cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Me Too mugimendua
Espainian eta Frantzian
Frantzian, salatu izan dituzte bortxaketa salaketengantik Tariq Ramadan islamologoa, eta Luc Besson eta Abdellatif Kechiche zinegileak. Frantziako politikan salaketak jaso dituztenen artean dago Jean Lassalle Pirinio Atlantiarretako diputatu bearnotarra. Ezkerreko mugimendu politiko eta sozialetan ere, ingurune toxikoak salatu izan dituzte. Horietakoa zegoen nonbait MJS mugimenduan, zeinean Thierry Marchal-Beck MJS-ko buru ohia salatu zuten zortzi pertsonek. UNEF ikasle sindikatuan ere "predatzaileen sistema" bat salatu zuten, eta jomugan jarri zituzten mugimendu horretako buruzagiak, Jean-Baptiste Prévost eta Emmanuel Zemmour.
Cerenzia
Cerenzia Italiako udalerri bat da. Crotonako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Me Too mugimendua
Euskal Herrian
Euskal Herrian ez da izen ospetsu edo ezagunekin kasurik ezagutarazi. Sortu alderdiak kanporatu egin zuen militante bat, Donostiako Piraten inguruan, hiriko Alde Zaharreko jaietan eraso sexistak egiteko aprobetxatzen zuelakoan bere posizioa.
Cerenzia
Mugakideak
Cerenziak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fundamentalismo
Jatorria
1910ean, AEBko Eliza Presbiteriarraren Batzar Nagusiak fede kristauaren Bost Oinarri Beharrezkoak eta Esentzialak enuntziatu ondoren datatu daiteke fundamentalista hitzaren jatorria. Aurreko urtean, Kristoren jaiotza birjina baten gorputzetik izan zela baieztatzeari uko egin zion nobizio talde bat ordenatu ala ez gatazkatik etorri zen. Aukeratutako oinarriak hauek izan ziren:
Lacapelle-del-Fraisse
Biztanleria
2007an Lacapelle-del-Fraisse udalerrian erroldatutako biztanleak 287 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fundamentalismo
Jatorria
Jarraibide horiei jarraituz, argi dago, gaur egun, fundamentalista bati berehala esleituko litzaizkiokeen ideia asko daudela eta, hala ere, izena hartzen duen adierazpenetik kanpo daudela. Adibidez, ez da beti gertatzen Bibliaren hutsezintasuna baieztatzen duenak haren interpretazio literalaren alde ere argudiatzen duenik. Izan ere, korronte literalistek fundamentalismoak baino sustrai sakonagoak dituzte, eta garai bateko eztabaidetan oinarritzen dira: Biblia itzul daitekeen, eta abar.
Lacapelle-del-Fraisse
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 107 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 98 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 70 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Fundamentalismo
Jatorria
Nolanahi ere, egia da askoz errazagoa zela, gaur egun fundamentalismo erlijiosoarekin lotzen ditugun ezaugarri antimodernistak eta antizientifikoak aurkitzea Bost Oinarriak sinatzen zituztenetan baino. Horri erreparatu zion Harry Emerson Fosdick teologo baptistak ere; 1922an, Fundamentalistek irabaziko dute? sermoia idatzi zuenean.
Leipzigeko gudua
Leipzigeko gudua Napoleondar Gerretako gudurik handiena izan zen. 1813. urteko urriaren 16tik 19ra bitartera iraun zuen batailak, Leipzigen izan zen (Alemaniako Saxonia estatuan), eta Napoleon Bonapartek inoiz izan zuen porrotik handiena jasan behar izan zuen, Seigarren Koalizioaren garaipen erabakigarriarekin.
Fundamentalismo
Jatorria
Horixe izan zen fundamentalistak gaur egungoen oso antzeko terminoetan definitzen zituen eta ondorioak izan zituen lehen zabalkunde-lana. Fosdickek, bere kritika, Eliza presbiteriano eta baptisten elementuetara zuzendu zuen, zientzia eta erlijioa berriro adiskidetzen saiatzen zirenen ahaleginaren aurka baitzeuden. Hala, fundamentalistak intolerante-kontserbadore gisa definitzen zituen, eztabaida teologikoan onartzen zenaren mugak arbitrarioki ezarri zituztenak. Horri aurre egitearen alde zegoen, Mariaren birjintasunari edo zientziak frogatzen zuenaren arabera, Kristoren berpizteari buruzko zalantzak azaltzen zituztenak komunitatean integratzearen alde.
Lacapelle-del-Fraisse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Leipzigeko gudua
Alde batetik zeuden Napoleon Bonaparteren esanetara Frantziako Lehen Inperioko armada, Poniatowski printzearen esanetara Varsoviako Dukerri Handikoa, Saxoniako Frederiko Augusto I.aren esanetara Saxoniako Erresumako armada, eta Rhingo Estatuen Konfederazioko armada. Denera, 191.000 soldadu inguru izan ziren batailan. Amaieran, gutxi gorabehera 38.000 hildako eta zauritutako izan ziren, eta beste 30.000 preso hartu zituzten.
Lacapelle-del-Fraisse
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 166 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (66 gizon eta 50 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fundamentalismo
Jatorria
Sermoia arrakastatsua izan zen, eta panfleto moduan banatu zen Estatu Batuetako artzain protestante guztientzat. Kontserbadoreen probokazioa zerbitzatua zegoen, eta John Gresham Machen eta Benjamin Breckinridge Warfield pertsonaiek (1929an Eliza presbiteriano ortodoxoa osatu zutenak) gustura jaso zuten eskularrua.
Lacapelle-del-Fraisse
Diru sarrerak
2009an Lacapelle-del-Fraisse udalerrian 126 unitate fiskal zeuden, 300 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.435 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
Fundamentalismo
Jatorria
Fundamentalismo kristaua hasi zen, baita hainbat konfesio protestantetako kideek Bost Oinarrienganako atxikimendua ere.
Lacapelle-del-Fraisse
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lacapelle-del-Fraisse udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.105 hektarea erabiltzen.
Coruñako probintzia
Coruña (galizieraz A Coruña) Galiziako ipar-mendebaleko probintzia da, herrialde osoko populatuena.
Fundamentalismo
Hitzaren garapena
Denboran zehar, fundamentalismoa protestantismo ebanjelikoaren segmentu berezi bati lotuta egon zen, gainerakoengandik bereizten dena modernitatearenganako eta, beren ustez, mundu modernoaren ezaugarri diren kulturaren alderdienganako ikuspegi separatistagatik eta, beren gisa, mundu horretatik aldentzea erabaki ez duten beste kristauenganako. Lehen esan bezala, fundamentalista batek egin beharreko gauza batzuk hauek dira: Bibliaren itzulpen moderno/liberalegiak saihestea eta herri-tresnekin otoitz egitea (gitarrak, etab.). Era berean, ez luke edari alkoholdunik, droga estupefazienterik edo tabakorik kontsumitu behar, eta ez daude ondo ikusita dantza eta, oro har, gizonen eta emakumeen artean alde eta muga zorrotzak ezartzen ez dituen edozein jarduera edo estilo. Gauza horiek besterentzat kaltegabeak dirudite, baina, fundamentalista batzuentzat, mehatxuaren punta dira beren bizimodu bertutetsuarentzat eta haiek babestu eta mundua eredutzat jarri nahi duten fede garbienarentzat.
Eskatologia hierarkiko baten nagusitasuna dela eta, fundamentalista batzuek sutsuki babesten dute Israelgo estatu modernoa, Jainkoaren asmoetan Eliza Kristauen esanahi paraleloa duela uste baitute, eta, Munduaren amaieran, rol berezia ematen diote.
Moclips (Washington)
Moclips Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Grays Harbor konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Leipzigeko gudua
Beste aldetik, Errusiako frantziar inbasioaren saiakerako porrotaren ondorioz eratutako Seigarren Koalizioan batuta zeuden Errusiar Inperioa, Prusiako Erresuma, Austriar Inperioa eta Suediako Erresuma, Karl Philipp Schwarzenbergen, Gebhard Leberecht von Blücher-en, eta Karlos XIV.a Joan Suediakoa eta Norvegiakoaren esanetara. Denera, 330.000 soldadu inguru izan ziren batailan, baina beste asko ere prest zeuden behar izanez gero. Amaieran 52.000 hildako eta zauritu izan zirela uste dute.
Fundamentalismo
Hitzaren garapena
Oro har, anbiguotasunik gabe fundamentalista hitza aplikatzea zaila da AEBtik kanpo, estatubatuarrak ez diren taldeak ez baitira hain dogmatikoak. Bere zentzurik zabalenean, fundamentalismoa talde kristau katolikoei zein protestanteei aplika dakieke. Hala ere, fundamentalismoa goranzko joera duen indarra da erlijio-elkarteetan, eta gero eta irismen sarkorragoa du. Ikusteko dago hori izendapenak aldatze hutsagatik eta antzinatik existitzen diren ezaugarriei begiratzeko modu berri batengatik gertatzen ote den edo ideia fundamentalistak hartzen dituzten pertsonen kopurua handitu delako.
Peromyscus maniculatus
Peromyscus maniculatus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Azido aspartiko
Azido aspartikoa (Asp) proteinen osagaia den 20 aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido 2-aminobutanedioiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH2CO2H da eta GAU eta GAC kodonen bidez adierazten da.
Fundamentalismo
Hitzaren garapena
Hala ere, nahiz eta estatu laikoa izan pentsamolde desberdinak eta erlijio-aniztasunaren adierazpenak berdintasun-baldintzetan bateratzeko agertokia, XXI. mendean, jarrera fundamentalistak areagotu egin dira berriro, eta kristau erlijioso batzuek kanpainak egin dituzte Erdian Jainkoa duen Estatua deitzen diotenaren alde, eta estatu laikoan izandako aurrerapenak deitoratzen dituzte, hala nola gutxiengoen eskubideak aitortzea, haurren arraza, sexu edo sexu-joeragatiko diskriminaziorik gabeko hezkuntzaren aldeko proposamenak, eta abar, eta, horren truke, estatuak eta haren ordenamendu juridikoak ikusmolde moral eta erlijiosoen eragin handia izatea nahi dute, erlijio-askatasunaren benetako bermatzailea izan den estatu laikoaren figura bera arriskuan jarriz.
Susanne Langer
Susanne Katherina Langer, Knauth jaioa (1895eko abenduak 20 – 1985eko uztailak 17) filosofo, idazle eta hezitzaile estatubatuarra izan zen. Amerikako historian lehen emakumea izan zen filosofiako gradu akademikoa eskuratzen eta filosofo amerikar bezala ezaguna bilakatzen. Langer bereziki ezaguna da bere 1942ko "Philosophy in a New Key" liburuarengatik. 1960an, Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademiako kide aukeratu zuten.
Fundamentalismo
Mormoien fundamentalismoa
Fundamentalismo mormoia mugimendu kontserbadorea da, bere jarraitzaileek mormonismoaren funtsezkotzat jotzen dutena sinesten edo praktikatzen duena. Horrek Azken Egunetako Santuen Jesukristoren Elizak egindako mormonismo-lerroarekin haustura adierazten du, eta fundamentalistek sinesten duten doktrina eta ohiturak bertan behera uztea akats bat izan dela uste dute, hala nola poligamia, Sagarapenaren Legea, Adan-Jainkoaren Teoria, odolezko ordainketa, apaizgo patriarkala, inbestidura mormonikoaren elementuak. Fundamentalista mormoiek sekta ugari sortu dituzte, eta, horietako asko, AEBko mendebaldeko eremuetako komunitate isolatuetan finkatu dira.
Bitxilore hori
Bitxilore horia (Euryops pectinatus) Asteraceae familiako zuhaixka bat da. Lore apaingarria da. Hegoafrikan du jatorria baina gaur egun mundu osoko lorategietan aurkitzen da landare apaingarri gisa.
Azido aspartiko
Azido aspartikoa beste aminoazido batzuen aitzindaria da, hala nola, metionina, treonina, isoleuzina eta lisina. Gainera, proteinen osagaia izateaz gain, neurotransmisore bezala ere aritzen da.
Bitxilore hori
Deskribapena
Udaberritik hasita ia urte guztian loratzen dira loreak. Batzutan multzotan agertzen dira eta beste batzuetan bakarka. Loreak baino infloreszentziak dira eta bakoitzak 7-10 cm-tako pedunkuloa du. Pedunkuluaren amaieran 5 cm-ko diametrodun lorea ateratzen da. Bitxiloreen antzeko loreak dira eta kolore horia dute, hortik landarearen izena.
Miyake suprefetura
Miyake (三宅支庁) Tokio prefeturako hegoaldean dagoen suprefetura da, Izu uharteetan. 2011ko erroldaren arabera 76'08 km²-tan 3.184 biztanle zeuden.
John Bidwell
John Bidwell (1819ko abuztuaren 5a - 1900eko apirilaren 4a) pionero, nekazari, soldadu, estatista, politikari, prohibizionista eta filantropo bezala ezaguna zen Kalifornian. Alderdi Demokrata eta, ondoren, Errepublikarrean aktiboki parte hartu zuen, eta Kongresurako hautatua izan zen 1864an, legegintzaldi batez.
Coruñako probintzia
Hiriburua Coruña hiria da, 2004an ia 243.000 biztanle zituena.
Miyake suprefetura
Geografia
Izu uhartediko bi uharte hartzen ditu, Hachijōjima eta Hachijōkojima. Tokiotik 228 km hegoaldera daude, Filipinetako itsasoan.
Coruñako probintzia
Beste udalerri garrantzitsuak Ferrol eta Donejakue Konpostelakoa dira, azkenengo hau Galiziako hiriburua dena.
John Bidwell
Kaliforniako Bidean zehar emigratzaileen lehen partidatako bat, Partida Bartleson-Bidwell bezala ezaguna, zuzendu izanagatik eta Kaliforniako Chico sortu izanagatik nabarmendu zen. Mexikoko lurren kontzesioak jaso zituen Mexiko eta Ameriketako Estatu Batuen arteko gerra baino lehen mexikar hiritar bihurtu ondoren, eta rantxero aberats bihurtu zen.
Coruñako probintzia
Mugakideak
Mugakideak ondokoak ditu: Ozeano Atlantikoa ipar eta mendebaldean, Lugo ekialdean eta Pontevedra hegoaldean.
Eskualdeak
Kostaldekoak, hegoaldetik iparraldera Barbanza, Noia, Muros, Fisterra, Terra de Soneira, Bergantiños, Coruña, Ferrol eta Ortegal.
Barrualdekoak, aldiz, Arzua, A Barcala, Betanzos, O Eume, Ordes, Santiago, O Sar, Terra de Melide eta Xallas.
Lacapelle-del-Fraisse
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Luyuan Barrutia
Luyuan Barrutia (txinera sinplifikatuz: 绿园区; pinyineraz: Lǜyuán Qū), Changchun osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera 570.000 pertsona bizi ziren 301,0 kilometro koadroko azaleran.
Lacapelle-del-Fraisse
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fundamentalismo
Fundamentalismo judutarra
Juduen eskola errabiniko eta talmudiko gehienek uste dute Tanakh (Itun Zaharra) ez dela hitzez hitz ulertu edo isolatu behar, ahozko Tora izenez ezagutzen den laguntza osagarria behar duela. Material hori Mishnán, Talmuden, Gemaran eta Midrashen dago. Hala ere, judaismo ortodoxoak, Tanakh literalki irakurtzen ez duen arren, jainkotiartzat jotzen du, hutsezina eta funtsezko aldaketarik gabe transmititua; gainera, garrantzi handia ematen die testuan erabilitako hitz eta letra zehatzei.
Era berean, judaismo ortodoxoko zenbait kidek, batez ere harediek, Mishnahn, Talmuden eta Midrashen, jainkozko eta hutsezinak diren edukiak ikusten dituzte, baina ez terminoetan. Judu hasidikoek, berriz, egiaren iturri tradizionalen beren interpretazio propioaren hutzesintasuna onartzen dute. Azkenik, karaitarrak, beren ustez: «Talmuden eta geroagoko errabinoen lanetan gorpuzten den tradizio biblikoaren osteko autoritatea aitortzen ez duen sekta judu bat da».
Korronte ultrasortodoxo oso minoritario batzuek sionismoa baztertu egiten dute heresia gisa, Israelgo Estatuarekin eta berarekin identifikatzen diren judu guztiekin, modu aktiboan borrokatzen dira, eta hebreeraz hitz egiteari uko egiten diote, bere ordez yiddisha erabiliz. Izan ere, Israelgo Estatuaren existentzia berak Mesias iristea eragozten duela uste dute.
Janovice v Podještědí
Janovice v Podještědí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 94 biztanle ditu eta 6,34 kilometro koadroko azalera. Liberec barrutian dago.
Fundamentalismo
Fundamentalismo judutarra
Sionismo erlijiosoak, zeinaren aita espirituala Abraham Isaak Kook (1865-1935) judua izan baitzen, Israelgo Estatuan mesianiar garaiaren hasiera ikusten du, eta Sei Eguneko Gerra gisako gertaerak hori baieztatzen duten seinaletzat hartzen ditu. Sionistek Eretz Israel deituriko Lur Santuaren (Jainkoaren babesarekin) juduen aldarrikapenak garrantzi politikoa du. Esaterako, jarrera hori Gush Emunim («Sinestunen Blokea», 1974an sortua) taldeko fundamentalistek ere defendatu zuten. Talde horientzat, Israelgo lurraldeari uko egiteak sakrilegioaren baliokide ziren, eta, ondorioz, haietako batek, 1995ean, Isaac Rabin hil zuen. Ikuspegi hori sionismo sekularraren aurkakoa zen, haien arabera beste edozein nazio modukoa izan behar baitzen juduena.
Janovice v Podještědí
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1505 urtean egin zen.
Fundamentalismo
Islamiar integrismoa
Islamak betidanik uztartu ditu politika eta erlijioa; hala ere, islamiar integrismoak garrantzi berezia hartu du XX. mendearen bukaeran, Ekialde Hurbilean batez ere (Iranen, Iraken eta Libanon), eta islamaren eraginpean dauden ia estatu guztietan agertu dira indar handiz integrismo kutsuko joerak.
Islamiar fundamentalismoa XX. mendean jaiotako mugimendu erlijioso-politiko musulmana da, eta lege koranikoak zorrotz interpretatzearen alde eta lege horiek eremu zibil eta penalean arautzearen alde egiten du, baita erlijio-aginduak, jokabide publiko eta pribatuei aplikatzean, zorrozkeriara itzultzearen alde ere. Era berean, modernismoaren aurkako bere jarrerak (gerra santuaren edo jihadaren bidez) proselitismoa eta proiekzio unibertsala ditu bereizgarri, zeina, liderren moderazio-mailaren arabera, modu bortitzean edo ez hain bortitzean interpretatu eta aplikatzen baita.
Fundamentalismo islamiarra oinarritzen den arrazoibide tipiko zaharrenetako bat Al-Khidr eta Moisesen legendan aurki daiteke. Moisesek Al-Khidren jarrera irrazionalak zalantzan jartzen zituen, ulertu gabe Al-Khidrek Alatik zuzenean eratorritako ezagutza handiagoa zuela.
Peng Dehuai
Peng Dehuai (txinera sinplifikatuaz: 彭德怀; tradizionalaz: 彭德懷; pinyinez: Péng Déhuái; Peng Te-Huai izenez ere ezaguna; Xiangtan, Hunango probintzia, 1898ko urriaren 24a - Beijing, 1974ko azaroaren 29a) Txinako militarra eta politikaria izan zen.
Fundamentalismo
Islamiar integrismoa
Irango iraultzaren garaipenak (1979) fundamentalismo arabiarra suspertu zuen, eta gizartearen aurkako eta inperialismoaren aurkako dimentsioa eman zion. Ordutik, inperialismoaren aurkako erretorika gehitu zitzaion, eta panarabismo laikoa bereganatu zuen alderdi askotan. Iran, Pakistan eta Sudan, gehiengo musulmaneko beste nazio batzuen antzera, lehenago, nola halako laizismo bat ezartzen saiatu ziren, gero, herrialde horietatik erabat ezabatua izan zena. Lege-mailan, horrek duela milurteko bat idatzitako lege islamiarra bere sistema juridikoan sartzea ekarri zuen.
Bestalde, gerra arabiar-israeldarrek (semitismo zaharraren kontrako alderdiak berpizten dituen sionismoaren kontrako amorruarekin batera) juduak egitean beren gaitz guztien errudun, fundamentalismo islamiarra ere areagotu zuten.
Peng Dehuai
Bigarren Txina-Japonia Gerra gertatu zen bitartean, Peng izan zen komunisten aldetik beste frakzio txinatar handienarekin, Kuomintang alderdi nazionalistarekin, bat egitearen aldekoa. Aliantza horretan komandante militar nagusietakoa izan zen, eta japoniarren kontrako kanpaina inportanteak zuzendu zituen.
Txinatar soldadu borondatezkoen komandante izan zen Koreako Gerran 1950-1953 urteetan. 1954. urtean Txinako Defentsa-ministro eta mariskal izendatu zuten. Mao Tse-Tungek garai hartan bultzatutako politikaren aurka azaldu zen, eta postutik kendu zuten 1959. urtean.
Fundamentalismo
Islamiar integrismoa
Ideologiari dagokionez, fundamentalismo islamiarra suposizio sinple batzuetatik abiatzen da:
Muturreko taldearen indarkeriagatik eta mundu osoan egindako jardueren ugaritzeagatik, existitzen diren guztien artean, fundamentalismo islamiarra da, alde handiarekin, erasokorrena. Bere adierazpen kriminalenen artean, eta sakonak izateko asmorik gabe, Anwar Sadat Egiptoko presidentearen magnizidioa (1979) da —Israelekin zuen bake akordioagatik; AMIAren aurkako atentatua (Argentinako handiena), New Yorkeko irailaren 11ko atentatuak edo M-11koak Madrilen (Europako atentatu terrorista handiena) daude.
Fundamentalismo hinduista
Fundamentalismo hinduistatzat hartzen dira hinduismoaren jarraitzaile diren talde fanatikoak, batez ere Indian. Talde horiek ultrakontserbadoreak dira; India hinduistentzat bakarrik izan behar duela uste dute; eta musulmanak, kristauak eta beste erlijio-kredo batzuk kanporatzea sustatzen dute. Hinduismoaren interpretazio literala sustatzen dute: kasten sistema berrezarriz eta esklabotzatik beherako kastetara murriztuz, emakumearen erabateko azpiratzea eta indiarrak ez diren erlijioen eta mendebaldeko sinboloen debekua, baita mendebaldeko ikurrak ere (San Valentinen txartelak saltzen dituzten saltokiak suntsitzera ere iritsiz).
Hinduista fundamentalistek lotura izan dute hinduen eta musulman indo-pakistandarren arteko gatazkarekin, hinduisten eta sij-en arteko gatazkarekin Punjaben eta gutxiengoen aurkako erasoekin. Mahatma Gandhi, izan ere, fundamentalista hinduistek hil zuten. Duela gutxi, Indiako bi alderdi nagusietako bat, BJA, bere barruan talde fundamentalistak edukitzearekin erlazionatua izan da.
Eztabaidak
Associated Press AP Stylebook-ek gomendatzen du fundamentalista hitza ez erabiltzea hitza bere buruari aplikatzen ez dion taldearentzat. Akademiko askok antzeko jarrera hartu dute. Beste aditu batzuek, ordea, zentzu deskriptibo zabalagoan erabiltzen dute hitza tradizio erlijioso desberdinetako hainbat talde aipatzeko, fundamentalistatzat sailkatzearen aurka dauden taldeak barne, Fundamentalismo Proiektuan modura. Beste batzuek, berriz, definizio zabalagoa hartu dute, uste baitute ideia batenganako arbuioa, hala, bere pertsonarekiko edo gizartearekiko erasoa edo mehatxua dela uste duena fundamentalista dela.
Peter Higgs CERNeko zientzialariak, bestalde, askotan adierazi du Richard Dawkins eta beste egile batzuen ikuspegia erlijioaren aurkako fundamentalismo mota bat dela. Horri dagokionez, Barry Morgan Galesko artzapezpikuak 2007an esan zuen fundamentalismo ateoak erlijioaren aurkako eraso bortitzak eta irrazionalak eragin dituela, hala nola kristau ikur guztiak ospitaleetako kaperetatik kentzea, airelineetan gurutziltzatuta erabiltzea debekatzea, besteren artean.
Tex Samplek dio akatsa dela fundamentalista musulman, judu edo kristau bat aipatzea. Aitzitik, fundamentalista baten fundamentalismoa da haren kezka nagusia, beste kontsiderazio konfesional edo federen gainetik.
Kritikak
Elliot N. Dorff-en kritika:
1970eko hamarkadaren amaieran, Howard Thurman elkarrizketatu zuten BBCko erlijioari buruzko erreportaje baterako. Honela esan zion elkarrizketatzaileari:
Fundamentalismoaren gaineko kritika eraginkorren artean daude James Barrek fundamentalismo kristauari buruz idatzitako liburuak eta Bassam Tibik fundamentalismo islamikoari buruz egindako analisia.
Edinburgoko Unibertsitatean egindako ikerketa baten arabera, erlijiotasunaren sei dimentsio neurtuetatik «adimen baxuagoa fundamentalismoaren maila altuagoekin lotzen da gehien».
Espainiako eta Hego Euskal Herriko integrismoa
Espainian karlismoaren barnean sortu zen integrismoa, baina 1888. urtean hartatik bereizi eta Partido Católico Nacional alderdi politiko integrista sortu zen Ramón Nocedalen eskutik. Garrantzia izan zuen Hego Euskal Herrian, Gipuzkoan eta Nafarroan batez ere. Bereizketa hartan arazo pertsonalek zer esan handia izan zuten arren, ideologia eta politika mailako faktore batzuek ere izan zuten bere eragina, integristek ez baitzituzten inola ere onartu karlisten arteko zenbait buruzagik liberalen aldera abiarazi nahi izan zituzten harremanak. Integrismoak, hala ere, ez zuen arrakasta handirik inoiz izan, eta errepublikaren garaian integristak karlisten alderdian sartu ziren berriro.
Hala ere, integrismoak berebiziko eragina izan zuen eliz jendeen artean, Felix Sardà i Salvany elizgizon kataluniarrak argitara eman zituen idazki sukarren ildoan (apaiz honek 1884. urtean idatzi zuen Liberalkeria bekatua da liburuaren zenbait bertsio egin zen ondoko urteetan euskaraz), eta, Dios y Patria (Jaungoikoa eta Aberria) lemapean, garaipen handiak erdietsi zituen hauteskundeetan, nekazari giroko eremu guztiz katolikoetan bereziki. 1897. urtean bitan banatu ziren Gipuzkoako integristak, Ignacio de Lardizabal eta Aniceto Rezola buruzagiek Sabin Aranaren integrismo abertzalerantz jo zutenean. Espainolismo gartsuan iraun zuen Juan de Olazabal y Ramery, 1909an Espainiako estatuko integristen buruzagi nagusi bihurtu zen politikari irundarrak. Integrismoak berebiziko eragina izan zuen Gipuzkoako nekazari eremuetan eta gainerako eskuin taldeetan, Sabino Aranaren ondoko mugimendu nazionalista barne. Parte hartu zuen Hego Euskal Herriko autonomia estatuturako proiektuetan eta Eliza katolikoarekin lotura zuzena defenditu zuen gizarteko maila eta erabaki guztietan. 1931. urtean berriro batu ziren karlismotik bereizitako adar guztiak (integristak, tradizionalistak eta jaimistak) eta Comunión Tradicionalista taldea osatu zuten. Erakunde berri honen espainolismoak eta erlijio integrismoak eragotzi zuen neurri handi batean Hego Euskal Herriko lurralde guztiak bateratuko zituen autonomia estatutuaren onarpena (1932).
Espainiako estatuko eskuineko alderdiak bateratu zirenean (Confederación Española de Derechas Autónomas, 1933), erabat desagertu zen integrismoa politika joera gisa, baina indartsu iraun zuten ideologia integristaren irizpide nagusiek.
Frankismoaren garaian, zuen indar guztia galdu zuen integrismoak, diktaduraren esanetara guztiz makurtu zelako. Euskal Herrian integrista ospe handiko bat Ignacio Etxaide (1884-1962) izan zen, euskaltzainburu eta senatari izan zena.
Ipar Euskal Herriko integrismoa
Ipar Euskal Herrian ere, ideologia gisa indar handia izan zuen integrismoak, euskaldunen artean bereziki. Michel Elissambururen idazki politikoetan ikus daiteke joera horren eragina, baita J. Hiriart-Urrutik eta bestek Eskualduna astekarian idatzitako artikuluetan ere.
Zanga ilun
Zanga iluna (Sula leucogaster) Sula generoko animalia da. Hegaztien barruko Sulidae familian sailkatua dago.
Montsoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoa
Montsoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoa (Château de Montsoreau - Musée d'art contemporain) Loira ibarreko eta Maine eta Loira departamenduko Montsoreau udalerrian dagoen arte garaikideko museoa da. Montsoreauko jauregian dago kokatuta.
Eraikina
Gazteluaren antzinako egiturak mendeetan zehar zaharberritze lanak izan ditu XX. 1862an aurrera Frantziako Kultur Ministerioak Monumentu Nazional izendatu zuen.
Historia
2015 eta 2016ko abenduaren artean zaharberritua izan zen, 2000ko urtarrilaren 8an Apirilaren berriz ireki zitzaiolarik eta Loira ibarra arte garaikideko museo nagusia da.
Edukia
Monstoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoak Philippe Méaille Bilduma du, Art & Language artelanen munduko bilduma handiena dena.
Maileguen politika
Monstoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoak beste erakundeei mailegu programa programa bat eskaintzen die, lokalean eta nazioartean.
Janská
Janská Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 195 biztanle ditu eta 5,36 kilometro koadroko azalera. Děčíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1573 urtean egin zen.
Princeton (Kansas)
Princeton Kansasko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 277 biztanle zituen, 0.86 kilometro koadrotan banatuta.
Liparis fishelsoni
Liparis fishelsoni Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Belatz txiki
Belatz txikia (Falco columbarius) Falconidae familiako hegazti harraparia da.
Ipar Hemisferioko belatz hau eskualde azpitropikal eta tropikaletara migratzen da. Neguko bisitaria dugu belatz txikia, Euskal Herrira bertan biltzen diren hegazti txikiak ehizatzera etortzen dena. Harrigarria da hegan egiteko duen erraztasuna, abiadura handian eta mugimendu azkarrak eginez.
Deskribapena
Belatz txikia Europako belatzik txikiena da, 26-33 cm luzera eta 55-69 cm hego-zabalera dauka (Mullarney et al, 2010), baina munduko beste belatz txikiak baino sendoagoa da berau. Hegan belatz handiaren silueta berdina dauka: bular alde sendo eta zabala, hego zabala oinarrian baina oso mutur zorrotzekoa eta luzera ertaineko buztana. Halere, tamainagatik erraz desberdindu daitezke bi espezieok. Belatz txikiak, gainera, hegoak askoz ere azkarrago mugitzen ditu eta, zuhaitz belatzak bezala, honek ere hegan egitean mugimendu urduriak egiten ditu (Ferguson-Lees, et al, 2001; Mullarney et al, 2010).
Alde dortsala urdin apal nahiko homogeneoa da ar helduetan, eta arreak orbain argi nabariagoekin eme eta gazteetan (orbanak arretan ere ikus daitezke, hauek lumak zabaltzen dituztenean batik bat). Ar helduek, gainera, buztanean banda beltz bakarra daukate (puntan), baina emeek eta gazteek buztana banda beltzez betea dute (5 inguru). Beheko aldetik ikusita, arretan kolore laranja da nagusi, eta eme eta gazteetan kolore zurixka. Ez dute ia biboterik. (Cramp et al, 1980; Mullarney et al, 2001).
Beste hegazti harrapari gehienetan bezala, espezie honetan ere dimorfismo sexuala agerikoa da, emeak arrak baino handiagoak eta pisutsuagoak baitira (150-210 g) (White, 1994).
Taxonomia
Europar eta amerikar espezimen artean ezberdintasun batzuk daude eta zalantzan dago espezie bera direnentz. Hona hemen talde bien aspiespezieak:
Kantua
Nahiko isila da, baina norbait habiara gerturatzean kikikiki moduko alarma kantu bat egiten du.
Banaketa
Belatz txikia ipar-hemisferioko belatza da; Ipar Amerikan, Europan eta erdialdeko Asian bizi da. Negua igarotzera hegoaldera bidaiatzen dute, baina ez dira hego-hemisferioaraino iristen (Europako populazioak Europako erdialde eta hegoaldean igarotzen dute negua) (Cramp eta Simmons, 1980; SEO/BirdLife, interneten). Iberiar Penintsulan lautada zabalak hobesten dituenez Iberiar goi-lautadan aurki daiteke batez ere, baina banaketa eremu horren mutur batek Euskal Herrira ere ukitzen du (Noval, 1967; SEO/BirdLife, interneten)
Garaia
Belatz txikia Euskal Herrira negua igarotzera etortzen da. Lehendabiziko aleak abuztuan iristen hasten dira, baina gehienak urrian etortzen dira. Ondoren, otsaila eta apirila artean hasten dira berriro ere Europa iparraldera alde egiten.
Habitata
Esan bezala, belatz txikiek lautada zabalak hobesten dituzte, gehienez ere zuhaixkez osatutako inguruneak. Hori dela eta, mendialdeak ekiditen ditu eta zekale-soroetan, hezeguneetan edota mosaiko-paisaietako zuhaixka inguruetan ohikoa da. Hala ere, taigan eta gure inguruko basoetan ere ikus daiteke (White, 1994).
Jakina da belatzek ez dutela habiarik egiten, eta belatz txikiek habia lurreko zuloren bat probestuz egiten du, batez ere txilardien babesa bilatuz. Batzuetan beleek utzitako habiak erabiltzen ditu. (White, 1994).
Elikadura
Hegazti txikiak jaten ditu batez ere: txonta arruntak (Fringilla coelebs), arabazozo beltzak (Sturnus unicolor), hegatxabal arruntak (Alauda arvensis), txirtak (Anthus sp.), ipurzuri arruntak (Oenanthe oenanthe), txolarreak (Passer sp.) mikak (Pica pica)... (Sunyer eta Viñuela, 1990). Hauek hegaldi azkar eta baxuak eginez harrapatzen ditu, askotan lurretik metro eskas batera.
Bizimodua
Hegazti monogamoa da, ugalketa garaian behintzat (White, 1994). Espezieen arteko elkarrekintzak
Kontserbazioa
Mundu mailan IUCN erakundeak mehatxurik gabe sailkatu du belatz txikia oso eremu zabalean aurki daitekeelako, populazioa nahiko handia delako eta ez delako beherakada nabarmenik ikusi. Halere, habitataren galerak eta pestiziden erabilerak espezie hau asko kaltetzen dute (SEO/BirdLife, interneten).
Itsaso Larramendi
Itsaso Larramendi Elexgaray (Bilbo, Bizkaia, 1990eko uztailaren 30a) euskal arkitektoa da, "Aldiri. Arkitektura eta abar" aldizkariko dinamizatzaileetako bat eta erredakzio kontseiluko kide 2016az geroztik.
Ordutik TIPI kooperatiban ere ari da, parte-hartze eta berdintasun proiektuen zuzendaritzan eta egikaritzan. Hirigintzaren potentzial politikoa lantzen du, bertan bizi diren pertsonentzako hiri-inguruak hobetzearren, adibidez, artikulu hauetan:
2016an kooperante aritu zen Luandan (Kenya) IOGI GKEarekin, euri-ura biltzeko tankeak eraikitzen eta BIOGIren bulegoak handitzeko eraikuntzan. Emakume nekazarien formazioan ere parte hartu zuen.
Manor (Pennsylvania)
Manor Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 3,239 biztanle zituen, 4.95 kilometro koadrotan banatuta.
Affane
Affane (irlanderaz Adh Mheán) Irlandako hegoaldeko Waterfordeko konderrian dagoen udalerri bat da, Cappoquin udalerritik eta Blackwater ibaitik ez oso urruti.
Ninilchik (Alaska)
Ninilchik Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bideoklub
Bideokluba erabiltzaileari aldi baterako bideoak fisikoki alokatzen dizkion negozioa da.
Normalean, artikulua eman aurretik, dendak bezeroari informazioa eskatzen dio, kreditu-txartela, adibidez; eta identifikazio-datuak; adibidez, nortasun-agiria, kobratzeko, iruzurrik gerta ez dadin.
Antolaketa
Normalean, establezimendu fisikoetan, filmak gaika daude antolatuta, bakoitza apalategi batean banatuta. Lapurretak ekiditeko, askotan DVD-en kaxak bakarrik izaten dira bertan, eta filma alokatzean banatzen dira filmak.
Aro baten amaiera
1980 eta 1990. hamarkadatan ospe handia izan bazuten ere, filmak partekatzeko tresnek lehenik eta streaming-aren iritsierak ondoren, etxean ikus-entzunezkoak kontsumitzeko ohiturak aldatu zituzten. Mende aldaketarekin gutxinaka lokal fisikoak ixten eta sareko plataformen ugaritzea bizi izan zen.
Shuangyang Barrutia
Shuangyang Barrutia (txinera sinplifikatuz: 双阳区; pinyineraz: Shuāngyáng Qū), Changchun osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera 374.000 pertsona bizi ziren 1.663,0 kilometro koadroko azaleran.
Bergicourt
Bergicourt Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bergicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 153 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 76 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 105 ziren, horien artean 73 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 73 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (37 gizon eta 31 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bergicourt udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 150 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.811 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Azido glutamiko
Azido glutamikoa (Glu) proteinen osagaia den 20 aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido 2-aminopentanedioiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH2CH2CO2H da eta GAA eta GAG kodonen bidez adierazten da.
Bergicourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bergicourt udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Azido glutamiko
pH fisiologikoan karga negatiboa du, aminoazido azidoa baita. Bere albo katea polarra eta kargaduna da. Metabolikoki aminoazido aktiboenetakoa da.
Bergicourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Azido glutamiko
Azido glutamikoa beste aminoazido batzuen aitzindaria da, hala nola, prolina eta argininarena. Gainera, proteinen osagaia izateaz gain, neurotransmisore bezala ere aritzen da.
Parisko Ituna (1783)
Parisko Ituna 1783ko irailaren 3an sinatu zen Britainia Handiko erresuma eta 13 kolonia amerikarren artean. Itun honetan liskarren bukaera eta kolonien independentzia akordatu zen.
Ituna, Jurgi III.a Erresuma Batukoa erregea ordezkatuz, Erresuma Batuko legebiltzarreko kide zen David Hartleyk sinatu zuen. Beste aldean, John Adams, Benjamin Franklin eta John Jay zeuden AEB ordezkatuz. 1784ko urtarrilaren 14an, Konfederazio Batzarrak ituna berretsi zuen eta, 1784ko apirilaren 9an, britainiarrek egin zuten hori.
Liskarra
1775 urtean 13 kolonien eta Ingalaterraren artean aurkakotasuna hasi zen. Arrazoiak ekonomiko eta politikoak ziren gehienbat. Frantziak eta Espainiak 13 kolonien gastu militar estali zituzten. Urtebete geroago, independentzia deklarazioa egin zuten 13 koloniek eta, azkenean, Parisko Ituna edo Bakea sinatu zuten Ingalaterrak eta koloniak. Horrela, 13 kolonien independentzia onartu zuten eta Ameriketako Estatu Batuak sortu ziren.
Sinatu ziren akordioak
Modu laburrean, itun honen bidez:
Ondorioak
Orokorrean, hartutako erabakiak Espainiarentzat onuragarriak izan zirela esan daiteke eta, neurri txikiagoan bada ere, Frantziarentzat ere bai. Hala ere, gerra kostuak itzelak izan ziren eta Amerikarekiko merkataritzaren etenak eragindako galera etorkizuneko frantses ekonomiarentzako ezin ken zitekeen zama izango zen.
Bestalde, Ipar Amerikako errebeldeek Ingalaterraren aurka izandako garaipenak gerora eragina izango zuen espainiar koloniengan ere. Bide ezberdinak hartuko zituen eragin horrek: batzuek lorpen berdina nahiko zuten beraientzat, kolono ohiek askatasuna lortu nahi zutenei solidaritatea erakutsiko zien, espainiar inperio koloniala desagertzearen alde zeuden potentzien laguntza interesatua... Hori guztia Napoleondar Gerra garaian nabarmenduko ziren.
Atlantiko ipar-mendebaldeko itsas uren inguruko lehian, itunak azken kolpea eman zien euskaldunen eskubideei, Ternuako uretan mendetan izan zituztenak.
Janské Lázně
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1290 urtean egin zen.
Sartaldeko Zerrenda
Sartaldeko Zerrenda, Aragoiko Zerrenda edo Aragoi Ekialdeko Zerrenda (katalanez Franja de Ponent edo Franja d'Aragó; gaztelaniaz Franja de Aragón; aragoieraz Francha de Levant edo Francha d'Aragón) Kataluniarekin muga egiten duten eta katalana hitz egiten diren Aragoiko udalerrien multzoari deritzo.
Huesca, Zaragoza eta Teruelgo probintzietan zabaltzen da.
Eskualdeak
Aragoi Beherea eta Aragoi Behere-Caspe eskualdeetako hainbat herritan ez dute katalanez hitz egiten. Horregatik, Katalan Herrien aldekoek bi eskualde horietako herri katalandunak Matarranya eskualdearen barruan kokatzen dituzte.
Shao Yong
Biografia
Neokonfuzianismoaren eskola idealistaren aitzindaria izan zen eta eragin handia izan zuen Txu Hsi filosofoarengan. Matematika-alorrean, bereziki landu eta aurreratu zuen aritmetika sistema bitarra eta haren matematika teoriek eragin berezia izan zuten Leibniz europar filosofo eta matematikariarengan.
Peromyscus mayensis
Peromyscus mayensis Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Smash (tenisa)
Tenisean smash bat (errematea) buruaren gainetik egiten den kolpea da, sakearen antzeko mugimenduarekin. Oro har, indar handiz jo daiteke nahiko modu seguruan, eta askotan tiro erabakigarria izaten da. Gehienak saretik hurbil egiten dira, edo kantxaren erdian, pilotaren pikea baino lehen. Behar adinako altuerarik izan ez zuen aurkariak egindako globoari erantzuten dio. Oinarri-lerrotik ere egin daiteke, pikearen ondoren, baina ez hain erabakitzailea.
Oro har, hitza aurrez-aurreko kolperako erabiltzen bada ere, alderantzizko smash-a ere egin daiteke. Zailagoa denez, ez-ohikoagoa da ikustea. Rod Laver, Guillermo Vilas eta Jimmy Connors, denak ezkertiak, beren smash ahaltsuengatik famatu egin ziren.
Pete Samprasek ospetsu egin zuen jump smash delakoa, non bolak jauzi baten erdian jotzen baitzuen. Marcelo Ríosek 1998an erregistratu zuen eseritako smash kolpea.
Faktura elektroniko
Faktura elektronikoa izaera fiskaleko dokumentu digitala da, eta 2000 eta 2005 urteen artean sortu ziren Latinoamerikako legerietan du jatorria. Gaur egun, faktura elektronikoa modu mandatarian edo hautazkoan erabiltzen da munduko hainbat herrialdetan.
Faktura elektronikoak bi elementu basiko hauek eduki behar ditu gutxienez:
1- Estandar unibertsalean oinarritutako datu-mezua, irekia, jaberik gabea: XML, Extensible Markup Language.
2- “Gako publikoaren azpiegitura” oinarritutako firma elektronikoen erabilera.
Sistema fiskal digital nagusienetan, hirugarren elementu batek ere forma hartzen du faktura elektronikoan:
3- Ziurtapena: sintaxiaren balidazioa eta administrazio tributarioak edota hirugarren pertsona batek konfiantza osoz egiten duen emisorearen ziurtagiri digitala, dagokion autoritate fiskalak agindutako modeloa bermatzeko eta igorlearen sinadura elektronikoa balioztatzeko.
Ezaugarri orokorrak
Faktura elektronikoa paperean egiten den fakturaren aldean honetan desberdintzen da: kudeaketa informatikoan eta komunikazio sistema baten bidez egiten den bidalketan, zeintzuek, biek batera, dokumentu elektronikoaren “benetakotasuna” eta “osotasuna” bermatzen baitute.
Faktura elektroniko bat bi zatitan egiten da:
Bukatzean, faktura honek hauxe bermatzen digu:
-Faktura sinatu zuen pertsona fisikoa edo pertsona juridikoa pertsona berbera dela (benetakotasuna)
-Fakturaren edukia ez dela aldatua izan (osotasuna).
Onurak
Enpresen tamainaren eta fakturazio-bolumenaren arabera, fakturak jaulki eta kudeatzeagatik (besteak beste, igortzea, jasotzea, biltegiratzea, bilatzea, sinatzea, sinatzea, itzultzea, ordaintzea, bidaltzea, kakalardoa egitea) egiten den aurrezkia %40tik %80ra bitartekoa izan daiteke. Hona hemen aurrezteko arrazoietako batzuk:
Erabiltzen diren formatuak
Ez dira baldintza edo betebehar formalik existitzen fakturen kodifikazio jokabideari buruz, baina erabiltzen diren modalitate ohikoenak honako hauek dira:
Formatu bakoitzerako sinadura elektronikoa kodetzeko modu berezi bat dago:
Espainiako araudia
Espainian, oro har, 115/2001 Zuzentaraua aplikatzen da, nahiz eta araudi hori estatuko ordenamendura egokituta dagoen, batez ere arau hauetan:
Modalitateak
Oro har, faktura elektronikoaren elementu bereizgarri gisa, aitortutako sinadura elektronikoa erabiltzen da.
Paperezko fakturak eta faktura elektronikoak
Duela gutxi, EHA/962/2007 Ministerio Agindua argitaratu da. Bertan, jasotako fakturak paper bihurtzeko beharrezko elementuak definitzen dira, baldin eta digitalizazio-eragiketan prozesu bat erabiltzen bada, digitalizazioaren emaitza paperezko jatorrizko dokumentuaren irudi fidela dela bermatzeko, eta digitalizazio-gailuak (eskanerrak) irudia sortzen duela sinadura elektroniko kualifikatu batekin batera, 93/1999 Zuzentarauan zehazten den bezala. Hori lortzen duen prozesuari digitalizazio ziurtatua deitzen zaio.
Gainera, araudi horretan adierazten da faktura elektronikoak paperean transkribatu daitezkeela, PDF 417 zehaztapenaren arabera egindako kautotze-marka grafikoak barne, Zerga Administrazioko Estatu Agentziako Zuzendaritza Nagusiaren 2003ko otsailaren 14ko 2/2003 Ebazpenean fakturazio telematikoarekin lotutako alderdi batzuei buruz xedatzen den bezala.
== Euskadin faktura elektroniko zerbitzua == Euskal Autonomia Erkidegoko fakturazio elektronikoaren Zerbitzua Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioaren zerbitzu bat da, sektore publikoko erakundeei ondasunak edo zerbitzuak ematen dizkieten hornitzaileen eskura jarria, faktura elektronikoak aurkezteko ez ezik, fakturen egoerari buruz kontsultak egiteko ere erabil daitekeena.
Crossodactylodes izecksohni
Crossodactylodes izecksohni Crossodactylodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Cycloramphidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Johnny Stecchino
Johnny Stecchino, 1991ko Roberto Benigni italiarrak zuzendu, antzeztu eta Vincenzo Cerami gidoigilearekin batera idatzitako komedia film bat da. Benigniz gain Nicoletta Braschi aktoreak antzeztu zuen.
Cirò
Cirò Italiako udalerri bat da. Crotonako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ciròk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Skwentna (Alaska)
Skwentna Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Matanuska-Susitna Boroughn dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Protection (Kansas)
Protection Kansasko hiri bat da. Comanche konderrian kokatua dago. 2010ean 514 biztanle zituen, 2.46 kilometro koadrotan banatuta.
Konstantino XI.a Paleologo
Konstantino XI.a Paleologoa (Константин Палеолог Драгаш, Kōnstantinos XI Dragasēs Palaiologos; Konstantinopla, Bizantziar Inperioa, gaur egun Istanbul, Turkia, 1404ko otsailaren 8a - ib., 1453ko maiatzaren 29a), azken bizantziar enperadorea (1449-1453), eta turkiar-otomandarren aurkako Konstantinoplaren azken defentsan hildakoa. Batzuetan Konstantino XII.a bezala ezagutua.
Konstantino Emanuel II.aren eta Mazedoniako Helena Dragašen semea izan zen. Konstantino XI.ak agintaldia bere anaiekin (Teodororekin eta Tomasekin) pasa zuen Moreako despoterria (Peloponeso) gobernatzen eta frankoen lurrak berreskuratzen.
1448an, Konstantinoren anaia Joan VIII.a Paleologo ondorengorik gabe hil zenean, Mistran enperadore izendatua izan zen (1449ko urtarrilean). Gizon kementsua izan zen arren, inperio dekadente bat hartu zuen oinordetzan. Mehmed II.ak (sultan otomandarrak) bere baliabide guztiak Konstantinoplaren konkistara bideratu zituen. Konstantinok ahal zuen guztia egin zuen hiriaren defentsa antolatzeko, eta Mendebaldearen laguntza lortzeko (Eliza ortodoxoak Erromari obedientzia onartu bazion ere alferrik izan zen). Konstantinoplako harresiak defendatzen hil zen.
Microcarbo melanoleucos
Microcarbo melanoleucos Microcarbo generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Le Plessis-Pâté
Le Plessis-Pâté Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.