cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahate buztanluze
Udan iparraldeko Europan, Asian eta Ipar Amerikan bizi da. Neguan hegoalderantz migratzen da eta orduan agertzen da Euskal Herrian.
Deskribapena
Ahate handia da, 51-66 cm arteko luzera eta 79-87 cm arteko hego-zabalera ditu. Arra emea baino dezente handiagoa da, arrak 1.360 gramo pisa ditzake eta emeak 1.135 gramo gehienez. Ahate liraina da, lepo luzea duena eta buztana ere luzea, hortik bere izena.
Sexu dimorfismo handia du, anatida gehienek bezala. Arrak txokolate koloreko burua du eta alboetan marra zuri fin bat lepoan bat egiten dutena. Bularraldea ere zuria du. Gainerako gorputza grisa da, lerro fin finez apaindua, eta ipurtaldea berriz zuria luma beltzez bukatzen dena. Hegoetan luma beltz batzuk baditu eta ispilutxoa berdea da. Mokoa luze samarra da eta beltza, baina alboetan kolore urdina dauka. Ahatearen ezaugarri nabarmenena buztanaren erdian dituen bi luma luzeak dira. Emeak kolore arreak ditu eta ispilutxoa ere marroia du, ertz zuriz mugatua. Mokoa ere arrarena baino ilunagoa da. Gainerako anatida emeetatik bereitzen duena buztaneko luma luzeak dira.
Eklipsean dauden arrek emearen antzeko lumaia hartzen dute, baina beren lumaiaren patroia nabaritzen da.
Azkar egiten du hegan, horretarako hegoak pixka bat atzerantz bideratzen ditu. Lurrean ongi ibiltzen da eta igerilari ona ere bada.
Habitata
Kumatzeko sakonera txikiko hezeguneak atsegin ditu eta ur ertzetako zelaiak erabiltzen ditu. Negu partean kostaldean edo kostaldetik gertu dauden hezeguneak erabiltzen ditu, Txingudiko padura edota Salburuko parkea adibidez.
Ugalketa garaitik kanpo hegazti taldekoia da eta multzo handiak osatzen ditu beste anatida espezie batzuekin batera.
Elikadura
Belarjalea da, baina dieta osatzeko intsektuen larbak eta moluskuak ere jaten ditu. Igerian ari dela burua murgildu eta hondoko lokatzetan bilatzen du janaria. Lepo luzea duenez 30 cm-tako sakoneraraino iristen da. Lehorrean zekaleen haziak jaten ditu eta lurretik errizomak eta tuberkuluak ateratzen ditu.
Ugalketa
Neguan hasten dituzte eztei dantzak eta ugaltzeko lurraldeetara iristen direnerako bikoteak eratutadaude. Emeak egiten du habia, ur ertzean dagoen zuloa izaten da eta landare hondarrez eta lumatxaz estaltzen du. 7-9 arrautza zurixka jartzen ditu, batzutan berde edo gris tono suabea dutenak. 22-24 egunetan zehar txitatzen ditu eta txitak jaio eta ordu gutxitara gai dira beren kabuz elikatzeko. Hurrengo egunetan emeak zaindu eta elikatuko ditu eta 40-45 egun dituztenean erabat garaturik egongo dira. Harrapariek arrautzak jaten badituzte bigarren kumaldi bat izaten dute.
Ezagutu izan den ahate buztanluze zaharrenak 27 urte eta bost hilabete hartu zituen, Herbehereetako ahate bat izan zen.
Taxonomia
Espeziea lehendabizikoz Linnaeusek deskribatu zuen, Systema naturae 1758ko bere liburuan hain zuzen ere. Anas acuta izena eman zion, latinez Anas "ahatea" da eta axuta berriz "zorrotza".
Ipar hemisferioan hedadura handia hartzen duen arren ez zaio azpiespezierik ezagutzen.
Montreuil (Vendée)
Montreuil Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montreuil udalerrian erroldatutako biztanleak 821 ziren. Familiak 304 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 119 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cratogeomys gymnurus
Cratogeomys gymnurus Cratogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Union (Iowa)
Union Iowako hiri bat da. Hardin konderrian kokatua dago. 2010ean 397 biztanle zituen, 1.42 kilometro koadrotan banatuta.
Montreuil (Vendée)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 359 etxebizitza zeuden, 311 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 355 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 311 etxebizitza nagusietatik 256 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 167 etxek bost zituzten. 266 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 127 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 165 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 532 ziren, horien artean 385 aktiboak ziren eta 147 inaktiboak ziren. 385 pertsona aktiboetatik 358 lanean zeuden (207 gizon eta 151 emakume) eta 27 langabezian zeuden (8 gizon eta 19 emakume). 147 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montreuil udalerrian 315 unitate fiskal zeuden, 827,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.290 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 margolariak, 1 zurgina eta 1 apaindegia.
2000. urtean Montreuil udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 850 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
AP-51
AP-51 edo Ávila - Villacastín Autobidea Gaztela eta Leonko autobidea da. Villacastín eta Ávila lotzen duen autobidea da.
