cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neguko solstizio
Euskal Herrian
Euskal Herrian ere une garrantzitsua zen Neguko solstizioa eta horrela ospatzen zen. Koldo Alijostes Bordagarairen hitzetan "Abenduaren 21ean uda bukatzen da gure arbasoen kosmogonia zaharrean eta berriro, negua hasten da; eta horrela betidanik eta betirako etengabeko ziklo natural batean sarturik. Neguko solstizioari Eguberri deitzen diogu, Egun+berri. Neguko solstizioaren pertsonifikazioa Olentzero dugu, eta neguko solstizioaren gurtzearekin loturik agertzen zaigu. Olentzero hitzak baditu zenbait aldaera: Olentzaro, Orentzaro, Orantzaro… Subilaro izena ere erabiltzen da". Gaur egun, kristautasunaren eraginez, Gabonetako festekin batera ospatzen da.
3. Sinfonia (Dvořák)
3. Sinfonia Mi bemol nagusian Op. 10, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak 1873an idatzi zuen sinfonia bat da. Honako hiru mugimendu hauek osatzen dute:
Lan honekin, Dvořákek austriar estatuaren beka bat lortu zuen 1874an. Vienan bilduriko epaimahaia, beste pertsona batzuen artean, Johannes Brahms konposatzaileak, Eduard Hanslickek eta Johann Herbeckek osatzen zuten. Guzti horiek, eta bereziki Brahmsek, ez zituzten begi onez ikusten wagnertar erako musika lanak, Dvořákenak halakoak zirelarik, alemaniar konposatzailearen jarraitzaile sutsua zena. Hala ere, aurreiritzi guztiak alde batera utziz, beka lortu zuen, epaimahaiak sinfonia honetan eta konposatzaile gazteak aurkezturiko gainontzeko partituretan ikusiko zuen balioaren ideia bat ematen duena.
Sinfonia honen berezitasunetako bat, soilik hiru mugimenduz osatua egotea da, sinfonia klasikoetan ohikoak diren lauen ordez. Baina egia da, baita ere, erdiko mugimendua, akats hori konpon dezaketen bi zatitan banatua dagoela. Lehenengo zatia, do sostenitu minorrean idatzia, hil martxa kutsuarekin, Hektor Berliozen eragin pixka bat erakusten du, beste zatia, Re bemol nagusian idatzia, Wagnerren Valkiria operako Valhalla gogorarazten duen gai batean modulatzen den bitartean.
1874ko martxoak 30ean estreinatu zen, Bedřich Smetanak Pragako Orkestra Filarmonikoa zuzendu zuelarik.
Dozier (Alabama)
Dozier Alabamako herri bat da. Crenshaw konderrian kokatua dago. 2010ean 329 biztanle zituen, 42.9 kilometro koadrotan banatuta.
Adamawa
Adamawa hitzak honako adierak ditu:
Bovel
Bovel (bretainieraz Bovel) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Beas de Segura
Beas de Segura Jaéngo udalerria da, Sierra de Segura eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.586 biztanle zituen.
K.a. 247
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
Diré
Diré erdialdeko Maliko udalerria da, Timbuktu eskualdekoa. Niger ibaiaren ezkerreko bazterrean dago, Timbuktu hiritik 80 kilometro hego-mendebaldera. 2009an 22.365 biztanle zituen
Sara Curruchich
Sara Curruchich Cúmez (San Juan Comalapa, Chimaltenango, Guatemala, 1993 ko uztailaren 25 a) abeslaria, sortzailea eta musikaria da. Maya Kaktxikel herriaren parte da, ezaguna Guatemako Herrien eta Emakumeen Eskubideen Defentsan aritzeagatik.
Biografia
Hamabost urte zituela Guatemalako Hirira joan zen musika ikastera eta hemeretzi urterekin Escuela Normal para Maestros de Música Jesús María Alvaradon lizentziatu egin zen zen.
2012an, emakumez osatutako marimba talde batean hasi zen "Teclas de Armonía" izenekoan. Urte horretan, Orquesta de Alemaniaren gonbidapenari esker bere lehen agerpen publikoa egin zuen bakarlari gisa.
Bere abestien oinarrian amalurraren errespetua eta herri mayen memoria jorratzen ditu. Gaztelania eta Kaktxikelera nahasten ditu, bere ama hizkuntza nazioartean ezagutarazten duen lehen artista da.
Oholtzan ez bakarrik, Giza Eskubideen eta batez ere Guatemalako Herrien eta Emakumeen Giza Eskubideen Defentsa jorratzen ditu. Bere ekarpena dela eta hainbat aitorpen lortu ditu, besteak beste, 2017an, ONU Mujeres Guatemala, Nazio Batuen Erakundeak herrialdean duen delegaritzak, He For She kanpainaren enbaxadore izendatu zuen.
Hainbat abeslarirekin elkarbanatu du oholtza, besteak beste, Rebeca Lane eta Muerdo abeslariekin.
Diskografia
2015ean, Ch´uti´xtän (neska) abestiarekin ezaguna egin zen.
2016an, Resistir abestia aurkeztu zuen.
Antzuola (ibaia)
Antzuola ibaia Gipuzkoako hego-mendebaldean dagoen ibaia da, izen bereko herrian sortu eta Bergaran hegoaldetik datorren Deba ibaiarekin bat egiten duena.
Sara Curruchich
Diskografia
2019an, SOMOS, bere lehen diska atera zuen.
2020an, SOMOS, 2. edizioa Mamita Recordsen eskutik (grabatua eta ekoiztua Guatemala, Espainia eta Frantzia artean, Amparo Sánchez eta Gambeaten laguntzarekin).
Festibalak
2016ko maiatzaren 10ean, Nazio Batuen Erakundearen Indigenen Gaietarako Foro Iraunkorraren irekiera egin zuen (New York, AEB).
2020an, Festival Tiempo de Mujeres (Mexiko Hiria, Mexiko).
Cercopithecus denti
Cercopithecus denti Cercopithecus generoko espezieetako bat da. Generoko guztiak bezala Afrikan bizi da. Kongo, Ruanda, Uganda, Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Afrika Erdiko Errepublikan bizi dira. Lehen Cercopithecus monaren azpiespezietzat hartzen zen.
Dlhoňa
Dlhoňa Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 8,85 km²ko azalera du eta 83 biztanle 2017ko datuen arabera.
Paul's Green
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Cercopithecus erythrogaster
Cercopithecus erythrogaster Cercopithecus generoko espezieetako bat da. Generoko guztiak bezala Afrikan bizi da. Egun-argiz bizi da, Nigeria eta Beningo basoetan.
CTXT
CTXT edo ctxt (edo Revista Contexto) informazio orokorreko hedabide digitala da. 2015an sortua, gaztelaniaz argitaratzen da, eta Madrilen du egoitza. Espainiako eta nazioarteko gaurkotasunari buruzko informazioak lantzen ditu. Hedabidearen izenaren ondoan, honako leloa erabiltzen dute: "Contexto y Acción".
Kazetaritza pausatua eta analitikoa egitea da CTXT-ren ezaugarri nagusia. Euren webguneko “Nor gara” sailean azaltzen dutenez, CTXT-ren helburua zera da: “Albiste garrantzitsuenen testuinguru politikoa eta ekonomikoa eskaintzea, agenda informatiboa markatuko duten auzi nagusiak aurreratzea, kultura eta sorkuntza dinamizatzea, ideien eztabaida sustatzea, eta gertaerak soiltasunez, zintzotasunez, ironiaz (posible denean) eta zentzu kritikoz kontatzea eta aztertzea”. Zentzu honetan, “Interneten nagusi den minutuz minutuko presa horretatik” ihes egin nahi dutela diote, baita “gaurkotasun digitalak behartutako berehalakotasunetik eta albiste kopuru handiegitik” ere. Horregatik, goiburu hau dute: “Azken ordukoetara berandu iristeaz harro”.
Haemulopsis nitidus
Haemulopsis nitidus Haemulopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
CTXT
Ildoa eta edukiak
Ildo editorial aurrerakoia du CTXT-k. “Nor gara” atalean, “askatasunaren eta pentsamendu kritikoaren sinonimo” izan nahi duela dio, eta “askatasun osoan” egin nahi duela kazetaritza, “interes politiko, editorial edo enpresarialekin menpekotasunik gabe”; gainera, “egia ofizialekiko eta botereak haizatutako propagandarekiko” mesfidantza duela dio.
CTXT "astekari digital" moduan definitzen du bere burua. Atari digitalean etengabe berritzen ditu informazioak, baina eduki berri gehienak asteazkenero argiratzen dituzte eta eduki guztiak asteko zenbakika egituratzen ditu. 2018ko urtarrilaren bukaeran, 154 zenbaki zituen argitaratuta. 2015eko urtarriletik argitaratzen dituen eduki digitalez gain, 2017ko otsailetik papereko hilabetekaria ere argitaratzen du, hilabetean zehar sarean argitaratutako edukien laburpen gisa.
Interpretazio, analisi eta iritzi kutsuko artikuluak dira nagusi CTXT-ren webgunean. Informazio genero guztiak baliatzen dituzte, salbu eta albiste hutsa, ez baitute azken orduko testu informatibo hutsik ematen. Ez du, adibidez, berri agentziako albisterik argitaratzen. Artikulu guztiak (editorialak salbu) sinatuta doaz, egileek pertsonalki landuak diren seinale. Zentzu horretan, “Nor gara” atalean azaltzen dute Contexto-ko erredaktoreek debekatua dutela “agentzietako errefritoak” egitea.
CTXT-ren eduki gehien-gehienak idatzizkoak dira, baina ikus-entzunezko eduki batzuk ere eskaintzen ditu, Multimedia sailean hain zuzen ere. Lau azpiatal ditu Multimedia sailak: “Ikus-entzunezkoak” atalean podcast-ak eta bideoak eskaintzen dituzte, “Ctxtán TV” atalean ere bideoak daude, “Argazkigaleriak” atalean erreportaje grafikoak (batzuk testuz lagunduak, beste batzuk argazki hutsak), eta “Binetak” atalean marrazkilarien lanak (J.R. Mora, Malagón, Pedripol y La Boca del Logo).
Egitura
Hedabidearen zuzendaritza hiru kidek osatzen dute: Miguel Mora zuzendaria eta Mónica Andrade eta Vanesa Jiménez zuzendariordeak. Sailei eta lurralde ordezkaritzei dagokionez, CTXT-ren webguneak lau arduradunen berri baino ez du ematen: Gerardo Tecé kazetaria Andaluziako informazioaren eta sare sozialen arduraduna da, Guillem Martínez Kataluniako informazioari buruzko arduraduna da, Alberto Fernández edizio grafikoaren arduraduna, eta Ignacio Echevarría eta Gonzalo Torné, El Ministerio sail kulturalaren arduradunak. Gainera, Jaime Fernández gerentea kudeaketa ekonomikoaz arduratzen da. Egitura profesionalaz aparte, CTXT-k kontseilu editoriala du. Kontseilu honetako presidentea Noam Chomsky filosofo eta hizkuntzalari estatubatuarra da.
CTXT-ren enpresa argitaratzaileak Revista Contexto SL du izena. Beraz, sozietate mugatua da, jabetza partaidetzatan banatua duen merkataritza sozietate mota. Revista Contexto SLren kasuan, 107 bazkide ditu enpresak, euren webguneko “Nor Gara” atalean azaltzen dutenez. Revista Contexto SLren kapital soziala 280.000 eurokoa da (2018).
Enpresa argitaratzaileko zuzendaritza organoetako arduradun nagusiak hedabidearen zuzendaritzan dauden berberak dira. Hau da, Administrazio Kontseilu ko presidentea, Miguel Mora, hedabidearen zuzendaria da aldi berean, eta kontseilari ordezkaria, Mónica Andrade, hedabidearen zuzendariordeetako bat da. Administrazio Kontseiluak beste zazpi kide ditu.
CTXT-k aliantza editoriala du Publico-rekin, 2016tik. Publico-ren enpresa argitaratzailea beste sozietate mugatu bat da, Display Connectors SL.
Prezio politika eta negozio eredua
Aldizkari digitalaren eduki guztiak doakoak dira, ez dago ezer ordaindu beharrik bere informazioak irakurtzeko, baina harpidetzeko aukera eskaintzen die bere irakurleei, ordainpeko hainbat produkturekin lotuta, hala nola El Dobladillo papereko hilabetekaria, El Saloncito ataleko premium edukiak eta Contexto argitaletxeak argitaratutako liburuak. Lau harpidetza aukera ezberdin daude, jaso nahi diren produktuen arabera: oinarrizko harpidetza da aukera merkeena, urtean 50 euro, eta “con todo” izenekoa garestiena, urtean 90 euro. El Dobladillo papereko hilabetekariaren ale bakoitzak 7 euroko prezioa du.
Cercopithecus petaurista
Cercopithecus petaurista Cercopithecus generoko espezieetako bat da. Generoko guztiak bezala Afrikan bizi da. Benin, Bolikosta, Ghana, Togo, Liberia eta Ganbian bizi dira.
CTXT
Prezio politika eta negozio eredua
Publizitate espazioak ere saltzen ditu Contexto-k, baina publizitate tarifak ez ditu publiko egiten. Publizitateari dagokionez, “Nor gara” sailean zehazten dute patrozinatzaile eta iragarle “gardenak” baino ez dituztela onartzen, “ildo editoriala baldintzatzen ez dutenak”. Gainera, uko egiten diote “kutsu komertzialeko eduki patrozinatuak” argitaratzeari eta ziurtatzen dute nahiago dutela itxi  “publizitate ezkutua” onartu baino.
CTXT-ren diru iturri nagusia bere harpidedunak dira, sei milatik gora 2018. urtearen hasieran. 2017. urtean, Revista Contexto SLren diru sarreren %53 harpidedunen kuota eta donazioetatik etorri ziren. Publizitateagatik (patrozinioak barne) diru sarrera guztien %25a lortzen du CTXT-k. Are pisu txikiagoa du El Dobladillo hilabetekariagatik lortzen duten diruak, sarreren %6 baino ez baitu suposatzen.
Bere webguneko informazioaren arabera, 2017ko diru kontuak orekatzea lortu zuen, 380.000 euro inguruko sarrera eta irteerekin, eta urtea batere zorrik gabe bukatu zuten. Sortu osteko hirugarren urtean, lehenengo aldiz lortu dute urteko balantzean galerarik ez izatea, aurreko bi urteotako balantzea negatiboa izan baitzen. Hain zuzen ere, Revista Contexto SLk 91.000 euroko galerarekin bukatu zuen lehen urtea (2015), eta 34.000 euroko galerarekin bigarrena (2016). Gainera, negozio bolumenak modu nabarmenean gora egin du hiru urteotan: 2015. urtean 40.800 euro fakturatzetik 2016an 199.000 euro fakturatzera pasa zen Contexto-ren enpresa, eta 2016an berriro gora egin zuen fakturazioak, 376.000 eurotara.
Hedapena
Euren webgunean azaltzen dutenez, Contexto-k 2018ko otsailean 5.600 harpidedun baino gehiago zituen. OJD Interactiva-ren arabera, 600.000 erabiltzaile baino gehiago sartu ohi da hilero Ctxt-ren webgunean. 2018ko urtarrilean, Contexto-k 685.857 erabiltzaile bakar izan zituen, 2017ko batez bestekoa (ia 620.000) baino pixka bat gehiago. 2018ko urtarrilean eguneroko batez bestekoa 33.000 erabiltzailetik gorakoa izan zen, eta bisita bakoitzaren iraupena 11 minututik gorakoa izan zen.
Eski-jauzia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan
Eski-jauzia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan Ruyi Elur Pista Nazionalean jokatu zen 2022ko otsailaren 5etik 14ra bitarte. Guztira 5 proba egin ziren, 3 gizonezkoena, beste 1 emakumezkoena eta bat mistoa.
Dexter Gordon
Dexter Gordon (Los Angeles, Kalifornia, 1923ko otsailaren 27a - Filadelfia, Pennsylvania, 1990eko apirilaren 25a) jazz-saxofonista estatubatuarra izan zen.
Hamahiru urte zituela klarinete-jotzaile aparta zen; hamabostekin saxo altuari ekin zion, eta hamazazpirekin, saxo tenorrari. Lester Young izan zuen maisu. Lionel Hamptonen orkestran jo zuen garai batez (1940-1943), Louis Armstrongenean 1944an, eta Billy Eckstinerenean ondoren. Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Art Blakey eta Sarah Vaughanekin jo zuen. Drogekin arazoak izan zituen, eta bolada bat egin zuen kartzelan 1950eko hamarkadan, drogak zirela medio. 1960ko hamarkadan Europara aldatu zen, eta jazza irakasten jardun zuen. 1976an itzuli zen jendaurreko saioetara, eta be-bopa modan jarri zuen berriro. Bertrand Tavernierren Autour de minuit (1986) filmaren protagonista izan zen. Behin baino gehiagotan jardun zuen Donostiako Jazzaldian.
Estrela Dalva
Estrela Dalva Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hausgauen
Hausgauen Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hausgauen udalerrian erroldatutako biztanleak 449 ziren. Familiak 147 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 153 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 155 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 153 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 105 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 292 ziren, horien artean 217 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 217 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (120 gizon eta 83 emakume) eta 14 langabezian zeuden (8 gizon eta 6 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hausgauen udalerrian 156 unitate fiskal zeuden, 456,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.410 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Hausgauen udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 322 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Choeroichthys suillus
Choeroichthys suillus Choeroichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Euphonia minuta
Euphonia minuta Euphonia generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Burlatako jauregia
Burlatako jauregia edota Uranga jauregia (gaztelaniaz El Palacete de Burlada) Nafarroako Burlata udalerrian dagoen jauregi bat da. Gaur egun eraikinean jatetxe eta kafetegia daude.
