cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Riverside (Iowa)
Riverside Iowako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 993 biztanle zituen, 4.46 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Germain-du-Bois
Saint-Germain-du-Bois Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Germain-du-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 1.890 ziren. Familiak 896 ziren, horien artean 324 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 216 bakarrik bizi ziren emakumeak), 344 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 168 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.120 etxebizitza zeuden, 912 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 109 bigarren erresidentzia ziren eta 99 hutsik zeuden. 950 etxeak ziren eta 168 apartamentuak ziren. 912 etxebizitza nagusietatik 659 bere jabearen bizilekua ziren, 224 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 81 etxek bi zituzten, 168 etxek hiru zituzten, 265 etxek lau zituzten eta 392 etxek bost zituzten. 661 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 463 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 295 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.005 ziren, horien artean 719 aktiboak ziren eta 286 inaktiboak ziren. 719 pertsona aktiboetatik 663 lanean zeuden (363 gizon eta 300 emakume) eta 56 langabezian zeuden (18 gizon eta 38 emakume). 286 pertsona inaktiboetatik 136 erretiraturik zeuden, 64 ikasten zeuden eta 86 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Germain-du-Bois udalerrian 907 unitate fiskal zeuden, 1.865 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.317 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 140 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 40 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 6 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Saint-Germain-du-Bois udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.335 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen. Saint-Germain-du-Bois udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 351 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Claudine Guérin de Tencin
Claudine Alexandrine Guérin de Tencin Saint-Martin-de-Réko baronesa (Grenoble, 1682ko apirilaren 27a - Paris, 1749ko abenduaren 4a) frantziar moja eta eleberrigilea izan zen. Bere semea Jean le Rond d'Alembert matematikari eta entziklopedista izan zen, Parisko Saint-Jean-le-Rond elizan abandonatu zuela.
Biografia
Bere bizitza nahiko ezaguna da, gutxienez bost biografia idatzi direlako berari buruz. Claudine Grenoblen jaio zen eta bere aita Antoine Guérin, Chambéryko senatuko presidentea zen, bere ama Buffévent-eko Louise izan zen eta gainera beste ahaide ezagunak zituen: Bere ahizpa, Marie-Angélique Ferriol-eko kondesa, Pariseko zirkulu politikoetan eragin handia zuen, bere neba François, Grenobleko parlamentuko presidentea izan zen; bere beste ahizpa bat Marie-Françoise, Grolée-Virvilleko kondesa izan zen eta bere bigarren neba Pierre de Guérin (1679-1758), kardinala, Estatu ministroa, Sorbonako Unibertsitateko errektorea eta Lyongo artzapezpikua izan zen. Claudine zortzi urterekin moja izateko sartu zen Montfleury-ko dominikar komentuan; gainera hamasei urterekin botoak egin zituen baina ez zuen bokazioa eta Klemente XI.a aita santua baimena eman zion komentua uzteko. Baimena hartu baino lehen, 1911ean Parisera, Pierre eta Marie-Angelique neba-ahizparekin joan zen.
Bere maitale eta ongile askoren artean Louis-Camus Destouches egon zen, harekin legez kanpoko seme-alaba bat izan zuen, Jean le Rond d'Alembert matematiko eta entziklopedistaduna. Bestye bat Guillaume Dubois etorkizuneko lehen ministroa, artzapezpikua eta kardinala zen. Baina 1726an bere maitaleetako bat, Charles-Joseph de la Fresnaye, dirurik gabe, suizidatu zion eta horregatik lehenengoan Châteletera eta ondoren Bastillara bizitzera joan zen.
San Pedro de la Roca gaztelua
San Pedro de la Roca gaztelua edo Morro gaztelua, Unescok 1997an Gizateriaren ondare bezala izendatu zuen. Erakunde horren arabera Hispanoamerikako arkitektura militarraren gaztelu osatuena eta hobeto gordeta da. Diseinuaren oinarria italiarra izan zen, errenazimentu estilokoa. Bere bigarren izena dela eta, batzuetan San Juan de Puerto Ricoko San Felipe del Morro gotorlekuarekin nahasi izan da.
Gotorleku militar hau Santiago de Cuban dago. Eraikuntza nagusia 1590tik 1610ra egin zen. Zitadelaren eraikuntza 1638 hasi zen eta 42 urte behar izan zituzten lanak burutzeko. Helburua itsas-erasoetatik, bereziki pirateriatik, hiria babestea zen. Gazteluaren lehenengo ideia Pedro de la Roca y Borja gobernadoreak eman zuen eta hortik datorkio izena.
Eraikuntza-lanak eta diseinua Giovanni Batista Antonelli ingeniari italiarrak zuzendu zituen. Ingeniari honen asmoa lur-eremuaren ezaugarriez baliatzea izan zen gazteluaren aukera defentsiboak hobetzeko. Gero behin baino gehiagotan berreraikia eta moldatua izan da. Santiagoko Morro hau bitxi arkitektoniko, estetiko eta historiko bezala dago onartuta. Antonellik beste gotorleku planifikatu zituen Kuban: Cojimar gotorlekua eta Santa Doratea de Luna de Chorrera gotorlekua.
Urretxindor
Urretxindor Luscinia generoko passeriformesen izen arrunta da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Zozoaren familiako txori intsektujalea hauek kantu ederragatik nabarmentzen dira.
Irun Iruten Elkartea
Irun Iruten Elkartea Irungo euskara-elkartea da. 1998an sortu zen Irunen, euskara normalizatzeko helburuaz. Ekitaldi kulturalak bultzatzen ditu batik bat: mintzalaguna, haurrentzako zinema, hitzaldiak, ikastaroak, irteerak, etab. Gaur egun elkarte honek argitaratzen ez badu ere, Irunero aldizkariaren sortzaile izan zen. 2000ko ekainean Kuxkain, gazteek eta gazteentzako eginiko aldizkariaren 0 alea argitaratu zuen.
Poltavako gudua
Poltavako gudua (suedieraz: Slaget vid Poltava; errusieraz: Полта́вская би́тва; ukraineraz: Полта́вська би́тва) 1709. urteko uztailaren 8an Errusiako Petri I.a Handia tsarraren eta Suediako Karlos XII.a erregearen armaden artean izan zen, Ukrainako lurretan. Iparraldeko Gerra Handiko gudu famatuenetarikoa da. Errusiarrak garaile izan ziren, eta orduan hasi zen Suediako Erresumak Europan zeukan indarra galtzen (ordura arteko potentzia handiena zen).
Karlos XII.a eta bere armada Errusiako lurraldeetan oinazeak eta era askotako galerak jasaten ari ziren, baina zituzten indarrekin Vorskla ibaiaren ondoko Poltavako gotorlekua setiatu zuten. Petri I.aren armadak setioari erantzunez defentsako lerro bikoitzaz suediarrak inguratu zituen.
Karlos XII.ak 20.000 lagun inguru zituen berarekin, baina Petri I.ak 45.000. Beraz, egoera eta ondorioak suediarren kalterako izan ziren batez ere. Gudua goizaldean hasi zen, eguna argitu baino lehen, eta eguerdirako Karlos XII.ak erretiratzeko agindu zuen. Arratsalderako suediarrek Poltavako setioa bertan behera utzi zuten, eta hegoalderantz abiatu ziren, baina errusiarrak ondorik joan zitzaizkien. Handik hiru egunera suediarrak errenditu egin ziren. Karlos XII.ak eta bere laguntzaile batzuek Prut ibaia zeharkatzea lortu zuten, Otomandar Inperioaren menpeko Moldaviako Bender hirian babesa hartzeko.
Santarosaita
Santarosaita borato motako minerala da.
NGC 7722
NGC 7722 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Santarosaita
Ezaugarriak
Santarosaita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Valentin Zubizarreta Unamunsaga
Manuel Valentin Zubizarreta Unamunsaga (Etxebarria, 1862ko azaroaren 2a - 1948ko otsailaren 26a) Eliza Katolikoaren prelatua izan zen. Camagüeyko apezpiku izan zen 1914tik 1922ra, Cienfuegoseko apezpiku 1922tik 1925era eta Santiagoko artzapezpiku 1925etik 1948ra.
Hasierako urteak eta hezkuntza
Manuel Zubizarreta Unamunsaga 1862ko azaroaren 2an jaio zen Etxebarrian, Bizkaian. 1879an Larrea ko Karmeldar Oinutsen nobiziatuan sartu zen eta, botoen ondoren, Valentín de la Asunción izena hartu zuen.
Apaizgoa
Zubizarreta 1886ko abenduaren 18an apaiztu zen Larreako nobiziatuan eta hurrengo egunean Markinan ospatu zuen meza. 1887an Burgosko Carmelita ikastetxean teologia dogmatikoko irakasle izendatu zuten. 1892an Gasteizko monasterioko prior izendatu zuten. 1900. urtean, Karmeldar oinutsen Nafarroako probintziala aukeratu zuten. 1903an, ordenaren bisitatzaile izendatu zuten Kuba eta Txilerako.
1907tik 1912ra, Zubizarreta Erroman bizi izan zen, non idazkari nagusi bezala aritu zen, Karmeldar Oinutsen Goi Nagusiko laguntzailea. 1912an Euskal Herrira itzuli zen, eta bertan Nafarroako probintziala hautatu zuten berriro.
Miramar kalea
Miramar kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Erdialdean dago. Alderdi Eder eta Andia kalearen bihurgunean hasi eta Askatasunaren etorbidea eta Urbieta kalearen arteko elkargunean amaitzen da.
Bertan, Kontxa lurpeko aparkalekuaren sarbidea eta irtenbidea daude.
Leku interesgarriak
Miramar kalearen inguruan honako kale, plaza eta leku nabarmen hauek daude:
Raquel Delgado
Raquel Delgado Díaz-Güemes (Donostia, 1978ko uztailaren 2a) euskal saskibaloi-jokalari ohia da.
Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligako 2000/01 denboraldiko asistentzia-emailerik nagusiena izan zen, batez beste 2,72 asistentzia emanez partida bakoitzeko.
Sturges erregela
Estatistikan, Sturges erregela, datu-multzo bati dagokion histograma bat eratzeko behar den tarte kopurua kalkulatzen duen erregela bat da, Herbert Sturgesek 1926 urtean proposatutakoa. Erregelak n datu kopuruaren arabera kalkulatzen du tarte kopurua:
Erregelak datu-multzoa banaketa normal bati jarraiki banatzen dela hartzen du hipotesi moduan. Oinarri estatistiko sendorik ez badu ere, maiz erabiltzen da praktikan.
Formularen dedukzioa
Sturgesen arabera histograma ideala i=0, 1, ..., (k-1) balioetan zentraturiko tarteak dituena da, balioko maiztasunekin. Adibidez, k=5 tarteetarako, maiztasun idealak 1-5-10-5-1 lirateke. Beraz, datu kopuru totala honela adieraz daiteke:
Koefiziente binomialen propietateak erabiliz,
Eta hortik, k tarte kopurua honela kalkulatu behar da:
Formularen hipotesiak
(k-1) handitzean, aurreko P[X=i] probabilitateak (eta beraz, enpirikoki dagozkion maiztasunak) mendean soilik geratzen dira, 0.5^{k-1} koefizientea ez baitago i-ren mendean.
Beste alde batetik, banaketa binomial hori, k handietarako banaketa normal baten bitartez hurbildu daiteke.
Beraz, Sturgesek histogramako tarteetako erdipuntuak banaketa binomial bati jarraiki banatzen direla irizten du. Tarte kopuru handietarako, banaketa normala litzateke datuen eredua.
Ganbera
Ganbera hitzak esanahi zenbait dituzte:
Sturges erregela
Erabilera
Sturges erregela eratzean onarttuako hipotesiak oso murritzak direnez, formulak oinarri estatistiko eskasa duela esan daiteke. Hala ere, maiz erabiltzen da praktikan, bereziki datu-kopuru txikietarako (n<200) formula zorrotzagoen antzeko emaitzak ematen dituelako, datu-kopurua soilik hartuta eta datuetan oinarrituta beste kalkulurik egin beharrik gabe. Datu kopuru handiagoetarako erregelak beste formulek baino tarte kopuru txikiagoa ematen du, bereziki alborapen handiko eta moda anitzeko datu-multzoetan, histograma leunduz horrela.
Formula aplikatzean, tarte kopurua zenbaki ez-osoak ematen ditu oro har. Gehienetan, gehiegiz biribildu eta hurrengo balioa hartzen da aplikatu beharreko tarte kopuru moduan.
Ondoren, datu-kopuru batzuetarako ematen dituen tarte kopuruak azaltzen dira:
! n (datu kopurua) !! k (tarte kopurua)
Graphiurus kelleni
Graphiurus kelleni Graphiurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Graphiurinae azpifamilia eta Gliridae familian sailkatuta dago.
Coloradoko goi-ordokia
Coloradoko goi-ordokia (Colorado Plateau) Ameriketako Estatu Batuetako hego-mendebaldeko eskualde fisiografikoa da. Iparralde eta ekialdean Mendi Harritsuak ditu, Wasatch mendilerroa mendebaldean, eta Sonorako basamortua hegoaldean. Colorado, Utah, Arizona eta Mexiko Berria estatuetan zabaldurik dago, 386.242 kilometro koadroko eremuan. Oso lurralde lehorra da, Colorado ibaia bertatik igarotzen bada ere. Hoover urtegi handiari esker lortu da nekazari lurraldeak ureztatzeko ura. Turismogune garrantzitsua da, Grand Canyon batez ere.
Nikki Cox
Nicole Avery "Nikki" Cox Mohr (Los Angeles, 1978ko ekainaren 2a) estatubatuar aktorea da.
2868 Upupa
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1972 UA izena zeraman.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
The Naked Gun 2½: The Smell of Fear
The Naked Gun 2½: The Smell of Fear (euskaraz Pistola Biluzia 2½: Beldurraren Usaina), 1991ko David Zucker estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Police Squad! umorezko telesailan oinarritua dago. Leslie Nielsen, Priscilla Presley, George Kennedy, O. J. Simpson eta Robert Goulet aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Frank Drebbin (Leslie Nielsen) polizia baldar eta despistatua hiria salbatzeko itzuli da. Baina honakoan energia industriako gaizkileei aurre egin beharko die.
Mainheimer doktorea (Richard Griffiths) eta zientzialari garrantzitsua etorkizunean geldituko diren energia erreserbei buruzko txosten bat aurkeztera doa, eta bere aurreikuspen ezkorrek petrolio, ikatz eta zentral nuklear industriako enpresaburuei kalte egiten die. Hortaz, kaltetiak sentitzen diren enpresaburuek Mainheimer bahitu eta Mainheimerren itxura fisiko berdina eta beren interesen aldekoa den Earl Hackerrengatik ordezkatuko dute. Drebbinek Jane Spencer (Priscilla Presley) elkarrizketatu beharko du, Mainheimer doktorearen idazkaria, eta bien arteko iraganeko maitasun pasioa berriz piztuko da.
Riverton (Iowa)
Riverton Iowako hiri bat da. Fremont konderrian kokatua dago. 2010ean 304 biztanle zituen, 1.54 kilometro koadrotan banatuta.
Albuminuria
Albuminuria albuminaren agerpena gernuan da.
Albuminuria giltzurrun-hutsegitearen ondorioz azaltzen da. Giltzurrunek ez dute proteina handi hori (albumina) iragazten, eta gernuarekin galtzen da. Asaldura hau ohikoa da ere diabetea duten gaixoengan.
Sarritan asintomatikoa bada ere, albuminuriak edemak eragin ditzake (odolaren presio osmotikoaren aldaketen ondorioz likidoen pilaketa egon daiteke likido interstizialean). Edemak eskuetan, oinetan, aurpegian edo sabelean agertu ohi dira.
Albuminuria proteinuriaren mota bat da.
Boophis doulioti
Boophis doulioti Boophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan. Madagaskarren bizi dira bakarrik, irlaren hegoaldean, itsas-mailatik 800 metroko altuerarino. Bere habitat naturalak oso anitzak dira: baso lehorrak, sabana lehorra, sabana hezea, zuhaixken eremu tropikal eta azpitropikalak, putzu anitz, padurak edo nekazaritzak noizbehinka urez estaltzen dituzen ingurune eta kanalak.
Tragopan satyra
Tragopan satyra Tragopan generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago. Oso desberdinak dira arra eta emea. Faisai adardunek ez dute hegazti mota berekoak ematen. Buru beltza eta gorputz gorrixka, tanta zuriduna izaten du arrak. Eme nahian dabilenean adar moduko bi luzakin urdin ateratzen zaizkio. Emea askoz txikiagoa da, eta marroi kolorekoa. Himalaiako eta Assamgo mendietan bizi da.
Sicignano degli Alburni
Mugakideak
Sicignano degli Alburnik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Boophis elenae
Boophis elenae Boophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bero
Fisikan, beroa (Q ikurraren bidez adierazten dena), gorputz edo sistema batetik beste batera tenperatura-diferentzia baten ondorioz transferitzen den energia da. Termodinamikan, beroaren neurri adierazgarri gisa TdS kantitatea erabiltzen da, alegia, objektu baten tenperatura absolutua bider sistema baten entropiaren kantitate diferentziala, objektuaren mugan neurtua. Objektu batetik besterako bero-transferentzia, bigarrena tenperatura berean edo altuagoan dagoenean, bero-ponpa baten bidez egin behar da. Tenperatura altuko gorputzak, bero-transferentzia altuagoak eduki dezaketenak, erreakzio kimikoen bidez sor daitezke (esaterako errekuntza erabiliz), erreakzio nuklearren bidez (esaterako, Eguzkian gertatzen den fusio nuklearra), erradiazio elektromagnetikoaren disipazioaren bidez (berogailu elektrikoetan bezala), edo modu mekanikoan (esaterako, marruskaduraz). Bero-transferentzia, berriz, erradiazio termiko bidez, kondukzio bidez edo konbekzio bidez gerta daiteke.
Tenperatura barne-energiaren (entalpiaren) neurri gisa erabiltzen da. Beroa tenperatura ezberdina daukaten bi objekturen (edo objektu beraren bi arearen) artean transferituko da soilik, termodinamikaren zero legeak dioen bezala. Bero-transferentziaren pean dagoen objektu baten tenperatura eta fasea bero sorraren eta bero-ahalmenaren araberakoa da. Badago beroaren inguruko beste kontzeptu bat ere, energia termikoa, hau da, gorputz baten tenperatura igotzean gorputz horrek irabazten duen energia.
Beroaren teoriaren historia
Suaren garrantziari buruzko lehen erreferentzia formala Heraklito-n aurkitzen da (K.a. 540.- K.a. 475), zeinak sua materiaren jatorriaren jatorria zela esan zuen.
Anaximenes-entzat, beroa eta hotza materiaren egoera arruntak dira. Konprimitu eta kondentsatzen zena hotza zela zioen, eta arraroa eta soltea zena beroa zela; horregatik, haren ustez, errarefakzioak (Gorputz gaseoso bat gutxiago trinkotu) gauzak berotzen ziren prozesuaren berri ematen zuen, lurrun bihurtu arte.
Aristoteles (K.a 384.- K.a 322), oinarrizko bi ezaugarri pare gehitu zituen: beroa eta hotza, lehorra eta hezea. Gorputz batek tenperatura jakin bat edukitzearen funtsezko arrazoia bi ezaugarri horiek bertan aurkitzen ziren kantitateek ematen zuten.
Galenok (129-199) lau bero eta lau hotzez osatutako eskala kualitatibo bat proposatu zuen; irakiten den lau zati ur eta lau izotz zati gehituz puntu neutroa lortzen zuena.
Ideia horiek 23 mende baino gehiago iraun zuten. Bitxia da aipatzea, aldi horretan, jada aintzat hartu zirela fenomeno fisiko batzuk, hala nola solidoen eta likidoen hedapena eta airearen eta lurrunaren dilatazio termikoa beroaren mendekoak zirela, baina tenperaturei ez zitzaien erreparatzen ez zirelako fisika aristotelikoak aipatzen zituen nolakotasunen parte.
XVI. mendearen erdialdean hasi ziren Aristotelesen ideiak zalantzan jartzen, materiaren kintaesentzia baten existentzia proposatu zenean, hau da, erreakzio kimiko guztien ardura duen agente unibertsal baten existentzia. Robert Boyle-k (1627-1691) suari edozein gorputz-izaera ukatu, eta materiaren nolabaiteko batasun bat egon behar zuela uste zuen, eta horrek korpuskuluez osatuta egon behar zuela inplikatzen zuen.
Bien bitartean, XVII. mendean eta XVIII. mendearen lehen urteetan, materiaren egiturari buruzko eztabaidak hasi ziren, eta, beroaren historian, beste gertaera garrantzitsu bat gertatu zen: Georg Stahl-ek (1660-1734) flogistoren teoria enuntziatu zuen. Hori ez da su materialarekin nahasi behar, errekuntza gertatzen denean sutan eta beroan ageri dena; baizik eta gorputz erregai guztiek duten elementu eskuraezin bat da.
XVII. mendean zehar, beroari buruzko bi teoria kontrajartzen dira: flogistorena eta atomista greziarren jarraitzaileek defendatutakoa, zeinak suaren gorpuztasuna onartzen zuten, kontuan hartuz partikula txiki, arin eta sotilez osatuta zegoela eta, aldi berean, izugarrizko mugikortasuna zuen materian (bere egoera ezberdinetan) barneratzeko bere presentziarekin, besterik gabe, funtzionatzeko gai den fluido ezin neurtuzko baten moduan: kalorikoa. 1775 eta 1787 artean, Lavoiserrek gasen teoria bat garatu zuen, eta, bertan, printzipio kalorikoa sartu zuen. Garai horretan, tenperaturaren kontzeptua sortu zen, eta, gauzen hoztasuna neurtzeko, termometroak egiten hasi ziren. Joseph Black-ek (1728-1799) termometro horiek beroa aztertzeko erabili zituen, eta ikusi zuen nola tenperatura desberdinetan zeuden substantzia ezberdinek oreka batera iristeko joera zuten haiekin kontaktuan jartzean.
1798an, Benjamin Thompson-ek, Rumfordeko kondeak, (Bavaria) ikusi zuen, kanoiak zulatzean lortutako bero kantitatea zulagailuaren egoeraren araberakoa zela, eta ondorioztatu zuen beroa ez zela fluido bat, mugimendu modu bat baizik. Marruskaduraz, bero kopuru mugagabea sortzeko aukera ondorioztatu zuen, sortutako beroa, gutxi gorabehera, egindako lanarekiko proportzionala baitzen, teoria kalorikoarekin erraz eztabaida ezin zen gertaera. 1812an, Humphry Davy-k aurreko suposizioa berretsi zuen. Ideia hori Julio R. von Mayer mediku eta fisikariaren lanekin, 1842an, bukatu zen, eta, geroago eta behin betiko, 1850ean, James Prescott Joule-rekin batera, beroa eta lana energia termikoaren agerpenak baino ez direla ezarri zuten, hau da, ehuneko bat lan bihurtu daitekeena, lana guztiz bero bihur daitekeen bitartean.
Azkenik egiaztatu zen beroa ezin zela substantzia material gisa ulertu, baizik eta energia forma bat dela. Beroaren baliokide mekanikoaren neurketek teoria kalorikoaren amaiera markatu zuten. Guzti horretatik sortzen da termodinamika, eta, horretatik, bero motorra. Termodinamika hasi zen aldi berean, materiaren teoria molekularra garatzen ari zen, beroaren eta inplikatutako fenomenoen ideia koherente bat eratzeko aukera ematen zuena. Gasen teoria zinetikoak teoria kalorikoaren bidez azaldu ezin ziren fenomeno asko azaldu zituen.
Bero eta tenperaturaren pertzepzioa
Gorputzen tenperatura neurtzeko termometroa erabiltzen dugu. Gizakiok, azalean sentitzen dugu beroa. Termometroa: Gorputzen tenperatura neurtzeko tresna da. Gorputzen artean gertatzen den beroaren transmisioan eta beroak sortzen duen dilatazio-efektuetan oinarrituta dago. Termometroak honako osagai hauek ditu:
Beroaren transmisioa
Gorputzek xurgaturiko edo emaniko beroa hiru faktoreren menpe dago: substantziaren izaera, masa kantitatea eta tenperatura-aldaketa.
Beroa puntu batetik bestera lekualdatzen den energia termikoa da, eta materialek hainbat modutan transmititzen dute bero hori: kondukzio, konbekzio eta erradiazio bidez.
Kondukzioa edo Eroapena
Solidoetan gertatzen da. Berotu egiten den objektu zatian, handitu egiten da partikulen energia zinetikoa, eta beren higiduraren zati bat transmititzen diete aldameneko partikulei. Horrela, beroa objektu osora hedatzen da.
Tenperatura desberdina duten bi substantzia berdin elkar ukituz jartzean, beroa igaro egiten da substantzia berotik substantzia hotzera, bi substantziek tenperatura berdina lortu arte. Orduan lortuko dugu oreka termikoa. Beroaren trukea orduantxe amaitzen da, eta tenperatura egonkortu egingo da.
Konbekzioa
Fluidoetan gertatzen da. Tenperatura igotzean, txikitu egiten da fluidoen dentsitatea, eta gorantz egiten dute; partikulak hozten direnean, aldiz, jaisteko joera dute. Horren ondorioz, higidura zirkularrak sortzen dira, eta higidura horiek fluido guztia berotzen dute. Higidura horiei konbekzio korronte deritze.
Erradiazioa
Materiarik behar ez duen energia transmititzeko modu bakarra da. Gorputz guztiek igortzen dute beroa erradiazio bidez beren tenperaturaren arabera: zenbat eta handiagoa tenperatura, orduan eta handiagoa erradiazioa. Eguzkiak beroa hedatzen du espazio hutsean barrena. Hain zuzen, gorputz guztiek igortzen dute erradiazio termikoa, eta erradiazio hori proportzionala da tenperaturarekiko: zenbat eta handiagoa izan tenperatua, orduan eta handiagoa izango da irradiatutako beroa. Gorputz beroek infragorria deritzon erradiazioa sortzen dute.
Echinomacrurus occidentalis
Echinomacrurus occidentalis Echinomacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Bero
Dilatazioa
Dilatazioa tenperaturaren igoeraren kausaz gorputzen bolumena handitzean datza. Tenperatura igotzean, gorputzen partikulak agitazio termiko handiago izaten dute. Ondorioz, haien arteko talkak handiagoak eta bortitzagoak dira, eta gehiago urruntzen dira bata bestetik. Orduan, gorputzaren tamaina handitu egiten da hiru norabideetan.
Dilatazioa materiaren hiru egoeratan gertatzen da: solidoetan, likidoetan eta gasetan. Material batzuk besteak baino gehiago dilatatzen dira, eta substantzia bakoitzak tenperatura aldaketaren aurrean duen dilatatzeko joera dilatazio koefizienteak adierazten du.
Joseba Agirre
Joseba Agirre izan daiteke:
Santita
Ezaugarriak
Santita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Luis de Pablo
Luis de Pablo Costales (Bilbo, 1930eko urtarrilaren 28a - Madril, 2021eko urriaren 10a)) euskal musikagilea izan zen. Nazioartean, iraskasle famatua izan zen.
Kapital kostua
Finantzetan, kapital-kostua, enpresa batek kapital-inbertitzaileei, hots, akziodunei ordaintzen dien etekina da, kapitala inbertitzean onartzen duten arriskua konpentsatzeko. Enpresek besteen kapitala erosi behar dute lan egiteko eta hazteko.
Luis de Pablo
Bilbon jaioa bazen ere, Madrilen bizi zen sei urte zituenetik. Zuzenbidea ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Autodidakta, hamabi urtez hasi zen moldaketak egiten. Hala ere, Maurice Ohana edo Max Deutsch bezalako irakasleak ere eduki zituen. Boulezek eta Madernak bere lanak zuzendu dituzte.
Kapital kostua
Gainera, bere funtsak gainerakoei emateko prest dauden pertsonak eta erakundeak sarituak izan nahi dituzte. Jabeek beraien ondasunetan errentak bilatzen dituzten bezala, kapital-hornitzaileek beraien funtsetan etekinak bilatzen dituzte, onartutako arriskuarekin proportzionalak izan behar direlarik.
Luis de Pablo
Biografia
Lehen musika ikasketak Hondarribian egin zituen eta ondoren Madrilen ikasi zuen. Bere kasa ikasi bazuen ere, Maurice Ohana, Max Deutsch eta beste musikagile ospetsu batzuen aholkuak jaso zituen. 1957. urtean Grupo Nueva Música taldearen sorreran parte hartu zuen, eta 1958. urtean Tiempo y Música zikloa sortu zuen, musika berria ezagutzera emateko. 1964. urtean Madrilgo Musika Berriaren Bi Urtekoa sortu zuen eta 1965. urtean, Alea, musika berria bultzatzeko kontzertu sorta.
2869 Nepryadva
2869 Nepryadva asteroide baten izena da. irailaren 7an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 RM izena zeraman.
Luis de Pablo
Biografia
Zenbait urtez Estatu Batuetan eta Kanadan irakaslea izan zen, eta ondoren Madrilgo kontserbatorioan. 1983. urtean Musika Berria Zabaltzeko Zentroko zuzendari izendatu zuten. Lehendabizi serieko musika idatzi zuen, eta geroago moduluka idatzitako konposiziora iritsi zen; jolearen esku gelditzen zen musika lanaren antolaketa. Estilo askotako eta hainbat kulturatan errotutako musika idatzi zuen.
Kapital kostua
Enpresek, kapitala, bi iturri ezberdinetatik lortzen dute: mailegu-emaileetatik eta kapital-inbertitzaileetatik. Kapital-hornitzaileen ikuspuntutik, mailegu-emaileek, interesekin sarituak izatea bilatzen dute eta kapital-inbertitzaileak, aldiz, dibidenduekin. Aldiz, enpresa baten ikuspuntutik, beste batzuek lortzen duten kapitalagatik ordaintzea beharrezkoa da, honi, kapital-kostu izena ematen zaio.
2869 Nepryadva
Orbitaren ezaugarriak
2869 Nepryadva asteroidearen orbitak batezbeste 2,635 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,177 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,094 distantziara. Eszentrikotasuna 0,174 da, eta makurdura orbitala 12,89ºkoa da.
Kapital kostua
Teoria eta praktika finantzarioek, hainbat eredu eskaintzen dituzte, enpresa berezi baten kapital-kostua onesteko. Eredu ezagunenak honako hauek dira: Kapital-aktiboaren balorazio eredua, Gordon Eredua eta abar.
Luis de Pablo
Biografia
1990. urtean Espainiako musika sari nazionala eman zioten. 1998an Madrilgo Unibertsitate Konplutentseak honoris causa doktore izendatu zuen, eta 2000. urtean Donostiako Musika Hamabostaldiak, SGAErekin batera, omenaldi handia eskaini zion 70 urte betetzen zituela eta. Urte berean jaso zuen, halaber, Bizkaiko Foru Aldundiak ematen duen omenezko Makila.
2869 Nepryadva
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.9 da.
Kapital kostua
Teoria finantzarioaren arabera, enpresa baten arriskua handitzen edo txikitzen doan heinean, kapital-kostua ere gorantz edo beherantz doa. Teoria hau, giza-portaeraren behaketarekin eta logikarekin lotuta dago. Kapital-hornitzaileek, bere funtsak eskaintzeagatik sarituak izan nahi dute. Aipatutako hornitzaile hauek, arrazionalak eta zuhurrak izan ohi dira, arriskuaren aurreran segurtasuna izan nahi dute.
Luis de Pablo
Diskografia
Azken urteotako lanen artean aipagarriak ditu, besteak beste, Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren aginduz konposatu zuen Impromptus (EOSek 2000. urtean grabatua) eta 2001. urtean Madrilgo Teatro Realen estreinatu zuen La señorita Cristina opera, Mircea Eliaderen Miss Christina eleberrian oinarritua.
Kapital kostua
Inbertsio baten arriskua handitzen bada, kapital-hornitzaileek errendimendu handiagoa eskatuko dute edo bere kapitala beste leku batean jarriko dute.
Enpresa baten kapital-kostua ezagutzea ezinbestekoa da, erabakiak hartzeko. Kudeatzaileek, kapital-aurrekontuetan hartzen dituzte erabakiak, aldiz, kapital-hornitzaileek mailegu eta inbertsioen gainean hartzen dituzte erabakiak.
Katsushika
Katsushika (葛飾区) Tokio hiriko 23 auzo berezi bat da. 2012ko erroldaren arabera 34'84 km²-tan 448.243 biztanle zeuden.
Geografia
Eremu alubiala da eta itsasoaren mailaren azpitik dago. Edo, Arakawa eta Ayasegawa ibaiek zeharkatzen dute auzoa.
Historia
Katsushika auzoa 1932an eratu zen zazpi herrik bat egitean.
Kolomadi
Arkitektura klasikoan, kolomadi bat, arkitrabeak elkartutako zutabe zerrenda luze bat da, sarri, elementu autonomo bat bezala agertzen dena. Gian Lorenzo Berninik Vatikanoko San Petri basilikara lotu zuen kurba eliptikoko kolomadi ospetsua da.
Ekonomia zirkular
Ekonomia zirkularra (circular economy, CE) materialen sarrera nahiz erabili gabeko hondakinak murriztea helburu duen estrategia da, baliabideen fluxu ekonomiko eta ekologikoak itxita. Baliabideen fluxu fisikoen analisia ekologia industrialaren pentsaera eskolatik dator, honetan materialen fluxua bi motatakoa da, elikagai biologikoak, biosferan erasorik gabe birsortzeko diseinatuak, eta elikagai teknikoak, ekoizpen-sisteman kalitate handiz zirkulatzeko diseinatuak, baina ez dira biosferara itzultzen.
Ekonomia Zirkularra terminoa indarrez sartu da ingurumen eta jasangarritasun arloko desafioen artean, egungo kontsumo eredu linealari (“hartu, erabili eta bota”) alternatiba planteatzen dion eredu ekonomikoa delako. Ekonomia zirkularrak aldarrikatzen dituen paradigmen artean, produktu, zerbitzu, material eta baliabideen bizi-zikloa ixtea dago; ahalik eta denbora gehien mantentzea horiek denak ekonomian eta ahalik eta gehien murriztea hondakinak.
Baliabideen efizientzia maximizatzean oinarritzen den eredu ekonomiko bat da, halako moldez non hazkunde ekonomikoa ez baita egongo lotuta baliabideen kontsumoa handitzeari. Gaur egun, ekoizpenak aurre egin behar die, besteak beste, baliabide eskasiari, lehengaien prezioen gorabeherei eta giza jarduerak sortutako kutsadurari. Ekonomia zirkularrak irtenbide bat eman nahi die arazo horiei denei, ziklo naturaletan oinarritutako ikuspegi batetik, gizarte aktore guztien partaidetzaren bidez: enpresak edo erakundeak, kontsumitzaileak eta legegileak.
Putnam (Alabama)
Putnam Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Marengo konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ekonomia zirkular
Jatorria
Ekonomia zirkularra hitza lehen aldiz 1980. urtean erabili zen mendebaldeko literaturan, ekonomia eta ingurumenaren arteko interakzioen sistema itxi bat deskribatzeko. Ekonomia zirkularra sistema ez linealen eta sistema bizien atzeraelikaduraren azterlanaren zati bat da. Horren emaitza garrantzitsu bat sistema osagarriak optimizatzeko ideia edo 'neurrira egindako diseinua' ideia da. Ideia orokor gisa, hurbilketa zehatzagoak biltzen ditu, hala nola, biomimesia, ekologia industriala eta ekonomia urdina. Material eta erregai merkeen aroaren amaieran erantzun gisa balioa duen eredu koherenteagoa dela aldarrikatzen dute haren proposatzaileek.
Iraunkortasuna
Intuitiboki, ekonomia zirkularra egungo sistema ekonomiko lineala baino iraunkorragoa dela dirudi. Erabilitako baliabideak, hondakinak eta sortutako jarioak murrizteak baliabideak mantentzen ditu eta ingurumenaren kutsadura murrizten laguntzen du. Hala ere, batzuek argudiatu dute kasu horiek sinplistak direla; sistema horien konplexutasunaz ez ikusiarena egin eta alde batera uzten dituzte izan ditzaketen abantailak.
Esparrua
Ekonomia zirkularrak espektro zabal bat estal dezake, ikerketaren emaitzek erakusten dutenez, ikertzaileak hainbat arlotan zentratu dira, hala nola, produktu eta zerbitzuetara bideratutako aplikazio industrialetan; esaterako, Ekonomia zirkularraren xehetasunen kudeaketa estrategikoan, besteak beste, berrerabiltzeko aplikazio potentzialak eta hondakinen kudeaketa.
Ekonomia zirkularrak produktu, azpiegitura, ekipamendu eta zerbitzuak barne hartzen ditu, eta industriako sektore guztiei aplikatzen zaie. Baliabide "teknikoak" (metalak, mineralak, baliabide fosilak) eta baliabide "biologikoak" (elikagaiak, zuntzak, egurra, etab.) barne hartzen ditu.
Ekonomia zirkularraren eredu baten adibide bat hau izan daiteke: alokairu-ereduak ezartzea jabetza eremu tradizionaletan (adibidez, elektronika, arropa, altzariak, garraioa). Produktu bera hainbat bezerori alokatzean, fabrikatzaileek unitateko diru-sarrerak handitu ditzakete, eta horrela, diru-sarrerak handitzeko ez dute zertan gehiago produzitu behar. Birziklatzeko ekimenak askotan ekonomia zirkularra bezala deskribatzen dira, eta litekeena da eredu zabalduena izatea.
Eredu linealetik aldenduz
"Hartu, fabrikatu eta ezabatu" industria-prozesu linealek eta horien baitan dauden bizimoduak, amaiera duten erreserba erabiltzen dituzte bizitza baliagarri mugatua duten produktuak sortzeko, zabortegietan edo erraustegietan amaitzen direnak. Ikuspegi zirkularrak, aldiz, sistema bizien ideiak hartzen ditu. Bere ustez, gure sistemek organismo gisa funtzionatu behar dute, zikloan atzeraelikatuak izan daitezkeen mantenugaiak prozesatuz, bai biologikoki edota teknikoki.
Gaiaren inguruan asko dakien pertsonetako bat Walter R. Stahel da, arkitektoa, ekonomialaria eta jasangarritasun industrialaren sortzailea. Hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaieran, ekoizpen-prozesuetarako "Zirkuitu itxi" baten garapenean lan egin zuen Genevako Product-Life Institutuan. Erresuma Batuan, Steve D. Parkerrek hondakinak ikertu zituen Erresuma Batuko nekazaritza-sektorean 1982an, ziklo itxia zuten ekoizpen sistema berriak garatuz.
Negozio-eredu zirkularrak
Linder eta Williander enpresaren arabera, negozio-eredu zirkularra "negozio eredu bat da, eta, bertan, balio sortzeko kontzeptu-logika, eskaintza berrien ekoizpenean erabili ondoren, produktuetan atxikitako balio ekonomikoa erabiltzean oinarritzen da".
Mateusz Lewandowskik negozio-eredu zirkularrak diseinatzeko premia horri heltzeko proposamen bat eskaintzen du, eta esparru teoriko baten kontzeptualizazioa aurkezten du: CBMC. CBMCk hamaika eraikuntza-bloke ditu, Osterwalder eta Pigneur kanbetatik egokituak, aldaketa txikiagoko osagai tradizionalak ez ezik, materialaren begiztak eta egokitzapen-faktoreak ere hartzen dituzte.
Sariak
Ekonomia zirkularra eredu nagusi gisa ezartzen duten proiektuei sari asko ematen zaizkie:
Erakundeak
Ekonomia zirkularra martxan jartzen duten erakundeak gero eta gehiago dira. Hona hemen adibide batzuk:
Gainera, eredu horri jarraitzen dioten enpresa handiak daude:
Hona hemen proiektu desberdin batzuk:
Ekonomia zirkularraren Eragina Europan
2012ko abenduaren 17an, Europako Batzordeak "Manifesto for a Resource Efficient Europe" izeneko dokumentu bat argitaratu zuen. Dokumentu honek dionez '' Baliabideen eta ingurumenaren gaineko presio hazkorrak dituen mundu batean, EBk ez du beste aukerarik ekonomia zirkular eraginkor batera igarotzea baino". Horrez gain, dokumentuak "ekonomiaren baliabideen erabilpenaren eta berreskurapenaren aldaketa sistemikoa" izatearen garrantzia azpimarratzen zuen, lanpostuak bermatzeko eta etorkizunean lehiakortasuna bermatzeko. Ekonomia zirkular baterako bide posibleak ere aipagarriak ziren, eta ekonomia zirkular baterako bide posibleak zirriborratzen zituen, hala nola, enpresa eredu berrietarako aukerak handitzea eta helburu argiak ezartzea.
Europako ikerketari eta berrikuntzari buruzko politika europarrak Europan ekonomia zirkular baterako trantsizioa bultzatzea du helburu, eraldaketa-programa baten aplikazioa definituz eta bultzatuz, bere osotasunean ekonomia eta gizartea ekologikoago bihurtzeko, garapen benetan iraunkorra lortze aldera. Europako ikerketa eta berrikuntza Horizonte 2020 programak finantzatzen ditu, eta mundu osoan parte hartzeko prest dago.
Ekonomia zirkular baterako Europar Batasunaren planak 2018. urteko Ekonomia Zirkularreko Paketearen buru dira. Historikoki, eztabaida politikoa hondakinen kudeaketan zentratu da nagusiki, hau da, zikloaren bigarren zatian. Lehen zatiaz, berriz, oso gutxi hitz egiten da: ekodiseinuaz. Arduradun politikoen eta beste alderdi interesdun batzuen arreta deitzeko, EBko Ecothis kanpainak, ekonomia eta ingurumen arloko ondorioei buruzko sentsibilizazio-kanpaina bat abiarazi zuen, pakete ekonomiko zirkularrean diseinu ekologikoa ez sartzeak ekar ditzazkeen ondorioz ohartzeko.
Ekonomia zirkularra Euskal Herrian
Euskal Herrian ere hainbat aurrera pauso ematen ari dira ekonomia garbiago baterantz. EAEn, 3,5 milioi tona inguru hondakin sortzen dira urtero, eta horietatik %43 probetxurik atera gabe botatzen dira. Halaber, EAEko industriak lehengai inportatuekiko duen dependentzia %77koa da. Hori horrela, EAEn, 156.500 enpresatatik 150ek aplikatzen dituzte ekonomia zirkularraren logikak eta, 900.000 enplegatuetatik 5.000k egiten dute lan modu honetara. Zehazki, estrategia zirkularrak txertatzen ari diren industria-sektoreak automobilgintza, garraioa, gailu elektriko eta elektronikoak, makina-erreminta, metala, kimikoa, altzairugintza eta eraikuntza dira.
Hainbat enpresa dira Euskal Herri jasangarriago bat eraikitzeko sortu diren proiektuak, horietako bat EkoRec, Zikla eta Gaiker enpresek sortu duten End Of Plastics (plastikoen amaiera) izeneko proiektua, bertako helburua ekonomia zirkularra ixtea izango litzakete errausten edo zabortegietara botatzen den plastikoa tratatzeko modua aurkitu, industriak beste erabilera bat emanez.
Ganbara (musika taldea)
Ganbara 1980ko hamarkadan euskal folk-rockaren talderik garrantzitsuena izan zen Ganbara. Hainbat ezaugarrik folk berriaren lehen belaunaldiarekin (Haizea, Izukaitz...) lotzen dute: tradizioa eta jazz edo pop musikak nahastea, Maria Eugenia Etxebesteren ahots ederra gidari izatea eta herri tresnak zein elektrikoak uztartzea. Sei disko eta bakarlari gisa zein beste talde batzuetan ibilbide luzea egin duten musikariak izan dira Ganbarak utzitako ondarea.
Joseba Agirre Oliden
Joseba Agirre Oliden (Orio, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena. Bere semea Julen Agirre futbolaria da ere.
Ganbara (musika taldea)
Taldea
Berez, 1979an biltzen hasi, eta jazz eta musika klasikotik zetorren musikari talde batetik sortu zen Ganbara 1982an. Angel Unzuk (gitarra), Maria Eugenia Etxeberriak (ahotsa), Juan Ezeizak (biolina, alboka, txirula), Josean Martin Zarkok (gitarra, bozoukia, ahotsak), Josemari Mujikak (bateria eta perkusioa) eta Jesus Etxeberriak (pianoa, baxua eta ahotsa) osatu zuten hastapeneko zazpikotea. Laster batean, disko bat grabatu zuten, Behin batean (Soñua, 1982). Azkarregi, taldekideen iritziz: "Presaka eta korrika. Nobatada izan zen. Hortik aurrera pittin bat egindakoa zuzentzen ahalegindu ginen" (1). Dena dela, disko hark, oso borobila ez izanagatik ere, agerian utzi zuen herri musiketatik edanez musika pertsonalagoa eta landuagoa egin nahi zuen talde preziosista.
Joseba Agirre Oliden
Kirol Ibilbidea
''2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Tragopan blythii
Tragopan blythii Tragopan generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Ganbara (musika taldea)
Taldea
Nahiko korapilatsuak izan ziren lehen urte haiek. Rockaren leherketaren garaia zen Euskal Herrian. Emanaldi gutxi, oihartzun gutxi... 1985ean Toledon (Espainia) antolatutako Folk Sari Nazionala irabazi zuten arte. Guztira 175 taldek parte hartu zuen Ganbarak irabazitako lehiaketa hartan. Sari horren ondorioz, Espainiako Telebistan ere agertu zen. Sariak errotik aldatu zuen taldearen zoria. Besteak beste, disko bat grabatzera behartzen zuen irabazlea, eta hortik sortu zen Banan- banan (Elkar, 1985), nahiz eta lehiaketara aurkeztu aurretik prestatutako materiala izan diskoan agertzen dena. Dezentez disko helduagoa da, argiagoa, eta taldekideek ez dute inongo erreparorik herri musika eta beste musika batzuk uztartzeko.
Aldaketak izan ziren taldean: Jesus Etxeberriak utzi eta Josetxo Fernandez (pianoa, sintetizadoreak) eta Eduardo Salvador (baxua) sartu ziren Ganbaran. Handik aurrera ohikoak gertatu ziren gorabeherak taldearen oinarri erritmikoan. Baina, era berean, sendotu egin zen taldearen muina, Maria Eugenia Etxeberriak, Josean Martin Zarkok, Angel Unzuk eta Juan Ezeizak osatzen zutena.
Sariaren ondorioz emanaldiak ugaritu eta Euskal Herritik kanpo ere jotzen hasi ziren. Taldearen garairik emankorrena da. Harat honat (Elkar, 1987) diskoan taldeak sonoritate propioa lortu zuen, Etxebesteren ahots indartsuan eta gitarren arteko jolas landuetan zein tresna tradizionalen koloreetan oinarritua. Garai hartan hau zioen Juan Ezeizak taldearen musikaz: "Folk progresiboa dela esan digute, folka hartuz eta piska bat modernizatuz, aprobak egitea nolabait, esperimentoak. Batez ere, folkeko tresnak eta gaur eguneko tresnekin nahasketak egin ditugu, beste batzuetan ere musika herrikoia hartu eta hitzak jarri dizkiogu edo aldrebes" (2).
Disko horretan, gainera, akordeoia eta soinu txikia erabili zituzten lehen aldiz. Horretarako, Joxan Goikoetxea (Alboka) aritu zen tarte batez Ganbararekin. Goikoetxeaz gain, Jose J. Lera (bateria), Jose A. Gonzalez (baxua) eta Josetxo Fernandez Ortega (pianoa) aritu ziren disko hori grabatzen.
Ganbara(tik) (Elkar, 1989) izan daiteke taldearen diskorik landu eta ezagunena. Berriro ere aldaketak gertatu ziren taldean. Jose Angel Loran (eskusoinua), Alex Blasco (pianoa) eta Mikel Artieda (baxua) sartu ziren. Taldearen diskorik herrikoiena dela esan izan da. Azpimarratzekoa da izen handiko kolaboratzaileen parte-hartzea: Paddy Moloney, Irlandako The Chieftains talde mitikoko gaita jotzaile eta Europako herri musiketako izenik nagusietakoa, besteak beste.
Taldea erabat aldatu zen Buhamien balleta diskoan (Elkar, 1992). Josean Martin Zarko eta Angel Unzu ziren hastapeneko laukotetik jarraitzen zuten bakarrak, eta hainbat jazz musikari ezagunekin osatu zuten taldea bosgarren lana gauzatzeko: Txema Garces (baxua), Pello Ramirez (akordeoia, biolontxeloa) eta Josetxo Goia-Aribe (saxofoi tenorea). Haiekin batera Garbiñe Benitez (ahotsa) eta Alex Blasco (pianoa) aritu ziren. Bateriarik gabeko Ganbararen lehen diskoa da. Jazzeroena.
Saint-Juvin
Saint-Juvin Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Itsaso Arana
Itsaso Arana Baztan (Tafalla, 1985eko abuztuaren 20a) nafar aktorea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa.
Saint-Juvin
Biztanleria
2007an Saint-Juvin udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Graphiurus lorraineus
Graphiurus lorraineus Graphiurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Graphiurinae azpifamilia eta Gliridae familian sailkatuta dago.
Ganbara (musika taldea)
Taldea
Josean Martin Zarko Albokako taldekide izan zen 1994tik 2001era, eta taldearen lehen bi diskoetan hartu zuen parte. Ondoren Euritan Blai osatu zuen Juan Ezeizarekin, eta biak aritu dira, Gaskoniako hainbat musikarirekin batera, Europa osoan oihartzun handia eduki duen Xarnege taldean. Hemengo eta hango musika tradizionalak uztartzen dituen Gaueko lan musika-Música de contrabanda diskoa (Pyrene, 2004) kaleratu zuten, eta dozenaka emanaldi eman zituzten Europan. Ganbararen ikuspegi musikaletik hurbilago dagoen Lantz taldean ere parte hartu dute biek, Mikel Errazkin (Sorotan Bele), Alaitz Telletxea (Alaitz eta Maider, Patxi eta Konpainia), Xabi Lopez (Beti Mugan, Kanta Ttikiak), Garbiñe Insausti, Olatz Prat (Zuri&Beltz, Karelean) eta Oihana Lekuonarekin (Mikel Errazkin HF). Berriro ere folk, pop, rock eta jazz musikak uztarturik agertzen zaizkigu Igaran gaiak Hirusta, 2007) diskoan.
Itsaso Arana
Dokumental bat ere grabatu du, John y Gena izenekoa, non maitasun harremanetan izandako esperientzia azaldu zuen.
Saint-Juvin
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 65etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: