cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mónica Domínguez Blanco
Biografia
2006an ekin zion bere ibilbideari, Bierzon, bertako irrati batean, Bierzo Sonan. 2011n Mediaset taldean aritu zen lanean, El Programa de Ana Rosa. Gero, erredaktore- eta erreportari-lanak egin zituen Divinityn, Divinity kanalean; Las Mañanas de Cuatro-rako, Cuatro kanalean; eta 2012 eta 2015 artean, Telecincoko Hay una cosa que te quiero decir saioan mezulari.
2015. urtean, Pokerstars zirkuituko erredaktore eta erreportari gisa lan egin zuen, baita RTV Gaztela eta Leongo eguneroko magazin bateko zuzendari eta aurkezle gisa.
' ¡Qué tiempo tan feliz! ' saioaren ondoren ¡Hazte un selfie' eta 'Dani&Flo'. 2018an, Cuatro 'Viajeros Cuatro'  telebista-kanaleko saioan ospea lortu zuen, eta, horrekin batera, ' Ya es mediodía ' edo 'Cuatro al día ' saioetan erreportari-lanak egin zituen.
2022ko uztailaren 31n hil zen, minbizi baten ondorioz.
Merriman (Nebraska)
Merriman Nebraskako herri bat da. Cherry konderrian kokatua dago. 2010ean 128 biztanle zituen, 2.66 kilometro koadrotan banatuta.
Ao Tanaka
Ao Tanaka (田中 碧, 1998ko irailaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Araukaria
Adar hirukoitz zutituak dituzten zuhaitzak dira eta osotara piramide itxura dute. Hosto larrukara gogorrak ditu eta lore dioikoak gerbatan bilduak. Brasil, Txile eta Australiako hamar mota biltzen dira genero honetan; horien artean Araucaria heterophylla: zuhaitz mota hau beti berde egoten da, oso altuera handia har dezake eta apaingarri gisa erabiltzen da. Araucaria araucana Txilekoa da, enbor zuzena du eta altueran 40 bat metro izan ditzake, haziak jateko onak dira. Araucaria bidwillii Australiakoa da, eta bertan bunga bunga izena ematen diote, hosto etzanak ditu eta honen haziak ere jangarriak dira. Txilen badago jateko oso hazi onak dituen beste mota bat, eta orobat Australiako beste bat ere, bunia izenekoa.
Jeremy Rifkin
Jeremy Rifkin (Denver, Colorado, AEB, 1945eko urtarrilaren 26a) estatubatuar soziologo, ekonomista, idazle eta aholkularia da.
Biografia
Bioteknologiaren industriaren eta gene-manipulazioaren aurkako ekintzailea da. Pentagonorako Ibilaldiaren antolatzailea (1968). Hiritar Batzordea sortu zuen 1969an, Estatu Batuetako gerra-krimenak salatu nahi zituzten Vietnameko beteranoez osatua. Bestalde, Brooklyn eta Harlem Ekialdeko auzo pobreak suspertzen laguntzen duten elkarteetan lan egin du.
1971n, People's Bicentennial Commission erakundea sortu zuen, Estatu Batuen sortzaileen balio iraultzaileak berreskuratze aldera. Hauek dira idatzi dituen libururik aipagarrienak: Common Sense II; How to Commit Revolution American Style; The third industriala revolution.
Baños de Rioja
Baños de Rioja Errioxako udalerria da, 2005ean 91 biztanle zituena.
Cittiglio
Cittiglio Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ozono geruza
Ozono geruza edo ozonosfera Lurraren atmosferako gas geruza da, ozono (O3) kontzentrazio handikoa. Geruza honek eguzkiaren frekuentzia handiko argi ultramorearen %97-99a xurgatzen du, beronek planetako bizitza kalte baitezake. Geruza hau estratosferan dago, 15 eta 35 km artean, planeta guztia inguratzen.
Cittiglio
Mugakideak
Cittigliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ozono geruza
Geruzaren aurkikuntza Charles Fabry zientzialariak egin zuen 1913an, interferometro optikoari esker.
Ozonoaren sorkuntza
Energia kantitate handiak oxigeno molekulekin kontaktuan sartzen direnean ozonoa sortzen da, hauek atomo bakarretan zatituko dira oxigeno molekulekin erreakzionatzeko. Katalizatzaile baten bidez erraztuko da erreakzioa eta ozono molekulak sortzen dira. Gas hau oso ezegonkorra da eta hirugarren oxigeno atomoak normalean ihes egiten du segundo batzuk pasatzen direnean.
Atmosferako ozono kantitate gehienak atmosferan sartzen diren izpi ultramoreek sortarazten dituzte, eta estratosferako 10-50 km-ko garaieran erreakzio fotokimikoa sortzen dute.
Oxigenoaren formazioa landare-kopuruarekiko zuzenki proportzionala da funtzio klorofilikoaren eraginez. Landaretza handiena tropikoen artean dago; hots, Amazonia eta Asia hegoaldea, esaterako, baso zein landaretza ugari dutelako ezagunak dira.
Bestalde, eguzki-argiak gehien jotzen duen lekua ere tropikoen artekoa da. Beraz, ozono-kantitaterik handiena tropikoen arteko lurren gainean sortzen da.
Erradiazio ultramoreak
Eguzkitik Lurrera datozen uhin ultramoreek erredura larriak sorraraz ditzakete, eta azaleko minbiziaren arriskua handiagotu. Erradiazio hori Lurrera zuzenean helduko balitz, bizitza ezinezkoa izango litzateke gure planetan.
Eguzkiak uhin luzera ezberdineko erradiazioa igortzen du, hiru erradiazio mota aurkitu daitezke:
UV-C erradiazioa biosfera bizitzarako hilgarriena da.
Lurraren gainazalera, eguzkiak emititutako erradiazio ultramoreen kantitate mugatu bat besterik ez da iristen. Hau gertatzen da O2 eta O3 molekulak erradiazio ultramore hori absorbatzen dutelako ozonosfera deritzon geruza batean ziklo erreaktiboari esker.
Eguzki erradiazioak 120-180 nm-tako (UV) uhin luzerarekin O3 eratzen du:
Eguzki erradiazioak 220-280 nm-tako (UV) uhin luzerarekin O3 apurtzen du:
Honela, eguzki erradiazioa (UV) absorbatzen ari den oreka bat lortzen da. Oreka hau apurtu egin daiteke.
Ozono-zuloa
Ozonoa oso gas ahula da eta kloroarekin edo giza ekintzen ondorioz atmosferara isuritako beste substantziekin erreakzionatzean hondatu egiten da. Azken urte hauetan ikusi ahal izan denez, ozono geruza hori mehetu egin da, eta zulo handi bat ere nabaritu zaio, 1970eko hamarkadaren azkenaldiaz geroztik, Antartikaren parean (2011n, Artikoan ere bai). Badirudi ozono geruza horren galera hegazkin supersonikoek eta CFC izeneko gaiek (klorofluorokarbonatuak) eragiten dutela. Aerosol (esprai), hozkailu eta girogailuetan erabiltzen dira aipatutako substantziak. Hona hemen ozonoesferan gertatzen diren adibide batzuk:
Hegazkin supersonikoen emisioagatik (NO kantitate handiak isurtzen dituzte):
Kutsadura naturalaren iturri bat sumendiak dira; izan ere, sumendiek hidrogeno kloruroa jaurtitzen dute atmosferara, baina kloroa azido klorhidriko bilakatzen da, eta azken hori uretan disolbagarria da. Baina gizakiak erabiltzen dituen halokarbonoak, CFCak, karbono tetrakloruroa (CCl4) eta metil kloroformoa (CH3-CCl3), ez dira uretan disolbagarriak, eta, beraz ez dira lurrera jausten euri, izotz edota elurrarekin. Ondorioz, estratosferara iristen dira haizeak lagundurik. Hori kontuan hartuta, argi dago ozonoa suntsitzen duen kloro estratosferikoa gizakiak sortutakoa dela.
Zuloa murrizteko asmoarekin Montrealgo Protokoloa sinatu zuten hainbat herrialdek 1987an.
Klorofluorokarbonoak
Ozonoaren galeraren arrazoia produktu kimiko sintetiko multzoak dira, CFC ezaguna. 1920ko hamarkadan lehen aldiz sintetizatuak izan ziren, fluor, karbono eta kloro atomoen bidez, inerteak dira, ez dira pozoitsuak, ekonomikoak eta fabrikatzeko errazak, tenperatura txikietan gasifikatzeko kapazitatearekin. Produktu hauek hozte sistemetan erabiliak dira, izozkailu, aire girotua...
Klorofluorokarbonoek ozonoaren kontra erreakzionatzen dute, hasieran erradiazio ultramorea CFC molekulatik klorozko atomo bat askatuko du. Klorozko atomoak ozonozko molekula batekin erreakzionatuko du, kloro atomo bakar batek ehun mila ozono molekula suntsitu eta erreakziona dezake.
Hugo Vieira
Hugo Filipe da Costa Oliveira, Hugo Vieira (1988ko uztailaren 25a - ) Portugalgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos.
Cristina Altuna
Cristina Altuna Otxotorena (Ultzama, 1984ko urriaren 11) nafar kazetari eta UPNko politikari ohia da. Hispaniar filologia eta ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean. 2015-2018 bitartean, Nafarroako parlamentaria izan zen.
Speaker's Corner
Hyde Parkeko txokoaz gain, Londresko beste hainbat lekutan ere Speakers' Corners direlakoak ere badaude, adibidez: Finsbury Park, Clapham Common, Kennington Park eta Victoria Parken, bai eta munduko beste herrialde batzuetan ere, bereziki mundu anglosaxoian.
Austràlia
Speakers' Corner, Sydney hiriburuko The Domain parkean.
Canadà
Speakers' Corner, Kanadako Regina (Saskatchewan) hirikol Wascana aintziraren iparraldeko ertzean.
Països Baixos
Speakers' Corner, herbehereraz Spreeksteen, Amsterdameko Oosterpark.
Singapur
Speakers' Corner, 2000ko irailaren 1an gobernuak Parc Hong Lim parkean ezartzea baimendua.
Trinitat i Tobago
Speakers' Corner, Woodford Square, Port of Spain.
NGC 717
NGC 717 galaxia bat da, Andromeda konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Cyclopharynx fwae
Cyclopharynx fwae Cyclopharynx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Gymnothorax elegans
Gymnothorax elegans Gymnothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Trichiurus nickolensis
Trichiurus nickolensis Trichiurus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Garapen Jasangarrirako 3. helburua: osasuna eta ongizatea
Aisia eta osasuna
XX. mendean zehar, gero eta handiagoa izan da osasunari eman zaion garrantzia, batez ere 50eko hamarkadatik aurrera. Gaur egun, arlo horri buruzko kezkak kontzeptu tradizional pasiboa gainditu egin du eta bizi-kalitatea hobetzeko ikuspegi aktiboa erabiltzen da, edo modu arruntean esanda, “sasoian egoteko”.
Seguraski, lehen eta orain ez da berdin baloratzen bizitza osasungarria. Urte batzuk atzera eginez gero, osasunaren arloan ezjakintasun handia zegoen. Eta horren erantzuna da, horrenbeste izurrite, gaixotasun eta bestelako arazo fisiologikoak egotea, horren adibide da, HIESAren gaixotasuna sortu zela eta ez zegoela sendabiderik. Garai haietan, jende asko hiltzen zen ez zelako jakiten zer gaixotasun zegoen edo zegoelako tratamendurik. Azken finean, mundua kate bat da, eta gauza batek bestea dakar, hau da, ez ikerketa ez ikasketa ez jakinduriarik ez zegoenez, guztiz osasuntsu egotea ez zen erraza.
Baina gauza guztiek bezala, osasunak ere aurrera egin du eta hobekuntza izugarriak izan ditu. Gaur egun, teknologiari eta ikasketei esker aurrerakuntzak lortu dira, hala nola, gaixotasunak detektatzeko aparatu edo frogak, edota ebakuntzak egiterakoan erabiltzen diren anestesiak eta bestelako tresnak. Esan daiteke, une honetan gizakia bere inguruan gertatzen diren bizia, heriotza eta gaixotasunaren gertaera transzendentalak argitzen saiatzen ari da.
Bestalde, gizakia urtetik urtera aldatzen doan heinean, bere zentzumenak ez dira aldatu. Esaterako, orain dela 100 urte besoa apurtzen zuen batek, edota zauri zabala egiten zuen batek ez zuen sendatzeko aparteko medikamentu edo tresnarik. Horregatik, baliteke gizakia behar ezberdinetara ohitzea, eta gaur egun medikamentu eta farmazian dauden aurrerapenei esker, edozein min edo molestiaren aurrean hauetara jotzea.
Borobiltzearren, garbi geratzen dena da, gizakiak osasuntsu egotea desio duela, eta bere gaixotasun edo arazo fisiologikoren baten aurrean dagoenean, zaila egiten zaio medikamentu edo tratamenduari ezetz esatea, badakielako irtenbidea baduela. Horregatik, gizakiaren bizi itxaropena gero eta luzeagoa da, osasuntsuagoa delako gaur egungo bizimodua antzinakoa baino. Izan ere, lehen oso ohikoa zen gaixotasunen bat izanez gero hiltzea, orain ordea, ez ohiko bihurtu da egoera hori.
Baina lehen aipatu bezala, osasuntsu egotea ez da egoera fisiologiko on batean egotea, esaterako, psikologikoki ere egoera onean egotea bada osasuntsu egotea. Adibidez, OME-k adierazi duenez, 2020ean izandako pandemiaren ondorioz jendearen osasun psikologikoa kaltetua atera da, eta profesionalen lana asko handitu da.
Jarduera fisikoa eta ongizate psikikoa
Ongizatearen ikerketa bi talde nagusitan banatu daiteke: bat zoriontasuna aztertzen duena, hau da, ongizate psikikoa (ongizate hedonikoa) eta bestea gizakiaren gaitasunen garapenarekin loturikoa (ongizate eudaemonikoa), ongizate fisiko eta soziala (Ryan eta Deci 2001). Ongizatearen ikerketa prozesuan bi etapa bereizten dira gainera. Bat, oinarria, bakoitzak bere bizitzari buruz egiten duen balorazioa da, hau pertsona bakoitzarentzat garrantzitsua denari buruz egiten den balorazioa izango da. Bigarrenik, ongizateak dakartzan prozesuak ere aztertzen dira (Cuadra eta Florenzano, 2003). Ongizatea kontzeptu subjektiboa dela esatea garrantzitsua da, bakoitzaren beharrak asetzeko gaitasunean oinarritzen da. Aurretik esan den bezala, bakoitzak ez du bizitza berdin ikusten, pertsona guztiek ez dituzte helburu berak izango. Ongizatea bakoitzak dituen helburuak betetzearekin guztiz loturik dago eta hauek dira bere osagarriak: bizitzaren satisfazioa, zoriontasuna eta sentimendu positibo eta negatiboen arteko oreka. Pertsona orok, osasun fisiologikoaz gain, osasun psikologikoa ere bilatzen du. Hau da, ongizate duin batean nahiko luke bizi. Ongizatea, uste baino arlo zabalagoa da eta  ikuspuntu ezberdin askotatik ikus daiteke. (ekonomikoa, soziala, estatukoa,…), hala nola, ongizate sozialtzat jo daiteke gizarte bateko pertsonen bizi-kalitatean parte   hartzen duten faktore oro, faktore horiek eragiten baitute pertsonen edo gizartearen asebetetzea eragiten duten elementu guztiak edukitzea. Bestalde, Madrilgo estatuak egindakokan paina batek, ongizate emozionala pertsona bat ondo eta lasai sentitzea dela dio, emozioak menderatzen dituela eta eguneroko presioei aurreko egiteko gai dela sentitzen duenean.
Gainera, pertsona bakoitzak ongizate ezberdinaren bila joaten da, helburu, ideia, edo bide ezberdinak izan daitezkeelako, bakoitzaren gustu edo izateko eraren arabera. Horregatik, ongizatea zentzu subjektiboz hartu beharreko kontzeptua da.
Aurreko lerroetan aipatu dena kontrajarriz, lehen eta orain desio den ongizatea aldatu dela egia da, baina ez teknologiak ez jakinduriak ez du zerikusirik, izan ere, arlo honetan ez baitago ez aurrerakuntzarik ez eta atzera pausurik ere. Horren adibide garbia da, gaur egun jasaten ari den pandemia. Covid-19-aren aurrean, ongizate psikologikoa kaltetua atera da mundu mailan, eta jendeak profesionalengana nabarmen jo du aholku eske, izan ere, psikologikoki etapa oker batean aurkitzen baita jendea. Heraldo aldizkariak, esaterako, egin den ikerketa bateko emaitzak publikatu ditu, eta bertan jartzen duenez, gizartearen %79a orain gehiago arduratzen da osasun psikologikoaz pandemia aurretik baino.
Baina horrek ez du esan nahi garai batean ongizateak ez zuela garrantziarik. Orain dela mende batzuk, gizartea oso mailakatua zegoen eta xumeenek eskubide eta tratu onak ez zituzten jasotzen, hortaz, garai hartan ongizatea nahiko kolokan zegoen behe-mailan, bizitzako kalitatea eskasa zela medio.
Gaur egun ordea, bizimodua aldatu denez, beste desio edo behar batzuk ditu gizarteak. Egia dena da, bizimodua ez dela pertsona bakarraren kontua, baizik eta planetan bizi diren guztiek pairatzen dutena dela. Horregatik, ongizate orokor bat lortu behar da bizitzak aurrera tinko eta bide honetatik jarrai dezan.
Amaituz, bai lehen eta bai gaur egun gizarte osoak merezi du zoriontsu izatea, egiten ari denarekin pozik eta ilusioz egotea, ametsak betetzea, bizitzeko gogoa eta grina izatea, eta batez ere, bizitza bizitzea.
Guztia esanda, osasuna bide honetatik doa, pausuak binaka ematen ari da eta bizi itxaropena eta kalitatea gero eta handiagoa da; baina gauza bat falta zaio, mundua guztiz osasuntsua izan dadin, herrialde guztietara iritsi beharra dauka, bai txiroenetara bai eta aberatsenetara ere. Ongizatean ere berdin, jarrera berdina aplikatzen bada, bakoitzak desio duen hura eskuratzetik gertuago egon liteke, elkar lagunduz.
Ekonomilaria
Gaur egungo egoerara iritsi baino lehen osasun esparruan lorpen handiak egin ziren, bai bizi-itxaropen maila handitzean, baita ere gaixotasun hilkor askori aurre eginez, baina oraingo pandemia dela eta garrantzitsua da higienea hobetzea, baita ere osasun zentroen sarbidea… Guztion osasuna adierazteko bizi itxaropena eta amatasuneko heriotzeek oso ondo adierazten dute.
Bizi itxaropena asko hobetu egin da adin guztientzat, grafiko honetan Ingalaterra eta Galeseko azken 3 mendeetako bizi itxaropena azaltzen du. Lerro gorriak jaioberri baten bizi itxaropena adierazten du, XIX mendean 40 urtekoa zena, eta kolore lerroek pertsona batek espero zezakeena behin adin horretara iristean. XIX mendean bikoiztu egin zen ia mundu osoan, 1841an ume batek 55 urte edukitzera iristen zen, gaur egun ordez 82 urteetara iristera espero da. Nahiz eta 1918an espainiar gripea zela eta asko gutxitu zen. Gehikuntza hau errentagarria da bai adin txikikoentzat, baina baita ere helduentzat, hau da adin guztientzat.
Eskuineko grafiko honek 1955-2015 arteko amatasun heriotza tasa adierazten du. Adibidez Filipinak %25ko murrizketa lortu du, 100 000 biztanletik 35 heriotza gutxiago edukitzera. Jaitsiera handiko herrialdeak grafikoaren behekaldean daude, mundu mailan Maldivek lortu zuten murrizketarik handiena, %80. Ikus daiteke urteak aurrera egin ahala, aldaketak sortu ahala, industria-iraultza… hilketak behera doaz. 192 Gainera murrizketa hau lortu zuten herrialde askok hazkunde ekonomiko handia lortu zuten baita ere, nahiz eta herrialde txiroek hazkunde ekonomikoa baino aldaketa gehiago behar dituzte. Maldivek, beherakada handiena lortzeaz gain, diru sarrerak handitzea lortu zuten ere, %2ko hobekuntzarekin. Orain jaiotzen %95 baino gehiago osasun-langile kualifikatuek egin dute eta hori lortzeko Maldivetako osasun sailak berrikuspen bat egin zuten horrela heriotzen zergatia aurkitu ahal izateko.
Egunero 830 emakume hiltzen dira bataz beste haurdunaldiaren arazoak direla eta, baina Osasunaren Munduko Erakundeak (OME) dioenez, herrialde guztien osasun hobea duten herrialdeetako heriotza tasa badute, 300 000 heriotza gutxiago egongo ziren munduan, nola egin dezakegu haurdunaldiagatik hiltzen diren emakumeen tasa asko txikitzea:  Herrialde guztiak aberats bihurtzea izango litzateke errazena, ikus daitekeen bezala BPG per capita handiena duten herrialdeak direla tasa txikienak dituztenak, baina honek bi arazo dakartza: ezinezkoa da herrialde txiro bat aberastea eta gainera hazkundea motela da. Rwanda eta Erresuma alderatuz ikusiko dugu; Rwandako BPG per capita 1845$koa da, Erresuman ordean 40 000$koa, honek esan nahi du 250urte baino gehiago kostatuko dela Rwandak maila hori edukitzera iristea. Grafikotik ikus dezakegu heriotza tasa txikia duten herrialdeek diru sarreren mailari kasu eginez. Diru sarrera txikiak: Rwanda, Nepal eta Etiopia, pobreak dira eta heriotza asko dituzte, aldiz sarrera handienen herrialdeetan Grezia, Polonia eta Bielorrusian tasa oso txikia dute. Beraz lagungarria da diru sarrera handiak edukitzea tasa hori murriztu ahal izateko.
Ikus dezakegu urteak pasa ahala bizi itxaropena handitzen doala eta horrek osasun sailean egin diren aurrerapen guztien ondorio garrantzitsuenetarikoa da, nahiz eta oraindik ere urrats asko gelditzen dira, beraz, Nazio Batuen Erakundearen helburuetako bat benetan bete dadin oraindik ere beste zenbait gauza aldatu beharko dira, batez ere egungo pandemia dela eta, hirugarren munduko herrialdeetan pandemia honek itxaropena gutxitu dezake eta baita mundu osoan. Ohiko garrantzi baino gehiago izango du,  Andorrak du asistentzia hoberena eta okerrena Chad eta Haiti, lor daiteke berdina denentzat.
Argazkilaria
Garai honetako artista bakoitzak bere pentsamenduak edo errealitatea irudikatu zuen artelan batzuen bitartez eta orain erraztasun handiagoa dauka ulertzea nolakoa zen garai horietako ongizatea.
XIX. mendeko mediku etxe bat ikus daiteke. Argazkian gizonezkoak ageri dira gaixo moduan eta emakumea mediku gisa. Garai hartan gizonezkoek emakumezkoak baino eskubide ‘gehiago zutenez osasun eta ongizatean ere nolabaiteko lehentasuna izan zezaketela uste dut. Genero desberdintasunez gain, goi klaseko eta behe klaseko desberdintasunak bazirela ere antzeman dezakegu. Goi klaseko noble eta aberatsek beraien jauregietan sendatu eta hartuko lukete atseden, emakumeak zerbitzari izanda. Garai hartan diruak eskubideak ematen baitzizkizun, gaur egun bezalaxe.
XIV. mendetik aurrera, krisi feudalak eta merkataritzaren garapenak pobreziaren pertzepzio soziala aldatu zuten, baina XVIII. mendearen amaierarako miseria "gaixotasunen amatzat" jotzen da.
Kolera epidemiak eta garai hartako beste zenbait epidemiak, sukar horia kasu, tokiko osasun aurrerapenetan ez ezik, izurritearen aurkako nazioarteko borrokan ere eragin zuten. Ondorioz, XIX. mendeko epidemien aurrean egindako lan kolektibo eta koordinatuak hainbat konferentzia sanitario eta nazioarteko kongresu bultzatu zituen Europako potentzien aldetik. Lehen esanda bezala, nazioarteko osasun-mugimendu bat sortzen zen, Europako biztanleei egindako mehatxuei aurre egiteko. Etapa hori 1907an amaitu zen, Higiene Publikoaren Nazioarteko Bulegoa sortu zenean. Bulego hori Parisen finkatu zen, eta mugetako osasun-kontroletik harago zihoan lehen nazioarteko erakundea bihurtu zen.
Hala eta guztiz ere, osasun publikoa funtsezko protagonista izan da ibilbide historiko konplexu eta liluragarri honetako hainbat dinamika eta prozesu soziopolitikotan. 1830. urtean osasun publikoari garrantzia ematen hasi zitzaion, jende askok Ingalaterratik migratu zutenean. Orduan klase langilea sekulako pobrezian bizi zen eta sekulako baldintza eskasetan. Gehien ematen ziren gaixotasunak tuberkulosia, pneumonia, gorrina, pikota eta kolera. Hauek denak jende pilaketengatik transmititzen ziren askotan horren azkar. Osasun publikoak baldintza hauek hobetu eta jendea sendatzeko sortu ziren, higiene baldintzak, ur hornikuntza janari bakteriarik gabeko janaria eskaintzea bultzatzen zuen.
Hortik aurrera 1851. urtean Osasun Biltzarra ospatu zen eta OME (Osasunaren Mundu Erakundea)  taldea eratu zuten. Talde hau sortu zutenean jendearen bultzada jaso zuten eta  osasuna baldintzatzen zuten hainbat faktore hobetzearen alde lan egin ondoren, hobekuntzak izaten hasi ziren.
Denbora pasa ahala, garaiak guztiz aldatu dira. Orain erraztasun handiagoak ditugu, baldintza hobeak denean, teknologiak ere bidea errazten digu eta horregatik esan genezake errazagoa dela bizia orain, orain dela urte batzuk baino. Hala ere, gauzak aldatzen joango dira uneoro eta hobekuntzak izaten jarraituko dugu.
West Singhbhum barrutia
West Singhbhum barrutia Indiako barruti bat da, Kolhan dibisioan, Jharkhand estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Burlington (Colorado)
Burlington Coloradoko hiri bat da. Kit Carson konderrian kokatua dago. 2010ean 4,254 biztanle zituen, 5.407 kilometro koadrotan banatuta.
Hester Stanhope
Bizitza
Lord Charles Stanhope eta Lady Hester Pitt dira bere gurasoak eta hiru alabetatik nagusiena da. Lady Hesterrek txikitatik erakutsi zuen beste ume aristokratekiko desberdina zela, izan ere ez zuen interesik dantza, musika eta halako ikasgaietan. Txikitatik erakutsi zuen bere abentura zaletasuna. 1806-an William Pitt hil zenean (Lady Hensterren osaba) honek gozatzen zituen luxuak desagertu egin ziren beraz Koroak ematen zizkion 1200 libra-ko pentsioarekin Ekialdeko lekurik bitxienera joan zen.
Bertan, 50 gameluko karabana bat egin eta Palmira-ra iritsi zen, non bertakoek 'Palmirako erregina zuria' ezizena ipini zioten. Azkenean 1837. urtean gaixotu eta hil egin zen 1839-an.
Alaskako altze
Alaskako altzea edo altze erraldoia (Alces alces gigas) altzearen azpiespezie bat da. Yukon ibaiaren inguruan bizi da, eta, Ipar Amerikako altze azpiespezieen artean, hau da tamaina handiena duena. Altzeetan ohikoa denez, gehienetan bakarka ibiltzen diren animaliak dira, baina batzuetan talde txikietan ere ikusi izan dira.
Alpine F1 Team
Alpine F1 Team (babesletza arrazoiengaitik BWT Alpine F1 Team) Formula 1 eko talde Frantziarra da Erresuma Batuan egoitza daukana, Renault taldearena da. 2021. urtean debutatu eban, Renault taldea ordezkatzen Alpine automobilismoak komertzializatzeko.
Historioa
Alpine Automobil elkartea Jean Rédélek sortu zuen 1955eko ekainaren 25an. Jean Rédélék Frantziako kotxe saltzaile baten semea zan. Rédélék 1922ko maiatzan jaio zan. Monte-Carloko Rallyaetako proba egin ondoren, Rédélé irabazlen atera zan Dieppeko rallyetan. Lehenengo urteetan lasterketarako kotxeak fabrikatzen ebezan Renaultentzat, kotxeei itxura oso desbardinak emanez, horrela arraskata garrantzitsuak eta fama mundu osotik irabazten hasi eben.
F1 Alpinen jaiotzak benetako inbertsioa adierazten du marka handi honetan, A110 distiratsuaren ondoren.
Renault 4 CV
Renault 4CV batekin, Rédélék hainbat gidarien kontra irabazi ahal izan eban kotxe azkarragoekin. Irabazteagaitik, Renaultek 1063 CV kotxea eman eutsen hurrengo denboraldirako, horrek arrakasta gehiago izateko aukera handia ematen zion, bitartean, Rédélék auto estandarra hobetzea erabaki zuen, lan hau Giovanni Michelottik egin eban, kotxe berri honek aerodinamika gehiago eukiko eban. 1953an, Rédélék Renault 4CVekin, Speciale Sporten parte hartu eben eta bere lehen irteeran, Dieppeko laugarren Rallya irabazi zuen. Rédélék eta Ponsek haien klasea irabazten jarraitzen eben hirugarrenez Mille Miglia-n, Coupe des Alpes-ean irabazi aurretik. Alpeetan gidatzea izan zan arrazoi zuzena izan zuena bere konpainiaren izenean.
Alpine A106
Alpinen lehenengo autoa A106a izan zen, Michelottirekin batera diseinatua eta 4CV plataforma ezaguna erabiliz eraikia. 1955eko uztailean, A106s hirukote bat, kolore gorri, zuri eta urdin abertzaleekin, Renaulteko HQko patioan desfilatu zuten.
Alpine 108
A106a 1961era arte bizi zan, eta denbora horretan etengabe hobetu zan. A108a ordezkoa izan zan, eta 1957ko Parisko Motor Erakusketan erakutsi zan lehen aldiz. Auto berriak Renault Dauphineko 845 cc-ko motorra eukan, baina geroago Dauphine Gordiniko 998 cc-ko unitateak irabaziko zuen.
Alpine A110
1970. urtean, Alpine A110 kotxearengaitik, mundu mailan fama asko euki eben, kotxearen estetikaz aparte, Rally etan euki eban konpetibitatearengaitik ere. Hala ere, 2014. urtean, Renault Alpinen kontrol guztia hartu eben, A110 en prototipo barri bat “A110 berria” deitutakoa ataratzen. A110a bizkarrezurreko txasis baten inguruan eraiki zan, zeinari mekanikak lotu zitzaizkion eta gorputz izugarri arina zuen. Estrenatu zanean, A110 motorra 1.108cc-ko motor batek bultzatu zuen, baina geroago 1.255cc-ra hobetu zen, gero 1.565cc-ra, 1.605cc-ra eta, azkenik, 1.647cc-rako hobekuntzak euki eben. 1967tik aurrera, Alpinek ekoitzitako auto guztiek Alpine-Renault izena izango zuten. Kirol-auto honek arrakasta handia rallyetan euki eben 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970eko hamarkadaren hasieran, tartean 1-2-3ko historikoa 1971ko Montecarloko Rallyan. Bere lorpenik handiena 1973ko Munduko Rally Txapelketa irabaztea izan zen, Alpine izena automobilismoaren historian etengabe txertatua izango zela ziurtatuz.
Alpine GTA
Alpine GTAk 1985ean debutatu egin zuen. Erresuma Batuan Renault GTA bezala ezagutzen zan. Alpine turismo handietan zentratzen zan, eta A310aren aurpegi hutsa zirudien arren, hau gainditze esanguratsua zen. Range-topping V6 Turboa 200hp garatu eban eta 150mph abiadura handiagoa eskaini zuen.
Alpine A610
1990ean, A610a Alpine familian sartu egin zan, 3.0 litroko V6 motorrarekin. Orain faroak agertzen ziran, eta garai hartako arerio sendoagoekin konparatzen zan arren, ez zuen kalitate ikaragarririk eskaintzen eraikuntzarako, eta 1995ean behera egin zuen.
Alpine A110-50
Alpinen 50. urtea ospatzeko, Renaultek A110-50 kontzeptu txundigarria azalduz 2012an. A110-50ean ikatzezko gorputz bat eta urdinezko itzal bat agertu ziran, garai bateko Alpetar urdin kotxe ospetsua gogoratzen. Megane sariaren plataforma erabiliz eraiki zan eta 21 hazbeteko gurpilak, Sachs motelgailuak eta disko-balazta erraldoiak zituen. Atzo Alpineei egindako keinu batean, A110-50ak ez zuen inolako segurtasun-laguntzarik, ABS eta trakzio-kontrolik.
Alpine A110 Legende GT
A110 estandarrean oinarrituta, Legende GTk 18 hazbeteko diametroa duten aleazioak ditu, anbar larruzko tapizeria, karbono eta kobrezko barne-ebaketa, eta aukerako ekipaje multzo bat. Alpine A110 Legende GT kotxearen 400 eredu saldu dira mundu osoan zehar.
Aurrekariak
Formulako 1eko bi monoplaza egin zituen aurretik: hirurogeiko hamarkadan A350 eta hirurogeita hamarreko hamarkadan A500, baina hauekin ez ziren inoiz lehiatu. Azken hau Renault 1 Formulan sartu aurreko probetarako erabili zen, bere turbo.2 motor monoplaza iraultzailearekin.
Jatorria
Artikulu nagusia: «Renault 1 Formulan»
2020ko irailean, Renaultek «Alpine» izena formula 1en erabiltzea erabaki zuen, Renaulten, Frantziar empresaren ondoko enpresa «Automobilak Alpine» izenekoa komerzializatzeko Renaulten izenaren eskubideak erosten, «Alpine F1 Team» bihurtuz, eta bost urte ondoren, «Renault F1 Team» amaiera emanez.
Les Vigneaux
Les Vigneaux Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Calopteryx haemorrhoidalis
Calopteryx haemorrhoidalis Calopterygidae familiako odonatua da, Europako hegoaldean bizi dena.
Milford (Nebraska)
Milford Nebraskako hiri bat da. Seward konderrian kokatua dago. 2010ean 2,090 biztanle zituen, 2.02 kilometro koadrotan banatuta.
Calopteryx haemorrhoidalis
Deskribapena
45-48 mmko luzera izaten du. Arraren gorputza gorri-purpura distiratsua edo kobre-kolorekoa izaten da. Abdomeneko azken segmentuetako azpialdea arrosa kolorekoa, hortik izena, eta oso hegal ilunak dauzkate. Emeen hegalak argiagoak dira, marroiak, zerrenda ilunago batekin muturrean.
Les Vigneaux
Biztanleria
2007an Les Vigneaux udalerrian erroldatutako biztanleak 468 ziren. Familiak 199 ziren, horien artean 57 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 389 etxebizitza zeuden, 206 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 168 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 252 etxeak ziren eta 135 apartamentuak ziren. 206 etxebizitza nagusietatik 135 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 66 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 94 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 94 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 307 ziren, horien artean 252 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 252 pertsona aktiboetatik 235 lanean zeuden (119 gizon eta 116 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Vigneaux udalerrian 212 unitate fiskal zeuden, 494 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.037 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 2 zurginak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Les Vigneaux udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 75 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alpine F1 Team
2021
Urtarrilaren 11an, Laurent Rossi, leheneko Renault taldeko estrategia eta negozio garapeneko zuzendaria, taldearen zuzendari orokorra bihurtu zan, Cyril Abiteboulek Renault uzten eban bitartean. Urtarrilaren 17an, Davide Briviok, Suzuki MotoGP ko ex-zuzendaria, ordezkatuko eban kirol-zuzendari moduan. Denboraldi honetan handicap-sistema bat ezarri zen monoplazen aerodinamiken sistemarako. Azken Eraikitzaileen txapelketan hoberen takdeak denbora gitxiago jasoko eben haize-tunelean eta CFDn, okerren sailkatutako taldeek baino.
2021eko martxoaren 2an A521 aurkeztu zan, 2020ko txapelketan korritu zuen Renault R.S.20aren eboluzinoa. A521 modeloaren izena Alpine A500 prototipoa aipatzen du, Renaultek 1 Formulan debutatzen egin aurretik turboelikatutako motor batekin probak egiteko pistan jarri zena 1977 urtean. Taldearen presentazioan, Luca De Meo "Epe luzerako 1 Formulan gaude. Eta irabazteko gaude hemen. Onenak izateko behar diren baliabide guztiak erabiliko ditugu. Goazen, urdina " esan eban.
Denboraldiko hamaikagarren lasterketan, Esteban Oconek Alpinen lehen garaipena lortu zuen F1ean, eta bere lehen garaipen pertsonala lortu zuen 2021eko abustuaren 1an, Hungariako Sari Nagusian. Esteban Ocon F1ean irabazi zuen 111. gidaria izan arren,  bere arrakasta % 100eko frantziar lehena izaten da (pilotua, taldea eta motorra Frantziarra) Alain Prostetik 1983ko Austriako Sari Nagusian.  Renaultek F1eko lasterketa bat irabazi zuen azkenengo aldia Fernando Alonsok 2008ko Japoniako Sari Nagusia irabazi zuenean izan zan.
Alonsok, berriz, denboraldiko emaitzarik onena ere lortu zuen laugarren amaitzean.9 - 10 - Puntuetan hainbat lasterketa egin ondoren, Alpine podiumera itzuli zen Alonsoren eskutik Qatarreko Sari Nagusian, hirugarren postuan. Alpinek, 2021ean 1 Formulan egin zuen lehenengo denboraldian, bostgarrena amaitu eben eraikitzaileen txapelketan, 155 punturekin, McLarenen atzetik (275 puntu), eta Alpha Tauriren aurretik (142 puntu).
2022
2022ko denboraldian, Alpine F1 taldeko zuzendari nagusia Laurent Rossik kudeaketa-taldea berregituratu egiten dau, Enstone eta Viry-Châtillon egoitzetan oinarrituta. Marcin Budkowski zuzendari ejekutiboa eta Alain Prost, presidente ez ejekutiboa, kargua uzten dute. Otmar Szafnauer estatubatuarrak Davide Brivio ordezkatzen du, eta Bruno Famin izendatuko dute Viry-Châtillon lantegiko zuzendari ejekutiboa. Pat Fry Zuzendari teknikoa izendatzen dute, Matthew Harman Zuzendari Teknikoa ere, eta Davide Brivio Lehiaketa Proiektuen Zuzendaria. Zhou Guanyu erreserbako gidariaren ordez, Oscar Piastri Australiarra arituko da, 2 Formulako txapelduna Prema Racingekin eta Alpine Akademiako kidea.
Arau tekniko barriekin aldaketa asko sartzen dira: alboetako deflektoreak kentzen dira, muturra sinplifikatzen da eta atzeko aleroia zabaltzen da. Autoen karga aerodinamikoaren galera laburtzeko, arau berriak lurzoru-efektuaren bidez sortutako karga aerodinamikoaren proportzio handiagoa azpimarratzen da. Horretarako, hondo lauaren ordez Venturi tunel luze jartzen dira, hegazkin-hegal alderantzikatuaren formakoak, pontoien parean. Aire-fluxua monoplazaren eta pistaren arteko gunerik estuenean konprimitzen da, autoaren azpian hutsune bat sortuz. Aire-fluxua bizkortu egiten da eremu horretatik irten danean, eta gehiegizko presioa sortzen da difusorearen gainetik. Bi fenomeno horiek zurrupatze-efektu bat eragiten dute, autoa lurrean mantentzen laguntzen duena eta aldi berean aire zikinaren fluxua murrizten duena. Gainera, kotxearen masa 25 kg handitzen da segurtasun-elementu berriak gehituta eta 18 hatzkada neumatiko berrien ondorioz. Motorraren garapena hiru urtez izoztu egin zan. 2022ko otsailean, Alpinek indarrak batu eban BWTrekin eta bere izen komertziala BWT Alpine F1 Team-era aldatzen da. Denboraldi berri honetarako, Laurent Rossik adierazi du talde frantziarraren aukeraketa motorraren errendimenduan zentratzea izan zela, fidagarritasunean baino gehiago. Motorrak turboa eta konpresorea bereizita edukitzearen berezitasuna du. Gainera, Alpine potentzia unitate berria aurrekoa baino arinagoa da eta tenperatura eta presio tarte handiago batean funtzionatzeko gai da. Taldeak 100 lasterketako plan bat ezarri zuen eraikitzaileen munduko txapeldunaren titulua lortzeko borrokatu aurretik.
2023
2022ko abuztuaren 1ean, Fernando Alonsok Alpine utziko ebala eta Aston Martin F1 Team taldeara joango zuela iragarri zuen 2023rako. Hurrengo egunean, Oscar Piastri, erreserbako gidaria, Fernando Alonsori ordezkatuko zuela adierazi zuen zuzendaritza batzordeak, baina ordu batzuk geroago, Piastrik gezurtatu egin zuen 2023rako Alpine taldearekin konpromisoa hartu ebala. Kontua kontratuen aitorpenerako batzordea bidali zan, eta honek aste batzuk geroago, Australiako gidaria taldeatik alde egin zuen McLarenera joateko. 2022ko urriaren 8an, Frantziako taldeak ofizial egin zuen Pierre Gasly gidari frantziarra, AlphaTauritik zetorrena, 2023tik aurrera Alonsoren lekua hartuko zuela.
Gidari Akademia
2001eko apirilean, Flavio Briatore eta Bruno Michel “Renault Driver Development” programa atera eben. Programa honen helburua talentu gazteak antzematea automobilismoaren hainbat kategoriatan, lehiaketarik gorenera eramateko zan. Behin identifikatuta, Renault arduratzen da haien garapenera hobekien egokitzen den kategorian inskribatzeaz, hala nola GP2 Series (orain 2 Formula), F3 Euroseries (orain 3 Formula) edo World Series by Renault. Emaitzak lortzeko eskatzen zaie, eta denboraldi amaierako ebaluazioa egiten da, pistan lortutako emaitzaz aparte, motibazioa eta profesionaltasuna ere baloratzeko. Gainera, gidari gazteek eguneroko kirol-programa bat jarraitzen dute, eta aldian-aldian kontrolatzen dituzte, haien maila eta aurrerapenak ebaluatzeko. Denboraldian zehar, entrenamendu espezifiko eta indibidualizatua jasotzen dute Johnson Giza Errendimenduko Zentroan, Enstoneko talde frantziarraren instalazioetan kokatutako gimnasioan.
2016an, Renault F1era itzuli zenean fabrikatzaile gisa moduan, Renault Sport akademia bihurtu zen. 2021ean, Alpine Akademia izena hartu zuen. Programa honetan 1 Formulan lehiatu daben gidariek parte hartu dabe, hala nola Robert Kubica poloniarrak, Lucas di Grassi brasildarrak, Heikki Kovalainen finlandiarrak, Romain Grosjean frantziarrak, Charles Picek, Esteban Oconek, Zhou Guanyu txinatarrak eta Oscar Piastri australiarrak.
2022ko martxoan, Alpine Academiak “Alpine Affiliate” programa abiarazi zuen, automobilismoan ibilbidea hasten duten gidari oparoenei laguntzeko eta garatzeko. Kideei ematen zaien laguntza profesionalaz gain, programak aukera ematen die afiliatuei ekipoaren instalazioak Enstonen erabiltzeko. Julian Rousek eta Davide Briviok gainbegiratzen dute programa. 2022ko maiatzetik, Alice Powell britainiarra Alpinen Akademiako talentuak identifikatzeko eta garatzeko mentore lanetan ari da.
Monoplazak
Hurrengo galeriak Alpinek 2021ean Formula 1ean erabilitako monoplazaren modeloa erakusten ditu.
Egiptoera demotikoa
Demotikoa (grekotik: δημοτικός dēmotikós, «herrikoia») adjektibo bat da, egiptoerari dagokionez bi kontzeptu izendatzeko erabiltzen dena:
Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademia
Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademia (gaztelaniaz Academia Vasca de Policía y Emergencias) 1982 urtean Euskal Autonomia Erkidegoko poliziak, suhiltzailea eta larrialdietako teknikariak hezitzeko Eusko Jaurlaritzaren erakunde autonomiaduna da. Segurtasun Sailaren agindupean dago.
Egoitza Arkautin (Gasteiz, Araba) kokatzen da. Bertan ertzainak, udaltzainak, suhiltzaileak eta babes zibileko teknikariak hezitzen dira. 2010era arte Ertzaintzaren 23 promozio atera ziren.
Hasieran batean polizia ikastegia besterik ez zen eta izena Euskadiko Ertzaingoaren Ikastegia izan zen. Ondoren, urte askoz Euskal Herriko Polizia Ikastegia izena izan zuen, IX. legealdira arte.
Chatra barrutia
Chatra barrutia Indiako barruti bat da, North Chotanagpur dibisioan, Jharkhand estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Trichiurus russelli
Trichiurus russelli Trichiurus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Ptolomeo V.a
Ptolomeo V.a Epifanes (k.a. 210-181), Egiptoko errege izan zen 14 urtetatik.
Ptolomeo V.aren zigilua:
Clivio
Clivio Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cliviok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Poloniako Rallya
Poloniako Rallya, Rajd Polski, Norvegian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1921ean sortu zen, eta 2005etik Mikołajki hiria eta Varmia-Mazuria voivoderriko lurrezko bideetan barna burutzen da.
Terenci Moix
Ramón Moix i Messeguer edo Terenci Moix (Bartzelona, Katalunia, 1942ko urtarrilaren 5a - 2003ko apirilaren 2a) idazlea izan zen. Gaztelaniaz zein katalunieraz idatzi zuen, eta haren lanik nabarmenenetakoak izan ziren No digas que fue un sueño, El sueño de Alejandría eta El sexe dels ángels.
Enfisemak jota hil zen, erretzaile handia baitzen.
Gaku Harada
Gaku Harada (原田 岳, 1998ko maiatzaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos.
Miller (Nebraska)
Miller Nebraskako herri bat da. Buffalo konderrian kokatua dago. 2010ean 136 biztanle zituen, 0.98 kilometro koadrotan banatuta.
Cyclopharynx schwetzi
Cyclopharynx schwetzi Cyclopharynx generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Cynotilapia afra
Cynotilapia afra Cynotilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Skype
Skype (orokorrean ahoskatua; jatorrizko hizkuntzaz, estonieraz, ), Internet bidez deiak egitea ahalbidetzen duen softwarea da. Bat-bateko mezuak, bideokonferentziak edota fitxategiak trukatzeko aukera ere ematen du aplikazioak. Ahti Heinla, Priit Kasesalu eta Jaan Tallinn estoniarrek 2003an sortu zuten zerbitzua. Bere garaian, Kazaa software aplikazioa ere bultzatu zuten. Halere, Skype Group delako taldeak suediar eta daniar sustraiak ere baditu, Niklas Zennström eta Janus Friis enpresariek ere parte hartzen dutelako. Enpresaren egoitza nagusia Luxenburgon dagoen arren, Skypek bulego gehiago ditu Londres, Stockholm, Tallinn, Tartu, Praga eta San Jose (Kalifornia) hirietan.
Zerbitzuaren ezaugarri nagusietako bat da erabiltzaileek doan egin dezaketela berba euren artean, betiere, Skype aplikazioa erabiltzen badute. Bestalde, YY SkypeOut izeneko ezaugarria ere badu Skypek eta telefono arruntetara zein telefono mugikorretara deitzea ahalbidetzen du. Kasu horretan, ordaindu egin behar izaten da: prezioa desberdina da, herrialdearen arabera. SkypeIn aukerarekin, ordea, posible da telefono batetik ordenagailu batera dei egitea. Aplikazioak eskaintzen dituen aukeren artean doako ahots-mezuak lagatzea dago.
2005ean, eBay etxeak enpresa erosi zuen, 2.600 milioi dolarren truke.
Deskribapen orokorra
Skype duen edozein erabiltzailerekin testu bidez, ahots edo bideo-txat bidez komunika daiteke, doan eta edonondik. Horrez gain, kostu baxuko deiak egin daitezke, bai mugikorretara, bai ordenagailuetara.
Kardaxoven eskala
Kardaxoven eskala zibilizazio baten eboluzio-maila neurtzeko erabiltzen den metodo bat da. 1964ean proposatu zuen Nikolai Kardaxov astrofisikari errusiarrak. Zibilizazio batek bere inguruneko energia aprobetxatzeko duen gaitasunean oinarritzen da metodoa, hiru maila ezberdin daude: I, II eta III. mailak. Era esponentzialean handitzen diren maila horiek datuak ere ematen dizkigute aztertzen ari garen zibilizazioak bere inguruneko espazioan egin duen kolonizazioari buruz. Jarraian maila bakoitzeko zibilizazioek eduki beharko lituzketen ezaugarriak:
Energiaren erabilera
Aipatu ditugun maila guztietako zibilizazioak, gaur arte, hipotesi hutsak dira, hala ere, SETIko zientzialariek Kardaxoven eredua erabiltzen dute. Aipatzekoa da, zientzia fikzioan eta etorkizunari loturiko gai literarioetan ere neurri hauek erabiltzen direla.
Gizadiaren egoera
Michio Kaku fisikari teorikoak gizakiok I. mailara iristeko 100-200 urte gehiago beharko ditugula esaten du, II. mailara iristeko milaka urte batzuk eta III. mailara hurbiltzeko, 100 000 urtetik milioi bat urte bitarte.
Gaur egun, gizadia edo gure zibilizazioa I. mailara ez da inolaz ere iristen, ez delako Lur planetak eskaintzen duen energiaren osotasuna erabiltzeko gai. Gauzak horrela, gizadiak gaur egun duen mailari 0 maila deitzen zaio. Kardaxovek bere proposamenean mailen arteko azpimailarik aurkeztu ez zuen arren, Carl Saganek erraz ezarri zitezkeela adierazi zuen, aurretik eman ditugun zenbakiak interpolatzen eta estrapolatzen. 1973an, Saganek gizakiaren maila 0,7koa zela kalkulatu zuen, hau da, Kardaxoven eskalari begiratu ezkero, 0 eta 1 mailen artean kokatu daiteke.
Saganek jarraian ageri den formula erabili zuen:
2012an, mundu mailako energia-kontsumoak 553 exajuole-ko zifra (553×1018 J = 153,611 TWh) ordezkatzen zuten, gutxi gorabehera, 17,54 TW-eko energia kontsumoa dugu hau (Saganen Kardaxov Eskalan 0,724).