cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Christmas uhartea
Trenbideak
Uhartean trenbide bakarra dago, 18 kilometrotakoa, 1914an eraikia, Flying Fish Cove-etik fosfatoko meategira arte doana. 1987ko abenduan itxi zuten, australiar gobernuak meategia itxi zuenean, zati handi batek ukigabe dihardu oraindik.
Aire bidezko garraioa
Hegaldi gehienak astean behin egiten dira, Perth, Australiara, edo Malasiara doazelarik.
Errepide bidezko garraioak
Berreraikitze zentro berri bat dago Christmas uharteako konderriak jalgitako fosfatoaren muinoan. Taxi zerbitzu bat ere badago. Errepideen sareak uhartearen zati handi bat okupatzen du eta orokorrean kalitate onekoa da, lau gurpiletako transmisioa duten ibilgailuak beharrezkoak diren arren oihan tropikal edo hondartza bakartiak bezalako toki urrunenera iristeko, lur gogorreko bideetatik bakarrik sar baitaiteke.
Ange-Félix Patassé
Ange Félix Patassé (1937ko urtarrilaren 25a - 2011ko apirilaren 5a) bi aldiz jarraian izan zen Afrika Erdiko Errepublikako (AEE) presidentea, lehen aldiz, 1993ko urriaren 22tik 1999ko martxoaren 15era, eta bigarren agintaldia, 2003ko martxoaren 15ean François Bozize-ren estatu-kolpeak eten zuen.
Patassék AEE-ren lehen presidente 1993ko hauteskunde askeetan hautatua izan zen eta 1999. urteko hauteskunde askeko bigarren aldian berriro hautatua izan zen. Hala ere, lehen agintaldian (1993-1999), 1996-1997ko hiru matxinada militarrek ipartarrak (Patassé bezala) eta hegotarrak (Kolingba bere aurrekoa bezala) deiturikoen arteko tentsio handiagoak ekarri zituzten. Atzerriko bitartekariak eta bake misioko tropak herrialdera iritsi ziren Patassé-ren eta matxinatuen arteko bake akordioak negoziatzeko eta legeak eta ordena mantentzeko.
Touchet (Washington)
Touchet Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walla Walla konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Joaquin Ormazabal
José Joaquín Ormazabal Fernández (Zumarraga, Gipuzkoa, 1967) abokatua, politikaria eta LGBT eskubideen bultzatzailea da.
Bizitza
Zientzia politikoa eta zuzenbidea ikasi ondoren, Madrila jo zuen, eta 2011n Yebes eta Ciudad Valdeluzko alkate izendatu zuten. LGBT eskubideen aldeko militantea, 2014an Gaztela-Mantxako lehen homosexual elkartearen sortzailea izan zen.
Julia Roberts
Julia Fiona Roberts (Smyrna, Georgia, 1967ko urriaren 28a - ) Estatu Batuetako aktorea da, Oscar sariaren irabazlea. 1990eko hamarkadako hasieran izar bihurtu zen Pretty Woman filmari esker. Horrez geroztik, diru gehien kobratzen duen emakumezko aktorea bilakatu da. Izan ere, bere izen bakarrak (gizonezkoren laguntzarik gabe) arrakasta eman ahal dio film bati, emakume gutxik lortu ahal dutena.
Eric Roberts aktorearen arreba eta Emma Roberts aktorearen izeba da.
Digestio-aparatu
Digestio-aparatua edo aparatu digestiboa janariaren digestioan, hots, gorputzera sartzen diren elikagaiak organismoaren zelulek bereganatzeko gai bihurtzen dituen prozesuan, parte hartzen duten egitura eta organoen multzoa da. Bere funtzioak elikagaien garraioa, digestio urinen jariaketa, elikagarrien xurgapena eta hondakin produktuak kanporatzea dira. Digestio prozesua berdina da urdail bakarreko animalia guztietan: molekula handiak (gluzido, lipido eta proteinak) hesteetan xurgatuko diren molekula txikietan bihurtzen dira digestio entzimei esker, xurgatu ondoren odolera pasatzen dira eta honen bidez gorputzeko zelula guztietara garraiatzen dira.
Digestioaren funtzioak
Bi motatako funtzioak gauzatzen dira digestioan: mekanikoak eta kimikoak.
Histologia
Histologiaren ikuspegitik digestio-bidearen hormak lau geruza ditu, barnetik kanporakoan honelaxe sailkatzen direnak:
1) Mukosa: elikagaiekin kontaktuan dagoen geruza da. Bertan xurgapena gertatzen da. Azpigeruza hauek ditu:
2) Azpimukosa: ehun konjuntiboz osatuta dago eta bertan odol hodiak, guruinak eta nerbioak kokatzen dira. Nerbio sistema enterikoaren azpimukosako edo Meisnerren plexua hemen kokatzen da, eta prozesu lokalak kontrolatzen ditu.
3) Muskularra: muskulu leunez osatutako geruza da. Bi azpigeruza ditu:
Bi azpigeruza hauen artean nerbio sistema enterikoaren 2. plexua kokatzen da, Avermach-en plexu mesenterikoa hain zuzen ere, eta honek peristaltismoa kontrolatzen du.
4) Serosa: kasu batzuetan geruza hau peritoneoa izaten da.
Organoak eta funtzioak
Gizakiaren kasuan, organo nagusiak honakoak dira: ahoa, faringea, hestegorria, urdaila, heste meharra eta heste lodia.
Ahoa
Ahoa da, agian, digestio organorik bereziena, gainerakoak ez bezalakoa baita bai osaeraz bai funtzionamenduaz. Listu-guruinek litro bat listu egiten dute egunean eta hainbat motatako kitzikadurak (psikikoak, usainak, etab.) eragin dezakete jario hori. Listuak entzima bat du, amilasa, maltosa ematen duen almidoiaren hidrolisia katalizatzen duena. Gainera lisozima, bakterioen aurkako entzima, ere dauka. Aho-barrunbean hortzak eta mingaina daude, eta hartara isurtzen dute listu guruinek.
Organo honetan digestio prozesu mekanikoak eta kimikoak, bietakoak, gertatzen dira.
Faringea eta hestegorria
Iraganbideko txegoste organoak dira zentzu hertsian, ez baitute digestio prozesurik betetzen. Faringean irenstearen fenomeno bizkor eta konplexua gertatzen da. Kontuan hartu beharra dago organo hori benetako bidegurutze bat dela, ahoa, sudurra, hestegorria eta trakea elkartzen baitira bertan. Hala, beraz, irensteko unean elikadura-boloa egokiro bideratu beharra dago ahotik hestegorrirantz. irenstea borondatezko ekintza da; elikagaia, behar bezala mastekatua eta listuztatua, mingainaren zolara iristen da eta horren giharrek atzerantz bultzatzen dute. Haraz gero, irensteko erreflexua eragiten dute: ahosabai bigunak sudurbidea ixten du, eta epiglotisak gauza bera egiten du trakearen sarrerari (glotisa) dagokionez.
Hestegorria da goian deskribatu eredu histologikoari jarraitzen duen digestio-hodiko lehen organoa. Epitelio leun geruztatu gogor batez estalia da, gutxi mastekatu den janariaren marruskadura erasotzaileaz babesten duena. Funtzio mekaniko soila betetzen du, elikadura-boloa arin aurreratzen bideratuz. Paretako giharren mugimendu peristaltikoek eragiten dute aurrera joate hori. Lehen zatian gihar horiek, bitxi bada ere, ildaskatuak dira (faringean bezala).
Urdaila
Urdaila diafragmaren azpian dago, sabelaren ezker aldean. Digestio-hodiaren zabalunea da, poltsa itxurakoa, muturreko kasuetan 5 litro janari ere bil dezakeena. Urdailean ondoko zatiak bereiz daitezke: hondoa, goiko partean; gorputza, organoaren parte gehiena hartzen duena; eta piloro-barrunbea.
Urdailaren paretak ezaugarri bereziak ditu:
Urdailaren paretak digestio mekaniko bizia eragiten du bere giharren mugimendu peristaltikoen bidez. Elikagaiak zanpatzen dira paretako ertzetatik jaisten direnean eta berriro igotzen dira erdialdetik; piloroa itxita edukitzen da, era horretara hesterako bidea galaraziz. Modu horretara janaria oratuz doa, eta horrenbestez mucus eta urin gastrikoarekin nahasten da.
Hala epitelio zelulak, nola muki-mintzako guruin tubularrek, mukia eta urin gastrikoa jariatzeko gauza dira. Guruinetan zehar hainbat zelula mota aurkitzen da: mukiarenak; parietalak (edo oxintikoak), azido klorhidrikoa ematen dutenak; zimogenoak (edo nagusiak), entzimak ematen dituztenak. Azido klorhidrikoak eta entzimek urdaileko txegoste kimikoa eragiten dute. Zelula zimogenoek bi entzima ez aktibo jariatzen dituzte, pepsinogenoa eta prorrenina, gero pepsina eta errenina bihurtuko direnak. HClren eraginez, urdaileko pHa oso apala da (1,5-2). Horrek hainbat ondorio ditu: pesinaren eta erreninaren eraketa; janariarekin sar litezkeen bakterio eta beste parasitoak suntsitzea; kaltzio eta burdinaren xurgaketa laguntzea. Pepsinak proteinen polipeptidoetarako hidrolisia katalizatzen du. Erreninak, berriz, esnea gatzatzen du, kaseinogenoa kaseina disolbaezina bilakatzen duenean.
Mukiak urdaileko paretaren babesle funtzioa du, guztiz beharrezkoa dena organo horren azidotasun handia eta pepsinaren agresibitatea direla eta. Urdaileko digestio honek lau ordu inguru irauten du eta denbora horretan elikadura-boloa arian-arian ahi erdilikido bilakatzen da, kimo izenekoa. Une horretan irekitzen da piloroa Irekitze hori modu erritmikoz gertatzen da, piloro-barrunbearen uzkurduren eraginez, halako bonba baten gisa baitihardu. Era horretara elikadura heste meharrean sartuz doa.
Heste meharra
Heste meharra digestio eta xurgaketaren organo nagusia da. 6 m luze ingurukoa da, honela banaturik: duodenoa (20 cm), ieiunoa (2,4 m) eta ileona (3,4 m).
Egituraz, heste meharreko paretak digestio-aparatuaren eredua jarraitzen du, baina aipaturiko bi funtzio horiekin zerikusia duten ezaugarri propioak ditu. Agian, paretak (muki-mintzak, batez ere) jasaten dituen aldaketak izango dira nabarmengarrienak. Hesteak, duen luzera handiaz gainera, beste hiru modutara zabaltzen du elikagaiak xurgatzeko eremua:
Digestioarekin zerikusia duten guruinak dira egitura horren beste ezaugarri garrantzitsu bat.
Heste meharraren konplexutasun handia kontuan harturik, banan-banan heldu behar zaio funtzio bakoitzari.
Digestioa
Piloroan zehar duodenoan sartzen den kimoak, batez beste, 7 ordu behar du heste meharra burutik buru igarotzeko. Aurreratze hori paretaren gihar leunaren mugimendu peristaltikoen eraginez gertatzen da. Gainera, beste mugimendu batzuek lagundu egiten dute kimoa aurrera joan eta biloekin nahas dadin.
Heste meharreko egonaldi luze horren lehen zatian, hiru urin gastriko desberdinek erasotzen diote kimoari: heste-urinak, urin pankreatikoak eta behazunak. Urin horiek gehienbat duodenoan dihardute:
Txegoste urin guztiek ihardun ondoren, kimoa kilo bihurtzen da, gai urtsuagoa berau.
Xurgatzea
Digestioa edo jakiak elikagai txikietan bereizte hori amaitu ondoren, beroriek hesteko epitelioa igaro eta muki-mintzako odol eta linfa hodietara iritsi behar dute, fenomeno hori xurgatzea da. Goian ikusitakoaren arabera, muki-mintzaren eremu eskergak elikagaien xurgatzea faboratzen du.
Xurgatzea era desberdinetara gertatzen da molekula motaren arabera:
Xurgatzeko mekanismoak ere askotarikoak dira: osmosia, difusio bakuna eta erraztua eta garraio aktiboa. Odolera igaro diren elikagaiak gibeleraino eramaten dira mesenterio eta porta zainen bidez. Gibelean, produktu horietariko asko bildu edo bestelakatu egiten dira, beste berri batzuk emanez. Gibeletik bena hepatikoaren bidez irteten dira, bihotzera joateko eta handik gorputz osora zabaltzeko.
Heste lodia
Digestio-hodiaren azken parte hau 1,5 m inguru luze da eta bi osagai ditu: kolona eta ondestea. Kolonak heste itsu izeneko halako zabalgune edo zaku moduko batean hasten da, ileona bertara datorrela. Itsutik apendizea irteten da, behatz itxurako 8-12 cmko dibertikulua. Jarraian kolonaren lau zatiak datoz (goranzkoa, zeharkakoa, beheranzkoa eta pelbisekoa) eta uzkian amaitzen den ondestea. Bilorik eza da heste lodiaren ezaugarri nagusia.
Emanuel II.a Paleologo
Biografia
Joan V.a Paleologo enperadorearen eta bere emazte Helena Kantakouzeneren bigarren semea zen.
1373an izendatu zuten erregetzarako oinordeko, haren anaia zaharrena Androniko IV.a Paleologok aitaren aurkako matxinada egin ondoren. Aitaren enperadorekide izendatu zuten 1373an, eta, 1379an, aitari Konstantinopla eta tronua —Andronikok 1376an hartu zuena— berreskuratzen lagundu zion.
Joan V.ak eta Emanuelek tronua berreskuratu zuten turkiarren laguntzarekin, eta sultanari zerga ordaindu eta laguntza militarra eman beharrean aurkitu ziren. 1390ean, Joan VII.a Paleologo, Andronikoren semea, Konstantinoplaz eta tronuaz jabetu zen, baina turkiarrek berriz ere Emanueli eta bere aitari haiek berreskuratzen lagundu zioten. Emanuelek Bayezid I.a sultanaren gortean bizi behar izan zuen, meneko basailu gisa. Aita hil zenean, 1391n, Konstantinoplara ihes egin zuen.
1391n izendatu zuten enperadore Emanuel II.a Paleologoa izenarekin.
Otomandarrek bere inperioari egiten zioten presioari aurre egiteko, 1399-1400 urteetan, Paleologoak bidaia egin zuen Europako Mendebaldera bertako erresumetan alianzak lortzeko. Parisen zelarik 1400eko abuztuan, Nafarroako Karlos III.a erregeari oparia bidali zion, Alejo Vianakoa delako baten bitartez. Lignum crucis egiazko bat (ustez), eta latinez eta grezieraz idatzitako gutunaz bat zihoan, non objektuaren benetakotasuna ziurtatzen enperadorearen izenpearekin. Erlikiari harrera ofiziala egin zitzaion Iruñeko katedralean, 1401eko urtarrilaren 6an eta harrezkero bertan gordea dago Iruñeko Ligmum crucisa. . Emanuelek bake-hitzarmen bat antolatu zuen Beyazid-en ondorengo zen Mehmed I.arekin, horrela Tesalonika eskuratu eta zergak ordaintzeari amaiera emateko. Bakezko harremanek 1421era arte iraun zuten, Mehmet hil zen arte; Emanuelek estatu-gaiak alde batera utzi zituen, bere interes erlijioso eta literarioak lortzeko lanei ekiteko. Emanuel II.a, hitzarmen iraingarri bat sinatzera behartua izan ondoren, monasterio batera erretiratu zen; 1425ean hil zen.
Ezkontza eta seme-alabak
Emanuel II.a gizon heldua zela ezkondu zen Helena Dragašekin, Konstantino Dragaš printze serbiarraren alabarekin, eta zazpi seme izan zituzten. Bosgarren semea, Konstantino XI.a Paleologo, Bizantziar Inperioko azken enperadorea izan zen.
Garrett (Washington)
Garrett Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walla Walla konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Liparis catharus
Liparis catharus Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Sophie Adlersparre
Carin Sophie Adlersparre, Leijonhufvud jaioa eta Esselde ezizenaz ezagutua (1823ko uztailak 6 – 1895eko ekainak 27), XIX. mendeko Suediako emakumeen eskubide mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. Eskandinaviako lehen emakumeen aldizkariaren sortzaile eta editorea zen, "Etxe Ikerlan" (Tidskrift för hemmet) 1859-85an. Gainera, "Artisautzaren Lagunak" (Handarbetets vänner) aldizkariaren fundatzaileetako bat izan zen 1874-87an eta Fredrika Bremer Elkartea (Fredrika-Bremer-förbundet) sortu zuen 1884an. Bestalde, Suediako estatu batzordeko kide izan ziren lehen bi emakumeetako bat bilakatu zen 1885an.
Peromyscus guardia
Peromyscus guardia Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Jankov (Benešoveko barrutia)
Jankov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 935 biztanle ditu eta 29,8 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1409 urtean egin zen.
McKeesport (Pennsylvania)
McKeesport Pennsylvaniako hiri bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 19,731 biztanle zituen, 13.06 kilometro koadrotan banatuta.
Fregata ariel
Fregata ariel Fregata generoko animalia da. Hegaztien barruko Fregatidae familian sailkatua dago.
Camu camu
Myrciaria dubia, camu-camu deitua, Peruko Amazoniaren jatorrizko zuhaixka bat da, Bolibia, Kolonbia eta Brasilgo zenbait eskualdetan ere hazten da. Putumayo, Ucayali eta Amazonas ibaien eta horien ibaiadarren artean dago.
Segurtasun-zaintzaile
Segurtasun-zaintzailea edo segurtasun pribatuko agentea balizko eraso, lapurreta edo tratu txar edo desegokien aurka pertsonak, eraikinak, ondasunak, bereziki eremu pribatuetan, zaindu egiten dituen langile bat da. Enpresa pribatu batek kontratatzen ditu eta poliziak baino eskumen eta autoritate murritzagoa dute. Horrela, adibidez atxilotzeko eskumenik ez dute eta pertsona bat delitu edo falta bat burutu dutelako soilik geldiaraz dezakete pertsona, poliziaren esku berehala jarriz, beste edozein hiritarrek bezalaxe.
McKees Rocks (Pennsylvania)
McKees Rocks Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 6,104 biztanle zituen, 2.74 kilometro koadrotan banatuta.
Pleasanton (Kansas)
Pleasanton Kansasko hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 1,216 biztanle zituen, 4.66 kilometro koadrotan banatuta.
Jankov (České Budějoviceko barrutia)
Jankov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 387 biztanle ditu eta 12,08 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Jinxian konderria
Jinxian konderria (txinera sinplifikatuz: 进贤县; pinyineraz: Jìnxián Xiàn), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 720.000 pertsona bizi ziren 1.952,0 kilometro koadroko azaleran.
Fernán Caballero (argipena)
Fernán Caballero izenak esanahi desberdinak ditu:
Deseskolatze
Deseskolatzea edo eskolatu gabeko hezkuntza ohiko eskola sistemarekin oso kritikoa den hezkuntza ikuspegi bat da. Eskola sistemaren alternatiba izan nahi duen hezkuntza sistema da, non ikasleak zenbait eskola-erakundetatik babestu nahi diren.
Batzuetan deseskolatzea hezkuntza etxean kontzeptuarekin bateratu egin da, baina berez, deseskolatzea ez da eskoletan egiten zen lanaren kalkoa etxean egitea.
Ikuspegi hezitzaile honen arabera, ikasleek ikasiko dute euren joera naturalei jarraiki, ikasleek eurek nahi dutena, jolasaren bidez-eta.
Milia
Milia luzera-metriko anglosaxoia da (1.609,3m). Sistema metrikoaren barne ez dagoen luzera unitate bat da, sistema metrikoaren metroa ezarri baino lehen, mundu osoan erabili zena. Egun, herrialde anglosaxoniarretan eta itsasoan besterik ez da erabiltzen.
Staiti
Mugakideak
Staitik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Palaeophragmodictya
Palaeophragmodictya Ediacararra garaian bizi izan zen belakien genero bat da. Duela 635 eta 542 milioi urte artean bizi izan zen.
Aurkikuntza
Bi espezie aurkitu dira, lehenengoa 1996 urtean Australiako Ediacara aztarnategian. Palaeophragmodictya reticulata izena eman zioten (Gehling & Rigby). 2007 urtean bigarren espezie bat aurkitu zuten Errusian, Itsaso Zuriaren ertzean, Palaeophragmodictya spinosa (Serezhnikova).
Deskribapena
Kupula itxurako animalia bat zen, 7-68 mm-ko diametroa zuena. Saku itxurako egitura erradialez osaturik zegoen eta ale batzuetan kupularen erditik zurtoin bat ateratzen da. Poltsaren ertzetik izpi itxurako harizpiak ateratzen dira. Fosil batzuetan agertzen diren egiturek espikula itxura dute.
Peary kanala
Peary kanala Kanadako Uhartedi Artikoan dagoen Ozeano Artikoaren beso bat da, Meighen uhartearen hegomendebaldetik iparraldean, Axel Heiberg uhartea ekialdean, Amund Ringnes uhartea hegoekialdean eta Ellef Ringnes uhartearen artean hegoaldean hedatzen dena. Kanalak 193 kilometro inguruko luzera eta 97ko zabalera du.
Palaeophragmodictya
Bizimodua
10 zentimetrotako altuera hartu zezakeenez uretan suspentsioan zeuden partikuletaz elikatzen zen.
Peary kanala
Administratiboki, Nunavut lurraldearen zati da. Bere izena artikoaren esploratzaile amerikarra izan zen Robert Pearyren omenez jasotzen du, Ipar Poloaren konkistatzaileetako bat izan zena.
Crinia nimbus
Crinia nimbus Crinia generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ana María Pérez del Campo
Ana María Pérez del Campo Noriega (Madril, 1936ko maiatzaren 19a ) Espainiako ekintzaile feminista da, ezkontza-zuzenbidean diplomatua.Emakumeen eskubideen aldeko borrokan aitzindaria izan zen diktadura frankistan eta Espainiako trantsizioan.1973an Espainian sortutako lehen emakume elkartearen sortzaileetarikoa da. 1981ean Espainiako dibortzio legearen zirriborroaren erredakzioan parte hartu zuen. Hamarkadetan zehar borrokatu du emakumeen berdintasun juridikoaren eta genero indarkeriaren aurka. 1991n genero-indarkeriaren biktimei arreta emateko lehen zentro integrala sortu zuen. 1981ean emakume banandu eta dibortziatuen elkarteko presidente hautatu zuten, eta 1987an, berriz, emakume banandu eta dibortziatuen elkarteen federazioko presidente. Kargu horietan etenik gabe jarraitu zuen, hauteskundeak behin eta berriz egin ondoren. Aitzindaria da, halaber, genero-terrorismoa kontzeptua erabiltzen emakumeen aurkako indarkeria salatzeko, "Sistema patriarkalaren ideologiaren ondorio" dela uste baitu.
Ibilbidea
Madrilen jaio zen 1936ko maiatzaren 19an, familia aberats batean. 1956an ezkondu zen, eta - Hainbat elkarrizketatan azaldu duenez - Tratu txar psikologiko eta fisikoen biktima izan zen ezkondu zenetik.
25 urterekin, bi seme-alaba eta hirugarrenaz haurdun, etxetik joan egin zen eta eliz auzitegiaren aurrean bere banaketa prozesua abiatu zuen, dibortzioa ez baitzen onartzen. Bederatzi urte behar izan zituen legezko bereizketa lortzeko.
Hirurogeiko hamarkadaren amaieran, Mabel Pérez Serrano historialariarekin batera, emakumeei aholkularitza eta laguntza legala emateko mugimendu bat bultzatu zuen. Mugimendu hori Emakume Bananduen Elkartean gauzatu zen, "eta Dibortziatuak" gehitu zitzaion, demokrazian jada, 1980an.
1973an, Carmen García Castellonen partaidetzarekin, Barne Ministerioari eta Madrilgo Artzapezpikutzari aurkeztu zizkieten estatutu bikoitzak, zibilak eta kanonikoak. Urte horretan bertan, emakume bananduen Espainiako lehen elkartea onartu zen. Gero eta ekintza zabalagoekin hazi feminista sortu zuen plataforma horrek: elizetako itxialdiak, erosketa-saskiari boikota egiteko keinuak, Radio Nacional irratian egindako Las Pérez saioa, non dibortzioa eta emakumeen aurrerapena eragozten zuten legeak aldatzea, edo testuliburuetan emakumearen diskriminazioari buruzko azterlanak proposatzen ziren.
Aktibismoaren ondorioz, etxeko miaketak, atxiloketak eta Segurtasun Zuzendaritza Nagusiko ziegetatik igarotzea suertatu zitzaien, eta Gregorio Peces Barba eta Tomás de la Cuadra-Salcedoren laguntza legala jaso zuten.
Ezkontza Zuzenbidean eta Praktika Prozeduran lizentziatu zen Universidad Pontificia de Comillas-en 1974an.
1975. urtea Emakumeen Nazioarteko Urtea izendatu zuten. Ana María Pérez del Campok Mexiko Hiriko Emakumeei buruzko Lehen Munduko Konferentzian parte hartu zuen Espainiako feministen talde batekin. Bigarren bilera ere egin zen Berlinen, gobernuz kanpoko erakundeek deituta. Bi bilera horien ondorioz, Emakumeak Askatzeko Lehen Egun Nazionalak Espainian egin ziren abenduan, 1976an bilera feminista berrien aurretik, Espainiako trantsizioaren agenda feminista markatuz.
1975 eta 1981 artean, beste emakume eta erakunde feministekin batera, Emakumeen Askapenerako Frontearekin batera, Emakumea Askatzeko Frontea kasu - Hainbat polizia-atxiloketa eta gobernu-isun jasan zituen, Espainiako Estatuko erakunde feministen Plataforman emakumeen eskubideen alde egindako ekintza publikoagatik.
1978an, Espainiako Konstituzio berriak adulterioarekin eta adulterioarekin lotutako Zigor Kodearen 449. eta 452. artikuluak indargabetu zituen, herrialde honetan emakumeen aurkako diskriminazio egoera juridikoak berrikusteko abiapuntu bihurtuz. Pérez del Campo berdintasunaren aldeko erreforma juridikoen borroka bultzatu zuen mugimendu feministaren parte izan zen.
1970 eta 80 hamarkadetan kanpaina egin zuen, lurralde osoan solasaldi eta hitzaldien bidez, Espainian dibortzioa ezartzearen alde. UCD Gobernuari, bere Erakundearen eta beste Plataforma Feministen izenean, aurreproiektu bat proposatu zion, zenbait artikulu 1981ean Gorteetan onartutako Espainiako dibortzioaren Legearen gobernuaren testuan jaso zirenak.
1989an Estatu mailako Emakume banandu eta dibortziatuen Elkarteen Federazioa sortu zen eta Pérez del Campok hartu zuen presidente kargua. Familia Erakundeen Batasun Nazionala (1988-1998) ere zuzendu du, masterreko eta graduondoko irakaskuntzako taldeetako kide izan da UNEDen eta Madrilgo Complutense Unibertsitateko Ikerketa Feministen Institutuan eta Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Behatokiko (Berdintasun Ministerioa) kidea da sortu zenetik.
Hainbat emakume-erakunderen jardunaldietan eta biltzarretan parte hartu du, eta Gijongo Emakume banandu eta dibortziatuen Elkarteak antolatutako Emakumearen Aurkako Indarkeriari buruzko Lehen Kongresu Nazionala nabarmendu behar da, non Hacia una Ley Integral ponentzia garatu zuen. Gainera, emakumeen aurkako tratu txarren inguruko sentsibilizazio kanpainak egitea eskatu zion Gobernuari.
Ana María Pérez del Campok honela dio: "Indarkeria dagoen lekuan ez dago berdintasunik" "'Ezin gara gelditu, mundu hobe baten alde borrokatzen baitugu. Feministok ez diogu inoiz lan egiteari utziko benetako berdintasuna lortu arte. Baina emakume gazteek ez dute ahaztu behar ekonomikoki independenteak izatearen garrantzia '." 1989an, Emakume banandu eta dibortziatuen Elkarteen Federazioko presidente gisa, diru-laguntza bat lortu zuen tratu txarrak jasan dituzten emakumeak eta haien seme-alabak artatu, errekuperatu eta gizarteratzeko zentroa eraikitzeko, elkarteetan artatzen zituzten emakumeen ehuneko handi batek genero-indarkeria zuela ikusi baitzuen. Zentroa 1991n inauguratu zen eta epe luzeko diziplina anitzeko programa garatzen du genero ikuspegitik. Pérez del Campok zuzendu zuen 2006ra arte.
Emakumeen Institutuko Aholku Kontseiluko kidea izan zen 1989 eta 1994 artean
Dibortzio Legearen aurreproiektua idazteko lanetan (1981eko uztailaren 7an) aritu zen Francisco Fernández Ordoñez Gobernuko Justizia ministroa UCD alderdiarekin. Bai Ana María Pérez del Campo bai buru duen Elkartea aktiboki aritu ziren Kode Zibileko 97. artikuluaren pentsio konpentsatzailea ezartzeko lanean. Dibortzio Legea ezartzen denean, emakumearen eskubideen defentsan bere jarduera areagotzen da eta Legea aplikatzeko behar bezala borrokatzera bideratzen da. Genero Indarkeriaren aurkako Babes Osoko Neurrien Legearen idazketan parte hartu zuen. Behin eta berriz hitz egin du Gurasoen arteko Erantzukizunaren gaineko Lege Aurreproiektuaren aurka, deuseztapen, banantze edo dibortzio kasuetan, "inposatutako zaintza bateratua" izenaz ere ezagutzen dena. "Inposatutako zaintzaren aurka" bere jarrera Kongresuko Gonbidatu Galeriatik kanporatu du eta ez du sartu.
2017ko martxoan, Berdintasun Legea onartu zenetik hamar urte betetzen zituela, elkarrizketa bat eman zuen eta legea aplikatu ahal izateko berdintasunean sinetsi beharra dagoela azpimarratu zuen.
Artikuluak
Bakarka eta kolektiboki, Pérez del Campok iritzi artikulu eta tribuna ugari sinatu ditu une historikoetan Espainian emakumeen eskubideen alde aurrera egiteko eta dibortzioa, genero indarkeria, zaintza bateratua eta abar.
Chalonnes-sur-Loire
Chalonnes-sur-Loire Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chalonnes-sur-Loire udalerrian erroldatutako biztanleak 6.137 ziren. Familiak 2.494 ziren, horien artean 787 pertsona bakarrekoak ziren (331 bakarrik bizi ziren gizonak eta 456 bakarrik bizi ziren emakumeak), 787 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 741 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 179 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.701 ziren, horien artean 2.787 aktiboak ziren eta 914 inaktiboak ziren. 2.787 pertsona aktiboetatik 2.561 lanean zeuden (1.350 gizon eta 1.211 emakume) eta 226 langabezian zeuden (109 gizon eta 117 emakume). 914 pertsona inaktiboetatik 417 erretiraturik zeuden, 263 ikasten zeuden eta 234 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chalonnes-sur-Loire udalerrian 2.647 unitate fiskal zeuden, 6.339 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.934 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 330 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 13 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 47 eraikuntza enpresak ziren, 77 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 25 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 43 zerbitzu enpresak ziren, 41 administrazio publikoko enpresak ziren eta 22 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 91 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 2 funerariak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 12 margolariak, 7 zurginak, 7 iturginak, 7 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 2 aldi baterako lan enpresak, 11 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 49 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 8 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 8 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 3 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Chalonnes-sur-Loire udalerrian 71 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.638 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Chalonnes-sur-Loire udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 386 ikaslekin.
Wallula (Washington)
Wallula Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walla Walla konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sigmund Jähn
Sigmund Werner Paul Jähn (Morgenröthe-Rautenkranz, 1937ko otsailaren 13a - Strausberg, 2019ko irailaren 21a) Ekialdeko Alemaniako aireko indarreko kidea eta lehen alemaniar austronauta izan zen. Soyuz 31 eta Soyuz 39 misioetan parte izan zuen. Geroago Europako Espazio Agentzian lan egin zuen.
Morus capensis
Morus capensis Morus generoko animalia da. Hegaztien barruko Sulidae familian sailkatua dago.
Liparis chefuensis
Liparis chefuensis Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
2015eko Espainiako Itzulia
2015eko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 70. edizioa izan zen.
Belatz hankagorri
Belatz hankagorria (Falco vespertinus) Falconidae familiako hegazti harraparia da.
Hegaztia ekialdeko Europan eta Asian bizi da. Belatz migratzaile honek Afrikan ematen ditu neguak.
6 Days (2017ko filma)
6 Days (euskaraz 6 Egun), 2017ko Toa Fraser zeelandaberritarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. 1980ko Londresko Iraniar Enbaxadaren Setioan oinarritua dago. Jamie Bell, Abbie Cornish, Mark Strong eta Martin Shaw aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
1980, Londres, talde armatu bateko kideek Iraniar Enbaxa erasotu eta bertan zeuden 26 lagun bahituko dituzte, haien bahiketa telebistaz zuzenean aireratu eta 91 iraniar preso aske uzteko eskatuz. Honela, 6 egun iraungo dituen atzeraldi tentso bati hasiera emango zaio, SAS taldeko kideek britainiar agintarien eta bahitzaileen artean adostasunik egon ezean enbaxada bereganatu eta bahituak askatzeko ekintzan sartzeko zain dauden bitartean.
Louis Réard
Louis Réard (1897 - Lausanne, Suitza, 1984ko irailaren 16a) frantziar automobilgintzako ingeniaria eta jantzi diseinatzaile bat izan zen.
1946ko uztailean bi piezatako bikinia merkaturatu eta hurrengo 40 urteetan bikini dendak ireki eta kudeatu zituen.
Stignano
Stignano Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jankov (Pelhřimoveko barrutia)
Jankov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 36 biztanle ditu eta 1,68 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Stignano
Mugakideak
Stignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jankov (Pelhřimoveko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1252 urtean egin zen.
Peromyscus guatemalensis
Peromyscus guatemalensis Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Blogosfera
Blogosfera (ingelesetik, Blogosphere) blog guztiak komunitate edo sare bat bezala biltzen dituen terminoa da. Blog bat webgune baten formatua baino ez dela esan daitekeen arren, guzti horien arteko loturak sortu eta hazten du blogosfera.
Geurean, euskaraz idazten dutenek euskal blogosfera sortu dute, 2001ean hasita.
Vitis vinifera
Mahatsondo edo Vitis vinifera Mediterraneoren inguruan jatorria duen Vitis generoko landarea da. Bere hedadura Maroko eta Portugaletik hegoaldean Alemaniaraino iparraldean eta Iraneraino ekialdean izan da naturalki. Gaur egun mundu osoan zehar landatzen da, kontinente guztietan Antartika izan ezik. Mahats zein ardoa ekoizteko erabiltzen da eta 5.000 eta 10.000 barietate ezberdin daude, nahiz eta guztiek ez duten erabilera komertzial bera.
Naturalki 32 metro arte haz daiteke, landare igokaria baita. Hostoak luzeak eta zabalak dira, 5 eta 20 zentrimetro artekoak, lobulatuak eta alternatuak. Fuitua baia bat da, mahats gisa ezaguna. Espezie basatian 6 milimetro inguru neurtzen dituzte, eta more ilunetik beltzerainoko kolorea dute. Landatutako barietateetan handiagoa izaten da, 3 zentimetro arte, eta berdea, gorria edo morea izan daiteke. Espeziea ibaien alboetan eta baso hezeetan hobeto hazten dira.
Domestikatutako landareak lore hermafroditak ditu, baina naturalki hazten denak, askotan V. vinifera sylvestris gisa ezagutzen dena, lore bereiztuak ditu eta polinizazioa beharrezkoa da fruitua hazteko.
Bere fruitua zuzenean jan daiteke, baina ardo edo muztioa egiteko erabil daiteke, edo lehortuta mahaspasak egiteko. Munduan egiten diren ardo gehienen oinarria espezie hau da.
Plevna (Kansas)
Plevna Kansasko hiri bat da. Reno konderrian kokatua dago. 2010ean 98 biztanle zituen, 0.6 kilometro koadrotan banatuta.
Amebiasi
Amebiasia ameba batzuek (batez ere, Entamoeba histolytica) eragiten duten gaixotasun infekziosoa da, sintoma gastrointestinalak eta disenteria sortzen dituena. Amebaren infekzioa sarritan asintomatikoa bada ere, batzuetan amebiosiak hesteetako kalteak eragiten ditu (ultzerak, esaterako) eta -horretaz gain- patogenoak hesteetatik odolera pasa dezake, eta beste organo batzuetara infekzioa hedatu.
Gaitza ohikoagoa da herrialde tropikaletan eta higiene baldintza kaskarrak dituzten lurraldeetan. Mundu osoan 70.000 hildako inguru eragiten ditu urtero.
Infekzioa
Ameba patogenoak bi egoeretan egon daitezke: trofozoitoa (zelula aktiboa, elikatu eta erdibiditzearen bidez zatitzen dena) eta kistea (erresistentzia handiko zelula, latentzia forma bat dena). Mikrobio horien kisteak dira infektatzen dutenak. Kisteak irensten direnean, hesteetaraino iristen dira, eta trofozoito bihurtu. Azken honek gaitzaren sintomak sortzen ditu.
Sintoma klinikoak
Entamoeba histolyticaren infekzioa asintomatikoa da kasu gehienetan (%80-%90). Infektatutako gizabanako asintomatikoek, dena den, mikrobio patogenoaren eramaileak dira eta euren gorozkien bidez beste pertsona bat infektatu dezakete.
Ez dakigu zehatz-mehatz zergatik infektatutako pertsona askok ez dute gaitza garatzen, eta gutxi batzuek bai. Ziur aski immunitate-sistemaren egoerak, heste-floraren osaketak, eta norberaren sentikortasun genetikoak infekzioaren eboluzioa asko baldintzatzen dute.
Infekzioak sintomak sortzen dituenean, gastrointestinalak dira garrantzitsuenak: protozoo parasitoek hesteak kaltetzen dituzte, eta sabeleko mina, beherakoak eta disenteria eragiten ditu (beherako odoltsu eta mukitsuak).
Kasu larrienetan mikrobio patogenoak heste-mukosa zeharkatzen du eta odolera iristen da. Hortik organo ezberdinetara hedatzen da (gibela, biriketara, garunera...), ondorio larriak dakartzana. Gibela, bereziki, askotan kaltetzen da.
Diagnostikoa eta tratamendua
Gorozkien behaketa mikroskopikoak protozoo parasitoaren kisteak edo trofozoitoak agerian jartzen ditu. Azterketa horrek arreta handia eskatzen du, Entamoeba histolyticaren kisteak edo trofozoitoak beste ameba ez-kaltegarrienen antzekoak baitira.
Serologiaren bidez parasitoaren aurkako antigorputzak ere antzematen dira gaixoen odolean.
Tratamenduari dagokionez, ameben aurkako botiken ezarpenean datza (iodokinola, adibidez), kasu batzuetan metronidazol bezalako antibiotikoekin konbinatuta.
San Juan Hill
San Juan Hill Manhattango (New York) mendebaldean zegoen auzo afroamerikarra zen nagusiki.
Ingurunearen zatirik handiena Lincoln Centerren eraikuntza egiteko hiri berritzeko ondorioz suntsitu zen.
Agenda-Setting Teoria
Komunikabideek zabaltzen dituzten gaien zerrenda hierarkizatua da Agenda-Setting. Beraz, Agenda-Setting Teoriak aztertzen duena da gaien zerrenda horrek nola eta zenbateraino zehazten duen publikoaren agenda; zergatik den interesgarriagoa publikoarentzako gai jakin batzuei buruzko informazioa eta ez beste batzuena.
Teoria
Honela azaldu zuen Bernard Cohenek Agenda-Setting Teoriaren muina: “Agian, hedabideek ez diote jendeari esaten zer pentsatu behar duen, baina bai zein gairi buruz pentsatu behar den”. Zeren, Agenda-Setting Teoriaren ikerketa objektu nagusia da hedabideek nola eragiten duten agenda publikoan (zuzenean zein zeharka); hau da, nola lortzen duten hedabideek beren hartzaileei helaraztea gaien zerrenda hierarkizatua. Hortaz, teoria honek ez ditu aztertzen komunikabideek helarazten dituzten mezuak, baizik eta gaiek hedabideetan duten hedadura, maiztasuna zein kokapena.
Bestalde, Agenda-Setting Teoriaren baitan, hiru agenda mota bereizten dira, eta hirurak erlazionatzen dira komunikazio-prozesuan :
1972an sortu zuten Agenda-Setting Teoria Donald Lewis Shaw eta Maxwell McCombs irakasleek, “The Agenda-Setting Function of Mass Media” liburua argitaratu zutenean. Izan ere, 1968an egin zuten agendei buruzko lehenengo ikerketa, Estatu Batuetako presidentetzarako hauteskunde kanpainaren baitan. Chapell Hill herrian egin zuten ikerketa, Ipar Carolinan: batetik, herritarrei galdetu zieten zein uste zuten zela Estatu Batuek zuten erronkarik handiena; bestetik, bederatzi komunikabide aztertu zituzten. Gero, hedabideetan nagusi ziren gaien zerrenda hartu eta hiritarren ahotan zeuden gaiekin alderatu zituzten.
Mailak
Bi maila bereizi daitezke agenda-setting-aren barruan, bi ikerketa-etapa desberdinei dagozkienak.
Lehenengo maila
Gaietara mugatzen da. Ikerta-etapa honen hipotesi nagusia da komunikabideek zeri buruz pentsatu esaten digutela.
Bigarren maila
Kazetariek nabarmentzen dituzten alderdi edo atributuak ikertzen ditu. Ikerketa-etapa honen hipotesi nagusia da komunikabideek zer pentsatu esaten digutela.
Horregatik defendatzen dute autore batzuek Agenda-Setting Teoriaren bigarren maila bat baino ez dela framing-a, hala nola, McCombsek. Beste autore batzuek, ordea, komunikazioaren beste teoria desberdin bat bezala ulertzen dute. Izan ere, albisteen enkoadraketa da framing-a; hedabideek gertaerei buruz ematen dituzten ikuspegiak, esparruak edota interpretazio-enkoadraketak.
Japoniako futbol selekzio nazionala
Japoniako futbol selekzio nazionala (サッカー日本代表) herrialde hartako ordezkaria da. Asiako futbol selekzio indartsuenetakoa da, lau aldiz irabazi baitu Asiako Futbol Kopa eta azken bost Munduko Txapelketatan ere izan da. 2002an Munduko Txapelketa ere antolatu zuen Hego Korearekin batera.
Amerika Kopa
Ameriketatik kanpoko talde bakarra da Amerika Kopan parte hartu duena. Emaitzarik onena 1999an izan zuen, 10. postua.
Jokalari aipagarrienak
2022ko azaroaren 22an eguneratua. {|
Emakumezkoen selekzioa
Emakumezkoen futbolean Munduko selekziorik indartsuenetakoa da.
Historia
1986an jokatu zuen lehen partida Indonesian eta Indiak 1-0 irabazi zion. Urteekin ordea Asiako talderik indartsuena bihurtu da. Munduko Txapelketa irabazi du eta Olinpiar Jokoetan finalista ere izan da. Homare Sawa da selekzioaren izarra, 1993tik ari da selekzioan jokatzen eta parte hartze gehien eta gol gehien sartu dituena bera da.
Jokalari onenak
2015eko martxoko datuak.
McSherrystown (Pennsylvania)
McSherrystown Pennsylvaniako borough bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 3,038 biztanle zituen, 1.33 kilometro koadrotan banatuta.
Jankovice (Uherské Hradištěko barrutia)
Jankovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 450 biztanle ditu eta 11,25 kilometro koadroko azalera. Uherské Hradištěko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Morus serrator
Morus serrator Morus generoko animalia da. Hegaztien barruko Sulidae familian sailkatua dago.
Kupula karratu
Geometrian, kupula karratua Johnsonen solidoetako bat da (J4), erronbikuboktaedro bat moztuz eraiki daitekeena.
Formulak
Kupula karratuaren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A), bolumena (V) eta esfera zirkunskribatuaren erradioa (R) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Kergeleneko aza
Pringlea antiscorbutica, Kerguelen aza bezala ezagutzen dena, landare loredun bat da, eta Pringlea generoaren kide bakarra Brassicaceae familian.
Landarea jangarria da, potasio maila altuak ditu. Bere hostoek C bitamina askoko olioa dute, eta hori oso erakargarria zen eskorbutoa zuten marinelentzat.
Clostridium acetobutylicum
Legamiak ez bezala, azukrea bakarrik digeri ahal dutenak, C. azetobutylicum eta beste Clostridia batzuek esne-seruma, azukrea, almidoia, zelulosa eta lignina mota batzuk digeri ditzakete, butanola, azido propanoikoa, eterra eta glizerola sortuz.
Burbank (Washington)
Burbank Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walla Walla konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jankovice (Kroměřížko barrutia)
Jankovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 384 biztanle ditu eta 4,17 kilometro koadroko azalera. Kroměřížko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Euzko Deya
Euzko Deya Mantxeta hori oso ezaguna izan da Euskal Herriko kazetaritzan. Asko izan dira lema horrekin argitaratu diren egunkariak eta, modu batez, gaur egun argitaratzen den Deia horien jarraipena bezala ikus daiteke. Beti EAJ alderdiarekin edo Eusko Jaurlaritzarekin lotura zuzena izan du. Hizkuntzen aldetik, guztietan aurkituko ditugu euskaraz idatzitako testuak eta horrekin batera argitaratzen zen lurraldeko hizkuntzak: ingelesa, frantsesa eta gaztelania. Gerra aurretik Bilbon argitaratu zena euskara hutsean kaleratzen zen. Besteak beste hauek izan dira horietako batzuk:
Gerra baino lehen:
Gerra ondoren, diasporan:
Greziar jatorrizko jainko-jainkosak
Greziar mitologian, jatorrizko jainko eta jainkosak Kaosaren ondoren jaiotako lehen jainko eta jainkosak dira. Gaia eta Urano jainkoek Titanak eta Ziklopeak eduki zituzten. Kronos eta Rea titanek Zeus, Poseidon, Hades, Hestia, Hera eta Demeter jainkoak eduki zituzten, titanak uzkaldu zituztenak. Ostera, jainkoen arteko gudak egon ziren, Zeusen erregealdia hasi zen arte.
Liparis coheni
Liparis coheni Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Peromyscus gymnotis
Peromyscus gymnotis Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Stilo
Stilo Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Stilok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Crinia parinsignifera
Crinia parinsignifera Crinia generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ayodhya
Ayodhya (Hindustani: (Entzutea); IAST: Ayodhydel) Uttar Pradesh estatu indiarrean Saryu ibaiaren ertzean dagoen hiria da. Faizabad barrutiko eta Uttar Pradesheko (India) Faizabad dibisioko egoitza administratiboa da. Udalbatza bakar bat osatzen du Faizabad hiri bikiarekin batera.
Ayodhya, Saket izenez ere ezaguna, Indiako hiri zaharra da. Ramayana epika handia bertan kokatua dago eta Rama pertsonaiaren jaioterria da. Ayodhya Kosalako erresuma zaharraren hiriburua zen. Batez beste 93 metroko altuera du. Ramaren jaioterria dela uste denez, Ayodhya (Awadhpuri) hinduentzako zazpi erromesaldi-leku garrantzitsuenetako bat da.
Jainisimo eta budismoaren hasierako testu kanonikoetan aipatzen da Gautama Buda eta Mahavira erlijio-buruzagiek hiria bisitatu eta bertan bizi izan zirela. Jainismoaren testuek bost tirthankararen sorleku gisa deskribatzen dute baita ere: Rishabhanatha, Ajitanatha, Abhinandanatha, Sumatinath eta Anantnath, eta Bharata Chakravarti mitikoarekin lotzen dute. Gupta garaitik aurrera, zenbait iturrik Ayodhya eta Saketa hiri berdinaren izen bezala aipatzen dituzte
Ramaren jaioterria delakoan, Ayodhya hinduentzako zazpi erromesaldi-leku garrantzitsuenen artean dago. Rama jaio zen lekuan tenplu bat zegoela uste da, Mughal Babur enperadorearen aginduz eraitsia izan omen zena, eta haren ordez meskita bat eraiki zen. 1992an, lekuari buruzko eztabaidaren ondorioz, hindu talde batek meskita eraitsi zuen. Talde horien helburua toki horretan Ramaren omenezko tenplu handi bat berreraikitzea zen. Gorte Goreneko bost epailek osatutako epaimahai batek 2019ko abuztutik urrira bitartean alde bateko eta kontrako argudioak entzun zituen, eta lurra erregistro fiskalen bidez gobernuarena zela diktaminatu zuen, eta tenplu hindua eraikitzeko fideikomiso bati emateko agindu zuen. Hallaber, Uttar Pradesh Sunnien Batzar Nagusiari 2 hektareako lur alternatibo bat emateko agindu zion gobernuari, eraitsitako Babriko meskitaren ordez beste meskita bat eraikitzeko. Ram Mandir-en eraikuntza 2020ko abuztuan hasi zen.
Demografia
Indiako 2011ko erroldatik, Ayodhyak 55.890 biztanle zituen. Gizonak biztanleriaren %56,7 izan ziren eta emakumeak %43,3. Ayodhyak %78,1eko batez besteko alfabetatze-tasa zuen. 2011ko Zentsuko datu erlijiosoen arabera, biztanle gehienak hinduismoaren jarraitzaileak dira (%93,23), musulmanak bigarren izanik (%6,19).
Geografia eta klima
Ayodhyak klima subtropikal hezea du, Erdialdeko Indian ohikoa dena. Udak luzeak, lehorrak eta beroak dira, eta martxoaren bukaeratik ekainaren erdialdera arte irauten dute, 32ºCko inguruko tenperaturarekin egunean zehar bataz beste. Ondoren, montzoien denboraldia izaten da, urrira arte irauten duena. Urteko prezipitazioa 1.067 mm ingurukoa izaten da, eta batez besteko tenperatura 28ºC  ingurukoa. Negua azaroaren hasieran hasten da eta urtarrilaren bukaera arte irauten du. Ondoren, udaberri laburra izaten da otsailean eta martxoaren hasieran. Batez besteko tenperaturak epelak dira, 16ºC inguru, baina gauak hotzagoak izan daitezke.