cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enbor-ziza
Zuhaitzaren perretxikoen errizomorfoak ilunetan fosforeszenteak dira. Onddo honen kolorea oso aldakorra da eta parasitatzen duen zuhaitzak eragina du kolorean.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm. arteko diametrokoa, 15 cm-ra irits daiteke. Globo formakoa, gero ganbila, azkenean laua eta titi apur batekin. Azala eztiaren koloretik arrexkaraino aldatzen da, xerlo gutxi ditu espezie tipoan, oso ugariak eta iraunkorrak ostoyae barietatean.
Orriak: Desberdinak, ez oso estu, apur bat dekurrenteak, zuriak, gero horiak eta azkenean gorrixkaz tindatuta.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak. Hanka: Haritsua, 10-15-20 cm-ko luzerakoa, zilindrikoa, horixka edo arrexka, oinarrian ilundu egiten da. Mintzezko eraztuna, iraunkorra, lodia eta horixka.
Haragia: Zuria, trinkoa, oina gogorra. Apur bat mingotsa, batez ere ale garatuetan, ez du oso usain atsegina.
Etimologia: Armillaria terminoa latinetik “armilla” hitzetik, eskumuturrekoa esan nahi du. Eraztunagatik. Mellea epitetoa berriz latinezko “melleus” hitzetik dator, ezti kolorea esan nahi du. Bere koloreagatik.
Oharra: Barietate asko daude, kapelaren kolore desberdinekin, ezkatetan lodiera ezberdinekin eta oinaren forma ezberdinekin.
Jangarritasuna
Ale gazte eta osasuntsuen kapelak nahiko onak dira, baina irakinaldi bat eman behar zaie frijitu edo prestatu aurretik, horrela mingostasuna kentzen zaie. Intolerantzia sindromea eragin dezake. Egostean belztu egiten da.
Nahasketa arriskua
Hypholoma fasciculare toxikoarekin eta jangarria den Armillaria tabescens-arekin, azken honek eraztunik ez duen arren, Armillaria mellea-ren antz handia du.
Dexter (Minnesota)
Dexter Minnesotako hiri bat da. Mower konderrian kokatua dago. 2010ean 341 biztanle zituen, 3.89 kilometro koadrotan banatuta.
Enbor-ziza
Sasoia eta lekua
Uda amaieratik negu hasiera arte hazten da, ale askoko taldetan, ale oso ederren sortak osatzen dituzte, oinetik lotuak, eta koniferoen edo hostozabalen enbor, motzondo eta sustraietan.
Banaketa eremua: Ipar Amerika, Europa, Asiako iparraldea; Hegoafrikan sartua.
Rybník (Ústí nad Orlicíko barrutia)
Rybník Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 826 biztanle ditu eta 11,13 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1603 urtean egin zen.
Baden-Württembergeko Polizia
Baden-Wurttembergeko Polizia (alemanez Polizei Baden-Württemberg) Baden-Wurttembergeko autonomia estatu alemaniarraren segurtasunaz arduratzen den lurralde polizia edo landspolizei da.
Lormaye
Lormaye Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lormaye udalerrian erroldatutako biztanleak 630 ziren. Familiak 276 ziren, horien artean 100 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 336 etxebizitza zeuden, 285 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 264 etxeak ziren eta 72 apartamentuak ziren. 285 etxebizitza nagusietatik 200 bere jabearen bizilekua ziren, 79 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 199 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 387 ziren, horien artean 317 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 317 pertsona aktiboetatik 292 lanean zeuden (162 gizon eta 130 emakume) eta 25 langabezian zeuden (7 gizon eta 18 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lormaye udalerrian 287 unitate fiskal zeuden, 641 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.269 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra liburu denda bat zen.
2000. urtean Lormaye udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aynor (Hego Carolina)
Aynor Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Horry konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rybníky (Příbramgo barrutia)
Rybníky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 429 biztanle ditu eta 5,65 kilometro koadroko azalera. Příbramgo barrutian dago.
Lăzăreni
Lăzăreni Errumaniako udalerri bat da, Bihor konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Étienne-des-Oullières
Saint-Étienne-des-Oullières Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Rybníky (Příbramgo barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1833 urtean egin zen.
Lăzăreni
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Saint-Étienne-des-Oullières
Biztanleria
2007an Saint-Étienne-des-Oullières udalerrian erroldatutako biztanleak 1.768 ziren. Familiak 623 ziren, horien artean 127 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 78 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 287 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pago-kimo biribil
Pago-kimo biribila (Diatrype disciformis) Diatrypaceae familiako onddo espezie bat da. Tamaina txikia du, ez du sukalderako balio.
Saint-Étienne-des-Oullières
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 706 etxebizitza zeuden, 643 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 589 etxeak ziren eta 111 apartamentuak ziren. 643 etxebizitza nagusietatik 385 bere jabearen bizilekua ziren, 222 alokairuan okupaturik zeuden eta 37 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 84 etxek hiru zituzten, 178 etxek lau zituzten eta 354 etxek bost zituzten. 520 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 269 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 336 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Pago-kimo biribil
Deskribapena
Peritezioak: 0,2 eta 0,4 mm bitarteko diametrokoak, kolore beltzekoak, geruza baten edo batzuen azpian estroma baten sartuak, kanpoaldetik arre kolorekoak eta zurixkak barrualdetik. Estroma laua da, zuhaitzaren adarraren azala hautsi egiten du, eta askotan biribildua eta isolatua agertzen da, gutxiago talde txikietan. Gainazala nahiko latza da, eta peritezioetako ostioloek punteatuta agertzen da.
Rybníky (Znojmoko barrutia)
Rybníky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 426 biztanle ditu eta 8,42 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Saint-Étienne-des-Oullières
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.118 ziren, horien artean 866 aktiboak ziren eta 252 inaktiboak ziren. 866 pertsona aktiboetatik 826 lanean zeuden (428 gizon eta 398 emakume) eta 40 langabezian zeuden (15 gizon eta 25 emakume). 252 pertsona inaktiboetatik 67 erretiraturik zeuden, 105 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Rybníky (Znojmoko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1365 urtean egin zen.
Pago-kimo biribil
Deskribapena
Etimologia: Diatrype terminoa grekotik dator, zehar, esan nahi duen "d??-dià" hitzetik eta zulo esan nahi duen "t??p? trype" hitzetik. Zulatu egiten duela (zura). Disciformis epitetoa, karpoforoak disko forma duelako du
Saint-Étienne-des-Oullières
Diru sarrerak
2009an Saint-Étienne-des-Oullières udalerrian 678 unitate fiskal zeuden, 1.860 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.296 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 108 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Prionurus biafraensis
Prionurus biafraensis Prionurus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acanthuridae familian.
Saint-Étienne-des-Oullières
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 elektrotresna dendak eta 2 lore-dendak ziren.
Pago-kimo biribil
Jangarritasuna
Ez du sukalderako balio.
Nahasketa arriskua
Melogramma bulliardii delakoarekin, honek igitai formako esporak ditu. Baita Diatrypella verrucaeformis espeziearekin ere.
Sasoia eta lekua
Negutik udaberrira, pagoen adar hiletan; gutxitan beste hostogalkor batzuetan.
Nyctomys
Nyctomys Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Pago-kimo biribil
Banaketa eremua
Europa, Ameriketako Estatu Batuak, Kanada.
Nojorid
Nojorid Errumaniako udalerri bat da, Bihor konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Diego Velázquez
Diego Rodríguez da Silva y Velázquez (Sevilla, 1599ko ekainaren 6a - Sevilla, 1660ko abuztuaren 6a) espainiar margolari barrokoa izan zen. XVII. mendeko espainiar margolari handiena izateaz gainera, munduko artista hoberenetakotzat hartua da. Gutxitan izenpetzen zituen lanak eta, hori dela eta, koadroen kronologia sarritan estiloan oinarrituta egin da. Haren erretratuen kopia asko egin bazituzten ere, Velázquezek berak ez zituen obra asko egin; hala, 150 baino gutxiago ezagutzen dira gaur egun.
Lehen urteak
Diego Velázquez 1599ko ekainaren 6ean jaio zen, Sevillan, eta San Pedro elizan izan zen bataiatua (gertaera gogorarazten duen plaka bat dago gaur egun bertan). Ama sevillarra eta, agian, kapare odolduna zuen; aita, berriz, portugaldar jatorrikoa. 1609an, hamar urte eskas zituelarik, pinturarako dohain berezia zuela ikusirik, gurasoek Francisco Herrera Zaharra margolariarengana bidali zuten, pintura ikasketak harekin egin zitzan. 1610ean Francisco Pachecoren lantegian hasi zen lanean. Pacheco, pintore manierista izateaz gainera, irakasle, humanista eta artearen teorilari bikaina (El arte de la pintura idatzi zuen) zen, eta haren inguruan biltzen ziren Sevillako poetak eta pintoreak.
Diego Velazquez berehala nabarmendu zen Pachecoren ikasleen artean. 1617an, Sevillako Margolarien Elkartearen azterketa gainditurik, margolari aske gisa hasi zen lanean. Pacheco maisuaren eragina ez zen arlo piktorikora mugatu; garai hartako beste jakintsu batzuek bezala, literatura klasikoan aditua zen, eta zerikusi handia izan zuen Velázquezen prestakuntza kultural eta literarioan. 1618an, Francisco Pachecoren alaba Juanarekin ezkondu zen. Bi alaba izan zituzten: Francisca, 1619an, eta Ignacia, 1621ean.
Lehen garai hartan Velazquezek eguneroko bizitzako gertaerak irudikatu zituen, izadi hilak batez ere, gauzaki soilenak aztertzeko aukera ematen baitzion. Materiaren tasuna adieraztea zen haren helburua, buztinaren distiraren, beiraren gardentasunaren eta metalaren islaren bitartez. Batez ere, itzalen eta argiaren arteko kontrastea nabarmendu zuen, gauzen tankera harrigarriro adieraziz, irudikatze hutsa baino harago. Gizakiak adierazgarritasun handiz irudikatu zituen, eta bolumenak iradokitzeko eran egurrezko eskultura polikromoko Sevillako eskola handiaren eragina izan zuen -Herrerarena bereziki-, eta baita Caravaggioren tenebrismoarena eta naturalismoarena ere, indar handia izan baitzuen garai hartan Sevillako pintore gazteen artean: Atsoa arrautzak frijitzen (1618, Eskoziako Galeria Nazionala, Edinburgh), Sevillako urketaria (1620 aldean, Apsley House, Londres), Jeronima de la Fuente ama agurgarria (1620, Prado Museoa, Madril) , Hiru gizon mahaian (1618 aldean, Hermitage museoa, San Petersburgo).
Saint-Étienne-des-Oullières
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Étienne-des-Oullières udalerrian 98 nekazaritza-ustiategi zeuden, 825 hektarea erabiltzen.
Alàs i Cerc
Alàs i Cerc Kataluniako udalerria da, Alt Urgell eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 391 biztanle zituen. 57,65 km²-ko azalera du.
Saint-Étienne-des-Oullières
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diego Velázquez
Lehen urteak
Erlijiozko pinturak garrantzi handia zuen garai hartako pinturan, baina, gauza bitxia, Velazquezen koadro batzuetan erlijioa zeharka baizik ez da agertzen, eguneroko gertakari soil batean: Emauseko afaria (1618-1622, Irlandako Galeria Nazionala, Dublin), Kristo Marta eta Mariaren etxean (1618-1620, National Gallery, Londres). Garai hartakoak ditu baita ere: Magoen adorazioa (1619, Prado Museoa, Madril), San Joan Patmosen (1618-1622, National Gallery, Londres) eta Ama Sortzez Garbia (1618-1622, National Gallery, Londres). 1620an Diego de Melgar gaztea ikasle gisa hartu zuen; horrek, lehen obrekin dezenteko ospea lortu zuela erakusten du.
Madrilen
1621ean Filipe III.a, Espainiako erregea, hil zen. Haren ondorengo Filipe IV.ak, aitonen seme gaztelarren ordez, gerora Olivares konde-dukea izango zen Gaspar de Guzmánen esku utzi zuen gobernua. Andaluziako semea zenez gero, gortea gehienbat bere herritarrez, hau da, andaluziarrez, osaturik egon behar zela erabaki zuen. Hau ikusirik, 1622an Diego Madrila joan zen, gorteko margolari postua lortuko zuelakoan; baina lehen saiakera horretan esku hutsik itzuli behar izan zuen. Bidaia horretan Luis de Góngoraren erretratua egin zuen: Don Luis de Góngora y Argote (1622, Bostongo Arte Ederren Museoa).
Erregeren margolari postua nahi zuen Pacheco maisuak Velázquezentzat, horrek artistari eta haren gaitasun artistikoari heldutasuna ekarriko ziela baitzekien. 1623an, Juan Fonseca, Filipe IV.aren gorteko andaluziarretako baten laguntzaz, erregea zaldiz erretratatzeko eskaera egin zioten, eta arrakasta handia izan zuen San Felipe el Real elizan koadro hura jendaurrean erakutsi zutenean.
1623ko urrian gortean hartu zuen egoitza (Concepcion Jeronima kalean, zehazki), erregeren margolari izendatu baitzuten -erregearen erretratugile ofiziala, beraz-. Emaztea eta alaba Francisca (Ignacia aurreko urtean hila baitzen ) hiriburura eraman zituen, egokitzen aste batzuk igaro ondoren. Era askotara egin zuen Filipe IV.aren erretratua -zaldiz, zutik, gorputz erdiz, gerra jantzian, gorteko jantzian- eta baita haren familiarena ere; erretratu horien bitartez aise ikusten da erregearen beraren eta haren familiaren bilakaera. Geroztik, hornidura eta administrazioko hainbat kargu eman zizkioten, erregearen jauregiak margolanez hornitzea, besteak beste, eta zeregin horietan gogotik jardun behar izan bazuen ere, haiei esker orobat izan zuen margolaritzan bere gogara aritzeko astia eta askatasuna.
Lanbide hark erregearen margolan-bilduma, Europako hoberena, ezagutzeko aukera eman zion; hala, Tizianoren obra aztertu ahal izan zuen, eta haren eraginpean Sevillako obretako tenebrismoa baztertzen hasi zen. Bestalde, 1628an Rubens bera ezagutzeko aukera izan zuen Madrilen, eta El Escorialeko monasterioa elkarrekin bisitatu zuten. Hala, Bakoren garaipena (1628-1629, Prado, Madril) koadroak Tizianoren eta Rubensen eragina du, baina, hala ere, Espainiako margolarien jarrera errealista alde batera utzi gabe.
Italiako lehen bidaia
Rubensek Italia bisitatzeko aholkua eman zion, bertan Pizkundeko estilo piktorikoan sakontzeko eta bere karrerari bira osoa eman ahal izateko. 1629an erregeak bertara joateko baimena eman eta bi urteko lansaria aurreratu zion; beraz, urte horretako abuztuaren 10ean, Bartzelonako portutik Genovarantz abiatu zen. Bidaia horrek Velazquezen bizitza markatu zuen, beren prestakuntza Italian osatzea XVII. mendeko margolari guztien ametsa baitzen.
1629ko abuztuaren 23an Genovara iritsi zen. Lehenik Venezian egon zen, eta Tiziano, Veronese eta Tintorettoren obra ezagutu zuen. Ferrara eta Bolonia ezagutu ostean, urtebetez Erroman bizi izan zen. Vatikanoko jauregian hartu zuen ostatu, Francesco Barberini kardinalaren babespean, eta pinturaren maisulan handiak ezagutu ahal izan zituen. Erroman Joseren tunika (1630, El Escorialgo monasterioa) eta Vulkanoren sutegia (1630, Prado, Madril) egin zituen, besteak beste. Hasierako errealismotik urrun daude bi obra horiek. Izan ere, Italiako egonaldian espazioa, perspektiba, argia eta kolorearen erabileran sakondu zuen. Besteak beste, anatomia ezagupenak hobetu eta testatu ahal izan zituela nabari da.
1630eko udan, Erromako muinoetako batean zegoen eta ikuspegi ezin hobeak zituen Villa Medicira aldatu zen. Ordukoak ditu Villa Mediciko lorategiko bi ikuspegiak, Haitzuloko sarrera (1630 aldean, Prado, Madril) eta Ariadnaren pabiloia (1630 aldean, Prado, Madril), nahiz aditu batzuek Velazquezek Italian egin zuen bigarren egonaldikoak direla esaten duten. Velázquezek egindako paisaia hutsen adibide bakarrak dira, askatasun handiz eginak, dirudienez kanpoan margotuak, eta pintore modernoengan, Camille Corot frantsesarengan esate baterako, eragin handia izan zutenak. Adituen batzuen ustez, Inpresionismoko pinturaren aurrekariak dira.
Villa Medicin bi hilabete inguru eman zituen. Gero, gaixoaldi baten ostean, Erromatik Napolira joan zen ; han José de Ribera espainiar pintore ospetsua ezagutu zuen, eta Filipe IV.aren arreba eta Hungariako erregina zen Maria Austriakoaren erretratua (1630, Prado, Madril) egin zuen. Erretratu honekin 1623an hasitako garai artistikoa amaitu zuen. Aldi hura dotoretasunak eta bakuntasunak markatu zuten. 1631n Madrila itzuli zen.
Willem de Kooning
Willem de Kooning (Rotterdam, Herbehereak, 1904ko apirilaren 24a - Long Island, Ameriketako Estatu Batuak, 1997ko martxoaren 19a) margolaria eta eskultorea izan zen. Sortzez herbeheretarra, estatubatuar herritartasuna hartu zuen. Estilo espresionista abstraktua landu zuen, eta eragin handia izan zuen ondorengo margolariengan eta margolaritza estiloetan.
Diego Velázquez
Betetasun aldia
Madrila itzulirik, 1629an jaiotako Baltasar Karlos printzea margotzeko eskatu zioten. Baltasar Karlos printzea nano batekin (1631, Bostongo Arte Ederren Museoa) margolanean aurreko etapa bukatua zela, eta tenebrismoa alde batera utzia zuela, erakutsi zuen. Estilo berrian giroa argitsuagoa da, eta koloreak biziberritu, berpiztu eta indartsu azaleratzen dira.
Willem de Kooning
1934 aldera hasi zen estilo abstraktuan margotzen, eta, handik hamar bat urtera, abangoardiako pintore garrantzitsuenetako bat zen, espresionismo abstraktuaren barruan. 1930 eta 1940ko hamarraldietako De Kooningen margolanetako gaiak gizona, emakumea eta abstrakzioak izan ziren. 1946an, zuri-beltzezko abstrakzio-sail luzeak margotu zituen. Haren lanak geroz eta bortitzagoak bilakatu ziren, eta, 1953an egin zituen erakusketetan, eztabaida handiak piztu ziren emakume-irudi gordinak zirela eta. Gerora, buztinezko eskulturak egiten hasi zen, eta estilo txukunagoan pintatu zuen. Azken urteak Alzheimer gaixotasunaren mendean egin zituen. De Kooningen margolan aipagarrienetakoak dira Bi gizon zutik (1938), Emakumea (1940), Aingeru arrosak (1945), Ostiral beltza (1948), Postontzia (1947-48), Asheville (1948-49), Hondeaketa (1950), Emakumea II-VI (1952-53), Bi emakume landan (1954), Pastorala (1963), Emakumea eta haurra (1967), Ikustaldia (1967).
Diego Velázquez
Betetasun aldia
Handik aurrera, pinturaren hainbat alderdi landu zuen, kolore grisak, arreak eta berdeak oso modu harmoniko eta bere-berean konbinaturik: erlijioa -Kristo gurutziltzatua (1632 aldean, Prado, Madril), Ama Birjinaren koroatzea (1635-1636, Prado, Madril) -, mitologia -Marte (1638 aldean, Prado, Madril) - ; erregearen eta haren familiaren erretratu sail bat egin zuen Buen Retiro jauregirako: Filipe III.a (1635 aldean, Prado, Madril) , Filipe IV.a (1635 aldean, Prado, Madril) eta Baltasar Karlos, printze oinordekoa (1635 aldean, Prado, Madril) zaldiz erretratatuak, Rubensen eragina zuen estiloan pintatuak, Guadarrama mendiak atzean zituztela, paisajea eta erretratua bikain konbinatuz.
Willem de Kooning
Bizitza
1916an, hamabi urte zituela, eskola utzita, aprendiz sartu zen merkataritza-artean aritzen zen enpresa batean. Arratsaldeetan, Rotterdamgo Akademian arteko eskolak hartu zituen.
Diego Velázquez
Betetasun aldia
Erregearen eta bere familiaren erretratuez gainera, Velazquezek erretratu ofizialak -Olivares konde-dukea (1636 aldean, Prado, Madril), Benaventeko kondea (1648 aldean, Prado, Madril) -, bere inguruko jendearen erretratuak -haren emazte Juana Pacheco (1632 aldean, Prado, Madril) , Juan Martínez Montañés eskultorea (1635 aldean, Prado, Madril) , Andrea haizemailearekin (1639, Wallace bilduma, Londres) -, animaliak -Zaldi zuria (1635-1640, bilduma pribatua) , Orein burua (1626-1636, Prado, Madril) - eta baita bufoi eta pertsonaia bitxien erretratuak ere -Don Juan de Austria bufoia (1632 aldean, Prado, Madril) , Pablo de Valladolid (1635 aldean, Prado, Madril) , Sebastián de Morra bufoia (1643-1649, Prado, Madril) , Francisco Lezcano (1635-1645, Prado, Madril) - egin zituen.
Willem de Kooning
Bizitza
1926an New Yorka (Ameriketako Estatu Batuak) joan zen, eta merkataritza-artista gisa lan egin zuen hainbat urtez. Hurrengo hamarraldian muralak egin zituen administrazio federalaren arte-programaren barruan, eta agerian utzi zuen oso ongi ezaguna zuela Picassoren lana. 1935etik 1937ra, Works Progress Administration (WPA) erakunderako lan egin zuen, eta, 1939an, mural bat diseinatu zuen New Yorkeko Mundu Erakusketarako.
Diego Velázquez
Betetasun aldia
Aldi hartan Velazquezezen lana inoiz baino oparoagoa izan zen eta, garai hartako margolari askok ohi zuenez, lankide talderik edo lantegi antolaturik ez bazuen ere, izan zuen laguntzaile bikain bat, Juan Bautista Martínez del Mazo, 1633an haren alaba Franciscarekin ezkondu zena. Alabaren etorkizuna ziurtatzeko asmoz, ganberako giltzari lanpostua utzi zion suhiari. 1643an Velazquez ganbarako laguntzaile izendatua izan zen. Beste alde batetik, urte haietan gortean eta erregeren inguruan ezbehar ugari gertatu ziren: haren babesle izandako Olivares konde-dukearen kargugabetzea eta erbestea 1643an, Elisabet erreginaren eta Francisco Pachecoren heriotzak 1644an eta, 17 urte besterik ez zuela, Baltasar Carlos printzearen heriotza 1646an.
Italiako bigarren bidaia
1649an beste bidaia bat egin zuen Italiara. 1649ko urtarrilaren 21ean Genovara iritsi zen, Malagatik abiatuta. Erregearentzat artelanak erosteko aginduaz joan zen (Veronese eta Tintorettoren obrak erosi zituen Venezian), baina aldi berean ikasten eta lanean jarraitu zuen. Lehenengo bidaian gertatu zen bezalaxe, Genovan lehorreratu zenetik bere estilo piktorikoa guztiz aldatu zen: argitasuna itzuli egin zen, berriro ere, horrela perspektiba gehitu eta airetiko ikuspegia lortu arte. Estiloan izandako aldaketa horiek bere heriotzeraino iraun zuten.
Willem de Kooning
Bizitza
1948an, New Yorken, zuri-beltzeko obra abstraktuen erakusketa bat egin zuen, eta New Yorkeko eskolako espresionismo abstraktuaren buruzagietako bat bihurtu zen. Action painting esapidea Willem de Kooningen lana definitzeko erabili zen lehen aldiz, hark egiten zituenak bezalako marra indartsu, zabal eta oso markatuak adierazteko. Garai hartako obra onenetakoak dira bere bi margolan: Asheville (1948, Phillips Bilduma, Washington) eta Hondalana (1950, Chicagoko Arte Institutua). 1948an bertan, Ipar Carolinako Black Mountain College izenekoan arte-irakasle izan zen, eta, orobat, Yale Unibertsitatean, 1950etik 1951ra bitartean.
1953an Emakumea izeneko sei obren erakusketa egin zuen; deabruak bezalako irudiak ziren, kolore bortitzez eta ore lodiz eginak. Irudi-sail berritzailea zen, pintura figuratiboa arte abstraktuarekin lotzen zuelako.
Diego Velázquez
Italiako bigarren bidaia
Erroman egin zuen bere erretratu garrantzitsuenetako bat: Inozentzio X.a aita santuarena (1650, Palazzo Doria-Pamphili, Erroma). Velázquezen obraren azken aldiaren agerkari da erretratu hau, inpresionismoaren aitzindarietako bat izan zena. Horixe izan da urteetan, Espainiaz kanpora, haren obra ezagunena; sarritan kopiatu zuten, eta berehalako ospea lortu zuen Italian.
Aditu askoren ustez, Italian egina da, halaber, Ispiluko Venus (1648-1650, National Gallery, Londres), XIX. mende aurreko espainiar pinturako emakume biluzi bakarretako bat. Italiar tradizioei jarraituz egin zuen, baina Velázquezek ez zuen, haiek bezala, bere eredua ez idealizatu, ez ezkutatu. Autore batzuek haren amorantea zela defendatzen dute, eduki zuen sasikumearen ama, alegia. Maisutasunez erretratatu zuen emakume hori, haren izaera ezkutatuz eta bere estiloan hain ohikoa zen elementu bat erabiliz: ispilua.
Azken urteak
1651. urtean Madrilera itzuli zen eta gortean jarraitu zuen lanean. Azken aldiko lanak ez ziren oso ugariak izan, baina bai gaietan eta bai estiloan berrizaleak izan ziren; erregea berriz ezkondu baitzen, geroztikako erretratu gehienetan Mariana Austriakoa, haren emazte gaztea, eta haren umeak agertzen ziren. Velazquezek izaki ahulak eta hits samarrak bailiran erretratatu zituen pertsona haiek, beren jantzi dotoreen barruan ezin mugiturik bezala, pertsonen, jantzien eta inguruko altzarien eta apaingarrien koloreen artean harmonia jakin bat antolaturik: jantzien arrosa hitsak eta gris urre kolorezkoak errezelen gorriminarekin lotu zituen, eta kontsolen eta ispiluen urre kolore motelduekin orobat. Hala, mundu itxi bat irudikatu zuen, iradokia adierazia bainoago, pertsonak, gauzakiak eta haien islak bat eginik agertzen zituena; sail horretakoak ditu, besteak beste: Mariana Austriakoa erregina (1652-1653, Prado, Madril), Margarita infanta (1653-1656, Kunsthistorisches Museum, Viena), Felipe Próspero printzea (1659 aldean, Kunsthistorisches Museum, Viena) ...
Willem de Kooning
Bizitza
1980an, Andrew W. Hellon saria irabazi zuen, Pittsburgh Internationalen, Eduardo Txillida eskultorearekin batera.
Diego Velázquez
Azken urteak
Velazquezen lan eta ibilbide osoa bere baitan biltzen duten bi koadro daude: Meninak (1656, Prado, Madril) eta Iruleak (1655-1660, Prado, Madril). Meninak koadroak erregearen familiaren eguneroko bizitza irudikatzen du talde erretratu baten bidez: infanta edo errege-erreginaren alaba txikia erdian, eta haren inguruan ohorezko damak, ipotxak, Velazquez bera koadroa pintatzen eta, atzean, ispiluan islaturik, errege-erreginak. Koadro horrek berrikuntza handia ekarri zuen pinturara, familia baten erretratu soil bat baino askoz gehiago baitzen: espazioa irudikatzeko bilaketa harrigarri bat. Koadro horren antolamenduak gela horren barruan dagoelako irudipena sortzen dio ikusleari, koadroko pertsonaiak ikuslearen atzean dagoen norbaiti begira baitaude, atzealdeko ispiluan ageri diren errege-erreginei, alegia, eta haiexek ikusten ari diren gauza bera ikusten baitu ikusleak ere. Argi zuzena eta argi islatua ezin konta ahalako ñabardurez dago pintatua, eta argiaren mugimendua eta argiak formetan eta koloreetan sortzen dituen efektu askotarikoak gailentzen zaizkie erretratuei berei. Iruleak koadroan Atena jainkosarengandik ihesi zebilen Arakne irule trebearen mitoa tapiz-ola batera aldatu zuen Velazquezek, eta aurrealdean lantegi horretako iruleak irudikatu zituen, errealitatea eta irudimena, iragan mitikoa eta orainaldia nahasturik.
1659an hainbeste desiratzen zuen Santiagoko Ordena jaso zuen eta, hurrengo urteko abuztuaren 6ean, Madrilen hil zen, erregearekin Faisaien uharteko konferentzian izan ondoren. Biharamunean, San Juan Bautistako elizan lurperatu zuten, Santiagoko Ordenaren ohore guztiekin. Bere emaztea zazpi egun geroago hil zen.
Velazquezen eragina
Jarraitzaile gutxi utzi zituen, eta ez zuen ospe handirik izan XIX. mende hasiera arte. Hala ere, eragin handia izan zuen geroztikako pintore eta joera askorengan. Hasteko, haren ondoren indarra hartu zuen Madrilgo eskolako pintoreengan (Juan Carreño de Miranda, Claudio Coello), baita Goyarengan ere, eta liluraturik utzi zituen Manet, Monet, Whistler eta beste pintore inpresionista batzuk, aitzindaritzat hartu ere baitzuten.
Willem de Kooning
Bizitza
Azken urteak Alzheimer gaixotasunaren mendean egin zituen.
Gizarte Segurantzarekin elkarlanean diharduen mutua
Gizarte Segurantzarekin elkarlanean diharduen mutua, laneko istripu eta gaixotasun profesionalen mutua edo enpresaburuen elkarte pribatua da, xedetzat duena Gizarte Segurantzaren kudeaketan elkarlanean aritzea irabazi asmorik gabe. Lanaren arloko Ministerioak emandako baimen bidez eratzen dira, eta bazkideek beren gain hartzen dute erantzukizun mankomunatua, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorrean ezarritako kasuetan eta norainokoarekin.
Diego Velázquez
Velazquezen eragina
Velazquezen koadro gehienak Madrilgo Prado Museoan daude -50 bat koadro, horien artean haren maisulan guztiak-; orobat daude haren koadroak Londresko National Gallery museoan eta Vienako Kunsthistorisches Museum-en.
Gizarte Segurantzarekin elkarlanean diharduen mutua
Sorrera
Gizarte Segurantzako egungo mutuen jatorria lan-istripuetarako ugazaben mutualitateetan dago. XX. mendearen lehen erdian, hauek izan ziren nagusi, osasunaren eta gaixotasunaren sektorera bideratutakoak baino gehiago, eta aseguru pribatu moduko bat osatzen zuten, 1966ko legearen bidez gizarte-aseguru bihurtu ziren arte.
Laneko istripuen lehen legea 1900eko urtarrilaren 30ean onartu zen Eduardo Datoren gobernu kontserbadorean eta, enpresaria bere langileentzako aseguru bat kontratatzera behartzen ez bazuen ere, bere langileen istripuen erantzule egiten zuen. Horren ondorioz, ugazaben mutualitate eta aseguru-konpainia ugari sortu ziren. Lehenengoa La Previsora izan zen, Gasteizen 1930eko martxoaren 25ean eratu zena. 1910. urte aldera, mutualitateak primen % 10 inguru ziren, eta horien zabalkundeak, lege-aldaketek bultzatuta, zifra hori % 30era zabaldu zuen 1960an.
Krka Parke Nazionala
Krka Parke Nazionala (kroazieraz Nacionalni Park Krka) Kroaziako Parke Nazionaletako bat da, Šibenik-Knin eskualdean aurkitzen dena, Šibenik hiritik kilometro batzuetara.
Geografia
Izena Krka ibaiak ematen dio. Skradin herritik 15 kilometro gorantz eginez Skradinski Buk urjauzi ikusgarria dago eta hau da Parke Nazionalaren sarrera. Parkea 1985ean sortu zen Krka ibaiaren 109 kilometroko ibilbidea babesteko.
Flora eta Fauna
Mediterranear landaretza du. 860 landare espezie zerrendatu dira bertan.
Animaliei dagokienez 18 arrain espezie daude ibaian, garrantzitsuena izokin arrea da. 222 hegazti espezie ere badaude eta ugaztunen artean aipatzekoa da 18 saguzar espezie bizi direla Parkean.
Geoffroi de Villehardouin
Geoffroi de Villehardouin (Villehardouingo gaztelua, Burgundia, 1160 - Trazia, c. 1212) frantses soldadua, kronikaria eta kanpainako mariskala izan zen. Laugarren Gurutzadako buruzagietako bat izan zen (1199). Konstantinopla konkistatu zuen (1204), eta Errumaniako mariskal izendatu zuten. Ekialdean borrokatu zen, eta Bonifazio Montferratokoaren, Tesalonikako erregearen kontseilari nagusia izan zen. Berak idatzia da Histoire de l´empire de Constantinople (1199-1207, Konstantinoplako inperioaren historia) kronika amaitu gabea, Konstantinoplaren konkistari buruzkoa.
Batukari
Batukaria zenbaki batzuen batuketa adierazten duen ikurra da, \Sigma hizki grekoaz (Sigma maiuskula) irudikatzen dena. Oso erabilia da estatistikan eta matematikan.
Erabilera
Honelakoa da batukari baten adierazpen osotua, bere esanahiarekin batera:
i aldagaiari indize deritzo eta batuketan aurrera egin ahala gehitzen da, bat aldi bakoitzean, m behe mugatik abiatuz eta n goi mugara heldu arte (m \leq n).
Adibidez, lehenengo 10 zenbaki naturalen batuketa egin behar bada, hau idatziko dugu:
Ohartu behar da ez dela derrigor indizerako i hizkia erabili behar, ohizkoa bada ere:
Batukariaren beste adierazpen batzuk hauek dira, zalantzarik sortzen ez bada modu informalean erabil daitezkeenak :
Dilworth (Minnesota)
Dilworth Minnesotako hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 4,024 biztanle zituen, 8.57 kilometro koadrotan banatuta.
Pinu-azal odoltsu
Pinu-azal odoltsua (Stereum sanguinolentum) Stereaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio.
Deskribapena
Fruktifikazioa: Resupinatua edo efuso-erreflexua, hasieran adabaki biribiletan hazten da, eta gero batzuk besteekin elkartzen dira. Efuso-erreflexu karpoforoetan pileoaren gainazala eremu zirkularrekin dago, pubeszentea da eta kolore zurixkakoa tindu zurixka-gamuza kolorekoekin. Himenoforoa leuna edo irregularki izurtua da, horixka, gris-arrosa, arre-okre kolorekoa, sarritan oliba koloreko tinduekin, ertzerantz zurbilagoa. Ertz zuria du gaztaroan, bihurgunetsua eta erabat mugatua. Alea freskoa denean, azazkalarekin hondatzean latex gorrixka bat exudatzen du.
Etimologia: Stereum terminoa grekotik dator, solidoa, irmoa, zurruna, esan nahi duen "stereós" hitzetik. Sendotasunagatik. Sanguinolentum epitetoa, odola esan nahi duen "sanguis" hitzetik dator. Karpoforoak eremu gorrixkak dituelako, odol orbanak bezalakoak.
Jangarritasuna
Ez du sukalderako balio.
Nahasketa arriskua
Stereum gausapatum delakoarekin, hau haritzetan azten da. Stereum rugosum espeziearekin ere bai, hau hostozabaletan agertzen da.
Sasoia eta lekua
Urte osoan zehar hazten da eta ugaria da, koniferoen zur hiletan, hala nola: Abies, Pinus, Picea, Larix, sarritan eroritako adar eta enborretan
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Mongolia, Kazakhstan, Himalaiako eremua, Japonia, Ekialdeko Afrika, Zeelanda Berria, Australia.
Rhossili
Rhossili, galeseraz Rhosili, Galesko komunitate bat da, Swansea konderriko Gower penintsulan dagoena.
Rybniště
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1258 urtean egin zen.
Otonyctomys
Otonyctomys Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Randy Travis
Randy Bruce Traywick (Marshville, Ipar Carolina, 1959ko maiatzaren 4a), Randy Travis izen artistikoz ezaguna, estatubatuar country musikaria eta aktorea da. Aitaren gidaritzapean, zortzi urterekin, gitarra jotzen hasi zen, eta urte-pare bat geroago, Ricky anaiarekin, The Traywick Brothers bikotea osatu zuen. Hamasei urterekin Charlottera joan zen, eta tabernetan jotzen hasi zen. 1978an kontratu bat izenpetu zuen Paula Records diskoetxearekin, eta hurrengo urtean bi abesti grabatu zituen. Horietako batek, She's my woman abestiak, country musikako zerrendetan sartzea lortu zuen.
1982an Nashvillera joan zen; sukaldari gisa aritu zen lanean eta bere kabuz lehen diskoa argitaratzea lortu zuen, Randy Ray izenpean: Randy Ray Live. 1985ean Warner Brothersek fitxatu zuen eta Randy Travis izena hartu zuen. Hurrengo urtean argitaratu zuen lehenengo diskoa: Storms Of Life, hiru milioitik gora disko saldu zituen, eta iraultza handia gertatu zen country musikan. 1987an Always & Forever argitaratu zuen, eta disko horretako lehen abestiaren argitalpenetik 1989 arte zazpi alditan iritsi zen musika-zerrendetako lehen postura. Hura izan zen Travisen karrerako unerik gozoena. Old 8X10 (1988) eta No Holdin' Back (1989) diskoek ez zuten halako arrakastarik izan, baina haietatik ere lehen postuetara iritsi ziren abestiak atera ziren.
1999an A Man Ain't Made of Stone argitaratu ondoren, country musika alde batera utzi eta gospel musikan zentratu zen. Aldi horretan, album hauek eman zituen argitara: Inspirational Journey (2000); Rise and Shine (2002); eta Worship & Faith (2003).
2011ko ekainean, bere azken albuma, Anniversary Celebration ezagutzera eman zuen.
Gibret
Gibret Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gibret udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 34 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 36 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. 35 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 34 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek lau gela zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (22 gizon eta 19 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 2 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gibret udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 224 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bert Sakmann
Bert Sakmann (Stuttgart, Alemania, 1942ko ekainaren 12a) alemaniar sendagilea da.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Euskal Herriaren banaketa administratiboa zatikatua dela eta, zaila da Euskal Herriko lurralde-antolaketa bateratu batetaz hitz egitea. Proiektu sektorialez gain (kale egin zuen Autobide Transpirenaikoarena, kasu), ia ez dago muga politiko-administratiboak gainditzen duen proiekturik. Salbuespenetako bat Baiona-Donostia Euskal Eurohiriaren proiektua izan daiteke.
Bert Sakmann
Biografia
1974an Alemaniara itzuli zen, eta Biofisika Kimikako Max Planck Institutuan lan egin zuen, Gottingenen. Neherrekin batera, han egin zuen bere ikerlan gehiena, 1970eko hamarraldiaren erdialdean eta bukaeran. 1983-1985 urte-bitartean Mintzaren Fisiologia Saileko buru izan zen, Gottingenen. 1985ean Zelularen Fisiologiako beste sail bat sortu zuen, eta sail horretako buru izan zen 1988 arte. 1989an, Gottingen utzita, Zelularen Fisiologia saileko zuzendari izendatu zuten, Medikuntza Ikerkuntzarako Max Planck Institutuan (Max-Planck-Institut für medizinische Forschung), Heidelbergen.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Euskal Autonomia Erkidegoan
EAEko lurralde-antolakuntzak maiatzaren 31ko 4/1990 Legean du oinarri legala. Bertan zehazten denez, lurralde-plangintzako figura edo tresna nagusia Lurraldea Antolatzeko Gidalerroak (LAG) izeneko agiria da, lurralde-antolakuntza mailako gidalerro nagusiak zedarritzen dituena, eta behin-betikoz 1997an aprobatu zena, Taller de Ideas sozietate pribatuak koordinatua. Bertan, Europa mailan lehiakorra izan daitekeen Euskal Hiria gisa izendatu duten lurralde-eredua zehazten da, EAEko hiru hiriburuek osatzen duten hiri-sistema zentroanitzan oinarritzen dena. Euskal Errotula gisa ere definitzen da EAEko hiru hiriburuen artean osatutako sistema hori. Halaber, bigarren errotula handiago bat aipatzen da Santander, Logroño, Iruñea eta Baiona ere barne hartuko lituzkeena.
Bert Sakmann
Biografia
2009az geroztik, Max Planck Florida Instituteko zuzendari zientifikoa da; Max Planck erakundeak Florida Atlantic Unibertsitatean (Floridan) duen ikerketa biomedikoa egiteko zentroa da aipatutakoa.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Euskal Autonomia Erkidegoan
LAGak 2006tik egon dira berrikuste-prozesuan. 2012ko martxoan ofizialki onetsi zen aldaketa ez-funtsezko baten hasierako onarpena, baina hurrengo legealdian, 2015ean, prozesu osoa ia zerotik berrasi zen. Azkenik, 2019ko uztailean onetsi da EAEKo LAGen berrikuspen berria.
Korčula
Korčula (Κόρκυρα Μέλαινα; Corcyra Nigra, Korkyra Melaina; eslaviera zaharraz Krkar, Curzola) kroaziar uharteen artean handienetakoa eta ezagunenetakoa da turismo handia jasotzen baitu. 16.182 biztanle ditu, hauetatik %97a kroaziarrak dira.
Geografia
Dubrovnik-Neretva eskualdean kokaturik dago, Pelješac penintsularen ondoan eta Dubrovniketik gertu. 279 km²ko azalera du eta uharte luzea da, ekialdetik mendebaldera 46'8 kilometro baititu eta 7'8 kilometroko zabalera baino ez. Mendi altuenak Klupca (568 m) eta Kom (510 m) dira. Klima mediterraneo du, neguan 9'8 °C eta udan 26'9 °C.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Nafarroako Foru Erkidegoan
NFEko lurralde-antolakuntzak abenduaren 20ko 35/2002 Legean du oinarri legala. Bertan zehazten denez, lurralde-plangintzako figura edo tresna nagusia Nafarroako Lurralde Estrategia (NLE) izeneko agiria da, lurralde-antolakuntza mailako gidalerro nagusiak zedarritzen dituena, eta behin-betikoz 2006an aprobatu zena, Nasursa sozietate publikoak koordinatua. NLEn etorkizuneko garapen-eredua zehazten da, Nafarroa eskualde-hiri gisa ulertzen duena.
Korčula
Historia
Antzinatik izan da ezaguna Korčula. Neolito garaiko aztarnak aurkitu dira bai eta feniziarren eta greziarren herrixkak ere. Irlaren izen zaharrenetakoa den Korkyra Melaina izenak Korfu beltza esan nahi du, Greziako Korfu irlaren antza zuelako eta bertatik pinu beltzaren egurra lortzen zelako itsasontziak egiteko.
Erromatar Inperioan Dalmazia probintzian sartuta egon zen. 600 urtearen inguruan avaroak eta ondoren eslaviarrak Kroaziaz jabetu zirenean italiar jatorriko jendea uhartetan (Korčula esate baterako) eta Neretvaren deltan babestu zen. Irlara iritsi ziren eslaviarrei Neretvatar deitu zitzaien eta beste eslaviarrak baino lehenago kristautu ziren.
Korčularen garrantzi geoestrategikoa zela eta, bere historian borroka eta ondorioz jabe ugari ezagutu izan ditu. Kroazia, Bizantzio, Ragusa, Hungaria, Genova eta Veneziaren menpe egoteaz gainera XIII. mendean denbora tarte laburrean askea ere izan zen.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Pirinio Atlantikoen Departamenduan
Lurraldearen antolakuntzari dagokionez, Ipar Euskal Herria ez da existitu instituzionalki 1996an Euskal Herriko Antolaketa eta Garapen Eskema delakoa sinatu arte, non Pays gisa agertzen den (nortasun juridikorik gabeko entitatea, hala ere). Kontratuak ez zuen aurrekonturik, baina ondoren hitzartuko ziren bi Lurralde Kontratuen aurrekariak ezarri zituen.
Korčula
Historia
X. eta XI. mendeetan kroaziarrak eta bizantziarrak txandakatu ziren agintean, 1100ean Veneziak konkistatu zuen arte. 1184ean korčulatarrek Ragusari (Dubrovnik) laguntza eskatu zieten veneziarrak uhartetik kanporatzeko. 1214ean Korčulako Estatutua idatzi zen, bertan esaten zelarik Korčulak autonomia zuela Rascia eta Zahumlje printzerri serbiarren aurrean eta Venezia eta Ragusako Errepubliken aurrean.
Korčulako dukeak genovatarrekin familia loturak eratu zituela ikustean 1255ean Veneziak berriz konkistatu zuen uhartea. 1298an ordea borroka latzean Genovakoak nagusitu ziren. Kondaira batek dio Marco Polo korčularra zela eta orduan hartu zutela preso genoarrek, baina ez dago hau baieztatzen duen dokumenturik. XIV. mendean Hungariaren eta Veneziaren eskuetan izan zen txandaka, azkenik veneziarrak 1797 arte bertan egon zirelarik.
1915ean Erresuma Batuak eta Frantziak promes egin zioten Italiari Korčula emango ziotela Lehen Mundu Gerran beren alde borrokatzearen truke, baina gerra amaitzean Kroaziaren esku gelditu zen.
Euskal Herriko lurralde-antolaketa
Pirinio Atlantikoen Departamenduan
2008ko irailaren 8an 2007-2013 Euskal Herriko Lurralde Kontratua (Contrat Territorial Pays Basque) sinatu zuten Baionan, Ipar Euskal Herria egituratzen duen eta Hautetsien Kontseiluak eta Garapen Kontseiluak sustatzen duten ekimen instituzionala. Bertan, 213 milioi euro inguruko kostu orokorra estaltzen dituzten 77 ekimen biltzen dira, lurralde lehiakor eta arduratsu bat lortzeko helburu orokorrarekin. Ekoizpen-ekonomiari ematen diote lehentasuna.
Korčula
Herriak
Korčulako hiriburua izen bereko Korčula herria da. 5.889 biztanle ditu, uharte guztiaren herena bertan bizi da. Harresiek inguratzen dituzte herriko kale estuak. San Marko katedrala da eraikinik esanguratsuena, eta estilo asko ditu bere barnean, erromanikoa, gotikoa eta veneziarra, izan ere 1301ean hasi zen eraikuntzak bost mende iraun baitzituen. Aipatzekoak dira Veneziako agintarien eta merkatari aberatsen jauregi eta etxeak ere.
Vela Luka herriak 4.380 biztanle ditu eta izenak kai handia esan nahi du. Bereziki aipagarria da Vela Spila (Leize handia), Europako leize prehistoriko garrantzitsuenetakoa baita. XIX mendeko Austriar Inperioaren gotorlekua ere badu.
Blato uharteko asentamendu zaharrenetakoa da. Gaur egun 3.680 biztanle ditu.
Prionurus chrysurus
Prionurus chrysurus Prionurus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acanthuridae familian.
Descartes (Indre eta Loira)
Descartes Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Descartes udalerrian erroldatutako biztanleak 3.841 ziren. Familiak 1.816 ziren, horien artean 688 pertsona bakarrekoak ziren (304 bakarrik bizi ziren gizonak eta 384 bakarrik bizi ziren emakumeak), 628 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 372 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 128 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.119 etxebizitza zeuden, 1.826 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 221 hutsik zeuden. 1.655 etxeak ziren eta 458 apartamentuak ziren. 1.826 etxebizitza nagusietatik 1.167 bere jabearen bizilekua ziren, 631 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 50 etxek gela bat zuten, 170 etxek bi zituzten, 435 etxek hiru zituzten, 616 etxek lau zituzten eta 556 etxek bost zituzten. 1.320 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 941 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 556 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: