cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Itxaso Atutxa
Biografia
1984an hasi zuen militantzia Euzko Alderdi Jeltzalean, Deustuko Batzokiaren bitartez.
Euskal Telebistako informazio zerbitzuetan izan zen 1987 urtean, oraindik ikasten ari zela. handik bi urtera, Saio eta Entretenimenduen departamentura sartu zen, lehenengo erredaktore gisa eta gero Saioen koordinatzaile gisa. 1990tik 1993ra bitartean, zuzendari eta ekoizle lana egin zuen. 1994 eta 1995 urteetan, Bizkaiko Ikusentzunekoen Elkarteko arduraduna izan zen.
1995etik 2009ra, Emakundeko zuzendaritza batzordekoa izan zen, Eusko Legebiltzarrak izendatuta.
1996an, 3Koma produkzio etxean sartu zen, zuzendaritza eta ekoizpen lanak bateratuz, eta urtebete geroago enpresako bazkide bilakatu zen.
Javier Atutxa politikari jeltzale zenaren alaba da. Aitor Esteban jeltzalearekin ezkonduta dago eta Zeberion dute bizitokia: han, Atutxa alkateorde izan den.
Steal This Album!
Steal This Album! System of a Down taldearen hirugarren diskoa da, 2002. urtean American Recordings diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.
Labastide-Esparbairenque
Labastide-Esparbairenque Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Anko Martzio
Anko Martzio (Ancus Marcius; K.a. 642-K.a. 617), Erromako zazpi erregeetatik laugarrena izan zen, ziur asko mitikoa, aurrekoak bezala.
Biografia
Amaren aldetik, bigarren erregea izan zen Numa Ponpilioren biloba, sabinar jatorriko azken erregea izan zen. Bere ama, Ponpilia zen. Romuloren ezaugarri batzuk eta Numa Ponpilioren beste batzuk ditu. Lehenagandik, bere konkista politika, Erromaren domeinuaren hedapena lurralde zabal batetara eta hiriaren hazkuntza demografikoa suposatu zuena. Bigarrenagandik, instituzio erlijiosoenganako errespetu eta dedikazio handia, zuzenbide pontifikalaren erregulatzailetzat hartzen delarik.
Tito Livioren arabera, Lazio konkistatzen jarraitu zuen, eta, Erroman, latindar kopuru bat ezarri zuen, Aventino muinoan, plebeioen nukleoa izan zena, Senatuan ordezkaritzarik izateko eskubiderik ez zutenak. Erritu gerlariak legeztatu zituen.
Lan publikoei dagokienez, egitasmo ugari aurrera eraman zituen. Janikuloa gotortu zuen, Tiber ibaiaren gainean zurezko zubi bat eraiki zuen, Sublizio zubia bezala ezagutzen dena, Ostiako portua sortu zuen, Tiberren estuarioa babesteko, gatzaga batzuk eraiki zituen, Erromako lehen presondegia eraiki zuen, akusatuak, eurekin zer egin erabaki arte giltzapetuta izateko (ordu arte, zigorrik ohikoena erbestea zen).
Sporophila hypoxantha
Sporophila hypoxantha Sporophila generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Monceau (Parisko metroa)
Monceau Parisko metroaren geltokia da, n kokatuta dagoena.
Petri Abelardo
Petri Abelardo (Petrus Abaelardus edo Abailardus, Pierre Abélard; Le Pallet, 1079 – Chalon-sur-Saône ondoan, 1142ko apirilaren 21a) filosofo eta teologo frantsesa izan zen. Teologia Eskolastikoa eta logika irakatsi zituen Parisen. Eloisarenganako izan zuen amodioak eta hori eragozteko haren osaba Fulberten ahaleginek famatu dute historian.
Abelardoren doktrina kondenatua izan zen bi Kontziliotan (Soissons, 1121; Sens, 1140), eta bere irakaspenak bildu zizkioten etsaiek monasteriotik monasteriora etengabe aldatuz ibiltzera behartu zuten. Unibertsalen auzian, egun kontzeptualismo deituaren antzeko jarrera hartu zuen, errealismoa kritikatuz eta nominalismoa onartu gabe. Haren obra nagusiak Dialogus inter philosoforum, Ethica, Historia calamitatum Abaelardi, Sic et nunc eta Theologia christiana dira.
William H. Macy
William Hall Macy, Jr. (1950eko martxoaren 13a, Miami, Florida) estatubatuar aktore bat da. Nahiz eta Miami hirian jaioa izan, haurtzaroa Georgia eta Maryland estatuen artean igaro zuen.
Telebistan Shameless telesaileko protagonista izateagatik ere ezaguna da.
Séniergues
Séniergues Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Séniergues udalerrian erroldatutako biztanleak 135 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 107 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 103 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 56 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 60 lanean zeuden (31 gizon eta 29 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Séniergues udalerrian 48 unitate fiskal zeuden, 117 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.159 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Séniergues udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 730 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mombaruzzo
Mombaruzzo Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mombaruzzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Villanueva (Villaverde Turtzioz)
Villanueva Villaverde Turtziozko auzoa da. Administratiboki Kantabrian dagoen arren, berez Bizkaiko barrendegia da, eta horregatik Euskal Herrikoa dela jo ohi da; zehazki, Bizkaiko Enkarterri eskualdekoa.
Enkhiridion (Epikteto)
Enkhiridion edo Eskuliburua Epikteto filosofoaren ikasbide jakingarrienak biltzen dituen liburuxka da, Arriano Nikomediakoak idatzia. Arrianok berak Epiktetoren lezioetan oinarriturik idatzitako Diatribai edo Hitzaldiak izeneko liburu sortatik egindako esakuntza-hautaketa bat da, Epiktetoren pentsaera laburtzen duena. Lanak jatorrizko Hitzaldiak liburu sortako egitura bera du: sarrera baten ondoren (I), desira eta irrikien diziplinaz aritzen da (II-XXIX), ekintzaren diziplinarekin jarraitu (XXX-LI) eta zentzutasunaren diziplinaz bukatzen du (LII). Pizkundera arte ospe handiko lana izan zen.
NGC 166
NGC 166 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Itsuki Urata
Itsuki Urata (浦田 樹, 1997ko urtarrilaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Giravanz Kitakyushu.
Hedegaardita
'''Hedegaardita]] =
mineral bat da eta whitlockite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hedegaardita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
RK Lokomotiva Zagreb
RK Lokomotiva Zagreb (izen osoa Rukometni Klub Lokomotiva Zagreb), Kroaziako emakumezkoen eskubaloi taldea da, Zagreb hiriburukoa da.
Historia
Jugoslaviaren garaian talde arrakastatsua izan zen, 1956 eta 1970 artean zortzi liga irabazi zituen eta 1975ean Europako Kopako finala jokatu zuen baina ez zuen titulua irabazi. 1991an ordea EHF Kopa irabazi zuen.
Kroazia independiente egin ondoren hiru liga eta lau kopa irabazi ditu eta baita Europako bi titulu ere, EHF Kopa eta Challenge Kopa.
Palmaresa
Jugoslavian:
Kroazian:
Gastropholis vittata
Gastropholis vittata Gastropholis generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Dicroglossidae
Dicroglossidae anfibio anuroen familia bat da, Afrikan eta hegoaldeko Asian bizi dena.
Walnut (Kalifornia)
Walnut Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 29,172 biztanle zituen, 23.3 kilometro koadrotan banatuta.
Bruno Munari
Bruno Munari (1907ko urriaren 24a - Milan, 1998ko irailaren 30a), italiar diseinatzailea eta artista izan zen.
Bizitza
Bruno Munari Milanen jaio zen, baina bere haurtzaroa eta nerabezaroa Badia Polesinen pasatu zituen. 1925ean Milanera bueltatu zen. Bertan, bere osaba ingeniariarekin lan egiteko.
1939tik 1945era diseinatzaile grafiko bezala egin zuen lan Mondadori editorialarentzat, eta aldi berean, Tempo aldizkariarentzat zuzendari artistiko bezala. Bestalde, bitartean, haurrentzako literatura idazten hasi zen. Gehienbat bere seme Albertori zuzendutako ipuinak idatzi zituen.
1940ko hamarkadaren amaieran AKM (Arte Konkretuaren Mugimendua) eratu zuen. Mugimendu honek abiapuntu bezala balio du arte abstraktu italiarren laginen analisian, “Arteen sintesia” sortuz, ohiko pinturari komunikazio instrumentu berriak txertatuz, eta industria-gizonei eta artistei, erakutsiz, posible dela artearen eta teknikaren arteko baterakidetasuna.
1947an, Munarik “Concavo-convexo” eskultura sortu zuen. Honako obra hau 1949an Lucio Fontanak Galleria Naviglion, Milanen, aurkeztutako giro beltzaren aurrekari gisa jotzen dute adituek. Eskultura hau, urte haietan arteak jorratu zituen gaien seinale nabariena da. Arte mota honen mireslea aholkatuta dago, ez bakarrik era adimentsu batean, baizik eta zentzumen ugariko era batean ere.
1948an, Gillo Dorfles, Gianni Monnet, Galliano Mazzon eta Atanasio Soldati-rekin batera, Arte Konkretuaren Mugimendua sortu zuen, arte abstraktua alde batera utzi gabe. 1950. urtean, “Pintura proiektatua” sortu zuen. Honekin batera, artea egiteko modu berria dakar Munarik, non diapositibetan konposizio abstraktuak sartuz, eta argia Polaroid filtro baten bitartez deskonposatuz irudi abstraktuak lortzen diren. 1952an “Pintura polarizatuak” izeneko obrak sortu zituen aurreko teknika erabilita. Obra hauek,  1954an MoMA museoan “Munari’s Slides” izenarekin aurkeztu zituen.
1950 eta 1960ko hamarkadetan Bruno Munarik Milaneko artearen esparrua bereganatu zuen. Urte hauetan zehar “boom” ekonomiko bat ernatu zen, Munariren artista irudia bermatu zuena. Munari enpresa-aholkulari bilakatu zen, eta gerraostean, berpizte industrial italiarrean lagundu zuen aktiboki.
1954an, arte zinetikoko objektuak eraiki zituen Polaroid leiarrak erabiliz, zeintzuk geroago adituen eskutik Polariscopi bezala izendatuak izan ziren. Hauei esker, argiaren deskonposizio-fenomenoa helburu estetikoetarako erabili zuen.
1953an, Il mare come artiagiano (Itsasoa artisau bezala) ikerketa-lana aurkeztu zuen, itsasoak denborarekin eraldatu dituen objektuak berreskuratuz. Bi urte geroago, 1955ean, Museo immaginario delle isole Eolie (Eolie irletako museo irudikaria) sortu zuen, zeinetan Ricostruzioni teoriche di oggetti immaginari (Objektu irudikarien berreraiketa teorikoa) aurkeztu zuen. Lan hau, antropologia, umorea eta fantasiarekin bat egiten duten konposizio abstraktuek osatzen duten bilduma da.
1959an, “2000. urteko fosilak” izeneko bilduma sortu zuen, umore kutxu batez, teknologia modernoaren zaharkizuna erreflexio-puntu bezala erabilita.
60ko hamarkadan hainbat aldiz bidaiatu zuen Japoniara. Izan ere, hango kulturak gero eta gehiago erakartzen zuen Munari. Zen espirituak, asimetriak, diseinuak eta japoniar ohiturek gero eta gehiago liluratzen zuten diseinatzaile italiarra.
Hau dela eta, 1965ean Tokion Fontana a 5 gocce (5 tantakako iturria)  deituriko iturria diseinatu zuen. Iturri honetako tantak ustekabe batean erortzen dira puntu jakinetan, horrela, sortzen dituzten uhinen artean intersekzioak eratuz. Tanta, uhin eta intersekzioek sortutako soinuak, ur azpian kokaturik dauden mikrofono batzuen bidez grabatuta geratzen dira. Ondoren, iturria kokatuta dagoen plazaren inguruan erreproduzitzen dira, soinu lasaigarriak eratuz.
1980ko eta 1990ko hamarkadetan, Munariren sormenak ez du geldierarik pairatzen, eta hainbat eta hainbat obra sortzen jarraitzen du; Filipesi (1981) eskulturak, Alta Tensione (1990) estrukturak eta hainbat altzairuzko eskultura, zeintzuk Napoleseko, Cesenaticoko, Riva del Gardako eta Cantúko itsas bazterretan. Gaur egun, oraindik ere, lan hauek ikusgai daude.
Bere ibilbideagatik hainbat titulu eta lorpen garrantzitsuak eskuratu ondoren, Munarik bere azken obra “El cuadrado ” sortu zuen 91 urte zituela. Hilabete batzuk beranduago hil zen bere jaiotze-hirian, Milanen.
Munarik jasotako sariak
·        1954, 1955 eta 1979 urteetan, Compasso d’Oro saria ADI (Associazione per il Disegno Industriale).
·        1957an, Urrezko domina Triennale di Milano Libri illeggibli obragatik.
·        1974an, Andersen saria umeentzako liburu onenagatik.
·        1974an, Ohorezko aipamena New Yorkeko Zientzietako Akademian.
·        1984an, Graphic saria Bologna Fairek emanda.
·        1986an, Lego saria umeen sormenaren garapenean egindako lanengatik.
·        1988an, Lan grafikoagatik Accademia dei Lincei saria.
·        1971, 1973 eta 1987an, Ulmeko Spiel Gut saria.
·        1989an, Arkitekturan Honoris causa izendatua Genovako unibertsitatean.
·        1990ean, ADCI Milan Sormenaren eta Komunikabideen Hall of Fame.
·        1992an, Marconi saria.
Espurio Lartzio
Espurio Lartzio Flavo (Spurius Larcius Flavus), K.a. VI. mendean kontsula izan zen, Lartzia gensekoa.
Bruno Munari
Munarik jasotako sariak
·        1994an, Cavaliere di Gran Croce  izendatua.
Espurio Lartzio
Bi aldiz izan zen Erromatar Errepublikako kontsul. Lehen aldiz, K.a. 506an, Tito Herminio Akilinorekin, eta, bigarren aldiz, K.a. 490ean Kinto Sulpizio Kamerinorekin.
Bruno Munari
Munarik jasotako sariak
·        Harvard  unibertsitateko ohorezko lankide izendatua.
Espurio Lartzio
Lartzioren nortasuna ez da ziurra, bere lehen kontsulaldian, Espurio Lartzio izenarekin agertzen baita Livio eta Dionisorekin, eta Rufo eta Akilinorekin fasti kontsularretan. Bere bigarren kontsulaldia, ez dute Liviok eta Dion Casiok ezertarako aipatzen.
Bruno Munari
Munariren umeentzako liburuak
·        Elefantearen nahia. The World Publishing Company. 1945.
Espurio Lartzio
Lartzio Flavo, erromatar historiako garai heroikokoa da. Bere izena, Herminiorekin batera agertzen da Horatius Koklesekin batera, zubiaren defentsan ari ziren bi gerlariak bezala. Azpimarratzekoa da, baina, Regilo lakuko guduan, non heroi guztiak azkeneko aldiz bateratu ziren, Herminioren izena agertzen dela, baina ez Lartziorena. Flavo, bigarren aldiz izan zen kontsul K.a. 490ean; prefektu hiritarra, volskoen kanpamendura bidalitako bostetako bat Koriolano Erroma setiatzen ari zenean, eta interrexa K.a. 480ko hauteskunde kontsularrak ospatzeko, urte horretan, Veii aurkako gerran aholkatzen duelarik.
Bruno Munari
Munariren umeentzako liburuak
·        Gauaren iluntasunean. New York: G. Wittenborn. 1961.
Nuevo Leóngo bandera
Nuevo Leóngo bandera 2008eko otsailaren 22ean erabaki zen. Hiru errenkadak osatzen dute, bi urdin eta zuri batek, azken hau beste bien neurri bikoitzekoa delarik.
Bruno Munari
Munariren umeentzako liburuak
·        Bruno Munariren Zooa. Cleveland World Pub. Co. 1963.
·        Laino arteko zirkua. New York: World Pub. Co. 1969
·        Zer izan nahiko nuke. Italian idatzi eta inprimatua, baina Harvill Pressen publikatua 1945.
·        Nor dago hor?  New York: W. Collins. 1980.
·        Romilda igela. Mantova: Maurizio Corraini 1997
·        Animaliak saltzeko. Mantova: Maurizio Corriani. 2004.
Truman doktrina
Truman doktrina Ameriketako Estatu Batuek Gerra Hotzean bloke komunistaren aurka eramandako politikaren oinarria da, 1947an Harry S. Truman presidenteak sortua.
Kongresuaren aurrean 1947ko martxoaren 12an egindako hitzaldian, Trumanek adierazi zuen AEBak "mundu askearen burua" zela, demokrazia mundu osoan babestu eta komunismoaren aurka borrokatu behar zuela. Komunismoak herrialde batean arrakasta izanez gero ingurukoak ere domino efektuaren eraginez eroriko ziren beldurrez, Truman doktrinatik eustearen politika garatu zen, komunisten presioei aurre egiten zien herrialdeei begira. Bigarren Mundu Gerra amaitu berria zen testuinguru hartan, poltika honen xedea Grezia, Turkia, Iran edo Txina ziren. Mendebaldeko Europa garatzeko balio zuen Marshall plana ere doktrina honen ifrentzu ekonomikotzat har daiteke.
Trumanen hitzetan:
Haemodracon
Haemodracon Phyllodactylidae familiako narrasti genero bat da. Yemeneko Sokotra uhartean bizi dira.
Zintzilikario
Zintzilikarioa apaingarri zizelkatu bat da. Ganga baten giltzarrian esekita egoten da edota arku baten erdiko dobelan, eta hedaduraz, edozein sabaian zintzilik dagoen apaingarri zizelkatua da.
Ohikoenak arkitektura gotiko flamigeroaren gangetan jarritakoak dira. Mudejar estiloko sabaietan, orokorrean, anana itxurako apaingarri esekia izaten da, esate baterako, Zaragozako Aljaferiako Errege Katolikoen Jauregian daudenak. Errenazimenduan eta barrokoan ere erabili izan zen, esaterako, txandakako zutabeak arkuak eusten dutenetan, zintzilikarioak zutabe euskarririk ez duten arkuetan jartzen zen; horren adibide, Vic-eko Santo Domingoko klaustroa.
Halichoeres chlorocephalus
Halichoeres chlorocephalus Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Rocles (Lozère)
Rocles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rocles udalerrian erroldatutako biztanleak 205 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (51 gizon eta 39 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rocles udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 229 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.161 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Rocles udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.036 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Blaze of Glory
Blaze of Glory Jon Bon Jovi Bon Jovi talde estatubatuarreko abeslariaren bakarkako lehen estudio albuma da, taldearen lehen atsedenaldian argitaratu zena. Disko honetan Young Guns II filmaren abesti ofiziala izan zen abestia dago, diskoaren izen berarekin. Gainera, urrezko globo bat irabazi zuen.
Beechey uhartea
Beechey uhartea (inuiteraz: Iluvialuit) Kanadako Artxipelago Artikoan dago, Nunavut herrialde autonomoan, Wellington itsasartean. Barrow itsasarteak banatzen du Devon uhartearen hegomendebaleko izkinarekin, 2 km. baino ez baitaude uharteen artean. Beechey uhartean gune hauek ere aurki daitezke: Wellington itsasartea, Erebus portua eta Terror badia.
Beechey uhartea 3,1 km. luze da, eta 2,7 km. zabal. Bertako gunerik altuena muino bat da, 198 m. garai. Lancaster Sound estugunearen iparraldean dago, Wellington itsasartearen hasieran.
Historia
William Edward Parry kapitaina izan zen lehen europarra uhartea bisitatzen, 1819 an. Uhartea izendatu zuen William Beechey artistaren ohorez, berau Frederick William Beechey lotinantaren aita, zeina Parry-ren bigarrena baitzen espedizio hartan.
Beechey uhartea ezagun egin da, bertan gertatu zirelako zenbait gertakari inportante Artikoaren esplorazioan. 1845 ean, Sir John Franklin esploratzaile britainiarrak, zeinak agintzen baitzuen espedizio bat Ipar-mendebaldeko pasaia bilatzeko HMS Erebus eta HMS Terror ontzietan, aukeratu zuen Beechey uharteko portuaren babesa bere lehen negualdirako. Kanpaleku hura desagertu egin zen, harik eta 1851 n bilatze-espedizio batek, ontzi britainiarrek eta estatubatuarrek osatua, aurkitu zuen arte.
1850 ean Edward Belcher esploratzaileak base moduan erabili zuen uhartea. Bertan oroitarriak daude Franklin eta beste esploratzaile polarren omenez, Joseph René Bellot barne.
1903 an, Roald Amundsen esploratzaile norvegiarra uhartean gelditu zen Franklin ohoratzeko asmoz, Ipar-mendebaldeko pasaia bilatzeko antolatu zuen bidaia arrakastatsuaren hasieran. 1975 ean Iparmendebaleko Lurraldeen Gobernuak izendatu zuen Beechey uhartea Gune Historiko. 1999 a ezkero, Nunavut herrialdeko parte da.
1993 an, Beechey eta Devon uharteetako bost gune arkeologiko (Franklinen negualdiko kanpalekua, Northumberland House etxea, Devon uharteko gunea Riley lurmuturrean, bi harri-muino mezuak zituztenak, eta HMS Breadalbane ontziaren gune historikoa) izendatu ziren Beechey Uharteko Guneak, Kanadako Gune Historikoen sarean.
Beechey uharteko hilobiak
Beechey uhartea ezaguna da batez ere bertan aurkitu zirelako hiru hilobi, Franklin espedizioko hiru kiderenak. Hilobiok 1850 ean aurkitu zituen espedizio batek Franklinen espedizio galduaren bila zebilena. Bilatzaileek aurkitu zuten harri-muino handi samarra, eta hiru hilobi, Franklinen espedizioko hiru kiderena: John Torrington kontramaisua, William Braine Itsas Armadako soldadua eta John Hartnell marinela. Hala ere, hitz idatzirik ez Franklin espedizioaren nondik norakoaz.
1852 an Edward A. Inglefield komandantea Beechey uhartera iritsi zen, Peter Sutherland doktorearekin batera. Ireki zuten John Hartnell-en hilobia, hilkutxa kaltetu, eta kendu egin zuten bertatik Hartnell-en oroimenezko plaka. Beste espedizio batean, Thomas Morgan bilatzailea North Star ontzian hil zen, 1854 ko maiatzaren 22an, eta hilobiratu zuten Franklin espedizioko hildakoen ondoan.
1980. hamarraldian Beechey-ra egindako bi espediziotan, Owen Beattie antropologo kanadarrak hiru gorpuak aztertu eta aurkitu zituen (kanpotik behintzat) oso ondo zeudela kontserbatuta. Autopsiek ondorioztatu zuten seguruenik biriketako gaitzek eta berun-pozoiketak eragin zutela gizon haien heriotza; beruna zetorren espedizioko milaka kontserba-potoetatik, zeinak berunez baitzeuden soldatuta (nahiz eta geroagoko ikerketek iradoki zuten ura destilatzeko ontzi biek zuten sistema zela berun-pozoinketaren kausa). Geroago konparatu ziren Beecheyn hilobiratukoen ileak Harry Goodsir naturalistarenarekin, zeina hil baitzen espedizio berean baina haiek baino urtebete geroago, eta aurkitu zen hiru haien pozoiketa maila ez zela Goodsir-ena baino handiagoa, eta izan behar zela espedizioaren aurretik nozitutakoa. Beraz, nekez izan zitekeen berun-pozoiketa kausa bakarra itsasgizon haien heriotzarena.
1990. hamarraldian, ikusita Beechey hilobietako markatzaileak hondatzen ari zirela, ordezkatu zituzten brontzezko hilarriekin.
Beechey uhartea fikzioan
Jules Verne idazle frantsesaren Voyages et aventures du capitaine Hatteras (Hatteras kapitainaren bidaiak eta abenturak) nobelako protagonistek bisitatu egiten dute Beechey uhartea. Bestetik, Clive Cussler idazle estatubatuarraren Artic Drift (Jitoan Artikoan) nobelako pertsonaiek ere uhartea bisitatzen dute, Franklinen ontzien bila. Dan Simmons nobelagile estatubatuarraren The Terror nobelak ere aipatzen du Beechey uhartea. Baita EMC telebistak egindako The Terror telesailak ere, berau izen bereko nobelan oinarritua.
Riespach
Riespach Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Riespach udalerrian erroldatutako biztanleak 700 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
The Virgin Suicides
The virgin suicides 1999ko pelikula estatubatuarra da, Sofia Coppolak zuzendurikoa eta Jeffrey Eugenidesek 1993an argitaraturiko eleberrian oinarriturikoa. Coppolak MTV Movie Saria irabazi zuen zuzendari onenaren izendapenarekin.
Riespach
Etxebizitza
2007an 254 etxebizitza zeuden, 236 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 238 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 236 etxebizitza nagusietatik 205 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 186 etxek bost zituzten. 214 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
The Virgin Suicides
Sinopsia
1970. hamarkadaren erdi aldean, hiri amerikar bateko bizitegi-auzo batean erabateko armonian bizi da Lisbon familia. Familiako bost ahizpa ederrak inguruko mutilen desio objektu dira eta hauengatik hasperenka ibiltzen dira. Ahizpak Cecilia (13 urte), Lux (14 urte), Bonnie (15 urte), Mary (16 urte) eta Therese (17 urte) dira. hala eta guztiz, ahizpetatik gazteena, Cecilia, bere buruaz beste egiten saiatzen da, horretarako bere eskumuturrak moztu eta bainuontzian itoaz. Ceciliaren psikologoak oso kontserbadore eta zorrotzak diren Lisbon jaun eta andereari beren alabek aurkako sexuko umeekiko duten erlazioa handitzea gomendatzen die. Aholku hau jarraituaz, gurasoek festa txiki bat prestatzen dute beren bizilagun diren mutilekin. Bertan, ahizpa nagusiek beren gonbidatuekiko adiskide erlazio bat hasten dute eta bitartean, Ceciliak bere buruaz beste egitea lortzen du, horretarako etxeko bigarren solairuko leihotik salto eginaz eta etxea inguratzen duen hesiko hespil zorrotz baten gainean eroriaz, zeina beranduago gurasoen aginduz kendua izango den.
Riespach
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 489 ziren, horien artean 299 aktiboak ziren eta 190 inaktiboak ziren. 299 pertsona aktiboetatik 280 lanean zeuden (156 gizon eta 124 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 190 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 118 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
The Virgin Suicides
Sinopsia
Familiak umearen galera sentitzen du ahizpak beren eskolako ekintzetara bueltatzen diren arte eta ezer gertatu ez balitz bezala jokatzen dute. Beren bizitzak normaltasunera bueltatzen ari direnerako graduazio dantza gertu da. Eskolako galaiak, Trip Fountainek hain zuzen, Lux eraman nahi du dantzara eta hau lortzeko, ahizpa guztiak joan behar direnez, Tripek bakoitzari bikote bat aurkitzen dio. Dantzaren gauean guztiak dibertitzen dira eta Trip eta Lux dantzako errege eta erregina izendatzen dituzte. Gau horretan beranduago, dantzaren ondoren Lux izan ezik guztiak etxera itzultzen dira. Lux Tripekin eskolako futbol zelaian oheratu eta han gaua igaro ondoren, bakarrik esnatzen da Tripek abandonatu duela konturatuaz eta taxian itzultzen da etxera bere ama amorru bizian aurkituaz. Honen eraginez, lau neskak etxean giltzaperatuak dira zigor bezala, eskolara joan gabe eta kanpoko munduarekin inkomunikatuak egonez. Gauzak horrela, etxera posta bidez heltzen diren katalogoen bidez munduko toki exotikoetara bidaiak egiten dituztela amesten dute.
Riespach
Diru sarrerak
2009an Riespach udalerrian 265 unitate fiskal zeuden, 660 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.317 euro zen.
Homonota
Homonota Phyllodactylidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.
Riespach
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 iturgina.
The Virgin Suicides
Sinopsia
Lisbon ahizpak beren bizilagunekin komunikatzen hasten dira morse klabea erabiliz eta toki jakinetan notak utziaz. Beranduago elkarri telefono deiak egiten hasten dira, baina hauetan ez dute hitz egiten, baizik eta esan nahi dutena abestiak erreproduzituz komunikatzen dute. Denbora pasatuta neskek auzoko mutilei laguntza eskatzen diete etxetik ihes egiteko, eta hauek laguntzeko asmotan mutiletako baten amaren autoa lapurtzen dute ihesari ekiteko. Luxek gauerdian etxera sartzen uzten die eta behin etxe barruan, mutilei bere ahizpak prest egon arte itxaroteko esaten die bera garajera doan bitartean. Hauek baietz esaten dute, nahiz eta, gurasoak esnatuko diren beldurraz egon. Denbora aurrera doan heinean mutilak ahizpen bila hasten dira eta mutilen ustekaberako hauen gorpuak aurkitzen dituzte, beren buruaz beste egin eta gero.
Riespach
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 harategiak eta 1 lore-denda zen.
The Virgin Suicides
Sinopsia
Lisbon familiak prentsaren atentzioa deitu zuen Ceciliaren heriotza gertatzean eta beste lau ahizpek ere beren buruaz egitea berriki ere deigarria gertatzen da beren komunitatearentzako. Azkenean, Lisbon jaun andereek beren etxea eta ahizpen gauza guztiak saldu eta hiritik alde egiten dute, dena neskak inoiz existitu ez balira bezala utziaz. Horren salbuespen bakarra beren auzoko mutilek mantentzen duten nesken oroitzapena da, zeinek hogei urte beranduago oraindik buruan dauzkate gertaera lazgarri horiek.
Riespach
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Riespach udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.
Takaya Inui
Takaya Inui (乾 貴哉, 1996ko maiatzaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Chiba.
Riespach
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Atlante (zutabea)
Atlanteak gizon itxurako figurak dira eta erlaitzak eta antzeko elementuak eusteko erabiltzen ziren apaingarri-eusgarri elemenatuak dira. Gizonaren ordez emakumearen figura agertzen denean kariatide izena hartzen du.
Mezmerize
Mezmerize System of a Down taldearen laugarren diskoa da, Mezmerize/Hypnotize disko bikoitzaren lehen zatia. 2005eko maiatzean jarri zen salgai, Hypnotize baino sei hilabete lehenago.
Car and Driver
Car and Driver Ameriketako Estatu Batuetako aldizkari bat da. 2015ean 9 milioi ale saldu izan zuen. Sports Cars Illustrated bezala sortu zen. Hearst Magazines da jabea. Hasiera batean New York hirian zegoen egoitza. Gaur egun aldizkariaren egoitza Ann Arbor-en (Michigan) dago.
Historia
Car and Driver Sports Cars Illustrated gisa sortu zen 1955ean. Lehen urteetan, aldizkariak inportazioko auto deportibo txikiak zituen ardatz. 1961ean, Karl Ludvigsen editoreak aldizkariaren izena aldatu eta Car and Driver jarri zuen, automobilaren ikuspegi orokorragoa erakusteko. Car and Driver-ek bere garaian Bruce McCall, Jean Shepherd, Dick Smothers eta Brock Yates izan zituen zutabegile, eta P. J. O 'Rourke ohiko kolaboratzaile. Lehengo editoreen artean David E. Davis Jr. dago, 1985ean Automobile sortzeko langile batzuk desertatzera eraman zituena.
Urteko auto bat aukeratu beharrean, Car and Driver-ek urtero bere hamar selekzio onenak argitaratzen ditu Car and Driver 10Best delakoan. Car and Driver John Lingenfelter Trophy Memorialaren egoitza da. Sari hau urtero ematen da Supercar Challenge delakoan.
Gaur egun (2022), Alemanian, Suitzan, Erresuma Batuan eta Espainian ere argitaratzen da Car and Driver. Bertsio espainiarra 1995etik argitaratzen da. Txinan badago edizio bat, honela deitzen dena: «名车志 Car and Driver». Ekialde erdiko edizioa Dubain egoitza duen ITP Publishing argitaletxeak argitaratzen du.
Walnut Creek (Kalifornia)
Walnut Creek Kaliforniako hiri bat da. Contra Costa konderrian kokatua dago. 2010ean 64,173 biztanle zituen, 51.2 kilometro koadrotan banatuta.
Car and Driver
Ildo editoriala
Bere tonu lotsagabeagatik eta "gauzak diren bezala esateko" ohituragatik nabarmentzen da aldizkaria, batez ere errendimendu txikiko automobilei dagokienez. Gai eztabaidagarrietan ere maiz murgiltzen da aldizkaria, bereziki politikari dagokionez. Aldizkariaren joera editoriala erabat automobilaren aldekoa da. Hala ere, politikaren esku hartzea oso gutxitan gertatzen da. Adibidez, zutabegileak oso kritikoak izan dira SUVekin, monobolumen edo automobiletan oinarritutako furgonetak ia beti aukera hobeak eta erabilgarriagoak baitira. Estatu Batuetako automobil-fabrikatzaileak kritikatu zituen lehenetariko aldizkaria izan zen.
Cannonball Lasterketa
1970eko hamarkadan, estatu arteko autobideen sistema ospatzeko eta abiadura-mugen aurka protesta egiteko, Brock Yates erreportariak eta Steve Smith editoreak herrialdean zeharreko lasterketa informal baten ideia sortu zuten: "Cannonball Baker Sea-To-Shining-Sea Memorial Trophy Dash", New Yorketik Los Angelesera ko lasterketa, geroago "1972ko Cannonball Run" deitua. 1971, 1972, 1975 eta 1979an ospatu zen, eta bertan pilotu afizionatuek zein profesionalek hartu zuten parte.
Lasterketa hau Hollywoodeko hainbat filmetarako inspirazio iturri izan zen, hala nola The Gumball Rally, The Cannonball Run, Cannonball Run II, Cannonball Run III, Gone in 60 Seconds eta The Fast and the Furious frankizia.
Ruffey-lès-Echirey
Ruffey-lès-Echirey Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ruffey-lès-Echirey udalerrian erroldatutako biztanleak 1.116 ziren. Familiak 431 ziren, horien artean 89 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 54 bakarrik bizi ziren emakumeak), 136 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 175 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 456 etxebizitza zeuden, 433 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 22 hutsik zeuden. 430 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 433 etxebizitza nagusietatik 368 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 99 etxek lau zituzten eta 270 etxek bost zituzten. 368 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 160 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 247 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 707 ziren, horien artean 537 aktiboak ziren eta 170 inaktiboak ziren. 537 pertsona aktiboetatik 509 lanean zeuden (259 gizon eta 250 emakume) eta 30 langabezian zeuden (14 gizon eta 16 emakume). 170 pertsona inaktiboetatik 76 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ruffey-lès-Echirey udalerrian 429 unitate fiskal zeuden, 1.147,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.325 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 18 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Ruffey-lès-Echirey udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
NGC 167
NGC 167 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Halichoeres chloropterus
Halichoeres chloropterus Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Likopeno
Likopenoa karoteno mota bat da, pigmentu gorri iluna da eta barazki gorrietan ugaria da.
Izena
Likopeno izena tomatetik datorkio, honen izen zientifikoa Solanum lycopersicum denez. Tomate helduetan karotenoideen %83a likopenoa da, barietateen arabera aldatu daitekeen arren.
Iturria
Tomate eta angurrietan oso ugaria da, ez ordea marrubi eta gerezietan. Gorriak ez diren barazki batzutan ere agertzen da, adibidez zainzuri edo perrexiletan.
Likopeno kopuru handiena Vietnamgo Gấc fruituan aurkitzen da.
! colspan="2" | Likopenoa duten hainbat barazki Tomatea Angurria Gấc fruitua Papaia
Egitura kimikoa
Karotenoide guztiak bezala tetraterpeno bat da eta lipido izaera du. Molekula lineala da eta ez du eraztun ez erradikalik.
Garrantzi biologikoa
Ez du A probitamina izaerarik baina β-karotenoa eratzeko bitartekaria da. Honetaz gain antioxidatzaile indartsua da, sortzen diren erradikal askeak (oxidoak, peroxidoak) harrapatzen baititu, zelulak babestuz.
Xurgapena
Landare eta bakterio fotosintetikoek ekoizten dutenez dieta bidez hartu beharra daukagu. Duodenoan behazunak mizelak eratzen ditu, likopenoak gainerako gantz azidoekin harrapatuz eta heste meharrean xurgatzen dira. Hori dela eta jaki oliotsuetan sukaldaturiko eta birrindutako tomatetatik gehiago xurgatzen da tomate gordinetik baino, adibidez pasta edo pizzatan.
Ponte (argipena)
Ponte terminoak hainbat adiera du:
Wasco (Kalifornia)
Wasco Kaliforniako hiri bat da. Kern konderrian kokatua dago. 2010ean 25,545 biztanle zituen, 24.4 kilometro koadrotan banatuta.
Diatribai (Epikteto)
Epiktetoren Diatribai edo, euskaraz Hitzaldiak, grekeraz idatzia jatorrian, Διατριβαί, Arriano Nikomediakoak idatziriko liburuki sorta da, Epiktetoren ikasbideak biltzen dituena. Arriano Nikomediakoa (Flabio Arriano izenez ere ezaguna) Epiktetoren ikaslea izan zen 108 urtearen inguruan eta Epiktetoren lezioak bildu nahi izan omen zituen Diatribai izeneko 8 liburukietan. Xenofonteren Gogoangarriak lanaren eredua jarraituz ziur aski, Epiktetorengandik jasotako ikasgaiak literaturaz jazten saiatu zen Arriano, baina hala ere Epiktetoren pentsaera fideltasunez islatzen dutela uste da gaur egun. . 8 liburukietatik, ordea, 4 bakarrik heldu dira gaur egunera, besteetatik zati bakan batzuekin batera.
Kyoga Nakamura
Kyoga Nakamura (仲村 京雅, 1996ko apirilaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.
Ichnotropis grandiceps
Ichnotropis grandiceps Ichnotropis generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Kiva (kraterra)
Kiva ilargiko krater txiki bat da, Apollo 16 espedizioko astronautek bisitatua izan zena. Izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak eman zion 1973 urtean. Diametroa North Ray kraterrak baino apur bat txikiagoa du.
Apistogramma payaminonis
Apistogramma payaminonis Apistogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Sporophila hypochroma
Sporophila hypochroma Sporophila generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Labécède-Lauragais
Labécède-Lauragais Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Nalanda
Nalanda unibertsitate budista historiko handia izan zen. Magadha erresuman zegoen, egungo Biharren, Indian. Bakarrik aztarnak gelditzen dira baina, hala ere, Unescok Gizateriaren ondarea deklaratu du. Nalanda antzinako Indiako erlijio-eskolarik ospetsuenetako bat izan zen; babes berezia jaso eta pala dinastiaren erregealdian (IX. mendean) goia jo zuen. Gaur egun, erorkin-gune handi bat baino ez da, baina Indiaren historiako eta budismoaren tradizioko puntu garrantzitsu gisa gogoratzen da oraindik.
Izenaren etimologia
Izena ulertzeko eta haren jatorria ezagutzeko teoria ugari daude. Hiranand Sastri, aztarnategian lan handia egin zuen arkeologoak, izena lotorekin (nālas) lotzen du. Landare horrek budismoaren sinbologian garbitasuna adierazten du. Inguruan ugari omen da.
Garrantzia
Gaur egun tibetar budismo gisa ezagutzen dena (vayraiāna) neurri handi batean Nalandan sortu zen, IX. eta XII. mendeetan zehar. Budismoaren beste formak ere hemen dute nolabait haien jatorria, esaterako majaiana eta theravāda. Naranda, berez, kulturaren eta pentsamenduaren gune handi bat izan zen.
Historia
Nalanda historia luzea izan zuen. Esaten da Buda bera, K.a. V. mendean, bertan egon zela. Bere garai handienean 10.000 ikasle izan zituen. Garrantzi handiko pertsonaiak bertan ikasi zuten, esaterako Nagarjuna (150-250), Xuanzang erromesa txinatarra (602-664), Kumārila Bhaṭṭa (730-810).
Nalanda gaur egun aztarnategi garrantzitsu eta aberatsa da. 1951ean Theravada adarreko ikaskea budisten zentroa ireki zen erorkinetik gertu, Nava Nalanda Mahavihara zentroa alegia. Budista hauek lan handia ari dira egiten, besteak beste, zerutik ateratako argazkien bitartez. Badago ere Nalandako Museoa non hirian berreskuratutako eskuizkribuak, estatuak eta beste elementu asko erakusten diren.
Monale
Monale Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Monalek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Homo erectus
Homo erectusa (Zutik ibiltzeko gai zen gizakia) iraungitako hominido bat da, duela 1,9 miloi eta 143.000 edo 50.000 urte bitartean bizi izan zena. Lehene fosilak Eugène Dubois mediku holandarrak Indonesiako Java uhartean 1891 n aurkitu zituen eta Pithecantropus erectus deitu zion. Geroztik, Homo erectusari dagozkion fosilak Afrikan (Tanzanian, Hegoafrikan eta Aljerian), Europan (Alemanian, Espainian, Frantzian, Grezian eta Hungarian) eta Asian (Indonesian eta Txinan) aurkitu dira, baina horietako askoren sailkapenak hizpide eman du
Eztabaida irekita dago Homo erectusaren arbaso eta ondorengotzaren inguruan, batez ere Homo ergasterrari dagokionez. Autore batzuen arabera, H. erectusa eta H. ergasterra espezie bera dira eta, beraz, H. erectusa ondorengo hominino guztien arbaso da, Homo heidelbergensisa, Homo neanderthalensisa eta Homo sapiensa barne; edo, bestela, H. erectusa Asiako espezie bat da, H. ergasterarren ezberdina. Beste paleontropologo batzuen arabera, H. ergasterra H. erectusaren Afrikako barietatea da; horregatik, "Homo erectus sensu stricto" Asiako espezieaz ari direnan erabiltzen dute eta "Homo erectus sensu lato" beste populazio edo azpiespezie batzuez hitz egitean, bereziki Afrikan. 2013an beste eztabaida bat ireki zen Dmanisiko buruhezurrak aurkitu zirenean : hain ziren ezberdinak non, ikerlarien ustez, Homo ergasterra eta Homo rudolfensisa eta, agian, Homo habilisa ere H. erectusaren barruan sailkatu behar liratekeen.
Dena dela, H. erectusa lantzak, aiztoak eta beste hainbat tresna zurez, harriz nahiz hezurrez egiteko gai zen. Sua janaria prestatzeko erabili izanaren aztarnak ere aurkitu dira. Hominido horrek bi oinen gainean ibiltzeko gaitasuna zuen, eta 750 eta 1.100 cm³ bitarteko buruhezur-edukiera.
Eboluzioa
Homo erectusen lehen fosilak Eugene Dubois mediku holandarrak aurkitu zituen 1891n Indonesiako Java uhartean. Hasiera batean materialari Anthropopithecus erectus (1892-1893, garai hartan txinpantze baten antzeko primate fosiltzat hartzen zena) eta Pithecanthropus erectus (1893-1894, ordutik aurrera bere morfologian oinarrituz iritziz aldatzen zena, gizakiena eta tximinoena bitarteko gisa hartzen zituena) deitu zion. Urte batzuk geroago, XX. mendean, Franz Weidenreich (1873-1948) mediku eta paleoantropologo alemaniarrak, Duboisen Javako Gizakiaren karaktereak, orduan Pithecanthropus erectus deitua, Pekingo Gizakiarenekin, orduan Sinanthropus pekinensis deitua, zehatz-mehatz alderatu zituen. Weidenreichek 1940an ondorioztatu zuen, gizaki modernoekin duten antzekotasun anatomikoa dela eta, beharrezkoa zela Java eta Txinako espezimen horiek guztiak Homo generoko espezie bakar batean biltzea, H. erectus espeziean.
Homo erectus duela gutxi gorabehera 1,8 Ma sortu zen eta orain dela 70.000 urte desagertu, eta horrek esan nahiko luke Tobako hondamendiak suntsitu zuela ziurrenik; hala ere, gertuko H. floresiensis bizirik atera zen handik. Batzuen ustez, H. erectusen hasierako fasea, 1,8 eta 1,25 Ma artekoa, espezie banandua da, H. ergaster, edo azpiespezie gisa ere har liteke, H. erectus ergaster. Paleoantropologo askok orain Homo ergaster terminoa erabiltzen dute talde honetako forma ez-asiarrentzat, eta H. erectus Asian dauden fosilentzat bakarrik gordetzen dute, H. ergasterrekiko apur bat ezberdinak diren eskeleto- eta hortzeria-baldintza jakin batzuk betetzen dituztenentzat.