cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mihail Sadoveanu
Mihail Sadoveanu (Pașcani, Mendebaldeko Moldavia, 1880ko azaroaren 5a - Bukarest, 1961eko urriaren 19a) errumaniar idazlea izan zen.
1904. urtean egin zen ezagun argitaratu zuen ipuin-bilduma bati esker. Molde modernoko literatura lan asko argitaratu zituen harrezkero, eleberri historikoak, fikziozkoak eta gazteentzako kontakizun liburuak bereziki: Ancutzako ostatua (1928), Karramarroaren zeinua (1929), Aizkora (1930), Jder anai-arrebak trilogia (1935-1942) eta Sorgindutako basoa (1950). Lenin bake-saria eskuratu zuen 1961. urtean.
Lavapiés
Lavapiés, Espainiako Madril hiriburuan dagoen auzo bat da, Centro barrutian. Berez, hedaduraz handiagoa den Embajadores auzoaren barnean dago. XVIII. mendean Avapiés izenez ezaguna zen.
Juan Antonio Benlliure
Juan Antonio Benlliure Gil (Valentzia, 1859 - Madril, ) espainiar margolaria izan zen. Erretratugile gisa nabarmendu zen. Oso akademizista izan zen eta akuarelari eta margolaritza historikoari ekin zizkion.
Lavapiés
Auzoaren erdigunea Lavapies plazak adieratzen du, eta kale nagusia Lavapiés kalea da. Ofizialki eremu administratiboa izan ez arren, Madrilgo rastroa, Tirso de Molina plaza eta Sofia Erregina Museoaren artean hedatzen den eremuari deritzo.
Merina etnia
Merina etnia (Merina) Madagaskarreko talde etniko nagusia da, eta herrialdean dauden hamazortzi talde etniko ofizialetako bat da. Antananarivo probintzian dago haien lurralde nagusia, uhartearen erdialdean. XVIII. mendetik aurrera merinen boterea uhartearen gainerako tokietara hedatu zen, eta azkenerako osorik haien gidaritzapean batu zen uharte osoa. 1895-96 urteetan frantziarrek Madagaskar kolonizatu zuten eta 1897an merina monarkia abolitu zuten.
2009ko A gripearen pandemia Euskal Herrian
A gripearen pandemiaren lehen kasua Euskal Herrian 2009ko apirilaren 26an eman zen jakitera. Mexikora bidaian joandako gizonezko bat, Gurutzetako Ospitalera eraman behar izan zuten.
Kasuak
2009ko uztailaren 16an, 95 ziren A gripeak kutsatutako pertsonak Euskal Herrian:
Irailaren 29an, 74 urteko elizondoar bat A gripeak jota hil zela jakitera eman zuen Nafarroako osasun zailak. Gizon hau, pandemiak Euskal Herrian hildako lehen pertsona izan zen.
2009ko irailaren 13an, Euskal Herrian A gripeaz hildako bigarren pertsonaren berri eman zen. Aurretik bestelako gaixotasuna zeukan 60 bat urteko gizon bizkaitarra. Horrez gain, azaroaren 14an beste gizon bat hilik aurkitu zuten Bilbon.
Penuwch
Penuwch, Galesko baserri giroko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Tregaron udalerritik 8 milia mendebaldera dago.
Ciorăști
Ciorăști Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hybomys
Hybomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Murgil handi
Murgil handia edo murgil erregea (Podiceps cristatus) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena. Leku zingiratsuetan ibiltzen da eta Europako eta Asiako erdialdean, Afrikako ekialdean eta hegoaldean eta Australiako hego-ekialdean bizi da.
Deskribapena
Ugalketa garaian pileo (burugain) beltza izaten du eta mottoak luzatzen zaizkio. Buruaren atzealdera gola gorrixkak izaten ditu, ertzean iluntzen direnak. Aurpegia ordea zuria izaten du. Bizkarraldea oso iluna izaten du, gaztain kolorea hartzen duelarik. Neguan mottoak eta golak galdu eta tono gorrixkak ere desagertzen zaizkio, animalia zuriagoa bihurtuz. Mokoa ere arroxa kolorekoa bihurtzen zaio.
Ugalketa
Landaretza sarria duten aintzira eta paduretan ugaltzen da. Eztei dantza oso konplexua izaten du eta oso deigarria da. Bikoteek elkarrekin igeri egiten dute, buruak mugituz eta motto eta golak zabalduz, batak bestearen imintzioak jarraitzen. Dantzaren amaieran hondotik arturiko algak mokoan dituztela bularrak elkarren kontra jotzen dituzte. Julian Huxley-k The Courtship‐habits of the Great Crested Grebe (Podiceps cristatus) (1914) argitalpenean deskribatu zuen dantza berezi hau.
Ur ertzeko landaretan egiten dute habia. Martxoan 1-6 arrautza artean jartzen dituzte, hasieran zuriak baina gero arre kolorea hartzen dutenak. 27-29 egun ematen dituzte txitatzen, hala arrak nola emeak. Txitak gaztain kolorekoak dira baina burua eta lepoa marratua dute, zuria eta beltza. Hasieran helduek bizkarrean eramaten dituzte hegoetako luma artean gordeta baina zazpigarren asterako bakarrik bizitzeko gai dira.
Elikadura
Arrainak jaten ditu, batez ere, baina baita krustazeoak, intsektuak, igel txikiak eta beste zenbait animalia ere. Izenak adierazten duen bezala uretan murgiltzen dira eta urpean distantzia luzeak igeri egiteko gai dira.
Taxonomia
Carl von Lineok 1758 urtean deskribatu zuen lehenengoz eta Colymbus cristatus izena eman zion. 1787an John Latham-ek Podiceps generoa sortu zuen eta Podiceps cristatus izena eman zion. "Podicis" (uzkia) eta "pes" (oina) elkartuz sortu zuen izena, izan ere hankak oso atzean kokaturik baitutu murgilak.
Hiru azpiespezie ditu:
Euskal Herrian dituen izenak
Itsas-bele, Itsas-oilo mottodun eta Bolborin ere esaten zaio.
Intza Alkain
Intza Alkain Ibarguren (Lasarte-Oria, 1995) aktorea eta haur literatura aditu gipuzkoarra da. 2019an Formol konpainia sortu zuen Edurne Azkaraterekin eta Mikel Ibargurenekin batera. Aktore ibilbideaz gain, Galtzagorri elkartean aritzen da literatur aholkulari moduan.
NA-5002
NA-5002 edo Zabalegiko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2420 nafar errepidearen 2,10 kilometroan hasi eta Noain Elortzibar udalerrian dagoen Zabalegi kontzejuraino darama. Errepidea 0,88 kilometro luze da.
Barchfeld-Immelborn
Barchfeld-Immelborn Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rhacophorus verrucopus
Rhacophorus verrucopus Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Păușești
Păușești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Yé-yé
Yé-yé (frantsesez ahoskatua) Frantzian, Italian, Espainian eta Portugalen 1960ko hamarkadan sortutako pop musikaren azpigeneroa izan zen. "Yé-yé" izena ingelesezko "yeah! yeah!" oihukatik zetozen, The Beatles taldeak ezagutarazi zuena. Estiloa laster mundu osora zabaldu zen, batez ere Serge Gainsbourg bezalako kantautoreei esker.
Inés Amor
Inés Amor (Mexiko Hiria, Mexiko, 1912 – 1980) Mexikoko Arte Modernoaren sustatzailea eta galerista izan zen. Iraultzaren osteko Mexikotik aurrera hasi zen nabaritzen kultura-giroan eta artearen merkatuan, 1935ean Mexikoko Arte Galeriaren (GAM) sortzailea izan baitzen.
Lehen urteak
Inés Amorrek osteomielitisa izeneko gaixotasuna izan zuen txikitatik (5 urtetik 16 urtera), eta, beraz, ezin zuen jarduera fisiko handirik egin. Denbora emateko, aitak Europako artelan handien irudiak erakusten zizkion, hala nola Michelangelo, Leonardo da Vinci, Giotto di Bondone eta abar. Amak pintura-klaseetara eraman zuen. Inés Amorren beraren iritziz izatez ez zen ona, baina klase haiei etekin handia atera zien, batez ere koloreak ulertzeko orduan.
Bere familia beti egon zen artearen munduarekin lotuta. Amona Gertrudis García Teruel de Schmidtlein pintorea izan zen, eta harreman handiz zuen garaiko pintore mexikarrekin, hala nola José María Velascorekin, zeinen mezenas zen.
Lan ibilbidea
Eskolaz Kanpoko Hezkuntzaren eta Estetikaren Zuzendaritza Nagusiko zuzendariorde zen Carlos Pellicer idazleak, paisajista lanari eta nazioarteko kudeatzaile gisa zuen gaitasunari esker, Inés Amor izendatu zuen Velascoren erakusketa kudeatzeko Filadelfiako Arte Museoan 1944an eta Brooklyngo museoan.
Inés Amorrek esan zuen Diego Rivera izan zela Mexikoko artearen egoera ulertzeko lehen irudi garrantzitsuetako bat; hala ere, ohartarazi zuen, nolabait, GAMen erakutsi behar zenaz zuen ikuspegian eragiteko egin zuela.Francisco Díaz de León izan zen GAMeko arduradun gisa lehen urteetan eragina izan zuen beste pertsonaietako bat. Grabatuaren munduan sartu baitzuen, eta une hartan ia ezezagunak ziren José Guadalupe Posada eta Julio Ruelas artisten irudiak erakutsi zizkion.
Inés Amorren beraren arabera, GAMen artista-taldeak biltzen ziren egunero, eta haiek modu bikainean laguntzen zioten bai teknikan bai artelanen alderdi teoriko-plastikoetan.
GAMen lehen urteak zailak izan ziren, dirusarrera ekonomikoa lortu behar izan baitzuen, hrregatik Inés Amorrek hainbat lan egin behar izan zituen aldi berean, hala nola Excélsior egunkariko gai sozialen orria idatzi zuen eta haurrei ingeleseko eskolak ematen aritu zen.
Mexikoko Arte Galeria
Hasiera batean, Arte Ederren Jauregiko aldi baterako erakusketa-areto bat desagerpenagatik egin zen, eta, horren ondorioz, Carolina Amor Schimidtlein-ek estudio zahar bat jarri zuen bere familia-etxean (Abraham González 66, Juárez kolonia). Lekuaren egokitzapena Juan O ‘Gorman-ek atondu zuen eta Gabriel Fernández Ledesmak diseinatutako propaganda eta gonbidapenak egin zituen.
Saldu zen lehenengo lana Angelina Beloffen “Niña con rebozo azul” izeneko akuarela bat izen zen eta Carlos Prieto enpresaburuak erosi zuen. Inaugurazio-egunean, Rivera, Beloff, Antonio Ruiz “el Corcita” eta Julio Castellanosen lanak aurkeztu ziren, eta, besteak beste, bigarren erakusketa bat egin zen 1935ean bertan, Ledesmaren tutoretzapean. Erakusketa horretan grabatuak baino ez ziren erakutsi, besteak beste María Izquierdo, Tamayo, Orozco eta Siqueiros-en obrak egon ziren.
Urte erdi baino gutxiagoan, Inés Amor gazteak (23 urte) Carolina Amorren lekua hartu zuen, eta Arte Galeriaz arduratu zen. Gero, Diego Riverak eskatuta, Galeria de Arte Mexicano deitu zen.
GAMen beste hainbat helbide-aldaketa izan zituen, lehena Prim jeneral kaleko 104 zenbakira eraman zen, non André Bretonek 1937an hitzaldi-zikloa eman baitzuen. Hirugarren leku-aldaketa 1939an izan zen, Milan kaleko 18 zenbakira. Diego Riverak lortu zuen Hotel Reformas hoteletik kendu zituzten muralak (kritikagatik eta Callejasen gobernuari iseka egiteagatik) erakustea, eta 1940an hantxe egin zen surrealismoaren erakusketa handia. Gero, Arte Modernoko Galeria gobernadorearen kalean Rafael Rebollar #43, Colonia San Miguel Chapultepec Alejandra R. de Yturbe eta Mariana Pérez Amorren gidaritzapean egon zen.
Arte Mexikarreko Galeria artisten proiekzio-leku gisa ezarri zen, ez bakarrik Pintura Eskola Mexikarrarena, baita sortu berriak ziren beste propposamen plastikoena ere, hala nola Leonora Carrington, Remedios Varo, Wolfgang Paalen edo Alice Rahon surrealistak. Era berean, La Ruptura izeneko belaunaldia osatu zuen, eta, artista garaikideak elkartu ziren, besteak beste, Flor Garduño, Carlos García Noriega eta Stefan Brüguemann.
GAMen (Mexikoko Arte Galeriaren) garrantzia honako honetan datza: artista mexikarren erakusketarako leku garrantzitsuenetako gisa finkatu zen, gobernu-esparruetatik kanpo erakusketa-espaziorik ez zegoen testuinguruan, eta horiek txikiak ziren (Arte Ederren Jauregia eta San Carlos Akademia baino ez); artista mexikarren lanak nazioarteko merkatu batean finkatzen eta esportatzen lagundu zuen, batez ere Ameriketako Estatu Batuetara. Gainera, Mexikok Mexikoko Pintura Eskolatik harantzago zuen bizitasuna erakusten lagundu zuen, surrealismoa bezalako mugimenduek protagonismo handia izan baitzuten Mexikoko lurretan. Bere historia luzean, arte-topagune gisa, 1.500 erakusketa baino gehiago egin dira, eta erakusketa horiek artistei bat egiten lagundu diete.
GAMen alderdi garrantzitsuetako bat da lanen, erakusketen eta artisten erregistroei esker osatu den artxiboa, ikerketarako espazio garrantzitsua baita. Artxiboan gutunak, argazkiak, lan-fitxak, katalogoak, gonbidatuen zerrendak, liburuak eta prentsa-ebakinak dituzte, eta XX. mendeko arte mexikarrean eta garaikidean interesa duten ikertzaileei eta ikasleei irekita daude.
1940ko Erakusketa Surrealista
Mexikoko artearentzat garrantzi handia izan zuen gertakari bat, GAMek bultzatua, Nazioarteko Erakusketa Surrealista izan zen 1940ko urtarrilaren 17an, Milan kaleko 18 zenbakian Mexiko Hiriko Colonia Juárezen. Inés Amor izan zen arduradunetako bat, nazioarteko surrealismoaren irudietako bat izan zen Wolfang Paalenekin batera.
Surrealismoaren aitatzat hartua den André Bretonek gomendatuta, Londresekoaren pareko erakusketa bat egin zen. Magritte, Tanguy, Kurt Seligman, Paalen, Brauner, Remedios Varo eta Max Ernst bezalako nazioarteko artisten lanak egon ziren erakusketan. Margolari mexikarren artean, Frida Kahlo, Agustín Lazo, Antonio Ruiz “el corcita”, Carlos Mérida, Roberto Montenegro, Diego Rivera eta abar zeuden.
Erakusketa horren garrantzia Mexikon Mexikoko Pintura Eskolakoak ez ziren beste mugimendu batzuei garrantzia ematea izan zen, eta Mexiko abangoardia surrealistaren mundu-panoramara katapultatzea.
Aintzatespenak
2020ko maiatzean, UNAMeko Kultura Zabaltzeko Koordinazioaren Unitate Akademikoaren Kultura Kudeaketako Inés Amor Nazioarteko Katedra sortu zen. Katedra horren helburua da kultura-kudeaketari, haren helburuei, ereduei eta ikuspegiei buruz hausnartzea, eta praktika eta tresna garaikideak ezagutaraztea, kultura-kudeaketa eztabaidatzeko eta ikertzeko gune bat irekiz.
Instalazio artea
Instalazio artea arte garaikidearen genero bat da, 1960ko hamarkadan sortua. Obraren elementuak baino garrantzitsuagoa da lanaren ideia orokorra. Berez, esperimentatzeko bide bat da eta edozein espazioetan egokitu daiteke. Eredu esperimental artistikoaren mota edo atal bat da, denbora jakin baterako erakusten dena eta edozein espaziotan aurkez daitekena. Normalean, iraupen zehatza dute eta, nolabait, arte galkor barruan kokatu daiteke. Sarritan, sortzaileen eta ikusleen arteko eragin-trukea bilatzen du.
Jatorria
Sarritan mugimendu honen jatorria Marcel Duchamp artistaren lanetan bilatu izan nahi da. Duchampek egunerokotasunaren objektuak erabiltzen zituen baina beste esanahi artistiko eman nahian. Arte honen beste iturriak collage (bidimensional) eta assemblage dira, kubismoa eta dadaismoa garatutako teknikak. Instalazioak bide horietan beste urrats izango litzateke. Lehenengo instalazioetan oso artista desberdinak aurki ditzakegu: Helio Oiticica, Bruce Nauman, Joseph Beuys, Daniel Buren, Wolf Vostell, Nam June Paik, Marcel Broodthaers ed Antoni Muntadas.
Txilinporta lepabeltz
Txilinporta lepabeltza (Podiceps nigricollis) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena.
Kontinente guztietan bizi da, Australia eta Antartika izan ezik.
Taxonomia
Hiru azpiespezie ditu:
NA-5003
NA-5003 edo Iharnotzko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-234 nafar errepidearen 7,54 kilometroan hasi eta Noain Elortzibar udalerrian dagoen Iharnotz kontzejuraino doa. Errepidea 0,63 kilometro luze da.
Semice
Semice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.305 biztanle ditu eta 9,43 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1339 urtean egin zen.
Jon Unzaga
Palmaresa
1991
Garfield (Minnesota)
Garfield Minnesotako hiri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 354 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.
Jon Unzaga
Palmaresa
1993
Bulkada (fisika)
Formula
Newtonen bigarren legea indarraren kontzeptua kuantifikatzeaz arduratzen da. Gorputz bati aplikatutako indar garbia gorputz horrek hartzen duen azelerazioarekiko proportzionala dela esaten digu. Proportzionaltasun-konstanteak gorputzaren masa dira; beraz, erlazioa honela adieraz dezakegu:bi kideak bider \mathrm{d}t biderkatzen baditugu,Horrek adierazten du mugimendu-kantitatearen aldaketa proportzionala dela partikulari denbora-tarte batean aplikatutako indarrarekiko:Bulkada deitzen diogu indarraren integralak denboran duen balio horri:
Sinpleago
Bulkada-kontzeptua kalkulu diferentzial eta integralari buruzko ezagutza baino askoz lehenago sar daiteke, zenbait kontsideraziorekin. Indar konstante baten eraginpean denboran aldatzen ez den masa bat hartzen badugu, mugimenduaren kantitatea abiaduraren (\mathbf{v}) eta masaren (\ m) arteko biderkadura bakartzat har daiteke. Newtonen bigarren legearen arabera,\ m masa bati \mathbf{F} indarra aplikatzen bazaio, masak \mathbf{a} azelerazioa hartzen du, adierazpen honen arabera:bi kideak adierazitako indarra aplikatzen den\ \Delta t denboraz biderkatuz:Eta denez, orduan:eta, azkenik:(1) dena, indarra denboraren araberakoa denean.
Belén Cruz
Belén Cruz Pérez (Donostia, - ) euskal aktorea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa.
Mulhussey
Mulhussey (Maol Hosae) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 284 biztanle zituen.
Garrison (Minnesota)
Garrison Minnesotako hiri bat da. Crow Wing konderrian kokatua dago. 2010ean 210 biztanle zituen, 2.84 kilometro koadrotan banatuta.
Bloody Mama
Bloody Mama (euskaraz Ama Odoltsua), 1970eko Roger Corman estatubatuarrak zuzendutako biografia drama film bat da. Depresio Handiaren garaiko Kate "Ma" Barker gaizkilearen bizitzan oinarritua dago. Shelley Winters, Bruce Dern, Don Stroud, Diane Varsi, Robert De Niro, Robert Walden eta Pat Hingle aktoreek antzeztu zuten.
Gerora aski ospetsua bilakatuko zen Rober De Niro aktorearen zinemako lehenbiziko antzezpenetako bat izan zen.
Argumentua
Kate Barkerrek (Shelley Winters) bere lau semeak modu autoritarioan hezitu zituen, baina haien gaiztakeriekin onberagia izan zen. Semeek amari miresmena zioten, baina batez ere beldurra. Semeak heldu egitean, Katek George (Alex Nicol) senar ahula abandonatu eta smeekin batera bizitzan aurrera egin zuen. Honela Bakertarrek delinkuentzia eta krimenean oinarritutako bizimoduari ekin zioten, horregatik justiziak haiek atzemateko asmoz etengabe jarraitu zituen.
Semily
Semily Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 8.421 biztanle ditu eta 16,31 kilometro koadroko azalera. Semilyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1264 urtean egin zen.
Richland parrokia (Louisiana)
Richland parrokia (Richland Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rayville da. 2010eko zentsuaren arabera 20,725 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Richland parrokiak 146,209 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,417 ura dira. Beste 144,791 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,17 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 20,725 pertsonetatik 13,046 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 332 dira. 7,406 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 54 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 154 pertsonek kokatzen zuten.
Semechnice
Semechnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 430 biztanle ditu eta 7,76 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Hydromys
Hydromys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Nobber
Nobber (An Obair) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 652 biztanle zituen.
Ponterwyd
Ponterwyd, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. A44 errepidean dago, Aberystwyth udalerritik 19 kilometro ekialdera eta Kanbriar mendien oinetan.
Scytalopus sanctaemartae
Scytalopus sanctaemartae Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Rhacophorus viridis
Rhacophorus viridis Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bechstedt
Bechstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Biliești
Biliești Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sally Floyd
Sally Floyd zientzialari informatikari bat izan da, estatubatuarra. 2009. urtean erretiroa hartu zuen, Berkeley-ko International Computer Science Institute-n (Kalfornia) ikelaria zela. Ezaguna da batez ere bere Interneten kongestio-kontrola ri buruzko lanengatik. 2007. urtean, Informatikako lan zientifikoetan gehien aipatzen diren 10 ikerlarien artean zegoen.
Biografia
1971. urtean lortu zuen bere Soziologiako titulazio unibertsitarioa University of California-Berkeley-n (BA titulua). 1984. urtean Computer Science master titulazioa lortu zuen, eta 1987.ean doktorea bilakatu zen, arlo berean, eta biak UC-Berkeley unibertsitatean ere.
Sally Floyd ezaguna da kongestio-kontrola lantzeagatik. Berak asmatu zuen RED estrategia (Random Early Detection), eta, Van Jacobson-ekin batera, hasiera eman zion AQM esparruari (Active Queue Management) sareen munduan. Egungo Interneteko bideratzaile gehienek egikaritzen dute RED edo bere aldaeraren bat kongestioak kudeatzeko. Sally Floyd-ek asmatu zuen atzerapenaren aldakortasuna (delay jitter) gehitzea denboragailuei, sinkronizazioa ekiditeko.
Bere beste ekarpen esanguratsu batzuk, beste ikerlariekin batera, honako tekniken estandarizazioak dira: TCP Selective acknowledgement (SACK), Explicit Congestion Notification (ECN), Datagram Congestion Control Protocol (DCCP) and TCP Friendly Rate Control (TFRC).Internet Advisory Board delakoan parte hartu du.
Sant Vicenç dels Horts
Sant Vicenç dels Horts Kataluniako udalerria da, Baix Llobregat eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 27.701 biztanle zituen. 9,15 km²-ko azalera du.
Viladecans
Viladecans Kataluniako udalerria da, Baix Llobregat eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 63.489 biztanle ditu.
Olusegun Obasanjo
Oluṣẹgun Mathew Okikiọla Arẹmu Ọbasanjọ (Abeokuta, Ogun, Nigeria, 1937ko maiatzaren 5a) nigeriar militarra eta politikaria da. 1976tik 1979ra Nigeriako estatuburua izan zen, gobernu militar batean, eta presidentea 1999tik 2007ra.
Biografia
Nigeriako Unibertsitate Baptistan ikasketak egin ondoren, militar ikasketak egin zituen Erresuma Batuan. 1958an bere herrialdera itzuli zen Armada Nazionalean zerbitzatzera, ofizial gisa. 1963an kapitain izendatu zuten, 1965ean komandante, 1967an teniente koronel eta 1969an, koronel.
1970ean biafrarrak menderatu zituen gudarosteko buru izan zen, Biafrako independentisten eta Nigeriako gobernuaren arteko gerran. 1975ean Lan eta Etxebizitzarako Komisionatu Federalaren kargudun izendatu zuten, baina urte horretan bertan, uztailean, Yakubu Gowon lehendakaria kargutik kendu zuen estatu-kolpearen ondoren, Estatu Nagusiko buruzagi izendatu zuten. Gainera, teniente jeneral izendatu zuten, eta Batzorde Militar Goreneko kide.
1976an lehendakaria, Murtala Mohammed, hil egin zuten, Gowoni leporatu zioten estatu-kolpe saio batean. Obasanjok -Murtalaren ordu arteko eskuineko eskuak- hartu zuen gobernuaren buruzagitza, Nigeriaren historiako aldi konstituzional nagusiari hasiera emanez. Obasanjok -jenerala, ordurako- alderdi politikoak legeztatu, konstituzio bat onartu, eta hauteskundeak deitu zituen, eta 1979rako zibilen eskuetan utzi zuen gobernua. Beraz, Nigeriara demokrazia ekarri zuen lehenengo lehendakaria izan zen.
Bere agintaldia bukatuta, Estatuaren Aholku Batzordeko kide (1979) eta Segurtasun eta Desarmerako Batzorde Independenteko kide (1980) izendatu zuten. Gero gudarostea utzi eta baserrira joan zen bizitzera. 1991ko urrian Nazio Batuetako idazkari nagusi kargurako hautagai izan zen. 1995ean atxilo hartu zuten, Sani Abacha lehendakaria kargutik kentzen saiatzeagatik, eta bizi osorako kartzela-zigorra ezarri zioten. Sani Abacha hil ondoren, bat-batean libre utzi zuten (1998), eta 1999. urteko hauteskundeetan lehendakari berrautatua izan zen, baita 2003ko hauteskundeetan ere.
2021eko abuztuan, Afrikako Batasunak Olusegun Obasanjo izendatu zuen Afrikako Adarreko Bakerako Goi Ordezkari.
Scytalopus femoralis
Scytalopus femoralis Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Garvin (Minnesota)
Garvin Minnesotako hiri bat da. Lyon konderrian kokatua dago. 2010ean 135 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Bechstedtstraß
Bechstedtstraß Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sabine parrokia (Louisiana)
Sabine parrokia (Sabine Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Many da. 2010eko zentsuaren arabera 24,233 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Sabine parrokiak 262,008 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,545 ura dira. Beste 224,464 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,25 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 24,233 pertsonetatik 17,596 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 820 dira. 4,009 beltzak edo afroamerikarrak. 1,877 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 53 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 698 pertsonek kokatzen zuten.
Kaija Saariaho
Kaija Anneli Saariaho, Laakkonen jaioa (Helsinki, 1952ko urriaren 14a - Paris, 2023ko ekainaren 2a) finlandiar musikagilea izan zen.
Konposizioa ikasi zuen Helsinku, Freiburg eta Parisen eta Frantziako hiriburuan kokatu zen 1982an. IRCAMen egindako ikerketak bere lana serialismo zorrotz batetik espektralusmora aldatzea eragin zuen. Bere lanaren testura aberatsa eta polifonikoa zuzeneko musika eta musika elektronikoa konbinatuz sortzen du. Lan gehiena ganbera-musika izan arren, operak eta ahots-musika ere konposatu ditu.
Lincoln Center, IRCAM, BBC, New Yorkeko Filarmonika, Salzburgoko Musika Jaialdia, Parisko Théâtre du Châtelet eta Finlandiako Opera Nazionalaren enkarguak jaso ditu, besteak beste.
2019an, BBCk konpositoreen artean egindako bozketa batek konpositore bizidunik handiena izendatu zuen.
Lawfare
Ingelesezko lawfare terminoa, gerra juridiko edo gerra judizial gisa itzul daitekeena, XXI. mendeko lehen hamarkadatik aurrera erabili izan den ingelesezko esamolde bat da, nazioko eta nazioarteko lege-prozeduren gehiegizko erabilerari erreferentzia egiteko, legezkotasun-itxura mantenduz, aurkari baten aurka herriaren gaitzespena eragiteko helburuarekin. Hitza oraindik ez da agertzen Oxforden Hiztegian, eta "Law" (Legea) eta "Warfare" (gerrarako espedizioa) hitzen uzkurdura gramatikal bat da. Lawfareak hainbat emaitza lortzea ahalbidetzen du, arerio politikoak bidegabe geldiaraztea, finantzak geldiaraztea eta aurkariak desprestigiatzea, baita gobernuak ahultzea edo kentzea ere.
Lawfarea kolpe bigunaren fenomenoarekin lotzen da eta bat etorri ohi da, botere politikoari bidegabeko sarbidea emateko modu bat indar militarrak erabili gabe, gizarteen, sare sozialen eta komunikabideen barne zatiketak manipulatuz.
Adiera hau XXI. mendearen hasieran hasi zen erabiltzen, Estatu Batuetako Indar Armatuen ikerketa estrategikoen esparruan, gerra batean ahulena zen bandoak nazioarteko instantzia judizialak giza eskubideak babesteko erabiltzea zalantzan jartzeko.
Ines Artajo Ayesa
Inés Artajo Ayesa (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1956) nafar kazetaria da. Diario de Navarrako zuzendaria izan zen 2006 urtetik 2021 urtera.
Biografia
Iruñean jaio zen, eta haurtzaroa Uxuen (Nafarroa) igaro zuen, aita Udaleko idazkaria baitzen herrian, eta hantxe bizi izan zen hamaika urtera arte. Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatu zen 1979an.
Kazetari ibilbidea
Hogei urterekin Diario de Navarra egunkarian bekadun gisa iritsi zen. 43 urtez egon zen Nafarroako egunkarian, 2021eko irailean erretiratu zen arte. Bere kazetaritza-ibilbidean, Nafarroako gizarteko dozenaka pertsonari elkarrizketa sakonak egin zizkien, hainbat arlotakoak: politika, medikuntza, zuzenbidea, kirola, kultura. Kronika politikoaz ere arduratu zen.
Zuzendari
2006ko urtarrilaren 1ean Diario de Navarraren zuzendaritza hartu zuen, Julio Martínez Torresen ordez. Urte haietan, egunkariaren eta haren edizio digitalaren eraldaketaren buru izan zen, irakurleen behar berrietara egokituz; ETA erakunde terroristaren mehatxuari aurre egin zion; Covid-19 pandemiari aurre egin zion, erredakzioaren eta Nafarroako egunkariaren atalen egitura egoera berri horretara egokituz; eta egunkariaren edizio inprimatua berritu zuen, 2022ko urtarrilean beste errotatiba bat eskuratuta.
2021eko irailaren 23an jubilatu zen Diario de Navarrako zuzendaritzaren buru, eta ordura arte zuzendariordea lanetan aritu zen Miguel Ángel Riezuk ordezkatu zuen.
Derek Barton
Londresko Unibertsitatean ikasi zuen. Konformazio-analisia garatu zuen, hau da, gai organiko konplexuen ezaugarriak aztertu zituen gai horietako atomoek beren artean duten hiru dimentsioko loturaren orientazioaren arabera. 1969an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen, kimika organikoari eginiko ekarpen handi horrengatik. Aldosterona deritzan hormona sintetizatzeko metodoa ere garatu zuen Bartonek.
Semín
Semín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 570 biztanle ditu eta 7,43 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1239 urtean egin zen.
Fawzia Assaad
Fawzia Assaad (Kairo, 1929) egiptoar filosofoa eta frantsesezko eta arabierazko eleberrigilea da.
Bizitza
Sorbonako Unibertsitatean eskuratu zuen Filosofiako doktoregoa eta Kairoko Unibertsitatean filosofia-irakaslea izan da. Lanbide hura bertan behera utzi zuen, ordea, bere senarrarekin batera jardutearren Munduko Osasunaren Erakundeak hari ezartzen zizkion zereginetan. Idazlanei dagokienez, Assaadek hainbat saiakera filosofiko idatzi zituen lehenik, egunkari ospetsuetan, baina gero eta arreta gehiago erakutsi zuen mitologiarako eta eleberrigintzarako.Saiakeren artean aipatzekoak dira, besteak beste, Sören Kierkegaard, existentzialismoaren aita (1960), Gizakiaren aroa (1986), Freud eta mito egiptoarrak (1997).
1975ean eman zuen argitara bere lehen eleberria, Egiptoarra, eta harrezkero eleberrigile gisa nabarmendu zen nagusiki. Lehen eleberri hartan, ondorengoetan bezala, klase desberdinen deskribapena egiten du, kasu honetan jatorri desberdineko zenbait emakumeren bizitza harturik kontagai. Bere eleberrietan Egiptoko gizartearen konplexutasuna erakusteko grina nabarmentzen zaio; gizarteko klaseen deskribapena egiten du, musulman eta kristauena, eta deskribatzen ditu orobat, sinesmenak, ohiturak, umorea, politika eta abar. Bere lan guztietan, bestalde, Antzinako Egipto eta gaur egungo Egipto modernoa uztartzen ditu. Eleberri aipagarriak ditu, orobat, Haurrez eta katuez (1987), Egipto eta Israel arteko guduaz mintzo dena, eta Luxorko Etxe Handia (1992), turismoak, gerrek, lapurretek, bizitza modernoko gorabeherek egiptoarren ondare kulturala nola arriskuan jartzen ari diren erakusten duena.
Literaturan ez ezik, politikagintzan ere nabarmendu da, eta besteak beste espetxeratutako idazleen alde jardun du, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordean.
Jacqueline du Pré
Jacqueline Mary du Pré (Oxford, Ingalaterra, - Londres, ) britainiar biolontxelo-jotzailea izan zen. Biolontxelista aparta, Elgar Kontzertuaren jotzaile gisa ezaguna batez ere. 1967an Daniel Barenboim zuzendari eta piano-jotzailearekin ezkondu zen. Pinchas Zukerman biolin-jotzailea eta hirurek ganbera-musikako kontzertuak eskaini zituzten. Bere karrera hogeita sei urterekin eten zen bat-batean, esklerosiak jota. Senarrarekin batera Esklerosirako Ikerkuntza Zentro bat zabaldu zuen.
Hylomyscus
Hylomyscus Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
NA-5004
NA-5004 edo Gerendiaingo errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-234 nafar errepidearen 2,40 kilometroan hasi eta Noain Elortzibar udalerrian dagoen Gerendiain kontzejuraino doa. Errepidea 0,70 kilometro luze da.
Rhacophorus yaoshanensis
Rhacophorus yaoshanensis Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Semněvice
Semněvice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 206 biztanle ditu eta 12,02 kilometro koadroko azalera. Domažliceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1322 urtean egin zen.
Farnham
Farnham hego-ekialdeko Ingalaterrako azoka hiria da, Surrey konderrian dagoena, Londresko erdigunetik 58 kilometro hego-mendebaldera. 27.386 biztanle zituen 2019an.
Pontrhydfendigaid
, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Teifi ibaiaren ertzean dago, Kanbriar mendien mendebaldean eta Devil's Bridge eta Tregaron udalerrien artean.
Slobozia Ciorăști
Slobozia Ciorăști Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Akuarela
Akuarela edo urmargo uretan deseginiko koloreez paper gainean ontzen den margolana da. Hitza italierazko acquarella hitzetik dator.
Rathmolyon
Rathmolyon (Ráth Moliain) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 168 biztanle zituen.
Akuarela
Txinatarrek papera asmatu zutenean sortu zen K.a. 110 inguruan. XII. mendean arabiarrek Al-Andalusera hedatu zuten teknologia hau eta handik Italiara pasa zen hamarkada batzuk geroago.
Viviers-lès-Offroicourt
Biztanleria
2007an Viviers-lès-Offroicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 31 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 14 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 14 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 doan lagata zeuden; 1ek hiru gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 22 ziren, horien artean 14 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 14 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (11 gizon eta 2 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 8 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Viviers-lès-Offroicourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 321 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gary (Minnesota)
Gary Minnesotako hiri bat da. Norman konderrian kokatua dago. 2010ean 214 biztanle zituen, 0.85 kilometro koadrotan banatuta.
Vespella de Gaià
Vespella de Gaià Kataluniako udalerria da, Tarragonès eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 404 biztanle zituen. 18 km²-ko azalera du.
Achirus klunzingeri
Achirus klunzingeri Achirus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Achiridae familian.
Bikini atoloia
Bikini Ozeano Bareko atoloi bat da, 23 uhartez osatua, Marshall Uharteetan. Famatua egin zen 1946tik 1958ra 20 froga nuklear burutu zirelako bertan. Horregatik atoloi hau guztiz hustua dago, nahiz eta dagoen erradiaktibitate kopurua ez den berez hain arriskutsua. Bertako herritarrak Rongerik atoloira eraman zituzten.
Atoloi honen izena eman zioten bikini izeneko bainu-arropari.
Scytalopus micropterus
Scytalopus micropterus Scytalopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Sutești
Sutești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Beichlingen
Beichlingen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Germain-sur-l'Arbresle
Biztanleria
2007an Saint-Germain-sur-l'Arbresle udalerrian erroldatutako biztanleak 1.329 ziren. Familiak 484 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 216 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 554 etxebizitza zeuden, 483 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 518 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 483 etxebizitza nagusietatik 406 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 109 etxek lau zituzten eta 315 etxek bost zituzten. 375 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 170 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 294 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 862 ziren, horien artean 646 aktiboak ziren eta 216 inaktiboak ziren. 646 pertsona aktiboetatik 614 lanean zeuden (314 gizon eta 300 emakume) eta 32 langabezian zeuden (14 gizon eta 18 emakume). 216 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 94 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Germain-sur-l'Arbresle udalerrian 476 unitate fiskal zeuden, 1.340,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.801 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Germain-sur-l'Arbresle udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 247 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT) informazioaren tratamendurako eta haren transmisiorako erabiltzen den teknologia multzoa da. IKT terminoaren bidez informazio-teknologiaren (IT) kontzeptua hedatu egiten da, informazioaren komunikazioa ere bere barnean hartuz.
IKT teknologia modu etikoan eta legearen baitan erabiltzeko beharra azpimarratzen dute Europar Parlamentuak eta Europar Kontseiluak. Nazio Batuen Erakundeko (NBE) idazkari nagusi ohi Kofi Annan ek esan zuen bezala :
Historia
Komunikazioa aurrerapen handien erantzulea da, bai gaur egun eta baita aspaldiko garai historikoetan ere. Informazioaren komunikazioa fenomeno konplexua da eta garrantzitsua oso, kontzeptu eta ideia berrien bilakaerarako. Mezuak trukatzearen ondorioz aurkikuntza handiak egin dira historian zehar. Hala ere, denborak aurrera egin ahala, aldatu egin dira gure artean komunikatzeko eta ideiak eta emozioak transmititzeko moduak. Gizakion gaitasun arrazionala garatuz joan da eta komunikaziorako prozedura eta mekanismo berriak sortu dira. Komunikazioaren eboluzio horretan teknologiaren garapenak garrantzia handia izan du.
Historialarien arabera, idazketa-sistemen sorrerak historiaurrearen eta historiaren arteko bereizketa markatu zuen, giza eboluzioan eta komunikazioan izan zuen garrantziagatik. Historiaurreko herrietako labar-pinturak idazketaren aitzindaritzat hartzen dira, ez benetako idatzitzat, ez baitute hizkuntza zuzenean adierazten. Egiptoar idazkera hieroglifikoa Antzinako Egipton erabilitako idazketa-sistema da, adibidez. Gerora, papiro eta papera agertu zirenean, idatzizko mezuen transmisioa zabaltzen hasi zen.
Teknologia-fase desberdinak bizi izan ditu gizarteak historian zehar. Informazioaren eta komunikazioaren garapenean, Gutenberg-ek XV. mendean inprenta asmatu izana aurrerapauso handia izan da. Garapen teknologiko horri esker, modu masiboan argitaratu ahal izan ziren liburu eta idatziak, egunkari eta aldizkariak. Idatzizko komunikazio-metodo oso eraginkorra izan zen; informazioaren komunikazioa hedatu egin zen gizateriaren historian ordura arte ez bezala.
Titești
Titești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Kontzeptu berri bat
IKT teknologiek izan duten zabalkundea eta gizakiongan sortzen duten eragina hain handia izanik, kontzeptu berri bat sortu dela esan daiteke. Informazioaren gizartea n bizi gara orain, XXI. mendean berehala jasotzen dugu munduko gertaeren berri, planetako beste muturretako jendearekin online komunikatzen gara, taldean egiten dugu lana leku berean egon gabe, modako bideoklip-a milioika lagunek ikusten dugu istant berean; bat-batean dena aldatu dela dirudi.
Titești
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
Kontzeptu berri bat
Lehen, informazioa kontzentratuta egoten zen. Eskola eta unibertsitatea ziren ezagutzaren esparruak eta irakasleen eskutik liburuak kontsultatuz ikasten zen. IKT-ekin muga horiek gainditu dira eta informaziorako sarbidea zabaldu da. Gainera, ia edonork argitara dezake informazioa, nahiz eta zenbaitetan haren kalitatea zalantzazkoa izan. IKTen bidez gizakion artean elkarreragiteko aukera zabaldu da, erabiltzaileak informazioa jasotzeaz gain, informazio berria denen eskura jartzeko aukera duelako orain.
Aplikazioak
Gizakion bizitzaren esparru gehienetan eragiten dira IKTak: eskoletan, lanean, aisialdian. Gizartearen gero eta zati handiagoak du informaziorako sarbidea. Inklusio digitala gertatu dela esaten da, IKT teknologien demokratizazioa. Euskarazko IKT-ak ere gero eta ugariagoak dira.
Eskoletan maila guztietako irakasleak ari dira IKT tresnen erabileran trebatzen. Gaur egun, informazioa paperezko formatuan kontsultatzeaz gain, formatu digitalean gordetako dokumentuetan bilatzea arrunta gertatzen da. Urrutiko irakaskuntzaren bidez pertsona guztientzat aukera-berdintasuna erraztu nahi izan da. Gaitasun digitalak, hau da, informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko gaitasuna, zeharkako gaitasun moduan hartzen ditu Europako Batzordeak eta oinarrizko trebetasun orokor moduan hartzen da, bai ikasketa-prozesuetan eta baita bestelako esparruetan ere. XXI. mendeko profesionalen IKT gaitasunak deskribatzeko eta kudeatzeko eredu bat Skills Framework for the Information Age da.
Enpresetan, helburu komunak dituzten pertsona-taldeak izanik, informazioa komunikatzeko beharra handia izaten da. Enpresa handietan komunikazioa zailtzen duten oztopo kulturalak, sozialak, teknologikoak, geografikoak eta denborazkoak izaten dira. Haiek gainditzeko enpresa-software ugari diseinatu dira eta bertako informazio-sistemetan mota askotariko informazioa gorde ahal izan da. Hori guztia integratuta eta eskuragarri izatea abantaila handia da enpresen jardunerako.
Bestelako hainbat arlotan ere lagungarri gertatzen dira IKTak, batzuk aipatzearren, merkataritzan, telemedikuntzan, datu-baseen kudeaketan, burtsan, robotikan, web-irisgarritasunean, nekazaritzaren eta basoaren kudeaketan, garapen-iraunkorrean, ingurumenaren eta biodibertsitatearen monitorizazioan, etab.
Ekonomiako Lankidetza eta Garapenerako Erakundearen (ELGE) arabera, IKT-ak sektore ekonomiko hauek hartzen ditu:
Samantha Smith
Samantha Reed Smith (1972ko ekainaren 29a – 1985eko abuztuaren 25a) Ameriketako Estatu Batuetako neska bat izan zen, bakearen aldeko aktibista eta aktore gisa jardun zuena. Manchesterren, Mainen, jaio zen, eta famatu egin zen Amerikako Estatu Batuen eta Sobietar Batasunaren arteko Gerra Hotza gertatu bitartean. 1982an, Smithek gutun bat idatzi zion hautatu berria zen Juri Andropov Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako idazkari nagusiari. Erantzun pertsonala jaso zuen, Sobietar Batasuna bisitatzeko gonbidapenarekin batera, eta Smithek egin onartu zuen.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
IKTak Hezkuntzan
[...]
Samantha Smith
«Borondate Oneko Enbaxadore» izenpean, Smithek hedabideen arreta handia erakarri zuen bi herrialdeetan; «Amerikako Enbaxadorerik Gazteena» izena ere eman zitzaion. Ondoren, hainbat bakegintza-jardueratan parte hartu zuen Japonian. Sobietar Batasunera egin zuen bidaiari buruz liburu bat idatzi zuen, Journey to the Soviet Union, eta, geroago, aktore-lanetan hasi zen. Aurkezlea izan zen 1984ko AEBetako hauteskunde presidentzialak zirela-eta Disney Channel kateak haurrentzat egindako programa berezi batean, eta Lime Street telesaileko protagonistetako bat izan zen. Bar Harbor airelineako 1808 hegaldiak izandako istripuan hil zen 1985eko abuztuaren 25ean.
Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT)
IKTak Hezkuntzan
Hori ikuspuntu kritiko batetik egin nahi bada, ezinbestekoa da konpetentzia digitaletan trebatuta egotea, Europako erreferentzia-markoaren arabera «Digital competence involves the confident and critical use of Information Society Technology (IST) for work, leisure and communication».