cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caracasko Gipuzkoar Konpainia
Testuingurua
Euskal Herrian, XVII. mendetik zetorren krisialdia, hiru arrazoirengatik: Euskal Herriko burdinolak teknologiaz atzeratuta geratu ziren ipar Europako beste lurralde batzuekiko lehian, bereziki belgikar eta suediarrekiko. Gainera, Gaztela, Aragoi eta Nafarroa ko artilearen esportazioak behera egin zuen nabarmen. Azkenik, Erregeak bere gerra-gastuetarako diru-partaidetza handiagoa eskatu zien gipuzkoarrei, eta azken hauek, berriz, nahi ez. Tirabira horretan, zergek portuko trafikoa garestitu zuten, merkataritzaren kaltetan. Egoera kaskar horri aurre egiteko, hainbat gipuzkoar eragile elkartu eta 1682an Donostiako kontsulatua sortu zuten, Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren oinarria izango zena. Hala ere, itsas merkataritza eta balea arrantza beheraldi larri batean sartuak ziren Utrechteko itunaz geroztik (1713ko martxoa/apirila).
Konpainia Filipe V.a Gaztelakoak (Espainiakoak) Gipuzkoa eta Bizkaiko euskal lurraldeetako matxinadaren kontra kanpaina militar odoltsua egin ostean sortu zen (1718). Filipe V.a saiatu arren, aduana k Ebro n geratu ziren, eta Gipuzkoako aldundia eta Espainiako erregea negoziazioetan hasi ziren. 1726an, matxinadako hainbat buruzagik amnistia eskuratu zuten, eta Gipuzkoako aldundiak proposamen bat egin zuen Venezuelarekin merkataritza berrezartzeko, espainiar erregearen eta gipuzkoarren interesetan izango zen tratua. Herbeheretar eta ingeles merkatari-elkarteetan oinarritu zen ideia berri hori. Plana onartua izan zen, eta euskaldunek merkataritza horren gaineko kontrol esklusiboa lortu zuten.
Sorrera
Gipuzkoar aberatsen talde batek bultzatu zuen konpainiaren sorrera 1728an. Hasiera batean, Donostian oinarritu zen, eta 1728ko irailaren 25ean jaso zuen sorrerarako errege-dekretua (zedula). Ekimen hori sortzeko erabakiak Gipuzkoako Batzar Nagusien onarpena eta laguntza jaso zituen. 1728tik 1750era Peñafloridako kondea izan zuen burutzat eta, 1760 arte, akziodunak, Espainiako Erregea salbu, jaioterriko lurraldean bizi diren euskaldunak izan behar ziren. Euskal konpainiaren helburu garrantzitsu bat herbeheretarrek Caracasko Kapitaintza Nagusian zeukaten kakao-merkataritzaren monopolioa haustea izan zen, izaera militarreko zereginetan jaun eta jabe eta haien kostuan arituz: ia autonomoki jokatzen zuten. Alde horretatik, koroak, merkataritzan aritzeko baimena ez ezik, kortso zeritzan agiria ere eman zion Caracasko Gipuzkoar Konpainiari; hots, gobernuaren babesean kortsario gisa erasoaldiak egiteko baimena eman zion, horixe baitzen kortso agiri hura.
Gipuzkoar konpainia zen, halaber, Caracas eta Maracaibo probintzietako salgaiak Europan saltzeko eta nekazaritzako produktuak Espainiara esportatzeko baimendu bakarra. Hala ere, Venezuelako produktuen monopolioa ez zen berehala hasi, 1742an baizik, eta Maracaibokoena 1752an. 1743tik aurrera, Konpainiak eskubidea jaso zuen Frantziako koroaren ikurra zuten barkuak Venezuelarekin merkataritzan zuzenean aritu ahal izateko; Lapurdi, Baiona ere tartean, erabaki horren onuraduna izan zen zalantzarik gabe. Euskal Herri tik erresumako beste lurraldeetara bidalitako ondasunek ez zuten aduana-zergarik ordaindu behar Ebro pasata, eta konpainia libre zen Europan barrena merkataritzan aritzeko, Filipe V.arekin hitzartutakoaren arabera. Gainera, konpainiak burdinazko produktuak esportatuko zituen Venezuelara.
Caracasko Gipuzkoar Konpainia akzioetan oinarrituta ko Espainiako koroako lehen konpainia izan zen: euskal akziodunak eta Espainiako erregea. Hasierako kapitala 2.250.000 erreal zen 7.500 errealeko akzioetan banatuta eta, akzio horietatik, 200 Erregeak harpidetu zituen. Hasieran, ez zuten akzio askorik saldu, baina izandako mozkinek eta ondoren eginiko inbertsioek guztiz elkarte ahaltsua bihurtu zuten. Konpainia Venezuelako ekonomiaren eragile bihurtu zen, batik bat kakaoan oinarrituta. Gipuzkoako konpainiak Caracas, Cumaná, Trinidad, Guyana eta Margaritarako (egun, Venezuela) trafikoaren monopolioa eskuratu zuen, kakaoa batez ere, baina baita kontrabandoaren aurkako aginpide bereziak eta legez harrapaturiko ontzietako guztia gordetzeko ahalmena ere. Erregeak Donostia eta Pasaia tik Venezuelara nahi beste itsasontzi bidaltzeko baimena eman zien, baina sei izaten ziren. Bueltarakoan, berriz, Sevilla tik pasa behar ziren lehendabizi, eta Cadiz etik gero.
Bilakaera
1750 arte, lehenengo zuzendaritza-batzordearen burua Peñafloridako kondea izan zen, Donostian. Konpainiaren ibilbidea bi alditan zatitzen da: 1728tik 1749 (1750) arte eta 1750etik 1785ean desegin arte.
Venezuelako ezarpena eta loraldia
Lehenengo itsasontziak Pasaiatik La Guairara abiatu ziren 1730eko uztailaren 15ean: San Joaquin, San Ignacio, eta La Guipuzcoana; urrian, Santa Rosa gehitu zitzaien. Bi fragata eta galera bat ziren lehenengo hirurak, guztien artean 561 marinel eta 86 kanoi zeramatzatela. 84 bat egun behar ziren Venezuela eta Pasaia arteko ibilbidea egiteko. Itzulitako bi ontziek 80.000 anega kakao ekarri zituzten, anegako 45 peso tan salduta, Irabazia oso handia izan zen: soldatak, zergak eta gainerakoak kenduta, 738.000 peso garbian. Hiru urteren buruan, Konpainia sortzeko inbertsioa kitatu zuten.
Negozio biribila zen, San Miguel eta Santiago ontzietako itsasgizon batek hilero 8 peso irabaz zitzakeen eta, 5 anega kakao bazeraman, Caracasen guztira 80 peso ordainduko zituen, baina Penintsulan, berriz, anega bakoitza 55 pesotan sal zitzakeen eta, trukean, 275 peso poltsikoratu. Horrela 195 pesoko irabazia izango zuen: 2 urtetik gorako soldata beste. Pasaiako portuan izaten zen konpainiak burutzen zuen merkataritza jarduera nagusia. Jardueraren inguruan sortutako azpiegitura anitza zen eta jende askori eman zion lana. Konpainia 30 ontzitik gorako flota bat izatera heldu zen, eta ontzirik handiena San Jose izenekoa zen, 778 tonakoa. Gipuzkoak eta, batez ere, Donostiak, urte oparoak izan zituzten: bertako burdingintza eta armagintza suspertu ziren, Donostia merkataritza leku garrantzitsu bihurtu zen, eta Pasaia lehen mailako portu. Garai hartakoak dira ondoko esaldiak:
Euskaldunak Venezuelako lurraldean finkatzen hasi ziren etxalde aberatsetan, eta soro- eta nekazaritza-ekoizpena asko handitu zuten. Hala ere, bertan lehendik finkatutako lur-jabe kreolek arranguraz hartu zituzten, konpainiari saldu beharreko prezioak merkarazi zizkietelako. Euskaldunek biziguneak sortu, kaiak eraiki eta gotorlekuak altxa zituzten. Konpainiak gizarte kreolak eskatzen zituen kontsumo-ondasunetarako bitartekari-lanak egin zituen: oihalak, liburuak, irina, ardoa eta patarra, alegia. Euskal Herrira itzultzean, berriz, kakaoa eta beste produktu kolonial batzuk ekartzen zituzten, esate baterako, tabakoak eta anilak ontziratzen zituzten. Konpainiak esklaboen salerosketan ere interesa zuen.
Europar indar inperialistekin zeuden borrokak gorabehera, Konpainiak beste arazo larriagoak zituen Amerika barneko produktuen salerosketa-bideei lotuta; izan ere, venezuelarrak ohituta zeuden inguruko beste lurraldeekin elkartruke komertzialetan aritzen, metropolira beharrik gabe. 1733an, Martin Lardizabal gobernadoreak deskubritu zuen La Guairatik ateratako kakaotik 17.700 anega Espainiara joan zirela, baina 26.400 Mexiko ko Veracruz era. Ondorioz, debekatu egin zuen merkataritza hori, baina kreolek nahiago zuten lehengo baldintzetan jarraitu. Bere aldera erakartzeko, konpainiak ekoizleei gehiago ordaintzeko agindu zuen: 11 pesotik 14ra. Aldiz, Erregeak hori debekatu zuen. Ondorioz, ekoizleak gero eta okerrago zeuden, eta haien ekoizpenaren herena nahi bezala erabiltzeko eskubidea aldarrikatu zuten. Espainiako erregeak, ordea, hori ukatu egin zuen. Bestalde, 1735etik aurrera, Konpainiaren egoitza nagusia Madrilen zegoen. Hala ere, merkataritzaren zuzendaritza Donostian egoten jarraitu zuen 1751n Madrilera lekualdatu arte.
Gerrak eztanda
1743rako, kontrabandoari buruzko tentsioa oso areagotu zen. Holandarrek ematen zuten lanaz gain, ingelesak eta Espainiar Inperioko beste lurrak (Espainia Berria, egungo Mexiko) liskarrak sortzen hasi ziren, interesak baitzituzten Venezuelarekiko kontrabandoan, gipuzkoarren kaltetan. Tartean zen ingelesen esklabo-monopolioaren auzia ("asentua"), 1713ko Utrechteko itunaz geroztik. Konpainiak guardiak jarri nahi izan zituen Venezuela inguruan zebiltzan ingelesen itsasontzietan, baina ingelesek protesta egin zioten espainiar erregeari, eta Erregeak atzera egiteko agindu zion Konpainiari. Azkenean, ordea, Asentuaren Gerra piztu zen (War of Jenkins' Ear), eta ingelesek La Guaira ri eraso egin zioten. Hala ere, Gabriel Jose Zuloaga brigadier hondarribia rrak portuaren defentsa prestatu eta ingelesek atzera egin behar izan zuten. Ingelesek esklabo-monopolioa galdu zuten, baina espainiarrek kalte-ordain gogorrak pagatu behar izan zizkieten, Erretiro Onaren Itun ean.
XVIII. mendearen erdialdean, Venezuelako kakao-ekoizleen haserrea gorenera heldu zen. Erregeak ez zien salgaien gaineko eskubiderik onartu eta, gainera, Venezuelara kanariar gehiago heltzeko debekua eman zuen. 1749ko apirilean bertan, errebolta piztu zen Panequire n, eta Juan Francisco de León jarri zen erreboltaren buru; izan ere, Panaquireko justiziako arduradun izatetik kargugabetu zuten eta, haren ordez, Konpainiako Martin Etxebarria euskalduna jarri. De León, orduan, altxa egin zen Konpainiaren kontra: bera bezalako kanariar jatorriko 3.000 kreol en buruzagitza hartu zuen, eta setioa jarri zion Caracas i, goiburu hartuta "gora Errege, jo eta bertan hil bizkaitarrak [euskaldunak]!". Euskaldunen kontrako arrazakeria aditzera ematen duten beste aldarrikapen batzuk ere bota zituen:
Venezuela "konpainiaren probintzia bat" bihurtu zela salatu zuen. Herbeheretarrek, Tuy ibaiko babeslekuetatik, kreolak babestu zituzten euskaldun eta Espainiako koroaren kontra. Bere eskaerak Erregeari helaraziko zitzaizkiola aginduta, De Leónek setio a altxa zuen, eta eztabaida piztu zuen Madrilen. Bazeuden gortean Konpainia desegin behar zela ziotenak ere, Espainia n egon baitzeuden tentsioa bere aldera ekartzeko prest ziren merkatari interesatuak. Madril go gorteak Venezuelara mandatari bat bidaltzeko deliberoa hartu zuen, erreboltaren nondik norakoak eta herbeheretarren inplikazioa argitzeko; horretarako, Julian Arriaga bidali zuten, euskalduna. Mandatua eman zitzaion, halaber, Konpainia euskalduna ez zelako ideia zabaltzeko, Madrilgo akziodunak ere bazituelako. Horrenbestez, Arriagak aurkitu zuen herbeheretarrek erreboltariak armaz hornitzen zituztela. Arriagak berarekin Espainiako koroaren 1.000 gerlari eraman zituen, baina Espainiako koroaren indar asko altxatuen alde jarri ziren.
Nolanahi ere, Espainiako koroaren iritzirako, errebolta baten indarrez eskaria onartzea ahuldadea izango zen, eta ezin zion uko egin Konpainia babestuz bere buruaren interesak zaintzeari. Espainiako koroaren indarrek eta euskaldunek gogor egin zieten altxatutakoei, eta De Leónen altxamendua 1752an izan zen zapaldua.
Konpainia birmoldatuta
1749az geroztik, euskaldunen presentzia handitu egin zen, baina Espainiar Koroak kolpe gogorra eman zion aldi berean Konpainiaren autonomiari, zuzendaritza Madrilera lekualdatuz, mugimendu horren aurrean Gipuzkoak protesta egin zuen arren. Gainera, Erregek hiruko zuzendaritzan nahitaez espainiar bat egon behar zela ezarri zuen. Erregek Konpainia berregituratzen zuten beste neurri adierazgarri batzuk ere ezarri zituen: hiruko zuzendaritza-batzordeak (gobernadorea, Konpainiako ordezkaria, eta Kabildoko diputatu bat) prezioak ezarriko zituen bere interesen arabera, baina adostasunik ez egonez gero, Erregek izango zuen azken hitza.
Bestalde, salgaien seiren bat portuko agintaritzari laga behar zitzaion eta, Konpainiaren gogoz kontra, Venezuelako akziodunen kapitala onartu behar zuten, baita esportatutako prezioak garesti mantendu eta, Espainiatik agindutako prezioan, Espainiako produktuak Venezuelara esportatu beharra ere: olioa, irina, ehunak, etab. Kontrol zorrotzeko neurri gogor horiek Konpainia itotzen joan ziren.
Gipuzkoar Konpainiak ingelesak urrun mantendu zituen, eta Venezuela Guyana ren moduko ingeles kolonia bihurtzea eragotzi. Aldi berean, herbeheretarrak Puerto Cabellotik kanporatu zituzten. 1767an, kotoi-soroak sortu zituzten, baita anilena ere, ordu arte ezezaguna, Antonio Arbide bizkaitarrak gidatuta; 1774rako, Venezuelatik produktua esportatzen ari ziren. Azukre-kanaberen ekoizpena sustatu zuten Aragua eta Tuy haranetan, tindu-landareen plantazioak eta abeltzaintza. Defendatu da, nolanahi ere, eskumen militar, ekonomiko eta administratiboak bere gain hartuz, Konpainiak kontrabandoa uxatu eta ekonomia moderno, eraginkor eta errentagarri baten oinarriak jarri zituela Venezuelan. Bestalde, Orinoko ibaiaren esplorazioa bultzatu zuen.
Aldiz, 1776an, Karlos III.a k Venezuelarekiko trafikoan beste konpainia batzuk aritzeko baimena eman zuen eta, 1778an, Gobernuak merkataritza librea aldarrikatu zuen. Espainiako gobernua merkataritza-politika liberalizatua erabiltzen ari zen Amerikari buruzko tratuetan irabazi politikoak eskuratzeko, Douglassek dioenez. Konpainiari eskumenak kendu zizkion. Ordurako Konpainia finantzen aldetik larri zebilen; izan ere, konpainiaren interesak barreiatu eta haren kapitala zein kemena sakabanatzeak erdipurdiko emaitza izan zuen, eta ez zen gai beste konpainia oso espezializatu eta oldarkorrekin lehiatzeko. Bitartean, Ebroko aduana-zergei buruzko euskal aldundien eta Espainiako gobernuaren arteko tentsioak areagotu ziren.
Konpainiaren amaiera
1779ko apirilean, Ingalaterrarekiko gerra berpiztu zen. Nolanahi ere, Rodney britainiar almiranteak zuzendutako itsas armadak egundoko kolpea eman zion Konpainiari gerrako lehendabiziko urtean: Kantauriko kostaldea blokatu eta 25 itsasontzi atzitu zizkion. Nuestra Señora de la Asunción (Guipuzcoano) ontzia ere harrapatu zuten. Atzipen hori latza izan zen Konpainiarentzat, merkataritza-kanpaina hasi berria baitzen; hurrengo urteetan, Konpainiaren koloniekiko trafikoa erabat moteldu zen. 1782an eta 1783an, Konpainiak Herbehereetako ikurrarekin egin zituen bidaiak.
Aldi berean, 1778ko liberalizazio-erabakiak efektu kaltegarriak edukitzen hasi zen Konpainiarekiko, Espainiako portuak erabat libre aritu baitzitezkeen Venezuelarekin, baina legegileek Konpainiaren kalterako interpretatu zuten liberalizazio-erabakia, Bilbo eta Donostia euskal probintzia salbuetsietan zeuden aldetik. Estatuak aduanak Ebrotik kentzeko presioa egiten jarraitu zuen eta, bitartean, euskal lurraldeak atzerritartzat hartuak izango ziren eta, aduanan, Ebroz behera eta Aragoira ateratako produktuek zerga larriak ordainduko zituzten, baita Ameriketatik ekarritako kakaoak ere (1780tik aurrera). 1783an, Espainiako administrazioak euskal lurraldeek aduanak kostaldean jartzeari uko egin izana eman zuen aitzakiatzat euskal lurraldeok baztertzeko. Donostia merkataritza-bide nagusietatik kanpora geratu zen.
Ingalaterrarekiko gerra hiru urtez luzatu zen 1783 arte. 1784an, Konpainia zorrek itota zegoen, eta desegin egin zen. Enpresaren ondasunen eta hartzekoen zati bat gordailuan jarrita zegoen San Carlos Bankuan. Orduan, Frantzisko Cabarrús baionesak, konpainiaren akziodun eta zuzendaritza-batzordeko kideak, proposamen bat egin zuen Konpainia berregituratzeko (1784), euskal Habanako Konpainia rekin eta San Fernando Konpainia rekin bateratuz. Konpainia berria Filipinetako Konpainia bilakatu zen, 1788an hezurmamitua, eta Filipinekin trafikoaren monopolioa eskuratu zuen.
Euskal Herrian eta Espainian
Konpainiak euskaldun eta, bereziki, gipuzkoar asko baliatu zituen eskifaian. Horregatik eta bestela ekarritako oparotasunagatik, Donostian, Venezuelako itsasontzien etorrerak kalean ospatzen ziren. Soraluze ko arma-fabrika sendotu zuen eta ezin da ahaztu Donostiako Santa Maria Korukoa eliza eraikitzeko, Konpainiaren funtsak erabili zirela eta, egun ere, eliza barruan Konpainiaren armarria dago. Konpainiaren itsasontziak neurri handiko kroskoak ziren eta, beraz, portu egoki ia bakarra Pasaia zen, orduan Donostiaren udalerrian kokatuta. Horrenbestez, Konpainiak Pasaian bertan ontziola espezializatuak egitea erabaki zuen, eta zazpi izatera heldu ziren. Ontziol ei eta itsas trafikoari buruzko erreminta-tailerrak eta -dendak ere sortu zituen. Kakaoa produktu oso estimatua zen, urrearen hurrengoa. Konpainiak ez zuen aukera pasatzen utzi eta hainbat txokolate-fabrika sortu zituen. 1750z geroztik, konpainiaren jarduera handitu egin zen, nola Mundu Berria delakoan, hala Mundu Zaharrean. Beste lurralde batzuetara hedatu zuen bere eragina, beste ekimen batzuk bultzatuz: Lizarra eta Vianako distilategiak sortu zituen, Nafarroa Garaiko basoen gaineko monopolioa lortu ontzigintzarako, bakailao-arrantza eta balea-ehizarako ontzigintzan aritu zen, eta partaidetza zuen konpainia horietan, esklabo-merkataritzan aritu zen, eta Valdenoceda-Leongo eta Errioxa ko ehungintza-fabriken jabetza zuen. 1775 eta 1777. urteetan, Konpainiak Ameriketara bidaltzeko arma-horniketa sorta oso handiak ekoizteko mandatua jaso zuen Erregerengandik, Soraluze eta Tolosako arma-fabriketan egitekoak.
1765ean, Caracas ko Gipuzkoar Konpainiak babestuta eta Gipuzkoako Ilustrazioaren hegalpean Euskalerriaren Adiskideen Elkartea sortu zen: Peñafloridako konde Frantzisko Xabier Munibe izan zuen bultzatzaile nagusia.
Venezuelan eta Ameriketan
Konpainiaren azken urteetan, haren jarduna eta eremu geografikoa dibertsifikatzen joan zen. 1775an, Britainia Handiko agintarien kontrako altxamendua hasi zen Ameriketako hamahiru kolonietan, eta Caracasko Gipuzkoar Konpainia harremanetan hasi zen independentziaren aldeko matxinatuekin. Bilbo oinarri hartuta eta konpainiaren itsasontzi azpiegitura eta armagintza ahalmenaren bidez, euskal merkatariek George Washington en independentziazaleak armaz hornitu zituzten, behar izan zituzten gehienez, horretarako baliatuz Soraluzeko Armen Errege Fabrika. Harreman eta transakzio horietan, protagonismo berezia hartu zuen Diego Maria Gardoki euskal merkatari eta diplomatikoak.
1777an sortutako Venezuelako Kapitaintza Nagusiaren eta euskal gobernadoreen bitartez, Konpainia Venezuelako barne-politikarako mesedegarria izan zen. Gainera, Ramon de Basterrak adierazi duen bezala, beste ekarpen handi bat egin zion Hego Amerika guztiari: Venezuelan Entziklopedismoa eta Ilustrazioa sartu zituen eta, hain zuzen, Venezuelan hedatu ziren Montesquieuren errepublikar printzipioak (botere-banaketa, adibidez), La Fontaine, merkataritzaren teoria eta praktikari buruzko tratatuak, etab. Caracas inguruan lurrak zituzten aberatsek ideia horien inguruan eztabaidatzen zuten, Espainian galarazita zegoen garaian. Tartean zen Simon Bolivarren aita, Vicente Bolivar, Errege Entzutegiko kidea eta Konpainiaren erabaki-batzarreko lur-jabe aberatsa.
Gainera, Venezuelako gipuzkoarrek frantses ohiturak eta modak zabaldu zituzten. Konpainiak ideietan ere zubi-lana egin zuen Venezuelarekin. Gipuzkoarrek eramandako ideia, liburu eta irakaspenetan dago amerikarren independentzien hazia, Caracasen ernatua eta, gero, Hego Amerika osora zabaldua. Horren adierazgarria da Venezuelaren ereserkiko esaldi bat: "Seguid el ejemplo que Caracas dio".
San Vittore Olona
San Vittore Olona Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Vittore Olonak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Epeo
Epeo, greziar mitologian, Panopeoren semea izan zen. Troiako Gerrako espedizioan parte hartu zuen hogeitamar itsasontziren buru. Troiako Zaldiaren sortzailea izateagatik ezaguna da.
Gerra amaitu ondoren, Italiara itzuli zen, non, Virgilioren arabera, Metaponto eta Pisa hiriak sortu zituen.
Tradizio baten arabera, Metaponton sagaratu zizkion Artemisa jainkosari, zurezko zaldi ospetsua eraikitzeko erabili zituen tresnak.
Homeroren Iliada lan ospetsuan, Patrokloren omenezko hil jokoetan, Akilesek mando bat ematen dio boxeoan trebeena den akaiarrari. Epeo, hoberena izateaz harrotzen da, eta Eurialo garaituz frogatzen du.
Amphiglossus alluaudi
Amphiglossus alluaudi Amphiglossus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Chawan
Chawan (茶碗, literalki txineraz "te-katilua") tea prestatu eta edateko ontzia da. Ekialdeko Asiako te-zeremonietan chawan mota desberdinak erabiltzen dira, katiluaz gain tresna gehigarriak ere erabiliz.
Chawan katiluak Txinan sortu ziren. Japoniako zaharrenak Txinatik inportatuak izan ziren XIII. eta XVI. mendeen artean.
Jian motako chawan delakoa, Japoniako Tenmoku izenez ezagina, tearen zeremonia japoniarrerako te-katilu gogokoena izan zen XVI. mendera arte.
NGC 1167
NGC 1167 galaxia bat da, Perseus (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Oroux
Oroux Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oroux udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 68 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 68etxeak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 1ek hiru zituen, 11 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (29 gizon eta 22 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Oroux udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 675 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Haplochromis victorianus
Haplochromis victorianus Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Palisades Park (New Jersey)
Palisades Park New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 19,622 biztanle zituen, 3.24 kilometro koadrotan banatuta.
Lepidotrigla kishinouyi
Lepidotrigla kishinouyi Lepidotrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
Campylomormyrus bredoi
Campylomormyrus bredoi Campylomormyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Alexandre Zurawski
Alexandre Zurawski (1998ko apirilaren 1a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
San Zenone al Lambro
San Zenone al Lambro Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Zenone al Lambrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Perkūnas
Perkūnas (lituanieraz Perkūns, Perkūnas, letonieraz: Pērkons, Pērkonos, prusieraz: perkūns, perkunis, polonieraz: Perkun, Perun, Perkwunos, eslovenieraz: Parkelj), baltiar panteoiko jainkorik garrantzitsuenetako bat da. Lituaniar zein letoniar mitologian tximista, euria, mendien, haritzen eta zeruaren jainkoa bezala dokumentatua dago.
Etimologia
Izena oraindik mantentzen da egungo baltikoan, lituanieraz perkūnas ("tximista") eta perkūnija ("tximista ekaitza"), eta letonieraz pērkons bezala ("tximista" zein "tximista ekaitza"). Honen beste izen alternatibo batzuk Pērkoniņš eta Pērkonītis (txikigarriak) eta Pērkona tēvs eta Vecais tēvs dira.
Perun eslabiar jainkoarekin (Perún edo Parom), Ukkoren (gizon zaharra) izenetako bat den Perkele finlandiar jainkoarekin, baltiar mitologiako mailegutzat hartua dena, eta Jörð edo Fjorgyn eskandinaviar jainkosarekin lotua dago.
Jainko honek, era berean, lituanieraz zenbait ezizen onomatopeiiko ditu, horien artean: Akmeninis, Blizgulis, Bruzdulis, Dievaitis, Dūdų senis, Dundulis, Dundusėlis, Dundutis, Kalvis, Karalius Perkūnėlis, Poškutis, Šarkutis, Tarškulis, Tarškutis, etab...
Pērkons letoniar rock taldeak bere izena jainko honen izenetik jasotzen du.
Katharina Fritsch
Katharina Fritsch (Essen, Mendebaldeko Alemania, 1956ko otsailaren 14a) alemaniar eskultorea da eta Düsseldorfen bizi da.
Biografia
Fritschek hasiera batean Artearen Historia eta Historia ikasi zuen Münsterreko Unibertsitatean (WWU) eta, 1977an, bere espediente akademikoa Düsseldorfeko Arte Ederren Akademiara aldatu zuen. Han, Fritz Schwegler-en ikaslea izan zen 1984ra arte.
Lan ibilbidea
Katharina Fritsch ezaguna da bere eskulturengatik eta instalazioengatik, sentiberatasun aparta eta ezohikoa duten familia-objektuak biziberritzen baitituzte. Bere lanen ikonografia iturri askotatik dator, kristautasuna, artearen historia eta folklorea barne. 1980ko hamarkadaren erdialdean, elefanteen eskala naturaleko lanekin lortu zuen nazioarteko oihartzuna. Fritschen artea, askotan, museoko bisitarien psikologiaz eta itxaropenez arduratzen da. Gary Garrels-ek honelaxe idatzi zuen: "“Fritsch-en lanaren ezaugarri nabarmenetako bat da herri-irudimena hautemateko gaitasuna, erakargarria delako berehala, eta arte garaikidearen munduko eztabaida espezializatuetarako puntu fokala delako. Elkargune hori ez da oso ohikoa bere lanaren erdian, harreman anbiguo eta zailez arduratzen baita artisten eta, oro har, publikoaren eta artearen eta pantailaren artean —hau da, arteak eta museoak XX. mendearen amaieran egindako erakusketek duten paperaz—.”"Koloreak garrantzia berezia du Fritschen lanean. Erroak haurtzaroan Faber-Castelleko arte-materialen saltzailea zen aitonari egindako bisitetan hartu zituen, aitonaren garajean halako material ugari baitzegoen.
Bere lanik ezagunenak Rattenkönig/Arrato Erregea (1993) dira, 1999ko Veneziako Biurtekoan aurkeztutako poliester beltzeko arratoi erraldoien zirkulua. Beste lan batzuk hauexek dira: Mönch (Monk) (2003), gizonezkoen irudi estoikoa, monokromoa, poliester solidoz egina, gainazal laua duena, beltz matea; Figurengruppe / Irudi-taldea (2006-2008), bederatzi elementuko instalazioa; eta Hahn (Oiloa) (2010), 14 oineko oilo urdina Londresen (Trafquare de Tramular) 2013an jarria.
Bere lan-prozesuan, Fritsch-ek eskultura tradizionalaren teknikak industria-ekoizpenarekin konbinatzen ditu. Hasierako lan gehienak eskuz eginak zeuden bitartean, geroago Fritsch-ek bere eskulturetarako ereduak baino ez ditu egiten, eta fabriketara bidaltzen ditu ekoizpenerako, ia patologikoa den zerbait adierazten duten adierazpen eta zehaztapenekin. Moldeak egiteko erabiltzen ditu eredu horiek. Moldeetatik abiatuta, azken eskulturak egiten dira igeltsuz, poliesterrez edo aluminioz. Asko edizio gisa egiten dira, eta horrek esan nahi du zenbait eredu molde batetik hartzen direla. Erakusketa batzuek irauten duten bitartean, Fritschek lanen kopiak egin ditu museoei saltzeko.
Erakusketak
Fritschek 1979an erakutsi zituen bere lehen eskulturak. Nazioartean arrakasta izan zuen 1984an Düsseldorfen "aus Von hier" erakusketan (hemendik aurrera). 1988an Basileako Kunsthalle-n eta 1997an Museum für Gegenwartskunst-en egin zuen erakusketa. San Frantziskoko Arte Modernoaren Museoan, Tate Modern museoan eta Chicagoko Arte Garaikidearen Museoan egin ditu erakusketak, baita Zuricheko Kunsthaus museoan eta Deichtorhallenen (2009) ere. New York, Arte Modernoaren Museoa, Filadelfiako Arte Museoa, Stuttgarteko Staatsgaleriea eta Brandhorst Museoa, Munich. Lehen erakusketa handia AEBn. AEBn 1993an egin zen Arteetarako Eguna Fundazioaren Zentroan. Alemania ordezkatu zuen 1995eko Veneziako Biurtekoan.
Ninot
Ninota, giza itxurako irudi bat da, ninotak, egungo Fallen aurrekariak direlarik.
Material erregarriekin egina dago, eta ohi, Fallen eta San Joan Suen oinarria hartzen dute.
Izaera kritiko edo trufatzailezkoak, falletako monumentuetan edo foguererretan agertzen dira eta martxoak 19ko eta ekainak 24ko gauetan erretzen dira. Herriaren edo pertsona baten aukeraren ondorioz, erretzetik salbatzen diren ninotek, "ninot indultat" izena jasotzen dute.
Arriagako geltokia
Arriagako geltokia izenak hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:
Cartocharia (Tolosa Okzitaniako tranbia)
Cartocharia (Cartoucherie, frantsesez) Tolosa Okzitaniako tranbiaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, avenue de Grande-Bretagne eta rue Doëtte Angliviel artean hain zuzen.
Historia
2010ko abenduaren 11an ireki zen Cartocharia geltokia.
Hiriko busa
Geltokia linearekin konekta da.
Junior Silva Ferreira
Junior Silva Ferreira, Juninho (1994ko irailaren 26a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Campylomormyrus cassaicus
Campylomormyrus cassaicus Campylomormyrus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Marcel Sembat (Parisko metroa)
Marcel Sembat Parisko metroaren geltokia da, Boulogne-Billancourt udalerrian kokatuta dagoena.
Roda JC
Roda JC Kerkrade (izen osoa Sportvereniging Roda Juliana Combinatie Kerkrade) Herbehereetako futbol talde bat da Kerkrade hirikoa.
Historia
Taldea 1962ko ekainaren 27an sortu zen hiriko Rapid JC eta Roda Sport taldeak batzean. Rapid taldea sei urte lehenago Ligako txapelduna izana zen. Emaitzek ordea ez zuten asko lagundu zortzi urte jarraian pasa zituen bigarren mailan.
1994-95 urtean bigarren egin zuen Ligan eta hurrengo urteetan bi aldiz irabazi zuen Herbehereetako Kopa, 1997an eta 2000an.
1992 urtetik aurrera sarritan hitz egin da Fortuna Sittardekin elkartu eta F.C. Limburg eratzeko aukeraz baina oraindik ez da gauzatu egitasmoa.
NGC 1168
NGC 1168 galaxia espiral bat da, Aries konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Palmyra (New Jersey)
Palmyra New Jerseyko borough bat da. Burlington konderrian kokatua dago. 2010ean 7,398 biztanle zituen, 4.83 kilometro koadrotan banatuta.
Kepa Blanco
Kepa Blanco González (Marbella, Espainia, 1984ko urtarrilaren 13a) euskal jatorriko ekuatore Ginear futbolari ohi eta entrenatzailea da. Ama bizkaitarra du. Aurrelari gisa jokatzen zuen.
Ibilbidea
''2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Internet
Internet komunikazio-sare interkonektatuen multzo deszentralizatu bat da. Komunikazio-sareen arteko konexioa TCP/IP protokoloen familiak erabiliz lortzen da, eta horri esker, sare fisiko heterogeneoek mundu mailako sare logiko bakarra osatzen dute. 1969an sortu zen, urruneko konputagailuen artean lehenengo aldiz konexioa egitea lortu zenean. Kaliforniako (Estatu Batuak) hiru unibertsitateko konputagailuen arteko konexio hura ARPANET izenez ezagutzen da.
Internet-en erabilera azkar hazi zen mendebaldeko hemisferioan 1990eko hamarkadaren erdian. Berehala, munduko beste lekuetan ere asko zabaldu zen eta 1995. urteaz geroztik Internet-en erabilera 100 aldiz biderkatu zen; 2015erako munduko biztanleriaren herena hartzen zuen. Konputagailuen komunikaziorako protokolo desberdinak daude: P2P, bezero-zerbitzari.
Internet-en arrakasta handiena izan duen zerbitzuetako bat World Wide Web (WWW edo Web-a) izan da. Urruneko hipertestu-fitxategiak modu errazean kontsultatzeko aukera ematen duen protokolo multzo bat da. 1990. urtean sortu zen Web-a eta Internet erabiltzen du transmisio-bide moduan.
Cristobalita
Cristobalita oxido motako minerala da.
Galdarraztatze
Galdarraztatze teknika kozinatze teknika bati esaten  zaio. Ur irakinetatik edo epeletik abiatuta oso denbora laburreko egosi aldiari esaten zaio.
Cristobalita
Ezaugarriak
Cristobalita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.
Internet
Baina Web-a ez da Internet erabiltzen duen zerbitzu bakarra. Komunikazio-industria gehienak (telefonia, irratia, telebista, posta,egunkari tradizionalak, etab.) eraldatzen ari dira Interneten eraginez. Horrela sortu dira Internet bidezko telefonia (VoIP), Internet bidezko telebista (IPTV), posta elektronikoa (SMTP), etab. Egunkariak, liburuak eta inprimatutako beste bitarteko batzuk argitaratzeko industriak webguneen teknologiara egokitzen ari dira: blogak, web-kateak, online albiste emaileak, albisteak zabaltzea (NNTP), etab.
Pertsonen komunikatzeko modua ere aldatu eta azkartu ditu Internetek, berehalako mezularitzaren, foroen eta sare sozialen bidez. Informazioa trukatzeko protokoloei esker erraza da fitxategiak transmititzea (FTP), urruneko dispositiboetarako atzipena lortzea (SSH, Telnet), on-line elkarrizketak izatea (IRC), on-line jokoetan aritzea, etab.
Merkataritza elektronikoa ere izugarri hazi da Internet-i esker, bai enpresa handietan, baita enpresa txiki eta ertainetan ere. Ekintzaile berriei ere aukera berriak eskaini dizkie, Internet bidez norbere produktuak eta zerbitzuak mundu osorentzat ikusgarri eta salgai jartzea erraza gertatzen baita.
Galdarraztatze
Erabilpena
Denbora gutxi behar duten osagaiei aplikatzeko. Legatza, lanpernak, izkirak, arrautzak. Barazkiei, izoztu aurretik entzima aktiboak kendu eta hobeto mantentzeko. Lekak, zerbak, azalorea....Tomate naturala zuritzeko ere erabiltzen da.
Hainbat aholku
Barazkientzako ur ugari jarri eta hauek poliki-poliki bota ur irakinetara, honek irakina gal ez dezan. Modu honetan, kolorea hobeto mantenduko da. Galdarraztatutako arrautza prestatzeko, urak ez du irakin behar.
Internet
Garrantzitsua da jakitea Interneta bi alde dituela Agerikoa eta Ikusezina. Alde batetik, Agerikoa​, sarea erabiltzen dugunean ikusten duguna da. Beste aldetik Ikusezina, sarean egon arren, ikusgarritasun ezagatik ezkutuan geratzen dena da. Bilaketa-tresnetako emaitzetan (​Google-n​) ez dena azaltzen, alegia. Informazio hau, ​datuz osatutako tauletan egituratzen da,​eta galdera (​query) bidez kaleratzen da, formularioetan bilaketa ​zehatzak eginez, horregatik ez da agertze bilatzaileetan. Beraz, interesgarria suerta daitekeen hainbat informazio, ez dugu zuzenean jasoko.
1913ko Bost Nazioen Txapelketa
1913ko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen laugarren ekitaldia izan zen (guztira 31.a). 1913ko urtarrilaren 1ean hasi eta martxoaren 24an bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi zituen eta lehenengo aldiz Slam nagusia eskuratu zuen.
Ingalaterrak ez zuen entsegu bakar bat jaso txapelketa guztian. Hori ez zen berriz gertatuko 1977ko Frantziaren garaipenerarte.
Puntuazio sistema
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Internet
Historia
Internet-en sorrera Ameriketako Estatu Batuetako (AEB)-n kokatzen da, 1960ko hamarkadan, nahiz eta Interneten sorrerari buruz teoria bat baino gehiago dagoen. Haien artean komunikatutako terminal sare baten ideiarekin zebiltzan lanean, konputaziorako baliabideak konpartitzeko aukera izateko. Internet-en sortzailetzat hainbat zientzialari aipatzen dira: Robert Taylor, Vint Cerf, Robert Elliot (Bob) Kahn, Lawrence G. Roberts, etab. Modu batera edo bestera ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) lehenengo konputagailu-sarea martxan jartzen egindako lanak eman zion sorrera Internet-i. Vint Cerf eta Bob Kahn izan ziren Internet-erako TCP/IP protokoloaren asmatzaileak.
Hasiera batean ARPA (Advanced Research Projects Agency edo Ikerketa Aurreratuen Proiektuen Agentzia) hasi zen proiektuan lanean. Gerora, AEB-ko Defentsa Departamentuaren zati izatera pasa zenean, agentziak DARPA izena hartu zuen. Garai hartako ordenagailuak erabiltzeko modu hobeak bilatzen ari ziren. Izan ere, ikertzaile eta laborategi nagusiek euren ordenagailu propioak izan nahi zituzten, baina oso garestiak ziren. ARPANET izan zen abiadura handiko komunikazioen lehenengo sarea. Gerora, 1970eko hamarkadan bestelako hainbat gobernu erakunde eta sare akademiko batu ziren sarera, eta poliki-poliki hedatuz joan zen. Ez dago argi Internet helburu militarrekin garatutako proiektua izan ote zen edo helburu zibilek eta ikerkuntza-helburuek eraginda. Lehenengo sare haren sorrerari esker, ikertzaileak, zientzialariak, irakasleak eta ikasleak beren arloko beste erakunde eta lankideekin komunikatu ahal izan ziren, beste ikastetxeetan eta ikerketa-zentroetan eskuragarri jarritako informazioa kontsultatzeko eta baita beren ikerketa-lanetan lortutako emaitzak argitaratzeko ere.
Leonard Kleinrock-ek MIT-n ilara-teoriari buruz eta paketeen kommutaziorari (Packet switching) buruzko lanak egin zituen 1960ko hamarkadan. Datuak multzokatuz paketeak osatzeko metodo bat da paketeen kommutazioa. Gerora paketeen transmisiorako sareen eredu teoriko bat sortu zuen; hori aurrerapauso handia izan zen ARPANET paketeen kommutaziora lehen sarearen garapenerako.
Garai hartako beste urrats garrantzitsu bat ordenagailuak elkarren artean komunikatu ahal izatea izan zen. Lawrence G. Roberts-ek 1965ean Massachusetts eko konputagailu bat eta Kaliforniako beste batekin konektatu zituen abiadura baxuko telefono linea kommutatu baten bidez, ordura arte sekula eraiki ez zen eremu zabaleko lehen konputagailu sarea sortuz.
Interkonektatutako lehen sarea 1969ko azaroaren 21ean sortu zen, UCLA eta Stanfordeko unibertsitateen arteko lehen lotura egin zenean telefono linea kommutatuaren bidez.
ARPANET eta TCP/IP
1983an ARPANET sarea TCP/IP protokoloa erabiltzen hasi zen. Urte horretan bertan, ISP (Internet Service Provider) Internet zerbitzu hornitzailea sortu zen, TCP/IP protokoloa estandarizatzeko eta Internet-en ikerketarako baliabideak jartzeko. Bestalde, interneteko identifikatzaileen esleipena hartu zuen IANA (Internet Assigned Numbers Authority) erakundeak, gerora ICANN izango zenak.
Sare nagusia eta WWW
1986an AEBtako NSF agentziak NSFNET (National Science Foundation's Network) sarea garatu zuen, zuhaitz egiturako lehen Internet sarea izan zena. Gerora NSINET eta ESNET sareekin osatua izan zen, guztiak Ameriketako Estatu Batuetan. Aldi berean, Europan beste sare batzuk sortu ziren, publikoak zein komertzialak, amerikarrekin batera, eta AEBko sareekin batera Internet-en oinarrizko bizkarrezurra edo sare nagusia osatu zuten.
1989an, sare-protokoloen OSI (Open System Interconection) ereduen garapenak egitura desberdineko sareen interkonexioa ahalbidetzeaz gain, komunikazio-protokolo desberdinak erabiltzeko aukera sortu zen. Genevako CERN ikerketa-zentroan Tim Berners-Lee buru zuen fisikari talde batek HTML lengoaia, HTTP protokoloa eta World Wide Web sortu zituen. 1990eko hamarkadan, interkonexiorako erraztasunei esker eta sarearen erabilera errazten zuten tresna grafikoak sortzearekin batera, Internet-ek izugarrizko gorakada izan zuen. Erabilera hainbeste zabaldu izanak erabiltzaile-profil berri bat ekarri zuen: erabiltzaile arruntak.
Ordura arte AEB etako gobernuak diruz sostengatzen zuen sarea eta ez zen posible hura helburu komertzialetarako erabiltzea, baina Interneten erabilera hainbeste zabaldu zen une hartan, Interneten erabilera komertzialerako debekua bertan behera geratu zen eta gobernuz kanpoko administrazio eredu baterantz igaro zen. 1993an WWW publikoa bihurtu zen, CERNek bere teknologiak doan eskaini zituelako, edonork erabili ahal izan zitzan.
Sare globala
2006rako Internetek 1.100 milioi erabiltzaile zituen eta hamar urtetan 2.000 milioira igoko zela aurreikusten zen. Erabiltzaile kopuruak izan duen gorakada izugarria da. Horren guztiaren emaitza da gaur egun bizi duguna: hasiera batean gobernu batek erabiltzeko moduko komunikazio-sare moduan sortu zena, estatuko funtsekin planifikatu eta eraiki zena, gaur egun elkarren artean konektatutako sareez osatutako sare global erraldoi bat da, eta edonor sar daiteke. Sarera etengabe lotzen zaizkio sare eta erabiltzaile berriak, haren hedadura eta nagusitasuna zabalduz doa, eta harekin batera azpiegitura horri probetxu ateratzen dioten merkatu, teknologia, erakunde eta enpresa berriak sortzen dira.
Horrela, Internetek sare txikiagoen arteko lotura egiten du, sare globalaren parte eginez. Sareko partaideen arteko komunikazioa protokoloen bidez egiten da. Beraz, TCP/IP erabiltzen duen sareen Sarea da Internet.
