cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
K.a. 11
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada | K.a. 10ko hamarkada | K.a. 0ko hamarkada | 0ko hamarkada
K.a. 16 | K.a. 15 | K.a. 14 | K.a. 13 | K.a. 12 | K.a. 11 | K.a. 10 | K.a. 9 | K.a. 8 | K.a. 7 | K.a. 6
Manoel Emídio
Manoel Emídio Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Looberghe
Looberghe Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 468 etxebizitza zeuden, 434 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 458 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 434 etxebizitza nagusietatik 373 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 261 etxek bost zituzten. 369 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 176 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 218 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 797 ziren, horien artean 527 aktiboak ziren eta 270 inaktiboak ziren. 527 pertsona aktiboetatik 487 lanean zeuden (287 gizon eta 200 emakume) eta 40 langabezian zeuden (19 gizon eta 21 emakume). 270 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 81 ikasten zeuden eta 104 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Looberghe udalerrian 432 unitate fiskal zeuden, 1.176 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.836 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arraindegia zen.
2000. urtean Looberghe udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.012 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Javier Sardà
Francesc Xavier Sardà Tàmaro, Xavier Sardà edo Javier Sardà (Bartzelona, 1958ko apirilaren 16a) kazetari, irrati esatari eta telebistako aurkezle kataluniarra da.
Tano (argipena)
Tano izenak hainbat adiera du:
Hizkuntzalaritzan:
Jilin probintziaren banaketa administratiboa
Jilin probintzia honako banaketa administratiboek osatzen dute:
Prefektura mailan
Prefektura mailako 9 banaketa:
Konderri mailan
Konderri mailako 60 banaketa:
Herri mailan
Herri mailako 1532 banaketa:
Adolphe Buhl
Adolphe Buhl (Paris, 1878ko ekainaren 19a – Viry-Châtillon, Seine-et-Oise, 1949ko martxoaren 24a) frantziar matematikari eta astronomoa izan zen.
Biografia
14 urte zituela, paralizatuta geratu zen, urte batzuetan immobilizatuz eta bizitza guztian makuluetan ibiltzera behartuz. Matematikarekiko interesa piztu zitzaion eta matematikari autodidakta gisa espezializazio maila handia lortu zuen. 1901ean doktoratu zen Parisko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean Sur les équations différentielles simultanées et la forme aux dérivées partielles adjointe tesiarekin eta La théorie de Delaunay sur le mouvement de la lune bigarren tesiarekin. Tesi batzordea Gaston Darboux, Henri Poincaré eta Paul Appell-ek osatu zuten.
Adolphe Buhl-ek 1903an hasi zuen bere irakasle karrera astronomian maître de conférences (irakasle titularra) gisa, Montpellierreko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean. 1909an, Tolosako Unibertsitateko Zientzien Fakultateko irakasle izendatu zuten, lehendabizi mekanika arrazionalaren katedra profesionalean eta ondoren kalkulu diferentzial eta integraleko katedran. Ondoren, erretiroa hartu zuen 1945eko urrian.
1903tik, L'Enseignement Mathématique aldizkari suitzarraren editorea izan zen; 1920an Charles-Ange Laisant-i jarraitu zion eta Henri Fehr-ekin batera hartu zuen aldizkariko editore-arduradun kargua. 1930etik aurrera, batzorde editorialeko idazkari gisa parte hartu zuen Annales de la Faculté des sciences de Toulouse-ko editore-burutzan.
Adolphe Buhl-ek artikulu ugari argitaratu zituen analisi matematikoan, geometrian eta fisikan. Bere Toulouseko Zientzien Fakultatean emandako hitzaldiak argitaratu ziren.
ICM-ko gonbidatutako hizlaria izan zen 1928an Bolognan. Ohorezko Legioaren Nazio Ordenaren saria jaso zuen.
Belá nad Cirochou
Belá nad Cirochou Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 17,36 km²ko azalera du eta 3380 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1451. urtekoa da.
Mallefougasse-Augès
Mallefougasse-Augès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mallefougasse-Augès udalerrian erroldatutako biztanleak 210 ziren. Familiak 97 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 46 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 160 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 133 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (40 gizon eta 36 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mallefougasse-Augès udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 208 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.717 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Mallefougasse-Augès udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Way Back (2020ko filma)
The Way Back 2020ko Gavin O'Connor-estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Edanaren eta drogen mundu arriskutsuak ilundu zuen Jack Cunninghamaren jarduna: gorenera iritsi zenean murgildu zen mundu horretan, eta horren ondorioz hasi zen jokalariaren gainbehera profesionala. Zenbait urte pasatuta, baina, saskibaloiaren mundu maitatu horretara itzuli nahi du pertsonaiak, eta, partiden beste aldera pasatuta, entrenatzaile hasiko da. Itzulera gazi-gozo horretan, institutu bateko talde handi baten entrenatzaile izango da Jackek, eta talde hori osatzen duten ikasle guztiekin bizitzen asmatu beharko du.
Domingo Faustino Sarmiento
Domingo Faustino Sarmiento (San Juan, Río de la Platako Probintzia Batuak, 1811ko otsailaren 15a - Asuncion, Paraguai, 1888ko irailaren 11) argentinar idazle eta politikaria izan zen. 1868-1874 bitartean Argentinako presidentea izan zen.
Bizitza
Juan Manuel de Rosasen kontra aritzeagatik Txilera erbesteratu behar izan zuen. 1855ean, Argentinara itzuli eta, besteak beste, diputatu (1860), gobernadore (1862-1864), eta errepublikako lehendakari (1868-1874) izendatu zuten.
Lehendakari izan zen garaian hezkuntzaz arduratu zen bereziki, eta Europako eta Estatu Batuetako irakaskuntza-ereduetan oinarrituriko berrikuntzak egin zituen. Horrezaz gainera, ekonomia eta garraioak indartu eta Argentinako lehen errolda egin zen haren agintaldian.
Sarmientoren idazlanak, haren politika-jarduera bezala, ideia liberaletan oinarrituak dira, eta garai hartako Argentinako bizimoduaren deskribapen bikainengatik dira batez ere aintzat hartuak. Haren lanetako batzuk Facundo: Civilización y Barbarie (1845), Viajes (1849), Recuerdos de provincia (1850) eta La vida de Dominguito (1886) dira.
Stomias longibarbatus
Stomias longibarbatus Stomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Lagonosticta umbrinodorsalis
Lagonosticta umbrinodorsalis Lagonosticta generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Ravilloles
Ravilloles Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ravilloles udalerrian erroldatutako biztanleak 476 ziren. Familiak 177 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 83 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 177 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 57 apartamentuak ziren. 177 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diseinatzaile grafiko
Diseinatzaile grafikoek arte grafiko eta ikusizko materialak kontzeptualizatzen eta lantzen dituzte, liburu, aldizkari, publizitate, filma, logo, iragarpen eta euskarri digitaletan agertzen den informazioa modu eraginkorrean komunikatzeko. Egiten dituzten sorkuntzak artetik haratago doaz, funtzionalitate komertziala biltzen baituelako.
Ravilloles
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diseinatzaile grafiko
Historia
Komunikazio bisualaren historia oso luzea denez, diseinu grafikoaren asmatzailea nor den esatea ezinezkoa da. Dena den, Henri de Toulouse-Lautrec margolaria horietako bat izan zen, erreprodukzio anitzetako lehen publizitate lanaren (1891, Moulin Rouge-ren "La Goulue" kartela) egilea.
K.a. 12
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
Ravilloles
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 299 ziren, horien artean 234 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 234 pertsona aktiboetatik 208 lanean zeuden (111 gizon eta 97 emakume) eta 26 langabezian zeuden (11 gizon eta 15 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diseinatzaile grafiko
Historia
XIX. mendearen azken urteetan, konposizio teknologia berriak sortu ziren. Horrenbestez arte grafikoen esparruan aldaketa garrantzitsuak eman ziren lan-eskemen arloan, automatizazioari eta espezializazioari dagokionez batez ere. Momentu honetatik aurrera, diseinu grafikoko espezialistak agertzen hasi ziren diseinu eta inprimaketarekin lotutako prozesuen etapa bakoitzerako.
K.a. 12
K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada | K.a. 10ko hamarkada | K.a. 0ko hamarkada | 0ko hamarkada
Diseinatzaile grafiko
Historia
XX. mendearen etorrerarekin, diseinu grafikoan eragin izugarria izan zuen diseinatzaileen belaunaldi handia iritsi zen. Garai honetan, Art Nouveau edo modernismoaren joera diseinu grafikoak adierazpen eta komunikazio metodo gisa sortu egin zuen.
Ravilloles
Diru sarrerak
2009an Ravilloles udalerrian 182 unitate fiskal zeuden, 500 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.131 euro zen.
Diseinatzaile grafiko
Diseinatzaile grafikoaren lana
Egin behar dituen zereginak askotarikoak dira eta egiten ari den lanaren araberakoak izaten dira. Inprimaketaren eremutik multimedia proiektuetaraino kokatu ditzakegu zeregin horiek. Ezagunenak inprimaketa arloarekin zerikusia dutenak dira, baina, horretaz gain, diseinatzaile grafikoek beste zereginen ardura izan dezakete ere. Esate baterako:
Ravilloles
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak jatetxe ziren.
Diseinatzaile grafiko
Lanbideak
Lanbideen arloan, hainbat aukera ditu diseinatzaile grafiko batek metodologiari dagokionez. Enpresa batean zuzenean lan egin dezake, zinema, telebista, komunikabide digital, egunkari edo publizitatearekin erlazioa dutenetan. Hala eta guztiz ere, gaur egun autonomo gisa lan egitea (freelance) ohikoena da. Hauek dira diseinu grafikoen lanbide ezagunenetako batzuk:
Ravilloles
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Diseinatzaile grafiko
Arte Grafikoen Kudeatzaileak (Graphic Art Managers)
Honako hauek dira diseinatzaile eskarmentudunenak betetzen dituzten zuzendaritza lanpostuak.
Ravilloles
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diseinatzaile grafiko
Creative Director
Hainbat diziplina biltzen ditu: ikusizko diseinua, idazketa, arte zuzendaritza, publizitate kontuen zuzendaria eta filma/bideo zuzendaria. Proiektu baten sormen kontzeptua hastea eta norabidea bultzatzea bere lana da.
Art Director
Proiektuen elementu bisualei buruzko erabakiak hartzen dituzte eta ereduak, artea, osagarriak, koloreak eta bestelako elementuak aukeratzen dituzte. Alde batetik, trebakuntza aurreratua behar dute diseinu grafikoan, diseinatzeko ardura askotan hartzen dutelako. Bestetik, gainbegiratze eta administrazio lanak egiten dituzte ere.
Art Production Manager
Artearen ekoizpenaren alderdia gainbegiratzen dute eraginkortasuna eta errentagarritasuna hobetzeko.
Saint-Léger-Bridereix
Saint-Léger-Bridereix Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Diseinatzaile grafiko
Diseinatzaile Grafiko Praktikoa (Hands-on Graphic Designer)
Ondorengo karguak arte zuzendari eta diseinatzaile grafikoek hartzen dituzte.
Brand Identity Developer
Markaren identitate diseinuak egiten dituzte, hau da, enpresa edo erakunde baten marka edo identitatearen alderdi bisualak diseinatu. Diseinu hori enpresa batek bere burua nola aurkeztu nahi duen adierazten duen elementu bisuala da. Kategoria honetan, Broadcast eta Logo Designers aurki ditzakegu.
Saint-Léger-Bridereix
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Diseinatzaile grafiko
Illustrator
Ilustratzaileek ideia edo istorio bat irudikatzen dute bi edo hiru dimentsioetako irudien bidez. Euskarri ugari erabiltzen dituzte, arkatz eta pinturetatik, formatu digitaleraino. Ilustratzaileek bezeroekin zein mezu komunikatu nahi duten kontsultatzen dute, diseinu egokia egiteko. Hainbat lanpostu daude arlo honetan, Visual Image Developer, Multimedia Developer, Content Developer, Visual Journalist adibidez.
Saint-Léger-Bridereix
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diseinatzaile grafiko
Layout Artist
Irudien eta testuaren egitura eta diseinuak lantzen ditu formatu egoki batean. Aldizkari, liburuxka, flyer, liburu, CD liburuxka, poster eta antzeko formatuetako lanak izan daitezke. Kolorea, tipografia, testuaren formatua, diseinu grafikoa eta horrelakoak kontuan hartu behar dituzte. Esparru honetan, Interface Designer, Web Designer eta Package Designer kokatzen dira.
Saint-Léger-Bridereix
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diseinatzaile grafiko
Diseinu grafikorako tresna digitalak (Software)
Esate baterako:
Saint-Léger-Bridereix
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 108 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (40 gizon eta 32 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Morro do Chapéu do Piauí
Morro do Chapéu do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hlawiceras
Hlawiceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Saint-Léger-Bridereix
Diru sarrerak
2009an Saint-Léger-Bridereix udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 213 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.221 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Saint-Léger-Bridereix udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acanthaclisinae
Acanthaclisinae Myrmeleontidaeren subfamilia da, "Inurrien lehoiak". tribu bakarra di, Acanthaclisini, 16 generotan bildutako 221 espeziekin.
Urdd Gobaith Cymru
Urdd Gobaith Cymru edota UGC (euskaraz Galesko Gaztediaren Liga, baita Galesko Itxaropenaren Liga izenez ere deitua) 1922an Galesen Ifan ab Owen Edwardsek sortutako elkartea da, 2006an 1.500 sail eta 50.000 kide zituen, eta gazteen artean galesera bultzarazten du, kanpalekuak nahiz Eisteddfod gaztea (maiz S4C telebista katean aireratua) eta kirol jarduerak (errugbia, igeriketa eta futbola) antolatzeaz ere arduratzen da. Bere burua Europako gazte elkarte handienetakotzat jotzen du. Bere logotipoa kolore orlegi (Gales), gorri (gazteak) eta zuriz (Jesukristo) osatutako hirukia da.
Bere kideak adinaren arabera hiru taldetan banatzen dira: leheen hezkuntzakoak (11 urtetatik behera), bigarren hezkuntzakoak (11-16 urte bitartean) eta ikasle eta langile gazteak, 16-25 urte artekoak. Urdd elkartea erreklutamendu eremu bakoitzeko tokian-tokiko taldeetan antolatzen da, galeserazko hezkuntza ikastetxeen arabera, hauek era berean eskualde eta konderrietan antolatzen direlarik.
1922an Cymru'r Plant (Galesko Haurrak) aldizkaria oinarritzat hartuz sortua izan zen. 1925an Galesko leku guztietara bere bake eta borondate onaren mezua igorri eta 1932an Llangrannog udalerrian bere lehenbiziko kanpalekua antolatu zuen. Gerora, 1950ean Galesko iparraldeko Llyn Tegid aintziraren ertzean dagoen Glan-llyn kokalekuan panpalekua antolatu zuen. 2004ean kanpalekua Cardiff hiriko Wales Millennium Centre eraikinean burutu zuen.
Mugilogobius littoralis
Mugilogobius littoralis Mugilogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Latidens salimalii
Latidens salimalii Latidens generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Labruyère (Côte-d'Or)
Biztanleria
2007an Labruyère udalerrian erroldatutako biztanleak 203 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 99 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 78 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 122 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (44 gizon eta 37 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Labruyère udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 194 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.797 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 1 margolaria.
2000. urtean Labruyère udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.089 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Terrapene nelsoni
Terrapene nelsoni Terrapene generoko animalia da. Narrastien barruko Emydidae familian sailkatuta dago.
Marcos Celorrio
Marcos Celorrio Yécora (Logroño, Errioxa, 1997ko otsailaren 19-) errioxar futbolaria da. Aurrelari moduan jokatzen du.
Estatistikak
''2019ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Gasolio
Gasolioa edo diesela erregai mota bat da, jatorria petrolioan duena. Gasolioa Rudolf Dieselek (handik erregaiaren izena) 1892an patentatutako erregaia da, lurrun-makinaren eraginkortasuna hobetu zuena %25 etik %75 era. Dieselek ez zuen lehenengo saiakeran asmatu. Hasieran ikatza hautsa moduan erabili zuen, baina, zilindroetan injektatu  zuenean eztanda egin zuen. gero olio begetalekin saiatu zuen baina berriro porrot egin zuen. Azkenean, petroleoarekin probatu zuen eta gasolioa sortu zuen. Gasolioa, 850 kg/m ³ inguruko dentsitatea duen hidrokarburo likidoa da, nagusiki parafinez osatua eta berokuntzan eta diesel motorretan erregai gisa erabiltzen dena.
Erabilera
Gaur egun, automobilaren industriak motor bat diseinatzerakoan hainbat espezifikazio bete behar ditu motorraren prestazio, fidagarritasun eta iraunkortasuna bermatzeko. Diseinu honek petrolioaren dependentzia handia du zeren eta munduan fintzen den petrolioaren %47a garraio ibilgailuei eta gasolio eta gasolina autoei dagokio. Honetaz gain, kontsumitzen den petrolio guztia inportatu egiten da politikoki ezegonkorrak diren herrialdeetatik eta hau arrisku bat da. Gainera kontutan hartzen bada petrolio erreserben muga, kontsumoa gero eta handiagoa dela, eta bere prezioaren aldakortasuna eta garestitzen joateko joera duela, herrialdeek petrolioaren horniketari buruzko kezkak dituzte.
Bestalde, gaur egun autoen erabilera oso handia da, 500 milioi baino gehiago mundu guztian zehar, eta honek inguru gaineko eragin nabaria du, batez ere CO2-ari dagokionez. Honen ondorioz ingurugiro arauak gogortu egin dira azken urteotan, auto fabrikatzaileei konbustio garbiagoak egitera behartuz. Petrolio industria ere emisio hauen jaitsiera lortzera behartu da, gasolioari osagarri berriak gehituz ingurugiroarekiko inpaktua gutxitzearren. Egoera honen aurrean Europako erakunde ezberdinak 90.hamarkadatik aurrera energia berriztagarrien erabilera bultzatzen saiatu dira, horrela petrolioarekiko daukagun dependentzia gutxitzeko eta ingurugiro inpaktua gutxitzeko asmoarekin.
Nondik lortzen da?
Gasolioa destilazioaren bidez lortzen da. Petrolioa destilatzeko prozesu baten bidez lortzen da. Horretarako, "Krackeo dorrea" erabiltzen da, non petrolio gordina sartu eta berotzen den.
Gero, destilatzean bakoitza purifikatu egiten da, eta gehigarriak gehitzen zaizkio eraginkorragoak izateko, gutxiago kutsatzen dutenak eta kimikoki egonkorragoak izan daitezen.
Konposizioa
Gasolioa, petrolioaren deribatu bat da. Bere konposizioa %75 hidrokarburo saturatuez eta %25 hidrokarburo aromatikoez osatuta dago. Lehenengo portzentaiaren barnean isoparafinak eta zikloparafinak sartuta daude, aldiz, bigarrenean natfalenoak eta alkalobenzenoak daude.
Gutxi gora behera, gasolioaren  %81  karbonoz osatuta dago.
Prezioa
Gasolio edo dieselaren prezioa egunero aldatu egitan da, beraz, ezinezkoa da prezio zehatz bat esatea. Normalean 50 xentimo edo bi euro artean dago prezioa Espainian litroko. Prezioak ere gasolindegiaren baitan aldatu egiten dira.. Hau da, gasolioak prezio aldakorra du eta maiztasun askorekin aldatu egiten da kostea. Gasolioa jatorrian gasolina ekoiztea baino merkeagoa da, refinatze prozesua errazagoa delako. Gasolina eskaria gasolioena baino handiagoa bada, azken hori findegietan geratuko da eta bere prezioa jaitsi egingo da. Gasolio eskaria handitzen bada, prezioa igo egingo da, hau neguan gertatzen da, berotze sistemek gasolioa kontsumitzen baitute herrialde batzuetan. Dieselek normalean gasolina baino zerga txikiagoak izaten dituzte. Gasolioa kalefazioetara bideratuta dagoenean zergak oraindik merkeagoak dira. kutsadurak garrantzia dauka prezioan,gasolina baino asko gehiago kutsatzen du. Horregatik, zenbait herrialdek, esaterako, Suitzak, gasolioaren zergak eta bere prezioa handitzen ditu.
Motak
Gaur egun, gasolindegietan hiru gasolio-mota daude, eta, jarraian, horien ezaugarri nagusiak, zure ibilgailuaren motorrerako egokienak zein diren jakin dezazun:
GASOLEO A - GASOLEO B- GASOLEO C
A gasoleoa
Ospetsuena da eta automobilak turismoz hornitzeko erabiltzen dena, hau da, jende askori zuzendutako edozein auto. Gasolio mota finena da, eta, beraz, kalitate onenekoa eta gure autoentzat zein kamioientzat egokiena. Kontsumoa eta substantzia kutsatzaileen emisioak murrizten laguntzen duten hainbat osagai ditu, eta injekzio-sistema ERE babesten du ere bai. Garestiena da, koloratzaile horia gehitzen zaio bereizteko, eta biodiesel izeneko aldaera bat du, petroliotik destilatzen ez dena eta eterrarekin oxigenatzen dena olio begetalez edo animalia-koipez.
B gasoleoa
Ibilgailu astunagoak, besteak beste: auto industrialak, ontziak, ibilgailu baimenduak eta nekazaritzako makinetan erabiltzen den beste erregai mota bat da. Koloratzaile gorri bat aplikatzen zaio gainerakoetatik bereizteko, eta ezin da ohiko turismoetan eta kamioietan erabili, horrelako garraiobideetan erabiltzea delitutzat jotzen baita, gasolioaren zergak ordaintzetik salbuetsita baitago, A diesela da. Bere osagaien artean, A gasolioan baino parafina kopuru handiagoa du, eta, beraz, tenperatura baxuetan solidotu daiteke. Bestalde, gutxiago iragazita dagoenez, mantentze-arazoak eragin ditzake baimenik gabeko ibilgailuetan erabiltzen bada.
C gasoleoa
Erregai fosil mota hau ez da ibilgailuetan erabiltzen, baizik eta zuzenean galdarak eta berokuntza-sistemak funtzionarazteko; beraz, beroa sortzeko erabiltzen da funtsean. Merkeena da, eta erabat debekatuta dago ohiko ibilgailuetan erabiltzea; hori erabiliz gero, mekanikari kalte egin diezaioke eta funtzionamendua kaltetu.
Gasoleo motorra
1933an Citroënek bere salmenta komertzialerako lehen diesel ibilgailua sortu zuen. Adolphus Bush St. Louis, Missouri, diesel motorren lehen eraikitzaile komertziala izan zen Estatu Batuetan, Alemaniako erakusketa batean motorra funtzionatzen ikusi ondoren. Dieselen lizentzia erosi eta Ipar Amerikan motorrak egiten eta saltzen hasi zen. Hasieran, oso ibilgailu kutsatzaileak ziren eta ke asko sortzen zuten; horri esker, smoker ezizena jaso zuen.
1960ko hamarkadaz geroztik gobernuek atmosferara egindako isuriei ezarritako erregulazioek diesel motorren teknologia nabarmen aldatu dute. Teknologia berriek, hala nola presio handiko injekzioak, gasen birzirkulazioak edo injekzio elektronikoak, 1987tik% 80tik% 90era murriztu dituzte diesel motorren emisio kutsagarriak.
Horrek ez die motorrei bakarrik eragin, gobernuek metal astunen (Pb beruna, Hg merkurioa, Cd kadmioa, etab.) kantitate txikiagoak eskatu dizkiete gasolio-ekoizleei, osasunean duten eraginagatik.
Stomias nebulosus
Stomias nebulosus Stomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Gasolio
Gasoleo motorra
Petrolioaren destilaziotik lortzen denean petrodiesel esaten zaio eta landare-olioetatik lortzen denean biodiesel. Diesela gasolina baino zertxobait gutxiago kostatzen da zerga kontu batengatik, bere errendimendua eraginkorragoa da
Diesel motorretan, errekuntzak ez du bujia baten chispa erabiltzen nahasketa pizteko, baizik eta presioa eta, beraz, tenperatura handitzea, barne-errekuntzako motorren bigarren aldian gertatzen dena.
Kosmermoceras
Kosmermoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
K.a. 13
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada | K.a. 10ko hamarkada | K.a. 0ko hamarkada | 0ko hamarkada
K.a. 18 | K.a. 17 | K.a. 16 | K.a. 15 | K.a. 14 | K.a. 13 | K.a. 12 | K.a. 11 | K.a. 10 | K.a. 9 | K.a. 8
Fronte Popularra (Espainia)
Espainiako II. Errepublika garaian, 1936ko hauteskundeetan ezkerreko alderdiek Fronte Popularra izeneko koalizioa osatu zuten. Horrela hauteskundeak irabazi ahal izan zizkieten bananduta aurkeztu ziren eskuindar alderdiei. Espainiako garai hartako biztanleriaren polarizazioaren erakusgai izan ziren hauteskundeok, ezkerrak botu kopuru txikiaz garaitu baitzituen eskuindar alderdiak. Fronte Popularraren garaipenaren ondoren, Errepublikako presidente eta Santiago Casares Quiroga gobernuburu izendatu zituzten. Gobernu berriak hainbat helburu zuen:
Fronte Popularraren programa (1936-01-16)
Payne historialariak horrela laburtu eta azaldu zuen Fronte Popularraren Programa:
Estância Velha
Estância Velha Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Lagonosticta virata
Lagonosticta virata Lagonosticta generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Brezovec (Eslovakia)
Brezovec (Berezóc; Березовець, Berezovec) Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 3,43 km²ko azalera du eta 42 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1600. urtekoa da.
Gerard Piqué
Gerard Piqué Bernabeu (Bartzelona, Katalunia, 1987ko otsailaren 2a) kataluniar futbolaria eta enpresaburua da. Espainiako futbol ligako lehen mailako Bartzelona Futbol Klubeko erdiko atzelaria da.
Espainiako futbol selekzio nazionalarekin ehundik partida gora jokatu ditu. Selekzioarekin 2010eko Munduko Futbol Txapelketa eta UEFA Euro 2012 nazioarteko txapelketak irabazi ditu.
Bruxismo
Bruxismoa edo hortz-karraska hortz antagonisten arteko marruskadura gogor eta iraunkorra da, honek dakarren higadurarekin. Fenomeno patologiko eta inkontziente hau loaldia bitartean agertzen da (txitxare edo heste-parasitosietan, adib.), baina baita begira-egoeran ere, umea esna dagoela (kontzentrazio psikiko handiko egoeretan edo ahalegin muskular handietan). Karraska oso gogaikarria izan daiteke misofonia duten gainerako pertsonentzat
Giuliana Sgrena
Giuliana Sgrena (Masera, 1948ko abenduaren 20a) gerra kazetari italiarra, Iraken bahitua izan zena 2005ean.
Biografia
Sgrena gerra kazetaria da eta bere lana batez ere emakumeen eskumenen aldeko eta gerraren aurkakoa izan da. 1980. hamarkadan Guerra e Pace aldizkarian lan egin zuen. Parti d'Unité Prolétarienne alderdiaren kidea izan zen.
2005eko otsailaren 4an Iraken bahitua izan zen. Kazetaria 1988tik Il Manifesto egunkari komunistaren langilea zen eta hilabete bat egon zen Bagdadeko erdialdean bahituta. Martxoaren 4an aske utzi zuten.
Bere askapenean, antza, oker baten ondorioz, kazetaria zihoan automobila John Negroponte enbaxadorea babestu behar zuten soldadu estatubatuarrek tirokatu zuten. Nicola Calipari, Italiako Zerbitzu Sekretuen burua, Sgrena babesten saiatu zen eta hil zuten. Sgrena lesio bat jasan zuen; gidaria ere, Andrea Carpani, zauritua gertatu zen baita ere. Italiako Gobernuak azalpenak eskatu zituen eta George W. Bushek bere doluminak aurkeztu zituen.
2005ean Stuttgarten Bakearen Saria eman zioten.
Bananarama
Bananarama, Erresuma Batuko pop musika talde bat da. 1979an Londres hirian sortua izan zen eta Sara Dallin, Siobhan Fahey eta Keren Woodward hirukoteak osatzen du.
Brendon Rodney
Brendon Rodney (1992ko apirilaren 9a) Kanadako esprinter bat da. Kanadako gizonezkoen errelebo taldeko kide gisa, brontzezko dominak irabazi zituen 4 × 100 metroko erreleboan 2016ko Rio de Janeiroko Udako Olinpiar Jokoetan eta baita Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2015eko Munduko Txapelketan ere bai probaberean, Pekinen. Banakako proban ere lehiatu zen bi probetan.
Arganda del Rey
Arganda del Rey Madrilgo Erkidegoko udalerria da, hiriburutik 22 kilometrora kokatuta dagoena, Alcalako eskualdean barne dagoelarik.
2007an 47.373 biztanle zituen.
Kumatostephanus
Kumatostephanus ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Mugilogobius mertoni
Mugilogobius mertoni Mugilogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Uro
Uroa (Bos primigenius) garai bateko basa zezenaren espezie bat izan zen. Ugaztun artiodaktiloa, Bos generokoa eta Bovinae azpifamiliakoa. Duela 4 mende inguru desagertutako espezie horren banaketa guneak Europa, Asia zein Iparraldeko Afrika hartzen zuen. Hainbat azpiespezietan sailkatzen ziren: Bos primigenius primigenius, Bos primigenius namadicus eta Bos primigenius mauretanicus. Duela 2 millioi urte inguru sortu omen zen Asian, Pleistozenoaren Bos acutifrons espeziearen garapenaren ondorioz.
Gertuen dauzkan egungo hiru espezieak gaur ra eta banteng a dira, koupreyarekin batera (azken hori galtzear dago).
Antzinako uroak egungo behi arrazak baino askoz handiagoak ziren (soin gurutzeraino bi metro garaiera hartzen zuten zenbait kasutan, bereziko Eurasiako iparraldean), baita astunagoak ere, 1.000 kg inguru zezen handien kasuan. Bular aldeko perimetroa, berriz, hiru metrotik gorakoa zuten.
Azken ikerketek diotenez, egungo behi arrazak sortu zituen uroen etxekotze prozesua mundu osoan batera jazo zen, duela 8.000 urte ziur aski. Antza, etxekotze prozesu horrek, beste zenbait faktorerekin batera, jakina, uro basatien iraungipena ekarri zuen, jada gizakiaren kontrolpeko abereekin (antzinako behi motak) izandako nahasketa zela medio.
Julio Zesarrek, Galiako gerrei buruzko bere kroniketan, hango uroak aipatzen ditu, eta «ia elefante baten tamainakoak zirela» zioen. Jakina, nahiz eta uroak etxeko behiak baino anitzez handiagoak izan, hori Zesarren narrazioko gehiegikeria bat izan zen.XIX. mendearen hasieran adituek uro zein bisonteen dozenaka hezurdura aurkitu zituzten Europan barrena, eta hondakin horiek induskatu, berrosatu eta ikertzeko aukera izan zuten ika-mika behingoz argitzeko. Bojanus izeneko naturalistak, bobido bakarraren teoriaren defendatzaile sutsuenetarikoa, uro baten hezurdura guztia aztertzeko aukera izanez gero, abere hori egungo behi aziendatik oso gertu zegoela onartu behar izan zuen, eta bisontearekin parekatuta, oso ezberdina zela. Gauzak horrela, espezie berria izendatu zuen antzinako bobido horrentzat: Bos primigenius. Geroko ikerketek agerian utzi zuten etxeko behi azienda eta uroen artean, eta azkenean uroa Bos taurus primigenius azpiespezie gisa geratu zen. ICZN-k 2003. urtean onartu zuen uro basateintzat Bos primigenius adiera Bos taurustik bereizteko.
Gaur egun interes handia dago uroaren inguruan garai bateko Europako megafaunaren belarjaleen papera berreskuratzeko. Antzinako europar habitatak berreskuratzeko berbasatze mugimenduan, esate baterako, garai bateko uroak berreskuratzen saiatzen dira antzinako behi arrazak erabiliz. Helburua ahal den neurrian uroak berreskuratzea litzateke beraien papera jokatzeko habitaten berreskuraketan.
Hasierako sailkapenen nahasketa
Historikoki, hainbat naturalisten artean, uro eta Europako bisontearen arteko nahasmena gertatu zen, nahiz eta guztiz animali ezberdinak izan. Nahasketa hori gainera mendeetan mantendu zen. Nahasketa haren aurreneko adibideak XVIII.en mendean gertatu ziren, Europako naturalistek bertako faunaren lehendabiziko sailkapen biologikoak egiten hasi zirenean. Ordurako bazen mende bat espeziea galdua zela jada, eta Europako bisontea gero eta urriagoa zen, Errumania, Polonia eta Kaukasoko bere azken gunetan. Linneo ere zalantzakor ibili zen espeziearen inguruan, eta hori zela eta etxeko behia Bos taurus deitu zuen eta Europako bisontea, berriz, Bison bonasus.
Gauzak horrela, uro eta bisontearen sailkapenaren inguruko bi iritzi talde ezberdin sortu ziren naturalisten artean eta elkar kontrajarriak: alde batetik talde batek esaten zuen Europan soilik bobido basati bakarra izan omen zela, eta uroa eta bisontea espezie berbera izan zirela, asko jota azpiespezie ezberdinak. Hori dela eta, biei Bison bonasus izen zientifikoei ezarri zieten, bai eta etxeko behi aziendako arrazei ere, zeren eta haien ondorengo zuzenak ziren. Iritzi horren aurrean, beste zenbait naturalistek bisontea eta behia oso animalia ezberdinak direla nabarmentzen zuten, eta horregatik antzinako Europan bi bobido espezie izan bide zirela. Europako bisontea alde batetik, eta uroa bestetik; azken hori, etxeko bobidoen arbasoa.
XIX. mendearen hasieran adituek uro zein bisonteen dozenaka hezurdura aurkitu zituzten Europan barrena, eta hondakin horiek induskatu, berrosatu eta ikertzeko aukera izan zuten ika-mika behingoz argitzeko. Bojanus naturalistak, bobido bakarraren teoriaren defendatzaile sutsuenetarikoa, uro baten hezurdura guztia aztertzeko aukera izanez gero, abere hori egungo behi aziendatik oso gertu zegoela onartu behar izan zuen, eta bisontearekin parekatuta, oso ezberdina zela. Gauzak horrela, espezie berria izendatu zuen antzinako bobido horrentzat: Bos primigenius. Geroko ikerketek agerian utzi zuten etxeko behi azienda eta uroen artean, eta azkenean uroa Bos taurus primigenius azpiespezie gisa geratu zen. ICZN-k 2003 an onartu zuen uro basatientzat Bos primigenius adiera Bos taurustik bereizteko.
Azkenean, XIX.en mendearen amaieran, Ipar Afrika zein Indiako uroak bi azpiespezietzat jo zituzten adituek: Bos taurus mauretanicus (Thomas, 1881) eta Bos taurus namadicus (Falconer, 1859). Horiek horrela, Bos taurus primigenius izena egun soilik Europako nahiz Ekialde Hurbileko uroak izendatzeko erabiltzen da
Hitzaren etimologia
XIII. mendean, germanieraz izenak izan zituen beste hainbat adierak, Uwer, Euwir edo Auer baina, azkenean, Ur nagusitu zen.
Latinezko testu zaharretan ere urus izena agertzen da, eta uste da hori germaniarraren mailegua dela. Zeltek auroch esaten zioten. Uste da era berean germanierako Aurochs izena aitzinindoeuroperatik datorrela.
Adiera latinak Ameriketako bubalus ekarri zuen hango bisonteak izendatzeko: alegia, bufaloa. Poloniera zko izena, berriz, tur da; frantses ez eta ingelesez auroch; danieraz, urokse; eta nederlanderaz, oerrund.
Euskaraz espeziea ri uro esaten zaio. Noizbait euskal izen zaharrik izan bazen, galdu egin da. Dena den, datu bitxitzat, erronkarieraz aurer deitzen dituzte mendiko behiak, aspaldiko betizuak edo egun baino menditarragoak ziren piriniotar behi zaharrak, eta aezkeraz, auger. Bi izen horiek uroen zelta eta germaniar izenekin antz handia dute, eta mendiko behi azienda erdibasatia izendatzeko erabiltzen ziren. Beste aldetik, Iparraldeko zenbait tokitan betizuak basaidiak deitzen dituzte, germanierazko Auer-Ochs izenaren antzera.
Uroaren azpiespezieak
Bakarrik aspiespezie hauek ezagunak izan dira garai historiko eta aurrehistorikoetan.
Espeziearen ezaugarriak
Uroen jatorrizko itxura paleontologiak aztertutako hezurretan, antzinako deskribaketan, labar-artean agertzen diren margoetan zein Siegmund von Herbestein edo Conrad Gessners bezalako naturalisten lanetan. Oso ezaguna da aldi berean "Augsburg Ur" edo Ausburgoko uroa. Marrazki hau Charles Hamilton Smithek egin zuen XIX. mendean zaharragoa zen Olio-pintura batean oinarriturik.
Tamaina eta forma
Uroak Azken Izotz Aro eta gero Europako belarjale handietakoa izan zen. Europako megafaunan bakarrik bisontearekin alderatu zitekeen. Uroak etxekotutako bere ondorengo abereak baino askoz handiago eta pisutsuagoak ziren. Lehen esan bezala, beraien garaiera soin-gurutzera 1,6-1,80 metro zen batez beste arretan. Zenbait kasutan 2 metroraino heltzen ziren. Emeek 1,5 metro inguruko garaiera zuten soin-gurutzera. Zantzu guztien arabera uroen tamaina asko aldatzen zen lurralde batetik bestera, eta baita aldatzen joan zen garai batetik bestera. Holozenoan Esate baterako Europa Iparraldean zezenek 155-180 cm altuera zeukaten soin gurutzera eta behiek 135-155 Danimarkan eta Alemaniako ipar aldean. Garai berberean Polonian zezenek 170-185 cm eta behiek 165 cm zeuzkaten soin gurutzera. Hungariako zezenen tamaina 155-160 cm zen, ageri denez askoz txikiagoa. Soin gurutzera bi metro zeuzkaten uroak Pleistozenoan kokatu behar dira. Azken Izotz Garaia eta gero tamainaren murrizte bat eman zen. Haren arrazoia seguruen uroen harrapakari ziren hainbat animalien galera, habitataren zatiketa (neolitok eraginda) eta ehiza ere. Denak gizakiak eragindako arrazoiak. Dimorfismo sexuala zezen eta behien artean oso markatuta zegoen, tamainan ere.
Uroen tamaina eta forma ezberdina da gaur egungo behi aziendarekin konparatuz gero. Hankak, esate baterako, askoz luzeago eta meheagoak zeuzkaten. Burezurra eta adarrak ere askoz handiago eta luzeagoak ziren. Gaurko behi arrazen artean gutxi dira ezaugarri hauek mantendu dituzten antzinako behi arrazak. Haietako bat Zamora aldeko sayaguesa behia da. Euskal Herriko betizuen kasuan itxuraz uroen ezaugarri morfologikoak mantendu arren,eta baita berezko basatasuna, tamainaz txikiagoak dira. Dena den kontutan hartu behar da uroen tamaina lekuz leku aldatzen zela. Egungo basabehietan ohikoa denez ere, uroen fisikoa liraina zen. Zezenen kasuan lepoa bereziki gihartsua zen, baita besaburuak ere. Soin gurutze aldean hezurrak irtenak ziren. Horregatik uroek konkor bat zeukaten besaburu aldean. Hau oraindik hainbat arrazetan ikusi daiteke, zezenketarako zezenen kasuan, esate baterako. Konkor hau ez da zebuaren gihar-zintzilikariarekin. nahastu behar. Behietan ere, txahal-txekorrei esnea emateko sasoian ere, errapea txikia eta iletsua zen. Alboetatik ikusteko zaila. Ezaugarri hau beste hainbat basabehi eta bobido basatietan ematen da.
Pisua
Uroen pisua bisonterena zein bantengena antzekoa izango zen. 700-1000 kg artean. Indiako uroak, tamainaz Europakoak baino txikiagoak ziran, baina proportzionalki haien adarrak askoz handiagoak ziren.
Kolorea
Uroaren ilaiaren kolorea jakiteko iturri historikoetatik zein duela hainbat mendetako marrazkietatik atzeman daiteke. Morfologia ezagutzeko beste iturri bat labar-artea da. Erromatarren iturrietatik zein Erdi Aroko deskribapenetatik jakina da uroak, tokian tokiko ezberdintasunak gorabehera, kolore iluna zutela eta orbainik gabekoak zirela. Beste zenbait iturrik uro gorriak deskribatzen dituzte.
Anton Schneeberger-ek Conrad Gessnerri 1602. urtean idatzitako gutunetan urori buruzko deskribapen zehatzenetarikoa agertzen da. Deskribapen hau, gainera, Lascaux eta Chauvet zein beste hainbat aztarnategietako labar-arteko marrazkiekin bat dator. Tahal-txekorrak jaiotzerakoan urra-kolorekoak ziren, baina txekorrak hilabete gutxitan ilundu eta ia beltzak bilakatzen ziren. Txahalen kasuan berriz kolore gorrizka mantentzen zuten zangosagarretan. Zezenek bazeukaten ere bi atzamar zabalera zeukan marra bat bizkar hezurrean barrena. Behientzat berriz ez dago marra honi buruzko aipamenik idatzitako iturrietan. Zezenek zein behiek muturrean orbain zuria zeukaten kolorte ilunago banteng izanda erdialdean, sudur-zuloen inguruan. Hau bantengetan agertzen da, baina baita antzinako hainbat behi aziendan, sayaguesa arrazan esate baterako, baina baita betizuetan ere.
Labar arteko margoetan, uro beltzak agertzen dira, baina baita gorriak eta kolore bietakoak ere. Baliteke Europa hegoaldeko uroak gorrizkagoak izan iparraldekoak baino. Hainbesteko hedapena izan zuten animalien kasuan, beste kasuetan bezala, ezin daiteke baztertu tokiz-tokiko barietateak egotea,tamainaren kasuan bezala. Esate baterako Iparraldeko Afrikako uroen labar-marrazkiak abere askoz argiagoak islatzen dituzte. Baita Iberiar-Penintsularen kasuan, bereziki Levante eta hegoaldean. Mucante izeneko idazleak 1596. urtean latinez idaztitako testu batean uroen kolorea beltza zela zioen. Hala ere alemanera egindako itzulpen batean "gris" kolorea agertzen da eta bestean "idi beltzez" hitz egiten da. Ha dela eta koloreei dagokienez nahasmendua dago Mucanteren deskribapenetan.
Egipto zaharraren eraikuntzen margoetan, kolore arre eta gorriko abereak azaltzen dira, txekor, behi eta zezenak. Abereen "zela" aldea argiago da. Hau dela eta uste da hori izan zitekeela Ipar Afrikako uroen kolorea. Hala ere beste hainbat adituen arabera, marrazkietako abereen adarren forma zein tamainak etxekotutako abereak direla adierazten du.