cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maisoncelle-et-Villers
Etxebizitza
2007an 31 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 hutsik zeuden. 30 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 29 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 31 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 31 pertsona aktiboak lanean(18 gizon eta 13 emakume) zeuden.. 9 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Maisoncelle-et-Villers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Meritaton
Meritaton edo Meritaten, Egiptoko XVIII. dinastiako printzesa bat izan zen. Ondoren, bere izena, Akenatongatik aldatu zuen Amenofis IV.a faraoiaren eta honen Errege Emazte Handia zen Nefertiti ospetsuaren alaba zen. Meritaton izenak, Atonen maitea esan nahi du.
Litekeena da Meritaton, bere aitaren erregealdiaren lehen edo bigarren urtean jaio izana, Tebasen. Oraindik hiru urte geratzen ziren faraoia eta Amon jainkoaren apaizgotzaren arteko haustura eta errege familia eta gortea, Egipto erdialdean sortutako hiriburu berri batera eramateko, hiriburu honi Aketaton izena jarri ziotelarik.
Bere aitaren erregealdiko lehen hamalau urteetan, Meritaton, gorteko bigarren dama eta nazioko emakumerik garrantzitsuena izan zen, bere amaren atzetik bakarrik. Irudikapen mordo batean agertzen da bere gurasoekin, eta, batzuetan, bere ahizpa txikiekin, eta euren buruaren arrautza formagatik arreta piztu duten euren eskultura mordoa dago. Hain zuzen ere, ez ohikotasun bitxi honek, printzesa halako buruarekin jaio ote zen, gorteko moda kontua ote zen edo irudikapen idealizatu bat baino ez ote zen pentsarazi du.
Dirudienez, Akenaton faraoiaren erregealdiko 12 edo 13. urtean, hau, bere alaba Meritatonekin ezkontzen da. Errege intzestu praktika hau, faraoien Egipton ez zena batere ohikoa, (Akenatonez gain, Amenofis III.a eta Ramses II.a baino ez ziren ezkondu euren alabekin), oinordekotzarako, errege odol gehiago izateko egin zen, dirudienez. Ziur aski, praktika izugarri honen ondorioz jaio zen Meritaton-Tasherit printzesatxoa, Akenaton eta bere alaba Meritatonen arteko intzestuagatik.
Akenatonen erregealdiko azken urteetako korapiloa, Smenkhkare Nefertiti agertzen denean zailtzen da. Smenkhkarek, Errege Emazte handi bezala, Meritaton zuen. Begi bistakoa da Smenkhkare Nefertiti zela eta, ezkontza, sinbolismo hutsa baino ez zela.
Akenaton hiltzean, Smenkhkarek bakarrik gobernatu zuen garai bat egon zela uste da, baina garai hori, ez zela urte ta erdi baino gehiagokoa izan. Orduan, zer gertatzen da Meritatonekin? Zapuzgarria da, benetan, Akenatonen heriotzaren ondoren, jada berez oso nahaspilatsua zen garaiak, bere protagonista gehienak ezabatu zituela ikusteak. Oso denbora gutxian, errege berri bat dago tronuan, Tutankamon gaztea, eta ez dago Meritaton eta Smenkhkareren arrasto izpirik ere. Ziur aski, Meritaton, garai hartan 17 urte izango zituena, jada hilda zegoen, Tutankamonen Errege Emazte Handia Meritaton ez zela izan jakina baita, baizik eta honen ahizpa Ankesenamon.
Logikoa den bezala, oraindik ez da ezagutzen hain denbora laburrez erregina izan zen Meritaton, eta bere momia, ez dago ezkutaleku ezberdinetan aurkitutakoen artean.
Euagophleps
Euagophleps Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Euagophleps brunneis da.
Labrisomus fernandezianus
Labrisomus fernandezianus Labrisomus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Ackley (Iowa)
Ackley Iowako hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 1,589 biztanle zituen, 6.35 kilometro koadrotan banatuta.
Huaxi Barrutia
Huaxi Barrutia (txinera sinplifikatuz: 花溪区; pinyineraz: Huāxī Qū), Guiyang osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 326.000 biztanle bizi ziren 957,6 kilometro koadroko azaleran.
Oslon
Biztanleria
2007an Oslon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.260 ziren. Familiak 445 ziren, horien artean 75 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 55 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 467 etxebizitza zeuden, 444 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 444 etxebizitza nagusietatik 396 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 261 etxek bost zituzten. 375 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 146 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 279 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 820 ziren, horien artean 589 aktiboak ziren eta 231 inaktiboak ziren. 589 pertsona aktiboetatik 555 lanean zeuden (285 gizon eta 270 emakume) eta 34 langabezian zeuden (15 gizon eta 19 emakume). 231 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 80 ikasten zeuden eta 79 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Idea Vilariño
Biografia
Klase ertain eta kultuko familia batean jaio zen, non musika eta literatura presente zeuden. Aita, Leandro Vilariño (1892-1944), poeta izan zen, nahiz eta bizi zela ez zuen argitaratu. Numen, Poem, Azul eta Alma neba-arrebek bezala, musika ikasi zuen Ideak. Amak oso ondo ezagutzen zuen Europako literatura, eta aita anarkista ezaguna zen.
Oslon
Diru sarrerak
2009an Oslon udalerrian 465 unitate fiskal zeuden, 1.299,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.315 euro zen.
Idea Vilariño
Biografia
Hezitzaile gisa, Bigarren Hezkuntzako Literaturako katedraduna izan zen 1952tik harik eta 1973ko estatu kolpera arte. Sistema demokratikoa berreskuratu ondoren, 1985az geroztik Uruguaiko Literatura irakaslea izan zen Uruguaiko eta Latinoamerikako Literatura Sailean Errepublikako Unibertsitateko Humanitate eta Zientzien Fakultatean.
Fritz Rudolf Fries
Fritz Rudolf Fries (Bilbo, - Berlin, ) alemaniar eleberrigile eta itzultzailea izan zen. Ama Bilbokoa zuen eta PEN erakundeko kidea izan zen.
Idea Vilariño
Biografia
Oso gaztetatik idatzi zuen, eta bere lehen poema helduak 17 eta 21 urte artean egin zituen. Bere lehenengo lan poetikoa, The Supplicant, 1945ean argitaratu zuen, bere izenarekin. Ondorengo urteetan Nazioartean aitorpenak eta hainbat sari jaso zituen. Bere poemak esperientzia intimo, trinko eta kezkagarri batez markatuta daude, beti ere oso koherenteak. Adituek bere haurtzaroan izandako etengabeko osasun arazoei egozten diete ukitu hori.
Oslon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Idea Vilariño
Biografia
Gaztetatik jasandako asma arazoak eta ekzemak, 16 urte zituela familia nukleotik alde egitera behartu zuten. Emozionaltasuneraino hedatu zen hauskortasun fisikoa eta sentikortasun berezi batekin hornitu zuen. Gurasoen eta anaia nagusiaren heriotza goiztiarrak ez zion batere lagundu eta dolua etengabeko bihurtu zen bere bizitzan.
Oslon
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 4 argiketariak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Infusio
Infusio edo egoskina hainbat belar usaintsuren hosto lehor, lore zati edo fruituekin prestatutako edaria da. Horretarako uretan sartzen dira, ohikoa baino tenperatura altuagoan, baina irakitera heldu gabe. Urak irakiten badu, orduan egosketatzat hartzen da.
Idea Vilariño
Biografia
Literatur ekimen ugaritan parte hartu zuen. Bereziki Clinamen eta Número aldizkariaren sortzaileen artean egon zen 1945-1955 bitartean (Juan Ramón Jiménez ezagutu zuen orduan); eta March, La Opinion, Brecha, Asir eta Text critical bezalako beste argitalpenetako kolaboratzaileen artean ere aurkitu zen. Bere itzulpenak ere aitortu dira, horietako batzuk (esaterako, Shakespeareren antzezlanekin egin zituenak) Montevideoko antzokietan antzeztu dira.
1997an Rosario Peyrouk eta Pablo Roccak elkarrizketatu zuten. Handik sortu zen Idea dokumentala, Mario Jacoben zuzendaritzapean, eta 1998ko maiatzean estreinatu zen.
Bere lana hainbat hizkuntzatara itzuli da, hala nola italierara, alemanera eta portugesera.
2004an Letren Konex Mercosur Saria jaso zuen, Argentinako Konex Fundazioak emana, eskualdeko idazlerik eraginkorrena izateagatik.
Montevideon hil zen 2009ko apirilaren 28an, 88 urte zituela, hesteetako eta arterietako oklusio batengatik egin zioten ebakuntza gainditu ez zuenean.
Gaur egun, bere lanaren originalak sakabanatuta daude; zazpi hamarkada baino gehiagoz bere poemak kopiatu zituen koadernoak Princetongo Unibertsitateko artxiboan saldu ziren, bere borondate espresuaren aurka.
Infusio
Historia
Kafea, gure historian, arabiar mundutik sartu zen. Itxura denez, Etiopia eta Arabia aldeko tribu nomadak, non, kafe landarea basati hazten den, jada hartzen zuten, baina ez edari bezala. Eurek egiten zutena kafea birrindu, eta gantzarekin nahastea zen, honela, euren bidaietan zehar jaten zituzten bola batzuk eratuz.
Infusio ohikoenak, kafea, tea, matea, kamamila eta ezki-ura dira.
Idea Vilariño
Idea Vilariño eta Juan Carlos Onetti
Idea Vilariñoren lan askok Juan Carlos Onetti idazlearekin izan zuen maitasun harreman ekaitza islatzen dute. Gaur egun ez da zaila lekukoen eta lagunen testigantza anitzak, elkarrizketak eta korrespondentziak pasioz beteriko istorioaren zatiak berreskuratzen dituztenak aurkitzea. Vilariñoren grina eta errezeloa bat datoz Onettiren herabetasunarekin eta urduritasunarekin. Bi pertsonaia gogor eta indartsu erakarri zituzten. Ideia berberak limurtu zuen uneari egiten dio erreferentzia: “bere buruarekin onenarekin seduzitzen ari ninduen eta hainbeste non sinetsita nengoen zazpigarren miraria zela. Gau horretan bertan maitemindu nintzen. Maitemindu nintzen, maitemindu nintzen, maitemindu egin nintzen ".
Infusio
Kimikan
Kimikan, honela, ohikoa baino tenperatura altuagoan baina irakitekoa baino baxuagoan, produktu, nahasketa edo disolbaketa batetatik, uretan disolbagarriak diren zatiak ateratzeari esaten zaio.
Idea Vilariño
Idea Vilariño eta Juan Carlos Onetti
Poeta uruguaiarraren Poemas de Amor lanak, era berean, ezin hobeto islatzen du Onettiren zalantza. Adierazgarrienetako bat Ya no izenekoa da. Izan ere, harremanaren erdian, beste emakume batekin ezkontzeko utzi zuen Onettik Idea. Dorothea Muhr-ekin ezkontzeko, bere egunak amaitu arte berarekin egon zen emakumearekin.
Infusio
Medikuntzan
Infusioa, medikuntzan, bere lehen xedea, gorputzeko zatiren batean txertatzea den disolbaketa bat da. Ohi, zainetako zirkulazio uharrean txertatzen dira, eta, kasu hontan, zainbarneko infusioa esaten zaio. Baina, disolbaketa txertatu beharreko gorputz zatia liseriketa hodia balitz, eta infusio hori ahotik sartua izango balitz, infusio hori, ahozko infusio deituko litzateke, te infusio bat, adibidez.
Idea Vilariño
Idea Vilariño eta Juan Carlos Onetti
Hala ere, loturak ez zuen bien arteko amodioa amaitu, baina zalantzak, zeloak eta beldurra eragin zituen. Paradoxikoki, Dorotheak berak ezagutzen zuen egoera. Elkar ikusi zuten azken aldia 1974an ospitalean izan zen. Idea gelara sartu zenean, emazteak bakarrik utzi zituen, eta Ideak gogoan du bilera hura: « Jaiki eta ukitu nahi nion, masaila ukitu nirearekin. Apenas iritsi nintzen beregana etsi ninduen indar desesperatuarekin eta musukatu ninduten eman didaten musurik handiena, izugarrienarekin, inoiz emango didatenarekin, eta bere musua hasi bezain laster, negar egin zuen, musu horren atzetik negarrez hasi zen, ondoren hil beharko nintzatekeen ”.
Oslon
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Oslon udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Comephorus
Comephorus arrain eskorpeniformeen generoa da, Baikal inguruko ur gezetan bizi dena. Comephoridae familia monotipikoa osatzen duen bakarra da. Lipido asko dituzte, bere gorputzuaren heren bat baino gehiago.
Arbelo
Arbelo Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da. Tontorra, Igaratza izeneko toki lau eta belartsuaren iparraldean dago. Toki hau, mendilerroko erdigunetzat jotzen da, eta, bertan, norabide adierazle bat eta estazio megalitiko bat daude.
Tontorretik bi kordal abiatzen dira. Bata, Etzaal mendiaren tontorretik igarotzen da eta Labeongo Punten amaitzen da. Bestea, berriz, honen ekialdean dago eta Kobegaine mendiaren tontorrera iristen da, Arbelongandik ez oso banandua.
Repatriación
Repatriación Paraguaiko udalerri bat da, Caaguazúko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 33214 biztanle zituen.
Arbelo
Tontorrera, Amezketatik, Aritzagatik edo Guardetxetik abiatuta iris daiteke, azken kasu hontan, Errenagako babeslekuak igaroz.
NGC 6873
NGC 6873 galaxia bat da, Sagitta konstelazioan. Friedrich Georg Wilhelm von Struveek aurkitu zuen n.
Apogon nitidus
Apogon nitidus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Margaux Okou-Zouzouo
Margaux Okou-Zouzouo (Biarritz, ) lapurtar saskibaloi jokalaria da. 2014an Toulouse Métropole Basket taldeak fitxatu zuen.
Labrisomus filamentosus
Labrisomus filamentosus Labrisomus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Chantonnay
Chantonnay Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chantonnay udalerrian erroldatutako biztanleak 8.040 ziren. Familiak 3.267 ziren, horien artean 963 pertsona bakarrekoak ziren (417 bakarrik bizi ziren gizonak eta 546 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.041 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.042 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 221 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.675 etxebizitza zeuden, 3.327 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 136 bigarren erresidentzia ziren eta 212 hutsik zeuden. 3.074 etxeak ziren eta 580 apartamentuak ziren. 3.327 etxebizitza nagusietatik 2.295 bere jabearen bizilekua ziren, 976 alokairuan okupaturik zeuden eta 56 doan lagata zeuden; 52 etxek gela bat zuten, 200 etxek bi zituzten, 506 etxek hiru zituzten, 951 etxek lau zituzten eta 1.618 etxek bost zituzten. 2.423 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.543 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.427 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.139 ziren, horien artean 3.838 aktiboak ziren eta 1.301 inaktiboak ziren. 3.838 pertsona aktiboetatik 3.508 lanean zeuden (1.957 gizon eta 1.551 emakume) eta 330 langabezian zeuden (117 gizon eta 213 emakume). 1.301 pertsona inaktiboetatik 465 erretiraturik zeuden, 453 ikasten zeuden eta 383 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chantonnay udalerrian 3.423 unitate fiskal zeuden, 8.173 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.126 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 397 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 53 eraikuntza enpresak ziren, 100 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 16 garraio enpresak ziren, 25 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 26 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 46 zerbitzu enpresak ziren, 46 administrazio publikoko enpresak ziren eta 26 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 112 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 6 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 8 igeltseroak, 5 margolariak, 14 zurginak, 7 iturginak, 5 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 5 aldi baterako lan enpresak, 13 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Chantonnay udalerrian 155 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.712 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 psikiatriko, 2 osasun-zentro, 4 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Chantonnay udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.160 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 933.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lanciano
Lanciano Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lancianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Glasgow Village (Missouri)
Glasgow Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. Louis konderrian kokatuta dago, Missouri estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kizki
Kizki, kako edo txista kako mutur-zorrotza da, gauzei heltzeko erabiltzen dena. Hainbat lanbidetan erabiltzen dute: egurra garraiatzeko, arrantzan arrain handiei eusteko edo sagarrak biltzeko.
Amietophrynus villiersi
Amietophrynus villiersi Amietophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Galachrysis
Galachrysis Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Galachrysis armata da.
Serie dibergente
Serie dibergentea konbergentea ez den seriea da, hau da, gaien batura partzialen segida limite finiturik gabea duena. Kasu horretan, serieak ez du batura finitua; orduan, serie dibergenteen batura infinitua da.
Shanti Zurutuza
Shanti Zurutuza Rezola (Ataun, 1910eko uztailaren 25a - Tolosa, 1988ko uztailaren 9a) kirol antolatzaile eta masaje emaile bezala nabarmendu zen gizon ekintzailea izan zen.
Bizitza
Tolosa CF taldean lehendakari, zuzendaritzako kide, entrenatzaile eta masajista izan zen. Bera lehendakari zela zoritxarreko bi gertaera garrantzitsu izan ziren: 1953ko uholdeak eta 1955 ean Berazubi futbol zelaiko tribuna erretzea, kalte handiak eraginez kirol instalakuntzetan. Gipuzkoako Futbol Federazioko zuzendaritzako kide ere izan zen. Haurrentzako futbol lehiaketa ugari antolatu zituen eta bera hil ondoren bere semeek eta laguntzaileek areto futboleko Shanti Torneoa antolatzen dute urtero, 2019an 37. edizioa bete zuena.
Masajista gisa, futbolaz aparte, herri kiroletan nabarmendu zen, prestatzaile fisikoaren lanak ere betez. Gehien lagundu zituen herri kirolariak Patxi Astibia aizkolari leitzarra eta Arruitzeko Txikito korrikalaria izan ziren, baina horietaz gain Iruntxiberri eta Irazu korrikalariak, Zeberio aizkolari ataundarra, Mendizabal harri-jasotzaile eta aizkolari adunarra, Perurena harri-jasotzaile leitzarra… Eta pilotariekin ere aritu zen: Tximela, Pierola eta Aranzabe, besteak beste. Eta Veleta bateleko arraunlariei ere ematen omen zizkien masajeak.
Bi zaletasun nagusi hauetaz gain, beste asko ere bazituen: ehiztaria, zezenzalea, herriko batel estropadetan epaile, boxeolaria… Eta musika eta dantza gustuko izanda, jaialdiak ere antolatu zituen bere tabernan eta Gorriti antzokian.
Shanti tabernak atentatu bat jasan zuen 1979 ko maiatzaren 5ean, leherketa batek taberna eta gaineko familiaren etxebizitza suntsitu zituen, Accion Nacional Española talde ultraeskuindarrak errebindikatua. Tolosako hainbat taldek jaialdi bat antolatu zuten zezen-plazan Shanti tabernaren alde eta berriro zabaldu zen. Shanti Zurutuza 1988 ko uztailaren 9an hil zen. Shanti taberna 2005 eko uztailaren 31n itxi zen.
Baiyun barrutia (Guiyang)
Baiyun barrutia (txinera sinplifikatuz: 白云区; pinyineraz: Báiyún Qū), Guiyang osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 173.000 biztanle bizi ziren 270,37 kilometro koadroko azaleran.
Sośno udalerria
Sośno Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Sępolno barrutian kokatuta. 162,64 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5050 biztanle zituen.
Concha Liaño
Concepción "Concha" Liaño Gil (Épinay-sur-Seine, Frantzia, 1916ko azaroaren 24a - Caracas, Venezuela, 2014ko apirilaren 19a ) 1936ko Espainiako iraultza sozialean parte hartu zuen anarkista eta Mujeres Libres (Emakume Askeak) mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen.
Biografia
Haurtzaroa Bartzelonan eman zuen eta bertan, hamabost urte zituela, Juventudes Libertarias (Gazte Libertarioak) erakundean izena eman zuen. 1935ean, beste emakume libertario batzuekin batera, Agrupación Cultural Femenina (Emakumeen Kultur Taldea) elkartea sortu zuen. Madrilen bazen lehendik ere Mujeres Libres aldizkaria, planteamendu eta helburu bertsuak zituen proiektua. Horrek ekimen bien bat egitea ekarri zuen eta Federación Nacional de Mujeres Libres (Emakume Askeen Federazio Nazionala) sortzea. Concha Liaño eta Soledad Estorach Esterri izan ziren Katalunian mugimendu feminista honen zabalkundearen arduradunak. Erakunde hau "CNT - Confederación Nacional del Trabajo (Lanaren Konfederazio Nazionala) sindikatuaren mugimendua" izateko bokazioarekin jaio bazen ere, Liañoren arabera, bai sindikatuak eta bai Gazte Libertarioek ere susmo txarra hartu zioten eta nolabaiteko kondeszendentziaz tratatu zuten: "Gu saiatu ginen CNTko emakumeen mugimendutzat har gintzaten, baina ez gintuzten onartzen. Orain, hainbeste urte pasata, onartzen gaituzte. Matxismoa orduan, orain bezala, genetikoa bezalakoa zen. Gerran zailtasun handiz tratatu gintuzten, hala ere, nekez, baina, lagundu egin ziguten. Halakoa zen orduko mentalitatea.
Espainiako Gerra Zibila hasi ondoren, Bartzelonako Provensals auzoko Batzorde Iraultzailearen kide izan zen, eta baita San Pedro Ospitaleko Gazteria Libertarioen Batzordekoa ere. 1937an Mujeres Libres aldizkariaren zuzendaria izan zen.
1939an, Espainiako Errepublikak gerra galdutakoan, Concha Liaño Frantziara erbesteratu zen. Han lortu zuen ihes egitea Frantziako agintariek Espainiako errefuxiatuak konfinatu zituzten kontzentrazio esparruetako batetik, eta Parisera eta gero Bordelera joatea. Espainiako beste hainbeste errepublikano bezala, lankidetzan aritu zen Erresistentziarekin. Hala ere, Errepublikaren eta Espainiako Iraultzaren porrotak eragindako etsipenak —Frankoren erregimenak Bigarren Mundu Gerraren ondoren irautea lortu izanak areagoturik— bere buruaz beste egiten saiatzera eraman zuen krisi pertsonal batean murgildu zuen. Horren ondorioz, eta bere lagunek hala eskatuta, 1948an Venezuelara joan zen bizitzera bere bost urteko alaba bakarrarekin. Maracaiboko hegazkin konpainiako langile gisa lan egin zuen. Ondoren, Caracasera joan zen bizitzera, eta han bizi izan zen, hiriaren erdialdeko apartamentu xume batean, 2014ko apirilaren 19an hil zen arte.
1996an, J. Gamero, Paco Ríos eta Mariona Rocaren Vivir la utopía dokumentalaren protagonistetako bat izan zen, eta urte berean Vicente Aranda zinemagileak Concha Liaño eta Mujeres Libres mugimendua hartu zituen inspirazio iturritzat Libertarias filma egiteko. Filmeko protagonistetako batek, hain zuzen ere, Concha Liaño izena du. Hala ere, benetako Concha Liaño oso kritiko agertu zen filmarekin.
Liaño Hugo Chávez Venezuelako presidente ohiaren aldekoa izan zen eta "Jainkoaren mandataria dela" esatera iritsi zen.
Kromo
Kromoa 24 zenbaki atomikoa duen elementu kimikoa da. Cr ikurrarekin adierazten da. Taula periodikoan 6. taldean kokatzen da, talde horretan kokatzen den lehenengo elementua. Argitsua, gogorra, hauskorra eta gris ilun koloredun trantsizio-metala da. Metal bezala erabiltzen da proportzio handi batean. Kromoa altzairu herdoilgaitzen osagai nagusia da. % 70eko proportzioan islatzen da espektro ikuskor batean, ia argi infragorriaren uhinen % 90a islatuz. Elementuaren izena grekotik dator, χρῶμα, kolorea esan nahi du ; izan ere, kromo konposatu askok kolore bizia dute.
Ferrokromo aleazioa, kromitatik ekoizten da komertzialki erreakzio silikotermiko edo aluminiotermikoen bitartez, eta kromo-metala, karbono- eta aluminio-erredukzioaren prozesuak errez eta lixibatuz. Kromo-metalak korrosioarekiko erresistentzia eta gogortasun handia dauka. Kromo metalikoa herdoilgaitz dagoen altzairu batera gehitu daiteke. Altzairuak duen korrosioarekiko erresistentziaren eta koloregabetzearen aurkikuntza, honen ekoizpenaren garapen garrantzitsu bat da.
Estatu Batuetan (AEB), 3 balentzia zenbakidun kromo-ioia (Cr (III)) gizakien funtsezko elikagai gisa hartzen da intsulinarako, azukrerako eta lipidoen metabolismorako. 2014. urtean, ordea, Europako Janari Segurtasun Agintaritzak (European Food Safety Authority), kromoa ezinbestekoa dela esatea nahikoa ez zela esan zuen.
Kromo-metala eta Cr (III) ioia ez dira toxikoak, Cr (VI) aldiz, toxikoa da eta minbizia eragin dezake. Kromoa ekoizten den lekua bertan behera uzteak ingurumenaren garbiketa dakar.
Propietate fisikoak
Kromoa bere ezaugarri magnetikoengatik nabarmentzen da: giro-tenperaturan (eta baxuagoetan) izaera antiferromagnetikoa erakusten duen elementu solido bakarra da. 38 °C inguruan paramagnetiko bihurtzen da.
Atomikoa
Kromoa taula periodikoan aurkitzen den  laugarren trantsizio-metala da, eta bere konfigurazio elektronikoa [Ar] 3d5 4s1 da. Bestalde, taula periodikoko lehenengo elementua da eta bere egoera-elektronikoak Aufbau printzipioa urratzen du. Gauza bera gertatzen da taula periodikoko beste elementu batzuekin, hala nola, kobrearekin, niobioarekin eta molibdenoarekin. Hau gertatzen da orbital bereko elektroiak aldaratu egiten direlako beraien kargak direla eta. Kromoaren aurreko elementuetan, elektroia energia handiagoko mailara sustatzeko behar den energia oso handia da. 3d trantsizio metaletan ordea, 3d eta 4s orbitalen arteko energia-tartea oso txikia da, izan ere, 3d orbital trinkoagoa da eta elektroien interakzioa txikiagoa da 4s orbitalean. Honek, sustapenerako behar den energia txikiagotzen du, energetikoki bideragarria bihurtuz eta, elektroi bat edota bi joango dira 4s orbitalera.
Kromoa 3d serieko lehenengo elementua da, non 3d elektroiak hondoratzen hasten diren; beraz, gutxiago laguntzen dute lotura metalikoaren osaeran, eta, hortaz, irakite- eta urtze-puntuak, eta kromoaren atomizazio-entalpiak vanadioarena baino txikiagoak dira. Kromo (VI) oxidatzaile sendoa da molibdeno(VI) eta tungsteno(VI) oxidoekin alderatuz.
Kromoak espekulazio altuko errefrakzio handia dauka gainerako trantsizio-metalekin alderatuz. 425 μm-tan, kromoaren errefrakzio maximoa % 72-koa da, islapenak aldiz, % 62-ko minimoa dauka 725 μm-tan. Kromoa altzairu herdoilgaitzezko aleazio eredu bihurtzen denean, errefrakzioa txikitu egiten da metal gehigarrien sarreraren ondorioz, zeina handiagoa den beste aleazioekin alderatuta. Espektro ikusgaiaren % 40 eta % 60 artean altzairu herdoilgaitz leuna errefraktatzen da. Kromoak fotoi-uhin asko islatuta dituenaren azalpena, orokorrean islatutako uhin-infragorrien %90a, kromoaren propietate magnetikoei esleitu dakioke. Kromoaren propietate magnetikoak berezkoak dira, izan ere, kromoa da giro-tenperaturan (edo baxuagoetan) orden antiferromagnetikoa erakusten duen solido elemental bakarra. 38 °C gorako tenperaturatan paramagnetiko izaera hartzen du. Antiferromagnetiko propietateen ondorioz,  Kromo atomoak ionizatu eta elkartu egiten dira aldi baterako. Hau gertatzen da, kuboaren izkinetan eta kuboaren zentroan  momentu magnetikoak berdinak ez direlako, baina bai antiparaleloak.
Pasibazioa
Airean geratzen den kromo-metala oxidazioz pasibatzen da, era honetan azaleko kapa fin eta babesle bat eratuz. Kapa hau molekula gutxi batzuekin osatzen da. Oso dentsoa da eta propietate honen ondorioz, azpiko metalean oxigenoaren difusioa eragozten du. Hau, burdinan eta karbonozko altzairuan sortzen den oxidoaren desberdina da, non, oxigeno elementala azpian aurkitzen den metalera iritsiko den oxidazio etengabea lortzeko. Pasibazioa hobetu daiteke azido oxidatzaileekin kontaktu txikiak gertatzen badira, adibidez, azido nitrikoarekin. Kromo pasibatuak egonkorra da azidoen aurrean. Pasibazioa ezabatu daiteke agente erreduzitzaile sendo batekin, honek, oxidoaren zati babeslea suntsituko du metalean. Era honetan trataturiko kromo-metala oso erraz disolbatuko da azido ahuletan.
Kromoak, nikela eta burdinarekin alderatuz, ez du hidrogenoak duen hauskortasuna. Bestalde, hauskortasuna dauka nitrogenoaren ondorioz, izan ere, airean dagoen nitrogenoarekin erreakzionatzen du eta nitruro ahulak sortzen ditu zati metalikoekin lan egiteko beharrezkoak diren tenperatura altuetan.
Isotopoak
Naturan, kromoa hiru isotopoz osatuta dago: 52Cr, 53Cr eta 54Cr, horietatik 52Cr ugariena izanik (naturan % 83,789). 19 isotopo erradioaktibo daude, egonkorrena 50Cr izanik 1.8×1017 (edo gehiagoko) urteko erdibizitzarekin, eta 51Cr 27,7 egunekoarekin.
53Cr, 53Mn -tik (erdibizitza= 3,74 milioi urte) desintegratzen den produktu erradioaktiboa da. Kromo-isotopoak manganeso isotopoekin elkartzen dira. Manganeso-kromo-isotopoak, 26Al eta  107Pd-ari buruzko eguzki-sistemaren hasierako istorioaren frogak indartzen ditu. Kromoaren isotopoen masa atomikoak 43u (43Cr) eta 67u (67Cr) bitartekoak dira.
Kromo (III)
Kromo(III) konposatu asko ezagutzen dira. Hauek, kromo elementala azidoetan (azido klorhidriko edo azido sulfuriko) disolbatuz lortzen dira. Cr3+ ioiak (63pm) Al3+ ioiaren antzeko erradioa dauka (50 pm), eta zenbait konposatuetan elkar ordezkatu daitezke. Cr3+ kopuru jakin bat Al3+ korindoian (aluminio oxidoa, Al2O3) ordezkatzen denean, zafiro arrosa edo errubi-gorri kolorea osatzen da, gehitutako kromo kantitatearen arabera.
Kromo(III) ioiak konplexu oktaedrikoak osatzen ditu. Konplexu horien kolorea, kromoari lotuak dauden ligandoek determinatzen dute. Komertzialki, kromo(III) kloruro hidratatua daukagu eskuragarri, berde ilun koloredun konplexua [CrCl2(H2O)4]Cl.
Kromo(III) hidroxidoa  (Cr(OH)3anfoteriko a da, disoluzio azidoetan disolbatuz [Cr(H2O)6]3+ osatzen da, eta disoluzio basikoetan [Cr(OH)6]3−.
Deshidratatzeko konplexua berotu behar da.
Kromo (VI)
Kromo (VI) konposatuak oxidatzaileak dira pH neutro edo baxuetan. Garrantzitsuenak kromato anioia (CrO42−) eta dikromato anioia (Cr2O72−) dira. Bi hauek oreka moduan aurki ditzakegu:
Badira kromo (VI) haluroak ere, horien artean, hexafluoruroa  (CrF6) eta (CrO2Cl).Sodio kromatoa kromitaren errekuntza oxidatzailearen bidez edota sodio karbonatoaren kaltzinazioaren bidez ekoizten da industrialki. Oreka-aldaketa kolore aldaketa baten bitartez ikusten da, hori koloretik (kromatoa) laranja kolorera (dikromatoa), adibidez, azidoa gehitzen denean potasio kromatozko disoluzio neutro batera.
Biak, kromatoa eta dikromatoa, oxidatzaile sendoak dira pH baxuetan:
Cr2O72− + 14 H3O++ 6 e− → 2 Cr3++ 21 H2O  (ε0 = 1.33 V)
Hala ere, neurri batean pH altuetan oxidatzen dira:
CrO42− + 4 H2O + 3 e− → Cr(OH)3 + 5 OH− (ε0 = −0.13 V)
Kromo (VI), disoluzioetan aurkitu daitezke, azidoa den hidrogeno-peroxido disoluzioa gehituz. Ezegonkorra den urdin ilun koloredun kromo(VI) peroxidoa (CrO5) sortzen da.
Kromo(V) eta kromo (IV)
+5 oxidazio-egoera konposatu gutxitan aurkitzen da, baina bitartekariak dira hainbat erreakzioetan. Lurrunkorra den (CrF5) konposatua da bitarra den bakarra. Solido gorri honen urtze-tenperatura 30 °C–koa da eta irakite-tenperatura 117 °C–koa. Kromo metala fluorrarekin tratatuz prestatu daiteke 400 °C–tan eta 200 bar presiopean.
Peroxokromatoa (V), +5 oxidazio egoera duen beste adibide bat da. Potasio peroxokromatoa (K3[Cr(O2)4]) potasio kromatoa hidrogeno peroxidoarekin erreakzionatuz sortzen da, tenperatura baxuetan. Gorri-marroixka koloredun konposatu hau egonkorra da giro-tenperaturan, baina deskonposatu egiten da 150-170 °C – tan.
Kromo (IV) duten konposatuak, hau da, +4 oxidazio-egoera dutenak, ohikoagoak dira +5 egoeran aurkitzen direnak baino. Tetrahalogenoak, CrF4, CrCl4, eta CrBr4, tenperatura altuetan undefineddagozkien halogenoekin tratatuz sor daitezke. Konposatu hauek desproportzio-erreakzioak jasan ditzakete eta uretan ezegonkorrak dira.
Kromo (II)
Badira, kromo (II) konposatu asko, hala nola, uretan egonkorra den kromo (II) kloruroa CrCl2. Konposatu hau lor daiteke kromo (III) kloruroa zinkarekin erreduzituz. Kromo (II) kloruroa disolbatuz lorturiko urdin distiratsu koloredun disoluzioa pH neutroan bakarrik da egonkorra. Zenbait kromo karboxiliko ere badira, ezagunena kromo (II) azetato gorria (Cr2(O2CCH3)4) da.
Kromo (I)
Kromo (I) konposatu gehienak elektroietan aberatsa den kromo (0) oktaedriko konplexua oxidatuz soilik lor daitezke. Beste kromo (I) konplexuek ziklopentadienil ligandoz osatuak daude. X izpien difrakzioz ikus daiteke Cr-Cr banda boskoitza (luzera: 183.51(4)  pm). Tamaina handiko ligando monodentatuek konposatu hau egonkortzen dute banda boskoitza ezkutatuz.
Kromo (0)
Badira kromo (0) konposatu asko; konposatu hauen artean, gehienak, kromo hexakarbonil edo bis(bentzeno)kromo konposatuen deribatuak dira.
Agerraldiak
Kromoa lurrazalean aurkitzen den 13. elementu ugariena da 100 ppm–ko batez bestekoarekin. Kromo konposatuak ingurumenean aurkitzen dira kromoa duten arroken higiduragatik, eta sumendi-erupzio en ondorioz sakabana daitezke. Ingurumenean kromoaren jatorrizko kontzentrazioak honako hauek dira: atmosfera n <10 ng m−3; lurzoru an <500 mg kg−1; landaretzan <0.5 mg kg−1; ur geza n <10 ug L−1; itsasoko uran<1 ug L−1; sedimentuetan <80 mg kg−1.
Arraroa izan arren, kromo amaren gordailuak badira. Errusian, metal amaren laginak ekoizten dira. Kimberlita kanalak, diamantetan aberatsak dira eta ingurumenaren murrizteak hauen ekoizpenean laguntzen du.
Cr (III) eta Cr (VI) –en arteko erlazioa pH-aren eta kokapenaren oxidazio-propietateen araberakoa da. Kasu gehienetan, Cr (III) da espezie nagusia, baina esparru batzuetan, lurreko urak 39 µg/L-tik gorako kromo kantitatea eduki dezake, 30 µg/L Cr (VI) izanik
Antzinako erabilerak
Kromoa Mendebaldeko Munduak crocoita (berun (II) kromatoa) izeneko mineral gorri kristalino batean aurkitu zuen lehen aldiz. Mineral hau 1761. urtean aurkitu eta hasieran pigmentu bezala erabilia izan zen. Mineralak zuen kolore berezia bere barruan aurkitzen zen kromoarena zela ondorioztatu zen. Gaur egun, kromoa kromitatik (burdin kromo oxidoa dena (FeCr2O4)) erauzten dute komertzialki, epe luzean iraungo duen iturria dela ulertzen baita.
Isidora Aguirre
María Isidora Ignacia Aguirre Tupper (Santiago, 1919ko martxoaren 22a - ib., 2011ko otsailaren 25a) idazle txiletarra izan zen, batez ere Amerikako eta Europako herrialde askotan antzeztuta izan diren gizarte gaiei buruzko lan dramatikoen egilea. Bere lanik ezagunena La pergola de las flores da, Memoria Chilenaren dagokion orrialdeak esaten duenez, XX. mendeko bigarren erdialdeko Txileko antzerkiaren historiako mugarrietako bat izan zen.».
Biografia
Fernando Aguirre Errázuriz eta María Tupper Huneeus margolariaren (1893-1965) alaba, Santiagoko Jeanne D'Arc ikastetxeko ikaslea izan zen eta ondoren gizarte lana eta literatura, pianoa, ballet modernoa eta marrazkia (1937-39) ikasi zituen.
Kromo
Kromoa pigmentu bezala
XVIII. mendean, Mendebaldea kromo-mineralak pigmentu bezala izan zezakeen erabileran atentzioa jartzen hasi zen. 1761eko uztailaren 26an, Johann Gottlob Lehmannek, Ural mendietan dagoen Beryozovskoye meategietan laranja-gorri koloreko mineral bat aurkitu zuen, Siberiako berun gorria izena jarri ziona. Baina, gaizki identifikatu zuen mineral hau. Izan ere, selenioz eta burdinez osatuta zegoen bisitatu zuen, eta bertan margoetan pigmentu bezala propietate oso erabilgarriak zituen gorri koloreko berun mineral bat aurkitu zuen. Pallasen aurkikuntzaren ondoren, Siberiako berun gorriaren erabilera pigmentu bezala eskualde guztian zehar zabaltzen hasi zen. 1794. urtean, Louis Nicolas Vauquelinek crocoita mearen laginak jaso zituen. Crocoita azido klorhidrikoarekin nahastean, kromo trioxidoa (CrO3) ekoitzi zuen. 1797an Vauquelinek  ikatzezko labe batean kromo trioxidoa berotuz gero, kromo metalikoa isolatzea posible zela aurkitu zuen. Horren ondorioz, Vauquelin da kromoaren aurkitzailea. Vauquelin errubi eta esmeralda bezalako harribitxietan kromo aztarnak aurkitzeko gai izan zen.
Isidora Aguirre
Biografia
21 urte zituela, 1940an, Nené (hala deitzen zioten) Gerardo Carmona Espainiako Gerra Zibileko errefuxiatuarekin ezkondu zen, bost urtez landan bizi izan zen, eta geroago Parisera joan zen, eta han bizitza ilustratzailea gisa irabazten hasi zen, antzerkia eta zinema ikasten ari zen bitartean.
Kromo
Kromoa pigmentu bezala
XIX. mendean zehar, zurratzeko prozesuan gatz bezala erabiltzen hasi zen. Denbora batez, Errusian aurkitutako crocoita izan zen zurratzeko material hauen iturri nagusia. Baina, 1827. urtean, Baltimoren (Estatu Batuak), kromitaren biltegi handiago bat aurkitu zuten. Zurratzeko gatzak produzitzeko egokiagoa zen kromita hau, eta, ondorioz, honen eskaera asko igo zen. Horrenbestez, Estatu Batuak bilakatu ziren kromo produktuen ekoizle nagusiak 1848. urtera arte, Bursan (Turkia), inoiz aurkitutako kromitazko biltegi handiena topatu zuten arte.
Isidora Aguirre
Biografia
Txilera bueltan, "Hugo Miller aktore eta antzerki zuzendariarekin trolebusean izandako bilera erabakigarria izan zen bere bokazioa zehazteko eta antzerkigintzara erabat dedikatzeko" eta horrela 1952an drama ikastaro batean izena eman zuen, Hezkuntza Ministerioko Txileko Akademian. «Hortik aurrera, antzerki jarduerekiko dedikazioak askotan bere bizitza pertsonala ere alde batera uztera eramango zuen. »
Kromo
Kromoa pigmentu bezala
Kromoa ere oso ezaguna da lantzen denean sortzen duen distira metalikoagatik. Hainbat gauzatan galbanizaziorako erabilia da babesle eta apaingarri bezala; hala nola, autoen estalkietan, iturgintzako instalazioetan edota altzarien zatietan. Lehen aldiz, 1848. urtean erabili zen galbanizaziorako, baina 1924. urtera arte ez zen ezaguna egin erabilera hau, prozesua hobetu zutenean.
Isidora Aguirre
Biografia
Bi seme izan zituen bere lehen senarrarekin, Gerardo Carmonarekin, eta beste bi bigarrenarekin, Peter Sinclaire ingelesarekin, eta harengandik ere banandu zen.
Kromo
Produkzioa
2013. urtean, gutxi-gora-behera, 28,8 milioi tona metriko kromita-saltzaile produzitu ziren, eta hauek 7,5 tona metriko ferrokromo bilakatu ziren. John F. Pappek zera idatzi zuen USGS n: “Kromita mearen erabilera nagusia ferrokromoaren produkzioa da, eta azken honen erabilera nagusia altzairu herdoilgaitza da”.
Isidora Aguirre
Biografia
Bere konpromiso soziala, bere pertsonaiak sakonki ikertzen zituen lan izugarria gorabehera, giza eskubideen defentsari eta bere jarduera abertzaleari gehitu zitzaion arren, sariak banatu zituen epaimahaiak Demokraziaren aldeko alderdien itunaren gobernuetan, behin eta berriz ukatu zioten Isidora Agirreri Sari Nazionala. Gertakari hori gogora ekarri zuen Juan Radrigán antzerkigileak 2012an sari hau lortzeagatik emandako hitzaldian.
Kromo
Produkzioa
Aurretik esan bezala, kromo meatik ekoiztu daitezkeen bi produktu nagusiak ferrokromoa eta kromo metalikoa dira. Bi produktu hauen galdaketa-prozesuak, ordea, oso desberdinak dira. Ferrokromoa ekoizteko, kromita mea (FeCr2O4) eskala handian erreduzitzen da, arku elektrikozko labe bat edo galdategi txikiagoak erabiliz. Bi modu hauetan, aluminio edo silizioa erabiltzen da, erreakzio aluminotermiko bat eginez. Kromo purua ekoizteko, ordea, burdina kromotik bereizten da bi etapako erreketa- eta lixibiazio-prozesu baten bitartez. Kromita berotu egiten da airearen presentzian kaltzio-karbonato eta sodio-karbonatozko nahasketa batekin batera. Honen bidez, kromoa bere forma hexabalentera oxidatzen da eta burdina Fe2O3 konposatu egonkor bilakatzen da. Ondoren, lixibiazioa egiten da, askoz ere tenperatura altuagoan. Honen bidez kromatoak disolbatzen dira, burdin oxido disolbaezina bakarrik utziz.
Sapignicourt
Sapignicourt Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sapignicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 345 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Kromo
Produkzioa
4 FeCr2O4 + 8 Na2CO3 + 7 O2 → 8 Na2CrO4 + 2 Fe2O3 + 8 CO2
Sapignicourt
Etxebizitza
2007an 134 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 130etxeak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 119 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 119 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kromo
Produkzioa
2 Na2CrO4 + H2SO4 → Na2Cr2O7 + Na2SO4 + H2O
Sapignicourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 213 ziren, horien artean 145 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 145 pertsona aktiboetatik 122 lanean zeuden (68 gizon eta 54 emakume) eta 23 langabezian zeuden (18 gizon eta 5 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Polesia
Polesia edo Polissya (errusieraz: Поле́сье, Poliesie, «baso-herria»; bielorrusieraz: Пале́ссе, Paleśsie; polonieraz: Polesie; ukraineraz: Полі́сся, Polissia) Ukrainako eta Bielorrusiako padura zabala da, Pripiat ibaiaren arroa (Dnieper ibaiaren adar bat) hartzen duena. Lurralde zingiratsua da, baso trinkoek inguratua. XIV. mendean, Lituaniak konkistatu zuen, eta Poloniar-Lituaniar Batasunako lurralde izan zen 1569tik aurrera. 1795ean, Errusiar Inperioaren mende geratu zen. Gaur egun, zati gehiena Bielorrusia eta Ukraina estatuen artean banatzen da, baina Polonia eta Errusiako eremu batzuk ere hartzen ditu.
Kromo
Produkzioa
Dikromatoa kromo(III) oxidora erreduzitzen da, karbonoa erabiliz. Ondoren, beste behin kromora erreduzitzen da, erreakzio aluminotermiko baten bidez.
Na2Cr2O7 + 2 C → Cr2O3 + Na2CO3 + CO
Cr2O3 + 2 Al → Al2O3 + 2 Cr
Aplikazioak
Kromo guztiaren % 85a aleazio metalikoen sorreran erabiltzen da. Gainerako guztia kimika, errefrakzio eta galdaketa-industrian erabiltzen da.
Metalurgia
Zuntzetako mugetan karburo metalikoak sortzeak materialari ematen dion gogortasunak eta korrosioarekiko duen erresistentzia handiak, kromoa aleazio-material oso garrantzitsu  bihurtzen du altzairuarentzako. Altzairu azkarrak % 3-5 tarteko kromoa dauka. Altzairu herdoilgaitza, korrosioarekiko erresistentea den aleazio metaliko garrantzitsuena, kontzentrazio jakin batean (normalean % 11 baino gehiago) kromoa burdinaren barruan sartzen denean sortzen da. Beste modu bat burdinurtuari ferrokromoa gehitzea da. Nikelean oinarritutako aleazioak ere indartu egiten dira zuntzetako mugetan karburo metaliko egonkorrak sortzen direlako. Esate baterako, Inconel 718-aren % 18.6a kromoa da. Mota hauetako nikelezko aleazioei superaleazioak deritze, tenperatura oso altuetan lan egiten denean euren propietateak mantentzen dituztelako. Ondorioz, egiturak osatzeko material gisa erabiltzen dira; adibidez, hegazkinen motorretan eta gasezko turbinetan.
Kromo puruaren gogortasunak eta korrosioarekiko duen erresistentziak oso metal fidagarria bihurtzen du eta ondorioz, geruza babesle bezala ere asko erabiltzen da. Beste metal babesle batzuekin konparatuta ezagunena da, eta bere iraunkortasunaren bataz bestekoa besteena baino altuagoa da. Kromo hau galbanizazio tekniken bidez, aurrez tratatutako gainazal metalikoen gainean ipintzen da. Bi ipinketa metodo daude: mehea eta lodia. Ipinketa mehean, 1µm baino meheagoa den kromo geruza jartzen da kromaketa bidez, eta geruza apaingarriak egiten dira. Ipinketa metodo lodia higaketarekiko erresistenteak diren gainazalak behar dutenean erabiltzen da. Bi metodoek, azido kromato edo dikromato disoluzioak erabiltzen dituzte. Kromo (III) sulfatoa erabiltzen hasi dira, oxidazio egoeraren aldaketan eragin dezakeen energia kontsumoa ekiditeko, baina kasu gehienetan, aurretik aplikatutako prozedurak erabiltzen dira.
Kromatoaren konbertsio bidezko estaldura-prozesuan, kromatoen propietate oxidatzaile sendoak erabiltzen dira, aluminio, zink edota kadmio moduko metalen gainean oxido geruza babesle bat jartzeko. Estaltze-metodo honen abantailak, kromatoak duen  pasibazioa eta bere sendagarritasunaren propietateak dira. Kromatoei buruz dauden ingurumen- eta osasun-araudien ondorioz, metodo alternatiboak bilatzen ari dira.
Azido kromikoak aluminioari eragiten dion anodizazioa beste prozesu elektrokimiko bat da. Metodo honetan, ez da kromozko geruza bat ipintzen, baina azido kromikoa erabiltzen da disoluzio elektrolitiko bezala. Anodizazio-prozesuan zehar, aluminioaren gainean oxido-geruza bat sortzen da. Azido kromikoaren erabilera, normalean erabiltzen den azido sulfurikoaren ordez, aldaketa garrantzitsuak eragiten ditu sortzen den oxido-geruza. Cr(VI)-a oso toxikoa da, eta ondorioz, ingurumen- eta osasun-araudiek konposatu hau erabili ordez hain toxikoa ez den Cr(III)-a erabiltzea bultzatu dute.
Tintagaia eta pigmentua
Crocoita minerala aurkitu zutenean, pigmentu hori bezala erabiltzen hasi zen. Gerora, sintesi-metodoak sortu zirenean, kromo kantitate handiagotik hasita lortu zezaketen kromo horia izan zen kadmio horiarekin batera gehien erabilitako pigmentu horiak. Nahiz eta pigmentu hau fotodegradatzen ez den, iluntzeko joera izaten du kromo (III) oxidoa formatzen den heinean. Hala ere, oso kolore sendoa dauka, eta Estatu Batuetako eskolako autobusetan eta Europako posta-zerbitzuan (adibidez, Deutsche Post) erabilia izan da. Ingurumen-eta segurtasun-arazoak zirela eta, kromo horiaren erabilerak behera egin zuen, eta honen ordez, pigmentu organikoak edota berun eta kromo gabeko beste konposatuak erabiltzen hasi ziren.