cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Los Arcos
Udaletxea
Udaletxea 1764an eraiki zen, eta estiloa barrokoko jauregi eta nobleen etxeetan erabilitako ezaugarriak biltzen ditu. Lehen solairua harlanduz egina dago, bigarrena adreiluzkoa da eta azken solairua altuera gutxiko atikoa da. Eraikinaren gorengo puntuan, harrizko herriaren armarria dago. Antzinako udaletxea Rancho kalean zegoen eta XVI. mendean eraiki zen. Gaur egungo udaletxea Andres Garciak diseinatu zuen eta XVIII. mendearen bigarren erdian eraiki zen, 1764an. Harlandua eta adreilua nahasten dituen fatxada dauka. XX. mendean eraikina eraberritu egin zen, eta lanek 18,5 milioi pezetako aurrekontua izan zuten (Nafarroako gobernuak diruz lagundu zuen Los Arcosko udala). Udala alkatea eta zortzi zinegotzik osatzen dute.
Udal hauteskundeak
Azken agintaldietan udalerriko alkatea UPN alderdiko Jerónimo Jose Gómez Ortigosa da. 2007an Udaleko bederatzi zinegotzietatik sei lortu zituen Nafarroako Herriaren Batasunak eta hortaz gehiengo absolutua udalean. Baliogabeko botoak 21 izan ziren (emandako guztien % 2,44a) eta zurizko 15 boto izan ziren (botoen % 1,79a). Abstentzioa % 24,21koa izan zen.
2011n ere UPN (5 zinegotzi, Gómez Ortigosa alkatea barne) izan zen nagusi. Urte horretan PSNri (4) aurre egin behar izan zion eta diferentzia txikiagoa izan zen.
Alkateak
Hauek izan dira Los Arcosko azken alkateak: a 2000. urtean Jose Mari Blasco zendu zen.
Garraioak
La Estellesa autobus konpainiak Los Arcos Lizarrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
La Estellesaren Logroño eta Iruñea arteko lineak ere geltokia dauka Los Arcosen. Hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzeko astelehenetik ostiralera.
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Los Arcos eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 2,64k zekien euskaraz hitz egiten.
Jaiak eta ospakizunak
Los Arcosko herriko jaiak, abuztuaren 14tik abuztuaren 20ra ospatzen dira, Jasokundeko Ama Birjinaren eta San Rokeren omenez. Aste osoan zehar entzierroak, musika emanaldiak, su-artifizialak eta zezen suzkoak izaten dira.
Urtean zehar, erromeria eta ospakizun desberdinak izaten dira:
San Lorentzo baseliza
Eraikin barrokoa da, nahiz eta duela gutxiko zaharberritzek aldaketak eragin duten eraikinaren kanpoaldeko itxuran. Eraikinak oinarri laukizuzena dauka, eta hormak pilastren inguruan daude oinarriturik. Kanpoaldeko hormak harlanduzkoak dira. Fatxada nagusian, sarrera atea adreiluz eginiko erdi puntuko arkudun portiko batez dago apaindurik, eta bertan Los Arcosko XVIII. mendeko armarria ageri da.
Portikoaren ondoan, eta elizaren hormari atxikita, laukizuzen itxurako harri handia dago, San Vizenteko baselizatik eratorria.
Gaztelua
Gaztelua Erdi Aroan eraiki zen, baina gaur egun ez da ia arrastorik geratzen. Antza denez, XVIII. mendean Gagesko konteak, Nafarroako erregeorde zenak, gazteluaren eraisketa agindu zuen. Dena den, gazteluaren oinarria eta perimetroa antzeman daitezke oraindik, 1750ko plano bati esker. Gazteluaren barruti osoan, karratu itxurako dorre ugari zeuden, eta Omenaldiko dorrea nabarmetzen zen, barrutiaren hego-mendebaldean.
Herri eta hiri senidetuak
Los Arcos ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Moussy-Verneuil
Moussy-Verneuil Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 65etxeak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 73 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (23 gizon eta 16 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean Moussy-Verneuil udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mackenrode (Turingia)
Mackenrode Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Monts (Indre eta Loira)
Monts Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Monts udalerrian erroldatutako biztanleak 6.973 ziren. Familiak 2.644 ziren, horien artean 513 pertsona bakarrekoak ziren (222 bakarrik bizi ziren gizonak eta 291 bakarrik bizi ziren emakumeak), 954 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.031 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 146 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.789 etxebizitza zeuden, 2.679 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 88 hutsik zeuden. 2.443 etxeak ziren eta 337 apartamentuak ziren. 2.679 etxebizitza nagusietatik 2.136 bere jabearen bizilekua ziren, 519 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 23 etxek gela bat zuten, 78 etxek bi zituzten, 297 etxek hiru zituzten, 801 etxek lau zituzten eta 1.480 etxek bost zituzten. 2.130 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.030 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.497 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Elsa Wiezell
Elsa Wiezell Apezteguía (Asuncion, Paraguai, 1926ko azaroaren 19a - ibidem, 2014ko abuztuaren 23a) paraguaitar poeta, margolaria eta irakaslea izan zen.
Filosofia eta Letratan lizentziaduna zen 1950az geroztik Asunciongo Unibertsitate Nazionalean. Gainera, Gizarte Psikologiako katedraduna izan zen Paraguaiko Columbia Unibertsitatean.
Monts (Indre eta Loira)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.526 ziren, horien artean 3.335 aktiboak ziren eta 1.191 inaktiboak ziren. 3.335 pertsona aktiboetatik 3.104 lanean zeuden (1.577 gizon eta 1.527 emakume) eta 230 langabezian zeuden (119 gizon eta 111 emakume). 1.191 pertsona inaktiboetatik 520 erretiraturik zeuden, 435 ikasten zeuden eta 236 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Monts udalerrian 2.638 unitate fiskal zeuden, 7.005 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.060 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 200 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 43 eraikuntza enpresak ziren, 31 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 26 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 18 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 69 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 6 igeltseroak, 6 margolariak, 7 zurginak, 5 iturginak, 9 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 6 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Monts udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 870 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Monts udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 542 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Haur arrantzalea saski batekin
Haur arrantzalea saski batekin (Fisher Boy with Basket) Frans Hals Herbehereetako urrezko aroko maisuaren margolan bat da, 1630eko hamarkadaren hasieran margotua. Gaur egun Irlandako Galeria Nazionalean dago. Olioa mihise gaineko teknika erabiliz margotu zuen.
Deskribapena
Pintura hau Hofstede de Groot-ek dokumentatu zuen 1910ean: "51. HAUR ARRANTZALEA. B. 68; M. 255. Gorputz erdikoa; ia aurrez aurre, burua ezkerrera apur bat biratuta. Barre egiten dio ikusleari, ahoa zabalik, hortzak erakutsiz. Beroki ilun bat darama mahuka zabalekin, eta txapel gorri txiki bat. Eskumuturra saski handi batean bermatzen du. Arrain bat ezkerreko eskuan jasota du. Oso bereizgarria. Monogramarekin sinatua; oihala, 28 1/2 hazbete bider 23 hazbete. Paul le Ratek grabatua. Salmenta. John W. Wilson, Brusela, Paris, 1881eko martxoaren 14a, 1873 katalogoa, 85. or. Irlandako Galeria Nazionala, Dublin, 1898 katalogoa, Zk. 193."
Hofstede de Groot-ek Hals margolariaren beste arrantzaleen irudi batzuk ere aipatu zituen honekin batera (49tik 58c-ra zenbakituak katalogoan). Pintura hau ere W.R. Valentinerrek dokumentatu zuen 1923.
Iruditegia
Halsek egindako arrantzaleei buruzko margolanak:
Rhytipterna simplex
Rhytipterna simplex Rhytipterna generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Nușeni
Nușeni Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Čechita
Čechita mineral bat da, deszikloiztaren azpitaldekoa.
Stefania tamacuarina
Stefania tamacuarina Stefania generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Čechita
Ezaugarriak
Čechita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Troubsko
Troubsko Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.292 biztanle ditu eta 6,01 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Irisgarritasun
Irisgarritasun edo Irisgarritasun unibertsal edozein baliabide (weba, kutxazain automatikoa, etab.) pertsona guztientzat eskuragarri egotea ziurtatzeko bidea da, modu bateko edo besteko urritasunen bat eduki ala ez. Irisgarritasuna lehen mailako eskubide kontsideratzen da, urritasun fisikoren bat duten pertsonek aukera berdintasuna izan dezaten, eta mendekotasunik bateko bizitza egin ahal izateko.
Arloak
Kontzeptua arlo askotan erabiltzen da: arkitekturan, hirigintzan, medikuntzan, administrazioan, garraioetan... Kasu guztietan eskubide demokratiko gisa ulertzen da, zerbitzuak edo aukerak guztientzat izateko bidea. Erreibindikazio horren oinarria 2006an onartu zen Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko Nazioarteko Hitzarmena da. Hitzarmen hori aktiboa izateko hogei herrialdeen sinadura behar ziren; hori 2008ko maiatzaren 3an lortu zen.
Arkitektura oztopoak
Irisgarritasun-hesi mota asko daude baina arkitektura oztopoa edo oztopo arkitektonikoa ezagunena da, ingurune fisikoan baitago eta gizartean agerikoena baita. Gainera, gizakiak eraikitako elementuez osaturik dagoenez, gizakiek konponbidea eskain lezakete. Oztopo arkitektonikoek gizaki guztien mugikortasuna zailtzeaz edo galarazteaz gain, talde jakin batzuei bereziki kalte eragiten diete, hala nola adinekoei, eriondoei, haurdun dauden emakumeei, arazo fisiko jakin batzuk dituztenei, gurpildun aulkiak behar dituztenei... Irisgarritasunaren bidez oztopo horiek guztiak ezabatzea bilatzen da.
