cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vila Nova de Gaia
Historia
Maurien inbasioaren ondoren 1000 urtearen inguruan Duero ibaia bihurtu zen musulman eta kristauen arteko muga. Biztanleek Porton babes hartu zuten eta Cale edo Gaia hustu egin zen. 1035ean musulmanak bidali eta iparraldetik iritsi zirenek gaztelua eraiki eta Vila Nova de Gaia sortu zuten (Gaia hiri berria).
Champ (Missouri)
Champ Missourieko herrixka bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 13 biztanle zituen, 2.1 kilometro koadrotan banatuta.
Sărățeni (Ialomița)
Sărățeni Errumaniako udalerri bat da, Ialomița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Killywool
Killywool (Coille-ghuail) Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 132 biztanle zituen.
NGC 2086
NGC 2086 nebulosa bat da, Dorado konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Oxidazio-egoera
Kimikan, oxidazio-egoera konposatu bateko atomo baten oxidazio-mailaren adierazle bat da. Oxidazio-egoera formala da atomo batek edukiko lukeen karga hipotetikoa elementu guztietako atomoen loturak %100 ionikoak balira. Oxidazio-egoerak zenbaki arabiarren bidez adierazten dira eta positiboak, negatiboak edo zero izan daitezke.
Atomo baten oxidazio-egoera handitzen denean, atomoa oxidatu egin dela esan ohi da; oxidazio-egoera txikitu bada, atomoa erreduzitu egin da. Erreakzio hauek elektroien transferentzia eragiten dute: elektroiak irabaztean oxidazioa gertatzen da eta elektroiak galtzean erredukzioa.
Oxidazio-egoera formalen kalkulua
Atomo batek konposatu batean duen oxidazio-egoera kalkulatzeko bi bide daude. Lehena erabiltzen da molekula batek Lewis egitura duenean, adibidez molekula organiko askotan; bigarrena konposatu sinpleetan erabiltzen da eta ez du Lewis egiturarik behar.
Kontuan izan behar da atomo baten oxidazio-egoerak ez duela atomo horren karga "erreala" ordezkatzen. Izan ere, oxidazio-egoera altuetan ioi positibo anitz bat ekoizteko behar den ionizazio-energia erreakzio kimikoetan eskuragarri dagoen energia baino askoz altuagoa da. Oxidazio-egoera kalkulatzean egiten diren elektroi-esleipenak formalismo hutsa dira, baina oso erabilgarriak dira erreakzio kimiko asko ulertzeko.
Egitura kontuan hartu gabe
Posible da atomo baten oxidazio-egoera kalkulatzea lege hierarkiko batzuen bidez. Legeen artean kontraesana badago, aurrena dagoena aplikatzen da.
Jo dezagun oxigenoaren oxidazio-egoera jakin nahi dugula hainbat substantzietan.
Sminthopsis griseoventer
Sminthopsis griseoventer Sminthopsis generoko animalia da. Dasyuromorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Sminthopsinae azpifamilia eta Dasyuridae familian sailkatuta dago.
Vysoké
Vysoké Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 200 biztanle ditu eta 6,52 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Ashiestiel
, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Vysoké
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1336 urtean egin zen.
Massepha
Massepha Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Massepha absolutalis da.
Bad Peterstal-Griesbach
Bad Peterstal-Griesbach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Castellfollit de Riubregós
Castellfollit de Riubregós Kataluniako udalerria da, Anoia eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 195 biztanle zituen.
Kilrea
Kilrea (Cill Ria) Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 2.724 biztanle zituen.
Jesús-Jacques Moujica
Jesús-Jacques Moujica (Urretxu, 1926ko irailaren 18a - Montélimar, 1950eko azaroaren 13a) euskal txirrindularia izan zen. 1945 eta 1950 artean txirrindulari profesionala izan zen eta 37 garaipen lortu zituen, tartean 1949ko Bordele-Paris. 1948ko ekainaren 4an frantziar nazionalizatu zen.
1950eko azaroaren 24an, Jean Reyrekin entrenatzen ari zela, trafiko-istripu batean hil zen.
Galenobismutita
Galenobismutita mineral bat da.
Ezaugarriak
Galenobismutita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: PbBi₂S₄. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
1107 Lictoria
1107 Lictoria asteroide gerrikoan aurkitutako 1107. asteroidearen izena da. 1929 martxoak 30ean aurkitu zuen L. Voltak Italiako Pino Torinese herritik eta ondoren modu independentean Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1929 FB zen. Bere izena italiako faxisten ikurragatik jasotzen du, italieraz Fasci Littori deitua, latineko Fasces Lictoresetik datorrena.
Aphyolebias wischmanni
Aphyolebias wischmanni Aphyolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Galkhaita
Galkhaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Galkhaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Cs,Tl,☐)(Hg,Cu,Zn)₆(As,Sb)₄S₁₂.
Boraras micros
Boraras micros Boraras generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
NA-7018
NA-7018 edo Izuko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7010 nafar errepideko 11,11 kilometroan hasi eta Oltza Zendean dagoen Izu kontzejura arte doa. Errepidea 0,47 kilometro luze da.
Vysoké Chvojno
Vysoké Chvojno Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 412 biztanle ditu eta 17,04 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1264 urtean egin zen.
Charlack (Missouri)
Charlack Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 1,363 biztanle zituen, 0.68 kilometro koadrotan banatuta.
Bousse (Sarthe)
Bousse Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Vieux-Pont-en-Auge
Vieux-Pont-en-Auge Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bousse (Sarthe)
Biztanleria
2007an Bousse udalerrian erroldatutako biztanleak 430 ziren. Familiak 150 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 69 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vieux-Pont-en-Auge
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bousse (Sarthe)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Vieux-Pont-en-Auge
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 159 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 113 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (65 gizon eta 59 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vieux-Pont-en-Auge udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 308 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.817 euro zen.
Galaxita
Galaxita mineral bat da. Oxidoen barruan sailkatzen da, eta horien barruan espinelaren taldean. 1932an deskribatu zen lehen aldiz, Bald Knoben, Alleghany konderrian, Ipar Carolinan, baina Galax herritik gertuago. Toponimo hori, era berean, inguru horretan hazten den Galax urceolata landaretik dator. Mineral honetarako gutxi erabiltzen den sinonimo bat manganoespinela da.
Vieux-Pont-en-Auge
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak eta 1 iturgina.
Galaxita
Ezaugarriak
Galaxita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Mn²⁺Al₂O₄. Sistema kubikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Bousse (Sarthe)
Etxebizitza
2007an 195 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 194etxeak ziren. 165 etxebizitza nagusietatik 126 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 88 etxek bost zituzten. 150 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 96 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Vieux-Pont-en-Auge
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vieux-Pont-en-Auge udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Bousse (Sarthe)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Vieux-Pont-en-Auge
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bousse (Sarthe)
Diru sarrerak
2009an Bousse udalerrian 170 unitate fiskal zeuden, 417 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.818 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Bousse udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 868 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sare geruza
Sare geruza OSI ereduko hirugarren maila da. Bere helburua datuak jatorritik helmugara heltzea da, konexio zuzenik ez badute ere. Zerbitzuak eskaintzen dizkio garraio mailari eta lotura mailaren zerbitzuez hornitzen da. Bere helburuak lortzeko honako eginkizunak burutu behar ditu:
Bideratzea
Igorlea eta hartzailearen artean bide egokia aurkitzea da bideratzearen helburua. Bide honen aukeraketarako irizpide ezberdinak baloratu behar dira:
Lan hau burutzeko arduradunak bideratzaileak edo router-ak dira, nahiz eta badauden 3. mailakoak eginkizunak burutu ditzaketen switch-ak.
Konexiora zuzendutakoa ala ez zuzendutakoa
Sare mailak bi modu ezberdinez funtzionatu dezake, datagramaen ala alegiazko zirkuituen bitartez. Datagramen konexio batean, pakete bakoitza bideratzen da era independentean, eta igorleak eta hartzaileak ez dute ezarri behar aurretiko konexiorik.
Alegiazko zirkuituko konexioan, komunikatu nahi diren ekipo biek konexioa ezarri behar dute, eta ezarritakoan, ibilbideko router edo bideratzaile guztiek baliabideak erreserbatu beharko dituzte alegiazko zirkuituarentzako.
Barne inplementazioan, datagramekin ala alegiazko zirkuituarekin funtzionatzeaz aparte, sare mailak eskaini diezaioke garraio mailari konexioari zuzendutako zerbitzua ala ez zuzendutakoa.
Kongestioaren kontrola
Sare batean nodo batek jaso dezake bideratu dezaken trafikoa baino gehiago. Kasu horietan kongestioa ematen da. Arazo nagusia izaten da nodo batean kongestioa ematen denean, saretik hedatzen dela kongestio hori. Hori zuzentzeko, aurreikusteko eta kontrolatzeko teknikak daude. Teknika horiek sare mailan aplikatu behar dira.
Sare mailaren helburuak
Paketeak iturburutik helburura bideratzea maila honen helburua da. Horretarako sare-mailak:
Sare-mailaren zerbitzuak
Sare-mailaren zerbitzuak ondorengo helburuak lortzeko diseinatu dira:
Sare-mailak, sare egitura dena dela ere, garraio-mailari ondorengo zerbitzuak eskaintzen dizkio:
Geruza guztietan, aldameneko geruzen zerbitzuen horniketa ondo definitutako atzipen puntuen bidez (SAP: zerbitzurako atzipen puntuak) bideratzen da.
Konexio motak eta zerbitzuak nahasturik, lau konbinazio gerta daitezke:
Aurrekoa konbinazioak taula baten adierazita:
Kontuan izan behar dugu, zerbitzuak, dena dela ere, azpisareko egitura ez duela aintzat hartzen. Hala ere, zerbitzu kontrajarriak konbinatzen direnean Sare- eta garraio-mailek tokian tokiko egokitzapenak egin behar dituzte.
NGC 2149
NGC 2149 nebulosa bat da, Monoceros konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Hank Snow
Clarence Eugene "Hank" Snow (1914ko maiatzak 9-1999ko abenduak 20) country estatubatuar (kanadarra jaiotzez) abeslari bat izan zen.
Bere karreran zehar 70 single baino gehiago izan zituen Billboarden 1950 eta 1980 artean, horien artean lehen postura iritsi ziren "I'm Moving On", "The Golden Rocket", "I Don't Hurt Anymore", "Let me go, Lover!", "I've Been Everywhere" eta "Hello, Love", baita top teneko beste hit batzuk ere. Kanadako Country Musikaren Ospearen Aretoko eta Kanadako Musikaren Ospearen Aretoko kide da.
Elvis
Grand Ole Opryn sarri agertzen zela eta, 1954an zuzendariak Elvis Presley gazte bati eskenategian agertzen utz ziezaiotela konbentzitu zituen. Snowk Presley bere irekiera ekitaldean erabili zuen Colonel Tom Parker bezala sararaziz.
Oinordekoak
Elvis Presley, The Rolling Stones, Ray Charles, Ashley MacIsaac, Johnny Cash eta Emmylou Harrisek, beste batzuen artean, Snowren eragina jaso dute.
Friedrich Schiller
Johann Christoph Friedrich Schiller (Marback am Neckar, 1759ko azaroaren 10a - Weimar, 1805eko maiatzaren 9a), 1802tik aurrera von Schiller, alemaniar olerkari, antzerkigile, filosofo eta historialaria izan zen. Goetherekin batera, Alemaniako antzerkigilerik garrantzitsuenatzat hartua da, baita Weimarko klasizismoko pertsonaiarik garrantzitsuenetako bat ere. Bere antzezlanetako asko, alemanezko antzerkiaren ohiko errepertoriokoak dira. Bere baladak olerkirik ospetsunen artean daude.
Musselshell konderria (Montana)
Musselshell konderria (Musselshell County) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roundup da. 2010eko zentsuaren arabera 4,538 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Friedrich Schiller
Jatorria eta prestakuntza
Friedrich Schiller jatorri apaleko familia batean sortu zen. Johann Caspar Schiller ofizialaren eta Elisabetha Dorotea Schilleren semea zen, azken hau Kodweiß abizenarekin jaioa. Bere aitak erreklutamendu ofizial postu bat lortu zuenez, familia 1763an Lorchen ezarri zen, Marbachetik ez oso urruti. Bere arreba Luise jaio eta gutxira, familia handik gertu joan zen, Ludwigsburgera. Urte horretan bertan joan zen Schiller eskolara. Jada hamairu urterekin, Absalon eta Die Christien ("Kristauak") antzezlanak idatzi zituen, kontserbatu ez direnak.
Musselshell konderria (Montana)
Geografia
Musselshell konderriak 484,563 kilometro koadro ditu. Horietatik 713 ura dira. Beste 48,385 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,94 da.
Friedrich Schiller
Jatorria eta prestakuntza
Aitak Wuttembergeko dukearen zerbitzuan lan egiten zuen, eta dukeak eragin handia izan zuen Friedrich Schillerren hezkuntzan, hark behartuta sartu baitzuten bere zuzendaritzapeko akademia militarrean; gurasoek semeak apaiz ikasketak egin zitzan nahi zuten, baina dukeak bere zerbitzuan jarduteko prestatu nahi izan zuen Schiller eta horrela, legeak ikasi zituen lehenengo eta medikuntza ondoren, Schillerren beraren eta gurasoen borondatearen kontra. Schillerrek zortzi urte egin zituen akademia militarrean, eta Stuttgarteko guda taldearen mediku gisa lan egin zuen ondoren.
Musselshell konderria (Montana)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 4,538 pertsonetatik 4,396 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 118 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 58 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 62 pertsonek kokatzen zuten.
Friedrich Schiller
Jatorria eta prestakuntza
Schillerri erresumina eragin zion duke despota eta tirano haren diziplina militarraren mende hezi izanak, lirika zalea eta asaldaria baitzen gaztetan, eta sentipen horrek garrantzi handia izan zuen bere bizitzan ez ezik, baita bere obran ere. Izan ere, Schillerren literaturan behin eta berriro agertzen da neurrigabeko boterearen ankerkeriaren gaia eta erresumina nabarmentzen zaio batez ere lehenengo olerkietan eta ospea eman zion Die Räuber (1781, "Bidelapurrak") antzerki lanean. Obra hartan goi mailako gizartearen ohitura itogarrien eta ustelkeriaren salaketa egin zuen eta kritika gogorra egin zien bere garaiko erakunde politiko eta sozialei; bestalde, bere heroiaren matxinadaren hutsaltasuna ere utzi zuen agerian, bere erruduntasunaz jabetzea izan baitzen heroi hark lortutako garaipen nagusia.
Vysoké Mýto
Vysoké Mýto Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 12.318 biztanle ditu eta 42,07 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Friedrich Schiller
Lehen arrakasta eta krisia
Wiittembergeko dukeak debekatu egin zion "Bidelapurrak" lana, baina Schillerrek Mannheimera alde egin zuen dukearen baimenik gabe eta han estreinatu ahal izan zuen, arrakasta handiz, 1782an; obra hark goitik behera aldarazi zuen alemaniar antzerkigintza. Schillerrek debekua hautsi eta bere obra beste dukerri batean estreinatu zuela-eta, atxilo hartu zuen dukeak eta sekula beste antzerki lanik ez idazteko debekua ezarri zion. Debeku hark asko gogaitu zuen Schiller, eta bere egoera larria zela-eta, sorterritik ihes egitea erabaki zuen.
Horrela aldatu zen Mannehimera. Lehenengo estreinaldiarekin lorturiko arrakastaren ondoren hango antzokiko zuzendari Dalbergen babesa jasoko zuelakoan zegoen, baina gauzak ez zitzaizkion berak nahi bezala atera.
Ordurako idatzita zeukan bere hurrengo lan ezaguna, Die herschworung des Fiesko zu Genua ("Fieskoren iraultza Genoan") eta Dalbergi aurkeztu zion, baina hark ez zion onartu, nahiz eta Schillerrek bigarren bertsioa prestatu zuen harentzat. "Bidelapurrak" obran bezala, hemen ere handinahikeriaren eta bertutearen arteko gatazka larria bizi duen arima bat da protagonista, Genoako matxinadan parte hartu zuen heroiaren arima hain zuzen ere. Boterearen erakarmen maltzurraren gaia, Schillerren heldutasun aroko literatura lanetako gai nagusia izan zena, iragartzen du.
Magaly Solier
Magaly Solier Romero (Huanta, 1986ko ekainaren 11) folk kantautore eta aktore peruarra da, kitxuaz abesten duena. La teta asustada filmearekin Berlinale Zinema Jaialdian Urrezko Hartza eskuratu zuen 2009an. 2017an UNESCOk "Bakearen aldeko artista" izendatu zuen.
Friedrich Schiller
Lehen arrakasta eta krisia
Turingiatik Mannheimera itzuli zen berriro, gaixorik, eta gorteko antzerkigile gisa jardun zuen lanean, urtebetez. Kontratua amaitu zitzaionean, ordea, krisi sakon batean murgildu zen. Zorrak egin zituen eta ez zeukan haiei aurre egiteko baliabiderik; eta horrez gainera, krisi emozionala jasan zuen, emakume ezkondu batekiko maitasuna zela-eta. Berriro ere Mannheimetik alde egin behar izan zuen; Leipzigera joan zen lehenik, Christian Gottfried Kornerrek gonbidatuta, eta Dresdenera ondoren.
Magaly Solier
Biografia
Magaly Solier Peru erdialdeko Ayacucho departamentuan jaio zen familia indigena batean. Gaztaroan bortxakeria handiko eremua izan zen Sendero Luminoso taldearen eta gobernuaren tropen artean, guztira 69.000 hildako utzi baitzituen. Solierren abestietan konfliktoak Ayacuchoko emakumezkoen artean izan zituen eraginak eta zauriak lantzen ditu sarritan.
Friedrich Schiller
Heldutasun aroa eta Goetherekiko harremana
Aldi batez Korner adiskide minaren laguntzaren babespean bizi izandako aldiaren ondoren Weimarra alde egin zuen 1787. urtean. Urte hartan amaitu zuen 1784an hasitako Don Carlos ("Don Karlos"), bere antzerki lan poetiko nagusietako bat, Herbehereetan Karlos II.aren kontra aurrera eraman zen borrokan oinarritua. Asko luzatu zen obra hura idazten, historia ikasten jardun baitzuen, antzerki lan historiko bat osatzeko ezaguera aski ez zuela-eta. Bitarte horretan erabat aldatu zen egileak hasieran obra honekiko erakutsitako asmoa. Prosan hasi zen obra hura idazten, baina azkenean antzerki lan poetiko luze bat osatu zuen, Goetheren eraginez seguru aski. Bestalde, hasieran errege familiaren erretratu bat agertzeko asmoa agertu zuen idazleak, 1784an lehen ekitaldia irakurri zuenean, baina antzerki lana lehenengo aldiz osorik argitaratu zenean, bere asmoa errepublika baten ideal ausartena, hau da tolerantzia eta iritzi askatasunaren ideala, aurkeztea zela aitortu zuen egileak. Horrela, hasieran errege familiako istiluen kontakizun gisa aurkeztu zena, politikari buruzko erreferentzia ugari dituen obra bihurtu zen amaierarako.
"Don Karlos" argitaratu zuenez geroztik, olerkiak, saiakerak eta aldizkarietarako artikuluak idatzi zituen batez ere, 1800 inguruan berriro antzerkiari heldu zion arte. Lan hauetan estetikari buruz mintzo zen batez ere. Arteak gizonari harmonia gorena lortzen laguntzen diola adierazi zuen, eta gizabanakoaren heziketa estetikoaren bidez gizarte humanoago eta zoriontsuagoa lor daitekeela azpimarratu. Schillerren estetikaren inguruko gogoetak ere, ikusten denez, bat datoz bere pentsamendu politiko eta historikoarekin. Aipagarriak ditu, besteak beste: Anrnzd und Wiirde ("Grazia eta duintasuna", 1793), Biefe iiberdas asthetische Erziehung derMenschheit ("Gizadiaren heziketa estetikoari buruz", 1795), etab.
Magaly Solier
Biografia
2009an Warmi diskoa atera zuen. Magaly Solier berak konposaturiko abestiez osaturik zegoen, denak ala denak kitxuaz abestuak. 2015ean bigarren diskoa atera zuen, Coca Quintucha. Disko berri honek folkore andetarraren ezaugarri nabarmenagoak dauzka.
Friedrich Schiller
Heldutasun aroa eta Goetherekiko harremana
Heldutasun aroko urteetan bereziki azpimarratzekoa izan zen Schillerrek Goetherekin izandako harremana eta Kanten filosofiaren eragina. Schiller eta Goethe hasieran elkarren etsai izan ziren arren, Goethek Jenako unibertsitatean historiako irakasle postu baterako proposatu zuen Schiller eta adiskide min izatera iritsi ziren. Adiskidetasun horren erakusgarri da, adibidez, Xerrien epigrama bilduma (1796) elkarrekin idatzi izana. Hainbat gai poetiko, estetiko eta zientifikori emandako erantzunarekin eta bien artean eraikitako ikuspegi etiko-estetikoarekin Weimarko aldi klasikoa deritzona finkatu zuten 1794-1805 bitarteko hamarraldian; klasikotasun horren baitan, duintasuna, askatasuna eta neurrizkotasuna izan ziren Schillerren obran oinarrizko ideiak, gaztetako subjektibotasuna eta asaldura alde batera utzirik. Zalantzarik gabe, Schillerren bilakaeran berebiziko eragina izan zuen Goethek.
Magaly Solier
Biografia
2017an UNESCOk "Bakearen aldeko artista" izendatu zuen Frantzian egindako ekitaldi batean. Kitxuaren alde eta emakumezkoen eskubideen alde egindako lanarengatik jaso zuen izendapena.
Friedrich Schiller
Azken urteetako obrak
Schillerrek antzerkia idazteari ekin zion berriro 1800. urtetik aurrera, lehen esan bezala, eta ordurako oso gaixorik zegoen arren, ospe handiko zenbait obra historiko idatzi zituen.
Trilogia bat idatzi zuen 1798-1799 bitartean, aurreko urteetan eskuratutako ezaguera estetikoetan eta Hogeita hamar Urteko Gerrari buruz idatzitako lan bateko datu historikoetan oinarriturik, eta 1800ean eman zuen argitara, Walllenstein izenburupean. Haren ondoren Maria Stuart (1801) argitaratu zuen, Estuardo eta Tudor familien arteko liskarrari buruzko drama psikologikoa. Erdi Aroan Karlos VII.aren mende frantses eta ingelesen artean gertatutako borroken berri eman zuen Die Jungirau von Orleans ("Orleansko neskatxa", 1801) trajedia erromantikoan, eta, azkenik, Suitzako kantoietan Austriar gobernadorea hiltzeko eta askatasuna lortzeko aurrera eramandako borroka izan zuen kontagai Gilen Tell (1804) lanean.
Literaturaren bilakaera eta eragina
Schillerren obraren azterketa egitea eta haren literatura definitzea ez da lan erraza.
Izan ere, Goetheren garaiko idazlea izan zen, eta garai hartan Alemaniak bizi izan zuen oparoaldi literario eta intelektualean higikundeak eta joerak elkarren gainka bezala, eta are batzuetan txandakaturik edo elkarri kontrajarririk agertu ziren. Egoera horretan, idazleek ez zioten, oro har, joera jakin bati heltzen eta hari leial irauten beren karrera guztian. Horrela gertatzen da Schillerren kasuan ere, eta nahiz eta badiren ezaugarri konstante batzuk -askatasunaren ideia adibidez- bilakaera nabarmena antzematen da haren literaturan.
Hasieran askatasunaren aldeko oihua eta indarrean zen sistema sozio-politikoaren kritika gogorra agertu zuen bere obretan.
Heldutasun aroan, berriz, gizadiaren perfekzioa eta askatasuna lortzeko baliabideen bilaketan murgildu zen, eta gizakiaren ahultasuna eta baldintza materialen presioa gainditzeko bide gisa arimaren barne askatasuna aldarrikatu zuen bere azkenaldiko obretan. Lehenengo aldian Stuam und Drang joeraren asaldura da nagusi ("Bidelapurra"k maisulanean esaterako), baina heldutasun aroan idealismo unibertsalagoa eta sentimenduen neurrizkotasuna nabarmendu zituen, Weimarko klasizismoaren ildoari jarraituz. Goethek Schiller hil ondoren hari buruz esan zuen bezala, gorputzez libre izan zen Schiller gaztetan, eta arimaz libre, berriz, bizitzaren amaieran.
Schillerren obrak garrantzi handia izan du Alemaniako literatura klasikoan eta Europa osoko literaturan. Eragina izan zuen, besteak beste, Coleridge, Constant eta Pushkinen obran, eta azpimarratzekoa da, halaber, musikaren munduari egindako ekarpena, Schillerren lanetan oinarrituak baitira Beethovenen "Alaitasunaren ereserkia" eta Verdiren zenbait opera. Azken urteetan egindako ikerketek Schillerrek estetikaren inguruan egindako lanen eta ekarpenen garrantzia azpimarratu dute.
Boraras naevus
Boraras naevus Boraras generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Microtalis
Microtalis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Microtalis epimetalla da.
Sărulești (Călărași)
Sărulești Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Auchencrow
, 'Allt na Crà', Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Knockloughrim
Knockloughrim edota Knockcloghrim (Cnoc Clochdroma) Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 186 biztanle zituen.
Charleston (Missouri)
Charleston Missourieko hiri bat da. Mississippi konderrian kokatua dago. 2010ean 5,947 biztanle zituen, 12.42 kilometro koadrotan banatuta.
Bazkazane
Izena
Bazkazane beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Juan Goytisolo
Juan Goytisolo (Bartzelona, Katalunia, 1931ko urtarrilaren 5a - Marrakex, 2017ko ekainaren 4a) espainiar eleberrigilea zen. José Agustín Goytisolo (1928-1999) eta Luis Goytisolo (1935) idazleen anaia zen.
Bazkazane
Izena
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Juan Goytisolo
Biografia
1954an argitaratu zuen Juegos de manos, lehen eleberria. 1956 Parisera joan zen bizitzera. Han Monique Langerekin ezkondu zen. Gizarteko arazoak jasotzen ditu bere idazlanetan: Duelo en el paraíso  (1955), Fiestas  (1955), El circo (1957), La resaca  (1958), Fin de fiesta  (1962) eta Señas de identidad (1962), bere garaiko eleberririk garrantzitsuena. Lan horretan Parisen gertatu zitzaion deserrotzea kontatzen du, teknika erabat berritzaileekin. Gerra osteko Espainiako gizartea eta, batik bat, burgesia kritikatzen ditu bere obretan. Gerokoak dira Juan sin tierra (1975), Makbara (1979) eta Las virtudes del pájaro solitario (1987). Bi memoria-liburu ere idatzi ditu: Coto vedado (1985) eta En los reinos de Taifa (1986).
1990eko hamarkadan etengabe jarraitu zuen lanean. El sitio de los sitios (1995, Setioen setioa) eleberria Jugoslaviako gerran kokatua dago. Paisajes de guerra con Chechenia al fondo (1996, Gerra-paisaiak, eta hondoan, Txetxenia), Txetxeniari buruzko bidaia-liburua da. 1996an Marrakechen (Maroko) kokatu zen. 1997an beste bidaia-liburu bat argitaratu zuen, De la ceca a la Meca, arabiar herrialde batzuetako egunerokotasuna kontatzeko. Urte berean Las semanas del jardín (Lorategiko asteak) karrikaratu zuen, eta 1999an Blanco Whiteren ingelesezko obraren gaineko saiakera bat. Orobat, 1999an Cogitus interruptus saiakera-liburua kaleratu zuen, idazle eta artisten ingurukoa. 2000. urtean Carajicomedia argitaratu zuen, sexuari buruzko eliz hizkeraren parodia.
Bazkazane
Geografia
Bazkazane Hergarai ibarran dago.
Ingurune naturala
Lauribar ibaiak, Errobiren ibaiadarra dena, herriko ingurunetan zeharkatzen du.
Historia
1842ko ekainaren 11an Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerriak batu egin ziren, gaur egungo udalerria sortuz. Prozesu horretan, udalerri berriaren lurraldearen zati bat Ezterenzubi udalerri sortu berriari lagatzen zaio.
Garraio
Hergarai Bizik eskatutako Garraio Solidarioa zerbitzu presta dio Altzietan.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Atlantirivulus depressus
Atlantirivulus depressus Atlantirivulus generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Vysoké nad Jizerou
Vysoké nad Jizerou Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.292 biztanle ditu eta 20,66 kilometro koadroko azalera. Semilyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Ayton (Scottish Borders)
Ayton, 'Baile Eighe' edo Baile Aigh, Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Airbag
Airbag-a autoetako segurtasun-gailua da, istripua gertatuz gero bidaiariak babesteko diseinatua. Airbagak bidaiarien segurtasunerako hobekuntza handitzat hartu ziren Estatu Batuetan lehenengoz erabiltzen hasi zirenean, 1977an, eta laurogeita hamarreko hamarraldian haien segurtasuna zalantzan jarri bazen ere, egun auto berri bakoitzean nahitaez jarri beharreko gailua da.
Airbag-a autoak talka eginez gero bidaiariak aginte mahaiaren, leihoen edo haizetakoaren kontrako kolpeetatik babesteko diseinatu zen. Nylonezko poltsa moduko bat da, eta bolantean, aginte-mahaian eta (auto batzuetan bederen) atzeko ateetan edo alboetan jartzen da. Autoak aurrez aurre eta indar handiz talka eginez gero 40 milisegundotan (0,04 segundo) puzten da poltsa. Sodio-oxidoak hasten du putzaldia eta nitrogenoak berehala betetzen du. Poltsa kolpearen ondoren husten da berehala. Poltsaren zabaltze-lastertasuna 320 kilometro ordukoa da.
NA-7019
NA-7019 edo Errozko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7010 nafar errepideko 20,13 kilometroan hasi eta Arakilen dagoen Errotz kontzejura arte doa. Errepidea 0,18 kilometro luze da.
Pa...Ya
Bestalde, aste naguziaz gain, Otxarkoagako Justu eguneko jaia berriro antolatzen hasi ziren 1995ean, Arbolantxa auzoko memoria historikoa eta bertako euskararen bitartez bertako izaera berreskuratzeko. Auzo kontzientzia berrartuta, Justu egunean bertako baserrietako familiak biltzen dira.
NGC 2163
NGC 2163 nebulosa bat da, Orion konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Clarias liocephalus
Clarias liocephalus Clarias generoko animalia da. Arrainen barruko Clariidae familian sailkatzen da.
Vaudreuille
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 207 etxebizitza zeuden, 134 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 200 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 134 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 88 etxek bost zituzten. 102 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Vysoké Pole
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Vaudreuille
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Noreuil
Noreuil Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Vaudreuille
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 224 ziren, horien artean 163 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 163 pertsona aktiboetatik 154 lanean zeuden (79 gizon eta 75 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Mimudea
Mimudea Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mimudea olivalis da.
Acanthorhynchus tenuirostris
Acanthorhynchus tenuirostris Acanthorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Noreuil
Biztanleria
2007an Noreuil udalerrian erroldatutako biztanleak 130 ziren. Familiak 50 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Vaudreuille
Diru sarrerak
2009an Vaudreuille udalerrian 128 unitate fiskal zeuden, 339 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.387 euro zen.
Noreuil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vaudreuille
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Noreuil
Etxebizitza
2007an 51 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 51etxeak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Vaudreuille
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina eta 1 ile apaindegia.
Noreuil
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Vaudreuille
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Vaudreuille udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 315 hektarea erabiltzen.
Noreuil
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (28 gizon eta 23 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 21 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Vaudreuille
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Noreuil
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Noreuil udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 504 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pinpilinpauxa (konpartsa)
Pinpilinpauxa Bilboko konpartsarik zaharrenetakoa da, hauen federakundearen kidea dena eta transexualitate eta sexu-askatasunaren aldekoa.
Atlantirivulus haraldsiolii
Atlantirivulus haraldsiolii Atlantirivulus generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Park konderria (Montana)
Park konderria (Park County) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Livingston da. 2010eko zentsuaren arabera 15,636 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Lewis Henry Morgan
Lewis Henry Morgan 1818an jaio zen Auroran, New Yorkeko estatuan. Albanyako Union Collegen zuzenbide ikasketak egin zituen. 1844an Rochesterren bizitzera joan zen abokatu gisa, lehenik meatzaritza sektorean eta ondoren Michiganeko ferrokarrilean. 1851an lagun batzuekin elkarte sozial bat sortu zuen, elkarte hau mitologia grekoan oinarritu zen. Urte bat beranduago elkarte hau bera, Iroquie indiarretan oinarrituko dute. Morganek sakonki aztertu zituen Liga Iroquiak osatzen dituzten bost nazioak: muahiek, oneida, onofaga, cayuya eta seneca.
Iroquesen etnografia
1851an The league of the Ho-dé-no-sau-nee, or Iroquois idatzi zuen. Liburu honetan Iroquien bizimodu eta ohituren bilduma bat eskaintzen du autoreak: erlijioa, lenguaia, gobernua… Iroque liga zortzi klan matrilinialek osatzen dute. Liburu hau argitaratu ostean, landa lana alde batera utzi eta abokatu gisa hasi zen berriro lanean.
Metodo konparatiboa
1851an Association for the advancement of scienceko kide izendatu zute. 1857an Laws of descent of Iroquois artikulua argitaratu zuen, bere lehenengo lanean oinarritua. Artikulu honetan Iroquien antolatzeko sistema azaldu zuen, eta ohartu zen linea berdineko belaunaldi bereko kideei izen berdina ematen zitzaiela gizarte hauetan. Berak metodo konparatiboa erabili zuen, hau da, bi objektuen arteko berdintasun eta ezberdintasunek mugak ezarrita deskribapen bat ematea. Orduan Iroque taldea Michigan iparraldeko Ojibwa indioekin alderatu zituen, eta ikusi ahal izan zuen hauek ere familiarteko kideei izen berdina esleitzen zietela, beraz, erro berdinetik zetozelako hipotesia sortu zuen Morganek. Ondoren, Creek eta Dakotako indioak ere aztertu zituen eta emaitza berdina lortu zuen.
Bere hurrengo helburua ameriketako indio talde ezberdinen arteko erro amankomunak bilatzea izan zen metodo konparatiboaz baliatuz. Baina azterketa honekin ez zituen espero zituen emaitzak jaso ,hala ere, bere lanetarako informazio anitz eskuratu ahal izan zuen. Hipotesi garrantzitsu bat sortu zuen azterketa hauetaz baliatuz, ameriketako indioen erroa Asian zegoela. Horretarako kide baten laguntza izan zuen, Suddern, zeinek india hegoaldeko talde bat, Tamil, aztertu zuen bere ahaidetasuna ameriketako indioekin alderatu ahal izateko. Morganen hipotesia baieztatu egin zen Suddernen emaitzetan berak jasotako emaitza berak azaldu zenean. Ondorioz, erran daiteke Morganen ekarpen handienetarikoa izan zela metodo konparatiboa.
Bere informazio bilketa eta inkestei esker, Morganek 139 talde ezberdinen ahaidetasun datuak bildu ahal izan zituen. Datua hauek taularatu zituen eta bere lan garrantzitsu bat taula hauetan oinarritu zuen Systems of consanguinity and affinity of the human family (1871).
Morganek ez zuen modelu eboluzionista garatu. Talde edo gizarte ezberdinen ahaidetasun sistemak aztertu zituen metodo konparatiboa erabiliz, hau da hizkuntzak balira bezala. Honetarako, badirudi Friedrich Max Muller irakaslearen lanean oinarritu zela. Mullerrek metodo bera erabili zuen eta bi gizarte mota kontrajarri zituen: alde batetik gizarte primitiboak azaldu zituen zeinek lenguai sinplea erabiltzen zuten. Gizarte hauek oro har nomadak ziren. Bestalde gizarte garatu edo modernoak kokatzen zituen, zeinek lenguai eta literatura konplexu gisa definitzen zituen. Morganek ere biko sailkapen bat egin zuen: sistema deskribatzaile eta sistema sailkatzaileak.
Sistema sailkatzaileetan aldiz, izen berdina ematen zaio belaunaldi berdineko eta sexu bereko familako kideei. Era honetan, guk aita eta osaba izenez bereizten ditugunak beraiek izen berdinez ezagutzen dituzte.
Morganek bertze sailkapen sistema bat ere plazaratu zuen, sei ahaidetasun sistema: hiru deskribatzaile: semitiko, ario eta uralikoa eta hiru sailkatzaile: malayo, turanio eta ganowanio.
Bi sailkapen hauen arteko mugak ezarri zituen Morganek, horrela, gradualki sistema sailkatzailetik sistema deskribatzailera igarotzen ziren gizarteak.
Morganek familien eboluzioa sailkatu eta eskaini zuen. Hasieran promiskuidadea eta kaosa kokatzen da, hau da, ez dago ordenik ezta antolamendurik ere. Ondoren, familia edo komunak hasten dira, nahiz eta beraien arteko sexu harremanak onartuak dauden. Gero tribuen agerpena dago, non familia eta leinuak bereizten hasten dira, baina oraindik dena tribu barruan ematen da. Hurrengo pausua exogamia izango da, taldetik at ezkontzea. Poligamia eta poliandriatik igaro ondoren bikoteen instituzionalizazio emango da eta jabetzaren ondorioz gaur egun hain hedatuta dagoen elkartzeko modua.
I. ''Intercambio promiscuo II. El matrimonio o cohabitación entre hermanos y hermanas III. La familia comunal. (Primer estadio de la familia). IV. La costumbre hawaiana. Da lugar a: V. La forma malaya del sistema clasificatorio de relaciones. VI. La organización tribal. Da lugar a: VII. El sistema de relaciones turanio y ganowanio. VIII. El matrimonio entre parejas simples. Da lugar a: IX. La familia bárbara. (Segundo estadio de la familia). X. Poligamia. Da lugar a: XI. La familia patriarcal. (Tercer estadio de la familia). XII. Poliandria. XIII. El surgimiento de la propiedad con la fijación de la sucesión lineal a las posesiones. Da lugar a: XIV. La familia civilizada (cuarto y último estadio de la familia). Produce: XV. El derrocamiento del sistema clasificatorio de relaciones y su sustitución por el descriptivo.'' Desarrollo de los tipos de familias (Morgan: 1971: 480).
Taula honen helburua, gizarte ezberdinetan ematen diren aldaketak erakutsi nahi zituen. Bere aburuz, lotura historiko bat baitago gizarte eta kultura ororen artean.
Antzinako gizartea
Liburu honetan nabariagoa da eboluzionismoaren aztarnak. 1877an argitaratu zuen bere azken liburua, non gizkaiaren historiaren deskribapen zehatza eskainiko duen. Bi hipotesi nagusi bota zituen gizakiaren historiari dagokionez: Dedukzio teoriaren bidez. Historian eman diren faseak logikoki eman dira, ekintza bakoitzak ondorio jakin batera eramanez. Horrela, gaur egungo gizarte sistema eratu arte. Gaur egun aurki ditzakegun gizarte primitiboak aztertzea beharrezkoa da, azken finean, historia bakarra den heinean gaur egungo gizarte garatuen sorrera aztertu eta ulertu ahal izateko modu hoberena dira.
Lehen aipatu bezala, Morgan eta eboluzionistentzat, gizakiaren eboluzio eta historia bakarra eta lineala da. Hiru fase nagusi bereizten ditu horretarako Morganek: salbajismoa, barbarie eta zibilizazioa.
Morganek lehenengo bi faseetan beste hiru azpi fase azalduko ditu eta azkenengoan bakarra.
Fase bakoitzean aldaketa nabari bat ikus daiteke aurrekoarekin alderatuz, Morganek bereziki lau elementuri eman zien garrantzia eta hauek aztertu zituen sakonki: teknologia, gobernua, jabegoa eta familia. Gizarte baten garapen maila ikusteko beharrezkoa da teknologiari erreparatzea, hein handi batean gizakiaren biziraupena historian zehar honi esker lortu baitute. Gainera, demografiaren hazkuntza ikaragarriak teknologiaren beharra erakutsi du.
Zihurrenik gobernuaren garapenak du garrantzi gehien. Bi sistema bereiziko ditu hemen ere: societa; zein gens-etan oinarritutako antolamendu soziala izango dena, hau lehenengo bi fasetan azalduko da salbajismo eta barbariean. Bestea civitas izango da, jabetzan oinarritutako antolamendu politikoa, hau aldiz, gizarte garatuetan, zibilizaizoan emango da.
''Una gens (…) es un cuerpo de consanguíneos que descienden de un antepasado común, distinguidos por un nombre gentilicio y ligados por afinidades de sangre. Comprende solamente una mitad de tales descendientes.''
Ondoren, familiaren ideia azalduko du, System of consanguinity and affinity (1871), azaldutako idei berdina garatuko duen. Azkenik jabetzaren ideia azalduko da, hau erabat lotatu egonik teknologiaren garapenarekin. Teknologiaren garapenak ahal bideratu zuen jabetzaren hazkuntza eta pribatizazioa.
''Las más tempranas ideas de propiedad estaban íntimamente asociadas a la obtención de la subsistencia como la necesidad primaria que era. Naturalmente, los objetos de propiedad se incrementarían en los sucesivos períodos étnicos con la multiplicación de aquellas artes de las que dependían los medios de subsistencia. El crecimiento de la propiedad seguiría así el mismo ritmo que el progreso de los inventos y los descubrimientos. Cada período técnico muestra un marcado avance sobre el que le precede, no sólo en el número de inventos, sino también en la variedad y la cantidad de las propiedades resultantes. La multiplicidad de las formas de propiedad iría acompañada por el crecimiento de ciertas regulaciones referentes a la posesión y la herencia. Las costumbres de las que dependen esas reglas de posesión y herencia vienen determinadas y modificadas por la condición y el progreso de la organización social. El crecimiento de la propiedad está así estrechamente vinculado al incremento de los inventos y descubrimientos y a la mejora de las instituciones sociales que marcan los diversos períodos del progreso humano.''
Morgan 1877, Ancient Society: 535.
Honela, Morganek azaldu zuen nola lehenengo fasean, salbajismoa, ia ez zegoen jabetzarik, dena komunala zen. Baina ondoren, bizitza sedentarioarekin batera, ogibide berri bat azaldu zen, nekazaria eta honekin batera jabetza. Hasiera, dena taldearena bazen ere, ondoren familiaren garrantziaz ohartuz, familiaren izena jartzen hasi ziren eta honela gaur egungo herentzia sistemara igaro arte.
Había llegado el momento en el que la monogamia, habiendo asegurado la paternidad de los hijos, proclamaría y mantendría su exclusivo derecho a heredar los bienes de su difunto padre.
Morgan 1877, Ancient Society: 554.
Engelsen ekarpena
Engels, El origen de la familia, la propiedad privada y el Estado, 1975 [1884]: 197.
Ondorioz, Engelsen obrak Morganen eragina du. Bertan, bere teoria azaldu nahi izan zuen baita familia eta estatuaren sorreraren berri eman ere. Bi instituzio hauen sorrera argi ikusi ahal izan zuen, jabego pribatua. Engelsen ikuspegia erabat materialista izan zen.