cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casual mugimendua
Estetika
80-ko hamarkadaren hasieran casualen estetika jada definiturik zegoen. Lehenengo aldiz gazte mugimendu bat harmailetan hasi eta gero kaleetara zabaldun zen, eta ez alderantziz skinhead, mod eta punkekin gertatu zen bezala. Kultura honek erabiltzen zituen marka aipagarrienetakoak hurrengoak dira: Lacoste, Burberry, Diadora, Benetton, Adidas, Stone Island, Fred Perry, Lonsdale, Paul & Shark, Raplh Lauren, etb.
Hirotsugu Nakabayashi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima eta Fagiano Okayama.
Bnon
Bnon, Egiptoko XV. dinastiako bigarren faraoia izan zen, Flavio Joseforen arabera. K.a. 1615 eta K.a. 1602 artean gobernatu zuen.
Manetonek, Bnoni, 44 urteko erregealdia ematen dio Flavio Josefo eta Sexto Julio Afrikanoren arabera Jurgi Sintzeloren bertsioan, gaur egun, bere erregealdiaren iraupena, hamairu edo hamalau urtekoa izan zela uste den arren.
Sheshiren tokia, XV. dinastiako bigarren postuan, ondorioz, Manetonen Bnon lotuko litzateke, eta, euren eskarabeoen estilo antzekotasunagatik, Sekhaenrarekin. Arkeologikoki, Palestinan eta Sudanen aurkitutako eskarabeoengatik ezagutzen da.
Datu estratigrafikoengatik, errege hau, Egiptoko XVII. dinastiaren sortzailetzat hartzen den Rahotepen garaikidea izan zela ebaz daiteke.
Jürgen von Beckerathek, Bnon, Maaibra Sheshirekin identifikatzen du, eskarabeo hiksoetan aurkitutako izenak.
Takaaki Suzuki
Takaaki Suzuki (鈴木 孝明, 1981eko urriaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sagan Tosu eta Mito HollyHock.
Valdas Adamkus
Valdas Adamkus, Voldemaras Adamkavičius jaioa (Kaunas, 1926ko azaroaren 3a) lituaniar politikaria da. Lituaniako 5. presidentea izan zen 1998tik 2003ra eta 7. presidentea 2004tik 2009ra.
Sobietarren okupazioaren aurkako erresistentzian esku hartu zuen 1940an eta familiarekin Alemaniara ihes egin zuen 1944an errepresaliak saihesteko. Municheko Unibertsitatean ikasi zuen eta 1949an Estatu Batuetara emigratu zuen. Bertan ingeniari eta Ingurumena Babesteko Agentzian lan egin zuen.
1998an estatubatuar herritartasunari uko egin eta Lituaniako hauteskundeak irabazi zituen. 2003ko hauteskundeetan Rolandas Paksasen aurkako berrautaketa galdu zuen. Hala ere, urtebete geroago Paksas kargutik kendu zuten ustelkeriagatik, eta Adamkusek irabazi zituen hauteskunde berriak egin ziren. Bigarren agintaldia 2009an amaitu zen. Bere presidentzian Lituaniak antzinako herrialde komunistetan demokrazia sustatu zuen eta Ukrainako krisian bitartekaritza lanak egin zituen.
Anbrosio Milangoa
Anbrosio Milangoa (Treveris, c. 340 - Milan, 397ko apirilaren 4a) Milango apezpikua izan zen 374-397 bitartean. Eliza latinoko guraso eta doktorea da. Jaia, abenduaren 7an ospatzen da.
Bizitza
Erromatar Inperioko goi funtzionarioa zen, Liguriako gobernaria. 374an, herriak Milango apezpiku aldarrikatu zuen, artean katekumeno besterik ez zelarik. Bataioa hartu, apaiztu eta apezpiku egin zen zortzi eguneko epean. 382an, Simako bere ahaide paganoari gogor eraso zion senatuan, Garaipenaren aldarea ez kentzearen alde agertu zelako. 387an, San Agustin bataiatu zuen. Teodosio enperadorea jendaurreko penitentzia egitera behartu zuen Tesalonikako sarraskiaren ondoren. Haren obrak pastoralgintza zuen helburu: sermoiak, hileta otoitzak (Teodosiori egindakoa), tratatu moralak, gorazarreak (anbrosiarrak deituak). Erlikien gurtzaren eragilea izan zen Mendebaldean.
Lepidodactylus lugubris
Lepidodactylus lugubris Lepidodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Plémet
Plémet (bretainieraz Plezeved) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Chaetodipterus zonatus
Chaetodipterus zonatus Chaetodipterus generoko animalia da. Arrainen barruko Ephippidae familian sailkatzen da.
Lassay-les-Châteaux
Lassay-les-Châteaux Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.305 etxebizitza zeuden, 1.003 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 167 bigarren erresidentzia ziren eta 135 hutsik zeuden. 1.218 etxeak ziren eta 77 apartamentuak ziren. 1.003 etxebizitza nagusietatik 683 bere jabearen bizilekua ziren, 299 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 79 etxek bi zituzten, 182 etxek hiru zituzten, 288 etxek lau zituzten eta 449 etxek bost zituzten. 750 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 456 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 398 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.299 ziren, horien artean 997 aktiboak ziren eta 302 inaktiboak ziren. 997 pertsona aktiboetatik 929 lanean zeuden (504 gizon eta 425 emakume) eta 68 langabezian zeuden (26 gizon eta 42 emakume). 302 pertsona inaktiboetatik 147 erretiraturik zeuden, 86 ikasten zeuden eta 69 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lassay-les-Châteaux udalerrian 999 unitate fiskal zeuden, 2.278,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.415 euro zen.
Agonomalus mozinoi
Agonomalus mozinoi Agonomalus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Lassay-les-Châteaux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Lassay-les-Châteaux udalerrian 134 nekazaritza-ustiategi zeuden, 4.425 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lassay-les-Châteaux udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 267 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patrick John Hillery
Patrick John Hillery (Spanish Point, Clare, 1923ko maiatzaren 2a - Dublin, 2008ko apirilaren 12a) irlandar politikari eta medikua izan zen.
1973an Europar Erkidegoen Batzordeko lehendakariorde izendatu zuten. 1976an, Irlandako lehendakariak bere karguaren dimisioa aurkeztu zuelarik, Hillery hautatu zuten haren ordezko. Karguan 14 urte egin ondoren, 1990eko lehendakaritzarako hauteskundeetan ez zuen bere burua aurkeztu.
Toyoki Hasegawa
Toyoki Hasegawa (長谷川 豊喜, 1986ko apirilaren 18a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sagan Tosu.
Idi Bihotz
Idi Bihotz 1996an Bilbon sortu zen metal musika taldea da.
Historia
1996ko abuztuan Basurtuko lau gaztek (Mikel, Gorka, Iban eta Josu) musika talde bat sortzeari ekin zioten. 1997an beren lehenengo diskoa kaleratu zuten: Herriaren taupada. Lan kontuak zirela medio, Josuk atsedena hartzea erabaki zuen eta Idi Bihotzekoek, bitartean, Subliminal taldeko Julen Gil bateriajolea kontratatu zuten. Azkenik, Josuk taldea utzi eta Julenek geratzea erabaki zuen, beste ordezko bateria bat aurkitu arte. 1997ko uztailean Idi Bihotzen bateriajolea izateko prest zegoen Albaro ezagutu eta talderako hartu zuten.
1999ko otsailean Arimaerratu diskoa grabatu zuten Elkarreko estudioetan. Urte bereko apirilaren 6an kaleratua izan zen, eta lau egun geroago, Lesakako Atxaspi tabernan aurkeztu zuten. Horrekin, ARIMAERRATOUR izeneko bira hasi zuten. Hala ere, zenbait ezbehar gertatu ziren, Gorkak auto-istripuan bi lagun galtzeaz gain, Iñigo Egiluz taldekideen laguna Kolonbian hil zen paramilitarren eraso baten ondorioz. Hori zela-eta hainbait kontzertu bertan behera utzi behar izan zituzten.
2000ko irailaren 25ean Elkarreko estudioetan Negarraren amorrua diskoa grabatzen hasi ziren. Diskoa Durangoko Azokan aurkeztu eta "Negarraren Amorrua Tour 2000" birari hasiera eman zioten. Birako kontzertuen bideoekin Infernuaren azken hauspoan bideoa kaleratu zuten 2001eko Durangoko Azokan. Ondoren oporraldi bat hartu zuten. Mikelek, Gorkak eta Albarok Flyin' Freak sortu zuten Noraezean taldeko Pedro "aitite" eta German "Jimy" Ulaciarekin.
2002ko irailaren 16an beren laugarren diskoaren grabaketari ekin zioten Andoaingo Garate estudioetan. 2003ko urtarrilaren 10ean "In Girum Tour 2003" birari hasiera eman zioten Bilboko Kafe Antzokian. Martxoaren 8an Mikelek ezker eskuko eskafoidesa hautsi zuen futbolean ari zela. Beraz, birari bertan ez uzteko, Adrian gitarrajolea hartu zuten kontzertuetarako.
2006an beren bostgarren diskoa kaleratu zuten Odola sutan.
2010ean, hamalau urteren ostean, talde bezala banandu ziren. Urriaren 29an eman zuten azken kontzertua, Bilboko Kafe Antzokian.
Aragorn I.a
Aragorn I.a, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Aravirren semea, Rivendelen jaio zena Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2227. urtean.
Bere aurrekoak bezala, Rivendelen hazi eta hezia izan zen adin nagusitasunera iritsi arte. Bere izena sindarinezkoa da, eta "errege ausarta" bezala itzul daiteke.
Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2319. urtean hil zenean, Aragorn I.a, Iparraldeko Dunedainen bosgarren kapitain bihurtu zen. Bere agintaldian, ez zen garrantzizko gertaerarik izan, Zaintzapeko Bakea deritzon garaia nagusi baitzen. Agintaldi laburra izan zuen, zortzi urtekoa, otsoek Eriadorren hil baitzuten Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2327. urtean, 100 urte zituenean, eta, bere oinordekoa, bere seme Araglas izan zen.
Lijst van hoofden van de Dúnedain Wodzowie Dúnedainów
Eau Claire konderria (Wisconsin)
Eau Claire konderria (Eau Claire County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Eau Claire da. 2010eko zentsuaren arabera 98,736 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 98,736 pertsonetatik 92,722 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,804 dira. 837 beltzak edo afroamerikarrak. 430 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3,276 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 50 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,391 pertsonek kokatzen zuten.
Madrilgo Komunikabideen Jauregia
Komunikabideen Jauregia edota Telekomunikabideen Jauregia, 2011tik Zibeles Jauregia Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da.
Pernek
Pernek Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 27,36 km²ko azalera du eta 862 biztanle 2017ko datuen arabera.
Plémy
Plémy (bretainieraz Plevig) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Pernek
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1394. urtekoa da.
San Fernando (Morazán)
San Fernando El Salvadorko Morazán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 1708 biztanle zituen.
Longirod
Longirod Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Madrilgo Komunikabideen Jauregia
Kokalekua
Erdialdea barrutiko Zibeles plazan dago.
Historia
1907-1912 artean eraikia izan zen, eta Antonio Palacios galiziar arkitektoak eta Joaquín Otamendi euskal ingeniariak diseinatu zuten. 2007. urtetik aurrera Madrilgo Udalaren egoitza da.
Longirod
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rio Pomba (Minas Gerais)
Rio Pomba Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Juan Gelman
Juan Gelman (Buenos Aires, 1930eko maiatzaren 3a - Mexiko Hiria, 2014ko urtarrilaren 14a) argentinar poeta, itzultzailea eta kazetaria izan zen. Bere belaunaldiko poeta nagusietako bat izan zen. 2007an Cervantes saria eman zioten.
Bizitza eta lanak
Kazetari eta politikari gisa egindako lanak bere burua erbesteratzera behartu zuen 1975etik 1988ra. Argentinara itzuli zenean, Crisis egunkariko erredakzio-idazkari, La Opinión egunkariko kultura-gehigarriaren zuzendari eta Noticias egunkariko erredakzioburu izan zen. Poeta gisa, errealismo kritikoari atxikia, egunerokotasunean ezkutatzen diren gauza ederrez idatzi zuen batez ere, baina, horretaz gainera, justiziaren eta agintaritzaren gehiegikeriak eta injustiziak salatu izan zituen.
Acanthodii
Acanthodii iraungitako klase bateko arrainak dira. Lehenbiziko gnatostomatuak, hots, lehenbiziko ornodun barailadunak izan ziren. Silurikoak bizi izan ziren, orain 430-251 miloi urte. Klase honetako bi arrain-espeziek bakarrik iraun zuten Permikoak arte. Burua hezurrezko xafla sendoz babestua zuten.
Triana (Sevilla)
Triana Espainiako Andaluzia autonomia erkidegoko hiriburu den Sevillako auzo bat eta hiri hau administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren mendebaldean dago. Hegoaldean Los Remedios barrutiarekin, ekialdean Casco Antiguo eta Macarena barrutiekin, iparraldean Norte barrutiarekin eta Santiponce udalerriarekin, eta, mendebaldean, Camas, Tomares eta San Juan de Aznalfarache udalerriekin muga egiten du.
Kokapena
Triana Guadalquivir ibaiaren eskuinaldeko ertzean eta antzinako hiriko hirigune historikoaren mendebaldean dago. Gaur egun hiriaren erdigunearekin ibaia zeharkatzen duen Isabel II.aren Zubiaren bidez (arruntuki "Trianako Zubia" bezala ezagutzen dena) lotua dago. Ibaiaren ertz berean eta Trianaren mugakide, Los Remedios auzoa dago.
Etimologia
Mitologiaren arabera, Astarte jainkosa, beraz maitemindua zegoen eta hiriaren sortzaile mitologikoa izan zen Herkulesengandik ihesi, Guadalquivir ibaiaren eskuin ertzera etorri zen babestera Triana sortuz.
Ikertzaileentzat bere izenaren jatorriak ere interesa piztu du. Ohi, Italican jaiotako erromatar enperadorea izan zen Trajanok sortutako erromatar kolonia bezala izan zuen iraganarekin lotu izan da, Trajana-Triana izenarekin. Egile batzuen arabera, izena zeltiberiar eta erromatarren arteko konpromisozko formula batetik letorke, Tri, latinez hiru esan nahi duena, eta Ana, zeltiberiarren artean ibaia esan nahi duena, inguru horretan ibaia hirutan banatzen baitzen. Hau da Justino Matute Gavirak bere Aparato para describir la historia de Triana y de su iglesia parroquial lanean defendatzen duena:
Santa Agata jaia
Santa Agata jaia edo Dona Agata jaia, euskalkietan Santa Ageda bezpera, Agate Deuna jaia, Santa Ageda eskea eta Santa Ageda batzea izenez ere ezaguna, Euskal Herrian eta Espainiako zenbait tokitan ospatzen den jai herrikoi tradizionala da, Agata Cataniakoaren omenez otsailaren 5ean eta bezperan ospatzen dena, egun horretan Eliza Katolikoaren santutegiko santu haren omenezko eguna da.
Euskal Herriko herri askotan, ohitura da egun horretan edo bezperako egunean herrietan kopla zaharrak kantatzea makilekin lurra joaz erritmoa markatzeko, diru edo janari eskean, jantzi tradizionalekin eta kriseilua lagun. Koplako bertsoak koblakari bakar batek abesten ditu maiz, eta taldeak leloa. Antzina, mutil gazteak soilik ibil zitezkeen Santa Agata eskean, baina XX. mendeko azken hamarkadez geroztik emakumeek eta adin talde guztietakoek ere parte har dezakete. Garai batean, urte horretan soldaduskara joan behar zuten mutil gazte edo kintoen bilerak ere egiten ziren egun horretan, eskean betiere; herri batzuetan, Eskoriatzan tradizio handiz, adin bereko gazteak biltzen dira ospakizun horri jarraipena emateko.
Ospakizunaren jatorria
Agata Catanian, Sizilian, jaio zen 235. urtean. Tradizioak dionenez, Quinciano gobernadoreak berarekin ezkondu arteko onik ez omen zuen, baina Agatak nahi ez eta mendeku gisa kartzelatu zuen. Bularrak moztu eta hil arteko torturak sufritu izan zituen. Handik gerora, Eliza Katolikoak saindu izendatu eta otsailaren 5a aukeratu zuen bera omentzeko.
Hala ere, badirudi ospakizunak bere sustraiak kristautasuna zabaldu aurreko garaietan dauzkala. Aditu batzuen iritziz, Agataren inguruko festek zerikusi handia dute inauteriekin, inauste edo kimatze garaiko erritoekin. Neguko solstizioaren ondoren, eguna luzatzen hasten denean, zuhaitz adarrak kimu berritzen hasten dira eta orduantxe izaten da zuhaitz adarrak kimatu edo inausteko garaia. Hala, naturaren esnatzea ospakizun bihurturik, mutilak kopla kantari ibiltzen ziren etxerik etxe janari eske, eta ondoren, bildutakoarekin, mutil eta neska denek batera afaltzen zuten.
Santa Agata askotan abere gisa irudikatzen da: ahuntz edo katu itxurarekin. Ablitasen, uste zuten Santa Agata bezperako gauean banatzen zirela hurrengo urtebeterako ekaitzak. Kristautasuna Euskal Herrira zabaldu zenean, beste askorekin batera Santa Agata eguna ekarri zuen berekin. Elizak, aurreko errito eta ospakizunak bereganatu eta itxura berri bat eman zien. Lehengo errituak eta Santa Agataren omenezko ospakizunak nahastu egin ziren. Bi erritu edo jai horien nahasketatik dator egungo ospakizuna.
Hitzak
''Zorion, etxe hontako denoi! Oles egitera gatoz, aterik ate ohitura zaharra aurten berritzeko asmoz. Ez gaude oso aberats diruz, ezta ere oinetakoz. Baina eztarriz sano gabiltza, ta kanta nahi degu gogoz. ''
''Santa Ageda bezpera degu
''Euskal Herriko eguna,
''etxe guztiak kantuz pozteko
''aukeratua deguna.
''Santa maitea gaur hartu degu
''gure bideko laguna.
''Haren laguntzaz bete gentzake
egun hontako jarduna.
Maialen Lujanbio (2016)
2016an Maialen Lujanbiok Euskadi Irratiko 'Faktoria' saioan Beti Bezperako Koplak 'Santa Ageda' kopla berezia bota zuen. Genero-indarkeria ren salaketa gordina egin zuen. Bertsoz bertso, indarkeria matxistaren agerpen ezberdinak salatu, bai eta hura gainditzeko ezintasuna ere. Gero hogei artista gaztek sortze-lan kolektibo batean animazio teknika ezberdinak erabiliz Lujanbioren gogoeta osatu zuten. Horra 13 kopletariko lau:
La Kora (2020)
Bilboko La Kora abesbatza feministak 2020ko Agate Deuna bezperan Bilboko kaleetan barna kopla berriak abestu zituzten, Ageda bezpera pagano eta feminista aldarrikatuz.
Maddalen Arzallus (2021)
Maddalen Arzallus-ek beste bertsio bat plazaratu zuen 2022an. Agataren heriotzaren larria gogoratu eta gero, gaurko indarkeria matxistarekin lotu zuen:
Ephippus goreensis
Ephippus goreensis Ephippus generoko animalia da. Arrainen barruko Ephippidae familian sailkatzen da.
205 Martha
205 Martha, asteroide gerrikoan aurkitutako 205. asteroidearen izena da. 1879ko urriak 13an aurkitu zuen Johann Palisak Pulatik.
Bere izena, Itun Berrian agertzen den Marta Betaniakoagatik jasotzen du.
Talas (Kirgizistan)
Talas (Талас) Kirgizistango hiria da, Talas eskualdeko hiriburua. Herrialdearen ipar-mendebaldean dago, Talas ibaiaren ezkerreko bazterrean. 40.308 biztanle zituen 2021ean.
Klima
Uda epeleko klima kontinentala du, Dsb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Muskildako Andre Maria
Muskildako Andre Maria edo Muskildako Ama Birjina Erromatar Eliza Katolikoaren adbokazio marianoa da, eta haren irudi nagusia Muskildako baselizan dago.
Zaraitzu ibaxan adbokazio handiena duen Ama Birjina da. Urtero, ibaxako biztanleek, Itzaltzutik Nabaskozeraino, erromesaldian Muskildara joateko antolatzen dira, omenaldia egiteko. Muskildarako erromeria izenez ezagutzen da, eta hainbat datetan egiten dira.
Legenda
Muskildako Amabirjinaren istorioa herriko elezahar ospetsu bat da. Muino baten gainean, Otsagabiko herria eguzkiari begira dagoela, Muskildako Gure Amaren basilika pintoreskoa dago, XIII. mendeko erromanikoa. Bere horma zaharren artean, XII. mendearen amaieran landutako Ama Birjina dago, gatzagek gurtzen eta maite zutena. Santutegia, bere hormen zuritasunak urrundik ikusten duena, soila da bere egituran. Birjina eseriaren irudiak, bizkarralderik gabeko aulki baten gainean, eskuineko eskuan lore bat altxatzen du, eta ezkerrekoa Haurraren sorbaldan bermatzen du, magalean bedeinkatzeko jarreran eserita.
Kasu askotan bezala, hemen artzaintxo batek parte hartu zuen, egun batean zezen batek galdu zuena, eta, asko bilatu ondoren, haritz baten ondoan aurkitu zuen. Hurbildu zenean, jakin-minez, Andre Mariaren irudi bat ikusi zuen zuhaitzaren oinean. Besoetan hartu ondoren, utzi egin behar izan zion, desegiten ziren behiak jasotzera joan behar zuelako, eta hurrengo egunean jasoko zuela agindu zion. Begiratu zuenean, irudia desagertu egin zela ikusi zuen.
Etxera itzultzean, zezena berriro galdu zuen, leku berean aurkituz, irudiaren aurrean erreberentziak eginez. Artzainak bere eskuetan hartu zuen irudia, eta gehien pozten zenean, gizon bat igaro zen handik, lapurtu izana leporatu ziona. Otsagabira eraman eta gela batean giltzapetu zuen, Ama Birjina herriko elizan utziz.
Biharamunean, ez Ama Birjinaren ez artzainaren irudia ez zegoen utzi zituen lekuan. Horren guztiaren emaitza izan zen Ama Birjina haranean tronuratu zutela eta artzaina ermitau gisa geratu zela, eta ahalegin guztia egin zuela bere zama-animaliarekin ekartzen zituen harriekin tenplu bat eraikitzeko. Piztiaren alforjak harriz bete eta haritzeraino bakarrik joaten uzten omen zion, berak zama berria prestatzen zuen bitartean.
Irudia
Eskultura zur landuzkoa da, polikromatua eta urreztatua, XIV. eta XV. mendeen arteko urrezko ogiarekin. 60 zentimetroko garaiera du, eta eserita dago bizkarralderik eta besorik gabeko tronu baten gainean. Koroa darama buru gainean, eta Jesus Haurra ezkerreko belaunaren gainean eserita. Honek eskuineko besoa bedeinkatzeko jarreran du, eta ezkerrekoa belaunean pausatzen da, eskuan liburu bat duela. Birjinak lore bati eusten dio eskuineko eskuan eta ezkerreko eskua, berriz, semearen sorbaldaren gainean jartzen da. Jantziak tunikazkoak dira haurrarentzat, eta tunika beloarekin eta mantuarekin amarentzat. Bi irudiek aurrez aurre begiratzen dute eta aurpegi irribarretsua erakusten dute.
Roberto Cezar Lima Acunha
Roberto Cezar Lima Acunha (1986ko uztailaren 7a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sagan Tosu.
Asiako geografia
Itsasoak
Asia munduko kontinenterik handiena izanda hiru ozeanotan ditu kostaldeak:
Asiako kostaldea malkartsua da oso, barneko itsaso asko edukita (Arabiako itsasoa, Hegoaldeko Txinako Itsasoa, Javako itsasoa, Ekialdeko Txinako Itsasoa, Japoniako itsasoa, Okhotskeko itsasoa, Bering itsasoa, Karako itsasoa, Barentseko itsasoa, eta abar) eta baita golkoak ere (Persiako golkoa, Omango golkoa, Bengalako golkoa, Siamgo golkoa, Tonkingo golkoa, Akabako golkoa, eta abar).
Penintsulak
Asiak penintsula ugari ditu:
Uharte eta uhartediak
Kontinentetik aparte, Asiak baditu uharte ugari, tartean munduko handienetariko batzuk, Borneo edo Sumatra adibidez, edo munduko populatuenetarikoak, Java edo Honshu adibidez.
Beste uharte famatuak honako hauek dira:
Bestetik munduko uhartedi nagusi batzuk Asian daude: Maldivak, Indonesiar uhartedia, Japonia, Siberia Berriko uharteak, Zembla Berria, eta abar.
Ibaiak
Asian ibai nagusi asko daude:
Hauexek dira Asiako hogei ibairik luzeenak:
Aintzirak
Asiak baditu hainbat aintzira tamaina handikoak:
Orografia
Asia munduko kontinenterik menditsuena da eta bertan aurkitu ditzakegu munduko mendirik altuenak, adibidez, Everest, K2 edo Annapurna famatuak, guztiak Himalaia mendilerroan. Hala ere baditu ordoki handiak ere Siberia bezalakoa, goi-ordokiak, goi-ordoki tibetarra adibidez, eta basamortuak Gobi eta Arabiakoak bezalakoak.
Basamortuak
Asian daude munduko basamortu nagusietako hainbat, besteak beste Gobi (Mongolian), Taklamakan (Txinan), Karakum (Turkmenistanen), Arabiar basamortua (Arabian), Dasht-e Kavir (Iranen), Siriar basamortua (Siria, Irak, Jordania eta Saudi Arabiako lurretan) edo Negev (Israelgo hegoaldean).
204 Kalisto
204 Kalisto, asteroide gerrikoan aurkitutako 204. asteroidearen izena da. 1879ko urriak 8an aurkitu zuen Johann Palisak Pulatik.
Bere izena, greziar mitologiako Kalisto izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, batzuetan ninfatzat hartua dena, Arkadiako errege zen Likaonen edo beste bertsio batzuen arabera, Nikteo eta Zeteoren alaba, eta, Zeusekin, arkadiarren eponimoa izan zen Arkasen ama izan zena eta Jupiterren ilargietako bat den Kalistori ere izena ematen diona.
Ibaretama
Ibaretama Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
San Isidro (Morazán)
San Isidro El Salvadorko Morazán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 2804 biztanle zituen.
Plénée-Jugon
Plénée-Jugon (bretainieraz Plened-Yugon) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Egur ikatz
Egur ikatza landare edo animalia substantziei ura eta beste osagai lurrunkor batzuk kenduz lortzen den erregaia da. Euskal Herrian, mende askoan ohiko jarduera izan da egurra kontrolpeko atmosferan errez egur ikatza egitea.
Ekoizpena
Euskal Herrian, egur ikatza egiteko ohiko tokia txondorra izan da, hots, kono forma duen egur multzo handia. Lehenengo egurra bildu behar dugu. Txondorra egiteko, nahiago izaten da pagoa, haritza edo gaztainondoa erabiltzea, baina beste edozein zuhaitzetatik ateratako egurrarekin ere egin daiteke.
Ondoren egurra ondo txikitu edo moztu behar da. Txondorra egiteak oso teknika zehatzak eskatzen ditu. Txondorra altxatu baino lehen, egurra bildu eta txikitu beharra dago. Gero, txondorraren beheko partea izango den sare moduko zerbait egiten da txikitutako egur horrekin. Horren erdian makila bat jarri behar da gidatzat, eta alboetan beste lau makila, txondorraren tximinia eratzeko. Ostean, alkate deitzen den makila bat jartzen da: txondorraren garaiera zuzenduko duen ardatza.
Gero, behetik hasten da txondorra eraikitzen, enbor lodienak azpian, eta ondoren meheak. Armiarma-sare beten itxura izan dezake txondorrak.
Pinotxoren abenturak
Pinotxoren abenturak (italieraz Le avventure di Pinocchio) Carlo Collodi idazleak 1883an idatzi zuen liburu bat da. Iritzi-emaile askoren ustez, haurrentzako ipuina baino, gaur egungo gizartearen alegoria da.
Pinotxo Carlo Collodi-k sortutako pertsonaia da eta liburua 1883an argitaratu zen Italian. Hasiera batean, Collodiren asmoa ez zen haurrentzako ipuin bat idaztea, jatorrizko bertsioan Pinotxo urkatu egiten dute egindako hutsengatik. Beranduagoko bertsioetan istorioaren amaiera ezaguna sortu zen, non Pinotxo benetako haur bihurtzen den.
Estiloari dagokionez, istorioa berritzailea eta modernoa izan zen eta eragina izan zuen idazle askorengan. Florentziar jatorriko hitz eta esaerez aberastutako italieraz idatzia dago. Liburuan azaltzen diren hainbat kontzeptu gizartean sustatu dira, hala nola, gezurtiei sudurra haztearena.
Pinotxok arrakasta izan zuen berehala, baina familia aberatsen artean ez zen haurrentzako egokitzat jo.
Aleksei Tolstoik moldaketa ezagun bat idatzi zuen errusieraz, Burratinoren abenturak izenekoa (burratino hitzak italieraz "txotxongilo" esan nahi du).
Pertsonaiak
Pinotxo: egurrezko txotxongilo bihurri bat, amaieran ume bihurtzen dena bere bihotz onarengatik.
Geppetto: Pinotxo sortu zuen zurgin zaharra, ileorde hori bat daukana.
Kilker Hiztuna: Aholkuak ematen dituen kilkerra. Pinotxok hil zuen, baina gero mamu gisa agertzen zaio askotan.
Sujale: Txotxongilolaria. Itxura beldurgarria izanarren, ona da azkenean.
Arlekino, Politxinela eta Rosaura anderea: Pinotxo euren anaiatzat hartzen duten txotxongiloak.
Azeria eta Katua: Pinotxori iruzur egiten dioten animaliak, herren eta itsuarena eginez.
Ostalaria: Karramarro Gorria ostatuaren jabea, elkar hartua dagoena Azeria eta Katuarekin Pinotxori iruzur egitearren.
Ile turkesako Maitagarria: Pinotxoren zaindaria, lehen nebatzat eta gero semetzat hartzen duena. Amaieran Pinotxo ume bihurtzen du.
Belatza: Pinotxo urkabetik salbatzen laguntzen diona Ile turkesako Maitagarriari.
Medoro: Ile turkesako Maitagarriaren kanitxe zalgurdi-gidaria.
Hontza eta Belea: Kilker Hiztunarekin batera, Pinotxo artatzen duten sendagileak.
Papagaia: Pinotxori adierazten diona Azeriak eta Katuak Mirariren Soroan egindako iruzurra.
Epailea: Tentelerri izeneko hiriko epailea, gorilen arrazako tximinoa dena.
Sugea: larru berdea, suzko begiak eta isatz zorrotza dituen sugea, barrearen barrez hil dena.
Ipurtargia: Pinotxo zepoak harrapatuta aurkitzen duena.
Lepazuriak: nekazariaren oilaskoak lapurtzen dituztenak. Pinotxok salatzen ditu.
Usoa: Itsasertzera eramaten duena Pinotxo Gepettoren bila.
Marrazoa: Gepetto irensten duena. Bere sabelean biziko da agurea.
Izurdea: Pinotxori Erle langileen herria izenekoaren nondik norakoak azaltzen dizkiona.
Barraskiloa: Ile turkesako Maitagarriarentzat lan egiten duena. Amaieran Pinotxok bere diru guztia emango dio.
Arrantzale berdea: munstroa zirudien arrantzale itsusi bat. Ilea, azala, begiak eta bizar luzea berde zituen. Bere sarean harrapatu zuen Pinotxo eta frijitzen saiatu zen zartagin batean.
Romeo edo Metxa: metxa bat bezain meharra, zimela eta luzanga den Pinotxoren eskola-laguna. Berarekin joan zen Jostailuen Lurraldera.
Gizontxoa: Jostailuen Lurraldearen jabea.
Muxartxoa: Pinotxori Jostailuen Lurraldeari buruzko egia azaltzen diona, baita astakume bilakatuko den ere.
Zuzendaria: Pinotxo astakumeak lan egiten duen zirkuaren zuzendaria.
Atuna: Marrazoak Pinotxorekin batera irentsi zuen. Berak ere ihes egin zuen eta Pinotxo eta Gepetto eraman zituen hondartza batera.
Euskarazko itzulpenak
Agustina Pontestak itzuli eta Elkar argitaletxeak argitaratu zuen 1987an, eta 2011n, itzulpen horretan oinarriturik, beste itzulpen bat argitaratu zen Galtzagorri Elkarteak Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin bultzatutako Klis Klasikoak bildumaren barruan, Koldo Biguri eta Garazi Joana Goikoetxearen eskutik.
Filmak
Pinotxori buruzko 20 filmetik gora egin dira, haien artean, Walt Disneyek 1940an egindako Pinotxo marrazki bizidun filma, Luigi Comencini-ren 1972ko filma eta arrakasta handiegirik izan ez zuen 2002ko Roberto Benigni-rena.
Disneyren Pinotxo filma (1940ko otsailaren 7an estreinatua) moldaketa askea den arren, animazio maisulana da eta Estatu Batuetako Kongresuko Liburutegiak "kulturalki garrantzitsu" izendatu du. Horregatik, herrialde honetako Film Erregistroan babesteko aukeratua izan zen.
Angus Macfadyen
Angus Macfadyen (1963ko irailaren 21a, Glasgow) eskoziar aktore bat da. Nagusiki Braveheart filman Robert the Bruce eta Saw beldurrezko filma multzoko Jeff Denlon pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
Venezuelako ekonomia
Venezuelako ekonomia nagusiki lehengaien esportaziora bideratzen da. Venezuelako jarduera ekonomiko nagusia petrolioaren ustiaketa finketa da, erauzketa eta finketa Petróleos de Venezuela enpresa estatalak egiten duelarik.
Petrolioaren lehenbiziko ekoizpena 1875. urtekoa da, Venezuelako Andeetako "La Alquitrana" aziendan izan zen Compañía Petrolia del Táchira- ren eskutik. Bertan, findegi bat eraiki zen eta bertatik kerosenoa eta gasolioa bezalako produktuak lortzen ziren. 1914. urtean Cerro La Estrella de Mene Grande- n Zumaque I putzuaren leherketak (2020ko ekainean oraindik ere ekoizten jarraitzen zuen) eskala handiko petrolio ustiapen komertzialaren hasiera markatu zuen, eta herrialdearen bilakaera aldarazi zuten gertakaria izan zen. 1960an Venezuelaren ekimenaren bitartez, Petrolioa Esportatzen duten Herrialdeen Erakundea (L) sortu zen.
1945ean hasi eta hurrengo 30 urte baino gehiagotan Venezuelako ekonomiak hazkunde handia eta etengabeko garapen ekonomikoa izan zuen. Ondorioz, munduko hainbat lekutatik pertsona askokVenezuelara emigratu zuten 50, 60 eta 70eko hamarkadetan. Jarraian, 1980ko eta 1990eko hamarkadaren zati batean, Venezuelako ekonomia uzkurtu egin zen petrolioaren prezioaren jaitsieraren ondorioz eta inflazioak gora egin zuen urteko %84ko gailurrera iritsi arte 1989an eta %99era 1996an. Hala ere, inflazio-tasa handiak izan arren, Venezuelako ekonomia egonkor mantendu zen eta Latinoamerikako laugarren ekonomia gisa sailkatu zen.
1990eko hamarkadaren hasieran krisia amaitu zenetik, Venezuelako ekonomiak hazkunde makroekonomikoko hamarkada luzea izan zuen, Latinoamerikako gainerako herrialdeen batez bestekoaren gainetik.
Venezuelako Banku Zentralaren arabera, Venezuelak 1998tik 2008ra 325.000 milioi dolar inguru jaso zituen petrolio ekoizpen eta esportazioen bidez eta LPEEren arabera 2018ko azarorako petrolio erauzketa eguneko 1.170.000 upelera jaitsi zen.
1888-1996
Petrolio- herrialde bihurtu aurretik, Venezuela nekazaritzan oinarrituriko herrialdea izan zen XIX. eta XX. mendeetan. Venezuelako ekonomiaren ardatza kafearen ekoizpenean zegoen batez ere (horregatik munduko bigarren ekoizle handiena bihurtu zen, Brasilen atzetik). Venezuelak garai hartan esportatzen zituen produktu nagusiak kafea, kakaoa, ganadua, azukrea, papera, tabakoa, balatá, urrea, larruak, lertxun lumak eta kautxua ziren.
Baina hala ere, Venezuelako biztanleko BPGa nabarmen txikiagoa zen Hego Amerikako beste herrialde batzuekin alderatuta ( Argentina, Txile, Uruguai), eta baita ere demografikoki eta geografikoki txikiagoa diren herrialdeekin alderatuta (Peru, Kolonbia, Ekuador eta Bolivia).
1875ean Venezuelako lehen petrolio-hobia aurkitu bazen ere, petrolio ekoizpenak txikia izaten jarraitu zuen 1920. urtera arte behintzat, herrialdeko ekonomian pisu txikia zuelarik.
2001-gaur egun
2001ean Barne Produktu Gordinaren edo BPGren hazkundea %3,4koa izan zen. Nazioarteko petrolioaren prezioen igoera nabarmenari esker, 1999an pairatutako atzeralditik ekonomia suspertu egin zen. Hala ere, petroliotik haratagoko beste sektore indartsurik ez izateak, kapital ihes handiak eta petrolioaren prezioen behin-behineko jaitsierak susperraldia handiagoa izatea eragotzi zuten. 2010eko hasieran, Jorge Giordani Finantza ministroak %0,5eko hazkundea kalkulatu zuen, baina hainbat espezialistak %1,7 eta %3ko arteko jaitsiera kalkulatu zituzten. Apirilaren erdialdean, NDFk 2010ean Venezuelak atzeraldian jarraituko zuela kalkulatu zuen %2,6ko jaitsierarekin.
Cristina Valls
Cristina Valls Aguiló (Palma Mallorcakoa, Balearrak, 1901eko urriaren 12a - ib., 1982ko irailaren 3a) Mallorcako aktorea izan zen. Catalina Valls ahizparekin batera, XX. mendearen lehen erdiko Mallorcako antzerkiaren bultzatzaileetako bat izan zen, eta Mallorcan katalanaren erabilera publikoa agertokietan berreskuratzen lagundu zuen..
Familia eta heziketa
Joan Valls eta Catalina Aguiló argentinarraren alaba zen. Haren neba-ahizbak Joan eta Catalina Valls Aguiló aktoreak ziren. Haurtzaroa Palman igaro zuen. Hiriko irakasle batzuen eskutik jaso zuen hezkuntza, eta aldi berean familia-tailerrean laguntzen zuen.
Ama alargun geratu zen eta aurrera ateratzeko esnetegi bat ireki zuen Palmaren erdian. Hala ere, su hartu zuen eta, zorrei aurre egiterik izan ez zutenez, itxi egin behar izan zuten. Lehen Mundu Gerra amaitu ondoren, argenterren lanbidera itzuli ziren, eta Cristinak bizilagun baten laguntzarekin josten ikasi zuen. Geroago Arte eta Lanbide Eskolara joan zen, eta han patroiak egiten ikasi zuen.
Hasiera
1910ean, lehen aldiz, agertoki bat zapaldu zuen Se Rincón de Plaza antzerkiari esker. Haren osaba Tomàs Aguiló zen zuzendari eszenikoa. Eguberrietan, Antonio Hurtado Valhondok Entre el deber y el derecho antzeztu zuen, eta berak Angelinaren papera interpretatu zuen. 1918an, Konstantza erregina izan zen Joan Palouren La campana de l'Almudaina lanean.
Gaztelaniaz eta katalanez
1927ko irailaren 7an egin zuen debuta Banyalbufarren, Carlos Arnichesen La casa de Quirós lanarekin (1927), eta gaztelaniazko lanak eta Mallorcako autoreen piezak tartekatu zituen. Jaume Riutort baritonoarekin eta haren ahizparekin batera, Cristina Vallsek zenbait erromantza egiten zituen atsedenaldietan edo antzezpenen amaieran.
Konpainia itxi beharra, teloi metalikoaren legea zela eta
1929an, traba bat sortu zitzaion konpainiari, «teloi metalikoaren legea» aldarrikatu zenean, zeinak debekatu egiten baitzuen mota guztietako antzerki-emanaldiak teloi mota hori ez zuten lekuetan, eta konpainia desegin egin egin zen. baina ordura arte, 1938an, Palmatik —Antzoki Nagusira, Balear Antzokira, Santa Katalinako Victòria Antzokira, Antzoki Lirikora, Mallorca Aretora...— eta beste batzuetara, Mallorcako beste herri batzuetan, ikusmin handia zegoen lekuetan, hala nola Sollerense Antzerki Defendatzailea, Llubíko Antzoki Nagusia, Andraitxeko Antzoki Argentinarra, Llucmajoreko Paris Alegre antzokia, Santanyiko Antzoki Nagusia eta San Pobakoa... 1948 arte Cristina Valls ez zen eszenatokietara itzuli;  Josep Maria Tous i Marotoren El tio de l'Havana  eta Guillem Colom-en i Nit de Nadal,/Gabon-gauaren antzezpenarekin egin zituen.
Beste konpainia batzuetako partaide
Beste konpainia hauetan ere parte hartu zuen: Palmesana Deklamazio Taldea, Peña Artistikoa eta Eskualdeko Antzerki Konpainia, gero Artis deitu zena. Denekin obra sorta ona izan zen. Hain ezaguna izatera iritsi zen, ezen Aina Villalongak El rebeinét idatzi baitzuen beren-beregi harentzat. Artis-ek lan hori bera antzezten zuen 1952an, Cristinari omenaldia egiteko. 1963ko irailean, Sor Candelàriaren papera interpretatu zuen Bartzelonako Romea Antzokian Artisekin, Joan Masen Un senyor damunt un ruc/ Gizon bat asto baten gainean lanean. 1968an, Alexandre Ballesterren Siau benvingut lanean Senyora  antzeztuz eszenatik erretiratu egin zen.
Aitorpena eta memoria
Garai zailetan, Cristina Vallsek, neba-ahizpekin batera, katalana Mallorcako agertokietan erabiltzen lagundu zuen. Urteetan zehar hainbat omenaldi egin zizkioten:
Marchissy
Marchissy Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tifon
Greziar mitologian, Tifon, Tifaon edo Tifeo (Τυφών Typhôn, Τυφάων Typhaôn, Τυφωεύς Typhôeus edo Τυφώς Typhôs, τῦφος tuphos, ‘kea’; Typhon) jainko primitibo bat da, urakan suntsitzaile bezala edo hegodun munstro beldurgarri baten antzera, ehun suge inguru bere izterretan banatuak dituela eta ahotik sua botaz aurkezten dena.
Gearen azken semea izan zen, kasu honetan, Tartarorekin, beheko hustasun leizetsua.
Apolori eginiko Homeroar ereserkiak Delfosen Tifaon munstroa, bere forma minostarrean,Hera arkaikoaren seme bat egiten du, berak bakarrik sortutakoa, Hefestoren munstrozko bertsio bat bezala, Ziliziako leize batean erditua, eta bertan bakandua, Arimoseko lurralde misteriotsuan (Iliada, ii 781-783). Zilizian izan zen non Zeusek antzinako munstroaren aurka borrokatu zuen, garaituz, borroka zail batean. Tifonek, bere garrekin eraso zuen Zeus, denbora baterako garaituz, zurdak moztu eta larruzko zaku batean utziz, korukos delakoa, korukion atronaren, Koriziar kobazuloa jatorri etimologikoa dena. Ziliziako lurraldeak, Anatoliaren hego-ekialdean iparraldeko hititekin harremanetan jartzeko aukera asko izan zituen. Walter Burkertek, istorio honek, Iluyankaren hititar mitoarekin dituen antzekotasun batuk nabari ditu.
Olinpiar jainkoen antzinako etsaia, azkenik, Zeusek garaitu zuen, eta Tartarora bidalia izan zen, edo Etna sumendipean giltzaperatua (Eskilo Prometeo kateatua 370, Pindaro Pitiarrak I. 19-20), non, "bere bizkarraren luzera osoa, ohantzearen aurka zabaldua, honek zauritu eta eztenkatzen duen", edo beste toki sumenditsu batzuetan, non erupzioak sortzen dituena den.
Tifon, beraz, sumendi indarren irudikapen ktonikoa da, Hefesto (Vulcano erromatar mitologian) olinpiar irudikapena den bezala.
Tifonek Ekidnarekin izan zituen semeen artean Zerbero, Ortro, Kimera, Esfingea, Lernako hidra, Ladon Herensugea, Nemeako lehoia, Prometeoren arranoa, Kolkidako herensugea eta Kromioko zerremea daude. Haize bero eta arriskutsuen aita ere bada (grezieratik typhein "kea bota") horregatik, "tifoi" hitzaren etimologia posible bat bezala hartzen delarik, ustez, pertsiarrek طوفان Tufân bezala hartua, eta arabiarrek, Indiako ozeanoan gertatzen diren zikloi ekaitzak barnean hartzeko.
Beranduagoko idazle helenistikoek, Tifon Seth egiptoar jainkoarekin identifikatu zuten, eta ikertzaile erlijiosoek, Sandalfon goiaingeruarekin identifikatzen dute.
Batzuetan, Tifon izeneko bigarren pertsonaia bat aipatzen da, jada aipaturikoaren semea, honen berdin-berdina, eta, orokorrean, erraldoietako bat bezala hartzen delarik.
Oxirrinko
Oxirrinko, Per-Medyeden greziartutako izena da, Goi Egiptoko XIX. nomoko antzinako hiri bat, egugno El-Bahnasa (Minia probintzia), Kairotik 160 kilometro inguru hegomendebaldera dagoena, Bahr-Yusef edo Joseren Kanalaren ezkerraldeko ertzean.
Inguru honetan, aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bat dago, hasieran Vivant Denonek identifikatua, Napoleonekin batera, Egiptora, jeneralaren espedizio militar eta zientifikoan joan zen adituetako bat (1799-1802)
Historia
Garai helenistikoan, eskualde hiriburu garrantzitsu bat zen, Egiptoko hirugarren hiririk handiena. Egipto kristautua izan ondoren, bere eliza eta monasterio ugariengatik ospetsu izatera iritsi zen. Hiriak, nabarmena izaten jarraitzen zuen erromatar eta bizantziar garaian, pixkana-pixkana gainbehera joan zen arren. Arabiarrek Egipto inbaditu ondoren, 641ean, hiria, utzia izan zen, bere beharra zuen kanalaren zaintza faltaren ondorioz.
Aztarnategi arkeologikoa
Vivant Denonek, hondakinen marrazkiak argitaratu zituen, ohorezko zutabe baten ikuspegia nabarmenduz (Denon 1802). Aztarnategia, ez zen berriz esploratu 1897 arte, S. P. Grenfellek eta S. Huntek, papiro bila indusketa kanpaina bat hasi zuten arte, horietako milaka eta milaka aurkitu zirelarik (gehienak grezieraz idatziak) eta Ingalaterrara eramanak, Oxyrrinchus Papyri bezala argitaratu zirelarik.
Aztarnategia, 1920ko hamarkadan industu zuen Flinders Petriek, antzokia eta hilobiren batzuk aurkituz, Fokas bizantziar enperadoreari eskaintza bat zeraman ohorezko zutabe bat eta kolomadi bat dokumentatu zituen. Aztarnategiaren kokapen planoa ere egin zuen.
Oxirrinkoko aztarnategiaren suntsipena, geroz eta azkarrago zihoan: ateratako harriak, zatituak eta kare bihurtuak ziren, papiroak eta beste objektu artistiko eta balio arkeologikoko batzuk, antigoaleko gauzen azokan salduak ziren (Petrie. 1925).
1930eko hamarkadan, Evaristo Brecciak, indusketa berriak egin zituen Alexandriako Museoarentzat. Ondoren, aztarnategi arkeologikoa, ia erabat utzia geratu zen, eta, urte askotan zehar, legez kanpoko espoliatzaileek eginiko aurkikuntzei buruzko berriak baino ez daude.
1992an, Egiptoko Antigoaleko Gauzen Zerbitzuak eta Bartzelonako Unibertsitateak, Oxirrinkon lan arkeologikoak egiteko elkarlanean aritzea adostu zuten, Josep Padrók zuzenduak izan zirelarik, elkarzuzendari bezala, Mahmud Hanza aritu zelarik.
Oxirrinko arraina
Egiptoar tradizioaren arabera, oxirrinko arraina, hiri honekin lotua zegoen. El-Fayumen, animalia sakratutzat hartzen zen. Uste zenez, Osirisen zaurietatik sortu zen. Heliopoliseko teologiaren arabera, oxirrinko arraina izan zen Osirisen zakila jan zuena, bere anaia Sethek Osirisi zakila moztu ondoren. Honela, grekoerromatar garaian, jainkoarenganako errespetuagatik, ez zen arrainik jan behar. Behi adar, uraeus eta eguzki diska batek osatutako buruko batekin irudikatzen zen.
Dokumentazioa
Padró, Josep: Excavaciones en Oxirrinco (Oxirrinkoko Kataluniar-Egiptoar misio bateratuaren zuzendaria)
Lepidodactylus magnus
Lepidodactylus magnus Lepidodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
David Ricardo
David Ricardo (1772ko apirilaren 18a – 1823ko irailaren 11) britainiar ekonomialari politiko bat izan zen, ekonomia klasikoaren ordezkari nagusienetako bat, Adam Smith eta Thomas Malthusekin batera. Ekonomian egin zituen ekarpenak anitz dira: nazioarteko merkataritzako abantaila konparatiboa, errendimendu beherakorren legea eta diru-zirkulazioaren azterketa. Negozio-gizon arrakastatsua ere izan zen eta horri esker oso aberats bihurtu zen.
Bankariaren semea, berehala erakutsiko ditu ekonomiarako dohainak eta sena, baita negozio pertsonaletarakoak ere, eta hori ez da oso arrunta ekonomilarietan. 1817. urtean argitaratu zuen Ekonomia politikorako eta zerga sistemarako oinarriak lanak ekonomia ideien bilakaera baldintzatuko du, zenbateraino eta egun ere Ricardo-ren pentsamenduz beterik egoteraino. Ricardorengan Adam Smithen eta Malthusen arrazoiketa ia osoa aurkitzen dugu, ordenamendu liberalaren eta jabetza pribatuaren justifikazioa, hain zuzen ere; nahiz eta teorietan aurrekoak baino urrunago doan eta ekonomia teoria, baita ekonomia marxista bera ere, zordun den harekiko.
Ricardo-ren ustetan, salgaiaren balioa adieraz daiteke hori ekoizten erabilitako lan faktorearen unitateen bitartez (zuzenean zein zeharka ezarrita, makinetan erabilitakoa gehituta).
Gero, Ricardo-k bere buruari galdetuko dio ea zein den lurjabearen errentaren izaera (kontuan izanik rent hitz ingelesak alokairua ere esan nahi duela). Errenta izango da maizterrak ugazabari lurra lantzearen truke ordainduriko saria. Ricardoren errentaren teoriak esango digu ekonomia itxi batean kapitalaren ezein hedakuntzak hondar lurren lanaren produktibitatea murriztea ekarriko duela eta, lansaria aldatzen ez denez gero, murrizte horrek etekin tasa orokorra murriztuko duela, lurjabearen errenta gehituko den bitartean. Azal dezagun mekanismoa: halako populazio batek lurrik onenak lantzen hasiko da; biztanleria gehitu ahala, sailak luberritu beharko dira eta kalitate txikiagoko lurrak landu, etekin txikiagoa lortzeko; ekoizkinen prezioa aldatuko da etekinak gero eta txikiagoak direlako, prezioak finkatu beharko dira-eta, hain errentagarri ez den ustiapenaren kostuak berdintzeko lain. Sistema horrek aukera emango die lurrik onenen jabeei errenta bat eskuratzeko, hau da, lurrik txarrenaren ustiapen kostuaren (kostua produktuaren beraren prezioa da eta errenta, hutsaren hurrengoa) eta lurrik emankorrenaren kostuaren arteko aldea.
Ricardo-k azalduriko errentaren oinarria lur guztien emankortasuna berdina ez izatean datza. Lurrik txarrenak landu behar direnean, lurrok ekoizpen kostu handiagoa izango dute, eta ondorioz emaitzei merkatu prezio handiagoa ezarri beharko diete, ekoizpen kostuaren baliokidea. Prezioak lurrik txarrenen kostuaren arabera doitu behar izateak berez dakarkie errenta lurrik onenen jabeei, eta errenta hori lurjabeok eskuratuko dute. Ricardo-ren aburuz, “produktu naturalen balio konparatiboa gehituko du azken lurretan eginiko lan soberakinak eta ez jabeari ordaindu beharreko errentak”.