Webgune irisgarriak
Webguneetan irisgarritasuna hau da: urritasun, ezintasun edo elbarritasunen bat dutenek ere inolako mugarik gabe eskuratu ahal izatea informazioa. Pertsona ugari oso bestelako testuinguruetatik heltzen dira web orrietara:
Irisgarritasuna ezinduen onerako izateaz gain, web gunerako sarrera errazten du oro har.
Meritokrazia
Meritokrazia (latineko meros, "merezi"tik eratorria) merezimenduan oinarritutako gobernu era bat da. Hierarkiako postuak merituaren arabera lortzen dira, eta hezkuntzari eta lehiakortasunari lotutako baloreen nagusitasuna dago.
Meritokrazia estatu burokratikoari lotuta dago, non estatuko funtzionarioak bere gaitasunen arabera izaten dira aukeratuak bere postuetarako. Ikastetxeetako ebaluazio sistemarakin ere erlazionatuta dago zenbaitetan.
Denborarekin, hitza "Darwinismo sozialaren" zentzua hartzen joan da eta gizarte lehiakor eta oldarkorrak deskribatzeko erabiltzen da.
Definizioa
Meritokrazia kontzeptua botere-karguak eskuratzeko erabiltzen diren sistema politikoei dagokie, ez jaiotzagatik edo aberastasunagatik (hau da, atxikipen-jarraibideen arabera), merezimenduengatik baizik (egiteko jarraibideak).
Gizarte industrial aurreratuetan, "Meritu" horiek, hasiera batean, adimenaren eta jakintzaren garapenari buruzkoak dira, eskola-sistemak agerian utzitako eta zehaztutako adimen-gaitasunei buruzkoak, eta horiek ezinbesteko oinarria dira (baina ez nahikoa) klase gidariarentzat sarbidea izateko eta gero "Cursus honorum" bat hasteko, gero eta garrantzi handiagoko karguak betetzean oinarrituta, eboluzio-aukerak eta bakoitzaren botere- eta laguntza-inguruabarren konbinazioa iristen diren arte.
Etimologia
Bere lehen elementua latinezko merĭtum (balioa, merezimendua, irabazten den soldata, irabazia edo zerbitzua) edo merĭtus (zerbait irabazi dena, merezi duena) mereri aditzaren partizipiotik dator (zerbait irabazi, merezi dena) erro indoeuropar bati lotua (partekatzea, zati bat irabaztea).
Bigarren elementua -cracia, termino politikoetan oso erabilia sistema jakin batean boterea nork duen adierazteko (demokrazia, aristokrazia, burokrazia, gerontokrazia, etab.), grezieratik dator κράτος (boterea, indarra), koalitate-atzizki batekin -ia. Grezierazko hitz hau indoeuropar erro bati (gogorra, indartsua) lotzen zaio.
Itxuraz, hau bezalako kontzeptu osasuntsu eta natural bat, tindu negatibo batez kargatua jaio zen, bere sortzaileek, hain zuzen ere, meritokrazia erasotzeko sortu baitzuten. Hauek argudiatzen zuten gizarte meritokratikoetan postu nagusiak klase pribilegiatuenen edo nagusienen esku egoten jarraitzen zutela.
Txina inperiala
Meritokraziaren ideologiaren sorrera Txinan kokatzen da, Konfuzianismo eta Taoismo tradizio filosofikoekin K.a. 5. eta 6. mendeetan zehar, eta hurrengo mendeetan Legalistekin garatu egin zen.
Meritokrazia administratiboaren lehen adibidea Txina inperialean eman zen, tamaina handiko inperio horretan kontrola mantentzeko Estatuaren zerbitzura langile ugari behar zituzten. Funtzionario hauek (Mandarinak) aukeratzeko azterketa inperialen sistema bat ezarri zen (Keju). Sistema hau Sui Dinastiarekin ezarri zen lehen aldiz, Ming dinastian instituzionalizatu (1368an), eta 1905 urtera arte iraun zuen Qing dinastiaren garaian indargabetua izan arte.
Azterketa hauek obra klasikoei buruzko jakintza ebaluatzen zuten (bereziki Konfuzioren obrak), eta eskala sozialean gora egiteko modu azkarrena ziren. Sistema hau Estatuko funtzionarioak bakarrik merezimenduan edo esfortzuan oinarriturik aukeratzea bilatzen zuen.
Sistema honen ondorioz, hezkuntza bilakatu zen gizarte mugikortasunerako ardatz nagusia.
Antzinako Grezia
Platon meritokraziaren babeslea izan zen, bere Errepublika obran proposatzen baitu jakintsuek bakarrik izan beharko luketela botere politikoa, haiek baitira polisa aurrera eramateko gaitasuna duten bakarrak.
Meritokrazia gaur egun
Meritokrazia ardatza indarrean duten gobernuak existitzen ez badira ere, badira zenbait gobernu meritokraziara hurbiltzen direnak.
Singapur
Singapurreko gobernua osatzen duen Ekintza Popularreko Partiduak (PAP) (Parti Tindakan Rakyat, malaysieraz) bere oinarrizko balore gisa dauka meritokrazia. Haien helburua, Singapur gizarte meritokrata bat izatera heldu dadin lan egitea da: “Hiritar guztiei oparotasunera hel daitezen aukera berdinak eskaintzen dituen, eta hiritar bakoitzak bere merituari esker lortu duena behar bezala aitortuko duen sistema bat eraiki nahi dugu.”
Alderdi  Meritokrata
2007an The Meritocracy Party deituriko talde britaniar anonimo batek bere lehen manifestua plazaratu zuen. 2007an idatzitako manifestuarii, aldaketa batzuk egin dizkiote, horretarako hainbat zientzialari eta filosoforen ideietan oinarritu dira. Rousseauren, Hegelen edo Charles Fourieren ideiak izan dira, beste askoren artean, manifestuaren egileak hartu dituztenak partiduaren oinarriak idazteko.
Partidu Meritokrataren oinarriak hauek dira:
1- Haur guztiek arrakasta lortzeko aukera berdinak dituzten mundua nahi dugu.
2- Partidu politiken ezabapena
3- Hezkuntza eta lan esperientzia jakin bat dutenek bozkatu dezakete soilik, ezin izango da bozkatu 18 edo 21 urte soilik izateagatik.
6- Kapitalismo soziala ezartzea merkatu libreko kapitalismoaren ordez. Era berean, demokrazia, gardentasun osoa izango duen errepublika meritokratiko batengatik aldatzea. Errepublika hori, konstituzio meritokratiko baten menpe egongo delarik.
7- Nepotismoaren, adiskidekeriaren, diskriminazioaren, pribilegioen eta aukeren desparekotasunaren bukaera.
Meritocracy International munduko Alderdi Meritokrata guztien koordinatzaile eta anfitrioia da.
Darwinismo soziala
Charles Darwinen eboluzioaren teoria arlo biologikotik arlo sozialera eramaten duen teoria da. Darwinista sozialen ustez hautespen naturala, ezaugarri biologikoen garapenaren eredua ez ezik, egitura sozialen eredua determinatzen duen faktorea ere bada. Teoria honen aitzindaria Herbert Spencer izan zen, filosofo eta soziologo honek, “gaitasun gehien dituenaren biziraupena” alor sozialera eraman zuen. Spencer-en esanetan berezko gaitasunek; hezkuntzak edo denborarekin barneratutako gaitasunek baino garrantzi handiagoa zuten. Korronte ideologiko honek harrera oso ona izan zuen XIX.mendeko Europa inperialistan, eta XX.mendeko erregimen faxista eta nazietan. Izan ere, teoria honek elite politiko eta ekonomikoen posizio dominatzailea, eginiko merituen saria zela sostengatzen zuen. Khen Lampert filosofoaren ustez, “Educación meritocrática e inutilidad social” liburuan dioen bezala, gaur egungo hezkuntza meritokratikoa garai bateko darwinismo sozialaren bertsio posmodernoa baino ez da.
Orokorrak
Olivier Ihl-ek "ohorezko inflazioa" aztertzen du eta demokrazia liberalean XIX. mendetik aurrera irakasleek izandako autoritateari buruz zera esaten du, "zaintza funtzioa sistema meritokratikoari berari lotuta dago".
François de Closets-ek adierazten du, "boteretsuek beren posizioa sendotzeko eta lehiatik babesteko erabiltzen diren mekanismoak prozesu meritokratikoetan ezkutatzen direla”
Ekonomia
Thomas Piketty autore Frantziarrak  Le Capital au XXIe siècle liburuan aipatzen du muturreko meritokraziak exekutiboen eta errentalarien arteko lasterketa edo lehia sor dezakela, guztien kalterako, multzo horietan kokatuta ez daudenak barne.
Epistemologia
Aristotelesen esanetan "Duintasuna ez dago gure ohoretan, baizik eta zer merezi dugun aitortzean". Horrek esan nahi du guztiok merezi ditugula gauza minimoak izatez izateagatik, pertsona izateagatik. Duintasunaren kontzeptura lotuta agertzen da. Gogoeta hau aukera berdintasunaren auzira hurbiltzen da eta gainditzeko aukera ukatzen duten pentsamenduetatik aldentzen da.
Claude-Henri de Rouvroy de Saint-Simonen diszipuluek Saint-Simonian eskola bat sortu zuten non gizartea bakoitzaren merituen arabera hierarkizatu behar zena. Saint-Simonismoak École Polytechnique-n loratu zen XIX mendearen bigarren erdialdean, Industria Iraultzaren garaian.
Soziologia
Pierre Bourdieu-k eta soziologo askok meritokraziaren kontzeptua kritikatzen dute. Soziologoak kapital ekonomikoaren, kapital sozialaren, kapital kulturalaren eta kapital simbolikoaren banaketa injustuaz kontzientzia hartzen du norbanakoen eta familien baliabideak hain desberdinak direla ikusita. Bordieu-rentzat, "meritokrazia" zilegitasun printzipioa da, burgesiaren posizioa ona mantentzeko. Horregatik ondo posizionatutako familiek haien maila soziala behin eta berriz erreproduzitzen dute. Meritokraziak egonkortasun erlatiboa ziurtatzen du.
Philippe Besnardn-en arabera, "zalantza terminoa erabilera urrikoa da" eta esaera honetan oinarritzen da: bakoitza bere dohainen eta bere merituen arabera. Meritokrazia ezin hobea, aukera berdintasunarekin, utopia da.
Alberto Gorriz
Alberto Gorriz Etxarte "Bixio" (Irun, Gipuzkoa, 1958ko otsailaren 16a - ) Errealeko jokalari izan zen 1979ean hasi eta 1993a bitarte. Atzelari postuan jokatzen zuen eta Agustin Gajaterekin batera bikote gogoangarria osatu zuen. 599 partidu jokatu zituen taldearekin, 19 gol lortuz.
Meritokrazia
Soziologia
Alain Caillé-k eta Philippe Chanial-ek, berriz, hau idazten dute: "demokraziaren oinarri sinbolikoak eta meritokratikoak haren aurka egiten dute, zilegitasun demokratikoaren beste printzipio edozein printzipio deuseztatuz".
Alberto Gorriz
Lehen Mailan Errealarekin partidu gehien jokatu duen pertsona da, 461ekin.
Otterswick
, Eskoziako Shetland uhartediko etxalde bat da, Yell uhartean.
Poltsikoko erloju
Poltsikoko erlojua, sakelako erlojua edo montra, normalean, malgukiko erloju mekaniko mota bat da, bere tamaina txikiagatik, poltsiko batean eraman daitekeena eta, oro har, txaleko edo praketako poltsikoan eusteko katenatxo bat duena.
Poltsikoko erlojuak, Lehen Mundu Gerrara arte erloju mota ohikoena izan zirenak, gaur egun ez dira erabiltzen, eskumuturreko erlojuak ordezkatu baititu.
Europan XV. mendearen erdialdean sortu ziren, erlojuei kiribileko malguki bat aplikatu eta gutxira. Lehenengo aleak zilindro-formakoak ziren, asko aldatzen ziren eta gutizia arraroak zituzten, eta XVI. mendearen hasieratik badakigu Alemanian eta Italian poltsikoko erlojuak erregularki eraikitzen zirela. Adibide berezi bat, Nurembergen egiten zirenak ziren (Peter Henlein maisuak egiten zituenak adibidez), oboide forma zutenak, nondik Nurembergeko arrautza izen ospetsua datorren.
Eragina herri kulturan
Zineman eta telebistan, pertsonaia baten aurpegiaren aurrean poltsikoko erloju bat kulunkatuz hipnosia eragitea espero da. Iparralde geografikoa aurkitzeko ere erabil daitezke.
Fullmetal alkimista manga eta animean, Edward Elricek zilarrezko poltsikoko erloju bat darama, estatuko alkimista guztiei ematen zaiena. "Never Forget 3.Oct.11" hitzak tapa barruan grabatzen ditu eta alkimiaz zigilatzen du bere jatorrizko gorputza berreskuratzeko promesa gogoratzeko.
Troubky-Zdislavice
Troubky-Zdislavice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 454 biztanle ditu eta 10,56 kilometro koadroko azalera. Kroměřížko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1304 urtean egin zen.
Alcorn konderria (Mississippi)
Alcorn konderria (Alcorn County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Corinth da. 2010eko zentsuaren arabera 37,057 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Alcorn konderriak 103,952 kilometro koadro ditu. Horietatik 343 ura dira. Beste 103,609 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,65 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 37,057 pertsonetatik 32,323 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,010 dira. 4,209 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 116 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 28 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 314 pertsonek kokatzen zuten.
Zeladonita
Zeladonita mineral bat da.
Ezaugarriak
Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Barbichthys laevis
Barbichthys laevis Barbichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Stefania woodleyi
Stefania woodleyi Stefania generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mannstedt
Mannstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Microglanis pellopterygius
Microglanis pellopterygius Microglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudopimelodidae familian sailkatzen da.
Dumitra
Dumitra Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 1652
NGC 1652 izar kumulu bat da, Dorado konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Waterville (Minnesota)
Waterville Minnesotako hiri bat da. Le Sueur konderrian kokatua dago. 2010ean 1,868 biztanle zituen, 4.39 kilometro koadrotan banatuta.
Hovgården
Hovgården Suediako Mälaren aintzirako Adelsö uhartean dagoen aztarnategi arkeologikoa da. Ekerö udalerrian dago, Stockholmgo konderriaren mendebaldean.
Gizateriaren Ondare
Bikingoen Aroan, VIII. eta X. mendeen artean, Mälaren inguruko haranaren kokaleku nagusia Birka izan zen. Hovgården, berriz, buruzagien egoitza izan zen. UNESCOk 1993an biak Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Historia
Eskandinaviako lehenengotako asentamendua izan zen, VIII mendearen erdialdera sortu baitzen. Europako merkatal ibilbide garrantzitsu batean kokaturik zegoen, Errusia iparraldea (Ladoga eta Novgorod) Bizantziar Inperioa eta Abbastar Kaliferriarekin lotzen zituena. Ideia berriak iritsi ziren eta 831ean San Oskarrek (Ansgar) Suediako lehen kongregazio kristaua sortu zuen Birkan.
Björkö uhartean Birka herria zegoen eta pareko Adelsö uhartean Hovgården eremuan agintarien eraikinak zeuden. Erregea bisitan zetorrenerako eraikin handi baten hondarrak ere aurkitu dira bertan.
X mendearen erdialdera Birka bertan behera utzia izan zen baina Hovgårdenek aurrera jarraitu zuen. 1270 hamarkadan adreiluzko jauregi bat eraiki zen, Alsnö hus, baina mendearen bukaera aldera su handi batek erree zuen. orduan iritsi zen Hovgårdenen gainbehera.
Rhytipterna immunda
Rhytipterna immunda Rhytipterna generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Montigny-sur-Avre
Montigny-sur-Avre Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montigny-sur-Avre udalerrian erroldatutako biztanleak 253 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 159 etxebizitza zeuden, 107 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 157etxeak ziren. 107 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 50 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 157 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 107 lanean zeuden (58 gizon eta 49 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montigny-sur-Avre udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 265 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.294 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean Montigny-sur-Avre udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 500 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Watkins (Minnesota)
Watkins Minnesotako hiri bat da. Meeker konderrian kokatua dago. 2010ean 962 biztanle zituen, 1.83 kilometro koadrotan banatuta.
Trèves (Rodano)
Trèves Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Trèves udalerrian erroldatutako biztanleak 692 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 260 etxebizitza zeuden, 239 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 244 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 239 etxebizitza nagusietatik 207 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 205 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 164 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 467 ziren, horien artean 346 aktiboak ziren eta 121 inaktiboak ziren. 346 pertsona aktiboetatik 333 lanean zeuden (188 gizon eta 145 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 121 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 zurginak eta 1 iturgina.
2000. urtean Trèves udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 192 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fairmilehead
, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren hegoaldean dagoen barruti bat da.
Trpín
Trpín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 421 biztanle ditu eta 12,47 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1251 urtean egin zen.
Trpík
Trpík Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 85 biztanle ditu eta 3,58 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1453 urtean egin zen.
Vitrey
Vitrey Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 75 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 55 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 107 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 107 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (54 gizon eta 43 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vitrey udalerrian 77 unitate fiskal zeuden, 222 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.982,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vitrey udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
West Sandwick
, Eskoziako Shetland uhartediko etxalde bat da, Yell uhartean.
Dianthus barbatus
Dianthus barbatus Kariofilazeoen familiako krabelina da, 30–75 cm luzea. Bi aldaera ditu :
Șieu-Odorhei
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Le Theil-en-Auge
Le Theil-en-Auge Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Theil-en-Auge udalerrian erroldatutako biztanleak 166 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Marisfeld
Marisfeld Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Le Theil-en-Auge
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 64 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 81 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 64 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Onddo xilofago
Onddo xilofagoak edo lignikolak zura digeritzeko gai diren onddoak dira, eta ondorioz deskonposizio fungikoa edo zuraren usteldura eragin. Onddo-espezie batzuk materia organiko hiletik elikatzen dira eta beste batzuk ordea, bizkarroiak dira eta zuhaitz biziak kolonizatzen dituzte, esate baterako, Armillaria generoak. Gehiegizko hezetasunari esker, egurrak zuntz asetasun-puntua bereganatzen du; eta horrela, onddoen kolonizazioa eta proliferazioa baimendu daiteke. Zura gainean hazten diren edo zurean barneratzen diren onddoei, eta ondoren, honen usteldura eragiten duten onddoei, onddo-lignikola bezala ezagutzen zaie. Naturan, prozesu honek molekula organikoen apurketa eragiten du, eta horrez gain, lurzorua ren emankortasuna emendatzen da, lurzoruak oinarrizko mantenugaiak berreskuratzen dituelako.
Le Theil-en-Auge
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 119 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (45 gizon eta 35 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Onddo xilofago
Onddo-lignikolek egurra kontsumitzeko modu desberdinak erabiltzen dituzte; adibidez, onddo batzuk zuraren karbohidratoak degradatzen dituzte eta beste batzuk aldiz, lignina degradatzeko gai dira. Onddo-lignikolak, eurek eragiten duten usteldura-motaren arabera sailkatzen dira; usteldura-marroia, usteldura-leuna eta usteldura-zuria, hobeto ezagutzen diren usteldura-motak izanik. Usteldura bakoitzean onddoek ekoizten dituzten digestio-entzimek landare-osagai ezberdinak degrada dezakete eta horren arabera, nitxo ekologiko desberdinak kolonizatzeko gai dira. Deskonposizio fungikoaren ondorioz sorturiko produktuek pH, disolbagarritasun eta erredox-potentzial aldakorrak dituzte. Denboraren poderioz, produktu hauek apurka-apurka lurzoruan eta sedimentu an metatuko dira, eta horrek eskualde horretako ingurune an eragin zuzena izango du.
Le Theil-en-Auge
Diru sarrerak
2009an Le Theil-en-Auge udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 175 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.349 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
Onddo xilofago
Motak
Onddoak, sortzen duten ustelduraren arabera sailka daiteke. Mota ezagunenak usteldura arrea, usteldura biguna eta usteldura zuria dira.
Le Theil-en-Auge
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Theil-en-Auge udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Onddo xilofago
Usteldura arrea
Usteldura arrea eragiten duten onddoek lignina degradatzen duten geneak galdu dituzte, orduan, bakarrik zelulosa edo hemizelulosa degradatu dezakete. Usteldura mota hau usteldura-partziala izango litzateke, zuraren osagai guztiak ez baitira metabolizatzen. Normalean zelulosaren degradazioaren ondorioz, zurak arre kolorea bereganatzen du lignina metabolizatu ez delako eta gainera usteldura kubiko bezala ere ezagutzen zaio, geratzen diren arrastoak lauki marroiak direlako. Inguruneko baldintzak lehorrak diren heinean eta usteldura ematen denean, usteldura-arrea usteldura-lehorra bezala izendatu ohi da. Hala ere, izen hori zaharkituta geratu zen eta usteldura marroi terminoagatik ordezkatu zen, egurraren usteldura faboratzen duen faktore nagusiena hezetasuna baita. Usteldura eman ondoren, egurra lehortu daiteke, baina horrek ez du esan nahi usteldura baldintza lehorretan eman denik.
Usteldura arrea eragiten duten onddo-espezien artean, Serpula lacrymans, Fibroporia vaillanti, eta Coniophora puteana ekonomikoki garrantzitsuenak dira zeintzuek eraikinen egurra erasotu dezaketen. Usteldura marroidun beste onddo batzuk pigmentazio horia daukate, euren sufre-edukia altua delarik; adibidez, Phaeolus schweinitzii eta Fomitopsis pinicola.
Oso gutxi dira klima tropikal eta subtropikalean bizitzen diren usteldura arredun onddoak. Usteldura arrea eragiten duten onddo gehienak ipar-hemisferioan daude, zehazki, banaketa boreala daukate. Usteldura arredun onddoak, orokorrean, eremu altuko pinudi etan edo beste konifero-basoetan aurkitzen dira.
Usteldura biguna
Usteldura biguna eragiten duten onddoek hifetatik zelulasa entzima jariatzen dute, zeina zelulosa deskonposatzeko gai den. Honek zurean barrunbe mikroskopikoak eragiten ditu eta noizbehinka usteldura marroiaren antza duen dekolorazio-patroi bat. Usteldura mota hau burutzen duten onddoek nitrogenoa halabeharrez finkatu behar dute entzima berriak sintetiza daitezen, nitrogeno-iturri nagusia zura izanik. Usteldura leuna burutzen duten onddo ezagunenak, Chaetomium, Ceratocystis eta Kretzschmaria deusta dira.
Usteldura biguneko onddoek kolonizatzaile ezin hobeak dira; izan ere, baldintza ezberdinetan hazteko gai dira non usteldura zuridun eta usteldura arredun onddoek hazteko gai ez diren, besteak beste, muturreko baldintza beroak, hotzak eta hezetasun altuko tokiak. Landareek babes-mekanismo moduan metabolito sekundarioak ekoizten dituzte eta horiei esker, landareen pareta-sekundarioek eraso biologikoarekiko erresistentzia lortzen dute. Hori dela-eta, zurezko landareen enborraren azala tanino an abertsa da zeinak onddoen deskonposizioa oztopatzen duen. Horrez gain, suberina kontzentrazio altuak izaten dituzte eta hau deskonposizio fungikoarekiko nahiko erresistentea da. Hori gutxi izango balitz, landareetan hesi-mikrobiano moduan jokatzen du, beraz, suberinak landareari patogeno ekiko immunitate a eskaintzen dio. Usteldura biguna eragiten duten onddoek ez dira gai elkartu hauek degradatzeko. Usteldura zuria eragiten duten onddoek aldiz, metabolito sekundario hauek honda dezakete; hortaz, usteldura zuridun onddoak deskonposizio erasokorra gauzatzeko gai dira.
Usteldura zuria
Usteldura zuria eragiten duten onddoek lignina apurtzeko gai dira eta hauetako batzuk zelulosa eta hemizelulosa metabolizatzeko gai dira ere. Honen ondorioz, zuraren ehundura aldatuz doa, fibrotsu, heze eta porotsu bilakatuz eta gainera zuraren kolorea zuri-horixka bihurtzen da. Usteldura zuridun onddoek lakasa bezalako entzimak ekoitzi dezakete eta entzima hauek paper garrantzitsu bat jokatzen dute lignina edo beste molekula organiko konplexuak metabolizatzerakoan. Hori horrela, entzima hauen erabilgarritasuna aztertu da eta ondorioztatu dute aplikagarriak direla mikoerremediazio-programetan.
Lakasa entzimaz aparte, entzima desberdinak inplikaturik daude usteldura zuridun onddoek buruturiko egurraren deskonposizioan. Ligninaren fenilpropano-alkilo kate lateralen presentzia murrriztuz doa, usteldura-prozesua martxan jartzen denean. Adibidez, Pleurotus ostreatus-ek ligninarekiko lehentasuna aurkezten du, hau da, usteldura burutzerakoan lehendabizi polosikaridoak suntsitu beharrean, ligninari erasotzen diote. Hala eta guztiz ere, gertaera hau ez da propioa usteldura zuridun onddo guztietan, beste batzuek ordea, ez daukate lignina eta zelulosaren artean bereizteko gaitasunik eta beraz, biak batera eta aldi berean jarduten dute, esate baterako, Phanerochaete chrysosporium.
Esan beharra dago, usteldura-zuridun onddoen artean bizkarroia k ere badaudela eta horietariko bat Armillaria spp da. Onddo honek ez ditu zuhaitz hilak erasotzen, zuhaitz biziak baizik.
== Oinarri genetikoa eta eboluzioa == Onddo batzuen genoma aztertuta ondorioztatu da korrelazio bat dagoela usteldura zuridun eta usteldura marroidun onddoen artean. Ikerketa hau aurrera eramateko, bi espezie aukeratu ziren, Fistulina hepatica eta Cylindrobasidium torrendii, bata usteldura marroia eragiten duena eta bestea usteldura zuria. Hala eta guztiz ere, Fistulina hepatica ez da usteldura-marroidun onddo peto-petoa, zelulosa kristalinoaren degradazioa burutu ahal izateko beharrezkoak diren gene asko galdu dituelako. Cylindrobasidium torrendii-ri gauza bera gertatzen zaio, hau da, usteldura zuri partziala eragiten du,hau da, usteldura zurian erabiltzen diren entzima oxidatzaile tipikoak ekoizteko gai da, baina lignina ren degradazioan inplikatuta dauden gene gehienak galdu ditu. Horrez gain, C.torrendi-k usteldura leunaren ezaugarriak ere baditu. Hori dela-eta, esan dezakegu espezie hauek trantsizio-espezieak direla euren usteldura-mekanismoak ez datozelako bat usteldura marroia eragiten duten onddoekin ezta usteldura zuria eragiten duten onddoekin.
Karboniferoaren bukaeran, onddo batzuk, bereziki,  basiodiomikoto batzuk ikatza degradatzeko entzimak garatu zituzten, peroxidasen familiakoak ( lignina degradatzeko peroxidasak). Badirudi garai horretan garatu ziren entzima horien geneen eskualdeak kontserbatu egin direla gaur eguneko usteldura zuridunetan, lignina metabolizatzeko ahalmena mantenduz. Beste batzuk ordea, lignina metabolizatzeko gaitasuna galdu dute, peroxidasen familiako geneen eskualdeak galdu dituztelarik. Gene-galera horiek islatuta geratu dira usteldura marroia eragiten duten onddoetan, pseudogene ugari baitituzte euren genoman, hau da, peroxidasen familako geneen aztarnak dauzkate baina afuntzionalak dira, ez dira transkibatzen ezta itzultzen.
F. hepatica-k eta C.torrendii-k eboluzioaren aztarnak, usteldura bakoitzaren berezko ezaugarriak garatu ez dituztelako; hots, usteldura zuritik usteldura marroiarako bilakaera adierazten dute, bi espezie horiek trantsizio egoera batean mantenduz.
Askomikotoen artean, usteldura zuridun onddoak ere aurki daitezke, zehazki, Xylaria hypoxylon espeziea. Hauek basidiomikotoek erabiltzen dituzten entzima berdinak dauzkate, baina kasu honetan, ez dago argi nondik eskuratu zituzten gene horiek.
Jose Ramon Uriarte
Jose Ramon Uriarte honako pertsona hauek izan daitezke:
Microglanis poecilus
Microglanis poecilus Microglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudopimelodidae familian sailkatzen da.
Bussières (Yonne)
Bussières Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bussières udalerrian erroldatutako biztanleak 123 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak