cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luisa Neubauer
Ekintzaile gisa hastapenak
Neubauer ONE gobernuz kanpoko erakundeko gazteen enbaxadorea da 2015etik. Gainera, beste ekimen batzuetako kidea izan da, hala nola, Etorkizuneko Belaunaldien Eskubideetarako Fundazioa, 350.org, Right Livelihood Fundazioa, Fossil Free kanpaina eta The Hunger Project.
Gazteak Klimaren alde
2019an hasita, Neubauer Fridays for Future mugimenduko aktibista nagusietako bat bihurtu zen. Komunikabide askok "mugimenduaren ordezkari alemaniarra" dela diote. Neubauerrek ukatu egin du Greta Thunberg bezalako ekintzaileekin egindako konparazioak, eta esan du: "masa mugimendu bat eraikitzen ari gara eta oso urrun goaz gure mobilizazio eta arreta erakartzeko metodoekin. Gretak egiten duena izugarri inspiratzailea da."
Neubauerrek ez ditu grebak politikan zuzenean eragiteko bitarteko gisa ikusten. Garrantzitsuena greben atzean dagoen lana da: "Egiten ari garena oso jasangarria da. Egiturak sortzen eta gertaerak hezkuntza esperientzia bihurtzen ari gara. Klima babesteko printzipioei buruzko eztabaidak zuzentzen ari gara".
Lauriñaga mendilerroa
Lauriñaga mendilerroa Nafarroako Pirinioen erdialdean dagoen mendilerro bat da. Errobien barneko mendilerroak Lauriñaga, Adartza, Lindus, Argaraiko mendilerro txikietan kokatuta dagoen gailurreria bat osatzen du, Otsamunho, Sorogain, Mendiaundi, Girizuko mendi-oinekin lotuta.
Saint-Flour-de-Mercoire
Saint-Flour-de-Mercoire Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Flour-de-Mercoire udalerrian erroldatutako biztanleak 161 ziren. Familiak 62 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 75 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 75 pertsona aktiboetatik 71 lanean zeuden (35 gizon eta 36 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Flour-de-Mercoire udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 174 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.450 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Saint-Flour-de-Mercoire udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 745 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lauriñaga mendilerroa
Mendiak
Honako hauek dira Lauriñaga mendilerroan aurkitzen diren mendiak:
Aiton (Savoia)
Aiton Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aiton udalerrian erroldatutako biztanleak 1.704 ziren. Familiak 428 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 180 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 526 etxebizitza zeuden, 446 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 385 etxeak ziren eta 141 apartamentuak ziren. 446 etxebizitza nagusietatik 264 bere jabearen bizilekua ziren, 151 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 54 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 114 etxek lau zituzten eta 199 etxek bost zituzten. 380 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 179 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 237 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.254 ziren, horien artean 593 aktiboak ziren eta 661 inaktiboak ziren. 593 pertsona aktiboetatik 554 lanean zeuden (328 gizon eta 226 emakume) eta 39 langabezian zeuden (11 gizon eta 28 emakume). 661 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 565 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aiton udalerrian 447 unitate fiskal zeuden, 1.171,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.178 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 52 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Aiton udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Interscope Records
Interscope Records Amerikako Estatu Batuetako diskoetxe bat da, Interscope Geffen A&M konglomeratuaren bidez, Universal Music Group-en menpekoa dena. 1990. urtearen amaiera aldera sortua, Jimmy Iovine eta Ted Field-en eskutik. Hasiera batean Atlantic Records-ekin batera (Warner Music Group) hasitako 20 milioi dolarretako inbertsio modura hasi zen, garaikideak ziren bestelako diskoetxetatik urrunduz eta "artista eta disko-ekoizleei kreazio-askatasun osoa ahalbidetuz". Beren lehen abesti ezaguna urte bat baino gutxiagoan ailegatu zen, 1993rako dirua sortzen ari zen enpresa batean bihurtzen lagundu zuena. Iovinek Interscopeeko kargua 2014ko maiatzean utzi zuen, John Janick-en eskutan.
1992. urtean, hip-hopeko Death Row diskoetxearen abesti-eskubideak erosi zituen (aipagarri, Dr. Dre eta Snoop Dogg-en abestiak), 1990eko hamarkada erdialdean diskoetxea rap munduan sartzea ahalbidetu zuena. Rap munduan izandako kontrobertsiek, halaber, 1995ean Warner Music-ek Atlantic-en bidez, beren diskoetxearen erdia saldu zuen Iovine eta Fieldi, 115 milioi dolarren trukean. Marka erdi hori bererosia izan zen hurrengo urtean, 1996an, MCA Inc.-en eskutik (gaur egungo Universal Music Group dena), 200 milioi dolarren trukean.
Santa Monican (Kalifornia) egoiztuna, Interscopen barne dauden hainbat abeslari aipa daitezke, besteak beste: Eminem, Madonna, Billie Eilish, Gwen Stefani, Imagine Dragons, Summer Walker, Kendrick Lamar, Lady Gaga, Lana del Rey, Maroon 5, Selena Gomez eta U2.
Coumba Gawlo
Coumba Gawlo Seck (Thiès, 1972ko urtarrilaren 29a- ) abeslari eta musika konposatzaile senegaldarra da.
Biografia
Gawlo hitzak bardo edo ipuinkontalari esan nahi du fula hizkuntzan. Fatou Kiné Mbaye ama Senegalgo Orkestra Nazionalean abeslaria izan zen eta Coumbaren ahotsak jakinmina piztu zuen zazpi urte baino ez zituela. 14 urterekin Voix d'or du Sénégal (Senegalgo urrezko ahotsa) lehiaketa irabazi zuen Soweto abestiarekin. Aitak Nelson Mandelaren omenez idatzitako abestia zen.
1990 urtean Syllart diskoetxeak fitxatu zuen eta honekin atera zuen aurreneko diskoa, Seytane izenekoa. Senegalen oso ezaguna bihurtu zen eta ia urtero atera zituen disko berriak. 1998an Patrick Bruel abeslari frantsesarekin Yomalé diskoa grabatu zuen eta Europa frankofonoan oso ezaguna bihurtu zen, Belgikan "urrezko disko bikoitza" lortuz eta Frantzian "platinozko diskoa". Hurrengo urtean Pata Pata atera zuen eta honek nazioarteko fama eman zion, diskoko Pata Pata abestia "udako abesti" bihurtu baitzen herrialde askotan. "Koras Sarietan" musika afrikarraren emakumezko onenaren saria eskuratu zuen eta 2001 urteko Sa Líí Sa Léé Afrika mendebaldeko artista onenaren Koras saria eskuratu zuen. Disko honetako Bine Bine abestiak emakume senegaldarraren sensualitateari omenaldia egiten dio.
Aktibismoa
1999 urtean Les Enfoirés taldean sartu zen. Talde hau frantziar jatorriko artista eta pertsona publikoen elkartea da eta Restos du Cœur ("bihotzaren jatetxeak") elkartearen onurarako abesten du. Elkarte honek klase behartsuenentzako elikagaiak eskuratzea du helburu.
Haur eta emakumezkoen alde borrokatzen du eta Garapenerako Nazio Batuen Programak (PNUD) "borondate oneko enbajadore" izendatu zuen. Boli Kostako errebeldeen eta gobernuko indarren arteko bakea lortzeko kontzertua eman zuen eta 2010 urtean Africa for Haïti ("Afrika Haitiren alde") kontzertua antolatu zuen han izandako lurrikarak kaltetutakoen alde dirua biltzeko.
2010 urtean "Mega Performance Move in Peace" kontzertua eman zuen bakearen alde. Lau ordu eta erdi iraun zuen kontzertuak eta Gineako RTG Koloma irratiak eta hainbat nekazal irratik zuzenean eman zuten.
== Diskografia ==
Elisa Fernández de la Vega
Elisa Fernanda María del Carmen Fernández de la Vega eta Lombán (Vegadeo, Asturias, 1895eko maiatzaren 30a - Zaragoza, 1933ko azaroaren 21a) espainiar medikua eta irakaslea izan zen.
Bere aita, Wenceslao Fernández de la Vega, medikua zen eta Lugoko Guitirizko balnearioko lehen zuzendaria izan zen, baina unibertsitateko karrera bati ekiteko eta lan bat egiteko gogoa amarengandik atera zuten, Dolores Lombán emakume indartsu eta ausartarengandik, biloben arabera, ekaitz-egunetan izan ezik.
Ibilbidea
Jimena ahizpa bikia eta biak, Galiziako unibertsitate batean ikasten hasi ziren lehen emakumeak izan ziren. Santiagoko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean onartu zituzten. Biak batera amaitu zuten karrera. 1919an bukatu zituen medikuntza ikasketak eta Elisak, bere ahizpa Jimenak bezala, Alfontso XII.aren Gurutze Handia lortu zuen, bere espediente bikainagatik. Aparteko Sariaren lehiaketara aurkeztu zen, baina bakarra zegoenez, Jimena izan zen irabazlea.
Alemaniara joateko asmoa izan zuen, Jimena ahizparekin, ikasketak sakontzeko, baina azkenean Espainian geratzea erabaki zuen. Hitzaldi ugari eman zituen, baita hainbat komunikabidetan, argitalpenetan eta abarretan artikuluak idatzi ere. Bere hitzaldi onenetako bat Unibertsitate Zentralean Hezkuntza eta izaera izenburupean emandakoa izan zen eta Lanbide-orientazioa, lanbideak aukeratzeko oinarri, Istripuen profilaxia eta beste zenbait argitalpen ere aipagarritzat hartzen dira. Gaixotasunetarako eskuliburu bat prest zeukan baina argitaratu gabe gertu zen. Haren ikerketek aurrerapen nabarmena ekarri zuten arnas sistemari buruzko ikerketetan. Madrilgo Niño Jesús ospitalean egin zuen lan, Cavengt doktorearen agindupean.
1925ean Sánchez Guisanderekin ezkondu zenean, Madrilgo lana bertan behera geratu zen, Sevillara joan baitzen bizitzera non bere senarra Medikuntza Fakultateko dekanoa zen, eta lau urte geroago Zaragozara joan ziren. Han Elisaren karrera profesionalak jarraipena izan zuen. Senarra Zaragozako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko dekano izatera ere iritsi zen. Elisak berriz, Enbriologiako eskola praktikoetan parte hartu zuen eta zientzia-hitzaldi ugari eman zituen Espainiako hainbat unibertsitatetan. Behartsuentzako aterpetxe bat ere sortu zuen.
Heriotza
1933ko azaroaren 21ean, 38 urte besterik ez zituela, neumonia atipiko baten ondorioz hil zen Zaragozan. Hiltzear zela, Jimena ahizpari deitzeko eskatu zuen, Erroman bekaduna baitzen.
2004tik 2010era María Teresa Fernández de la Vega, bere ilobetariko bat, José Luis Rodríguez Zapateroren Gobernuko lehen lehendakariordea izan zen.
Tximista
Tximista, halaber aire gaiztoa, argindar deskarga atmosferikoa da, hodeien artean, edo hodeien eta lurraren artean, gertatzen diren deskarga elektrikoen ondorioa da, oro har, ekaitz aldian, batzuetan baita sumendi erupzio eta hondar-ekaitzetan ere. Tximistak 60.000 m/s abiadura har dezake eta 30.000 °C tenperatura izatera irits, hain beroa, ezen lurra eta hondarra galda ditzakeen, fulgurita bihurtzeraino. Urtean 16 milioi trumoi-ekaitz izaten dira eta egunean 8 bat milioi tximistak lurra jotzen dute.
Trumoia haren alderdi akustikoa da. Tximistek forma asko izan ditzakete: sigi-sagakoa, adarkatua, arrosario erakoa, etab.
Izenak
Sarreran emandako izenez gain, hauek dira Euskaltzaindiaren Hiztegiak dakartzan beste aldaera batzuk: ausnarri ( GNaf. ), durunda ( Zub. ), iñhazi eta ihortziri ( Ipar. ), oinaztu ( Bizk. ), oinaztura ( GNaf. ) eta ximixta ( Lap. eta GNaf. ). Lurra jotzen duen tximistari oinaztarri ( Batez ere Bizk. ) edo oinazkar ( Gip. ) deritzo.
Eraketa
XVIII. mendean, tximistak eta elektrizitate estatikoaren izaera ikertzen hasi ziren, eta fenomeno elektrikoak zirela frogatu zuten. Atmosferaren goialdea karga positiboz beterik dago, eta lurra, berriz, karga negatiboz. Ekaitz-hodei bat eratzen denean, haren karga elektrikoa polarizatu egiten da; goialdean karga positiboak geratzen dira, eta behealdean, berriz, karga negatiboak.
Ondoren, lurreko karga elektrikoak joan egiten dira, eta lurra positiboki kargatzen da. Dena den, hodeien eta lurraren artean deskarga elektrikoak gertatuz gero, lurrak bere karga elektrikoak berreskura ditzake. Deskarga horiek airearen tenperatura igo eta ionizatu egiten dute eta, horren bidez, tximisten argia sortzen da. Trumoiak, berriz, deskarga horietan berotutako airearen zabalkuntza bortitzak dira.
Lurraren eta hodei baten artean deskarga elektriko bat gertatzen denean, tximistak lurreko punturik garaienetara jotzen du beti; mendietara eta zuhaitzetara. Oso arriskutsua izaten da.
Tximistorratza
Benjamin Franklin estatubatuarrak asmatu zuen, eta tximista erakartzeko eta lurrera modu seguruan bideratzeko gailua edo tresna da. Inguruko pertsonak eta eraikinak tximistetatik babesteko helburua du.
Arriskua
Tximistak heriotza eragin dezake; izan ere, oso segundo gutxitan talka egiten duenez, ez du denbora uzten babesteko. Tximista baten talkatik bizirik ateraz gero, ondorio larriak izatea arrunta da: konortea galtzea, amnesia, gorputzeko organo batzuen funtzionamendua okertzea edo erabat hondatzea, eta hotza sentitzeko gaitasuna galtzea, besteak beste. Badira, ordea, bizitza salbatzeko amarru batzuk. Adibidez, mendian edo zelai batean egonez gero, ez da zuhaitzen ondora hurbildu behar; kasu horietan, lurrean eseri, distantzia zuhur batera, eta eskuekin orkatilak hartu behar dira, baina ez edonola; eskuineko eskuaz ezkerreko orkatila hartu behar da, eta alderantziz. Aldiz, txalupa batean egonez gero, uretara salto egin, eta txalupa ondoan geratzea komeni da, ekaitza amaitu arte. Horrelakoetan, ez da komeni kanpora irtetea, eta are gutxiago zelaiguneetara kirola egitera joatea. Tximistak daudenean, ez hurbildu tximistorratzen instalazioetara: izan ere, tximista erakartzen duten arren, huts-egite bat gerta liteke. Auto barruan egotea segurua da: hain zuzen ere, horre Faradayren kaiola bezala funtzionatzen du. Edonola ere, arriskua ere egon liteke, tximistak txapa zeharkatuko balu, horrelakoak gutxitan gertatzen diren arren. Bestalde, metalezko gela leku seguruenetako bat da, tximistak jo arren, hor ez baitago arriskurik.
Mariborreko udaletxea
Mariborreko udaletxea (Mariborski rotovž) Mariborreko udal gobernuaren egoitza da, XVI mendean eraikia. Beheko solairuan bulegoez gain Toti Rotovž jatetxea dago, sukaldaritza esloveniarrean espezializatua.
Historia
1515 urtean eraiki zen udaletxea eta 1563 eta 1565 artean pizkundeko estiloan berriztu zen. XIX estilo klasikoan berriztu zuten baina ondoren XVI mendeko itxura itzuli zioten.
1941ean Adolf Hitler hirian izan zen eta udaletxeko balkoitik hitz egin zien hiriko alemaniarrei.
Enparantza
Hiriko enparantza nagusian dago, Drava ibaiertzetik gertu. Plaza honen izena Glavni trg da eta bertan egiten da hiriko merkatua. Esloveniako bigarren enparantza handiena da.
Izurritearen oroigarria
Enparantzan, udaletxearen mendebaldean "izurritearen oroigarria" dago (Kužno znamenje), 1680 urtean hiria erasan zuen Izurri Beltza oroitzen duena. Burges sinistedunek 1681ean eraiki zuten baina gaur egungoa Jožef Štraub eskultoreak 1743an egindakoa da. Marmol zuriz eginda dago eta bere oinarrian sei santu agertzen dira, Frantzisko Asiskoa, San Sebastian, Done Jakue, Antonio Paduakoa, Roke Montpellierkoa eta Frantzisko Xabierkoa, azken hau euskalduna. Seiren artetik zutabe bat altxatzen da eta goian Ama Birjinaren estatua da, 12 izar eta ilargia duen koroa buruan duela.
NGC 274
NGC 274 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Francisco Arce
Francisco Javier "Chiqui" Arce Rolón (1971ko apirilaren 2a - ) Paraguaiko futbolari ohia da.
Lur erre (estrategia)
Lur errearen estrategia eremu batetik erretiratzen ari den indar militarrak hango azpiegiturak, ondasunak eta baliozkoa izan daitekeen oro suntsitzea da, haiek etsaiaren eskura ez jartzeko eta horren aurrerapena eragozteko.
Estrategia hori eraso-taktika bat izan daiteke, hau da, aurkariaren lurraldeak suntsitzea, bere indarrak berreraikitzea edo babesleku bat aurkitzea eragozteko, edo defentsa-taktika sendoa, armada inbaditzaile baten aurrean, lekualdatzean edo erretiratzean, atzeraka (etxebizitzak, uztak, azienda, errepideak, zubiak, komunikabideak eta ekoizpenekoak) deseginez edo kenduz, birhornikuntza-aukera kentzeko.
Zibersegurtasunean, erretako lur-politika software maltzur bati dagokio, sistema baten zati garrantzitsuak suntsitu eta erabilgaitz bihurtzeko (adibidez: Rombertikek MBR suntsitzea).
Zentzu figuratuan, adierazpen horrek pertsona baten jarrera ere adierazten du, aurkari baten aurrean galtzeko arriskua izanik, hark irabaziak gutxitzeko eta ondorengo edozein aurrerapen oztopatzeko helburu duena.
Lehentasunak
Zubiak lehen aukera izaten dira. Desegindako zubi batek tanke-zutabe bat geldiarazi dezake. Market Garden operazioa porrot egin zuen erasoaren adibide tipikoa da, ez etsai nagusi batengatik, zubiak zartatu zituztelako baizik. Herbehereen berezitasuna da zubiek ibaiertz amiltsuak lotzen zituztela, eta, ondorioz, ezinezkoa zen plan koordinatu bat aplikatzea haiek suntsitu ondoren. Aliatuek 1944ko abenduan iritsi nahi zuten Berlinera, baina hori Market Garden operazioaren arrakastaren mende zegoen.
Trenbideak moztea lehentasun bat da epe luzeko erretiro-estrategia batean. Ehunka kilometrotan moztutako trenbide batek hornidura zailtzen du. Trenak errailetik irten eta hondatu egiten dira, eta horrek atzeratu egiten ditu planifikatutako erasoak. Barbarossa operazioan, Moskura hurbiltzen ziren alemanek Iparraldeko Armada eta Hegoaldeko Armada gelditu behar izan zituzten, hornidurak osatzeko. Sobietarrek, joan aurretik, hainbat tokitan beren errailak talkatu zituzten, eta horrek hornidura-trenen zirkulazioa oztopatzen zuen.
Minak alemanek asko erabili zituzten, bereziki Sizilian eta Italiako frontean. Bizkorrago da minak jartzeko lana kentzekoak baino.
Itziar
Itziar Debako (Gipuzkoa) udalerriko auzoa da, Andutz mendiaren ondoan dagoena. Herrigunean 408 biztanle bizi dira. Debatik 6 kilometrora dago kokatuta herrigunea.
Kaleak
Herri-gunean bertan honoko kaleak daude:
Historia
Gipuzkoako herri zaharrenetakoa da Itziar. Historia aurreko aztarnategi guztiz garrantzitsuak aurkitu dira bertan (Urtiagako lezea). Tritium Tuboricum erromatarren garaiko herria omen zen, barduliarren eta karistiarren arteko mugan.
1294. urtean, Antso IV.a Gaztelako erregearen garaian, Monreal izeneko hiri bat eraiki zen Itziarko lurretan. XIV. mendean, 1343. urtean, Itziarko hiria arrantza portutik urrunegi eta nekazaritzarako garaiegi zegoela eta, hiria Deba ibai ertzera aldatzeko erregutu zioten bertako biztanleek Gaztelako erregeari eta Debako auzo izan zen Itziar aurrerantzean.
Udalerri egiteko asmoak agertu dituzte oraintsu, Itziarko zenbait biztanlek eta taldek, Itziar Herria Sortzen plataformaren bidez.
2014ko urriaren 30ean jakin zenez, «Debako udalbatzak Itziarko auzo udala eratzea onartu du. Ados zaude?» galdera egingo zuten azaroaren 30ean, Itziarko auzo udala osatuko zuen eremuan (Gipuzkoa). Ekinbidea onartu zuen Debako Udalak, ekaineko erabakia berresteko asmoz.
Azaroaren 30ean, Itziarko bizilagunek auzo udal izan nahi zuten bozkatu zuten. Debako landa guneetako 500 inguru pertsonek ere iritzia emango zuten horren inguruan. Ereñozuren ondoren, Itziar Gipuzkoako bigarren auzo udala izan zitekeen. Azkenik, %96 inguruk Itziar auzo udal izatearen alde egin zuten eta %72ko parte hartzea izan zen.
Hizkuntza
Hizkuntza nagusia euskara da, gipuzkera; euskaldunak % 90 dira.
Ondarea
Aipagarria da XVI. mendeko Andre Dona Mariaren eliza platereskoa (Itziarko Andre Mariaren santutegia). Itziarko santutegia erdigunean dago kokatuta, Herriko Plazan bertan. Itziarko Ama Birjinaren eguna, Koprai eguna, abuztuaren lehenengo igandean ospatzen da.
Elizaren ondoan, itsasoari begira, Jorge Oteiza eskultorearen "Amatasuna" izeneko eskultura dago. Altzairuzko eskultura hau 2001. urtekoa da eta haurdun dagoen emakume baten itxura du.
Herri txikia izan arren, festa-giro politaren jabe da Itziar eta jende andana hurbiltzen da urtero.
Egia (Deba)
Egia Debako udalerrian dagoen auzoa da, A-8ko tunel baten gainean.
Gaur egun 51 biztanle ditu.
Bikote ordenatu
Matematikan, bikote ordenatua bi elementuko multzo bat da, non ordena finkatuta dagoen. Bi parentesien artean adierazten da, beste edozein multzotatik desberdintzeko.
Bikote ordenatu baten lehenengo elementuari lehen bikotekidea deritzogu eta bigarrenari bigarren bikotekidea.
Bikote ordenatuetan, bikotekideen ordena garrantzizko da. Horrela, {a,b} eta {b,a} multzoak berdinak dira, (a,b) eta (b,a) bikote ordenatuak, aldiz, ez a ≠ b bada. Beraz, bi bikote ordenatuk hau betetzen dute:
Bikote ordenatu guztien multzoa non lehenengo elementua X multzo jakin batetik eta bigarren elementua Y beste multzo batetik hartuak diren, X eta Y multzoen biderkadura kartesiarra du izena, X \times Y idatzita.
N-kote edo tupla ordenatuak
Era berean, hirukote ordenatua (espazioko puntuak), laukote ordenatua edo n-kote ordenatua ere defini ditzakegu. hirukote ordenatu bat (a, b, c) defini daiteke honela ere: (a, (b, c)) edo ((a, b), c); hots, bikote ordenatu bat bere baitan beste bikote ordenatu bat elementu bezala daukana.
Bide hori programazio-lengoaietan du islatzea: elementuen zerrenda bat bikote ordenatu habiaratuen eraikuntza moduan adieraz daiteke. Esate baterako, zerrenda  bihurtzen da. Lisp programazio-lengoaiak zerrenda hauek erabiltzen ditu oinarrizko datu-egituratzat.
Bikote ordenatuak multzo-teorian
Multzo-teoria hutsean, non multzoak baino ez diren, (a, b) bikote ordenatua honela defini daiteke:
Definizio horrek Kuratowskiren bikotea izena du, eta guztiz oinarrizko da, formulatzeko axioma gutxi behar direlako (hedatze-axioma, bereizte-axioma eta bikotearen axioma).
p bikote ordenatuaren x lehen elementua izatearen baieztapena honela formulatu daiteke: eta p-ren x bigarren elementua izatearena honela:
Grass Range (Montana)
Grass Range Montanako herri bat da. Fergus konderrian kokatua dago. 2010ean 110 biztanle zituen, 0.39 kilometro koadrotan banatuta.
Bikote ordenatu
Bikote ordenatuak multzo-teorian
Multzo-teoriaren ohiko ZF formulazioan erregulartasun-axioma barne hartuz, bikote ordenatua (a,b) honela ere defini daiteke: multzoa. Nolanahi ere, erregulartasun-axioma beharrezkoa da, zeren hura gabe, x eta z multzoak kontuan hartuz gero, non x=\{z\}, z=\{x\}, eta x\neq z diren, orduan izango genuke
, aldiz, nahi baitugu.
Sphaerodactylus cricoderus
Sphaerodactylus cricoderus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Saint-Jean-de-Bœuf
Saint-Jean-de-Bœuf Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Jean-de-Bœuf udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 46 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 44 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 64 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 44 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (24 gizon eta 31 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 12 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sphaerodactylus dimorphicus
Sphaerodactylus dimorphicus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Vernonia
Vernonia Asteraceaearen familiako genero handi bat da. Genero azpikosmopolita da.
NGC 275
NGC 275 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Castellania
Castellania Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castellaniak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chlorothraupis carmioli
Chlorothraupis carmioli Chlorothraupis generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Al-Fatah
Al-Fatah (فتح Fatḥ, ahoskatua), lehen Palestinaren Askapenerako Mugimendua, Palestinako alderdi politiko nagusienetariko bat da eta baita Palestinaren Askapenerako Erakundea (PAE) koalizioaren nagusiena ere.
Al-Fatahek borroka iraultzailearekin lotura estua izan du eta hainbat adar militar ditu. Bere buruzagi historiko eta sortzaile Jassir Arafat izan zen eta 2004an hil zenean Mahmud Abbasek ordezkatu zuen.
Kontzeptu musika disko
Kontzeptu musika disko edo Kontzeptu-album gai baten inguruan prestatutako diskoa da. Diskoaren abesti guztiek haien arteko lotura dure, narratiboa zein musikala. Kontzeptu-albumak aurretik horrela daude planifikatuta, ideia baten inguruan; idei hori kontzeptua da. Beste albumek artean bakarrik dute talde edo abeslari bera izatea da. Batzutan ere giro berezi baten inguruan sortutako diskoak izan daitezke. Rock operak kategoria honetan sailkatzen dira, adibidez.
Lehen kontzeptu diskoak
Lehen album kontzeptualak 40. hamarkadakoak dira. Lehenengoa gisa, agian, Woody Guthrieren Dust Bowl Ballads aipatzen da. Lan horretan Amerikako langile migratzaileen zailtasunen inguruko kantu semi-autobiografikoak biltzen dira. Garbiago ikusten da asmo kontzeptuala Frank Sinatra abeslariaren lan batzuetan, esaterako In the Wee Small Hours (1955) eta Frank Sinatra Sings for the Lonely (1958) lanetan. Will Friedwald biografoaren arabera, Sinatrak "abestiak sekuentziatu zituen, letrak pista batetik bestera ibilbidea sortuz, narrazio baten inpresioa emanez, komedia musikalean edo operan bezala. Horregatik Sinatra askotan album kontzeptualaren asmatzailea dela aitortzen da. 1966 inguruan kritikak "rock" eta "pop" bi genero bereizten ziren. Urte horietan ere bi kontzeptu-album motari buruz hitz egiten hasi zen:
Garai hartako musikariek ez zituzten bi kategoria horiek bereizten, eta bi mota horietako batean sartzen zen edozein disko, kontzeptu-album gisa hartzen zen. Hala ere, bereizketa hori erabilgarria da kategoria bakoitzean lehen album kontzeptuala nolakoa zen aurkitu nahi denean.
Katalogazio horretan beste arazo bat sortu da urteekin. Musikariek zein zaleek gero eta album gehiago ikusten dute arte forma bateratu gisa, ez soilik kantu multzo gisa. Hainbat albumetako abestiek nolabaiteko kohesioa izan dezakete nahiz eta letretan edo egitura narratiboan batasunik ez izan. Benetan kontzeptualak ez diren disko asko maiz ikusten dituzte zaleek horrela. Pink Floyden The Division Bell, Bruce Springsteenen Born to Run edo Megadethen Rust in Peace albumak adibide onak dira. Kasu horietan guztietan, artistek ez zuten inolako asmorik album kontzeptuala zirudien zerbait egiteko. Gaia edo egitura narratiborik gabeko zenbait albumek, hala ere, nahita egindako egitura izan dezakete, abestiak entzuteko ordenak artistaren asmo jakin bat adierazten baitu.
Euskal musikan
Euskal Herriko musikan adibide asko daude. Adibide batzuk:
Yuki Kikumoto
Yuki Kikumoto (菊本 侑希, 1993ko uztailaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Renofa Yamaguchi FC.
Cryptoblepharus novocaledonicus
Cryptoblepharus novocaledonicus Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Erwin Stresemann
Erwin Stresemann (Dresden, 1889ko azaroaren 22a - Berlin, 1972ko azaroaren 20a) alemaniar naturalista, zoologoa, ornitologoa eta irakaslea izan zen. XX. mendeko ornitologo garrantzitsuenetako bat izan zen.
Biografia
Stresemann Richard Stresemann farmazialariaren eta Marie Dunkelbeck-en semea zen. 1908tik aurrera natura zientziak ikasi zituen (zoologian bereziki) Jena, Friburgo eta Municheko unibertsitateetan, eta 1910etik 1912ra Karl Deninger (1878-1919) zientzilariaren zuzendaritzapean burutu zen "Friburgotik Moluketara II. espedizioan" parte hartu zuen.
1914tik 1918ra soldadutza egin zuen; eta 1918an Municheko Zoologiaren Estatuko Bildumako Laguntza Zientifikoko Departamentuan jardun zuen. 1920an cum laude doktoregoa lortu zuen, Richard von Hertwigekin (1850-1937), Municheko Unibertsitatean. 1921etik Berlingo Humboldt Historia Naturaleko Museoko " Hegazti Sailaren" arduraduna izan zen, eta alemaniar zientzialari gazte batzuk bultzatu zituen, hala nola Ernst Mayr eta Bernhard Rensch.
1930ean ohorezko irakasle egin zuten Berlinen; eta 1946an Zoologiako irakasle gisa. 1946tik 1959ra Berlingo Humboldt Unibertsitateko Zoologia Museoko bitarteko zuzendaria izan zen. Stresemann Ornitologia aldizkariko epe luzeko editorea izan zen (1922tik 1961era).
Stresemann, 1916tik 1939ra ezkonduta egon zen Elizabeth Deningerrekin, Carlos Deningerren arrebarekin. Bikotea 1939an dibortziatu zen, eta Stresemann Vesta Groterekin ezkondu zen 1941ean.
Ohoreak
Stresemann laburdura Erwin Stresemann zoologiako deskribapen eta taxonomiaren agintari gisa adierazteko erabiltzen da.
Marilyn Horne
Marilyn Horne (Bradford, Penssylvania, 1934) estatubatuar mezzosopranoa da. New York, Los Angeles eta Milanen egin zituen musika-ikasketak. 1956an egin zuen debuta, Dallasen, Verdiren Il Trovadore operan, Azuzenaren papera jokatuz. Verdiren mezzorako opera guztiak kantatu ditu, eta arrakasta handia izan du, bai Il Trovadoren bai Aidan (Amnerisen paperean), baina arrakastarik handiena Bizeten Carmen pertsonaiarekin lortu izan du. Munduko antzoki ospetsuenetan kantatu du: Milango Scalan, New Yorkeko Metropolitanen, Londresko Covent Gardenen, Vienan eta Salzburgon. Horneren ahotsaren ezaugarririk garrantzitsuena malgutasuna da, eta oso errepertorio zabala kantatzeko aukera eman dio horrek. Dena dela, batez ere Rossiniren operak interpretatu izan ditu.
Castellar Guidobono
Castellar Guidobono Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mekong
Mekong hego-ekialdeko Asiako ibaia da, iturria Tibeteko ekialdeko muturrean duena, eta Txina, Myanmar, Laos, Thailandia, Kanbodia eta Vietnamdik igarotzen dena. Hego Txinako itsasora isurtzen da, delta handi batean. 4.350 kilometro inguru da luze, eta arroak 810.000 kilometro koadro inguruko hedadura dauka. Indotxinako ibai nagusia da, Asiako luzeenetan laugarrena, eta munduko 13.a.
Izenak
Mekong ibaiaren baliokidea Méigōng Hé (湄公河) da txineraz, nahiz eta erabiltzen den izena Lancang ibaia izan (澜沧江, Láncāng Jiāng). Thailandieraz Mae Nam Khong (แม่น้ำโขง), laoseraz (ແມ່ນ້ຳຂອງ) Mènam Khong, khmereraz Mékôngk edo Tonle Thom eta vietnameraz Cửu Long Giang da.
Geografia
Kanbodian sarturik, Tonlé Sapen emaria jasotzen du, Phnom Penhetik igaro baino lehen. Aurrerago bi adarretan banatzen da, eta bederatzitan Vietnamgo muga pasatu ondoren; adar guztiak Hego Txinako itsasora isurtzen dira, Mekongen delta handia eratuz. Deltak 40.000 kilometro koadroko hedadura du, eta 18 milioi lagun bizi dira bertan.
Australoheros guarani
Artikulu hau Australoheros guaraniri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Guarani».
Australoheros guarani Australoheros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Arriola (Deba)
Arriola Debako udalerrian dagoen baserri-auzoa da. 10 baserri ditu, horien artean Arrioaperla edo Saka deritzona, zezenketetarako ganadu-hazkuntzarekin lotua (Sakako markesa).
21. mende hasierako errolda batean egun 36 biztanle zituen.
Cryptoblepharus poecilopleurus
Cryptoblepharus poecilopleurus Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Hloušekita
mineral bat da eta lindackerite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hloušekita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Great Falls (Montana)
Great Falls Montanako hiri bat da. Cascade konderrian kokatua dago. 2010ean 58,505 biztanle zituen, 56.44 kilometro koadrotan banatuta.
Ryuta Koike
Ryuta Koike (小池 龍太, 1995eko abuztuaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Renofa Yamaguchi FC.
Alfa-fetoproteina
Alfa-fetoproteina (AFP) proteina bat da, normalean fetuan bere garapenean bakarrik sortzen dena. Helduetan agertzen denean, tumore-markatzaile gisa balio dezake. Likido amniotikoan AFP maila altuak agertzen badira, fetuaren garapenean akats bat dagoela adieraz daiteke. Normalean aholku genetikoa ematen da AFPren ohiko proba bat positiboa bada.
Alfa-fetoproteina maila normalak oso baxuak dira odol-plasman, nahiz eta haurdunaldian apur bat areagotu daitezkeen. Mailak handiagoak badira, prozesu patologiko baten sintoma izan daiteke.
Mansura
Mansura (arabieraz المنصورة, al-Manṣūra, ahoskatua) Egiptoko hiria da, Egipto Beherean dagoena. Dakahlia gobernazioko hiriburua da.
Hamilton (Montana)
Hamilton Montanako hiri bat da. Ravalli konderrian kokatua dago. 2010ean 4,348 biztanle zituen, 6.54 kilometro koadrotan banatuta.
Espainiako Areto Futboleko Errege Kopa
Espainiako Areto Futboleko Lehen Maila (Primera División de fútbol sala) Espainiako areto-futbol liga da. 1989an izan zuen lehen ekitaldia eta Inter Fútbol Sala da garaipen gehien lortu dituena.
Egitura eta historia
Hasiera batean hainbat multzo osatu ziren eta ondoren irabazleek beren artean jokatzen zuten. 1995ean egitura aldatu zen eta ordutik aurrera bi fasetan jokatzen da txapelketa. Lehenik eta behin fase erregularra jokatzen dute 16 taldeek eta ondoren zortzi onenek txapelketarako play-offak jokatzen dituzte. Finala hiru partida irabaztera jokatzen da 2009-10 denboralditik aurrera.
Mansura
Oso leku estrategikoa da eta hiriaren inguruan gudu batzuk izan dira (Zazpigarren Gurutzadan, Yom Kippur Gerran...)
Castellazzo Bormida
Mugakideak
Castellazzo Bormidak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dibamus
Dibamus Dibamidae familiako narrasti genero bat da. Asiako ekialdean, hego-ekialdean eta Ginea Berrian bizi dira. Emeek ez dituzten hankak eta arrek hanka atrofiatuak dituzte.
Ivan Jiménez
Ivan Jiménez Aira (Trapagaran, 1975) bizkaitar abokatu eta enpresaria da. Gaur egun Bizkaia Talent en zuzendaria da.
Bizitza
Asti-Leku Ikastola n ikasi zuen. Zuzenbide lizentziatura ikasi zuen Deustuko Unibertsitatea n. Ondoren Enpresa Administrazioan Masterra (MBA) egin zuen Deustuko Unibertsitatea n. Abokatu moduan jardun zuen 2011 urtera arte.
Chlorothraupis frenata
Chlorothraupis frenata Chlorothraupis generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Herri barbaroen inbasioak Euskal Herrian
Herri barbaroen inbasioak Euskal Herrian ez ziren hain agerikoak izan, barbaroek konkistatu gabe zeharkatu zuten Euskal Herria. Baina Hispaniaren inbasioa, 409. urtetik aurrera, erromatarren agintaldiaren amaiera izan zen herriaren iparralde menditsuan. Horrela, lurraldearen zati horrek nolabaiteko "independentzia" lortu zuen, hegoaldeko populazio erromanizatuagoak, Hispaniako beste leku batzuetan bezala, Erromari leial jarraitu zuen bitartean harik eta germaniarrek okupatu arte.
456. urtean, zazpi itsasontzitan zihoazen 400 herulok Bizkaiko golkoa eta Galiziako kostaldea eraso zuten.
Bisigodoak Iberiar penintsulan sartu zirenean, isolazioa handitu zen, hauek Kantauriko kostaldean interesik ez zutelako. Aldiz, Iruña 472an okupatu zuten, baita Araba gehiena ere; Leovigildo erregeak Victoriaco sortu zuen 581. urtean.
Berriro ere, Euskal Herria lerro batek banatuta geratu zen, isurialdeen banalerrotik hurbil. Iparrean, baserriko biztanleria eta seguruenik antolaketa ekonomiko, sozial, politiko eta erlijioso paganoari eutsi zion; berez Baskoi izena, erromatarrek Nafarroako herritarrei esateko erabiltzen zuten, bisigodo eta frankoek lurralde independente horretakoak izendatzeko erabili zuten, barduliar, karistiar eta autrigoi izenak galduz. Hegoaldean, oraindik hiri batzuek irauten zuten eta biztanleria, kristautua eta erromanizatua, erreinu bisigodoan sartu zen.
Baskoien eta germaniarren arteko gerrak
581ean, baskoiek bai frankoei bai bisigodoei eraso zieten. Ordutik aurrera, gerrak bata bestearen atzetik etorri ziren Pirinioen alde bietan. Penintsulan, enfrentamenduak Bisigodoen Erresumaren amaiera arte iraun zuen eta baskoien eta bisigodoen arteko zazpi gerraren berri dago. Gerra horiek laburrak izan ziren: urtean aste gutxiko kanpaina bat baino ez zen izaten. Jatorria baskoien erasoak izaten ziren, biztanleria handitzean, gerrako irabazien bidez bizimodua ateratzeko bidea izan zuten eta.
Baskoien isolazioak VIII. mende arte iraun zuen, euren zalduneria arina garaitua izan ostean.
Aldi erabakigarria
Aldi horrek garrantzi handia dauka Euskal Herriaren historian, neurri handian bere berezitasunak orduan finkatu baitziren. Erromatarren Inperioa galdu eta gero, Euskal Herrian erromatarren aurreko hizkuntza eta kulturari eustea ez zen apartekoa izan, Frantzia eta Espainiako beste leku batzuetan ere VI. mendean hizkuntza eta kultura indigenak iraun zutela ikusten baita. Baina fenomeno horrek VIII. mendean oraindik irauteak aparteko izaera eman zion, gaur egun arte datorrena.
Herriaren iparraldean erromanizazioa ahulagoa izan zen eta, aske irautean, euskal biztanleek paganismoa gorde zuten. Bitartean, germaniar erreinuek menperatutako lurraldeetan kristautasuna erromanizazioaren herentzia gisa zabaldu zen eta, harekin, latina, Elizaren hizkuntza, sendotu zen.
Kristautzea geroago etorri zen eta harekin euskaldunak mendebaldeko kulturan sartu ziren, baina bestelako baldintzetan, euskara eta beste ezaugarri berezi batzuek irautea bideratu zuten eta.
Ergastulo
Ergastulo bat (latinez, Ergastulum (singularra), ergastula (plurala)) Antzinako Erromako hirietan zegoen espetxe mota bat zen. Han giltzapetuta egoten ziren jabea nolabait desatsegin edo iraintzen zuten esklaboak, zigortzeko eta haren portaera zuzentzeko. Salduak izan ez ziren gerrako presoak eta delituak egiten zituzten gizon libreak ere sar zitzaketen han. Han giltzapetuta zegoen presoari ergastulo deitzen zioten, eta, hedaduraz, hitz hori erabiltzen zen etxe bateko morroi eta esklaboen multzoa izendatzeko. Ergastalua ergastidarius izeneko konfiantzazko esklabo baten ardurapean zegoen.
Kartzela hauek, normalean, lur azpian eraikitzen ziren eta argia emateko leiho txiki batzuk besterik ez zituzten, eskuarekin iritsi ezin zen altueran. Ponpeian indusketak egin ondoren, horrelako lekuak aurkitu dira. Horien paretetatik ziriak ateratzen ziren presoei segurtatzeko, gelaxka barruan kateatuta egoten baitziren. Esklaboren batek jabeari eraso egiten bazion edo entzierrotik ihes egiten bazuen, lankideak zigortu egiten zituzten, nagusiari laguntzen ez ziotelako edo ihes egin ez zezaten. Kasu batean, 400 esklabo exekutatu zituzten, beren esklaboetako batek hildako jabe bati ez laguntzeagatik.
Nahiz eta espetxe horiek oso goiz aipatzen diren, garrantzia hartu zuten Erromatar Inperioaren konkisten bidezko hedapenetik aurrera. Gerrako presoak esklabo bihurtu ohi ziren, eta, normalean, espedizio militarretan armadei jarraitzen zieten saltzaileei saltzen zitzaizkien. Merkatariek erabiltzen zituzten ergastulak presoak gauetan gordetzeko behin betiko helmugarako bidaian, eta haiek esklabo-lanetan berriz hezten hasteko, haietako askok matxinadarako joerei eusten baitzieten. Helmugara iritsitakoan, esklabo izan zitezkeen patrizioek konfiantza ematen ez zietenak inguratzen zituzten gauez.
Esklabo horien zortea ez zen hobetu Hadrianoren garairaino, hark ergastulak indargabetu eta haien aldeko neurri batzuk eman baitzituen.
Madariaga (Deba)
Madariaga edo Mardari Debako udalerriaren hego eta barrualdean dagoen auzoa da.
Hyvinkää
Hyvinkää (Hyvinge) Finlandiako hegoaldean dagoen hiri bat da. Finlandiako hiriburutik, Helsinkitik, 55 kilometro ra dago. 2016 an 46.600 biztanle zituen. Suedieraz hiriaren izena Hyvinge da. 1917 an fundatu zen eta 2017an ehun urte bete zituen.
Hiri barruan autobusez ibil daiteke eta hiriko kanpoaldera trenez joan daiteke. Bidegorriak ere badaude. Hyvinkääko aireportua jadanik ez dago martxan.
Sveitsinpuisto Hyvinkääko parke handi bat da. Han paseatzeko edo neguan eskiatzeko lekua dago. Parke ondoan igerilekua dago. Hyvinkään futbolean eta pesäpallon asko jokatzen dira. Hirian golfean jokatzeko bi leku daude.
Hyvinkää pertsona ospetsu batzuen jaioterria da; bertan jaio ziren, adibidez, Diandra Flores kantaria eta Anu Hälvä zinema zuzendari eta aktorea. Mika Waltari idazlea Hyvinkään bizi izan zen.
Hyvinkään umeek eskolan finlandieraz, suedieraz edo ingelesez ikas dezakete, lehen mailatik seigarrenera. Gero, finlandieraz ikasten dute edo beste hiri batera joaten dira.
NGC 277
NGC 277 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Belar-hockeya 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan
Belar-hockeya 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 6ra bitarte jokatu zen, txapelketa moduan, Oi Hockey Estadioan. Gizonezkoen txapelketa bat eta emakumezkoen beste bat jokatu ziren.
Wataru Ikenaga
Wataru Ikenaga (池永 航, 1991ko azaroaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Renofa Yamaguchi FC.
Errukiaren Amaren basilika (Maribor)
Errukiaren Amaren basilika (Bazilika Matere Usmiljenja) Mariborreko eliza famatua da, Frantziskotarren eliza (Frančiškanskega samostana) izenaz ere ezagutzen dena.
Historia
XVII mendean Kaputxinoen eliza izan zen bertan eta hiriko esloveniarren parroika nagusia izan zen. XIX mendearen amaieran kaputxinoen elizaren eta Errukiaren amaren elizaren artean Errukiaren Amaren basilika altxatu zuten frantziskotarrek. Richard Jordan arkitektu vienarrak diseinatu zuen. 1900ko abuztuaren 11.an sagaratu zuen Mihael Napotnik apezpikuak.
Arkitektura
Hiru habearte ditu eta bi dorre handi aurrealdean. Eraikuntzan erabilitako adreilu gorriak Meljeko emakumeek ekarri zituzten.
Barnealdeko margolan gehienak Ferenz Pruszinskay margolari hungariarrarenak dira eta organoa aldiz Jožef Brandl maribortarrak egin zuen.
Cousinia
Cousinia Asteraceaearen familiako genero handi bat da. Tribu Carduae barruan (= Cynareae). Banaketa: Asian.
Saint-Frézal-d'Albuges
Saint-Frézal-d'Albuges Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Frézal-d'Albuges udalerrian erroldatutako biztanleak 47 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 65 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 22 etxebizitza nagusietatik 16 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: