cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cro-Magnon
Bizi estiloa
LGM baino lehen, biztanleria dentsitate baxua zuten eta harrapakin handiak ehizatzen zituzten. Neandertalen antzera, 40 urte azpiko bizi itxaropena zuten. Halere, Neandertalak baino gehiago ziren kopuruan, ziurrenik emankortasun tasa altuagoak zituztelako.
Itzaltzu
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Cro-Magnon
Bizi estiloa
LGM ostean, biztanleriaren dentsitatea igo egin zen. Komunitateek gutxiago bidaiatzen zutenez eta harrapari handien eskasia zegoenez, harrapari txikiagoak ehizatzen edota arrantzan hasi ziren. Antolatutako ehiza sistemetan parte hartzen eta talde handiak ehizatzen hasi ziren. Erabiltzen zituzten ehizarako tresnak ondokoak ziren: lantzak, lantza-jaurtitzaileak, arpoiak eta, agian, makilak eta paleolito garaiko txakurrak. Mamut hezurrak erabiliz, aldi baterako txabolak eraikitzen zituzten Europa Ekialdeko Lautadan.
Itzaltzu
Historia
Herria Bratzko Aznarrek Leireko abadiari 1034an emandako Itzizuloko Done Salbatzailea eta Mikel monasterioaren inguruan eratu zen. 1507ra arte ez zen agertu Zaraitzuko Ibaxako Unibertsitateko batzarrean epaimahaiak zituztenen artean. XI. eta XIII. mendeetan, lekua dokumentatuta dago, Itzuzuloa izenpean.
Cro-Magnon
Kultura eta Sinesmenak
Arteari dagokionez, labar-pintura, Venusak, botoi zulatuak, animalia-irudiak eta patroi geometrikoak egin zituzten. Baliteke beren gorputzak okre klarionekin apaindu izana eta tatuajeak, eskarifikazioak edota piercingak eraman izana. Oraindik galdera asko erantzun gabe dauden arren, xamanismoa praktikatzen zutela, eta praktika horren oinarrian labar artea egon litekeela, uste da.
Itzaltzu
Historia
Itzaltzu herria monasterio honen inguruan sortu zen, non familia batzuk ezarri ziren. Gaur egungo Itzaltzu udalerria monasterio haren jabetzetakoa da. Mendeetan zehar, Itzaltzuko biztanleak Leireko monjeen petxeroak izan ziren, eta monasterio horren mende zegoen Itzaltzukoa; hau da, Itzaltzuko bizilagunek zergak ordaindu behar zizkieten lurren jabe ziren monjeei. XVI. mendean, Done Salbatzailea eta Mikel monasterioko fraideak desagertuta, Itzaltzu herri bihurtu zen eta Zaraitzuko Ibaxako Unibertsitatean sartu zen; hala ere, Leireko monasterioak oraindik bere boterepean mantendu zuen Itzaltzuko jasokundeko Andre Mariaren eliza, XIX. mendean Mendizabalean desamortizatu zen arte.
Quirla
Quirla Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Itzaltzu
Historia
Erdi Aroan zehar, eta XIX. mendeko erreforma administratiboa egin arte, Itzaltzu ibaxako alkateak eta herriko alkateak gobernatzen zuten eta kargu horiek herriko eta ibarreko biztanleek izendatzen zituzten. 1846an herria Zaraitzu Unibertsitatetik banandu, eta udalerri independente bihurtu zen. Garai hartan, Itzaltzuk eskola bakarra zeukan, urtero 34 erregu gariz hornitua. Bi bide zeuden, bata Zuberoara Larraineko mendatetik, eta bestea Erronkaribarrera. Irina ekoizten zuen errota eta oihalgintzan aritzen ziren lantegi txiki batzuk zeuden.
1920ko hamarkadan hiru ziren martxan zeuden errotak, horrez gain, herrian zerratokia eta karabineroen postua zeuden.
Demografia
biztanle zituen Itzaltzuk.
Ekonomia
Nafarroan dagoen biztanle gutxien dituen udalerrietako bat izanik eta biztanleria oso zahartua izanik, Itzaltzuko jarduera ekonomikoa nahiko urria da. 2001eko estatistiketan 21 pertsona ageri ziren biztanleria aktiboaren parte gisa, hau da, biztanleria osoaren % 44. Horietatik % 23,8 lehen sektorekoak ziren, % 33,33 industria eta eraikuntzakoak eta % 42,8 zerbitzuen sektorekoak.
Cro-Magnon
Kultura eta Sinesmenak
Hildakoak ehorzten zituzten, nahiz eta ehortzitakoak soilik estatus altuko pertsonak zirela uste den.
Itzaltzu
Ekonomia
Tradizioz, abeltzaintza eta nekazaritza izan dira udalerriko aberastasun-iturri nagusiak. Abeltzaintzan ardi-azienda nabarmendu da batez ere; nekazaritzan, berriz, patata eta bazka-landareak eta, neurri txikiagoan, zerealak.
Cro-Magnon
Demografia
Uste denez, Goi Paleolitoaren hasieraren ezaugarri nagusia Europan biztanleria asko haztea izan zen, Mendebaldeko Europako giza populazioa, beharbada, neandertalaren edo modernoaren giza trantsizioan hamar bider handituz. Arkeologia erregistroek adierazten dute Paleolito garaiko biztanleriaren gehiengoa (neandertalak zein gizaki modernoak) 40 urte egin aurretik hiltzen zela, eta adineko gutxi erregistratzen dira. Litekeena da populazioaren gorakada ugalkortasun-tasak nabarmen handitzeak eragin izana.
2005ean egindako azterlan batek Goi Paleolitoko Europako populazioa kalkulatu zuen, bertan bizi izan zen eremu geografiko osoa kalkulatuz eta erregistro arkeologikoan oinarrituta; klima hotzetan bizi diren Txipewian, Han, Mendiko herriak eta Naskapi jatorrizko amerikarren populazio-dentsitateko batez bestea kalkulatu zuen Europako gizaki moderno goiztiarrei aplikatuta; eta populazio-dentsitatea etengabe handitu zela jo zuen aldi bakoitzeko leku guztien kopuruaren aldaketak kalkulatuta. Ikerketak honela kalkulatu zuen: duela 40 eta 30 mila urte artean biztanleria gutxi gorabehera 1.700 – 28.400 (batez beste, 4.400) zela; duela 30 eta 22 mila urte artean 1.900 – 30.600 (batez beste, 4.800); duela 22 eta 16,5 mila urte bitartean 2.300 – 37.700 (batez beste, 5.900); eta 16,5 – 11.5 mila urte duela 11.300 – 72.600 (batez beste, 28.700).
Azken glaziazio maximoari jarraituz, Europako gizaki moderno goiztiarra askoz gutxiago mugitu zela eta populazio-dentsitate handiagoa izan zuela uste da, laburragoak ziren merkataritza-ibilbideek eta nutrizio-estresaren sintomek adierazten dutenez.
San Carlos del Valle
San Carlos del Valle Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Montiel eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.211 biztanle zituen.
Telmatobius sanborni
Telmatobius sanborni Telmatobius generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bushra al-Maqtari
Bushra al-Maqtari (بشرى المقطري) (Taiz, Yemen, 1979) Yemengo idazle eta aktibista da. 2011ko Yemengo iraultzan bere jaioterrian gobernuaren aurkako protesta bat gidatu zuenean egin zen ezagun. Idazle gisa, 2012ko Behind the Sun eleberriagatik eta 2018ko ez-fikziozko What You Have Left Behind: Voices from the Land of the Forgotten War lanagatik da ezaguna.
Biografia
Bushra al-Maqtari 1979an jaio zen Taizen, Yemenen. Haurtzaroaren zati bat Saudi Arabian eman zuen, non aitak eraikuntzan lan egiten zuen. 1990ean joan behar izan zuten, milioi bat yemendar kanporatu zituztenean bi herrialdeen arteko tentsioen erdian.
Les Ferreres mendilerroa (Gavà)
Les Ferreres mendilerroa, Serra de les Ferreres, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko Gavà udalerrian dagoen mendilerro bat da, Bartzelonako probintzian. Bere punturik gorenena itsas mailatik 201 metrora dago.
Barbus brevipinnis
Barbus brevipinnis Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cro-Magnon
Teoriak
Cro-magnon gizakiaren jatorria azal dezaketen hiru teoria daude:
Bushra al-Maqtari
Karrera eta aktibismoa
Ezaguna da idazle eta aktibista gisa egindako lanagatik. Bere idazkera askotan Yemengo iraultzan eta Yemengo ezkerreko politikan oinarritzen da. Yemengo gizarte kontserbadorean emakume aurrerakoi arraro bat dela uste da. Bere lanari erantzunez, Yemengo elizgizonek fatua bat igorri zuten haren aurka eta eskumikatu zezaten eskatu zuten 2012ko urtarrilean. Manifestariek Internet bidez mehatxatu zuten eta etxera joan zitzaizkion.
Cro-Magnon
Aurkikuntza
Cro-Magnon izena eman zaio, Louis Lartet paleontologoak 1868an izen bereko harpean 5 eskeleto aurkitu zituelako (Les Eyzies-de-Tayac, Dordoina, Frantzia). Trenbidea eraikitzen ari zirela, kasualitatez egin zuten topo lekuarekin. Cro-Magnonek, okzitanieraz "zulo handi" (cròs = huts, crosa = harpe) edo Magnou-en zuloa (bertan bizi omen zen Magnou eremutar baten izena) esan nahi du.
Bushra al-Maqtari
Karrera eta aktibismoa
Bere lehen liburua, The Farthest Reaches of Pain prosazko bilduma, 2003an argitaratu zuen. Arabierazko zein ingelesezko argitalpenetarako idatzi du, New Arab eta New York Times barne. 2011n, Mareb Press-en kazetari independente gisa protesta baten erreportaia egiten ari zela, granada batek zauritu zuen.
Itzaltzu
Ekonomia
Bigarren eta hirugarren sektoreetan lan egiten duen jendeak udalerritik kanpo egiten du lan, neurri handi batean. Azken urteotan, landa-turismoa garrantzi handia hartzen ari da tokiko ekonomian. 2002an, herriak 30 ostatu-plaza zituen. Nabarmentzekoa da Itzaltzun 16 plazako landetxe bat dagoela, Besaro, jatetxea ere baduena. Bi landetxe ere badaude herrigune berean.
Politika
Itzaltzuko udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Otsagabiko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak osatzen du. Egungo alkatea Xabier San Jose Dominguez da, kudeaketa-batzordeak izendatua.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea erdialdean dago.
Egungo banaketa
Itzaltzuko Udala alkateak osatzen du, demokratikoki hautatua. Alkatea Xabier San Jose Dominguez da, kudeaketa-batzordeak izendatua.
Bushra al-Maqtari
Karrera eta aktibismoa
2012an argitaratu zuen bere lehen eleberria, Behind the Sun. Liburuak Yemengo desagertze behartuak ditu ardatz. Hurrengo urtean, Nadwa Arabiar Narratibako Nazioarteko Sarirako hautatu zuten, eta Françoise Giroud Saria jaso zuen Askatasunaren eta Askatasunen Defentsagatik.
Hurrengo liburua 2015eko South Yemen Under the Left izan zen, Fawwaz Traboulsirekin batera idatzia, Yemengo Alderdi Sozialistaren historia zehazten duena. Ondoren, 2018an, What You Have Left Behind: Voices from the Land of the Forgotten War liburua argitaratu zuen, "Yemengo gerratik bizirik atera ziren pertsona alargun eta umezurtzen kontakizun grinatsu eta gordina". Ez-fikziozko lana, 43 familia ezberdinen gertaerak kontatzen dituena, Yemengo Gerra Zibilean herrialde osoan egindako erreportajeetan oinarritzen da. Ingelesez Fitzcarraldo Editions-ek argitaratu zuen, Sawad Hussain-en PEN Translates sariaren itzulpen irabazlearekin.
Cruriraja rugosa
Cruriraja rugosa Cruriraja generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Itzaltzu
Alkateak
1979tik, Itzaltzuk 4 alkate izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Hildakoen argia duela urte gutxi arte mantendu den tradizioa da, ibaxako herrietan. Zaraitzuar baten hileta-egunean, familiak maindire zuri bat jartzen zuen elizaren albo batean. Bere gainean argizaiolak jartzen ziren, handiak eta txikiak. Argizari horiek oihal beltz batean bildutako egur zati bat -hildakoa heldua bazen behintzat- edo zuria -hildakoa haurra bazen ere- ziren, argizarizko kordoia biltzen zuena. Heriotzaren hurrengo urtean, senide batek egunero eraman behar zuen mezatara argizari txikia. Gantzudura Santuaren garaian ere, gaixoaren senide hurbilenek hildakoen argizaria edo argia eraman behar zuten.
Elezaharrak
Itzaltzuko Gartxot bardoaren istorioa inork ez daki benetako gertaera batean oinarrituta dagoen, eta Gartxot eta Mikelot ditu protagonista, Itzaltzuko aita-semeak bi bizilagun, kanturako gaitasun handiengatik nabarmentzen zirenak. Gartxotek Abodin egiten zuen artzain lana, eta Orreagako monjeek kontratatu zuten erromesentzako gida gisa; Mikelot, bere semea, kantari handi bihurtu nahi zuten, bere berezko dohainak baliatuz. Gatazka sortzen da biek euskaraz kantatu zituztenean bertso batzuk, Orreagako guduari buruzkoak, monjeei gustatu behar ez zitzaizkienak. Hauek Gartxot monasteriotik botatzea erabaki zuten, bere semea indarrez atxikiz, ez baitzuten bere ahots handia alferrik galdu nahi.
Bushra al-Maqtari
Karrera eta aktibismoa
2020an, Adierazpen eta Prentsa Askatasunaren Johann Philipp Palm Saria jaso zuen, Yemenen ekintzaile gisa egindako lanaren omenez.
Itzaltzu
Elezaharrak
Denbora igaro ondoren, Mikelot askatzera joatea erabaki zuen aitak, eta berarekin itzuli zen Itzaltzura. Handik egun gutxira, ordea, herrira itzuli ziren, eta Gartxoten eta eliz agintarien arteko tira-bira bat gertatu zen, Mikelot bere borondatearen kontra eraman nahi baitzuten. Eraman zutenean, Gartxotek buztinezko bola bat hartu zuen lurretik eta bere semearen ahoan sartu zuen, bere ahotsa monjeek gehiago goza ez zezaten, eta gaztea itota hil zen.
Itzaltzuko bardoa heriotzara kondenatua izan zen, eta kondena hori, azkenean, hamar urteko erabateko isolamendura murriztu zen, berak aukeratutako lekuan eraikiko zitzaion ziega batean. Eguraldia gogorra izan arren, Gartxotek Abodi aukeratu zuen. Diotenez, 1110eko negu hura historiako gogorrenetakoa izan zen. Apirilean, neguko hilabeterik gogorrenak igarota, agintariak igo zirenean presoa nola zegoen ikustera, hilzorian aurkitu zuten. Handik gutxira hil zen. Batzuek diotenez, Gartxotek okupatutako ziegaren hondarrak ikus daitezke oraindik.
Bushra al-Maqtari
Karrera eta aktibismoa
Yemenen bizi eta lan egiten jarraitzen du, nahiz eta Frantziara eta Suediara emigratzeko eskaintzak izan.
Bizitza pertsonala
Maqtariren lehen ezkontza dibortzioan amaitu zen. Geroago Sadeq Ali Ghanemekin ezkondu zen.
Cephalopterus penduliger
Cephalopterus penduliger Cephalopterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Únice
Únice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 61 biztanle ditu eta 5,58 kilometro koadroko azalera. Strakoniceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Brindister (Hegoaldeko Mainland)
Brindister, Eskoziako Shetland uhartediko herri bat da, Mainland uhartean.
Diamondhead (Mississippi)
Diamondhead Mississippiko hiri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 8,425 biztanle zituen, 28.7 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 654
NGC 654 izar kumulu bat da, Cassiopeia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Independentzia aldarrikapen
Jurisprudentzia - Nazioarteko Justizia Auzitegiaren Irizpena
2010eko uztailaren 22an Nazioarteko Justizia Auzitegiak Kosovoren Independentzia Aldarrikapenari buruzko irizpena onartu zuen:
Paco Roca
Paco Roca (Valentzia, 1969) komikigile espainiarra da, marrazkigile zein gidoilaria dena eta eleberri grafikoan espezializatuta. Sari ugari jaso izan ditu, batik bat "Arrugas" lanarengatik. Izan ere, lan horrekin arrakasta handia lortu du egileak, eta animaziozko pelikula bihurtu zuten 2011 urtean
San Lorenzo de Calatrava
San Lorenzo de Calatrava Ciudad Realgo udalerria da, Valle de Alcudia eskualdean dagoena.
Dendrolagus stellarum
Dendrolagus stellarum Dendrolagus generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Macropodinae azpifamilia eta Macropodidae familian sailkatuta dago.
San Lorenzo de Calatrava
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 273 biztanle zituen.
Elena Cornaro Piscopia
Elena Lucrezia Cornaro Piscopia (Venezia, Veneziako Errepublika, 1646ko ekainaren 5a - Padua, Veneziako Errepublika, 1684ko uztailaren 26a) veneziar filosofoa izan zen. Unibertsitate-titulu bat lortu zuen lehenengo emakumetako bat izateaz gain, 1678an munduan doktore-titulu bat lortu zuen lehenengo emakumea izan zen, filosofia eremuan hain zuzen ere.
