cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phalacrocorax capensis
Phalacrocorax capensis Phalacrocorax generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Eta mendia
Iti edo Eta mendia (grezieraz Όρος Οίτη, Odos Iti) Erdialdeko Greziaren hegoaldean, Tesalia hegoaldean dagoen mendilerro bat da, Esperkeo eta Zefiso ibaiaren haranak mugatzen dituena Beozian. Pindo mendilerroaren adar bat da. Eta mendiak antzinako Trakinia hiria inguratzen du mendebaldetik. 2.153 metrotan du bere gailurra. Eta mendiaren kontrahorma, Termopilak izeneko haizpitartearen hegoaldean kokatua Kalidromo mendia da (gaur egun Kallidromon) 1.258 metrokoa
Termopiletako pasabideaz gain, bazegoen beste bat ere altuera handian Kalidromo mendiaren mendebaldean, Zefiso ibaiaren ibarrera zaroana. Mendebalderago Patriotiko izeneko mendia altxatzen da, Kalidromo baino altuagoa dena.
Greziar mitologian, Eta mendia nagusiki Herakles hil zen lekua delako da ezagun. Hiltzeko prest, Eta mendia igo zuen, non hil sutzar bat prestatu zuen zuhaitzekin, bere arkua eta geziak Filoktetesen aita zen Peanteri eman zizkion, sutzarrean jarri zen, bere burua bere makilan pausatua eta bere lehoi larrua bere gainean zabaldua eta Filoktetesi zuziarekin sutzarra pizteko agindu zion
John Miltonek hala egiten dio erreferentzia Heraklesen eromenari:"Honela, Alzidesek (Herakles), Ekaliatik itzultzean, garaipenak koroatua, eta pozoitutako tunika sentitzean, bere oinazeen ondorioz Tesaliako eta Eta mendiaren tontorreko pinuak euren tokitik ateratzen zituen, Likas Eubeako itsasora botaz".
Beck
Beck Hansen (Bek David Campbell izenez jaioa, 1970eko uztailaren 8a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar musikaria eta konposatzailea da. Beck ezizenez ezagunagoa da. Bere musika rock alternatiboaren barnean sailkatu ohi da.
Loufan konderria
Loufan Konderria (txinera sinplifikatuz: 娄烦县; pinyineraz: Lóufán Xiàn), Taiyuan osatzen duten konderrietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 120.000 pertsona bizi ziren 1.289,85 kilometro koadroko azaleran.
Barnes Lake-Millers Lake (Michigan)
Barnes Lake-Millers Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lapeer konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Frederick Sanger
Frederick Sanger (Rendcomb, Gloucestershire, Ingalaterra, 1918ko abuztuaren 13a - Cambridge, Ingalaterra, 2013ko azaroaren 19a) biokimikaria zen. Cambridgeko Unibertsitatean doktoretza egin zuen, eta 1939. urteaz geroztik unibertsitate berean kimika biologikoaren alorrean ikertzaile izan da. Ikerketa nagusiak proteinen egiturari buruz egin ditu. 1955ean intsulina osatzen duten aminoazidoen segida zehaztu zuen. 1958 eta 1980ko Kimikako Nobel sariak jaso zituen.
Elisabet I.a Gaztelakoa
Elisabet I.a Gaztelakoa Katolikoa (Madrigal de las Altas Torres, Ávila, 1451ko apirilaren 22a - Medina del Campo, Valladolid, 1504ko azaroaren 26a) 1474tik 1504ra Gaztelako erregina izan zen. Fernando II.a Aragoikoaren emaztea zenez gero, 1479tik aurrera Aragoiko koroako erregina ezkontidea izan zen.
Elisabet eta Fernando Errege-erregina Katolikoak izenaz ezagunak dira, Alexandro VI.a aita santuak hala izendatu zituenez geroztik.
Bizitza
Joana Beltranejak Gaztelako koroa eskuratu nahi zuenez, Portugalen laguntzarekin Gerra Zibilari hasiera eman zion. Elisabeten aldekoek garaitu ondoren (1476), 1479an Gaztela, Aragoi eta Portugalek bakea sinatu zuten, Alcáçovasko itunaren bitartez.
Bestalde, Elisabet eta Fernandoren helburu nagusia monarkiaren boterea indartzea izan zen. Hartarako, nobleei indarra kendu zieten, errentak gutxitu, etab. Granadako gerran irabazle izan zen, eta Kristobal Koloni lagundu zion, Ameriketarako bidaia egiteko bideak errazturik. Bera erregetzan zegoela beretu zuen Espainiak Melilla (1497).
Testamentua
Testamentuan, Joana alabari utzi zion Gaztelako koroa, baina Fernando izendatu zuen erregeorde, Joana ezin zelako erregina izan. Hala ere, Fernandok uko egin behar izan zion, eta Filipek, Joanaren senarrak, hartu zuen bere gain erregeordetza. Filipe hil zenean, Fernandori itzuli zioten erregeordetza. Orduan, Joana kartzelean sarrarazi zuen.
Jeníkovice (Hradec Královéko barrutia)
Jeníkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 460 biztanle ditu eta 7,39 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1239 urtean egin zen.
Ryszard Kapuściński
Ryszard Kapuściński ( ahoskatua; Pińsk, - Varsovia, ) poloniar kazetari eta saiakeragilea izan zen.
Biografia
1964an, etxeko gaien berri emateko trebetasunak hobetu ondoren, Prentsa Poloniarren Agentziak (PAP, polonieraz) atzerriko korrespontsal bakarra izendatu zuen: Nehru ren Indian hasi zen lana. Atzerrian berriemaile izan zen 1981 arte.
Garapen bidean zeuden herrialdeetan zehar bidaiatu zuen, eta gerren, estatu kolpeen eta iraultzen berri eman zuen Asian, Europan eta Ameriketan, Futbolaren Gerra barne. Mundu anglosaxoian ezagunagoa da 1960ko eta 1970eko hamarkadetan Afrikan egindako erreportajeengatik, kontinente hartako inperio kolonial europarren amaiera lehen eskutik ikusi zuelako.
Geopolitika zale ez zirenak ere bere testuak irakurtzea lortu ohi zuelako, literaturagile askok nahiko luketen begirada eta kontaketarako dohaina lagun.
Euskaraz
Euskaraz argitaratutako Kristo fusilarekin lana izan zen haren kronikagintza nazioartean ezagun egin zuten lanetako bat, XX. mendearen bigarren erdian Afrikan, arabiar herrialdeetan eta Latinoamerikan gertatu zen gerrilla loraldiaren erakusgarri dena.
Cairana
Cairana Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cairanne udalerrian erroldatutako biztanleak 885 ziren. Familiak 356 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 63 bakarrik bizi ziren emakumeak), 130 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 117 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 501 etxebizitza zeuden, 368 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 88 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 463 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 368 etxebizitza nagusietatik 273 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 121 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 331 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 180 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 153 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 566 ziren, horien artean 418 aktiboak ziren eta 148 inaktiboak ziren. 418 pertsona aktiboetatik 385 lanean zeuden (231 gizon eta 154 emakume) eta 34 langabezian zeuden (16 gizon eta 18 emakume). 148 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
St. John (Kansas)
St. John Kansasko hiri bat da. Stafford konderrian kokatua dago. 2010ean 1,295 biztanle zituen, 4.86 kilometro koadrotan banatuta.
Cairana
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 60 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Cairanne udalerrian 102 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.533 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alcobendas
Alcobendas Madrilgo Erkidegoko (Espainia) hiria da. Madrilgo hiriaren iparraldean dago kokatuta, 13 kilometrora. San Sebastian de los Reyesko hiriarekin egiten du muga iparraldean, bien arteko bereizketa kale batek egiten duelarik.
2007an 109.484 biztanle zituen, 45,02 km²-ko azalerarekin.
Mugakideak
Alcobendasek honako udalerriekin egiten du muga: San Sebastián de los Reyes iparraldean, Madril mendebalde eta hegoaldean eta Paracuellos del Jarama ekialdean.
XX. mendearen amaierako hazkunde demografikoa dela eta gaur egun San Sebastián de los Reyes eta Alcobendaseko hiriguneek bat egiten dute eta litekeena da etorkizunean bi herriak elkartzea udaletxe bakarra eratuz.
Cryptotriton alvarezdeltoroi
Cryptotriton alvarezdeltoroi Cryptotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Ene baitan bizi da
Ene baitan bizi da 2020an Maddi Ane Txoperenak plazaratutako lehen eleberria da.
Sinopsia
Marie da liburuko protagonista nagusia. Lapurtarra da, Donibane Lohizunekoa, eta Parisen zientzia politikoak ikasten ari da. Uda amatxiren baserrian pasatzea erabakiko du, Beran (Nafarroa); ikasketak bukatzeko lan bat egin behar du, eta, bere amatxi gaztetan neskame aritu zela jakinda, hari horri tiraka hasiko da. Hain zuzen, Josefina da kontakizuneko bigarren hari nagusia, Marieren amatxi, neskame ibili zen garaiko bizipenak agertuko dituena.
Roger Bacon
Roger Bacon (Ilchester, c. 1214 - Oxford, 1294) filosofo, zientzialari eta teologo ingelesa zen, frantziskotarren ordenakoa. Doctor Mirabilis (latinez, "doktore miresgarria") goitizenarekin ezagutzen da.
Bere aurreko autore arabiarren lanetan inspiratuta, enpirismoan jarri zuen indarra, eta metodo zientifiko modernoa proposatu zuten lehen pentsalarien artean aurkeztu izan da.
Lehen urteak
Familia dirudun bateko semea zen, antza, baina Henrike III.a Ingalaterrakoaren erregealdi iskanbilatsuan beren ondasunak galdu zituzten eta familiako hainbat kide erbesteratuak izan ziren.
Oxforden ikasi zuen, eta hantxe irakurri zituen Aristotelesen testuak. Frantziara bidaiatu zuen 1241ean, Parisko Unibertsitatera, Aristotelesen irakaspenak hasi berriak baitziren unibertsitate horretan. Ikasketak burututa zituela, Arteko irakaslea izan zen bertan, eta Alexandro Haleskoarekin eta Gilen Auverniakoarekin jarri zen harremanetan.
1247-1256 urte-tartean non ibili zen edo zer egin zuen ez da ondo ezagutzen, baina 1256 inguruan frantziskotarren ordenako fraide egin zen. Fraide izanik irakasle izateari utzi zion, eta 1260 ondoren bere jarduera mugatuta geratu zen, frantziskotarren estatutuak debekatu egiten baitzuen liburuak edo foiletoak argitaratzea, aurrez onarpen jakina izan gabe.
Bizitza eta lanak
Bacon beti izan zen bere iritziekiko leial, egiatzat zeukanari eusten zion, eta ados ez zegoenari erasotzen zion, eta horrek arazo handiak ekarri zizkion behin eta berriz. 1256an, frantziskotarren ordenaren alderdi zientifikoaren buruzagi berria izendatu zuen: Richard Cornwell. Iraganean desadostasun handiak izan zituzten Baconek eta Cornwellek. Bacon Frantziako monasterio batera eraman zuten, eta 10 inguruan idazkien bidez komunikatu zen bere kide intelektualekin.
Haren lanen artean aipatzekoak dira: Opus Maius, zientziei buruzko tratatua, 1267an Klemente IV.a aita santuari bidali ziona; Opus Minus (Opus Secundum izenaz ere ezaguna); Opus Tertium, 1268an aita santuari bidalia.
Bere idazkietan ikasketa teologikoen erreforma eskatzen du, eta maila txikiagoko gai filosofikoetan, eskolastizismoan esaterako, indar gutxiago jartzea proposatzen du. Horren ordez, Bibliak arreta-gune izan behar luke, eta teologoek jatorrizko testuetako hizkuntzak ikasi beharko lituzkete, itzulpen desegokien ondorioz Eskritura Santuen interpretazio txarrak saihesteko.
Bere garaiko, eta agian edozein garaitako, bururik argienetakoa zuen, eta nahiz eta desabantaila eta atzerapen asko pairatu, aurkikuntza asko egin, eta beste batzuetara hurbildu egin zen. Ez zen agintariei, ez arlo zientifikoan eta ez arlo teologikoan, itsu-itsuan segitzearen aldekoa.
Maiatzeko zuhaitz
Maiatzeko zuhaitza edota maiatzeko arbola hainbat metroko garaierako enbor edo makil bat da, adar, kolorezko zintekin eta tokian-tokiko elkarte nahiz hirien armarriekin apaindua. Europan zehar hainbat lekutan ospatzen den ohitura da, eta izen propioa du hainbat hizkuntzatan: Maibaum (alemanez), majtræ (danieraz), maypole (ingelesez) edota majstång (suedieraz).
Enbor edo makil hau maiatzaren hasieran altxatu ohi da, betiere usadiozko jai edo festa baten zati gisa. Herrialde germaniarretako ohitura edo ospakizuna da. Beste herrialde batzuetako nolabaiteko parekidea, Euskal Herrian San Joan gaua litzateke adibidez, San Joan sua pizteaz gain herriko plazetan enbor handi bat altxatu eta bertara igotzeko ohitura ere baitago.
Araba
Arabako Harana udalerrian nahiz eta antzina ohitura hau askoz ere hedatuagoa egon, gaur egun oraindik Done Bikendi Harana herrian Maiatza ("El Mayo") izeneko enborra landatzeko ohitura mantentzen da. Herri honetan leku zehatz batean maiatzaren 3an altxatu eta irailaren 14a arte ez da handik kentzen.
Nafarroa
Normalean pago enbor luze bat da, bukaeran pinu zati bat jartzen zaiolarik. 20-25 metro inguruko luzera izaten du. Hilabete guztian zehar egoten dira zutik eta ondoren, egurra saltzeagatik lortzen den dirua herriko kintoentzat izan ohi da. Rafael Karasatorre historialariak bildutako dokumentazioan aipatzen denez, Arbizu, Ihabar, Uharte Arakil, Hiriberri eta Urdiain herrietan ere jarri ohi zen maiatza.
Ohitura honen hainbat azalpen jaso dira. Alde batetik, sinismen paganoekin lotuta, ugalkortasuna eta bizitzaren sinbolotzat hartzen dute batzuek, baita gaztetasunaren eta amodioaren ikur gisa. Dibinitatea ere irudikatu lezake batzuen ustez, lurreko sustraiak zeruarekin lotzeko ahaleginean. Bestetik, kristautasunaren etorrerarekin, Maiatzeko gurutzeari lotuta agertu izan da. Azkenik, Sakanako abeltzainen ikurra ere bada, animaliak Urbasara bazkatzera eramateko garaiaren hasiera iragartzen baitu.
Alemania eta Austria
Alemania eta Austrian Maibaum enborra maiatzaren 1an edota bezperan altxatu ohi da. Bavaria, Baden-Württemberg eta Austriako eskualde askotan herri-festa baten lagundurik ospatu ohi dira.
Desberdintza triangeluar
Triangeluaren desberdintasuna deritzo bi zenbaki errealek betetzen duten hurrengo propietateari: bere baturaren balio absolutu beti da bere balio absolutuen batura baino txikiagoa edo berdina. Propietate horri Minkowskiren desberdintasuna edo desberdintasun triangeluarra ere esaten zaio.
Teoremak hau dio: Zenbaki errealei dagozkien a eta b zenbaki-pare guztietarako, honako hau betetzen da:
Frogapena
Balio absolutuaren propietateaak aztertuz, ondokoa dakigu:
eta,
San Sebastián de los Reyes
San Sebastián de los Reyes Madrilgo Erkidegoko (Espainia) hiria da. Madrilgo hiriaren iparraldean dago kokatuta, 18 kilometrora. Alcobendasko hiriarekin egiten du muga hegoaldean, bien arteko bereizketa kale batek egiten duelarik.
2006an 67.351 biztanle zituen eta 59 km²-ko azalera. Udalerrian Jaramako zirkuitua dago.
Aure
Aure honakoa izan daiteke:
Atapuercako mendilerroa
Atapuercako mendilerroa Burgosko probintzian dagoen mendilerroa da. Ezaguna da bertan topatutako historiaurreko aztarna garrantzitsuengatik, batez ere 1976tik, eta hauek direla-eta ingurua Gizateriaren Ondaretzat hartu dute. Aurkikuntzen artean, gutxienez hiru hominido mota daude: Homo antecessor, Homo heidelbergensis eta Homo sapiens. Izan ere, Europako hominidorik zaharrena bertan topatu dute.
Geografia
Hegoaldean Arlanzón ibaiak, iparraldean Vena ibaiak eta ekialdean Iberiar sistemaren mendi-adarra den Demanda mendilerroak mugatzen dute. Burebako korridorea deritzonaren zati da, Ebroko haranaren eta Dueroko arroaren arteko pasabide garrantzitsu eta historikoa. Orografiaren ikuspuntutik, eraketa apala da, itsas mailaren gainetik 1079 metroko kota duena San Vicenteko gailurrean. Artadi (Quercus ilex), erkameztiak (Quercus faginea) eta, batez ere, aulaga (Genista scorpius), erromero (Rosmarinus officinalis), izpiliku (Lavandula spica), ezkai (Thymus sp.) eta salbia (Salvia sp.) masa garrantzitsuz estalitako kareharri kretazikoez osatuta dago.
Burebako pasabidea, bere existentzia osoan zehar, Iberiar penintsularen barnealderako pasabide nagusi bezala erabili izan da Europatik. Esan bezala, Ebroko harana (isurialde mediterraneoa) eta Dueroko harana (isurialde atlantikoa) lotzen ditu, eta, aldi berean, ibilbidean kokatzen da. Pirinioetako igarobideetatik datozenak penintsulako beste lekuetara doaz, bai mendebaldera (Galizia eta Portugal), bai hegoaldera (Gaztelako ordokia, Andaluzia, Extremadura, Portugalgo hegoaldea eta Afrika). Erromatar galtzada nagusietako bat hemendik pasa zen, Erdi Aroan Done Jakue bideak egin zuen bezala, N-I errepide nagusia XIX. mendearen amaieran eta, gaur egun, AP-1 autobidea.
Geologia
Mendilerroa, muino txiki batez osatua dago, etzandako antiklinal bati dagokiona (IE-ko bergentzia eta IIM-HHE-ko iberiar norabidea). Muinoa Goi Kretazeoko (80 eta 100 milioi urte bitartean) itsas jatorriko kareharri, harea eta hareharriez osatuta dago, Arlanzón ibaiak ekarritako materialez estalia eta Kuaternario garaian terraza alubial ugari eratu dituena. Muino honen zatirik garaiena erabat laua da, duela milioika urtetik hona higadura handia jasan duela adierazten duen ezaugarria.
Giza Eboluzioaren Museoa
Burgos hirian kokatuta, aztarnategiak topatutako ondare garrantzitsutik abiatuta Giza Eboluzioaren Museoa eraiki eta 2010ean zabaldu zuten. Gizartean Atapuercak ekarritako guztia jakinarazteko eta bere garrantziaz jabetzeko topagune interesgarria da zalantzarik gabe.
Claudio Michelotto
Claudio Michelotto (Trento, 1942ko urriaren 31) italiar txirrindulari ohia da. 1969. urtea zoragarria izan zen berarentzat eta Italiako Giro ko podiumera igo zen.
Liparis punctulatus
Liparis punctulatus Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Phalacrocorax nigrogularis
Phalacrocorax nigrogularis Phalacrocorax generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Milford (Pennsylvania)
Milford Pennsylvaniako borough bat da. Pike konderrian kokatua dago. 2010ean 1,021 biztanle zituen, 1.21 kilometro koadrotan banatuta.
Peromyscus yucatanicus
Peromyscus yucatanicus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
St. Marys (Kansas)
St. Marys Kansasko hiri bat da. Pottawatomie konderrian kokatua dago. 2010ean 2,627 biztanle zituen, 3.07 kilometro koadrotan banatuta.
Okendo etxea
Okendo etxea edo Okendo jauregia Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen jauregi bat da. Gros eta Ategorrieta-Ulia auzoetan eta Ulia mendiaren magalean dago. Zehazki, Okendo Kulturetxea eta Groseko gasolindegiaren gaineko parkean dago. Gipuzkoako kultura ondasun izendapena du.
Fruit Hill (Ohio)
Fruit Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hamilton konderrian dago, Ohio estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Drapia
Drapia Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Drapiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jenišov
Jenišov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 996 biztanle ditu eta 5,18 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Cryptotriton monzoni
Cryptotriton monzoni Cryptotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Judea eta Samaria Eremua
Judea eta Samaria Eremua (אֵזוֹר יְהוּדָה וְשׁוֹמְרוֹן, Ezor Yehuda VeShomron; يهودا والسامرة, Yahuda was-Sāmerah) Israelgo estatua osatzen duen eskualdea edo zazpigarren barrutia da, herrialdearen erdialdean eta barnealdean kokatutakoa eta Zisjordaniako lurralde palestinarra osorik barne hartzen duena. Historikoki, bestela, Jordaniak bereganatu zuen militarki 1950etik 1967ra.
Ariel hiri nagusien artean dago, Ekialdeko Jerusalem ofizialki eskualdetik kanpo dagoenez.
Karmeneko Andra Mariaren Eliza
Karmeneko Andra Mariaren eliza Getxo udalerriako Neguri auzoko estilo neogotiko nordikoan inspiratutako eraikina da. 1909 urtean, José Isaac Ammanek, Valentín Gorbeñak eta Enrique Aresti Aresti kondeak Terrenos de Neguri Elkartea bezela eliza eraikitzeko lurrak eman zizkieten Agustino Filipinei eta Emiliano Amann arkitektoak proiektuari ekin zion. Obrak 1914 urtean amaitu ziren arren 1910 urtean tenplua amaitutzat ematen dute. 2010.garren urtean, Getxolo Udaletxearen laguntzarekin bere mendeurrena ospatu zuten, eta udaletxeak emandako diru laguntzaren parte gehien bat berrikuntza lanei zuzendu ziren.
Judea eta Samaria Eremua
West Bank (eusk.: Zisjordania) ingelesezko izena ere hartzen du eremu honek.
Karmeneko Andra Mariaren Eliza
Bere jai nagusia uztailaren 16an ospatzen da.
Eraikina
Eraikin honetan euskal molde berriko elementuak eta Europako iparraldeko herrialdeetako elementuak nahasten dira. Higiezinen promozioaren osagarri gisa eraiki zuten, eta Karmen kalea beso bitan banatzen duen erdiko orubean dago. Oin angeluzuzena eta nabe bakarrekoa abside poligonal batekin osatzen da. Teilatuak bi isuri ditu, aldapa handiko bi isuri, eta oinetako hormapikoaren gainean miru buztana ageri da. Fatxada honen alboari eratxikita kanpandorre bat altxatzen da, sekzio karratua du eta piramide itxurako estalkia. Kanpandorrearen gorputzean erdi-puntuko leiho biki bi irekitzen dira. Kanpandorrearen goiko aldean erroiluak eta pinakuluak ageri dira, eta kanpaientzako erdi-puntuko bao hirukoitzak bereizten dira. Hormapikoa itxurazko zurezko bilbadurak dekoratzen du, eta elementu kurbatu bik erdi-puntuko bao bat inguratzen dute. Atzeko aldeko fatxadari eratxikita elizako zerbitzuak betetzeko eta egoitza funtzioa betetzeko eraikin bat altxatzen da, elizaren eraikinaren alde hori ezkutuan utzirik. Krema koloreko pintura batez estalita daude hormak, baina arkuetako dobeletan eta eskantzuetan agerian daude landu gabeko harri batuen atalak. Oinetan honako inskripzio hau irakur daiteke: NEGURI 1904-1929/ EL AYUNTAMIENTO / A/ D. EMILIANO AMANN
Kosekante
Kosekante (laburtuta cosec) hipotenusaren eta aurkako katetoaren arteko erlazio trigonometrikoa da, hau da, sinu funtzioaren alderantzizko arrazoi trigonometrikoa.
Simon Donaldson
Sir Simon Kirwan Donaldson (Cambridge, ) britainiar matematikaria da.
Biografia
Lehenengo ikasketak Kent-eko Sevenoaks eskolan eta Cambridgeko Pembroke Collegen egin zituen. 1980an lanean jarraitu zuen Worcester Collegen, Oxforden, lehenengo Nigel Hitchenen zuzendaritzapean eta Atiyahrenean gero. 1982an, ikasle zela, Donaldsonek problema zail bat frogatu zuen, mundu osoko matematikariak aho zabalik utzi zituena. Doktoregoa egin eta gero, 1983an, Ikertzaile Gazteen kide egin zuten Donaldson All Souls Collegen, eta 1983-84 ikasturtea Princetonen eman zuen. Oxfordera itzuli zenean Matematikako irakasle egin zuten. 1985ean Junior Whitehead saria jaso zuen Londresko Matematikako Elkartearen eskutik. Hurrengo urtean Errege Elkarteko kide izendatu zuten, eta Berkeleyko Nazioarteko Kongresuan Fields domina jaso zuen. Lau dimentsioko geometria landu du bereziki, eta, lan hori dela-eta, beste sari asko ere jaso du: Sir William Hopkins saria (1991), Errege Elkarteko urrezko domina (1992) eta Crafoord saria (1994).
St. Paul (Kansas)
St. Paul Kansasko hiri bat da. Neosho konderrian kokatua dago. 2010ean 629 biztanle zituen, 3.16 kilometro koadrotan banatuta.
Millbourne (Pennsylvania)
Millbourne Pennsylvaniako borough bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 1,159 biztanle zituen, 0.19 kilometro koadrotan banatuta.
Jenišovice
Jenišovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.174 biztanle ditu eta 7,42 kilometro koadroko azalera. Jablonec nad Nisouko barrutian dago.
Crash
Crash, ingelesezko kolpearen onomatopeia, izan daiteke:
Bucerotidae
Bucerotidae Coraciiformes ordenako hegazti familia bat da. Melanesian, Asian eta Afrikan bizi diren moko handiko hegaztiak dira.
Phalacrocorax magellanicus
Phalacrocorax magellanicus Phalacrocorax generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.
Bucerotidae
Sistematika
Clementsek honako sailkapena proposatzen du:
Saint-Julien-des-Landes
Saint-Julien-des-Landes Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Julien-des-Landes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.289 ziren. Familiak 515 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (55 bakarrik bizi ziren gizonak eta 55 bakarrik bizi ziren emakumeak), 212 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 177 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 637 etxebizitza zeuden, 530 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 85 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 634 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 530 etxebizitza nagusietatik 424 bere jabearen bizilekua ziren, 102 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 183 etxek lau zituzten eta 258 etxek bost zituzten. 456 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 228 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 278 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 799 ziren, horien artean 616 aktiboak ziren eta 183 inaktiboak ziren. 616 pertsona aktiboetatik 585 lanean zeuden (320 gizon eta 265 emakume) eta 31 langabezian zeuden (10 gizon eta 21 emakume). 183 pertsona inaktiboetatik 101 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Julien-des-Landes udalerrian 543 unitate fiskal zeuden, 1.338 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.527 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 57 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Saint-Julien-des-Landes udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Liparis rhodosoma
Liparis rhodosoma Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Metro segundoko
Metro segundoko Nazioarteko Unitate Sistemako unitatea da abiadura edo lastertasuna neurtzeko. Unitate hau eratorria da segundo bakoitzeko higitutako metro kopurua neurtzen baitu. Orokorrean m/s idazten da.
Beste unitate sistema batzuetako unitateekin gordetzen duen erlazioa hauxe da:
Louis Blériot
Bera izan zen aireplano batean Mantxako itsasartea lehen aldiz igaro zuen gizona: Calaistik irten eta Doverren lur hartu zuen 1909ko uztailaren 25ean. Hegazkinak egiten hasi zen lehen industria-gizonetako bat izan zen Frantzian, eta berak asmatu zuen Spad hegazkina, Lehen Mundu Gerran hain ospetsua izan zena.
Izarren argia
Izarren argia 2010 urtean Baleuko S.L. enpresak ekoitzitako euskal filma da, Mikel Ruedak zuzendutako lehendabizikoa.
Lehendabizikoz Donostiako Zinemaldian 2010eko irailaren 19an agertu zen jendaurrean, eta zinemetan 2010eko urriaren 22an estreinatu zuten.
Euskaraz egindako film honek gaztelaniaz Estrellas que alcanzar eta ingelesez Stars to Wish Upon ditu izenak.
Filmak, Gerra Zibilean, Mutrikuko Saturraran hondartzan zeuden pare bat hotel eta apaizgaitegia espetxe bilakatu zituzten non 1938tik 1944ra 1.500 emakume inguru egon ziren preso. Bertan "Komunismoa desagerrarazteko" aitzakian, 57 ume euren amarengandik urrunarazi zituzten eta matxinatuen aldeko familiei eman.
Sinopsia
Victoria (Barbara Goenaga) 1938an ahizpa eta semearekin batera Saturrarango kartzelan sartutako emakume errepublikanoa da. Bertan, mesedeetako mojen eta "Pantera Blanca" delakoaren (Itziar Lazkano) ardurapean semea kendu ez ezik frankisten gehiegikeriak ere jasango ditu.
La Nuit où Laurier Gaudreault s'est réveillé
La Nuit où Laurier Gaudreault s'est réveillé franko-kanadar telesail laburra da, Xavier Dolanek Club Illicorako sortua.
Sinopsia
Bi mutil eta neska bat dira protagonista, nerabezaroaren loraldian dauden hiru adiskide bereizezin, 1990eko hamarkadako eta egungo Kanada flashbacken bidez elkartzen dituen istorio honetan. Bortxaketa bat da narrazioaren ardatza. Gertakari horrek hirukotearen laguntasuna hautsiko du, eta bideak bananduko ditu. 30 urte geroago, ordea, amaren gaixotasunak berriz ere elkartzera bultzatuko ditu, eta iraganeko zauri sakonak irekiko.
Mill Creek (Pennsylvania)
Mill Creek Pennsylvaniako borough bat da. Huntingdon konderrian kokatua dago. 2010ean 328 biztanle zituen, 0.78 kilometro koadrotan banatuta.
Esaias van de Velde
Esaias van de Velde (Amsterdam, Herbehereak, 1587ko maiatzaren 17a - Haga, Herbehereak, 1630eko azaroaren 18a) margolaria izan zen. 1610-1618. urteetan Haarlemen eta, geroago, Orangeko etxeko gortean lan egin zuen, Hagan. Van Goyenen irakaslea izan zen. Pintura molde lasaia landu zuen eta naturaren behatzaile zorrotza izan zen. Argiaren eta atmosferaren efektuak islatzen saiatu zen. Paisaiak pintatu zituen batez ere, nekazaritza-eremuak, ibaiak eta dunak bereziki.
Charles Floquet
Charles Thomas Floquet (Donibane Garazi, 1828ko urriaren 2a- Paris, 1896ko urtarrilaren 18a) euskal herritar politikaria izan zen, Frantziako Lehen Ministroa izandakoa. Jacques Laffitterekin batera kargu hori okupatu duen euskal herritar bakarra da.
Biografia
Parisen ikasi zuen Zuzenbidea, non bere zaletasun errepublikarra 1848ko Iraultzean azaldu zuen. Bere artikuluek ez ezik 1867an Alexander II.a Errusiakoari "Vive la Pologne, monsieur!" (euskaraz: "Gora Polonia, jauna!") oihukatzeak ospea eman zioten.
María Zayas
Biografia
Madrilen bataiatua izan zen 1590eko irailaren 12an. Bere gurasoak behe nobleziako kideak ziren: María Barrasa eta Fernando de Zayas y Sotomayor, infanteria kapitaina eta 1628an Santiago Ordena Militar reko kide bihurtu zena. Aita Lemos kondearen zerbitzuan zegoenez, familia behin eta berriro lekualdatu zen eta Mariaren lanetan islatu zen hori.
Charles Floquet
Biografia
1871an Sena departamenduaren diputatu hautatu eta "Ligue d’Union Républicaine des Droits de Paris" alderdia osatu zuen. Thiersen agindupean atxilotua "République Française" aldizkaria argitaratzeari ekin zion. Ezkerreko muturreko alderdiekin lotuta "Union Républicaine" alderdiaren presidente bihurtu zen.
Jenštejn
Jenštejn Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.214 biztanle ditu eta 5,09 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Charles Floquet
Biografia
1882 Sena departamenduaren prefektu izendatu zuten. 1885ean Henri Brisson ordezkatuz, Asanblada Nazionalaren presidente bihurtu zen. Errusiarekin 1867an izandako gatazka barkatuta, lehen ministrogai bihurtu zen. Tirarden kabinete 1888an desegin ondoren, Frantziako Lehen Ministroa izan zen urte hartako apirilaren 3tik 1889ko otsailaren 22ra. Panama eskandaluek bere karrera suntsitu bazuten ere 1894an senatuan sartzea lortu zuen.
María Zayas
Biografia
Napolin izan ziren kondea hango erregeordea izan zenean eta Zaragozan, non Maria Zayasek bere Novelas ejemplares y amorosas ('Ereduzko eta maitasunezko eleberriak') lana argitaratu zuen 1637an.
1647an Madrilen argitaratu zuen Parte segunda del sarao y entretenimiento honesto (desengaños amorosos) ('Gau-jai eta olgeta zintzoaren bigarren zatia (maitasun galerak)').Baliteke, Sibilian, Granadan edota Bartzelonan bizi izana. Kenneth Brown egileak María Zayasi erreferentziak topatu zituen Francesc Fontanella Bartzelonako poetaren Vexamen de 15 de marzo de 1643 lanean, beraz, posible da urte horretan han bizi izana. Lan batzuen berragitalpenak ere erabiltzen ditu esateko Bartzelonan jarraitu zuela edo hara itzuli zela 1647an edo 1648an.
María José Martínez egileak uste du aukera dagoela María Zayasek Madame de Sévigné idazlea ezagutu izana, zeren haren laguna zen Madame de Maintenon en lehen senarrak, Paul Scarron poetak Zayasen lanak itzuli eta kopiatu baitzituen. Hala ere, ez dirudi nahikoa argudioa, zeren Scarronek barroko espainiarreko idazle ezagun ia denak plagiatu baitzituen.
Jenštejn
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1227 urtean egin zen.
María Zayas
Biografia
María Zayasek argitaratutako testuen ustezko aipamen autobiografikoetan bere feminismo berezia ageri zen. Feminismo goiztiarra, bere garaikoa. Egile batzuek uste dute etsipen pertsonalak bultzatuta zegoela eta matxismoaren aurkako borroka besterik ez dela ondorioztatzen dute eta beste batzuek uste dute, feminismoaren sorrera hartan, emakumeek jasaten duten zapalkuntza eta gizonengandik jasaten duten tratua salatzen zuela.
Obrak eta estiloa
Bere Novelas amorosas y ejemplares o Decamerón español ('Maitasun eta ereduzko eleberriak edo espainiar dekamerona') (Zaragoza, 1637) lanaren lehen zatia hamar gorteko eleberriz osatuta dago. Bertan, bere garaiko gizartearen goiko geruzak aztertzen ditu, Miguel de Cervantesen eragin nabariarekin.
Giovanni Boccaccioren Decameronetik, marko narratiboaren formula hartzen du: pertsonaia batzuen topaketa gaixotasun baten ondorioz (izurritearen ordez, Lisisen koartanak edo sukarraldia): bost gauetan zehar, gau bakoitzeko, bi eleberri oso gordin kontatzen dituzte.
Beste eleberrigile garaikideren aurrean, ez du bere gorteko trebezia erakusten —estiloa konplexutuz hedapenekin eta kulteranismoko apaingarriekin—, eta ez du moralista izan nahi —Mateo Alemanen modura—: gehiago interesatzen zaio narrazioa atsegina izatea eta pertsonaien eta haiek mugitzen diren giroaren deskribapen psikologikoa egitea. Horrez gain, salaketa sozialaren osagai nabarmena dago: injustizia lotsagarriak azaltzeak (gordintasunak ezkutatu gabe) islatzen du, batetik, egileak zeukan independentzia handia eta, bestetik, zeukan emakumezko izatearen harrotasuna. Pasioaren ondorio suntsitzaile eta zapaltzaileak azaltzen ditu inork ez bezala.
Bigarren bildumaren izenburua Novelas y saraos ('Eleberriak eta gau-jaiak') (Bartzelona, 1647) da eta baita Parte segunda del Sarao y entretenimientos honestos (  Gau-jaiaren eta olgeta zintzoen bigarren zatia') (1649), Desengaños amorosos'' ('Maitasun galerak') izenburupean elkarrekin birargitaratuak izan zirenak. Lehenengoen antzekoa da lana, ez bada, kontakizunak are gordin eta gogorragoak direla.
Komedia bat ere osatu zuen: La traición en la amistad ('Lagun artean saldukeria'), eta bere poema batzuk ere gordetzen dira hainbat antologietan (Botello, Montalbán, Cuevas, Del Castillo) eta baita Fama Póstuma lanean, non Juan Pérez de Montalbanek kultura mundutik goraipamenak bildu zituen hil berri zen Lope de Vega rentzat.
Ez dira nahikoa lekukotasun bere antzerkia eta poesia zein mailatara iritsi ziren jakiteko. María Zayasen funtsezko balioa oinarritzen da, bai bere sorkuntza narratiboen indarrean, bai eta bere prosa malguan, bere garaiko beste eleberrigileak astun egiten zituen ohiko elementu moraletatik erabat libre. Miguel de Cervantes da aurrekari bakarra zentzu horretan, ondorioz, esan liteke, haren ondoren, bere garaiko bigarren narratzaile "garbiena" izan zela María Zayas, freskotasunari eta berritasunari esker. Bere garaitik indarkeria, krudelkeria, magia eta sorginkerien gustu morbidoa jaso zituen, baina ez gertakariez egin ohi zuten interpretazio morala eta eskarmentua. Distantzia horrek eta idazle gisa zituen gaitasunek bere eraginkortasun literarioa osatu zuten.
Esan bezala, Maria Zayasen estiloak kulteranismoaren gehiegikeriei ihes egiten zien, bere azken eleberrian aldarrikatu zuen moduan: zioena denek ulertzea nahi zuen eta preziosismoaren ideiak aldarrikatzen zituen edertasunari dagokionez.
Batzuetan, narrazio pikareskora hurbildu ohi da Quevedoren Buscón lanaren antzeko gordintasunarekin. Ez da atzean geratzen Cervantesen eleberri bizantziarraren generoa lantzen duenean La fuerza del amor ('Maitasunaren indarra') edo El prevenido engañado ('Kontuz zebilenari ziria sartu') lanetan. Baina, agian, gehien harritzen duena da bere lanetako emakumezko pertsonaiek sexu eta maitasun arloetan jokatzeko darabilten ezohiko erraztasuna: balkoitik ikusten duen gizonaren atzetik dabilena; maitale beltza ikuiluan gordetzen duena, eta sexualki jan egiten duena; etab. Ez da harritzekoa, beraz, XVIII. mendean Inkisizioak bere lanak debekatu izana.
Nahiz eta emakume batzuk gaizki bukatu askatasunarengatik, ez dira denak. Nabarmentzekoa da, halaber, zer nolako garrantzia gutxi ematen dioten haien dekoro pertsonal edo familiarrari: bere pertsonaiak erabat sutsuak dira. Lisis diskretuaren inguruan kontakizunak egiten dituzten narratzaileen elkarrizketen bidez, María Zayas kritikoa zen bere garaiko ohiko ziren ohoreari eta bertuteari buruzko ideiekin, bere ustez, emakumeak kaltetzen baitzituen. Honela, Juana Inés de la Cruz en hitzak gogoratzen dituen esaldi batean, Lisisek esan zion emakume ergela eta zintzoa aurkitzeko nahia aldarrikatzen zuen gizon bati: "Y ¿cómo sabrá ser honrada la que no sabe en qué consiste el serlo?" ('nola izango da zintzoa emakumea, hori zer den ez badaki?').
Lehen bilduman ezaugarri zen txantxa pikareskoa (tremendismoarekin harremana zuena); aldiz, bigarren bilduman barrokoan ohikoa zen desengainua: batetik erakusten du, gizonek emakumeez egindako trufa injustua eta, bestalde, frustrazioa, gizonak eta emakumeak elkarrekiko leial eta harmonian bizi izatearen ezintasunaren aurrean. Hainbat lanetan, esate baterako: La esclava de su amante ('Bere maitalearen esklabua'), La inocencia castigada ('Errugabetasun zigortua'), El verdugo de su esposa ('Emazteraren borreroa') edo Mal presagio casar lejos ('Seinale txarra urrutira ezkontzea') lanetan bada patu oker bat maitasunaren gorabeherak gidatzen dituena. El castigo de la miseria ('Miseriaren zigorra') laneko barre algaratik Estragos que causa el vicio ('Bizioak dakartzan kalteak') lanaren tristura sakonera igarotzen zen liburua, azken kontakizuna eta egilearen agurra dena. Maitasunean ez dagoela duintasunik esaten zigun egileak (gizonen maitasuna asealdiarekin amaitzen omen zen eta emakumeak bere izen ona galtzen zuen).
Eleberrien amaieran, Lisis komentu batera sartzen zen eta, horregatik, bere kritikari eta editore askok uste izan dute hori izan zela María Zayasen azken helmuga. Azorinek Madrilgo ganbera batean irudikatzen zuen, teilatu euritsuei eta kaleko katuei begira.
María Zayas beste egile batzuen begietan
Francesc Fontanella poeta barroko kataluniarrak vexamen edo satira bat egin zuen Bartzelonan bere garaiko poetez trufa eginez eta horien artean María Zayas zegoen:
viu ab cara varonil.
que a bé que «sayas» tenia
Semblava a algun cavaller.
mes jas’ vindrá a descubrir
que una espata mal se amaga
baix las «sayas» femenils.
fou glosadora infeliz,
que mala tercera té
quant lo pris vol adquirir.
O Senyora Doña Saya,
per premiar sos boas desitgs
del sércol de un guardainfant
tindrá corona gentil!
Kenneth Brownen arabera lagunen arteko txantxa bat zen eta ez errespeto falta.
Lope de Vegak El laurel de Apolo lanaren VIII. silvan goretsi egin zuen eta, ondorioz, María Zayasek soneto batean omenaldia egin zion.
Alonso de Castillo Solórzano-k "Madrilgo sibila" deitu zion La Garduña de Sevilla-n.
Emilia Pardo Bazanek erreibindikatu egin zuen, aspalditik, kritikak ilundutako María Zayas: Urrezko Mendearen pikareska azaltzen zuelako eta haren lanaren feminismoagatik.
Telesailak
1980ko hamarkadan Espainiako telebistak egindako "El jardín deVenus" telesailean María de Zayasen ipuin erotikoetan oinarritutako atal batzuk zeuden. Istorio nagusia XIX. mendean edo XX. mendearen hasieran kokatzen zen: bainuetxe batean atseden hartzen zuten pertsona batzuk, arratsaldez, lorategi batean biltzen ziren, beste garai batean girotutako ipuin kontaketa saio bat entzutera.
Begoña Uriarte
Begoña Uriarte Perez (Bilbo, Bizkaia, 1937) piano-jotzailea da.
Biografia
Lau urte zituela hasi zen pianoa ikasten, García de la Parrarekin, Vigon, eta handik Madrilera joan zen, hiri horretako musika-kontserbatorioan ikasten jarraitzeko. Han, bere karreran zehar kalifikazio gorenak lortzeaz gain, 1955ean, Jose Curezen ikasle zela, Birtuosismoaren Lehen Saria irabazi zuen, eta, hala, sari hori jaso zuen ikaslerik gazteena bihurtu zen. Ondoren, Antonio Iglesiasekin jarraitu zituen ikasketak, eta geroago Parisen, non Ives Nat-ekin hobekuntza-ikastaroak egin zituen.
1957an Jaen Piano Lehiaketako lehen saria irabazi zuen eta ohorezko diploma jaso zuen "María Canals" Nazioarteko Lehiaketan. 1958an, Alemaniako gobernuaren beka bat jaso zuen, eta, horri esker, lau urtez ikasi zuen Muniche n, Rosl Wschimid-ekin. 1969an, Alemaniako Errepublika Federaleko Musikhochschulen lehiaketako Lehen Saria eman zioten, eta Prokofieven 3. kontzertuarekin eta Municheko Orkestra Filarmonikoarekin debutatu zuen, Gerd Albrechten zuzendaritzapean. 1982an "Yamaharen XX. urteurrena" lehiaketaren Aparteko Saria eskuratu zuen Espainian.
Bere senarrarekin batera, Karl-Hermann Mrongovius piano jotzaile alemaniarra, piano-bikotearen saria lortu zuen 1967an Vercellin, eta ondoren Bavariako Estatuko Musika Saria.
Senarrarekin batera, nazioarteko musika-panoramako piano-bikote sendoenetako bat da. Hainbat gonbidapenek nazioarteko jaialdi garrantzitsuetan parte hartzera eraman dituzte, hala nola: Parisko Udazkena, Turingo Settembe Musica, Hohenems, Cervo, Cuenca, Grazeko Estiría Udazkena, Rheingau, Luxenburgoko Udaberria, Ruhr-eko Piano Jaialdia, Echternach, Luzerna, Granada, etab. Halaber, Espainiako, Luxenburgoko, Alemaniako, Sobietar Batasun zaharreko eta Japoniako telebistetan grabatu dute, zuzendari handien gidaritzapean, hala nola Sawallisch, Kubelik, Gielen, Sir. A. David, J. Krenz, A. Wit eta J. López Cobos, besteak beste. Japonian, dagoeneko sei bira egin dituzte, eta herrialde horretako musika-aldizkari garrantzitsuenetako batzuek "1999. urteko Tokioko (Musica Nova) errezitaldi onena" eta "2000. urteko artista onenak" izendatu dituzte Clasic Interneten.
Begoña Uriartek kontzertista gisa duen jarduera irakaskuntzarekin uztartzen du, eta, horregatik, piano-interpretazioko ikastaro magistralak ematen ditu maiz, eta pianoko nazioarteko lehiaketetako edo piano-bikoteko epaimahaiko kide da, hala nola Ferroleko Nazioarteko Lehiaketako epaimahaiburu.
Bere grabazio diskografiko ugariek kritika bikainak jaso dituzte Europan, Japonian eta Estatu Batuetan, eta Aita Soler, Ravel, Ligeti eta Turinaren pianorako eta bi pianorako obretatik hasi eta Aita Soler, Brahms, Schubert, Reger, Messiaen, Milhaud, Bartok eta Ravel, Stravinsky eta Straussen pianorako obra integraletara iristen dira. Era berean, Begoña Uriarteri eta Karl Mrongoviusi idatzi eta eskainitako Espainiako musika garaikidearekin disko bat grabatu du.
Cryptotriton nasalis
Cryptotriton nasalis Cryptotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Talamantesko gaztelua
Talamantesko gaztelua Zaragozako probintziako Talamantes herrian dagoen Erdi Aroko gaztelua da. XII. mendean eraikia erorkinak gordetzen dira. 2006tik Kultura ondasunaren izendapena du. Silla mendiaren gainean dago eraikia.
Historia
Talamantesko gaztelua 1175an eraiki zen. Ferrera eta Ferrellóngo gazteluekin Gaztelako Erresumaren eta Aragoiko Erresumaren arteko pasabidearen kontrola egiten zuen, Valdeherrera eta Valdetreviño amildegietako bateratze gunetan. Valdetreviño. 1210ean Tenpluko Ordenaren eskuetara pasa zen; tenplarioek haien desagerpena arte izan zuten gazteluaren mandatua. Tenpluko Ordena behin deseginda, mandatua Maltako Ordenaren eskuetan gelditu zen, 1780 urte arte. Añongo gazteluan gauza bera gertatu zen.
Deskribapena
Gaztelu txikia da baina hargilaneko onekoa. Defentsarako pentsatuta oinplano luzea du. Arkaitz gainean eraikita dago eta horrek haraino heltzea asko zailtzen du. Iparraldeko horma ondo kontserbatuta dago: erronda-bidea, almenak eta saieterak. Erdian dorre handi bat ikus daiteke, kanpotik ikus daitekeena, baina barrualdeak ez da ixten eta errematea galdu egin du. Mendebaldean, dorre nagusiaren erorkinak gelditzen dira; bere atea desagertu da. Hegoaldeko horma desagertu da.
Peromyscus zarhynchus
Peromyscus zarhynchus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.