cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mareuil (Charente)
Etxebizitza
2007an 187 etxebizitza zeuden, 150 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 150 etxebizitza nagusietatik 130 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 232 ziren, horien artean 151 aktiboak ziren eta 81 inaktiboak ziren. 151 pertsona aktiboetatik 145 lanean zeuden (85 gizon eta 60 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 81 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mareuil udalerrian 157 unitate fiskal zeuden, 386 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.375 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Mareuil udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 648 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kinki zinema
Kinki zinema, Espainiako zinemaren azpigenero bat izan zen. 1970eko hamarkadaren amaiera eta 1980ko hamarkadaren hasieran izan zuen bere gailurra, horregatik film, jarraipen eta sail ugari filmatu ziren.
Izena 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan asko erabiltzen zen kinki hitzetik datorkio, hiri auzoetako baztertutako pertsona gazteak, galtzaileak, izaten ziren protagonistak, ia beti mutilak, eta antagonistak burges txikiak eta poliziak.
Honetan hirietako auzo apaletako delinkuente gazteen gorabeherak, alprojakeriak eta delituak agertzen ziren. Diktadura frankistaren ondoren Espainian ordura arte hirietako kaleetan ez zegoen segurtasun eza eta gazteek burututako lapurreten eta prostituzioaren gorakada nahiz drogaren hedapena ere islatzen da, maiz beren bizimoduaz gain ahoskera eta hizkera ere islatzen diren. Protagonistetako asko ijito eta mertxero etniakoak dira, beste batzuk benetako bizitzan gaizkileak izandakoak. Azpigenero honetan 1970eko hamarkadako estatubatuar filmetan bezala lapurren eta polizien arteko auto lasterketak oso ohikoak dira.
Film hauetako asko José Antonio de la Loma eta Eloy de la Iglesia zarauztarra izan ziren.
1999ko Eskoziako Legebiltzarrerako hauteskundeak
1999ko Eskoziako Legebiltzarrerako hauteskundeak urte bereko maiatzaren 6an izan ziren, eta Eskoziako Legebiltzarraren I. legealdiko 129 legebiltzarkideak hautatu ziren, zeinetatik 73k hautesbarruti bana ordezkatzen zuten. Hauteskundeen ondoren, Donald Dewar laborista Eskoziako lehenengo Lehen Ministroa bihurtu zen.
Legebiltzarrerako lehenengo hauteskundeetan Alderdi Laboristak lortu zuen sostengu handiena, eta 56 eserleku eskuratu zituen, batez ere herrialdearen erdialdean, Glasgow inguruan. Hala ere, gehiengo osotik bederatzi eserlekutara geratu zen, eta erosoago gobernatu ahal izateko koalizio gobernu bat osatu zuen Liberal Demokratekin. Eskoziako Alderdi Nazionala izan zen Legebiltzarreko bigarren alderdia, 35 eserleku lortuz, eta 1974tik alderdiaren emaitzarik hoberenak eskuratu zituen. Eskoziako Alderdi Kontserbadoreak berriz, ez zuen hautesbarruti baten ere ez irabazi, baina ordezkaritza proportzional mistoari esker 18 eserleku eskuratu zituen eskualde bozekin. Bestalde, Eskoziako Alderdi Sozialistak eta Alderdi Berdeak eserleku bana lortu zuten Glasgow eta Lothian eskualdeetan hurrenez hurren.
Hauteskunde legea
Eskoziako Legebiltzarrerako hauteskundeetan ordezkaritza proportzional mistoa (MMP) da erabiltzen den hauteskunde sistema. Legebiltzarreko 129 legebiltzarkideetatik 73 hautesbarrutien bidez hautatzen dira, eta gainerako 56ak D'Hondt metodoa MMP sistemara aplikatuz.
Floyd Patterson
Floyd Patterson (Waco, Ipar Carolina, AEB, 1935eko urtarrilaren 4a - New Paltz, New York, AEB, 2006ko maiatzaren 11) estatubatuar boxeolaria izan zen; munduko eta Olinpiar Jokoetako txapeldun.
Biografia
1952ko Olinpiar Jokoetan Helsinkin (Finlandia) borrokaldi guztiak irabazi zituen, eta horren ondoren profesional egin zen. Profesional gisa, bere lehenengo 36 borroketatik bakarra galdu zuen.
Lau aldiz defendatu zuen titulua, 1959an Ingemar Johansson suediarraren aurrean galdu baino lehen. Urtebete geroago bost borrokalditan menderatu zuen Johansson, eta pisu astuneko titulua galdu ondoren berriro irabazten zuen lehenengo boxeolaria izan zen. Zenbait borrokalditan defendatu zuen titulua, Sonny Listonen aurrean galdu baino lehen (1962).
1972an Muhammad Aliren kontra borrokatu zen, eta galtzaile atera zen. Hura izan zuen azken borroka.
Bolivia
Bolivia (Mborivia; Puliwya; Wuliwya), izen ofiziala Boliviako Estatu Plurinazionala (Estado Plurinacional de Bolivia), Hego Amerika erdi-mendebaldeko estatu burujabea da. Herrialde itsasgabea da; Brasilekin du muga iparraldean eta ekialdean, Paraguai eta Argentinarekin hegoaldean, eta Peru eta Txilerekin mendebaldean. 1.098.581 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 11,4 milioi biztanle zituen 2019an. Sucre da hiriburu konstituzionala, gobernuaren egoitza La Paz den arren; Santa Cruz da hiririk handiena.
1825ean Espainiatik independizatu zenetik, estatu kolpeak, gudarosteak herritarren eta meatzarien kontra egindako sarraskiak, politika eta buruzagi aldaketa etengabeak eta inguruko herrialdeen kontrako gerrak izan dira Boliviako historiaren ezaugarri nagusiak. Víctor Paz Estenssororen agintaldi zibilean (1952-1964) meatzeak nazionalizatu eta nekazaritzako erreforma bideratu ziren, eta agintaldi haren ondoren militarren esku gelditu zen gobernua, harik eta 1982an berriro zibilek irabazi zuten arte. 2013-2017 bitartean, Boliviako ekonomia izan zen Latinoamerikan gehien hazi zena.
Izena
Simón Bolívar Ameriketako askatzailearen omenez eman zioten izena.
Mugak
Bolivia Hego Amerikako erdi-mendebaldean dago, hego latitudeko 9° 38' eta 22° 53' artean, eta mendebaldeko longitudeko 57° 26' eta 69° 38' artean. Iparraldean eta ekialdean Brasilekin du muga (3.403 kilometro denera), Paraguairekin (753 kilometro) eta Argentinarekin (942 kilometro) hegoaldean, eta Perurekin (1.212 kilometro) eta Txilerekin (942 kilometro) mendebaldean.
Santa Bárbara do Tugúrio
Santa Bárbara do Tugúrio Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bolivia
Eskualde naturalak
Hiru eskualde natural nagusi daude Bolivian:
Hidrografia
Hiru arro hidrologiko daude:
Klima
Latitutude tropikaletan egon arren, oso klima desberdinak daude Bolivian, lur behereetako klima tropikaletik Andeetako gailurrik garaienetan dagoen klima polarreraino. Tenperaturak altueraren araberakoak dira, eta aldaketa txikiak dituzte urtaro batetik bestera. Prezipitazioei dagokienez, udan ugariagoak izan ohi dira, eta handiagoak iparraldean hegoaldean baino.
Kolonaurreko zibilizazioak
Gutxienez orain dela 21.000 urtetik bizi izan da gizakia Boliviako lur garaietan. Aztarna arkeologikoen arabera, duela 5.000 urte hasi zen nekazaritza, eta 1.500 urte geroago metalen ekoizpena, kobrearena batez ere. K. a. 500 aldean, Tiwanakuko zibilizazioa sortu zen Altiplanoan, Titikaka aintziraren hego-ekialdean. Merkataritza eta erlijio gune garrantzitsua izan zen, eta egungo Boliviako mugetatik harago ere iritsi zen haren eragina. Hedapen handia izan zuen 1000. urtetik aurrera, eta gainbehera etorri zen 1200 inguruan. Horren ostean, zazpi erresuma aimara garatu ziren Titikakaren inguruan. Aimarek hiri gotortuak eraiki zituzten Altiplanoan, eta koloniak ezarri zituzten ekialdeko haran subtropikaletan eta Ozeano Barearen itsasaldean.
Aimarek osoki menderatu zuten uru herria, baina ezin izan zuten geldiarazi kitxuen hedapena. Izan ere, Tiwanakuko zibilizazioa desegin zenean, estatu indartsu bat sortu zuten Cuscoko kitxuek: Tahuantinsuyo, espainiarrek Inken Inperioa deitu zutena. XV. mendearen bigarren erdian, erresuma aimarak ahuldu ahala, Boliviako Altiplanoa (Kollasuyo) konkistatzeari ekin zioten inkek. Mita sistemaren bitartez, Kollasuyoko meatze aberatsetan lan egitera eta armadan zerbitzatzera behartu zituzten aimarak. Ordainetan, aimarek autonomia politikoa eduki zuten, eta kultura, erlijioa eta hizkuntza atxiki ahal izan zituzten. 1470ean, ordea, erresuma aimara batzuk inken gobernuaren aurka matxinatu ziren. Inkek erabat azpiratu zuten altxamendua, eta kolono kitxua-hiztunak bidali zituzten Boliviaren erdialdera (egungo Cochabamba eta Sucre ingurura). XVI. mendearen hasieran, inkak erabat nagusi ziren Kollasuyon. Alabaina, ezin izan zituzten mendean hartu ekialdeko Boliviako herri nomadak.
Garai koloniala
Espainiar kolonizazioa meatze ustiaketan oinarritu zen. Izan ere, lur garaiak aberatsak ziren mineraletan, eta Potosíko Cerro Ricok Mendebaldeko zilar-kontzentraziorik handiena zeukan. Zilarra ateratzen indigenak aritzen ziren mita sistemaren bitartez. Meategien kontrola zela-eta, bikuinen eta euskaldunen arteko gerra gertatu zen 1620-1625 bitartean. XVII. mendearen erdialdean, Ameriketako hiririk handiena zen Potosí (160.000 biztanle inguru), eta baita mundu osoko zilar ekoizlerik handiena ere. Nekazaritzan enkomienda sistema erabili zen, indioak esklabotasun egoeran ezartzen zituena. XVI. mendearen erdialdetik aurrera, etxalde handiak sortu ziren; Cochabamban artoa eta garia ekoizten zen batez ere, eta koka hostoak haranetan. Boliviako lurraldea Peruko Erregeorderriaren barnean egon zen, XVIII. mendean Río de la Platakora igaro zen arte. 1781ean, Tupac Katari buzuzagi aimara altxatu zen espainiarren aurka, baina garaitua izan zen.
Bolivia independentea
1809ko maiatzaren 25ean matxinada nazionalista piztu zen Chuquisacan, eta La Pazen uztailaren 16an. Bi altxamenduak zapalduak izan baziren ere, espainiarren aurkako etsaitasuna ez zen itzali. 1810ean Maiatzeko Iraultza gertatu zen Buenos Airesen; harrezkero, Argentinatik abiatutako independentziazaleek lau espedizio egin zituzten Peru Garaiko erregezaleen aurka. Ayacuchoko guduan, 1824ko abenduaren 9an, Antonio José de Sucreren armadak espainiarrak azpiratu zituen. Hala ere, militar erregezale batzuek borrokari eutsi zioten, 1825eko apirilean Pedro Antonio Olañeta hil zen arte. Abuztuaren 6an, Chuquisacako batzarrak independentzia adierazi zuen. Era horretan amaitu zen espainiar agintea Peru Garaian.
Antonio José de Sucre izan zen errepublikako presidente 1826-1828 bitartean. 1836an, Andrés de Santa Cruz mariskala presidente zela, Boliviak Peru inbaditu zuen. Santa Cruzek Peru-Bolivia konfederazioa eratu zuen, hiru estatutan banatua: Ipar Peru, Hego Peru eta Bolivia. Argentinak eta, batez ere, Txilek arbuiatu zuten konfederazioaren sorrera, eta gerra deklaratu zioten. 1839ko urtarrilean, Txileko armada nagusitu zen Yungayko guduan; horren ondorioz, Santa Cruzek agintea utzi behar izan zuen. Ondorengo lau hamarkadetan, egoera politiko kaotikoa eta gainbehera ekonomikoa izan ziren nagusi herrialdean. 1841ean Peruko armadak Bolivia inbaditu zuen; azaroaren 20an, ordea, garaipen erabakigarria erdietsi zuen José Ballivián jenerala buru zuen boliviar gudarosteak Ingaviko guduan. Manuel Isidoro Belzú (1848-1855 bitartean agintean) indigenen babesa lortzen ahalegindu zen. Lurjabeak behin eta berriz saiatu ziren kargutik eraisten; azkenik, Europara erbesteratu zen 1855ean. José María Linares Lizarazuk (1857-1861) saleroste askea eta atzerriko inbertsioak sustatu zituen, baina José María de Achák kendu zuen lehendakaritzatik kolpe militar baten bitartez.
1864an, Acháren agintaldi odoltsuaren ostean, Mariano Melgarejo jeneralak hartu zuen boterea. Ustelkeria, administrazio txarra eta indigenen eskubideen urraketa izan ziren haren agintaldiaren ezaugarriak; Txile eta Brasilekin sinatu zituen muga hitzarmenen ondorioz, lur eremu handiak galdu zituen Boliviak. Hilarión Daza (1876-1879) ere agintari bortitza eta ezgaia izan zen; hori gutxi balitz, Ozeano Bareko Gerran sartu zuen herrialdea; gerraren ondorioak ezin txarragoak izan ziren Boliviarentzat, itsasaldea galdu baitzuen Txileren mesedetan. 1880-1899 bitartean, kontserbadoreek agindu zuten.
XX. mendea
1899ko Iraultza Federalaren ondorioz, Alderdi Liberalak agintetik kendu zituen kontserbadoreak. La Paz inguruko eztainu-meatzeen jabeak izan ziren liberalen sostengatzaile nagusiak; konserbadoreek Potosí eta Sucreko lurjabe handien eta zilar ekoizleen laguntza izan zuten. Nekazari indigenek José Manuel Pando liberalaren alde borrokatu ziren Iraultza Federalean. Agintea eskuratutakoan, ordea, Pandok ez zuen bere hitza bete, eta bortizki zapaldu zituen laborarien altxamenduak. 1902an, liberalek Sucretik La Pazera eraman zuten hiriburua. Acreko Guduan (1899–1903), Brasilek Acre eskualdea bereganatu zuen (191.000 kilometro koadro). XX. mendeko lehenbiziko hamarkadetan eztainuaren industria izan zen ekonomiaren oinarria, eta eztainuaren baroiek, Patiño, Aramayo eta Hochschild familiek, itzal handia izan zuten Boliviako politikan.
Ipar Chacoren jabetza eskuratzeko asmoz, 1932-1935 urteetan Chacoko Gerra gertatu zen Bolivia eta Paraguai estatuen artean. Gerra latza izan zen, XX. mendean Hego Amerikan izandako odoltsuena, 100.000 pertsonatik gora hil baitziren. 1935. urtean gerra uztea erabaki zen Buenos Airesko batzarrean, eta 1938an bake hitzarmena izenpetu zuten bi estatuek. Itun honen arabera, Paraguaik Chacoko lurralde zabalena eskuratu zuen, eta Boliviak irteera bat lortu zuen Paraguai ibaira, Atlantikoaren bidean.
1941ean sortu zen Mugimendu Nazionalista Iraultzailea (Movimiento Nacionalista Revolucionario), meatzeen nazionalizazioa eta nekazaritzaren erreforma aldezten zituena. 1952ko Iraultzaren ostean, alderdi horretako Víctor Paz Estenssorok (1952-1956 eta 1960-1964 bitartean) eta Hernán Siles Zuazok (1956-1960) gobernatu zuten herrialdea. 1964ko azaroaren 4an, René Barrientos eta Alfredo Ovando jeneralek estatu kolpe bat jo zuten Paz Estenssoro agintetik eraisteko. René Barrientosen gobernuak armadaren eta nekazarien babesa izan zuen, baina gogor erreprimitu zituen meatzarien eta langileen protestak. 1967an, CIAk zuzenean aholkaturik, Che Guevarak prestatutako bolivartar gerrilla suntsitu eta Guevara bera hil zuten Boliviako armadako tropa bereziek. Barrientos 1969an hil ondoren, iraupen laburreko gobernu batzuk izan ziren, militarrak gehienak. Juan José Torres sozialistak meatze batzuk nazionalizatu eta AEBetako Bake Gorputzak egotzi zituen; aldi berean, harremanak sendotu zituen Sobietar Batasunarekin eta Kubarekin. 1971ko abuztuaren 21ean, militar talde batek estatu kolpea eman zuen, eta Hugo Banzer koronelak hartu zuen presidente kargua.
Hugo Banzerrek 1971-1978 bitartean agindu zuen. Lehenbiziko urteetan ekonomia asko hobetu zen, petrolio, gas natural eta eztainu ekoizpenaren hazkundeari esker. Barne ministroak, Andrés Sélichek, ezkerreko erakundeen eta sindikatuen aurkako zapalkuntza agindu zuen. 1974an, Cochabambako nekazariak mobilizatu ziren bizimoduaren garestitasunaren kontra, baina militarrek sarraskitu zituzten. Langileek, ikasleek eta Eliza Katolikoaren alderdirik aurrerazaleenak aurka egin zioten Banzerren erregimenari. Estatu Batuen sostengua ere galdu zuen 1977tik aurrera, eta 1978an kargutik kendu zuen Juan Pereda komandanteak.
Hernán Siles Zuazo nagusitu zen 1980ko ekaineko hauteskundeetan, baina Luis García Meza militar ultraeskuindarrak estatu kolpea jo zuen uztailean, kokainaren kartelen eta Klaus Barbie naziaren laguntzaz; horren ondorioz, Siles Zuazok Perura ihes egin behar izan zuen. García Mezaren erregimenak errepresio ankerra erabili zuen aurkari politikoen kontra, eta protesta ugari sorrarazi zituen, bai herrialdean, bai nazioartean. Azkenik, 1981eko abuztuan dimisioa eman zuen. Siles Zuazo Boliviara itzuli zen, eta Boliviako legebiltzarrak presidente izendatu zuen 1982an. 1985-1989 bitartean, Paz Estenssoro izan zen presidentea.
Azken urteak
1989ko abuztuan Hugo Banzer eskuindarrak (ADN) lehendakaritzako hauteskundeetarako Paz Zamora sozial-demokrataren MIR (Ezker Iraultzailaren Mugimendua) alderdiarekin bat egitea erabaki zuen. Acuerdo Patriótico hitzarmena izenpetu zuten bien artean, eta Paz Zamora hautatu zuten lehendakari. Lehendakari berriak aurreko gobernuaren politika neoliberal berari jarraitu zion, ordea. Ekonomiak onera egin zuen, pribatizazioetan oinarrituriko politika ekonomikoari esker batez ere, baina politika hark ondorio larriak izan zituen gizartean, meatzarien artean bereziki. 1993an, berriz, Gonzalo Sánchez de Lozadaren esku gelditu zen lehendakaritza (Mugimendu Abertzaile Iraultzailea, MNR), hirugarren aldiz, eta Victor Hugo Cárdenas buruzagi aimara izendatu zuten lehen ministro. Hauteskunde haietan gainbehera etorri ziren ADN eta MIR alderdiak, eta mugimendu populista eta abertzale berriak indartu ziren. Pribatizazio plangintzak antolatu ziren, administrazioa deszentralizatu zen eta konstituzioa eraberritu zen (lehendakari kargua 5 urtez behin hautatzea, eta ez 4 urtez behin, eta aginpide betearazlea kontzentratzea).
1997ko hauteskundeak Hugo Banzerrek irabazi zituen, baina alde txikia atera zien gainerako hautagaiei, eta bera izendatu zuten arren, elkarrizketa luzeak behar izan ziren gobernu berria osatzeko. Koka ekoizleen kontrako neurriak hartuko zituela eta ekonomia politika liberala jarraituko zuela agindu zuen, besteak beste, Banzerrek, baina eztabaida eta adostasuna bilatuz betiere. Gobernu berriak, dena dela, gizarte krisi larri bati aurre egin behar izan zion 1998 hasieran, enpresa nazionalak pribatizatzearen truke Sánchez Losadaren agintaldian 65 urtetik gorako herritarrentzat agindutako erretiro moduko laguntza bat ordaintzeari utzi ziola-eta. Banzer bere agintaldia bukatu baino lehen hil zen eta, geroztik, hainbat lehendakari izan zituen Boliviak, baina kale-istilu ugarien eraginez ez zuten luze iraun agintean.
2006an, Evo Morales hautatu zuten lehendakari, gehiengo osoz, jatorri indigenako lehenengo lendakaria, alegia, eta XXI. mende hasierako protesta sozialen gidarietako bat. Moralesen ezkerreko gobernuak aldaketa handiak ekarri zituen Boliviara: hidrokarburoak nazionalizatu; nekazari behartsuei lurrak banatu, latifundioak nazionalizatzeko egitasmo zabalago baten barruan; eta konstituzio indigenista berri bat abian jarri, baina konstituzio berriko autonomia erregionalen auziak istilu handiak eta oposizio gogorra sortu zituen, Santa Cruz probintzian, batez ere. 2009ko eta 2014ko presidentetzarako hauteskundeak ere irabazi zituen Evo Moralesek.
Politika
2009an erreferendumez onartutako konstituzioaren arabera, Bolivia errepublika presidentzialista da. Errepublikako presidentea estatuburua eta gobernuburua da. Legebiltzarrak (Asamblea Legislativa Plurinacional) bi ganbera ditu: Senatarien Ganbera (36 kide) eta Diputatuen Ganbera (130 kide).
Biztanleria
2019an 11.428.245 biztanle zituen. Adineka, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak %31,3 dira, 15-24 urte bitartekoak %19,4, 25-54 urte bitartekoak %37,9, 55-64 urte bitartekoak %5,9 eta 65 urtetik gorakoak %5,4. Bizi itxaropena 69,8 urtekoa da; 67 urtekoa gizonezkoena eta 72,8 urtekoa emakumezkoena (2018ko zenbatespenak).
Banaketa etnikoa
Boliviako biztanle gehienak, %68, mestizoak dira; amerindiarrak %20 dira (aimarak eta kitxuak batez ere), eta zuriak %5.
Erlijioa
2012ko zenbatespenaren arabera, %76,8 katolikoak dira, %8,1 ebanjeliko edo mendekostearrak, %7,9 protestanteak, eta %5,5 erlijiorik gabeak.
Ekonomia
Latinoamerikako herrialderik atzeratuenetakoa da Bolivia, eta Ameriketako per capita errentarik apalenetakoa du (7.600 dolar 2017an). Baliabide naturalen ustiapena eta esportazioa (meak, gas naturala) dira ekonomiaren oinarria. Bolivarianoa da txanpon ofiziala.
1970eko hamarkadaren amaieraz gero, izugarrizko inflazio igoera jasan zuen, eta egora horri aurre egiteko neurriek ezaugarritu zuten politika ekonomikoa. Horrela, 1980tik aurrera gobernuek ekonomia politika berria eraman zuten aurrera, eta 1993an inflazioa egonkortzea lortu zuten (urteko %8-12ko inflazioa), enpresa ugari, meagintzakoak batez ere, pribatizatuz besteak beste. Víctor Paz Estenssoro (1985-1989) hasi zen inflazioa murrizteko neurriak hartzen, eta haren ondorengo Jaime Paz Zamorak (1989-1993) merkatu libreko ekonomia bultzatu zuen, nahiz eta bere alderdiaren eta langileriaren eta gizartearen presioari aurre egin behar izan zion. Gonzalo Sánchez de Lozadak (1993-1997) merkatu ekonomian berrikuntzak egin zituen: besteak beste, hitzarmenak sinatu zituen Mexikorekin eta hegoaldeko herrialdeen merkataritza elkartearekin (Mercosur), eta hegazkin, telefono, burdinbide, argi indar eta erregai konpainia nazionalak pribatizatu zituen. Hugo Banzerren agintaldian (1997-2001), ustelkeriaren kontrako kanpaina bat antolatu zen inbertsioak erakartzeko asmoz, eta Brasilerainoko gasbide bat eraiki zen, ingurune hartako energia salmentaren gune izateko itxaropenarekin. Presidentetzara 2006an iritsi zen Evo Moralesek Boliviako gasa eta petrolioa nazionalizatzeari ekin zion, eta Yacimientos Petrolíferos Fiscales Bolivianos (YPFB) enpresa estatala garatu zuen. 2006-2016 bitartean, nabarmen egin zuen gora barne produktu gordinak, %5,1 urtean batez beste, eta zor publikoaren beherakada handia izan zen.
Nekazaritzak langileria aktiboaren %29,4 hartzen du, eta barne produktu gordinaren %13,8 (2017ko datuak), baina oso metodo zaharkituak erabiltzen dira; soja, kinoa, Brasilgo intxaurra, azukre kanabera, kafea, artoa, arroza, patata eta, batez ere, koka dira gehien lantzen diren gaiak. Munduko koka ekoizle handienetan hirugarrena da Bolivia, Peruren eta Kolonbiaren ondotik. 2012an 25.300 hektarea koka landu ziren, eta 24.500 hektarea 2017an; ekoizpenaren herena legez kanpoko merkatura desbideratzen da kokaina egiteko. Besteak beste, laboreak lantzeko programa alternatiboak antolatu dira legez kanpoko koka ekoizpena murrizteko.
Petrolio eta gas natural asko du, eta baita eztainu, zink, berun, zilar eta urre ugari ere; gai horiek hartzen dute legezko esportazioen gehiena. Bestalde, Uyuniko gatzagan daude Lurreko litio erreserbarik handienak (21 milioi tona). Industria atzera samar dago, eta kontsumorako ondasun galkorrak dira gai nagusiak (elikagaiak, edariak, tabakoa eta ehungintza).
Parus griseiventris
Parus griseiventris Parus generoko animalia da. Hegaztien barruko Paridae familian sailkatua dago.
Phoenix
Phoenix Ameriketako Estatu Batuetako Arizona estatuko hiriburua da. Herrialdeko 5. hiririk handiena da 1.567.924 biztanlerekin (2008ko datuak).
Printzea
Printzea (Il Principe) Nikolas Makiaveloren (Florentzia,1469-1527) libururik ezagunena eta aipatuena da. Makiavelo hil ondoren argitaratu bazen ere (1532), 1513an amaitu zuen idazten, Florentziako Errepublikaren azkena gertatu eta hurrengo urtean. Makievelok Lorenzo Medici ri eskaini zion.
Botereari buruzko tratatu horretan printzerri bat nola eskura, defenda eta indar daitekeen deskribatzen da, baita printzearen dohainak eta ahuldadeak zein diren eta horiek nola ezkuta daitezkeen ere, horretarako aldeko nahiz kontrako adibideak erabiliz.
Liburuan zera agertzen da: printzeak saiatu behar du bera baino lagun boteretsuagorik inoiz ez adiskide hartzen beste batzuk erasotzerakoan, behar gorrian aurkitu ezean, gutxienez; irabazten badu, haren gatibu geratzen delako. Eta printzeek ez dute inoren menpe egon behar, ahal izanez gero. Veneziarrek frantsesei lagundu zieten Milango dukearen aurka, eta lasai asko egon zitezkeen horrelakorik egin gabe; hondamendia bilatu zuten liburuan agertzen den gisa.
Laguntzari uko egitea ezinezkoa bada, florentziarrei gertatu zitzaien bezala, Aita Santua eta Espainia beren armadekin Lonbardia erasotzera zihoazenean, orduan printzeak baten alde egingo du arrazoi horiengatik. Erabaki asko zalantzagarriak dira eta maiz ez dira helburuak lortzen eta nahikoa izaten da ezbehar batetik ihes egin nahi izatea, beste batean erortzeko. Hala eta guztiz ere, zuhurtasuna arazoen izaera ezagutzean datza, eta aukera txarren artean onena egitean. Horixe da, hain zuzen ere, benetako printze ona.
Makiavelok Cesare Borgia hartu zuen garaiko printze eredugarriaren aztergaitzat, baina haren hondamendia ekarri zuen jokaera gaitzetsi zuen. Aldiz, benetako printze eredugarritzat Fernando Katolikoa zeukala esan izan da; haren izena beldurrez aipatzen du. "Helburuak bitartekoak justifikatzen ditu" esaerarekin egin da ezagun eta, gaur egun ere, esaera honi buruzko eztabaida politiko sakon asko egin ohi dira. Haatik, batzuek fama hori Napoleon Bonapartek bere Printzea liburuan egindako oharrei egozten diote.
Helburuak bitartekoak justifikatzen ditu
(...) alde handia dago nola bizi garen eta nola bizi beharko genukeen artean. Egiten ari denaren ordez, egin beharko lukeena egiten duena galbidera doa. Egoera guztietan zintzoa izan nahi duen pertsona ezinbestean galduko da, zintzoa ez den hainbeste jenderen artean. Beraz, botereari eutsi nahi dion printze orok zintzoa ez izaten ikasi behar du, eta beharraren arabera praktikatu (...) ez da gehiegi kezkatu behar bizioen doilorkerian erortzen bada, estatua salbatzeko erabiltzen baditu. Izan ere, arazoari zuzen erreparatzen badiogu, konturatuko gara, zenbaitetan, bertutea dirudienak galbidera garamatzala, eta bizioa ematen duenak, berriz, ongizatea eta segurtasuna dakartzala azkenean.
Nobuhito Toriizuka
Nobuhito Toriizuka (鳥居塚 伸人, 1972ko abuztuaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo eta Thespa Kusatsu.
Ozeano Bareko Mendilerroaren Ibilbidea
Ozeano Bareko Mendilerroaren Ibilbidea, Pacific Crest Trail eta ofizialki Pacific Crest National Scenic Trail, AEBetako mendebaldeko kostaldeko ibilbide luze bat da, Ur-jauzien mendikatea eta Sierra Nevada mendikatearen eremu garaienen 160-240 kilometroz paralelo doana.
Denera 4.270 kilometro luze ditu, 25 baso parke eta 7 parke nazional igaroz.
Ibilbidearen hegoaldeko muturra AEB eta Mexiko arteko mugan dago, Campo udalerrian, handik Kalifornia, Oregon eta Washington estatuak igaro eta iparraldeko muturra AEB eta Kanadaren mugan amaitzen da. Batzutan ibilbide edo luzapen ez ofiziala ere gehitzen zaio, Joe Haizetsu Ibilbide (Windy Joe Trail), Kanadako Britainiar Columbia probintziako E. C. Manning Probintzia Parkean.
Zinema
Wild (2014) filma ibilbide honetan girotua dago.
4chan
4chan (japonieraz: Yotsuba, “lau hosto”) 2003an sortutako irudien taula bat da. Esan daiteke irudi taulaz osatutako foro guztien artean eragin handiena izan duena eta zaharrenetakoa 4chan dela. Fororik bisitatuena izateko arrazoirik nagusiena legalitatearen mugan kokatzen dela da. Gaur egun ere aktibo jarraitzen du prentsan sarri agertzen den web orrialde hau. Hasiera batean argitaratzeko eta mangari eta animeari buruz eztabaidak izateko erabilia izan zen. Bere erabiltzaileek gehienetan modu anonimoan argitaratzen dituzte gauzak eta toki hau azpikulturekin eta aktibismoarekin lotua izan da, aipagarriena Chanology Proiektua da. Web orrialdeak duen anonimotasuna izan da haren ezaugarririk gogokoena internet eko erabiltzaileentzat. 4Chan-en erabiltzaileak lolcats, rickrolling, “chocolate rain”, pedobear eta beste horrelako meme asko sortu eta zabaldu izanaren erantzule dira. Beraien ezaugarri ezagunena eta azpimarragarriena, Random foro tematikoa da inongo zalantza gabe. /b/ bezala ezagutzen da eta bertan argitaratzeko arauak gutxiengoak dira. Hasiera batean manga ri buruzko eztabaidak, argazkiak, iruzkinak... soilik publikatzen ziren, baina urteak pasa ahala Random kategoriak nagusitasuna hartu zuen eta web orrialde guztiak zuen aktibitatearen %30 atal horretan zegoen. Askotan deitu du komunikabide en arreta toki honetako jendeak eta kulturak. Komunikabide en planifikaziorako ekimen hau “sormena toki guztietan dagoela erakusten duen proba bat da”. Kazetari ek Internet eko helbide bat txantxa bategatik nola izan zen baitua ikusi zuten, bertan, Rick Astley-ren irudiak agertzen ziren bilatutako orria agertu beharrean. The Guardian egunkariak behin, 4chan komunitatea “zoragarri, lotsagarri eta berdulgarri” bezala deskribatu zuen. Toki honetan legeak baimentzen dituen muga batzuk pasatu egiten dira sarritan, hala nola, Estatu Batuetan, non, une honetan ezarrita dagoen legediak ez duen baimentzen sexu edukiak erakusten dituzten marrazkiak erakustea, edota haur pornografiari erreferentzia egiten diotenak.
Aurrekariak
4chan 2003an hasi zen martxan Christopher Poolen logelan, “moot” edo “mootykins” bezala ezagututako New York-eko 15 urteko ikaslearen logelan hain zuzen. 4chan martxan jarri baino lehen moot Something Awful izeneko foroko ohiko partaidea izan zen. Bere helburua 4chan japoniar komikien eta animearen inguruan eztabaidatzeko sortzea zen, japoniar Futaba Channel ezagunaren aurkari estatubatuarra. Hasiera batean, moot ek, Futaba Channel anime aren inguruko irudiak lortzeko erabiltzen zuen eta jendeak anonimoki irudiak partekatzearen ideia asko gustatu zitzaion, eta horrek eraman zuen horrelako ingelesezko orrialde bat sortzera. 4chan sortzen ari zelako moot-ek Futaba Channel-en iturburu-kodea lortu zuen eta testu japoniarra ingelesera itzuli zuen Babelfish itzultzailea erabilita. 4chan-en ekintzak foruetan eta irudien tabloietan hartzen du bere tokia. Web orria sei mailatan banatzen da: japoniar kultura, interesak, sormena, nagusiak(18+), besteak eta nahasia (18+). Hauek eztabaidatzeko tabloiekin hornitzen dira, animea, manga, teknologia, kirolak, argazkiak, musika, hentai, bidaiak, politika, arma militarrak etab. Jatorrian 4chanek bere eztabaida forua beste jabetza batean zeukan, "world4ch" izenekoan, baina hau geroago dis.4chan.org azpijabetzara aldatu zen. Tokiak gutxienez langile bat eduki du, Tetris, moot-ek sarean ezagutu zuen programatzaile bat. Gainontzeko denak bolondresak dira. Los Angeles Times -ren arabera, 4chan da Interneten irudi gehien mugiarazten dituen foroetako bat. 4chan gehienetan Alexa -n 700. postu inguruan egoten da baina inoiz igo izana da 56. posturaino ere. Erabiltzaileei musutruk elarazteak eta duen banda zabalaren kontsumo handiak askotan jarri dituzte arazoetan beraien finantzak. Moot-ek onartzen du donazioekin soilik ezin daitekeela eutsi 4chan eta horregatik jo du iragarkietara. Hala eta guztiz ere, enpresa askok ez dute honekin zerikusirik izan nahi dituen edukiengatik. Beste web foru askotan bezala, 4chanen ez dago izena eman beharrik eta modu anonimoan argitaratu daiteke dena. Argitaratzeko unean edozein ezizen erabili daiteke, esaterako moot. Erregistro bat beharrean, 4chanek tripcode delako batzuk dauzka, nahi izanez gero, erabiltzailea identifikatzeko. Moderatzaileek gehienetan izenik eman gabe hartzen dute parte, baita mantentze lanak burutzen ari direnean ere. 2011an mootek Nico Douga n egindako elkarrizketa batean aitortu zuen 20 moderatzaile boluntario zeudela gutxi gora-behera.
Moot
Aipatu bezala 4chan web orrialdea sortu zuena moot ezizenarekin ezagutu izan da. 2008ko uztailaren 9an bere benetako izena azaleratu zen The Wall Street Journal en, bere izena Christopher Poole izanik. Bere identitatea hasiera-hasieratik oso eztabaidatua izan da 4chan moduko web orrialde batean oso garrantzitsua baita anonimotasuna. Ideia horrekin jarraituz, benetako izena zein zen esan zuenean hainbat egunkarik eta web orrialdek dudan jarri zuten egia esan zuen ala ez. Adibidez, Washington Post ek publikatutako artikulu baten bidez esan zuen ustelkeri hutsa zela.
4chanen alde iluna
Aipatu beharra dago 4chan ez dela eztabaidak sortzeko eta informazioa partekatzeko web orrialde soil bat, web orrialde horretan hainbat delitu egin dira azkeneko urteetan. 2015. urtean Amerikako Estatu Batuetako Umpqua Community College an tiroketa handi bat gertatu zen. Hiltzailea oso arin identifikatu zuen poliziak hainbat ebidentzia utzi zituelako. Tiroketa egin baino egun bat lehenago 4chaneko erabiltzaile batek publikatu zuen post bat esanez AEBko ipar-mendebaldeko ikastola batean tiroketa bat gertatuko zela. Antzeko gertaera beste hainbat kasutan jazo da web orrialdean. 2013. urtean berriro ere AEBn gizon batek bi emakume tirokatu zituen merkataritza-gune batean. Gizon horrek egun bat arinago bi emakumeak hilko zituela publikatu zuen post baten bidez, gainera, hiltzaileak inolako alhadurarik gabe bere izena eta guzti publikatu zuen. Bestalde, gaur egun oso famatua den aktibisten talde bat Anonymous taldea da. Talde hau hacker rez osatuta dago eta horien sorrera 4chan web orrialdean dago. Aipatzekoa da ere taldeko partaide batzuk ezeztatzen dutela foroarekiko harremana, baina baieztatzen dute haien sorrera web orrialdeari esker gertatu zela. Anonymousek erabiltzen duen esaldia “Anonymous gara, legioa gara, ez duzu barkatzen, ez dugu ahazten, itxaroten dugu.” 4chanen publikatzen duten erabiltzaileak anonimoak dira, eta publikatzean orrialdean erabiltzaile guztientzat agertzen den izena “anonymous” da. Taldearen izena hortik dator, gainera, izenarekin erakutsi nahi dute komunitate oso bat dagoela izenaren atzean, anonimoa den komunitate oso bat. Hacktibista hauek hainbat eraso informatiko egin dituzte azken urteetan, famatuena interneten dagoen pirateria ren aurka.
Sortutako misterioak (cicada 3301)
Nabaria denez, 4chan azken urteetan hainbat helburu desberdin izan ditu. Izan ere, erabiltzaileek haiek nahi duten zerbitzurako erabili dezakete web-orrialdea. Sortu zenetik misterio asko sortu dira hainbat gaien inguruan, hala nola, hackerren inguruan, delinkuentzia ren inguruan edota zerbait aurkitzearen inguruan. Azkenarekin lotuta, foroan gertatu den misteriorik handiena cicada 3301 deiturikoa da. Argazki eta mezu zifratu en bidez, puzzle antzeko bat sortu zen. Misterioa ikustean puzzlearen helburua ez zegoen batere argi baina urteak igaro ondoren, munduko pertsona argitsuenak elkartzeko puzzlea zen.
2012.urtean argazki arraro bat igo zen web orrialdera. Argazkian zenbakiz eta sinboloz osatutako txitxar bat agertzen da. Hasiera batean erabiltzaileak begi aurrean zuten misterioaz ez ziren konturatu. Hala ere, urteak igaro ondoren 4chanen puzzlearen lehenengo atala ebaztea lortu zen. Misterioak fama lortu zuen lehen atala ebatzi zenean. Puzzlea argitu zuen pertsonetako bat Joel Eriksson da. Eriksson kriptoseguritatean ikerlaria da, 34 urte zituela puzzlearen ebazpenarekin hasi zen. Behin baino gehiagotan aipatu du beranduegi sartu zela misterioaren barne, hala ere, puzzlea argitu zuen lehenetarikoa izan zen. Puzzlea ebatzi ahal izateko, lehenengo pausua txintxarra erakusten zuen argazkia estenografia software batean sartzea izan zen. Horrekin irudia deskodetzea lortu zuen eta agertu zitzaion mezua URL bat izan zen. URLaren bitartez beste argazki bat aurkitu zuen, honetan ahate batena. prozesu bera aplikatuz, Reddit foroan argitaratutako post batera bidertzen zuen, Maia zenbakiak zituena.
Zenbakiak egoera egokian ordenatuz gero, telefono zenbaki bat lortu ahal zen. Zenbakia deitzean ahots-postontziak mezu bat bidaltzen zuen Texas etik. Ahots-postontziak hurrengoa esaten zuen: “Oso ondo. Ederto egin duzu. Hiru zenbaki lehen daude hasierako irudi.jpg-ra atxikita. 3301 haietako bat da. Zuk beste biak aurkitu beharko dituzu. Hiru zenbakiak batera biderka itzazu eta ‘.com’ bat gehitu hurrengo aztarna aurkitzeko. Zorte on. Agur.”Erikssonek kalkuluak egin eta web orrialdera heldu zen. Oraingoan hasierako irudia agertzen zen, atzera-kontaketa batekin. Zehaztutako egunak itxaron ondoren koordenada batzuk agertu ziren, leku zehatz batzuen koordenadak. Web orrialdeak munduko hainbat leku desberdinetara bideratzen zituen erabiltzaileak, Errusia, Espainia, Estatu Batu etara, Frantzia ra edota Polonia ra. Esapiniaren kasuan Granada n zegoen aipatutako lekua. Koordenadetan Qr kodea zuten hainbat argazki agertzen ziren, horiek eskaneatuz gero dezepzio ikaragarria hartu zuen Erkissonek. Misterioa sortu zuen pertsonak aipatu zuen jokoaren arauetako bat indibiduo batek asmatu behar zuela puzzlea, ez talde oso batek. Azkenik, aipatzekoa da web orrialdean horrelako hainbat eta hainbat misterio desberdin egon direla, baina orrialdeak duen anonimotasuna dela eta, askok duten helburua ez da guztiz ezagutzen.
Francis Meadow Sutcliffe
Francis Meadow "Frank" Sutcliffe (Headingley, 1853ko urriaren 6 - Aislaby, Scarborough, 1941eko maiatzaren 31) Ingalaterrako argazkilari erretratugile ospetsua izan zen. Bere lanetan Whitbyko bizitza jaso zuen, batez ere portu ingurukoa.
Biografia
The Linked Ring taldearen sortzailetariko bat izan zen. 1863an Dudley Galerian The Linked Ring taldeak The Photographic Salon erakusketa antolatu zuen. Han, Meadowk Whitbyko portuan egindako argazkiak kritikaren harrera oso ona ezagutu zuten.
Royal Photographic Societyren partaidea izan zen eta Francis Frithrekin lan egin zuen. Argazkilaritzari buruzko zutabea Yorkshire Weekly Posten idatzi zuen; zutabearen izenburua Photography Notes zen. Amateur Photography aldizkarian ere idatzi zuen.
Ideiak
Francis Meadowk argazkilaritza arte bat zela beti defenditu zuen. Argazkilaritzan Peter Henry Emersonen eta haren argazkilaritza naturalistaren jarraitzailea bezala azaldu zen. Beste eragin zuzena Frantziako margolaritza errealistarena izan zen. Bere argazki ezagunetariko bat Water Rats (Ur-arratoiak) izan zen. Bertan gazte biluzi batzuk agertzen ziren eta margolaritzaren teknikak erabili zituen. Zoritxarrez azken argazki horrek polemika eragin zuen eta herriko apaiz batek argazkilaria eskumikatu zuen.
Waterlandkerkje
Waterlandkerkje Herbehereetako Zeelanda probintziako Sluis udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko urte hasierako erroldaren arabera 553 biztanle zituen.
Palma de Gandia
Palma de Gandia Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.854 biztanle zituen.
Parus cinerascens
Parus cinerascens Parus generoko animalia da. Hegaztien barruko Paridae familian sailkatua dago.
Gondiswil
Gondiswil Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pontoise
Pontoise Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 29.148 biztanle zituen.
Gondiswil
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pontoise
Biztanleria
2007an Pontoise udalerrian erroldatutako biztanleak 29.148 ziren. Familiak 11.611 ziren, horien artean 4.240 pertsona bakarrekoak ziren (1.754 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.486 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.621 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.287 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.463 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Notropis nubilus
Notropis nubilus Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Pontoise
Etxebizitza
2007an 12.548 etxebizitza zeuden, 12.001 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 515 hutsik zeuden. 3.176 etxeak ziren eta 9.305 apartamentuak ziren. 12.001 etxebizitza nagusietatik 4.879 bere jabearen bizilekua ziren, 6.785 alokairuan okupaturik zeuden eta 337 doan lagata zeuden; 1.103 etxek gela bat zuten, 1.963 etxek bi zituzten, 3.108 etxek hiru zituzten, 3.222 etxek lau zituzten eta 2.604 etxek bost zituzten. 6.323 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6.322 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.516 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20.199 ziren, horien artean 14.927 aktiboak ziren eta 5.272 inaktiboak ziren. 14.927 pertsona aktiboetatik 13.236 lanean zeuden (6.747 gizon eta 6.489 emakume) eta 1.691 langabezian zeuden (857 gizon eta 834 emakume). 5.272 pertsona inaktiboetatik 1.118 erretiraturik zeuden, 2.558 ikasten zeuden eta 1.596 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pontoise udalerrian 11.539 unitate fiskal zeuden, 28.475,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.630 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.662 komertzioetatik, 11 erauzte enpresak ziren, 22 janari enpresak ziren, 12 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 38 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 110 eraikuntza enpresak ziren, 289 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 60 garraio enpresak ziren, 103 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 57 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 98 finantziazio enpresak ziren, 83 higiezinen enpresak ziren, 430 zerbitzu enpresak ziren, 239 administrazio publikoko enpresak ziren eta 110 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 331 zerbitzu publikoetatik, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak ziren, 2 posta bulegoak, 25 banku bulegoak, 6 funerariak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 7 autoeskolak, 26 igeltseroak, 11 margolariak, 15 zurginak, 14 iturginak, 11 argiketariak, 18 eraikuntza enpresak, 25 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 21 aldi baterako lan enpresak, 82 jatetxeak, 35 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 12 apaindegiak.
2000. urtean Pontoise udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 8 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 8 haur-eskola eta 11 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Pontoise udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 4 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.658 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 2.976.
Pontoise udalerrian 2 osasun-formakuntzako goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko zentroak zeuden. Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitate bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ervigio
Ervigio (Erwig; Flavius Ervigius; ?-687) Hispaniako bisigodoen erregea izan zen 680 eta 687 artean. Wambaren oinordekoa izan zen. Ardabasto eta honen emazte Galesvinda edo Glasvindaren (610 inguruan jaioa, Txindasvintoren alaba zena) edo Godaren (Txindasvintoren iloba) semea izan zen, Atanagildoren (581ean jaioa) eta honen emazte Flavia Julianaren biloba, San Hermenegildoren birbiloba eta Leovigildo erregearen hereniloba.
Pteranodon
Pteranodon (grezierazko πτερόν, "hegal", eta ἀνόδων, " horzgabe" hitzen lotunea) Ipar Amerikan Kretazeo Berantiarren bizi zen pterosauroen generoa da. Existitu izan den narrasti hegalari handienetakoa izan zen, ia 7 metrotako hegal zabalera hartzen baitzuen.
Ervigio
Ervigio, tronura, Wamba erregearen aurka egin zen azpijokoaren ondoren iritsi zen, non errege hau engainatua eta edari baten bidez lokartua izan zen, behin egoera horretan egonik tontsuratu eta fraide bihurtzeko, berriz errege izatea galaraziko ziona. Ervigio, ziur aski, azpijoko honen buru izan zen Toledoko artzapezpikua zen Julian II.arekin (680-690) batera, nork errege berri bezala izendatu zuen.
Gotzainek babestuta, Toledoko XII. kontzilioa deitu zuen 681ean, bere tronu usurpazioa legitimatu eta Wambaren nahiei amaiera emateko. Dirudienez, honek, bere apaiz ordenakuntza baliogabetzea nahi zuen, korderik gabe zegoela egina izan baitzen. Kontzilioak Ervigio berretsi zuen eta Wambaren eskariak baztertu zituen, bertsio ofiziala onartuz, honek zioenez, Wambak bere eliz tontsura eta eliz olioak bere gogoz jaso baitzituen, gaixotasun gogor batetik bizirik irtengo ez zela ustez. Bere garaipenaren ondoren, Ervigiok bere aurrekoa monasterio batera bidali zuen. Kontu guzti honek zauri asko irekita utzi behar izan zituen, Alfontso III.aren kroniketan aipatzen baita.
Pteranodon
Aurkikuntzen historia
Pteranodon-a izan zen Europatik kanpora aurkitu zen aurreneko pterosauroa. Othniel Charles Marshek aurkitu zuen 1870. urtean Kansas mendebaldeko Smoky Hill Chalk harrobian. Klerazko deposito hauek garai bateko Mendebaldeko Barneko itsasoaren hondoan eratu ziren. Hasierako fosil horiek hegoetako hezurrak izan ziren Xiphactinus arrain baten hortzarekin batera eta Marshek pterosauroarena zela pentsatu zuen. 1871ean Pterodactylus oweni izena eman zion, Europan aurkituriko pterodaktiloen genero berekoa izango zela iritzita. Handik gutxira jakin zuen izen bereko fosil bat dagoeneko deskribaturik zegoela Europan eta izena aldatu behar izan zuen, Pterodactylus occidentalis bihurtuz, "mendebaldeko pterodaktiloa". Bilduriko hezur berriekin beste bi espezie ere izendatu zituen, Pterodactylus ingens (ordura arteko handiena) eta Pterodactylus velox (txikiena).
Ervigio
Ervigioren erregealdiko ekintza legegileei buruz, noblezia eta kleroaren babesa ziurtatzeaz arduratu zen, ondasunak eta aberastasunak itzuliz aurreko matxinadetan parte hartu zutenei. Zenbait zerga murriztuak izan ziren eta beste batzuk ezabatuak. Herritarrak armadan parte hartzera behartzen zituen lege bat onartu zen, eta Liber Iudiciorumi zenbait erreforma egin zitzaizkion, nobleziaren aldekoak izan zirenak, baina, batez ere kleroaren aldekoak, ez da ahaztu behar tronura Toledoko artzapezpikuaren laguntza eskergabearekin iritsi zela. Kodeko zenbait lege partzialki aldatuak izan ziren, eta, beraz, garai honetatik aurrera Ervigioren Kodea bezala ere ezagutzen da. Era berean, judutarren aurkako neurri gogorrak hartu ziren, horien artean honako hauek: katolizismoaren aurkako libururik ez izatea, judutar jaiak ospatzeko debekua, urte beteko epean bataiatzeko derrigortasuna eta aurreko erregealdietan hartutako beste neurri batzuk, esklabo kristauak ezin izatea etab... Legeak errepikatu behar honek neurriak zorroztasunez aplikatzen ez zirela frogatzen du. Arabiarrekin izandako borroken eta lehorreratze saiakerak frogatuak daude.
Walter Sisulu
Walter Max Ulyate Sisulu (Engcobo, Transkei, - ) hegoafrikar politikaria izan zen. Misiolari-eskola anglikano batean egin zituen lehen ikasketak eta meatzari, okin eta bulegari gisa lan egin zuen. 1940an ANC (Afrikako Kongresu Nazionala) alderdian sartu zen, eta alderdi hartako gazteria-sailaren sorreran parte hartu zuen 1944an. 1949an alderdiaren idazkari orokor izendatu zuten. Harrezkero hainbat gorabehera izan ditu gobernuarekin, apartheidaren kontrako jarduerengatik; hainbat aldiz atxilotu izan dute, eta 1956an gobernuak traizio egin izana leporatu zien 156 lagunetako bat izan zen. 1961ean gelditu zen aske, baina gobernuak 1960an ANC alderdia legez kanpo utzi zuelarik gogor esetsi zieten Sisulu eta beste zenbait buruzagi politikori. Gobernuaren asmoa zen arraza beltzeko hegoafrikarren erakunde politiko guztiak suntsitzea, eta Sisuluk ezkutuan bizi behar izan zuen 1963az gero. 1964an hil arteko espetxe zigorra ezarri zioten, Mandelari eta beste zenbait agintariri bezala, ANCren baitako "Umkhonto we Sizwe" talde militarreko kide izateagatik. 1989an, ordea, Hegoafrikako gobernuak aske utzi zituen Sisulu eta beste buruzagi politiko batzuk. 1990ean Mandela aske utzi eta ANC legeztatu zutenez gero (1991) Sisulu da alderdi horren lehendakariordea.