cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erresonantzia magnetiko bidezko irudigintza
Kontraste eragile kimikoak
Oraindik denboran gertuago baina, kontraste agente superparamagnetikoak (altzairu oxidozko nanopartikulak ) agertu dira. Eragile hauek T2* motako irudietan oso ilun agertzen dira eta ondorioz agentea pilatzen duten ehunak aztertzeko baliagarria da (gibeleko ehun osasuntsuek esaterako metatu egiten dute, baina ez bertako ehun gaitzek, zauriek edo tumoreek esaterako). Aho-bidez hartzea ere batzuetan komenigarria izan daiteke iraitz aparatua aztertzeko.
Agente diamagnetikoen erabilera ere aztertu izan da, baina ez da horrenbeste zabaldu.
Aplikazioa
Medikuntza munduan, MRI irudigintza kaltetutako ehunak (tumoredunak esaterako) osasuntsuetatik bereizteko erabili ohi da. Bere abantailetako bat gaixoarengan, geroago ikusiko diren kasuetan salbu, kalterik eragite eza da. Eremu magnetiko indartsuak eta RF espektroko erradiazio ez-ionizatzaileak darabiltza.CTak eta ohizko X-izpi bidezko azterketek darabilten energiak, aldiz, erradiazio ionizatzaile baten igorpena suposatzen du. Dosi handietan gaitzez aurresan daitezkeen ondorio kaltegarriak izan ditzakete azken modalitate hauek. Haurdunaldiak dirauen bitartean, adibidez, emakumeek halako azterketak ez egitea gomendatu ohi da segurtasun neurri modura.
CT teknikak MRIak baino erresoluzio espazial handiagoa eskaintzen du, alegia, elkarrengandik oso gertu dauden puntu bi desberdintzeko ahalmen hobea. Aitzitik, erresoluzio espazial berdinerako, MRIak kontraste erresoluzio hobea eskaintzen du: kontraste ezberdindun egiturak zehatzago hautematen dira.
TE oihartzun denborarekin eta TR errepikapen denborarekin jolastuz lehen aipatutako T1, T2 eta T2* ezaugarridun irudiak lortuko dira MRIan. T2 haztapendun azterketetan, esaterako, gantza, fluidoak dituzten ehunak argiago ikusten dira. Kaltetutako ehunek edemak (likido pilaketak) eragin ohi dituzte. Horregatik T2 modalitatea erabili ohi da kaltetutako ehunen behaketa burutzeko. T2 modalitatearen ezaugarriak hobetu egin daitezke oraindik RF pultsu gehigarriak gaineratu eta gradiente magnetikoekin operazio gehigarriak eginez. Horrela FLAIR deritzon modalitatea sorrarazten da, zeinetan aske mugitzen den ura ilun baina edema jasaten ari diren ehunak argi mantentzen diren. Burmuineko lesioak aztertzeko hobesten da teknika hau.
Ohizko MRI azterketa batean parametro ezberdinak ezarri eta 5-20 irudi-sekuentzia bitartean hartzen dira, ehunei buruz komeni den informazio guztia lortze asmoz. Informazio hau medikuak interpretatzen du azkenik.
Egokiespenak
MRIak, oinarrian, gantzen eta uraren (eta beraz edemen eta handituen) irudikapen on bat lortzea ahalbidetzen du, erresoluzio eta kontraste onekin. Beraz, gantz eta uretan aberatsak diren ehun, organo eta egiturak ikusteko egokitutako tresna da. Aitzitik, protoietan txiroak diren ehunak –tendoi eta hezurrak kasu– nekez ikusten dira behar besteko kalitatez MRIan. MRIa honako egitura anatomikoak aztertzeko hobesten da:
Barreiapen edo Difusio MRIa
Barreiapen edo difusio bidezko MRIak ehun biologikoetan ur molekulen barreiapena neurtzen du. Medio isotropiko batean, hots norabide guztietan propietate berdinak dituen medio batean, ur molekulak ausazko ibilbideak deskribatuz mugitzen dira, mugimendu Browniarra deritzonaren legeen arabera eta mugimendu totala zero delarik. Ehun biologikoetan berriz, ur molekulen barreiapen hori anisotropikoki gerta daiteke, eta beraz, mugimendua norabide jakin batzuetan bakarrik azaltzea suerta daiteke. Voxel batean partikulak norabide jakin baten mugitzen direla jakinez gero, ehun horretako zuntzak norabide horrekiko lerrokatuta daudela ondoriozta daiteke. Adibidez, neurona batean dagoen molekula bat neuronaren axoiaren myelin mintza zeharkatuz baino axoiaren beraren norabidean higituko da ziurrenik. Hori dela eta molekula neurona zuntzaren norabidean desplazatuko dela dakigu.
Tentsore bidezko Barreiapen Irudigintza (DTI, Diffusion Tensor Imaging) deritzon teknika garatu berriak barreiapena norabide anitzetan neurtzea ahalbidetzen du. Era berean, voxel bakoitzaren ezaugarri anisotropikoak norabideen funtzioan kuantifikatzea ere errazten du. Abantaila hauek ikerlariei burmuineko eremu ezberdinen arteko loturak aztertzeko aukera ematen diete.
Barreiapen MRIaren beste aplikazio bat arestian aipatutako Haztatutako Barreiapen Irudigintza (DWI, Diffusion Weighted Imaging inglesez) da. DWIak burmuineko infartuen eragin eta ondorioak ebaluatzeko erreminta aproposak dira. Izan ere, halako gertaera baten ondotik DWI metodoaz seinalearen galera handiagoak detekta daitezke. Hala ere, ezaugarri bereizgarri horiek arazoa gertatu eta denbora motz batera (30 minutu baino gutxiagora) bitartean baino ez diraute.
Azkenik, Barreiapen MRIaren bidez zeluletatik at gertatzen diren ur barreiapenak hautematea posiblea izan daitekeela ere aipatu izan da. Horrek MRI irudigintza funtzionala burutzeko gai ere badela frogatuko luke; haatik, saiakerek oraindik ez dute teoria hori oraindik guztiz egiaztatzerik lortu.
Erresonantzia Magnetiko bidezko Angiografia
Erresonantzia Magnetiko bidezko Angiografia (MRA, Magnetic Resonance Angiography ingelesez) bereziki arteriak behatzeko erabilitako modalitatea da. Arterien ez-ohizko estutzeak (estenosiak) edota ez-ohizko zabaltzeak (aneurismak) detektatzea ahalbidetzen du. MRA irudigintzaren funtsezko aplikazioak lepoko eta garuneko arterien, nahiz gorputz-enborrak mugatutako aorta zatiaren, nahiz giltzurrun arterien nahiz zangoetako arterietako egiturak nabarmentzea dira. Mota honetako irudiak lortzeko kontraste eragile paramagnetikoen enplegua hobesten da maiz. Hala ere, badira prozesamenduan oinarritutako beste teknika batzuk; jarioaren araberako biziagotzea bat aipatzearren. Berton, plano batean jasotzen den seinalea, bertara berriki desplazatu den odolaren ondorio da.
Erresonantzia Magnetiko bidezko Espektroskopia
Erresonantzia Magnetiko bidezko Espektroskopiak (MRS, Magnetic Resonance Spectroscopy edo MRS Imaging, MRSI, ingelesez) MRIak eskaintzen duen informazio espaziala eta NMR Erresonantzia Magnetiko Nuklearrak eskaintzen duen maiztasun domeinuko informazio aberastasuna uztartzen ditu. MRIa lagin edo organismo baten eremu zehatz baten ikerketa burutzeko egokia izan arren, haren izaera kimiko edo fisikoa aztertzeko ez da aproposegia. Eremuaren eta inguruko eremuaren arteko ezberdintasuna agerian uztea du funtzio nagusitzat alegia MRIak. Beraz, MRSak eremu horri buruzko maiztasun ezaugarriak, eta ondorioz kimikoak, hornitzen ditu aurrekoez gain.
MRI funtzionala
MRI funtzionalak (fMRI, functional MRI) garuneko jarduera neurologikoaren ondoriozko seinale aldaketak jasotzen ditu. Eredu honetan garuna erresoluzio baxuan baina maiztasun edo abiadura altuan (segundoko 2-3 aldiz normalean) eskaneatzen da. Neuronen aktibitatean ematen diren gorabeherek T2* haztapenaren bitartez hauteman daitezkeen aldaketak eragiten dituzte MR seinalearengan. Mekanismo hau odoleko oxigenoaren mailaren menpeko (blood-oxygen-level dependent, BOLD) efektua deitzen da. Izan ere, jarduera neurologikoak gora egiten duenean oxigeno eskaera ere hazi egiten da burmuinean; horren aurrean zirkulazio-aparatuak oxigenoa garraiatzen duten hemoglobinen proportzioa hutsik doazenen aurrean hazi egiten du. Oxigenorik ez daraman hemoglobinak MR seinalea ahuldu egiten duenez, seinalearen intentsitatea hazi egiten da aipatutako erreakzioaren eraginez. Garuneko zain egituren 3Dtako irudiak ere sortzeko erabiltzen da fMRIa.
Neurozientzia ikerketetan erabilpenik hedatuena duen metodoa BOLD seinale bidezkoa delarik ere, MR irudigintzaren malgutasunak beste ezaugarri eta fenomeno batzuen bidezko azterketak ere ahalbidetzen ditu. Arterien spinen sailkapenari (ASL, Arterial Spin Labeling), CBF garuneko odol fluxuari edota CBV garuneko odol bolumenari erreparatzen dioten teknikak aipa daitezke horien artean. CBV metodoa proba fasean dago gaur egun; kontraste agenteak darabiltza eta BOLDaren aldean sentikortasun handiagoa eskaintzen du. CBF prozedurak BOLD seinalearen aldean sentikortasun galera suposatu arren informazio kuantitatibo zabalagoa eskaintzen du.
Gaur egun, fMRIa asko jorratzen ari den ikerkuntza gaia da, garunaren portaeraren ulermenerako duen erabilgarritasuna dela-eta.
Erradiazio terapien simulazioa
Ehun bigunak irudikatzeko MRIak duen aparteko ahalmenari esker, tumoreek gorputzean duten kokapen zehatza aditzera emateko erabiltzen hasi da. Erradiazio tratamendua aplikatu aurretik, plangintza bat burutzen da gaixoari MRI azterketa bat eginaz. Erradioterapia aplikatuko zaion posizio berdinean kokatzen da gaixoa eta MRIaren bidez tumoreak duen bolumen, kokapen eta orientazioa lortzen dira. Informazio horrekin gaixoaren azalean erreferentzia puntu batzuk ezarri eta tratamenduaren unean erradioterapia tumorera zehaztasun zuzentzea egokitzea lortzen da.
Dentsitate Irudigintza
Bertatik bertarako dentsitate irudigintzak (Current Density Imaging, CDI) aztergai den gorputzaren dentsitatea lortzea bilatzen du irudietako fase informazioaz baliatuz. Eremu elektriko batek bere inguruan eremu magnetiko bat sortzen duela oinarrizko printzipioa da elektromagnetikan; eremu magnetiko hauek dipolo elektrikoen fasea aldatzen dute ordainetan irudi sekuentzia batean zehar. Gorputzaren berezko korronte elektrikoetatik abiatuta ez da lortu ordea gaur arte dentsitate irudirik.
Erresonantzi Magnetiko bidez gidatutako Ultrasoinua
MRgUS (Magnetic Resonance guided UltraSound) deritzon metodoan MR bidez gidatutako US izpi-sorta ehun bati zuzentzen zaio, jasotako energiaren ondorioz ehuna 65 °C tik gora berotu eta bere deuseztapena eraginez. Modu honetan kaltetutako ehunen ablazio zehatza lortzen da. MRIak eskaintzen duen helburu-ehunaren 3Dko irudikapena profitatuz ultrasoinuen energia zehatz-mehatz zuzentzen zaio. Gainera, MR irudiak informazio termikoa denbora errealean eskaintzeko gai direnez, nahi den ehunaren ablazio termikoa eragiteko behar besteko tenperatura lortzea ziurtatzen da, ultrasoinuen energiaren parametroak doituz.
Irudigintza nukleoaniztuna
Bizidunen ehunetan kantitate handitan ageri delako erabiltzen da hidrogeno nukleoa MRIan. Zero ezberdina den spin netoa duen edozein nukleo erabil daiteke ordea, potentzialki, MRI aplikazio batean: helio-3, karbono-13, oxigeno-17, sodio-23, fosforo-31 eta xenon-129 isotopoak bakan batzuk aipatzearren. 23Na eta 31P elementuak gorputzean berez daude kantitate esanguratsuetan eta beraz hautagai egokiak dira; 3He eta 129Xe isotopo gaseosoak lehenengo hiperpolarizatu eta gero arnastu egin behar dira beraien dentsitate nuklearra kalitate oneko seinale bat emateko baxuegia baita; 17O eta 13C likido eran (17O ura eta 13C glukosa adibidez) barneratu ditzake gorputzak.
Irudigintza nukleoaniztuna gaur egun ikerkuntza fasean dagoen teknika da. Aplikazio potentzialen artean fMRIa eta 1H MRIan ondo bereizten ez diren ehunen (birikak eta hezurrak bereziki) bistarapen hobea lortzea daude. Hiperpolarizatu eta ondoren arnasean hartutako 33He nukleoak birikietako airearen banaketa ezagutzeko erabil daitezke; 13Cdun zainarteko soluzioak edota hiperpolarizatu eta egonkortutako 129Xe nukleoak angiografia eta perfusio irudigintzan erabili izan dira; 31P, azkenik, hezurren dentsitate eta egiturari buruzko informazioa nahiz garunaren irudi funtzionalak lortzeko erabil daiteke.
MRI teknika esperimentalak
Egungo ikerkuntza ildoen eskutik MRI teknologia berriak agertu doaz, hala nola, Magnetizazio Transferentzia bidezko MRIa (MT-MRI, Magnetization Transfer MRI), Barreiapen Tentsore MRIa (DT-MRI, Diffusion Tensor MRI), Protoi bidezko MR Espektroskopia edota berriki argitara atera den Dendrimer-pontentziazio bidezko MRIa.
Segurtasuna
MRI irudigintzak kezka eta duda ugari sortzen ditu segurtasun gaiei dagokienez. Horren intentsitate altuko eremu magnetikoen eta RF maiztasunetako pultsuen erabilpenak murriztapenak ekartzen ditu zenbait kasutan:
Atentzioa, lehendabizi, pacemakerrek deitzen duten arren, badaude beste zenbait protesi MRIaren eraginpean jartzeko debekatuen artean. Batzuk aipatzearren Vagnus motako nerbio kitzikatzaileak, desfibriladore txertagarriak, begizta itxiko bihotzeko aktibitatearen neurgailuak, intsulina ponpak, txerto koklearrak, burmuinaren kitzikatzaileak, etab. Halako dispositiboak daramatzaten gizabanakoek azterketa baten aurretik ahalik eta informazio zabalena eskaini behar dute (fabrikatzailea, modeloa, serie zenbakia eta txertatze data). Eragozpen hauek gainditzeko, txertoak babestuko lituzkeen nano-egitura] aztertzen dihardute zientzialariek. Egitura hauek txertoa irrati frekuentzientzat ikusezin bihurtuko lukete, MRI azterketak egitea baimenduz.
Kanpo gorputz ferromagnetikoek edota txerto metalikoek (kirurgia-protesiek edo aneurisma-saretek kasu) ere arrisku potentzial bat suposatzen dute. Eremu magnetikoek eta irrati frekuentziek objektu horiekin elkarrekinean arazo ugari ager daitezke: protesia dagoen lekuan mina eremua magnetikoa aldatzean, RF eremuek induzitutako beroak eragindako kalteak edota dispositiboen funtzionamenduan arazoak.
Ondorio hauek bereziki kaltegarriak dira begietan, txertatutako objekturik badago bertan. MRI zentro askok egitez, MRI azterketaren beraren aurretik, X-izpi bidezko azterketa bat burutu ohi du begien orbitetan metalezko objekturik dagoen ala ez jakiteko. Adibidez, metalarekin kontaktuan lanean dabilen jendeak begietan metal izpiak edukitzea nahiko arrunta da. Istripu batek ere eragin dezake metal hautsa begietan atxikitzea.
Bere eroankortasun eskasagatik eta izaera ez-ferromagnetikoagatik titanioa eta aleazio eratorriak epe luzerako protesietarako eta irudi bidez lagundutako ebakuntzetarako material egokiak dira. Gainera, beste material batzuekin alderatuta, seinalearen desbiderapenak txikiagoak dira titaniozko gorputzaren inguruan eta horien ondorioz irudietan agertzen diren hutsuneek ere tamaina txikiagoa dute.
Kontraste-eragileak
Zainarteko kontraste agenterik erabilienak gadolinioz osatutako soluzioak dira. Orokorrean, CT edo X-izpi bidezko azterketetan erabilitako iodo kontraste soluzioen aldean osasunerako seguruagoak direla frogatu da. Aurkako erreakzioak arraroak dira: estatistikek kasuen %0.03-0.1ean agertzen direla diote. Aipatzekoa da gadoliniozko kontraste agenteek giltzurrunetan toxikotasun mailak eragiten ditueneko kasuak oso urriak direla, iodoak sortutakoekin alderatuz. Horregatik kontrastedun CT bat jasan ezin duten pertsonen organoak aztertzeko irtenbideetako bat MRIa da.
Haatik, dialisia behar duten pertsonengan aurkako erreakzio berri bat deskribatu da duela gutxi. Oraindik gertaera bien artean kausa-efektu erlazio zuzenik aurkitu ez den arren, EE.BB.etan halako gaixoei gadolinioa beste aukerarik ez dagoenean soilik ematea eta MRI azterketaren ondoren eragilea ahalik eta azkarren gorputzetik ezabatzeko dialisia egitea gomendatzen dira. Europan arrisku potentzialen araberako kontraste eragileen sailkapen bat argitaratu izan da.
Haurdunaldia
Oraindik ez da frogatu ahal izan MRIak fetuan eragin kaltegarririk izan dezakeenetz. Fetua bereziki sentikorra den erradiazio ionizatzaileen gabeziaren ondotik, MRIak aparteko mugarik inposatzen ez duela pentsa daiteke. Baina egungo medikuntza jokabideek haurdun dauden emakumeek MRI azterketak derrigorrezkoa denean soilik egitearen alde egiten dute. Bereziki, haurdunaldiaren lehenengo hiruhilekoan debekua aski zorrotza izaten da, epe horretan gertatzen baita organoen sorrera. MRIak ehunetan eragindako tenperatura igoeraren eta zarata akustikoaren aurrean fetuak izan lezakeen sentikortasunak ere zer pentsa dakarkie medikuei. Horrez gain, kontraste agenteen erabilpenak ere fetuarengan ondorioak ekar ditzakeela uste da, gadolinioz osatutako konposatu kimikoak umetokia zeharkatu eta fetuaren odoljarioan sartzen direla jakina baita.
Zalantzak zalantza, CTaren erradiazio ionizatzailerik izan ez eta ultrasoinuek (Ultrasound, US) baino diagnosi informazio zabalagoa eskaintzeko gai denez, sortzetiko akatsen diagnosi eta jarraipenerako MRIaren erabilpena hedatuz doa. Haurra amaren sabelean bertan dagoela bizia salbatzeko derrigorrez egin beharreko kirurgia-ebakuntzetan ere, gida lanetarako, kontrasterik gabeko MRIa hobesten da.
Klaustrofobia eta egonezina
MRI eskanerren berezko diseinua dela-eta desatsegina eta gaitza gerta liteke bertan luzaroan irautea. Bistaratu nahi den gorputz atalak imanaren zentroan egon behar du, imanaren itxura zirkularrak erdian utzitako tunel edo espazio hutsean alegia.
Azterketaren iraupena medio, klaustrofobia arindun pertsonei ere askotan ezinezkoa gertatzen zaie MRI eskanerrean horren luzaroan sartuta egotea.
Halako egoera deserosoak ekiditeko asmoz, zenbait neurri hartu ohi dira MRI bidezko froga bat egin aurretik eta beronek dirauen bitartean:
Hala ere, urte batzuetatik hona eraztun itxurarik jada ez duten MRI eskaner irekiak ekoiztu dira, “C” itxura dutenak nahiz bestelakoak, espazio txiki baten barnean harrapatuta egotearen sentsazioa desagertzea posible egiten dutelarik. “C” itxurakoen kasuan, ohizko eskanerrek baino higikortasun handiagoa eskaintzen dute. Gainera, gida-laguntza behar deneko ebakuntza kirurgikoetan ohizko MRIak erabiltzea ezinezkoa gertatzen da ez baitago gaixoarengan eragiteko modurik (espazio librerik); “C” itxurako eskanerrak erabili behar dira. Gerta liteke baita, pertsona bat gizenegia izateagatik, berarekin eskaner irekia erabili behar izatea.
Eskaner hauek, ordea, ez dute ohizkoen adinako bereizmenik eskaintzen, eremu magnetiko baxuagoetan lan egiten baitute.
Jaioberrien eta haurren kasuan, lasaigarri kimikoa jaso dutelarik burutu ohi proba, geldi geratzeko agindua ulertzeko gai ez direlako edota nekez betetzen dutelako, beraiengan normala den legez.
MR praktikarako erreferentzia dokumentuak
MRI probekin lotutako segurtasun gaiak lantzen dituen zenbait idazki dago. Horien artean American College of Radiology EE.BB.etako Erradiologia Institutuak 2002an argitaratu eta 2004an birmoldatutako “White Paper on MR Safey” eta “ACR Guidance Document for Safe MR Practices” izenaz 2007an kaleratu dituenak nabarmentzen dira.
Gorputz-Eragileen Zuzentarau Europarra
Europako Batzordearen Gorputz-Eragileen Zuzentarauan Eremu Elektromagnetikoei (EEM) dagokien atala Europar Batasuneko legediaren artikulutzat onartua izan da erabakitze organo europarretan. 2008rako, Europar Batasuneko estatu-kide bakoitzak bere legedian sartu beharko du aipatutako zuzentarau multzoa.
Eremu elektromagnetiko indartsuen eraginpean lan egiten duten langileek jasan ditzaketen intentsitate maximoak finkatzeko ezarri ziren lege hauek. Osasunerako potentzialki kaltegarriak diren ondorioak saihestea du helburutzat lege multzoak. Ezein momentutan gainditzea komeni ez den eremuen intentsitateak zehazten dira bertan. Norbait muga horiek gainditzen dituen lan-baldintzetan lan egitera behartzen duen gizabanakoak epaitegietan erantzukizun latzei aurre egin diezaieke.
