cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jostailu
Bideo-jokoak
Bideo-jokoak ordenagailu edo konputagailu batek kontrolatzen dituenak dira, joko batean erabiliko diren tresna birtualak sor ditzaketenak, hala nola kartak, dadoak edo manipulatu daitezkeen mundu landuak.
Bideo-joko batek sarrerako gailu batzuk edo gehiago erabiltzen ditu, tekla eta joystick konbinazio bat, teklatua, sagua, trackballa edo beste edozein kontrolagailu. Ordenagailu-jokoetan, erabiltzen den interfazeen bilakaeraren araberakoa da jokoaren garapena.
Batzuetan, ez dago jomugarik edo oposiziorik, eta horiek "jolas" edo "jostailutzat" hartu behar ote diren eztabaidatzea eragin du.
Interneterako konexioarekin joko berriak agertu dira; batzuek bezero bat behar dute eta beste batzuek, berriz, nabigatzaile bat. Ordenagailu-jokoa gizarte-sektore guztietan banatu da, eta jolasteko modu tradizionala eraldatu.
Rol-jokoak
Rol-jokoak joko mota bat dira: bertan, parte-hartzaileek beren gain hartzen duten pertsonaien rola. Hasieran, jokoa arkatz eta paperarekin gidoi bat asmatzen zuten parte-hartzaile talde baten artean egiten zen. Elkarrekin, jokalariek beren pertsonaiak inplikatzen dituen istorioan lagun dezakete, agertokia sortuz, garatuz eta esploratuz, eguneroko bizitzaren mugetatik kanpoko abentura batean. Merkaturatutako lehen rol jokoetako bat Dungeons & Dragons izan zen.
Jolas kooperatiboak
Jolas kooperatiboetan bi jokalari edo gehiago ez dira lehiatzen, baizik eta helburu bera lortzen saiatzen dira, eta, beraz, talde batek bezala irabazten edo galtzen dute. Beste era batera esanda, joko horietan jokalari-taldeek jokabide kooperatiboak har ditzakete, jokoak jokalarien koalizioen arteko lehia baitira, banakako jokalarien artekoa baino gehiago. Koordinazio-jolas bat bezalakoa da: jokalariek estrategiak aukeratzen dituzte, erabakiak adostuta hartzeko prozesu baten bidez.
Lehen materialak
Gizakiak, bere hastapenetan, naturatik jasotako baliabideak erabiltzen zituen jostailuen eraikuntzarako. Uste denez, gizakiak eginiko lehen jostailuak duela 5.000 urte ingurukoak dira, eta jostailu horiek ziurrenik zurezkoak, buztinezkoak, edo animalia hezurrez eginak izan bide ziren. Harri-aroko gizakiek zurezko figura antropomorfo eta zoomorfoak egiten zituzten. Indian, adibidez, 5.000 urte inguru daramatzate zurezko jostailuak egiten. Jostailu horiek egiteko, egur mota asko erabili izan dira, Givotia rottleriformis eta Wrightia tinctoria, esaterako.
Urteen poderioz, gizakiak baliabide gehiago zituen artisautzarako, eta oihalak edo tinteak erabiltzea izan zen jostailugintzaren hurrengo pausua. Kometak edo pelotak izan ziren ohialekin eginiko lehen jostailuak. Nahiz eta lehen urteetan kometen helburuak militarrak edo eguraldi neurketa izan, jostailu bilakatu zen.
Papera (Origami)
Jostailuak egiteko material garrantzitsuenetako bat papera da. Papiroflexia edo origami izenez ezagutzen da paperezko jostailuak egiteko sistema hori eta gaur egun ere oso erabilia da. Txinan sortu zen, I. edo II. mendean, eta VI. mende inguruan Japoniara iritsi, eta bertako tradizioan erabat sartu zen. Japoniako Heian garaian, 794.urtetik 1185. urte ingurura, origamiak nobleziaren zeremoniaren parte izan zen, paper bat tolestea goi mailako ekonomiako jendearen luxua baitzen. Muromachi garaian paperaren kostua asko jaitsi zenez, origamiaren erabilera zabaldu zen; hala ere, Tokugawa garaiko 1603 eta 1867 urteen inguruan lortu zuen zabalpen handiena. 1797. urteko Senbazuru Orikata liburuan daude lehen origamiaren dokumentazioak: txoriaren eta igelaren oinarriak agertzen dira bertan. Origamia mendebaldera Zetaren bideko merkatariek ekarri zuten. Eskulangintza hori ez zen oso ezaguna egin XX. mendera arte, Akira Yoshizawa artistak ezagutarazten lagundu zuen arte, egin zituen 50.000tik gorako lanen bidez. Bestalde, Miguel de Unamuno idazleak ere ospetsu bilakatu zuen papiroflexia, horren inguruko liburu batzuk argitaratu baitzituen.
Latorria eta letoia
Ondoren latorria edo letoia ere erabiltzen hasi ziren, baliabideak garatzen joan heinean. XIX.mendetik XX.mendearen erdialdera izan zuten jostailu hauek arrakasta gehien,  nahiz eta XVII.mendean Alemaniako Baviera inguruan iadanik industria hau oso ezaguna izan. Alemaniatik, Britainia handira eta Frantziara zabaldu zen industria hau. 1890. urte inguruan iadanik bazegoen muntaketa sistema eta litografia erabiliz eskala handian jostailuak erikitzen zituen empresarik. Hala ere plastikoaren aurkikuntzarekin desagertu zen material hau jostailugintzan erabiltzearen ohitura.
Material sintetikoak
Jostailugintzaren aldaketa handiena XX. mendena izan zen, 30. hamarkadaren inguruan,  jostailuak material sintetikoekin eginten hasi zirenean. Helburua jostailu garbiagoak eta merkeagoak egitea zen. Hasierako materialak zeluloidea bezalakoak ziren. Plastikozko lehen jostailua 1948an egin zen panpina bat izan zen. Material horien kostu baxuak klase guztietako haurrei ahalbidetzen zien jostailuak edukitzea, eta aldaketa horrek jostailuaren industria erabat zabaldu zuen.
