cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Owen Willans Richardson
Owen Willans Richardson (Dewsbury, Yorkshire, 1879ko apirilaren 26a - Alton, Hampshire, 1959ko otsailaren 15a) britainiar fisikaria izan zen. 1906an Princetongo Unibertsitateko irakasle izendatu zuten, eta 1914an Londresko King´s Collegeko zuzendari. 1901ean metal goriek jaurtitzen dituzten elektroiei buruzko lege kuantitatiboak formulatu zituen; hortik eratorria da metalen teoria elektronikoa. 1911 bere izeneko ekuazioa eman zuen argitara, "Richardsonen ekuazioa", emisore termoioniko baten korronte dentsitatearen eta gainalde metaliko igorlearen tenperatura absolutuaren arteko erlazioa adierazten duena. Fisikako Nobel Saria eman zioten 1928an.
Angelo Secchi
16 urterekin Jesusen Lagundian sartu zen. Erroman ikasketa zientifikoak egin zituen eta 1847an apaiz ordenatu zuten. Jesuitak Erromatik kanporatu zituztenez, Ingalaterran eta Estatu Batuetan egon zen. Han astronomian espezializatu zen eta 1859an Erromara itzuli ondoren, jesuiten behatoki astronomikoa zuzendu zuen. 28 urtez Pontifizioko Gregoriotar Unibertsitateko behatokia zuzendu zuen.
Espektroskopia astronomikoaren aitzindaria izan zen, eta eguzkia izar bat dela esan zuen lehen zientzialarietako bat.
Ozeanografian, meteorologian eta kimikan ere ekarpenak egin zituen. Secchiren diskoa]]]] asmatu zuen uraren gardentasuna neurtzeko.
Familia nuklear
Aita eta ama
Familia bati heteroparentala deitzen zaio, gurasoak kontrako sexu pertsonak direnean, hau da, emakumea eta gizona. Elkarrekin dituzten seme-alabak sortzeko, ernaltzeko eta jaiotzeko modua alde batera utziz.
Ama haur bat edo gehiago erditu dituen eta zaindu dituen emakumea da. Historian zehar, amak izan dira hezkuntzaz, etxearen zaintzaz eta otorduak prestatzeaz arduratu direnak. Lehenengo Mundu Gerran milioika emakumek fabriketan, dendetan, ospitaleetan eta salgaiak garraitzen lan egin zuten, gizonak borrokan ari ziren bitartean. Emakumeak etxetik kanpo lanean hasteak aldaketa sozial handia ekarri zuen. Amak etxekoandrearen lana eta etxetik kanpoko lana uztartu behar izan zituzten, familian gizonaren rola aldatuz.
Berriz, aita haur bat edo gehiago sortu dituen eta zaindu dituen gizona da. Historian zehar, gizonaren rola etxera dirua eramatea izan da. Baina, emakumeak etxetik kanpo lanean hasi zirenean, etxe barruan aitaren papera aldatu egin behar izan zen.
Guraso bakarrekoak
Guraso bakarreko familiak hainbat aldaketa izan ditu definizioan historian zehar, baina gaur egun honako hau erabiltzen da: gurasobakarreko familia, guraso bakar batek (aita edo ama) eta seme-alaba batek edo gehiagok osatzen dutena da. Nukleo hau, berez, familia independente bat izan daiteke (guraso bakarreko familia nuklearra), edo beste ahaide batzuekin bizi daiteke. Adibidez, gurasoekin bizi diren bi seme-alabadun ama bat (bikotekiderik gabea) guraso bakarreko nukleo bat da nahiz eta beste nukleo batekin bizi.Euskal Estatistika Erakundeak (Eustat) egindako ikerketa baten arabera, guraso bakarreko familiak familien % 9,2 dira Euskadin.
Hiru arrazoi daude guraso bakarreko familiak egoteko:
Bestalde, familia mota horiek honela sailkatzen dira: guraso dibortziatuak haien seme-alaben karguan daudenak, guraso dibortzituak ez dituztenak haien kargu seme-alabak, guraso bakarrak seme-alaben kargura bizi ez direnak eta gurasobakarrak seme-alaben kargura daudenak.
Guraso bakarreko etxeak eta guraso bakarreko familiak adierazpen trukagarritzat hartzen dira, erabilera ohikoena delako. Baina, egia esan, ez du erabilera sinonimorik.
Aita edo ama
Guraso bakarreko familiak ama edo aita batek osa ditzake. Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) egindako azterketa baten ondoren egiaztatu zen, ordea, Espainiako guraso bakarreko familiak batez ere emakumeek osatzen dituztela, hau da, guraso bakarreko 1944,8 familietatik 1582,1 emakumeenak dira.
Ama bat duten guraso bakarreko etxeak pobrezia-arriskua bikoiztu egiten dute gizonenekin alderatuta: emakumeen arriskua izaten  % 52 eta gizonezkoa % 25. Beatriz Gimenok adierazi zuen, "Arriskuan dauden guraso bakarreko familia horien atzean, askotan ikusten da nola emakumeek zailtasunak dituzten lan-merkatuan sartzeko, behin-behinekotasunagatik, beren lanen prekarietateagatik edo langabezia-egoeragatik".
Seme-alaba kopuruaren arabera
Bi talde nagusietan banatu ditzakegu familia motak seme-alaben kopuruetan. Familia ugariak direnak eta ez direnak. Herrialde bakoitzak bere legislazio motak ditu eta ondorioz, familia ugariaren kontzeptua lekuaren arabera aldatu daiteke. Euskal Herrian, Espainiako legislazioaren menpe dagoenez, hauek aurkezten dituen baldintzak aztertuko ditugu.
Familia ez-ugaria: orokorrean, bi guraso eta 1 edo 2 seme-alaba dituzten familia mota da.
Familia ugaria: orokorrean, 3 seme-alaba baino gehiago dituzten familiak dira. Aldi berean, gurasoen egoera ekonomikoa, osasun egoera, lana, adina eta halako hainbat faktore kontuan hartzen dira familia ugaria den edo ez ondorioztatzeko.
Familia ugarien barruan, bi kategoria nagusietan ezberdindu dezageku, orokorrak eta bereziak.
Familia hedatuarekiko konparaketa
Familia hedatua, odol-ahaidetasunezko familia sinonimo giza ere ezagutzen da, baina beste esanahi batzuk ere baditu; Bigarren esanahia; senar-emazteen familia nagusi den gizarteetan, senidetasunaz bezala ezagutzen da, hau da, ahaidetasun egozentrikoko sare bat, non etxeko taldeaz haraindi hedatzen dena, bertan odol-ahaidetasunezko familiatik kanpo daudenak ere sartzen dira. Hirugarren esanahia; familia-unitate berean edo etxe berean bizi den, belaunaldi desberdinetako ahaideek osatzen duten egitura.
Familia hedatuak honako egitura hau izan ditzake; guraso batzuk bere seme-alabekin, gurasoen anai-arrebak bere seme-alabekin, hau da, osaba- izeba eta hauen seme-alabak lehengusu-lehengusinak izango zirenak, gurasoen gurasoak, hau da, aitona-amonak, baita ere birraitonek eta birramonak. Hauek odol-arrama berean parte hartzen dute, baina familia hedatuko talde honetan ere, anai-arreba oinordeak, seme-alaba adoptiboak eta putatiboak direnak ere sartzen dira nahiz eta hauek odol-arrama desberdinekoak izan.
Aurreko guztiak kontrastea sortzen du, familia nuklearrari buruz hitz egiterako momentuan. Azkenean familia nuklearrean soilik gurasoek eta bere seme-alabek parte hartzen dute, edo bikote bat seme-alabarik ez duena (monoparentala), eta familia hedatuan berriz, kanpoan utzitako familia guztia sartzen da.
Familia zabal sinplea
Familia zabal sinpleak, seme-alabarik ez duen bikote batek, baina odol-ahidetasun bereko kideekin bizi direnak osatzen dute, hau da, etxe beran bikoteak, anai-arrebekin, osaba-izebekin, lehengusu-lehengusinekin eta baita ere odol bera partekatzen ez duten beste pertsonekin ere bizi dira.
Bi gurasoko familia zabala
Bi gurasoko familia zabala, gurasoek beraien seme-alabekin bizitzeaz aparte, beraien gaineko ahaideekin sortzen duten familia mota da.
Guraso bakarreko familia zabala
Guraso bakarreko familia zabala, bikotekideetako baten (emakumea, zein gizonezkoak) aparte izandako seme-alabek eta beste ahikideekin osatzen den familia da.
Familiaren izaeraren bilakaera
Familia etengabe alda­tzen ari den erakunde bat da, kulturarekin batera aldatzen doa. Aldaketa sozial, ideologi ko eta ekonomikoek familia mota berriak sortarazi dituzte. Familia tradizional biparentala, aita eta amadun familia, egotetik, familia monoparentala eta homoparentala…  egotera pasa gara 50 urtetan.
Familia tradizionalaren kontzeptua sistema liberal berriak sortzen joan ziren heinean aldatu zen. Hasiera bateko famillian zeuden rolak 1978ko konstituzioa rekin aldatuz joan zen. Askatasun eta berdintasunaren oinarriak zabalduz joan ziren eta emakume eta gizonen arteko betebeharrak berdintzen hasi ziren.
Herderita
'''Herderita]] =
Familia nuklear
Familiaren izaeraren bilakaera
Emakumeak lanean hasi zirenean, etxetik irtetzean etxebizitzetan aldaketa handiak sortu ziren. Aldi berean, antisorgailuak onartu ziren, honekin batera, jaiotza-tasak beherapen handia izan zuen.
Herderita
fosfato motako minerala da eta herderite subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Herderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Familia nuklear
Familiaren izaeraren bilakaera
XX.mendearen amaieran dibortzioaren legea onartu zenean, familia monoparentalak gehiagotu ziren. Dibortzioa ren legea 1986.urtean onartu zen.
Noche de rock&roll
Noche de rock&roll (euskaraz Rock&roll gaua) Barricada rock taldeak argitaratu zuen lehenengo musika disko luzea izan zen, 1983an. Donostiako Tsunami estudioan grabatu zen; aurretik Iruñeko Txantrean Soñua disko-etxeak estudioan saiatu ziren baina ez zuten lortu. Ekoizleak Marino Goñi eta Barricada taldea bera izan ziren. Ramoncín abeslari madrildarrak, bestetik, ekoizpenean eta grabazioan lagundu zuen; esperientzia ez zen oso ondo atera eta taldeak hurrengo diskoan "Lentejuelas" kanta eskaini zion. Diskoak Euskal Herrian arrakasta handia izan zuen eta bertan jasotako kanta askok oraindik-orain bizirik diraute.
Familia nuklear
Familiaren izaeraren bilakaera
Gorasoetako bat bere seme-alabekin egoteko eta familia moduan onartzeko aukera zegoen. Familia mota hau ernalkuntza modernoei esker sortu da ere (intseminazio artifiziala, in vitro ernalketa). EINek egindako Familiei buruzko Inkesta Jarraituaren arabera, gaur egun, 10 etxetik 1 monoparentala da, eta horien % 83 emakumeak bakarrik osatzen du.
Dibortzioarekin batera, bi gurasoetako batek aurreko harreman bateko seme-alabak zituen familiak ere ugaritzen hasi ziren. Anai-arreba ordearen kontzeptua agertu zen. 2005ean, ezkontza homosexuala onartu zen, honekin familia homoparentalak sortu ziren. Honekin, adopzioak eta inseminazio metodo desberdinak areagotu ziren.
Ekonomiak familien bilakaeran asko eragin du. Gazteek lan-mundura berandu sartzean, seme-alabarik gabeko eta seme-alabadun ezkondu gabeko familiak sortu dira. Eta familia zabalen kopuruak ere gora egin du, hau da, etxe berean bizi diren familia bereko hainbat kidek osatutakoak, gurasoak, seme-alabak, aitona-amonak…
Haur kopuruaren bilakaera
Urteak igaro ahala, egoera sozial, ekonomiko eta kulturalak aldatu dira. Aldaketa hauek familia giroan eragin handia izan dute. Azken mendeetan, haur kopuruaren beherapen handia egon da. Espainia k emakumeko 2,1etik beherako ugalkortasun-indizea du, honek, biztanleriaren piramidea ezegonkorra izatea egiten du.
Gaur egun, haurrak izateko bataz-besteko adina 32 urtekoa izaten da, horrek, jende nagusiaren kantitatea eta haur kopururen aldea oso handia egiten du. Abortoa ren legalizazioarekin, edozein arrazoirengatik umeak izan ezin dituztenek abortatu ahal dutenez, haurren kopurua gutxitu egin da.
Ezkontza
Ezkontza edo eztei erlijiozko zeremonia edo zeremonia zibil bateri dagozkien terminoak dira eta zeremonia haien bidez ezkontzaren hasiera ospatzen da. Eskuarki ezkontza bat bi pertsonen arteko elkartasuna gauzatzen duen erritu bat da non kanpoko autoritate batek erregulatu eta arautzen duen ekintza. Autoritate horrek kontratuzko konpromezuak edo betebehar legalak sortzen ditu - legegintzaren arabera- zati ezberdinen artean.
Zeremonia atal ezberdinez osatzen da eta errituaren arabera alda daiteke. Mendebaldean ohikoena hau da: aurkezpena autoritatearen aurrean egiten da (apaiza, epailea, alkatea…). Hauek bikotearen manifestua adierazten dute kontratuzko erlazio hori eraikitzeagatik eta eraztunen trukea egiten da.
Bestalde, horren aurreiritzirik gabe badira konbentzionalak ez diren zeremoniak ere bai. Hauek zeremonia tradizional (zibila edo erlijiosoa) nahi ez dutenentzat edo egoera egoki batean aurkitzen ez direntzako sortuak daudenak dira.
Ezkontza zibila
Ezkontza zibila autoritate zibiletan formalizatu eta erregistratzen (erregistro zibila, administrazio publikoa, epaileak edo autoritate munizipalak) dena eta erlijio baten erritua jarraitzen ez duena da (erlijiozko ezkontza).
Hala ere, ezkontza zibilak ez du baztertzen nahitaez eliza ezkontza, gainera sistema juridiko askotan erlijiozko ezkontza gauzatu ezgero, ezkontza zibilak aldibereko lekua hartzen du.
Horrez gain, ezkontza mota hau indarreko disposizio legal baten arabera ospatzen den ezkontza legal bat da.
Ezkontza zibileko zeremonietan emaztegaiak ez du erlijiozko ezkontzetan bezala ohikoa den soinekoa eramaten. Halaber, herrialde batzuetan ezkontza libreta edo “familia libreta” zeremonia amaitzean ematen da. Libreta hori dokumentu bat da non bertan senar-emaztearen batasuna ziurtatzen den eta beste gertaera batzuk ere erregistratzen dira, hala nola, haien seme-alaben jaiotzak eta adopzioak, familiako norbaiten heriotza, etab.
Elizako ezkontza
Elizako ezkontza edo erlijiozko ezkontza eliza katolikoa rentzat, “intimoa den bizitza komunitate eta maitasun ezkonbizitza, Jainkoak sortuak eta bere legeek araututa, ezkontideen aliantzari buruzkoa“, hau da, haien onespen ezeztaezina denari buruzkoa. Edozein ezkontazri buruzko definizioa, bertan katolikoek parte hartzen duten ala ez, indarrean dagoen Zuzenbide Kanonikoaren Kodearen 1055 kanonean zehazten da jurdikoki lehen paragrafoan.
Horrek esan nahi du Estatuarekin akordioak sinatu dituen Erregistro berezian inskribatutako erlijio-konfesioa duten pertsonek bakarrik egin dezaketela ondorio zibilak dituen ezkontza erlijisoa.
Bereziki, ezkontza ospatzeko lau modu erlijioso bereizten dira: kanonikoa, israeldarra, islamiarra eta ebanjelikoa. Gai honetan, adierazitako moduetako batzuetan formalizatutako ezkontza erlijiosoak ospatzeko eta horien eraginkortasun zibilerako arau orokorrak azaltzen dira.
Zuzenbide kanonikorako ezkontzaren definizio juridikoan, garrantzia hartzen du ezkontzaren kontzeptua egintza gisa bereiztean (in fieri ezkontza) eta ezkontzaren ekoizpen-egintzatik sortzen den estatu edo komunitate iraunkor gisa ezkontzeak (in facto ezkontza esse).
Izatezko bikoteak
Izatezko bikotea, etxeko bikotea edo elkarte askea (batasun askea, izatezko lotura edo batasun erregistratua) bi pertsona fisikoren elkartze afektiboa da, sexua edozein dela ere, modu egonkorrean elkarrekin bizitzeko, ezkontzaren antzeko afektibitate-harreman batean. Ezkontza-kontratu bat formalizatu nahi ez duten bikoteentzat aproposa da aukera hau.
Espainian, autonomia-erkidegoek eta toki-korporazioek horri buruz arautu dute, kontzeptua definituz eta horretarako erregistroak sortuz. Zuzenbide zibilaren, foru-zuzenbidearen edo zuzenbide bereziaren arloan eskumena duten autonomia-erkidegoak haratago joan dira izatezko bikoteen eskubide eta betebehar jakin batzuk arautuz.
Izatezko bikotea ezkonduta egon gabe bizi den bikotea da. Ondorio juridiko jakin batzuk aitortzen zaizkie, legez ezarritako baldintzak betetzen badituzte. Izatezko bikote bat izatezko bikote gisa inskribatzeak zenbait eskubide eskuratzeko aukera ematen du, hala nola osasun-laguntza edo lan-baimenak. Gaur egun ez daude parekatuta izatezko bikoteen alarguntza-pentsioak eskuratzeko eskubideak eta ezkontzak, baina urratsak ematen ari dira sentimendu horretan.
Bikote hauen inskripzioak nabarmen egin du gora Espainian azken urteetan: 2001. urtean 563.785 izatezko bikote zeuden, 2014. urtean 1.602.900 eta 2020. urtean 1.800.000.5.
Dibortzioa
Dibortzioa (latin ez divortium) ezkontzaren desegitea da; zentzu zabalean, berriz, elkarrekin elkartzeari amaiera eman nahi dion prozesua da. Hau da, ezkontzaz elkartutako bi pertsonek bere harremanari amaiera ematea, sozietate ekonomiko komuna deseginez, eta nahi dutenarekin berriro ezkontzea. Dibortzioaren erakundea ezkontzearena bezain zaharra da, nahiz eta kultura askok ez zuten onartu arrazoi erlijioso, sozial edo ekonomikoarengatik. Legezko termino modernoetan, dibortzioa 1804ko Frantziako Kode Zibile an finkatu zen lehen aldiz.
Dibortzioak 2005. urtetik aurrera izan zuen bultzada, prozedura hori erraztu zuen erreforma baten ondoren, aurreko epeak ezabatuz, banantzeko betebeharra ezabatuz, zaintza partekatua erraztuz, eta batez ere, dibortzio-kausarik aldatu gabe gauzatzeko aukera emanez. Dibortzio espres bezala gauzatzen da. Hortik aurrera, ezkontza-haustura modu hori, ordura arte banatze prozesuaren itzalean zegoena, ezkontza-batasun bat desegiteko bide nagusia da.
Dibortzio motak
Dibortzioaren funtsezko puntua, prozesu honen konplexutasuna markatuko duena, ezkontideen borondatea da. Dibortzio mota bakoitzak lege-oinarri desberdina du ikuspuntu juridikotik. Tradizioz bi motatan banatu dira: adostasunezko dibortzioa, hau da, puntu desberdinak negoziatzea eta haien artean konponbidea lortzea edo adostasunik gabeko dibortzioa, epaitegira joan eta epaileak agintzea. Hala ere, gaur egun, dibortzio espresa ere bereiz dezakegu eta seme-alabekin adostutako dibortzioa ere bai.
Dibortzioa gauzatzeko, beharrezkoa da, legez, abokatu batekin eta prokuradore batekin joatea. Adostasunez bada, bikotearentzat profesional batekin balioko du; auzibidekoa bada, berriz, ezkontide bakoitza bere abokatuarekin joango da.
Umeak munduratzea
Ezkontzaren amaiera korapilatsua izan daiteke bikoteak seme-alabak baditu, erabakiak hartzeko orduan gako garrantzitsuenetako bat direlako. Prozesuaren zatirik ahulenak dira, eta gainera, ezinbestekoa da etorkizuneko ongizatea eta interesak zaintzea.
Gaur egun, ohikoenetakoa, zaintza partekatua da eta askotan gomendatuena. Baina zaintza mota hau edo beste edozeinek, seme-alaben ongizatea izan behar du kontuan, lehentasun gisa. Akordio arautzaileak inplikatutako alderdi guztien alde egin behar du, nahiz eta egoera zailenean egon. Hori ez da beti lortzen, eta, beraz, ezkontzek auzitegietan amaitu dezakete. Gurasoetako batek zaintza esklusiboa edo indibiduala duen kasuetan, zaintza ez duen gurasoak ordaindu beharko du.
Seme-alabaren bat bidean badago, eta guraso bati guraso bakarreko zaintza ezartzen bazaio, beste gurasoa pentsioaren zenbatekoan sartu beharko ditu haurdunaldiak eragindako gastuak eta erditzeak sortutakoak. Haurra jaioberri denean, zaintza amari esleitzen zaio haurraren hazkuntzan oinarrizkoa delako ama-haurren arteko lotura mantentzea. Lotura horrek bizitza osan zehar mantentzen da baina haurra hazten denean, beste gurasoarekiko harremana ezinbestekoa da haurraren hazkuntza osasuntsurako.
Haurrak hazten direnean, legearen aurrean, 12 urtetik aurrera, haurrek sistema hau utzi nahi duten eta helduetako batekin bakarrik bizi diren ala ez duten iritzia emateko eskubidea dute. Baina iritzia ematea da, ez erabakitzea. Haurraren argudioak epailearen aurrean eramango dira aldez aurretik akordiorik ez badago.
Adopzioak
Dibortzioak izapide berdina izango du seme-alabak adopzioz izan edo naturalak izan, desberdintasunak egon gabe. Zaintza eta jagoletza-erregimen bar ezarri beharko da, funtsean bi gurasoek partekatu ahal izango dutena edo bietako batek bakarrik, eta beste gurasoa bisita-eskubideari eutsiko zaio.
Erregimena ezartzerakoan, ohikoena epaitegiek txosten psikosozial bat egitea da. Txosten horretan, psikologo batek eta gizarte-langile batek parte-hartzen dute. Txosten honen edukia, ez da nahitaezkoa epailearentzat, baina, praktikan, oso kontuan izaten da zaintza ezartzeko.
Seme-alaben mantenua ordaintzeko legezko betebeharra orain guraso adoptatzaileei dagokie, eta ez guraso biologikoei.
Une kritikoak
=== Umeak eskolatzea === Gaur egun, ia haur guztiak 3 urterekin hasten dira, Haur Hezkuntzako etapa deritzonean. Izan ere, urte hauetako eskolatze-tasa Europar Batasuneko altuenetakoa da, %100etik gertu. Etapa honek 3 ikastaro irauten ditu, 3 eta 6 urte bitartekoak, eta ikastetxe publiko, pribatu eta konzertatu guztietan eskaintzen da. Hala ere, hau normalena izan arren, ez da derrigorrezkoa, legeak 6 urtetik aurrera haurrak eskolara igortzeko betebeharra bakarrik jasotzen baitu, Lehen Hezkuntza hasten denetik.
Hiru urterekin haurrak eskolara bidaltzeko arrazoi asko daude. Gehienok "umeek sozializatu egin behar dute" edo "orain eskolara bidaltzen ez badituzu, ez duzu lekurik izango" motako mitoek eramaten gaituzte. Errealitatea da hiru urterekin eskolak ez dituela haurraren beharrak estaltzen. Askotan seme-alabak eskolara eramaten dira beste aukerarik ez dagoelako eta gurasoek gezurrez uste dutelako eskolara eramatea derrigorrezkoa dela. Hainbat mito daude honi buruz:
Espainian eskolatzea ez da derrigorrezkoa sei urtera arte eta, ondoren ere, sahiesteko hainbat "formula" daude. Espainian gero eta familia gehiago daude zeintzuk umeak eskolara bidaltzeaz arren, etxean irakasten diotenak. Legezko formula konplikatua da eta komenigarria da ondo informatzea arazorik ez izateko, baina egin daiteke.
Umeek ez dute eskolarik behar sozializatzeko, edonon sozializa dezakete. Eta, zalantzarik gabe, ez dute eskolan bezala sozializatu behar. Gizakiak elkarren artean estu bizitzen garatu dira, adin, gustu, interes eta gaitasun ezberdinetako pertsonak etengabe partekatzen dituzten espazioak eta garaiak. Honek haurrak barne hartzen zituen. Eskola asmakizun moderno bat da. Hiru urteko haur asko heldu bakar batekin elkartzea ez da batere naturala, oso onura gutxi ekartzen du eta, gainera, birus mordoa hedatzeko ekosistema ezin hobea da.
Hau da mitorik txarrenetako bat. Errealitatea da haurtxikiek sistema immune heldugabea eta garatugabea dutela eta egunez egun birus ezberdinen aurka borrokatzeko estresaren mende jartzeak energia xahurtzeko besterik ez du balio. Bost urterekin gaixo gutxiago egoteak ez du zerikusirik eskolara lehenago joan izanarekin, baizik eta sistema immunologikoa heldu izatearekin. Errealitatea da haurtzaindegira edo haur eskoletara joaten diren haurrek gaixotzeko arrisku handiagoa dutela.
Hiru urterekin eskolan ikasten dutena oso gutxi da. Haur guztiek ikasten dituzte zenbakiak eta koloreak, nahiz eta sei urte bete arte eskolara ez joan.
Kide baten edo bien lan egoera
=== Etxebizitza aldaketa === Etxebizitzaz aldatzea zerbait itxaropentsua izan daiteke, etapa berri baten hasiera eta ilusio berriak sorrarazten dituen zerbait. Baina, aldi berean, zerbait estresagarria ere izan daiteke. Garbitu, dena kutxetan gorde, hustu, garraiatu, kokatu… eta beste hainbat pausu eman behar dira etxebizitzaz aldatzerakoan. Jarraian, bete behar diren pausuen zerrenda eta azalpena:
Gaixotasunak
Haurtzaroan askotan etxez aldatzeak, nagusitzean osasun txarra izateko arriskua areagotzen duela dirudi. Journal of Epidemiology and Community Health-ek egindako ikerketa batean, honak ondorio hauek agertu ziren: Bost pertsonatik bat etxebizitza berean bizi izan zen haurtzaro osoan; hamarretik sei (% 59) behin edo bitan aldatu zen, eta bostetik bat (% 21) gutxienez hiru aldiz aldatu zen. Horrekin batera ere ikertu zuten, haurtzaroan geroz eta etxebizitza gehiagotan egon, orduan eta aukera gehiago izan ahalko zituela haur batek nagusitzean arazo mentalak izateko. Horrekin batera, haur horiek ere gaztetasun eta helduaroan tabakoa eta alkohola gehiago konsumituko zutenaren aukera eta arriskua ere ikusi zuten. Nerabezaroan eta helduaroan drogak kontsumitzea haurtzaroko etxe-aldaketen maiztasunarekin lotzen zen.
Jarraitzeko, zalantzarik gabe, etxebizitza-aldaketek nahasmena eta desorientazio handiagoa eragiten diote dementzia edo alzheimerra duen pertsona bati, eta, kasu batzuetan, bizkortu ere egiten dute gaixotasun hori nagusitu eta horren eboluzioa bizkortzeko prozesua.
Gainera, etxebizitzaz aldatzerako prozesu horretan, hainbat traba izan ditzake familia batek, haien artean, haien seme-alabak gaixotzea edo gurasoak gaixorik egotea. Horrek denak etxebizitza aldaketa hori izugarri moteldu eta zaildu dezake, oraindik estresanteagoa bihurtuz aldaketa prozesu hori. Hori sahiesteko, ondo prestatu eta informatuak egon behar gara etxebizitzaz aldatzerako garaian, eta ingurukoen laguntza ere izatea, edozein ezbeharri aurre egin ahal izateko.
Ezkontzeko adina
Bikoteak ezkontzen diren adin ohikoena 33 eta 34 urte bitarteko emakumeena da, eta gizonena, berriz, 36 eta 37 urte bitartekoa. Espainiako legediaren arabera ez duzu zertan adin nagusikoa izan, baina nahitaezkoa da hamasei urte izatea. Ere bai, prozedura bat beharrekoa da adingabea emantzipatutzat jo dezaten.
Bizi-itxaropena
Bizi itxaropena denbora baten dagoen biztanleriaren urte kopuruaren batez bestekoa da.
Bizi itxaropena gero eta altuago denez horrek esan nahi du jendearen bizi modua ona dela eta baxua bada esan dezakegu beraien bizi modua txarra dela.
Historian zehar bizi itxaropenak aldatzen joan dira eta esan dezakegu emakumeak gizonak baino bizi itxaropen altua izan dutela betidanik, adibidez, 1930. urtean emakumeak 35 urte arte bizitzen ziren, aldiz gizonak 33. Eta 2019an emakumeak 78 eta gizonak 72.
Bizi-Itxaropena Mundu mailan
Gaur egungo bizi itxaropena mundu mailan 70 eta 73 urtekoa da, baina herrialde bakoitzean datu desberdinak aurkitu dezakegu, adibidez, 2016an NBEk argitaratu zuen bizi itxaropen gutxien duen batez zbestekoa Hegon Sudan eta Somalia zela 56 urteko bizi itxaropen batekin. Aldiz, gehien duen batez bestekoa Japonia 83 urteekin eta Kanada, Suitza, Singapur, Norvegia, Australia, Islandia, Israel, Italia eta Espainia 82 urteko batez bestekoarekin.
Bizi-Itxorepan Historian zehar
Bizi itxaropena urteekin aldatzen joan da eta horrela gertatu da historian zehar. Hona hemen datu batzuk:
Paleolitoan bizi itxaropena jaiotzen zinetik 22-23 urtekoa zen. Erdi Aroan XIII. mendean 31 urtekoa zen Britainia Handia n jaiotakoentzat eta gainera 20 urte betetzen bazenituen 45 urte betetzera helduko zinateke. XX. mendean bizi itxaropena igotzen hasi zen 65 urte izan arte eta gaur egungo batez bestekoa 70-73ko da.
Dibortzioen tasa
Dibortzioa bi pertsona ezkonduta duten lotura desegiten denean da eta horren tasa gero eta handiago da gaur egun.
==== Mundu mailan ==== Dibortzio tasa mundu mailan mila pertsonetatik 2,6koa zen 1970. urtean eta 2017an 2koa izan zen.
Letonia eta Lituania tasa handienak dituzten bi herrialdeak dira, 3 dibortzio mila biztanlerietatik, baita Estatu Batuetan eta Danimarkan tasa altua dute. Aldiz, Polonian, Mexikon tasa baxuagoa dute.
==== Espainian ==== Espainian INEk egiaztatu zuen dibortzio tasak 2019an 91.645ekoa izan zirela, 95.319 baliogabetasun kasuak izan ziren, 2 dibortzio 1000 biztanletatik. Gehien dibortziotatutako jendea 40 eta 49 urtekoak ziren.
Datuak aztertzen %43,3ko dibortzioak ez zituzten seme-alabarik, %44,8a adingabeko  seme-alabak zituzten eta %5a seme-alaba adinduak.
Espainian gehien erregistro izan duen dibortzio tasetan Valentziako Erkidegoa izan da 2,3 mila biztanletatik.
Beireko jauregia
Beireko Armagintzako Kaporalgo jauregia edo Ezpeleta Beireko Kondeen jauregia Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Beire udalerrian kokatutako Erdi Aroko jauregi bat da.
Esklerosi anizkoitz
Esklerosi anizkoitza nerbio-sistemako gaixotasun bat da, une honetan, sendabiderik gabekoa. Gaixotasun horretan, neuronek, nerbio sistemako zelulek, euren kanpo, mielina izeneko geruza galtzen dute. Orain arte, ez da jakin zehazki zein den gaixotasunaren jatorria. Gorputzeko immunitate-sistemaren zelulek neuronei eraso egiten dietela esan izan da. Jatorrian, beraz, prozesu autoimmuneak daudela uste izan ohi da. Orain, ordea, Mexikoko zientzialari batzuek astanafarreria edo barizelak zerikusi handia izan lezakeela aurkitu dute. Gaixotasun horren birusak, herpes zoster izeneko gaixotasuna ere sortzen duenak, orbain bat uzten omen du neuronetan, itxuraz gorputzeko babes sistemari eraso egiten dio, neuronen mielina deseginez.
Esklerosiaren zantzuak
Desmielinizazioaren ondorioz, neurotransmisoreak ez dira behar bezala igortzen neuronen artean, eta horrek, beste zantzu batzuen artean, paralisia, nekea eta begietako arazoak dakartza.
Motak eta bilakaera
1. Berreritze-arintzeak: Mota onbera da hau eta hasierako fasea gaixoen %80arengan horrela izaten da, krisialdiak barealdiekin tartekatuz. Berreritzeak ezin dira aurreikusi, eta arintze tarteek hilabeteak edo urteak iraun ditzakete. Ondar moduan arrastoak gelditu daitezke ala ez.
2. Sekundario progresiboa: Aurreko mota dutenen %65ak beste hau garatuko dute. Azkenean barealdi edo arintze tarteak gabe eta etengabeko beheratzearekin. Batez beste, mota batetik bestera 19 urteko tartea egoten da. 3. Primario progresiboa: Gaixoen %10–20ak dauka mota hau. Hasierako sintomen ostean progresioan sartuz, arintze barik edo txikia eta noizean behinekoa. Agertzen da adin aurreratuagoetan. 4. Progresiboa berreritzeekin: Hasieratik etengabeko gainbehera pairatzen dute, gehi makalaldi akutu nabarmenak. Hau da motarik ezohikoena.
Badaude beste mota arraroagoak, baita mota gaiztoa delakoa, makaltze kliniko azkarra jasaten dutenengan.
Tratamendua
Une honetan, ez dago gaixotasun hau sendatuko duen tratamendurik. Baina gaixotasunaren garapena geldiarazten duten botika batzuk aurkitu dira. Interferon batzuk dira: Avonex, Betaseron eta Rebif. Copaxone izeneko polipeptido talde bat, Mitoxantrone izeneko immunosupresore bat eta Natalizumab izeneko antigorputz monoklonala, Tysabri izenarekin saldua. Baina guzti hauek, gaixotasunaren barietate jaistaile-errepikariarentzako baino ez daude onartuta FDA eta EMEAren aldetik.
Fase aurreratuetan gaixoek onura hartu dezakete zainketa aringarriekin.
Bakterio baten zantzuak
2014ean egindako ikerketa batek Clostridium perfringens bakterioa esklerosi anizkoitzarekin lotuta egon zitekeela proposatzen zuen. Saguekin egindako saioek bakterio horren andui berezi batek ekoizten zuen toxinak (epsilon toxina deitutakoak) esklerosi anizkoitzaren antzeko sintomak eragiten zituela animaliengan agerian jarri zuten. Era berean, ikertzaileek aztertutako gaixoek toxina horren aurkako antigorputzak zituztela antzeman zuten (horrek esan nahi du toxina horrekin inoiz harremanetan egon direla)
Elkarteak
Hego Euskal Herrian lau elkarte garrantzitsu daude: Aemar (Arabako esklerosi anizkoitzaren elkartea),Ademna (Asociación de Esclerosis Multiple de Navarra), Ademgi (Asociación de esclerosis múltiple Gipuzkoa) eta Adembi (Asociación de esclerosis múltiple Bizkaia). Elkarte hauek gaixotasun hau duten pertsonak elkartu eta errehabilitazio prozesuak eskaintze dizkie, laguntza psikologikoa... familiarrak ere ongietorriak dira, eta batzuetan hitzaldi hutsak egiten dituzte, gaixotasunari buruz gehiago ezagutzeko, gaixotasuna duten beste pertsonekin harremanetan jartzeko edota garapen medikuak azaltzeko.
Gaixotasun hau dutenen alde ere jarduten dute.
Tyler
Tyler hurrengo pertsonen abizena da:
Club Atletico Vianes
Club Atlético Vianés (euskaraz: Vianar Klub Atletikoa) Vianako futbol taldea da. 1951an sortua, egun Hirugarren Mailan dabil, Errioxar taldeen XVI multzoan. Multzo horretako Euskal Herriko talde bakarra da Sociedad Deportiva Oyonesarekin batera (bai Oion bai Viana Logroñotik 10 kilometro baino gutxiagotara daude eta).
Donostiako kantu zaharrak
'Donostiako kantu zaharrak. Antiguas canciones donostiarras' 2013an, Donostiako Orfeoiaren Orfeoi Txikiaren sorreraren 25. urtemuga ospatzeko plazaratu zen musika-diskoa da. Grabazioan Donostiako Udaleko Txistulari Taldeak parte hartu zuen. Orfeoiaren zuzendariak hiru izan ziren: Isabel Montecón, Leticia Vergara eta Esteban Urzelai. Grabazioaren tonua, orokorrean, alaia da.
Club Atletico Vianes
Historia
1951an Club Deportivo Vianés sortu zuten 1949an desagertutako Amaiur taldea ordezkatzeko. Talde nagusiak Nafarroan eta harrobiak Errioxan jokatzen zutenez beste izen bat beharrezkoa zen eta horrela sortu zen Club Atlético Vianés izena. Bi federaziotan batera egotea ezinezkoa zen eta azkenean Errioxan bakarrik jokatzen bukatu zuen.
2007an hirugarren mailara igotzea lortu zuen eta urtebete egin zuen bertan. 2009an berriz igo zen eta ordutik aurrera bertan ari da jokatzen.
Donostiako kantu zaharrak
Beste efemerideak
Orfeoi Txikiaren sorrerarekin batera beste bi urtemuga ospatu ziren urte horretan eta, nolabait, diskoaren edukia bidezkotu zuten:
Abestiak
Guztiak Donostian oso ezagunak edo hiriaren historiarekin lotura estukoak dira:
Club Atletico Vianes
Datuak
2021-22 denboraldia barne.
Bonifazio Aita santua
Bonifazio bederatzi aita santuren izena da:
La Oreja de Van Gogh
Haren ospea Latinomaerika eta Estatu Batuetara iritsi da, baita Europako hainbat tokitara ere, Italia eta Frantzia kasu, azken herrialdeotan ez du sustapen askorik izan ez duten arren, 2008ko krisi ekonomikoagatik eta Amaiak taldea utzi izanagatik. Hala ere, “Lo qué te conté cuando te hacías la dormida” tourrean, Parisen jo zuten  La Cigale eta L'Olympia-n. “A las cinco en el Astoria” eta “Cometas por el cielo” tourrean, Suitza eta Erresuma Batuan ere jo zuten.
Zortzi milioi disko saldu dituzte beren ibilbidean zehar eta Espainian XXI .mendeko salmenta maila altuena izan duen taldea da. Irabazi dituzten sarien artean, Grammy Latino, MTV Europa edo Gaviotas de Plata, Viña del Mar-eko jaialdi internazionalean daude.
1996: Amaia Monteroren etorrera eta Izengabeak
Amaia Montero taldera sartu aurretik, taldekideek talde bat ostau zuten “Izengabeak” ezizenarekin. Pablo Benegas gitarra-jotzailea zen; Álvaro Fuentes, baxu-jotzailea; Xabi San Martín, teklatua; eta Haritz Garde, bateria-jotzailea. Laurok U2, Pearl Jam, SA eta Nirvanaren abestien bertsioak egiten zituzten. Baina haien berezko abestiak konposatzen hasi zirenean, ahots batzen falta nabaritu zuten, nahiz eta hasieran Xabi San Martinek abestu.
Donostia hiriko pop-rock lehiaketarako haien lehen maketa konposatu zuten. Horretan hiru abesti ageri dira ingelesez: “Don’t Let Them”, “One of These Days” eta “The Worst Nightmare”. Lehen lehiaketa galdu zuten arren, ez zuten amore eman eta hurrengo urtean berriz aurkeztu ziren. Horrela 1997an VI. Donostia hiriko pop rock lehiaketa irabazi zuten, “Viejo Cuento”, “Dos Cristales”, “El Árbol” eta “Aquella Ingrata” bezalako abestiekin: gerora, haien lehen diskoan agertu ziren.
Lehiaketa irabazi ostean haien abestiak irratietan entzuten hasi ziren eta lau abestiko CD bat grabatu zuten. Maketa hori diskografieketara bidaltzea erabaki zuten. Baina azkenean abesti bakar bat eta diskografia bakarrera, hau da, Sony Music-era bidali zuten. Denbora baten ostean diskografikaren berri izan zuten. Abestia gustatu zitzaien eta zenbat grabaketa zituzten galdetu nahi zieten. Nahiz eta hiru abesti bakarrik izan, Amaiak 25 zituztela esan zuen. Uda horretako bi hilabeteetan 18 abesti grabatu zituzten, haien lehen diskoko parte izan zirenak.
1998: Dile al Sol
Donostia hiriko pop rock lehiaketa irabazi ostean Jennifer Cesekin, Epic diskografikaren partaidea, kontaktuan jarri ziren eta lehiaketan aurkeztutako abesti berberak erakutsi zioten. Iñigo Argomaizek taldea musika industrian laboralki integratzen saiatzen hari zen, horretarako bere lagun eta konpositore Rafael Berriori dei egiten dio, Donostiako taldeari laguntzeko. Haren laguntzarekin material nahiko egin zuten disko bat osatzeko.
Azkenean, deskografiak haien onespena eman eta taldea Madrilera joan zen, “Dile al sol” lehen diskoa grabatzera. Alejo Stivelen estudioa hautatu zuten grabazioak egiteko.
Alejo Stivel, Tequila taldeko partaide ohia, musika munduko aholkuak eman eta luxuzko zenbait kolaborazio lortu zituen taldearentzako. Azkenean 1998ko maiatzaren 17an haien lehen diskoa “Dile al Sol” merkaturatu zen.
Disko horretako lehenengo single-a “El 28” izan zen. Abesti honen izena unibertsitatera joateko hartu behar zuten autobusaren omenez idatzi zuten, hau da 28 linakoa. Honen ostean “Soñaré” single-a etorri zen, nazioarteko arrakasta lortu zuen lehenengo abestia. Disko honi esker Ondas saria jaso zuten. Honen 150 kontzertu baino gehiago egin zituzten Espainia osotik, eta Hombres G-rekin touran aritu ziren. Nahiz eta arrakasta handirik ez izan hasieran, bigarren single- jaurtiketaren ostean zenbakiek gora egin zuten eta 80.000 kopia saltzera heldu ziren.
2000: El Viaje de Copperpot
El Viaje de Copperpot 2000ko iraileko 12an merkaturatu zen. Hamabi abestik osatzen dute eta lehen single-a “Cuidate” du izena. Ostean beste batzuk etorri ziren, “La Playa”,“Paris”, “Soledad” eta “La Chica del Gorro Azul” bezalakoak.
Gainera, bigarren disko honen ospeak Amaia Montero bokalistaren eta beste artista batzuen kolaborazioak bultzatu zuen, hala nola Alex Ubago, El Canto del Loco, Jose Luis Perales eta Presuntos Implicados.
Disko honen soinuak Latinoamerikara heltzea lortu zuten. “Cuidate” singleari esker taldeak ospea lortzen hasi zen Mexikon. 2002ko otsailean, 20.000 buruko Mexikoko Audiotorio Nazionala betetzea lortu zuten, han egon ziren bi egunetan. Latinoamerikan hainbat kontzertu eman zituzten. Bigarren disko honen 1.000.000 kopia baino gehiago saldu ziren eta “La Oreja de Van Gogh” deitutako DVDa argitaratu zuten, han haien bideoklipak ageri ziren.
2003: Lo que te conté mientras te hacías la dormida
2003ko apirilak 28an “Lo que te conté mientras te hacías la dormida” diskoa argitaratu zen. “Puedes contar conmigo” izan zen disko hau aurkeztuko zuen lehen abestia, Amaia Monterok eta Xabi San Martinek konposatua. Abesti honi esker, La Oreja de Van Gogh Espainiako zerrendetan lehen postua lortu zuen berriz, nahiz eta Operacion Triunfo telebista programak ekarritako konpetentzia izan.
2003ko maiatzaren 13an Madrilgo Pachá diskotekan zenbait abesti berri aurkeztu zituzten zuzenean. Eta 60 geldialdi baino gehiago izango zituen tour bat hasi zuten. Ostean, El Canto del Loco taldearekin batera Gira Movilstar hasi zuten. Las Ventaseko Zezen Plazan emandako kontzertua izan zen arrakasta handiena izan zuena, 20.000 ikuslerekin.
Arrakasta honekin  batera haien ospea sudamericara hedatu zuten, batez ere Mexikora. Frantziara ere heldu ziren, eta birritan jo zuten Capital Galan.
Horrela, La Oreja de Van Goghek haien hirugarren diamantezko diskoa lortu zuten. Espainia eta Sudamerika ostean, Estatu Batuetan tour bat hasi zuten, eta haien kontzertu hoberenak DVD batean bildu zituzten. Espainian berrogeita hamar mila kopia saldu ziren, eta Mexikon hamar mila. «Puedes contar conmigo», «20 de enero», «Rosas», «Deseos de cosas imposibles», «Vestido azul», «Bonustrack» edo «Historia de un sueño» bezalako abestiak talde donostiarraren klasiko berriak bihurtu ziren.
2006: Guapa
2006an La Oreja de Van Goghek 10 urte bete zituzten eta laugarren lana argitaratu zuten: Guapa. Azken disko hau telefono mugikorretarako eskura egon zen lehen album espainiarra izan zen. Urte hartan “Los Sims 2: Mascotas” bideo-jokoa atera zen, eta La Oreja de Van Goghek “dulce locura” abestia moldatu zuten joko honetarako.
“Muñeca de trapo” izan zen disko hau ezagutzera eraman zuen lehen singlea. Bigarren singlea “Dulce locura” izan zen eta lehena baino arrakasta gehiago lortu zuen. Honen ostean “Perdida” abestia atera zuten, baina hurrengo singleak, “En mi lado del sofá” guztiz gainditu egin zuen. Laugarren lan honen ostean, talde donostiarrak hainbat gira egin zituen, lehenengoa Guapa Tour Seat izan zen, Chilen hasi zen eta Sudamerikatik hedatu zen. 2007an Espainiara itzuli eta Coti eta Dover talde espainiarrekin batera Gira LKXA hasi zuten eta Santiago de Compostela, Bilbo, Madrid, Zaragoza, Málaga, Valencia eta Bartzelona bezalako hiri garrantzitsuetan jo zuten. La Oreja de Van Goghek Guapa albumaren eraldaketa batzuk egin zituzten italieraz, haien ospea Europan zehar hedatzeko, “Bambola di pezza” y “Dolce follia”, hau da “Muñeca de trapo” eta “Dulce locura” abestiekin. Urte hartan haien bostgarren lana konposatzen hari ziren berri eman zuen.
2007: Amaia Monterok taldea utzi zuen
2007ko azaroak 19an Amaia Monterok, La Oreja de Van Goghen blogaren bidez, 11 urte ostean taldea utziko zuela azaldu zuen. Taldeko beste partaideek, taldeak jarraitu eta bokalista berri baten bilaketan zeudela adierazi zuten.
Bokalista berri baten bilaketan zeudela, taldeak LOVG- Grandes éxitos deituriko bilduma argitaratu zuten, Amaia Monteroren ahotsa izango zuen azken lana izango zen.
2008: A las cinco en el Astoria eta Leire Martínez
2008ko martxoaren 30ean, zurrumurru asko izan ziren Leire Martínez, Factor X telebista programaren partaidea, talde donostriarraen bokalsita berria izango zela eta. 2008ko uztaileko 14ean prentsa elkarrizketa batean Leire Martínezen sarrera baieztatu zuten.
2008ko irailaren 2an “A las cinco en el Astoria”, haien bostgarren lana, argitaratu zuten. Lan honek Leire Martínezen ahots izango zuen lehen lana izan zen eta “El último vals” izan zen lehen singlea. Irailak 20an lehen postua lortu zuten Los cuarenta principales-en zerrendetan “El último vals”ari esker, eta urriaren 14an berriz lortu zuten “Inmortal” bigarren singleari esker. Hirugarren singleak “Jueves” izan zuen izena eta 2004ko martxoak 11ko eraso terroristari buruzko oroimen abestia izan zen. 2009ko azaroan azken disko honek 20.000 kopia saldu zituen, haietatik 160.000 Espainian saldu zien. 2009ko martxoan Leire Martínezekin lehen toura hasi zuten haien jaioterritik: Donostia. Hau talde donostiarraren tour luzeena izan zen, 100 kontzertu baino gehiagorekin.
2009: Nuestra casa a la izquierda del tiempo eta Un viaje al Mar Muerto
2009ko azaroan Tambor de Oro sari donostiarra lortu zuten. 2010eko urtarrilaren 20an jaso zuten saria, Donostiako danborradetan, nori “20 de enero” abestia eskaini zioten.
2011: Cometas por el cielo
Otsailaren 23an, 2010ean leku izango zuen gira bat iragarri zuten, 120 kontzertu baino gehiago izango zituena, eta gero haien hurrengo albumean lan egiten hasiko ziren: “Cometas por el cielo”.
2011ko uztailaren 16an disko berriaren lehen singlea ezagutzera eman zuten 40 principales irrati saioaren bidez, haren izena “La niña que llora en tus fiestas” izango zen. “Cometas por el cielo” irailaren 13an atera zen salgai, eta lehen singleak 40 principalesko lehen postua lortu zuen. Urrezko diskoa izatera heldu zen 30.000 kopia baino gehiago saltzera heldu zirenean.
2016: El planeta imaginario
Azaroaren 4an album berria argitaratu zuten. Lehen postua lortu zuen hamaika herrialdetan: Argentinan, Bolivian, Costa Rican, El Salvadorren, Errepublika Dominikanan, Espainian, Estatu Batuetan, Kolonbian, Mexikon, Panaman eta Txilen.
2016ko azaroaren 29 Nerbioi saria jaso zuten Juan María Aburto Bilboko alkaldearen eskutik. 2017ko martxoaren 14an bigarren singelaren “Diciembre” izeneko videoklipa atera zen. 2016ko abenduaren 17an El planeta imaginario tourra hasi zuten Gasteizen; neguan zehar, Espainian aritu ziren kontzertuak ematen. 2017ko maiatzean Estatu Batuetatik tourra aurkeztu zuten.
Diskografia
Amaia Monterorekin:
Mariestad
Mariestad Suedia hegoaldeko hiria da, Västra Götalandeko konderrian dagoena, Vänern aintziraren hego-ekialdeko ertzean.
Historia
Sortu bezain laster Mariestadeko diozesia eratu zen eta 1625ean katedrala eraiki zuten. 1646an ordea apezpikua Karlstadera joan zen eta Mariestad Skarako diozesiaren menpe gelditu zen.
XX mendean Skaraborg konderriko hiriburua izan zen baina 1997an berrantolaketa handia izan zen Suedian eta Mariestad Västra Götalandeko konderriaren barnean sartu zuten.
Foruzaletasun
Foruzaletasuna edo foralismoa foru-sistema mantendu eta indartzearen aldeko joera ideologikoa izan zen, XIX. mendean Hego Euskal Herrian Frantsestearen ondoren garatu zena, Frantziako eta, bereziki, Espainiako konstituzioez babesteko edo horien jurisdikzioa mugatzeko. Foruzaletasun mota ugari bereizten dira XIX. mendean barrena: erregezale edo tradizionalista, liberalena eta bere horretan foruzaletasuna soilik dutenena eta populu edo herritarren foruzaletasuna. Foruzaletasun liberalaren egunkari nabarmenena Bilboko Irurac bat izan zen.
1885. inguruan, Nafarroako Euskal Elkargoa eta Alderdi Foruzale bera de facto deseginda zeuden. XIX. mendearen azken hamarkadan ideologia eta joera politiko ezberdinek sartu zuten foruzaletasuna beren programetan: integristek, karlistek. Hain zuzen ere, karlismoa esparru politikora berragertu zenean, mugimendu politiko foruzalea desagertu egin zen eta horren barruan zihardutenek karlismoan, errepublikanismoan edo eusko abertzaletasunean bilatu zuten beren leku politikoa. Integrismo foruzaletik euskal nazionalismora ere aldatu ziren batzuk: El Fuerista Donostiako aldizkari integrista egunkari nazionalista bihurtu zen bigarren fasean (1898an). Aldizkariak hasieratik zuen goiburua ("Jaungoikoa eta Foruak") moldatu, eta EAJ bihurtu zuen bere goiburu (JEL = Jaun-goikua eta Lagi-zaŕa). Eragin handia izan zuen, beraz, foruzaletasunak euskal nazionalismoaren jatorrian.
Puy-Saint-Vincent
Puy-Saint-Vincent Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Puy-Saint-Vincent udalerrian erroldatutako biztanleak 293 ziren. Familiak 135 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.780 etxebizitza zeuden, 137 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.626 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 312 etxeak ziren eta 2.467 apartamentuak ziren. 137 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 101 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: