Antzinako_Erromako_kultu_inperiala
Julio-Klaudiotarra
Kaligularen agintaldiak agerian utzi zituen augustotar "Errepublikaren" kontraesanak legeari eta moralari dagokionez. Bere oinordekotza legeztatzeko, Senatua behartua izan zen haren eginkizuna Konstituzioz zehaztera, baina genius biziaren aldeko erritu eta sakrifizioak aski ziren haren ahal mugagabeak konstituzioz ezagutuak izan zitezen. Printzearen eginkizuna zen "primus inter pares" izatea, baina ezinbesteko zituen horretarako bere burua mugatzea eta begiramena erakustea. Agerian geratu ez zituela ez bata eta bestea bete. Dirudienez bere genius-aren kultua oso aintzat hartu zuen, eta, dirudienez, gustua hartu zion jainkoarena egiteari, edo, hobeto esan, hainbat jainkorena egiteari. Alabaina, sarri aipatzen da jainko nagusiak doilorki antzezten zituela, eta baliteke jainko haien kultuan bera apaiza zela adierazi nahi izatea, ez besterik, edo ikara eragiteko gogo bat izatea, triunfozko jantzietarako jaidura bat, edo eritasun mental hutsa. Zeinahi ere ziren haren asmoak, hura Erroman divus bizi baten gisa ofizialki gurtzen zelako frogarik ez dago, edo estatu jainkoen lekua hartu zuelakorik. Bere ahizpa Drusillarekin sexu harremanak izan zituelako aipamenak, eta hil ostean hura jainko bihurtu zutelakoak gaitzespena eragin zuen geroagoko historialarien artean; Kaligula hil ondoren, haren kultua aienatzera utzi baizik ez zuten egin. Senatariak apaizgoko eginbeharrak betetzera behartzeko bere grina aipatua kultu pribatu baten seinale dira, elitean eragindako irain pertsonalena. Kaligulari atarramentu txarrak ekarriko zizkion laidoa izan zen "axola zuen oro laidoztatzea edo iraintzea nahitara, are goren mailako buruzagi militarrak ere, zeintzuek heriotza emango baitzioten. Haren agintaldiaren gaineko istorioek tematsuki nabarmentzen dute haren begirunegabekeria. Beharbada ez berarena bakarrik: K.a. 40an, Senatuak honako hau dekretatu zuen: "enpreadoreak plataforma garai batean eseri beharko luke, are Senatuan bertan ere". Klaudiok (haren ondorengo eta lehengusuak) esku hartzera behartua ikusi zuen bere buruan, eta saiatu zen inperiotar etxeari eragindako kaltea gutxitzen eta haren kontra elkar hartu zutenei eragozten, eta Kaligularen estatua publikoak kenarazi zituen isilean. Kaligularen pretoriarrek hautatu zuten Klaudio enperadore izateko, eta hark militarrei dirua ordainduz (donativa) segurtatu zuen bere posizioa. Senatua behartua izan zen hautespen hura berrestera eta laidoa onartzera. Klaudiok Zesar deitura hartu zuen, jainkotu egin zuen Augustoren emazte Livia, hura hil eta 13 urtera, eta, K.o. 42. urtean, pater patriae titulua eman zitzaion (aberriaren guraso); alabaina, enperadorearen eta Senatuaren arteko harremanak, dirudienez, ezin konponduzkoak izan ziren. Agi denez, arbuiatu egin zuen erabat bere geniusari kultua eman zekion: baina kultua eskaintzeak, ostera, aldi berean zekarren ezagutza agertzea kultua baimentzeko boterea zutenen goi mailako estatusari eta princepsaren aparteko estatusari. Litekeena da Klaudiok hori behin eta berriro arbuiatu izana laidotzat hartu izana Senatuak, probintzietako kargudunek eta inperioko funtzionarioek berek. Halaber, laidoztatu egin zuen orobat tradiziozko hierarkia, bere fidantza zuten libertoak sustatuz inperioko prokuradore gisa: enperadorearengandik gertuen zeudenek goi mailako estatusa zeukaten, gertutasunaren ariaz.