cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kefir
8-10 egun
Berriz ere kefirra egiten hasi nahi dugunean 2 edo 3 egunetan eduki behar dira esne beretan betiko martxan kefir-esnea ekoitzi arte.
12-18 hilabete
Uretan garbitu aleak ondo. Sukaldeko paper gainean jarri toki aireztatu batean, eta tarteka mugitu itsaskor ez dagoela ikusi arte. Hiru egun nahikoa litzateke. Lehorra dagoenean paperetan bildu eta gero aluminio paperean. Toki fresko eta lehorrean gorde behar da.
Berriz ere kefirra martxan jartzeko esnetan utzi 2 aste, esnea 2 egunez behin berrituz. 2 aste hauen ondoren kefir-esnea ohi bezala egin dezakegu.
Izoztu ere egin genezake. Uretan garbitu eta pote itxi eta ez oso handi batean jarri behar da. Pote hori handiago batean sartu eta hozkailuan gorde. Hozkailutik ateratzeko poliki desizoztu behar da.
Salmenta
Kefir aleak ez daude salgai. Kefir aleak hazi egiten direnez, soberan dituen norbait aurkitu behar dugu bere kefirraren zati bat eman diezagun. Gauza bera egin beharko dugu guk gure aleak hazitakoan, norbaiti eman.
Kefir-esne
Kefirrak hartzitutako esneari deitzen zaio kefir-esne.
Jatorria duen Kaukaso inguruan izan ezik, Europa ekialdean da batez ere ezaguna; Errusia, Polonia, Txekiar Errepublika, Eslovakia, Alemania eta Errumania batez ere.
Jatorria
Bere izena ‘’kefy’’’ edo ‘’kef’’’ turkierako hitzetik dator, zapore atsegina esan nahi du.
Produktu hau mendeetan da ezaguna Europa eta Asiako muga inguruetan. Marco Polo berak ere aipatzen zuen bere ekialderako bidaian.
Kefir aleen jatorria esne jaitsi berria egurrezko potizetan mamitu zenekoa da. Gazta egiteko beharrezkoa zen txahalaren gatzagiarekin esnea mamitzea. Garai hartan hozkailurik ez zegoenez hori baitzen esnea mantentzeko sistema bakarra. Esnea ontzi berean egun batzuez mamitu ondoren ontziaren paretetan ale lingirdatsu hauek sortzen ziren. Esne jaitsi berritan jarri ezkero, Kaukasoko biztanleak zapore atsegina zuen edari bat hasi ziren ekoizten, esne freskoa baino errazago kontserbatzen zena.
Kaukaso iparraldeko tribuek Ala jainkoaren oparitzat zeuzkaten kefir aleak. Familiaren ondare kontsideratzen zituzten, belaunaldiz belaunaldi pasatuaz, kefirraren ekoizpena sekretuan gordeaz.
XX. mendearen hasieran Errusiar Fisikari Elkarteak ‘’Blandovs’’ anaiei galdegin zien kefirra nola ekoitzi. Bi anaia hauek gazta lantegi bat zuten Kaukaso iparraldeko mendietan. Anaiek erronka onartu eta ‘’Irina Sakharova’’ izeneko langile gazte eta eder bat erabili zuten ‘’Bek-Mirza Barchorov’’ kaukasiar printzea engainatzeko. ‘’Irina’’k printzea bereganatu zuen, baina printzeak ez zion bere sekretua erakutsi, erlijio sinesmenak medio.
Baina printzea maitemindurik geratu zenez, ‘Irina’’ etxera itzuli zenean gizon batzuk bidali zituen neska gaztea bahitu zezaten, ‘’Irina’’rekin ezkondu nahi baitzuen nola edo ahala. Irinak ez zuen ezkondu nahi eta ‘’Blandovs’’ anaiek askatzea lortu zuten.
Etxera itzulitakoan ‘’Irina’’k Tsararen gortera eraman zuen bere kasua eta printzeak urre eta bitxiak eskaini zizkion sortutako galeren konpentsazio gisa. Halere ‘’Irina’’k ezetz esan zuen eta kefir aleak ematea lortu zuen kalte-ordain gisa.
1908 urtearen bukaeran eraman zituen ‘’Irina’’k bere lehen aleak Moskura, tuberkulosia sendatzeko erabiliaz, emaitza onak lortuaz gainera.
1973an, 85 urte zituela, SESBeko Industria eta Nekazaritza ministroaren esker gutuna jaso zuen ‘’Irina’’k, errusiar biztanleei kefirra ekarri izanagatik.
Kefirra 30. hamarkadan hasi zen produzitzen kantitate handietan Errusian. 1988. urtean 1,2 milioi tonelada ekoizten zirealrik.
Frantziako ‘’François I’’ erregearen pasadizo bat ere bada. Sendatu ezinezko beherako larria omen zuen. Erregeak turkiar mediku batek kasu egin ziezaion eskatu zuen eta honek ardiak eta esnea hartzitzeko errezeta sekretu bat ekarri zituen. Kefirra hartu ondoren berakoa sendatu zitzaion erregeari.
Jogurta eta kefirraren arteko aldea
Kefir-esnea jogurtaren antzekoa izan arren, alderik nagusiena kefir-esneak esnea erreakzio lakto-alkoholiko bidez hartzitzen duela da eta jogurtean ordea hartzidura laktikoa bakarrik ematen da. Hartzidura lakto-alkoholikoak esnearen laktosa azido laktiko bilakatzen du eta karbono dioxido eta alkohola sortzen dira, azkenak % 1 baino gutxiago suposatzen duelarik. Hartzidura laktikoak ordea laktosa azido laktiko bilakatzen du.
Jogurta desberdintzen duen beste ezaugarri bat bi bakteria biziren presentzia da, kopuru oso txikia izan arren: ’S. Termophilus eta L. Bulgaricus. Bi bakteria hauek proportzio beretsuan daude.
Kefir aleak ez dira esnetan disolbatzen eta gainera ugaldu egiten da, jogurta ez bezala. Jogurta ez da irazi behar, jatorrizko jogurta berrian nahasia geratzen baita.
Zapore garratza du eta jogurta baino lodiagoa da.
Esnearen arazoak
Kefir-esnea da ezagunena, baina abantaila nabarmenak ditu kefir-urak. Kefir-ura askoz kantitate handiagotan kontsumitu liteke.
Kefir-esneak duen arazorik nagusiena, erabilera terapeutikoa egin nahi bada, esnearen kalitatean datza. Kaukasiar herrietan esnea bere horretan erabiltzen zuten, jaitsi berria. Gaur egun saltzen diren esneak produktu kimikoak, toxikoak, antibiotikoak, hormonak, … dituzte, prozesu ugari jasaten dituztelarik: homogeneizazioa, pasteurizazioa, gaingabetua, … Esne hauetatik ekoitzitako kefirra ez da jaitsi berriarena bezala.
Esnea egosteak entzimen izaera aldatzea suposatzen du. Komenigarria da esnea irakitea kaltegarriak diren mikroorganismoak desegiteko. Hau da kefir-esneak duen abantaila handi bat, esne gordina arrisku gabe kontsumitu zitekeen, kefirrak babesten baitu.
Prozesua
Kefir aleak esne jaitsi berritan jarritakoan, hartzidura bikoitza sortzen da, bata legamiek eragina eta bestea bakteriek eragina. Sortutako prozesu esanguratsuenak honako hauek dira.
Prestakuntza
Esnea freskoa baldin bada pasteurizatua baino hobe da. Ez da 35º baino gehiago dituen esnea erabiltzea komeni, bertako bakteria eta legamiak alda baititzakegu.
Esnea edukiontzian jarri behar da kefir aleekin batera, eta ontzia itxirik mantenduko dugu. Proportzioak aldatu ezkero kefirra lodiago edo arinago irtengo da, norberaren gustuaren arabera. Berriz ere kefirra egiteko guztia iragazi behar dira, aleak kendu eta berriz ere esnetan jarri behar dira.
Ontzian dagoen kefirra bero eta hotzetik babestea komeni da. 20 º C inguru da kefir-esnea egiteko tenperatura aproposa.
Kefir-esnea aringarri izango da 24 orduz edukitzen badugu eta 36 ordu baino gehiagoz eduki ezkero lehorgarri izango da.
Komenigarria da aleak eta ontzia astean behin uretan garbitzea.
Beirazko pote itxia edo irekia erabili liteke, baina itxita mantentzea komeni da, hartzidura errazteko. Potea goraino ez betetzea komeni da, hartzidura prozesuak gasak askatzen baitu.
Kefirrarekin lana egiteko ontziak ez da aluminiozkoak izatea komeni, aluminioa ez baita egonkorra kefirra bezalako ingurune azidoan, eta partikula kaltegarriak aska ditzake.
Scapanulus oweni
Scapanulus oweni Scapanulus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Scalopinae azpifamilia eta Talpidae familian sailkatuta dago.
Kefir-esne
Salmenta
Badira kefir-esnea ekoizten duten industria gutxi batzuk eta saltoki batzuetan erosi liteke lortutako produktua.
Silvicultrix diadema
Silvicultrix diadema Silvicultrix generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Vendéeko gerra
Vendéeko gerra edo Vendéeko matxinada Frantziako Iraultzaren aldekoek eta kontrakoek elkarren kontra egin zuten gerra zibila izan zen, Frantziako Lehen Errepublikan (1793-1796) izandako barne gatazka bortitzena.
Loiraren hegoaldeko eskualde honetan ere, Frantzia osoan bezala, nekazariek beren nahigabea erakutsi zuten Iraultzaren lehenengo pausoetan, batez ere iraultzaileek Eliza Katolikoaren aurka egin ahala. Dena dela, kanpoko etsaiengandik defendatzeko 1793an burututako errekrutatze masiboak zirela kausa piztu zen matxinada Vendéen. Hastapenean, nekazarien matxinada klasikoa (irizpide politiko garbirik gabekoa) besterik ez bazen ere, geroago mugimendu kontra-iraultzaile bilakatu zen.
Gerran epe desberdinak gertatu ziren. 1795eko udaberrian bakea ere lortu zen. Hala ere, benetako amaiera 1796an baino ez zen iritsi, borroka latz, heriotza eta suntsipen ugariren ostean. Hainbat aditu modernoren ustetan, Vendéen pairatutako errepresioa genozidiotzat jo daiteke.
Bléneau
Biztanleria
2007an Bléneau udalerrian erroldatutako biztanleak 1.463 ziren. Familiak 712 ziren, horien artean 281 pertsona bakarrekoak ziren (106 bakarrik bizi ziren gizonak eta 175 bakarrik bizi ziren emakumeak), 244 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 142 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 938 etxebizitza zeuden, 742 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 125 bigarren erresidentzia ziren eta 70 hutsik zeuden. 784 etxeak ziren eta 154 apartamentuak ziren. 742 etxebizitza nagusietatik 502 bere jabearen bizilekua ziren, 212 alokairuan okupaturik zeuden eta 28 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 46 etxek bi zituzten, 232 etxek hiru zituzten, 230 etxek lau zituzten eta 226 etxek bost zituzten. 489 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 393 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 202 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 805 ziren, horien artean 540 aktiboak ziren eta 265 inaktiboak ziren. 540 pertsona aktiboetatik 473 lanean zeuden (262 gizon eta 211 emakume) eta 67 langabezian zeuden (28 gizon eta 39 emakume). 265 pertsona inaktiboetatik 137 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 86 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bléneau udalerrian 699 unitate fiskal zeuden, 1.394,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.199 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 100 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 2 funerariak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 2 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2000. urtean Bléneau udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.792 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an psikiatriko 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bléneau udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 163 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Smilisca dentata
Smilisca dentata Smilisca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Shevlin (Minnesota)
Shevlin Minnesotako hiri bat da. Clearwater konderrian kokatua dago. 2010ean 176 biztanle zituen, 2.07 kilometro koadrotan banatuta.
Odol
Odola aparatu kardiobaskularrean zehar zirkulatzen den ehun likatsua da. Bi osagai nagusi ditu: odol-plasma alde batetik eta elementu formeak bestetik: leukozitoak (globulu zuriak), eritrozitoak (globulu gorriak) eta plaketak. Zeregin asko ditu: elikagaiak ehunetara eramatea, gasak (oxigeno eta karbono dioxidoa) garraiatzea —hemoglobina bezalako arnasketa pigmentuen bidez—, hondakinak eta hormonak garraiatzea, defentsarako behar diren zelulak eta substantziak (antigorputzak...) behar diren tokietara eramatea, gorputzaren tenperaturari aldagabe eustea eta barne pH zein oreka osmotikoari egonkor eustea.
Giza gorputzean, plasmak eta jalkinek odol-bolumenaren %55 eta %45 hartzen dute, hurrenez hurren. Bi atalek batera, hau da odolak berak, giza gorputzaren pisu totalaren %7 eta %8 artean hartzen dute. Gizaki heldu batek 5 litro odol ditu gorputzean. Hematologia da odolarekin loturiko eritasunez arduratzen den espezialitate medikoa.
Etimologia
Aitzineuskara zaharrez: *dol ⇒ *do-dol Joseba Lakarraren ikerketen arabera.
Sarrera
Odola adigaiak lotura estua du garraio adigaiarekin. Zelulak gaiak trukatzen ditu ingurunearekin bere mintz plasmatikotik zehar, eta horri esker bizi da. Organismo bakun batzuetan, belakietan adibidez, kanpo inguruneak —bizi diren ura— animaliaren barrutik zirkulatzen du, hura elikagaiez hornituz eta zelulak sortzen dituen hondakinak eramanez; batzuetan ordea gas disolbatuak eta elikagaiak gorputzeko hormetan zehar xurgatzen dira zuzenean. Belakiek, knidarioek eta har zapalek oso erraz egiten dute trukea.
Ornogabe askotan eta ornodunetan, ordea, gorputzeko zelulak kanpoaldetik urrun daude, zailago da, beraz, truke hori —bizitzeko ezinbestekoa— egitea, eta barne garraiobide baten beharra dute kanpotik hartutako elikagaiak eta oxigenoa zelula guztietara banatzeko eta zelulek sortzen dituzten hondakinak kanporatzeko. Zirkulazio sistema baten beharra dute, beraz. Organo bultzatzaile gihartsu batez (bihotza), hainbat diametrotako hodiez (arteriak, zainak eta kapilarrak) eta hodietan zehar dabilen isurkariaz —odola— osatua dago sistema hori. Odola gorputz osoan zehar ibilarazteko adinako presioa eragiteko ahalmena izan beharko du, beraz, bihotzak.
Odolaren eginkizunak
Ornogabe eta ornodun askotan odolak du gorputzeko zeluletara elikagaiak eta oxigenoa eramateko ardura. Hormonak ere odolak eramaten ditu. Esan daiteke, merkataritza adibide bat hartuz, banaketa sare bat eratzen duela eta bere bezeroetako bakoitzari (zelulei) bizitzeko behar dituen elementuak —bai gorputzean bertan sortuak (hormonak), bai zenbait organotan (birikak, hesteak) lortuak (elikagaiak, oxigenoa)— helarazteaz arduratzen dela. Odola, gainera, zabor biltzaile ere bada, eta zelulek sortzen dituzten hondakinak eramaten ditu, pozoitsuak gerta baitaitezke bestela.
Infekzioei aurre egiteko zeregina ere odola osatzen duten zeluletako batzuek betetzen dute. Zelula horiek orobat arduratzen dira garbiketa lanaz, gorputz arrotzak-eta desegiteko duten ahalmenari esker (fagozitosia). Odolaren osaera lagungarri gertatzen da barneko pHari egonkortasuna emateko; eta baita hegaztien eta ugaztunen —odol beroko animalien— gorputzeko tenperatura orekatzeko ere: hau da, jarduera metaboliko handiko gorputz ataletan —hezurdurako giharretan, adibidez— sorturiko bero gehiegia azalera garraiatzen. Orobat da lagungarri zelulek bizitzeko eta beren jarduera behar bezala betetzeko moduko barne ingurunea izan dezaten. Odol kopurua, noski, ez da berdina animalia mota guztietan. Gizakiak —70 kgko heldu batek, esate baterako— 5-6 bat litro izaten ditu, baina kopuru hori gorputzaren tamainaren eta beste faktore batzuen arabera aldatzen da. Oro har, gorputzaren pisuaren %8 izaten da odol kopurua. Odol bolumen osoari bolemia esaten zaio.
Station Eleven (telesaila)
Station Eleven 2021eko estatubatuar telesail laburra da, Patrick Somervillek HBO Maxentzat egina. Emily St. John Mandel idazle kanadiarraren izen bereko eleberriaren egokitzapena da, baina aldaketa nahiko handiak daude bataren eta bestearen tramaren artean.
Odol
Odolaren osaketa
Ehun konplexua da odola. Ornodunetan, adibidez, odol-plasma deitzen zaion isurkari batean dilindan edo suspentsioan dauden zelulez —globulu gorri eta zuriez— eta hainbat motatako zelula zatiez —plaketez— osatua dago.
Station Eleven (telesaila)
Sinopsia
Gripe izurri batek zibilizazioaren gainbehera ekarri du 2020. urtearen inguruan. 20 urteren buruan antzezle talde ibiltari batek itxaropenari helduko dio mundu berri horretan bizirik irauteko. Pertsonaia batzuen bizitza pandemia baino lehenago ere gurutzatu ziren, Kirsten eta Jeevan pertsonaia nagusiak pandemiaren eztandaren une berean elkartu ziren, eta 20 urteren buruan batzuen eta besteen bizitzak nolabait berriro lotzen dira traman.
Telesailak arteari gorazarre egiten dio gizateriaren garairik ilunenean.
Odol
Odol plasma
Izaki heldu batean odol bolumen osoaren %50-60 hartzen du. Bolumenak gorabeherak izaten ditu izerdia botatzen denean (gutxitu egiten da) edo likido asko barneratzen denean (handitu egiten da). Hori koloreko disoluzio gazia da, urez osatua gehienbat (%92).
Plasman ehunaka proteina (%7) mota daude, zeinek bere zeregina duela. Proteinen kontzentrazioak, bestalde, odolaren eta isurkari betegarriaren arteko ur banaketan eragiten du. Neurri handi batean albuminei dagokie zeregin hori, plasmako proteina gehienak (%60) albuminak baitira. Albuminez gainerako proteinak globulinak, lipoproteinak eta fibrinogenoa dira. Fibrinogenoak odolaren gatzatze prozesuan parte hartzen du, eta plasmatik bereizten bada, geratzen den isurkaria odol-seruma da. Gammaglobulinak, berriz, antigorputzak dira, eta zenbait eritasunaren aurkako immunitatea (eta, beraz, organismoaren babesa) eragiten dute. Alfa eta beta globulina batzuek lipidoak eta bitamina liposolbagarriak garraiatzen dituzte. Plasmako proteinek, bestalde, odolaren pHak gorabehera handirik izan ez dezan eta 7,4 inguruan mantendu dadin laguntzen dute. Hormonak, aminoazidoak, azukre bakunak (glukosa), bitaminak, ioiak eta gas disolbatuak (oxigenoa, nitrogenoa, eta karbono dioxidoa) ere ditu plasmak. Plasmako lipidoen artean, berriz, gantzak, fosfolipidoak eta kolesterol daude.
Globulu gorriak
Globulu gorriak, eritrozitoak edo hematieak ere deituak, oxigenoa organismoko zeluletara garraiatzeaz arduratzen dira. Gizakietan 4,7 eta 6,1 milioi zelula artean daude gizonezkoetan eta 4,2tik 5,4ra artean emakumeengan. Zelula txiki-txikiak dira (7-8 mikrako diametroa eta 1-2 mikrako lodiera), biribilak, ahurrak alde bietan (lodiagoak dira ertzean erdialdean baino), eta ugaztunenek ez dute nukleorik (bai ordea beste ornodunenek). Zelula elastikoak dira: tolestu edo bihurritu egiten dira odol hodi estuetatik igaro ahal izateko. Gizaki batean 30 bilioi inguru daude, hau da, bost milioi globulu gorri mikrolitro bakoitzeko. Emakumezkoek gizonezkoek baino gutxiago dituzte.
Hezur jakin batzuen muinean eratzen dira (saihetsak, ornoak, hezur luzeak, burezurra eta bularrezurra), eta 120 eguneko bizia izaten dute batez beste. Gibelean eta barean globulu zuriek odoleko eritrozito zaharrak suntsitzen dituzte. Gorputzak berriro erabiltzen ditu globulu gorriak suntsitzean eratzen diren gaiak, eta berriro erabili ezin daitezkeenak — hemoglobinaren hemo taldeak— behazuna egiteko erabiltzen dira. Segundo bakoitzean gure gorputzak 2,4 milioi globulu gorri suntsitzen dituela uste da.
Kolore gorrikoak dira, eta hemoglobinagatik da hala, proteina burdinduna baita hemoglobina. Zitoplasman aurkitzen da, arnasketa pigmentuaren eginkizuna du, eta oxigenoarekiko eta karbono dioxidoarekiko atxikimendua. Kanpo inguruneko oxigenoa odolera igarotzen denean burdinarekin elkartzen da eta oxihemoglobina eratzen du.
Kolore gorri distiratsuko odola da oxigeno asko duena (odol gorria). Oxigenoa galtzen duenean, ilunago jartzen da (odol urdina). Zelulek arnasketa aerobioan hondakin gisa sortzen duten dioxido karbonoaren zati bat ere eramaten du hemoglobinak, karboxihemoglobina itxuran. Beste zati bat plasmako urarekin nahasten da eta bikarbonatoa eratuz: CO2 + H20 → C03H- + H+.
Batzuetan, hemoglobina produkzioan akatsen bat izan delako, edo odola galdu delako, edo eritrozito gehiegi suntsitu direlako, behar baino oxigeno gutxiago garraiatzen da organismoan zehar. Oxigeno urritasun horren ondorioari anemia —ahultasuna eta nekea— esaten zaio. Oso leku garaietan bizi diren pertsonek —Andeetako indiarrek, adibidez— leku beheretan bizi direnek baino hemoglobina gehiago dute (globulu gorri gehiago, beraz), eta horri esker eraman dezakete onez airean oxigeno gutxiago izatea. Leku garaietara ohituta ez daudenek oxigenoa asimilatzeko arazoak izatean datza hain zuzen mendiko gaitza (sorochea).
Animalia askok dute hemoglobina (ornodunek, moluskuek, ekinodermoek, oskoldunek, anelidoek, nematodoek, platelmintoek), eta orobat dituzte gasak garraiatzen dituzten beste arnasketa pigmentu batzuk ere. Hemozianina, esate baterako, koloregabea da, baina urdin jartzen da oxigenoarekin nahastean; batez ere artropodoetan eta moluskuetan aurkitzen da, eta kobrea du bere molekulan. Klorokruorina, berriz, berdexka da, hemoglobinaren antzeko osagaiak ditu —burdina du molekulan—, eta lau poliketo (itsas anelidoen klasea) familiatan aurkitzen da: sabellidae, serpullidae, chlorhaemidae eta ampharetidae familietan, alegia. Hemeritrina koloregabea da eta gorri jartzen da oxigenoarekin erreakzionatzen duenean; magelona generoko poliketoetan, sipunkulidoetan, priapulidoetan (halicryptus, priapulus) eta zenbait brakiopodotan (lingula) azaltzen da. Honek ere burdina du bere molekulan.
Globulu zuriak edo leukozitoak
Eritrozitoak baino handiagoak dira eta 5.000-10.000 izaten dira mikrolitro bakoitzeko. Organismoaren jardueraren edo osasun egoeraren araberakoa izaten da leukozito kopurua. Odoleko leukozito kopurua jakitea garrantzi handikoa da: kopurua asko handitzeak, esate baterako, infekzio bat dagoela adierazten du. Leukozito mota desberdinak daude, eta haien arteko proportzioa ere osasun edo eritasun seinale izan daiteke.
Leukozitoak ehun hematopoietikoetan (hezur-muin gorrian, helduetan) eratzen dira. Zelula ameboideak dira, eta mugitzeko gaitasuna dute. Odolaren norabidearen aurka ere ibil daitezke, are odol-hodiak zeharkatu eta ehunen artean ibili ere. Are gehiago, eritrozitoak odolean jarduten duten bezala, leukozito gehienak odoletik atera eta ehunen artean ibiltzean hasten dute beren jarduna.
Granulozitoak
Granulozitoek pikorrak dituzte. Euren artean hiru mota bereizten dira: basofiloak, neutrofiloak eta eosinofilo edo azidofiloak.
Agranulozitoak
Agranoluzitoek ez dute pikorrik (baina izan ditzakete). Bi mota daude: linfozitoak eta monozitoak.
Plaketak
Hemofilia eritasuna, adibidez, koagulazio faktoreetako bat ez izateak eragina da. Odola oso geldiro gatzatzea du ezaugarritzat eta herentziaz transmititzen da.
Odol taldeak
Globulu gorrien azalean diren gai markatzaile batzuen arabera zenbait odol talde bereizten dira. Transfusioetan duten garrantzia dela eta, pertsonak ABO sistemaren arabera bereizten dira, lau taldetan —A, B, AB, O—, mota bateko eritrozitoak eta beste bateko odol-seruma nahastean eratzen den aglutinazioaren arabera. Globulu gorrien azalean diren gai antigenikoak odol-serumaren antigorputz espezifikoekin (inmunoglobulinak) erreakzionaraztean gertatzen da aglutinazioa. Nork bere odol taldea ezagutzea ezinbestekoa da odol transfusioa egiteko. Transfusioa talde bereko pertsonen artean egin behar da nahitaez. Nolanahi ere, AB taldeko pertsona batek A taldeko, B edo 0 taldeko baten odola har dezake (eta hartzaile unibertsala esaten zaio horregatik), eta 0 taldeko batek, berriz, A taldeko, B, AB edo 0 taldeko bati eman diezaioke (eta emaile unibertsala esaten zaio).
AB0 sistemaz gainera, ordea, badira beste sistema batzuk ere. Horien artean ezagunena Rh faktorearena da.
Hematokritoa
Elementu formeen bolumen proportzioa da hematokritoa. Odola antikoagulatzaileekin tratatu eta gero zentrifugatzen bada, elementu formeak eta plasma bereizten dira. Egoera normalean, elementu formeek bolumen osoaren %45 osatzen dute eta plasmak %55.
Odoleko elementu formeen itxura normala eta agertzen diren proportzio normalak ezagutzea garrantzitsua da informazio ugari ematen digulako:
Horretarako odol estentsioak edo odol-frotisak erabiltzen dira, Giemsa edo Panoptiko Bizkorraz tindaturik.
Birchiș
Birchiș Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Anabarilius andersoni
Anabarilius andersoni Anabarilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Mirin
Mirin (味醂) Japoniako sukaldaritzan funtsezko ongarria da, eta zapore gozoa du. Sakearen antzeko arroz-ardo mota bat da, baina alkohol gutxi duena. Edo Aroan, sake gozo bat bezala hartzen zuten, otoso (お屠蘇) deitua.
Kansai eskualdean, alkohola lurruntzeko laburki irakin ondoren erabiltzen dute; Kantō eskualdean, berriz, den bezala erabiltzen da. Mirin irakinari Nikiri Mirin diote. Mirina, arraina txingarretan zapore ukitu bat gehitzeko edo arrainari zaporea kentzeko erabiltzen dute. Azukre kopuru txiki bat eta soja saltsa egiteko erabiltzen dute. Mirina funtsezkoa da yakitoriekin batera joan ohi den teriyaki saltsarako.
Pseudochromis reticulatus
Pseudochromis reticulatus Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Portalrubio de Guadamejud
Portalrubio de Guadamejud Cuencako udalerria da, Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 44 biztanle zituen.
Redonda (Corcubión)
Redonda, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Corcubión udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 213 biztanle zituen.
Feliks Zemdegs
Feliks Aleksanders Zemdegs (Melbourne, 1995eko abenduaren 20a) Rubiken kuboak ahalik eta denbora txikienean ebazten marka onenetakoak dituen kubo ebazlea edo speedcuber ra da. Bi aldiz irabazi du Rubik kuboak ebazteko Munduko Txapelketa, 2013an eta 2015ean.
Ibilbidea
Feliks, Melbournen jaio zen, Australian, 1995eko abenduaren 20an. 14 urte zituela hartu zuen parte bere lehenengo Rubik kuboen txapelketan, 2009an antolatutako Zeelanda Berriko txapelketan. Gainera, bere lehenengo txapelketa horretan 10 errekor kontinental lortu zituen, eta honako kategorietan irabazle izan zen: 3x3an, 2x2an, 4x4an, 5x5ean, 3x3 itsuan eta esku bakarreko 3x3an. Debut harrigarri hori eta gero, espero bezala, munduko hoberenen artean sartu zen. Hurrengo urtean, bere 2. txapelketan, 3x3an 9,21 segundoko batez bestekoarekin munduko errekorra hautsi zuen. 2015 aldera kuboak sortzen dituen marka ospetsu eta hoberenetako bat, Gan, Zemdegs-en babesle bihurtu zen.
Australiarrak, guztira, 121 mundu errekor, 206 errekor kontinental eta 6 errekor nazional hautsi ditu, oraingoz. Munduko errekorretan 3x3an 22 egin zituen, 2x2an 2, 4x4an 19, 5x5ean 38, 6x6an 14, 7x7an 16, 3x3 esku bakarrarekin 9 eta 4x4 itsuan errekor bakarra egin zuen. 2021ean hautsi zuen Ruihang Xu txinatarrak Zemdegsek atxikitzen zuen azken errekorra, 3x3 kategoriako 5,53 segundoko batez bestekoa. Nahiz eta une honetan errekorrik ez duen, bera izan da Rubik kuboen munduko txapelketa bi aldiz irabazi duen bakarra.
Ahala eta guztiz ere, Feliks ez da bakarrik kuboen munduan aritu. Melbourneko unibertsitatean ekonomia lizentziatura du, eta gainera esperientzia eta ikasketa handiak ditu ingeniaria mekanikoaren inguruan.
Markarik onenak
Azpiko taulan Zemdegsek txapelketa ofizialetan lorturiko marka pertsonal onenak ageri dira:
Eragina
Feliks kubo ebazle handienetakotzat jotzen dute askok. Bere ospe eta meritua dela eta, 2020an Netflixek Feliks Zemdegs eta Max Park kubo ebazleei buruzko dokumentala egin zuen, “The Speedcubers” izenekoa.
Zemdegsek kuboak ebazteko metodoei buruzko webgune bat du eta haren youtubeko kateak 450.000 harpide ditu.
Piqueras del Castillo
Piqueras del Castillo Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68 biztanle zituen.
Ratatolha
Ratatolha (jatorrizko izena okzitanieraz) edo ratatouille (frantsesez) Nizako hiriko eta, oro har, Proventzako platera da. Hainbat barazki oliba-olioan frijitzean lortzen den landare-platera da. Errezeta sukaldariaren arabera aldatu daitekeen arren, tomatea, piperrak, tipula, kuiatxoa eta berenjena izaten dira normalean izaten dituen osagaiak.
Era ezberdinetan aurkeztu daiteke:
Kleinbodungen
Kleinbodungen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Solferinoko gudua
9 orduko borrokaren ondoren, austriarrek amore eman beharrean izan ziren, kalte izugarriak jasan zituztelarik: 3.000 soldadu austriar baino gehiago hil ziren, 10.807 zauritu eta beste 8.638 desagertu ziren.
Bando garailean ere emaitza larria izan zen: 2.492 baja egon ziren, 12.512 zauritu eta 2.922 desagertu.
Gudu hartan Jean Baptiste Elizanburu olerkari eta eleberrigile euskaldunak hartu zuen parte. Frantziar armadako kapitain izan zen eta batailako zenbait pasadizo bere olerkietan islatu zituen, hala nola, leherketa batean zaurituta itsuturik itzuli zen euskaldunaren kasua (Solferinoko itsua).
Gudu honetako sarraskia eta eragindako oinazeak ikusi eta gero, Henri Dunantek Gurutze Gorria sortzea erabaki zuen.
Aurrekariak
Turingo isileko itunaren ondorioz, Napoleon III.aren armada, austriarrek inbaditutako Piamonteri laguntzera joan zen. Irabazle garbirik ateratzen ez zen gudu batzuen ondoren, austriarrak atzeraraztea lortu zuten, baina berriro bildu ziren hauek eta frantsesei erasotzen saiatu.
Gudua
Austriako armada, enperadorearen agintepean, Mincio erreka ibaitik igaro zen eta Solferinoko hiritik gertu zeuden garaiera batzuk hartu zituen.
Frantsesen erasoa etsaien ezkerreko ertzean hasi zen, Medole okupatuz. Erdian austriarrek gogor eutsi zioten posizioari eta ezkerraldean ere Benedek jenerala indartsu mantendu zen Piamonteko armadaren erasoen aurrean.
Frantsesak austriarren errefortzuak hegoaldetik euren ezkerreko hegal ahula inguratu eta erasoko ote zioten beldur ziren eta erdiguneari erasotzea erabaki zuten, Solferinon, alegia. Artilleriak herria bonbardatu zuen eta, ondoren, infanteriak eraso zion. Borroka gogorraren ostean, Solferino hartu eta Aaustriako lerroetan sartu ziren.
Erdigunean, berriz, Solferinoren kontrola galduta, austriarrek Cavriana ebakuatzea lortu zuten, ekaitz gogor batek eraso baino lehen.
Scapanus latimanus
Scapanus latimanus Scapanus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Scalopinae azpifamilia eta Talpidae familian sailkatuta dago.
Marshall konderria (Minnesota)
Marshall konderria (Marshall County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warren da. 2010eko zentsuaren arabera 9,439 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Marshall konderriak 469,541 kilometro koadro ditu. Horietatik 98 ura dira. Beste 45,974 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,01 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 9,439 pertsonetatik 9,289 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 337 dira. 25 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 63 pertsonek kokatzen zuten.
2016ko Kumamotoko lurrikarak
Lurrikarak tsunami alerta piztu zuen Kumamoto hirian. baina ez zen izan. Eskualderik kaltetuenak Kumamoto eta Ōita prefekturetan zeuden. Aso mendiak erupzio txiki bat ere izan zuen.
Anabarilius brevianalis
Anabarilius brevianalis Anabarilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Touriñán (Muxía)
Touriñán, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Muxía udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 77 biztanle zituen.
Parrokia honetabn Touriñan lurmuturra eta Touriñan lurmuturreko itsasargia daude.
Callaghanita
Callaghanita karbonato motako minerala da.
Ezaugarriak
Callaghanita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Christian Rohlfs
Christian Rohlfs (Groß Niendorf, Kreis Segeberg, 1849ko azaroaren 22a - Hagen, 1938ko urtarrilaren 8a) alemaniar margolari espresionista izan zen.
Nørrebro
[[Fitxategi:Districts of Copenhagen municipality 2007.svg |eskuinera|thumb|250px|Kopenhageko barrutiak
A: Indre By
B: Østerbro
Saravale
Saravale Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nørrebro
C: Nørrebro
Portilla
Benacazón Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
Nørrebro
D: Bispebjerg
Portilla
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 82 biztanle zituen.
Silvicultrix jelskii
Silvicultrix jelskii Silvicultrix generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Bazna
Bazna Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saravale
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Bazna
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Pedro Arrupe zubia
Pedro Arrupe zubia Bilbo udalerriko oinezkoentzako zubi bat da, Bilboko itsasadarra zeharkatzen duena, iparraldetik Deustuko Doneperiaga auzoa eta hegoaldetik Abando auzoko Abandoibarra gunea elkarlotuz. 2003ko martxoaren 28an zabaldu zen.
Izena
Izena Aita Pedro Arrupe apaizaren omenez datorkio. Burruntzia ezizena du.
Ezaugarriak
Pasabidea, José Antonio Fernández Ordóñez ingeniariak diseinatua, altzairuz egina da, eta barrualdea zurezkoa da. 140 metro luze eta 7 metro zabal da. Guztira lau sarbide ditu Deustu aldean (bi eskailera bidezkoak, eta igogailu eta arrapala bidezko bana), eta hiru Abandoibarra aldean (bi eskailera bidezkoak, eta arrapala bidezko bakarra). Oinezkoentzako baino ez da, eta aipatu bezala, igogailua du iparraldeko ertzan, Deustu aldean.
Abandoibarra aldean, zubiaren inguruan, Bilboko tranbiaren Guggenheim geltokia, Guggenheim Bilbao Museoa bera, Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa edota Deustuko Unibertsitateko liburutegia kokatzen dira. Deustuko aldean, aldiz, Deustuko Unibertsitatea dago.
Nørrebro
E: Brønshøj-Husum
Oihan Beltza (argipena)
Oihan Beltza esapideak honako esanahiak izan ditzake:
Nørrebro
F: Vanløse
G: Valby
H: Vesterbro/Kongens Enghave
I: Amager Vest
J: Amager Øst ]] Nørrebro Kopenhage hiriko 10 barrutietako bat da, hiriaren ipar-mendebaldean kokatzen dena, Østerbro auzoaren eta Frederiksberg udalerriaren artean. Ez du itsasorako irteerarik. Historikoki auzorik burgesena izan da. 3'82 km²-ko azalera du eta 71.891 biztanle dituenez dentsitate handiko auzoa da.
Demografia
Østerbro burgesaren ondoan langile auzoa izan da beti. Gaur egun Nørrebrogade kale nagusia erabat multietnikoa da, arabiarrak, turkiarrak, pakistandarrak, somaliarrak, bosniarrak eta albaniarrak bizi dira bertan besteak beste.
Historia
Ezagun egin zen 1980ko hamarkadan okupazio mugimenduaren eta polizien artean. Istilu gogorrak izan ziren. Hurrengo hamarkadetan ere istiluak izan dira. 1993an Danimarkak Europar Batasunari baiezkoa ematearen ondorioz sortu ziren. Poliziak ez zituen aurreikusi eta inor hil ez bazen ere zaurituak ugari izan ziren. Poliziak 113 tiro egin zituen armaz.
2006 eta 2007an ere okupazio mugimenduarekin borroka latzak izan dira.
Smilisca fodiens
Smilisca fodiens Smilisca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pseudochromis rutilus
Pseudochromis rutilus Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Shoreview (Minnesota)
Shoreview Minnesotako hiri bat da. Ramsey konderrian kokatua dago. 2010ean 25,043 biztanle zituen, 27.91 kilometro koadrotan banatuta.
Mettray
Mettray Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mettray udalerrian erroldatutako biztanleak 1.951 ziren. Familiak 740 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 223 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 290 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 71 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 805 etxebizitza zeuden, 762 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 703 etxeak ziren eta 101 apartamentuak ziren. 762 etxebizitza nagusietatik 564 bere jabearen bizilekua ziren, 187 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 37 etxek bi zituzten, 98 etxek hiru zituzten, 174 etxek lau zituzten eta 452 etxek bost zituzten. 616 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 289 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 440 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.310 ziren, horien artean 960 aktiboak ziren eta 350 inaktiboak ziren. 960 pertsona aktiboetatik 899 lanean zeuden (458 gizon eta 441 emakume) eta 60 langabezian zeuden (26 gizon eta 34 emakume). 350 pertsona inaktiboetatik 150 erretiraturik zeuden, 144 ikasten zeuden eta 56 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mettray udalerrian 825 unitate fiskal zeuden, 2.171,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.213 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 8 iturginak, 5 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Mettray udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 567 hektarea erabiltzen.
Poyatos
Poyatos Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
Mettray
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Poyatos
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 123 biztanle zituen.
Mettray
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Valcani
Valcani Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bourg-la-Reine
Biztanleria
2007an Bourg-la-Reine udalerrian erroldatutako biztanleak 19.615 ziren. Familiak 8.607 ziren, horien artean 3.379 pertsona bakarrekoak ziren (1.290 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.089 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.187 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.285 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 756 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 9.450 etxebizitza zeuden, 8.878 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 111 bigarren erresidentzia ziren eta 461 hutsik zeuden. 1.851 etxeak ziren eta 7.548 apartamentuak ziren. 8.878 etxebizitza nagusietatik 4.515 bere jabearen bizilekua ziren, 4.094 alokairuan okupaturik zeuden eta 269 doan lagata zeuden; 1.255 etxek gela bat zuten, 1.570 etxek bi zituzten, 2.426 etxek hiru zituzten, 1.745 etxek lau zituzten eta 1.882 etxek bost zituzten. 5.386 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.658 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.667 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 19,1€/h zen; goi karguen kasuan 26,5€/h zen (28,8€/h gizonena eta 23,1€/h emakumeena), el dels professionals intermedis 14,1€/h (14,5€/ h gizonena eta 13,7 emakumeena), enplegatuena 10€/h (10,1€/h gizonena eta 10,1€/h les dones) i el dels obrers 10,1€/h (10,4€/h gizonena eta 9,3€/h emakumeena).
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 12.836 ziren, horien artean 9.732 aktiboak ziren eta 3.104 inaktiboak ziren. 9.732 pertsona aktiboetatik 8.991 lanean zeuden (4.446 gizon eta 4.545 emakume) eta 740 langabezian zeuden (394 gizon eta 346 emakume). 3.104 pertsona inaktiboetatik 650 erretiraturik zeuden, 1.747 ikasten zeuden eta 707 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bourg-la-Reine udalerrian 8.391 unitate fiskal zeuden, 18.952 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 30.744 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.057 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 9 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 89 eraikuntza enpresak ziren, 170 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 20 garraio enpresak ziren, 47 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 57 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 55 finantziazio enpresak ziren, 57 higiezinen enpresak ziren, 240 zerbitzu enpresak ziren, 228 administrazio publikoko enpresak ziren eta 61 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 187 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 13 banku bulegoak, 3 funerariak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 7 igeltseroak, 12 margolariak, 9 zurginak, 14 iturginak, 11 argiketariak, 12 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 31 jatetxeak, 25 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 66 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 10 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 6 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 5 liburu dendak, 10 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bourg-la-Reine udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.467 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 455.
Bourg-la-Reine udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko bestelako formakuntza zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ochthoeca cinnamomeiventris
Ochthoeca cinnamomeiventris Ochthoeca generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Smilisca phaeota
Smilisca phaeota Smilisca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Shorewood (Minnesota)
Shorewood Minnesotako hiri bat da. Hennepin konderrian kokatua dago. 2010ean 7,307 biztanle zituen, 13.83 kilometro koadrotan banatuta.
Ochthoeca nigrita
Ochthoeca nigrita Ochthoeca generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Kleinbrembach
Kleinbrembach Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2016ko Sumatrako lurrikara
2016ko Sumatrako lurrikara n, goizeko 7:49tan Indiako ozeanoan izandako lurrikara izan zen. Epizentroa Sumatrako Padang hiritik 800 bat kilometro hego-mendebaldera eta Richter eskalan 7,8 gradukoa izan zen.
Indonesiak eta Australiak tsunami alerta piztu arren, bi ordu geroago kendu zituzten.
Scapanus orarius
Scapanus orarius Scapanus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Scalopinae azpifamilia eta Talpidae familian sailkatuta dago.
Telč
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1547 urtean egin zen.
Pseudochromis sankeyi
Pseudochromis sankeyi Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Frantziako Iraultzako konstituzioak
Frantziako Iraultzako konstituzioak 1791koa, 1793koa eta 1795ekoa izan ziren, garai iraultzaile hartan idatziak.
1791 eta 1793ko konstituzioak
1791ko Konstituzioak eskubide natural eta zibil gisa hurrengoak bermatzen ditu: . Botere legegilea Batzar Nazionalak zuen, Frantzia osoko departamenduak modu proportzionalean ordezkatzen zituena. Honen partaideak aukeratzeko prozesu konplexu bat jarraitu behar zen. Lehenengo sufragio zentsatarioaren bitartez Lehen Batzarra aukeratzen zen, hau da, aktiboak ziren gizonen botoaren bitartez. Lehen Batzar horrek Hautesleen Batzarra aukeratzen zuten, baina azken honetan jabeak edo 100 eta 400 bitarteko lan eguneko errenta zutenek har zezaketen parte. Azken hauek ziren Batzar Nazionaleko hautagaien artean honen partaideak aukeratzen zutenek. Prozesu hau bi urterik behin errepikatzen zen.
Botere betearazleari begira Erregea zen honen jabea. Titulu hau, lehengo tradizioak zihoen moduan heredagarria izaten jarraitu zuen eta gobernuko ministroak izendatzeko edo kentzeko beharra zuen. Baita ere botere legegilean nolabaiteko eragina zuen, hau da, botere banaketa ez zen guztiz betetzen, Erregeak legeen gainerako beto eskubidea baitzuen bi legealdietan.
Azkenik botere judiziala epaileei eta epaitegi ofizialei zegokian, eta ez Erregeari edo lekuko jaunei, lehenago egiten zen moduan. Epaileak baita ere sufragio zentsatarioaren bitartez aukeratzen zituen herriaren zati batek.
1793eko Konstituzioa erradikalagoa eta aurrerazaleagoa izan zen, jakobinoak boterean zeudela egin zen eta. Girondarren modura, jakobinoek haien ideietara egokitzen zen konstituzioa egin zuten.
Hasteko botere legegilea Batzar Nazionalak edo Konbentzioak zuen. Hau aukeratzeko prozesua baita ere zaila zen. Lehenengo eta behin Frantzia osoko 21 urtetik gorako gizon guztiek Kantoietako Lehen Batzarra eta Departamentuetarako Hauteskunde batzarra aukeratzen zuten botazioen bitartez. Lehenengo erakundeak Konstituzioa berrikusteko boterea zuen eta bigarrenak 200 hiritar bakoitzeko hautesle batek osatzen zuen eta epaileak eta Batzar Nazional edo Konbentzioko partaideak aukeratzeko ardura zuen. Azken hau 40.000 hiritar bakoitzeko ordezkari batek osatzen zuen eta Errepublika Kontseilu Betearazleko 24 kideak aukeratzen zituen. Prozesu hau urterik behin errepikatzen zen.
Botere betearazlea lehen aipatutako Errepublikaren Kontseilu Betearazleak zuen. Hau gobernua osatzeko betebeharra zuen eta 24 kidez osatuta zegoen. Astero 12 partaide berriztatzen ziren eta honela gobernua osatzen zuten. Baina errepublikaren Kontseilu Betearazlea ezin zituen nahi zituen neurriak hartu, Konbentzioaren aurrean erantzuleak zirelako.