Kokalekua
Kale Nagusiko 2. zenbakian dago. Iruñeko Beloso auzotik etorrita, Belosoko zubia igaro eta behin, Burlatako herrigunearen sarreran dago.
Historia
1902an Migel Uranga eta Benita Galdeano senar-emazteek heuren lurjabetzak bildu asmoz jauregia eta lorategiak eraikiarazi zituzten. Jauregiak Uranga jauregia izena jaso zuen. Jauregia Maximo Goizueta arkitektoak garaiko mugimendu modernistaren ereduei jarraituz diseinatu zuen.
Gaur egun jauregian jatetxea eta kafetegia daude.
Garraioa
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:
Sasiburu
Sasiburu Barakaldoko elkarte euskaltzalea da.
Historia
1992ko maiatzaren inguruan Barakaldoko zenbait euskaltzale, euskararen egoeraren larriak bultzatuta biltzen hasi ziren. Barakaldoko euskararen egoera aztertu ondoren herriko euskaldun guztiak bilduko zituen elkartea sortzea erabaki zen. Horrela, urte bereko azaroaren 13an aurkezpen ofiziala burutu zuten Sasibururen historiaren lehenengo urratsa emanez.
Orduz geroztik euskararen alde lan ugari egin du. Euskararen aldeko kanpainak bultzatu ditu, Bai Euskarari kanpainan esku hartu du, Sarea Barakaldon euskaraz zerbitzua eskaintzen duten enpresa eta profesionalen gida argitaratu ditu, gazteei zuzenduriko kanpaina berezi bat antolatu du Barakaldoko beste hogei elkarte eta erakunderekin batera, irakaskuntzako euskal ereduen aldeko kanpainak egin ditu beste elkarteekin batera, Barakaldoko umeei zuzenduriko ipuin lehiaketa antolatu ohi du, dohainik banatzen den Euskarri aldizkaria argitaratzen du, eta hamaika hitzaldi, ekitaldi, mahai-inguru eta bertso afari antolatu du.
Bélmez de la Moraleda
Bélmez de la Moraleda Jaéngo udalerria da, Sierra Mágina eskualdean dagoena.
5229 Irurita
5229 Irurita asteroide gerrikoan dagoen asteroide bat da, 1987ko otsailaren 23an Henri Debehognek aurkitua La Silla behatokitik, Txilen.
Bélmez de la Moraleda
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.868 biztanle zituen.
5229 Irurita
Baztango Irurita herriaren izena darama.
Pseudosaynella
Pseudosaynella ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren. , hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.
Baeza
194,3 km²ko azalera du eta 2015ean 16163 biztanle zeuden erroldaturik. Hau da, 83,45 biztanle km²ko dentsitatea. Bertakoei baezano/a edo beaciense esaten zaie gaztelaniaz.
Biztanleen zaindari katolikoak San Andres Apostolua (azaroaren 30ean ospatzen da) eta Alkazarreko Ama Santua dira. Azken hau, abuztuaren 15ean ospatzen da.
Baeza, gaur egun ezaguna da bere oliba produkzioagatik, bere monumentu ugariengatik (Unescok Gizartearen ondarea izendatua izan du, Ubeda herriarekin batera) eta bere unibertsitateagatik. Badu, XVI. mendetik, unibertsitatea.
“Gabiraien habia” esaten zioten erromantze-kantariek. Kokagune giltzarria izan zen kristau erregeentzat Al-Andalusen konkistan. Guadalquivirren talaian dago. Talai horretako alkazarreko atzeguardia finkatu zen Baeza. Kristauen menpe geratu zenetik mehatxu handia izan zen islamiar erreinuentzat (Guadalquivirreko hego eta mendebaldean kokaturik).
Kokapena
Jaeneko hiriburutik 48 km-ra dago eta Ubedarekin elkartzen da bere ekialdetik. Udalerria Jaen probintziaren erdialdean kokaturik dago.
Baeza Jaeneko hiriburua izan da XVI. mendearen amaiera arte. Baeza itsas-mailatik 769 metrora dago kokatuta.
Klima
Hiria hiru muinen gainean dago eta Guadalquivirreko ibarra erdialdean geratzen da. Leku nahiko altu batean dagoela (769 m-ra). Klima mediterraneo-kontinentala du. Hau da, negu hotzak ditu eta uda nahiko beroak dira. Bataz besteko tenperatura 15 gradu. Euriteak urria eta maiatzaren artean gertatzen dira. Udak oso lehorrak dira, sargoritsuak.
Gastronomia
Bertako platerik ezagunenak hauexek dira: '|RGogmZk orza' solomoa, bakailaoa Baeza eraran, “ochio”-ak, lapikoa Baeza eraran, lapikokoak, piltzarrak, ogi-mamiak etab. eta hainbat gozoki, hala nola: ogi-torradak, “papajote”ak, esne frijitua, etab.
Monumentuak, ondare historikoak
Aspaldidanik, etengabe bizi izan dira gizakiak Baezan, brontze arotik gutxienez. Horregatik, nahiz eta suntsipen ugari izan urteetan zehar, hiriak oraindik ditu ondare monumentalak, non hainbat kultura, aldi, eta arte estilo ikus ahal ditugun. Baezan behatu ditzakegu brontze aroko, erromatar aroko eta Hispania bisigodoko, kristau eta islamiar garaietako hondakinak. Hiriko hoberen mantendurik dagoen ondare monumentalak hainbat arte estilokoak dira.
2003. urtean UNESCO k hirigune historikoa munduko ondare izendatu zuen.
Kirolak
Udalerrian hainbat kirol klub daude, esaterako:
Txinbotarrak
Txinbotarrak Zorrotza auzoko (Bilbo) konpartsa da eta helburua jai eta kultura herrikoi eta euskaldunak bultzatzea da, bai auzorako bai Bilbo osorako ere.
Kide izateko baldintza bakarra, Zorrotzakoa izatea edo Zorrotzan bizitza soziala egitea da. Auzokideen arteko harremana bultzatzea du helburu, bai elkarte desberdinen artean bai gizabanakoen artean, eta belaunaldien artean ere bai. Hau da, auzoko bizitza dinamizatzea eta beronen subjektu aktiboak izatea, inplikatuz.
Era berean, hainbat ekintzetan parte hartzen du. Alde batetik, Bilboko Konpartsek antolaturiko Inauterietan, Konpartsero Egunean, Bilboko Aste Nagusian, eta Santo Tomasen. Eta bestetik, auzoan Jai Batzordeak eta Taldeen Koordinakundeak antolaturiko Inauterietan, San Joanetan, Mikel Deunaren Jaietan eta Olentzeroren egunean. Horrez gain, bestelako ekintzak antolatzeko asmoa dute, hala nola Ibilaldira eta Araba Euskaraz-era eginiko txangoak.
Historia
Nahiz eta iraganean hainbatetan azaldutako ideia izan, 2005eko Zorrotzako Jaiak arte (irailaren bukaeran eta urriaren hasiera inguruan) ez zen ganoraz mahairatu auzoan konpartsa bat eratzea. Jai eta kultura herrikoiak bai auzoan bai Bilbon bultzatzeko helburuarekin jaiotako proposamena da. Berehala, auzoko talde eta elkarte desberdinei komunikatu zitzaien, horien artean bereziki Jai Batzordearekin elkarlanean jarduten dutenei.
Jaiak bukatuta, lasaitasun handiagoz, auzokideak balizko konpartsan parte hartzeko prest egongo ziren edo ez aztertzeari ekin zitzaion. Jendearen erantzuna gustukoa bezain harrigarria izan da eta ilusioa eta gogoak nabarmentzen dira hasierako momentutik. Bereziki aipagarriak dira Zorrotzako Gazte Asanblada, Gure Lurra, Askabide kultur elkartea eta Ibai-Arte taldeak, Zorrotzan jai eta herri-kulturaren bultzatzaile nagusiak direnak, zeinen partaideek alde egin zuten proposamena ezagutu bezain laster. Auzoan izandako harrera onagatik eta behin jendearen asmoak jasota, Txinbotarrak Zorrotzako Konpartsa sortzea erabaki zen. Izena txinbotik datorkio, auzoan ezaugarri ziren kanaberadietako txori txikia, alegia. Egun, konpartsak 140 kide inguru ditu. Konpartsako kamiseta morea da.
2012an Txinbotarrak konpartsako kidea den Galder Segurolak Kantari aplikazio informatikoa sortu zuen, telefonorako aplikazio bidez Euskal kanta herrikoien hitzak lortzeko. Erabiltzaileak kantu jira moduko ekitaldietan parte hartzen duenean telefonotik irakur ditzake kantuen hitzak, ohiko izaten den liburuxka beharrik gabe.
Irlandako Armada Errepublikazalea
Irlandako Armada Errepublikazalea edota IRA, Óglaigh na hÉireann eta Irish Republican Army, XX. eta XXI. mendeetan Erresuma Batutik aske den Irlandako Errepublika bat lortzeko helburuz irlandar errepublikanismoren barnean dauden hainbat talde paramilitarrek jasotako izendapena da.
Jatorrizko erakundea 1917an Irlandar Boluntarioak, Irlandako Armada Hiritarra eta beste zenbait talde armatu errepublikazaleren kideen elkarketatik sortu zen, horietako batzuk 1916ko Pazko matxinadan erakunde horien eskutik parte hartu zuten eta beste batzuk Lehen Mundu Gerran Britainiar Armadako soldadu gisa borrokatuz eskarmentu militarra bereganatu eta desertatu ostean erakundera elkartu ziren, ironikoki Irlandako Independentzia Gerran Britainiar Armada beraren aurka borrokatzeko.
K.a. 248
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244 | K.a. 243
Gertaerak
Asoka errege Mauryarra budismoa hedatzen hasi zen eta Gautama Buddha bizi izandako leku interesgarriak markatzen hasi zen.
Nerbio trigeminoaren nukleo eragile
Nerbio trigeminoaren edo V. bikote kranelaren nukleo eragilea, erraietako nukleo eragile berezi bilaterala da; beraz, motoneuronez osatutako nukleoa da. Erraietako nukleo eragilea izanik, garapen enbriologikoan agertutako arku faringeoetatik sortutako giharrengan izango du eragina, nahiz eta muskulu ildaskatua izan. Hain zuzen ere, nukleo hau I. arku faringeotik sortutako giharreriarekin erlazionatzen da. Informazio bilaterala jasoko du kortexeko zuntzen bitartez. Aipatzekoa da Nerbio Trigeminoak, nukleo honetaz gain beste hiru nukleo sentikor dituela.
= Kokapena =
Entzefalo enborraren zubian aurkitzen da, nukleo somatiko orokorrak baino alborago. Horrekin batera, nerbio zuntzen irteera ere nahiko albokoa izango da.
= Ibilbidea = Nerbio trigeminoaren nukleo eragilean dauden neuronen axoiak, trigemino nerbioaren barail adarraren bitartez (V3) aterako dira. Adar hori, esfenoide hezurraren zulo obaletik igaroko da eta hainbat muskulu inerbatuko ditu, gihar murtxikatzaileak, aho zoruko muskuluak, muskulu tinpano tenkatzailea eta aho sabaiaren errezelaren muskulu tenkatzailea.
= Erreferentziak = Irudiak:
Laramière
Laramière Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laramière udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nerbio trigeminoaren nukleo eragile
https://en.wikipedia.org/wiki/Trigeminal_motor_nucleus
Laramière
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 202etxeak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 167 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (63 gizon eta 48 emakume) eta 16 langabezian zeuden (6 gizon eta 10 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Laramière udalerrian 123 unitate fiskal zeuden, 292 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.438,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Laramière udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 940 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pasaiako leherketa handia (1588)
1588ko Pasaiako leherketa handia urte horretako urriaren 24an gertatu zen hilabete bat lehenago Miguel Okendok agintzen zuen Santa Ana galeoia ezustean zartatu zenean, Itsas Armada Garaiezinaren kanpainatik itzuli eta gutxira. Une horretan, itsasontzia Pasaiako portuan pausatuta zegoen, eta leherketa itsasontziko bolbora leherkariak su hartzean gertatu zen. Ondorioz, 200 marinel eta herritarretik gora hil ziren. Orduko lekukoek adierazi zuten eskualdean gogoratzen zen inoizko eztanda handiena izan zela.
Gertaerak
Filipe II.a erregeak Ingalaterraren kontra igorritako Itsas Armadaren porrotaren ondoren, Miguel Okendo buru zuen itsasontzia sorterrira itzuli ahal izan zen, Pasaiara, orduan Donostiako udalerrian. 600 pertsonatik gora, gerlari, marinel eta langileak, zama lanetan jarri ziren alimaleko 1.200 tonadun itsasontziko hornigaiak lehorreratzeko. Batzuk Pasaiako herritarrak ziren, beste batzuk Filipe II.a erregearen artilleroak, eta beste batzuk, berriz, marinelak, hala gipuzkoarrak nola Gaztelako Koroako beste batzuk; marinel gehienak, hala ere, donostiarrak ziren. Itsasontziaren jabea donostiarra zen.
300 pertsona itsasontzi barnean omen zirela, ezustean, su hartu zuen bodegan biltegiratzen zen bolborak, eta izugarrizko leherketa bat piztu. Leherketak bete-betean harrapatu zituen zama lanetan ziren artillero, marinel eta langileak, eta eztandaren indarrak Pasaiako bazter guztietara jaurti zituen. Batzuk Pasaiako badiako uretan ito ziren; beste batzuk mendietan agertu ziren, baita horietako baten bat bizirik atera ere; Pasaiako itsasarte kanpoan ere gorpuak aurkitu ziren. Leherketak eta hilketak espantua eragin zuten Donostian, hildako gehienen sorterri. Guztira 200 pertsonatik gora hil ziren.
Ondorioz, hiletak hainbat egunez luzatu ziren, hildakoen gorpuak Pasaiako inguruetan agertu ahala. Hildako pasaitarren artean Martin Anoeta eta Juan Eskortza aipatzen ziren. Gorpuak Pasaian hilobiratu ziren Donibane elizan, eta haren hilerrietan.
Basshunter
Jonas Erik Altberg (Basshunter moduan ezagunagoa) (Halmstad, Suedia 1984ko abenduaren 22a) abeslari, disko-ekoizle eta DJ suediarra da. Lehen diskoa berak eginiko webgune batean kaleratu zuen 2004. urtean, Fruity Loops izeneko ordenagailu programaren bidez.
Biografia laburra
Arrakasta 2006an lortu zuen LOL <(^^,)> diskoa kaleratzean, "Boten Anna" abestia disko zerrendetako lehen postuan izan zen Suedia eta Eskandinaviako herrialde guztietan. Herbehereetako musika zerrendan, lehen postua lortu zuen suedieraz abesturiko lehen abestia izan zen. Ondorengo urtean, "Boten Anna" abestiaren ingelesezko bertsioa egin zuen "Now You're Gone" izenekoa.
Bass Generation delako disko berria 2009ko urriaren 20an kaleratu zuen. Disko horretako lehen abestia "Every Morning" delakoa izan zen. Diskoko bigarren abestia "I Promised Myself" izan zen, 2009ko azaroan kaleratua.
Luzia Inglês Van-Dúnem
Luzia Inglês Van-Dúnem, jaiotzaz Luzia Pereira de Sousa Inglês Van-Dúnem (Luanda, Angola, 1948ko urtarrilaren 11) angolar militarra eta politikaria da. Angolako Askapenerako Herri Mugimenduan (MPLA) afiliatua, Hauteskunde Zirkulu Nazionalak Angolako diputatua da, 2017ko irailaren 28tik. 1999az geroztik, Angolako Emakumeen Erakundeko (OMA) idazkari nagusia da. Angolako Indar Armatuetako ofizial jeneral mailara igo zen lehen emakumea izan zen.
Biografia
Van-Dúnem Luandan jaio zen. Guilherme Inglês abade-metodistaren alaba. 1961ean, martxoaren 15eko matxinadaren ondoren, indar kolonialek aita hil zuten. 1967an, Van-Dúnem Kongoko Errepublikara joan zen, eta Fevereiroko 4. lizeoan ikasi zuen. 1969 eta 1970 bitartean, Sobietar Batasunean irrati- eta telekomunikazio-ikastaro militar batera joan zen. 1973an, Cassambako Komunikazio Estazioko buru bihurtu zen.
Lan ibilbidea
1974an, Van-Dúnem Agostinho Neto presidentearen hegazkin berean itzuli zen Angolara. Angolako Independentzia Gerran, 2. eta 3. eskualdeetan irrati-operadorea izan zen. 1976tik 1991ra, Angolako Indar Armatuetako buru zen komandantearen komunikazio-zentroa zuzendu zuen.
Van-Dúnemek lau seme-alaba izan zituen senar izan zuen Afonso Van-Dúnem M'bindarekin, Nazio Batuen aurrean Angolako enbaxadore ohiarekin (NBE). Afonso 1991n enbaxadore izendatu zutenean, Luziak Afrikako Emakumeen Taldea koordinatzen zuen NBEn. 1999an, Van-Dúnem Angoleñas (OMA) Emakumeen Erakundeko (MPLA) idazkari nagusi hautatu zuten, MPLAko hegal femeninoa, eta kargurako berriz hautatu zuten.
Redigobius lekutu
Redigobius lekutu Redigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Kriptograma
Kriptograma norbaitek deszifratu arte ulertezin den mezu zifratu bat da.
Normalean, edukia eredu bat jarraituz ulergaitz bilakatzen da. Mezuaren esanahia askatzeko, zifratzeko eredu jakinda lor daiteke.
Egunkarien eta aldizkarietan aisialdirako atalean mezu originala aurkitu behar den buruhausgarriak dira honen adibide.
Historia
Kriptogramak ez dira jaio aisialdirako, baizik eta informazioa ezkutatzeko.
Dobroslava
Dobroslava Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 5,58 km²ko azalera du eta 27 biztanle 2017ko datuen arabera.
Cercopithecus sclateri
Cercopithecus sclateri Cercopithecus generoko espezieetako bat da. Generoko guztiak bezala Afrikan bizi da. Nigeria eta Beninen bizi dira.
Isacia conceptionis
Isacia conceptionis Isacia generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
East Brewton (Alabama)
East Brewton Alabamako hiri bat da. Escambia konderrian kokatua dago. 2010ean 2,478 biztanle zituen, 280.6 kilometro koadrotan banatuta.
Keigo Numata
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki eta Omiya Ardija.
Cercopithecus erythrotis
Cercopithecus erythrotis Cercopithecus generoko espezieetako bat da. Generoko guztiak bezala Afrikan bizi da. Kamerun, Nigeria eta Ekuatore Ginean bizi dira.
Estrela do Sul (Minas Gerais)
Estrela do Sul Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Paynter's Cross
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Cabra del Santo Cristo
Cabra del Santo Cristo Jaéngo udalerria da, Sierra Mágina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.110 biztanle zituen.
Roloboceras
Roloboceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren. , hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.
Corythoichthys amplexus
Corythoichthys amplexus Corythoichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
L'Antiga Esquerra de l'Eixample
L'Antiga Esquerra de l'Eixample (euskaraz Antzinako Ezkerraldeko Zabalgunea) Kataluniako Bartzelona hiriburuko Eixample barrutian dagoen auzo bat da.
Emmerichita
Emmerichita silikato motako minerala da eta lamprophyllite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Emmerichita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.
K.a. 249
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
Thun barruti administratiboa
Thun barruti administratiboa (Verwaltungskreis Thun) Berna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Thun da. 322 kilometro koadroko azalera du eta 103.233 biztanle.
K.a. 249
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244
Gotlandeko konderria
Gotland Suediako konderri eta uharte bat da, Itsaso Baltikoan kokatua. 3.140 km2ko azalera du eta 2008ko datuen arabera 57.004 biztanle zituen. Bere hiriburua Visby da.
Udalerriak
Gotlanden bakarrik udalerri bat dago, Gotland udalerria, eta Visby hiriburua bere baitan dago. Gainerako herriak oso txikiak dira.
Euphonia anneae
Euphonia anneae Euphonia generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Sévaré
Sévaré Maliko Mopti hiriko auzoetako bat da. Hirigunetik 10 kilometro hego-ekialdera dago, eta Bamako-Gao errepideak zeharkatzen du. 40.000 bat biztanle ditu.
2015eko abuztuan, 10 pertsona hil ziren talde jihadista batek Byblos hotelaren aurka egindako erasoan.
Morin juur
Morin juur-a (морин хуур; bere ingelesezko transliterazioan: morin khuur) Mongoliako hari igurtzizko instrumentu tradizionala da. Mongoliar herriaren tresnarik ezaugarri eta garrantzitsuenetako bat da, eta Mongoliako ikurtzat hartzen da.
Euskaldunek munduan
Euskaldunek munduan Pantxoa eta Peio euskal abeslarien abesti bat da. Euskaldunak eta gaskoien arteko tirabirak deskribatzen ditu.
Morin juur
Morin juur musika tradizionala UNESCOk Gizateriaren Ahozko Ondare Immaterialaren Maisulanak aukeratu zuen jatorriz 2003an, eta 2008an Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial bihurtu zen.
Margarida Rosa da Silva Izata
Margarida Rosa da Silva Izata (Angola, 1958ko uztailaren 10a) angolar ekonomialaria eta diplomazialaria da. Angolako enbaxadorea izan da Nazio Batuen aurrean.
Biografia
Ekonomia ikasi zuen Bucaresteko Ekonomia Ikasketen Akademian, eta, ondoren, 2004an, graduondokoa egin zuen Sofiako Unibertsitatean, gatazkak prebenitzeari eta konpontzeari buruz.
Lan ibilbidea
Genevan aurkeztu zituen bere dokumentu ofizialak, 2018ko maiatzean Nazio Batuen aurrean Angolako enbaxadore gisa identifikatzeko. João Lourenço presidenteak izendatu zuen enbaxadore. Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioan egindako aurrerapenak aurkeztera gonbidatu zuten Angola. Angolan aurrerapenak izan ziren, baina arazo ugari izan ziren gazteekin, hala nola diamante-meategietako haurren lana.
Cuxac-d'Aude
Cuxac-d'Aude Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Shed...y
Shed...y, Egiptoko IX. dinastiako gobernari bat izan zen, K.a. 2120 inguruan gobernatu zuena.
Bere izenaren zati bat, Shed...y, Turineko Errege Kanonean idatzia dago, 4.25 erregistroan.
Ez da Abidoseko Errege Zerrendan agertzen, ezta Saqqarakoan ere. Sexto Julio Afrikanok eta Eusebio Zesareakoak ere ez dute aipatzen.
Aditu batzuen arabera, Egiptoko X. dinastiako faraoi bat izango litzateke.
Paynter's Lane End
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Campillo de Arenas
Campillo de Arenas Jaéngo udalerria da, Sierra Mágina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.977 biztanle zituen.
Sexuari loturiko herentzia
Genetikan, sexuari loturiko herentzia kromosoma sexualetan kokatutako geneek eragiten dutena izaten da. Jakina denez, gizakiarengan eta animalia gehienetan bi kromosoma sexual daude: X eta Y, pertsonaren sexua erabakitzen dutenak (gizakiarengan, XX emea eta XY arra). Aspalditik jakiten da badirela sexu batean azaltzeko joera handiagoa duten karaktere batzuk. Honen zergatia sexuari loturiko herentzia da.
Y kromosoma X kromosoma baino txikiagoa denez, sexuari loturiko geneak ia beti X kromosoman daude, homologorik ez duen zatian. Dakigunez, karaktere guztiak gutxienez bi genek edo alelok mugatzen dituzte, Y kromosoman homologorik ez duten X kromosomaren geneek izan ezik. X kromosoman dauden gene horiek bakarrik agertuko dira beti gizonezkoen genotipoan, gene homologorik ez dutelako Y kromosoman.
Emeen kasuan, aldiz, sexuari loturiko herentziaren geneek bi alelo dituzte, bi kromosoma sexualak berdinak direlako (XX). Azpirakorrak direnean, gene horiek homozigosian besterik ez dira fenotipoan agertuko.
Sexuari loturiko herentziak ez du Mendelen legeak betetzen. Horren arrazoia aipatutakoa izaten da, hots, X kromosoman dauden gene gehienek ez dutela homologorik Y kromosoman.
Hainbat gaixotasunen oinarri genetikoa sexuari loturiko herentzian datza. Esaterako, hemofilia, daltonismoa, gazteen glaukoma edo giharren distrofia, besteak beste. Gizonezkoek gaixotasun horiek pairatuko dituzte beraiei lotutako genea baldin badute. Emakumezkoek, aldiz, gaixotasuna hartzeko probabilitate gutxiago dute, alelo pare bat dutelako eta gene gaiztoa eduki arren -azpirakorra bada- ez dute heterozigosian gaitzarik garatuko.
Geneen transmisioa
Hemofiliaren geneen transmisioak sexuari loturiko herentziaren eredua jarraitzen du. Eredu horrek hemofilia ez ezik, gainonetzeko sexuari loturiko herentziaren bidez hartutako gaitzentzat ere balio du.
Hemofiliaren geneak bi alelo ditu, X kromosoman daudenak: normala (XH) eta hemofilikoa (Xh). Alelo normala gainartzailea da, eta hemofilikoa azpirakorra.
Balizko konbinazioak hauek dira:
Emakumezko eramaileak azpimarratu behar dira. Hemofilikoak ez izan arren, seme-alabak baldin badituzte gaitza transmititu egingo diete mutilen erdiei:
Gene gaiztoa eramaten duten emakumeak osasuntsuak dira, heterozigotoak direlako, baina gene gaiztoa duten gizonezkoak hemofilikoak dira, gene homologorik ez dutelako.
Bréal-sous-Montfort
Bréal-sous-Montfort (bretainieraz Breal-Moñforzh, galoz Beréau) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Club de Remo Náutico de Riveira
Club de Remo Náutico de Riveira Ribeirako (A Coruña) arraun taldea da.
Emakumezkoen trainerua
2013 urtean sortu zen eta emakumezkoen batel eta trainerillak emaitza bikainak lortu ditu. Galiziako txapelketak lortu ditu eta birritan egin zuen hirugarren Kontxako Banderan. Espainiako txapeldunordea ere izan zen behin.
2017an emakumezkoen batel eta trainerillak emaitza bikainak lortu zituen, Espainiako Trainerilla Txapelketan podiumak lortuz. Club de Remo Mecos taldearekin bat egin eta trainerua uretaratu zuen. Galizian nagusi izan ziren eta Kontxako Banderan hirugarren postua eskuratu zuten.
2018an Nautico de Riveirak traineru propioa atera zuen eta SD Tirán taldearen Ruly trainerua erabili zuen. Bigarren aldiz hirugarren postua eskuratu zuen Kontxako Banderan. 2019 denboraldian Ligan ez aritzea erabaki zuen denboraldia osatzeko arraunlari eskasia baitzuen, baina txapelketetan aritu zen. Galiziako eta Espainiako txapeldunordea izan zen. Teresa Herrera Bandera irabazi zuen eta Kontxarako ere sailkatu zen, baina zazpigarren postuarekin konformatu behar izan zuen. Urte horretan Ares taldearen Santa Olalla de Lubre trainerua erabili zuen.
Gizonezkoen trainerua
2023an atera du lehen aldiz gizonezkoen trainerua eta B Ligan arituko da.
Kilometro
Kilometroa luzera unitate bat da, 1.000 metro balio duena. km ikurrarekin idazten da eta ez da laburdura: k letra xehez idazten da, kilo- aurrizkiaren laburdura baita.
Dubová (Svidníkeko barrutia)
Dubová  Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 12,55 km²ko azalera du eta 222 biztanle 2017ko datuen arabera.
Pempwell
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
K.a. 250
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada
K.a. 255 | K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245
Fresnay-en-Retz
Fresnay-en-Retz bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fresnay-en-Retz udalerrian erroldatutako biztanleak 1.136 ziren. Familiak 429 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 165 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 480 etxebizitza zeuden, 431 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 476 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 431 etxebizitza nagusietatik 357 bere jabearen bizilekua ziren, 69 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 121 etxek lau zituzten eta 236 etxek bost zituzten. 352 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 205 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 704 ziren, horien artean 565 aktiboak ziren eta 139 inaktiboak ziren. 565 pertsona aktiboetatik 517 lanean zeuden (295 gizon eta 222 emakume) eta 48 langabezian zeuden (13 gizon eta 35 emakume). 139 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 31 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fresnay-en-Retz udalerrian 463 unitate fiskal zeuden, 1.239,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.572 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 56 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 liburu denda zen.