cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sare abiatze
Prozesua
Kargatu behar den hasierako softwarea zerbitzari batetik kargatzen da sarera. Zerbitzari hau aurkitua izaten da broadcast edo multicast eginez, DHCP eskera bat bidaliz. Tipikoki hasierako software hau ez da kargatu beharreko sistema eragilearen irudi oso bat, zati bat baizik. Zati hau nahikoa da sistema eragilea hasieratzeko eta arranke prozesuaren kontrola izateko, saretik arrankearekin jarraituz.
Prozesua zehaztasun gehiagorekin begiratuz gero, PXE arranke protokoloa kontuan hartu behar dugu, hau baita sareko arrankearen muina.
Lehenengo, sare lokalera konektatuta dagoen gure PC-a, bezeroa izango dena, DHCP eskaera bat egingo dio DHCP zerbitzariari, eta honek IP helbide bat esleituko dio. PC-ak beste DHCP eskaera bat egingo du (broadcast) arranke zerbitzariaren ip helbidea lortzeko.
Ondoren, PC-ak NBP-aren (Network Bootstrap Program) fitxategia behar duenez, DHCP eskaera berezi bat, BINL deritzona, egingo dio arranke zerbitzariari. BINL-a (Boot Image Negotiation Layer) zerbitzu bat da Network Bootstrap program fitxategiaren izena daukana, beraz, BINL zerbitzuak NBP-aren fitxategiaren izena bidaliko dio PC-ari. Behin izena edukita, TFTP eskaera bidez fitxategi hau eskatuko dio zerbitzariari, eta honek TFTP motako paketeak bidaltzen joango da, NBP programarekin. Orduan, PC-ak pakete hauek jaso ahala memorian gordeko ditu programa osoa memorian izan arte. Amaitzeko, kontrola programa honi pasako zaio, eta honen bidez TFTP bidez beharrezko fitxategi edo/eta programak deskargatzen joan daiteke.
Prozesu hau guztia ondorengo irudi honetan ikus daiteke:
Konfigurazio orokorra
Hona hemen aurreko prozesua inplementatzeko behar duguna:
Oharra: Gomendagarria da zerbitzariaren sistema eragilea eguneratuta izatea (apt-get update).
Bezeroaren konfigurazioa
Bezeroaren makinan sareko arrankea gaitu behar da, hau da, defektuzko arrankea izatea. Horretarako, konputagailu birtualaren BIOS menuan, sarea defektuzko hasieratze bidea izango dela adierazi behar da. Printzipioz, hori egitearekin nahiko izango litzateke bezero alde honetan.
Zerbitzariaren konfigurazioa
Zerbitzari honek bezeroei IP helbide lokal (pribatu) bat eta hasieratzeko beharko dituzten fitxategiak zerbitzatzeaz arduratuko da. Eginkizun horretaz arduratuko da PXE (Pre-boot Execution Enviroment) moduan ezagutzen den zerbitzua, hau da, DHCP zerbitzu bat IP helbideak esleitzeko. Bestalde, TFTP beste zerbitzu bat ere erabiliko da bezeroei arrankerako behar diren fitxategi minimoak bidaltzeko. Aipatutako bi zerbitzu horiek martxan jartzeko ondoren erabiltzen diren pausoak jarraitu behar dira:
DHCP zerbitzua
Aipatu den moduan, DHCP arduratuko da konektatzen diren bezeroen artean IP helbideak esleitzeaz. Hainbat aukera daude DHCP zerbitzari bat muntatzeko; hemen dnsmasq tresna erabiliko da:
Behin pakete instalatuta erabiliko den konfigurazioa ezarri behar da /etc/dnsmasq.conf fitxategian:
Oharra: Lerroak deskomentatu behar dira.
Zerbitzua martxan jartzeko hurrengo komandoa exekutatu behar da:
TFTP zerbitzua
TFTP fitxategien bidalketa ahalbitzen duen protokolo sinple bat da. Esan dugunez, zerbitzu hau behar da arrankean erabiliko diren fitxategi minimoak garraiatzeko. Aurreko atalan instalatu den tresnarekin, dnsmasq, TFTP zerbitzu bat integratuta dago, beraz, ez dugu beste softwarearen beharra.
NFS zerbitzua
Aurreko pausoak betez gero, gure sistemak arrankerako behar diren fitxategi minimoak izango ditu. Gauza da, sistema eragile berria instalatzeko hainbat fitxategi behar direla, sistema eragilearen irudi oso bat hain zuzen ere. Helburu horrekin NFS zerbitzu bat erabiliko dugu, sistema eragile berria instalatzeko behar diren fitxategi guztiak bidaltzeko bezero den makinara. Hauek dira jarraitu dugun komandoak:
Behar dugun softwarea instalatzeko:
Eta hurrengo lerroa gehitu behar da:
Oharra: zerbitzariaren ip helbidea eta maskara jarri behar dira.
Baliteke zerbitzuak berrabiarazi behar izatea:
Syslinux
Instalatuko dugun sistema eragileak “boot-eatzeko” aukera emateko pakete berri bat instalatu behar dugu eta haren fitxategi batzuk kopiatu gure TFTP zerbitzariaren karpetara:
Aurreko guztia egin ondoren, bakarrik falta da nahi dugun sistema eragilearen .iso fitxategia deskargatzea. Behin ISO fitxategiak dauzkagula, hauek muntatu eta fitxategi guztiak kopiatu behar dira. Hau egiteko, komando hauek erabili daitezke:
Oharrak: linux-live.iso muntatu nahi den gure iso artxiboaren izena da. Artxiboak /var/tftpd karpetan gorde behar direnez, linux banaketa eta bertsioen arabera ordenatu daitezke fitxategiak. Adibide bat hau izan daiteke:
Orain, bezero batek saretik arrankatzen badu, TFTP bidez pxelinux.0 jasotzean, pxelinux.cfg/default atzitzen ere saiatuko da. Fitxategi hau ere modu egokian editatu behar da. Fitxategi honen bidez, PXE zerbitzarira konektatzean ikusiko den menua konfiguratzen da. Hemen koloreak eta zenbait parametro aldatu daitezke, baina ez gara horretan sartuko. Adibide honetan Ubuntuko sarrera bat dago menuan, baina nahi adina gehitu daitezke. Aipagarriena MENU INCLUDEak dira. Hemen menu honetako sarrera bakoitzeko beste azpimenu bat dago, non banaketa bakoitzeko bertsio desberdinak ager daitezken, bezeroari aukeratzeko aukera emanez.
Amaitzeko, bakarrik falta da sarrera bakoitzeko menua editatzea. Gure adibidea jarraituz, pxelinux.cfg/ubuntu.menu konfiguratzeko, hau idatz dezakegu:
Linux banaketa bakoitzeko sarrera bat sortu daiteke, non MENU LABELen izena adieraziko den. KERNELean bertsio horri dagokion kernelaren artxiboaren bidea zein den adierazi behar da (vmlinuz izeneko fitxategia), eta APPEND-en initrd-rekin berdina (initrd.gz edo konprimitutako artxiboa). Fitxategi guzti hauek ISO bakoitza muntatzean kopiatu ditugun lekuan egongo dira. Hemen ere boot-en artxibo hauek dauden karpetaren izena jartzea komeni da (boot=install gure kasuan). nfsroot-en gure PXE zerbitzariaren IP helbidea idatzi behar dugu.
Puntu honetan beharrezkoa den guztia konfiguratuta egongo da. dnsmasq zerbitzua berrabiaratu beharko da gure zerbitzarian eta bezero batetik konektatu ahal izango gara. Bezeroa lehen aipatutako moduan konfiguratuko da, eta pantaila hau agertu beharko zaigu:
Kate Ford
Kate Ford (Salford, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1976ko abenduaren 29a - ) aktore ingelesa da. Ezaguna da Coronation Street telesailean Tracy Barlowren papera antzezteagatik.
Kirkby Londsdaleko (Cumbria) Queen Elizabeth eskolan ikasi zuen eta ikasketak amaitu ondoren Londresko Webber Douglas Antzezpen Ikastetxean sartu zen.
Hainbat British Soap Award sari irabazi ditu.
Urbisaglia
Urbisaglia Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Urbisagliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bigarren Mundu Gerrako Mediterraneoko eta Ekialde Hurbileko frontea
Mediterraneoko Frontea, Potentzia Aliatuen eta Ardatzaren Indarren artean Mediterraneo itsasoan eta harekin muga egiten duten herrialdeen kontrolerako, Bigarren Mundu Gerran izandako borroka izan zen. Benito Mussoliniren Italia faxistak (Luftwaffe eta Adolf Hitlerren alemaniar itsaspekoek lagunduta) Royal Navy eta RAFen (1942tik Estatu Batuek indartutakoa) aurka izandako borrokak Mediterraneoko itsas frontea ezaugarritu zuten. Europa hegoaldean, Balkanetako italiar kanpainen porrotek Alemaniako esku-hartzea bultzatu zuten, eta Jugoslaviako Erresumaren eta Greziako Erresumaren menderatzearekin amaitu zuten. Afrikako iparraldean, Afrika Korps-ek eta haien aliatu italiarrek britainiarrekin talka egin zuten italiar Libia eta Egiptoko Erresumaren kontrola lortzeko. Jugoslaviako eta Greziako partisanoen gerrak, aliatuek Afrikako iparraldeko konkistak eta, ondorioz, Italiako Erresumaren inbasioak 1943an osatzen dute oso garrantzitsua izan zen gerra fronte hori, Italiarentzat eta Erresuma Batuarentzat berebiziko garrantzia izan zuena baina askoz txikiagoa Alemaniarentzat edo AEBrentzat.
Bigarren Mundu Gerran, Hego Europan, Afrika iparraldean eta Mediterraneo itsasoan izandako borrokak sei kanpaina hauetan banatu daitezke:
Fronte horretara, beren armada kopuru esanguratsuak bidali zituzten herrialdeak hauek izan ziren: Alemania, Estatu Batuak, Frantzia (Frantzia Askea eta Vichyko Frantzia), Erresuma Batua (Commonwealth-eko aliatuak barne: Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrikar Batasuna, Kanada eta Britainiar India), Italiako Erresuma eta Polonia. Greziako eta Jugoslaviako Erresumako partisano eta gerrillariek, Kroaziako estatu panpina barne, aurre egin zieten Ardatzaren indarren tropei armada antolatu baten antzeko baldintza beretan. Brasilgo eta beste herrialde aliatu batzuetako tropek ere parte hartu zuten, nahiz eta haien ekarpenak erabakigarriak ez izan. Borroka batzuk italiar Albanian, frantziar Aljerian, Egiptoko Erresuman, italiar Libian, Marokoko Frantziako Protektoratuan eta frantziar Tunisian gertatu baziren ere, herrialde horietako tropek ez zuten borrokatu, edo haien laguntza puntuala edo etenekin izan zen.
Serge Reggiani
Serge Reggiani (Reggio Emilia, Italia, - Paris, Frantzia, ) antzezlea eta kantaria izan zen. Jatorriz italiarra, frantses hiritartasuna hartu zuen. Antzerkian eta zineman lan egin zuen. Indar handiko antzezlea zen. 1962tik aurrera kantagintzan jardun zuen, eta ospe handia lortu zuen alor horretan. Zineman gutxi aritu izan bazen ere, zinemagile bikainekin lan egin zuen: Carné, Clouzot, Becker, Duvivier, Ophuls, Visconti, Melville, Ferreri, Angelopoulos. Filmak: Les portes de la nuit (1946), Le Doulos (1962), Il Gattopardo (1963), La terrazza (1980), Il volo (1986), Mauvais Sang (1986), El pianista (1998).
3188 Jekabsons
3188 Jekabsons asteroide baten izena da. uztailaren 28an aurkitu zuen Perth Behatokia-ek Bickley Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 OM izena zeraman. Ondoren Peter Jekabsons omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3188 Jekabsons asteroidearen orbitak batezbeste 3,096 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,484 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,708 distantziara. Eszentrikotasuna 0,198 da, eta makurdura orbitala 8,22ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Medway ibaia
Mendebaldeko Sussex konderrian dagoen Turners Hill(149 m) muinoan jaio, Kent konderriko Tonbridge, Maidstone eta Medway udalerriak iragan eta kostaldeko Sheerness udalerrian bere urak Tamesis estuarioan isurtzen ditu, Ipar Itsasoan.
Garrison Point kokaleku alboan itsasoratzen da, Sheppey uhartea eta Grain uhartearen artean. Bere ibilbide osoan zehar Medway ibaia zeharkatzen duten hainbat zubi daude.
Armenierazko Wikipedia
Armenierazko Wikipedia Wikipediaren armenierazko edizioa da. 2004ean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 5.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 112.a zen.
Victoria (aintzira)
Victoria (luo hizkuntzetan: Nam Lolwe; kinyaruandaz eta bantueraz: Nyanza; Nalubaale Ugandan) Ekialdeko Afrikako aintzira da, Uganda, Tanzania eta Kenya artean kokatua. 69.482 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.133 metroko garaieran dago. Luzera handiena 337 kilometrokoa da eta zabalera 240 kilometrokoa. Hedaduraren aldetik, Afrikako ur gezako aintziretan handiena da, eta mundukoetan bigarrena (Superiorren ondoren).
Izena John Hanning Speke britaniar esploratzaileak ipini zion Viktoria Erresuma Batukoaren omenez. 1858an Royal Geographical Societyk ordaindutako espedizioan, John Hanning eta Richard Francis Burton Nilo ibaiaren sorburua topatu eta ikertu zuten lehenengo europearrak bihurtu ziren.
Geografia
Victoria Ekialdeko Afrika laku-sistemaren barnean kokatzen da, Nyassa, Tanganyika, Turkana eta beste batzuekin. Aintzira hauek gizakiaren seaska izan den faila-sistemaren adarretan kokatzen dira. Itsaso Gorritik Malawiraino luzatzen da sistema hori eta bere bihotzean, bi adar nagusien artean, datza Victoria. Aintzira ekuatorearen gainean zabaldutako urezko laukizuzena da. 69.484 kilometro koadro estaltzen ditu eta ez da oso sakona, 80 metro doi-doi tokirik sakonenean. Iparraldetik hegoaldera 337 kilometroko distantzia dago punturik urrunenen artean eta ekialdetik mendebaldera 240 kilometro. Esan bezala, faila-sistemaren ekialdeko eta mendebaldeko adarren arteko lautada handiaren erdiko sakongunean dago 1.134 metroko altitudean. Uhartedi eta uharte ugari ditu; handiena Ukereue da.
Aintzira bera ezezik, ertza ere ikusgarria da; bariatua eta txundigarria. Hegoaldean 90 metroko amildegi ikaragarriak daude, Iparraldeko kosta, aitzitik, laua eta biluzia da. Ekialdeko ertzak zerra dirudi, hortzez josia baitago, eta mendebaldekoak, aldiz, aparteko berezitasunik ez du, papiroz estalitako Kagera ibaiaren delta izan ezik.
Lakuaren historia geologikoa kostaldeko sedimentuetan idatzirik dago. Bertan irakur daitekeenez, gora-behera asko izan ditu. Iraupena ere kili-kolo izan du, duela 13.500 urte inguru guztiz lehortu zenean. Alabaina, ur-mailaren oraingo aldaketak oso txikiak dira, 30 bat zentimetro goiti-beheiti euri-errejimenaren menpe beti ere. XX. mendean ur-maila 3 metro jaitsi da gehienez, 1960ko hamarkadaren hasierako lehorte handiaren ondoren hain justu.
Ur-masa handi horrek eragina du inguruko eskualdeetako kliman. Ipar eta mendebaldean nabaritzen da, non 45-75 kilometroko zabalerako lurraldean tenperatura 16° eta 27 °C bitartean egoten baita, eta euria urtean zehar uniformeki egiten baitu. Ondorioz, euri-oihan tropikalak estaltzen ditu eskualde horiek.
Narrastiak
Victoria aintziran eta inguruko hezeguneetan nilotar krokodiloen populazio handia dago. Pelomedusa subrufa, Pelusios rhodesianus eta Pelusios williamsi dortokak ere bizi dira.
Arrain ziklidoak
Haplokrominoak dira Victoriako arrain aipagarrienak: 1970eko hamarkadan 500 espezie endemiko baino gehiago zeuden. Izan ere, aintziraren hondoko harri bat haplokromino espezie askoren habia izan daiteke. Arrain txiki hauek kolore askotakoak, pikartak, dira. Espezie batek hortz luzeak eta masail estua izan dezake, harriaren zirrikituetan dabiltzan krustazeo txikiak jateko aproposak. Beste batek, aho zabala eta hortz txikiak ditu, eta harriari itsatsitako algak alatuz dihardu. Beste haplokrominoek aintziraren biotopo jakin bat ustiatzeko moduko hortzak eta ahoak garatu dituzte, ur azaletan edo ur sakonetan. Lakuaren baitan ehundaka haplokromino espezie eboluzionatu dira eta bakoitzak txoko ekologiko berezia bete du. Darwinismoaren lilura eta froga adierazgarria. Nola izan da hori posible?
Carasta
Carasta Arabako mendia da, Erriberagoitiko Caicedo Sopeña herriaren hego-ekialdean dagoena.
Victoria (aintzira)
Arrain ziklidoak
Espezie horiek oso denbora-epe laburrean eboluzionatu dute eta berezko ezaugarriak garatu dituzte. Galapago uharteetako txontekin konpara daitezke, fenomenoa makina bat aldiz biderkatuta ordea. Itxuraz, haplokrominook aintzira duela 13.000 urte lehortu zenetik hona eboluzionatu dira. Biologoen arabera, aintzira lehortzean haplokrominoak putzutan harrapatuta gelditu ziren eta bakoitzak bere ezaugarri bereziak garatu zituen. Urak lurra berriz estali zuenean, arrainak ez ziren jada elkarren artean umeak egiteko gai, eta espezie banandu gisa jarraitu zuten. Arrain hauek azkar eboluzionatzeko duten ahalmenaren adibidea Nabugabo da. Laku hau duela 3.500 urte sortu zen, hondar barra batek Victoria aintzirako uren zati bat banandu zuenean. Harrezkero, beste bost haplokromino-espezie eboluzionatu dira.
Haplokrominoek arraba gutxi erruten dituzte. Guztia arrak habia egiten duenean hasten da. Horren inguruan korteiatze landuari ekiten dio emearen arreta erakartzeko. Emeak banan-banan erruten ditu arrabak eta ostean, ahoan sartu. Gero, arraren alde genitala igurtzen du arrak uretan esperma isuri dezan. Emeak esperma irensten du, eta arrabak ernaltzen dira. Emeak ahoan eramango ditu arrabak kumeak sortzen diren arte; ondoren ere, ahoa gazteen gordeleku izango da beren kasa bizitzeko gai diren arte.
Ingurumen arazoak
Handitasunak ez du Victoria egungo gizartearen arriskuetatik libratzen. Zoritxarrez, tamainak ez ditu berez sendotasuna eta iraunkortasuna segurtatzen. Aintzirak hiru erronkari egin behar die aurre: kutsadura, ur-hiazintoa ugaltzea eta arrain-stockak urritzea. Ekosistemen hondatzeaz zertxobait dakien ororetzat ez dira hiru arazook berriak edo ezezagunak, Lurrean nonahi jazotakoak baizik.
Arriskuok natura hondatzea ekarriko dutela jakinik ere, sinplismoa litzateke aintziraren egoera ekologiaren edo naturaren kontserbazionismoaren ikuspegitik bakarrik aztertzea. Arriskuok, izan ere, ekonomia eta gizarte osoa jarriko dute kinka larrian. Gaur egun 30 milioi lagunen bizia Victoriak eskaintzen dizkien baliabideen mende dago, eta aintzira ertzeko estatuen ekonomiak haren uretan du oinarrietako bat. Adibidez, aintziran egindako arrantza da egun Ugandaren esportazio-produktu nagusia.
Carasta
Mendiaren hegoaldean izen bereko herri hustua dago, erromatar kastro bat izan zena. Jada Brontze Aroko amaieran eta Burdin Aroan zehar kastroak biztanleak izan zituen.
Victoria (aintzira)
Uraren kutsadura
Victoriaren ertzeko estatuetako industria garapenari lotuta dago kutsadura. Horrexegatik, industrializazio-maila handiagoa duten Kenya eta Tanzaniaren laku-ertzean ageri dira arazo eta iturri nabarmenenak. Kutsadura mailan, industriaz aparte, nekazaritzak eta hiri-isuriek ere pisu handia dute. Horrela, kafe, te, azukre-kanabera sailetan eta arto-landetan erabilitako ongarri eta intsektizidak dira nekazaritza-kutsaduraren eragile nagusiak.
Kenyako Kisumu eta Tanzaniako Mwanza hirien inguruek daukate ur zikinen markarik handiena. XX. mende amaieran egindako ikerketa batek aditzera eman zuenez, eguneko bi milioi litro industri eta hiri-hondakin isurtzen ziren aintziraren Tanzaniako zatian araztu gabe. Horri guztiari, hirietako ur zikinek eragindako arazo fitosanitarioak erantsi behar zaizkio. Victoriaren ertzean bizi direnen arteko askok, eta bertan nabigatzen duten ontzietako eskifaikideek eta bidaiariek, aintzirako ura zuzen-zuzenean edaten dute, inolako tratamendu arazlerik gabe. Ondorioz, uretan garatzen diren eritasunak, hala nola, tifusa, kolera, difteria eta beheitikoa ugaritzeko bidea ipintzen da.
Bestalde, Niloren iturri nagusia izaki, Victoriaren kutsadura arazoak ez ditu aintzira-ertzak mugatzen eta, ibai mitikoaren bidez, Mediterraneoraino iritsiko da, eta beste herrialde batzuk ere zikinduko ditu bidean. Horretan, beraz, nazioarteko elkarlana eta koordinazioa nahitaezkoak dira. Hala ere, aintzira-ertzeko estatuen borondatea zein neurritakoa den ez dago oso garbi. Kenyak kutsaduraren kontrako lege gogorrak dauzka, baina gutxitan aplikatzen dira. Aplikatu izan direnean, gainera, isun arinak izan ohi dira zigorrak. Alferrik daude beraz.
Ur-hiazintoaren hedapena
Ur-hiazintoa (Eichhornia crassipes) 1989 aldean agertu zen lakuan Kagera ibaiaren bidez Ruandatik etorria. Landare flotatzaile horrek Hego Amerikan du jatorria eta, etsai naturalen ezean, geruza berde, sendo eta trinkoa osatzen ari da uraren gainean. Era horretan, arrainak eta beste bizidunak oxigenorik gabe hiltzera kondenatzen ditu. Izugarri azkar ugaltzen da, eta nekazaritzako eta hirietako ur zikinek ekarritako mantenugaiak oso ongi profitatzen ditu bere burua elikatzeko. Horrezaz gainera, malaria transmititzen duten moskitoak eta eskistosomiasia sortzen duten marraskiloak ugaltzeko ingurune egokia sortu du. Ur-hiazintoek eratutako geruzak nabigazioa zailtzen du, eta nekazaritza ere ez da arriskutik libratzen, landareak ureztatze-sistemen ubideak eta hodiak blokeatzen dituelako. 1992–1998, were greatly reduced by 2001
Ur-hiazintoaren kontrako borroka ez da erraza. Kontrolaezina da hein handi batean. Bi bide saiatzen ari dira: landarea mekanikoki biltzea, batetik, eta haren etsai naturalak erabiltzea, bestetik. Batez ere, Neochetina eichhorniae eta Neochetina bruchi gurgurio landarejaleekin egin dira saioak. Ur-hiazintoa oso azkar hedatu zen 1992–1998 bitartean, eta 20.000 hektareako eremua zuen hartua azken urte horretan. Estalitako azalera asko murriztu zen 2001erako, baina urte batzuetan berriz zabaltzen da.
Niloko perkaren ugaltzea
1950eko hamarkadaren hasieratik, arrain aloktono batzuk sartuak izan ziren Victorian, hala nola, Coptodon rendalli, Coptodon zillii, Oreochromis niloticus eta Oreochromis leucostictus. Sartutako arrain horiek aldaketa nabarmenak eragin zituzten aintzirako ekosisteman, haplokromino espezie batzuk galtzeko bidean jartzea barne. Hala ere, Niloko perkaren sarrera izan zen guztietan kaltegarriena.
Niloko perka 200 kilogramo pisa ditzakeen harraparia da. Aintzirara iritsitakoan, haplokrominoak bilakatu ziren haren harrapakin. Haplokrominoak ez zeuden perkarekin bizitzen ohituak eta, defentsa-mekanismorik ezean, perkaren gosearen asegarri erraz bihurtu ziren. Beraz, perka itxuragabe ugaldu zen. Adibidez, Kenyako uretan arrantza egindako arrainaren %0,5 zen perka 1977an, eta %68 izatera iritsi zen 1983an. Horren ondorioz, haplokromino espezie endemikoen %40 desagertu zen.
Biodibertsitatea gutxitzeaz gain, bertako jendearen bizimodua ere aldatu zuen Niloko perkaren hazkundeak. Izan ere, haplokrominoak ziren, neurri handi batean, aintzira bazterreko biztanleen bizibidea: arraina harrapatu, jan eta soberakinak lehortu eta barnealdean saldu. Animalia-proteina urria zen toki horretan, ziklido txikiak merkeak eta prestatzen errazak ziren eta jendearen eskueran zeuden. Arrainak harrapatzeko sareak eta harrapakinak lehortzeko eguzkia baino ez ziren behar. Arrainak merkaturatzea erraza zen, paketatze-sistema edo garraio-sare sofistikaturik ez baitzen behar. Izan ere, lehortutako arrainak zenbait astez irauten du egoera onean. Perka harrapatzeko arrantza teknikak ere aldatu behar izan zituzten arrantzaleek; sare sendoagoak, sare-begi handiagokoak eta garestiagoak beharrezkoak ziren. Eskualdeko arrantza ekoizpena ikaragarri handitu zen; urteko 100.000 tona arrain atzematen ziren 1980ko hamarkadaren hasieran, eta 1.000.000 tona 2010eko hamarkadaren hasieran, Niloko perka batez ere. Produkzioaren gehiena esportatu egiten da.
Haplokrominoen populazioa izugarri urritu zenez, perken dieta aldatu zen. Beren arteko kanibalismoa hasi zen eta, gainera, harrapakin berri bilakatu zen Caridina nilotica ur gezako izkira. 1990eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, perka populazioa urritu zen, eta haplokromino espezie batzuk suspertu ziren.
Esplorazioaren historia
Victoriara iritsi zen lehenbiziko europarra John Hanning Speke britainiar esploratzailea izan zen, 1858an, Nilo ibaiaren iturburuaren bila zebilela. Uztailaren 30a zen, muino baten gailurretik, ur-masa handi hura ikusi zuenean. Arabiar merkatariek, esklabo-trafikatzaileek zehazki, Ukereue esaten zioten. Garai hartan, ordea, Viktoria erreginaren inperioa nagusi zen munduan, eta Spekek, bere erreginaren ohorez, Victoria Nyanza izena eman zion. Ingalaterrara itzulirik, Niloren iturburua aurkitu zuela aldarrikatu zuen. Arrazoia zeukan Spekek. Hala ere, Richard Burtonek, haren aurkariak, ez zion sinetsi, aintzirak urak nondik isurtzen zituen ezin izan baitzion Spekek argitu.
Oiartzungo Estazio Megalitikoa
Oartzungoko Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daitekeestazio honetan, ia geienak harrospilak, batzutan bata bestearen gainean. Guztira hamahiru dira ezagutzen direnak. Dena dela, gehiago ere egon daiteke. Oiartzungo monumentu megalitiko ikusgarriena Ipar Oielekuko harrespila da. 10 metro diametroko zirkulua osatzen dute biribilean jarritako harriek.
Aiala
Aiala Araban den mendi bat da, 699 metroko garaiera dauka.
Oiartzungo Estazio Megalitikoa
Historiaurreko monumentuak
Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Inguru honetan sukarriz egindako tresna asko agertzen dira eta horrek inguru honek izan zuen aktibitatea adierazten du. Gaur egun ere artzaintza trasumantearen presentzia handia da.
Victoria (aintzira)
Garraioa
XX. mende hasieratik, Victoria aintzirako anezkak izan dira Uganda, Tanzania eta Kenyaren arteko garraiobide nagusiak. Kisumu, Mwanza, Bukoba, Entebbe, Port Bell eta Jinja dira porturik garrantzitsuenak. 1996an, 800 pertsona baino gehiago hil ziren, MV Bukoba itsasontzia lakuan iraulita. Azken 100 urteotako transbordadorea istripurik larrienetako bat izan zen. 2018ko irailean, berriz, Ukerewe eta Ukara uharteen arteko bidea egiten zuen MV Nyerere hondoratu zen Tanzaniako uretan; gutxienez 207 pertsona hil ziren ezbeharrean.
Oiartzungo Estazio Megalitikoa
Kokapen geografikoa
Lurraren izaera bikoitza da, granitozkoa eta kareharrizko gunez osatua. Estazioa Oiartzun inguruan hasten da, bertatik Bianditzeraino igoz. Udalerri bakarrean dago, Oiartzunen.
Sailkatutako monumentuak
Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:
Trikuharriak
Bakarra dago:
Egoera legala
Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 13 monumentu aipatzen dira.
Salvador Rueda
Salvador Rueda Santos (Macharaviaya, Málaga, Espainia, 1857ko abenduaren 3a - Málaga, 1933ko apirilaren 1a) espainiar poeta izan zen.
Biografia
Oso idazle oparoa izan zen, eta eleberriak, kontakizun-liburuak, poesiak eta antzerki-obrak idatzi zituen.
Clarín, Rubén Darío eta Miguel Unamuno bezalako idazle handiak izan ziren aurreko liburuetako aitzin-solasen egileak. Eragin handia izan zuen Ruedak idazle gazteengan, Juan Ramón Jiménezengan bereziki.
Portugalgo konderria
Portugalgo konderria (Condado de Portugal, Condado Portucalense, Condado de Portucale; garaiko agirietan Portugalia deitua ) Erdi Aroan Portugalgo iparraldeko kostaldean, Braga eta Porto inguruan izandako bi konderrien izena da. Lehena, Vímara Peresek sortua 868an Portucale (egungo Porto) konkistatu ondoren sortu zuten, eta 1071n, Nuno Mendes kondea hil ondoren Galiziako Erresumarekin bat egin zuen. Nolabaiteko autonomia izan arren, Leongo koroaren mende egon zen beti. Gaur egungo Douro Litoral eskualde historiko bera hartzen zuen.
Bigarrena, 1095 inguruan eratu zuten Alfontso VI.a Leongoa erregearen feudo bezala eta honek Henrike Borgoinakoari eskaini zion, errekonkistan laguntzera etorri zen burgundiar bati. Lehena baino askoz handiagoa zen, eta antzinako Coimbrako konderriko lurraldeak (1091n ezabatua), Trás-os-Montes eskualdea eta Galiziako hegoaldeko eskualde batzuk (gehienak Tuiko elizbarrutiakoak) hartzen zituen.
Gougane Barra
Gougane Barra (irlanderaz Guagán Barra, Barrako Harkaitza esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen herrixka bat da. West Cork eskualdean eta Macroom udalerritik mendebaldera dago, jada Kerry konderriaren mugan.
Arabisagar
Arabisagarra, pomeloa ( Heg. ) edo panplemuza ( Ipar. ) (Citrus x paradisi) Rutaceae familiako zuhaitza eta fruitua da.
Izena
Hainbat hizkuntzatan pomelo eta panplemuza hitzak Citrus maxima espeziea izendatzeko erabiltzen dira, eta ez Citrus x paradisi espezierako; esaterako, ingelesez, danieraz eta portugaleraz pomelo esaten zaio espezie hari, eta alemanez, espainieraz eta nederlanderaz panplemuza hitzaren aldaera bat.
Zuhaitza
Arabisagarrondoa laranjondoaren antzekoa da, eta haren neurria izan dezake, 4-6 m inguru. Hostajea borobiltsua da eta adar askorik ez du. Adar sortu berriek arantza labur eta flexibleak dituzte. Landare tropikala denez ez du hotza gustuko eta izozteek kalte handia egiten diote.
3187 Dalian
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 TO izena zeraman. Ondoren Dalian, Txinako Liaoningeko probintzian dagoen azpiprobintzia mailako hiria omentzeko izena eman zitzaion.
Arabisagar
Zuhaitza
Hosto ugari ditu, berde ilun distiratsuak. Sinpleak, txandakatuak eta obalatuak dira eta ertzetan hortz txikiak dituzte. 7-15 cm arteko luzera hartzen dute.
3187 Dalian
Orbitaren ezaugarriak
3187 Dalian asteroidearen orbitak batezbeste 2,289 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,983 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,596 distantziara. Eszentrikotasuna 0,134 da, eta makurdura orbitala 4,7ºkoa da.
Arabisagar
Zuhaitza
Loreak zuriak dira, laranjarenak baino handixeagoak eta bost petalo dituzte. Multzo txikitan agertu daitezke, bai eta bakarrik ere. Loreak oso usaintsuak dira.
3187 Dalian
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.5 da.
Arabisagar
Fruitua
Fruitua horia edo laranja kolorekoa da, eta laranja ertain bat baino bi aldiz handiagoa. Azala oso sendoa da. Barnealdeko mamia gorria da eta jateko ona da; ur ugari izaten du, eta zapore garratzekoa da. C bitamina asko du, laranjak eta limoiak bezala. Jamaikan sortua dela uste da, hibrido gisa, Citrus maxima arabisagarraren aldaera gisa.
Lostant (Illinois)
Lostant  Illinoiseko herri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 498 biztanle zituen, 1.02 kilometro koadrotan banatuta.
Mindaugas
Gaur egun, Lituaniako estatuaren sortzailetzat hartzen da. Tartaroen} aurrerapena Itsaso Baltikorantz geldiarazi zuen, Lituaniaren nazioarteko onarpena lortu zuen eta Lituania mendebaldeko zibilizazioan sartu zuen.
2022ko Neguko Olinpiar Jokoak
Neguko 2022ko Olinpiar Jokoak (XXIX Olympic Winter Games; Les XXIVes Jeux olympiques d'hiver) gertakari honen XXIV. edizioa izan zen. Txinako hiriburu den Beijingen egin zituzten jokoak, 2022ko otsailaren 2tik otsailaren 20ra arte. Beijing, 2008ko Udako Olinpiar Jokoak antolatu izanik, Udako zein Neguko Olinpiar jokoak antolatu dituen munduko lehen hiria bilakatu zen.
Hautaketa
Beijing 2015eko uztailaren 31an aukeratu zuten egoitza bezala Kuala Lumpurren egin zuten kongresu batean. Txinarentzat lehen neguko jokoak izan ziren. Hala ere, 2008ko Udako Olinpiar Jokoak antolatu zituen, hain zuzen ere Beijingen bertan.
Kirolak
109 domina-ekitaldi burutu ziren 15 kiroletan.
Egoitzak
Bost izotz kirol Beijingo hirigunean burutuko dira, 2008ko udako jokoetan erabilitako azpiegiturak berrerabiliz. Snowboarding "big air" ekitaldia ere hiriko Shijingshan barrutian egingo da. Luge, bobsleigh eta alpetar eski ekitaldiak Xiaohaituo mendialdean egingo dira, Yanqing konderrian, Beijing erdialdetik 90 kilometrotara. Gainontzeko eski ekitaldiak Taizicheng inguruan egingo dira Zhangjiakou-n, Beijing erdialdetik 220 kilometrotara.
Beijingo gunea
Beijingo parke olinpikoa: Banakako egoitzak:
Rhoptropus afer
Rhoptropus afer Rhoptropus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Sestaoko traineruak
Arraunaren hasiera
Sestaoren arraun historia oso luzea da. 20 eta 30. hamarkadako Bizkaiko estropadetan herriko hainbat talde aritu ziren arraunean, hala nola Kaiku eta gerora futbolean arituko zen Sestao Sport. Kaiku taldea Simondrogas auzoan 1923ko abenduaren 22an sortu zuen Pedro Barrondok. 30. hamarkadaren hasieran lortu zituen lehenengo garaipenak Bilbo aldeko estropadetan eta 40. hamarkadan ere Kontxako ohiko trainerua bihurtu zen.
50. hamarkada
50. hamarkadan aldiz Iberia nagusitu zen, Espainiako batel eta trainerilla txapelketa ugari lortuz eta trainerutan Kontxako Bandera eta A Coruñako Generalísimo Kopa famatuak irabaziz. 1954 urtea bereziki izan zen ona klubarentzat, Andoni Arraiz patroiaren agindutara bandera biak irabazi baitzituen. Urte horietan Espainiako Traineru Txapelketa irabaztea falta izan zitzaion, 9 aldiz bigarren postuarekin konformatu behar izan baitzuen. 1959an Kaikurekin bat eginda Sestao izena erabiliz bigarren Kontxako bandera irabazi zuen Iberiak.
Bizkaitarren Urrezko Aroa
1976an Santurtzik Nerbioiko Sari Handia irabaztearekin batera "Bizkaitarren urrezko aroa" iritsi zen. 1985 artean ia Kontxa eta Txapelketa nagusi guztiak Kaiku eta Santurtziren artean banatu ziren. Bien arteko lehiak ikusgarriak izan ziren, baina 1980 denbioraldiaren amaiera aldera Kaikuk gora egin zuen eta Soterari nagusitu egin zitzaion hurrengo urteetan.
XXI mendea
Urte asko itzalean egon ondoren Kaikuk berriz ere "Jose Luis Korta" fitxatu zuen eta KAE 2. mailan zegoen taldeak fitxaketa handiak egin eta puntako elkarte bihurtu da. Azken lau urteetan 2 Kontxa irabazi ditu eta hirugarren liga irabaztear dago. Iberiak aldiz urte banaka batzutan atera izan du trainerua baina jarraipenik ez du izan eta 2002tik aurrera lehorrean izan da.
Patroi historikoak
Hauek dira Kontxako Banderak lortu dituzten patroiak:
NGC 5319
NGC 5319 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Deutsche Bank Park
Deutsche Bank Park Alemaniako Hesse estatuko Frankfurt hirian dagoen estadio bat da. 1925ean eraiki zen, eta 1937, 1953, 1974 eta 2005 urteetan zehar zaharberritu izan da. 51.500 ikusleentzako gaitasuna du eta Waldstadion Frankfurt Gesellschaft für Projektentwicklung enpresaren jabetzakoa da. Bertan, Eintracht Frankfurt futbol taldeak Bundesligako etxeko partiduak jokatu ohi ditu.
Tanakh
Tanakh (תַּנַ״ךְ, edo  ahoskatua), Hebrear Biblia edo Mikra, testu juduen bilduma kanonikoa da, kristauen Itun Zaharreko iturria dena. Testu gehienak hebreeraz daude, eta pasarte batzuk arameraz (Danielen, Esdrasen eta beste liburuetan). Judaismo errabinikoaren oinarrizko testua da eta 24 liburutan banaturik dago.
Aditu modernoek Tanakh ulertzeko bere lehendabiziko grezierazko (Septuaginta) eta siriakozko (Peshitta) itzulpenak, the Samariar Pentateukoa, Itsaso Hileko Eskuizkribuak eta eskuizkribu errabinoak erabiltzen dituzte. Hainbeste iturri erabiliz askotan zalantzak agertzen dira.
Ussita
Ussita Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arumanierazko Wikipedia
Arumanierazko Wikipedia Wikipediaren arumanierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 5.500 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 109.a zen.
Ilar
Ilarra (Pisum sativum), etxilar ( Ipar. ), ilar biribil ( Ipar. eta Naf. ) edo ilar xehe ( Ipar. ) izenaz ere ezaguna, Fabaceae familiako landare belarkara da. Ilarraren hazia barazki gisa jaten da.
Landare honek sistema begetatibo txikia eta ardatz-formako sustraia dauzka. Hostoak kiribiletan amaitutako foliolo-bikoteez osaturik daude. Infloreszentziak multzoka sortzen dira hostoen galtzarbeetan kokatutako brakteetan. Haziak 5-10 cm luze diren zorroetan sortzen dira. Zorro edo leka hauetako bakoitzak 4-10 ale eduki ohi ditu.
Laborantza
Haziak zuzenean erein lurrean egindako zuloetan, zuloko 4 edo 5 hazi botaz eta 3 edo 4 cm-ko lur-geruzaz estaliz. Zuloak 30-50 cm-ko tartearekin jarri. Ilargi betean erein. Landareak loratan daudenean ez astindu lurra, sustraiak kaltetu egiten baitira eta aurrekoarekin loratzea kaltetzen da. Arbak jartzea beharrezkoa da, balorerik gabeko bigarren mailako kimuak eta lorak ager ez daitezen. Bakarrik ureztatu landareak oso eguraldi lehorra badago edota drenai handia badu lurrak. Landare autopolinizatzaileak direnez eta lora perfektua dutenez oso gutxitan gurutzatzen dira beste barietateetako landareekin. Haziek leken barnean soinua ateratzen dutenean bildu eta hazia atera daiteke. Hazia baldintza egokietan (hotza, iluntasuna eta lehorra) kontserbatuta 3 urtez izan daiteke emankorra. Hazkunde azkarra du.
Sukaldean
Oso aberatsa azukretan samurra denean. Lehortuta, oso nutritiboa da.
Wolverine
Wolverine Marvel Comics argitaletxeko superheroia da, X-Men taldeko kidea. Pertsonaia, fikzioan, XIX. mendean jaio zen Kanadan, James Howlett izenarekin. Ondoren, Logan izenarekin ere ezaguna egin zen. Denboraren poderioz, pertsonaiak istorioa eta ezaugarri propioak garatu zituen.
Izatez, basa sena du. Barneko hezurdura Adamantium izeneko gaiaz estalia du eta atzapar bilkorrak erakusten ditu; bere burua berehala sendatzeko ahalmena ere badu. Ahalmen horri, hain zuzen, zor dio ikaragarrizko bizitza-luzera.
Lehenengo aldiz 1974 urtean azaldu zen komikian, The Incredible Hulk#180 argitaratzean. Sortzaileak Len Wein eta Herb Trinble komikileak izan ziren. John Romita Sr-ek ere parte hartu zuen sorrera horretan. 1975 urtean X-Men talde kide gisa azaldu zen, Charles Xavierrek bildutako mutanteen artean. Ondoren, Jean Grey Institutua abiatuta, hango mutante berrien irakasle eta zurtoina gisa ikusiko dugu. X-Men Taldeko gidoiak Chirs Claremont gidoilariak eta John Byrne komikilariak elkar lanean egiterakoan, gero eta nabarmenagoa izan zen Wolverine pertsonaiaren arrakasta. Azkenean, 1982 urtean hasi zen serie propioa argitaratzen bere izenarekin.
Urbaran
Urbaran Aralarko mendilerroaren hegoaldeko muturrean dagoen mendia da, oso toki bakartian, Uharte Arakil herritik iparraldera, Madalenaitz menditik jaisten den gailur taldean. Olazabalgo pasabideak banatzen du mendi hau Madalenaitzetik.
Wolverine
Komikiez gain, pertsonaiak ibilbidea luzea egin du, moldaketa zinematografikoak eta bideo-jokoak egin baitira komikian oinarrituta.
Urbaran
Irispideak
Hiriberritik Olazabalgo pasabidera, mendiaren behealdetik ibiliz hel daiteke. Bidezidor galdua, estutu egiten da, eskuinetara, harrizko monolito bat utziz. Hau, Urbaranen zati da. Pasabidetik, ekialderantz, magala igotzen da, tontorrera heldu arte. Hemendik, Sakana nafar eskualdearen bista ederra dago. Aukeretako bat, Uharte-Arakilen, Aralarko San Migelerantz hartzea da, ondoren, Madalenaitz mendipean dagoen Urrunzure labarrean sartzeko. Honek "Frontoia" izenez ezaguna den horma bat du. Agiriko Sakona eta Armendiagako trikuharritik jarraitu behar da, Olazabalgo lepora iritsi arte. Hona, eskuinaldetik heltzen da, Urrunzure labarrera doan bidea alde batera utziz.
Zenbaki-sistema bitar
Matematika eta elektronika digitalean, bitarra, 2ko oinarri sistema edo bitar zenbaki-sistema batean adierazten den zenbakia da. Bi sinbolo erabiltzen dira orokorrean: '0' (zero) eta '1' (bat).
Zenbaki bitar bakoitzaren digituari bit deritzo. Sistema horren inplementazio erraza elektronika digitalean ate logikoen bitartez, sistema bitarra gaur egungo ordenagailu eta informatikarekin zerikusia duten gailuetan erabiltzen da.
Historia
Pingala matematikari indiarrak, K.a. III. mendean, zenbakikuntza bitarra garatu zuen: hori 0 zenbakiaren kontzeptuaren aurkikuntzarekin bat dator.
Oraingo sistema bitarra Leibnizek XVII. mendean "Explication de l'Arithmétique Binaire" artikuluan dokumentatu zuen: 0 eta 1 zenbakiez baliatu zen, gaur egun egiten den bezala.
1854 an, George Boole-k artikulu bat plazaratu zuen, zenbaki bitarrek daukaten loturak eta haiekin eragiketak egiteko logikak aurkitu ondoren. Geroxeago, Booleren Aljebra izendatu zuten. Booleren aurkikuntzari esker, elektronika garatu ahal izan da.
Adierazpena
Hamartar zenbaki-sisteman dagoen edozein zenbaki bit sekuentzia (digitu bitarrak) baten bitartez adieraz daiteke. Adibidez, hona hemen 582 zenbakiaren adierazpen bitarra, zenbait sinbolo ezberdin erabilitaː
Kasu bakoitzean irudikatutako zenbakizko balioa sinbolo bakoitzari esleitutako balioaren menpe egongo da. Ordenagailuetan, zenbakizko balioa bi boltaia edo tentsio ezberdinez adierazten da. Disko magnetikoetan, bi polaritate ezberdin erabiltzen dira. Adibidez, egoera positiboa, 'bai' edo piztuta, ez dago erlazionatuta bitarraren adierazpen batekin edo beste batekin, baizik eta definitutako egiturarekin.
Orokorrean, hamartar zenbaki-sistemaren (arabiar zifrak) adierazpena bezala, zenbaki bitarrek orokorrean 0 eta 1 sinboloen bitartez adierazten dira. Normalean, zenbakia soilik idazten, aurreko kasuan adibidez, 1001000110. Bi sinbolo horiek ikusita, ondoriozta daiteke zenbakia bitar zenbaki-sisteman dagoela. Hala ere, beste oinarri-sistemetatik desberdintzeko aurrizkiak edo atzizkiak erabili ohi dira. Hedatuena hau daː 10010001102 (zenbakiaren oinarri-sistema azpiindize bezala). Hurrengo formak baliokideak dira, eta kultura zein ingurunearen arabera erabiltzen diraː
Zenbakiak ahoskatzeko orduan, digituz digitu irakurtzen dira, beste zenbaki-sistemetatik desberdintzeko. Adibidez, 100 zenbaki bitarra, bat zero zero irakurtzen da, eta ez ehun. 100 zenbaki bitarraren balioa hamartarrean, 4 da; beraz, aurreko zenbakia lau ahoska daiteke, baina zenbaki bitar baten esentzia galduko luke.
Zenbaki bitarrak
Hauek dira 5 biteko zenbakiak era bitarrean, zenbakien zeinua kontuan hartu gabe :
Zenbaki bitar zeinudunak
Lehen zenbakiak zenbakiaren zeinua beti baldintzatuko du: lehen zenbakia 1 baldin bada, zenbaki negatiboa izango da: aldiz, lehen zenbakia 0 baldin bada, positiboa izango da.
RAW (irudi formatua)
RAW formatua («gordina» esan nahi du ingelesez) irudi fitxategietarako formatua da. Fitxategi horiek kamararen sentsore digitalak harrapatutako irudiaren datu guztiak gordetzen ditu. Horregatik, irudien kasuan, RAW esaten dugunean “irudien formatua aldaketarik gabe” ulertu behar dugu.
Kamera batekin lortutako RAW irudia “gordinik” edo minimoki prozesatutako datuak gordeko ditu fitxategian. Raw fitxategiak horrela izendatu dira ez direlako oraindik prozesatu eta, beraz, ez dira prest inprimatu ahal izateko edo editatuak izateko bitmap editore baten bidez.
Normalean, irudi hauek egokitzaile batek prozesatzen ditu eta horrela doikuntzak egin daitezke fitxategi “positiboa” bihurtu aurretik, adibidez, TIFF edo JPEG formatuan biltegiratzeko, inprimatzeko, edo gehiago manipulatzeko. Irudi hauek (RAW fitxategiak) sarritan ekipamendu digital desberdinen araberakoak dira, hau da, ez dago benetan raw fitxategi formatu bakarra.
Batzuetan Raw fitxategiak “negatibo digitalak” deitzen dira; negatiboen rola bera betetzen dutelako argazkilaritzan: hau da, negatiboa ez da zuzenean irudi gisa erabilgarria, baina irudi bat sortzeko behar den informazio guztia du bere baitan. Era berean, raw irudi-fitxategi bat formatu ikusgai batean bihurtzeko prozesuari “erebelatze prozesua” esaten zaio argazkilaritza analogikoan erabiltzen den prozesuaren analogiagatik. Image errendatzea azken aukera aukeraketa orekatzeko zuria eta kolore kalifikazio prozesuan parte da.
Argazki negatiboak bezala, irudi digital gordin batekin kolore gama zabalagoa lortu dezakegu (normalean 36/48 bit/pixel) harrapatutako irudiaren informazio gehiena gordetzen delako. Formatu honen helburua da sentsoreak lortutako datuen gutxieneko informazio galera, eta irudia hartu den inguruaren baldintzak gordetzea (metadatuak); horregatik fitxategiaren tamaina oso handia izaten da nahiz eta konpresioa erabili.
Kamera profesionalak eta erdi-profesionalak normalean irudiak formatu honetan grabatzeko aukera eskaintzen dute, baita JPG formatuan eta beharbada beste batzuetan ere. Goi mailako kamera konpaktuek ere eskaintzen dute aukera hau.
Formatu honek hainbat luzapen erabiltzen ditu:
Rhynchoedura ornata
Rhynchoedura ornata Rhynchoedura generoko animalia da. Narrastien barruko Diplodactylidae familian sailkatuta dago.
Solent
Solent Britainia Handia eta Wight uhartea banatzen dituen itsasartea da.
Geologia
Geologia ikerketek jatorriz haran bat zela frogatu dute.
Historia
Erromatar Inperioaren garaian itsasartea askoz ere estuagoa zen: De Bello Gallico idazlanean Julio Zesarrek itsasbehera garaian erromatar gudariak uhartera oinez iritsi ahal zutela aipatu zuen. Solent itsasartea kostaldea defendatzearren eraiki ziren normandiar gotorlekuez betea dago, nagusiki Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren erregealdian eraikiak.
1685an Jakue II.a Ingalaterrakoa Solent itsasartean izandako ontzi hondaketa batetik bizirik ateratzea lortu zuen. Ondorioz eta gertakari hori oroitarazi nahian, Henry Purcell musikariak They that go down to the sea in ships musika-lana konposatu eta John Gostling baritonoak abestu zuen.
Elektroshock
Elektroshocka burmuinetako zenbait eritasun sendatzeko erabiltzen den terapia-mota da, garunetik korronte etenezko deskarga txikiak denbora laburrez (2-3 segundo-hamarren) igaroaraziz egiten dena. Konbultsioak izaten ditu eriak, eta, zenbaitetan, konortea galtzen du. Gaur egun ez da asko erabiltzen, elektroshockak eragiten dituen konbultsioak eta giharren uzkurdura bortitzek ekar dezaketena baino arrisku gutxiagoko sendagaiak aurkitu baitira garuneko eta nerbioetako eritasunak sendatzeko (psikotropoak, adibidez).
Arrizuriaga jauregia
Ezaugarriak
1884. urtearen inguruan, Maria Purificacion Urkizu Zurbano eta Jose Maria Untzeta Murua senar-emazteek Arrizuriaga jauregia eraiki zuten Untzeta etxearen baratze eta lorategietan. Etxe hori iparralderago dago, Bidekurutzetako errebalaren mugan, eta Untzeta Loiola familiaren jabetzakoa da XVII. mendetik. Jauregi dotore hura, estilo eklektikokoa eta eragin frantsesekoa, lorategi berri eta mardul batez geratu zen inguratuta.
Ágatha Ruiz de la Prada
Ágatha Ruiz de la Prada y Sentmenat (Madril, Espainia, 1960ko uztailaren 22a) espainiar moda-diseinatzailea, enpresaburua eta aristokrata da. Castelldosriusko XIII. markesa, Espainiako handikia eta Santa Pauko XXIX. baronesa noblezia-tituluen jabea da.
Arrizuriaga jauregia
Ezaugarriak
Fatxadak harlangaitzezkoak dira, eta hareharrizko harlanduz egindako plakak dituzte izkinetan, platabandetan, bao-markoetan, inpostetan eta erlaitzetan. Ardatzetan lerrokatutako proportzio bertikaleko baoen konposizio erregular baten bidez antolatzen dira, eta zurezko kontraleiho tolesgarriak dituzte kanpoan (gaur egun desmuntatuta daude). Nabarmentzekoa da, bereziki, izkinako dorrea, konposizioaren simetria eta soiltasuna hausten dituen elementu berezi gisa. Fatxada nagusian bost bao-ardatz daude, zutabe-erdi ildaskatuz inguratutako ate zentral ateburudunarekin. Sarrera horren alboetan, Untzeta eta Urkizu familien leinuen armarri bana dago. Fatxada horretako lehenengo solairuan, hiru baoko balkoi jarraitua dago, albo bakoitzean leiho angeluzuzen bat daukana. Harburu lisoko erlaitzaren gainean dagoen goiko solairuan, molduraz apaindutako hiru bao baino ez daude, txapitula formakoak; horietatik, erdiko baoa eta tximinia zilindrikoa nabarmentzen dira. Apaingarri hori, era berean, iparraldera eta hegoaldera begira dauden mantsardetan ere agertzen da tarteka.
Ágatha Ruiz de la Prada
2009an Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina eman zioten. 2017an Moda Diseinuaren Sari Nazionala jaso zuen.
Arrizuriaga jauregia
Ezaugarriak
Gainerako altxaeren osaerari dagokionez, fatxada nagusiaren ordenari eusten dio ardatz bertikaletan lerrokatutako baoekin (4 daude iparraldeko eta mendebaldeko fatxadetan, eta 7 hegoaldeko fatxadan), baina beste bao-ilara bat dute erdisotoko solairua argiztatzeko eta airezta- tzeko, apaingarri gutxiagorekin. Atzeko fatxadaren konposizioa da gutxien zainduta dagoena. Hain zuzen ere, apaingarri gutxi ditu, zenbait elementu falta zaizkiolako: mantsarda, balkoiak eta baoen inguruko moldurak, zehazki. Gainera, beheko solairuan, neurri handiagoko baoak daude, ziurrenik erraztu egiten zutenak jauregiko espazio osagarri horien funtzioak (garajeak), bai eta espazio horiek lorategiarekiko duten lotura ere. Azkenik, fatxada honetan ikusten da argien nola kendu zen hego-mendebaldeko angelua, geroago egindakoa; izan ere, argi ikusten da horma-atalen diferentzia kromatikoa, bai eta erantsitako baoen ardatz bertikala konposizio simetrikotik desplazatu zela ere. Oro har, jatorrizko arotzeriak aldatu egin dira, baina oraindik mantentzen dira kanpoko kontraleihoak eta balkoietako burdin-lanak.