cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peloponeso
Banaketa administratiboa
Akaia eta Elideko prefekturak ere penintsulan daude baina Mendebaldeko Grezian daude. Gainera, Argolidaren zati bat Atika barnean dago.
Hiriak
Peloponesoko hiri nagusiak (2001eko erroldaren arabera) honako hauek dira:
Bellefontaine (Vosgeak)
Bellefontaine Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 451 etxebizitza zeuden, 361 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 422 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 361 etxebizitza nagusietatik 278 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 227 etxek bost zituzten. 286 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 162 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 157 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 588 ziren, horien artean 423 aktiboak ziren eta 165 inaktiboak ziren. 423 pertsona aktiboetatik 391 lanean zeuden (231 gizon eta 160 emakume) eta 34 langabezian zeuden (16 gizon eta 18 emakume). 165 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 66 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bellefontaine udalerrian 363 unitate fiskal zeuden, 988 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.022 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 zurginak, 5 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kontrapas
Kontrapas Bernart Etxepareren izenbereko bertsoa oinarri hartuz eginiriko abestia da. Hainbat euskal musikarik abestu izan ohi dute, bertsio ezagunenak Xabier Lete eta Oskorrirena direlarik.
Xabier Letek 1960ko hamarkadan musikan ezarri zion, nahiz eta disko eran geroago ikusi zuen argia (Xabier Lete diskoan, Elkar, 1974). Harrezkero, Kontrapas euskal literaturaran eta kantuan klasiko handi bat bilakatu da.
Caprimulgus meesi
Caprimulgus meesi Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Kontrapas
Bere garaian oso ezaguna egin zen Oskorri taldearen Mosen Bernat Etxepare 1545 diskoko bertsioa.
Hitzak
Testua, gaurko euskara estandarrera hurbildu eta gero, horrela eman da
Pipistrellus minahassae
Pipistrellus minahassae Pipistrellus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Liberiictis kuhni
Liberiictis kuhni Liberiictis generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Herpestidae familian sailkatuta dago..
Luzaga
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 92 biztanle zituen.
Suspense
Suspensea literaturan eta zinemako generoa eta baliabidea da, irakurle nahiz ikusleari fikzioaren ondorengo narrazioan gertatuko dena jakiteko irrikitan jarri eta narrazioan aurrera jarraitzeko bultzatzen duena. Maiz baliatzen da beldurrezko zinema, eleberri beltzean eta thriller generoetan. Suspensea erabiltzen maisu izan dira Alfred Hitchcock, zineman, eta Agatha Christie, literaturan.
Nanorana rostandi
Nanorana rostandi Nanorana generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
San Nazzaro
San Nazzaro izan daiteke:
La Voz de Navarra
La Voz de Navarra Iruñean 1923 eta 1936 artean argitaratutako egunkaria izan zen, joera abertzalea zuena.
Frankismoaren garaian desagertu ondoren, EAJk Nafarroan izen bereko aldizkaria argitaratzen du.
Sorrera
Nahiz eta gehiena gaztelaniaz izan, hasiera hasieratik erabili zuen euskara atal bat edo bitan eta iragarkietan. Honela bultzatzen zituen euskaldunak euskara erabiltzeko:
1932an bost kazetari eta hamabi langile zituen, Paris, Londres eta Buenos Airesen berriemaileak izanik.
Jazarritako egunkaria
Espainiako Gerra Zibilaren hasieran, 1936ko uztailean Falange Española bere egoitzan sartu eta makinak konfiskatu zituen, ordutik aurrera bertan Arriba España bere egunkaria inprimatu zuten. Azken zuzendaria Jose Agerre izan zuen.
Hedapena
Nafarroako hirugarren egunkaririk salduena izan zen Diario de Navarra eta El Pensamiento Navarroren ondoren. Horiek, ekonomikoki ez ezik, ideologikoki arerio nagusi izan zituen, honelakoak esanez:
West Orange (Texas)
West Orange Texasko hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 3,443 biztanle zituen, 8.82 kilometro koadrotan banatuta.
Phalloceros
Phalloceros arrain genero bat da. Poeciliidae familiaren barruan sailkatzen dira.
Konputagailu arkitektura
Konputagailu arkitektura konputagailu baten oinarrizko egitura eta eragiketarako diseinua da. Eskakizunen deskribapen funtzionala da eta osagaien diseinuen inplementazioa, PUZ-arena bereziki.
Beste honetara ere definitzen da: hardware osagaiak elkarlotzeko modua, funtzionaltasun, errendimendu eta kostu eskakizunen arabera.
Oak Glen (Kalifornia)
Oak Glen Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Bernardino konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mahmoud Abbas
Mahmoud Abbas (مَحْمُود عَبَّاس, Maḥmūd ʿAbbās; Safed, Palestinako Britainiar Mandatua, ) Palestinako presidentea da, baita Palestinaren Askapenerako Erakundeko buru nagusietakoa ere.
Abu Mazen (أَبُو مَازِن, 'Abū Māzin) izenaz ere ezaguna, 2004an Jassir Arafat ordezkatu zuen. 2005ean Palestinar Aginte Nazionaleko lehendakari hautatu zuten. Agintaldia 2009rako amaitu behar izan zen baina alde bateko erabakia hartuz, luzatu zuen. Hamasek ez zuen luzapena onartu eta zalantzan jarri ditu bere boterea. Edonola ere, 2008ko azaroan PAEk Palestinar Estatuaren presidente hautatu zuen.
Arnoglossus septemventralis
Arnoglossus septemventralis Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Arnoglossus scapha
Arnoglossus scapha Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Oak Beach–Captree (New York)
Oak Beach–Captree Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ellie Rayer
Elena Sian ""Ellie" Rayer, (Slough, Ingalaterra, 1996ko azaroaren 22a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari britainiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Erresuma Batuko taldearekin, Herbehereen eta Argentinaren atzetik.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Giselle Ansley, Grace Balsdon, Amy Costello, Fiona Crackles, Sarah Evans, Maddie Hinch, Sarah Jones, Hannah Martin, Shona McCallin, Lily Owsley, Hollie Pearne-Webb, Isabelle Petter, Ellie Rayer, Sarah Robertson, Anna Toman, Susannah Townsend, Laura Unsworth eta Leah Wilkinson-ek
Ófærð
Ófærð Islandiako misteriozko telesaila da, RVK Studiosek egina. Lehen denboraldia Trapped izenarekin (ingelesezkoa, harrapatuta euskaraz, nazioartean hedatu izan den izena) ikusi ahal izan da Ipar Euskal Herrian, France2 telebistan; eta Atrapados izenarekin Hego Euskal Herrian, baina ez telebista irekian, baizik eta Movistar+ plataforman.
Argumentua
Danimarkatik abiatu den ferry bat Islandiako herri txiki batera iristen da, barruan 300 bidaiari dituela. Zona horretara elur ekaitz bat datorrenez, herrian geratzea erabakitzen dute. Aldi berean, duela ordu gutxi hil duten pertsona baten gorpua agertzen da uretan; inork ez daki nor den.
Majaelrayo
Majaelrayo Guadalajarako udalerria da, Sierra norte eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 66 biztanle zituen.
Giovanna Trillini
Giovanna Trillini (Jesi, Anconako probintzia, Italia, 1970eko maiatzaren 17a) florete modalitateko italiar eskrimalari bat da. Olinpiar Jokoetan zortzi domina lortu ditu.
Kirol karrera
22 urte zituela Bartzelonan ospatu ziren 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non taldekako zein banakako florete proban urrezko domina bana lortu zuen. Taldekako proban bere taldekideak Francesca Bortolozzi, Dorina Vaccaroni, Margherita Zalaffi eta Diana Bianchedi izan ziren. Atlantan ospatu ziren 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina errepikatu zuen taldekako proban Francesca Bortolozzi eta Valentina Vezzalirekin taldea osatuz, banakako proban brontzezko domina lortu zuen bitartean. Sydneyn ospatu ziren 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan hirugarren aldiz jarraian irabazi zuen urrezko domina taldekako proban, Diana Bianchedi, Valentina Vezzali eta Annamaria Giacomettirekin taldea osatuz, banakako proban, berriz ere, brontzezko domina irabazi zuen bitartean. Atenasen ospatu ziren 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen banakako florete proban (edizio honetan ez zen taldekako florete probarik egon), finala bere herkide Valentina Vezzaliren aurka galdu ondoren. Pekinen ospatu ziren 2008ko Udako Olinpiar Jokoak izan ziren bere azkeneko Olinpiar Jokoak, eta bertan brontzezko domina lortu zuen taldekako florete proban Ilaria Salvatori, Margherita Granbassi eta Valentina Vezzalirekin taldea osatuz.
Bere kirol karreran zehar hemeretzi domina irabazi ditu Munduko Eskrima Txapelketan, horietatik bederatzi urrezkoak. Europako Eskrima Txapelketan, berriz, sei irabazi ditu, horietatik bi urrezkoak.
Chécy
Chécy Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Ashawna Hailey
Ashawna Hailey (Lubbock, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1949ko urriaren 8a - San Jose, Kalifornia, 2011ko urriaren 14a) estatubatuar emakumezko ingeniari elektroniko transgeneroa izan zen.
Chécy
Biztanleria
2007an Chécy udalerrian erroldatutako biztanleak 7.953 ziren. Familiak 3.009 ziren, horien artean 551 pertsona bakarrekoak ziren (230 bakarrik bizi ziren gizonak eta 321 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.041 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 218 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ashawna Hailey
Bizitza
Texas Tech Unibertsitatean ikasi zuen Kim Hailey bere anaia bikiarekin. 1978an bere anaia eta biek Hailey Company enpresa sortu zuten, urte bat geroago Meta-Software Inc. izena eman ziotena. Bertan zirkuitu elektronikoak diseinatzeko eta simulatzeko HSPICE programa garatu eta merkaturatu zuten. 1973an AMD Am9080 mikroprozesadorearen sortzaileetako bat izan zen, Advanced Micro Devices enpresaren lehenengo mikroprozesadorea. 1974an 2048 biteko 2702 EPROM memoria sortu zuen, AMD etxearen lehenengo memoria ez-hegakorra.
Chécy
Etxebizitza
2007an 3.204 etxebizitza zeuden, 3.035 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 133 hutsik zeuden. 2.962 etxeak ziren eta 235 apartamentuak ziren. 3.035 etxebizitza nagusietatik 2.498 bere jabearen bizilekua ziren, 506 alokairuan okupaturik zeuden eta 32 doan lagata zeuden; 22 etxek gela bat zuten, 118 etxek bi zituzten, 303 etxek hiru zituzten, 821 etxek lau zituzten eta 1.772 etxek bost zituzten. 2.547 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.081 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.772 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ashawna Hailey
Bizitza
Erretiroa hartu zuenean emakumerako trantsizioa egin zuen. 2011ko urriaren 14an hil zen San Josen.
Chécy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.228 ziren, horien artean 3.878 aktiboak ziren eta 1.350 inaktiboak ziren. 3.878 pertsona aktiboetatik 3.669 lanean zeuden (1.838 gizon eta 1.831 emakume) eta 209 langabezian zeuden (99 gizon eta 110 emakume). 1.350 pertsona inaktiboetatik 611 erretiraturik zeuden, 452 ikasten zeuden eta 287 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chécy udalerrian 3.180 unitate fiskal zeuden, 8.443,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.157 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 321 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 41 eraikuntza enpresak ziren, 92 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 17 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 42 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 25 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 91 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 3 funerariak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 7 igeltseroak, 8 margolariak, 6 zurginak, 7 iturginak, 8 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 8 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 11 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 39 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 6 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 3 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 3 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Chécy udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 108 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Chécy udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 542 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Salmenta kostuak
Aktibo baten salmentari zuzenean egotz dakizkiokeen kostu gehigarriak dira, enpresak saltzeko erabakia hartu izan ez balu egingo ez liratekeenak, gastu finantzarioak eta mozkinen gaineko zergak kenduta, baina aktiboaren jabetza transferitzeko egin beharreko legezko gastuak eta salmenta komisioak sartuta.
Mesa Verde (Kalifornia)
Mesa Verde Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Riverside konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pipistrellus nanulus
Pipistrellus nanulus Pipistrellus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Malaguilla
Malaguilla Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 123 biztanle zituen.
Bengbu
Bengbu (txinera sinplifikatuz: 蚌埠; pinyineraz: Bèngbù), Anhuiko probintzian kokatua. Guztira, 3.552.702 biztanle inguru dauzka eta 5.952 kilometro karratuko azalera.
Inguru naturala eta kokapena
Prefektura mailako Bengbu hiriaren mugakideak honakoak dira: Huaibei ipar-mendebaldean, Suzhou iparraldean, Jiangsu probintzia ekialdean, Chuzhou hegoaldean, Huainan hego-mendebaldean, eta Bozhou mendebaldean.
Bartzelonako Olinpiar Jokoetako traineru estropada
Bartzelonako Olinpiar Jokoetako traineru estropada Bartzelonan 1992an izan ziren Olinpiar Jokoen harira jokatu zen traineru estropada izan zen, Olimpiada Cultural Barcelona-92 egitasmoaren barnean. Traineruak Olinpiar Jokoetan izan diren aldi bakarra hain zuzen ere.
Estropada
Uztailaren 4 eta 5ean jokatu ziren eta egun bietako denboren baturari esker Castropol izan zen irabazlea. Borondatezko parte hartzea izan zen eta Euskal Herriko traineru onenek uko egin zioten parte hartzeari. Galizian aldiz sailkapen estropada bat jokatu zen parte hartuko zuena erabakitzeko.
Galiziako sailkapen estropadan oso itsaso txarra izan zen eta honako hau izan zen emaitza:
Stoclet jauregia
Stoclet jauregia (Palais Stoclet, Stocletpaleis) Josef Hoffmann arkitektoak 1905 eta 1911 artean Bruselan Adolphe Stoclet bankariarentzat egindako etxea da. Hoffmanen maisulana da, XX. mendeko eraikinik finduenetariko bat da.
Mañex Etxamendi
Mañex Etxamendi Etxebarne (Ezterenzubi, Nafarroa Beherea, 1873ko maiatzaren 20a - 1960ko apirilaren 28a) euskal idazle eta bertsolaria izan zen.
Westover Hills (Texas)
Westover Hills Texasko herri bat da. Tarrant konderrian kokatua dago. 2010ean 682 biztanle zituen, 1.93 kilometro koadrotan banatuta.
Mañex Etxamendi
Biografia
Ezterenzubi Xaldainia etxean jaio zen. Joan Etxamendi Borddel bertsolari ospetsuaren urruneko sendia zen. Hogeita bat urterekin lehen Wyomingera eta gero Nevadara artzain joan zen. 1899an herrira itzuli zen; 1900ko apirilaren 26an Mari Ampo ezterenzubitarrarekin ezkondu zen. 1905 eta 1909 artean ere Nevadan ibili zen lanean. Hamar seme-alaba izan zituzten: Mañex, Joanes, Beñat, Jan Battitt, Mari, Piarres, Mari, Graxiana, Jan Piarre eta Eñaut; Gilenttoinea baserrian bizi izan ziren.
Stoclet jauregia
Stoclet familia oraindik bertan bizi denez ez da bisitagarria. UNESCOk 2009ko ekainean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Orban (zikinkeria)
Orbana, zikingunea edo zetaka edozein gauzaren gainazaleko kolore desberdineko aldea da.
Mañex Etxamendi
Biografia
Ezterenzubin laborantzan aritu zen eta 1920tik aurrera elizako giltzain. 1929an Herriko Etxean kontseilari hasi zen eta 1922an auzapez aukeratu zuten. Kargu horretan 1944 arte iraun zuen. 1958ko apirilaren 27an omenaldia egin zioten Donibane Garazin; bertan Mañex Etxamendi iloba izenkideak bertsoak bota izan zituen.
Ez zen jendaurrean nabarmendu zalea eta bertso-idatziak jartzen aritu zen. Hainbat argitalpen zein liburutan geratu dira bilduta.
Lanak
Etxamendik bertso jarriak idatzi zituen; 1921 eta 1923 artean Gure Herria, Eskualduna, Euskal-Erria, Eskualdun Ona eta Herria aldizkarietan argitaratu zituen bere olerki eta bertso gehienak; beste batzuk Eskualdun kantaria, Gure Almanaka, Errepikan, Milla euskal olerki eder eta beste zenbait liburutan argitaratu ziren.
Nanorana taihangnica
Nanorana taihangnica Nanorana generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Jon Kurutz Ibargutxi
Jon Kurutz Ibargutxi Agirre (Ubide, Bizkaia, 1883ko azaroaren 23a - 1969ko irailaren 14a) euskal idazlea izan zen. Gasteizen egin zen apaiz (1897-1908). Jaungoiko-Zale apaiz-elkarteko kidea izan zen. Ohorezko euskaltzain izendatu zuten 1968. urtean. Erlijioari buruzko gaiak landu zituen, batez ere, bere lanetan: Edesti Deuna (1936), Aginduak (1936), Geroko bizitza (1954), Otoia (1955), Siñiskaiak (1958) eta Mezadia-Urte guztiko Mezak (1965). Jaungoiko-Zale, Ekin, Karmel eta Euskera agerkarietan idatzi zuen.
Saint-André-de-Vézines
Saint-André-de-Vézines Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-André-de-Vézines udalerrian erroldatutako biztanleak 123 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Schönbrunn jauregia
Schönbrunn jauregia (Schloss Schönbrunn) Vienako (Austria) rokoko estiloko jauregi bat da, udako enperadore egoitza izana, hainbat lorategi zabalez hornitua. Jauregiak 1.441 gela ditu, eta Austriako kultura monumentu garrantzitsuenetako bat da. 1960ko hamarkadaz geroztik, Vienako turismo erakargarri nagusietako bat da. Jauregi hartan eta lorategi haietan islatuta daude Habsburgo etxeko errege-erreginen gustuak, interesak eta nahiak.
Saint-André-de-Vézines
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 143 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 143etxeak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-André-de-Vézines udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 111 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.490 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-André-de-Vézines udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Artatza
Artatza zenbait lekuren izena da.
Etimologia
Arte/Arta (Bot. Quercus ilex) + -tza (atzizkia)
Afronandus sheljuzhkoi
Afronandus sheljuzhkoi Afronandus generoko animalia da. Arrainen barruko Nandidae familian sailkatzen da.
Artatza
Etimologia
Sinonimoa: Artadi
Mungos gambianus
Mungos gambianus Mungos generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Herpestidae familian sailkatuta dago..
Pelonne
Pelonne Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 14 etxebizitza zeuden, 9 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 12 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 9 etxebizitza nagusietatik 7 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 5 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pelonne udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Konputagailu nagusi
Konputagailu nagusia edo mainframe konputagailu handia, funtsean ahaltsu eta garestia da, datu multzo handiren prozesamendurako erabiltzen da.
Verrue
Verrue Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Verrue udalerrian erroldatutako biztanleak 374 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 170 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 73 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 253 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 170 etxebizitza nagusietatik 147 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 151 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 151 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (84 gizon eta 53 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 2 iturginak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Verrue udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izarbel
Izarbel Lapurdiko Bidarte udalerriaren lursailetan dagoen polo teknologiko bat da. A-63 autobidearen bidesariaren alboan dago.
Lehenbiziko eraikina 1995an eraiki zen. Eremuak 15 hektarea inguru ditu, eta 15 eraikinez osatua dago, tartean enpresak, ingeniaria eskola, hiru laborategi, negozio eta enpresen inkubagailua, bai eta beste hainbat zerbitzu ere.
Prozesu (informatika)
Prozesua informatika arloan, sistema eragileak maneiatzean duen programa eta berau egikaritzeko behar diren osagaiak dira. Laburbilduz ondorengoak dira:
Oasis (Kalifornia)
Oasis Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Riverside konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
West Tawakoni (Texas)
West Tawakoni Texasko hiri bat da. Hunt konderrian kokatua dago. 2010ean 1,576 biztanle zituen, 5.69 kilometro koadrotan banatuta.
Caprimulgus manillensis
Caprimulgus manillensis Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Nanorana unculuanus
Nanorana unculuanus Nanorana generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Arnoglossus tapeinosoma
Arnoglossus tapeinosoma Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Nandus andrewi
Nandus andrewi Nandus generoko animalia da. Arrainen barruko Nandidae familian sailkatzen da.
West University Place (Texas)
West University Place Texasko hiri bat da. Harris konderrian kokatua dago. 2010ean 14,787 biztanle zituen, 5.19 kilometro koadrotan banatuta.
Pipidae
Pipidae mihigabeko igel primitiboen familia da. 30 familian espezie ditu, Hego Amerikan eta Sahara azpiko Afrikan bizi direnak.
Pipistrellus papuanus
Pipistrellus papuanus Pipistrellus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Arnoglossus tenuis
Arnoglossus tenuis Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Multiataza
Multiataza sistema eragile batek zenbait prozesu aldi berean egikaritzeko ahalmena adierazten duen ezaugarria da, prozesadore bat edo gehiago erabiliz.
Mantiel
Mantiel Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 76 biztanle zituen.
Lily Braun
Lily Braun, benetako izena Amalie von Kretschmann (Hardberstad, Alemania 1865eko uztailaren 2a - Berlin, 1916ko abuztuaren 8a) Alderdi Sozialdemokratako (SPD) idazle, politikaria eta feminista alemaniarra izan zen.
Kepa Ormaetxea
Kepa Ormaetxea Aldana —goitizenez Aita Lontzi, Lontzi Aba, Ormalda— (Etxano, Bizkaia, 1891ko abenduaren 4a – Viña del Mar, Txile, 1949ko urtarrilaren 15a) elizgizona eta euskal idazlea izan zen.
Hizlari bikaina zela eta, ospe handia izan zuen. Karmengo Argia eta Jaungoiko Zale agerkarietan idatzi zituen lan aipagarrienak. 1937. urtean Karmeldar Oinutsen ordenako nagusiek Txilera bidali zuten, Guda ondoren Baionan, Monakon, Roman egon ondoren Txilera joan zen, errefuxiatu bezala, Melon herrian enpresa bateko langile, elizatik kanpo eta gero joan zen karmeldarren egoitzara Viña del Mar herrira, eta han eman zituen argitara bi ipuin-liburu Lontzi Abaren Ipuintxoak izenburupean.
Lily Braun
Biografia
Halberstadten jaio zen, Saxoniako probintzia prusiarrean, Hans von Kretschmann armada prusiarreko infanteriako jeneralaren alaba eta haren emazte Jenny, née von Gustedt (1843–1903). Amaren aldeko amona, Jenny von Gustedt baronesa, Jérôme Bonaparteren, Napoleon Bonaparteren anaiaren, alaba ez-legitimoa zen. Jenny von Gustedt idazlea (1811–1890), Jérôme Bonaparteren, Westfaliako erregea zen Napoleonen anaiaren, eta haren maitalea, Diana Rabe von Pappenheim. Lily Braunen iloba, Marianne von Kretschmann, Richard von Weizsäcker Alemaniako presidentearekin ezkonduta egon zen 1984tik 1994ra.
Hibaika Arraun Elkartea
Hibaikaren kasuan emakumezkoen traineruak izan ditu emaitzarik onenak, Kontxako Bandera eta Euskotren Liga irabaztekotan egon baita hainbat alditan. Lau aldiz izan da Kontxan txapeldunordea eta hiru aldiz Ligan.
Historia
Errenteriako traineruek aurretik ere parte hartu izan dute Kontxako Banderan. Rentería izenarekin 1953, 1954, 1967 eta 1968an aritu zen eta Beraun Arraun Elkartea bezala 1972, 1973 eta 1974ean. Emaitzarik onena 1953ko bosgarren postua izan zen.
Lily Braun
Biografia
Ordenaren eta diziplinaren dohain prusiarren arabera hazi zen, baina nortasun zuzena eta irekia garatu zuen, Jenny von Gustedt amonak bereziki bultzatua. Handinahia zela-eta, familiak hezkuntza zabala eman zion irakasle pribatu askoren aldetik. Gaztetatik, luteranismoaren eta kalbinismoaren eraginpean zeuden gurasoen balio burgesak zalantzan jartzen hasi zen, baita emakumeek gizarte prusiarrean zuten posizioa ere. Aita 1890ean erretiratu zenean, mantenu jasangarria ezarri behar izan zuen.
Hibaika Arraun Elkartea
Historia
1990a izan zen Hibaikak trainerua uretaratu zuen urtea eta lehenengo bandera ere orduan irabazi zuen Donibane Lohitzunen "Iparralde Bandera". 1995 arte aritu zen traineruan baina ez zuen beste garaipenik lortu. 1995ean denboraldiaren erdian arraun egiteari utzi zion eta ez zen uretara itzuliko 2007 arte.
Ordutik Hibaika KAE Ligako bigarren mailan ibili da gehienbat. 2016an hirugarren egin zuen eta lehen aldiz igoera play-offak jokatu zituen gainera. 2017an bandera berri bat irabazi zuen 27 urteren ondoren, Iberiaren Bandera hain zuzen ere. 2017ko play-offetan aritu zen berriz eta hirugarren egin zuen. Santurtzi eta Donostiarrak TKE Ligara igotzea lortu zutenez hurrengo denboraldian KAE 1 Ligara igo zen. Bi urte egin zituen bertan eta 2019an maila galdu zuen.
2012tik aurrera emakumezkoen trainerua urtero uretaratu du eta gizonezkoek ez bezala emaitza bikainak izan ditu, Liga Nagusiak eta Kontxa irabaztear egon baita.
Hasierak
2012 urtean emakumezkoen trainerua atera zuen eta Gipuzkoako Ligan laugarren gelditu zen. Garaipen bat ere lortu zuen ekainean Isuntzaren Banderan, Lekeition. Denboraldia Kontxako Banderarako sailkapen estropadan 5. postua eginaz biribildu zuen.
Mandayona
Mandayona Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
Bruselako errege-erreginen jauregia
Bruselako errege-erreginen jauregia (Palais Royal de Bruxelles; Koninklijk Paleis van Brussel; Königlicher Palast von Brüssel) Belgikako hiriburuan dagoen errege-erreginen egoitza ofiziala da. Hala ere, errege-erreginak ez dira bertan bizi, Laekengo errege-erreginen gazteluan baizik.
Jada XIX. mendean eraikia izan arren, egungo fatxada 1900 inguruan eraiki zuten Leopoldo II.a Belgikakoak hala aginduta.
Lily Braun
Biografia
1893an ezkondu zen Berlingo Frederick William Unibertsitateko Filosofiako Georg von Gizycki irakaslearekin, zein Alderdi Sozialdemokratarekin elkartuta baitzegoen kide izan gabe. Harekin batera, mugimendu etikoan sartu zen, erlijio tradizionalen ordez moraltasun-sistema bat ezarri nahi baitzuen. Gainera, sozialismoaren eta mugimendu feministaren ideiez arduratu zen, Minna Cauer-ek emandako Die Fallenbewegung (El Movimiento de la Mujer) egunkari feministan kazetari gisa.
Luther (telesaila)
Luther britainiar telesaila da, 2010etik aurrera BBC-n aireratu zutena.
Mandayona
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 397 biztanle zituen.
Lily Braun
Biografia
Lehen senarra hil ondoren, 1896an ezkondu zen Heinrich Braunekin, politikari sozialdemokrata eta publizistarekin. Bikoteak seme bat izan zuen, Otto Braun, Lehen Mundu Gerraren azken hilabeteetan Mendebaldeko Frontean hil zuten poeta trebea.
Hibaika Arraun Elkartea
Garai onenak
2013 denboraldian errenteriarrak Euskotren Ligarako sailkatu ziren. Honetaz gain beren lehenengo bandera irabazi zuten, Gipuzkoako Ligarako baliagarria den Txingudi Bandera klasikoa. Denboraldia biribiltzeko Kontxako Banderan sartu eta bigarren postua eskuratu zuten.
Lily Braun
Biografia
Helene Stöcker lankide aktibista politikoan bezala, Friedrich Nietzschek eragin handia izan zuen Lily Braunengan; hark eta haren senarrak, denak berdindu beharrean, SPDa nortasunaren eta banakotasunaren garapenean oinarritzea nahi zuten. Emakumeek beren nortasuna izan behar zuten eta ez ziren bakarrik (etorkizunean) ama eta emaztetzat hartuko. Askatasun ekonomikoa nahi zuen emakumeentzat, eta harreman pertsonal berrien alde egiten zuen, legezko ezkontza indargabetu arte.
Bere semearen patuaz oso kezkatuta, Zehlendorfen (gaur egun Berlinen) hil zen Lily Braun, 51 urterekin Lehen Mundu Gerraren erdian izandako garuneko isuriaren ondorioengatik. Hil ondoren, bere bigarren senarra, Heinrich Braun, Julie Braun-Vogelsteinekin ezkondu zen, eta bera izan zen Lily Braunen lanen editorea.
.
Hibaika Arraun Elkartea
Garai onenak
2014ko denboraldian hainbat estropada irabazi zituzten eta Liga Nagusian eta txapelketetan bigarren gelditu ziren sanjuandarren atzetik. Gipuzkoako Ligan hirugarrenak izan ziren. Denboraldia osatzeko Kontxako Banderarako sailkatu ziren bigarren aldiz eta garailearengandik hiru segundu eskasera gelditu arren hirugarren postuan amaitu zuten.
2016. urtea ondo hasi zuten Espainiako Batel Txapelketa irabaziz. Euskotren Ligan bigarren egin ondoren aurrenekoz Gipuzkoako Liga irabaztea lortu zuten. Kontxan ere bikain ibili ziren eta ohorezko txanda irabazi zuten arren segundu bakarrarengatik bigarren postuarekin konformatu behar izan zuen berriz.
2017. urtean San Juan baino motelago hasi zen baina uztaila bukaeran asko hurbildu eta historian lehenengo aldiz Euskadiko Txapelketa lortu zuen. Kontxan lehenengo jardunaldia irabazi zuen baina azkenean bigarren postuarekin konformatu behar izan zuen beste behin ere.
Ziklo berria
2018an ziklo berri bati hasiera eman zion. Hala ere ETE Ligan bigarren egin zuen eta Kontxan bosgarren. 2019an liga irabazi zuen Zumaiarekin lehia gogorrean ibili ondoren. Kontxan ohorezko txandan aritu zen eta laugarren postua eskuratu zuen. Play-offetan ordea ez zuen Euskotren Ligara itzultzerik lortu. 2020an bigarren egin zuen Ligan eta berriz ere play-offak jokatu zituen, baina ez zen mailaz igo.
2022an ETE Ligan bigarren egin eta Euskotren Ligara igo da.
Antolaturiko estropadak
Hibaikak bere bandera antolatzen du KAE 2 Ligarako puntuagarria dena. Bestalde Beraun Arraun Elkarteak 1972 eta 1974 artean ere antolatu zuen Beraun Sari Handia Pasaia eta Hondarribiako uretan bazen ere.
Luther (telesaila)
Argumentua
John Luther Londresko polizia bat da, eta hiri horretako krimen oker eta ilunenak ikertzeaz arduratzen da. Hiltzaileak harrapatzeko dituen metodoak eztabaidagarri bihurtzen dira, harrapatu nahi dituen errudunak bezain arriskutsuak bilakatu baitaitezke.
Paskual Bernardino Biguria
Paskual Bernardino Biguria, erlijio-izena Prantzisko Elizondarra (Elizondo, Baztan, 1871ko maiatzaren 20a - Donostia, 1932ko uztailaren 4a), Nafarroa Garaiko apaiza eta euskal idazlea izan zen.
Bizitza eta lanak
Iruñean egin zituen eliza ikasketak, eta 1894an apaiztu zen. Lizasoko erretore izan zen sei bat urtez, eta 1902an Kaputxinoen Ordenan sartu zen; orduz geroztik Elizondoko Frantzisko anaia izan zen. Hondarribia eta Donostiako fraide etxeetan bizi izan zen, 1932ko uztailaren 4an istripuz hil zen arte.
Biguriak argitaratu zuen lehenbiziko idazlana Kristaua bere pont-elizan (1910) izan zen, Errezuko Marzelo Zelaieta Espartzak idatzitako El Cristiano en su parroquia otoitz liburuaren euskarazko itzulpena. Liburu hasieran itzultzaileak euskaldun kristauari eskaini zion hitzaurrea dugu Elizondokoak berak sortutako pasarte bakarra: "Eskutan dezun eliz-liburu eder au euskeratuko ote nuban galde egin zidaten. Ezin geyagoraño lanpeturikan nengoan, neretzat gauz oso zailla zan, bereala egin bear zan, alde guztiyetatikan eragozpen-trabak sortzen ziran. Baiñan euskaldunen alde zerbait egin nezakeala gogoratu bezin laster, erantzun nuban: euskeratuko ez det, ba? Pozik alere! Beratikan abiyatuko naiz: ni baiñon euskaldun obeak bazter bakoitzean iru edo lau arkituko dituzu, ni baiñon euskal-zaleagorikan ordea, iñon ez. Gora gure euskera maitagarriya!".
1922an argitaratutako Lore usaidun mamitsuak liburua, berriz, sormenezkoa izan zen; hil berria zen Txomin Agirreri opa zion lana. Eskaintzan lagunak zirela adierazi zuen, eta berari galdetu zion ia bere liburua argitaratzea komenigarria zenentz; izan ere, idazki horiek Euskal Esnaleak antolatu sariketetan aurkezturikoak eta ez saritutakoak baitziren. Edozein modutan ere, lan horrek bigarren edizioa izan zuen, Iruñean 1932an karrikaratu zen Lorategi berria hain zuzen. Horren hitzaurrea Azkuek berak egin zuen, eta ezin samurrago agertu zen euskaltzainburua: "Loretegi berri oni usain ederra dario. Izanak eztu izena gezurtatzen. Gai asko darabiltzki, yakingarri eta onurakorrak gehienak, eta bakoitza ederki azaldu ondoren, amaitzat, irakaspen egoki bat ateratzen du".
Caprimulgus celebensis
Caprimulgus celebensis Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Morris Travers
Morris William Travers (Londres, 1872ko urtarrilaren 24a - Stroud, 1961eko abuztuaren 25a) kimikari britainiarra izan zen. William Ramsayrekin batera xenona, neona eta kriptona aurkitu zituen.
Mungos mungo
Mangosta marraduna (Mungos mungo) Mungos generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Herpestidae familian sailkatuta dago..
Arnoglossus thori
Arnoglossus thori Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Maranchón
Maranchón Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 244 biztanle zituen.
Nipinnawasee (Kalifornia)
Nipinnawasee Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Madera konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kultura material
Kultura materiala kulturaren alderdia da, pertsonak inguratzen dituzten objektuetan eta arkitekturan oinarritua. Kultura materialak objektuan kontuan hartzen ditu, baina baita horien ekoizpen prozesua, erabilera, kontsumoa eta merkaturatzeak sartzen dira, baita objektu horien inguruan sor daitezkeen portaerak edo erritualak.
Terminoa sarriago erabiltzen da ikerketa arkeologiko eta antropologikoetan, materialak edo artefaktuak zehazteko, testuinguru kultural eta historiko jakinetan, eta komunitateekin eta euren sinesmen-sistemekin lotuta ulertzen dira.
Pasatiempo (Kalifornia)
Pasatiempo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Santa Cruz konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kultura material
Kultura materiala honela deskriba daiteke: bizirauteko, gizarte-harremanak zehazteko, identitatearen alderdiak irudikatzeko edo herrien gogo-aldartea, egoera soziala edo ekonomikoa hobetzeko gizakiak erabiltzen duen edozein objektu. Kultura materialak kultura sinbolikoarekin kontrastea egiten du, sinbolo, sineste eta eraikuntza sozial ez-materialak barne.
Akademikoari kultura materia aztertzen denean, diziplina arteko eremuak eta metodologiak erabiltzen dira, pertsonen eta beren gauzen arteko harremanez hitz egiten baita. Beraz, ikerketa horiek, gizarte-zientzien eta giza zientzien teorian eta praktikan oinarritzen dira, halabeharrez, hala nola artearen historia, arkeologia, antropologia, historia, kontserbazioa, folklorea, artxiboen zaintza, literaturaren kritika eta museologia, besteak beste.
Definizioa
Lur entziklopedia tematikoan honela adierazten da:"Kultura kontzeptuaren baitan bereiz daitezke kultura materiala, alde batetik, eta kultura ez materiala, bestetik. Kultura ez materiala jendeak erabiltzen dituen hitzek, ideiek, usadioek eta sinesteek, eta jarraitzen dituen ohiturek osatzen dute. Kultura materiala gizakiek egindako objektuek osatzen dute, tresnek, altzariek, automobilek, eraikuntzek, ubideek, bordek, errepideek, zubiek, jendeak eraldatu eta erabili duen edozein gai fisikok, alegia."
Balio materiala
Zenbait arlotako ikerketek objektu bat zentzua duela hautemateko arrazoiak bilatzen dute. Materiala baloratzeko arrazoi komunak haren balio monetario edo sentimentala dira.
Kahnemanen zuzkidura-efektuaren teoria da nahiko ezagun ad. Kahneman-en arabera, pertsonek berez duten baino balio handiagoa ematen diete objektuei, baldin eta objektua ez badago euren esku.
Materialak zentzua eta balioa izan dezakeen beste modu bat pertsonen arteko komunikazioa "eramatea" da, hizketa, ukimena eta keinua bezalako komunikazio moduak bezala. Objektu batek mezuak garraia ditzake denbora edota leku beren ez dauden bi pertsonen artean. Arte-lan batek, adibidez, mezu bat transferi dezake sortzailearengandik ikuslearengana, eta irudi bat, sentimendu bat edo esperientzia bat partekatu. Materialak oroitzapenak eta esperientziak gorde ditzake denboran zehar, eta pentsamendu eta sentimenduetan eragina izan dezake.
Soziologiaren, psikologiaren eta antropologiaren arloetako ikertzaileak ere oparien sinboloen erabilerak liluratu ditu. Oparitze ekimena, kultura materiala erabiliz esanahi emozionala duen fenomeno unibertsala da. Schieffelin-en arabera, "dohaintza betebehar sozialerako eta maniobra politikorako bidea da". Mauss-ek honela definitzen du oparia: hartzailearen eta emailearen arteko lotura berezi bat sortzea. Maussen arabera, opari emaileak ez du inoiz oparia uzten; hartzailearen etorkizunaren zati bihurtzen da, oparia bere bizitzan txertatuz. Opari batek, uneren batean, beste opari bat dakar, erantzun gisa, pertsonen arteko lotura berezia sortzen duena.
Historia
Kultura materialeko ikasketa akademikoak antropologiaren alorrean hazi egin ziren gehien bat, eta horrela hasi ziren ere, Mendebaldekoa ez zen kultura materialaren ikasketa akademikoak. Maizegi, kultura materialaren ikerketak, objektuen sailkapen bat besterik ez ziren, jatorrizko kulturak baztertzen eta hierarkizatzen zituenak. Museoko "urrezko aroan", kultura materialak erabili ziren gizartearen ustezko bilakaera erakusteko, mendebaldekoak ez ziren objektu sinpleetatik hasi eta europarren objektu aurreratuetaraino. Europarrak gizartearen bilakaeraren amaieran zeudela frogatzeko modu bat zen. Azkenik, ikertzaileek nozio hau utzi zuten: kultura aurreikus zitekeen ziklo baten baitan eboluzionatu egin zirela. Horrela mendebaldekoa ez zen kultura materialaren ikuspegi objektiboagoa lortu nahi zen.
Laurogeita hamarreko hamarkadan, kultura materiala diziplina propiotzat hartu zen. Journal of Material Culture aldizkari akademikoa 1996an hasi zen argitaratzen. Horren aurrekaria izan zen Bildumazaletasuna ohiturak, aldiz, duela ehunka urte hasi zen.
Arkeologia
Arkeologia gizateria kultura materialaren analisi inferentzialaren bidez azterketa da, helburu duena, iraganeko kulturen eguneroko bizitza eta giza historiaren joera orokorrak ulertzea. Kultura arkeologiko batek une eta leku jakin batean antzeko artefaktuak behin da berriz ekoizten ditu, ia beti idatzizko erregistrorik gabe. Tresna fisiko horiek kulturaren eta historiaren alderdi iragankorrei buruzko ondorioztapenak egiteko erabil daitezke. Gizarte berriagoekin, idatzizko historia, ahozko tradizioak eta bertatik bertara egiten den behaketa, kultura materialaren azterketa osatzeko erabil daitezke.
Antropologia
Antropologia gizakiak denboraren eta espazioaren bidez aztertzea du helburu. Giza kultura bat aztertzean, antropologo batek pertsona horien kultura materiala aztertzen du, baita pertsona horiek eta besteekin dituzten elkarreraginak ere. Objektu bat agertzen den kultura ulertzeko, antropologo batek objektua bera, haren testuingurua eta hura egiteko eta erabiltzeko modua begiratzen ditu.
Kultura materiala aztertu zuen lehen antropologoa Lewis Henry Morgan izan zen, XIX. mendearen erdialdean. Ezagunagoa da ahaidetasunari eta gizarte-egiturei buruzko ikerketagatik, baina kultura materialak, bereziki teknologiak, gizarte baten bilakaeran duen eragina ere aztertu zituen. Geroago, XIX. mendean, Franz boasek antropologiaren eta kultura materialaren eremuak hurbildu zituen. Hark uste zuen antropologo batentzat funtsezkoa zela kultura materialaren propietate fisikoak ez ezik, haren esanahiak eta erabilerak ere aztertzea, jatorrizko testuinguruan, gizarte bat ulertzen hasteko. Era berean, Frantzian, Émile Durkheimek kultura materialak gizarte bat ulertzeko duen garrantziari buruz idatzi zuen. Durkheimek gizarte-gertaera gisa ikusi zuen kultura materiala, gizarte barruan elkartasunari eusteko indar hertsatzaile gisa funtzionatzen duena.
Claude Lévi-Straussek, XX. mendean, kultura materialaren azterketa sartu zuen antropologo gisa egin zituen lanetan, egitura eta esanahi sakonagoa eman zitzakeela uste baitzuen, landa-lan tipikoak lortu ezin zuena. Lévi-Straussen arabera, kultura materialak herri baten pentsamoldea gogora arazi dezake, tarteko denbora edo espazioa edozein dela ere. XX. mendean, Mary Douglasek hau zuen: antropologiak kultura materiala objektu horiek erabiltzen zituen gizartearentzat zuen esanahia aztertu behar zuela. Marvin Harrisek, Douglasen garaikideak, materialismo kulturalaren teoria proposatu zuen eta gizartearen alderdi guztiek arrazoi materialak dituztela esan zuen.
Soziologia
Arkeologian, harreman sozialak objektuetan gorpuzten direnaren ideia oso ezaguna eta finkatuta dago. Ikerketa ugari egiten dira objektuen trukeari buruz, opariak emateari buruz eta objektuei buruz, zeremonia eta gertakari sozialen baitan gertatzen direla ulertzen baita. Arkeologiarekin alderatzen badugu, non zientzialariek aurreko kulturetako aztarna materialen gainean eraikitzen baitute, soziologiak, oso bestela egiten du, eta ez dio garrantzi handirik ematen kultura materialari giza harremanak eta giza portaera soziala ulertzeko.