cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcia Brown
Lan ibilbidea
Cornwall High Schoolen irakatsi zuen, New Yorken. New Yorkeko Irakaskuntza utzi egin zuen Liburutegi Publikoko Haurren Areto Nagusian lan egiteko. Lehen liburua The Little Carousel izan zen, berak idatzi eta ilustratu zuen 32 orrialdeko liburu ilustratua, 1946an Scribnerrek argitaratua.
Brown bere editorea zen Janet Loranger lankidearekin bizi zen.
Lanak
Hona hemen bere obra batzuk:
Sebastes steindachneri
Sebastes steindachneri Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Sistema trifasiko
Ingeniaritza elektrikoan, sistema trifasikoa edo hiru faseko sistema korronte alternoko energia elektrikoaren sorkuntza, banaketa eta kontsumo sistema bat da. Maiztasun eta anplitude berdineko —eta beraz balio efikaz berdineko— hiru korronte alternoz osatzen da, zeinak beraien artean 120ºko desfase bat aurkezten duten, eta ordena zehatz baten antolatuak dauden. Sistema osatzen duten hiru korronte alternoetako bakoitza fase izenarekin izendatzen da.
Luis Urkiri
Luis Urkiri Urain (Deba, - ) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, erdilari moduan aritzen zena.
Sistema trifasiko
Sistema trifasikoa sistema polifasiko mota bat da, mundu guztiko sare elektrikoetan energia elektrikoa garraiatzeko erabiliena. Orokorrean, lurrarekiko tentsio berdin baterako, sistema trifasiko bat sistema monofasiko baliokide bat baino merkeagoa da, energia elektriko kopuru berdina garraiatzeko material eroale gutxiago erabiltzen delako. Potentzia haundiko motor elektriko eta beste karga batzuk elikatzeko ere erabiltzen da, eta honegatik industrian ere oso erabilia da.
Sistema trifasikoan konexio konfigurazio mota bi daude: izar erako konexioan (Y) laugarren linea bat, neutroa, erabiltzen da, eta tentsio maila bi erabili daitezke —adibidez, fase bat eta neutroaren artean 230 volteko tentsioa, eta fase biren artean 400 volteko tentsioa—; triangelu erako konexioan —baita delta erako konexio deitua— (∆) tentsio maila bat bakarrik erabili daiteke.
Sistema trifasikoa Galileo Ferraris, Mikhail Dolivo-Dobrovolsky, Jonas Wenström eta Nikola Teslak asmatu zuten 1880ko hamarkada bukaeran, bakoitzak bere aldetik.
Printzipioa
Hiru faseko energia iturri sistema simetriko baten, hiru eroaleetako bakoitzak tentsio eta maiztasun berdineko korronte alterno bat darama erreferentzia komun batekiko, baina periodoaren heren bateko fase arteko diferentziarekin. Erreferentzia komuna orokorrean lurrera konektatua dago, eta askotan korronte elektrikoa daraman neutro deituriko eroale batera. Fase diferentzia dela eta, eroale bakoitzeko tentsioa bere balio maximora beste eroale bat baino ziklo heren bat arinago eta gelditzen den eroalea baino ziklo heren bat beranduago heltzen da. Fase arteko atzerapen honekin karga elektriko orekatu bati potentzia elektriko konstantea ematen zaio. Honetaz gain motor elektriko baten eremu magnetiko birakor bat lortu daiteke, eta transformadoreak erabiliz beste fase arteko ordenamendu batzuk ere lortu daitezke. Deskribatutako hiru faseko sistema simetriko honi soilik hiru faseko sistema edo sistema trifasiko deitzen zaio, zeren, hiru faseko sistema asimetrikoak diseinatu eta ezartzea posible bada ere —tentsio desberdinekin edo fase arteko diferentzia desberdinekin—, sistema asimetrikoak praktikan ez dira erabiltzen, sistema simetrikoen abantaila nagusiak galtzen bait dituzte.
Orekatutako karga lineal bat elikatzen duen hiru faseko sistema baten, hiru eroaletako aldiuneko korronteen batura zero da. Beste ere batera esanda, eroale bakoitzeko korrontea beste eroale bien korrontearen baturaren berdina, baina aurkako zeinukoa. Fase bateko eroaleko korrontearen itzulera bidea beste fase bietako eroaleak dira.
Eroale bi —fase eta neutroa— erabiltzen dituen energi iturri monofasiko batekin konparatuz, neutro gabeko iturri trifasiko batek, fase bakoitzeko fase-neutro tentsio berdin eta korronte kapazitate berdinarekin, hiru aldiz potentzia elektriko gehiago garraitzen du, 1.5 aldiz eroale gehiago erabilita —bi eroale fase bakarrarentzat eta hiru eroale hiru faserentzat—. Beraz, material eroale kopuru berdinarentzat energia elektrikoaren garraio kapazitatea bikoiztu egiten da.
Sistema trifasikoetan laugarren eroale bat erabili daiteke, bereziki behe-tentsioko banaketan. Laugarren eroale hau neutroa da. Neutroaren bitartez hiru faseetako bakoitza tentsio konstantedun iturri monofasiko banatu bezala erabili daiteke, sistema hau fase bakarreko kargak osatzen dituzten etxebizitza taldeak elikatzeko erabiltzen delarik, talde bakoitza fase batekin elikatuz. Konexioak antolatzerakoan, ahal den neurrian, talde bakoitzak fase bakoitzetik potentzia kopuru berdina xurgatzeko eran egiten dira. Energia elektrikoaren banaketa sisteman korronteak orokorrean ongi orekatuta egoten dira. Transformadoreak lau hariko sekundarioarekin diseinatu daitezke, baina hiru hariko primarioarekin, sistemak karga desorekatuak eta sekundarioko neutroko korronteak onartzen dituelarik. Sistema trifasikoak, berauen ezaugarri batzuegatik, sistema oso desiragarriak dira energia elektrikoaren banaketarako sistemetan:
Sistema trifasikoetako eroaleak herrialdearen arabera aldatzen diren kolore kodeekin identifikatzen dira. Motor elektriko trifasikoen biratze norantza egokia ziurtatzeko faseak ordena egokian konektatu behar dira. Adibidez, ponpa eta haizagailuek aurkako norantzan ez funtzionatzea gerta daiteke. Faseen identifikazioa beharrezkoa da iturri bi aldi berean konektatzea posible bada; fase biren arteko konexio zuzena zirkuitu-laburra da.
Sorkuntza eta banaketa
Zentral elektrikoan, transformadoreen bitartez sorgailuek emandako tentsioa aldatu egiten da energia elektrikoaren garraiorako tentsio balio egokietara, garraioko galerak minimizatzeko.
Energia elektrikoaren garraio sarean tentsio aldaketa gehiagoren ondoren, tentsioa erabilpen balio estandarrera bihurtzen da bezeroei banandu aurretik. Tentsio honen balioa, maiztasunarekin gertatzen den lez, herrialdearen araberakoa da, gehienetan 110 edo 230 voltekoa izanik —fase bat eta neutroaren arteko tentsioaren balio efikaza—, Europan 230 voltekoa delarik.
Ibilgailuen alternadoreek korronte alternoa sortzen dute, korronte hau diodo zubiekin arteztuta korronte zuzen bihurtzen delarik.
Hiru hariko eta lau hariko zirkuituak
Sistema trifasikoan oinarrizko konexio konfigurazio mota bi daude: izar erakoa (Y) eta triangelu (edo Delta) erakoa (Δ). Irudian ikusten denez, triangelu erako konfigurazioan hiru eroale bakarrik behar dira garraiorako, izar erakoan laugarren eroale bat egon daitekeelarik. Laugarren haria badago, neutroa da, eta orokorrean lurrera konektatzen da. Hiru hari edo lau hari esaterakoan ez da energia elektrikoa garraiatzeko aireko lineen goialdean doan lur eroalea kontatzen, eroale hau akatsengandik babesteko bakarrik erabiltzen bait da, akatsik gabeko egoeran ez daramalarik korronterik.
Fase eta neutro arteko tentsio simetrikodun lau hariko sistema bat neutroa elikatze harilkatu guztien izarreko puntu komunera konektatzen denean lortzen da. Honelako sistema baten hiru faseek tentsio balio berdina izango neutroarekiko.
Lau hariko izar erako sistema, lurrarekiko erreferentzia duten tentsioak behar direnean edo tentsio mailaren hautaketa behar denean erabiltzen da. Fase bateko akats batek babes gertaera lokal bat —fusiblea edo babesgailua irekitzea— sortuko du, eta ez du beste faseetan akatsik eragingo. Banaketa lokal honen erabilpen adibidea Europan —eta beste edozein tokitan— aurkitu daiteke, non erabiltzaile lokal bakoitzak fase bateko eta neutro arteko elikadura bakarrik eduki dezakeen —neutroa hiru faseekiko komuna delarik—. Neutroa elkarbanatzen duen erabiltzaile talde batek fase bakoitzean korronte kopuru desberdina xurgatzen duenean, neutroaren eroale komunak desorekak horrek sortutako korrontea eramango du. Ingeniari elektrikoak, sistema diseinatzerakoan, kargak ahalik eta orekatuenak izan daitezen saiatuko dira, bai banakakoen banaketa eskalan zein mundu mailako banaketa eskalan.
Zirkuitu orekatuak
Zirkuitu orekatu batetan hiru lineek karga baliokideak elkarbanatzen dituzte. Zirkuitua aztertuz, lineako tentsio eta korronteen arteko erlazioak, eta kargako tentsio eta korronteak izar eta triangelu erako kargentzat lortzen dira.
Sistema orekatu batetan linea bakoitzak tentsio berdinak sortzen ditu, fase arteko angeluek bata bestearengandik banaketa berdina dutelarik.
Tentsio hauek izarrean zein triangeluan konektatutako kargak elikatzen dituzte.
Izar eran
Izar erako kasuan, karga bakoitzak bere lineako tentsioa ikusten du, eta beraz:
non Ztotal lineako eta kargako inpedantzien batura den (Ztotal = ZLN + ZY), eta θ inpedantzia osoaren (Ztotal) fasea den.
Fase bakoitzeko tentsio eta korrontearen arteko fase angelua ez da derrigorrez 0 izan behar, eta kargako inpedantzia (Zy) motaren araberakoa da. Karga induktibo eta kapazitiboek korrontea tentsioarekiko atzeratu edo aurreratu egiten dute. Hala ere, hiru linea pareen arteko fase angelua −1 eta 2, 2 eta 3, 3 eta 1− 120°koa izango da oraindik.
Triangelu eran
Eta:
Angelu erlatiboak mantendu egiten dira. Kirchhoffen korrontearen legea triangeluko korapilo bakoitzean erabiliz lineako korronteak kalkulatu daitezke:
eta beste lineak:
non θ triangelu inpedantziaren (ZΔ) fase angelua den.
Potentzia transferentzia karga orekatuekin
Orokorrean, potentziako sistema elektrikoetan, ahal den neurrian kargak hiru faseen artean era berdintsuan banatzen dira. Ohikoa da lehenengo sistema orekatua aztertzea eta ondoren sistema desorekatuen efektuak honen desbideraketa lez deskribatzea.
Sistema trifasikoaren ezaugarri garrantzitsu bat karga trifasiko batek jasotzen duen potentzia elektriko osoa aldiunero konstantea dela da —nahiz eta fase bakoitzaren potentzia aldakorra den, hiru faseen potentzia batura konstantea da—.
V_P tentsio maximodun sistema trifasiko baten:
Karga orekatua dela ulertzen da. Fase bakoitzean inpedantzia dago:
I_P korronte maximoaren balioa hurrengo da:
eta aldiuneko korronteak hurrengoak:
Ondorioz, fase bakoitzeko aldiuneko potentziak hurrengoak dira:
Identitate trigonometrikoak erabiliz:
Hiru faseak batuz aldiuneko potentzia osoa lortzen da:
Kako arteko terminoek sistema trifasiko simetriko bat osatzen dutelarik, zero batzen dute, eta potentzia osoa konstantea bihurtzen da:
edo, tentsio maximoa ordezkatuz,
V_P eta I_P tentsio eta korrontearen balio maximoak erabili beharrean V_ eta I_ balio efikazak erabiltzen badira:
beraz,
Fase bakarreko kargak
Karga monofasikoak fase biren artean, edo fase eta neutro artean konektatu daitezke. Karga monofasikoak sistema trifasikoko faseen artean banatzerakoan karga osoa orekatu egiten da, eta eroale eta transformadoreen erabilpen merkeago bat lortzen da.
Lau hariko izar erako sistema trifasiko baten, faseko hiru eroaleek tentsio berdina daukate neutroarekiko. Lineako eroaleen arteko tentsioa fase eta neutroaren artekoa baino √3 aldiz haundiagoa da:
Erabiltzaileen instalazioetatik hornitzailearen transformadorera doazen itzulerako korronte guztiek eroale neutroa elkarbanatzen dute. Kargak hiru faseen artean era berdintsuan banatu badira, itzulera korronteen batura neutroan zero ingurukoa izango da. Transformadorearen sekundarioari konektatutako faseko karga ez orekatuek transformadorearen eraginkortasuna gutxitu egingo dute.
Elikadurako neutroa hausten bada, fase eta neutro arteko tentsioa ez da mantentzen. Kasu honetan karga erlatibo haundiagoa daukan faseak tentsio gutxitzea jasango du, eta karga erlatibo txikiagoa daukan faseak tentsio haunditzea, faseen arteko tentsiora iristeraino.
√3 ≈ 1.73 izanik, VLN linea eta neutro arteko tentsioa %100 dela definitzen bada VLL lineen arteko tentsioa ≈%173koa izango da, eta VLL lineen arteko tentsioa %100 dela definitzen bada VLN linea eta neutro arteko tentsioa ≈%57,7koa izango da.
Karga desorekatuak
Hiru lineatako korronteak ez direnean berdinak edo beraien artean ez dutenean 120ºko banaketa zehatza, potentzia galera sistema orekatu batena baino haundiagoa da. Sistema desorekatuak analizatzeko osagai simetrikoen metodoa erabiltzen da.
Karga ez-linealak
Karga linealekin, neutroak daraman korronte bakarra fase arteko desorekak sortutakoa da. Aurrealdeko kondentsadore-artezgailua erabiltzen duten gailuek, elikatze iturri kommutatu, ordenagailu, bulegoko ekipamendu eta horrelakoek, hirugarren ordenako harmonikoak sortzen dituzte, zeinak fasean eragiten elikadurako hiru faseetan. Ondorioz, harmoniko hauek neutroan batu egiten dira, honek neutroko korronteak faseko korrontea gainditzea eragin dezakeelarik.
Hiru faseko kargak
Karga trifasiko mota garrantzitsu bat motor elektrikoa da. Hiru faseko indukziozko motor batek diseinua sinplea, abiarazte indar momentu haundia eta eraginkortasun haundia ditu. Motor mota honek industrian erabilpen asko ditu. Motor trifasiko bat tentsio maila eta sailkapen berdineko motor monofasiko bat baino trinkoagoa eta merkeagoa da, 10 HP (7.5 kW) baino gehiagoko motor monofasikoak ez direlarik ohikoak. Motor trifasikoek gainera bibrazio gutxiago dituzte, eta beraz potentzia berdineko eta baldintza berdinetan erabilitako motor monofasikoek baino bizitza luzeagoa dute.
Argiztapenean, lineako maiztasunaren keinada (flicker) gutxitu egin daiteke lineako maiztasuna darabilten argi iturriak hiru faseetan uniformeki banatuz, argiztatutako eremuak hiru faseetako argi iturriengatik hartzen duelarik argia. Lineako maiztasunaren keinadaren efektua kaltegarria da kirol errentransmisioetan erabiltzen diren kamera super-geldoentzat. Hiru fasetako argiztapena era arrakastatsuan erabili da 2008ko Pekineko Olinpiar Jokoetan, kamera super-geldoek hartutako koadro bakoitzari argi maila konstantea emanik. Beroketa erresistiboko kargak, labe elektriko edo berogailuetakoak adibidez, sistema trifasikoetara konektatu daitezke. Argiztapen elektrikoa ere sistema trifasikoetara konektatu daiteke.
Artezgailuek iturri trifasikoa erabili dezakete sei-pultsuko korronte zuzeneko irteera sortzeko. Honelako artezgailuen irteera artezgailu monofasikoena baino askoz leunagoa da, eta tentsioa ez da zerora erortzen fase artean, artezgailu monofasikoetan gertatzen den lez. Artezgailu trifasikoak bateriak kargatzeko, elektrolisi porozesuetan —aluminio produkzioan adibidez— edo korronte zuzeneko motor elektrikoetan erabili daitezke. Zig-zag erako transformadoreak sei faseko artezgailuaren baliokidea egiteko balio dute, zikloko hamabi pultsuduna; metodo hau batzutan iragazkien osagaien kostua txikiagotzeko erabiltzen da, aldi berean sortutako korronte zuzenaren kalitatea hobetzen delarik.
Karga trifasiko adibide bat altzairugintzan eta mea errefinatzeko erabiltzen den arku elektrikozko labea da.
Kolore kodea
Sistema trifasikoan erabiltzen diren eroaleak kolore kode batekin bereizten dira, kargak orekatu ahal izateko eta motor elektrikoen biraketa norantza egokia ziurtatzeko. Kolore kodea herrialdearen araberakoa da, eta herrialde berean ere kode berriak eta kode desberdin zaharkituak aurkitu daitezke. Europar Batasunean IEC 60446 nazioarteko estandarra erabiltzen da.
Lurreko eroalea berde eta horiz markatzea agintzen duen estandarra instalatzaile daltonikoak nahastu ahal izatea gutxitzeko erabaki zen. Gutxigorabehera %7-%10 gizonek ez dute garbi bereizten gorri eta berdearen artean, eta hau segurtasun kezka berezi bat da kolore hauek dituen instalazio zahar batzutan, non gorria tentsiodun eroalea markatzeko erabiltzen zen eta berdea lurra markatzeko.
Sphenomorphus modigliani
Sphenomorphus modigliani Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Graceville (Florida)
Graceville Floridako hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 2,236 biztanle zituen, 11.4 kilometro koadrotan banatuta.
Villiers-en-Bois
Villiers-en-Bois Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villiers-en-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 154 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 70 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 67 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (33 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villiers-en-Bois udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 145 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.127 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Villiers-en-Bois udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eisenstein (Wisconsin)
Eisenstein Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Price konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nakhodka
Nakhodka (Находка) Errusiaren ekialdeko muturrean dagoen Primorski kraiko hiria da. Japoniako itsasoko Nakhodkako golkoan dago, Vladivostoketik 85 km ekialdera. 2010ean 159.719 biztanle zituen.
Errusiak Ozeano Barean duen garraiogune garrantzitsuenetako bat da, eta 2010ean 51 milioi tona pasatxo mugitu zituzten hiriko portu guztien artean.
Jon Zabala Arrieta
Jon Zabala Arrieta (Getxo, ) bizkaitar errugbilaria da, harroin moduan aritzen dena.
Haitiko kreolera
Haitiko kreolera (kreyòl ayisyen) nagusiki frantsesak eragindako kreol hizkuntza da, mundu osoan gehien mintzatzen dena. Haitiko mintzaira ofiziala da, frantsesarekin batera 1961etik. Herrialde hartatik at, Quebec aldean, AEBetan eta Kuban ere hiztun kopuru esanguratsuak daude, immigrazio mugimenduekin lotuta.
Félix Morisseau-Leroy idazleak hizkuntzaren estatus ofizialaren alde jardun zuen, besteak beste, eta gaur egun literaturan eta hedabideetan ere gero eta gehiago erabiltzen da.
Melissodes bimaculata
Melissodes bimaculata erle espezie bat da, Melissodes generoan eta Apidae familian.
Grand Ridge (Florida)
Grand Ridge Floridako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 878 biztanle zituen, 5.8 kilometro koadrotan banatuta.
Lycodes seminudus
Lycodes seminudus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
You Will Meet a Tall Dark Stranger
You Will Meet a Tall Dark Stranger (euskaraz Arrotz Beltzaran Garai Bat Topatuko Duzu), 2010eko Woody Allen estatubatuar zinema zuzendariaren drama-komedia film bat da. Antonio Banderas, Josh Brolin, Anthony Hopkins, Gemma Jones, Freida Pinto, Lucy Punch, Naomi Watts, Roger Ashton-Griffiths eta Pauline Collins aktoreek antzeztu zuten.
2010eko maiatzaren 15ean Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Maitasuna, sexua, umorea eta traizioak. Familia bateko senideen pasioak, griñak eta nahigabeek gatazkak eragin eta egoera arriskutsuak bizitzera bultzaraziko dituzte, batzuk eromenaren atarian ere jarriz.
Grant-Valkaria (Florida)
Grant-Valkaria Floridako herri bat da. Brevard konderrian kokatua dago. 2010ean 3,928 biztanle zituen, 2.7 kilometro koadrotan banatuta.
Sebastes taczanowskii
Sebastes taczanowskii Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Julen Irizar
Julen Irizar Laskurain (Bergara, ) gipuzkoar txirrindularia da, sprinterra.
Palmaresa
2016 2018
Roumagne
Roumagne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roumagne udalerrian erroldatutako biztanleak 541 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 282 etxebizitza zeuden, 238 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 274 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 238 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 41 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 214 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 116 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 328 ziren, horien artean 221 aktiboak ziren eta 107 inaktiboak ziren. 221 pertsona aktiboetatik 205 lanean zeuden (109 gizon eta 96 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 107 pertsona inaktiboetatik 59 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roumagne udalerrian 245 unitate fiskal zeuden, 550,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.022 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Roumagne udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 741 hektarea erabiltzen.
NGC 2538
NGC 2538 galaxia espiral bat da, Canis Minor konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Roumagne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ripalta Guerina
Ripalta Guerina Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ripalta Guerinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sphenomorphus nigriventris
Sphenomorphus nigriventris Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Ripalta Cremasca
Ripalta Cremasca Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ripalta Cremascak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Genest-sur-Roselle
Saint-Genest-sur-Roselle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Genest-sur-Roselle udalerrian erroldatutako biztanleak 436 ziren. Familiak 173 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 71 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 171 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 201 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 171 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 14 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 121 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Genest-sur-Roselle udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 461 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.390 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
Germay
Germay Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Germay udalerrian erroldatutako biztanleak 45 ziren. Familiak 18 ziren, horien artean 7 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 7 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Saint-Genest-sur-Roselle
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Genest-sur-Roselle udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.400 hektarea erabiltzen.
Antonio Espinós
Antonio Espinós Ortueta (Bilbo, ) bizkaitar karateka ohia da. Lehiaketa utzi ondoren, federazioan sartu eta Europako eta Munduko Federazioak zuzendu ditu.
Saint-Genest-sur-Roselle
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Germay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 21 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 28etxeak ziren. 21 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 15 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 30 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (15 gizon eta 10 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Germay udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 828 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sergio Aliaga
Sergio Aliaga Txibite (Cintruénigo, 1991ko urriaren 26a) nafar pistako txirrindularia da, taldekako esprint modalitatean aritzen dena. 2015ean Munduko Txapelketetan parte hartu zuen.
Bombus frigidus
Bombus frigidus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Tunel-efektua
Tunel-efektua deritzo mekanika kuantikoan partikula batek bere energia baino energia potentzial handiagoko potentzial-langa bat zeharkatzean jazotzen den fenomenoari.
Mekanika klasikoan efektu hau azaltzea ezinezkoa da, potentzial-langa bat igarotzeko aukera bakarra honek behar beste energia lortu eta gainetik pasatzea baita. Baina mekanika kuantikoan, uhin-partikula dualtasunari esker, partikularen posizioa uhin-funtzioa erabiliz deskribatu daiteke, eta honela, langara iritsi ondorengo partikularen posizioaren probabilitatea kalkulatu. Probabilitate hori aztertuz, potentzial-langa behar adina energia izan gabe zeharkatzea posible dela ikus daiteke. Zeharkatzeko probabilitatea finitua da, eta esponentzialki txikiagotzen da langaren altuera eta zabalera handiagotzean. Tunel efektua 1-3nm edo txikiagoko potentzial langetan gertatzen da.
Efektu hau Heisenbergen ziurgabetasunaren printzipioa erabiliz ere uler daiteke, partikula baten posizioa zehazki jakin ahal ez izateak honi mekanika klasikoaren arauak bortxatzea ahalbidetzen baitio, potentzial-langa energia nahikorik gabe zeharkatzea posible eginez.
Tunel efektua XX. mendearen hasieran aurresan zen, eta mende bereko erdialdera izan zen fenomeno fisiko orokor gisa onartua.
Historia
Tunel efektua gerta zitekeela proposatu zuen lehena Friedrich Hund izan zen, 1927. urtean, energia potentzial langa bikoitza aztertzen ari zen bitartean. Urte berean, Leonid Mandelstam eta Mikhail Leontovich-ek aurkitu zuten fenomeno bera, garai hartan berria zen Schrödingerren uhin ekuazioak zekarren ondorioak analizatzeko prozesuan.
Jadanik erradioaktibitatea ezaguna zen, Henri Becquerelek 1896. urtean aurkitu baitzuen. Marie eta Pierre Curie-k, gainera, ikerkuntza zabalagoa egin zuten gai honen inguruan, Fisikako Nobel Saria irabaztera eraman ziena. Bestalde, Ernest Rutherford eta Egon Schweidler-ek ere erradioaktibitatearen izaera aztertu zuten, erdibizitzaren kontzeptuak garatuz. Hala ere, ez zegoen azalpen matematikorik fenomeno hauentzako.
Ez zen izan 1928. urtera arte non George Gamow ek,(Madelstam eta Leontovichen experimentuak ezagututa ) tunel efektuari esker, alfa desintegrazioaren teoria ebatzi zuen. Klasikoki, nukleo atomiko batetik ateratzeko behar duten energia oso handia denez, partikulek ez dute haietatik ihes egiteko aukerarik. Baina mekanika kuantikoaren ikuspegitik, nukleoak ezartzen duen potentziala zeharkatzeko probabilitatea badu partikulak, kontuan hartzeko modukoa izanik. Horrela, Gamowek nukleoentzako potentzial eredu bat proposatu, eta partikula baten erdibizitzaren eta igorpen energiaren arteko lotura aurkitu zuen.
Urte berean, Ronald Gurneyek eta Edwar Condonek ere alfa desintegrazioaren teoria ebatzi zuten. Harrezkero, partikulek tunel energetiko bat zeharkatzeko aukera dutela onartzen da.
Max Bornek, 1926. urtean Schrödingerren ekuazioari esanahi probabilistikoa eman ziona, Gamowen mintegian egon ondoren, tunel efektuaren orokorkuntza egin zuen. Fenomenoa ez zen soilik fisika nuklearrean ematen, mekanika kuantikoaren ondorio zuzena baitzen, eta honen ondorioz, hainbat sistematan ikus zitekeen. Hori dela eta, teknologiaren hainbat arlotan aplikazio zuzenak izan ditu, hala nola, transistoreetan eta diodoetan. Hain zuzen ere, azken hauen garapenak elektroien tunel efektua onartzera eraman zuen 1957. urtean.
Azalpen sinplifikatua
Mekanika kuantikoaren arloko fenomenoa da tunel efektua eta mundu mikroskopikoaren ezagutzarekin lotura estua du. Orokorrean, asko jota tamaina atomikoa duten partikulekin ari garenean bakarrik beha daiteke. Eskala horretan mekanika klasikoaren ordez, mekanika kuantikoa erabili behar da. Dena den, kontzeptua ulertzeko, potentzial langa bat zeharkatu nahian dabiltzan partikulak mendixka batean behera doan pilota batekin aldera daitezke.
Grabitatearen eraginez, pilotak Lurraren zentroranzko norabidean higitzeko joera du. Mekanika klasikokoaren arabera, abiadura (energia) nahikoa ez badu, baloiak ezingo du muinoa gainditu.
Hala eta guztiz ere, mekanika kuantikoaren ikuspuntutik, partikulek noizbehinka beste aldera tunelatu dezakete. Hau da, partikulek energia nahikoa ez badute ere, muinoa gurutzatuko duten probabilitate txiki bat dago.
Bi ikuspuntuen arteko aldearen jatorria materiak uhin zein partikulen propietateak dituela onartzea da. Dualtasun honen interpretazio batek Heisenbergen ziurgabetasunaren printzipioa sartzen du tartean. Printzipio honek muga bat jartzen du aldi berean partikula baten posizioa eta momentu lineala jakiteko zehaztasunean. Hori dela eta, "partikularen posizioa x da" esan beharrean, testuinguru honetan egokiena "partikula x posizioan aurkitzeko probabilitatea P(x) da" esatea da. Heisenbergen printzipioaren ondorioz, egoera batek zero (edo bat) probabilitatea izatea debekatuta dago. Hortaz, partikula bat oztopo baten beste aldean topatzeko probabilitatea beti izango da ez-nulua.
Tunelatzea
Partikula baten uhin-funtzioak sistema fisiko bati buruz jakin daitekeen guztia laburbiltzen du.
Schrödingerren ekuazioa bezalako formulazio matematikoak erabiliz aurki daiteke uhin-funtzioa. Bere moduluaren karratua zuzenean dago erlazionatuta partikula espazioko puntu batean aurkitzeko probabilitatearekin.
Langa zenbat eta zabalagoa eta energia altuagokoa izan, orduan eta txikiagoa da tunelatzeko probabilitatea. Tunelatzearen eredu sinpleak, dimentsio bateko potentzial langa esaterako, aljebraikoki analiza eta ebatz daiteke. Horrelakoetan, oztopoaren barruan anplitude ez-nulua duen uhin-funtzioa da prozesuaren eredua. 1. irudiko simulazioak mota honetako sistema erakusten du.
South Park: Bigger, Longer & Uncut
South Park Bigger, Longer & Uncut 1999ko Trey Parker estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
South Park toki baketsua zen Terrence eta Phillip kanadiarren azken pelikula proiektatu den arte. Stan, Kyle, Kenny eta Cartmanek filma ezkutuan ikusiko dute eta gero, eskolako gainerako ikaskideek. Neska-mutikoak pelikulako hizkera zantar bera erabiltzen hasiko dira.
Tunel-efektua
Tunelatzea
Errealitateko mota honetako problemek askotan soluziorik ez dutenez, WKB hurbilketa bezalako metodo "semiklasikoak" garatu dira soluzio hurbilduak aurkitzeko.
Garapen matematikoa
Denborarekiko independentea den Schrödingerren ekuazioa honako hau da,
Erabilitako magnitudeak hauek dira:
Schrödingerren ekuazioak hainbat forma har ditzake x-ren balio ezberdinetarako, M(x)-ren arabera. M(x) negatiboa eta konstantea den kasuetan, ekuazioa honela idatz daiteke:
Soluzioak uhinak dira, +k edo -k fase-konstanteekin. Aldiz, M(x) positiboa eta konstantea bada, Schrödingerren ekuazioak honako eite hau hartuko du:
WKB hurbilketa
WKB (Wentzel-Kramers-Brillouin) hurbilketak koefiziente aldakorreko ekuazio diferentzial linealen soluzio hurbilduak ematen ditu. Bereziki erabilgarria da mekanika kuantikoko kalkulu semiklasikoak egiteko, zeinetan uhin funtzioa esponentzial gisa idatz daitekeen. Uhin funtzioaren anplitudea oso mantso aldatzen denean erabiltzen da. Ondoko forma duen soluzioa bilatuko da, :
Deribatuak:
Schrödingerren ekuazioa,, horrela berridatz daiteke funtzioa definituz
Gure soluzioa ordezkatuz
Zati errealak eta irudikariak bananduz, hurrengo bi ekuazioak lortuko dira
Bigarren ekuaziotik lortutako soluzioa hauxe da,
Lehenengo ekuazioko A'' arbuiagarria da
Hurbilketa hau baliagarria izateko, ezinbestekoa da E\ne V_0 izatea, bestela p(x)-k zerorantz joko luke, eta uhin funtzioak infiniturantz. Potentzial langa bertikala bada (hau da, 0-tik V-rako jauzia bat-batekoa bada) oso zaila da E=V izatea. Hala ere, benetako kasuetan, malda ez da bertikala, eta orduan partikula aurki daitekeen puntuetako batean E=V beteko da. Hori betetzen duten puntuei puntu kritiko deritze. Hain zuzen ere, klasikoki puntu kritiko hauetan partikulak buelta emango luke, baino kuantikoki hau ez da gertatzen. Hori dela eta, puntu hauetatik hurbil ekuazioa beste modu batean ebatzi behar da. Lehendabizi, x=0 puntuan kokatuko da puntu hori translazio baten bitartez eta bi zatitan banatuko da lehen lortutako soluzioa, puntu kritikotik urrun baliagarria izan dadin:
Potentzialaren hurbilketa lineala hartuko da
Hori ordezkatuz, Schrödingerren ekuazioak forma hau hartzen du
Orduan definituz eta  aldagai aldaketa eginez, ekuazio diferentziala horrela geratuko da
Horren soluzioak Airy-ren funtzioak dira. Hauen adierazpenak konplikatuak dira, baina 0-tik urrun hurrengo hurbilketak erabil daitezke
Puntu kritikoetatik urrun WKB hurbilketa erabil daiteke, baina puntu kritikoetan ordea, ez. Hala ere, partikula baten higidura deskribatzeko funtzioek jarraituak izan behar dute. Hau betetzeko, hurbilketaren konstanteak Airyren funtzioen limite asintotikoekin doituko dira, eta horrela hurrengo uhin funtzioa lortuko da puntu kritikotik urrun. Ikusi puntu kritikoa hasierako posiziora (x=x_2) itzuli dela, hasieran zerora eramateko translazioa deseginez.
Transmisio eta islapen koefizienteak
Transmisio eta islapen koefizienteak aztertzeko, kasu erraz bat aukeratuko da: potentzial langa. V(x)=V_0 da 0<x<a artean, eta 0 hortik kanpo. Kasu honetan jauzia bertikala dela suposatuko da, eta beraz, potentzial langaren barruan WKB hurbilketa eginez lortutako emaitza baliagarria da:
Baina potentziala konstantetzat hartuko denez, |p(x)| integrakizunetik atera daiteke. Ondoko parametroak definituz, eta, eta integralaren ordez \int dx'=x ipiniz, tarte horretan aurreko adierazpenek hartuko duten eitea hauxe da:
\alpha eta \hbar konstanteak direnez \tilde{C} eta \tilde{D}-ren barruan sar daitezke:.
Hemen soluzio zehatzak lor daitezke; hala ere, kalkuluak zailak dira. Baina horma oso handia edota oso garaia baldin bada (hau da, tunelatze-probabilitatea txikia da), esponentzialki hazten den gaiaren koefizienteak (D) txikia izan behar du (izatez, zero izango litzateke horma infinituki handia balitz). Horrela, zuzenean hurrengoa lortzen da
Bestela, lehenengo bi ekuazioetatik, D=0 hartzen bada, C A-ren funtzio gisa lor daiteke
Lehen bezala, moduluak kalkulatzerakoan ondokoa lortzen da
Eta beraz, T transimisio-indizea modu honetan idatz daiteke
Orain, k eta \alpha-ren definizioak ordezkatuz
Modu berean, errefrakzio-indizea kalkula daiteke:
Erraz konproba daiteke R+T=1 betetzen dela, behar den moduan.
Aplikazioak
Tunel efektua hainbat fenomeno fisiko makroskopiko garrantzitsuren eragilea da, eta nanoteknologiaren funtzionamenduan ere funtsezkoa da.
Desintegrazio erradioaktiboa
Artikulu nagusia: Desintegrazio erradioaktiboa
Desintegrazio erradioaktiboa atomo nukleo ezegonkorrek produktu egonkor bat lortzeko partikulak eta energia igortzen dituzten prozesua da. Hau partikulek nukleoan zehar tunelatzean gertatzen da (elektroi batek nukleora itzultzeko tunelatzen duenean prozesuari elektroi-harrapaketa deritzo). Hau izan zen tunel efektuaren lehen aplikazioa. Desintegrazio erradioaktiboa garrantzitsua da astrobiologian, tunel efektuaren ondorioz energia iturri handi bat sortzen baita denbora luzez irauten duena zona zirkunestelar bizigarrietatik at dauden inguruneetan, non intsolazioa ez den posiblea edo eraginkorra.
Fusio nuklearra izarretan
Artikulu nagusia: Fusio nuklearra
Izarren nukleoetan dauden hidroiek (hidrogeno katioiak) duten energia ez da nahikoa euren arteko aldarapen elektromagnetikoak sortzen duen potentzial langa gainditzeko, baina tunel efektuari esker, hidroi batzuek langa hau zeharka dezaten probabilitate txiki bat existitzen da euren arteko fusioa eraginez eta erradiazio elektromagnetiko gisa energia askatuz. Tunel efektua gertatzeko probabilitatea oso baxua bada ere, izarretan dagoen partikula kopuruan hain da handia, efektu hau une oro gertatzen baita. Honek izar batek zenbat eta masa gehiago izan (erraldoi urdinak bezala) orduan eta sekuentzia nagusi laburragoa izatea azaltzen du, hidroien energia zinetikoa handiagoa baita, eta bera, tunel efektua gertatzeko probabilitatea ere bai.
Elektronikan
Tunel efektua korronte ihesen iturria da oso integrazio maila handiko (VLSI) elektronikan, eta honen ondorio dira energia kontsumo handia eta aparailu elektronikoei eragiten dien berotze efektuak. Aparailu mikroelektronikoak eraikitzeko behe limite kontsideratzen da. Gainera, tunelazioa oinarrizko teknika bat da flash memorien ate flotatzaileen programazioan.
Eremu efektuko igorpena
Elektroien eremu efektuko igorpena garrantzitsua da erdieroaleen eta supereroaleen fisikan. Igorpen termoionikoaren antzekoa da, non elektroiak zoriz metal baten gainazaletik jauzi egiten duten tentsio-elektrikoaren alborapena jarraituz, estatistikoki, beste partikulekin egindako zorizko talken ondorioz elektroiek potentzial langak baino energia gehiagorekin amaitzen baitute. Eremu elektrikoa oso handia denean, langa elektroiak egoera atomikotik at tunela daitezen bezain fina egiten da, gutxi gorabehera eremu elektrikoarekiko esponentzialki aldatzen den korronte bat sortuz. Material hauek oso garrantzitsuak dira flash memorietan, hutseango hodietan eta mikroskopio elektronikoetan.
Steatocranus glaber
Steatocranus glaber Steatocranus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Tunel-efektua
Tunel lotura
Bi eroale isolatzaile oso fin batekin banantzean, oztopo sinple bat sor daiteke, zeinari tunel lotura deritzon, eta tunel efektuari esker, elektroi batzuek oztopo hau gaindi dezakete. Josephson loturek tunel efektua eta erdieroale batzuen supereroankortasuna erabiltzen dituzte Josephson efektua sortzeko. Hau tentsioak eta eremu magnetikoak zehaztasunez neurtzeko aplika daiteke, baita zelula fotovoltaiko lotura-anitzetan ere.
Automata zelular kuantikoa
AZK elektroien tunel efektua erabiltzen duen teknologia molekular bitar logiko bat da. Aparailu hau azkarra da eta oso potentzia gutxirekin lan egiten du, eta gehienez 15PHz-etan ibil daiteke.
Tunel diodoa
Diodoak gailu elektroniko erdieroaleak dira, korrontea alde baterantz mugatzen dutenak. Gailu hauek N-motako eta P-motako erdieroaleak eta euren arteko gainazal isolatzaile batez baliatzen dira funtzionatzeko. Hauek oso dopatuta daudenean, gainazal isolatzailea behar bezain txikia izan daiteke tunelatzea emateko. Aurrerantza doan korronte txiki bat aplikatzean, tunelatzea handia da, eta honen maximoa tentsioaren energia n eta p kondukzio banden mailan dagoenean dago. Tentsioa handitzean diodoek normal jokatzen dute.
Tunelatzea azkar jaisten denez, tunel diodoak euren korrontea tentsioa handitzearekin batera txikitzeagotzeko sortu daitezke. Ezaugarri berezi honek hainbat aplikazio ditu, tunelatzearen probabilitatea tentsioarekin batera azkar jaisten den abiadura handiko gailuak bezala.
Erresonantziazko tunel diodoek tunel efektua era ezberdin batean erabiltzen dute antzeko emaitza lortzeko. Diodo hauek erresonantzia tentsio bat izaten dute, zeina energia handiko bi kondukzio gainazal gertu jarriz lortzen den. Honek potentzial zulo kuantiko bat sortzen du, energia minimoko maila diskretua duena. Energia maila hau elektroiena baino handiagoa denean, ez da tunelatzerik ematen. Bi energiak parekatzean, elektroiak kable batean bezala igarotzen dira. Elektroien energia oraindik gehiago handitzean berriz, tunelatzea ez da probablea, eta diodoak diodo normal gisa lan egiten dute, bigarren energia maila bat nabaritu aurretik.
Tunel eremu-efektuko transistorea
Europako ikerketa batek frogatu zuenez, eremu-efektuko transistoreetan, zeinaren atea tunel efektuaren bidez kontrolatzen den, atearen potentzial diferentzia 1V inguru izatetik 0,2V ingurura jaisten da, potentzia kontsumizioa ehun aldiz gutxituz. Transistore hauek VLSI mailan jarriz gero, beraien zirkuitu integratuen potentziarekiko errendimendua handituko litzateke.
Eroankortasun kuantikoa
Eroankortasun elektrikoaren Druderen ereduak metaletan elektroien eroankortasunaren aurresan bikainak egiten baditu ere, hau tunel efektuaren bidez hobetzea dago, elektroien arteko talkak azalduz. Elektroi uhin askeen multzo bat uniformeki banatuta dauden oztopoekin topatzen denean, zati islatuak uniformeki interferitzen du oztopo guztietan zehar transmititu den zatiarekin, %100-eko transmisioa posible eginez. Teoria honek dioenez, positiboki kargatutako nukleoek forma guztiz errektangular bat osatzen badute, elektroiak metalean zehar elektroi aske gisa tunelatuko dute, izugarrizko eroankortasuna lortuz, eta metalaren ezpurutasunek asko alda dezakete.