cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mara Yamauchi
Pekingo Olinpiar Jokoak eta Londresko maratoiak
Pekineko 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Yamauchi-k emakume britainiar batek maratoian egindako errendimendu onena berdindu zuen, seigarren postuan 2 ordu 27 min 29 segundoko denboran.
2009an, bigarren izan zen Londresko maratoian, 2:23:12ko denbora marka pertsonala eginez, lehenago maratoi erdiko marka pertsonala ezarri ondoren, Marugame maratoi erdia irabaztean (68 m 29 segundo). Oinetako lesio bat izan zuen honen ostean, eta azkenean irailean 2009ko Atletismoko Munduko Txapelketatik erretiratu behar izan zen, eta maratoi lasterketan dominatzeko aukera galdu zuen. Guztiz errekuperatu ondoren, garaipen nabarmena lortu zuen 2010eko New Yorkeko maratoi erdian, Deena Kastorren lehiari aurre eginez 1:09:25ean helmuga gainditzeko, 18 segundoko hobekuntza lortu zuen ibilbidearen errekorra.
2010eko Londresko Maratoian hamargarren postuan amaitu zuen 2:26:16ko denborarekin, Islandiako sumendiaren erupzio baten ondorioz aire garraioarekin izandako arazoengatik Londresera sei eguneko bidaia neketsua egin ostean. 2010eko Europako Atletismo Txapelketa galtzea erabaki zuen, 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetarako sailkatze-denbora lortzera bideratzeko.
Lesioek lehiaketatik kanpo utzi zuten 2010eko amaieratik 2011ko irailera arte. Irailean Grand 10 Berlingo lasterketan itzuli zen eta ez zuen erronkarik izan, 32:19 minutuko ibilbide errekorra irabazi zuen. Honek azaroko Yokohamako Emakumeen Maratoirako prestatzeko balio izan zuen, non hirugarren postua lortu zuen 2:27:24 orduko denboran, hautaketa olinpikorako aukerak hobetuz.
2011 amaieran, Yamauchi, Paula Radcliffe eta Scott Overall- ekin batera, 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan Britainia Handia ordezkatzeko hautatutako lehen 3 kirolarietako bat izendatu zituzten. Yamauchi Radclifferekin lehiatuko zen Emakumeen Maratoi ekitaldian.
Hala ere, oinetako lesio batek Radcliffe erretiratzera behartu zuen eta Yamauchik ez zuen lasterketa amaitu, sei kilometroren ostean orpoa ubelduta utzi zuen.
Yamauchi atletismo lehiakorretik erretiratu zen 2013ko urtarrilean, 39 urte zituela
Kanpaina lana
2022ko urtarrilean, Yamauchi Sex Matters Aholku Batzordean sartu zen, Erresuma Batuan oinarritutako irabazi asmorik gabeko erakunde batean, legeak, politikak eta praktikak sexuari buruz argi izan daitezen kanpainak egiten dituena. 2022ko ekainean, Yamauchi-k The Guardian egunkarirako iritzi-artikulu bat egin zuen emakume transak emakumeen kiroletik baztertzea argudiatuz, zuzentasunaren inguruko kezkak aipatuz. Yamauchik Athletics Weekly-n ere idatzi ditu gai horri buruz.
Cill Chiaráin
Cill Chiaráin (ingelesez Kilkieran) Irlandako mendebaldeko Galwayko konderrian dagoen Connemara eskualdeko udalerri bat da. Kostaldea zeharkatzen duen R340 errepideak Galway hiriarekin lotzen du. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan.
Udalerriaren izenak "Ciaránen eliza" esan nahi du, usadioaren arabera San Ciarán santua leku honetan denboraldi batez bizitzen egon baitzen.
Urtero udalerri honetara turista asko hurbildu ohi dira, bestalde bertan Connemarako triatloia ospatu ohi da.
Riverdale Park (Maryland)
Riverdale Park Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Prince George's konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
I Want to Live!
Argumentua
Barbara Graham San Frantziskora iritsi eta lagun bati laguntzeko testigantza faltsua emateagatik kartzelaratu dute. Aske uzten dutenean, Emmett Perkins eta Jack Santo jokalariek amu gisa erabiliko dute; biktima sineskorrak iruzurtutako karta-partidatara erakarri eta diru franko irabazten hasiko da.
Laudakia tuberculata
Laudakia tuberculata Laudakia generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Lishizhenita
Lishizhenita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Lishizhenita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Schistura nielseni
Schistura nielseni Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Olesno udalerria (Opoleko voivoderria)
Olesno Poloniako Opoleko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Olesno barrutian kokatuta. 240,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17841 biztanle zituen.
NGC 4066
NGC 4066 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Tricesimo
Tricesimo Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tricesimok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rhinolophus subbadius
Rhinolophus subbadius Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Támega
Támega (Támega, ahoskatua; Tâmega,  ahoskatua) Galizia eta iparraldeko Portugal zeharkatzen dituen ibai bat da, Duero ibaiaren ibaiadarra dena.
Fightstar
Fightstar 2003an Erresuma Batuan sortutako taldea da, post-hardcore eta alternative rock musika mota jotzen dute.
Támega
Fonte do Támega izeneko lekuan, Ourenseko probintziako Talariño mendian, jaioa, Trás-os-Montesen Portugalen sartzen da. Búbal du ibaiadar nagusia.
Hamaka
Hamaka ohe moduan nahiz jendea garraiatzeko erabiltzen den olana, sare, zein beste ehun-zati sendoa da. Laukizuzen-formakoa izaten da eta bi haga edo zuhaitzi lotuta jartzen da.
Attikaita
Ezaugarriak
Attikaita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Cávado
Cávado (rio Cávado) iparraldeko Portugal zeharkatzen dituen ibai bat da, Duero ibaiaren ibaiadarra dena.
Larouco mendizerran jaioa, Braga eta Barcelos igaro ondoren, Ozeano Atlantikoan du ahoa. Homem, Rabagão eta Saltadouro ibaiak ditu ibaiadar nagusiak.
Oleszyce udalerria
Oleszyce Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Lubaczów barrutian kokatuta. 151,84 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6425 biztanle zituen.
Trivignano Udinese
Trivignano Udinese Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Olesno udalerria (Polonia Txikiko voivoderria)
Olesno Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Dąbrowa barrutian kokatuta. 77,6 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7910 biztanle zituen.
Trivignano Udinese
Mugakideak
Trivignano Udinesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Riverside (Wyoming)
Riverside Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Carbon konderrian kokatuta dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Maskarada (antzerki taldea)
"Maskarada" antzerki taldea izan zen, Bilbon eta 1980an sortutakoa, hamarkada hartan erreferentziazkoa izandakoa. Izan ere, euskaraz maila profesionalean apustua egin zuen lehendabizikoa izan zen.
Hasiera
Lehenengo lanak umeentzat egin zituzten: "Logalea zeukan ekilibristaren kasua", "Jimmy Pottolo eta zapataria" eta "Danbor magikoa".
Arrakasta
1983an "Tira jira bira" kale ikuskizuna egin ondoren, hurrengo urtean arrakasta eskuratu zuten Dario Fo italiarraren lan baten egokitzapenarekin, "Pistolaren begi zuri-beltzak" alegia, Bilboko Campos Eliseos Antzokian estreinatutakoa. Hain zuzen ere, modu profesionalean eta euskaraz egindako lehen antzezlana izan zen.
Emaitza hauek lortu eta gero, 1985ean beste estreinaldi arrakastatsua egin zuten, "Gastibeltzaren karabinak" lanarena, Marc Legasseren eleberriatik Bernardo Atxagak eta Oskorrik moldatutakoa.
Riverside (Washington)
Riverside Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Okanogan konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Maskarada (antzerki taldea)
Arrakasta
1988an Kontrabaxua monologoa jarri zuten martxan arrakasta handiarekin, aktore bakarra Mikel Martinez zela.
Pseudaspis cana
Pseudaspis cana Pseudaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Maskarada (antzerki taldea)
Arrakasta
1996an Oskorriren Landalan diskoaren kontzertuetan parte hartzen zuten.
Krisialdia
Hurrengo lanak xumeagoak izan ziren, eta gaztelaniaz ere egiteari ekin zioten ("La importancia de llamarse Ernesto").
Apurka-apurka taldea desegiten joan zen.
Jose Javier Uranga Santesteban
Jose Javier Uranga Santesteban, ezizenez Ollarra (1925eko azaroaren 16a, Iruñea - 2016ko ekainaren 25a, Iruñea) nafar kazetari bat izan zen. 1962-1990 artean Diario de Navarra egunkariaren zuzendari izan zen.
Maskarada (antzerki taldea)
Taldekideak
Mikel Martinez, Patxo Telleria, Aitor Mazo, Carlos Panera, eta Aitzpea Goenaga taldekideen artean egon ziren. Jokin Oregi ere azken urteetan.
Bèuluòc
Bèuluòc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaulieu udalerrian erroldatutako biztanleak 1.592 ziren. Familiak 560 ziren, horien artean 99 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 67 bakarrik bizi ziren emakumeak), 142 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 260 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 59 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 624 etxebizitza zeuden, 573 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 543 etxeak ziren eta 81 apartamentuak ziren. 573 etxebizitza nagusietatik 442 bere jabearen bizilekua ziren, 111 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 146 etxek lau zituzten eta 336 etxek bost zituzten. 460 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 197 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 350 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.033 ziren, horien artean 750 aktiboak ziren eta 283 inaktiboak ziren. 750 pertsona aktiboetatik 697 lanean zeuden (363 gizon eta 334 emakume) eta 54 langabezian zeuden (24 gizon eta 30 emakume). 283 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 113 ikasten zeuden eta 85 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaulieu udalerrian 573 unitate fiskal zeuden, 1.641,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.627 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 90 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 19 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 10 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 5 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 2 arropa dendak ziren.
2000. urtean Beaulieu udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 189 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hypoptychidae
Hypoptychidae arrain gasterosteiformeen familia da, ipar-mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena.
Espezie eta generoak
FishBaseren arabera, familiak 2 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
Schistura niulanjiangensis
Schistura niulanjiangensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Lisiguangita
Lisiguangita sulfuro motako minerala da eta lapieita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Lisiguangita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Olkusz udalerria
Olkusz Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Olkusz barrutian kokatuta. 150,8 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 49475 biztanle zituen.
Bouilh-Péreuilh
Bolh Darrèr e Perulh Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouilh-Péreuilh udalerrian erroldatutako biztanleak 95 ziren. Familiak 41 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 47 etxebizitza zeuden, 41 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. 45 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 41 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 58 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (21 gizon eta 18 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Bouilh-Péreuilh udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 185 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Odds Against Tomorrow
Odds Against Tomorrow 1959ko Robert Wise estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Johnny Ingramen apustuekiko grinak bere ezkon-harremana hautsi du. Klubetan kantari aritzen da orain eta hartzekodunen mehatxuak direla eta, arriskuan dago. Earle Slater behin betiko lapurretaren bila dabilen preso ohia da eta Dave Burke polizia-erakundetik bota duten polizia ohi. Hirurak banketxe bat lapurtzeko elkartuko dira.
Olana
"Olana" izenaren jatorria Frantziako Olonne herritik datorkio, bertan olana ugari ehuntzen baitzen, batez ere itsaslanetarako.
Schistura nomi
Schistura nomi Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Enrico Berlinguer
Enrico Berlinguer (Sassari, Sardinia, Italia, 1922ko maiatzaren 25a - Padua, Italia, 1984ko ekainaren 11) politikari italiarra izan zen.
Biografia
Italiako Alderdi Komunistako idazkari nagusia (1972-1984) izan zen. Konpromiso historikoa (estatua babesteko konpromisoa, gainerako alderdi politikoekin, demokrazia kristauarekin bereziki), eta eurokomunismoaren aldeko estrategia (estrategia komunista demokrazia burgesaren oinarriak onartuz) bultzatu zituen, Moskuren aldeko ortodoxiatik aldenduz.
Berlinguer buru zela PCI edo Italiako Alderdi Komunistak inoiz baino boto gehiago izan bazuen ere, ez ziren Italiako gobernua eskuratzera sekula iritsi.
Moenkhausia ceros
Moenkhausia ceros Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Fomitiporia punctata
Fomitiporia punctata Hymenochaetaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Poria friesiana, Polyporus punctatus, Poria viticola, Phellinus puntactus.
Deskribapena
Karpoforoa: Erresupinatua, 10 eta 30 cm bitarteko luzerakoa, 4 eta 8 cm bitarteko zabalerakoa eta 0,2 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Tutu geruzatuak, zeiharrak. Poro oso txikiak, 5 eta 7 bitartean milimetroko, Ertza antzua, tomentuduna. Gogorra.
Etimologia: Phellinus terminoa grekotik dator, kortxozkoa esan nahi duen "ignis" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Genero honetako espezie erresupinatuen sailkapen zuzena oso delikatua da eta azterketa mikroskopiko zehatza egin behar da beti.
Varmo
Varmo Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fomitiporia punctata
Sasoia eta lekua
Urte osoan hostozabalen gainean, batez ere hurritzetan (Corylus) eta sahatsetan (Salix). Ez da oso ohikoa.
Varmo
Mugakideak
Varmok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fomitiporia punctata
Banaketa eremua
Amerika, Ozeania, Europa, Ekialdeko Afrika, Erdialdeko Asia, Txina, Japonia, Korea.
Pseudechis colletti
Pseudechis colletti Pseudechis generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Chincoteague poni
Chincoteague poniak basazaldiak dira. Virginiako Assateague uhartean libre larretzen direnak.Hoietaz gain zenbait abelburu inguruetako jabe partikularren lurretan hedatzen dira.
Moenkhausia chlorophthalma
Moenkhausia chlorophthalma Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Regarding Henry
Regarding Henry (euskaraz Henry Dela Eta) 1991ko Mike Nichols alemaniar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta ekoiztutako drama film bat da. Harrison Ford, Annette Bening, Michael Haley, Rebecca Miller, Stanley Swerdlow eta Julie Follansbhee aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Henry Turner (Harrison Ford) bere lanean arrakastatsua den inongo eskrupulurik gabeko abokatu bat da. Familia zoriontsu baten itxurakeriak egin arren, Henry eta Sarah (Annette Bening) elkarri adarrak jartzen dizkioten senar-emazteak izateaz gain, jada bere alabarekin (Mikki Allen) ez dute inongo harreman sakonik.
Egun batez, eta halabeharrez, Henry tabakoa erostera joan eta tabako-dendan dagoela lapurrak sartu eta bertan ohosten saiatuko dira. Lapurretan zehar Henryk buruan tiro bat jazoko du, eta nahiz eta zaurietatik osatu, garunean kalteak jasango ditu, ondorioz amnesia atzeratu bat pairatuko du: ez da bere iraganeko ustezko bizitza arrakastatsu eta alaiari buruzko ezertxo ere oroitzeko gai, gainera haurtxo baten moduan, gauzarik oinarrizkoenak berrikasi beharko ditu: mintzatu, irakurri, jendaurrean nola jokatu... bizitzan aurrera ateratzen doan einean, bere iraganeko benetazko izaera nolakoa zen jabatzen hasiko da, bai etxean nahiz lantokian, nazkagarri gizatxar jasangaitz bat zela. Halere, bere emazteak eta alabak oraindik ere maite dute eta bere bizitza berraraikitzen lagunduko diote. Henry bere iragana aldatzeko erabakia hartu du, bai eta gizon ezberdin bat izateko ere, baina bere bizitza berreskuratzen doan einean bere iraganeko iruzur eta ustezko bizimodu arrakastatsua edota zintzotasun eta zuzentasun bizimodua eta besteekiko begirunearen artean aukeratu beharko du.
UEFAko Nazioen Liga
UEFAko Nazioen Liga (UEFA Nations League), Nazioen Liga ere deitua, UEFAko selekzio nazionalek bi urtero jokatzen duten futbol txapelketa bat da. 2018-2019 denboraldian hasi zen jokatzen eta txapelketa FIFAren nazioarteko datetan jokatzen da, lagunarteko partidak ordezkatuz.
Bere lehenengo jardunaldian, UEFAko Nazioen Ligak 4 maila ditu: lehehengo biak 12 taldez osatuak daude, hirugarren mailak 15 talde ditu eta azkenekoak 16. Taldeen fasean 4 talde daude maila bakoitzean eta denak denen aurka, joan eta itzulian jokatzen dute. FIFAren nazioarteko 6 datetan jokatzen dira, 2018ko irailetik aurrera.
Lehenengo mailako talde bakoitzeko irabazleak azken fasera sailkatuko dira; bigarren, hirugarren eta laugarren mailako talde bakoitzeko irabazleak mailaz igoko dira eta lehenengo, bigarren eta hirugarren mailetako talde bakoitzeko azken taldeak mailaz jaitsiko dira.
Olszanica udalerria
Olszanica Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lesko barrutian kokatuta. 93,54 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4971 biztanle zituen.
Saint-Cirgues-de-Prades
Saint-Cirgues-de-Prades Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Cirgues-de-Prades udalerrian erroldatutako biztanleak 130 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Schistura notostigma
Schistura notostigma Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Saint-Cirgues-de-Prades
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (18 gizon eta 17 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Cirgues-de-Prades udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 126 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.112 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Saint-Cirgues-de-Prades udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andres Narbarte
Andres Narbarte Olaizola, goitizenez “Xalto” ezaguna, (Goizueta, Nafarroa, 1927ko azaroaren 20a – 1971ko urtarrilaren 9a).
Moxo baserrian jaio baina Txameneko bordan bizi zen txiki-txikitatik. Soldaduska Afrikan egitea suertatu zitzaion, eta han Lazkao Txikirekin bat egin zuen. Lanbidez nekazaria eta afizioz bertsolaria, Nafarroako Bertsolari Txapelketa bitan irabazi zuen. Eskola zaharreko bertsolaria zen, alfabetatugabea baina oso zorrotza. 1971ean mendian sasi-larrea erretzean izandako istripuan hil zen.
1960ko Txapelketa Nagusia eta Fabiola erregina
1960ko Bertsolari Txapelketa Nagusian Xaltori gertatutakoa, oraindik ere ezaguna da.
Alfonso Irigoien gai-jartzaileak, honako puntua jarri zion:
Xaltok, ordea, ez zekien Fabiola hori nor zen, (orduko Belgikako erregea zen Badouinekin ezkondu berria) eta gorriak ikusi zituen bere bertsoa ontzeko, hala ere, ezer esan gabe, nola edo hala moldatu zen erantzuteko:
Istorio hau ez zen bertan amaitu eta bi urte beranduago, 1962ko abuztuaren 19an, Goizuetan jokaturiko Nafarroako Bertsolari Txapelketaren kanporaketa batean, Irigoienek berak azken puntua emanik, Xaltori Donostiako gertaera famatua etorri zitzaion burura.
Moenkhausia chrysargyrea
Moenkhausia chrysargyrea Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Pseudechis pailsei
Pseudechis pailsei Pseudechis generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Andres Narbarte
1960ko Txapelketa Nagusia eta Fabiola erregina
Irigoienen azken puntua zen: "Gero juezak irakurri zun sententzia bat larria"
Xaltok orduan, hitzetik hortzera, bertso hau bota zuen:
Bussy-Saint-Georges
Bussy-Saint-Georges Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 20.013 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bussy-Saint-Georges udalerrian erroldatutako biztanleak 20.013 ziren. Familiak 7.224 ziren, horien artean 1.933 pertsona bakarrekoak ziren (1.058 bakarrik bizi ziren gizonak eta 875 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.392 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.230 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 669 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 8.273 etxebizitza zeuden, 7.402 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 819 hutsik zeuden. 3.152 etxeak ziren eta 4.975 apartamentuak ziren. 7.402 etxebizitza nagusietatik 4.558 bere jabearen bizilekua ziren, 2.745 alokairuan okupaturik zeuden eta 99 doan lagata zeuden; 614 etxek gela bat zuten, 1.403 etxek bi zituzten, 1.673 etxek hiru zituzten, 1.204 etxek lau zituzten eta 2.508 etxek bost zituzten. 6.578 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.054 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.315 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 13.957 ziren, horien artean 11.343 aktiboak ziren eta 2.614 inaktiboak ziren. 11.343 pertsona aktiboetatik 10.416 lanean zeuden (5.484 gizon eta 4.932 emakume) eta 927 langabezian zeuden (372 gizon eta 555 emakume). 2.614 pertsona inaktiboetatik 238 erretiraturik zeuden, 1.597 ikasten zeuden eta 779 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bussy-Saint-Georges udalerrian 8.669 unitate fiskal zeuden, 23.754,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.890 euro zen.
600 Musa
600 Musa asteroide gerrikoan aurkitutako 600. asteroidearen izena da. 1906ko ekainak 14an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatutko Taunton herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 UM zen.
Bussy-Saint-Georges
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 137 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 13 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 6 igeltseroak, 6 margolariak, 8 zurginak, 7 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 6 aldi baterako lan enpresak, 26 jatetxeak, 23 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 7 apaindegiak.
2009an zeuden 41 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 8 okindegiak, 1 harategi zen, 1 kongelatu-denda zen, 5 liburu dendak, 5 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 4 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 6 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 8 haur-eskola eta 9 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bussy-Saint-Georges udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.759 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.744.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lamorlaye
Lamorlaye Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lamorlaye udalerrian erroldatutako biztanleak 9.294 ziren. Familiak 3.575 ziren, horien artean 914 pertsona bakarrekoak ziren (355 bakarrik bizi ziren gizonak eta 559 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.114 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.360 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 187 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Riverview (Wisconsin)
Riverview Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oconto konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lamorlaye
Etxebizitza
2007an 4.106 etxebizitza zeuden, 3.640 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 259 bigarren erresidentzia ziren eta 207 hutsik zeuden. 2.953 etxeak ziren eta 1.129 apartamentuak ziren. 3.640 etxebizitza nagusietatik 2.638 bere jabearen bizilekua ziren, 915 alokairuan okupaturik zeuden eta 86 doan lagata zeuden; 116 etxek gela bat zuten, 383 etxek bi zituzten, 562 etxek hiru zituzten, 610 etxek lau zituzten eta 1.969 etxek bost zituzten. 3.022 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.532 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.795 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.073 ziren, horien artean 4.437 aktiboak ziren eta 1.636 inaktiboak ziren. 4.437 pertsona aktiboetatik 4.078 lanean zeuden (2.211 gizon eta 1.867 emakume) eta 359 langabezian zeuden (173 gizon eta 186 emakume). 1.636 pertsona inaktiboetatik 466 erretiraturik zeuden, 588 ikasten zeuden eta 582 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lamorlaye udalerrian 3.742 unitate fiskal zeuden, 9.415 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 29.527,5 euro zen.
NGC 4067
NGC 4067 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lamorlaye
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 625 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 39 eraikuntza enpresak ziren, 122 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 23 garraio enpresak ziren, 26 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 23 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 37 finantziazio enpresak ziren, 46 higiezinen enpresak ziren, 124 zerbitzu enpresak ziren, 100 administrazio publikoko enpresak ziren eta 56 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 45 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 9 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 6 kirol-dendak, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lamorlaye udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 665 ikaslekin.
Aubertita
Aubertita sulfato motako minerala da eta aubertite taldearen kidea da.
Lamorlaye
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Lamorlaye udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Aubertita
Ezaugarriak
Aubertita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Lamorlaye
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Olszanka udalerria (Opoleko voivoderria)
Olszanka Poloniako Opoleko voivoderriko landa-udalerri bat da, Brzeg barrutian kokatuta. 92,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4959 biztanle zituen.
Oskar Schindler
Oskar Schindler (Svitavy —Moravia—, Austria-Hungariako Inperioa, 1908ko apirilaren 28a - Hildesheim —Saxonia Beherea— Mendebaldeko Alemania, 1974ko urriaren 9a) Sudeteetako alemaniar enpresaburua izan zen. Bigarren Mundu Gerran 1.200 juduri Holokaustotik bizirik ateratzen lagundu zielako egin zen famatu. Horretarako, judu haiei lana eman zien bere esmalte eta munizio fabriketan. Fabrika haien kokalekuak, gaur egun, Polonian eta Txekian daude, hurrenez hurren.
1982an argitaratu zen Thomas Keneallyren australiar idazlearen Schindler's Ark («Schindlerren kutxa») liburua: hor kontatzen du nola Schindler, Alderdi Naziaren kide izanik, hainbeste juduren salbatzaile bilakatu zen. Liburu horretan oinarrituta, 1993an Steven Spielbergek Schindler's List («Schindlerren zerrenda») filma egin zuen.
Hasierako urteak
Oskar Schindler Svitavyn jaio zen, Moravian, Austria-Hungariako Inperioa zenean, 1908ko apirilaren 28an. Aita Johann Hans Schindler izan zen, nekazaritzarako makineria zuen negozioaren jabea, eta ama, Franziska «Fanny» Schindler —jaiotzez, Luser—. Arreba bat ere izan zuen 1915ean, Elfriede.
Rivesville (Mendebaldeko Virginia)
Rivesville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marion konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oskar Schindler
Hasierako urteak
Bigarren mailako hezkuntza bukatu eta gero, Oskar eskola tekniko batean matrikulatu zen, baina handik bota egin zuten, kalifikazio-boletina faltsifikatu zuelako. Geroago graduatu zen, baina ez zen unibertsitatera joan eta Brnon segitu zuen hainbat lanbide ikasten eta aitarekin lanean. Txikitatik izan zen motorzalea eta laster 250 cc-ko Guzzi lasterketa-motorra erosi zuen eta hurrengo urteetan lehiaketetan  aritu zen.
1928ko martxoaren 6an, Maleteingo nekazari aberats baten alaba Emilie Pelzl (1907-2001) anderearekin ezkondu zen. Bikotea Oskarren gurasoen etxeko bigarren solairuan jarri zen, eta hantxe egon ziren hurrengo zazpi urteetan. Ezkondu ondoren, Schindlerrek ez zuen aitarekin lanean jarraitu eta beste lanbide batzuetan aritu zen: Moraviako enpresa elektroteknika batean, autoeskola batean eta abar.
Zerbitzu militarra egin zuen 18 hilabetez txekiar armadan eta kabo izatera iritsi zen Armadaren 31. Infanteriako 10. Erregimentuan. Schindler elektroteknia enpresara itzuli zen, baina berehala porrot egin zuen.
Behin baino gehiagotan hartu zuten atxilo Schindler mozkortuta 1931 eta 1932 artean eta haurtzaroko laguna zuen Aurelie Schlegelekin harremanetan ibili zen. Harreman adultero horretatik jaio ziren Emily 1933an eta Oskar 1935ean. Urte horretan Schindlerren aita alkoholizatuak emaztea utzi zuen; handik gutxira gaixotuta hil zena.
601 Nerthus
601 Nerthus asteroide gerrikoan aurkitutako 601. asteroidearen izena da. 1906ko ekainak 21ean aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 UN zen.
Oskar Schindler
Hasiera
Schindler 1939ko urrian joan zen lehenengoz Krakoviara eta apartamentu bat erosi zuen han. Emilie emaztea Ostravan geratu zen, baina astean behin senarra bisitatzera etorri ohi zen. Azaroan, Mila Pfefferberg dekoratzailearekin jarri zen harremanetan apartamentu berria prestatzeko eta haren semea zen Leopold «Poldek» Pfefferbergek merkatu beltzerako kontaktuak zabaldu zizkion eta betirako lagun bilakatu zen.
1939an, Schindlerrek lantegi zahar bat oso merke erosteko aukera izan zuen, Krakovian. Schindlerrek porrotera joandako esmalte-enpresa bat erosteko asmoa erakutsi zion Sterni eta honek era egokian aholkatu zuen nazietatik era askeagoan jokatu ahal izateko. Inbertsore juduen laguntzaz, lortu zuen eta izena aldatu zion; Deutsche Emaillewaren-Fabrik —Alemaniar Esmalte Fabrika—, baina Emalia deitu zioten segituan.
Hasiera batean 7 langile judu besterik ez zuen eta beste 250ak poloniarrak ziren, baina ez juduak. 1.750 bat langile izatera iritsi zen eta, 1944an, haitatik 1.000 bat ziren judu. Hasieran, enpresariak bere negozioen errentagarritasuna handitzea nahi zuen eta juduak langile merkeagoak zirelako hartu zituen, naziek ezarritako lansaria ematen baitzitzaien hauei, baina, gero, bere langileak babesteko grina hor sortu zitzaion eta Abwehr-ren zituen kontaktuei esker, bere langile juduak deportazio eta heriotzetik babesteko aukera izan zuen. Hasiera batean, motibazio ekonomikoa bakarrik bazuen ere, gero, behar ez zituen langile juduak kontratatzen hasi zen. Denborarekin, ofizial naziak sobornatu beharrean izan zen, merkatu beltzean erosten zituen opari gero eta garestiagoak erabiliz, bere langileak salbu mantentzeko xedean. Edozein aitzakia erabili zuen Schindlerjuden delakoak (Schindlerren juduak) mehatxupean zeudenean; emazte, seme-alaba edo ezgaitasunen bat zutenak ere Schindlerrek bere negozioen martxarako ezinbestekoak zirela esan ohi zuen.
Schindlerrek bere esmalteak saltzen zituen Schlomo Wiener Ltd. enpresa banatzaile maioristaren funtzionamenduan ere lagundu zuen eta baita Prokosziner Glashütte bidrio-fabrikan ere. Abwehr-en eta Wehrmachten arma-ikuskaritzan zituen kontaktuek alemaniar armadarako eltze eta sukaldeko tresnak ekoizteko kontratuak lortzen lagundu zioten eta, era berean, lotura horiek bere langile juduak babestek lagunduko zioten.
Tarte horretan, Schindlerrek luxuxko bizitza eraman zuen eta ezkontzaz-kanpoko harremanak ere izan zituen. Emilie Schindlerrek hainbat bisita egin zizkion 1940an eta, 1941ean, Krakovian jarri zen bizitzen, senarrarekin batera.
1940ko abuztuaren 1ean, Hans Frank gobernadoreak 2 asteetako epean Krakoviako juduak hiritik alde egin zezaten dekretua atera zuen; gerraren ahaleginarekin zerikusia zuen lanen bat egiten zuenak bakarrik izango zuen geratzeko aukera. 60.000 eta 80.000 judu bizi ziren hirian eta 15.000 besterik ez zen geratu 1941eko martxoan. Geratu zirenak Kazimierz auzoa utzi eta Krakoviako ghettoan sartu zituzten. Emaliako langileek egunero egin behar izan zuten ghettotik fabrikarainoko bidea. Hurrengo 4 urteetan, Schindlerrek instalakuntzak zabaldu zituen eta langileentzako osasun-zentro bat, sukaldea eta jangela ere sortu zituen eraikinaren barruan.
Plaszow
1941eko udazkenean, naziek ghettotik juduak atera eta Bełżec-eko sarraskitze-esparrura eramaten hasi ziren, hiltzeko. 1943ko martxoaren 13an, ghettoa likidatu zuten eta lanerako moduan zeuden biztanleak fabrikatik 2 kilometro eta erdira zegoen Plaszowko kontzentrazio-esparru berrira bidali zituzten. Lanerako ez zituzten ikusi milaka judu gas-kameratara bidali zituzten edo ghettoan bertan hil zituzten hustutzen ari ziren bitartean. Schindlerrek izututa ikusi zuen ghettoan gertatutakoa eta, handik aurrera, gero eta judu gehiago salbatzeko ahaleginetan ibili zen garbi.
Plaszowko kontzentrazio-esparruko kapitaina Amon Göth zen, inongo kriteriorik gabe presoei tiro egiteko ohitura zuen gizon bortitza. Hasiera batean, Göthek fabrika guztiak, Schindlerrena barne, kontzentrazio-esparruaren barrura aldatu nahi izan zituen, baina Schindlerrek konbentzitu zuen bere faktoria zegoen lekuan uzteko. Ez hori bakarrik, Emaliaren ondoan, esparru txiki bat eraikitzea ere lortu zuen, bere langileak eta beste fabriketako 450 judu han sartzeko. Era honetan, Göthen hilketa arbitrarioetatik libratzeko aukera izan zuten, janari hobea zuten eta, nola-ahala, erlijioa praktikatzea ere bazuten.
Gerra amaiera
1944ko uztailean, Alemania gerra galtzen hasi zenean, Schutzstaffel delakoak (SS) ekialdeko kontzentrazio-esparruak ixtea erabaki zuten eta presoak mendebalderantz ebakuatzea; haietako asko Auschwitz eta Gross-Rosengo kontzentrazio-esparruetan erailko zituzten. Göthen idazkari pertsonal zen Mietek Pemperrek abisua pasatu zion Schindlerri, gerrarako ekoizpena zuten fabrikak bakarrik iraungo zutela esanez eta, tankeen aurkako granadak ekoiztera aldatuko balitz, bere langileak babesteko aukeran jarraituko lukeela. Horrela egin zuen enpresariak eta, dirua eta pertsuasioa erabiliz, Schindlerrek SSetako Hauptsturmführer zen Amon Göth, Plaszow-ko kontzentrazio-esparruko komandantea, faktoria Sudeteetako Brünnlitzera eramateko konbentzitu zuen, horrela, langile juduak gas-kamerara eramatea ekidinez. Ghettoko polizia zen Marcel Goldbergek lortutako izenak erabiliz, Mietek Pemperrek 1.200 juduen izenak bildu eta mekanofrafiatu zituen, 1944ko urrian, Brünnlitzera bidaiatu zutenak.
Checkpoint Charlie
Checkpoint Charlie Berlingo Harresian kokaturiko kontrol pasabide bat da, egun jomuga turistikoa bihurtu dena. Estatubatuarrek eta sobietarrek kontrolatzen zituzten guneak konektatzen zituen (orain Mitte eta Kreuzberg auzoen tartean) eta edonork ez zuen bertatik pasatzeko baimena izaten.
Historia
1961ean tanke sobietarrak eta estatubatuarrak, bat bestearen aurrean posizionatu ziren, arazoa ia-ia eztandarazi arte. Gerra Hotzaren garaian ihesaldi ikusgarriak izan ziren Ekialdeko Berlinetik; horietako batean hil zen Peter Fechter, 1962an, Mendebaldekoen begibistan odolusturik.
1990eko ekainaren 22an eraitsi zuten kontrol gune hau eta Checkpoint Charlieko Harresiaren Museoa besterik ez zen zutik geratu. 2000ko abuztuaren 13an inaguratu zen berreraikitako kontrol-kaseta berria, benetakoaren kopia izango zena.
Gaur egun, Berlineko gune bisitatuenetakoa da. Kontrol guneaz gain, harresiaren historiari eskainitako museoa ere bisita daiteke, eta, alde berean, Kremlinean izan zen azken bandera eta gorde ziren zenbait horma puska.
2004ko urriaren 31tik 2005eko uztailaren 5eraino AEDko erregimeneko biktimei eskainitako monumentu bat ere ikus zitekeen hemen, baina, eztabaida ugari sortu ondoren, desagertuta dago, jada.
Oskar Schindler
Gerra amaiera
Langileez gain, enpresarioak makinaria eta lehengaiez zamatutako 250 bagoi ere garraiatu behar izan zituen faktoria egoitza berrian ezartzeko. Arma edo munizio gutxi atera zen fabrika horretatik eta armadak bere ekoizpen baxua kuestionatu zuen; orduan, Schindlerrek eginiko munizioa erosi eta berea propioa balitz bezala entregatu zuen. SSk eskuratutako janaria ere ez zen nahikoa eta, arma eta munizioaz gain, Schindlerrek Krakovian erosten zuen gainontzekoa. Emilie emaztea Brünnlitzen geratu zen eta berak ere lagundu zuen langileentzako janari-bilketa honetan. 1945eko urtarrilean, 250 bat judu zeramatzan tren bat Brünnlitzen geratu zen. Bagoiak itxita zeuden, izoztuta eta fabrikako soldadore batek ireki behar izan zituen ateak. Barnean, 12 pertsona hilda zeuden eta besteak gaixo. Emilie Schindlerrek fabrikara eraman zituen denak eta horretarako prestatu zuten ospitalean zaindu zituen.
Schindlerrek SSko ofizialak sobornatzen jarraitu behar izan zuen 1945eko maiatzera arte, gerra amaitu zenera arte, bere langileak erailtzea ekiditeko, eta bere ondasun guztiak xahutu zituen horretan. 1945eko maiatzaren 7an, enpresaria eta langileak lantegian bildu ziren irratiz entzun ahal izateko. Winston Churchill britainiar lehen ministroak Alemania naziaren errendizioa iragarri zuen.
Gerra ondorena
Alderdi Naziaren kide eta Abwehr-eko espioi, Schindler gerra-kriminal gisa atxilo hartzeko arriskuan zegoen. Bankier, Stern eta beste batzuen artean estatubatuarren aurrean aurkez zezakeen agiria prestatu zioten, juduen bizitzak salbatzeko egin zituen ahaleginak kontatuz. Urrezko eraztun bat ere egin zioten opari, Bizitza bat salbatzen duenak, mundu osoa salbatzen du esaten zuena.
Sobietarren esku erotzeari ekidin nahian, Schindler eta emazteak mendebalderantz egin zuten ihes bere Horch kotxean eta atzetik zuten enpresariaren amorantea zen Marta, langile judu batzuk eta merkatu beltzeko produktuak garraiatzen zituen kamioia. Armada Gorriak konfiskatu zien Horch-a eta eserlekuetan behera erori zitzaion eraztuna, ez zuena aurkitzerik lortu. Bikoteak trenez jarraitu zuen bidaia eta oinez gero, Lenorara arte -estatubatuarren esku zegoen hau- eta Passaura iritsi ziren, Estatubatuar Judu Bulegoak Suitzarantz trenez bidaiatzeko aukera erraztu zielarik. 1945eko udazkenean, Bavariara aldatu ziren, Alemaniako hegoaldean.
Gerra bukaeran, Oskar Schindlerrek, sobornoak eta langileen elikadurak medio, bere ondasunak xahututa zituen, jada. Ratisbonan bizi zen pixka batean eta Munichen gero, baina ez zuen aurrera egiterik lortu eta erakunde juduen laguntza ekonomikoa izan zuen. Diru pixkat egin zuenean, Argentinara joan zen bizitzera, emaztearekin batera, eta abeltzaintzan aritu zen. 1958an, berriro joan zen porrotera; emaztea utzi eta Alemaniara itzuli zen; negozio bat baino gehiago jarri zuen martxan, baina beti gaizki atera zitzaizkien, eta Schindlerjuden delakoei esker (Schindlerren juduak, Holokaustotik salbatu zituenak) biziraun zuen. 1963an, Israelgo gobernuak Nazioen arten Justu izendatu zuen. 1974ko urriaren 9an hil zen Hildesheimem eta Jerusalemgo Sion mendian lur eman zioten.
Schindlerren bizitzari buruzko fikzioa eta dokumentazioa
1982an, Schindler's Ark izeneko eleberria idatzi zuen Thomas Keneally australiar idazleak.
1993an, Steven Spielberg estatubatuarrak zuzendutako Schindler's List filma estreinatu zen.
1997an, Ami eta Heinrich Staehrrek Hildesheimen zuten etxean Schindlerrena izandakoa zen maleta aurkitu zuten. Argazki eta dokumentuak zituen barnean. Enpresaria heriotza aurreko egun batzuez han bizitzen egona zen eta orduan geratutakoa zen nonbait. Bikotearen seme zen Chris Staehrrek maleta Stuttgartera eraman zuen eta, 1999an, Wolfgang Borgmann Stuttgarter Zeitung egunkariaren editoreak kontu handiz analizatu zituen dokumentuak. 1999ko urriaren 16 eta 26 artean, Borgmannek 7 artikuluz osatutako seriea argitaratu zuen egunkarian eta, gero, liburua egin zuten haiekin. Abenduan, bai maleta eta baita dokumentuak ere Israelen dagoen Yad Vashem Holokaustoaren Museoan gordetzeko donazioa egin zuten. Hala ere, bada bertsio honekin ados ez dagoena ere eta epaiketa jarri zitzaion museoari, tartean lapurreta izan zela-eta.