cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villenauxe-la-Petite
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Villenauxe-la-Petite udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saneroita
Saneroita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Saneroita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.
Whitesboro (Alabama)
Whitesboro Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Etowah konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kantabriar labaru
Kantabriar labarua (montañesez: lábaru cántabru) Antzinaroan cantabrum izenez deitu ohi zen erromatar estandarte baten gaur egungo berrirudikatzea da. Gaur egun, Kantabrian erabiltzen da.
Jatorria Barros herrian du, Los Corrales de Guelnako udalerrian, Barrosko Gurpìla edo Estela deiturikoa, bertako estelen parkean ikusgai dagoela, ondoko ermitan agertutako beste zati batutakoen ondoan. 1976an, Luis Angel Montes de Neira diseinatzaileak bandera gisan gertatu zuen: sinbolo hori ederraren azpian karmesi koloreko oihala jarrita, ustezko labarum cantabrum historikoa kolore horretakoa zelakoan. 1976 eta 1983 urteen artean Kantabria Atropá ("Batua", euskaraz) elkarteak aldarrikatu zuen eta hasierako eztabaidan alderdi gehienak alde agertu baziren ere, UCD aurka agertu zela, PSOE konbentzitu zuen eta azkenean bandera zuri gorria onartu zen estatuturako, Santander hiriburuko portuko itsas seinale bat baino ez dena.
Eztabaida
Kantabrian gai eta bandera horrekiko eztabaida bizia dago: aldekoek diotenez, antzinatik lur horretan bizi den kantabru herriak ikurra erabili duela; aurkakoek diote, aldiz, bandera kantabriar nazionalisten asmakuntza besterik ez dela.
NGC 7707
NGC 7707 galaxia bat da, Andromeda konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Kantabriar labaru
Eztabaida
Conceju Nacionaliegu Cántabru alderdiaren proposamen baten ondorioz, eta aldeko 3.000 sinadura baino gehiago batuz, udalerri batzuetako udaletxe gutxi batzuk herriko jai nahiz jai egunetan udaletxeetan erkidego horretako bandera gisa zintzilikatzea onartu zuten. Proposamena onartu zutenen artean Cumillas eta Culindris daude.
Dena dela, eta 2016. urtetik aurrera eraikin ofizial guztietan erabil daiteke legez, legebiltzar autonomikoan PRCk proposatuta, eta Podemosen zein —orain bai— PSCren botoei esker. PPk aurkako botoa eman zuen.
Bombina bombina
Bombina bombina Bombina generoko animalia da. Anfibioen barruko Bombinatoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
William Hall-Jones
William Hall-Jones (Folkestone, 1851ko urtarrilaren 16a - Wellington, 1936ko ekainaren 19a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko 16. lehen ministroa izan zen 1906ko ekainetik abustura.
Ingalaterrako Kent konderrian jaio zen eta 1873an iritsi zen Dunedinera. Arotz eta eraikitzaile aritu zen Timarun eta han hasi zen tokiko politikan. Legebiltzarrerako aukeratu zuten 1890ean, eta gero Alderdi Liberalean sartu zen.
Richard Seddon hil zenetik itsasoz haraindiko Joseph Ward iritsi zen arte, Zeelanda Berriko bitarteko lehen ministroa izan zen.
Ondoren, Erresuma Batuan enbaxadore izan zen 1908 eta 1912 artean.
Saint-Fergeux
Saint-Fergeux Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Fergeux udalerrian erroldatutako biztanleak 197 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
New York Dolls
New York Dolls, AEBetako glam rock musika talde bat da. 1971an New York hirian David Johansen abeslaria, Johnny Thunders gitarra, Arthur Kane baxua, Sylvain Sylvain gitarra eta pianoa, eta Jerry Nolan bateriak sortu zuten; ondoren, azken biak Rick Rivets eta Billy Murcia musikariek ordezkatu zituzten.
Candelaria
Candelaria hurrengo gauzak izan daiteke:
Saint-Fergeux
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 128 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (42 gizon eta 38 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Fergeux udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 202,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.389 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Saint-Fergeux udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tamias sibiricus
Tamias sibiricus Tamias generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
NGC 7708
NGC 7708 galaxia bat da, Cepheus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Angel Illarramendi
Angel Illarramendi Larrañaga (Zarautz, Gipuzkoa, 1958ko apirilaren 5a) gipuzkoar musikagilea da.
Bizitza
Solfeoa eta pianoa ikasi zituen Maria Barbara Arangurenekin, eta harmonia, fuga eta konposizioa Francisco Escuderorekin. Horrez gain, musika seriala, elektroakustikoa eta orkestra zuzendaritza ikasi zituen atzerrian.
Hala ere zinemarako musika sortzaile bezala egin da ezaguna. Montxo Armendarizen Tasio eta 27 ordu, Anjel Lertxundiren Hamaseigarrenean aidanez, Gracia Querejetaren El último viaje de Robert Rylands eta Cuando vuelvas a mi lado, eta Helena Tabernaren Yoyes lanei jarri die musika, besteak beste, bai eta 2000. urtean estreinatu zen Karramarro Uhartea marrazki biziduneko filmari ere. Horretaz gain, zinemarako musikari buruzko mintegi eta ikastaro ugari eskaintzen ditu.
Obra kontzertistikoa
Musika sinfonikoa ez ezik, ganbera-musika eta musika korala ere moldatu ditu. Hona hemen egindako sinfoniak:
Batman Lego
Batman Lego (The Lego Batman Movie) 2017ko Chris McKay estatubatuar zinema zuzendariaren film komikoa da. Zinema Euskaraz Zineuskadi elkarteak sustatzen duen programak filma euskaratu zuen.
Argumentua
Lego Batmanek Joker zitalaren konkistatik salbatu nahiko du Gotham hiria.
Coryphaenoides serrulatus
Coryphaenoides serrulatus Coryphaenoides generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Reinbeck (Iowa)
Reinbeck Iowako hiri bat da. Grundy konderrian kokatua dago. 2010ean 1,664 biztanle zituen, 4.72 kilometro koadrotan banatuta.
Marina Mendieta
Marina Mendieta Cabrejas (Barakaldo, 1974) bizkaitar eskultorea da. Arte Ederretako lizentzia eskuratu zuen 1997an Euskal Herriko Unibertsitatean, Erasmus beka bati esker Marseillako Luminy Arte Ederretako Goi Eskolan ikastaldi bat egin ondoren. 1998tik aurrera hainbat taldekako erakusketatan parte hartu du, eta 2000. urtean Gure Artea erakusketarako eta Madrilgo Generación 2000 erakusketarako hautatu zituzten bere eskulturak.
Tardientako geltokia
Tardienta Espainiako Aragoiko tren geltoki bat da, Tardienta udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Geltokia 1861eko irailaren 18an ireki zen, Zaragoza-Bartzelona burdinbidearen Zaragoza-Lleida tartea ireki zenean. Lanak Bartzelonatik Zaragozarako Trenbidearen Konpainiak egin zituen. Linearen eta beste trazatu batzuen arteko lotura eta finantza-osasuna hobetu nahian, konpainiak 1864an Zaragoza eta Iruña lotzen zituen trenbidea kudeatzen zuen enpresarekin bat egitea erabaki zuen, Zaragozatik Iruñerako eta Bartzelonarako Trenbideen Konpainia sortuz. Bat-egite hori 1878an Norte boteretsuak, bere jarduerak penintsularen ekialdera zabaldu nahi zituenak, konpainia bereganatzea lortu zuen arte mantendu zen.
NORTEk geltokiaren kudeaketa mantendu zuen 1941ean Espainiako trenbidearen nazionalizazioa gertatu zen arte, eta existitzen ziren konpainia guztiak sortu berri zen RENFEn sartu ziren. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadora linea ustiatzen ari da eta Adif da tren instalazioen titularra.
Geltokia
Udalerriaren hegoaldean dago. Bidaiarientzako eraikin bat du, oinarri angeluzuzenekoa eta beheko solairuan txartel-salmenta, kafetegia, itxarongela eta komunak dituena. Bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea erdikoa, biak markesina metalikoz estalita. Batetik besterako aldaketa lurpeko pasabide bati esker egiten da. Guztira, barrutiak zenbakitutako sei bide ditu. 1. bidea alboko nasara sartzen da, eta 2. eta 3. bideak, berriz, erdikora.
2020ko azaroaren 14an itxi zen txarteldegian txartelak saltzeko zerbitzua.
Bombina lichuanensis
Bombina lichuanensis Bombina generoko animalia da. Anfibioen barruko Bombinatoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Joan Villadelprat
Joan Villadelprat i Bernal (Bartzelona, 1955eko azaroaren 15a) azken 30 urteotan 1 Formulan lan egin duen mekanikaria da. McLaren eta Tyrrell taldeen teknikari-taldeko kide, Ferrariko mekanikarien buruzagia 1987tik 1989ra, Benettonen zuzendaritzako kide 1994an eta 1995ean, eta Prost Grand Prixeko zuzendari nagusia izan da. Denbora horretan zehar, gidarien 5 mundu txapelketa eta eraikitzaileen 3 mundu txapelketa irabazi ditu 1 Formulan.
The Zodiac (filma)
The Zodiac, 2004ko Alexander Bulkley estatubatuarrak zuzendutako thriller psikologiko film bat da. 1970eko hamarkadan Kalifornian jardun zuen Zodiakoaren hiltzailean oinarritua dago. Justin Chambers, Robin Tunney, Rory Culkin, Philip Baker Hall, Brad Henke, Marty Lindsey, Rex Linn eta William Mapother aktoreek antzeztu zuten.
Joan Villadelprat
Gaur egun Epsilon Euskadi talde azkoitiarreko zuzendaria da. World Series by Renault txapelketan parte hartzen duten bolidoak diseinatu ditu. Horrez gain, EE1 LMP1 Espainian diseinatutako lasterketa-ibilgailuaren proiektua zuzendu du.
Gainera, irrati, egunkari eta telebistetan kolaboratzen du, besteak beste: TVE, Catalunya Radio, Car & Driver, Diari Sport, El Diario Vasco, El País, eta Telecincon esatari bezala. 2009-2010 denboraldian 1 Formulako analista da TV3n.
Openfield
Openfield, euskaraz landa zabala, paisaia eta landa mota bat da, non lursailak hesirik gabeko zerrenda handietan banatzen diren landa paisaia zabal batean zehar, baso-eremu handirik gabe. Bereziki lautadetan agertzen paisaia da eta zentralizatutako herria izaten da dagokion gizarte-egitura. Sistema hau ohikoa da Polonian, Errusian, Alemanian eta Gaztelan. Euskal Herrian, Arabako lautadan eta Nafarroako hegoaldean daude openfield motako paisaiak.
Cotingidae
Kotingido (Cotingidae) paseriforme izen bereko familiako hegaztiez espeziearen esaten da. Erialdeako Amerika eta tropiko Hego Amerika familia bakarra da. Kotinga luze izan daitezke.
The Rose Tattoo (filma)
The Rose Tattoo 1955eko Daniel Mann estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko film bat da. Tennessee Williams antzerkigilearen izenburu berdineko antzezlanean oinarritua dago. Anna Magnani, Burt Lancaster, Marisa Pavan eta Jo Van Fleet aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Serafina Delle Rose (Anna Magnani), AEBetako Hegoaldean bizi den siziliar jatorriko emakume grinatsua, bere senar hilaren oroitzarako bizi da. Baina egun batean kamioilari zakar bat (Burt Lancaster) ezagutzeak bizitza aldatzen dio.
Ered Wethrin
Tolkienen hil ondorengo lana den Silmarillionen, Ered Wethrin izenekoa, sindarinezko izena dena eta Itzalaren Mendiak esan nahi duena, Beleriand iparmendebaldean kokatuta dagoen arku formako mendilerro luze bat da. Bere hegomendebaldeko muturrean Taras mendia eta Vinyamar hiria daude. Puntu honetatik aurrera, mendilerroa kurba leun bat eginez iparrekialderantz hedatzen da, Belegaerreko iparraldereneko kostaldeetan amaitzeko, Helcaraxëko, "Izotz karraskaria", izotzetatik gertu, Ered Lominen "buru"arekin elkartuz.
Azken hauek hegoalderantz jaisten dira Itsaso Handiaren kostaldearekiko paraleloan eta berriz Ered Mithrimekin elkartzen dira, eta Dengristen Estuarioarekin batera osatzen duten hirukian, Nevrast eskualdea kokatzen da. Ekialderantz milia askora, Ered Wethrinen beso luze bat iparralderantz irekitzen da, Mithrim mendiak deitua, Ered Lominekin batera Dor-Lomin eskualdea inguratzen duena. Mithrim mendiekin elkartzen den tokian bertan hasten da Ered Wethrin mendilerroa iparralderako kurba sakona egiten, lehenekin beste hiruki zabal bat eratuz eta Mithrim eskualdea osatuz, bertako zelaietan, zati batean, Beleriandeko Gerretako bigarren gudua gertatu zelarik, "Izarpeko gudua" edo "Dagor-nuin-Giliath". Mithrimetik iparraldera eta Ered Wethrinetik mendebaldera Hithlum eskualde handia zegoen, elforik noble eta ausartenak bizi izan ziren tokia: Fingolfinen etxea, Erdialdeko Lurraldeko Noldor guztien erregea, baita gizakirik ausartenak ere: Hadorren etxea. Eta azkenik Ered Wethrinen ekialdeko magalek Ard-Galenen mendebaldeko muga osatzen dute, ondoren Anfauglith deitua.
Ibai askok dute euren jatorria Ered Wethrinen. Iparraldereneko zatian, bere mendebaldeko magaletatik, argitaratutako mapetan izenik gabe dauden ibaietako bi jaiotzen dira, Mithrim lakuaren ibaiadarrak direnak. Ekialdekoetatik eta Eithel Sirion izeneko toki batean Sirion ibaia jaiotzen da, bere urak hegoalderantz bideratzen dituenak mendilerroaren ingurua jarraituz Sirionen pasabiderarte. Hegoalderaxeago eta Ered Wethrin mendiak Mithrim mendiak elkartzen diren tokian Malduin ibaia jaiotzen da, Teiglin ibaiaren ibaiadar nagusia dena, hau, aurrekoak bezala, mendilerroko hegoaldeko magaletan jaiotzen delarik, eta 50 milia mendebalderago dago. Ered Wethrinen jaiotzen den azken ibai handia Narog da, Teiglinen iturritik 100 milia inguru ekialdera.
Le Rove
Biztanleria
2007an Le Rove udalerrian erroldatutako biztanleak 4.124 ziren. Familiak 1.599 ziren, horien artean 387 pertsona bakarrekoak ziren (203 bakarrik bizi ziren gizonak eta 184 bakarrik bizi ziren emakumeak), 505 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 598 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 109 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ered Wethrin
Etimologia
Izena bi zatiz osatuta dago: "ered", "orod" izenaren plurala izan eta "mendiak" esan nahi duena, eta "wethrin", "gwathren" izenondo edo adjektiboaren plurala eta forma mutatua dena eta "itzaltsua" esan nahi duena. Beraz, Ered Wethrin-ek Mendi Itzaltsuak edo Itzalaren Mendiak esan nahi du.
Le Rove
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
La Fille de Brest
La Fille de Brest 2016ko Emmanuelle Bercot frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Le Rove
Etxebizitza
2007an 1.879 etxebizitza zeuden, 1.647 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 171 bigarren erresidentzia ziren eta 61 hutsik zeuden. 1.654 etxeak ziren eta 215 apartamentuak ziren. 1.647 etxebizitza nagusietatik 1.214 bere jabearen bizilekua ziren, 346 alokairuan okupaturik zeuden eta 87 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 163 etxek bi zituzten, 392 etxek hiru zituzten, 608 etxek lau zituzten eta 465 etxek bost zituzten. 1.302 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 655 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 845 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ered Wethrin
Etimologia
Liste de lieux du Beleriand
1417 Walinskia
1417 Walinskia asteroide gerrikoan aurkitutako 1417. asteroidearen izena da. 1937ko apirilak 1ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 GH zen.
Alberto I.a Belgikakoa
Alberto I.a Belgikakoa (Brusela, 1875eko apirilaren 8a - Marche-les-Dames, Namur, Belgika, 1934ko otsailaren 17a) belgikarren erregea izan zen 1909-1934 bitartean.
Bizitza
Kirolzale handia izaki, mendi igoera batean hil zen 1934an, istripu baten ondorioz. Laekengo elizako (Brusela) errege-panteoian lurperatu zuten. Haren seme Leopoldo izan zen ondorengoa.
Le Rove
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.720 ziren, horien artean 1.900 aktiboak ziren eta 820 inaktiboak ziren. 1.900 pertsona aktiboetatik 1.693 lanean zeuden (905 gizon eta 788 emakume) eta 207 langabezian zeuden (95 gizon eta 112 emakume). 820 pertsona inaktiboetatik 311 erretiraturik zeuden, 211 ikasten zeuden eta 298 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Alberto I.a Belgikakoa
Ezkontza eta seme-alabak
1900eko urriaren 2an, Elisabet Bavariakoa dukesarekin ezkondu zen Bavarian. Karl-Theodor Bavariako dukearen eta Maria Josefa Portugalgoaren alaba zen Elisabet. Hiru seme-alaba izan zituzten
Le Rove
Diru sarrerak
2009an Le Rove udalerrian 1.745 unitate fiskal zeuden, 4.377,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.142 euro zen.
Lando
Lando (Sabina, ? - Erroma, 914) Eliza Katolikoko 121. aita santua izan zen 913 eta 914 bitartean.
Le Rove
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 80 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 15 igeltseroak, 7 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 8 argiketariak, 8 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 11 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
Iruñeko Lignum crucisa
Iruñeko Lignum crucisa Iruñeko katedralean gordetzen den lignum crucis zati bat eta hura gordetzeko estauroteka edo erlikia-ontzia da, Jesus gurutziltzatu zuten gurutze egiazkoaren zatia, kristauen sinesmenean. Gurutze zatia eta beharbada objektua bera (edo haren parte bat) Bizantzioko enperadoreak Nafarroako erregeari egindako oparia dira.
Lando
Pornokrazia deritzon garaiko hirugarren aita santua, bere aurrekoa bezala, Landon Teofilakto I.a senatari erromatarraren, bere emazte Teodoraren eta bien alaba zen Maroziaren eraginez aukeratua izan zen, lau hilabetez, erromatar alde ezberdinak bakoitza bere hautagaia aita santu bihurtzeko borrokan aritu ondoren.
Le Rove
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 3 kirol-dendak, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.
Lando
Sei hilabete baino gehixeago iraun zuen bere aitasantualdian ez dago garrantzizko gertakaririk. Gertatu zen gauzarik nabarmenenak Joan Tossignanokoa, Teodoraren babestua eta beranduago Joan X.a aita santua izango zena, Ravenako artzapezpiku bezala izendatu izana eta aita santuaren hutsezintasunaren aurkakoa zela izan ziren.
Le Rove
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Rove udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Lando
1978an Joan Paulo I.a aita santu bihurtu zen arte, ordura arte sekula erabili ez zen izen bat eraman zuen azkeneko aita santua izan zen.
Le Rove
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Iruñeko Lignum crucisa
Historia
Emanuel II.a Paleologo Bizantzioko enperadorearen oparia da, Karlos III.a Nafarroako erregeari egina. Otomandarrek bere inperioari egiten zioten presioari aurre egiteko, 1399-1400 urteetan, Paleologoak bidaia egin zuen Europako Mendebaldera bertako erresumetan alianzak lortzeko. Parisen zelarik 1400eko abuztuan, Nafarroako erregeari oparia bidali zion, Alejo Vianakoa delako baten bitartez. Lignum crucis egiazko bat omen zen ura, eta latinez eta grezieraz idatzitako gutunaz bat zihoan, non objektuaren benetakotasuna ziurtatzen enperadorearen izenpearekin.
Le Rove
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Iruñeko Lignum crucisa
Historia
Erlikiari harrera ofiziala egin zitzaion Iruñeko katedralean, zeremonia arranditsu batean, 1401eko urtarrilaren 6an. Besteak beste, Baionako apezpikua ere egon zen Alejo Vianakoarekin objektuaren eskaintza egiten.
Woldemar Voigt
Woldemar Voigt (Leipzig (Alemania), 1850eko irailaren 2a- Göttingen (Alemania), 1919ko abenduaren 13a) alemaniar fisikaria izan zen eta Voigt efektua aurkitu zuen. Voigt, fisika teoriako irakasle izan zen Göttingeneko unibertsitatean. Tensore zehaztapenak erabili zituen lehena izan zen. Horrez gain, Voigt idazkera asmatu zuen elastikotasun teoriaren bigarren mailako tensoreetan erabiltzen zena.
Gibeloliba
Gibeloliba (Russula olivacea) Euskal Herrian aski arrunta den Russulaceae familiako perretxikoa da. Gida zaharretan perretxiko jangarri gisa sailkatua dago, baina bere kontsumoa arriskutsua da, gordinik edo gutxi eginda pozoitsua baita.
Morfologia
Perretxiko honen txapela 5 eta 15 zentimetro arteko diametrokoa da. Gehienetan oliba edo marroixka kolorekoa da, baina beste kolore batzuk ere eduki ditzake: morea, gorri iluna edo arrea. Hasieran ganbila eta azkenean lautu egiten da eta erdialdea hondoratu egiten zaio.
Orri estutuak dauzka hasieran, baina gero tartekatuagoak, hori berdexkak hasieran eta gero hori-arreak. Hanka luze eta sendoa dauka, zuritik arrosa kolorera. Haragi zurixka eta lodikoa da, horitzeko joera daukana. Espora hori biziak, biribilak eta latzak dauzka.
Ekologia
Udan eta udazkenean agertzen da pagadietan.
Gastronomia
Espezie hau jangarria da ondo egosten bada, baina intoxikazioak sortzen ditu gordinik edo gutxi eginda jaten bada.
Camillo Golgi
Camillo Golgi (Corteno Golgi, Brescia, Lombardia, 1843ko uztailaren 7a – Pavia, Pavia, Lombardia, 1926ko urtarrilaren 21a) zientzialari eta mediku italiarra izan zen. 1906an Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, Santiago Ramon y Cajalekin batera.
Woldemar Voigt
Voigten transformazioa
1886 inguruan, Voigt, Albert Einsteinek erlatibitatearen teoriaren formulatzerakoan egin zuen eran, higiduran zeuden gorputzen perspektiba ikerketan hasi zen.
Camillo Golgi
Medikuntza Paviako uniberstitatean ikasi zuen, 1865ean bere burua graduatuz. Nerbio-sistema ikertzen sakon jardun zuen. Halaber malariaren prozesu mikrobiologikoa aztertu zuen, Plasmodium protozooarena alegia.
1898an zeluletako Golgi aparatua identifikatu zuen, eta bere omenez izendatu.
Haematortyx sanguiniceps
Haematortyx sanguiniceps Haematortyx generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Iruñeko Lignum crucisa
Ezaugarriak
Zur zatia tenplu erako estauroteka batean dago, gurutzez lagundua. Tenplu hexagonalak eta apaindurek itxura gotiko frantziarra dute gehienbat, eta ez dago argi zein parte diren Paleologoaren oparia. Batzuen iritziz, 14. mendean Karlos II.aren zilargileek egindako aldare-gurutze baten adaptazioa da. Tenplutxoaren gainean ageri diren hiru gurutzeen proportzioz kanpoko neurriak aditzera ematen du gehikuntzak direla.
Tidmore Bend (Alabama)
Tidmore Bend Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Etowah konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Iruñeko Lignum crucisa
Ezaugarriak
1935ean Katedraleko altxorreko pieza asko lapurtu zituzten, eta horien artean estauroteka honi hiru gurutzeak kendu zizkioten. Bakarra berreskuratu zen ondoren, baina kalitate handienekoa horixe zen: 1400. urtearen inguruan datatu daitezkeen esmalte paristarrez apaindua dagoen pieza, opariaren datarekin bat datorrena.
Woldemar Voigt
Voigten transformazioa
Lorentzen eraldaketaren antzeko eraldaketa ekuazioak deduzitzen lehena izan zen, Voigten eraldaketa, eta eraldaketa honetan uhin ekuazioaren aldaketa eza frogatu zuen. Zeharkako uhinen ekuazio bereizgarri partzial batekin eta Galileoren eraldaketa orokor batekin hasi zen.
Xandoain
Xandoain Longida udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
1361n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Longidako Udalara pasa ziren.
NGC 7709
NGC 7709 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Woldemar Voigt
Voigten transformazioa
Lorentzek azpimarratzen duen bezala, Voigtek Lorentzen eraldaketa aurreikusita dauka. Voigtek 1887an egin zuen lanak erlatibitatearen teoria modernoaren sortzaile izendatzeko balio beharko luke, 1903an lan hori Annalen der Physik-en aitatu baitzuten. 1887ko Lorenz Voigekin izandako gutunak ere badaude eta 1888ko Michelson eta Morleyren esperimentua ere bai.
Xandoain
Bertako biztanleak xandoaindarrak ziren.
Izena
Xandoain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Woldemar Voigt
Voigten transformazioa
Eraldaketa horrela idatz daiteke:
Xandoain
Inguru naturala eta kokapena
Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.
Woldemar Voigt
Voigten transformazioa
eta zen Lorentz faktorea.
Xandoain
Klima
Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.
Historia
Errege-erreginen jaurerriaren antzinako lekua. Iruñeko Andre Mariak XII. mendetik aurrera lursailak izan zituen udalerrian. 1280an urtean 3 kahitze, lapurreta 1 eta gari laurden bat eta garagar eta olozko kahitze eta erdi zor zituen. 1361 baino lehen hustu behar izan zuten, Ulibeitiko bizilagunei alokatuta baitzegoen. Gero Lope Larekikoak izan zuen, eta Karlos Vianakoak 1460an Joan Beortegiri eman zion. XVI. mendean Murillorena zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Sierra (Ekuador)
Sierra, Andeen arteko edo Serranías eskualdea Ekuadorreko Errepublikako eskualde geografikoa da, Andeetan iparraldetik hegoaldera hedatzen dena, bere altuera normalean 1800 m-tik edo beherakotik, Chimborazoko 6.268 m-ra arte doa. Pichincha, Carchi, Tungurahua, Chimborazo, Cañar, Azuay, Loja, Imbabura, Bolívar eta Cotopaxi probintziek osatzen dute.
2857 NOT
2857 NOT asteroide baten izena da. otsailaren 17an aurkitu zuen L. Oterma-ek Turku Behatokitik.
Histograma (argipena)
Histograma terminoak erabilera zenbait ditu:
2857 NOT
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1942 DA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2857 NOT asteroidearen orbitak batezbeste 2,4 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,172 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,628 distantziara. Eszentrikotasuna 0,095 da, eta makurdura orbitala 5,73ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Reapi Ulunisau
Reapi Uluinisau (Fiji, 1994ko azaroaren 2a), Fijiko zazpiko errugbi jokalaria da. Emakumeen txapelketan, parte hartu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Ajinomoto Stadium (japonieraz (味の素スタジアム, Ajinomoto Sutajiamu), Tokio Stadium ere izendatua), Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berriko taldearen (urrezkoa) eta Frantziako taldearen (brontzezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Lavena Cavuru, Raijieli Daveua, Sesenieli Donu, Laisana Likuceva, Rusila Nagasau, Ana Naimasi, Alowesi Nakoci, Roela Radiniyavuni, Viniana Riwai, Tokasa Seniyasi, Vasiti Solikoviti eta Reapi Ulunisau-k.
Re bemol maior
Re bemol maiorra (Europako notazioan Re♭M ere, eta D♭ Amerikar notazioan) eskala  maiorrek re notatik abiatuta duen  tonalitatea da. Bere eskalak nota hauek ditu: Armadurak bost bemol ditu: re♭, mi♭, fa, sol♭, la♭, si♭ i do. Eta armadurak bost bemol ditu (la, si, re, mi, sol). Bere minor erlatiboa si bemol minor tonalitatea da, eta homonimoa re bemol minor tonalitatea da. . Haren baliokide enharmonikoa do sostenitu maior da. Harparako musikan, re bemol maiorraren tonalitatea egokiagoa da bere enharmonika baino, do sostenitu maiorra, ez bakarrik harpako sokak erresonanteagoak direlako bemolen posizioetan, baizik eta dominanteari modulazioa egitea errazagoa delako, sol bemolaren pedala posizio normalean jarrita, sol sostenitu maiorreko faren pedalerako sostenitu bikoitzerako   posiziorik ez dagoenean.
Hector Berliozek, Grand Traité d'Instrumentation et d'Orchestration modernes liburuan (1856), tonalitate hori "dotore" gisa definitu zuen, eta bere tonalitate enharmonikoarekin oso bestelako iritzia zuen. Sinestesian malba kolorea irudikatzeko erabiltzen da.
Piotr Ilitx Txaikovski-ren Pianorako 1. kontzertua si bemol minorrean dago berez, nahiz eta hasierako zati ezaguna re bemol maiorren egon.
Gabriel Fauré musikariaren Jean Racine-ren Cantique abesbatzarako pieza ere re bemol maiorren dago.
Baol
Baol erresuma (batzuetan Bawol idatzita, Woloferaz: Bawal) Senegal erdian, 1555ean Wolof (Diolof) Inperioa banatzean, sortu ziren erreinuetako bat izan zen. .Baoleko biztanleak Baol-Baol deitzen dira, Serereraren pluralerako metodoetatik eratorria.
2858 Carlosporter
2858 Carlosporter asteroide baten izena da. abenduaren 1an aurkitu zuen C. Torres, S. Barros-ek Cerro El Roble Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 XB izena zeraman.
Baol
Gaur egungo Baol, Diourbel eskualdean kokatzen da gutxi gorabehera. Agintariak (Teigne edo Teen) Lambaye hiriburutik gobernatu zuen.
2858 Carlosporter
Orbitaren ezaugarriak
2858 Carlosporter asteroidearen orbitak batezbeste 2,267 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,825 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,708 distantziara. Eszentrikotasuna 0,195 da, eta makurdura orbitala 6,7ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.5 da.
Baol
Historia
Baolen antzinako hiriburua Lambaye zen. Erregeak teigne (tègne, teeñ edo tin) titulua du.
Baol erresumaren dinastia fundatzailea wolof etniakoa zen eta Fall, abizena. Cayor erresumako dinastiaren famili berekoak ziren. Wolof inperioaren suntsiketa garaian, Baoleko teignea Niokhor Ndiaye Kouly Gnilane zen, Amary Ngone Sobel Fall Cayorreko damelaren (erregearen) osaba. Teignea hiltzean, Amary Ngone bere armadarekin Baolera joan eta bertako teigne bihurtu zen. Fall dinastia baino lehenagoko agintariak wolof herrikoak izan ziren eta lehenago mandingo eta sererak izan ziren. Azken bi hauetatik datoz, batez ere, Baol noblezia dinastiak, Baol eta Cayorreko erregeak aukeratuen iturri. Amaren leinutik, Meen deiturikoa, dator dinastiaren oinordetza, errege izateko aukera ama bidezkoa izanik.
Erresumako antolaketa soziala eta politikoa Cayorren antzekoa zen. Cayor eta Baol gutxitan aritu ziren elkarlanean militarki. Bi estatu horien dinastiak erlazionatuak zeuden eta gerra fratizidak ohikoak ziren.
Lat Soukaberen erregealdian zehar, XVII. mendearen bukaera eta XVIII. mende hasiera tartean, Baolek bere lurralde muga zabalenak izan zituen. Cayorren bezala, Europarrek abiarazi zuten Atzerriko Itunaren ondorioz, eskualdeak jarduera bizia izan zuen XVIII. mendean.
1854. urtean Faidherbe Senegalera iritsi zen eta lurraldea konkista garaian sartu zen. Kolonizatzaileen ikuspuntutik, Baol zihurragoa izan behar zuen, batez ere kakahueteak ekoizteko eta merkaturatzeko. Baina erresumaren erresistentzia espero baino gogorragoa izan zen. Faidherbek 1859an Baolgo Teignearekin bake ituna sinatu eta bere autoritatea mugatu zuen. Frantziako merkatariak sustatzen dira eta Petite-Côten dagoen Salyko gotorleku militar baten eraikuntza baimentzen da. Beste akordio batzuk jarraituko diote honi. 1871. urtean, frantziarrek Lat Diorrekin ituna sinatu zutenean, Cayoreko damel indartsuak Baol atxikitu zuen eta Damel eta Teigne titulua bikoiztu zuen. Bere erregealdian, Baolek bere independentzia berreskuratu zuen.
1883. urtean, Frantziak bere protektoratua zabaldu zuen Baolen, Thiéyacine Fall teignearekin sinatutako itunari esker. 1890an, eskualdeko istiluen ondorioz, kargutik kentzen dute. Bere ondorengoa guztiz Frantziaren aldekoa zen.
Tanor Gogne Dieng, azken teignea, 1894ko uztailaren 3an hil zenean, ez da ordezkatzen eta Baol bi zatitan banatzen da, Mendebaldeko Baol eta Ekialdeko Baol. Data honek erresuma historikoaren amaiera markatzen du.
Lehenik Thiesekin bat eginda, Baolen zirkulua sortu zen 1908ko martxoaren 17an.
Baol bere zaldiengatik zen ospetsua. Arraza bereziak zituzten, lautadetako beste zaldiak baino azkarragoak eta indartsuagoak zirenak. Baol herritarrak zaldun habilak ziren. Zaldi arraza azkar eta indartsua hau, Baolen eta Wolofen eta Sererren herrien artean ohikoa, Mbayar du izena, zaldi ertaina, lerdena eta arrazakoa.
Biztanleria eta gizarte antolakuntza
Baoltar gehieneak wolof jatorria dute, baina badira serere eta mandiga jatorrikoak ere. Baoleko lehen biztanleak sosseak (mandinga) ziren. Fouta-Torotik etorri ziren serereek hegoaldera bultzatu zituzten XI eta XII. mendeetan. Serereak, wolofak, fulani eta Toucouleurs etnietakoak dira baoltarrak, nahasketa handiko herria izanik.
Wolofek beraien gizarte mailakatua inposatu zuten baolen. Goitik behera, Geer nobleziatik teigneak aukeratzen dira, Diambor nobleak ezin dute errege izan, nekazariak gizaki libre arruntak ziren, hauen azpitik artisauak kastetan banatuak eta azkenik esklabu eta presoak.
Teignearen gortean nabarmenduen asanblada dago, herrialdeko famili aristokratikoen partaideak. Asanblada honek aukeratzen du teignea eta bere kargutik kentzeko boterea du. Teignearen ondoren, Diaraf da kargurik altuena, erregearen aholkularia da eta hau ez dagoenean ordezkatzen du.
Lurraldearen kudeaketa
Erresumak lur eremu zabal bat hartzen zuen, ozeanotik ekialderantz Diourbeleraino iristen zen, Touba eta MBacke hiriak barne. Cayor Erresumaren hegoaldean eta Sine Erresumaren iparraldean zegoen.
Baol probintziak ugariak izan ziren: hogei inguru, eta guztiak kantoietan banatuta. Kantoi bakoitzak buruzagi bat zuen, probintziako Lamana handia obeditzen zutenak. Lamana guztien buru Kangame zen eta hari ordaintzen zizkioten zergak.
Touba eta Mbacké hiriak Baolen parte ziren, bertako familiaren parte da Sheikh Ahmadou Bamba Mbacké xekea, Muridismoaren sortzailea.
Mbour eta Saly udalerriak portu eta salerosketa leku nagusiak izan ziren. Bertan, Europakoek, Baolekin negoziatzen zuten, nekazaritza, abeltzaintza, Atlantikoko merkataritza eta Arabiako goma, eta kotoia bezalako hainbat produktuetatik bizi zirenak.
José de Anchieta
José de Anchieta Llarena (San Cristóbal de La Laguna, Tenerife, 1534ko martxoaren 19a – Reritiba, Espírito Santo, Brasil, 1597ko ekainaren 9a) jesuita, hizkuntzalaria eta idazlea izan zen, Brasilen misiolari jardun zuena. 2014ko apirilaren 3an, Frantzisko aita santuak kanonizatu zuen.
Bizitza
Kanariarra jaiotzez, euskal jatorrikoa zen, Ignazio Loiolakoaren lehengusua; izan ere, haren aita Joan Antxieta Zelaiaran zen, Azpeitiko Urrestilla auzokoa. Coimbrara gazte joan zen ikastera, portugesa ongi ikasi zuen, eta apaizgai sartu zen Coimbrako Unibertsitatean.
NGC 7710
NGC 7710 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
José de Anchieta
Hizkuntzalaria
Joanes Azpilikuetarena omen da hizkuntza tupi-guaranieraz idatzitako lehen gramatika, baina tamalez galduta dago eta Jose de Anchietak 1595ean publikatutako Arte de Grammatica da Lingoa mais usada na costa do Brasil da gordetzen den lehena. Gramatika hau oso goraipatuta da ondorengo egileengatik
Zulo beltz supermasibo
Zulo beltz supermasiboa ezagutzen den zulo beltz motarik handiena da, galaxia ezagun gehienen erdigunean egon ohi dena. Bere masa ehun mila eta mila milioi bat Eguzki masa (M☉) artean dago. Esne Bidea galaxiari dagokionez, delako zulo beltz supermasiboa Sagittarius A* izeneko irrati-iturri astronomikoaren eskualdean legoke.
Sanguita
Sanguita mineral bat da.
Ezaugarriak
Sanguita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Corcoracidae
Corcoracidae paseriforme ordenako hegaztien familia da, bi espezieako hegazti guztien erdia baino generoak Corcorax melanorhamphos eta Struthidea cinerea dituena. Australiak endemiko ornodun artean desberdinagoa da.
Sol sostenitu minor
Sol sostenitu minor (Sol#m Europako notazioan eta G#m Amerikako notazioan ere) eskala maior naturalak sol nota batetik abiatuta duen tonalitatea da. Hala, eskala honela osatuta dago: do#, re#, mi, fa#, sol#, la# eta si. Armadurak bost sostenitu ditu (do, re, fa, sol, la). bere maior erlatiboa si maior tonalitatea da, eta tonalitate homonimoa, berriz, sol sostenitu maior.
Tamias siskiyou
Tamias siskiyou Tamias generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Pieter Bruegel Zaharra
Pieter Bruegel Zaharra (1525, Breda, Brabanteko dukerria - 1569ko irailaren 9a, Brusela, Brabanteko dukerria) flandriar margolari bat izan zen, bere margolanetan batez ere paisaiak eta baserritar edo landa giroko gaiak lantzen zituen. Italiako Errenazimentuaren aitzindari, Flandriako XVI. mendeko margolaritzaren artista gailen honek eragin handia izan zuen bere garaiko Holanda aldeko margolarien artean.
Jaiotzezko izena Brueghel bazuen ere, 1559tik abizeneko 'h' letra kendu eta Bruegel izenarekin izenpetu zuen.
Bizitza
Pieter Bruegel Zaharra 1525 inguruan jaio zen, leku ezezagun batean, Hertogenbosch inguruan seguru asko, eta 1596. urtean hil zen Bruselan.
Tlaloc
Tlaloc (batzuetan Nuhualpilli deitua) teotihuacandar eta nahuatl erlijioko euriaren eta emankortasunaren jainkoaren nahuatlezko izena da. Beste izen batzuekin, Erdialdeko Amerika osoan zen ezaguna. Jatorrian lurreko ura irudikatzen zuen, lumadun sugeak zeruko ura irudikatzen zuen bitartean. Ezagunagoa da azteka erlijioan. Aztekek umeak sakrifikatu zituzten jainko hau ohoratzeko, Tlaloc lehorte garaien eta zaparraden arduradun bezala baitzuten. Beste jainko batzuek Tlaloc sortu zutela ere uste zuten. Tlalocek Teotihuacaneko kulturan du jatorria, hiri hau erori zenean Tulara pasa zen eta hemendik bere gurtza nahuatl herrien artean zabaldu zen. Teotihuacandarrek maiekin harremanak izan zituzten, hortik azken hauek Chaac jainkoaren forman adoptatu izana. Tlaloc gertaera naturalen munduan bizi da.
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Bruegelen bizitzari eta ikasketei buruzko datu askorik ez dago. Anberesen trebatu zen Pieter Coecke Van Aalstenen lantegian. Coecke gizon ikasia zen eta italiar zalea, baina hareneta Italiako artearen eragina azkenaldiko obretan bakarrik, 1563az ondokoetan, nabarmendu zen Bruegelen obran. Bruegelen pinturan eragin handia izan zuen Boscok, haren hainbat obra imitatu zituen, nahiz eta Bruegelek hark baino ikuspegi zuzen eta errealistagoa eman zuen bere irudietan, eta bizitzako alor askotan hura bezain misteriotsua izan zen. Kultura handiko gizona bide zen, humanistekin harremanak izan zituen eta Habsburgotarren babespean aritu zen. Bere garaiko egoera azaltzen duten hainbat osagai txertatu zituen bere obretan, eta nolabait obra konprometituak egin zituela esan daiteke, baina objektibotasun handiz adierazi zituen, halere, xehetasun pintoreskoak.
Tlaloc
Tlaxcalteka kosmologian, Tlaloc lehenik Xochiquetzalekin ezkondu zen, edertasunaren jainkosa zena, baina Tezcatlipocak bahitu zuen. Tlaloc bigarren aldiz Matlalcueyerekin ezkondu zen. Huixtocihuatl izeneko arreba nagusi bat du.
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Coeckerekin lan egin ondoren Hieronymus Cock grabatzailearekin lan egin zuen. Haren eskaerari jarraituz, Italiara bidaiatu zen 1552an. 1553an Erroman hartu zuen bizitokia eta Clovio miniaturagilearekin lan egin zuen han, marrazkigile eta margolari gisa ; urte hartakoa da Bruegelen lehen koadroa, nahiz eta 1557az gero hasi zen gainerako jarduerak alde batera utzi eta koadroak egiten. Bere estiloari dagokionez, ezin esan daiteke Italian bidaia hartan ikusitako monumentuek eta Berpizkundeko arteak edo eredu klasikozaleek Europa iparraldeko beste artista batzuei adina zirrara eragin zionik, azken urteetan izan ezik ; aldiz, hunkitu egin zuten hango, eta bereziki Alpeetako eta Siziliako, paisaiak, bidaia hartan egindako marrazki bilduma bikainak erakusten duenez (Reggio de Calabriako ikuspegia, Napoliko golkoarena ikuspegia...).
Tlaloc
Etimologia
Tlaloc hitza lurra esan nahi duen tlalli hitzetik eta likorea esan nahi duen octli hitzetatik dator. Benetan, itzulpen literala "lurraren likorea" izango litzateke, hau da, lurrak edaten duena, euria alegia. Hau zerutik datozen uren jainkoa da, baina ez jada lurrean dauden urena, ibaiak kasu. Ibaientzako Chalchiuhtlicue jainkosa dago, "turkesazko gona" ere deitua.
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Konposizio libreko marrazkiak dira gehienak, bidaiko zenbait gairen konbinazioak, eta horietako asko Cockek bere grabatuak egiteko eskaturiko diseinuak dira ; Bruegelek laguntzaile izan zuen ParsajE handiak (1555) grabatu sailean.
Tlaloc
Jainkoa eta bere irudikapenak
Jainko hau garrantzitsuenetako bat izan zen Mexikoko goi ordokian, baita irudikatuenetako bat eta Erdialdeko Amerikako panteoiko antzinakoenetako bat ere. Teotihuacandar garaitik irudikatua agertzen da. Ezaugarri bereizgarri batzuekin irudikatzen zen beti:
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Anberesa itzulirik, grabatuak egiteko marrazki anitz egin zituen: ontziak, ikuspegiak, eszena satirikoak, etab. 1556 ondoko urteetan aldaketa bat gertatu zen Bruegelengan. Pinturari ekin zion 1557 inguruan. Urte horretatik aurrerako koadroetan paisaiaren azterketari baino garrantzi handiagoa eman zion gizakiari ; dena dela, ez zuen erabat baztertu paisaia, eta horrela, paisaian oinarrituriko irudi guztietan bada elementu narratiboren bat, eta alderantziz, nagusiki narratiboak diren pinturetan paisaiak ere badu esanahi jakin bat. Irudi satiriko, didaktiko eta moralizatzaileak egiten hasi zen, eta bere koadroetan gizakien ahultasunak eta grinak adierazteko ahalegina egin zuen. Boscoren estiloari jarraituz, irudi ia absurduak marraztu zituen, irudi fantastiko eta groteskoak ; herritar limeak agertzen dira Bruegelen garai honetako obretan, multzo handietan eta koadro guztian han-hemen barreiaturik, gehienetan, goitik begiratuta. Pinturan buru-belarri sartzeko arrazoien artean aipagarriak dira, batetik, paisaia eta gizakia, bi aztergaiak, uztartzeko grina sortu zitzaiola, eta bestetik 1563an ezkondu eta Bruselara aldatu zelarik Cock grabatzailearekiko lotura eten egin zela, eta ez zuela harentzat ordu arte bezala marrazkiak eta diseinuak egiten jardun beharrik. Erlijio gaiak, gai mitologikoak eta herri folkloretik harrerak erabili zituen, Boscok bezala, zenbait koadrotan, adibidez flandriar esaerak (1559 ; Staatliche Museum, Berlin), Herioren garaipena (Prado, Madril) edo Haur jolasak (1560 ; Kunsthistorisches Museum, Viena) obra bikainetan. Erlijio gaiak 1562- 1567 artean landu zituen batez ere ; aipagarriak dira, besteak beste, Babelgo dorrea (Kunsthistorisches Museum, Viena) eta Margogintza (National Gallerie, Londres).
Tlaloc
Jainkoa eta bere irudikapenak
Tlaloc bere irudikapenetan tlalokak edo lau norantzen jainkoez osatua dag: Horietako bakoitza bere norantzan jarritako pitxer baten arduraduna zen eta pitxer bakoitzak euri ezberdin bat ematen zuen.
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Lehen koadroetan Bosch-en eragina ageria da; kolorea era berezian erabiltzen du, eta xehetasunetan asmamen joria erakusten: Aingeru errebeldeen erorrera, Herioaren garaipena. Bruegelek bere koadroetan herritarren bizimodua azaldu du, lana, jokoak eta borrokak, betiere ondo nabarmenduriko ikuspegi batean kokatua. Halaxe ageri da Aroak sailean: Ehiztariak elurretan, Belar ebaketa, Uzta. Beste zenbaitetan, gizonaren patu tragikoa agertzen du: Itsuak, Eskaleak. Dena den, herritarren ohiturak dira haren gai nagusia: Kermesa, Eztei oturuntza. Zenbait lanetan bere garaiko gertaerak islatu bide zituen (miseria, espainiarren agintea, Erreforma), baina askotan horien zentzua ilun geratzen da. Zenbaitetan flandiarren literatura edo ahozko tradizioa hartu zuen iturri gisa. Atsotitzak sailean obra osoaren izaera satiriko eta moralizatzailea nabarmenagoa da.
Tlaloc
Tlalocen paradisua
Tlalocen paradisua bezala ezagutzen zen tokia Tlalocan deitzen zen eta unibertsoaren ekialdeko eskualdean zegoen. Toki honetati zetorren lurreko bizitzarako beharrezkoa eta onuratsua zen ura. Uretan itota edo hidropesiaren ondorioz hildako pertsonak paradisu honetara zihoazen. Legenarraren ondorioz hildakoak ere hartzen zituen. Plazerezko toki bat da, non fruta arbola mota oro ikus daitezkeen, baita artoa, chía (Mexikon freskagarri bezala erabiltzen den salbia moduko baten hazia), babak eta beste produktu asko. Bizitza han erabat zoriontsua zen. Toki honen deskribapena Sahagún aitak eta beste pertsona batzuk eginiko idazkiei ezer ezagutzen da, indigenen ahotik entzun zutena. Mende batzuk beranduago, Teotihuacanen deskribapen hau puntuz puntu irudikatua zegoen mural bat aurkitu zen. Honela modu grafikoan ezagutu ahal izan zen ordurarte idatzien bidez ezagutzen zena.
Pieter Bruegel Zaharra
Bizitza
Bibliatik hartu zuen, halaber, Itsuen parabola koadro ikusgarrirako gaia (156b), baina gaiaren ikusmolde berezia agertzen du bertan, eta fanatismo guztietatik urrundu nahi izan zuen haren bidez. Koadro horretan agertzen da, era berean, Bruegelen azkenaldiko lanetako kezka nagusietako bat, mugimenduarena hain zuzen, batez ere erortzen ari diren gorputzei buruzkoa. Europan egindako koadro bikainenetakoa da.
1564-1565 inguruan italiar artisten eragina nabarmentzen hasi zen Bruegelen koadroetan. Irudi gutxiago egiten hasi zen, eta irudi soil baina aldi berean monumentalak egin zituen, elkarren alboan pilatuta, espazio txikietan. Bereziki azpimarratzekoa du Eztei dantza (1566, Institute of Arts, Detroit), landa giroa hobekien islatu zuen obra. Nekazari baldar, handi eta trauskilak agertzen dira, baina aldi berean halako arrandia ere badute. Kolore lauetan egina da, itzalik gabe, eta konposizioa orekatua eta monumentala da, italiar maisuen lanetan gertatzen zen bezala.
Tlaloc
Tlalocen gurtza
Tlaloc, izen honek "lurraren likorea esan nahi duelarik, Erdialdeko Amerika osoko jainkorik antzinako eta gurtuenetako bat izan zen. Bere gurtza Erdialdeko Amerikako zati handi batetik hedatu zen. Texcoco aintziran ezarri ziren nomada aztekak hartu zuten, nekazaritza jainko bezala hartuz. Bertako nekazal komunitate ezberdinen funtsezko jainkoetako bat izaten jarraitu zuen.