cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Antonio García Belaúnde
José Antonio García Belaúnde enbaxadore kategoria du 1988ko urtarrilaren 1etik.
2016ko abuztuaren 31ko 182-2016-RE Ebazpen Gorenaren bidez Peruko enbaxadore izendatzen dute Espainian. Kargu horretan aritu zen 2018ko urrira arte.
Saint-Clément-de-Rivière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Saint-Clément-de-Rivière udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 733 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.326.
Château-Porcien
Biztanleria
2007an Château-Porcien udalerrian erroldatutako biztanleak 1.400 ziren. Familiak 502 ziren, horien artean 115 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 154 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 178 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 55 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
3. linea (Bilboko metroa)
Lanen garapena
2015eko martxoaren 27an Euskotrenen Txorierriko linearen zerbitzuan mozketa egin zen, Zazpikaleetako geltokian eskaintzen ziren zerbitzuak etenik. Era berean, Euskotrenen Txorierriko linea metro sarean integratuko zela adierazi zen, 3. linea berriaren bitartez. Hala, Etxebarri eta Matiko arteko linea irekitzearekin batera, Artxandako Tunel berriak ireki eta Txorierriko linea metro sarearekin bat egiten du, tren batzuk Lezama eta Kukullaga arteko ibilbidea eginez, 3. linearen maiztasunak betetzeko.
Rick Moranis
1997an bere aktore ibilbidearen amaiera iragarri zuen, halere gaur egun arte bikoizketan jardun izan du.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Kapela: 3 eta 5 cm. arteko diametrokoa, ganbila, gero laua eta azkenean deprimitua eta ertzak oso meheak eta makur. Labur labur ildaskatua eta oxkarratua. Okre koloreko azal marroia, gibelaren kolorearen antzekoa, eta hortik hepaticus izena. Kolore hau eguraldi lehorrarekin zurbildu egiten da, gero orban gorrixkak agertzen zaizkio, azkenik grisaxkak egiten direnak.
John Everett Millais
Biografia
Kristo bere gurasoen etxean obragatik kritika latzak egin zizkioten, errealismo biziz adierazi baitzituen gai erlijiosoak eta horrek mindu egin baitzituen izpiritu asko. Kritika haiek medio, harrezkero gai literarioak erabili zituen, Shakespearen pertsonaiak bereziki (Ofelia, 1851-1852). Hasierako eztabaiden ostean, ordea, John Ruskinen laguntzari esker, kritika onak jaso zituen.
Saint-Clément-de-Rivière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Saint-Clément-de-Rivière udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko komertzio zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Orriak: itsatsiak edo dekurrenteak, nahiko estu eta meheak, okre-haragi kolorekoak eta orban gorrixkekin eta esporetako hauts zurixka batekin.
John Everett Millais
Biografia
Obra aipagarriak ditu orobat Usoa ontzira itzultzen (1851), Askapen agindua (1853) eta Neska gazte itsua (1856). Azkenaldiko obretan azpimarratzekoa da Raleighen haurtzaroa (1870; National Gallery, Londres). Garai horretan obra errazagoak eta akademikoagoak egin zituen, oro har.
3. linea (Bilboko metroa)
Lanen garapena
2015eko martxoaren 30ean Zurbaranbarri eta Etxebarri arteko tartean gelditzen zen lotu gabeko tarte bakarrean tunelaren bategitea gauzatu zen, Txurdinaga eta Otxarkoaga artean.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
3. linea (Bilboko metroa)
Lanen garapena
2016ko otsailaren 17an Metroaren Zazpikaleetako geltokiko San Nikolas sarbidea zerbitzuz kanpo gelditu zen, Zazpikaleetako geltoki berria, hiru lineen arteko lotuneduna, eraiki ahal izateko. Lanek dirauten bitartean sarbidea itxita mantentzen da, salbu 2016ko Bilboko Aste Nagusian eta urte bereko San Tomas jaian, data horietan 1. eta 2. lineetako geltokirako sarbideak behin-behineko irekiera izan baitzuen, geltokiak egun horietan jasotzen duen jendetzari erantzun egokia emateko.
Nizhni Novgorod estadioa
Nizhny Novgorod estadioa (стадион «Нижний Новгород») Errusiako Nizhni Novgorod hirian dagoen futbol estadio bat da. 2018an inauguratu zen eta 44.898 ikusleentzako edukiera du.
Walter Piston
Walter Hamor Piston Jr., (Rockland, Maine, 1894ko urtarrilaren 20a – Belmont, Massachusetts, 1976ko azaroaren 12a), Estatu Batuetako musikagilea izan zen. Parisen osatu zituen musika ikasketak Nadia Boulangerekin eta Paul Dukasekin (1924-1926). Estatu Batuetara itzuli zenean, Harvard unibertsitateko musika irakasle izendatu zuten. Eragin handia izan zuen Estatu Batuetako musikagile berrien artean, Leonard Bernsteinengan besteak beste. Garrantzi handiko testuliburuak idatzi zituen: "Azterketa harmonikoaren printzipioak" (1933); "Harmonia" (1941); "Kontrapuntua" (1947), eta "Orkestratzea" (1959). Estilo aldetik neoklasikoa zen guztiz, noizean behin harmoniko erromantikoak erabiltzen bazituen ere. Flautista harrigarria (1938) balleta; zortzi sinfonia, musika tresnetarako kontzertuak; Lincoln Center Jaialdiko Obertura (1962), eta kamerako musika lanak idatzi zituen.
3. linea (Bilboko metroa)
Linea irekitzea
2017 ko apirilaren 8 an 3. linea ireki zen, 7 geltokirekin, Kukullaga-Etxebarri eta Matiko artean.
Teresa Ribera
Trantsizio ekologikorako ministroa
2018ko ekainean jakinarazi zen Pedro Sánchezen gobernuko Trantsizio Ekologikorako ministroa izango zela. Ministroaren lehentasunen artean, Espainian klima-aldaketari eta energia-trantsizioari buruzko lege bat sustatu zuen, eta Energiaren eta Klimaren Plan Nazionala aurkeztu zuen, (nahitaezkoa EBren konpromisoak betetzeko) eta bidezko trantsizioko plan estrategikoa egin zuen, aldaketa-prozesu horretan ahulenak ziren sektoreei garapen deskarbonizaturako eredu baterantz laguntzeko.
3. linea (Bilboko metroa)
Kukullaga-Usansolo Ospitalea, Galdakaora luzapena
2019ko urtarrilaren 16an Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak aurkeztu zuten Kukullaga-Etxebarri - Usansoloko Ospitalea arteko luzapena. 3. linea Kukullagatik Basauri eta Galdakao udalerrietara luzatuko da, tartean gaur egungo Etxebarriko geltokia eta Sarratu, Galdakao eta Usansoloko Ospitaleko geltoki berriak eraikita. Soluzio hau erabilita Metroaren 5. linearen proiektua alde batera utzi da. Euskal Trenbide Sareak dagoeneko Galdakao erdialdea eta Galdakao-Usansolo Ospitalearen arteko trazadura aztertu eta garatuko duen informazio azterlana lizitatu du, 650.000 euroko aurrekontuarekin eta 12 hilabeteko egikaritze epeaz.
Azterlan horretan tren linea berriaren trazatua, funtzionaltasuna eta ustiapen azterketa dimentsionatu, definitu eta garatu beharko dira, eta hiri eta ingurumen intsertzioa aztertu beharko da, une honetan dagoen bide sarea berregituratuz eta eraginak jasoko dituzten garraio publikoak berrantolatuz.
Eraikuntza proiektua 2020ko udaberrian lizitatzea aurreikusita dago. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak 2021eko aurrekontuetan proiektu horretara aurrekontu partidak bideratzeko konpromisoa hartu dute, urte horretan bertan lehen tartea eraikitzen hasi ahal izateko. Luzapena 2025ean inauguratzea espero da.
Teresa Ribera
Trantsizio ekologikorako ministroa
Hartu zuen lehenengo neurrietako bat «eguzki-zerga» delakoa ezabatzea izan zen, autokontsumo elektrikoa bultzatzeko eta elektrizitatearen prezioa murrizteko.
Giza genetika
Daltonismoa
-Monokromatikoa: Kasu hau dutenek hori kolorea eta antzekoak bakarrik ikus ditzazkete. Hau gertatzen da kono mota bakarra dutelako.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Haragia: Trinkotasun gutxikoa, samurra eta hezea kapelan. Krema zurbil kolorekoa da eta pixka bat horitu egiten da airearekin. Ez du usain seinalaturik eta zaporea garratza.
3. linea (Bilboko metroa)
Matiko-Lezama tartea, Txorierriko trenbidera luzapena
Matiko eta Lezamako geltokien arteko Txorierriko trenbide tartea Metroaren 3. linearekin integratzea espero da, 3. lineari jarraitasuna emanez. Bilbo-Lezama trenbide berria eta Metroaren 3. linea irekitzearekin batera Txorierriko linearen maiztasunak bikoiztu ziren, eta gaur egun 15 minutuko maiztasunaz ibiltzen dira trenak tarte honetan. 2019ko urtarrilaren 15ean Bizkaiko Batzar Nagusiek Matikotik Lezamarainoko tartea Bilboko metro sarean integratzeko proposamena egin zuten. Lotura egiteko Sondikako geltokia zaharberritu eta trenen martxa-aldaketa ezeztatuko da. Gainera, Olako geltokia birkokatuko da. Artxandako tunel berriak erabiliko dira luzapenean.
Giza genetika
Daltonismoa
-Dikromatikoa:  Bi kono mota bakarrik dituztenez, pertsonaren arabera ez dute ikusten gorria, berdea edota urdina. Ondorioz koloreak nahasten dituzte.
3. linea (Bilboko metroa)
Artxandako tunel berriak
Bilbo eta Sondika udalerrien artean, Artxanda mendipean, Artxandako tunel berriak eraiki dira. Tunel berrietan zehar trenbide bikoitzeko trazadura berria dago, eta E3 (Txorierri) lineako trenek dagoeneko tunel berriak erabiltzen dituzte, Matiko eta Olako geltokiak lotuta. Tunelak 2017ko apirilaren 8an jarri ziren martxan, 3. linearen irekierarekin batera. Etorkizunean Matikotik Lezamarainoko tartea Metro sisteman integratzea aurreikusten da. Gainera, tunelok erabiliz Bilboko aireportuarekin trenbide lotura gauzatuko da.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Nahiko esne ugari du, jariakorra eta zuria, airearekin kolore horia hartzen duena eta garratza dena.
Giza genetika
Daltonismoa
-Trikomatiko anomaloa:Kasu honetan, pertsona hauek hiru kono dituzte, baina mutazioak direla eta pigmentu batean eragina izan du. Hau honela izanda koloreren bat nabaritzeko zailtasunak izan ohi dituzte.
Esneki gibelkolore
Deskribapena
Etimologia: Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio. Latex-a jariatzen duelako ebakitzean edo haustean. Tabidus epitetoa berriz, bere esne zuriak, sufre-horiz tindatzen duelako oihal zuria.
3. linea (Bilboko metroa)
Bilboko aireportuarekin trenbide lotura
2009ko urtarrilaren 30ean jakinarazi zen Bilbo-Loiu aireportura trenbide lotura eraikiko zela, Sondikako geltokitik abiatuta 2.800 metro luzedun adarraren bidez. Ez da argitu noizko espero den adar honen lanak abiatzea, ezta trenbide honen irekitzea ere. 2017ko martxoaren 29an Vicente Reyes Bizkaiko Foru Aldundiaren Garraio, Mugikortasun eta Lurraldearen Kohesioa Sustatzeko Foru Ahaldunak adierazi zuen Bilbo eta aireportua trenbidez lotzea ez dela premiazkoa, aditzera emanez trenbide loturaren proiektua geldiunean utziko dela.
Teresa Ribera
Trantsizio ekologikorako ministroa
Deskarbonizazioa bere agintaldiaren hasieratik bultzatu zuen, eta, 2018ko urrian, akordioa lortu zuen meatzaritzako sindikatu eta enpresaburuekin, Espainian dauden ikatz-meatze gehienak ixteko, gobernuaren 250 milioi euroko inbertsioaren bidez, meatzaritzako eskualdeen garapen- eta enpresa-ekimenei laguntzeko, eta meatzeak itxitakoan meatzarien bizi-maila bermatzeko. Hilabete horretan bertan, «Climate Reality Project Award» saria eman zioten nortasun publikoaren kategorian, klima-aldaketaren aurkako borrokagatik.
3. linea (Bilboko metroa)
Ordutegia
Trenak goizeko 5:36etatik gaueko 23:25etara arte ibiltzen dira lanegunetan, 7,5 minutuko maiztasunaz.
Teresa Ribera
Gobernuko lehendakariordea
2020ko urtarrilean iragarri zen Pedro Sánchezen bigarren gobernuko laugarren lehendakariorde izendatuko zutela. Espainiako historian lehen aldia izan zen gobernu batek lau lehendakariordetza izango zituena. Gainera, trantsizio ekologikoari buruzko ministerio-zorroari eutsi zion, nahiz eta bere funtzioak Erronka Demografikoari zegokion guztian handitu ziren.
3. linea (Bilboko metroa)
Ordutegia
Larunbat, igande eta jaiegunetan trenak goizeko 6:00etan hasi eta 23:28etara arte ibiltzen dira, 10 minutuko maiztasunaz egun osoan zehar.
Teresa Ribera
Gobernuko lehendakariordea
2020ko apirilean, Gobernuko presidenteak deseskalatze-plana egiteko eskatu zion, hau da, COVID-19 pandemiaren ondorioz aktibatutako alarma-egoeratik ateratzeko modua. Horretarako, Riberak aditu-talde bat antolatu zuen arlo guztietan, ekonomikoetatik hasi eta epidemiologoetara. EFE Agentziari egindako adierazpenetan, Riberak adierazi zuen berreskuratzeak «nahitaez berdea eta solidarioa» izan behar zukeela.
3. linea (Bilboko metroa)
Ordutegia
Ostiral eta larunbat gauetan gaueko zerbitzua dago, eta trenak 15 minutuko maiztasunaz ibiltzen dira gau osoan zehar.
Giza genetika
Turner sindromea
Turner sindrome Emakume batek XX kromosoma sexual parea izan beharrean X kromosoma sexual bakarra duenean gertatzen da. Izan ere, 45 kromosoma ditu osotara, eta ez ohiko 46 kromosomak. Beraz, kaltetutakoak emeak dira. Fetuetatik, %20 baino ez da jaiotzen.
Anomalia genetiko horrek honako asaldurak eragiten ditu: emakumeak ez du heldutasun sexuala lortzen, obulutegiak gutxi garatuta izaten ditu, ez du bularrik edo oso txikiak ditu, lepoko azaletan tolestura txikiak ditu eta asaldura mental arinak izan ditzake. Jaiotako 3.500 emakumetatik batek izaten du gaitz hori. Velazquez margolariaren “Las Melinas” koadroan agertzen diren “menina” horiek sindrome hau zutela pentsatzen da.
Esneki gibelkolore
Nahasmen arriskua
Antzeko beste Lactarius batzuk hauek dira: Latex ez garratzeko Lactarius badiosanguineus eta airearekin latex-aren kolorea ez zaion aldatzen Lactarius subdulcis.
Château-Porcien
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Esneki gibelkolore
Nahasmen arriskua
Oharra: Arestian aipatutakoez gain, “zapiaren proba” ere badago. Zapi zuri bat bere latex zuriarekin zikintzean datza, eta orban hori berehala sufre-hori bihurtzen da.
Sasoia eta lekua
Udazkenetik negu hasierara ateratzen da, lautadetako pinudietan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Château-Porcien
Etxebizitza
2007an 565 etxebizitza zeuden, 509 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 482 etxeak ziren eta 77 apartamentuak ziren. 509 etxebizitza nagusietatik 311 bere jabearen bizilekua ziren, 192 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 71 etxek hiru zituzten, 170 etxek lau zituzten eta 251 etxek bost zituzten. 355 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 210 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 864 ziren, horien artean 625 aktiboak ziren eta 239 inaktiboak ziren. 625 pertsona aktiboetatik 545 lanean zeuden (311 gizon eta 234 emakume) eta 81 langabezian zeuden (38 gizon eta 43 emakume). 239 pertsona inaktiboetatik 69 erretiraturik zeuden, 63 ikasten zeuden eta 107 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Château-Porcien udalerrian 504 unitate fiskal zeuden, 1.332,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.525 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 lore-denda zen.
Raúl Porras Barrenechea
Raul Clubs Barrenechea (1897 - 1960) idazle, historialari, diplomazialari eta Peruko politikaria izan zen.
Abuztuaren 22
Abuztuaren 22a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hogeita hamalaugarren eguna da, 235.a bisurteetan. 131 egun falta dira urtea amaitzeko.
Giza genetika
Klinefelter sindromea
Klinefelter sindromea 700 gizonetatik batek izaten du. Sindrome hau dutenek 47 kromosoma dituzte, bi X eta Y bat (XXY).
Château-Porcien
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Château-Porcien udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bieira
Bieira edo erromes-maskorra (Pecten) molusku kuskubikoen generoa da.
Giza genetika
Klinefelter sindromea
Barrabilak gutxi garatuak izaten dituzte eta erabat antzuak dira: erekzioak eta eiakulazioak izan ditzazkete, baina ez dute espermatozoiderik. Askotan, baxuak eta meheak izaten dira, barrabil eta zakil txikiak, ahotsa fina izaten dute eta bularrak ere izan ditzazkete. Kaltetuetako %25ek buruko atzerapena agertzen dute.
Raúl Porras Barrenechea
Biografia
Bere lanen artean El periodismo en el Perú (1921), El testamento de Pizarro (1936), Las relaciones primitivas de la conquista del Perú (1937), Tres ensayos sobre Ricardo Palma (1954) eta Fuentes históricas peruanas (1955).
Château-Porcien
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Nekane Murga
Miren Nekane Murga Eizagaetxebarria (Bilbo, 1963) bizkaitar medikua da, 2019ko martxoaren 14tik aurrera Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko kontseilaria dena.
Giza genetika
Geneen ondorizko asaldurak
Geneetan izandako aldaketen eraginez gertatzen diren asaldura ohikoenak ondorengo hauek dira:
Nekane Murga
Jaurlaritzako Osasun saileko Plangintza, Antolamendu eta Ebaluazio Sanitarioko zuzendaria izandakoa, Medikuntza eta Kirurgia ikasketak ditu, eta kardiologian doktorea da, cum laude kalifikazioarekin. Horrez gain, EHUko irakasle elkartua da 2013tik aurrera, eta, besteak beste, Basurtuko ospitalean Kardiologia klinikoko atalburua izan zen. 'Emakumeak kardiologian' izeneko Espainiako lantaldeko arduradun izana ere bada.
Giza genetika
Polidaktilia
Polidaktilia Behatz kopurua kontrolatzen duen aleloan gertatzen den asaldura da, eta, horren ondorioz, oinetan eta eskuetan sei hatz sortzen dira, bost sortu beharrean. Polidaktilia herentzia gainartzailea denez, nahikoa da amak edo aitak gaixotasun hori izatea seme alabak ere izateko.
Huntington korea
Huntingtonen gaixotasun Gene gainartzaile bat da. 30-40 urte ingururekin hasten da agertzen: garunaren funtzionamendua galtzen da apurka-apurka, eta asaldura mentalak eta mugimendua kontrolatzeko ezintasuna eragiten ditu.
Anemia faltziformea
Zelula faltziformeen anemia Hau ere, gaixotasun hereditario errezesiboa da. Asaldura horren eraginez, hemoglobina berezi bat sortzen da, behar bezala lan egiten ez duena, eta odolak ere ez du behar bezala garraiatzen oxigenoa. Horren ondorioz, anemia funtziformea duen pertsonak arnasketa arazoak izaten ditu. Horrez gain, globulu funtziformeak pilatu egiten dira odol-basoetan odol emaria zailduz eta agertzen diren organoetan arazoak sortuz.
Kromosoma autosomikoen kopuruak eragindako asaldurak
Meiosian gertatutako akatsen batek sortutako asaldurak dira, eta anomaliaren bat duten gametoak sortzen direnez, sortuko den zigotoak ere anomalia hori gordetzen du. Kasu honetan trisomia aipatu behar dugu: indibiduoaren kariotipoan aparteko kromosoma bat agertzen da; 47 ditu, beraz.
Down sindromea
Downen sindrome Modu ez berdinetan gerta daiteke, ba 21. pare kromosomikoari eragiten  edota traslokazio baten ondorioz(kromosoma zatiak eta haien gene sekuentziak leku aldatzea), baina oraindik ez dakite dituzten asaldurak.
Aparteko kromosoma horretan zentratuz, ikus dezakegu adimen urritasuna, txinatarren antzeko begiak, azal zimurtsua, mihi handia, ahoa erdi zabalik edukitzeko joera, sudur txikia... dakartzala. Gaitz horren agerpen maiztasuna batekoa da bizirik jaiotzeko diren 700 umetatik.
Patau sindromea
Patau sindrome 13. parearen trisomia da. 1960an aurkitu zen eta oso larria da kaltetuen biziak aste gutxi batzuk baino ez baitu irauten. Asaldura hori dutenek erbi ezpaina (goiko ezpainean arraildura agertzen da, eta ahoak erbiaren antza hartzen du) izaten dute. Entzefaloaren eta usaimen zein ikusmen nerbioen garapen ez osoa, polidaktilia, bihotz-malformazioak... agertzen dituzte. Maiztasuna bizirik jaiotako 10.000tik batekoa da.
Château-Porcien
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bieira
Espezieak
Pecten generoko espezieak:
Óscar García Burón
Óscar Javier García Burón (Bilbo, ) espainiar saskibaloi jokalari ohia da, hegal-pibota moduan aritzen zena.
Deuteragonista
Deuteragonista literaturan edo bigarren aktorea, literatura lan batean bigarren protagonistari esaten zaio. Tritagonista, bestetik, hirugarrena izango litzateke. Deuteragonista protagonistaren aldekoa edo aurkakoa izan daiteke, argumentuaren arabera.
Historia
Antzinako Greziaren antzerkian drama hasieran aktore bakar batekin, protagonista, koruarekin lagunduta egiten zen. Eskilo egilea izan zen bigarren pertsonaia honen papera sortu zuena; horrela dio Aristotelesek bere Poetikan: Καὶ τό τε τῶν ὑποκριτῶν πλῆθος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστεῖν παρεσκεύασεν.
Horren arabera Eskilo izan zen aktoreen presentzia batetik bitara handitzen lehenengoa. Baita ere koruaren presentzia mugatu zuen eta antzezlana elkarrrizketaren gainean antolatu zuen. Eskilori esker bi pertsonaien arteko elkarrizketa lanaren funtsa bihurtu zen; berrikuntza honek jarraitzaileak izan zituen. Ondoren, Sofoklesek hirugarren protagonista edo tritagonista sortu zuen.
Greziako draman
Antzinako Greziaren draman hiru aktore bakarrik aritzen ziren: (protagonista, deuteragonista eta tritagonista), koruarekin batera. Ondorioz, aktore bakoitzak paper desberdinak egiten zituen, ierarkia bat jarraituz: protagonistak nagusiak, deuteragonistak jarraian zetozenak, eta tritagonistak bigarren mailakoak. Adibidez, Sofoklesen Edipus erregean, protagonista Edipus da eta denbora gehiena bera dago eszenatoki gainean; ondoren, deuteragonista, Jokasta, Edipuesen ama, dago, paper horrekin batera aktore berak Artzainaren eta Mezulariaren paperak eginez.
Greziako antzezlan asko bi aktorekin bakarrik taularatu daitezke. Hori da Eskiloren Zazpiak Tebaren kontra antzezlanaren kasua.
Antzinako Greziaren antzezlanen errezitazioak melodikoak izaten ziren. Horren arabera, protagonista tenorea zen, deuteragonista baritono eta, azkenik, tritagonista erregistro baxuak izaten zituen.
Literaturan
Literaturan, deuteragonistak protagonistaren lagunaren papera betetzen du askotan. Adibidez, Mark Twainek sortutako Huckleberry Finn-en abenturak liburuan, protagonista Huckleberry Finn da eta deuteragonista Jim, bere laguna. Tritagonista kasu honetan Tom Sawyer da.
Beste kasutan deuteragonista antagonista izan daiteke, lanean oso presente egonda. Gerta daiteke ere, bestetik, protagonistarekin kontrastea ezartzeko pertsonaia bat izatea; hori da, esaterako, Watson Doktoreaen papera Sherlock Holmesen eleberrietan: bien pertsonaien arteko kontrastearen ondorioz Sherlocken inteligentzia eta gaitasuna nabarian gelditzen da.
Zenbait eleberrietan deuteragonista narratzailea izan daiteke, gertatutakoaren gainean beste ikuspuntu ezarriz. Hori gertatzen da Ramón José Senderren Requiem por un campesino español eleberrian non Mosen, apaiza, protagonistaren historia azaltzen duen, berak ere historian paper garrantzitsua izanik.
Wainscott (New York)
Wainscott Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Clar
Saint-Clar Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Clar udalerrian erroldatutako biztanleak 983 ziren. Familiak 428 ziren, horien artean 181 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 103 bakarrik bizi ziren emakumeak), 115 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 562 etxebizitza zeuden, 440 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 60 hutsik zeuden. 496 etxeak ziren eta 65 apartamentuak ziren. 440 etxebizitza nagusietatik 299 bere jabearen bizilekua ziren, 124 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 69 etxek hiru zituzten, 132 etxek lau zituzten eta 211 etxek bost zituzten. 293 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 235 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 152 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 565 ziren, horien artean 416 aktiboak ziren eta 149 inaktiboak ziren. 416 pertsona aktiboetatik 377 lanean zeuden (207 gizon eta 170 emakume) eta 40 langabezian zeuden (20 gizon eta 20 emakume). 149 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Clar udalerrian 418 unitate fiskal zeuden, 868 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.357 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 65 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 3 zurginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Clar udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.140 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
San Felice Circeo
San Felice Circeo Italiako udalerri bat da. Latinako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Clar
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Felice Circeo
Mugakideak
San Felice Circeok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sugar Ray Robinson
Sugar Ray Robinson, jaiotza-izenaz Walker Smith Jr., (Ailey, Georgia, - Culver City, Los Angeles, Kalifornia, ), Estatu Batuetako boxeolaria izan zen.
Biografia
Estilo bikaina zuen. 1940an hasi zen boxeoan, eta welter pisuko munduko txapelduna izan zen 1946an. Pisu horretako txapelduna izan zen 1951ra arte, baina tituluari uko egin zion urte horretan bertan pisu ertaineko irabazle bihurtzeko. Hurrengo urtean, boxeoa utzi zuen. Nolanahi ere, 1954an itzuli zen berriz ringera, eta txapeldunaren gerrikoa jantzi zuen berriro ere. 1966an erretiratu zen betiko.
3436 Ibadinov
3436 Ibadinov asteroide baten izena da. irailaren 24an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1976 SS izena zeraman. Ondoren Ibadinov omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3436 Ibadinov asteroidearen orbitak batezbeste 2,743 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,362 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,124 distantziara. Eszentrikotasuna 0,139 da, eta makurdura orbitala 4,74ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Maltosa
Maltosa garagarraren maltan dagoen azukrea da, bi glukosa molekula elkartzerakoan sortzen den disakaridoa. Almidoiaren hidrolisian agertzen da.
Egitura
Maltosaren formula enpirikoa da. Lehen glukosako lehenengo karbonoaren eta bigarren glukosako laugarren karbonoaren artean sortzen da α(1→4) lotura O-glikosidikoa. Lotura hori osatzerakoan ura askatzen da eta oxigeno monokarboniliko batek zubi-lana egiten du bi molekulen artean. Bigarren glukosaren karbono anomerikoan dagoen hidroxilo taldea aske dagoenez ahalmen erreduzitzailea duen azukrea da. Horrela beraz maltosaren izen sistematikoa honako hau da:
α- D -glukopiranosil-(1→4)- D -glukopiranosa
Zapore gozoa badu baina azukre arruntarekin konparatuta %30-60 baino ez (disoluzioaren kontzentrazioaren arabera).
Historia
Augustin-Pierre Dubrunfautek aurkitu zuen disakarido hau, baina aurkikuntza Cornelius O'Sullivan irlandar garagardogileari onartu izan zitzaion 1872 urtean. Garagarraren maltan aurkitu zuen eta horregatik jarri zion maltosa izena.
Asia aldean aspalditik ezagutzen zen, Txinan Shang dinastian (k.a. 1600 - k.a. 1046) erabiltzen zen eta Japonian Jimmu enperadorearen garaian, k.a. VI mendean.
A Simple Favor (filma)
Argumentua
Stephanie AEBetako hiri txiki batean bizi da, eta blog bat dauka. Halako batean, haren adiskiderik onena, Emily, desagertu egingo da. Sean da Emilyren senarra, eta Stephaniek laguna bilatzeari ekinen dio haren laguntzaz.
NGC 5684
NGC 5684 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
San Gennaro festa
San Gennaro festa (Festa di San Gennaro; Feast of San Gennaro') New York eko italiar rek ospatzen duten jaialdia da.
Jatorria
Festa 1926ko irailean hasi zen ospatzen, Manhattan go Little Italy auzoko Mulberry kaleko etorkin italiarren eskutik, sorterriko tradizio bati jarraituz: Napoli ko zaindari San Gennaroren eguna ospatzea (irailaren 19a, Eliza Katoliko Erromatarraren egutegi liturgikoan).
Deskribapena
Festari hasiera eman zioten familiak kafetegi-jabeak ziren: kapera txiki bat altxatu zuten Mulberry kalean, beren zaindariaren irudia gordetzeko. Ekitaldi honetan kaleko jendea beraien produktuak dastatzera gonbidatu zituzten, eta sainduaren mantalean xingolak ipini zituzten, sinestunek eskaintzak bertatik eskegi zitzaten. Urte horretan, diru hori auzoko behartsuen artean banatu zen.
Denborarekin, egun bateko jaialdia zena 11 eguneko kale azoka bihurtu zen, auzotik kanpoko jendeak antolatua. Gaur egun hiriko jaialdi gastronomiko nagusietako bat da.
Jaialdian Mulberry kalea zirkulaziora ixten da eta saltxitxa, zeppole, eta beste saltzaile ibiltari ez gain, jolasak, desfile ak eta horrelako beste ekitaldiak antolatzen dira. Prozesio Nagusia ospakizuneko azken larunbatean egiten da, arratsaldeko 14:00etatik aurrera, Church of the Most Precious Blood elizan eginiko mezaren ondoren. Prozesioa kandela argitan egiten da, San Gennaroren irudia elizatik aterata Little Italyko kaleetan zehar eramanez.
Beste kokapen batzuk
San Gennaroren festa egiten duten beste komunitate batzuk ere badaude:
Ustelkeria
1994an, Rudy Giuliani New Yorkeko alkateak San Gennaro jaiaren "elementu ustelak" kentzeko aldarria egin zuen, festa bertan behera uzteko mehatxupean. Izan ere, festan badaezpadako finantzak eta mafiarekiko loturak azaleratuak ziren. Festaren antolakuntza herritar talde baten esku zegoen, eta udalak kudeatzaile profesional baten esku uzteko eskaria egin zieten; Mort Berkowitz kontratatu zuten.
Herri kulturan
San Gennaro festa hainbat filmatan agertu izan da:
Nepalerazko Wikipedia
Nepalerazko Wikipedia Wikipediaren nepalerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.851 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 135.a zen.
Ammodytes dubius
Ammodytes dubius Ammodytes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ammodytidae familian.
Zipreko museoa
Zipreko museoa edo Zipreko Arkeologia Museoa, Nikosia hiriburuan dagoen museoa da, Zipreko handiena eta zaharrena.
Uhartean egindako indusketetan aurkituriko piezak soilik daude ikusgai, antzinako Zipreri buruzko munduko bilduma handiena duen museoa da.
Historia
Britainiarrek Zipre 1878an okupatu zuten eta zipretarrek hala eskatuta 1882an fundatu zen museoa. XIX. mendean zehar legezkoak ez ziren indusketa ugari egin ziren Zipren eta bertan aurkituriko objetuak uhartetik ateratzen zituzten. Honen adibide lazgarriena Luigi Palma di Cesnola estatubatuar enbaxadoreak egindakoa izan zen, izan ere indusketetan aurkituriko 35.000 pieza Estatu Batuetara eraman baitzituen. Bidean objetu ugari suntsitu egin ziren eta New Yorken sortu berria zen Metropolitan Museum of Art museoak hartu zituen egoera onean iritsi zirenak. Honen aurrean hainbat agintari musulman eta kristauek Zipreko britainiar gobernuari museo bat sor zezala eskatu zioten.
Hasierako museoa donazio pribatuekin sortu zen gobernuaren egoitzan. 1889an Victoria Streetera aldatu zen, hiriko harresien barnean. Gaur egungo eraikina 1908an hasi zen altxatzen eta 1924an amaitu. Atenasko Arkeologia Elkarteko N. Balanos arkitektu greziarrak diseinatu zuen eta George H. Everett Jefferyk ikuskatu zituen lanak. 1935ean Arkeologiaren legea onartu zen eta Museoa erabat ofiziala bihurtu zen. Ordutik aurrera zipretar arkeologoen indusketa ugari egin ziren eta Zipreko historia luzea zehaztu ahal izan zen.
1961. urtean eraikin gehigarri bat osatu zen bere galeria, biltegi eta bulegoekin.
Bildumak
Aurreneko museoa eratu bezain laster britainiarrak eta gainerako europarrak uhartean egiten ari ziren indusketetatik objetu andana iristen hasi ziren. Aurreneko katalogo antolatua 1899an egin zuten Sir John Myresek eta Max Ohnefalsch-Richterrek. Einar Gjerstad arkeologo suediarrak gidaturiko espedizio batek nabarmen handitu zuen museoko bilduma 1927 eta 1931 artean.
Azkenengo hamarkadetan deszentralizazio prozesu baten ondorioz objetu ugari tokiko museoetan sakabanatzen joan dira.
Museoak hamalau erakusgela ditu barne patio baten inguruan. Gela hauek kronologikoki antolaturik daude :
Eraikinean liburutegi bat, biltegiak, laborategiak eta bulegoak ere badaude.
Etorkizuna
Museoak indusketa anitzetatik jasotzen dituen gaien kopurua etengabe handitzen doa eta portzentai oso txiki bat baino ezin du erakutsi. Espazio handiagoa eskatu du eta alboan dagoen Nikosiako Ospitale zaharra bota dute eraikin berri bat egiteko.
Ford T
Ford T eredua 1908ko urriaren 1etik 1927ko maiatzaren 26ra Ford Motor Companyk ekoitzi zuen autoa da. Modelo honi esker Henry Fordek ezarritako kateko ekoizpena popularizatu egin zen, horrela kotxearen prezioaren jaitsiera eragin eta erdi-mailako klaserako eskuragarriagoa eginez. Childe Harold Wills estatubatuarrak eta Joseph A. Galamb, Eugene Farkas ingeniari hungariarrek  diseinatu zuten batez ere. T eredua kolokialki "Tin Lizzie", "Leaping Lena" edo "Flivver" izenez ezagutua izan zen.
Ford T eredua XX. mendeko autorik eraginkorrena izendatu zuten 1999ko Car of the Century txapelketan, BMC Mini, Citroën DS eta Volkswagen Beetle-en aurretik. Forden T ereduak arrakasta izan zuen, ez bakarrik eskala handiko garraio ekonomikoa eman zuelako, baizik eta autoak berrikuntzak ekarri zituelako gehituz zihoan erdi-mailako klasearentzat, eta Estatu Batuetako modernizazio-garaiko sinbolo boteretsua bihurtu zen. Hamabost milioi salmentekin historian gehien saldu zen kotxea bihurtu zen, 1972 urtean Volkswagen Beetle-ek gainditu zuen arte. Gaur egun mundu osoko kotxe salmenten zerrendan zortzigarrena da.
Sorrera
Automobilak 1880ko hamarkadan hasi ziren ekoizten eta T eredua merkatuan agertu baino lehen, gehienak urriak, garestiak eta, sarritan, ez oso fidagarriak ziren. T eredua oso arrakastatsua izan zen bere fidagarritasunagatik, mantentze erraza izateagatik eta masa ekoizpenagatik. Lotea egin eta egun batzuetara 15.000 eskaera zeuden. T ereduko lehen ekoizpena 1908ko abuztuaren 12an hasi eta 1908ko irailaren 27an atera zen fabrikatik, Ford Piquette Avenue lantegian, Detroiten (Michigan). 1927ko maiatzaren 26an, Henry Fordek 15 milioi Ford T eredua nola egiten ziren ikusi zuen muntaketa-lerroan Highland Park fabrikan (Michigan).
1903an enpresa sortu zenetik T eredua munduratu arte, auto batzuk egin zituen Henry Fordek. Fordek bere lehen autoari A eredua jarri zion izena, eta T eredura heldu arte alfabetoaz baliatu zen bere hogei modeloak izendatzeko. Modelo guztiak ez ziren produkzioan sartu. T eredua baino lehenagoko produkzio-eredua, S eredua izan zen, ordura arte enpresak izan zuen arrakastarik handienaren (N eredua) bertsio hobetua. T ereduaren jarraipena beste Ford A bat izan zen, U eredua izan beharrean. Konpainiaren publizitateak esan zuen auto berria asko urruntzen zela Fordek ateratako eredu zaharretik eta berriz hasi nahi zutela kotxeak A letrarekin ekoizten. T eredua Forden automobilen artean ezaugarri hauek zituen lehenengoa zen: zati guztiz trukakorrak zituen, muntaketa-linea mugikorretan ekoizten zen eta erdi-maila klaserako merkaturatu zen. Henry Fordek hurrengoa esan zuen automobilari buruz: "Jende guztiarentzako automobil bat eraikiko dut. Familiarentzat behar bezain handia izango da, baina edonork bidaiatu eta zaindu ahal izateko bezain txikia. Material onenekin eraikiko da, kontratatutako gizon onenek egina, ingeniaritza modernoak eman ditzakeen diseinuekin. Hala ere, bere prezioa oso baxua izango da, eta soldata ona irabazten duen edonor gai izango da baten jabe izateko eta bere familiarekin plazer-orduez gozatzeko Jainkoaren espazio ireki handietan". Muntaketa-lerroa garatzeko kreditua Ransom E. Olds-ena den arren 1901ean sortzen hasitako produkzio bizkorreko lehen automobilarekin (Oldsmobile Curve Dash izenekoa), T ereduaren bizitzan sistemaren eraginkortasunean egin diren aurrerapen handiak ia oso-osorik esleitu dakizkieke Fordi eta haren ingeniariei.
Ezaugarriak
Childe Harold Willsek Joseph A. Galambek eta Eugene Farkasek T eredua diseinatu zuten. Henry Love, C. J. Smith, Gus Degner eta Peter E. Martin ere taldeko kide izan ziren. T ereduaren ekoizpena 1908ko hirugarren hiruhilekoan hasi zen. Gaur egun, bildumagileek T eredua sortze-urteen arabera sailkatzen dute batzuetan, eta "eredu-urtea" gisa aipatzen dituzte; hala, lehen T eredua 1909ko eredutzat etiketatzen dute. Atzeraeraginezko sailkapenaren eskema da; eredu-urteen kontzeptua, gaur egun ulertzen den bezala, ez zen existitzen une hartan. Eredu nominalaren izendapena "T eredua" izan zen, nahiz eta diseinuaren berrikusketak autoaren ekoizpenaren bi hamarkadetan gertatu ziren.
Motorra
T ereduak 177 kubiko hazbeteko (2.9 L) lau zilindroko motorra du aurrealdean, eta 20 zaldi-potentzia (15 kW ) sortzen ditu, 42 mph abiadura maximoan. Ford Motor Company-ren arabera, T ereduak 18–11 L/100 km inguruko erregai-ekonomia zuen. Motorra gasolinarekin, kerosenoarekin edo etanolarekin funtzionatzeko gai zen, nahiz eta gasolinaren kostu beherakorrak eta ondoren Lege lehorragatik etorritako debekuak etanola erregai erabilgaitza bihurtu gehienentzat. Lehenengo 2.447 unitateetako motorrak ur-ponpen bidez hoztu ziren; 2.448 unitateko motorrak eta hurrengoak, 2.500 unitatea baino lehenagoko salbuespen batzuekin, termosifoi bidez hoztu ziren.
T ereduan erabilitako sute-sistema ezohikoa zen, bolantean tentsio txikiko magneto bat zuen, eta korronte alternoa ematen zien dardara-bobinei bujiak gidatzeko. Horrekin gas-motor geldikorretarako erabilitakoen antza gehiago zuen beste auto batzuetan erabiltzen ziren goi-tentsioko su-motor magnetikoenak baino. Su hartze horrek T ereduari malgutasun handiagoa ere ekarri zion, erabiltzen duen erregaiaren kalitate edo erregai motari dagokionez. Sistemak ez zuen martxan jartzeko bateriarik behar, biradera egoki batek nahikoa korronte sortzen zuelako kotxea martxan jartzeko. Magnetoak bultzatutako argiztapen elektrikoa 1915ean jarri zitzaion, azetilenozko sugar-lanpara eta olio-lanparak ordezkatuz, baina abiarazte elektrikoa ez zen 1919 urtera arte eskaini. T eredua ordezkapen-beharretarako sortu zen, baita aplikazio geldikorretarako eta itsas aplikazioetarako ere 1941 urtera arte, T ereduaren ekoizpena bukatu zen arte.
Fordson F eredua motor traktorea, hamarkada bat geroago diseinatua izan zena, oso antzekoa izan zen, baina T eredua baino motor handiago batekin.
Williamsport (Ohio)
Williamsport Ohioko herri bat da. Pickaway konderrian kokatua dago. 2010ean 1,023 biztanle zituen, 4.69 kilometro koadrotan banatuta.
Ford T
Transmisio- eta gidatze-trena
T eredua atzeko gurpileko trakzio-ibilgailua da. Haren transmisioa "hiru abiadura" izeneko engranaje planetario mota bat zen. Gaur egun, bi abiadurako transmisioa da, hiru abiaduretako bat atzerako martxa delako.
T ereduaren transmisioa kontrolatzeko, hiru pedal muntatu behar dira gainazalean, eta palanka bat gidariaren eserlekuko errepiderako aldean. Azeleragailua bolantean dagoen palanka baten bidez kontrolatzen da. Eskuko pedala transmisioa aktibatzeko erabiltzen da. Goiko palanka erdiko posizioan edo erabat aurrerantz jarrita, pedala aurrerantz zapalduta eta eutsita dagoela, autoa martxan jartzen da. Tarteko posizioan dagoenean, autoa itopuntuan dago. Ezkerreko pedala askatzen bada, T ereduak abiadura handia hartzen du, baina palanka guztiz aurreratuta dagoenean bakarrik, beste edozein posiziotan, pedala erdiko itopunturaino mugitzen da. Horri esker, ibilgailua itopuntuan eduki daiteke gidariak motorra eskuz biratzen duen bitartean, eta pedalei eragin gabe ibil daiteke autoa.
Lehenengo 800 unitateak, atzerako palanka batekin zetozen; horren ondoren, unitate guztiek erdiko pedala erabiltzen zuten, autoa itopuntuan dagoenean atzeraka ibiltzen hasteko. Eskuineko eskuko pedalak transmisio-balaztari eragiten dio (ez dago balaztarik gurpilen gainean. Eskuzko eten-palankak ere esku-balaztak kontrolatzen ditu, eta palankatik amaieraraino tiratuz aktibatzen da. Ohikoa ez zen arren, trakzio-bandak doitu gabe gera litezke, eta, batez ere hotza dagoenean, eta autoa martxan jartzeko beste arrisku bat gehitu: motorra manipulatzen duen pertsona atzera joatea behartuko litzateke, biraderari eutsi eta autoa aurrerantz mugitzen ari den bitartean, nahiz eta itopuntuan egon. Autoak enbrage heze bat erabiltzen duenez, baldintza hori klima hotzetan ere gerta daiteke, hoztutako olioak enbragearen diskoak libreki irristatzea galarazten duenean. Potentziak diferentziala hartzen du atzeko ardatza daraman bihurdura-hodi bati akoplatutako juntura unibertsal bakar baten bidez. Zenbait modelok (kamioiek normalean, baina autoek ere erabil ditzakete) abiadura-diferentzial bat izan lezakete, aukeran, bi abiadurako Ruckstell atzeko ardatza, lurrean muntatutako palanka batek mugitua, eta horrek trakzio-engranaje txikiagoa ematen du, aldapak errazago igotzeko.
Transmisio-bandak eta estaldurak
Bandak estaltzeko bi material-mota nagusi erabili ziren:
Koloreak
1918rako, autoen erdiak AEBn T modeloak ziren. Bere autobiografian, Fordek jakinarazi zuen 1909an bere kudeaketa-taldeari hau esan ziola: "Edozein bezerok izan dezake auto margotu bat nahi duen koloretan, kolore hori beltza baldin bada".
Hala ere, 1908tik 1913ra bitarteko lehen urteetan, T eredua ez zegoen eskuragarri beltzez, baizik eta grisez, berdez, urdinez eta gorriz. Berdea birako autoentzat, turismoentzat, coupe-entzat eta Landauletentzat zegoen. Grisa turismoentzat bakarrik zegoen eskuragarri, eta gorria birako autoentzat bakarrik. 1912rako, auto guztiak urdin ilunez margotzen ziren eta lohi-babes beltzekin. 1914an ezarri zen, azkenean, "edozein kolore beltza den bitartean" politika.
Maiz esaten da Fordek beltza erabiltzea iradoki zuela 1914tik 1925era, kostu txikia, iraungarritasuna eta garai hartan pintura beltzak lehortzeko behar zuen denbora zirela eta.
Ez dago ebidentziarik beltza garaian erabilitako beste edozein berniz ilun baino azkarrago lehortzen zenik, baina karbonozko pigmentu beltza merkeenetako bat zen (merkeena ez bazen), eta gilsonitaren kolore ilunak (betun-mota bat, iraupen luzeko pintura merkeak egiten dituena) kolore-aukerak (amaierakoa) mugatzen zituen tonu urdin, berde edo beltzera. Garai hartan, Fordek Japoniako pintura beltzaren antzeko bi mota erabili zituen: bata, metalari zuzenean aplikatutako oinarrizko geruza gisa, eta, bestea, azken akabera gisa.
Estatu Batuetako automobilgintzan eta beste batzuetan (lokomotorak, altzariak, bizikletak eta etxetresna elektrikoen hedapen azkarreko eremuak barne), pintura-aukerak industria kimikoaren garapenak moldatu zituen. Horien artean daude Lehen Mundu Gerran koloratzaileen iturriak etetea eta, 1920eko hamarkadaren erdian, nitrozelulosazko laka berriak asmatzea, karbohidratoekiko eta lehortzearekiko erresistenteagoak baitziren, eta hainbat deruza behar izatea saihesten baitzuten. T ereduko arorako eta hurrengo urteetarako pinturen aukeraketa ulertzeko, industria kimiko garaikidea ulertu behar da.
T ereduaren bizitza osoko ekoizpenean, 30 pintura beltz mota baino gehiago erabili ziren autoaren hainbat zatitan. Pintura hainbat zatitan aplikatzeko beharrak asetzeko formulatu ziren, eta lehortze-denbora desberdinak izan zituzten, zatiaren, pinturaren eta lehortze-metodoaren arabera.
Karrozeria
Fordek T eredua bizitza osoan zehar letra-izendapen bakarrarekin sailkatu zuen, eta ez zuen eredu-urteen araberako bereizketarik egin; hala ere, autoa hainbat estilo-belaunalditan sailkatu ahal izateko ekoizpen-bizitzan zehar, karrozerian aldaketa esanguratsuak egin ziren. Gehien ikusten eta identifikatzen ziren aldaketak kapota eta haren inguruneetan gertatu ziren, baina beste aldaketa asko egin zitzaizkion ibilgailuari.
Azken "belaunaldiko" estiloa aurrerapen bat izan zen hurrengo A eredurako, baina bi ereduak nahiko desberdinak dira bisualki, Aren gorputza askoz zabalagoa baita eta ate kurbatuak baititu, Tren ate lauen ordez.
Saint-Aubin-sous-Erquery
Biztanleria
2007an Saint-Aubin-sous-Erquery udalerrian erroldatutako biztanleak 313 ziren. Familiak 111 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 51 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ford T
Prezioa eta ekoizpena
Ondoren agertzen diren zifrak AEBko ekoizpen-zenbakiak dira. Forden ekoizpen-departamenduak bilduak, 1927ko abuztuaren 3an. Goiko taula 14,689,525 auto biltzen ditu guztira. Fordek esan zuen ekoiztutako azken T eredua 15 milioigarren autoa izan zela.
Lehen auto globala
Ford T eredua izan zen hainbat herrialdeek aldi berean eraikitako lehen autoa, Walkervillen (Kanada) eta Trafford Park, Greater Manchester, Ingalaterra, 1911tik aurrera. Ondoren, Alemanian, Argentinan, Frantzian, Espainian, Danimarkan, Norvegian, Belgikan, Brasilen, Mexikon eta Japonian eta beste hainbat lekutan muntatu ziren. Fordek abiarazte-kitaren kontzeptua ia hasieratik erabili zuen, Detroiten karga- eta produkzio-kostuek ibilgailuak muntatzen baitzituzten Estatu Batuetako metropoli-zentro nagusietan.
Saint-Aubin-sous-Erquery
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: