cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asiako historia
Brontze Aroa
Periodo kalkolitikoa (edo Kobre Aroa) K.a. 4500. urtearen inguruan hasi zen, eta gero Brontze Aroa K.a. 3500. urtearen inguruan hasi zen, labore neolitikoak ordezkatu zuen garaia.
Indus haraneko zibilizazioa Brontze Aroko zibilizazio bat izan zen (K.a. 3300-1300; unerik gorena, K.a. 2600-1900), Indiako Azpikontinentearen mendebaldean garatu zen batez ere; uste da hinduismo goiztiarra zibilizazio horretan sortu zela. Zibilizazio horretako hiri handietako batzuk Harappa eta Mohenjo-daro dira, hiri-plangintza eta arte maila handia zutenak. K.a. 1700 inguruan eskualde horiek suntsitzearen arrazoia eztabaidagarria da, nahiz eta frogen arabera hondamendi naturalek (bereziki uholdeek) eragin zuten. Ondoren etorri zen Indiako Vediar garaia, K.a. 1500 eta 500 bitartean iraun zuena. Garai hartan, sanskrito hizkuntza garatu zen, eta Vedak, jainko-jainkosen eta gerren ipuinak kontatzen zituzten himno epikoak, idatzi zituzten. Hori izan zen erlijio vedikoaren oinarria, denborarekin sofistiaktu eta hinduismo bihurtuko zena.
Txina eta Vietnam ere metalurgia-zentroak ziren. Garai neolitikora itzuliz, Dong Son danbor izeneko brontzezko lehen danborrak Vietnamgo Ibai Gorriaren deltako eskualdeetan eta inguruetan aurkitu dituzte. Vietnamgo Dong Son historiaurreko kulturari dagozkio.
Ban Chiangen, Thailandian (hego-ekialdeko Asia), K.a. 2100. urteko brontzezko gailuak aurkitu dira, baina egile batzuek uste dute beranduago egin zirela, K.a. 1000. urtearen inguruan.
Nyaunganen, Birmaniako brontzezko erremintak zeramikarekin eta harrizko artefaktuekin batera hondeatu dira. Datak ez dira batere ziurrak (K.a. 3500–500).
Burdinaren eta Ardatzaren aroa
Burdin Aroan burdinazko tresnak, armak eta babesak Asiako zibilizazio nagusietan hedatu ziren.
Ekialde Hurbila
Persiar Inperioko Akemestar dinastia, Ziro Handiak sortua, Grezia eta Turkiatik Indus ibairaino eta Erdialdeko Asiaraino hedatzen zen, K.a. VI. mendetik IV.era. Persiar politikak jasotzen zituen beste kulturekiko tolerantzia, gobernu oso zentralizatua eta azpiegiturako garapen esanguratsuak. Gero, Dario I.a Handiaren agintepean, lurraldeak integratu egin ziren, burokrazia garatu zen, nobleziari postu militarrak esleitu zitzaizkien, zergen bilketa kontu handiz antolatu zen eta espioiak erabili ziren eskualdeko funtzionarioen leialtasuna bermatzeko. Persiaren erlijio nagusia zoroastrianismoa zen, Zaratustra filosofoak garatua. Monoteismo forma goiztiarra izan zen. Erlijioak debekatzen zuen animalien sakrifizioa eta intoxikatzaileak erritualetan erabiltzea; eta salbazio espiritualaren kontzeptua sartu zuen ekintza moral pertsonalaren bidez, munduaren akabera bat, judizio orokorra zein partikularra, zeruarekin edo infernuarekin. Kontzeptu horiek eragin handia izango zuten ondorengo enperadoreengan eta masengan. Are garrantzitsuagoa, zoroastrismoa aitzindari garrantzitsua litzateke erlijio abrahamdarrentzat, hala nola kristautasuna, islama edo judaismoa. Persiar Inperioak arrakasta izan zuen bakea eta egonkortasuna ezartzeko Ekialde Ertain osoan, eta eragin handia izan zuen artean, politikan (heleniar liderrei eragiten die) eta erlijioan.
Alexandro Handiak K.a. IV. mendean hartu zuen dinastia hori, eta garai helenistiko laburra sortu zuen. Ezin izan zuen egonkortasuna ezarri eta hil ondoren, Persia dinastia txiki eta ahul bihurtu zen, Seleukotar Inperioa barne, Partiar Inperioak jarraitu ziona. Aro klasikoaren amaieran, Pertsia Sasandar Inperioan berregituratua zegoen, bigarren Persiar Inperioa bezala ere ezaguna.
Erromatar Inperioak gero Mendebaldeko Asiako zati batzuk kontrolatuko zituen. Seleukotar, Partiar eta Sasandar dinastiek Pertsia menderatu zuten Mendebaldeko Asian mendeetan zehar.
India
Kushan Inperioa 220 urtean erori zen, eta Indian asaldura politiko handiagoa sortu zen. Gero, 320. urtean, Gupta Inperioa ezarri zen (Sanskritoz: गुप्त राजवंश) eta Indiako Azpikontinentearen zati handi batean gobernatu zuen. Dinastia Maharaja Sri-Guptak sortu zuen, eta zibilizazio klasiko baten eredua zen. Guptako erregeek, batez ere, tokiko buruzagien eta familien negoziazioaren bidez elkartu zuten eremua, baita ezkontza estrategikoak eginez ere. Euren erregealdiek Maurya Inperioak baino lur gutxiagoan agin zuten, baina egonkortasunik handiena eskuratu zuten. 535. urtean, Indian Hunak sartu zirenean amaitu zen inperioa.
Zhou dinastia
Baina K.a. 500. urterako, bere egonkortasun politikoa murrizten hasi zen behin, etengabeak ziren herri nomaden erasoen eta printze eta familia borrokalarien barne-gatazkaren ondorioz. Mugimendu filosofiko berriek murriztu zuten azken arazo hori, batez ere Konfuziok bultzatutakoa. Zaharrekiko eta estatuarekiko errespetuari buruz idatzi filosofikoak (konfuzianismo deritzenak) Han dinastian erabiliko ziren geroago. Gainera, Lao Tzuren taoismo kontzeptuak, yin eta yang eta berezko dualtasuna eta naturaren eta unibertsoaren oreka barne, ezagun bihurtu ziren aldi horretan. Baina, azkenean, Zhou dinastia desegin zen, tokiko nobleak botere gehiago irabazten hasi ziren heinean, eta haien gatazka Erresuma Borrokalarien garairaino iritsi zen, K.a. 402 - 201 urteen artean.
Han dinastia
Han dinastia (K.a. 206 - 220) Txinako bigarren dinastia inperiala izan zen, aurretik Qin dinastia zuela eta ondoren Hiru Erresumak (220–265). Lau mendetan zehar, Han dinastiaren aroa urrezko arotzat hartzen da Txinako historian. Han dinastiako enperadorerik handienetako batek, Wu Hangoa enperadoreak, bakea ezarri zuen Txina osoan, ehun urte geroago Mediterraneoan ikusitako Pax Romanaren parekoa. Gaur egun ere, Txinako talde etniko nagusiak bere burua "Han herria" dela dio. Han dinastia ezarri zen bi nekazarik Shi Huangen seme ahulagoaren aurka altxatzea lortu zutenean. Gobernu berriak Qinen zentralizazioa eta burokrazia mantendu zituen, baina neurri handi batean lehen ikusitako errepresioa murriztu zuen. Bere lurraldea Korea, Vietnam eta Erdialdeko Asiara zabaldu zuten, Qin baino inperio handiagoa sortuz.
Han dinastiakoak harremanetan egon ziren Persiar Inperioarekin Ekialde Ertainean eta Erromatarrekin, Zetaren Bidearen bidez, eta harekin salgai asko, zeta batez ere, merkaturatu ahal izan zituzten. Txinatarrek eta Erromatarrek kontaktua izan zuten, baina kontaktu gehienak ez zuzenak ziren. Antzinako zibilizazio askoren eragina izan zuen Zetaren Ibilbideak, zeinak Txina, India, Ekialde Ertaina eta Europa lotu baitzituen. Enperadoreek, Wuk bezala, konfuzianismoa "erlijio" nazional gisa sustatu zuten (nahiz eta teologoek eztabaidatzen duten erlijio edo filosofia gisa definitzen den). Konfuziori eskainitako santutegiak eraiki ziren eta Txinako burokrazian sartu ziren jakintsu guztiei filosofia konfuziarra erakutsi zitzaien. Burokrazia are gehiago hobetu zen merezimendu handiko ikasleak hautatzen zituen azterketa-sistema bat ezarrita. Burokrata horiek, askotan, eskola berezietan hezitako goi-mailako pertsonak izaten ziren, baina haien boterea, askotan, beren trebetasunaren bidez burokraziara ekarritako klase apalak egiaztatzen zuen. Txinako burokrazia inperiala oso eraginkorra zen eta errespetu handikoa erresuma osoan zehar, 2.000 urte baino gehiago iraun zuela kontutan hartuta. Gobernua oso antolatua zegoen eta lege militarra, judiziala (auzitegien eta lege zorrotzen sistema erabiltzen zuena), nekazaritzaren ekoizpena, ekonomia eta herriko bizitza orokorra zuzentzen zituen. Gobernuak filosofia intelektuala, ikerketa zientifikoa eta erregistro historiko zehatzak ere sustatu zituen.
Hala ere, egonkortasun ikaragarri hori gorabehera, botere zentrala kontrola galtzen hasi zen I. mendearen bueltan. Han dinastiak boterea galdu ahala, gauza asko erortzen joan ziren, eta Txina kaos egoera batean sartu zen. 100. urterako, jarduera filosofikoa moteldu egin zen eta ustelkeria benetako arazoa zen burokrazian. Bertako lurjabeak kontrola hartzen hasi ziren jakintsuek beren betebeharrak alde batera utzi ahala, eta ondorioz nekazarien zergak nabarmen igo ziren. Taoistek kontraerasoa antolatu zuten, eta zuten botere galeraren aurrean protesta egiten hasi ziren. Botere magikoak aldarrikatzen hasi ziren eta Txina haiekin salbatzeko hitza eman zuten; 184an, Turbante Horien Matxinada taoistak (zapi horiko matxinatuek gidatua) porrot egin zuen, baina gobernua ahultzeko gai izan zen. Aurretik aipatutako Hunek eta gaixotasunek populazioaren erdia hil zuten, eta Han dinastia ofizialki 220. urtean amaitu zuten. Ondorengo anabasa ikaragarria izan zen, hiru mende iraun zuena, non eskualdeko agintari eta dinastia ahul askok ez baitzuten ordena ezarri Txinan. Kaosaren eta ordena-saiakeren aldi horri Sei Dinastiena deitzen zaio. Lehen zatian, 220. urtean hasi ziren Hiru Erresumak zeuden, Hanen ondorengo "dinastia" labur eta ahulak. 265ean, Jin dinastia hasi zen, eta laster bi inperiotan banatu zen, Txinako ipar-mendebaldeko eta hego-ekialdeko kontrolean. 420an, bi dinastia horien konkista eta abdikazioa Hegoaldeko eta Iparraldeko lehenengo dinastian dinastian eraldatu zen. Iparraldeko eta hegoaldeko dinastiak bata bestearen atzetik etorri ziren, ahalik eta Zhouk iparraldeko dinastiak iparraldea gobernatu zuen eta Chen dinastiak hegoaldea gobernatu zuen.
Erdi Aroa
Aldi horretan, ekialdeko inperioek zabaltzen jarraitu zuten merkataritzaren, migrazioaren eta inguruko eremuen konkisten bidez. Bolbora modu zabalean erabiltzen zen XI. mendean, eta Gutenbergek bere prentsa sortu baino bostehun urte lehenago erabiltzen zuten jada tipografia mugikorra. Budismoa, taoismoa, konfuzianismoa izan ziren Ekialde Urrunean Erdi Aroan nagusi ziren filosofiak. Marko Polo ez zen Ekialdera bidaiatu eta kultura desberdin horretako istorio harrigarriekin itzuli zen lehen mendebaldekoa, baina XIII. mendearen amaieran eta XIV. mendearen hasieran argitaratutako kontuak izan ziren Europa osoan asko irakurtzen ziren lehenak.
Mendebaldeko Asia (Ekialde Ertaina)
Arabiar penintsulak eta Ekialde Hurbileko inguruko eskualdeek aldaketa dramatikoa izan zuten Erdi Aroan, batez ere islamaren hedapenak eta arabiar inperioak ezartzeak eragina.
V. mendean, Ekialde Ertaina estatu ahuletan bereizi zen; bi nabarmenenak Sasandar Inperio pertsiarra, oraingo Iran eta Iraken, eta Bizantziar Inperioa Anatolian (gaur egungo Turkia). Bizantziarrek eta sasandarrek etengabe borrokatu zuten euren artean, Erromatar Inperioaren eta Persiar Inperioaren arteko aurreko bostehun urteetako lehiarekin jarraituz. Borrokek bi estatuak ahuldu zituzten, agertokia botere berri bati irekita utziz. Bien bitartean, Arabiako basamortua menderatzen zuten tribu nomada beduinoek tribuen egonkortasuna, sare komertzial handiagoa eta erlijio edo monoteismo abrahamikoak ezagutzea ikusi zuten.
Arabiarren nagusitasuna bat-bateko amaierara iritsi zen XI. mendearen erdialdean, Seljuk turkiarren etorrerarekin, Erdialdeko Asiako lurralde turkikoetatik hegoalderantz migratuz. Persia, Irak (1055ean Bagdaden konkista), Siria, Palestina eta Hejaz menderatu zituzten. Horren ondoren, Mendebaldeko Europako kristauen inbasio batzuk ere izan ziren. Ekialde Ertainaren barne zatiketari esker, Ingalaterrak, Frantziak eta Germaniako Erromatar Inperioak batez ere zuzendutako indarrak eskualdean sartu ziren. 1099an, Lehen Gurutzadako zaldunek Jerusalem harrapatu eta Jerusalengo Erresuma sortu zuten, 1187ra arte bizirik iraun zuena, Saladinek hiriari berriro heldu zionera arte. Feudo gurutzatu txikienek 1291 arte iraun zuten. XIII. mendearen hasieran, inbaditzaile-bolada berri batek, Mongolen Inperioko armadek, suntsitu egin zuen eskualdea, Bagdadeko setioan (1258), eta Egiptoko mugaren hegoalderaino egin zuten aurrera, mongolen konkista deritzenetan. Mongolak, azkenean, 1335ean erretiratu ziren, baina inperio osoan gertatutako kaosaren ondorioz, Seljuk turkiarren mende geratu zen. 1401ean, Timur turko-mongolek eta haren sardak eragin handiagoa izan zuten eskualdean. Ordurako beste turkiar talde bat ere sortu zen, otomandarrak.
Mongoliar Inperioa
Mongolen Inperioak Asiaren zati handi bat konkistatu zuen XIII. mendean, Txinatik Europara hedatzen den eremu bat. Erdi Aroko Asia khanen erresuma zen. Inoiz ez da egon Genghis Khanek bezainbeste lurralde kontrolatu duen pertsonarik. Hegoaldeko eta mendebaldeko erresuma hedatu aurretik, tribu mongol bereiziak bateratuz eraiki zuen boterea. Berak eta haren bilobak, Kublai Khanek, lurrak kontrolatu zituzten Txinan, Birmanian, Erdialdeko Asian, Errusian, Iranen, Ekialde Ertainean eta Ekialdeko Europan. Genghis Khan ia erlijio guztiak onartzen zituen khagana izan zen.
Erreferentziak
<references group="" responsive="1">
Justino de Neve y Yébenes
Justino de Neve y Yébenes (Sevilla 1625-1685), Sevillako Katedraleko kalonjea izan zen.
Aipaturiko hiriko Hospital de los Venerables deritzon ospitalearen sortzailea eta Sevillako tenplu batzuetan eginiko erreformen bultzatzailetako bat izan zen, besteak beste, Santa Maria Zuriaren elizan. Hura apaintzeko bere lagun min eta testamentu-betearazle Bartolomé Esteban Murillo margolariari Patrizioaren Ametsa eta Bisita Aita Santuari margo-oihalak enkargatu zizkion.
Horretaz gain, Justino de Neveren erretratu bat Murilloren lana da.
Trébas
Trébas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Justino de Neve y Yébenes
Bere hondarrak, Sevillako katedralean lurperatuta daude.
Trébas
Biztanleria
2007an Trébas udalerrian erroldatutako biztanleak 412 ziren. Familiak 138 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Justino de Neve y Yébenes
Orotarik
1895eko urtarriletik, Chorro kalea, Santa Cruz auzoan, bere omenez, bere izenarekin berrizendatua izan zen. Hospital de los Venerables ospitalearen eraikuntza-lanen garapena gainbegiratzeko erabiltzen zuen bizilekua zen.
Trébas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 280 etxebizitza zeuden, 145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 119 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 258 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 145 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 107 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (59 gizon eta 51 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Trébas udalerrian 193 unitate fiskal zeuden, 365 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.445 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Trébas udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Teangue
, 'An Teanga', Eskoziako Highland eskualdeko arrantzale udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Sound of Sleat itsasartearen mendebaldeko ertzean dago.
Udalerriaren mendebaldean Knock gaztelua dago.
Witterswil
Witterswil Suitzako udalerria da. Solothurn kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laudrefang
Laudrefang Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laudrefang udalerrian erroldatutako biztanleak 376 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 140 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 126 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 275 ziren, horien artean 204 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 204 pertsona aktiboetatik 188 lanean zeuden (105 gizon eta 83 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laudrefang udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 384 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.297,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren eta 3 margolariak.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kryptopterus cryptopterus
Kryptopterus cryptopterus Kryptopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Siluridae familian sailkatzen da.
Fraddam
, 'Fradam', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Karlštejn gaztelua
Karlštejn gaztelua (txekieraz hrad Karlštejn; alemanez: Burg Karlstein), Txekiar Errepublikako Karlštejn udalerrian dagoen gaztelu bat da, Praga hiriburutik 30 kilometro hego-mendebaldera. Herrialde guztiko gaztelu bisitatuenetako bat da.
1348an Karlos IV.ak, Bohemiako Erresumako erregeak, eraikitzea agindu zuen, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren enperadorea hautatua eta izendatua izan zenean. Eraikuntza 1350etik 1421era luzatu zen, eta ondoren hainbat zaharberritze izan ditu.
Igninbrita
Igninbrita pikor ez kontsolidatuz osatutako arroka igneo bat da, errautsaz sorturikoa, fluxu piroklastikoetan sortzen dena. Orokorrean dazita edo erriolitaren konposaketa bera izaten dute.
Igninbrita batez ere tefra matrizez osatua dago, shard eta sumendi beiraz osatua. Pumita eta kristal zatiak ere daude osaeran. Erautsa matrizearen barnean, batzuetan legar tamainako arroka zatiak daude, xenolitoak edo inklusioak.
Orestias tomcooni
Orestias tomcooni Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Francesco D'Adamo
Francesco D'Adamo (Milan, 1949) italiar idazle bat da, helduentzako eta gazteentzako literatura idazten duena. Entsegu batzuk ere idatziak ditu.
Biografia
Bigarren Mundu Gerran Istriatik Italiara ihes egin zuen familia batean jaio zen. Cremona hirian bizi ondoren, Milanera aldatu eta han bizi da gaur egun. Literatura Modernoa ikasi zuen Milango Unibertsitatean, eta geroztik literatura irakatsi du hainbat eskola eta institututan, profesionalki idazteari ekin aurretik. Bere literaturgintzaren hasieran, gai poliziakoak interesatzen zitzaizkion eta, hartara, 1990ean argitaratu zuen bere lehen liburua, helduentzako eleberri beltz bat, Overdose, drogazale talde baten istorioa kontatzen duena. Urte hartan bertan, Italiako literatura beltzari buruzko antologia bat idatzi zuen, ''Nero italiano. 27 racconti'' izenburuarekin. Geroago, 1996an, Nero di seppia izenburuko beste narrazio laburren bilduma bat eman zuen argitara, literatura beltza eta janaria lotzen dituena.
XX. mendeko azken urteetan, aldiz, gazteentzat hasi zen idazten, zeinak, haren hitzetan, "urte gutxiago dituzten helduak baitira". Gure munduan egiatan gertatzen diren istorio zailei buruz idazten du umeentzat, haren ustez beharrezkoa baita istorio horiek ezagutzea eta gogoratzea, tamalgarria baita ez ezagutzea edo ahaztea mundua hobetzearren borrokatzen diren pertsona ugariak; "istorio horiek ahazteak dena galtzea esan nahi du: nortasuna, demokrazia, askatasuna" dio D'Adamok.
Lavandeira (Tocantins)
Lavandeira Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Francesco D'Adamo
Biografia
Arrakasta handia lortu zuen 2001ean Storia di Iqbal liburuarekin, zeinak umeen esklabotzaren aurka borrokatu zen Iqbal Masih ume pakistandarraren historia kontatzen baitu; ondoko urtean, lan honekin Italian ume eta gazteen literaturarako Cento Saria eta, Estatu Batuetan, Cristopher Awards Saria irabazi zituen. 2006an, Johny il seminatore lanarekin "Comunità Montana Altocrotonese" Saria irabazi zuen.
Zazpigaina
Zazpigaina Zuberoako hegoaldean dagoen mendia da, Mendebaldeko Piriniotan, Orhi mendiaren ipar-mendebaldean eta Nafarroa Garaiarekiko mugatik gertu kokatuta dagoena.
Francesco D'Adamo
D'adamo euskaraz
Euskaraz ere argitaratuta ditu zenbait liburu:
Romanogobio benacensis
Romanogobio benacensis Romanogobio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Limersheim
Limersheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Limersheim udalerrian erroldatutako biztanleak 584 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 238 etxebizitza zeuden, 223 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 15 hutsik zeuden. 201 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 223 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 200 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 139 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 405 ziren, horien artean 297 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 297 pertsona aktiboetatik 284 lanean zeuden (157 gizon eta 127 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Limersheim udalerrian 242 unitate fiskal zeuden, 653 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.583 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Limersheim udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lagleygeolle
Lagleygeolle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lagleygeolle udalerrian erroldatutako biztanleak 236 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Muhammad Iqbal
Sir Muhammad Iqbal (urduz/, मुहम्मद इक़बाल; Sialkot, Punjab, Britainiar Raj, - Lahore, Punjab, Britainiar Raj, ) poeta, abokatu, filosofo eta politikaria izan zen, bere poesia garai modernoetako persiera eta urdu hizkuntzetako garrantzitsuenen artean nabarmentzen dena. Islamaren filosofia politiko eta erlijiosoa ikertu zuen. Indiar musulmanentzako estatu independente baten ideia proposatzearekin ezaguna ere bada, Pakistanen sorrera inspiratuko zuena. Ohi Allama Iqbal diote, non Allamak jakintsu esan nahi duen.
Lagleygeolle
Etxebizitza
2007an 137 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 136etxeak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 16 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Piroklasto
Piroklastoak sumendi batetik ateratzen diren material solidoak dira. Tamainaren arabera izen ezberdinak hartzen dituzte:
Lagleygeolle
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Piroklasto
Piroklastorik handienak sumendiaren kraterrean bertan daude eta sumendiaren konoa bera osatzen dute sumendi askotan. Batzuetan piroklastoz eta labaz osatutako geruzak tartekatzen dira.
Smith Tower
Smith Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Seattle hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 149 metro eta 38 solairu dauzka eta 1914an amaitu zuten eraikitzen.
Gaggin & Gaggin arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Lagleygeolle
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 144 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (52 gizon eta 46 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lagleygeolle udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 223 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.396 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 margolariak eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jazztel
Jazztel Orange Españaren telekomunikazio zerbitzuen marketako bat da. Telefonia finkoa, telefonia mugikorra, Internet (zuntza eta 4G) eta telebista (Orange TV) zerbitzuak eskaintzen ditu Espainian.
Aurretik, telekomunikazioen sektoreko enpresen holding bat izan zen, Jazz Telecom S.A.U. enpresa espainiarrak eta Londresen egoitza zuen haren matrize ingelesak (Jazztel Plc) osatua. Gainera, operadore mugikor birtual bat zuen, komertzialki Jazzcard Móvil2 bezala ezaguna, telefonia mugikorreko eta Interneteko zerbitzuak eskaintzen zituena, alokairu erregimenean Orange Españako sarea erabiliz.
Rupià
Rupià Kataluniako udalerria da, Baix Empordà eskualdean eta Gironako probintzian kokatuta dagoena. 5,30 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 243 biztanle zituen.
Banaketa administratiboa
Hiru herritan banaturik dago:
Greenwich meridianoa
Greenwich meridianoa edo Lehenengo meridianoa Ipar Polo eta Hego Polo batzen duen asmatutako zirkuluerdia da, Greenwichetik, zehatzago Londresko aldiriko astronomia-behatokitik.
Greenwich meridianoa jatorrizko meridianoa da: hortik longitudea graduz neurtzen da, hau da 0º longitudea da. Ordu-zona bakoitzak 15º longitudeari dagokio (360º 24 ordu direnez 360/24 = 15)).
Antzinean, beste lekuak aukeratuak izan ziren erreferentziatzat, adibidez Hierro uhartea, Parisko meridianoa, San Petersburgo (Pulkovo meridianoa) edo Washington. Baina 1884an Washingtonen eginiko konferentzia batean Greenwich erabiltzea erabaki zen.
Iparraldetik hegoaldera, honako herrialdeak zeharkatzen ditu:
! Koordenatuak (gutxi gorabehera) ! Estatua, lurraldea edo itsasoa ! Oharrak
Beste planetatan
Eguzki-sistemaren zenbait objektuen lehendabiziko meridianoak honako hauek dira:
Hego Osetiako Estatu Unibertsitatea
Hego Osetiako Estatu Unibertsitatea edo Alexander Tibilov Estatu Unibertsitatea (სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი; Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет; Юго-Осетинский государственный университет Tskhinvali hirian dagoen goi mailako ikasketak egiteko ikasgunea da. Tskhinvali Hego Osetiako hiriburua da, Georgiak erreklamatzen duen lurraldea.
Historia
Unibertsitate honen historia 1932an hasi zen orduan Staliniri izena zuen hirian. 1937 eta 1938 artean 133 ikasle zeuden; hurrengo ikasturtean 225 pertsona gehiago sartu ziren. Gaur egun hiru mila ikasle inguru ditu, hamabi fakultatetan antolatuta. Ikasguneak izen desberdinak ezagutu ditu: Stalinirskim Nekazari Institutua, Hego Osetiako Institutu Pedagogikoa. 1993an Alexander Tibilov Hego Osetiako Unibertsitatearen izena hartu zuen. Hasieratik Errusiako unibertsitateekin lotura estua izan du.
Unibertsitatea oso kaltetua izan zen 2008ko Hego Osetiako Gerran, baina geroztik berreraiki egin da.
Hauenstein-Ifenthal
Hauenstein-Ifenthal Suitzako udalerria da. Solothurn kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kryptopterus dissitus
Kryptopterus dissitus Kryptopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Siluridae familian sailkatzen da.
Bradypterus sylvaticus
Bradypterus sylvaticus Bradypterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Locustellidae familian sailkatua dago.
Cristina Borboikoa
Cristina Borboikoa —jaiotzako izena: Cristina Federica Victoria Antonia de la Santísima Trinidad Borboi eta Greziakoa— (Madril, 1965eko ekainaren 13a - ) Espainiako infanta da, Joan Karlos I.a erregearen eta bere emazte Sofia Greziakoaren alaba delako. Errege Gorentasun (Alteza Real) titulua dagokio, eta 1997tik 2015era Palmako dukesa ere izan da. Egun zazpigarrena da Espainiako tronurako oinordekotzan, bere neba Filipe printzearen, horren alaba Leonor eta Sofia infanten, bere ahizpa Elena infantaren eta azken horren bi seme-alaben atzetik.
1997ko urrian ezkondu zen, Bartzelonan, Iñaki Urdangarin eskubaloi jokalari olinpikoarekin. Ezkontza horretatik lau seme-alaba izan dituzte, tronurako oinordekotzan Cristina beraren atzetik daudenak jaiotzako hurrenkeran: Juan Valentín (1999an jaioa), Pablo Nicolás (2000), Miguel (2002) eta Irene (2005).
Politika zientzietan lizentziaduna da (1989) Madrilgo Complutense Unibertsitatean, eta New Yorken nazioarteko harremanei buruzko masterra egin zuen. Ondoren UNESCOn aritu zen praktikak egiten, Parisko egoitzan.
1992an Bartzelonan jarri zen bizitzen. 1993ko urrian La Caixan hasi zen lanean, hasieran erakusketa kulturalak antolatzen, eta geroago nazioarteko lankidetzako programen koordinatzaile. Lan horrez gain, Espainiako monarkiaren ordezkaritza lanak ere egin ohi ditu, estatu espainiarrean zein atzerrian.
2009an Bartzelona utzi eta Washingtonen jarri zen bizitzen, bere senar eta seme-alabekin, Urdangarinek Telefonican zuen lanpostua zela eta. 2011 amaieran, prentsan agertutako hainbat informazioren arabera, Urdangarin ustelkeria kasuetan sartuta egon da, berak zuzendutako Nóos enpresak emandako zerbitzu faltsuen bidez. Horiekin aberastu izana leporatu zaio, eta 2012ko urtarrilaren 13an kaleratu zenez, Cristina infantaren aurkako salaketak ere bazeuden,.
Banda
Banda honakoa izan daiteke:
Tomotaka Kitamura
Tomotaka Kitamura (北村 知隆, 1982ko maiatzaren 27a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama FC eta Montedio Yamagata.
Jack McLoughlin
Jack McLoughlin (South Brisbane, Queensland (Australia) 1995eko otsailaren 1a) igeriketan aritzen den kirolari britaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen: 400 m estilo librean zilarrezkoa 3.43,52ko denborarekin, Ahmed Hafnaoui tunisiarraren atzetik (urrezkoa, 3.43,36koarekin) eta Kieran Smith estatubatuarraren (brontzezkoa, 3.43,94koarekin) aurretik sailkatuz.
Hantkeninoidea
Hantkeninoidea foraminifero superfamilia bat da, Globigerinina azpiordenekoa eta beraz planktonikoa.
Oskol planoespirala edo kiribildu biseriatua dute, ganbera globulotsuak edo luzexkak, irekidura ekuatorial sinplea edo anitza eta bigarren mailako irekidurak izan ditzakete.
Hainbat genero daude, horietatik garrantzitsuenak hauek direlarik:
Torrin
, 'Na Torrain', Eskoziako Highland eskualdeko kokaleku bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Broadford udalerritik 7 kilometro hego-mendebaldera dago, Elgol udalerrira doan errepidean.
Awoingt
Awoingt Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kolbeinsey
2020rako urpean geratzea aurrikusten da. Islandiako kostaldetik 105 kilometro iparraldera dago.
Awoingt
Biztanleria
2007an Awoingt udalerrian erroldatutako biztanleak 533 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 361 ziren, horien artean 256 aktiboak ziren eta 105 inaktiboak ziren. 256 pertsona aktiboetatik 239 lanean zeuden (135 gizon eta 104 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 105 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Awoingt udalerrian 230 unitate fiskal zeuden, 646 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.078 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 2 margolariak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fraddon
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Thierry Mugler
Manfred Thierry Mugler (Estrasburgo, 1948ko abenduaren 21a - Vincennes, 2022ko urtarrilaren 23a) frantziar moda-diseinatzailea izan zen.
1970eko hamarkadan bere marka sortu zuen eta bere ikuspegi abangoardista, arkitekturala eta hiperfemeninoagatik nabarmendu zen goi mailako joskintzara. Moda-desfileetan aniztasuna sartu zuen, sexuaren eta adinaren araberako diskriminazioak saihestuz. Drag-queens, pornstars eta emakume transgeneroak sartu zituen. 2002an kendu zen markatik, baina 2013an itzuli zen sormen-zuzendari gisa.
Abeslari (Michael Jackson, Madonna, Grace Jones, David Bowie, Diana Ross, George Michael; eta aktoreentzako (Demi Moore) jantziak diseinatu zituen. Angel lurrina ere sortu zuen, XX. mendeko salduenetakoa.
Seattle Municipal Tower
Bassetti Architects arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Fayette konderria (Texas)
Geografia
Fayette konderriak 248,589 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,538 ura dira. Beste 246,051 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,88 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 24,554 pertsonetatik 22,623 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 4,585 dira. 1,599 beltzak edo afroamerikarrak. 69 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 61 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 171 pertsonek kokatzen zuten.
Romanogobio ciscaucasicus
Romanogobio ciscaucasicus Romanogobio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Horné Otrokovce
Horné Otrokovce Eslovakiako udalerri bat da, Hlohoveceko barrutian kokatuta. 9,06 km²ko azalera du eta 873 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.
Fisher konderria (Texas)
Fisher konderria (Fisher County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roby da. 2010eko zentsuaren arabera 3,974 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Fisher konderriak 233,553 kilometro koadro ditu. Horietatik 728 ura dira. Beste 232,825 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,7 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 3,974 pertsonetatik 3,796 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 999 dira. 124 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 28 pertsonek kokatzen zuten.
Palmeiras do Tocantins
Palmeiras do Tocantins Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Obrascón Huarte Lain
Obrascón Huarte Lain, S.A. (OHL) eraikuntza enpresa espainiarra da, egoitza Madrilgo Torre Espacio eraikinean duena. OHL Espainian eraikuntzan diharduten sei enpresa-talde handienetako bat da, eta 100 urte baino gehiago ditu sektorean. Enpresa hau Espainiako gaur egungo hiru eraikuntza enpresa garrantzitsuen bat-egitearen emaitza da: Obrascón, Huarte eta Lain.
Valandur
Valandur, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Arnorreko zortzigarren erregea da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 462. urtean jaio zen. Tarondor erregearen semea da eta honen oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 602. urtean. Bere izena quenyazkoa da, eta "Valarren zerbitzaria" bezala itzul daiteke.
Berrogeitamar urteko erregealdiaren ondoren, modu bortitzean hil zen, ustez, Mendi Lainotsuen iparraldean aurkitzen ziren orkoen eraso baten ondorioz Eguzkiaren Hirugarren Aroko 652. urtean. 190 urte zituen, eta, bere oinordekoa, bere seme Elendur izan zen.
Kryptopterus geminus
Kryptopterus geminus Kryptopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Siluridae familian sailkatzen da.
Borås
Borås ( ahoskatua) Suedia hegoaldeko hiria da, Västra Götaland probintziako bigarren handiena Göteborgen atzetik. 2016ko erroldaren arabera Borås udalerriak 108.741 biztanle ditu, hauetatik 66.273 herrigunean bertan.
Uribarri Gaubea
Uribarri Gaubea (ofizialki Villanueva de Valdegovía) Arabako Gaubea udalerria osatzen duten herri nagusi eta herriburua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 181 biztanle ditu.
Geografia
Gaubea udalerriaren erdigune geografikoan kokaturik dago, udalerriaren eremuak itxura berezia duen arren. Omecillo ibaiaren haranak hegoaldean Obarenes-San Zadornil mendiak eta iparraldean Gorobel mendilerroa ditu, eta ibaiaren ertzean dago Uribarri Gaubea. Mendebaldean Gurendes herria du eta ekialdean Villanañe. Itsasmailatik 552 metrotako altueran kokatzen da Uribarri Gaubea.
Historia
Burdin Aroan Pico de San Pedro esaten dioten tokian herrixka bat sortu zen eta erromatarren eta musulmandarren garaian ere jarraitu zuen, baina Erdi Aroan bertan behera gelditu zen.
Borås
Historia
Gustavo II.a Adolfo erregeak 1621 urtean eman zizkion herri eskubideak. Helburua kaleko saltzaileei beren produktuak saltzeko merkatu bat ematea izan zen. Berehala hazi zen Borås eta mende bat pasa orduko 2.000 biztanleko herria bihurtu zen.
Historian hainbat sute izan ditu, aipagarrienak 1681, 1727, 1822 eta 1827 urtetakoak. Aipaturiko Caroli elizak zutik iraun zuen aldi guztietan.
Uribarri Gaubea
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Borås
Historia
1977an Boråsko Unibertsitatea sortu zen eta gaur egun 13.000 ikasle hartzen ditu.
Tomohide Nakazawa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama FC.
Borås
Kirolak
Hiriko kirol talde nagusia IF Elfsborg futbol taldea da. Suediako sei liga eta hiru kopa irabazi ditu, eta UEFA Intertoto Kopa bi ere baditu lortuak.
Lluís Vicent Aracil
Lluís Vicent Aracil i Boned (Valentzia, 1941) valentziar soziolinguista da, zeinak, Rafael Ninyolesekin bat, Katalan Herrietako soziolinguistikaren oinarriak ezarri baitzituen 1970eko hamarkadan eta 1980ko hasieran.
Zuzenbidea ikasi zuen Valentziako Unibertsitatean, non Joan Fusteren inguruan ibili baitzen. 1962 urtean Bartzelonara joan zen lagun batzuekin eta ideologikoki Partit Socialista Valenciàri atxiki zitzaion. 1970 urtean, UNESCOk bultzatutako International Sociological Association-ISAren Research Committee on Language and Society-ko kide bilakatu zen. Batzorde horretako presidenteorde izan zen 1974-1978 artean, bai eta presidente ere, 1978-1982 artean. 1973 urtean sortu zuen Grup Català de Sociolingüística (geroztik Institut d'Estudis Catalansen txertatua) eta katalan soziolinguistikako saio bat sartu zuen ISAren Torontoko VIII. Biltzarrean (1974). Bartzelonako Unibertsitatean katalan filologiako departamenduaren irakasle izan zen 1976tik 1987 arte. 1989 urtean unibertsitatetik aldendu egin zen eta gaur egun soziologia mintegiak zuzentzen ditu.
Euskal Herriarekin harreman azkarra izan du, batez ere 1980ko hamarkadan, bereziki Iñaki Larrañagarekin eta Jose Maria Sanchez Carrionekin. Larrañagak Aracil 1976an ezagutu ondoren, "Iruñeko Agiria" zabaldu zuten hirurek elkarrekin 1983ko udan Espainiako hizkuntz politika salatzeko. Tolosako Udalaren Euskara Batzordeak antolaturik 1983ko abenduan Aracilek eta Larrañagak egin zituzten mintzaldiekin Euskara gizarte bizitzan (1984) liburua argitaratu zuten. Getxoko Hizkuntza Minorizatuen Soziologia biltzarrean parte hartu zuen 1984 urteko urrian "Minorización y extinción" inaugurazio hitzaldiarekin. Azkenik, 1987 urtean, Txepetxen doktore tesiaren kritika egin zuen Jakin aldizkarian: "Euskal Herria eta soziolinguistika". 1990eko hamarkadan Bat aldizkariaren ingurukoek (Kike Amonarriz, Joxe Jabier Iñigo, Xabier Falcón...) Aracilen artikuluen bilduma egitea erabaki zuten. Koldo Izagirre eta Bego Montoriok euskarara itzulita eta Jose Ramon Etxebarriak zuzenduta, 1998 urtean argitaratu zuen Udako Euskal Unibertsitateak: Lluís Aracilen idazlan hautatuak.
Sengés
Sengés Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Totaig
, Antzinako eskandinavieraz Topt-vík, Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Dunvegan udalerritik 5 milia hego-ekialdera dago, Loch Dunvegan aintziraren mendebaldeko ertzean.
Joseph Blatter
Joseph «Sepp» Blatter (Visp, ) Suitzako kirol administratzailea eta FIFAko presidente ohia da.
1998ko ekainak 8an aukeratu zuten, João Havelangeren oinordekoa izan zelarik. 2015eko urriaren 8tik, eta FIFAk eragindako ustelkeria kasuen ondorioz, kargutik kendu zuten, eta Issa Hayatou kamerundarra munduko futbol erakunde goreneko behin-behineko presidente bilakatu zen. Urte hartako abenduaren 21ean bertan behera utzi zuten zortzi urtez futbolarekin lotutako edozein jarduera egitea.
Taranaki eskualdea
Taranaki eskualdea (ofizialki Taranaki Regional Council) Zeelanda Berriko eskualde bat da, Ipar Uhartean kokatua. Bere hiriburua New Plymouth da.
Taranaki sumendiaren magaletan dago eskualdea.
Doctrina Christiana
Doctrina Christiana Esteve Materra euskal idazleak 1617an argitaratutako liburuxka bat da, lapurtera klasikoan idatzia. Liburuxku hau Bordelen argitaratu zen eta marinelentzat egina dago, kristau-ikasbidea eta otoitz bereziak erakutsiz. Urte hartan argitaraturiko ale bakarra ezagutzen da, Aziti Bihia elkarteko hizkuntzalari eta filologo gazteek 2015ean Danimarkako Errege Liburutegian aurkitua. Villasanteren ustez garrantzi handia izan zuen Materrak garai hartako idazleentzat. 1623, 1648, 1693 eta 1704. urteetan berrargitaratu zen; 1693koan, izenburua aldatuta: Bouqueta Lore Divinoena bereciac eta Duronea apeçac Aita Materren liburuari emendatuac.
Eroskeriari monumentua
Eroskeriari monumentua ("monumento a la coima") Buenos Aires eko (Argentina) 9 de Julio Etorbidea n dagoen eskultura baten izen herrikoia da, antzinako Obra Publikoen Ministerioaren eraikinaren (gaur egun Osasun Ministerioa) apaingarrietako bat.
Izaera
Herri mailan izen hori eman bazaio ere, teknikoki ezin da monumentutzat hartu, ez baita apropos eroskeriari eraikitako eskultura, baizik eta eraikin baten apaingarri hutsa. Halere, izen hau oso hedatua dago, turismo gida ofizialetan agertzeraino.
Urte askoan oharkabean pasatu bada ere, azken urteetan irudi hau Argentinan zein atzerrian Administrazioaren esleipenetan ohikoa den eroskeria salatzeko nabarmendu da.