cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marta Zabaleta
Biografia
Orain, "zaharragoa" izanik, berdintasunezko mundu baten aldeko borrokan bortizki jazarria izan arren, porrot egin ez izanaren harrotasunari eusten dio. Erbestean hasitako kultur antolatzaile eta sustatzaile lana askotarikoa, zabala eta laburbiltzeko zaila da. Bere iraganari buruzko gogoeta eginez, beste gauza batzuen artean, erbesteko traumak ezarritako hogeita hamar urteko isilune baten ondoren poesia idaztera eraman zuen.
Idazle eta poeta gisa, bere idatziak, gaztelaniaz eta zenbaitetan ingelesera eta beste hizkuntza batzuetara itzuliak, hainbat herrialdetako aldizkari eta egunkari askotan eta nazioarteko webguneetan agertu dira, baita bere lan zientifikoa ere. Bere poema asko nazioarteko arte eta poesia erakusketetarako eta antologietarako hautatu dituzte. Hainbat herrialdetako bideo eta dokumental ugariren ardatza izan da eta 1976tik aurrera gaztelaniaz eta ingelesez arrazoi anitzengatik elkarrizketatu izan da aldian behin. Bere urtebetetzea hainbat urtez ospatu du The Guardian-ek, 1996tik aurrera.
Zabaletak estatuko eta nazioarteko mailan jarduera akademiko eta artistiko ugari eta anitzetan koordinatu eta parte hartu du. Gainera, 1996an sortu zuen, eta koordinatzen du oraindik ere, 'Mujeres y Palabras en el Mundo' artista eta itzultzaileen nazioarteko sarea, baita 2001etik Latinoamerikako Gizarte Ikerketen Europako Kontseiluko lantaldea (CEISAL) ere.
York konderria (Pennsylvania)
York konderria (York County) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua York da. 2010eko zentsuaren arabera 434,972 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
York konderriak 235,876 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,694 ura dira. Beste 234,182 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 184,41 da.
Brezov
Brezov Eslovakiako udalerri bat da, Bardejoveko barrutian kokatuta. 6,89 km²ko azalera du eta 373 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1335. urtekoa da.
Carlos Roqué Alsina
Carlos Roqué Alsina (Buenos Aires, 1941eko otsailaren 19a) argentinar piano-jotzaile eta musikagilea da. Buenos Airesen egin zituen pianoko eta orkestra-zuzendaritzako ikasketak. Alsinak oso gaztetatik jotzen zuen pianoa. 1959tik 1964ra, Buenos Airesko Agrupación Nueva Música taldearen kontzertuetan parte hartu zuen. 1964tik aurrera, Berlinen bizi izan zen, eta, han, Luciano Beriorekin lan egin zuen. 1966an, Bruno Madernaren laguntzaile izan zen Berlingo Operan. 1966tik 1968ra, Sormenezko Arteen Zentroko kide izan zen Buffalon (AEB), eta hango unibertsitateko irakasle gonbidatua. 1969tik aurrera, New Phonic Art taldeko kide izan zen. Talde horren ezaugarri nagusietako bat bat-batekotasuna da. Alsinak Guggenheim saria jaso zuen lau bakarlari eta orkestra handi batentzat osatutako Überwindung (1970) lanagatik eta ganbera orkestrarako Schichten (1971) obragatik. 1973an, Parisen hartu zuen bizilekua. Alsinaren lan nagusien artean, aipagarriak dira: Drei Stücke, harizko tresnez osatutako orkestrarako lana (1964); Funktionen  (1965); Trio, tronboi, biolontxelo eta perkusio-tresnetarako (1967); Themen (1974); Stücke (1976-1977); eta Sinfonia (1983). Alsina sortzaile independentea izan da, eta ez du sekula bere burua eskola batera lotu nahi izan. Carlos Roqué Alsina, Entretiens - Témoniages - Documents (2011) liburuan jasota dago musikagilearen bizitzari buruzko informazio osoa eta haren obraren katalogo eguneratua.
Aldwych
, Erresuma Batuko Londres hiriburuan dagoen auzo bat da, Londres Hiria barrutian.
Boqueirão
Boqueirão Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Calamaria gervaisii
Calamaria gialaiensis Calamaria generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Loris Capirossi
Loris Capirossi (Castel San Pietro Terme, Boloniako probintzia, 1973ko apirilaren 4a) italiar motoziklista ohi bat da. 1990-2011 artean Munduko Motoziklismo Txapelketan 125 cc, 250 cc eta Moto GP kategorietan lehiatu zen.
Pycnonotus xantholaemus
Pycnonotus xantholaemus Pycnonotus generoko animalia da. Hegaztien barruko Pycnonotidae familian sailkatua dago.
Kutxa toraziko
Kutxa torazikoa, bular-kaiola edo bular-kaxa bular-ornoez, saihets-hezurrez eta bularrezurraz eratuta dagoen hezurrezko egitura da. Muskuluek hezurren arteko guneak betetzen dituzte. Organo torazikoak torazikoei (bihotza, birikak eta odol-hodi nagusiak) eusten eta babesa ematen die, eta arnasketarako biziki garrantzizkoa da. Arnasketa-sisteman ezinbesteko garrantzia du.
Ligerz
Ligerz Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alan David Dotti
Alan David Dotti (1977ko martxoaren 19a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Montedio Yamagata.
Tiliqua occipitalis
Tiliqua occipitalis Tiliqua generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
James Joyce Dorrea eta Museoa
James Joyce Dorrea eta Museoa, ingelesez James Joyce Tower and Museum, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko kostaldean dagoen Sandycove auzuneko Martello dorre bat da. Berta, 1904an, James Joyce idazleak sei gau igaro zituen.
1922an Joycek idatzitako Ulysses eleberri ospetsuaren hasierako atala dorre honetan gertatzen da, horregatik dorrea idazlea eta eleberriaren zaleen helmuga da, bereziki urtero burutzen den Bloomsday jaiegunean. Sarrera doakoa da.
Scorpaena brasiliensis
Scorpaena brasiliensis Scorpaena generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Joseph Goebbels
Paul Joseph Goebbels (Rheydt, gaur egun Mönchengladbach, Ipar Renania-Westfalia, 1897ko urriaren 29a - Berlin, 1945eko maiatzaren 1a) alemaniar politikaria izan zen, Hirugarren Reicheko Informazio eta Propagandako ministroa 1933-1945 bitartean. Adolf Hitlerren jarraitzaile sutsuenetakoa izan zen, kemenarengatik eta oratoria boteretsuarengatik ezaguna. Antisemita amorratua, Holokaustoaren lehen pausoa izan zen kristal hautsien gauaren gidaritzat jotzen da.
