cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cadarossa
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 5 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak eta 4 jatetxeak.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Caderousse udalerrian 52 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.120 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
C (programazio lengoaia)
Funtzioak eta makroak
C lengoaiaz funtzioak dira azpiprogramak definitzeko baliabide bakarra. Berdin definitzen dira programan balio bat itzultzeko erabiltzen diren azpiprogramak eta agindu moduan erabiltzen direnak (beste lengoaia batzuetan prozedura edo azpierrutina deituak), diferentzia bakarra da azken kasu horretan funtzioaren mota void izango dela.
Funtzioak balio bat itzuli behar badu balioa (edo balioa duen aldagaia) parentesi artean zehaztuko da return hitz erreserbatuaren ondoan. Funtzioaren sententzia-multzoa giltzen artean idatziko da, eta bertan beharrezko izan daitezkeen aldagai lokalen erazagupena barnera daiteke. Lehen lerroan funtzioaren mota, izena eta, parentesi artean, parametroak zehaztuko dira. Adibidez faktoriala kalkulatzeko ondoko funtzioa idatz dezakegu:
Funtzioa erabiltzeko kodea horrela izan liteke: Makroek funtzioek bezala kodea egituratzeko balio dute, baina erreferentzia egiten zaienean makroaren kodea kopiatu egiten da programak (parametroen egokitzapena barne), eta horrela konpilatutako kodea luzeagoa izango da baina azkarrago egikarituko da.
Programa adibideak
Kaixo mundua adibidea (C lengoaiaz):
Erabilera
C lengoaia sistema eragile gehienetan erabiltzen da. C behe mailakoa da baina oso eraginkorra ere bai, eta horregatik da konputagailuen sistema-softwarea idazteko programazio-lengoaiarik erabiliena, eta gainera aplikazio-softwarea idazteko ere erabiltzen da. Hasiberrientzat diseinatua ez izan arren, maiz erabiltzen da informatikako ikasketetan, bereziki hardwaretik eta sistema eragiletik gertu dauden zereginak irakasteko (oinarrizko softwarea, sistema eragile bera, sare-protokoloak, sareko gailuen programazioa...).
Erabilera-estatistikak
C sortu zenetik etengabe egon da gehien erabilitako lengoaien artean, TIOBE programazio-komunitatearen sailkapenean ikus daitekeenez. 2019ko abenduan bigarrena zen sailkapen horretan. Sailkapen horren lehen posizioan Java dago erabilera guztien % 17.25 portzentajearekin; esan bezala, bigarrena C lengoaia da % 16.08rekin; hirugarrena Python % 10.30rekin, eta laugarrena C++ % 6.19rekin.
Glutamina
Glutamina (Gln) proteinen osagaia den aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido 2-amino-4-karmamoilbutanoiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH2CH2CONH2 da eta CAA eta CAG kodonen bidez adierazten da.
Giza giharretan aminoazido ugariena da eta aminoazido ez esentziala den arren, batzuetan glutamina gehigarriak hartu beharra izaten da.
Chromatica
Chromatica Lady Gaga estatubatuar abeslari eta kantagilearen estudioko seigarren albuma da, 2020ko maiatzaren 29an kaleratuko dena Interscope Records zigiluarekin. Hasieran, bere argitalpena 2020ko apirilaren 10erako aurreikusita zegoen, baina atzeratu egin zen 2019-2020 koronavirus gaixotasunaren pandemia dela eta.
Momenti di trascurabile felicità
Argumentua
Paolo galdera existentzialekin bizi den gizona da: atea ixtean hozkailuaren argia itzaldu egiten da? Zergatik dago kristalak puskatzeko mailua kristalezko kristal baten atzean? Zergatik "beti zugan pentsatzen dut, baina ez egunero" esaldia ez da hain polita? Bere buruari galderak egiteaz gain, Paolok maniak ere baditu, batez ere une egokia kalkulatzea scooterrarekin semaforoa gorrian pasatzeko. Halako batean, zoritxarrez, gaizki kalkulatu du eta auto batek jota hil da, eta ustez zeru edo paradisura iritsiko da, non, burokraziazko akats baten ondorioz, jakinarazten dioten mundura itzuli behar duela. Hori bai, baldintza batekin, ordubete eta 32 minutu geratzen zaizkio, ez bat gehiago. Bizitzako une gogorrak zuzendu eta bere emazte Agatarekin eta seme-alabekin berriz egoteko aukera aprobetxatzen saiatuko da Paolo.
Liparis newmani
Liparis newmani Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Coruña
Coruña (A Coruña) Coruña probintziako hiriburua da (Galizia, Espainia). Galiziako ipar-mendebaldeko muturrean dago kokatua.
Hiriak klima ozeaniko leuna du. Galiziako Epaitegi Gorenaren eta gobernu zentraleko erkidegoko egoitza da, baita Real Academia Galegarena ere. Era berean, lur-armadaren talde logistikoaren egoitza ere bada.
36,8 km²-ko lur-eremua betetzen du udalerriak eta 243.349 biztanle ditu (2005eko datuak), gune metropolitar osoan 396.015 biztanle bizi direlarik. Galiziako eskualde urbanorik handiena da, Vigoren ostean, beti ere. Biztanle-dentsitatea erkidegoko altuena da (6.600 biztanle/km²). Azkenengo urteotan biztanleria-mugimendu handiak gauzatu dira hirian, lurzoruaren prezioak gora egitean hainbat eta hainbat biztanle ondoko herrietara mugitu baitira. Joera bera gertatu da industriarekin.
Hirugarren sektorea (zerbitzuak) da nagusiena hirian, inguru osoko gune ekonomiko eta kulturala baita. Bere eragina ez da soilik gune metropolitarrera mugatzen, Galizia osora baizik.
Coruñaldeko metropolia ondorengo udalerriek osatzen dute: Arteixo, Culleredo, Cambre, Oleiros, Sada, Carral, Bergondo eta Abegondo.
Ingurune naturala eta klima
2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Coruñak oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.
Vicente Carrión
Gaztetan, ETA VI. erakundean militatu zuen. 1978. urtean erakundea utzi eta filosofia ikasketak egin zituen Zorroagako Fakultatean. Bitartean La Voz de Euskadi egunkarian kazetari gisa jardun zuen. La Voz de España egunkaria aurrera ateratzen ere saiatu zen.
Coruña
Aurre-erromatar eta erromatar garaiak
Toponimiak adierazten duen bezala, kokapen aurre-erromatar batzuk izan ziren hirian, Castro de Elviña edo Santa Margarita Gaina, esaterako. Modu berean, Montealto eta bestelako leku batzuetan kastro batzuen existentzia agerian da. Atraboen tribukoak izan ziren lehenengo biztanleak inguru honetan, Coruñako itsasadarra eta Ferrolgo itsasadarraren arteko eremuan, hain zuzen ere; K.A. 62.urtean Julio Zesar agintari erromatarra hirira heldu arte. Erromatarrek Brigantium izendatu zuten eta bertan portu garrantzitsu bat eraiki zuten. Horren aztarnarik nabarmenena Herkulesen Dorrea da, oraindik ere funtzionamenduan dagoena, eta mundu osoan mantentzen den erromatar itsasargi bakarra da.
Vicente Carrión
Egun, filosofia irakaslea Miranda Ebroko institututan. Urteetan El Correo, El País eta beste zenbait egunkarietan idatzi du, bereziki ETAren eta ezker abertzalearen jarduna kritikatuz. Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundea, Langile Komisioak, Fernando Buesa Fundazioa erakundeetako kidea izan da, besteak beste. Bakeaz erakundean ere lan egin du. Padre Patria eleberria idatzi zuen 2010 urtean.
Coruña
Erdi Aroa
Erdi Aroan, arabiarrek hartu zuten hiria; oso denboraldi labur batez bakarrik izan arren; Galiziako herritarrek egindako erresistentziagatik. Biztanleria hiriko alde zaharrean pilatzen da, eta Alfonso IX.ak Benaventeko forua eman zien coruñarrei 1188an. Alfonso Xak, ordaindu barik gatza saltzeko probilegioa eman zion hiriari, eta honek oparotasun handia izen zen hiriarentzat. Joan IIak hiri titulua eman zion Coruñari 1446an. Carlos Iak eraiki zuen hirian Kontratazioaren Etxea, eta San Anton gazteluaren eraikuntza bideratu zen azpiegitura berri hau babesteko.
XVII. eta XVIII. mendeak
XVII eta XVIII mendeen artean, hiriak gainbehera-prosezu handiak sufritu zituen. 1620an, Felipe III.ak Itsasoko Itsasmutikoen eskola sortu zuen. 1682an, Herkulesen Dorrea berritu zen, Antúnez arkitektoaren eskutik.
Elisabet I.a Ingalaterrako erreginak gorroto handia zion Felipe II.a erregeari, eta horren ondorioz gerrate ugari jazo ziren aipatutako mendeetan. 1588an Coruñako portutik atera zen Armada Garaitezina, Mantxako kanalera bide eginez. Urtebete geroago, 1589an, Ingalaterrako erreginak Francis Drake almiranteak agindutako eskuadra bidali zuen hirira, eta Coruñak gogor erantzun zion atakeari Maria Pita heroiaren eskutik. Santo Domingoko monasterioa (Santo Tomás auzoan kokatua) erre ondoren, ingelesek hiria abandonatu zuten maiatzaren 19an. Garai honetan ere Errege Entzutegiaren aldatzea gauzatu zen, Santiago de Compostelatik Coruñara.
Susezio Gerran, beste zerga-igoera bat jazo zen. Gerra 1716an bukatu zen eta berreskurapen ekonomikoa oso motela izan zen. Berreskurapen hau enpresaburu katalanek bultzatua izan zen eta esportazio-mugimendu handiak sortu zituen.
Karlos III.aren erregealdian Cadizen monopolioa apurtu zen, Amerikako koloniekin merkataritzan ibiltzeko eskubidea zuen hiri bakarra izateari utziz. Hortaz, beste 12 hirik bereganatu zuten eskubide hau, eta honen ondorioz, ekonomiak gora egin zuen eta Espainiako erregeak harresi bat eraikitzeko agindua ematen du. Une honetan ere hiriko lehenengo jarduera industrialak gauzatu ziren, Tabakoen Fabrika Erreala sortu baitzen (XX. mende amaiera arte funtzionamenduan) edota Coruñako Errege Kapelugiletza.
XIX. mendea
XIX. mendeko lehen erdialdean, hiriak biztanleria-hazkuntza handia sufritu zuen, 12.000 biztanletik 20.000 biztanle ingurura pasatuz.
1808ko maiatzeko inbasio frantsesaren ondoren, hiriak erresistentzia gogorrez egin zion aurre okupazioari. Coruña izan zen, era berean; erresistentzia helarazi zuen hiri galiziar bakarra, eta bertan borroka ugari gertatu ziren; Eviñako borroka garrantzitsuena delarik. Bertan, ingelesak eta frantsesak borrokatu ziren, eta frantsesek hartu zuten hiria bere gain. Borrokan parte hartu zuen Sir John Moore jeneralaren gorpuzkiak San Carloseko lorategian kokatuta daude gaur egun. Maiatzaren amaieran, frantsesek abandonatu zuten Galizia.
1815ko abuztuaren 19an, Juan Díaz Porlier mariskalak 1812ko konstituzioa berreskuratzeko asmoz agertu zen, hiriko burgesia eta intelektualitateak bultzatuta. Alabaina, abuztuaren 22an traizionatua izan zen militarra, eta ondoren bahitua eta eskegia. Lehenengo Karlistada lehertu zenean 1933an, hiria Isabelen alde agertu zen osotasunean, baina ez ziren istilu handiak gauzatu Coruñan. Gatazkaren ondoren, Elisabet II.a Espainiakoa erreginak probintzia-titulua eman zion hiriari, eskerrak emateko keinu bat eginez.
XIX. mendearen amaieran industria eta banku berriak ezarri ziren, hiri moderno berri bat sortzeko helburuarekin. Horrez gain, Emilia Pardo Bazán edo Don Aureliano Linares Rivas bezalako pertsonaia entzutetsuek ospe handia eman zioten Coruñari. 1898an azkenengo koloniak galdu ostean, Karibe espainiarrean aberastutako galiziar asko bueltatu ziren hirira izugarrizko dirutzarekin. Habana edo Santiago de Cuba hirietan ikusitako luxuan oinarrituta, abangoardia-mugimendu handia bultzatu eta sortu zuten hirian, gaur egun oraindik ere begi bistakoa dena.
XX. mendea
XX. mendean gauzatu zen garapen ekonomiko eta demografikoa. Horrez gain, Oza udalerria anexionatu zitzaion hiriari, Coruñako eremuaren gaur egungo %70a zena momentua arte. Industria handiak sortu ziten, portua indartu zen, sindikatuak fundatu eta negozio eta zerbitzu-sarea sustatu zen. Era berean, hiria abangoardia arkitektonikoen hiriburu bihurtu zen mende hasieran, zabalgune modernistak eraiki baitziren (Lugo eta Orense plazak, Linares Rivas edo Pontevedrako plaza. Alfonso kioskoa, Radio Nacional de España eta desagertutako Atlántico Hotela). 1922 eta 1929 urteen artean, Espainiako edifiziorik altuena kokatu zen hirian, Banco Pastoren egoitza nagusia, hain zuzen ere. Urte horretan Madrilgo Gran Viako Telefónica konpainiako eraikinak hartu zion lekukoa.
Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, hiriaren hazkuntza ekonomiko eta politikoak aurrera egin zuen, eta 1936ko autonomia-estatutuaren arabera Coruña Galiziako hiriburu bihurtu zen.
Gerra Zibilan, hiriak bando errepublikarra alde batera utzi eta Francisco Franco jeneralaren alde kokatu zen. Leialtasun honi esker, Francok findegi bat eraiki, portua indartu eta aireportu bat eraiki zituen 1953an.
Frankismoaren garaian, hiriak bere historia osoko alkaterik hoberenetarikoa izan zuen, Alfonso Molina, hiriaren sarrerako bide nagusia eraiki zuena eta gaur egunean bere izena daramana. Beste coruñar garrantzitsu bat, Pedro Barrié de la Maza, Coruñako hainbat enpresatako presidente bihurtu zen, Banco Pastor edo Unión Fenosa, esaterako. Arrakasta handia lortu zuten aipatutako enpresek bere zuzendaritzapean.
1973. urtean, hiriak beste momentu garrantzitsu bat bizi izan zuen, Costa Rica dorrea eraikitzearekin batera. 108 metrorekin, ipar-ekialdeko eraikinik handiena da. Frankismoaren azkenengo urteotan, langile-iraultzek beste hiri galiziarrak menperatzen zituzten momentu berean, Coruña ez zen altxatu erregimenaren kontra, aspaldiko leialtasuna mantenduz. Horrek berebiziko garrantzia izan zuen gerorako, agintariek beste hiri bat, Santiago de Compostela, izendatu baitzuten hiriburu.
Coruña azkenengo hamarkadetan
Azkenengo hamarkadetan hainbat aldaketa eman dira egitura politiko, militar eta ekonomikoan. Alde batetik, funtzio administratibo ugari garatzen dira Coruñan, eta jarduera militarra murriztu da. Sare ekonomiko eta enpresaburuala gogortu da: estatu mailako enpresa garrantzitsu batzuen egoitza da Caixa Galicia, Banco Pastor etab. Bestalde, ezin aipatzeke utzi Inditex mega-enpresaren egoitza ere badela, eta honek berebiziko garrantzia du hiriaren ekonomian. Horrez gain, portu komertziala eta aireportu propioak ere baditu. Aireportuak Coruña eta Espainiako hiri nagusiak lotzen ditu: Bilbo, Bartzelona, Sevilla edo Madril, esaterako.
Geografia
Iberiar penintsulako ipar-mendebaldeko muturrean dago kokatua hiria, Coruñako itsasadarra (hiriaren ekialdean kokatua) eta Orzán ordokiaren artean (hiriaren mendebaldeko partea).
Hiriak orografia berezia du, penintsula batetik sortua baita. Horrez gain, mendixka handiz beteta dago hiriaren eremua. Gaur egun baina, mendixka gehienak hiriari lotuta gelditu dira. Mendixka gehienak Bens, San Pedro, Santa Margarida, Eirís eta A Zapateirakoak dira.
Beta-laktamasa
Beta-laktamasean aurrean sentikorrak diren antibiotiko guztiek (antibiotiko betalaktamikoek) ezaugarri bat partekatzen dute: beren molekulan eraztun betalaktamikoa dute, hiru karbono atomo eta nitrogeno bat dituena. Eraztun kimiko hori da, hain zuzen, beta-laktamasek puskatzen dutena.
Bakterio Gram negatiboek (batik bat) eta Gram positibo batzuek ekoizten dituzte entzima hauek.
Beta-laktamasa asko daude, 200 baino gehiago. Penizilinaren aurka jarduten dutenei penizilasa deritze, eta identifikatu ziren lehenengo beta-laktamasak izan ziren.
Beheko irudiak beta-laktamasen jarduera hidrolitikoa penizilinaren gainean zehazten du:
Antibiotiko beta-laktamikoek bakterioen zelula-hormaren sortze prozesua prozesua inhibitzen dute, zelula-horma horren peptidoglikanoaren sintesia blokeatzen dutelako. Beta-laktamasek ekoizten dituzten bakterio batzuek entzima horiek ekoiztu ondoren kanporatzen dituzte, horrela antibiotikoa neutralizatzen dute honek jardun ahal izan baino lehen. Beste batzuek, aldiz (Gram negatiboek, bereziki) ez dituzte beta-laktamasak kanporatzen, eta entzima horiek bakterioaren espazio periplasmikoan jarduten dute.
Beta-laktamasak kodetzen dituzten geneak bakterioaren kromosoman egon daitezke, plasmido batean edo transposoietan.
Asko dira beta-laktamasak sortzen dituzten bakterioak, Gram negatiboak zein Gram positiboak. Lehenengo taldean, enterobakterio batzuk daude, Pseudomonas aeruginosa eta Haemophilus influenzae, besteak beste. Bigarren taldean, Staphylococcus aureus eta Acinetobacter baumannii, esaterako.
Cryptobatrachus fuhrmanni
Cryptobatrachus fuhrmanni Cryptobatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Peromyscus simulus
Peromyscus simulus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Middleburg (Pennsylvania)
Middleburg Pennsylvaniako borough bat da. Snyder konderrian kokatua dago. 2010ean 1,309 biztanle zituen, 2.29 kilometro koadrotan banatuta.
Emily Davies
Sarah Emily Davies (Carlton Crescent, Southampton, Britania Handia, 1830eko apirilaren 22a - Hampstead, 1921eko uztailaren 13a) feminista ingelesa, sufragista eta emakumeek unibertsitatean sartzeko zuten eskubidearen lehen defendatzaileetako bat izan zen. Ezaguna da, batez ere, Cambridgeko Unibertsitateko Girton College-ko fundatzaile-kidea eta lehen zuzendaria izan zelako, emakumeei eskolak eman zizkien Ingalaterrako lehen collegea.
Bizitza
Carlton Crescent-en, Southamptonen, Ingalaterran, jaio zen, klerigo ebanjeliko baten eta irakasle baten alaba, baina gaztaro gehiena Gatesheaden igaro zuen.
Davies medikuntza ikastear egon zen eta "Female Physicians/ Emakume-medikuak" artikulua idatzi zuen 1861ean English Woman's Journal argitalpen feministarako, eta "Medicine as a Profession for Women/ Medikuntza emakumeentzako lanbidea da" 1862an. Elizabeth Garrett Anderson laguna ere "izugarri animatu" zuen bere ikasketa medikoetan.
1862an, aita hil ondoren, Davies Londresera joan zen bizitzera. English Woman's Journal argitaratu zuen, eta Barbara Bodichon, Elizabeth Garrett Anderson eta Millicent Fawcett ahizpa txikia emakumeen eskubideen defendatzaileen lagun egin zen. Davies emakumeen eztabaida-talde baten kide fundatzaile bihurtu zen, Kensington Society, Elizabeth Garrett Andersonekin, Barbara Boditonekin, Dorothea Bealerekin eta Frances Buss-ekin batera, eta haiek, denak batera, arrakastarik gabe eskatu zioten Parlamentuari bozkatzeko eskubidea ematea emakumeei.
Ondoren, emakumeak Londres, Oxford eta Cambridgeko unibertsitateetara sartzea proposatu zuen. Orduko unibertsitate guztiak bezala, hauek gizonezkoentzat baino ez ziren.
Sufragioaren mugimenduan ere parte hartu zuen, emakumeak bozkatzeko zuen eskubidean oinarrituta. John Stuart Millek 1866an Britainia Handiko Parlamentura bidalitako emakumeen sufragio-eskaeraren antolakuntzan parte hartu zuen, Paulina Irbyk, Elizabeth Garrett Andersonek eta beste 15.000k sinatua. Urte horretan bertan The Higher Education of Women liburua ere idatzi zuen.
1869an, Davies izan zen Britainia Handiko emakumeentzako lehen college-sortzearen buru, Frances Buss, Dorothea Beale eta Barbara Bodichon-en laguntzarekin. Girton College Hitchinen kokatu zen hasieran, Hertfordshiren, eta Charlotte Manning izan zen lehen zuzendaria. College 1873an lekualdatu zen Cambridgeko kanpoaldera.
Garai hartako gizonezkoei eskainitakoen pareko kalitate curriculum baten alde agertu zen Davies. Senatuak ez zuen onartu emakumeei titulu ofizial bat eskuratzeko proposamena, baina Daviesek 'Tripo' azterketak egiteko prestatzen jarraitu zuen, modu ofiziosoan.
Daviesek ere sufragioaren alde jarraitu zuen. 1906an Parlamentuko ordezkaritza baten buru izan zen. Pankhursts buru zela, suffragette batzuek erabilitako metodo militante eta bortitzen kontra zegoelako izan zen ezaguna. Suffragette horiek emakumeen sufragio-mugimenduaren parte ziren.
1910ean, Thoughts on Some Questions Relating to Women argitaratu zuen Daviesek. Hampsteaden hil zen 1921ean.
Oak View (Kalifornia)
Oak View Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ventura konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Colombo operazioa
Colombo operazioa edo 119ko kasua Txileko Dirección de Inteligencia Nacional (DINA) 1975an, militarrek ezarritako diktaduraren hirugarren urtean, errepresioaren ondorioz 1974tik 119ko desagerarazien egoera ezkutatzeko, intoxikazio kanpaina bitartez, kanpaina gogor bat izan zen.
Jihad
Jihad (جهاد‎) Islamaren oinarrizko kontzeptu bat da, euskaraz ahalegina hitzaz itzul litekeena. Hitza Koranean "Jainkoaren bideko ahalegina" formula gisa agertu ohi da.
Garrantzitsua da ulertzea Islamak, beste erlijio batzuek ez bezala, ez duela bere helburuak lortzeko bide gisa pasibotasunik eta otzantasunik predikatzen, ekintza baizik. Horregatik, askok jihada Islamaren seigarren zutabetzat jotzen dute; hala ere, "Islama defendatzen" dela esatea oso anbiguoa da, bai helburuetan bai metodoetan: praktikan hitz horrek gauza asko biltzen ditu.
Colombo operazioa
Manipulazio baten saiakera
Helburua, pertsona horien desagerpena nazioarteko iritzi publikoaren aurrean justifikatzea zen; horretarako disidente horiek haien arteko borroketan desagertu edo hil zirela zabaldu nahi izan zuten. Berez, arduradunak armada eta polizia izan ziren. Eraildako gehienak Movimiento de Izquierda Revolucionariaren (MIR) alderdikideak ziren. Izan ere, beste alderdietako militanteak ere egon ziren: Partido Comunista (PC), Partido Socialista (PS), Movimiento de Acción Popular Unitaria (MAPU), eta Partido Demócrata Cristiano-ren bat (DC). Desagerarazitako batzuk ez zuten militantzia politikorik. Operazioa Kondor operazioaren barruan kokatu zen eta azken arduraduna Augusto Pinochet izan zen.
Jihad
Islamaren, musulmanen edota haien herrialdeen defentsak kanpoko etsai baten aurkako "Guda Santu" edota borroka militar izaera har dezake. Jihadaren alderdi militarra Koranean eta Islamaren historia osoan agertzen da, baita musulmanen artean ere, berez honek zilegitasunik eduki behar ez lukeen arren. Legegizon klasikoek oparo arautu zituzten bide honen baliabide eta mugak (adinekoei, emakumeei, haurrei, gatibuei, apaizei eta tenpluei errespetua, etab...). Baina jihada bakearen predikazioa, Islamaren dialektikaren defentsa, musulmanak ez direnei doktrina islamdarra azaltzea, etab. ere bada.
Colombo operazioa
Manipulazio baten saiakera
Nazioartean sortu ziren kritikei erantzuteko, Sergio Diez Urzúak, garaian NBE aurrean Txileko enbaxadoreak, NBEren Batzar Orokorraren aurrean pertsona horien desagerpenak faltsuak zirela eta batzuk MIR barruan sortutako liskarren ondorioz haien arteko borroken ondorioa.
Jihad
Teoria klasikoak, batez ere moralista eta mistikoen artean, lehen aipaturiko borroka zuzena "jihad txikia" dela jotzen du; "jihad handia" norberaren barnean Islama defendatzea izango litzateke, hau da, norbanakoaren edo komunitatearen borroka espirituala. Gaur egun, erregimen musulman askok jihad hitza garapen ezaren, gosearen eta analfabetismoaren aurkako borrokari erreferentzia egiteko erabiltzen dute. Jihad kontzeptua hain zabala da ezen askotan edozein politika edota borrokari zilegitasuna erabiltzeko erabiltzen den.
Jihada praktikatzen dutenei mujahidin deritze, nahiz eta praktikan termino hori borroka armatuari ekiten diotenak izendatzeko erabiltzen den.
Ara Shiraz
Ara Shiraz (Արա Շիրազ, 1941eko ekainaren 8a - 2014ko martxoaren 18a) armeniar eskultorea izan zen. Bere ama eta aita Silva Kaputikyan eta Hovhannes Shiraz poetak ziren.
Colombo operazioa
Manipulazio baten saiakera
Gaur egun, oraindik-orain, gaia justiziaren eskuetan dago.
Lorelei (musika taldea)
Lorelei Asier Serrano idazle eta kantariak eta Mikel Gorosabel musikariak (EH Sukarra) 1990eko hamarkadan sortutako taldea izan zen.
Ara Shiraz
Biografia
Shiraz bere eskultura-lan monumentalek ezaugarritu zuten. Erevango Dvin hotelaren fatxada apaintzen duten eskultura apaingarriengatik Armeniako Estatuko saria eman zioten. 1977an Armeniako Artista Emeritu titulua eman zioten. 1987an Armeniako Artisten Batasuneko presidente hautatu zuten, eta SESBko Artisten Batasuneko Idazkaritzako kide.
Lorelei (musika taldea)
EH Sukarra taldearen diskoetan hasitako lankidetzari segida eman zioten pop lirikoko proiektu honetan. Serranoren Bada hiri gorri bat poema liburuan oinarrituriko disko batekin plazaratu zen taldea 1997an, eta geroago Tatuatu zenidan zerua kaleratu zuen. Azken urteetan, bakarkako zenbait disko kaleratu ditu Serranok, eta literatur ibilbidea ere egin du.
Asier Serranoren poesia hastapenak
90eko hamarkadaren hastapenetan, arreta piztu zuen Asier Serranok (Eibar, Gipuzkoa, 1975). Lubaki Banda literatur taldeko kide izan zen, artean oso gazteak ziren beste zenbait idazlerekin batera: Harkaitz Cano, Garikoitz Berasaluze, Xabier Aldai eta Xabier Gantzarain, besteren artean. Poesia da Serranok betidanik jorratu duen esparrua, eta hau jendearengana eramateko kezkak bultzatu zuen musikan ere aritzera. Poesiaren herritartzeko gaitasunari buruz jarrera ezkorra agertu zuen elkarrizketa batean: «Batere kasurik ez dio egiten jendeak poesiari. Gainera, nire ustez, hala izan behar du. Poesia subnormalentzat da. Ni ere poesia errezitaldietan asko aspertzen naiz. Poesiak minorizatua eta minoritarioa izan behar du» (1). Poesia eta musika nahasteko hainbat ahaleginetan aritu zen, Hilakotz taldearekin Ane gutun galdua errezitaldia sortu eta maketa grabatu zuen, baina saio arrakastatsuena Mikel Markez kantariarekin eta Joxemari Karrere ipuin kontalariarekin ondutako Igurtzi nazazu berriro, laztana ikuskizunarekin gertatu zen.
Ara Shiraz
Biografia
2017an, bere lanak Armeniako Galeria Nazionalean erakutsi zituzten "Ara Shiraz: Atzera begirakoa" izeneko erakusketan.
Saint-Juire-Champgillon
Saint-Juire-Champgillon Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Lorelei (musika taldea)
Lorelei
1994. urtean, EH Sukarra taldearekin kolaboratzen hasi zen. Garaien laberintoan diskoan (Esan Ozenki, 1994) hitz gehienak Serranok idatzi zituen, eta hala gertatu zen Eibarko taldearen hurrengo diskoetan ere. Hortaz, EH Sukarrako buru Mikel Gorosabel Norton-ek eta Serranok elkarlana zabaltzea erabaki zuten; Serranoren poesia errezitaldietan teklatua jotzen eta musika sortzen hasi zen Norton, eta, azkenean, Lorelei prestatu zuten. Serranok argitaraturiko Bada hiri gorri bat poema liburutik abiatu zen Lorelei lehen kantuak egiteko. «Emakumearen ezpain gorrien irudia hartu dugu Loreleirentzat, ez maitasun perfektoaren gisa, morboaren eta gogoaren inguruan kokatuta baizik» (2). EH Sukarraren rock gogorrarekin zerikusirik ez zuen poema horietarako Nortonek sortutako musikak, eta 80ko hamarkadako pop taldeen soinutik gertu zegoen. Pop musika lasai eta erromantikoa morbo eta gau giroarekin nahastu nahi zuen Loreleik. Berehala grabatu zuten lehen diskoa, Bada hiri gorri bat (Gaztelupeko Hotsak, 1997), bi taldekide gehiagorekin -Jon Maza (bateria, Estigia) eta Mikel Irisarri (baxua, Katarro) -, eta hari eta haize moldaketekin. Harrera polita izan zuen lanak, beharbada pop doinuen gose zegoelako euskarazko musikaren kontsumitzailea. Horren ondorioz, egitasmoari jarritako urtebeteko epea luzatzea erabaki zuen taldeak.
Ara Shiraz
Obrak
Shirazen lanik ospetsuenak Pablo Picasso, Yervand Kochar, Hovhannes Shiraz eta Vruir Galstianen bustoak dira. Bere eskultura-konposizio asko Armeniako Arte Modernoko Museoan, Armeniako Estatuko Galerian, Tretiakov Galerian eta Moskuko Ekialdeko Nazioen Arte Museoan daude ikusgai.
Saint-Juire-Champgillon
Biztanleria
2007an Saint-Juire-Champgillon udalerrian erroldatutako biztanleak 454 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Lorelei (musika taldea)
Lorelei
Lehen diskoa aurkezteko Euskal Herri osoa zeharkatu ostean, luze gabe bigarren lanerako kantuak prestatzeari ekin zioten, eta Tatuatu zenidan zerua heldu zen (Gaztelupeko Hotsak, 1999). Bakardadeari eta zoriontasunari buruzko lan horretan, soinua gogortu egin zuen taldeak, baina hala ere, hitzek jarraitzen zuten izaten garrantzi handiena: «Diskoa hitz ederrez josten saiatu gara, jendea ohi dadin Lorelei ez dela bakarrik musika talde bat, horren atzetik badagoela poesia eta musika lotzen dituen lan bat» (3).
Ara Shiraz
Obrak
Shiraz-en margolanak eta eskulturak mundu osoko bilduma pribatu askotan aurkitzen dira: Mosku, San Petersburgo, Tbilisi, Erevan, Beirut, Paris, Londres, New York, Los Angeles, Chicago, Detroit eta Montreal.
Saint-Juire-Champgillon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lorelei (musika taldea)
Lorelei
Bigarren diskoa plazaratu eta gero, banandu egin zen taldea. Geroztik, Serranok hiru disko kaleratu ditu bere izenean: Ez esan inori (Gaztelupeko Hotsak, 2002), Gerrari bai (Oihuka, 2003) eta Hoteleko kantuak (Oihuka, 2005). Bere hitzak hainbat talde eta abeslarik erabili dituzte kanturako: Gari, Exkixu, Eraso!, Jexuxmai Lopetegi, Tapia eta Leturia Band, Patxi Saiz...
Ara Shiraz
Obrak
Bere lanak honakoak dira:
Saint-Juire-Champgillon
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 258 etxebizitza zeuden, 193 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 257 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 193 etxebizitza nagusietatik 157 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 164 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lorelei (musika taldea)
Ondorengo lanak
Halaber, idazle curriculuma ere nabarmen luzatu du Serranok azken urteotan, nobelak (Eskuetan mapak, 2007; Zuloan, 2007; Erlojugilea, 2009), narrazioak (Hoteleko kontuak, 2001) eta poesia liburuak (Picassoren zaldia, 2007) argitaratu baititu. Euskal PEN Klubeko kidea da.
Mustafa I.a
Mustafa I.a (1592 – 1639ko urtarrilaren 20a) Otomandar Inperioko sultana bi garaietan: 1617tik 1618ra eta 1622tik 1623ra.
Lorelei (musika taldea)
Loreleiren itzulera
2020. urtearen hasieran berriz elkartu ziren taldekideak eta hainbat kontzertu egin zituzten COVID-19 pandemiak itxialdia ekarri zuen arte. 2022. urtean Lorelei taleak ateratako Bada hiri gorri bat lehenengo diskoaren 25. urteurrena betetzen zela eta Mikel Gorosabel eta Asier Serrano berriz elkartu ziren eta urriaren 14an disko berria kaleratu zuten, Ekografiak izena zuena. Aurreko egunetan "Non zabiltza" bideoklipa zabaldu zuten diskaren aurrerapen gisa.
Saint-Juire-Champgillon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mustafa I.a
Mustafaz esaten da atzeratua zela edo behintzat neurotikoa, eta arrazoi horregatik, Topkapı jauregiko azpijokoen baliabidea baino ez zela izan.
Bere anaiaren (Ahmed I.a) erregealdian, Altın kafes ("urrezko kaiola") gelan giltzapetua egon zen 14 urtez. Altın kafes Topkapı jauregian printzeentzat egindako luxuzko espetxe antzeko bat zen.
1618an bere ilobak Osman II.ak kendu zion tronua, baina honen heriotzaren ondoren, 1622an Mustafak berriro hartu zuen tronua. Hurrengo urtean, Osmanen anaiak, Murad IV.ak, tronutik kendu eta espetxeratu zuen. 16 urte geroago hil zen.
Saint-Juire-Champgillon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 270 ziren, horien artean 196 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 196 pertsona aktiboetatik 170 lanean zeuden (95 gizon eta 75 emakume) eta 26 langabezian zeuden (14 gizon eta 12 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Juire-Champgillon udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 443 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.965 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Juire-Champgillon udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.173 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Parapsikologia
Parapsikologia (grekozko para-, euskaraz ondoko, eta psikologia hitzetatik: psikologiaren ondoko zientzia) zientziaren ortodoxiatik pertsonen ahalmenetatik at dauden ekintza eta fenomenoen ikerketa da, hala nola telepatia, psikokinesia, iragarmena, igarpena, begitazioak eta iragarpena. Gizakiak hil ondoren, arimak indarrean jarraitzen duelako hipotesia edo espiritismoa eta anima edo izpiritu horiekiko ustezko komunikazioa ere (mediumak, esaterako) aztertzen ditu. Parapsikologiaren beste ikuspuntu baten arabera aztertzen diren fenomenoak paranormalak dira eta, orduan, azalpen zientifikoetatik kanpo kokatu eta sasizientzia bilakatzen da parapsikologia. Orobat, parapsikologia mentalismotik bereizi behar da, zeina ahalmen parapsikologikoak agertarazten dituen ilusionismoa edo arte eszenikoa besterik ez den. Aldi berean, adostasun orokorra dago tarot, astrologia, enkantamenduak, sorginak eta antzeko gaiak parapsikologiaren ikergaiak ez direla baieztatu eta okultismoan kokatzeko. Halaber, parapsikologiak ez du zerikusirik mitologiako jainko, iratxo, inguma eta gizakiengandik at dauden alegiazko izaki horiekin edo sinesmen zenbaiten arabera zorte txarra dakarten gertakariekin (katu beltzak, esaterako).
Parapsikologiaren lana eszeptizismo eta kritikaz baloratu izan da psikologia akademikoaren eta bestelako zientzien aldetik, aztertzen dituen ustezko azalpenik gabeko fenomenoak iruzur hutsak direlakoan, azalpen zientifiko sinple bat dutelakoan edo parapsikologoek fenomeno horien kausak metodo zientifikoari jarraiki ikertzen ez dituztelako. Kasu askotan horrela egiaztatu bada ere, parapsikologo eta beste ikerlarien aldetik, ordea, fenomeno anomalo hauen existentzia aurreiritzirik gabe baieztatu, modu kritikoan aztertu eta euren azalpena metodo zientifikoaz ikertu egin behar direla defendatu da, fenomeno hauen izpiritu-izaeraren baldintzarik gabeko sinismenaren eta euren burua ere parapsikologotzat hartzen duten pertsonaia batzuek fenomeno hauekiko duten arinkeriazko atxikimendu eta erabilera mediatikoaren aurka ere agertuz.
Fenomeno harrigarri hauek jarraitzaile anitz izan dituzte gizartean garai ezberdinetan eta horrela kultura-fenomeno ere bilakatu da, literaturan eta zineman ere bere eragina uztearekin batera. Horrela, ezagunak dira, gai hauen inguruan mamu eta izpirituen inguruko istorioak literaturan; zineman, berriz, ospetsuak dira The Ring filma eta The X-Files telebista-seriea. Kultura-giro horretan asko dira, orobat, sortu diren iruzurtiak, fenomeno parapsikologikoekin batere zerikusirik ez dutenak.
Parapsikologiaren historia
XIX. mendeko bigarren erdialdean espiritismo-gaiekiko interesa piztu eta zabaldu zen Europan eta Ipar Amerikan. Gizarte-maila guztietako jendea erakarri zuen gaia izan zen eta horrela 1882 urtean arlo ezberdinetako ikerlariek Society for Physichal Research (SPR) elkartea sortu zuten Cambridgen. Parapsikologiaren lehenengo elkartea izan zen eta gerora ere aktiboena, han eta hemen antzeko elkarteak sortu baziren ere. Helburua guztiz zientifikoa zen: "fenomeno mesmeriko, parapsikologiko eta espiritisten multzo zabala ikertzen saiatzea modu antolatu eta sistematiko batez". 1900 urterako 1000 bazkide zituen, horietako asko goi mailako pertsonaia eta zientzialariak. XIX. mendearen bukaerak eta XX. mendearen hasierak ustezko medium eta ahalmen ezohikoak zituen jende ugari ekarri zituen, kasu gehienetan iruzurti hutsak zirela frogatu bazen ere. Iruzurtiak hautemateko lanean nabarmendu zen pertsonaietako bat Harry Houdini izan zen.
SPRk garai hartako goi-mailako kideak izan zituen. Besteak beste Marie Curie fisikari ospetsua, sir William Crookes kimikaria (talio eta izpi katodikoen aurkitzailea), John W. Strutt (Fisikaren Nobel Saria 1904an), Charles Richet fisiologoa (Medikuntzaren Nobel Saria 1913an), Camille Flamarion frantses astronomoa, Frederic Myers filosofoa eta William James psikologo estatubatuarra. Zientzialari ospetsu hauek uste zuten espiritismo saioetan hainbat mediumek erakusten zituzten ahalmen paranormalak modu zientifikoan iker zitezkeela, eta lan horretan jardun zuten fenomeno horren jatorria argitzeko.
XIX. mendearen bukaeran Metapsikika hitza erabiltzen zen fenomeno paranormalak aztertzen zituen zientzia izendatzeko. 1953ko Utrechtko nazioarteko kongresuan, aldiz, ikerlariek Parapsikologia hitza onetsi zuten Metapsikika hitz zaharkituaren ordez.
Diziplina honen historian beste mugarri garrantzitsu bat 1919an kokatzen da, urte hartan Parisen Institute Metapsichique Internationale sortzen baita. Erakunde honen kideak izan ziren, besteak beste, Pierre Janet psikologo eta neurologoa, Charles Richet eta Theodore Flournoy fisiologoak eta Albert von Schrenck-Notzing psikiatra alemaniarra.
XX. mendearen bigarren hamarkadan Leonid L. Vasiliev fisiologo sobietarraren esperientziek ospe handia izan zuten. Vasiliev eta bere lan-taldeak telepatia eta urrutitik eragindako hipnosia ikertu zuten zehaztasun zientifiko handiz, benetako fenomenoak zirela ondorioztatuz
Parapsikologiaren mugarririk garrantzitsuena 1934 urtean kokatzen da Joseph Banks Rhine biologoak Extra-Sensory Perception liburua plazaratu zuenean, urte batzuk lehenago kartak eta bestelako elementuak erabiliz bere ikasleekin burututako milaka saiakuntza parapsikologikoetan oinarrituz. Liburuaren arrakasta publikoa nabarmena izan bazen ere, aurkako harrera jaso zuen psikologoen artean. Alde batetik, Rhinek parapsikologiaren interes akademikoa piztu zuen; beste alde batetik, ikerketa parapsikologikoaren ikuspegia guztiz ezberdina zuen, kasuan kasuko azterketa kualitatibo batetik saiakuntza sistematikoak egitera aldatuz.
Parapsikologiaren beste mugarri historiko garrantzitsu bat, parapsikologoek parapsikologiaren izaera zientifikoa baieztatzeko erabili ohi dutena, 1969ko abenduan Parapsychological Association izeneko parapsikologiarako elkartea American Association for the Advancement of Science elkarte zientifiko ospetsuan onartu izana da.
Fenomeno parapsikologikoak
Aldi berean, parapsikologo zenbaitek indar edo energia bezalako kontzeptuak erabiltzen dituzte fenomeno hauek aztertzeko, baina paradigma zientifiko nagusitik ukatu egiten da kontzeptu hauen erabilera, definizio zientifiko zehatzari jarraituz ezin baita indar edo energiaz azaldu fenomeno hauen existentzia. Izpiritu eta arima kontzeptuak ere erabili ohi dira, parapsikologian modu zorrotzean aztertzen ez den ikerketetan batez ere, kontzeptu hauei buruzko definizio zehatzik egin gabe.
Fenomeno parapsikologikoen sailkapen hau era daiteke :
Parapsikologiaren zientzia-izaera
Fisika modernoak aurrekari horiek zalantzan jartzen baditu, egungo zientzian indarrean dagoen paradigma nagusia Descartesek ezarritako objektibitatearen eta subjektibitatearen erabateko bereizketa da, zeinaren arabera errealitate fisikoa bakarrik den zientziaren ikergai. Ikuspegi honek kolokan jartzen du parapsikologiaren lana, azalpen subjektiboak ematen baititu fenomeno parapsikologikoei buruz. Hala ere, fisika eta gainerako natura zientzietan Descartesen teoriak erantzun onargarriak ematen baditu ere, ezin da baieztatu ematen dituzten ondorioak egiazkoak direnik. Fenomeno parapsikologikoak anomaloak eta ezezagunak izateak ez du esan nahi existitzen ez direnik edo ikerketa merezi ez dutenik. Adibide gisa, XVII. mendeko jendeak mantak hotzean txinpartak sortzen zituela ikusten zuen argi eta garbi, horri buruz azalpenik eman gabe; egun, berriz, fenomeno harrigarri hura sortzen zuen elektrizitateak mundua mugiarazten du. Hala ere, uste orokorra dago fenomeno parapsikologikoen azalpena ezin dela zientzia fisikoetatik egin, metodo zientifikoa egun ulertzen den bezala hartuta. Fenomeno parapsikologikoek ontologia klasikotik at kokatzen diren fenomenoak dira, izaera psikikoak, indar ezezagunek eragindakoak, esperientzia subjektibo eta fenomenologiaren ikuspuntutik aztertu beharrekoak eta aurrez azalpen fisikorik onartzen ez dutenak. Metodo zientifikoen bitartez ikertzen badira fenomeno hauek, iruzurrak direnak azalarazteko bakarrik izango da, benetako gertakari parapsikologikoak azalpenik gabe utziz, hipotesi fisiko ezagunik ezin baita planteatu beraientzat.
Zehatzago, bere ikerketa-lanean parapsikologiak galdera hauek planteatzen eta aztertzen saiatzen da fenomeno hauei buruz:
Eszeptizismoaren aldetik, ordea, parapsikologiak ikertzen dituen fenomeno anomaloen existentzia bera ere ukatzen du, fenomeno horiek inongo ebidentzia enpirikorik ez dutela argudiatuz, urtetako saiakuntzak eta ikerketak burutu arren. Gainera, berealdiko baieztapenek berealdiko frogak behar dituzte leloari jarraiki, ustezko fenomeno anomalo hauen existentzia bera frogatzeko ebidentzia garbia eta zalantzarik gabekoa beharko litzatekeela defendatzen dute. Ildo horretatik, parapsikologoek euren ikerketek psi fenomenoen existentzia garbi erakusten dutela baieztatzen badute ere, badira ikerketa akademikoak, behin eta berriz saiatu eta bilatu arren, psi fenomenoen arrastorik ere aurkitu ez dutenak. Aldi berean, badira parapsikologoak ikerketa-arloa utzi egin dutenak, inongo frogarik aurkitzen ez zutelako. Parapsikologoek psi-fenomenoen aldeko a priori interesa edo sinesmena dutela ere aipatu da, zientziak ezartzen duen neutraltasunaren aurka.
Metodologiaren aldetik parapsikologiak dituen hutsuneak ere nabarmenak dira. Ildo horretatik kritika nagusienetako bat teoria zientifikoek eduki behar duten faltsugarritasuna da. Teoria bat ezin baita faltsutu eta faltsu bihurtzen diren azalpenen aurrean, ad hoc argudioak erabiltzen badira bere faltsutasunari aurre egiteko, teoria ez da zientifikoa. Telepatia-saiakuntza batek ustezko telepataren ahalmen-eza agerian uzten badu, parapsikologoak saiakuntza behar bezalako kondizioetan egin ez dela argudia dezake beti, ez baitira argiak horrelako saiakuntza bat burutzeko baldintzak zein izan behar diren. Beraz, parapsikologiak ikertzen dituen ustezko ahalmen horiek ebidentziaren aurrean faltsutzeko eragozpen nabarmenak daudenez, zientziatik at kokatu eta sasizientzia eta sinesmenen arloan kokatu behar dira. Askotan, burututako esperimentuak errepikatzerakoan, ezohiko ahalmenak dituzten pertsonek esperimentu hauetako hainbat faktore kontrolatzeko exijitu izan dute, esperimentuaren benetakotasuna zalantzan jarriz horrela. Adibidez, Eusapia Palladino italiar mediumak esperimentu-gela ilunpean izatea exijitzen zuen besteak beste, bere ustezko ahalmenen zintzotasuna frogatu gabe utziz. Zientziaren kausalitate-printzipioa bere gain hartzea eskatu zaio parapsikologiari talde eszeptikoetatik, esperimentuek azaldutako korrelazioak kasualitate hutsa izan daitezkeela nabarmenduz. Psi fenomenoei buruzko esperimentu itxuraz zientifikoak (Zener kartak, ...) oso mugatuak direla ere kritikatu da eta horrela ebidentzia orokorragoa eta zalantzari gabekoa ere eskatu izan da eszeptikoen aldetik. Nolanahi ere, eszeptizismoaren barnean ere, joera asko dago. Fenomeno parapsikologikoak ukatzen dituen eszeptizismo gogor eta guztiz ukatzailea badago ere, joera irekiago batez azter daitezke fenomeno hauek betiere planteatzen dituzten hipotesiak behar bezala eratu eta aztertu eta aurkezten diren frogak zalantzarik gabekoak badira, printzipioz gertakari ezohikoak direla eta, beraz, ebidentzia argiak behar dituztela aurreratuz.
Metodologia
Fenomeno parapsikologikoen ikerketa bi ikuspegitatik aztertu da nagusiki. Alde batetik, berez gertatzen diren fenomenoen banako azterketa eginez, gauzatu diren egoerak zehaztu, azalpen konbentzionala ematen saiatu edota, horren ezean, fenomeno parapsikologikoen barnean kokatzeko. Beste alde batetik, fenomeno parapsikologikoak laborategiko saiakuntzaz aztertzen ere ikertu dira. Saiakuntza sistematiko eta errepikatu hauek estatistikaz aztertzen dira, lortutako emaitzak (telepatia ahalmena ikertzerakoan, pertsona batek aukera ezberdinen artetik beste pertsona batek hautatutakoetatik zenbat asmatu dituen batez bestez zoriz asma daitezkeenekin alderatuz, esaterako). Estatistikaren erabilera kritikatu izan da, asmatutako kasuen kopurura zenbatzean, asmatzeko ahalmena frogatu ordez, asmatzeko ahalmena inplizituki suposatzen dela adieraziz.
Saiakuntzak edo esperimentuak aurrez horrelako ahalmenak erakutsi dituzten pertsonekin edo denetariko pertsonekin egin daitezke. Saiakuntzak fidagarriak izan daitezen, garrantzitsua da aldi bakoitzean pertsonaren egoerari buruzko ahalik eta datu gehien biltzea (nortasuna, uneko animo edo gogoa), fenomeno hauen agerpena eragin dezaketen faktoreei buruzko informazio eskasa badago ere. Ikerlariak berak duen eragina ere kontuan hartu beharrekoa da eta ahal den neurrian minimizatu egin behar da, pertsonaren psi ahalmenei buruz ezer aipatu eta eztabaidatu gabe. Esperimentuan eragina izan dezaketen faktore guztiak kontrolatu behar dira eta ahal den neurrian, aukeratutako elementuak (kartak, ...) zoriz aukeratu eta aurkeztu behar dira. Aldi berean, pertsona arruntez osaturiko kontrol-taldeak ere osatu behar dira, psi ahalmenaren ikerketaren helburu diren pertsona-taldeak eta alegiazko kontrol-taldeak alderatuz, esperimentuaren diseinuak izan ditzakeen joera kontrolaezinen efektua deuseztatzeko. Ezkutupeko bikoitza ere beharrezkoa izaten da, psi-hartzaileaz gainera esperimentatzaileak ere kontrol-taldean edo helburu-taldean aritzen den ez jakitea alegia, emaitzak ebaluatu edo kontrolatzeko joerak ez agertzeko.