cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pelegrina Pastorino
Ibilbidea
Péle erreportaria Gino Coppede (1866-1927) arkitekto italiarrak eraikitako Palazzo Pastorinon jaio zen, Art Nouveauren adierazle nagusietako batean, Vía Bartolomeo Bosco 57, Genova, Italia. Palazzo Pastorino familia aberatsarentzat eraiki zen, eta Portorian dago, Genovaren erdialdean. Geroago, haurtzaroan, Buenos Airesera, Argentinara, iritsi zen, familia etorkinarekin, eta, azkenik, heldutasunera iritsitakoan, familiak Italiara itzularazi zuen, eskola amaitzeko. Han moda, arte ederrak eta letrak ikasi zituen Milango "Academia di Belle Arti di Brera" izenekoan. Hasieran, Harrods konpainia britainiarrarentzako eredu eta harreman publiko gisa hasi zen Péle, emakumezkoen berdintasuna eta moda feministaren joerak sustatzen zituzten moda-saltzaileak ordezkatuz, emakumeentzako prakak Argentinara eramanez eta Aristóteles Onassis enpresaburu greziar-argentinarraren "emakumeentzako zigarroak" izeneko lehen zigarro-konpainiarako komertzialetan parte hartuz.
Nicolás Barrios Lynch saiogilearekin ezkondu zen.
Kazetaritza-lana
Mugimendu Feministan parte hartzen hasi zen Sur aldizkarian lan egiten zuen bitartean. 1931tik 2002ra argitaratutako literatura-aldizkaria da. María Rosa Oliver itzultzaile eleanitzarekin egindako lanari esker, eduki editoriala eman ahal izan zion, emakumeen lan-arloko eta, oro har, gizarteko berdintasuna onartzera bideratuta. Nazioarteko konpromiso feministetan parte hartu zuen Victoria Ocampo idazle feministaren laguntzaile pribatu gisa.
Lan humanitarioa
Bigarren Mundu Gerran, Pélek Europatik ateratzen ziren emakume eta haurren erreskatean parte hartu zuen, eta Argentinan, Uruguain eta Brasilen aurkitu zituen etxeak, Nazioarteko Gurutze Gorriko eta Unescoren errefuxiatuen trebakuntzarako laguntza-programaren bidez.
Adelaida Italiakoa
Adelaida Italiakoa edo Adelaida Burgundiakoa (931 - 999ko abenduaren 16a) Oton I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren bigarren emaztea izan zen. 962. urtean Joan XII.a aita santuak Enperatriz izendatu zuen. X. mendeko Europako emakumerik garrantzitsuenen artean, bere bilobaren erregente izan zen 991tik 995ra bitarte.
Orben jaioa, Burgundia Garaian (gaur egun, Suitza) Rodolfo II.a Burgundiakoaren alaba zen, eta Welfeko etxeko kidea. Bere ama Berta Saubiakoa zen. Hamabost urterekin Lotario II.a Italiakoarekin ezkondu zen, bere aitaren aurkaria Italian. 948an euren alaba Emma Italiakoa jaio zen. Berengario Ivreakoak bere senarra pozoitu zuen, eta nahi izan zue Adelaida bere seme Adalberto Ivreakoarekin ezkontzea. Adelaidak ospa egin zuen, baina atxilotu eta lau hilabete eman zituen preso Comon.
Ihes egitea lortu zuen eta Oton I.ari mezu bat bidaltzea ortu zuen, Ekialdeko Frantziari babesa eskatuz. Pavian aurkitu ziren Oton eta Adelaida eta 951. urtean ezkondu ziren. Joan XII.ak Oton enperadore koroatu zuenean, Adelaida ere koroatu zuen. Alemanian Otonen semea zen Liudolfo Suabiakoak abiarazi zuen matxinada moztu zuten eta Adelaidaren posizioa indartu zen. 966an Italiara espedizioa egin zuten eta, bertan, Joan XIII.a aita santua bere tronoa berreskuratzen lagundu zuten, baita bertatik bota zutenak exekutatu ere. Adelaida Erroman geratu zen sei urtez eta Otonek bere erresuma Italiatik kudeatu zuen. 967n euren seme Oton II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa ko-enperadore izendatu zuten eta Bizantzioko Teofanu Sklerainarekin ezkondu zen 972an, Italiako hegoaldean bi inperioek zuten gatazka konponduz eta ondorengotza ziurtatuz. Adelaida eta bere senarra Alemaniara itzuli ziren eta Oton 973. urtean hil zen.
983n Oton II.a ere hil zen eta Adelaidaren biloba Oton III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak hartu zuen agintea, baina Adelaidaren errainak agin du zuen, erregente. Teofanu 991an hil zen, eta Adelaidak erregentzia hartu zuen lau urtez, Oton III.a adinez nagusia izan arte. 995an gertatu zen.
Rodolfo III.a Burgundiakoa lehengusua laguntzera zihoala hil zen, Selz Abadian, 999ko abenduaren 16an. Adelaida, oso fededuna, 1000. urtean Kristoren Bigarren Etorrera egongo zela uste zuen. Bizitzan zehar lan handia egin zuen eslaviar herrien kristautzeko. Eliza ortodoxoaren zismaren aurretik Europa Zentralean kultura erlijiosoa eraikitzen jardun zuen. Bere santuaren eguna abenduaren 16a da.
Maiatzaren 28
Kanpo estekak
Maiatzaren 27 | Urteko egutegi | Maiatzaren 29
Imparfinis pseudonemacheir
Imparfinis pseudonemacheir Imparfinis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Altzateko jaun-en kontu zaharra
Altzateko jaun-en kontu zaharra, jatorrizko edizioan La leyenda de Jaun de Alzate (1922), Euskal Herrian Pío Barojaren eleberrietako ezagunetariko bat da. Eleberri dialogatua da eta gaia historiko-mitologikoa da. Liburu honetan Pio Barojak Euskal Herriari buruzko zituen ideia asko azaldu zuen. Frankismoaren azken urteetan zabalkunde handia ezagutu zuen liburu honek eta pertsonaia nagusiari Xabier Letek abesti bat eskaini zion, "Altzateko Jaun".
Itzulpenak
Gutxienez bi bertsio ezagutzen dira:
Rovasenda
Rovasenda Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rovasendak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ďurkovce
Ďurkovce Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 4,93 km²ko azalera du eta 138 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1262. urtekoa da.
Boloniako prozesua
Boloniako prozesua Italiako Bolonia hirian 1999an Europako hainbat herrialdetako Hezkuntza Ministroek sinatutako hitzarmenarekin hasitako prozesuaren izena da. Prozesuaren helburu nagusia Europako Unibertsitate Esparrua sortzea da, Goi-mailako Hezkuntzaren Europako Esparrua (GHEE) delakoa, Europar Batasunaren barruan eta akordioarekin bat egingo duten beste herrialde batzuen artean unibertsitate-titulazioen esparru amankomun bat eraikitzeko. Asmo horrekin estatu horien hezkuntza-legeetan aldaketa nabarmenak egin dituzte, batez ere 2000ko hamarkadan.
Hasiera batean prozesuaren amaiera 2010. urterako aurreikusi dute (2010-2011 ikasturtean hasi da gauzatzen Euskal Autonomia Erkidegoko unibertsitate publikoan). Helburua lortzeko bi urtetik behin bildu dira hezkuntza-ministroak 1999tik hona. Horrela, 1999an Bolonian bildu ondoren, Pragan (2001), Berlinen (2003), Bergenen (2005) eta Londresen (2007) elkar ikusi dute.
Aditu askoren ustez, Boloniako prozesuak 1999ko akordioan sinatu ez ziren beste hainbat aldaketa ere suposatuko ditu, besteak beste unibertsitate publikoaren finantziazioaren pribatizazioa. Prozesuaren alderdi horrek batez ere kontrako jarrera ugari piztu ditu.
Liguriera
Liguriera Italiako iparraldeko Liguria eskualdean eta Frantziako mediterranear kostaldeko lurralde batzuetan nahiz Monakon mintzatzen den erromantze hizkuntza da. Genovera (Zenéize) du dialektorik ezagunena, Liguriako hiriburu Genovan mintzatua. Emigrazioaren eraginez, Buenos Airesko (Argentina) La Boca auzoan ere badira ligurieraren hiztunak.
Boloniako prozesua
Hitzarmena sinatu duten estatuak
Boloniako Adierazpena sinatu duten eta, ondorioz, Goi-mailako Hezkuntzaren Europako Esparruaren kideak diren 46 herrialderen zerrenda honakoa da :
Errefusatutako estatu eta eskualdeak
Beste lau estatu eta eskualdek eskatu dute Boloniako prozesuan sartzea, baina momentuz ez dira onartuak izan, batez ere Europako Kontseiluan barne ez daudelako: Ipar Zipreko Turkiar Errepublika, Israel, Kirgizistan eta Kosovo.
Liguriera
Aldaerak
Liguriera ondorengo aldaera nagusi hauetan banatzen da:
Boloniako prozesua
Ipar Euskal Herria
Baccalauréat -bigarren hezkuntzako azken fasea- eta doctorat esaten zaien zikloek ez dute aldaketarik jasoko printzipioz, baina DEUG (Diplôme d'études universitaires générales) eta licence zaharra hiru urteko licence berri batean uztartuko dituzte, graduko lehen ziklo berria osatuko duena (180 ECTS kreditu).
Hego Euskal Herria
Espainiar administraziopeko unibertsitateek 2005ean Hezkuntza-Ministeritzak argitaratutako dekretuak jarraitu beharko dituzte. Horrela, graduko lehen ziklo berria lau urtekoa izango da (240 ECTS kreditu). Ikasketa-planak onetsiko dituen erakundea ANECA (Agencia Nacional de Evaluación de la Calidad y Acreditación delakoa) izango da. Helburu antzerakoekin Euskal Autonomia Erkidegoan Uniqual (Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitatea Ebaluatu eta Egiaztatzeko Agentzia) sortu dute ere bai. Halaber, EAEko unibertsitateak —EHU, MU eta DU— GHEEra moldatzeko Eusko Jaurlaritzak 2007-2010eko Unibertsitate Plana martxan jarri du.
Medikuntza, Arkitektura eta Ingeniaritzako ikasketen luzera eta kreditu-kopurua ezberdina izango da. Azken bi horietan Karrera Amaierako Proiektua izango da ere bai.
Hezkuntza inklusibo
Osabidezko hezkuntza edo hezkuntza inklusiboa ikasleak bere ikaskuntza-prozesuan dituen zailtasunak eta oztopoak gainditzen laguntzeko burutzen diren jardueren multzoa da, hezkuntza-sistemarako sarbidea erraztuz eta bere promozioa bultzatuz. Oro har, egoera sozial edo ekonomiko larria bizi diren taldeei eskaintzen zaie, hala nola etorkinak, gutxiengo etnikoak edo pobreak, egoera horrek haurren ikaskuntza eta garapenean eraginik izan ez dezan. Hezkuntza inklusiboa da haur, gazte eta heldu guztien ikaskuntza beharrei erantzun nahi dien eredu pedagogikoa. Pertsona batzuk hezkuntza sistematik baztertuak ez geratzeko eta gizarte bazterkeria ri aurre egin nahi dion eredu pedagogikoa da. Gizartean egoera zaurgarri edo egoera sozioekonomiko ahul dauden pertsonei ikaskuntza erakundeetan eskubide guztiekin sartzeko bidea bilatzen du eredu pedagogiko honek.
Boloniako prozesua
Hego Euskal Herria
Unibertsitate publikoen matrikulen tasen prezioa Autonomia Erkidego bakoitzak erabakiko du.
Lehen ondorio gisa, EHUren Arabako Campusak lau filologiako ikasketa galduko ditu (Filologia Hispanikoa, Klasikoa, Frantsesa eta Alemaniarra), Bolognako Prozesuaren ondorioz ezarritako legeak gutxienez 30 ikasle eskatzen baititu klase bakoitzean.
Hezkuntza inklusibo
Hezkuntza inklusiboa gizarte osoak bizi behar duen prozesua da; izan ere, ikasle guztien hezkuntzan normalizatzeko abiapuntua da, eta, era berean, ezgaitasuna edo edozein motatako bazterkeria pairatzen duten gizartearen sektore zaurgarrienei garapen intelektuala eta sozio-afektiboa osoa lortzeko hainbat aukera eskaintzen die.
Era berean, hezkuntza inklusiboaren oinarrizko printzipioetako batek dio haur bakoitzak ezaugarri, interes eta ikaskuntza-gaitasun desberdinak dituela, eta, beraz, zenbait aldaketa didaktiko sartzen dira edukietan, prozeduretan eta estrategietan. Aldaketa horiek inklusioa lortzeko bidea zabaltzen dute, eta ikasle denek hezteko helburua betetzen dute, hezkuntza-premia berezi horiei erantzunez.
Gizakiaren garapenerako ezinbestekoak diren hainbat eskubide daude, eta Milurtekoko Garapen Helburuen dokumentuan jasota daude; horietako bat hezkuntza da. Kalitate oneko hezkuntza funtsezko faktorea da baztertuen bizi-maila eta osasuna hobetzeko.
Unesco ren arabera, inklusioa zera da: ikasle guztien beharren aniztasuna identifikatzeko eta erantzuteko prozesua, ikaskuntzan, kulturan eta komunitateetan parte-hartze handiagoa izanez eta hezkuntzan bazterketa murriztuz. Edukietan, prozeduretan, eskola-egituretan eta estrategietan aldaketak ezartzen ditu inklusio ereduak. Ikuspegi inklusibo horretan sartzen dira adin egokiko haur guztiak. Ikasle guztiak hezteko hezkuntza sistema erregularraren erantzukizuna dela uste da ikuspegi inklusibotik, beti ere talde bereziak sortu eta baztertu gabe.
Esparru historikoa
1978an Erresuma Batuko Hezkuntza Batzordearen Warnock txostena argitaratu zen Mary Warnock-en eskutik. Txosten horretan kontzeptu orokorrak aipatzen ziren: hezkuntza pertsona orok izan behar duten ondasuna da, hezkuntzaren helburuak berdinak dira ikasle eta pertsona guztientzat eta hezkuntza-beharrak berdinak dira haur guztientzat. Dokumentuak aniztasunaren kontzeptua lantzen du, eta horrekin batera edonorentzat erantzun indibidualizatu eta ulergarria eskatzen du. Hezkuntza-premia bereziak (HPB) dituzten haurrak beren hezkuntzan zailtasunen bat dutenak direla esaten da, gainerako ikaskideen beharrak ez bezalakoak dituztenak, behar bereziak. Txostenak dio hezkuntza bereziak izaera gehigarria edo osagarria izan behar duela, eta ez paraleloa; izan ere, eskola berezi horiek izaten jarraitu behar dute ezgaitasun larri eta oso konplexuak dituzten haurrak hezteko. Warnock txostenak aurrerapauso handia ekarri zuen ikasleak definitu eta sailkatzeko, lehenago gabezien arabera sailkatzen baitziren. Ikuspuntu berri honetatik uste da ikasle guztiek izan ditzaketela behar bereziak, baina ikasle batzuen premia bereziek eskolak kontuan hartu beharko ditu.
1990ean, "Alfabetatzearen Nazioarteko Urtea" izendatu zuten urtean, NBE ren Guztiontzako Hezkuntzari buruzko Mundu Konferentzia egin zen Jomtien hirian (Thailandia), 155 estatuetako eta nazioarteko eta gobernuz kanpoko 150 erakundek parte hartu zuten, hezkuntza unibertsal bihurtzeko. Hortik ekintza-esparru bat sortu zen "desberdintasunak gainditzeko oinarri berriak ezartzeko eta pobrezia errotik kentzeko aukera berriak sortzeko".
Jomtien eko konferentziarekin batera, UNESCOk 1994an Salamancan, Espainian, egindako Hezkuntza Premia Bereziei buruzko Mundu Konferentziak hezkuntza inklusiboko munduko politiken oinarriak ezarri zituen. Hain zuzen ere, hitzaldi horretan hau gomendatzen zen:
Hezkuntza Premia Bereziko ume eta gazteek eskola erregular arruntetara joateko eskubidea behar dute. Eskola erregularrek HPB duten ikasleak bereganatu beharko ditu umearengan zentratutako pedagogia baten esparruan. Eskola erregularrak HPB duten ikasleen beharrei erantzun beharko die. UNESCO, Salamanca, 1994. 2002an, Booth T. eta Ainscow M.-k "ikaskuntzarako eta prestakuntzarako hesiak, oztopoak" kontzeptua proposatu zuten, eta integraziorako kontuan hartu beharreko kontzeptuei beren gizarte- eta eskola-testuinguruak eta testuinguru horiek HPBdun ikasleei ezartzen dizkieten oztopoak gehitu zizkieten. Antzinako garaietan bezala
Aniztasuna eskola inklusiboan
Hezkuntza-jarduera orotan, aniztasunari aurre egiteko bi modu hartu behar dira aintzakotzat : erantzun positiboa, batetik, gizaki guztiok garen bezalakoak izateko dugun eskubidearekin lotua; eta negatiboa, bestetik, bazterketa- eta desberdintasun-egoera ugariren kausa dena. Bi horietan, jakina, baliotsua aniztasun positiboa da, gizaki izateko aukeren ispilu izateaz batera aberastu ere egiten gaituelako. Gizarte-talde guztiak izaten dira askotarikoak, eta horrek ikasteko eta hobetzeko aukera ematen digu.
Hezkuntza inklusiboan dihardutenek aurrean izaten dituzte beti ikasgeletako aniztasun-adierazpen ugarienak, baina modu bereizian betiere, aniztasunaren bi ifrentzuetako zein nagusitzen den. Izan ere, ikastetxeetakoa ez da gizartean bertan nagusi den aniztasunaren erreprodukzio bat baizik, eta, beraz, hari buruz ikastetxean entzuten diren iritzi eta usteek ere gizartea bera izan ohi dute eredutzat:
Desberdintasun- edo bazterketa-egoeraren baten ispilu direnean, aniztasun horietako zenbatek eragiten dien, horiexek izango dira, hain zuzen, kolektibo mehatxatuenak, zaurgarrienak, eta, beraz, hezkuntza inklusiboak haiei eskaini beharko die arreta gehien. Izan ere, aipatutako aniztasun-mota horiek guztiak ardatz nagusi baten inguruan zertu behar dira: justiziarenean, alegia. Herritarren artean islatzen den aniztasun horrekin tentuz jokatu behar da, eta horixe da, hain justu, hezkuntza-sistemen erronka handienetako bat. Eta, horretan, jakina, denek hartu behar dute parte: irakasleek, haiena baita aldaketa hau abian jartzeko ardura profesionala, baina baita, haiekin batera, familiek, gizarte-inguruneak eta hezkuntza-administrazioak ere. Irakasleek, ikasleek, familiek eta/edo haien ordezkari legalek, gizarte-eragileek, den-denek hartzen dute parte eskola inklusiboan, denen artean osatzen dute komunitateari zentzua ematen dion sarea, eta denen artean eraikitzen dituzte nork bere burua gizarte eta ikastetxe bereko kide sentitzeko moduko guneak.
Izan ere, ikastetxea bera ere komunitate bihurtu behar da: esperientzia abegikor, aberats eta askotarikoak bizi izateko moduko testuinguru antolatua, alegia, pertsona oro den horretantxe onartu eta tratatuko duena, eta ikasle guztiei eskola-jardueretan parte hartzeko aukera emango diena. Horretarako, ikastetxeko hezkuntza-komunitateak bi baldintza bete behar ditu:
Inklusioaren eta integrazioaren arteko bereizketa
Hezkuntza-premia bereziak (HPB) dituen pertsona baten "integrazioa" egin dela esaten da pertsona hori instalazio batera, eraikuntza batera, eramaten denean, baina betiere eskolako politikak ia-ia aldatu gabe. HPBdun ikasleak bat egin beharko du eskolan dauden egitura eta prozedurekin eta eskolan, aldiz, ez dira funtsezko aldaketarik egingo.
Hezkuntza inklusiboan, ordea, eskolak ahalegin bereziak egiten ditu HPB dituzten ikasleen beharrak asetzeko. Hezkuntza inklusiboan, eskolak sistemak eta egiturak egokitzen ditu HPB dituzten ikasleak beste ikasleekin batera hezteko, ikasle guztien beharra asebetetzeko asmoz. Egokitze-prozesuaren zati gisa, aldaketak gerta daitezke eskola-curriculumean, kideen jarreren lanketetan eta balioetan, irudien eta ereduen aldaketan, bai eta eraikinean bertan ere, aldaketa arkitektonikoak-eta.
Egungo ikuspegiak
Hezkuntza inklusiboa printzipio orokor bat da, eta komunitatearen kultura, hezkuntza-politikak eta ikaskuntzen eta irakaskuntza-praktikak barneratzea du helburu. Horrela, pertsona guztiek, edozein jatorri sozioekonomiko eta kultural izan, eta norberaren berezko edo eskuratutako gaitasunak edozein hezkuntza-testuingurutan ikasteko aukera berdinak izan ditzaten lortu nahi da, eta, horrela, gizarte bidezkoak eta berdintasunezko gizarteak sortzen lagundu.
Gaur egun, eskola erregularra aldatu egin da XXI. mendeko gizarteak planteatzen dituen premiei erantzuteko. Orain, "eskola integratzaileak" dira, teorian behintzat, mendebaldeko gizarteetan, eskola inklusiboak, eta zailtasun bereziak dituzten haurrak testuinguru erregularreko beste subjektu batzuekin batera ikas dezakete, ezagutzak eta jarrerak integratuz. Erronka handia da, baina helburuak, egitasmoak eta aukerak ere handiak dira.
Hezkuntza inklusiboaren ikuspegia premisa honetatik abiatzen da: ikasle guztiek, beren izaera partikularra edozein dela ere, ikas dezakete, baldin eta beren hezkuntza-inguruneak beharrezko baldintzak eskaintzen baditu eta guztientzako ikaskuntza-esperientzia esanguratsuak ematen baditu. Horrek esan nahi du leku jakin bateko haur guztiek batera ikas dezaketela. Hezkuntza-subjektuak, beren eraikuntzan eta garapenean, denak berdinak dira gizaki gisa, eta, aldi berean, desberdinak dira beren nortasun pertsonalagatik edo jatorriagatik. Ikasle guztien prestakuntzak hezkuntza eskaintza askotarikoa eskatzen ditu.
Zappalá, Köppel eta Suchodolski egileen arabera hezkuntza inklusiboak irakaskuntza-jardunaren birformulazioa eskatzen du, honako hauek garatzen lagunduko duten estrategia pedagogikoak ezarriz:
Bestalde, Masferrerrek eta Peñalverrek hezkuntza inklusiboa lantzen dute, hezkuntza-erakundeek berek betetzen duten rola kontuan hartuta, eta alderdi hauek nabarmentzen dituzte, besteak beste: beharrezko baliabide materialak eta giza baliabideak hornitu eta kudeatzea, klaustroa dinamizatzea estrategia espezifikoak garatzeko, konpromiso esplizitua hartzea ikastetxeko dokumentuetan sartzeko (Hezkuntza Proiektua, Curriculum Proiektua, Urteko Plana eta Memoria) edo familiak parte hartzera bultzatzea.
Hezkuntza inklusiboa: erronkak eta aukerak
Inklusioaren eta berdintasunaren printzipioetan oinarritutako hezkuntza-sistema berri bat sortzean, erronka asko ditu gaur egungo mundu globalizatuan. Informazioaren eta ezagutzaren gizarteak, aurrerapen teknologikoarekin, aldaketa sakonak eragin ditu, eta oraindik eskoletan aldaketa azkar horiek prozesatzen ari dira.
Gaur egun, tresna teknologikoak eguneroko bizitzako hainbat alderditan txertatu dira, eta, bereziki, hezkuntzan eragina izan du hezkuntza-eredu berri bat sortzeko, aukera eta itxaropen berriak sortzeko. Herrialde bakoitzak eta erakunde bakoitzak egoera desberdina izango du, baina orokorra da hezkuntza ingurune birtualetara aldatzeko joera, mundu birtuala eskoletan sartzeko joera.
Aukera berrien arloan, hezkuntza birtuala edo urrutiko hezkuntza ikaskuntza-ingurune birtualen bidez eskaintzeko bide berriak daude. Hezkuntza mota horrek ezintasun-egoeran egon daitezkeen pertsonei sarbidea eman ahal die, eta kontu hauei heltzeko aukera ematen die:
Ikasgela inklusiboak
Ikasgela inklusiboak dira, hain zuzen ere, gela horietan ikasle guztiak barneratzen direla sentitzen dutenenean, eduki- eta balio-ikaskuntzan aurrera egiteko behar dutena jasotzen dutelako; ikasleek hautematen dute eta egiaztatzen dute ez direla soilik jasotzen ari, ekarpenak ere egin ditzaketela.
Hauek dira ikasgela inklusibo horietan erabil ditzakegun hezkuntza-tresna batzuk:
- Ikaskuntza kooperatiboa, ikaslearen elkarreraginaz baliatzeko, curriculumarekin lotutako helburu guztiak lortzen saiatuz. Bere ahalmenez ohartzea, taldean lan egitea nolakoa den eta zein onuragarria den ikastea eta jakitea. Azpimarratzekoa da ikasle batek beste bati eman diezaiokeen laguntzak zelako ekarpena izan daitekeen laguntza emailearentzat eta jasotzailearentzat.
- Irakasleak harreman afektibo ona izatea ikasleekin; izan ere, zenbait ikerketaren arabera, tratu ona oso garrantzitsua da, ikasleen erreakzio txarrak saihesteko, izaera desinteresatua eta eskuzabala sustatzeko.
- Osagai ludikoak konfiantza-, sormen- eta askatasun-gune bat sortzen laguntzen du gure ikasleen irakaskuntza-/ikaskuntza-prozesuan. Jolasaren bidez ikasteko bidea zabaltzea itzela da. Nabarmentzekoa da teknika horren bidez ikasleen arteko hurbilketa sustatzen dela eta haien arteko harremanak hobetzen direla.
Estrategia didaktikoak
Hezkuntza inklusiboa lortzeko, beharrezkoa da hezkuntza tradizionalaren kontzeptu batzuk aldatzea, eta eskola magistral tradizionalak baztertzea. Ikaskuntza aktibo eta ludiko bihurtu behar da. Ikasleei analisirako eta sintesirako, gaitasun kritikorako eta erabakiak hartzeko eta aldaketara egokitzeko gaitasuna garatzen utziko zaie. Ikasten ikasteko eredu malgua planteatu behar da.
Sormena eta problemak ebazteko gaitasuna garatzen dituzten estrategia horiek ikaslearen prestakuntza indartzen dute, eta eguneroko bizitzako edozein egoera konpontzeko aukerak ematen dizkiote. Pentsamendu kritikoa eta sortzailea garatzeko, ideia-jasa, sinektika eta galdera didaktikoa, maieutika, bezalako tresnak erabiltzen dira. Eta ikasleak bere garapenaren ardura har dezan eta autoebaluazio zentzua har dezan, proiektukako lanak erabiltzea proposatzen da.
Goniurosaurus toyamai
Goniurosaurus toyamai Goniurosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Eublepharidae familian sailkatuta dago.
Hezkuntza inklusibo
Estrategia didaktikoak
Ikasteko gune aktiboa eta ludikoa lortzeko tresnen adibide batzuk.
Bibliografia
Bibliografia nahiko zabala topa daiteke esteka honetan, ( eta gehien bat).
Sainte-Alauzie
Sainte-Alauzie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Alauzie udalerrian erroldatutako biztanleak 139 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 91 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 58 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (29 gizon eta 25 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Alauzie udalerrian 53 unitate fiskal zeuden, 127 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.417 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Sainte-Alauzie udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 550 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fomoré
Fomoré edo Fomoriarrak edo Fomoriatarrak (irlanderaz Fomóiri edo Fomóraig; ingelesez Fomorians). Aintzineko Irlandan bizi omen ziren erdi-jainkozko izaki erraldoien arraza, Greziar mitologiako Titaten antzekoak. Irlandar mitologiako Heriotz, Gaiztakeri eta Gauaren jainkoak ziren, itxura ezberdinetako inpernuko aberrazioak: batzuek begi, oin edo esku bakarra zuten; beste batzuek abere buruak, orokorrean ahuntzarena, beste batzuek aldiz ez, Elatha-k bezala, hau ilehoria eta ederra zen.
Ezaugarriak
Ozeano ezezagunetik haruntzago zegoen lurralde ilun bat zuten bizilekutzat, eta haien etorrera beleek iragartzen zuten.
Balor-ek kopetean begi bat zuen eta beste bat garondoan, haien erregea zen. Emakumezko azti eder bat zen heriotzaren mezularia, honi hiltakoen arimak ematen zizkion. Bere bidaietan beirazko txalupa nat erabiltzen zuen eta gazteak bere edertasunaren xarmaz liluraturik gelditzen ziren, bere atzetik joaten ziren eta honek formoriatarren herrialdera eramaten zituen, han esklabu bilakatuz.
Historia
Partholon eta bere herriaren aurka borrokatu ziren, eta Irlandako Uhartean bizi ziren Partholon-en ondorengoen biziei amaiera eman zien izurrite bubonikoaren ondoren, fomoriatarrek birpopulatu zuten uhartea berriz.
Baina borrokak sortu ziren berriz, oraingoan Nemed-tarrekin (hilen lurraldeetatik etorritakoak). Nemed-ek lau fomoretarrei batera borroka egiteko erronka luzatu zien eta lau borrokaldietan galdu egin zuen, bere biziari ere amaiera emanez, honenbestez fomoretarrek beren nagusigoa irlandar lurraldeetan zehar ezarri zuten.
Aldi honetan boterea lortu nahian bi errege zeuden liskarretan: Connan eta Morc. Biak ere agintekeri latza zuten ezarria Nemed-tarren gain, azken hauek altxatu egin zirelarik. Beren hiru buruzagien agintepean uhartean barneratu eta dorrea hartu zuten. Morc-en ekintza oldarkor batek Nemed-tarren biziekin amaitu zuen, haietako 30 izakien salbuespenarekin. Bizirik gelditu zirenen azken talde hau Irlandako itsasoen ondoan hil zirela esan ohi da.
Aipamenak
Donnelly, Ignatius L.. Atlantis: The Antediluvian World. Dover Publications. Page 406. ISBN 0-486-23371-5.
Dong Ampham Biodibertsitate Kontserbazio-Gune Nazionala
Baso anitzez osatutako gunea, 200.000 hektarea inguru dituena, Laoseko Biodibertsitatea Kontserbatzeko Eremu Nazionaletako bat osatzen du. 1993ko urriaren 29an ezarri zen. "Asiako hego-ekialdeko penintsulako hego-ekialdean geratzen diren lur baxuetako eta baso tropikaletako azken eremu osorik batzuk" ditu. Parkea zeharkatzen duten ibaien artean Xe Kaman ibaia eta Xe Xou ibaia daude. Hezeguneetan Siameko krokodilo eta elefante populazioak daude eta katu handiak parkean bizi direla ezaguna da. Nong Fa aintzira bolkanikoa bere barruan dago.
Rexpoëde
Rexpoëde Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rexpoëde udalerrian erroldatutako biztanleak 1.754 ziren. Familiak 636 ziren, horien artean 124 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 208 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 268 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 678 etxebizitza zeuden, 641 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 660 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 641 etxebizitza nagusietatik 481 bere jabearen bizilekua ziren, 148 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 21 etxek bi gela zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 137 etxek lau zituzten eta 425 etxek bost zituzten. 446 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 284 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Rexpoëde udalerrian 653 unitate fiskal zeuden, 1.824 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.246 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 67 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 3 zurginak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 3 harategiak ziren.
2000. urtean Rexpoëde udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.232 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Avenal (Kalifornia)
Avenal Kaliforniako hiri bat da. Kings konderrian kokatua dago. 2010ean 15,505 biztanle zituen, 50.3 kilometro koadrotan banatuta.
Atlapetes leucopterus
Atlapetes leucopterus Atlapetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Sphoeroides spengleri
Sphoeroides spengleri Sphoeroides generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Takehiro Tomiyasu
Takehiro Tomiyasu (冨安 健洋) Japoniako futbolaria da.
Girkan parke nazionala
Girkan parke nazionala (hango hizkuntzan Hirkan Milli Park) babestutako eremu bat da Azerbaijanen. 2004ko otsailaren 9an sortu zen, eremu administratibo batean Larrainnkmutan eta Astaran, sobietar garaian 1936ko abenduan sortutako estatu-erreserba zahar batean oinarrituta. Eskualde menditsua da, baso primarioz erabat estalia, eta erabat babestuta dago. 42.797 hektarea ditu (427,97 kilometro karratu).
Girkan parke nazionalak baso subtropikal heze eta epel hezeak babesten ditu Lenkaran lautadan eta Talysh mendietan, animalia-espezie eta landare endemiko asko babestuz.
Girkan parkeko ekosistema, Caspioko (Girkan) hircanoen baso mistoen ekorregioarena da; leku bat non lautada oparoa eta basoak (subtropikalak eta epelak) dauden, Talysh mendiak erabat estaltzen dituztenak eta Lankaran lautada zati batean estaltzen dutenak.
Klima
Girkan parke nazionala k, normalean, oso hezetas un handia eta prezipitazio ak izaten ditu urte osoan zehar; batez beste, 1.400 mm-tik 1.600 mm-ra izaten da urtean lautad etan eta 1.800 mm-ra mendi etan. Urteko prezipitazio maximoa Azerbaija ngo prezipitazio altuena da. Girkan estatu-erreserbak klima heze subtropikala du lautadan, klima ozeanikoa goraldi ertainetan eta klima heze kontinentala mendien gailurrean.
Goratze motak, plubiositate ugariak eta baso primarioen presentziak biota-aberastasun ezohikoa ematen diote parkeari.
Your Highness
Your Highness (euskaraz Zure Gorantasuna), 2011ko David Gordon Green estatubatuarrak zuzendutako abentura eta fantasiazko komedia film bat da. Danny McBride, James Franco, Natalie Portman, Zooey Deschanel, Justin Theroux, Toby Jones eta Damian Lewis aktoreek antzeztu zuten.
Hans Adolf Krebs
Sir Hans Adolf Krebs (Hildesheim, Alemania, 1900eko abuztuaren 25a - Oxford, Ingalaterra, 1981eko azaroaren 22a) biokimikaria izan zen, azido zitrikoaren zikloa (Krebsen zikloa) aurkitzeagatik Nobel sariduna eta zaldun izendatua izan zena.
Your Highness
Argumentua
Erdi Aroa, Mourneko Erresuma, Thadeous (Danny McBride) bizi osoa Fabious (James Franco) anai nagusiak bere balentria harrigarriengatik herriaren esker ona nola jasotzen duen ikusis igaro du, Thadeousek hura berdindu ezin dezakela jakinik bizio txarretan eta parrandan ibili den bitartean. Baina Leezar aztiak (Justin Theroux) Fabiousen emaztegaia den Belladona (Zooey Deschanel) bahitzen duenean, bi anaien aita den Tallious erregeak (Charles Dance) bere seme gazteenari ultimatum bat emango dio: Belladona erreskatzea lortzen ez badu, bere bizimodu parrandazale eta libertinoarekin ezin izango du. Honela bere anaia Fabious eta Isabel (Natalie Portman) emakume gerlariarekin Belladona askatzeko helburuz bidai arriskutsu ekingo diote. Thadeousek barnean daraman heroia ateratzea lortuko balu, bere anaiari erresumaren suntsiketa eragozten lagundu ahalko lioke. Baina horrela ez bada, ez dute soilik koldartzat hartuko, Ilunpearen Aroaren egunsentiaren lekuko ere izango da.
Hans Adolf Krebs
Biografia
Hildesheimen jaio zen 1900ean. George Krebs otorrinolaringologoaren semea zen. Ikasketak herrian bertan hasi zituen eta ondoren medikuntza ikasi zuen Göttingen, Friburgo eta Hanburgoko unibertsitateetan (1918-1925) eta ondoren kimika ikasi zuen urtebetez Berlinen. 1930an Kaiser Wilhelm Institutuan Otto Warburgen laguntzailea izan zen.
1932an Alemaniako armadan sartu zen baina urte betera berriro medikuntzara itzuli zen eta urearen zikloa aurkitu zuen Friburgoko unibertsitatean. Judua zenez 1933an Alemania Nazitik ihes egin behar izan zuen eta Cambridgeko Unibertsitatean sartzeko gonbidapena jaso zuen. 1937an azido zitrikoaren zikloa deskribatu zuen, gerora bere izena eramango zuena.
1945ean Sheffieldeko unibertsitatean biokimika irakasle hasi zen eta 1954ean Oxfordeko Unibertsitatera joan zen eta bertan aritu zen erretiratu zen arte. 1957an eman zioten azido zitrikoaren aurkikuntzarengatiko Nobel Saria eta 1958 zaldun (Sir) izendatu zuten. Oxforden bertan hil zen 1981ean.
Goniurosaurus yamashinae
Goniurosaurus yamashinae Goniurosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Eublepharidae familian sailkatuta dago.
Orret
Orret Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Orret udalerrian erroldatutako biztanleak 24 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 19 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 17etxeak ziren. 11 etxebizitza nagusietatik 10 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 15 ziren, horien artean 11 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 11 pertsona aktiboetatik 10 lanean zeuden (5 gizon eta 5 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
2000. urtean Orret udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 216 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guilherme Almeida Augusto
Guilherme Almeida Augusto (1993ko urtarrilaren 29a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy.
Gasparita-(La)
Gasparita-(La) fosfato motako minerala da eta monazite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gasparita-(La) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Gonatodes taniae
Gonatodes taniae Gonatodes generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Northumbria
Northumbria edo Northhunbria (Antzinako ingeleraz Norþanhymbra / Norþhymbre) gaur egungo Ingalaterran eta Eskoziako hegoaldean zegoen erresuma anglosaxoi bat izan zen Erdi Aroan. Humber ibaiaren estuarioaren iparraldean kokatzen zuen bere hegoaldeko muga, hortik bere izena.
Northumbriako lehen erregea Aethelfrith izan zen. VII. mendearen hasieran Bernicia eta Deira erresumak batu zituzten. XII. mendeko Henry Huntingdonekoaren testuan Heptarkiaren barruan kokatu zuen. Bere garairik hoberenean Humber estuarioaren iparraldetik Mersey ibaira eta Fortheraino hedatzen zen (Edinburgo izango zena barne). Baliteke ere handiagoa izana iparralderantz.
Deira izan zena Danelawek konkistatu zuenean Wessexekin batera Ingalaterrako Erresumara osatzera pasa zen. Bernicia izan zena Bikingoen Erresumaren esku geratu zen. 954. urtean daniarrak botatzea lortu zuten baina 1018. urtean Tweed ibaietik iparraldera zeuden lurrak Eskoziaren menpe geratu ziren, bi nazio hauen arteko muga ordutik aurrera ibai horretan aurkitzen delarik. Aurrerago eztabaida gehiago egon ziren baina Yorkeko Anglo-Eskoziar Tratatuak 1237an muga ofizialki zegoen lekuan uztea erabaki zuen, Northumbriaren hegoaldea Ingalaterraren esku geratu zelarik.
Gaur egungo Northumberland konderriaren izena erresuma honetatik dator, nahiz eta bere mugak askoz ere txikiagoak izan.
Meteorizazio
Meteorizazioa lurraren azalean dauden arroken aldakuntza, ondoriozko desintegrazioa eta deskonposaketa da, atmosfera, ura eta izaki bizidunen eraginez eta prozesu fisiko, kimiko nahiz biologikoen bitartez. Meteorizazioak arroken disgregazio edo birrintzea dakar, hau da, arroka trinko batetik txikiago batzuk sortzea. Erosioa ez bezala, arroka dagoen tokian bertan gertatzen da, materialen garraio edo mugimendurik gabe.
Meteorizazio fisikoa
Ez ditu materialaren izaera mineralogiko eta kimikoak aldatzen arroka txikitzerakoan. Hainbat prozesu fisiko daude:
Meteorizazio kimikoa
Arroka bere izaera kimiko zein mineralogikoa aldatuz birrintzen da. Alterazioa ere deitua da fenomeno hau.
Alterazioan ura oso beharrezkoa da, ioiak garraiatzen dituelako. Beraz, zenbat eta ur gehiago arroka baten barnean, orduan eta meteorizazio kimiko handiagoa egongo da.
Sartzen den ura ez da garbia izaten: NO2 edo CO2 bezalako elementu kimikoak izaten ditu. Honek ura azido bilakatzen du.
Alterazio mota ezberdinak daude:
Meteorizazio biologikoa
Izaki bizidunek eragindako erosioa. Bereziki, landareen sustraiek (meteorizazio fisikoa) eta humusak (meteorizazio kimikoa). Landareen sustraiak arroketako pitzadura txikietan sar daitezke eta hauek apurtu, sustraiak handitzen doazelako. Estalki belarkarei dagokienean, meteorizazio kimikoa egin dezakete, besteak beste karbonatazioa edo hidrolisia, haiek dauden eremuetan hezetasuna handitu egiten delako. Estalki belarkara hauetako bat, Euskal Herrian ugarienetakoa, goroldioa da. Animaliek eta bestelako izaki bizidunek ere gauzatu dezakete meteorizazio biologikoa, zeharka bada ere. Animali orok arnasketa zelularra egiten duenean karbono dioxidoa askatzen duenez, karbonatazioa errazten dute. Landareek eta beste izaki bizidun batzuek ordea, fotosintesia egitean oxigenoa askatzen dutenez, oxidazioa errazten dute.
Kondentsadore
Kondentsadore hitzak hainbat adiera ditu:
Bos acutifrons
Bos acutifrons Bos generoaren ordezkari zaharrena da. Antzinako bovido hau India aldean biz omen zen Pleistozenoaren erdi aldean. Oro har onarturik dago espezie honetatik datozela beste gainontzeko bobido espezieak.
Duela 1.5-2 milioi urte inguru, Indiako uroak Bos acutifrons-engandik garatu ziren, eta handik gainontzeko uroak sortu ziren Indiako uroa beste lekuetara hedatzerakoan.
Lauriers (Bordeleko tranbia)
Lauriers Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Senon udalerrian dago.
Sobrarbe
Sobrarbe Aragoiko (Espainia) eskualde mugakidea da, Huescako probintziaren iparraldean dagoena Frantziaren ondoan hain zuzen ere, Pirinioetan bete-betean.
Alestopetersius nigropterus
Alestopetersius nigropterus Alestopetersius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Sobrarbe
Biello Sobrarbe, Solana de Burgasé, Ribera de Fiscal eta Tierra de Buxo zonaldeak barne hartzen ditu.
Ainsa-Sobrarbe eta Boltaña dira hiriburuak, eta guztira 19 udalerri daude. 2.202,7 km²-ko azalera du eta 2005ean ia 7.000 pertsona bizi ziren bertan.
Ingurune naturala
Hiru natura parke barne hartzen ditu eskualde honek: Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionala, Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea eta Posets-Maladetakoa. Erdialdeko Pirinioko hirugarren tontorrik altuena hemen kokatuta dago: Monte Perdido (3.355 m) alegia. Beste tontor ezagunak Soum de Ramond edo Pico Añisclo (3.254 m), Bachimala edo Punta Schrader (3.177 m) eta Taillon (3.144 m) dira.
Chistau, Ara, Zinca, Puertolas, Bió eta Brotoko ibarrek osatzen dute zonaldea.
Udalerriak
2005eko datuen arabera horrela zeuden eskualdeko udalerriak biztanle kopuruari dagokienez ordenaturik eta aragoierazko izenak erabilita:
Aragoiera
Eskualdean erdialdeko (Bielsa) eta ekialdeko (Chistauko ibarra eta A Fueva) aragoierazko hiztunak bizi dira, gaztelera hizkuntza nagusia baldin bada ere. Aldizkariei dagokienez, aipatzekoak dira "El Gurrión" (A Buerda) eta "Monte Perdido" (Sobrarbe).
Historia
Sobrarbe "Marca Hispanica" izeneko frankoen eskualdeko konderria izan zen, 724 eta 1045 urteen artean esistitu izan zena Aragoiko Erresuma sortu arte.
Sabbia
Sabbia Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sabbiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Morés
Morés Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 444 biztanle zituen 23,5 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.
Atlapetes albiceps
Atlapetes albiceps Atlapetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Cerbillona HM Orratza
edota Cerbillona Hego-Mendebaldea Orratza, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.048 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
Moros
Moros Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 469 biztanle zituen 53,5 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago. Erdi Aroko erdigune ikusgarria du.
Azusa (Kalifornia)
Azusa Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 46,361 biztanle zituen, 25 kilometro koadrotan banatuta.
Hidemasa Morita
Hidemasa Morita (守田 英正) Japoniako futbolaria da.
Josenildo Brito da Silva
Josenildo Brito da Silva, Nildo (1993ko abuztuaren 23a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy.
Imparfinis spurrellii
Imparfinis spurrellii Imparfinis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Goniurosaurus yingdeensis
Goniurosaurus yingdeensis Goniurosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Eublepharidae familian sailkatuta dago.
Inpresioa, eguzkia sortzen
Inpresioa, eguzkia sortzen (Impression, soleil levant) Claude Monetek 1872-1873an egindako margolana da, Inpresionismoari izena eman ziona. Egun, Marmottan-Monet museoan dago, Parisen.
Le Havreko kaia da ageri, baina pintzelkada gutxi emanda; hortaz, irudi zehatza izan ordez, iradoki egiten dute koloreek. Honela azaldu zuen Monetek:
Margolana 1874an paratu zen ikusgai lehendabiziko aldiz, inpresionisten lehenengo erakustaldi independentean, nahiz eta oraindik izen hori ez izan. Louis Leroy kritikariak, koadro honen izena hartuta, “Inpresionisten erakustaldia” deitu zien bere kritikan.
Gatedalita
Gatedalita mineral bat da eta braunite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gatedalita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Gonatodes tapajonicus
Gonatodes tapajonicus Gonatodes generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Ľuboriečka
Ľuboriečka Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 11,68 km²ko azalera du eta 142 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1335. urtekoa da.
Salasco
Salasco Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Salascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laura Pigossi
Laura Pigossi Herrmann de Andrade (1994ko abuztuaren 2a) brasildar tenislaria da.
Pigossik bakarkako zazpi eta binakako 41 titulu irabazi ditu ITF Zirkuituan. 2021eko azaroaren 8an, munduko 218. postua lortu zuen bakarkako sailkapenean. 2020ko otsailaren 3an, 125. postura iritsi zen WTA binakako sailkapenean.
2013az geroztik Brasileko selekzioarekin Fed Cup txapelketan hartu du parte.