cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anarkismo epistemologikoa
Zutabeak
Ikuspegi horrek, zientzia testuinguru jakin batean egindako eraikuntza gisa nabarmentzen duenak, kontingentziaren planteamenduetara hurbiltzen da, eta horiek garapen berriak aurkituko dituzte “La ciencia en una sociedad libre” eta “Adiós a la razón” lanetan. Ikuskera horretan, egileak azpimarratzen du zientzia garai jakin batean bizi diren gizaki jakin batzuen sorkuntza dela, eta haien ekoizpena, Lakatosek adierazi duen bezala, elite zientifikoak onartutako oinarrizko balioespenez eta balioespenez beteta dagoela. Hau da, tradizio jakin batetik abiatuta egindako eraikuntza diskurtsiboa da, eta, horregatik, diskurtso nagusi gisa zirkulatzen duen baldintzak eralda daitezke: "Ona da etengabe gogoratzea zientziatik gaur egun ezagutzen dugun bezala ihes egitea posible dela, eta inolako paperik jokatzen ez duen mundu bat eraiki dezakegula".
Proposamena
Egiaztapen horren aurrean, Feyerabendek epistemologia anarkista proposatzen du, eta horrek esan nahi du ikuspuntu partikular eta mugatu batetik begiratuta egokia dirudienaz edo ez dirudienaz hitz egitea; horrela, ikuspegi, izaera eta jarrera desberdinek epaiketa eta hurbiltze-metodo desberdinak sortuko dituzte. Ikuspegi ugaritasun horri esker, ezagutza hobetu eta, aldi berean, historia modu pluralagoan ulertu ahal izango da. Egileak berak bere teoria anarkista planteamendu pluralista batean kokatu nahi izan du; horregatik, adierazi du bere bilaketa ez dela izan diziplina akademiko berri bat bihur daitekeen jarrera edo doktrina baten barruan kokatzea, baizik eta, batez ere, edozein diziplinatatik kanpo bizitzeko modu batera bideratu dela. Horrek esan nahi du teoria anarkista baten planteamendua gehiago agertzen dela arazoei heltzeko modu gisa, zientzialariaren lanerako arau espezifikoak agintzen dituen corpus itxi gisa baino. Horrek epistemologia eta planteamendu anarkista bera tresna-kutxa gisa ulertzera garamatza, Guattariren planteamenduari jarraiki, hau da, ikertzaileak bere kultura-testuinguru espezifikoaren gizarte-, afektibitate-, teknologia- eta ingurumen-berezitasunetara egokitu dezakeen ibilbide bat eraikitzeko serie ireki gisa.
Horseleap
Horseleap (Baile Átha an Urchair) Irlandako udalerri bat da, Offaly konderria eta Westmeath konderriaren artean dagoena.
Iragazkortasun magnetiko
Iragazkortasun magnetikoa substantzia batek eremu magnetikoak erakartzeko eta bere barnetik pasaarazteko daukan gaitasuna da. Eremu magnetikoaren intetsitatea eta indukzio magnetikoaren arteko zatidura moduan ezagutzen da.
Iragazkortasun absolutua
Iragazkortasun absolutua μ ikurraz idatzi ohi da eta eremu magnetiko batean material baten magnetizazioa adierazten du.
Iragazkortasun magnetikoa hutsean
Hutsak daukan iragazkortasun magnetikoa da (askotan airearena adierazteko ere erabiltzen da antzekoak baitira). μ0 ikurraz adierazten da eta batzuetan konstante magnetikoa ere esaten zaio. Bere balioa hurrengoa da:
Honako propietate hau betetzen du:
Iragazkortasun erlatiboa
Materialen propietate magnetikoak deskribatzeko iragazkortasun magnetiko erlatiboaren baloreen arabera sailkatzen dira, materiala beraren propietatea baita. Hiru talde garrantzitsu daude sailkapen honetan:
Șofronea
Șofronea Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Marie Antoinette (2006ko filma)
Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Milena Canonero).
Argumentua
XVIII. mendearen bigarren erdialdea, Luis XVI.a Frantziakoa (Jason Schwartzman) eta Maria Antonieta Austriakoaren (Kirsten Dunst) ezkontzak Frantziako Erresuma eta Austriako Habsburgotar monarkiaren arteko aliantza gauzatu dezake. Hamalau urte besterik ez dituela, austriar printzesa xaloa, familia eta lagunekin batera, Viena hiria laga eta Parisko errege gorte oparo, sofistikatu eta libertinora joatera derrigortua egongo da, bertan intriga eta eskandaluak nonahi daudelarik. Neska gaztea Versaillesko gorteak errepresentatzen duen bere isolamenduaren aurka errebelatu eta Frantziako historian gutxien ulertua izan den erreginetako bat bilakatu zen.
Mellac
Mellac (bretainieraz Mellag) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Rhinella granulosa
Rhinella granulosa Rhinella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Diamantezko disko
Diamantezko diskoa artista bati ematen zaion disko-sari bat da, single, musika-bideo, estudioko disko edo estudioko disko single batengatik, bere disko-karreran lortutako salmenta eta arrakasta handiengatik. Kasu gehienetan diamantezko disko ematen da, estudioko disko batek salmenta kopuru jakin bat gainditzean (herrialde bakoitzaren arabera). RIAA (Estatu Batuetan) da gehienez, 10 milioi salmentarekin. Besteak beste, Britney Spears, Queen, Elvis Presley, Madonna, Eminem edo Janis Joplin artistak aintzatetsi dituzte.
Labatut (Landak)
Labatut Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Labatut udalerrian erroldatutako biztanleak 1.268 ziren. Familiak 492 ziren, horien artean 123 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 76 bakarrik bizi ziren emakumeak), 167 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 177 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 570 etxebizitza zeuden, 512 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 503 etxeak ziren eta 63 apartamentuak ziren. 512 etxebizitza nagusietatik 359 bere jabearen bizilekua ziren, 142 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 20 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 148 etxek lau zituzten eta 297 etxek bost zituzten. 397 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 207 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 262 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 757 ziren, horien artean 554 aktiboak ziren eta 203 inaktiboak ziren. 554 pertsona aktiboetatik 494 lanean zeuden (269 gizon eta 225 emakume) eta 59 langabezian zeuden (24 gizon eta 35 emakume). 203 pertsona inaktiboetatik 80 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Labatut udalerrian 549 unitate fiskal zeuden, 1.399,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.223 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 72 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 12 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 okindegiak, 2 harategiak eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Labatut udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 910 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cilycwm
, Galesko udalerri eta parrokia bat da, Carmarthenshire konderrian. Afon Gwenlais ibaiaren ertzean dago, Llandovery udalerriaren iparraldean.
2011ko erroldaren arabera 489 biztanle zituen.
Mespaul
Mespaul (bretainieraz Mespaol) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Parahydromys
Parahydromys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Hayward (Minnesota)
Hayward Minnesotako hiri bat da. Freeborn konderrian kokatua dago. 2010ean 250 biztanle zituen, 1.63 kilometro koadrotan banatuta.
Phyllomyias burmeisteri
Phyllomyias burmeisteri Phyllomyias generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Kennebec konderria (Maine)
Kennebec konderria (Kennebec County) Maineko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Augusta da. 2010eko zentsuaren arabera 122,151 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Skřípov
Skřípov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 324 biztanle ditu eta 11,07 kilometro koadroko azalera. Prostějoveko barrutian dago.
Kennebec konderria (Maine)
Geografia
Kennebec konderriak 246,353 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,665 ura dira. Beste 224,688 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,58 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 122,151 pertsonetatik 118,053 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,504 dira. 642 beltzak edo afroamerikarrak. 559 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 886 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 93 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,874 pertsonek kokatzen zuten.
Hazel Run (Minnesota)
Hazel Run Minnesotako hiri bat da. Yellow Medicine konderrian kokatua dago. 2010ean 63 biztanle zituen, 1.95 kilometro koadrotan banatuta.
Pagolarreko mendilerroa
Pagolarreko mendilerroa Araban kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Pagolar mendia da, 722 metrorekin.
Milizac
Milizac (bretainieraz Milizag) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Pir
Pir Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Acipenser fulvescens
Acipenser fulvescens Acipenser generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acipenseridae familian.
Nitokris Babiloniakoa
Nitokris Babiloniakoa (K.a. 550 aldera bizirik) babiloniar erregina izan zen, Herodoto greziar historialariak Historiak idazlanean deskribatu ezean, ezezaguna izango zatekeena.
Giza melifikazio
Giza melifikazioa, batzuetan ezti-gizon gisa aipatua, Antzinaroan aipatutako ustezko prozesu bat da, giza gorpu bat eztiarekin desegitean sortzen den substantzia sendagarri bat lortzeko. Prozesu hori Txinako iturrietan aipatzen da, hala nola Li Shizhen farmakologoaren Bencao gangmun. Han kontatzen denez, heriotzatik hurbil zeuden adineko batzuk eztizko momifikazio-prozesu horretan sartzen ziren.
Prozesu hori ez da gorpuaren lagapen hutsa, autosakrifizioaren konnotazioa agertzen baita. Melifikazio-prozesuak hil aurretik hasi beharko luke. Eztia ez zen elikagai oro irensteari uzten zion «emaileak», eta substantzia horretan bainatzera ere iristen zen. Handik gutxira, haren gorozkiak (baita haren izerdia ere, legendaren arabera) eztia izango lirateke. Dieta horrek heriotzara eramaten zuenean, emailearen gorpua harrizko sarkofago sakon batean sartuko litzateke, eztian guztiz inguratuta. Mende bat baino gehixeago igaro ondoren, gorpua eztian disolbatuko litzateke, eta gaixotasun ugari sendatzeko gai zen substantzia sendagarri moduko bat sortuko litzateke. Prestakin hau merkatuetan prezio altuan saltzeko erabiliko litzateke.
Jatorria
Kondaira arabiar horren berri eman zuen Li Shizhen farmakologo txinatarrak XVI. mendean, Bencao gangmu tratatuan, zehazki 52. atalaren amaieran, «Gizakia medikuntza gisa» atalean, “munaiyi” (“momia”) sarreran.
Kilcormac
Kilcormac (Cill Chormaic) Irlandako udalerri bat da, Offaly konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.296 biztanle zituen.
Rhinella henseli
Rhinella henseli Rhinella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Goiko hemorroide-arteria
Goiko hemorroide-arteria edo goialdeko odoluzki-arteria behealdeko mesenterio-arteriaren adar moduan sortutako arteria bat da. Pelbisaren barruan jaisten da, ondestea odolez hornitzeko.
How to Lose Friends & Alienate People (filma)
How to Lose Friends & Alienate People (euskaraz Nola Galdu Lagunak eta Jendea Lerrokatu), 2008ko Robert B. Weide estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Toby Young britainiar kazetariak idatzitako 2001eko izenburu berdineko memorietan oinarritua dago. Simon Pegg, Kirsten Dunst, Danny Huston, Gillian Anderson, Megan Fox and Jeff Bridges, Max Minghella eta Margo Stilley aktoreek antzeztu zuten.
Martín Arzuaga
Martín Arzuaga (Becerril, Cesar, Kolonbia, 1981eko uztailaren 23a) aurrelari gisa jokatu zuen erretiratutako futbolaria da.
Karrera
Arzuagaren aurreko klubak Argentinako Rosario Central, Mexikoko CD Veracruz eta Argentinako Godoy Cruz dira. Junior taldean profesional gisa debutatu zuen 2000. urtean. Bere penalti jaurtiketei esker, 2004ko Kolonbiako Ligako titulua irabazi zuen Juniorrekin.
How to Lose Friends & Alienate People (filma)
Argumentua
Sidney Young (Simon Pegg) etorkizun bikaina izan dezakeen britainiar kazetariak New Yorkeko aldizkari prestigiotsuenetako batean idazteko aukera izango du: "Sharps". Young, lotsagabea eta inongo printzipio, taktu eta autokontrolik gabeko gizasemea da, Manhattanen bere bidea egiten saiatuz, baina halabeharrez, bere jokaera zakar eta gustu txarreko txantxek estualdi ugari biziaraziko dizkiote.
Acipenser gueldenstaedtii
Acipenser gueldenstaedtii Acipenser generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acipenseridae familian.
Harry Potter eta Sorgin Harria
Harry Potter eta sorgin harria Harry Potter saileko lehen liburukia da, J. K. Rowling idazle britainiarrarena. 1997ko ekainaren 30an plazaratua izan zen, eta 2000. urtean filma egin zen. Euskaraz Elkarlanean eta Salamandra argitaletxeak plazaratu zuten 2000ko azaroan.
Istorioa
Harry Potter umezurtz geratu da, eta bere osaba-izeba gogaikarriekin eta bere lehengusu babuarekin bizi behar da. Harry triste sentitzen da baina egun batean bizitza aldatuko dion gutun bat jasotzen du, Hogwarts azti eskolan onartu dutela adierazten duena.
Elgera erreka
Elgera Bilbon dagoen erreka da, Ibaizabal-aren ibaiadarra dena.
260-320 tarteko altueran, Pagasarriko hegaletan, Iturrigorri auzoaren atzean jaioa, XX. mendearen hasieran lurperatu ondoren, Bilbo lurpean zeharkatzen du. Hori dela eta, askotan Iturrigorri, Errekaldeberri eta Larraskitu auzoak urez bete ditu, Abandoko Indalecio Prieto geltokian triskantza sortu eta Abandon eta Indautxun etxabeak gainezka jarri ditu. Nahiz eta 1995ean bere urak araztailera eraman, 2006an tunel bat eraiki zuten bokaleraino.
Elgera, Iturrigorri-tik behera doa, Errekaldeberri tik pasatzen da eta Indautxu eta Casilda parke erditik jaisten da Euskalduna aldera, Ibaizabal ibaia rekin batzeko. Casilda Iturrizar parkean, altuera ezberdintasuna handia dela eta, bertako lakuak betetzeko probeste da.
Knox konderria (Maine)
Knox konderria (Knox County) Maineko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockland da. 2010eko zentsuaren arabera 39,736 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Elgera erreka
Erabilera
Elgera errekaren urak kalitate handikoak zirela esaten zen 1717an. Cervecera Vizcaína enpresak ur hori erabili zuen Iturri gaseosa egiteko.
Knox konderria (Maine)
Geografia
Knox konderriak 296,281 kilometro koadro ditu. Horietatik 201,711 ura dira. Beste 94,569 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,41 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 39,736 pertsonetatik 38,674 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 337 dira. 192 beltzak edo afroamerikarrak. 136 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 184 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 522 pertsonek kokatzen zuten.
Elgera erreka
Bitxikeriak
San Mames egin zenean, ibai hau eta beste erreka batzuk bideratzeko estolbak egin ziren ingurunean. 1940ko hamarkadan, Luis Briñas eta Urkijo etorbideen arteko mugetako estolbetatik umeak sartzen ziren Athletic-en partiduak ikusteko. Leku estua zen, eta beraz, umeak bakarrik sartu ahal ziren. Sartzen zirenean, eskutatzeko leku txikia zegoen eta 5 edo 6 ume besterik ez ziren sartzen.
Abutilon megapotamicum
Abutilon megapotamicum Abutilon generoko eta Malvaceae familiako landarea da. Brasilen du jatorria ornamentazio landare honek.
Ezaugarriak
2'5 metrotako altuera hartzen duen zuhaixka da. 5-8 cm luzerako hosto obalatuak ditu, arinki trilobatuak.
Lore tubularrak ditu, laranja-horixkak eta oinarrian gorriak. 4 cm luzerako bost petalo ditu. Kaliza kanpai itxurakoa du, kolore gorriko bost sepalo dituena.
Erabilerak
Lorategietan landare apaingarri gisa erabiltzen da.
Belfast gaztelua
Belfast gaztelua (ingelesez Belfat Castle) Ipar Irlandako Belfast hiriko Cavehill Country Parkean kokatzen den gaztelu bat da, itsas mailatik 400 oinetako garaieran. Bere kokapenak Belfast hiria eta Belfast lakuko (Belfast Lough) ikuspegi zoragarriak eskaintzen ditu.
Historia
Hasierako Belfasteko gaztelua XII mendean eraiki zuten normandiarrek, eta hiriaren barnean zegoen, gaur egungo High Street, Castle Place eta Donegall Place artean. Bertan jaio zen besteak beste Sir Arthur Chichester. 1708an ordea erre egin zen eta Chichester familiak hiritik kanporako auzo berri batean berria eraikitzea erabaki zuen. 1811 eta 1870 artean eraiki zen eta Charles Lanyonek diseinatu zuen eskoziar estilora.
Belfasteko udalak 1934ean erosi zuen eta 1978an barrutik berriztatu zuen. Publikoarentzako 1988an ireki zen.
Roller derby
Roller Derby-a Estatu Batuetan sortu eta gurpil gaineko patinajea oinarri duen ukimen-kirola da. Pista obalatu baten inguruan egiten da. Jokoaren helburua talde bateko jokalari batek, denbora jakin batean, beste taldeko jokalariak gainditzea da, lurrera botea edo pistatik aterea izan gabe. Jatorrian kirol profesionala zen eta gizonek zein emakumeek jokatzen zuten. Gaur egun, roller derbya nazioarteko kirola da, mundu osoan ditu ligak eta gehien bat emakumeek praktikatzen dute. AEB-etan 78 emakumezko liga daude eta 300 liga ez ofizial existitzen omen dira mundu osoan, bereziki herrialde anglosaxoietan.
Euskal Herrian
Roller derbya Euskal Herrian txertatzen ari da eta 2014an gutxienez 4 talde zeuden:
2014an Euskal Herria lehiaketa batean ordezkatzeko elkartu ziren horietako hiru Euskal Okela Roller Derby taldea izenpean.
Ernest Renan
Joseph Ernest Renan (Tréguier, Frantzia, 1823ko otsailaren 28a – Paris, Frantzia, 1892ko urriaren 2a) filosofoa, historialaria eta idazlea izan zen. Batez ere erlijioaren historialari eta historiaren filosofo gisa nabarmendu zen.
Bizitza
Bere jaioterriko apaizgaitegian hasi zituen ikasketak, baina karrera utzi zuen, fede krisi baten pean zegoenean, eta Parisko Unibertsitatera joan zen. 1847an Volney saria eskuratu zuen Essai historique et theórique sur les langues sémitiques (Hizkuntza semitikoei buruzko saiakera historikoa eta teorikoa) saiakera liburuari esker. 1848. urteko iraultzan oinarriturik, L´Avenir de la science (Zientziaren etorkizuna) obra idatzi zuen, humanismoaren eta zientziaren bidez, gizadiaren askatasuna iritsiko zela proposatzen zuena. Aipatutako tesia Études d´histoire religieuse (1857, Erlijio-historiaren azterketak) eta Essais de morale et de critique (1859, Kritika eta moralari buruzko saiakerak) obretan zabaldu eta ondu zuen. Obra horietan, halaber, zibilizazioaren oinarri etikoak argitzeko erlijioaren jatorriak ikertzea proposatu zuen, eta gizartearen erreforma aristokrata intelektualek bideratu behar zutela azaldu zuen.
Zer da nazioa? liburua
Bere teoria politikoak, batez ere nazioaren identitatearekin loturikoak oso ezagunak bihurtu ziren. Aldi berean, influentzia handia izan zuten nazionalismoaren teorian bere idei askorekin kontradikzioak zituen Fichte alemaniarrarekin batera.
Liburu ezagunena Qu'est-ce qu'une nation? (Zer da nazioa?) izan zen, eta hor nazioaren bere teoria politikoei buruz idatzi zuen. Herrialde mugakideen arteko muga arazoak konpontzeko, bertako herritarrei iritziaren aldekoa zen, erreferendumak eginez. Hona hemen zati bat:
Hainbat autorek Zer da nazioa? liburua teorizazio politikoa beharrean testuinguruak baldintzatutako Renanen aldarri patriotiko eta oportunista dela defendatzen dute. Frantzia-Prusia Gerran Frantziak Alsazia eta Lorrena galdu ondoren horien frantsestasuna aldarrikatu nahi du Renanek. Aldiz, Zer da nazioa? konferentziako argudioak Renanen pentsamendu arrazista eta antidemokratikoarekin ez direla koherenteak azalduko dute autore horiek.
Moëlan-sur-Mer
Moëlan-sur-Mer (bretainieraz Molan) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.
Hector (Minnesota)
Hector Minnesotako hiri bat da. Renville konderrian kokatua dago. 2010ean 1,151 biztanle zituen, 4.03 kilometro koadrotan banatuta.
Manifestu futurista
Biografia
Filippo Tomasso Marinetti Alexandrian (Egipton) jaio zen, 1876. urtean eta Bellagio-n (Italian) hil zen 1944. urtean. Bere amak hizkuntza eta literatura italiarrarekiko interesa helaraziko zion Dante eta D ́Annunzioren bidez. Horretaz gain, Jean-Jacques Rousseau, Charles Baudelaire, Victor Hugo eta Emile Zola-ren bidez literatura frantsesarekiko lotura bat sortuko du. Aurrerago, bere interesetatik urrunduz bere aitaren temaketa zela eta zuzenbide ikasketak gauzatzeari ekingo dio Pavia eta Genovan, 1899 an bere ikasketak amaituz. Esan dezakegu, pertsona polifazetikoa izan zela, poeta, idazle, dramaturgo eta editorea izanik.
Manifestu futuristaren (1909) zein mugimendu futuristaren sortzailea izateaz gain, Mussolini ren oinarri ideologikoaren sortzailea izateagatik ezaguna izango da. Manifestu Faxistaren (1919) egileetako bat izanik Alceste De Ambris-ekin batera. Bere bizitzan zehar Italiako faxismoarekin lotura zuzena izango du 1920ra arte, garai honetan mugimendu faxistatik urruntzeari ekinez, 4 urte beranduago honako honetara itzuliko den arren.
Manifestu futurista
Manifestu futuristaren esentzia probokazioa da, askotan diskurtso biolento batekin harrituz, egiazkotasuna alde batean utziz eta batzuetan arranditsua izanik. Bertan, gerra, munduan suertatu behar den higienea bezala aldarrikatzen dute. Garai berri baten hasierarekin batera edertasunaren ezaugarri berriak aldarrikatzen dituzte, makinen azkartasunarekin lotuak egongo direnak, bizitza eta gizarte mota berri honen erakusle izanik. Guzti hau oinarri izanik, Filippo Tomassoren eskutik emango da eskuen artean dugun manifestuaren sorrera.
1909ko otsailaren 2an Manifestu Futurista argitaratuko da Le Figaro aldizkarian. Hala ere, esan beharra dago aurretik Italiako beste zenbait aldizkaritan argitaratua egongo dela jadanik. Aldizkari honen bidez, ordea, Italiatik at ezagutzera emango da, garrantzi handia lortuz. Une honetatik aurrera, Marinetti mugimenduaren erreferenterik nagusiena izateaz gain, honen finantzatzailea, editorea, kudeatzailea eta idazlea izatera igaroko da.
Bere osotasunean aldizkarietan lehenengo argitalpenak egin baino lehenago, Milanen manifestuaren 2 edizio (frantsesez eta italieraz) desberdin inprimatuko dira. Europa osoko intelektual eta kazetariei bidaliak izango dira Filipporen eskutik, haien ideiak ezagutarazteko asmotan. Hilabete beranduago, 1909ko otsailean jada, aldizkarietan lehenengo publikazioak hasiko dira (lehenengo 2 edizioetan ez bezala sarrera bat gehituko dute hauek).
Gainontzeko publikazioak honakoak izan ziren:
Sei urteren buruan (1909-1915), futurismoaren oinarritze teorikoa amaitutzat ematen da, pintura, eskultura, arkitektura, poesia, diseinu, publizitate eta musikan ikaragarrizko berrikuntzak emanez.
Manifestu futurista gauzatu ostean Filippo 1910. urtean Umberto Boccioni, Luigi Russolo eta Carlo Carrà margolariekin aurkituko da, hauek mugimendu futuristaren ideien sustatzaile garrantzitsuak bihurtuz.
Federica Montseny
Federica Montseny Mañé, ezaguna Fanny Germain ezizenez (Madril, 1905eko otsailaren 12a - Okzitaniako Tolosa, Frantzia, 1994ko urtarrilaren 14a) madrildar anarkista eta idazle kataluniarra izan zen. FAI eta CNT erakundeetako buruzagia. Bigarren Errepublikan, 1936-1937 urteetan, Osasun ministroa izatean aitzindaria izan zen, Espainian ministerio-kargu bat bete zuen lehen emakumea eta Mendebaldeko Europan lehenengoetakoa. 1939an erbestera joan behar izan zuen, Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz. 1977an Espainiara itzuli zen, eta CNT erakundea bultzatzeko lanari ekin zion. Berrogeita hamar bat eleberri labur argitaratu zituen, erromantiko-sozialki sakonak, zehazki, proletarioko klaseko emakumeei zuzendutakoak, baita idatzi politiko, etiko, biografiko eta autobiografikoak ere, hala nola, Jaque a Franco, Mujeres en la cárcel, Pasión y muerte de los españoles en Francia eta El anarquismo.
Manifestu futurista
Manifestu futurista
1911. urtean Le Futurisme sortzen da, mugimendu futuristaren pentsamendu eta manifestuen bilketa eta laburpena. Hortik lau urtetara, 1914an, futurismoaren esparruak irekiz, Marinetti Errusiara joango da, San Petesburgo eta Moskura hain zuzen ere. Bertan, futurismo errusiarraren taldea ezagutzen du.
Federica Montseny
Juan Montseny Carret —Federico Urales izengoitia erabili zuen— eta Teresa Mañé Miravet —Soledad Gustavo goitizenaz ere ezaguna— anarkisten alaba zen, eta La Revista Blanca argitaratzen zuten,. mendearen lehen herenean Espainiako pentsamendu libertarioan nabarmendutako argitalpena, non berak ere lanak argitaratu zituen. 'Fanny Germain' izengoitia erabili zuen, eta harekin artikuluak argitaratzen jarraitu zuen Frantzian erbesteratuta bizi izan zen Francoren diktaduraren urteetan.
Manifestu futurista
Manifestu futurista
1919 an helburu politikodun ekintza faxistetan parte hartzen du eta zenbait idatzi publikatzen ditu, haien artean Democrazia futurista (“Demokrazia futurista”) edota Al di là del comunismo (“Komunismotik haratago”).
Nahiz eta 1920.urtean faxismotik urrundu, 1924 an berriro ere hurbildu egingo da Futurismo e fascismo (“Futurismo eta faxismoa”) bezalako publikazioak kaleratuz. 1931an berriz Il paesaggio e l'estetica futurista della macchina (“Paisaia eta makinako estetika futurista”) manifestuak argia ikusten du. 1935ean, aldiz, L’Aeropoema del Golfo de La Spezia (“La Speziako golkoko Aeropoema”). Urte berean Afrikan boluntariotza egin ostean, Marinettik “askatasuna” hitzaren inguruan ikasketa eta esperimentazioak gauzatzen ditu eta 1938an, azkenik, Artecrazia aldizkarian artikulu antisemita batzuk publikatzen dira, Marinetti-ren idatzi eta pentsamenduan oinarrituak.
Futurismoaren testuinguru historikoa
Futurismoa Italian XX. mendearen lehen hamarkadan ematen den mugimendu artistiko eta literarioa da. Italian futurismoa ematen ari zen bitartean, Frantzian Kubismoa indarrean zegoen, bi mugimenduen artean ika-mika nabariak emanez. Esan bezala, mugimendu hau Marinettiren esku eman zen, liderra eta sortzailea izanik. Mugimendu abangoardista honek goraipatzen zuen arte mota ordura arte ikusitako modeloak atzean uzten zituen, norabide berri bat hartuz. Geroari begiratutako duen artea sustatu zen, guztiz antiklasizista eta batez ere oso espresiboa eta dinamikoa, orduan ematen ari zen sozietatea bezalakoa. Gizarte berri hau mugimenduan, indarrean, azkartasunean, arintasunean, abiaduran, hirien magnifikazioan eta jendetzan oinarritzen zen, makinaren eraginkortasunak gizakia bera ordezkatuz. Lehen esan bezala, mugimendu artistikoa eta literarioa izateaz gain, mugimendu politiko bati zuzenean lotuta zegoen, hots, faxismoari. Honen ondorioz, faxismoaren ideia matxista, arrazista, tradizionalista eta biolentoak futurismoaren oinarriak ere bihurtu ziren.
Sartze
Sartze Euskal Herriko udalerri konposatu bat da, Sartze eta Ibiltzieta herriek osatuta, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 76,7 kilometrora. Altuera 659 eta 1404 metro artekoa da, eta 23,14 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Manifestu futurista
Futurismoaren testuinguru historikoa
Futurismoko artearen estetika aurretik aipatutako ideia hauen islada zuzena zen. Hau da, indarra, tentsioa, mugimendua eta bortizkeriak nabarmenak ziren, estatismoa alde batera utziz. Artistek pertsona eta animaliak mugimenduan adierazten zituzten, futurismoaren koadro nagusietako bat “Uhalduta dagoen txakur baten dinamismoa” izanez, Giacomo Balla rena hain zuzen ere, futurismoetako erreferente nagusietako bat izango dena.
Federica Montseny
Biografia
Idazten hasi zen eta 1921ean, hamabost urte zituela, bere lehen eleberri laburra argitaratu zuen, Horas trágicas izenekoa. 1923an, Solidaridad Obrera eta La Revista Blanca-n kolaboratzen hasi zen 1936ra arte. Bere lehen eleberri luzea, La Victoria, 1925ean argitaratu zen.
1930ean, Germinal Esgleas anarkosindialista zenarekin elkartu zen, eta hiru seme-alaba izan zituen: Vida (1933), Germinal (1938) eta Blanca (1942).
Sartze
Udalerri hau Sartze eta Ibiltzieta terminoen bat-egitetik sortu zen, arrazoi demografikoek eraginda, arrazoi historikoek edo politikoek baino gehiago. Bi herriek, kontzeju estatusaren pean, beren domeinuak mantentzen dituzte, baina udalerriaren menpe geratzen dira.
Manifestu futurista
Faxismoarekin lotura
Aipatu beharrekoa da futurismoaren eta faxismoaren arteko lotura ez dagoela zuzenki osaturik. Filippo Marinettik Manifestu Faxistaren sortzaileetako bat izan zen arren, ez dago guztiz frogaturik aurreneko hau bere aurrekaria izan zitekeenik. Bestalde, hitzezko biolentzia eta biolentzia metaforikoa erabiliko dituztenez manifestu honetan, gerora faxismoak izango dituen zenbait jarreren islada izan daiteke.
Federica Montseny
Aktibismo anarkokosindikalista
1931n, CNT delakoan afiliatu zen, eta laster lortu zuen protagonismo nabarmena, besteak beste, zuen hizlari-dohainari esker. 1932an, propaganda-bira bat egin zuen Andaluzian barrena, eta gero Espainia osoan jarraitu zuen. Hurrengo urtean, Parisen parte hartu zuen, Casas Viejas gertakarien errepresioari buruzko protesta-mitin batean.
Hala ere, 1936an lortu zuen protagonismorik handiena, CNTren Zaragozako Kongresuan parte hartu zuenean, komunismo libertarioari buruzko ponentzian parte hartuz eta itxierako mitineko hizlarien parte izanik. Gerra piztu zenean, FAIren penintsulako batzordean eta CNTko batzorde nazionalean sartu zen. Bartzelonan egon zen 1936ko uztailaren 20an, eta geroago hauxe idatzi zuen:
Sartze
Izena
Udalerriak Sartze izena hartzen du, berau osatzen duten kontzejuetako bat.
Manifestu futurista
Faxismoarekin lotura
Faxismoarekin bateraturik izango duen beste ezaugarrietako bat gerra, munduko higiene moduan ikustea izango da (9.artikuluan irakurri dezakegun moduan). Honen bidez gaiztotasunaren amaiera etorriko da beraien ustetan. Honek hurrengo urteetan emango diren bulkada totalitaristetan eragin ikaragarria izango du, hala nola, Italian eta Alemanian.
Sartze
Etimologia
Sarres zuen antzinako izena, 1085eko dokumentu batean agertzen den bezala, herriaren izena gordetzen duen zaharrena. Jatorrizko Sarres izenetik gaur egungo euskal (Sartze) eta erromantzeko (Sarriés) izenak erator daitezke, bi hizkuntzen historiatik dakigunari bilakaera fonetiko kongruentea aplikatuz. Euskaraz Sarres > Sarres(e) > Sarr(e)se > Sarrse > Sartze bilakaera da eta erromantzez Sarres > Sarr(i)es > Sarries.
Federica Montseny
Aktibismo anarkokosindikalista
"“...eguna loriaz itzaltzen zen, suteen distiraren erdian, herri-garaipeneko egun bateko mozkortasun iraultzailean...laster hiria iraultzaren antzokia izan zen. Komentuen erasoan aritzen ziren emakumeek eta gizonek, barruan zegoen guztia erretzen zuten, dirua barne... "
Urte bereko azaroan Errepublikako Gobernuko Osasun eta Gizarte Laguntzako ministro izendatu zuten, eta kargu hori onartu egin zuen, nahiz eta antigobernalista eta hasierako zalantzak izan. Horrela, Espainiako lehen emakume ministro eta Mendebaldeko Europako lehenengoetakoa bihurtu zen. Europako beste eskualde batzuetan bazeuden, hala nola, Aleksandra Kolontái (Sobietar Batasuna), Nina Bang (Danimarka), Miina Sillanpää (Finlandia) eta Margaret Bondfield (Erresuma Batua). Largo Caballeroren gobernuan izan zituen beste kideak Juan García Oliver (Justizia), Juan Peiró (Industria) eta Juan López (Merkataritza) izan ziren.
Sartze
Etimologia
Sarres izenaren esanahi etimologikoa enigmatikoa da. Batzuen ustez, Gerhard Rohlfs filologo alemaniarrak pertsona izen bati lotuta zeuden eta jabetza adierazten zuen -ies terminazioa zuten toponimo nafar-aragoiarren sailean sartzen dute. Ohikoena toponimo hori sarri euskal hitzarekin lotzea izaten da, "maizko" hitzarekin batera "lodi" terminoa ere baduelako, landaretza bezalako kontzeptuei aplika dakiekeena. Nafarroan Sarriguren eta Irisarri herriak daude, hitz hori toponimoan sartuta, eta Bilbon Sarriko auzoa dago. Gainera, Zuberoan Sarrikota toponimoa hainbat formatan agertzen da: Sarrikota, Sarrikotagaine eta Sarrikotapea. Sartze izena sarritze ("loditasun") hitzetik erraz erator daiteke. Hala ere, Sarriés gaztelaniazko eta nafar erromantzezko toponimoa ez da erraz azaltzen sarri hitzetik, eta herriaren antzinako izena ere ez da argi azaltzen.
Manifestu futurista
Faxismoarekin lotura
Marinettik eta futurismoak erlazio estua izango dute Italiako faxismoarekin baita bere buru izango den Mussolinirekin. 1909tik hasita 11 urtez erlazio zuzena izango dute bi mugimenduek, batez ere kontuan izanik 1919an Manifestu faxistaren sortzaileetako bat izango dela Filippo. Horrela, 1920an Faxismoaren III. kongresuan Marinettik Mussoliniren egitarauari aurre egingo dio honen ideia antiklerikal eta antimonarkikoen aurrean. 4 urtez Marinetti eta beste zenbait futurista Alderdi Faxistatik aldenduko dira. 1923an berriz, Mussolini boterera iristearen ondorioz, berriz gurutzatuko dira bi mugimenduen bideak.
Sartze
Armarria
Udalerriko herrietako armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Manifestu futurista
Faxismoarekin lotura
Beraz, esan dezakegu bi mugimenduen arteko bateratasun eta berdintasunak ohikoak izango diren arren eta hauek guztiz frogatu ezin diren arren, bi hauen sorburuen erlazioa dela medio, baterako norabide batzuk frogatu daitezkeela.
Sartze
Bandera
Udalerriko herrietako bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Federica Montseny
Gobernuko lana
Gobernuan izan zuen benetako lana mugatu egin zen, Francisco Largo Caballeroren gobernuko Osasun eta Gizarte Laguntzako ministro izan zuen agintaldiak ez baitzuen sei hilabete bete (1936ko azaroa - 1937ko maiatzaren erdialdea). Baina denbora-tarte labur horretan, haurrentzako harrera-lekuak, haurdunentzako jangelak, prostituzio-askatzaileak, minusbaliatuek egin zitzaketen lanbideen zerrenda eta Espainiako abortuaren legearen lehen proiektua antolatu zituen. Umeentzako tokietatik, orduko umezurztegi deprimigarrien antzik izango ez zutenak, bat baino ezin izan zen ireki, eta bera Valentziatik gertu. Era berean, ez zen denborarik izan haurdun zeuden emakumeentzako elikadura osoa zaintzen zuten jantoki bat baino gehiago martxan jartzeko.
Mediterráneo (telesaila)
Mediterráneo Miguel Ángel Bernardeauk sortutako telesaila da, 1999 eta 2000 artean Telecincok igorri zuena. Oso arrakastatsua izan zen.
Sartze
Geografia
Sartze Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Mediterráneo (telesaila)
Sinopsia
Ricardo mokofina eta animaliez kezkaturik ez dagoena, parke natural baten zuzendari izendatu dute. Bertan, Clara albaitari eta hainbat lagun ezagutuko ditu.
Federica Montseny
Gobernuko lana
Bere beste proiektuetako bat ere ez zen gauzatu, eta, hala, abortoaren lege-proiektua, gobernuko beste ministro batzuek aurka egin zioten proiektua, bertan behera geratu zen 1937ko maiatzeko gertaerengatik gobernutik atera ondoren.
Sartze
Klima eta landaredia
Sartzek klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.
Federica Montseny
Gobernuko lana
Gobernutik atera ondoren, Gobernuaren bitartez ezin zela aldaketa sakonik egin esan zuen, iraultza libertarioa izan zitekeela bide bakarra. José Antonio Primo de Riveraren heriotza-zigorraren kommutazioaren aurka bozkatu zuen, 1936ko azaroaren 19ko Ministroen Kontseiluan.
Erbestea eta trantsizioa
Beste milaka espainiarrek bezala, Gerra Zibila amaitu zenean, Frantziara erbesteratu behar izan zuten. Han, polizia naziak eta frankistak jazarri zuen, eta estradizioa eskatu zuen, Frantziako agintariek ukatu eta Frantzia 1944an alemaniar okupaziotik askatu arte zaintzapeko askatasunean bizi izan zen. 1940an, erbestean zegoenean eta naziek Espainiako mugarainoko heldu zirenean, Montsenyk dokumentazio guztia suntsitu zuen. Gorde ahal izan zuen dokumentazioa entregatu egin zuen, Limogesen kartzelan egon zela, eta UGTk Okzitaniako Tolosan gordetako funtsen zati izatera pasatu ziren. 1982tik Francisco Largo Caballero Fundazioaren artxiboan daude, Alcalá de Henaresen.
Sartze
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Viile Satu Mare
Viile Satu Mare Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sartze
Banaketa
Sartze udalerriak 2 kontzeju ditu:
Federica Montseny
Erbestea eta trantsizioa
'Fanny Germain' izen frantsesa hartu zuen, eta haren azpian artikuluak argitaratzen jarraitu zuen. Toulousen kokatuta, bere ideien alde lan egiten jarraitu zuen, CNT eta Espoir bezalako egunkari anarkistak argitaratu eta zuzentzen eta Suedia, Mexiko, Kanada, Ingalaterra eta Italiara bidaiak egiten.
Viile Satu Mare
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sartze
Historia
Udalerria 1846an sortu zen, Zaraitzu ibaxa banakako udalerrietan banatu ondoren. Hala ere, Atabea kiñoiak, Espartza izan ezik, hiru udaletan bildu ziren: Sartze, Gorza eta Galoze. Hori arrazoi demografikoengatik egin zen, ez historikoengatik, ez administratiboengatik, eta, beraz, Sartze eta Ibiltzieta "Sartze" udalerriari atxikita geratu ziren kontzeju gisa.
Demografia
biztanle zituen Sartzek.
Federica Montseny
Erbestea eta trantsizioa
1977an, demokrazia Espainiara iritsi zenean, itzuli egin zen, eta CNTren eta anarkismoaren aldeko aktibismoarekin jarraitu zuen. Izugarrizko ospea izan zuen, hil zen arte. Azken urteotan, Gerra Zibila amaitu ondoren CNTri konfiskatutako ondare sindikala itzultzeko eskatu zion Estatuari, Moncloako Itunen eta Espainiako sistema politiko konstituzional ezarri berriaren aurka agertu zen.
Sartze
Ekonomia
Sartzeko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Lurren ehuneko bera abelburuak elikatzeko larretarako erabiltzen da. Basogintzak ere garrantzia handia izan du historikoki, ibaxako beste udalerrietan bezala. Gaur egun, herriko basoetan pinuak daude batez ere.
Politika
Sartzeko udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Galozeko, Gorzako eta Espartzako Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta bi zinegotziak osatzen dute. Egungo alkatea Tomas Miguel Sarries Cabodevilla da, Sartzeko Talde Independentea hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea Sartze kontzejuan dago.
Egungo banaketa
Sartzeko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Tomas Miguel Sarries Cabodevilla da, Sartzeko Talde Independentea zerrendakoa. Zinegotziak 2 daude:
Alkateak
1979tik, Sartzek 7 alkate izan ditu:
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Zaraitzu Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Zaraitzuera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Zaraitzuko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 2 zaraitzuerazko euskaldun behintzat baziren Otsagabian eta Jaurrietan, 93 eta 86 urtekoak.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Hildakoen argia duela urte gutxi arte mantendu den tradizioa da, ibaxako herrietan. Zaraitzuar baten hileta-egunean, familiak maindire zuri bat jartzen zuen elizaren albo batean. Bere gainean argizaiolak jartzen ziren, handiak eta txikiak. Argizari horiek oihal beltz batean bildutako egur zati bat -hildakoa heldua bazen behintzat- edo zuria -hildakoa haurra bazen ere- ziren, argizarizko kordoia biltzen zuena. Heriotzaren hurrengo urtean, senide batek egunero eraman behar zuen mezatara argizari txikia. Gantzudura Santuaren garaian ere, gaixoaren senide hurbilenek hildakoen argizaria edo argia eraman behar zuten.
Brahmenau
Brahmenau Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Rhinella hoogmoedi
Rhinella hoogmoedi Rhinella generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Skřivany
Skřivany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.020 biztanle ditu eta 6,5 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1558 urtean egin zen.
Phyllomyias zeledoni
Phyllomyias zeledoni Phyllomyias generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago. Ertamerika eta Hego Amerikan aurki daiteke. Izena José Castulo Zeledónen omenez darama.
Marie Bashkirtseff
Maria Kostiantynivna Baxkyrtseva (Марія Костянтинівна Башкирцева) edo Maria Konstantinovna Baxkirtseva (Мария Константиновна Башкирцева) (Gavrontsi, Errusiar Inperioa, 1858ko azaroaren 24agreg./azaroaren 12ajul. - Paris, Frantzia, 1884ko urriaren 31greg./urriaren 19ajul. ), ezagunagoa Marie Bashkirtseff izenez,​ errusiar idazlea, margolaria eta eskultorea izan zen.
Bizitza
Hamalau urterekin aurkitu zuen bere bokazio artistikoa Florentziara egindako bisita batean. Bere amak (Maria Babanina) bere aita (Konstantín Bashkírtsev aristokrata) abandonatu zuen eta 1870etik aurrera Europa osoan zehar bidaiatu zuen. . Poliglota, ukrainera, frantsesa, ingelesa, italiera eta errusiera menderatzen zituen, greziar-latindar klasikoen ezagutza zabalaz gain. Hamabi urte zituenetik, egunkari pertsonal bat idazten zuen frantsesez. Parisko Julian Akademian sartu zen, emakumeei sartzen uzten zien bakarrenetakoa. Bizitza laburra izan bazuen ere, oso lan esanguratsuak utzi zituen, hainbat arlo artistikoetan, batez ere margolari eta idazle gisa. Bere egunerokoak argitaratu zituen sendiak. Bertan heriotzara eramango zuen gaixotasunaren berri eta bizipenak islatu zituen. Hogeita bost urte besterik ez zituela, zendu zen tuberkulosiak jota.
Lanak
Ospe eta aintza lortzeko helburuak ez zituen izkutatzen, bere buruarekin beti oso zorrotz jokatzen bazuen ere. Bere egunerokoek ospea eman zioten 1891 ezagutaraztean, nahiz eta bertsio laburtuak baino ez ziren argitaratu XIX eta XX mendeetan. Ezaguna da ere Guy de Maupassant idazlearekin izandako gutuneria. Margolaritzari dagokionez, lan batzuk Orsay Museoak gordetzen ditu. L'Académie Julian lan ezaguna Dniproko Arte Ederretako museoan dago. Azkenik, Bigarren Mundu Gerran, nazien etorreraren aurrean Ukraina ebakuatu zutenean, pintura asko desagertu ziren.
Heidelberg (Minnesota)
Heidelberg Minnesotako hiri bat da. Le Sueur konderrian kokatua dago. 2010ean 122 biztanle zituen, 1.38 kilometro koadrotan banatuta.
Dorolț
Dorolț Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Paramelomys
Paramelomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Skršín
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1368 urtean egin zen.