cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexander Pitxuxkin
Biografia
Etxean, xake-taula bat zuen eta, biktimak hil ahala, txanpon bat ezarriz joan zen laukietan. 61 zeuzkan okupatuta, baina fiskalak ez zuen 49 besterik frogatzerik lortu.
Macracaena
Macracaena Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Macracaena adela da.
Alexander Pitxuxkin
Biografia
Xakearen hiltzaileak, errekorra hautsi nahi omen zuen, Errusiako hiltzaile handienari irabaziz. Andrei Txikatilo zen hori, 1994an, 53 nerabe eta ume hiltzeagatik heriotza-zigorrera kondenatu eta exekutatu zutena.
2007ko irailaren 10ean, Pitxuxkinen aurkako epaiketa hasi zen; biktimen familiak hantxe agertu ziren, erasotzeko asmoz, baina blindatuta zegoen kubo batean agertu zuten jendaurrean. 48 hilketa leporatu zizkioten eta beste 3 saiakera ere bai eta errudun aurkitu zuten. 2007ko urriaren 29an, sententzia konfirmatu eta bizitza osorako kartzela-zigorra esleitu zioten Pitxuxkini.
Derryhale
Derryhale (irlanderaz Doire Chaol) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 360 biztanle zituen.
Portadown, Richhill eta Tandragee udalerrien artean dago.
Udalerri honetako lursailetan Brontze Aroko hainbat aztarna eta lanabes topatu izan dira, tartean izardun faiantza, labanak eta apaingarriak. Gaur egun Belfast hiriko Ulstergo Museoan ikusgai daude.
Wildwood (Tennessee)
Wildwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Blount konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Slaton (Texas)
Slaton Texasko hiri bat da. Lubbock konderrian kokatua dago. 2010ean 6,121 biztanle zituen, 14.22 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudochelaria
Pseudochelaria Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pseudochelaria pennsylvanica da.
West Kootenai (Montana)
West Kootenai Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oliveto kondearen etorbidea (Iruñea)
Oliveto kondearen etorbidea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen etorbide bat da.
Izena
Izena Pedro Nafarraren omenez darama.
Kokapena
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Vianako Printzearen plazan hasi eta Bakearen plazan amaitzen da. Tutera kaleak zeharkatzen du.
Ondarea
Kale honen inguruan honako eraikin edo leku nabarmenak daude:
Osasco
Osasco izenarekin honako udalerriak daude:
Ana María Polvorosa
Ana María Ruiz Polvorosa (Madril, 1987ko abenduaren 14a) espainiar aktorea da. Aída telesailean Lorena García antzezteagatik ezaguna da.
Biografia
Madrilen jaio zen 1987ko abenduaren 14an. Telesail askotan lan egin du baina lan nagusia Aída telesailean izan da, non pertsonai nagusiaren alaba antzezten zuen. Hala ere, 2012ko martxoaren 18an telesaila utzi zuen.
Aída baino lehen Raquel busca su sitio eta Javier ya no vive solo telesailetan bere lehen pertsonaiak izan zituen. Zineman Escuela de seducción, Atasco en la nacional eta Mentiras y Gordas pelikuletan ageri da. Antzerkian Olvida los tambores izeneko obran parte hartu zuen. Egun, Fénomenos telesailean parte hartzen du Claudia de los Arcosen paperan.
La Luzerne
La Luzerne Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Luzerne udalerrian erroldatutako biztanleak 40 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 22 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 17 etxebizitza nagusietatik 16 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 17 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 22 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboetatik 15 lanean zeuden (7 gizon eta 8 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 2 ikasten zeuden.
Melanophryniscus rubriventris
Melanophryniscus rubriventris Melanophryniscus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
La Luzerne
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Baffe
La Baffe Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Baffe udalerrian erroldatutako biztanleak 630 ziren. Familiak 206 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 232 etxebizitza zeuden, 210 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 219 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 210 etxebizitza nagusietatik 187 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 171 etxek bost zituzten. 182 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Simoneura
Simoneura Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Simoneura ophitis da.
La Baffe
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Praealticus labrovittatus
Praealticus labrovittatus Praealticus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
La Baffe
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 413 ziren, horien artean 321 aktiboak ziren eta 92 inaktiboak ziren. 321 pertsona aktiboetatik 307 lanean zeuden (153 gizon eta 154 emakume) eta 14 langabezian zeuden (4 gizon eta 10 emakume). 92 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
White Haven (Montana)
White Haven Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Baffe
Diru sarrerak
2009an La Baffe udalerrian 206 unitate fiskal zeuden, 637 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.914 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 apaindegia.
2000. urtean La Baffe udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. La Baffe udalerrian hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen 72 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Derrynoose
Derrynoose (irlanderaz Doire Núis) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 2.956 biztanle zituen.
Keady udalerritik 4,5 kilometro hego-mendebaldera dago, Irlandako Errepublikaren mugatik oso hurbil, eta Castleblayney udalerrirako errepidean.
Glaucidium cobanense
Glaucidium cobanense Glaucidium generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Mesoplodon perrini
Mesoplodon perrini Mesoplodon generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Ziphiidae familian sailkatuta dago.
Oreocampa
Oreocampa Campodeidae familiako generoetako bat da. Rhabdura taldeko hexapodoak dira.
Hausa (etnia)
Hausa (endonimoak singularrean: Bahaushe (gizona), Bahaushiya (emakumea); pluralean: Hausawa eta orokorra: Hausa/Haoussa; exonimoak: Ausa, Mgbakpa, Kado, Al-Takari, Fellata eta Abakwariga) Mendebaldeko Afrikako talde etnikorik handienetako bat da. Nigeriako iparraldean eta Nigerreko hego-ekialdean bizi dira gehien bat, bai eta Kamerun, Boli Kosta, Txad, Togo, Ghana eta Sudan estatuetan ere. Nigerian eta Nigerren gehiengoa dira. Hausa hizkuntza hitz egiten duten taldeak Mendebaldeko Afrika osoan eta Hajj ibilbidean barrena iparralderantz eta ekialderantz (Sahara basamortua zeharkatuz) barreiatu dira, eta adibidez Agadez hirian talde handia osatzen dute. Beste hausa talde batzuk kostaldeko hirietara mugitu dira: Lagosera, Accrara, Abidjanera, Banjulera eta Cotonoura, bai eta Libiara ere, azken 500 urteetan.
Eptesicus hottentotus
Eptesicus hottentotus Eptesicus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Hausa (etnia)
Hausa gehienak jatorriz herrixka txikietan bizi dira Mendebaldeko Afrikan. Laboreak landatzen dituzte, abereak zaintzen dituzte eta merkataritzan aritzen dira. Hausa aristokraziak zaldian oinarritutako kultura garatu dute. Gaur egun oraindik ere zalia nobleziaren ikur dira hausa gizartean.
Oncinocampa
Oncinocampa Campodeidae familiako generoetako bat da. Rhabdura taldeko hexapodoak dira.
Hausa (etnia)
Hausa hizkuntza txadar hizkuntzen taldekoa da.
Historia
X. mendean jadanik konfederazio batean bilduriko erreinuetan antolaturik zeuden hausak. XIV. mendean Islama hartu zuten erlijiotzat, eta mende horretan erreinuok zazpi hiri-estaturen inguruan antolatu ziren: Kano, Karia, Katsina, Daura, Rano, Gobir eta Biran. Haietatik bi, Kano eta Katsina, garrantzi handiko merkataritzaguneak izan ziren XV. eta XVII. mende bitartean. XVIII. eta XIX. mendeetan merkatari burgesia finkatuz joan zen bi hiri horietan. XIX. mendearen hasieran, Usman dan Fodio fulbe eskribaua hausen agintari klasearen aurka matxinatu zen, ustelkeria aitzaki hartuta. Erreforma eta puritanismo islamiarra aldarrikaturik, hausa nekazariak, fulbe abeltzainak eta hirietako burgesia txikia bildu zituen gerra santuaren inguruan. Kano suntsitu (1808) eta inperio bat eraiki zuen. Britainia Handiak hausa estatuekiko adiskidetasun politika erabili zuen kolonialismoaren garaian. Nigeriak independentzia lortu zuenean, administrazioa hausen esku geratu zen.
Saint-Julien-en-Genevoiseko barrutia
Saint-Julien-en-Genevoiseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 130.874 biztanle ditu 660 kilometro koadrotan. Guztira 72 udalerri ditu. Bere hiriburua Saint-Julien-en-Genevois da.
Orientocampa
Orientocampa Campodeidae familiako generoetako bat da. Rhabdura taldeko hexapodoak dira.
Shaila Dúrcal
Shaila Dúrcal (1979ko abuztuak 28) Shaila de los Ángeles Morales de las Herasen izen artistikoa da, espainiar abeslari bat, Antonio Morales "Junior"ren eta Rocío Dúrcalen alaba.
Biografia
Esan bezala, Antonio Morales "Junior"ren eta Rocío Dúrcalen alaba da.
Whippomorpha
Whippomorpha zetazeoak (baleak, izurdeak, eta abar.) eta bere senide hurbilenak, hipopotamoak, barnean dituen kladoa da.
Whippomorpha izena ingelesezko (wh[ale] = balea + hippo[potamus] = hipopotamo) eta grezierazko (μορφή, morphe = forma) hitzen lotunea da. Cetancodonta berrizendatzea saiatu arren Whippomorpha aurretik zegoen hautatua.
Praealticus margaritarius
Praealticus margaritarius Praealticus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Eskumuturreko
Eskumuturreko motak
Metal preziatuzkoa (urrea, zilarra...), fantasiazkoa, zurezkoa edo harizkoa
Eskuetan eta oinetan
Historia eta eboluzioa
Lehen, urrezko eskumuturrekoak erabiltzen ziren, euren jabeen botere ekonomikoaren adierazgarri zirenak. Denboraren igaroan, eboluzionatzen joan dira, eta modu ezberdinetan eta elementu ezberdinekin fabrikatu izan dira. Antzina, zeltek, euren diseinuaren edertasunagatik biziki baliotsuak ziren eskumuturreko mota bat fabrikatu zuten. Hauei torke deritze. Eskumuturrekoak lotuta doazenean, esklabu ere deitzen zaie, eta hauek solidoak direnean eta zilindro zabalago baten forma dutenak, besoko izena hartzen dute.
Melanophryniscus sanmartini
Melanophryniscus sanmartini Melanophryniscus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Whitewater (Montana)
Whitewater Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Phillips konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
San Migel eta Santa Gudularen katedrala
San Migel eta Santa Gudularen kolegio-kokatedrala (Co-Cathédrale collégiale des Ss-Michel et Gudule, Collegiale Sint-Michiels- en Sint-Goedele-co-kathedraal) Belgikako katedral katolikoa da, Bruselako elizbarrutiaren egoitza dena. 1226 eta 1519 artean eraiki zuten gotiko estiloan. Habearte nagusia brabantiar gotikoaren ezaugarriak ditu.
Malinasko katedralaren katedralkide duen eliza hau Bruselako geltoki zentraletik gertu dago.
Bambi II
Bambi II ingelesez eginiko marrazki bizidunetako filma da, 2006ean DisneyToon Studios konpainiak estreinatua. Filmean kontatutako istorioa Bambi filmekoaren jarraipena da.
Aixita
Aixita Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, Biaizpe haitzarteko gailurretako bat, haitzarte horretako Haitz Nagusiaren aldamenean. Mendilerroko mendirik txikienetako bat da, 705 metroko garaierarekin.
Edozein kasutan, Larraun ibaiaren albo banatan, bi monolito harritsu handi daude. Eskuineko ertzean dagoena, Ahizpa Nagusia da, eta 705,14 metroko garaiera du, eta, beraz, Larrun ibaiaren ibilguarekiko, 265 metro altxatzen da. Ezkerrekoa Ahizpa Txikia da, eta, bere garaiera 673,48 metrokoa da. Bien arteko garaiera diferentzia, beraz, 30 metro baino zertxobait gehiagokoa da.
Gauville-la-Campagne
Gauville-la-Campagne Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gauville-la-Campagne udalerrian erroldatutako biztanleak 513 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 194 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 194 etxebizitza nagusietatik 171 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 114 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 352 ziren, horien artean 263 aktiboak ziren eta 89 inaktiboak ziren. 263 pertsona aktiboetatik 249 lanean zeuden (128 gizon eta 121 emakume) eta 14 langabezian zeuden (8 gizon eta 6 emakume). 89 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gauville-la-Campagne udalerrian 190 unitate fiskal zeuden, 496 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.263 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 etxerako tresna dendak eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Gauville-la-Campagne udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 600 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Odol beroko eta odol hotzeko animaliak
Odol beroko animaliak
Honek baldintza dezake ez soilik beroa sortzeko ahalmena, baizik eta hoztearena ere. Odol beroko animaliek beraien gorputzeko tenperatura kontrolatzen dute beren tasa metabolikoa erregulatuz; esaterako, tasa metabolikoa emendatuz inguruneko tenperatura murrizten den heinean. Odol bero terminoak hiru aspektu garrantzitsu hartzen ditu bere baitan:
Endotermoen kontrol mekanismoak
Animalia endotermoen barruan ugaztunak eta hegaztiak sartzen dira. Endotermiaren abantailak aktibitate entzimatiko handiagoa eta gorputzeko tenperatura konstantea dira, animalia hauei tenperatura baxuetan aktibo mantentzeko ahalmena ematen diena. Desabantaila da termoerregulazioa martxan eduki behar dutela inaktibitate periodoetan ere, bestela organismoak hilko lirateke.
Mekanismo ezberdinak erabiltzen dira gorputzeko tenperatura erregulatzeko, esaterako, dardar egitea (uzkurketa muskularren bidezko bero sorrera), zurbiltasuna eta gorritzea (larruazalean bero fluxua emendatu edo murrizteko zirkulazio aldaketak) edo arnasestua egitea eta izerdia (ebaporazio bidezko bero galera).
Odol hotzeko animaliak
Odol hotzeko organismoak izango dira beraien gorputzeko tenperatura ugaztun eta hegaztiek burutzen duten era ezberdinean mantentzen dutenak. Hasiera batean suposatu zen mota hauetako izakiek erabat ezinezkoa zutela haien gorputzeko tenperatura mantentzeko, inguruneko esklaboak zirela eta inguruneko tenperatura edozein izanda, haien gorputzaren tenperatura horixe bera izango zela. Hau da, inguruko tenperatura emendatzean organismoen gorputzaren tenperatura ere emendatuko da, eta ingurukoa jaistean gorputzekoa jaitsiko da ere.
Odol hotzeko animaliei “poikilotermo” deitzen zaie, eta termino honek termoerregulazioaren hiru area barneratzen ditu:
Ektotermoen kontrol mekanismoak
Ektotermoen barruan gainerako animaliak sartzen dira (ugaztunak edo hegaztiak ez direnak): narrastiak, anfibioak, arrainak, intsektuak... Poikilotermoek askotan oso organo konplexuak dauzkate. Erreakzio kimiko garrantzitsu baterako 4-10 arteko sistema entzimatiko ezberdin izan ditzakete tenperatura ezberdinetan jarduten dutenak. Horregatik animalia hauen genomak askoz ere handiago eta konplexuagoak izaten dira.
Haien metabolismoa hain aldakorra denez, animalia poikilotermoek orokorrean ezin dezakete burmuinak edo hegoak bezalako energia kontsumo handiko organo konplexuak eduki. Adaptazio konplexurik ezagunenetarikoek kontutan hartzen dituzte organo mota hauek dituzten poikilotermoak. Orokorrean, animalia ektotermoek ez dute haien metabolismoa gorputza berotzeko edo hozteko erabiltzen.
Tenperatura kontrolaren adibideen artean hauek dauzkagu: arroketan eguzkia hartzen duten narrastiak, sakoneraz aldatzen duten arrainak tenperatura egokiagoa lortzeko, egunez harea azpian ezkutatzen diren basamortuko animaliak, hegan egiteko muskuluak dardar eginez berotzen dituzten intsektuak, inguruneko tenperaturara azkarrago edo geldoago moldatzeko odol hodi periferikoen dilatazioa edo uzkurketa…
Dimentsio handitako zenbait poikilotermoek tenperatura altuak eta tasa metaboliko handiak manten ditzakete bolumen/azalera arrazoi altuaren erantzunean. Fenomeno hau gigantotermia izenez ezagutzen da eta itsas dordoka zein marrazo zurian behatu izan da, eta seguruenik dinosauro eta iktiosauro askok ere ezaugarri hau aurkeztuko zuten.
Termoerregulazio estrategia ezberdinen abantailak eta desabantailak
Prozesu biokimikoak tenperaturaren menpekoak dira. Orokorrean esan daiteke prozesu hauek beroarekin bizkortzen direla eta hotzarekin moteldu. Organismo homeotermiko baten abantaila da tenperatura optimo baten inguruan manten daitekeela zeinean barne erreakzio kimikoak hobeto funtzionatzen duten. Desabantaila da kaloria kantitate izugarriak behar direla, eta gorputzeko tenperatura aldatzean organismoak funtzionatzeari uzten dio berehala, nahiz eta gradu gutxi batzuengatik izan.
Odol hotzeko organismo baten abantaila, kontrara, elikagai gutxiago behar duela da, baldintza desfaboragarrietako biziraupena erraztuz. Baina desabantaila izango da tenperatura ezberdinetan jarduteko ahalmena duten sistema kimiko multipleak edukitzea.
Odol beroko animaliek (endotermo) odol hotzekoek (ektotermo) baino 10 aldiz elikagai gehiago behar dute.
Nitxo ekologikoak
Poikilotermo batentzako errazagoa da konparatiboki ugaltzeko energia nahikoa lortzea. Nitxo ekologiko berberean poikilotermoek homeotermoek baino belaunaldi askoz ere motzagoak izan omen dituzte gehienetan, asteak urteen ordez.
Energia diferentzia honek ere esan nahi du nitxo jakin batek homeotermoak baino 3 eta 10 aldiz handiagoa den poikilotermo kopuruari aurre egin diezaiokeela. Dena den, nitxo ekologiko jakinean askotan homeotermoek poikilotermoak gailentzen dituzte, hauek elikagaiak egunean zehar denbora luzeagoz eskuratzeko kapazagoak direlako.
Poikilotermoak arrakastatsuak dira irlak bezalako nitxoetan edo eskualde biogeografiko zehatzetan. Hau horrela da eremu hauek askotan ez dutelako elikagai nahikorik animalia homeotermoen populazio bideragarri bat mantentzeko. Nitxo hauetan musker handiak, karramarroak eta apoak bezalako poikilotermoek ugaztunak eta hegaztiak ordezkatzen dituzte.
Estrategien konbinazioa: Heterotermia
Odol beroko animalia gehienek (ugaztunak eta hegaztiak) aurreko ezaugarri guztiak aurkezten dituzte. Dena den, azken 30 urteotako termofisiologia ikerketek erakutsi dute ugariak direla talde bi horietako espezieak odol beroko hiru ezaugarri horiek aurkezten ez dituztenak. Badaude, esaterako, gauez edo egunez lo egitean poikilotermoak eta bradimetabolikoak diren sagu-zaharrak eta txori txikiak. Eta gauza bera gertatzen da odol hotzeko animalien kasuan, non odol berokoen aldagai ezberdinen konbinazioak ematen diren. Mota honetako izakiak deskribatzeko termino berri bat erabili zen: heterotermia. Era horretan gorputzeko tenperatura mota espektro zabala eratu izan da.
Pacificampa
Pacificampa Campodeidae familiako generoetako bat da. Rhabdura taldeko hexapodoak dira.
Parisko barrutia
Parisko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 2.125.246 biztanle ditu 105 kilometro koadrotan. Bere hiriburua eta udalerri bakarra Paris da.
Thonon-les-Bainseko barrutia
Thonon-les-Bainseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 110.356 biztanle ditu 908 kilometro koadrotan. Guztira 68 udalerri ditu. Bere hiriburua Thonon-les-Bains da.
Strenophila
Strenophila Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Strenophila hyptiota da.
Mesoplodon peruvianus
Mesoplodon peruvianus Mesoplodon generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Ziphiidae familian sailkatuta dago.
Chailly-en-Gâtinais
Biztanleria
2007an Chailly-en-Gâtinais udalerrian erroldatutako biztanleak 662 ziren. Familiak 288 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 420 etxebizitza zeuden, 286 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 99 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 396 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 286 etxebizitza nagusietatik 231 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 82 etxek lau zituzten eta 105 etxek bost zituzten. 249 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 150 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 422 ziren, horien artean 302 aktiboak ziren eta 120 inaktiboak ziren. 302 pertsona aktiboetatik 270 lanean zeuden (145 gizon eta 125 emakume) eta 32 langabezian zeuden (13 gizon eta 19 emakume). 120 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chailly-en-Gâtinais udalerrian 292 unitate fiskal zeuden, 700,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.974 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Chailly-en-Gâtinais udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 612 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palentziako probintzia
Palentzia Espainiako probintzia da. Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan kokatuta dago.
2006. urtean, probintziak 173.153 biztanle zituen. Hiriburua Palentzia hiria da.
Probintzia mugakideak
Iparraldean Kantabria, hegoaldean Valladolid, ekialdean Burgos eta mendebaldean Leon mugakide ditu.
Natura ingurunea
Palentziako mendigunea (Montaña Palentina) probintziaren iparraldean dago, Kantabria, León eta Burgoseko mugan, eta Asturiasetik es urrutiegi. Kantauriar mendikatearen tontorrik altuenak ditu, Picos de Europakoak kenduta: Peña Prieta (2.538 m), Curavacas (2.524 m) eta Espigüete (2.450 m) eta Pico Murcia (2.352 m). Aguilar de Campoo, Cervera de Pisuerga eta Guardo dira erreferentziazko herriak.
Bestela, Pisuerga ibaia Sierra de Híjar-ren sortzen da, iparraldean, Duero ibaian amaitzen dena. Ebro ibaiak probintziako ipar-ekialdea zeharkatzen du.
Smiley (Texas)
Smiley Texasko hiri bat da. Gonzales konderrian kokatua dago. 2010ean 549 biztanle zituen, 1.35 kilometro koadrotan banatuta.
Superman II
Superman II 1980ko Richard Lester eta Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariek zuzendutako superheroi filma bat da. Gene Hackman, Christopher Reeve, Ned Beatty, Jackie Cooper, Sarah Douglas, Margot Kidder, Jack O'Halloran, Valerie Perrine, Susannah York eta Terence Stamp aktoreek antzeztu zuten.
1978ko Superman filmaren jarraipena izan zen, ondoren Superman III (1983), Supergirl (1984), Superman IV: The Quest for Peace (1987), Superman Returns (2006) eta Man of Steel (2013) filmeek jarraitu zioten.
Argumentua
Supermanen aitak betiko espazioan barna noraezean ibiltzera zigortu zituen Krypton planetako hiru gaizkile (Terence Stamp, Sarah Douglas eta Jack O'Halloran) Lurrera iritsi dira. Bertan Superman (Christopher Reeve) bizi dela jakitean, Lurra menperatzeko asmoz eta hark dituen ahalmen berberak dituztenez, Supermanekin borrokatuko dira. Bitartean, Supermanek bere benetako nortasuna Clark Kent kazetari lotsatiaren nortasunaren pean ezkutatzen jarraituko du, nahiz eta Lois Lane (Margot Kidder) neskalagun eta kazetaria zeozer susmatzen hasi den.
Smithville (Texas)
Smithville Texasko hiri bat da. Bastrop konderrian kokatua dago. 2010ean 3,817 biztanle zituen, 9.52 kilometro koadrotan banatuta.
Weston (Pennsylvania)
Weston Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Luzerne konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hilario (aita santua)
Hilario (Sardinia, ? - Erroma, 468ko otsailak 29) Eliza Katolikoko Aita Santua izan zen 461 eta 468 bitartean.
Artxidiakono bezala Leon I.a Handia aita santuaren ordezkari bezala aritu zen 449an ospatu zen Efesoko kontzilioan, Efesoko lapurreta bezala ezagutua izan zena Flaviano Konstantinoplakoaren zigorraren aurka agertuz, Dioskoro I.a Alexandriakoa alexandriar aitalehen monofisitaren aurka aritzea suposatu ziona, baita Konstantinoplatik zein Erromatik urruntzera behartua egotea ere bere bizia salbatu ahal izateko.
Aita Santu bezala eman zuen denboran Espainia eta Galiako eliza ordenamenduari arreta berezia jarri zion, bi lurralde hauek, barbaroen inbasioen ondorioz kaosean murgilduta baitzeuden.
Hilariok bi otoitzleku eraikiarazi zituen Laterango baptisterioetan, bata San Joan bataiatzailearen omenez eta bestea San Joan apostoluaren omenez, bere ustez honen bitartekaritzari esker salbatu ahal izan baitzen Efesoko kontzilioan izan zuen parte hartzearen ondoren. Gurutze Santuaren omenezko kapera bat ere eraikiarazi zuen baptisterioan, komentu bat, bi bainugela publiko eta liburutegiak San Lorentzo Harresiz Kanpoko Elizaren ondoan, non 468ko otsailak 29an (ziurra ez den data) hil ondoren lurperatua izan zen.
Eptesicus innoxius
Eptesicus innoxius Eptesicus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Porpodryas
Porpodryas Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Porpodryas prasinantha da.
Osasco (Italia)
Osasco Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Osascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bruselako geltoki zentrala
Bruselako geltoki zentrala (Bruxelles-Central, Brussel-Centraal), Bruselako geltokirik handiena eta herrialdeko bigarrena da. Orduro 96 tren igarotzen dira bertatik. Hiriaren erdialdean dago, eta Bruselako bost geltoki nagusietako bat da.
Metroa
Belgika eta nazioarteko tren zerbitzuez gain, tunel batetik oinez Bruselako metroaren Gare Centrale - Centraal Station geltokira joan daiteke.
Pholidichthys
Pholidichthys arrain pertziformeen genero txikia da, Ozeano Barean bizi dena. Pholidichthyidae familia osatzen duen bakarra da, hau da, monotipikoa, Generoak espezie bi besterik ez ditu:
Carlos Cano
José Carlos Cano Fernández (Granada, 1946ko urtarrilaren 28a - Granada, 2000ko abenduaren 19a), izen artistikoa Carlos Cano, espainiar egile abeslari eta poeta izan zen. Ahantzi samar zeuden Andaluziako kantaera tradizionalak, andaluziar kopla bereziki, biziberritu zituen.
Protesta abestiak hasieran –Murga de los currelantes (Langileen murga)– eta gero Andaluziako folklore eta kopla klasikoak jorratu zituen. Arreta berezia eskaini izan zion Federico García Lorca poetaren obrari (Crónicas granadinas, 1978, Granadako kronikak). Ezagunak ditu, besteak beste, El gallo de Morón (1981, Moróngo oilarra), Cuaderno de coplas (1985, Kopla kaierak), Ritmo de vida (1989, Bizitzaren erritmoa) eta Mestizo (1992, Mestizoa) diskoak. 1995ean, bihotzeko ondoezak jota, hil ala biziko ebakuntza egin zioten. Osatu ondoren kantugintzara itzuli eta 1996an El color de la vida (Bizitzaren kolorea) diskoa plazaratu zuen. Harrezkero, beste zenbait disko kaleratu zituen, azkena, De lo perdido y otras coplas (2000, Galdutakoaz eta beste kopla batzuk), eta hil ondoren ere argitaratu dira haren lan batzuk.
Club Deportivo Lugo
Club Deportivo Lugo futbol talde galiziarra da, 1953an Lugo hirian sortutakoa. 2013 urtetik aurrera Espainiako bigarren mailan ari da jokatzen.
Historia
Club Deportivo Lugo 1953an sortu zen aurreko urtean hiriko bi taldeak desagertu ondoren, Gimnástica Lucense, bigarren mailan jokatzera iritsi zena, eta Club Deportivo Polvorín. Hirugarren mailan hasi zen jokatzen eta 1972 arte bertan ibili zen harik eta Erregional Preferentera jaitsi zen arte, urtebeterako baino izan ez bazen ere.
1978an Bigarren B mailara igo zen baina hemen ere urte bakarra egin zuen. 1986an Bigarren mailara igo zen berriz eta bertan mantendu zen, noizbehinka emaitza onak lortuz, 1991 eta 1992ko bigarren postuak kasu, eta 1993an bigarren A mailan egin zuen debuta. Urtebeteko esperientzia izan zuen berriz.
2011-12 urtean Bigarren B mailan txapeldun gelditu zen eta kanporaketak jokatu ondoren (tartean Eibar KE-ren aurka ere bai) bigarren mailara igotzea lortu zuen. Ordutik bertan mantendu da, beheko postuetan ibili den arren.
Irabazitako txapelketak
2012-13
New York Ska-Jazz Ensemble
New York Ska-Jazz Ensemble (NYSJE akronimoa rekin laburtua) 1994an sortutako New Yorkeko ( Estatu Batuak ) ska-jazz taldea da, 90eko hamarkada tik Jamaika ko musika tradizionalaren berpizkundean eragin handiena izan dutenetako bat.
Sorrera
Taldea herrialde desberdinetako musikariek osatzen dute, talde desberdinetan elkar ezagutu dutenak, hala nola The Toasters, Skatalites edo Scofflaws. Izan ere, NYSJE The Toasters taldearen albo-proiektu bezala abiatu zen; Fred Reiter frontmana talde honetako saxofoi jolea izan zen garai batez, eta Rick Faulknerrekin batera talde berri hau sortzeko ideia garatu zuten.
Estiloa
Bere berezitasuna jazz estandarren inguruko ska interpretazioak egitea da; dancehall, reggae, rocksteady eta jazz estiloak nahasten dituzte, inprobisazio ari leku handia emanez. Beraien zuzenekoen "indarra eta rock'n'roll jarrera" azpimarratu izan dira.
Kontzertuak
Taldea Europan, Ipar Amerikan eta Hego Amerikan kontzertuak ematen aritzen da. Euskal Herria n ere hainbat aldiz izan dira, hala nola Idauze-Mendi ko EHZ festibalean 2004an eta 2009an, Donostiako Daba Daba aretoan 2019an.
Roure
Roure bi udalerri ezberdinen izena da:
Beotibar (argipena)
Beotibar izenak hainbat adiera ditu:
Melanophryniscus simplex
Melanophryniscus simplex Melanophryniscus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Alizée
Alizée, jaiotzez Alizée Jacotey (Ajaccio, Korsika, 1984ko abuztuaren 21a), abeslari korsikarra da.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Lawarde-Mauger-l'Hortoy Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Mounes-Prohencoux
Mounes-Prohencoux Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mounes-Prohencoux udalerrian erroldatutako biztanleak 197 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mounes-Prohencoux
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Etxebizitza
2007an 73 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 72 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 59 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mounes-Prohencoux
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 83 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 155 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 102 ziren, horien artean 78 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 78 pertsona aktiboetatik 71 lanean zeuden (38 gizon eta 33 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Mounes-Prohencoux
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 105 ziren, horien artean 73 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 73 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (39 gizon eta 25 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mounes-Prohencoux udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 201 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.501 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 garraio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Diru sarrerak
2009an Lawarde-Mauger-l'Hortoy udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 178 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.029 euro zen.
Mounes-Prohencoux
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Mounes-Prohencoux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mounes-Prohencoux udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.764 hektarea erabiltzen.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lawarde-Mauger-l'Hortoy udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Glaucidium jardinii
Glaucidium jardinii Glaucidium generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
The Princess and the Frog
The Princess and the Frog (euskaraz Printzesa eta Igela) 2009ko Ron Clements eta John Musker zinema zuzendariek zuzendutako Walt Disney Animation Studios ekoiztetxearen marrazki bizidun musikal film bat da. Filma E. D. Baker-en The Frog Princess eleberrian oinarrituta dago, printzesak muxu emanda printze bilakatzen den igelaren ipuin klasikoari buelta ematen diona. Filma Wat Disneyen film klasikoetara buelta bat bezala ikusi zen, eskuz egindako animazioa erabili eta musikala izateagatik. Filma 1920ko hamarkadako New Orleansen girotzen da. Protagonista, Tiana izenekoa, Disneyen filmeetako lehen printzesa afroamerikarra da.
Urruxolako kantua
Urruxolako kantua 14. eta 15. mendeen arteko konposizio bat da, 16. mendean idatziz jasoa lehen aldiz, eta Koldo Mitxelenak sakonki aztertua Textos Arcaicos Vascos liburuan.
Kontestu historikoa
1388-1401 urteen bitartean oñatiarren eta leinztarren artean guru bat izan zen belardi batzuengatik. Pedro de Garibai oñatiarren buruzagiak leinztarrei irabazi egin zien Urruxolako gainean, baina herioz zauritua zuten, eta hiltzear zela, kantatu omen zuen. Joan Perez Lazarragak idatziz jarri zuen 1588. urte inguruan, eta horrela iritsi da gugana. Kantuko Urruxola gaur egungo Oñatiko Urrexola auzoa izango da ziurrenik.
Hitzak
Gaurko grafian, hala dio kantuak:
Mitxelenak dioen bezala, odol sendoa “harrokeria” da; gatzaio agian “gatzatua” edo “mamia”, eta lekaio “garrasia”.
Smyer (Texas)
Smyer Texasko herri bat da. Hockley konderrian kokatua dago. 2010ean 474 biztanle zituen, 2.06 kilometro koadrotan banatuta.
Papucampa
Papucampa Campodeidae familiako generoetako bat da. Rhabdura taldeko hexapodoak dira.
Sarrio paper-fabrika (Leitza)
Sarrio paper-fabrika, gaur egun Sarrio, Compañia Papelera de Leiza, S.A., Nafarroako Leitza udalerrian dagoen paper lantegi bat da. Gipuzkoatik eta Areso udalerritik datorren errepidearen Leitzako sarreran dago, Elbarren auzoan. Udalerriko enpresa nagusia da.
Historia
Berez, Sarrió enpresa 1948an Katalunian sortu zen famili enpresa bat zen. 1959an Leitzan lantegia ezarri zuen, ondorengo urteetan handituz joan zelarik. 1964. urte amaieraldera kartoiak eta "Eurokote" distira handiko paper estukatua ekoizten zuen planta bat gehitu zitzaion. Frantzia, Italia, Txile eta Mexikon ere Leitzako enpresaren "Eurokote" lizentziapean ekoizten da. Leitzan ekoizten den "Eurokote" produkzioaren %35a ere kanpora esportatzen da.
1970ean Papelera de Leiza, S. A. enpresak Sarrió, Compañía Anónima de Papeles, S. A. eta Eurokote, S. A enpresak bereganatu eta Sarrió taldea sortu zen.
1968an enpresa taldeak Berrobiko Papelera Uranga, S. A. eta Tolosako Ruiz de Arcaute y Cía, S. A. enpresak bereganatu zituen. 1970eko hamarkadaren hasieran Sarrió taldea honako enpresek osatzen zuten: Sarrió, C. A. P.; Papelera de Leiza, S. A.; Eurokote, S. A.; Coloplás, S. A.; Comercial de Papeles Heliográficos y Especiales de Leiza, S. A.; Disma Sarrió, S. A.; Euromac, Corp. Pap., S. A. (Mexiko); Eurowall, S. A.; Exclusivas y Pav., S. A.; Inmobiliaria Samar, S. A.; La Montañanesa, S. A.; Muroplás, S. A.; Papelera Arrosi, S. A.; Plastimur, S. A.; Productora Nacional del Cartón, S. A. (Venezuela); Productos Metalizados, S. A. (Kolonbia); Sarrió-Renor, Ltda. (Portugal).
1989an, Italiako Cartiere Saffa enpresarekin elkartu zen. Sarrió, S. A. berriak %65a bertako kapitala zuen eta %35a italiar kapitala. 1990ean Cartiere Saffa enpresak kapitalaren %49a zuen, eta Feldmühle alemaniar enpresaren %4,9a erostean, konpainia kontrolatzera igaro zen. 1991n Torraspapel taldeak erosi eta Sarrió, Papel y Celulosa deitzera igaro zen.
Komikiaren historia
Hastapenak
Rodolphe Topffer (1799-1846) Genevako idazle eta marrazkilaria da "bitariko" izatea duen adierazpide honetan lehen urratsak egin zituena. 1833tik 1846ra zazpi komiki liburuki argitaratu zituen, bere garaian arrakasta handia izan zutenak.
1865ean Wilhelm Busch alemanak (1832- 1908) Max und Moritz pertsonaiak sortu zituen, ume bihurri batzuk. Komiki horrek oraindik ez zuen globorik, testua irudien azpian zegoen, baina haren irudi bidezko loturen bizitasunak urrats handia egin zuen komikigintzan. 1889an, Christophe-k (1856- 1945) Le Petit Français illustré haurrentzako aldizkarian argitaratutako La Famille Fenouillard-en eta beste komiki batzuetan aurkikuntza handiak egin zituen alor grafikoan.
Komikiaren sorrera
Irakurle gehiago erakartzeko, bi gizon horiek berebiziko ahaleginak egin zituzten : kolorezko gehigarriak atera, elkarri marrazkilariak lapurtu, batak bestearen pertsonaiak kopiatu...
1896an argitaratu zen gai aitzindari haietako lehenengo komikia, komikiaren beraren aurreneko pertsonaiatzat hartzen dena : The Yellow Kid (Mutiko horia). Outcault-ek sorturiko txinatar mutiko honek alkandoran zeuzkan idatzita komikiko hizketak. Sekuentzia moduan aurkeztu ziren bineta batzuk, testu batzuekin, pertsonaia haren anekdota bat kontatzeko. Ordutik aurrera, ikusgarri garatu ziren bazter oro komikiak eta ohiz kanpoko ospea jaso zuten berehala: prentsa-holding handi guztiek langu eta ezagutaraziko zituzten molde horretako komikiak beren eranskinetan, autoreak kontratatu eta gero.
1897an Rudolph Dirks-ek The Katzenjammer Kids sortu zituen. 1905eko urrian Winsor McCay komikigilea Little Nemo (Nemo txikia) argitaratzen hasi zen New York Herald egunkarian. Mutiko baten ametsak kontatzen zituen komiki honek ezin bikainago landu zituen eta muturreraino eraman ziaten komikiaren baliabideak. Arrakasta handia izan zuen berehala, zazpi hizkuntzetara itzuli zen, eta eragin handia izan zuen. Asko dira garai hartan sortu ziren komikiak, hesteak beste : Bringing Up Father (George McManus), The Kin-der-Kids (Lyonel Feininger), Felix the Cat (Pat Sullivan), Krazy Kat (George Herriman).
Estatu Batuetako komiki klasikoa
1912tik aurrera Estatu Batuetan sortu ziren egile eskubideak erosteko eta komikiak banatzeko agentziek. Komikiak Estatu Batuetako egunkarietara banatzen zituzten hasieran, ingelesez mintzo ziren herrialde guztietara gero, eta 1929an, azkenik, mundu osora. Hearst 's International Feature Service izan zen lehena, eta, geroztik, King Features Syndicate bihurtu zelarik, hura izan zen mundu osoko agentzia nagusia. Izan ere, Estatu Batuetako garai hartako komikiak prentsarako berariaz eginak izaten ziren.