cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justo Arosemena Lacayo
Biografia
Justo Arosemena Lacayo Panaman jaio zen 1929ko martxoaren 31n, Justo Arosemena Panamako pertsonaia itzaltsuaren hereniloba. Jaioterrian bizi zen 1937an, familia Estatu Batuetara joan zen arte, eta amak Kaliforniako Ojaiko Villanova akademia militarrean sartzea erabaki zuen. Oinarrizko ikasketak amaitu ondoren, arte plastikoekiko zaletasuna onartu zuen, eta horrek Panamako Arte Ederren Eskolan pintura-ikasketak hastera eraman zuen. Bere arte-prestakuntza Montrealen eta New Yorken aurrera eraman zuen, eta han ere publizitatearen eremuan hasi zen. 1952. urtetik aurrera Madrilen jarraitu zuen bere karrera artistikoarekin, hurrengo urteetan arteaz elikatzeko eta lan egiteko. Han, Espainiako pinturaren maisu ospetsuetako ikasle pribatu bihurtu zen, besteak beste, Daniel Vázquez Díaz eta José Caballero.
Leonel Estrada arte-sustatzaile eta -kritikariak 1955ean Medellinen bakarkako erakusketa bat egiteko gonbita egin ondoren, Olga Elena Mattei idazlea ezagutu eta kokatzea erabaki zuen. Ignacio Gómez Jaramillo maisuak berehala gonbidatu zuen Medellingo Kultura Jauregiko kupula-aretoko “Esklaboen askapena”-ri buruzko freskoak egiten laguntzeko, orduan departamenduko batzarraren egoitza baitzen. Bere arte-jarduerarekin jarraitzen du, pinturaren eta eskulturaren artean txandakatuz, eta horiek 1960an sortu zuen “Arosemena Ltda.” publizitate-agentziaren sorkuntza-lanarekin osatzen ditu. 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, pinturako tailer didaktiko bat ireki zuen, irakaskuntzan aritzeko (biluzik marrazkia irakasten zen garaiko lantegi bakanetako bat zen). Hortik aurrera, Arosemena Panamako (Medellín) kontsul ohorezko izendatu zuten, eta hil arte bete zuenkargu hori.
Sphenomorphus tetradactylus
Sphenomorphus tetradactylus Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Saint-Martial-le-Mont
Saint-Martial-le-Mont Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martial-le-Mont udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 209 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 70 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 202 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 148 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (49 gizon eta 39 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martial-le-Mont udalerrian 121 unitate fiskal zeuden, 253 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.019 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 albaitaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Martial-le-Mont udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 340 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 55
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada
K.a. 60 | K.a. 59 | K.a. 58 | K.a. 57 | K.a. 56 | K.a. 55 | K.a. 54 | K.a. 53 | K.a. 52 | K.a. 51 | K.a. 50
Stagonopleura bella
Stagonopleura bella Stagonopleura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Pepe Navarro
José Navarro Prieto edo Pepe Navarro (Palma del Rio, Andaluzia, 1951ko azaroaren 16a- ) espainiar aurkezle, kazetari, ekoizle eta idazlea da.
China Railway High-speed
China Railway High-speed edo CRH (txinera sinplifikatuz: 中国铁路高速; txinera tradizionalez: 中國鐵路高速; pinyineraz: Zhongguo Tielu Gaosu), Txinako Herri Errepublikako abiadura handiko tren sistema izendatzeko erabilitako izena da.
Burdinbidearen zabalera 1.435mm-koa da.
Ezaugarriak
Abiadura handiko trenak Bombardier, Kawasaki Heavy Industries, Siemens eta Alstomen trenen azpiegitura dute eta atzerriko enpresa hauek Txinako enpresekin sortutako elkarteen bidez eraiki zituzten trenak.
2000ko hamarkadan zehar abiadura handiko hainbat linea zabaldu dira batez beste 250 eta 300 kilometro orduko abiadurekin. 2009ko abenduaren 26an Guangzhou eta Wuhan hirien arteko linea zabaltzean momentu hartara arte munduan eraikitako linearik azkarrena jarri zen martxan, batez beste 350 kilometro orduko abiaduran bi hiriak elkartuz.
Nahiz eta tren moten artean aldaketak dauden, normalean tren batek zortzi bagoi eramaten ditu, bakoitzean 550 eta 650 pertsonentzako tokia dagoelarik.
Mandalay
Mandalay (မန္တလေး, ahoskatua) Myanmarko erdialdeko hiria da, Mandalay eskualdeko hiriburua. Irawadi ibaiaren ekialdeko bazterrean dago, Yangondik 716 kilometro iparraldera. 2014an 1.225.546 biztanle zituen.
Obliquogobius turkayi
Obliquogobius turkayi Obliquogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Isabel Lobiano
Isabel Lobiano Ibaseta (Ermua, Bizkaia, 1583ko uztailaren 26a - Mutriku, Gipuzkoa, 1673ko urriaren 6a) leinu aberats bateko oinordekoa izan zen, inposatutako ezkontza bati aurre eginez, garaiko gizartea bere maitasun istorioarekin astindu zuena. Euskal Romeo eta Julieta bezala bataiatu dituzte bera eta bikotea.
Biografia
Joan Lobiano eta Clara Ibasetaren alaba bakarra dugu Isabel. Aita, ermuarra, merkatari eta armadore aberatsa zen; ama, mutrikuarra, ondasun ugariren jabegaia. Bera ume zela aita hil ostean, etorkizunerako prestatzeko eta arriskuetatik babesteko, familiaren jabegokoa zen Mutrikuko Aritzeta monastegian sartu zuten “Doña Isabel”, bertako lekaimeen kargu lagata bederatzi urteko neskatoaren heziketa ''“enseñandole toda buena criança y a leer y escrevir”. '' Ana Urrutia moja debarra, konfidente eta tutore izan zuena, arduratu zen hain zuzen irakurtzen eta idazten erakusteaz.
Amaren familian, zirkunstantzia desberdinak tarteko (heriotzak, gaixotasunak…), ez zegoen oinordeko zuzenik, Isabel zen bakarra. Ume oraindik, Brigida Berriatua birramonak bere ondasun guztien oinorde izendatu zuen, besteak beste, Mutrikuko Berriatua dorretxearena, herritarren artean Sulengua ezizenetik ezaguna. Hiribildu berean, ama Clararen Zabiel jauregia ere berea izango zen etorkizunean eta baita aitaren enborretik jasotako Ermuko Lobiano edo Zubiaur dorrea, izen bereko kalean, eta baita hari lotutako baso, orube eta abarrok.
Isabelek ia lau urte eman zituen Aritzetako mojen babespean, familiak bere ezkontza negoziatzen zuen bitartean. Pedro Idiakez Aranburu azkoitiarra izan zen aukeratua, baina Idiakeztarren maiorazko gisa haren anaia zaharrena izendatu zutenean, senargai komenigarriago baten peskizan jarri ziren Lobianotarrak. Gazteok baina, gutun eta mezulari bitartez elkar ikusteko aukera izan eta gauerdi baten gezileiho baten zulotik eskuak lotuz, ezkontzeko hitza eman zioten elkarri. Neskatoaren familiaren oztopoei izkin egiteko asmoz, monastegitik hanka egitea adostu zuten.
Gertakariak
1596ko martxoaren 28a. Berba eginda zegoen hori izango zela iheserako eguna. Bikoteak konplize izan zituen moja pare bat, berauetako baten aita, Pedroren senide batzuk eta hauen konfiantzazko zerbitzariak. Monastegiko atezainak giltzak atean utzi izana aprobetxatu zuten erne zeuden Isabel eta Ana Urrutiak kanpo aldera abiatzeko. Neskatxa, kapa batez estalita, Pedro eta gainerako lagunak zain zeuden gaztainondora hurbildu zen, zaldiz abiatzeko asmoz. Agudo konturatu ziren monastegian apopiloa falta zitzaiela eta kanpai-hotsez herriko jendea ohartarazi zuten; ahal zuten guztiak, iheslarien ondorik joan ziren.
Mutrikutik Sasiolako komentura bitarteko Errege-bidea, Kalbaixo bezala ezagutua dena, beranduago, 1786-89 urteen artean zabalduko zen. Ganorazko bide baten faltan, mendiz mendiko ihesaldi gorabeheratsua izan zen. Neskatoak ez zekien zaldiz ibiltzen eta horrek asko mantsotu zuen segizioa. Kostata, iritsi ziren azkenean Deba ibaiaren bazterreraino. Han, Sasiola ondoan, txalupa bat zuten zain, gazteok beste aldera pasatzeko ezinbesteko. Zaldiek goragotik pasa arazi zituzten, errekak ur gutxiago zekarren pasabide batetik.
Mutriku aldetik zetozenak ere orduantxe iritsi ziren errekara, haserre eta garrasika. Domingo Erkizia elizgizona, ihesean zihoazenen laguntzailea, ibaia gurutzatzean harrikada batek buruan jo zuen. Zorabiatu eta igeri egiteko gauza ez, denen begien aurrean itota hil zen. Maiteminduen taldeak aurrera jarraitzea beste erremediorik ez zuen izan. Sasiolatik, Lasturrera eta handik Zestoara. Lili jauregian, Pedroren lehengusuaren etxean atseden hartu, afaldu eta ihesaldi gorabeheratsuari amaiera emanez gauerdian ailegatu ziren Azkoitira, Idiakeztarren jauregira.
Ezkontza
Isabeli, Pedroren arreba Catalinaren etxean eman zioten ostatu. Egun batzuk beranduago, emaztegaiaren ekimenez eta lagunarte bat aprobetxatuz, herriko parrokoaren aurrean ezkondu ziren "orainaldiko hitzengatik", tradizionalki egin izan zen bezala: hau da, ezkongaien arteko promesarekin, eskuak elkarlotuz eta bi lekukoren aurrean. Formulismo horrek ezkontza baliogabetzen zuen Isabelen senideen begien aurrean, familiaren ohorea eta izen ona leku txarrean utziz. Bikotea baina berorren bitartez konprometitu zen betirako, Isabelen senideen ezkontza asmoak pikutara bidaliz.
Auzia
Emaztegaiaren senitartekoek bere borondatez baino gogoz kontra bahitua izan zela salatu zuten, epaiketa eta liskar luzeetan korapilatuz. Isabelen ama, Clara, honen bigarren senarra Juan Ibarra eta Brigida Berriatua birramamak, ohore kontuak zirela-eta gauza larritzat hartu zuten Idiakeztarren ausardia. Bi familiek eskura zituzten tresna eta kontaktuak erabili zituzten alde bakoitzaren interesak eta prestigioa defendatzeko. Isabel deklaratzera deitua izan zen. Epailearen aurrean behin eta berriro azpimarratu zuen ez zela amarruz bahitua izan eta bere erabaki hutsez alde zuela monastegitik. Auzia konpontzeko behar izandako urte eta erdian agintari zibilek, judizialek zein elizgizonek parte hartu behar izan zuten. Gertakaria familia baten eskubide sakratuen aurkako atentatutzat jo zenez, besteak beste, Gipuzkoako Probintzia Batzarretako bitartekariek, Valladolideko Kantzelaritzako ordezkariek, Aita Santuaren Nuntzioak eta Castillako Gorteek zeresan handia izan zuten aferaren konponbidean. Azkenean, erabakigarria izan zen Martin Idiakezen esku-hartzea, Pedroren anaia nagusia eta Filipe II.aren monarkian goi karguduna zena. Gortean zituen hartu-emanez baliatuz, Maria enperatriza, Austriako Maximiliano II.aren alarguna eta Filipe erregearen arrebaren bitartekaritza lortu zuen, urak bere ubidera ekarriz: enperatrizak Isabelen familiari galdutako ohorea eta ospea itzuli zien, leinu bien arteko liskarrok baretuz.
Iruñeko Elizbarrutiko Artxiboan gertakariokin lotutako lagun guztien testigantzak eta epailearen eginbideak aurkitu daitezke auzi-agiri baten, Domingo Erkizia elizgizonaren heriotzaren zergatiei tarte handia eskeiniz. Agiritegi berean gordetzen da ere Ana Urrutiak, iheserako plana prestatzen ari zirenean, garaiko "bascuencean" idatzitako gutuna.
Oinordekoak
Hiru seme-alaben guraso izan ziren Pedro Idiakez eta Isabel Lobiano: Clara (Azkoitia, 1598), Pedro Ipeñarrieta Galdosekin ezkonduko zena; Catalina (Ermua, 1600) Eibarko Agustinen ordenako moja-etxera sartu zena eta gaztena Pedro (Azkoitia, 1603),, postumoa, aita hil ostean jaiotakoa. Azken honek, Martin Idiakez osaba ere gazterik hilda, bi adarretako maiorazkoak jaso zituen oinordetzan. Horrez gain, Malagako gobernadorea izan zen eta 1638an Hondarribiaren frantsesen aurkako defentsan hartu zuen parte. Juana Isasi Manrique de Leguizamon bilbotarrarekin ezkonduta, Granada de Egeako I. Dukea izango zen bikotearen bilobetako bat eta Peñaflorida kondearekin ezkonduko zen birbilobetako beste bat.
Belaunaldiz belaunaldi eta ezkontza desberdinen bitartez, espainiar nobleziaren leinu ugarirekin ahaidetzen joan ziren ondorengoak. Idiakez-Lobianotarren ondarea nabarmen handitu zen bi familien ondasunen baturagatik: oinetxe, lur-orube, baso, burdinola eta negozio ugari eskuratu zituzten, besteak beste, Ermua, Azkoitia, Mutriku, Aia, Elgoibar, Hernani eta Beasainen.
Ondarea
Ondare esanguratsu baten jabe, beroni eusteko Isabel Lobianok negozio berriak sortu zituen (Igartzako ostatua kasu) eta diru-ekarpenak egin erlijio-komunitateen onurarako (Santa Catalina komentu berria adibide).
Igartzako ostatua
Idiakeztarren aldetik oinordetzan jasotako Igartzako Anderea titulua zuen Isabelek eta bere jabegokoa zen Beasaingo Igartza Monumentu Multzoko dolarea, sagardoa egiteko lekua izateaz gain, 1611an bide bazterreko ostatuan bihurtuko zuena. Martin Abaria harginak diseinatutako proiektua izan zen, aurrerakoia bere sasoirako: fatxada nagusia adreilu-bistan apainduko du, 30.000 pieza erabiliz. Langai arazorik ez izateko, Igartzako Anderearen ekimenez teileria berri bat eraiki zen eta Lapurdiko teilaginak kontratatu zituen, garaiko espezialistarik onenak. Eraikina zaharberritua dagoen arren, leihoak Isabelen sasoian egindako berberak dira.
XVII. mendean eta hurrengoetan, Dolarea bide bazterreko ostatu estrategikoa izan zen, Araba eta Gaztela portu gipuzkoarrekin lotzen zituen Errege-bidean. Madril eta Parisen arteko joan-etorrian, bidaiari eta hauen garraio-animalien atseden leku izan zen eta baita Barnealdeko euskal Donejakue Bidearen erromesena. Sagarra txikitzeko dolare gotikoaren egurrezko egitura berreskuratu eta, museo bihurtuta, jatorrizko leku berberan dago ikusgai.
Lanak
Euskal Romeo eta Julieta bezala bataiatu dituzte zenbaitzuk, eta hainbat herri aldizkarik eta argitalpenek eman dute amoranteon maitasun istorioaren berri beraien orrietan: esaterako, Deba aldizkaria, Ermua eta Mallabiko Drogetenitturri, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza eta Azkoitiko Maxixatzen. Bestalde, zenbait historia liburuk bikotearen maitasun kontuon berri jasotzen dute eta bi eleberri historikok ihesaldia dute ardatz: Jose Antonio Azpiazuk 1999an argitaratutako ''Historia de un rapto. Isabel de Lobiano y Pedro de Idiaquez, un retrato de la sociedad vasca de finales del siglo XVI eta hamar urte beranduago Manuel de Ordoñanak idatzitako Árbol de sinople''.
Aitortza
2010 urtean Mutrikuko udalbatzak Isabel Lobiano izena jartzea erabaki zuen Goiko Arban sortu berri zen kaleari.
Seleuko III.a
Seleuko III.a Soter Zerauno (Σέλευκος Γ΄ ὁ Σωτήρ, ὁ Κεραυνός; ?-K.a. 223), Seleuzidar Inperioko errege bat izan zen, Seleuko II.a Kalinikoren seme nagusia, honen oinordekoa izan zelarik. Bere Zerauno ezizenak, "tximista" esan nahi du. Bere erregealdia laburra izan zen, ez zen hiru urtera ere iritsi, K.a. 225etik K.a. 223 arte. Bere aitak, bizi izan zen bitartean egiterik izan ez zuena egin zuen: Pergamoko Atalo I.ari aurre egitea, Antioko Hieraxen aliatua zena, hau, Seleuko II.aren anaia, eta, beraz, bere osaba zelarik, duela gutxi hil zena, baina Atalori lagundu ziona, nork, egoera, bere mugak hedatu eta Asia Txikia guztia konkistatzeko probestu zuen.
Tauron eginiko kanpaina honetan zehar, Seleuko III.a, eraila hil zen, Nikanor izeneko bere ofizialetako baten esku, honen traizio batean, Apaturios galiarraren laguntzarekin, K.a. 223an.
Bere oinordekoa, bere anaia Antioko III.a Handia izan zen, Akeoren laguntzarekin, hildako erregearen senidea, nork eragin handia izan zuen bere erregealdian. Akeok, tropek eskaini zioten koroari uko egin zion, eta inperioko erregeorde bezala gobernatzea nahiago izan zuen. Molon, goikaldeko probintzien gobernari izendatu zuen, eta, berarentzat hartu zuen Asia Txikia. Arrakastarekin borrokatu zuen Atalo I.aren aurka eta Pergamon zokoratua utzi zuen, eta, beraz, berea izan zen bere anaiak hasitako gerra irabaztearen meritua.
Vargem Grande do Sul
Vargem Grande do Sul Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Toxamblyites
ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Xanrey
Biztanleria
2007an Xanrey udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 45 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. 44 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 42 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2000. urtean Xanrey udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.015 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zboj
Zboj Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 50,54 km²ko azalera du eta 327 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1567. urtekoa da.
Coniophanes andresensis
Coniophanes andresensis Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Zaiwa
Zaiwa (autonomiaren arabera: tsau˧˩va˥˩; Tsaiwa, Tsaiva, 载 瓦) Txina eta Myanmarreko zati batzuetan hitz egiten den Burmatar hizkuntza da. 100.000 hiztun inguru daude. "Atsi" izenez ezaguna da, bere izena Jingpo-n. Beste izen batzuk hizkuntza honetarako izan daitezke: Atzi, Azi, Aci, Aji, Atshi, Atsi-Maru, Maru, Zi, Tsaiwa, Szi eta Xiaoshanhua. Pela (Bola), 400 hiztunekin, dialekto gisa sailkatu zen. 1950eko hamarkadatik aurrera, Zaiwa erromatar gidoia erabiltzen ari zen. Mark Ebanjelioa 1939an argitaratu zen Zaiwanen, Fraser alfabetoan, eta 1951an gidoi erromatarrarekin.
Banaketa
Etnologiaren arabere; Bengwa, Longzhun eta Tingzhu dialekto gisa sailkatzen dira.
Myanmar-en, Sadon (Sadung) dialektoa barietate estandarra da (Yabu 1982).
Dawn of the Dead (1978ko filma)
Night of the Living Dead (Bizidun Hildakoen Gaua, 1968) filmaren jarraipena da, era berean Day of the Dead (Hildakoen Eguna, 1985), Land of the Dead (Hildakoen Lurraldea, 2005) eta Survival of the Dead (Hildakoen Biziraupena, 2009), bai eta zuzendari berdinak zuzendu eta lehenbiziko filma honek kontatutako Diary of the Dead (Hildakoen Egutegia, 2008) izeneko jarraipenak izan zituen, bai eta 2004ko Dawn of the Dead berregokitzapena ere.
Argumentua
Mundu osoan barna hedatu den izurriak hildakoak berpiztu eta giza haragiaren gose diren izaki bilakatu ditu, ondorioz hiriak hutsik gelditu dira. Bizirautea lortu duten gizaki taldeak eremu militarretan babes hartu dute, zonbiek euren senideak ere hil eta jaten baitituzte.
Filadelfia hirian lau gizakiek osatutako talde batek biziraun du: Francine (Gaylen Ross) telebista aurkezle ezaguna; haren senargaia eta pilotua den Stephen (David Emge); bere adiskidea den Roger (Scott H. Reiniger), Filadelfiako SWAT polizia; eta Peter (Ken Foree), hau ere SWAT polizia. Taldea zonbiez inguraturiko merkataritza-gune batean gotortuko dira.
Danak-Batian
Danak-Batian arrantzurako motordun eta burdinazko oskoldun binakakoa izan zen, Francisco Acebal y Cía. pasaitar enpresarena. Pasaian Constructora Guipuzcoanak eraiki zuen. Gipuzkoako ebakuazioan Bilbora joan zen. Azaroan Eusko Itsas Gudarosteak bere ardurapean ontzia hartu eta praktikoen zerbitzurako erabili zuen. Lanari 1937/3/1ean utzi zion eta berriz ere arrantzan hasi zen. Bilbo ebakuatzean Santanderrera pasa zen eta ondoren Frantziara. Bere armadoreei 1939an itzuli zitzaien.
Manuel Egueskoa
Manuel Egueskoa (Egues, 1654ko abenduaren 25a - Burgos, 1729ko apirilaren 11) nafar apaiz eta musikagilea izan zen.
Bere ibilbideari buruzko lehen albisteak Arabakoak izan ziren: 1679tik 1682ra Gasteizko Santa Maria katedralaren kapera-maisu baitzen. 1682an Lleidara abiatu zen, non katedral zaharreko kapera-maisu izan zen.
Indya Moore
Indya Adrianna Moore (Bronx, New York, 1995) estatubatuar emakumezko aktore eta modelo transgeneroa da. 2018an estreinatuko den Ryan Murphyren Pose telesail musikalean pertsonai nagusietako bat antzezteagatik ezaguna da. Time aldizkariak munduko influentzia handiena duten 100 petsonen artean sailkatu zuen 2019-an
Manuel Egueskoa
Kalonjea ordenatua izan ondoren, Burgosko kapera maisu izateko oposizioak irabazi zituen aldeko 27 botorekin, Calahorrako katedraleko kapera maisua zen José Cásedak lortutako hiru botoen aurrean. 1685eko azaroaren 23an kargua hartu zuen.
1691ko urrian Zaragozako katedralera bidali zuten, baina 1692ko otsailean Burgosera itzuli zen. Han lan egin zuen hil arte.
Zaiwa
Tonuak
Zaiwak bost tonu ditu. Bost tonu hauetatik, hirutan ez dira silabak egiaztatzen, eta gainontzekoetan, silabak egiaztatzen dira. Tonuak bost zenbakietako sistema baten bidez bereizten dira; bat txikiena izanez eta bosta, garaiena.
Atlantida
Atlantida (grezieraz Ἀτλαντὶς νῆσος, euskaraz "Atlasen uhartea") Platonen Timeo eta Kritias lanetan nazioek duten harrokeriari buruzko alegoria batean aipatzen den fikziozko uharte bat da. Euren itsas-flotaren indarraren bidez "Antzinako Atenas" setiatu zuten, Platonen Errepulikan aipatzen den estatu ideala. Kondairan, Atenasek Atlantidaren erasoari aurre egin zion munduko beste inongo nazioak ez bezala, eta horrek Platonen estatu kontzeptuaren onura adierazten du. Kondairan, Atlantidak jainkoen faborea galtzen du eta Ozeano Atlantikoan hondoratzen da.
Timeo
Atlantidako lehen mailako iturri bakarrak Platonen Timeo eta Kritias dialogoak dira; uharteko gainerako aipamen guztiak horietan oinarritzen dira. Elkarrizketek Solon aipatzen dute, K. a. 590 eta 580 bitartean Antzinako Egipto bisitatu zuena; dioenez, Atlantidari buruzko egiptoar erregistroak itzuli zituen. K.a. 360. urtean idatzia, Platonek Atlantida Timeon sartu zuen:
Bi elkarrizketa horietan agertzen diren lau pertsonaiak Kritias eta Hermokrates politikariak dira, baita Sokrates eta Timeo Lokrikoak ere, nahiz eta Kritiasek bakarrik aipatzen duen Atlantida. Bere lanetan, Platonek metodo sokratikoa erabiltzen du uste baten testuinguruan kontrako jarrerak eztabaidatzeko.
Indya Moore
Karrera artistikoa
Modelo lamentan 15 urterekin hasi zen Dior eta Gucci bezalako markentzat.
Atlantida
Timeo
Timeo hitzaurre batekin hasten da, eta, ondoren, sorkuntzei eta unibertsoaren egiturari eta antzinako zibilizazioei buruzko kontakizun bat du. Sarreran, Platonen Errepublikan deskribatutako gizarte perfektuari buruzko gogoeta egiten du Sokratesek, eta galdetzen du ea berak eta gonbidatuek gogoratuko luketen gizarte horren adibide den istorio bat. Kritiasek historikotzat jotzen duen kontakizun bat aipatzen du, adibide perfektua litzatekeena, eta jarraian Atlantida deskribatzen du, Kritiasen jasotzen den bezala. Bere kontakizunean, Antzinako Atenasek "Gizarte perfektua" irudikatzen duela dirudi, eta Atlantidak bere aurkaria, Errepublikan deskribatutako ezaugarri "perfektuen" antitesia bera irudikatuz.
Indya Moore
Karrera artistikoa
Horrela, ballroom dantzari famatua den José Gutiérrez Xtravaganza ezagutu zen eta honek zinema munduan sartzera animatu zuen The Get Down telesaia grabatzen ari zirela. Horrela Saturday Church film independientean rola lortu zuen eta zinema munduan sartu zen.
Atlantida
Kritias
Kritiasen arabera, antzinako jainko helenikoek banatu egin zuten lurra jainko bakoitzak bere eremua izan zezan; Poseidonentzat izan zen bere gustukoa zen Atlantida uhartea. Uhartea antzinako Libia eta Asia Txikia baino handiagoa zen elkarrekin, baina ondoren lurrikara batek hondoratu zuen eta lohi banku gaindiezina bihurtu zen, ozeanoaren edozein lekutara bidaiatzea eragozten zuena. Platonek esan zuen egiptoarrek Atlantida uharte bat bezala deskribatu zutela, gehienbat mendiz osatua iparraldean eta kostaldean zehar, eta hegoan lautada handi bat hartzen zuela zeharka, "Hiru mila estadioko norabidean hedatzen zena [555 km inguru], baina barnealderako erdialdean bi mila estadio zituen [370 km inguru]". Kostaldetik 50 estadiora [9 km] mendi baxu bat zegoen alde guztietatik... alde guztietatik banatzen zuena... erdiko uharteak bost estadioko diametroa zuen [0,92 km inguru].
Indya Moore
Karrera artistikoa
2017 an New York Fashion Weekean parte hartu zen eta Vogue Spain-ek argazkiak atera zizkion. Urte bergan Katy Perry abeslariaren "Swish Swish" kantaren bideo musikalean ere agertu zen.
Atlantida
Kritias
Platonen kontakizun metaforikoan, Poseidon Evenor eta Leuziperen alaba Kleitorekin maitemindu zen, eta honek bost biki ar pare eman zizkion. Haietako zaharrena, Atlas, uharte osoko eta ozeanoko errege legitimo izendatua izan zen (Ozeano Atlantikoa bere omenez), eta bere jaiotzaren mendia eta inguruak bere feudoa bezala eman zitzaizkion. Atlasen bikiak, Gadeirus edo Eumelusek grezieraz, uhartearen muturra Herkulesen zutabeetarantz jaso zuen. Beste lau biki-bikoteei ere -Anferes eta Ebemon, Mneseo eta Autokton, Elasipo eta Mestor, eta Azao eta Diaprepo- "gizon askoren gobernua eta lurralde handi bat" eman zitzaien.
Indya Moore
Karrera artistikoa
Urte Bukaeran POSE telesaia grabatu zuen eta modelo lanak egiten jarraitu zuen.
Atlantida
Kritias
Poseidonek jauregi itxurako mendia zizelkatu zuen, non bere maitalea bizi baitzen, eta hiru zulo biribilez inguratu zuen, gero eta zabalagoak, estadio batetik hirura bitartekoak, eta tamaina proportzionaleko lurrezko eraztunez bereizita zeudenak. Orduan, mendietatik iparralderantz zubiak eraiki zituzten atlanteek, uhartearen gainerakorako bidea eginez. Ubide handi bat zulatu zuten itsasorantz, eta zubien ondoan tunelak zizelkatu zituzten harkaitzezko eraztunetan, itsasontziak mendiaren inguruan hirira igaro zitezen; lubakietako harkaitzezko hormetan kaiak zizelkatu zituzten. Hiriko pasabide guztiak ateek eta dorreek zaintzen zituzten, eta harresi batek inguratzen zituen hiriko eraztun guztiak. Harresiak harri gorriz, zuriz eta beltzez eginak zeuden, lubanarroetatik aterata, eta letoiz, eztainuz eta metal orikalko preziatuz estaliak zeuden, hurrenez hurren.
Kritiasen arabera, bera bizi baino 9.000 urte lehenago gerra bat izan zen Herkulesen Zutabeetatik kanpo Gibraltarko itsasartean zeudenen eta bertan bizi zirenen artean. Atlanteek Herkulesen Zutabeen barnean zeuden Libiako zatiak konkistatu zituzten, Egiptoraino, eta europar kontinentea Tirreniaraino, eta beren herriak esklabo bihurtu zituzten. Atenastarrek inperio atlantiarraren aurkako erresistenteen aliantza gidatu zuten, eta aliantza desegin zenean, inperioaren aurka bakarrik nagusitu ziren, okupatutako lurrak askatuz.
Helaniko Lesboskoa logografoak Atlantis izeneko aurreko lan bat idatzi zuen, zati batzuk bakarrik gordetzen dituena. Badirudi Helanikoren lana Atlasen alabei buruzko lan genealogiko bat izan dela, baina autore batzuek Platonen uhartearekin lotura posible bat iradoki dute. John V. Lucek dio Platonek Atlantidako erregeen genealogiaz idazten duenean Hellanikoren estilo berean idazten duela, eta horrek Helanikoren obraren zati baten eta Kritiaseko kontakizun baten arteko antzekotasuna iradokitzen du. Rodney Castledenek iradokitzen duenez, baliteke Platonek Helanikoren titulua maileguan hartu izana, bere lana Atlantidari buruzko aurreko lan batean oinarritu ahal izan zuelako.
Castledenek adierazi du Platonek K. a. 359an idatzi zuela Atlantidari buruz, Siziliatik Atenasera itzuli zenean. Sirakusako antolaketa fisikoaren eta gotorlekuen eta Platonek Atlantidari buruz egiten duen deskribapenaren arteko paralelismo batzuk adierazten ditu. Gunnar Rudberg izan zen Platonek bere ideia politikoak Sirakusako hirian egia bihurtzeko egin zuen saiakerak Atlantidaren kontakizuna neurri handi batean inspiratu zezakeela pentsatu zuen lehena.
Antzinaroa
Badira zenbait idatzi zahar, Antzinaroko egileenak, Platonek Atlantidari buruz eginiko erreferentzia gaitzat dutenak. Estrabonek, K. a. I. mendean, Posidonioren (135-51 K.a.) iritziarekin bat datorrela dirudi, alegia, Platonen kontakizuna asmakizuna ez zela babesten zuen. Handik mende batera, Plinio Zaharrak Historia Naturala lanean adierazi zuen Platonen kontakizuna egiazkotzat hartuz gero, antzina Itsaso Atlantikoak lur ugari bereganatu zituela onartu beharko litzatekeela. Plutarkok II. mendean ustez Soloni Atlantidaren istorioa kontatu zioten apaizen izenak eman zituen: Saiseko Sonkhis eta Heliopoliseko Psenophis, biak ere ezezagunak aurreko idazleentzat. Bestalde, V. mendean, Timeo iruzkintzen zebilela, Proklok Krantorrek (K.a. 340-290, gutxi gorabehera), Atenasko Akademiako filosofoak, Egiptora bidaiatu zuela adierazten du, eta gizon honek Solonek entzundako istorioa idatzita ageri ziren estelak ikusi zituela. Alabaina, Prokloren idatzia oso zalantzagarria da eta pentsa daiteke estelak Platonek berak ikusi zituela eta Proklok ez duela istorioaren egiatasunari buruz erabakirik hartu nahi. Diodoro Sikulok Itsaso Atlantikoan uharte bat dagoela dio, emankortasun handikoa eta kartagotarrek aurkitua, baina ez du inoiz Atlantida izenarekin adierazten. Gainera, sakonki aipatzen ditu uharte horretako biztanleak, zeinak libiar tribu bat ziren, atlantiarrekin loturarik egin gabe. Klaudio Elianok ere aipamena egiten dio Atlantidari, Teoponpok aldiz aipamen parodikoa egiten dio.
Erdi Aroa
Erdi Aroan, Tesalonikako Eustaziok Atlantidari aipamena egiten dio Dionisio Periegeta lanari eginiko iruzkinean. Uharteari buruzko iritzi jakitun bakarra da, izan ere, istorioak ez zuen harrabots handirik sortu, nahiz eta jakitunek ezagutu. Aro honetan zehar Itsaso Atlantikoko ustezko lurraldeei buruzko elezaharrek, hala nola, San Brendan edo Hy Brasil bezalako uharteak gaitzat dituztenek, Atlantidaren istoriotik hainbat elementu hartu zituzten.
Aro Modernoa
Berpizkundean elezaharra humanistek berreskuratu zuten, zeinek batzuetan ahaztutako jakinduria geografiko gisa hartzen zuten, baina baita iturburu utopiko baten sinbolotzat ere. Alfonso Reyes Ochoa idazle mexikarrak Atlantidaren elezaharraren berreskurapenak Amerikaren aurkikuntzan lagundu zuela babesten du. Francisco López de Gómara idazleak ere, bere Historia General de las Indias (euskaraz, Indien Historia Orokorra) lanean, 1552an argitaratua, Kolonek Atlantidaren elezaharraren eragina jaso izana pentsatzea bideragarria dela adierazten du. Idazle honek ere náhuatl arl (euskaraz, ura) hitzean azteka eta atlantiarren arteko lotura ikusten du. XVI eta XVII. mendeetan zenbait uharte (Azoreak, Kanariar Uharteak, Antillak, etab.) desagertutako kontinentearen arrasto gisa agertu ziren mapetan. 1626an, Francis Bacon filosofo ingelesak The New Atlantis (euskaraz, Atlantida Berria) lana argitaratu zuen, zeina arrazoian eta aurrerapen zientifiko eta teknikoetan oinarritutako gizarte utopiko baten aldarria den. 1673an, Espainian, José Pellicer de Ossau kronikariak Atlantida Iberiar Penintsula adierazteko baliatutako hitza zela adierazten du, hala, atlantiarrak tartesiar misteriotsuekin lotu zituen.
Aro Garaikidea
Atlantidaren izatea babesten zuten lan guztiak baztertuak izan ziren 1950eko hamarkadan kontinenteen jitoaren teoria hobetsia izan zenean zientziaren aldetik. Horregatik, "kontinente galduaren" teoriaren babesleek aldatu egin dute haien ikusmoldea eta egun teoria babesten dutenek diote Platonek jada ezaguna den lurralde bati egin ziola erreferentzia, berarentzat ezezaguna zena.
Uholde nagusiaren aurreko herria
XIX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera Atlantidaren mitoa zabaltzen hasi zen eta ospea ere lortu zuen gizartean. 1869an, Jules Verne idazle ospetsuak Hogei mila legoako itsas bidaia eleberria idatzi zuen, zeinaren IX. kapituluan protagonistek Atlantidaren urpeko arrastoak aurkitzen dituztela deskribatzen den. Beranduago, 1883an, Ignatius Donnelly estatubatuar kongresistak Atlantida: uholde nagusiaren aurreko mundua. Eleberri horretan Donnellyk, Antzinako Egiptoko eta Erdialdeko Amerikako kulturen artean dauden zenbait antzekotasun aditzera ematen ditu eta hortik, batzuetan era nahiko zalantzagarrian, aurrekari eta behaketa batzuk aintzakotzat hartuta, antzina gizadiaren jatorria izan zen lurralde bat egon zela ondorioztatzen du, gaur suntsitua dagoena. Suntsipen hori azaltzeko, agian, Biblian agertzen den uholde handia hein batean egiazkoa dela adierazten du eta antzinaroan eurite ugariko garairen bat egon zela, Atlantida suntsitu zuena. Lurralde horretatik hedatu omen zen gizaki aurreratu kulturaduna munduko gainerako lurretara. Donnellyren liburuak arrakasta handia izan zuen eta urte batzuetan zehar haren teoriak itxurazko zentzu eta egiantza izan zuen, horregatik, britainiar gobernuak Azoreetan espedizio bat burutu zuen, zeinetan kokatu behar zen Atlantida, Donnellyren arabera. Ez ziren ordea antzinako zibilizazioaren lorratzik topatu eta hala, teoria ahazten joan zen; liburuaren azken argitalpena 1976an izan zen.
Atlantida esoterikoa
Donnellyren arrakastak beste hainbat idazle bultzatu zituen haien teoriak argitara ematera. 1888an, Madame Blavatsky okultistak Doktrina Sekretua lana argitaratu zuen, zeinetan Dzyanen Liburua izeneko idazkiari aipamena egiten zion. Idazki hori tibetarra zela adierazi zuen, baina bere egiazko jatorria Atlantidan zuela. Blavatskyren arabera, atlantiarrak gu baino lehenago existitu ziren gizaki arraza bat izan zen, garapen zientifiko eta espiritual nabarmena lortu zuena.
Thule Elkarteak ere Atlantida ikertzeari ekin zion. Nazien mistizismoa eta ariar arrazakeria nagusi zen garai honetan, Heinrich Himmler jeneral naziak 1938an ariar arrazaren ustezko arbaso atlantiarrak aurkitzeko hainbat espedizio bidali zituen. Bien bitartean, Karl Georg Zschaetzsch idazleak Atlantis: Die Urheimat der Arier (1922, euskaraz: Atlantida: Ariarren Jatorrizko Bizilekua) eleberria argitaratu zuen eta Alfred Rosenbergek Atlantidari aipamena egin zion Der Mythus des zwanzigsten Jahrhunderts (1930, euskaraz: Hogeigarren mendeko mitoa) eleberrian.
Atalaintika
Charles Berlitz (1914-2003 †) The Bermuda Triangle liburuan munduko mapa batetan Atlantidaren elezaharrek agertzen zituzten lurraldeak kokatu zituen. Hauen artean Euskal Herria azaltzen da eta Atlantida izendatzeko modua Atalaintika dela dio mapan.
Euskara giltzarri
The Mistery of Atlantis liburuan euskara Atlantidako hizkuntza dela jasotzen du Berlitz-ek, hau baieztatzeko euskararen bereizitasunak aurkezten ditu frogatzat eta aurrerago "aita" hitza hartu eta beste hizkuntza batzuekin konparatuz (hizkuntza horiek munduan zehar sakabanatutako lurralde desberdinetik etorri arren) parekotasuna dagoela dio.
Beste ikerle askok ideia berdina aldarrikatzen dute euskaldunak Atlantidaren azkenekoak direla defendatzeko.
The treasure of the Sphinx liburuan jasotakoa ere ez da gutxi. Hizkuntza preindoeuroparrak euskal misiolari bati Guatemalako biztanleekin hitz-egiteko baliagarria izan zitzaiola dio elezaharrak. Erdialdeko Amerikako Quetzalcoatl eta Sugaarren parekotasuna (Herensugearen bitartez), hogeiko zenbatzeko sistema edo eta Pok-a-tok pilota jokoa euskaldunekin parekotasuna dute Andrew Tomas-entzako.
Elezahar aurkeztezina
Andrew Tomas-ek dioen kondaira ez da Euskal Mitologiako elezaharretan ageri, ez behintzat XIX eta XX. mendeetan ikerlariek jaso zituzten eta ezagun ditugun elezaharretan.
Xahoren lana aipagarria bada ere bere denborako lana da, Kanpion-en parekoa, erromantizismo eta nazionalismoen oinordea. Baliagarria izan badaiteke kontu handiarekin irakurtzeko idazlanak dira, elezaharrak sinesmen, jakintza eta susmo berriez inguraturik agertzen bahit dira.
Pablo Sisniega
Pablo Eduardo Sisniega Fink (Mexiko Hiria, Mexiko, 1995eko uztailaren 7a) mexikar futbolaria da.
Ibilbidea
''2019ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Luis Alberto Lacalle
Bizitza
Zuzenbidean lizentziaduna da. 17 urterekin hasi zen politikagintzan, garai hartan oposizioko alderdi nagusia zen Alderdi Nazional edo Zurian. 1961ean, kazetari-lanetan hasi zen jadanik desagerturik dagoen Montevideoko Clarín egunkarian. Saiakera eta artikulu ugari idatzi ditu Uruguaiko eta Iberoamerikako arazo politiko eta ekonomikoei buruz. Besteak beste, Luis Alberto de Herrera aitonaren omenezko Herrera, un nacionalista oriental liburua.
1971n, diputatu aukeratu zuten eta 1984an, diktaduraren ondoren, senatari. Hiru urte geroago, Senatuko presidenteorde izendatu zuten, eta, 1989ko hauteskundeak irabazi ostean, Uruguaiko presidente izan zen 1990etik 1994ra bitartean. Lacallek hitzarmen bat lortu zuen Alderdi Gorrikoekin eta Uruguaiko historian lehen aldiz koalizio-gobernu bat osatu ahal izan zuen.
2009ko hauteskundeetan Alderdi Nazionalaren presidentegaia izan zen, baina José Mujica ezkertiarra nagusitu zitzaion.
Julia Pourekin ezkonduta, hiru seme-alaba ditu: Pilar, Luis eta Juan José.
Knüllwald
Knüllwald Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
San Agustín del Pozo
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 207 biztanle zituen.
2016ko Orlandoko Pulse diskotekako sarraskia
Orlandoko Pulse diskotekako sarraskia 2016ko ekainaren 12an AEBtako Florida estatuko Orlando hirian dagoen Pulse gay diskotekan jazotako tiroketa eta sarraski bat izan zen. Sarraskiaren ondorioz denera 50 hildako, erasotzailea barne, eta 53 zautitu egon ziren. Erasotzailea Omar Mateen 29 urtetako gaztea izan zen.
Sarraskia gaur egun arteko LGBT komunitatearen aurkako inoizko atentatu handiena izan da AEBn, bai eta 2001eko irailaren 11ko atentatuetatik estatubatuar lurraldean jazo izan den atentatu larriena ere.
Estatubatuar poliziak jakinarazi zuenez, atentatua gauzatu aurretik erasotzailea bi aldiz ikertu zuten "talde terroristekin lotura" ote zuen jakiteko. NBC New telebista albiste kateak esan zuenez erasogileak tabernara sartu aurretik larrialdietara deitu omen zuen, "Estatu Islamikoarekin leial" zela esanez. Estatu Islamikoak bere gain hartu du erasoa, esanez Omar Mateen ustezko erasotzailea "kaliferriaren soldadua" zela.
Tomás de Iriarte
Tomás de Iriarte Oropesa (La Orotava, Tenerife, Espainia, 1750eko irailaren 18a - Madril, Espainia, 1791ko irailaren 17a) idazle neoklasikoa izan zen.
Dominique Lapierre
Dominique Lapierre (Châtelaillon-Plage, Itsas Charente, 1931ko uztailaren 30 - Sainte-Maxime, 2022ko abenduaren 2a) idazle frantziarra izan zen. La Cité de la Joie (Pozaren Hiria), Mille soleil (Mila eguzki), Il était minuit cinq à Bhopal (Gauerdia zen Bhopalen), Plus grands que l'amour (Maitasuna baino handiagoak) eta Il était une fois l'URSS (Bazen behin SESBean) liburu ezagunak idatzi zituen.
Tomás de Iriarte
Bizitza
Hamahiru urte zituela joan zen Madrila, eta han heziketa klasikoa jaso zuen. José Cadalsoren eta Fernández de Moratínen adiskide izan zen. Itzulpen-lanetan aritu zen hasieran Espainiako Estatu Idazkaritzarako, eta Espainiako Gerra Kontseiluko artxibozaina izan zen aurrerago. Iriarteren literatura-arrakasta hiru lani zor zaio: Horazioren Ars Poeticaren itzulpena (1777); Fábulas literarias (1782, Literatura alegiak), olerki satiriko eta moralzaleen bilduma; eta Los literatos en Cuaresma (1779, Literatura jendea Garizuman) satira-lana. Garai hartan ohi zenez, eztabaida ugari izan zituen idazle askorekin.
Dominique Lapierre
Haren libururik garrantzitsuena eta ezagunena Pozaren Hiria. Kalkutan bizi izan ziren bi heroiren bizitza kontatzen du: Lapierrek hiri hartan bi urtez bizi izan zen, idazten, ikertzen eta bere eguneroko bizitza dokumentatzen, munduko ziurtasunik eza sozial, langabezia, gaixotasun eta miseria handienaren lekuko gisan.
Pozaren Hiria laster best-seller bihurtu zen eta 30 hizkuntza baino gehiagotan argitaratu zen. Lapierrek zin egin zuen moduan, haren salmenten erdia —hau da, 9 milioi euro— txabola auzo batera zuzendu zituen, baina ez zen horrexetan soilik geratu: hitzaldiak, diru bilketak, ekintzak eta ekitaldi ugari egin zituen, laguntzen segitzeko. Emaztearekin batera, dirua Indiara eramateaz eta obrak gainbegiratzeaz arduratu zen. Bere zuzentasunarekin eta gardentasun absolutuarekin, 14 urtean zehar 30 milioi euro inbertitu ditu Indian. Haren esanetan, pobreziari jatorrian eraso egin behar zaio. Gainera, ospitaleak, tuberkulosiaren aurkako erizaindegiak, ume eta umezurtzentzako etxeak, legenar dunentzako zentroak, eskolak eta ur gezako putzuak eraikiarazi ditu. Bestalde, nekazarien onurarako, ureztatzeko ura kanalizatzeko proiektuak bete ziren, eta, horren ondorioz, arazo larri hori saihestuta, familia osoen exodoa eten zuen.
Tomás de Iriarte
Bizitza
Hiru komedia moral idatzi zituen hitz neurtuetan: El señorito mimado (1790); La señorita malcriada (1788) eta El don de gentes (1790), eta antzezlan bat pertsonaia bakarrarentzat: Guzmán el Bueno (1787).
Binta Jammeh-Sidibe
Aja Binta Jammehe Sidibe, Binta Jammeh-Sidibe izenez ezagunagoa, (Banjul, 1950eko hamarkada) emakumeen eskubideen aldeko aktibista da, eta, bereziki, emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako borrokan. APGWA/SOBEY Ganbiako Emakumeen eta Nesken Aurrerapenerako Elkarteko zuzendari exekutiboa da.
Biografia
Banjulen jaio zen. Natoma Marong Jammehek eta Alhagie Karamo Jamomek hiriburura iritsi ziren Illiassatik, Lower Badibou barrutiko Nrth Bank eskualdeko herritik.
1967tik 1974ra bitartean, bigarren hezkuntzako ikasketak egin zituen, kalifikazio handiekin, batez ere ingelesez, frantsesez, matematikan eta zientzietan. 1974tik 1975era gobernuaren beka bat lortu zuen. Orduan ere, emaitza akademiko onak izan zituenez, beste beka bat lortu zuen Indianako Unibertsitatean ikasteko, Estatu Batuetan, 1975etik 1976ra Afrikaren eta soziologiaren historia.
Ibilbidea
1979 eta 1988 bitartean, USAID Nazioarteko Garapenerako Estatu Batuetako Agentziarentzat lan egin zuen entrenamenduaren arduradun.
Gerora, hainbat arlotan lan egin du, 2002tik Gambia Technical Training Institute-ren (GTTI) zuzendaritzan, eta 1987 eta 1988 bitartean Emakumearen Kontseilu Nazionaleko kide izan zen.
Emakume-taldeak koordinatzen ditu 90 herrixkatan, non jabekuntza ekonomikoan, osasunean eta ugalketa-eskubideetan eta emakumeen eskubide politiko eta erlijiosoetan lan egiten duten. Emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako borrokan nabarmendu da erakundea.
Gambiako Emakumeen eta Nesken Aurrerapenerako Elkarteko (APGWA/SOBEY) zuzendari exekutibo gisa, gutun bat idatzi zion orduko Gambiako Yahya Jameomeh lehendakariari, eta herrialdean emakumeen genitalen mutilazioa debekatzeko erabakia eskertu zion.
Nazioarteko hainbat saretakoa da eta bost seme-alabaren ama da.
Sariak eta aintzatespenak
1998an Amnistia Internazionalaren Nazioarteko Saria jaso zuen Alemanian, NBEren Giza Eskubideen Deklarazioaren 50. urteurrena ospatzeko.
Reserva do Cabaçal
Reserva do Cabaçal Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Rix (Jura)
Rix Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rix udalerrian erroldatutako biztanleak 67 ziren. Familiak 27 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 27 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 hutsik zegoen. 25 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 27 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboak lanean(20 gizon eta 16 emakume) zeuden.. 9 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Rix udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Atalidar dinastia
Atalidar dinastia, Alexandro Handiaren jenerala zen Lisimako Traziakoa hil ondoren, Pergamo hirian gobernatu zuen leinu greziar bat da. Lisimakoren ofizialetako batek, Fileterok, hiriko boterea hartu zuen K.a. 282an. Ondorengo atalidarrak, bere aitagandik datoz, eta hiria erresuma bihurtu zuten. Atalo I.ak, bere burua errege izendatu zuen K.a. 230ean, galaziarren aurka lortutako garaipenen ondoren. Atalidarrek, Pergamon gobernatu zuten, Atalo III.ak, erresuma, Erromatar Errepublikari eman zion arte, K.a. 133an.
Stagonopleura oculata
Stagonopleura oculata Stagonopleura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
San Cebrián de Castro
San Cebrián de Castro Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 303 biztanle zituen.
Obliquogobius yamadai
Obliquogobius yamadai Obliquogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Zemplínske Hámre
Zemplínske Hámre Eslovakiako udalerri bat da, Sninako barrutian kokatuta. 8,45 km²ko azalera du eta 1264 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1899. urtekoa da.