cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
SiRNA
Medikuntza
Proposatutako erabilera kliniko batzuk terapia antibiraletan oinarritzen dira, besteak beste, minbizi-zeluletako adierazpen geniko biralaren inhibizioa, GIBaren hartzaileak eta zuzentzaileak ostalarian isilaraztea, A hepatitisaren birusaren eta B hepatitisa ren isiltzea, gripearen birusaren adierazpenaren isiltzea eta elgorriaren birusaren erreplikazioaren inhibizioa.
Gaixotasun neurodegeneratiboetarako tratamendu potentzialak ere proposatu dira, poliglutaminetako gaixotasunei arreta berezia eskainiz, hala nola, Huntingtonen gaixotasunari. RNAren interferentzia minbizia tratatzeko aukera probartzat ere hartzen da, tumore-zeluletan gehiegi adierazitako geneak edo zelulen banaketan (mitosian) inplikatutako geneak isilaraziz.
Bioteknologia: siRNAen sintetikoen ekoizpena
siRNAk erraz sintetizatzen eta erabiltzen dira. Desabantailetako bat burutzen duten  isilarazpenaren iraupen laburra da, eta gainera, ez da erraza transfektatzen zailak diren zeluletan sartzea, kultibo primarioetan esaterako.
siRNA hautapenerako lehen urratsa interes-genearen mRNA sekuentziarekin hasten da eta, gauzak horrela, siRNAren diseinurako programa informatiko egokia hautatzen da. Gutxienez lau mota desberdinetako siRNAen isilarazpen-maila diseinatzea eta probatzea gomendatzen da, ez baitago %100eko bermerik siRNA eraginkor eta espezifikoen diseinuan. Behin diseinua prest dagoela, hautatutako siRNAren sintesi kimikoa hainbat konpainiari ordenatu dakieke. Azkenik, siRNAk zeluletara zuzenean sar daitezke transfekzio deritzon prozesu baten bitartez.
Sintetikoki ekoitzitako siRNA hauek toxinen maila baxuak sortzen dituzten elikadura-landareen diseinuan erabili ohi izan dira. Esaterako, kotoi-haziak proteina nutritiboetan aberatsak dira, baina gosipol produktu terpenoide toxikoa modu naturalean dute, eta, beraz, ez da egokia gizakiak kontsumitzeko. Hortaz, iRNA erabili da delta-kadineno sintetasaren, gosipolaren sintesian parte hartzen duen entzimaren, maila txikiak dituzten hazien kotoizko anduiak ekoizteko, landarearen beste zati batzuetan gosipolaren ekoizpenari eragin gabe.
Alionematichthys minyomma
Alionematichthys minyomma Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Erceville
Erceville Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Erceville udalerrian erroldatutako biztanleak 307 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 144 etxebizitza zeuden, 120 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 141 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 120 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 90 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 150 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 150 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (75 gizon eta 62 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Erceville udalerrian 119 unitate fiskal zeuden, 304,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.767 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Oreophrynella weiassipuensis
Oreophrynella weiassipuensis Oreophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Miniopterus manavi
Miniopterus manavi Miniopterus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Miniopterinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Erceville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Erceville udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.260 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xoldokogainako urtegia
Xoldokogainako urtegia Lapurdiko Biriatu udalerrian dagoen urtegi bat da. Xoldokogaina mendiaren iparraldeko magalean dago, leku honetan Xoldokogaina mendi magaletik beheruntz datozteen errekatxoen urak pilatuz Untsin errekaren iturburua dago, bere urak Donibane Lohizuneko badian itsasoratzen direlarik.
Bodu Bala Sena
Bodu Bala Sena antolakunde politiko monastikoa da. 2012an sortu zen Kolonbon. Ideologikoki sinhalar nazionalistak dira eta erlijioaren aldetik, budistak.
Muturreko sinhalar budisten, tamil hinduen eta musulmanen arteko harremanak
Tamil hinduak bezala muturreko sinhalar budista hauek jomugan dituzte musulmanak. Erakunde honen partetik bazterkeria jasan dute musulmanek eta baita indarkeria ere 2014ko ekainean, esaterako. Musulmanak biztanleen %9 inguru dira, eta hainbat iturrik tamiltzat dituzte, tamila baitute haien ama hizkuntza. Beste iturri batzuek diote, ordea, VIII. eta XV. mende artean uhartera iritsitako arabiarren ondorengoak direla.
Muturreko sinhalar budisten indarkeria
2014ko ekainean muturreko talde budistek haien aurkako oldarraldi kanpaina hasi zuten. Hego-ekialdeko kostaldeko Aluthgama herrian musulmanen etxeak erre zituzten, eta lau lagun hil. Bodu Bala Sena (BBS) muturreko talde budistaren buruak, Galagodaatte Gnanasara monjeak, emandako hitzaldiaren ondotik hasi zuten oldarraldia.
Armada bidali zuten herrira, eta etxean geratzeko agindua ezarri. Halere, ez zeuden lasai hango musulmanak, uste baitzuten gobernuak muturreko talde horiek babesten zituela.
Villafufre
Villafufre Kantabriako udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 1.109 biztanle zituen eta 30,09 km²-ko azalera du.
Auzoak
Villafufreko udalerria osatzen duten auzoak honakoak dira:
Vesdre
Vesdre (Vesse; Weser) Belgikako Liejako probintziako ibaia da, Ourtheren ibaiadarra dena. Alemanian, Hautes Fagnes zohikaztegian, jaioa, Eupen, Verviers, Limburg, Pepinster eta Chaudfontaine hiriak zeharkatzen ditu bere ibilbidean. Bere iturria dela eta, oso ur azidoak ditu.
Chantraine
Chantraine Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chantraine udalerrian erroldatutako biztanleak 3.029 ziren. Familiak 1.492 ziren, horien artean 596 pertsona bakarrekoak ziren (240 bakarrik bizi ziren gizonak eta 356 bakarrik bizi ziren emakumeak), 433 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 320 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 143 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.022 ziren, horien artean 1.548 aktiboak ziren eta 474 inaktiboak ziren. 1.548 pertsona aktiboetatik 1.431 lanean zeuden (713 gizon eta 718 emakume) eta 117 langabezian zeuden (66 gizon eta 51 emakume). 474 pertsona inaktiboetatik 159 erretiraturik zeuden, 194 ikasten zeuden eta 121 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chantraine udalerrian 1.525 unitate fiskal zeuden, 3.229 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.723 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 85 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 2 iturginak, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Chantraine udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roberta Ratzke
Roberta Silva Ratzke, (Curitiba, Paraná, Brasil, 1990eko apirilaren 28a), boleibolean lehiatzen den kirolari brasildarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean Brasilgo taldearekin, AEBren atzetik eta Serbiaren aurretik.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Camila Brait, Macris Carneiro, Tandara Caixeta, Ana Beatriz Corrêa, Ana Carolina da Silva, Ana Cristina de Souza, Fernanda Garay, Carol Gattaz, Gabriela Guimarães, Rosamaria Montibeller, Natália Pereira eta Roberta Ratzke-k.
Kritika Saria euskarazko poesiari
Kritika Saria euskarazko poesiari Espainiako literatura sari bat da, 1978tik Espainiako Literatur Kritikarien Elkarteak ematen duena, urteroko Kritika Sarien barruan.
Aleksandr Khalifman
Aleksandr Valerievitx Khalifman (Александр Валерьевич Халифман; Leningrado, 1966ko urtarrilaren 18a) errusiar xake jokalaria da, Nazioarteko Maisu Handia eta FIDEren Munduko xake txapelduna 1999tik 2000ra.
Kritika Saria euskarazko poesiari
Zehazki, bi sari dira, bata euskarazko narratiba lan onenari, eta bestea poesia lan onenari. Kritika Sari horretan, euskarazkoez gain, gaztelaniazko, katalanezko eta galizierazko sariak ere ematen dira. Sariek esamesa ugari sortu dituzte.
Aleksandr Khalifman
Ezustean irabazi zuen 1999ko FIDEren Munduko Xake Txapelketa, finalean Vladimir Akopian armeniarra garaitzean. Une hartan xake jokalari onenen sailkapenean 44. postuan zegoen, eta Munduko Xake Txapeldun Klasikoa zen Gari Kasparov zegoen lehen postuan.
Errusiako xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 1992, 2000 eta 2002ko Xake Olinpiadetan eta 1997ko Taldekako Munduko Xake Txapelketan.
Dosbarrios
Dosbarrios Toledoko udalerria da, Mesa de Ocaña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.497 biztanle zituen.
Sandend
, Eskoziako ekialdeko kostaldeko arrantzale herri txiki bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
Trannes
Biztanleria
2007an Trannes udalerrian erroldatutako biztanleak 270 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 17 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 164 ziren, horien artean 132 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 132 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (70 gizon eta 46 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Trannes udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 252 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.983 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Trannes udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 490 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Club Libertad
Club Libertad Paraguaiko talde ezaguna da, Asuncion hiriburukoa. Ligako palmaresean hirugarrena da.
Artezgailu (argipena)
Artezgailua honakoa izan daiteke:
The Dogs of War (filma)
The Dogs of War (euskaraz Gerraren Txakurrak), 1980ko John Irvin ingeles zinema zuzendariaren gerra-film bat da. Frederick Forsyth ingeles idazlearen 1974ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Christopher Walken, Tom Berenger eta Colin Blakely aktoreek antzeztu zuten.
Izenburua Willian Shakespearen Julio Zesar antzezlanean agertzen den esalditik datorkio: "Negar egin, Havoc!, eta laga gerraren txakurrei ihes egiten".
Serenata
Etimologia
Italieraren Serenata hitzatik dator, euskaraz "lasai" edo "atseden".
Serenata herrikoia
Herrialde batzutan, bereziki Latinoamerikan, badago arratsaldez edo gauez kalean egiten den beste genero bat. Serenata hauek askotan maitasunarekin lotuta daude. Hona hemen adibide batzuk:
Sauchen
, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
El Campillo de la Jara
El Campillo de la Jara Toledoko udalerria da, La Jara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 433 biztanle zituen.
Peter Fox
Pierre Baigorry (Berlin, ), Peter Fox, Enuff edo Pete Fox ezizenez ezaguna, alemaniar musikaria da, reggae eta hip hop estiloetan diharduena.Ama Ipar Euskal Herrikoa zuen. Seeed taldearen kidea izateaz gain, bakarka ere aritu da.
Alionematichthys phuketensis
Alionematichthys phuketensis Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Fyra nyanser av brunt
Fyra nyanser av brunt (eusk. 'Marroiaren lau tonalitate') 2004ko Tomas Alfredson suediar zinema zuzendariaren filma da, Killinggänget umorista taldearen lehen komedia dena.
Sinopsia
Filmak umore beltz ukitu batez giza portaerari buruzko lau istorio kontatzen ditu, batzuetan aldrebes samarrak nahiz karikaturazkoak diruditen protagonistak tarteko. Hona hemen istorioak:
IGMP
IGMP Internet Group Management Protocol-en siglak dira. Makina batek eta berak atzigarria duen eta multicast bideratzea onartzen duen bideratzailearen arteko protokoloa da, makinak talde helburuanitzetan duen partehartzea jakinarazteko. Talderako sarrera hartzaileak kontrolatzen du, igorleak ez dakielarik zeintzuk diren ezta zenbat diren hartzaileak.
Erreferentziak
J. Kurose, K.W. Ross, Computer Networks, 3rd ed.
Autingues
Autingues Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Autingues udalerrian erroldatutako biztanleak 309 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 109 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 197 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (79 gizon eta 58 emakume) eta 14 langabezian zeuden (8 gizon eta 6 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 iturginak ziren, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Autingues udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 444 hektarea erabiltzen.
Oscaecilia bassleri
Oscaecilia bassleri Oscaecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Autingues
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palmirako Garaipen Arkua
Palmirako Garaipen Arkua Antzinako Erromaren Garaipen arkua izan zen. 1800 urte inguru zituen eta Siriako Palmira aztarnategi arkeologikoan zegoen. UNESCOk 1980an Gizateriaren ondare izendatu zuen, Palmirako antzinako hiriarekin batera. Siriako Gerra Zibila zela eta, 2013ko ekainaren 20an arriskuan zeuden Gizateria Ondarearen zerrendan sartu zuten. 2015earen urrian Estatu Islamikoak txikitu egin zuen.
Historia
Bertan aurkitutako idazkunen arabera Septimio Severo agindupean eraikia izan zen, II. mendean. Nahiz eta erabat ziurtata ez egon, itxura guztien arabera partiarren aurka Severoren garaipena 190 hamarkadaren amaieran ospatzeko egin zen.
Ezaugarriak
Arkua eta pilastrak kontu handiz zizelkatuak zituen. Motiboak Sirian ohikoak diren loreak, palmondoak eta elementu geometrikoak ziren. Ezaugarri berezia bezala bi alboetan itsatsi zizkioten arkuek orientazio desberdin zituzten.
Kanpo estekak
‎
Europar Batasuneko zuzenbidea
Europar Batasuneko Zuzenbidea Europar Batasuneko legezko ordenamendua da. Europar Batasuna "zuzenbide-erkidego" bat da, integrazioaren zerbitzura dagoen legezko arau-multzo bat duena, Zuzenbide primario batez eta Zuzenbide eratorri batez eratua funtsean.
"Zuzenbide-erkidego" adierazpenak, "Zuzenbide-estatu" adierazpenaren paralelo, Europar Batasuna, bere estatu kideak bezala, legezkotasun printzipioari datxekiola nabarmendu nahi du.
Zuzenbide primarioa
Batasunaren marko konstituzionala da, eta sortze-, zabaltze- eta berritze-itunez osatua dago. Hauek dira itunok: Parisko Ituna, Ikatzaren eta Altzairuaren Europar Erkidegoaren sorrera ekarri zuena (1951); Erromako Ituna, Europako Ekonomia Erkidegoaren eta Europako Energia Atomikoaren Erkidegoaren sorrera ekarri zuena (1957); Danimarka, Irlanda eta Britainia Handiaren atxikimendu Itunak (1972), Greziarena (1981), Espainia eta Portugalena (1985); Europar Agiri bakarra (1986); Europar Batasunaren Ituna edo Maastrichteko Ituna (1992); Austria, Finlandia eta Suediaren atxikimendu itunak (1994). Zuzenbide primarioa erkidegoaren gainerako ordenamenduari eusten dion oinarria da. Kontsentsuzko Zuzenbidea da, eta estatu izenpetzaileek, zenbait organoren sortzaile izanik (Europako Batzordea, Europako Parlamentua, Justizia Auzitegia), burujabetasunari uko egiten diote neurri batean.
Zuzenbide eratorria
Erkidegoko erakundeek onartutako arau guztiez osatua dago, itunen helburu eta printzipioak aurrera eramateko eta gauzatzeko asmoz. Araudia derrigorrezkoa da bere elementu guztietan, eta zuzenean ezarri ahal zaio estatu kide bakoitzari. Hartzaileak zehaztugabeak dira. Araudiak estatu kidea helburua lortzera behartzen du, eta agintari nazionalen eskuetan uzten du bidearen eta bitartekoen aukeraketa. Erabakiak derrigorrezkoak dira elementu guztietan eta hartzaile guztientzat (estatu kideak edo partikular soilak). Egintza horiek lotesleak diren bezala, beste batzuk (gomendioak eta aholkuak) ez. Lehenak bakarrik har daitezke Erkidegoko Zuzenbidearen iturritzat. Hala egintza batzuk nola besteak, Batzordean edo Kontseiluan izan dezakete jatorria, Europako Legebiltzarrak horiek prestatzeko joka dezakeen papera gorabehera. Egintza guztiak Egunkari Ofizialean argitaratzen dira, egunero, Europar Erkidegoko hizkuntza ofizial guztietan.
Zuzenbide osagarria. Beste iturri batzuk
Erkidegoko Zuzenbide osagarria estatu kideek izenpetutako nazioarteko itunez, Kontseiluan bildutako estatu kideen ordezkarien erabakiez, eta Batasunaren eta beste herrialde batzuen artean egindako nazioarteko itunez eratua dago, Europar Batasunaren gainerako ordenamenduarekin eta bereziki bere Zuzenbide primarioarekin bat eginik. Gainerako iturrien artean aipagarriak dira: Nazioarteko Zuzenbide orokorraren arauak, Zuzenbidearen printzipio orokorrak -Nazioarteko Zuzenbidetik, estatu kideen legezko ordenamenduetatik edo Erkidegoko Zuzenbidetik bertatik hartuak- eta erkidegoko ohiturak. Zuzenbidearen iturri gisa hartu beharko litzatekeela gorabehera, ez da inola ere ahaztu behar Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren jurisprudentzia, bera baita erkidego horretako zuzenbidearen goren interpretea.
Erkidegoko legezko ordenamenduaren ezaugarriak
Zuzenean aplika daitekeena: erkidegoaren legezko ordenamendua estatu kideak arautzen dituena ez bezalakoa da, independentea, eta estatu kideen edo estatuotako herritarren eskubideak eta betebeharrak erabaki ditzake estatu horien parte hartzerik gabe. Zuzeneko ondorioak dituena: estatu kideetako herritarrek auzitegi nazionaletara jotzeko aukera dute erkidegoko arauek ezagutzen dizkieten eskubideak onar dakizkien eta babes ditzaten eskatzera. Lehentasunekoa: erkidegoko zuzenbideak zuzenbide nazionalen aurrean duen autonomia eta hura Europar Batasuneko lurralde osoan berdin aplikatzeko beharra dela eta, lehentasuna du estatu kideetako zuzenbidearen aurrean, Europako Justizia Auzitegiaren jurisprudentziak hala erabakita.
Ourthe
Ourthe (Oûte) Belgikako ibaia da, Mosaren adarra. Houffalizetik gertu, Ourthe Occidentale (Mendebaldeko Ourthe) eta Ourthe Orientale (Ekialdeko Ourthe) ibaien lotunean jaioa, Ardeneetako La Roche-en-Ardenne, Hotton, Durbuy, Hamoir eta Esneux herriak zeharkatzen ditu bere ibilbidean. Amblève eta Vesdre ibaiadar nagusiak ditu.
Salbaziorako Islamiar Frontea
Salbaziorako Islamiar Frontea (الجبهة الإسلامية للإنقاذ; Front Islamique du Salut), FIS, Aljeriako alderdi politikoa da, 1992. urteaz geroztik Aljeriako gobernuak legez kontrakotzat deklaratua. Aljeriako erregimenaren aurkari nagusia XX. mendearen azkeneko urteetan. Alderdia indartuz joan zen hauteskundez hauteskunde, baina bere azken garaipenaren bezperan Aljeriako egitura demokratikotik kanpo utzi zuten. Harrezkero FISek armen indarrez egin zion aurre Aljeriako gobernuari, hark aginpidea indarrez beretu zuelakoan.
1989 eta 1990. urteetan manifestazio handiak egin ziren xaria legearen eta arabiar ohituren arabera gobernatutako gizarte baten alde. FISek bere onerako baliatu zuen 1988ko urrian Aljerreko gazteek egin zuten matxinada, gerora Oran, Mostaganem, Blida eta beste hiri eta leku batzuetara hedatua.
FIS 1989ko martxoan sortu zen, eta urte bereko irailean legeztatu zuten. 1990eko hauteskundeetan hartu zuen parte lehen aldiz eta gobernuko alderdiari alde handia kenduz irabazi zituen hauteskunde haiek: FISek botoen % 65 jaso zituen eta FLNek (Front de libération nationale; Aljeriaren Askapenerako Frontea) % 28. FISek eskualde guztien erdietan lortu zuen gehiengoa, baita hiri nagusi gehienetan ere. Salbuespen bakarrak Kabilia eta Sahara aldea izan ziren. Hauteskunde zuzenak izan ziren, baina oposizioko alderdi handiek boikota egin zuten. FISek ummak balira bezala gobernatu zituen eskualdeak, eta ez zituen aintzat hartu pertsona banakoen eskubideak. FISentzat demokrazia Mendebaldeko herrialdeen kontua zen. Handik gutxira alderdia bi zati egin zen: demokrazia eta hauteskundeak aldezten zituztenak, batetik, eta "afganiarrak", bestetik, Afganistanen sobietarren aurka borrokatu ziren soldadu ohiak, alegia. Alderdia Majlisu sh-Shura izeneko batzordeak kontrolatzen zuen; 35 bat kidez osatua zen, eta haren barruan ere bi alde bereizten ziren: salafiak eta jaza'ir-ak. Salafien iritzian, Koranaren irakaspenetara egokitu behar da gizartea, eta Jaza'ir-en iritzian, berriz, Korana egokitu behar zaio gaur egungo bizimodu eta kulturara.
1991n jaza'ir-ak nagusitu ziren eta FIS hauteskundeetarako prestatzen hasi zen. FISek, bestalde, bere langile-mugimendua zeukan, eta grebak bultzatzeko erabili zuen: 1992ko ekainekoa, esate baterako. Buruzagi nagusiak Ali Belhadj (salafia, unibertsitateko irakaslea), Abbassi Madani (salafia, Psikologia irakaslea), eta Abdelkader Hachani (jaza'ir, ingeniaria) ziren. Ali Belhadj eta Abassi Madani atxilo hartu zituzten, Aljeriako buruzagiek Abdelkader Hachani moderatuagoa nahi baitzuten buruzagitzan. Hachanik gidatu zuen hautesle-errolda, eta leku nagusietan jarri zituen bere zaleak. Hala ere, alderdiko kide batzuek ez zuten hauteskundeetan parte hartu nahi izan Ali Belhadj eta Abssi Madani buruzagiak kartzelan zeuden bitartean. Azaroaren 28an hiru polizia hil ziren "afganiarren" atentatu batean. FISek bere buruzagiak aska zitzatela eskatu zuen, baina bertan behera utzi zuen eskaria hauteskundeak baino bi aste lehenago. Hauteskundeen lehen txandan Aljeriako Legebiltzarreko 429 aulkietatik 188 eskuratu zituen. FLNk 15 besterik ez, FFS (Front de forces socialistes) sozialistak berak (25) baino gutxiago. Boto-kopuruan, baina, aldea ez zen hain handia: FLNren boto-kopurua halako bi baizik ez zuen eskuratu FISek. Hauteskundeen ondoren, gobernuaren ekintza gogorrak eragin zitzakeen beldur zen FIS. RCD (Rassamblement pour la culture et la démocratie) alderdiko buruzagiak, espero baino askoz boto gutxiago jaso zituenak, hauteskundeen bigarren txanda bertan behera uztea eskatu zuen. FLNko Lehen Ministro ohia, baina, Mouloud Hamrouche, ez zetorren bat eskari harekin. Arazoa "demokrazia" zen: Aljeriak demokraziaren bidea hartuko zuen FISen gobernupean? Bertan behera utz zitezkeen hauteskundeak demokrazia arriskuan jarri gabe? Estatu nagusiak berehala erantzun zuen: Cahdly lehendakariak kargua utzi behar izan zuen, eta FIS legez kontrako deklaratu zuten.
1992. urteaz geroztik Aljerian gerra zibila jazo zen. FISen talde militarrak (AIS) indar handia hartu zuen alderdiaren barruan. Hala ere, elkarrizketak izan ziren FISeko buruzagi atxilotuen eta gobernuaren artean, batez ere Aljeriako buruzagiak GIAren ekintzengatik arduraturik FIS bi etsaietan txikiena zela ohartu zirenez geroztik. 1996ko azaroko hauteskundeen ondoren, Aljeriako Konstituzio berriak bere burua erlijioaren eta etniaren arabera definitzen zuten alderdiak debekatu zituen.
Hondouville
Hondouville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hondouville udalerrian erroldatutako biztanleak 752 ziren. Familiak 288 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 334 etxebizitza zeuden, 297 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 323 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 297 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 121 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 496 ziren, horien artean 396 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 396 pertsona aktiboetatik 366 lanean zeuden (196 gizon eta 170 emakume) eta 30 langabezian zeuden (7 gizon eta 23 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hondouville udalerrian 300 unitate fiskal zeuden, 764,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.540 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 5 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Discosura longicaudus
Discosura longicaudus Discosura generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Doricha
Doricha Trochilidae familiako hegazti genero bat da. Mexikoko hegoaldean, Guatemala, El Salvador eta Hondurasen bizi dira.
Skene (Aberdeenshire)
Skene, 'Sgainn', Eskoziako baserriz osatutako komunitate txiki bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.
El Carpio de Tajo
El Carpio de Tajo Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.202 biztanle zituen.
Montreuil-sur-Lozon
Montreuil-sur-Lozon Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Oscaecilia elongata
Oscaecilia elongata Oscaecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Montreuil-sur-Lozon
Biztanleria
2007an Montreuil-sur-Lozon udalerrian erroldatutako biztanleak 272 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (30 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 30 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 135 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 132etxeak ziren. 109 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 163 ziren, horien artean 115 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 115 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (55 gizon eta 48 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montreuil-sur-Lozon udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 278 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.041 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montreuil-sur-Lozon udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 486 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal Herriko margolaritza
Euskal Herriko margolaritzak ez du jarraitasunik izan XIX. mendearen erdia arte, nahiz eta XV. mendetik aurrera margolari bikainak izan diren. Horietako askok Euskal Herritik kanpora lan egin zuten.
XVI. mendeko margolari ospetsuenak Frantzisko Mendieta bilbotarra eta Mexikoko eskolaren sortzaile izan zen Baltasar Etxabe zumaiarra dira.
XVII. mendean, Ignacio Iriarte azkoitiarrak, Sevillan finkatuta, Murilloren margo-lan askoren hondoko paisaiak margotu zituen. XIX. mendean, erromantizismoaren eraginpean, ohiturei eta historiako gaiei buruzko margo-lanak egin ziren batez ere. Euskal Herriko margolari gehienek Madrilgo San Fernando Arte Ederretako Eskolan egiten zituzten ikasketak, hango arauei jarraituz margotzen zuten, eta Arte Ederretako sariketetan parte hartzen zuten, beren koadroak ezagutzera emateko, eta, bide batez, Espainiako zein Euskal Herriko aberatsei saldu ahal izateko. XIX. mendearen erdialdean euskal pinturaren historian garrantzi handia izan zuen margolari bat izan zen, euskal giroko ikuspegiak margotu zituena: Antonio Maria Lekuona tolosarra (1831-1907), Euskal Herriko margolaritzaren aitzindaritzat hartzen dena. Garai hartako beste bi margolari bikainek ez zioten ordea haren bide berari jarraitu; Juan Barroetak Madrilen ikasi eta Madrilgo giroko koadro asko egin zituen, eta Eduardo Zamacoisek Madrilen egin ikasketak eta Parisen osatu zituen, eta hango giroan murgildu zen. Dirudienez, harrezkero, euskal margolari asko Parisa joan zen, eta hala, mende bukaeran Frantzian sortu zen inpresionismoaz kutsatu ziren.
Euskal Herriko inpresionismoa Adolfo Guiard Larrauri (1860-1916) bilbotarrarekin hasi eta sortzez asturiarra zen Darío de Regoyosekin (1857-1913) sendotu zen. Fauvismoak ere izan zuen euskal herritar jarraitzailerik, Francisco Iturrino eta Juan Etxebarria adibidez. Bestalde, euskal herritar margolari batzuek Espainiako 98ko belaunaldiko higikunde intelektualarekin bat egin zuten; horien artean, aipagarriak dira Ignacio Zuloaga (1870-1945) eta Manuel Losada (1865-1949), gehienbat Gaztelako paisaiak, izadi hilak eta erretratuak egin zituztenak, eta, haiekin batera, Benito Barrueta eta Gustavo Maeztu.
Howard the Duck (filma)
Filma estreinatzeko garaian sekulako kritika txarrak jaso zituen, eta etekin ekonomikoen aldetik filma burutzeko xahutu zen diru kopuruaren irabazi berberak izan zituen. Noiz edo noiz burutzen diren inoizko film txarrenen zerrendetan postu ezberdinetan sailkatua ere agertu ohi da, garaiko kritikarien arabera bere emaitza kaxkarren gakoa komikiko pertsonaia honen filma izaki marrazki bizidunekin egin beharrean izaki bizidunekin egitean egon zen, halere gaur egun bere gidoi zeharo txarraren errua dela gehiago azpimarratzen da. Dena den, gaur egun eta kritikarien joeraren aurka eginez komikizaleen artean kultuzko filma bilakatu da.
Om jag vänder mig om
Om jag vänder mig om 2003ko Björn Runge suediar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Agnes eta Rickard hiri berri batera doaz bizitzera eta agur esateko bere lagun onenak afaltzera gonbidatzen dituzte.
Howard the Duck (filma)
Argumentua
Planeta urrun batetik, eta espazio-laborategi bateko akats baten ondorioz, Lurrera izaki bitxi bat telegarraiatua iritsi berri da, Howard (Chip Zien) deitzen dela dioen ahatea. Cleveland hirian Beverly (Lea Thompson) izeneko rock talde bateko abeslaria den neska gazte batek bere etxean bizitzen utziko dio. Jenning doktoreak (Jeffrey Jones) bere jatorrizko planetara itzularazten saiatzean, esperimentuaren deabruzko energiak berau atzeman eta Jaun Ilunean (Brian Steele) bilakatuko du, orduan Howardek hari aurre egin beharko dio
Alionematichthys piger
Alionematichthys piger Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Alionematichthys plicatosurculus
Alionematichthys plicatosurculus Alionematichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.
Euskal Herriko margolaritza
XX. mendearen hasieran euskal abertzaletasuna burgesia txikian errotzeak eta sozialismoa langilerian hedatzeak eragin handia izan zuten euskal gizartean. Gertaera horrek, oro har, bi joerako margolaritzari bide eman zien, bata euskal esentziaren bila, giza arazoez kezkatua bestea. Lehen joerako margolarien artean Valentin Zubiaurre eta Ramon Zubiaurre anaiak, Elias Salaberria, Ramiro Arrue eta José Arrue anaiak daude. Bigarren joera edo errealismo sozialeko margolarien artean Aurelio Arteta (1879-1940) eta Julian Tellaetxe (1884-1960) gailendu ziren. Joera horretako margo-lanetan Euskal Herriko langilearen bizimodua, lantegietako eta meategietako lan arazoak islatu ziren besteak beste. Aipagarriak dira orobat, nahiz eta joera horietatik at egon, Bernardino Bienabe Artia, Ricardo Baroja, Larroque, Martiarena eta beste batzuk.
1936ko gerrak margolari askoren jarduna eta adierazpen askatasuna eten zituen. Euskal Artisten Elkartea desegin zen, Arte eta Langintzako Eskolak itxi ziren eta erakusketak kontrol zorrotz baten pean egiten ziren. Hala ere, 1941etik aurrera euskal artistek elkarteak eta pintore taldeak sortu zituzten beren lanbidea babesteko eta artea sustatzeko. Dena dela, urte horietan, erabilitako gaiei eta joerei dagokienez, berrikuntza gutxi izan ziren, Jose María Uzelay (1903-1979) bermeotarraren surrealismoa izan ezik. 1949an, Jorge Oteiza Euskal Herrira itzuli ondoren, hasi zen euskal artearen pizkundea, hura, Nestor Basterretxea, Eduardo Txillida eta Agustin Ibarrolarekin lehenbizi, eta handik hamar urtera, margolaritza informalista ekarri zuten Rafael Ruiz Balerdi, Jose Luis Zumeta, Amable Arias, Jose Antonio Sistiaga, Mari Paz Jimenez, Carmelo Ortiz de Elgea, Juan Luis Goenaga eta beste margolari batzuekin. Urte horietan artea herrira zabaltzeko eta euskal estetika bat sortzeko ahaleginak egin ziren; halaber, artea borrokarako tresna gisa erabili zen, Francoren erregimenaren aurka. Horrenbestean, 1960an Euskal Eskola osatu zuten GAUR, EMEN, ORAIN eta DANOK taldeak sortu ziren Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan. Joerei dagokienez, informalismoa eta abstrakzioa nagusitu ziren, nahiz eta batzuek, Ibarrolak adibidez, errealismo soziala lantzen jarraitu zuten.
Enbolia
Enbolia odol-hodietan zehar dabilen masa solido, likido edo gasezkoa (enbolo izenekoa) eragindako patologia da, organo bat odolez elikatzen duen odol-hodi bat buxatu eta ondorioz iskemia eragin dezakeena.
Trochilus polytmus
Trochilus polytmus Trochilus generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Oscaecilia equatorialis
Oscaecilia equatorialis Oscaecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Tumaneko sarraskia
Tumaneko sarraskia Koreako gudan gertatutako guda krimen bat izan zen. 1950 urteko uztailaren 16an, Hego Koreako Tuman herri inguruan, AEB Armadako larriki zauritu eta armarik gabeko 30 soldadu eta kapilau bat erail zituzten. Sarraskiaren egilea Ipar Koreako armada izan zen.
Archilochus
Archilochus Trochilidae familiako hegazti genero bat da. Bi espezie migratorio oso txiki daude barruan. Negua Ertamerikan igarotzen dute eta uda Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldean.
Miniopterus minor
Miniopterus minor Miniopterus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Miniopterinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
El Casar de Escalona
El Casar de Escalona Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
Chorizo de Bilbao
Chorizo de Bilbao edo Chorizo Bilbao Filipinetan ospe handia hartu zuen eta Estatu Batuetan fabrikatzen den hestebetea da, txerrikiz egina. Izenak kontrakoa dirudi arren, ez da euskal gastronomiakoa.
Hestebete erdiondu bat, haragi txikitua, animalia-koipea, gatza, piperrautsa eta espeziak dituena; gurean ez bezala, behien zati bat darama, txerriak eta piperbeltza ere bai.
Gaur egun, "Chorizo de Bilbao" Estatu Batuetan egiten da gehienbat, Ipar Amerikara egindako filipino-emigrazioa dela eta, baina badira XX. mendearen hasieran produktu horren ospea erakusten duten testigantzak, filipinaren iraultza amaitu berria.
Zergatik esaten zaio horrela? Haren izena misterioan bilduta dago. Batzuk diotenez, filipino-fabrikatzaile batek Bilboko abizen hori jarri ziola bere txorizoei inportatutako produktuen balioa emateko; beste batzuk, jatorrizko kargamentuak Espainiatik zetozela Bilboko portutik edo errezeta Manilan finkatutako Bizkaiko urdaiazpiko batetik zetorrela.
Sanvensa
Sanvensa Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sanvensa udalerrian erroldatutako biztanleak 612 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 301 etxebizitza zeuden, 248 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 282 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 248 etxebizitza nagusietatik 211 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 136 etxek bost zituzten. 183 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 362 ziren, horien artean 251 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 251 pertsona aktiboetatik 233 lanean zeuden (121 gizon eta 112 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sanvensa udalerrian 244 unitate fiskal zeuden, 595,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.325 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Sanvensa udalerrian 51 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.763 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Idaho
Idaho (ingelesez ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da, Estatu Batuetako ipar-mendebaldean kokatua. Guztira 1,3 milioi biztanle ditu estatuak. Boise da estatuko hiriburua eta baita hiririk garrantzitsuena ere. Bertan euskal jatorriko jende ugari bizi da.
Ekonomia
Metalak dira Idahoko ekonomiaren euskarri nagusia: kobre, zink, merkurio, urre, berun, zilar, uranio, kobalto eta antimonioa. Ekonomia jarduera garrantzizkoak dira nekazaritza eta industria ere. Azken urteetan kimika eta janari industriek garapen handia izan dute.
Historia
1805ean Lewis eta Clark izan ziren Idahoko lehen esploratzaileak. Urrezko meatzeak aurkitu zirenean, 1860. urte inguruan, jende asko bertaratu zen, eta hortik etorri zen garapen nagusia. Estatu Batuetako berrogeita hirugarren estatua da 1890. urteaz geroztik. Asko dira XIX. mendearen erdialdeaz gero hara joandako euskaldunak. Boise hiriburuan, batez ere, nabarmena da euskaldunen pisua.
Hiri nagusiak
(*2006, **2007 eta ***2008an).
Botans
Biztanleria
2007an Botans udalerrian erroldatutako biztanleak 273 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Idaho
Banaketa administratiboa
Idaho konderritan banaturik dago. 1919z geroztik, estatuak 44 konderri ditu, 1.062 eta 22.020 kilometro kuadro arteko azalera dituenak.
Botans
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 99 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 99 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Documenta
documenta (d xeheaz) Alemaniako Kassel hirian arte garaikidea sustatzeko aldian behin egiten diren erakustaldi nagusietako bat da. Veneziako Bi Urtekoarekin batera, garrantzitsuenetakoa da. documentak bete dituen berrogeita hamar urte inguruan jakin izan du nazioarteko arteari aurkikuntza berriak azaltzen, joera berrien gaineko eztabaida proposatzen edo horien nondik norakoak erakusten.
Botans
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Documenta
documenta bi gizonen asmoa eta erantzukizuna izan zen hasieran: Arnold Bode, Kasseleko Arte Ederretako Akademiako irakaslea, pintorea eta erakusketa-arkitektoa, 1954an artea sustatzeko elkarte bat sortu zuena (XX. mendeko Mendebaldeko Artea); eta Werner Haftmann, artearen historialaria, urte horretan bertan "XX. mendeko pintura" aldizkaria sortu zuena. Lehenengoaren interesa zen artea plazaratzearen ingurukoa, eta bigarrenarena, aldiz, Alemaniako artearen egoerari buruzko gogoeta bat egitea; elkartu ziren unetik bertatik bi nahi horiek bateratu zituzten, eta saiatu ziren belaunaldi gazteei ezagutarazten ez bakarrik arte garaikidea, baita abangoardiako artea (erregimen faxistak guztiz debekatua) ere.