EEMen arloko Europar Batasunaren legedia nazioarteko agentziek adostutako araudietan oinarrituta dago. Arau multzoa MRIaren kasuan bereziki zorrotza da: eremu magnetostatikoarentzat, RF sistemarentzat eta gradienteentzat atal bananduak ditu. Alabaina, oraindik ez dago mugez gaindiko MRI saio edo saio segiden ondorio kaltegarriei buruzko datu esanguratsurik.
Lassen Parke Nazional Bolkanikoa
, Lassen Volcanic National Park, AEBetako Kalifornia estatuetan parke nazional bat da, Shasta, Lassen, Plumas eta Tehama konderrietan. Izena bertan dagoen Lassen Peak sumendiari zor dio. 1916ko abuztuaren 9an parke nazional izendatua izan zen eta 430.80 km²-ko azalera du.
Erresonantzia magnetiko bidezko irudigintza
Gorputz-Eragileen Zuzentarau Europarra
Hasiera batean eremu magnetostatikoaren intentsitateari 2 Tko muga jarri bazitzaion ere, balio horrek ez zuen denbora asko iraun, teknologiak erraz gainditu zuelako eta hortik gorako eremuen osasunerako balizko kalteen froga irmoen gabeziagatik. Hala ere, azken aldian eremu elektromagnetikoen ondoriozko osasun kalteen inguruan sortu den kezkak legeak berraztertzera eraman ditu erakunde ugari, hala nola gai honetan Europako Batzordearen aholkulari den ICNRP (International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection) batzordea. Baimendutako balioetan aldaketak ekar litzake honek, eta ondorioz, MRIen kasuan, instalazio kopuruaren murrizketa eta kontrol zorrotzagoak. Hala ere, MR irudien erresoluzioa –eta beraz, kalitatea– eremu magnetikoarekiko zuzenki proportzionala denez, ondo oinarritutako justifikaziorik ezean zaila izango da aldaketak sartzea.
Haplochromis cronus
Haplochromis cronus Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Erresonantzia magnetiko bidezko irudigintza
Gorputz-Eragileen Zuzentarau Europarra
Europako Batzordeak eta batasuneko herrialdeetako gobernu agentzia independenteek, MRI probek osasunean –probak pairatzen dituztenen nahiz egiten dituztenen osasunean– dituzten eraginak baloratzeko asmoz, lan-talde bat osatu dute berriki.
MRIa eta CTa
Konputagailu bidezko Tomografia (CT, Computed Tomography ingelesez) irudiak lortzeko X-izpiak darabiltzan eskaner bat da. X-izpiak erradiazio ionizatzaile mota bat dira. Hori dela eta zenbaki atomiko aski altua duten elementuez osatutako ehunak, hezurrak eta kaltziodun egiturak aztertzeko tresna baliotsua da –zenbaki atomiko ezberdindun elementuek era ezberdinean ahultzen baitituzte izpiak. MRIak RF seinale ez-ionizatzaileak darabiltza irudiak lortzeko eta kaltzifikatu gabeko ehunak behatzeko egokiagoa da. CT azterketak burutzeko kontraste eragileak erabiltzea ere posiblea da, baldin eta inguruko haragia edo ehunak baino zenbaki atomiko altuagodun agenteak (iodoa eta barioa kasurako) erabiltzen badira. MRIarentzat propietate paramagnetikoak dituzten eragileak erabiltzen dira, gadolinioa adibidez.
Bai CT zein MRIa ehunen bi dimentsioko zeharkako ebaki asko sortzeko gai dira eta baita horietatik abiatuz, irudi prozesamendua erabiliz, hiru dimentsioko bolumenak sortzeko gai ere. CTak ehunen informazio espaziala eskuratzeko X-izpien atenuazioa soilik erabiltzen duen bitartean, MRIak propietate zerrenda luze eta konplexuago bat darabil kontraste hori lortzeko.
MRIak zeharkako irudiak edozein planotan sor ditzake, baita plano zeiharretan ere; CTak plano axialean (ardatzaren norabidearekiko perpendikularrean) baino ezin zituen jaso irudiak hasiera batean. Hori dela eta CAT (Computed Axial Tomogrpahy) zeritzen mota horretako eskanerrei. Egungo CT makinak aldiz, informazioa edozein planotan berreraikitzeko gai dira. Minbiziaren hautemate eta identifikazio lanetarako MRI eskanerren erabilpena hobesten da.
2003ko Nobel Saria
MRI teknikak bere sorreratik egunotara arte izan duen garrantzi eta aplikazioa aintzatetsi asmoz, 2003ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuten “erresonantzi magnetiko bidezko irudigintzan egindako aurkikuntzengatik” Urbana-Champaign Illinoisko Unibertsitateko Paul Lauterbur eta Nottinghameko Unibertsitateko Sir Peter Mansfield jaunek. Nobel Saria banatu zuen urte horretako batzordeak Lauterburri 2Dko irudien erregistro azkarra posible egin zuen kokapen espazialari buruzko informazioa lortzeko eremu magnetikoaren gradienteak erabiltzeko ekimena aitortu zion; epaimahaiaren arabera, Sir Peter Mansfielden ekarpenak fenomenoaren modelatze matematikoa eta gradienteen erabilpena eraginkorra egiteko teknikak proposatzea izan ziren.
Eztabaida
2003ko Medikuntzako Nobel Saria gogor kritikatu zuen Raymond Vahan Damadian zientzialari estatubatuarrak, MRIa berak asmatu zuen teknika zela argudiatuz. Bere esanetan, Paul Lauterbur eta Sir Peter Mansfieldek teknologia hobetu baino ez zuten egin. Bere alde sortutako plataformak protesta sonatuak egin zituen EE.BB.etako zenbait egunkari eta hedabidetan. Ohitura duen bezala, Nobel Sariak banatzen dituen Karolinska Institutet erakunde suediarrak eztabaidari buruzko adierazpenak egiteari uko egin zion.
Trichomycterus claudiae
Trichomycterus claudiae Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Rangely (Colorado)
Rangely Coloradoko herri bat da. Rio Blanco konderrian kokatua dago. 2010ean 2,365 biztanle zituen, 10.75 kilometro koadrotan banatuta.
Blavozy
Blavozy Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Blavozy udalerrian erroldatutako biztanleak 1.549 ziren. Familiak 573 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 211 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 244 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 667 etxebizitza zeuden, 590 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 617 etxeak ziren eta 47 apartamentuak ziren. 590 etxebizitza nagusietatik 470 bere jabearen bizilekua ziren, 113 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 192 etxek lau zituzten eta 337 etxek bost zituzten. 501 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 356 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 989 ziren, horien artean 749 aktiboak ziren eta 240 inaktiboak ziren. 749 pertsona aktiboetatik 691 lanean zeuden (369 gizon eta 322 emakume) eta 58 langabezian zeuden (24 gizon eta 34 emakume). 240 pertsona inaktiboetatik 103 erretiraturik zeuden, 83 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Spybot - Search & Destroy
Spybot - Search & Destroy malware, spyware eta adwareak detektatzen dituen programa da. Antibirus programek ez dituzte software espioi hauek detektatzen eta Spybot-ek ordenagailuko RAM memoria eta disko gogorra aztertzen ditu sw espioiak bilatu eta garbitzeko.
Gehienetan spyware softwarea internetetik jaitsi dugun beste programa bat instalatzerakoan sartzen zaigu gure ordenagailura. Erabiltzaileak konturatu gabe onartzen du instalazioko atalen batean sw espioiaren instalazioa.
Programa freeware motakoa da, eta Patrick Michael Kolla Software ingeniari alemaniarrak idatzia izan zen.
Spyware-aren beharra
Spyware software baten beharra aurreikustea ez da gauza erraza baina gure ordenagailuan guk instalatu ez dugun software bat agertzen den momentuan software espioiez kutsatuta dugula susmatuko dugu.Ezer susmatu gabe ere, agian software espioi bat izan genezake gure ordenagailuan.
Blavozy
Diru sarrerak
2009an Blavozy udalerrian 613 unitate fiskal zeuden, 1.593 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.785 euro zen.
Santiso
Santiso Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Terra de Melide eskualdean kokatzen den udalerria da.
Spybot - Search & Destroy
Spyware-aren beharra
Geroz eta software espioi gehiago dugu eta beraien helburua gure datuak hartu eta ondoren gure erabiltzaile profila osatzea da. Hau osatua dutenean informazioa hau iragarki etxeei salduko diete.
Blavozy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 62 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Santiso
Parrokiak
Barazón (Santa María) | Beigondo (San Cosme) | Belmil (San Pedro) | Liñares (Santiago) | Mourazos (San Xurxo) | Niñodaguia (San Paio) | Novela (Santa María) | Pezobre (San Cristovo) | Pezobrés (Santo Estevo) | A Ponte Arcediago (San Xoán) | Ribadulla (San Vicenzo) | San Román (San Pedro) | Santaia de Rairiz (Santaia) | Santiso (Santa María) | Serantes (Santaia) | Vimianzo (Santa María) | Visantoña (San Xoán)
Trouhans
Biztanleria
2007an Trouhans udalerrian erroldatutako biztanleak 634 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Changchengita
Changchengita sulfuro motako minerala da eta cobaltite taldearen kidea da.
425 Cornelia
425 Cornelia, asteroide gerrikoan aurkitutako 425. asteroidearen izena da. 1896ko abenduak 28an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.
Changchengita
Ezaugarriak
Changchengita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Montano Lucino
Montano Lucino Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montano Lucinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Isle
Isle ibaia (Eila) Frantziako hego-mendebaldean kokatuta dago, Akitaniako eskualdean zehazki.
Blavozy
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
Isle
Dordoina ibaiaren adarra da.
Blavozy
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
Isle
Ibilbidea
Limousingo mendietan sortzen da, Janailhac herrian, 375 metroko altueran. Hortik aurrera 3 departamendu eta 66 udalerri zeharkatzen ditu, hauek izanda nagusiak: Le Chalard (Vienne Garaia), Jumilhac-le-Grand, Périgueux, Saint-Astier, Neuvic-sur-l'Isle, Mussidan eta Montpon-Ménestérol (Dordoina) eta Guîtres, Saint-Denis-de-Pile, Savignac-de-l'Isle, Coutras eta Libourne (Gironda). Azken udalerri horretan Dordoina ibaiarekin bat egiten du.
Blavozy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Blavozy udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rolf Sørensen
Rolf Sørensen (Kopenhage, 1965eko apirilak 20) daniar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1986 eta 2002 artean.
Piotr Kowalski
Piotr Kowalski (Lviv, Polonia, 1927 - Paris, Frantzia, 2004) frantses artista izan zen, poloniarra jatorriz.
Trouhans
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rolf Sørensen
Espezialista handia zen Tirreno-Adriatiko itzulian, bi aldiz irabazi zuena eta zenbait etapa garaipen ere lortuz. Profesional bezala lortu zituen garaipenik handienak 1993ko Liège-Bastogne-Liège eta zilarrezko domina 1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetako iraupen proban izan ziren, azken hau Pascal Richard suitzarraren atzetik, Italiako Giroan eta Frantziako Tourrean lortutako etapa garaipen ugariez gain.
Palmaresa
1986
1987
Neufchâtel-en-Bray
Neufchâtel-en-Bray Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neufchâtel-en-Bray udalerrian erroldatutako biztanleak 4.958 ziren. Familiak 2.248 ziren, horien artean 910 pertsona bakarrekoak ziren (314 bakarrik bizi ziren gizonak eta 596 bakarrik bizi ziren emakumeak), 698 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 446 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 194 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1989
Neufchâtel-en-Bray
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Piotr Kowalski
Biografia
1971n frantziar herritartasuna lortu zuen. Arkitektura ikasi zuen Estatu Batuetako Massachusettseko Teknologia Institutuan (MIT) 1947. urtetik 1952. urtera. Aldi berean, Matematika eta Fisika ikasketak egin zituen. Kowalskik arte-adierazpenaren hurbilpen metodikoa proposatzen zuen, hipotesi esperimentaletan oinarrituta.
Trouhans
Etxebizitza
2007an 253 etxebizitza zeuden, 228 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 249 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 228 etxebizitza nagusietatik 209 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 117 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Piotr Kowalski
Biografia
Egin zituen eskultura-lanen artean ditu: Kaliforniako Long Beach Unibertsitateko dinamitazko eskultura (1965), Linzeko (Austria) Thermocouple eskultura (1978), Time-Machine II (Parisko George-Pompidou eraikinean 1981-1982 denboraldian erakutsia), La Place des Degrés (1989, Parisko La Défensen).
Trouhans
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 412 ziren, horien artean 305 aktiboak ziren eta 107 inaktiboak ziren. 305 pertsona aktiboetatik 285 lanean zeuden (173 gizon eta 112 emakume) eta 20 langabezian zeuden (4 gizon eta 16 emakume). 107 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1990
Trouhans
Diru sarrerak
2009an Trouhans udalerrian 237 unitate fiskal zeuden, 665 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.346 euro zen.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1992
1993
Trouhans
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1994
1995
Neufchâtel-en-Bray
Etxebizitza
2007an 2.565 etxebizitza zeuden, 2.319 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 198 hutsik zeuden. 1.424 etxeak ziren eta 1.131 apartamentuak ziren. 2.319 etxebizitza nagusietatik 966 bere jabearen bizilekua ziren, 1.275 alokairuan okupaturik zeuden eta 79 doan lagata zeuden; 119 etxek gela bat zuten, 297 etxek bi zituzten, 610 etxek hiru zituzten, 639 etxek lau zituzten eta 654 etxek bost zituzten. 1.323 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.224 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 472 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Trouhans
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Trouhans udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 784 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louis Bromfield
Louis Bromfield (Mansfield, Ohio, 1896ko abenduaren 27a- Columbus, Ohio, 1956ko martxoaren 18a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.
Neufchâtel-en-Bray
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Louis Bromfield
Gaztetan aitonaren baserrian bizi izan zen. Kazetaritza ikasketak utzi zituen Lehen Mundu Gerrara joateko. Armadako anbulantzia taldeko kide izan zen. Gerra amaituta, kazetari gisa lan egin zuen New Yorken, eta 1924an argitaratu zuen bere lehen eleberria. 1925ean Parisera joan zen eta Belaunaldi Galduako figura nagusiekin elkartu zen. 1927an Pulitzer Saria irabazi zuen Early Autumn eleberriarekin. Gerora nekataritza organiko eta jasangarriaren altzindarietako bat izan zen.
Neufchâtel-en-Bray
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.789 ziren, horien artean 1.968 aktiboak ziren eta 821 inaktiboak ziren. 1.968 pertsona aktiboetatik 1.698 lanean zeuden (916 gizon eta 782 emakume) eta 271 langabezian zeuden (110 gizon eta 161 emakume). 821 pertsona inaktiboetatik 261 erretiraturik zeuden, 254 ikasten zeuden eta 306 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 349 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 14 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 36 eraikuntza enpresak ziren, 97 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 23 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 23 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 42 zerbitzu enpresak ziren, 46 administrazio publikoko enpresak ziren eta 24 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 90 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 6 zurginak, 8 iturginak, 3 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 2 aldi baterako lan enpresak, 11 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak eta 4 tintoreriak.
2009an zeuden 53 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 9 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 8 arropa dendak, 3 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 4 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 2 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Neufchâtel-en-Bray udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1996
Neufchâtel-en-Bray
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Neufchâtel-en-Bray udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 571 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 947.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1997
Neufchâtel-en-Bray
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rolf Sørensen
Palmaresa
1998
1999
2000
Kurdistango Langileen Alderdia
Kurdistango Langileen Alderdia (kurdueraz Partiya Karkerên Kurdistan, PKK) 1978an Turkian sortutako alderdi politiko ilegal armatua da, Konfederalismo Demokratikoa duena helburu. Haren adar armatuak Herri Defentsa Indarrak du izena. PKKren presidentea Abdullah Öcalan da, eta biziarteko kartzela-zigorrera kondenatua dago Turkian, terrorismo eta separatismo delituak leporatzen diotela.
Jatorria
Turkiako kurduen askapen mugimenduak 60ko hamarkadan eman zen erradikalizazioan du bere jatorria. 1960an Turkiako ejerzituko ofizial batzuek, "Kemalista progresistak", estatu-kolpea eman zuten eta soldata minimoa, greba eskubidea eta elkartze eskubidea besteak beste onartuko zituen konstituzioa ezarri zen. Testuinguru horretan, sindikalista eta intelektual progresista batzuek TIP alderdia sortu zuten, estatuan ordurarte jazartuak ziren ideia sozialistak birsartu zuen alderdi erreformista. Turkiako langile klasearen artean lotura askorik ez izan arren, kurduen artean babes nabaria lortu zuena.
TIPeko kide kurduek, kurduen problematika konkretuaren inguruan eztabaidatzen hasi ziren eta honen ondorio bezala sortu zen DDKO erakundea.
Era berean Turkia osoan ezker borrokalari baten hazkuntza ematen ari zen, ikasle mugimenduak, sindikatu borrokalariak... Egoera horretan, iraultza kubatarrak eta maoismoaren influentziak oso eraginda, Turkiako lehen talde armatua sortu ziren, orokorrean Turkia neokolonia bat bezala ikusten zutenak eta lehentasun bezala estatu mailako iraultza "nazional-demokratikoa" egitea zutenak.
Testuinguru honek ekarri zuen PKKren sorrera. DDKOko kide zen Abdullah Öcalan eta beste gazte kurdu batzuk, aipatutako erradikalizazioak eragindakoak, ez zuten bere burua orduko ezein taldetan ikusten. Batetik, kritikoak ziren ezker turko erradikalarekin. Izan ere, mugimendu honetako askok kurduen jazarpena ukatzen zuten eta onartzen zutenen artean batzuek, bigarren mailakoa lehentasuntzat zuten, iraultza "nazional-demokratikoaren" osteko aferatzat. Bestetik, Başûr edo Hegoaldeko Kurdistanen Mustafa Barzanik gidatutako nazionalismo kurdu tradizionalak gidatutako gerrilak porrot egin zuen 1975ean Iraken aurka. Guzti honek Öcalan eta bere taldea hausnarketa batera eraman zuen, kurduen borroka ezin zuen ez turkiar ezkerrak ez nazionalismo kurdu tradizionalak gidatu.
1975ean talde honek agitazio kanpaina bat hasi zuen Iraultzaile Kurduak izenpean.
Sorrera
Iraultzaile Kurduak taldea sortu eta urte gutxitara babes nabaria zuen lurralde kurduko hainbat hiritan. 1978an izenez aldatzea erabaki eta PKK sortu zen. PKK erresistentzia-erakundea kurduen eskubideak babesteko sortu zen 1978ko azaroaren 27an Fis herrian, Abdullah Öcalan ikaslearen ekimenez. Sozialismo iraultzailea eta abertzaletasun kurdua dira erakundearen jatorrizko ezaugarriak. 1984tik aurrera talde paramilitar gisa antolatu zen, eta Turkiako estatuaren eta militarren aurkako eraso armatuak egiten hasi zen, bai Turkian bertan, bai Turkiatik kanpo ere (Frantzia, Belgika, Irak). Hasieran, Siriaren eta Palestinaren laguntza izan zuen.
1984 eta 1997 bitartean 26.000 pertsona baino gehiago hil ziren Turkiako segurtasun indarren eta kurduen arteko borroketan. Borroka gehienak Turkiako hego-ekialdean gertatu ziren; hura izan da, Iran eta Irakeko zenbait eskualderekin batera, kurduen ohiko lurraldea. 1920tik 1991ra Turkiak debekatu egin zituen kurduen erakunde, argitalpen eta eskolak, eta baita hizkuntza bera ere. Denbora horretan, kurduek aldian behin matxinadak deituz aurre egin zioten asimilazioari.
1987an gobernuak larrialdi-egoera deitu zuen hego-ekialdeko bederatzi probintziatan, eta susmagarri oro atxilo hartzeko agindu zien soldadu eta poliziei. PKKk 10.000-15.000 gerrillari inguru zituen, eta beste 60.000-75.000 kide inguru zeuden laguntzeko prest, nekazari-inguruetako gazte pobreak gehienak. Gerrillaren jomuga nagusiak Turkiako segurtasun-indarrak eta gobernuari laguntzen zioten herritarrak ziren. Gobernuaren zapalkuntza areagotu ahala, PKKk gero eta kurdu gehiagoren babesa jaso zuen, ehunka mila izateraino, Turkian eta Mendebaldeko Europan zehar. Bien bitartean, Irakeko kurduen kontrako erasoek, Israelen eta Palestinaren arteko bake-prozesuak eta Sobietar Batasun ohiko errepublika batzuen burujabetasunak kurduen abertzaletasuna sendotu zuten.
1991n, Golkoko gerrak areagotu egin zuen gatazka Turkiako hegoaldean. Gerrak kalte handia egin zion Turkiaren eta Iraken arteko muga inguruko ekonomiari, eta garaileek kurduei eskaini zieten «segurtasun-eremua», Irakeko iparraldean, PPKren eta Turkiako armadaren borrokaleku bilakatu zen. Mendebaldeko indarrek Iraken mendeko kurduentzat autonomia eskatzen bazuten ere, babes eskasa eskaintzen zieten Turkiaren mendeko kurduei. Izan ere, Turkia aliatua baitute.
Tirabirak denboraldi labur batez baretu ziren Turkiako presidente Turgut Özalek Öcalanekin hitz egiteko baimena eman zuenean eta bertan behera utzi zuenean kurduen hizkuntza erabiltzeko debekua. Aurrerantzean, PKKk, burujabetasun osoaren aldarrikapena bertan batera utzita, autonomia eskatu zuen, Turkiako estatu federal baten barruan, eta alde bateko su-etena deklaratu zuen 1993ko martxoan. Handik egun gutxira, baina, apirilean, Ozal hil zelarik, bake-hitzarmen baterako esperantzak desagertu egin ziren. Maiatzean hasi ziren berriro borrokan. Udan PKKko kideek turismoguneen eta hotelen kontra jo zuten, eta mendebaldeko 19 turista bahitu zituzten; aske utzi zituzten gero.
Turkiako gobernuak PKKko ustezko kideen kontra hartutako neurriak indartu egiten zuten kurduen atxikimendua PKKrekin, eta protesta handiak egin ziren Turkiak giza eskubideak zapaltzen zituelako. Turkiako gudarosteek Kurdistango ehunka herri hustu eta erraustu zituzten, eta herri horietako nekazari xumeak hirira, lanik gabe, joatera behartu. Gobernuak Kurdistango 70.000 herritar armatu zituen beren herriak PKKren erasoetatik «babesteko» eta su ematen zieten gobernuaren «laguntzari» uko egiten zioten herriei. Gerrillaren eta herrietako guardien arteko erasoez gainera, droga-trafikoarekin lotura izateko salaketa egiten hasi zitzaizkion elkarri.