Bideratzea (routing) eta zerbitzu-geruzak
Erakunde akademikoek, enpresa handiek, gobernuek eta bestelako erakundeek ISPek duten rol bera egin dezakete. Horrela, erakundeko ordenagailu indibidualen izenean hartuko dute parte trafikoaren trukean. Ikerketa-sareak haien artean konektatuz azpisare handiagoak sortzeko joera dute: Internet2, GEANT, GLORIAD, Janet, etab. Ordenagailu-sare guztiak ez daude Internetera konektatuta. Gobernuek izan ohi dituzte sailkatutako webgune batzuk, sare seguru independenteetatik baino ezin direnak atzitu.
Internet-erako atzipena
Erabiltzaile arruntek Internet atzitzeko modem-a, banda zabal bidezko konexioa (zuntz optikoa), Wi-fi-a, satelite bidezko konexioa edo telefono mugikorretarako teknologia (3G, 4G) erabil ditzakete. Interneterako atzipena eskaintzen duten leku publikoak izaten dira: liburutegiak, adibidez. Bertan, Interneterako atzipena duten konputagailuak izaten dira. Aireportuetan, kafetegietan, hoteletan eta halakoetan ere izaten da Internetera konektatzeko aukera. Campus oso batek ere eskaini dezake atzipena.
URL-a
Sareko baliabideen helbide elektronikoa identifikatu eta idazteko sistema da. Testu-dokumentuek, argazkiek eta audioek, besteak beste, URL bat dute Interneten argitaratzen direnean. Lokalizatzaile horiei esker, World Wide Web-ean (WWW) hiperestekak sor daitezke, eta horrek nabigazioa errazten du.
URL batek lau zati izaten ditu:
Domeinu izenak
ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) edo "Izen eta Zenbakien Esleipenerako Interneteko Korporazioa" izeneko erakundeak kudeatzen du Internet-eko DNS (Domain Name System) identifikatzaile bakarren esleipena: domeinu-izenak, IP-helbideak, protokoloaren portu-zenbakiak eta bestelako parametro batzuk. Domeinuak identifikatzeko bakarrak diren izenak erabiltzea funtsezkoa da Internet-ek funtziona dezan.
ICANN erakundeak Kalifornian du bere egoitza. Haren jarduna nazioarteko zuzendaritza batzorde batek gainbegiratzen du eta komunitate teknikoek, komertzialek, akademikoek eta GKE ek osatzen dute. Estatu Batuetako gobernuak oraindik ere parte-hartze pribilegiatua izaten jarraitzen du DNS sisteman onartutako aldaketetan. Internet sare banatu bat izanik eta sarera konektatu nahi izan duten hainbat sarek osatzen dutenez, berez ez du hura gobernatzen duen entitaterik.
Oso ohikoak diren domeinu batzuk honako hauek dira: .tk, .com, .es, .gob, .edu, .net, .org. Euskal-Herriak badu bere domeinu propioa: .eus domeinua. 2012ko maiatzean egin zuen "PuntuEus Fundazioa"-k .eus domeinuaren eskaria ICANN erakundearen aurrean eta 2013ko abenduan sinatu zuten kontratua.
Protokoloak
Internet protokoloak osagai garrantzitsua dira. Bi bertsio daude: IPv4 eta IPv6.
IPv4 (Internet Protocol version 4) Internet-aren hasieran IP helbideak finkatzeko erabiltzen zen bertsioa da. 32 biteko zenbakiak ziren eta oraindik erabiltzen da. 4,294,967,296 helbide desberdin sortzeko ahalmenarekin diseinatu zen, baina Internet-en hazkuntza azkarrak IPv4 helbideak agortzea ekarri zuen 2011. urtean. Protokolo hura ez zen nahikoa pertsona konputagailu guztientzako helbideak sortzeko, are gutxiago ibilgailu, telefono, PDA etab. bakoitzerako.
IP helbideak bukatzen ari zirenez, protokolorako bertsio berri bat sortu zuten: IPv6 (Internet Protocol version 6), 1998an estandarizatua izan zena. Helbideak sortzeko askoz gaitasun handiagoa du eta Interneteko garraioa bideratzeko eraginkorragoa da. 128 bit erabiltzen dira IP helbideetarako, guztira 340.282.366.920.938.463.463.374.607.431.768.211.456 helbide desberdin sor daitezke. Haren erabilera gora egiten ari da.
Dokumentu Digitalen Biltegiak
Dokumentu digitalak bildu ahal izateko, biltegi mota desberdinak eskaintzen ditu internetek. Horien artean, azalduko direnak dira ezagunenak.
Liburutegi digitalak
Zerbitzari batean kokatzen dira dokumentu digitalak, kontsulta publikoa ahalbidetzeko asmoz.
Gordailuak
Egilek biltegiratzen dituzte euren dokumentu digitalak, hauen kontserbazio eta kontsulta bermatuz. Gordailu mota ezberdin bi daude, bertikalak eta horizontalak. Bertikalak gai baten inguruko informazioa biltegiratzen dute, adibidez  E-LIS  -ek dokumentazioari buruzkoa. Beste alde batetik horizontalak askoren inguruko informazioa biltzen dute, adibidez ADDI EHUkoa.
Datu-baseak
Datu-base programa informatikoekin kudeatutako datu-bilduma da Esaterako, Inguma, Badok edo GureGipuzkoa.
Web-guneak
Interneten HTTP protokoloaren bitartez eskuragarri dagoen fitxategi eta web orrialde bildumak dira. Tamaina aldetik oso desberdinak dira eta informazioa zein zerbitzuak eskaintzen dituzte. Adib. http://www.ehu.eus
Blogak
Egileak (blogaria) mezuak egunkari edo bitakora moduan idatzi eta kronologikoki argitaratzen ditu.
Aplikazioak eta erabilera
Asko dira Internet erabiltzen duten aplikazio eta zerbitzuak. Ospetsuena World Wide Web. Hona hemen horietako batzuk:
WWW
World Wide Web (edo Web) haien artean loturik dauden hipertestu dokumentuen sistema bat da, Internet bidez atzigarria dena. Web-nabigatzaile bat erabiliz webguneak bistaratzen dira, eta haien web-orrietako esteken bidez nabigatuz bertako testuak, irudiak, bideoak edo bestelako multimedia-edukiak atzitu daitezke.
Web-nabigatzailea web-zerbitzarietan biltegiratutako fitxategiak indexatzen dituen sistema informatikoa da, gairen bati buruzko informazioa eskatzen denean. Hitz gakoen bidez, bilaketa egiten da, eta bilatzaileak helbideen zerrenda bat erakusten du, lotutako gaiekin. Bilatzaileak sailkatzeko modu desberdinak daude, egiten duten zundaketa prozesuaren arabera. Sailkapen ohikoenak honela banatzen ditu: indize edo direktorio tematikoak, bilaketa-motorrak eta meta-bilatzaileak.