cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azti
Magoak, izarren gertakarien igarle bezala eta beste batzuk
Termino modernoetan magia trikimailuak praktikatzen dutenak, astrologo edo eta igarle modukoak izendatzeko erabiltzen da.
Euskal izenaren jatorri ezezaguna
Sorginak sorginkeriak egiten zituzten emakumeak badira aztiak aztikeriak egiten zituzten arrak lirateke.
Azti hitzaren jatorria eta esanahia ezezaguna bada ere hegazti hitzean aztarnak topa ditzakegu, hegan egiten duten aztiak hegaztiak lirateke, baina "aztia" zer esan nahi duen argitu gabe. Borondatearen nahien arabera zerbait hasteko edo hazteko ahalmenean oinarritu daiteke "azti" hitzak.
Euskal Herriko aztiek, gainontzeko aztiek bezala, izaki eta indar naturalak edo naturaz gaindiko botereak kontrolatzen eta manipulatzen dituztela sinesten da, erritualen edo eta ekintza zehatza batzuen bitartez.
Paleolitoko Xamanak
Erlijio sinesmen sistemen artean aitzinetariko bat, aitzinena ez bada, animismoa da, xamanismoaren oinarria.
Xamanek, gizonak naiz emakumeek, azti, mago, igarle, mediuma edo eta sendatzailea da, dena batera. Izpirituen munduarekiko harremanetan mezuak jaso eta bere gizataldea babesteko eginkizunak baliatzen ditu.
Zeltiar eta erromatarren igarle gurgarriak
Denbora haurrera zihoan arabera aztien betekizunak eta gizartean zuen papera ere aldatzen joan zela pentsa genezake. Aitzineko xamanen eginkizunak banandu eta eginkizun bakoitzaren arabera igarleak, sendagileak edo aztiak agertzen joan ziren.
Okultismoaren jakindunek Hermes Trimegisto dute aztikeriaren irakasletzat, egiptoarren Thot jainkoaren gizaki itxurako Hermes Thot bezala ere ezagutua, unibertsoaren ezkutaturiko muinak nola eraldatu erakatsi zuen. Idei honen jarraitzaileek ondorengo azti sinesmenetan eragina izan zuela diote.
Mediateka (Bilboko Alondegia)
Mediateka Bilbo hiriko Bilboko Alondegian dagoen liburutegi bat da. Multimedia zerbitzuak eta bilduma bereziak ditu (osasuna, aisia, komikiak, atzerritar literatura...)
Azti
Zeltiar eta erromatarren igarle gurgarriak
Zeltiarreen kondairetan aztikeriak eta hildakoak gurtzeko sinesmenak eta erritoak Tuatha Dé Danann herriarengandik ikasi zutela zioten eta druidak zituzten harren hauen artean aztikerien ahalmenak onerako edo txarrerako egin zitezkeela sinesten zuten.
Mediterraneo inguruko kulturak bere jakintzak, sinesmenak eta sineskeriak elkar nahastu zituzten mendeetan zehar. Bi aztikeri mota nabarmentzen ziran, gizaki eta gizartearentzat egokiak zirenak eta, hauen aurkariak, gizartea eta gizakiei kaltetzeko egiten zirenak. Ekialde hurbileko dualismo kutsuaren sineskeriak bataz besteko indarren arteko desberdintasunak parekatu egiten zirela sinesten zuen, hau da, gauza on bat gertatzekotan bestaldetik, nonbait, zerbait txarra gertatu beharko lukeela. Sineskeri hauek zirela medio greziarren filosofoek lehenengo eta erromatarrek ondoren iraganeko sineskeriak aztertu eta arrazionalizatzeko nahian sineskeriak areagotu zituzten.
Astrologi igarleak ziren mesopotamiar sumerieren jakintsu gorenak. Izarretan irakurtzen bahit zituzten etorriko ziran gertakizunen berriak. Gizakiaren senaren barne etorkizuna iragartzea nahia eta beharra izan da betidanik. Kultura guztiek izan dituzte etorkizuna igartzeko moduak eta igarkizun hauek egiteko ahalmen berezia zuten gizakiak.
Erromatarren artean famadunak egin ziran vascoien augur- eak, hegaztien hegaldietan (eta beste hegaztiekiko gertakarietan) etorkizunaren apaiz igarleak. Baina erromatarren artean ere, beste iraganeko kulturetan bezala, aztikeriaren eraginaren arabera magia txuri edo magia beltza bezala bereizten zituzten, eta aztikeria egiten zuenak gizartearen legeen barne egiten bazuen ere modu batean edo bestean epaitzen zituzten.
Kristautasunaren bilakaera edo eta sineskeri ugaritasunaren hondamendia
Erromatar inperioa desegiten hasi zen arabera gizarte sistemen gatazka oro har zabaldu zen Mediterraneo itsasoak ukitzen dituen lurraldeetan.
Palestinan sortutako judutar sinesmen berri bat itxaropenaren mezuarekin su eta odolaz erlijio bezala zabaldu zen lehen inperio erromatarrak ziren lurraldeen barne. Judutarren Jainkoaren aurpegi errukigabearen hitzetan oinarrituak beraienak ez ziren sinesmenak zapaldu eta sineskeriatzat jo zituzten.
San Petri (Pedro) eta San Paulo, Simon aztiaren botere borrokaren elezaharra apokrifoa aipagarria da azti-apaizen eta aztien arteko gatazka aurkezteko.
Baina herri sentimenak, oroitzapen, edo eta sineskeriek ez ziran guztiz desagertu. Eraldatuak azaldu harren, bere lehenagoko gurtzak, parekotasuna zuten berriekin bat egin eta bizirik mantendu ziran erlijio berriaren barne. Azti Apaizak beste aztiengandik banandu eta bata bestean aurkariak bihurtu ziran.
Baina historiaren zati hau irabazleen esanak jasotzen ditu bakarrik. Aztiak nekromanteak, Deabruaren gurtzaileak, hots, gizartearen galeraren errudunak izatea leporatu zieten.
Erdi Arotik sorgin-ehizaraino
Erdi Aroan, tamalez gaizki ezagutzen dan aroa, Europako margoek denbora ahietako sineskerien irudikapen zehatz bat badira sineskeriez inguratuak bizi ziren. Erdi Aroko europarren unibertsoa dualista baino bipolarra dirudi. Deabruak gauza guziengan eragin nahi du, Jainkoaren froga bat izango bahit litzan. Eta Europako historiaren gertakizunak igarotzen joan ziren neurrian arrazoia ez zitzaiela falta onartu beharko genuke. Izurriteak, izurrite beltza gehienbat, gudak eta goseak Jainkoaren zigorra ziruditen. Jainkoaren haserrearen zergatiari erantzuna emateko elizak bazeukan argudio egokia; Adam eta Evaren bekatuaren ordainean JesuKristoren irakaskuntzak jarraitu behar ziran aiten bekatuak garbitzeko eta honela beste bizian (hil ondoren) zorionekoak izango zirelakoaren itxaropenarekin.
Ikuspegi honetatik, aztiak, natura eraldatzeko edo eta etorkizunaren igarle dauzkaten botereek, Jainkoaren aurkariak zirela agertzen zuten. Edozein gertakizun txar, txikiena ere, kaltegarria bazan beraiei leporatzen zieten eta beraiek ez zirenean beraien menpeko zeuden irelu eta deabruen eginkizuna zela sinesten zuten. Ez da harritzekoa giro horretan sorgin-ehizak haurrera atera izana. Sorginak denak gogoratzen dituzten harren, beraiekin hil zituzten judutarrak edo eta kristautasunaren aurkariekin batera aztiak zeuden.
Ezaguna den Fausto literatura eta musikari esker famatua bada, XV. mendeko aztitzat zuten jakidun batean oinarritzen da. Nekromantea zela eta deabruarekin patua egiteagatik lortu zituela bere botereak esaten zuten bere denboran. Aztien ezaugarritariko bat hori bahit da, Deabruarekin egindako patua.
Erdi Aroa desagertzen joan zen arabera azti deituriko askok, sendagile, alkimista edo astrologo gisa agintariek onartu zitzan lortu zuten. Alkimistengan interesa beruna urre (metalen transmutazioa) edo eta bizia luzatzeko (hilezkortasuna ere) edari, ukendu edo Harri filosofal miragarria lortzea zen, astrologia bitartean betiko etorkizunaren ezjakinak sortzen dituen kezkei erantzuteko behar zuten. Honela Parazeltso bezalako alkimista edo Nostradamus eta John Dee bezalako astrologi igarleek erregeen babesa izan zuten, nahiz eta azti zirela leporatuak egon.
Europako nekazari gizartean gizotsotan bilakatzen ziren gizakiek ere aztiak ziran edo aztikerien bitartez lortzen zuten eraldaketa hori sineskeriak dioenez.
XVIII. mendetik XX.era aztien altsaera
Aztienganako sineskeriak ez ziran inoiz ezabatu. Saint Germain-eko konteak harri filosofal hura zeukala esaten zien Luis XVI. gortearen aristokratei. Baina benetako egoera larria zen aztientzat, zientzia arloetan jasandako aurrerakuntzak sinesmenak ikertu eta sineskeri asko usatzen hasi ziren. Geroz eta argiago ikusten zen aztien esanak eta eginkizunak ez zutela eraginik munduan. Zientziak deabruaren boterea ezezteko bidean nahigabe Jainkoaren papera ere zalantzan jarri zuen.
XIX. mendean arrazionalismoa eta espiritismoaren arteko eztabaidek mediumen hildakoekin hitz-egiteko azti sineskeriak baliogabetzeko nahian jendearen zerbaitetan sinetsi beharra agerian utzi zuen. Hortik letozke Aleister Crowley bezalako Golden Dawn eta beste erakunde hermetikoen arrakasta (Rosenkreutz eta beste).
XX. mendeko bi gudate mundialetan aztiek bere rola mantendu zuten iragarle eta magiaren bitartez nazioak babesteko paperetan. Gatazka pasata, XX. mendearen erditik aurrera, legeen aldaketek eta gizartearen aurrerakuntza aztiengan zituzten sineskeriak baztertu egin zituzten oro har. " Le Matin des Magiciens" (Aztien bilakaera), Jacques Bergier eta Louis Pauwels-en liburua, eta Lobsang rampa-ren liburuek (Hirugarren begia, ospetsuenetariko bat), adibidez, beste ikerlari eta jakindunen liburuekin nahastu ziren (Joseph Campbell-en lanak direla medio) azti eta aztikerien oroimena berreskuratuz.
Aztiak beste kulturen barne
Europatik kanpo aurkitu ditzakegun aztiek beraien gizarteetan garrantzizko papera izanen dute aspaldidanik. Xamanak apartez badira eginkizun bereizitako aztiak, eskimalen eta Amerikako indiarren artean gizon-sendagai izena duen aztia. Bere mozorro eta eginkizun magikoez baliatuz gaixotasuna uxatzeko gai dela sinesten da.
Hegoamerikan herri eta sinesmen ugaritasuna aztiekiko sinesmena ere jasotzen du, herrialde bakoitzaren bereizitasunekin noski. Katolizismoarekin nahastuak agertzen dira maiz baina bere singulartasuna ere ageri dute, aitzinagoko sinesmenen lekuko.
Haitiko vudua Afrikako aztikeri-erlijioak Katolizismoaren ikurrak eta errituak sinkretizatzearen ondorioz sortutako erlijioa da. Afrikako herri desberdineko esklaboak beraiekin eraman zituzten sinesmenak elkartu, nahastu eta Katolikoen erlijio botereak bereganatu zituzten.
Afrikan hegoafrikako sangomak Mande herriko nyamakalaw.ak, Yoruba herriaren ashe-aren inguruko sinesmena, edo Luba eta Yaka herrien sinesmenek xamanismoa baino aztikerietan oinarritzen dituzte beraien sineskeriak.
Australiar aborigenak, Polinesiako herriek eta Asiakoek ere aztien boterea benetakotzat dute eta xamanen pareko eginkizun eta botereak ageri dituzte.
Aztiak eta aztikeriak
Barandiaranek bi azti mota bereizi zituen, Azti igarlea eta Azti magoa.
Azti igarleak ikusezinak diren gauzak ikusteko gai dela dio eta etorkizuna igartzeko ahalmena duela ere esaten du formula eta eginkizun kabalistikoen bitartez.
Azti magoak nahi ditun eginkizunak lortu ditzakeela dio adurrean eragintzen horretarako magia sinpatikoa erabiliaz.
Bi azti mota hauek askotan pertsona berdin batean aurki ditzakegu bateratuak. Aztiak Behaske, Donibane Garazi, Tolosa, Mundaka eta Euskal Herriko beste herrialdetan ere izan direla diote.
Augur-eak, agure agurgarriak
Erromatarren garaian ospetsuak ziran augur-eak, hegaztien inguruko gauzetan oinarritutako ikerketen bitartez etorkizuna igartzeko gai ziren azti-igarleak. Aitzinean zoriak eta txoriak berdin esaten zirenean "zorionak" bezalako hitzak errazago ulertzen ziren. Aztorearen hegaldietan igarleek etorkizuna "aztondatu" egiten zuten, hau da, etorkizuna bilatzen zuten. Hola nola gure helduei agure deitzen diegu eta euskaldunok agurgarri bihurtu ginen.
Ur-aztiak
Ur-aztiak ere badaude, Mattin Treku (1816-1981†) Lapurdiko idazle eta bertsolaria, bere emaztearen esanetan, arrakasta izaten zuen hurritzaren bidez ura bilatzerakoan.
Ur-aztiak aitzineko gauza direla Leiren aurkitutako erromatar inskripzio bat baieztatzen du. Quintus Licinius Uscus "aquilegus" Varaiensis, Varaiako bizilagun honek inskripzioak dioen arabera Ur-azti bat zen, hauetako aztiak ugariak ez bazian ere beharrezkoak zituzten obra publikoetan ikusten danez.
Sarako eguraldi igarle diren esaldi eta beste aholku batzuk
Hauekin batera Sarako beste esaera batzuk Barandiaranek ere jasoak badauzka eta denak eguraldiaren gorabeherak igartzeko zuzenduak daude, nekazaritza eta abeltzaintzaren garrantziaren lekuko.
Belagileak
Belagileak ere aztitzat zituzten, emakume nahiz eta gizonak ere izan zintezkeelako, belar egile bezala itzultzen dutenak egon harren Kandela (gazteleraz vela) egileak ere izan zintezkeen. Hau da, senda belar eta pozoiak egiteaz aparte argizariaren eginiko irudien bitartez gaixotasunak eta zoritxarra hazteko ahalmena izango lukete.
Azti famatua pare bat
Euskal Herrian ospea izan zutenen artean Bargotako Joanes eta Errezabalgo aztia aurkitu ditzakegu, eta aztia ez izan harren Axular ere talde honetan sartu genezake. Gizotsoen inguruko sinesmenak ere hedatuak zeudela suposatu dezakegu, artzainen artean behintzat, baino horren lekuko gutxi mantendu ziran etnografoek Euskal Herriko elezaharrak jaso zutenerako.
Azti ospetsuak kulturan barne
Ohizkoa den bezala gizarte kulturak bereganatu egin ditu urteen zehar literatura eta beste modu batzuetan aztien
oroimena. Azti ospetsu asko badago ere gizarte kulturan hauek dira aipagarrienetariko batzuk:
Skagit konderria (Washington)
Skagit konderria (Skagit County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Vernon da. 2010eko zentsuaren arabera 116,901 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Skagit konderriak 497,312 kilometro koadro ditu. Horietatik 48,933 ura dira. Beste 448,379 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,51 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 116,901 pertsonetatik 109,403 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 19,709 dira. 640 beltzak edo afroamerikarrak. 2,038 amerikar natiboak ziren eta 180 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,025 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 159 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,456 pertsonek kokatzen zuten.
Aquitaine (itsasontzia)
Misio anitzeko fragata kontzeptua Frantziako Armadako garrantzitsuenen artean dauden gerraontzi horien ekoizpen eta funtzionamendu kostuak arrazionalizatzeko beharretik sortu zen. Hasiera-hasieratik FREMMen diseinuak ontzigintza tradizionalaren hainbat muga eta tripulatzaileen kopurua hartu zituen kontuan, kostu faktore guztiak egituraz murrizteko.
Horrela, Akitania klaseko fragaten planoa tamaina baliokidea duen itsasontzi komertzialaren ia berdina izan dadin diseinatuta dago eta tripulazioa gutxieneko zorrotzera murriztu da. Ehun eta zortzi marinel nahikoa dira Akitaniako fragata kudeaketa operatiborako, aurreko belaunaldiko itsaspekoen aurkako fragata bikoitzen aurka ( Georges Leygues klasea ). Hala ere, hainbat urtez formatu horretan nabigatu ondoren, Akitaniari B tripulazioa ematea erabaki zen (txandakako komandoa ere barne), 2019ko irailetik aurrera fragata hau tripulazio bikoitzera pasatzen lehena bihurtuz. .
Jim Parsons
James Joseph Parsons (Houston, Texas, 1973ko martxoaren 24a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da Sheldon Cooperren rola antzezteagatik The Big Bang Theory telesailean. Paper horrekin, komediako aktore nagusi onenaren Emmy saria irabazi zuen 2010, 2011, 2013 eta 2014an, eta komediako edo musikaleko aktore nagusi onenaren Urrezko Globoa 2011n.
Cuvillers
Cuvillers Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cuvillers udalerrian erroldatutako biztanleak 197 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 79etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Cuvillers udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 194 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.605 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Cuvillers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1967/1968ko denboraldia
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1967/1968ko denboraldiko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.
Vega (abeslaria)
Mercedes Migel Carpio, artistikoki Vega izenez ezaguna (Kordoba, 1979ko otsailaren 18a) kordobar abeslaria da. Grammy Latinorako bi aldiz hautatutako kantautore eta konpositorea da. Operación Triunforen bigarren edizioan, 2002an hain zuzen, egin zen ezaguna.
1979-2002 Lehen urteak eta artista-hastapenak
Hasierako ikasketak Kordobako Betica-Mudarra ikastetxean egin zituen. Musikarako grina nerabezarotik izan du. Bere jaioterrian abesten hasi zen. Haren musika-estiloak, besteak beste, autore espainiarren kanta, rocka, jazza eta pop komertziala barne hartzen ditu. Artistak Frank Sinatra, Raphael, U2 edo Sting bezalako artistekiko mirespena adierazi du. Publizitatean eta Harreman Publikoetan lizentziaduna da, Segoviako Unibertsitate Eskolan.
2002an, TVEko Operación Triunforen bigarren edizioan parte hartzeko hautatu zuten. Programak oihartzuna izan zuen, eta publiko zabalak ezagutu ahal izan zuen. Lehiaketa horretan parte hartu ahal izateko unibertsitateko karrera eten egin zuen, eta saioa amaitu ondoren, lizentziatu zen. Saioan, lankide guztiekin batera, "La fuerza de la vida" abestu zuen. Vega bederatzigarren geratu zen lehiaketan.
2003-2005: India
2003an, "Quiero ser tú" bakuna aurkeztu zuen. Abesti horrek formatu fisikoan saldutako 200.000 kopia baino gehiagoko salmenta-arrakasta izan zuen. Disko txiki horren harrera onaren ostean, Vale Music eta Muxic diskoetxeek (Universal Music-en eta Grupo Prisa-ren joint venture bat) fitxatzea lortu zuen.
Urte bereko udan, India izenburuko lehen diskoarekin harritu egin zuen kritika. Disko hori Urrezko Disko gisa iragarri zuten argitaratu zenean. Ondoren, Platinozko diskoa izan zen, saldutako 150.000 kopia baino gehiago saldu baitziren
2006-2008: Circular
2006an Vega's Home Music argitaletxea sortu zuen, eta Universal Music Spain-ekin fitxatu zuen. Circular (Nigel Walker britainiarrak ekoitzia) bigarren diskoa kaleratu zuen, berak idatzitako hamar abesti zituena.
Album horretako "Una vida contigo" abestiarekin atera zen disko txikia, gero, Espainiako Arte eta Musika Zientzien Akademiak egile onena izendatu zuena.
2007an aurreko lana berrargitaratu zuen, Circular: Como girar sin dar la llave. Argitaratu gabeko bi abesti berri ere gaineratu zizkion diskoari. Berrargitalpen horren aurkezpen soila "Y llueve" izan zen.
2009-2010: Metamorfosis
Vega Espainia osoan zehar ibili zen bere zuzeneko emanaldietan, eta nazioartean ere aritu zen Tokion, Kyoton eta Manilan zehar, Orange eta Estrella Galicia moduko enpresen babesari esker.
"Mejor mañana" album horretako lehen bakuna izan zen, aurrez espero zen arrakasta izan zuen eta udako hit bat izatera iritsi zen. Gaiak pop argitsua, hirurogeiko hamarkadako oihartzunak eta mezu positibodun hitz baikorrekin konbinatu zuen bilduma. Espainiako promozioa egin zenean, diskoetxeak "krisiaren kontrako" kanta gisa definitu zuen. Lasterrera, "Mejor mañana" Banco Santander-en iragarki baterako erabili zen.
"Cuanta decepción", "Lolita" - zeinarekin erbestera jauzi egin zuen- eta "New York" -azken disko horren etapa itxi zuena- izan ziren bere bakunak.
2011-2012: Atzerako kontaketa
2011. urtean, lan hauxe argitaratu zuen: La cuenta atrás, Sony Music diskoetxearen eskutik. Lehen astean, Espainiako salmenta-zerrendako seigarrenera iritsi zen, aurreko lanaren debuta hobetuz. Arrakastatsua izan zen "Como yo no hay dos" lehen bakuna.
Urte horretan bertan, 2012ko Grammy Latinoetarako pop/rock album onenaren kategorian izendatu zuten La cuenta atrás lanarengatik. Gero, abeslariak Espainian zehar kontzertu bira bat egin zuen.
2013-2015: Wolverines
"Wolverines" kanta ere Raphael artista espainiarrarekin batera kantatu zuen. Biek Nochebuena de Raphael saio berezian abestu zuten TVEn. Diskoak beste duo bikoteak ditu, hala nola, Carla Morrison mexikarrarekin, Arturo Sandoval kubatarrarekin eta Xosé Manuel Budiño espainiarrarekin batera. "Treinta y tantos", "Febrero", "El Alud" eta "Que no te pese" (Morrison bikote zuela) izan ziren bere hurrengo lan bakunak:
Formatu digitaleko albuma lehen postura iritsi zen Espainiako iTunes zerrendan; formatu fisikoko diskoa, berriz, Promusicaek astean zehar gehien saldutako diskoekin egiten zuen zerrendako bigarren postua lortu zuen.
2014. urtean, David Bisbalen Tú y yo diskorako bi abesti konposatu zituen. Abeslariak bere diskoa ere sustatu zuen Latinoamerikan eta Estatu Batuetan.
Wolverines pop/rock album onenerako izendatu zuten hurrengo urteko Grammy Latinoetan.
2016/2017: Non Ho L'età
2016. urtean "Città Vuota" aurkeztu zuen, Non ho L'età diskoko lehen lan bakuna. Hollywoodeko Capitol Studios-en grabatua, berak eta Sebastian Krysek ekoitzia, berrogeita hamar eta hirurogeita hamar urte bitarteko musika italiarraren omenaldia da. La Madriguera Records zigiluak eta Subterfuge Records enpresak argitaratu zuten, eta lau formatu ditu: CD digipack, biniloa, kasetea eta digitala.
Albumean "Azzurro" edo "Dio Come Ti Amo" (Elvis Costello eta biak) single berriak ere sartu ziren.
Non ho L'etàk formatu digitalean lortu zituen iTunes Espainiaren lehen bi posizioak; formatu fisikoko diskoa, berriz, zuzenean sartu zen Promusicae-k herrialdeko disko salduenekin egindako zerrendako hirugarren postuan.
Erik Werenskiold
Erik Theodor Werenskiold (Eidskog, 1855ko otsailaren 11 - Bærum, 1938ko azaroaren 23a) norvegiar margolari eta ilustratzailea izan zen.
Vega (abeslaria)
2018-2019: La Reina Pez
2018an La Reina Pez estudioko zazpigarren diskoa aurkeztu zuen. Berlinen grabatua, diskoetxeak eta Subterfuge Recordsek argitaratu zuten 2018ko apirilean. Bere konposizioz beterik dago, indar melodikodunak, nostalgia ukitua duten baladak eta up-tempo rock gaiak ditu, gitarra elektrikoak eta bateria protagonista direla.
Diskoa zuzenean sartu zen Promusicae-k Espainian gehien saldutako albumekin egin zuen zerrendako bigarren postura. Formatu digitalean, iTunes-en ere bigarren postura iritsi zen.
Erik Werenskiold
Nekazariak eta paisaiak margotu zituen eta garai hartako norvegiar nabarmenenak erretratatu zituen. Norvegiako ipuin folklorikoen eta sagen ilustratzailea ere izan zen.
Vega (abeslaria)
2018-2019: La Reina Pez
"Después de ti", "Sally" edo "Dónde estabas tú" abestiak dira album horretako bakunetako batzuk. Espainiako eta Latinoamerikako sustapen-tourrean eta kontzertuetan aurkeztu zituen artistak.
Liolaemus camarones
Liolaemus camarones Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Vega (abeslaria)
2020-2021: Diario de una noche en Madrid
2020an, Diario de una noche en Madrid izenburudun zuzeneko lehen albuma aurkeztu zuen. Lan horrek liburu bat eta Joy Eslava aretoan 2019ko urriaren 5ean grabatutako kontzertuaren Blu-Ray bat izan zituen lagun. Diskoetxeak argitaratu zuen. Eva Amaral, Andrés Suárez, Budiño, Guadi Galego eta Maburen kolaborazioak ere izan ziren kontzertuan.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Metrikaren forma
FLRW metrika espazioaren homogeneotasunaren eta isotropiaren onarpenarekin hasten da. Metrikaren osagai espaziala denboraren menpekoa izan daitekela onartzen du ere bai. c=1 egiten dituzten unitatetan, baldintza hauek betetzen dituen metrikaren forma orokorra honako hau da:
Vega (abeslaria)
2020-2021: Diario de una noche en Madrid
Promusicaek Espainian gehien saldutako albumekin egiten zuen zerrendako hirugarren postua lortu zuen diskoak. Formatu digitalean, iTunes Espainiaren lehen postura iritsi zen.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Metrikaren forma
non a(t) eskala faktorea den, denboraren menpekotasun esplizitua duena eta c=1 egiten dituzten unitatetan adierazita dagoena. Metrika kordenatu kartesiarretan lortu dezakegu ordezkatuz, baina ohikoena koordenatu esferikoetan adieraztea da:
Vega (abeslaria)
2020-2021: Diario de una noche en Madrid
"Haneke", "El Alud" Eva Amaralekin eta "Sombras" Maburekin kantatutako abestiak izan ziren album horren zuzeneko promozio-gaiak.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Normalizazioa
Metrikak normalizaziorako zenbait aukera uzten ditu. k konstantea definitzeko bi unitate konbentzio daude:
Vega (abeslaria)
2022: Mirlo Blanco
2022an Euskal Herrian grabatutako Mirlo Blanco aurkeztu zuen. Manuel Carrasco, Francisca Valenzuela eta La Marisoulen kolaborazioak ere izan zituen. Lehen bi egunetan, diskoa Itunes-en lehen zenbakian jarri zen. Merkaturatze-astean, Espainian gehien saldutako diskoetako bigarren postuan egon zen.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Normalizazioa
Kurbaturan normalizatutako koordenatuetan metrikak ondorengo forma hartzen du:
Vega (abeslaria)
2022: Mirlo Blanco
"Un golpe", "Bipolar", "Mirlo Blanco", "Patria" eta "Sobrevivir" abestiak izan ziren bideoklipak zituen diskoko lehen bost promozio-lan bakunak. Urte bereko udaberrian "Contigo" bideoklipa aurkeztu zuen Manuel Carrascorekin batera.
2023an "Mirlo Blanco" bira akustiko soilarekin jarraitu zuen, 15 lagun ondoan zituela. Gero eta gehiago kostatzen zaio Vegari bere tokia berreskuratzea musika eszenan. Alde batetik, publikoaren eta kritikaren oniritzia du, eta, bestetik, aurka egiten dion industria horretako eliteen desplizentzia, mespretxua ez denean. ''«Nire belaunaldikoen aurkezpenak baino agur-bira gehiago ikusten ditut. Musika industria gu hiltzen ari da.»''
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Normalizazioa
non
Vega (abeslaria)
2022: Mirlo Blanco
Vega, La Voz de Galizia 2023.04.14
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Normalizazioa
Aukera honek eskala faktorea adimentsionala dela baina edozein unetan k normalizatura errez bihurtu daitekela onartzen du.
Anchoa cubana
Anchoa cubana Anchoa generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Normalizazioa
Distantzia kohigikorra abiadura pekuliar nulua duen objektu baterainoko distantzia da. Kurbadura normalizatuan koordenatua \chi da. Distantzia propioa aldiune jakin bateko espazioko puntu baterainoko distantzia fisikoa da. Distantzia propioa a(t) \chi da.
FLRW espazio-denboraren propietate orokorrak
FLRW metrikak emandako soluzioak Friedmann-en ekuazioak emandako dentsitate eta presioak dituen jariakin idealez beteriko unibertsoa deskribatzen du. Einstein-en eremu-ekuazioen soluzio bat da, Friedmann-en ekuazioak emanez energia-momentu tentsorea baita homogeneo eta isotropoa suposatzen denean. c=1 den unitatetan, lortutako ekuazioak honako hauek dira:
non:
Ekuazio horiek Big Bang eredu kosmologiko estandarraren oinarria dira egungo ΛCDM eredua barne. FLRW metrika zehatzak unibertso guztiz homogeneoa deskribatzen duenez, zenbait iturri ezagunek gaizki diote FLRW metrikan oinarritutako Big Bang ereduak ezin duela behatutako unibertsoaren pikortasuna edo eskala ezberdinetan behatutako temperatura aldakuntzak kontutan hartu. FLRW eredu zorrotz batean, ez dago multzo galaktikorik edo izar multzorik, egitura hauek ez-homogeneotasunak osatzen baituzte. Nolanahi ere, FLRW eredua unibertso erreal eta pikordunaren bilakaeraren lehen hurbilketa gisa erabiltzen da, kalkulatzea erraza baita, eta unibertsoaren pikortasuna edo tenperatura bariazioak ereduztatzeko luzatu daiteke. Kosmologo gehienak ados daude unibertso behagarria ia-FLRW eredu batera hurbiltzen dela, hau da, dentsitate-fluktuazio primordialetatik eratorritako FLRW metrika erabiltzen duen eredua. 2003. urteraino, FLRW ereduaren luzapen desberdinen inplikazio teorikoak ondo ulertzen zirela zirudien, eta helburua COBE eta WMAP behaketekin bat etortzea zen.
Geodesikoak
Unibertso bateko partikula askeen higidura, hau da, espazio-denbora osoa eboluzionatu ahala jarraitzen dituzten ibilbideak lerro geodesikoengatik emanda datoz, metrikatik kalkulatu daitezkeenak. FLRW metrika kordenatu kohigikorretan hurrengoa dela ikusi da:
Unibertsoko puntu jakin batetatik pasatzen den geodesikoa kalkulatzeko, \chi=0 izateko moduan aukeratuko dugu koordenatu kohigikorrak. Geodesikoen ekuazioa hurrengoa da:
non
\tau denbora propioa izanda. denez, izango da eta, gainera, lerro geodesikoen adierazpena eraztuko da. betetzen da tetra-abiaduraren modulurako, \alpha =1 denbora motako geodesikoetarako eta \alpha =0 argi motako geodesikoetarako (geodesiko nulu ere deiturikoak). \chi=0 aukeratzen bada geodesikoko puntu batean, lerro geodesikoaren ekuazioak ondorengoak dira:
Isometria taldea
Parametroen edozein baliorako FLRW metrikak unibertso espazialki isotropo eta homogeneoa definitzen du, denborarekiko simetriarik existitzen ez den arren, horrek isometria taldea zehazki kurbadura uniformeko espazio isotropo eta homogeneo baten isometria taldea izatea dakar. Hura 6 dimentsioko Lie talde bat da, espazio lau (k=0) baten kasurako talde hura zehazki da.
Riemann-en tentsorea
Riemann-en tentsorearen 55 osagai potentzialki independenteen artetik, kurbadura normalizatutako koordenatuetan, Riemann-en tentsorea nuluak ez diren gehienez sei osagaietatik idatzi daiteke:
Koordenatu kartesiarrak
FLRW espazio lauan (k=0), koordenatu kartesiarrak erabiliz, bizirik dirauten Ricci-ren tentsorearen osagaiak
dira, eta Ricci-ren eskalarra
da.
Koordenatu esferikoak
eta Ricci-ren eskalarra:
Interpretazioa
Friedmann-en ekuazioak honako ekuazio bikote honen parekoak dira:
k, kurbatura espazialaren indizea, lehen ekuazioaren integrazio konstante gisa dugularik.
Lehen ekuazioa jarraitutasunaren ekuazioa eukiko genuke, energia/materia edota horren fluxuaren kontserbazioa bermatzen diguna. Ekuazio hura gogoeta termodinamikoetatik erator daiteke eta termodinamikaren lehenengo printzipioaren baliokidea da, unibertsoaren hedapena prozesu adiabatikoa dela suposatuz (inplizituki suposatzen dena FLRW metrikaren eratorpenean).
Bigarren ekuazioak dioenez, azelerazioaren ekuazioa deritzoguna, energia-dentsitateak eta presioak \dot{a} unibertsoaren hedapen-tasa jaistea eragiten dute, hau da, biek desazelerazioa (balaztatzea) eragiten dute unibertsoaren hedapenean. Grabitazioaren ondorioa da, presioak energiaren (edo masaren) dentsitatearen antzeko papera betetzen, erlatibitate orokorraren printzipioen arabera. Konstante kosmologikoak, berriz, azelerazio bat eragiten du unibertsoaren hedapenean.
Konstante kosmologikoa
Konstante kosmologikoa kendu egin daiteke honako ordezkapen hauek egiten baditugu:
Hori dela eta, konstante kosmologikoa presio negatiboa duen energia modu batetik sortua dela interpretatu daiteke, bere energia-dentsitatearen berdina (positiboa) magnitudean:
Vega (abeslaria)
Argitaletxea
Vega 2006an bere argitaletxe diskografikoa sortu zuen: Vega's Home Music. Bere lan nagusia artista gazteei musikaren bide zailean laguntzea da.
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Konstante kosmologikoa
Energia mota hori—konstante kosmologikoaren nozioaren orokortzea—energia ilun bezala ezagutzen da.
Izan ere, unibertsoaren hedapenaren azelerazioa eragiten duen terminoa lortzeko, nahikoa da honako hau asetzen duen eremu eskalar bat edukitzea:
Lumino
Lumino Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metrika
Konstante kosmologikoa
Halako eremuari kintesentzia deitzen zaio batzuetan.
Hurbilketa newtondarra
Puntu jakin bateraino, aurretik emandako Friedmann-en ekuazioak mekanika klasikoa erabiliz hurbil daitezke. a(t) faktorearen balio nahiko handietarako, unibertsoa gutxi gorabehera laua da dentsitate terminoa (a^{-3}-ren proportzionala materia edo materia ilunerako eta a^{-4}-ren proportzionala erradiazioarentzat) \frac{k}{a} kurbadura gaia baino askoz handiagoa den zentzuan, eta hura arbuiatu daiteke. Konstante kosmologikoaren gaia ere nahiko txikia da eta arbuiatu daiteke eta orduan lehenengo ekuazioa hurrengoan transformatzen da:
Izan ere, ekuazio hau energia klasiko newtondarraren kontserbazioaren legetzat har daiteke:
Energia zinetikoaren eta potentzialaren baturak aurreko ekuazioa ematen du, konstante jakin bategatik biderkatuta:
C arestian emandako ekuazioaren emaitzarekin bat etortzeko 8\pi/3-ren berdina hartu behar den proportzionaltasun konstante jakin bat izanda.
Ohartu unibertsoaren garai goiztiarrenetan hurbilketa hau ez dela egokia hainbat arrazoiengatik. Esaterako, inflazio kosmikoan zehar konstante kosmologikoaren gaiak higidura ekuazioetan nagusi dela eta haiek menperatzen dituela. Aurretik ere, Planck-en garaian zehar, efektu kuantikoak ezin dira arbuiatu.
Izena eta historia
Alexander Friedmann matematikari sobietarrak lehen aldiz FLRW ereduaren emaitza nagusiak atera zituen 1922an eta 1924an. Zeitschrift für Physik fisika aldizkari ospetsuak bere lana argitaratu zuen arren, bere garaikideek nahiko oharkabean jarraitu zuten. Friedmann Albert Einstein-ekin zuzeneko komunikazioan zegoen, zeina Zeitschrift für Physik-en izenean, Friedmann-en lanaren epaile zientifikoa izan zen. Azkenean Einsteinek aitortu zuen Friedmannen kalkuluen zuzentasuna, baina ez zuen aintzat hartu Friedmannen iragarpenen esanahi fisikoa.
Friedmann 1925ean hil zen. 1927an, Georges Lemaître, Belgikako apaiza, astronomoa eta Lovainako Unibertsitate Katolikoko fisikako aldizkako irakaslea, modu independentean iritsi zen Friedmann-en antzeko emaitzetara eta argitaratu zituen Annales de la Société Scientifique de Bruxelles-en. 1920ko hamarkadaren amaieran Edwin Hubble-ek lortutako unibertsoaren hedapenaren behaketarako ebidentziaren aurrean, Lemaître-ren emaitzak Arthur Eddington-ek nabaritu zituen batez ere, eta 1930-31 urteetan Lemaître-ren artikulua ingelesera itzuli eta Monthly Notices of Royal Astronomical Society.
AEBetako Howard P. Robertson-ek eta Erresuma Batuko Arthur Geoffrey Walker-ek arazoa gehiago aztertu zuten 1930eko hamarkadan. 1935ean Robertson-ek eta Walker-ek zorroztasunez frogatu zuten FLRW metrika espazio-denbora espazialki homogeneoa eta isotropikoa den bakarra dela (arestian adierazi den bezala, emaitza geometrikoa da eta ez dago erlatibitate orokorraren ekuazioei lotuta beti, Friedmann eta Lemaître-ek beti suposatu zituztenak).
Soluzio hau, Robertson-Walker metrika deitzen dena bere propietate generikoak frogatu zituztelako, "Friedmann-Lemaître" eredu dinamikoen ezberdina da, estres-energiarekiko ekarpenak materia hotza ("hautsa"), erradiazioa eta konstante kosmologikoa baino ez direla suposatzen dituen a(t)-rako soluzio espezifikoak direnak.
Einstein-en unibertsoaren erradioa
Einstein-en unibertsoaren erradioa Einstein-en unibertsoaren espazioaren kurbadura-erradioa da, aspalditik abandonatutako eredu estatikoa, gure unibertsoa forma idealizatuan irudikatzen omen zuena. Jartzen Friedmann-en ekuazioan, bere unibertsoaren espazioaren kurbadura-erradioa (Einstein-en erradioa) honako hau da:
non c argiaren abiadura, G grabitazio konstante newtondarra, eta \rho unibertso honen espazioaren dentsitatea diren. Einstein-en erradioaren zenbakizko balioa 10^{10} argi-urte ordenakoa da.
Ebidentziak
WMAP eta Planck bezalako esperimentu batzuen behaketa datuak Ehlers-Geren-Sachs teoremaren eta haren orokortzearen emaitza teorikoekin konbinatuz, astrofisikariak ados daude unibertsoa ia homogeneoa eta isotropoa dela (oso eskala handian batez bestekoa denean) eta, beraz, ia FLRW espazio-denbora.
Lages
Lages Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ramphotyphlops lineatus
Ramphotyphlops lineatus Ramphotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Stenotomus caprinus
Stenotomus caprinus Stenotomus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Tatsuya Suzuki
Tatsuya Suzuki (鈴木 達也, 1982ko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol eta FC Tokyo.
Arreo (Araba)
Arreo Arabako Erriberagoitia udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 4 pertsona bizi ziren bertan.
Zosterops cinereus
Zosterops cinereus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Liptovská Porúbka
Liptovská Porúbka Eslovakiako udalerri bat da, Liptovský Mikuláško barrutian kokatuta. 42,16 km²ko azalera du eta 1171 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1377. urtekoa da.
Civil Disobedience
Civil Disobedience (ingelesetik, euskaraz Desobedientzia zibila) Henry David Thoreauk idatzitako hitzaldi baten izenburua da, 1848. urtean argitaratu zena. Idazkiak desobedientzia zibilaren oinarriak azaltzen ditu, Thoreauk berak praktikan jarri baitzituen: 1846ko udan, uko egin zion zergak ordaintzeari eta, horrenbestez, atxilotu eta Concord-eko espetxean sartu zuten. Thoreauk azaldu zuenez, ez zegoen prest esklabotza eta gerra bidegabeak bultzatzen zituen estatu batekin kolaboratzeko (kasu hartan, Mexikorekin).
Broughty gaztelua
Broughty gaztelua, Eskoziako Dundee hiriko Broughty Ferry auzunean dagoen gaztelu bat da, Tay ibaiaren ertzean.
1494an eraikia izan zen, nahiz eta 1454tik leku honetan George Douglas, Angusko 4. dukeak gotorlekua eraikia izan.
Flota Horia
Flota Horia 1967 eta 1975 artean, Suezko kanalean Israel eta Egiptoren arteko Sei Eguneko Gerraren ondorioz harrapatuta geratu ziren hamabost ontzien izena da. Ontziek horia izena hartu zuten, basamortuko hondarrarekin estalita geratu zirelako.
Egiptok kanalaren bi muturrak blokeatu zituen Israelek erabil ez zezan. Ontzi militarrak, itsas-minak eta beste hondakin batzuk kanalean jarraitu zuten Yom Kippurreko gerra amaitu arte, ondoren blokeoa altxatu zelarik. 1974ko garbiketa operazio batek itsasontziek alde egitea ahalbidetu zuen, zortzi urtez noraezean egon ondoren.
Sei Eguneko Gerra
1967ko ekainean, hamabost itsasontzik iparralderantz nabigatzen zuten Suezko kanaletik Israel eta Egiptoren arteko gerra hasi zenean, Sei Eguneko Gerra bezala ezagutua izan zena. Ubidearen bi muturrak itxi ziren, eta, hiru egunen buruan, argi geratu zen ubidea blokeatuta egongo zela denboraldi batez, itsasontziak hondoratu baitziren ubidea oztopatzeko. Hamalau itsasontzi Suezko kanalaren zatirik zabalenean ainguratu behar izan ziren, Laku Garratz Handian. Hondoratutako ontzietako batzuk SS Observer beste itsasontzietatik isolatu zuten, eta honek Timsah lakuan ainguratu behar izan zuen.
Itsasontziak, dragak, ur gaineko beste ontzi batzuk eta ubidea blokeatzeko zubi bat hondoratu ziren. Hondoratutako ontziez gain, nabigazioa eragozten zuten zenbait itsas minak zeuden. Gerrak israeldarrak kanalaren ekialdeko ertz osoaren jabe utzi zituenez, Gamal Abdel Nasser Egiptoko presidenteak berehala erabaki zuen kanala mugagabe nabigatzea. Aukera bakarra israeldarrei erabiltzen uztea izango zen, anatema zena Egiptoko gobernuarentzat. Kanalaren inguruko arazo politikoak nolabait konpondu izan balira ere, ekonomikoki bideraezina izango zen hura mantentzea; izan ere, kargatzaile gutxi egongo ziren (bat edo beste) prest beren itsasontziak eta eskifaiak borroka aktiboko eremu batean benetan inoren lurra zenaren bidez bidaltzeko.
Zortzi urte geldi
Zortzi urteetan zehar, israeldar eta egiptoar armadak Suezko kanalaren bi aldeetan aurrez-aurre egon ziren. Batzuetan, bi aldeetako eraso taldeak kanalean zehar lerratzen ziren informazioa biltzeko misioak egiteko. Kezka nagusietako bat zen kanala sedimentuz betetzea, erregulartasunez dragatzen ez bazen. Zikinkeriaren % 90 itsasontzien helizeen birak eragindako korronteen emaitza zela ikusita, garai horretan ia existitzen ez zirenak, arazoa benetakoa ez zela ikusi zen.
Denborarekin, ontzietako tripulazioko kide kopurua murriztea posible izan zen, eta 1969an, itsasontziak, zenbait taldetan bildu ziren, hauek mantentzeko behar zuten tripulatzaile kopurua are gehiago murrizteko. Ontziak mantentzeko geratzen zen tripulazioa hiru hilean behin txandakatzen zen. 1972an, Alemaniako ontzietako tripulazioko azken kideak etxera bidali zituzten, eta ontzien zainketa Norvegiako enpresa baten esku geratu zen.
Posta-sistema bat sortu zen, eta eskuz egindako zigiluak bildumako objektu bihurtu ziren mundu osoan. Egiptoar posta autoritateak zigiluak onartu zituen, mundu osoan erabiltzea baimenduz. Posta-sistemari dagokionez, hiru multzo sortu ziren, itsasontzien akronimoekin: "Müwinikies", "Ledmelaga" eta "Djabiporst".
Irekiera
1975eko hasieran, Suezko kanala nazioarteko garraiora ireki zen berriro, eta 1975eko maiatzaren 24an, Münsterland eta Nordwind ontzi alemaniarrak Hanburgoko portura iritsi ziren, 30.000 ikuslek baino gehiagok txalotuak. Dirudienez, euren kabuz euren jatorrizko portura itzuli ziren itsasontzi bakarrak izan ziren. Münsterlandentzat zortzi urte, hiru hilabete eta bost egun iraun zuen Australiarako bidaiaren amaiera zen.
Memoria
2010eko hamarkadan historia ezohiko honekiko interesa berritu egin da. Bi liburu argitaratu ziren: Acht Jahre gefangen im Grostrien Bittersee, Hans Jürgen Witthöftena (2015); eta Stranded in the Six-Day War, Cath Senkerrena (2017).
Moleno
Moleno Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sørup-eko harria
Sørup-eko harria (danieraz Sørup-stenen) harri errunikoa Fioniatik dator.
Inskripzioa
Aldea A: m- : srnes-sn : urn=u=kb(h) | -a=si | s(n)rþmi : itcsih(k)i : li
Aldea B: isifuþrlak : iseya : li
Ultras Sur
Ultras Sur Real Madril futbol taldearen talde ultra bat da, 1980an sortua izan zena.
Ezaugarriak
Bertako kideek, eskuin muturreko ideologiadunak, skinhead estetika eraman ohi zuten, gaur egun estetika kasuala nagusi den arren.
Reial Club Deportiu Espanyolen Brigadas Blanquiazules eta Societá Sportiva Lazioren Irriducibili talde ultrekin senidetuta daude, euren etsai nagusiak Futbol Club Barcelonaren Boixos Nois eta Club Atletico de Madriden Frente Atlético talde ultrak diren bitartean.
Taldearen historian zehar Real Madrileko jokalariekin arazoak egon diren arren, prentsaren arabera, harmailetan euren babesa izatearen truke laguntza ekonomikoa emateari ezezkoa ematearen ondorioz, beste jokalari batzuk bai babestu dute talde hau. Ezagunenetako bat Juanito Gómez izan zen, Real Madrilen hamar urtez jokatu zuena eta trafiko istripu batean hil zena, Santiago Bernabeu estadioan partidu bakoitzeko 7. minutuan "Illa illa illa Juanito maravilla" kantatuz gogoratzen dutena.
Talde honetan sartzea oso zaila den arren, Ultras Sur taldea bertan sarkin bezala sartzea lortu duten pertsonek idatzi dituzten liburuen protagonista izan da. Antonio Salas ezizenpean ezkutatutako kazetari batek Diario de un skin argitaratu zuen, non taldeak estadioaren barnean eta bertatik kanpo zuen jokaera eta neonazi mugimenduarekin zuen harremana deskribatzen zituen. Antzerako esperientziak bizi izan zituen David Madrid agenteak, Insider, un policía que se coló en las gradas ultras y Tribus Urbanas argitaratu zuena.
Historia
José Luis Ochaíta, urteetan zehar taldearen liderra izan zena, zenbait liskarren protagonista izan zen, zenbait alditan atxilotua izan zelarik eta futbol zelaietara sartzea debekatu zitzaiolarik. Ultras Sur taldeak eragin zituen liskarren artean, ezagunenetako bat 1998ko apirilak 1ean gertatu zen, 1997-98 denboraldiko Txapeldunen Ligako finalerdietan, Real Madrilek Borussia Dortmund talde alemaniarraren aurka jokatu zuena. Ehun bat ultra Santiago Bernabeu estadioko Hego Atzealdeko metalezko hesira igo ziren partidua hasi aurretik. Hesia behera etorri zen eta horrek beste horrenbeste eragin zuen atean, hesira kable batzuen bidez lotua zegoena. Partidua, aurreikusita zegoena baino ordu eta laurden beranduago hasi zen, eta gertaera honen ondorioz Real Madrilek zigor gogor bat jaso zuen, ordutik aurrera Ultras Sur taldearekin neurri zorrotzagoak hartuko zituena. Ultras Sur taldeak, lehenik hirugarren anfiteatrora eta ondoren alboko harmailako behealdera eramana izan zena, krisi gogor bat jasan zuen, eta aurretik Hego Atzealdean zeuden 2000 bazkideetatik asko joan egin ziren.
2000 eta 2006 artean Real Madrileko presidentea izan zen Florentino Pérezen garaian, taldea Hego Atzealdeko toki mugatu batera itzuli zen, gainera, ikusle guztiek 28. atetik pasa behar zuten kontroletik pasatuz. Horretaz gain, Real Madril taldeak Ultras Sur taldearen bidaia nazional eta nazioartekoak ordaintzeari utzi zion. Ultras Sur taldea protagonista izan zen liskarrak nabarmenki jeitsi ziren.
Taldea Ramón Calderónen alde agertu zen, 2006 eta 2009 hasiera artean Real Madrileko presidentea izan zena.