cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esklabotza
India
Tanjavuren 1659 eta 1661. urteen artean, beste esklabotza harrapaketa batzuk gertatu ziren, Bijapuritarren hainbat erasoren ondorioz. Nagapatnamen, Pulicat trafikatzaile konpainiak 8.000-10.000 esklabo erosi zituen, gehienak Zeilanera bidaliz. Azkenik, Madurai eta Coromandel hegoaldeko 1673ko lehorte luzearen ondoren,Thanjavur reko milaka pertsona, gehienak haur rak, esklabo bezala saldu zizkieten Asiako merkatariei, Nagapattinam, Aceh, Johor eta beste merkatu batzuetara eramateko. 1687ko irailean, 665 esklabo esportatu zituzten ingelesek Madras eko Fort St Georgetik. Eta, 1694-96an, gerrak berriro Indiako hegoaldea suntsitu zuenean, merkatariek 3.859 esklabo esportatu zituzten Coromandeletik Zeilanera. Herbehereetako Indiako Ozeanoetako esklaboen salerosketen bolumena Atlantikoko esklaboen salerosketaren % 15-30 ingurukoa izan zela kalkulatu da, Sahara z gaindiko esklaboen salerosketa baino zertxobait txikiagoa. Sir Henry Bartle Frereren arabera (erregeordetzaren kontseiluan zegoen), Indian 1841. urtean gutxi gorabehera 8tik 9ra milioi esklabo zeuden. Adibidez, Malabar reko biztanleen % 15 esklaboak ziren. Esklabotza 1843. urtean indargabetu zen, Indiako Esklabotza Legearekin.
Toshio Hirabayashi
(japonieraz: 平林 俊夫) Japoniako futbolaria izan zen.
Egiptoar literatura
Egiptoko literaturak Antzinako Egipton du jatorria eta lehen literatura ezagunetako bat da. Egiptoarrak izan ziren gaur egun ezagutzen den literatura garatu zuten lehen kultura.
Toshio Hirabayashi
Selekzio nazionala
Japoniako selekzioarekin: 1923ko 2 aldiz jokatu izan du.
Esklabotza
Japonia
Portugaldarrek 1543an Japonia rekin harremanetan jarri ondoren, eskala handiko esklaboen merkataritza garatu zuten, eta japoniarrak erosten zituzten, hainbat merkatutan esklabo bezala saltzeko, Portugal barne, XVI eta XVII. mendeetan zehar. Dokumentuak daude esklaboen salerosketa handia aipatzen dutenak, japoniar esklaboen aurkako protestekin batera. Europan bukatu zuten lehen esklaboak zirela uste da, eta portugaldarrek sexu esklabotzarako emakume japoniar asko erosi zituzten, Eliza k 1555ean adierazi zuen bezala. Japoniako esklabo emakumeak amorante bezala ere salduak izaten ziren Indiako laskar marinel ei zein tripulazioetako kide afrikarrei. Eta baita portugaldar merkataritza itsasontzietako europar marinelei, Luis Cerqueira portugaldar jesuita k 1598ko agirian aipatu zuenez. Bestalde, portugaldarrek japoniar esklaboak Macao ra ere eramaten zituzten, eta bertan, portugaldarren esklabo bilakatzen ziren edo beste esklabo batzuen esklabo.
Egiptoar literatura
Aintzin Egiptoko literatura
Antzinako egiptoarrek testuak idatzi zituzten papiroetan, hormetan, hilobietan, piramideetan eta obeliskoetan. Beharbada, garai honetako literaturaren adibiderik ezagunena Sinuheren Historia da. Beste lan ezagun batzuen artean, Westcar Papiroa (ipuin-bilduma bat) eta Ebers Papiroa (farmakopeako tratatu bat) daude, baita Hildakoen Liburua ere (beste bizitzara iristeko jarraibide erritualak), Aniren Papiroan bertsio osoena iritsi zaiguna. Antzinako Egiptoko literatura erlijioso eta profanoan bana daiteke. Gehienak erlijiosoak dira: sortilegioak, hileta-otoitzak, hilobiaz haraindiko bizitzaren deskribapenak, Eneadari buruzko narrazio mitologikoak... Aipatutako Hildakoen Liburutik, piramideen testuetatik eta sarkofagoen testuetatik kanpo, Erregeen Haraneko hipogeoetan aurkitutako inskripzio multzo bat nabarmentzen da, lurrazpiko edo behe mailako mundua deskribatzen duena: Amduateko Liburua, Ateen Liburua, Behi Sakratuaren Liburua, Haitzondoen Liburua, Lurraren Liburua eta Gauaren Liburua. Literatura profanoa, batez ere, liburu sapientzialak dira (entretenimendurako baino gehiago hezkuntzarako pentsatutako literatura); era horretako azpigenero didaktiko espezifiko bat ere sortu zen, sebayt izenekoa, distantziak salbu, printze kristauen irakaspena edo adab musulmana gogorarazten dituena. Baina narrazioak, biografiak eta maitasunezko poemak, elegiakoak eta filosofikoak ere idatzi ziren, entretenimendua, lasaitze artistiko edo sentimentala edo bizitzaren amaierari buruzko meditazioa helburu zutenak. Era berean, autobiografia egiptoar literaturako formarik zaharrenetako bat da, eta Unirena  chaty-rena eta Hirjuf-ena iritsi zaizkigu. Bitxia da epopeiaren presentzia eskasa; poema luze bat baino ez da gorde, Qadeshen Ramses II.aren zalantzazko garaipena ospatzen duena, Pentauroren Poema .Roger Lancelyn Green (1918-1987) antologo eta mitografoak inskripzioetan osorik gorde diren batzuk bildu zituen (Printzea eta Esfingea, Hapshepsut erregina legendarioa, Printzesa eta deabrua, Jnum, Niloren jainkoa, Ra eta bere seme-alabak, Horus Mendekatzailea) papiroak (El Loto de oro, Djedi, El Vechiente-Hermanos, El Hechencole, El Hechokuicero, Azken hau Errauskineren ipuin tradizionalaren bertsiorik zaharrena da
Ekoizpen literarioa Aintzin Egiptoan
Egipto klasikoko ia literatur ekoizpen guztia arkeologo eta hizkuntzalariek deszifratu dituzten monumentuen inskripzioengatik ezagutu da, baita egile greziarrek beren historietan ekarpen garrantzitsuak gorde zituztelako ere, eta azkenik zati txiki bat erroilu, papiro eta bendatan kontserbatu zelako. Antzinako Egiptoko literatur ekoizpen bitxi eta misteriotsua ez da guztiz gureganaino iritsi, eta askotan hutsuneek suntsitzen dute; hala ere, garai desberdinetako hainbat lan bildu dira, batzuetan berridazketa, egokitzapen, bategite eta aldaera esanguratsuekin, eduki oso desberdinekoak, tradizio honetan igarotako denbora luzea eta garai ezberdinetako desberdintasun teologiko eta erlijiosoak kontuan hartuta.
Esklabotza
Japonia
Portugaldarrek korear esklaboak ere erosten zituzten Japonian, hain zuzen, Japoniak Koreako inbasio desberdinetan (1592-98) gatibu hartutako hamarnaka milaka presoetako batzuk. Historialariek adierazi dutenez, Hideyoshi erregeorde ak haserrea adierazi zuenean japoniar esklaboen merkataritzagatik, aldi berean gerrako preso korearrak esklabo bezala saltzen ari zen. Fillippo Sassettik 1578an Lisboan txinatar eta japoniar esklabo asko ikusi zituela adierazi zuen, esklabo komunitate handiak sortuz, nahiz eta gehienak beltzak ziren. Afrikako Sahara azpiko esklaboekin alderatuta, portugaldarrek "oso estiman" zituzten Txinako eta Japoniako esklaboak, beraien inteligentzia eta lanerako grina onetsiz.
Egiptoar literatura
Ekoizpen literarioa Aintzin Egiptoan
Jarraian, koadro sinoptiko hau aurkezten da, obra adierazgarri ezagunak aipatuz, garai bakoitzeko garrantzitsuenak azpimarratuz.
Esklabotza
Japonia
Portugalgo Sebastian erregeak, beldurra zuen esklabotzak proselitismo katolikoan eragin negatiboa izango zuela eta, 1571an debekatzea agindu zuen. Hideyoshi erregeordea lotsatuta zegoen japoniar jendea Kyushu n esklabo gisa masiboki saltzen zelako, eta gutun bat idatzi zion Gaspar Coelho probintziako Jesuitari 1587ko uztailean. Bertan esaten zion debekatu egiten ziela portugesei, thailandiarrei eta kanbodiarrei japoniarrak erostea esklabo egiteko. Eta eskatzen zion Indiaraino eramandako esklabo japoniarrak itzularazteko. Hideyoshik portugesei eta jesuitei leporatu zien esklaboen salerosketa, eta ondorioz kristauen proselitismoa debekatu zuen. 1595ean, Portugalek lege bat onartu zuen Txinako eta Japoniako esklaboak saltzea eta erostea debekatuz.
Puy-Saint-Eusèbe
Biztanleria
2007an Puy-Saint-Eusèbe udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Egiptoar literatura
Inperio zaharra
Garai honek literaturarik zaharrena gordetzen du.
Puy-Saint-Eusèbe
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Egiptoar literatura
Inperio zaharra
Piramideen testuak
Esklabotza
Korea
Bigarren Mundu Gerra ren aurretik, Japoniako inperioak Korea okupatu zuenean, korear asko lan behartuetan erabili zituzten, esklabotzarekin alderatu zitezkeen baldintzetan. Horien barnean, Japoniako Armada Inperialak, gerraren aurretik eta ondoren, sexu esklabotzara behartutako emakumeak zituen, "konfort emakumeak" bezala ezagutzen zirenak.
Puy-Saint-Eusèbe
Etxebizitza
2007an 136 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 134 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Esklabotza
Ozeania
Australia n, ondasun esklabotza ez zen inoiz inplementatu eta ondorioz esklabotza ez zen legez zigortu. Baina lau motatako behartutako langileak egon ziren, esklabotzat har zitezkeenak: kondenatuak,Txinako eta Indiako kooli langileak, australiar aborigen indigenak, eta Pazifikoko uharteetako kanaka langileak. - Kondenatuak: Britainia Handia k kondenatuak Amerike tako kolonietara bidaltzen zituen atzerriratuta, baina AEBko iraultza amaitu zenean, destino alternatibo bat behar zen, eta Australia aukeratu zuen zigor kolonia gune moduan. 1787an, lehenengo hamaika kondenatu bidali zituzten, eta ondoren Sydney hiria sortu zen, kontinenteko lehen finkapen europarra. 1788 eta 1868 artean, 162.000 kondenatu inguru Britainia Handitik eta Irlanda tik Australiako hainbat zigor kolonia penaletara eraman zituzten. Kondenatu asko esklabo gisa tratatu zituzten. Hasieran "esleitutako zerbitzu" sistemaren menpe jarri zituzten, herritar pribatuei errentamenduan utziaz. Baina, erabateko kontrolpean egoten ziren, eta askotan kate gangetan lan egitera behartuta. Lur jabe aberatsek lan iturri merke horri uko ez egiteagatik, kondenatuak Australiara bidaltzen jarraitu zuten denbora luzez, 1850eko hamarkadara arte. - Kooli langileak: 1830eko hamarkadan kondenatuen etorrera jaitsi zenean, koloniek lan modu merkea ordezkatu behar zuten. 1837an, irtenbidea India ko eta Txina ko kooli langileak inportatzea zela erabaki zuten. Kontratuek 5 edo 6 urteko iraupenekoak ziren, bertan janaria, arropak, soldata eta aterpea sartzen zirela. Kontratua ez betetzearen aurka protesta egin zutenak espetxe an sartu zituzten sarritan, eta askok ihes egin zuten. Bestalde, kooliak denetik jasaten zituzten, hala nola, erasoak, esklabotza eta bahiketa. Asko hil ziren erasoengatik. Halaber, Txinatik eta Indiatik egindako bidaia luzetan gaixotu edo hil egiten ziren, itsasontzietan ez zutelako ontzirik, oherik, komunik edo osasun baliabiderik.
- Aborigen indigenen esklabo lana: Australiako kolonizazioaren hastapenetatik eta 1960ko hamarkadara arte, aborigen ak ordaindu gabeko eskulangile bezala erabili zituzten hainbat sektoretan, hala nola plantazioetan, arrantzan, perla k biltzen, seboa egiten, martsupialak ehizatzen, eta prostituzioan. Sarri, etxeko zerbitzari gisa ere hartzen zituzten. Lan horien truke, indigenei opari merkeak ematen zitzaizkien, hala nola tabakoa, rona, jantziak, irina eta erraiak. Ume eta nerabe aborigenen merkataritza ere askotan ematen zen. Zigor espedizioen ondoren, maiz haurrak bahitu eta aborigenen kanpalekuetatik eramaten zituzten, kolonizatzaileek beraien zerbitzari pertsonal edo langile moduan erabiltzeko. Halaber, australiar indigenak, Malaysia rrak, Timor ekoak eta Mikronesia rrak bahitu eta esklabo gisa saltzen zituzten ipar mendebaldeko plantazioetan.
- Pazifikoko uharteetako kanaka langileak: Kanakak (Txori beltzak) engainuaren edo bahiketaren bidez bere jaioterritik urrun zegoen Australiara eramandako langile beltzak ziren. Ordaindu gabe edo gaizki ordainduta egiten zuten lan, estimatuenak nerabe gizonezkoak izanik. XIX eta XX. mendeetan, Ozeano Bare ko uharte ugaritan hartutako biztanleak ziren, hala nola, Salomon uharte ak, Vanuatu, Niue, Pazko uhartea, Gilbert uhartea k, Tuvalu eta Bismarck uhartedi tik. Txori beltzen trafikoa bereziki XIX. mendean eman zen, eta zenbait kasutan trafikatzaileek (ikaragarrizko irabaziak lortzen zituztenak) herri osoak eramaten zituzten ontzi barrura, merkataritzako edo erlijioko zerbitzu bat zela esanda, ondoren ohartarazi gabe itsasoratzeko. Behin Australian, asko plantazioetan hil ziren, lan gogorra zela eta. Kalkulatzen da guztira 55.000tik 62.500era izan zirela Australiara eramandakoak.
Puy-Saint-Eusèbe
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Esklabotza
Ozeania
Zeelanda Berria n bestalde, esklaboek onetsitako eginkizun soziala zuten Maori tradizionaleko gizartean.
Otomandar Inperioa eta Itsaso Beltza
Konstantinopla n, biztanleriaren bostena inguru esklaboek osatzen zuten, eta XV. eta ondorengo mendeetan esklaboen salerosketaren gune garrantzitsua izan zen. Esklaboek Tartaro en erasoen bidez lortzen zituzten, bereziki herrixka eslaviar retan. Baina baita konkisten eta matxinaden bidez. Hauen ondoren, matxinatutako biztanleria osoa esklabo bihurtzen zuten, eta Inperio guztian sakabanatuta saldu, etorkizuneko matxinaden arriskua murriztuz. Otomandar rek, merkatariei Europako eta Afrikako esklaboak ere erosten zizkieten. 1800 eta 1909. urteen artean, Otomandar Inperiora 200.000 esklabo inguru, batez ere zirkasiar rak, inportatu zirela kalkulatzen da. Bestalde, oraindik 1908an, emakume esklaboak salduak izan ziren Inperioan.
Hennomartinita
'''Hennomartinita]] =
Esklabotza
Otomandar Inperioa eta Itsaso Beltza
XVIII. mendearen amaierara arte, Krimea ko Khanatek (Tartaria ko estatu musulman bat) esklaboen salerosketa izugarria mantendu zuen Otomandar Inperioarekin eta Ekialde Hurbila rekin. Esklaboak Errusia hegoaldean, Polonia-Lituania, Moldavia, Wallachia eta Zirkasia n harrapatzen zituzten zaldunek, Krimeako Kaffa portuan saltzeko. Bi milioi inguru kristau esklabo esportatu zituzten, Errusiako Inperioak 1783an Khanatea suntsitu zuen arte.
Puy-Saint-Eusèbe
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren eta 5 administrazio publikoko enpresak ziren.
Esklabotza
XX. mendea
XX. mendean mundu osoan esklabotza debekatuta egon arren, ilegalki 40 milioitik gora zeuden kontinente guztien artean, XIX. mendeko egituraketa berdinekin. Berezitasunik aipatzekotan, aurkari politikoak eta Mundu gerran zein gerra zibiletan atxilotutako etsaiak, adibidez Errusia n, Alemania n, Espainia n zein Euskal Herria n, behartutako lana egitera derrigortu zituzten. Milioika pertsonak jasan zuten egoera hori.
Hennomartinita
silikato motako minerala da eta lawsonite taldearen kidea da.
Esklabotza
Errusia
Gulag sarea Vladimir Lenin en aginduz sortutako behartuko lanerako kanpamentuen gobernu agentzia izan zen, 1930eko hamarkadatik 1950eko hamarkadaren hasiera arte. Solovki espetxe eremua, iraultza ren ondoren, lanez zintzotzeko asmoz, egindako lehen espetxea izan zen 1918an, eta 1919ko apirilean "Behartutako lan-kanpamentuak sortzeari buruz" dekretu bidez legalizatu zen.
Joseph Stalin en agintean gailurra lortu zuen. 1930. eta 1953. urteen artean, Gulagera 18 milioi pertsona bidali zituzten, eta 1,6 milioi inguru hil ziren bertan edo espetxealdiaren ondorioz. Hala ere, historialari batzuek estimazio handiagoak dituzte. Sobietar Batasun eko errepresio politikoaren tresna garrantzitsu bezala aitortzen da Gulag. 1940ko martxoan, 53 Gulag kanpamentu-zuzendaritza zeuden eta 423 lan-kolonia. Errusia iparraldeko eta ekialdeko meatzari eta industrial hiriak, hala nola Karagandy, Norilskek, Vorkuta eta Magadanek, jatorriz presoek eraikitako kanpaleku blokeak izan ziren. Bestalde, kondenatuek, gaizkile txikietatik preso politikoetaraino, prozedura sinplifikatuen bidez, judizialak izan ordez, kondenatzen zituzten.
Hennomartinita
Ezaugarriak
Hennomartinita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Esklabotza
Errusia
Aleksandr Solzhenitsyn ek, 1970eko Literaturako Nobel Saria ren irabazleak, zortzi urte iraun zuen Gulag baten, eta nazioarteko ospea eman zion Gulag Uhartedia liburua argitaratu zuen 1973an. Begiratze lekuko gisa, Gulaga jendea heriotzaraino lan egiten zuen sistema zela zioen. Bestalde, John H. Noble estatubatuarra zortzi urtez egon zen atxilotuta Siberia ko Vorkuta gulagean, 1946tik 1955ra, eta ondoren Errusian esklaboa nintzen liburua argitaratu zuen 1961an.
Apistogrammoides pucallpaensis
Apistogrammoides pucallpaensis Apistogrammoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Esklabotza
Alemania
Bigarren Mundu Gerran, Alemania nazi ak 12 milioi pertsona inguru esklabotzara bultzatu zituen, bai nahigabe kotzat jotzen zirenak eta bai konkistatutako lurraldeetako herritarrak. Lan kanpamenduetan elkarturik, hainbat kategoriatan desberdin zituzten. Behartutako lanean gehienek poloniar eta judu zibilak ziren, eta helmugak alemaniar gerraren industrian, bonbardatutako trenbideak eta zubiak konpontzen, edo baserrietako ustiategietan. 1944. urtera arte, langile guztien % 20 atzerritarrak ziren, zibilak edo gerrako presoak. Sub-gizakitzat hartzen zituzten (untermenschen), eta esklabo moduan tratatu, lan egitera behartuz hil arteraino. Ez zuten eskubide rik edo legezko estatus ik, ariar arraza koak ez zirelako.
Baina Alemaniak gerra galdu zuenean, alderantzizko egoera suertatu zen, botere aliatu ek Jaltako batzar rean adostu zuten bezala, alemaniarrak behartutako lanean erabiliak izan ziren ordain gisa. 1947. urtera arte kalkulatzen da 400.000 alemaniar (zibilak eta militarrak) AEB ek, Frantzia k, Erresuma Batua k eta Sobietar Batasuna k lan behartu gisa erabili zituztela. Adibidez Frantzian eta Behe Herrialdeetan, soroetako minak garbitzera behartuak izan ziren preso alemaniarrak. 1945eko abendura arte, Frantziako agintarien arabera 2.000 preso aleman hil edo zauritu ziren hilero istripuetan. Norvegia n, 1945eko abuztuaren 29an izandako hildakoen azken erregistroak erakusten duenez, ordurako 275 soldadu alemaniar hil ziren soroak garbitzen ari ziren bitartean, eta 392 zauritu. Sobietar Batasun ean behartuta lan egiten zuten alemaniar zibilen heriotza tasak % 19 eta % 39 artean zeuden, kategorien arabera.
Puy-Saint-Eusèbe
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
Egiptoar literatura
Inperio zaharra
Hordyedef-en jarraibideak, ezagutzen den sebayt zaharrena.
Dua-Jetiko lanbide edo jarraibideen satira
Ipurren papiroa: krisian dagoen mundu baten deskribapena.
Nekazari adierazgarriaren historia. Nekazari batek nola irabazten duen epaiketa batean bere otoitz-estilo oso artifizialari esker.
Ptahhotepen jarraibideak, esaera zaharren bilduma formako literatura sapientziala.
Kagemniren jarraibideak, aurrekoaren izaera berekoak.
Inperio ertaina
K.a. 2050-1750 bitartean. Garai hau XI. eta XII. dinast ien amaierek osatzen dute. Bigarren tarteko aldia dator (ka. 1800 a. K. a 1550 )
Sarkofagoen testuak.
Nefertiren profezia. Sinuheren istoria. Lehen pertsonan, arrazoi politikoengatik Siriara ihes egin eta ondoren itzuli den errefuxiatu baten kontakizuna.
Naufragoaren istoria. Marinel bat itsas munstro adiskidetsu batek nola salbatzen duen.
Gizon baten eta bere babaren arteko liskarra: nola ustezko suizida baten arimak konbentzitzen duen halako akatsik egin ez dezan.
Amenemhaten jarraibideak. Amenemhat I.a errege erailaren izpirituak bere seme Senuserti zuzentzen dion bakarrizketa. Heriotzarekin amaitu zuen konspirazioa deskribatzen du, eta inorengan konfiantzarik ez izateko eskatzen dio semeari.
Harpa jotzailearen kantua, Intef VII faraoiaren hilobian zizelkatuta dagoen poema liriko hedonista eta eszeptikoa
Puy-Saint-Eusèbe
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Egiptoar literatura
Inperio berria
Gutxi gorabehera K.a. 1550etik 1070era. XVIII., XIX. eta XX. dinastia k hartzen ditu. Hirugarren tarteko aldia gertatu zitzaion (K. a. 1070-656). eta XXI. dinastia tik XXV. dinastia ra.
Esklabotza
Espainia
Espainiako gerra zibilar en ondoren, historialarien arabera 300 kontzentrazio-esparru jarri zituzten 1936 eta 1947 bitartean, frankismo garaian, eta kalkulatu zuten 700.000 eta milioi preso errepublikano inguru igaroko zirela horietatik. Kanpalekuak kartzela zerbitzu militarrak koordinatu zituen, Gestapo ko funtzionario naziek entrenatu ondoren, besteak beste Paul Winzer ofizialak, Espainiako Gestapoko burua. Beste kontzentrazio esparru batzuk Italia faxista ko batailoiak gaitu eta kudeatu zituzten. Presoei ez zieten deliturik egotzi, eta ez zieten inolako epaiketa rik egin. Espainia osoan "erregimenaren aurkakoak" gisa sailkatu zituzten, behartutako lanetara derrigortuz. Errepideak, aireportuak, trenbideak, urtegiak eta ubideak eraiki zituzten, estatuarentzako gaurko 780 milioi euroko etekinarekin. Obra adierazgarrienen artean, milaka preso erabili zituzten Erorien Harana, Madril eko Garaipenaren arkua, Toledo ko Infanteria  Akademia, eta Karabantxeleko espetxea eraikitzeko lanetan.
Egiptoar literatura
Inperio berria
Apofis eta Sekenre erregea: gerrari buruzko kontakizun epikoa, inbaditzaile hiksoen kanporatzea eta Ramses II. a enperadorearen balioaren erakustaldia lortzeko.
Esklabotza
Euskal Herria
Euskal Herria n, frankismoaren garaian 15.000 preso errepublikar behartutako lanean aritu ziren errepideak egiten. Hala nola Jaizkibel go errepidea, inoiz erabili ez den Guadalupeko gotorleku raino. Edo Oiartzun etik Lesaka raino doana, portuaren goiko aldean dagoen Aritxulegi ko tunela ren bidez, egiterakoan sufrimendu lazgarri asko pasatu ondoren. Presoek orduak ematen zituzten granito a eskuz apurtzeko, ondoren dinamita kartutxo batzuk jarri eta leherketak egiten jarraitzeko. Egunero hirurogei zentimetro aurreratu behar zituzten tunela zulatzerakoan, beti gosez eta zigorren mehatxupean. Erronkari ko Pirinio etako haranean berdin aritu ziren, izoztea ri aurre egiteko arropa minimoz jantzita, oinak trapuekin bilduta, espartina rik ere ez zituztelako. Besterik ezean presoek sugandila k ehizatzen zituzten gordinik jateko. Asko gosearen, pneumonia ren eta nekearen eraginez hil ziren.
Esklabotza garaikidea
Nahiz eta esklabotza legez kanpokoa izan herrialde guztietan, gaur egungo esklabo kopurua 12 eta 29,8 milioi artekoa dela uste da. 2005ean, Lanaren Nazioarteko Erakundea k 12,3 milioi behartutako langileren kopurua eman zuen. Eta Human Rights Watch ek egindako 2003ko txostenaren arabera, India n zorpetutako lanean 15 milioi haurrek esklabotza moduko baldintzetan lan egiten zuten, beren familien zorrak ordaintzeko. Bestalde Siddharth Kara ikerlariak, 2006ko amaieran 28,4 milioi esklaboren estimazioa eman zuen, hiru kategoriatan banatuta: zorpetutako lanean 18,1 milioi, lan behartuan 7,6 milioi, eta ondasun esklaboak 2,7 milioi. Karakek eredu dinamiko a eskaintzen du urtero munduko esklabo kopurua kalkulatzeko, eta 29,2 milioi izan zirela zioen 2009ko amaieran. Halaber, Lanaren Nazioarteko Erakundeak (BIT) 2012an argitaratutako ikerketan, 20,9 milioi inguru kalkulatzen zuen, hau da, munduko 1000 pertsonatik 3 behartutako lanaren biktimak zirela. Esklabotza mantentzen eta babesten duen estatu bakarra Mauritania da, haren gobernuaren aurka hainbat ahots altxatu badira ere.
Era berean, munduko toki askotan oraindik ere antzina ko garaietako antzeko esklabotza erregimenean bizi den jende ugari dago. Batez ere, administrazioak ia existitzen ez diren eremuetan, iristen ez direlako, edo ez dutelako aurka egiten funtzionarioen ustelkeri a dela, esate baterako, Amazonas ko oihanean.
AEB etako Estatu Departamentuaren arabera, gaur egun 90.000 eta 300.000 esklabo artean daude Sudan en. Esklabo hauek, merkatu modernoetan erosi eta saltzen dira. 1989an, Dinka tribuko emakume edo haur bat 90 dolar inguru kostatzen zen. Handik hilabete batzuetara, prezioa 15 dolarretara jaitsi zen, eskaintza askoz ere handiagoa zelako eskaria baino. Beraien erlijioa aldatu eta islam era pasatzera behartuta zeuden, izen arabiar rak jartzen zitzaien, eta ezagutzen ez zuten hizkuntza baten hitz egitera derrigortzen. Nazioarteko Kristau Elkarte erakunde humanitarioak, 1995etik esklaboak erosten ditu, ondoren askatzeko, bakoitzagatik 50 dolar ordainduta. Bestalde, sexu esplotazioarekin lotutako esklabotza, gaur egun oraindik munduko leku askotan ematen da.
Banaketa
Walk Free Foundationek 2013an egindako txosten baten arabera, India zen esklabo kopuru handiena zuena, ia 14 milioi, eta ondoren Txina 2,9 milioi, Pakistan 2,1 milioi, Nigeria, Etiopia, Errusia, Tailandia, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Myanmar eta Bangladesh. Esklabo proportzio handiena dituzten herrialdeak berriz, Mauritania, Haiti, Pakistan, India eta Nepal ziren.
2013ko ekainean, AEBetako Estatu Departamentuak esklabotzaren inguruko txostena kaleratu zuen. Errusia, Txina eta Uzbekistan delitu okerrenen kategorian kokatu zituen. Kuba, Iran, Ipar Korea, Sudan, Siria eta Zimbabwe maila baxuenean zeuden. 21 herrialdetako zerrenda hori, Aljeria, Libia, Saudi Arabia eta Kuwaitek ere osatzen zuten.
Egiptoar literatura
Inperio berria
Atoni ereserkia: eguzki-jainkoari egindako ereserki sutsua, Akenaton faraoi hereseari ematen zaiona, K. a. 1360 inguruan.
Egia eta Gezurra, horrela deitzen ziren bi anaien arteko lehiari buruzko ipuin alegorikoa.
Hilobiko arima pribatu bati buruzko mamu-ipuin bat.
Horus eta Seten arteko lehia: Horusen garaipenaren kontakizuna Osirisen tronua eskuratzeko.
Hildakoen liburua. Erlijio-ereserkiak, arima azpimundutik gidatzeko epai moralez zipriztinduak.
Amenemoperen aginduak, literatura sapientziala, eragin handia izan zuena Bibliako Proberbioen Liburuan.
Aniren jarraibideak, aurrekoaren izaera berekoak.
Unamonen bidaiak.
Printze predestinatuaren istorioa, fatalismoari buruzko ipuina.
Pentaurren poema, epopeia.
Dekadentzia
K. a 656-332
Esklabotza
Ekonomia
1809an Estatu Batueta ko esklaboak 40.000 dolar inguruan salduak izan ziren bitartean (inflazioaren doikuntza egin ondoren), gaur egun esklabo bat 90 dolarren truke erosi ahal da, ordezkatzea epe luzeko zaintza eskaintzea baino ekonomikoagoa bihurtuz. Esklabotza milioika dolarreko industria da, urtero 35 mila milioi dolarretara ailega daitekeena.
Trafikoa
Giza trafikoaren biktimak normalean gezur rekin edo iruzur rekin errekrutatzen dira (esate baterako, lan eskaintza faltsua, migrazio eskaintza faltsua, edo ezkontza eskaintza faltsua), senitartekoek salduta, lehengo esklaboren batek errekrutatuta, edo zuzenean bahitu ta. Biktimak "zorpetutako lana" egoerara behartuak izaten dira, hertsapenez, iruzurrez, beldurrez, isolamenduz, mehatxuz, indar fisikoz, edo drogak indarrez emanda kontrolatuz. "Urtero, 2006an AEBetako gobernuaren babesarekin burututako ikerketaren arabera, gutxi gorabehera 800.000 pertsona trafikatzen dira nazioarteko mugetan, eta horrek ez ditu kontutan hartzen milioika pertsona trafikatzen direla herrialdeen barruan. Bestalde, nazioarteko biktimen % 80 emakumeak eta neskak dira, eta horietatik % 50 adingabeak.
XXI. mendea
Nazioarteko Lan Erakundea ren arabera, gaur egun, 40 milioi pertsona baino gehiago daude mundu osoan barreiaturik era bateko edo besteko esklabotzan: 24,9 milioi pertsona daude behartutako lanean, eta horietatik 16 milioi pertsona sektore pribatuan ustiatuta, 4,8 milioi pertsona behartutako sexu esplotazioan, 4 milioi pertsona behartutako lanean estatuetako agintarientzat, eta 15,4 milioi pertsona behartutako ezkontzan. Sexu esklabotzarekin batera, esklabo modernoek zenbait lanpostuetan aritzera behartzen dituzte. Lan jarduera ohikoenak hauek dira:
• Eskala txikiko eraikuntza ko lanak, esate baterako, pasabideak eta bestelako lanak,
Egiptoar literatura
Dekadentzia
Setnaren ipuinak edo Setne Khaemwaset-en istorioak: Jaemuaset-en irudi historikoari buruzko kontakizun herrikoiak. Ramses II.aren (1279-1213 urte) laugarren semea zen Jaemuaset, eta aztia eta jakintsua zen.
Esklabotza
XXI. mendea
• Autoak eskuz garbitzea,
Egiptoar literatura
Dekadentzia
Ankhsheshonq-en jarraibideak. Rako apaiz dohakabe baten biografia eta bere gorteko azpijokoak.
Esklabotza
XXI. mendea
• Etxeko zerbitzua edo morrontza, batzuetan sexu esplotazioarekin,
Egiptoar literatura
Dekadentzia
Isis eta Neftisen auhenak: Osirisen heriotzagatik bi jainkosen kexak biltzen dituen drama errituala.
Esklabotza
XXI. mendea
• Kosmetika saloiak. Jende asko trafikatzen da Vietnam etik Erresuma Batu ra lan honetarako.
• Arrantza, batez ere Thailandia ko itsas elikagaien industriarekin lotuta.
Extremadura Unión Deportiva
Extremadura Unión Deportiva futbol talde extremaduratarra da, Almendralejo hirikoa.
Historia
1924 urtean Club de Fútbol Extremadura taldea sortu zen eta 1996an lehen mailara iritsi zen. Urtebete egin zuen bertan baina bigarren aldiz igotzea lortu zuen 1998an, oraingoan ere urte bakarrerako. Taldea desegitera zihoala ikusita 2007an Extremadura Unión Deportiva sortu zen haren koloreak eta estadioa hartuz. CF Extremadurak 2010 arte iraun zuen.
Talde berria behe mailatatik hasi zen eta 2010ean bigarren B mailara igotzea lortu zuen. 2018an Bigarren Mailara igo zen eta bi denboraldi egin zituen bertan. 2022an 1. maila RFEFn ari zela bi partidatara ez aurkezteagatik kanporatua izan zen eta taldea desegin zen 14 urteko historiaren ondoren.
Esklabotza
XXI. mendea
• Ekoizpena. AEB etako atxilotu asko koltxoiak, betaurrekoak, barruko arropa, errepide seinaleak eta gorputz armadurak bezain askotariko produktuak fabrikatzera behartzen dituzte.
• Nekazaritza eta basogintza. Estatu Batuetan eta Txina n atxilotuek askotan nekazaritza eta basogintza lanak egitera behartuak izaten dira. Ikusi espetxe baserria.
Egiptoar literatura
Aintzin Egiptoko literaturaren ezaugarriak
Egiptoko Literatura antzinako zibilizazioetatik sortu zen herri ahotsaren ondorioz. Hainbat lekutatik igarotzen da eta kultura modernoak moldatzen ditu. Literatura arkaiko faraonikoak mitoak, alegiak, herri-ipuinak, esaera zaharrak, otoitzak eta zenbait praktika erritual eta formula magiko biltzen ditu, antzezlanak balira bezala antzeztuak. K artistiko horrek guztiak komunean ditu ohiko baliabide estilistikoak ekoizpen arkaikoetan, hala nola:
Esklabotza
XXI. mendea
• Ipar Korea n, mutil gazteak sarritan eraikuntzan lan egitera behartzen dituzte, eta emakumeak arropa fabriketan aritzera.
Extremadura Unión Deportiva
Irabazitako txapelketak
2015-16.
Esklabotza
XXI. mendea
Norbait esklabotzara behartuta egon zitekeen seinaleen artean, besteak beste honakoak daude: nortasun agiririk eza, jabetza pertsonalik eza, egokiak ez diren jantziak edo zaharkituak erabiltzea, bizi baldintza txarrak, begiz begiko harremanak izateko errezeloa, hitz egiteko eta laguntza eskatzeko borondate eza, etab. Erresuma Batuan, jendea esklabotza modernoaren susmoak salatzeko laguntza telefono baten bidez animatzen da.
Estatu Batuetako Estatu Departamentua ren datuen arabera, "kalkulatzen da nazioarteko mugetan zehar 600.000 eta 820.000 gizon, emakume eta haur trafikatzen direla urtero, gutxi gorabehera % 70 emakumeak eta neskak izanik, eta % 50etik gora adingabeak. Datuak erakusten du baita, biktima transnazionalen gehiengoa sexu esplotazio komertzialetan nahastuta dagoela". Hala ere, "pertsonen lan esplotazio kezkagarria, askotan herrialde propioetan, zaila da urrutitik jarraitzea giza trafiko bezala". Estatu Batuetan bertan, urtero 50.000 pertsona trafikatzen direla kalkulatzen da.
Esklabotzaren aldeko mugimenduak
Hiztegiek esklabista, "esklabotzaren alde" dagoena definitzen dute. Horrek esan nahi du, esklaboen jabeak baino gehiago, beren interesak defendatzen dituztenentzat aplikatzen dela, mugimendu sozial gisa aktiboa eta gizartearen ikuspegia artikulatzen duen ideologia izanik. Berdin dio arrazakeria z identifikatu edo bereizten den ere, definizioan sartzeko.
Egiptoar literatura
Alejandriako Egiptoko literatura greziarra.
Nilok eragin handia izan zuen antzinako egiptoarren idazkietan, baita Alexandriara bertan bizi ziren mezenas ugarien babesa jasotzera iritsi ziren poeta greko-erromatarren idazkietan ere, baita Ptolomeo II Filadelfo faraoiak gonbidatutako Alexandriako Liburutegiko baliabideez baliatzeko ere, kultura oso maite baitzuen eta, adibidez, Settuagtenak itzultzera bidali baitzituen, hirurogeita hamar Hebrear Biblia. Bi dira alexandriar urrezko adin mota honetako talde nagusiak, Pléyade poetikoa deritzona (Teócrito, Filico de Corcira, Nicandro, Homero de Bizancio, Arato, Licofrón de Calcis eta Apolonio de Rodas edo Eantidas) eta Pléyade tragikoa. Helenismoaren poeta handi asko joan ziren hiri honetara, tartean Kalimako Libiakoa, epigramaren maisua, eta Teokrito Sirakusakoa, azken hau Idilios ez bakarrik artzainen egile gogoangarria. Egiptoar idazlerik nabarmenetako bat Apolonio de Rodas izan zen, Argonautikak izeneko epopeia baten egilea, baita Nono de Panopolis ere, beste mitologiko pagano baten egilea, Dionisiakoak. Herodasi hainbat Mimo zor zaizkio. Gainera, K.a. III. mende ko apaiza. Manetonek, grezieraz, herrialdearen lehen historia osoa gorde zigun, Egiptoko Historia (japonieraz, Aegyptiaca), besteak beste. Alexandriari lotuta, Licofron poeta ere egon zen. Erromatar inperial garaikoa da jada Apiano historialaria. Paganismo greziarraren azken ordezkaria Páladas epigramista izan zen, IV. mendek oa.
Literatura islamikoa eta literatura kopta
Arabiar Egipton idatzitako lehen eleberrietako bat Al-Risalah al-Kamiliyyah fil Siera al-Nabawiyyah izan zen, latinera Ibn al-Nafise n El teólogo autodidacto bezala itzulia. Zenbait kritikarik "zientzia-fikzio" gisa deskribatu dituzten elementu futurista batzuk dituen kontakizun teologikoa da. Bestalde, Las mil y una noches liburuko ipuin asko Egiptoko Erdi Aroko tradizioetakoak dira. Era horretako materialak XV. mendean bilduma honetan zeuden beste bi tradizioei gehitu zitzaizkien: indiarra eta persiarra.
Literatura modernoa
Egiptoko antzerkiaren aitzindaria Yaqub Sannu (1839-1912) izan zen, "Egiptoko Molière" deitua. Arabiera dialektalean idazten zuen eta Molière, Goldoni eta Richard Sheridanen eredu europarretan inspiratzen zen. Ahmed Chawqik (1868-1932), "Poeten Printzea" deituak, Frantzian ikasi zuen, eta han Pierre Corneille eta Jean Racine hartu zituen eredutzat, egiptoar historian eta arabiar kondairetan inspiratutako bertsozko antzerki-pieza ugari idatziz, adibidez, Kleopatraren heriotza eta Leylaren eromena. XIX. mendeare n amaieran eta XX. mendearen hasieran mundu arabiarrak Al-Nahda delakoa esperimentatu zuen, bizitzaren alderdi guztiei eragin zien mugimendu errenazentista, literatura barne. Urte batzuk geroago, Muhammad Hussein Haykalek (1888-1956) arabierazko lehen eleberri modernoa idatzi zuen, Zaynab (1914), baserri giroan girotutako maitasun istorioa. Bere garaikidea zen Taha Hussein (1889-1973) mugimendu modernistaren izen handienetako bat izan zen mundu arabiarrean. Oso gaztetatik itsua, formazio erlijioso tradizional bat jaso zuen Al-Azhar meskita kairotarrean, bere autobiografia nobelatuan El libro de los días (Al-Ayyam, 1929-1932) gogora ekartzen duena. Arabiar kulturaren hainbat alderdiri buruz galdetu zitzaion, eta islamiar aurreko poesia aparatu kritiko modernoarekin aztertu zuen. Mediterraneoko beste kultura-tradizio batzuetara ere hurbildu zen, hala nola greziar, frantziar eta italiar tradizioetara.
Tawfiq Al-Hakimek (1898-1987) egiptoar antzerki modernoa sortu zuen, ordura arte fartsa eta komedia arina nagusi zirela. Bere piezak arabiar eta mendebaldar ondarearen ideietan inspiratuta daude: Sherezade (1934), Edipo rey (1939), Pigmalión (1942), edo baita gai sozialak ere, hala nola El secreto de la suicida (1937) edo Una bala en plena corazón (1944). Profetari buruzko pieza bat idaztera ere ausartu zen, Mahoma (1936), irakurketara bideratua, eta ez antzeztua izatera. Garai honetako figura garrantzitsuenetako bat Naguib Mahfuz da, Literaturako Nobel Saria irabazi zuen lehen egiptoarra.
Nobela
Eleberriaren jatorria Egipton XIX. mendea ren amaieran gertatu zen europar narratiba erromantiko, detektibe eta historikoaren itzulpen oldearekin lotuta dago, egokitzapenak baino ez. Bi egile dira une honetako adierazgarrienak: Yuryi Zaydan (1861-1914) eta Mustafa Lufti al-Manfaluti (1876-1924).
Literatura modernoa ez arabofonoa
Egipto, denbora luzez, lurralde kosmopolita izan da, Alexandriako hiri eta portua bereziki, bertako biztanleria hainbat lekutatik zetorrelako. Idazle garrantzitsu askok beste hizkuntza batzuk hartu dituzte horrela, eta ez arabiera, beren lanetarako, baina Egiptoko literatur corpusaren parte dira. Besteak beste, Edmond Jabès, Albert Cossery eta Andrée Chedid frantsesez, Stratís Tsircas eta Constantino Kavafis grezieraz eta Ahdaf Soueif ingelesez. Gainera, idazle askok, atzerriratu zein ez, Egipto egin dute beren idazkien esparru, eta, zalantzarik gabe, ospetsuena Lawrence Durrell ingelesa da, Alexandriako laukotea lanaren egilea. Terenci Moix eta No digas que fue un sueño (1986) eleberri historikoen tetralogia, El sueño de Alejandría (1988), El amargo don de la belleza (1996) eta El arpista ciego (2002) ere aipa daitezke.
Claire Trevor
Claire Trevor (Jaiotza-izenaz: Claire Wemlinger; New York, 1910eko martxoaren 8a - Newport Beach, Kalifornia, 2000ko apirilaren 8a) Estatu Batuetako antzezlea izan zen.
Biografia
Antzerkian ari izan zen, eta 1932an hasi zen zineman lanean film laburrak eginez. Hasieran emagalduen pertsonaiak antzeztu zituen film batzuetan, haien artean ospetsuena John Forden The Stagecoach (1939, Diligentzia) izan zelarik. 1948an bigarren mailako antzezle onenari ematen zaion Oscar Saria jaso zuen John Hustonen Key Largo filmean egindako antzezpenagatik. Film asko antzeztu zituen, besteak beste: Dead End (1937), Dark Command (1940), Farewell My Lovely (1944, Agur, maitea), Born to Kill (1947, Hiltzeko jaioa), Key Largo (1948, Largo lurmuturra), The High and the Mighty (1954), Man Without a Star (1955), How to Murder Your Wife (1965, Zure emaztea nola hil).
Esklabotza
Esklabotzaren aldekoen filosofia
Antzinatik, pentsamendu politiko eta sozialaren historia k naturaltasunez onartu zuen esklabotza, gizarte-sistemaren alderdietako bat bihurtuz. Besteak beste, Aristoteles en eta John Locker en esklabotza testuak daude. Alabaina, Aristotelesen garaikideak ere baziren, kontrako iritziekin, berak biltzen baititu:
"Batetik, mantentzen da badagoela jaunaren ezaugarri zientifiko a, familiako aitarenarekin, magistratuarekin eta erregearenarekin nahasten dena (...) Beste batzuk, aldiz, jaunaren botere hori natura ren aurka dagoela aldarrikatzen dute, pertsonak aske edo esklabo bihurtzen dituena legea delako, naturak ez duela inolako desberdintasunik aitortzen. Eta azkenik, diote esklabotza gaiztoa dela, indarkeria ren ondorioa delako.
(...)
''Etxeko animalien eta esklaboen erabilgarritasuna genero berekoa da. Biek beren gorputzaren indarren laguntzaz gure existentziaren beharrak asetzen laguntzen dizkigute. Naturak berak horrela nahi du, pertsona askeen gorputzak esklaboengandik bereizten dituelako, hauei lan astunak egiteko beste indar emanez eta, aitzitik, ezin pertsona askeei makurtzeko zailtasunak ezarriz, beren gorputza bizitza zibileko funtzioetara soilik dedikatzeko, gerraren eta bakearen artean okupatuz (...) Bistakoa da naturalki batzuk pertsona askeak direla eta besteak naturalki esklaboak, eta azken hauentzat esklabotza erabilgarria bezain zuzena dela.''
''Bestalde, nekez ukatu liteke kontrako iritziak egiarik duenik. Esklabotzaren ideia bi eratara uler daiteke. Ezin daiteke inor esklabotzara lotu eta legez bertan mantendu, lege hau konbentzio bat delako gerran konkistatua garailearen jabetza gisa aitortzen duena. Legegizon askok legez kanpo jotzen duten eskubidea da, eta hori askotan esan dute hizlari politikoek. Izan ere horien arabera, izugarria da indartsuena, indarkeria erabil dezakeelako soilik, biktima bere menpeko eta esklabo bihurtzea.''
Bi iritzi kontrajarri horiek, jakintsuek berdin eusten dituzte.
''Aristóteles, “Politika”, I. liburua, II. kapitulua.''
''Egia esan, hobe da gizakiarentzat esklabo izatea grinatsua baino, izan ere, grinak pertsonaren bihotza nola menderatzen duen ikustea besterik ez dago. Baina bake-ordena honetan, gizon batzuk beste batzuen menpe uzten duenean, umiltasuna esklaboarentzat abantaila da harrotasuna menderatzaileentzat kaltegarria den bezala. Hala ere, naturaz, Jainkoak gizakia hasieran sortu zuen bezala, inor ez da pertsona baten edo bekatuaren esklabo. Dena den, esklabotza penala ordena naturala zaintzea eta traba egitea debekatzen duen lege horren bidez arautzen da.'' ''Lege honen aurka ezer egin ezean, esklabotza horrekin zigortzeko premiarik ez zen egongo. Horregatik, Apostoluak aholku ematen die morroiei menpean egon daitezen eta bihotzetik eta borondatez zerbitzatzeko. Beraz, jabeek askatasunik ematen ez badiete, nolabait, bere morrontzatik askatuko dira, beldur faltsuz ez zerbitzatzerakoan, baizik eta maitasun leialarekin, egoera iragan arte eta gizakiaren boterea suntsitu eta Jainkoa gauza guztietan egon arte.''
''Agustin Hiponakoa, “Jainkoaren hiria” XV. kapitulua. ''
Patristika k eta Erdi Aro ko pentsamendu kristau ak esklabotza bekatu aren ondorio gisa ikusten zuten, eta bidezkoa zela pentsatzen. Halaber, norbaiti heriotzaren alternatiba moduan, merezitako esklabotzara bideratzea bazela, hots, heriotza zigorre ra kondenatutako errudun baten kasuan. Bestalde, gerra justu batean preso hartutako fede gabeen esklabotza ere justifikatzen zuten.
Tomas Akinokoaren esklabotzaren gaineko argudio nagusiak, Aristotelesen eta Sevillako Isidororen testuetan oinarritzen dira, eta ondorengo “objekziotik” garatzen du: "Pertsonen arteko zerbitzua naturala da, batzuk naturaz zerbitzariak direlako, Aristotelesek bere Politikaren lehen liburuan azaltzen duen bezala. Gainera, zerbitzuaren inguruko erlazioak pertsonen arteko legeei dagozkie, Isidorok dioen bezala. Ondorioz, pertsonen arteko legea naturala da.” Hortik, honela ondorioztatzen du:
''Pertsona jakin bat zerbitzaria dela [servum, “esklabo” gisa ere itzul daiteke] beste bat baino lehenago, era absolutuan hartuz, ezin da esan naturala denik, egoera horretatik lortzen den onuragatik baizik. Hau da, gizon honi onuragarria zaionean beste gizon jakintsuago batek gobernatzen badu, eta jakintsuari ongi datorkionean besteak laguntzea, Politikaren lehen liburuan esaten den bezala. Beraz, zerbitzaria [servitus, “esklabotza” sia ere itzul daiteke], pertsonen arteko legeari dagokio, eta bigarren moduan da naturala, inoiz ez lehen moduan.''
Tomas Akinokoa, Summa Theologiae II II 57, 3 ad 2.
XVI. eta XVII. mendeko espainiar neotomistak, horietatik asko jesuita k, antzerako argudioak erabiltzen zituzten, esklaboen trafikoa eta jabetza justifikatzeko (adibidez Antonio Diana, Tomás Sánchez de Ávila, Luis de Molina, Fernando Robello eta Diego Avendaño). Luis de Molinaren iritzia zehaztuagoa zen, esklabotzara behartutako gehienak injustiziaren ondorioz izaten zirelako, esklabotzaren aldeko argumentu tradizionalak onartu arren. Hala ere, jabeen kontzientziak lasaitzen zituen, injustizien probarik ez bazeuden.
XVII. mendearen amaierako Ingalaterra n, John Locke arrazionalista liberalak, ohiko justifikazioa erreproduzitzen du, konkistatzaileari dagokion heriotza zigorra gauzatzearen ordezko modukoa delako esklabotza.
''Zalantza barik, bada heriotza merezi duenak ekimenen bategatik, galera horren onuragarriak ahal izango du, bere esku duenean, heriotzaren exekuzioa atzeratu eta bere zerbitzura erabili, kalterik ez diolako sortzen horrekin. Eta esklabotzaren zakarkeriak bizitzaren balioa baino handiagoak direla uste badu, bere esku egongo da, jabearen nahiaren aurka, bere buruaz beste egitea.''
''Hau esklabotzaren baldintza ezin hobea da, ez baita konkistatzaile legal baten eta gatibu baten arteko gerra-egoera etengabea soilik, bere artean akordio bat ezarri delako, botere mugatukoa alde batetik eta obedientzia bestetik. Gerra eta esklabotza egoerak eten egingo ziren itunaren iraupen osoan, zeren eta, esan bezala, inork ezin du hitzarmenik beste bati utzi, bere bizitzaren gaineko boterea ez badu.''
Estatu Batuetako hegoaldeko esklabotzaren aldeko politika
Estatu Batuen independentzia z geroztik, esklabotza eztabaida-gai bilakatu zen: XIX. mendearen lehen hamarkadan, iparraldeko estatuek segidan eman zuten legedi emantzipatzailea, hegoaldeko estatuetan baztertzen ziren bitartean. 1810 aldera, iparraldeko esklaboen % 75 askatuak izan ziren, eta ia guztiak hurrengo belaunaldian. Esklabotzaren aurkako argudio ak, filosofiko ak eta moral ak izateaz gain, ekonomikoak eta sozialak izan ziren, haien eraginkortasuna eza nabarmentzen zutelako (batez ere, nagusi ziren arloetan). Virginia bezalako hegoaldeko estatu esklabistetan, 1783tik 1812ra bitarteko egoeran, partzialki tabakoaren laborantza uztea ekarri zuena bestea produktu batzuekin ordezkatuz, esklaboen askapen mailak berriro ez ziren gertatuko 1865 arte. Horren arrazoi ekonomikoak mendearen erdiko hamarkadetan desagertu ziren, azukrearen eta kotoiaren nazioarteko eskaria handitu zenean, eta Louisiana erostean lurralde handi ugari zabaldu zirelako plantazio-ekonomiarako. Esklaboen kopuruak eta nazioarteko agertokiak gero eta berezitasun handiagoa izateak, kritikak areagotu zituzten Hegoaldeko esklabotzaren aurrean, eta ondorioz, esklabotzaren aldeko erantzun gero eta artikulatuagoak ematen hasi ziren. James Henry Hammonden Lokatza ren diskurtso ospetsuak (1858), eta John C. Calhounek 1837an Estatu Batuetako Senatuan egindakoak, esklabotzaren aldeko argumentu politikoa artikulatu zuten esklabotza mugimenduaren heldutasun fasean (1830eko hamarkadaren amaieratik 1860ko hasierara). Teoriko hauek hegoaldeko gizartearen zati garrantzitsu baten ikuspegiak eta klase sentsibilitatea gorpuztu zituzten. Gizarte historiko gehienen oinarria lurrik gabeko klase baten existentzia zela esaten zuten, berez iragankorra eta erraz manipula tzeko modukoa zena. Eta horrek ekonomiaren, gizartearen, gobernuaren, eta legeen garapen baketsu eta harmonikoaren indar suntsitzaile bihurtzen zuela: demokraziarentzako mehatxu handiena.