Lehen urteak
1897ko urriaren 29an jaio zen Rheydteko familia katoliko batean, Mönchengladbacheko (Alemania) hegoaldeko hiri industrial batean. Friedrich Goebbels, aita, fabrika bateko langilea zen eta Katharina Maria Odenhausen, ama, nederlandarra jatorriz, ezkondu aurretik baserri batean lan egin zuen. Goebbelsen arbasoak nekazariak ziren eta Akisgran, Kolonia eta Mönchengladbach arteko lurraldean bizi izan ziren. Bost anai-arreba izan zituen: Konrad (1893-1947), Hans (1895-1949), Maria (1896-1896), Elisabeth (1901-1915) eta Maria Katharina (1910-1949). Azken hori Max Wilhelm Kimmich zinemagile alemaniarrarekin ezkondu zen 1938an. 1932an, hamabost urte zituela, Joseph Goebbelsek bere arbola genealogikoaren liburuxka bat argitaratu zuen bere sustrai genealogikoentzat, erakusteko arbaso judurik ez zuela.
Bere haurtzaroa familiaren egoera ekonomiko txarrak markatu zuen. Diru-sarrerak hobetzeko, etxeko kideek hainbat enplegutan lan egin zuten. Goebbelsek osasun txarra izan zuen, bestetik: borroka luzea egin zuen biriketako hantura baten aurka, eta, lau urtetik, eskuineko oinak hezur-infekzio baten ondoriozko deformazioa zuen. Azken honen ondorioz, barrurantz okertuta zegoen, eta ezkerreko oina baino lodiera eta luzera txikiagoarekin. Zuzentzeko ebakuntza bat egin zitzaion lehen hezkuntza hasi aurretik, baina huts egin zuen. Metalezko aparatu ortopediko bat eta zapata bereziak zeramatzan, bere hanka motzenak herren eragiten ziolako ibiltzean. Hori dela eta, bere aurkari politikoek barregarri utzi zuten urte batzuk geroago. Goebbelsek soldadu gisa parte hartu nahi izan zuen Lehen Mundu Gerran, baina armadan, bere ezgaitasunagatik, baztertua izan zen. Geroago, bere burua gerra beterano gisa aurkezten zuen, eta bere ezgaitasuna gerra-zauri gisa.
Bere anai-arrebekin batera, Städtische Oberrealschule mit Reformgymnasium bigarren hezkuntzako eskola kristauan ikasi zuen, eta, han, unibertsitatera sartzeko azterketa gainditu zuen, 1917ko martxoan. Pianoa jotzen ikasi zuen, eta hainbat kontzertu eman zituen bere eskolan. Bere ikasgelako ikasle bikainena zen, eta graduazio zeremonian hitzaldi bat emateko ohorea eman zioten. Goebbelsek teologia katolikoa ikasteko interesa bazuen ere, eta erakunde katoliko baten babesa bazuen ere, ideia hori bertan behera utzi zuen Kerkradeko frantziskotar barnetegi labur bat egin ondoren, eta horrek bere gurasoak atsekabetu zituen; horren ordez, germanistika, historia eta filologia klasikoa ikasi zituen Bonneko, Wurzburgoko, Friburgoko, Municheko, Koloniako, Heelikerreko eta Berlingo unibertsitateetan. Ikasle katolikoak sustatzen zituen Albertus-Magnus-Verein («Alberto Magno Handia») elkartearen beka jaso zuen; bere irakasle ohi izan zen Mollen aitaren gomendioz, 1917ko maiatzaren 22an, Goebbels Bonneko Unibertsitatean Verband der Wissenschaftlichen Katholischen Studentenvereine Unitas zuen adarrean sartu zen, Goebbelsek unibertsitate ikasketak hasi zituen tokian, alegia.
1918an bere lagun eta pisukide Karl-Heinz Kölsch-i jarraitu zion Friburgora, non Anka Stalherm ezagutu zuen, bera baino hiru urte zaharrago zen emakumea eta familia aberats bateko kidea; maitemindu egin ziren eta Wurzburgora joatea erabaki zuten han ikasketekin jarraitzeko asmoz. Stalhermen gurasoak harremanaren aurka egon ziren, eta 1920an, Munichera aldatu ondoren, bikotea banandu egin zen. Hausturak pentsamendu suizidez bete zuen Goebbels. 1919 eta 1921 artean eleberri erdiautobiografiko bat idatzi zuen, Michael: ein deutsches Schicksal in Tagebuchblättern (jatorriz Michael Voormanns Jugendjahre izenburu zuena), hiru liburukitan banatutako lana.
Goebbelsek identitate-krisia bizi zuen Lehen Mundu Gerra amaitu zenetik. Garai hartan, Richard Flisges izeneko anarkista gazte batek, Goebbelsek haurtzarotik ezagutzen zuenak, eragin berezia izan zuen harengan, komunismoaren doktrinetan sartu baitzuen. Goebbels idazle asko irakurtzen hasi zen, batez ere Fiodor Dostoyevski, Oswald Spengler, eta Houston Stewart Chamberlain, jatorri britainiarreko autore alemaniarra, Die Grundlagen des neunzehnten Jahrhunderts (XIX. mendeko oinarriak) (1899) lana Alemaniako eskuin muturraren oinarrizko liburuetako bat izan zuena. Flisgesen iradokizunez, «Auzi soziala» eta Marx, Engels, Luxemburg, Bebel eta Noskeren lanak ere aztertzen hasi zen. Era berean, garai hartan, Bavariako iraultza komunistaren saiakeraren aurkako erreakzio nazionalista bortitza miretsi zuen, baita Ruhr eskualdeko iraultza gorri» bat ere Kappeko estatu-kolpean. Bere pentsamenduaren gisa, garai honetan, langileak loriatzen zituen eta haiekin lotura estua sentitu nahi zuen; bere herra «burgesekiko» zen. Komunistak gustatzen zitzaizkion bere iraultzaile sutsuagatik eta burgesiarekiko gorrotoagatik, eta sozialdemokrazia eta liberalismoa gaitzesten zituen. Denborarekin, komunismoaren nazioarteko joera zatitzailea zela ondorioztatu zuen, eta, alternatiba gisa, «Sozialismo nazionala» ezartzeko asmoa zuela.
Rheydtera itzuli zen idazle ezaguna izateko itxaropenarekin. Kazetari gisa hasi zen lanean Westdeutsche Landeszeitung egunkarian. Denbora horretan, bere idazkiek antisemitismoa eta kultura modernoarekiko desatsegin handiagoa islatzen zuten. 1922ko udan maitasun harreman bat hasi zuen Else Janke irakaslearekin; emakumearen ama judua zen eta aita kristaua. Harremana ez zen garatu desadostasun askoren ondorioz. Hurrengo urteetan egile emankorra izaten saiatu zen Goebbels. Baina bere literatur lanen diru-sarrera urriek Koloniako Dresdner Bankeko langile lanpostua onartzera behartu zuten, gorroto zuen lana; 1923ko abuztuan bankutik kaleratua izan zen, zazpi hilabeteko lanaren ondoren, eta Rheydtera itzuli zen. Goebbelsek bere curriculuma Vossische Zeitung eta Berliner Tageblatt egunkarietara bidali zuen, baina bi egunkariek ez zuten kontratatu. Egunkari horietako editore nagusiak juduak ziren; beharbada, hori izan zen juduekiko erresuminaren arrazoietako bat, Goebbelsen arabera, «Kultura menperatzen» zutenak, haien lana «estimatzen» ez zutenak.
Naziekin aktibismoa
Goebbelsek Adolf Hitler eta nazismoarekiko interesa agertu zuen 1924an; NSDAPekin izan zituen lehen harremanak urtebete lehenago Ruhr (Ruhrbesetzung) Frantziako okupazioaren aurkako erresistentzia-kanpainan gertatu ziren, eta orduan debekatuta zegoen nazien mugimenduko kideak ezagutu zituen. 1924ko otsailean Hitlerren aurkako epaiketa egin zen, 1923an burutu zuen Municheko Putscha zela medio. Boterea eskuratzeko saiakeran traizio handia egin izana egotzi zitzaion. Epaiketa mediatikoa izan zen eta Hitlerri bere diskurtso nazionalista zabaltzeko plataforma bat eman zion. Bost urteko espetxe-zigorra ezarri zioten arren, preso politikoentzako amnistia orokorraz baliatu zen eta Bavariako Auzitegi Gorenak hura askatzeko agindua eman zuen 1924ko abenduaren 20an, zortzi hilabete geroago. Urte hartako abuztuan, Goebbels Nationalsozialistischen Freiheitsbewegung Groاdeutschlands (lit., «Alemania Handia Askatzeko Mugimendu Nazionalista») erakundearen sorrera-kongresuan izan zen, Weimarren. Bertan, NSDAPeko hainbat erakunde bildu ziren, Putschen porrotetik eta alderdiaren debekutik urrundu zirenak. 1925eko otsailaren 25ean, Goebbels NSDAPera batu zen eta, martxoaren 22an, 8762. bazkide bihurtu zen, nahiz eta gero zenbaki hori 22ra aldatu zen alderdiaren buruzagitzak hala erabakita.
Heidelbergeko Unibertsitatean filosofian doktoretza egin ondoren, kazetaritzan hasi zen lanean. 1922az geroztik, nazionalsozialismoan sarturik, hasieran Gregor Strasserekin bat egin zuen, eta nazien ezkerreko sailean lan egin zuen. Baina 1925ean Hitlerrekin bat egin zuen. 1928an Reichstageko diputatu-, hizlari- eta propaganda-lanetan nabarmendu zen, batez ere Der Angriff egunkarian idatzi zituen artikuluetan. Hitlerren gonbidapenaren ondorioz, Goebbelsek hizlari gisa parte hartu zuen alderdiak Munichen egindako bileretan eta 1926ko NSDAPen urteko kongresuan, Weimarren. Hurrengo urteko ekitaldirako plangintzan parte hartu zuen lehen aldiz; Hitlerrekin batera mitina antolatu zuen filmatzeko. Goebbelsek bere ideia politikoak Hitlerren ideiekin bat etortzeko eta askoz gehiago miresteko eta idolatratzeko moldatu zituen.
1926ko abuztuan Berlin-Brandeburgoko sekziorako Gauleiter edo lurralde baten bururako posturako izendatu zuten. Irailaren erdialdean hiriburura bidaiatu zuen eta urrian kargua onartu zuen. Hitlerren asmoa Gauleiterren ipar-mendebaldeko taldea desegitea zen, Goebbelsek Strasserren agindupean zerbitzatu zuena. Hitlerrek autoritate handia eman zion guneari, eta, horri esker, Goebbelsek Gau-ren antolaketaren eta lidergoaren norabidea zehaztu zuen. Goebbelsek Sturmabteilung (SA) eta Schutzstaffel (SS) tokiko sekzioaren kontrola hartu zuen eta Hitlerren aurrean baino ez zuen erantzukizunik. Alderdiko afiliazioa 1000 pertsona ingurukoa zen Goebbels iritsi zenean, baina berak 600 pertsonako talde batera murriztu zuen; kide aktiboenak gorde zituen.
Publizitate positibo zein negatiboaren garrantziaz jabeturik, garagardotegietan eta kaleetan borrokak eragin zituen, baita Alemaniako Alderdi Komunistaren (KPD) aurkako eraso bortitzak ere. Ekainean idatzia zuen: «Estatuaren boterea kalean hasten da. Kalea konkistatu dezakeen edonork Estatua ere konkistatu dezake»; «izua eta basakeria» erabili nahi zituen, eta, horrela, «Estatua boteretik kendu». Goebbelsek publizitate komertzialeko teknika berriak egokitu zituen esfera politikora, bestetik, lelo erakargarrien eta mezu subliminalen erabilera barne. Ideia berriak izan zituen posterrak diseinatzeko, hala nola letra handiak, tinta gorria eta goiburu kriptikoak, irakurlea letra txikia aztertzera bultzatzen zutenak haien esanahia aurkitzeko.
Oratoria, bestetik, funtsezko propaganda-tresna zen Goebbelsentzat. Hala ere, agintariek jendaurrean hitz egiteko debekua ezarri zioten 1927ko urriaren amaierara arte. Zigorra betetzen ari zela, Der Angriff egunkaria sortu zuen Berlin aldean propaganda egiteko tresna gisa; egunkari oldarkorra zen baina, halaber, aurkezpen modernoa zuena. Ildo editoriala antikomunista eta antisemita zen. NSDAPen barruan, Municheko Völkischer Beobachter eta Berliner Arbeiterzeitung, Otto eta Gregor Strasser anaien astekaria, argitaratzen ziren. Der Angriffen zirkulazioa 2000 alerekin hasi zen; urte hartako urrirako 4500 kopia saldu zituzten. Egunkariaren gai gogokoenen artean Bernhard Weiß Berlingo Poliziako buruordearen aurkako kalumniak zeuden. Goebbelsek «Isidor» ezizen mespretxagarria jarri zion, eta gupidarik gabeko jazarpen-kanpaina egin zion. Karikaturagile batzuk kontratatu zituen, Hans Schweitzer besteak beste, Weidal eta Weimarreko Errepublikako beste politikari batzuen trufak marrazteko.
Bigarren aldiz, Goebbels literatur munduan sartzen saiatu zen Michael liburuaren bertsio berrikusi bat argitaratuz eta bere bi antzezlanen (Der Wanderer eta Die Saat) ekoizpen hutsalarekin; hau izan zen dramaturgian sartzeko egin zuen azken saiakera, egunkari guztiek, Der Angriffek izan ezik, gogor kritikatu baitzituzten lanak. Garai hartan, Berlinen, harreman asko izan zituen emakumeekin, baita Anka Stalherm bere neska-lagun ohiarekin ere, ordurako ezkonduta eta haur txiki batekin.
1928ko hauteskunde federalak
NSDAPek gainean zuen debekua 1928ko hasieran amaitu zen, hain zuzen ere maiatzaren 20ko Reichstageko hauteskundeetarako garaian. Dena dela, NSDAPek ia 100.000 boto-emaile galdu zituen eta nazio mailan botoen % 2,6 baino ez zituen irabazi. Berlingo emaitzak txarragoak izan ziren, botoen % 1,4 baino ez baitzuten lortu. Goebbels NSDAPeko hamabi kideetako bat izan zen, Reichstagean eserleku bat irabazi zuena, eta horrek immunitatea ematen zion egiteke zeuden karguen zerrenda luze baterako, apirilean Weiß buruzagiordea iraintzeagatik jaso zuen hiru asteko epaia barne. Der Angriffen iseka egin zion erakunde horri, "Suntsipenerako zerrenda"n prest aurkitu baitzuen.
Gregor Strasser, Berliner Arbeiterzeitung bere egunkaritik, Goebbelsek hirien botoa erakartzean egindako akatsen kritiko sutsua izan zen. Hala ere, alderdi osoak arrakasta izan zuen landa-eremuetan, eskualde batzuetan botoen % 18 lortu baitzituen. 1928ko maiatzean, Hitlerrek Goebbels alderdiko propaganda zuzendari izendatzea erabaki zuen, baina zalantzak izan zituen, Strasser kargutik kentzeak alderdiaren zatiketa ekar zezakeela uste baitzuen.
1929ko maiatzetik, komunisten eta SAren arteko liskarrak gero eta ugariagoak izan ziren, bi aldeen propagandak elikatuta. Irailean, Goebbels tiro bat jasotzear egon zen kaleko liskar batean, baina balak autoaren gidaria harrapatu zuen. Hurrengo urtean, 1930eko urtarrilaren 14an, SAko atal bateko burua, Horst Wessel, tirokatu zuten KPDko bi kidek, nazien eta komunisten arteko indarkeriaren erdian. Goebbelsek mugimendu naziko martiri bihurtu zuen, eta Wesselek, Die Fahne Hochek osatutako martxa bat Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialistaren ereserkia izango zela adierazi zuen, eta Horst-Wessel-Lied izenburua jarri zion.
1930eko abenduan, All Quiet on the Western Front film estatubatuarra estreinatu zen, Erich Maria Remarqueren eleberri antibelizista homonimoa moldatuta. Eskuin muturrak gogor egin zion kontra, gerraren alferkeria eta izugarrikeria erakusten zuelako. Goebbelsek bere jarraitzaileak bidali zituen proiekzioa boikotatzera eta ikustera zihoazen juduei erasotzera. Hurrengo egunetan, protesta-manifestazioak hasi zituzten, eta poliziarekin kale-borroketan hasi ziren. Azkenean, filma debekatu egin zuten «alemaniar ospea arriskuan jartzeagatik», eta debekua Goebbelsek arrakasta handitzat jo zuen.
Depresio Handia
Depresio Handiak herrialdeari eragin zion, eta 1930ean langabeziaren gorakada izugarria gertatu zen. Otto eta Gregor Strasser anaiek Berlinen Der Angriffekin lehiatzeko egunkari bat argitaratzeko asmoa zutela-eta kezkatuta zegoen Goebbel,, eta Hitlerren laguntza finantzarioa behar zuen hori saihesteko, baina une hartan zalantzan zegoen Hitlerren bere lidergo-ezaugarriez, 1930eko urtarrilean honako hau adierazi baitzuen: «Hitlerrek, berriz ere, erabaki bat ez zuen hartu: berarekin txantxetan aritzea bezala da. [...] Hitler bera ez dabil behar adina. Hori ez da jarraitu beharreko bidea. Eta ez du erabakiak hartzeko kemenik». Hilabete horren amaieran Goebbels Munichen izan zenean, Hitlerrek NSDAPeko (Reichspropagandaleitung der NSDAP) Propagandako Zuzendaritza agindu zion, eta eroso itzuli zen hiriburura. Hala ere, martxoan, Strassertarren egunkari berria atera zen, Nationaler Sozialist, zeinak, bere beste egunkariek bezala, nazismoa, nazionalismoa, antikapitalismoa, erreforma soziala eta anaiek landuriko antiokzidentalismoa zabaltzen zituen. Goebbelsek orduan Hitler gogor kritatu zuen. Dena dela, gatazka paperean mantendu zen, Goebbelsek Gauleiter karguan eta ekitaldi masiboetan hizlari jardunean jarraitu baitzuen.
1930eko apirilaren amaieran, Hitlerrek irmo adierazi zuen Gregor Strasserren aurka zegoela, eta Goebbels izendatu zuen NSDAPeko propaganda zuzendari. Bere lehen ekitaldietako bat Nationaler Sozialisten arratsaldeko edizioa debekatzea eta tirada nazionaleko beste egunkari nazi batzuen kontrola hartzea izan zen, horien artean alderdiaren buletin ofiziala, Völkischer Beobachter. Uztailaren 3an iragarri zen Otto Strasserrek eta bere aldekoek NSDAP utziko zutela. Der Angriffek astean bitan aldatu zuen tiradaren maiztasuna 1929ko urrian, arratsaldez egun bakoitzean, azaroaren 1etik aurrera. Inprimaketak ere gora egin zuen, 80.000tik (1930eko martxoa) 1.000ra (1932ko uztaila), baina urte horietan finantziazio-arazoak eta zirkulazio-debekuak izan zituen aldizkariak.
1930eko amaieran, Goebbelsek Magda Ritschel ezagutu zuen, hilabete batzuk lehenago NSDAPera batu zen dibortziatua. Ritschel Günther Quandt industrialariarekin ezkonduta egon zen, baina 1929an banandu egin ziren. Berlingo alderdiaren bulegoetan boluntario gisa lan egiten zuen, eta Goebbelsi bere dokumentu pribatuak antolatzen laguntzen zion. Ritschelen Reichskanzlerplatzeko departamentua Hitlerren eta NSDAPeko beste funtzionario batzuen bilgune gogokoena bihurtu zen.
Goebbelsek bere hitzaldietako batzuk binilozko diskoan grabatuta eta liburuxketan inprimatuta zeramatzan, eta alderdiaren bileretan erakusteko film mutuen bilduma txiki baten ekoizpena ere bultzatu zuen. Goebbelsen kanpainako afixa askok irudi bortitzak zituzten, hala nola erraldoi bat aurkari politikoak edo beste etsai batzuk suntsitzen, hala nola «nazioarteko finantzari handiak». Bere propagandan oposizioa «azaroko kriminal», «Txotxongilo judu» edo «mehatxu komunista» gisa tratatu zuen. 1932ko bigarren hauteskundeetan Volkischer Beobachteren 800 000 kopia banatu zituen. Alderdiak bitartean jarraitu zuen hazten, baina hauteskunde hauetako bakar batean ere ez zuen gehiengoaren gobernua lortu. 1933ko urtarrilaren 30ean, Hindenburgek Hitler Reicheko kantziler (Reichskanzler) izendatu zuen, herrialdea egonkortzeko eta baldintza ekonomikoak hobetzeko ahaleginean.
Hitlerrekin Alemaniako gobernuan
Hitler kantziler izendatu zutela ospatzeko, Goebbelsek zuzien desfile bat antolatu zuen Berlinen urtarrilaren 30eko gauean, 60.000 gizon ingururekin. Ikuskizuna Estatuko irratiak eman zuen zuzenean Hermann Göring Abiazio ministro izango zenaren komentarioekin. Hala ere, Goebbelsek huts egin zuen Hitlerren Kabinete berrian postu bat ez lortzeagatik, zehazki Kultura Ministerioan (izendatua Bernhard Rust izan zen). Horrelako kontraesanekin Hitlerrek mesfidantza, lehia eta barne borrokak sustatu zituen bere kolaboratzaileen artean, bere boterea sendotu eta maximizatzeko. Goebbels minduta eta inguratuta sentitu zen gertueneko botere-zirkulutik kanpo. Baina otsailaren 16an Hitlerrek bere asmoen berri eman zion eta Goebbelsek bere hurrengo izendapenaren berri izan zuen.
1933ko otsailaren 27an Reichstagen jauregiaren sutea izan zen, naziek bultzatu eta lagunduta; Marinus van der Lubbe izeneko gazte batek su eman zion. Suntsiturik geratu zen jauregia. Hitlerek komunistei egotzi zien errua eta atentatu hura hartu zuten aitzakiatzat diktadura ezarri eta zapalkuntza basa bati ekiteko. Hurrengo egunean Hitlerrek Hindenburg presionatu zuen Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat dekretua onartzeko (Herriaren eta Estatuaren Babeserako Reicharen presidentearen Dekretua). Hau izan zen Alemanian demokrazia desmuntatu eta Hitler buru zuen diktadura totalitario bat ezarri zuten hainbat lege-proiektutatik lehena. Martxoaren 5ean beste hauteskunde bat egin zen Reichstag-en, Bigarren Mundu Gerraren amaieran naziek porrot egin baino lehen izan zen azkena. NSDAPek eserleku-kopurua eta botoen ehunekoa handitu arren, ez zuen naziek nahi zuten gehiengo absolutua lortu. Martxoaren 7an, Hitlerrek «hezkuntza eta propagandaz» arduratzen zen erakundea sortu zuen, eta, martxoaren 14an, Goebbels Ilustrazio Publiko eta Propagandarako ministro izendatu zuen; 35 urterekin, Gobernuko gazteena zen.
1933ko maiatzaren 1a, komunistek eta sozialdemokratek ospatu ohi zuten eguna, NSDAPen jaiegun bihurtu zen. Ohiko ekitaldien ordez, Goebbelsek partiduaren bilera handi bat antolatu zuen Berlingo Tempelhof lurreratze pistan. Hurrengo egunean, SA-ek eta SS-ek nahitaez desegin zituzten erakunde sindikalak, eta, horien ordez, Lanaren Fronte Alemaniarra sortu zen, haien eginkizunak bere gain hartu zituena. «Alemaniako nagusiak gara», adierazi zuen bere maiatzaren 3ko egunkarian. Bi aste geroago, maiatzaren 10ean, «Gainbehera eta ustelkeria moralari ez!» izeneko hitzaldia eman zuen hiriburuan liburuak erretzen ari zirela, eta hauxe esan zuen: «Muturreko intelektual juduaren aroa amaierara iritsi da. [...] Etorkizuneko gizon alemaniarra ez da bakarrik liburu-gizona izango, izaera handiko gizona ere izango da».
Katy Jurado
Katy Jurado (Guadalajara, Mexiko, 1924ko urtarrilaren 16a - Cuernavaca 2002ko uztailaren 5a), benetako izena María Cristina Estella Marcella Jurado García, mexikar aktorea izan zen.
Bizitza
Katy Jurado Guadalajarako familia aberats batean jaio zen 1924ko urtarrilaren 16an. Bere aita abokatua eta lurjabea zen, eta bere ama abeslaria eta XEWn lan egiten zuen, Latinoamerikako irrati handienean. Hiru anai-arreba ziren, bera alaba bakarra, eta Mexiko Hiriko eskola erlijioso batean ikasi zuen. Ondoren idazkari bihurtu zen bere aita bezala abokatu izateko helburuarekin.
Joseph Goebbels
Hitlerrekin Alemaniako gobernuan
Milaka lagun atxilotu zituzten naziek, Hitler-ek hiritarren eskubideak eta babes juridikoa murrizten zituen egoeraren ondorioz (1933ko otsailaren 28a). 1945 arte luzatu zen egoera hura.
1933an, Hitlerrek gobernua hartu zuenean, Informazio eta Propagandako ministro izendatu zuen. Komunikabide guztiak politika eta ideologia nazia hedatzeko erabili zituen; jendartean zuen eragin handiaren bidez, juduen kontrako gorrotoa zabaldu zuen. Hitlerrekin eta Alfred Rosenbergekin batera, nazismoaren teoriaren egilea izan zen. 1944an gerra osoaren zuzendaritza Goebbelsen esku utzi zuten.
Katy Jurado
Bizitza
Bere osaba bat aktorea zen arren, gurasoek uko egiten aktorearen bidea hartzeari. Horregatik, bere lehen castingera gurasoei baimenik eskatu gabe joatea erabaki zuen. Ezkutuan sinatu zuen bere lehen aktore kontratua eta gurasoek Monterreyko barnetegi batean sartzearekin mehatxatu zuten.
Gurasoekin adiskidetzeko, aldizkarietarako zinema kritikak idatzi zituen, eta irratiko kazetaria eta zezenketa komentarista bilakatu zen. 16 urte zituela Mexikon egin zuen bere lehen filma, No matarás eta bertan aritu zen aktore gisa lehen aldiz, femme fatale paperean, bere ibilbidean zehar haren marka izango dena.
Joseph Goebbels
Hitlerrekin Alemaniako gobernuan
1945eko maiatzaren 1ean, Hitlerren suizidioaren ostean, berak ere bere emaztearekin, Magda Goebbels eta 6 seme-alabekin batera bere buruaz beste egin zuen.
Katy Jurado
Bizitza
1951an Estatu Batuetako zineman egin zuen lehen filman, The Lady and the Toreador, ingelesez buruz ikasi zituen bere lerro guztiak, garai hartan gaztelaniaz baino ez baitzekien hitz egiten.
1952an Hollywoodeko lehen arrakasta handia lortu zuen Helen Ramirez paperarekin, Gary Cooperren andrea, Fred Zinnemannen High Noon filman. Paper horri esker, Urrezko Globo Saria lortu zuen, eta sari hau jaso zuen lehen mexikarra izan zen.
Joseph Goebbels
Goebbelsen egunerokoak
Ia bizitza osoan lan egin zuen egunkariak, 1923ko urritik hil zen arte landuak, 6.000 eta 7.000 orrialde artean zituen eskuz idatzita eta 50.000 mekanografiatuta. Toby Thacker historialariak «Goebbels jakitun zen bere egunkari pertsonala dokumentu historiko garrantzitsu bat zela, eta etorkizuneko argitalpen baterako pasarte batzuk berriro lantzeko itxaropena zuen, beraz, sarrera bakoitzerako orduak ematen zituen». Paper horietako gehienak Aliatuek Berlingo Reicheko Kantzelaritzaren gainean egindako bonbardaketetan suntsitu ziren. Zatietatik abiatuta, Institut für Zeitgeschichte erakundeak eta, ondoren, Elke Fröhlich ikertzaileak Munichen argitaratu zituzten hainbat bilduma liburu 1948, 1960 eta 1977an. 1987an, IfZ eta Fröhlich egunkariek bertsio osatuagoa aurkeztu zuten: ''Die Tagebücher von Joseph Goebbels. Sämtliche Fragmente'' (lau liburuki). 1992an, Fröhlichek beirazko xafla batzuk aurkitu zituen Moskuko artxiboetan, Goebbelsek bere testuen zati bat mikrofitxa-plaketan gordetzeko erabili zituenak. Berreskuratutako dokumentu horietatik abiatuta, 29 liburukiko edizio berri bat argitaratu zen 1992 eta 2005 artean, eta zuzenketa ugari egin ziren 2007an eta 2008an.
Urbina baserria
Urbina baserria Abeziako eraikina da.
Joseph Goebbels
Goebbelsen liburuak eta lanak
1921ean Filologia Germanikoan doktoretza lortu zuen Heidelbergeko Unibertsitatean eta bere ametsa, askotan bere egunkari pertsonalean adierazi zuen bezala, idazlea izatea zen. Bibliografia luzea kaleratu zuen eta, bestetik, testu asko argitaratu gabe gelditu ziren. Hona hemen argitaratutako batzuk:
Urbina baserria
2016ko azaroaren 25ean Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Katy Jurado
Bizitza
1954an, New York hiriko giltzak jaso zituen, ohore hori jaso zuen lehen mexikarra bihurtuz.
Giltzurrunetako eta biriketako hutsegiteak jota hil zen 2002ko uztailaren 5ean, 78 urte zituela. La Pazen lurperatuta dago.
Urbina baserria
Deskribapena
Etxe exentua da, oinplano karratu apur bat irregularra duena, 213 m²-koa gutxi gorabehera. Beheko solairu bat eta estalkipeko zabala ditu. Lau isurkiko hodi-teilazko estalkia, irregularra, hegoaldeko eskuin isurkiaren eta ekialdeko ezker isurkiaren artean naba bat duena. Hegoaldeko fatxadan portale handi dintelatu bat dauka, non etxeko sarreratako bat dagoen. Lehenengo solairuan lau leiho daude, armazoiaren elementuek zedarrituak. Fatxada hori entokatuta eta kareztatuta dago. Hegoaldeko fatxadaren harlangaitzezko eskuineko aldean, kortako sarrera dago beheko solairuan eta lastategikoa lehen solairuan. Fatxada hori horma-mutur batek babesten du, zeinak mendebaldeko fatxada luzatzen baitu. Fatxada horretan atari-aterpe bat dago, non kortako sarrera eta portalea baitaude. Lehenengo solairua zati batean kalearen gainean dago, eta horren azpian atari luze bat, zeinari burdinazko mihiztadurak dituzten zutoin batzuek eusten baitiote. Lehenengo solairuko baoak txikiak dira eta egurrezko armazoiak zedarritzen ditu. Iparraldeko eta ekialdeko fatxadak harlangaitzezkoak dira eta bao gutxi dituzte. Ezkaratz bat du, bideak eta harlangaitzezko horma batek zedarritua. Atari lauzatu bat ere badu, portale nagusiaren aurrean.
Karrerapetik atondo banaleku batera sartzen da, non eskailera nagusia baitago. Eskuinaldean, etxearen erdi-erdian, sukalde zaharra dago, erdian beheko sua duena. Erdiko suaren laratza birakaria da, beso giltzatuzkoa. Enbor-piramide formako adreiluzko kanpai bat dago erdiko suko keak ateratzeko. Sukaldean arropa garbitzeko danborra eta harria ditu. Banalekuaren bestaldean sukalde berria dago. Erdigunearen iparraldean eta ekialdean kortak daude. Ipar-ekialdeko angeluan aleak gordetzeko trojea eta ogia egiteko labea zeuden. Lehen aipatu eskaileratik igotzen de lehenengo solairura; eskailera horren bigarren zatia bikoitza da. Ezkerraldetik bi logelatara, ganbarara eta komunera joan daiteke. Bestaldetik, gainerako logeletara, mandiora eta gela handi batera. Logelako sarbidean, gelaren mendebaldean, arku konopial bat dago, zeina egun karez zuritua baitago. Lehen solairuaren gainerako zatia lastategiak hartzen du, eta eskailera independente bat dago hara iristeko, kortatik hasten dena, hegoaldean.
Egitura mistoa da, zutabez, zutoinez eta barruko karga-hormaz osatua, eta lau luzera-habeartetan antolatuta dago. Estalkia diagonalez eutsitako gapirioz, kontragoihabez osatua eta latatua dago, eta hegal bat du pixka bat irtena.
Almucs de Castelnau
Almucs de Castelnau edo Castelnou (1140 - 1184) Proventza ko hiri bateko trobadorea izan zen. Bere izena Almuc, Amucs, Almois, Almurs edo Almirs bezala ere idazten da.
Kontserbatzen den Almucsen lan bakarra "Iseut Capiokoarekin olerki trukeak " da, beste trobadore bat. Textua kantutegitan banatzen da. Bertan Iseutek Almucsi, Gigo barkatzeko erregutzen dio; honek bere aurka falta handi bat egin baitzuen.
Almodis de Caseneuve
Almucs Almodis de Caseneuverekin identifikatua ere bada. Kronologikoki, Almodis eta Almucs garaikideak izango lirateke eta Caseneuveko jaunek beste trobadore batzuekin erlazioa zutela dokumentatu dute. Almodis Guiraut I Simianekoaren emaztea izan zen, Apt y Gordes gobernatu zuena; berarekin lau seme izan zituen. Ezkontza 1151n ospatuko zen seguruenik.
Guigo Randonen emaztea
Posiblea da Almucs Guigo de Castelnou de Randonen emaztea izatea, hau 1200. urte inguruan nabarmendu zen.
Albeiz
Albeiz (ofizialki Albeiz / Albéniz) Asparrena udalerriko herrietako bat da. Hemendik, Bordele-Astorga antzinako galtzada pasatzen zen. Gaur egun, N-1 errepidea eta Madril-Irun trenbidea pasatzen dira.
Historia
1025. urteko Donemiliagako goldean Albiniz dokumentatzen da. Voto de San Millaneko Erdi Aroko dokumentuean Albeniz aurki dezakegu. 1062 eta 1071 urteetan abizen bezala agertzen da. XIII. mendean Egilazeko artzapezgoan barne zegoen.
Oñatiko kondearen babesa izan zuen.
Cyphocharax mestomyllon
Cyphocharax mestomyllon Cyphocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Curimatidae familian sailkatzen da.
Sofija Panina
Sofija Vladimirovna Panina —Со́фья Влади́мировна Па́нина— (Mosku, Errusiar Inperioa, 1871ko abuztuaren 23a – New York, AEB, 1956ko ekainaren 13a) politikari eta filantropo liberala izan zen. Egun ezaguna ez bada ere, 1917ko Urriko Iraultzaren aurretik, Arazo Sozialetarako ministro-orde izan zen (halere ez zen ministro oso izan, eta agian horrek ez du bere ezagutza historikoa lagundu).
Jatorria
Sofija Panina Moskun, liberalismora oso jotako familia aberats batean hazi zen: bere aitona eta aita enpresario oso handiak eta lurjabeak zituen, eta aita gainera, Justizia Ministroa ere izan zuen, ideia ilustratuen hedatzaile izan zelarik (Vladimir Panin). Hau hiltzean bere ama Ivan Petrunkevitx aktibista liberalarekin ezkondu zen, azken hau 1905ean Alderdi Demokrata Konstituzionalistaren fundatzaileetakoa izan zen (Panina, geroago, alderdi horren militantea izan zen). Toli Dorian poeta ere familiakoa zuen. Bere familia nobleziatik zetorren, eta Sofija Paninak “kontesa” titulua zuen, eta zenbaiten arabera, Errusiako emakumerik aberatsena ere bazen.
Cacimbinhas
Cacimbinhas Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sofija Panina
Filantropia-proiektuak
Panina filantropiara eman zen oso gaztetatik. Eskolak, irakurketa-taldeak eta jantoki sozialak antolatzen zituen. 1903an “Ligovski Herriaren Etxea” deitutako eraikin bat inauguratu zuen karitate lan horien egoitza moduan, San Petersburgon (eraikin hori oraindik zutik dago eta komunitate-egoitza lanak ere betetzen ditu). Bertan, bai beharrizan materialak zein kulturalak betetzen zituzten, eta batzuetan, oposizioko taldeen biltzarlekua ere izan zen. Etxe hori, komunitate-zentro moduan nazioartean ere ezaguna izan zen. Lev Tolstoi idazlearekin laguntasun harremana ere izan zuen, bere gaixotasuna sendatzen lagundu ziolarik. Prostitutentzat babes-sareak ere antolatzen zituen. Garai horietan Panina oraindik alderdi batetako kidea ez bazen ere, liberalismoaren alde gogor jarri zen, Zemstvoen Batasuna finantzatuz (zemstvoak tokiko autogobernu organoak ziren, batez ere jatorri aristokratikoko liberalek osatutakoak, eta liberalismoaren zelula bezala ikusiak ziren). Halako aktibitateak “Kontesa gorria” ezizena ekarri zion, ezizen ez guztiz zehatza, Panina ez baitzen sozialista, liberala baino. Beste ezizen bat “Errusiako lehen emakumea” ere izan zen. 1914an, Errusia guda inperialistan sartzea babestu zuen, eta Ligovski Herriaren Etxeak armadaren beharrizanak ere bete zituen.
Otsaileko Iraultza eta Gobernua
1917an, buru-belarri sartu zen Panina politikan, Alderdi Kadetean (ordura arte, alderdi giroaz at bizi zen), maiatzetik aurrera honen zuzendaritzaren parte izan zelarik (Komite Zentral Kadetean sartu zen bigarren emakumea izan zen Ariadna Tirkovaren ondoren). Maiatzean, Errusiako Behin-behineko Gobernuko Arazo Sozialetarako ministro-orde izan zen, goi-funtzionaritza kargu bat lortzen zuen historiako lehen emakume bat izaki (aristokrazia arrazoiengatik lortu zutenak kenduta). Abuztuan, ministro-orde izaten jarraitu zuen, baina kasu honetan Hezkuntza Ministerioan. Petrogradeko Udaleko zinegotzi ere izan zen.
Urriko Iraultzaren aurka
Urriko Iraultzaren egunetan hau geratzen saiatzeko paper nabarmena baina hutsala jokatu zuen. Avrora ontzira joan zen ordezkari burgesetako bat izan zen, marinelei tirorik egin ez zezaten eskatzeko eta boltxebikeen eragina anulatzen saiatzeko. Gerora “Aberriaren eta Iraultzaren Salbaziorako Komitea” erakunde kontrairaultzailearen parte izan zen eta badirudi erakunde honen zuzendarietako bat izan zela. Egun horietan, Arazo Sozialetarako Ministeritzaren funtsak lapurtu zituen, hurrengo arduradun (Herri-Komisario) boltxebikeak (Aleksandra Kollontaik) erabil ez zitzan. 1917ko azaroan atxilotua izan zen beste buruzagi kadete askorekin batera, manifestazio kontrairaultzaileak antolatu nahi zituela eta. Alta, Laguntza Sozialeko Ministerioaren funtsak lapurtu zituenez, Paninaren kontrako akusazioak gogorragoak ziren. Lapurreta hori zela eta epaitua izan zen, historiagile batzuen arabera hauxe “boltxebikeek epaitzen zuten lehen politikaria (kontrairaultzailea)” izan zen. Epaiketa horretan, Sofija Paninak lapurtutako dirua Asanblada Konstituziogilearen izenean utzi zuela esan zuen (beraz, Gobernu boltxebikea aintzatesten ez zuela, beraz, politikoki, kontrairaultzarekin lerratu zen). Zigor leuna jarri zioten epaitegiak “iraganean egin zituen hezkuntzarako lana kontutan hartu zuelako”: zigorra lapurtutako 93.000 errubloak itzuli arte kartzelan egotea izan zen. 1917ko abenduaren 19an, bermea ordainduta, kartzelatik atera zen.
1917ko azaroan Asanblada Konstituziogilerako hauteskundeetan Alderdi Kadetearen zerrendan aurkeztu zen, baina ez zen aukeratua izan.
Gerra Zibila eta Armada Zuria
1918an Errusiako Hegoaldera joan zen, Armada Zuriarekin bat egitera. Anton Denikin jeneralaren ordenetara aritu izan zen, honen kabinete zibilaren parte ere izan zelarik. 1919an Europako hainbat herrialdeetatik bira egin zuen, Armada Zuriarentzat laguntza eta babesa bilatzeko asmoz. 1920ko martxoan, Armada Zuria atzera egiten ari zela, Errusia behin-betiko utzi zuen.
Nieuil
Nieuil Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nieuil udalerrian erroldatutako biztanleak 923 ziren. Familiak 378 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 76 bakarrik bizi ziren emakumeak), 139 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 123 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 477 etxebizitza zeuden, 384 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 51 hutsik zeuden. 467 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 384 etxebizitza nagusietatik 323 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 124 etxek lau zituzten eta 168 etxek bost zituzten. 329 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 161 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 181 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 602 ziren, horien artean 414 aktiboak ziren eta 188 inaktiboak ziren. 414 pertsona aktiboetatik 377 lanean zeuden (220 gizon eta 157 emakume) eta 37 langabezian zeuden (16 gizon eta 21 emakume). 188 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nieuil udalerrian 393 unitate fiskal zeuden, 932 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.723 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Nieuil udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.241 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andra Maria eliza (Gueñes)
Andra Maria Gueñesko herrigunean dagoen eliza da. 2003ko uztailaren 1ean, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Deskribapena
Gueñesko Andra Maria parrokia Arangurenera eta Galdamesera doazen errepideen bidegurutzean dago kokatuta. Elizaren aurrean plaza eder bat dago eta plazak atari aurreko funtzioa betetzen du, elizaren zabalera guztia hartzen duelarik.
Oraingo eliza XVI. mendean hasi ziren eraikitzen, lehendik zegoen beste eliza baten orubearen gainean. Barruko espazioa angeluzuzen handi bat da eta horri absidea eransten zaio. Hiru nabek eta lau tartek osatzen dute espazio hori; lehenengo tartea besteak baino laburragoa da. Absideak poligono forma du.Handitasun katedralikoa du.
Absideak, lehenengo tarteak eta portada nagusiak altuera ezberdinak dituen hiru nabeko eliza baten gotiko berantiarreko ezaugarriak dituzte. Hala ere, XVI. mendearen erdialdera, kabildoak proiektua aldatzea erabaki zuen eta alboetako nabeak nabe nagusiaren altueraraino igo zituen. Gaur ezagutzen dugun elizak areto-nabea du, altura bereko hiru naberekin, lehenengo tartean izan ezik, lehenengoan albokoak askoz ere baxuagoak dira eta.
Hiru zutabe lodiz osatutako bi lerrok bereizten dute nabe nagusia alboko nabeetatik. Kapitelak arkuen abiaduretan kokatuta dauden moldura sinplez osatuta daude. Alboetako hormetan erdi zutabeak daude atxikita. Zutabe nagusien antzekoak dira. Parpain-arkuak karpanel motakoak dira eta arku formeroak erdi-puntukoak, hirugarren tartekoak izan ezik, horiek arku zorrotzak dira eta.
Gangak gurutzeriakoak dira konplikazio ugarikoak, bata bestearengandik ezberdina, alboko nabeetako ganga simetrikoak izan ezik, horiek binaka berdinak dira eta. Alboko nabe bakoitzeko lehenengo, hirugarren eta laugarren tartea tertzeletak dituen ganga batez estalia dago; trazeria zuzenekoa da. Bigarren tartean nerbio batzuk erditik kanpora doaz.
Absidearen ganga sei puntako izarraren itxurakoa da eta nabe nagusiko lehenengo tartearekin lotzen da. Bigarren tartekoa polarra da, zirkulu txiki bat eta karratu itzuli handi bat daukan tertzeletea. Hirugarrenak angeluzuzen ertaina dauka poloaren inguruan. Laugarrenak tertzeletak eta konbatuak dauzka.
Koruak nabe nagusiko azken tartea hartzen du; arku eskartzano baten gainean dago. Korua XVII. mende hasierakoa da. Beheko korua tertzeleteak eta kontratertzeletak dituen gangaz osatzen da.
Argia bao txaranbeldunetatik sartzen da; bigarren tartekoak arrosa-leihoa dauka
Sakristia absidera erantsita dago; absidetik hel daiteke sakristiara. Bi tarte dituen ertz-gangarekin eraiki zen XVII. mendean.
Elizak bi sarrera ditu; albokoa da sarrera nagusia: oso ederra eta lerdena. Eguzkiaren portada du izena eta bertako dekorazioan errenazimentua eta gotiko loretsua nahasten dira. Arku zorrotzekoa da, arkiboltak eta hiru multzo baketoi dauzka, sokaz lotutako dekorazioa eta bolak dituelarik. Bi bao dauzka, arku karpanelean. Baoak mainel batekin bereizten dira eta Ama Birjina umearekin erakusten duen harrizko irudi bat dauka mainelak. Bao bakoitzean aingeru figura bana dago. Ama Birjinaren gainean drosel gotiko filigranatu bat dago. Tinpanoa apainduta dago. Arku zorrotzaren gainean erremate konopial bat dago. Albokoak oso zutabe mehez errematatzen dira, orratzak bailiran. Zutabeen kuspidean loroiak antzematen dira. Goiko aldea bolak dituen ilara batean kokatzen da.
Beste sarrera, elizaren oinetan dagoena, diseinu klasistagoarekin egin zuten, XVII. mendean. Bi gorputz dauzka: behekoak sartzeko baoa dauka, erdi-puntukoa. Lau zutaberen artean kokatzen da; zutabe horiek taulamendu bati eusten diote. Taulamendua ertzetan pinakuluez errematatuta dago. Gorputz biak elkartuz pinakuluak goiko oineko taulamenduarekin lotzen dituzten erroleoak daude. Oin horrek nitxo laua dauka tinpanoaren azpian eta bola-erremateak.
Kanpaien dorreak, harlanduzkoa bera, lau gorputz eta zokalo bat dauzka. Kanpaien gorputzak erdi-puntuko lau bao dauzka, kanpaiak edukitzeko, eta gainean harlanduz errematatutako kupula, albo banatan pinakuluak dituela.
Eraikin guztia dago harlanduz eraikia: hormak, kontrahormak, dorreak...
Juri Gidzenko
Juri Pavlovitx Gidzenko (Юрий Павлович Гидзенко) (Yelanets, 1962ko martxoaren 26) Ukrainiar jatorria duen kosmonauta errusiarra da. Sobietar Batasuneko Heroia, Errusiako Aireko Indarraren koronela da gaur egun. Halaber, kosmonautak prestatzeko Gagarin Zentroan lan egiten du.
Biografia
Espazio espedizio desberdinetan ibili da:
Carlos Checa
Carlos Checa Carrera (Sant Fruitós de Bages, Bages, 1972ko urriaren 15a) kataluniar motoziklista ohi bat da. 2011an Munduko Motoziklismo Txapelketa Superbikes kategorian irabazi zuen.
David Checa motoziklistaren anaia da.
Alcorta
Alcorta Argentinako Errepublikako Santa Feko probintzian dagoen Constitución departamenduko udalerria da. Ruta Nacional 178 eta Ruta Provincial 90 errepideen arteko bidegurutzean dago.
Constitución departamenduko bigarren hiria da. Probintziako lehen hiritik 95 km-ra dago, Rosario (probintziako hirigunerik handiena). Santa Fe hiritik 270 km-ra dago, Villa Constitución- tik 85 km-ra (Departamenduko hiriburua).