cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vernègues
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Croisilles (Orne)
Diru sarrerak
2009an Croisilles udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 218 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.110,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 iturginak eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Croisilles udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 584 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Francisco Antonio Javier Gardoki
Diego anaia eta biek Argentinako Panpa euskal nekazariz populatzeko plan bat zirriborratu omen zuten. Horren ondorio izan liteke egungo Constitución (Txile) hiria 1794an Nueva Bilbao de Gardoqui izenez sortu izana.
West Union (Iowa)
West Union Iowako hiri bat da. Fayette konderrian kokatua dago. 2010ean 2,486 biztanle zituen, 7.19 kilometro koadrotan banatuta.
3000 Leonardo
3000 Leonardo asteroide baten izena da. martxoaren 2an aurkitu zuen S. J. Bus-ek Siding Spring Behatokitik.
Kantika
Kantika eliz kanta mota monofonikoa da, gehienetan Ama Birjinaren ohorez idatzia. Erdi Aroko lirika galaikoportugesaren genero tipikoa da. Alfontso X.arenak dira ezagunenak. Galegoz daude idatziak. Literaturan, kantika antzinako olerki-mota da, Portugal eta Galiziakoa batez ere, kanturako egina. Hiru kantika-genero bereizten dira: amodiozkoak, adiskidearen hitz minezkoak eta isekazkoak.
Alice Belaïdi
Alice Belaïdi (Nîmes, -) frantziar aktore eta umorista da, telebistan eta zineman aritutakoa.
3000 Leonardo
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 EG izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
3000 Leonardo asteroidearen orbitak batezbeste 2,351 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,925 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,777 distantziara. Eszentrikotasuna 0,181 da, eta makurdura orbitala 2,75ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.7 da.
Abbottstown (Pennsylvania)
Abbottstown Pennsylvaniako borough bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 1,011 biztanle zituen, 1.42 kilometro koadrotan banatuta.
Mouilleron-en-Pareds
Mouilleron-en-Pareds Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mouilleron-en-Pareds udalerrian erroldatutako biztanleak 1.221 ziren. Familiak 506 ziren, horien artean 146 pertsona bakarrekoak ziren (67 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 182 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 158 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 614 etxebizitza zeuden, 511 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 565 etxeak ziren eta 44 apartamentuak ziren. 511 etxebizitza nagusietatik 340 bere jabearen bizilekua ziren, 164 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 81 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 259 etxek bost zituzten. 453 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 263 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 197 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 759 ziren, horien artean 598 aktiboak ziren eta 161 inaktiboak ziren. 598 pertsona aktiboetatik 556 lanean zeuden (325 gizon eta 231 emakume) eta 42 langabezian zeuden (14 gizon eta 28 emakume). 161 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Allactaga firouzi
Allactaga firouzi Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Mouilleron-en-Pareds
Diru sarrerak
2009an Mouilleron-en-Pareds udalerrian 522 unitate fiskal zeuden, 1.221 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.706 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 57 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Mouilleron-en-Pareds udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pavoraja umbrosa
Pavoraja umbrosa Pavoraja generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Sekaninaita
Sekaninaita silikato motako minerala da.
The Song Remains the Same
The Song Remains the Same Led Zeppelin britainiar rock taldearen kantu bat da. Kantua, 1973ko Houses of the Holy LPko lehen kantua da.
Sekaninaita
Ezaugarriak
Sekaninaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7,5 da.
The Song Remains the Same
Houses of the Holyren hasiera, batzuentzat, Led Zeppelinen edozein bildumaren hasierarik hoberena da. Lehen kantua, The Song Remains the Same, sarrera instrumental bezala pentsatua izan zen, eta izatez, bere lan izenburuetako bat "The Overture" izan zen (beste batzuk Zep edo "The Campaign" izan ziren), Yardbirds taldearen kantu bat gogorarazten duten gitarrazko arreglu batzuekin, Tinker Taylor Soldier Sailor. Bakarkakoak indiar inspirazioko zati batzuk ditu.
Kantuaren letra munduko musikari eginiko omenaldi bat da, eta taldeak bere biretan zehar eginiko bidaien eta bizi izandako esperientzien oroitzapen bat. Kantuak nahiko arrakasta izan zuen, eta honek taldea bere film bakarra izen berarekin izendatzera animatu zuen. Filmea The Song Remains the Same deitu zen, eta 1973an New Yorkeko Madison Square Garden estadioan emandako kontzertua agertzen zen bertan, batzuk Led Zeppelinen kontzerturik hoberenetakotzat hartzen dutena. Jakina, izenburua filmearen soundtrackari ere eman zitzaion.
Spicomacrurus kuronumai
Spicomacrurus kuronumai Spicomacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Westwood (Iowa)
Westwood Iowako hiri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 112 biztanle zituen, 0.39 kilometro koadrotan banatuta.
Corsano
Corsano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Corsanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asafa Powell
Asafa Powell (Spanish Town (Jamaika), 1982ko azaroaren 23a - ) jamaikar atleta da, 1,90 m-ko altuerakoa eta 88 kg pisatzen dituena; abiadura frogetan espezializatua dago eta marka edo errekor mundiala lortu zuen 100 metroko lasterketan Rieti hirian, Italian, 9,74 s-tako markarekin, aurreko errekorra 3 segundo-ehunenengatik gainditu zuelarik.
Biografia
Asafa Powell Spanish Townen jaio zen, Jamaikan, 1982ko azaroaren 23an. Gurasoak artzain protestanteak ziren eta sei senideen arteko gazteena izan zen. Tiroketa batean galdu zuen anaia bat eta gaixotasunaren ondorioz beste bat.
Ewarton Primary School eta Charlemont High Schoolen ikasi zuen eta mekaniko izateko ideian izan zen. Powell futbolean zebilen eta Orange Field County Clubeko aurrelaria zen. Kingstonen, futbola, musika (gitarra eta perkusioa) eta erlijioa ziren bere denborapasak. Astean behin baino gehiagotan, Elizako bandarekin jo ohi zuen, han egiten ziren zeremonietan.
Anaia zaharrena, Donovan, finalista izan zen 60 m-tan 1999ko Atletismoko Munduko Txapelketan eta familia osoak egin zituen marka onak. Hasieratik izan zen ezberdin, bere herrian geratu baitzen, Jamaikan, AEBtako unibertsitate batera joan ordez. 2001az geroztik, Stephen Francis izan zen bere entrenadore.
Medikuntza ikasi zuen eta Kingstongo Teknologia Unibertsitatean entrenatu zuen.
Ibilbidea eta lorpenak
2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, Atenasen, 100 metroko lasterketako finalaren irabazle gogokoenetarikoa izan zen hasiera batean, baina bosgarren postua besterik ez zuen lortu, dominetatik at geratu zelarik.
2005eko ekainaren 14an mundu marka hautsi zuen 100 metroko lasterketan, Tim Montgomeryren denbora zentesima batean jaitsi eta 9,77 segundoetan utziz. Haizea 1,6 m/s-ko abiaduran alde zuela korrika eginda, marka onartu zioten. 2006ko ekainaren 11an eta 2006ko abuztuaren 18an, Powellek berriz ere denbora berean (9,77 segundotan) korritu zuen.
2006an, Urteko atleta izendatu zuen IAAF elkarteak (Atletismoko Nazioarteko Federazio Elkartea).
2007ko irailaren 9an, berriz ere hautsi zuen 100 metroko lasterketaren munduko errekorra, denbora 9,74 s-tara jaitsiz. Hau Rieti hirian (Italian) ospaturiko atletismoko semifinaletan zehar gertatu zen eta, urte hartan bertan, brontzezko domina ere lortu zuen Osakako Mundialean. 2008ko maiatzaren 31n, ordea, errekorra galdu zuen, beste jamaikar baten esku utzi, Usain Boltek 9,72 s-ko denbora lortu baitzuen 100 metroko frogan.
Beste brontze bat lortu zuen 2009ko Berlingo Mundialeko 100 metroko lasterketan, 9,84 segundotan.
2013ko uztailean, lasterketa baten ondoren, oxilofrina estimulanteak positibo eman zion eta, doping egin zuela-eta, salatu zuten Powell ; 18 hilabetez geldi egon behar izan zuen, 2014ko abendura arte, baina Kirol Arbitrajearen Auzitegira apelazioa aurkeztu ondoren, zigorra 6 hilabetera murriztu zioten.
Gerora, 2016ko Portlandgo Atletismoko Pista Estaliko Munduko Lehiaketan, zilarrezko domina lortu zuen 60 metroko frogan.
Caecilia marcusi
Caecilia marcusi Caecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Hebrear alfabeto
Hebrear alfabetoa (hebreeraz: אָלֶף־בֵּית עִבְרִי, alefbet ʿIvri) juduen abjad da, 22 kontsonantek osatua. Hebreera ez ezik, yidish eta beste judu-hizkuntzak ere (tartean, juduen nafar-aragoiera) idazteko erabiltzen da.
Alfabetoa
Oharra: ezkerraldetik eskuinaldera idazten da.
Sofit hizkiak
Bost hebrear hizkik —sofit izenekoak— izen eta ahoskera bereko beste bost ordezkatzen dituzte:
Ivanovo
Ivanovo (errusieraz: Иваново), 1932 arte Ivanovo-Voznesensk deitua, Errusiako hiria da, izen bereko eskualdeko hiriburua. Uvod ibaiaren ertzean dago, Moskutik 254 km ipar-ekialdera. 2010ean 408.330 biztanle zituen.
Historia
Hiria 1871n sortu zen, Ivanovo eta Voznesensk herriak batu zirelarik. Hori dela eta, 1932 arte Ivanovo-Voznesensk izena hartu zuen. 1710ean, Petri I.a Errusiakoaren aginduz, Errusiako lehenbiziko liho-errotak ezarri ziren Ivanovo herritik gertu. Harrezkero oihal fabrika asko kokatu ziren bertan, eta XIX. mendearen erdialdean Errusiako Manchester ezizena eman zitzaion. 1905ean, bertan egin zen tsarismoaren garaiko grebarik handiena, eta bertan eratu zen lehen sobieta.
Ekonomia
Kotoi-industriaren gune nagusia da. Mekanika-industria (ehun-oihalgintzarako) eta janari-industria ere garrantzi handikoak dira.
Galizia Beti
Galicia Sempre (Ga.S) Manuel Martínez Núñezek sortutako Becerreáko galiziar eta zentro- ezkerreko alderdi politikoa da.
2019ko udal hauteskundeetan gehiengo absolutua lortu zuen Becerreako kontzejuan, zazpi udal zinegotzi lortuz.
Corigliano d'Otranto
Corigliano d'Otranto Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Corigliano d'Otrantok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Psammobatis bergi
Psammobatis bergi Psammobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Hanover Courthouse (Virginia)
Hanover Courthouse Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hanover konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Afyonkarahisar probintzia
Afyonkarahisar probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Afyonkarahisar da. 14.230 km²ko azalera du eta bertan 828.210 biztanle bizi dira.
Barrutiak
Probintziaren barnean 18 barruti daude:
Georges Leclanché
Georges Leclanché (Parmain, Val-d'Oise, Frantzia, 1839ko urriaren 9a - Paris, Frantzia, 1882ko irailaren 14a) frantses kimikaria izan zen. 1877an, pila elektriko bat asmatu zuen: Leclanché pila.
Maule Pea
Maule Pea Maule-Lextarreko (Zuberoa) auzoa da. Maule udalerri zaharrean dago, Uhaitzandi ibaiaren ertzean eta hiriko jatorria izan zen Maule Gaineren lehen zabalgunea izan zen.
Iztuku
Iztuku edo estukoa (italieraz: Stucco) kare hila, kola eta marmol-hautsa nahasiz egiten den pasta da. Heze dagoenean ezarri eta, lehortzen denean, solido gogor eta trinko bilakatzen da. Pareta eta sabaietan kalitate oneko akabera emateko erabiltzen da, eta baita eskulturak eta arkitektura-apaingarriak egiteko ere.
Maule Pea
Jakingarriak
Bere kale nagusia Peko Arrüa ("Beheko kalea") da, ofizialki Victor Hugo karrika dena. Zuberoako hiriburuko inportanteenetakoa da eta denda asko bertan kokatuta daude ; Uhaitzandiren parean zabaltzen da eta Lextarrera pasatzeko zubitik ("Galerietako zübüa", alegia) Sohütarako sarrerarantz doa.
Auzoan San Frantses lizeoa dago; ikastetxe pribatu katolikoa da. Bertako baselizak hiru puntako kanpandorrea du.
LP
LP disko bat (ingelesezko Long playtik datorren sigla) edo iraupen luzeko disko bat tamaina handiko binilozko disko bat da, 12 hatzbetekoa (30,5 zentimetro), non, formatu analogikoan, gehienez ere 20 eta 25 minutu erregistra daitezkeen alde bakoitzetik. LPek hamar eta hamabi kantu artean izaten dituzte, kantuen iraupenaren arabera. Ohi 33 eta 1/3 erreboluzio minutuko abiaduran grabatuak daude, 16 RPM eta 45 RPMkoak ere badauden arren.
Iraupen luzeko lehen diskoak 1948 inguruan grabatu ziren. Disko mota hau musika grabatua argitaratzeko modu nagusia izan zen 1950eko hamarkada, 1960ko hamarkada, 1970eko hamarkada eta 1980ko hamarkadan zehar.
1980ko hamarkadaren erdialde ingurutik, LPak protagonismoa galtzen hasi ziren disko konpaktuen mesedetan, txikiagoak eta erresistenteagoak zirena. 2000ko hamarkadaren erdialde ingurua amaitzean bildumagile eta audiofiloentzat oso kotizatuak izan diren arren.
DJren batzuk binilozko diskoak goragokotzat hartzen dituzte, eta formatu hau erabiltzen dute euren nahasketak egiteko singlek baino erresistentzia handiagoa dutelako.
Adamsburg (Pennsylvania)
Adamsburg Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 172 biztanle zituen, 0.72 kilometro koadrotan banatuta.
Aderbal
Aderbal Numidiakoa Numidiako errege bat izan zen K.a. 118 eta K.a. 112 bitartean, azken urte honetan hil zelarik.
Mizipsaren semea eta Masinisaren biloba izan zen, biak ala biak Numidiako erregeak. Bere lehengusu Iugurtarekin gerra bat izan zuen, non garaitua izan zen. Erromari laguntza eskatu zion bere erresuma berreskuratu ahal izateko, eta Erromaren erabakia erresuma bitan banatzea izan zen, ekialdeko zatia Aderbalentzat eta mendebaldekoa Iugurtarentzat izan zelarik. Aderbalen zatiak bere hiriburua egungo Aljeriako Constantina hirian zuen, garai hartan Zirta bezala ezagutzen zena.
Alabaina, Iugurtak ez zuen erromatarren erabakia onartu, eta gerra berabiarazi zuen, Cirta inbadituz, inbasio honetan Aderbal hila izan zelarik.
Selenojalpaita
Selenojalpaita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Selenojalpaita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Jean Peltier
Jean Peltier (Ham, 1785eko otsailaren 22a - Paris, 1845eko urriaren 27a) frantses fisikaria izan zen. Ogibidez erlojugilea zen. Hainbat ikerketa egin zituen elektrizitateari, lurrun-korronteen elektrifikazioari eta hozte termoelektrikoari buruz. Ikerketa horiei esker, haren izena duen efektua, Peltier efektua, aurkitu zuen 1841ean: korronte elektrikoak bi eroaleren arteko ukipenezko gainazala igarotzen duenean, askatzen edo xurgatzen den beroan datzan gertakaria.
Above the Law (1988ko filma)
Above the Law, Nico: Above the Law edo Nico (euskaraz Legearen Gain, Nico: Legearen Gain edo Nico''), 1988ko Andrew Davis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Steven Seagal, Pam Grier, Sharon Stone, Daniel Faraldo eta Henry Silva aktoreek antzeztu zuten.
Gaur egun aski ezaguna den Steven Seagal aktorearen lehenbiziko antzezpen protagonista izan zen.
Argumentua
Nico Toscani (Steven Seagal) jaiotzez [[Sizliakoa eta Vietnamgo Gerrako beteranoa den Chicagoko polizia-detektibeak trafikatzaile baten lehergailu kargamentu misteriotsu baten inguruan ezer ez egiteko agindua jaso du. Halere, Nicok aginduei jaramonik ez egin eta kasua bere kaxa ikertzea erabakiko du, orduan CIA eta AEBetako Gobernuko goi karguak sartuak dauden narkotrafiko operazio bat dela jabetuko da.
Caecilia mertensi
Caecilia mertensi Caecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Spatula platalea
Spatula platalea Spatula generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Zitosina
Zitosina azido nukleikoetan (DNAn zein RNAn) dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, guanina, timina eta urazilo izanik). Base nitrogenatu pirimidinikoa da, pirimidinatik eratortzen baita. DNAn zitosina beti guaninarekin elkartzen da, hiru hidrogeno zubien bitartez; lotura horrek DNAren egitura molekularra (bigarren mailako egitura) mantentzen du (eta baita adenina timinarekin egiten duen loturak ere).
Zitosinaren nukleosidoa zitidina da. Nukleosido hori fosforilatzen denean zitidina monofosfato izeneko nukleotidoa sortzen da.
Fairfax Station (Virginia)
Fairfax Station Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fairfax konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Allactaga hotsoni
Allactaga hotsoni Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Spicomacrurus mccoskeri
Spicomacrurus mccoskeri Spicomacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Institución Libre de Enseñanza
Institución Libre de Enseñanza (Irakaskuntza Erakunde Askea) edo ILE Espainian 1876tik 1936ra garatu zen proiektu pedagogiko aurrerakoia izan zen. Erakunde honek eragin handia izan zuen Espainiako pentsamendu moderno eta berritzailean. Proiektuaren ideologia Karl Christian Friedrich Krause filosofiaren ideietan oinarritzen zen, hau da, joera krausista zuen. Krausismo Madrilgo Unibertsitatean irakasle zen Julián Sanz del Río zabaldu zuen Espainian. 1936ko militarren estatu kolpeak, indarrez, ia mende erdiko esperientziari amaiera eman zion.
Historia
1875ean "Orovio Dekretuaz" Cánovasek ezarritako eredu politikoak unibertsitateko irakasleen katedra askatasuna erabat baztertzen zuen. Dekretu horren arabera fede katolikoaren aurkako ideiak baldin baziren ezin ziren katedratik defenditu. Integrismo horren bidez estatu espainiarra Jainkoak eutsitako proiektua zela aldarrikatzen zen. Ondorioz, irakasle askok unibertsitatea utzi behar izan zuten. Hori izan zen Institución Libre de Enseñanza sortzeko lehergarria 1876an. Erakundearen lehen burua Giner de los Ríos. 1881tik aurrera instituzioan hezitako irakasleak hasi ziren bertan lanean. Hori izan zen de los Ríosen ondorengoan goi postuan, Manuel Bartolomé Cossío. Ricardo Rubio, Pedro Blanco Suárez, Ángel do Rego, José Ontañón Arias, Pedro Jiménez-Landi eta beste askok proiektua bultzatu zuten. Erakundea teoria pedagogiko eta zientifiko berrien eta aurrerakarien ikasgunea bihurtu zen.
Modu batez, ILEn eraginez beste instituzio eta ekimen asko sortu ziren:
Beraz, Europaren maila jartzeko esfortzu handi bat izan zen. Baina Espainiako Gerra Zibilak guztiarekin bukatu zuen. Frankistek erakundearen ondare guztiak konfiskatu zituzten eta proiektuaren aldeko intelektual asko isildu behar izan ziren edo, okerrago oraindik, penintsulatik ihes egin behar izan zuten. Modu batez, erbestealdiak ere alde positiboa izan zuen zeren eta haien ideiak Europan eta Amerikan zabaldu baitziren.
Diktadorea hil ondoren, Manuel Pedregal Fernándezek erakundearen ondarea berreskuratzeko eta berriro ere martxan jartzeko lan handia egin zuen, neurri batean helburuak osatuz. Egun, ondare hori Francisco Giner de los Ríos Fundazioak gestionatzen du.
Emakumeak ILEn
Nahiz eta protagonismo gutxiago izan, emakumeek ere presentzia garrantzitsua izan zuten erakunde horretan. Denborarekin joan dira izen asko ezagutzen: Amparo Cebrián, Carmen García del Diestro, Laura García Hoppe, Gloria Giner de los Ríos García, María Goyri, Matilde Huici, María de Maeztu, Jimena Menéndez-Pidal, María Moliner, María Luisa Navarro Margati, Alice Pestana, Laura de los Ríos Giner, Concepción Saiz Otero, María Sánchez Arbós, María Zambrano, Carmen de Zulueta, Enriqueta Agut Armer, Teresa Andrés Zamora, Ángeles Gasset, Elisa López Velasco, Maruja Mallo, Carmen Muñoz Manzano...
ILEk aldarrikatzen zituen ideien artean emakumearen integrazioa gizartean zegoen. Krausismoak Espainian maila guztietan hezkuntza publikoa, doakoa, derrigorrezkoa eta laikoa aldarrikatzen zuen; guztietan emakumeak ezinbestekoak ziren. ILEk bi batzar antolatu zituen Madrilen, 1882an eta 1892an. Bigarren horretan Concepción Arenalek eta Emilia Pardo Bazánek hartu zuten parte.
Halaber, Asociación para la Enseñanza de la Mujer zelakoa sortu zen, hau da, Emakumearen Hezkuntzarako Elkartea. Lehendakaritzan gizonezkoak ziren: Manuel Ruíz de Quevedo (1874tik bere heriotza gertatu arte, 1898ko apirilean), Gumersindo de Azcárate (bere heriotza gertatu arte, 1917ko abenduan) eta José Manuel Pedregal. Erakundearen beste intelektual batek, Aniceto Sela, antzeko erakundea Valentzian bultzatu zuen (Valentziako Emakumearen Hezkuntzarako Elkartea). Erakunde sortzaile batzuk ere emakumearen aldeko proiektuetan aritu ziren, besteak beste, Juan Facundo Ríaño, Rafael Torres Campos eta Francisco Giner de los Ríos bera.
Euskal hiritarrak ILEn
Euskal hiritarren presentzia ez zen handia izan. Dena dela, deigarria da euskal emakumeena:
Cursi
Cursi Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cursik honako udalerri hauekin egiten du muga:
It Happened One Night
It Happened One Night 1934an Frank Caprak zuzendutako komedia erromantiko filma da, Samuel Hopkins Adamsen Night Bus eleberrian oinarrituta.
Argumentua
Ellie (Claudette Colbert) aita aberatsaren alaba bihurria da. Aitaren baimenarik gabe ezkondua, aitak ezkontza baliogabetu eta Miamira eramaten du. Elliek ihes egin eta New Yorkerako autobusa hartzen du, senarraren bila. Ibilbidean Peter Warne (Clark Gable) ezagutzen du, berari buruz artikulua idazten ari den kazetaria. Biek tratua ixten dute, batak ezer ez argitaratu senarra aurkitu arte eta besteak ihes ez egita. Baina, bien arteko amodioa haziko da.
Sariak
Oscar Sarietan bost sari nagusiak lortu zituen, emaitza lortzeko lehendabiziko filma izanda:
Magnetroi
Magnetroia energia elektrikoa energia elektromagnetiko bihurtzen duen gailua da. Bigarren Mundu Gerran, zientzialari britainiarrek luzera laburreko uhin magnetikoak sortzeko tresna garatu zuten, mikrouhinak, eta, radar-sisteman instalaturik, Alemaniako bonbaketari aurkitzen laguntzen zuten Ingalaterrara iritsi aurretik. Radarra iturri irrati-elektriko indartsu baten bidez (ehunka wattekin), eta uhin luzera zentimetrikoarekin elikatu zen; beraz, garairako, 300 MHz-etik 3 GHz-erainoko frekuentzia handiak (uhin dezimetrikoak) eta 3 GHz-etik gorakoak (uhin zentimetrikoak).
Lehenago erabilitako hodi-oszilatzaileak ez ziren gai halako potentzia emateko (radarren helmen eskasa suposatzen zuen) hain maiztasun altuetan (hortik, angelu-diskriminazio ahula).
Funtzionamendua
Magnetroiak titaniozko harizpi metaliko bat du, korronte elektriko bat zirkularaztean berotu egiten dena eta inguruan elektroi-hodei bat sortzen duena. Harizpi hori metalezko barrunbe zilindriko batean dago, eta harizpiari dagokionez goi-tentsioko potentzial positiboa aplikatzean, harizpiak karga negatiboak erakartzen ditu. Forma erradialean bidaiatuko lukete, baina iman iraunkor banatan aplikatutako eremu magnetiko batek elektroiak harizpiaren inguruan espiral moduan biratzera behartzen ditu tentsio altuko polo positiboa lortzeko. Modu espiralean bidaiatzean, elektroiek uhin elektromagnetiko perpendikularra sortzen dute elektroien desplazamenduarekiko, eta uhin gidari gisa kanporatzen du barrunbeko zulo batetik. Normalean, iman iraunkorrek Curieren tenperaturara iristeko funtzionatzeari uzten ez diotelako, magnetroi industrialak urarekin hozten dira, edo, bestela, dispertsio-sistema batekin, hau da, hegal metalikoekin, zeinak, aldi berean, sortutako uhin elektromagnetikoak iragazten baitituzte erresonantzia-printzipioari esker.
Erabilerak
Gaur egun, magnetroiak bi erabilera nagusi ditu:
Psammobatis extenta
Psammobatis extenta Psammobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Canis lupus arabs
Arabiar otsoa (Canis lupus arabs) Ekialde Hurbilean bizi den tamaina txikiko otso azpiespezie bat da. Gaur egun, Israel, Irak, Oman, Yemen, Jordania, Saudi Arabia eta Egiptoko gune txikietatik hedatzen da.
Otso hau neurri txikikoa da, 66 zentimetro garai da eta 18 kilo baino ez ditu pisatzen batez bestez.
Bikotetan edo 3-4 alez osaturiko taldetan antolatzen da, ez-ohiko kasuetan 12 animaliaz osaturiko taldeak ere ikusi dira.
Abere txikiak, ungulatu txikiak eta erbiak harrapatzen ditu jateko, baita sarraskiez ere elikatu daiteke, orokorrean animalia oportunista da.
Marc Hirschi
Marc Hirschi (Berna, 1998ko abuztuaren 24a), txirrindularia suitzarra da. Gaztetatik maila altua erakutsi zuen eta gazte pasa zen profesional mailara. Bere lehen Itzuli Handia n, 2020ko Frantziako Tourr ean, erakustaldi ugari eman zituen.
Palmaresa
2018 2019 2020 2021 2022 2023
Wargemoulin-Hurlus
Wargemoulin-Hurlus Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wargemoulin-Hurlus udalerrian erroldatutako biztanleak 49 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 23 etxebizitza zeuden, 20 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 hutsik zeuden. 22 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 20 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 1ek hiru zituen, 4 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arcachon
Arcachon (frantsesez, Arcaishon gaskoieraz) Frantziako kostaldeko hiria da, Girondako departamenduan eta Akitania Berriako eskualdean kokatutakoa. Bertan Arcachongo badia kokatzen da.
Wargemoulin-Hurlus
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arcachon
12.153 biztanle zituen 2006an.
Wargemoulin-Hurlus
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 28 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 23 lanean zeuden (15 gizon eta 8 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Wargemoulin-Hurlus udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Antso I.a (argipena)
Antso I.a hiru pertsonaia historikoen izena da:
Tablas de Daimiel Parke Nazionala
Tablas de Daimiel Parke Nazionala (Parque Nacional de las Tablas de Daimiel) Espainiako Gaztela-Mantxa autonomia erkidegoko Ciudad Real probintzian dagoen parke nazional bat da. Parke nazional hau Daimiel eta Villarrubia de los Ojos udalerrietako lursailetan kokatzen da. Biosfera erreserba ere bada.
Las Tablasen hezegunea Guadiana ibaiaren elkargunean eta Cigüela ibaiadarrean sortzen dira. Iberiar Penintsulako ekosistema garrantzitsuenetariko bat da fauna eta floraren aniztasun eta kalitateagatik.
Hala ere, parkearen biziraupena akuiferoen gehiegizko ustiapenagatik arriskuan dago. Degradazio honegatik, 2009ko urriaren 22an Europako Batzordeak espediente bat ireki zen Espainian. Unescok espediente bat ireki zuen Espainiaren aurka 2007ko azaroan ingurumen erakundeek aurkeztutako salaketagatik (Ecologistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife eta WWF); honetan La Manchako Biosfera Hezea argudiatzen zen eta, batez ere, Las Tablas de Daimiel.
2009ko amaieran zohikatza suteak lehorteari geitu ziren egoera kritikoa eragiteko. Suteak kontrolatzeko hartutako neurriak frogatu zituzten, eta eskasak izan ziren, beraz, Tajo ibaiaren transferentzia onartu egin zen. Baldintza hidrikoek nabarmen errekuperatu dira, eta akuiferoaren maila 20 metro baino gehiago igo da, lehorte gogorreko periodo amaieragatik eta akuiferoaren gehiegizko ustiapenagatik.
Guanina
Guanina azido nukleikoetan (DNAn zein RNAn) dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, timina, zitosina eta urazilo izanik). Base nitrogenatu purikoa da, purinatik eratortzen baita. DNAn guanina beti zitosinarekin elkartzen da, hiru hidrogeno zubien bitartez; lotura horrek egonkortasuna ematen dio DNA molekulari, bere bigarren mailako egitura mantenduz (adenina-timina loturak egiten duen modu berean).
Guaninaren nukleosidoa guanosina da. Nukleosido hori fosforilatzen denean guanosin monofosfato izeneko nukleotidoa (GMP) sortzen da.
Adamstown (Pennsylvania)
Adamstown Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 1,789 biztanle zituen, 3.57 kilometro koadrotan banatuta.
Matthias Sammer
Matthias Sammer (Dresden, Alemania Demokratikoa, 1967ko irailaren 5a-) alemaniar futbolari-ohi eta egun futbol-entrenatzailea da. Erdilari moduan jokatu zuen eta bere karrera amaieran defentsa lanetan aritu zen.
Urrezko Baloia irabazi zuen 1996an eta bi bider izan zen "Urteko futbolari alemaniarra" (1995 eta 1996 urteetan). Selekzioarekin 74 partidatan aritu zen, 23 Alemania Demokratikoarekin eta 51 Alemania batuarekin.
Suomi-neito
Suomi-neito (euskaraz: Finlandiar Birjina) Finlandiaren emakumezko pertsonifikazioa eta irudi nazionala da. XVIII. mendean agertu zen lehen aldiz, herrialdea Suediar Inperioaren barnean zegoen aldian, eta Aura izena eman zitzaion Aurajoki ibaiarengatik. Garai hartako poetek, Suediako Svearen (Suediako emakumezko pertsonifikazioa) alabatzat jo zuten eta urteen poderioz garrantzitsuagoa bihurtzen joan zen. XIX. mendeko Errusiar Inperioaren aurkako independentzia gerran, Finlandiar nazionalismo hasiberriaren artean izena eta itxura hartu zuen; izan ere, hainbat urte ahaztuta egon ostean berpiztu egin zen, oraingoan bateratuagoa agertzen zen herrialde berri batean egonkortzeko asmoz.
Margolanetan, XVIII. mendeko ohiko Finlandiar emakume gazte bat aurkezten digute: ilehoria, begi urdinekoa eta herrialdeko jantzi tradizionalak soinean dituela. Margolan ugari egin dira pertsonaia Errusiako arranotik babesten, nazionalismoaren inspirazio.
Irudimenaren laguntzaz gainera, emakume baten irudia antzeman daiteke Finlandia begiratua. Inari eta Utsjoki udalerriek burua osatuko lukete, Enontekiök eta antzinako Petsamo lurraldeak besoak eta Turku eta hegoaldeko udalerriek, aldiz, soinekoa.
Lassi
Historia
Edari hau, berez, Punjab estatuan sortu zen baina egun India osoan edaten da.
Turkian
Turkian badago antzeko edaria, ayran izenekoa.
Gaineko igarobide
Hiri-ingurune batean, gaineko edo goitiko igarobidea, pasabidea edo pasadizoa, igarobide mota bat da, bi eraikinen artean dagoen barneko edo estalitako zubi bat dena. Igarobide horrek oinezkoak klimatologiatik babesten ditu.
Pasabide horiek, oro har, enpresakoak dira eta, beraz, espazio ez-publikoak dira (espaloiaren aurka). Pasabide altxatuek lurraren mailaren gaineko lehen solairuak lotzen dituzte normalean, baina batzuetan askoz altuagoak dira, Kuala Lumpurreko Petronas dorreetan dagoena bezalakoa. Pasadizoek konektatutako eraikinetako espazioa, askotan, txikizkako merkataritzarako erabiltzen da, eta, beraz, pasabidearen inguruko eremuak merkataritza-gune gisa jardun daitezke. Aldameneko eraikinak dituzten merkataritzakoak ez diren eremuek, hala nola unibertsitate-campusek, eraikinak lotzen dituzten pasabide altuak eta/edo tunelak izan ditzakete.
Munduko pasabide-sare handiena -Calgaryko (Alberta, Kanada) +15 Walkway- 16 kilometroko luzera du guztira. Hala ere, sistema etena da, eta ez du erdiguneko eraikin bakoitza lotzen. Gaineko pasabideen sare jarraiturik handiena -Minneapolis Skyway sistema- 13 kilometro neurtzen ditu, Minneapoliseko erdiguneko 69 bloke lotzen dituztenak.
Kantabriar Neptuno
Kantabriar Neptuno (Neptuno cántabro) Castro Urdialesen topaturiko erromatarren aurreko estatuatxoa da. Estatua jainko batena da, ezker eskuan izurde bat, eskuin eskua galdurik (agian hiruhortz bat zuena) eta lepoan ilargierdi itxiaren itxura duen urrezko lepokoa dituena. Gizon gazte, biluzik, bizargabe eta txima luzeko irudi honek 12,6 cm-ko altuera du. Brontzez egindakoa, I. eta III. mendeen artekoa.
1955ean topatu zuten, Cueto mendiko tontorretik gertu, Cueto mendiko antzinako kastroan.
Egun Santanderko Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoan dago.
Trine Hattestad
Elsa Katrine ("Trine") Hattestad, (j. Lørenskog, Norvegia, 1966 ko apirilaren 18 a) xabalina jaurtiketan espezializatutako atleta norvegiarra da, 2000ko Sydneyko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zena, bi aldiz munduko txapeldun izateaz gain, behin Europako txapeldun ere izan zelarik.
Hasiera
Bere nerabezaroan, eskubaloiko jokalari oparoa zen bere herrialdean, non kirol honetako bigarren mailan jokatzera iritsi zen.
1981ean nazioarteko debuta egin zuen Europako Junior Txapelketan, 5. postuan geratuz. Hurrengo urtean, 1982ko Atenasko Europako Txapelketa absolutuan parte hartu zuen.
Nazioarteko eliterako jauzia 1984ko Los Angeleseko Olinpiar Jokoetan egin zuen, bere bost olinpiar partaidetzetatik lehena, non, 18 urte besterik ez zituen, 5. postuan amaitu zuen.
Hurrengo urteetan, maila onean lehiatzen jarraitu zuen, baina, beti ere, mundu mailako proba honetako dominatzaile handien itzalean, garai horretan, ekialdeko alemaniar Petra Felke eta britainiar Fatima Whitbread eta Tessa Sanderson zirelarik.
Trinek garaipenak lortzen zituen lehiaketa txikietan, baina huts egiten zuen hitzordu handiak iristen zirenean. 1986ko Europako Stuttgart Txapelketan 9. izan zen, 1987ko Erromako Munduko Txapelketan eta 1988ko Seuleko Olinpiar Jokoetan finalerako txartela lortu ez zuen bitartean.
1989an, kalitate jauzi handia gertatu zen. Urte horretako uztailaren 1ean, Oslon 70 metroko langa gainditu zuen lehen aldiz (71.12) eta urteko munduko rankingeko bigarrena izan zen, Petra Felke plusmarkista mundialaren ondoren. Urte horretan, hamabi probetatik bakar batean galdu zuen.
1991n, berriz erakutsi zuen, jaurtitzaile bikaina izan arren, ez zuela ondo erantzuten lehiaketa garrantzitsuetan. Urte horretan, jokatu zituen proba guztietan irabazi zuen eta munduko rankingeko liderra izan zen 71.44 punturekin. Hala ere, txapelketarik garrantzitsuenean porrot egin zuen: Tokioko Txapelketan, non 5.a baino ezin izan zen izan.
Antzeko zerbait gertatu zitzaion hurrengo urtean 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan, non faboritoetako bat zen. Kalifikazio fasean 67.20 jaurtiketa egin ondoren, 63.54raino baino ezin izan zen iritsi hurrengo egunean finalean, eta 5. postuan amaitu zuen.
Munduko Txapelduna
Azkenik, 1993an, bere lehen nazioarteko titulu handia irabaztea lortu zuen, Stuttgarteko Munduko Txapelketan, 69.18ko jaurtiketa batekin. Urte horretan, gainera, munduko rankingaren buru izan zen, Oslon 72.12 pertsona izan baitziren.
1994an, Helsinkin, Europako txapeldun izatea lortu zuen, bere ibilbidean behin bakarrik, eta Oslon lortutako 71.32ko marka bat, munduko sailkapeneko bigarrena izan zen, Natalia Shikolenko bielorrusiarraren ondoren (71.40). Urte hartan, 70 metrotik gora jaurti zuen azken aldiz.
Hurrengo urtean, lesio batek denboraldiaren zati bat galtzea eragin zion eta ezin izan zen 1995eko Munduko Göteborgeko Txapelketara joan.
1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan, bere laugarren olinpiar partaidetza, brontzezko domina lortu zuen 64.98ko jaurtiketa batekin. Urrea Heli Rantanen finlandiarrarentzat izan zen (67.94) eta zilarra Louise McPaul australiarrarentzat (65.54).
1997an, Atenasko Munduko Txapelketa irabazi zuen, horrela, bere bigarren munduko titulua 1993koaren ondoren irabaziz. Gainera, urteko munduko rankingeko liderra izan zen hirugarren aldiz bere ibilbidean, Helsinkin lortutako 69.66ko jaurtiketa batekin.
1998ko Budapesteko Europako Txapelketan huts egin zuen, non 4. izan zen 63.16rekin, denboraldi osoan izan duen jaurtiketarik txarrenetako bat.
1999an brontzezko domina irabazi zuen Sevillako Munduko Txapelketan 66.06 punturekin, Mirela Tzelili greziarraren (67.09) eta Tatyana Shikolenko errusiarraren (66.37) atzetik. Urte horretan, munduko sailkapenean nagusi izan zen 68.19 punturekin.
Txapeldun olinpikoa
2000a izan zen bere urterik garrantzitsuena, bere palmaresean falta zitzaion titulu bakarra lortu baitzuen: Sydneyko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuena, non 68.91 jaurti zuen, Mirela Tzelili greziarra (zilarra, 67.51rekin) eta Osleidys Menendez kubatarra (brontzea, 66.18rekin) aise gaindituz.
Urte horretan munduko errekorra bi aldiz gainditu zuen: ekainaren 30ean Erroman (68.22) eta uztailaren 28an Oslon (69.48). Hala ere, kontuan izan behar da 1999an aldaketa bat gertatu zela araudian, xabalinaren pisua aldatzen baitzen jaurtiketak laburragoak izan zitezen, eta ordutik hasi ziren errekorrak zenbatzen.
Bere olinpiar garaipenaren ondoren, Hattestad atletismotik erretiratu zen. Historiako xabalina jaurtitzailerik onenetakotzat hartzen da, eta 90eko hamarkadako onena.
Sery (Ardenak)
Sery Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sery udalerrian erroldatutako biztanleak 339 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 38 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 180 etxebizitza zeuden, 136 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 173 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 136 etxebizitza nagusietatik 112 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 113 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 190 ziren, horien artean 133 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 133 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (65 gizon eta 49 emakume) eta 19 langabezian zeuden (6 gizon eta 13 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sery udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 344,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.683 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Sery udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 920 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Enontekiö
Eanodat edo Enontekiö (inarieraz, Iänudâh; suedieraz, Enontekis) Finlandia iparraldeko Lappi eskualdean dagoen udalerria da; zehazki, Finlandia, Norvegia eta Suedia herrialdeen arteko muga hirukoitzean dago, mendien ugaritasunagatik Tunturi Lappi deitzen den lurraldean. Utsjoki eta Inari ondoren, Europar Batasunean iparren dagoen udalerria da eta, hauekin eta Sodankylä udalerriarekin batera, Finlandiako Samien Lurraldea osatzen du. Enontekiök 1.900 bizilagun inguru ditu 8.391,35 km²-ko azaleran, eta horregatik, biztanle dentsitate txikiena duen herrialdeko bigarren udalerria da. Azken urteotan, gainera, biztanleria gutxinaka jaisten ari da, batik bat Rovaniemi hirira lan bila doazen herritarrek bultzatuta. Bestetik, nabarmentzekoa da azalera guztiaren %80 baino gehiago babestutako eremuek osatzen dutela; hauen artean, aipatzekoak dira Käsivarsiko Eremu Basatia, Mallako Natura Erreserba Hertsia eta, batez ere, Pallas-Yllästunturiko Parke Nazionala.
Hizkuntza ofizialak finlandiera eta ipar samiera dira eta herritar gehienak elebidunak badira ere, hizkuntza nagusia lehenengoa da, ipar samiera jatorrizko hizkuntza duten herritarrak ez baitira berrehunera ere iristen (%10). Bestalde, sami etniako biztanleen ehunekoa herrialdeko altuenetarikoa da, %30ekoa, eta Sápmi lurraldea osatzen duten udalerrietako bat ere bada.
Herrialdeak irudimenaren laguntzaz emakumezko itxura duenez, Enontekiö Finlandian Käsivarsi (besoa) ezizenaz ezagunagoa da, udalerria emakumezko pertsonifikazio horren eskuineko besoaren lekuan dagoelako. "Eanodat" edo "Enontekiö" izena, aldiz, udalerria osatzen duten herriek 1877. urteko baterakuntzari eman zioten izena da; beraz, ez dago izen hau jasotzen duen herrigunerik.
Ingurunea
Finlandiaren ipar-mendebaldeko muturrean dago udalerria, eta Eskandinaviako hirukoitzean Norvegia eta Suediarekin egiten du muga. Bizilagunak Inari ekialdean, Kittilä eta Muonio hegoaldean, Kåfjord, Kautokeino, Nordreisa eta Storfjord norvegiar udalerriak iparraldean, eta mendebaldeko Kiruna suediarra dira. Enontekiö Tunturi Lappiko azpieskualdean dago, herrialdeko inguru menditsu bakarrean (ikus, "Tunturi"), eta, guztira, 8.391,35 km²-ko azalera du; hala, Finlandiako hirugarren udalerri zabalena da. Klima mota desberdinek baldintzatuta, hazten diren landare-motak anitzak dira; hegoaldeko muga izeien esku dago, baina iparrerantz jotzen den heinean, pinudiak agertzen hasten dira. Hetta herriaren inguruan, urki zilarkara zuhaitz nazionalak bihurtzen dira nagusi eta Pöyrisjärvi aintziraren bazterreko dunak, aldiz, landare ezohikoen bizileku dira. Ipar-mendebaldeko lurretan eta 600 metro goitiko ingurunetan, bestalde, Finlandiako zuhaitzik gabeko tundra eremu bakanak daude. Azkenik, aipatzekoak dira landare-espezie desberdinak dauden inguru zingiratsu eta paduratsuak, herrialde osoko ospetsuenetakoak.
Herrialdeko udalerri garaiena da, bertan baitaude Finlandiako hogeita hamahiru gailur garaienak; hauen artean aipagarrienak dira Ailakkavaara, Halti, Kovddoskaisi, Ridnitšohkka, bisitari gehien jasotzen dituen Saana, eta Saivaara. Udalerriko eta herrialde osoko sabaia, lehen aipaturiko Halti edo Haldi mendia da. Norvegia eta Finlandia artean dagoen mendi mugakide honek, guztira, 1.365 metro ditu eta sami kulturan garrantzi handia izan duen lekua da. Mendi hauek guztiak Eskandinaviako mendietako ekialdeko muturrean daude eta hauetariko batean, Stuorrahanoaivin zehazki, Struve zientzialaria munduaren tamaina zehazten saiatu zen XIX. mendearen hasieran. Stuorrahanoaivi Struveren Geodesia-Arkua izeneko Gizateriaren Ondare kulturalaren parte da gaur egun. Guztira, 3.109 aintzira daude udalerrian eta ur-eremua bere azalera guztiaren %5 inguru da, 438,44 km². Enontekiöko aintzira ezagun eta nagusienak, hain zuzen ere, Ounasjärvi, Pöyrisjärvi eta izen bereko herriaren ondoan dagoen Kilpisjärvi aintzirak dira; ibai luzeenak, berriz, Lappi eta Suediaren arteko muga marrazten duten Könkämäeno eta Muonio, eta Lätäseno ibaiak dira. Mendi garaienez eta Utsjokiko Fielluz gain, herrialdeko ur-jauzi handienak ere udalerrian daude, Kitsiputous eta 17 metroko garaiera duen Pitsusköngäs ur-jauziak, esate baterako. Ur-eremu honetan, urtero milaka arrantzale erakartzen dituzten arrainak bizi dira, amuarrain marroiak, izokinak eta laponiako amuarrainak besteak beste.
Lurraren %83 jabetza nazionala da, eta hau parke nazional eta natura erreserba hertsi banak, eta lau eremu basatik osatzen dute; gainontzekoa baso txiki eta jabetza pribatuak dira. Aipagarria da baso-eremua %19koa baino ez dela (Finlandiaren batez bestekoa %72,9 da) eta gainontzeko azalera, lehen aipatutako ur-eremuak, zelai zabalek, inguru zingiratsu eta paduratsuek, eta tundra eremuek osatzen dutela.
Ondorengoak dira Enontekiöko babestutako eremuak: