cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uhin geldikorraren arrazoi
Islapen-koefiziente eta uhinaren arteko erlazioa
\Gamma zenbaki konplexu bat da, islapenaren magnitudea eta desfasea deskribatzen dituena. \Gamma-k hartu ahal dituen balio sinpleenak hauek dira:
Gernika-Lumo
Historiaurrea
Neolitoan, K. a. 5.000. urtean, Santimamiñeko biztanleek ez zuten kobazuloa utzi, klima leunagoa bazen ere. Segurutik, garai horretarako, euskara eratzen hasi zen, orduko gizakien loturako eta komunikazioko tresnatzat.
Burdinaren kultura indoeuroparrak izandako eragina, beste alde batetik, lehenengo milurtekoaren hasierako mendeetan nabaritu zen, k.a. II. mendearen inguruan. Leku estrategikoetan ezarri eta tontor jakinak aukeratzen zituzten; horietatik, komunikazio bide nagusiak kontrolatzen zituzten, baita ibai nagusien bideak ere. Kultura horretako aztarnak ondoko herrixketan aurkituko ditugu: Marueleza (Nabarniz), Kosnoaga (Gernika) nahiz Iluntzar (Nabarniz) eta Gaztiburuko Santutegia (Arratzu).
Uhin geldikorraren arrazoi
Islapen-koefiziente eta uhinaren arteko erlazioa
SWR \Gamma-ren magnitudearekin bat dator zuzenean.
Gernika-Lumo
Historiaurrea
Erromatarren garaiari dagokionez, Gernikako itsasadarra da, Bizkaiko lurraldearen barruan, aztarnarik gehien dituena: Morgako hilarria (IV. mendea), Foruko Haitzaren gauzak, Portuondoko kokagunea eta kostaldeko beste batzuk. Horiek berezko aldapetan daude, itsasadarraren ezkerreko hegalean, kabotajeko itsas-trafikoari lotuta, baita eremu horretako natur baliabideen ustiapenari lotuta ere (burdina eta marmol meatzeak).
Uhin geldikorraren arrazoi
Islapen-koefiziente eta uhinaren arteko erlazioa
Transmisio-linearen zenbait puntutan uhin islatuak eta erasotzaileak tartekatu egiten dira, interferentzia eraikitzaile bat sortuz. Uhin horien arteko anplitudeen batuketarekin lortzen da.
Beste puntu batzuetan, uhinen anplitudeak partzialki ezeztatzen dira, haien arteko interferentzia 180 graduko fasearekin gertatzen baita.
Gernika-Lumo
Sorrera eta bilakaera
Inguru horretan, On Tello kondeak Gernikako hiribildua sortu zuen 1366ko apirilaren 28an. Jatorrian, hiribildua, batetik, Bermeotik Durangorako bideek, eta bestetik, Bilbotik Elantxoberako nahiz Lekeitiorako bideek osaturiko bidegurutzean kokatuta zegoen. Horrenbestez, leku estrategikoan kokaturik zegoen; kokaleku horretatik, gainera, bide horiek ez ezik, berezko bide bat ere igarotzen zen, itsasadarra alegia; bertara, itsasontziak Susoko Portua deritzonaren etxeraino iristen ziren. Sorrera horretan, hortaz, merkataritzari loturiko arrazoi batzuk ere egon ziren.
Sheridan (New York)
Sheridan Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chautauqua konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gernika-Lumo
Sorrera eta bilakaera
Gerora, Gernikak euskal hiribilduaren ohiko hirigintza-tipologia hartu zuen; zenbait kale paralelok osatzen zuten: Goienkalek, Azokekalek, Artekalek eta Barrenkalek, baita zeharkako kale batek ere, Santa Mariak. Halaber, hiriko barrutiaren muturretan kokaturiko elizak ere baziren.
Uhin geldikorraren arrazoi
Islapen-koefiziente eta uhinaren arteko erlazioa
Beraz, SWR bi balio horien arteko erlazioa da:
Gernika-Lumo
Sorrera eta bilakaera
XVIII. mendean plaza bat zegoen hirigunean, eta bertan Udaletxea, espetxe publikoa ere bazuen, Jaurerri osoko gaizkileak zigortzeko, baita Ospitale bat eta Erruki-etxea ere, bertako pobreak hartzeko. Gernikarraren eguneroko jarduerak nekazaritza (laborea, barazkiak eta fruta-arbolak), artisautza (errementariak, jostunak, zapatariak, lihoaren fabrikazioa...) eta merkataritza ziren (merkantzien garraioa eta salmenta).
Uhin geldikorraren arrazoi
Islapen-koefiziente eta uhinaren arteko erlazioa
\Gamma-ren magnitudea beti [0,1] balioen artean egongo denez, SWRak beti hartuko du bat baino gehiagoko balioa. Gainera V_f eta V_r faseak transmisio-linean zehar elkarren aurkako norabideetan aldatzen dira. Horren ondorioz, \Gamma-ren islapen koefiziente konplexua ere aldatu egiten da, baina fasean bakarrik. Beraz, transmisio-linearen edozein puntutan SWRren balioa berdin-berdina izango da.
Gernika-Lumo
Sorrera eta bilakaera
Mende horiek izandako beste ezaugarri bat, bestalde, ondoko herriarekin izandako gatazka izan zen, Lumoko elizatearekin izandakoa alegia; gatazka hori jurisdikzio mailako arazoek eragin zuten, eta horiek ez ziren 1882ra arte konpondu, herri biak bildu eta Gernika-Lumo sortu zuten arte.
Hemiramphidae
Hemiramphidae arrain beloniformeen familia da, mundu osoko ur epeletan bizi dena.
La Veciellako geltokia
La Veciella Espainiako Gaztela eta Leongo tren geltoki bat da, la Veciella udalerrian kokatuta dagoena.
Hemiramphidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak 63 espezie ditu, 8 generotan banaturik:
La Veciellako geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Gernika-Lumo
Sorrera eta bilakaera
Industria XX. mendean iritsi zen. Biztanleriak etengabeko gorakada izan zuen: 4.500 biztanletik 6.000ra iritsi zen, 1936an.
Gernikako muino txiki batean Batzarretxea eta Arbola daude. Euskaldunen arteko ohitura zaharra arbola baten azpian biltzea zen, batez ere haritz baten azpian, komunitate osoko interesak erabakitzeko (ohitura hori nahiko arrunta zen Erdi Aroko Europan). Bizkaiari dagokionez, lurralde administratibo bakoitzak (Merindadea) bere arbola zuen. Mendeen joanean, Gernikako arbola nagusitu zen, eta hori Lumoko elizatean zegoen; han Gernikazarra izeneko ingurua zegoen, bertan hariztia eta baseliza. Arbola horren azpian, Bizkaiko legeak idatzi izan ziren 1876ra arte; herri guztiek ordezkariak (batzarkideak) bidaltzen zituzten bilkuretara (Batzar Nagusiak). Demokrazia mota edota askatasuna errespetatzeko modu hori Rousseau filosofoak iruzkindu zuen, baita William Wordsworth olerkariak, Tirso de Molina dramaturgoak eta Iparragirre koblakariak ere (Gernikako arbola ospetsua).
Bizkaiko Jaurerria Gaztelako erreinuan sartu ondoren, errege gaztelarrak Gernikara joateko ohitura sartu zen, Bizkaiko Foruak errespetatzeko juramentua Arbolaren azpian egitearren. Francisco de Mendietak jaso zuen, "Eskumuina" izeneko koadro batean, Fernando Katoliko erregeak 1476ko uztailaren 30ean egindako Foruen juramentua. Karlos erregegai Borboia, karlistadetan, Gernikara joan zen, 1875eko uztailaren 3an, Foruen juramentua egitera. XIX. mendean zehar, Juntetxean bilera asko egin ziren, bai batzarretarako eta bai egintza politikoetarako.
Hiriaren bonbardaketa
Espainiako Gerra Zibilean, 1937ko apirilaren 26an (Astelehena), Hitlerrek Francoren armadari laguntzeko bidalitako Kondor legioko hegazkinek Gernika ia guztiz suntsitu zuten, lau orduko bonbardaketan. Ondorengo gerretan hain ugariak izango ziren zibilen sarraskien saiakera izan zen.
1937an bertan, gertaera lazgarri hura gaitzat hartuta, Pablo Picasso margolariak Gernika margolana egin zuen, urte hartako Parisko erakusketa unibertsalean gerren zentzugabekeria mundu osoari erakusteko. Gaur egun koadro hori Madrilgo Sofia Erregina museoan aurkitzen da.
Gernika, bakearen sinboloa
1966an Gernikaren Sorreraren VI. Mendeurrena ospatu zen. Ospakizun horren oroigarria dugu Foru plazan dagoen D. Telloren monumentua (Agustin Herranz gernikar arkitektoaren lana).
1987an, bonbardaketaren 50. urteurrena bete zen, Hiri Martirien Munduko Elkartearen biltzarraurrearekin bat. Biltzarra, geroago, Madrilen egin zen, eta bertara mundu osoko ordezkariak bildu ziren. Harrezkero, Gernika-Lumo elkarte horren barruan dago. Hurrengo urtean, 1988an, Eduardo Txillida donostiar eskultorearen Gure Aitaren Etxea monumentua inauguratu zen; eta 1990ean, horren ondoan, Henry Moore ingeles eskultorearen Large Figure in a Shelter lana jarri zen. Bi monumentu horiek Gernika-Lumo bakearen hiria dela adierazten dute.
Demografia
Gernikako biztanleriaren datu historikoetan dauden gora-beherak ulertzeko, udalerriak XX. mendean zehar izan dituen anexio eta desanexioak aipatu behar dira.
1943an orduko espainiar gobernuak Ajangiz Gernikari batzea erabaki zuen. 1967an, berriz, Arratzu, Kortezubi, Forua, Murueta eta Nabarniz batu zitzaizkion.
1988tik aurrera kontrako prozesua gertatu zen, eta herriek Gernikatik banatzeari ekin zioten. Urte horretan Nabarniz, Murueta, Kortezubi eta Forua banandu ziren, 1990ean Ajangiz, eta 1993an Arratzu.
Aurrekoak kontuan hartu gabe, datuek erakusten dute Gernikak hazkundea izan zuela gutxienez 1970eko hamarkadan, Bizkaiko beste herri batzuetan gertatu zen bezala. Bestalde, hazkundeak jarraitu egin zuen XXI. mendearen lehen hamarkadan.
Nabarmena da, baita ere, Espainiako Gerra Zibilaren sasoian, 1930eko hamarkadan, Gernikak pairatu zuen biztanleria jaitsiera.
Udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko hautagai Jose Maria Gorroño hautatu zuten alkate. Udalbatzan ordezkaritza zuten beste alderdia, EAJ, abstenitu egin zen.
2015eko maiatzaren 22ko hauteskundeetarako, berriz, Gorroñoren alderdia zen Eusko Alkartasunak ez zuen bera hautatu alkategai gisa aurkezteko Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduren izenean. Horren ondorioz, Gorroñok bere kabuz eta EAJ alderdiarekin koalizioan aurkeztea erabaki zuen. 2015eko hauteskunde horietan ere Gorroñok eskuratu zuen boto gehien, eta berriro alkate hautatu zuten.
2019ko udal hauteskundeen ondoren, Gorroñok berriro eskuratu zuen alkatetza.
2023ko maiatzaren 28ko hauteskundeetarako, Gorroñok EAJ alderdiarekin apurtzea eta Guztiontzako Herria sortzea erabaki zuen, azken agintaldia jeltzaleen aldetik tentsioz eta oztopoz beteta egon zela aipatuz.
Trena
Euskotren Trena konpainiak Gernika Bermeorekin eta Bilborekin lotzen du, Bilbo-Atxuri - Bermeo linearen bitartez. Udalerrian hurrengo geltokiak ditu:
Autobusa
Bizkaibus konpainiak Gernika batzen du Bermeo, Bilbo, Lekeitio, Galdakaoko ospitalea, Mungia eta Busturialdeko udalerriekin. Uda garaian hondartzetara doazen autobusak ere baditu. Udalerritik hurrengo lineak pasatzen dira:
Euskara
Gernika-Lumon mendebaldeko euskara hitz egiten da, zehatzago esanda, honen barnean kokatzen den Busturialdeko euskara. Gernika-Lumoz gain, Bermeon, Busturian, Elantxoben, Ean, Foruan, Morgan eta Mundakan egiten da, besteak beste.
Jaiak eta ospakizunak
Ohiturak
Hiri senidetuak
"Gernika, bakearen sinboloa" izeneko ikurra oinarri egindako jardueren ondorioz, zenbait hirirekin senidetzeak gauzatu dira, eta lankidetzarako konpromisoak hartu dira kultura-, hezkuntza- eta industria-arloetan: Berga (Cataluña-1986), Pforzheim (Alemania-1988) eta Boise (Idaho - EEUU 1993).
Uhin geldikorraren arrazoi
Neurtzeko metodoak
Uhin geldikorraren arrazoia neurtzeko hainbat metodo erabil daitezke. Metodo intuitiboena lerro zirrikitu bat erabiltzea da. Zirrikitu horren bitartez lineako hainbat puntutan benetako tentsioa antzematen da. Horrela, balio maximoak eta minimoak zuzenean alderatu daitezke. Metodo hau VHF eta maiztasun altuagoetan erabiltzen da. Frekuentzia baxuagoetan, lerro horiek ez dira hain luzeak. Norabidezko akoplamenduak HF-n erabil daitezke mikrouhin frekuentzien bidez. Beste norabide-akoplamendu mota batzuek korrontea eta tentsioa hartzen dituzte transmisio bideko puntu bakarrean eta matematikoki konbinatzen dituzte norabide bakarrean doan potentzia irudikatzeko moduan.
Noranzko akoplamendua uhinen potentzia SWR kalkulatzeko erabil daiteke. Kalkuluak matematikoki egin daitezke modu analogikoan edo digitalean edo neurgailuan barneratutako metodo grafikoak eskala osagarri gisa erabiliz.
Podzol
Podzola klima heze hotzetan eta epeletan eratzen den ohiko lurzorua da.
Errusierazko hitza da jatorriz eta hautsezko lurra esan nahi du.
Ezaugarriak
Lixibiazioa da prozesu nagusia lurzoru-mota horretan; hau da, urak buztina eta mineralak hartzen ditu lurrazalean, eta, lurpean sartzean, azpiko geruzetara garraiatzen ditu. Hori dela eta, materia organikoa oso poliki desegiten da, eta lurra azidotu egiten da.
Podzol lurzoruetan koniferoak eta txilarrak hazten dira, batez ere.
Lurzoru-mota hori da ugariena iparreko herrialdeetan (Errusian, Eskandinavian eta Kanadan, besteak beste).
Oin-zolako fasziitis
Oin-zolako fasziitisa oin-zolaren fasziaren endekapenezko sindromea da, honen jatorrian, kalkaneoan, behin eta berriz errepikatzen diren traum en ondorioz sortua. Pertsona helduetan oinean eta orpoan sortzen diren minen arrazoi nagusia izaten da.
Batez ere atleta eta korrikalarietan agertzen den gaixotasuna izaten da nahiz eta gainontzeko pertsonetan ere ager daitekeen. Bi kasuetan %10eko batean izaten da oineko minaren arrazoia.
Fasziak burutzen duen funtzioa bikoitza da. Izan ere, oineko luzetarako arkua ri sostengu edo euskarria emateaz gain, hanka eta oinaren indargetzailetzat funtzionatzen du. Hala ere, gaixotasun honen sintomak pairatzen direnean, funtzio hauek murriztuak egongo dira.
Oin-zolaren anatomia
Anatomiari dagokionez, oin-zolako faszia ez da berez faszia bat, luzetara antolatuta dauden zuntz zuri ez osatutako oinzolako aponeurosi tendinotsu a baizik.
Ehun fibrotsu edo zuntzezko hiru zutabez osatuta dago:
Erdialdeko zutabea oin-zolako faszia deritzonaz ezagutzen da. Bere hurbileko eremuan lodiagoa eta estuagoa da eta kalkaneoaren erdiko tuberkulu tik behatzetarantz hedatzen da. Urruneko atala, aldiz, finagoa eta zabalagoa du, eta abaniko baten antzera irekiaz, beste bost zutabetxoetan banatzen da metatartsiano en buruetara iritsi baino lehen, behatz bakoitzarentzat zutabetxo bana izanik.
Zuntz hauek guztiak atzerantz dute euren jarraipena; hortaz, Akiles en tendoiaren jarraipentzat jotzen dira.
Oin-zolaren biomekanika eta funtzioak
Faszia honek oin-zolako arkua finkatzen eta mantentzen du eta energiaren gordeleku gisa jarduten du, bere ezaugarri biskoelastikoei esker, propultsioaz askatuz eta falange etara tentsio-indarrak transmitituz; ibiltzean, pertsonaren pisu osoa bat edo birritan xurgatzen du (korrika egitean, pisuaren bikoitza xurgatzera hel daiteke) eta behatzen hezurretara sakabanatzen du, indargetze-mekanismo gisa, metatartsianoen buruen azpian aurkitzen diren ehun malguak babestearren. Orientazio egokia edukitzea funtsezkoa da, horrek ahalbidetuko baitu oina zorura moldatzea, pronazio eta supinazio-mugimenduak kontrolatzea eta barneko luzetarako arkua egonkortzea. Arku honek ez badu bere funtzioa egoki burutzen, fasziaren ehuneko estresa handitu egingo da.
Faszitisaren etiologia
Oso argi ez dagoen arren zein den gaixotasun honen etiologia, kausak anitzak izatea oso gertagarria da. Gainera, agerpen horretan eragiten duten faktoreak intrintseko ak (anatomiko eta biologikoak), estrintseko edo funtzionalak (azalera gogorrak, oinetako ez aproposak) edo arrisku faktoreak (40 urte baño gehiago izatea, muskulu ahultasuna... ) izaten dira. Deskribatu diren kausa batzuk hurrengo hauek dira:
Gaixotasunaren seinale eta sintomak
Oin-zolako faszia oinaren arkua mantentzeko tentsioa sortzen duen soka indargetzaile bat da. Gehiegizko tentsioa eta estresa sortzen baldin bada soka honetan, urrapen txikiak sor daitezke oinzolako faszian eta honen luzaketa eta urraketa errepikatuak eragiten dute faszia narritatzea eta sututzea.
Atsedenean, oinaren tolespen bentralean, faszia uzkurtzen da eta mina sorraraz daiteke. Ibiltzean, behatzen dortsiflexio ak zuntzak hedatzen ditu eta ezegona areagotu dezake, baina normalean min hau egunean zehar gutxitzen doa.
Hantura patologikoaren erantzulea hezur kalkaneoaren tuberositate medialetan sortzen diren mikrotraumen errepikapenak dira (faszia oineko hezur honetan ezartzen da). Ondorioz, gune honetan endekapenezko aldaketak ager daitezke, eta kalkaneoko ezproi eta zonaldeko nerbio etan (oin-zolako alboko nerbioaren adar kalkaneo mediala eta 5. behatzaren nerbio tolestatzailea) eragin dezake.
Ohikoak edo erabilienak
Oin-zolako faszitisa tratatzeko mekanismo ohikoena terapia fisikoa da. Hau luzaketak, indartze edo sendotze ariketak eta masoterapia deritzona egitean datza.
Lehenik, mina neurri kontserbatzaileekin tratatu behar da; antiinflamatorio ez esteroideo ak, barne-zolak, hesgailuak, gauetako ferula k edo zapata egokiak erabiliaz, besteak beste.
Beste aukera terapeutikoak
Nahiz eta hurrengo tratamendu hauek oso ohikoak ez izan, gaixotasun honen hobekuntzarako ere erabiliak izaten dira aukera terapeutiko hauek:krioterapia, ultrasoinu ak eta iontoforesi ak bezalako edota terapia magnetiko a, laserra, akupuntura, talka uhin ak edo infiltrazio lokalak bezalako beste neurri batzuk.
Ondorioak
Kasuen %95ean, tratamendu kontserbatzaileak emaitza oso onak dauzka. Hala ere, baliteke tratamendua hasi eta 6 hilabeteren buruan hobekuntzarik ez egotea. Kasu hauetan, metodo inbasoreagoak erabiliko dira: kortikoide eta faktore plaketario en infiltrazioak, adibidez. Azken aukera gisa ebakuntza edo fasziotomia praktikatuko da : Ebakuntzaren teknikaren helburu nagusia oin-zolaren faszia askatzea da, endekatutako guneak eta kalkaneo espoloia (egotekotan) kenduz. Ebakuntza ostean, oinaren inmobilizazioa emango da igeltsu aren bidez gutxienez 3 asterako eta ondoren, euskarri funtzioa duen barne-zola jarriko zaie pazienteei.
Susperraldirako epearen media 10-12 hilabetekoa da. Kontuan hartu behar da tratamendu goiztiarra aplikatzeak sendatzeko arrakasta nabarmen handitzen duela.
Triplophysa crassicauda
Triplophysa crassicauda Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
NGC 4223
NGC 4223 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Oligosarcus menezesi
Oligosarcus menezesi Oligosarcus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Zanjan (probintzia)
Zanjan (, Ostâne Zanjân edo Ostān-e Zanjān; زنگان اوستانی) Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-mendebaldean dagoena. Ipar-ekialdean Gilan probintziarekin du muga, iparraldean Ardabil eta Ekialdeko Azerbaijanekin, ipar-mendebaldean Mendebaldeko Azerbaijanekin, mendebaldean Kurdistanekin, hegoaldean Hamadanekin eta ekialdean Qazvinekin. 21.773 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 1.015.734 biztanle zituen. Hiriburua Zanjan da.
Real Unión 2015-2016
Entrenatzailea: Aitor Zulaika (2014-Egun)
María Sánchez
María Sánchez Rodríguez (Kordoba, 1989ko apirilaren 16a) landa-albaitaria, poeta, narratzailea eta feminista da.
Biografia
María Sánchez Kordoban jaio zen 1989an. Familia osoa du Sevillako Sierra Nortekoa. Albaitarien alaba eta biloba da, eta familiako lehen emakumea da tradizioz gizonezkoena izan den lanbide bat, landa albaitaritza, hartu duena. Albaitaritzan lizentziatu zen Kordobako Unibertsitatean, 2014an. Unibertsitatean ikasten ari zen bitartean, ikasketak literatura eta poesia liburuekin uztartu zituen.
Ibilbide profesionala
Florida Arrazako Ahuntz-hazleen Elkarte Nazionaleko (ACRIFLOR) kide da (Florida deitzen zaio, udaberrian lore-zelai bat gogorarazten duen larruazaleko pikeatze gorriagatik ). Albaitaritza-zerbitzuak eskaintzen ditu Espainiako eta Portugalgo 90 ahuntz-ustiategitan. Azoka eta gazta-dastatzetara joaten da, eta abeltzaintza estentsiboari eta landa eremuei buruzko ekitaldi eta biltzarretan parte hartzen du.
Ibilbide literarioa
Emakumeek landa eremuan duten papera aldarrikatzen du, esaterako, bere amonarena eta amarena, beti subalternotzat jo diren lanak egin baitituzte, gizonezkoen botere peko eremu horretan. Kosta egin zitzaion bere inguruko emakumezkoengan bere burua ikustea: '' Txikia nintzela, gizona izan nahi nuen. Horiek ziren nire erreferentzia". Idazle gisa ere gertatzen zitzaion: "Ez dago landa eremuko emakumezko narratzailerik, eskola uzten baitzuten, landan laguntzeko; aldiz, haien nebek ikasten jarraitzen zuten. " Bere lanaren eta narratibaren bidez, landa ingurunea eta emakumeek eremu horretan duten garrantzia aldarrikatzen ditu.
Las entrañas del texto proiektua zuzentzen du, zeinaren bidez sorkuntza prozesuari buruz hausnarketa egitera gonbidatzen dituen irakurleak.
Halaber, Almáciga proiektua lantzen dihardu; Iberiar penintsulako hizkuntzetako landa inguruneko hitzen "haztegi" txiki bat da, eremu horretako hitzak biltzeko xedea duena, gal ez daitezen. Izen hori duen liburua argitaratu du 2020an, eta proiektu irekia izatea nahi duenez, webgunean lantzen jarraitzen du, kontzeptu gehiago biltzen.
Carne Cruda irratian kolaboratzen du, Notas de campo (Landa oharrak) atalean; marjinetatik egindako soinu-egunerokoa da, landa eremuan bizi diren eta hura zaintzen duen pertsonei eta animaliei buruzko istorioz betea.
Tierra de Mujeres liburuan (Seix Barral, 2019) hainbat gai jorratzen ditu: landa ingurunean emakumeek egin duten eta egiten duten lana, "etorkizun iraunkorra" izateko beharra, abeltzaintza estentsiboa zaintzearen garrantzia eta hizkuntza erne zaintzearen garrantzia. Nostalgiarik eta aurreiritzirik gabe hitz egiten du, eta begirada kritikoz hitz egiten du instituzioen ekimen ezari buruz eta agroelikadurako ekoizpenerako tokiko bermeak ezkutatzen dituen sistemari buruz.
Achille Zo
Jean-Baptiste Achille Zo, ezagunagoa Achille Zo izen-deiturez (Espiritu Saindua, Baiona, 1826ko uztailaren 30a - Bordele, 1901eko martxoaren 2a) margolaria izan zen. Haren seme Henri-Achille Zo (1873-1933) ere margolari aipagarria izan zen.
De agri cultura
De agri cultura, euskaraz Nekazaritzaren gainean, Katon Maior erromatar idazlearen tratatu bat da, nekazal ekonomiari buruzko. Estilo labur eta sinple batez idatzrik dago. Bi atal nagusi ditu: lehenengoan lurren kudeaketaz aritzen da modu ordenatu batez; bigarrenean berriz, nekazaritzari buruzko datu bilketa hutsa da, non askotan aurretik emandako informazioen errepikapenak agertzen diren.
Achille Zo
Bizitza
Oso gaztea zelarik Parisera bizitzera joan zen eta bertan egon 1871 arte; han Thomas Couture frantziarraren ikaslea izan zen. Baionako (1871ean) eta geroago Bordeleko (1889an) Arte Ederretako Eskoletako zuzendaria izan zen.
Ekoizpen handiaren egile, gehienbat gai «exotiko»ez margotzen gailendu zen: zezenketak, «espainiar giroko irudiak» edota Ipar Afrikako emakumeak, kasurako.
Zoren artelanak, besteak beste, Parisko Orsay museoan eta bereziki Baionako Léon Bonnat museoan daude ikusgai. Achille Zoren jaioleku Baionak margolaria omendu du René Cassin parkean dagoen estatuaren bidez.
Pontoon (Mayo konderria)
(irlanderaz Pont Abhann) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena.
Pastrami
Pastramia (turkieraz: pastırma, errumanieraz: pastramă, bulgarieraz: пастърма) haragi-produktua da normalean behikiz, eta batzuetan txerrikiz, ardikiz edo indioilarkiz egindakoa. Haragi gordina gatzunetan da, partzialki lehorra, belar eta espeziekin gozatua, gero ketua eta lurrunetan. Corned beef bezala, pastramia jatorriz sortu zen haragia kontserbatzeko modu gisa hoztea asmatu baino lehen.
Pygomeles petteri
Pygomeles petteri Pygomeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Alaba (Gotzon Garate)
Alaba Gotzon Garate idazle gipuzkoarrak idatzitako eleberri laburra da, 1984an argitaratua. Detektibe batek aberats baten alabaren desagerpena ikertzen du haren enkarguz; aurkitu eta gero, alabaren eta haren amorantearen hilketa gertatuko da, eta hiltzailea aurkitzea izango da bere eginkizun berria.
Haria
Jon Garai diru eskasarekin dabilen detektibe bilbotarra da, Euskal Herrian ezaguna izan arren. Donostian bizi den Patrizio Eizagirrerengana joateko eskaera helarazten dio ezezagun batek. Patrizio Eizagirre gizon aberatsa da, negozio ilunetan eta droga trafikoan aritzeagatik kartzelan izandakoa. Eizagirreren Aieteko etxe ikusgarrian bisita egin, eta han emaztearen eta bi polizien aurrean, Irene alaba desagertua bilatzeko enkargua hartzen du, milioi bat pezetaren truke. Ikerketan Edurne lagunminarekin hitz egiten du lehenbizi, eta hark Irene neska guztiz zentzuduna dela kontatzen dio, ezezagun batekin alde egingo ez lukeena eta drogarik hartzen ez duena; harekin Lasarteko zalditokira joan zen aurreko egun batean eta urduri ikusi zuen ordea. Jon Lasarteko zalditokira joan eta neskaren argazkia erakusten ibiltzen da, azkenean, dirua emanda, bi agurek aitortzen dute Irene gizon batekin ikusi zutela azken igandean, Joxeba Goirienarekin. Goiriena New Yorketik etorritako mafioso euskaldun diruduna da, handik ihesi Euskal Herrira itzuli dena eta hemen ere negozio zikinetan ibiltzen dena. Patrizio Eizagirre kartzelan egon izanaren erruduna omen da, poliziari salatu baitzizkion Eizagirreren ibilerak. Goirienak luxuzko bizimodua darama Bilbon, bigarren aldiz ezkondua dago, eta alabaordea du, Jaione izenekoa. Oso ezaguna da Bilbon eta harreman estuak ditu hango handikiekin eta haiekin festak eta oturuntzak antolatzen ditu. Emakumezalea da, eta emaztea gaixo duenez, ez omen du oztoporik batarekin eta bestearekin ibiltzeko. Lau etxe ditu, tartean Bilbon eta Plentzian. Horren guztiaren berri Garaik lagun dituen polizia-inspektore bati, kazetari bati eta legeandre bati esker daki.
Bilboko etxera iristean bi gizon ditu zain eta metraileta baten mehatxupean auto batera sarrarazten dute. Eskuak lotzen dizkiote. Kolpeka hasten zaizkio, eta muturra bhar ez den lekuan ez sartzeko. Bere burua arrisku larrian ikusita, Jonek bolanteari kolpe handia eman, eta autoak norabidea galtzea lortzen ud, atea ireki eta salto egiten du, autoa eta bi gizonak ibaira erori aurretik. Autoestopa eginda, gidari batek Arrate neskalagunaren etxera darama. Honek arazoak dituenean bakarrik inguratzen dela aurpegiratzen du, baina hala ere etxean hartzen du. Biharamun goizean, Eizagirreri deitu eta alaba Plentzian dagoela adierazten dio, Goirienarekin, eta alabak berak kontatuko diola dena.
Goiz horretan bertan Irene aurkitzeagatik txekea kobratuta, Jaione Elorriagak ospitaletik deitzen dio, Plentziako etxean eskaileretan behera bota dutela esateko. Aurretik aitari eta Ireneri esan beharreko guztiak esan dizkio, jokaera horrekin bere ama iraintzeagatik. Irenek bota duela uste du. Sendagileei, ordea, erori egin dela esan die. Suminduta, Jonek Eizagirreri deitzen dio Plentziara, berarekin hitz egin nahi duela eta. Arratsalderako geratzen dira, baina siesta egin eta gero laguna duen polizia-inspektoreak deitzen dio, Plentziako etxera etortzeko. Han, Goirienaren eta Ireneren gorpuak ikusten ditu. Ireneren gorpuak Goirienaren pistola dauka eskuan. Gorpuei autopsia egin ondoren, Donostiara eramaten dute Irenerena, eta Jon senideen saminaren lekukoa da. Etxera ekartzeagatik milio bat pezetako txekea ematen dio Eizagirrek. Biharamunean, Jonek Bilboko ibaian barruan bi gizonen gorpuak zituen autoarena eta Plentziako hilketena irakurtzen ditu egunkarietan, Agidanez, Irenek hil zuen Goiriena eta gero bere buruaz beste egin, aitari egindakoa mendekatzeagatik.
Etxean, Jonek polizia inspektorearen deia jasotzen du, Ireneren poltsan Goirienaren idatzizko aitortza aurkitu dutela, berak ez zuela Eizagirre salatu. Inspektorea guztiz nahastuta dago: zergatik hil zuen bada ustez Irenek Goiriena? Jonek ez dio Jaionetaz ezer aipatzen, eta emakumeak misteriotsuak direla esan bakarrik egiten dio. Ondoren, Arrateren etxera joan eta haren besoetara jausten da. Hurrengo ni urteetan, Jaionek festetara gonbidatu izan du Jon, baina honek ez du inoiz onartu.
Leukofosfita
Leukofosfita fosfato motako minerala da eta Leukofosfita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Leukofosfita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Cochinos badiako inbasioa
Cochinos badiako inbasioa (Kuban Giróngo gudua izenaz ezaguna; Invasión de Playa Girón) Kuba inbaditzeko arrakastarik gabeko saioa izan zen, 1961eko apirilean, Fidel Castroren gobernua erorarazteko. Inbaditzaileak CIAk entrenaturiko erbesteratu kubatarrek osatzen zituzten, AEBetako armada lagun. Kubako armadak inbaditzaileak hiru egunean garaitu zituen.
Aurrekariak
1959an boterea hartu ondoren, kubatar iraultzaileek azalera handiko lur-jabetzak bereganatzeari ekin zioten, batik bat kanpoko jabeenak. Halaber, Sobiet Batasunarekin lerrokatu zen Castroren gobernua, AEBen kontrako Gerra Hotzean bete-betean sartuta. 1960an AEBek sal-erosketen blokeoa ezarri zuen Kubarekin, eta 1961eko urtarrilean Dwight Eisenhowerren gobernuak harreman diplomatikoa eten egin zuen.
Lehorreratzea
1961eko apirilaren 15an, Kuban Playa Giróngo inbasio saiakera egin zuten Castroren aurka AEBetako CIA agentziak antolatuta.
Apirilaren 17an, goizeko 1:15 inguruan, 2506 brigada Playa Larga eta Playa Girón hondartzetan lehorreratu zen, Cochinos badiako ekialdean, Habanatik 202 kilometrora.
Uharte txiki batek munduko inperio militarrik handienari irabazi zion. 1.500 inguru kubatar emigrante Kubako Iraultza deuseztatzen saiatu ziren. Ehun bat inbasore hil ziren eta ia 1.200 atzeman zituzten. Beren presoen truk, medikamentuz beteriko itsasontzia bidali behar izan zuten AEBek.
Ondorioak
Inbasioaren ostean, Kuba areago hurbildu zen SESBera. Horren ondorioz, uhartean misil nuklearrak paratzen hasi ziren 1962an. AEBak ohartutakoan, Misilen Krisia deritzon kinka larria sortu zen.
Ville-en-Blaisois
Ville-en-Blaisois Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Aldarte oneko ipuinak
Aldarte oneko ipuinak Gotzon Garate idazle gipuzkoarrak idatzitako ipuin liburua da, 1982an argitaratua "Gero" etxearekin.
Ville-en-Blaisois
Biztanleria
2007an Ville-en-Blaisois udalerrian erroldatutako biztanleak 177 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gazteluberriko gaztelua
Gazteluberriko gaztelua Nafarroa Garaiko Gazteluberri udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Gaztelua Nafarroako Erresumaren lehen lerroko defentsa gisa eraiki zen Aragoikoaren aurrean XII. mendean, bere magalean agertu zen herriari izena emanez. Fernando Katolikoak Nafarroako Erresuma konkistatu ondoren suntsitzeko agindua eman zuen, harresiak eta egitura mantentzen diren arren.
Molotx
Molotx edo Molok (masoretiar testuetan: מֹלֶךְ, mōlek; Μολώχ) Biblian kanaandar jainko baten izena da. Feniziarren eta kartagotarren jainkoa, suaren sinboloa. Israelen ere gurtu izan zuten Molotx jainkoa.
Gazteluberriko gaztelua
Kokapena
Gaztelua Gazteluberri herria menderatzen du, muino baten gainbeheran kokatua. Gaztelu bat zen, bere dorre gotortuarekin.
Hygrophoraceae
Hygrophoraceae Agaricales ordenako onddo familia bat da. Hasiera batean uste zen espora zurien eta brankia lodien agarikoak zituela (perretxiko lamelarrak), Hygrophorus eta Hygrocybe generoak barne, baina DNA probek zabaldu egin dituzte familiaren mugak, eta, orain, agarikoak ez ezik, onddo basidiolikenak eta kortizioideak ere baditu. Espezieak, beraz, askotarikoak dira, eta ektomikorrizadunak, likenizatuak, goroldioei lotuak edo saprotrofoak izan daitezke. Familiak 25 genero eta 600 espezie baino gehiago ditu. Batek ere ez du garrantzi ekonomiko handirik, nahiz eta Hygrocybe eta Hygrophorus espezie batzuen gorputz emankorrak jangarritzat jotzen diren eta tokiko merkatuetan saltzeko bil daitezkeen.
Parwan probintzia
Parwān edo Parvān (Persieraz/Paxtueraz: پروان), Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-ekialdean dagoena. 5974 km²-ko azalera du eta 2009an 600.000 biztanle zituen. Hiriburua Charikar da.
Gazteluberriko gaztelua
Historia
1280an, Arnalt Gillen Agaramontekoa jaunaren alkaidea zen, eta, antza denez, Beltran Jordanek 1294 inguruan ordezkatu zuen, Filipe I.a Nafarroakoa eta Joana I.a Nafarroakoa erregeak izendatuta. 1300. urtean, dorrea estaltzen eta hondoratu zen kanpoko horma berregiten ari ziren. Beste obra batzuk 1319an egin ziren, dorrean, garitetan, aldamioetan eta berreraiki behar izan ziren etxeetan ez ezik. Eneko Ruitz Albar zen garai hartan alkaidea, 1328an jarraitzen zuena, eta 8 libra eta 40 kahitzeko atxikipena sumatzen zuena. 1355ean, Karlos II.a Nafarroakoak Errodrigo Oibarkoa izendatu zuen, Joan Ruitz Oibarkoa aurreko alkaidearen semea; ordurako, esleipena 6 libra eta 30 kahitzera jaitsi zen. Antso Beorietakoak, arotzak, 1360an ziurtatu zuen konponketa-lanak egin zituela. Bi urte geroago, gazteluak hamar peoi baleztariz osatutako goarnizioa zuen.
Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu zuenean, gotorlekua eraitsi egin zuten, Nafarroako Erresumako beste asko bezala.
Ville-en-Blaisois
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 73 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 68 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Urkabe (zutabe)
Urkabe (gaztelaniaz Picota) apainduta egon daitekeen zutabea da. Kondenatuak publikoan erakusteko erabiltzen ziren; askotan ere, justiziak eraginez hilarazien buruak edo gorpuzkinak erakusten ziren bertan.
Historia
Espainian oso ugari izan dira urkabeak; dena dela, Europa osoan erabili izan ziren.
Urkabearen zigorra XIII. mendeko dokumentuetan agertzen da. Esaterako Gaztelako Alfontso X.aren Siete Partidas liburuan. Tratatu horretan zigor hau arinen arteko gogorrena bezala aipatu egiten da. Zigorraren helburua delinkuentearen desohorea guztien aurrean adieraztea zen. Dena dela, urkabe gehienak XVI. eta XVII. mendean altxatu ziren, batez ere Koroari gerrarako emandako diruaren truke jasotako zerga salbuespenei esker.
Urkabe hitza dezente orokortu da eta askotan izen hori berez beste motatako zutabei ematen zaie, Espainiako rolloei adibidez. Azken hauek hiribilduetan altxatzen ziren, jasotzen zuten erregimena adierazteko, esaterako, erregearen menpekotasuna, elizaren menpekotasuna, e.a.
Ville-en-Blaisois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 106 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 66 lanean zeuden (40 gizon eta 26 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Urkabe (zutabe)
Historia
Espainian Cadizko Gorteek, 1813ko maiatzaren 26an urkabeak botatzeko dekretua plazaratu zuten. Dena dela, Fernando VII.ak berriro ere baimendu zituen.
Saturdi Tolosakoa
Saturdi Tolosakoa edota Satordi, eta Saturnino, batzuetan San Zernin erdal kutsuz (Patras, Antzinako Grezia - Tolosa, Galia) Okzitania, Pirinioak eta Euskal Herrian predikatu zuen erromatar misiolari bat izan zen, kristau tradizioaren arabera. Okzitaniako Tolosako lehendabiziko artzapezpikua izan zen, bertan jentilek martirizatua hil zen.
Ville-en-Blaisois
Diru sarrerak
2009an Ville-en-Blaisois udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 175 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.013 euro zen.
Urkabe (zutabe)
Historia
Urkabe asko, denborarekin, kalbario moduan moldatu zituzten ez botatzeko.
Ville-en-Blaisois
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Triplophysa crassilabris
Triplophysa crassilabris Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Urkabe (zutabe)
Euskal Herrian
Gurean ere gordetzen dira urkabe batzuk, esaterako Lakuntza, Durango, Mendoza eta Zangotzakoa.
Ville-en-Blaisois
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ville-en-Blaisois udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Kranba (konpartsa)
Kranba Bilboko Okupazio Mugimenduaren konpartsa da eta baita berrienetakoa, 2008an sortu baitzen. 2011 arte itxaron behar izan zuen txosna jartzeko.
Ville-en-Blaisois
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Molotx
Denboraren hasieran izandako hondamen baten ondorioz, bere burua iluntasun bilakatu zen. Gizakia hondamen horren inkarnazioa zenez, Molotxi sakrifizioak egiten zizkioten, batez ere haurrak.
Oligosarcus oligolepis
Oligosarcus oligolepis Oligosarcus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Kranba (konpartsa)
Komantxe izenarekin jaio zen arren, 2022an, bi urteko barne eztabaida prozesu baten ondorioz, Kranba! konpartsa izena hartu zuten.
Ferta ibaia
Ferta ibaia (irlanderaz An Fhearta, ingelesez  River Ferta edo Fertha) Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderrian dagoen ibai bat da. Hego-mendebaldeko Macgillicuddy's Reeks mendikatean jaio, Teeromoyle parean, eta 16 kilometro egin ondoren Valentia badian itsasoratzen da. Eremu honetako udalerri nagusia den Cahersiveen ibaiaren bokaletik oso hurbil dago.
Kranba (konpartsa)
Auzoetako gaztetxe eta gazte asanblada ezberdinen identidadetik etorriko zen, Ama Lurraren, beraien lurraldean (auzo zein gaztetxeen) defentsa, eta udalaren jarrera autoritarioaren kontra jardutea du helburu konpartsa honek. Jaiak, gune herrikoi, kritiko eta partehartzaileak bihurtzeko ahalegina egiten dute.
Rakestreet
(irlanderaz Sráid na Réicí) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena.
Ville-en-Blaisois
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sherman (Maine)
Sherman Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sherman (Hego Dakota)
Sherman Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Minnehaha konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Villiers-le-Sec (Nièvre)
Villiers-le-Sec Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villiers-le-Sec udalerrian erroldatutako biztanleak 49 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 15 lanean zeuden (8 gizon eta 7 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fjäderholmarna
Fjäderholmarna (Suedia) Lidingö udalerriko artxipelago bat da, Stockholmeko Djurgården barrutitik kilometro eskasera dagoena, 1995etik natura Parke Nazionalaren parte dena. .
Geografia
Fjäderholmarna Saltsjön eta Lilla Värtan badien artean dago. Lau uhartek osatzen dute: Stora Fjäderholmen, Ängsholmen, Libertas eta Rövarns. Nybrokajen, Slussen, Ropsten eta Nacka Strand- etik itsasontziz irits daiteke bertara.
Libertas-eko ipar-mendebaldetik ekialdera dagoen barran uraren sakonera txikia da, eta horrek uharteen iparraldetik ontzi handiagoen pausua eragozten du.
Historia
Fjäderholmarna artxipelagoa 1381ean aipatzen da lehen aldiz idatziz, 1376-1381 aldian Bo Johnsson-ek "wæstra Fyertholman"en zati bat erosi zuenean. Uharteek nekazaritzarako balio gutxi zuten, baina Lilla Värtan inguruan arrantzarako eta itsas hegaztiak ehizatzeko garrantzi handikoak izan zitezkeen. 1430 inguruan, Banér familiak hartu zituen, jabetza 1775 ingurura arte mantenduko zuena.
1699 urtean, Stora Fjäderholmengatik idatzi zen "ez zegoela bertan basorik, egurrik edo beste ezer, ezta behi bat elikatzeko adinako larrerik ere".
1740ko hamarkada n Fjäderholmarnan taberna bat ezarri zen. Ostatu hau Stockholmerako bela-bideetan zehar kokatutako azkena zen, eta marinelek maiz erabiltzen zuten. Eraikinak Stora Fjäderholmen hegoaldeko aldean zeuden bakarrik; gainontzekoa baratzeak zirelarik.
1849an, Stockholm hiriak Fjäderholmarna erosi zuen letrina-biltegi bezala erabiltzeko; Ängsholmenen instalatu ziren. Halere, uharteetatik igarotzen ziren lurrunontziko bidaiariak eta Lidingöko jendea kiratsagatik kexatu ziren eta, 1880ko hamarkada n amaitu zen letrinen erabilpen hori. Lidingöko 1862ko erroldaren arabera, 30 pertsona bizi ziren Fjäderholmarnan; gehienak seguruenik Stora Fjäderholmenen. Horien artean enkoadernatzaile bat, arotz bat, bidaiari bat eta lau langile.
XIX. mendearen azken zatian, Stora Fjäderholmen hegoaldeko lurmuturrean, talaia-dorre bat zegoen; geroago jatetxe bihurtu zen. 1918an Itsas Armada k artxipelago osoan munizio a muntatzeko eta biltegiratzeko instalazio bat eraiki zuen. Ordutik aurrera artxipelagoan lehorreratzeko debekua egon zen, harik eta 1976 urtean armada artxipelagotik irten zen arte.
1982an, Fjäderholmarnaren administrazioa Djurgårdenen gain geratu zen. Eraberritze lan handien ondoren, Stora Fjäderholmen jatetxea, kafetegia, artisau tailer bat, museoa, portua eta beste azpiegiturak ireki ziren.
Toponimia
Mendeetan zehar, artxipelagoaren izena hainbat aldiz aldatu da. 1661ean artxipelagoari Fierholmarna deitu zioten, 1750eko hamarkada n Fiederholmen eta 1800eko hamarkada ren hasieran Fjärholmarna edo Fjäderholmarne. Izenaren jatorria gardena da eta ziurrenik XIV. mende tik dator, Fjärdholmarna hitzetik: fjärd ("badia") eta holmarna ("uharteak"), "badiako uharteak" alegia. Gero fjäder hitzarekin nahastuta "lumen uharteak" bihurtuz (fjäder = "luma"); honen kontura, uharteen izena bertan ehizatzen ziren hegaztiekin zerikusia izan dezakeela ere aipatu da. Fjäderholmarna artxipelagoko uharte indibidualen izenen inguruan nolabaiteko nahasmena dago. 1750eko mapa batean ikus daiteke, jatorriz, Ängsholmen bi uharte zirela; XIX. mendea ren amaieran egin zuten bat, mugimendu tektoniko en eta uharteen artean isuritako masa betegarrien eraginez. 1850 inguruko Lidingö ko mapa ekonomiko batean honako izen nagusiak eta ordezko izen hauek adierazten dira:
1811n, artxipelago osoari Lilla Britanien ("Britainia Txikia") ere deitzen zitzaion.
Libertas uhartean (" Askatasuna"), Libertus antzinako itsasargia dago, garai batean azetileno teknologian oinarritutako Dalén itsasargien jatorrizko ekipamenduarekin.
Fjäderholmarna gaur
Stora Fjäderholmen-en gaur egun artisauak, museoko jarduerak eta skärgårdsfartyg ontzi zaharren erakusketa bat dago. Antzinako instalakuntza militarretan Mackmyra whisky suediarraren fabrikak biltegi bat du. Udan, Fjäderholmarna turistek eta estokolmoarrek txangoak egiteko leku oso bisitatua da.
Hegaztiak babesteko gunea
Libertas eta Rövarn uharteak hegaztiak babesteko eremua dira, ugaltze garaian lurreratzea debekatuta dagoelarik.
Huong Giang
Hương Giang (Hanoi, Vietnam, 1991ko abenduaren 29a), Nguyễn Ngọc Hiếu jaiotza-izenez, vietnamdar emakumezko abeslari eta modelo transgeneroa da. 2018ko martxoaren 9an Thailandiako Pattaya hirian egin zen Miss International Queen emakume transgeneroentzako edertasun-lehiaketa irabazi zuen.
Ekialdeko Azerbaijan
Ekialdeko Azerbaijan ( Āzarbāijān-e Sharqi; azerbaijaneraz: شرقی آذربایجان اوستانی) Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-mendebaldean dagoena. Armenia, Azerbaijango Errepublika, Ardabil, Mendebaldeko Azerbaijan eta Zanjanekin du muga. 45.650 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 3.724.620 biztanle zituen. Hiriburua Tabriz da.
618 Elfriede
618 Elfriede asteroide gerrikoan aurkitutako 618. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 17an aurkitu zuen K. Lohnert astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 VZ zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.
Nizako Ituna
Itunaren edukia Nizan bertan adostua zuten 2000ko abenduaren 11n. Sinatze ekitaldi sinbolikoaren ondoren, Europar Batasuneko estatu bakoitzeko legebiltzarrak eta Europako Parlamentuak formalki berretsi behar izan zuten. 2001eko ekainean Irlandan egindako erreferendumean jasotako ezezkoa izan zen arazorik garrantzitsuena. 2002ko urrian bigarren erreferendum bat egin zen, eta orduan baiezkoak irabazi zuen.
Itunaren edukiak
Hauek izan ziren hitzarmenaren puntu nagusiak:
Nizako Itunak ekialderako zabalkundea erraztu zuen arren, Europako Parlamentuak eta Batzordeak beren desilusioa agertu zuten, nahi adina lortu ez zuelako. Itunaren aurkakoek, aldiz, balio demokratiko gutxikoa eta teknokratikoa izatea egotzi zioten, erabakiak hartzeko prozedura zailduz herritarrengandik urruntzen zela iruditzen zitzaien-eta.
Titulu (argipena)
Titulu terminoak adiera zenbait ditu:
eta bestalde,
NGC 4224
NGC 4224 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Alemaniar Badia
Alemaniar Badia (Deutsche Bucht; Tyske Bugt; Duitse Bocht; Dútske Bocht; Sjiisk Bocht; German Bight) Ipar Itsasoaren hego-ekialdean dagoen badia zabala da, Herbehereak eta Alemania hegoaldean eta Danimarka eta Alemania ekialdean (Jutlandiako penintsula) mugakide dituena. Iparraldean eta mendebaldean Dogger bankuak mugatzen du. Badian, Frisiako uharteak eta Daniar uharteak daude. Wadden itsasoak hamar-hamabi kilometroko zabalera du Alemaniako itsas arroaren kokapenean. Frisiako uharteak eta inguruko kostaldeak Frisia izenez ezagutzen dira kolektiboki. Arroaren hegoaldeko zatiari Helgolandeko badia ere esaten zaio. 1949 eta 1956 artean, BBCren Shipping Forecast-ek "Heligoland" izena erabiltzen zuen, gaur egun Alemaniar Badia bezala ezagutzen den eremurako izendapen gisa.
Triplophysa cuneicephala
Triplophysa cuneicephala Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Pygopus lepidopodus
Pygopus lepidopodus Pygopus generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Panjshir probintzia
Panjshir edo Panjsher (persieraz: پنجشیر, hitzez hitz "bost lehoiak") Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen ekialdean dagoena. Barnean Panjshir bailara du eta 2004ko apirilean bereizi zen Parwan probintziatik. 3.610 km²-ko azalera du eta 2009an 139.100 biztanle zituen Hiriburua Bazarak da.