Gesal
Konposizioa
Itsasoko ura ur-disoluzioa da (H2O), hainbat sustantziarekin batera. Elementu kimikoen 2/3 daude itsasoko uretan sartuta, nahiz eta ia ez detektatzeko moduko kantitateetan izan. Sei osagaik, guztiak ioiak, solutuen % 99 osatzen dute. Ondoko taulan ageri dira.
Uretan disolbatutako ioiak
Arrokek hainbat mineral dituzte, eta arroka hori uretan sartzen denean, meteorizazio kimikoa jasan egiten du. Prozesu horretan arroka gehiena disolbatu egiten da, eta disolbaezinak diren mineralak geratzen dira ale aske bezala. Jatorrizko mineralak osatzen zituzten ioiak, Na+, K+, Ca2+, Cl-, daude uretan disolbatuta. Horrela itsasoratzen ibaiko urak disolbatutako ioi kantitate altuak ditu, % 96,5 H2O da; eta % 3,5, disolbatutako ioiak.
Gazitasuna
Gazitasunaren konposizioa sinplifikatzen da, osagai honen proportzioak beti ia berdinak direlako, nahiz eta ozeano guztien kontzentrazioa aldagarria izan. Kontzentrazio horri gazitasuna esaten zaio eta milakoetan neurtzen da (‰). Bere konposizioaren unibertsaltasunari esker, gazitasuna ioi bakar batez neurtzen da, kloruro ioiaren arabera (Cl-).
Gazitasuna aldatu egiten da arro batetik bestera, latitude batetik bestera edota sakonera batetik bestera.
Itsaso ireki guztien artean, Itsaso Gorria da gazitasun handiena duena (% 40). Beste aldetik, Itsaso Baltikoa da gazitasun gutxien duena (% 6 Botniako golkoko ur gainazalean), duen sakontasun txikiagatik, klima hotzagatik eta bere topografia itxiagatik, ez baitu itsaso mundialarekin ia trukaketarik.
Eroankortasun elektrikoa
Itsasoko urak konduktibitate handia dauka, non uraren polaritatea eta ioi disolbatuen aniztasuna laguntzen dute. Ioi bat, positiboki eta negatiboki kargatutako atomoa da, eta beraz, elektroiak elkarbanatzen ditu inguruarekin. konduktibitatea aldatzen da tenperatura eta gazitasunarekin ( gero eta gazitasun handiagoa orduan eta konduktibitate handiagoa).
Dentsitatea
Itsasoko uraren dentsitatea bere propietateen artean garrantzitsuenetarikoa da, bere bariazioa korronteak sortzen baititu. Itsasoko ur tipikoaren dentsitatea (ur gazia, % 3,5 gatz disolbaturekin) izaten da normalean 1,02819 kg/L -2 gradu zentigradutan, 1,02811 0 gradu zentigradutan, 1,02778 4 gradu zentigradutan, etab.
Itsasoko uraren dentsitatea, hiru faktoreen araberakoa da: gazitasun (s), tenperatura (t) eta presioa (p). Gazitasuna sinbolizatzeko ρ (rho) hizki grekoa erabiltzen da normalean, eta aurreko hiru aldagaien funtzioa dela adierazteko ρ(s,t,p) idazten da.
pH
Itsasoko uraren pHa 7.5 eta 8.4 tartean dago eta tenperaturaren arabera aldatu al da, tenperatura igotzen bada, pHa jeixten du.
Saint-Laurent-d'Andenay
Saint-Laurent-d'Andenay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-d'Andenay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.061 ziren. Familiak 397 ziren, horien artean 77 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 134 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 174 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 428 etxebizitza zeuden, 400 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 346 etxeak ziren eta 77 apartamentuak ziren. 400 etxebizitza nagusietatik 284 bere jabearen bizilekua ziren, 113 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 147 etxek lau zituzten eta 164 etxek bost zituzten. 307 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 147 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 210 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 678 ziren, horien artean 499 aktiboak ziren eta 179 inaktiboak ziren. 499 pertsona aktiboetatik 426 lanean zeuden (243 gizon eta 183 emakume) eta 72 langabezian zeuden (26 gizon eta 46 emakume). 179 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 ile apaindegiak eta 1 apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santa Eulalia eliza (Itoitz)
Santa Eulalia eliza Longidako Itoitz urpeko herrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da.
Maruggio
Maruggio Italiako udalerri bat da. Tarentoko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Santa Eulalia eliza (Itoitz)
Eraikina
Herriaren erdian Santa Eulalia parrokia-eliza dago. Habearte bakarra du, gurutzadura itxurako alboko kaperekin, dorrea oinaldean eta burualde zuzena. Eliza osoa tertzeletedun gangez estalita dago, eta XVI. mendean eraiki zutela adierazten dute. Jatorrizko erretaula mende bereko hasierakoa da, eta azken gotikoko lan sakonekin apainduta dago oraindik. Herriko erliebedun bi taula Miguel Espinalen estiloarekin erlazionatuta daude. Itoizko Andre Mariaren irudia, ezkerreko hankan Haurra eserita duen Birjinaren tailu gotikoa da, XIV. mendekoa.
Maruggio
Mugakideak
Maruggiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lehen hizkuntza
Gizabanako baten lehen hizkuntza (jaiotzetiko hizkuntza edo ama hizkuntza izenez ere ezaguna) gizabanako horrek jaiotzetik ikasi duen hizkuntza da, edo gizabanako horrek hobekien hitz egiten duen hizkuntza. Askotan, kultura nortasun soziolinguistikorako oinarri izaten da.
Gizabanakoak, beraz, lehen hizkuntza bat baino gehiago izan ditzake; oso ohikoa dugu euskal herritar batek Euskal Herriko hiru hizkuntza nagusietatik (euskara, frantsesa eta gaztelania) bi lehen hizkuntzatzat izatea.
Ama hizkuntza terminoa gaur egun zehaztasun gabekotzat eta sexistatzat jotzen da, lehen hizkuntza ez baita beti amagandik jasotzen.
Ikasketa
Oro har, haur batek familiaren bitartez ikasten ditu bere lehen hizkuntzaren oinarriak. Lehen hizkuntzarekin lortzen duen gaitasuna oinarrizkoa du ondorengo ikasketetarako, lehen hizkuntza pentsamenduaren oinarria dela uste baita. Lehen hizkuntza ondo-ondo ez ikasteak bigarren hizkuntza k ikastea zailtzen du, eta horrenbestez berebiziko garrantzia du gizabanakoaren hezkuntzan.
Elebitasuna
Norbaitek bi hizkuntza edo gehiago lehen hizkuntzatzat dituenean, elebiduna, hirueleduna... edo eleaniztuna dela esaten da. Hizkuntza horien ikasketa ordenak ez du zertan horietan duen jakintza maila adierazi. Adibidez, litekeena da batek euskara ikasi izana lehenengo, baina ondoren Ingalaterrara bizitzera joan eta ingelesez maila hobea izatea.
Elebitasuna oso zabalduta dago munduan. Esate baterako, Euskal Herrian; Hego Euskal Herrian ohikoa da euskara eta gaztelania izatea lehen hizkuntza; eta Ipar Euskal Herrian, euskara eta frantsesa.
Periodo kritikoaren hipotesia
Lehen hizkuntza ikasteko gaitasuna eta adinaren inguruan periodo kritikoaren hipotesia sinesgarritzat hartu izan da. Hipotesi honek iradokitzen du gizabanakoek haurtzaroko adin jakin baten ondoren hizkuntza bat ikasteko gaitasuna galtzen dutela.
Noam Chomskyren azken teoria onartuenaren arabera, lehen hizkuntza bat 12 urte izan arte ikas daiteke. Adin horretatik aurrera, gizabanako batek hizkuntzaren ikasketan nekez lortuko du hain maila altua, eta adin horretara ezkero ikasitako hizkuntzak bigarren hizkuntzatzat hartu ohi dira, salbuespenak salbuespen.
Noiz edo noiz aurkitu izan diren estimulu goiztiarrik gabeko umeak, prentsan-eta "ume basatiak" deiturikoak, hipotesi honen aldeko argudioak eman izan dituzte. Aipatzekoa da, esate baterako, L'Enfant sauvage filmean erakusten zen "ume basatia". François Truffaut zinema zuzendariak zuzendutako drama eta historia film horretako umearentzat, giza hizkuntza bat behar bezala ikastea ezinezkoa zirudien.
Molibdenita
Molibdenita MoS2 formula kimikoa duen mineral molibdenoduna da. Itxuran grafitoaren antzekoa da, eta bere egitura geruzatuari esker, labaingarri gisa erabil daiteke. Bere egitura atomikoan molibdeno atomoen orriak eta sufre atomoen orriak tartekatzen dira; Mo-S loturak sendoak dira, baina sufre atomodun geruzen arteko elkarrekintza ahula denez, geruzok irrist egiten dute eta molibdenita erraz pitzatzen da.
6. linea (Araba Bus)
Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.
Historia
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.
Zonaldeak
Linea horrek, guztira, 6 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:
Txartelak
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako, 2,90 € bi jauzirako, 4,35 € hiru jauzirako, 6,40 € lau jauzirako eta 8,15 € bost jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.
Courcerault
Courcerault Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 137 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 118 ziren, horien artean 73 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 73 pertsona aktiboetatik 69 lanean zeuden (38 gizon eta 31 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courcerault udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 177 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.080 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Courcerault udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 990 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Schwartzembergita
Schwartzembergita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Schwartzembergita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Vitry-le-François
Vitry-le-François Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2007an 14.873 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vitry-le-François udalerrian erroldatutako biztanleak 14.873 ziren. Familiak 6.656 ziren, horien artean 2.876 pertsona bakarrekoak ziren (1.106 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.770 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.430 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.595 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 755 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 7.456 etxebizitza zeuden, 6.770 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 68 bigarren erresidentzia ziren eta 617 hutsik zeuden. 2.367 etxeak ziren eta 4.960 apartamentuak ziren. 6.770 etxebizitza nagusietatik 1.769 bere jabearen bizilekua ziren, 4.845 alokairuan okupaturik zeuden eta 156 doan lagata zeuden; 504 etxek gela bat zuten, 934 etxek bi zituzten, 1.585 etxek hiru zituzten, 1.847 etxek lau zituzten eta 1.900 etxek bost zituzten. 3.201 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.531 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.223 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vitry-le-François udalerrian 6.293 unitate fiskal zeuden, 13.665 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.365 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 720 komertzioetatik, 12 erauzte enpresak ziren, 20 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 31 eraikuntza enpresak ziren, 228 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 31 garraio enpresak ziren, 59 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 10 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 60 finantziazio enpresak ziren, 39 higiezinen enpresak ziren, 65 zerbitzu enpresak ziren, 98 administrazio publikoko enpresak ziren eta 47 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 144 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 9 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 autoeskolak, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 13 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 19 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 9 aldi baterako lan enpresak, 32 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 103 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 5 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 19 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 7 liburu dendak, 23 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 7 zapata-dendak, 4 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 2 drogeria, 2 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 8 lore-dendak ziren.
2000. urtean Vitry-le-François udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 7 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
2009an 6 haur-eskola eta 7 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Vitry-le-François udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.216 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 742 eta lizeo teknologikoetan 484.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lézat-sur-Lèze
Lézat-sur-Lèze Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lézat-sur-Lèze udalerrian erroldatutako biztanleak 2.253 ziren. Familiak 931 ziren, horien artean 286 pertsona bakarrekoak ziren (137 bakarrik bizi ziren gizonak eta 149 bakarrik bizi ziren emakumeak), 328 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 250 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 67 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.155 etxebizitza zeuden, 985 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 117 hutsik zeuden. 961 etxeak ziren eta 128 apartamentuak ziren. 985 etxebizitza nagusietatik 598 bere jabearen bizilekua ziren, 361 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 71 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 141 etxek hiru zituzten, 288 etxek lau zituzten eta 439 etxek bost zituzten. 623 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 434 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 362 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.290 ziren, horien artean 959 aktiboak ziren eta 331 inaktiboak ziren. 959 pertsona aktiboetatik 869 lanean zeuden (478 gizon eta 391 emakume) eta 89 langabezian zeuden (30 gizon eta 59 emakume). 331 pertsona inaktiboetatik 112 erretiraturik zeuden, 86 ikasten zeuden eta 133 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 125 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 9 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 27 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 7 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 5 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Lézat-sur-Lèze udalerrian 65 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.418 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Lézat-sur-Lèze udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 351 ikaslekin.
2963 Chen Jiageng
2963 Chen Jiageng asteroide baten izena da. azaroaren 9an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1964 VM izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2963 Chen Jiageng asteroidearen orbitak batezbeste 2,869 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,651 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,087 distantziara. Eszentrikotasuna 0,076 da, eta makurdura orbitala 2,7ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Bloody Mary (hiri kondaira)
Bloody Mary (euskaraz "Mari odoltsua"), herrialde latinoetan Veronica bezala ezaguna, hiri kondaira baten espiritu oso ezaguna da. Kondairaren oinarrian erritu erraz bat dago: ispilu baten aurrean espirituaren izena hiru aldiz errepikatu behar da eta, ondoren, Mary edo Veronicaren mamua agertuko da. Kondairaren jatorria ez da ezaguna baina mamuen agerpenak ispiluetan toki askotan zabaldutako sinesmena da.
Erritu
Errituak aldagai asko ditu baina beti oso ohikoak diren elementuak erabiltzen dira: liburu bat (askotan Biblia), artaziak... Guraizeen presentzia tresna hori erabiliz, buruaz beste egin duten oroimena omen dago. Ispilu aurrean errituaren egileak espirituaren izena hiru aldiz errepikatu behar du. Deiari erantzunez, inguruan dagoen arma bat erabiliz (aiztoa, guraizeak, labana), espirituak deialdia egin duenari hilko du. Errituaren gai nagusia maitasunaren gaineko galdera edo norberaren hiltzeko egunaren ingurukoa izaten da.
Bloody Mary
Ameriketako Estatu Batuetan Bloody Maryren edo Mary Worth-en kondaira ezagunenak hauxe dio: Mary hamabost urteko neska ederra eta txolina zen. Bere edertasunaren elementu nagusia ilea zen eta gauero ehun aldiz orrazten zuen. Gau batean, gizon batek, txantxa bat egiteko asmoz, armairuan ezkutatu zen. Mary konturatzen ez zenean, gizona armairutik atera zen eta, neska helduz, ile guztia moztu zion. Maryk ezin zuen bere irudi berria ispiluan ikusi eta, azkenean, bere buruaz beste egin zuen. Mary berragertzeko errituan ispilu aurrean hiru kandela piztu behar dira eta ilea ehun aldiz orraztu, «Bloody Mary» hiru aldiz errepikatuz.
Verónica
Veronica da Espainian hiri kondaira honek hartzen duen izena; batzuetan Carolina edo Micaela ere bai. Kondaira oso antzekoa da: neska gazte eta eder bat, ispilu aurrean. Esaten da bizien eta hildako munduen artean gelditutako neska dela. Bertsio batzuen arabera Satanen alaba da. Bere egoera galdu hori ouija saio baten ondorioa izaten da. Antza, Veronica ouija saio batean espirituekin jolasten saiatu zen eta, ondorioz, aulki batek buruan jo eta hil egin zuen; beste bertsioetan burua ispilu baten aurka jo zuen eta hil egin zen.
Kondaira zineman
Kondaira film askotan jasoa izan da. Hona hemen batzuk:
Errege Katolikoen kalea (Donostia)
Errege Katolikoen kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amaran dago. Urdaneta kalean hasi, Artzain Onaren plazaren atzealdean, eta Posta Bulego Nagusia eta Koldo Mitxelena Kulturunearen eraikinen artetik igaroz Prim kalea eta Moraza kalearen elkargunean amaitzen da.
Errege Katolikoen omenezko izena darama. Oinezkoentzako kalea da.
Urbieta eta Hondarribia kaleekiko paraleloa da.
Leku interesgarriak
Errege Katolikoen kalearen inguruan honako leku interesgarri hauek daude:
Kaleak
Errege Katolikoen kalearen kalearen inguruan honako kale hauek daude:
Vincy-Manœuvre
Vincy-Manœuvre Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vincy-Manœuvre udalerrian erroldatutako biztanleak 198 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 81 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 79 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren eta 27 alokairuan okupaturik zeuden; 9 etxek hitu gela zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 142 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (51 gizon eta 60 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Nun (hizkia)
Nun alfabeto semitiko askotako 14. hizkia da, tartean feniziarrean, hebrearrean, alfabeto siriakoan eta arabiar alfabetoan (nūn ). Maldivetako thaanan hirugarren hizkia da.
Vincy-Manœuvre
Diru sarrerak
2009an Vincy-Manœuvre udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 240 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.493 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Nun (hizkia)
Bere ahoskera kontsonantea da. Feniziar hizkia greziar nu (Ν), etruriar, latindar N eta Н ziriliko bilakatu zen.
Vincy-Manœuvre
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Vincy-Manœuvre udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Fairton (New Jersey)
Fairton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cumberland konderrian dago, New Jersey estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Familiar (automobila)
Familiarra turismo-ibilgailuetan erabiltzen den karrozeria mota da. Bi bolumeneko gorputz sinpleko karrozeria da, maletategia zabaltzeko kristala duen atzeko atea erabiltzen da eta "bost ate" izatea da ohiko araua.
Aurreiritzi
Aurreiritzia pertsona edo talde batek gertaera, beste pertsona edo talde bati buruz duen aldez aurreko iritzia da. Hitza, latineko praeiudicium hitzaren parekoa dela esan dezakegu, «aldez aurretik epaitua». Psikologikoki, pertzepzioa nahasten duen prozesu inkontzientea da. Norbanakoaren edo giza talde jakinaren onurarako sortzen dira. Prozesu hori inkontzientea eta hausnartu gabekoa da. Bizipen pertsonaletan, beste iritzi batzuetan, ohituretan, tradizioetan, mitoetan eta identitatearen sorkuntzan ikasitako beste alderdi batzuen bidez sortzen dira.
Normalean, pertsona edo giza talde jakin bati bideratuta egoten dira (gizarte klasea, orientazio sexuala, sexua, maila sozioekonomikoa, arraza, erlijioa...), eta pertsona jakin batekin izandako eskarmentutik giza talde batera orokortuta, edo alderantziz, giza talde batean oinarrituz, norbanako bati zenbait ezaugarri esleituta gerta daiteke. Aurreiritziak txarrak eta oldarkorrak izan badira ere, onak ere izan daitezke zenbaitetan.
Gizartean
Aurreiritzia “funtzionala” da eta testuinguruaren arabera areagotu daiteke: arrazismoa, homofobia eta erlijioen arteko gatazkak, esate baterako. Egoera hauetan, aurreiritziak pertsona zein giza taldeak balizko arriskuetatik babesa lortzeko erabiltzen dira. Soziologoen ustez, aurreiritziak egokitzapen eta eboluzio tresna dira. Portaera hau areriotik babesteko zein boterea mantentzeko erabilgarria izan daiteke. Halere, kontrako eragina ere eduki dezake. Herri txiki batean dagoen mediku bakarra arraza beltzekoa denean, arrazista den pertsona batentzat kaltegarria izango dira aurreiritzi hauek.
Gaur egungo gizartearen ondorioz honako ondorio hauek sor daitezke gure egunerokotasunean aurreiritziengatik.
Ikusi dezakegunez, aurreiritziak gure eguneroko egunetan ondorio larriak dituzte, izan ere aurreiritziak gizarteak berak sortzen ditu eta gizarteak horren eragina jasotzen du ere bai.
Gerturapen historikoak
Aurreiritzien inguruan egindako lehenengo ikerketa psikologikoa 1920. hamarkadan izan zen. Ikerketa honek etnia zuriaren nagusitasuna frogatu nahi zuen. 1925eko artikulu batek, zeinak 73 ikerketa berrikusi zituen “arrazaren” inguruan, ikerketa horiek “arraza zuriaren ” adimenaren nagusitasuna azaltzen zutela ondorioztatu zuen. Ikerketa hauek, beste ikerketa batzuekin batera, psikologoek aurreiritziak mendeko arrazekiko erantzun gisa identifikatu zuten.
1930 eta 1940ko hamarkadetan ikuspegi hori aldatzen hasi zen, anti-semitismoaren inguruko kezka handituz zihoalako. Garai hartan, aurreiritziak patologia moduan ikusi ziren eta arrazismoarekin lotuak zeuden pertsonalitate sindromeei erreparatzen zioten. Theodor Adorno-k aurreiritziek pertsonalitate autoritario batean zutela sorrera.
1954an, Gordon Allport-ek aurreiritziak pentsatzeko modu kategorikoarekin lotu zituen, eta gizakientzat aurreiritziak izatea normala zela azpimarratu zuen.
1970eko hamarkadan, ikerketek aurreiritziak norberaren taldearenganako faboritismoan zutela oinarria erakutsi zuten, beste talde batenganako sentimendu ezkorra baino gehiago. Marylin Brewer-en arabera, aurreiritziak ez dira garatzen beste taldeak ez direlako gustuko, baizik eta emozio positiboak, hala nola, mirespena, sinpatia eta konfidantza, norberaren taldearentzat gordetzen direlako baizik.
1979.urtean, Thomas Pettigrew-k atribuzio akats gorena deskribatu zuen, eta bere rola aurreiritzietan. Atribuzio akats gorenak bi izango lirateke: (1) taldez kanpoko jarrera negatiboa kausa disposizionalei egoztea (taldekoei egotziko zietena baino gehiago izanda), eta (2) taldez kanpoko atribuzio positibo bat kasu zehatz bat izatea, zoriagatik izan dela esatea, motibazio eta esfortzu handiagatik izatea eta faktore situazionalak izatea.
Youeng-Bruehl-ek (1996) aurreiritziak ezin direla singularrean aztertu, hau da, aurreiritzi ezberdinez hitz egin daitekeela, izaera ezberdinen ezaugarri gisa. Aurreiritziak bere iritziz defentsa sozialak dira, gehienbat anti-semitismoarekin lotua, izaera histerikoekin, arrazismoarekin oso lotuta, eta izaera egolatrekin ere lotua, sexismoarekin batera ulerturik.
Gaur egungo teoriak eta aurkikuntza enpirikoak
Taldez kanpoko homogeneotasun efektua, kanpoko taldeko kideak barneko taldeko kideak baino homogeneoagoak direnaren aurreiritzia da.
Justifikazio-zapalkuntzaren aurreiritzi modeloa Christian Crandall eta Amy Eshleman -ek sortua da. Modelo honek azaltzen duena jendeak aurreiritziak azaltzeko desira eta norbanakoaren kontzepzio positibo bat mantentzearen arteko gatazka bati egiten diotela aurre. Gatazka horrek jendeak kanpoko talde bat ez gustuko izateko justifikazioak bilatzera darama, honela justifikazio moduan erabiltzeko eta beraien buruarekiko kontzepzio negatiboak ekiditeko.
Gatazka-errealistaren teoriak errekurtso mugatu batzuen arteko lehia izateak aurreiritzi negatiboak eta diskriminazioa handitzera daramala da.
Mehatxu integratuaren teoria Walter G Stephan -ek sortua da, eta beste teoriekiko bereiztasuna taldeen arteko estutasuna eta estereotipo negatibooak mehatxu gisa hartzen dituela da. Barne eta kanpo-taldeen inguruko hainbat azalpen psikologikoren gainean eraikia da, adibidez, gatazka errealista eta arrazismo sinbolikoa. Horretaz gain, identitate sozialaren teoria ere erabiltzen du. Lau mehatxu definitzen ditu:
Gizartearen menperatze teoriak gizartea taldeetan oinarritutako hierarkia gisa ikusi daitekeela defendatzen du. Elkarren artean lehiatzen dute errekurtsoak lortzeko, eta horretarako talde menperatzaileek aurreiritziekin kutsatutako “mito legitimatzaileak” sortu zituzten, errekurtso mugatuez jabetzeko.
Eztabaidak eta gai nabarmenak
Norbaitek aurreiritziak izan ditzake zerbait edo norbaitegatik desiragarriak ez diren ezaugarri batzuk dituelako. Aurreiritzien adibide garbi batzuk pertsona baten etnian, generoan, estatus sozialean, nazionalitatean, orientazio sexualean... oinarrituak dira.
Sexismoa
Sexismoa, genero diskriminazioa ere deitzen dena, pertsona baten sexua edo generoan oinarritzen den aurreiritzi edo diskriminazio mota da. Sexismoak edozein generori eragin diezaioke, baina orokorrean emakumeei eta neskei egiten dien eragina handiagoa denez, hori dago dokumentatua.
Historian zehar, emakumeak gizonezkoekiko subordinatuak zirela pentsatu izan da, askotan akademian eta beste arlo guztietan zapalduak izanik, gizonezkoak emakumeak baino hobeak zirela pentsatzen baitzen, bai mentalki eta baita fisikoki ere.
Psikologia sozialaren arloan, aurreiritzien ikerketak “Who Likes Competent Women” bezalakoak, generoan-oinarritutako aurreiritzien inguruko ikerketak egin dituzte. Honek bi gai handitan izan du eragina, genero berdintasunerantz pausuak ematea, eta gizon-emakumeen inguruko jendearen pentsamenduak zuzentzea.
Egun, sexismoan oinarritutako ikerketak psikologia arloan jarraitzen dute, beste hainbat arlotan bezala, eta ikerlariek jendearen pentsamenduetan nola duten eragina besteen pentsatzeko moduak, sentimenduek eta jarrerek ikertzen dute.
Nazionalismoa
Nazionalismoa ezaugarri kultural komun batzuetan oinarritzen den sentimendu bat da, zeinak biztanleria konkretu bat lotzen duen eta askotan independentzia nazional edo separatismoa bultzatzen duen politika bat sortzen duen.
Identitate konpartitu bat iradokitzen du nazio bateko jendearen inguruan, zeinak beraien arteko ezberdintasunak txikitzen dituen eta elkarren arteko lotura handitzen duen, bai taldekideen artekoa eta taldekideak ez direnen artekoa ere. Honek nazio berdineko kideen artean komunean dutena baino zerbait gehiago dutela iradokitzen du, “kulturalki bateratuak” daudela, nahiz eta nazioaren barneko injustiziak egon ezberdintasunetan oinarrituta, estatusa edota arrazismoa bezala.
Klasismoa
Klase sozial edo ekonomikoen artean egindako ezberdinketa diskriminatzaile bat da. Batzuek diote ezberdintasun ekonomikoak gizartearen aspektu saihestezina dela, eta beti egongo dela klase menperatzaile bat.
Beste batzuek aldiz, aurkakoa argudiatzen dute. Froga antropologikoei begiratuz, gizakia existitu izan den denbora gehienean zehar, lurra eta errekurtsoak pribatuak ez ziren moduan bizitu zen jendea. Honetaz gain, beste argudio batzuk ere eman dira klase sozialak beharrezkoak ez direla frogatzeko, hala nola, gizarte klasifikazioa eman zenean, ez zegoen areriotasunik gizarte-klaseen artean.
Ondorioz, gizartea ez da adostasun batera iritsi gizarte-klaseen beharraren inguruan, eta ez da inor klase sistemaren ondorioz sortzen diren areriotasunari eta aurreiritziei aurre egiteko gai izan.
Orientazio sexualean oinarritutako bazterkeria
Norbaiten orientazio sexuala, pertsona batek duen interes sexualaren direkzioa da, sexu berdin, ezberdin edo bi sexuekiko. Beste talde batzuen moduan, homosexualak, bisexualak eta beste orientazio sexual batzuk dituzten pertsonak, ez dira aurreiritziekiko edo estereotipoekiko immuneak. Gorrotatuak izan daitezke beraien inklinazio sexuala dela eta.
Biztanleriaren gehiengoak ez du soilik uste homosexualek beraien sexualitateaz arro daudela, edo “gayegiak” direla, baizik eta askok uste dute homosexualak erraz identifikatzen direla homosexualak ez direnekin alderatuta.
Pribilegio heterosexualaren ideia indarra hartzen joan da gure gizartean. Ikerketak eta galdetegiak gizarte heterosexual batentzat daude eginda. Eta horretaz gain, ikerketa ezberdinek diotenez, orientazio sexualagatik diskriminatzea oso ohikoa da lan-merkatu askotan.
Arrazismoa
Arrazakeria ezaugarri fisikoek ezaugarri kulturalak zehazten dituztela dioen sinesmena bezala definitzen da, eta arraza-ezaugarriek talde batzuk hobeak egiten dituztela defendatzen du. Pertsonak banatzen ditu euren arraza oinarritzat hartuta eta hierarkiak eraikiz, eta justua dela argudiatu da genetika ezberdinak direla eta. Arrazakeria ezaugarri fisikoetan edota kultura baten ezaugarrietan oinarrituz identifikatu daitekeen edozein taldetan gertatu daiteke. Nolanahi ere, arraza definitzea eta deskribatzea zaila da, guztiak ez direlako sartzen kategoria horietan.
Arrazakeria zientifikoa XVIII. mendean hasi loratzen zen, Charles Darwinen ikerlan ebolutiboek eragin handia izan zutelarik, eta baita filosofo batzuek idatzitako ideiak ere, hala nola Aristotelesenak. Arrazakeria historiaren gai garrantzitsu bat izan arren, oraindik eztabaida handia dago arrazak benetan existitzen direnaren harira. Arrazaren kontzeptua eztabaidatzen ari den arren, arrazismoaren ondorioak ikusi daitezke. Arrazakeria eta bestelako aurreiritziek pertsona baten portaera, pentsamenduak eta sentimenduak eragin ditzakete eta psikologo sozialek efektu horiek aztertzen dituzte.
Basharat Changuerra Canalejo
Basharat Changuerra i Canalejo (Nou Barris, Bartzelona, 1984),  Basha Changuerra edo Basharat Changue laburduraz ezaguna, Kataluniako aktibista eta politikaria da.
Aurreiritzi
Bazterketa erlijiosoa
Historian zehar gerrak, genozidioak eta bestelako biolentzia formak izan dira erlijio-taldeen arteko gorrotoagatik. Mundu modernoan, mendebaldeko, industrializatuko, lurralde aberats eta demokratikoetako ikerlariek erlijioa eta aurreiritzien arteko erlazioaren inguruko ikerketa batzuk egin izan dituzte.
Basharat Changuerra Canalejo
Biografia
Aita ginearra eta ama kordobarra ditu. Barnealdeen diseinua eta gizarteratzea ikasi zituen. Arrazismoaren aurkako ekintzaile eta afrofeminista den aldetik, AfroFem Koop kooperatibaren sustatzailea da eta Kataluniako Comunitat Negra Africana i Afrodescendent taldeko kidea da. Afroféminas talde politikoaren buru izatera iritsi zen. Hainbat komunikabidetan ere parte hartu du, eta Moiàko Udaleko Herri Batasuneko Hautagaitzako (CUP) zinegotzia izan da.
Aurreiritzi
Bazterketa erlijiosoa
Estatu Batuetan egindako ikerketa batek azaltzen duenez, erlijioa beraien bizitzan garrantzitsua dela diotenak aurreiritzi gehiago dituzte, erlijiotsuak ez direnek baino. Beste ikerketa batzuek aldiz erlijioak eragin positibo bat duela adierazten dute pertsonengan, aurreiritziei begira.
Basharat Changuerra Canalejo
Biografia
2021eko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeei begira, CUP-Guanyemeko 5. postuan egon zen eta Kataluniako Autonomia Erkidegoko hamahirugarren legegintzaldiko diputatu hautatu zuten.
Aurreiritzi
Bazterketa erlijiosoa
“Erlijio instituzionalizatua” praktikatzen dutenek, hots, gertakizun erlijiosoen alde sozial eta politikoan jartzen duena arreta, aurreiritzi gehiago izaten dituzte, eta aldiz “barneratutako erlijioa” praktikatzen dutenek, hau da, beraien sinesmenetara entregatzen direnean sinestunak, aurreiritzi gutxiago izaten dituzte.
Basharat Changuerra Canalejo
Biografia
2022ko irailaren 18an, CUPek parte-hartzen duen zerrenda zabalaren buru izateko hautatu zuten, Bartzelonako 2023ko udal-hauteskundeetarako.
Aurreiritzi
Hizkuntza bazterketa
Talde edota norbanako batzuk modu bidegabean tratatuak izan daitezke beraien hizkuntza-erabileran soilik oinarrituta. Hizkuntza-erabilera hori norbanakoaren lehen hizkuntzarena izan daiteke, edo pertsona baten hitz egiteko modua ere bai, adibidez: azentua, hiztegiaren zabaltasuna eta sintaxia.
Bazterketa neurologikoa
Gizarte estatus baxua ematea izaera eta jarrera neurotipiko ohikoak ez dituzten pertsonei. “Ezintasun” egoera hori askotan egozten zaio diagnosi irizpidetik kanpo egoteko adina funtzionatzen duenari, baina ez duena nahi (edo ezin du) bere jarrera eredu konbentzionalen barruan kokatu.
Diskriminazioa batzuetan fenotipo patologikoak dituzten eta ezintasuna txikia den indibiduo batzuek ere pairatzen dute, hala nola, hiperaktibitatea eta atentzio defizita dutenei edota bipolaritatea dutenei.
Bazterketa neurologikoaren kasua, norbanakoaren gaitasun profesionala norbanako horren interakzio sozialak kontuan hartuta juzgatzean ematen da, zeina kasu horietan ez den zehatza eta diskriminatzailea den lanaren iraunkortasunari begira. Jarreren genetikan eta neurozientzian egin diren aurrerapenekin hau dena eztabaidara zabaldu da.
Aurreiritziak eliminatzeko forma ezberdinak
Dakigunez, aurreiritziak ideologiarekin eta bizimoduarekin erlazionatzen ditugu eta zaila da aurreiritzi horiek aldatzea. Baina hainbat mota ezberdin daude hauen kontra egiteko, hala nola:
Multikulturalismoa
Richard J. Crisp eta Rose Meleady -ren ustez, gizakiak gizarte taldeen inguruan modu kategorikoan pentsatzeko joera handiarekin eboluzionatu du, prozesu kognitiboetan manifestatzen dena, politika multikulturalen onespen publiko eta politikoarekin.
Bi autore hauen aburuz, multikulturalismoaren aurkako erresistentzia orokor bat azaltzen duen giza adaptazio bat eman da, zeinak zerikusia duen gizakiaren adaptaziorako joera kognitibo-ebolutiboarekin, eta aurreiritzien arazoari aurre egiteko dei orientatzaile bat egiten diete interbentzioan oinarritutako soluzioak bilatzen dituzten jakintsuei eta politika-egileei.