cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emari ekologiko
Denborarekiko aldakortasuna
Ibaiko arrainen bizitza urtaro ezberdinen zehar kontutan hartzen da, haien biziraupena bermatuz. Amuarraina arrunta den lekuetan, adibidez, ugalketa momentuan babesten dira emari txikiago bat ezarriz (azaroaren erdialdetik otsailera), lekualdatzea ahalik eta gehien errazteko, eta, beste alde batetik, udako tenperaturak jasangarriak izateko, emari minimoaren balioa handitzen da. Gainerako hilabeteetan, ezarritako balioa mantenduz nahikoa da.
Lekuarekiko aldakortasuna
Ibaiaren tartearen arabera ezartzen da emari ekologikoa:
Emari ekologikoaren ezarpena
Emari ekologikoa ezartzeko, bi eratara egin daiteke: berez dagoen emarian oinarritu eta balio bat estimatu edo lortu nahi den balio batean oinarrituz azterketa bat egitea emaria ezartzeko. Bestalde, emari horiek kalkulatzeko, metodo matematiko konplexuak erabiltzen dira eta gehien erabiltzen direnetatik, hurrengo biak erabililenak dira:
Emari ekologikoa mantentzea
Behin ingurumen beharrak ezarrita, agertzen den arazoa emari ekologikoa mantentzea da, erregulatzeko obrak (presak) oztopo moduan jokatzen dutelako. Beraz, ibai bizitza bermatzeko, arrain ena batez ere, pasabideak eta arrain-eskalak prestatzen dira. Obra horiek eraikitako presen oztopoari aurre egitea ahalbidetzen du, zonalde altuagoetara hel daitezen. Zenbait arrain mota kontinentaledunak elikatze eta erreproduzitze inguruneak elkar hurbil dituzte, baina beste batzuek, izokin a eta aingira adibidez, lan horiek elkar oso urrun gauzatzen dituzte. Kasu batzuetan, ehunka kilometroko distantzia ibili ahal dute leku batetik bestera joateko. Horregatik, ibaiaren ibilguan oztopo baten agerpena oso desegokia da, presa bat bada, batez ere. Soluziorik jarri ezean (lehen aipatutako pasabideak eta arrain-eskalak), arrain horien sartzea ezinezkoa izango litzateke eta espeziaren desagerpena ondorioztatuko litzateke haien erreproduzitze inguruneetara ailegatzen ez direlako. Beraz, oso ondorio larria da ekosistemarako.
Laguntzazko elementu horiek benetan erabilgarriak izateko, baldintza batzuk betetzea beharrezkoa da:
Lortutako alde onak
Ingurugiroaren babespenari esker, ibai baten berreskurapena lortzen da, eta horrekin lortzen diren onurak hurrengoak dira:
Eubleekeria rapsoni
Eubleekeria rapsoni Eubleekeria generoko animalia da. Arrainen barruko Leiognathidae familian sailkatzen da.
Neufmanil
Neufmanil Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neufmanil udalerrian erroldatutako biztanleak 1.200 ziren. Familiak 480 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 168 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 172 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 508 etxebizitza zeuden, 486 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 477 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 486 etxebizitza nagusietatik 355 bere jabearen bizilekua ziren, 115 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 161 etxek lau zituzten eta 263 etxek bost zituzten. 274 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 193 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Neufmanil udalerrian 475 unitate fiskal zeuden, 1.163,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.465 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Neufmanil udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elma (Iowa)
Elma Iowako hiri bat da. Howard konderrian kokatua dago. 2010ean 546 biztanle zituen, 3.34 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 7228
NGC 7228 galaxia bat da, Lacerta konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Xabier Anduaga
Xabier Anduaga (1995, Donostia, Gipuzkoa), euskal opera eta zarzuela abeslari bat da. Tenorea da.
Donostiako Orfeoian zortzi urterekin abesten hasi eta 2014-2018 artean Musikenen ikasi zuen. Hogeita bat urterekin Italiako Pesaro hiriko Rossini Antzokian profesional gisa debutatu zuen, Placido Domingo opera abeslari ezagunarekin abestuz.
2019an, hogeita lau urterekin, Pragako Antzoki Nazionalan Operalia Saria irabazi zuen
Wąsewo udalerria
Wąsewo Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrów Mazowiecka barrutian kokatuta. 119,49 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4398 biztanle zituen.
Succivo
Mugakideak
Succivok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Graziano
Flavio Graziano Augusto (Flavius Gratianus Augustus; Sirmium, 359 - Lyon, 383ko abuztuaren 25), erromatar enperadorea izan zen 375 hil zen arte. Valentiniano I.aren semea izan zen.
367ko abuztuaren 4an, aitak augusto titulua eman zion. 375eko azaroaren 17an, Valentiniano I.aren heriotzaren ostean, legioek haren beste seme bat aldarrikatu zuten enperadore, Valentiniano II.aren izenpean.
Grazianok hautaketa hori onartu zuen. Galia probintzia bere esku utzita, Valentiniano II.ak Italia, Iliria eta Afrika probintziak zituen bere agindupean, ofizialki behintzat, zeren, benetako boterea Grazianok zeukan.
Hastapenean adore handiko enperadorea bazen ere, poliki poliki gobernuko kontuak utzi eta postuak ematen zizkion plazeretan murgildu zen Graziano. Honela, Inperioa Merobaudes jeneral frankoaren eta Anbrosio Milango artzapezpikuaren esku geratu zen.
Gainera, alanoen talde bat hartu zuen bizkartzain, eta publikoki eszita bezala agertzen zen. Hori guztia zela eta, nahigabea nagusitu zen armadaren artean. Magno Maximo izeneko jeneral bat, nahigabe horretaz baliatuta, Britanian matxinatu zen. Armada handi baten lagun, Galiara abiatu zen, non Graziano zegoen garai hartan. Graziano, bere tropek desertatu ondoren, atzeman eta hil zuten 383ko abuztuaren 25ean.
Grazianoren agintaldia garrantzitsua da kristau historiaren aldetik. Izan ere, garai horretan kristautasuna erlijio nagusia bilakatu zen Inperioan barnan. Milango Anbrosioren aholkuei jarraiki, erlijio paganoak debekatu zituen; Pontifex Maximus titulua arbuiatu zuen; Garaipenaren Aldarea Senatuko etxetik atera zuen; eta, Vestaren birjinei ematen zitzaien diru-laguntzak murriztu zizkien.
2008ko Laudioko Sari Nagusia
'''LIX. Laudioko Sari Nagusia- XIV. Arabako Klasika''' 2008ko martxoaren 30ean egin zuten, 176 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.
64 txirrindulari amaitu ziren eta garailea Hector Guerra espainiarra izan zen.
Ely (Iowa)
Ely Iowako hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 1,776 biztanle zituen, 3.73 kilometro koadrotan banatuta.
Belmont (Pennsylvania)
Belmont Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cambria konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ostorhinchus properuptus
Ostorhinchus properuptus Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Canals
Córdoba hitzak zenbait lekuren izenak adierazten ditu:
Teverola
Teverola Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Teverolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Wasilków udalerria
Wasilków Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Białystok barrutian kokatuta. 127,12 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15983 biztanle zituen.
Chromeč
Chromeč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 567 biztanle ditu eta 5,48 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Garbala
Garbala Lapurdiko Sara udalerriko auzo bat da. Hain zuzen ere, Sarako hegoaldean kokatzen da, Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herriko mugaren alboan.
Auzo honetan Sarako leizeak kokatzen dira. Bestalde, Zugarramurdi udalerrira nahiz Zugararmurdiko leizeetara doan Sorginen ibilbidearen mutur bat ere hemen kokatzen da, zehazkiago arrobiaren aparkalekuan, hau berez, antzina kontrabandistek muga zeharkatzeko erabiltze zuten bidezidor bat izan zelarik.
Arthroleptis wahlbergii
Arthroleptis wahlbergii Arthroleptis generoko animalia da. Anfibioen barruko Arthroleptidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Whaleyville (Maryland)
Whaleyville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Worcester konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Londres-Luton aireportua
Londres-Luton aireportua (ingelesz London Luton Airport) Erresuma Batuko Bedfordshire konderriko Luton udalerrrian dagoen aireportu bat da. Londres hiributurik 56,5 kilometro iparraldera dago. Londresi zerbitzua ematen dioten aireportuetako laugarren handiena da, Heathrow, Gatwick eta Stansted aireportuen atzetik.
1938ko uztailaren 16an irekia izan zen. Bertan, EasyJet, Monarch Airlines, Thomson Airways eta Ryanair konpainiek jardun ohi dute. Aireportu honetako hegaldiak nagusiki Europako helmugak dituzte, zenbait Ipar Afrika eta Asia ere helmugatzat dutelarik. 2012an aireportu honetatik 9.617.697 bidaiari iragan ziren.
Vulpes macrotis
Vulpes macrotis Vulpes generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.
Chroboly
Chroboly Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 538 biztanle ditu eta 34,69 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Ostorhinchus rubrimacula
Ostorhinchus rubrimacula Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
2544 Gubarev
2544 Gubarev asteroide baten izena da. abuztuaren 6an aurkitu zuen Z. Vávrová-ek Kleť Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 PS izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2544 Gubarev asteroidearen orbitak batezbeste 2,373 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,802 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,945 distantziara. Eszentrikotasuna 0,241 da, eta makurdura orbitala 22,52ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.0 da.
Der Blusenkönig
Argumentua
Berlingo jantzigintza denda bateko ikastun batek desastre hutsa diren bere prozedurekin denda nahaste-borrastean murgiltzen du.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Merkataritza Euskal Herriko ekonomia ekimen garrantzitsuenetako bat izan zen XIV. eta XV. mendeetan; merkataritzaren bidez bere kokagunea -alegia, Pirinioetako ertzaren eta Bizkaiko golkoaren arteko bidegurutzea- baliatzen zuen, eta, era horretan, itsasaldeko elikagai defizit betikoa gutxitzen.
Hasteko, herri mailako merkataritza bat aipa daiteke, batez ere hiriguneak hornitu, eta haien eskulanak merkatura bidean jartzea helburua zuena. Nolabaiteko garrantzirik zuten hirietan, eskulangile txikien dendetara eta merkatari espezializatuenetara -harategietara, adibidez- biltzen zen, eta orobat eguneroko merkatura. Aitzitik, hiri txikietan, eta eskulangile gutxi zirenetan, garrantzi handia izan ohi zuen asteroko merkatu egunak, eta egun horixe bihurtzen zen herriko merkataritzan ardatz nagusia.
Merkataritza harremanen bigarren barrutia eskualde mailakoa zen, eskualdeko soberakinen esportazioan eta eremu batzuetan falta ziren gaien inportazioan oinarritzen zena. Euskal Herriaren kasuan, horren adibide argiak dira Nafarroako eta Errioxako ardoaren kostaldeko merkaturatzea, eta Añanako Gesaltzako gatzarena; Baionatik eta bizkaitar eta gipuzkoar kostaldetik zetorren arrainaren salmenta barrualdean; edota burdinaren merkaturatzea.
Azkenik, nazioarteko merkataritzan Euskal Herriak izan zuen esku hartzea nabarmendu behar da. Erdi Aroaren erdialdera azokek -merkatari bilkura handien gisakoak ziren, urtean behin edo bitan egiten zirenak-, monopolizatu zuten merkataritza honen parte handi bat. Euskal Herrian berandukoa da azoken fenomenoa -lehen azokak Nafarroan egin ziren, hain justu Lizarran eta Tuteran, 1251tik aurrera, baina kostaldeko probintzietan, Balmasedako eta Urduñako azoka baimenak ez ziren 1288 arte lortu-, eta ez zuten inoiz paper erabakigarririk jokatu euskal lurretako merkataritzan. Hala ere, hori ez zen oztopo gertatu Euskal Herria nazioarteko merkataritzan sar zedin. Izan ere, batez ere XIV. mendetik aurrera, euskaldunek oso pisu handia izan zuten itsas garraio eta merkataritzan, Atlantiko nahiz Mediterraneo aldean.
LISPA
LISPA (London International School of Performing Arts, euskaraz Londreseko Antzerki-Arte Eskola Internazionala) 2003. urtean Thomas Prattkik sortua izan zen. Thomas Pariseko École Internationale de Théâtre Jacques Lecoqeko zuzendari pedagogiko izan zen.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Hain zuzen ere, nazioarteko merkataritza handiak izan zituen aldaketarik sakonenak XI-XV. mende bitartean, eta horretxen bitartez hiru aldi handi bereiz daitezke, oso argi. Lehenak XI. eta XII. mendeak hartzen ditu; hurrena XIII. mendea da, aldaketa handiak gertatu baitziren mende horretan, euskal merkataritzaren itsasoko zabalkundearen aitzindari izango zirenak, eta merkataritza trafikoa izugarri areagotu zutenak; eta, azkenik, XIV. eta XV. mendeak, zeinetan iritsiko baita gorenera nazioarteko proiekzio hori.
LISPA
LISPA Jacques Lecoq-en lanean oinarritua badago ere, antzerki fisikoko entrenatze programa izanagatik da berezia.
Hastapen Kurtsoa
Hastapen Kurtsoa gorputz eta ahotsaren prestakuntza eta ingurune fisikoaren aztertzera bideratzen da, ikasleak elementu hauek gorputzaren bidez eta espazioan zehar transposatzera ahalbidetuz.
.vn
.vn Vietnami dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. VNNICek kudeatzen du.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Hainbat ikuspuntutatik azter daitezke aldi horien arteko aldeak: aurrena, XI. eta XII. mendeetan, lehorreko bideetatik egingo da batez ere salgaien trafikoa, eta Behe Erdi Aroan berriz itsas trafikoa izango da nagusi. Bigarren ikuspuntu batetik, garraioaren garestitasuna zela-eta, lehen aldian ohiko ziren salgaiak pisu gutxikoak izatera igaro ziren, txikiak neurriz eta prezioz garestiak.
LISPA
Hastapen Kurtsoa
Maskara Neutroarekin hasiz ikasleek lasaitasun egoera ikasten dute. Jarraian, giza pasioak, emozioak eta portaerak lantzen dira Maska Larbario eta Adierazgarriekin. Transposizio dramatikoak eta sormena animaliak, elementuak, pintura, poesia eta arkitektura aztertuz desblokeatzen dira.
.vn
Kanpo estekak
Toppdomän
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Alabaina, itsas merkataritza zabaldu zenean, asko merkatu ziren joan-etorriak, eta era horretan neurri handiagoko salgaiak hasi ziren mugitzen, prezioz merkeagoak zirenak eta bezero gehiago zituztenak. Eta, azkenik, Euskal Herriaren kasuan, aldaketa sakon bat gertatuko da salgaien trafikoan.
LISPA
Hastapen Kurtsoa
Elkarlana edota Sorkuntza LISPAn egiten den lanaren ezinbesteko zatia da. Astero ikasleek beren antzerki propioa lantzeko aukera dute. Talde txikietan elkarturik irakasleek aurretik ezarririko gai baten inguruan lan egiten dute, klasean lantzen ari diren esparruak miatzeko aukera dutelarik. Astelehenero, astean zehar landutakoa aurkezten dute irakasle eta Aurreratuen Kurtsoko ikasleen aurrean.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
XI-XII. mendeetan ekialde-mendebal norabideko ardatz batek bideratzen zuen merkataritza, Santiago Bidetik barrena, Gaztelako Meseta eta Europako gainerako lurrak lotuz, Araba eta Nafarroan zehar. Baina XIV. eta XV. mendeetan ipar-hegoalde zen merkataritzaren norabide nagusia, itsasaldea eta barneko lurrak lotzen zituena beraz; kasu horretan, gainera, bikoitza zen ardatza. Lehen ardatzak bizkaitar kostaldea eta Gipuzkoako mendebaleko eremua hartzen zituen, eta, Araban barrena Meseta aldera luzatuz, Burgos zuen gune nagusia. Bigarren ardatza, berriz, Baionatik eta Gipuzkoako ekialdeko kostaldetik abiatzen zen, eta gero, Iruñetik igaro ondoren, Nafarroatik jarraitzen zuen, Ebroko ibarraren aldera.
LISPA
Hastapen Kurtsoa
Hastapen Kurtsoa Amaierako Proiektu bat ala Ikerketa Proiektu batekin amaitzen da, non ikasleek beraiek hautaturiko gai batean publiko aurreko emanaldia prestatzeko denbora gehiago duten.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Merkataritza XI eta XII. mendeetan
1000. urte inguruan, Astorga eta Bordele lotzen zituen galtzada erromatarra -Antoninoren Bidearen Iter XXXIV delakoa (K. o. III. mendea)- Euskal Herriko komunikazio bide eta merkataritza ardatz nagusi bihurtu zen. Nolanahi ere, aldaketa batzuk egin zitzaizkion jatorrizko ibilbideari, eta Santiago Bide izateko moldatu zen.
XI. eta XII. mendeetan barrena hirigune sail bat sortuko da Bidearen inguruetan -Lizarra (1084), Zangoza eta Gares (1122), Iruñeko San Zernin burgua (1129), Elo (1149)-; hirien foru gutunetan gauzatuko da haien merkataritzarako joera, gutunaren arabera libre geratzen baitziren zerga zenbaitetik, hala, trukeen eta salgaien joan-etorrien gaineko lezda edo bidesaritik; joera hori ageri da orobat hiri barnean azokak sortzeko eta arautzeko prestatu ziren arautegietan -San Zerningo foruak (1129), eta Lizarrakoak (1164)?.
Antso Ramirezen erreinaldian (1076- 1094) Iruñeko hirian jasotzen zen muga zergaren bidez XI. mendeko merkataritza harremanak nolakoak ziren jakin dezakegu.
NGC 7229
NGC 7229 galaxia bat da, Piscis Austrinus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Euskal Herriko merkataritza Behe Erdi Aroan
Merkataritza XI eta XII. mendeetan
Mota askotako salgaiak izaten ziren: batzuk Iruñeko merkatua hornitzeko ekarriak, hala nola burdina eta burdinazko gauzakiak -arabarrak segur aski-, eta kalitate ertaineko eta apaleko ehunak; beste batzuk, berriz, beste eskualde batzuetara esportatzekoak -azienda eta aziendaren eratorriak, txerrikia esaterako-; eta luxuzko gaiak, hala Bruselako ehunak edota Sortaldeko eskulanak, urrezko diruak, zaldiak, espeziak, eta, oro har, nazioarteko merkataritza handian ohiko ziren salgaiak.
Lehorreko komunikazio bideekin batera, XII. mende erdialdeko hamarraldietan, emaitza gisa kontinentearen Atlantikoko alderdiaren bat-bateko zabaltzea ekarriko duten baldintzak sortuko dira Europa mendebalean.
Baiona izan zen, euskal kostaldean, prozesu horren aitzindari, batez ere 1122tik aurrera, urte hartan zerga salbuespenezko gutun bat eman baitzitzaion; haren bitartez gaboteriako arrantzara eta itsas-merkataritzara bideratzen zen hiriko ekimen ekonomikoa.
Hortik abiatuta, kostaldea baliatzeari eta itsasoa ustiatzeari -arrantza helburuekin, hala, bale harrapatzea- loturiko ekonomia dinamika baten gune nagusi bihurtuko da Baiona, eta Kantauriko kostalde osoan izango du eragina. Lapurdiren eragina inguruko eremuetan nabarmendu zen aurrena, gipuzkoar kostaldean, eta, zehatzago, Kontxako badian; izan ere, bizigune txiki bat sortu zen han, Urgull mendiaren inguruan, XII. mendean, Gaskoiniako etorkinez osatua zati batean.
Bizkaiko golkoan sorturiko ekonomia eta merkataritza aprobetxamendu aukera berriez ohartzeak, eta horrekin batera XII. mendearen erdialdetik aurrera salgaien eskaera motak izandako aldaketek, 1180. urtean Donostiari pribilegioko foru gutun bat ematera bultzatu zuten Antso VI.a Jakintsua.
Donostiako foruaren ataletan antzematen denez, harekin guztiarekin itsasora heltzeko bidea bihurtu nahi zuen Donostia Nafarroako erregeak, donostiar portuan deskargaturiko salgaiei, Iruñerako baldin baziren, salbuespenak eta abantaila fiskalak ematen baitzizkieten.
Horrez gainera, kontuan izanik merkatari trukeetako salgaien, edota haien biltegietan gordetzearen gaineko muga zergak -hostalaje zuen horrek izena-, argi ikusten da, bai Donostiako foruan, bai Lizarrako 1164ko foruan, aldatzen hasi zela salgaien eskaera XII. mendearen erdialdean, eta, horren ondorioz, baita salgaien nolakotasuna ere. Oraingoan kalitate ertaineko salgaiak nagusitzen dira -animalia basatien larruak, lihozko edo artilezko ehunak, era askotako meak-, prezioak neurketa banakoak erabiliz ezartzen zaizkienak gainera, hala adibidez fardelak -troseles-, kintalak, ehunekoak edo dozenak. Horren guztiaren bitartez, agerian geratzen da gora egin zuela trukean erabiltzen ziren salgaien bolumenak, eta gero eta gehiago erabiltzen zirela balio gutxiagoko eta tamaina handiagoko salgaiak, alegia, XI. mendekoak baino pobreago, baina askoz ere ugariago ziren erosleentzat. Merkataritza harremanen eredu berri honek ez zuen ez errentagarritasunik ez bideragarritasunik izango garraiatze kostuak asko jaitsi ez balira, eta horixe lortu zen hain zuzen ere itsas merkataritzaren zabalkundearen bitartez.
Merkataritza XIII. mendean
XIII. mendean aldaketa asko eta sakonak gertatu ziren penintsulako Erdi Aroko gizartean. Horien artean, faktore erabakigarriak izan ziren, bai hirien hazkundean bai zenbait herritako azoka eta merkatuen ugalketaren atzean, alde batetik biztanleen kopuruaren hazkundea eta, bestetik, nekazarien lanaren bidezko zerga ordaintze antzinakoaren ordez, zerga berriak sortzea, gauzaki nahiz diruzkoak.
Gaztelako txurra ardi azienda ere asko hazi zen aipatu berri den hedatzearen ondorioz.
Prozesu hori sendotu egin zen 1273an, azienda jabe handien interesak zaintzeko helburuaz, Mesetako Kontseilua sortu zenean.
Europako Atlantiko aldearen zabaltzeari, hazkunde demografikoari eta merkataritza trukeen garapenari, artilearen merkaturatzeko aukera berriak eransten bazaizkie, aise ulertzen da zergatik zuen halako interesa Gaztelako monarkiak Kantauri aldera zabaltzeko bere erreinua; hori dela pribilegiozko foru gutunak bultzatu zituen, bai euskal kostaldeko zenbait biztanleria gunetan -Hondarribia (1203), Getaria eta Mutriku (1209), Bermeo eta Plentzia (1263), Zarautz (1237)-, bai kostaldearen eta penintsularen barnealdearen arteko komunikazio bidean zeuden herriguneetan -Balmaseda (1199), Urduña (1229), Otxandio (1254), Tolosa, Segura eta Ordizia (1256), Arrasate (1260) eta Bergara (1268)-. Horrekin guztiarekin, Euskal Herriaren bitartekaritza papera bultzatu nahi zen hegoaldeko eremu ekoizleen eta Europako iparraldeko eskulangintza guneen artean; prozesu hori gainera sendotu egingo zen 1296an Gaztelako Marismako Hermandadea sortu zenean, Gasteiz tartean zela, euskal eta kantauriar hiriak biltzen baitzituen Gasteizkoak: Santander, Laredo, Castro-Urdiales, Gasteiz, Getaria, Donostia eta Hondarribia. Aldi berean, Bizkaiko jaurerrian Bermeo finkatu zen merkataritza eta arrantza gune nagusi modura.
Bestalde, eta Donostiako gunea 1200. urte bitartean galdu bazen ere, beren erreinuarentzako itsasoko irteera baten bila jarraitu zuten Nafarroako Erresumako agintariek. Dudarik ez da Baiona ez zitzaiela leku ezezaguna gertatzen nafar merkatariei, 1201. urterako Ingalaterrako errege Joan Lurgabeak baionesei nafar merkatariak Baionan har zitzatela agintzeak erakusten duen bezala. Une horretatik aurrera, etengabeak izango ziren nafarren eta baionesen arteko harremanak Erdi Aroan zehar. Horrek ez du esan nahi ordea erabiltzen ez zirenik Gipuzkoako portuak, alderantziz baizik; Antso Azkarrak ezarritako bidesariaren gehikuntza -'mala tolta' deitua- Baztango Maian nola Lekunberrin kobratzeak -alegia, Iruñea Baionarekin eta Donostiarekin lotzen zituen bideetan- hori frogatzen du behintzat.
Itsasoko garraio eta merkataritzako jardunetan, Bizkaiko golkoan, itsasontzi eta itsasgizon baionesak izan ziren aitzindari, eta XIII. menderako gauza izan ziren -Societas Navium Baionensium- bezalako elkarte bat sortzeko. Elkarri laguntzeko eta irabaziak banatzeko elkarte bat zen; garai hartan baiones itsasontziak Bordele aldera jotzen zuten, eta, batez ere, Arroxela aldera.
Han eskualdeko hartako ardo preziatuak hartzen zituzten, Flandriaraino eraman eta han merkaturatzeko.
Bestalde, Bizkaiko eta Gipuzkoako kostako herriguneak berehala egokitu ziren bitartekaritza jardun horiei, halako eran non 1266-1275. urte bitartean, Hondarribitik eta Donostiatik zetozen itsasontziak sarritan ikus zitezkeen Winchelseako ingeles portuan, eta Londres bihurtu zen negozio gune nagusia Ingalaterran gaztelar merkatarientzat.
Euskal portuetatik abiaturik egiten zen merkataritza trafikoaren egitura antzeman daitezke Donostia, Orio, Segura eta Oiartzungo 1293ko kontuetan, Gaztelako Antso IV.aren garaian. Inportatzen zen gai ia bakarra kalitate ertain eta apaleko oihala zen; horretan paper nagusia izan zuten euskaldunek, nahiz eta ez izan gaztelarren eta Pirinioez bestaldekoenaren bezain garrantzitsua.
XIV. eta XV. mendeetako hedapena
Erdi Aroko azken bi gizaldietan zabaldu eta sendotu zen guztiz euskaldunen jarduna Europako mendebaleko hirugarren sektorean. Gauza bitxia bada ere, nekazaritzaren eta sistema feudalaren krisi sakon baten erdian gertatu zen hedapen hori; horren agerraldi nabarmenenetako bat Izurri Beltza izan zen, Europako kontinente osora zabaldu zena XIV. mendeko erdialdeko urteetan.
Nahasmendu garai horretan, merkataritza izan zen krisiak gutxien eragin zuen sektoreetako bat, krisiaren ondorioak horretan ere antzeman ziren arren. Segurtasunik gabeko egoera hartan arriskuak ugaritzea izan zen burges sektoreen estrategia, eta, hala, ondasun higiezinen, kapitalen mailegu edota zerga alokairuetan egindako inbertsioak areagotu zituzten. XIV. mendeko krisiak ordea beste ondorio garrantzitsu bat ere izan zuen Bizkaiko kostaldean. Izan ere, mendearen aurreneko hamarraldietan foru gutun asko eman zitzaizkien portu berriei: Bilbo (1300), Portugalete (1322), Lekeitio (1325), eta Ondarroa (1327). Beheraldi honek kostaldean izan zuen lehen ondorioa Bermeoren krisia izan zen, pixkana etorri zena, eta Bilbori nagusitasuna eman ziona; hala, XIV. eta XV. mendeetan Bizkaiko kostaldeko merkatari portu nagusia bihurtu zen Bilbo.
Krisiaz gainera, euskaldunen itsasoko hedapena baldintzatu zuen beste eragile bat ere izan zen, Ehun Urteko Gerra, ingeles eta frantses monarkien artean. Gaztelaren eta Ingalaterraren arteko politika eta merkataritza harreman baketsuak aldatu egin ziren Gaztelako erregetza Antso IV.aren esku geratu zenean, hark, 1293an, aliantza bat egin baitzuen Frantziarekin. Hala ere, XIV. mendearen lehen erdian, politika neutrala bultzatu zuen Gaztelak, eta euskaldun asko ibili ohi zen Londres, Southampton edo Sandwichen, 1337an gerra hasi zen arte.
XV. mendearen erdialdean, gatazkaren amaierak, Gaztela eta Ingalaterraren interes komun gero eta handiagoekin batera, bi monarkien hurbiltzea ekarri zuen, eta horrek hainbat itunen izenpetzea erraztu zuen -Westminster (1467), edo Londreskoa (1482-III-9), Gipuzkoa eta Ingalaterraren artean-, merkatari loturak estutu zituztenak.
Hori guztia, politikari dagokionez, Medina del Campoko Itunarekin burutu zen (1489- III-27), ingelesen eta gaztelarren arteko aliantza bat, ia mende batez iraungo zuena.
Mende horietan zehar, trukean erabiltzen diren salgaiei dagokienez, arau bertsuak erabiliko ditu Pirinioen bi aldeetako Atlantikoko merkataritzak. Hala, esportatzen diren lehengaien artean -kanpotik ekarrita-, aipagarriak dira ardoa -bai bertakoa, bai Bordeleko eta Arroxelako portuetan ontziratua-, fruitu lehorrak, gatza, eta batez ere ehungintzarako produktuak. Alor horretan, beste ororen gainetik, artilearen esportazioak aipatu behar dira (Gaztelako artilea batez ere, baina baita Nafarroa eta Aragoikoa ere); horiei, bestalde, tindagaiak -brasila, azafraia eta pastela-, olioa eta alunbrea erantsi behar zaizkie. Berezitasun aipagarrienen artean, esan behar da Baiona nabarmentzen zela Lauragaisko (gaurko Languedoceko) pastelaren esportazioagatik, Tolosa eta Biarnotik igaroz, gero Bristola eramaten zutena. Bizkaiko eta Gipuzkoako portuetatik esportatzen ziren gaietan, berriz, burdina eta burdinaren eratorriak ziren nagusi -ferrak, iltzeak, aingurak, eta abar-, Euskal Herriko burdingintzaren sektore indartsuan eginak.
Atzera Euskal Herrira ekartzen ziren gaietan ehunak, garia, arraina eta era askotako gauzaki landuak nagusitzen ziren, baina aldeak zeuden eskualde batzuetatik besteetara.
Era horretan, Euskal Herriko itsasaldeko herriak hornitzeko laboreak ekartzen ziren, frantses kostaldetik batez ere; Flandriarekin eta Ingalaterrarekin egiten zen trukean oihalak etortzen ziren gehienbat; azkenik, eztainua, beruna, arraina eta aleak oso bigarren mailan geratzen ziren. Bizkaiko golkoan aritzeaz gainera, Andaluziako Atlantiko aldean ere ibiltzen ziren euskaldunak, batez ere Sevillan eta Cádizen; izan ere, Mediterraneoko eta Kanariar uharteetarako itsasketarako pausaleku ziren hiri horiek, eta orobat euskal burdinaren merkatu (Andaluzian, Guadalquivirren ibarreko merkatuak monopolizatu zituen euskal burdinak).
Andaluzian kokatu izanaren ondorioz, eta italiar merkatariekin han lorturiko harremanak zirela-eta, euskaldunak Mediterraneo aldeko portuetara joaten hasi ziren XIV. mendean zehar. XV. mendean euskaldunen lorpenek beste gatazka batekin izan zuten zerikusia, Aragoiko Koroaren eta Genovako Errepublikaren artekoarekin hain zuzen; Mediterraneoko aleen salmenta nork menderatu zen auzia. Etekin handia atera zuten hortik euskaldunek, beren neutraltasuna zela-eta, eta euskal itsasontziak gaboteriako itsasketarako egokiak zirelako; era horretan bi arerioen laguntzaile ibili ahal izan ziren. Mediterraneoan, batez ere garraiatzaile huts izan ziren euskaldunak, tramping itsasketa motan espezializatuak gehienbat, alegia, ibilbide finkorik gabe, eta unean uneko kontratatzailearen beharren arabera.
Egoera jakinak baliatzen jakiteaz aparte, Europako hainbat lekutan beren kolonia eta erakundeak (Gaztelako Kontsulak) sortzea izan zen gaztelar eta euskal merkataritza hazkundearen oinarrietako bat. Gaztelar guztien ordezkaritzaz arduratzen ziren magistratuak ziren kontsul haiek; haien interesak zaindu eta aldeztu behar zituzten Europako hirietako agintarien edo beste merkatarien aurrean, eta gaztelarren artean sorturiko auziei irtenbidea eman.
Lehenengo gaztelar kolonia, eta garrantzitsuena, Bruggekoa izan zen, maila gorena XV. mendean jo zuena. Han ere izan ziren gatazkak ordea, eta 1455ean 'Bizkaiko Nazioa' (Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Santander, Asturias, Galizia eta Nafarroako merkatariak eta gaiak biltzen zituen) koloniatik bereizi zen; horrela amaitu ziren burgostarren eta euskaldunen arteko arazoak.
Atlantiko aldeko beste gune garrantzizkoak Anberes (1480), Nantes, Rouen eta Lisboa izan ziren.
Mediterraneoan ere izan ziren gaztelar koloniak eta kontsulak: Bartzelonan, Genovan eta Nizan. Azkeneko honetan, Errege Katolikoen erreinaldian zehar, kontsulak erregearen funtzionario eta ordezkari diplomatiko izateari eman zion lehentasuna, eta bigarren mailan utzi zituen merkataritzari buruzko gorabeherak. Aldaketa horrek ez zien mesede egiten euskal marinelei eta merkatariei, eta hori nolabait konpontzeko, bizkaitarren eta gipuzkoarren kontsul karguak sortu ziren. 1489an, adibidez, Sirakusa hirian, Joan Zarauzkoa izendatu zuten kontsul. 1504an, Valentzian, Euskal Herriko hamar bat patroi antzeko erakunde bat sortzen saiatu ziren Petri Bidaniakoa azkoitiar kontsularekin.
Euskal Herrian behar ziren hornigaiak bertara iristea zen euskal marinelez eta merkatariez osaturiko merkataritza sare horren azken ondorioa. Izan ere, Lapurdi, Bizkaia eta Nafarroako lurrak batez ere, ez baitziren gauza biztanleen elikagai premiak behar bezala asetzeko. Beraz, elikagaiak kanpotik ekarri, eta lur barneko hiribilduetan eta azoketan banatu behar ziren.
Hornigaiak eskuratu ahal izateko, monopolio eta babes politika bultzatu zuten hiriek. Monopolio politikaren helburua beharrezko hornigaiak nola edo hala biltzea zen -indarra erabiliz, behar izanez gero-. Garraiorako bide finkoak ipini ziren eta hirietan sartzen ziren mandozainak elikagaiak ematera behartu ziren horretarako; Bilbo eta Tolosako hiriak nabarmendu ziren gehienbat politika horretan. Tolosa, adibidez, Gipuzkoako kostaldearen eta Nafarroako erreinuaren arteko merkataritza bideak monopolizatzen saiatu zen. Protekzionismoaren helburuak, berriz, kontsumoa erraztea eta hirian ekoiztutako guztia saltzea ziren, eta kanpoko konkurrentzia baztertzea aldi berean. Hornidura segurtatu ondoren, kontsumitzailea defendatzea zen kontzejuko agintarien ardura nagusia. Horretarako, ordenantzak argitaratzen ziren espekulazio asmoko handizkako salmenta debekatuz, birsalmenta mugatuz eta oinarrizko elikagaien prezioak kontrolatuz. Aldi berean, iruzurrari aurre egiteko neurriak hartzen ziren, bai merkaturaturiko gaien kalitateari bai erabilitako pisu eta neurriei zegozkienak.
Bukatzeko esan beharra dago, Erdi Aroan pisu handia izan zuela merkataritzaren sektoreak Euskal Herriko ekonomian, batez ere itsasaldean, biztanleriaren parte handi bati bizigaia eskaini ahal izan baitzion.
XVI. mendean sartzeak ez zien aldaketa handirik ekarriko ez euskal jendeari ez euskal merkataritzari, eta oraindik ere sortu ziren alde horretatik garrantzizko erakundeak, Bilboko Kontsulatua (1511) esate baterako. Aldi berean ordea, 1571tik aurrera, behera egingo du pixkana-pixkana euskal merkataritzak, Europako Atlantikoko politika aldaketen eta merkataritza bide berrien ondorioz.
Waśniów udalerria
Waśniów Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrowiec barrutian kokatuta. 111,62 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6937 biztanle zituen.
Roberto Carlos
Roberto Carlos Braga Moreira (Cachoeiro de Itapemirim, Espíritu Santo; 1941eko apirilaren 19a), artistikoki Roberto Carlos izenez ezagunagoa, kantautore brasildarra da, música popular brasileirako (MPBko) eta balada erromantiko Musika generoetako ordezkari nagusietako bat eta. Mundu osoan disko gehien saldu dituzten artista latinoetako bat da, 150 milioi kopia baino gehiago saldu ditu, Brasilgo musikaren ikono bat da munduan, bere herrialdean eta Latinoamerikako gainerako herrialdeetan Musika latinoaren erregea izendatua.
Diskografia
Disko gehienek izenik ez dutenez, disko bakoitza diskoko abesti ezagunenarekin identifikatu ohi da, kasu gehienetan diskoko lehen abestia da.
Mira teleskopiko
Mira teleskopikoa sistema optiko bat da, fokatutako tiro-helburuaren irudia modu garbian handitzea helburu duena, doitasuna eta zehaztasuna (punteria) erraztuz eta, horrela, arma batekin distantzia luzean tiroak asmatzeko aukerak areagotuz. Erabilera, oro har, eremu militarrean (frankotiratzailea) eta kirolean (baleztaz edo su-armez tiro egitekoak) hedatzen da.
Eubleekeria splendens
Eubleekeria splendens Eubleekeria generoko animalia da. Arrainen barruko Leiognathidae familian sailkatzen da.
Akne arrosa
Akne arrosa laruazaleko gaitz kronikoa da, aurpegiari erasaten diona. Eritema, pustulak, edema eta azaleko kapilarren dilatazioa dira ondoriorik ohikoenak, eta sudurrean, masailetan, kopetan eta kokotsean agertu ohi dira. Kasurik larrienetan sudurra handitu, gorritu eta deformatu egiten da (errinofima).
La Destrousse
La Destrousse Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Destrousse udalerrian erroldatutako biztanleak 2.736 ziren. Familiak 1.116 ziren, horien artean 296 pertsona bakarrekoak ziren (96 bakarrik bizi ziren gizonak eta 200 bakarrik bizi ziren emakumeak), 380 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 372 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 68 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.190 etxebizitza zeuden, 1.130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 906 etxeak ziren eta 275 apartamentuak ziren. 1.130 etxebizitza nagusietatik 803 bere jabearen bizilekua ziren, 291 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 18 etxek gela bat zuten, 148 etxek bi zituzten, 229 etxek hiru zituzten, 339 etxek lau zituzten eta 396 etxek bost zituzten. 858 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 428 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 562 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.778 ziren, horien artean 1.193 aktiboak ziren eta 585 inaktiboak ziren. 1.193 pertsona aktiboetatik 1.110 lanean zeuden (593 gizon eta 517 emakume) eta 83 langabezian zeuden (43 gizon eta 40 emakume). 585 pertsona inaktiboetatik 208 erretiraturik zeuden, 187 ikasten zeuden eta 190 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Destrousse udalerrian 1.191 unitate fiskal zeuden, 2.893,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.018 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 236 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 31 eraikuntza enpresak ziren, 50 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 19 higiezinen enpresak ziren, 22 zerbitzu enpresak ziren, 52 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 62 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 5 margolariak, 6 zurginak, 3 iturginak, 7 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 23 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arthroleptis xenochirus
Arthroleptis xenochirus Arthroleptis generoko animalia da. Anfibioen barruko Arthroleptidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Munduko Jendeak
Munduko Jendeak Bilboko konpartsa bat zen. Konpartsa gisa, biolentziarik gabeko gizarte anitz, ekitatibo eta justu baten garapen sozial, ekonomiko, politiko eta kulturalean eragina izango duten harreman eta elkarguneak ezartzea planteatzen zuen.
Elkargune horiek elkarrizketaren eta elkar ezagutzaren bidez balorazio kulturala, errespetua, laguntasuna eta profesionaltasun harremanak bideratu zituzten.
Historia
Kohesio eredu anitz eta multikultural baten zati gisa, Bilbo eta Bizkaiko gizartean aktiboki parte hartu nahi zuten kultura ezberdinetako herritarren batura izan zen. Elkarbizitzearen erronka konpartsaren kezka izan zen beti eta konpartsa honen iritzian, horrek antolakuntza modu ezberdinak eskatzen zituen.
36 erakunde eta taldek osatzen zuten “Gentes del mundo” federazioak kultura ezberdinetako pertsona migrariak, euskal gizartearen bereizgarri den aniztasunean laguntzeko erabakigarriak zirela uste zuten. 2018an, kideen arteko tirabiren ondorioz desagertu zen.
Emerson (Iowa)
Emerson Iowako hiri bat da. Mills konderrian kokatua dago. 2010ean 438 biztanle zituen, 0.66 kilometro koadrotan banatuta.
2007ko Laudioko Sari Nagusia
72 txirrindulari amaitu ziren eta garailea David de la Fuente espainiarra izan zen.
Tora e Piccilli
Tora e Piccilli Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tora e Piccillik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Servon (Sena eta Marne)
Servon Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Servon udalerrian erroldatutako biztanleak 2.881 ziren. Familiak 1.027 ziren, horien artean 192 pertsona bakarrekoak ziren (59 bakarrik bizi ziren gizonak eta 133 bakarrik bizi ziren emakumeak), 310 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 474 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 51 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.958 ziren, horien artean 1.450 aktiboak ziren eta 508 inaktiboak ziren. 1.450 pertsona aktiboetatik 1.360 lanean zeuden (704 gizon eta 656 emakume) eta 88 langabezian zeuden (47 gizon eta 41 emakume). 508 pertsona inaktiboetatik 174 erretiraturik zeuden, 245 ikasten zeuden eta 89 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Servon udalerrian 1.064 unitate fiskal zeuden, 3.077,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.925 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 194 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 44 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 6 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 aldi baterako lan enpresa, 8 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 liburu denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Servon udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ikastetxe Alemaniarraren gimnasio eta kindergartena
Ikastetxe Alemaniarraren gimnasioa eta kindergartena Deustun (Bilbo) dagoen eraikin multzo arrazionalista da, Estanislao Segurola arkitektoak eraikia 1934an. 2016ko azaroaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, kultura-ondasun sailkatua.
Historia
Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, Estatuak funtsezko iritzi zion hezkuntzari, demokrazia finkatzeko; beraz, irakaskuntza hobetzeko programa bat erabili zuen, eta hobekuntzek eragina izan zuten eskolen arkitektura ulertzeko moduan. Politika horren ondorioz, Bilbon, eskola ulertzeko modua aldatu zuen udal eskoletarako eredu bat ezarri zen, arkitektura modernoagoko bat, eta eredugarria izan zen ondorengo ekimenetarako.
Ondorioz, eskola batzuk birgaitzeko eta birmoldatzeko proiektu asko sortu, zerbitzuak ugaldu, eta eskola asko eraiki ziren, hala nola San Frantzisko eta Luis Briñas kaleetako udal ikastetxeak. Horiek, hain zuzen, 1933an hasi ziren eraikitzen, baina, oso proiektu konplexuak zituztenez, ez zituzten amaitu Gerra Zibila arte, 1940ko hamarkadan. San Frantziskoko eskolaguneak, amaitu ez bazen ere, mugarria ezarri zuen eskolan eta arkitekturan pentsatzeko moduan.
Erakunde pribatuek sustatutako ikastetxeak izan ziren II. Errepublikan zehar amaitu ziren ikastetxe bakarrak. Horren argibide dira: Luis Vallejoren Errotatxuetako eskola (1933) eta Ikastetxe Alemaniarraren kindergartena eta gimnasioa (1934); haietarako, San Frantziskoko ereduaren aurretiko esperientzia oinarritzat hartuta, proposamen xumeago batzuk egin ziren, eta amaitu egin ziren. Biak datoz bat arkitektura moderno baten erabileran eta garaiko beharretara egokitutako espazio berrietan.