cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Añana
Historia
Tuestarako bidean sei arkeologi aztarnategi daude. Bertan, Brontze Aroko harrizko eta buztinezko hondarrak aurkitu dira; gaur egun, Arabako Arkeologia Museoan daude ikusgai, Gasteizen.
Burdin Aroko herrixka baten aztarnak ere badaude, gaur egun Desilla deritzon lekuan.
Herri gisa, dokumentuetan lehen aldiz 822. urtean ageri da, gatz iturburuak aipatuta. Izan ere, Añanako historia gatzari lotua dago, are gehiago Erdi Aroan, Gesaltza Añana herriburua sortu zenean. ekonomia jarduerari lotuta. Musulmanen 865. urteko inbasioa zela eta, berriz aipatzen da Gesaltza. Annana gisa ageri da 978. urteko agiri batean, eta Agnana izenaz 984ko beste batean; Donemiliaga Kukulako kartularioan ''Sal. Anniana'' gisa ageri da. Salinas (Orovi de) eran agertu zen 947. urteko agiri batean. Alfontso I. Borrokalariak Gesaltzako muinoaren gaina populatzeko agindua eman zuen 1126. urtean. Geroago, Alfontso VII.a Gaztelakoak, 1140. urtean, hiri forua eman zion Gesaltzari; Araban eman zen lehen forua izan zen. Gatza ekoizteko eta merkataritzako jarduera handien ondorioz, Gesaltza juduen gune garrantzitsu bilakatu zen XIV.-XV. mendeetan. Gune horrek gatzaren salerosketa monopolizatu zuen, azkenean. Lehen aldiz X. mendean kokatu ziren, eta Arabako lehen kokatzeak izan ziren. Goiko auzunean, desagertuta dagoen San Kristobal elizatik gertu, sinagoga bat egon zen. Gesaltza Añana 1460. urtean sartu zen Arabako Ermandadean. Gasteizko kuadrillakoa izan zen 1840. urtea arte; Añanako kuadrilla sortu zen arte, alegia.
Gesaltza Añana
Erdi Arotik XIX. mendea arte Gaztelako zein Espainiako Koroa izan da gatzagen, putzuen eta iturrien jabea. XIX. mendean, Manuel de la Vallina komisarioak egindako ikuskatzearen ondorioz, Koroak zenbait erreforma agindu zituen tradizioko laborantzan, produkzioa hobetzeko asmoz.
Hirigune historikoaren esparru arkeologikoa ere kultura ondasun izendatuta dago, monumentu multzo sailkapenarekin.
Hirigune zaharrak aldakuntza ugari izan ditu jatorrizko egituran eta antolakuntzan. Etxeak herriaren erdigunetik hego aldera daude kokatuak, eta landa bizimoduaren zantzuak erakusten dituzte, izan ere, Erdi Arotik datozen eredu xume eta praktikoak errepikatzen dituzte.
Banaketa administratiboa
Añana udalerria bi herriz osatua dago:
Alkateak
Hauek izan dira Añanako azken alkateak:
Kultura
2016an Añanako biztanleen %28,3a euskaldunak ziren.
Gehien hitz egiten den hizkuntza Añanan gaur egun erdera da.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Herenio Etrusko
Herenio Etrusko, (Quintus Herennius Etruscus Messius Decius; 227 - 251ko uztailaren 1) erromatar enperadorea izan zen, 251an, Dezio aitarekin batera. Hostiliano enperadorea haren anaia gazteena izan zen.
Herenio Panonian jaio zen, aitak kargu militarra zuela. Ama Herennia Cupressenia Etruscilla zuen, senatari mailako familia garrantzitsu bateko emakumea.
Herenio aitaren lagun ibili ohi zen. 248an, tribuno militarra izanda, Deziorekin batera joan zen Pakatianoren matxinada bertan behera uztera. Deziok misio hori burututakoan, bere burua izendatu zuen enperadore hurrengo urtean. Verona hiritik hurbil Deziok Filipo Arabiarra garaitu zuen. Herenio oinordeko izendatu zuen Deziok, eta princeps iuventutis (gaztaroko printzea) titulua eman zion. 251ko hasieran, Deziok enperadore ere izendatu zuen Herenio.
Godoak izan ziren Dezio eta Herenioren kezka nagusia agintaldi osoan. Kniva erregea godoekin alde egiten ari zela, eraso egin zieten erromatarrek. Knivak estrategikoki kokatu zituen tropak: talde txikietan banatuta, erromatarrak paduretara bota zituzten. Herenio batailaren hastapenean hil zen. Dezio bukaeran. Barbaroek hiltzen zituzten lehenengo enperadoreak izan ziren.
Bi enperadoreak hilda, soldaduek Treboniano Galo aldarrikatu zuten enperadore. Baina Erroman Hostilianok hartu zuen lekukoa. Nolanahi ere, Hostiliano berehala hil zen izurritea zela kausa.
3067 Akhmatova
3067 Akhmatova asteroide baten izena da. urriaren 14an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva, L. G. Karachkina-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 TE izena zeraman. Ondoren Akhmatova omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3067 Akhmatova asteroidearen orbitak batezbeste 2,246 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,937 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,555 distantziara. Eszentrikotasuna 0,138 da, eta makurdura orbitala 4,53ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Gloria Macapagal-Arroyo
Gloria Macapagal-Arroyo (San Juan, Luzon, 1947ko apirilaren 5a - ) filipinar politikaria da, Filipinetako 14. presidentea 2001etik 2010era. 2005ean, Forbes aldizkariak 4. postua eman zion munduan botere gehien zuten emakumeen artean. Margaret Thatcheren jarraitzaile sutsua zela adierazi zuen.
Bizitza eta ikasketak
Aurreko lehendakariaren, Diosdado Macapagalen, eta Evangelina Macaraegen alaba da. 1968an Jose Miguel Arroyorekin ezkondu zen eta 3 seme-alaba dituzte: Juan Miguel (1969), Evangelina Lourdes (1971), eta Diosdado Ignacio José María (1974).
Lehen eta Bigarren Hezkuntzako ikasketak La Asunción komentuan egin zituen eta 1964an graduatu zen. Arte eta Ekonomia arloko Batxilergoa egin zuen La Asunción Unibertsitatean eta 1968an lortu zuen graduazioa. Ondoren Georgetown Unibertsitatean ikasi zuen eta Washington-eko unibertsitatean Bill Clintonen, Estatu Batuetako lehendakari ohiaren, gela-kide izan zen. Filipinetara itzuli zenean, Ekonomian lizenziatu zen Manilako Ateneo Unibertsitatean eta doktoratu egin zen. Hezkuntzan aritu zen lanean 1977tik 1987ra, Filipinetako Unibertsitatean eta Manilako Ateneo Unibertsitatean, batez ere.
Politikagintza
1986an hasi zen Corazón Aquinoren legegintzaldian. Oihal Esportazioko Juntaren zuzendari izendatu zuten hasieran eta gero Komertzio eta Industria azpi-idazkaritzan aritu zen lanean.
1992an izendatu zuten senadore eta 1995ean berriro. LDP alderdia eskuindarra zen eta LE-NUCD izan zen gerora, Fidel Ramosen alderdiarekin bat egin ondoren. Alderdi honen liderrarekin Edgardo Angararekin, haserretu ondoren, Angara gobernu koaliziotik atera egin zen eta Macapagal-Arroyok bere alderdi propioa osatu zuen, KAMPI, beste alderdi eskuindar batzuekin aliatuz. 1998an lehendakariorde izan zen, Joseph Estradak lehendakaritza okupatu zuenean. Gizarte Ongizate eta Garapeneko ministro izendatu zuten eta postu honetatik pobreziaren aurkako neurriak hartzen saiatu zen.
Oposizioa
2001ean jada, Estradaren jarraitzaileak joan ziren bere aurka eta iraultza egiten saiatu ziren. Estrada kartzela berezi batean zegoen garai hartan, Manilatik 45km-tara, eta lasaitasuna eskatu zien bere jarraitzaileei. Bost egunetan matxinada egoera dekretatu zuen lehendakariak eta atxiloketa ugari egiteko aukera eman zion horrek. Hainbat manifestari hil zen eta ehun zauritu inguru izan ziren. Oposizioaren liderra ere atxilotu zuten, Juan Ponce Enrile.
2003ko uztailaren 26an, 300 militarrez osatutako taldeak berriro egin zuen bere aurka, korrupzio salaketak medio. Magdalo izena hartu zuten militar kolpista hauek, XIX. mendean Espainiaren aurka borrokatu zuten filipino iraultzaile haien omenez. Berriro dekretatu zuen matxinada egoera delakoa eta 17 ordu beranduago estatu kolpea itzalia zegoen. Hala ere, Defentsa Ministroak kargua utzi behar izan zuen eta gobernuaren kontrako manifestazioak jarraitu zuten. Macapagal-Arroyok heriotza-zigorra berrezarri zuen, bahiketak ugaritzen ari ziren aitzakiaz.
2004ko maiatzaren 10ean Joseph Estradaren lagun zen Fernando Poe Jr-i irabazi zion. 12,5 milioi boto atera zuen eta bere kideak lehendakariordetza 15 milioi botoz. Oposizioak iruzurra izan zela esan zuen eta Makapagal-Arroyo berak ere balizko iruzurraren inbestigazioa bultzatuko zuela agindu zuen. 2006ko otsailaren 24an emergentzia egoera deklaratu zuen Macapagalek, estatu-kolpe baten ateetan zeudela-eta. 10.000 pertsona elkartu ziren neurri honen aurka protestatzeko.
Benchmarking
Benchmarking-a hobetu nahi dugun interesgunean praktika onenak agerian uzten dituzten erakundeetako produktu, zerbitzu eta lan-prozesuetako "konparatzaileak" edo benchmarkak hartzean datza, hau da, praktika onenak egiten dituzten enpresak hartzen ditugu erreferentziatzat euren jarduteko modua adibidetzat hartuz eta geure enpresan barneratuz, hobetzeko asmoarekin.
Definizioak
Bestalde, American Productivity & Quality Center-eko (APQC) International Benchmarking Clearinghouse erakundeko Zuzendaritza Batzordearen arabera, benchmarking-a “ prozesu bat da non, enpresek funtsezko hobekuntza-puntuak zehazten dituzten arlo jakin batzuetan, ondoren, arlo horietan onenak diren beste batzuen praktikak identifikatzen eta aztertzen dituzte, eta azkenik, sistema eta prozesu berriak gehitzen dituzte beren kalitatea eta produktibitatea hobetzeko.”
Beraz, bi definizio hauek batuz ondorengoa ondorioztatu dezakegu, etengabeko ikaskuntzako eta egokitzapeneko prozesu operatiboa dela, eta emaitzak hobetzeko egiten dela. Prozesu horretan, beste erakunde batzuetan emaitza positiboak eragin dituzten metodoak atzematen, gure enpresaren ezaugarrietara egokitzen eta gure enpresaren jarduerara  inplementatzen dira.
Rodríguez de Rivera- ren ikuspuntutik, “ produktuak, zerbitzuak edo sistemak planifikatzen eta garatzen laguntzeko metodo bat da, norberaren enpresak lortutako prestazio teknikoen edo kalitate-prestazioen mailen neurketa/ebaluazioa sistematizatzen duena, eta lehiakide onenen emaitzekin alderatzen duena. Bestalde, magnitude jakin batzuk garrantzitsuenak bezala definitu egin behar dira.”
Hala ere, kontuan izan behar dugu zenbait baldintza edo gako betetzen ez badira, zaila izango dela planteatutako helburuak zehaztea. Izan ere, benchmarking-a ez da soilik datuen azterketa konparatibo bat. Prozesu honek sistematikoa, formala eta antolatua izan behar du, ekintza multzo bat ordena jakin batean sustatzeko. Sekuentzia koerentea izan behar da eta erakundeko edozein kidek errepikatu ahal izan behar du. Lehen aipatu bezala, benchmarking-ak helburu zabalagoak ditu: antolamenduaren, ekoizpen-egituraren edo barne-politiken hobekuntza adierazten ditu, lehiakortasun-abantailak lortzeko.
Aurretik adierazitakoari erants diezaiogun benchmarking prozesua antzeko emaitzak ematen dituen edo ematen ez dituen edozein erakunde, instituzio edo establezimendutan aplikatu daitekeela.
Terminoaren jatorria
Ikerketa hauek oso ospetsuak egin ziren nagusiki Estatu Batuetan, 90. hamarkadan, eta gaur egungo enpresa garrantzitsu askok beraien jarduerak hobetzeko, euren negozioetan barneratu dituzte. Jatorrian, "Benchmark" esamoldea, dirudienez, topografiatik dator. Harri edo zutoin jakin batean topografoak egiten dituzten marka bat da, maila desberdinak alderatzeko. Nahiz eta enpresa munduan lehendik ere iada mota hauetako estrategiak praktikan jartzen ziren, “Benchmarking Lehiakorra” terminoa/kontzeptua/adierazpena negozioen lexikoan lehen aldiz 1979.urtean agertu zen. Xerox enpresak, terminoa konpainia bat bere lehiakide zuzenekin edo bere industrian lider gisa onartutako konpainiekin egiten zituen konparaketak adierazteko erabili zuenean.
Bittor Isuskitza
Ibilbidea
''2022ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Benchmarking
Terminoaren jatorria
80ko hamarkadaren hasieran, Xenox Corporation konpainia bere kudeaketa-eredua zalantzan jartzen hasi zen. Minolta, Ricoh edo Canon enpresak, besteak beste, fotokopien eta inprimaketaren kudeaketaren merkatu iparramerikarrean sartu zirelako bezeroei salmenta-prezio baxuagoak eskeiniz. Salmenta-prezio hauek Xenoxek zituen ekoizpen-kostuak baino askoz merkeagoak ziren. Arazoa agerikoa zen.
Egoera hau konpontzeko Fuji – Xerox japoniar afiliatuaren metodo, prozesu, material eta produktuak aztertzea erabaki zuen. Emaitzek adierazi zuten atzerapen handia zegoela aztertutako arlo guztietan. Xeroxek azkar erreakzionatu ahal izan zuen, helburu berriak eta jardueraren adierazle gakoak (Key Performance Indicator) markatuz, jarraipen egoki bat egiteko. Hurrengo urteetan, Xerox-ek benchmarking-a hartu zuen etengabeko hobekuntzarako estrategia gisa.
Bestalde, Xerox-ek enpresa hauetatik erreferentziak hartu zituen ere, bere egoera hobetzeko asmoz:
Denbora pasa ahala, benchmarking-naren esanahia zabaltzen joan da: konparazioa tokiko lehiatik eta industriatik egitetik haratago joango litzateke. Arazoari erantzunak, praktikak hobekien egiten dituzten edozein eremutan, industriatan edo lurraldeetan bilatuz.
Benchmarkingaren erabilera tradizioz enpresa-erakundeetara mugatu izan da, baina gaur egun hainbat eremutara hedatu da, ezaugarri desberdinetako kasuetara moldatuz. Adibideetako bat benchmarking publikoa da, administrazio publikoek eta gobernu-agentziek beren kudeaketa-prozesuak eta sistemak hobetzeko erabili dituzte benchmarking estrategiak.
Benchmarkingaren balioa
Enpresak sortu zirenetik beti bilatu da norberaren enpresak jarduerak bere lehiakideak baino hobekiago egiteko gaitasuna izatea; produktuari, ekoizpenari, kostuei, kalitateari eta zerbitzuei dagokienez. Azken finean, enpresaren eremu guztietan (Hornikuntzan, Ekoizpenean, Salmenta/merkaturatzean eta Salmenten ondorengo Zerbitzuetan) eta jarduera sektorea edozein izanda ere, ekintzaileen eta enpresen lehiakortasuna tresna garrantzitsuenetako bat da nazioarteko merkatuetan arrakasta iraunkorra izateko, babesik eta diru-laguntza gehigarriren beharrik izan gabe. Horrela, gure negozioa errentagarriagoa bihurtzeko abantaila izango dugu.
Korporazio handiek badakite merkatu oso lehiakor batean bizirauteko eta, gainera, arrakastaz eta aintzatespenez egiteko, askotan kanpora begiratu beharko dela eta ondo egin, hau da, sistematikoki eta modu antolatuan. Enpresaren jarduerak orokorrean hobekuntza bat jasateko eta enpresarentzako hain garrantzitsua den lehiakortasuna sendotzeko, benchmarking estrategia bat aurrera eramatea interesgarria izan daiteke enpresarentzat.
Benchmarking motak
Boxwellek hainbat benchmarking mota daudela baieztatzen du, eta objektuaren arabera definitzen ditu. Mota guztiek partekatzen duten helburua zuzendariei laguntzea da, sailetatik eta erakundetik haratago begiratu eta lehiakideetatik edota jarduera zehatz batean onenak diren konpainietatik ikas dezaten.
Honako hauek dira Benchmarking mota desberdinak:
Benchmarkingaren etapak
Ez dago erakunde guztiei egokitzen zaien benchmarking prozesuaren diseinu estandarrik. Garrantzitsuena da, hartutako diseinuak erakundearen egungo kulturaren barruan funtzionatzea eta etengabeko hobekuntzaren kultura sustatzen laguntzea. León-en arabera, ''“Benchmarking-ak bere jatorrian arazo batzuei aurre egin zion, prozesu mota hau aurrera eramateko, eredu pila bat existitzen zirelako eta  bere aitzindari nagusiek definitzen zituzten jarraitu beharreko urratsen kopurua ere oso handia zelako eta ez zeuden oso argi. Eredu hauek, fase edo pauso ezberdinetan banatuta egon arren, funtsean, emaitza berak lortzen dituzte, hau da, erakundeen etengabeko hobekuntza bilatzea.”''
Prozesu hau aplikatzeko etapak oro har ulertzeko, Spendolinik proposatutako sekuentzia aipatzen da jarraian. Esan beharra dago, enpresaren barnean aukeraturako  prozesuak hobetzea lortzeko, benchmarking-aren etapak modu ordenatuan aplikatu behar direla:
Hobetu nahi diren alderdiak definitu
Lehen etapa honen helburu nagusia, aurrera eramango den ikerketa planifikatzea da. Horretarako, prozesu honen kontsumitzaileak identifikatu behar dira, eta batez ere haien beharrak; Benchmarking-erako alderdi espezifikoak zehaztu behar dira; eta azkenik,  beharrezko baliabideak identifikatu eta ziurtatu egin behar. Etapa honetan hiru galdera erantzun beharko dira eta komenigarria da AMIA bat egitea.
Benchmarking-eko talde bat osatzea
Talde bat aukeratu, orientatu eta zuzentzen den prozesua da. Urrats honetan, proiektua aurrera eramateko tresnak ezartzen dira, etapak identifikatzen dira eta parte-hartzaile guztientzako zereginak argitzen dira. Nortzuk dira benchmarking bat egiteko pertsona egokienak zure enpresan? Nagusi bat, lankide bat, kanpoko edo barneko espezialista bat gairen batean?
Kontuan izan bakoitzaren trebetasunak eta prestatu zure taldea. Oso argi geratzen diren eta beren trebetasunekin bat datozen funtzioak dituzten rolak bete behar dituzte. Benchmarkingaren faseak gainerako taldekideen konpromisoarekin egutegian moldatu.
Benchmarking-aren bazkideak/lehiakideak identifikatzea
Benchmarking-eko informazioa biltzeko erabiliko diren informazio-iturriak identifikatzea du helburu; gainera, industria- eta antolaketa-jardunbide onenak identifikatzeko prozesua ere hartzen du barnean.
Aukeratu aztertu nahi duzun enpresa. Une horretan jakingo duzu zein diren inspiratzen zaituzten marka horiek, zure ustez. Erreparatu, halaber, hainbeste gustatzen ez zaizkizun beste horiei ere. Bietatik, ikasi eta hobetu ahal izango duzu. Kontuan hartu behar duzun gauza bakarra da marka horiek emaitza onenak izan behar dituztela zuk hobetzea helburutzat dituzun arlo horietan.
Lehiaren azterketarekin hasi
Hasi datuak ateratzen eta sailkatzen. Egin gauza bera zure enpresarekin. Datuak biltzea funtsezkoa da benchmarking-erako; horren araberakoa izango da, neurri handi batean, prozesu osoaren arrakasta edo porrota. Hainbat iturritatik lor ditzakegu datuak: barnekoa, elkarte profesionalak edo ikerketa propioak, besteak beste.
Benchmarking-etik lortutako informazioa bildu, aztertu eta interpretatu
Informazioa biltzeko metodo espezifikoak hautatzea proposatzen da. Informazioa jatorrizko bezeroaren beharren arabera aztertzen da, aldaketa bat eragiteko ekintzak gomendatze aldera. Garrantzitsua da jarduera horren arduradunak adituak izatea.
Desberdintasunen magnitudea identifikatu ondoren, egingo ditugun hobekuntzak proposatzeko unea da. Gogoratu benchmarking baten helburua hobekuntza-ekintzak aplikatzea dela, zure konpainia zure sektoreko liderra izan dadin. Kontuan izan behar da tamainagatik, baliabideengatik eta azpiegituragatik gure enpresak egin ditzakeen hobekuntzak bakarrik aukeratuko ditugula.
Hobekuntzak erabaki eta aplikatu
Helburua  txosten bat sortzea da, aldaketa benetan gauzatzeko gomendioekin. Beharrezkoa da, prozesu hori amaitzean, bere bezeroen beharrak berriro aztertzea eta jarraitu beharreko exekuzio-planak ezagutaraztea, hau da, Benchmarking prozesuari jarraipena ematea.
Informazioa aztertu eta hautatutako enpresetan erreferentziazko alderdiak aukeratu ondoren, gure enpresara egokitzeko unea da, baina beti hobekuntzak ezarriz. Lehiaren azterketa hori guztia aurrera eramateko prestatu duzun taldea egokia izan daiteke erabaki dituzuen inplementazioen buru izateko.
Jarraipena eta hobekuntza
Egitura-aldaketa horiek nola eragiten duten neurtu, eta zehaztu zer neurritan lortzen dituzun hasieran ezarritako helburuak.
Jade (filma)
Jade, 1995eko William Friedkin estatubatuarrak zuzendutako thriller film erotiko bat da. David Caruso, Linda Fiorentino, Chazz Palminteri, Michael Biehn eta Richard Crenna aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, San Frantzisko, David Corelli (David Caruso) hiriko fiskal handigura bere lagunak diren Matt Gavin (Chazz Palminteri) abokatu ospetsua eta haren emazte Katrina (Linda Fiorentino) psikiatra erakargariak eskeinitako festa dotorera gonbidatu gisa doa. Bertan, Corellik telefono dei bat jasoko du: aberats ezagun bat bere etxean basatiki eraila izan da.
Donostiako geltokia
Donostiako geltokia Gipuzkoako hiriburuan dagoen tren geltokia da. 1864ko abuztuaren 15an ireki zen eta gaur egun ADIF enpresaren jabetzarena da. 2023ko apiril amaieran, Eusko Trenbide Sareak ordu arteko geltoki historiko babestua eraitsarazi egin zuen Abiadura Handiko Trenerako linearako birmoldatze-lanetan.
Madariaga
Madariaga leku-izen eta abizena da, hala nola:
Donostiako geltokia
Izenak
Geltokiak izen asko eta era askotakoak jasotzen ditu.
Norte edo Ipar
Norteko geltokia, Ipar geltokia edo Iparraldeko geltokia izena Ferrocarriles del Norte trenbide-konpainiatik dator. Bera izan zen trenbidea Gipuzkoara ekartzeaz arduratu zena, baita Madril—Hendaia burdinbidearen operadorea ere trenbidearen nazionalizazioraino, non RENFEk hartu zuen ardura hori. Denbora luzez hainbat konpainia batera zeudenez, Donostian Norteko geltokia, Ferrocarriles Vascongados geltokia eta abar zeuden. Horregatik, eta beste hiri askotan bezala, geltoki honek Norteko geltokia izena irabazi zuen puntu kardinal bezala. Eta handik bere euskal bertsiora pasa zen, Iparraldeko geltokia edo Ipar geltokia.
Atotxa
Atotxako geltokia izena aurrekoaren nahiko antzekoa da. Donostian hainbat geltoki zeudenez, horietako batzuk izen berekoak, Donostia, geltoki horrek Madril-Atocha geltokiaren izena (Atocha, besterik gabe) hartu zuen, geltoki horretatik abiatzen ziren trenen helmuga. Denborarekin, euskaldundu egin zen Atotxa.
Donostia edo San Sebastián
Trenbide guztiak berrantolatu ondoren, eta aginte berarekin, Donostia izeneko geltoki guztiak birritan bildu ziren: Amara-Donostia, zabalera laburreko trenentzat, eta hau, zabalera luzeko trenentzat. Horregatik, jada geltoki nagusi bakarra zegoen Donostian, eta logikoena bere izena eramatea zen, bai gaztelaniazko bertsioan (San Sebastián), bai euskal bertsioan (Donostia).
ADIFen bertsioa
ADIFef, geltokia mantentzeko eta trenen ordutegiak antolatzeko arduraduna den aldetik, inskripzioak eta errotuluak ere jartzen ditu geltokietan. Horregatik, geltokiaren izen ofiziala San Sebastián–Donostia dela uste du, nahiz eta errotuluetan Donostia–San Sebastián jartzen duen.
RENFEren bertsioa
Renfe Operadorak, trenen ustiapenaren arduraduna den aldetik, Alvia zein aldirikoak, izenak jartzen ditu lineen mapetan eta trenen barruan. Horregatik, geltokiaren izen ofiziala Donostia/San Sebastián dela uste du.
Udalaren bertsioa
Donostiako Udalak, besteak beste, hiriko bide-seinaleen eta mapen arduraduna den aldetik, mapa horietan eta seinaleetan jartzen ditu izenak. Horregatik, geltokiaren izen ofiziala Atotxa dela uste du.
Bertsio ofiziala
Bai ADIF -en bertsioa, bai RENFE -rena, bai udalarena ofizialak dira, eta, beraz, estazioa horrela idatzita agertzen da agente bakoitzaren jarduera-eremuan. Ondorioz, geltokia Donostia–San Sebastián bezala seinaleztatuta egon daiteke, San Sebastián–Donostia bezala, Donostia/San Sebastián bezala, Atotxa bezala.
Egoera
Geltokia Madril—Hendaia burdinbidearen 622,56 kilometro-puntuan dago, 4,60 metroko altueran, Loiola eta Gros geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.
Sarbideak
Geltokiak sarbide bakarra du, Frantzia pasealekutik kaleko kotan. Nasa-aldaketa trenbideak behetik zeharkatzen dituen pasabidearen bidez egiten da, eskailera zein igogailua erabiltzeko aukerarekin.
Irisgarritasuna
Geltokia irisgarria den arren, nasa eta trenen arteko tarteak handiak izan daitezke mugikortasun urriko pertsona-talde batzuek laguntzarik gabe erabili ahal izateko.
Historia
1858ko ekainaren 22an, Iparraldeko Trenbidea eraikitzeko lanak hasi ziren. Goiz hartan lantegiak itxi egin ziren eta kanpai hotsa izan zen. Donostiako Udalbatza ekitaldian izan zen, eta aurretik, zaletuen, danbolinen, klarineroen eta mazeroen musika izan zuten. Glaziarrera iritsi ziren, ibaira jaisten zen aldapan zabalgunera, gabarretan ontziratu eta Urumea ibaia zeharkatu zuten. Santa Katalina zubia bandera ezberdinez apaindua zegoen, eta hiriko eta inguruko herrietako biztanleak, batzuk ontziratuak, beste batzuk ertzetatik, eta besteak hurbileko muinoetan behera, koadrorik ikusgarriena osatzera zetozen, musikaren oihartzunek interesgarriago egiten zituztenak. Ekitaldian hitzaldiak eta bedeinkapenak izan ziren, eta hirurehun gaztek osatutako koru batek abesten zuen une horretarako prestatutako ereserkia.
Gabarren itzulera animazio handikoa izan zen eta hainbat ekitaldi ofizialekin jarraitu zuen eguna. Arratsaldeko zazpietatik Konstituzio plazara joaten zen jendea, argiztapena piztuz. Plazaren erdian oholtza bat zegoen, banderatxodun pabiloien formako edalontziekin argiztatua. Zaletuen musikak, danbolina tartekatuz, behin eta berriz abestu zuen horretarako konposatutako ereserkia, eta dantza eta alaitasuna izan ziren nagusi. Jaia 1858ko ekainaren 22ko gaueko hamabietan amaitu zen, zezensuzkoarekin.
Norteko Trenbidearen geltokia, C. A. Letourneur ingeniariak egina, 1864ko abuztuaren 15ean inauguratu zen. Hasiera batean, geltokia behin-behinekoa zen; hiriko zabalgunea mugatzen zuen Urumea ibaiaren eskuinaldean zegoen. Beranduago, ordea (1905), zubi bat kokatu zen geltokiaren sarrera monumentalera lerrokatuta: Maria Cristinaren zubia. Geltokiaren aldamenean, gerora Atotxako dorrea eraikiko zuten orubean, Herederos de Ramón Múgica enpresa finkatu zen XIX. mende-amaieran eta, geltokia aldamenean zuenez, tren-fabrikazioan hasi zen, zurezko bagoiak egiten batez ere.
Geltokiko lehen urratsen artean, aipatzekoa da Donostiako Iparraldeko Geltokitik egin zuela ihes Isabel II.a erreginak Frantziako erbestera 1868an, La Gloriosa iraultzaren ondoren.
1881ean, Biarez frantziarrak egindako lehen eraberritzea gertatu zen, alboen handitzearekin, bi pabiloi berri eraikitzearekin eta trenbideak estaltzen dituen markesina metalikoaren instalazioarekin. Markesina hau Gustave Eiffelen tailerretan egin zen, Eiffel dorrea eraiki zuen ingeniari bera.
1868an, urtaro hau ospetsu egin zen, Elisabet II.a Borboikoa erreginaren ihesaldiaren abiapuntua izan zelako.
1905ean obra berriak egin ziren: pasabide goratuak, bere bost arkuekin eta erloju bikain batekin, Maria Kristinako zubi berria Atotxako zezen plazarekin komunikatuko zuena.
1941ean, Norteko konpainiaren burdinbideak nazionalizazioarekin, Norte desagertu egin zen eta RENFEren parte izatera pasa zen. Azken honek kudeatu zuen barrutia ADIF sortu zen arte, 2004. urtearen amaieran.
2016an, Donostiako autobus geltoki berria inauguratu zen haren ondoan, Pio XII.aren behin-behineko geltoki zaharraren ordez.
2023an, emandako hitz janez, Eusko Trenbide Sareak ordu arteko geltoki klasikoa erabat eraitsarazi zuen Abiadura Handiko Trenerako linearako birmoldatze-lanetan. Áncora elkarteak oso gogor kritikatu zuen txikizioa.
Abiadura Handiko Trena eta geltokiaren moldaketa
Euskal Trenbide Sareak geltokia moldatuko du Euskal Y-a hartzeko. Hainbat lan egingo dira, besteak beste:
Eraikina handitu
600 m2-ko azalerako bi oin eraikiko dira, jatorrizko eraikina baino atzerago, bertan dagoen hoteleko eraikinarekin eta abiadura handiko trenak sartzeko eraikin berriarekin bat egingo dutenak. Ataria ere handituko da eta une honetan geltoki zaharreko sarrerako estalkiaren azpian dagoen espazioa hartuko da, beirazko horma-gortina egitea aurreikusten baita.
Lurpeko geltokia eraikitzea
Geltokia beheko oinean (sarrerako kalearen kotan) eta sotoan eraikiko da. Lehenengo oinean abiadura handiko atarirako sarbidea egongo da, eta sotoko oinean atari hori eta abiadura handiko nasetarako sarbidea; baita segurtasun-kontrolak ere, atarien eta itxaroteko guneen azalera osoa 2.612 m2koa izanik. Abiadura handiko atarian sor daitekeen soto efektua kentzeko helburuarekin, argi naturala sartzeko eta bi oinen arteko ikuste-konexio zuzenerako aukera ematen duen espazio bikoitza edo mezzanina proiektatu da. 612 m2-ko lokalak egongo dira bezeroentzako oinarrizko zerbitzuetarako, eta 139 m2-koa komunetarako.
Estalitako plaza bat sortzea
788 m2-ko azaleradun estalkiaren gainean plaza bat proiektatu da. Plazatik Tabakalerara ere sartu ahal izango da. Horrela, hegoaldean gune estalia proiektatu da, pergola edo markesina modukoa, eraikinaren ikuspegi nagusian eraginik izango ez duena.
Azpialdeko igarobideak sortzea
Proiektuak azpialdeko 3 igarobide aurreikusten ditu. Horietako batek Donostia erdialdea Egia auzoarekin lotzen du gaur egun, eta azpialdeko beste bi igarobide distantzia ertain-luzeko eta aldirietako nasetara sartzeko erabiliko dira.
Konektibitatearen hobekuntza
Garraioaren erabilera eta intermodalitatea sustatzeko helburuarekin, proposamenak, Tabakalerako eraikineko instalazioen eta Egia aldean dagoen aldirietako nasaren arteko konexio zuzena planteatzen du. Proiektu berriari esker Donostiako autobus-geltokira eta 400 ibilgailu jasotzeko ahalmena duten bi aparkaleku-oinetara heldu ahal izango da. Horrela, intermodalitatea hobetzea eta toki horretan bat egiten duten garraio-modu desberdinetako bidaiarien ibilbideak murriztea lortzen da.
Prophyllocnistis
Prophyllocnistis Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Prophyllocnistis epidrimys da.
Amintor (Egiptoren semea)
Greziar mitologian, Amintor, Egiptoren 50 semeetako bat zen. Danaideetako (Egiptoren anaia Danaoren alabak) bat zen Damonerekin ezkondu zen. Bere anaia guztiak bezala, Linzeo izan ezik, ezkon gauean hila izan zen.
Santa Croce sull'Arno
Santa Croce sull'Arno Italiako udalerri bat da. Pisako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santa Croce sull'Arnok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Endoia (argipena)
Endoia izenarekin honako lekuak izendatzen dira:
Xavier Lorente-Darracq
Xavier Lorente-Darracq (Biarritz 1962 -) musikari, diseinatzaile eta marrazkilari lapurtarra da.
Biografia
Biarritzen jaio eta egun bertan bizi da.
Bere lehen interes eta ikasketak (Baionako Arte Ederretako eskolan ibili zen) komikien eta ilustrazioaren munduan zegoen baina bizitza osoan zehar arlo grafikoa eta musikarena landu ditu aldi berean.
Talde amateurretan musikari aritu ondoren, 1985ean era profesional batez kantak idazteari ekin zion. Dagoeneko musikari, musikagile edota ekoizle artistiko gisa 250 bat kanta (hitzak zein musika) eta diskoren egilea da. Estilo asko jorratu ditu, hasierako punk-rockzaletasunetik Elliott Murphyrekin aritzera edo Biarritz Olympique errugbi taldearen Aupa BO! ereserkia egitera pasatuz.
1986an jaio zen Tommy Lorente bere seme bakarra ere musika munduan ari da.
Ibilbidea musikan
1970eko hamarkadaren amaieran DDT punk taldea sortu zuen Biarritz jaioterrian Aurelio Cuartas-Bosch (Kwartz) ikaskidearekin. Hilabete bakan batzuetako abentura gatazkatsua, taldean gitarra jotzen hasi zen baina berehala baxua astintzera pasatu zen. 1981ean maketa bat grabatu zuten.
1985ean Les Autres taldea sortu zuen, geroago Les Stores bihurtu zena. Surf motels demoa argitaratu zuen. 1992an taldea desagertu zen. 1990ean ETB 1ek taldea elkarrizketatu zuen; frantsesez kantatzen zuen elkarrizketatutako lehen taldea izan zen. Aurreko urtean Elliott Murphyren baxujolea ordezkatu zuen Grenoblen zuzenean grabatu zen kontzertu baterako.
1994an Patrice Dumora Watson musikariaren bidez Akelarre taldearekin kolaboratzen hasi zen. Bi lapurtarrek hainbeste kanta sortu duten elkarrekin taldearentzat; oro har Lorente-Darracqek musika egiten zuen eta horren ostean Dumorak euskarazko hitzak egiten zituen. Torkemada diskoak arrakasta handia eskaini zion taldeari, batez ere 1, 2, 3, 4, Ispilu kantak; abesti hau izan da orain arte hedabideetan gehien agertu den Lorenteren lana. Biarriztarra 1999 arte egon zen Akelarrerekin kolaboratzen. Hala ere, hurrengo hilabeteetan biek "Watson eta Lord X" izenpean Pikabu kanta egin zuten Mitch urakanak kaltetutakoen alde Euskal Herriko musikari askok ateratako Euskal Artistak Ertamerikaren Alde (2000) diskorako. Disko osoa ateratzeko proiektuak ez zuen aurrera egin.
East Canton (Ohio)
East Canton Ohioko herri bat da. Stark konderrian kokatua dago. 2010ean 1,591 biztanle zituen, 3.41 kilometro koadrotan banatuta.
Xavier Lorente-Darracq
Ibilbidea musikan
Aldi berean 1996an hiru urtez bere musikagintzan laguntzailea izan zen Mario Gachis gitarra jotzailea ezagutu zuen; elkarrekin Nanette Drake, Michel Etxeberri eta Ontuak taldearentzat kanta ugari egin zuten. Horrez gain Baionako bestetarako egindako zenbait abesti ere egin zuten, haien artean ospe handia lortu zuen La 4L de Jacky (1997). Musikari batzuek kanta jotzeari uko egin ziotenez, biek Coco Rapido izenpean Agorila diskoetxearekin kanta grabatu zuten.
Ophiomorus blanfordi
Ophiomorus blanfordi Ophiomorus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Xavier Lorente-Darracq
Ibilbidea musikan
Lorente-Darracqekin lan egin duen beste talde bat Bardozen jaiotako Killers heavyak dira. 1984an Fils De La Haine bere lehen diskorako lan grafikoa egin bazuen ere, 15 urte pasatu ziren hurrengo kolaborazioa suertatu arte: 2000n lan grafikoei berriro ekiteaz gain Killing Games diskoaren ingelesezko bertsioaren hitzak egin zituen. Hurrengo diskoetako lan grafikoak ere egin zituen Lorentek.
Guztiz bestelako eremu batean, 2001eko udazkenean Biarritz Olympique errugbi taldeak ereserki ofizial bat egiteko deialdia zabaldu zuelarik, Lorente-Darracqek harrezkero fama handikoa den "Aupa B.O !" egin zuen: hitzak berarenak dira eta musika Christophe Ithurritzerekin batera sinatua da. Kirol horren barruan Okzitaniako Section paloise (Paue) eta US Dax (Akize) goi mailako taldeen ereserkiak ere egin dituzte. 2004an Ithurritzerekin ekoizpen lan gehiago egin zuen eta Tommy Lorente semearekin Anne Etxegoien kantariarentzako abestiak egin zituen. Niko Etxartekin urteetan zehar harreman estua izan du eta 2005ean Minuette (Elkarlanean) diskorako arlo grafikoa sinatu zuen eta Lizun Zikin kanta bien artean egina da. "Cajun Jig" eta "Gütan Dük Leküa" kantetako ahotsetan esku hartu zuen.
Arlo grafikoan eginikoak
Hamahiru urterekin sinatu zuen bere lehen lan ofiziala: Manex Pagolaren disko single baten azala izan zen. Urteetan marrazki eta ilustrazio lanak nahiko zokoratuta utzi zituen musikaren alorra jorratzeko eta lan bakan batzuk besterik ez zituen egin. Aldiz, azken urteetan eta bereziki 2000n Graphik Designs sortu eta gero sorkuntza musikala eta grafikoa nahiko orekatuta egon dira. Hauexek dira azpimarratzeko moduko lanak:
Irratietan
1980ko hamarkadatik Lapurdiko kostaldeko irrati batzuetan esatari aritu da; Alexandre de La Cerdaren Radio Adour Navarre eta Biarritz Radion ibili ostean profesional gisa Baionako Herriko Etxearen menpeko Radio Bayonnen hasi zen. Hiru urtez kantetako hit-parade edo arrakasten zerrenda eta Kommando (rock, heavy metala) izeneko saioa animatu zituen; horrekin loturik talde berrientzat antolatzen diren Tremplin Rock lehiaketa batean Killers taldea ezagutarazi zuen. Irrati horretan bere ibilbidean garrantzi handia izan duten Peter Greenwitch eta Marie-André Prat (le Capitaine Masqué) kideekin lan egin zuen.
1985ean Radio France Pays Basquera, egun France Bleu Pays Basque denera pasatu zen baina berehala ikusi zuen hor ez zela sorkuntza lana lehenesten. Aldi berean Biarrizko Biarritz Télé Cable kable bidezko telebista esperimentalean lan egin zuen; bertan bideo musikalen atalaren ardura zuen. 1987an France Bleu utzi zuen, desadostasunak direla medio.
Ikerketa lan batzuk
Ignace Gorostarzu (1897 - 1992) apaizaren lan ezezagun batzuk -batez ere ohitura zaharren gainekoak- ezagutarazteko ikerketa lanean aritu da azken urteetan.
Louis-Ferdinand Céline edo Céline (benetako izenaz Louis-Ferdinand Destouches) idazlearen lana ere ikertu du.
1996an sortutako Club d'Égyptologie Côte Basque taldeko presidente-ordea da.
Machu Picchu
Machu Picchu (ketxuaz Machu Pikchu, «tontor zahar»), jatorrizko izenaz segur aski Patallaqta («eskailera hiria», ketxuaz), kolonaurreko gune arkeologiko inka da, 2.430 metrora kokatua. XV. mendean harriz eraikitako llaqta bat da, Andeetako herrixka inka zahar bat. Llaqta hori Machu Picchu eta Huayna Picchu mendiak lotzen dituen harrizko muinoan dago, Erdi Andeetako mendebalde aldean isurialdean, Peru ko hegoaldean.
Kokapena
Hurbilen dagoen hiri garrantzitsuena Cusco da, oraingo eskualdearen hiriburua eta Inken hiriburu zaharra, handik 130 kilometrora. Santutegi historikoak galzorian dauden espezie biologikoak babesten ditu eta inka kokaleku ugari, besteak beste, Machu Picchu.
Aurkikuntza
Machu Picchu, ofizialki, Hiram Bingham esploratzaile estatubatuarrak aurkitu zuen 1911n. Ezofizialki, Agustín Lizarraga, euskal jatorriko lurjabe perutarra 1902ko uztailaren 14an iritsi zen hiri zaharrera, eta hala idatzi zuen ikatzez Hiru Leihoen hormako harri batean. Lizarragaren asmoa ez zen monumentu harrigarriak aurkitzea, laborantzarako lur berriak topatzea baizik.
Handik ia hamarkada batera, 1911ko uztailaren 24an, Binghamek Lizarragaren idazkuna topatu zuen eta ezabatzeko agindua eman zuen, kontserbazio arrazoiak argudiatuz. Argazki bat egin zion lehenago eta bidaia-egunkarian ere aipatu zuen inskripzioa. Baina publikoki ez zuen sekula horren berri eman eta, hala, aurkikuntzaren loria beretzat hartu zuen. Agustín Lizarraga Urubamba ibaiaren uraldietan itota hil zen, Machu Picchura itzultzeko ahaleginean.
Historia
Hiria eraikitzea Pachacútec enperadore handiari eta estratega bikainari dagokio, bere agintaldian K.o. 1438tik K.o. 1471 arte leku horren diseinua planifikatu zuen hazkuntza demografikoaren eta lurren esplotazioaren arazoa konpontzeko. Arazo horrek Pachacútec behartu zuen hainbat esplorazio talde bidaltzera hurrengoen lekua baieztatzeko. Zibilizazioa Chankoaren kontrako guda irabazi ondoren, Pachacútec-en inperioa handitzen hasi zen eta bere goren unean Cuzco hiri handia sortu zuten.
Denak adierazten du hiri horren sortzearen arrazoi nagusiak demografiaren handitzea eta enperadorean adimena izan zirela, Pachacútec buruzagi espiritual eta gidari bikaina izan baitzen. Hiriaren erabilpena Inka noblezia altuarentzat zorrozki pribatua zen, bere lokalizazio geografikoa ehuneko ehunean erabilia izan zen, estrategikoki diseinatua baitzegoen. Hor, hiru belaunaldi aldi berean babestu zituen eta aldi berean debekatua zegoen sarrera nobleak ez ziren guztiei. Sarrera bakarra zeukan eta hau erabilia izan zen hiriaren babes neurriak hobetzeko. Leku eder hori haran sakonen antean kokaturik zegoen: oihan itxi batek inguratzen zuenez, horregatik erraza zen defendatzen erasorik izanez gero, baina haaber erabili zen gizarte-maila apaleko jendea sar ez zedin. Han, babes maila handia egoteak hiria bakandu eta galtzea eragin zuen.
Hiria oso-osorik harriz eraikita dago eta altura handi batean kokatuta, zehazki 2400 metrora itsasotik hasita. Zalantzarik gabe, erretiratze espiritualerako, atsedena hartzeko eta meditazioa praktikatzeko leku paregabea izan zen, baita maila handiko gizarte inka bateko aisialdiko lekua eta santutegia ere; baina, aldi berean, hiri baten azpiegtura harrigarri guztiak betetzen zituen. Horregatik, Vilcanota mendikateko hegalean hiriaren hornikuntzarako erdigunea bilakatu zen Machu Picchuko hiritar guztientzat, non oraindik aurki daitezkeen nekazaritzarako eta abeltzaintzarako erabili ziren hainbat eta hainbat ordoki. Machu Picchu marka belikoko hiri gotorlekua izatearen ideia baztertu egin zen arren, kontuan hartu da, beste alde batetik, Machu Picchuk hainbat eraikin diseinatu eduki zituela, inkek izandako liskar lurraldekoiei aurre egiteko eta defenditzeko gai izateko. Hobetuezineko diseinu arkitektoniko hori bere kokaleku apartarengatik eta hiriaren azken egonlekuarengatik eraiki ahal izan zen, haran sakonek eta oihan trinkoak ematen zion kamuflaje paregabeaz baliatuz. Historiak esaten du Huayna Pichu izan zela Machu Picchuren zainketa puntu nagusia. Horrek zelatari jarduten zuen eraso lurraldekoien, ondoko zibilizazioen eta konkistatzaile espainolen mehatxuen berri jakiteko. Modu horretan, hiria prestatuta egon zitekeen etsai baten erasoa jasateko, etsaia gai bazen hiriaren leku zehatza jakiteko, hala nola bertara joateko bidea aurkitzeko. Horri esker, santutegiak bere helburua lortu izan zuen denbora-pasa eta olgeta zentro bat gisan, zein inken zibilizazioko nobleen etxe gisan.
Alexander Obolensky
Alexander Sergeevitx Obolensky (Petrogrado, Errusiar Inperioa, 1916ko otsailaren 17a – RAF Martlesham Heath, Suffolk, 1940ko martxoaren 29a) anglo-errusiar Riurik dinastiako printze, militar eta errugbi jokalaria izan zen. Bigarren Mundu Gerran, gidatzen zuen hegazkinak talka egiterakoan zendu zen.
Machu Picchu
Historia
Inkak, Eguzkiaren seme-alabak, inperio handi bat sortzeko gauza izan ziren, ia Andeak bere osoan hartu zituena, Kolonbiatik Txileraino. Zaila da sinisten Francisco Pizarro konkistatzaile espainiarrak nola menperatu zituen 1532an 180 soldadurekin. Buruzagi inkak elkarren kontra borrokan zebiltzan, eta horri izugarrizko etekina atera zion Pizarrok. Huascar-en jarraitzaileak eta Atahualpa-renak borrokan ari ziren gerra zibila balitz bezala, eta une horretantxe iritsi zen Pizarro. Huayna Cápac-en semeak ziren Huascar eta Atahualpa, eta bi anaiak nor baino nor ari ziren borrokan aitak boterea uzten zuenerako. "Banandu eta irabazi" erromatarren leloa ezarriz, garaile atera zen espainiarra. Oso epe laburrean lortu zuen inken inperio guztia.
Gizateriaren ondare
Machu Picchu Unescoren Gizateriaren ondare zerrendan dago 1983tik, "Machu Picchu Santutegi Historiko" izeneko gune ekologiko eta kulturalaren barnean. 2007ko uztailaren 7an Munduko Zazpi Mirari Berrietako bat izendatu zuten, Lisboan (Portugalen) antolatutako ekitaldi batean, mundu osoko ehun milioi hautesleren bitartez.
Dallas City (Illinois)
Dallas City  Illinoiseko hiri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 945 biztanle zituen, 6.15 kilometro koadrotan banatuta.
Noyers-Saint-Martin
Noyers-Saint-Martin Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Noyers-Saint-Martin udalerrian erroldatutako biztanleak 738 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 124 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 293 etxebizitza zeuden, 273 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 284 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 273 etxebizitza nagusietatik 189 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 88 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 207 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 109 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 472 ziren, horien artean 346 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 346 pertsona aktiboetatik 318 lanean zeuden (180 gizon eta 138 emakume) eta 28 langabezian zeuden (13 gizon eta 15 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Noyers-Saint-Martin udalerrian 289 unitate fiskal zeuden, 786,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.098 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Noyers-Saint-Martin udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Giza sexualitate
Giza sexualitatea esperientzia erotiko ak sentitzeko eta sexual ki adierazteko gaitasuna da. Horrek sentimendu eta portaera biologiko ak, erotikoak, fisikoa k, emozional ak, sozial ak edo espiritual ak inplikatzen ditu. Gizaki ek hainbat helbururekin egiten dituzte sexu-jarduera k, ugalketar ako, gizarte-lotura k mantentzeko, edo norberaren nahiz bestearen gozamen erako eta atsegin erako. Sexualitate aren alderdi biologikoak eta fisikoak, neurri handi batean, giza ugalketa-funtzio ei dagozkie, giza sexu-erantzuna ren zikloa barne.
OME k, OPS ek eta WA ek (2000) honela definitzen dute sexualitatea:
Pertsona baten sexu-orientazioa beste sexuarekiko, sexu berarekiko edo beste sexu batekiko sexu-interes eko patroia da. Sexualitatearen alderdi fisiko eta emozionalek sentimendu sakonen edo maitasun-, konfiantza- eta zaintza-adierazpen fisikoen bidez adierazten diren banakoen arteko loturak barne hartzen dituzte. Sexualitateak  bizitza kulturalean, politiko an, legal ean, filosofiko an, moral ean, etikoan eta erlijiosoan eragina du, eta hauek, sexualitatean ere badute eragina.
Giza akoplamendua ri, ugalketari, ugalketa-estrategi ei eta ikaskuntza sozialaren teoriari buruzko ikuspegi ebolutibo ek sexualitateari buruzko ikuspuntu gehiago ematen dute. Sexualitatearen alderdi soziokultural ek gertaera historiko ak eta sinesmen erlijiosoak barne hartzen dituzte. Kultura batzuk sexualitatearen errepresore gisa deskribatu dira. Sexualitatearen azterketak giza identitate a ere barne hartzen du talde sozialen barruan, baita sexu- eta ugalketa-osasuna ere.
Ter minoak eta etimologia
Sexu hitza latin ezko sexus hitzetik dator, sectus hitzetik, "Sekzioa", "Bereizketa", greziera zko genos hitzetik (hortik ere genitaltasuna eratorria), eta lehen aldiz Zizeron en De inventione I lanean erabilia agertzen da.
Orientazio eta indentitate sexuala
Sexu-orientazioaren definizioetan, tradizioz, beste sexuko pertsonenganako erakarpena (heterosexualitatea), sexu berarekiko erakarpena (homosexualitatea) eta bi sexuekiko erakarpena (bisexualitatea) sartzen dira; aldiz, asexualitatea sexu-orientazioko laugarren kategoriatzat hartzen dute ikertzaile batzuek eta ohiko sexu-orientazio eza gisa definitu da. Asexualek, ez dute erakarpenik edo ia erakarpenik sentitzen beste pertsona batzuekiko. Hau, sexu-orientazio eza gisan har daiteke.