartzen duen balioa (% ikurraz adierazten da)
Ehunekoa adierazteko «%» ikurra erabiltzen da, matematikoki 0,01 faktorearen baliokidea dena. Euskaraz, ehunekoaren sinboloa kopuruaren aurretik idatzi behar da, bien artean hutsune bat utziz. Hala ere, adierazi nahi den ehunekoa letraz-letra idatzita ere eman daiteke. Adibidea. % 60 adierazpena, eta 0,60ren baliokidea da, eta letraz-letra idatzita ere adierazi daiteke: ehuneko hirurogei.
Green Zone (filma)
Green Zone 2010eko Paul Greengrass ingeles zinema zuzendariak zuzendutako thrillerra da, Rajiv Chandrasekaranen Imperial Life in the Emerald City liburuan oinarrituta.
Ehuneko
Hortaz, adierazpenari dagokionez hurrengo baliokidetasunak betetzen dira:
Green Zone (filma)
Sinopsia
Irakeko Gerran, tropa estatubatuarrek Bagdaden egindako okupazioan zehar, Roy Miller tenienteordeari eta bere taldeari hondamendi masiboa eragin dezaketen armak aurkitzeko eginkizuna ematen diote.
Ehuneko
Bestalde, 2000ren % 60ak zera esan nahi du: 2000 horietan, 100 unitateko 60ri dagozkien zati proportzionala. Hau da:
Ehunekoa zatiki bat (bi kantitateren arteko erlazioa adierazten duena) beste batekin alderatzeko ere erabiltzen da, hauek ehuneko moduan adieraziz 100 zenbakia izendatzaile komun bezala erabiltzeko. Adibidez, demagun 10 milioi biztanleko herrialde batean 500.000 pertsonak gripea daukatela, eta milioi bat biztanleko beste herrialde batean 150.000 gaixo daudela. Ehunekoak erabiliz, argiago ikusten da lehenengo herrialdean gripeaz gaixotutako biztanleak % 5 direla, eta aldiz bigarren herrialdean % 15, azken honetan gaixorik dauden biztanleen proportzioa altuagoa izanik.
Ideia eta jatorria
XV. mende rako, tresna erabilia zen ehunekoa, batez ere zergak eta interesak kalkulatzeko orduan, baina honen erabilerak aldez aurreko ideia baten laburduran du jatorria. Izan ere, antzinako Erromatar Inperioa n, Augusto enperadoreak, enkanteetan saldutako ondasunen gaineko balioko zerga ordaindu behar zela agintzen zuen zerga-sistema bat ezarri zuen (venalium centesima rerum). Zatiki horiekin kalkuluak egitea, beraz, ehunekoekin aritzearen baliokidea zen. Ordurako, gainera, kalkuluak errazteko, zatiki sinplifikatuak erabiltzen zitutzen ehunekoetan.
Bestalde, Erdi Aroa n diru-izendapenak hazten joan ziren heinean, 100 zenbakidun kalkuluak gero eta estandarizatuagoak bilakatu ziren eta, XV. mendea ren bukaera eta XVI. mendea ren hasiera bitartean, ohikoa bilakatu zen testu aritmetikoek kalkulu horiek barne hartzea. Testu horietako askok etekina eta galera, interes-tasak eta hiruko erregela rekin erlazionatutako kalkuluetarako aplikatzen zituzten 100 zenbakiarekin erlazionatutako kalkuluak. XVII. mende an, ohikoa bilakatu zen interes-tasak aipatzeko orduan ehunekoak erabiltzea.
Garapena
Ehunekoaren ideia zatikien erabilera egunerokotasunean laburtu ahal izateko beharretik sortu zen; izan ere, konplexuagoa zen \frac{2}{3} kantitateari errefereintzia egitea, % 66 erabiltzea baino eta, beraz, denboraren poderioz ohikoagoa bilakatu zen soilik ehunekoetara murriztutako zatikiez hitz egitea. Gainera, pixkanaka, hitzezko erreferentzia eguneratzen joan zen, "ehuneko" terminora iritsi arte. Hau egitean, kontzeptu honen laburdura islatzeko beharra ere sortu zen, denboran zehar hainbat sinbolo esleituz. Lehena 1425 eko eskuizkribu anonimo batetik etorri zen, non egileak garai hartako "ehuneko" hitzari (italierazko «per cento» kontzeptuari, zehazki) erreferentzia egiten zion sinboloa aipatzen zuen (gerora, gaur egungo «%» ikurra bilakatuko zena).
Ehunekoaren ikurra eta honen garapena
Ehunekeko hitzaren beste hizkuntza batzuetako adierak (per cento, italieraz edota percent, ingelesez, adibidez) latin eko per centum hitzetik datoz, nolabait "ehunen bateko multzoa" aduerazi nahi duena. Askotan "per" zatia p. moduan laburtzen zen, eta gerora desagertu egin zen. "cento" zatia lerro horizontal baten bidez banatutako bi zirkulutan banatzen zen, zeinetatik gerora «%» sinboloa eratorri zen.
1425an ehunekoari erreferentzia egin zion lehenengo ikur hartatik gaur egun erabiltzen dugun «%» ikurrera iritsi arte, ordea, ehunekoari erreferentzia egiteko erabilitako sinboloak aldaketa ugari izan ditu urteetan zehar. Askok «%» sinboloa adierazpen matematikotik abiatuta garatu dela uste dute, baina hori ez da zuzena: «%» sinboloa bi zeroren forma estilizatu bat da. 1425. urte ko per cento testuari erreferentzia egiten zion sinbolotik abiatuta, 1650. urtea n lerro horizontal bat erakusten zuen sinbolo batera eraldatu zen, eta hau izan zen jatorria XVIII. mendea n, ikurra bera garatzen joan zen heinean, gaur egun darabilgun «%» ikurra irudikatzera irtsi ziren arte.
Ehunekoaren ikurraren erabilera hizkuntzaren arabera aldatzen da. Honela, hizkuntza batzuetan, euskara kasu, zenbakiaren aurretik jartzen da (ehuneko 5 esaten delako); ingelesez, gaztelaniaz edo frantsesez ondoren jartzen da (5%). Espazioaren erabilera ere aldatzen da hizkuntzaren arabera, batzuetan jartzen da, eta beste batzuetan ez. Hala ere, ISO 31-0 arauak gomendatzen du espazio bat jartzea ikurraren eta zenbakiaren artean.
Ehunekoekin kalkuluak egitea
Ehuneko balioa kalkulatzeko, proportzioaren zenbakizko balioa 100 zenbakiarekin biderkatu behar da. Adibidez, demagun 50 sagar rek 1250 sagarreko multzoan osatzen duten ehunekoa kalkulatzeko, proportzioa kalkulatu eta 100 zenbakiarekin biderkatuz lortuko dugu:. Bestalde, ehuneko baten ehunekoa klakulatzeko, bi horiek 100 zenbakiaren frakzio moduan edo zenbaki hamartar gisa adierazi behar dira, eta ondoren bata bestearekin biderkatu. Adibidez, demagun % 60aren %30a hurrengo eran kalkulatu beharko litzateke:
Garrantzitsua da konturatzea ezin dela aldi berean 100 zenbakiaz zatitu eta «%» ikurra erabili; hau da, bata bestearen baliokidea da, eta aldi berean erabiltzeak 100 zenbakiagatik bi aldiz zatitzea adierazten du. Adibidez, ehuneko hogeita bosta adierazteko hurrengo hiru adierazpenak zuzenak eta baliokideak dira:. Aldiz, ez da zuzena, hurrengoa adierazten baitu:. Aldi berean, adierazpena ere okerra izango litzateke asmoa % 100 adieraztea denean, aurreko adierazpenarekin % 1 irakurriko litzateke eta.
Ehunekoekin kalkuluak egiteaz gain, garrantzitsua da jakitea ehuneko bati buruz hitz egiten denean, zerekiko den erlatiboa (hau da, zeinden %100ari dagokion guztizkoa). Hori hurrengo probleman aztertu daiteke: ''Unibertsitate jakin batean, ikasle guztien % 60 emakumeak dira, eta ikasle guztien % 10 informatikako ikasleak dira. Emakume ikasleen % 5 informatikako ikasleak badira, guztira informatikako ikasleen zein ehuneko dira emakumeak?'' Kasu honetan, informatikako ikasleen artean emakumeei dagokien proportzioa kalkulatzeko eskatzen digute. Badakigu ikasle guztien % 60 emakumeak direla, eta horien artean % 5 informatikako ikasleak direla. Hortik hurrengoa ondoriozta dezakegu: ikasle guztien artean, informatika ikasten duten emakumeak dira. Bestalde, badakigu ikasle guztien artean % 10a bakarrik direla informatikako ikasleak (gizonak nahiz emakumeak), eta beraz, informatikako ikasleen artean emakumeei dagokien proportzioa kalkulatzeko hurrengo zatiketa egin behar da:, eta horixe litzateke problemaren emaitza: Informatikako ikasle guztien artaen, %30 dira emakumeak.
Ehuneko igoerak eta jeitsierak
Kantitate batean "% x-ko igoera" edo "% x-ko jeitsiera" aipatzen denean, ohiko interpretazioa da aldaketa kantitate horren hasierako balioarekiko erlatiboa dela. Orokorrean:
Hurrengoak, ehuneko igoera eta jeitsieren adibide batzuk dira:
San Dorligo della Valle
San Dorligo della Valle (Dolina) Italiako udalerri bat da. Triesteko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Dorligo della Vallek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sceloporus jarrovii
Sceloporus jarrovii Sceloporus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Inflexio (argipena)
Inflexio hitzak adiera zenbait ditu:
Dosante–Cidad geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Royalton (New York)
Royalton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Niagara konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Landare suspergarri
Landare suspergarria denboraldi luze batez, hilabeteak edo urteak, ur kopuru minimotan iraun dezakeen landare poikilohidriko mota da, ondoren ura jaso eta berriz suspertzen dena.
Adibideak
Hainbat espezie saldu izan dira "bizigabeko" bitxikeria gisa haien forma lehorrean. XIX. mendetik ezagutzen da hau eta gaur egun ere egiten da.
Moenkhausia intermedia
Moenkhausia intermedia Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Fleurance
Fleurance Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 6.255 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.371 etxebizitza zeuden, 2.915 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 87 bigarren erresidentzia ziren eta 369 hutsik zeuden. 2.695 etxeak ziren eta 628 apartamentuak ziren. 2.915 etxebizitza nagusietatik 1.781 bere jabearen bizilekua ziren, 1.073 alokairuan okupaturik zeuden eta 61 doan lagata zeuden; 105 etxek gela bat zuten, 232 etxek bi zituzten, 543 etxek hiru zituzten, 933 etxek lau zituzten eta 1.102 etxek bost zituzten. 1.901 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.483 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 910 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.491 ziren, horien artean 2.471 aktiboak ziren eta 1.020 inaktiboak ziren. 2.471 pertsona aktiboetatik 2.238 lanean zeuden (1.203 gizon eta 1.035 emakume) eta 233 langabezian zeuden (81 gizon eta 152 emakume). 1.020 pertsona inaktiboetatik 385 erretiraturik zeuden, 246 ikasten zeuden eta 389 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fleurance udalerrian 2.969 unitate fiskal zeuden, 6.236,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.572 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 462 komertzioetatik, 9 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 70 eraikuntza enpresak ziren, 137 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 27 higiezinen enpresak ziren, 45 zerbitzu enpresak ziren, 52 administrazio publikoko enpresak ziren eta 35 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 118 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 8 igeltseroak, 12 margolariak, 15 zurginak, 7 iturginak, 9 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 2 aldi baterako lan enpresak, 12 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 50 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 3 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 6 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 11 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 4 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Fleurance udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.638 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 4 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Fleurance udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 438 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Prolog
Prolog ( edo  PROLOG), frantses jatorria (PROgrammation LOGique) duen programazio-lengoaia logiko interpretatu bat da. Adimen artifizialeko ikerketetan erabiltzen da.
Gla
Gla (grezieraz Γλα edo Γλας) zibilizazio mizenastarraren gotorleku bat zen, Grezia iparraldean, Beozian zegoena. Kopaide lakutik irtetzen den kareharrizko platea batean eraiki zen, Orkomenotik 20 kilometro ekialdera, Kastron herritik 2 kilometro hegoekialdera, eta Tebas Termopilekin lotzen zuen ibilbide nagusitik 2 kilometro ekialdera.
Drumkeeran
(irlanderaz Droim Caorthainn) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 242 biztanle zituen.
Silverstoneko zirkuitua
Silverstoneko zirkuitua, Ingalaterrako Silverstone udalerrian dagoen lasterketa zirkuitu bat da, Northamptonshire eta Buckinghamshire udalerrien artean. Gaur egun, bertan 1 Formula, GP2, SBK eta Moto GP lasterketak burutzen dira.
1950ean Erresuma Batuko Sari Nagusiarekin 1 Formula sortuberriaren lehenbiziko lasterketa burutu zen.
A Woman Rebels
A Woman Rebels 1936ko Mark Sandrich estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Ingalaterra viktoriarreko Pamela gazteak alor guztietan independente izan nahi du. Sukaldaritza, etxeko lanak eta antzekoak hizpide dituen emakumeentzako aldizkari tipiko horietako batean lana aurkituko du, berau mugimendu sufragista jaioberriaren bozeramaile bihurtuz
Ostróda
Ostróda Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Ostróda barrutian kokatuta. 14,15 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 33248 biztanle zituen.
Kilderry
Kilderry (irlanderaz Cill Doire) Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderriaren ekialdean dagoen udalerri bat da. Miltown udalerritik 2,6 kilometro eta Killorglin udalerritik 4,8 kilometrora.
Rudolph (Wisconsin)
Rudolph Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Wood konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rubicon (Wisconsin)
Rubicon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dodge konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sceloporus lemosespinali
Sceloporus lemosespinali Sceloporus generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Schistura pseudofasciolata
Schistura pseudofasciolata Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Rarefakzio
Rarefakzioa material baten dentsitateren txikitzea da; adibidez, Lurraren atmosferan zenbat eta gorago, airearen dentsitatea gero eta txikiagoa izaten da, Lurraren grabitatearen indar gero eta txikiagoaren eraginez. Uhinen konpresioaren ondoren airean gertatzen den fenomenoa ere bada da: talka-uhin bat igarotakoan, inguruko aire eremuan dentsitatea txikiagoa da.
Lonecreekita
Lonecreekita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Lonecreekita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Eguzkiteka
Sarrera
Eguzkiteka 2017ko uztailaren 7an inauguratu zen eta Donostiako Udal Liburutegien sarean dago integratua, Donostia Kulturaren Liburutegi Zerbitzuan. Liburutegia osatzen duten elementu fisiko guztiak, apalak liburuekin, mahaiak eta aulkiak, egunaren amaieran jasotzen dira, horrela baitago arautua indarrean dagoen Kostaldeko legedian eta hurrengo goizean berriro kokatzen dira dagokien espazioan, beti ere pasealekuaren azpiko pasabidea libre utziaz. Eguraldiaren aldaketek eragina dute liburutegiaren funtzionamenduan, enbata edo galerna sortzen bada edo eguraldia oso txarra dagoenean, segurtasun baldintzek hala eskatzen badute, liburutegia itxita egongo dela iragartzen da.
Sgonico
Sgonico Italiako udalerri bat da. Triesteko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sgonicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eguzkiteka
Bilduma
Eguzkitekako hasierako bilduma 700 bat liburuk osatzen dute. Bildumaren helburua aisialdirako irakurketa eskaintzea da, eta bereziki Donostian egun batzuk pasatzen ari den jendea izan da kontuan. Bildumaren gehiengoa literatura argitaratu berriari dagokio (%76) eta gainontzekoa liburu informatiboak dira, adibidez Donostiari buruzkoak eta beste hainbat gaietakoak (%24). Egunkariei dagokionez, Donostiakoak, Euskal Herrikoak, estatukoak eta nazioartekoak irakurtzeko aukera dago, eta baita ere dibulgaziozko aldizkariak. Bildumak bi atal nagusi izango ditu, helduak (%58) eta haurrak (%42). Banaketa honetan Irakurketa 	Errazeko liburuak daude, hau da, edozein arrazoirengatik irakurketarako zailtasunak dituen jendearentzako liburuak.Hizkuntzei dagokionez, %29a euskaraz argitaratutako liburuak izango dira, % 54 gaztelaniaz, % 9 	ingelesez eta % 8 frantsesez.
Zerbitzuak
Eguzkitekak baditu zenbait berezitasun, bai ordutegia, araudia eta zerbitzuei dagokionez. Uztaila eta abuztuan dago zabalik eta asteko egun guztietan irekitzen da, astelehenetik igandera 11:00etatik arratsaldeko 19:30era. Arratsaldero 17:00etan haurrentzako ipuin kontaketa saioak egiten dira. Irakurketa zerbitzua eskaintzen du, edonor egon daiteke bertan irakurtzen. Liburuak maileguan hondartzara eramateko aukera dago, nahiz eta bazkide txartelik ez izan eta Liburutegia itxi baino lehen itzuli beharko dira.
Fronte okluitu
Fronte okluitua fronte bero edo ia-geldikor bat haren gainean kokatutako fronte hotz batekin elkartzen denean sortzen den frontea da. . Hau gertatzen denean, aire beroa Lurraren gainazaleko zikloiaren zentrotik (okluitu) bereizten da.
Le Fils à Jo
Le Fils à Jo 2011ko Philippe Guillard frantziar zinema zuzendariak zuzendutako komedia dramatikoa da.
Sinopsia
Jo Canavaro bezala, bere aita eta aitona errugbi jokalari bikainak izan ziren, baina bere hamahiru urteko semeak ez dio familia zaletasun horri eutsiko, eta onartezina irudituko zaio aitari.
Pop
Pop musika XX. mendeko 50. hamarkadan AEB eta Erresuma Batuan sortutako musika mota da. Publiko zabalarentzako egina, komertziala eta itsaskorra da. Rocka baino leunagoa, melodiatsua eta errepikakorra da, eta hitzak normalean gai sinpleez mintzo dira, maitasunari buruz askotan.
Izena ingelesezko popular music hitzetik datorkio, hau da, herri musika, kultura musikal baxuko jendearen musikatzat hartua zena. Hala ere denborarekin esanahi negatibo hori galdu egin da.
Definizioa
David Hatch eta Stephen Millward-ek honela deskribatzen dute pop musika: "musika herrikoitik, jazzetik eta folketik bereizten den musika-gorputza". Pete Seeger-en arabera, pop musika "herri-musikan zein arte ederren musikan oinarritutako musika profesionala" da. David Boyle musika-ikertzaileak adierazi du pop musika komunikabideek pertsona bati erakutsi dioten edozein musika mota dela. Pertsona gehienek uste dute pop-a musika arrakasten zerrenda baino ez dela, eta ez musika grafiko guztiaren batura. Musika-grafikoek hainbat iturritako abestiak dituzte, abesti klasikoak, jazza eta rocka barne. Genero gisa, ikusten da pop musika bereizita existitzen eta garatzen dela. Beraz, "pop musika" terminoa beste genero bat deskribatzeko erabil daiteke. Genero hori guztientzat da, eta, askotan, "nerabeei zuzendutako gertaeretan oinarritutako berehalako musika" deitzen zaio, rock musikarekin alderatuta, "helduentzako diskoan oinarritutako musika".
1967tik aurrera, "pop musika" terminoa gero eta gehiago erabili zen "rock musika" terminoaren aurka, zatiketa honek bi terminoei esanahi generikoa emanez. Rock-ak benetakotasuna lortu eta herri-musikaren aukerak zabaldu nahi zituen, baina pop musika komertzialagoa, iragankorra eta eskuragarriagoa zen. Simon Frith musikologo britainiarraren arabera, pop musika "enpresa-kontu gisa eta ez arte gisa" sortzen da, eta "denak erakartzeko diseinatuta" dago, baina "ez dator inongo gustu bereziren toki berezitik". Frith-ek gaineratu duenez, "ez du inolako anbizio esanguratsurik bultzatzen, mozkinak eta sari komertzialak izan ezik [...] eta, musikaren aldetik, kontserbadorea da funtsean". "Goitik emana da (konpainia diskografikoek, irrati-programatzaileek eta kontzertu-sustatzaileek emana), behetik egin beharrean... Pop musika ez da ‘zuk zeuk egin’, profesionalki ekoizten eta paketatzen da".
Ezaugarriak
Frith-en arabera, pop musikaren ezaugarriek helburu bat dute: entzuleria orokorra erakartzea, azpikultura edo ideologia partikularra baino gehiago, eta artisautza nabarmentzea, ezaugarri formal "artistikoen" ordez. Gainera, Frith-ek pop musikaren hiru identifikazio-ezaugarri eskaintzen ditu: entretenimendu arina, merkataritzako ezinbestekoak eta identifikazio pertsonala. Pop musika entretenimendu arin batetik / entzuteko tradizio erraz batetik sortu zen. Pop musika beste musika genero batzuk baino kontserbadoreagoa da, hala nola folk, blues, country eta tradition. Pop kanta askok ez dituzte erresistentzia- eta aurkaritza-gaiak edo gai politikoak, maitasunari eta harremanei buruzkoak baizik. Beraz, pop musikak ez die audientziei gizarte mailan desafiatzen eta ez du aktibismo politikorik eragiten. Frithek ere esan zuen pop musikaren helburu nagusia diru-sarrerak sortzea dela. Ez da pertsonen artikulazio libreko bitartekoa. Pop musikak, ordea, desira pertsonalaren izaera eman nahi du, eta berehalako enpatia lortu entzuleak babesten dituen klixearen, estereotipoen eta melodramaren pertsonaiekin. Batez ere, diskoetxeentzat pop musikak zenbat diru sortzen duen da. Timothy Warner musika-erudituak esan zuen pop musikak, normalean, grabazioan, produkzioan eta teknologian jartzen duela arreta, zuzeneko errendimenduan ordez; garapen progresiboen ordez existitzen diren joerak islatzeko jaidura; eta dantza edo dantzara bideratutako erritmoen erabilera sustatzen saiatzen da.
Estratosfera
Estratosfera troposferaren gainean dagoen atmosferaren geruza da, gainazaletik 10 eta 50 kilometro artera kokatuta dagoena. Bizidunontzat hil ala bizikoa den ozono-geruza dago bertan, 40-50 km arteko garaieran. Eguzkiaren erradiazio ultramoreak direla eta, oxigeno atomoak berrordenatu egiten dira estratosferan, eta ozono deituriko hiru oxigeno atomozko molekulak eratu. Fenomeno hau ekuatore gainean da garrantzitsuena (latitude horretan irradiazioa altuagoa baita), eta bertan sortutako molekulek, gerora planeta osora hedatuko den geruza eratzen dute. Ozono geruza horrek irensten du Eguzkiak igorritako izpi ultramore arriskutsuen ehuneko handiena.
Pop
Ezaugarriak
Pop musikaren bitarteko nagusia kanta da, sarritan bi minutu eta erdi eta hiru minutu eta erdi irauten duena, gehienetan elementu erritmiko sendo eta hautemangarri batek, estilo nagusi batek eta egitura tradizional sinple batek markatua. Herri-kanta askoren egitura bertso eta koru batena da; korua, berriz, musika- eta lirika-errepikapen soil baten bidez belarrian itsasteko diseinatuta dagoen pistaren zati gisa erabiltzen da. Koruan, askotan, musika "jaitsiera"-rekin metatzen da, sarritan, baxua eta danborraren zatiak "jausten" diren tokian. Ohiko aldaerek leloaren forma eta markatutako barraren forma hartzen dituzte, melodietan eta kako (hook) itsaskorretan fokatuta, eta melodia erritmikoki eta bertsoarekin harmonikoki kontrastea egiten duen korua. Erritmoa eta melodiak sinpleak izan ohi dira, akonpainamendu harmoniko mugatuarekin. Pop kanta modernoen letrak gai sinpleetan oinarritzen dira —askotan, maitasunean eta harreman erromantikoetan—, salbuespen nabarmenak egon arren.
Pop-musikako harmonia eta akordeen progresioak normalean "europar tonalitate klasikoarena da askotan, oso gogo onez baino ez”. Klixeek “bizargintzako estilo laukotearen harmonia” (i.e. ii – V – I) eta blues eskalak eragindako harmonia dute. XX. mende erdialdeko eta 1970eko hamarkadaren amaieraren arteko kintoen zirkuluko iritzi tradizionalen eragina gutxitu egin zen, funtzio menderatzailearen nagusitasun txikiagoa barne.
Moenkhausia jamesi
Moenkhausia jamesi Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Pop
Teknologiak eta hedabideak
1940ko hamarkadan, mikrofono hobetuaren diseinuari esker, kantu-estilo intimoagoa lortu zen, eta, hamar edo hogei urte geroago, 45 b/min-ko erregistro merkeago eta iraunkorragoek "iraultza ekarri zuten popa zabaltzerako moduan", eta, horri esker, pop musika "disko-/irrati-/film-izarren sistema" bihurtu zen. Beste aldaketa teknologiko bat 1950eko hamarkadan telebistaren eskuragarritasun orokorra izan zen, telebista bitartez emandako emanaldiekin. Horren ondorioz, "pop izarrek presentzia bisuala izan zuten". 1960ko hamarkadan, transistore merkeak zituzten eta eramangarriak ziren irratiak sortu zirenean, garai hartako nerabeek musika etxetik kanpo entzun ahal izatea eragin zuen. 1980ko hamarkadaren hasieran, pop musikan eragin handia izan zuen MTV musika-kanalak, zeinak "erakarpen handia zuten Michael Jackson eta Madonna bezalako artistei lagundu baitzien". Kanta ugari grabatzea (1960ko hamarkadatik aurrera) eta sampling digitala (1980ko hamarkadatik aurrera) ere erabili izan ziren pop musika sortzeko. 1960ko hamarkadaren erdialdean "progresiboa" hitza maiz erabiltzen zen, eta abesti eta single bakoitzak aurrekoarekin "progresioa" izan behar zuela uste zen. Simon Reynolds musika-kritikariak idatzi zuenez, 1967tik aurrera, pop "progresioaren" eta "masa-poparen" arteko bereizketa bat egongo zen, "nesken eta mutilen artean, klase ertainaren eta langile-klasearen artean ere, oro har".
Estiloaren bilakaera
Bere garapenean zehar, pop musikak herri musikako beste genero batzuen eraginak bereganatu ditu. Pop musika goiztiarra egiturarako balada sentimentalean oinarritu zen, gospel eta soul musikako ahots-harmoniak erabili zituen, jazz eta rock musikaren instrumentazioa, musika klasikoa ren orkestrazioa, dantza-musika ren tempoa, musika elektronikoaren babesa, hip-hop musikaren elementu erritmikoak eta rap-eko ahozko pasarteak. 2016. urtean, 1955 eta 2010 artean grabatutako 464.000 grabazio baino gehiago aztertu zituen Scientific Reports-ek, eta ikusi zuen 1960ko hamarkadako pop musikarekin alderatuta, gaur egungo pop musikak tonu-progresio gutxiago erabiltzen dituela, batez besteko bolumen handiagoa, instrumentazio eta grabazio-teknika ez hain desberdinak eta barietate tinbriko txikiagoa.
Hirurogeiko hamarkadan, pop musika nagusiaren zatirik handiena bi kategoriatan banatzen zen: gitarra, bateria eta baxu taldeak edo abeslariak, orkestra tradizional baten laguntzarekin. Hamarkadaren hasieratik, ohikoa zen pop-aren ekoizleek, konpositoreek eta ingeniariek askatasunez esperimentatzea musika-formarekin, orkestrazioarekin, erreberberazio ez-naturalarekin eta beste soinu-efektu batzuekin. Hona hemen adibide ezagunenetako batzuk: Wall of Sound Phil Spector ena, adibidez. New Yorkeko Unibertsitatea k 2019an egindako azterlan batean 1960ko hamarkadako abestiak gogaikarrienak izan zirela ondorioztatu zuen, 2000 eta 2015 arteko azken urteetako abestiak baino askoz gehiago.
Nazioarteko ospea
Pop musika Estatu Batu etako eta Britainia Handi ko musika-industriek menderatu zuten (1960ko hamarkadaren erdialdetik aurrera), eta haien eraginak nazioarteko monopolio bihurtu du, baina eskualde eta herrialde gehienek beren pop musikaren forma dute, eta, batzuetan, joera zabalagoen tokiko bertsioak sortzen dituzte, eta tokiko ezaugarriak ematen dizkiete. Joera horietako batzuek (adibidez, europopak) eragin nabarmena izan dute generoan.
Hauteskunde sistema
Hauteskunde sistema hauteskundeetan lortutako emaitzak erakunde politikoetan islatzeko mekanismoa da. Beste modu batean esanda, boto kopurua eserleku kopuru bihurtzeko formula matematikoa da.