cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lisistrata
XX. mendean
Ameriketako Estatu Batuetan, Vietnamgo Gerra n, Aristofanesen obraren antzerki-bertsio ezberdinak estreinatu ziren Ameriketako unibertsitateetan, herrialde honek Asiako hego-ekialdean izan zuen esku-hartze belikoa kritikatzeko asmoarekin. Aipagarriena Lysistrata 's War da, jatorriz 1967an estreinatu zena. Alemanian, 1973an, R. Hochhuth-en Lysistrate und die NATO argitaratu zen. Antzezlan horretan, idazle alemaniarrak Lisistrata auziaz baliatu zen Junta Militarraren diktaduraren testuinguruan Greziako uharte bateko emakume talde bat aurkezteko, haien senarrek NATOren base bat eraikitzeko beharrezkoa den lursaila saltzearen aurka agertuz.
1997ko urrian Kolonbiako gizon gerrillari, paramilitar eta narkotrafikatzaileek ikusi zuten nola Manuel Bonnet jeneralak eskatzen zien haien emakumeei,"hanka itxiko" greba bat egin zezaten. Helburua, hainbeste urteko gerraren ondoren, gizonek bakea sinatzea. Bi mila emakume gerrillarik hala egin zuten.
XXI. mendean
XXI.mendean ere aktualitatekoa obra da: 2002. urtean Lisitrata filmak Goya Sar ietarako nominazioa izan zuen. 2003ko martxoaren 3an Lisistrata erresistentziaren ikur bihurtu zen mundu osoan Irakeko Gerra ren aurka, bakearen aldeko 42 he rrialde baino gehiagotan egin baitzen antzerki ekitaldia. Egun horretan milaka lagunek parte hartu zuten gutxi gorabehera 700 irakurketa dramatizatuetan, bakearen alde eta laguntza humanitarioa eskaintzen ari ziren irabazi asmorik gabeko erakunde ezberdinen alde.
2003an ere, Leymah Gbowee k eta Women of Liberia Mass Action for Peace elkarteak sexu greba barne hartzen zuen indarkeriarik gabeko protesta bat antolatu zuen: emakumeek Liberia n bakea lortu zuten 14 urteko gerraren ondoren, Ellen Johnson Sirleaf ek gobernuaren presidentzia lor zezan ekintza erabakigarria izan zen. Berak eta Leymah Gboweek Bakearen Nobel saria jaso zuten 2011n.
Gata Cattana rap abeslari eta idazleak bere gaietako bat Lisistratari eskaini zion, "ereserkia feministatzat " jo izan dena.
Morro d'Alba
Morro d'Alba Italiako udalerri bat da. Anconako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lisistrata
Lisistrata feminismotik
Lisistratak ekintza zein intsumisioa sinbolizatzen ditu, emakumeek esparru sozio-kultural, politiko eta ekonomikoa eraldatzea erabakitzen duten unea. Gizonei baldintza berdinetan egiten die aurre, gutxiagotasun konplexurik gabe. ezarritako sistemaren aurka borrokatzen du. Gizonek konpondu ez dutena, berak konpondu nahi du, maltzurkeriaz jokatuz. "Lisistrata: 'Emakumea naiz, baina adimena dut. Ez naiz batere gaizki moldatzen pentsatzerako orduan, eta nire aitarengandik eta nire arbasoengandik hitz asko entzun ondoren, ez naiz gaizki hezia'. (1126-1129)"Lisistratak bere gaitasunetan sinesten du, bai eta gainerako emakumeen balioan ere, emakumeen ezaugarriak balioesten ditu, bi sexuen arteko desberdintasunak ezabatzen saiatu gabe, eta uste du emakumeak bete-betean arituko direla ondasun transzendente bat berehalakoaren aurretik jartzen dutenean. Kleonize, aldiz, bere kontrapuntua da: ontzat ematen du Grezian ezarritako emakumearen estatusa eta ez du haren aurka borrokatzen; aitzitik, onartu egiten du, eta etekina ateratzen dio. Gizon komisarioarekin izandako aurrez aurrekoan, Lisistratak zentzudun, aske eta ausart jokatuko du. Izatezko hiritartzat aldarrikatzen du bere burua, bere hiriari laguntzeko eskubide eta betebeharrarekin.
Morro d'Alba
Mugakideak
Morro d'Albak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Minerva Park (Ohio)
Minerva Park Ohioko herri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 1,272 biztanle zituen, 1.31 kilometro koadrotan banatuta.
Keenes (Illinois)
Keenes  Illinoiseko herri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 83 biztanle zituen, 0.33 kilometro koadrotan banatuta.
Etnometodologia
Etnometodologia soziologiaren adar eta metodo bat da, zeinaren arabera, gizarte ordenua ulertzeko, jendeak beren egunerokotasunean munduari zentzua emateko erabiltzen dituzten kontakizunak eta deskripzioak aztertzen diren. Harold Garfinkel-ek sortu zuen 1960ko hamarkadan Estatu Batuetan, baina ondoren bilakaera propio izan zuen eta jatorrizko programatik aldenduz joan zen.
Ikuskera soziologiko honek, kontuan hartzen ditut gizabanakoek eguneroko bizitzari aurre egiteko erabiltzen dituzten metodoak: esertzeko, lanera joateko, erabakiak hartzeko, besteekin elkarrizketa bat hasteko... Horregatik mikro-soziologien mailan sailkatzen da eta erabateko haustura egiten du Parsons-en ikuskera funtzionalistarekin. Izatez, gizabanakoen jarduerak lehen planoan jartzen dira, arau eta lege orokorrak atzean utzita. Horren arabera, gizabanakoen jarduerak dira legeak aldatzen eta taxutzen dituztenak, eta beraz, gizakia berari gaitasun eraldatzailea aitortzen zaio.
Fenomenologiatik oso gertu dagoen ikuspegia da. Hala ere, fenomenologiak jendeak pentsatzen duenaren inguruan atentzioa jartzen duen bitartean, etnometodologiak jendeak egiten duen horretan zentratzen da.
Gee Atherton
George David Atherton, Gee Atherton bezala ezagutua (Salisbury, Ingalaterra, 1985eko otsailaren 26a) downhill modalitatean aritzen den eta munduko txapelduna izan den mendi-bizikletako txirrindularia da.
Animal Commençal taldeko kide da bere anai arrebekin batera, Dan Atherton eta Rachel Atherton.
NGC 5237
NGC 5237 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Ekonomia misto
Ekonomia mistoa merkatu libreko ekonomiaren eta ekonomia planifikatuaren ezaugarriak batera hartzen dituen ekonomia eredua da, edo proposamen bat, non kapitalismoaren jabetza pribatua nahiz sozialismoaren jabetza komunitario edo soziala bateragarri diren. Sistema ekonomiko batean gizarte gogoeta zabalagoak gehitzeko helburua du, adibidez, etikari buruzkoak, gizarte justiziari buruzkoak, gizarte ongizateari buruzkoak eta beste abar. Dena dela, kontzeptu honen definizioa autore batetik bestera aldatzen da.
Offagna
Offagna Italiako udalerri bat da. Anconako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Offagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kastitate
Kastitatea gizarte edo talde bateko moralarekin bat datorren sexu-jokabidea da, erlijioak ezarritako dogman, filosofia arrazoietan edo kultura bateko ohituretan oinarritua. Kastitatea atxikitzen duen pertsonari kastu deritzo. Kastitateak sexu-harreman mota guztien etena, sexu-abstinentzia alegia, sexu-praktika jakin batzuk soilik alde batera uztea edota sexu-praktikak une eta egoera jakin batzuetan eta pertsona jakin batzuekin soilik egitea ekar dezake. Adibidez, Erromatar Eliza Katolikoak ezkontzaz kanpoko sexu-harremanak gaitzesten ditu, ezkontza aurretikoak zein ezkontzaren baitan ezkontidea ez den pertsona batekin egiten direnak, eta zelibatua agintzen die apaizei. Gizartean, elkarren aurkako jarrerak daude kastitateari buruz: batzuen iritziz, kastitatea sexu-errepresioa besterik ez da; beste batzuen ustez, pertsonari betetasuna eta oreka ematen dizkion bertutea da.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Saint-Pierre-de-Chartreuse Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-de-Chartreuse udalerrian erroldatutako biztanleak 901 ziren. Familiak 381 ziren, horien artean 122 pertsona bakarrekoak ziren (75 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 133 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 101 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Threads
Threads Amerikako Estatu Batuetako sare sozial zerbitzu bat da, Meta enpresarena. Beste mikroblogging plataforma batzuen antzera funtzionatzen du, hala nola Mastodon edo Twitter. Erabiltzaileek testuak, irudiak eta bideoak argitaratu eta partekatzeko aukera dute, baita beste erabiltzaile batzuen mezuekin elkarreraginean aritzeko ere. Threads oso integratuta dago Instagram ekin, eta erabiltzaileei Instagram kontu bat izateko eskatzen zaie eta euskarri berbera erabiltzera bideratzen zaie. Funtzionalitate osoa duten iOS eta Android-en gailuetan dago erabilgarri aplikazioa; web-bertsioak, berriz, oraingoz, funtzionalitate mugatua du.
Elon Musk-ek Twitter erosi ondoren, Meta enpresako langileek Instagram Notes lehian sartzeari buruz eztabaidatu zuten. Instagram Notes hori Instagramerako testuetan oinarritutako aukera da. Hala ere, testuan oinarritutako aplikazio independente eta bereizia garatzeko kontzeptua ere aztertu zuten, eta, azkenean, Threads sortu zuten. Threads-eko garapena, "Project 92" izenekoa, 2023ko urtarrilean hasi zen. Threadsi buruzko informazioa lehen aldiz martxoan argitaratu zen, eta ekainean, The Verge-k enpresa mailako barne-bilera baten xehetasunak argitaratu zituen. Threads-i buruzko xehetasun gehiago uztailean sortu ziren, eta aplikazioa uztailaren 3an agertu zen Apple App Store-n, uztailaren 6ko merkaturatze-data ofizialarekin.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 587 ziren, horien artean 459 aktiboak ziren eta 128 inaktiboak ziren. 459 pertsona aktiboetatik 439 lanean zeuden (234 gizon eta 205 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 128 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ruandako Gerra Zibila
Ruandako Gerra Zibila Afrikako erdi-ekialdeko Ruandako Errepublikan gertatu zen gatazka izan zen. Bertan frantziarrek politikoki eta militarki sostengatutako Juvénal Habyarimanaren gobernuaren Ruandako Indar Armatuek (FAR) eta Ruandako Fronte Patriotikoaren indar armatu Ruandako Armada patriotikoak (FPR) elkarren aurka borrokatu zuten.
Gatazka bi fasetan garatu zen Ruandan: Lehena 1990 eta 1993 artean izan zen 1990eko urriak 1ean hasi zen FPRak Ugandako ipar-ekialdea inbaditu zuenean. Lehen fasea 1993ko abuztuaren 4an amaitu zen Arushako Akordioa sinatu zenean, naiz eta gatazkak modu latentean jarraitu zuen. Bigarren fasea 1994ko apirilaren 6ko Juvénal Habyarimana Presidentearen hilketarekin eta Tutsien genozidioaren piztearekin hasi zen. Apirilaren 7an FPRak borrokari ekin zion berriro, eta gerra zibila azken hauen garaipenarekin eta herrialde osoaren kontrola hartzearekin amaitu zen 1994ko uztailaren 18an.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-Chartreuse udalerrian 423 unitate fiskal zeuden, 963,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.282 euro zen.
Threads
Threads ofizialki 2023ko uztailaren 5ean abiatu zen ehun herrialdetan, nahiz eta oraindik ere Europar Batasunean arauzko onespena behar duen. Lehen bi egunetan 80 milioi erabiltzaile irabazi zituen, ChatGPTk ezarritako aurreko erregistroa gaindituz eta historiaren hazkunde-plataforma bihurtuz.
Polemika
ActivityPub protokoloan oinarrituta dago eta horrek ondoeza eta haserrea sortu du orain arte protokolo libre hori erabili duten hainbat zirkulutan. Batzuek uste dute sare libre, deszentralizatu eta federatuetan Meta bezalako erraldoi bat sartuz gero, sare handiak sare txikiak kaltetuko dituela.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 128 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 30 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 41 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 12 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 3 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Pierre-de-Chartreuse udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 162 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Abu Dhabi (emirerria)
Abu Dhabi, ofizialki Abu Dhabiko Emirerria (arabieraz: إمارة أبو ظبي; Imārat Abū Ẓabī, euskaraz: "arabiar orixaren aita") , Arabiar Emirerri Batuetako zazpi emirerrietako bat da, denetan handiena. 67.340 kilometro koadroko eremua du, eta 2.908.173 biztanle zituen 2010ean. Abu Dhabi hiria da hiriburua.
Hipokanpo
Hipokanpoa (latinez hippocampus, hau, aldi berean, grezierazko ιππος, hippos = zaldia, eta καμπος, kampos = Kanpe itsas munstroa) gizakiaren eta beste ugaztun batzuen burmuineko egiturarik garrantzitsuenetako bat da.
Lobulu tenporaleko azaleko materia gris bereko geruzei dagokienez egitura marjinal eta konplexutasun txikiagokoa da. Horregatik, alde batetik sistema linbikoaren eta bestetik arkiazalaren zati da, subikulua eta hortzdun birarekin batera eraketa hipokanpala osatuz. Gainontzeko garun azala bezala, egitura bikoiti bat da, garuneko bi hemisferioetan ispiluko irudiak diren bi erdirekin. Gizakietan zein beste primate batzuetan, hipokanpoa lobulu tenporalaren erdialde edo barnealdearen barnean dago, garun azalaren azpian. Itsas zaldi forma tipikoa da primateetan, baina beste ugaztun batzuetan forma ezberdinak ditu, bananarena esate baterako.
Izena
Izena XVI. mendeko anatomista bat izan zen Giulio Cesare Aranziok eman zion, itsas zaldiarekin (Hippocampus generoa) antz handia zuela ikusi zuena.
Farah probintzia
Farah  (Paxtueraz/), Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen mendebaldean dagoena. Iparraldean Herat probintziarekin du muga, ipar-ekialdean Ghor probintziarekin, hego-ekialdean Helmand probintziarekin, hegoaldean Nimruz probintziarekin eta mendebaldean Iranekin. 48.471 km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 458.500 biztanle zituen. Hiriburua Farah da eta lurraldeko hiri garrantzitsuenetarikoak Anar Darreh eta Šindand dira..
Biztanle gehienak (%80) paxtunak dira. Tajikak %14 dira eta badira gutxiengo belutxi, aimak eta hazarak ere.
Kultura eta gizartea
Irango goi-lautadarekin mugan dago lurraldea, eta biztanleria lurraldean barrena zabalduta bizi da. Ezagunak dira gaztelu-hondakinak, besteak beste.
Etniei dagokienez, paxtunak dira Farah-ko biztanle gehienak (%80 inguru), baina hiriburuaren inguruan eta lurraldean zehar beste etnia batzuetakoak ere badaude: Tajik etniakoak, Aimaq-ak, Baloch-ak eta Hazarak.
Orokorrean, gizarte-antolaketa patriarkala daukate: tribu-buruak (ia beti gizonezkoak) errespetu handiz tratatzen dituzte, eta familiak indar handia dauka.
Erlijio nagusia islama da; gehienak suniak dira, baina hazara gehienak xiitak dira.
Lurraldean hizkuntza hauek egiten dira: dari, persiera, paxtuera eta baloch hizkuntza.
Barrutiak
Farah Probintziak barruti hauek ditu:
Pedro Prudentzio Hualde
Pedro Prudentzio Hualde Maio (Bidankoze, Nafarroa, 1823ko apirilaren 26a - ib., 1879ko abenduaren 9a) euskal idazle, itzultzaile eta Bidankozeko erretorea izan zen.
Biografia
Erronkarieraren inguruan, Luis Luziano Bonaparte euskalariarekin gutunak elkar trukatu zituen. Bonaparte printzearen aginduz, San Mateoren ebanjelioa (1856-1869) eta Asteteren dotrina (1869) itzuli zituen Bidankozeko erronkarierara.
Erriberagoitia
Erriberagoitia (ofizialki Erriberagoitia / Ribera Alta) Arabako erdi-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Herriburua Pobes da, Gasteiztik 21 bat kilometro mendebaldera. Nekazaritza da jarduera ekonomiko nagusia.
Izena
Erriberagoitia izenaren amaierako –a artikulua da eta deklinatzean honela egin behar da: Erriberagoitia, Erriberagoitiarekin, Erriberagoitian...; baina Erriberagoitiko, Erriberagoititik, Erriberagoitira... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Erriberagoiti maitea, Erriberagoiti osoan, Gure Erriberagoiti hau...
Ingurune naturala
Baia ibaiak udalerria iparretik hegora zeharkatzen du.
Eremu garaiena iparraldean dago, Arkamu mendilerroan. Arkamuk 1.003-1.122 metro bitarteko altuerak ditu.
Historia
Subilla Morillas inguruan Gobaederra leizea dago, hainbat giza aztarna zaharren eta bestelako aurkikuntzen leku.
X. mendean badira jada udalerriko herrien berri idatziak; zaharrenak Hereña eta Tuyoko izenenak dira.
Banaketa administratiboa
26 herrik osatzen dute udalerria: Castillo Sopeña, Mimbredo, Nuvilla, San Migel eta Villaluenga herriek ez dute berezko kontzejua; gainerako herriek, berriz, bai.
Demografia
Ia erabat nekazaritzari lotutako eskualdea izanik, Erriberagoitiko udalerriak etengabe galdu zituen biztanleak XX. mende osoan, baina batez ere 1950eko hamarkadatik aurrera azkartu zen galera hori. XX. mendearen azkenetan eta XXI. mendearen hasieran, berriz, biztanle kopurua igotzen hasi zen, gehienbat Gasteizekin lotzen zituen bideak hobetzearen ondorioz.
Alkateak
Hauek izan dira Erriberagoitiko azken alkateak: a 2021ean Jesus Berganza Gonzalez alkateak erretiroa hartu zuen 65 urte bete ostean.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Euskara
XVI. mendea baino lehen galdu zen euskara, baina eremu zabal batean erdara izan da tokiko hizkuntza, latinaren ondoren.
Hizkuntza-banaketa, 1996an, hau izan zen: 23 euskaldun, 63 ia euskaldun eta 422 erdaldun.
2016an Erriberagoitiko biztanleen artean %34,9 euskalduna zen.
Mingo Junction (Ohio)
Mingo Junction Ohioko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 3,454 biztanle zituen, 6.97 kilometro koadrotan banatuta.
A taldeko estreptokokoen infekzio
A taldeko estreptokokoen infekzioak A taldeko estreptokokoarekin  (GAS) egindako infekzioa da. Streptococcus pyogenes Lancefieldeko A taldeko estreptokoko gehienak hartzen ditu, eta sarritan GAS izenarekin erabiltzen da. Hala ere, S. dysgalactiae A taldeko estreptokokoen infekzioen eragile ere izan daiteke. Bakterio Gram positiboen beta-hemolitiko bat da, eta infekzio inbaditzaile eta ez-inbaditzaile ugariren erantzule da.
GAS bidezko infekzioa mukiekin edo larruazaleko ultzerak zuzenean ukituz heda daiteke. GAS bidezko infekzioek 500.000 heriotza baino gehiago eragin ditzakete urtean. Nahiz eta A taldeko β-hemolito estreptokokoaren tratamendu gisa antibiotikoak erabili, GAS bidezko infekzioa gero eta arazo handiagoa da, bereziki Afrikan.
Beste estreptokoko mota asko daude, B taldeko estreptokokoa (Streptococcus agalactiae) eta Streptococcus pneumoniae barne, beste infekzio mota batzuk eragiten dituztenak eta A taldeko estreptokokoarekin nahastu behar ez direnak. Zenbait birulentzia-faktorek GAS patogenesia eragiten dute, hala nola M proteinak, hemolisinek eta zelulaz kanpoko entzimek.
Mohammedia
Mohammédia (arabieraz: المحمدية, transkripzio: Al-Muḥammadia; bereberez: El Muḥemmadiya, Fḍala; lehen Fadala, Fadhala, Fedhala edo Fédala) Casablancatik hurbil dagoen herria da (25 km), Marokoko kosta atlantikoan dagoena.
Demografia
Iturria: World Gazetter.
Leverkusen
Leverkusen Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatuan dagoen hiria da. 2009. urtean 160.593 biztanle zituen. Düsseldorf eta Koloniaren arteko errepidean kokaturik dago, Rhin ibaiaren ekialdean. Bayer farmakologia enpresaren egoitza izateagatik eta Bayer 04 Leverkusen futbol taldeagatik da bereziki ezaguna.
Historia
Gaur egungo Leverkusen hiriak aurreragoko herrixka batzuk hartzen ditu bere baitan. XII mendean dagoeneko aipatzen da Wiesdorf herrixka. XIX mendean ordurarte nekazal eremua zena Rhur ibarraren industrializazioak bereganatu zuen. Wiersdorfen Carl Leverkus botikariak tindatze lantegi bat ezarri zuen 1860an, eta 1891n Bayer enpresak erosi zuen bertan bere egoitza ezarri eta Alemaniako jarduera kimikoaren zentru nagusi bihurtzeko.
NGC 5238
NGC 5238 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Leverkusen
Kirolak
Hiriko talde ezagunena Bayer 04 Leverkusen kirol taldea da, BayArena estadioan etxeko partiduak jokatzen dituelarik. Hainbat kirol ezberdin hartzen ditu bere baitan, nagusiak futbola eta saskibaloia direlarik.
Otocinclus hoppei
Otocinclus hoppei Otocinclus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Leverkusen
Kirolak
Sasklibaloi taldeak Alemaniako 14 Liga eta 10 Kopa irabazi ditu.
Hiri senidetuak
Leverkusen ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Auvillers-les-Forges
Auvillers-les-Forges Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Auvillers-les-Forges udalerrian erroldatutako biztanleak 894 ziren. Familiak 329 ziren, horien artean 79 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 95 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 119 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 365 etxebizitza zeuden, 330 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 337 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 330 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 188 etxek bost zituzten. 258 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 158 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Euskal borroka (kirola)
Euskal borroka borroka kirolaren estilo bat da, Euskal Herrian XX. mende hasiera arte praktikatzen zena. Gaur egun, 2009tik, Lapurdin, Borroka 64 taldearen eskutik, berreskuratzeko,saiakerak ematen ari dira. Frantziako Kultura Ondare Inmateriala bezala sailkatuta dago, joku alorrean.
Auvillers-les-Forges
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 568 ziren, horien artean 374 aktiboak ziren eta 194 inaktiboak ziren. 374 pertsona aktiboetatik 320 lanean zeuden (182 gizon eta 138 emakume) eta 54 langabezian zeuden (26 gizon eta 28 emakume). 194 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 123 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Auvillers-les-Forges udalerrian 330 unitate fiskal zeuden, 844,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.031 euro zen.
Euskal borroka (kirola)
Ezaugarriak
2009tik praktikatutako borroka aintzinakoaren interpretazio librea da, Euskal Herriko kirol eta jai kodeetan ere inspiratuta bai jantzietan baita ere musikan (txalaparta). Borroka batek batez beste 15 eta 20 segundo artean irauten du. Bi aurkari aurrez aurre jartzen dira, zelai belartsu batean. Borroka espazioa klarionez marrazten da, 1,20 zabalekoa eta 10 metro luzekoa; beraz, pasilu luze baten itxura du.
Auvillers-les-Forges
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Euskal borroka (kirola)
Ezaugarriak
Kirol honen mugimendu batzuek arte martzialak gogorarazten dituzte, esaterako jauziak edo liskarrak.
Auvillers-les-Forges
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 3 albaitariak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Euskal borroka (kirola)
Historia
Borroka Kristoren garaian sortu omen zen eta borroka pagano batean du bere jatorria. Bernard Cabos, Borroka 64 taldeko presidentaren iritziz, mitologikoki Mari jainkosaren omenez egiten zen. Aurkaria altxatzeak lurrarekiko kontaktua galdu zuen eta, beraz, Lurraren energia eta botere guztia galtzen zuen ere bai. Kirol honen irudiak III. mendeko Bizkaiko zeramiketan aurkitu da irudikatuta. XV. eta XVI. mendeetan, Elizak erritu paganoak debekatu zuen eta, ondorioz, borroka estilo hau desagertu egin zen. Ziur aski modalitate desberdinak egongo ziren baina egun bakarrik gerriko estilokoa dago kodifikatuta.
Auvillers-les-Forges
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Auvillers-les-Forges udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jean Dutourd
Jean Dutourd (Paris, 1920ko urtarrilaren 14a - Ib., 2011ko urtarrilaren 17a) frantses idazlea izan zen.
Eleberriak nahiz saiakerak idatzi zituen. Umorea erabili zuen maiz saiakeretan: Le Complexe de César (1946, Stendhal saria irabazi zuen); Les Taxis de la Marne (1956). Eleberrien artean ditu: Au bon beurre (1952); Henri ou l´Éducation nationale (1983); Les Pensées (1990); Le Septième Jour (1995,). Frantziako Akademian sartu zen 1978an.
Ezanaren estela
Ezanaren estela edo Ezana erregearen estela antzinako Aksum hiriko iparraldeko Esteletako Parkean (ehun estela txikiago eta ez hain apainduak dituena) oraindik zutik dagoen obelisko zentrala da. Estela hau, ziur asko, Parkeko azken eraikia izan zen, eta baita osorik mantentzen diren hilarrietatik handiena ere. Ezanaren estelak 21 metroko altuera du, eroritako 33 metroko Estela Handia eta 2008ko irailaren 4an mihiztatu eta argitu zuten 24 metroko Aksumgo obelisko ezagunena baino txikiagoa. Bere oinarria, ate faltsu batekin ornatuta dago, eta bi alboek leihoak diruditen hutsuneak dituzte.
Historia
Obelisko hau, edo hobe esanda, "estela" (bertoko hizkuntzan "hawilt/hawilti" diote) hau Aksumdarrek IV. mendean zizelkatu eta eraiki zuten. Adituen ustetan, hilarri hauen funtzioa, lurpeko hilobi-ganberentzako "adierazle" izatea zen. Estela handienak, erregeen hilobi-ganberetarako erabiltzen zituzten, eta zenbait pisutan leiho faltsuekin eta baita ate faltsukien apaintzen zituzten; nobleziak, estela txikiagoak eta ez hain apainduak zituen bitartean. Ezana erregearen estela da eta, ziurrenik, baita praktika horren azken adibidea ere, izan ere, aksumdarrak kristautasunera bihurtu ondoren zaharkitu bilakatu zen. Bere izena, Ezana erregeari (k.o 300-350) zor dio. Hau Frumentzio Aksumgoa bere tutorearen irakaspenei jarraituz, lehen Aksumgo errege kristaua izan zen.
Estela granito solidozko bloke grabatu bat da, ate bat eta bederatzi leiho faltsu dituena (uste denez, atea eta erregearen hilobiko bederatzi kamerak sinbolizatzen dituzte). Blokea lau kilometrora dagoen harrobi batetik eraman zuten, ziur asko elefanteek eramana.
Ezanaren estela, gainera, inoiz zatitu ez zen hiru obelisko nagusietatik (besteak, Estela Handia eta Aksumgo obeliskoa dira) bakarra da. Italiarrek, arpilatze kolonialean zehar izandako espoliazio kasurik arraroenetako batean, horietako bat gogor kaltetu zuten, hiru zatitan banatu eta Erromarantz ontziratu zutenean. 2007-2008an, Aksumgo obeliskoa berriro muntatu zutenean, Giorgio Croci ingeniariak zuzendutako talde batek Ezanaren estela finkatu zuen. Bere monumentua itzultzeko hainbat hamarkadatan eskatu ondoren, etiopiarrek, azkenean, euren altxor historiko nazionala berreskuratu zuten.
Prima Pearl
Prima Pearl (Pearl Tower eta Prima Tower ere ezaguna) 2014an bukatutako bizitegi-etxe orratz bat da, Melbourneko Southbank auzoan Victorian, Australian. Etxe orratza Melbourneko laugarren eraikinik garaiena da eta Australiako seigarren eraikinik garaiena.
Osimo
Osimo Italiako udalerri bat da. Anconako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Osimok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Armairutik irten
Armairutik irten (Coming out) pertsonei aplikatutako modismoa da. «Beren sexu-joera, orientazio erromantikoa edo genero-identitatea borondatez eta publikoki deklaratzea» esan nahi du. Gordetako edo ezkutatutako zerbaiten analogia gisa funtzionatzen du. Aldi berean, aurkitu eta estigmatizatu ez daitezen orientazioa disimulatu edo ezkutatu behar zuten pertsona horien entzierro- eta iluntasun-sentsazioa adierazten du; eta «argitara irtetzen» da (aurkitu, erakutsi) egun horretara arte ezkutuan zuen bizitzaren alderdi bat.
Etimologia eta aldaerak
Behin egoera azalduta, baldintza berriari buruz esaten da «armairutik kanpo egotea». Aitzitik, «armairuan egotea» esaten zaio sexu-orientazioa isilpean gordetzen duenari edo publikoki ukatzen duenari. Beste batek erakusten duenean pertsona (bere borondatearen aurka), «atera norbait armairutik» (ingelesez outing) esamoldea erabiltzen da.
Ondoren, esanahia beste kolektibo eta egoera batzuetara zabaldu da, eta, oro har, ezkutuan mantentzen zen eta harridura, lotsa, gorrotoa edo kritika eragin dezakeen zerbaiten adierazpenari egiten zaio erreferentzia, esaterako alderdi politiko batena izatea.
Ondorioak
Tradizioz LGTB pertsonek diskriminazioa eta jazarpena jasan dutenez, armairutik irtetea erronka handia da munduko LGTB biztanleriaren zati handi batentzat, gizarte-bazterketaren, diskriminazio heterosexistaren eta indarkeria homofoboaren eraginpean egotea suposatzen baitu.
Homosexualitatea legez zigortuta dagoen herrialdeetan, armairutik irtetzea froga autokriminatzailea izan daiteke. Baina homosexualitatearen onarpen legala eta onarpen soziala altua den herrialdeetan ere, armairutik irteteak gertuagoko esparru batean (familia, lagunak, lankideak...) gaitzespena jasatea ekar dezake.
Dena dela, armairutik irtetzeak osasun mentalaren ikuspuntutik baditu bere alde positiboak. Aitzitik, Estatu Batuetako American Psychiatric Association Elkarteak (APA) berak aitortzen duenez, ezkutatzearen txikitatik segurtasun ezak eta hauskortasun emozionalak osasun mentaleko arazo bat garatzeko eta helduaroan luzatzeko arrisku handiagoa izatera eramaten du kolektiboa. Antsietatea garatzeko arrisku-faktorea da. Mendekotasunetan erortzeko, sintoma depresiboak izateko, antsietatea izateko, AMT bat garatzeko (bulimia, anorexia, edo batez ere mutilei eragiten dien bigorexia bat), huts-sentsazioak sentitzeko edo bere buruaz beste egiteko ideia-, plangintza- edo saiakera-prozesuetan sartzeko arriskua handitzen du.
Nazioarteko eguna
Armairutik Irtetzearen Nazioarteko Eguna urriaren 11n ospatzen da.
Louis Gèze
Louis Gèze XIX. mendeko euskalari frantsesa izen zen. Euskararen gramatika bat egin zuen zuberera oinarritzat hartuta, haren ustez hura baitzen euskalkirik osoena, aditzaren jokatze-sistemarengatik, batez ere. Lanaren izenburua hau da: Elements de grammaire basque, dialecte souletin, suivis d´un vocabulaire basque-français et français-basque (1873). 1883an, beste idazlantxo bat argitaratu zuen Okzitaniako Tolosan, euskara eta berberea parekatuz: De quelques rapports entr les langues berbères et le basque.
Urraka Aragoikoa
Urraka Aragoikoa edo Urraka Semenoitz Iruñeko erregina ezkontidea zen. Gartzia Enekoitz erregearen bigarren emaztea zen.
Gainera, Aragoiko kondesa omen zen 852 eta 870 artean.
Ptychoglossus grandisquamatus
Ptychoglossus grandisquamatus Ptychoglossus generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
François Clouet
François Clouet (Tours, Frantzia, c. 1515 - Paris, Frantzia, 1572ko abenduaren 22a) frantses margolari eta marrazkilaria izan zen, Jean Clouet margolariaren seme eta ikaslea. Aita bezala, Janet izengoitiz ezagutua izan zen, eta horrek, askotan, nahasmena sortu du.
Biografia
Aitarekin hasi zen lanean eta, hura hil ondoren, Frantzisko I.a Frantziakoak gorteko margolari izendatu zuen. Katalina Mediciren babesari esker, Henrike II.aren, Frantzisko II.aren eta Karlos IX.aren erregealdietan kargu horretan jarraitu zuen. Ospe handia lortu zuen, erretratuekin ez ezik, koadro historiko eta mitologikoekin ere. Gorteko margolari zelarik, Frantzisko I.aren eta Henrike II.aren hileta mozorroak egin zituen, beste zenbait lanen artean. Historiari eta mitologiari buruzko lanak Fontainebleauko eskolaren estilo manieristari jarraituz egin zituen (Diana bainuan], Dama bat bainuan, etab.).
Marrazkigintzari dagokionez, arkatzez egindako hiru tonu leuneko irudiak dira nabarmentzekoak. Aitaren irakaspenak adierazi zituen marrazki horietan, eta arreta berezia eskaini zion xehetasun dotoreen eta ezaugarri psikologikoen adierazpenari. Baina aitak baino pintura konplexu eta aberatsagoa landu zuen Françoisek, besteak beste, italiar, flandriar eta alemaniar artisten eragina nabarmentzen duena. Bestalde, hark baino teknika landuagoa zuen eta, fisionomiaren azterketa baztertu gabe, arreta handiagoz landu zituen xehetasunak.
Lan aipagarriak dira, besteak beste, Madame d´Etampes (1545 ing.), Pierre Qutheren erretratua (1562, Louvre), La Reine Marguerite enfant (1560 aldean, musée Condé, Chantilly), Catherine de Médicis (1562), Joana III.a Nafarroakoa (1570), Élisabeth d’Autriche (1571 ing., Louvre), jantziekiko eta izakerarekiko kezka agertzen duena, eta Katalina Medicirentzat dominetan eta otoitz liburuetan egindako miniaturazko erretratu sail bat. Bestalde, erretratatutako pertsonaia zutik agertzen den erretratu mota asmatu zuen. Aipagarriak dira adibidez Henrike II.a (Uffizi Galeria, Florentzia) eta Karlos IX.a (Kunsthistorisches Museum, Viena) erretratuak.
Minster (Ohio)
Minster Ohioko herri bat da. Auglaize konderrian kokatua dago. 2010ean 2,805 biztanle zituen, 5 kilometro koadrotan banatuta.
León Felipe
Haurtzaroa eta gazte garaiak
Familia aberatsean jaioa, haren aita notarioa izan zen. Leónek bi urte zituenean familia osoa Salamankako Sequeros herrira joan zen bizitzera. Bederatzi urte zituela Santanderra joan ziren. 1900tik 1908ra Madrilen Farmazia ikasi zuen, eta lizentziatu ondoren Espainiako hainbat herritan bizi izan zen, hango botikari. Euskal Herrian ere izan zen bolada batean, Balmasedako farmazia eramaten. Lan hori aktore lanarekin uztartu zuen.
Diru-arazo batzuk izan ondoren Santanderreko espetxean hiru urte izan zen; han lehenengo bertsoak idatzi zituen. Libre gelditu zenean Irene Lambarri perutarrarekin ezkondu zen eta Bartzelonan bizi ziren. Harremana ez zen ondo moldatu eta idazlea buru-belarri bizitza bohemiarran sartu zen. Bizimodu horrek porrot ekonomikoa ekarri zion eta horixe zen bere egoera 1919an, Madrilen, serioz idazteari ekin zionean. 1920an León Feliperen lehenengo liburua agertu zen, Versos y oraciones de caminante.
Madrildik, 1920an, Ekuatore Gineara joan zen, hau Espainiako kolonia urte haietan. Han ospitaletan administratzaile bezala lan egin zuen. 1922an Mexiko bisitatu zuen; han Alfonso Reyes idazlea ezagutu zuen eta, haren esker, herri hartako bizitza intelektuala ezagutu zuen. Veracruzen liburuzain lan egin zuen. Estatu Batuetan Cornell Unibertsitatean Espainiako Literatura irakatsi zuen. Bigarren aldiz ezkondu zen, Berta Gamboa irakaslearekin.
Errepublikaren alde
Gerra hasi zenean idazlea Panaman zegoen lanean. Kolpearen berri jaso zuenean Espainiara itzuli zen. Behin militarren kolpea izan, beste intelektual asko bezala idazlea Errepublikaren alde jarri zen. Espainiatik 1938an alde egin zuen inoiz ez itzultzeko. Erbestean ere Errepublikaren alde lan egin zuen. Mexikon erbesteratuta hango Espainiako enbaxadan agregatu kultural bezala lan egin zuen. Mexikoko Gobernuak ez zuen frankisten gobernua onartzen. Mexikon jarraitu zuen idazten eta frankismoaren aurkako lan kultural eskerga egiten. Hango erbesteratuen artean benetako sinboloa bihurtu zen. Mexiko Hirian hil zen, 1968ko irailaren 18an.
Leon Feliperen obra
Urte askotan idazle honek frankisten gorrotoa pairatu du. Bere bizitzan behin baino gehiagotan franskimoaren prentsatik haren aurkako kanpainak antolatu ziren. Horren ondorioz, bere obra sarritan ez da behar den bezala onartu. León Felipek oso poesia pertsonala sortu zuen, ikuspuntu oso pertsonaletik. Indartsua, erlijio kutsuaz, idazleak profeta baten moduan idatzi zuen; horregatik askotan Walt Whitman estatubatuar idazlearekin parekatua izan da. Paco Ibáñez abeslariak haren Como tú poema ezagutzera eman zuen.
Antzerkia
Jatorrizko lanak:
William Shakespeareren itzulpenak:
Tanganyika
Tanganyika Erdialdeko Afrikako aintzira handienetatik bigarrena da hedaduraz (lehena Victoria da), eta munduko handienen artean ere bigarrena da bolumenez eta sakoneraz (lehena Baikal da). Mendebaldeko zibilizaziorako aintzira hura aurkitu zuen Richard Francis Burton esploratzaileak zioenez, tokiko hizkuntzako kou tanganyika aditzetik hartua da izena, eta «elkartu» esan nahi zuen, urak batzen ziren edo tribuak elkartzen ziren tokia zelako.
Geografia
Aintzira Rift Haran Handia-n kokatuta dago eta mendiz inguratuta dago.Afrikako bigarren aintzira handiena da azalerari erreparatuz gero, baina sakonena. Tanganyika lau herrialderen menpe dago: Burundi, Kongoko Errepublika Demokratikoa (KED), Tanzania eta Zambia, KEDek (% 45) eta Tanzaniak (% 41) gehiengoa izanik.
Biodibertsitatea
Aintzira honetan gutxienez 250 espezie arrain ziklido eta beste 150 ez-ziklido bizi dira, gehienak aintziraren errekastroan kokatzen dira, 180 metroko sakoneran.Tanganyika aintzira espezie ezberdinen eboluzioa ikertzeko leku garrantzitsua da.
Historia
Richard Francis Burton eta John Speke, esploratzaile britaniarrak izan ziren lakua ikusi zuten lehenengo europarrak 1858an. Nilo ibaiaren iturrien bila zebiltzala aurkitu zuten.John Speke bilatzen jarraitu zuen eta benetako iturria aurkitu zuen, Victoria aintzira.
Industria
Aintziratik arrantzatutako arrainek bertako biztaleriaren proteina iturri nagusiena da.Gaur egun, 45.000 pertsonak lan egiten dute arrantzale moduan. Arrantza komertziala 1950 eko hamarkadan hasi zen eta hortik aurrera eragin zuzena izan du bertako espezie ezberdinetan. 1995ean, 180.000 tona arrain harrapatu zituzten.
Otocinclus huaorani
Otocinclus huaorani Otocinclus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Delinkuentzia
Zuzenbidean delinkuentzia indarrean dauden legeen hauste edo delituen multzoa bada ere, terminoa gizarte ikuspuntu batetik nahiz soziologiatik baliatzen da gehienetan, elkarbizitzaren printzipio eta erregelak hausten dituen jokabideak bilduz. Ordenamendu juridikoetan delinkuentziaren ardura delitugileena dela ezartzen bada ere, gizartearen porrota ere dela baieztatu da, delitugilearen jokabidea behar bezala bideratu ez delako edota egitura sozioekonomiko bidegabeen emaitza delako. Maila ezberdineko zenbait delinkuentzia mota bereizten da: delinkuentzia txikia eta kriminalitatea edo delinkuentzia handia. Beste irizpide batzuen arabera, gazte delinkuentzia eta delinkuentzia antolatua ere bereizten dira besteak beste.
Rebecca Lancefield
Rebecca Craighill Lancefield (1895eko urtarrilaren 5a – 1981eko martxoaren 3a) mikrobiologo estatubatuar ezaguna izan zen. New Yorkeko Ikerketa Medikoko Rockefeller Institutuan 1918an sartu zen, eta institutu horretako irakasle izan zen bere ibilbide luzean. 60 urtez 50 argitalpen baino gehiago egin zituen.
Lorpen nagusia Streptococcus generoko bakterioak serologikoki sailkatzeko sistema izan zen, genero horretako espezieetan dauden mintz-antigeno batzuetan oinarritua. Sailkapen-sistema hori nazioartean erabiltzen da gaur egun.
Panpi Ladutxe
Panpi Ladutxe —jaiotzako izena, frantsesez, Pampi Laduche—, pilota arloan Ladutxe deituraz ezaguna (Azkaine, Lapurdi, 1955eko uztailaren 13a - Baiona, Lapurdi, 2021eko azaroaren 30a) esku huskako pilotari profesionala eta euskal abeslaria izan zen. Joseph Laduche pilotariaren semea.
Pilotaren munduko izarrik handienetako bat izan zen, errematerako trebetasun ikusgarria zuena. Lehenik trinketean nabarmendu zen, eta buruz buruko eta binakako txapelketak irabazi zituen. 26 urte zituela hasi zen ezkerparetako pilotaleku profesionaletan. Binakako txapelketa nagusian izan zituen lorpenik handienak: txapeldun 1987an eta 1989an, Joxean Tolosa atzelaria lagun, eta txapeldunorde 1988an, Martinikorena atzelaria lagun. Bera izan zen ezkerparetako txapelketa nagusietako bat irabazi zuen Ipar Euskal Herriko lehenbiziko pilotaria.
Bizitza
Panpi Ladutxe Azkainen jaio zen 1955eko uztailaren 13an. Gaztetan, Joseph Laduche aitarengandik jaso zuen pilotarekiko zaletasuna, hura ere pilotaria izan baitzen. Trinketean hasi zen jokatzen, eta berehala nabarmendu zen. 1973an lehenbiziko txapela irabazi zuen, 17 urterekin. 1974an, 19 urte zituela, afizionatuetako trinketeko munduko txapeldun izan zen Montevideon. Bi urte geroago, buruz buruko eta binakako txapelak irabazi zituen. Nagusi zen, eta horren erakusle izan zen hurrengo urtean beste horrenbeste egin zuela. Aurrelaria zen, baina atzean ere aritu zen, Frantziako Federazioak hala behartuta, haren arerioei abantaila emateko.
Rachel Atherton
Rachel Laura Atherton (Salisbury inguruan, 1987ko abenduaren 6a) downhill modalitatean munduko txapelduna izan den mendi-bizikletako txirrindulari ingelesa da. 8 urte zituela BMX bizikletetan ibiltzen hasi zen, eta 11 zituenean mendi-bizikletara pasatu zen.
Panpi Ladutxe
Bizitza
1977an, herriko trinketean jokatzeko desafioa bota zion Juan Ignacio Retegiri. Retegi I.ak sei aldiz irabazia zuen buruz burukoa ezkerparetan. Baina trinketean Ladutxe zen nagusi, eta irabazi egin zion. Haren maila ikusita, Retegi I.ak xaxatu egin zuen ezkerparetan hasteko, baita enpresek ere. Hark ere bazuen aspalditik probatzeko gogoa, eta baiezkoa eman zuen. Lehenbizi, ordea, horretarako prestatu beharra zuen: erronka handia zen, aurretik egin gabekoa. "Hemen dena egiten nuen: ezkerrez atera, eskuinez jo... Han ez nintzen deusik", zioen.
Rachel Atherton
Animal Commençal taldeko kide da bere anai arrebekin batera, Gee Atherton eta Dan Atherton.
Panpi Ladutxe
Bizitza
1981ean egin zuen jauzia: trinketa utzi eta ezkerparetan hasi zen jokatzen profesional moduan. Kostatu zitzaion hasieran, baina poliki-poliki, neurria hartu zion. Egungo jokamoldea zuen: airea, bolea eta gantxoa. Errematatzaile petoa zen. Horri esker, mailaz igotzen joan zen, nagusiekin jokatzera iritsi arte. 1987an jo zuen goia, Joxean Tolosarekin binakakoa irabazita. 22-14 hartu zituzten mendean Martin Alustiza eta Ladis Galartza, Donostian. Txapela jantzita, mugarria ezarri zuen: Ipar Euskal Herriko pilotari bakar bat ere ez zen txapeldun izan ezkerparetan. Horregatik, hark esana da partida hori zuela kutunena. Bi urte geroago, berriz izan zen txapeldun Tolosarekin: 22-18 nagusitu zitzaizkien Julian Retegiri eta Fernando Arretxeri. Hori eginda, arantza atera zuen, urtebete lehenago, hark eta Jose Martin Martinikorenak galdu egin baitzuten finalean Retegi II.aren eta Inaxio Errandonearen kontra.
NGC 5239
NGC 5239 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Panpi Ladutxe
Bizitza
1994an hartu zuen erretiroa Ladutxek, baina pilotari lotuta jarraitu zuen. Haren ondotik Ipar Euskal Herriak emandako ezkerparetako bi pilotari onenen prestatzailea izan zen: Yves Salaberri Xala-rena eta Sebastien Gonzalezena. Haiek hartu zioten lekukoa: Xalak lau txapel irabazi zituen, eta Gonzalezek, bat. Ezkerparetan ez ezik, trinketean ere aritu zen prestatzaile gisa. Makina bat trinketlari pasatu zen haren eskuetatik.
Abeslaria izateagatik ere bilakatu zen ospetsu. 1995ean, Aitari diskoa argitaratu zuen, 2002an,  Chansons du Pays Basque Xabi Pery eta Akelarreko Patrice Dumoraren laguntzaz, eta 2012an Orhoit. Kantutik bizi izan zen azken urteetan. Haren hitzetan, "urtean 120 bat musika emanaldi" eskaintzen zituen. Bestalde, aktore lanetan ere aritu zen, Pilotari telesailean.
2021eko azaroaren 30ean hil zen, Baionako eritetxean, minbiziak jota; 66 urte zituen.
Andres
Andres greziar jatorriko gizonezko izena da. Andros (grezieraz, gizon edo gizonezko) hitzetik dator, eta «gizon indartsu», «gizonezko» edo «ausart» esan nahi du.
Baditu bi euskal aldaera: Ander (Sabin Aranak eta Koldo Eleizaldek argitaratutako Deun-ixendegi euzkotarra izen zerrendan lehenengoz agertua) eta Andore. Gaur egun, Ander izenak hedadura handia du; maiz, Jon-ekin batera erabiltzen da (Jon Ander).
Ander izenaren emakumezko aldaera Andere da. Euskal izen hori erromatarren garaiko Akitaniako inskripzioetan ageri diren izenetako bat da.
Ostra Vetere
Ostra Vetere Italiako udalerri bat da. Anconako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ostra Veterek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Keithsburg (Illinois)
Keithsburg  Illinoiseko hiri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 609 biztanle zituen, 6.63 kilometro koadrotan banatuta.
Estepako otsoa
Estepako otsoa (Der Steppenwolf) Hermann Hesse idazle alemaniarrak 1927an argitaratu zuen eleberria da. Liburuak elementu autobiografiko eta fantastikoak nahasten ditu. Istorioak Hesseren mundu espiritualaren krisi sakona islatzen du. Eleberri honek nazioarteko arrakasta lortu zuen, nahiz eta Hessek aldarrikatu liburua oso txarto ulertu zela.
Argitaratzearen historia
1924an Hermann Hesse Ruth Wengerrekin ezkondu zen, bigarren aldiz. Hala ere, aste batzuk geroago Basileara joan zen, urte amaiera arte. Itzuli zenean apartamentu bat alokatu zuen, bakarrik bizitzeko. Alemaniara elkarrekin egindako bidaia batez aparte, emaztea ikusteari utzi zion. Isolamenduak eta kanpo harremanak edukitzeko ezgaitasunak etsipenera eta bere buruaz beste egiteko sentimenduetara eraman zuten. Hesse Estepako otsoa Basilean hasi zen idazten eta Zurichen amaitu zuen. 1926an, liburu honen aitzindari bat, ''The Crisis. From Hermann Hesse's Diary'' izeneko olerki liburua, argitaratu zen.
Argumentua
Liburua protagonistaren eskuizkribu bat bezala aurkezten zaigu. Horrek, Harry Haller izeneko gizon heldua, eskuizkribua utzi zion ezagun bati, bera apopilo egon zen etxekoandrearen ilobari, hain zuzen. Honek ohar labur bat gehitu zion eskuizkribuari. Liburu barneko liburu honen izenburua Harry Hallerren oharkizunak (Eroentzat bakarrik) da.
Hasieran, protagonistak bere izaerari buruzhausnartzen du. Egun batean, paseatzen ari zelarik, antzerki magiko baterako iragarkia zeraman gizon bat aurkitu zuen. Honek liburuxka bat eman zion, Estepako otsoaren gainean erakusaldia (Ez edonorentzako) izenburukoa. Liburuxka hau osorik agertzen da liburuan, Harryk irakurri baizuen, eta oso ondo deskribatzen du Harryren izaera. Izan ere, bi izaera —gizakiena eta animaliena, estepako otsoena—dituen gizon baten hausnarketa da, eta bi izaerak etengabeko borroka batean daude.