cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enderby uhartea
Enderby uhartea Zeelanda Berriko Auckland uharteen uhartediaren parte da, Zeelanda Berriko penintsulako hegoaldean. Auckland uhartearen iparraldeko muturrean dago, artxipelagoko uharte handiena.
Geografia eta geologia
Enderby uhartea Auckland uhartearen ipar-ekialdeko muturrean dago, Port Ross-eko bokaletik zuzenean, bertatik 3 kilometrora. Hainbat uharte bi uharteen arteko itsasartean daude, batez ere Rose, Ewing eta Ocean uharteak. Horietatik, Rose uhartea Auckland eta Enderby uharteko bi puntu hurbilenen artean dago, haietatik bereizita bi kanal estuz, bakoitza 400 metroko zabaleran. Uharteak Auckland uharte-taldearen lur eremu osoaren %1 inguru hartzen du.
Enderby uharteak ezaugarri geografiko nabarmen gutxi ditu. Itsaslabarrez eta itsasertz harritsuz inguratuta dago, uhartearen hego-mendebaldeko Sandy Bay-n dagoen lehorreratzeko puntu bakarra. Hainbat txabola historiko daude badia honetan, Zeelanda Berriko itsas lehoien ugalketa-kolonia ere badago. Uhartearen barrualdearen zati handi bat zohikaztegiak eta hezeguneak dira, erreka txiki ugarik drainatzen dutenak. Laku txiki bat, Teal Lake, hego-ekialdeko ertzetik gertu dago. Uharteko iparraldeko puntua, Auckland uharteetako iparraldekoena ere, Derry Castle Reef da, 1887an bertan hondoratu zen Derry Castle itsasontziaren izenaz.
Enderby uhartea Campbell goi-ordokian kokatuta dago eta duela 25 eta 10 milioi urte bitartean gertatutako erupzioetako sumendi-hondar higatuz osatuta dago.
Daria Dugina
Daria Dugina Alexandrovna (errusieraz: Дарья Александровна Дугина, baita Daria Platonova gisa ezaguna ere (errusieraz: Дарья Платонова) ; Mosku, 1992ko abenduaren 15a-Bolshiye Viaziomy, 2022ko abuztuaren 20a) kazetari eta ekintzaile politiko errusiarra izan zen. Alexander Duginen alaba zen, eskuin muturreko filosofo politiko errusiar ezaguna eta Vladimir Putin Errusiako presidentearen aldekoa; alabaren iritzi politikoak ere bat zetozen aitarekin. 29 urte zituela hil zuten, Moskuko Bolshiye Viaziomy kokagunean egindako atentatu terrorista batean, gidatzen zuen Toyota Land Cruiser autoa lehertu zenean.
Biografia
1992ko abenduaren 15ean jaio zen Moskun, eta Alexander Dugin eta Natalya Melentyeva filosofoaren alaba zen. Moskuko Estatu Unibertsitatean ikasten ari zela, 2012/2013an Bordeaux-Montaigne Unibertsitatean ikasi zuen, antzinako filosofia greziarrean espezializatuz.
Estatu Batuetako Altxorraren Departamentuak Estatu Batuetako zigorren zerrendara gehitu zuen 2022ko martxoaren 3an. United World International informazio webgunearen editore burua zen; webgune hori Yevgueni Prigozhinen jabetzakoa, Vladimir Putinen aliatua eta Wagner Taldea ere kontrolatzen duena. Aldi berean, Daria bere aitaren prentsa-idazkaria zen.
Errusiak 2022an Ukraina inbaditu zuenean, gerraren jarreraren alde egin zuen. Zehazki, inbasioan errusiar armadak zibil ukrainarren sarraskiak antzeztu zituela adierazi zuen. 2022ko ekainean Donetsk eta Mariupol hiri okupatuak bisitatu zituen. Erresuma Batuko Gobernuak 2022ko uztailaren 4an zigortu zuen, Errusiaren inbasioari buruzko gezurrezko informazioa ematea egotzita. Berak erantzun zuen kazetari arrunta zela eta ez zuela zigorrik jaso behar.
2022ko abuztuaren 20an, 29 urte zituela hil zuten, Moskuko Bolshiye Viaziomy kokagunean egindako atentatu terrorista batean, gidatzen zuen Toyota Land Cruiser autoa lehertu zenean. Hiriburura itzultzera zihoan, Tradizioaren urteroko jaialdira joan ondoren. Ikertzaileek esan zuten lehergailu bat jarri zutela autoan. Ez dago argi atentatuaren benetako helburua bera edo aita izan zen; aita berarekin bidaiatzea espero zen, baina azken minutuan beste auto batera aldatu zen. Denis Pushilin Donetskeko Herri Errepublikako buruak adierazi zuen Ukrainako agintariak zeudela leherketaren atzean, eta azken horiek, berriz, ukatu egin zuten inplikaziorik izatea. Segurtasun Zerbitzu Federalak, bestetik, hilketaren atzean Ukrainako zerbitzu bereziak zeudela adierazi zuen, kontratista bat kontratatu zutela argudiatuz, Natalya Vovk, ukrainarra, leherketaren ondoren Estoniara ihes egin zuena. Vladimir Putin Errusiako presidenteak doluminak helarazi zizkion Duginaren familiari, eta gaztea «benetako bihotz errusiarra zuen pertsona distiratsu eta talentudun» gisa deskribatu zuen.
Maria Girona i Benet
Maria Girona i Benet (Bartzelona, 1923ko azaroaren 30a -ib., 2015eko martxoaren 8a) Kataluniako margolaria eta grabatzailea izan zen.
Biografia
Lluis Girona arkitektoaren alaba. Bere osaba Rafael Benetengandik ikasi zuen Tárrega Akademian, eta Els Vuit taldearekin erakusketak egiten hasi zen. Albert Ràfols-Casamada ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen 1952an. Ondoren, banakako erakusketak egin zituen Bartzelonan eta Madrilen. Bartzelonako urriko eta maiatzeko aretoetan parte hartu zuen.
Bartzelonan hil zen, 2015eko martxoaren 8an, 92 urte zituela.
Funts pertsonala
2015eko abenduan, Albert Ràfols-Casamada eta Maria Gironaren familiak bi artisten funts pertsonala eman zion Kataluniako Liburutegiari (BC), material grafiko, eskuizkribu eta inprimatuak biltzen dituena. Artisten ilobetako batek, Maria Fuchs Gironak, Margarita Rosa Fuchs Girona ahizparen izenean eta ordezkaritzan, funts hori Kataluniako Liburutegian utzi zuen aldi baterako, behin betiko dohaintza formalizatzen zen bitartean. Ordura arte, artisten funts grafikoak, testualak eta bibliografikoak hainbat espaziotan kokatuta zeuden.
Maria Gironaren eta Albert Ràfols-Casamadaren funtsa artisten jarduera profesionalaren eta esperientzia pertsonalaren erakusgarri da. Dokumentuetan lan bera eta bere ingurunearen jarduera jasotzen da. Fondoak XX. mendeko 80ko hamarkadako belaunaldiari bide eman zion diseinuaren inguruko jarduera handia erakusten du, 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoen inguruko leherketak markatua. Funts horretako dokumentazio grafikoa bere luzerarengatik eta edukiarengatik nabarmentzen da. Aukera ematen du artisten jardueraren ikuspegi bat izateko erakusketen eta argazkien katalogoen bidez, eta haien adierazpen intimoenera iristeko, eskuz idatzitako testuen bidez iruzkindutako jatorrizko marrazki-liburuen bidez. Nabarmentzekoak dira, bereziki, jatorrizko zirriborro asko eta, bereziki, poltsikoko libretak.
Lactarius indigo
Lactarius indigo onddo jangarria da, Russulaceae familiakoa.
Ozeano Bareko esplorazioa
Polinesiar lehen esploratzaileak Pazifikoko uharte ia guztietara iritsi ziren 1200. urterako, eta ondoren Asiako hego-ekialdean eta Mendebaldeko Pazifikoan nabigazioa egin zuten. Erdi Aroan, merkatari musulmanek Ekialde Hurbila eta Ekialdeko Afrika Asia-Pazifikoko kostaldeekin lotu zituzten, Txinako hegoaldera eta Malaysiar artxipelagoaren zati handi batera iritsiz. Europako Ozeano Bareko harreman zuzena 1512an hasi zen, portugaldarrak bere mendebaldeko ertzak topatzen zituelarik, eta laster espainiarrak Ameriketako kostaldetik heldu ziren.
Lactarius indigo
Deskribapena
Gorputz emankorra du, eta kolore ugari ditu: urdin iluna, espezimen freskoetan; gris urdin argikoa, zaharrenetan. "Esnea", edo latexa, perretxikoaren ehuna moztu edo hautsi egiten denean sortzen dena —Lactarius generoko kide guztiek ezaugarri bera dute—, urdin ilun kolorekoa da, baina pixkanaka berde bihurtzen da airearekin kontaktuan jartzean. Txapelak 5-15 zentimetroko diametroa izaten du, eta oinak 2-8 zentimetroko luzera eta 1-2,5 cm-ko lodiera izaten du.
Ozeano Bareko esplorazioa
1513an, Vasco Núñez de Balboa esploratzaile espainiarrak Panamako istmoa zeharkatu eta Ozeano Barearekin egin zuen topo, Hego itsasoa deituz. 1521ean, Fernando Magallanes portugaldar nabigatzaileak zuzendutako espedizio espainiarra izan zen Ozeano Barearen lehen zeharkaldia erregistratuta, eta orduan Magallanesek "itsaso baketsua" izendatu zuen. 1565ean Andres de Urdanetaren euskal bidaiarekin hasita, espainiarrek 250 urtez ozeanoz gaindiko merkataritza kontrolatu zuten; Manilako galeoiak Mexikotik Filipinetara igaroko ziren, eta alderantziz, 1815era arte. Mexikotik eta Perutik etorritako espedizio gehigarriek Ipar eta Hego Pazifikoko hainbat artxipelago topatu zituzten. XVII eta XVIII. mendeetan, Europako beste potentzia batzuek espedizioak bidali zituzten Pazifikora, hots, Holandako Errepublika, Ingalaterra, Frantzia eta Errusia.
Baelo Claudia
Baelo Claudia hiri erromatarra izan zen, Boloniako badian, gaur egungo Tarifa hiritik 22 kilometro ipar-mendebaldera, zegoena. Aztarnategi arkeologikoa Itsasarteko Parke Naturalaren barruan dago. Bere aztarna arkitektonikoen azterketak K. a. II. mendearen amaieran bere jatorri erromatarra erakusten du. Garai hartatik aurrera, aberastasun handia izan zuen, eta horrek gune ekonomiko garrantzitsu bihurtu zuen Mediterraneoaren inguruko eremuan. 1925ean kultura ondasun izendatu zuten.
Hiria K. a. II. mendearen amaieran jaio zen. Izan ere, kokaleku bastetar-puniko zaharrago baten oinordekoa zen (Bailo, Baelokun), eta oso lotuta zegoen Afrika iparraldearekin zuen merkataritzarekin (Marokoko Tanger hiriarekin lotzen zuen itsas-portu nagusia zen). Litekeena da Baelo Claudiak administrazio-zentroko funtzio batzuk izatea, baina arrantza, gazitze-industria eta garum saltsaren ekoizpena aberastasun-iturri nagusiak izan ziren. Klaudio enperadore erromatarrak municipium (erromatar udalerri) titulua eman zion.
María Eugenia Ibáñez
María Eugenia Ibáñez Calle, MEI akronimoaz ere ezaguna (Bartzelona, 1946ko urtarrilaren 31) kazetaria da.
Ibilbidea
Urte askoan, tokiko informazioan lan egin zuen, eta auzoetatik hurbil lan egin zuen, herritarren mugimenduari eta Bartzelonako auzoetako buruei ahotsa emanez. 2000. urtean omenaldia egin zioten. Dones Periodistes de Catalunyako Elkarteko kide izan zen, 1992an hasi zenetik, bere kazetaritzagatik ere nabarmendu da. Dones aldizkariaren (2000-2009) eta donesdigital.cat digitalaren laguntzaile ere izan zen.
Francesca Llopis
Francesca Llopis y Planas (Bartzelona, 1956) Kataluniako margolari eta artista bisuala da. Bere obrak bidaiak eta natura ditu oinarri eta ardatz nagusi, eta hainbat teknikarekin lantzen ditu proiektuak, hala nola pintura, marrazketa eta bideo-instalazioak.
Lan ibilbidea
1976an, Bartzelonako EINA eskolan matrikulatu zen. Bertan, besteak beste Dani Freixes, América Sánchez, Albert Ràfols-Casamada, Maria Girona i Benet, Manel Esclusa eta beste artista batzuekin elkartzen da. 1979tik 1981era bitartean, Josep Maria Civit eta Toni Auquer-ekin batera egin zuen interiorismo-estudioa, eta Varsoviako Paótica Kultury barruan dagoen Teater Studiorrerako egoitza artistikoko beka bat eman zioten. Estatu-kolpeak inflexio-puntua eman zion bere lanari. 1981ean hasi zen bere lana azaltzen.
1983tik 1986ra hainbat erakusketa egin zituen. Meda mothiren tentazio baten historia, Montpellierren, eta Bartzelonan, Metrónom eta Los dedos gélidos/ Esku izoztuak espazio ospetsuan, Maeght galerian, Bartzelonan, eta Madrilgo Montenegro galeriako Efektu-trafikoa/ Efektu-zirkulazioa. 1988an artista-egoitza bat egin zuen Accademia di Roma eta Nimes-eko Écolle des Beaux Artes-en.
Lactarius indigo
Deskribapena
Oso espezie zabaldua da, eta Ipar Amerikako ekialdean, Asiako ekialdean eta Erdialdeko Amerikan aurki daiteke. L. indigo baso hostogalkorretan eta koniferoetan hazten da, eta mikorrizak eratzen ditu haritz eta pinuekin.
Francesca Llopis
Lan ibilbidea
2002. urtean bere lehen bideo-instalazioa 2 habitaciones con vistas/ 2 logela bistekin aurkeztu zuen, Bartzelonaren erretratu soziala. 2004an, ETC aldizkarian, emakume artisten gabezia aztertzen da artearen historian. 2009an, pintura-etapa berri bat hasi zuen. 2015. urtean, Dealers of memory Japonian jarri zuen erakusketa. Erakusketa horrek bi esku-hartze ditu: Apuntes por un iceberg, Kurokawanaren eskolan eta Libro de lágrimas instalazioa Myokenen tenpluan. Japonian ere egin zuen Traction action ekintza, gizateria Unibertsoarekin elkartzetik abiatuta, hiriko ibiltarien pigmentu arrosaren arrastoekin infinituan barrena. 2017an, Luz! instalazioa aurkeztu zuen neonarekin eta beirarekin Bartzelonako Monjuïceko gazteluan, memoria historikoari buruzko gogoeta gisa; Us & the state of things performancea Alemaniako Kolonia hirian (Alemania, Bartzelona eta beste leku batzuk); eta Big Draw Bartzelonako Picasso Museoan (Insecta’m eta Ajardínate).
Lactarius indigo
Banaketa eremua
Himalaiako mendikatea, Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Kolonbia.
Francesca Llopis
Lan ibilbidea
Bárbara Held eta Robert Wyatt artistekin lankidetzan aritzen da. Haren ibilbidea eta pintura-lana 80ko hamarkadako neo-adierazkortasunaren arkitekturarekin eta eraginekin hasten da, hiri-kultura irudikatzeko balio baitiote. Haren eraginak, batez ere, espresionismo abstraktuarenak dira.
Museoetako lanak
Bartzelonako Arte Garaikidearen Museoa, Terrassa Museoa, Sabadellgo Arte Museoa. eta Tarragonako Arte Modernoaren Museoa (Esperando los Dioses/ Jainkoen zain).
Sagastitarrak
Sagastitarrak Txalo Produkzioak 2022an ekoitzi zuen antzezlana da. Arriaga Antzokiaren laguntzarekin produzitu zuten, Koldo Olabarrik, Ainhoa Etxebarriak eta Joseba Apaolazak osatu zuten antzezlaneko aktore taldea, eta Begoña Bilbao konpainiako kidea arduratu zen zuzendaritzaz.
Sagastitarrak antzezlana katalanezko Els Brugarol antzezlanaren egokitzapena da, komedia hori Ramon Madaulak idatzi zuen.
Sinopsia
Goi burgesiako familia bat dira sagastitarrak, eta ez da giro haienean, Ane alabak hartu duen erabaki berriarekin. Ekintzaile feminista da hura, eta umetatik jarri zioten abizenen hurrenkera auzitan jartzen hasi da. Ohikoena denez, aitarena darama aurrena eta amarena bigarrena, eta hori aldatu nahi du orain. «Patriarkatua ez dugu amaituko mundura ekarri gaituen amaren abizena hartzen ez dugun bitartean»..
Bi alderdi ideologiko daude antzezlanean. Oro har, mundua ulertzeko bi era ezberdinek talka egiten dute: aita kontserbadorea da, tradizionalagoa, eta alaba eta suhia, berriz, ideologikoki ezkertiarragoak dira, antisistemagoak eta alternatiboagoak.
Trama berdina da katalanez dagoen jatorrizko bertsioan (Els Brugarol) eta euskarazkoan, baina euskarara pasatzerakoan zenbait ezaugarri egokitu behar izan zituzten. Enpresaren izena, enpresaren jarduera mota, pertsonaien izen-deiturak eta zuhaitz genealogikoa euskal mundura moldatu behar izan dituzte.
Uenoko Zoologikoa
Uenoko lorategi zoologikoa Japoniako zoo zaharrena da eta Tokioko erdialdean dago. Hamalau hektarea baino gehiagotan 464 espezietako 2.600 animalia baino gehiago ditu. Fauna behatzeko aukera emateaz gain, galzorian dauden animaliak zaintzen eta babesten ditu.
Kailasanathar tenplua (Kanchipuram)
Kailasanathar edo Kailasanatha tenplua Kanchipuram (Tamil Nadu, India) hirian dagoem Pallava garaiko tenplu hindu historikoa da. Shivari eskainia, Kanchipurameko monumentu zaharrenetako bat da. Arkitektura drabidikoa islatzen du, eta gure aroko 700. urtearen inguru eraiki zen Narasimhavarman II.arem agintean.
Uenoko Zoologikoa
Zoologikoa bi zona handitan banatuta dago: Ekialdeko Lorategian, panda erraldoiak, uretako ugaztunak, hegaztiak, felidoak, tximinoak, hartzak eta elefanteak daude besteak beste; eta Mendebaldeko Lorategian, berriz, panda txikiak, krokodiloak, hipopotamoak, kanguroak, gaueko ugaztun txikiak, narrastiak, aintzira bat hegazti handiekin, okapia (San Diegoko zoologikotik eraman zituzten). Bi lorategiak lotutta daude 1957an inauguratu zen hiru kilometroko errailbakar baten bidez.
Kailasanathar tenplua (Kanchipuram)
Ezaugarriak
Erdiguneko sanctoruma bederatzi santutegiz inguratuta dago, zazpi kanpoaldean eta bi barrualdean, denak Shivaren irudiz apainduak.
Kailasanathar tenplua nabarmentzen da VII. mendearen amaierako eta VIII. mendearen hasierako tradizio tamilean egindako artelan hindu bikainez apaindua dahoelako. Irudiak, neurri handi batean, shivaismoari buruzkoak dira, baina vishnuismoak, shaktismoak eta Veda zaharretako jainko-jainkosei buruzko gai ugarik ere badute tokia. Aipagarria da, halaber, Tamil Naduko mural margotu hinduen lehen ale ondoen gordetako batzuk bertan daudela, patioko gelaxken barneko hormetan. Horma-irudi hauek konexioak dituzte Ajantako haitzuloetan daudenekin, eta baita Kanchipurameko beste tenplu batekoekin, Vaikuntakoein. Tenpluaren hormek inskripzio asko dituzte tamil hizkuntza idatziaren historian inportanteak direnak.
Elisabetta Dami
Elisabetta Dami (Milan, 1958) haur literaturako italiar idazle bat da, besteak beste Geronimo Stilton pertsonaiaren liburu sortaren egilea. Bilduma honetako lehen 22 liburuak euskaratuta daude.
Bizitza
Piero Dami argitaratzailearen alaba izanik, hamahiru urte zituela hasi zue bere ibilbidea literaturaren munduan, bere familiaren argitaletxean, zuzentzaile-lanak egiten. Lehen narrazioak 19 urterekin egin zituen.
Hegazki-pilotu eta paratxutista karneta atera zuen 20 urterekin, eta 23 urte zituenean munduan zeharreko bidaia luze bati ekin zion berak bakar-bakarrik. Biziraupen-ikastaro bat egin zuen Mainen, Estatu Batuetan. Bidaia horretan, hainbat abentura bizi izan ditu: trekkinga Nepalen, Kilimanjaro mendia igo, Saharako 100 kilometroko maratoia, eta hiru aldiz parte hartu du New Yorkeko maratoian.
Geronimo Stilton
Ospitale pediatriko batean borondatezko lanak egiten ari zelarik bururatu zitzaion ume eta gaztetxoentzako abenturazko istorio batzuk idaztea, sagu bat protagonista zutenak, ospitaleko umeak dibertitzeko. Hori izan zen Geronimo Stilton pertsonaiaren jaiotza. Italian egundoko arrakasta izan zuen, bai eta gero beste leku askotan ere, liburuak hainbat hizkuntzatara itzuli direlako, besteak beste euskarara. Stiltonen istorioetan, abenturak eta umorea dira nagusi, eta laguntasuna, bakea eta naturarekiko errespetua sustatzen dira.
Lucentum
Lucentum ibero-erromatar hiria izan zen, El Tossal de Manises izeneko eremuan, gaur egungo Alacanten zegoena.
Historia
Lucentum hiriaren jatorria K.a. IV. mendean dago. Lehen biztanleak kontestaniar herriko iberiarrak ziren, eta harreman komertzial eta kultural estuak zituzten greziarrekin zein feniziarrekin. Penintsulako hegoaldeko kultura tartesiarrekin ere harremanak zituzten. Elkar-truke kultural horiek guztiek berezko ezaugarriak zituen kultura bat sortu zuten, Plinio Zaharra edo Estrabon bezalako historialari erromatarrek «Kontestania» deitu zutena. Uste denez, greziarrek «Akra Leuke» (Λευκῆ Ἂκρα esaten zioten hiri bera izan zen.
Kartago Bigarren Gerra Punikoa baino lehen eta bitartean penintsulan sartu zenean, hiriak gaur egun bere hondakinetan ikus daitekeen eragin arkitektoniko kartagotarra jaso zuen. Hauek jada existitzen den hiriaren gainean eraikitzean, Lucentumgo hondakin iberiarrak ia ez dira existitzen (hiria inguratzen zuen harresiaren zati batzuk izan ezik). Erromatarrek hiriari «Lucentum» izena eman zioten, Publio Kornelio Eszipionek Sortaldea konkistatu ondoren, eta gaur egun multzo historikoa osatzen duenaren hondar gehienak eraiki zituzten. Erromatar hiri guztiek bezala, Lucentum termaz, tenpluz, foroz, estoldaz eta abarrez hornitua izan zen.
Menene Gras
Menene Gras Balaguer (Bartzelona, 1957ko uztailaren 12a) filosofoa, arte-kritikaria eta ikertzailea da, Europako eta Asiako arte garaikidean aditua. Musikarekin eta artearekin zerikusia duten hainbat katalogo eta argitalpen argitaratu ditu bakarrik edo lankidetzan. Bartzelonako Asian Film Festival-aren zuzendaria.
Biografia eta ibilbidea
Menene Gras Balaguer Filosofia eta Letretako doktorea da Bartzelonako Unibertsitatean eta sortu zenetik, Casa Asiako Kultura eta Erakusketako zuzendaria. Hainbat lan itzuli ditu eta hainbat artikulu argitaratu ditu arte-aldizkarietan, hala nola ARTFORUM estatubatuarrean eta hainbat egunkaritan. Gainera, artearen kritika eta erakusketen arte-sendatzaile lana egin du hainbat herrialdetan. Asiako Zinemaldiko zuzendaria da.
Menene Grasek bere karrera profesionala hainbat arlotan garatu du. Artearen Teoriaren eta Estetikaren irakasle izan da Bartzelonako Unibertsitatean. Ondoren, Kataluniako Lankidetza Iberoamerikarreko Institutuko (Casa de América en Catalunya) kultura-zuzendaria izan zen hamar urtez baino gehiagoz. Casa Asiako (Bartzelona eta Madril, 2003an sortu zenetik) Kultura eta Erakusketen zuzendaria da; erakunde horrek Asiako eta nazioarteko arte garaikidearen arteko harremanak dinamizatu eta bultzatu ditu, eta Asiako artista espainiarren erakusketak antolatu ditu. AFFBko (Asían Film Festival Barcelona) zuzendaria da 2011tik.
Artearen kritikari gisa, honako egunkari hauetan argitaratu du aldizka: El País, La Vanguardia, ABC eta El Periódico, eta 12 urtez baino gehiagoz korrespontsal espainiarra izan zen arte garaikideko ARTFORUM aldizkarirako (New York). Gainera, beste arte-aldizkari batzuetan ere parte hartu eta lagundu du. Saiakerak, katalogoak, antologiak eta lau poesia-liburu ere egin zituen. Hainbat unibertsitate eta erakundetan hizlari lan egin du, baita hainbat hiritan ere, besteak beste, Espainia, Frantzia, Hego Amerika, Peru, Venezuela, Txile, Paraguai, Bolivia, Guatemala, Mexiko, AEB -New York, Txina-Beijing eta Shanghai, Hong Kong, Korea, Singapur, Japonia, Vietnam eta India.
Madrilgo ARCO arte garaikideko azokan, Asiako mapak mintegia zuzendu zuen 2004tik 2015era.
Tripakilun ezkatatsu
Tripakilun ezkatatsua (Sarcodon imbricatus) onddo espezie bat da. Euskal Herrian jangarri gisa baztertu egiten da, ale oso gazteak izan ezik, horiei arantzak eta egositako ur garratza kendu ondoren. Baina Europa ekialdean lehortu egiten da eta industrialki erabili, gozagarriak eta pateak ekoizteko.
Menene Gras
Erakusketetako komisarioa
Asiako Etxeko Kultura eta Erakusketen zuzendari gisa egiten duen kudeaketa-lana komisario lanarekin bateratzen du. Erakusketa-komisario gisa, aurkeztutako lanari buruzko testuak ikertu eta osatzen ditu, eta testuinguru-azterketa sakona duten katalogoak argitaratzen ditu. Komisariatu zen lehen erakusketetako bat 2000. urtean izan zen, Roberto Velázquezek Telefónica Fundazioaren zuzendaritza-aldian, Marisa Gonzálezen "LA FÁBRICA" banakako erakusketa, 1998an Photoespaña Madrilgo Telefónica Fundazioaren aretoetan sortu zen argazki-jaialdian.
Tripakilun ezkatatsu
Deskribapena
Kapela: Tamaina handikoa, 8 eta 25 cm arteko diametrokoa, ezkata zentrokide handiz estalita dago, gris-marroi edo arre ilun kolorekoak. Haragitsua, lodia, ganbila, ondoren laua eta zabaldua.
Menene Gras
Erakusketetako komisarioa
2004ko Shangaiko Biurtekoan eta Beijingeko Arte Azokako edizioetan bozeramaile izan da.
Tripakilun ezkatatsu
Deskribapena
Orratzak: Ez du orririk, orratz moduko batzuk ditu zabal samar, dekurrenteak, hauskorrak, errauts kolorekoak, zahartzean ilundu egiten dira.
Frédéric Guédon
Frédéric Guédon (Bordele, 1962ko uztailaren 12a) frantziar txirrindulari ohia da. 1987. urtean, Bidasoko Itzulia irabazi egin zuen eta, hurrengo urtean, profesionaletara pasa zen.
Palmaresa
1985 1987
Menene Gras
Erakusketetako komisarioa
ACCA 2015 saria, herrialdetik kanpoko bidaia-proiektu onenarentzat, "Idiomas y la estética del video arte español: Diez años de prácticas críticas/ Hizkuntzak eta Espainiako bideo-artearen estetika: Hamar urteko praktika kritikoak". Proiektua Seulen eta Hong Kongen aurkeztu zen eta Asiako hego-ekialdean bidaiatzen jarraitzen du.
Argitalpenak
Guztira 30 liburu, saiakera eta artikulu baino gehiago idatzi ditu hainbat argitalpen, liburu eta katalogorekin batera. Komisarioak egin dituen arte garaikideko erakusketei buruzko argitalpen berrienen artean:
Tripakilun ezkatatsu
Deskribapena
Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak
Hanka: Ilegabea, leuna, laburra, lodia, gris-marroia edo arre ilun kolorekoa.
Haragia: Zurixka, gero arre iluna, sendoa, zaila. Zapore mingotsa eta usain desatsegina dute ale helduek.
Etimologia: Sarcodon terminoa grekotik dator eta arantza haragitsuekin esan nahi du. Imbricatum epitetoa berriz latinetik dator, "imbricatus" hitzetik, hau da, teilak bezala jarrita. Kapelaren ezkatetatik.
Jangarritasuna
Honen mingostasuna eta usain desatsegina direla eta, ale helduak ezin dira jan.
Nahasketa arriskua
Sarcodon leucopus delakoarekin, honek kapela leuna du eta txikoriaren usaina. Sarcodon fuligineo-violaceus espeziarekin, bioleta kolorekoa, probatzean, eztarrian itolarri sentsazioa uzten du. Sarcodon scabrosus perretxikoarekin, urria, honen hankaren oinarriko haragia, urdin- berdexka kolorekoa da.
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean, nahiko ohikoa da, taldeka edo zirkuluetan, koniferoen basoetan.
Maria Jesus Alkain
Maria Jesus Alkain euskal matematikaria da. Matematika euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen 1970eko hamarkadan.
Polinesiar
Polinesiarrek oso erlazionaturiko talde etnolinguistiko osatzen dute, jatorriz Polinesiakoa (Polnesiako Triangeluko uharteak), Ozeano Bareko Ozeaniako eskualde zabal batean. Historiaurreko hasierako jatorria Asiako hego-ekialdeko uhartean kokatzen dute eta Taiwango Urheimat batekin austronesiar etnolinguistiko talde handiaren parte dira. Polinesiar hizkuntzak hitz egiten dituzte, Austronesiar hizkuntza familiako Ozeaniako azpifamiliako adar bat.
2012an, gutxi gorabehera, 2 milioi polinesiar etniko zeuden mundu osoan (osoak eta zati bat), eta horietako gehien-gehienak polinesiar estatu-nazio independenteetan bizi dira (Samoa, Niue, Cook uharteak, Tonga eta Tuvalu) edo gutxiengoak osatzen dituzte, esaterako, herrialdeetan. Australia, Txile (Pazko uhartea), Zeelanda Berria, Frantzia (Frantziar Polinesia eta Wallis eta Futuna) eta Estatu Batuak (Hawaii eta Samoa Estatubatuarra), Pitcairn uharteetako Itsasoaz haraindiko britainiar lurraldeaz gain. Zeelanda Berriak izan zuen polinesiar biztanlerik handiena, 110.000 biztanle zituen XVIII. mendean.
Polinesiarrek nabigatzaile handien ospea lortu dute —haien piraguak Pazifikoko bazterrik urrunenetaraino iristen ziren, Hawaii, Rapanui (Pazko uhartea) eta Aotearoa (Zeelanda Berria) bezain urrun dauden uharteak finkatzeko aukera emanez. Polinesiako biztanleek ibilaldi hori lortu zuten izarrak, korronteak, hodeiak eta txorien mugimenduak irakurtzeko antzinako nabigazio trebetasunak erabiliz, gaur egun arte ondoz ondoko belaunaldiei transmititu zitzaizkien trebetasunak.
Los Angelesko Zooa
Los Angelesko zoologikoa edo Los Angelesko lorategi botaniko eta zoologikoa (ingelesez: Los Angeles Zoo edo Los Angeles Zoo and Botanical Gardens) 54 hektarea hartzen dituen parke zoologikoa da, 1966an sortua, eta Los Angeles hirian dago. Los Angeles hiria zoologiko guztiaren, lurraren, instalazioen eta animalien jabea da. Animaliak zaintzeko, lorategiak mantentzeko, eraikuntzarako, hezkuntzarako, informazio publikorako eta administrazioko langileak hiriko langileak dira.
Historia
Los Angeles hiriko lehen zool publikoa, Griffith Park Zooa (Griffith Park Zoo) izenekoa, 1912an inauguratu zen eta zoologikoaren egungo tokitik bi hori kilometrora hegoaldera zegoen, 1966ko abuztuan itxi zuten arte. Urte horretako azarora arte ez zen egungo kokalekuan ezarri zoo berria, hiriaren izenarekin jada.
Tardo
Tardo izaki imagionario bat da, Galiziako mitologiaren pate, gaueko amesgaiztoen erantzuletzat jotzen duena.
Transno mota bat da, bertsio batzuen arabera, iletsua eta berdea da.
Tardoa herri-kulturan
Calvos de Randíngo udalean pertsonaia horri buruzko legendaren bat dago jasota.
Eliseo Alonsoren A rúa do noxo eleberrian, protagonistetako batek dio, mozkortuta dagoenean, berarekin batera bezatutako tardo bat duela.
Cyrille Fancello
Cyrille Fancello (Marseilla, 1964ko azaroaren 9a) Frantziako txirrindulari ohia da. Bidasoako Itzuliko etapa bat irabazi zuen 1987. urtean eta bigarren sailkatu zen. Hurrengo urtean, profesionaletara pasa zen.
Palmaresa
1986 1987
Endovelico
Endovelico edo Enobolico Burdin Aroko jainko zelta da. Hainbat lurraldetara zabalduta egon arren, Lusitaniako panteoiaren jainko nagusia izan zen, baita, Vaelico izenarekin, haren homologo betoia ere. Infernuari lotutako ezaugarri ktonikoak ditu, baina baita osasuna, ametsak eta natura ere. Erromatarrek Asklepio edo Serapis bezala bereganatu zuten.
Etimologia
Bere etimologia hitz zeltikoek osatzen dute: endo, jainkozko superlatiboa, eta vellicus, esanahi ilunekoa. Batzuek Bellinusekin lotu dute, Belenos jainkotasun zeltaren izenarekin, eta beste batzuek, berriz, vailo hitzarekin, otsoa izendatzeko hitz zelta.
Ikonografia
Endovelicoren animalia sakratuak basurdea eta otsoa ziren, beste aldera igarotzearekin lotutako animaliak; palmarekin eta ereinotz-koroarekin zuten lotura botanikoa.
Otsoarekin eta gerlari fratriekin duen loturagatik, Sucellos jainko galoarekin duen erlazioarekin espekulatu da.
Kultua
Endovelicok tenplu dedikatu garrantzitsu bat izan zuen Sao Miguel da Motan, Terenan, Alentejon, batzuek nemetontzat jotzen dutena. Bere garrantzia soilik zen Ataecinaren parekoa, Turobrigan (Aroche, Huelva) santutegia zuena.
Salvatore Mancuso
Salvatore Mancuso (Milazzo, 1986ko otsailaren 5a) italiar txirrindulari ohia da. 2007an, Bidasoko Itzulia irabazi zuen
2008
Acosta Bailarako Giroko etapa bat
2009
Capodarco Sari Nagusia
Carlisleko konde
Carlisleko kondea Ingalaterrako nobleziaren titulua da. Hiru aldiz sortu da, eta oraindik ere Howard familian erabiltzen da.
Bigarren sorkuntza (1622)
Titulua ondorengorik gabe hil ondoren iraungitzen da.
Oleg Rodionov
Oleg Rodionov (Олег Родионов; Mosku, 1983ko maiatzaren 23a) errusiar txirrindulari ohia da. 2002ean, Bidasoko Itzulia irabazi zuen eta profesionaletara pasa zuen.
Dora García (artista)
Dora García (Valladolid, 1965ko apirilaren 21a) Bruselan bizi den artista da. Bere artelana, batez ere, komunikabide berrietan oinarritzen da, hala nola performancean eta ikus-entzunezkoan.
Prestakuntza
Salamancako Unibertsitatean Arte Ederren karrera ikasi zuen, baita Amsterdameko Rijksakademie delakoan ere. Ondoren, Bruselara joan zen eta hamasei urte eman zituen bertan.
Ibilbide artistikoa
Bere praktika artistikoan, erakusketa-espazioa erabiltzen du ikuslearen, espazioaren eta lanaren arteko harremana ikertzeko, askotan performancearen eta publikoarekiko elkarrekintzaren bidez. Nazioarteko arte-erakusketetan parte hartu du, hala nola, Manifesta (1998), Istanbulgo Biurtekoa (2003), Münster Sculpture Projects (2007), Sidneyko Biurtekoa (2008) edo Kasselko 13. dokumentala (2012). Espainiako ordezkaria izan zen Veneziako Biurtekoaren 54. edizioan (2011), Lo Inadecuado/ Desegokia proiektuarekin, eta Espainiako pabiloia marjinalitateari buruzko gogoeta, kritika eta eztabaidarako plataforma bihurtu zuen. 2013an Veneziara itzuli zen Monakoko Fondation Prince Pierre delakoan The Joycean Society proiektua instalatzeko.
2014. urtean Allan Kaprow-en 18 Happenings in 6 Parts/ 18 gertaerak 6 partetan berrasmatu zituen Bartzelonako Antoni Tàpies fundazioan, eta 2018an Sofía Erregina Museoak banakako erakusketa eskaini zion: Segunda vez/ Bigarren aldia.
Lana
Lan kontzeptualean, Garcíak argazkia, instalazioa, marrazkia, bideoa, soinua eta webgunea erabiltzen ditu errealitatearen eta fikzioaren arteko mugak esperimentatzeko.
Ikusleek parte hartzea da Garcíaren lanaren ezaugarri nagusia, eta jarrera bat hartzeko eskatzen die etikoki eztabaidagarriak diren gaiei buruz, gai horiek zehatzago aztertzeko eta artelanekin topo egiten duten ingurunearen izaera instituzionalari buruz gogoeta egiteko konpromisoa har dezaten. Bazterkeria gai nagusia da, ikuslea aztoratzen edo kezkatzen duten egoerak edo testuinguruak sortuz. Errealitatea anizkoitza da, eta egia puntu eztabaidagarri bihurtzen da eszenaratze bakoitzean.
Gnaeus Julius Agricola
Gnaeus Julius Agricola (Forum Julii, 40ko ekainaren 13a - Gallia Narbonensis, 93ko abuztuaren 23a) erromatar jeneral eta politikaria izan zen.
Senatari mailako familia batean jaio zen, eta tribuno militar karguan hasi zuen karrera militarra. Ondoren, hainbat kargu politiko izan zituen Erroman, eta 64. urtean kuestore izendatu zuten Asiako probintzian. Lau enperadoreen urtean Vespasianoren alde egin zuen.
Vespasianok patrizio eta Galia Akitaniako gobernadore izendatu zuen. 77an Britaniako kontsul eta gobernadore izendatu zuten. Galesen eta Ipar Ingalaterraren konkista osatu zuen eta armada erromatarrak Eskoziaren iparraldera eraman zituen.
85ean Britaniatik itzuli eta bizitza politiko eta militarretik erretiratu zen.
Bere suhi Kornelio Tazito Agricolaren bizitza idatzi zuen De vita et moribus Iulii Agricolae.
Jens Zemke
Jens Zemke (Wiesbaden, 1966ko urriaren 17a) alemaniar txirrindulari ohia da. Bidasoko Itzulia n hirugarren sailkatu zen eta profesionaletara pasa zen. Bora-Hansgrohe taldeko zuzendaria da gaur egun.
1992
Bavariako Itzuli ko etapa bat
1994
Bavariako Itzuli ko etapa bat
1999
Hessengo Itzulia eta etapa bat
Frederick Howard
Frederick Howard (Castillo Howard, 1748ko maiatzaren 28a – Howard gaztelua, 1825eko irailaren 4a), Carlisleko bosgarren kondea, politikari, diplomazialaria eta idazle britainiarra da.
Biografia
Lord Byron-en tutore eta aita, Lorden Ganberan sartu zen 1769an eta alferrik saiatu zen Ingalaterra eta AEBen arteko adiskidetzea (1778).
Irlandako lehendakariordeak (1780-1782) parte-hartze aktiboa izan zuen 1787-1792 bitarteko parlamentuko eztabaidetan.
Shahjalal Nazioarteko Aireportua
Shahjalal Nazioarteko Aireportua (হযরত শাহ্‌জালাল আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর: Hozrot Shahjalal Antôrjatik Bimanbôndôr) (: Bangladeshko nazioarteko aireportu nagusia da. Kurmitolan dago, Dhaka hiriburuaren iparraldean, hiriburuko hirigunetik 17 kilometrora.
Erabilpena
Bangladeshko Aire Armadaren base eta aireportu nagusia ere bada. Lehen, Dakhako Nazioarteko Aireportua eta, geroago, Zia Nazioarteko Aireportua izenak izan zituen, Shah Jalalen omenez izendatu baino lehen, Bangladesheko santu estimatuenetako bat, sufismoaren ordezkari bat.
Shahjalal aireportua da Biman Bangladesh Airlines aire-konpainia nazionalaren zentro nagusia. Gainera, Bangladesheko aire-konpainia pribatu gehienen gune nagusia da, Regent Airways, Novoair eta US-Bangla Airlines barne.
Advanced Packaging Tool
Advanced package tool (APT) software libreko erabiltzaile-interfazea da, Debian eta Debianen oinarritutako Linux-en banaketetan softwarea instalatzeko, eguneratzeko eta ezabatzeko. APTk Unix sistemaren antzeko sistema informatikoetan programak kudeatzeko prozesua sinplifikatzen du, eta software-paketeen berreskurapena, konfigurazioa eta instalazioa automatizatzen ditu, bai aurrez konpilatutako fitxategietatik abiatuta, bai iturburu-kodea konpilatuta.
Erabilera
APT apt izeneko pakete batean banatutako tresnen bilduma da. APT-ren zati esanguratsu bat C++ funtzioen liburutegi batean definitzen da; paketeak kudeatzeko komando lerroko programak ere biltzen ditu APT-k. Horrelako hiru programa,   eta   dira. Apt paketeak lehentasun handia du egungo Debian bertsio guztietan. APT -ren frontend edo erabiltzaile-interfazea kontsidera daiteke,   frontend zaharra baino atseginagoa. -k pakete indibidualetan ekintzak egiten dituen bitartean, APT-k haien arteko erlazioak (batez ere mendekotasunak) kudeatzen ditu, baita maila altuagoko bertsioen erabakien iturria eta kudeaketa (argitalpenen jarraipena eta bertsioen ainguraketa).
APT Debian-en ezaugarri onenetariko bat dela esan ohi da,   Debian-en garatzaileek Debian-en politikaren kalitate-kontrol zorrotzei egozten dietena.
APTren ezaugarri garrantzitsu bat da  zein eran deitzen duen: instalatu edo desinstalatu behar diren paketeen zerrendaren sailkapen topologikoa egiten du, eta   deitzen du ahal den segidarik onenean.
Softwarea instalatzea
Erabiltzaileak instalatu beharreko pakete bat edo gehiago adierazten ditu. Zehazki, APTk automatikoki lortzen eta instalatzen ditu pakete horren mendekotasunak, beharrezkoak dituen paketeak alegia.
Beste bereizgarri bat urruneko biltegien paketeak berreskuratzea da. APTk kokapena konfiguratzeko fitxategi bat erabiltzen du, nahi diren paketeak (sarean eskuragarri egon daitezkeenak edo biltegi-bide aldagarri batean, adibidez) aurkitu eta berreskuratzeko, bai eta erabilgarri dauden baina instalatu gabeko paketeei buruzko informazioa lortzeko ere.
Azkenik,  mekanismoak aukera ematen dio erabiltzaileari banakako paketeetarako instalazio-politika alternatiboa sortzeko.
Erabiltzaileak paketeak zehaztu ditzake POSIX adierazpen erregularra erabiliz.
APTk cachean bilatzen du pakete-zerrenda, eta instalatu edo eguneratu behar diren mendekotasunak zerrendatzen ditu.
NASTAT
Nastat, edo Nafarroako Estatistika Erakundea, Nafarroako Foru Komunitateko estatistikako erakunde publiko ofiziala da. Ekonomia eta Ogasun Departamentuari atxikitako Nafarroako Gobernuaren erakundea da.
1997an sortu zen, NEI - IEN izenarekin, Nafarroako Estatistika Institutua, Nafarroako Foru Komunitateko Estatistika Sistemaren elementu nagusia da, Nafarroarentzat interesa duen estatistika-jarduera publikoa zuzendu, koordinatu eta sustatzeko arduraduna.
Advanced Packaging Tool
Softwarea instalatzea
APTk mendekotasunak berreskuratu, konfiguratu eta automatikoki instalatzen ditu.
NASTAT
2017an, Nastat izena hartu zuen, Nafarroa eta Estatistika hitzekin sortutako akronimoa.
Advanced Packaging Tool
Softwarea instalatzea
Update, upgrade eta dist-upgrade Hauek dira APT erabiltzeko eta instalatutako paketeak eguneratzen laguntzeko moduak:
NASTAT
Nastatek eskaintzen dituen zerbitzuak
Datu estatistikoen ulermena eta erabilera erraztu nahi du Nastatek zerbitzu hauen bidez:
Advanced Packaging Tool
Konfigurazioa eta fitxategiak
direktorioak APT konfiguratzeko karpetak eta fitxategiak ditu.
Iturriak
APT biltegien kontzeptuan oinarritzen da, softwarea aurkitzeko eta mendekotasunak konpontzeko. APTrentzat, errepositorio edo biltegi bat paketeen aurkibidea duen direktorio bat da. Sareko kokapen gisa edo CD-ROM gisa zehaztu daiteke. 2021eko abuztuaren 14ean Debian proiektuak 50.000 software-pakete baino gehiagoko biltegi zentral bat zuen deskargatzeko eta instalatzeko prest.
Edozein gordetegi gehitu daiteke APTren sources.list fitxategian, eta APTk kontsultatuko du. Badira aplikazio grafikoak iturburuen zerrenda aldatzea errazten dutenak. Pakete-biltegi bat zehaztu ondoren, biltegi horretako paketeak iturri bat zehaztu gabe instala daitezke eta automatikoki eguneratuko dira.
APT finkatzea (pinning)
Horretarako, APT-ren   aldatu egin behar dira, nahiz eta interfaze grafikoa duten aplikazioek  sinpleago bihurtzen duten.
Interfaze grafikoak
APTren interfaze grafikoa eskaintzen duten aplikazioa daude, instalazio-funtzio aurreratuagoak eta interfaze intuitiboagoak eskaintzen dituztenak. Ezagunenak:
Aipatutako APT-ren interfaze grafiko hauek aukera hauek dituzte:
Historia
programara eraman zuen jatorrizko ahalegina bere Deityk izenaz ezagutzen den dselect ordezkapen-proiektua izan zen. Proiektu hori 1997an enkargatu zuen Brian Whitek, une horretan Debianen argitalpenen gerentea zenak. -en lehen bertsio funtzionalari  izena eman zitzaion, eta erabiltzailearen interfaze (UI) berriaren euskarri izango ziren liburutegiko oinarrizko funtzioetarako proba-programa izateko asmoa baino ez zuen.
APT 1998an sartu zen eta jatorrizko probak IRCn banatu ziren. Debianen lehen bertsioa, 1999ko martxoaren 9an argirataru zen Debian 2.1-en sartu zuten.
2022ko Europako lehortea
2022ko udan, Europako zati batzuetan lehorte gogorrak izan ziren, urte bereko bero-boladek hauspotua. Abuztuaren 9an, Europako Batzordeko goi-mailako ikertzaile batek esan zuen Europako urterik okerrena zela 500 urtean. Lehortearen Mundu Behatokiaren txosten batek berretsi zuen.
Washingtoneko zooa
Washingtoneko zooa, ofizialki Parke Zoologiko Nazionala edo Zoo Nazionala (National Zoological Park / National Zoo), Estatu Batuetako zoologikorik zaharrenetakoa da, Washington hiriburuan kokatua. Smithsonian erakundeko zentroen parte da da eta doako sarrera dauka. 1889an sortua, "animaliekin esperientzia erakargarriak eskaintzea eta basa bizitza eta habitatak salbatzeko ezagutzak sortu eta partekatzea" du helburu.
2022ko Europako lehortea
Frantzia
Frantziako leku batzuetan lehorte nabarmena izan dute. Herrialdearen bi heren krisi-alertan sartu ziren. Jakinarazi zutenez, herrialdea kolpatu zuten bero-bolada historikoek eragina izan zuten. Uztaila izan zen Frantziako hilik lehorrena 60 urtez. Abuztuan, 100 herrixka geratu ziren edateko urik gabe. Uraren erabilera mugatua izan zen Frantziako metropoli-departamentu gehienetan. Frantziako lehen ministro Élisabeth Bornek "historiako lehorte okerrena" deitu zion. Abuztuaren 5ean, ministroen arteko krisi-unitate baten sorrera iragarri zuen.
Washingtoneko zooa
Esparruak
Zoologiko Nazionalak bi inguru okupatzen ditu ditu. Lehenbizikoa 66 hektarea dituen hiri-parkea da. Rock Creek Parken dago, Washingtongo ipar-mendebaldean Bestea Smithsonian Conservation Biology Institute (SCBI) delakoa da, 1.300 hektareako alorra, hiriburuko aldirietan, Front Front Royal hirian (Virginia) dagoena. Bigarren esparru horretan alor botanikoa zaintzen da bereziki: 180 zuhaitz espezie daude, 850 zurezko zuhaixka eta belar landare, 40 belar espezie eta 36 banbu espezie.
Bi instalazioetan 390 espezieko 2.700 animalia inguru daude. Bosten bat inguru arriskuan edo mehatxupean daude. Espezie gehienak Rock Creek Parkeko hiriko parkean daude ikusgai. Bertan gordetako aniomalia ezagunenak panda handiak dira, baina zoologikoak hegaztiak, tximino handiak, katu handiak, Asiako elefanteak, intsektuak, anfibioak, narrastiak, uretako animaliak, ugaztun txikiak eta beste asko ere biltzen ditu. SCBIren instalazioak 30 eta 40 espezie bitarte ditu.
2022ko Europako lehortea
Frantzia
Arto-uzta nazionala 2021etik %18,5 beherakoa izatea espero zen. Esne eskasia etortzea espero da. Gatzagek, aldiz, tenperatura beroei etekina atera diete.
Alemania
Rhin ibaiaren ur-maila hainbeste jaitsi zen, ezen itsas garraioa kaltetu egin baitzen.
Italia
2022ko uztailean larrialdi-egoera deklaratu zen. Lehortearen erruz dozenaka behi hil ziren. Italiako iparraldean Po bezalako ibai garrantzitsuak lehortu ziren.
Serbia
Danubio ibaiaren ur-maila apalak dozenaka gerraontzi alemaniarren hondakinak erakutsi zituen, hondoratu zirenak 1944an sobietarren bidea blokeatzeko. Hondoratzeek munizioz eta lehergarriz beteta jarraitzen dute, eta arriskutsuak dira segurtasunerako.
Tanger Med
Tanger Med sakonera handiko portu berria da, Gibraltarko itsasarteko marokoar isurialdean, Tanger hiritik 45 kilometrotara eta Ceutatik 20 kilometrotara dagoena. Posizio estrategikoan dago, Iberiar penintsulako kostaldetik hurbilen dagoen Marokoko kostaldearen puntuan, eta Europa, Afrika eta Amerika lotzen dituzten itsas ibilbideetako igarobide batean.
Industria- eta logistika-aktibitatez jositako aduana-zergarik gabeko eremu batek inguratzen du. 2004an hasi zuten eraikitzen, eta lehenengo fasea 2007ko uztailean jarri zuten martxan. Haren eginkizun nagusiak merkataritza-ontzi handien trafikoa eta lehenago Tangerreko herrigunean lehorreratzen ziren ferryetan ontziratutako ibilgailu gehienak desbideratzea dira.
Egitura
Portua Marokoko iparraldean dagoen Oued Rmel herrian sortu zuten, non ez zegoen aurreko porturik. Iberiar penintsulako kostaldetik gertu dagoelako aukeratu zuten enklabea, Tarifako portua delako porturik hurbilena, eta Gibraltarreko itsasartean dagoelako, handik igarotzen baitira Mediterraneoan sartzen diren itsas ibilbideak. Gibraltarko itsasartea munduko bigarren itsas ibilbiderik jendetsuena da, urteko 100.000 itsasontzirekin, eta horietako batzuek Amerika, Asia eta Europa lotzen dituzten itsas ibilbide handiak egiten dituzte. Tanger Med portuko merkantziak 24 ordutan irits daitezke Marseillara edo Bartzelonara, edo 22 egunetan Shanghaira.
Eraikuntza Agence Spéciale Tanger Méditerranée (TMSA) izeneko Marokoko enpresa publiko batek egin zuen. Portuak bi edukiontzi-terminal ditu, 3,5 milioi edukiontziko edukierarekin, solteko gaien terminal batekin, bidaiarientzako itsas- geltoki batekin eta hidrokarburoen terminal batekin. 1. edukiontzi-terminala Maersk ontzi-konpainiak kudeatzen du, Algecirasko badiako portutik Tanger Medera lekualdatu baitzen; 2. edukiontzi-terminala, berriz, Eurogate-Contship/MSC/CMA-CGM partzuergoaren eskuetan dago.
Portuak munduko 50 merkataritza-porturekin akordioak ditu, eta horiekin bat egiten du astero, Tanger hiriko portuko akordio gehienak heredatuta.
Jarduera
2008an, portuak milioi bat edukiontziko trafikoa izan zuen, 2009an 1,22 eta 2010erako 1,6 aurreikusi zituen. Helburua 2013an 3,5 milioi mugitzea da, Afrikako edukiontzi-portu handiena bihurtuz.
Bidaiarien geltokia 2009an amaitu zen, eta 2010ean, Tangerreko portua eta Algeciras lotzen zituzten ibilbideak Tanger Med-era eraman zituzten; zehazki, ferryetarako 8 kairekin eta itsas terminalaren eta kaien artean 35 hektareako lur librearekin, urtean 7 milioi bidaiari eta 700.000 kilometro garraiatzeko diseinatuta dago.
Portuaren kudeaketa Tanger Med-eko Portu Agintaritzaren esku dago.
Handitzea
Portuaren mendebaldean, Tanger Med II izenaz ezagutzen den handitze bat egiten ari da, portuaren edukiera handitzen duena, sakonera handiko bi edukiontzi-terminal berrirekin (3. eta 4. terminalak), 5 milioi edukiontziko edukiera osagarria eskainiko dutenak, 8,5 milioi edukiontziko puntako edukierara eramango duena.
3. terminalak 3 milioi edukiontzirako lekua du, 1.600 metroko kaia eta 78 hektareako azalera librea. Maersk, APM Terminals eta Akwa Group taldeek osatutako talde batek kudeatuko du. Edonola ere, Maerksek erabiliko du batez ere.
4. terminalak 2 milioi edukiontzirako lekua baino gehiago du, eta 1.200 metro kai eta 54 hektarea lur libre hartzen ditu. Marsa Maroc operadore marokoarrak kudeatzen du. Terminal publiko hori edozein ontzi-enpresak erabili ahal izango du.
Eder Salas
Eder Salas Zorrozua (1981eko abuztuaren 21a) euskal txirrindulari ohia da. 2004ean, Bizkaiko Birako etapa bat irabazi zuen eta hurrengo urtean, hirugarren sailkatu zen Sailkapen Nagusian. 2006 eta 2007eko Nafarroako Itzuli etan postu onak lortu zituen.
Xabier Mauleon
Xabier Mauleon euskal matematikaria da. Matematika euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen 1970eko hamarkadan.
Eder Salas
Palmaresa
2004 2005
Xabier Mauleon
UEUko Matematika saileko kide aitzindaria
Matematika euskaraz lantzen aitzindaria izan zen taldean ibili ziren hauek, besteak beste: Maria Jesus Alkain, Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia, Maria Jesus Esteban Galarza, Karmele Fernandez Agirre, Jesus Mari Goñi Zabala, Anjeles Iztueta, Jesus Mari Larrazabal, Xabier Mauleon, Karlos Santamaria Ansa, Arantza Urkaregi,  Yosu Yurramendi, Mari Jose Zarate Azkuna eta Enrique Zuazua Iriondo.
UEUko Matematika Saila izan zen ekinbide hori bideratzeko lan-taldea eta matematika hiztegia ere elkarrekin landu zuten, UEUren babesean.
Karmele Fernandez Agirre
Karmele Fernandez Agirre (1947ko urtarrilaren 8a) euskal matematikaria da eta irakaslea Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta estatistika departamentuan. Matematika euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen 1970eko hamarkadan.