cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petit-Réderching
Etxebizitza
2007an 628 etxebizitza zeuden, 600 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 550 etxeak ziren eta 75 apartamentuak ziren. 600 etxebizitza nagusietatik 486 bere jabearen bizilekua ziren, 100 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 110 etxek lau zituzten eta 419 etxek bost zituzten. 548 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 262 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 306 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Frank familiaren egoera larritu egin zen 1942ko uztailaren 5ean Margot Frankek "Amsterdameko juduen emigraziorako unitate zentraletik" dei bat jaso zuenean. Unitate horrek lan-eremu batera erbesteratzea agintzen zuen. Margot joan ezik, familia osoa atxilotu behar zuten. Deiaren ondorioz, Otto Frankek espero baino lehen bere familiarekin ezkutalekura joatea erabaki zuen. Juduek ezin zituztenez garraio publikoak erabili, hainbat kilometro egin behar izan zituzten etxetik aterperaino, bakoitzak ahal zituen jantzi guztiak eramanez, ekipajeak ikusteko arriskurik ez izateko. Hurrengo egunean, uztailaren 6an, ezkutuko bizitza hasi zen familia osoarentzat, ezinezkoa zirudien Herbehereetatik ihes egitea, une hartan okupatuta baitzeuden. Helmut Silberberg, Anaren laguna, bisita egitera joan zen etxera, eta ez zeudela ikusi zuen. Disimulatzeko, familiak ordenarik gabe utzi zuen aurreko etxebizitza, eta Suitzara ihesi zihoazen paper bat utzi zuten. Astebete geroago, van Pels familia atzeko etxean sartu zen, 1942ko azaroan Fritz Pfeffer dentistak egin zuen bezala. Hasieran, aste gutxi batzuen buruan askatasuna berreskuratzeko itxaropena zuten, baina han gordeta bi urte baino gehiago eman zituzten. Denbora horretan guztian ezin izan ziren kalera irten, eta kontuz ibili behar zuten kanpotik entzun zitekeen zaratarik ez egiteko. Giroa tirabiratsua zen, eta errefuxiatuak beldurrez eta zalantzaz bizi ziren, eta horrek tentsio etengabeak eragiten zituen. Gatazka pertsonalak gero eta nabarmenagoak ziren. Anari ez zitzaion gustatzen gela Fritz Pfeffer-ekin partekatzea, eta pribatutasun mugatua izan. Askotan, amarekin eztabaidan ibiltzen zen, gero eta etsiago, eta horrek talka egiten zuen alabaren izaerarekin, eta Otto lasaitasuna berreskuratzen saiatzen zen. Anarentzat bereziki zaila izan zen bere nerabezaroa igarotzea. Garai hartan jarrera menderakaitza izan zuen, gurasoekin itxia eta haien bizimodura egokitzera behartua.
Petit-Réderching
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Miep Gies, elikagaiak ez ezik, gerraren berriak ere ekartzen zituen. Egun erdian, laguntzaileek errefuxiatuekin batera jaten zuten, eta arratsaldearen bukaeran, enpresako beste langileek eraikina utzi zutenean, Ana eta gainerakoak etxe nagusira joan zitezkeen, BBC entzuten zuten lekura. Albisteak kezkagarriak ziren: 1942ko uztailaren 17an atera zen lehen trena Auschwitzeko kontzentrazio-eremura, eta naziotasuna kendu zien juduei.
Petit-Réderching
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.012 ziren, horien artean 707 aktiboak ziren eta 305 inaktiboak ziren. 707 pertsona aktiboetatik 657 lanean zeuden (355 gizon eta 302 emakume) eta 50 langabezian zeuden (21 gizon eta 29 emakume). 305 pertsona inaktiboetatik 105 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 126 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Delitu informatiko
Delitu informatikoa edota ziberdelitua informatika eta interneten bidez burutzen den delitu eta legez kanpoko jarduera oro da. Sarea egoera berriei legea bera baina azkarrago eraldatu eta egokitzen denez, maiz oraindik delitutzat jo ezin diren baina etikoki gaitzesgarriak diren jarduerak daude, alegia, gehiegikeri informatikoak, legeak oraindik delitu gisa tipifikatuak ez izan arren, delitu izateko baldintzak betetzen dituzten jarduerak. Bestalde, delitu informatikoak herrialdea bakoitzaren legediaren arabera zigortuak daude, batzuetan ziberdelituak diren einean, besteetan ez dute zigorrik jasotzen.
Petit-Réderching
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Delitu informatiko
Orokorrean, delitu informatikoek baldintza hauetakoren bat betetzen dute:
Petit-Réderching
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria, 4 jatetxeak eta 1 apaindegia.
Posse Comitatus (erakundea)
Jatorri historikoa
Kristau Identitatearen mugimenduarekin (Christian Identity) oso lotuta daude, nagusitasun zuriaren parte den mugimendua. Jainkoak aukeratutako Israelgo benetako herria dela uste dute, eta juduek Satanasi laguntzen diotela zibilizazioa suntsitzeko eta arraza zuriko herritarren eskubideak zapuzteko, Erreserba Federala eta Estatu Batuetako Zerga Administrazioa erabiliz.
Petit-Réderching
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 altzari denda zen.
Posse Comitatus (erakundea)
Jatorri historikoa
Erakundearen fundazio-estatutuak 1969an idatzi zituen Portland-en (Oregon) Henry Lamont Beach-ek, «lehorrean garbitzeko negozio baten jabe erretiratu bat, Zilarrezko Alkandoren kide izatera iritsi zena, Ameriketako Estatu Batuetan sortu zen inspirazio naziko erakunde bat». Gaia aztertu duen ikerle batek William Potter Galeri egozten dio mugimenduaren sortzailea dela.
Petit-Réderching
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Petit-Réderching udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 330 hektarea erabiltzen.
Posse Comitatus (erakundea)
Jatorri historikoa
Erakundeko kideek uste dute Estatu Batuetan ez dagoela legezko gobernu-modurik konderriko tokiko gobernuaz haratago, eta ez dagoela sheriffarena baino polizia-autoritate handiagorik. Sheriffak konderriko herritarren borondateari uko egiten badio: ...erakundeak bere kargutik kenduko du, herriko kalerik jendetsuenen bidegurutzera eramanez, eta eguerdian urkatu egingo dute eta gorputza agerian utziko dute eguzkia sartu arte, legea hautsi nahi dutenen eredu izan dadin.
Petit-Réderching
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Adele Goldberg
Adele Golberg (Cleveland, Ohio, 1945eko uztailaren 22a) enpresaburu eta informatikaria da, Smalltalk-80 programazio lengoaiaren garapenean parte hartu zuena eta objektuetara bideratutako programazioan hainbat ekarpen izan zituen.
Zosterops olivaceus
Zosterops olivaceus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Posse Comitatus (erakundea)
Kristau Identitatea
Antolakundeko kide batzuek Kristau Identitatearen ideario antisemita eta nagusikeria zuria zabaldu dute. Batzuen ustez, Ameriketako Estatu Batuetako gobernu federala ez-legitimoa da, eta Okupazio Sionistako Gobernu baten (ZOG, ingelesezko siglengatik) esku dago, ustezko konspirazio juduaren esku. 1985ean, kide batek iragarri zuen: «Munduko Judaismoaren nazioarteko gobernu ikusezinaren kontrolpean dago erabat gure nazioa».
Durango (argipena)
Durango leku ezberdinen izena da:
Adele Goldberg
Ikasketak
Michigango Unibertsitatean matematikan graduatu zen eta 1973an informatikako doktoretza lortu zuen Chicagoko Unibertsitatean. Stanford Unibertsitaterako ikertzaile bezala ere lan egin zuen, non bere doktore tesian ere lan egin zuen, "Ordenagailuz lagundutako heziketa: teoremak erakutsitako erantzun moldakorraren analisiaren aplikazioa", Stanford, 1998an Erresuma Batuko Unibertsitate Irekiaren honoris causa doktore bat jaso zuen konputazio zientzietan egindako ekarpenengatik; 2014an Michigan ko Unibertsitatearen ohorezko titulua jaso zuen.
Trstené
Trstené Eslovakiako udalerri bat da, Liptovský Mikuláško barrutian kokatuta. 3,94 km²ko azalera du eta 231 biztanle 2017ko datuen arabera.
Doddridge konderria (Mendebaldeko Virginia)
Doddridge konderria (Doddridge County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua West Union da. 2010eko zentsuaren arabera 8,202 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Delitu informatiko
Nazio Batuen Erakundearen arabera, delitu informatikoak honakoak izan daitezke:
Petit-Réderching
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Adele Goldberg
Informatikako lana
1973an ikertzaile lanetan hasi zen Palo Altoko (Kalifornia) Xerox Ikerketa Zentrorako, non Smalltalk programazio lengoaiaren garapenean talde bateko kide izan zen. Berak eta bere taldeak garatutako hainbat kontzeptu, horien artean Alan Kay, diseinu softwarean erabiltzen ziren diseinu patroietan landu ziren, lehen erabiltzen zen sistema linearra ordezkatuz, Smalltalk WIMP interfazearen prototipo bezala erabili zen (leihoak, ikonoak, menuak eta apuntagailuak), interfaze grafiko modernoen hastapenak. 1979an Kontzeptu Sistemen Laborategiko manager bihurtu zen.
Enpresaburua
Parc utzi zuen 1988an, ParcPlace Systems sortzeko, Smalltalk sustatzeko saiakera batean; enpresak programa horretan oinarritutako aplikazioetarako tresnak sortzeari ekin zion. Zuzendaritza-mahaiko presidente eta buru exekutiboa izan zen 1992ra arte, William P. Lyonsek bere lekua hartu zuen arte, eta bera batzordeburu geratu zen 1995era arte, ParcPlace Digitalkekin bateratu eta konpainia utziko duela erabakitzen duenean.
2006an Neometron sortu zuen, aholkularitza lan egiten duen konpainia, teknologia garatzen duena eta konpainia autogestionatuentzako Intranet laguntza eskaintzen duena. Celtic Pharmarekin lan egin du, Agile Mind. Neometron zuzendari izan da 2006ko urtarriletik eta Vertroko zuzendari 2006. ko abuztutik.
Doddridge konderria (Mendebaldeko Virginia)
Geografia
Doddridge konderriak 83,003 kilometro koadro ditu. Horietatik 196 ura dira. Beste 82,807 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,88 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 8,202 pertsonetatik 7,965 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 39 dira. 111 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.
Trstené
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1269. urtekoa da.
Durango (argipena)
Deitura
Euskal izen honek deitura gisa ere badu erabilpena, adibidez pertsona hauen kasuan:
Adele Goldberg
Enpresaburua
ViewPoints ikerketa-institutuko tutorea eta SF Exploratorium erakundeko kidea da.
Posse Comitatus (erakundea)
Zerga federalak
Posse Comitatus-eko kideek askotan ez dute zergarik ordaindu nahi izaten ibilgailuak gidatzeko lizentzia eskuratzean edo, bestela, agintari arautzaileek ezarritako baldintzak betetzean. Urrea-patroiak ez duenez babesten, Konstituzioan dagoen baldintza dela diote haiek, Estatu Batuek jaulkitako diru fiduziarioaren baliozkotasuna ukatzen dute.
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Ana, bere familia eta lagunak atxilotu zituen Grüne Polizeik ("polizia berdea") 1944ko abuztuaren 4an, eta hilabete bat geroago, irailaren 2an, familia osoa trenez eraman zuten Westerborketik (Herbehereetako ipar-ekialdeko kontzentrazio-eremua) Auschwitzera, hiru egun eman zuten bidaia horretan. Bien bitartean, Miep Gies eta Bep Voskuijl, ezkutuan egon ziren bitartean babestu zituzten bi pertsonak, El Diario eta Anaren beste paper batzuk aurkitu eta gorde zituzten.
Posse Comitatus (erakundea)
Zerga federalak
Lege-dokumentu bitxiak idatzi eta erregistratu nahi izan dituzte. Dokumentu horietan, Ameriketako Estatu Batuetatik independenteak direla adierazten dute, edo «zuzenbide anglosaxoiaren» arabera kargak eskatzen dituzte etsaitzat jotzen dituztenen propietateen aurka, hala nola Internal Revenue Serviceko enplegatuen aurka (Estatu Batuetako zerga-administrazioa) edo epaileen aurka. Askotan, zergen ordainketaren aurkako kanpainetan parte hartzen dute, edo zerga kontzientziaren objektiboen ohiko argumentarioa erabiltzen dute.
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Harrapatu zutenetik, uste izan zen Gestapoko laguntzaile batek salatu zuela familia; beste ikerketa batzuek, berriz, adierazi zuten okupatzaileen aurkikuntza ustekabekoa izan zela, SSko agenteak eraikinean legez kanpoko enplegu-delituak ikertzen ari baitziren, eta juduen jazarpena ez zela haien helburua. 2022an nazioarteko aztarna-talde batek, besteak beste Vince Pankoke FBIko agente erretiratuak, ondorioztatu zuen oso litekeena dela Arnold van den Bergh notario judutarrak Frank familiaren ezkutalekua salatzea, eta, beraz, naziekin tratu bat egitea, bere familiaren segurtasuna bermatzearen truke, zenbait historialarik zalantzan jarri badute.
Posse Comitatus (erakundea)
Delituzko jarduerak
1983ko otsailaren 13an, Gordon Kahl erakundeko kide ohiak, baldintzapeko askatasunaren baldintzak bortxatzeaz akusatuta zegoenak, Ipar Dakotan bi albiente federal (atxilotzera joan zirenak) hil zituenean. 1983ko ekainaren 3an tiroketa bat egin zuen, eta Lawrence konderriko (Arkansas) Kahl eta Gene Matthews sheriffa hil zituen. Erakundeko beste kide batzuk presoak dira delituengatik, besteak beste, zergak saihestea, faltsutzea, administrazioko langileak mehatxatzea eta abar.
Erakundeak erakutsi du bere kideei beste aukera batzuetan laguntzen diela. 1975eko irailaren 2an, Francis Earl Gillings, Posse Comitatusen talde lokal baten sortzailea San Joaquín konderrian, kide-talde baten buru izan zen. Talde horren helburua zen United Farm Workers nekazaritza-sindikatuko antolatzaileek sindikatu gabeko tomate-biltzaileak ere antolatzea. Sheriffaren laguntzaileek Gillings atxilotu nahi izan zutenean, zirkulazio-arau baten ondorioz, harekin borroka bat egin zuten, eta tiro bat eman zioten, laguntzailea belarrian zauritu zuena.
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Anaren eta Margot Franken omenez, Bergen-Belsenen kontzentrazio-eremuan, hil ziren barrakaren hobi komuna zegoen tokian dago Memoriala.
Posse Comitatus (erakundea)
Herritar subiranoak
Posse Comitatus-en zuzenbide-teoriak «sovereign citizens» mugimenduak (herritar subiranoak) sakondu ditu. Mugimendu horren arabera, Estatu Batuetako edozein herritar «herritar subirano» bihur daiteke, eta, hala, zuzenbide komun anglosaxoiaren (common law) edo «konstituzio-zuzenbidearen» mende baino ez dago, eta ez beste lege-kode batzuen mende (horien artean, zerga gehienetarako zerga-zuzenbidea). Uniforme Commercial Code (Merkataritzako Kode Uniformea) lege-teoria horiekin lotuta dago, adibidez, 1991ko kasua: United States v. Saunders, 951 F.2d 1065 (9th Cir. 1991). Estatu Batuetako Apelazio Auzitegian, bederatzigarren zirkuitukoa.
Anne Frank
Atzeko etxeko ezkutalekua
Víctor Kugler (antzinako edizioetan Kraler izendatu zuten), Johannes Kleiman (Koophuis), Miep Gies eta Elisabeth  Bep ' Voskuijl ziren ezkutalekuaz zekiten enplegatu bakarrak, eta, Janekin batera, Gies senarra, eta Johannes Hendrik Bijel aita. Haiek ziren kanpoko jendearen eta etxeko bizilagunen arteko harreman bakarra, eta gerraren eta gertakari politikoen berri ematen zieten. Familiaren segurtasun eta biziraupenerako behar zen guztiaren hornitzaileak ere baziren; janari-hornidura gero eta zailagoa zen denborak aurrera egin ahala. Mementorik arriskutsuenetan animoa altxatzeko ahaleginari buruz idatzi zuen Anak. Guztiak jabetzen ziren juduei babesa ematea une hartan heriotzarekin zigortzen zela.
Atxiloketa eta heriotza
1944ko abuztuaren 4ko goizean, Grüne Polizei-k ("Ordenaren Polizia", Gizarte Segurantzak exekutatzen zituen funtzioak betetzen zituen polizia-indar uniformatua) eraso egin zion achterhuisari. Karl Silberbauer Babes Kidegoko sarjentuak gidatua, Segurtasun Zerbitzuko IVB4 atalekoa (SD), taldeak gutxienez Segurtasun Poliziako hiru agente zituen. Maizterrak kamioietan sartu eta eraman zituzten, galdeketa egiteko. Victor Kugler eta Johannes Kleiman espetxeratu egin zituzten, baina Miep Gies eta Bep Voskuijli alde egiten utzi zieten. Geroago, Miep Giesek eta Elly Vossenek achterhuisera itzuli ziren, hantxe aurkitu zituzten Anaren oharrak lurretik botata. Jaso egin zituzten, baita familiaren hainbat argazki-album ere, eta gorde egin zituzten.Giesek, gerra amaitzen zenean, Anari itzultzea pentsatu zuen. 2022an, nazioarteko ikertzaile-talde batek, besteak beste, Vince Pankoke FBIko agente erretiratuak, ondorioztatu zuen Arnold van den Bergh notario juduak salatu zuela Frank familiaren ezkutalekua, eta tratu bat eginda naziekin, bere familiaren segurtasuna bermatzearen truke.
Posse Comitatus (erakundea)
Herritar subiranoak
FBIk herritar subiranoetako kide batzuk («sovereign citizens muturrekoak») mugimendu terrorista estatubatuar gisa sailkatzen ditu. 2010ean, Southern Poverty Law Center (SPLC) erakundeak zenbatetsi zuen, gutxi gorabehera, 100.000 estatubatuar «sovereign citizens direlakoen lerro gogorraren fededunak» zirela, eta beste 200.000 «sovereign teknikak probatzen hasi ziren, edozein gauzari aurre egiteko, hala nola gehiegizko abiaduragatiko isunak edo droga-trafikoagatiko akusazioak».
Anne Frank
Atxiloketa eta heriotza
Atxilotuak Westerbork-eko eremu batera eraman zituzten etxetik. Itxuraz, 100 000 judu baino gehiago igaro ziren eremu horretatik. Han, ezkutatutako zortziak "kriminaltzat" jo zituzten, beren borondatez lan behartuetara aurkezteko agindua ez betetzeagatik eta ezkutuan egoteagatik. "Barracones S" eremura eraman zituzten. Han, ardien hesi handi batek bereizten zuen eremua. Beren arropak erabiltzea debekatu zitzaien, eta uniforme urdina eman zitzaien, txaplata gorriekin eta zueko batzuk oinetarako. Gizonak eta emakumeak barrakoi desberdinetan zeuden arren, arratsaldez eta gauez elkar ikus zezaketen.
Anchoviella blackburni
Anchoviella blackburni Anchoviella generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Anne Frank
Atxiloketa eta heriotza
1944ko irailaren 2an taldea Westerborken tren baten sartu zituzten, eta 3 eguneko bidaiaren ondoren, Auschwitzeko kontzentrazio eremuraino erbesteratu zituzten, eta azken lekualdatzea izan zen. Hiru eguneko bidaiaren ondoren, helmugara iritsi ziren, eta gizonak eta emakumeak sexuaren arabera banandu ziren, elkar gehiago ez ikusteko. Iritsi berri ziren 1019 lagunetatik, 549 (15 urtetik beherako haurrak barne) gas-kameretara bidali zituzten zuzenean, eta han hil zituzten. Anak 15 urte bete zituen hiru hilabete lehenago, eta libratu egin zen, eta, nahiz eta achterhuiseko guztiak bizirik atera ziren hautapenetik, Ana aita hil egin zutelakoan zegoen.
Tximinoaren Ama Birjina
Tximinoaren Ama Birjina Albrecht Dürer artista alemaniarrak 1498. urtearen inguraun egindako grabatua da. Lana Chicagoko Arte Institutuan gordetzen da.
Anne Frank
Atxiloketa eta heriotza
Berehala hiltzeko hautatu ez zituzten beste emakumeekin batera, Ana behartua izan zen biluzik egotera, desinfektatzeko, burua kendu eta identifikazio zenbaki bat jarri zioten besoan. Egunez emakumeek lan behartuak egiten zituzten eta gauez barrakoi hozkailuetan pilatzen zituzten. Gaixotasunak azkar zabaltzen ziren, etalasterrera Anak zarakarrez estalita zuen azala.
Tximinoaren Ama Birjina
Adituek diotenez, italiarraren madonna (ama birjina) batetik hartu zuen eredua, irudi hau egiteko. Eragin hori argi ikusten da: Italiako margolarien estiloa hartu zuela igartzen zaio Dürerri, Leonardo da Vincirena nabarmen.
Anne Frank
Atxiloketa eta heriotza
Urriaren 28an hasi zen emakumeak Bergen-Belsenen birkokatzeko hautaketa. 8.000 emakume baino gehiago lekualdatu zituzten, besteak beste, Ana Frank, Margot Frank eta Auguste van Pels, baina Edith Frank atzean geratu zen. Presoak hartzeko dendak eraiki ziren, besteak beste, Ana eta Margot. Populazioa handitu ahala, azkar handitu zen gaixotasunen ondoriozko heriotza-tasa. Ana bi lagunekin elkartu ahal izan zen denboraldi labur baterako, Hanneli Goslar-ekin («Lies» deitu zuen egunkarian) eta Nanette Blitz, gerratik bizirik atera zirenak. Kontatu zutenez, Anak, biluzik, manta zati bat baino ez zuen, zorriz josita zegoenez, arropak kendu zituen eta. Burusoil, kolorerik gabe eta dardaraka deskribatu zuten, baina, gaixo egon arren, Margotengatik kezkatuago zegoela esan zien, haren egoera larriagoa baitzen. Goslar eta Blitz ez ziren Margot ikustera iritsi, bere literan geratu baitzen, ahulegi. Halaber, Anak bakarrik zeudela esan zien, eta gurasoak hil zirela. 1945eko otsailean, tifus-epidemia bat eremu osora zabaldu zen; 17000 presoren bizitza amaitu zela kalkulatzen da. Lekukoek geroago esan zuten Margot, oso ahul zegoenez, bere literatik erori eta kolpearen ondorioz hil zela, eta handik egun gutxira Ana ere hil zela, otsailaren erdialdean. Handik bi hilabetera, britainiar tropek askatu zuten soroa, 1945eko apirilaren 15ean.
Tximinoaren Ama Birjina
Bi animalia agertzen dira konposizioan. Ama Birjinaren oinean, gerritik hesira kateaturik dagoen tximinoa, makakoa da (irakurketa desberdinak egin dira bere sinbolismoaz). Bestetik, Jesus haurrak txori bati jatekoa ematen dio, litekeena txorru bat izatea, hau da, arimen salbazioa irudikatzeko erabiltzen zen hegaztia. Konposizioan ageri den eraikina, Giulio Campagnolak berrerabili zuen Ganimedes izeneko lanean.
Anne Frank
Atxiloketa eta heriotza
Gerraren ondoren, Herbehereetatik nazien okupazioan erbesteratu ziren 110 000 juduetatik 5.000 baino ez ziren bizirik atera. Achterhuiseko zortzi maizterretatik, Anaren aita baino ez zen bizirik atera. Herman van Pels gaseztatu egin zuten taldea Auschwitz-Birkenauren 1944ko irailaren 6an. Bere emazte Auguste 1945eko apirilaren 9tik maiatzaren 8ra hil zen Alemanian edo Txekoslovakian. Bere semea, Peter, 1945eko maiatzaren 5ean hil zen Mauthausen-Gusen kontzentrazio-esparruan (Austria), Auschwitzetik oinez joan ondoren.
Egunkariaren argitalpena
Otto Frank bizirik atera zen eta Amsterdamera itzuli zen. Emaztearen heriotzaren eta alabak Bergen-Belsenera eramatearen berri eman zioten, bizirik irauteko itxaropenarekin. Johannes Kleiman eta Victor Kugler, Otto Franken bazkide komertzialak, ezkutuan egon ziren bitartean aurrekoei lagundu zietenak, atxilotu egin zituzten Frank familiari laguntzeagatik. Biak 1945eko uztailean, Gurutze Gorriak Ana eta Margoten heriotza berretsi zuen, eta orduantxe eman zion Miep Giesek egunkaria. Irakurri ondoren, Ottok esan zuen ez zela konturatu Anak elkarrekin ezkutatuta egondako urteetan bere egonaldiaren gainean hain erregistro zehatza eta ondo idatzia izan zuenik. Anak Egunkarian idazle bihurtzeko adierazi zuen nahia hil ondoren bete nahian, hura argitaratzen saiatzea erabaki zuen. Urte batzuk geroago bere lehen erreakzioari buruz galdetu ziotenean, zera erantzun zuen, besterik gabe: «Ez nekien nire Ana txikia hain sakona zenik».
Anaren egunkaria bere pentsamendu intimoen adierazpen pribatu gisa hasten da, beste batzuek ez irakurtzeko asmoa adieraziz. Bere bizitza, familia, lankideak eta egoera deskribatzen ditu, eta eleberriak idatzi eta argitaratzeko gogoa aitortuz hasten da. Anak 1944ko udan, Gerrit Bolkesteinen irrati-transmisio bat entzun zuen —erbestean zegoen Neerlandarren gobernuko kide bat—, eta hark zioenez, gerra amaitzean, hango biztanleek alemaniarren okupaziopean jasandako zapalkuntzaren erregistro publikoa sortzeko asmoa zuen. Gutunen eta egunkarien argitalpena aipatu zuen, eta Anak bere egunkariarekin lagunduko zuela erabaki zuen. Idazkera zuzentzen, atalak ezabatzen eta beste batzuk berridazten hasi zen, argitalpen bat egiteko. Bere jatorrizko koadernoari zenbait koaderno gehigarri eta orri solteak ere erantsi zizkion. Taldeko kideentzat eta ongileentzat pseudonimoak sortu zituen. Van Pels familia Hermann, Petronella eta Peter van Daan bihurtu ziren; Fritz Pfeffer, berriz, Albert Dussel. Otto Frankek Egunkariaren jatorrizko bertsioa («A bertsioa») eta bertsio zuzendua («B bertsioa») erabili zituen argitaratzeko lehen bertsioa egiteko. Pasarte batzuk kendu zituen, batez ere emazteari buruz hitz egiten zutenak, oso kutsakorrak ez zirenak, eta sexualitate loretsuari buruzko xehetasun intimoez hitz egiten zuten atalak. Bere familiaren benetako identitateak berrezarri zituen, baina beste pertsonen izengoitiak aldatu zituen. Frankek Anne Romein-Verschoor historialariari eraman zion egunkaria, eta hura argitaratzen saiatu zen, arrakastarik gabe. Gero, Jan Romein senarrari pasatu zion, eta hark liburuari buruzko artikulu bat idatzi zuen, «Kinderstem» («La voz de una niña») izenburupean, Het Parool egunkarian, 1946ko apirilaren 3an. Hauxe idatzi zuen: «Neskatila baten ahotsean patxadaz adierazita, faxismoaren gorroto guztiak erakusten ditu, Núrembergen iritzien ebidentzia guztiak batera baino hobeto». Bere artikuluak editoreen arreta erakarri zuen eta Amsterdameko Contact editoreak Het Achterhuis (Atzeko etxea) argitaratu zuen Diario, 1947an, Herbehereetan. 1950ean berrinprimatu zen. 1955eko apirilean agertu zen gaztelaniazko egunkariaren lehen itzulpena, Las salas de atrás (Mª Isabel Iglesiasen itzulpena, Garbo argitaletxea, Bartzelona) izenburupean.
Albert Hackett-ek 1955ean New Yorken estreinatutako Egunkarian oinarritutako antzezlan bat idatzi zuen, Antzerkiko Pulitzer saria jaso zuena. Lana 1959an eraman zuten zinemara, Ana Franken egunkaria izenburupean. Millie Perkins aktorea izan zen protagonista, eta Shelley Winters, berriz, Van Pels andrearen ezaugarria. Bigarren mailako aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen, eta Ana Franken Etxeari eman zion. Filmak harrera ona izan zuen eta beste bi Oscar sari irabazi zituen. Hala ere, ez zen arrakasta handia izan txarteldegian, nahiz eta arreta handia piztu zuen, eta horrek areagotu egin zuen liburuarekiko mundu-interesa. Urteek aurrera egin ahala, gero eta ospe handiagoa hartu zuen egunkariak, eta gaur egun nahitaezkoa da zenbait herrialdetako batxilergoan eta Estatu Batuetako zenbait estatutan. 2008ko otsailean, Madrilen, El Diario de Ana Frank – Un Canto a la Vida musikala estreinatu zen, eta Ana Frank Fundazioak lehen aldiz utzi zizkion enpresa bati Ana Franken eta haren lanaren gaineko musikala mundu osoan ordezkatzeko eskubideak.
1986an, Egunkariaren edizio kritiko bat argitaratu zen. Edizio honek jatorrizko atalak eta aitak aldatutako atalak konparatzen ditu, eta bere benetakotasunari buruzko eztabaida eta familiari buruzko datu historikoak biltzen ditu. 1988an, Cornelis Suijk-ek —Ana Frank Fundazioko zuzendari ohia eta Estatu Batuetako Holokaustoari buruzko Hezkuntzarako Fundazioko lehendakaria— iragarri zuen argitaratu aurretik Otto Frank del Diario egunkariak ezabatutako bost orrialde lortu zituela. Suijk-ek dio Otto Frankek 1980an hil baino lehentxeago eman zizkiola orrialde horiek. Ezabatutako orriek Ana Franken iruzkin oso kritikoak dituzte gurasoen eta amarekiko ezkontza-harremanari buruz. Suijkek bost orrialdeei buruzko autore-eskubideak erreklamatzeko hartu zuen erabakiak eztabaida sortu zuen Estatu Batuetan bere sorrera finantzatzeko. Gerrako Dokumentaziorako Neerlandeko Institutuak, eskuizkribuaren egungo jabeak, falta ziren orriak emateko eskatu zuen. 2000. urtean, Hezkuntza, Kultura eta Zientzia Neerlandeko Ministerioak 300 000 dolar eman zizkion Suijk fundazioari, eta orriak 2001ean entregatu ziren. Ordutik, Egunkariaren edizio berrietan sartu dira.
2004an, liburu berri bat argitaratu zen Herbehereetan, Mooie zinnen-boek (Libro de palabras bonitas) izenekoa. Bertan, Anak, aitaren aholkuaz, achterhuisean egon zenean bildu zituen liburuen eta poema laburren zatiak zeuden.
Ana Franken eta haren egunkariaren ospea
Eleanor Rooseveltek, Estatu Batuetako Egunkariaren lehen ediziorako sarreran, honelaxe deskribatu zuen: "«gerrari eta hark gizakiengan duen eraginari buruz irakurri dudan iruzkin jakintsu eta hunkigarrienetako bat»."Ilya Ehrenburg idazle sobietarrak geroago esan zuen:"'Sei milioiko ahotsaz hitz egiten duen ahots bat; jakintsu edo poeta baten ahotsa ez, neskatila arrunt batena baizik'."Ana Franken idazle eta humanista maila handitu ahala, Holokaustoaren sinbolo bihurtu da, eta jazarpenaren ordezkari gisa gehiago. Hillary Rodham Clintonek, 1994an Elie Wiesel Giza Sariaren harrera-diskurtsoan, Ana Franken Egunkaria aipatu zuen, eta esan zuen: "«gure gazteen axolagabetasunaren eta prezio beldurgarriaren aurrean esnatzen gaitu»,"eta Sarajevon, Somalian eta Ruandan gertatu berri diren gertakariekin lotu zuen. Ana Frank Fundazioaren 1994ko sari humanitarioa jaso ondoren, Nelson Mandelak jendetza batengana jo zuen Johannesburg-en, esanez Ana Franken egunkaria irakurri zuela espetxean zegoela eta «haren hats handia lortu zuela». Anak nazismoaren aurka egindako borroka apartheidaren aurka berea zuenarekin alderatu zuen, bi filosofien arteko lerro paraleloa eginez, honako iruzkin honekin: «sinesmen horiek faltsuak direlako, noski, eta Ana Franken antzekoek beti desafiatuko dituztelako eta porrotera bideratuta daudelako».
Melissa Müllerren Ana Franki buruzko biografiaren azken mezuan, Miep Giesek uste zuena uxatzen saiatu zen, handitzen ari zen uste oker bat baitzen, «Anak Holokaustoaren sei milioi biktimak sinbolizatzen ditu», honela idatzita:"«Anaren bizitza eta heriotza bere patua zen, sei milioi aldiz errepikatu zen norbanako patua. Anak ezin du, eta ez du, ordezkatu behar, naziek beren bizitza lapurtu zizkieten gizabanako asko... Baina patuak Holokaustoaren erruz munduak jasan zuen galera izugarria onartzen laguntzen digu»."Egunkaria ere goretsi egin dute literatura-merezimenduagatik. Anaren idazketa-estiloa komentatuz, Meyer Levin judu estatubatuarrak, Otto Frankekin lan egin zuen egunkaria dramatizatzen, hil eta gutxira, «ondo eraikitako eleberri baten tentsioari eustea» goraipatu zuen, John Berryman poetak idatzi zuen irudikapen bakarra zela, ez bakarrik nerabezaroarena, baita «haur baten prozesu misteriotsu eta funtsezkoarena ere». Bere idazkera, hein handi batean, pertsonaien azterketa da, eta bere inguruko pertsona bakoitza begi astun, zurrun batekin aztertzen du. Noizean behin, krudela eta, sarritan, partziala da, batez ere Fritz Pfeffer-en eta bere amaren irudikapenetan. Müller-ek azaltzen du «umore-aldaketa arruntak nerabezaroan» lanaren bidez bideratu zituela. Bere buruaren eta bere inguruaren azterketa modu introspektiboan, analitikoan, oso autokritikoan egiten da, eta frustrazio-uneetan, bere barnean zegoen borroka kontatu zuen: izan nahi duen «Ana ona» eta ustez «txarra». Otto Frankek bere editorea gogoratu zuen, eta azaldu zuen zergatik uste zuen Egunkaria hain luze irakurriko zela: «Esan zuen Egunkariak bizitzaren hainbat etapa hartzen dituela, irakurle bakoitzak hura hunkitzen zuen zerbait aurki zezakeela».
Desafio negatiboak eta legezko ekintzak
Argitaratu zenetik, egunkariaren izena zikindu nahi izan da, eta 1970eko erdialdetik aurrera David Irving (Holokaustoaren ukatzailea) konstantea izan da egunkaria benetakoa ez dela esaten. Robert Faurisson negatibistaren arabera, egunkaria ez zuen Ana Frank-ek idatzi, 1938. urtean asmatu eta Argentinan patentatutako boligrafoz idatzitako orriak baititu, 1943ko ekainaren 10ean, baina ez zen Alemanian sartu urtebete geroagora arte, Ana kontzentrazio-eremura eraman zuten data (1944ko irailaren 2a), eta egunkaria amaituta zegoen. Nolanahi ere, egunkarian egindako azterketek erakutsi dutenez, boligrafoan idatzoharrak dituzten orrialdeak bi dira, 1960an testua aztertu zuen grafologo batek gehitutakoak. 2006. urtean, Ikerkuntza Kriminaleko Bulego Federalak (BKA), 1980an boligrafoan idatzitako bi orrialde horiek bazirela ziurtatu zuenak, jakinarazpen bat egin zuen lau orritan argi eta garbi azaltzeko.
Holokaustoa ukatzen dutenek egindako adierazpen publikoak zirela eta, 1999an Teresien da Silva, Ana Frank-en Etxearen izenean, adierazpen hauxe egin zuen: "«eskuin-muturreko askorentzat [Ana] oztopo bat dela erakusten du. Juduen jazarpenaren lekukotza eta kontzentrazio-eremu batean hil izana nazionalismo sozialistaren errehabilitaziorako bidea oztopatzen ari dira»."1950eko hamarkadaz geroztik, Holokaustoa ukatzea arau-hauste kriminala izan da Europako herrialde batzuetan, eta legea erabili da neonazi jarduera areagotzea saihesteko. 1959an, Otto Frankek legezko ekintzak hartu zituen Lübeck-en Lothar Stielauren aurka. Lothar Stielau ikastetxeko irakaslea zen, eta Hitleriar Gaztedietako kide ohia. Eskola-dokumentu batean, Egunkaria faltsutze gisa deskribatu zuen. Epaimahaiak egunkaria aztertu eta 1960an hura benetakoa zela ondorioztatu zuen. Stielauk atzera egin zuen aurreko baieztapenetik, eta Otto Frankek ez zuen eskaera urrunago eraman. Haren adierazpenak berretsi egin zuen Otto Frankek eta beste lekuko batzuek lehenago aurkeztutako gertaeren bertsioa.
1976an, Otto Frankek ekintzak hasi zituen Frankfurteko Heinz Rothen aurka. Egunkaria faltsutzea zela zioten liburuxkak argitaratu zituen Rothek. Epaileak erabaki zuen, ildo horretan baieztapen berriak argitaratzen bazituen, 500.000 marko alemaneko isuna ordaintzera kondenatuko zutela eta sei hilabeteko kartzela-epaiari aurre egingo ziola. Auzitegi alemanek bi kasu ezetsi zituzten 1978an eta 1979an, adierazpen-askatasunerako eskubidean oinarrituta, ikusirik kexa ez zuela «alderdi kalteturik» egin. Epaimahaiak kasu bakoitzean adierazi zuenez, kaltetutako alderdi batek, Otto Frankek esaterako, beste eskaera bat eginez gero, difamazioagatiko eginbideak ireki zitezkeen.
Eztabaida 1980an iritsi zen punturik gorenera, bi neonaziren atxiloketa eta epaiketarekin: Ernst Römer eta Edgar Geiss. Epaitu eta aurkitu zituzten inprimakiak sortu eta banatzearen errudun, Egunkaria-ren faltsutasuna salatuz. Ondoren, Otto Franken auziperatu zituen. Apelazioan, historialari-talde batek Otto Frankek eskatuta dokumentuak aztertu eta haien egiazkotasuna zehaztu zuen.
1980an Otto Frank hil zenean, jatorrizko egunkaria, eskutitzak eta orri solteak barne, Herbeheretako Gerraren Dokumentaziorako Institutuari utzi zioten herentzian. 1986an, Institutuak egunkariaren auzitegi-azterketa egin zuen Herbehereetako Justizia Ministerioaren bidez. Kaligrafia egiaztatutako egile-aleekin erkatu ondoren, bat zetozela eta papera, erabilitako kola eta tinta erraz eskuratzen ziren egunkaria idatzi zela esaten zen sasoian. Azkenean, Egunkaria benetakoa zela erabaki zuen. 1990eko martxoaren 23an, Hanburgoko Eskualdeko Auzitegiak bere egiazkotasuna berretsi zuen.
Aintzatespenak eta ohoreak
*** Ana Frank Fundazioa eta Ana Franken Etxea
*** Artikulu nagusia: Ana Franken etxea
1957ko maiatzaren 3an, herritar talde batek, Otto Frank barne, Ana Frank Fundazioa sortu zuen, Prinsengrachten eraikina eraistetik salbatzeko ahaleginean, eta jendearentzat eskuragarri jartzeko. Otto Frankek nabarmendu zuen fundazioaren helburua kultura, erlijio eta arraza desberdinetako gazteen arteko harremana eta komunikazioa sustatzea izango zela, eta intolerantziaren eta arraza-bereizkeriaren aurka egitea.
Ana Frank-en Etxeak 1960ko maiatzaren 3an zabaldu zituen ateak. Opekta biltegia, bulegoak etaachterhuis-ak dira, altzaririk gabe, bisitariak gela guztietan ibiltzeko. Lehengo maizterren zenbait erlikia pertsonal gordetzen dira, hala nola Anak horman itsatsitako zinema-izarren argazkiak, Otto Frankek paper margotuaren zati bat, hazten ari ziren bitartean alaben altuera markatzen zuena, eta mapa bat, indar aliatuen aurrerapena horman erregistratua, plexigla-xaflez babestua gero. Peter van Pelsen bizileku zen gela txikitik, pasillo batek eraikina inguruko Fundazioak erositako eraikuntzekin lotzen du. Beste eraikin horiek Egunkaria gordetzen dute, baita erakusketa ez-iraunkorrak ere, Holokaustoaren hainbat alderdi deskribatzen dituztenak, eta munduko hainbat lekutan arraza-intolerantziaren lagin garaikideagoak. Herbehereetako erakarpen turistiko nagusietako bat da, eta urtero milioi erdi pertsonak baino gehiagok bisitatzen dute.
1963an, Otto Frankek eta haren bigarren emazteak, Fritzik (Elfriede Markowitz-Geiringer), Anne Frank Fonds ongintza-erakunde gisa ezarri zuten, Basilean (Suitza). Fonds-ek dirua biltzen du behar duten kausei emateko. Hil ondoren, Ottok Egunkariaren gaineko eskubideak legatu zizkion erakunde horri, eta klausula bat ezarri zuen: urtero onura gisa sortutako lehen 80 000 franko suitzarrak oinordekoen artean banatzea, eta kopuru horretatik gorako diru-sarrera guztiak Fonds-era bideratzea, administratzaileek hori merezi zutela uste zuten proiektuetan erabiltzeko. Nazioen arteko Justuen tratamendu medikorako finantziazioa ematen du urtero. Urte horretako urteko txostenean, maila globalean ekarpenak egiteko egindako ahaleginaren berri eman zuen, Alemanian, Israelen, Indian, Suitzan, Erresuma Batuan eta Estatu Batuetan egindako proiektuen laguntzarekin.
Ana Frank-en Etxeak bost erakunde elkartu ditu: Erresuma Batuan, Alemanian, Estatu Batuetan, Austrian eta Argentinan. Ana Franken Etxeko hezkuntza-jarduerak bideratzeaz gain (adibidez, «Ana Frank: eguneko historia » erakusketa ibiltaria), berezko hezkuntza-jarduerak egiten dituzte.
Espazio publikoen, ekipamenduen eta estatuen dedikazioa
Munduko hiri, herri, herrialde eta erakundeen zerrenda luzea dago, batez ere Europan, eta haien oroimena ohoratu dute kaleak, plazak, hiribideak, estatuak, eskulturak eta ekipamenduak eskainiz, besteak beste.
Espainia
1998ko otsailaren 13an, Bartzelonako Villa de Gràcia auzoan, Ana Frank plazan, gune publiko bat inauguratu zen bere izenarekin. Gainera, 2001ean, Sara Pons Arnalen omenezko estatua errealista jarri zen. Zentro Artisau Tradizionariusaren (KAT) sarrerako hegal txikiaren gainean dago Ana Frank, plaza berean. Ahoz behera luzatuta dago, eta eguneroko pertsonala mantentzen du, hausnarketa eginez. Fatxada berean, distantzia hurbil baina txikiagoan, multzoaren elementu gisa, brontzezko bi orrialde daude, eta Sara Pons estatuaren autorearen gogoeta- eta aintzatespen-hitz batzuk jasotzen dituzte.
Holokaustoarekin eta Bigarren Mundu Gerrarekin zerikusia dutenak
Ana Franken bizitzari buruz 1995ean egindako film dokumentala gogoratuz.
Sarutaiá
Sarutaiá Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Carissa Véliz
Carissa del Carmen Véliz Perales, ezagunagoa Carissa Véliz izenez (Mexiko, 1986) hispaniar-mexikar filosofoa, irakaslea eta ikertzailea da. 2020. urtetik Filosofia eta Etikako irakasle elkartua da Oxfordeko Unibertsitatean.
Biografia
Carissa de Carmen Véliz Perales María Peralesen alaba da, familia espainiarra du eta nazionalitate mexikarra eta espainiarra.
Filosofiako Gradua ikasi zuen Salamancako Unibertsitatean (2006-2010). El Pais egunkarian kolaborazioak egiten ditu.
Ibilbidea
2020tik, Oxfordeko Unibertsitateko (Filosofia Fakultatea) filosofia eta etikako irakasle elkartua da, eta etika eta filosofiako ikertzailea. Bere lana bereziki pribatutasunean, adimen artifizialaren etikan, filosofia aplikatuan, etikan eta filosofia politikoan garatzen da. El Pais egunkarian kolaborazioak egiten ditu.
Chailly-sur-Armançon
Chailly-sur-Armançon Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chailly-sur-Armançon udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 50 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 120 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 120 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (72 gizon eta 41 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chailly-sur-Armançon udalerrian 117 unitate fiskal zeuden, 274 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.647 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 margolariak eta 2 zurginak.
Muiden
Muiden Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 6.510 biztanle zituen.
Chailly-sur-Armançon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Chailly-sur-Armançon udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arma
Arma edo iskilua ehizan, erasoan edo babesean indarra aplikatzeko eta hedatzeko erabiltzen den tresna da. Armek, oro har, abantaila mekanikoak erabiltzen dituzte indarrak sendotzeko. Armak oso elementu sinpleak izan daitezke, esaterako mutur zorrozdun makila bat, edo teknologiaren laguntzarekin sortutako objektu konplexuak, esaterako kontinente arteko misil balistiko bat.
Erasoan, armak bortxarako eta ekintzak behartzeko tresna gisa erabil daitezke, bai kontaktu zuzenaren bidez zein jaurtigaiak erabiliz. Ikuspuntu zabaletik, min emateko gai den edozein gauza armatzat har daiteke, nahiz eta hori ez izan bere funtzio nagusia. Esaterako, eskua bera arma izan daiteke zenbait testuingurutan.
Armen sailkapenak
Armak sailkatzeko bi irizpide erabil daitezke: nork erabiltzen duen eta nola funtzionatzen duen.
María Victoria Reyzábal
María Victoria Reyzábal Rodríguez (Madril, 1944) poeta, narratzaile saiakeragile ete kritikari ezaguna da. Espainiako hizkuntza eta literaturaz espezialista, didaktika alorrean lan garrantzitsuak egin ditu. Madrilgo Autonomia Erkidegoan hezkuntza-ikuskaria izan da. Bilboko Zurgai aldizkarian kolaboratzen zuen.
Didaktikari buruzko lanak
Hemen lan batzuk aipatuko ditugu bakarrik:
Liolaemus lopezi
Liolaemus lopezi Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Gari
Garia (Triticum spp.), ogi ( Ipar. ) izenaz ere ezaguna, landare loredun graminea belarkara da. Mundu mailan gehien ekoizten diren hiru ale nagusien artean dago artoarekin eta arrozarekin batera.
Szilassiren poliedro
Szilassi-ren poliedroa poliedro ez-ganbila da, topologikoki, toru bat, zazpi aurpegi hexagonalekin.
Gari
Ekialde Hurbilean etxekotu zen duela milaka urte, eta mundu osoan hazten da egun. Gehien ekoizten diren zerealetako bat da, artoarekin eta arrozarekin batera, eta haren aleak gizakiarentzat funtsezko elikagaietako dira, bereziki ogiaren osagai nagusi moduan, baina baita opilak, gozopilak, pasta, fideoak, kuskusa eta antzekoak egiteko ere. Horretaz gainera, garia hartzituta, garagardoa, alkohola, vodka edariak, besteak beste, eta bioerregaiak ere egin daitezke. Garia aziendentzako janari gisa ere landatzen da, eta gari landarearen lastoa abereak bazkatzeko nahiz eraikinen teilatuak egiteko erabil daiteke.
Gariak proteina kopuru handia du, baina baina haren proteina batek, glutenak alegia, erantzun immunologiko desegokia eragiten du pertsona zenbaitengan. Gaixotasun horri zeliakia deritzo.
Szilassiren poliedro
Poliedro honetako aurpegi bakoitzak erpin bat partekatzen du beste aurpegietako bakoitzarekin. Ondorioz, zazpi kolore behar dira albo-aurpegi bakoitza margotzeko, beheko muga zazpi koloreen teoremarako (lau koloreen teoremaren orokortzea) eskainiz. 180 graduko simetria errotazionalaren ardatz bat du; 3 aurpegi-pare kongruenteak dira, poliedroaren simetria errotazional bera duen hexagono bat bikoterik gabe utziz. Szilassiren poliedroaren 14 erpinek eta 21 ertzek Heawood-en grafo bat eratzen dute toru baten gainazalaren gainean.
Gari
Jatorria
Gariaren jatorria Mesopotamian dago. Aurkikuntza arkeologiko zaharrenek Sirian, Jordanian, Turkian, Palestinan eta Iraken kokatzen dute. Duela 8.000 urte baino gehiago jatorrizko gari basatiak mutazio edo hibridazio bat izan zuen eta landare tetraploidea sortu zen, hazi handiagoak zituena eta ondorioz haizeak barreiatu ezin zuena. Gaur egungo Irak iparraldean dagoen Jarmo eremu arkeologikoan K.a. 6700. urteko buztin egosian almidoi gariaren (Triticum dicoccoides) aleak aurkitu dira.
Szilassiren poliedro
Tetraedroa eta Szilassiren poliedroa dira aurpegi bakoitzak ertz bat beste aurpegietako bakoitzarekin partekatzen duen bi poliedro ezagun bakarrak. Poliedro bat, f aurpegikoa, h zulo dituen gainazal baten gainean proiektatzen bada, aurpegi bakoitzak ertz bat beste aurpegietako bakoitzarekin partekatzeko moduan, Eulerren ezaugarriaren manipulazioaren bitartez hau lortzen da:
Gari
Jatorria
Gizakia garia landatzen hasi zenean, nekazaritza iraultza izugarria sortu zen Ilgora Emankorra deritzon eremuan, Ekialde Hurbilean; izan ere elikaduran ehizakia nagusi izatetik zekale kopuru handia hartzera pasa baitzen populazioa. Elikadura aldaketa hura oso agudo gertatu zen, baina gure genomak ez du aldaketa nabarmenik izan azken 10.000 urteetan.
Szilassiren poliedro
Ekuazio hau betetzen da h = 0 eta f = 4-ko tetraedrorako, eta h = 1 eta f = 7-ko Szilassiren poliedrorako. Hurrengo balizko soluzioa, h = 6 eta f = 12, 44 erpineko eta 66 ertzeko poliedro bati dagokio, baina ez dakigu halako poliedrorik ba ote dagoen. Oro har, ekuazio hau bete ahalko da bakarrik f kongruente 0, 3, 4 edo 7 modulu 12 denean.
Deûlémont
Deûlémont Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Szilassiren poliedro
Szilassi-ren poliedroa du izena Lajos Szilassi hungariar matematikariaren omenez, 1977an aurkitu zuena. Szilassi-ren poliedroaren poliedro duala Császár-en poliedroa da, Ákos Császár-ek lehenago aurkitu zuena, 1949an; honek ditu 7 erpin, 21 ertz eta 14 aurpegi triangeluar. Szilassi-ren poliedroa bezala, Császár-en poliedroa topologikoki toru baten baliokidea da.
Gari
Jatorria
Gari labore orokortuak ekarri zuen, halaber, populazioak toki batean asentatzea, eta, garai bertsuan, ardiak edo ahuntzak etxekotu ziren. Giza komunitateak eratu ziren, gero eta konplexutasun maila handiagokoak; Sumer eskualdean idazketa asmatu zuten eta, horrekin, historiaurrea amaitu eta historia hasi zen.
Mniarogekko chahoua
Mniarogekko chahoua Mniarogekko generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Deûlémont
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gari
Antzinako Inperioak
Ekialde Hurbiletik Greziara, Ziprera eta Indiara hedatu zen gariaren landaketa K.a. 6500 urtearen inguruan. Ogiaren eta nekazaritzaren jainkosa greziarra Demeter zen, «ama jainkosa» esan nahi du. Pixka bat beranduago Antzinako Egiptora iritsi zen, K.a. 6000 inguruan eta Nilo ibaiaren ertzetan landatzeari ekin zioten. Egiptoarrak izan ziren ogia kopuru industrialetan ekoizten aurrenak. Ondoren Erromara pasa zen. Inperioan zabalduz joan zen eta gaur egungo Alemanian eta Iberiar penintsulan K.a. 5000 urtearen inguruan azaldu zen. Erromatarren mitologian Zeres zen gariaren eta nekazaritzaren jainkosa, hortik dator «zereal» izena.