cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sandra Sánchez (arraunlaria)
Ibilbidea
Cabo da Cruz taldean hasi zen arraunean eta 2008tik aurrera galiziako selekzioa hasieran eta Rias Baixas taldearekin ondoren Kontxako bost Bandera irabazi zituen jarraian. Selekzioa desegin zenean Cabo da Cruzen jarraitu zuen arraunean eta 2016an Kontxarako eta Traineruen Ligarako sailkatu zen. 2017an Náutico de Riveira taldeko erntrenatzaile eta arraunlaria bihurtu zen. Talde berriarekin hirugarren egin zuen Kontxan 2017 eta 2018an eta Galizian nagusi izan zen.
Orbita (Ávila)
Orbita Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
Zain safena handi
Zain safena handia edo barruko zain safena izterraren eta hankaren azaleko zain nagusia da. Oinaren atzealdean hasten da eta zain femoralean drainatzen amaitzen du. Zain safena, zain dortsal erdikoaren jarraipena da, eta, azken honen bidez, oineko dortsal-arkuaren erdiko gorputz-adarraren jarraipena.
Orbita (Ávila)
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 96 biztanle zituen.
Sharpsville (Indiana)
Sharpsville Indianako herri bat da. Tipton konderrian kokatua dago. 2010ean 607 biztanle zituen, 0.62 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6557
NGC 6557 galaxia bat da, Octans konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Norman Ernest Borlaug
Norman Ernest Borlaug (Cresco, Iowa, 1914ko martxoaren 25a - 2009ko irailaren 12a) estatubatuar agronomoa izan zen. Iraultza berdea delakoaren bultzatzaile nagusia izan zen. Rockefeller Fundazioaren Garia eta Artoa Hobetzeko Nazioarteko Fundazioan aritu zen lanean 1944az geroztik, Mexikon, eta, bere lantaldeak eginiko ikerketei esker, gari-mota berri bat garatu ahal izan zen, proteina gehiago zuena eta ugariagoa. Bakearen Nobel saria eman zioten 1970an, munduan gosea gainditzeko egindako ahaleginagatik.
Radomin udalerria
Radomin Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Golub-Dobrzyń barrutian kokatuta. 80,81 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3872 biztanle zituen.
Michael Brake
Michael Brake (Auckland, 1994ko urriaren 22an jaioa) arraunketan lehiatzen duen Zeelanda Berriko arraunlaria da. Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen: 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, zortzikoan urrezko domina lortuz, eta seigarren postua Rio 2016an (Rio de Janeiro) proba berean. Tokioko taldea hauek osatzen zuten: Michael Brakek berak, Thomas Mackintoshek, Hamish Bondek, Thomas Murrayk, Daniel Williamsonek, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek.
Pierre Zabalo
Pierre Zabalo (Landibarre, 1953 - ) euskal idazle, irakasle eta ikertzailea da.
Biografia
Landibarreko (Nafarroa Beherea) Jondohozti (Doneztebe) auzoan jaio zen. Lanbidez irakasle, lau urtez Malin eta beste lau Mendiben eman eta gero 1972an Milafrangara (Lapurdi) heldu zen irakaskuntzan aritzeko; harrezkero han bizi da. Milafrangan hemeretzi urtez irakasle eta geroago Gorputz hezkuntzan Kontseilari Pedagogikoa izan da. Milafrangako pilota batasuneko idazkaria da eta herriko Bizi Berria elkarteko kidea da.
Pilotazale handia, kirol honi eta herri kirolei buruzko liburu batzuk idatzi ditu. Berak egindako zenbait liburu bere kabuz argitaratu ditu, Pilotasoro izena argitaletxearentzat aukeratuta. Urte luzez Frantziako Pilota Federazioko diruzaina izan zen eta departamenduko Pilota Komiteko sortzailea izan zen.
Felipe Uhagon
Felipe Uhagon Agirre (Bilbo, 1822 - ibidem, 1890ko apirilaren 24a) bankaria eta Bilboko alkatea izan zen.
1857an Banco de Bilbao elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Bi urte geroago, Sociedad Bilbaína elkartearen presidentea, Hirugarren Karlistaldian Bilboko alkate izendatu zuten. 1877an, gerra amaitu zenean, dimititu zuen.
Reese Center (Texas)
Reese Center Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lubbock konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Shangcheng Barrutia
Shangcheng Barrutia (txinera sinplifikatuz: 上城区; pinyineraz: Shàngchéng Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 362.000 biztanle bizi ziren 18,17 kilometro koadroko azaleran.
Ville
Ville Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ville udalerrian erroldatutako biztanleak 767 ziren. Familiak 280 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 311 etxebizitza zeuden, 285 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 307 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 285 etxebizitza nagusietatik 247 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 157 etxek bost zituzten. 240 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 158 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 502 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 129 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 339 lanean zeuden (187 gizon eta 152 emakume) eta 34 langabezian zeuden (19 gizon eta 15 emakume). 129 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ville udalerrian 287 unitate fiskal zeuden, 779 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.219 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Ville udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 88 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pinudi-onddo klorousain
Sukaldaritzan arbuiagarria, zapore garratza eta lixiba edo kloro usain handikoa. Europako ekialdeko herrialdeetan merkaturatu egiten da eta oliotan kontserbatu.
Deskribapena
Kapela: Ganbila, 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, gris-horixka, lasto kolorekoa, okre-marroi kolorekoa edo okre-arrosa. Azal hezea, estaldura iletsu uniformearekin, likatsua ez, gero plaka edo ezkata marroi-grisetan zatikatzen dena.
Tutuak: Nahiko motzak, Itsatsiak, horixkak, gero oliba-antzekoak, ukitzean apur bat urdindu egiten dira.
Poroak: Biribil-angelutsuak, gris-horixkak eta gero hori-oliba zikin kolorekoak. Tutuak bezala, apur bat urdindu egiten dira ukitzean.
Hanka: 4 - 9 x 1,5 - 4 cm-ko lodiera, zilindrikoa, pixka bat lodituta oinarrian, kapelaren kolore berekoa, leuna edo pixka bat iletsua behealdean.
Haragia: Lodia, biguna, horixka edo laranja zurbila, oinaren oinarrian gorrixka zikindua. Airearekin apur bat urdindu egiten da. Kloroaren usain azidoa eta zapore ahula.
Jangarritasuna
Ez du merezi dastatzea, oso jangarri kaskarra delako. Lixiba usaina areagotu egiten da prestatzean.
Nahasketa arriskua
Lixiba usainak eta kapelaren itxura ezkatatsuak nahastezina egiten du.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, pinu gorrietan eta beste konifera baso batzuetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
Ulf von Euler
Ulf Svante von Euler (Stockholm, 1905eko otsailaren 7a - ibidem, 1983ko martxoaren 9a) suediar fisiologo eta farmakologoa izan zen. 1970eko Medikuntzako Nobel Saria irabazi zuen Bernard Katz eta Julius Axelrodekin batera neurotransmisoreekin egindako lanagatik. Hans von Euler-Chelpin alemaniarraren semea zen, 1929an Kimikako Nobel Saria irabazi zuena. Medikuntza ikasi zuen Karolinska Instituten. Ingalaterran, Belgikan, Alemanian eta Argentinan ikasketak zabaldu zituen. Prostaglandina, vesiglandina, piperidina eta noradrenalina aurkitu zituen. 1939tik 1971ra irakasle izan zen Karolinska Instituten.
Xihu Barrutia (Hangzhou)
Xihu Barrutia (txinera sinplifikatuz: 西湖区; pinyineraz: Xīhú Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 628.000 biztanle bizi ziren 313,43 kilometro koadroko azaleran.
Blížejov
Blížejov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.496 biztanle ditu eta 24,94 kilometro koadroko azalera. Domažliceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1324 urtean egin zen.
Albericus gudrunae
Albericus gudrunae Albericus generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Patxi Azparren
Patxi Azparren Olaizola (Donostia, Gipuzkoa, 1968) ekintzaile antimilitarista, indarkeria-ezean eta desobedientzia zibilean aritua da. Euskal Herriaren autodeterminazioaren aldeko militantea, Autodeterminazioaren Biltzarretan (ABK) eta Euskaria fundazioan batik bat hartu parte. Antropologoa eta euskara irakaslea.
Bizitza
Patxi Azparren Donostian, 1968an, jaio zen. Gaztetik herri mugimenduetan ekintzaile izan da. Soldaduskari intsumiso, KEM-MOC taldeko partaide izan zen, eta Gipuzkoan haren aurpegi ezagunetako bat. Autodeterminazioaren arloan Autodeterminazioaren Biltzarrak herri-mugimenduaren eledunetako bat izan zen. Talde honen izenean Lizarra-Garaziko Akordioaren talde iraunkorreko kide izan zen.
Gipuzkoako Eragozpen Taldearekin hainbat proiektutan lagundu zuen Perun eta Euskal Herrian. Talde honekin ere 10 urtez "Indarkeriari-ezari buruzko jardunaldietan" saioen antolakuntzan lagundu zuen.
18/98 sumarioan auziperatua, hilabete eman zuen espetxean, sei urte behin-behineko askatasunean egon zen eta epaiketa iritsi aurretik, kargurik gabe aske geratu zelarik, bere kasua artxibatua izan zen.
Burujabetzaren Aldeko Desobedientzialariak taldean aritu zen. Talde honek Ipar Euskal Herriko "Demo" taldearekin batera euskal naziotasunaren aldeko ekimenak bultzatu zituen.
Maltzagako Mahai izena izan zuen ekimenaren idazkaria izan zen.
2003tik euskara irakasle ari da.
Idazlanak
Ikerketa batzuk egin ditu, bestetik, euskal diasporaz, euskarari buruz, migrazioei buruz eta batzarrei buruz. Bidehelburu taldeak argitaratu dituen hainbat liburutan parte hartu du. Argia, Berria eta Gara egunkarietan artikulu egilea da.
Blíževedly
Blíževedly Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 646 biztanle ditu eta 20,96 kilometro koadroko azalera. Česká Lípa barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1292 urtean egin zen.
Cascade Locks (Oregon)
Cascade Locks Oregongo hiri bat da. Hood River konderrian kokatua dago. 2010ean 1,144 biztanle zituen, 5.39 kilometro koadrotan banatuta.
Binjiang Barrutia
Binjiang Barrutia (txinera sinplifikatuz: 滨江区; pinyineraz: Bīnjiāng Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 131.000 biztanle bizi ziren 73,33 kilometro koadroko azaleran.
Montceaux-Ragny
Montceaux-Ragny Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montceaux-Ragny udalerrian erroldatutako biztanleak 39 ziren. Familiak 21 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 25 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 22 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 1ek lau zituen eta 13 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 28 ziren, horien artean 25 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 25 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (10 gizon eta 12 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 3 Pertona inaktibo guztiak ikasten zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Platacmaea
Platacmaea Lyonetiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Platacmaea cretiseca da.
Padiernos
Padiernos Ávilako udalerria da, Valle de Amblés eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 258 biztanle zituen.
Potasio-ferri-leakeita
Potasio-ferri-leakeita silikato motako minerala da eta leakeita root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Potasio-ferri-leakeita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Radomsko
Radomsko Poloniako Lodzeko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Radomsko barrutian kokatuta. 51,43 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 46583 biztanle zituen.
NGC 6559
NGC 6559 galaxia bat da, Sagitarius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Burlata
Burlata Nafarroa Garaiko erdialdeko udalerri bat da, Iruñerrikoa, Zangozako merindadekoa. . urtean biztanle zituen.
1970ean Eguesibartik banandu zenean bilakatu zen udalerri.
Iruñerriko Mankomunitatea arduratzen da zaborra biltzeaz, ur-horniduraz eta bestelako zerbitzuez, Iruñeko metropolitar guneko beste hainbat herritan bezala.
Geografia
Burlata Nafarroa Garaiaren erdialdean dago, Iruñeko metropolitar guneko ipar-ekialdean. Udalerriak Atarrabia eta Ezkabarterekin egiten du muga iparraldean, Iruñearekin mendebaldean, eta Uharte eta Eguesibarrekin ekialdean. Burlata 420 metroko garaieran dago, Nafarroako hiriburutik hiru kilometrora. Belosoko zubiak eta Arga ibaiak Iruñeko Beloso auzotik banatzen dute.
Klima eta landaredia
Burlatako klima klima atlantikoaren eta mediterraneoaren arteko trantsizioko klima da. Urtero 800mm inguruko prezipitazioak izaten dira, oro har Iruñerrian jausten den euriaren batez- bestekoa baino gehiago. Izan ere, gune metropolitarraren iparraldean dauden herriek hegoaldekoek baino euri gehiago jasotzen dute.
Hamarkadetako hiritartzearen ondorioz, jatorrizko landaredia ia erabat galdu da eta gaur egun makal eta lertxun hektarea bakan batzuk baino ez dira.
Historia
Historian zehar hainbat izenekin agertu izan da Burlata agiri ofizialetan, 1097. urteko latinezko agiri batean, Bruslata eta Buruslata izenekin esaterako. XII. mende eta XV. mendeen artean Bruslada deitzen zioten herriari bertako bizilagunek. Gaskoieraz Bruslade izena ere erabili izan zen. Udalerriak gaur egun duen izena XV. mendetik erabili izan da, Burlada hizkuntza erromantzeen hiztunen artean eta Burlata edo Burleta euskaldunen artean.
Erdi Aroan zehar Burlata eliza-jaurerri bat izan zen, garai hartan ohikoa zenez. XII. mendean elizako apezpikuak bere mendeko lurrak, mahastiak, eta hainbat ondasun zituen. Burlatarrek urtero gariaren uztaren zati bat eman beharra zuten zerga moduan. XIV. mendean udalerria Karlos Noblea erregearen familiaren bizitoki bihurtu zen. Jauregi hori mendebaldera begira kokaturik zegoen, elizaren ondoan. Eraikinak arku zorrotz bat zeukan hegoaldeko fatxadan, eta trazeria gotikoko matakanek fatxada apaintzen zuten.
1494. urtean Nafarroako erresumako auzitegiak berriztu ziren Burlatan eginiko gorteetan. 1630ean erregeak Burlatako bere jabetzak Antso Monreali saldu zizkion. Ondorengo hamarkadetan, jaurerriko ondasun horien jabe bilakatu nahi zuten hainbat kanpotarren arteko borrokak izan ziren. Ondasun horien artean jauregi bat aipagarri zen, San Martin Etxea edo pabolleten Etxea izenez ezagutua. Burlata jaurerri izan zen XIX. mendera arte.
XX. mendearen hasieran, Burlatako kontzejuak 297 biztanle zituen. Orduan, pixkanaka historikoki garrantzi handia izan zuen nekazaritza alde batera utzi eta Iruñaren hazkundeak irentsi zuen Burlata. Urteetan saiatu ondoren (lehen saioa 1950ean egin zen), 1970. urtean Eguesibarko kontzeju izateari utzi, eta udalerri independente bilakatu zen. Burlatako lehen udala 1970eko irailaren 25ean eratu zen.
Burlatako morea
2008an Nafarroako gobernuak 1.116 etxebitza berri eraikitzeko proiektua onartu zuen. Egitasmoa Burlata eta Iruñea bitartean eraikiko da, Txantreako udalaren mugan. Proiektuaren erabera 6 eta 12 solairu bitarteko eraikinak altxatuko dira, eta eskualdeko biztanleentzat parke berri bat.
Sufragio
Sufragioa auzi nahiz hautaketa batean emandako botoa, botoa emateko eskubidea, ekintza bera eta horren ondorioa dira. Herrialde askotan eskubide politiko eta konstituzional bezala ulertzen da; hau da, pertsona guztiek (salbuespenak salbuespen) hauteskundeetan bozkatzeko duten eskubidea (aktiboa), eta era berean, hauteskunde horietara aurkezteko eskubidea (pasiboa). Hala ere, sufragioa izan daiteke zentsitarioa edo ez unibertsala.
Manuel Huertas
Manuel Huertas Vicente (Zamora, Espainia, 1942ko martxoaren 25a) gipuzkoar politikaria da, zamorar jatorrikoa.
Biografia
Lehen Hezkuntzako irakaslea da ogibidez.
Euskal Sozialistak taldeko Legebiltzarkidea izan da 1984tik 2004ra bitartean.
Besteak beste, honako kargu hauek bete ditu: Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuordea (1987-1990), Eusko Legebiltzarreko lehendakariordea (1991-1998), Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia (1997-2004). Gainera, PSE-EEko Batzorde Eragileko eta PSOEko Batzorde Federaleko kide da.
Burlata
Demografia
Burlatak, Iruñerriko hainbat udalerrik bezala, hazkunde demografiko handia izan du XX. mendean zehar. Mendearen hasieran 297 biztanle baino ez zituen Burlatak. Baina mendearen bigarren erditik hasita Nafarroa guztitik eta Espainiar estatutik etorritako ehunka etorkinek herriaren itxura erabat aldatu zuten. Ehunka etxebizitza eraiki ziren, gehienak inolako plangintzarik jarraitu gabe eraikiak.
Sufragio
Historia
Historian zehar, aldaketa ugari egon dira bozkatzeko eskubidearen inguruan.
Burlata
Demografia
Hazkunde azkar horrek arazo handiak ekarri zituen, izan ere Burlata Eguesibarko kontzeju bat baino ez zen. Eguesibarko udalak ezin izan zion aurre egin hazkunde azkar hari, eta azpiegitura, eskola eta bestelakoen gabezia erabatekoa izan zen. Testuinguru hartan azaltzen da Burlatako bizilagunek desiratzen zuten udaletxe propio hori izateko gogoa. 1950eko hamarkadan Eguesibarri eginiko lehen eskaerak ezetza jaso zuen. Baina egoera okertuz joan zen, eta azkenik 1970ean Burlata Eguesibarretik desanexionatu zen.
Sufragio
Historia
Antzinako Grezian egin ziren gaur egun demokrazia izenaz ezagutzen dugun eredu politikoaren lehenengo urratsak. Hasieran, aberatsenek bakarrik parte hartzen zuten bizitza politikoan, baina gero hiritar guztiek lortu zuten eskubide hori; hau da, gizonezko libre guztiak hasi ziren herriaren batzarrean edo ekklesian (ecclesia) parte hartzen. Egoera horrek mende bakarra iraun zuen, izan ere, K.a. 411. urtean Atenasen egitura oligarkikoa ezarri zen berriz ere.
Burlata
Demografia
Azken urteetan Burlatako biztanleriak hazten jarraitu du, gehienbat nazioartetik hara joandako immigrazio oldea dela eta. 2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 2.217 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %12,09 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).
Udaletxea
Gaur egungo Burlatako udaletxea itxura modernoko eraikin sinplea da, 2008an eraikia, aurrekoa, aldiz, 1971 eta 1973 urteen artean eraikia izan zen. Herriko parrokia zaharra zegoen tokian eraiki zen eta fatxada karabista adreiluzkoa da. Burlatako kontzeju eta udaletxeak hiru egoitza desberdin izan dituzte historian zehar, 1968ra arte, Mártires de la Patria kalean, 1969an parrokian eta 1970etik 1973ra San Blas kaleko eraikin batean.
Udal hauteskundeak
Udalbatza alkateak eta hamasei zinegotzik osatzen dute.
Sufragio
Historia
Urteak aurrera, zenbait gorabehera egon ziren, harik eta XVIII. mendean boto-eskubidea murriztu egin zen arte, burgesiaren esku utzita. Egoera horrek ez zuen luze iraun, izan ere, Liberalismoari esker, XIX. mendean gizonezkoen sufragio unibertsala lortu zen.
Burlata
Udal hauteskundeak
2007an José Muñoz Arias (PSN) atera zen alkate. Orduan alderdirik bozkatuena UPN izan zen, guztira bost zinegotzi eskuratu zituen. PSNek (4), Nafarroa Baik (4) eta NEBek (1) akordioa egin zuten eta Muñoz alkate izendatu zuten. Udalbatza Eusko Abertzale Ekintzak (2) eta CDNk (1) osatu zuten.
Sufragio
Historia
Lehenengo Mundu Gerraren ondoren, emakumeek beraien eskubideen alde borrokatzen hasi ziren, eta eskubide horien guztien artean, botoa emateko eskubidea aldarrikatzen zuten. Mugimendurik garrantzitsuenak Estatu Batuetan eta Erresuma Batuan izan ziren arren, aipatzekoa da Europa mailan Finlandia izan zela, 1906. urtean, lehengo lurralde demokratikoa emakumezkoek boto-eskubidea lortu zutena.
Burlata
Udal hauteskundeak
2015eko udal hauteskundeetan aldaketa nabarmena gertatu zen: Burlata Aldatuz herritar plataformak eskuratu zituen boto gehien, eta alderdi horretako Txema Noval hautatu zuten alkate, bigarren geratu zen Euskal Herria Bildu alderdiaren botoei esker. Ordura arte nagusi izandako UPN hirugarren geratu zen hauteskundeetan.
Alkateak
Hauek izan dira Burlatako azken alkateak:
Sufragio
Sufragioa Espainiako Erresuman
Espainiako estatuaren kasuan, Konstituzioaren 23. artikuluan jasotzen da sufragio eskubidea:
Sufragioa zehazteko erabiltzen diren irizpideak
Esanak esan, sufragio-eredu bat baino gehiago erabili izan dira eta erabiltzen dira gaur egun ere munduan zehar. Ohikoenak bi dira: sufragio unibertsala ─«Hiritar guztiei botoa emateko eskubidea eskaintzen diena, legezko mugak kontuan hartu ondoren»─ eta errolda-sufragioa ─«Errolda sufragioa edo errolda-sufragioa botoa emateko zenbait baldintza betetzen duten hiritarrei soilik onartzen dien hauteskunde sistema da»─.
Beraien arteko ezberdintasun nagusia hau da: sufragio unibertsalean adin jakin batetik gorako pertsona orok botoa emateko eskubidea dutela; bigarrenen hauteskunde-sisteman berriz, botoa emateko hiritarrek hainbat baldintza bete behar dituztela. Beraz, errolda-sufragioan Estatuko pertsona guztiek ezin dute parte hartu.
Baldintza horiek, normalean, arraza edo gizarte-baldintzak izan ohi dira. Hego Amerikan adibidez, 1910eko hamarkadan irakurtzen eta idazten jakitea eskatzen zitzaien pertsonei botoa emateko baldintza moduan. Egia da, ordea, gaur egun Estatu gehienek sufragio unibertsala aplikatzen dutela, Vatikanoan izan ezik, non emakumeek ez baitute botoa emateko eskubidea.
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalaren 22. artikuluaren arabera: ''1. Pertsona orok du bere herrialdeko gobernuan parte hartzeko eskubidea, zuzenean nahiz libre aukeratutako ordezkarien bitartez. 2. Pertsona orok du berdintasunez norbere herrialdeko funtzio publikoan sartzeko eskubidea. 3. Herriaren borondatea da botere publikoaren agintearen oinarria; borondate hori aldian-aldian egingo diren benetako hauteskundeetan adieraziko da. Hauteskundeok bozketa orokor eta berdinez eta isilpeko boto bidez egingo dira, edo boto askatasuna bermatzen duen beste bide batez''.
Adina
Botoa emateko, demokrazia guztiek gutxieneko adina eskatzen dute. Adin hori ez da bera Estatu demokratiko guztietan, baina gehienetan 16 eta 18 urte inguru egoten da. Dena den, badaude lurralde batzuk 21 urteko adin-muga ezartzen dutela botoa emateko baldintza bezala. Espainian adibidez, 18 urtekoa da; beraz, 17 urteko gazte batek ezingo du hauteskundeetan parte hartu. Espainiako Konstituzioak 12. artikuluan dioenez, Espainiarrak 18 urterekin dira garatasun-adineko.
Estatu bakoitzeko gutxieneko adina :
Arraza eta etnia
Sufragio unibertsala Estatuko adin nagusiko hiritar guztiei botoa emateko eskubidea ematen diena da. Unibertsala da arraza, sexua, gizarte-baldintzak edota erlijioa kontuan hartzen ez dituelako. Honi dagokionez, hauxe dio Espainiako Konstituzioaren 14. artikuluak: Espainolak legearen arabera berdinak dira eta ezin da onartu diskriminapenik, jaiotze, sexu, erlijio edo beste baldintza edo egoera pertsonal edo sozialagatik”.
Generoa
Emakumeen sufragismoa emakumeek bozkatzeko eskubidea lortzeko mugimendua bezala ezagutzen da. XIX. mende amaieran hasi zen emakumeen sufragioa burgesiako emakumeen artean. Oso ezaguna izan zen Estatu Batuetan izandako eragina eta Europa mailan Erresuma Batuan aurrera eramandako eskubideen aldeko borroka.
Espainian, 1931. urtean lortu zen lehenengo aldiz emakumeek boto-eskubidea izatea.
Dena den, garrantzitsua da aipatzea, hainbeste urte iraun duen mugimendu horrek, gaur egun eragin handia izan duela eta ez bakarrik eskubideei dagokienez, baizik eta gaur egun emakumeen sufragismoa eta sufragioa, oker badago ere, gauza bera direla ulertzen direlako, hau da, sinonimotzat hartzen direlako.
Adimen-urritasuna
Dena den, Espainian milaka pertsonek galarazita zuten botoa ematea ezgaitasun psikiko edo fisikoak zirela eta. 1985eko Hauteskunde Erregimeneko Lege Organikoak 3. artikuluan dioenaren arabera, "Carecen de derecho de sufragio: b) Los declarados incapaces en virtud de sentencia judicial firme, siempre que la misma declare expresamente la incapacidad para el ejercicio del derecho de sufragio" . Hau da, botoa emateko orduan kontuan hartuko zen pertsona horiek duten gaitasunaren balorazioa. 2018an egindako lege aldaketa baten ondorioz, adimen urriko pertsonek 2019ko hauteskundeetan bozkatzeko eskubidea lortu zuten. Orotara, adimen-urritasuna zuten 100.000 pertsona izan ziren lehenengo aldiz bozkatzeko eskubidea izan zutenak.
Beste batzuen artean, FEVAS Plena Inclusión Euskadi elkarteak gogor egin zuen lanan adimen edo garapen urritasuna zuten pertsonek botoa emateko eskubidea lortzeko.
Sufragioa gaur egun
Gaur egun, sufragioa lurralde gehienetan unibertsala da; beraz, estatu demokratiko gehienek ez dute arrazaren, sexuaren, gizarte-baldintzen, edota erlijio sinesmenen bereizketa egiten botoa emateko orduan. Horrek ez du esan nahi mugarik ez dagoenik; izan ere, lurralde gehienek gutxieneko adina ezartzen dute, eta gehienetan 16 eta 18 urte bitartean dago.
Bestalde, Vatikanoan izan ezik, beste lurralde guztietan emakumeek botoa emateko eskubidea lortu dute. Dena den, oraindik lurralde askotan ez dago ondo ikusita emakumezkoek hauteskunde batera aurkeztea.
Era berean, Espainian, ezgaitasun psikikoak eta fisikoak dituzten pertsonei trabak jartzen zaizkie botoa emateko garaian. Egoera horri aurre egiteko zenbait elkartek defentsan atera dira, izan ere, beraien ustez «Botoa parte hartze sozialaren erakuslerik adierazgarrienetarikoa da. Hori kentzen badiogu adimen urritasuna duen pertsona bati, nolabait ere, gizarte honetako kide izateko aukera ukatzen ari gatzaizkio.
Burlata
Garraioa
Udalerri honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 5 linea daude:
Horrez gain, Nafarroako ipar-ekialdeko hainbat herri Iruñearekin batzen dituen Autobus Artieda konpainiaren linea batek geltokia dauka Burlatan. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Konpainia beraren bigarren lineak (Eugi eta Iruñea bitartekoa), geltokia dauka herrian. Ibilbidea honakoa da.
Gainera, Conda autobus konpainiaren Otsagabia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:
Konpainia beraren beste linea batek Irunberri eta Iruñea batzen ditu, Irunberritik aurrera aurreko lineak duen ibilbide berarekin.
Orbaizeta eta Iruñea batzen dituen lineak Agoitz ere zeharkatzen du, eta honako ibilbidea egiten du:
Hirugarren linea batek Agoitz eta Iruñea batzen ditu, hiru zerbitzu baino ez ditu eguneko eta Agoitz eta Iruñea batzen ditu Eguesibar, Urrotz eta Lintzoain zeharkatuz.
Ozpin
Ozpina etanolaren hartziduraren ondorioz azido azetikoa ekoiztuz sortzen den likido azidoa da. Azido azetikoaren kontzentrazioa ozpinaren bolumen osoaren %4 eta %8 artean egon ohi da mahaiko ozpinaren kasuan, eta %18 arte desugerketarako erabiltzen den bertsioan. Ozpin naturalek beste azido batzuk ere eduki ditzakete, esaterako azido tartarikoa edo azido zitrikoa. Ozpina antzinatik erabili da eta osagai garrantzitsua da munduko sukaldaritza gehienetan.
Prozesu biokimikoa
Ozpina ardoaren produkzio txarretik dator; ardoak pikatzerakoan ardoak duen azidoa igotzean horrekin ozpina sortzen da, eta azido azetikoa da ondoren likidoaren osagarri nagusietako bat. Prozesu kimikoa ez zen zehazki ezagutzen 1864. urtera arte: urte hartan, Louis Pasteurrek Acetobacter bakterioaren parte-hartzea frogatu zuen.
Ozpina alkohola oxidatzerakoan sortzen da. Horretarako, mikroorganismo bereziak erabiltzen dira, ardoa (hasierako substratua) oxidatzen dutenak. Mikroorganismo horiek -batez ere Acetobacter generoko bakterioek- ardoaren etanola azido azetiko bihurtzen dute. Ozpina, alkoholak botatzen duen hartzidura azenetik dator, ardoaren hurrengo pausoa da;hartzidura alkoholikoa eta gero datorren pausoa zehazki.
Ozpinak azido azetiko  %3tik %5era izan dezake. Azido azetiko hori ozpinetan bakarrik aurkitu dezakegu; azken finean, horrek sortzen du ozpinak zapore eta usain hori izatea.
Historia eta erabilpena
Ozpinak produktu sinplea dirudi, baina funtzio garrantzitsi handi bat du, elikagaiak kontserbatu, maneatu eta baita germenak kendu.
Baker (Minnesota)
Baker Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clay konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ozpin
Historia eta erabilpena
Historiara bideratzen bagara, egiptorrek haien hilobiak edozein likidoz betetzen zituzten eta hor ozpina agertzen da. Orduan esan dezakegu ozpina egiptoarren garaitik existitzen dela, eta hauen zibilizazioan, hastapenetatik bertatik, duela 5.000 urteko ontzietan aurkitu dira aztarnak. Mesopotamian ere zibilizazioaren hastapenetatik ezagutzen da. Egarria kentzeko ere, urari gehitzen zitzaion.
Grezia klasikoaren garaian arrunta zen ura, eztia eta ozpina nahastatzea, oksikrata esaten zitzaion edarian, oksides izeneko ontzi batzuetan gordetzen zelarik.
Erromatar garaian ozpina erremedio askotan agertu ohi zen, eta gastronomian Apizio gastronomo erromatarrak, bere gastronomiako liburu batean, hainbat errezeta idatzi zituen, zeinetan ozpinaren erabilera handia zen.
Aurrerago, Erdi Aroa n ozpinaren produkzioa hobetu egin zen eta Frantzian, adibidez, mahats berdeak gehitu zizkioten, garratza, produkzio hobetzeko.
Produkzioa
=== Pasteur/Orleans metodoa === 1864. urtean Louis Pasteur metodo bat sortu izan zuen ozpina sortzeko, Pasteur metodoa. Hau da, barrikak ardoz eta ozpinez betetzen zituen proportzio berdinekin eta ozpina ateratzen zutenean ardo gehiago botatzen zuten barriketan.
=== Metodo Schuetzenbach === Produkzio honetarako barrikak bi hondoekin ziren. Lehenengo hondoan txirbilak egongo dira ozpinez beteta, zona honetan tanta-erortze baten bidez, sakabanatu eta hartziduratzen hasiko da eta bigarren hondoan ozpina jaso egingo da, metodo honek produkzioa azkarragoa izatea sortzen du  Orleansekin konparatuta.
Ozpin motak
=== Ardo ozpina === Arruntena eta komertzialena Europan. Hainbat ardoz egin daiteke, tintoz, ardo zuriz....
Ozpin zuria
Ozpin zuria ardoak azido azetikoa bihurtu baino lehen egiten da. Ozpin hau asko erabiltzen da janaria kontserbatzeko baita osasunerako, kolesterola jaisteko edo gluzemiarako. Objektu herdoilduak garbitzeko ere erabil daiteke.
=== Frutazko Ozpina === Edozein frutaz egindako ardoz atera al daiteke ozpina eta oso ohikoa da entsaladetan botatzea.
Ohikoenak sagarrazkoa, tomatezkoa, irasagarrazkoa, mugurdizkoa...
Sagarrazko Ozpina edo sagardozkoa
Ozpin honek nahiko da leuna da eta ohikoa da entsaladetan eta itsaskietan.
Amos Oz
Amos Oz (עמוס עוז; Jerusalem, 1939ko maiatzaren 4a - Tel Aviv, 2018ko abenduaren 28a), Amos Klausner jaioa, idazle eta kazetari israeldarra izan zen. Be'er Shevako (Israel) Ben-Gurion unibertsitatean literatura irakaslea izan zen. Ezaguna da Estatu bien konponbideari emandako babesagatik.
Ozpin
Baltsamiko Ozpina
Ozpin honek Italiatik dator eta garestiena da merkatuan. Zapore gogorra eta kolore ilunekoa da eta asko erabiltzen da ozpin-olioarekin.
Amos Oz
Bizitza
Amos Klausner Jerusalemen jaio zen poloniar jatorriko familia sionista batean. Bere aita literatura eta historian lizentziaduna zen Vilniuseko unibertsitatean (gaur egungo Lituanian) eta Jerusalemen liburu-denda batean lan egiten zuen. Bere ama Poloniako nekazari-familia batekoa zen, baina 1934ean Haifara heldu ziren. Bere aitaren familia, gehienbat, joera eskuindarreko familia sionista zen. Horregatik, nahiz eta erlijiotik nahiko aldenduak izan, semea ikastetxe erlijioso batean sartu zuten, joera laborista-sozialistako eskoletan ez sartzearren.
Hamabi urte zituela, bere amak bere buruaz beste egin zuen. Hamabost urterekin sionismo laboristara gerturatu eta kibbutz batean sartu zen. Bere familiagandik urrundu zen eta abizena aldatu zuen, Oz abizena hartuz (hitz horrek indarra edo sendotasuna esan nahi du hebreeraz). Kibbutzeko bizimodua jarraitu zuen 1986ra arte; urte horretan bizimodu gogor hori utzi zuen bere semeak asma zuelako.
Ozpin
Jerezeko Ozpina
Ozpin hau Jerezen sortzen den ardoarekin egiten da, "Marcos de Jerez". Ozpin honen zaporea ardoarena baina askoz sendoagoa eta kolorea askoz ilunagoa. Gomendatzen da ozpin-olioetan erabiltzea
Amos Oz
Bizitza
Judu israeldar gehienak bezala, ejertzitoan parte hartu zuen, batez ere Sei Eguneko Gerran eta Yom Kippur Gerran. Hala ere, Zisjordania eta Gazako okupazioak salatu ditu behin baino gehiagotan, eta bakearen aldeko taldea (Bakea Orain izenekoa) sortu zuen 1978an. Talde horrek estatu palestinarra sortzearen alde egiten du, 1967ko mugak aintzat hartuz.
Ezker antisionista eta eskuina kritikatu zituen, lehenengoari bere buruaz lotsatuta egotea eta bigarrenari bakea bilatzeko ahaleginik ez egitea leporatuta. Urteetan Israelgo Alderdi Laboristaren jarraitzaile izan zen (bereziki Shimon Peresen aldian), baina 1990eko hamarkadan alderdia utzi eta ezkerreko Meretz alderdira igaro zen. 2006ko Libanoko Gerra hasieran Israelgo gobernua babestu zuen konkistarako barik bere burua defendatzeko egindako gerra zela esanez. Hala ere, gobernuak gero eta jarrera bortitzagoa zuenez, jarrera kritikoa hartu zuen.
Lan euskaratuak
2013 urtean Miel Angel Elustondo Etxeberriak euskaratu zuen Kutxa beltza(1987) eleberriaren pasarte batzuk Armiarmarako. 2016an, Donostia kultur hiriburutzaren Txekhov vs Shakespeare proiektuan, gatazkak hizpide hartuta zenbait, idazleen arteko gutun trukeak jasotzen zuen liburuaren hitzaurrea berea da eta euskaratua dago. .
Ozpin
Jerezeko Ozpina
== Beste erabilera batzuk == Ozpina janarian erabili arren eta hainbat funtzio izan arren, beste erabilera batzuk ditu:
== Ozpin-Olioa == Ozpin-olioa, olioa eta ozpina nahasterakoan sortzen saltsa da eta nahi dituzun osagai guztiak gehitu al dizkiozu.
Boufféré
Boufféré Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Boufféré udalerrian erroldatutako biztanleak 2.528 ziren. Familiak 925 ziren, horien artean 162 pertsona bakarrekoak ziren (66 bakarrik bizi ziren gizonak eta 96 bakarrik bizi ziren emakumeak), 262 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 439 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 62 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 962 etxebizitza zeuden, 928 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 936 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 928 etxebizitza nagusietatik 667 bere jabearen bizilekua ziren, 240 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 257 etxek lau zituzten eta 567 etxek bost zituzten. 811 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 340 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 546 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.674 ziren, horien artean 1.354 aktiboak ziren eta 320 inaktiboak ziren. 1.354 pertsona aktiboetatik 1.293 lanean zeuden (708 gizon eta 585 emakume) eta 60 langabezian zeuden (15 gizon eta 45 emakume). 320 pertsona inaktiboetatik 130 erretiraturik zeuden, 116 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boufféré udalerrian 1.032 unitate fiskal zeuden, 2.838 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.076 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 157 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 42 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 5 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 4 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Boufféré udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 901 hektarea erabiltzen.
Cave Junction (Oregon)
Cave Junction Oregongo hiri bat da. Josephine konderrian kokatua dago. 2010ean 1,883 biztanle zituen, 4.68 kilometro koadrotan banatuta.
Boufféré
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Azaroaren 2
Azaroaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta seigarren eguna da, 307.a bisurteetan. 59 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Azaroaren 1 | Urteko egutegi | Azaroaren 3
Púnica operazioa
Púnica operazioa (Operación Púnica) 2014ko urriaren 27an Guardia Zibilaren Unitate Operatibo Nagusiak (UCO) burututako ustelkeriaren aurka egin zen polizia operazioa izan zen. Operazioa Espainiako Auzitegi Nazionalak bideratua izan zen.
Operazioaren jatorria
2013ko abenduan hasi zuten ustelkeria sarearen kontrako ikerketa, Suitzako Gobernuak erreguzko mandatu baten bidez bi espainiarrek Suitzan zituzten kontuei buruzko informazioa helarazi zuenean, dirua zuritzen ari zirelakoan. Suitzak bi kontu horiek blokeatu egin zituen, eta Espainiako Ustelkeriaren Aurkako Fiskaltzak sei hilabetean jardun zuen auzia ikertzen. Ustelkeriaren Kontrako Fiskaltzak, Espainiako Zerga Agentziak eta Guardia Zibilaren UCO unitatearekin elkarlanean, Auzitegi Nazionalak bideratu zuen auzia, eta Eloy Velasco epaileak diligentziak abiatu zituen.
Urriak 27: operazioa
Guardia Zibilak 51 pertsona atxilotu zituen. Gainera, 259 miaketa egin zituen Madrilen, Murtzian, Leónen eta Valentzian, gama altuko 30 ibilgailu bahitu zituen behin-behinean, eta 400 agindu igorri zizkien banketxe eta aseguru etxeei, kontu korronte eta baloreak blokeatzeko jakinarazpenekin.
Herri lan eta zerbitzu publikoen adjudikazio okerrekin bi urtean 250 milioi eskuratzea leporatzen zieten atxilotuei. Madril, Murtzia, León eta Valentziako agintari, funtzionario eta enpresaburuak ustez nahasita zeuden ustelkeria sare horretan.
Atxiloketen ondorengo gertaerak
Urriaren 28an zabaldu zenez, Granados Guardia Zibilak desegindako ustelkeria sareko burua zen. Madrilgo Erkidegoko Presidentetzako kontseilari ohiak kontratu publikoak lortzen zizkien enpresei, legez kanpoko komisioen truke.
Urriaren 29an, Velasco epailea Punica operazioan atxilotutakoak galdekatzen aritu zen. Velasco epaileak atxilotuetako 18 galdekatzeko asmoa zuen. Ustelkeriarekin lotutako delituak egozten zizkien.
Egun berean, Madrilgo lau udalek Cofelyrekin egindako kontratuak ikertzen ari ziren. Guztira, 115 milioi euroko kontratuak sinatu zituzten Mostoles, Collado Villalba, Valdemoro eta Parlako udalek Cofely enpresarekin.
Cofelyren espediente bat Legebiltzarrera igortzea eskatu zuen PSEk. Patxi Lopezen Gobernuak ‘Punica’ Operazioan inplikatutako enpresarekin sinatutako kontratuaren espediente osoa Eusko Legebiltzarrari igortzea eskatu zuen Mendiak. Bestalde, kontratua aztertu ahal izateko informazio eskaera bat erregistratuko zuela iragarri zuen Gorka Maneiro UPyDko legebiltzarkideak. Era berean, EH Bilduk eskakizun berdina erregistratu zuen Legebiltzarrean.
Arratsaldean, Parlako eta Torrejon de Velascoko alkateak, espetxera bermepean bidali zituen epaileak. 12 atxilotu galdekatu zituen Eloy Velasco Auzitegi Nazionaleko epaileak. Sei atxilotu aske utzi zituen magistratuak. Bestalde, Guardia Zibilak guardia zibil bat atxilotu zuen Francisco Granados PPren buruzagi ohiari operazioaren berri emateagatik.
Urriaren 30ean jakin zenez, Granadosen sareak 100 milioi euroko kontratuak lortu zituen. Velasco epaileak egun horretan galdekatuko zuen Madrilgo PPko idazkari nagusi ohia. Leongoko Diputazioko burua eta bi enpresari kartzelara bidali zituzten. Eloy Velasco epaileak espetxera bidali zituen, bermepean, Torrejon eta Parlako alkateak eta atxilotuetako bi. Gainera, beste bi pertsona atxilotu zituzten sarearekin zerikusia zutelakoan. Fiskaltzak baldintzarik gabeko espetxealdia eskatuko zuen Granadosentzat. Egun horretan, 17 atxilotuk deklaratuko zuten Auzitegi Nazionalean.
Urriaren 31ean, fidantzarik gabeko espetxealdia ezarri zieten Granados eta Marjalizari. Francisco Granados eta David Marjalizaren txanda izan ziren Auzitegi Nazionalean. Epaileak ukatu egin zuen habeas corpus prozedura hasteko eskaera. Atxiloketak salatu zituzten.
Azaroaren 3an, Agustin Juarezek uko egin zion Alkatetzari 'Punica' Operazioa zela eta. Halere, Agustin Juarezek -aurreko asteazkenean aske geratu zen fidantza ordainduta- ziurtatu zuen “erabat errugabea” zela. Egun berean, Serranillos del Valle herriko (Madril) alkateak, Antonio Sanchez Fernandezek, dimisioa eman zuen, Guardia Zibilak hainbat txosten bulegotik ateratzen saiatzen harrapatu eta gero.
Azaroaren 10ean, Leongo Diputazioko presidenteak dimisioa eman zuen. Hala ere, Diputatu eta zinegotzi aktei eutsi zien Martinez Barazonek, eta "erabat errugabea" zela adierazi zuen.
Atxilotuak
Ustelkeria sareak 250 milioi euroko kontratuak esleitu zituen azken 2013 eta 2014ean Madrilen, Valentzian eta Leonen, eta kargudun publikoak eurak aberastea zuen helburu. Inputatuak lau alderdi politikotakoak ziren: PP, PSOE, IU eta UDMA.
Sarearen bi zutabe nagusiak Francisco Granados eta Cofely enpresa ziren, konpainia horrek lortu baitzituen kontratu irregular gehienak. Francisco Granados Madrilgo PPko idazkari nagusi eta Presidentetzako kontseilari ohia —Esperanza Aguirreren bigarrena izandakoa, Suitzako kontu ezkutu batean 1,5 milioi euro zituela jakin eta dimisioa eman zuen arte— zen. Gainera, tartean ziren Madrilgo Erkidegoko sei alkate eta Leongo Diputazioko presidente Marcos Martínez Barazón ere.
Gainera, Guardia Zibileko agente batek ohartarazi zion Granadosi Ustelkeriaren kontrako Fiskaltzak eta Auzitegi Nazionalak bere operazioen gaineko ikerketa abiatu zutela, epaitegietatik adierazi zutenez. Agentea sekretuak ezagutaraztea delitua leporatuta inputatu zuten, baina ez zegoen atxilotuen artean.
Erreakzioak eta ondorioak
Urriaren 27an, Esperanza Aguirrek lotsatuta zegoela esan eta barkamena eskatu zuen. Madrilgo Erkidegoko PPren buruzagiak bere gain hartu zuen Francisco Granados goi-kargudun izendatzeko ardura politikoa.
Egun berean, PPk eta PSOEk iragarri zuten alderditik kanporatuko zituztela polizia-operazioan atxilotutakoak. Hori horrela, Alderdi Popularrak arratsaldean kanporatu zituen atxilotutako militanteak, eta dimisioa emateko exijitu zien. PSOEri zegokionez, José María Fraile Parlako alkatea alderditik kanporatu zuten, atxilotua izan ostean.
Urriaren 28an, Rajoyk barkamena eskatu zuen merezi ez zuen jendeari karguak emateagatik. Hala ere, Espainiako Gobernuko presidenteak azaldu zuenez, Punica operazioaren atzean "badirudi kargudun publiko jakin batzuen diruzalekeria" zegoela, "ez alderdi politikoa".
Urriaren 29an, Susana Diaz Andaluziako Gobernuko presidenteak adierazi zuen ustelkeria kasuen aurrean ez zela nahikoa barkamena eskatzea edota itunez hitz egitea, "izan ere, horrek ez ikusiarena egiteko saiakera dirudi, ez benetan egoerari aurre egiteko nahia". Horren iritziz, herritarrek dagoeneko ez dituzte politikarien hitzak sinesten.
Egun berean, ustelkeriak Mariano Rajoy “setiatu” egin zuela azpimarratu zuen Pedro Sanchez PSOEko idazkari nagusiak. Barkamena eskatzearekin batera, PPn izandako ustelkeria kasuen aurrean “zorrotz” jokatzeko eskatu zion sozialisten buruzagiak Rajoyri. Cayo Larak, bestalde, Espainiako presidenteari “beste alde batera begiratzeari” uzteko eskatu zion. Dimisioa emateko, Gorteak desegiteko eta ustelkeriaren inguruan azalpenak emateko ere eskatu zion Izquierda Unidako bozeramaileak. Mariano Rajoy presidenteak azpimarratu zuen politikagintza oso lan "noblea" zela.
Urriaren 30ean, ustelkeriaz eztabaidatzea galarazi zuen PPk, gehiengo absolutua erabiliz. Oposizioak saio monografikoa egitea eskatu zion Mariano Rajoy presidenteari, baina popularrek euren botoak erabili zituzten proposamena bertan behera uzteko. Egun berean, Mariano Rajoy Espainiako Gobernu presidenteak adierazi zuen ez zegoela inpunitaterik ustelkeria politikoaren aurrean, eta egiten zuenak ordaindu egiten zuela. Espainiako Gobernu presidenteak iragarri zuenez, biharko Ministro Kontseiluan ustelkeriari aurre egiteko neurriak onartuko zituzten.