cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Herriko musika garaikidea
Diktadurako agorraldi latzak kimu berriei utzi zien lekua, mugaz bi aldeetan agertu zen kultura eta musika isuria Nouvelle chanson eta Nova canço gidari hartuta: XX. mendeko 60ko hamarkadako Euskal Kantagintza Berriaren agerpena jotzen da euskal herri musika modernoaren mugarritzat eta ezin besteko erreferentziatzat. Geroztik, kontsumo gizartean eta hiritartzean sakondu ahala, Espainiako zein Frantziako eta nazioarteko produktuak eta joerak indarrez sartu ziren Euskal Herrian, itxaropen eta belaunaldi arteko kontraesanetan murgildutako giroan. Niko Etxart izan zen aitzindarietako bat, aurreko tradizioaren eta musika mugimendu berriaren arteko zubi lan bihurrian. 80ko hamarkadan punk kontzeptuaren goraldia izan zen, DIY ("egin ezazu zeuk") filosofia bidelagun hartuta. 90eko hamarkadatik, berriz, dibertsifikazioaren eta gizarte mediatikoaren zabalkuntza orokorra gertatu da: rock, jazz, elektronikoa, new age, punk, hardcore, heavy metal eta gainerako estilo guztiak garatu dira Euskal Herrian.
Euskal musikaren pizkundea
Euskal foruen galerak Ipar Euskal Herrian (1790) eta Hego Euskal Herrian (1839, 1841, 1876-77) euskal nortasunaren krisialdiaren hasiera ekarri zuen. XIX. mende lehen erdian bizirik zirauen bertako erakundeak eta legeak berreskuratzeko esperantza. Hala ere, kezkatutako pertsonaia aberatsek eta gai-adituek kultura arloan hasi ziren lanean, euskal kultura eta tradizioen estatusa igotzeko: oro har, Lore Jokoak Anton Abadiak bultzatu zituen Urruñan lehendabiziko aldiz 1851n. Gipuzkoan, Joan Ignazio Iztuetak dantza tradizioaren bilketa lana egin zuen 1820 aldera (Gipuzkoako dantza gogoangarrien kondaira edo historia), ohiturazko euskal musika tresnen berri emanez.
Burdinbidea heltzearekin ia batera, 1865ean, Iruñeko Orfeoia sortu zen, Europako orfeoi zaharrenetakoa, eta eskusoinua Piemontetik ekarrita sartu zen euskal herri musikan (1863). Gaztetatik, Pablo Sarasate bidankoztarrak musikarako sena agertu zuen eta, 17 urte zituela, Pariseko Kontserbatorioko lehendabiziko saria eraman zuen biolin lehiaketan. Iruñeko Orfeoiak Jose Maria Iparragirrek aldean gitarra hartuz ondu eta zabaldutako doinu herrikoi berriak kantatu zituen, garai horretako gizarte eta politika aztoramendua islatuz. Ordukoak dira Gernikako arbola ereserkia (1854), Zibilak esan naute, etab. Hertsiki lotuta zegoen herri musika bertsolarien eta koblakarien jardunarekin. 1876ko foruak galtzearekin batera hil zen Bilintx hiriko bertsolari eta poeta (Bein batian Loyolan, Juana Vishenta Olave...), eta Lapurdiko Lore Jokoek Pirinioak zeharkatu zituzten Donostiaraino Euskal Festa bihurtuta (1891), eta pixka bat geroago Bilbora. Donostian, Raimundo Sarriegik hainbat doinu sortu zituen, Serafin Barojaren hitzak zituztenak, eta Danborradan ezin bestekoak bihurtu zirenak.
Garai berriko interes etnografikoaren haritik, Jose Gonzalo Zulaikak, "Aita Donostia"k, euskal kantuen bilketa lan handia egin zuen. Donostiako turismo giroan murgilduta, Jose Maria Usandizagak euskal gaiak jorratu zituen bere zarzueletan eta operetan, hala nola Mendi mendiyan, baita Las golondrinas ere, kanpoko eliteen gustuari lotuz. Musika jasoan, 1886an jaiotako Jesus Guridi gasteiztarrak ere zarzuelak, operak, ganbera musika eta abar landu zituen. Arabako Foru Aldundiak "euskal musikagile handiena" izendatu zuen. Usandizagaren lagun-mina zen, eta Ziburuko oporraldietan euskaldun hazitako Maurice Ravelek ere Usandizagarekin posta elkartrukea izan zuen. Azken honek musika sinfonikoko konponketak egin zituen, piano-jole izateaz gain; Boleroa da bere lan ausart eta ezagunena. Bigarren Karlistaldiaren bueltan, Julian Gaiarre erronkariarra ospea hartuz joan zen Iruñeko Orfeoiaren epelean, tenor bakarlari gisa (1890ean hil zen).
Euskal gizarteak aldaketa handiak eta esperientzia traumatikoak bizi izan zituen I. eta II. Mundu Gerren artean. 30eko hamarkadan bizitako pizkundeak eta esperantzak Espainiako Gerra Zibilari eta II. Mundu Gerrari utzi zioten bidea, Euskal Herria gogor astindu zutenak. Luis Mariano irundarra Bordeleko deserrian hazi zen, eta gerraostean kantu arinak eta pozgarriak abesten itzuli zen, frantsesez, gaztelaniaz eta noizbait euskaraz. Francisco Escudero musikagile zarauztarrak Espainiako Arte Ederretako saria jaso zuen 1937an Trío bucólico lanarekin, eta erbestera jo zuen gutxira. 1947an Pinceladas vascas piano eta orkestrarako lanarekin saria irabazi zuen, eta hurrengo urtean Donostiako Kontserbatorioko zuzendari izendatu zuten. Aldi berean, Illeta elegia hunkigarria konposatu zuen 1947an, baritono, koro eta orkestrarako. Atzerrian, Eresoinka kantu taldea Euskal Herriari ahotsa jarri zion nazioartean egindako itzulietan, Gerra Zibilaren eta gerraosteko une gogorretan.
Euskal Kantagintza Berria
Manu Robles-Arangizek eta Luisa Bernaola emazteak euskal diasporarekin bat egin zuten 1937an indar kolpistengandik ihesi, eta gerraostean Arrangoitzen finkatu. Euskal kultura eta musikako ezin besteko erreferentzia bilakatu ziren aldi horretan Ipar Euskal Herrian, seme-alabek Soroak laukoa osatu zutenean, 1958 aldera. Aire berria eman zieten herri kantuei, gitarra espainolaz eta ahotsaz baliatuz. Sona handia hartu zuten, eta Mixel Labegueriek mirespenez begiratu zien. Berbera musika egiten hasi zen, gitarra aldean hartuta. Bere doinuek oihartzun handia izan zuten, "Gu gira Euskadiko" edo "Primaderako liliak" abestiekin, esate baterako. 1961etik 1963ra zabaldu ziren haren lehen kantuak, orduko Jacques Brel, Georges Brassens eta Nouvelle chansonen eragin eta isuriaz. Tradizioarekiko haustura handia zen.
Prados (Minas Gerais)
Prados Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Euskal Herriko musika garaikidea
Euskal Kantagintza Berria
Labeguerieren kantuak mugaz gaindi igaro ziren Hego Euskal Herrira, eta musika molde berriak probatzeko irrikaz zegoen gazte belaunaldi batek haiek entzun zituen. Kimu berri horien artean zeuden Benito Lertxundi, Lourdes Iriondo, Mikel Laboa eta Xabier Lete, besteak beste. 1963an, Donostiako Barandiaran galeriaren inguruan euskal artearen abangoardiako eta musikagintzako hainbat eragile bildu ziren, elkarren berri izan eta elkarrekin kultur ekintzetan aritzeko. Hortik, Ez Dok Amairu mugimendua atera zen; Jose Angel Irigarairen eta Artze anaiak ere ziren tartean. Artze anaiek txalapartarekin interesatu ziren, eta haren jotzeko moldea berritzen hasi ziren. Une hauetan zentsurari egin zioten aurre hainbat aldiz, dela kantuetako letren inguruan, dela kontzertuak emateko orduan. 1967an, Estitxu Robles-Arangiz kantari ibilbideari lotu zitzaion Bilbon; are, 1968an, hiru sari irabazi zituen Ipar eta Hego Euskal Herrian. Geroztik, oihartzun handiko diskoak atera zituen, atzerriko abestien euskarazko bertsioak, ume kantak, eta berak sortutakoak tartekatuz. Itzuliak egin zituen Ameriketan, askotan Euskal Etxeek gonbidatuta.
Gitarra arrotzaren erabilerak kritikak jaso zituen, baina pixkanaka Lourdes Iriondo, Xabier Lete, Mikel Laboa eta Benito Lertxundiren eskuetan, euskaldunak hura onartzen hasi ziren. Euskal musikak ezkutuan igarotzen zuen muga kaseteetan, Ximun Haranen bitartekaritzaz askotan. Ez Dok Amairuren kontzertuak ugaldu egin ziren, tokian tokiko irratiak ere zabaltzearekin batera (Herri Irratia, adibidez). Gazteen euskal talde txikiak sortu ziren landa ingurunean, tartean dela Urretxindorrak. 1971n, berriz, Bilbo industrializatu eta erdaldunean Oskorri folk taldea sortu zen, eta urte horretan bertan Larraitzeko jaialdia jazo zen, askok hippy kutsua hartu ziotena eta euskal gazteriak kristautasunari egindako errefustzat jo izan dena. Ez Dok Amairu taldea desegin egin zen. Gorka Knörrek Araba kantari diska atera zuen 1971n, eta 1976an Txalaparta diska, Lluis Llachen "L'estaca"ren euskal bertsioa sartuz.
Ez Dok Amairuko abeslariek beren bidea jarraitu zuten, nork bere aldetik. Euskal Kantu Berriko joerekin bat etorriz, 1970ko Euskal Herriko errepresio eta borroka giroan, talde berriak sortu ziren Ipar Euskal Herrian ere: Guk (1968), Etxamendi eta Larralde (1967), Errobi (1973). 1972an, Niko Etxart Pariseko emigraziotik itzuli zen Zuberora ideia modernoekin, rock&rolla aldarrikatuz eta euskaraz, baina bere manera apurtzaileek herrikide askoren errefusa eragin zuten. Telesforo Monzon, Hego Euskal Herriko diktaduratik ihesi, Donibane Lohizunen finkatua zen 40ko hamarkadan, eta Pirinioez hegoaldeko iheslari berriei eman zien harrera. Pantxoa eta Peio bikote gaztearen hainbat kanturen hitzak idatzi zituen, fama handia hartu zutenak: "Itziarren semea", "Lepoan hartu", etab. Imanol Larzabalek Pirinioez iparraldera ihes egin zuen 1971n, eta orduko europar eragin handia izan zuen. Mutrikun, Indar Trabes dantzaldietako taldea sortu zen, askotariko kantuak ematen zituena. Amaia Zubiria k, Txomin Artola k eta beste musikari batzuek Haizea folk taldea sortu zuten 1977an, nazioarteko eraginaren isuri handikoa; gero eta gehiago rock progresibora lerratu ziren. 1978an, Indar Trabesek LP diskoa bat atera zuen bere kantuekin, eta Itoiz izena hartu zuten.
Euskal Rock Erradikala
Kantautoreek beren banakako bidean jarraitzen zuten bitartean, musikako argitaletxe berriak sortu ziren, Euskal Herria n. Soñua izan zen horretan aitzindaria. Hiri eta herrietan egosten ari zen belaunaldi berrien kaleko protestan, gaztetxeak sortu ziren, eta Ingalaterra eta Estatu Batuetako punk mugimendua egin zuk zeuk ikuspegiaz (DIY) Euskal Herrian bere aztarna utzi hasi zen. 1977an, Zarama sortu zen Santurtzi endekatuan, eta bere originaltasuna punk musika euskaraz egitea zen. Santurtziko depresio ekonomikoan, oraingoan erdaraz, Eskorbuto sortu zen aldi berean. Punk estilo berean, 1979an, La Polla Records sortu zen Agurainen; 1981ean, Hertzainak Gasteizen eta, 1982an, Barricada Iruñean.
Soñua argitaletxearekin ia batera Discos Suicidas disketxea sortu zen Bilboaldean. Geroago etorri ziren Oihuka eta Gor. 1984 eztanda urtea izan zen euskal rockaren baitan, talde ugari sortu ziren, eta diskoetxe berriek lehendabiziko diskoak argitaratzeko modua eman zieten. Hala agertu ziren, goian aipatutakoez gain, Baldin Bada, Tijuana in Blue, Kortatu, Cicatriz, Hertzainak, MCD eta beste batzuen diskoak. Diskoak agertu ahala, borrokako rock musikaren oihartzuna zabaldu egin zen eta talde berriak agertu ziren. M-ak taldeak alde esperimentalagoa landu zuen. Herri Batasuna k, "Martxa eta borroka" kanpainaren bidez, musika arrotzeko mugimendu hori bultzatzearen aldeko hautua egin zuen.
1987rako, mugimendu berria bere helduarora heltzen ari zen. 1987an, Egin egunkariak Bat, bi, hiru... zazpi! bilduma diskoa atera zuen, talde berrien kantuen laburpen bat eskainiz. Sona eta entzute handikoa izan zen. Harrezkero "Euskal Rock Erradikala" izendapena zabaltzen hasi zen, asko horrekin bat ez etorri eta hari uko egin arren, Eskorbuto k bereziki. Ordu arte erdarazko hitzak erabiltzen ziren gehienetan, baina une horretan Kortatu k apustu sendo bat egin zuen, beren banakako hirugarren diskoa, Kolpez kolpe, euskara hutsez argitaratuz (1988ko martxoan). Jotakie talde azkoitiarrak ere hala egiten zuen hasieratik, Balerdi Balerdik bezala geroago, pop estilora lerratuago.
Gaztetxeen inguruan umotutako musika eta gizarte mugimendu hori, baina, gainbehera hasi zen, drogaren erabilerak eta HIESak gogor zigortuta. Ordurako, zale ugari biltzen zituzten talde andana bateko kideak gaixotzen hasiak ziren: Cicatriz, Eskorbuto, RIP, etab. Hala ere, arrakasta izaten jarraitu zuten. Gauzak, hala ere, aldatzen ari ziren, soinu eta eragin berriak sartzen. 1988an, Kortatuk Azken guda dantza zuzeneko diskoa atera zuen, eta desegingo zela iragarri, egitasmo berri batekin itzultzeko: Negu Gorriak (1990). Urte berean, Euskadi Gaztea irrati publikoa sortu zen, protestakoaz bestelako gazte musika sustatzen zuena euskaraz, irrati-formula ereduaren arabera.
Dibertsifikazioa
60ko hamarkadatik, Euskal Herriko musikak dibertsifikazio handia izan zuen, kontsumoko gizartea eta hiritartzea hedatu ahala. Euskal herri musikak herrietako erromerietan jarraitu zuen, baina aldi berean dantzaldietatik musika banda berriak atera ziren hedabideek lagunduta. Erdarazko musika sendotu egin zen nabarmen, eta oihartzun handia aurkitu zuen hedabideetan: Mocedades kantu taldeak Eurovision 1973ko lehen saria eskuratu zuen "Eres tú" abestiaz, arrakasta handiz; izan ere, kantu taldeek indar handia zuten herri tradizioan, Biarritz en bertan Oldarra sortu zen 1945ean. Euskal Herri mendebaldean indar bereziz, otxote gizon ahotsen taldeak indartu ziren, eta 60ko hamarkadan ugaldu egin ziren lehiaketak, baita beste abesbatza batzuk ere. Euskal Kanta Berria ren eta Oskorri ren lorratzean, Ganbara da aipatzekoa 80ko hamarkadan folk estiloan, Oskorrirekin batera. Ingeles eta espainiar joeren eraginpean (Movida madrileña eta Los 40 principales), hiriburuetan hainbat talde sortu ziren pop estilora lerratuagoak eta, oro har, joera komertzialago bati lotuak: Sanchis y Jocano, 21 Japonesas, Duncau Dhu. Bilbon, aipatzekoak dira 80ko hamarkadaren amaieratik aurrera Doctor Deseo, Platero y Tú, besteak beste. Kontzertuen ugaltzeak eta hedabideetako oihartzunak, gainera, profesionalizatzeko aukera zabaldu zuen, espezializazio gero eta handiagoaz. Carmelo Bernaola musikagintza klasikoan ibili zen 50eko hamarkadatik, baina otxandioarrak hainbat doinu herrikoi ere utzi zituen: Athletic Bilbaoren ereserki ezaguna, edota TVEko Verano azul telesail sonatuko hasierako doinua.
Txistuak gorde egin zuen euskaltasunaren altxor izatearen sinbolismoa eta, oro har, rol instituzional eta protokolarioa. Trukean, 80ko hamarkadan gero eta gehiago ziren trikiti eta pandero bikoteak, dantzaldien bizigarri. Trikiti txapelketa nazionalek bi talde goratu zituzten 80ko hamarkada bukaeran: batetik, Tapia eta Leturia; bestetik, Kepa Junkera. Musikariok, baina, ez ziren ohiturazko doinuetan geratu, eta beren doinu bereziak ontzen hasi ziren, esperimentaziorako joera batez. Hernaniko Txalaparta Eskolan, txalaparta doinuek isuri moderno eta esperimental bat hartu zuten, Euskal Herri osora hedatu zirenak. Luze gabe gitarra baxua elkartu zitzaien emanaldietan, joaldiei pop kutsua emanez, triki pop deitu izan den joeran. Trikiti eskoletatik atera ziren 90eko hamarkadan Maixa eta Ixiar, Alaitz eta Maider, Iker eta Larraitz, Gozategi... musika alaia, arina eta baikorra. Oso harrera ona izan zuten plazetan ez ezik, hedabideetan ere.
XXI. mendea
1990eko hamarkadaren amaieran, gaztetxeek indarrean jarraitu zuten arren, indarra hartuz joan zen kultur eta musika eskaintza publikoa, kultur etxeetatik hasita. Espezializazio handiagoak profesionalizazioa ere ekarri zuen, goraldi ekonomikoak bultzatuta; aldi berean, kontzertu emanaldi handiak hasi ziren. ETA ren suetenekin batera, gizarte aurreikuspen berriak sortu ziren, baita bake asmoak hedatu ere. Mugaz bi aldeetako lankidetzak areagotu egin ziren. Ir unen, Les Mecanicie ns taldea desegin, eta Jabier Muguruza k bere bideari heldu zion. Mixel Ducau ren Zaldibobo proiektua Bidaia bihurtu zen (2002), folk eklektikoko taldea. Bitartean, Sustraia taldeak (1992) Ipar Euskal Herri ko bestak musikatu zituen 2009 arte, Mixuk gidaturik.
Lekunberrin, Berri Txarrak talde gazteak harrera beroa izan zuen rock gogor eta sofistikatuaz. Nazioartean oihartzuna hartzen hasi ziren. Etsaiak Pin Pan Pun Band festalari eta, aldi berean, garratzak ere nazioarteko bidea hartu zuen, Latinoamerikako kontaktu sare oparo baten bidez. Giro festazale eta alai horri eutsi zioten ere Joxe Ripiauk eta Betagarri skalari gasteiztarrek. Trikitiaren espezializazio eta esperimentaziotik Trikizio banda sortu zen (Ze Esatek!en aitzindari), eta Oreka TXek bide berriak urratu zituen txalapartarekin. Etzakit taldetik Esne Beltza sortu zen. Pi.L.T-k "Hil da jainkoa" abestiaz entzute handia hartu zuen Euskadi Gaztea ko sariketa irabaztean. 2000tik hasita, Delorean Zarauzko taldeak musika elektronikoa landu zuen.
Hiriburuetako festetako kontzertu handiekin batera, beste jaialdi komertzial eta ez-komertzial batzuek arreta irabazi zuten musikazaleen artean, milaka horietara bilduz. 1996an, Euskal Herria Zuzenean euskal kulturaren eta kultur artekotasunaren ospakizuna antolatzen hasi ziren Arrosan; Gasteizko Azkena Rock Festival ek lehen pausoak eman zituen (2002); Bilbao BBK Live Bilboko Udalarekin hitzartuta egin zen lehendabizi (2006). Hatortxu Rock, berriz, 1997an egin zen lehen aldiz Iruñea inguruan, euskal preso politikoen elkartasunez, eta 2017n 20. urteurrena bete zuen. Getxoko Nazioarteko Folk Jaialdia k eta Getxoko, Donostiako zein Gasteizko Jazzaldiak beren bidean gorantz egiten jarraitu zuten, nazioarteko arreta erakarriz. Euskal musikan, Ken Zazpi taldeak pop soinuak eta sentimendu intentsitatea bateratu zituen.
2015ean, Ken Zazpik Phoenicoperus bere estudio lan zainduena atera zuen, eta bere ordu arteko Euskal Herriko entzute eta ospea biribildu. Hari lankidetza berri batek jarraitu zion, 2013an Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin album sinfoniko bat atereaz. Horrelako lankidetzetan aitzindari izan zituen Benito Lertxundi (Auhen sinfonikoa; Elkar, 1998) eta Mikel Laboa musikari beterano ezagunak (Gernika-Zuzenean 2; Elkar, 1999). Estilo oso desberdinen nahasketak zirudien hartu beharreko bidea: Kalakanek herri tradizioa eta egungo eraginak uztartu zituen, baita nazioarteko itzuli batean murgildu ere, Madonnarekin (2012). Pascal Gaigneren eta Iñaki Salvadorrren bakarkako bideak zinemarekin gurutzatu ziren, baita hainbat sari irabazi, azkena Pascal Gaignek Handia pelikulan (2018). Opera estiloan eta ganberako musikan aipatzekoa da Ainhoa Artetaren jarduna, Euskal Herriko zein nazioarteko oihartzunaz.
Apalone mutica
Apalone mutica Apalone generoko animalia da. Narrastien barruko Trionychidae familian sailkatuta dago.
Adolfo Domínguez
Adolfo Domínguez (A Pobra de Trives, Ourense, 1950eko maiatzaren 14a) espainiar jostuna da.
Lostallo
Lostallo Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Adolfo Domínguez
Espainiar diseinatzaile nagusietako bat da, eta sorkari estilizatu soilengatik da ezaguna. Filosofia eta Letretako ikasketak egin zituen Santiagoko Unibertsitatean. 1968an, Parisa joan zen estetika- eta zinema-ikasketak egitera Vincennesko Unibertsitatera. 1973an, Londresen urtebete egon ondoren, jaioterrira itzuli zen, eta aitaren jostundegi txikia zena Adolfo Domínguez enpresa bihurtu zuen, anaia Jesusekin batera. Karreraren goren unea 1984 inguruan izan zen, besteak beste, 80ko hamarraldiko zimurra ederra da esloganaren —gizonezkoen modako paradigma bihurtu zen esloganaren— arrakastari esker. Adolfo Domínguezen irudia erradikalismo isilagatik bereizi da, abstrakzio modernoaren ondorengo den estetika soil sakon batetik abiatuta modaren mundua eraldatzeko indarrarengatik. Horregatik da, beharbada, diseinatzaile industrialaren papera beretu duen jostun bakarretakoa. Egun, gizonezko eta emakumezkoen arropa, lurrinak eta bestelako osagaiak saltzen ditu Europa, Amerika eta Asiako hiriburu nagusietan.
Maria Xaveria Perucona
Maria Xaveria Perucona edo Parruccona (Novara, Italia 1652-Galliate, 1709az geroztik, XVII. mendeko moja eta musikagile italiarra izan zen.
Biografia
Familia aristokratiko batean hazi zen, eta kantuan, musika-tresnetan eta, oro har, musikan heztea ziurtatu zuen. Bere osabarekin, Francesco Beriarekin, eta bere maisuarekin, Antonio Grossorekin, ikasi zuen, 16 urterekin Galliateko Collegio di Sant’Orsolan, Piamonteko Novarako jaioterritik gertu, moja ursulina joan aurretik.
1675ean, bere lan bakarra, Sacri concerti de motetti a una, due, tre, e quattro voce, Milanen argitaratu zen eta Anna Cattarina della Cerdari eskaini zion, lehenago Sant’Orsolari diru-opariak egin baitzizkion. Sacri concerti 18 ´motetek´ osatzen dute hainbat ahotsetarako, eta batek, Regina coeli izenekoak bino ez du liturgia-testua. ´Motete´ delakoa, Frantsesetik datorren "motet" izenetit dator eta XIII. mendean sortutako konposizio polifonikoa da, elizetan abesteko sortua, eta haren gaiak biblikoak izan ohi dira. Latinez egindako 4 ahotsetarako eta "a capella" (musika-tresnarik gabe) erlijio-gurtzarako abestiak ziren.
Bere Sacri concerti lan bakarreko beste motete batzuk, liturgikoak ez ziren testuekin, komentuko zerbitzu batzuetan kantatu ziren. Lan horien forma sekziozkoa izan zen, metrika, testura eta interpreteen kontrasteekin. Jane Bowerrek, "Women Making Music"-en editoreak, uste du Peruchonaren bakarren erabilera adierazgarriena Quid pavemus sorores-en, melismatikopeko bakarrarekin hasten denean dagoela.
École centrale de Lyon
École centrale de Lyon Lyonko unibertsitate publikoa da. 1857an sortua, herrialdeko elitezko unibertsitateetako (grande école) bat da. TIME (Top International Managers in Engineering) taldeko kidea da. Batez ere ingeniarien prestakuntzagatik da ezaguna, ikasle eta ikasle ohiei "centraliens" deitzen zaie.
Maria Xaveria Perucona
Biografia
Gutxi dakigu Peruchonaren bizitzaz 1690aren ondoren, eta, ustez, ez zuen Sacri concerti lana baino argitaratu, haren erlijio-eginbeharrak konposizioaren gainetik nagusitu baitziren.
Slanské Nové Mesto
Slanské Nové Mesto Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 30,25 km²ko azalera du eta 478 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Systomus rhomboocellatus
Systomus rhomboocellatus Systomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Capra pyrenaica victoriae
Capra pyrenaica victoriae basahuntzaren (Capra pyrenaica) azpiespezie bat da. Iberiar Penintsulako erdialdeko mendimultzoetan hedatzen da. Bere populaziorik handiena Gredosko mendilerroan kokatzen da, Espainiako Caceres eta Avila probintzien artean. Beste abere multzo nabarmena Las Batuecas delako eskualdean dago.
Achiroides melanorhynchus
Achiroides melanorhynchus Achiroides generoko animalia da. Arrainen barruko Soleidae familian sailkatzen da.
Capra pyrenaica victoriae
Ezaugarriak
Tamainaz ohiko basahuntza iberiarrak baina txikiagoak izaten dira. Orbain beltzen zabalera ere murritzagoa da baita ere.
Galeper
Galeper Phasianidae eta Odontophoridae familietako zenbait kideen (Coturnix eta Lophortyx generokoak) izen arrunta da.
Faisaiaren familiako hegaztia da, eperra baino txikiagoa, sukaldaritzan oso aintzat hartua.
Hona hemen espezie batzuk:
Belan-sur-Ource
Belan-sur-Ource Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Belan-sur-Ource udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 156 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 154 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 109 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 158 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (56 gizon eta 47 emakume) eta 16 langabezian zeuden (10 gizon eta 6 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Belan-sur-Ource udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 270 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.468 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Belan-sur-Ource udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.620 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Karbonifero
Karboniferoa Paleozoikoko bosgarren garaia da, orain dela 359,2 ± 2,5 Ma eta 299.0 ± 0.8 Ma artekoa. Mendebaldeko Europan aurkitutako ikatz kopuru handitik hartzen du izena (carbon hitzetik, euskaraz ikatza). Estatu Batuetan Mississippiar eta Pennsylvaniar garai moduan izendatzen dituzte. Garai honetan koniferak agertu ziren lehenengo aldiz.
Paleogeografia
Devoniarraren bukaeran egon zen itsas-mailaren jaitsiera azkar errekuperatu zen Karboniferoan. Gertakari honek Mississippiar garian dauden karbonato deposito handiak sortu zituen. Gainera Hego Poloko tenperaturen jaitsiera egon zen eta Gondwana kontinenteak glazioazioa jasan zuen garai honetan. Hala ere tropikoan efektua txikia izan zen.
Karboniferoaren erdialdean egon zen itsas-mailaren jaitsiera batek ammonite eta krinoideoen desagerpen masibo bat sortu zuen. Gertakari honek ere Mississippiarra eta Pennsylvaniarra bereizten ditu Ipar Amerikan.
Karboniferoan zehar orogenia aktiboa egon zen, Pangea superkontinentea batzen hasi baitzen. Hegoaldean Gondwana elkarrekin zegoen eta honek Euramerikarekin kolisionatu zuen. Gertakari honek variskar orogenia (edo Hertziniarra) sortu zuen Europan eta Allegheniar orogenia Ipar Amerikan. Gainera Apalatxeak hedatu zituen Ouachita mendietarate. Gaur egungo Eurasiar plakaren sorrera ere izan zen Uraletatik. Iparraldeko Txina eta Hegoaldeko Txina kontinenteak oraindik bereizita zeuden.
Bi Ozeano nagusi bereizten dira: Pantalasa eta Paleo-Tetis oseanoak. Rea Ozeanoa eta Ural Ozeanoa garai honetan desagertu ziren, azken hau Baltica eta Siberiaren talka dela eta.
Turdoides earlei
Turdoides earlei Turdoides generoko animalia da. Hegaztien barruko Leiothrichidae familian sailkatua dago.
Saint-Jean eliza (Prayssas)
Saint-Jean de Prayssas eliza Okzitaniako Prayssas herrian, Lot eta Garona departamenduan dagoen Erdi Aroko eliza katolikoa da.
Ezaugarriak
Elizan XII. mendeko elementuak ikus daitezke: absidea eta ondoko aldea. Horma lodiek, bestetik, XIX. mendean konpondutako kanpandorrea eusten dute.
Historia
Elizaren aztarna zaharrenak XII. mendekoak dira, elementu erromanikoak. Badira ere elementu gotikoak.
1551an egindako bisitan, Jean de Vallierrek eliza konpontzen ari zela adierazi zuen. Lan-kanpaina horretakoak ziren habeartearen berreraikuntza eta alboko kaperen gangak, mendebaldeko ataria errenazentista estilokoa eta eskailera-dorrea. Bikarioak "eraikina jarraitzeko eta ahal bezain laster bukatzeko" eskatu zuen.
Eliza suntsituta zegoen 1569an Frantziako Erlijio Gerrekin batera. 1594an, Nicolas de Villars-ek bisitatu zuenean, eliza egoera txarrean omen zegoen. Garaipen arkuak 1601 data eta REIASE inskripzioa erakusten ditu, ziur asko konponketen urtea adierazteko.
1837-1838 urteetan, hegoaldean sakristia berria eraiki zen. Tximistek kanpandorrea partzialki suntsitu zuten 1841ean. Goiko aldea 1845 eta 1847 artean Gustave Bourrières arkitektoaren planoei jarraituz berreraiki zen.
Eraikina monumentu historiko gisa zerrendatu zen 1965ean eta urte berean sailkatu zen.
Der amerikanische Freund
Der amerikanische Freund (euskaraz 'Lagun amerikarra') 1999ko Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariaren thriller psikologiko filma bat da. Bertan, Dennis Hopper eta Bruno Ganz aktoreek antzeztu zuten. Patricia Highsmith idazlearen Ripleyren jokoa eleberrian oinarritua dago.
Argumentua
Tom Ripley (Dennis Hopper) hogeita hamar urteko iruzurgile eta hiltzailea Hanburgon bizi da. Hiltzekotan dagoen Jonathan Zimmermann (Bruno Ganz) ezagutuko du. Reeves Minot (Gérard Blain) frantziar kriminalak hilketa bat burutzea proposatu zion arte. Ripleyk eskaintza ukatu eta Minoti Zimmermanni egitea proposatuko dio.
Esportazio
Ekonomian, herrialde bateko esportazioa beste herrialde baterako egindako ondasun eta zerbitzuen salmenta da. Adibidez, Euskal Herrian ekoiztutako esnea Afrikara bidaltzen denean, Euskal Herrian esne-esportazio bat burutu dela esango da. Afrikan, berriz, esne-inportazio bat egin dute Euskal Herritik. Nazioarteko merkataritza esportazio eta inportazioen fluxuak osatzen du.
Brouckerque
Brouckerque Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brouckerque udalerrian erroldatutako biztanleak 1.283 ziren. Familiak 444 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 145 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 491 etxebizitza zeuden, 461 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 485 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 461 etxebizitza nagusietatik 402 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 86 etxek lau zituzten eta 331 etxek bost zituzten. 384 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 164 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 896 ziren, horien artean 653 aktiboak ziren eta 243 inaktiboak ziren. 653 pertsona aktiboetatik 595 lanean zeuden (334 gizon eta 261 emakume) eta 57 langabezian zeuden (21 gizon eta 36 emakume). 243 pertsona inaktiboetatik 80 erretiraturik zeuden, 89 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brouckerque udalerrian 467 unitate fiskal zeuden, 1.322,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.060 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 34 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Brouckerque udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.188 hektarea erabiltzen.
Plica lumaria
Plica lumaria Plica generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Brouckerque
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Leica
Leica Alemaniako optika enpresa eta argazki makinen ekoizlea da. Doitasun handiko gailuak ekoizteagatik ospe handia du, batez ere argazkigintza munduan.
Brouckerque
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leica
1913an sortua izan zen, eta izena Ernst Leitz optikoaren abizenaren lehen hiru hizkiak eta camera ("kamera") gitzaren lehenbiziko bi hizkien hitz elkarketatik sortua da. Gaur egun Wetzlar hirian egoitza du.
Afrânio
Afrânio Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Labrazako harresiak
Labrazako harresia eta gaztelua Oion udalerriko hiribildu harresiduna da. Oiondik gertu dago eta Nafarroarekin egiten du muga. Defentsarako erakin multzoa da, mendixka baten gainean eraikia; ekialdean defentsa-dorreak ditu, iparraldean eliza eta dorre bat, eta hego-ekialdean harresia. Harresian jendea bizi da egun, eta horregatik jaso zuen 2008an Harresidun Hirien Zirkuluaren munduko saria. 1984tik Arabako kultura ondasunaren izendapena du.
Ezaugarriak
Labraza arresiz inguratutako hiribildua da, gaztelu baten inguruan zegoena, gaur egun harresiaren aztarnak daude erdi aldean. Harresiak pixkanaka babeserako elementuak galduz joan da, baina hala ere oraindik badaude zenbait dorre eta hormatal. Hormaren alde bietara harearrizko pilare lodiak daude, hauek material pobreagoekin bete ziren arren. Hasierako baoetatik gaur egun dorreen saeterak eta komunikazio baoak baino ez dira kontserbatzen, horietako asko itxita daudelarik. Hegoaldeko dorrean itsatsitako matakana ere kontserbatzen da eta elementurik interesgarriena da. Beste dorreetatik oso nabaritua dago, besteengandik oso urrun dagoelako eta lau aldeetatik itxita dagoelako. Hiribilduko etxeak harresiaren barru aldeko hormataletara itsatsiz joan dira, eta hego zein ekialdeko aldeetan, etxeetarako sarrera harresitik edo barruko kaleetatik egin daiteke. Labraza Euskal Herrian dagoen hiribildu-gotorleku txikiena da. Harresien izaera arkaikoak, hormetan dituen Erdi Aroko aztarnekin eta itsatsitako etxeek jasan duten garapenagatik, hiribildu hau Araban muino gainean altxatutako hiribildurik esanguratsuena bihurtzen du.
Historia
1196an Antso Azkarrak hiribildu bilakatu zuen eta San Cristobal de Labraza izena jaso zuen. Haren erregealdian (1193-1234), hainbat agirien sinatzaileen artean azalduko dira Labrazako tenenteen izenpeak, jarraian aipatuko ditugunak:
Jouars-Pontchartrain
Jouars-Pontchartrain Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 5.145 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Jouars-Pontchartrain udalerrian erroldatutako biztanleak 5.145 ziren. Familiak 1.808 ziren, horien artean 405 pertsona bakarrekoak ziren (185 bakarrik bizi ziren gizonak eta 220 bakarrik bizi ziren emakumeak), 531 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 782 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 90 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.065 etxebizitza zeuden, 1.860 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 92 bigarren erresidentzia ziren eta 113 hutsik zeuden. 1.722 etxeak ziren eta 267 apartamentuak ziren. 1.860 etxebizitza nagusietatik 1.538 bere jabearen bizilekua ziren, 262 alokairuan okupaturik zeuden eta 59 doan lagata zeuden; 86 etxek gela bat zuten, 106 etxek bi zituzten, 191 etxek hiru zituzten, 311 etxek lau zituzten eta 1.167 etxek bost zituzten. 1.492 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 618 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.306 ziren, horien artean 2.425 aktiboak ziren eta 881 inaktiboak ziren. 2.425 pertsona aktiboetatik 2.305 lanean zeuden (1.200 gizon eta 1.105 emakume) eta 120 langabezian zeuden (67 gizon eta 53 emakume). 881 pertsona inaktiboetatik 315 erretiraturik zeuden, 384 ikasten zeuden eta 182 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Jouars-Pontchartrain udalerrian 1.864 unitate fiskal zeuden, 5.090 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 29.950,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 295 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 45 eraikuntza enpresak ziren, 68 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 57 zerbitzu enpresak ziren, 31 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 79 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 8 igeltseroak, 7 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 9 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 13 jatetxeak eta 12 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 drogeria eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Jouars-Pontchartrain udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 680 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Jouars-Pontchartrain udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 620 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cordes-Tolosannes
Cordes-Tolosannes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cordes-Tolosannes udalerrian erroldatutako biztanleak 257 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 132 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 89 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 163 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (61 gizon eta 51 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cordes-Tolosannes udalerrian 118 unitate fiskal zeuden, 281 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.541 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Cordes-Tolosannes udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 648 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pamela Jelimo
Pamela Jelimo (1989ko abenduaren 5a) distantzia ertaineko kenyar atleta da, 800 metrotan espezializatua. Urrezko domina lortu zuen 800 metrotan Pekingo 2008ko Olinpiar Jokoetan, 18 urte zituela. Urrezko olinpiar domina irabazi zuen lehen keniar emakumea da eta Urrezko Ligako Jackpot-a irabazi zuen lehen keniarra ere bai. Munduko junior mailako errekorra eta Afrikako senior errekorra lortu zuen 800 metrotan.
Washington konderria (Vermont)
Washington konderria (Washington County) Vermontko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montpelier da. 2010eko zentsuaren arabera 59,534 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 59,534 pertsonetatik 57,468 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 995 dira. 411 beltzak edo afroamerikarrak. 126 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 495 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 56 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 967 pertsonek kokatzen zuten.
Ziganda (argipena)
Ziganda izenak esanahi desberdinak izan ditzake:
Karolina Monakokoa
Karolina Ernesto Augusto Hanoverkoarekin ezkonduta dago, Hanoverko Erresuma historikoko oinordekoa eta Brunswick-Lüneburgeko dukea.
Bere ama 1982an hil zenetik bere anaia Charlene Wittstockekin 2011n ezkondu zen arte de facto Monakoko lehen emakume gisa jardun zuen. Ekimen ofizial askotan parte hartu zuen, Monakoko printzerriko familia ordezkatuz.
The Pirate Bay
The Pirate Bay edo TPB (euskaraz, "Pirataren Badia") webgune bat da, ustez munduko BitTorrent zerbitzaririk handiena. Bertan, aukera dago mota guztietako multimedia materiala bilatzeko .torrent artxiboetan. Copyright aurkako Piratbyrån erakundeak sortu zuen Suedian 2004. urtearen hasieran.
Zerbitzariak Hypercube izeneko softwarea erabiltzen du, eta Estokolmon dago, Suedian.
Systomus sarana
Systomus sarana Systomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Bayeux (Paraíba)
Bayeux Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Amata udalerria
Amata udalerria (Amatas novads) Letoniako udalerri bat da. 745 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 5003 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Ausmas da.
Helmholtz
Helmholtz Eibarren 20. mendean lan egin zuen enpresa bat izan zen, elektragailuak egin zituena, bereziki ezaguna bere organo elektronikoengatik.
Historia
Helmholtz Armeria Eskolako hiru ikasle ohik sortu zuten, José Luis Elorza eta José eta Jesús Ibazeta anaiek.
Organo elektroniko sinple batzuk sortu zituzten lehenbizi, baina Hammond organo bat gertutik azterturik (Ermuko parrokoak utzita), haren kontrako ingeniaritza eginez antzeko produktu bat sortzea erabaki zuten. 1961an bi modelo kaleratu zituzten, Unda Maris izenekoa 61 teklako ilara batekin, eta Stella Maris delakoa, teklatu maila birekin eta pedalak barne. Helmholtz izena erabaki zuten Hermann von Helmholtz fisikariaren omenez, zeinak doinu musikalak eta elektrizitatea aztertu zituen. Organoez gain, telebistak eta kariloi elektronikoak ere sortu zituzten.
Guztira 50 bat organu ekoitzi zituzten; haiek saltzeko arazoak zirela eta, Espainiako Gobernu frankistak hartu zuen produkzioaren ardura. Halere, operazioa ez zen ondo atera; ekoizleek oso gutxi kobratu zuten, eta enpresa itxi behar izan zuten. 2021 urtean -organoaren sorreraren 60. urteurrenean- musika emanaldi berezi bat egin zen Eibarren Helmholtz organuak gogoratuz.
Vitrac-Saint-Vincent
Vitrac-Saint-Vincent Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vitrac-Saint-Vincent udalerrian erroldatutako biztanleak 530 ziren. Familiak 216 ziren, horien artean 57 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 293 etxebizitza zeuden, 223 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 290 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 223 etxebizitza nagusietatik 187 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 313 ziren, horien artean 237 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 237 pertsona aktiboetatik 217 lanean zeuden (121 gizon eta 96 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vitrac-Saint-Vincent udalerrian 220 unitate fiskal zeuden, 500 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.849 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vitrac-Saint-Vincent udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.445 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Aktiengesellschaft
Aktiengesellschaft, laburdura AG, Alemanian elkarte anonimoak deitzeko erabultzen den izendapena da. Berez, Aktien ("Akzioak") eta Gesellschaft ("Konpainia") hitzen elkarketa da, alegia: "bere akzioetan oinarritzen den konpainia".
Vitrac-Saint-Vincent
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bianca Maria Meda
Bianca Maria Meda (1665-1700) Italiako moja beneditarra eta musikagilea izan zen.