cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karramarroaren nebulosa
Guraso-izarra
Karramarroaren nebulosaren azterketen arazo garrantzitsu bat, nebulosaren eta pulsarraren masa konbinatuak, aurreikusitako izar gurasoaren masa baino nabarmen gutxiago batzen duela da, eta "masa galdua" non dagoen oraindik konpondu gabe dagoen kontua da. Nebulosaren masaren estimazioak isuritako argi kopuru osoa neurtuz eta beharrezko masa kalkulatuz egiten dira, nebulosaren tenperatura eta dentsitate neurtua kontuan hartuta. Zenbatespenak 1 eta 5 M ☉ artekoak dira, eta 2-3 M ☉ da oro har onartutako balioa. Neutroi izarraren masa 1,4 eta 2 M ☉ artean estimatzen da.
Karramarroaren nebulosan falta den masa azaltzeko teoria nagusia, gurasoaren masaren funtsezko proportzio bat supernobaren leherketaren aurretik izar haize azkar batean eramana izan zela da, Wolf-Rayet izarretan eskuarki ikusten den fenomeno bat. Hala ere, honek oskol bat sortuko zuen nebulosaren inguruan. Hainbat uhin-luzeratan oskol bat ikusten saiatu diren arren, oraindik ez da bat bera ere aurkitu.
Eguzki-sistemako gorputzen trantsituak
Karramarroaren nebulosa ekliptikatik 1,5 gradu ingurura dago, Lurraren orbitaren planoa Eguzkiaren inguruan. Honek esan nahi du Ilargiak -eta batzuetan planetak- nebulosa iragatu edo ezkuta dezakeela. Eguzkia nebulosatik igarotzen ez den arren, bere koroa nebulosaren aurretik igarotzen da. Igarotze eta ezkutatze hauek nebulosa zein nebulosaren aurretik igarotzen den objektua aztertzeko erabil daitezke, iragaitzazko gorputzak nebulosaren erradiazioa nola aldatzen duen behatuz.
Ilargia
Ilargi-igarobideak nebulosaren x izpien igorpenak kartografiatzeko erabili dira. X izpiak behatzeko sateliteak, X Izpiko Chandra Behatokia kasu, jaurti aurretik, x izpien behaketek, nahiko erresoluzio angeluar baxua izaten zuten, baina Ilargia nebulosaren aurretik igarotzen denean, bere posizioa oso zehatz ezagutzen da, eta, beraz, nebulosaren dizdira aldaketak, x izpien igorpenaren mapak sortzeko erabil daitezke. Karramarroaren nebulosaren x izpiak lehen aldiz ikusi zirenean, ilargiaren ezkutaketa bat erabili zen bere iturriaren kokapen zehatza zehazteko.
Eguzkia
Eguzkiaren koroa karramarroaren nebulosaren aurretik igarotzen da ekainero. Karramarroaren nebulosatik une horretan jasotako irrati-uhinen aldaketak erabil daitezke koroaren dentsitateari eta egiturari buruzko xehetasunak ondorioztatzeko. Lehen behaketek, koroa, uste zena baino distantzia handiagoetara hedatzen zela ezarri zuten, eta, ondorengo behaketek, koroak, dentsitate aldaketa nabarmenak zituela aurkitu zuten.
Beste objektu batzuk
Oso gutxitan igarotzen da Saturno Karramarroaren Nebulosatik. Bere igarotzea 2003ko urtarrilaren 4an (UTC) izan zen lehena 1295eko abenduaren 31tik; ez da besterik gertatuko 2267ko abuztuaren 5era arte. Ikertzaileek X Izpiko Chandra Behatokia erabili zuten Saturnoren ilargia Titan ikusteko nebulosa zeharkatzen zuen bitartean, eta Titanen x izpien "itzala" bere azalera solidoa baino handiagoa zela ikusi zuten, bere atmosferan x izpien xurgatzearen ondorioz. Behaketa hauek, Titanen atmosferaren lodiera 880 kilometrokoa zela erakutsi zuten. Saturnoren igarotzea ezin izan zen ikusi, Chandra, une horretan, Van Allenen gerrikoak zeharkatzen ari baitzen.
Prionotus ruscarius
Prionotus ruscarius Prionotus generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Shiloh (New Jersey)
Shiloh New Jerseyko borough bat da. Cumberland konderrian kokatua dago. 2010ean 516 biztanle zituen, 3.13 kilometro koadrotan banatuta.
Nevado Sajama
Nevado Sajama Erdialdeko Andeetan dagoen mendia da, Boliviako tontorrik altuena dena eta Txileko mugatik oso urruti ez dagoena.
Leptotyphlops kafubi
Leptotyphlops kafubi Leptotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Nevado Sajama
6.542 metroko altuera du.
Homogeneo eta heterogeneo
Homogeneo eta heterogeneo terminoek erabilera zabala dute hainbat zientzia eta jakintza-arloetan:
Tacita Dean
Tacita Charlotte Dean, ezagunagoa Tacita Dean izenez (Canterbury, Erresuma Batua, 1965ko azaroaren 12a) britainiar artista bisuala da, eta bideo-artista gisa egindako lanarengatik da ezaguna. Aipatzekoa da 16 mm-ko filma erabiltzen duela.
Biografia
Tacita Dean Canterburyn, Erresuma Batuko hego-ekialdeko hirian, jaio zen. Joseph Dean epailearen alaba, eta Ptolemy Dean arkitekto eta telebistako aurkezlearen arreba da. Bere garaian Ealing zinema-estudioak sortu zituen Basil Dean zinema- eta antzerki-zuzendari eta -ekoizlearen biloba da. Berlinen bizi eta lan egiten du.
1985etik 1988ra Falmoutheko Arte Eskolan ikasi zuen. Greziako gobernuak beka bat eman zion Atenasko Arte Eder Gorenaren Eskolarako (1989 – 1990). 1990-1992 bitartean Londresko Slade Arte Ederren Eskolara joan zen. Hasieran, pintore gisa trebatu zen, baina, ondoren, bideoan aritu zen, eta azken lan horien bidez da ezaguna. Hala ere, baliabide ugari erabiltzen ditu, marrazkia, argazkia eta soinua barne. Hainbat liburu ere argitaratu ditu, eta horien gaiek osatzen dute bere ikusizko lana. Azken lanetan ez da iruzkinik egiten, baina testu batzuk bideoen zati dira. Young british artists-etako bat da.
Mireia Elkoroiribe
Mireia Elkoroiribe Zenikaonandia (Abadiño, Bizkaia, 1975ko abuztuaren 18a) politikari eta enpresaburua, Durangoko zinegotzia, Durangaldeko Mankomunitatearen presidentea eta Durangoko Udal hauteskundeetan alkategaia, EAJren eskutik, 2019-2023 legegintzaldian.
Tacita Dean
Ibilbide artistikoa
Bere lanetan adierazpen-formatuak erabiltzen ditu, eta, askotan, artistak zinemagintzan aurkitzen ditu adierazpen horiek. Bere lanetan gehien landu diren gaietako batzuk denborarekin, memoriarekin eta itsasoarekin lotuta daude.
Mireia Elkoroiribe
2023ko ekainaren 17an Durangoko alkate bilakatu zen PSE-EEren eta PPren babesarekin.
Tacita Dean
Ibilbide artistikoa
Iragankorrarekiko erakarpena ere bere lanaren ezaugarria da, artistak berak onartzen duen bezala:"'Ezin dut zehaztu erakarpen horren jatorria, baina egia da desagertzen diren gauzek erakartzen nautela, nahiz eta batzuetan ez jakin desagertu egingo direla. [..] Bai, nire arbeletako igeltsua ezaba daiteke, baina egia da, halaber, horrela egiten direla marrazkiak: marraztuz eta ezabatuz eta berriro marraztuz. Bere izaera da '."Bideoartearekin lotura estua du bere ibilbide artistikoak. Ikus-entzunezkoen hizkuntza propioa erabiltzen du, baina zinemaren eta telebista tradizionalaren kodeak eta arauak urratzen ditu. Hala, artista britainiarrraren film-lanak bideoarteari dagozkionak dira: estilo narratibo bat irudikatzea ikus-entzunezko tradizionalaren konbentzioetatik kanpo, irudi eta soinu berriak bilatzea, muntaketa haustea eta ohiko film-ekoizpenen berezko planen iraupena. 16 mm-ko filmazio-formatu kutunari dagokionez, Tacita Dean filmak hauxe dio: "'Ez ditut nire filmak beste formatu batean erakutsiko. Beraz, zinema-zintak desagertzen badira, nire lanak ere desagertu egingo dira'."Young British Artists artista garaikideen taldeko kidea, 1998an Turner Sarirako izendatu zuten, eta, azkenean, Chris Ofili margolariari eman zioten. Deanek hainbat gune garrantzitsutan erakutsi ditu, hala nola Reina Sofía Arte Zentro Nazionalean eta Tate Britain. 2018an, aldi berean Portrait, National Gallery eta Royal Academyn erakutsi zuen lehen artista bihurtu zen.
Erakusketak
Bere lanak, gutxienez,hamar bat erakusketatan baino gehiagotan erakutsi ditu bakarka eta taldean hogeita hamar bat laginetan.
Mireia Elkoroiribe
Biografia
Eusko Alderdi Jeltzalearen eskutik zenbait kargo publiko eskuratu ditu. Eusko Trenbideak-en idazkaria izan zen, ondoren Euskal Trenbide Sarearen komunikazio arduraduna eta 2007tik 2009ra, Garraio Zuzendaria izan zen. Hezkuntza departamentuko aholkulari ere izan da eta 2017tik 2018ra, Osasun Kontseilariaren aholku kabinetearen zuzendaria. Durangoko Udal hauteskundeetan alkategaia izan zen 2019an, eta 2023ko Udal hauteskundeetarako ere aurkeztu da.
Tacita Dean
Erakusketak
Event for a Stage (2014) lanean, Tacita Deanek, Stephen Dillane aktorearekin batera, lau gaueko happening bat aurkeztu zuen, artistaren formatu gogokoena duen 16 mm-ko kamera batzuekin grabatua.
Mireia Elkoroiribe
Biografia
Elkoroiribe enpresaria ere bada, Dilusiones se Vive, ekimenak antolatzen dituen enpresa, Montevideoko joko eta apustu aretoa, eta Urtzi tabernako bazkidea ere bada.
Tacita Dean
Erakusketak
De mar mar (2014), Botín Fundazioak antolatuta, itsasoari eta nabigazioari buruzko igeltsuzko zenbait obra aurkeztu zituen Tacita Deanek arbelean.
Mireia Elkoroiribe
Durangaldeko Mankomunitatearen Presidentea
2019ko irailaren 18an Durangaldeko Mankomunitatearen Presidente hautatu zuten Abadiñoko Astola etxean, lau urterako kargua dena. Lehentasunen artean, enpresen lehiakortasuna sustatzea izango zela adierazi zuen, nahiz eta gizarte zerbitzuen, euskararen eta zaborren kudeaketa ere kontuan hartuko zituela ere esan zuen.
Tacita Dean
Sariak eta aintzatespenak
Sari eta aintzatespenen artean, hauexek nabarmentzen dira:
Argentinako kostalde atlantikoa
Argentinako kostalde atlantikoa edo gaztelaniaz Costa Atlántica izen ezaguna da Argentinan hondartza erakargarrietan oinarritutako udako turismoa duten hiriak aipatzeko; guztiak Atlantikoa mugatzen dute. Uda guztietan, milioika lagunek aukeratzen dituzte oporretarako helmuga gisa. Zentzu horretan, Argentinako "Costa Atlántica-k" Buenos Aires, Río Negro, Chubut eta Santa Cruz probintzietako Argentinako itsasoaren kostaldea dauka. Zentzu zabalagoan, Tierra del Fuego probintziako hegoaldeko kostaldea ere kontuan hartzen da.
Eskualde hau hondartza zabalengatik nabarmentzen da, horietako batzuk ukitu gabe daudenak, dunak eta kostaldean hedatzen diren basoak dira, eta horrek atsedenerako aproposak diren asentamendu txikiak sortzea ahalbidetu du.
Hiriak biztanleriaren arabera
Hurrengo taulan Atlantikoko kostaldeko Argentinako hirietako biztanleria zehazten da.
Mireia Elkoroiribe
Durangoko alkate
2023ko ekainaren 17an Durangoko alkate bilakatu zen, aurreko legegintzaldia oposizioan egon ostean, PSE-EEren eta PPren babesarekin. EH Bilduko Ima Garrastatxuk bere hautagaitza aurkeztu zuen arren, ez zuen boterera iristeko beharrezko babesa lortu.
Elkoroiribek kargua hartzean ondorengoa adierazpenak egin zituen:"Legegintzaldia “arduraz” eta gainerako alderdiekin “batera” garatu gura dut. “Hori da gure borondatea eta konpromisoa”"
Takuma Nakajima
Takuma Nakajima (中島 拓真, 1995eko apirilaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Azul Claro Numazu.
Lucey (Savoia)
Lucey Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lucey udalerrian erroldatutako biztanleak 288 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 164 etxebizitza zeuden, 122 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 157 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 122 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 127 lanean zeuden (76 gizon eta 51 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lucey udalerrian 122 unitate fiskal zeuden, 297 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.196 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
Errotabirus
Errotabirusak Rotavirus generoan sailkatzen diren birusak dira, Reoviridae familiako partaideak direnak. Haien izena latinetik dator (Rota: gurpila); izan ere, mikroskopio elektronikoan ikusita gurpil baten antzeko itxura dute (irudia). Gaur egun (2010ean) 7 talde daude Rotavirus generoan, horietako 3 giza-patogenoak.
Lucey (Savoia)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Lucey udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Marcusenius angolensis
Marcusenius angolensis Marcusenius generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Lucey (Savoia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Errotabirus
Errotabirusak 1973an isolatu zituen lehenengoz Ruth Bishop mikrobiologo australiarrak, gastroenteritis latza zuten haurren heste-ehunak aztertuz: ehun horietan, mikroskopio elektronikoan behatuz, gurpil itxura zuten birusak zeuden, errotabirusak.
Errotabirusek haur txiki asko infektatzen dituzte, gorakoak eta beherakoak eraginez. Beherakoak oso larriak dira batzuetan, eta deshidratazio bortitzaren ondorioz heriotzaraino eraman dezakete. Horren ondorioz mundu osoan 600.000 haur hiltzen dira urtero, garatze-bidean dauden herrialdeetan batez ere.
Egitura
Errotabirusek harizpi bikoitzeko RNA dute material genetiko gisa, 11 pusketan zatituta. Kapside ikosaedrikoa dute, kanpoko bilgarririk ez duena.
Gripearen birusarekin gertatzen denaren antzera, RNAren zatiketak birusaren aldakortasun genetikoa areagotzen du, RNAren zatien arteko errekonbinaketa genetikoa errazten duelako.
Ship Bottom (New Jersey)
Ship Bottom New Jerseyko borough bat da. Ocean konderrian kokatua dago. 2010ean 1,156 biztanle zituen, 1.85 kilometro koadrotan banatuta.
Errotabirus
Patogenia
Errotabirus batzuek gastroenteritis akutua eragiten dute. Haur txikiak izan ohi dira kaltetuenak, baina infekzioak adin guztietan du eragina. Euskal Herrian kasu gehienak neguan gertatzen dira, eta kutsapen bidea gorozki-ahokoa da, hesteetako infekzio gehienen antzera. Gaitzaren inkubazio epea 2 egunetakoa da, eta gero beherako akutua dator, goragaleak, sukarra eta sabeleko minarekin batera. Sintomek astebete inguru irauten dute, eta gero berez desagertzen dira.
Kaltziodelrioita
Kaltziodelrioita mineral bat da.
Janetaescincus veseyfitzgeraldi
Janetaescincus veseyfitzgeraldi Janetaescincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Gatzaren matxinada
Gatzaren matxinada 1631 eta 1634 artean Bizkaian izandako matxinada izan zen, Bizkaiko jaurerriak biltegiratuta zuen gatzaren jabetza eta salneurriek sorturikoa.
Bizkaiko Gatzaren Matxinada izan zen Aro Modernoan zergen kontra sortu zen mugimendu nagusia, bai iraupenez (1631ko irailetik 1634ko maiatzera), bai herriaren errebindikazioaren konplexutasunez, zeren eta, eskari ekonomikoak gainditurik, aginpide politikoari ere zegozkionak zerikusi handia izan baitzuten.
Gizarte liskar haiek zerikusia izan zuten XVI. mendearen azken laurdenaz geroztik Gaztelako erresuma osoan eta bereziki Kantauri aldeko eremu batzuetan nagusitu zen ekonomiaren beheraldiarekin. Uzta txarrek eta 1596az geroztik Atlantikotik etorri, Castro Urdialesen barrena sartu eta lurralde horietan gogor jo zuen izurriak, gosea eta gaixotasuna zabaldu zuten bazterretan eta ahiturik utzi zuten biztanleria bolada baterako. Olivares konde-dukeak, Filipe IV.aren ministro nagusiak, hondamenera zetorren inperioari kosta ahala kosta eutsi nahian, inperioari eusteko, eraberritzeko eta goraipatzeko bultzatu zuen politikaren ondorioz, arazoak larriagotu egin ziren 1627tik aurrera. Euskal probintziek, beren foruak eta zerga-salbuespenak gorabehera, ez zuten ihes egiterik izan erregearen ogasun aseezinak, Europako abenturari eusteko, gero eta maizago eskatzen zituen zergetatik, nahiz Gaztelako gorteek abentura hori maiz gaitzetsia zuten.
Testuingurua
Zergak izan ziren Aro Modernoko lehen bi mendeetako liskarren arrazoi nagusia; XVII. mendearen erdialdetik aurrera, ordea, oinarri-oinarrizko elikagaiak garestitzea izan zen matxinada gehienen arrazoi nagusia, nahiz bestelako helburuak zituzten mugimenduak ere izan ziren, tokian tokiko agintarien edo atzerritarren aurkakoak.
Oro har, eta salbuespenak salbuespen —hala nola 1647-1652an Andaluziako hiri batzuetan izan ziren matxinadak, edo 1766an bizigaiek sortutakoak, adibidez—–, egonezinak sortutako iskanbila horiek bat-batekoak eta bakartuak izan ziren, agintariek indarrez zapaldu zituzten, eta ez zuen indarkeria-maila handirik iritsi bi aldeen arteko borrokak.
Liskar haiek ez ziren maizegi gertatu, edo ez bederen garai hartan bertan Frantzian, adibidez, izan ziren bezain maiz.
1591n, eta Milioien Zergaren ondorioz, iskanbilak izan ziren Gaztelako hiri batzuetan, eta, handik urtebetera, prokuradore-talde batek protesta egin zuen gorteetan.
XVII. mendean, eta alde batera utzita Katalunia, Portugal edo Napolin zergen aurka izan ziren matxinadak, altxamendu batzuk izan ziren Filipe IV.aren agindupean ardoaren gaineko zerga berrien kontra, Errioxan, Palentzian eta Mantxan. Baina zergen aurkako matxinada guztien artean, Bizkaikoa izan zen, zalantzarik gabe, garrantzitsuena.
Aurrekariak
1586tik aurrera depresio egoeran zen Espainiako koroaren ekonomia. 1610eko eta 1620ko hamarkadetan zehar kolonietatik jasotzen zuen metal preziatu kopurua murrizten aritu zen, eta 1626an txanponaren debaluazio nabaria gertatu zen. Horrez gain, 1628an Espainiako itsas-armadak porrot lazgarria pairatu zuen holandarren kontra, Kuba inguruan. Europako egoera politikoak eta 30 urteko gerrak gastu militarra aski altua zuen garaian, kolpe latza zen hori. Ondorioz, koroak zailtasun finantziario, militar eta sozial handiak zituen 1630ean, eta diru sarrera berrien bila hasi zen larri-larri.
Beste aldetik, estatu modernoen egituratzen prozesuaren baitan, zentralizazio prozesuetan murgildurik zegoen Espainiar estatua. Olivaresen gidaritzapean barne politika zentralista burutu zen, eta XVI. mendean mantendu ziren lurraldeen berezitasunak desagertarazi nahi ziren. Horrek kontrako jarrera sortzen zuen eta hori goxatzeko gobernuak oinarrizko zenbait produkturen gaineko zerga ezeztatu eta gatzaren gaineko zergaz ordeztea proposatu zuten 1630ean. Zerga hura estatu mailakoa zen, ordea, eta foru zuzenbidearen kontra zihoan zuzenean.
Arrazoi ekonomiko eta administratiboez gain, beste zenbait faktorek ere hauspotu zuten herritarren haserrea. Batzarrak bertan behera uztea eta euskararekiko erdeinua izan ziren horietako batzuk (batzarkideei gazteleraz mintzatu eta idaztea inposatu baizitzaien). Gizarteari begiratuz, koroaren zergek goi eta erdi eta behe mailen arteko haustura handitu zuten, merkatari apalak eta nekazari eta langileak baitziren nagusiki zerga hura ordaindu behar zutenak.
Zergari erantzun gogorrena Bizkaian gertatu zen, baina beste lurraldeetan ere gertatu ziren istiluak, maila apalagoan.
Milioen Zerga
Mende-hasieratik zalaparta handia zegoen Bizkaiko gizartean. 1601ean, Milioien Zerga ezarri nahiak —ordu arte euskal probintziek ez zuten zerga hori ordaindu beharrik izan—, herri-matxinada bat sorrarazi zuen Bizkaian. Handik sei urtera, 1607ko abenduan, “taldekatu” zeritzenek iskanbila handia sortu zuten Bilbon. Antonio de Bilbao sindiku prokuradoreak 15 eskulangile salatu zituen (margolariak, eskudelgileak, jostunak, sokagileak, etab.).
Delitu hauek egozten zizkieten: “elkargo, ezkutuko batzar eta konfederazioak egitea… hiribildu honek duen gobernatzeko era eta modua hausteko”; azken finean, udalean nagusi ziren oligarken aginpideari aurre egitea, “jende arruntak” erakunde horretan parte hartu nahi baitzuen, beti egin izan zuen bezala. Taldekatuak zeritzen haien nahiek esparru egokia aurkituko zuten berriz ere 1631-1634tik aurrera.
Gatzaren zergaren legea
1631ko urtarrilaren 3ko Errege Agindu baten bidez, gatzaren prezioa % 44 igotzeaz gainera, bildutako gatz guztia konfiskatu eta Errege Ogasunak bakarrik salduko zuela agindu zuten. Gatzaren gaineko errege-monopolioa ezarri zen, horrela. Esan bezala, modu honetan habsburgotarrek Iparraldeko Europan zituzten gerrak finantzatu nahi zuten, foru-eskubideak eta zerga-salbuespena urratzen zituzten arren.
Bilbon atsekabea zen nagusi eta bertako aldundiak batzorde negoziatzaile bat bidali zuen Madrilera, Juan Ortez de Velascok eta Martin de Hormaecheak osatua, Filipe IV.ak zin egin zituen foruak errespetatzeko eskatzera. Madrilen, jakina, muzin egin zieten eskaerei.
Gatzaren zergak kolpe ekonomiko gogorra esan nahi zuen biztanleentzat. Kontuan hartu behar da gatza zela arraina eta haragia mantentzeko oinarrizko produktua, eta elikagai horien prezioari zuzenean eragiten ziela. Erregeak lehen ere horrelako beste arau batzuk ezarriak zituenez, adibidez artile eta oihalen merkataritzari ezarritako tasa, baserritarrek eta burgesek, aho batez, errege funtzionarioen aurka egin zuten.
Urtarrilaren 24an 1.500 lagun armatuk zergaren kontrako haserrea erakutsi zuten Gernikako Batzarrean, eta horrez gain jauntxo eta nobleziaren aurkako jarrera argi azaldu zuen. Madrilen morroi izatea leporatu zieten batzarkideei, eta herri xeheak batzarrean parte hartzea eta batzarretan euskaraz aritzea eskatu zuten. Lope de Morales korrejidoreak, ikaraturik eta egoera lasaitzeko asmoz, foruen legeetako bat aplikatu zuen, foru pasea; foruekin bateragarri ez zen erregearen agindua onartu bai, baina ez betetzea. Egoera baretu egin zen, eta zenbait hilabetez ez zen istilu nabarmenik izan.
1632ko udaberrian gatzaren zerga kobratzeko asmoz agertu zen Bizkaiko Epaile Nagusia. Erreakzioa ez zen gozoa izan; haren eta beste funtzionario batzuen kontrako berripaperak zabaldu ziren, eta beste "kolaborazionista" batzuekin batera traidoretzat jo zituzten.
Matxinada
1632ko urrian gatzaren zerga jeisteko hainbat errege-agindu argitaratu zituen Bizkaiko korrejidore berriak, Juan Calderon de la Barcak. Jendeak gatzaren zerga berriz indarrean ezartzeko beste modu bat besterik ez zela ulertu zuen, berriro aldundia kontuan hartu gabe. Biztanleak, merkatari apalak eta behe mailako biztaleak batez ere, suak hartu zituen eta kalera jo zuten.
Zergaren kontrako protesta zena, laister bihurtu zen zerbait konplexuago. Foru eskubideak, gizarte banaketa, hizkuntza, funtzionarioen gehiegikeriak, gobernu zentralak erakutsitako erdeinua... faktore asko bildu ziren, azkenerako gatzaren zerga bigarren mailako afera bihurtuz.
Negoziaketak eta 1633ko Gernikako Batzarrak
Madrilen erantzuna ez zen bortitza izan. Katalunia eta Portugalgo arazoak eta Europako egoera politikoa zela eta, ez zuen iraultza edo gerra ireki bat sortu nahi Bizkaian. Horren ordez, negoziagileak bidali zituen, hala nola Morales korrejidorea edo Juan Alonso Idiaquez Ciudad Realeko dukea. 1632 urtearen bukaeran heldu ziren Bilbora, baina negoziazioak ez ziren inora heldu. Baliteke denbora galerazte hutsa izatea negoziazioen helburua, ez baitirudi negoziagileek jarraibide edo eskaintza argirik zutenik. Gauzak horrela, liskarrak hasi ziren berriro 1633ko otsailean.
1633an Gernikan Batzar Nagusien bilera egin zen, Morales korrejidorea karguan berresteko, baina jendeak foruei errespetua eta gatzaren zerga tratatzea eskatu zuen. Azkenik matxinoek batzarra eten eta korrejidorea 24 dekretu sinatzera behartu zuten. Haietako bakarra zen gatzari buruzkoa, matxinadak izaera orokorra zuen seinale.
Erantzun moduan, Madrildik Bilboko portuan sartzen ziren merkatal ontziei kontrol gogorrak ezarri zizkien. Kontrolak ezin izan ziren gauzatu, baina hiriaren ekonomia kaltetua gertatu zen. 1633ko maiatzean Bizkaiko Aldundiak negoziazioei berrekitea erabaki zuen.
Foru legearen berrezarpena eta gobernuaren erantzuna
Matxinadak, aldizka, beste hiru urte iraun zuen, Madrildik erantzun armatua atzeratu egin baitzen. Olivaresek bi ahoko politika egitea erabaki zuen, alegia, aldi berean Bizkaiko jaurerriaren interesak eta erregearenak zaintzea.
Nolanahi ere, itxuraz bare baina lehertu beharrean egon zen giroa 1634ko udaberria arte. Azkenean, erregeak amore eman zien apirilean Bizkaiko Jaurerriko eskakizunei; hitz eman zuen beraz foruak beteko zituela, eta kenduko zuela gatza saltzeko debekua. Baina indarkeria erabili zuen, aldi berean. 1634ko apirilaren 20an sartu ziren Bilbon erregearen soldaduak, Juan Alonso Idiakez gipuzkoarra, Ciudad Realeko dukea, buru zutela, matxinada hartako buruzagi nabarmenenak hiltzeko aginduarekin.
Jendearen oldarraldia bareturik zegoela zirudienean, 1634ko maiatzaren 14an, Morales eta Ciudad Realek Bizkaiko matxinoen buruzagi nagusiak sarekada batean atxilotu eta San Anton elizaren ondoan hil zituzten, epaiketa edo defentsa aukerarik gabe. Gainontzekoek ihes egin zuten.
Maiatzaren 14an exekutatuak honakoak izan ziren: Morga eta Sarabia lizentziatua; Juan de la Puente eta Urtusaustegui; Martin Otxoa Ojarabidekoa, jaurerriko idazkaria; Juan Larrabaster, kapitaina eta idazkaria; Juan Bizkaigana eta Domingo Bizkaigana anaiak, ferratzaileak. Ihes egin zutenak: Diego de Etxarte; Martin Arana; Armona, elizgizona.
Giroa baretzeko asmotan, berriz, Filipe IV.a Espainiakoak indultu orokorra eman zuen (zenbait salbuespenekin), eta gatzaren zerga baliogabetu zuen.
Gipuzkoan ere egon ziren liskarrak, nahiz eta Bizkaiakoak baino apalagoak izan. Horren karira hainbat lagun izan ziren espetxeratuak, Arrasateko alkatea, besteak beste.
Gatazkaren izaera eta bilakaera
Denboraren buruan, hasieran gatazka ekonomikoa zena gatazka politiko eta sozial bihurtu zen. Bizkaiko Batzar Nagusiek berek hautsi egin zituzten Bizkaiko forutasunaren zutabeak. Gogoratzekoa da euskal probintziak zergetatik salbuetsitako eremua zirela, aduana-erregimen berezia zutela alegia, eta, beraz, bizkaitarrek inongo zergarik ordaindu gabe inporta eta esporta zitzaketela salgaiak.
Azken batean, zergen igoerak sortu zuen gatazka hasieran. Baina geroago mugimendu hura gero eta erradikalago bihurtu zen, eta, azkenerako, Bizkaiko Jaurerriko gobernu osoa jarri zuen zalantzan. Mugimendua erradikalizatu izanak leinu zaharren aldera bultzatu zituen merkatariak, eta hala eskatu zioten erregeari “erabaki zezala, matxinadako buruzagiak zigorturik, Bizkaiko Jaurerria gatzaren zergatik libratzea, eta jaurerri horri ematea lehen zuen gobernua, eta izendatzea ikuskari bat merkataritzak behera egin ez zezan”.
Matxinadaren arrazoiak ugariak eta konplexuak dira, baina honako zerrenda honeta bil daitezke:
Bonate Sotto
Bonate Sotto Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Borgo di Terzo
Borgo di Terzo Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Japalura andersoniana
Japalura andersoniana Japalura generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Borgo di Terzo
Mugakideak
Borgo di Terzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bonate Sotto
Mugakideak
Bonate Sottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Prionotus scitulus
Prionotus scitulus Prionotus generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Eisuke Atsumi
Eisuke Atsumi (渥美 瑛亮, 1995eko otsailaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Azul Claro Numazu.
NGC 1229
NGC 1229 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Périgné
Périgné Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 472 etxebizitza zeuden, 409 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 441 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 409 etxebizitza nagusietatik 308 bere jabearen bizilekua ziren, 94 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 331 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 146 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 215 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 588 ziren, horien artean 452 aktiboak ziren eta 136 inaktiboak ziren. 452 pertsona aktiboetatik 422 lanean zeuden (226 gizon eta 196 emakume) eta 30 langabezian zeuden (10 gizon eta 20 emakume). 136 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Périgné udalerrian 409 unitate fiskal zeuden, 1.025 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.283 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Périgné udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.892 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Illimani
Illimani (aimaraz "urrezko arranoa") Erdialdeko Andeetan dagoen mendia da, Boliviako bigarren tontorrik altuena dena eta Peruko mugatik oso urruti ez dagoena.
6.462 metroko altuera du.
Yangzong lakua
Yangzong lakua (txineraz: 阳宗海), Txinako Herri Errepublikako Yunnan probintziako Kunming hiritik gertu dagoen lakua da.
Ezaugarriak
Lakua Kunming hiriaren erdigunetik 45 kilometro ekialdera dago. Inguruan 30.000 pertsona bizi dira, eta betidanik lakuko ura erabili dute edateko, eta nekazaritzarako. 2008an, lakuaren inguruko hainbat lantegik, lakua kutsatu zutela jakin zen, bertan, artsenikoa aurkitu zenean. Ordutik, lakutik ura edatea debekatu egin da.
Marcusenius annamariae
Marcusenius annamariae Marcusenius generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
NGC 1230
NGC 1230 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Leptotyphlops pitmani
Leptotyphlops pitmani Leptotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Pinotxa-tripaki
Pinotxa-tripakia (Auriscalpium vulgare) Auriscalpiaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, txikia eta larrukara delako.
Deskribapena
Kapela: 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa. Forma erdi-orbikularra edo giltzurrunarena du, mehea, larrukara, belusatua edo ile tenteduna, arre-hori kolorekoa edo arre-gorrixka, arre-beltzaxka zahartzean.
Eztenak: Finak, luzangak, zailak, iraunkorrak, zuri-grisetik gris-errauts kolorera edo gris-arrera pasatzen da, eta, zahartzean, arre-beltzaxkara.
Leonardo Nascimento Lopes de Souza
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.
Pinotxa-tripaki
Deskribapena
Haragia: Zaila, mehea, hutsala, larrukara, horia, usain leuna du eta zapore akrea.
Jangarritasuna
Ez da jateko modukoa, espezie txikia, larrukara eta ez delako oso ugaria.
Nahasketa arriskua
Zaila da nahastea.
Sasoia eta lekua
Urte osoan, deskonposizio prozesuan dauden, lurperatutako edo erdi lurperatutako pinaburuetan.
Banaketa eremua
Europa, Erdialdeko Amerika, Ipar Amerika, Asia epela.
Kaltziojohillerita
Kaltziojohillerita mineral bat da eta alluaudite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kaltziojohillerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Prionotus stearnsi
Prionotus stearnsi Prionotus generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Arku zorrotz
Arku zorrotza, arku gotikoa izenez ere ezaguna, itxura ugariko arku mota bat da; bi atalez osatuta dago eta erdialdean, giltzarria n, angelu zorrotza osatzen du. Normalean erdi puntuko arkua kontrajartzeko adierazten da. Arku zorrotzak alboko indarrak hobeto transmititzen ditu erdi puntuko arkuarekin alderatuta, eta, horrez gain, bertikaltasun itxura handiagoa du.
Arku zorrotz motak:
Puntu osokoa kurben bi zentroak arkuaren inpostaren mailan daudenean.
Heren-puntukoa bi inposten arteko distantzia 3 zatitan banatuz, kurben zentroak herenaren ertz puntuetan daudenean.
Historia
Abbastar Kalifa-herritarrek IX. mendean jada arku mota hau erabiltzen zuten. Arkitektura musulmanean ferra arku zorrotza X. mendean erabili zuten eta aurrekariak izan zituen arte erromanikoan XII. mendean, burgundiar erromanikoan hain zuzen ere. Arkitektura gotiko an ( XIII.- XV. mendeetan) oso ohikoa izan zen arku zorrotza, izan ere, arku gotikoa izena ere hartzen du arku mota honek.
Ezaugarriak
Arku zorrotzaren arkuak motxetarekiko zutak dira eta goiko aldean angelu zorrotza osatzen dute. XII. mendeko Europan arku zorrotzaren erabilera aldaketa estetiko bat sortu zuen; arkitektura erromaniko an erdi-puntuko arkuaren erabilerarekin apurtu zuelako, eta horrez gain espazio handigoak sortzea ahalbideratuko zuelako, arku zorrotzaren alboko presioen bertikaltasunari esker alboko presioen indarrak txikiagoak zirelako.
Gezi punta itxura du eta itxura bertikal horri esker eraikuntzaren garaiera handiagoa izango da.
Arku zorrotzaren ebaketek sistema gotikoaren nerbioak sortuko ditu, garaitik garaira gero eta konplexuagoak izango direnak, eta hori zutabeen molduretan ere ageriko da.
Bielorrusiako geografia
Bielorrusia Ekialdeko Europako herrialdea itsasgabea da. Ekialdean eta ipar-ekialdean Errusia du, Letonia iparraldean, Lituania ipar-mendebaldean, Polonia mendebaldean, eta Ukraina hegoaldean. 207.600 kilometro koadroko eremua hartzen du, hots, munduko herrialderik handienetan 92.a da.
Erliebea
Bielorrusian ordokiak nagusi dira. Batez besteko altitudea 162 metrokoa da itsaso-mailaren gainetik. Belaruskaia Hrada (Белару́ская града́) muinoaldea nabarmentzen da erliebean. Bertan dago herrialdeko punturik gorena, Hara Dziarzhynskaia (Гара Дзяржынская), 345 metroko garaiera duena. Mendebalde hego-mendebaldetik ekialde ipar-ekialderako norabidea duten menditxo horiek bitan banatzen dute Bielorrusia: iparraldean, jatorri glaziarreko aintzira eta morrena-muino ugari dago; hegoaldean, Polesian batez ere, zingira zabalak daude.
Hidrologia
Hiru mila ibai baino gehiago daude; nabigatzeko, egurra garraiatzeko eta energia hidraulikoa ekoizteko erabiltzen dira. Mendebaldeko Dvina eta Neman ibaiak mendebalderantz doaz, eta Baltikoan itsasoratzen dira. Dnieper, berriz, hegoalderako norabidea du, eta Itsaso Beltzeann du ahoa. Sozh, Berezina eta Pripiat Dnieperren adarrak dira. Dnieper-Bug ubideak Itsaso Beltza eta Itsaso Baltikoa lotzen ditu.
10.000 aintzira baino gehiago daude. Handiena Naratx (Нарач) da; 79,2 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 25 metroko sakonera dauka.
Klima
Itsaso Baltikoa nahiko gertu dagoenez, 257 kilometro punturik hurbilenean, klima kontinental epela dago. Neguak 105 eta 145 egun artean irauten du, eta udak 150 egun gehienez ere. Urtarrileko batez besteko tenperatura -6ºC izaten da eta uztailekoa 18 °C, hezetasun handiz. Urteko batez besteko prezipitazioa 550 eta 700 mm artean izaten da.
Ingurumen arazoak
1986ko apirilaren 26an gertatutako Txernobylgo hondamendiak herrialdearen hego-ekialdea kutsatu zuen. Zentral nuklearra Ukrainan badago ere, haizeak kutsaduraren % 60 inguru Bielorrusiara eraman zuen. Lurraldearen % 25, Homelgo eta Mahiliouko oblastak batez ere, eta populazioaren % 22 kaltetuak izan ziren.
Datu geografikoak
Azalera:
Lurreko mugak:
Kosta: 0 km (estatu itsasgabea)
La Chapelotte
La Chapelotte Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bielorrusiako geografia
Datu geografikoak
Itsas erreklamazioak: ez du (estatu itsasgabea) Muturreko garaierak:
Baliabide naturalak:
La Chapelotte
Biztanleria
2007an La Chapelotte udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bielorrusiako geografia
Datu geografikoak
Lurren erabilera: (1993)
Lur ureztatua: (2003)
1.310 km²
La Chapelotte
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (36 gizon eta 21 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Bielorrusiako geografia
Datu geografikoak
Ur baliabide berriztagarriak: (1997)
Galestar triadak
'Galestar Triadak' edo galeserazko bere jatorrizko izendapenean Trioedd Ynys Prydein (euskaraz "Bretainiar Uharteko Triadak"), galesko usadio edo tradiziozko historia, mitologia eta folklorearen zatiak gordetzen dituzten heuren artean erlazionatutako testuak dira eta Erdi Aroko eskuizkribuetan aurkitu izan ziren.
La Chapelotte
Diru sarrerak
2009an La Chapelotte udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 179,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.805 euro zen.
Galestar triadak
Testuak Artur erregea eta Britainia aurre-erromatarreko pertsonai erdi historikoen aipamenak ditu. [Bran Bendeinkatua]] bezalakoak, ezbairik gabe historikoak izan ziren pertsonaiak Bretainiako Dukea zen Britaniako Alan IV bezala (Alan Fyrgan bezala izendatzen dena), bai eta Burdin Arokoak Cassivellaunus eta Caratacus bezalakoak. Zenbait triadek amankomunean zerbaituten hiru nortasunen zerrenda besterik ez dute ematen ("Bretainia uharteko hiru bardo buruarinak" bezala), aldiz, beste batzuk azalpen narratibo substantziala dakarkite. Beharbada triadaren eitea bardo edo olerkarien artean sortuko zen nemoteknika modura, olerkiak eta historiak konposatzean, eta beranduago galestar literaturaren baliabide erretorikoa bilakatuko zen. Culhwch ac Olwen Erdi Aroko galestar ipuiak bere narratiban triada ugari ditu txertatuta.
La Chapelotte
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Bielorrusiako geografia
Erreferentziak
Artikulu hau ingelesezko Wikipediaren Geography of Belarus izeneko artikuluan oinarriturik dago.
Haritz Zunzunegi
Haritz Zunzunegi Etxebarria (Tolosa, 1975eko maiatzaren 1a -) euskal eskiatzaile ohia da, bitan neguko Olinpiar Jokoetan izandakoa.
Olinpiar Jokoak
Hona hemen Olinpiar Jokoetan izandako emaitzak:
NGC 1231
NGC 1231 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Pertsonalitatearen psikologia
Pertsonalitatearen psikologia edo nortasunaren psikologia, nortasuna eta gizabanakoen arteko aldaerak aztertzen dituen psikologiaren adar bat da. Indar psikologikoen ondorioz pertsonak indibidualki nola diren desberdinak erakutsi nahi du. Bere ardatz-eremuak honako hauek dira:
Pertsonalitatea gizabanako batek bere ingurunean, kognizio an, emozioetan, motibazioetan eta jokabideetan modu berezian eragiten dituen ezaugarri multzo dinamiko eta antolatua da. Pertsonalitate hitza latinez ko persona-tik dator, eta "maskara" esan nahi du.
Pertsonalitatea denboran zehar etengabe erakutsitako pentsamendu, sentimendu, egokitzapen sozial eta jokabideen ereduari dagokio, norberaren itxaropenetan, auto-pertzepzioetan, balioetan eta jarreretan biziki eragiten dutenak. Pertsonalitateak giza erreakzioak ere aurreikusten ditu beste pertsona batzuen aurrean, arazoen eta estresa ren aurrean. Gordon Allport-ek (1937) pertsonalitatea aztertzeko bi modu nagusi deskribatu zituen: nomotetikoa eta idiografikoa. Psikologia nomotetikoak hainbat pertsonari aplika dakizkiokeen lege orokorrak bilatzen ditu, hala nola auto-errealizazio printzipioa edo estrabertsioaren ezaugarria. Psikologia idiografikoa gizabanako jakin baten alderdi bereziak ulertzeko saiakera bat da.
Pertsonalitatearen azterketak historia zabal eta anitza du psikologian, tradizio teoriko ugarirekin. Teoria nagusien artean, ikuspegi xedatiboa (ezaugarri), psikodinamikoa, humanistikoa, biologikoa, konduktista, ebolutiboa eta ikaskuntza sozialaren ikuspuntua daude. Ikertzaile eta psikologo askok ez dute beren burua espresuki ikuspuntu jakin batekin identifikatzen eta, horren ordez, ikuspegi eklektiko a hartzen dute. Arlo honetako ikerketak enpirikoki bultzatuta daude –esaterako, dimentsio-ereduak, aldagai anitzeko estatistiketan oinarrituta, hala nola faktoreen analisia–, edo teoriaren garapena azpimarratzen dute, teoria psikodinamikoarena adibidez. Nortasunaren proben eremu aplikatuari ere garrantzi handia ematen zaio. Hezkuntza eta prestakuntza psikologikoan, pertsonalitatearen izaeraren eta haren garapen psikologikoaren azterketa, normalean psikologia anormalaren edo psikologia klinikoa ren ikastaroetarako ezinbesteko baldintza bezala berrikusten da.
Onarpen filosofikoak
Pertsonalitatearen teoriko historiko eta modernoek kontzeptualizatutako ideia asko, eusten dituzten oinarrizko onarpen filosofikoetatik datoz. Nortasunaren azterketa ez da diziplina enpiriko hutsa, arte, zientzia eta filosofiako elementuak ekartzen baititu ondorio orokorrak ateratzeko. Honako bost kategoria hauek, teorialariek ados ez dauden onarpen filosofiko oinarrizkoenetako batzuk dira:
- Herentzia (Natura) versus ingurumena (Elikadura) – Pertsonalitatea, neurri handi batean, genetikak eta biologiak, edo inguruneak eta esperientziek zehazten dutela uste da. Ikerketa garaikideek iradokitzen dute nortasun-ezaugarri gehienak genetikaren eta ingurumenaren eragin bateratuan oinarritzen direla. Arlo honetako aitzindarietako bat C. Robert Cloninger da, izaera eta jitea ereduaren sortzailea izan zena.
La Chapelotte
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Bossico
Bossico Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bossicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
La Chapelotte
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Chapelotte udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.020 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fundación Lurgaia Fundazioa
Lurgaia Fundazioa Bizkaia lurraldeko Busturialdea eskualdean sortu zen, Urdaibaiko natura biosferan ditu bere jardueraren sustraiak, bertan hasi zen lanean fundazioa eta bertan du gaur arte egindako eta egiteke duen anbizio handieneko proiektua, Undabaso proiektua deiturikoa, Bizkaiko baso misto eta harizti handienetakoa eta Urdaibaiko eta Busturialdeko harizti handiena berreskuratzeko proiektua hain zuzen ere.
Sorrera
Fundación Lurgaia Fundazioa, edo euskaraz ezagunagoa den Lurgaia fundazioa, 2.002. urtean sortu zen, urte berean sorturiko Urdaibai Fundazioa ordezkatuz.
Izenaren aldaketa Lurgaia fundazioak dituen erronka eta anbizio zabalei aurre egiteko izan zen, Urdaibai naturguneaz eta Busturialdeaz zein Bizkaiaz harago doan anbizio handiko proiektuak aurrera eramateko. Lurgaia fundazioak beraz, Bizkaian izanda ere bere jardungune nagusia Euskal Herri osora eta iberiar penintsulara zabaltzen du bere jarduera, kantauri isurialdeko basoei protagonismo berezia emanez.
Jarduera
Lurgaia fundazioaren jarduera nagusia ondare naturala eta paisaia zein ekosistema naturalak kontserbatzea eta berreskuratzea da, hori boluntarioen lanarekin eta ekarpenarekin eramaten du aurrera. 3 programa nagusietan oinarritzen du bere jarduna: Quercus programa, Aqua programa eta Biodibertsitate programa.
Pertsonalitatearen psikologia
Onarpen filosofikoak
- Berezitasuna versus unibertsaltasuna – Galdera honek gizaki bakoitzaren banakotasuna (bakartasuna) edo naturan duen antzekotasuna (unibertsaltasuna) zenbaterainokoa den eztabaidatzen du. Gordon Allport, Abraham Maslow eta Carl Rogers gizabanakoen berezitasunaren defendatzaileak ziren. Konduktistek eta teoriko kognitibo ek, aldiz, printzipio unibertsalen garrantzia azpimarratzen dute, hala nola, errefortzua eta auto-eraginkortasuna.
Fundación Lurgaia Fundazioa
Quercus programa
Ustiaketararako landaketen (batez ere pinu eta eukalipto) hedapen kezkagarria dela eta, baso autoktonoak babestu eta berreskuratzeko abiatutako programa da. Programa horretan baso naturala osatzeko asmoz espezie autoktonoen landaketekin basoak bere suspertze propioa izan dezan laguntzen da, alegia, baso potentzialaren berreskurapena ahalbidetuko duen espezien landaketa egiten da, jakinda beti ere basoa bera dela bere prozesu naturala eramango duena eta erabakiko duena landatutako zein zuhaitz edo zuhaixka espezie edo ale gailenduko den.