cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hiztegigintza
Xehetasunak
Lexikografia teorikoak (edo metalexikografiak) hiztegigintzak dituen gai berak ditu, baina bere helburua da hiztegi hobeak egiteko hatsarreak garatzea; adibidez, hiztegietako datuak eta informazio lexikografikoa lortzeko bideak erraztea. Hiztegien eta hiztegigintzaren ikerketan zenbait gai bereizi ohi dira: 'hiztegi kritika' (hiztegi bat edo batzuk ebaluatzea, adibidez erreseinen bitartez, 'hiztegigintzaren historia' (nazio bateko edo hizkuntza bateko hiztegigintza tradizioa aztertzea, edo hiztegi mota batena), 'hiztegi tipologia' (lexikografi lanak sailkatzea, hala nola hiztegia vs. entziklopedia, hiztegi elebakarra vs. elebiduna, hiztegi orokorra vs. teknikoa, etab.), 'hiztegien egitura' (hiztegietan informazioa emateko dauden bide ezberdinei formatua ematea), 'hiztegien erabilera' (hiztegi erabiltzaileen ohiturak eta gaitasunak aztertzea) eta 'hiztegien IT' (hiztegiak biltzeko prozesuari ordenagailuaren laguntza aplikatzea).
Operación H
Operación H Nestor Basterretxeak 1963an eginiko film laburra da. X Filmsek ekoiztutako lan esperimentala izan zen.
Hiztegigintza
Xehetasunak
'Hiztegigintza elebiduna', hau da, oro har hiztegi elebidunak egiteari eta erabiltzeari dagokiona, berez aipatzeko moduko alorra da. Nahiz hiztegi elebidunak oso aspaldikoak diren, esan ohi da hiztegi elebakarren aldean garapen eskasagoa izan dutela, batez ere hizkuntza bietako bat ez denean eremu zabaleko hizkuntza bat, oso lanbide konplexua baita. Lexikografi lan mota ezberdinetan batzuk ez dira hizkuntzarteko bertsiotan aurkitzen (entziklopediak ez, esate baterako); dena dela, batzuetan erronka honen aurrean azpimota zenbait sortu dira, hala nola hiztegi 'erdi-elebidunak' edo 'elebidunduak' (adibidez, Hornby's (Oxford) Advanced Learner's Dictionary English-Chinese), aurreko hiztegi elebakarrak itzuliaz sortutakoak, alegia (ik. Marello 1998).
Kanpo estekak
Aldizkariak Elkarteak Euskal hiztegigintza zerbitzuak
Pont-les-Moulins
Biztanleria
2007an Pont-les-Moulins udalerrian erroldatutako biztanleak 174 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 66 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 120 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (46 gizon eta 39 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pont-les-Moulins udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 166,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.374 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Berta Dávila
Berta Dávila, (Santiago de Compostela, Coruña, Galizia, 1987ko abenduaren 31) galiziar idazlea da.
Ibilbidea
Eleberrigile eta poeta, narratibaren alorrean hasi zen, 25 urtetik beherakoentzako Nobela-Biblos Saria irabazi ondoren. Gaur egungo literaturan arrakasta kritiko handiena izan duen Galiziako idazletzat hartzen da.
Bere nobela ezagunenak Emma Olsen-en O derradeiro liburua (2013ko Narratiba Laburraren Saria, Editoreen Elkarte Galiziarraren Saria fikziozko liburu onenari) eta Carrusel (XXXIV. García Barros Saria Eleberrirako eta Espainiako Kritikaren Saria Galiziako hizkuntzaren modalitatean) dira. Erro da fenda, Johán Carballeira poesia-saria, AELGren saria 2013ko poema-liburu onenari, eta Espainiako kritikaren saria, lingua galegako poesia modalitatean, 2014) bezalako poema-liburuak ere idatzi ditu. Haurrentzako bi liburu ere idatzi ditu.
Duela gutxi, Xerais de Novela saria jaso du Os personas queridos (2022) lanarengatik, Planeta Taldeko Destino argitaletxeak gaztelaniara itzulia, Los Seres queridos (2022) izenarekin.
Editore ezaguna ere bada. Rodolfo eta Priscila argitaletxe independentea zuzentzen du, eta Rúa do Lagarto de Euseino bildumaren zuzendaria da. Editores, Carlos Lema Galaxia argitaletxearen egungo zuzendariak zuzendutako proiektua.
Julian Huxley
Sir Julian Sorell Huxley (Londres, 1887ko ekainaren 22a - ib., 1975eko otsailaren 14a), britainiar biologo, eugenesialaria eta internazionalista bat izan zen.
UNESCOren lehen zuzendaria izan zen eta Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundearen kide nabarmenetako bat. 1956an Darwin Domina irabazi zuen.
Meryl Streep
Meryl Louise Streep (Summit, 1949ko ekainaren 22a - ) Estatu Batuetako aktorea da. Hirutan irabazi du Oscar Saria, eta izendapenei dagokienez, errekorra dauka 21ekin. Hori guztia dela eta, bere belaunaldiko aktore hoberenetakotzat jotzen da Meryl Streep. Urrezko Globo etarako 31 izendapen jaso ditu, eta zortzi aldiz izan da irabazlea. Horrela, historian beste inork baino hautagaitza gehiago lortu ditu. Bere ibilbidean, besteak beste, bi SAG, bi BAFTA eta Grammy sarietarako bost izendapen ere izan ditu. 2004an American Film Institute erakundeak omendu zuen, interpretazio-arteen bidez kultura estatubatuarrari egindako ekarpenagatik, eta saria jaso zuen aktorerik gazteena izan zen. 2008an Donostia Saria jaso zuen. 2010ean, Arteen Domina Nazionala eman zion Barack Obamak.
70eko hamarkada
Yalen graduatu ondoren, Streepek New York eta New Jerseyko antzerki-ekoizpen ugaritan parte hartu zuen, besteak beste, Shakespeare in the Park jaialdian Sam Waterston eta John Cazaler ekin batera. 1975ean egin zuen debuta Broadway n. Bi urte geroago bere lehen film luzean agertu zen, Julia (1977), baina The Deer Hunter (1978) filmarekin lortu zuen Streepek ezaguna izatea eta Oscarretarako lehen nominazioa, nahiz eta bere papera ez zen protagonista. Urte berean, Holokausto telebistako minisailetako protagonista izan zen, eta Emmy sari bat irabazi zuen.
80eko hamarkada
Hurrengo 10 urteetan, Streepek Hollywoodeko aktore dramatiko onenaren ospea berretsi zuen. Kramer vs. Kramer ren (1979) — seme gaztea utzi eta gero zaintza berreskuratzeko borrokan ari den ama gisa — eta Sophie 's Choice (1982) — nazi en kontzentrazio-esparru batetik bizirik atera zen poloniar bat — interpretazioekin Akademia Sariak irabazi zituen, bigarren mailako aktorea eta aktore nagusia kategorietan. Emakume viktoriar bat erretratatu zuen The French Lieutenant 's Woman (1981) filmean, Silkwood-en (1983) ekintzaile bat eta Isak Dinesen daniar aristokrata Out of Africa (1985) filmean. Cannesko Zinemaldian eta New Yorkeko Zinema Kritikarien Zirkuluan emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen A Cry in the Dark (1988) filmean egindako antzezpen hunkigarriagatik. 1984 eta 1990 urteen artean sei People 's Choice Awards sari jaso zituen aktore faborito gisa.
90eko hamarkada
Orduko Streepek zortzi izendapen zituen Oscarretarako, eta garai hartan izendapen gehien zituen aktoreetako bat izan zen. Dramaz gain, komedia ere egiten hasi zen, genero desberdinetan sartu zen, oso rol desberdinekin. The House of the Spirits(1993) filmean Jeremy Irons, Glenn Close, Winona Ryder eta Antonio Banderas aktoreekin aritu zen. Bille August ek zuzendu zuen eta Isabel Allende idazle txiletarraren La casa de los Espíritus eleberrian oinarrituta dago. 1995ean, The Bridges of Madison County filmak arrakasta lortu zuen Clint Eastwood ekin batera.
2000ko hamarkada
The Hours (2002) filma Virginia Woolf en Mrs. Dalloway  eleberrian oinarrituta zegoen. 2003an, Streepek Akademiaren 13. saria jaso zuen. Oscar sarietarako beste izendapen bat lortu zuen (emakumezko aktore onenarena) The Devil Wears Prada (2006) filmarekin. 2008an, Mamma Mia! filma musikala egin zuen. Eta, urte horren amaieran, Philip Seymour Hoffman ekin aritu zen Doubt filmean. Azken film horrekin Akademia Sarirako beste izendapen bat lortu zuen. Gainera, Julia Child chef estatubatuarraren erretratua egin zuen Julie & Julia (2009) filmean, eta Urrezko Globo Saria eta Oscarretarako 16 izendapen jaso zituen.
2010eko hamarkada
The Iron Lady filmean (2011) Margaret Thatcher pertsonaia interpretatu zuen eta, horri esker, bere lehen BAFTA, Urrezko Globo bat eta bere hirugarren Oscarra lortu zituen. 2015aren amaieran, Suffragette filmean, XIX. mendearen amaierako eta XX. mendearen hasierako Emmeline Pankhurst l ider sufragista britainiarra interpretatzeko aukeratu zuten.
Bere ofizioan perfekzionista eta bere pertsonaien prestaketan zorrotz aritzen da.
Euskal Herrian
2008ko irailaren 25ean Donostiara iritsi zen, bertako Zinemaldian Donostia Saria jasotzera. "Harro nago aktore izateaz, artearentzako une erabakigarri batean, kulturak hurbiltzeko beharrezkoa den elementu bat. (Meryl Streep)"
Bitxikeriak
"Amonak hiru seme-alaba zituen eskolan, eta golf-zelaira joan eta aitona atera behar zuen eskolako batzarreko hauteskundeetara joan zedin, berak ezin izan baitzuen botoa eman. Hori oso presente izan dut nire bizitzan. Eskubideak kendu zizkiguteneko oroitzapen hori ikastea garrantzitsua da. (Meryl Streep)"
Itsas luminiszentzia
Itsas luminiszentzia, itsasoaren luminiszentzia edo fosforeszentziaren eragina da, ondorioz itsasoa argiztatu egiten da. Ingelesez milky seas ("esne otsasoa") eta gaztelaniaz mar de ardora ("ardorako itsasoa") izendapenak jasotzen ditu.
Ozeanoak ur kopuru handietan sortarazten duen fenomenoa da, honetan itsasoko urak aldi batez kolore txurixka-urdinxka bat bereganatzen du, gauez oso ikusgarria, berezko argia egiten baitu. Luzaroan fenomeno arras misteriotsua izan da, marinel, arrantzale eta nabigatzaileen artean kondaira ugariren oinarria izana, zerk sortzen zuen guztiz ezezaguna baitzen, askok benetazko fenomenoa ala mendeetako itsas kondaira hutsa ote zen zalantza egiteko adina.
Azken ikerketen arabera, plankton mikroalgekin zerikusia duen bakteria bioluminiszente batek (vibrio harveyi) eragina litzateke.
Bioluminiszentzia norantza guztietan hedatzen da eta bere argia egunetan zehar edota ordu batzuez iraun dezake.
Beila leinua
Beila leinua gaztelar jatorria izan zitekeen eta Araban finkatutako leinua zen.
Historia
Bere sortzailea Semero leinuko kide eta Arabako kondea zen Beila Semeroitz zen. Honek 882an musulmanak azpiratu zituen Cellorigoko guduan.
Bere oinordekoa Munio Beilaitz zen, Pancorbo eta Haro konkistatu zituena. Hala ere, Beilatarrak Arabatik Fernan Gonzalezek kanporatuak izan ziren eta musulmanak eta Gaztelako konderriaren etsaiak ziren nobleak aliatu zituzten.
Kideak
Hona hemen leinuaren kide nagusi batzuk :
2005eko Donostia Klasikoa
'''XXV. Donostia Klasikoaren ekitaldia''' 2005eko abuztuaren 13an ospatu zuten.
Daigny
Daigny Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Daigny udalerrian erroldatutako biztanleak 355 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 136 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 248 ziren, horien artean 178 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 178 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (89 gizon eta 71 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Daigny udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 367 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.266 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Helen Longino
Helen Elizabeth Longino (1944ko uztailaren 13 - ) zientziaren filosofo estatubatuarra da, eta ikerketa zientifikorako balio eta elkarreragin sozialen garrantzia defendatu du. Emakumeak zientzian duen zereginari buruz idatzi du, eta irudi nagusia da epistemologia feministan eta epistemologia sozialean. Clarence Irving Lewis filosofiako irakaslea da Stanfordeko Unibertsitatean. 2016. urtean Arte eta Zientzien Akademia Amerikarrerako hautatu zuten.
Daigny
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ile apaindegia zen eta 1 higiezinen agentzia.
Helen Longino
Hezkuntza eta karrera
Longinok bere B.A. jaso zuen 1966ko Barnard College-n literatura ingelesean eta haren masterra Sussexko Unibertsitatearen filosofian, Ingalaterran, 1967an. Johns Hopkins Unibertsitatean (Baltimore, Maryland, 1973) lortu zuen doktoretza, Peter Achinsteinek gainbegiratuta. Bere tesia inferentzia eta aurkikuntza zientifikoaz ari zen.
Longinok Kaliforniako Unibertsitatean, San Diegon (1973-1975), Mills Collegen (1975-1990), Rice Unibertsitatean (1990-1995) eta Minnesotako Unibertsitatean (1995-2005) irakatsi zuen, Stanfordeko Unibertsitateko filosofia-departamentuan sartu aurretik. Emakumea emantzipazio mugimenduan eta hainbat erakundetan emakumearen ikasketak egiten ari zen. Clarence Irving Lewis filosofiako irakasle bihurtu zen 2008an, eta filosofia-departamentuko presidente izan zen 2008tik 2011ra.
Zientziaren Filosofiaren Elkarteko (2013 – 2014) lehendakaria izan zen, eta Zientziaren Historiaren eta Filosofiaren Nazioarteko Batasuneko (2016 – 2019) Logika, Metodologia eta Filosofiaren Dibisioko lehen lehendakariordea da.
Lan filosofikoa
Longinok, bere lanean, jakintza zientifikoaren gizarte-dimentsioak eta balio sozial eta kognitiboen erlazioak eztabaidatzen ditu. Epistemologia feministak eta sozialak aztertzen ditu, baita aniztasun zientifikoan dituzten ondorioak ere. Jakintza modu nabarmen femeninoa dagoela iradoki ordez, Longinok ideia hau azpimarratzen du: "epistemologia feminista gisa egitea". Hurbilpen horrek kontzientzia dakar galdera bat karakteriza daitekeen modu guztiez.
Daigny
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Daigny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
3546 Atanasoff
3546 Atanasoff asteroide baten izena da. irailaren 28an aurkitu zuen Bulgariako Behatoki Nazionala-ek Smolyan Behatokitik.
Daigny
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Helen Longino
Lan filosofikoa
Lehen liburuan, Science as Social Knowledge (1990), Longinok balio sozialen edo zientziaren giza testuingurua osatzen duten balioen garrantziaren alde egin zuen, ezagutza zientifikoa helburu gisa justifikatzeko. Testuinguru-enpirismoan, argudiatzen du zientzialariek hartzen dituzten oharrak eta datuak ez direla berez edozein hipotesi jakinen aldeko edo aurkako frogak. Aitzitik, edozein datu jakinek hipotesi jakin batentzat duen garrantzia giza sinesteek eta suposizioek erabakitzen dute zer hipotesi motak lagun dezaketen. Gainera, ebidentziaren garrantzia erabakitzen denean ere, oraindik ere eten logiko bat dago ebidentziaren eta teoria zientifiko interesgarriak erabat justifikatzearen artean (teorien azpideterminazioaren arazo filosofiko tradizionala). Eten hori arrazoibide legitimoari buruzko sinesmen eta suposizioek ere bete behar dute, ebidentziak egiazkotzat zer hipotesi onartu erabakitzen lagun diezagun.
Daigny
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
3546 Atanasoff
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 SC izena zeraman. Ondoren John Vincent Atanasoff (1903-1955), estatubatuar fisikaria omentzeko izena eman zitzaion.
Daigny
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3546 Atanasoff
Orbitaren ezaugarriak
3546 Atanasoff asteroidearen orbitak batezbeste 2,93 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,477 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,383 distantziara. Eszentrikotasuna 0,155 da, eta makurdura orbitala 14,67ºkoa da.
Helen Longino
Lan filosofikoa
Zorionez, hipotesiak kritikatzeko hainbat ikuspegi erabiltzeak ezagutza zientifiko bihur ditzake hipotesi horietako batzuk. Hipotesiak ezagutza bihurtzen dira hainbat ikuspuntutatik kontatzen direnean, bereziki sinesmen eta balio desberdinak dituztenek. Zientzia objektiboa ez dela argudiatzeko aurreko bi proba-arrakalak iradokitzen dituzten filosofoek ez bezala, Longinok dio balio desberdinak dituztenen begiradak zientziaren objektibotasuna lagun dezakeela. Ondorioz, zientziarekin zerikusi zuzena ez dutela ematen duten balioak funtsezkoak dira ezagutza zientifikoaren zatien objektibotasunerako, eta zientzia objektiboa izan daiteke, hain zuzen ere, baliotik libre ez dagoelako. Ikuspuntu horretatik, desadostasuna garrantzitsua da teoria bat onartzeko gure arrazoien egokitasuna frogatzeko. Komunitate baten barruan irekitako elkarrizketa kritikoak aukera eman diezaioke komunitateari alborapenak gainditzeko. Objektibotasuna lortzeko, zientziak onartu egin behar du eta "kritika eraldatzailearekin" konprometitu.
Marlton (Maryland)
Marlton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Prince George's konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Les Guerreaux
Les Guerreaux Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Helen Longino
Lan filosofikoa
Longinoren The Fate of Knowledge (2002) liburuak zientziaren filosofo eta soziologoen ezagutzaren kontuak aztertzen eta bateratzen ditu.
Berrikiago, Studying Human Behavior: How Scientists Investigate Aggression and Sexuality (2013) lanean, Longinok giza erasoaren eta sexualitatearen bost ikuspegi zientifiko aztertzen ditu, esparru epistemologikoei, sortzen dituzten ezagutza-motei eta helburu pragmatikoei dagokienez. Berak argudiatzen du hainbat gai hainbat arrazoitatik hasi eta eraikitzen direla, eta horietako bakoitzak gaiari buruzko ezagutza partziala sortzen duela. Beraz, ezin dira ikuspegi bakar batera mugatu. Epistemologia sozialean duen ikuspegitik, Longinok argudiatzen du ikerketa zientifikoa erabilgarriagoa izango dela politika publikoen arduradunentzat, baldin eta ezagutzaren ikuspegi desberdinen aniztasuna onartzen bada. Aztertu beharreko ikuspegi-aukerei buruzko kontzientziazioa handitzea onuragarria izan daiteke politikarentzat, erabakiak sakonago ematen baititu, eta ikuspegi mugatuan oinarritutako jarrera politikoak azkarregi hartzen direla ere bultza dezake.
Les Guerreaux
Biztanleria
2007an Les Guerreaux udalerrian erroldatutako biztanleak 259 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 104 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 104 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 94 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Helen Longino
Lan filosofikoa
Ezagutza zientifikoaren izaerari buruzko lana feminista bada ere, zenbait pertsonak (eta, beraz, emakumeek egindako ekarpenen balioa) zientziari egindako ekarpenen balioagatik argudiatzen baitu, baina Longinoren beste lan batzuk feministagoak eta emakumeekin kezkatuagoak izan dira. Adibidez, giza eboluzioaren kontakizun femenino eta estatikoen ordezko narrazioak aurkeztu eta aztertu ditu, eta generoan zentratutako suposizioek teoriaren eraketan duten eragina azpimarratu du.
Ezagutzaren azterketatik haratago, haren idazketan pornografiaren izaeraren azterketa eta moralki problematikoak diren inguruabarrak sartu dira.
Les Guerreaux
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 155 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (68 gizon eta 45 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Guerreaux udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 278 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.701,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
2000. urtean Les Guerreaux udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.005 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Anita O'Day
Anita Belle Colton, Anita O'Day izenez ezagunagoa (Chicago, 1919ko urriaren 18a - Los Angeles, Kalifornia, 2006ko azaroaren 23a), jazz abeslari estatubatuarra izan zen. Jazzaren emakumezko ahots garrantzitsuenetakoa da. Estilo tradizionala du, swing eta bop-aren artekoa; inprobisazioaren eta erritmoaren zentzu handia du. Bere ahotsa sakon samarra zen eta beti leuna. Big band batean egin zuen lehen agerraldiak emakumezko abeslarien ohiko irudiarekin hautsi zuen, eta taldeko gainerako musikarien antzeko mailan kokatu zen..
Biografia
Amak bultzatuta, oso gaztetatik sartu zen musikaren munduan, dantzari zein abeslari gisa parte hartzen zuen zenbait lehiaketatan. Benny Goodman eta Raymond Scottekin egonaldi laburrak egin ondoren, O'Dayk postu bat lortu zuen Gene Kruparen orkestran 1941ean. Zenbait aste geroago, Krupak Roy Eldridge tronpetajolea kontratatu zuen, eta arrakasta handiak lortu zituen hirukote bat osatu zuen. Aipatzekoak: Let Me Off Uptown, Boogie Blues eta Just a Little Bit South of North Carolina. Aldi labur batez Woody Hermanekin egon ondoren, Kruparekin itzulti zen eta 1943an berriro utzi zuen. Stan Kentonekin egon zen 1944an, eta, azkenik, 1946an bakarka hasi aurretik, berriz ere Kruparekin.
Bere ibilbidea 1955ean lehertu zen Anita (edo This Is Anita) izeneko bere lehen diskoarekin, Vervek kaleratu zuen lehena. Anita O'Day askoz ere preziatuagoa izan zen jazzaren munduan poparen munduan baino, eta maiz abestu zuen jazz-jaialdietan, Louis Armstrong, Thelonious Monk eta George Shearing bezalako musikari ospetsuekin batera. 1958ko Newport Jazz Jaialdian egindako emanaldiak ospetsu bihurtu zuen mundu osoan, Jazz on a Summer's Day izeneko filma egin ondoren.
Berrogeita hamarreko eta hirurogeiko hamarkadetan Verve-rentzat egindako hamalau diskoko serieak Anita O'Day bere garaiko bokalistarik bereizgarrienetako bat bihurtu zuen. Frank Sinatrak eta Ella Fitzgeraldek bakarrik gainditu zuten. Moldatzaile ugarirekin eta era askotako estiloetan lan egin zuen, Billy Mayrekin swingez betetako lankidetza izan zuen: Anita O'Day Swings Cole Porter with Billy May.  The Oscar Peterson Quartet (Anita Sings the Most) diskoarekin, eta Buddy Bregman orkestrarekin ere egin zuen lan (Twursmy).
1967 urtearen inguruan, Anita O'Dayk bere karrera eten behar izan zuen, bere bizimodu biziak eta heroinarekiko zuen mendekotasunak eragindako akidura fisikoagatik.
Droga eta alkoholarekiko mendekotasuna gainditzeko tratamenduan hainbat urte eman ondoren, 1970eko Berlingo Jazzaldian agertokietara itzuli zen, eta hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, estudioko hainbat disko eta zuzenean, horietako asko Japonian grabatuak eta Emily Records bere diskoetxeak eginak. 90eko hamarkadara arte grabatzen jarraitu du.
1981ean argitaratu zuen bere autobiografia, High Times, Hard Times izenburuarekin
Sergio Busquets
Sergio Busquets Burgos (Sabadell, Bartzelona, 1988ko uztailaren 16a - ) kataluniar futbolari ospetsua da. Erdilari lana egiten du Bartzelona Futbol Kluban, lehenengo mailan.
Schilthorn
Schilthorn, Suitzako Alpeetan dagoen mendi bat da, Bernako Alpeetan, eta 2.970 metroko garaiera du. Lauterbrunnen haranaren gain dago, Oberland bernarrean. Sefinenfurgge mendatearen iparraldean dagoen mendirik garaiena da.
Sergio Busquets
Biografia
Sergio Sabadellen (Bartzelona) jaio zen 1988ko uztailaren 16an. Sergioren aita Carlos Busquets da, Bartzelona Futbol Klubeko atezain ohia eta, gaur egun, katalan taldearen atezainen entrenatzailea.
Kilfinane
Kilfinane (irlanderaz Cill Fhíonáin) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-ekialdean dagoen azoka udalerria da. Limerick hiritik hego-mendebaldera 40 km hego-ekialdera eta Cork hiritik 70 km ipar-mendebaldera dago. Hiru laurdenetan Golden Vale eramuak inguratzen du eta laugarren laurdenean Ballyhoura mendiek.
Sergio Busquets
Bartzelona Futbol Kluba
Sabadellen jaioa bada ere, Badia del Vallesen hezia izan zen eta hantxe hasi zen futbolean C.D. Badia del Vallés taldean.
2005ean izan zuen Bartzelona Futbol Kluban sartzeko aukera. Aurrerapen nabarmenak egiten ari zen eta, 2007ko maiatzean, Frank Rijkaardek lehen taldera deitu zion Kataluniako Kopa lehiatzeko. Finaleko minutu batzuk ere izan zituen eta gorri-urdinen garaipenaz gozatu ahal izan zuen.
2007/2008 denboraldian, Pep Guardiolaren agindupean jokatu zuen Bartzelonako filialean eta hirugarren mailako txapeldun geratu ziren, bigarren B mailara igotzea ahalbidetuz. Busquets 23 partidatan izan zen konbokatua eta 2 gol sartu zituen.
Hurrengo denboraldian (2008/2009), Guardiola lehen ekipoaren buru, denboraldi-aurrerako kontzentraziora deitu zioten eta Kataluniako Kopan eta Joan Gamper Sarian minutuak izan zituen. Ez zituen alferrik galdu eta lehen gol ofiziala markatu zuen.
Ez zen denbora asko pasa Lehen Mailan debuta egin arte. 2008ko irailaren 13an izan zen, Ligako bigarren aldian, 90 minutu jokatu zituen lehen aldia, Real Racing Club de Santander taldearen kontra. Ez zuen filialarekin ez profesionalen fitxarik, baina titular postuan kontsolidatzen joan zen.
Sergioren ibilbideak ez zion Vicente del Bosque espainiar selekzionatzailearen begi zorrotzari alde egin eta, 2008ko urriaren 21ean, Espainiako Sub 21ean egin zuen debuta Sergiok. 2008ko urriaren 22an, gauzatu zuen lehen gola lehen ekipoan Txapeldunen Ligan, FC Basel taldearen aurka. 2008ko abenduaren 22an, kontratua berritu zuen 2013ra arte.
2011ko maiatzaren 28an, berriro izan ziren txapeldun Champions Leaguen Manchester Uniteden aurka, Wembleyko finala 3-1 irabazi zutelarik.
Espainiako Selekzio Nazionala
2008ko urriaren 11n debutatu zuen Sub-21ean Eurokoparen klasifikaziorako izango zen Suitzaren aurkako partidan.
Ez bazuen jokatu ere, 2009ko otsailaren 6an, Vicente del Bosquek deitu zion Ingalaterraren aurka jokatu behar zuten lagunartekorako.
2009ko apirilaren 1ean, Turkian zegoen Mundu Koparako klasifikazioan borrokatzeko. Busquets 77. minutuan sartu zen, Silvaren ordez.
2009ko ekainean, Vicente del Bosque hautatzaileak Konfederazioen Kopan lehiatzeko zerrendan sartu zuen.
2010eko maiatzaren 29an, Vicente del Bosquek 2010eko Mundu Koparako azken zerrendan sartu zuen eta titular izan zen.
2010eko uztailaren 11n, Espainiako Selekzioa garaile izan zen 2010eko Mundu Kopan eta Sergio titular izan zen partida guztietan.
Maria Jesus Aranburu Arbelaitz
Maria Jesus Aranburu Arbelaitz (Oiartzun, Gipuzkoa, 1944ko ekainaren 17a) sasi-maistra izandakoa eta emakumeen berdintasunaren aldeko ekintzailea. Ohitura zaharren zaindari, afizioz sendabelar eta lore zalea.
Bizitza
Maria Jesus, bere ama bezala, Oiartzungo udaletxean jaioa da, aitona bertako aguazila zelako. Ama Bernarda Arbelaiz izan zen, lanbidez telefonista, jubilatu arte eginkizun horretan aritutakoa. Aita Ildelfontso Aranburu, lanbidez saltzailea. Hiru senidetan zaharrena da Maria Jesus eta Iñaki Arbelaitz Gelbenzurekin ezkondu zen. Iñakik etnografia eta herriko historia maite zuen. Herriko ondare ikertzaile eta idazlea izan zen eta Oiartzungo Ondarerako hainbeste lan utziak ditu.
Hiru seme alaba izan zituzten, bi neska eta mutila eta Iturriotz auzoko Leñene baserria izan dute euren bizilekua.
Ikasketak
Bere burua kalekume modura azaltzen du eta herriko saltsa guztietan sartuta ibilia denez, bere heziketa/ikasketa esparrua asko zabaldu izan zion horrek. Solfeo, frantses hizkuntza, euskal dantzak, eskulanak, etab. ikasiak ditu. Bestalde Acción Católica deritzan taldearen bueltan formazio aski zabala jaso zuen, bizitzaren ingurukoak batik bat baina baita herriko ekintzetan parte hartzeko konpromisoaren aldetik ere. Hortik datorkio, maila batean, herriko ekimen askotako partaide edo bultzatzaile izatea.
Herri ekintzaile
Mundu hobeago batekin amesten du. Ugariak izan dira parte hartuez laguntza emandako esparruak. Aipaturiko Acción Católica taldearen eskutik herrian antolatzen ziren ekintza askotan parte hartu izan du. Lartaun elkarteko partaide izan zen, San Isidro baserritarren kooperatibako idazkari hiruzpalau urtez ere bai. Beste hiru bat urtetan katekista, Haurtzaro ikastolan eta mojen eskolan irakasle, HELTA (Helduen tailerrak) sorrerako partaide, Joxe Mari Garmendia apaizarekin batera espetxe pastoraltzan.... Izan duten garrantziagatik edota denboran iraupenagatik bi hauek dira azpimarragarriak:
Aizate sasi-eskolako maistra
Oiartzun eta Errenteriako mugan zegoen mendi eskola zen Aizatekoa. Lehen maistra Maria Jesusen amonaren ahizpa Tomaxa Belaztikoa izan zen eta txandan, txandan, familiako kide ugari iritsi ziren bertako maistra izatera. Azkena, eta 18 urte zituela, Maria Jesus Aranburu. Oiartzundik oinez joaten zen ordubeteko bidean eta inoiz joan ezinik geratzen bazen, bere gain egoten zen ordezkoa jartzeko ardura. Inguruko 24 bat baserriko umeak biltzen ziren. Berez eskola Errenderiko udalaren mende zegoen baina Oiartzungo haurrak ere izaten ziren bertan. Sei urterekin hasita, adin ugarikoak ziren ikasle neska-mutilak. Oinarrizko ikasketak burutzen zituzten 9:30-14:00etara zihoan ordutegiaren barruan. 1975. urtean eman zitzaion amaiera eskolari, Maria Jesusek 32 urte zituela.
Killirikupe, emakumeak ahalduntzeko eskola
Killirikupe emakume taldeko sortzaile eta partaide iraunkorra dugu Maria Jesus, Zuzendaritzako partaide eta dinamizatzailea. 1990ko irailean sortu zen taldea eta 1992az geroztik elkarte ofizial modura funtzionatzen du. Bertan formazioko ekintza ugari burutzen dituzte, guztiak emakumeei zuzendutakoak. Astero biltzen dira. Urteroko plangintzaren arabera era askotako gaiak lantzen dituzte bi taldetan banatuta, euskarazko taldea bata eta gaztelaniaz aritzen dena, bestea. Kilirikupe oso talde dinamikoa da eta urte guzti horien buruan herriko emakume asko pasa dira bertatik. Talde bezala, gainera, herriko beste hainbat ekintza edo taldeetan txertatzen dira, feministen taldean, esaterako.
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna (ICCPR, ingelesezko sigletan) Nazio Batuen Erakundeak 1966ko abenduaren 16an 2200 A (XXI) Ebazpenean eta geroago baita onartu zuen nazioarteko tratatu bat da. Itun aldeaniztuna da, eta eskubide zibil eta politikoak aitortu eta hauek bermatzeko mekanismoak ezartzen ditu. Hitzaurreaz gain 53 artikuluk osatzen dute Ituna.
1976ko martxoaren 23an sartu zen indarrean tratatu hau, 35 estatuk berretsi eta hiru hilabeteren ostean. Egun 173 Estatu kidek berretsi eta 74 Estatu kidek sinatu dute. Horietaz gain, sei Estatuk sinatu dute baino ez dute berretsi eta beste 18 Estatu tratatu honetatik kanpo daude erabat.
Itun hau beste itun batekin (Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Itunarekin ) batera aldarrikatu zen, eta biek Giza Eskubideen Nazioarteko Itunak osatzen dituzte (New Yorkeko Itunen izenarekin ere ezagunak). Azken itun honek, Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalarekin batera, 1948an onartu zen Giza Eskubideen Nazioarteko Itun deritzona osatzen du.
1948an Nazio Batuen Erakundeak Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala aldarrikatu zuen. Aldarrikapen honek betebehar loteslerik ezartzen ez zuenez, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak giza eskubideei buruzko itun lotesle pare bat idatzi zituen, betebehar zehatzak ezartzeko. Horrela 1954an Nazio Batuen Batzar Nagusian aurkeztu eta 1966an onartu ziren Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna eta Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Ituna.
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna bi Protokolo Fakutatibotan garatu zen. Lehenengoa Itunarekin batera onartu zen, eta honek ikerketa- eta salaketa-mekanismoak ezartzen ditu. Bigarrena 1989ko abenduan onartu zen eta 1991tik dago indarrean, eta honek heriotza-zigorra indargabetzen du.
Aurrekariak
Bai Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Itunak, bai Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunak prozesu berean dute jatorria, Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala sortzeko prozesuan, zehazki. Hala ere, eskubide zibil eta politikoek historian zehar izan duten garapena desberdina izan da.
Eskubide zibil eta politikoak lehen belaunaldiko eskubide gisa ere ezagutzen dira. Eskubide horiek teoria gisa azaleratzen hasi ziren XVII eta XVIII. mendeetan. Garai horietan, gizartean bi ideia hasi ziren aldarrikatzen: Batetik, askatasun pertsonala eta, bestetik, gizabanakoak babestea estatuak egindako urraketetatik. Giza eskubideak XVIII. mendearen amaieran hasi ziren aldarrikatzen eta lege indarrez inposatzen. 1776ko Virginiako Eskubideen Deklarazioan eta 1789ko Frantziako Konstituzioan ezarri ziren lehengo aldiz eskubide horiek. Hurrengo mendeetan zehar, giza eskubideen aldeko mugimenduei esker, herrialde gehiagora zabaltzen joan ziren eskubide horiek eta gero eta garatuago eta zehatzago agertzen joan ziren Estatuen ordenamenduetan.
1945ean San Frantzizkoko Konferentzian “Gizakiaren Funtsezko Eskubideei buruzko Adierazpena” proposatu zen, zeinak Nazio Batuen sormena eragin zuen. Itunen horren sorrera, berriz, 1948an dago, Nazio Batuen Erakundeak Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala onartu zuenean.
Egitura eta Edukia
Sarreran azaldu dugun bezala, Itun hau atariko batek eta 53 artikuluk osatzen dute. Artikulu hauek sei zatitan banatuta daude.
Lehenengo Zatia (1.art)
1. artikuluan herrien libre determinaziorako eskubidea aitortzen da, eta baita herriek haien izaera politikoa eta haien aberastasun eta baliabide naturalak askatasunez xedatzeko duten eskubidea ere. Artikuluak aitortzen du baita herri bat ezingo dela bere bizibideez gabetu, eta ituna sinatzen dute alderdiek, haien lurraldean dauden lurralde ez-autonomoen libre determinaziorako eskubidearen egikaritza errespetatu beharko dutela.
Hirugarren Zatia (6-27 art.)
6. artikulutik 27. artikulura bitarteko artikuluak biltzen ditu. Zatirik luzeena da eta eskubideak zerrendatzen ditu. Eskubide hauen artean aipagarrienak hurrengoak dira:
Eskubide horietako askok ekintza espezifikoak barne hartzen dituzte, eta ekintza horiek abian jarri behar dira eskubide horiek gauzatzeko.
Laugarren Zatia (28-45 art.)
Giza Eskubideen Komitearen ezarpena eta funtzionamendua arautzen ditu, baita Itunaren txostenen aurkezpena eta jarraipena ere.
Giza Eskubideen Komitea Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna betetzen dela kontrolatzeko mekanismoa da. Itunak berak ezartzen duen 18 kidek osatutako Komiteak, Estatu partaideek EZPNI zenbateraino betetzen duten aztertzen du. 31. artikuluaren arabera Komiteak ezin izango du estatu bereko kide bat baino gehiago izan eta 32. artikulua jarraituz, 4 urtetarako hautatzen dira kide hauek. Batzorde horrek estatu kideen aldizkako txostenak jasotzen ditu, eta estatu horiei eta Nazio Batuen Ekonomia eta Gizarte Kontseiluari txostenak eta iruzkinak egiten dizkie. Komitea, Genevako (Suitza) Nazio Batuen Bulegoan biltzen da, eta urtean hiru bilera egiten ditu.
Komiteak Nazio Batuen funtsetatik jasoko ditu behar dituen zerbitzu-sariak, eta  Nazio Batuetako Idazkari Nagusiak behar adina langile eta zerbitzu ezarriko dizkio baita. 39. artikuluan ageri da Komiteak hautatuko duela bere mahaia, bi urterako; eta bere araudia ere ezarriko duela.
Estatuek Itunari atxiki eta urtebetera informatu beharko dute, eta, gero, lau urtean behin, hartutako neurrien berrikuspena amaitzen dutenean, publiko egin behar dute zer gomendio ezartzeko konpromisoa hartzen duten. Bai estatu kideen aldizkako txostenak, bai beste estatu batzuek, nazioarteko erakundeek eta gizarte zibileko erakundeek egindako txostenak eta gomendioak publikoak dira.
Estatuek txostenak aurkezteko konpromisoa hartzen dute. Era berean, Komitearen eskumena aitortzen dute Itunaren inplementazioan alderdien artean sor daitezkeen eztabaidak ebazteko orduan.
Bosgarren Zatia (46-47 art.)
Itunak gainerako nazioarteko itunekin duen irismen juridikoa ageri da. Era berean, argitzen da Ituna ez dela interpretatuko Nazio Batuen funtzionamenduarekiko interferentzia edo kalte gisa.
Seigarren Zatia (48-53 art.)
Eskubide Zibil eta Politikoei buruzko Nazioarteko Itunaren azken eta seigarren zatian, 48. artikulutik 53.era, itunaren berrespena, indarrean jartzea eta aldaketak arautzen dira.
48. artikuluan, Nazio Batuetako estatu kide guztiek edo Organismo Espezializatu bateko kideek sinatu ahal izango dute ituna, bai eta Nazioarteko Justizia Gortearen Estatutuko estatu kide guztiek eta Nazio Batuen Batzar Nagusiak gonbidatutako beste edozein estatuk ere. Bestalde, itun hau berretsi egin behar da, eta berrespen-agiriak Nazio Batuetako Idazkari Nagusiaren esku utziko dira.
Bestalde, nabarmendu behar da itun honetako estatu kide orok zuzenketak proposatu eta Nazio Batuetako Idazkari Nagusiaren esku utz ditzakeela. Proposatutako zuzenketak komunikatuko dizkie Idazkari Nagusiak itun honetako estatu alderdiei, eta eskatuko die jakinaraz diezaiotela estatu alderdien konferentzia baterako deialdia egitea nahi dutenean, proposamenak aztertu eta horien bozketa egiteko. Horrela, gutxienez estatuen heren batek deialdi horren aldeko adierazpena egiten badu, Idazkari Nagusiak konferentziarako deialdia egingo du. Konferentzian dauden eta boto-emaile diren estatuen gehiengoak onartutako zuzenketa oro Nazio Batuen Batzar Nagusiaren onespenaren mende jarriko da. Zuzenketa horiek indarrean jartzen direnean, nahitaezkoak izango dira zuzenketa horiek onartu dituzten estatu alderdientzat; gainerako estatu alderdiek, berriz, itun honetako xedapenek eta onartu duten aurreko zuzenketa orok behartuta jarraituko dute.
Azkenik, 53. artikuluan xedatzen denez, itun hau Nazio Batuen artxiboetan gordailutuko da, eta txineraz, espainieraz, frantsesez, ingelesez eta errusieraz.
Indarrean sartzeko prozesua
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna indarrean sartuko da Itunaren seigarren atalean ageri den prozesua jarraituz. Hau da, 48 eta 53.artikuluek eta haien bitartekoek diotenaren prozedura jarraituz.
Berrespena Espainian
Ituna 1976ko martxoaren 23an sartu zen indarrean. Espainiaren kasuan, berrespena hilabete batzuk geroago eman zen, 1977ko apirilaren 30ean, eta "Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna Espainiak berresteko Agiria" ren bidez egin zen.
Nabarmentzekoa da une horretan Espainia ezegonkortasun politikoaren unerik handienetako batean zegoela, erregimen frankistatik erregimen liberalerako trantsizioan zehazki. Horregatik, itun hori berrestea funtsezko elementuetako bat izan zen; izan ere, erregimen frankistan, eskubide zibil eta politikoek distira egiten zuten haren gabeziagatik.
Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratutako berrespen-testuak bi zati ditu. Hasieran, testua sartzen da testuaren beraren helburuaren, itunaren berrespenaren eta horretarako arrazoien bidez, eta ondoren erregearen sinadura. Bigarren zatian, berrespenean aipatzen diren itunaren xedapenak agertzen dira.
Irailaren 6
Irailaren 6a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita bederatzigarren eguna da, 250.a bisurteetan. 116 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Irailaren 5 | Urteko egutegi | Irailaren 7
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna
Berrespena beste estatu batzuetan
Estatu asko ituneko kide diren estatuak dira, eta horien artean batzuk nabarmentzen dira. Adibidez, Ituna sinatu eta berretsi duten lehen bi estatuek aipamen berezia merezi dute, Uruguai eta Costa Rica. 1967an eta 1968an berretsi zuten ituna, hurrenez hurren. Nabarmendu behar da Antigua eta Barbuda izan zela itun horren azken berrespenaren protagonistak 2019ko uztailaren 3an.
Bestalde, oso deigarria da ikustea itun honek gatazkan dauden bi estatu biltzen dituela. Hau Palestinaren (2014ko apirilaren 2an berretsia) eta Israelen kasua (1966ko abenduaren 19an sinatua eta 1991ko urriaren 3an berretsia) da.
Ondoko aplikazioa eta garapena
Hainbat Estatutan arazo desberdinak agertu dira Itunaren aplikazioaren inguruan. Australian adibidez, Ituna ezin da zuzenean betearazi, baina haren xedapenek zenbait lege nazional babesten ditu, pertsonei galdagarriak zaizkien eskubideak ematen dizkietenak. Irlandan Zigor Auzitegi Bereziak erabiltzeak erabaki da, non epaimahaien lekua epaileek hartzen duten eta beste prozedura berezi batzuk aplikatzen diren.
Erreserbak
Atal honetan nabarmendu behar da, oro har, Estatu askok erreserbak edo interpretazio-adierazpenak egin dituztela Itunaren aplikazioari dagokionez.
Erreserba aipagarrienak dira, Argentinak bere Konstituzioan bermatutako bidezko epaiketa baten eskubideak aplikatuko dituela nazioen lege orokorra hausteagatik akusatuak epaitzean. Bestalde, Austriak beretzat gordetzen du Habsburgoko Etxeko kideak erbesteratzen jarraitzeko eskubidea, eta akusatuen eskubideak eta epaiketa justua izateko eskubidea mugatzen ditu bere ordenamendu juridikoan lehendik zeudenetara. Gainera, Belgikak hitz egiteko, biltzeko eta elkartzeko askatasunak Giza Eskubideen Europako Hitzarmenarekin bat etorriz interpretatzen ditu.
Azkenik, Estatu Batuek erreserbatu egin dute artikuluetako batek ere ez dezala murriztu adierazpen eta elkartze askerako eskubidea; Ameriketako Estatu Batuetako gobernuak heriotza-zigorra ezar diezaiola haurdun dagoen emakumea ez den beste edozeini; «tratu edo zigor krudel eta laidogarria» bosgarren, zortzigarren eta hamalaugarren paragrafoetako batek edo batzuek debekatutako tratamendu edo zigorrei buruzkoa dela, eta Estatu Batuetako Konstituzioari egindako hamalaugarren zuzenketei buruzkoa dela; eta ez dela aplikatuko Estatu Batuetako Konstituzioko 15. artikuluko hirugarren klausula.
Hautazko Protokoloak
Itunarekin batera bi Hautazko Protokolo ageri dira. Lehenengoa 1976ko martxoaren 23an sartu zen indarrean eta pertsonek haien giza eskubideak hautsi dituzten estatuen aurkako salaketak hasteko mekanismoa da. Bigarrena, 1991ko uztailaren 11an sartu zen indarrean eta heriotza-zigorraren indargabetzea ezartzen du.
Haien izenak dioten bezala (hautazko) Protokoloak lotesleak dira, fakultatiboak. Estatuek aukeratu dezakete protokoloa onartu ala ez onartu. Hala ere, Itunaren parte den Estatu batek Protokoloaren zati bat egiten duenean, Estatu Aderdiaren jurisdikziopean dagoen pertsona orok salaketa bat jar dezakete idatziz Giza Eskubideen Batzordean.