cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koldo Artaraz Martin
Koldo Artaraz Martin Gueñesko (Euskal Herria) alkate izandako politikari eta funtzionarioa da. 2003an lortu zuen alkatetza, 2011 arte jardunean aritu zelarik. EAJko kidea da. Kazetaritza ikasi zuen EHUn 1986-1990an. 2000 urtetik 2003 urtera Bizkaiko Foru Aldundian funtzionario bezala lan egin zuen.
Balfourren deklarazioa
Dokumentua Arthur James Balfourrek, Kanpo Harremanetarako Idazkariak (Foreign Officekoak), sinatutako gutuna zen. Britainia Handiko juduen komunitateko buruzagietako bat zen Lionel Walter Rothschild baroiari igorri zion gutuna, Britainia Handiko eta Irlandako Federazio Sionistari eman ziezaion. Gutuna Britainiar Liburutegian gordeta dago.
Jean-Marc Bideau
Jean-Marc Bideau (Quimperle, 1984ko apirilaren 8a), Frantziako txirrindulari ohia da.
Palmaresa
2009 2011 2012 2013
Jan Adriaensens
Palmaresa
1955
1956
1957
1958
1959
1960
Antiscopa
Antiscopa Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Antiscopa epicomia da.
Antoaneta Kostadinova
Antoaneta Kostadinova, jaiotzez Boneva ( Антоанета Костадинова (Бонева); 1986ko urtarrilaren 17a) bulgariar emakumezko kirol tiratzailea da. 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumezkoen 10 metroko aire-pistolan eta emakumezkoen 25 metroko pistolan hartu zuen parte. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, emakumezkoen 10 metroko aire pistolan zilarrezko domina irabazi zuen. Emakumezkoen 25 metroko pistolan azken momentuan domina galdu zuen, laugarren postua lortuz.
Ibilbide profesionala
2019ko Europako Jokoetan hartu zuenparte, brontzezko domina irabazi zuen 10 metroko Air Pistol Emakumezkoetan. 2016ko Munduko Kopan 25 metroko emakumezkoen pistolan hartu zuen parte eta 2017ko Munduko Kopan eta 2018ko Munduko Kopan urrezko domina irabazi zuen.
Drahouš
Drahouš Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 84 biztanle ditu eta 14,79 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Turkiar eper
Turkiar eper (Alectoris chukar) Alectoris generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
NGC 7554
NGC 7554 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Humberto Carranza Piedra
Humberto Carranza Piedra (Cutervo, Cajamarca; 1921eko abuztuaren 20a - Lima, 2015eko uztailaren 6a) Peruko abokatu, irakasle eta politikaria izan zen. Peruko Aprista Alderdiko kidea, Cajamarcako diputatua (1963-1968), diputatu konstituziogilea (1978-1979), senataria (1985-1992) eta Senatuko presidentea (1989-1990) izan zen.
Zabala Enea etxea
Zabala enea etxea Lezon dagoen XVII. mendeko eraikina da, Gurutze Santuaren plazako 2. zenbakian kokatzen dena. Paskual enearekin batera plazako frontea osatzen dute, bien erdian Ramon Cortazar arkitektoak XX. mendean eraikitako alondegia dutela.
Ezaugarriak
Etxeak oinplano angeluzuzena du eta estalkia bi isurietara, fatxadarekiko paraleloak. Harlangaitzezko mehelinak ditu eta zurezko zeharkako habeak, 6,5 m inguruko argi librearekin.
Eraikin exentu honetara harmailadi baten bidez iristen da. Fatxada nagusia harlanduzkoa da eta haren gaineko zurezko hegala tailatua dago. Bigarren solairuan XVIII. mendeko armarria dago Soy de Zavala (Zabalarena naiz) esaldiarekin. Aurrealdean bi sarbide ditu eta eskubikoan IHS letrak eta ezkerrekoan gurutze bat dituzte grabatuak. Fatxada nagusia da jatorrizkoa den bakarra.
Rafael Belaúnde Diez Canseco
Juan Rafael Atalo Belaúnde Diez-Canseco (Arequipa, 1886ko martxoaren 8a - Lima, 1972ko apirilaren 10a), Peruko abokatua, politikaria eta diplomazialaria izan zen, eta Óscar R. Benavides presidentearen bigarren gobernuan enbaxadore izan zen eta Ministroen Kontseiluaren presidentea José Luis Bustamante y Rivero presidentearen gobernuan (1945-1946). Aitona Pedro Diez Canseco presidentea zen, bere anaia Víctor Andrés Belaunde intelektuala eta bere semea Fernando Belaúnde Terry presidentea.
Alfa Andromedae
Lurrarekiko 97 argi urtetara dago eta 2,2ko magnitudea duen izar binario urdin-txuria da. Bi izarretik bat bestea baino 10 aldiz handiagoa da. Biak aldi berean ikusita Eguzkia baino 200 aldiz distiratsuagoak dira eta euren tenperatura 13.000 kelvinekoa da.
Protoxerus stangeri
Protoxerus stangeri Protoxerus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Joxean Aldalur
José Antonio "Joxean" Aldalur, euskal saskibaloi jokalari ohi eta entrenatzaile bat da.
17 urterekin Askatuak donostiar taldean jokatzen hasi eta 10 urtez bertan jardun zuen. Ondoren, Dumboa irundar talde jubenila eta Gipuzkoa Kutxa (Askatuak) donostiar taldeak entrenatu zituen. 2005ean Euskal Herriko saskibaloi selekzioaren entrenatzailea izan zen.
ETB 1ean Saski Baskonia taldearen partiduetako esataria izan da.
Siriaren banaketa administratiboa
Siriaren banaketa administratiboa 14 muhafazah edo eskualdetan egiten da.
Hiritartasun erromatarra
Hiritartasuna (latinez civitas), Antzinako Erromako, egoera edo estatus politiko eta legal pribilegiatua zen norbanakoei lege ei, jabetza ri eta gobernu-postuetarako sarbideari dagokienez ematen zitzaiena. Antzinako Erromako hiritartasuna konplexua zen, eta lege, tradizio eta kultura-praktika desberdinetan oinarritzen zen. Hainbat hiritartasun-mota izan ziren Antzinako Erroma ko historian zehar.
Hasiera batean, hiritartasun-eskubidea, hau da, hiritar onarpena, Erromako eta haren inguruko tribu etan inskribatutako gizon libreentzat zen. K.a. 89an Italia ko gizon aske guztiei hedatu zitzaien; hiru mende geroago, 212an, Erromatar Inperio ko gizon aske guztiei eman zitzaien. Hiritartasunaren hedapena antzinako Erromaren erakarpen-bektore boteretsua izan zen.
Eskubide politiko eta militarrak
Bozketak tribukako batzarren (comitia tributa) hauteskunde-banaketen arabera egiten dira, eta, beraz, herritar bakoitza tribu bati lotuta dago.
Eskubide zibilak
Hiritar erromatarrak ere eskubide zibilak ditu:
Legeak onartu ziren erromatar hiritartasunaren usurpazioa zigortzeko (K.a. 95ean, Lex Licinia Mucia, iruzurrez inskribatutako italiarren aurka)
Justizia erromatarraren aurrean, herritarrak babesa du:
Katon Zaharra ren Lex Porciak debekatu egin zituen burdinezko makilak hiritar batentzat, eta onartu zen borondatezko erbestealdi batek ordezka zezakeela heriotza-zigorra.
Emakume erromatarraren eskubideak
Erromatarren tradizioaren alderdi batzuek beste kultura batzuetan ez dituzten eskubideak ematen dizkiete emakumeei :
Azkenik, erromatarrek sabinar emakumeen bahiketa ren tradizioaren arabera, emakume erromatarrek ez zuten inolako lanik egiten etxean edo nekazaritzan, salbu eta artilea irutea eta haurrak haztea.
Civitas Romana sine suffragio (sufragiorik gabeko hiritartasun erromatarra)
Civitas Romana sine suffragio benetako hiritartasun juridikoa da, baina politikoki osatu gabea:
Sine suffragio hiritarrek zuzenbide pribatu erromatarra dute (comercium, conubium, ekintza judiziala).
Eskubide judizialak benetakoak dira: provocatio ad populuma (herriari deia) coercitiotik (hertsatzeko eskubidea) babesten duena  hiritar guztientzat onartzen da. Plebearen tribuno ak, kaltetutzat jotzen diren sine suffragio hiritarrak defendatzeko, tribukako batzarrak edo plebearen bilerak deitzen ditu.
Baina sine suffragio hiritarrek ez dute eskubide politikorik. Erroman zerrenda bereizietan daude erregistratuta, baina ez tribuetan (ez baitute bozkatzen eta ez baitira hautagarriak); ez dira plebearen parte eta ez dute parte hartzen bere batzarretan (comitia tributa eta concilium plebis), ez eta populusaren comitia centuriatan ere. Guztira, civitas Romana sine suffragiok ohore baino (cives Romanus izatearena) karga gehiago dituzte (tributum igoera eta legioetatik kanpoko dilectus). Zigorra zen.
Baina gizarte-logikak hiritartasun osoa nahi zuen, eta sine suffragio hiritarrak pixkanaka lerrokatu ziren besteekin, eta optimum ius jasoz (188. urtean bukatutako prozedura).
Baina horrek zabaldu egiten zuen ager Romanus-a, eta hiria estatu-egoera bihurtzen zuen, epe luzera jasanezina hiriko erakundeentzat (jadanik ezin baitira eraginkortasunez kontrolatu magistratuak); halaber, 268 eta 90era arte, Erromak nahiago izango zuen federazioaren esparrurik malguena (aliatuekin egindako tratatuak), eta horrek aukera ematen zuen civitas Romana eta bere imperium (haren eragina) ondoan jartzeko.
Erromako inperioko ingenii-en (libre jaiotakoak) estatutu juridikoak
Erromatarrentzat, ius gentium (zuzenbide naturala, jendearen eskubidea) eta ius ciuile (hiri bateko zuzenbidea) desberdinak dira. Adibidez, lur bat izateko edo familia bat sortzeko eskubidea ius gentiumaren mende dago; aldiz, justiziaren aurrean agertzeko edo legez ezkontzeko eskubidea ius ciuile delakoaren mende dago.
Hiritar erromatarrak
Zuzenbide publikoa n, hiritar erromatarrak boto eskubidea du (sine suffragio civitas jaso duen hiri batekoa denean izan ezik, baina estatutu hori K.a. 188an desagertu zen) eta, zentsore izateko baldintzak betetzen baditu, magistraturak aukeratzeko eskubidea du. Printzealdi an, horrek ez du garrantzi handirik (Erroman hauteskundeak desagertzen dira, municipia erromatarretan aristokraten kontrolpean).
Intxaur azal baten barruan. Eguberri amarauna
"Intxaur azal baten barruan. Eguberri amarauna" Joseba Sarrionandiak euskaraz idatzitako liburua da, 1983an Amnistiaren Aldeko Batzordeak erakundeak argitaratua.
Hiritartasun erromatarra
Hiritar erromatarrak
Zuzenbide pribatua n, hiritar erromatarrak eskubidea du ius civile hiru esparrutan erabiltzeko (conubium, ezkontza erromatarra egiteko eskubidea, legezko eskubide bakarra; commercium, ondasunak eskuratu eta besterentzeko eskubidea, auzitan jarduteko-eskubidea barne; akzio judiziala, epaitegien aurrean bere eskubideak baliarazteko). Zuzenbide pribatua, herritar guztientzat berdina dena, Hamabi Taulen legeetatik ezartzen da (K.a. 450). Baina gure aroko 150en ondoren, honestiores eta humiliores bereizten dira, eta ez dira berdin tratatzen zuzenbide penalean (tortura bigarrenentzat onartzen da).
Intxaur azal baten barruan. Eguberri amarauna
Kartzelan idatzitako lan honek bi atal ditu: Alde batetik "Intxaur azal baten barruan" narrazioa, eta bestetik "Eguberri amarauna" olerkia.
Morning Sun (Iowa)
Morning Sun Iowako hiri bat da. Louisa konderrian kokatua dago. 2010ean 836 biztanle zituen, 2.07 kilometro koadrotan banatuta.
Gurtzapen
Gurtzapena edo kultua talde batek jainko, mito, gauzaki edo sakratutzat hartzen den izaki bati egiten zaion gurtza eta eraspenezko ohikune eta beste adierazpenen multzoa da.
Hiritartasun erromatarra
Latini veteres
Latini veteres-ek (latindar zaharrak, jatorriz Laziokoak eta 338. urtea baino lehen sortutako kolonia latidarrekoak), 268. urtearen ondoren gehiago eman ez zen estatusa (aurretik zutenek kontserbatu zuten), eskubide zibil eta politikoak dituzte jatorrizko hirian, baina, gainera, erromatar ius ciuile (zuzenbide pribatua) dute (conubium, commercium, akzio judiziala), botoa emateko eskubidea Erroman daudenean (baina ez hautatuak izatekoa) eta migratio eskubidea (etxez aldatu eta hiritar erromatar bihur daitezke).
Latini coloniarii
Latini coloniarii-ak (268tik 180ra bitartean sortutako 12 kolonia latindarretakoak), beren estatutuak ez ziruditen hain onuragarriak, herritar erromatar bihur zitezkeen Erroman ezartzean; 206 (edo 187) ondoren, hori posible izan zen soilik mutiko bat bere jatorrizko hiri latinoan uzten bazuten.
Peregrini
Peregrini diren latindarrak (erromatar herritartasunerako atzerritarrak), zuzenbide latindarra (funtsean zuzenbide pribatua) jaso duen hiri perengrino batekoak dira. Latindar horiek herritar erromatar bihur zitezkeen hirian magistratura bat egin ondoren (minus Latio, K.a.125 inguruan sortua) edo decurio bihurtuz (maius Latio, Hadriano enperadorearen garaian sortua). Kasuaren arabera, hiriek jaso zezaketen eskubide latindar "txikia" edo "handia”. Zuzenbide latindarrak (minus Latio edo maius Latio, kasuen eta garaien arabera) hedapen garrantzitsua izan zuen: hiri peregrini-ei edo eskualde osoei eman zitzaien (adibidez, Galia Zisalpinoa, K.a. 88an, Iberia Vespasiano ren garaian, K.a. 75.) koloniak sortu gabe. Ez dago «hiritartasun latindarrik», baina Inperio garaian, hiri latindarretako hiritarrak (zuzenbide latindarra jaso eta beren erakundeak aldatu dituzten hiri peregrini-ak, eredu erromatarrarekin bat egiteko) ez dira «peregrini-ak», «hiritar latindarrak» baizik. Jatorrizko municipium-eko hiritarrak dira, tokiko zuzenbide pribatuari jarraitzen diotenak eta eskubide politikoak dituztenak. Baina hiriak zuzenbide latindarra jaso zuenez, herritar guztiak baliatzen ziren erromatar zuzenbide pribatuaz, eta eliteek hiritartasun erromatarra dute.
Peregrini arruntak
Peregrini arruntak hiri edo komunitate bati lotuta daude. Haien artean tokiko zuzenbidea, pribatua eta publikoa erabiltzen dute. Ez dute eskubide politiko erromatarrik, ez eta conubium ere. Aldiz, aitortzen zaien ius gentiumak K.a. 242tik aurrera onartzen ditu erromatarrekin ondasunei buruzko auziak ebaztea (ondasunak, merkataritza). Peregriniek hiritartasun erromatarra lor zezaketen bakarka edo taldean, Senatuaren politikaren, gure aroaren aurretiko I. mendeko jeneral handien eta, gero, enperadoreen arabera.
Peregrini dediticii
Peregrini dediticii-ak Erromak onartutako estatus kolektiboa ez duen hiri edo komunitate batekoak dira: adibidez, Oktavio k K.a. 30. urtean konkistatu zituen indigena egiptoar rak, Jerusalem go juduak, gure garaiko 66-70eko matxinadaren ondoren. Dediticii-ek ius gentium bakarrik erabiltzen dute (familia-kontuetara mugatua, ez baitago aitaren potestas-ik haurren gainean, ezta legez onartutako testamenturik ere). Peregrini dediticii-ak ezin dira erromatar hiritarrak izan, lehenbizi hiri peregrinus bateko hiritar gisa onartzen ez badituzte (adibidez, egiptoar batek lehenbizi Alexandria ko herritar izan behar luke erromatar bihurtu aurretik). Peregrini dedicatii-ak izan ziren erromatar hiritartasunerako sarbide orokorretik baztertutako gizon aske bakarrak gure aroko 212. urtean (Antoninotar konstituzioa edo Karakalaren ediktua); Septimio Severo k egiptoar nomo ak munizipalizatu (hiri bezala tratatuak) zirenez, egiptoarrek ere jasan zuten neurria.
Liberto hiritar erromatar
Zuzenbide publikoan, liberto ek bozkatzeko eskubidea baino ez dute (hautaezinak dira, ius honorumik ez dutelako), eta, gehienetan, lau hiri-tribuetako batean erabiltzen dute eskubidea. Zuzenbide pribatuan, libertoek conubium, commercium eta epaitegien aurrean jarduteko eskubideak dituzte; beraien umeak ingenui dira, eta, beraz, eskubide osoko hiritar erromatarrak.
Libertoak bere lehengo jabeari (edo bere oinordekoari), bere patroi bihurtuta, zor dio legez:
Liberto latindar Junia legearen arabera
Liberto hauen estatutua Junia legeak (Lex Iunia Norbana) finkatu zuen Augustoren garaian (K.a. 19). Junia legearen araberako liberto latindarrak modu informalean askatutako esklaboak dira (gutun bidez, lagunen aurrean eta ez magistratu baten aurrean) edo 30 urte baino gutxiago zituztenean askatutakoak. Aske bizi dira eta eskubide pribatuak dituzte, zuzenbide latindarraren baliokideak (commercium, conubium) ezkontide erromatar batekin ezkonduz gero; haurrak herritar erromatarrak dira (Hadriano ren garaian). Hura hil ondoren, ezin dute testamenturik egin, eta ondasunak nagusiari itzultzen zaizkio.
Liberti peregrini
Nagusia peregrinoa bada, libertoak bere nagusiaren hiritartasuna lortzen du, eta ezin du aldatu bere nagusi ohiaren baimenik gabe, nagusi hori patroi bihurtu baitzen.
Liberti dediticii
Bere nagusia peregrinus dediticus zen, edo bere nagusia bezala erromatar hiritar izateko duintzat ez zituzten hartu(iraingarritzat jotzen zen lanbide batengatik, edo esklabotza-garaian falta larri batengatik, K.a. 4ko ege batetik aurrera). Ius gentium baino ez dute, Erroman ezin dira denboraldi baterako geratu eta 100 milia erromatarreko (150 km) erradioan egoteko debekua dute. Hiltzean, bere ondasunak bere nagusiari itzultzen zaizkio.
Libertoen libertoak
Liberatutako esklaboek beren nagusi liberatuaren buruaren estatutu juridikoari jarraitzen diote.
Hiritartasun latindarra
Hasieratik, Erromak aliantza-politika estua aplikatu zuen Liga Latindarre ko Lazioko hiriekin. Hainbat tentsioren ondoren, tartean latindarren matxinada K.a. 340an, Erromak K.a. 338an eman behar izan zien hiritartasun erromatarra Lazioko hirietako biztanle askeei. Hala ere, botoa norberak zuzenean eta Erroman bakarrik eman zitekeenez, hiritartasun hori bozkatzeko eskubiderik gabe eman zen (sine suffragio hiritartasuna ere deitzen zaio, «hiritar latindarra»), eta, beraz, erromatar magistraturak eskuratu gabe. Hiritar latindarrek tribukako batzarretan (comitia tributa) botoa eman ahal izateko, hautapen egunean Erroman egon behar dute. Orduan, zozketan ateratako 35 tribuetako batean inskribatuta dago.
Hiritar latindarrek eskubide zibilak eta erromatar legeen babesa dituzte, ondasunak eskuratu edo saldu ditzakete (ius commercii), baina ez dute eskubide politikorik, hiri latindarretan izan ezik (municipium latinum). Hiritar latindar bat legez ezkondu daiteke erromatar batekin, baina haren umeak hiritar latindarrak izango dira, senarrak ius conubii ez badu behintzat. Bestela, umeak automatikoki dute hiritartasun latindarra.
Hala ere, hiritar latindarrak, ius migrationisari esker, Erroman finkatu, tribu batean inskribatu eta, beraz, hiritartasuna bete-betean gauzatu ahal zuen.
Hiritartasun erromatara eskuratzea
Erromatar hiritartasuna jaiotzaz lortzen da herritar erromatar baten edo liberto erromatar baten semea bada.
Libertoak osatu gabeko hiritartasuna lortzen du, macula servitutis-a, esklabu izanaren orbana, izaten jarraitzen baitu: Augusto ren ondoren ezin ditu udal ohoreak lortu. Libertoa hiri-tribu batean inskribatzen da.
Hiritartasuna gizaki aske baten naturalizazioaren bidez lor daiteke; orduan, emate biritanoaz (viritim) hitz egiten da, hau da, norberaren izenean. Azken kasu horretan, hiritar berriak hiritarra egin zuen magistratuaren abizena hartzen du, eta bere tribuan inskribatzen da. Augusto ren ondoren, enperadoreak bakarrik eman ditzake hiritartasunak bakarka. Erabaki hori sarritan hartzen da nagusi batek egindako gomendio baten ondorioz. Hiritar berriak enperadorearen abizena (gentilizioa) hartuko du: Iulius edo Claudius Julio-klaudiotar ren garaian, Flavius Flaviotar ren garaian, Ulpius, Aelius edo Aurelius Antoninotar renean, Septimius edo Aurelius Severotar ren garaian. Tabula Banasitana Marko Aurelio ren garaiko prozedura honen testigantza da. Erakusten du enperadoreek gogor kontrolatzen zutela hiritartasunaren ematea.
Hala ere, hiritartasunak gero eta gehiago ematen dira, batez ere Inperioan, jatorri-, jaiotza- edo erlijio-irizpiderik gabe, bakarka edo aspalditik baketutako lurralde bateko gizaki aske guztiei. Horrela, Erroma Greziako hiriak baino askoz erosoagoa da. Adibidez, desberdintasun kultural handiak egon arren, juduen artean hiritar erromatarrak aurki ditzakegu, Flavio Josefo edo Kneo Ponpeio Paulo (Paulo Tarsokoa) bezala. Apostoluen Eginetan, Pablok bere hiritartasun erromatarra aldarrikatzen du, epaiketarik gabe zigortu eta kartzelaratzen dutenean, eta horrek izutu egiten ditu Filipos hiriko epaileak.
Errepublikaren amaiera n eta Inperioa ren garaian, tropa osagarrietan (auxilia) soldadutza egitea probintzietako askorentzat hiritartasun erromatarra eskuratzeko bidea da. Hiritartasuna, lehenik eta behin, salbuespen gisa ematen dira merezimendu bereizgarrien sarietan, Asculumeko taula k frogatzen duenez (K.a. 90) Kn. Ponpeio Estrabonek, Ponpeio ren aitak, erromatar hiritartasuna esleitu zien Gerra Soziale an (Bellum Sociale) zerbitzatu zuten zaldizko iberoei. Klaudio ren garaitik aurrera soilik ematen zaie hiritartasuna zerbitzuan 25 urte edo gehiago bete eta ohorezko lizentzia jaso duten soldadu laguntzaileei. Diploma militar rek prozedura hori eta haren bilakaera erakusten dute: soldaduek ere conubium jasotzen zuten beren emaztearentzat, eta 140 arte, zegoeneko jaiota ziren beren umeentzako hiritartasuna.
Hiritartasuna hiri oso bati ere ematen zaizkio, Erromako gerretan emandako zerbitzuengatik. Hiriritartasun hori, askotan, etapaka ematen da: zuzenbide latindarra lehenik, eta, gero, herritar guztientzako hiritartasun erromatarra. Hiri bati emandako eskubide latindarraren esparruan, hiriko magistratuak, beren kargutik ateratzean, hiritar erromatar bihurtzen dira. Hiriko gainerako kideei conubium eta commercium esleitzen zaizkie. Hadriano ren garaitik aurrera zuzenbide latindar nagusiak hiriko dekurion guztiei ematen die hiritartasuna. Zuzenbide latindarra, Erromaren eta Italiako aliatuen (socii) arteko harremanetatik abiatuta errepublikaren amaieran egina, inperioaren garaian, tokiko eliteak eta inperioko gizarte-aristokraziak integratzeko eta erromanizatzeko bitarteko boteretsua izan zen, batez ere inperioaren mendebaldean. Zuzenbide latindarra zuzenbide erromatarretik (hiri peregrinus) kanpoko eskubidea duen hiri bati eman dakioke, baina, oro har, estatutu-aldaketa batekin batera doa: hiria kolonia latindar bihur daiteke —adibide asko ezagutzen dira Galian— edo munizipio latindar bihur daiteke: bi kasuetan, hiriak konstituzio berri bat jasotzen du, zuzenbide erromatarraren arabera, baina ez du egokitzeko aukera handirik eta tokiko autonomia handirik. Errepublikaren garaian eta inperioaren hasieran, erromatar hiritartasuna herritarrengandik kolektiboki jasotzen duen hiri bat erromatar hiri bihurtu zen, Volubilis en kasua ere izan zen Klaudio ren agintaldiaren hasieran. Geroago, udalerri bat sortzeak latindar zuzenbidea baino ez zuen berresten. Kolonia latindar bat edo hiri latindar bat kolonia erromatar bihur daiteke gero: hiritrtasuna hiriko biztanle libre guztiei ematen zaizkie. Hala ere, hiri guztiek ez zuten ezagutu hiritarren eskubidearen bilakaera hori. Adibide batzuk oso ezagunak dira, hala nola Leptis Magna, Afrika prokontsular reko hiri librea, Vespasiano ren garaiko hiri latindarra eta Trajano ren garaiko kolonia erromatarra.
Historia
Hiritartasunaren ematearen bilakaera data garrantzitsu batzuek adierazten dute:
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Greko-turkiar gerra (1919-1922) (Türk-Yunan cephesi, lit. Greko-turkiar frontea; Ελληνοτουρκικός πόλεμος) Greziaren eta Turkiako Nazio Mugimenduaren arteko borroka izan zen, Lehen Mundu Gerraren ondotik Otomandar Inperioa zatitu bitartean agitua, 1919ko maiatzetik 1922ko urrira.
Greziako kanpaina abian jarri zen, nagusiki, mendebaldeko aliatuek, bereziki David Lloyd George britaniar lehen ministroak, Greziari agindu ziotelako lurraldeak irabaziko zituela Otomandar Inperioaren kaltetan, inperio hori galtzaile atera baitzen Lehen Mundu Gerran. Anatolia, otomandarrek bereganatu aurretik, Antzinako Grezia n eta Bizantziar Inperioan kokatzen zelako agindu zitzaion hori Greziari.
Gatazka armatua 1919ko maiatzaren 15ean hasi zen, Greziako indarrak Esmirnan (gaur egun Izmir) lehorreratu zirenean. Lurraldean barneratu eta Anatolia mendebaldea eta ipar-mendebaldea hartu zituzten, besteak beste, Manisa, Balıkesir, Aydın, Kütahya, Bursa eta Eskişehir hiriak. Turkiar indarrek gerarazi egin zituzten Sakarya guduan, 1921ean. Fronte greziarrak behea jo zuen 1922ko abuztuan, turkiarrek kontraerasoa jo zutenean, eta gerraren amaiera etorri zen; gero, turkiar indarrek Esmirna berreskuratu zuten, eta Esmirnako sute handia gertatu zen.
Testuinguru geopolitikoa
Gatazka honen testuinguru geopolitikoa Otomandar Inperioaren partizioa da, zeina Lehen Mundu Gerraren ondorioa izan baitzen, eta baita ere otomandarrek Ekialde Hurbilean esku hartu izanaren ondorio. Entente Hirukoitzak Greziari agindu zion, inperioaren partizioaren kariaz, Esmirnan lehorreratzeko. Gerra hartan, otomandar gobernua behea joa zen, eta entente garailearen potentziek Otomandar Inperioa banatu zuten beren artean, Sèvresko Itunaren bidez.
Mendebaldeko Aliatuek, batez ere David Lloyd George britainiar lehen ministroak, lurraldeak emango zitzaizkiola agindu zion Greziari, Otomandar Inperioari kenduta, baldin eta Greziak gerran parte hartzen bazuen Aliatuen alde. Lurralde horien artean ziren Ekialdeko Trazia, Imbros uhartea (İmroz, 1979ko uztailaren 29tik Gökçeada) eta Tenedos uhartea (Bozcaada), eta baita ere Anatolia mendebaldeko zatiak, Esmirna hiriaren inguruan, non greziar multzo etniko handi samarrak baitzeuden.
Anatoliako greziar komunitatea
Asia Txikiko espedizioa abian jartzeko Greziako gobernuak proposatutako arrazoietako bat izan zen bazela Anatolian grezieradun kristau ortodoxoen populazio handi bat babesa behar zuena. Greziarrak antzinatik bizi ziren Asia Txikian, eta I. Mundu Gerra lehertu baino lehen, 2,5 milioi greziar bizi ziren Otomandar Inperioan. Historialari anitzek, ordea, ezeztatu egin izan dute Greziak beretu nahi zituen lurraldeetan greziarrak populazioaren gehiengoa zirelako ustea. Cedric James Lowek eta Michael L. Dockrillek esan zuten, halaber, Esmirna bereganatzeko arrazoiak, onenean ere, eztabaidagarriak zirela, zeren eta greziarrak ozta-ozta baitziren gehiengo han, eta zitekeenago zela gutxiengo handi bat izatea Esmirna Vilayet eskualdean, zeina nagusiki turkiarra zen Anatolia batean baitzegoen kokatua. Demografia zehatza, ostera, zail da ezagutzen, otomandar politika izan zelako populazioa erlijioaren arabera banatzea, eta ez jatorriaren, hizkuntzaren edo norberak adierazitako identitatearen arabera. Ostera, garaiko britaniar eta amerikar estatistiketatik (1919) aisago heltzen da Esmirnako eskualdean osagairik ugariena greziarrak zirela, 375.000, eta, aldiz, musulmanak 325.000.
Venizelos Greziako lehen ministroak hau adierazi zion egunkari britaniar bati: "Grezia ez da gerran ari Islamaren aurka, baizik eta Otomandar Gobernu anakronikoaren aurka eta haren administrazio ustel, lotsagarri eta odolzalearen aurka, xede harturik gobernu hori lurralde horietatik botatzeko, non populazioaren gehiengoa greziarrek osatzen baitute".
Porrotaren ondorioz, litekeena da greziar inbasioaren ondorioz gaizkoatu izana ustez gerra hark eragotzi behar zituen izugarrikeriak. Arnold J. Toynbeek, hala, Britania Handiak eta Greziak xede zituzten politikak eta Parisko Bake Konferentziako erabakiak jo zituen errudun, eta alde biek gerran zehar eta gerra ondoren eragindako basakerien eragile: "Pontoko greziarrak eta greziarrek okupatutako lurraldeetako turkiarrak, nolabait, Venizelos eta Lloyd George jaunek Parisen egindako kalkulu okerren biktima izan ziren.
Greziar irredentismoa
Gerra hasteko motibazio nagusietako bat Megali (Handia) Ideia gauzatzea izan zen, greziar nazionalismoaren oinarrizko kontzeptu bat. Megali Idea (Ideia Handia) ikuspegi irredentista bat zen, Egeo itsasoaren alde bietan Grezia Handia berrezartzekoa, Greziako Erresumaren mugetatik kanpo greziar populazioak zeuzkaten lurraldeak batzekoa, Greziako Erresuma oso txikia baitzen hasiera batean. Grezia Otomandar Inperiotik bereizi eta 1830ean beregain bihurtu zenetik, Megali Idea delakoak eragin handia izan zuen Greziako politikan. Greziar politikariek, Greziako Estatuaren independentziaz geroztik, hainbat hitzaldi eginak zituzten "Greziako Erresumaren hedapenaren ezinbestekotasun historikoaren" gainean. Kasurako, Ioannis Kolettis politikari greziarrak uste hau aldarrikatu zuen 1844ko batzarrean: "Helenismoak baditu bi gune nagusi. Atenas, Erresumaren hiriburua, batetik, eta Konstantinopla, hiriburu handia, hiria, greziar guztien amets eta itxaropena, bestetik.
Nazio etena Grezian
Erresuma Batuak espero zuen Konstantinok bat egingo zuela Aliatuen kausarekin, gogoeta estrategikoek hartaraturik, baina erregeak eta haren aldekoek neutraltasun zorrotzaren beharra gogorarazten zuten behin eta berriz, batez ere gatazkaren emaitza antzematen zaila zen bitartean. Gainera, familia-harremanak eta atxikimendu emozionalak zirela-eta, zail gertatu zitzaion Konstantinori I Mundu Gerran zein alderekin bat egin behar zuen erabakitzea. Erregearen dilema larriagoa bihurtu zen otomandarrek eta bulgariarrek, Greziako Erresumaren alderako kexuak eta asmoak ukanik batak zein besteak, Erdialdeko Inperioen alde egin zutenean.
Konstantinok neutral iraun zuen arren, Eleftherios Venizelos Greziako lehen ministroak aski goiz erabaki zuen Greziaren intereserako hobe zela Ententearekin bat egitea, eta Aliatuekin ahalegin diplomatikoak egiteari ekin zion, garaile ateraz gero ordainak jasotzeko bidea prestatzearren. Erregea ez zen ados agertu, eta kargutik kendu zuen Venizelos, eta, hala, leize sakon bat sortu zen bien artean, eta beren jarraitzaileen artera eta greziar jendartearen zatirik handienera zabaldu zen, gainera. Grezia bi alderdi politiko erabat bereizitan banatu zen, hainbeste, non Venizelosek estatu bereizi bat eratu baitzuen Grezia iparraldean, eta, finean, Aliatuen babesarekin, abdikatzera behartu zuen erregea. 1917ko maiatzean, Konstantino erbesteratu eta gero, Venizelos Atenasera itzuli zen, eta Ententearen aliatu bihurtu. Greziar indar militarrak (nahiz eta zatituta egon monarkiaren aldekoen eta Venizelismoaren aldekoen artean) bulgariar armadaren kontrako ekintza militarretan parte hartzen hasi ziren mugan.
Gerran sarturik, eta aurretik izandako gertakariak tarteko, Lehen Mundu Gerra osteko Grezian zatiketa politiko eta sozial sakona gertatu zen. Herrialdeko formazio politiko nagusiak, Venizelosen zale liberalak eta erregezaleak, lehendik ere areriotasun garratzean bizi zirenak gerra aurreko politikarengatik, elkarren arteko herra erabatekora iritsi ziren. Alderdi batak zein besteak bidegabekeria politikotzat eta traiziotzat zeuzkaten batak zein besteak Lehen Mundu Gerran egindakoak. Etsaitasun hori, ezinbestean, greziar jendartera ere zabaldu zen, eta arrakala sakona ireki, eta horrek eragin erabakigarria izan zuen Asia Txikiko kanpainak huts egiteko orduan, eta ezinegon handia sortu zen gizartean, bi gerra handien arteko urteetan.
Greziaren hedapena
Gerra, alderdi militarrari dagokionez, Mudrosko Armistizioarekin hasi zen. Greko-Turkiar gerraren operazio militarrak hiru fase nagusitan bana daitezke: lehenengo fasea, 1919ko maiatza eta 1920ko urria bitartean, greziarrak Asia Txikian lehorreratzea eta Egeoko itsasaldean finkatzea gertatu zirelarik. Bigarren fasean, 1920ko urritik 1921eko abuztura, Greziaren eraso operazioak gertatu ziren. Eta hirugarren eta azken faseak 1922ko abuztura arte iraun zuen, noiz ere ekimen estrategikoa turkiar armadak ukan baitzuen.
Esmirnan lehorreratzea (1919ko maiatza)
1919ko maiatzaren 15ean, hogei mila greziar soldadu lehorreratu ziren Esmirnan, eta hiriaren eta inguruen kontrola hartu greziar, frantziar eta britaniar itsas armaden babesarekin. Mudros Armistizioaren 7. artikuluan kausitu zen horretarako zuribide legezkoa, baimena ematen baitzien aliatuei "edozein leku estrategiko okupatzeko, baldin eta Aliatuen segurtasuna mehatxa zezakeen egoerarik gertatzen bazen". Greziarrek, dagoeneko, ekarriak zeuzkaten beren indarrak Trazia Ekialdera (Konstantinoplara eta haren eskualdera ez ezik).
Esmirnako kristau populazioa (gehienak greziarrak eta armeniarrak), iturri batzuen arabera, gutxiengoa zen, eta beste batzuen arabera, gehiengoa, hiriko turkiar musulman populazioaren aldean. Greziar armadan baziren 2.500 armeniar boluntario. Hiriko greziar gehienek askatzaile gisa hartu eta agurtu zituen greziar tropak.
Sèvresko Ituna (1920ko abuztua)
Greziar armadak aliatuen alde egin zuen ekarpenaren truke, aliatuek Trazia ekialdea eta Esmirna Greziari lagatzearen alde egin zuten. Tratatu honekin eman zitzaion amaiera Lehen Mundu Gerrari Asia Txikian, eta, aldi berean, otomandar inperioaren patua zigilatu zen. Handik aurrera, Otomandar Inperioa ez zen jagoitik europar potentzia bat izango.
Turkia, gainera, behartua izan zen Greziari eskualdatzera Esmirna gainean zituen subiranotasun eskubideen erabilera, eta, Esmirnarekin batera, Hinterland handi samar baten gaineko subiranotasuna ere bai; Turkiak bandera bat baino ezin izan zuen atxiki, "kanpoaldeko gotorleku batean". Nahiz eta Greziak administratu Esmirnako enklabea, haren gaineko subiranotasuna, ofizialki, Sultanari zegokion, artean. Tratatuaren xedapenen arabera, Esmirnak bere parlamentua izango zuen, eta, baldin eta, bost urteko epearen barruan Greziako Erresumari atxikia izatea galdegiten bazuen, xedatua zen Nazioen Ligak plebiszitu bat antolatuko zuela, horri buruz erabakitzeko. Otomandar Inperioak ez zuen inoiz ere berretsi Tratatu hori, ezta Greziak ere.
Greziarrak aitzinatu (1920ko urria)
1920ko urrian, greziar armada ekialderago aitzinatu zen Anatolian, Lloyd Georgek sustaturik, haren asmoa baitzen Turkiar eta Otomandar gobernuak areago hertsatzea Sèvresko Ituna sinatzera. Aitzinatze hori Eleftherios Venizelosen gobernu liberalaren pean hasi zen, baina erasoa hasi eta gutxira, Venizelos boteretik erori zen eta Dimitrios Gounaris-ek ordezkatu zuen. Operazio militar horien helburu estrategikoa zen Turkiar Nazionalistak garaitzea eta Mustafa Kemal bake negoziazioetara behartzea. Greziarrak aitzinatzen ari ziren, oraindik ere nagusi baitziren tropa kopuruan eta ekipamendu modernotan, eta uste izan zuten guduak goiz piztuko zirela eta turkiar indar gaizki ekipatuak suntsitu egingo zituztela. Alabaina, erresistentzia txikia aurkitu zuten, turkiarrek ordenatuki atzera egin baitzuten eta inguratuak izatea saihestu. Churchillek esana da: "Greziar zutabeak herrialdeko errepideetan aurrera egin ahala, segurtasunez igaroz mendi zintzur izugarrietan barna, turkiarrak, lidergo sendo eta zuhur baten pean, desagertu egiten ziren Anatoliako ezkutalekuetara."
Aldaketa Greziako gobernuan (1920ko azaroa)
1920ko urrian, Alexander erregea (1917ko ekainaz geroztik zen errege, haren aita Konstantino erbesteratu beharrean aurkitu baitzen Venizelosen aldekoek hartaraturik), gaixotu egin zen eta septizemiak jota hil, lorategietan tximu batek hozka eginik. Alexander erregea ondorengorik gabe hilik, 1920ko azaroaren 1ean egitekoak ziren hauteskundeek beste gatazka bat eragin zuten bat-batean, Venizelosen aldekoen eta erregezaleen artean. Venizelosen kontrako alderdiak gobernuaren kudeaketa txarra eta autoritarismoa salatu zituen kanpaina egiteko; izan ere, gerra zela eta, 1915eko hauteskundeez geroztik zegoen boterean gobernu hura.
Aldi berean, Asia Txikiaren afera utzi eta handik ateratzeko beharra sustatu zuten, baina ez zuten plan zehatzik aurkeztu horretarako. Aldiz, Venizelos gerran jarraitzearen aldekotzat jotzen zuten, gerra hura nora zihoan ezin antzeman bazen ere. Greziar gehienak akiturik zeuden gerrarekin, eta gogaiturik Venizelosen erregimen kasik diktadurazkoarekin, eta, hala, aldaketaren alde egin zuten. Askoren harrigarri, Venizelosek 118 jarleku baino ez zituen irabazi 369ren artetik. Hondamendiaren ondorioz, erbesteratu beharrean aurkitu ziren Venizelos bera eta haren kide hurbilenekoetako batzuk. Oraindik ere galdetzen da zergatik egin ote zuen hauteskundeetarako deialdia ordu hartan.
Dimitrios Gounarisen gobernu berriak plebiszitu bat prestatu zuen Konstantino erregea itzultzearen inguruan. Erregea Lehenengo Mundu Gerran aurkari agertu zela ohartarazirik, Aliatuek abisua eman zioten Greziako gobernuari ezen, hura erregetzara itzuliz gero, kendu egingo ziotela laguntza finantzazko eta militar oro.
Drahov
Drahov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 164 biztanle ditu eta 10,97 kilometro koadroko azalera. Táborko barrutian dago.
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Aldaketa Greziako gobernuan (1920ko azaroa)
Handik hilabetegarreneko plebiszitu baterako deialdia egin zen, Konstantino erregea itzultzearen inguruan. Hura itzuli eta laster, erregeak kargutik kendu zituen I. Mundu Gerrako Venizelosen aldeko ofizial anitz, eta esperientziarik gabeko ofizial monarkikoak izendatu maila goreneko karguetarako. Kanpainaren aitzindari Anastasios Papoulas izendatu zuten, eta Konstantino erregeak, bestalde, aginte orokorra bere gain hartu zuen ofizialki. Esmirnako goi komisario Aristeidis Stergiadis, alta, ez zuten kargutik kendu. Gainera, gainetiko Venizelosen zale anitzek dimisioa eman zuten, etsiturik erregimen aldaketarekin.
Drahov
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1323 urtean egin zen.
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Aldaketa Greziako gobernuan (1920ko azaroa)
Ofizial talde batek, ordea, Georgios Kondylis buru zuela, "Nazio Defentsa" bat eratu zuen Konstantinoplan, eta Venizelosen aldeko iheslariekin azkarturik, aurki hasi ziren Atenasko gobernu erregezalea maiseatzen. Greziar armadak segurtatuta zeuzkan Esmirna eta Asia Txikiko itsasaldea, eta, Venizelosen aldekoak ohildurik, Ankararantz abiatua zen. Alabaina, tentsioa ez zen itzali, artean, Armadaren barnean, bi alderdien artean.
İnönüko guduak (1920ko abendua-1921eko martxoa)
1920ko abendurako, greziarrak bi fronteetan aitzinatuak zeuden, Eskişehirrera hurbildu ziren ipar-mendebaldetik eta Esmirnatik, eta finkatua zeukaten okupatutako eremua. 1921eko hasieran, berriro hasi ziren aitzinatzen, miaketa egiteko barneratze txikien bidez, turkiar nazionalistek irmo ihardukitzen zitzaizkielarik lubakietatik, geroz eta prestatuago eta hornituago armada erregular gisa.
Nahiz eta akordioak izan ziren Italiarekin, Frantziarekin eta Britainia Handiarekin, Greziako Gobernua ez zen ados izan akordio haiekin, uste baitzuten oraindik ere aitzinamendu estrategikoa atxikitzen zutela eta posizio azkarragoa izan zezaketela negoziatzeko. Greziarrek beste erasoaldi bat abiarazi zuten martxoaren 27an, İnönüko bigarren gudua deitu zitzaiona, eta turkiar tropak gogorki iharduki zitzaizkien, eta hondarrean greziarrak garaitu, martxoaren 30ean. Britaniarrak Greziarren hedapenaren alde ziren, baina ukatu egin zieten laguntza militarra, frantziarrak ez tarritatzearren. Turkiar indarrek Errusia Sobietarraren laguntza jaso zuten, armak eman baitzizkieten.
Turkiar iraultzaileen alde jarri
Ordurako, beste fronte guztiak turkiarren alde finkatuak ziren, eta, hala, turkiarrek baliabide gehiago jarri ahal izan zituzten greziar armadaren mehatxu nagusiari aurre egiteko. Frantziak eta Italiak isilpeko hitzarmenak egin zituzten turkiar iraultzaileekin, haien indar geroz eta handiagoari ezagutza agertuz. Ikusten zuten Grezia britaniarren bezeroa zela, eta ekipamendu militarra saldu zieten turkiarrei. Errusiako gobernu boltxebike berria turkiar iraultzaileen alde jarri zen, Moskuko Tratatuan (1921) agerian geratu zenez. Boltxebikeek Mustafa Kemal eta haren indarren alde egin zuten, eta diruz eta munizioz hornitu zituzten. 1920an bertan, Errusia Boltxebikeak 6.000 fusil, 5 milioi fusil-kartutxo, 17.600 leherkari eta 200.6 kg urre lingote eman zizkien kemalzaleei. Hurrengo bi urteetan laguntza are eta handiagoa, berriz.
Afyonkarahisar-Eskişehir-ko gudua (1921ko uztaila)
Erabaki horrek zigilatu zuen greziarren Anatoliako kanpainaren patua. Estatu eta armada buruzagitza, Konstantino erregea, Dimitrios Gounaris eta Anastasios Papoulas jenerala barne, Küthayan bildu ziren, eta han eztabaidatu zuten kanpainaren hurrengo urratsez. Greziarrek, beren adore ahuldua indarberriturik, huts egin zuten ez aintzat harturik beste aldearen defentsa egoera estrategikoa; aitzitik, "azken konponbide" baterantz lehiatu ziren, eta buruzagitzak erabaki arrunt alde baterantz makurtua hartu zen, alegia, turkiarrei jazartzea eta haien atzenengo defentsa lerroari erasotzea, zeina Ankaratik gertu baitzegoen. Buruzagitza militarrak, ordea, zuhur jokatu nahiz, indar gehiago galdegin zituen, eta denbora ere bai prestatzeko, baina ez zuen politikarien erabakien kontra jo. Ahots gutxi batzuek baizik ez zuten aldeztu defentsazko jarrera bat hartzea, haien artean, Ioannis Metaxasek. Alabaina, Konstantino erregeak ahal txikia zuen ordurako, eta ez zuen ez alde baten ez bestearen aldeko jarrerarik hartu. Hilabetean ez atzera ez aurrera egon ziren, eta, atzenerako, zazpi greziar dibisiok Sakarya ibaia zeharkatu zuten ekialderantz; bitartean, ordea, turkiarrek astia izan zuten beren defentsa lerroa antolatzeko.
Sakaryako gudua (1921eko abuztua eta iraila)
Ismet Inönü-en buruzagiaren manupean Kütahya-Eskişehirko guduan atzera egin zuten turkiar tropek, eta greziar armada haien ondotik abiatu eta Sakarya ibai aldera (Sangarios, grezieraz) aitzinatu ziren berriro, zeina Ankaratik mendebaldera baitago, 100 km baino gutxiagora. Konstantinok borrokarako dei egiten zuen "Angira-rantz" deiadar eginez, eta britaniar ofizialak ere gonbidatu zituzten greziarrek, aldez aurretik, Kemalen hirian garaipen-afari bat egitera. Greziarren asmoa zen turkiar iraultzaileak, ordura arte behin eta berriro erdietsi izan zuten arren inguratuak izatea, beren hiriburua defendatzeko borroka egitera behartzea, eta haiek higadurazko gudu baten bidez suntsitzea.
Sobietarren laguntza izan arren, hornidurak eskas gertatu zitzaizkien turkiarrei, greziarrei aurre egiteko prestatzen ziren bitartean. Herritarrek, fusilak, pistolak eta muniziorik izanez gero, armadari eman behar izan zizkioten, eta etxe bakoitzari galdegin zitzaion barruko arropa pare bat eta sandalia pare bat emateko. Bitartean, Turkiako parlamentuak, pozik ez Ismet Inönüren lanarekin, eta kendu egin zuen hura mendebaldeko fronteko komandante kargutik, Mustafa Kemal eta Estatu Nagusiko buru Fevzi Çakmak nahi zituelako agintean. Greziar indarrek 200 km egin zituzten basamortuan astebetean, erasorako posizioetara iritsi nahian, hartara turkiarrek etortzen ikus zitzaten.
Greziar armadari jazarri zitzaizkion, ordea, turkiarrak, eta Sakayrako gudua eragin, 21 egun iraun zuena (1921eko abuztuaren 23tik irailaren 13ra). Greziar armada Haymana hartzen saiatu zelarik, Ankaratik 40 km hegoaldera, turkiarrek eutsi egin zioten, eta greziarrak, hornikuntza eta komunikazio lerroak oso luzeak izaki Anatolian oso barna, muniziorik gabe geratzen ari ziren. Borrokak hain gogorrak izan ziren, non bi aldeak akitu egin baitziren; alta, greziarrek atzera egin behar izan zuten.
Hori izan zen greziarrak Anatolian urrunen aitzinatu ziren lekua, eta bost asteren buruan, ordenatuki egin zuten atzera, ekaineko lerroetara. Turkiako Parlamentuak kapitain nagusiaren titulua eman zien Mustafa Kemali eta Fevzi Çakmaki. Gaur arte ez da izan beste inor Turkiako Errepublikaren bost izarreko jeneralaren titulua jaso duenik.
Psikiatria
Psikiatria buruko gaitzak ikertu, diagnostikatu, tratatu eta prebenitzen dituen espezialitate medikoa da. Gaixotasun multzo horretan daude sartuta hainbat afektibitateari, jokabideari, kognizioari eta pertzepzioari lotutako anormaltasunak. Psikiatrak dira arlo honetako espezialistak.
Hitza Johann Christian Reil sendagile alemaniarrak asmatu zuen 1808an, eta grezierazko bi hitzetik eratorri da (psik-, antzinako grezieraz psykhē, "arima"; -iatria, grezieraz iātrikos, "medikua").
Atena Lucana
Atena Lucana Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Atena Lucanak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Psikiatria
Gaur egun, tratamendu psikiatrikorik ohikoena sendagai psikoaktiboen eta psikoterapiaren erabilera konbinatua da. Tratamendua gaixoa osasun zentro batean dagoela edo etxean dagoela eman daiteke, gaixotasunaren larritasunaren arabera. Psikiatriaren esparruko ikerketa eta tratamenduak diziplinartekotasun handikoak dira eta azpiespezialitate eta hurbilketa teoriko askoren konbinazioz ematen dira.
Medikazioak
Farmako psikiatrikoak bi multzo handitan banatzen dira:
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Ez atzera, ez aurrera (1921eko iraila - 1922ko abuztua)
Irtenbide militarrik erdietsi ezinik, Greziak aliatuei eskatu zien laguntza, baina 1922ko hasieran, Britainia Handiak, Frantziak eta Italiak erabaki zuten Sèvresko Ituna ezin zela betearazi eta berrikusi egin behar zela. Erabaki horri jarraituz, hurrenez hurrengo hainbat tratatu tarteko, soldadu italiarrek eta frantziarrek beren posizioak utzi zituzten, greziarrak bakarrik utziz.
Psikiatria
Euskal Herrian
Hego Euskal Herrian, ospitale psikiatriko publikoak daude gaixo kronikoentzat Arrasate, Bermeo, Gasteiz, Iruñea, Zaldibar eta Zamudion.
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Ez atzera, ez aurrera (1921eko iraila - 1922ko abuztua)
1922ko martxoan, Aliatuek armistizioa proposatu zuten. Abantaila estrategikoa zuelakoan, Mustafa Kemalek ezezkoa eman zion, ez zuen inolako akordiorik egingo greziarrak Anatolian ziren artean, eta eginahaletan ekin zion turkiar indar militarrak berrantolatzeari greziarren aurkako atzenengo erasorako. Aldi berean, greziarrek indartu egin zituzten beren defentsa posizioak, baina geroz eta adoregabetuago zeuden defentsan geldirik egon beharrez eta gerrak luze jotzez. Greziarrek britaniarren laguntza lortu nahi zuten, eta behartu ere behartu nahi izan zituzten diplomazia bideetatik, Konstantinopla hartzeko mehatxu eginez. Ez zen, ordea, horrelako egitasmorik gauzatu. Turkiarrak, bitartean, sobietarren laguntza jasotzen ari ziren.
Double Data Rate
DDR edo Double Data Rate SDRAM teknologiako memoria hegazkorra, DIMM moduluetan eskuragarriak. Datu-transferentzia erloju ziklo batean kanal bi desberdinetatik ahalbidetzen dute aldiberean.
Greko-turkiar gerra (1919–1922)
Ez atzera, ez aurrera (1921eko iraila - 1922ko abuztua)
Grezian geroz eta gehiago ziren erretiratzea eskatzen zutenak, eta tropen artean ere adorea galarazteko propaganda hedatu zen. Ofizial Venizelosen zaleak ere antolatu ziren "Nazio Defentsa" mugimendu batean, eta estatu kolpe bat ere prestatu zuten, baina ez zuten izan Venizelosen beraren babesik, eta haien ahaleginek ez zuten emaitzarik izan.
Coelorinchus mystax
Coelorinchus mystax Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Glossanodon leioglossus
Glossanodon leioglossus Glossanodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Argentinidae familian.
Ascea
Ascea Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Asceak honako udalerri hauekin egiten du muga: