cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lehen Berberiar Gerra
Lehen saiakera diplomatikoak
Harrapatutako marinelen gutun eta lekukotza batzuek, euren gatibualdia, esklabotza mota bat bezala deskribatzen dute. Hala ere, presoak aberastu eta esklabo estatusa baino handiagoa lor zezaketen. James Leander Cathcart bezala, esklabo kristau batek Aljerian lor zezakeen mailarik gorenera igo zena, beyaren (gobernadorearen) aholkulari bihurtuz. Hala ere, gatibu gehienak Berberiako piraten zerbitzura lan behartuak egitera behartuak izan ziren, gaixotzea zekarren muturreko baldintzetan.
1786ko martxoan, Thomas Jefferson eta John Adams Londresera joan ziren Sidi Haji Abdrahaman enbaxadorearekin (edo Sidi Haji Abdul Rahman Adja) negoziatzeko. "Minik eman ez zieten nazioei gerra egiteko arrazoiari buruz" galdetu zutenean, enbaxadoreak erantzun zuen  :
Ordaindu ala eraso
Jeffersonek John Jay Kanpo Arazoetako idazkariari eman zion elkarrizketaren berri, eta hark enbaxadorearen iruzkinak eta Kongresuari egindako eskaintza aurkeztu zituen. Jeffersonek argudiatu zuen zergak ordaintzeak eraso gehiago bultzatuko zituela. John Adams Jeffersonekin ados egon zen arren, uste zuen egoerak zergak ordaintzera behartzen zituela Estatu Batuak, harik eta armada egoki bat eraiki arte. Estatu Batuek gerra nekagarria egin berri zuten, eta horrek zor handia ekarri zien. Indar federalistek eta antifederalistek herrialdearen beharrei eta zerga-kargari buruz eztabaidatu zuten. Jeffersonen aurkako demokrata errepublikanoek herrialdearen etorkizuna mendebalderanzko hedapenean zegoela uste zuten, eta merkataritza atlantikoak dirua eta energiak desbideratzeko mehatxua egiten zuen, Mundu Zaharreko gerretan gastatzeko. Estatu Batuek Aljerren erreskatea ordaindu zuten eta urteko milioi bat dolar ordaintzen jarraitu zuten hurrengo 15 urteetan, ontzi estatubatuarren nabigazioa eta bahituen itzulera ziurtatzeko. Diru hori AEBetako gobernuak 1800. urtean zituen diru-sarreren ia % 10 zen.
Jeffersonek ordainketa etetearen alde egiten jarraitu zuen, George Washingtonek eta beste batzuek lagunduta. 1794an Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armada martxan jarri zenean eta itsasoetan su potentziala handitu zenean, gero eta nabarmenagoa egin zen Estatu Batuek zerga ordaintzeari uko egin ziezaioketela, ordaintzeko ohiturak atzera bueltatzea zaila zirudien arren.
Gerra deklarazioa eta itsas-blokeoa
1801ean Jeffersonek kargua hartu baino lehen, Kongresuak, besteak beste, sei fragata hornitu zituen, "AEBetako presidenteak berak gobernatu eta agindu beharko dituenak". Europako potentziek Estatu Batuei gerra deklaratzen badiete, ontzi horiek "gure merkataritza babestu eta lotsagabekeria zigortu beharko lukete, euren ontziak hondoratuz, errez edo suntsituz, aurkitzen dituztenean". 1801ean Jeffersonek kargua hartu zuenean, Yusuf Karamanlik, Tripoliko bajak, 225.000$ eskatu zizkion. Bere irizpideak praktikan jarriz, Jeffersonek eskaerari uko egin zion. Ondorioz, 1801eko maiatzaren 10ean, bajak gerra deklaratu zien Estatu Batuei, ez idatzizko dokumentu formalen bidez, baizik eta banderaren masta Ameriketako Estatu Batuetako kontsulatuaren aurrean mozteko zuen ohiko moduan. Aljerrek eta Tunisiak ez zioten jarraitu Tripoliko aliatuari.
Tripolik Estatu Batuei gerra deklaratu ziela jakin aurretik, Jeffersonek eskuadroi txiki bat bidali zuen, hiru fragataz eta goleta batez osatua, Richard Dale komodoroaren agindupean. Berberiako botereekin bakea lortzen saiatzeko gutunak eta opariak zeramatzan. Hala ere, gerra deklaratu izan balute, Dalek "AEBetako itsasontziak eta herritarrak erasoetatik babesteko" agindua zuen. Hala ere, Jeffersonek azpimarratu zuenez, "Konstituzioak ez zuen defentsa-jardueratik haratago joateko baimenik, Kongresuaren baimenik gabe". Kongresuak gerra adierazpen formalik inoiz bozkatu ez zuen arren, presidenteari baimena eman zion AEBetako flotak Tripoliko Patxaren ontzi eta ondasun guztiak bereganatzeko. Estatubatuar eskuadroia Rudolf Cederströmek zuzendutako suediar ontziteria batera batu zen Tripoliren blokeoan. Suediarrak tripolitarrekin gerran zeuden 1800etik.
1801eko maiatzaren 31n, Edward Preble komodoro Mesinara joan zen, Siziliara, Fernando IV.a Napolikoa erregearen gortera. Erresuma gerran zegoen Napoleonekin, baina Fernandok eskulana, artisauak, hornidurak, kanoiontziak, mortero-ontziak eta Mesina, Sirakusa eta Palermoko portuak eskaini zizkien estatubatuarrei. Portu hauek, Tripoliren aurkako operazioak abiarazteko erabili ziren, gotortua eta harresitua zegoen hiria, artilleria astuneko 150 piezaz babestua eta 25.000 soldaduz hornitua, hamar kanoiko hamar bergantineko flota bat izateaz gain, zortzi kanoiko bi goleta, bi galera handi eta hemeretzi kanoi-ontzi ere bazituelarik.
1801eko abuztuaren 1ean, Enterprise goletak (Andrew Sterret tenienteak gidatua) Tripoli itsasontzia harrapatu zuen, hamalau kanoikoa.
1802an, Jeffersonek piratekin harremanak izateko egindako eskaerari erantzunez, Kongresuak "Estatu Batuetako merkataritza eta marinelak tripolitar erasoen aurka babesteko legea" onartu zuen, eta Presidenteari baimena eman zion "... beharrezko iritzitako Estatu Batuetako ontzi armatuak erabiltzeko... Ozeano Atlantikoan, Mediterraneoan eta mareetan horien merkataritza eta marinelak eraginkortasunez babesteko". Legeak, AEBetako ontziei, Tripoliko Beiaren ontziaren ontziak harrapatzeko baimena ematen zien, baita euren jabetzak ere, portura iristen ziren belaontzi guztien artean banatzeko.
Estatu Batuetako Itsas Armada ez zen itsasoan desafiatua izan, eta Jeffersonek, indar militarra handitzen eta armadako itsasontzi onenak eskualdean hedatzen jarraitu zuen 1802an: Argus, Chesapeake, Constellation, Constitution, Enterprise, Intrepid, Philadelphia eta Syren izan ziren gerran zehar, Preble komandantearen agindupean. 1803an, Preblek, berberiar portuen blokeoa ezarri eta mantendu zuen, eta berberiar herrialdeetako floten aurkako erasoak egin zituen.
Guduak
1803ko urrian, Tripoliko flotak osorik harrapatu zuen USS Philadelphia, fragata Tripoliko portua patruilatzen ari zela, arrezife batean trabatu ondoren. Estatubatuarrek ontzia itsasertzeko baterien eta Tripoliko itsasontzien supean zeudenean berriz itsasoratzeko egin zituzten ahaleginek huts egin zuten. Ontzia, William Bainbridge kapitaina, eta ofizial guztiak eta tripulazioa bahitu egin zituzten. Philadelphia estatubatuarren aurkako bateria gisa jarri zuten portuan.
1804ko otsailaren 16ko gauean, Stephen Decatur tenienteak estatubatuar itsas infanteen destakamendu txiki bat zuzendu zuen USS Intrepid izeneko itsasontzi tripolitar bahitu batean. Ontzi estatubatuarren laguntzarekin, marinelek Philadelphiari su eman zioten, etsaiak erabil ez zezan.
Preblek, Tripoli eraso zuen 1804ko uztailaren 14an, eraso sail batean, Intrepid erabiltzen saiatu zen eraso ausart baina arrakastarik gabeko bat barne. Eraso horretan, Richard Somers kapitainaren agindupean, bonba-ontzi bat bezala, lehergailuz betea, Tripoliko portura bidalia izateko eta etsaien flota suntsitzeko. Hala ere, Intrepid, etsaiaren tiroek suntsitua izan zen, bere helburua lortu baino lehen, Somers eta bere tripulazio guztia hilez.
Gerrako inflexio-puntua Dernako gudua izan zen (1805eko apirila-maiatza). William Eaton, jeneral titulua erabili zuen armadako kapitain ohia eta AEBetako Itsas Armadako lehen tenientea, Presley O'Bannonek, zortzi marinel estatubatuarrek eta Kretako bostehun mertzenario greziar, arabiar eta berbereak gidatu zituen Alexandriako basamortuan zehar, Egipton, Derna hiria harrapatzeko. Hau izan zen Estatu Batuetako bandera garaipen batean altxatu zen lehen aldia. Ekintza Marinen Ereserkiaren lerro batean ospatzen da: "Tripoliko kostaldetik". Hiriaren harrapaketak, AEBetako negoziatzaileei, bahituen itzulera eta gerraren amaiera ziurtatzeko eragina eman zien.
Bake-ituna eta ondorioak
Blokeoaz eta sarekadez nekatuta, eta, orain, Tripolin etengabeko aurrerapenaren mehatxupean eta Hamet Karamanli bere anaia nagusia gobernari bezala berrezartzeko asmoz, Yusuf Karamanlik, liskarrak amaitu zituen hitzarmen bat sinatu zuen 1805eko ekainak 10ean. Itunaren 2. artikuluak honela dio :
Preso estatubatuarrengatik 60.000 dolarreko erreskate bat ordaintzea onartzean, Jeffersonen gobernuak zerga ordaintzearen eta erreskate bat ordaintzearen arteko bereizketa bat ezarri zuen. Une horretan, batzuek, esklabotzatik libratuz marinelak erostea, gerra amaitzeko truke justua zela argudiatu zuten. William Eaton, ordea, minduta egon zen bere bizitza osoan zehar, bere ahaleginak Estatu Batuetako Estatu Departamentuko mezulari estatubatuarrak, Tobias Lear diplomatikoak, alferrik galdu zituela sentituz. Eatonek eta beste batzuek, Dernaren harrapaketa, preso estatubatuar guztien askapena lortzeko truke txanpon bezala erabili behar izan zela sentitu zuten, erreskate bat ordaindu behar izan gabe. Gainera, Eatonek uste zuen Estatu Batuen ohorea arriskuan zegoela Hamet Karamanli utzi zuenean, Tripoliko buruzagi bezala berrezarri ondoren. Oro har, Eatonen kexak ez ziren entzun, batez ere arreta nazioarteko harreman tirabiratsuetara zuzendu zenean, azkenean AEBetako Itsas Armadaren erretiratzea ekarriko zutenak.
Berberiako Lehen Gerra onuragarria izan zen Estatu Batuetako komando militarraren eta gerra mekanismoaren osperako, ordura arte gutxi frogatua izan zena. Berberiako Lehen Gerrak frogatu zuen Estatu Batuek etxetik urrun gerra bat egin zezaketela, eta Estatu Batuetako indarrek elkarrekin borroka egiteko kohesioa zutela estatubatuar gisa, georgiar, newyorktar eta abarren ordez.
Hala ere, Berberiako pirateriaren berehalako arazoa ez zegoen erabat konponduta. 1807an, Aljerrek berriro bahitu zituen itsasontzi eta marinel estatubatuarrak. 1812ko Gerraren aurrekoek distraituta, Estatu Batuak 1815 arte ezin izan zioten probokazioari erantzun, Bigarren Berberiar Gerrarekin, non William Bainbridge eta Stephen Decatur komodoroen itsas garaipenek, AEBen zerga ordainketa guztiak amaitu zituzten itun berriak sortu zituzten.
Fort-de-France
Fort-de-France (frantsesez ahoskatua) Frantziar Karibeko itsasoz haraindiko Martinika lurraldeko hiriburua da. Halaber, Karibeko hiririk garrantzitsuenetakoa da. Esportazio nagusiak azukrea, fruta eta kakaoa dira.
Hiria Fort-de-France - Aimé Césaire aireportuak zerbitzatzen du.
Sausseuzemare-en-Caux
Sausseuzemare-en-Caux Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Cewice udalerria
Cewice Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lębork barrutian kokatuta. 187,61 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7522 biztanle zituen.
Sausseuzemare-en-Caux
Biztanleria
2007an Sausseuzemare-en-Caux udalerrian erroldatutako biztanleak 403 ziren. Familiak 154 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 174 etxebizitza zeuden, 153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 166etxeak ziren. 153 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 93 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 261 ziren, horien artean 191 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 191 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (105 gizon eta 75 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sausseuzemare-en-Caux udalerrian 154 unitate fiskal zeuden, 418,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.104 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Primelles
Primelles Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Primelles udalerrian erroldatutako biztanleak 262 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 146 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 143etxeak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (62 gizon eta 49 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Primelles udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 257,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.036 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Primelles udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 990 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Éméville
Éméville Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éméville udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 123 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 123etxeak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 80 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 139 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 139 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (73 gizon eta 60 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Éméville udalerrian 107 unitate fiskal zeuden, 292 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.624 euro zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aziar
Aziar (أزيار‬; ) Agadir-Ida-Ou-Tanane prefekturan dagoen herria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. Agadirretik 95 kilometrora dago, errepidez. 2014ko zentsoaren arabera 3.922 biztanle zituen.
Andrena virginiana
Andrena virginiana erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Ouled Naïl mendiak
Ouled Naïl mendiak (سلسلة جبال أولاد نايل, Monts des Ouled Naïl) Aljeriako mendikatea da, Laghouat, M'Sila eta Djelfa probintziak zeharkatzen dituena. Saharako Atlasaren ekialdea hartzen du. Mendirik garaiena Djebel el-Azreg da (1.491 metro).
Hamlin (Maine)
Hamlin Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Skaneateles (New York)
Skaneateles  New York estatuko herri bat da. Onondaga konderrian kokatua dago. 2010ean 2,450 biztanle zituen, 3.66 kilometro koadrotan banatuta.
Legio I Macriana liberatrix
Legio prima Macriana liberatrix (Makroren Lehen Legio Askatzailea) 68. urtean Luzio Klodio Makrok sortutako erromatar legio bat izan zen. Bere asmoa Legio III Augustarekin batera Galba babestea zen. Lau enperadoreen urtean desegin zuten.
Eirenis kermanensis
Eirenis kermanensis Eirenis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Pedro Axular
Pedro Axular edo Pedro Agerre Axular —jaiotzako izen-deiturak Pedro Agerre Azpilkueta zituen, baina bere jaiotetxeari hartutako Axular ezizenaz ere ezaguna da — (Axular baserria, Urdazubi, 1556 - Sara, 1644ko apirilaren 8a), apaiza izan zen. Inoizko euskal idazle handienetakoa da eta hark idatzitako Gero liburua euskal literaturako lan nagusietakoa dugu, euskara batua zehazteko balio ere izan duena , haren obra hartan erabilitako lapurtera klasikoan oinarriturik.
Goitizenaren ahoskera eta idazkera
Haren goitizena gaur egun Axular ahoskatzen dute inguru hartako euskaldunek. Hala ere, Atsular idazkerarekin agertu izan zen XX. mendearen erdialdeko zenbait euskal testutan, Euskal Herriko iparraldeko idazle batzuk x letra erabiltzen zutelakoan gaurko ts digramaren soinua adierazteko. Aitzitik, Pedro Axularrek berak Geron ts erabiltzen zuen gaur egiten dugun bezala eta, 1970etik aurrera, Axular da testu mota guztietan ikusten den grafia bakarra, bai euskaraz, bai gaztelaniaz, bai frantsesez.
Bizitza
Jaiotzez nafarra, goitizena bere jaiotzezko Axular baserritik datorkio, Lapurdirekin mugan dagoen Urdazubikoa. Herri horrek Zugarramurdi, Ainhoa eta Sararekin batera, Xareta izeneko eskualde naturala osatzen du.
Iruñean ikasi zuen lehenengo eta, Lleidatik igaro ondoren, Frantzia aldeko Tarbesen (Bigorra) egin zen apaiz 1596an. Salamancan ere ikasi bide zuen. Ondoren, Donibane Lohizunera jo zuen. Berak idatzitakoek eta Sarako herriaren gogoan gordetakoek hori ematen dute aditzera. 1600ean, Sarako parrokiako erretoretza eskuratu zioten, Bertrand Etxauz Baionako apezpiku baigorriarrak lagunduta, eta hantxe bizi izan zen, hil arte. Han idatzi zuen Pedro Axularrek Gero liburua, eta han gorpuztu zen herri gogoak gorde duen Axularren irudi ia mitikoa: Pedro Axular, kristau jakituriaren eredu, Salamancan eta deabruaren eskolan ikasi ondoren deabrua garaitu zuen apaiza da.
Idazle, sermolari eta hiztun oparoa zen. Horregatik izango zuen horrenbeste eragin eta itzal sasoi hartako eta geroagoko euskal idazleen artean. Haren luma trebeak dotorezia ordu arte ezezaguna erantsi zion euskarari. Esaldi luze eta korapilatsu samarrak ditu batzuetan, laburrak eta trinkoak bestetan, baina mezu ulergarria eta garbia emango digu beti.
Gero
Euskal literaturaren historian lehen prosazko liburu original argitaratua da. Joannes Leizarragaren itzulpena eta 2004an aurkitu ziren Lazarragaren testu laburrak alde batera utzirik, Gero dugu euskarazko lehen liburu mardula. Euskal idazle klasikoek, Iparraldekoek nahiz Hegoaldekoek, euskal maisulantzat goraipatu zuten, eta denbora luzez euskara jasoaren eredu izan da. XIX. mendean Pedro Antonio Añibarrok, liburua ia osorik Bizkaiko euskarara itzuli zuen; beraz, Pedro Axularren ospeak bizkaierazko literaturan ere eragina izan zuen.
Pedro Axular hil baino urtebete lehenago inprimatu zen Gero, 1643an. Inongo mistikarik gabe, irakurlearen jokabidea aldarazi nahi du: kristauari zeinen arriskutsu izan dakiokeen arimaren zereginei berehala ez atxikitzea, erlijioarekiko betebeharrak biharko uztea, beti «gerotik gerora luzamendutan ibiltzea». Liburuaren gai nagusia «Gero dioenak bego dio» atsotitzak laburtzen du; hori ez da izan, noski, kritikoek maisulantzat hartzeko arrazoia, Pedro Axularren estilo bizi eta aldi berean landua baizik.
Sinonimia eta esanahi bereko perpaus molde desberdinen ugaritasuna erabiltzen ditu liburuan, herri mintzairaz, bertako ideiak ahalik eta euskaldun gehienek uler ditzaten eta argudioak sendotzeko autore klasikoen eta testu sakratuen aipuak tartekatzen ditu. Harexen harira, nabaria da latinezko aipuak euskaratzean erakusten duen sena eta dotorezia.
Pedro Axularren liburuaren izenburu osoak ez du liburu horretan lantzen den gaiaz zalantza izpirik uzten. Erlijio liburu edo gidaliburuak, erlijio betekizunak geroko uzteak ekar litzakeen kalte eta zorigaitzez dihardu. Gero obra Pedro Axular hil baino urtebete lehenago eman zen argitara, 1643an hain zuzen. Idazle oparoa eta didaktikoa izaki, obrak ez du mistizismo apurrik ere erakusten, bertan du Axularrek irakurlea, bere garaiko gizaseme nahiz emakumea, eliz pulpitutik ari bailitzan. Erudizio maila handia erakusten duen autore honen inspirazio iturriak Espainiako Urrezko Mendeko idazle erlijiosoak dira nonbait (Luis Granadakoa), alabaina puntu hau ez dago garbi oraingoz. Bere kabuzko obra ala itzulpena ote zen eztabaidatu da. Halako bihurpen zuzenik egin zukeenik baztertu egin behar da, ordea, ez baita ezagutzen zordun zuzena zatekeen obrarik. Inspirazio iturriak ugari eta anizkoitzak direnik ez du halere inork ukatzen. Pasarte asko egokitze baten fruitu dira, egokituak dira, eta hor ageri da nagusien Pedro Axularren luma. Idazle trebe eta oparoa, euskal sena du beti ere abiapuntu, nahiz adierazitakoen jatorria askotan, gehienetan, erdal hizkuntza izan, latina nagusiki.
Bere garai eta inguruko jendearen izaera eta bizimodua inoiz ere baztertzen ez dituen idazlea, mende hartako euskal gizarteari buruzko erreferentziak ugari ageri dira bere obran. Lapurteraz idatzi zuen Pedro Axularrek, hizkuntza idatzian osotasunezko maila literarioa erakutsi zuen lehen euskalkian, berean, jardun zuen. Pedro Axularrekin jo zuen gaina lapurtera klasikoak, ondokoak bere obraren mende utziz, hizkuntzari dagokionez. Jende xeheak ere irakurria izan zedin idatzia zen; Pedro Axular ez da behin ere herri mintzairatik urrun ari. Garbi adierazi beharrak joskera argia eta lexiko ulergarria eskatzen ditu: molde zaharkitu batzuk izan ezik, Pedro Axularren obra guztiz ulergarri gertatzen zaio Ipar Euskal Herriko egungo irakurle euskaldunari, eta neke handiegirik gabe irakur dezakete Hego Euskal Herrikoek. Lan honetako testuen joskera Ipar Euskal Herriko ahozko tradizioak gorde duena bera da, gorabeherak gorabehera; eta sinonimoen nahiz esanahi bereko perpaus molde desberdinen ugaritasunak guztiz errazten du ulertzea.
Sei argitalpen izan ditu Gero liburuak, Julio Urkixok Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkarian eginiko argitalpenaz eta gipuzkeran, bizkaieran nahiz euskara batuan eginiko bertsioez gainera:
Pedro Axular, Herri sineskeriatik Euskal Mitologiara
Jose Dueso-k nahastuta dabilela esan genezake Pedro Axular Mikelatsekin parekatzen zutela dioenean, aldiz, bere anai Atarrabi-rekin ordezkatu zituzten aitzinagotik zetozen elezaharrak.
Sarako herritar zaharrenek Jose Migel Barandiaran etnologoari kontatu ziotenez, Pedro Axularrek jakituria guztia Deabruri zor zion. Deabruak Salamankako leize batean zuen unibertsitatean, Pedro Axular mota guztietako zientzia ilunetan lizentziatu zen. Harixe esker lortu zuen halako erudizioa eta oratoriarako etorria; hainbesterainokoa, non Sarako eliztarren oroimenean mendez mende bizirik iraun baitzuen. Ordain gisa, Deabrua haren itzalaren jabe egin zen, eta hil zen egunera arte, itzalik gabe bizi beharra sufritu behar izan zuen Pedro Axularrek.
Plaça d'Espanyako geltokia
Plaça d'Espanya edo Estació Intermodal (batzuetan Estació Intermodal-Plaça d'Espanya edo Estació Intermodal-Palma bezala ere idatzia) Palmako metroaren geltokia da, Palma Mallorcakoa udalerrian kokatuta dagoena, plaça d'Espanya eta parc de les Estacions artean hain zuzen.
Geltokia 2007ko martxoaren 1aen ireki zen, Serveis Ferroviaris de Mallorcako trenen geltoki berriaren inaugurazioarekin.
Historia
Geltokia 2007ko martxoaren 1aen inauguratu zen, Serveis Ferroviaris de Mallorcako trenari soilik.
2007ko apirilaren 25an, Palmako metroaren palma 1lineko nasak ireki zen.
2013ko martxoaren 13an, Palmako metroaren palma 2lineko nasak ireki zen.
Bannans
Bannans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bannans udalerrian erroldatutako biztanleak 348 ziren. Familiak 127 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 137 etxebizitza zeuden, 128 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 113 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 128 etxebizitza nagusietatik 107 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 199 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 199 pertsona aktiboetatik 193 lanean zeuden (109 gizon eta 84 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bannans udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 349,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.511 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Bannans udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
ESTIA
Bidarteko ESTIA Ingeniari Eskola (frantsesez ESTIA: École supérieure des technologies industrielles avancées) Bidarten egoitza duen ingeniaritza unibertsitate-eskola da.
Historia
1985ean Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbarak IDLS Eskola (Institut du logiciel et des systèmes) sortu zuen. 1995ean, Izarbel teknogunean instalatu zen Bidarten, Eskola Nagusien Batzarrean sartu eta ingeniaritza titulua emateko eskubidea lortu zuen, izen berri bat hartuz: ESTIA (École supérieure des technologies industrielles avancées). Lapurdin bertan goi mailako ikastegi bat sortzea Ipar Euskal Herritik Parisera lan bila joateko zegoen jario etengabea mozteko ekinbide bat izan zen. Hamar urtetan Antolaketa eta Informatika industrialean mila tituludun atera zituen.
Klaseak eleaniztunak dira, irakasgai gehienak frantsesez emanak dira baina titulazio bikoitzeko hitzarmenen bidez, adibidez EHUren Ingeniaritza Eskolekin harremanetan diren titulazioetan, gaztelaniaz eta ingelesez ematen dira. Halaber Cranfield, Wolverhampton eta Salfordeko Unibertsitateen irakasleek ingelesez egiten dituzte klaseak.
Enpresen kudeaketa-ereduak aztergai
Jean Michel Larrasket ingeniaria Ikertzaile moduan kudeaketa-zientziaz lan egin zuen, IKAS ikerketa taldean eskolan. Aztergaien artean kudeaketa askea eta ekonomia zirkularra lantzen du talde horrek, beti ere ekintza kolektibo eta konplexuak bideratu ahal izateko antolaketa kolaboratzaileen ikuspuntutik.
Energia aztergai
Lantzen duten aztergaien artean energiarena dago. 2016an Energia eta sare elektrikoak Euskal Herriko ikuspegitik jardunaldia antolatu zuten ingeniaritza-eskola honetan. Antolatzaileetako bat Haritza Kanblong izan zen, ESTIAko eta UPV/EHUko Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako irakaslea dena.
Berrikuntzaren 24 Orduak
ESTIA Ingeniari Eskolak antolatuta,2019ko martxoan mugaz gaindiko ‘Berrikuntzaren 24 Orduak’ izeneko lankidetza-ekimena antolatu zen Ficoba erakustazokan. Ikasleen eta unibertsitate zein enpresa munduko eragileen artean 4.0 industriaren testuinguruan enpresek proposatutako proiektuak landu zituzten 400 bat ikaslek taldetan banatuta.
Charsznica udalerria
Charsznica Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Miechów barrutian kokatuta. 78,45 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7531 biztanle zituen.
Courbevoie
Courbevoie Frantziako iparraldean dagoen udalerria da. Parisko metropoli-eremuan dago, hiriburuaren ipar-mendebaldean. Paris erdigunetik 8,2 kilometrora dago. Europako dentsitate handieneko lekua da.
Amazonspinther dalmata
Amazonspinther dalmata Amazonspinther generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Appiano sulla Strada del Vino
Appiano sulla Strada del Vino (Eppan an der Weinstraße Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tantilla miyatai
Tantilla miyatai Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Appiano sulla Strada del Vino
Mugakideak
Appiano sulla Strada del Vinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Drargua
Drarga (الدراركة‬; ) Agadir-Ida-Ou-Tanane prefekturan dagoen herria eta udalerria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. Agadirreko eremu urbanoan kokatua dago. 2014ko zentsoaren arabera 70.793 biztanle zituen.
Arunachal Pradesh
Geografia
Arunachal Pradeshek hegoaldean Assam, hego-ekialdean Nagaland, ekialdean Myanmar, mendebaldean Bhutan eta iparraldean Tibet ditu mugakideak. Itanagar hiriburua da. Nahiz eta Arunachal Pradesh Indiak kudeatua izan, bai Txinako Herri Errepublikak bai Txinako Errepublikak estatuaren zenbait eskualdeen jabetza aldarrikatzen dute Hego Tibeteko zatiak direlakoan.
Biztanleria
Arunachal Pradeshko biztanleria gehiena jatorriz tibetar-birmanoa da. Biztanleriaren %16a etorkina da, tartean 30.000 bangladeshtar eta chakma. Indiako beste estatuetatik etorriak badaude baita ere, batez ere Assam eta Nagalandik.
Barrutiak
Arunachal Pradeshek 16 barruti ditu:
Eirenis persicus
Eirenis persicus Eirenis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Dianthidium floridiense
Dianthidium floridiense erle espezie bat da, Dianthidium generoan eta Megachilidae familian.
Bakearen eguna
Bakearen eguna (Friedenstag) Richard Strauss konposatzaile eta musikari alemaniarrak zati bakarrean idatzitako opera bat da.
Estreinaldia
Opera honen mundu osoko estreinaldia, 1938. urteko uztailaren 24an gertatu zen, Munichen. Opera hau, Viorica Ursuleac sopranoari eta honen senar zen Clemens Krauss opera zuzendariari eskainia izan zen. Straussen asmoa, opera hau, bi zatitan banaturiko istorio baten lehen zatia izatea zen, Karl Böhmek Dresden zuzendurikoa. Istorio honen bigarren zatia, bere hurrengo opera izango zen, Dafne izenekoa.
Gaia
Operaren gaiak, gerraren aurkako sentimenduak adierazten ditu. William Mannek, sentimendu hauek, Alemania naziaren politika militar zehatzen kontagailu bezala deskribatzen ditu. Alemanian, opera hau, Munichen berpiztu zen 1960. urtean, eta 1995. urtean Dresden. Pamela Potterrek, opera honen bakearen aldeko eta gerraren aurkako azpitestuaren eskola azterketa bat egin zuen.
Istorioa
Guardiako sarjentuak, soldadu independente baten aldetik, arerioa, landetxeari tiro egiteko prestatua dagoenaren abisua jasotzen du. Mezulari gazte italiar bat, Piamontekoa, zehazki, Enperadoreak herriko komandanteari bidalitako gutun batekin heltzen da, eta orduan, bere herriari buruz kantatzen du. Munizioen ofiziala, mosketaria eta beste soldadu batzuk, burla eginez, gazte horrek, gerra sekula ez duela ezagutu eta eurek bakea sekula ez dutela ezagutu komentatzen dute. Soldaduek, orduan, urrunetik datozen soinuak entzuten dituzte, lehenengo, arerioa izan daitekeela pentsatuz, baina jendea zitadelara hurbilarazten du. Komandantea, jendeari hitz egiteko agertzen da. Alkateak eta prelatuak, Komandanteari, amore emateko esaten diote, batak zein besteak, euren zatia erreklamatzen, eta arerioa alferrik sufritzen ari dela esanez. Komandanteak, edozein modutan, garaipen osoa bilatzen du, eta bere sentimenduak baztertzen ditu. Fronteko ofiziala agertzen da eta komandanteari, zitadelako munizioa erabili ezean, herria erori egingo dela esateko. Komandanteak, ordea, ez du onartzen munizio hori erabiltzerik.
Maria, herriko komandantearen emaztea, zitadelan sartzen da, eta jendetzari eta bere senarrari abisatzen die. Komandantea bera sartzen da, bere emazteak, honi emandako agindua, zitadelan ez sartzeko, alegia, desobeditu egin duela ikusirik. Euren ahotsak euren duetoan kontrastea egiten dute. Maria, gerraz asperturik dago, Komandantea, berriz, pozez zoratzen eta barruan biztanle guztiak dituela, zitadela leherrarazteko bere plana nola izango den kontatzen du. Beharbada, horrela, komandanteak ihes egiteko eskaintza egingo dio, bere salbaziorako. Mariak, bere senarraren ondoan jarraituko duela promes egiten du.
Kanoien tiroen soinuak entzuten dira, itxuraz, arerioaren eraso baten seinale bezala. Sarjentuak, bolboraren metxa pizteko esaten dio komandanteari, baina honek nahiago du borrokatzea. Hurrengo soinua, edozein kasutan, urruneko kanpai hotsak dira, eta herriko bertako kanpaiak batzen zaizkio gero. Sarjentuak, orduan, Holsteingo tropak hurbiltzen ari direla dio, baina ez eraso egiteko asmoz. Loreak eta bandera zuriak dakartzate. Komandanteak, arerioaren trikimailua dela uste du. Alkatea eta prelatua, edozein kasutan, pozarren daude, prozesioa ikusten, hau, komandanteak esandako seinalearekin nahastuz.
Holsteindarren komandantea herrian sartzen da, herriko komandantearen bila eta Hogeita Hamar Urteko Gerraren berriak eskaintzen dizkio. Egun horretan bertan gerra amaitu dela, alegia, armistizioa sinatu baita. Komandanteak zakar jokatzen du Holsteindar komandanteari egin dion harreran, eta, iraindu egiten du, bere ezpatatik tiratuz. Holsteindar komandanteak, bere ezpata luzatzen du, baina ez du tiratzen. Mariak, orduan, bere burua bi komandanteen artera botatzen du, bien artean bakeak egin ditzatela erregutuz. Eta, inork espero ez zuela, bi komandanteak besarkada batean biltzen dira. Opera, adiskidetze koru batekin amaitzen da.
Trần Thị Nga
Tran Thi Nga (1977ko apirilaren 28a) giza eskubideen defendatzailea da, Hà Nam Probintziakoa, Vietnam goa. 2017ko urtarrilaren 21ean atxilotu zuen Vietnamgo segurtasun poliziak. Nga Vietnamgo Giza Eskubideen aldeko Emakumeen Taldeko kidea da. Thuy Nga izenarekin izenpetzen du blogean, eta ezaguna da poliziaren basakeriaren bideoak harrapatu eta argitaratzeagatik.
Hamza Hamry
Hamza Hamry Kairuan, 1995eko urtarrilaren 12a) Joker ezizena zuena, tunisiarra da, judoka ohia eta martzial-artista mistoa da Pisu Arinen dibisioan lehiatzen. Martzial-artista misto profesional bat 2017az geroztik. ADCC-ko Afrikako txapeldun ere izan zen.
Trần Thị Nga
2020. urtean atzerrira joateko baldintzapean askatu egin zuten.
Bizitza
Nga Phan Văn Phong-ekin ezkonduta dago eta bi seme ditu.
Aktibismoa
Taiwanen langile gisa tratu txarrak jasan eta esplotatua izan ondoren, Ngak hiru urte eman zituen ospitalean errekuperatzen. Garai horretan, langileen eskubideen berri izan zuen. Ordura arte ez zekien nola artatu behar zuten. Lan eta lur eskubideen aldeko kanpainak egiteaz gain, Nga-k Txinaren aurkako eta ingurumenaren aldeko protestekin bat egin zuen, blogarien eta giza eskubideen aldeko ekintzaileen epaiketetara joan zen eta preso politikoen etxeak bisitatu zituen elkartasuna adierazteko. Nga-k eraso ugari izan ditu bere aktibismoagatik:
2013ko maiatzean, Nga eta bere seme txikiak bota zituzten gauez, gauerdian, motel batetik, euripean espaloian lo egin behar izan zuten, poliziak hala aginduta.
2014ko maiatzean, Ngari besoa eta hanka hautsi zizkioten, bost gizonez osatutako talde batek burdinazko makilekin eraso ziolako.
2016ko otsailean, Nga eta bere semeei otarrainxka pasta bat bota zieten aurpegira, (kiratsa handiko eta kimika biziko janari bat), zibilez jantzitako gizon batzuek. Begian zauritu zuten eta bere seme nagusiak erreakzio alergikoa izan zuen.
2017ko atxiloketa eta zigorra
2017ko urtarrilaren 21ean, Trần Thị Nga eta bere senarra atxilotu egin zituzten Ha Nam probintziako Phủ Lýko etxean zeudela. Atxilotu aurretik, segurtasun polizia vietnamdarrak kontrolatu eta jipoitu egin zuen, eta atxiloketari buruzko aitzakiak eskaintzen hasi ziren. Geroago, zigor kodearen 88. artikuluaren arabera salatu zuten " Vietnamgo Errepublika Sozialistaren gobernuaren aurka dauden propaganda bideo eta idatziak zabaltzeko internet erabiltzeagatik".
2017ko uztailaren 25ean, egun bateko epaiketan, Hà Nam probintziako Herri Auzitegiak bederatzi urteko kartzela zigorra eta bost urteko etxeko atxiloketa ezarri zion Ngari, Vietnamgo zigor kodearen 88. artikuluaren arabera "Estatuaren aurkako propaganda egiteagatik". Ha Huy Son-ek, bere abokatuak, esan zuen "auzitegiak dagoeneko prestatutako epaiarekin kondenatu zuela gure bezeroa" eta karguak "oinarririk gabeak" zirela esan zuen.
Ngaren aldekoak epaitegira sartzea eragotzi zuten, senarra eta bi semeak barne. Dozenaka ekintzaile epaitegiaren parean eseri ziren prozesu bidegabeak salatzeko eta ekintzailea askatzeko eskatu zuten.
Nazioarteko erantzuna
2017ko uztailaren 26an, Ted Osius Vietnamgo Estatu Batuetako enbaxadoreak agiri bat kaleratu zuen eta "Vietnami Tran Thi Nga eta beste kontzientzia preso guztiak askatzeko eta pertsona guztiei beren iritziak askatasun osoz adierazteko eta modu baketsuan biltzeko aukera eskatu zien, isunen beldur izan gabe. Agirian, Osiusek adierazi zuen "oso kezkatuta dagoela Vietnamgo auzitegi batek Tran Thi Nga ekintzaile baketsua bederatzi urteko kartzela zigorrera kondenatu izana eta bost urteko baldintzapeko askatasuna" Estatuaren aurkako propaganda "akusazio lausoaren pean".
2017ko uztailaren 27an, Shayna Bauchner Human Rights Watch- eko Asiako koordinatzaileak esan zuen Nga eta Ngọc Như Quỳnh-ren ( Ama Perretxiko-ren) esaldiak balio dutela: "independentzia, lidergoa eta elkartasuna ordaintzeko", eta ez dutela isiltzeko efekturik beste ekintzaileengan. Ez dutela balio beste eskubideen defendatzaileak isilarazteko boteredunek pentsatu duten moduan.
900 ekintzailek sinatutako otsaileko eskaera batek honela zioen: "Nga atxilotzeak ez ditu jendeak kontzientzia eta ausardiarekin beldurtuko. Aldiz, horrek gogo demokratikoa eta giza eskubideen aldeko mugimendua indartuko du ".
Nga atxilotu ostean, 19. ARTIKULUAK agiria argitaratu zuten 2017ko abuztuaren 1ean, Nga berehala askatzeko eskatu zuten eta Vietnamgo gobernuari eskatu zioten "Tran Thi Nga-ren kondena bertan behera uzteko eta baldintzarik gabe kartzelatik askatzeko". Gainera, gobernuak berehalako neurriak hartu beharko lituzke oposizioaren ahotsa kriminalizatzen duten lege guztiak indargabetzeko eta disidente politikoei era guztietako errepresioarekin amaitzeko. "
Ere erera baleibu icik subua aruaren
Ere erera baleibu icik subua aruaren 1970. urtean eginiko filma zen. Jose Antonio Sistiaga Mossok egin zuen animaziozko film hau. Honek 17 hilabete eman zituen zeluloidea eskuz margotzen. 1968ko Zinebian Mikeldi Saria lortu zuen. “Hitz” asmatuak erabili zituen Sistiagak bere film luze esperimentalaren izenburutzat.
Batzuen ustez, munduko lehendabiziko film abstraktua izan zen.
NGC 2879
NGC 2879 izar bat da, Hydra konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Tantilla petersi
Tantilla petersi Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Barbara Krause
Barbara Krause (Ekialdeko Berlin, Ekialdeko Alemania, 1959ko uztailaren 7a) alemaniar igerilari ohia da.
Biografia
Alemaniako Errepublika Demokratiko ohiko igerilari onenetako bat izan zen. 1976an, munduko errekorra hautsi zuen 400 metro libretan, eta, bi urte geroago, munduko txapeldun izan zen 100 metro libretan eta txapeldunorde 200 metrotan. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetan, Estatu Batuen boikotak balioa kendu zien igeriketa-probei. Dena dela, 1976an bezala, Alemania Ekialdeko igerilariek ia proba guztiak irabazi zituzten, hamahiru probatik hamaika. Barbara Krausek irabazi zuen 100 eta 200 metro libretan, eta urrezko hirugarren domina lortu zuen txandakako 400 metro libretan.
Ciudad Realgo geltokia
Ciudad Real Gaztela-Mantxako Ciudad Realgo probintziako tren geltoki bat da, Ciudad Real udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Ciudad Realgo egungo geltokira Madril — Sevilla burdinbidearekin Andaluziarako sarbidea errazteko ideiaren ondorioz eraiki zen, 1980ko hamarkadan planteatu zen proiektua. Ordura arte hiriko hiriburuan tren geltoki zaharra martxan egon zen, jatorriz Madriletik Zaragoza eta Alacanterako Burdinbide Konpainiak eraikia eta 1880an inauguratua. RENFEren esku geratu zen 1941ean, zabalera iberiarreko trenbideak nazionalizatu ondoren.
1991n, trenbide geltoki berri bat eraikitzen hasi ziren Ekialdeko Errondan, Espainian eraikitako abiadura handiko lehen linea hartzeko: Madril — Sevilla. Barrutia, urtebete beranduago inauguratu zen, 1992ko apirilaren 12an, bertan, nazioarte zabalerako trazatu berria eta hirira iristen ziren zabalera iberiarreko lineak sartuz. 1992ko urrian, Madril-Ciudad Real-Puertollano zerbitzua egiten zuten AVE anezka trenak zerbitzuan jarri ziren.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadora enpresak dauden lineak ustiatzen ditu eta Adif da tren-instalazioen titularra.
Geltokia
Eraikina, 1992an eraikia, hiru altuerako egitura zabal bat da, gorputz triangeluar batez eta luzera ezberdineko alboko bi eranskinez osatuta dagoena. Ezkaratz handi bat du, piramide formako argizulo luze batez estalia. Informazio-guneak, txartelen salmenta, makinak, komunak eta hainbat merkataritza-lokal ditu, besteak beste, kafetegiak eta jatetxeak, opari-dendak, turismo-informaziorako guneak, autoak alokatzeko enpresak eta banku-zerbitzuak.
Hammel (Wisconsin)
Hammel Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Taylor konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ciudad Realgo geltokia
Geltokia
Nasetarako sarbidea, albo batekoa eta erdikoa, eskailera mekanikoei esker egiten da nagusiki, horiek plataforma goratu baten gainean baitaude. Nazioarteko zabalerako lau bide (bi nasarako sarbiderik gabe) eta zabalera iberikoko hiru bide ditu. Azken horien berezitasuna terminalak izatea da, eta, ondorioz, beren ibilbidearekin jarraitu nahi duten ohiko trenek beren martxa alderantzikatu behar dute. Hori ez da gertatzen abiadura handiko trenekin, abiadura handiko lau trenbideak igarobideak baitira.
Kanpoaldean hainbat aparkaleku ditu, baita taxien eta hiriko autobusen geltokiak ere.
Hidroximanganopirokloro
Hidroximanganopirokloro mineral bat da eta pyrochlore taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hidroximanganopirokloro elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Sennori
Sennori Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sennorik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Megachile tasmanica
Megachile tasmanica erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Serdiana
Serdiana Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Avelengo
Avelengo (Hafling) Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Avelengo/Haflingek honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2880
NGC 2880 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Levécourt
Levécourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Levécourt udalerrian erroldatutako biztanleak 94 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Chelidoperca pleurospilus
Chelidoperca pleurospilus Chelidoperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Levécourt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
I Am Not a Witch
I Am Not a Witch (euskaraz Ez naiz sorgin bat) 2017ko Rungano Nyoni zambiar-galestar zinema zuzendariak zuzendu eta idatzitako film dramatikoa da.