cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Logika matematiko
XX. Mendea
1912an I. Lewisek Conditionals and the Algebra of Logic argitaratu zuen, Russell eta Whitehead-en Printzia Mathematikoaren ondoren. 1918an A Survey of Symbolic Logic argitaratu zuen, eta bertan beste baldintza egokiago bat proposatu zuen hizkuntza naturalaren «bai... orduan» esamoldearen esanahia jasotzeko. Lewisek inplikazio zorrotza deitzen dio. Baldintza berriak, egiazkoa izateko, aurrekariaren eta kontsekuentearen arteko erlazio sendoagoa eskatzen du, baldintza klasikoa baino.
Pliocercus wilmarai
Pliocercus wilmarai Pliocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Logika matematiko
XX. Mendea
1920an David Hilbertek modu esplizituan proposatu zuen Hilbert-en programa bezala ezagutua izan zen ikerketa-proiektu bat. Matematika oinarri sendo eta erabat logikoetan formulatzea nahi zuen. Proiektua Gödelen osatu gabeko teoremek ezeztatu zuten. Hilberten programaren adierazpena eta Gödelen ezeztapena logika matematikoaren bigarren esparrua, matematika logikari aplikatzea frogapenaren teoriaren forman, ezartzearen mende zeuden. Osatugabetasunaren teoremen izaera negatiboa gorabehera, Gödelen konplexutasunaren teorema, emaitza bat ereduen teorian eta matematikaren beste aplikazio bat logikan, logismo hurbilaren frogapen gisa uler daiteke: hertsiki definitutako teoria matematiko oro lehen mailako teoria batek zehatz harrapa dezake. Frege-ren proba kalkulatzea nahikoa da matematika osoa deskribatzeko, nahiz eta haren baliokidea ez izan.
Konputazio-eredu abstraktuen jatorria 1930eko hamarkadan kokatzen da (ordenagailu modernoak existitu aurretik), Alonzo Church, Kurt Gödel, Stephen Kleene, Emil Leon Post, Haskell Curry eta Alan Turing logikoen lanean. Hasierako lan horiek eragin handia izan dute, bai garapen teorikoan, bai konputazioaren praktikaren alderdi askotan; izan ere, helburu orokorreko ordenagailuen existentzia, programak interpretatzeko aukera, softwarearen eta hardwarearen arteko dualtasuna eta produkzio arauetan oinarritutako egitura formalen bidezko lengoaien irudikapena aurreikusi dira.
Gerhard Gentzenek inferentzia logikoari buruzko ikerketak (Untersuchungen über das logische Schliessen) lanean sartu zuen dedukzio naturala, 1934-1935 aldian argitaratua.
1940ko hamarkadan Alfred Tarski, bere ikasleekin batera, aljebra erlazionala garatzen hasi zen, non multzoen teoria axiomatikoa nahiz Peanoren aritmetika adieraz daitezkeen. Bere dizipuluekin batera aljebra zilindrikoak ere garatu zituen, aljebra boolearrak logika proposizionalera lehen mailako logikara doazenak. 1941ean ingelesez logikako eskuliburu ospetsuenetako bat argitaratu zuen, Introduction to Logic and to the Methodology of Deductive Sciences.
Noam Chomskyk 1956an hizkuntza formalak sortzen dituzten gramatika formalen sailkapen hierarkiko bat proposatzen du, Chomskyren hierarkia izenekoa.
Sistema garaikideen argitan logika aristotelikoa okerra eta osatugabea irudi dezakeen arren, Jan Lukasiewiczek erakutsi zuen, zailtasun handiak izan arren, logika aristotelikoa sendoa zela, klaseen logika gisa interpretatu behar bazen ere, eta hori ez da aldaketa txikia. Horregatik, silogistikak ia ez du erabilerarik gaur egun.
Logika proposizionalaz eta predikatuen logikaz gain, XX. mendeak beste sistema formal askoren garapena ikusi zuen; horien artean, jokamolde logiko asko nabarmentzen dira.
Liga Musulmana
Liga Musulmana (All India Muslim League; নিখিল ভারত মুসলিম লিগ; آل انڈیا مسلم لیگ) 1906. urtean sortutako alderdi politiko bat izan zen; India britaniarreko musulmanen interesak babesteko, hauei ahots politiko independentea emateko eta beraiengan "leialtasun sentimendua" pizteko. Mugimendu erabakigarria izan zen Pakistanek 1947an independentzia lortzeko.
Sorrera eta egitasmo politikoak
Liga Musulmana delako erakunde politiko sezesionista Dhakan (gaur egungo Bangladeshko hiriburua) sortu zen 1906ko abenduaren 30ean ospatutako bilera batean. Indiako musulmanen interesak defendatzeko jaio zen mugimendua eta Indiako Kongresu Nazionaleko gehiengo hinduari aurre egitea izan zen haien egitasmo nagusia. Britania Handiaren kolonialismoaren testuinguruan sorturik, Pakistanen independentziaren alde borrokatu ziren; bere botereak eragin zuen independentziaren unean India britaniarra bi herrialdetan banatzea: Pakistan, alde batetik, eta bestetik, India. Alderdiak bi herrialdeen banaketa zuen helburu bakartzat, eta bestelako irtenbide guztiak gaitzetsi zituen. Independentzien ondoren, alderdia eraldatu zen baina garrantzitsu izaten jarraitu zuen: Pakistango lehenengo indar politikoa izatera heldu zen eta Indiako zenbait eskualdetan ere indarra izaten jarraitu zuen.
Lehenengo urteak
Sir Sultan Mahommed Shah Aga Khan III Liga Musulmanaren ohorezko lehen presidente izendatu zuten. Sei lehendakariorde, idazkari bat eta bi idazkariorde izendatu ziren eta bulego nagusia Lucknowen (gaur egungo India) jarri zen. Garai honetan, Liga Musulmanaren helburuak ez ziren estatu musulman independente bat ezartzea, baizik eta musulmanen askatasun eta eskubideak babestea eta komunitate musulmanaren eta indiarren arteko elkar ulertzea sustatzea.
Kongresuko musulmanen artean, hasieran ez zuten AIMLrekin bat egin, non Muhammad Ali Jinnah, Mumbaiko abokatu eta estatistikari batek parte hartu zuen. Guzti hau Ligako plataformako lehen artikuluaren ondorioz gertatu zen; hau esaten zuen: “Indiako musulmanen artean Gobernu britainiarrekiko leialtasun sentimenduak sustatzea”. Jinnah 1913 arte ez zen Ligara batu, honek bere plataforma Indiaren independentzia bilatzera aldatu zuenean, 1905eko Bengalako Partizioa iraultzeko erabaki britainiarraren aurkako erreakzio bezala, Ligak Bengaliar musulmanei traizio egitea bezala hartu zuenean. Garai honetan, Jinnahk, India independente eta batu bat lortzeko, musulmanen eta hinduen arteko lankidetza posible zela uste zuen.
Jinnah Liga Musulmanaren presidentea izan zen 1916an, eta Lucknowko Ituna negoziatu zuen Kongresuarekin, non Kongresuak hautesle-talde bananduen printzipioa eta komunitate musulmanaren ordezkaritza haztatua onartu zituen. Baina Jinnahk Kongresua hautsi zuen 1920an, honen buruzagiak, Mohandas Karamchand Gandhik, Britainiarren aurkako lankidetzarik ezaren mugimendua urratzen zuen lege bat jaurti zuenean. Bestalde Jinnah ziur zegoen Kongresuak uko egingo ziola musulmanentzat banandutako hautesleei babesa emateari eta 1928an hori bera gertatu zen.
Pakistanen aldeko kanpaina
1940an Ligak Lahoren egindako hitzaldi batean, Jinnahk honakoa esan zuen: “Indiarrak eta musulmanak erlijio, filosofia, ohitura sozial eta literatura ezberdinetakoak dira. Argi dago indiarrek eta musulmanek iturri historiko desberdinetatik hartzen dutela inspirazioa. Nazio horiek estatu bakar batean elkartzeak, bata zenbakizun gutxiengo gisa eta bestea gehiengo gisa, gero eta nahigabe handiagoa eta estatu horretako gobernuak eraiki dezakeen edozein produktu suntsitzea ekarriko du”.
Lahoren Ligak Pakistan izeneko estatu musulman independente bat sortzeko konpromisoa hartu zuen berriro, Sindh, Punjab, ipar-mendebaldeko mugako probintzia eta Bengala barne hartuko zituena, eta “erabat autonomoa eta subiranoa” izango zena. Ebazpenak musulmanak ez ziren erlijioen babesa bermatzen zuen. 1944an, Jinnah eta Gandhiren arteko elkarrizketan, ez zuten akordiorik lortu, eta hau izan zen estatu bakar bat sortzeko azken saiakera.
1940ko hamarkadan, Jinnah musulmanen buruzagi bezala sortu zen, eta Quaid-e-Azam (Buruzagi handia) bezala ezagutua izan zen.
Pakistango independentzia
1946ko Asanblea Konstituziogilerako hauteskundeetan, Ligak musulmanentzat gordetako 496 eserlekuetatik 425 irabazi zituen (eta musulmanen botoen %89,2 lortu zuen, gutxi gorabehera), Pakistango estatu independentea sortzeko politikari buruzko eztabaidan eta sezesio mehatxu inplizituekin. Gandhi eta Nehru, 1945ean beste gobernu laborista bat aukeratuta independentzia irismenaren barruan ikusten zutenak, Indiako zatiketaren aurka agertu ziren irmoki.
Hala ere, 1947ko abuztuaren 14an jaio zen Pakistango Estatu independentea, India britaniarra bitan banatuz, Liga Musulmanak hamarkadetan aldarrikatu izan zuen bezalaxe. Jinnah buruzagi sezesionista eta Liga Musulmanaren burua Pakistango Estatu berriaren lehenengo lehendakari bilakatu zen. Dena dela, banaketak istiluak baino ez zituen eragin: India eta Pakistanen arteko tentsio politiko, militar, erlijioso eta soziala puri-purian izan zen.
Pakistango independentziaren ondorioak
Indiak eta Pakistanek zazpi hamarkada daramatzate Kaxmireko gatazkan murgilduta. Britaniar deskolonizazio prozesutik sortutako goi tentsioko harreman bat da. Gaur egun, bi herrialdeak suntsipen handiko armaz hornituta daude, eta horregatik edozein haserrealdik, txikia izan arren, alarma guztiak pizten ditu.
Pedro de la Sota
Pedro de la Sota Zorrakin (Buenos Aires, Argentina, 1949ko apirilaren 24a -) euskal zinema zuzendari eta gidoigilea da.
Bizitza eta ibilbide artistikoa
Francoren garaipenaren ondoren erbesteratutako familia abertzalean sortu zen. Gaztetan etorri zen Europara eta zinemagintza landu zuen Parisen. Zinemako hasierako lanak, dokumentalak, Frantzian egin zituen. Euskal Herrian egin zuen lehen dokumentala Nortasuna (1976) izan zen, Remigio Mendiburu eskultorearen ingurukoa. 1980an egin zuen lehen film luzea, Sabino Arana, baina oso kritika txarrak izan zituen. Ondoren Ikuska sailean parte hartu zuen 17.a, Matxitxako itxasguda (1983) eta 19.a, Euskara (1984) egin zituen. 1989an egin zuen bere lan nagusia, Viento de cólera film luzea, Juan Echanove eta Aitana Sánchez-Gijón protagonista gisa.
Liga Musulmana
Deskolonizazioa
Lehen jatorria independentziatik dator, 1947an, India eta Pakistan estatu propio bihurtu zirenean lurraldearen banaketaren ondoren. Zatiketak ehunka mila pertsonari eragin zien, eta 12 milioi herritarrek mugaren alde batetik bestera mugitu behar izan zuten. Bestelako arazoak ere sortu ziren; esaterako, India britaniarreko armadaren banaketa, buruhauste handiak sortu zituena. Egoera larri mantendu zen bi nazioetako gobernuak eratu ondoren ere, Lord Mountbattenek Jinnahri buruz egindako iruzkinetan islatzen den bezala: “Ez zegoen argudiorik Pakistanen ezinezko ametsa burutzeagatik bere erabakitasun eutsiezina mugiaraz zezakeenik”. Orduan, Kaxmir izango zen eztabaida gune nagusia.
Lehenengo gerra
Indiako independentzia legearen (1947) banaketa-planaren arabera, Kaxmir askatu zen Pakistanera eta Indiara atxikitzeko. Une horretan, Hari Singhek, Kaxmirreko maharaja (tokiko gobernaria), Indiaren alde egin zuen, lehen indo-pakistandar gerra eraginez. Ordutik, lehian dagoen lurraldea hiru zatitan banatuta dago: Indiak kontrolatzen duena, Islamabadeko Gobernuaren pean dagoena eta ipar-ekialdeko eskualde txiki bat, Txinarena dena.
Bigarren eta hirugarren gerrak
Lehen gerraren ondoren, Indiak Konstituzio berri bat onartu zuen, Kaxmir eskualderako nolabaiteko autonomia adierazten zuena. Hala ere, 1965. urtearen hasieran eskumen horiek murriztu egin ziren eta bigarren gerra hasi zen, garai hartako Sobietar Batasunak eta Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak (NBE) esku hartu zutenean.
1971an, mugimendu sezesionistek, Indiaren laguntzarekin, Ekialdeko Pakistanen independentzia eta Bangladeshko Estatuaren sorrera lortu zuten. Pakistanek zuzeneko eraso gisa ikusi zuen operazioa, eta krisia hirugarren gatazka armatuan hondatu zen. 1972an Simlako Akordioa sinatu zen, non bi potentziek gatazka bide baketsuen bidez konpontzea adostu zuten eta Kontrol Lerroa ezarri zuten.
Gatazkaren bilakaera
Bake akordioa gorabehera, Kaxmirren tentsioak ez dira inoiz desagertu; 1999an, beste gatazka bat piztu zen 400 pakistandar Kargilen infiltratu zirenean, Indiako Kaxmirrena den eremu batean. New Delhik 170 pakistandar hil zituen aireko erasoekin, pakistandarren erasoari erantzunez. Islamabadeko Gobernuak, azkenean, Indiako lurraldetik erretiratzea erabaki zuen. 2000tik 2001era 7.000 hildako izan ziren zibilen eta segurtasun indarren artean.
Kroaziako Saskibaloi Liga
Kroaziako Saskibaloi Liga edo A-1 Liga (kroazieraz Prva hrvatska košarkaška liga) Kroazian 1991etik aurrera jokatzen den saskibaloi txapelketa nagusia da. Orain arteko edizio gehienetan Cibona Zagreb taldea nagusitu da.
Megachile frigida
Megachile frigida erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Dąbie udalerria (Polonia Handiko voivoderria)
Dąbie Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Koło barrutian kokatuta. 130,35 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6448 biztanle zituen.
Epinephelus irroratus
Epinephelus irroratus Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Whitesboro (New York)
Whitesboro  New York estatuko herri bat da. Oneida konderrian kokatua dago. 2010ean 3,772 biztanle zituen, 2.72 kilometro koadrotan banatuta.
Botoko gaita
Botoko gaita (aragoiera eta gaztelaniaz Gaita de boto, boto edo bot) Aragoiko gaita edo xirolarru herrikoia da. XX. mendeko 1970eko hamarkadarako ia galtzorian zegoen, halere 1978an bere berreskurapenari ekin zitzaion. XX. mendearen amaieratik aurrera musika tresna honen egile batzuk ere agertu dira.
NGC 2984
NGC 2984 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lo Chia-ling
Chia-lingek brontzezko domina irabazi zuen 57 kilokoan, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Schnals
Schnals, italieraz Senales, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lo Chia-ling
Amman-en ospatu zen 2021eko Asiako Taekwondo Olinpiar Txapelketako sailkapena lortu zuen.
Schnals
Mugakideak
Schnalsek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Spalerosophis atriceps
Spalerosophis atriceps Spalerosophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Alessandro Cambalhota
Alessandro Cambalhota (1973ko maiatzaren 27a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Czyżew udalerria
Czyżew Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Wysokie Mazowieckie barrutian kokatuta. 130,4 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6.469 biztanle zituen.
Hoard (Wisconsin)
Hoard Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Clark konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Barriako Santa Maria komentua
Santa Maria komentua Donemiliaga udalerriko Narbaxa kontzejuko Barria auzoan dagoen eraikin erlijiosoa da, lehenengoz XII. edo XIII. mendean eraikia. Hainbat mendez zistertar ordenako Gaztelako San Bernardo kongregazioko lekaimeen komentu izana, 1984az geroztik gazteentzako aterpetxea da.
2003ko urtarrilaren 28an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Deskribapena
Micaela Portilla historialariak dioenez, komentua XII. mendearen amaieran edo XIII. mendearen hasieran eraiki zuten. Erdi Aroko lehenengo eraikuntza haren aztarnarik ez da aurkitzen jada, eta gaur egun ikus dezakegun eraikinaren zati zaharrenak XV. mendekoak dira.
1960ko hamarkadan zistertar lekaimeak, Barriako komentua utzita, Oiona joan ziren, eta komentuko artxiboak ere berekin eraman zituzten. Artxibo horietan dago Gregorio IX.ak 1232an emandako bulda, 1235ean berretsia. Buldaren bidez, aita santuak monasterioa eta horko ondasun guztiak babestuko dituela dio.
Eraikinak bolumetriaren arabera bereizitako lau gune ditu:
Barriako Andre Mariaren eliza
Multzoaren iparraldean kokatuta dago eta eraikin garaiena da. San Bernardo kalearen parkean dagoen arku batetik sartzen da. Oin angeluzuzena eta bost zatiko gurutze ganga du; horietatik hiruk korua estaltzen dute. Erretaula nagusia, barrokoa, XVIII. mendekoa da. Idi-begi bat du eta leiho altuak hegoaldera begira daude. Iparraldeko hegalean lekaimeen klaustroa dago eta elizatik bertatik sar daiteke.
Klaustroa
Bi solairuk osatzen dute. Beheko solairuan zutabeen gainean arku irekiak daude eta goiko solairuan, berriz, egurrezko eta igeltsuzko armazoia, leihoduna.
Beheko solairua eraikinaren zati nobleena da. Arkuak harlanduzko lan beheratuak dira, fuste motz eta ildaskatuko zutabeak, harroin indartsuak eta erroseta formako kapitela, kanpoaldean harlanduzko karela eta barnealdean harlandua.
Koru baxuaren sabaia egurrezkoa da, eta gapirio artean zuriz margotutako ertz hirukiekin laukiak ditu osatuta.
Klaustroaren alboan abadesen hilerria dago eta bertan daude hilobiratuta. Sarrerako arkua nabarmentzeko modukoa da, zutabe jonikoen gainean beheratuta eta molduratuta dago. Giltzarrian San Bernardo, San Joan Bautista eta zazpi gazteluko ezkutu bat daude zizelkatuta.
Klaustroa inguratzen duen eraikina garai hartako komentuetan ohikoa zen eraikuntza motakoa da: harri-ormako harresiak, bi solairu, erdi ordenatutako baoa, arku bidez sarrera, teila arabiarreko estalkiak eta itxura trinkoa. Kanpoaldetik komentu itxura ematen duen gunea da.
Sarrerako ataria
Eraikinerako sarrera zen. Gaur egun instalazioetarako sarrera ostatuaren eta eliza-klaustroek osatutako multzoaren bitartean iparraldera begira dagoen arku beheratutako ate bat da. Ate horren gainean, 1756ko data duen armarri biribil bat ikus daiteke, monasterioak garrantzia izan zuen bigarren garaiarekin bat dator data hori.
Akaberei dagokienez, ez du garrantzi berezirik, bai, ordea, bere posizioari eta kokalekuari dagokionez; izan ere, multzoaren hazkundearen eredua da: une jakin batean dagoena mantenduz zabaltzen hasten da.
Ostatu zaharra
Komentuari jarraipena ematen diolako da interesgarria, eta orubearen iparraldeko ertzean dago. Kalerako bidea itxi arren, kokatuta dagoen auzoko irudia mantendu egiten du. Hegoaldeko harresiaren behealdean leiho bikiak daude, lehenengo eraikinen aztarna.
Priorat
Priorat Kataluniako hegoaldean dagoen eskualdea da, Tarragonako probintzian. 498.60 km2-ko azalera dauka eta 2005ean 9.665 biztanle zituen (19.38 biz./km2).
Mugakide eskualde hauexek ditu: Hego- eta mendebaldean Ribera d'Ebre, ekialdean Baix Camp, iparraldean Garrigues eta ipar-ekialdean Conca de Barberà.
Udalerriak
Hogeita hiru udalerrik osatzen dute, hauek izanda populatuenak:
William Boyd
William Boyd (Accra, Ghana, 1952ko martxoaren 7a) eskoziar eleberri eta gidoigilea da. Unibertsitateko irakasle eta telebista-kritikari izana. Gizon on bat Afrikan (1981) eleberriak eman zio ospea, eta hainbat sari ere ekarri zizkion (Withbreadekoa 1981ean, Somerset Maugham saria 1982an). Barrak eta izarrak (1984) zinemara eraman zuten 1987an, eta urte berean argitaratu zuen Aitormen berriak, Boyden obrarik garrantzitsuena. Brazzaville hondartza (1990) eta Arratsalde urdina (1993) plazaratu zituen gero. Bere liburuen zinemarako egokitzapenak egin izan ditu, baita beste idazle batzuenak ere, Mario Vargas Llosarenak adibidez.
1999an Lehen Mundu Gerran girotutako The Trench (Luebakia) izeneko gerra drama film independientea zuzendu eta idatzi zuen.
Itsasontzi
Itsasontzia orokorrean itsasoan zehar nabigatzeko erabiltzen den ontzi publiko edo pribatua da. Gehienetan forma ahurra duen egitura izaten da, zurez, metalez edo beste material batez egina egon daitekeena. Bere formagatik eta Arkimedesen printzipioagatik flotatzen du uretan. Merkantziak edota bidaiariak garraiatzen ditu, eta arrantza, ikerkuntza edo eta defentsa gisako arloetarako erabiltzen da. Historikoki, "itsasontzi" bat gutxienez hiru masta zituen belaontzi bat zen.
Itsasontziek eragin handia izan dute pertsonen migrazioan eta merkataritzan. Oinarrizkoak izan ziren kolonizazioa zabaltzeko eta esklaboen salerosketarako. Halaber, zientziaren, kulturaren eta arlo humanitarioaren beharrei erantzun diete. XV. mendetik aitzina, Europako itsasgizonek Amerikatik ekarritako uztei esker, munduko demografia handizki hazi zen. Itsas garraioa da munduko merkatuaren zati handiena hartzen duena.
2016an, 49.000 merkantzia-ontzi baino gehiago zegoen. Orotara, 1.800 milioi tona garraiatzen dituzte. Itsasontzi horien %28 petrolio-ontziak ziren, %43 solteko gaien itsasontziak eta %13 kontainer-ontziak.
Izena
Euskaraz hitz bera erabiltzen da gisa bateko edo besteko itsasontziak aipatzeko. Ingelesek, ordea, ship eta boat bereizten dituzte, eta frantsesek navire eta bateau, nahiz eta batzuetan bateau hitzak ere denetarako balio izan. Artikulu honetan aipatzen diren itsasontziak dira itsasoan denbora gehienez nabigatzen dutenak, barkuak baino handiagoak direnak edota merkantziak itsasoz garraiatzen dituztenak.
Asian
Itsas zabalean nabigatu zuten lehen itsasontziak herri austronesiarrek eraiki zituzten (gaur egun Txinaren hegoaldea eta Taiwan dauden lekuan). Asmatu zuten teknikari esker, herri austronesiarren hedapena lortu zuten K.a. 3000 tik K.A. 1500 era. Taiwanetik abiatuta, Asia Hego-Ekialdeko uharteak kolonizatu zituzten, eta geroago Mikronesian, Melanesian, Polinesian eta Madagaskarren barna nabigatu zuten. Munduaren eremu erdia kolonizatu zuten, gisa hartan. Austronesiarren ontzien belak goiko eta beheko aldetik lotzen zituzten haga batzuen bidez (Mendebaldeko ontzien belak goiko aldetik bakarrik zeuden lotuta). Belez gain, bidaiariek ere arraun egiten zuten. Hainbat motatako itsasontziak egiten zituzten: batelaren tamainakoetatik hasi eta egitura konplexuagoetaraino.
Austronesiako lehen marinelek eragina izan zuten Sri Lankako eta India hegoaldeko belaontzi teknologiaren garapenean, Indiako Ozeanoan eraiki zuten merkantzia sarearen bidez. Haiek izan ziren espezia merkataritza bidearen eta zetaren itsas bidearen aitzindariak, K.a. 1500ean. K.a. lehen mendean, Nusantara artxipelagoko biztanleek 50 metro baino luzeagoak ziren itsasontziak ekoitzi zituzten. 700 eta 1.000 pertsona bitartean garraiatu zezaketen eta 260 tona merkantzia. 4 eta 7 masta bitartean zituzten. Ontzi haiek Ghanaraino iritsi ziren.
Txinan ontzi txiki batzuk bazituzten K.a. 475-221 urteen bitartean, armadarako erabiltzen zituztenak. Lehen mendean hasi ziren agertzen lemadun ontziak, Txinan. Baina ontzi haiek ibaietan baizik ez zuten nabigatzen. Txinatarrak X. mendean hasi ziren itsasoan nabigatzeko moduko teknologia erabiltzen, Java uharteko djong merkantzia ontziak ezagutu zituztenean.
Mediterraneoan
K.a 1200ean, feniziarrek merkataritza itsasontzi handiak eraiki zituzten. Feniziarrak dira "lehenbiziko egiazko marinelak, pilotatze, kabotaje eta nabigazioaren sortzaileak eta zinezko lehen itsasontziaren arkitektoak".
Bikingoen ontziak
Erdi Aroan bikingoek itsasontziak eraiki zituzten. Ezagunena da Osebergeko itsasontzia, 820an eraiki zutena. 700 eta 1000 urteen artean, Drakkar izeneko ontziak eraikitzen zituzten, kostaldeko eta ibaietako erasoetarako. Eskandinaviarren botere militarraren ikurrik adierazgarrienak izan ziren. Aurkitutako drakkarrik handienak (Roskildeko portuan), 35 metroko luzera du.
Bikingoek Knarr izeneko itsasontziak ere eraiki zituzten VI. mendetik IX. mendera. Kroska drakkarrek baino zabalagoa, sakonagoa eta laburragoa zuten. Merkantzia gehiago hartzeko gaitasuna zeukaten. Horiek erabiltzen zituzten Itsaso Baltikoan eta Mendebaldeko Europako kostaldeko eskualdeetan merkataritza egiteko. Halaber, Ipar Amerika esploratzeko ere erabili zituzten. Eskozia iparraldeko uharteak, Islandia, Groenlandia eta Ternua esploratzeko edota kolonizatzeko erabili zituzten.
Asiako garapena
Japoniak defentsarako erabili zituen ontzigintza teknikak, Mongoliak Japonia inbaditu zuenean 1281ean. XV. mendean, Txinako Ming dinastiak munduko flota handienenetakoa eta indartsuenetakoa sortu zuen. Garai berean, Japonian, burdinazko lehen lauzetako bat asmatu zuten, burdinazko itsasontziak egin ahal izateko. Sengoku Aroan, XV. eta XVII. mendeen bitartean, Japoniako gailentasun feudalerako borrokan, ehunka itsasontzi erabili zituzten, besteak beste Atakebune ontzia. Korean, "Geobukseon" (거북선) edo "Dortoka ontzia" ontzia asmatu zuten XV. mende hasieran. Hura jotzen da munduko lehen itsasontzi blindatutzat.
Europako garapena
Genovako eta Veneziako errepubliketako, Hansako ligako eta Bizantziar Inperioko nabigazioek indar handia izan zuten. XIV. mende bukaeran, karraka itsasontzietan dorreak jarri zituzten, aurrean eta atzean. Aldaketa horren ondorioz, ez ziren hain egonkorrak. XV. mendean, karabelak eraikitzen hasi ziren Portugalen. Haizetik hurbilago nabigatu zezakeen, eta pixkanaka gero eta gehiago erabili zituzten. Karraketako dorreak kendu zituzten, eta brankako eta popako gazteluak jarri zituzten haien ordez. Horietako karraka bat izan zen Kristobal Kolonen Santa Maria.
Itsasontzi mota horiei esker, Europak esplorazio garai emankorrak hasi zituen. 1498an, Vasco de Gama Indiara iritsi zen, Atlantikotik barrena. Ondoren, Frantzia, Ingalaterra eta Herbehereak hasi ziren espainolen eta portugaldarrek zabaldutako merkataritza bide horiek ezagutzen, Ozeano Bareraino. 1606an Australiara iritsi ziren, eta 1642an Zeelanda Berrira.
XIX. mendetik aurrera
Antzinarotik Pizkunde garaira bitartean, gerraontzien garapenez gain, arrantza eta merkataritza ontziak ere hobetu zituzten. Itsas merkataritza asko garatu zen, itsas konpainiek diru iturri handiak eskuratu zituztelako.
XVIII. mendearen lehen erdian, Frantziako itsas-armadak itsasontzi mota berri bat sortu zuen, 74 kanoi zeuzkana. Itsasontzi mota hori izan zen, gero, Europako gerraontzien oinarria. 56 metro luze zeukaten, eta 800 lagun garraiatu zitzaketen.
XIX. mendean, Erresuma Batuko Erregearen Itsas Gudarosteak esklaboen salerosketa debekatu zuen, piratak zigortzeko lan egin zuen eta munduko kartografia egiten jarraitu zuen. Garai hartan clipper ontziak erabili zituzten ; ordura artekoak baino askoz bizkorrago zebiltzan belaontziak ziren. Laster zaharkitu ziren, ordea, lurrunontziak sortu zirenean, hauek askoz errendimendu handiagoa zutelako. Halaber, Suez eta Panamako kanalak irekitzearekin ere asko hazi zen itsas merkataritza.
Itsasontzien egitura ez zen aldatu XIX. mende bukaerara arte. Industria Iraultzaren ondoren, metalezko itsasontziak eraikitzeko gaitasunak eta propultsiorako metodo mekaniko berriek eraldatu zuten itsasontzien eraikuntza. Itsasontzi berezituak eraikitzen hasi ziren.
El proceso de Burgos
1979ko Donostiako Zinemaldiaren "Perla del Cantábrico" saria lortu zuena (gaztelaniaz egindako film onenaren saria 1979ko edizio hartan). Zinemaldiko emanaldia ez zen erraza izan, Imanol Uribek urte batzuen buruan gogoratu zuen bezala : dirua eskaini zioten dokumentala lehiatik ateratzeko; proiekziorako kopiak furgoneta inkognito batetik ia klandestinoki sartu zituzten aretoetara, baina azkenean emandakoan ez zen kontrako erreakzio berezirik izan.
Edukia
Pelikula honek elkarrizketak eta testigantzak biltzen ditu Burgosko epaiketarekin lotutako jendearekin. Gogora ekartzen duenez, ETAk Melitón Manzanas 1968an erail ondoren prozesu judiziala etorri zen 1970eko abenduaren 3an, oihartzun handia izan zuena munduan eta bide horretatik Frankismoaren hasierako asmoak aldarazi zituena. Gipuzkoan ezarri zen salbuespen egoera eta izandako ehundaka atxiloketak ere aipatzen dira dokumentalean.
Frantan
Frantan, sueboen errege bat izan zen 457an, urte horretan hil zelarik.
Rekiario erregea hil ondoren, bisigodo konkistatzaileek exekutatua, eta Agiulfo varnotar erregea hil ondoen, bere jeneral bisigodoek exekutatua insubordinazioagatik, sueboek, berrantolatu egin ziren euren buruzagi Maldrasen inguruan, 456an errege bihurtu zena. 457an, baina, dirudienez suebo askok Maldras alde batera utzi zuten, Frantan errege bezala deituz. Frantan errege bihurtu zenean, Maldrasek, bere sueboak Lusitaniara gidatu zituen. Frantanen aldekoak, Rekimundoren inguruan bildu ziren, errege izan ez zena.
Knez
Knez, kniaz edo knyaz, eslaviar hizkuntzetako hitz bat da, noblezia titulu bati erreferentzia egiten diona. Oro har, printze edo duke bezala itzultzen da, baina, edonola ere, itzulpen hau ez da zehatza.
Etimologia
Etimologia, zuzenean, ingelesezko king (erregea) hitzarekin lotua dago, alemanez König eta, Eskandinavia aldean konung dena.
Esanahi osagarriak
Eslaviar hizkuntza batzuetan, hitz honek eta erlazionatutako hitzek esanahi osagarriak dituzte: bulgarieraz кнез — adindun (княз — knez), txekieraz, eslovakieraz eta polonieraz knez edo ksiąz — apaiz (literalki, knezaren seme), rutenieraz князь hitzak historikoki herriko buruzagi esan nahi du, sorbieraz knjez gizon bati helbide adeitsua da, knjeni ezkondutako emakume bati eta knježna emakume ezkongabe bati.
Thamnophis hammondii
Thamnophis hammondii Thamnophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Anthidium taeniatum
Anthidium taeniatum erle espezie bat da, Anthidium generoan eta Megachilidae familian.
Astyanax ita
Astyanax ita Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Gail Bradbrook
Gail Marie Bradbrook (South Elmsall, 1972ko apirilaren 30a) britainiar klima-aktibista eta Extinction Rebellion inguruko gizarte-mugimenduaren sortzaileetako bat da.
NGC 2985
NGC 2985 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gail Bradbrook
Ibilbidea
Mendebaldeko Yorkshire konderrian jaio zen. 14 urterekin Alderdi berdean sartu zen animalien eskubideak defendatu nahi baitzuen.
Gail-ek Biofisika molekularra ikasi zuen Manchesterreko Unibertsitatean eta doktoretza ere egin zuen. Graduatu ondoren, doktoratu ondoko lanak egin zituen Indian eta Frantzian.
2003tik 2017ra estrategia-zuzendaria izan zen Citizens Online erakundean. Erakunde honek erabiltzaile ezinduentzat Interneterako sarbide zabalagoa sustatzen du. Denboraldi horretan, 2010eko azaroan, 'Fix the Web' kanpaina egiten parte hartu zuen.
Harresi berde handia (Afrika)
Harresi berde handia edo Saharako eta Saheleko Harresi berde handiaren aldeko ekimena (frantsesez: Grande Muraille Verte pour le Sahara et le Sahel), Afrikan egiten ari den ekimen nagusia da klima aldaketaren eta basamortutzearen ondorioei aurre egiten laguntzeko. Afrikako Batasunak gidatuta, ekimen honek milioika pertsonen bizitza eraldatu nahi du Afrikako iparraldea, Sahel eta Afrikako Adarra estaltzen dituen paisaia berde eta produktiboen mosaiko zabala sortuz.
Gail Bradbrook
Ibilbidea
Hainbat talde aktibistatan parte hartu du Strouden, eta Transition Stroud erakundearen borondatezko zuzendaria ere izan zen 2010etik 2013ra; horretaz gain, beste hainbat ekintza egin ditu: erraustegi bat eraikitzearen aurka, protesta nudista bat eta Extection Rebellionen ekintza batean Merrywalks-en ere parte hartu zuen       2015ean, George Bardarekin batera, Compassionate Revolution taldea sortu zuen, geroago Rising Up! bihurtu zen, eta talde honetatik sortu zen Extinction Rebellion):  "“Gail Occupy mugimenduan eta petrolio-gailurraren inguruko kanpainetan ere aritu zen, baina ezin izan zuten arrakasta handirik lortu'."2016. urtean, Costa Ricara joan zen erretiro psikodeliko batera, "han ayahuasca, iboga eta kambo hartu zituen, bere lanerarako behar zuen  argitasunaren bila".  Esperientzia horrek kanpainak egiteko zuen ikuspuntua aldatu zuen. Handik itzuli eta gutxira, Roger Hallam ezagutu eta Extinction Rebellion sortu zuten elkarrekin. Gail Bradbrook  klima-aldaketa antropogenikoaren arriskuak zabaltzen saiatu da, eta bere ustez, desobedientzia zibilak soilik eragin dezake behar den aldaketa.
Bizitza
Bi aldiz ezkondu da eta bere bi seme-alabekin Stroud-en bizi da.
Harresi berde handia (Afrika)
Basamortua ekialdetik mendebaldera zabaltzen den zuhaitz-lerroaren hasierako ideiatik abiatuta, Harresi berde handiaren ikuspegia Saharako eta Saheleko populazioek dituzten erronkei zuzendutako esku-hartzeen mosaiko bilakatu da. 8 mila kilometro inguru luze eta 15 km zabal izango da. Landa-garapenerako plangintza-tresnatzat hartuta, azpieskualdeko gizarte honen helburu orokorra biztanleen eta ekosistemen erresilientzia indartzea da, ekosistemak kudeatzeko jardunbide sendoak erabiliz, landa-ondarea babestuz eta tokiko herrien bizi-baldintzak hobetuz.
Tokiko komunitateen diru-sarrerak hobetuz, Saharako eta Saheleko Harresi berde handiaren aldeko ekimena ere erantzun orokorra izango da landa-eremuetako natura-baliabideen degradazioaren eta lehortearen ondorio konbinatuari dagokionez. Ekimena tokiko komunitateek lur lehorretan basoak, larreak eta bestelako baliabide naturalak modu iraunkorrean erabiltzen eta kudeatzen egiten duten ahaleginaren alde egiten duen elkartea da. Era berean, klima-aldaketaren ondorioak egokitzen eta arintzen laguntzen du, eta, aldi berean, elikagaien segurtasuna hobetzen du Saharan eta Sahelen.
Epinephelus itajara
Epinephelus itajara Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Harresi berde handia (Afrika)
Propietateak
Baso estaldurak elementu positibo ugari eskaintzen dizkio biztanleriari:
Sahara eskualdeko bi arazo nagusiei aurre egiteko, eta bereziki Sahelen, bata ekologikoa, basamortutzea eta lurraren degradazioa, eta bestea ekonomikoa, landa-exodoak eta inplikatutako populazioen pobreziak eragindakoa, eskualdeko hamaika herrialde (Burkina Fasok, Djibutik, Eritreak, Etiopiak, Malik, Mauritaniak, Nigerrek, Nigeriak, Senegalek, Sudanek eta Txadek basamortuaren aurrerapenaren aurka borrokatzeko konpromisoa hartu zuten eta horretarako CEN-SAD ( Sahel-Saharako Estatuen Erkidegoa) 2005eko ekainaren 1 eta 2an Uagadugu-n.
Proiektu teknikoa baino gehiago, ur faltak suntsitutako herrialde talde batek burututako ekimen politiko gisa hartu behar da, biztanleen interesa piztu eta pentsatzeko era aldatu nahi duena, higadura geldiarazten duten nekazaritza praktikak sustatuz. Wangari Maathai Bakearen Nobel saridunak inspiratutako ideiak jarraitzen ditu ekimenak.
Dąbie udalerria (Lubuszeko voivoderria)
Dąbie Poloniako Lubuszeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Krosno Odrzańskie barrutian kokatuta. 170,91 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5025 biztanle zituen.
Barnealdeko Pasaia
Barnealdeko Pasaia (ingelesez: Inside Passage eta frantsesez Passage interieur) Ipar Amerikako ipar-mendebaldeko uharteak lotzen dituen igarobideen multzoa da, hego-ekialdeko Alaska (AEB), mendebaldeko Columbia Britainiarra (Kanada) eta ipar-mendebaldeko Washington estatua (AEB) zeharkatzen dituena.
Igarobidea ez ezik eskualdea izendatzeko ere erabiltzen dute izena. Barnealdeko Pasaiari batzutan "Uharte arteko Pasaia" diote, Ipar-mendebaldeko Pasaiarekin ez nahasteko.
Itsasontzi eta ferryen trafiko handia eduki ohi du. Alaskako zatiak 800 km-tako luzera du iparraldetik hegoaldera, eta 160 km ekialdetik mendebaldera. Zonaldeak 1.000 uharte eta milaka badia eta kobazulo ditu.
Kostaldeko hiriak
Hegoaldetik iparraldera:
Hodgdon (Maine)
Hodgdon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Whitney Point (New York)
Whitney Point  New York estatuko herri bat da. Broome konderrian kokatua dago. 2010ean 964 biztanle zituen, 2.7 kilometro koadrotan banatuta.
Joseph Erlanger
Joseph Erlanger (San Frantzisko, 1874ko urtarrilaren 5a - Saint Louis, Missouri, 1965eko abenduaren 5a) estatubatuar fisiologoa izan zen. 1944ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Herbert Spencer Gasserrekin batera axoietan egin daitezkeen ekintza potentzialei buruz egiten duen lanagatik.
Alemaniar jatorriko familia judu batean jaio zen. Kimika ikasi zuen Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn eta John Hopkins Unibertsitateko Medikuntza Eskolan amaitu zituen ikasketak. Graduatu ondoren, unibertsitate honetako laborategian lan egin zuen.
1906an Wisconsin-Madisongo Unibertsitateko irakasle izendatu zuten eta 1910ean Washingtongo Unibertsitatea Saint Louisengo irakasle. Unibertsitate honetako laborategian Herbert Spencer Gasser ezagutu zenuen. Bigarren Mundu Gerran, shockaren ondorioak ikertu zituzten. Ondoren, neuronak aztertu zituzten eta, axoiei buruz egindako aurkikuntzekin, Nobel Saria irabazi zuten.
Marián (filma)
Marián 1977 urtean eginiko filma da. Luis Martínez Cortések egin zuen film hau Nafarroako Pirinioetan kokatuta.
Hodges (Hego Carolina)
Hodges Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Greenwood konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne
École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne Frantziako unibertsitatea da, ingeniaritza eskola handi bat, 1816an sortua, Saint-Étiennen kokatua. Unibertsitateak ezarritako helburuen artean, ikasleen eta enpresen garapenean laguntzea dago hainbat ikastaro eta ikerketa-esparruren bidez, ingeniari orokorren ingénieurs civils des mines hasierako prestakuntzatik, doktoretza irakastera arte; Materialen zientzietatik mikroelektronikara prozesuen ingeniaritza, mekanika, ingurumena, ingeniaritza zibila, finantzak, informazioaren teknologia eta osasun ingeniaritzatik igaroz.
Megachile micrerythrura
Megachile micrerythrura erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne
Eskola 1816ko abuztuaren 2an sortu zen, Luis XVIII.aren aginduz.
Vals-le-Chastel
Vals-le-Chastel Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vals-le-Chastel udalerrian erroldatutako biztanleak 49 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 22 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 8 etxek hitu gela zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ribagorzako tronpa
Ribagorzako tronpa (aragoiera eta gaztelaniaz Trompa de Ribagorza) bi mingain dituen haize instrumentu bat da eta bere izenak ongi adierazten duen bezala, jatorria Aragoiko Ribagorza eskualdean du, bereziki Graus udalerrian jo ohi da. Musika tresna honen berreskuratzailea Mariano Pascual izan zen, honek berreskurapen hau egiteko XIX. mendearen amaieraldera Caserras del Castillo eta Ekialdeko Behe Ribagorzan jo ohi ziren eta Graus udalerrian gordetzen diren musika tresna antzekoetan oinarritu zen.
Vals-le-Chastel
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
GNU Affero General Public License
GNU Affero General Public License, lizentzia libre bat da, copyleft mota bat bezala har daitekeen lizentzia librea da. Lizentzia mota hau Free Software Foundation erakundeak argitara eman zuen 2007ko azaroan, eta GNU Lizentzia Publiko Orokorraren 3. bertsioan oinarrituta dago eta Affero General Public License lizentzian ere bai.
Vals-le-Chastel
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 30 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 23 lanean zeuden (12 gizon eta 11 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 6 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Euskadi saria - Euskarazko haur eta gazte literatura
Euskadi saria - Euskarazko haur eta gazte literatura Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak 1997tik urtero antolatzen duen Euskadi Literatura Sariak literatura sariaren zazpi kategoriatariko bat da, aitzineko urtean euskaraz idatzitako haur eta gazteendako lan literario hoberena sariztatzen duena.
GNU Affero General Public License
Free Software Foundation erakundeak gomendatu du GNU AGPLv3 hau kontuan hartzea sare batean exekutatu ohi den edozein softwaretan. Free Software Foundation erakundeak lizentziaren beharra azaltzen du zerbitzari batean programa libre bat exekutatzen den bakoitzean:
GNU Affero General Public License GNU GPL arruntaren 3. bertsioaren aldaera da. Eskakizun gehigarri bat du: zerbitzari batean aldatutako programa bat exekutatzen baduzu eta beste erabiltzaileekin bertan komunikatzen uzten baduzu, zerbitzariak bertan exekutatzen den bertsio aldakorrari dagokion iturburu kodea deskargatzeko baimena ere eman behar die.
GNU Affero GPL honen xedea zerbitzarietan erabili ohi diren doako programa garatzaileei eragiten dien arazoa prebenitzea da.
Vals-le-Chastel
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Maldras
Maldras (?-459/60), sueboen errege izan zen 457tik 459ra bitartean.
Gallaecia gobernatu zuen Agiulfo eta Frantan hil ondoren. Bere erregealdi laburrean, gatazka sozial gogorrak gertatu ziren tokiko galaikoen eta gobernari germaniarren artean. Eraila hil zen, 459an, bere oinordekoa, bere seme Remismundo izan zelarik.
Thamnophis lineri
Thamnophis lineri Thamnophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Stegonotus cucullatus
Stegonotus cucullatus Stegonotus generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Amezti.eus
[[Fitxategi:Amezti logoa.png|thumb|Amezti aldizkariaren logoa
Hizkuntza: Euskara
Egoitza: Basaburua
Koordinatzaileak: Itziar Perez Argomaniz eta Lur Gil Rey
Kanpo Loturak:
https://amezti.eus/
]] Amezti.eus Nafarroa garai ko euskarazko Ultzamalde ko aldizkari digitala da  Ametza Kultur elkartea k kudeatzen duena Esan Erran irratia eta Pulunpe aldizkaria rekin batera. Aldizkariak Basaburua n du bere egoitza eta bertan Basaburua, Ultzama, Anue, Atetz, Imotz, Lantz eta Odieta herrietako berriak egunero argitaratzen dira. Aldizkariaren koordinatzaileak Itziar Perez Argomaniz eta Lur Gil Rey dira.
Föglö
Föglö Åland eskualde autonomoan dagoen udalerri bat da.
Amezti.eus
Aldizkariak eskaintzen duen informazioa orotarikoa da eta bere ildo ideologikoa euskaltzale ezkertiarra da. Aldizkariak Ultzamaldeko eta Basaburuako zonaldeko herrietako edukia eta informazioa eskaintzen du. Beraz, herri horietako jendearentzat zuzenduta dago batez ere, baina edonor webgunean sartu eta edukiak ikus ditzake. Amezti.eus aldizkariak berriak gai hauen arabera sailkatzen eta argitaratzen ditu: Gizartea, Hezkuntza, Ingurumena, Kirola, Kultura, Nekazaritza, Osasuna, Politika eta Udalak. Gai bakoitzean eskaintzen duten informazioa Ultzamalde eta Basaburuako zonaldekoa da.
Amezti.eus Tokikom sozietate mugatuaren bazkide da.
Atalak
Berriez gain, aldizkariak zazpi atal ditu irakurleei zuzenduak. Batzuk informazioan zentratuta daude eta beste batzuk kontsumitzaileei zuzenduak dira.
Agenda
Atal honetan zonaldean programatuta dauden ekitaldiei buruzko informazioa eskaintzen dute, esaterako aurkezpenak, azokak, hitzaldiak, mendi martxak, proiekzioak eta tailerrak.
Argazki-galeriak
Atal honetan berrietan publikatzen dituzten eta ekitaldietan ateratzen dituzten argazkiak ikusgai daude.
Bideoak
Honetan berriei buruzko bideoak eta ekitaldiei buruzko bideoak ikusgai daude baina horretaz aparte ere bideo musikalak eta umorezko bideoak ikusi daitezke.
Zorion-agurrak
Atal honetan, kontsumitzaileek webgunean kontu bat sortuz gero bere lagunak edo familia-kideak zoriontzeko aukera dute. Hiru azpiatal ditu atal honek: Jaiotzak, ezkontzak eta urtebetetzeak.
Sailkatuak
Atal hau eskualdeko biztanleentzako salmenta-gune gisa eskaintzen da, pisuak, autoak edota lursailak saltzeko.
Zazpi haizetara
Zazpi Haizetara munduko hainbat kultura, bizimodu eta paisaia lantzen dituen euskarazko bidaia aldizkaria da. 2008an sortua, euskaraz argitaratzen da eta Donostian du egoitza. Bidaiak lantzen ditu eta euskaldunek ere mundu osoan zehar bidaiatzea defendatzen du. Hilabetekaria den aldetik, hilabete bakoitzeko azken asteburuan argitaratzen da.
Euren webguneko “Nor gara” sailean azaltzen dutenez, hain urrun ez dauden eta ezkutuko sekretuekin harritzen gaituzten leku horietarako ihesaldiak; abentura-bidaiak, atzera-aurrera turistikoetatik aldendutako toki ezkutuak, betitik amestutako paradisuak; lasaibidea, mendia, itsasoa, hiri handiak eta abar ezagutzeko gonbitez beteriko aldizkaria da.
Dąbrowa udalerria (Opoleko voivoderria)
Dąbrowa Poloniako Opoleko voivoderriko landa-udalerri bat da, Opole barrutian kokatuta. 114,11 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8202 biztanle zituen.
Zazpi haizetara
Negozio eredua
Aldizkari digitalaren eduki guztiak doakoak dira eta PDF formatuan irakurtzeko eskaintza egiten da. Baina harpidetzeko aukera ere ematen zaie irakurleei. Urteko harpidetza (11 zenbaki urtean) Hego Euskal Herrian 15€koa da, Ipar Euskal Herrian 25€koa, Espainiako Estatuan 18€koa eta Europan 50€koa. Zazpi Haizetara aldizkariaren alde bakarrak 1,5 € balio ditu.
2012an Presst sortu zen, lehen kiosko digital euskalduna. Euskal Komunikabideen Hedapenerako Elkarteak bultzatutako ekimenak hiru euskal komunikazio talde garrantzitsu bildu zituen sarean. Goizeko 5etatik aurrera, Presst-en Gara-ren aleak egoten dira eskuragarri. Horrez gain, Gaur 8 gehigarria (larunbatetan ateratzen dena), igandeetako “7K” aldizkaria eta “Zazpi haizetara” bidaia aldizkaria izaten dira.
Sexten
Sexten, italieraz Sesto, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sextenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ait Baha
Ait Baha (آيت باها; ) Chtouka-Ait Baha probintzian dagoen herria eta udalerria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. 2014ko zentsuaren arabera 5.668 biztanle zituen.
Beagle kanala
Beagle kanala (canal Beagle) Suaren Lurraldean dagoen itsasartea da, Txile eta Argentina artean dagoena. Suaren Lurraldeko Uharte Handia eta Picton, Lennox eta Nueva, Navarino, Hoste, Londonderry eta Stewart uharteak banatzen ditu. Iparraldean Magallaes itsasartea eta hegoaldean Drake pasabidea ditu.
Audacity
Audacity audio digitala lantzeko programa da. Software librea eta kalitate handiko soinuekin lan egiteko. Honen eginkizuna audioa editatzea eta grabatzea da.
Jatorrizko soinuak (mikrofonoa, cassete, bideo baten soinua....) digitalizatu egiten ditu fitxategi digitala sortuz. Behin ordenagailuan dagoenean, zenbait aukera dauzkagu:
Irratietan askotan erabiltzen den programa da; oso aukera errazak ematen ditu eta. Audacity programaren azken bertsioa 3.1.3 zen artikulu hau eguneratu zen azken aldian.
2021eko apirilean, MUSE taldeak (MuseScore eta Ultimate Guitar-en jabeak) Audacity trademark eskuratuko zuela iragarri zen, eta aplikazioa garatzen jarraituko zuela, oraingoz aske eta irekia jarraitzen duena.