Euskal jostailuak
Jostailu gehienak Elkar-ek ekoizten ditu, nahiz eta Katxiporreta dendak ere zeregin berean jardun. Batzuk gaztelaniazko jostailuen bertsio euskaratua da, besterik ez, baina badaude beste jostailu asko euskal herritarrek bakarrik erabil ditzaketenak, Euskal herriko geografia, pertsonaia edo mitologiari buruzkoak direlako.
Genero desberdintasunaren kritika
Jostailuaren inguruan hitz egitean, ezinbestekoa da jostailuekin sortu den genero desberdintasunaren kritika aipatzea. Orokorrean edo orain arte behintzat, sailkapen argia egin da jostailuen artean: “mutilen” jostailuak eta “nesken” jostailuak. Mutilen jostailuak dira ustez, robotak, auto telegidatuak, kamioiak… nesken jostailuak deitzen dizkiogu aldiz, panpinei, etxeko lanekin lotutako jostailuei, erosketarako orgari, etab. Azken urteetan honek sekulako asaldura izan du gizartean, izan ere, jende askoren ustetan jostailuen genero sailkapen honen isla dira matxismoa edo askatasun eza. Desberdintasun hau, nola ez, jostailuen iragarkietan ere isladatzen da.
Jatorria
Jatorriari erreparatuz, esan genezake betidanik egon izan direla oso markatuak emakumearen eta gizonaren rolak gizartean. Historian zehar eta urteak atzera eginda, emakumea izan da etxeko lanetaz arduratzen zena, haurrak zaintzen zituena eta sentikorraren rola izan duena. Gizona aldiz, kanpora lan egitera joaten zena zen, ahots nagusia eta indartsuena zen ustez. Horrek estereotipo batzuk sortu ditu gizartean eta hauek jostailuen munduan ere ezarri dira. Estereotipo horietan oinarrituta sortzen da jostailuen sailkapena, horrek dakarren guztiarekin eta haurreri helarazten dieten mezuarekin. Dena den, gaur egungo familietan ez dira genero rol horiek gehiegi betetzen baina badirudi ia jostailu gehienak bereizketa horretan jarraitzen dutela oraindik.
Marketina
UC Davis unibertsitatean generoaren eta haurrentzako jostailuen inguruko ikerlaria den Elizabeth Sweet-enen adierazpenen arabera, generoaren desberdintasunaren banaketa marketin garbi baten eraginez egiten da, hau da, jostailu fabrikatzaileek badakite merkatua talde eta kategoria desberdinetan zatituta, jostailu beraren bertsio gehiago kaleratu dezaketela.
Esaterako LEGO jostailu enpresak, urteetan soilik mutileei zuzendutako jostailuak egitetik, kolore larrosezko bertsioak kaleratzen hasi zen neskak erakartzeko asmotan orain dela urte batzuk. Horren adibide da “Lego Friends” gama; Neskek etxeak apaintzea, lagunak egitea, jaiak antolatzea eta ileapaindegira joatea soilik interesatzen zaiela iradokitzen duen produktua, mutilek egitura ikusgarriak sortzen dituzten bitartean.
Apal larrosak eta urdinak
Genero desberdintasunaren adierazle garbiak dira jostailu denda handi zein txikietako apal errenkada larrosak eta urdinak. Edozein jostailu dendatan sartzerakoan, erraza da teorian neska edo mutilentzako jostailuak diren bereiztea, inguruko koloreak begiratzea baino ez dugu. Apal urdinetan robotak, kamioiak, trenak eta hegazkinak ikusten badituzu mutilentzat egindako jostailuak dira eta arrosa kolorez beteriko panpinak, printzesa jantziak eta sukaldeko kontuan badituzu aurrean nesken jostailuen sailean egongo zara.
Bereizketa hori erradikala da jostailu dendetan; korridore arrosetan nesken jostailuak aurkituko dituzu eta urdinetan aldiz, mutilenak. Orokorrean, ustez mutilentzako diren sailak kolore sendoak erabiltzen dituzte, energia, ausardia eta lehia aldarrikatzeko. Nesken atalak berriz, kolore leunak ditu eta edertasuna, ordena eta etxekotasuna adierazten dute. Hori dela eta, ezta harritzekoa mutiko batek ezaugarri “femeninoak” dituen jostailu bat baztertzea, “nesken jostailuak” direla esanez.
Bestalde, Elizabeth Sweet ikerlariaren esanetan, apal bereizketek haurren gustuak edo nahiak garatzeko oztopoak jartzen dituzte eta hauei mugak baino ez die ezartzen. Horrez gain, muga hoiek dakartzaten ondorioak ere azpimarratzen ditu gaur egungo lanbideetan dauden emakume eta gizonezkoen tasak aztertuz edota unibertsitate ikasketako aukeraketetan oinarrituz. Esaterako, ikerlariaren hitzetan, ez da harritzekoa erizaintza arloan gizonezko gutxiago ikustea, zaintza adierazle dituzten jostailuak apal arrosen oinarri izan baitira gure haurtzarotik.
Generorik gabeko jostailuak
Beraz, esan genezake, generorik gabeko jostailuak direla; sexu rolak adierazten ez dituzten jostailuak, mutilen eta nesken gaitasunak neurri berdinean garatzera bultzatzen dituzten jostailuak, neska edo mutila den erreparatu gabe baloreak ezartzen dituztenak eta berdintasunean oinarritutako baloreak bultzatzen dituzten jostailuak, besteak beste.
Ezaugarriei erreparatuz, klixerik gabeko jostailuak izan behar dute, hau da, haurren erreferentzia, panpin hipersexuala eta gerrari muskulatua izan daitezkeen bezalako pertsonai irrealak oinarritzat ez dituzten jostailuak. Horrez gain, arros eta urdin koloreen banaketa alde batera uzten duten eta emakume eta gizonengan ezarritako rolak jarraitzen ez dituzten jostailuak izan behar dute. Eta azkenik, ezin hobea litzateke erreferente desberdinetan oinarritzen diren jostailuak, haurrek generoaz harago dituzten aukerei buruzko ikuspegi zabala izan dezaten.
Bestalde, hainbat markek dagoeneko eman dute urratsak haurrentzako jostailuen produkzio eta publizatate neutralago bat lortze aldera. Inglaterran eta Suedian adibidez, Toys “R” Us kateak “Let Toys be Toys” kanpaniari jarraituz publizitate sexista gutxitu du orain dela urte batzuetatik. Frantzian ere Super U kateak, 2012an, jostailu katalogo zabalago bat kaleratu zuen adibidez.
Kontsumoa
Azken hamar urteetan jostailuen eta jolasaren industria erabateko garrantzia izan duen aldaketaren lekuko izan da. Jostailuaren industria tradizionalak bere gain hartu behar izan ditu elektronikaren erabilera gero eta handiagoa eta bideo-jokoaren ospea handitzea, ekoizpen-eremuak Txinara aldatzea eta boterea txikizkako sektorearen eta azalera handien eskuetan kontzentratzea, jostailuen fabrikazioaren nazioz gaindiko sektore handiekin batera. Testuinguru horretan, jostailuen munduko kontsumoa etengabe hazten ari da. Azken urteetan (2000-2003 aldia), jostailuen munduko gastua %23 igo da, batez beste, hala ere, jostailu tradizionaletan %8 bakarrik handitu da, eta bideo-jokoetan, berriz, %78 baino gehiago. Jostailuen kontsumo globalari dagokionez, garrantzitsua da aipatzea Amerikak kontsumo globalaren %41 duela, eta ondoren Asia-Ozeania ( %30), Europa ( %29) eta, azkenik, Afrika (jostailuen munduko kontsumoaren %1) daude.
Horrela, diru gehiago gastatzen da jostailuetan Estatu Batuetako eta Europako haurrentzat Afrikako, Asiako, Latinoamerikako edo Ozeaniako haurrentzat baino. Hala ere, Hegoaldeko kontsumitzaileak gero eta gehiago ari dira jostailuaren industriarako helburu interesgarri bat osatzen, gazteen populazioaren tamainagatik eta hegoaldeko herrialde askotan erdi mailako kontsumitzaileen larrialdiagatik.
Columbina talpacoti
Columbina talpacoti Columbina generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Jostailu
Kontsumoa
Europan jostailu gehien kontsumitzen duten herrialdeak Erresuma Batua, Frantzia eta Alemania dira, kontinenteko salmenta guztien %59 hiru herrialdeen artean daudela. Bestalde, Ekialdeko 10 herrialde berri sartu berri dira Europar Batasunean, eta horrek Europako Erkidegoko jostailu-kontsumoaren %3a baino ez dira.
Ekonomia
Jostailu-enpresek jostailuak aldatu eta egokitu egiten dituzte haurren eskari aldakorrak asetzeko, eta, beraz, merkatu-kuota nabarmen handiagoa irabazten dute. Azken urteotan jostailu asko korapilatu egin dira aldizkako argi eta soinuekin, telebistaren eta Interneten inguruan hazitako haurrak erakartzeko ahaleginean. Neil Friedman, Matteleko presidentearen arabera, "Berrikuntza funtsezkoa da jostailuaren industrian, eta arrakasta izateko haurrentzako inpaktu une bat sortu behar da, ezaugarri dibertigarri eta berritzaileak dituzten eta teknologia eta eduki erakargarri berriak dituzten jostailuak diseinatuz".
Kostuak murrizteko ahaleginean, jostailu-ekoizle askok soldatak baxuagoak diren lekuetan kokatzen dituzte lantegiak. Txinak munduko jostailuen %70 inguru egiten ditu eta 8.000 jostailu-enpresa baino gehiago hartzen ditu, gehienak Guangdong probintziako Pearl ibaiaren deltan kokatuak. AEBetan saltzen diren jostailu guztien %75, adibidez, Txinan egiten dira. Elektrizitatea moztea, lehengaiak hornitzea, eskulana hornitzea eta lantegiak dauden zonaldeei eragiten dieten soldaten igoerak eragin handia izan ohi dute herrialde inportatzaileen jostailuen industrian.
Jostailu tradizionalen fabrikatzaile askok bideo-jokoen fabrikatzaileen aldeko salmentak galdu dituzte urteetan zehar. Hori dela eta, jostailuen fabrikatzaile tradizional batzuk joko elektronikoen eremuan sartu dira eta audio-jokoak jostailu ere bihurtu dituzte, eta dituzten markak hobetzen ari dira.
Bigarren eskuko merkatua
Jostailuak txikientzat dira, eta txikiak oso azkar hazten dira... Haur bat jostailu jakin bat erabiltzen jarraitzeko zaharragoa denean, hura botatzeak oraindik erabilgarria den ondasun bat suntsitzea esan nahi du. Bizitza luza diezaiokegu neba-arreba edo lagun adingabeei pasatuz, jostailuak biltzen dituzten erakundeei emanez gizarte-sektore behartsuen artean banatzeko, edo bigarren eskuko dendei salduz. Jostailu bat erosten dugunean, bigarren eskutik erosteko aukera ere kontuan har dezakegu, baina gure herrialdean ez da erraza, oraindik ez baitugu bigarren eskuko merkatu kulturarik.
Jostailu marka handienak
Jarraian, jostailuaren munduko enpresa nagusienak daude. Ahaztu gabe nazioarteko merkatu horretan eragin handiena duten korporazioetako batzuk, hala nola lizentzien eta marken jabe handiak (Disney edo MGA) edo merkataritza-banaketako enpresa nagusiak (Carrefour edo Walmart), ez direla ageri.
Kategoria horretatik kanpo, salmenta, mozkin eta enplegu maila txikiagoekin, Europan merkatu-nitxo eta presentzia komertzial ona duten beste konpainia batzuk daude, handienetako batzuk hauek dira: Playmobil eta Ravensburger and Marklin Alemanian, Frantzian Meccano eta Smoby, Erresuma Batuan Hornby, Clementoni eta Chicco Italian, Jumbo Holandan eta Famosa Espainian.
Publizitatea
Gaur egun, jostailua haurren garapena helduarora bidera dezakeen eredu bihurtzen da. Jostailua, balioen igorle gisa, baliohauetan sakontzeko erabil daiteke: gatazkak indarkeriaren bidez konpontzea, genero-diskriminazioa, fisikoa aktibo ordezkaezin gisa sustatzea, batez ere emakumeen artean, lehiakortasuna, norgehiagoka eta garaipena. Gaur egun, markak, produktu soil baten publizitatea egin beharrean, haratago doaz, eta marka-ahalmena bizimodu jakin bat argi eta garbi mugatzen duten balioekin lotzen dute.
Marketineko profesionalek haurrak helburutzat jartzen dituztenean, espero dute haurtzarotik irakurketa edo idazketa bezala ikasitako marka oroimenean geratzea, haurtzaroko garai zoriontsuaren oroitzapen gisa. Horrela, urteen buruan eta denboraren poderioz, modaren arabera kontsumoko hainbat produkturen tarte handi bat saldu ahal izango da.
Haurren merkatua irabazizko negozio bat da, gero eta gehiago, eta guztiek eskuratu nahi dute. Sartzeko modurik onena publizitate eta marketin kanpaina zabalak egitea da. Kanpaina horiek haurren bizi-espazioak bonbardatzen dituzte ordu guztietan telebistan, zineman, kalean eta abar. Kanpaina horiek urte osoan zehar egiten dira, baina bereziki nabarmentzen dira jaietatik eta oporretatik gertuen dauden garaiak.
Jostailuek sortutako zaborra
Material birziklatuarekin egiten diren jolasak birziklatzeko material ez-konbentzionala erabiliz egiten diren jolas-jarduerak dira. Adibidez, erratz-makila xabalina bihurtzea.Horiek gorputz-hezkuntzaren arloko programazio didaktikoa garatuz erabili ohi dira. Horrela, ikasleek ingurumenarekiko errespetu handiagoa garatzea lortu nahi da. Jarduera ludikoak dira, eta haurrek birziklatzen ikastea eta ingurune naturalaren zaintzari buruz sentsibilizatzea dute helburu. Oso ohikoa da gorputz-hezkuntzan erabiltzea, eraikitzeko errazak baitira. Gainera, hezkuntza-instalazioek ez dituzte beti eskolak emateko behar ditugun baliabide guztiak. Aipatzekoa da birziklatutako materialarekin egindako jolasen kalifikazio ugari daudela. Horiek guztiak gure arlokoak dira, eta gure esku dauden baliabide guztiak jasotzen dituzte.
Bildumazaletasuna
Jostailuen bildumak, bildumazaletasun mota garrantzitsuenetako bat dira. Bildumazaleen helburua, jostailu mota bat edo mota ezberdinak bildu, eta sailkatzea da. Jostailu mota asko dira bildumak egiteko ezaguenenak, Barbieak, Playmobilak edo Legoak dira. Gaur egun, haur eta nerabeek kromoekin ere egiten dituzte bildumak. Bildumazale askok, diru kopuru handiak xahutzen dituzten bildumak osatzeko. Jostailu garestienak, urte gehien dituzten jostailuak dira.
Zer da jolasa?
Jolasa parte-hartzaileen dibertsiorako eta gozamenerako erabiltzen den jarduera da, askotan, baita hezkuntza-tresna gisa ere.
Jostailu eta jolasaren arteko desberdintasunak:
Jolasaren eta jostailuaren arteko aldea da lehenengoa ekintza bat dela, eta jostailua, berriz, jolasa garatzeko tresna. Begi-bistakoa dirudien alde hori, haurrak nola hezten diren kontuan hartzerakoan, bai familian, bai beste eremu batzuetan, nahastu egin ohi da. Horrela, uste dugu, haur batekin jolastea jostailu bat ematea dela, eta haur batekin jolastea, berriz, ekintza bat egitea da, jostailuarekin edo jostailurik gabe, dibertsioa eta gozamena emanez.
Jostailuak oso egokiak dira norbanakoen arteko harremanak indartzeko tresna lagungarri gisa erabiltzen direnean, parte-hartzaileak nahiz jolasaren jarraitzaileak edo gidariak izan. Gaur egungo gure gizartean dagoen joera umeari jostailu ugari ematea da, askotan, umeari bakarrik jolasa deskubritzen uztea. Horren ondorioa da haurraren erabilera txarra, asperdura eta frustrazioa, eta, bestalde, motibazio bakarra gozamen partekatua duen harremanik ez egotea.
Jolasa azken helburutzat dibertsioa duen harreman-modu gisa ulertzen badugu, eta, gainera, hezkuntza prestakuntza-ekintza gisa ulertzen badugu, non giro gozagarri batek haren garapena errazten duen, begi-bistakoa da hezkuntza-ekintza sustatzeko moduetako bat jolasak erabiltzea dela, eta, beharrezkoa bada, elementu osagarriak, jostailuak erabiltzea.
Jostailuak zineman
Jostailuetan oinarritzen diren film ospetsuenetako batzuk hauek dira:
Jumanji
Jumanji 1995eko Joe Johnston estatubatuar zinema zuzendariaren fantasia eta abenturazko filma bat da. Film hau, Chris Van Allsburg idazlearen izenburu bereko ipuinean oinarritzen da, eta antzinako mahai joko magiko baten inguruan gertatzen da istorioa. Protagonista, mahai jokoaren barnean gelditzen da harrapaturik 25 urtez, eta bi neska-mutikok bertatik ateratzea lortu beharko dute mahai-joko honetako arauei jarraituz. Jokoaren arauak, ordea, magikoak dira eta bertatik animalia basatiak eta bestelako pertsonaia miragarriak irteten dira. Nola edo hala jokoa amaitzea da helburua, beraien hiria suntsipenetik salbatuz.
2017an Jumanji: Welcome to the Jungle eta 2019an Jumanji: The Next Level jarraipenak estreinatu ziren.
Toy Story
Toy Story 1995ko animaziozko filma da. John Lasseterrek zuzendutako film horretako protagonistak jostailuak dira, bizitza propioa dute eta hainbat abenturatan parte hartzen dute. Haien jabearen eta jostailuen arteko harremanak azaltzen ditu filmak. Hiru jarraipen izan ditu: Toy Story 2, Toy Story 3 eta Toy Story 4.
Pinocchio
Pinocchio (euskaraz, Pinotxo) 1940an Walt Disneyek ekoizitako animaziozko filma da, Carlo Collodiren Pinotxoren abenturak eleberriaren moldaketa. Protagonista Pinotxo izeneko zurezko txontxongilo bat da. Haren sortzaile Geppetto zurginak Pinotxo benetako mutikoa izan dadin nahi du, eta Maitagarri Urdinak zurginaren desioa betearazten du, txontxongiloari bizia emanez. Istorioan zehar, mutikoak Kilker Hiztunarekin batera hainbat abenturatan parte hartzen du, hezur eta haragizko mutiko bilakatu arte.
Rosebud (Citizen Kane)
Orson Wellesek 1941ean antzeztu, ekoizi eta zuzendutako film horretan, jostailuek ez dute bizi propiorik, baina istorio guztia jostailu baten inguruan gertatzen da. Charles Foster Kean enpresaburu estatubatuar ospetsuak hil aurretik esaten duen azken hitza “Rosebud” da, eta hitz horrexekin hasten da filma. Argumentua hitz horren aurkikuntzan oinarritzen da. Amaieran ikusten da Rosebud enpresaburuaren umetako lera bat dela, jostailu hori erabiltzen zuen garaia protagonistaren bizitzako momentu zoriontsuena izan zela aditzera emanez.
Winnie the Pooh
Winnie the Pooh, A. A. Milnek sortutako pertsonaiaren inguruan Walt Disneyek eginiko moldaketako protagonista da, belusezko hartz antropomorfo bat. Hartz horren eta istorioko beste pertsonaien jatorria idazlearen semearen jostailuetatik dator, hala nola, idazlea bizi zen herri inguruko basoko animalietatik. Disneyek ere sortu zituen sail horretako pertsonaia batzuk.
Beste kasu askotan, jostailu ezagun batzuk pantaila handira eraman dira, eta horrekin ezagunago egin dira jostailu hauek. Horien adibide ezagunenak hauek dira besteak beste.
Barbie
Barbie 1959ko martxoaren 9an eman zen ezagutzera eta ordutik munduan gehien saldu den panpina izatera heldu da. Panpina honek emakume heldu baten itxura du, nahiz eta gerora Barbieren unibertsoan pertsonaia gehiago ere sortuak izan diren. Panpina hau 2001ean iritsi zen pantaila handira Barbie in the Nutcracker filmarekin, orduztik film asko argitaratu dira panpin honen izenpean.
Playmobil
1974an sortu zen jostailu honek arrakasta handia izan zuen mundu guztiko haurren artean. 2019ko abuztuaren 7an, Frantzian estreinatu zen Playmobil (ingelesez: Playmobil: The Movie) izeneko filma. Jostailuetan oinarritutako abenturazko komedia filma da. Blaise Hemingwayk idatzi eta On Animation Studiosek ekoitzi zuen.
Transformers
1980ko hamarkadan sortu ziren jostailu horiek ere arrakasta handia izan zuten pantaila handian. Lehen filma 2007an kaleratu zen. Michael Bayek zuzendu zuen eta Steven Spielbergek exekutiboki ekoitzi. Film horretan, Shia LaBeouf, Megan Fox edo Hugo Weaving aktoreek hartu zuten parte.
Rattus marmosurus
Rattus marmosurus Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Hospital Central
Hospital Central (aurrez Línea Roja) Telecinco telebista katean ematen duen telesaila da. 2000. urtean estreinatu zen eta egungo Espainiako telebistaren telesailik luzeena da.
Porra
Porra apustu mota bat da, gehienetan kirol emaitzekin lotua. Parte hartzaileek diru kopuru bera porran jarri eta gero, diru hori kirol emaitzak asmatu edo jokoa irabazi dutenen artean banatzen da. Apustuak futbolean partiduko azken emaitza izaten da. Txirrindularitzan konplexuagoak antolatzen dira: aukeratutako txirrindularien sailkapena zein den, porrako parte hartzaileek hainbat puntu kopuru jasotzen baitituzte.
Cerdon (Ain)
Cerdon (Ain) Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Porra
Txirrindularitzak porrak Internet bitartez euskaraz antolatzen hasi zen Tropela Elkartea 2005ean: hasieran, Tropela.net izena zuen eta ondoren, Tropela.eus. Halaber, hastapenetan hizkuntza bakarra euskara bazen ere, gero beste batzuk gehitu ziren. Tropela.eus zerbitzuan lagunarteko porra-talde bakoitzari tropeltxo esaten zaio.
Christiaan Eijkman
Christiaan Eijkman (Nijkerk, 1858ko abuztuaren 11 - Utrecht, 1930eko azaroaren 5a) holandar fisiologoa izan zen. Bitaminek dietan duten garrantziaz ohartu zen eta B1 bitamina identifikatu zuen. Bitamina gabezia eta beriberi gaitzei buruzko balio handiko ikerketak egin zituen eta 1929ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen.
Biografia
Christiaan Eijkman Nijkerk, 1858ko abuztuaren 11. Gurasoak eskolako zuzendaria zen Christiaan Eijkman eta Johanna Alida Pool izan zituen eta bikotearen zazpigarren umea izan zen. Anaia Johann Frederik Eijkman (1851-1915) ere kimikaria zen.
1859an, Christiaanek urtebete besterik ez zuenean, Eijkman familia Zaandamera joan zen bizitzera, aita hango eskolako buru izendatu zutelako, eta, Christiaan eta bere senideak hementxe hasi ziren ikasten.
1875ean, Amsterdamgo Medikuntza Militarreko Unibertsitatean sartu zen eta, arrakasta handiz, Herbehereetako armadaren mediku izateko ikasi zuen.
1883an Sumatrara lekualdatu zen eta, bi urte geroago, Javara. Hemen egon zen bitartean, 1886tik 1897ra, oskolik gabeko arrozaz elikatzen ziren oiloek beriberiren antz handia zuen polineuritisa sufritzen zutela obserbatu zuen eta oskoladun arroza jaten zutenak, berriz, osasuntsu mantentzen zirela. Gaixotasuna sustantzia ezezagun batzuen ezarengatik zela ondorioztatu zuen. Geroago, sustantzia horiei bitamina deituko zitzaien. Pertsonei dieta bera ezarri, eta akabo arazoa. Ikerketa lan hau, dietan gabeziak izateak sortutako gaixotasunen inguruko lehenengo ikerketa izan zen eta, etorkizunean, B1 bitaminaren aurkikuntzan ezinbestekoa izango zen. Aurkikuntza hauengatik saritu zuten 1929ko Medikuntzako Nobel Saria lortu zuelarik, Frederick Gowland Hopkinsekin batera.
Javan, malariak hartu zuen, Herbeheretara itzuli beharrean izan zelarik. Europan, bakteriologiarekin zerikusia zuten alderdiekin lan egiten hasi zen Kochenekin batera, Berlinen.
1898 eta 1928 bitartean, irakasle izan zen Utrecheko Unibertsitatean eta bakteriologia ikerketak egin zituen. Haiei esker, erraz-erraz jakin daiteke ura E. coliaz kontaminatuta dagoen ala ez. Gizakiak ehun mila milioi eta bilioi bat arteko kanporatzen ditu egunero gorotzekin. Hesteetatik kanpo denbora tarte mugatu batean bizirik irauteko gai denez, bakterio hau gorotzez kutsaturiko uretan zein hondakin-uretan egon daiteke. Hori dela eta, laborategian analizaturiko ur edo janari baten laginean E. coli agertzen bada, ur edo janari horrek berriki gertatutako kutsadura fekala duela ondorioztatzen da.
Mikrobiologiako Herbehereetako Elkartearen lehen lehendakaria ere izan zen eta bere lana ez zen unibertsitatera bakarrik mugatu. Ur-horniduran, bizitzeko egoitzan, eskola higienean eta heziketa fisikoan ere jarri zuen arreta. Gezondheidsraad (Osasun kontseilua) eta Gezondheidscommissie-eko kide (Osasun Batzarra), alkoholismo eta tuberkulosiaren aurkako ahaleginak ere egin zituen. Vereeniging tot Bestrijding van de Tuberculose (Tuberkulosiaren aurkako Elkartea) ere sortu zuen.
Utrechten hil zen 1930eko azaroaren 5ean.
Odřepsy
Odřepsy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 319 biztanle ditu eta 6,13 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1289 urtean egin zen.
Odrovice
Odrovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 227 biztanle ditu eta 4,8 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1366 urtean egin zen.
Techelsdorf
Techelsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Aizpurua baserria
Ezaugarriak
Baserria 1964tik dago monumentu bezala katalogatuta (BOE 1964-02-29).
Wadsleyita
Wadsleyita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Wadsleyita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Sewellia albisuera
Sewellia albisuera Sewellia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Gadella macrura
Gadella macrura Gadella generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Chiojdeanca
Chiojdeanca Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Chalancon
Chalancon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 56 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboak lanean(14 gizon eta 12 emakume) zeuden.. 15 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Chalancon udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.388 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rattus mindorensis
Rattus mindorensis Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Odry
Odry Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 7.236 biztanle ditu eta 74,08 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Columbina picui
Columbina picui Columbina generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Sunol (Nebraska)
Sunol Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cheyenne konderrian dago, Nebraska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zhil'naya mendia
Zhil'naya mendia 2.560 metroko mendi bat da, Svarthausane hegietan, Südliche Pettermann mendilerroan, Wohlthat mendietan, Antartikako Maud Erreginaren Lurraldean. Alemaniar Espedizio Antartikoak (1938–1939) aurkitu eta mapan jarri zuen lehen aldiz. Ondoren, Seigarren Norvegiar Espedizio Antartikoak berriro argazkiak egin zizkioan 1956-60 artean; Sobietar Espezidio Antartikoak 1960-61ean mapa berriro egin zuen eta Zhil'naya izena eman zion, "adarkatutako mendia".
María Teresa Castells
María Teresa Castells Artetxe (Busturia, 1935 - Donostia, ) gipuzkoar liburu-saltzailea izan zen.
Biografia
1968an Jose Ramon Rekalde senarrarekin eta Ignacio Latierrorekin Lagun liburu-denda sortu zuen Donostiako Parte Zaharrean. Liburu denda frankismoaren garaian ekitaldi antifrankistak antolatu zituen eta hainbat aldiz liburu-denda itxi eta eraso zuten. Gero, ETAaren aurkako borrokaren alde egin zuen eta kale borroka jasan zuen.
Chambray
Chambray Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chambray udalerrian erroldatutako biztanleak 458 ziren. Familiak 174 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 220 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 219etxeak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 88 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 288 ziren, horien artean 240 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 240 pertsona aktiboetatik 222 lanean zeuden (116 gizon eta 106 emakume) eta 18 langabezian zeuden (10 gizon eta 8 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chambray udalerrian 171 unitate fiskal zeuden, 445,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.236 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 margolariak, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Chambray udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 543 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hyperolius picturatus
Hyperolius picturatus Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lola Sarratea
Lola Sarratea (Almandoz, Nafarroa, 1944) nafar artista eta idazlea da.
Certines
Certines Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Biled
Biled Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Los Serrano
Los Serrano Telecinco telebista katean eman zuten telesaila da. 2003an estreinatu zutenetik arrakasta handia izan zuen.
Marrubi
Marrubiak Fragaria generoa osatzen duten landare herrestariak dira, sukaldaritzan estimatuak beraien fruitu gorri mamitsuengatik. Latinezko izena lurrin hitzarekin erlazionatuta dago (fraga latinez). Deskribatutako 400 taxon inguru biltzen ditu, eta horietatik 20 baino ez daude onartuta. Bi dira espezie ezagunenak:
Hitza
Euskara batuan marrubi hitza Fragaria vesca espezieari dagokio, baina Elhuyar Hiztegian Fragaria generoa izendatzeko erabiltzen dute.
Ezaugarriak
Infloreszentziak brakteadun zimatan antolatzen dira. Loreak, hermafroditak edo funtzionalki unisexualak dura, eta gune axiala zertxobait konikoa duen errezeptakulu bat dute fruktifikazioan. 5 sepaloak lantzeolatuak dira, eta, oro har, osoak, akreszenteak eta tenteak. Petaloak, oro har 5, sepaloak baino handiagoak izan ohi dira; zuriak, zuri-berdexkak edo krema kolorekoak. 10-20 lorezil dituzte eta karpelo libre ugari.
Fruitua
Ohiko hizkeran fruitu deritzona eterio mamitsu bat da, non akenioak ezartzen diren. Gorria, gozoa eta lurrintsua da. Eterio bakoitzean, 150 eta 200 hazi daude hartuta.
Taxonomia
20 espezie baino gehiago ezagutzen dira:
Ezpezie ohikoenak:
Ezpezie diploideak:
Ezpezie tetraploideak:
Ezpezie hexpoloideak:
Ezpezie oktopoloideak:
Ezpezie dekoploideak:
Jaiotza-tasa
Jaiotza-tasa ugalkortasuna kuantifikatzeko neurria da. Kalkulua jaiotako kopurua denbora tarte batean eta momentu horretan dagoen biztanleriaren artekoa da. Normalean denbora urte batekoa izaten da eta jaiotako kopurua mila biztanleekiko urte batean adierazten da.
Zapatari arrunt
Zapatari arrunta (Gerris lacustris) Gerridae familiako intsektu hemiptero heteropteroa da. 1-2 zentimetro inguru luze da, zango eta antena mehe luzeak ditu eta margoz arre iluna da. Erreketan eta ur geldietan ibiltzen da batez ere. Ia Europa guztian zabaldua dago. Intsektu txikiak jaten ditu.
Jaiotza-tasa
Euskal Herriko jaiotza tasa
Beheranzko joera nabarmena du Euskal Herriko jaiotza tasak. Europako tasa baxuenetakoa da: %8,8. Biztanleria galtzen hasiko da Euskal Herria datozen urteetan. Zahartze demografikoa oso nabarmena da. Erronka eta galdera berriak zabaltzen ditu joera horrek.
Zapatari arrunt
Zapatariek ur gainean ibiltzeko trebezia dute, erraz ibiltzen dira putzuen ur-azalean. Eta adituak beti txunditu izan ditu gaitasun horrek. Orain arte uste zuten oinen azpiko argizari-metaketei esker geratzen zirela uraren gainean, baina, dirudienez, jasotzea aize-poltsa batzuek eragiten dute, oinetako ileen eta ildasken artean geratzen diren aire-poltsek, hain zuzen.
Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Fakultatea (Gasteiz)
Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Fakultatea Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko kirol hezkuntzaren fakultatea da.
Kokalekua
Mendizorrotza auzoa nahiz hiriaren hegoaldean dago, Lasarteko bidearen 71. zenbakian.
Historia
Fakultate hau 1986ean sortu zen.
Xurgapen (argipena)
Xurgapen edo absortzio izenak zerbaitek bere baitan beste zerbait hartzea esan nahi du, eta hainbat arlotan erabiltzen da:
Elorri
Elorria honakoa izan daiteke:
Sari (argipena)
Sari hitzak adiera zebait ditu:
Odunec
Odunec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 91 biztanle ditu eta 6 kilometro koadroko azalera. Třebíčeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1370 urtean egin zen.
Ismael Manterola
2017, eta 2019an Ikergazte kongresuko batzorde akademikoko kide izan da giza zientziak eta artea arloan.
Ibilbidea
Manterola Artearen Historian lizentziatu zen Valentziako Unibertsitatean eta doktore-titulua lortu zuen arlo berean UPV/EHUn, gaur egun, Arte Ederren Fakultateko Artearen Historiako irakaslea da. Bestalde, Euskaldunon Egunkarian, Berrian eta Gara egunkariko Mugalari gehigarrian arte kritika idatzi du.
MHLI ikerketa taldeko kidea da eta Arte Garaikidearen Kontserbazioa eta Erakusmoldeak (CYXAC) Masterreko arduraduna eta UPV/EHUko argitalpen zerbitzuko ArteTextos serieko zuzendaria ere bada.
Erakusketak
Erakusketa hauek antolatu ditu:
Wagnerita
Ezaugarriak
Wagnerita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Columbina cruziana
Columbina cruziana Columbina generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
NA-2337
edo Setoain-Errea errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea errepide nagusia eta Errea lotzen du.
Errepidea 6,82 kilometrokoa da.
Historia
Errearako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.
Udalerriak
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
Sewellia analis
Sewellia analis Sewellia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Jerry Lee Lewis
Jerry Lee Lewys (Ferriday, Louisiana, Ameriketako Estatu Batuak, 1935eko irailaren 29a - DeSoto konderria, Mississippi, 2022ko urriaren 28a) estatubatuar pianista eta abeslaria, rock and rollaren aitzindari garrantzitsu bat izan zen.
Biografia
Jerry Lee Lewis Ferridayko (Concordia Parish, Louisiana ekialdean) familia behartsu batean jaio zen. Aita Elmo zen eta ama, berriz, Mamie Lewis. Oso gazte hasi zen pianoa jotzen bere lehengusuekin batera eta, Jerry Leeren gaitasuna ikusita, bizi zirenenko etxaldea hipotekatu zuten Jerryri piano bat eros ahal izateko. Garaiko musika herrikoiaren eraginpean, The Louisiana Hayride edo Grand Ol' Opry bezalako irratsaioak entzuten zituen eta country, rhythm and blues, boogie-woogie eta gospela nahastu zituen, bere estilo propioaren bila.
Nerabezaroan, beltzen ghettotara joaten hasi zen, haien bluesak entzuteko eta 1949ko irailaren 29an jendaurrean agertu zen lehen aldiz, Drinkin wine, spoo-dee-o-dee abesten, Ford automobil konpainiak bere jaioterrian antolatutako ikuskizun batean.
1952an, 16 urte besteri ez zituenean, Dorothy Bartonekin ezkondu zen, bera baino bi urte gehiago zituen emakumea (garai hartan ezkontzeko adin hori ohikoa zen AEBetako hegoaldean).
Urte hartan ere, bere lehenengo kantak grabatu zituen: New Orteans boogie pianorako eta Don't stay away country estiloan. Irailean, amak Waxahachieko (Texas) eskola erlijioso batera bidali zuen, erlijio musika interpretatzeko bakar-bakarrik; amaren helburua berehala geratu zen bertan behera, eskolatik bota egin baitzuten semea, My God is real boogie-woogie estiloan jotzen ari zela-eta.
Bucov
Bucov Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gidako Ama Birjina baseliza
Gidako Ama Birjina baseliza Alonsotegiko Arbuio auzoan dagoen baseliza da. 1933an eraiki zuen Justino Basterrak Rica enpresarako langileentzat Oinplano angeluzuzena du, eta burua zuzena du. Teilatu-gailurreko estalkia du.
Alt Duvenstedt
Alt Duvenstedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
How to Steal a Million
How to Steal a Million (euskaraz Nola Lapurtu Milioia), 1967ko William Wyler estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Audrey Hepburn, Peter O'Toole, Eli Wallach, Hugh Griffith eta Charles Boyer aktoreek antzeztu zuten.
Jerry Lee Lewis
Biografia
1953an, bere lehenengo emaztearekin ezkonduta jarraitzen zuen, Jane Mitchamekin ezkondu zenean, hau haurdun geratu zela-eta. Bere lehenengo semea izan zuen eta aitaren izen berdina ipini zioten, Jerry Lee Lewis Jr.
How to Steal a Million
Audrey Hepburnen jantziak Givenchy moda diseinatzailearenak dira. Frantzian filmatua izan arren, ingelesez mintzatzen diren pertsonaiez osatua dago.
Jerry Lee Lewis
Biografia
1954an kantu grabazio berriak egin zituen, If I ever needed you edo I don't hurt anymore tarteko. Garai hartan hasi zen klubetan jotzen Ferriday, Natchez, Mississippi edo Nashville (Tennessee) bezalako hirietan. The Louisiana Hayride programan ateratzekoan, galarazi egin zioten, gitarra jotzea nahi baitzuten eta ez pianoa.
How to Steal a Million
Argumentua
Nicole Bonneten (Audrey Hepburn) aita den Charles Bonnet (Hugh Griffith) arte bildumatzaile ospetsuak, Parisko museo prestigiotsu bati Benvenuto Cellini pizkude garaiko artistaren Venus preziatua maileguan laga dio. Baina Venusa ez da benetazkoa, Nicolen aitonak egin baitzuen, aitaren antzera iruzurgile hutsa. Iruzurraz ohartu ez daitezen, Nicolek lapur bikaina den Simon Demott (Peter O'Toole) kontratatuko du, hark milioi bat dolar balio dituen estatua lapurtu dezan.
Jerry Lee Lewis
Biografia
1956an, Elvis Presleyren inguruko artikulu bat irakurri omen zuen aldizkari batean eta Memphisera bidaiatu zuen Elvisen diskografika berean, Sun Records, grabatu nahian. Une horretan diskografikaren jabea zen Sam Phillips Floridara joana zen eta Jack Clement izan zen lehen abestiak grabatu zizkiona: Ray Priceen Crazy arms bertsioa eta berea zen End of the road.
Urte hartako abenduaren 4an, gertakizun historikoa eman zen, inprobisatutako saio batean Elvis, Carl Perkins eta Johnny Cashekin batera, hainbat abesti grabatzen zituenean. Million Dolar Quartet (Milioi dolarreko laukotea) izena eman zien egunkarietan eta arrakasta handia izan zuen ateratako argazkiak, baina urteak pasatu ziren grabazioa argitaratu arte.
Arrakasta
Arrakastarik handiena 1957an lortu zuen, Whole Lotta Shakin abestiarekin. Hasiera batean, Sam Phillips ez zegoen Jerryk abesti hori grabatzearekin konforme, sexuari aipamen gehiegi egiten ziola eta beltzen estilokoa zelako; azkenean, adostasuna lortu zuten eta single baten B aldean sartu zuten It'll be me abesti nagusia zelarik. Whole Lotta shakin zuzenean jo zuen Arkansaseko taberna batean otsailaren 22an eta publikoa txundituta geratu zen; gau hartan, 25 alditan errepikatu behar izan zuen kanta. Leku askotan zentsuratu zuten, irrati eta telebistan. The Ed Sullivan Showean inmoraltzat hartu zuten eta ez zioten kantatzen utzi, baina The Steve Allen show programan lortu zuen abestea eta izugarrizko arrakasta izan zuen country, rock&roll eta pop zerrendetan, mundu guztian 6 milioi kopia saldu zituelarik.
Garai horretakoa izan zen Jerry Lee Lewisen gertakizun ezagunena, artista problematikoaren fama eman ziona eta The Killer ezizena irabaziarazi ziona: New Yorkeko Brooklyn Paramount Theatreen, Chuck Berryren teloneroa izango zen. Jerryri ez zitzaion gustatu eta gasolinaz betetako Coca Cola botila bat igo zuen eszenategira eta, Great Balls of Fire jotzen ari zen bitartean, su eman zion pianoari. Bukatu zuenean, horrela esan omen zion Chuck Berriry:
1958an, Lewis zen garaiko musikari arrakastatsuena. Bi kanta zituen punta-puntakoak: Breathless eta High School Confidential. Baina, bere ospeak gainbehera handia jasango zuen eta, sekula ez zen errekuperatuko gainera, bere bizitza pribatuko albiste batek garaiko gizartea eskandalizatu zuenean.
Eskandalua
Menphisera bidaiatu zuenean, Myra Gale Brown, J.W. Brown bere lehengusua zenaren alaba, ezagutu zuen. Abenduaren 12an ezkondu ziren, bigarren emaztearekin banandu gabe zegoelarik. Myra Brownek 13 urte besterik ez zituen eta Lewisek, berriz, 22; horregatik ezkutatu zuten ezkontza.
1958ko maiatzaren 22an, Jerry Lee Lewis Ingalaterrara iritsi zen bere familiarekin; emazte berria ere han zen, egin ahalak egin bazizkioten ere hori ez gertatzeko. Londresko aireportuan, kazetari batek ezkontzaren berri izan zuen eta, emaztearen adina galdetu zuenean, Lewisek 15 urte zituela erantzun zion. Prentsan berehala jakin zuen Myrak 13 urte besterik ez zituela eta izugarrizko eskandalua piztu zen. Lewisen ospeak zartarako handia jasan zuen eta, oso jende gutxi gerturatu zitzaion 3 kontzertu besterik eman eta gero, ibilaldi hura bertan behera geratu zen.
Eskandaluak AEBetara jarraitu zion Lewisi eta, pixkanaka, musika girotik apartatzen joan ziren. 100.000 dolar irabaztetik 250 irabaztera pasatu zen.
Sun Recordsek The return of Jerry Lee atera zuen, umorez tratatutako abestien zatiekin hornitutako elkarrizketa. B aldean Lewis Boogie ere sartu zuten, baina diskak frakaso galanta jaso zuen eta ez zen zerrendetara iritsi.
1959an, bere bigarren semea jaio zen, Steve Allen Lewis, eta Jerry aurkeztu zuen telebistako presentadorearen izena jarri zion.