cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lehorte
Munduan zehar aldiroko lehorte larriak gertatzen dira Sahelen, Afrikako Adarrean, Txina, India eta inguruko herrialdeak eta Australian. Amazonian aspaldiko lehorte larriena 2005ean izan zen, zantzu guztien arabera deforestazioak eraginda.
Eragile nagusiak
Lehortea goi eguratsaren bizitasunaren ondorio izaten da, eta lotura zuzena du presio eremuaren anomaliekin. Baina lehorteak luzaroan iraun eta urtez urte errepikatzen badira, orduan bestelako eragile batzuen ondorio izaten dira. Eragile horiek bi taldetan bereizi dira:
Ikerlari batzuen iritziz. lehorte baldintzek prozesu segida bat eragiten dute inguruan, eta areagotu eta iraunarazi egiten dute lehortea bera. Adibidez, denbora luzean antizikloi handi baten mende eta euririk gabe egon den eremu batean airea are gehiago lehortzen da pixkana-pixkana, eta lurruntze-izerditzea ere handitu egiten da (zuzenean lurruntzen den ur kopuruaren eta ura lurraren sakonetik xurgatzen duten landareek izerditzen dutenaren batura, alegia).
Landaredia, beraz, arinago edo geldiago, endekatu egiten da, eta horrek azaleko albedoa (eguzkiaren irradaren isla) aldatzen du eta aldi berean irrada balantza ere bai.
Horrek guztiak beheratzea esaten zaion gertaera (airea goi geruzetatik lur azaleraino poliki eta bat eginik beheratzea) indartzen du, eta berotze adiabatikoa sortzen du (tenperatura aldaketa aire masa batean).
Alegia, lehortea lehorteaz elikatzen da. Berrelikatze prozesu bat gertatzen da, eta haren eraginez prezipitazio urritasunak egoera hori denbora luzean berregin dezakeen mekanismo multzo bat abiarazten du.
Beste ikerlari batzuek, berriz, denbora bitarte jakin bateko eta horren aurreko aldietako egurats zirkulazioaren artean izaten diren teleloturetan, energia zikloetan eta energia oreketan jartzen dute arreta.
Eguratsak bere osotasunean, eta areago ozeano-eguratsa sistemak, memoria moduko bat dute; horrenbestez, udako gertakari batek aurreko neguko eguratsaren zirkulazio ezaugarrietan izan dezake jatorria. Hori dela eta, lehorte egoera bat ongi aztertuko bada, lehorteak egurats zirkulazioarekin dituen harremanak eta zirkulazio horren eta denboran eta espazioan aldenduriko gertakarien arteko loturak aztertu behar dira.
Goraxeago aipatu den adibide horretan, esate baterako, Europako sortaldean goi presiozko eremu handi bat (bai azalean bai goian) finkatu izanak eta horren ondorioz airearen egoera egonkortzeak eragin zuen 1976ko lehortea.
Euririk egin gabeko denboraldi luze baten plubiometria defizitari euri urritasun hori areagotzen laguntzen duten beste eragile batzuk gehitzen zaizkio: eguzki ordu gehiago, tenperaturak gora egitea, lurruntzea handitzea. Baina, denetan garrantzitsuena haren ondorioak pairatzen dituen inguruneko egitura sozio-ekonomikoarekin eta han bizi diren biztanleen kontzientzia hartzearekin dago lotua. Gutxi aurreratu duten gizarteetan (non eskualde bakoitzak gai jakin bat edo batzuk lantzen baititu) ez da ustekabeko gertakariei aurre egiteko baliabiderik izaten, ez baita arrisku naturalei aurre egiteko malgutasun ekonomiko nahikorik.
Horixe gertatzen da Afrikako erdi-iparraldeko lurralde lehorretan (Sahel): hor, 1970-1980 hamarraldian izan zuten ur gabezia amaigabeak sekulako hondamena eragin zuen. Herrialde aurreratuetan, berriz, ur askirik ez izatetik sortzen diren arazoak ez dira hain larriak izaten, neurriak hartzen baitira kalteak gutxitzeko.
Voinești (Dâmbovița)
Voinești Errumaniako udalerri bat da, Dâmbovița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cranhill
, Eskoziako Glasgow hiriaren ipar-ekialdean daboen barruti bat da.
Vlădești (Galați)
Vlădești Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Tachysurus
Tachysurus ur geziko actinopterygii arrain generoa da.
Banaketa
Arrain hauek Asiako eta Europako ibai eta aintziretan aurkitzen dira.
Espezieak
Genero honetan 13 espezie daude onartuta:
Everton (Missouri)
Everton Missourieko hiri bat da. Dade konderrian kokatua dago. 2010ean 319 biztanle zituen, 0.89 kilometro koadrotan banatuta.
Rioni (argipena)
Rioni izenak hainbat adiera du:
Burgrieden
Burgrieden Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Prosperidad
Prosperidad, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Chamartín barrutian. Hiriko 52. auzoa da.
Fermín Martínez
2000/01 denboralditik aurrera maila gorenean arbitratu du, gehienetan Alberto Undiano Mallencorekin batera. Canal+en El día después telesaioari esker, ospetsu bilakatu zen "Fermín, el del banderín" (Fermin, banderatxoarena) ezizenaz.
Caichinque
Caichinque Talarreko gatz-lautada eta Capurreko gatz-lautada artean hedatzen den sumendi multzoa da, Antofagasta eskualdeko Andeetako gailur altuetan dagoena. Zehazki, Salar de Atacamako hego-mendebaldean dago, Miñiques sumendiaren hegoaldean eta Cordón de Puntas Negrasen hego-ekialdean. Inguru horretako Andeetako kate bolkaniko nagusiaren zati da.
Ruta 23-CH errepidea sumendiaren eremurako sarbidea da.
Croftfoot
, 'Bun a' Chroit' eta 'Croaftfuit', Eskoziako Glasgow hiriaren hego-ekialdean dagoen auzo bat da.
Neamblysomus gunningi
Neamblysomus gunningi Neamblysomus generoko animalia da. Afrosoricida ordenaren barruko ugaztuna da. Amblysominae azpifamilia eta Chrysochloridae familian sailkatuta dago.
NA-7371
NA-7371 edo Zufiako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7361 nafar errepideko 0,23 kilometroan hasi eta Metautenen dagoen Zufia kontzejura arte doa. Errepidea 0,26 kilometro luze da.
Chrysichthys johnelsi
Chrysichthys johnelsi Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Gransha
Gransha Ipar Irlandako Bangor hiriko auzune bat da, Down konderrian dagoena.
Kazuya Konno
Kazuya Konno (紺野 和也) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
My Stepmother Is an Alien
My Stepmother Is an Alien (euskaraz Nire Amaordea Estralurtar Bat Da) 1988ko Richard Benjamin estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzio eta fantasiazko komedia filma bat da. Dan Aykroyd, Kim Basinger, Jon Lovitz eta Alyson Hannigan aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Steven Mills (Dan Aykroyd) beste planetetan bizitza degoela obsesioneturik bizi den zientzialaria da. Bi seme-alaben (Jon Lovitz eta Alyson Hannigan) aita alarguna ere bada. Egun batez, espaziora seinale bat igorri eta desagertzear dagoen planeta bitxi bateraino iritsiko da. Bertakoek, lurtar zientzialariari informazioa atera eta haren laguntza eskuratzeko asmoz, Celeste (Kim Basinger) izeneko estralurtar izakia Lurrera bidaliko dute. Steven beretaz maitemindu eta inork hartaz susmatu ez dezan Herbehereetatik AEBetara iritsi berria den emakumea dela esango du, gainera Celesteri Lurrean bizirauten ere irakatsiko dio.
Voinești (Iași)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Izumi Miyata
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Llanwrtyd Wells
, 'Llanwrtyd', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. Afon Irfon ibaiaren ertzean dago. A483 errepidean dago, Llandovery eta Builth Wells udalerrien artean.
2011ko erroldaren arabera 850 biztanle zituen.
Fillmore konderria (Nebraska)
Fillmore konderria (Fillmore County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Geneva da. 2010eko zentsuaren arabera 5,890 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Fillmore konderriak 149,319 kilometro koadro ditu. Horietatik 299 ura dira. Beste 14,902 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,94 da.
Artequin Viña del Mar Museoa
Artequin Viña del Mar Museoa mendebaldeko margolaritzaren lan bereizgarrien erreprodukzioen bidez berau bisitatzen dutenengan arteaganako interesa eta sormena piztea helburu duen museo interaktibo bat da. 2008ko irailean inauguratu zen, eta Quinta Vergara barnean dago, Parque Potrerillos sektorean, Txileko Viña del Mar udalerrian.
Bere bilduma XV. mendetik XX. mendea arteko lan unibertsal bereizgarrien 85 argazkizko erreprodukzioz osatua dago. Txiletar margolaritza lanen erreprodukzioen bi bilduma ere baditu.
Chrysichthys laticeps
Chrysichthys laticeps Chrysichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
Prouvais
Prouvais Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 379 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Prouvais udalerrian 146 unitate fiskal zeuden, 411 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.532 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Prouvais udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.629 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crookston (Glasgow)
Crookston, 'Baile Cruic' eta 'Cruixtoun', Eskoziako Glasgow hiriaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da.
Bertan, Crookston gazteluaren hondakinak daude.
Voinești (Vaslui)
Voinești Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Gregorio Amunátegui Aldunate
Biografia
José Domingo Amunátegui Muñozen (Ramón Freire jeneralaren abokatua zen) eta Carmen Aldunate Irarrázavalen semea zen; 12 urte zituela umezurtz geratu zen.
Txikitatik "txiroa baino gehiago, miserablea", Diego Barros Aranaren hitzetan, Gregorio Víctorrek, bere anaiarekin batera, Miguel Luis historialariarekin batera, bigarren mailako ikasketak Institutu Nazionalean amaitu zituen, latineko azterketa batean Andres Bellok aurkitu zuenean, orduan Txileko Unibertsitateko errektorea, Amunátegui bi haur prodijioen babesle bihurtu zena, pertsonalki irakatsiz, haien lanen eskuizkribuak aurkeztuz eta askotan arroparik oinarrizkoena ere eskainiz.
Ezkontza eta seme-alabak
1857an Josefina Reyes Pérez-Cotaposekin ezkondu zen (Judas Tadeo de los Reyes koroako funtzionario ospetsuaren biloba), eta harekin hiru seme-alaba izan zituen: Miguel Luis Amunátegui Reyes (akademiko nabarmena ere), Enrique eta Luisa (Alderdi Kontserbadoreko senataria eta Estatu ministroa izan zen Riicardo Matte Pérezen emaztea).
Bizitza publikoa
1868tik aurrera bere ahaleginak erakunde errepublikarrak sendotzera bideratu zituen. Santiagoko epailea izan zen gai zibiletan 1868an; Santiagoko Apelazio Auzitegiko ordezko ministroa, 1870eko abuztuaren 26 eta 1871ko irailaren 23 artean eta ondasunetan 1875eko urriaren 20an. Auzitegi Goreneko ministroa, 1889an eta aipatutako auzitegiko presidentea 1892tik 1893ra. Chilláneko diputatuorde gisa ere, 1864-1867 aldian. Etapa horretan, Konstituzio, Legeria eta Justizia batzorde iraunkorrean sartu zen.
Miguel Luis Amunátegui anaiarekin batera, etengabe eta erresistentzia handiaren aurka borrokatu zen hezkuntza publikoaren eta laikoaren alde, baita lege laikoen alde ere. 1856an, bere anaiarekin eta beste intelektual gazte batzuekin batera, Lehen Hezkuntzako Elkartea sortu zuen garai hartan Txilen zegoen analfabetismo tasa altuari (% 86) aurre egiteko.
Santiagon hil zen, bere karguan ari zela. Biek Picanteria Cluba etxean izan zuten, XIX. mendearen bigarren erdialdeko intelektual liberaleko kide garrantzitsuenek parte hartu zuten hizketaldian.
Amunátegui Anaiek Txileko humanisten familiako tradizio luzea sortu zuten, besteak beste, Miguel Luis Amunátegui Reyes, Txileko Unibertsitateko errektorea Domingo Amunátegui Solar eta Gabriel Amunátegui Jordán, Txileko Unibertsitateko irakasle ospetsuak.
Ewing (Missouri)
Ewing Missourieko hiri bat da. Lewis konderrian kokatua dago. 2010ean 456 biztanle zituen, 1.62 kilometro koadrotan banatuta.
Burgstetten
Burgstetten Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Arnotegiko Andre Mariaren baseliza
Obanosko Misterioaren arabera, tradizioa da baselizak koroatutako mendi honetan Gilen noblea ermitau bezala erretiratu zela, bere arreba Filizia haserre-eraso batean hil izanaren bekatu larria ordaintzeko. Gilen, damuturik, munduko aberastasun eta bizioetatik urrundu zen, eta, harrezkero, bere bizitza zintzo eta besteenganako zerbitzuz sakrifikatuagatik nabarmendu zen. Dedikazio horrek San Gilen bezalako santutasuna lortzera eraman zuen.
Bertara iristean, atentzioa ematen duen lehenengo gauza da dagoen gaina fusileroen paretekin gotortuta dagoela. Sarbidean bertan fusila-dorre txiki bat dago, gaur egun egurtegi gisa erabiltzen dena. Eranskin hauek XIX. mendekoak dira, gerra karlistetakoak. Garesen borroka ugari izan ziren liberalen eta karlisten artean, eremu estrategikoa baitzen Iruñerrira sartzeko korridorea estaltzean. Horren froga ez dira ermitako gotorlekuak bakarrik. Oso gertu dago Isabel Infanta Gotorlekua, liberalek Karlistaldietan eraiki zutena.
Miguel Luis Amunátegui Reyes
Miguel Luis Amunátegui Reyes (Santiago, 1862ko otsailaren 20a - ibid., 1949ko urriaren 18a) hizkuntzaren akademikoa, intelektuala, idazlea, politikari liberala eta Txileko parlamentaria izan zen.
Biografia
Gregorio Víctor Amunátegui Aldunate filologo, historialari eta idazlearen eta Josefa Reyes Pérez-Cotapos-en semea zen eta Miguel Luis Amunátegui Aldunate historialariaren iloba.
Institutu Nazionalean ikasi zuen eta gero zuzenbidea Txileko Unibertsitatean, eta han 1884an zuzenbide titulua lortu zuen.
18 urtez Txileko Hizkuntz Akademia zuzendu zuen. Horrez gain, New Yorkeko American Association of Teachers of Spanish (Espainiako Elkarteen Irakasleen Elkartea) elkarteko kide izan zen, Cádizko Zientzia, Arte eta Letren Hispanoamerikar Errege Akademiakoa, Buenos Aireseko Ateneo Iberoamerikarreko berriemailea eta Kolonbiako Hizkuntz Akademiako ohorezko kidea izan zen. Era berean, Txileko Unibertsitateko Zuzenbide eta Filosofia eta Giza Zientzien Fakultateko kidea izan zen; 1900. urtean Espainiako Errege Akademiako kide izendatu zuten, pertsonaia batzuek hala eskatuta.
1948an Askatzailearen Ordenako Zaldun Komandante titulua jaso zuen eta Venezuelak eman zion Andrés Belloren lana zabaltzeko egindako lanagatik.
Guztiz itsu hil zen 1949ko urriaren 18an.
Arabiar Emirerri Batuak
Arabiar Emirerri Batuak (دولة الإمارات العربية المتحدة, Dawlat al-Imārāt al-'Arabīyah al-Muttaḥidah) Ekialde Hurbileko estatu burujabea da, Arabiar penintsularen hego-ekialdean kokatua, Persiar golkoaren ertzeko bederatzi printzerrietako zazpi hartzen dituena: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujaira, Ras al-Khaima, Xarja eta Umm al-Qaiwain. 83.600 kilometro koadro ditu luze-zabalean, eta 9,2 milioi biztanle zituen 2016an. Hiriburua Abu Dhabi da.
Munduko lurralderik aberatsenetakoa da; bertako ondasun ia bakarra petrolioa da (2014an, mundu osoko petrolio esportazioen % 6,2). Beti ere, gero eta pisu handiagoa du turismoak bertako ekonomian, batez ere Dubain.
Mugak
Arabiar Emirerri Batuak Arabiar penintsularen hego-ekialdean daude, ipar latitudeko 22°50' eta 26° artean, eta ekialdeko longitudeko 51° eta 56°25' artean. Iparraldean Qatar, Oman eta Persiar golkoarekin dute muga; ekialdean, Omanekin; eta hegoaldean eta hego-mendebaldean, Saudi Arabiarekin.
Klima
Basamortuko klima dago Arabiar Emirerri Batuetan; udak oso beroak dira eta neguak beroak. Udako batez besteko tenperatura maximoak 45° C-tik goragoak dira itsasertzeko zabaldian. Hajar mendigunean, garaiera dela-eta, tenperaturak freskoagoak dira. Neguko batez besteko tenperatura minimoak 10° C eta 14° C artekoak dira. Uda amaieran, kostaldeko giroa eramangaitza da, xarqi izeneko hego-ekialdeko haize hezearen erruz. Itsasaldean urteko batez besteko prezipitazioa 120 milimetro ingurukoa da, eta 350 milimetrokoa mendialdean. Tarteka hauts ekaitzak izaten dira.
Historia
Gaur egun herrialdea osatzen duten emirerriak Erresuma Batuaren babespeko lurraldeak izan ziren 1852tik aurrera. 1971n, independentzia lortu zuten gaur egun herrialdea osatzen duten zazpi emirerrietako seik eta, bat eginik, gaur egungo estatua osatu zuten. Arabiar Emirerri Batuetako zazpi estatuek zeinek bere erregea dute, eta Soberanoen Batzorde Nagusian biltzen dira guztiak; batzorde horretan hautatzen dira presidentea eta presidenteordea.
1981 ean, Arabiar Emirerri Batuek Golkoko Estatuen Kooperazio Batzordean parte hartu zuten. Emirerri Batuek Irak babestu zuten Iranen kontrako gerran, baina beldur ziren Iranek petrolioaren bidea blokeatuko ote zien. 1982an, defentsa-hitzarmen bat izenpetu zuten Saudi Arabiarekin. Iran-Irak Gerran (1980-1988) aurrekontuaren % 60 defentsarako erabili zuten. Hala ere, nolabaiteko neutraltasuna gordetzen saiatu ziren eta Iranekiko petrolio- eta merkataritza-harremanak mantentzen.
1990eko abuztuan, Irakek Kuwait inbaditu zuenean, Emirerriek babesa eman zieten kuwaitar iheslariei, eta baita frantses eta britainiar gudarosteei ere. Golkoko Gerran, bai diruz bai gudarosteak bidaliz hartu zuten parte. Dena dela, parte-hartze horren ondoriozko ekonomiaren ahultzeak ez zuen luzaro iraun. Emirerri Batuen barruko bizitza politikoari dagokionez, fundamentalismo islamistak indar handia hartu du azken urteetan, eta lege islamikoa ezarri da orain arte epaitegi zibilen esku zeuden zenbait alorretan.
Politika
Herrialdea oinordetzako monarkia absolutuen federazioa da. Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujaira, Ras al-Khaima, Xarja eta Umm al-Qaiwain zeinek bere emirra dute, eta zazpi emirrek osatutako Soberanoen Batzorde Nagusia da autoritate gorena. Soberanoen Batzorde Nagusiak hautatzen dituen arren, presidente eta lehen ministro karguak oinordetzakoak dira funtsean: Abu Dhabiko emirra da presidentea eta Dubaikoa lehen ministroa.
Biztanleria
2016an, 9.269.612 pertsona bizi ziren Arabiar Emirerri Batuetan. Adinaren arabera, biztanleria honela banatzen da:
Bizi itxaropena 77,7 urtekoa da; 75 urtekoa gizonezkoena eta 80,4 urtekoa emakumezkoena (2017ko zenbatespenak). Etorkin asko dagoenez, gizonezkoak emakumezkoak halako bi dira herrialdean (2,18 2017an).
Banaketa etnikoa
Biztanleriaren % 11,6 besterik ez da jatorriz emirerribatuarra. % 59,4 Asia hegoaldeko etorkinak dira (% 38,2 indiarrak, % 9,5 bangladeshtarrak, % 9,4 pakistandarrak), % 10,2 egiptoarrak eta % 6,1 filipinarrak (2015eko zenbatespena).
Hizkuntzak
Arabiera hizkuntza ofiziala da, baina turismo eta negozioetarako lingua franca, ingelesa. Hindi a, urdu a eta persiera, besteak beste, etorkinen mintzairak dira.
Erlijioa
Biztanleen % 76 musulmanak dira; kristauak, % 12,6; hinduistak, % 6,6; eta budistak, % 2 (2010eko zenbatespenak).
Ekonomia
Golkoko Lankidetza Kontseiluko ekonomietan bigarrena da Emiratoetakoa, Saudi Arabiakoaren ondotik, eta petrolioa bertako ondasun ia bakarra da. Eskualde hartako ohiko ekonomia jarduerak basamortukoak ziren, nomadenak askotan: datilen bilketa, perlen arrantza, gamelu zaintza eta arrantza. Baina, 1960ko hamarkadan, munduko petrolio-eskualde nagusietakoa bihurtu zen eta, geroztik, petrolioaren industriak sortzen ditu lanpostu eta aberastasun gehienak.
Gobernua beste diru-iturri batzuk sendotzeko ahaleginak egiten ari da, petrolio-erreserba mugatuekiko mendekotasunetik askatzeko, eta indar handia hartzen ari da turismoa, batez ere Dubain. Izan ere, Dubai hiria munduko norako turistikoetan bosgarrena da.
Bryggen
Bryggen (norvegieraz kaia) Norvegiako Bergen hiriko ipar-mendebaldean dagoen antzinako auzo bat da. Bigarren Mundu Gerra garaia arte auzoak Tyskebryggen (alemaniar kaia) izena zeraman.
Historia
Bryggen auzoa hiri honetako Hansa Ligako merkatarien bizilekua zen, hauek bertan 1360. urtetik aurrera kokatu zirelarik. Historian zehar, Bryggen auzoa egurrezko eraikinez osatua zegoenez hainbat sute jasan ditu; gaur egun, eraikinen laurden bat edo, 1702ko sutearen ondoren eraikitakoak dira; gainerantzekoak gaur egungo datatik hurbil eraikitakoak direlarik. XV. mendean eraikitako harrizko sotoak ere badaude. 1955eko sutearen ondoren, erretako gunean museoa eta antzinako erako egurrezko hainbat etxe eraiki dira; oso eztabaidatua izan den adreiluzko hotel bat ere eraikia izan zen.
Mariakirken eliza Bergen hiriko eraikinik zaharrena da, bere zatietako batzik 1130. urte inguruan eraikiak izan zirelarik. 1408tik 1766ra Hansa Ligako merkatarien eliza izan zen.
Gaur egun Bryggen auzoa nagusiki turismo gunea da, bertan jatetxe eta mota ezberdinetako denda ugari daudelarik. Denbora eta higaduraren ondorioz, 2008. urtetik aurrera egurrezko etxeen zaharberritzea burutzen ari da, honela euren egituren hondatzea ekiditzeko asmoz. .
1979an Bryggen auzoa Gizateriaren Ondare izendatua izan zen.
Jean-Paul Laurens
Jean-Paul Laurens (Fourquevaux, 1838ko martxoaren 28a - Paris, 1921eko martxoaren 23a) frantziar margolari eta eskultorea izan zen.
Irakasle izan zen Julian Akademian eta Parisko Arte Ederretako Goi Eskolan. Frantziako akademizismoko azken margolari nabarmenetako bat izan zen.
Frank Gehry zubia
Frank Gehry zubia Bilbo udalerriko zubi bat da, Deustuko ubidea zeharkatzen duena, iparraldetik Deustuko Doneperiaga auzoa eta hegoaldetik Zorrotzaurre industrialdea elkarlotuz. 2015eko irailaren 14an zabaldu zen. Zubia Julio Urquijo kalearen luzapena da, eta gaur egun Zorrotzaurrera sarbide bakarra da, San Ignazio-Zorrotzaurre zubia ireki arte. Zubiaren eraikuntza Deustuko ubidea irekitzeko lanekin bat egin zen, eta azken hau ireki ondoren, Zorrotzaurre uhartera heltzeko sarbide bakarra da. Bilboko hamalaugarren zubia da.
Izena
Izena Frank Gehry arkitektoaren omenez darama, Guggenheim Bilbao Museoaren egile.
Historia
2014ko urriaren 25ean Frank Gehryk zubiaren lehenengo harria jarri zuen, proiektuari hasiera emanez.
Urte bereko abenduaren 22an zubibidearen egitura osatzen duten piezak Botikazar ingurura heltzen hasi ziren.
Deustuko ubidea irekitzeko proiektuak hustulan horretatik erauzitako materialak itsaso bidez garraiatzeko erabakia ekarri zuen. Horregatik, lehenik eta behin zubia eraiki eta ondoren hustulana gauzatzea erabaki zen. Hustulanetako lurrak Bilboko portura garraiatzen hasi ziren, kai berria eraikitzeko.
2015eko maiatzaren 15ean Bilboko Udalak zubiaren oinezkoentzako pasabidea irekitzea erabaki zuen, Deustuko ubidearen lanak hasi aurretik. Hasiera batean ekainerako aurreikusi zuen inaugurazioa, eta ondoren irekiera abuztuko amaierara mugitu zen.
Azkenik, inaugurazioa 2015eko irailaren 14an izan zen.
Oinezkoentzako irekieraren ondoren, Udalak 2016ko urtarrilara aurreratu zuen trafikoaren irekiera, eta hilabete horretako 19an autoentzako ere zabaldu zen zubia, ordutik Zorrotzaurrerako sarbide bakarra izatera pasaz.
2018ko irailaren 26ko itsasgoran zubiak ura zeharkatzen hasi zuen. Hala ere, lanetarako eraiki zen lur hesiak saihestu zuen Zorrotzaurre eta Deustuko Doneperiaga oraindik lotzen zuen lur eremua guztiz gainditzea, Zorrotzaurre lehen aldiz uharte bihurtzea ekidinez. Urte bereko urriaren 8an ubidea guztiz ireki zen eta Zorrotzaurre azkenik uharte bilakatu zen. Hala, zubia Zorrotzaurre uhartera heltzeko sarbide bakarra da.
Hispanoamérica (Madril)
Hispanoamérica, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Chamartín barrutian. Hiriko 54. auzoa da. Hego-mendebaldeko muturrean Santiago Bernabéu estadioa dago.
Potentilla erecta
Zazporria (Potentilla erecta) Arrosaren familiako belar-landare iraunkor baten izen arrunta da. Txikoria belarraren antzeko sustraia izaten du. Potentilla erectak zurtoina zuta, luzea eta adartsua du; hostoa, hainbat orri horztun luzaranez eratua, eta lorea urrebotoiaren antzekoa. Zazporriak Europan eta Asian hazten dira. Hesteetako eritasunak sendatzeko erabiltzen dira herri sendagintzan.
Beste izen arruntak
''Potentilla erecta tokiko euskarazko testuetan: ''zazpi-hosto; ''zazporri (zazporra).
Austrolebias ibicuiensis
Austrolebias ibicuiensis Austrolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Beux
Beux Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beux udalerrian erroldatutako biztanleak 236 ziren. Familiak 82 ziren, horien artean 10 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 89 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 82 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 51 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (68 gizon eta 52 emakume) eta 8 langabezian zeuden (1 gizon eta 7 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beux udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 268,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.455 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2000. urtean Beux udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neamblysomus julianae
Neamblysomus julianae Neamblysomus generoko animalia da. Afrosoricida ordenaren barruko ugaztuna da. Amblysominae azpifamilia eta Chrysochloridae familian sailkatuta dago.
Greencastle (Down konderria)
Greencastle (Caisleán na hOireanaí) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoen lur eremu eta gaztelu bat da. Gaztelua XIII. mendean eraiki zen.
Franklin konderria (Nebraska)
Franklin konderria (Franklin County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Franklin da. 2010eko zentsuaren arabera 3,225 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Franklin konderriak 149,184 kilometro koadro ditu. Horietatik 49 ura dira. Beste 149,136 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,16 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 3,225 pertsonetatik 3,178 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 33 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 10 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 33 pertsonek kokatzen zuten.
Marguerittes
Marguerittes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marguerittes udalerrian erroldatutako biztanleak 8.656 ziren. Familiak 3.288 ziren, horien artean 723 pertsona bakarrekoak ziren (345 bakarrik bizi ziren gizonak eta 378 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.063 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.176 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 326 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.547 etxebizitza zeuden, 3.386 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 128 hutsik zeuden. 3.123 etxeak ziren eta 370 apartamentuak ziren. 3.386 etxebizitza nagusietatik 2.498 bere jabearen bizilekua ziren, 774 alokairuan okupaturik zeuden eta 114 doan lagata zeuden; 66 etxek gela bat zuten, 157 etxek bi zituzten, 480 etxek hiru zituzten, 1.268 etxek lau zituzten eta 1.415 etxek bost zituzten. 2.552 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.560 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.537 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.796 ziren, horien artean 3.992 aktiboak ziren eta 1.804 inaktiboak ziren. 3.992 pertsona aktiboetatik 3.500 lanean zeuden (1.854 gizon eta 1.646 emakume) eta 493 langabezian zeuden (223 gizon eta 270 emakume). 1.804 pertsona inaktiboetatik 584 erretiraturik zeuden, 645 ikasten zeuden eta 575 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 499 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 90 eraikuntza enpresak ziren, 105 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 25 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 14 finantziazio enpresak ziren, 27 higiezinen enpresak ziren, 49 zerbitzu enpresak ziren, 80 administrazio publikoko enpresak ziren eta 41 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 140 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 3 funerariak, 17 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 15 igeltseroak, 17 margolariak, 8 zurginak, 10 iturginak, 15 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 11 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 26 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 3 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Marguerittes udalerrian 52 nekazaritza-ustiategi zeuden, 520 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 3 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 4 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Marguerittes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 741 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vultureni (Bacău)
Vultureni Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Chondrostoma oxyrhynchum
Chondrostoma oxyrhynchum Chondrostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Yoshihito Iizuka
Yoshihito Iizuka (飯塚 欣士) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Villemur-sur-Tarn
Villemur-sur-Tarn Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villemur-sur-Tarn udalerrian erroldatutako biztanleak 5.116 ziren. Familiak 2.224 ziren, horien artean 759 pertsona bakarrekoak ziren (302 bakarrik bizi ziren gizonak eta 457 bakarrik bizi ziren emakumeak), 631 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 599 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 235 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.540 etxebizitza zeuden, 2.264 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 208 hutsik zeuden. 1.846 etxeak ziren eta 641 apartamentuak ziren. 2.264 etxebizitza nagusietatik 1.351 bere jabearen bizilekua ziren, 835 alokairuan okupaturik zeuden eta 78 doan lagata zeuden; 73 etxek gela bat zuten, 185 etxek bi zituzten, 427 etxek hiru zituzten, 714 etxek lau zituzten eta 864 etxek bost zituzten. 1.312 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.062 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 823 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Villemur-sur-Tarn udalerrian 2.432 unitate fiskal zeuden, 5.454 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.480 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 338 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 48 eraikuntza enpresak ziren, 86 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 67 administrazio publikoko enpresak ziren eta 23 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 96 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 funerariak, 13 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 9 igeltseroak, 6 margolariak, 8 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 11 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 4 harategiak, 2 liburu dendak, 5 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Villemur-sur-Tarn udalerrian 65 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.520 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Garrastatxuko baseliza
Garrastatxuko Andra Mari Errukizkoaren baseliza Amurrioko ermita da, Baranbiotik gertu kokatuta.
1626. urtean eraikia, barruan XVII. mendeko Andra Maria Errukizkoaren tailu dago, churriguerescoa, eta kanpoan aterpe bat du.
Charles F. Voegelin
Charles Frederick Voegelin, Charles (Carl) Frederick Voegelin, (New York, 1906-1986) Estatu Batuetako hizkuntzalari ospetsua izan zen. Batez ere amerindiar hizkuntzak aztertu zituen.
Biografia
Gurasoka Charles eta Elizabeth Herbst-Sepilius Voegelin ziren. Stanfordko Unibertsitatean ikasi zuen eta 1932an Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleynen irakasle gisa lanean hasi zen. Han Robert Lowie eta Alfred Louis Kroeber antropologoak ezagutu zituen. Lasten amerindiak hizkuntzen ikerketan gailendu zen; Mary Rosamund Haasekin batera gaur egun erabiltzen den hizkuntza horien sailkapena sortu zuen. 1933an shawnee artean landa-ikerketa egin zuen. 1936an Yale Unibertsitatean hizkuntzalaritza gradua eskuratu zuen.
1941 Indianako Unibertsitatean antropologia irakasle gisa aritu zen eta Erminie Wheeler-Voegelinekin ezkondu zen. 1964an hizkuntzalaritza irakaslea izen zen. 1978an Hawaiiko Unibertsitatearen irakaslea izendatu zuten. American Anthropological Associationen partaidea eta Linguistic Society of Americaren presidentea izan zen. Leonard Bloomfield, Eli Lilly,eta Morris Swadesh ikerlariekin korrespondetzia aberatsa izan zuen.
Obra
Aldizkari desberdinetan idatzi zuen, esaterako Franz Boasek sortutako International Journal of American Linguistics eta Language, the American Anthropologist. Liburu garrantzitsuak ere plazaratu zituen:
Excelsior Estates (Missouri)
Excelsior Estates Missourieko herrixka bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 147 biztanle zituen, 0.62 kilometro koadrotan banatuta.
San Joan Bataiatzailearen eliza (Obanos)
San Joan Bataiatzailearen eliza Izarbeibarrako Obanos udalerrian kokatutako XIV. mendeko kristau eliza bat da. Eliza, jatorriz estilo gotikoan eraikia, 1912an berreraiki eta gaur egungo kokapenera Foruen enparantzan eraman zen. Gainera, 2007an zaharberritu zen.
Ez dira kontserbatzen Joan Landak 1595ean margotutako erretaula zaharra, ez handiena, ez albokoak, Martin Etxeberriak eginak, Joan Martinez Beasoaingoak estofatuak; ezta Domingo Segurak ikonografia interesgarria duen Inmakulatuaren tailurik ere. Hiribilduaren Erdi Aroko garrantziaren erakusgarri dira Andre Maria Arnotegikoa eta Andre Maria Zuria, erromanikoak, eta Jerusalemgo Ama Birjina, gotikoa.
Nueva España (Madril)
Nueva España, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Chamartín barrutian. Hiriko 55. auzoa da. Ipar-mendebaldeko muturrean Gaztela plaza du.
Machynlleth
, herri hizkeran Mach, Galesko merkatu udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. A487 eta A489 errepideen elkargunean dago, Gwynedd konderriaren mugan. 2011ko erroldaren arabera 2.235 biztanle zituen.
1404an Owain Glyndŵr printzeak bertan Galesko Parlamentua ezarri zuen.
Vultureni (Cluj)
Vultureni Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Agot
Agot deitura Nafarroa Garaiko Erronkari eta Baztan eskualdeetako eremu baztertuetako biztanle jakin batzuek jasotzen zuten. Harria eta zura, eta geroago burdina ere lantzen zuten artisauak izan ohi ziren. Mendeetan zehar bazterketa sozioekonomikoa pairatu zuten. Haien existentzia Erdi Arotik ezagutzen da.
Etimologia
Agot hitza godoren eratorri bat dela uste dute askok. Agian deitura hau okzitanierazko ca got, "zakur godo" adieratik eratorri da. Izenaren beste aldaera batzuk: cagot, cagote, gahet, gaffet (Gaskoinian), capot (Anjoun eta Languedocen), cacon, cahet, caqueux, caquins (Britainian), chrestia...
Vultureni (Cluj)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Agot
Jatorria
Agotek mendeetan zehar jatorri ezezaguneko diskriminazioa jasan behar izan dute. Izenari begiratuta, autore askok agotak godo jatorrikoak izan daitezkeela proposatu dute, agian gudarosteren bateko desertoreak Euskal Herriko bailaretan errefuxiatu ziren eta bertako biztanleek gogo txarrez hartu zituzten, hortik denboran zehar pilatutako diskriminazioaren eta aurreiritzien jatorria. Beste teoria batek garai batean Frantziatik etorritako gaizkileak izan zirela dio, justiziatik ihesi legenarrean ezkutatu zirenak muga gurutzatu baino lehen. Legenarra zabaltzea agotei egiten zitzaien akusaziorik ohikoena zen.
Beste teoria batek dioenez, agotak eraikuntzaren lanbidearen inguruan eratutako taldea ziren: 950. urtean Okzitanian eraikuntzaren bi lankide taldeen artean liskarrak piztu ziren, harria lantzen zutenen eta zura lantzen zutenen artean, hain zuzen. Harria lantzen zuten lankide taldearen maisu bat hiltzean bi taldeen arteko guda hasi zen. Guda hau amaitzean, talde biek langile berriak hautatzean kontrako taldeko langileak hartzeari uko egiten zioten. Horiek horrela, bi lankide talde hauetatik at hirugarren talde bat eratu zen, kataroen doktrinarekin lotuta zegoena. Kataroek ez dute Jesukristoren jainkotasunean edota amabirjinaren birjintasunean sinisten, gainera elizaren aginpideek erakutsitako boterezalekeria eta diruzalekeria arbuiatzen dute eta sakramentuei uko egiten diete.
Okzitaniatik Biarnora, Gaskoniara, Bretainiaraino... eta Nafarroako Pirinioetara, Aragoira, Euskal Herriko hainbat herritara eta baita Asturiaseraino alde egin zuten.
Bazterketa
Mendez mende herrietatik at bizitzera behartu zituzten, eta gainerako biztanleekin ezkontzea debekatu zietenez, horrek endogamia bultzatu zuen, eta haienganako arbuioa indartu. Agote bezala antzemanak izateko jantzi bereziak jantzi behar izaten zituzten, sarri bularrean antzara edota katu oinatz itxurako bereizgarri gorri bat eman behar zutelarik. Legenarra zabaltzen zuten ustea zabaldu zen eta leku askotan kanpaitxo bat jo behar izaten zuten, agot ez zirenek ihes egin ahal izan zezaten. Kutsadura ekiditeko neurri gisa iturri ezberdinetan edatera, ura hartzen edo ogia erretzen azkenengoak izatera, euren tresnak baino ez erabiltzera, eurek jan behar ez zuten jakirik ez ukitzera eta abarretara behartzen zituzten. Elizan koroaren, kanpandorrearen ala eskaileraren azpian baztertuta entzun behar zuten meza, maiz alboratutako ate txikiago batetik sartu behar zuten. Elizako lurrean marra bat zegoen (burdin hesia Arizkun herrian), aldarera igo ez zitezen. Beste bataiarri erabili behar zuten eta ur bedeinkatua beste pila batetik hartzen zuten. Euren eskaintzak gainontzeko herritarren oparietatik berezita gordetzen ziren.
Bazterketaren amaiera
1515ean Baionako, Iruñeko, Jakako, Akizeko, Oskako, Leskarreko eta Oloroeko elizbarrutietan zeuden agotek Leon X.a Aita Santuaren bulda bat ere eskatu eta jaso zuten, gainerako eliztar guztiei emandako tratu bera jaso zezaten behartzen zuena. Neurri honek eragin praktikorik izan ez zuenez, 1819 arte egon behar izan zuten bazterketarekin amaitzeko legeen zain. Nafarroako gorteetan Erdi Aroko lege diskriminatzaileak ezabatu zituzten eta geroago, agot guztiak Madril inguruko Baztan Berri izena izango zuen herri batera deportatzen saiatu ziren. Agote gehienek ez zituzten euren etxeak utzi edota gerora itzuli ziren. Denboran zehar, diskriminazioa eta agoten izatea bera desagertuz joan zen. Orain gutxira arte bazterketa hau indarrean egon den leku urrietako bat Arizkun herri nafarra da.
Agotak egondako denbora eta lekua ez ziren homogeneoak izan, herri batzuetatik desagertu eta beste batzuetan lekutu egin ziren mendeetan zehar. Bozate auzoan XVI. mendean agot asko zegoen, eta ondorengo mendeetan hirurehun eta bostehun biztanle artean ibili zen. Baigorri eskualde baxenafarrean ere nahikotxo egon ziren, eta XVIII. mendean biztanleen %10 izateraino heldu omen zitezkeen, baina hainbat parrokiatan ezberdin banatuta. Batzuetan ez dago euren arrastorik, beste batzuetan tartekakoa aipamenik agertzen dira edo etxe gutxi batzuk baino ez dira aipatzen, eta auzo batzuetan, Izpurako La Magdalenan edo Anhauzeko Zubitoan, adibidez, ehun bat baino gehiago zeuden.
Crosshill (Glasgow)
Crosshill, 'Croashull', Eskoziako Glasgow hiriko auzo bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean. 1871-1891 artean burgu independientea izan zen, baina 1891an Glasgow hirira gehitua izan zen.
Agot
Bazterketaren amaiera
Frantziako iraultzak integrazioaren aldeko hainbat gertaera ekarri zituen XIX. mendean zehar. Iraultzaren beraren ondorioz, agotek desegin ahal izan zituzten agot zirela aipatzen zuten dokumentuak. Gainerako auzokoekin batera multzo handitan sartu ziren armadan, eta horrek tratu-berdintasuna ekarri zuen, ordura arte izan ez zituzten aukerak, eta batzuek goi kargu militar nahiz administratiboak ere izan zituzten. Eskolara -laikoa eta bereizketarik egiten ez duena- derrigorrean ezarri zen, migrazio jarioak gertatu ziren Ameriketara zein hirietara, eta bertan lanbide berriak egiten hasi ziren: mediku, irakasle, mugazain etab. Ameriketatik itzuli zirenak Elizondo inguruan finkatu ziren dirutza eta guzti. Erregimen Zaharreko ekonomia desagertu zen heinean, lur komunalak saldu egin ziren, pribatizatu, eta auzo eskubideak desagertu ahala, bazterketa horren zentzua bertan behera geratu zen. Labur esanda, antzinako erregimeneko oinarri ekonomiko, sozial eta politikoak desegiten ziren neurrian, agot fenomenoa murriztuz joan zen, eta azkenean nekazaritza esparruko auzo edo familia jakinekiko susmoa baino ez zen geratu.
Hala ere, agoten aztarnak baditugu oraindik, endogamia dela eta, abizen gutxi batzuk ugari errepikatzen baitira; hala nola, Bidegain, Errotaberea, Zaldua eta Maistruarena adibidez. Arizkun herri nafarrean da, bertan garai batean agoten ghettoa izan zen Bozate izeneko auzoa dago gaur egun.
Arreau hirian agoten museoa ireki zuten (musée des Cagots), turismo bulegoa dagoen gazteluan.
Escamps (Yonne)
Escamps Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Escamps udalerrian erroldatutako biztanleak 804 ziren. Familiak 296 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 370 etxebizitza zeuden, 309 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 360 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 309 etxebizitza nagusietatik 265 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 166 etxek bost zituzten. 249 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 108 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 181 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 531 ziren, horien artean 432 aktiboak ziren eta 99 inaktiboak ziren. 432 pertsona aktiboetatik 414 lanean zeuden (225 gizon eta 189 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 99 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Escamps udalerrian 322 unitate fiskal zeuden, 821 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.768 euro zen.