Veneziako Errepublikako Giovanni Battista Corner (haren abizena italianizatuz «Cornaro») noblearen eta Zanetta Boni nekazariaren hirugarren alaba izan zen Elena. Haren gurasoak ez zeudenez ezkondurik hura edukitzerakoan, sasiko alaba zen eta beraz, veneziar legearen baitan edozein noble pribilegiorengandik bazterturik zegoen. Gurasoak 1654 ean ezkondu ziren, baina familia osoaren egoera ez zen 1664ra arte hobetu, Giovanni Veneziako Procuratore di San Marco di Supra, hots, diruzain izendatu zuten arte.
Cankuzo probintzia
Cankuzo Burundiko 17 probintzietako bat da. Bere hiruburua Cankuzo da. 1.964,54 km²ko azalera du eta 2007ko estimazioen arabera 209.000 biztanle inguru ditu.
Elena Cornaro Piscopia
1665 ean Beneditiar ordeneko oblatu bilakatu zen, honi esker, itxialdi monastikoa saihestu zezakeen eta aldi berean mundu sekularrean parte hartzen jarraitu, honek eskaintzen zizkion askatasun eta ikasketekin jarraitzeko baliabideak izanik.
Cankuzo probintzia
Udalerriak
Probintzia 5 udalerritan banatzen da:
Elena Cornaro Piscopia
Biografia
Elenaren aitak, alaba zein inteligentea zelaz ohartu bezain azkar, ahal izan zuen modu guztietan babestu zuen haren hezkuntzarako aukera, garaiko irakasle hoberenekin ikasteko aukera eskainiz: Giovan Battista Fabris, San Luca elizako apaiza, eta Alvise Gradenigo, Marciana Liburutegiko liburuzaina, izan ziren haren greziera ko irakasleak; San Marco ko Giovanni Valier kanonikoa izan zuen latin eko irakasle. Carlo Maurizio Vota jesuitak irakatsi zizkion zientziako zenbait ezaguera eta Carlo Rinaldini, Pisa ko eta ondoren Padova ko katedradun ak filosofia irakatsi zion. Hebreera eta gaztelania Shemel Abroaf errabinoak irakatsi zizkion eta teologia Felice Rotondik, aurrerago Padovako Unibertsitatean irakasle bilakatu zena. Frantsesa eta arabiarra ere bazekizkien, honi esker «Oraculum Septilingue» titulua lortuz.
Haren erudizioagatik ezaguna egin zen Italiako jakintsuen artean, Elena 1669an Padova ko Accademia dei Ricovradi-n, Zientziaren, Letren eta Arteen galilear Akademia, onartua izan zen eta ondoren, Erroma ko Accademia degli Infecondi-n, Siena ko Accademia degli Intronati-n eta Brescia ko Accademia degli Erranti-n. Elenaren ospea Italiatik kanpo ere zabaldu zen, adibidez, Darmstadt-eko kardinal Federicok 1670 ean geometria ko problemekin laguntza eskatu zion.
Unibertsitatea
Elenak Venezian teologiaren inguruko eztabaida publiko bat izan ondoren, bai grekeraz baita latinez ere, aitak Padovako Unibertsitateak teologia ko doktoretza-titulua esleitzea nahi zuen; beste iturri batzuetan Carlo Rinaldiniren gomendioak jarraituz dio. Dena den, Gregorio Barbarigo, Padovako apezpikua k kontra egin zuen eta haren baimena funtsezkoa zen, Unibertsitateko sekretario zen heinean. Haren ustetan, «sekulako zentzugabekeria izango litzake doktore izendatzea emakume bat» eta honek «barregarri izatea mundu guztiaren aurrean» egingo luke. Aitak alabarengatik borrokatzen jarraitu zuen eta azkenean apezpikuak filosofia n doktoretza-lortzea onartu zuen.
1678 ko ekainaren 25ean, Elena Cornarok haren disertazioa defendatu zuen Padovako katedralean Unibertsitateko agintarien, fakultate guztietako irakasle eta ikasleen, veneziar senatari askoren eta Bolonia, Perugia, Napoli eta Erromako unibertsitateetako hainbat gonbidaturen aurrean. Ordubetez, Aristotelesen hainbat pasarte latineraz azaldu zituen. Padovako Unibertsitateko Medikuen eta Filosofoen Kolegioan onartua izan zen, baina emakume zenez, ezin zituen klaseak eman.
32 urte zituen Filosofiako doktoretza-titulua lortu zuenean, baina haren lorpenak ez zen bultzada bat izan emakumeen hezkuntza-eskubiderako, izan ere, 1732 ra arte beste emakume batek ez zuen Italian honelako titulurik lortu; hura Laura Bassi fisikari boloniarra izan zen.
Elena Cornaro 1684ean hil zen, tuberkulosia dela eta. Santa Giustina Padovako basilikan lurperatua izan zen eta Padovako Unibertsitateak haren ohorez estatua bat eraiki zuen.
Kritikak primatuari
Zenbait iturriren arabera, beste zenbait emakumeek lortu zuten unibertsitate-titulua Elena Cornerrek baino lehen. Ezagunenen artean: Bettisia Gozzadini, zuzenbide kanonikoan doktore-titulua lortu zuen 1236 an Bolonian; Costanza Calenda, medikuntza n doktore-titulua lortu zuen 1422 an Napolin.
Miguel Ángel Revilla
Miguel Ángel Revilla Roiz (1943ko urtarrilaren 23a, Salceda, Polaciones, Kantabria) Kantabriako Alderdi Erregionalista alderdiko espainiar politikari bat da, gaur egun Kantabriako presidentea (hirugarren aldiz). Lanbidez ekonomia irakaslea eta banku zuzendaria da.
Ikasketak Euskal Herriko Unibertsitatean burutu zituen.
Uničov
Uničov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 11.396 biztanle ditu eta 48,27 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Ricardo Irezabal Benguria
Ricardo Irezabal Benguria (Bilbo, - Madril, ) bizkaitar enpresaburua izan zen. Vicente Calderón dimititu zuenean, Atlético de Madrideko behin behineko presidentea izan zen.
Doddsville (Mississippi)
Doddsville Mississippiko herri bat da. Sunflower konderrian kokatua dago. 2010ean 98 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 3960
NGC 3960 izar kumulu bat da, Centaurus konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Santa Cruz de Mudela
Santa Cruz de Mudela Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.682 biztanle zituen.
NA-6710
NA-6710 edo Martzillako erromatar bideko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-6840 nafar errepideko 3,96 kilometroan hasi eta NA-6830 errepidearen 5,30 kilometrora arte doa. Errepidea 3,61 kilometro luze da.
Barbus brichardi
Barbus brichardi Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Xuban
Xuban Commingesko Arbas aldeko erromatarren garaiko Akitania zaharreko jainkoetako bat da. Ematen duenez bertako mendi bati lotutako jainkoa da.
Aldare bat topatu zen berari eskainita honako inskripzioarekin: "Xuban Jainkoari. Acan-ek bere botoa bete du bidezkoa den esker onarekin".
Ez dugu bere ezaugarririk ezagutzen.
Idazkuna
Esan bezala, Garona Garaian dagoen Arbast/Arabsen agertu zen aldare batean irakur daiteke. Idazkunaren testua latinez hau da:
Xuban(o?) / deo / Acan / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
Identifikazio kodeak:CIL XIII, 72 (4, 2 or.) = CAG-31-02, 159 or.
Neopelma chrysocephalum
Neopelma chrysocephalum Neopelma generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Dactylobatus armatus
Dactylobatus armatus Dactylobatus generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Bruguersko baseliza
Bruguersko Jainkoaren Amaren baseliza edo Bruguersko baseliza, Mare de Déu de Bruguers edo Ermita de Bruguers, Kataluniako Bruguers herrian dagoen baseliza bat da, Begues eta Gavà udalerrien artean.
Jatorrizko kapera XIII. mendean Ferrer de Santmartík (1208-1226/47) eraikiarazi zuen, Eramprunyà Jauna zenak, Santa Madalena Sitjarkoari sagaratuz. 1500ean zaharberritua izan zen.
Kornubita
{{mineral infotaula }} Kornubita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kornubita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Neuville-sur-Margival
Neuville-sur-Margival Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 13 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 73 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (30 gizon eta 18 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 eraikuntza enpresa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Can Sellarès (Viladecans)
Can Sellarès, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko Viladecans udalerrian dagoen masia bat da, Bartzelonako probintzian.
Claire Danes
Claire Catherine Danes (Manhattan, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1979ko apirilaren 12a - ) estatubatuar aktore bat da. Hiru aldiz irabazi du Primetime Emmy Sariak, lau Golden Globe sari eta bi Screen Actors Guild sari. 2012an Time aldizkariak munduko ehun pertsona influenteen artean sailkatu zuen. 2015ean Hollywoodeko famaren pasealekuan izar bat jarri zioten.
Ibilbide profesionala
Danes famatu egin zen 1994an My So-Called Life nerabe draman. Paper horren ondorioz Golden Globe saria eman zioten serie dramatiko bateko aktore onenari. Urte berean film batean agertu zen lehen aldiz, Little Women. Laster hasi zen ibilbide oparo batekin: Home for the Holidays (1995), Romeo + Juliet (1996), The Rainmaker (1997), Les Misérables (1998), Brokedown Palace (1999), Mononoke Himeren ingelesezko ahotsa (1997), The Hours (2002), Terminator 3: Rise of the Machines (2003), Shopgirl (2005), Stardust (2007), eta A Kid Like Jake (2018) filmekin.
1998 eta 2000 urteen artean Yale Unibertsitatean ikasi zuen, baina utzi zuen aktore lanetara itzultzeko. Off-Broadwayko The Vagina Monologues antzezlanean parte hartu zuen 2000. urtean eta Eliza Doolittlen papera izan zuen Broadwayko Pygmalion antzezlanean. Temple Grandin gorpuzteagatik izen bereko telebistarako filmean lortu zuen bigarren Golden Globea eta lehenengo Emmya. 2011tik 2020ra artean Homeland telesailean Carrie Mathisonen papera izan zuen.
Kokanee izokina
Kokanee izokina (Oncorhynchus nerka), baita kokanee amurraina, arraingorri txikia, zilarrezko amurraina, kikanning, Kennerlyren izokina, Kennerlyren amurraina eta Walla izenez ezaguna, izokin mota bat da.
Ramsla
Ramsla Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kokanee izokina
Jatorri, AEBeko Alaska, Washington, Oregon, Kalifornia eta Idaho estatuetakoa eta Kanadako Columbia Britainiarra eta Yukon lurraldeetakoa da. Gainera Japonia eta Errusian ere topatu daitezke.
SIADECO
SIADECO (gaztelaniaz Sociedad de Investigación Aplicada para el Desarrollo Comunitario) 1967. urtean sortutako kooperatiba mugatua da. Egoitza hasiera-hasieratik Donostian (Gipuzkoa) ukan du.
Ibilbidea
Frankismoaren garaiak ziren 1967 inguruan eta Euskal Herrian ez zegoen inolako aurrekaririk, ezta girorik ere, Garapen Komunitarioaren eremuan; gizarte-arlo guztietan desarrolismoa beste konturik ez baitzegoen. Oinarrizko industriak garatzen ari ziren, lan astunak ziren, esku-lan merkea baliatzen zen eta nonahi eraiki ziren etxebizitzak. Horren guztiaren ondorioz lurraren espekulazio izugarria egon zen.
Ordukoa da halaber inmigrazioa, kanpokoak uholdeka etorri baitziren Euskal Herrira eta ahal zuten moduan eta ahal zuten lekuan kokatzen ziren. Ondorioz, bertako kultura eta hizkuntza desagertzeko zorian zeudela sentitzen hasiak ziren gizarteko hainbat lagun.
SIADECOren sortzaileek sozio-ekonomia arlora eta hirigintzarekin lotuta zeuden kontuetara jo zuten. Egoeraren diagnostikoa egitetik abiatu ziren, argi baitzeukaten haien egitekoa irtenbideak proposatzea zela. Hori zen SIADECOk hasieratik bere gain hartu zuen funtzioa.
Lehenbiziko lanak hirigintza arlokoak izan ziren, eta gero herri eta eskualdeetako azterketa sozio-ekonomiko eta estruktural orokorrak egiten hasi ziren. Haien asmoa Euskal Herriko egoera berriari irtenbide batzuk aurkitzea izan zen, bai ekonomian, bai industrian, hirigintzan eta gizarte zerbitzuetan. Hor ere agertu ziren euskararen egoerari buruzko azterketak.
Ikerketa-taldean, hasiera-hasieratik, herri edo eskualdekako azterketak egiten zituztenean, beti izaten zuten kontuan euskarari buruzko informazioa jasotzea. Hori eginez, artean izenik eman gabe, nola-halako soziolinguistika aplikatua gauzatzen ari ziren. Artean, baina, gutxi landutako tresnekin zebiltzan.
"Soziolinguistika" izena aipatuz egin zuten lehen ikerketa 1975-1978 bitartekoa izan zen. Lan horien emaitzak Euskararen liburu zuria (1978) eta Hizkuntz borroka Euskal Herrian (1979) liburuetan daude.
Geroztik, berrogei urte luzetan, hainbat arlotara zabaldu dituzte ikerketa soziologiko, plangintza- eta aholkularitza
Bezero nagusiak udalak, aldundiak, Eusko Jaurlaritza eta beste erakunde sozial batzuk izan ditu.
Kooperatiban aritu dira, besteak beste, Xabier Agirre, Ramon Iruretagoiena, Iñaki Larrañaga eta Andoni Lekuona soziologoak; Juan Jose Gabiña eta Juan Jose Rodriguez ingeniari industrialak; Jabier Unzurrunzaga arkitektoa; Ramon Gorostidi ekonomista; Maria Pilar Unzueta gizarte laguntzailea; Rosi Aranburu administraria, eta Kike Amonarriz eta Jose Maria Sanchez Carrion filologoak ere bai. .
Goniistius vittatus
Goniistius vittatus Goniistius generoko animalia da. Arrainen barruko Latridae familian sailkatzen da.
SIADECO
Ibilbidea
1988. urtean taldearen zati bat banandu eta Prospektiker sozietate anonimoa sortu zuen.
Barbus bynni
Barbus bynni Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Unín
Unín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 242 biztanle ditu eta 3,35 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1359 urtean egin zen.
Gutenberg Museoa
Gutenberg Museoa (Gutenberg-Museum) munduan arte grafikoetako museorik antzinakoenetakoa da eta Mainz hiriko alde zaharrean dago, Alemanian, justu katedralaren aurrean. Johannes Gutenberg-en izena darama, berau metalezko letra-tipo higikorrez egindako inprimategiaren asmatzailea. Museoaren bildumetan inprimatzeko ekipoak daude, eta kultura askotako material inprimatuen adibideak.
NGC 1974
NGC 1974 izar kumulu bat da, Dorado konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Gutenberg Museoa
Historia
Editoreek, inprimatze-makinen fabrikatzaileek eta inprimatzaileek dohaintzan eman zituzten liburuak, aparatuak eta makinak, eta hasieran horiek izan ziren bildumaren oinarria. Lehen urteetan museoa hiriko liburutegiaren parte izan zen eta, hori zela-eta, liburutegiaren bilduma zabalaren liburukirik eder eta bereizgarrienak museoan erakusten ziren. Era horretara, bisitariei begien bistan jarri zitzaien liburu inprimatuaren 500 urteko historia. Denborarekin, museoa zabaldu egin zen, atal gehiagorekin, hala nola inpresio-teknikak, arteari buruzko liburuak, lan inprimatuak eta ex libris direlakoak, grafikoak eta posterrak, papera, idazkuntzaren historia munduko kultura guztietan eta artista modernoen liburuak.
Hasieran Gutenberg Museoa Kurfürstliches Schloß, Mainzko Hautesleen Jauregiko bi gelatan erakusteko diseinatu zen, zeinak hiriko liburutegia ere hartzen zuen. 1912 an museoa liburutegi berrira aldatu zen, Rheinallee-n. 1925 ean museoan ezarri zen Gutenbergen lantegiaren erreplika bat, eta laster berau bihurtu zen museoaren atrakziorik handiena. Handik aurrera, museoak modu bisualean erakuts zezakeen letratipoak zelan diseinatzen diren, berauek zelan antolatzen diren testuak osatzeko, eta hauek zelan inprimatzen diren. Gutenbergen inprentaren erreplika, XV. eta XVI. mendeetako xilografien arabera berreraikia, interes handiko objektu bilakatu zen bisitarientzat, eta, ordutik aurrera, erakusketa ugari egin ziren mundu osoan.
1927 an museoa Zum Römischen Kaiserrera (1664) lekualdatu zen, Mainzko eraikin ederrenetako bat. Bertan daude orain museoaren administrazioa, zaharberritze-lantegia, liburutegia eta Gutenberg elkartea. 1945 ean Errenazimendu berantiarreko eraikina bonbardatu egin zuten; museoaren edukiak ez zuen kalterik izan, aurrez leku seguru batean gorde zuten-eta. 1962 an amaitu zuten Römischer Kaiser zaharberritzen. Erakusketarako eraikin berri eta moderno bat ere inauguratu zuten, behinola König von England apopilo etxe zaharra zegoen lekuan.
Erosketak
Hurrengo urteetan museoak hainbat erosketa garrantzitsu egin zituen, horien artean Gutenbergen bigarren Biblia bat, Shuckburghen Biblia bi liburukitan (1978), eta bi bloke-liburu, egurrezko formekin inprimatutakoak, gaur egun oso arraroak direnak. Beste aldaketa garrantzitsu bat 1989an egin zen, museoaren hezkuntza unitatea sortu zenean. 2000. urtean, museoaren eraikin zaharra zaharberritu eta handitu egin zuten.
Ex libris bilduma
Gutenberg Museoaren ex libris direlakoen bilduma Alemaniako Errepublika Federaleko bilduma publikorik osatuena da, eta munduko inportanteenetako bat. Bilduma XX. mendearen erdialdean hasi zen, dozena batzuk ex libris dohaintzan jasota, eta izugarri hazi zen 1963 an Willy Troppek, garaiko ex libris bildumagile garrantzitsuenetako batek, 50.000 ex libris inguru eman zituenean. Bildumak fama on eta txarreko jendearen ex libris aleak ditu, hala nola, Charles Lindbergh, Albert Einstein, Charles Dickens, Franklin D. Roosevelt eta Adolf Hitler-enak. Gaur egun, 100.000 ex libris inguru ditu bildumak.
Inprimatutako grafikoak
Gutenberg Museoak inprimatutako grafikoen bilduma zabala du, biltzen dituena inprimatzaileen irudikapenak eta ilustrazio teknikoak, baita hainbat teknika irudikatzen dituzten artisten inpresioak ere. Museoko erakusketa iraunkorren hainbat puntutan jarrita, bildumak gordetako milaka kopia ere baditu, museoari hitzordua eskatuta ikus daitezkeenak.
Ikatzaren gailurra
Ikatzaren goi-muga edo ikatzaren gailurra giza komunitate batek egiten duen ikatzaren kontsumo edo ekoizpen mailarik gorenekoa da.
Ikatzaren kontsumo globala 2013an gailurra jo zuen, eta 2010eko amaieran zertxobait jaitsi zen. Ikatzaren energia nahasketa globalean izandako kuotaren gailurra 2008an izan zen, ikatzak mundu mailako energia ekoizpenaren % 30 hartzen zuenean. Ikatzaren erabileraren beherakada, batez ere, Amerikako Estatu Batuetan, Europan eta Asian garatutako ekonomietan izandako kontsumo beherakadek eragin dute. 2019an, Txina, Indonesia, India, Errusia eta Australia bezalako herrialdeetako produkzio hazkundeak Estatu Batuetako eta Europako erorketak konpentsatu zituen. Hala ere, ikatzaren egiturazko beherakadak 2020an jarraitu zuen.
Ikatzaren goi-muga eskaera edo hornidura topea jo duelako gerta daiteke. Historikoki, oso zabaldua zegoen eskaintzaren aldetik joko zela ikatzaren goiko muga, ikatz erreserbak egunen batean agortuko direlako. Hala ere, klima aldaketa mugatzeko mundu mailako ahaleginak areagotu zirenetik, ikatzaren goi-mugara eskaera aldetik hurbildu da. Izan ere, CO2 isurketak kontrolatzeko egin diren ahaleginei esker, 2013ko kontsumo gorenaren azpitik ibili ginen hurrengo urte batzuetan. Hori, neurri handi batean, gas naturala eta energia berriztagarrien hedapen azkarrari zor zaio. Herrialde askok konpromisoa hartu dute pixkanaka-pixkanaka ikatza desagerrarazteko, nahiz eta aurreikusten duten ikatzaren erreserbak egungo kontsumo mailetan mendeetan zehar iraun ahal izateko gaitasuna izan. Herrialde batzuetan  ikatzaren eskaintza eta kontsumoa oraindik ere handitu daiteke 2020ko hamarkadaren hasieran.
Ikatz eskaera gorenekoa
Harrikatzaren ekoizpenaren gailurra Erresuma Batuan 1913. urtean gertatu zela uste da, 292 milioi tona erauzi ziren urte hartan, (William Stanley Jevonsek, The Coal Question, kalkulatutako gailurraren azpitik).
Ikatz-erreserbak ugariak izaten jarraitzen duten arren, herrialde askotan ikatzaren kontsumoak behera egin du. 2016an, Eskoziak itxi zuen ikatzarekin eratutako azken zentrala, energia nuklearraren sorkuntza handituz (2016ko produkzioaren % 42,8ra egokituta). Eskoziako energia berriztagarria 2016ko produkzioaren % 42,9 zen. "Peak coal", "Ikatz-gailur" terminoa gaur egun ikatz-kontsumo global eta nazionalaren beherakada eta ondorengo beherakada izendatzeko erabiltzen da. 2016an adituek kalkulatu zuten Txinak, munduko ikatz kontsumitzaile handiena, 2013an ikatz gorenera iritsi zela eta baliteke munduak ikatz gailurra gainditu izana. Hala ere, 2017an, lau urtez lehen aldiz, ikatz eskaerak gora egin zuen.
2015. urtetik aurrera, Txinak munduko ikatz kontsumoaren % 50,0 hartzen zuen. Txinako ikatz kontsumoak behera egin zuen 2014an eta 2015ean. Txinako ikatzaren kontsumoaren aurreko azken beherakada 1997an eta 1998an izan zen. Txinan eta Estatu Batuetan 2015ean kontsumoak behera egin zuen bitartean, Indiakoak gora egiten jarraitu zuen eta, 2015ean, India Estatu Batuak gainditu zituen eta munduko bigarren ikatz kontsumitzailerik handiena bihurtu zen.
Nazio indibidualentzako ikatzaren ekoizpen gorenekoa
2018an, ikatza erauzten zuten herrialde nagusiak Txina (% 46,0), India (% 9,5), AEB (% 8,6), Indonesia (% 6,8), Australia (% 6,1) ziren.
Hubbert-en teoria
M. King Hubberten arabera, Hubbert-en gailurraren teoriaren arabera, ikatz gailurra da ikatz globalaren gehieneko ekoizpen-tasa lortzen den unea, eta, horren ondoren, teoriaren arabera, produkzio-tasa azken beherakada batean sartuko da. Ikatza milioika urtetan landare-materiatik sortutako erregai fosila da. Baliabide finitua da, mugatua, eta, beraz, berriztagarria ez den energia iturritzat jotzen da.
Bi gailur posible daude: bata masaren arabera neurtuta (hau da, tona metrikoak) eta bestea energia-irteeraren arabera (petajouleena, alegia). Meatutako ikatz masa bakoitzeko munduko batez besteko bero edukia 8.020 BTU / lb-tik igo da. 1989an 9.060 BTU / lb. 1999an. 1999az geroztik, ikatzaren munduko batez besteko bero edukia nahiko egonkorra da, eta 9.030 BTU / lb izan zen. 2011. urtean
Hubbert-ek ondorioztatu zuen petrolio eskualde eta nazio bakoitzak ezkila itxurako agortze kurba izango zuela. Hala ere, galdera hori William Stanley Jevons- ek sortu zuen jatorriz The Coal Question liburuan 1865ean.
Hubbert-ek adierazi zuen Estatu Batuetako ikatz erauzketa modu esponentzialean hazten zela % 6,6 urtean 1850etik 1910era bitartean. Gero hazkundea berdindu egin zen. Baliabide finitu batek hazkunde esponentzialari ezin diola luzaro eutsi ondorioztatu zuen. Noizbait, erauzketa-abiadurak gailurra jo beharko zuen. Gailurra jo eta gero, erauzketa abiadura jaitsi egin beharko du, baliabidea agortu arte. Teorizatu zuen marraztutako erauzketa-tasaren eta denboraren arabera kanpai itxurako kurbak erakutsiko zituela, gora egin zuen bezain azkar jaitsiz. Hubbert-ek AEBetako ikatz erauzketaren behaketa erabili zuen petrolio gailurraren portaera aurreikusteko.
Urteko produkzio-tasak erabiliz Hubbert-en linealizazioak ahultasunak ditu ikatz gailurraren goi-muga kalkulatzeko. Ondorioz, Rutledge-k produkzio metatua erabiltzen du linealizaziorako. Munduko ikatzaren azken produkzioa 680 Gt-koa dela kalkulatzen da, eta horietatik 309 Gt ekoiztu dira dagoeneko. Hala ere, 2015ean Munduko Ikatz Elkarteak jakinarazi zuen geratzen ziren ikatz erreserben estimazio desberdinak zeudela: 968 Gt (IEA / BGR) eta 891 Gt (BP / WEC) artean.
Champlay
Champlay Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 353 etxebizitza zeuden, 292 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 344 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 292 etxebizitza nagusietatik 239 bere jabearen bizilekua ziren, 45 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 143 etxek bost zituzten. 226 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 120 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 152 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 448 ziren, horien artean 326 aktiboak ziren eta 122 inaktiboak ziren. 326 pertsona aktiboetatik 305 lanean zeuden (162 gizon eta 143 emakume) eta 23 langabezian zeuden (11 gizon eta 12 emakume). 122 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Champlay udalerrian 305 unitate fiskal zeuden, 723 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.817 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Champlay udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amalur Mendizabal
Amalur Mendizabal Azurmendi (Zizurkil, 1979ko maiatzaren 15a) gipuzkoar politikaria da. 2011ko hauteskunde orokorretan senatari hautatu zuten Amaiur koalizioaren zerrendetan.
Ibiza (Madril)
Ibiza, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Retiro barrutian. Hiriko 34. auzoa da.
Jumanji
Jumanji 1995eko Joe Johnston estatubatuar zinema zuzendariaren fantasia eta abenturazko film bat da. Chris Van Allsburg idazlearen izenburu berdineko Jumanji istorio laburran oinarritua da. Robin Williams, Kirsten Dunst, David Alan Grier, Bonnie Hunt, Jonathan Hyde, eta Bebe Neuwirth aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Alan Parrish (Robin Williams) 25 urtez Jumanji izeneko antzinako mahai-joko magiko baten barnean harrapaturik gelditu da. Azkenean, bi neskato-mutikok (Kirsten Dunst eta Bradley Pierce) askatzen dutenenan, animalia exotiko andana bat ere aske geldituko da. Alanek bere herria suntsiketatik salbatu beharko du.
Saitama 2002 Estadioa
Saitama 2002 Estadioa (japonieraz: 埼玉スタジアム2002 Saitama Sutajiamu Ni-maru-maru-ni) Japoniako Midori-ku, Saitama Prefektura, kokatutako futbol zelaia da. Saitama Stadium bezala edo Saisuta bezala ere ezaguna da. Estadioa 2001ean inauguratu zen, eta 63.700 lagunentzako lekua du. J1 Ligako Urawa Red Diamonds klubaren etxea da.
Urawako erdigunetik 9 km-ra dago, 50 minutura trenez (Satama Railway) JR Tokyo geltokitik Urawa Misono geltokira eta Urawa Misono geltokitik estadiora 15 minutu inguru oinez.
2002ko Mundu Kopako partidak
2002ko Mundu Kopako lau partida jokatu ziren estadioan.
2012ko 20 urtez azpiko emakumezkoen Mundu Kopako partidak
2012ko U-20 Emakumeen Futbol Mundu Kopako sei partida jokatu ziren estadioan.
Can Llonch
Can Llonch, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko La Sentiu kokalekuan dagoen masia bat da, Bartzelonako probintziako Gavà udalerrian.
Drew (Mississippi)
Drew Mississippiko hiri bat da. Sunflower konderrian kokatua dago. 2010ean 1,927 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Oinville-sous-Auneau
Oinville-sous-Auneau Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oinville-sous-Auneau udalerrian erroldatutako biztanleak 313 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 128 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: