cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sartajada
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 108 biztanle zituen.
Mașloc
Mașloc Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Târnava Mare
Târnava Mare (Târnava Handia; Nagy-Küküllő; Große Kokel) Errumaniako ibaia da. 223 kilometro luze da. Ekialdeko Karpatoetan, jaiotzen da eta Harghita, Mureș, Sibiu eta Alba konderriak igarotzen ditu Blaj hiriraino. Bertan Târnava Micărekin batera, Târnava sortzen du. 3.666 km²-ko arroa du eta bere ibilguan Odorheiu Secuiesc, Sighișoara eta Mediaș hiriak daude.
Sheskin
Sheskin (An Seisceann; Ulsterko eskozieraz:) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena. Usadioz, Sheskinmor eta Sheskinbeg herriguneek osatzen dute.
Orțișoara
Orțișoara Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mayi Elizagarai
Mayi Elizagarai (Hazparne, Lapurdi, 1894 - Uztaritze, Lapurdi, 1983) euskal idazlea zen. Gehienbat euskaraz idatzi zuen, hala ere 1961ean Etcheandia nobela frantsesez idatzi zuen. Gure Herria aldizkariko kolaboratzailea izan zen.
Orțișoara
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Ganteko udaletxea
Ganteko udaletxea (Stadhuis van Gent) Belgikako udalerri horretako udaletxea da. Flandria osoko jauregirik ederrenetariko bat da eta bi alde ezberdinak ditu: gotikoa eta pizkundetarra.
Azy-sur-Marne
Azy-sur-Marne Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.
Târnava
Târnava (Râul Târnava, Küküllő; Kokel; Kokul edo Kokulu) Errumaniako ibaia da, Târnava Mare eta Târnava Mică ibaiek sortua. 23 kilometro luze da eta Mureș ibaian isurtzen ditu bere urak. Tur, Izvorul Iezerului eta Secaș ezkerraldetik eta Dunărița eskuinaldetik bere ibaiadarrak ere badira, guztira 6.253 km²-ko arroa izanda.
Neoglyphidodon polyacanthus
Neoglyphidodon polyacanthus Neoglyphidodon generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Savonnières-devant-Bar
Savonnières-devant-Bar Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Savonnières-devant-Bar udalerrian erroldatutako biztanleak 499 ziren. Familiak 218 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 89 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 65 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 310 ziren, horien artean 240 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 240 pertsona aktiboetatik 224 lanean zeuden (127 gizon eta 97 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Savonnières-devant-Bar udalerrian 216 unitate fiskal zeuden, 495 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.587 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 9 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 banku bulegoak ziren, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 liburu denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 altzari dendak, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Savonnières-devant-Bar udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Désir
Saint-Désir Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Désir udalerrian erroldatutako biztanleak 1.699 ziren. Familiak 650 ziren, horien artean 130 pertsona bakarrekoak ziren (57 bakarrik bizi ziren gizonak eta 73 bakarrik bizi ziren emakumeak), 260 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 207 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 53 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 706 etxebizitza zeuden, 655 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 675 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 655 etxebizitza nagusietatik 508 bere jabearen bizilekua ziren, 136 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 27 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 153 etxek lau zituzten eta 396 etxek bost zituzten. 550 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 306 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 298 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.020 ziren, horien artean 688 aktiboak ziren eta 332 inaktiboak ziren. 688 pertsona aktiboetatik 636 lanean zeuden (342 gizon eta 294 emakume) eta 51 langabezian zeuden (23 gizon eta 28 emakume). 332 pertsona inaktiboetatik 128 erretiraturik zeuden, 112 ikasten zeuden eta 92 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Désir udalerrian 667 unitate fiskal zeuden, 1.699,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.069 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2000. urtean Saint-Désir udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.200 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Esteve Materra
Esteve Materra —frantsesez Materre— (? - ?) XVII. mendeko euskal idazlea izan zen, Frantzian jaioa. Saran, Axularrekin segur aski, ikasi zuen euskara. Etxepareren eta Leizarragaren liburuak argitaratu eta gero, Materrarena da Iparraldean euskaraz argitaratu zen hurrengoa.
Frantziskotarra izan zen; 1617 an, abade zen La Réoleko komentuan, eta 1623an Okzitaniako Tolosan. 1617an liburuxka bat atera zuen, lapurtera klasikoan idatzia, Bordelen, Doctrina Christiana izenburuarekin. Liburua marinelentzat eginda dago, eta kristau ikasbidea eta otoitz bereziak erakusten ditu. Urte hartan argitaraturiko ale bakarra ezagutzen da, Aziti Bihia elkarteko hizkuntzalari eta filologo gazteek 2015 ean Danimarkako Errege Liburutegian aurkitua. Villasanteren ustez garrantzi handia izan zuen Materrak garai hartako idazleentzat. 1623, 1648, 1693, 1704. urteetan berrargitaratu zen; 1693 koan, izenburua aldatuta: Bouqueta Lore Divinoena bereciac eta Duronea apeçac Aita Materren liburuari emendatuac. Euskaraz idazteari ekin aurretik, Materrak bazituen beste bi liburu frantsesez argitaratuak: L’horloge spirituel (1606) eta Saint exercice sur les dimanches (1606). Materra Sarako Eskolako partaidetzat hartzen da.
Materre ala Materra?
2015 arte, Materre idatzi izan dute beti Doctrinaren egilea aipatu duten ikerlariek. Hala egin zuten Larramendik, Vinsonek edo, berrikiago, Mitxelenak, Arkotxak, Oihartzabalek eta Salaberrik ere, besteak beste. Hala ageri da, orobat, frantziskotarrek historian zehar egin dituzten katalogoetan, autoreak berak frantsesez idatzi zituen obretan, euskarazko Doctrinan berak edo bestek frantsesez zein latinez idatzitako hitzaurre, eskaintza edo baimenetan eta edizio guztien azaletan, lehenean izan ezik.
Hain zuzen ere, 1617ko lehen edizioak «Materra» dakar azalean eta, are gehiago, Bertrand Etxautzi zuzenduriko euskarazko eskaintza ere hala sinatu zuen egileak berak. Hori ez eze, beste batzuek euskaraz idatzitako baimenetan «Materra» diote salbuespenik gabe, hala nola Axularrek, I. Migelenak eta F. Gilantenak. Halaber, 1623 ko argitalpenean ageri diren euskarazko baimenetan «Materra» gorde da, eta gauza bera gertatu da ondokoetan ere, horretan oinarritu baitziren.
Horiek horrela, «Materra» jo da egilearen deituraren euskarazko forma egokitzat.
Bizitza
Materraren bizitzaz ezer gutxi dakigun arren, egile gakoa da euskal literatura klasikoan; zehazki, XVII. mendearen hasieran Lapurdin loratutako Kontrarreforma katolikoari eta lapurtera klasikoari dagokionez. Aurreko mendeko erreformari erantzuteko, Kontrarreformaren haizeek indar bizia hartu zuten, gizaldi horretan, Lapurdi aldean: katolizismo ortodoxoa ahalik eta zabalen ezartzeko hainbat lan, itzulpen eta moldaketa agertu ziren latina ez beste hizkuntzetan. Euskarazko lanek fededunengana haien ama hizkuntzan iristeko aukera ematen zuten, eta horietan lehenengoa izan zen aspaldian eta orain arte galdua egon den Materraren Doctrina Christiana (P. de la Court, Bordele, 1617). Nabarmentzekoa da, lehenengoa ez ezik, hamarkada batez eskuratu eta euskaraz irakur zitekeen egile bakarra izan zela. Gerora etorri ziren Etxeberri Ziburukoa, Argaiñaratz, Haranburu, Harizmendi, Gazteluzar, Axular eta beste.
Materraz dakigun gehiena bere obretatik ateratako informazioa da: frantziskotarra zen, 1617an La Réoleko komentuko zaindaria zen, eta 1623an, dotrinaren bigarren edizioa kaleratu zenerako, Tolosa Okzitaniako frantziskotarren komentuan zegoen. Bere 1628 ko obra batean aipatzen denez, Rouezeko Cordeliers komentuan zegoen orduan. Bertrand Etxautzen esanari jarraikiz, Saran (Lapurdi) euskara denbora gutxian ikasi ondoren eman zuen argitara bere Doctrina Christiana, hain zuzen ere Etxautzi eskainia, eta besteak beste Axularren oniritzia dakarrena. Eskolako haurrentzat elkarrizketa gisa prestatutako lana da, eta egileak bere asmoak azaldu zituen: dotrina kristaua zabaltzea eta euskaraz irakurtzen eta idazten ikasten laguntzea. Errata gutxiko edizio zaindu batean argitaratu zen eta arrakasta betea lortu bide zuen, 1623an kaleratu baitzen bigarren argitalpena (I. Millanges, Bordele, 1623). XVII. mendean bertan beste bi argitalpen izan zituen: I. de Gayau-rena (Agen, 1648) eta P. Dussarrat-ena (Baiona, 1693), eta XVIII. mendearen hasieran berrargitaratu zen azkenekoz (Maffre, Baiona, 1704). Nolanahi ere den, 1623az geroztiko berrargitalpenetan hainbat aldaketa eta material erantsi dago.
Ematen du Materra ez zela nolanahiko elizgizona izan bere garaian; izan ere, euskarazko dotrinaz gain, frantsesez ere zenbait lan idatzi, itzuli eta moldatu zituen, guztiak ere erlijioaren ingurukoak. Mende hasieran, L'Horloge spirituel (C. Seuestre, 1606) eta Saint exercice sur les dimanches (Chaudière, 1606), Diego de la Vegaren lan baten itzulpena, kaleratu zituen Parisen, eta handik urtebetera agertu zen Juan Márquezen obraren itzulpena, Frantziako hiriburuan bertan: Les deux états de la spirituelle Hiérusalem militante et triomphante (N. du Fossé, 1607). Badirudi 1608an bertan berrargitaratu zela De la Vegaren lanaren itzulpena: Emploi et saint exercice sur les Évangiles des Dimanches de l'Année (N. du Fossé, 1608). Geroagokoak dira, bestalde, Recueil de prières en temps de contagion (A. Gransaigne, Rodez, 1628) eta Le Directeur familier (J. Foude, Tolosa, 1645).
Badirudi horietatik guztietatik L'Horloge spirituel eta Doctrina Christiana lanak izan zirela arrakastatsuenak, horiek aipatu baitzituen Waddingek Scriptores Ordinis Minorum (1650, 320. orrialdea) zabalean. Obra horretako aipua berreskuratu zen gerora, XVIII. mendearen hasieran, Bibliotheca Universa Franciscana obran (1733, III. liburukia, 108. orrialdea).
Neoglyphidodon thoracotaeniatus
Neoglyphidodon thoracotaeniatus Neoglyphidodon generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Arraitz (mendia)
Igoera Betolatza auzotik edo Iturrigorri auzotik egin daiteke. Bietatik ordubete inguru dago tontorreraino. Dena den, Arraitz mendiraino errepidea dago. Askok erabiltzen dute errepide hau Pagasarri mendira hurbiltzeko.
Arraitz mendian sagardotegia dago. Horrez gain, gaztelu zahar baten aurriak ere badaude.
Victor Vlad Delamarina
Victor Vlad Delamarina Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Felix Bilbao Monasterio
Ipuin-barreka narrazioarekin Euskaltzaindiaren ipuin-saria lortu zuen 1959an. Horrez gain, Anaitasuna aldizkariko kolaboratzailea izan zen.
Tendon (Vosgeak)
Tendon Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tendon udalerrian erroldatutako biztanleak 477 ziren. Familiak 203 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 26 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 70 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 315 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 90 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 267 etxeak ziren eta 44 apartamentuak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 88 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Parma (Michigan)
Parma Michigango herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 769 biztanle zituen, 2.74 kilometro koadrotan banatuta.
Tendon (Vosgeak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 322 ziren, horien artean 246 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 246 pertsona aktiboetatik 217 lanean zeuden (122 gizon eta 95 emakume) eta 29 langabezian zeuden (15 gizon eta 14 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tendon udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 531 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.280 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Tendon udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 144 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juan Ezenarro Mendia
Juan Ezenarro Mendia "Txori-txiki" (Antzuola, Gipuzkoa, 1890 - Irun, Gipuzkoa, 1945eko urtarrilaren 19a) euskal olerkaria zen. 1915ean Irunen jarri zen bizitzen baina Hendaian herbesteratu zen Espainiako Gerra Zibilagatik. 1944an Irunera itzuli zen. Han hil zen urte bat beranduago.
Lanak
Batik bat Euskal Esnalea, El Bidasoa eta Euskalduna agerkarietan idatzi zituen bere olerki gehienak. Bere poesia nagusiak Pachi arro (1918) eta Agur Bidasoa (1924) dira.
Euskal Herriari eta maitasunari opaturiko poema batzuk ondu zituen: Amari (1917), Amaren maitasuna (1917), Euskaldunak, Entzun euskalduna eta Arrantzalia.
Peck (Michigan)
Peck Michigango herri bat da. Sanilac konderrian kokatua dago. 2010ean 632 biztanle zituen, 2.72 kilometro koadrotan banatuta.
Ingurumen Toxikologia eta Kimika Elkartea
Ingurumen Toxikologia eta Kimikako Elkartea (SETAC, Society of Environmental Toxicology and Chemistry) mundu mailako erakunde profesionala da, eta 90 herrialdetan baino gehiagotan aritzen diren 5.300 pertsona eta erakundek osatzen dute, ingurumen-arazoak aztertzen eta konpontzen lan egiten duten zientzialariak, hain zuzen.
SETACen misioa ingurumen-kalitate jasangarriaren eta ekosistemaren osotasunaren babesa, hobekuntza eta kudeaketa babestea eta erraztea da.
Pello Salaburu
Pello Salaburu Etxeberria (Arizkun, Nafarroa Garaia, 1951 uztailaren 3a) Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) irakaslea, euskalaria eta idazlea da. 1996-2001. urteen artean EHUko errektorea izan zen.
Euskaltzaindiko kidea da (euskaltzain osoa), eta erakunde horren Gramatika batzordearen burua. Hiztegi Batuaren lanak berak koordinatzen ditu. Klasikoak izeneko pentsamendu unibertsalaren lan bilduma bideratzen duen elkartearen lehendakaria izan zen, Europako Zientzia eta Arteen Akademiako kidea, eta Nevadako Unibertsitatearen Renoko campuseko CBS (Center for Basque Studies) ikergunean argitaratzen den euskal klasikoen bildumaren (Classics) zuzendaria, Gregorio Monreal eta Bill Douglass irakasleekin batera. Bilboko Athletic klubeko zuzendaritza kidea izan zen (2005-2006).
Argitara eman dituen lan nagusiak euskal gramatikaren eta hizkuntzalaritzaren ingurukoak dira. Baztango euskalkia ere xeheki aztertu du bere lanetan.
Bizitza
Soziologia ikasketak egin zituen lehenik Deustuko Unibertsitatean, eta gero Euskal Filologiakoak. Fulbright diru laguntza eskuratu ondoren, doktoregoa MIT (Massachussetts Institute of Technology) unibertsitatean prestatu zuen, eta gero EHUn aurkeztu zuen tesia. Estatu Batuetan Noam Chomsky, Ken Hale eta Morris Halle izan zituen, besteak beste, irakasle. Tesia Koldo Mitxelena irakasleak zuzendu zion.
Ipar Ameriketako zenbait unibertsitatetan ibilia da (Cornell, New Mexico, UNR, eta abar). EHUn Euskal Filologiako katedra eskuratu zuten. Geroztik, lan asko argitaratu ditu, eta hitzaldi eta ikastaro anitz emana da munduan zehar, batez ere Amerika osoan eta Europan (Ameriketako unibertsitate zaharrenak, Santo Domingokoak, ohorezko irakasle izendatu du). Euskal Herriko egunkari eta aldizkarietan idazten du maizkara.
EHUn ardura garaienak izan ditu: saileko zuzendaria, errektoreordea, eta abar. 1996-2001. urteen artean EHUko errektorea izan zen.
Lanak
Hainbat artikuluz gainera, liburu hauek argitaratu dizkiote:
Skeatry
Skeatry (Scéatraigh) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena.
Crișul Alb
Crișul Alb (errumanieraz) edo Fehér-Körös (hungarieraz) mendebaldeko Errumaniako (Transilvania) eta hego-ekialdeko Hungariako (Békés konderria) ibaia da. Bere iturria, Apuseni mendien hegoaldean dago, Errumanian. Errumaniako Brad, Ineu eta Chişineu Criş eta Hungariako Gyula hirietan zehar ibiltzen da. Gyulatik kilometro gutxira Crișul Negru ibaiarekin elkartzen da, Körös edo Criş ibaiari jaiotza emanez.
Guztira 235,7 kilometroko luzera du, horietatik azken 9,8 kilometroak bakarrik igarotzen direlarik Hungariatik.
Neopomacentrus anabatoides
Neopomacentrus anabatoides Neopomacentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Montmelas-Saint-Sorlin
Montmelas-Saint-Sorlin Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montmelas-Saint-Sorlin udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 148 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 131 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 71 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 194 ziren, horien artean 155 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 155 pertsona aktiboetatik 151 lanean zeuden (79 gizon eta 72 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montmelas-Saint-Sorlin udalerrian 127 unitate fiskal zeuden, 311,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.767 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Negrilla ziza horikor
Negrilla ziza horikorra (Tricholoma scalpturatum) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Montmelas-Saint-Sorlin
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
Negrilla ziza horikor
Jangarri ona.
Montmelas-Saint-Sorlin
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montmelas-Saint-Sorlin udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 234 hektarea erabiltzen.
Negrilla ziza horikor
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai itxurakoa, gero zabaldu egiten da titi batekin, arre-grisaxka kolorekoa, zuntzak ditu azalean, ezkata txiki arre kolorekoz estalia, erdian ilunagoak.
Montmelas-Saint-Sorlin
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Negrilla ziza horikor
Deskribapena
Orriak: Nahiko estu, eskotatuak, hasieran zuriak, zahartzean horiz zikintzen dira.
Montmelas-Saint-Sorlin
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Negrilla ziza horikor
Deskribapena
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Smithborough
Smithborough (Na Mullaí) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena. 2013ko erroldaren arabera 313 biztanle zituen.
Negrilla ziza horikor
Deskribapena
Hanka: 4 eta 8 cm bitarteko luzerakoa eta 0,6 eta 1 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, zuria, errezel himenialaren hondar iheskorrekin.
Haragia: Mehea, hauskorra, zuria, irinaren usain eta zaporea du.
San Nikolas eliza (Gante)
San Nikolas eliza (Sint-Niklaaskerk) Ganteko tenplu katolikoa da, hiriko monumenturik antzinetariko bat dena. Eraikina XIII. mendean eraiki zuten, sute batek eraitsitako 1176ko beste eraikin bat ordezkatzeko. Gotiko tournaistar estiloan eraiki zuten.
Xiphocolaptes falcirostris
Xiphocolaptes falcirostris Xiphocolaptes generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.
San Nikolas eliza (Gante)
Herriko hirigunean dago, Korenmarkt plazatik hurbil, eta oso ospetsua izan zen gremioen artean.
Psychrophrynella wettsteini
Psychrophrynella wettsteini Psychrophrynella generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Segurilla
Segurilla Toledoko udalerria da, Sierra de San Vicente eskualdean dagoena.
Jese
Jese (יִשַׁי; ; Ἰεσσαί; Issai, Isai, Jesse), Isai edo Ishai ere deitua, pertsonaia bibliko bat da, Obeden semea, Boozen biloba eta Daviden aita. Jesusen arbasoetako bat bezala duen garrantzia, Itun Berrian azaltzen da, non Jeseren Zuhaitzari erreferentzia egiten zaion.
Negrilla ziza horikor
Deskribapena
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Scalpturatum epitetoa latinetik dator, puskatua esan nahi duen "scalpturatum" hitzetik. Areoletan hautsitako kapelagatik.
Jangarritasuna
Jangarri ona.
Nahasketa arriskua
Tricholoma terreum delakoarekin, baina honek ez du irin usainik, ez zaporerik, eta bere orriak ez dira horiz zikintzen zahartzean. Tricholoma pardinum toxikoa, mamitsuagoa da eta tamaina handiagora iristen da.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, koniferoen eta hostozabalen basoetan.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa.
Segurilla
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.220 biztanle zituen.
Neopomacentrus azysron
Neopomacentrus azysron Neopomacentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Tirnaneill
Tirnaneill (Tír Ní Néill, euskaraz "O'Neilldarren Lurraldea" esan nahi du) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena.
Ramos Azkarate
Ramos Azkarate Otegi (Tolosa (Gipuzkoa), 1847ko martxoaren 28a - 1904ko martxoaren 26a) euskal idazlea. Zapataria zen lanbidez. Hasieran liberala zen, baina gero karlista bilakatu zen, eta haien alde borrokatu zen. Haren lan gehiena politikoa da, eta garaiko aldizkarietan argitaratu zuen, El Cántabro izenekoan bereziki. Ehundaka bertsoren egilea da; Tolosako Iñauterietarako idatziriko Tolosako Galtzaundik bere buruari jarriak dira ezagunenak. Halaber, bi komedien egilea da: Ijituben kontratuba eta ezkontza eta Beotibarko jazarra.
Pellston (Michigan)
Pellston Michigango herri bat da. Emmet konderrian kokatua dago. 2010ean 822 biztanle zituen, 4.95 kilometro koadrotan banatuta.
Tahuantina
Tahuantina Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Tahuantinaren generoaren espezie bakarra da. Txilen aurki daiteke.
Tydavnet
Tydavnet (Tigh Damhnata) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena.
Crișan
Crișan Errumaniako udalerri bat da, Tulcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Pentwater (Michigan)
Pentwater Michigango herri bat da. Oceana konderrian kokatua dago. 2010ean 857 biztanle zituen, 3.31 kilometro koadrotan banatuta.
Longnan
Longnan (txinera sinplifikatuz: 陇南; pinyineraz: Lǒngnán), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.676.000 biztanle inguru dauzka eta 27.000 kilometro karratuko azalera.
Tyholland
Tyholland (Tigh Thalainn) Irlandako udalerri bat da, Monaghan konderrian dagoena.
Barenton-Bugny
Barenton-Bugny Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.
Château-Renault
Château-Renault Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Château-Renault udalerrian erroldatutako biztanleak 5.209 ziren. Familiak 2.360 ziren, horien artean 916 pertsona bakarrekoak ziren (364 bakarrik bizi ziren gizonak eta 552 bakarrik bizi ziren emakumeak), 712 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 548 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 184 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Perrinton (Michigan)
Perrinton Michigango herri bat da. Gratiot konderrian kokatua dago. 2010ean 406 biztanle zituen, 1.64 kilometro koadrotan banatuta.
Château-Renault
Etxebizitza
2007an 2.703 etxebizitza zeuden, 2.406 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 256 hutsik zeuden. 1.549 etxeak ziren eta 1.083 apartamentuak ziren. 2.406 etxebizitza nagusietatik 1.094 bere jabearen bizilekua ziren, 1.271 alokairuan okupaturik zeuden eta 41 doan lagata zeuden; 77 etxek gela bat zuten, 313 etxek bi zituzten, 605 etxek hiru zituzten, 755 etxek lau zituzten eta 656 etxek bost zituzten. 1.445 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.204 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 679 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.186 ziren, horien artean 2.342 aktiboak ziren eta 844 inaktiboak ziren. 2.342 pertsona aktiboetatik 1.984 lanean zeuden (1.081 gizon eta 903 emakume) eta 358 langabezian zeuden (150 gizon eta 208 emakume). 844 pertsona inaktiboetatik 306 erretiraturik zeuden, 238 ikasten zeuden eta 300 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Château-Renault udalerrian 2.454 unitate fiskal zeuden, 5.213,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.926 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 266 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 28 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 60 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 19 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 26 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 69 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 9 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 2 aldi baterako lan enpresak, 9 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 36 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 6 harategiak, 3 liburu dendak, 5 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 3 zapata-dendak, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Château-Renault udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Château-Renault udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 760 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 277.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uharte (Iruñerria)
Uharte ([u.aɾte]) Nafarroa Garaiko udalerria da. Iruñerria eskualdean kokatzen da, Zangozako merindadearen barnean. Itsasoaren mailatik 440 metrora dago. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 5.858 biztanle zituen.
Iruñeko metropoli eremuko beste hainbat herritan bezala, Iruñerriko Mankomunitatea arduratzen da zabor bilketaz, ur-horniduraz eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz.
Inguru naturala eta kokapena
Uharte Iruñerriko gune metropolitarraren ipar-ekialdean kokatzen da, Iruñetik 5 kilometroko distantziara. Udalerriak Esteribar eta Ezkabarterekin egiten du muga iparraldean, Atarrabia eta Burlatarekin mendebaldean, eta Eguesibarrekin ekialde eta hegoaldean.
Uharte Arga ibaiaren meandro batean dago. Hortik datorkio Uharte izena, bi aldeetatik urak erabat inguraturik dagoelako.
Historia
Nafarroako Erresumaren historiari erreparatuta, Uharte garrantzia politiko-militarreko gunea izan zen. Garrantzi hori herriaren kokapen geografikoari dagokio, izan ere, Arga ibaiaren defentsarako herriko punturik garaienean gotorleku bat eraiki zen. Historikoki mahasti eta errota ugari izan dira nekazaritzan oinarritutako herri honetan.
Uharte Eliza eta Nafarroako koroaren arteko liskarren tartean izan zen beti. Horrela, 1423an Carlos III.a Noblea erregeak zeharkako zergak eta gerrarako armak eta gizonez hornitzeko derrigortasunetik libratu zituen Uharteko bizilagunak, Balberrotako errota erabiltzearen truke. 1512ko inbasioa gertatzean, Uharten Nafarroako mariskala eta Juan Jaso (San Frantzisko Xabierren lehengusua) zeuden, agramontarrak biak. Horrek argi uzten du herriaren agaramontar izaera.
1665ean Uharte hiribildu ona izendatu zuten eta gorteetan jesarleku bat izateko eskubidea lortu zuen, ondorioz, Nafarroako gainerako hiribildu onen haserrea piztu zuen. XVIII. mendeak gerra ekarri zuen berriro ere Uhartera, Espainiako Independentzia gerra, hain zuzen ere. 1793. urtean, Konbentzio Gerran, Aldundiaren aginduz laurogei uhartear muga babestera abiatu ziren. Dena den, ez zuten frantses armadaren inbasioa gelditzerik lortu, San Migel baselizara bertara heldu ziren eta suntsitu egin zuten.
Azken urteak
XX. mendean zehar Minako lantegia eta Aretako industrialdearen lehen faseak, herriko ekonomia eraldatu zuten, nekazaritzatik, industria eta zerbitzuetara igaroz. 2000. urtetik aurrera ehunka iruindarren bizitoki bilakatu da Uharte, hiriburuan baino etxebizitza merkeagoak eskainita. Biztanleria 6.300 biztanle ingurura igo da horrela.
Ugarrandia Uharteko zabalgunea da eta Arga ibaiaren zeharrunean eraikitzen hasi zen 2003. urtean. Auzo berrian 1.000 etxebizitzatik gora eraiki dira, eta hurrengo urteetan 889 eraikitzea aurreikusi da. Auzo berria udalerriaren erdigune historikotik hegoaldera dago. Uhartek 2000. urtetik aurrera egindako zabalguneko auzoak honakoak dira:
Merkataritza
Itaroa merkatataritza-gunea 2004an zabaldu zen Uharten, hiru solairu dauzka, aparkalekua, denden solairua eta jatetxeen solairua. Guztira 112 dendarentzako tokia dago, eta 2.200 autorentzako aparkalekua. Merkataritza-guneak 42.000 metro karratu dauzka alokatzeko. Eraikina L35 Arquitectos eta Agustín del Pozo arkitekto taldeek diseinatu zuten.
Industria
Uhartek industrialde bakarra dauka, Areta izenekoa.
Perry (Michigan)
Perry Michigango hiri bat da. Shiawassee konderrian kokatua dago. 2010ean 2,188 biztanle zituen, 7.56 kilometro koadrotan banatuta.
Uharte (Iruñerria)
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 338 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %6,55 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Moldova (ibaia)
Bere ibilbidean Moldova-Sulița, Câmpulung Moldovenesc, Vama, Voroneț, Gura Humorului, Păltinoasa, Baia eta Roman udalerriak zeharkatzen ditu.
Uharte (Iruñerria)
Udaletxea
Uharteko udaletxea Donibane plazan dagoen bost solairuko eraikina da. Eliza eta frontoiaren ondoan dago, eta fatxada nagusian herriko armarria nabarmentzen da. Udaletxea 1978an eraiki zen. Udala alkateak eta hamar zinegotzik osatzen dute.
Udal hauteskundeak
2007an Nafarroa Bai taldeko Francisco Javier Basterra EAko kidea aukeratu zuten alkate. Hauteskundeetako talderik bozkatuena UPN eta CDNtik hurbileko Grupo Independiente Huarte (GIH) zerrenda izan zen lau zinegotzi eskuratu baitzuen, Zubiarte Iniciativa Popular-Zubiarte Herri Ekimena (ZIP-ZHE) izenekoak hiru zinegotzi lortu zituen, Nafarroa Baik bi zinegotzi, eta Eusko Abertzale Ekintzak beste bi zinegotzi. GIH izan ezik, beste talde guztiek Nafarroa Baiko hautagaiari botoa emanda eskuratu zuen alkatetza.
2011n zazpi zerrenda aurkeztu ziren: Grupo Independiente Huarte (5 zinegotzi, dagoeneko UPNtik hurbil), Bildu (4), Oihana Elkartaldea (1), PP (1), NaBai 2011 (1), PSN (1) eta I-E (0). Oihana Elkartaldea Javier Basterra alkate eta EAko kideak sortutako zerrenda zen, Bildun ezker abertzalearekin bat ez egitearren eta NaBai 2011n ere sartu nahi izan ez zutelako. EAko beste batzuek, aldiz, Bildun esku hartu zuten. Emaitzen ondorioz, GIHko Iñaki Crespo San José alkate bihurtu zen.
Alkateak
Hauek izan dira Uharteko azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
b 2019ko abuztuan Amparo Lopez Antero alkateak dimisioa aurkeztu zuen.
Garraioa
Horrez gain, Nafarroako ipar-ekialdeko hainbat herri Iruñearekin batzen dituen Autobus Artieda konpainiaren linea batek geltokia dauka Uharten. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Konpainia berdinaren bigarren lineak (Eugi eta Iruñea bitartekoa), geltokia dauka herrian. Ibilbidea honakoa da.
Gainera, Conda autobus konpainiaren Otsagabia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:
Konpainia beraren beste linea batek Irunberri eta Iruñea batzen ditu, Irunberritik aurrera aurreko lineak duen ibilbide berarekin.
Orbaizeta eta Iruñea batzen dituen lineak ere Agoitz zeharkatzen du, eta honako ibilbidea egiten du:
Hirugarren linea batek Agoitz eta Iruñea batzen ditu, hiru zerbitzu baino ez ditu eguneko eta Agoitz eta Iruñea batzen ditu Eguesibarra, Urrotz eta Lintzoain zeharkatuz.
Jaiak eta ospakizunak
Uharteko jaiak iraileko hirugarren astean izaten dira, Andre Maria Zuriaren omenez. Iraileko garai berean Uharteko Anaiarte jaia ere ospatzen da. Data zehatzak honakoak dira:
Xabi Rodriguez
Xabi Rodriguez (Idiazabal, 1995) euskal aktorea eta irakaslea da, Goǃazen 6.0 telesailean egindako lanagatik ezaguna.
Uharte (Iruñerria)
San Joan Ebanjelariaren eliza
Herriko parrokia hau XII. mendean hasi zen eraikitzen, barruan mende bat aurrerago eraikitako erretaula bat eta Ama Birjinaren irudi gotikoa daude. Jatorrizko eraikina Erdi Aroan altxatu zen, gaur egungo kokalekutik gertu. Eliza harrizko gangez estalitako nabe bakarrak osatzen du, nabea zatitan banatuta dagoela. Nabearen azken zatian dorrea altxatzen da. Herritarrek "beheko eliza" deitzen diote, Doneztebeko elizatik bereizteko. XVI. mendean eraikina handitu zuten, gurutzeria berria eta aurrealdea eraiki ziren. Lanak hasi eta berehala, diru arazoak zirela eta, bertan behera utzi behar izan zituzten.
Xabi Rodriguez
Bizitza
Idiazabalen jaioa, irakaskuntza ikasi zuen eta egun euskara zein gaztelera irakasten ditu Donostiako La Asunción ikastetxean.
Uharte (Iruñerria)
San Joan Ebanjelariaren eliza
Eliza barruan, Andre Maria Zuriaren irudia nabarmentzen da. Ama Birjinaren eta haurtxoaren haitzurdin zuriz eginiko irudia da, haitzurdin beltzez eginiko oinarri batean gainean kokaturik. Irudia Paristik ekarri zuten 1349an eta Iruñeko merkataria zen Martin Uhartek eginiko oparia izan zen.
Doneztebe eliza
Herritarrek "goiko eliza" deitzen diote, San Joan Ebanjelariaren elizatik bereizteko, eliza, Miraballes mendiaren magalean dagoelako batez ere. Eliza kalitate txarreko materialekin eraiki zuten eta hori dela eta, konponketa ugari egin behar izan dizkiote historian zehar, antzinako dokumentuek erakusten dutenaren arabera. Nabe laburra eta estua, artesa itxurako aurrealdea, eta harrizko gurutzeriadun gangez eginiko sabaia dauzka.
Herritik urrun zegoenez, uhartearrek eliza berri bat eraikitzeko kokaleku baten bila hasi ziren, eta horrela XVIII. mendearen hasieran, eliza berriaren eraikuntza hasi zen. Gurutze latindarraren oinarria zeukan eraikin berriak. Antzinako eliza gaur egun galdurik dago, eta ez da egituratik ezer gorde. Eliza berriak ere laster izan zuen eliza zaharraren patu bera. 1775ean Uharteko bi elizak bateratuta, eraikin berria herriko kanposantuan ezarri zuten, eta horrek eraikinaren narriadura areagotu zuen.Gaur egun eraikinaren horma batzuk eta dinteldun aurrealdea baino ez dira kontserbatzen.
Udaletxea
Uharteko udaletxea Donibane plazan dago, parrokia eta frontoiaren ondoan. Eraikineko fatxadan, herriko armarria ageri da. Udaletxeak bost solairu dauzka eta 1978an eraiki zen.
Arte Garaikideko Zentroa
2007an Uharten Arte Garaikideko Zentroa inauguratu zuten, bertan arte garaikideari buruzko erakustaldiak egoteaz gain nafar sortzaileen artelanak ikusgai izan ohi dira.
Herri eta hiri senidetuak
Uharte ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Ganteko kanpandorrea
Ganteko kanpandorrea (belfort van Gent) Belgikako hiri horretako eraikina da, 91 metroko altuera duena. Herrialde oso kanpandorrerik altuena da.
Vârlezi
Vârlezi Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Launoy
Launoy Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 31 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 42etxeak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (25 gizon eta 17 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 20 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Launoy udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Noueilles
Noueilles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Noueilles udalerrian erroldatutako biztanleak 317 ziren. Familiak 105 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 49 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 213 ziren, horien artean 172 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 172 pertsona aktiboetatik 155 lanean zeuden (83 gizon eta 72 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Noueilles udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 325 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.927 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Noueilles udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Spanțov
Spanțov Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Petoskey (Michigan)
Petoskey Michigango hiri bat da. Emmet konderrian kokatua dago. 2010ean 5,670 biztanle zituen, 13.18 kilometro koadrotan banatuta.
Petersburg (Michigan)
Petersburg Michigango hiri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 1,146 biztanle zituen, 1.24 kilometro koadrotan banatuta.
Alen (mendia)
Alen mendia Bizkaiko mendebaldean kokaturik dago, Enkarterrietan. 802 metroko garaiera du. Alen mendian burdina meatzeak zeuden, eta burdina hori Castro Urdialesera garraiatzen zen. Igotzeko lekurik arruntena Alen izeneko auzoa da (Sopuerta). Santa Cruz izeneko auzotik ere igo daiteke, baita Kantabriatik ere, Otañes auzotik.
Izena
Azentua azken silaban daramala ahoskatu behar da izena; Alén, alegia.
Bârlad (ibaia)
Bârlad ekialdeko Errumaniako ibaia da, Siretaren ibaiadarra dena. Bere luzera osoa 207 kilometrokoa da, eta 7.330 kilometro karratuko arroa drainatzen du.
Ibaiak Neamţ, Vaslui eta Galaţi errumaniar barrutiak zeharkatzen ditu. Bârlad ibaia, muino baxuko gune batean jaiotzen da, Siret eta Prut ibaietako haranaren artean. Orokorrean hegoalderantz doa, Negrești, Vaslui, Bârlad eta Tecuci hiriak zeharkatuz. Azkenik, bere ezkerraldetik, Siret ibaian amaitzen da, Lieşti hiriaren parean, bere behealdeko ibilguan.
Bere ibaiadar nagusiak Tutova (86 km), Berheci, Vasluieţ (81 km) eta Crasna (61 km) dira.