cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Israelgo historia
Suezko krisia (1956)
Nahiz eta gerra ondoren Israel Sinaitik eta Gazako zerrendatik erretiratu behar izan zen, Egiptoko mugan segurtasuna lortu zuen, gerraondoan han jarri ziren Nazio Batuen Erakundeko begiraleei esker. Hala ere, bake egoera badaezpadakoa zen oso. Suezko Gerratik aurrera, Ekialde Hurbila munduko gune gatazkatsuenetakoa bihurtu zen.
Sei Eguneko gerra (1967)
Egipto, Siria eta Jordaniako armadek egindako mugimenduek Israelen susmoak piztu zituzten, eta estatuok erasotzea pentsatu zuen, geroko erasoren bat saihesteko. Armada arbiarren arabera, beraien mugimenduak Israelek Sinaiko penintsula konkistatzeko eginiko aproben erantzuna izan ziren.
Gerra honetan zehar, Israelek Sinaiko penintsula konkistatzea lortu zuen, Suezko kanaleraino. Ordura arte Jordaniaren esku egondako Zisjordania eta Jerusalem ekialdea ere bereganatu zituen, eta Siriaren esku zeuden Golango gainak ere hartu zituen.
Lurralde hauek duten arabiar jatorriko populazio handia dela eta, Israelek ez ditu inoiz anexionatu, okupazio militarpean eduki baizik. Lurralde hauek bere menpe edukitzea Israelen indargune garrantzitsuena izan da bere auzokideekin eduki dituen negoziazio eta gatazketan.
1968an Nazio Batuen Erakundeak alde biei konpromiso zehatzak eskatu zizkieten: Israeli gerra aurreko mugetara itzultzea eta herrialde arabiarrei Israel onartzea. Hala ere, garai hartan alde batek ere ez zuen agindutakoa bete.
1967ko gerraren ondorio garrantzitsuena palestinar nazionalismoaren sorrera izan zen, Arafat bezalako liderren eskutik. Gertaera honek arabiar eta Israeldarren arteko gatazka aldatu zuen erabat; ordundik aurrera, gatazka ez da estatuen artekoa, estatu baten eta berak okupatuta dituen lurraldeetako biztanleen artekoa baizik.
Yom Kippur gerra (1973)
1973ko urriaren 6an (judutarrentzat Yom Kippur penitentziako jaia) Egiptok eta Siriak Israel erasotu zuten ustegabean. Israelek uko egiten zion bake segurua lortu arte okupatutako lurraldeetatik alde egiteari. Garai hartan, gainera, Ameriketako Estatu Batuen laguntza jasotzen hasi zen era erregularrean. Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak aldiz, arabiarren aldeko jarrera hartu zuen, bereziki Egiptori laguntza militarra eskainiz.
Israelek lortu zuen egun gutxitan Sinaiko penintsulatik eta Golanetik jasotako erasoei aurre egitea, eta gerra amaitu zenean lurralde okupatuak bere menpe jarraitu zuten. Hala ere, gerra honek krisi ekonomiko sakona ekarri zuen herrialde kapitalistetara, petrolioaren prezioak ikaragarri igo baitziren arabiarren boikoten ondorioz.
Egiptorekin bakea
Egiptoko buruzagi Anwar al-Sadatek, Israelgo lehen ministro Menachem Beginen gonbiteari erantzunez, Jerusalem bisitatu zuen 1977an. Sadatek Israelen izateko eskubidea onartu eta Knesset edo parlamentuan hitzaldi garrantzitsua egin zuen, bakea eta adiskidetzea eskatuz. Hala ere, Israelek Sinai, Zisjordania, Gaza eta Golan konkistatzea gaitzetsi zuen.
1978ko irailean Jimmy Carter AEBetako lehendakariak Egipto eta Israelen arteko bake plana adostu zuen Begin lehen ministroarekin. Era berean, akordio hori gainerako estatu arabiarrengana zabaltzea pentsatu zen, behin hauek Israelen izaera onartu ondoren.
Akordio hori Begin eta Sadatek izenpetu zuten Camp Daviden (AEB). Horren ondorioz, 1982an Israelek Sinaiko penintsula itzuli zion Egiptori, eta herrialde bien arteko harreman diplomatikoak ezarri ziren.
Arabiar Ligak akordio hau erabat gaitzetsi zuen. Hori dela eta Egipto erakundetik kanpo bota zuten eta herrialde honen kontrako boikota hasi zuten. Sadat presidentea ere, desfile militar batean zegoela, tirokatu eta hil egin zuten.
Libanoko Gerra
Hala ere, Palestinaren Askapenerako Fronteak Israel erasotzen eta Libanoko armada kristauaren aurkako ekintzak egiten jarraitu zuen. 1982an Israel berriro sartu zen Libanon, PAFko gerrilak deusezteko asmoz. Gerra honek Israelen bertan ere krisi gogorra eragin zuen, hildako asko izan baitzituen armadak.
1982an PAFa Libanotik erretiratu zen, eta AEBen bitartekaritzaz Israel eta Libano akordio batera iritsi ziren. Nahiz eta Siriaren eraginez Libanok ez zuen ituna berretsi, Israelek tropak erretiratu zituen 2000. urtean, Ehud Barak lehen ministroaren aginduz.
XXI. mendea
2000ko uztailean, Camp Davideko goi bilera egin zen, Ehud Barak Israelgo lehen ministroaren eta Jassir Arafat Palestinako Aginteko lehendakariaren artean, Bill Clinton Estatu Batuetako lehendakariaren eraginez. Bilera hartan, Barakek plan bat eskaini zion Arafati palestinar estatu bat sortzeko, baina Arafatek uko egin zion. Bilerak ez zuen emaitzarik eman, eta hura bertan behera gelditu zenean, Bigarren Intifada hasi zen lurralde okupatuetan.
2001eko hauteskunde berezietan, Ariel Sharon izendatu zuten lehen ministro. Bere agintaldian, Sharonek Gazako zerrendatik erretiratzeko asmoa bete zuen eta, bestalde, Zisjordania zeharkatzen duen harresia eraikiarazi zuen. Harresi hori oso eztabaidatua izan zen; batzuentzat, beharrezkoa zuen Israelek palestinar atentatugileengandik babesteko; beste batzuentzat, ordea, harresi hori palestinar lurralde zati bat bereganatzeko aitzakia besterik ez zen, eta bakarturik eta inkomunikaturik utzi zituen palestinarrak.
2006an, garuneko jario baten ondorioz, Sharon koma egoeran gelditu zen, eta Ehud Olmertek hartu zituen lehen ministroaren ardurak. Urte hartako udan, Libanoko Bigarren Gerra hasi zen. Hezbolako ekintzaile batzuek koheteak bota zituzten Israelgo iparraldera, eta israeldar soldadu batzuk hil eta haietako bat bahitu zuten. Ekintza horri erantzunez, Israelek Libano inbaditu zuen, borroka handiak izan ziren israeldar armadaren eta Hezbolaren artean, eta Israelek bonbardaketa gogorrez zanpatu zuen Libano. Zibil asko hil zituzten, eta eraikin eta azpiegitura asko porrokatu. Handik hilabetera bukatu zen gerra.
Kanpo estekak
Israelgo historiari buruzko web-orria
NGC 427
NGC 427 galaxia espiral bat da, Sculptor konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Karimnagar barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Hoxie (Arkansas)
Hoxie Arkansasko hiri bat da. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 2,780 biztanle zituen, 10 kilometro koadrotan banatuta.
Bridgeport (Nebraska)
Bridgeport Nebraskako hiri bat da. Morrill konderrian kokatua dago. 2010ean 1,545 biztanle zituen, 2.97 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Seine-l'Abbaye
Saint-Seine-l'Abbaye Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Seine-l'Abbaye udalerrian erroldatutako biztanleak 365 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 214 ziren, horien artean 168 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 168 pertsona aktiboetatik 152 lanean zeuden (81 gizon eta 71 emakume) eta 16 langabezian zeuden (9 gizon eta 7 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Seine-l'Abbaye udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 745 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bristow (Nebraska)
Bristow Nebraskako herri bat da. Boyd konderrian kokatua dago. 2010ean 65 biztanle zituen, 0.42 kilometro koadrotan banatuta.
Malietoa Tanumafili II.a
Malietoa Tanumafili II.a (1913ko urtarrilaren 4a – Apia, 2007ko maiatzaren 11) Susuga izenaz ezaguna, Samoako Malietoa (buruzagien buruzagia) edo O le Ao o le Malo (estuta burua) 1962tik 2007ra arte. 1963tik aurrera estatu buru bakarra izan zen, eta hil zelarik, munduko nazio buru zaharrena zen. Malietoa samoarren kultura ez da mendebaldeko erregeen baliokidea, gudarietan lehena baizik; eta zor zaion errespetua ez da errege bati zor zaiona baizik Tamaaiga edo Ao Mamalu ole Malo-ari zor zaiona. Munduko azken bizi osorako lehendakaria izan zen.
Teresa Lopez de Munain
Teresa Lopez de Munain (Bilbo, Bizkaia, 1963ko irailaren 7a ) irakaslea eta euskal aktorea da. Antzerki, telesail eta zinemako hainbat lanetan hartu du parte, baina bereziki ezaguna da Goenkale telesailean 1995-2000 urte bitartean egin zuen lanagatik.
Biografia
Bilbon jaio zen eta Donostiako Igara auzoan bizi da. Euskal Herriko Unibertsitatean Filosofia ikasi zuen. Filosofia-irakaslea eta biodantza ikastaroak ere ematen ditu.
Hizkuntza arloan, euskaraz gain, italiera, ingelesa, frantsesa eta gaztelera daki. Gainera ekitazioan, dantzan, kantuan eta musika tresna jotzen moldatzen da.
Aktore
Besteak beste, lan hauetan parte hartu du:
Mauléon (Deux-Sèvres)
Mauléon Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mauléon udalerrian erroldatutako biztanleak 7.885 ziren. Familiak 2.996 ziren, horien artean 704 pertsona bakarrekoak ziren (408 bakarrik bizi ziren gizonak eta 296 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.056 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.084 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 152 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.258 etxebizitza zeuden, 3.042 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 160 hutsik zeuden. 3.024 etxeak ziren eta 212 apartamentuak ziren. 3.042 etxebizitza nagusietatik 2.236 bere jabearen bizilekua ziren, 763 alokairuan okupaturik zeuden eta 43 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 129 etxek bi zituzten, 392 etxek hiru zituzten, 701 etxek lau zituzten eta 1.803 etxek bost zituzten. 2.475 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.324 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.486 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Mauléon udalerrian 3.171 unitate fiskal zeuden, 8.177,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.415 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 288 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 10 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 22 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 39 eraikuntza enpresak ziren, 60 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 18 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 20 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 45 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 21 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 86 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 6 igeltseroak, 6 margolariak, 13 zurginak, 8 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 7 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 22 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Mauléon udalerrian 249 nekazaritza-ustiategi zeuden, 9.264 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hidroniojarosita
Hidroniojarosita sulfato motako minerala da eta alunite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hidroniojarosita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Cyrtodactylus philippinicus
Cyrtodactylus philippinicus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Zuntz begetal
Zuntz begetalarekin honakoa adieraz daiteke:
Cichla nigromaculata
Cichla nigromaculata Cichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Fiñana
Fiñana Almeríako udalerria da. 2006an 2.422 biztanle zituen.
Mahbubnagar barrutia
Mahbubnagar barrutia Indiako barruti bat da, Telangana estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Joan Röell
Joan Röell (Haarlem, 1844ko uztailaren 21a - Haga, 1914ko uztailaren 13a) herbeheretar politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1894tik 1897ra.
Mahbubnagar barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Parajulis poecilepterus
Parajulis poecilepterus Parajulis generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Sorosilikato
Sorosilikatoak Si2O7 formula orokorra duten silikatoak dira. Tetrahedroak guztiz libre daude beste elementuekin lotzeko eta modu isolatuan daude.
Kanpo estekak
Silicate minerals
Campiglia Cervo
Campiglia Cervo Italiako udalerri bat da. Biellako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Campiglia Cervok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 428
NGC 428 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Ploshcha Lyenina (Minskeko metroa)
Ploshcha Lyenina (zirilikoz: Плошча Леніна) Minskeko metroaren geltokia da, Minsk udalerrian kokatuta dagoena.
Beaufort-sur-Doron
Beaufort-sur-Doron Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaufort-sur-Doron udalerrian erroldatutako biztanleak 2.218 ziren. Familiak 906 ziren, horien artean 308 pertsona bakarrekoak ziren (154 bakarrik bizi ziren gizonak eta 154 bakarrik bizi ziren emakumeak), 242 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 291 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 65 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.470 etxebizitza zeuden, 923 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1.439 bigarren erresidentzia ziren eta 108 hutsik zeuden. 1.206 etxeak ziren eta 1.221 apartamentuak ziren. 923 etxebizitza nagusietatik 573 bere jabearen bizilekua ziren, 279 alokairuan okupaturik zeuden eta 72 doan lagata zeuden; 28 etxek gela bat zuten, 146 etxek bi zituzten, 215 etxek hiru zituzten, 236 etxek lau zituzten eta 297 etxek bost zituzten. 676 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 441 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 383 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.488 ziren, horien artean 1.135 aktiboak ziren eta 353 inaktiboak ziren. 1.135 pertsona aktiboetatik 1.108 lanean zeuden (608 gizon eta 500 emakume) eta 27 langabezian zeuden (14 gizon eta 13 emakume). 353 pertsona inaktiboetatik 131 erretiraturik zeuden, 124 ikasten zeuden eta 98 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaufort-sur-Doron udalerrian 901 unitate fiskal zeuden, 2.114 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.044 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 71 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 4 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 11 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 21 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 altzari denda zen, 8 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Beaufort-sur-Doron udalerrian 78 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.572 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Beaufort-sur-Doron udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 249 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Candelo
Candelo Italiako udalerri bat da. Biellako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Candelok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lochailort
, 'Ceann Loch Ailleart', Eskoziako Highland eskualdean dagoen herrixka bat da, Lochaber barrutian. Loch Ailort aintziraren ertzean dago. Fort William eta Mallaig udalerrien arteko A830 errepidea eta Salen eta Strontian udalerrien arteko A861 errepidearen bidegurutzean.
NGC 429
NGC 429 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Jabla
Jabla (arabieraz جبلة, Ǧabla) Siriako hiria da, Latakia eskualdean dagoena. Mediterraneo itsasoaren ertzean dago.
Georgiako futbol kopa
Georgiako futbol kopa (georgieraz საქართველოს თასი, Sakartvelos tasi) Georgian urtero jokatzen den kanporaketa sistema bidezko futbol txapelketa da. 1990an abiarazi zen eta Dinamo Tbilisi da txapelketa gehien irabazi dituena, 13 hain zuzen ere.
2016an trantsiziozko urte bat egin zan txapelketa urte naturaletara egokitzeko.
Pictilabrus brauni
Pictilabrus brauni Pictilabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Cyrtodactylus pubisulcus
Cyrtodactylus pubisulcus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Muga-zerga
Muga-zergak edo arantzelak inportatutako ondasunei ezarritako zergak dira. Neurri protekzionista da: inportatzen duen herrialdearentzat diru-sarrerak ekartzeaz gainera, arantzelak produktu nazionalen aldeko diskriminazioa egin eta enpresa nazionalak babestu egiten ditu. Oro har, ordea, arantzelen ezarpena kontsumitzailearenzat kaltegarria dela irizten da, nazionalak baino hobeak izan daitezkeen produktuen sarrera eragotzi egiten baitu, atzerriko produktuak artifizialki garestituz. Librekanbismoan baztertu egiten dira arantzelak, abantaila konparatiboak saihestu eta hazkunde ekonomikoa eragotzi egiten dutelako, inefizientziak bultzatuz.
Algorri interpretazio zentroa
Algorri interpretazio zentroa Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zumaia udalerrian dagoen museo bat da.
Historia
Eraikin modernista hau 1912an udal-hiltegi izateko asmoz eraiki zuten. Gaur egun, bertan, Algorri ezagutza zentroa dago. Zentro honetan Zumaiako inguru geologikoa ezagutu liteke: mundu osoan ezagunak diren Zumaiako flysch formazioak, marearteko zabalgunea eta bertako labar ikusgarriak. Modu osagarrian, Zumaiako Turismo Bulegoarekin elkarlanean, Zentroak gaiarekin lotura duten beste hainbat jarduera eskaintzen ditu: bisita eta azalpen geologikoak, itsasontzian irteerak eta labarretan trekkinga egiteko aukera.
Green Forest (Arkansas)
Green Forest Arkansasko hiri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 2,761 biztanle zituen, 6 kilometro koadrotan banatuta.
Tadao Onishi
Tadao Onishi (japonieraz: 大西 忠生, 1943ko apirilaren 18a - 2006ko ekainaren 29a) Japoniako futbolaria izan zen.
Cichla ocellaris
Cichla ocellaris Cichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Nalgonda barrutia
Nalgonda barrutia Indiako barruti bat da, Telangana estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Broadwater (Nebraska)
Broadwater Nebraskako herri bat da. Morrill konderrian kokatua dago. 2010ean 128 biztanle zituen, 0.41 kilometro koadrotan banatuta.
Inosilikato
Inosilikatu bat silikato mota bat da. Bertan SiO3 kate mugagabeak daude inosilikatu sinpleak direnean (irudian, ezkerreko bi kateak) eta Si4O11 kateak inosilikatu bikoitzak direnean (irudian, eskuineko kate bikoitza).
Inosilikatuen barnean bi talde daude: Piroxenoak (kate sinplez osatuak) eta Anfibolak (kate bikoitzez osatuak).
Kate bakarreko inosilikatuak
Egia esan, bi talde daude kate bakarreko egitura dutenak: Piroxenoak eta piroxenoideak. Garrantzitsuenak piroxenoak dira, ordea.
Piroxeno taldea
SiO4 tetraedro bakoitzak bi oxigeno alboko tetraedroekin konpartitzen ditu. Si:O proportzioa 1:3-koa dute, eta exfoliazio bikoitza 88º-tan. Hau da formula orokorra:
XYZ2O6,
Piroxenoetako kate sinpleak c ardatzarekiko lerrokatuak daude. Piroxenoek TOT egitura bat dute (ikus filosilikatoak azalpen gehiagorako). TOT egitura horri I-Beam egitura deritzo, nun m1 posizioa xafla oktaedrikoaren barruan kokatzen den eta m2 posizioa, aldiz, kanpoan (bi TOT egituren artean). Orokorrean, m2 posizioa handiagoa da m1 posizioa baino.
Mineral hauek ez dute OH-1 talderik, eta anfibolak baino tenperatura handiagoetan kristalizatzen dira Bowen segidan ikus daitekeen bezala. Hain zuzen ere, magnesio eta burdin anitz duten arroka metamorfikoetan tenperaturak gora egiten badu, anfibolak piroxeno bilakatzen dira. Eta alderantziz, Mg eta Fe askodun arroka metamorfiko batean tenperaturak behera egiten badu, eta urarekin nahasten bada, piroxenoak anfibola bilakatzen dira.
Bi talde nagusi daude piroxenoen barruan: ortopiroxenoak (gela-unitate ortorronbikoa dutenak) eta klinopiroxenoak (gela-unitate monoklinikoa dutenak). Bestalde, ortopiroxenoen barruan Enstatita (MgSiO3)-Ferrosilita (FeSiO3) seriea sartzen da, eta klinopiroxenoen barruan aldiz, Diopsido (CaMgSi2O6)-Hedenbergita (CaFeSi2O6) seriea.
Ortopiroxenoen eta klinopiroxenoen arteko ezberdintasunak.
1) Ortopiroxenoek sistema kristalografiko ortorronbikoa dute. "m2" posizioan kaltzio molekula bat sartuko balitz, haren tamaina handiegia litzateke I-Beam egituren tartean sartzeko eta egitura orokorrak simetria galduko luke, klinopiroxeno batean bilakatuz. Horregatik, ortopiroxenoek ez dute Ca atomorik eta klinopiroxenoek aldiz, bai. Ezaugarri hau dela eta, ortopiroxenoek kolore iluna dute, eta klinopiroxenoek berriz, argia.
2) Ortopiroxenoetan, Mg zein Fe molekulak "m2" edo "m1" posizioan daude:
Mg2Si2O6 (Enstatita) eta Fe2Si2O6 (Ferrosilita).
Klinopiroxenoetan ordea, Ca molekula "m2" posizioan sartzen da (tamaina handiaren ondorioz) eta Mg/Fe molekulak "m1" posizioan:
CaMgSi2O6 (Diopsidoa) eta CaMgSi2O6 (Hedenbergita).
Kate bikoitzeko inosilikatuak
]
Kanpo estekak
Silicate minerals
Kriptoxantina
Kantaxantina xantofila mota bat da, kolore gorria duen pigmentu bat da.
Iturriak
Physalis generoko loreen petaloetan aurkitzen da, bai eta hainbat barazki eta fruitutan ere, hala nola, meloia, mertxika, nektarina, sagarra, artoa, papaia, guaiaba eta laranjatan. Landare ehunen kolore laranja biziaren arduradunetako bat da. Arrautza gorringoan eta gurinean ere aurkitzen da.
! colspan="2" | Kriptoxantina duten hainbat elikagai Artoa Mertxika Papaia Arrautza gorringoa
Funtzioak
Kantaxantinak A probitamina izaera du, hau da, bitan zatitu eta erretinola (A bitamina) sortzen da. Bestalde antioxidatzaile oso eraginkorra da eta erradikal askeek ADNari eragindako kalteen konponketa estimulatzen du.
Azken ikerketek erakutsi dute birika minbiziaren arriskua gutxitzen duela.
Lochaline
, 'Loch Àlainn', Eskoziako Highland eskualdean dagoen herrixka bat da, Lochaber barrutian. Loch Aline aintziraren bokalean dago. Ferry bidez Mull uharteko Fishnish udalerriarekin lotua dago.
Beltran II.a Enrikez Lakarrakoa
Beltran II.a Enrikez Moncayokoa, Lakarrako jauna (c. 1396 – 1443) Nafarroako Erresumako noble bat izan zen. Ablitas, Vierlas eta Sartagudako jauna, Zuria I.aren alde aritu zen.
Biografia
1428an Martin bere anaia nagusia hil zenean familiaren tituluak jarauntsi zituen. Hurrengo urtean Cárcarreko alkaide izendatu zuten. 1443 hil zenean, Nafarroako mariskal izan zen.
Ezkontza eta seme-alabak
1427an Elixabet Foxan Erieteko andrea ezkondu zuen. Lau seme-alabak izan zituzten:
John Landis
John David Landis (Beverly Hills, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1950eko abuztuaren 3a) zinema zuzendaria, ekoizlea, gidoigilea eta aktorea da. Nagusiki umorezko zinema eta komedia filmak egin ditu.
Zuzendari
Landisek beste norbaitekin elkarlanean zuzendua:
Ziklosilikato
Ziklosilikatoak eraztun itxurako silikatoak dira. Bertan SixO3x moduan agertzen dira silikato tetraedroak.
Kanpo estekak
Silicate minerals
Elle Fanning
Mary Elle Fanning (1998 ko Apirilaren 9 a) aktore estatubatuarra da. Bere lanen artean Maleficent filma eta The Great minisaila daude.
== Biografia == Conyers, Georgia n jaio zen 1998 ko Apirilaren 9 an. Bere gurasoak Heather Joy Arrington eta Steven J. Fanning dira. Bere ama tenis-jokalari profesionala izan da, eta bere aita elektronika-saltzailea da, lehen Beisbol ean jokatzen zuen.
Ahizpa nagusia dauka, Dakota Fanning, aktorea ere dena.
Bere familiaren jatorria irlandar, alemaniar, frantziar, anglo-normandiar uhartear (Jersey eta Guernsey) eta ingeles da. Bere amona (aitaren ama) Katharina Kramb alemaniarra zen.
Bere izeko Jill Arrington aurkezlea eta kirol kazetaria da.
2018an bere gurasoak dibortziatu ziren, 25 urte batera egon eta gero.
Medak barrutia
Medak barrutia Indiako barruti bat da, Telangana estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Junya Higashi
Junya Higashi (東 隼也, 1997ko azaroaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.
Makea
Izena
Makea izena, Makaiaga izen zaharraren sinplifikazioa da.
Historia
Antzinako Erregimenean, Makeako bizkonderria Nafarroako Erresumaren menekoa zen.
1790ean, paisaia administratiboaren aldaketarekin batera, Makea, Makea, Lekorne eta Luhuso bere barnean hartzen zituen kantonamendu baten buru izan zen, Uztaritzeko barrutiaren barnean zegoena.
Ekonomia
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da. Onetik kooperatibak Le Bleu des Basques izeneko ardi gazta ekoizten du.
Demografia
Lapurdiko udalerri txikienetako bat da. XIX. mendearen hasieran, 800 biztanle zituen, baina beheranzko joera izan zuen populazioak ordutik ia bi mendez, eta 1980ko hamarkadan 400 inguru besterik ez ziren. XXI. mendearen hasieran, biztanleriak pixka bat gorantz egin zuen.
Euskara
Makeako euskara Sortaldeko nafar-laputera da: zehatzago esanda, Beskoitzeko euskara da. Euskara nafarra eta erdialdekoa bezala, nafar-lapurtarra ere bereizgarri gutxikoa da. Egiturari dagokionez, gaur egun batasun eta berdintasun handiko agertzen zaigu, baina hori, gehienbat, azken hamarkadotako bilakaeraren ondorioa da. Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskararen arteko aldea txikia dela esan daiteke, eta horregatik multzo berean biltzen ditu Koldo Zuazok.
Multzo horren azpian bi azpieuskalki bereiz daitezke: Sartaldekoa (itsasbazterrean hasi eta Ahetze, Senpere eta Ainhoa bitartekoa hartzen duena) eta Sortaldekoa (Nafarroa Behere osoa eta Lapurdiko ekialdea hartzen duena, zehatzago, Aturrialdeko eta Hazparneko eskualdeak).
Ondasun nabarmenak
Aztarna protohistorikoak aurki daitezke udalerriko lurretan, 1980. urtetik monumentu izendatuak.
Mountain View (Arkansas)
Mountain View Arkansasko hiri bat da. Stone konderrian kokatua dago. 2010ean 2,748 biztanle zituen, 18 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 430
NGC 430 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Beltran Enrikez Lakarrakoa
Beltran Enrikez Lakarrakoa izan daiteke:
Hidroniofarmakoalumita
Hidroniofarmakoalumita mineral bat da eta pharmacoalumite taldearen kidea da.
Caprile
Caprile Italiako udalerri bat da. Biellako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caprilek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sarah Flower Adams
Sarah Fuller Flower Adams (Old Harlow, Essex, 1805eko otsailaren 22a, Londres, 1848ko abuztuaren 14a) emakumezko olerkari ingelesa izan zen, zenbait kantu erlijioso ezagunen egilea, hala nola Nearer, My God, to Thee.
Biografia
Sarah Fuller Flower Benjamin Flower editorearen alaba izan zen eta Eliza Flower-en arreba. 1834an, Sarah William Bridges Adams ingeniariarekin ezkondu zen eta Loughton-en bizi ziren. Tuberkulosiak jota hil zen 43 urte zituela eta 1848an Harlowen ehortzi zuten.
Cyrtodactylus redimiculus
Cyrtodactylus redimiculus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Brock (Nebraska)
Brock Nebraskako herri bat da. Nemaha konderrian kokatua dago. 2010ean 112 biztanle zituen, 0.81 kilometro koadrotan banatuta.
Strontian
, 'Sròn an t-Sìthein', Eskoziako Highland eskualdean dagoen udalerri bat da, Lochaber barrutian. A861 errepidean dago, Loch Sunart aintziraren iparraldeko ertzean.
Saint-Jacques-en-Valgodemard
Saint-Jacques-en-Valgodemard Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Jacques-en-Valgodemard udalerrian erroldatutako biztanleak 162 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 76 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 69 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 76 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (25 gizon eta 19 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Pictilabrus laticlavius
Pictilabrus laticlavius Pictilabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Saint-Jacques-en-Valgodemard
Diru sarrerak
2009an Saint-Jacques-en-Valgodemard udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 147 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.995 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saint-Jacques-en-Valgodemard udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 96 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cichla orinocensis
Cichla orinocensis Cichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Dilmun
Dilmun (sumereraz:, gero 𒉌𒌇(𒆠), ni.tukki = DILMUNki; دلمون) Bahraingo uharteetan, Persiar Golkoan kokatutako antzinako merkataritzaguneei emandako izena da. Mesopotamia eta Indoko Harana lotzen zituen merkataritza itsasbideetan zuen kokapenagatik, antzinateko merkataritzagune garrantzitsu bat bezala garatu zen.
Badago ebidentzia literario eta arkeologikorik Mesopotamia eta Indoko Haranaren arteko merkataritzarako (beharbada, akadieraz Meluhha bezala ezagutzen den lurraldea). Indoren Haraneko Harappa hiriko buztinezko zigiluek egineko inprimaketak, salgai paketeak zigilatzeko erabili izan ziren. Inprimaketa hauetako batzuk, Ur eta beste mesopotamiar hiri batzuetan aurkituak izan dira.
Mitologia
Sumertar mitologian, Dilmuna, batzuetan, "Eguzkia irtetzen den tokia" edo "Bizitzaren lurra" bezala deskribatua da, eta bere patroia Ninsikil da. Enki eta Ninhursagen mitoaren taulatxo batek, Lur birjin eta garbi bat, non lehoiek ez duten hiltzen, otsoek ez dituzten arkumeak eramaten, zerriek ez dakiten aleak jateko direla bezala deskribatzen du. Dirudienez, Enuma Elishen kontatzen den Enki, Ninhursag eta Nammu protagonista izan ziren sorreraren istorio epikoa gertatzen den tokia da. Dilmunera bidalia izan zen Ziusudra (Utnapishtim), euri-jasa edo uholdearen ondoren, betirako bizitzeko. Gainera, bertan zegoen airearen jainkosa zen Ninlilen etxea.
Narkotrafikoaren aurkako gerra Mexikon
Narkotrafikoaren aurkako gerra deitzen zaio Mexikoko droga-kartelek (El Narco gazteleraz), elkarren aurka lurraldea kontrolatzeko, eta Mexikoko gobernuaren aurka daukaten gatazka armatuari. Mexikoko droga-kartelak hainbat hamarkadatan zehar aritu badira ere, boteretsuago bilakatu dira Kolonbiako Cali eta Medellingo kartelak 1990eko hamarkadan makaldu zirenetik. Egun, Mexikoko kartelek menderatzen dute AEBetako drogen merkatu ilegala. Zenbait karteletako buru atzemanda, batik bat Tijuanako eta Golkoko karteletan, bortizkeria areagotu da, kartelak borrokan hasi baitira haien artean drogako bideak AEBetarantz beren mendean izateko.
Felipe Calderón Mexikoko presidentetzara iritsitakoan, 2006ko abenduan, hasi ziren segurtasun indarrak -Polizia Federala eta armada- erabiltzen drogen trafikoa Mexikotik indarrez erauzteko. 2010era arte, 30.000 hilketa zerrendatu dira gerra horretan, haietako asko Ciudad Juarezen (Chihuahuako estatuan) eginak. Estatistika horretan, Estatuko indar armatuen eta droga-kartelen taldeko kideez gain, drogei loturik ez ziren zibilak, gazteak, haurrak eta kazetariak sartzen dira.
Mexikoko gobernuak drogen trafikoko taldeen kontra hartutako bideak kritika ugari jaso ditu. Eskubide zibilen aldeko hainbat elkartek adierazi dute armada kaleetara ateratzean giza eskubideen urraketak ugaldu direla.
Aurrekariak
Dagoen tokian egonda, Mexiko aspalditik erabili dute AEBetan drogak sartzeko edo, oro har, mota guztietako kontrabandoa egiteko. Hastapenean, kokaina sartzeko bide nagusiak Florida eta Karibe izan ziren, baina zonalde horretako narkotrafikoa eteteko ahaleginak handitu zirenean, Mexikoko droga-banatzaileekin bat egin zuten Kolonbiako droga-ekoizleek.
Hori egiterakoan ez zuten traba handirik topatu. Izan ere, heroina eta kanabisa aspalditik produzitzen ziren han, eta trafikatzaileek droga AEBetan sartzeko azpiegitura prest zeukaten. 1980ko hamarkadaren erdialdean, Mexikoko banatze sarea ongi osaturik zegoen, eta Kolonbiako kokaina garraiatzeko bide fidagarria zen. Hasieran dirutan ordaintzen zitzaien mexikarrei, baina hamarkadaren bukaerako, kokaina kargaren %35-50 ere ematen zitzaien. Gauzak horrela, droga garraiatu ez ezik, banatu eta saltzen ere hasi ziren mexikarrak. Egun, Sinaloako kartelak eta Golkokoak mundu osora banatzen dute Kolonbiako kokaina.
Denborak aurrera egin ahala, Mexikoko kartelen arteko oreka aldatu egiten da, talde berriak sortzen baitira eta zaharrak makaldu eta desegin. Karteleko buruak hil edo atxilotzean, gatazka bortitzak ugaltzen dira, beste taldeek boterearen hutsunea bete nahian. Hori dela eta, kartelak saiatzen dira segurtasun indarrak besteen kontra erabiltzen, Mexikoko ofizialei dirua edo informazioa emanez.
Kartelen sorrera eta garapena
Mexikoko Gobernuak Miguel Angel Felix Gallardo, buruen burua, 1989an atzeman ondoren, Mexikoko capoak (besteak beste, Chapo Guzman eta Ismael Zambada) aste batean bildu ziren, Las Brisasko txalet batean, drogaren merkatua haien artean banatzeko. Capo bakoitzari plaza bat (hiri nagusi bat, alegia) egokitu zitzaion. Nork bere drogen pasabidea edukita, zergak kobratzen ahal zizkieten besteei horretaz baliatzen ziren bakoitzean.
Amphisbaenia
Amphisbaenia Squamataren barruan sailkatutako azpi-ordena bat da. Afrika, Ekialde Hurbila, Hego Amerika eta Ipar Amerikako hegoaldean, Antillak eta Iberiar Penintsulan bizi dira.
Narkotrafikoaren aurkako gerra Mexikon
Kartelen sorrera eta garapena
Baina Felix Gallardoren lidergorik gabe, egitasmoak ez zuen arrakastarik izan. Capoak elkarren kontrako borrokan hasi ziren. Azkenean, hiru kartel nagusitu ziren: Tijuanakoa (Arellano Félix anaiak buru zirela), Juarezkoa (Amado Carrillo Fuentes buru zela) eta Golkokoa.
Korporazio handiak kapitalismoan nola, hala hazi ziren Mexikoko kartelak 1990eko hamarkadan, eta Kolonbiakoen gainetik nagusitu ziren. Urte haietan milioiak parrastaka irabazten zituzten Mexikoko kartelek, Mexikoko krisi ekonomikoak inolako eraginik sortu gabe. Aitzitik, langabezia zabaldu ahala, gero eta jende gehiago zegoen prest dolarrez betetako karteletan lan egiteko.
Urte haietan, halaber, drogen kontsumoa hedatu zen Mexikon, eta, horrekin batera, kaleak kontrolatzeko borrokak ere ugaritu ziren. Hala, Tijuanan edo Juarezen, urteko hildakoen kopuruak AEBetako hainbat hiritakoekin (Los Angeles, esaterako) parekatu ziren 1990eko hamarkadaren bukaeran.
Azkenean, mugako capo guztiak erori ziren. Golkoko Juan Garcia Abrego 1996an atxilotu zuten. Hurrengo urtean, Amado Carrillo Fuentes aurpegia aldatzeko kirurgia-operazio batean hil zen. Arellano Felix anaiei dagokienez, Ramon, narko-terrorismoan aitzindaria izan zena, 2002an hil zuten, tiroketa batean, Mazatlan-en, eta hilabete bat geroago, armadak Benjamin atzitu zuen.
Hurrengo urteetan, Fox Mexikoko presidentea zelarik, beste capo batzuk erori ziren: Armando Valencia Michoacanen eta Osiel Cardenas Tamaulipasen. Chapo Guzmanek ihes egin bazuen ere espetxetik 2001eko urtarrilean, irudi zuen, 2004an, narkotrafikoa mendean hartzeko bidean zegoela Mexiko.
Nuevo Laredo
Hala ere, orduan hasi zen borroka, Nuevo Laredo hirian, 2004ko udazkenean. Orduan hasi ziren ordura arte ezagutzen ez ziren gerra taktikak: paramilitarren eskuadroiak, poliziaren kontrako eraso etengabeak eta bahiketa masiboak. Handik herrialde osora zabaldu ziren hurrengo urteetan.
Izan ere, Mexikoko Armadak 2003ko martxoan Osiel Cárdenas Golkoko Karteleko burua atxilotu eta 2002ko azaroan Arturo Guzmán Los Zetas talde armatuko burua tirokatu ondoren, Sinaloako Kartela (Chapo Guzman eta Beltran Leyva anaiak) saiatu zen Golkoko Kartelaren lurraldea bereganatzen, haiek ahulago zeudelakoan.
Vicente Foxek Mexico Seguro operazioa jarri zuen martxan Nuevo Laredoko gerra hura bertan behera uzteko asmoz, baina arrakastarik ez zuen izan. Gainera, agerian gelditu zen Estatuko indar armatuko kide ugari narkotrafikanteentzat lan egiten zutela. PRI alderdiaren aurreko agintaldi luzea amaitzean, aldatu egin zen gobernuaren eta narkoaren arteko oreka.
Gerra
Kartelen arteko bortizkeria aspaldikoa bazen ere, Mexikoko gobernuak ez zion zezenari adarretatik heldu 1990eko hamarkadan eta 2000eko hamarkadaren hasieran. Izan ere, katerlak elkarren aurka borrokatzen ziren soil-soilik, sistema kolokan jarri gabe. Hori Nuevo Laredoko borrokaz geroztik aldatu zen.
Gobernuaren jarrera ere aldatu zen Felipe Calderón Mexikoko presidente bihurtu zenean. Segituan, 2006ko abenduaren 11n, gerra deklarazioa egin zuen narkoaren kontra, eta tropak bidali zituen Michoacanera, drogen bortizkeriaren kontra bertan borrokatzera. Data hori hartzen da eskuarki gerraren hasiera markatzeko. Denboraren poderioz, gero eta tropa gehiago erabili ziren narkotrafikoaren aurka, eta bortizkeria areagotu da herrialdeko estatu frankotan.
Broken Bow (Nebraska)
Broken Bow Nebraskako hiri bat da. Custer konderrian kokatua dago. 2010ean 3,559 biztanle zituen, 4.91 kilometro koadrotan banatuta.
Saturrarango Emakumeen Kartzela
Saturrarangoko Emakumeen Kartzela 1938 eta 1944 urte artean frankismoak Mutrikun zegoen Saturrarango bainuetxea baliatu zuen emakumeen kartzela handiena kokatzeko. Bertatik, 4.000 emakume pasatu ziren, preso politikoak zein arruntak, eta horietatik 177 hil ziren, presoen seme-alabak tarteko. Redención aldizkarian espetxeari buruzko informazioa argitaratu zen.
Aurrekariak
XIX. mendearen amaieran Grand Hotel famatua egon zen bertan eta turisten gorakadarekin beste eraikin batzuk egin ziren Villa Capricho, Buena Vista, Casa Barrenengoa eta la Fonda Astigarraga. 1921ean jabeek Gasteizko Elizabarrutiari eman zizkioten eraikinak, eta horrela seminario bihurtu zen. 193an, gerra hasita Eusko Gudarostearen kuartela izan ziren faxistek hartu zituzten arte. Azkenik, 1937ko abenduaren 29an Frankok Saturrarago bainuetxea arrisku handiko emakume errepublikarren espetxe egin zuen dekretuan eta 1938ko urtarrilaren 3an jarri zen martxan.
NGC 431
NGC 431 galaxia bat da, Andromeda konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Saturrarango Emakumeen Kartzela
Historia
Gerra Zibilean zein diktadurapean egon zen zabalik. Bainuetxearen eraikin desberdinak baliatu zituen erregimenak presoak hiru taldetan banatzeko, hau da, ama zirenak alde batetik, zaharrak zirenak bestetik eta azkenik, nerabe eta gazteak. Gehienak, Madril eta Asturiasekoak ziren. Batzuk errepublikari fidel mantentzeagatik zigortu zituzten, aita, seme edota senar errepublikano bat izatea nahikoa zen delitua betetzeko. Beste batzuk ordea, prostituzioa edo abortu bat leporatuta zeuden bertan. Bertan egon ziren ere preso politiko ezagunak, hala nola, Rosario Sánchez Mora, Victoriana Herrero Barroso eta Nazioarteko Brigadetako emakumeak, beste batzuk ordea ez hain ezagunak, horren adibide da Prudencia Gorrotxategi. Kartzelak 700 preso izateko gaitasuna bazuen ere, 1.500etik ez zen inoiz jaitsi. Hasiera batean hartu zituen presoak beste espetxe batzuetatik eramanak ziren, besteak beste, Donostiako Ondarreta espetxetik. Beranduago preso gehiago iritsi ziren: Galiziatik, Bizkaitik, Kantabriatik eta bereziki Asturiastik.
Espetxearen moduluak
Eraikuntza txikiena, Buena Vista izenekoa, guardia zibilen eta soldaduen kuartela zen, gain batean zegoen eta kartzela zorrotz kontrolatzeko modua ematen zuen. Gran Hotel Balneario zenaren eraikinean zeuden mojak eta emakume preso gehienak, bere planoak jasota daude, ez beste eraikinenak bezala (bertan preso egondako emakumeen testigantzetatik osatu dira existitzen ez diren planoak). Berez kartzela izateko diseinatuak izan ez arren, erabilera anker horretarako moldatu ziren izatez luxurako eta atsedenerako diseinatutako logelak. Logelak ziegak ziren eta eraikinaren korridore nagusia baliabide bikaina bihurtu zen presoen kontrolerako. Baita kapera eta erietxea ere. Astigarraga ostatua hartzen zuen eraikinean amen eta umeen modulua zegoen, eta, San Pelaion, adineko emakumeena. Azkenik, Barrenengua izeneko eraikinean zeuden Saturrarango kartzelako zigor ziegak, tamalez bere krudelkeriagatik ezagun egin direnak.
Espetxearen zuzendaritza
Mesedeetako 25 moja, apaiz, funtzionario eta 50 militarrekin batera gidatu zuten espetxea. Luis Arriola, Ondarruko medikua izan zen espetxeko medikua ere. Bertako apaiza ordea, Jose Maria Llepas. Hasieran, espetxearen zuzendaritzan egon zen Carmen Castro Cardús eta ondoren, 1938ko azaroa eta gero, Manuel Sanz, Antonio Maya Pérez, Celia eta Magdalena Larrondo. Bestetik, ama nagusi izan ziren María Aranzazu Vélez de Mendizabal eta María Uribesalgo mesedeetako mojak.
Carmina Merodio, espetxean preso izandako emakumeak horrela gogoratzen zuen bere egonaldia:"No había colchones, ni mesas, ni tan siquiera donde sentarse, de modo que teníamos que comer en el suelo y dormir recostadas en los petates. Me acuerdo de la funcionaria Carmen Castro, que sólo se dejaba ver durante la comida. Un día me enfrenté con ella y con sor Ángeles, una monja de Usurbil, porque querían obligarme a comer una porquería con bichos que llamaban rancho. Pero Carmen se marchó pronto y pusieron de director a don Antonio."Maria Gorosarriren arabera, preso bakoitzak 45 zentimetro zituen, eta 250 presoko komun bat zegoen.