cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soumya Swaminathan
Ibilbidea
1987tik 1989ra Neonatologia eta Pneumologia Pediatrikoa ikertzeko beka bat lortu zuen Los Angelesko Haur Ospitalean. Ondoren, beste beka bat eman zuen Leicesterreko Unibertsitateko Arnas Eritasun Pediatrikoen Sailean, eta 1990ean amaitu zen. Harrezkeroztik, Tufts Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Osasun Publikoko eta Familia Medikuntzako Departamentuko irakasle laguntzaile, Tuberkulosiari buruzko Ikerketarako Institutu Nazionaleko zuzendari eta Unicefeko Gaixotasun Tropikalak Ikertzeko eta Gaitzeko Programa Bereziko koordinatzaile lanetan aritu zen.
2015 eta 2017 bitartean, Indiako Gobernuaren Osasun Ikerketarako idazkari eta Indiako Ikerketa Medikuaren Kontseiluko zuzendari nagusi izan zen. 2017an ere OMErekin elkartu zen, zuzendari nagusiaren ondoko gisa, eta bi urte geroago, zientzia-buru kargua hartu zuen munduko erakunde berean. Aldi berean, Izurriteetarako prestatzen ari den Berrikuntzetarako Koalizioko kidea izan da.
NGC 2662
NGC 2662 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Santelmoa antarctica
Santelmoa antarctica Santelmoa generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Fort Gay (Mendebaldeko Virginia)
Fort Gay Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Wayne konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bombus vosnesenskii
Bombus vosnesenskii erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Tilapia bakossiorum
Tilapia bakossiorum Tilapia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Modesto Maiz
Modesto Maiz Uriguen “Okelar”, (Mutriku, Gipuzkoa, 1925 - ib., 1997) herri-bertsolaria izan zen, Roman Maizen anaia.
Mutrikuko Laranga bailarako Pikuaga baserrian jaio zen. Bost urte zituela familiarekin batera Ibiri auzoko Okelar baserrira joan ziren bizitzera, eta hortik datorkio goitizena. Plazako lehenbiziko bertsoak Mendexan bota zituen Modestok, Jon Azpillagarekin. Baina herrian, koplari gisa nabarmendu da batez ere. Uztapide bertsolariak esana da “Hortxe zeudek Mutrikuko Ibiri bailaran Okelar anaiak; ikaragarrizko bertsolariak dituk eta inork ez dizkik ezagutuko eta hala joango dituk haiek mundutik"
El Desmarque
El Desmarque Espainiako webgune bat da 2006an sortu zena Fuengirolako txiringito batean, 'Marca', 'Cope', 'ABC' eta 'El Correo' egunkarietako kazetarien eskutik. Hasiera batean Sevillako bi talderen berri emateko sortu zen webgunea. Ondoren Espainia osora zabaldu zen eta dagoeneko 80 langile baino gehiago ditu (13 finko) 16 ordezkaritzatan. Doako edukiak ditu eta gazteleraz idatzita dago. Gaur egun (2021) 2,5 milioi erabiltzaile bakar ditu eta 10 milioi euro baino gehiagoren truke saldu da. El Desmarque Portal Deportivo SL enpresaren jabetzakoa da. Webguneko edukiak doakoak dira.
Edukiak
Espainiako futbol ligei buruzko informazioa ematen du, bereziki, baina baita beste hainbat txapelketari buruzkoa ere: besteak beste, Champions League, Europa League, Premier League, Serie A, Bundesliga eta Ligue 1. Selekzioen arteko txapelketei buruzko informazioa ere ematen dute. Dena den, arreta handiena Sevillako taldeei eskaintzen die. Futbolaz aparteko hainbat atal ere baditu: motorra, igeriketa, txirrindularitza, golfa, saskibaloia, apustuak, Esports eta Olinpiar Jokoak, besteak beste. Youtubeko kanalaren bideoak ere ematen ditu eta Direct atala ere badauka. Atal honetan, nor bere taldera harpidetu eta talde horri buruzko albiste guztiak eguneratuta izateko aukera ematen du.
Trocadéro plaza
Trocadéro eta Azaroaren 11ko plaza (Place du Trocadéro-et-du-11-Novembre) Frantziako Paris hiriburuan dagoen plaza bat da. Parisko 16. barrutian kokatua dago, Wilson presidentea, Kléber, Raymond-Poincaré, Eylau, Georges-Mandel eta Paul-Doumer etorbideen arteko bidegurutzean.
Melissodes communis
Melissodes communis erle espezie bat da, Melissodes generoan eta Apidae familian.
Trocadéro plaza
Antzina Trocadéro plaza deitzen zen, eta hasieran Erromako Erregearen plaza, gaur egungo izena 1978koa da.
Eskulturagintza
Eskulturagintza edo eskultura arte nagusien mota tradizionaletakoa da, hiru dimentsiotan egindako irudiak sortzen dituena gai gogorrak (harria, marmola, metala, beira, zura) edo bigunak erabiliz. Era honetan, arte plastikoetan ere sailkatuta dago.
Eskultura izena hartzen dute arlo honetan egindako irudiek, eta eskultore edo zizelkaria da esparru honetan lan egiten duen artista.
Arte ederretako bat da, eta, horretan, eskultoreak bere burua adierazten du bolumenak sortuz eta espazioak osatuz. Eskulturan, zizel eta tailatzeko arte guztiak sartzen dira, baita galdaketakoak eta moldekatzekoak ere. Eskulturaren barruan, materialen eta bitartekoen konbinazio desberdinen erabilerak errepertorio artistiko berri bat sortu du, konstruktibismoa eta mihiztadura bezalako prozesuak barne hartzen dituena.
Giorgio Vasariren (1511-1574) Le vite de' piú eccellenti pittori, scultori e architettori lanaren hitzaurreak arkitektura, eskultura eta pinturaz hitz egiten du, diseinuaren arteak izenarekin multzokatutako diziplinez, alegia. Obra garai hartan erabilitako teknika artistikoei buruzko tratatu informatibo eta baliotsua da. Eskulturari dagokionez, honela hasten da:
Antzinatik, gizakiak zizelkatzeko beharra izan du. Hasieran, eskura zituen materialik sinpleenekin egin zuen: harria, buztina eta egurra. Ondoren, burdina, brontzea, urrea, beruna, argizaria, igeltsua, plastilina, poliesterrezko erretxina eta plastikoak erabili zituen besteak beste, beira-zuntza, hormigoia, zinetika eta argiaren islapenaz sendotuz. Eskulturak funtzio bakarra izan zuen hasieran: berehalako erabilera; ondoren, berriz, funtzio erritual, magiko, ehorzketa eta erlijiosoa gehitu zitzaizkion. Funtzionaltasun hori aldatuz joan zen bilakaera historikoarekin, batez ere estetika edo apaindura bereganatuz, eta elementu iraunkor edo iragankorra izatera iritsi zen.
Historiaurrea
Eskulturaren historiako aurrerapen garrantzitsuenetako bat metala landu ahal izatea izan zen —lehenik brontzea eta gero burdina—, tresna eraginkorragoak egiteko eta, gainera, eskultura-lanak egiteko material berri bat lortzeko balio izan zuena. Obra lehen buztinez eraiki, eta, gero, brontzez husteko prozesua ezaguna zen antzinako greziar eta erromatarren zibilizazioetan, eta gaur egun, XXI. mendean, oraindik erabiltzen den sistema da. K.a. V. mendetik, Burdin Aroko azken aldian, zeltek La Tène kultura garatu, eta Europa osoan zehar hedatu zuten; Hallstatten kulturaren artearen bilakaera irudikatu zuen. Bere objektu guztien dekorazioan, ezpatak, armarriak, paparrekoak eta diademak, animalia, landare eta giza irudien irudiak ikus daitezke. K. a. III. mendetik aurrera, lehen txanponak egin ziren eredu helenikoei jarraituz, baita obra figuratiboak ere, Bourayko jainkoa kasu, kobre landuzko xaflaz egina.
Antzinatea
Arte puniko eta grekopunikotik estatua asko (orokorrean emakumeenak), eta buztin egosizko bustoak kontserbatzen dira Eivissako eta Formenterako nekropolietan aurkitu ziren bolizko eta metalezko kutunen aniztasunarekin batera. Zaharrenak K.a. VIII. mendeko lanak direla dirudi, eta bere fabrikazioak jarraipena izan zuen erromatarren nagusitasunera arte. Iberiar eskulturari dagokionez, aurkitutako lanak harrizkoak eta brontzezkoak dira, eta iberiar penintsularen hegoaldeko, erdialdeko eta ekialdeko hiru eremu handitik datoz. Aipagarria Elxeko Damaren harrizko busto bikaina da, greziar inspirazioa duena.
Tunguska Beherea
Tunguska Beherea (Ни́жняя Тунгу́ска, ahoskatua) erdialdeko Siberiako ibaia da, Jeniseiren eskuinaldeko ibaiadarra, Errusiako Irkutsk oblasta eta Krasnoiarsk kraia zeharkatzen dituena. 2.989 km luze da eta 471.300 km²ko arroa drainatzen du.
Geografia
Erdialdeko Siberiako goi-ordokian sortzen da, Irkutsk oblastan, Jenisei eta Lena ibai-arroen banalerrotik gertu. Goi-ordokia zeharkatzen du, lehenik iparralderanzko norabidean, eta mendebalderanzkoan aurrerago. Goi ibilguko harana zabala da, hondarpe askorekin ; behe ibilguan, berriz, harana estuagoa da eta ibai-laster ugari dago. Turukhansketik hurbil (Krasnoiarsk kraia) Jeniseira isurtzen da.
Eskulturagintza
Antzinatea
Eskultura etruskoa (K.a. IX. mendetik K.a. I. mendera) grekotik eratorritako artea zen, baina berezko ezaugarriak zituzten lanak ere egin zituzten. Hileta-testuinguruei lotutako estatuagintza da ekoizpen etrusko ugariena, eta aukeratutako materiala, oro har, terrakota zen, senar-emazteen sarkofago ospetsua bezala. Geroago, eskultura erromatarrak etrusko eta grekoaren eragina jaso zuen, eta artista erromatarrek greziar obren kopia ugari egin zituzten. Oroitzapenezko eskulturak nabarmendu behar dira, hala nola Trajanoren zutabea (114), zutabearen azalera osoa hartzen duen espiral jarraitu batean hainbat gudu kontatzen dituena, edo Marko Aurelioren Zaldizko Estatua. Baina gehien garatu zuten eskultura-motetako bat erretratuak izan ziren; Erromatar Inperio osoan egin ziren izaera psikologiko nabarmeneko lan errealistak.
Tunguska Beherea
Geografia
Tunguska Behereak zeharkatzen dituen eskualdeak oso gutxi jendeztaturik daude. Tura, Jukti eta Simenga dira ibai ertzeko herri nagusiak.
Eskulturagintza
Erdi Aroa
Bizantziar Inperioko eskultura lanik nabarmenenak kapitelen apainketak dira; adibide onak daude Ravenako San Vitalen. Ohikoak ziren kutxetan, diptikoetan edo Maximiliano apezpikuaren Katedra ospetsuan ezarritako boliko erliebeak, 550. urte inguruan zizelkatua. Otondar artearen bereizgarri dira boli eta brontzezko eskultura txikiak, harribitxien inkrustazioak erantsita. Brontzezkoak dira, halaber, Hildesheimeko San Migel elizako ateak, bizantziar artearekin eta karolingiar artearekin ahaidetutako lana. Azpimarratzekoak dira urrez estalitako zurezko irudiak, erlikia-ontzi gisa erabiltzen zirenak. Horien artean, nabarmentzekoa da Geroaren gurutzebidea (X. mendea), egur polikromatukoa eta Koloniako katedralean dagoena.
Tunguska Beherea
Hidrometria
Tunguska Beherearen emaria 1938-1999 bitartean neurtua izan da Boltxoi Porogen (ahoa baino 125 km lehenago). Gune horretan, drainatutako eremuak 447.000 km² ditu, arro osoaren % 94,8. Urteko batez besteko emaria 3.490 m³/s da; emari handiena ekainean du (19.701 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikiena martxoan (206 m³/s). Urritik maiatzera izozturik egoten da.
''' Tunguska Beherearen batez besteko emariak (m³/s), Boltxoi Porogen neurtuak Datuak: 1938 eta 1999 artean '''
Eskulturagintza
Erdi Aroa
Eskultura erromanikoa (XIII.— XI. mendea) arkitekturaren zerbitzura zegoen, eta erromesbide handien inguruko adibide asko daude, hala nola Donejakue bidean. Eskultoreek, elizen hainbat zati —tinpanoak, portadak eta kapitelak—, errealismo handiarekin landu zituzten Bibliako gaiei buruzko istorioekin. Kristo Maiestatean eta Azken auzia izan ziren gehien irudikatu ziren gai ikonografikoak. Gehien erabili zen materiala egurra izan zen, deboziozko irudiak egiteko erabiltzen zena, hala nola Amabirjina haurrarekin, Katalunia osoan eta Frantziako hegoaldean asko agertzen direnak. Baina, erromanikoaren irudirik garrantzitsuena Kristo Maiestatean izan zen, Milango Katedraleko Luccako Volto Santua eta Kataluniako Arte Museo Nazionaleko Mig Aranen Kristoa eta Batlloren Maiestatea nabarmentzen dira.
Chartresko Katedraleko atea (1145) eskultura gotikoaren lehen adibideetako bat da, eta bertan, beste pertsonaia batzuen artean, garguilei forma ematen dieten animalia zoragarriak daude irudikatuta. Alemanian, Bambergeko Katedralaren (XIII. mendea) kanpoaldean zein barrualdean, eskultura oso esanguratsuak daude, adibide on bat Bambergeko Zaldunaren Zaldizko Estatua da. Berrikuntza dira gai dramatikoei buruzko eskulturak, Kristoren Pasioaren eta Pietatearen eszenekin. Garai gotikoaren amaieran, Alemanian, erretaula bikainak egin ziren, Tilman Riemenschneider eta Veit Stoss artistek eginak. Gaztelako erresuman, Gil de Siloé eta Alejo de Vahía eskultoreek egin zuten lan. Aragoiko erresumari dagokionez, Aloi de Montbraik Tarragonako katedraleko Jostunen Erretaula egin zuen, eta Pere Moraguesek Fernández de Lunaren hilobia zizelkatu zuen, Zaragozako San Salvador katedralean dagoen pieza. Aipagarria da, halaber, Kataluniako Generalitatearen Jauregiko San Jorgeren erliebea, Pere Joanek egina. Claus Sluter artista flandestarrak egin zituen Champmoleko (Dijon) kartujaren portada eta klaustroko putzuaren idulki bat, Moisesen putzua izenez ezagutzen dena. Italian, Pisan eta Sienan, Nicola Pisano eta bere seme Giovanni Pisano eskultoreek kalitate handiko lanak utzi zituzten, eta eskultura-mota berri baterako urratsa iragarri zuten.
Aro modernoa
Arte-historialarien ustez, pizkundeko eskultura Florentziako bataiotegiko (1401) ateak egiteko lehiaketarekin hasi zen, eta Filippo Brunelleschi eta Lorenzo Ghiberti aurkeztu ziren hartara. Pizkundeko forma artistiko berria antzinate klasikoko eskulturan oinarritzen zen edertasunaren erabateko gorespena bilatuz. Matematika bihurtu zen bere laguntzarik behinena arte guztietan printzipio eta lege jakin batzuk aplikatuz, hala nola perspektiban. Mezenas handiak sortu ziren, esaterako (kardinalez, printzez eta gremioez gain), Florentziako Medicitarrak eta Erromako Aita Santuak. Garai hartan, eskulturak loturak galdu zituen arkitekturarekiko, eta irudikatutako pertsonaiek dramatismoz betetako adierazpenak erakusten zituzten. Michelangeloren eskulturetan ikus daiteke, adibidez, Daviden. Italiako quattrocentoaren eta cinquecento aldi ezberdinetan egin ziren pizkundeko obrarik onenak Donatello, Jacopo della Quercia, Luca della Robbia, Andrea del Verrocchio eta Miguel Ángel (artista ordezkari handia) eskultore handien jarduerari esker. Horietako asko beste herrialde batzuetara joan ziren: Andrea Sansovino Portugalera eta Pietro Torrigiano Ingalaterrara. Geroago, artista hori Espainiara joan zen, eta, han, Domenico Fancelli eta Jacopo Florentino ere lanean aritu ziren, jatorri frantziarra zuten Felipe Bigarny eta Juan de Juni eskultoreekin batera. Nabarmentzekoa da Bartolome Ordoñezen lana Bartzelonan, hiriko katedralaren atzealdean, eta, Alonso Berrugueterena, Gaztelan. Herbehereetan, Conrad Meit erretratuen espezialista izan zen, eta Jacques du Broeuqek lan ugari egin zituen, eta Italian bere obra garatuko zuen Giambolognaren maisua izan zen. Frantzian italiar eragin handiko eskulturak egin ziren; hala, Pierre Puget Bernini frantsesa bezala hartzen zen. Gairik ohikoenetako bat hilobi-monumentuak izan ziren, non etzanaren irudia errealismo handiz tratatzen zen, adibidez, Ligier Richierren René Chalonen Memoriala.
Giambolognak, bere eskulturan, El rapto de las sabinas-en bezala, manierismoaren estiloa aurkeztu zuen. Cinquecentoren amaieran, eskultoreek irudiak tratatu zituzten proportzioak luzatuz eta posatu artifizial eta kontrajarriak erakutsiz —emakumea eta gizona, zahartzaroa eta gaztetasuna, edertasuna eta itsusitasuna— eta forma batzuen bihurritasunarekin (serpentinata, figuren eta talde eskultorikoen errotazio-mugimendu moduko bat). Trentoko Kontzilioak (1545-1563) norabide berri bat markatu zuen erlijio-irudietan; Gian Lorenzo Bernini —David, Apolo eta Dafne eta Éxtasis de Santa Teresaren egilea— eskultura barrokoan eragin handiena izan zuen eskultorea izan zen, non efektu hunkigarri eta dramatikoak bilatzen ziren. Frantzian, aipatzekoak dira Simon Guillain eta Jacques Sarazinen lanak nobleziaren erretratuak egiten, Richelieu kardinalaren hilobia, François Girardonek egina, eta Pierre Pugeten Versailles jauregiko lorategiko eskulturak. Garai horretan, harrigarria da Espainian eskultura erlijiosoaren ekoizpena: eliza barrualdeetarako, fatxadetarako, debozio partikularretarako eta Aste Santuko prozesioetarako eskulturekin; bi eskola handi sortu ziren: gaztelarra eta andaluziarra. Eskultoreen artean, Gregorio Fernández, Juan Martínez Montañés, Francisco Salzillo, Pedro de Mena eta Alonso Cano nabarmendu daitezke.
XVIII. mendearen erdialdean, Winckelmannen «zuzeneko iturrietan gustu ona elikatzeko eta greziarren lanen adibidea hartzeko» orientabideek, artista askok kopiatzeari ekin zioten imitatu beharrean; neoklasizismoa iritsi zen. Jean-Antoine Houdonen lanak, jatorriz barrokoa, izaera lasaia eta xehetasun bitxirik gabeko verismoa hartu zituen antzinate klasikoaren edertasun ideala lortzeko prozesuan; orduko pertsonaia asko erretratatu zituen, hala nola Napoleon, Jean de la Fontaine, Voltaire, George Washington... Baina eskultorerik ezagunena eta berritzaileena Antonio Canova italiarra izan zen, oso egile moldakorra barrokoaren, rokokoaren eta neoklasizismoaren artean. Bestalde, Bertel Thorvaldsenen ekoizpenak neoklasizismoaren ildo ortodoxoenari jarraitu zion adierazpen hotz eta estatikoagoarekin. Katalunian, Damià Campeny nabarmendu zen; Italiara bidaiatu zuen Canovaren eragina jasoz, Jose Alvarez Cubero andaluziarrak bezala.
Aro garaikidea
XIX. mendetik aurrera, komunikabideek gero eta zeregin garrantzitsuagoa izan zuten artea mundu osoan zabaltzeko. Estiloak gero eta azkarrago garatzen ziren, elkarrekin biziz, elkarren ondoan jarriz edo elkarren aurka jarriz. Abangoardia artistiko hitza XIX. mendearen amaieran hasi zen erabiltzen, eta horrela identifikatzen ziren artea iraultzen zuten jarduerak sustatzen zituzten artistak artea eraldatzeko asmoz. Adierazpen askatasuna zuten ezaugarri nagusi, eta kubismoa eta futurismoa izan ziren lehen joera abangoardistak. Eskulturak errealitatea imitatzeari utz ziezaiokeen, eta hutsunea, argi-jokoak edo bolumena negatiboan balioetsi zezakeen, edo ekintza mekanikoekin edo agente atmosferikoekin mugimendua gehitu. Altzairua, burdina, hormigoia eta plastikoak bezalako material berrien erabilera ere nabarmendu behar da.
Erromantizismoan zehar, artistak gizakiaren ingurune osoa irudikatu nahi zuen Philipp Otto Runge margolari alemaniarrak imajinatutako erabateko artelanean. Sofia Figueroak adierazi zuenez: «arte guztietatik adierazpen erromantikoari gutxien eskaintzen diona, zalantzarik gabe, eskultura da...». Frantzian sortu ziren lan erromantiko batzuk, hala nola Sebastian Niñoren 1792ko boluntarioen martxa (edo Marseillesa), Parisko Garaipen Arkuan kokatua eta Antoine Louis Barye artista animaliei buruzko lanekin. Inpresionismotik Degasen dantzarien eskulturak nabarmendu behar dira, keinuen unea islatzen duena, edo Auguste Renoirren lanak, bere margolanak erliebeetan erreproduzitu zituena. Baina, benetan berritzailea izan zena, Auguste Rodin izan zen, akaberaren kanpoko itxura mespretxatzen zuena, inpresionistek bezala .Modernismoa XIX. mendetik XX. mendera bitartean sortu zen. Estiloak izen ezberdinak hartu zituen herrialdeen arabera: Art Nouveau Frantzian, Modern Style Ingalaterran, Sezesioa Austrian eta Jugendstil Alemanian. Katalunian, modernismo katalanak gorakada handia izan zuen, nahiz eta arkitekturan nabarmendu zen gehien. Arte guztiak bildu zituen mugimendua izan zen, eta eskulturak egin ziren, bai monumentu publikoetan eta hileta-monumentuetan, bai arkitekturari aplikatutakoetan. Nabarmentzekoak dira, besteak beste, Agapito eta Venancio Vallmitjana, Mariano Benlliure, Miguel Blay, José Limón, Eusebio Arnau eta Josep Clarà artistak. Medardo Rosso italiarrak efektu originalak lortu zituen argizariz estalitako igeltsuzko irudiekin Aristide Maillol, sinbolismoaren eskultoreen artean sartua, emakumeen biluzizko lanak egin zituen bizitasun handiko liburuki geometriko batzuen barruan. Eskultura mota horri mediterraneoa deritzo. Mediterraneoko ildo beretik doa Manolo Hugué ere, nahiz eta hasierak kubistak izan.
Picassok eskultura kubista arakatu zuen, bolumena plano geometrikoetan deskonposatuz, eta, lan batzuetan, soka, alanbrea edo moztu gabeko egurra bezalako elementuak erabili zituen. Aleksandr Ródchenko —eskultore, pintore, diseinatzaile grafiko eta argazkilari errusiarra—, Jacques Lipchitz eta Constantin Brancusi, hutsunearen bila aritu ziren berrikuntzak egiten; erabilitako materialen bidez, forma perfektuetara iristeko sinplifikazioa lortu zuten. Umberto Boccionik, era guztietako materialen dinamismoa eta sarrera bezalako futurismoaren gaiak eskulturara eramaten jakin izan zuen; Espazioan jarraitzeko modu bakarrak (1913) mugimendu horren funtsezko lanetako bat izan zen. Marcel Duchamp, dadaismoaren lehen eskultoreetako bat, 1913 inguruan, objektu arruntetatik abiatuta eskulturak egin zituen, aurkitutako artea edo ready-made deitu zena, lehen obra aulki baten gainean, bizikleta-gurpil bat izan zen. Konstruktibismoa 1917ko urriko Iraultzaren ondoren, Errusian agertutako mugimendu bat izan zen; Vladimir Tatlin, Naum Gabo anaiak eta Antoine Pevsner bezalako artistek eragin nabarmena izan zuten arte garaikidean. Neoplastizismoak (De Stijl), garai berean (1917), estetika berritzea eta balio unibertsaleko ordena harmoniko berri baten konfigurazioa bilatzen zituen hainbat proportziotako lerro eta masa angeluzuzenen harmonian oinarritutako egituraketarekin, Georges Vantongerlooren lana nabarmenduz. Margolari surrealista batzuek beren ideia piktorikoekin lotutako eskulturak egin zituzten; Aipatzekoak dira Max Ernst (Ilargi Zainzuria, 1935) eta Joan Miró, zeinak soka eta metal zati konbinatuak erabiltzen zituen.
Bi mundu gerren artean, Italiako tradizio figuratiboari fidela zen eskultura-mugimendu bat agertu zen Italian Arturo Martini buru. Julio González eta Pablo Gargallo ere nabarmendu ziren garai horretan izaera modernistako hasierako lan batzuekin, baina 1927tik aurrera burdinezko lanekin probak egin zituzten; Julio Gonzálezek soldadura autogenoarekin berritu zuen, estilo esperimental bat gehiago abstraktuan. Garai horretan, Henry Moorek abangoardiako artea garatzen lagundu zuen bere lana mugimendu zehatz batekoa ez izan arren; irudi figuratiboak sortu, eta bolumena espazioan ikertu zuen. Moorek bezala, Alberto Giacometti suitzarra surrealismoarekin erlazionatuta zegoen, baina, 1947tik aurrera, oso figura luzangak nagusi ziren egituren aldeko korronte figuratiboaren alde egin zuen. Beste eskultore abstraktu batzuk aipa daitezke: Barbara Hepworth, Alexander Calder, Alberto Sánchez Pérez, Pablo Serrano Aguilar, eta Jorge Oteiza eta Eduardo Txillida euskal eskultoreak. 1970eko hamarkadatik aurrera, mugimendu artistiko berriak agertu ziren, hala nola, arte minimalista, kontzeptuala, hain zuzen. -land art, arte povera, hiperrealismoa, performancea edo postmodernismoa deitzen zaio, David Smith, Roy Lichtenstein, Donald Judd, Carl Andre, Dan Flavin, Sol LeWitt, Richard Serra, Dennis Oppenheim, Christo eta Jeanne- Claude, Antonio López bezalako artistekin. García eta Yayoi Kusama besteak beste.
Eskultore ezagunak
Eskultore klasikoen artean, Berpizkunde garaian nabarmendu ziren Michelangelo eta Donatello, geroago Benvenuto Cellini eta Barrokoan bestela Gian Lorenzo Bernini. Arte modernoan, Auguste Rodin eta artista garaikideen artean Joan Miró, Fernando Botero eta Richard Serra ditugu besteak beste.
Euskal Herriko eskultore garaikideen artean ere badaude gure mugetatik kanpo famatu egin direnak, Nestor Basterretxea, Agustin Ibarrola, Jorge Oteiza eta Eduardo Txillida dira, beste batzuen artean.
Eskulturagintza Euskal Herrian
XIX. mendearen bukaeran eskultore belaunaldi berri bat azaldu zen Euskal Herrian, Bilbon bereziki, eta garrantzi berezia hartu zuen Bizkaiko hiriburuko Arte Ederretako Eskolak. Eskultura ez zen gehiago eraikuntzari bereziki atxikiriko artea, eta, harriaz gainera, beste gai batzuk erabiltzen hasi ziren, brontzea bereziki. Horrez gainera, joera klasizistak eta errealistak nagusi ziren arren, sinbolismoak eta espresionismoak gero eta indar handiagoa hartu zuten Euskal Herriko estetika esparruan, Europan barrena artearen arloan mamitzen ari zen iraultza sakonaren fruitu. Francisco Durrieu edo Durrio eta Nemesio Mogrobejo bilbotarrek zabaldu zuten bidea, eta Quintín de la Torre, Higinio Basterra, Fructuoso Orduna, Leon Barrenetxea, Moisés de Huerta eta beste zenbait eskultore jarraitu zitzaizkien. 1936ko gerrak eten zuen artista askoren jarduna eta, gerra ondoren, zentzugabeko neurri estu batzuen barnean jardun behar izan zuten erbesterako bidea hartu ez zuten eskultoreek. Irudigintzan ari izan ziren Julio Beobide eta Ricardo Iñurria gerra aurreko urteetan helduak ziren eskultoreak. Nolanahi ere, oso lan adierazkorrak egin zituen Beobidek. Aipagarriak dira orobat Argentinan sortu eta Bilbon Basterra eta De la Torrerekin ikasi zuen Arturo Acebal Idigorasen zeramika polikromoak. Jose Manuel Alberdi azpeitiarraren lana, Euskal Herrian hain ezaguna ez den arren, oso lan garrantzitsua izan da. Hamabost urte zituela Ingalaterrara eraman zuten eta bertan egin zituen eskultura ikasketak, bere euskal sustraiak alde batera utzi gabe. Molde klasikoko lanak egin zituen hasieran eta, Epstein edo Henry Moore bezalako eskultoreen ildotik, sinbolismo abstraktoaren bidetik abiatu zen ondoren. Jorge Oteizaren eskutik etorri zen benetako iraultza euskal eskulturaren eremura eta, oro har, euskal estetikaren mundura. Eskultore handia izateaz gainera, teoriagile gisa ere garrantzi handia izan du Oteizak. Oteizaren planteamenduek berehalako oihartzuna izan zuten euskal artista gazteagoengan eta, oro har, Euskal Herriko arte mugimendu orotan. Haren arrimuan gorpuztu zen (Gaur taldea, 1966) Nestor Basterretxea, Remigio Mendiburu, Vicente Larrea, Jose Ramón Carrera, Agustin Ibarrola eta Ricardo Ugarte eskultore garrantzitsuen obra eta beste hainbat eta hainbat artistaren jardun apalagoa. Eduardo Txillida ere euskal artista ezaguna bihurtu zen nazioartean. Gaur taldearen inguruko mugimenduan parte hartu zuen, Oteizarekin batera. Oteizarenean ez bezala, Txillidak askoz azalpen teoriko gutxiago egin zituen.
Proportzioen kanona
Hala, Polikletok bere idatzietan azaldu eta Doriforoa izeneko eskulturan gauzaturiko kanona ondoko eskulturaren eredu izan zen: gorputz osoak zazpi bururen luzera hartzen duen gizon gazte, sendo eta atletikoa. Gero, Lisiporen giza irudi estilizatuagoa izan zen Erromako arteak segitu beharko zuen kanona (gorputzaren luzera: zortzi buru). Vitruvio arkitekto erromatarrak giza neurriak eraikuntzara eraman zituen; haren ideiek eragin handia izan zuten Errenazimentuko artistengan.
Baćkowice udalerria
Baćkowice Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Opatów barrutian kokatuta. 96,13 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4919 biztanle zituen.
Mara Salvatrucha
Mara Salvatrucha (normalean MS, Mara eta MS-13 gisa laburtua) nazioarteko talde kriminal izendatu izan duten erakunde bat da. Salaketen arabera, bere jarduerak honako hauek dira: bortxaketa, droga trafikoa, estortsioa, arma-kontrabandoa, bahiketa, lapurreta eta sikarioek egindako kontratu-hilketak, besteak beste. Los Angelesen ( Kalifornia ) sortu ziren eta Estatu Batuetako, Kanadako, Mexikoko, Erdialdeko Amerikako iparraldeko ( Guatemala, El Salvador, Honduras ) eta Europako hego eta mendebaldera (Europako hegoaldean Italia, Portugal, Espainia) hedatu dira.
Hedapena
Izenarekin identifikatzen diren pandilla edo gang gehienak Erdialdeko Amerikako etorkinek (Salvador, Guatemala eta Honduraskoek) osatzen dituzte, baita mexikar batzuk ere, eta hirietako aldirietan aritzen dira. AEBetan antolatutakoe Erdialdeko Amerikan kokatutako luzapenak (klikak) eta konexioak dituzte. Salvatrucha bandak eragin handiko gaizkintza-iturri dira Guatemala, Belize, El Salvador, eta Hondurasen, eta neurri txikiagoan Kanada, Estatu Batuak eta Mexikon. Hala ere, mugimendua urrun kontrolatzea lortu duten Erdialdeko Amerikako herrialde bakarrak Nikaragua, Costa Rica eta Panama dira. Hego Amerikan agerraldi batzuk eman dira Ekuadorren, Bolivian, Perun, Kolonbian eta Venezuelan, euren burua ezartzeko saiakerek porrot egin badute ere.
Oligodon annulifer
Oligodon annulifer Oligodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Concello de Moaña Bandera
Concello de Moaña Bandera Galiziako estropada garrantzitsuenetakoa da, 1983 urtetik Moañan jokatzen dena, Pontevedrako probintzian. 2003tik aurrera Galiziako Traineruen Ligako estropada izan da eta 2009tik aurrera TKE Ligarako bigarren estropada bat antolatzen da. Samertolameu eta Tirán taldeek antolatu izan dute historian zehar.
Mara Salvatrucha
Hedapena
Babes sarea erakunde bortitz bilakatu zen. Beste talde batzuekin lehiak izan dituzte inguru kaliforniar horretan: Barrio 18, Mexikar mafiak, Latin Kings, Bloods, Crips, eta abar. Bere aldetik, AEBetako polizia erakundeek, FBIk eta droga trafikoaren kontrako DEAk, hainbat alditan, antolatutako talde hau geldiarazteko ekintzak burutu dituzte, bertako kide asko euren jatorrizko herrialdeetara deportatuz; hortik Ertamerikan ezarpena, bigarren uhin bezala jaorria AEBetan zuen mugimenduarena.
MS pandillek gorakada nabarmena izan dute, lehen zabalkunde prozesu horien ondoren. Uste da gazteen artean pandillak hazten direla familia arazo ezberdinengatik, abandonuagatik, tratu txarrak eta abar. Maretako partaide edo mareroak normalean 12 eta 21 urte bitartean dituztenean hasten dira. Gazte hauek koadrilan sartzen dira laguntza edo familia baten bila, eta une jakin batean Erdialdeko Amerikako nerabeen ehuneko egon izan da lotua marekin.
Etimologia
Izenaren etimologia bi terminok osatzen dute, Ertamerikako gazteleratik: Mara (pertsonen taldea) eta Salvatrucha (jatorriz El Salvadorrekoa dena, argotean). Mara aldi berean lotzen da marabunta terminoarekin, bidean aurkitzen duen guztiaz elikatzen den inurri espezie suntsitzaile batetik.
13 zenbakia, laburduretan erabilia batez ere, M letraren adierazgarri gehigarria izan daiteke, alfabetoan duen posizioagatik, baina iturri batzuek lotzen dute mexikar presoen Kaliforniako espetxeetako barneko banda batekin.
Ezaugarriak
Salvatrucha bandetako kideek gorputza eta askotan aurpegia estaltzen dute tatuajeekin, eta itxura hori eta zeinu hizkuntza propioa erabiltzeagatik bereizten dira. MS siglak, Salvatrucha izena edo deabruaren adarrak (M letrarekin lotzen den forma bat) izan dira tatuaje ohikoak, baina joera hau zabalduagoa zegoen taldearen hastapenetan, poliziak gaizkileak identifikatzeko metodo errazegia delako hain tatuaje identifikagarriak erabiltzea.
Indarkeriaren erabileragatik eta kode moral propio batengatik ezagunak dira, gehienetan mendeku-ekintza krudelez osatutakoa. Iniziazio erritoetan has daiteke bortizkeriarako ohitzea partaide gazteen kasuan.
Mara gisa identifikatutako talde batek, azpitaldeak izan ditzake esparru jakin bat kontrolatu ahal izateko, eta zelula horiei "clica" esaten zaie. Azpitalde hauek oso territorialak izanik, erasokorrak izan ohi dira kontrolatzen dituzten lekuetara sartzen direnekin, eta baita kontrolatzen dutenekin ere.
AEBetako kultura politikoan, 2016ko Donald Trumpen presidentziarako hauteskunde kanpainatik, MS-13 siglarekin identifikatuta, immigrazioaren arriskuen sinonimo bilakatu zen talde honen izena mezu errepublikanoetan. Demokratak MS-13ren aldekoek ere badirela esan izan du Trumpek.
Massapequa Park (New York)
Massapequa Park  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 17,008 biztanle zituen, 5.72 kilometro koadrotan banatuta.
Mara Salvatrucha
Ezaugarriak
Ertamerikako politikaren kasuan, 21. mendeko eztabaida politiko-sozial nagusietako bat da estatu batzuetan MSren presentzia. El Salvadorren adibidez, erantzun polizial bortitzeko faseak egon dira, baina baita negoziazio erdi-ezkutuak. Esate baterako, Nayib Bukeleren 2020ko hamarkadako gobernu salvadortarrak 2020an negoziazioak ekin zituela argitaratu zen (helburu elektoralekin nonbait, bere garaipena errazteko), baina ondoren gogortze fase bat etorri da, eta 2022tik aurrera, aldaketa legalen ondoren, pandilletako kideen kontra tiro zuzenean egitea baimenduta dute poliziek eta militarrek; era berean, marero adin txikikoek nagusiek bezainbesteko kondenak jasan ditzakete.
Alcalá de Henares
Alcalá de Henares Madrilgo Erkidegoko udalerria da, 2006an 204.000 biztanle zituena. Erkidegoko hirugarren hiri jendetsuena da, Madril eta Mostolesen atzetik.
Cactus Flower
Cactus Flower 1969ko Gene Saks zinema zuzendariaren umorezko film bat da. Abe Burrowsen izen bereko antzeslanean oinarritzen da, eta hau bere aldetik Pierre Barillet and Jean-Pierre Grédyren Fleur de cactus antzeslanean oinarritzen da. Walter Matthau, Ingrid Bergman eta Goldie Hawn aktoreek antzestu zuten.
Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Goldie Hawn) irabazi zuen.
Sinopsia
Julian Winston (Walter Matthau) berrogeitaka urteko emaztegabe gizona da, limurtzaile bizitza daramana. Bere azken maitalea Tonie Simons (Goldie Hawn) gaztea da. Julianek ezkonduta dagoela eta hiru seme-alaba dauzkala sinestarazten du Tonie, ezkon-hitzik saihesteko. Julian dentista da, eta Stephanie Dickinson (Ingrid Bergman) izeneko harreragile suediar bat du lankide; azken hamar urteetan eginhalak egin ditu Stephaniek Julianengatik.
Tarcisio Bertone
Tarcisio Pietro Evasio Bertone (Romano Canavese, 1934ko abenduaren 2a) italiar kardinala da.
1960an apaiztu zen eta ordutik Vercelliko artzapezpiku (1991-1995), Fedearen Doktrinarako Erakundeko idazkari (1995-2002) eta Genoako artzapezpiku (2002-2006) izan zen.
Joan Paulo II.ak kardinal izendatu zuen 2003an. 2006tik 2013ra Kardinal Estatu Idazkaria izan zen eta eta 2007tik 2014ra Kardinal Kamarlengo.
Mariana Pajón
Mariana Pajón Londoño (Medellín, 1991ko urriaren 10a) BMX txirrindulari kolonbiarra da. Bi aldiz izan da Udako Olinpiar Jokoetan txapelduna eta Tokion zilarrezko domina eskuratu zuen. Urrezko bi domina irabazi dituen aurreneko kolonbiarra da.
"Inurri atomikoa" ("La hormiga atómica") ezizenaz ezagutzen da.
Biografia
Bost urte zituela irabazi zuen Kolonbiako txapelketa bere mailan eta 9 urte zituela munduko txapelduna izan zen. Guztira 14 aldiz irabazi du Munduko txapelketa, hauetatik hiru gazte mailan eta sei elite mailan.
Londresen 2012ko Olinpiar Jokoetan Kolonbiaren bandera eraman zuen. Pajónen lehenengo Joko olinpikoak ziren eta urrezko domina eskuratu zuen. 2016ko Rioko Jokoetan bigarren aldiz lortu zuen urrezko domina. 2018an belaunean lesio larria izan zuen eta kirol ibilbidea etetear egon zen Lesioari buelta eman eta 2019an Liman jokaturiko Pan Amerikar Jokoetan urrea eskuratu zuen. Tokioko Olinpiar Jokoetan hirugarren urrezko domina lortzea zuen helburu baina Beth Shriever britainiarrak aurrea hartu zion eta zilarrarekin konformatu beharra izan zuen. Hala ere pozik zegoela adierazi zuen, lan gogorra egin baitzuen berriz ere forman jartzeko.
Barzago
Barzago Italiako udalerri bat da. Leccoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Barzagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ruido de Rabia
Ruido de Rabia taldea, 80ko hamarkadan Tolosan (Gipuzkoa) sortutako Punk eta Hardcore taldea izan zen.
Historia
1985ean, Tortura Sistematika taldea desagertu zenean sortu zen Ruido de Rabia. Hasierako formazioa, Tortura Sistematikako Shanti Iribar eta Lamberto Perurena eta Autodefensa taldeko J.M. Gandarias eta Santi Manterolak osatzen zuten.
Sortu eta urtebetera, Santi Manterolak taldea utzi zuen. Bere ordez Bukaera taldeko Jorge Sanz hasi zen. Formazio honekin, lehen lana grabatu zuten (Eros versus Thanatos) 1987an. Diska hau, Burgoseko Ultimo Gobierno taldearekin batera kaleratu zuten.
1988an, J.M. Gandariasek taldea utzi zuen. Honek, taldea urtebetez geldirik egotea bultzatu zuen, Sebas Ginger aurkitu arte.
1990ean, Sebasek eta Lambertok taldea utzi zuten eta beraien ordez Antonio Mateos eta Santi Manterola sartu ziren. Naiz eta Santi bajujole originala izan, itzulera honetan gitarrarekin haritu zen. Formazio berri honekin, Pequeñas reliquias de un infanticida maketa kaleratu zuten (1991).
1991ko urte bukaeran bigarren gitarjole bat sartu zen taldean, Pablo. Pablo, Dickheese, Inemboys eta Victim In Pain taldeetan ibili zen lehenago. Baina 992an Santi Manterolak taldea utzi zuen eta bere ordez Iñaki hasi zen gitarra jotzen. Azken formazio honekin, Revolucion Cosmica diska kaleratu zuten 1993an.
Taldeak, azken kontzertua Alegiako gaztetxean eskaini zuen 1994an.
2007an Eros versus Thanatos disko errekopilatorioa argitaratu zuen Cooperacion Records zigiluak. Lan honetan, taldearen diskografia eta zuzeneko emanaldi batzuk aurkitu ditzakegu bi CD eta DVD batean.
Sydney McLaughlin
Sydney Michelle McLaughlin (New Brunswick, 1999ko abuztuaren 7a) estatubatuar hesi lasterkaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen emakumezkoen 400 metro hesidunak kategorian eta urrezko domina lortu zuen 2021eko abuztuaren 4an, egun berean ere munduko errekor berria ezarriz: 51,46 segundoko marka.
Bost Gremio Nagusiak
Bost Gremio Nagusiak (gaztelaniaz Los Cinco Gremios Mayores), hau da, Madrilgo bitxigile, jostun, zetagile, zapigile eta lentzeriagileenak, 1667an sortutako elkarte bat da, kapitalismoaren aurreko instituzio bezala funtzionatu zuena, Espainiako Antzinako Erregimeneko politika ekonomiko merkantilistarekin modu bateragarrian.
Bere gremioei izena ematen zien produkutuen inportazio, ekoizpen eta zabaltzearen monopolioa mantentzeaz gain, euren negozioak finantzetara zabaldu zituzten (Estatuari emandako maileguak eta interesekin jasotako dirua), baita beste konpainia batzuen kontrol, herri eta gortearen hornikuntza (hornikuntzaren obligaziodun bezala XVIII. mendeko zenbait urtetan), Espainiak Amerikarekin zuen merkataritzan parte hartzera iristeraino, Sevilla-Cadizeko monopolioa, beste espainiar herri batzuen mesedetan desegiten ari zenean.
Gaur egun Jacinto Benavente deitzen den enparantzako bere jauregia, estilo neoklasikozko arkitekturaren adibide da.
Druy-Parigny
Druy-Parigny Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Druy-Parigny udalerrian erroldatutako biztanleak 334 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 166 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 166etxeak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bonarcado
Bonarcado Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Druy-Parigny
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Druy-Parigny udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nérondes
Nérondes Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nérondes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.509 ziren. Familiak 601 ziren, horien artean 191 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 115 bakarrik bizi ziren emakumeak), 199 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 788 etxebizitza zeuden, 628 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 70 bigarren erresidentzia ziren eta 90 hutsik zeuden. 707 etxeak ziren eta 79 apartamentuak ziren. 628 etxebizitza nagusietatik 390 bere jabearen bizilekua ziren, 218 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 112 etxek hiru zituzten, 196 etxek lau zituzten eta 276 etxek bost zituzten. 451 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 301 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 195 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 830 ziren, horien artean 585 aktiboak ziren eta 245 inaktiboak ziren. 585 pertsona aktiboetatik 503 lanean zeuden (276 gizon eta 227 emakume) eta 82 langabezian zeuden (31 gizon eta 51 emakume). 245 pertsona inaktiboetatik 94 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 91 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nérondes udalerrian 662 unitate fiskal zeuden, 1.546,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.375 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 76 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Nérondes udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 293 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Massena (New York)
Massena  New York estatuko herri bat da. St. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 10,936 biztanle zituen, 11.72 kilometro koadrotan banatuta.
Polixene Trabudua
Polixene Trabudua Agirrezabal (Sondika, 1912ko irailaren 23a- Zeberio, 2004ko apirilaren 3a) Euzko Alderdi Jeltzaleko mitinlari ospetsu izan zen 1936ko gerraren aurretik, Haydée Agirre, Julene Urzelai eta Maria Teresa Zabalarekin batera, emakumezko laukote famatuko kidea izan zen.
NGC 2663
NGC 2663 galaxia bat da, Pyxis konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Polixene Trabudua
Biografia
Sondikan jaio zen Polixene Trabudua. Maria eta Prudencio gurasoek bi haur haurdunaldian galdu ondoren, bera ere larri jaio zelarik, aitak jaioberritan azkar-azkar bataiatu nahi izan zuen, eta izenik pentsatu gabe joan zen elizara. Abadeak aholkatu zion arren eguneko santuaren izena jar ziezaiokeela, aitak Greziako jainkosa ez oso ezagun batena aukeratu zuen, Polixena jainkosarena, aldaera txiki horrekin nonbait.
Sondikan egin zituen lehen ikasketak 7 urterekin, eta Bilbon jarraitu zuen gero Hijas de la Cruz ikastetxean. Maistra izateko eskolak egin zituen Bilbon. Horren ostean, Sondikako ikastolan hasi zen euskarazko klaseak ematen, baita Bilboko Bidebarrieta kaleko batzokian ere. Han sartu zen EAJ barruko Emakume Abertzale Batzan. 1933an bertan atxilotu zuten eta Larrinagako kartzelan sartu, mitin batean independentziaren alde esandakoengatik. 15 egun eman zituen bertan, Haydee Agirrerekin batera.
Mitinak euskaraz ematen zituen, bizkaiera garbian. Garai hartan mitinok emateaz gain, Jagi-Jagi aldizkarian ere argitaratu zituen hainbat artikulu (1932ko urrian hasi zen bertan idazten). 21 urte bete zituen egun berean ezkondu zen Jose Mandalunizekin Athletic Club-eko futbol jokalariarekin.
Gerra bitartean eta gerra garaian ere jarraitu zuen bere mitinlari lanarekin, hiru seme-alaba zituen bitartean. Aldi honetan Aberri Emakume Batza rekin kolaboratu zuen. Familia Sondikatik irten zen, gerra helburu argia zelako (bertan zegoen Bizkaiko aireportu bakarra) eta Gernikako baserri batean egon zen tarte batez. Bertatik Gernikako bonbardaketaren lekuko izan zen. Handik gutxira, frontea desegin zen eta itsasontziz ihes egin zuen senarrarekin eta familiarekin, Bilbotik Lapurdira. 1942 arte Parisen bizi izan ziren, non laugarren umea jaio zen. Ondoren Venezuelara joan ziren. 1950ean itzuli ziren senide guztiak Bilbora. Baina handik bi urtera berriro egin zuen alde Venezuelara. Garai hartan berriro ekin zion idazteari, batez ere artikuluak. Artikulu horiek "Crónicas de amama" liburuan bildu zituen Sabino Arana fundazioak liburu batean.
Lynn Haven (Florida)
Lynn Haven Floridako hiri bat da. Bay konderrian kokatua dago. 2010ean 19,360 biztanle zituen, 24.7 kilometro koadrotan banatuta.
Jipi y Tilín
Jipi y Tilín 1927 urtean eginiko Euskal Herriko filma da. Mauro Azkonak egin zuen film mutu hau, Euskal Herriko lehendabiziko publizitate-dokumentala.
Drymoluber
Drymoluber Colubridae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.
Macclenny (Florida)
Macclenny Floridako hiri bat da. Baker konderrian kokatua dago. 2010ean 6,413 biztanle zituen, 8.5 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 2665
NGC 2665 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. Frank Mullerek aurkitu zuen n.
Bądkowo udalerria
Bądkowo Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Aleksandrów barrutian kokatuta. 79,7 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4352 biztanle zituen.
Barrios de Ḷḷunako urtegia
Barrios de Ḷḷunako urtegia Espainiako Leongo Luna eskualdean dagoen urtegia da. Euste-hormaren oinetan kokatzen den herritik hartzen du izena: Los Barrios de Luna.
Oligodon bitorquatus
Oligodon bitorquatus Oligodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Barrios de Ḷḷunako urtegia
Proiektua Luis de Llanos y Silvela Duero Konfederazio Hidrografikoko ingeniariak burutu zuen. 1945ean, lanak Ginés Navarori eman zitzaizkion, urte horretako udan hasita. 1951ko ekainaren 15ean, uhateak itxi zituzten lehenengo ura biltzea hasteko eta 1951ko uztailaren 31ko arratsaldeko 5etan uhateak ireki zituzten eta urtegiaren lehen hustea gertatu zen.
Hamasei herri eta auzo desagertu ziren urtegiaren hondoan: Arévalo, Campo de Luna, La Canela, Casasola, Cosera de Luna, Lagüelles, Láncara de Luna, Miñera, Mirantes de Luna, El Molinón, Oblanca, San Pedro de Luna, Santa Eulalia de las Manzanas, Trabanco, Truva eta Ventas de Mallo.
1956an inauguratu zen ofizialki Páramo Leonés eremuan eta Órbigo eskualdean ureztatzeko guneak ezartzeko. Luna ibaiko urak Omaña ibaiarekin bat egiten dute, eta une horretatik aurrera Órbigo ibaia deitzen da.
Laurogei metroko altuerako presa du, lur-eremuaren estutasuna aprobetxatuz sortua, eta horrek 300 milioi metro kubiko baino gehiagoko ur bolumena sortzen du, 50.000 hektareako artoa, erremolatxa eta lupulua batez ere ureztatzeko erabiltzen dena.
Asturiaserako bidean, AP-66 autobideak zeharkatzen du urtegia. Autobidean tirante-zubi bat dago, Carlos Fernández Casado ingeniaria izenekoa, eta, gaur egun, Espainiako argirik handiena duena da, Cádizko 1812ko Konstituzio Zubiaren ondoren.