cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banka etiko
Banku etikoaren abiapuntua da erabiltzaileek (pertsona eta erakunde aurreztaileek) eskubidea dutela beren dirua non eta zertan inbertitzen den jakiteko, eta erakunde gisa konpromisoa hartzen du gaitzesgarritzat jotzen diren jarduerak ez finantzatzeko, eta beren baliabideak soilik gizarte- eta ingurumen-edukia duten proiektuetara bideratzeko, baita normalean baztertuta dauden pertsonei eta taldeei kreditua eskuratzen laguntzeko ere.
San Salbatzailearen baseliza (Ibañeta)
Kondairak
1934an Martínez Alegria, Orreagako Prioreak indusketak egiteko agindua eman zuen. Lan horietan hamabi eskeleto agertu ziren. Orduan, aurkikuntza Karlomagnoren Hamabi Pareekin lotu zituzten. Dirudienez, Karlomagnoren Hamabi Pareak borrokan hil baitziren eta haien omenez baseliza eraikitzea agindu zuen. Zoritxarez, gorpuzkinak galdu egin ziren eta inoiz ezin izan da teoria hori demostratu.
Indusketak
Lekua betidanik bide estrategikoa izan da eta, horregatik, azterketak egiteko balio handia du. Historikoki kanpaina asko egin dira eta jarraitzen dira egiten, azken urteetan Iruñeko UNEDen eskutik. Aurkitu diren aztarna zaharrenak Antzinako Erromakoak dira: terra sigillata, txanponak, eraztun bat... Erromesek utzitako aztarna asko aurkitu izan da; baseliza barruan egindako indusketetan, esaterako, gorpuzkin batzuk aurkitu ziren eta haien artean Ingalaterrako Ethelred II.aren (968 inguru-1016) txanponak. Horrek erakusten du erromesen presentzia oso goiztiarra izan zela Ibañetan.
Banka etiko
Kontua ez da, beraz, dirua modu arduratsuan kudeatzea finantza-ikuspuntu batetik soilik, baizik eta modu sozial eta ingurumenarekiko arduratsuan administratzea
Ursula K. Le Guin
Zientzia fikzioan, emakumezkoen rola nabarmentzen
Genero honetan eman zituenean lehen urratsak, oso alor maskulinizatua zen. Adibidez, Alice Bradleyk, Le Guinekin ia batera hasi zen emakume urrietako batek, bere generoa ezkutatu behar izan zuen luzaroan James Tiptree jr. ezizenaren pean.
Banka etiko
Historia
60ko hamarkadan, Vietnamgo gerra bezalako gatazken ondorioz, herritarrek eta zenbait kolektibok banketxeek beraien entitatetan jarritako diruari ematen zioten erabilerari buruzko kontzientzia hartu zuten. Aurrezki-kreditu harremana bankuek erabat kontrolatzen zutela ikusten hasi zen. Hau da, aurreztaileek eta diru horren jabe legitimoek ez zuten ahalmenik beren aurrezkiarekin emango ziren kredituei buruz erabakitzeko. Horrela, nahi gabe, gatazka belikoak finantzatzen ari ziren mundu osoan. Horregatik, banka etikoa ekonomia erreal bat bilatzen duten ekonomia alternatiboko mugimenduen zati gisa sortzen da. Gizartean eta ingurumenean eragin positiboa duten mugimendu alternatiboak.
Horrela, negozioetan etika aplikatzea eta baliabide ekonomikoak kudeatuko dituen ekonomia alternatibo bat bilatzea eskatzen duen mugimendu kritiko bat sortzen da, herritarren beharrak asetzeko helburuarekin. Horrek hazkundea helburu duen ekonomia motari aurre egiten dio.
Banka etikoaren printzipioak
Finantza etikoen oinarria osatzen duten printzipioak 5 dira:
Jacques Rogge
Jacques Jean Marie Rogge, Rogge kondea (Gante, 1942ko maiatzaren 2a - Deinze, 2021eko abuztuaren 29a) belgikar sendagile eta kirolari izan zen. Nazioarteko Olinpiar Batzordeko lehendakaria izan zen 2001etik 2013ra.
Medikuntza ikasi zuen Ganteko Unibertsitatean. Belan lehiatu zen 1968, 1972 eta 1976ko Olinpiar Jokoetan. Belgikako selekzio nazionalarekin ere jokatu zuen errugbian.
1976an Belgikako Olinpiar Batzordeko kide aukeratu zuten eta 1991n Nazioarteko Olinpiar Batzordeko kide. 2001ean, NOBko 8. Presidente hautatu zuten. 2013an Thomas Bachek ordezkatu zuen eta NOBko ohorezko presidente izendatu zuten.
Andrast
Andrast, sindarinez "Kostalde Luzea" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko toki bat da. Gondorreko eskualde eta feudo bat da, Ras Morthil ere deitua. Gondorreko mendebaldean Belegaer itsasoan irtetzen den penintsula luze bat da, eta Belfalaseko Badiaren mendebaldeko muturra da.
Penintsula horretan, baina, zehazkiago, eskualdea inguratzen zuten basoetan ezarri ziren Druedainak, Ered Nimrais iparraldeko bere bizilekuetatik kanporatuak izan ondoren, Gondorreko gizonek Druaith laur edo "Pukel Lurralde Zaharra" bezala ezagutu zutenean.
Kanpo estekak
Gondor
China Zorrilla
China Zorrilla, jaiotzaz Concepción Matilde Zorrilla de San Martín Muñoz del Campo (Montevideo, Uruguai, 1922ko martxoaren 14a - Ib., 2014ko irailaren 17a) uruguaitar aktore, komediante eta, zuzendari izateaz gain, gidoilari, ekoizle, itzultzaile eta egokitzailea izan zen bere nazioarteko ibilaldi zabalean.
Río de la Platako pertsonaia artistiko ezagunenetako bat eta antzerkiko dama handia izan zen zineman, irratian eta telebistan saritutako aktore eta antzerki-zuzendaria.
2008ko azaroan, Frantziako Gobernuak Ohorezko Legioaren kondekorazioa eman zion zaldun-mailan (Chevalier), 2000n Txileko gobernuak Irakaskuntza- eta Kultura-merezimenduaren Ordena Gabriela Mistral, eta 2011n, Uruguaiko gobernuak posta-zigilu batekin omendu zuen.
2022ko mendeurrena ospatzeko, Uruguaik Ondarearen Eguneko (Uruguai) protagonista izendatu zuen.
Biografia
Montevideon jaio zen, Uruguaiko familia tradizional baten barruan: Guma Muñoz del Campo argentinarraren eta José Luis Zorrilla de San Martín eskultorearen (1891-1975) alaba zen —Obelisco a los Constituentes de 1830, La fuente de los atletas eta Monumento al Gaucho Montevideon eskultura-lanak egin zituen, baita Buenos Airesen Julio Argentino Roca eta Jose Gervasio Artigasen eskulturak ere.
Aitaren aldeko aitona Juan Zorrilla de San Martín poeta izan zen (1855-1931), La epopeya de Artigas, Tabaré eta La leyenda patria lanen egilea; Uruguaiko ministro plenipotentziarioa izan zen Alfontso XIII.a Borboikoa errege espainiarraren gortean, eta Hego Amerikako agintarien artean izendatu zuten, 400 urteko Amerikaren aurkikuntzan.
Bost ahizpen arteko bigarrena —nagusiena Guma Zorrilla izan zen, antzerki-janztaile nabarmena— Concepción "China" Zorrilla amaren aldetik José Gervasio Artigas Uruguayko agente nagusiarekin eta Estanislao del Campo poeta argentinarraren (Fausto kriollo saratuaren egilea) ahaidea zen.
Haurtzaroa Parisen eman zuen, aitak —Antoine Bourdelleren ikaslea— lan egitea aukeratu baitzuen, Monumento al gaucho lehiaketa irabazi ondoren. Geroago Uruguaira joan zen, Montevideoko Sagrado Corazón ikastetxera.
Izenaren jatorria
Bere izen artistikoaren jatorria berak adierazi zuen: Montevideon ohikoa zela Concepción eta Cochona hipokoristikoa (Concha ezizenaren mutazioa, gainerako mundu hispanofonoan ohikoa ,baina Rio de Platako euskalkian 'itsusia' zena), baina haurtzaroan Frantziara eraman zutenean, erraz itxuraldatu zioten izen hori, eta “cochon/txerria” deitu zioten. Chinak nahiago izan zuen "cochina" esatea, han ez zelako iraina, eta, ondoren, ezizena laburtu egin zuen, bere burua China izendatuz.
Ibilbidea
Antzerki independentean hasi zen 1943an, Ikasle Katolikoen Elkarteko Ars Pulcra taldean, Román Viñoly Barretok zuzendutako Paul Claudelen La Anunciación a María (L'Annonce faite à Marie) lanean.
1946an, British Council-en beka jaso zuen Londresera joan zen Royal Academy of Dramatic Art-en ikastera. Han, Katina Paxinou greziar tragiko handiaren ikastaroak egin zituen.
BBCn René Arturo Despouey Uruguaiko antzerki-kritikaria ezagutu zuen, eta Europako kultura-arloko pertsonaia garrantzitsuekin harremanetan egon zen. Espainiako antzerkia egin zuen José Estruchen zuzendaritzapean, Gerra Zibilaren ondoren Espainiatik Londresera emigratu baitzuen.
Uruguaiko antzerkia
Londrestik itzuli zenean, Antonio Larretaren Una familia filmean egin zuen debuta, Uruguaiko Komedia Nazionalean, 1948an. 80 antzezlan baino gehiago egin zituen Montevideoko Solís Antzokian, Margarita Xirgúren laguntzarekin. Hainbat lan egin zituen: Margaritak Xigúrrek zuzendutako La Celestina, Bodas de sangre (Federico García Lorca), Tres hombres y una mujer (Roger Ferdinand), Calderón de la Barca eta Sueño de una noche de verano eta Romeo y Julieta (William Shakespeare); Armando Discèpolok zuzendutako Locos de verano eta Orestes Cavigliak Nuestro pueblo eta El soldado de chocolate (George Bernard Shaw).
Errepertorioko antzerkian, aktore dramatiko eta komediante bikain gisa gailendu zen lehenik Komedia Nazionalean, TCMn (Montevideoko Hiriko Antzokia) eta gero El Galpon antzokian.
Arlo hauetan egindako jarduera hauek gogorarazten dira, besteak beste. :
1961ean Montevideo Hiriko Antzokia (TCM) sortu zuen Antonio Larretarekin eta Enrique Guarnerorekin batera, eta haiekin Buenos Airesera, Parisera eta Madrilera joan zen. Frantziako hiriburuan Nazioen Antzokian parte hartu zuten, eta Espainiakoan Federico García Lorcaren La zapatera prodigiosa Espainiako Antzokian aurkeztu zuten, Francoren erregimen bete-betean, Lope de Vegaren En familia, Mano santa eta Porfiar hasta morir filmen, Kritika Saria irabazita.
Antzerki-lanak sortu, itzuli, egokitu eta zuzendu zituen John Boyton Priestley-ren Ha llegado un inspector eta Esquina peligrosa eta SODRErekin batera, La Boheme (Giácomo Puccini) eta Un ballo in maschera (Giuseppe Verdi) operak. 1975ean, Gioachino Rossiniren Sevillako bizargina zuzendu zuen Zorrillak, Argentinako La Plata antzoki zaharrean.
Besteak beste, El País egunkari madrildarreko korrespontsal gisa aritu zen, Canneseko Zinemaldia eta nazioarteko beste ekitaldi batzuk betez, eta Uruguaiko kazetari eta telebista-animatzaile gisa Saeta Canal 10 Hogar Club eta De padre a hija saioetan. Bere aitarekin egindako elkarrizketak gogoratu zituen, unekotasunari eta iragan uruguaitarrari buruz eztabaidatzen zuela.
New York
1960ko hamarkadaren erdialdean, parentesi bat egin zuen antzerki-jardueran, eta lau urtez ezarri zen New Yorken. Frantseseko irakasle eta antzerki-agentzia bateko idazkari lanetan aritu zen.
Carlos Cobravalle umoristarekin Canciones para mirar komedia musikala aurkeztu zuen Broadwayn. Umeentzako ikuskizuna da, María Elena Walshen testuei buruzkoa, eta Montevideora itzuli zen, Uruguain bira eginda.
Itzultzean, El honor no es cosa de mujeres (Robert de Flers eta Gastón Arman de Caillavetena) eta El teatro y el amor telebista-zikloa interpretatu eta zuzendu zituen.
Argentinan erbesteratua
1971n Buenos Airesera joan zen, eta hantxe filmatu zuen lehen filma: Un guapo del 900 (Lautaro Muruak zuzendua) eta, gero, La maffia (Leopoldo Torre Nilssonena) Alfredo Alcónekin, Argentinarekin harreman kutsakorra sortuz. Marplatako antzerki-denboraldian Ana María Campoy ordezkatu zuen Las mariposas son libre, Rodolfo Bebán eta Susana Giménezekin batera (antzerki-debutean).
Antzerkian hiru bakarrizketarekin (Hola hola, un dos tres) eta Canciones para mira lanarekin, Carlos Percavallerekin batera, Buenos Airesen jarri zen, zineman, antzerkian eta telebistan karrera bizia eginez. Ospe handia eman zion, Alberto Migréren autorearen teleteatroetan parte hartu baitzuen.
Buenos Airesen egon zen, Uruguaiko diktadura militarraren etorrerarekin batera, eta de facto agintariek aldarrikatu eta Argentinan erbesteratzea eragin zuten.
Argentinako telebistan, gainera, Jacobo Langsner-en Alta comedia zikloko ekoizpenetan agertu zen (El tobogán, Narciso Ibáñez Menta, Inda Ledesma eta Pepe Soriano), eta Esperando la carroza filmaren jatorrizko bertsioan (1985ean zinemarako egokitu zuten), berezikik antzerki unibertsaleko Siete heroínas (Oscar Wilde, Antón Chejov eta Eugene O´Neill ...) eta beste ziklo unitario batzuk, hala nola Atreverse, Mi mamá me ama eta La salud de los enfermos, Alejandro Doria zuzendari zutela. Etengabeko agerpena izan zen XX. mendearen amaieran, eta Argentinako antzerkiaren XXI. mendearen hasieran, Judith Bliss en Fin de semana (Noel Coward), Querido mentiroso (Patrick Campbell aktorearen eta George Bernard Shaw autorearen arteko korrespondentzian oinarritua, Villanueva Cossee-ren eskutik), La voz humana, Jean Cocteau-rena, Encantada de conocimiento, Oscar Viale-rena, Una corona para Benito eta Una margarita llamada Mercedes, Jacobo Langsner-ena —zinemara eraman zuten Besos en la frente gisa—, Delirante Leticia, Peter Shaffer-ena, El camino a La Meca, Athol Fugardena eta Mark Twainen El diario privado de Adán y Eva lanaren egokitzapenean, 1985ean eta 2007-2009an Carlos Cobravalle herrikidearekin egin zuen.
William Luceren Emily (The Belle of Amherst) bakarrizketa egin zuen, Emily Dickinson poeta estatubatuarrari buruz —Silvina Ocampok gaztelaniara itzulia—. Haren bidez, herrialdea eta Latinoamerika zeharkatu zituen, eta, azkenik, Kennedy Centerren (John F. Kennedy Center for the Performing Arts) interpretatu zuen.
1984an, Emilyk garaipen-itzulera ekarri zion Montevideori Uruguai demokratiko batean. Egunkariek izenburu hauxe eman zioten: «China Zorrillaren itzulerak balio sinboliko argia izan zuen: «Emily» estreinatzean, zubi bat egin zuen uruguai guztiak elkartzeko. China Zorrilla demokraziarekin batera itzuli zen: hamar urte debekaturik egon ondoren, aktore ezaguna Montevideoko agertoki batera igo zen berriro». Alianza Antzokiko aretoa «China-Zorrilla Aretoa» izendatu zuten bere omenez.
Emily lanarekin eta beste bakarrizketa batzuekin bidaiatu zuen, eta Liman, Santiagon, La Pazen, Quiton, Caracasen, Bogotako Antzerki Jaialdian, New Yorken, Miamin, Tel Aviven, San Juan de Puerto Ricon eta Bartzelonako Grec Jaialdian aurkeztu zen.
Telebistan (Las cuatro caras de Victoria) eta, gero, antzerkian, Victoria Ocampo idazlea antzeztu zuen Mónica Ottinoren Eva y Victoria obran. Eva Perónen eta Sur aldizkariaren sortzaile izan zen Victoria aristokrata irudi antagonikoen arteko alegiazko borroka planteatu zuen. 1995ean, China Zorrillak Buenos Aireseko Kolonean, Igor Stravinskyk Ida Rubinsteinentzat idatzi zuen errezitatzaile-papera berregin zuen, eta Silvina Ocamenak 1936an estreinatu zuen Strinskyren beraren zuzendaritzapean: Avinsky antzerkia (Perséphone), Androneren gaineko testuak (Avpo antzerkia).
Zorrilla multifazetikoak, gainera, antzerki-ikuskizun batzuk ekoitzi eta zuzendu zituen, hala nola Carlo GoldonirenArlecchino, servidor de dos patrones, Scapino (Molière-ren obran oinarritutako musikala), Georges Feydeauren Dando pasos, Salven al cómico, La pulga en la oreja; Neil Simonen La mujer invisible, Doce hombres en pugna eta hainbat sari duen Perdidos en Yonkers, Soledad Silveyra eta Lydia Lamaisonekin.
Zinema
1971tik 2008ra, 50 filmetan parte hartu zuen, zuzendariak hauexek zirelarik, esaterako, Leopoldo Torre Nilsson (La Maffia), Luis Puenzo (La Peste), María Luisa Bemberg (Señora de nadie), Alejandro Doria (Espera de la carroza), Marcos Carnevale (Elsa eta Fred, Tocar el cielo) Oscar Barney Finn (Contar hasta diez, Cuatro caras para victoria), Raúl de la Torre (Heroína, Pubis angelical, Pobre mariposa), Edgardo Cozarinsky (Guerreros y cautivas), Adolfo Aristarain (Últimos días de la víctima), Carlos Gallettini (Besos en la frente), Manuel Antín (La invitación), André Melancon (El verano del potro), Santiago Carlos Oves (Conversaciones con mamá), Ricardo Wullicher (La nave de los locos), Juan José Jusid (Los gauchos judíos), Héctor Olivera (Las venganzas de Beto Sánchez), Fernando Ayala (Dios los cría), Javier Torre, Sergio Renán (en un breve papel escrito especialmente para ella por Mario Benedetti k berarentzat egin zuen La tregua, 1975ean Hollywoodeko Óscar Sarietararo izendatua egondako lehen film argentinarra eta Tres de corazones), Doña Carlota izan zen  Antonio Larretak zuzendu zuen lehen filmean(Nunca estuve en Viena) eta 2008an Sangre del Pacífico lanean Boy Olmik zuzendua.
Protagonista edo partaidetza berezietan Alfredo Alcón (La Maffia, Pubis angelical), Federico Luppi (Biktimaren azken egunak, Elsa y Fred), Héctor Alterio (La Maffia, Las venganzas de Beto Sánchez), La tregua, Contar hasta diez, El verano del potro) Pepe Soriano (Heroína, Las venganzas de Beto Sánchez, Los gauchos judíos, Pubis angelical, Pobre de Mariposa), Luis Brandoni (La tregua, Dar cuenta, Espera de la carroza), Soledad Silveyra (Los últimos días de la víctima, Dios los cría), Graciela Borges (Heroína, Pubis angelical, Pobre mariposa), Luisina Brando (Los gauchos judíos, Señora de nadie), Cipe Lincovsky (La tregua, Pobre mariposa), Norma Aleandro (La tregua, Las sorpresa), Ulises Dumont (Últimos días de la víctima, La invitación, Conversaciones con mamá), Alberto de Mendoza, Facundo Arana (Tocar el cielo) eta abar, edo nazioartekoak —William Hur t, Dominique Sanda, Leslie Caron, Manuel Alexandre, besteak beste.
Musika
1960ko hamarkadan, regisseur izan zen Montevideoko SODREren konpainian. Han zuzendu zituen Giácomo Pucciniren La Boheme eta Giuseppe Verdiren Un ballo in maschera operak. 1975ean, Gioachino Rossiniren Sevillako bizargina zuzendu zuen Zorrillak, Argentinako La Plata antzoki zaharrean (Argentina).
1995ean, Buenos Airesko Kolonen, China Zorrillak Igor Stravinskyk Ida Rubinsteinentzat idatzi zuen eta Victoria Ocampok 1936an estreinatu zuen Strinskyren beraren eskutik: Avinsky antzerkia (Perséphone), André-ren testuen gainean. Satie-n eta besteetan parte hartu zuen, Marcela Roggeri piano-jolearekin eta–Pierre Noher aktorearekin. Jean Cocteau, Guillaume Apollinaire, Jacques Prévertek eta Jorge Luis Borgesek idatzitako olerki ezagunak errezitatu zituen.
Hainbat musika komediatarako abestiak itzuli eta idatzi zituen, besteak beste, Sugar eta La mujer del año, Susana Giménez eta Ricardo Darínekin.
Bedrich Smetana
Bedrich Smetana (, ahoskatua; Litomyšl, 1824ko martxoaren 2a - Praga, 1884ko maiatzaren 12a) musikagile erromantikoa eta pianista izan zen. Txekiar musikaren sortzailetzat hartzen da. Smetanaren musikan herri-ikuspegiak tartekatzen dira bohemiar bizimodu, kantu eta dantzekin.
China Zorrilla
Musika
2010ean, Clive Nolan konpositore ingelesaren Otra vida disko kontzeptualaren ahots narratzailea izan zen.
Bedrich Smetana
Bizitza
Sei urte zituela eman zuen lehen piano-kontzertua. 1848. urtean musika-eskola bat sortu zuen Pragan Liszten laguntzarekin. Hungariar musikagilearen adiskidetasunak eragin handia izan zuen Smetanaren bizitzan. 1856-1861. urteetan Göteborgeko elkarte filarmonikoaren zuzendari izan zen, eta 1866-1874. urteetan Pragako Herri Antzokiaren orkestrako zuzendari. 1874. urtean erabat gorra geratu zen, eta kargu guztiak utzi zituen.
China Zorrilla
Erretiroa, heriotza eta ondorengoak
2008an, aktoreak arnas gutxiegitasuna izan zuen, eta egonkortzeko barneratu behar izan zuten.
Bedrich Smetana
Lanak
Lan aipagarriak ditu, besteak beste: operak: Brandenburgotarrak Bohemian (1866); Andregai saldua (1866); Dalibor (1868); Bi alargunak (1874); Musua (1876); Sekretua (1878); Libuse (1881); Deabruaren horma (1882); poema sinfonikoak: Rikardo III (1858); Wallensteingo eremua (1859); Nire aberria (1874-1879), sei poema sinfonikoko zikloa, Moldova famatuarekin; ganbera-musika: harizko tresnetarako bi kuarteto, piano eta harizko tresnetarako hirukote bat, eta bohemiar herri-dantzak pianorako.
China Zorrilla
Erretiroa, heriotza eta ondorengoak
Agertokitik eta bizitza publikotik erretiratu zen 2012an, 90 urte betetzean.
2014ko irailaren 14an, igandea, pneumonia zela eta ospitaleratu zuten, eta urte horretako irailaren 17an hil zen, 92 urterekin.
Uruguaiko gobernuak dolu nazionala ezarri zuen, bere gorpua Montevideoko Legegintza Jauregiko Urrats Galduen Aretoan zaindu zien eta hileta-gorteiatzea Solís Antzokiaren parean igaro zen. Ehorzketa Montevideoko Hilerri Zentraleko Zorrilla de San Martín familiaren panteoian egin zen.
2022ko apirilean, bere objektu pertsonalen enkantea egin zen; lagina ibiltzean, nortasun eklektikoa, sinplea eta sofistikatua zegoen. . Erakusketaren izenburua "China: Intsentsu-grina" izan zen.
Arco-Íris (São Paulo)
Arco-%C3%8Dris Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
North Harbor Tower
North Harbor Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 198 metro eta 56 solairu dauzka eta 1988an amaitu zuten eraikitzen.
Fujikawa Johnson & Associates arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Amphisbaena cubana
Amphisbaena cubana Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Suaux
Suaux Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Suaux udalerrian erroldatutako biztanleak 370 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Malcorus pectoralis
Malcorus pectoralis Malcorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Suaux
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rüdlingen
Rüdlingen Suitzako udalerria da. Schaffhausen kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Suaux
Etxebizitza
2007an 223 etxebizitza zeuden, 150 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 220 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 150 etxebizitza nagusietatik 125 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 125 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rüdlingen
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Suaux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 221 ziren, horien artean 145 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 145 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (76 gizon eta 50 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Suaux udalerrian 153 unitate fiskal zeuden, 358,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.808 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Suaux udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 702 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pantalicako Anaktoron
Azalpena
Pantalicako mesetan, Anaktoronen hondakinak daude. Hauek bloke handiz egindako eraikin megalitiko bat izan zen, honen azalera 37,5 x 11,5 metrokoa da. Gelak, Mizenastar jauregien antzera, errektangularrak ziren. Tesis honen arabera, Anax populazioaren buruzagia zen.
Eraikina Pantalicako lehen aldikoa da (K.a. XII.-XI. mendeen artekoa) nahiz eta bakarrik zimentuzko blokeak iraun. Sentsu horrekin Paolo Orsik idazten du:
.
Beraz, beste ikerlarirekin batera, Orsik uste du Mizenasko langileek eraikina egin zutela, Mediterraneoko bi kostalderen arteko merkataritza ugaria zelako. Beste aldetik, sikuloek ezin zuten eraikin eraikuntzan adituak ez zirelako, haien txabolak, material galkorrez eginda, adierazten duten moduan.
Orsik arazo horretaz konturatzean, esan zuen ezinbestekoa izan zela kanpoko langile adituen laguntza lan hori burutzeko.
Abandonatu eta gero, Bizantziar aldian aldatu eta berrerabili zen. Aldaketen artean, horma perimetrala karearekin berrindartu zen eta lurzoruari dagokionez, zementuz egin zen. Azkenean, sute baten ondorioz bertan behera utzi zen, beharbada arabiarrak etortzean.
Ikus, gainera
Pantalica
Gagata youssoufi
Gagata youssoufi Gagata generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
159 Aemilia
159 Aemilia edo Emilia, asteroide gerrikoan aurkitutako 159. asteroidearen izena da. 1876ko urtarrilak 26an aurkitu zuen Paul Henryk Paristik.
Mimetizko geralekua
Mimetiz Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Zalla udalerriko Mimetiz auzoan kokatuta dagoena.
Geralekua 2013ko otsailaren 11an ireki zen.
159 Aemilia
Bere izena, ziuraski, Erromatar Inperioko Via Emilia izeneko bide ospetsuagatik jasotzen du.
Mimetizko geralekua
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.
1911n Roblako Trenbidearen Konpainiak burdinbide berria eraiki zuen, Santanderretik Bilborako Trenbide Konpainiaren trenbide bera ez partekatzeko. Hala ere, Irauregiko geltokian trenen arteko gurutzadura nahitaezkoa izaten jarraitu zuen. 1923an Leon-Matallana burdinbidea erabilita Leonera burdinbidea luzatu zen.
1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.
Geraleku hau 2013ko otsailaren 11an inauguratu zen.
Geralekua
Geralekuak sarbide bakarra eta nasa bakarra du.
Sinibrama taeniatus
Sinibrama taeniatus Sinibrama generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
San Martin Tourskoaren eliza (Leiun)
San Martin Tourskoaren eliza Lizoainibarko Leiun lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.
Eraikina
Harriz egindako eraikin apala da, berreraikitzea eskatzen duena. Habearte bakarra, burualde karratua eta kanpandorrea ditu habeartearen lehen atalaren gainean. Burualdeari epistolaren aldetik atxikita sakristia dago. Barrura sartzeko, erdi-puntuko arkua eta harrizko dobela handiak ditu. Teilatua dinteldua da esparru osorako. Altzariak urriak dira, bere obretako batzuk kanpora lekualdatu baitira segurtasun arrazoiengatik; hala, Ama Birjina Haurrarekin, tradizio erromanikokoa (XIII. mendea), duela gutxi egindako Haurra zurez egina, Urrozko parrokiako sakristian zaintzen dena.
Courçais
Courçais Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courçais udalerrian erroldatutako biztanleak 297 ziren. Familiak 126 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 223etxeak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Courçais udalerrian 142 unitate fiskal zeuden, 316 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.472 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 3 argiketariak.
2000. urtean Courçais udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.710 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Man Who Knew Too Much (1956ko filma)
The Man Who Knew Too Much (euskaraz Gehiegi Zekien Gizona) 1956ko Alfred Hitchcock ingeles zinema zuzendariaren espioitza eta suspensezko filma bat da.
Aurretik, 1934an Hitchcockek Erresuma Batuan izen bereko The Man Who Knew Too Much filma burutua zuen, baina oraingo honetan AEBtan aurrekontu handiagoa izanez filmatu zuen.
Danielle Lawrie
2010etik 2014ra eta 2019an, Lawriek USSSA Pride eta Canadian Wild of National Pro Fastpitch (NPF) taldeetan jokatu zuen, eta, 2011n, NPF All-Star izan zen, eta, 2013an eta 2014an, Cowles Cup ligako txapelketako bi talderen parte izan zen. Huskiesentzat eta Pac-12rentzat hainbat errekor ditu, non karrerako liderra den kanporatzetan, eta, NCAA I. Mailan, denbora guztietako laugarren postuan dago.
Hastapenak
Danielle, Cheryl eta Russ Lawrieren alaba, hazi eta egun Langley-n (British Columbia) bizi da.
The Man Who Knew Too Much (1956ko filma)
Argumentua
Ben MacKenna estatubatuar medikua, Jo emaztea eta haien semea den Hank Marrokon oporrak igarotzen ari dira. Bapatean senar-emazteak Marrakexeko azoka bisitatzen ari diela Benen besoetan espioi bat hiltzen denean, hotelera itzuli eta haien semea bahitua izan dela ikusiko dute. Zeinengan konfidatu jakin ezinik, MacKennatarrak nazioarteko espioitza sare baten barnean sarturik topatuko dira, haien semea askatu asmoz hainbat pasarte eta gertakizun bitxi iragan beharko dituztelarik.
Danielle Lawrie
Hastapenak
Bere anaia txikia, Brett, liga nagusietako beisbol jokalari ohi Toronto Blue Jays, Oakland Athletics eta Chicago White Sox taldeekin, 15 urterekin hasi zen Kanadako junior selekzioarekin jokatzen, eta Kanadako taldean jokatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Nicole izeneko bere ahizpa nagusia istripu batean hil zen Daniellek 5 urte besterik ez zituela, Brett jaio baino lehen. Daniellek eta Brettek tatuaje bereziak dituzte bere oroimenean.
Brookswood Secondary School-era joan zen, non softbalean nabarmendu zen, eta, taldeari, txapelketako hiru liga irabazten ere lagundu zion. Lehen eta azken urteetan, jokalaririk baliotsuena izendatu zuten, eta, lau urtez, lehen taldeko All-Star izan zen, eta, hiru aldiz, taldeko kapitaina izan zen. Softbolaz gain, Lawrie saskibaloian ere nabarmendu zen. Udako pilotan jokatu zuen White Rock Renegades taldean bost urtez Rick Sullivan entrenatzailearen gidaritzapean, eta 2005eko Kanadako Selekzio Nazionaleko MVP izendatu zuten. Brookswood-en graduatu ondoren, Washingtoneko Unibertsitatera joan zen, taldeko lehen kanadarra bihurtuz.
Washingtongo Unibertsitatea
Lawriek orduko Pac-10 2006 Bigarren Talderako izendatuta hasi zuen bere ibilbidea. Huskyren denboraldiko errekorra hautsi zuen kanporatze eta kanporatze-ratioan. Otsailaren 10ean, Lawriek Oklahoma Sooners-en aurka korri-arau irabazita debutatu zuen, 7 bateatzaile atera zituen, eta, geroago, bere karrerako lehen partida perfektua bota zuen, otsailaren 26an Utah Valleyko Wolverines-en aurka.
Bigarren mailako ikasle gisa, Lawriek National Fastpitch Coaches Association First Team All-American eta Pac-10 First Team hautaketak lortu zituen  Bere esku zeuden errekorrak (kanporatze eta kanporatze-ratioa) hautsi zituen (onenak eta karrerako onenak: 11,5); bere eskola-denboraldiko markengatik lehen 5en artean sailkatu zen, eta, oraindik ere, garaipenetan, zurietan eta sarreretan nagusi izatn jarraitzen du; kanporatze eta garaipenak ere top-5 izan ziren NCAA urtean. Lawriek maila altua izan zuen bikotan ere, eta hutsik gabeko bat bota zuen.
Kanadako selekzioa
Lawrie 2008ko Pekingo (Txina) Olinpiar Jokoetan Kanada ordezkatzeko hautatutako 15 jokalarietako bat izan zen, non hiru agerraldi egin, eta 12 sarrera egin zituen. Bere lehen olinpiar agerraldian, Kanadak garaipena lortu zuen Herbehereen aurka 9-2. Venezuelaren aurkako partida 2-0 galdu zuen. Guztira, 13 bateatzaile kanporatu zituen Pekinen, 12 sarreratan.
Maxwell Montes
Maxwell Montes Artizarrean kokaturiko mendi bat da; bere gailurretariko bat (Skadi Mons) planetako punturik garaiena delarik. Ishtar Terra goi-lautadan dago.
Danielle Lawrie
Kanadako selekzioa
Lawrie 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatzeko itzuli zen erretirotik, eta, 2019ko Ameriketako Sailkapenean, txapeldunorde gisa sailkatzen lagundu zuen Kanada. Tokioko Olinpiar Jokoetan, 1-1 joan zen, eta, brontzezko domina jokoan, garaipena lortu zuen, 2021eko uztailaren 27an Mexiko taldeari 3-2 irabazita.
Maxwell Montes
Ezaugarriak
Izena James Clerk Maxwell zientzialariaren omenez jarri zioten 1970. urtean, eta Alpha Regio eta Beta Regio-rekin batera Artizarreko leku-izen ez femenino bakarra da. Punturik altuenean 11.000 m inguruko garaiera hartzen du eta bere oinarriaren erradioa 6.051 km-koa da. 853 kilometroko luzera du eta 700 kilometroko zabalera.
Danielle Lawrie
Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Kanadarentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta AEBk (zilarrezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Kanadako taldea: Jenna Caira, Emma Entzminger, Larissa Franklin, Jennifer Gilbert, Sara Groenewegen, Kelsey Harshman, Victoria Hayward, Danielle Lawrie, Janet Leung, Joey Lye, Erika Polidori, Kaleigh Rafter, Lauren Bay-Regula, Jennifer Salling eta Natalie Wideman-ek.
National Pro Fastpitch
2010ean, Lawrie NPF-ko profesional mailan sartu zen USSSA Pride-n jaurtitzaile gisa. Daniellek Priden 15 zenbakia duen elastikoa darama, Washington Huskiesekin egin zuen bezala. Daniellek, Priderako, bere lehen partida 2010eko uztailaren 30ean egin zuen Chicago Bandits taldearen aurka. Lawrieren lehen partidako azken emaitza 8-3 izan zen Chicago Bandits-en alde. 2011n, Lawrie Prideren All-Star izendatu zuten. Ekainaren 26tik abuztuaren 3ra, 8 partida jarraian irabazi zituen. 2012ko denboraldia irekitzeko, ibilbideko 13 bateatzailerik onenak kanporatu zituen ekainaren 8an, Chicago Bandits-en aurka 9-3 irabazita. Lawriek bere lehen agintaldia ere ziurtatuko zuen 2010ean eta 2014an bi Cowles Cup Txapelketa irabazita. 2019an, Canadian Wild taldean sartu zen. Gaur egun, Lawrie lehen 10en artean kokatzen da karrerako kanporatze-ratioan.
Maxwell Montes
Ezaugarriak
Mendebaldean malda aldapatsua du, ekialdean berriz malda leunago bat Fortuna Tessera eskualderaino heltzen da. Daukan garaiera dela eta, Artizarreko punturik hotzena (380 °C) eta presio gutxienekoa (45 bar inguru) da.
Radarrekiko duen islapen handia dela eta, bere gailurretan pirita bezalako mineralak egon daitezkeela susmatzen da.
Basozabal jauregia
Basozabal jauregia Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen XIV. edo XV. mendeko jauregia da. Herrigunean dago, Urola ibaiaren alboan. Azpeitiarren artean "Etxe-Zahar" bezala ezaguna da. Bere bereizitasuna nagusia erakusten duen fatxada da, erabat originala, nahiz eta gaur egun jauregia beste etxeen artean kokatuta egon. Atzealdea Urola ibaira ematen du. Hau da Azpeitiko eraikuntza zibilik zaharrena.
Historia
Horrelako etxeak merkatari aberatsen edo bigarren mailako nobleenak izaten ziren, horrelakoek hiri guneetan eraikitzen baitzuten. Eraikuntza horien bidez hain boterea eta dirua erakusten zuten. Basozabalekoa horrelako gelditzen diren azkenetarikoa da Gipuzkoan Roke Aldabaldetrekuren ustez. Azpeitiako matxinada eman zenean Basozabal familia aipatzen ziren artekoan zegoen. Altuna etxean gertatu zen bezala, hemen ere zegoen armarria kendu zuten XIX. mendearen hasieran, frantsesen beldurrez; dirudienez, frantsesek armarriak zituzten etxean botatzen zituztela zurrumurrua zabaldu zen eta hori izan armarria kentzeko justifikazioa. Jauregia etxebizitzen etxea bihurtzearen ondorioz leiho berriak eta ibai aldean zeuden eguterak ixtea ekarri zuen. XX. mendearen 70. hamarkadan eraikinaren egoera tamalgarria zen eta berreskuratzeko proiektua Eduardo Manzano Monis arkitektoak egin zuen.
Deskribapena
Azpeitiako erdigunean dago eraikia, Enparan kalean. Fatxada da bere elementu bereiziena, Gipuzkoan bakarrrenetarikoa. Fatxada nagusia harlanduez egina dago. Etxea hiru solairu ditu. Behekoan erdi puntuko arkua ziriharri edo dobela luzeez adabar batez apainduta ikus daiteke. Bigarren solairuan hiru leiho bikoitzak mainelez eta buru molduatuez dira elementu nagusiak.
Barruan erdiko patio bat dago literna batez errematuta; hortik barrura argia sartzen da. Solairu bakoitzean galeria bat dago.
Atzealdean, Urola ibaia aldetik, hirugarren solairuan, garai bateko eguterak ikus daitezke.
Babesa
1976ko azaroaren 26an Espainiako Ministro kontseiluaren onura publikoaren izendapena jaso zuen.
Spišská Stará Ves
Spišská Stará Ves Eslovakiako udalerri bat da, Kežmarokeko barrutian kokatuta. 17,53 km²ko azalera du eta 2279 biztanle 2017ko datuen arabera.
Guaporé (Rio Grande do Sul)
Guaporé Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Spišská Stará Ves
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1309. urtekoa da.
Bolibar (Gasteiz)
Bolibar (Bolívar gaztelaniaz) Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. 586 metroko garaieran kokaturik dago, Uribarri Nagusira eta Okinako portura doan bidean.
Yohei Suzuki
Yohei Suzuki (鈴木 洋平, 1983ko urriaren 14a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Glaridoglanis andersonii
Glaridoglanis andersonii Glaridoglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Aines Dufau Lakaberatz
Aines Dufau Lakaberatz (Donapaleu, 1965eko urtarrilaren 19a) baxenafar pedagogo eta hizkuntzalaria da. Euskal Ikasketetan lizentziaduna da (Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatea).
Uztaritzen egoitza duen Ikas Euskal Pedagogia Zerbitzuaren zuzendaria da. Elkarte honek euskararen eta euskarazko irakaskuntza hedatzen laguntzen du. Ikasmaterialgintza sortzea, Animazio pedagogikoak eta dokumentazio zerbitzu bat kudeatzea dira elkarte honen lan ildo nagusiak. Gaur egun, Ikasek 28 000 bat liburu, CD eta DVD baditu, kasik guziak euskaraz, oroz gainetik euskara(z) ari diren ikasleentzat eta irakasleentzat bilduak: eskuliburuak, entziklopediak, literatura obrak, dokumentalak... Katalogoa sarean kontsultagarri da, eta notizia guztiak deskargatzen ahal dira.
Euskaltzain urgazlea
Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2006ko maiatzaren 26an. Hiztegi Batuko lantaldean aritu izan da 2013z geroztik.
Ikas argitaletxean argitaratzen duten guzia euskara batuzko aditz formak erabiliz idazten dute, nafar-lapurterazko hiztegia eta joskera hobetsiz. Egun guzietako hizkuntza tresnarik baliosena Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua dute, eta oroz gainetik Nola Erran hiztegi elektronikoa. Teknika eta zientzia alorretako gaien lantzeko, Euskalterm eta Elhuyarren hiztegiak baliatzen dituzte. Nafar-lapurterazko tradizioari jarraikiz argitaratzen dutena, zubereraz ere argitaratzen dute, eskolako lehen eta bigarren zikloetan ari diren irakasle eta ikasleentzat (2 eta 8 urte). Alabaina Zuberoako haurrek lehenik zuberera menderatu behar dutela uste dute, haur literaturaren bidez, eta halaber zientzien eta matematiken bidez ere bai. Hausturarik ez dadin izan eskolako, herriko eta eskolako mintzairen artean, ikastresnak zubereraz ere argitaratzen dituzte, eskolako lehen urtekoentzat.
Tomakomai (Hokkaido)
Tomakomai (苫小牧市), Hokkaidoko bosgarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 173.192 biztanle dituenez Iburi suprefeturako handiena da, baina suprefeturako hiriburua Muroran da.
Historia
Asentamendua 1873an sortu zen eta 1889an herri bihurtu zen. 1948an hiri estatusa lortu zuen.
Transmission Control Protocol
TCP Transmission Control Protocol-ren siglak dira (euskaraz: Transmisiorako Kontrol Protokoloa).
TCP/IP ereduren garraio mailako konexiora zuzendutako sare protokolo fidagarria dugu, nahiz eta IP protokoloaren sare ez-fidagarrian sostengatzen den.
TCP-ren ezaugarriak
Bere ezaugarririk nagusienak: TCP entitate igorleak (erabiltzaileak) eta hartzaileak datuak segmentuetan (garraio mailako paketea) zatikatzen dituzte eta ondorengo baldintzak bete behar dituzte: Fluxu-kontrola kudeatzeko leiho labainkorreko protokoloa erabiltzen dute TCP entitateek. Protokolo honetan igorleak segmentu bat bidaltzean, kontagailu (erloju) bat martxan jartzen du. Kontagailu honek segmentuaren onespena jasotzeko gehienezko denbora tartea zehazten du. Denbora hau agortuz gero, segmentua berriz igortzen da hartzaileari. Segmentuen zatiak berreraikitzea eta arazoak antzematean segmentua berrigortzea dira garraio-mailaren eginkizunak.
TCP segmentuaren formatua
Berton formatua (errenkada bakoitzak 32 bit du):
Aplikazio jakin batek sortutako datuak segmentu baten edo gehiagotan banatzen direla kontatu dugu. Segmentu hauek, IP datagramaren datu eremuan bidaiatzen dute,hots, kapsulatuta. Fluxu-kontrola kontrola kudeatzeko zenbakitzen dira segmentuak. Berton formatua (errenkada bakoitzak 32 bit du):
TCP Fluxu Kontrola
TCP protokoloak datuen fluxu kontrola burutzeko mekanismoak erabiltzen ditu. Mekanismo hauen laguntzarekin igorleak bidalitako datuekin ez da sekula hartzailearen buffer-a saturatuko.
Hartzaileak, igorlearengandik datuak jaso eta baieztatu behar dituenean (datu gehiagorekin edo ACK-ren bitartez), RcvWindow eremuan bere buffer-aren momentu horretako kapazitatea adieraziko dio. Eremu honen balioa dinamikoki aldatzen da transmisio batetik bestera.
Igorleak, jarraian bidaliko dituen datu kopurua, hartzaileak RcvWindow eremuan adierazitako byte kopururaren azpitik mantenduko ditu.
Fluxu kontrola egiteko RcvWindow eremuak leiho irristakorra-ren balioa adierazten du:
Egoera honetatik habiatuz, fluxu kontrolaren ondoriozko blokeo egoera aztertuko da.
Blokeoa eta Persist Timer-a
Blokeo egoera bat emateko bi baldintza eman behar dira ezinbestean:
Baldintza hauek ematen badira eta komunikazioaren uneren batean hartzaileak RcvWindow=0 adierazten badu, igorleak ezin izango dio ezer bidali, eta hartzaileak ezer baiztatzeko ez duenez, ezingo dio adierazi igorleari jasotzeko prest dagoela, beraz, blokeo egoera bat gertatutko da.
Persist Timer-aren erabilerak, badu bere alde txarra ere, Silly Window Syndrome(SWS)-aren sortzailea baita.
Konexio ezarpena
Konexio kudeaketa TCPn garrantzitsua da, izan ere, TCP konexioaren ezarpenak, jasotako atzerapenak handitu ditzake. Demagun host (bezero) batean exekutatzen ari den prozesu batek beste host (zerbitzari) bateko prozesu batekin konexio bat ezarri nahi duela. Bezero aplikazio prozesuak TCP bezeroari adieraziko dio zerbitzariko prozesu batekin konexioa ezarri nahi duela. Bezeroko TCPak orduan konexioa ezarriko du zerbitzariko TCParekin, 3-way-handshake bezala ezagutzen den ondoko prozedura jarraituz:
+2. pausoa. IP datagrama zerbitzarira heltzen denean, zerbitzariak SYN segmentua hartu egiten du eta bezeroari konexioaren baieztapenerako segmentu bat bidaliko dio. Segmentu honek ACK bit adierazgarria batera izango du, bezeroak bidalitako SYN segmentuaren baieztapenerako, eta baieztapen zenbakiaren eremuan bezeroaren sekuentzia zenbakia+1 idatziko da, itxaroten gauden hurrengo segmentua hain zuzen ere. Gainera, SYN bita ere batera izango du segmentu honek, zerbitzariak bere sekuentzia hasierako zenbakia ere bidaliko diolako bezeroari sekuentzia zenbakirako eremuan. Segmentu berezi honi SYNACK segmentua deritzo. Segmentu hau bidaltzearekin batera, zerbitzariak beharrezko lekua erreserbatu egiten du konexio aldagai eta bufferretarako.
Konexio askapena
Konexio askapena eraldaturiko 3-way-handshake bezala ezagutzen da, izatez 4 pauso baitauzka. Konexioaren askapena bezero edo zerbitzariak hasi dezake (edo biak aldi berean) bidaltzeko datu gehiagorik ez dutenean. Konexioa bukatzean host-etako errekurtsoak (buffer eta aldagaiak) askatu egiten dira. Demagun bezeroak hasten duela konexioa askatzeko prozesua:
Geroraturiko konexio askapena
Konexio askapenerako kasuan, esan bezala, TCP konexioan datuak bi noranzkoetan bidali daitezkeenez, bi muturrek prest egon behar dute konexioa guztiz askatzeko. Bezeroak FIN segmenua bidaliz adierazten dio zerbitzariari konexioa askatzeko prest dagoela, ez dituela bidaltzeko datu gehiago. Zerbitzaria oraindik konexioa askatzeko prest ez badago, bidaltzeko datu gehiago dituelako, geroraturiko konexio askapena emango da.
Zerbitzariak bezeroaren FIN segmentua ACK bita batera duen segmentu bat bidaliz baieztatuko du, baina ez du jarraian FIN segmenturik bidaliko, baizik eta oraindik bidaltzeke dituen datu segmentuak. Bezeroa, konexioa ixteko erabakia hartu duen muturra izanik, datu hauek hartzean nahitaez erantzun beharko du dagozkien ACK segmentuak bidaliz ondo heldu zaizkiola egiaztatzeko, baina bere partetik informazio berririk ezingo du bidali. Izan ere, mutur honek bere half-close egin du jada, eta ez dago atzera egiterik.
Antonio Scurati
Antonio Scurati (Napoli, 1969ko ekainaren 25a) italiar idazlea da.
Transmission Control Protocol
TCP Birtransmizioak
TCP-k kontagailu ezberdinak erabiltzen ditu datuen entrega ondo egiten dela kontrolatzeko. Horietariko bat birtrasmizio kontagailua da, igorleak bidaltzen duen segmentu bakoitzarekin erlazionaturiko kontagailu bat pizten du, kontagailu hau amaitzerakoan, berarekin erlazionatutako segmentuaren ACK-rik ez bada jaso, segmentu horren birtrasmizioa gertatuko da. Beraz, TCP-ren eraginkortasunari begira, kontagailu honen iraupenaren kalkulua oso garrantzitsua izango da. Kalkulu hau egiteko bi aldagai definituko ditugu:
Antonio Scurati
Filosofia ikasi zuen Milango Unibertsitatean eta Parisko Zientzia Politikoen Eskolan jarraitu zituen ikasketak. Irakasle izan zen Bergamoko Unibertsitatean eta ondoren Milango Unibertsitatean.
Saiakeren eta eleberrien egilea da. 2018an M. Il figlio del secolo eleberria argitaratu zuen eta Strega Saria irabazi zuen. Benito Mussolini protagonista duen eta historia eta fikzioa nahasten dituen Italiaren 1919tik 1945era bitarteko historia kontatzen duen lauko seriearen lehen liburukia da.