cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
XVIII. mendea
Ipar Amerika
Errusia Alaskatik sartu zen Kalifornia iparralderaino. Errusiako aitzindariak, foka bezalako animalia autoktonoen larruekin lortzen zituzten dirutzak bultzatu zituzten. Errusiarren hedapena geldiarazteko, espainiarrek iparralderantz hedatu zuten euren eremu koloniala, San Frantzisko sortuz iparraldeko postu bezala. Hegoaldeko Lautada Handietan, XVII. mendetik Europako merkatarien zaldiak eta su-armak erosten aritu ziren tribu komantxeekin eta apatxeekin talka egin zuten. XVIII. mendearen erdialdetik aurrera, Espainiaren lur-sailak lapurtu zituzten Texasen eta Mexiko Berrian eta, ondoren, lapurtutako ondasunak saldu zituzten Louisiana frantsesean eta 1763tik aurrera Espainiakoan.
Karibea
Karibea zenbait europar inperiok kolonizatu zuten, eta lurraldez guztiz zatituta zegoen. Ipar Amerikako kontinentean bezala, Europako nazioek militarki borrokatu zuten elkarren artean. Gatazka armatuen ondorioz, lurralde batzuk eskuz aldatu ziren. Karibeko pirateriak bere Urrezko Aroa mendearen lehen hamarkadetan izan ondoren, bere zentzua galdu zuen Karibeko potentzia europarren jazarpen masiboekin. Karibeko uharteetan, potentzia kolonialek azukre kanaberaren laborantza sustatu zuten, gero eta kopuru handiagoetan landatzen zena, etengabe optimizatutako landaketa ekonomia batekin. Plantazio handi gutxi batzuek plantazio txiki ia guztiak alboratu zituzten. Europarrentzat, Karibeko azukre kanabera izan zen, nabarmen, euren kolonietako esportazio produktu garrantzitsuena. Gero eta esklabo afrikar gehiago eskulan merke gisa erabiltzeak, landaketen ekonomia europarrentzat bereziki onuragarria izateaz gain, azukrearen ekoizpenaren hazkunde oso indartsua ahalbidetu zuen. Lan baldintza gogorren ondorioz, esklabo asko hil ziren, gehienak gizonezkoak. Esklabo iheslari talde batzuek hainbat kokaleku sortu zituzten uharteetako urruneko lekuetan. 1790eko hamarkadan, antzinako esklaboek Hispaniola uhartearen zati bat konkistatu zuten, Haitiko Iraultza bezala ezagutzen dena. Haiek ezarri zituzten Karibeko lehen estatu independenterako oinarriak, Haiti, 1804an sortua.
Hego Amerika
XVIII. mendean, Erdialdeko Amerika eta Mendebaldeko Hego Amerika Espainiar Inperio kolonialarenak ziren, eta Portugalek Hego Amerikako ekialdean eta Amazoniako eskualdean zituen kolonien artean. Portugalek, kontinenteko bigarren potentzia kolonial handiak, bere lurralde koloniala askoz mendebalderago hedatu zuen 1494ko Tordesillasko Itunean espainiarrekin adostutakoa baino. Hedapenak mugako gatazka ugari eragin zituen, 1750eko Madrilgo Itunean behin-behinean konpondu zirenak. Espainiak Portugali 1494an baino eremu kolonial askoz zabalagoak eman zizkion itun horrek ezin izan zituen mugako gatazka guztiak konpondu, eta hori 1777an baino ez zen lortu San Ildefonsoko Itunean. Bi itun horiek eragina izan zuten egungo Hego Amerikako mugen garapenean.
Portugalgo eta Espainiako erregeek modu zentralizatuan erabaki zuten kolonietako kargu eta lege garrantzitsuei buruz, non errege-orde batek edo gehiagok ordezkatzen zituzten. Mendearen lehen erdian, kreoleek, etorkin espainiarren ondorengoek, kolonietako kargurik altuenak eskuratzeko aukera izan zuten, bulegoak erosiz eta ustelkeria erabiliz. Ama Aberriarekiko distantziak eta europarrek tokian tokiko baldintzei buruz zuten ezjakintasunak maniobrarako tarte handia ematen zien. Mendearen bigarren erdian, Espainiako koroa kolonien kontrol handiagoa eta diru-sarrera fiskal handiagoak lortzen saiatu zen. Peruko Erregeorderria hainbat erregeordetzatan banatu zuen eta, Ama Aberriaren antzera, administrazioko goi funtzionarioen sistema bat sartu zuen, zuzendariak, zuzenean erregearen menpe zeudenak. Espainiar domeinuaren zutabe garrantzitsu bat Eliza Katolikoa izaten jarraitzen zuen, bere administrazio propioa mantentzen zuena. Koroaren erreforma administratiboek, bereziki bulegoen salmenta eteteak, atzerakada eragin zuen kreoleen artean. Hauek administrazio postuen zati handi bat betetzen zuten. Portugalek antzeko erreforma administratiboak egin zituzten, Rio de Janeiro hiriburu berrian botere kontzentrazio handiagoarekin.
Boterea areagotzeko, Espainiako koroak estatu mailako ekimen ugari burutu zituen koloniak eta bertako ezaugarriak hobeto ezagutzeko. Beste ezagutza iturri bat misiolariek idatzitako herrialdeen deskribapenak izan ziren. Gainera, Hego Amerikako agintari kolonialek euren lurraldea ireki zieten atzerriko zientzialari naturalei. Ondorioz, atzerriko akademia zientifiko batzuek Hego Amerikako urruneko eremuetara egindako espedizioak finantzatu zituzten, Amazoniako arrora kasu. Espainiaren eta Amerikaren arteko posta erregularreko ontziek informazio trukea hobetu zuten. Ilustrazioak bultzatuta, elite estatubatuarrak ere saiatu ziren ezagutza gehiago lortzen, baina Europako ilustratzaileek AEBen ikuspegi gero eta mespretxagarriagoari egin behar izan zioten aurre. Hala ere, euren kontinente propioaren harrotasuna garatu zuten, espedizio zientifikoetan parte hartzean eskuratutako ezagutzetatik elikatu zena.
Hego Amerikako ekonomia, alde batetik, hazkunde demografikoaren bidez hazi zen, eta, bestetik, zilarraren esportazioaren bidez. Mexikok, bere zilarrezko meategiekin, Peru ordezkatu zuen meatzaritza gunerik garrantzitsuena bezala. Munduko ekonomiaren ordainketa-baliabideen eskariaren igoera handiaren ondorioz, zilarraren prezioa oso maila errentagarrian mantendu zen, bolumenetan gorakada handia izan arren. Espainiako Koroaren eta Hego Amerikako administrazioaren beste diru iturri batzuk zerga bidezko diru sarrerak izan ziren, eta horiek hazi egin ziren, bai ekonomiaren gorakadagatik, bai zerga tasen igoeragatik. Gainera, Kuban zein Mexikon kopuru handietan lantzen zen tabakoaren monopolioak diru sarreretan lagundu zuen. Hego Amerikako ekonomiaren sektorerik errentagarriena zen merkataritza, kontrabandoari estuki lotua zegoen, eta nekez kontrola zezakeen Espainiako potentzia koloniala. Landaketa ekonomia, laborantza eraginkorrago bihurtu zuena, gero eta garrantzitsuagoa bihurtu zen Latinoamerikako ekonomiarentzat. Brasilen, azukre kanabera landaketak hedatu egin ziren bereziki. Esklabo afrikarren lanak, horietatik 6 milioi baino gehiago Ameriketara bahituak izan zirenak mende honetan, landaketak irabazizkoak izatea eragin zuen.
Espainiako kolonien gizartea populazioaren jatorri etnikoaren arabera oso estratifikatuta zegoen. Europarrek eta kreoleek elitea ordezkatzen zuten bitartean, esklabo afrikarrak eskala sozialaren beheko muturrean zeuden. Gainera, aberatsen eta pobreen arteko alde handiak are handiagoak egin ziren mende honetan. Potentzia kolonialen erreforma fiskalek klase ertain eta pobreei eragin zieten nagusiki. Beste asaldura sozioekonomiko batzuekin batera, karga hauek tokian tokiko matxinadetara eraman zuten, hauetatik bortitzena 1780/81ean Tupaq Amaru II.aren altxamendua izan zelarik. Espainiako potentzia koloniala ez zen inoiz gai izan altxamendu militar guztiekin amaitzeko, nahiz eta kontrolpean eduki zituen.
Ozeania
Mendearen erdialdean Frantzia eta Erresuma Batuaren arteko borroka hasi zen Ozeano Barea kontrolatzeko. Aurretik, europarren kezkarik handiena zen Ameriketa eta Asiaren arteko ibilbiderik onena zehaztea, eta Espainiak ibilbide erregularrak zituen Acapulco eta Perutik Filipinetara. Garai honetan James Cook esploratzaileak Pazifikoa sistematikoki aztertu zuen. Bere helburu handietako bat, ustez handia zen kontinente austral bat bilatzea zen, Terra Australis. Britainiarrak Australia eta Zeelanda Berria kartografiatzen hasi ziren eta kokaguneen kolonia bezala kolonizatzen, frantziarrak prebenitzeko azkar kolonizatu nahi zituztenak. Kolonizazio azkar baterako, Britainia Handiak presoak Australiara lehorreratzen zituen superpopulatutako kartzeletatik.
Katodoluminiszentzia
Katodoluminiszentzia fenomeno optiko eta elektromagnetiko bat da, zeinetan luminiszentea den material baten aurka elektroiek talka egiten dutenean, igortzen diren fotoiek espektro ikusgaiaren uhin-luzera duten.
Geologian, mineralogian, materialen zientzian eta erdieroaleen ingeniaritzan elektroien irakurketa egiten duen mikroskopioari katodoluminiszentziako detektagailu bat atxikituz gero, erdieroaleen, arroken, zeramiken, kristalen... barneko egituraren azterketa egin daiteke, haien konposizioa, garapena eta kalitateari buruzko informazioa lortzeko.
Aplikazioak
Nahiz eta GAP banda zuzena (balentzia eta  eroaletasun bandan elektroi eta hutsune kopuru berdina, n = p) duten erdieroaleak (GaAs edo GaN) aztertzeko erabiltzen den, zeharkako erdieroaleak aztertzeko ere erabili ohi da, hala nola, silizioaren kasua. Izan ere, dislokatutako silizioaren luminiszentzia silizio intrintsekoaren desberdina da, eta zirkuitu integratuen akatsak detektatzeko erabil daiteke. Mikroskopio elektronikoa katodoluminiszentziako detektagailu batekin elkartzean molekularen (InGaN) handipen handia ematen den bitartean, katodoluminiszentzia mikroskopioak kolore ikusgaiak ematen ditu. Orain hedatzen ari diren sistemetan saiatzen ari dira mikroskopio optikoa eta elektronikoa batzen informazio gehiago lortzeko.
Duela gutxitik, mikroskopio elektronikoetan burututako katodoluminiszentzia nanopartikula metalikoen azalerako plasmoien erresonantziak analizatzeko erabiltzen hasi da ; nanopartikula metalikoetako azalerako plasmoiek argia xurgatzeko eta igortzeko gaitasuna dute, baina prozesua desberdina da erdieroaleekin konparatuta. Modu berdinean, kristal fotoniko dielektriko lauen eta nanoegituradun material fotonikoen egoeren dentsitatearen  (Density Of States, DOS) ikerketan baliatu da.
Saint-Christophe-de-Valains
Saint-Christophe-de-Valains Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 161 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (6 bakarrik bizi ziren gizonak eta 6 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 72 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 59 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 39 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 20 etxetan auto bat zegoen eta 36 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 102 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (39 gizon eta 33 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Christophe-de-Valains udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 16.947€ zen.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Saint-Christophe-de-Valains udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 116 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Čierna Lehota (Rožňavako barrutia)
Čierna Lehota  Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 31,86 km²ko azalera du eta 660 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1389. urtekoa da.
Manganeses de la Lampreana
Manganeses de la Lampreana Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.
Jesús Yagüe
Jesús Yagüe Aretxabaleta (Portugalete, - Madril, 2021eko martxoaren 31) bizkaitar zinema zuzendari eta gidoilaria izan zen, telebistan ere aritutakoa.
Baraúna (Paraíba)
Baraúna Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Delhiko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa
Delhiko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa (SUNY Delhi edo Delhi State College) New Yorkeko Delhi herrian dagoen unibertsitate publikoa da. New York Estatuko Unibertsitate Publikoen (SUNY) sistemaren zati da. 3.000 ikasle baino gehiago joaten dira erakundera.
SUNY Delhik 60 programa baino gehiago eskaintzen ditu, eta horrek ziurtagiriak, gradu elkartuak, lizentziaturak edo masterrak ekar ditzake. Unibertsitatearen barruan bost fakultate daude: Albaitaritza eta Aplikatutako Zientziak, Teknologia Aplikatuak, Enpresa eta Ostalaritza Kudeaketa, Erizaintza eta Arte eta Zientzia Liberalak. Unibertsitatea Goi Hezkuntzako Estatu Batuetako Batzordeak egiaztatzen du.
Max Carrasco
Max Willian Carrasco (1984ko maiatzaren 3a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.
Interstate PRI-3
Interstate 39 Puerto Ricoko uhartean dagoen estatuarteko autobidea da. 65,27 km-ko luzera du, Ceibatik San Juan de Puerto Ricora du ibilbide. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:
Lygosoma tersum
Lygosoma tersum Lygosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bathophilus proximus
Bathophilus proximus Bathophilus generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Lucien Bouchard
Lucien Bouchard (Saint-Cœur-de-Marie, 1938ko abenduaren 22a) quebectar abokatu, diplomazialari eta politikari bat da. 1996-2001 bitartean Quebeceko 27. lehen ministroa izan zen.
Quebecen Bloke Quebectarra 1993ko Kanadako hauteskundeetako garailea izan zen eta Lucien Bouchard Ottawan oposizioko alderdien lehen agintaria zen.
1995eko urriaren 30ean banaketari buruzko bigarren plebiszitua egin zuten Quebecen eta independentziaren aldeko koalizioa sortu zen Mario Dumont, Jacques Parizeau eta Lucien Bouchard buruzagi nazionalistekin.
Alderdi Quebectarraren buru bihurtua, 1996ko otsailaren 19 hauteskunde partzialean aukeratu zuten diputatu. 1998ko hauteskundeak ere irabazi zituen eta 2001eko martxoaren 8an dimititu zuen.
Pescaria Brava
Pescaria Brava Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Habitat Sky
Hotel ME, aurrez Habitat Sky deitua, Kataluniako Bartzelona hirian dagoen hotel bat da, hain zuzen ere Sant Martí barrutiko Poblenou auzoan dago. 2008an amaitua izan zen, bere diseinatzailea Dominique Perrault frantziar arkitektoa izan zelarik. Denera 253 gela eta 31 solairu ditu, eta 115 metroko garaiera du. Grup Habitat taldearen jabetzekoa da.
Čoltovo
Čoltovo Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 15,37 km²ko azalera du eta 479 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1291. urtekoa da.
René Lévesque
René Lévesque (Campbellton, Brunswick Berria, 1922ko abuztuaren 24a - Île des Sœurs, Montreal, 1987ko azaroaren 1a) quebectar kazetari eta politikari bat izan zen.
1968an Parti Québécois alderdia sortu eta 1976-1985 bitartean Quebeceko 23. lehen ministroa izan zen. Kargu horretan zegoela 1980an Quebec eskualdea Kanada herrialdearekiko "Estatu Aske Elkartu" bat izateko erreferendum bat ospatu zuen, baina emaitza ezezkoa izan zen. 1985ean bere lehenbiziko pentsaera independentistak baretu eta Parti Québécois alderdiko lehendakaritza utzi zuen, bere ondorengoa Pierre Marc Johnson izan zelarik. Handik bi urtetara bihotzeko baten ondorioz hil zen.
Valdeprado
Valdeprado Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 77 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 15 biztanle zituen 31,92 km²-ko azaleran.
270 Anahita
270 Anahita, asteroide gerrikoan aurkitutako 270. asteroidearen izena da. 1887ko urriak 8an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik. Asteroide honen izen alternatiboa, 1926 VG da.
Bere diametroa, 51 kilometrokoa da, eta, bere errotazio periodoa, 15,06 ordukoa. S motako asteroidea da.
Soropil-etxe (Islandia)
Historia
Hasiera batean, etxebizitzak bikingoen tankerako etxe komunalak izaten ziren (handiak, estuak eta gelarik gabeak), baina XIV. mendean estilo hori alde batera uzten hasi ziren elkarri lotutako etxe txikiagoekin ordezkatuta. Islandiarrak XIX. mendeko modernizazioarekin horrelako etxebizitzak uzten hasi ziren, baina ondare nazionaleko pieza gisa jarraitzen dute gordetzen. 2011n, Islandiak bere 12 belar-etxe eta 2 belar-eliza Gizateriaren Ondarearen Zerrenda Adierazgarrian sartzea proposatu zuen.
Eraikuntza
Eraikuntza-material gisa, soropil zatiak eskuragarriak eta merkeak ziren, eta zura, berriz, urria eta garestia. Zingiretatik jasotzen zen eta klaserik onenak buztinik eta hondarrik gabeko landare zingiratsuen sustraiak zituen. Pala batekin ateratzen zen, eta, eraikuntzarako pilatu aurretik, ehortzen uzten zen, bestela, uzkurtu eta hormak desitxuratzen ziren. Gainera, egonkorrak izateko hormak oso lodiak izan behar ziren. Etxe hauek isolamendu ona eskaintzen zuten, beroa barruan gordetzen zuten kanpoan hotz egiten zuenean, eta ez zen berogailurik behar. Hala ere, eraikuntza hauskorrak ziren, etengabe konpondu behar zirelako. Bestalde, etxeek ez zuten ondo jasaten euria.
Horsedowns
edota Horse Downs, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Crowan parrokian.
Oberkrämer
Oberkrämer Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tom Jones
Thomas John Woodward edo Tom Jones (Pontypridd, Rhondda Cynon Taf, 1940ko ekainaren 7a) pop abeslari galestarra da, haren ahots boteretsu eta indartsuagatik, diskografia zabala eta abesti arrakastatsuak egiteagatik aski ezaguna.
Gomméville
Biztanleria
2007an Gomméville udalerrian erroldatutako biztanleak 145 ziren. Familiak 57 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 61 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 86 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 61 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 60 lanean zeuden (35 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gomméville udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 153 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.354 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Gomméville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patrick Franziska
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen Alemaniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen atzetik eta Japoniakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Patrick Franziska-k.
Lee Westwood
Lee John Westwood (Worksop, 1973ko apirilaren 24a) ingeles golfaria da. Bost kontinentetan txapelketak irabazi dituen jokalarietako gutxi batzuetako bat da, tartean European Tour eta PGA Tourrekoak. 2010ean Tiger Woodsen agintaldia amaiarazi eta hogeita bi astez munduko sailkapenaren gailurrean izan zen.
Pantxoa Karrere
Pantxoa Karrere, Carrère edo Carrere (Azkaine, Lapurdi, 1948) abeslari lapurtarra da, Peio Ospitalekin batera Pantxoa eta Peio musika taldearen partaidea.
1970eko hamarkadan hasi ziren euskal abertzaletasunari lotutako abestiak kantatzen. Ipar Euskal Herrian ez ezik, Hego Euskal Herrian ere ezagun bihurtu ziren. Hori dela eta, eurek abestutako kanta asko euskal musikan klasiko eztabaidaezin bihurtu dira.
Hauek dira bikote honen abestirik ezagunenetariko batzuk: Lepoan hartu ta segi aurrera, Itziarren semea, Urtxintxak, Azken dantza, Bai euskarari, Batasuna, Greziako itsasontzia eta Egunsenti hura.
Elkar argitaletxearen sortzaileetako bat 1972an
Euskal Liburu eta Kantuen Argitaldaria S.L. (ELKAR S.A.R.L.) 1972an sortu zen Baionan. Helburu zehatz batekin sortu zuten: garaiko euskal kultur egoeraren norabidea aldatzea. Euskarazko sorkuntza txikia zen orduan, argitaratzeko zailtasunak handiak eta behar kulturala ere handia. Hutsune hori betetzeko sortu zuten argitaletxea.
Sortzaileak Ipar Euskal Herriko 20 gazte izan ziren, 9 emakumezkoak eta 11 gizonezkoak, Manex Pagola izan zen ideiaren bultzatzaile nagusia Gexan Alfaroren laguntzarekin. Bazkide bakoitzak orduko 1.000 franko jarri zituen, garai hartako hilabete bateko soldata. Elkar argitaletxearen sortzaileak, 1972an, hauek izan ziren:
1100eko hamarkada
1100ko hamarkadak 1100etik 1109. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Timo Boll
Timo Boll (Erbach), Renania-Palatinatua (Alemania), 1981eko martxoaren 8a) mahai-tenisean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), zilarrezko domina eskuratu zuen Alemaniako taldearekin, taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen atzetik eta Hego Koreakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Christian Süß-ek.
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), brontzezkoa eskuratu zuen Alemaniako taldearekin, taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen eta Hego Koreakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Bastian Steger-ek.
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezkoa eskuratu zuen, berriro Alemaniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen eta Japoniakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Bastian Steger-ek.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen Alemaniako taldearekin taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen atzetik eta Japoniakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Patrick Franziska-k.
Nazária
Nazária Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Déjà vu
Déjà vu (frantsesez Jada ikusia) jada aurrez bizi izandako gertakizun edo bizipen bat izatearen sentipena da. Izendapena lehenbizikoz Émile Boirac (1851-1917) frantses filosofo eta parapsikologoak erabili zuen.
Dielektriko
Material dielektrikoak eroankortasun elektrikoa (σ<<1) oso baxua duen materiala da, hots, material isolatzeailea da, baina eremu elektriko baten pean bere barnean dipolo elektrikoak eratzeko ahalmena izan behar du. Horrela, material dielektriko guztiak isolatzaileak izan arren, material isolatzaile guztiak ez dira dielektrikoak izango.
Beira, zeramika, goma, petrolioa, mika, argizaria, papera, zur lehorra, portzelana, erabilera industrial eta elektronikorako koipe batzuk, bakelita... material dielektriko ezagunak dira.
Terminologia
“Dielektriko” terminoa Grekotik dator, eta William Whewell-ak proposatua da, Michael Faraday-ri erantzunez.
Dielektrikoa material isolatzailea izan arren, ahalmen polarizatzaile altua duen materiala da, azken hau permeatibitate erlatiboa deituriko zenbakiaren bitartez adierazten delarik.
Dielektriko ezagunena, kondentsadoreetan plaka metalikoen artean dagoen materiala da. Eremu elektriko baten pean, dielektrikoa polarizatzen da eta kondentsadorean gainazaleko karga handitu egiten da.
Dielektriko perfektua, eroankortasun zero duen materiala izango zen. Horrela, energia elektrikoa gorde eta itzultzen du kondentsadore ideala izango balitz bezala.
Suszeptibilitate elektrikoa
Material dielektriko baten suszeptibilitate elektrikoak (χ e ) material bat polarizatzeko erraztasuna elektriko baten pean neurtzen du. Honek, materialaren permeatibitate elektrikoa ere determinatzen du, eta honekin batera, beste hainbat faktoreetan eragina du.
Suszeptibitate dielektrikoa, χe, E eremu elektrikoreneta P induzitutako polarizazio dielektrikoaren arteko proportzionaltasun-konstantea da: P=ε0E, non ε0 permeatibitate elektrikoa hutsean den.
Sintonagarritasuna
Material dielektriko sintonizagarriak, aplikatutako boltaiaren arabera karga gordetzeko ahalmen desberdinak dituzten konposatu isolatzaileak dira. Normalean, tenperatura baxuetako aplikazioetan estrontzio titanatoak erabiltzen dira, eta tenperatura altuetan, bario estrontzio titanatoak.
Aplikazioak
Material dielektriko erabilienak airea, papera eta polibinil kloruroa dira.
Konposatu dielektrikoen beste adibide batzuk:
Oinarrizko eredu atomikoa
Eredu dielektrikoaren ikuspegi klasikoan, material bat atomoz osatuta dago. Atomo bakoitzak karga negatiboko hodei bat (elektroiak) dauka, erdiko karga puntual positibo bat inguratuz. Eremu elektriko batean, karga-hodeia deformatuta geratzen da, 2.irudiaren goiko eskuineko izkinan erakusten den bezala.
Hori dipolo sinple batera murritz daiteke gainjartze printzipioa erabiliz. Dipoloa bere momentu dipolarrak bereizten du (irudian M gezi urdina) eta eremu elektrikoaren eta une dipolarraren arteko erlazioa da. (Kontuan izan une dipolarrak eremu elektrikoak irudian duen norabide bera duela, hori ez da beti kasua, eta sinplifikazio garrantzitsua da, baina egia da material askorentzat).
Eremu elektrikoa kentzean, atomoa bere jatorrizko egoerara itzultzen da, eta hori egiteko behar den denborari erlaxazio-denbora deritzo.
Polarizazio dipolarra
Polarizazio dipolarra molekula polarren berezko polarizazioa da (orientazioaren polarizazioa) edo nukleoen distortsio asimetrikoa (distortsioaren polarizazioa) posible den edozein molekulatan eragin daiteke. Orientazioaren polarizazioa dipolo iraunkor batetik dator, adibidez, 104.45º-ko angelutik sortzen dena ur molekulan oxigeno eta hidrogeno atomoen arteko lotura asimetrikoen artean, polarizazioa atxikitzen duena kanpoko eremu elektrikorik ez dagoenean. Dipolo horien mihiztadurak polarizazio makroskopikoa osatzen du.
Kanpoko eremu elektriko bat aplikatzen denean, dipolo iraunkor bakoitzaren barruko kargen arteko distantzia, lotura kimikoarekin lotuta dagoena, etengabe mantentzen da orientazioaren polarizazioan; hala ere, polarizazioaren norabidea bera biratzen da. Errotazio hori molekulen parearen eta inguruko biskositate lokalaren mende dagoen denbora-eskala batean gertatzen da. Errotazioa berehalakoa ez denez, polarizazio dipolarrek eremu elektrikoekiko erantzuna galtzen dute frekuentzia altuenetan. Molekula batek gutxi gorabehera 1 erradian segundoko fluido batean, eta, beraz, galera hau 1011 Hz-tan gertatzen da (mikrouhinen eskualdean). Eremu elektrikoaren aldaketari erantzuna atzeratzeak marruskadura eta beroa eragiten ditu.
Frekuentzia infragorriei edo txikiagoei kanpoko eremu elektriko bat aplikatzen zaienean, molekulak tolestu eta luzatu eta une dipolar molekularra aldatzen da. Bibrazio molekularraren maiztasuna molekulek tolesteko behar duten denboraren alderantzizkoa da gutxi gorabehera, eta distortsio polarizazio hori infragorriaren gainetik desagertzen da.
Polarizazio ionikoa
Polarizazio ionikoa kristal ionikoetan ioi positiboen eta negatiboen arteko desplazamendu erlatiboek eragindako polarizazioa da (adibidez, NaCl).
Kristal edo molekula bat mota bat baino gehiagoko atomoetan baldin badago, atomo baten inguruko kargen banaketa kristalean edo molekulan positiborantz edo negatiborantz okertzen da. Ondorioz, dardara erretikularrek edo bibrazio molekularrek atomoen desplazamendu erlatiboak eragiten dituztenean, karga positiboen eta negatiboen zentroak ere mugitu egiten dira. Joan-etorrien simetriak eragina du zentro horien kokapenean. Eremu elektrikoa bat ez datozenean, polarizazioa sortzen da molekuletan edo kristaletan. Polarizazio horri polarizazio ionikoa deitzen zaio.
Polarizazio ionikoak efektu ferroelektrikoa eta polarizazio dipolarra eragiten ditu. Trantsizio ferroelektrikoa, dipolo iraunkorren orientazioen lerrokadurak norabide partikular batean eragiten duena, ordena-desordenaren faseko trantsizioa deitzen da. Kristaletan polarizazio ionikoek eragindako trantsizioa fase desplazatzailearen trantsizioa deitzen da.
Dispertsio dielektrikoa
Fisikan, dispertsio dielektrikoa aplikatutako eremu elektriko baten frekuentziarekiko material dielektriko baten onargarritasunaren mendekotasuna da. Polarizazioaren eta eremu elektrikoaren aldaketen artean desfase bat dagoenez, dielektrikoaren posibilitatea eremu elektrikoaren maiztasunaren funtzio konplikatua da. Sakabanaketa dielektrikoa oso garrantzitsua da material dielektrikoak aplikatzeko eta polarizazio sistemak aztertzeko.
Erlaxazio dielektrikoa
Erlaxazio dielektrikoa material baten konstante dielektrikoan une bateko atzerapena da. Hori, oro har, polarizazio molekularraren atzerapenak eragiten du ingurune dielektriko bateko eremu elektriko aldakorrarekiko (adibidez, barne-kondentsadoreak edo bi azalera eroale handiren artean). Eremu elektriko aldakorretan erlaxazio dielektrikoa histeresiaren antzekoa izan liteke eremu magnetiko aldakorretan (adibidez, induktore edo transformadore nukleoetan). Erlaxazioa, oro har, sistema lineal baten erantzunaren atzerapena da, eta, beraz, erlaxazio dielektrikoa egoera egonkorretik (oreka) espero diren balio dielektriko linealei dagokienez neurtzen da. Eremu elektrikoaren eta polarizazioaren arteko denbora-tarteak Gibbsen energia librearen degradazio itzulezina dakar. Fisikan, erlaxazio dielektrikoa ingurune dielektriko batek kanpoko eremu elektriko oszilatzaile bati ematen dion erlaxazio-erantzunari dagokio. Erlaxazio hau, askotan, probabilitate terminoetan deskribatzen da, maiztasun funtzio bat bezala, sistema idealetarako, Debyeren ekuazioak deskriba dezakeena. Bestalde, polarizazio ioniko eta elektronikoarekin lotutako distortsioak erresonantzia edo osziladore motaren portaera erakusten du. Distortsio-prozesuaren izaera laginaren egituraren, konposizioaren eta ingurunearen araberakoa da.
Ultramorearen gainetik dagoen frekuentzia eremuan, posibilitatea, substantzia bakoitzean, bere konstantera gerturatzen da, non zeuden espazio librearen posibilitateak. Onargarritasunak eremu elektriko baten eta polarizazioaren arteko harremanaren indarra adierazten duenez, polarizazio-prozesu batek erantzuna galtzen badu, posibilitatea murriztu egiten da.
Manganeses de la Polvorosa
Manganeses de la Polvorosa Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.
Antiferromagnetismo
Normalean, antiferromagnetismo ordena tenperatura baxuetan agertzen da eta Néel tenperaturan eta tenperatura horretatik gora deuseztatu egiten da. Néel tenperatura Louis Néel-engatik jarri zen, mota honetako ordenamendu magnetikoa identifikatzen lehena izan zena. Néel tenperaturaren gainetik materiala guztiz paramagnetiko a bilakatzen da.
Neurketa
Kanpo eremua aplikatzen ez denean, estruktura anteferromagnetikoak magnetizazioaren desagarpen osoarekin erantzuten du. Kanpo eremu magnetikoan, aldiz, konportamendu ferrimagnetiko modukoa ikus daiteke fase antiferromagnetikoan,  non subsarearen balio magnetiko absolutua beste subsarearekiko ezberdina den, eta ondorioz balio magnetiko osoa zero ez den. Tenperatura zero absolutua denean magnetizazio osoa zero izan beharko zen arren, askotan spinen makurduraren efektuak magnetizazio oso txikia garatzea eragiten du, hematita n ikus daitekeen moduan.
Material antiferromagnetiko baten suszeptilitate magnetikoa normalean maximoa erakusten du Néel tenperaturan. Ferromagnetiko paramagnetiko ko trantsizioan, aldiz, suszeptibilitatea aldakorra izango da, antiferromagnetikoen magnetizazioan bezalaxe.
Zenbait interakzio mikroskopiko momentu magnetikoen edo spinen artean estruktura antiferromagnetikoetara jo ahalko dezakete. Kasurik sinpleenean, Ising modeloa kontsidera daiteke biparteko sareentzako, adibidez, sare kubiko sinplea, alboko spinen arteko akoplamenduarekin. Interakzioaren seinalearen arabera, orden ferromagnetikoa edo antiferromagnetikoa behatuko da. Frustrazio geometrikoak edo interakzio ferro- eta antiferromagnetikoen arteko lehiaketak estruktura ezberdinak, eta agian, magnetikoki konplexuagoak, eragingo dituzte.
Material antiferromagnetikoak
Material antiferromagnetikoak normalean trantsizio metala k dituzten konposatuen artean eratzen dira, bereziki oxidoetan. Adibideen artean hematita, kromo bezalako metalak, burdin manganeso (FeMn) bezalako aleazioak eta nikel oxidoa (NiO) bezalako oxidoak aurkitzen dira. Nuklearitate altuko metalen adibide asko ere aurkitzen dira. Molekula organikoek baita ere akoplamendu antiferromagnetismoa azaldu dezakete baina baldintza konkretu batzuetan, 5-deshidro m-xilileno radikaletan ematen den bezala.
Konposatu antiferromagnetikoak ferromagnetiko ekin akoplatu daitezke, adibidez norabide aldaketa deitzen den mekanismoaren bidez. Mekanismo honetan kapa ferromagnetiko a antiferromagnetikoaren gainean hazi egiten da edo eremu magnetiko lerrokatu batean indartu egiten da, horrela ferromagnetiko aren gainazaleko atomoak antiferromagnetikoaren gainazaleko atomoekin lerrokatu egiten dira. Honek film ferromagnetiko a finkatzeko ahalmena ematen dio, sentsore magnetikoaren oinarriak direnak. Geruza antiferromagnetikoak alboko geruza ferromagnetiko aren magnetizazio norabidea finkatzeko ahalmena galtzen duen tenperaturari blokeo tenperatura esaten zaio. Tenperatura horretan eta tenperatura horretatik gora geruzak ahalmen hori galtzen du eta normalean Néel tenperatura baino baxuagoa izaten da.
Frustrazio Geometrikoa
Ferromagnetismoan ez bezala, antiferromagnetismoan ematen diren elkarrekintzen ondorioz zenbait egoera perfektu egon daitezke (oinarrizko egoerak, energia minimoko egoerak). Dimentsio bakarrean, antiferromagnetikoaren oinarrizko egoera norabideen serie txandakatuak dira: gora, behera, gora, behera, etb. Hala ere, bi dimentsioetan hainbat oinarrizko egoera eman daitezke.
Hau adibide batekin aztertuko dugu. Triangelu aldekide bat suposatzen dugu, hiru spinekin, bakoitza erpin batean kokatuta. Spin bakoitza soilik bi balore hartu ahal baditu (gora eta behera), sistemaren 2^3= 8 egoera posible egon daitezke, horietatik 6 oinarrizko egoerak direnak. Oinarrizko egoerak ez diren beste bi aukerak 3 spinak norabide berdinean daudenean dira, hau da, hirurak gora edo hirurak behera daudenean. Beste sei aukeretan, 2 elkarrekintza faboratu egongo dira eta bat ez faboratua. Hau frustrazioa azaltzen du, hau da, sistemaren ezintasuna oinarrizko egoera bakarra aurkitzeko. Mota honetako konportamendu magnetikoa estrukturan kristalen metaketak dituzten mineraletan aurkitu da, Kagome sarean eta sare hexagonaletan bezala adibidez.
Beste propietateak
Antiferromagnetismoak magnetorresistentzia handian izugarrizko garrantzia dauka, 1988.urtean premio Nobel Saria irabazi zuten Albert Fert eta Peter Grunberg aurkitu zuten bezala (2007 sarituta), antiferromagnetiko sintetikoekin.
Material desordenatuen adibideak daude, burdin fosfato beira bezala adibidez, zeinetan materialaren Néel tenperatura azpitik antiferromagnetikoak bilakatzen diren. Sare desordenatu hauek ondoko spinen antiparaleloa frustratzen dute, hau da, ezin da sare bat eratu zeinetan spin bakoitza kontrako spinekin inguratuta dauden. Soilik esan daiteke ondoko spinen bataz besteko korrelazioa antiferromagnetikoa dela. Mota honetako magnetismoa esperomagnetismo modura ezagutu daiteke.
Heisenberg-en antiferromagnetiko anisotropiko etan fenomeno interesgarri bat ematen da, non eremu batean spin-flop faseak eta supersolidoak egonkortu daitekezkeen. Azkenengo fase hau azken aldiz Takeo Matsubara eta H. Matsuda-ren bitartez azaldu zen 1956.urtean.
Bathophilus schizochirus
Bathophilus schizochirus Bathophilus generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Pinto Bandeira
Pinto Bandeira Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Valtajeros
Valtajeros Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 54 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 22 biztanle zituen 22,93 km²-ko azaleran.
Arachnothera flavigaster
Arachnothera flavigaster Arachnothera generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
Hetereleotris vinsoni
Hetereleotris vinsoni Hetereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Kei Ishikawa
Kei Ishikawa (石川 慧, 1992ko irailaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai eta Blaublitz Akita.
Oberuckersee
Oberuckersee Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Usadio
Usadioak, ohiturak edo tradizioak belaunaldi batetik bestera gizakiek bereganatzen dituzten sinesmen, ohitura, ohikune eta balioak dira, familian edo gizartean jaso eta garatuak. Kultura baten funtsezko osagaia da, eta giza taldeak euren nortasuna eraiki eta beste giza taldeetatik bereizteko erabiltzen dira. Tradizioari jarraikiz egiten diren ekitaldiei tradizionalak esaten zaie.
Čučma
Čučma Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 11,70 km²ko azalera du eta 651 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1300. urtekoa da.
Pirinioetako desman
Pirinioetako desmana (Galemys pyrenaicus), muturluze piriniotarra, desman piriniotarra eta Pirinioetako muturluzea ere deitua, Talpidae familiako ugaztun erdi-urtar txikia da, Iberiar penintsulan eta hegoaldeko Frantzian bizi dena.
Muturluzea iraute egoera ahulean dago, habitataren kalitatearen galera dela eta. Euskal Herrian ere, ibai gutxik dauzkate haren biziraupenerako baldintza egokiak, eta ibai hauetan tarte txikitan.
Taxonomia
Pirinioetako desmana Galemys generoko espezie bakarra da. Errusiar muturluzearekin batera, Desmanini leinua osatzen du.
Bi azpiespezie deskribatu dira, baina autore batzuek erabilitako irizpideak zalantzan jartzen dituzte :
Deskribapena
Gorputz biribila du baina nabarmen luzatzen da igerian ari denean. Tronpa luze eta zapaldua du eta honen puntaren goiko aldera irekitzen zaizkio sudur zuloak; tronpa biluzia da baina bi aldeetara bizartxo lerro bana du. Begi txikiak ditu, ilajearen azpian ia ikusezinak. Aurreko hanka txikiak, mintz interdigital laburrekoak; atzekoak aldiz, luzeak, barnealdera zuzenduak, mintz interdigital handikoak, larru ezkatatsu batez estaliak eta ile luze eta sendodun lerro bat dutenak. Oso buztan luzea du, zilindrikoa eta punta lateralki zapaldua; ile gogorrarekin, nahikoa urria larru ezkatatsua ikusi ahal izateko.
Kolore marroi iluna, urpean dagoenean nabarmentzen diren erreflexu distiratsuekin. Tronpa eta soinadarrek kolore beltzaxka dute, eta bertako ileek zilar kolorea. Alde bentrala dortsala baino askoz argiagoa da, kolore gris distiratsukoa, aldakorra banakoaren arabera. Haragi koloreko buztana, ile zurixkekin.
Ez du dimorfismo sexualik. 50-76g bitarteko pisua du, eta gorputza 115-135 mm luze da, itsatsa gabe. Hau burua eta gorputza batera baino luzeagoa da.
Banaketa
EAEn, azken 20 urteetan, Endara, Oiartzun, Urumea, Añarbe, Leitzaran, Amundarain, Agauntza, Berrozi eta Ihuda ibaietan ikusi da.
Habitata
Desmana mendialdeko erreka eta ibai garbi eta ongi oxigenatuetan bizi da. Ibai-ibilgutik hurbil dauden zulo naturaletan, edo beste animalia batek eginikoetan, egin ohi dute habia. Oso animalia sentibera da habitataren kalitatearekiko. Beraz, ibaia kutsadurarik gabea, ondo oxigenatua eta landaretza ugarikoa izan behar da; antzeko ezaugarriak dituzten mendi ingurune zingiratsuetan ere bizi daiteke. Ezaugarri hauek izateko etengabe berriztatzen diren urak izan behar dira; beraz, errazagoa da ibaien goialdeetan aurkitzea, korronteak biziagoak baitira. Ia itsas mailatik 2.500 metroko garaieraraino bizi daiteke.
Elikadura
Normalean mota guztietako ornogabe urtarrez (Trichoptera, Plecoptera eta Ephemeroptera larbak, krustazeoak...) elikatzen da. Tarteka arrain txikiak ere harrapa ditzake.
Pantxoa eta Peio (diskoa)
Pantxoa eta Peio Pantxoa eta Peio bikotearen estudioko lehendabiziko diskoa da. 1975. urtean kaleratu zen. Abesti gehienen letrak Manu Pagola eta Telesforo Monzónenak dira.
Pirinioetako desman
Bizimodua
Animalia gautarra da, batez ere, baina posible da egunez ikustea. Helduak oso bakartiak dira urtearen zati handi batean. 100 eta 1000 metro bitarteko ibai tartea hartzen dute bizitzeko; arren bizi-eremua (429 m, batez beste) handiagoa da emeena baino (301 m, batez beste). Arrek, ibaitik irteten diren objektuetan egiten dituzte beren gorozkiak, lurraldea markatzeko. Urte osoan aktibo mantentzen dira, ez baitago atseden hartzeko erabiltzen duten urte sasoirik.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Muturluzearen harrapari ohikoenak igaraba arrunta eta animalia arrainjale batzuk (lertxun hauskara, amiamoko zuria, amiltxori arrunta, lutxo arrunta) dira.
Manzanal de Arriba
Manzanal de Arriba Zamorako probintziako udalerria da, Sanabria eskualdean dagoena.
Pirinioetako desman
Espezieen arteko elkarrekintzak
Bere ezaugarri sistematikoengatik, ziurrenik, hainbat bizkarroi esklusibo aurkitu zaizkio: Eadiea desmanae akaroa, Aonchotheca galemydis eta Paraucaria hispanica nematodoak...
Manzanal de Arriba
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 436 biztanle zituen.
Villar del Ala
Villar del Ala Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 28 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 59 biztanle zituen 11,70 km²-ko azaleran.
Hetereleotris vulgaris
Hetereleotris vulgaris Hetereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sagnat
Sagnat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sagnat udalerrian erroldatutako biztanleak 203 ziren. Familiak 91 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 91 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 125 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 91 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 117 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (45 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sagnat udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 211,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.283 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Sagnat udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.035 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Štítnik
Štítnik Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 34,54 km²ko azalera du eta 1533 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1243. urtekoa da.
Keisuke Harada
Keisuke Harada (原田 圭輔, 1988ko ekainaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC eta FC Machida Zelvia.
Bathophilus vaillanti
Bathophilus vaillanti Bathophilus generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Omanosaura cyanura
Omanosaura cyanura Omanosaura generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Anomalopus
Anomalopus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.
2022ko Alabamako gobernadore hauteskundeak
Kay Ivey gobernadore errepublikanoak kargua hartu zuen 2007ko apirilaren 10ean, Robert J. Bentleyk dimisioa eman ondoren, eta 2018an agintaldi oso baterako hautatu zuten. Bigarren agintaldi oso batera itzultzeko postulatu zen. 2022ko estatu-hauteskundeen irabazlea 2023ko urtarrilaren 16an hartu zuen kargua.
Maiatzaren 24an hauteskunde primarioak egin ziren Alabaman. Hautagai bakar batek ere %50eko babesa lortu ez zuen eremuetan, ekainaren 21ean egin zen bigarren itzulia. Errepublikanoen artean, Iveyk irabazi zituen gehiengo osoz. Alderdi Demokratan aurrera egin zuten Malika Sanders-Fortier eta Yolanda Flowers hautagaiek. Bigarrenak eskuratu zuen nominazioa.
Buddy Rich
Buddy Rich (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1917ko irailaren 30a - Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 1987ko apirilaren 2a) bateria-jotzailea eta jazzeko orkestra-zuzendaria izan zen.
Ejecutivos Agresivos
Ejecutivos Agresivos Madrilgo movida delakoan aitzindari izan zen pop rock taldea izan zen, zeinean Ignacio Gasca  Poch  donostiarrak jo zuen.