cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emakumeak mugimendu zapatistan
Emakumeen papera zapatismoan
1- Emakumeek,etnia,sinesmen,kolore edo ikuspegi politikoa kontuan izan gabe,borroka iraultzailean parte hartzeko eskubidea dute ,hauen borondate eta gaitasunen arabera.
2- Emakumeek lan egiteko eta soldata duin bat jasotzeko eskubidea dute.
3- Emakumeek izan eta zaindu ahal duten seme-alaba kopurua erabakitzeko eskubidea dute.
4- Emakumeek komunitateko gaietan parte hartzeko eskubidea dute,baita arduradunak izateko era demokratiko eta askean hautatuak badira.
5- Emakumeek eta bere seme-alabak lehen mailako osasun arretarako eta elikadurarako eskubidea dute.
6- Emakumeek hezkuntzarako eskubidea dute.
7- Emakumeek bere bikotea aukeratzeko eskubidea dute eta ez indarkeriaz ezkontzea behartuak izatera.
8- Emakume bat ere ez da jipoitua izango eta ez ditu tratu txarrak jasango ez familia,ez inorengatik.Bortxaketak eta saiakerak gogorki zigortuak izango dira.
9- Emakumeek antolakundearen zuzendaritza karguak izan ditzakete,baita armada iraultzailean kargu militarrak izan ere.
10- Emakumeek lege eta arautegi iraultzailean dauden eskubide eta betebehar guztiak izango dituzte. Eskubide hauen jabe direlako kontzientzia emakume indigenen artean errotzea izan zen Ramonaren lan nagusietakoa; berak zioen bezala, andreak “itzartzea”. Eskubide hauek aldarrikatu ondoren emakumeen egoera eta beraien eguneroko bizitza asko aldatu zen, emakumeak ejertzitoaren maila desberdinetan parte hartzeko aukera izaten hasi ziren eta baita zuzendaritzetan ere. Horrek emakumeen ahalduntzearekin batera, emakume erreferenteak sortzea ekarri du eta denek lorpen handi bat bezala bizi dutela esan daiteke.
Orain gizonek bezainbesteko parte-hartzea dute emakumeek komunitate indigena zapatistetan. Oraindik ere badira emazteak etxean, atera gabe, gorde nahi dituztenak baina, oro har, gainditu dute gatazka hori eta emakumeen parte-hartze aktiboa oinarrizko printzipioa da komunitate zapatistetan.
Munduko beste emakume erreboltariekin ere antolatzen dituzte kongresuak (azkena 2007ko abenduko mundu mailako jardunaldiak: ‘Ramona Komandantea, emakume zapatista eta munduko emakumeentzako lehen jardunaldiak’). Hortaz, nolabait diplomatikoagoa den zereginei heldu ohi diete emakume gehientsuenek eta, aldiz, gutxiago dira armak hartzen dituztenak. Izan ere, EZLN n sartu eta oihanera alde egiten duten emakumeek, printzipioz, ez dute familia bat osatu eta seme-alabarik izateko aukerarik; euren jardunak haurrak arriskuan jar ditzakeela eta. Hori da printzipioa, nahiz eta salbuespenak izan. Bestelakoan, komunitateetan, herrixketan geratzen diren emakumeek egiteko garrantzitsuak izaten dituzte. Hala izan zen hasiera-hasieratik gainera. Komite Klandestino Indigenaren garaian (mugimendua oraindik publikoa ez zenean) emakumeak arduratu ziren gerrillariak elikatzeaz eta ganorazko uniformeak josteaz. Orain ere badira horretaz arduratzen direnak baina, arestian azaldu moduan, urteekin euren lanak salto kualitatibo handia eman du.
Gaur eguneko egoerari erreparatuz komunitate zapatistak beraien modu pertsonalera antolatzen dira. Haiek dioten moduan,"manda el pueblo y el gobierno obedece" hau da, herriak agintzen du eta gobernua honen agindupean dago.Hiru gobernu organo dituzte:
Erresistentzian bizi diren komunitate indigenak.Komunitateak biztanleria indigena bizi den nukleo txikiak dira. Ez dituzte gobernuaren laguntzak onartzen, ez dituzte zergak ordaintzen, beraz, politikoki eta ekonomikoki modu autonomoan kudeatzen dira. Autoritateak modu asanblearioan antolatzen dira.
Udalerri autonomo zapatista edo errebeldeak. Komunitate zapatista zenbait biltzen dituztenak, 38 inguru daude gaur egun.
Karakolak, lehen 'aguascalientes' zirenak. Autogobernurako eskualdeko guneak dira, bost hain zuzen ere: La Realidad, Oventik, La Garrucha, Morelia eta Roberto Barrios. Karakola bakoitzean Junta de Buen Gobierno  bat dago. Haiek dioten bezela, “a un lado” EZLN eta bertako buruzagitza: Comite Clandestino Revolucionario Indigena.
La Realidad- eko JBG hamabi pertsonek osatzen dute denpora guztian, sei emakume eta sei gizon, herriak erabakiak, urtero edo hiru urtetik aldatzen dira. Bi aste egoten dira karakolean, eta gero haien etxeetara itzultzen dira, eta hurrengo txanda sartzen da urtean bi edo hiru txanda egiten dituzte. JBG zeregina komunitateko edozein arazo kudeatzea da eta giza eskubide en urraketen berri ematea. Dena eztabaidatzen dute. JBG sorrerak gobernu zibil bat sendotzea eta EZLN-ren estruktura militarra soilik lan defentsiboetara mugatzea nahi du.CCRI JBG funtzionamendu egokia izateaz arduratzen da.
Horrez gain, komunitateetan eskola autonomo zapatistak eta klinika autonomo zapatistak daude. Bertan, kafea, eztia eta artisautzak ekoizten dituzte, eta Radio Insurgente komunikabidea ere badaukate.Esan beharra dago proiektu zapatista desobedentzia zibileko eredu gisa hartu behar dela. Eta, testuinguru historiko, politiko, sozial, territorial zein kultural bati eta urte luzetako borrokari erantzuten diola.
Emakumeek kudeaketa honetan duten papera oso garrantzitsua da.La Realidadeko JBG hamabi lagunez osatuta zegoen, sei gizonezko eta sei emakumezko. Horretaz gain, emakumeak irakaskuntza “promotoras de educación” zein osasungintza “promotoras de salud” ardura izan dezakete eta gizonezkoek berdin.
Ortura lanera joan behar badira ere goizago altxatzen dira beraien tortitak egin eta ondoren gizonekin joaten dira lanera.Emakumeek antolakunde edo espazio propioak izatea lortu dute, adibidez kooperatiba propioa denda eta jatetxea, bertan egindako artisautza lanak saltzeko eta eta bazkariak prestatzeko.Emakumeek antolatu eta kudeatzen zuten espazioa zen.
Indarkeria ri dagokionez ,komunitate zapatistetan alkohola debekatu zuten emakumezkoan aurkako indarkeria asko handitu zelako gizonak edaten hasi zirenetik eta gaur egun komunitate zapatistetan alkohola kontsumitzea debektuta dago,emakumeen eskari bat izan zen,gizonek edaten zutenean emakumeen aurkako indarkeria egoerak handitu egin zirela ikusi zutelako.Komunitateetan ez da edaten baina ezin da esan indarkeria kasuak ez daudenik.
Web orrialdeak
http://www.cultura.inah.gob.mx/testimonios/index.php?option=com_content&view =article&id=7&Itemid=7
Cerisy-Buleux
Biztanleria
2007an Cerisy-Buleux udalerrian erroldatutako biztanleak 254 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 104 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 124etxeak ziren. 104 etxebizitza nagusietatik 88 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Macrognathus pentophthalmos
Macrognathus pentophthalmos Macrognathus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Jon Ander Izkoa
Jon Ander Izkoa Bilbao (Granada, 1976ko urriaren 16a) bizkaitar futbolari ohia da. Atezain lanetan aritzen zen. Bere aita Francisco Javier Izkoa Granada taldeko futbolaria zela jaio zen Granadan.
Cerisy-Buleux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Jon Ander Izkoa
Kirol Ibilbidea
''2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Cerisy-Buleux
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (64 gizon eta 47 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cerisy-Buleux udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 264,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.849 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Bipiramide pentagonal
Geometrian, bipiramide pentagonala Johnsonen solidoetako bat da (J13), bi piramide pentagonal oinarritik lotuz eraiki daitekeena.
Cerisy-Buleux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Cerisy-Buleux udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 555 hektarea erabiltzen.
Bipiramide pentagonal
Poliedro duala
aren duala prisma pentagonala da, eta 7 aurpegi ditu: 5 laukizuzen eta 2 pentagono.
Cerisy-Buleux
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acomys nesiotes
Acomys nesiotes Acomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Křižanov (Žďár nad Sázavouko barrutia)
Křižanov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.845 biztanle ditu eta 13,62 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1110 urtean egin zen.
Karolinenkoog
Karolinenkoog Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Joseba del Olmo
Joseba del Olmo Gartzia (Barakaldo, 1981eko ekainaren 20a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Auurelari lanetan aritzen zen. Kepa del Olmo anaia gaztea futbolaria izandakoa da ere.
2008-2009 denboraldian Bilboko Athletic Klubean jokatu zuen eta gaur egun Alacanteko Hercules taldean dabil. Eskuin edo ezker hegalean jokatzeko gai da eta bere abiadura eta erregatea dira bere gaitasunik handienak.
Joseda del Olmok maila nazionaleko kategoria guztietan jokatu du, debuta, 3. mailan egin zuen Getxoko Arenas taldearekin. Ondoren, 2.B mailako Sestao River taldean aritu zen, Barakaldo eta Lemona futbol taldean ondoren eta azkenik denboraldi bikaina burutu ostean Eibar Kirol Elkartera joan zen.
Bilboko Athletic Klubak 300.000 euroren truke erosi zion Eibar Kirol Elkarteari. Horrezgero Hercules taldean jokatu zuen.
Estatistikak
''2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Ginger Baker
Peter Edward "Ginger" Baker (Lewisham, Londres, 1939ko abuztuaren 19a - Canterbury, 2019ko urriaren 6a) ingeles musikari eta bateria-jotzailea izan zen. Jack Bruce eta Eric Claptonekin Cream taldea sortu zuen. Blind Faith taldean laburki egon zen Claptonekin eta Ginger Baker's Air Force taldea liderra izan zen. 1970eko hamarkadan bizi izan zen eta diskoak grabatu zuen Afrikan, Fela Kutirekiko hainbatetan.
Union Hall (Virginia)
Union Hall Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Exerodonta chimalapa
Exerodonta chimalapa Exerodonta generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Los Chikos del Maíz
Los Chikos del Maíz rap politikoa jorratzen duen musika talde valentziarra da, MCs Nega, Toni El Sucio eta Bokah DJak osatutakoa. Abestien letretan hainbat gai ezberdin darabiltzate: egoera politiko-soziala, terrorismoa, monarkia, lan baldintzak, estatuko hip-hop a eta abar.
Artzamendiko mendilerroa
Artzamendiko mendilerroa Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Nafarroa Garaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Artzamendi mendia da, 926 metrorekin.
Los Chikos del Maíz
Estilo garratz eta zuzena izateagatik nabarmendu dira; literatura, zinea, politika edota kulturaren munduari erreferentzia eginez. Taldeko kideak marxista zientifikotzat eta antifaxistatzat aurkezten dute haien burua beren abestietan edota eskainitako elkarrizketetan. Sarkasmoz beteriko beren letrek mugimendu komunistaren inguruko gazteriaren arreta sortu zuen hasiera batean, nahiz eta mugimendu eta pentsaera ezberdinetako jendea ere erakarri dituen beren letretan erabilitako umore beltz eta mezu konprometituengatik.
Taldearen izena Stephen Kingen liburu baten izenburutik hartua da, Children of the Corn.
Artzamendiko mendilerroa
Mendilerroan dagoen Artzamendi mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Aviron (Eure)
Aviron Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Los Chikos del Maíz
Biografia
Taldea 2004. urtean sortu zen El Toni, La Nota Más Alta taldeko kide garai haietan, eta El Nega, 13 Pasos taldeko partaidea , elkartu zirenean. Aurrerago, messenger-en bidez errimak elkarri bidaltzen hasi eta antzeko pentsaerak zituztela ohartu ziren. Hala, 2005. urtean Miedo y asco en Valencia (izenak Miedo y asco en Las Vegas izeneko filmari erreferentzia egiten dio) maketa kaleratu zuten. Maketa honen bitartez beren buruak ezagutzera eman eta Valentziako probintzian lehen kontzertuak antolatzen hasi ziren. Bi urte geroago A D10s le Pido maketa kaleratu zuten Diego Maradona futbolariari eskeinia. Bigarren maketa honen ondoren estatu mailan kontzertuak ematen hasi ziren eta beren izena geroz eta ezagunagoa egiten hasi zen.
2008an, Negak Geometría y Angustia izeneko bakarkako album bat kaleratu zuen, Interneteko deskargetan arrakasta handia izan zuena. Maketa horretako "Vais a tragar saliva" abestiaren oinarri instrumentala Madonnaren "Die Another Day" abestiaren sampler bat da. 2009an Negak diskoetxe batekin sinatu zuela jakinarazi zuen eta Pasión de Talibanes lanaren prestaketa abiatu zuen.
Aviron (Eure)
Biztanleria
2007an Aviron udalerrian erroldatutako biztanleak 1.126 ziren. Familiak 396 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 144 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Los Chikos del Maíz
Biografia
Urte hortan bertan, Segiko kideen atxiloketen ostean, Los Chikos del Maíz-ek manifestu bat helarazi zuten atxilotuei beren elkartasuna adieraziz.
Diskoak
Los Chikos del Maízek hainbat maketa disko kaleratu ditu, taldekideen bakarkako diskoez gainera. 2011ko maiatzaren 31n beren lehen erreferente diskografikoa den Pasión de Talibanes lana kaleratu zuten, BOA diskoetxearen eskutik. Hona hemen taldearen lanen zerrenda:
Aviron (Eure)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 411 etxebizitza zeuden, 396 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 408 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 396 etxebizitza nagusietatik 374 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 280 etxek bost zituzten. 328 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 274 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 769 ziren, horien artean 587 aktiboak ziren eta 182 inaktiboak ziren. 587 pertsona aktiboetatik 550 lanean zeuden (285 gizon eta 265 emakume) eta 36 langabezian zeuden (17 gizon eta 19 emakume). 182 pertsona inaktiboetatik 71 erretiraturik zeuden, 79 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aviron udalerrian 409 unitate fiskal zeuden, 1.155 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.625 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 3 zurginak eta 1 ile apaindegia.
Tero Pitkämäki
Tero Kristian Pitkämäki (1982ko abenduaren 19a) Finlandiako Xabalina jaurtitzaile ohia da. 2007an, urrea irabaziz, munduko txapeldun izan zen. 2005ean egindako 91,53 metroko jaurtiketa da bere marka pertsonala onena eta marka honekin historiako munduko hamaikagarren xabalina jaurtiketa luzeena da.
Protaktinio
Protaktinioa elementu kimikoa da, Pa ikurra eta 91 zenbaki atomikoa dituena.
Tero Pitkämäki
Ibilbide profesionala
2004ko Udako Olinpiar Jokoetan Pitkämäkik 8. postua lortu zuen xabalina jaurtiketan 83,01 m-rekin, eta geroztik munduko xabalina jaurtitzaile honenetariko bat bihurtu da. 2005eko abuztuan, 91,53 m-ko jaurtiketa lortu zuen, beraz, bere herrialdean, Finlandian, ospatu ziren 2005eko Munduko Atletismo Txapelketa n faboritoen artean zegoen. Hala ere, laugarren postua lortu zuen eta dominik gabe geratu zen 81,27 m-ko jaurtiketarekin. Pitkämäki-k 2006an Europako AtletismoTxapelketan bere lehen domina lortu zuen, bigarren sailkatuta.
Protaktinio
Ezaugarri nagusiak
Protaktinioa aktinidoen taldeko elementu metaliko zilarkara eta lustre distiraduna da. Supereroalea da -271,45 °C (1,4 K) tenperatura azpitik. 4 eta 5 ditu balentziak; 13 isotopo ditu, baina ez dira egonkorrak; bi naturan aurkitzen dira. Protaktinioa uranioaren mea guztietan dago eta 340 mg ateratzen dira uranio-mea tona bakoitzeko. Torio 230en desintegrazioaz ere lor daiteke protaktinioa. Isotoporik handiena Pa-231 da, alfa igorpenen bidez endekatzen da, eta 33.000 urteko semidesintegrazio-periodoa du. Protaktinioa gogorra eta zuria da, eta 1.600 °C-tan urtzen da. Konposatu batzuk eratzen ditu halogenoekin.
Tero Pitkämäki
Ibilbide profesionala
2007ko uztailaren 13an, IAAF Urrezko Ligako Erromako Olinpiko estadioan egindako txapelketan, Tero Pitkämäkik xabalina ezkerretara bota zuen eta Salim Sdiri frantziar luzera jauzilariari bizkarrean sartu zitzaion xabalina. Sdiri Erromako ospitalera eraman zuten, nahiz eta bere bizia arriskuan ez egon.
Protaktinio
Aplikazioak
Oso urria, erradioaktiboa eta toxikoa denez, egun protaktinioak ez dauka erabilerarik, oinarrizko ikerketa zientifikoa ez bada.
Tero Pitkämäki
Ibilbide profesionala
2007ko abuztuaren 5ean, Pitkämäkik Finlandiako 4. txapelketa irabazi zuen jarraian, 89,43 metroko jaurtiketarekin. Osakan, Japonian, 2007an egin zen Munduko Txapelketan, Pitkämäkik urrezko domina lortu zuen gizonezkoen xabalina jaurtiketan 89,16 metroko jaurtiketarekin. Lehiaketako azken jaurtiketan aurreko marka hobetu eta xabalina 90,33 metrora jaurti zuen.
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.
2013an Moskuko Munduko Atletismo Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen, 2015eko Munduko Txapelketan aldiz ez zuen zilarrezko domminalortu, baina brontzezkoa irabaztea lortu zuen aldiz. Urte bat lehenago, 2014, Zurich-en egindako Europako Atletismo Txapelketan brontzezko domina lortu zuen.
2015eko irailean, Pitkämäki-k Diamante Ligako lehen titulua jaso zuen.
Pitkämäki-k 2019ko urriaren 14an jakinarazi zuen atletismo profesionaletik erretiratuko zela. 2018ko ekainean aurreko lotailu gurutzatua hautsi zuen. Lesiotik sendatu zen eta ez zuen minik izan, baina belaunaren funtzionaltasuna nabarmen murriztu zela sentitu zuen. 2019ko udan egindako jaurtiketak 75 m ingurukoak izan ziren, 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan lehiakorra izateko gai ez zela esan zuen. Pitkämäki-k 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bere karrera amaitzeko asmoa zuen, baina erretiroa aurreratzea erabaki zuen.
Sarrión
Sarrión Teruelgo udalerria da, Gúdar-Javalambre eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.155 biztanle zituen.
Le Catelet
Le Catelet Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 199 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 84 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 8 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 84 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 82 lanean zeuden (44 gizon eta 38 emakume) eta 14 langabezian zeuden (6 gizon eta 8 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Catelet udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 217 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.038 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Feminismo komunitario
Feminismo komunitarioa komunitatearen eraikuntzan oinarritutako feminismoaren korrontea da. Boliviako indigenek egindako aldaketa prozesutik sortu zen. Julieta Paredes sortzailetzat hartzen da eta abiapuntua Mujeres Creando Comunidad elkartea. Mugimendu feminista honek gizarte-arazoen zergatia aztertzen du eta patriarkatua zapalkuntza eragiten duen sistema gisa identifikatzen du, hala nola indarkeria eta existitzen diren dominazio-moldeak.
Helburua
Feminismo komunitarioaren arabera, feminismoa patriarkatuaren aurrean matxinatu den historiako edozein emakumek egiten du. Feminismo tradizionalaren alternatiba izan nahi du, hau da, feminismo kontrahegemoniko deritzonaren zati bat, zeinak zalantzan jartzen baitu subjektu feministaren irudikapena emakume zuriaren, klase ertainaren eta heterosexualaren estereotipoen teoria eta praxi feministen barruan. Gainera, birkonfiguratu egin nahi du, kulturei integratutako pentsamendu- eta ekintza-tresna bihurtzeko, non komunitatearen eta komunitate hori dagoen herrialdearen historia onartzen baita, komunitate horien ikusezintasuna patriarkatuaren menderakuntzatik eta konkistatik datorrela, eskubide kolektiboak ikusarazten ditu, emakumeen eskubideak batuz eta berdintasuna eta ekitatea bilatzearen onarpena aitortuz.
Feminismo autonomo independentearen gabeziei aurre egingo dien erantzun gisa aurkezten da, komunitateekiko elkarrekintzan oinarritzen da, zeinak bere ideiak proposatzen eta kudeatzen dituen abangoardiako elite teknokratikoari aurre eginez.
Arbasoengandik Andeetako bizimodu tradizionalaren jatorrizko zentzua berreskuratzea proposatzen du, zeinak patriarkatu kolonial eta indigenek desitxuratu duten. Adibide gisa: bikote heterosexual osagarriaren (chacha/warmi-gizon/emakume) kontzeptuak ordezkatu duela bikote osagarriaren jatorrizko nozioa, aimararen mundu-ikuskeraren oinarrizko printzipioa, gizarte, politika eta sinbolikoa modu eraginkorrean zabaltzea ahalbidetzen zuena.
Křižanovice (Vyškov barrutia)
Křižanovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 809 biztanle ditu eta 4,79 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1276 urtean egin zen.
Misiolariaren jarrera
Sexu harremanetan, misiolariaren jarrera gizon baten eta emakume baten artean koito edo sarpen baginala burutzeko jarrera bat da. Misiolariaren jarreran emakumea bizkarrez etzanda dago eta gehienetan hankak zabaldurik (azken hau sarpena errazagoa izan dadin), gizona bere gainean jartzen dela. Bikote batean amodioa adierazteko nahiago izaten den sexu jarreretako bat da, jarrera honetan maitaleek elkarri begiratu eta gorputzek elkar ukitzen dutelako. Aldaerak ere baude, non emakumeak bere hankak gizonaren sorbalden gainetik jartzen dituen sarpena sakonagoa izan dadin.
Artibeus hirsutus
Artibeus hirsutus Artibeus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Stenodermatinae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Francisco Sainz Pinto
Francisco Sainz Pinto (Lanestosa, 1823 – Erroma, ) bizkaitar margolaria izan zen. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi ondoren, ilustratzaile moduan lan egin zuen. Bere lana zela eta, Italian ikasteko laguntza lortu zuen eta bertan hil zen.
Pieve di Cadore
Pieve di Cadore Italiako ipar-ekialdean dagoen Bellunoko probintziako udalerria da. 67,17 km²ko eremua du eta 2014an 3.832 biztanle zituen. Tiziano margolariaren sorterria izan zen.
Křižanovice (Chrudim barrutia)
Křižanovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 113 biztanle ditu eta 3,12 kilometro koadroko azalera. Chrudim barrutian dago.
Erasmo Rotterdamgoa
Erasmo Rotterdamgoa edo Desiderio Erasmo (latinez: Desiderius Erasmus Roterodamus; Rotterdam, Herbehereak, 1466ko urriaren 28a - Basilea, Suitza, 1536ko uztailaren 12a) Pizkunde garaiko humanista, filologo, teologo eta filosofoa izan zen.
Bere garaian jakintsu handitzat hartua izan zen. Idazle oparoa, bere lanak latin garbi eta jantziaz idazteaz gainera, antzinako filosofiaren ezagutza handia zuen. Italiar humanistek erabilitako metodo filologikoak baliatuz, iraganaren azterketa historiko-kritikoa egiteko oinarriak ipini zituen, bereziki Testamentu Berri grekoari eta Elizako Gurasoei buruz egin zuen azterlanetan. Hezkuntzazko idatzien bidez, klasikoen alde egin zuen ikasketa eskolastikoaren plangintza zaharra ordezkatzeko. Elizaren gehiegikeriak kritikatu zituen: aspaldiko iraganaren hobea seinalatu zuen eta erreforma sakon baten behar larria azpimarratu zuen. Laster gauzatuko zen berrikuntza hori, bai Erreforma Protestantean, bai Kontrarreforma katolikoan. Oinarri horretatik, benetako kristautasun baten alde saiatu zen bere teologia lanetan.
Bizitza
Apaiz baten sasiko semea zen, eta fraide agustindarrek hezi zuten. Teologia ikasi zuen Herbehereetan eta Parisen, eta 1506an eskuratu zuen doktore gradua Turinen. Irakasle pribatua zelarik, pedagogiako testuak prestatzen zituen bere dizipuluentzat, denborarekin europar kulturako testu liburuak izango zirenak. Lorenzo Valla italiar humanistaren ikasle ideala izan zen, eta bere garaiko humanista nagusiekin harremanetan egon zen Ingalaterran eta Italian; bidaia haietan hasi zen grekoa ikasten. Bere Enchiridion militis christiani liburuarekin («Soldadu kristauaren eskuliburua», Anberesen argitaratua 1503. urtean) tolerantzian eta bake unibertsalean oinarriturik, elizaren berriztatzearen ordezkari bihurtu zen. Venezian, Aldo Manuziok gonbidatuta, Adagia (1508idatzi zuen, autore klasikoen hiru milatik gora esaera dakarren bilduma.
Ingalaterrara itzulita, Thomas Moreren etxean zegoelarik idatzi zuen bere obra nagusia, Encomium Moriae seu laus stultiae («Eromenaren gorespena», 1511). Satirazko lana da, ez oso gogorra, munduaren eromenari kontrajartzen diona -gauza suntsikorren bila baitabil beti mundua-, kristautasunaren fedearen eromena, etsaien barkamenera eta ondasunak ematera bultzatzen duen hura. 1516an argitaratu zuen Institutio principis christiani, gobernatzeko moduari buruzko eskuliburua, zeinean, Makiaveloren Printzea idazlanean ez bezala, politikari kristau morala nagusitzen baitzaio; ikasle zuen Karlos V.arentzat idatzi zuen.
Gallirallus owstoni
Gallirallus owstoni Gallirallus generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Erasmo Rotterdamgoa
Bizitza
Erasmoren obrarik garrantzitsu eta eraginkorrena ordea Testamentu Berriaren grekozko lehen argitalpena da, latinezko bertsio berri batekin batera kaleratu zena; eskandalu handia sortu zuen, tradizioak kodeturiko baina eskuizkribuetan agertzen ez ziren bertso batzuk falta zituelako. Erasmoren argitalpenak, ikuspuntu filologikotik gaur egun baliagarria ez den arren, Testamentu Berriaren kritika modernorako bidea zabaldu zuen, Vulgata ez dela beti fidagarria frogatu baitzuen. San Jeronimoren Epistolarioa (1516-1520), eta Ebanjelioaren parafrasiak (1524), Testamentu Berriaren komentario bikainaren argitalpenarekin jarraitu zuen Erasmoren lan filologikoak.
Erreformak egoera larrian ipini zuen idazlea, tolerantziari buruz egiten zituen predikuek ez baitzuten jarraitzailerik. Luteroren doktrinatik aldendu zen De libero arbitrio idatziarekin (1524), Erreformak Basilean ideia erradikalak eta ikonoklastak zabaldu zituenean (1529). Hala, urte hartan, Basileatik alde egin eta Alemaniako Friburgon hartu zuen babeslekua. Lehenago, Colloquia familiarra (1522) argitaratu zuen, bere garaiko apaizen ohiturak eta eginak biziki kondenatzen zituena. Katolikoen eta protestanteen arteko iskanbilak bizi-bizian zeudela, Diatriba de Libero arbitrio («Aukeramen askeari buruz», 1524) saiakera, predestinazioaren kontrako jarrera zuena (gerora, Luterok De servo arbitrio liburuaz erantzun zion), eta De sarcienda Ecclesiae concordia liburua idatzi zituen.
Erasmo, XVI. mendeko humanista ospetsuena, elizaren eta gizartearen berrikuntzaren aldezle izan zen, eta kristautasunaren jatorriraino eta Antzin Aro klasikoko giza eredu handietaraino jo zuen horretarako; berrikuntza hori, Erasmoren aburuz, hezkuntzaren bitartez egin behar zen. Eliza Katolikoarekiko loturak inoiz hautsi ez zituen arren, Erreforma protestantearen bultzatzailetzat hartu izan da. Hil arte izan zuen bokazio pedagogikoa, eta bokazio horren lekukotasuna eman zuen bere epistolario zabalean: 3.000 gutunetik gora dira, bere garaiko pertsonaia nagusiei bidaliak, literatura balio handia, eta bere garaiko historia aztertzeko garrantzi erabakigarria dutenak.
Baina Erasmok, Erreformak ekarri zituen erlijio eztabaida gogorretan, bere independentziari eutsi zion beti: uko egin zion bai Luteroren predestinazioaren doktrinari, bai Aita Santuak beretzat nahi zituen aginpideei eta, hori zela eta, bi aldeetako kide sutsuenen arerio bihurtu zen eta askatasuna ortodoxiaren gainetik jartzen zutenen eredu.
Idazlanak
Erasmok elizako gaiez eta giza interes orokorreko gaiei buruz idatzi zuen. 1530eko hamarkadarako, Europako liburu-salmenta guztien % 10-20 ziren Erasmok idatziak.
Publio Fausto Andreliniren lankidetzarekin, latinezko aditzondo eta aditzondoen paremiografia (bilduma) bat osatu zuen, Adagia izenekoa. Hainbat esaera egozten zaizkio: "Itsuen lurrean, begi bateko gizakia errege da". Erasmok, oro har, "Pandoraren Kutxa" esaldiaren sorrerarekin frogatzen du. Esaldi hori Hesiodoren Pandoraren mitoaren itzulpenean egindako akats baten bidez sortu zen, pithos (biltegiratze-potoa) eta pyxis (kaxa) nahasten zituelarik.
Ernest Barker-en arabera, "Testamentu Berria lantzeaz gain, Erasmok Elizako Gurasoak ere landu zituen eta sakonago gainera." Aita Latindarren artean Jeronimo Estridongoa, Hilario eta Agustin Hiponakoaren lanak argitaratu zituen; grekoen artean Ireneo Lyongoa, Origenes eta Joan Krisostomo landu zituen."
Erasmok, halaber, Pier Gerlofs Donia (Pier Handia) frisiar borrokalari mitikoari buruz idatzi zuen, sarriago kritikatuz bere ekintzak goraipatu baino. Erasmok gizon ilun eta bortitz gisa ikusi zuen, indar fisikoa jakinduria baino nahiago zuena. Erasmoren lan ezagunenetako bat Eromenaren Laudorioa, 1509an idatzia, Moriae encomium (grekoa, latinizatua) eta Laus stultitiae (latina) izenburu bikoitzarekin 1511n argitaratua.Faustino Perisauli humanista italiarrak idatzitako De triunpho stultitiae lanean inspiratu zen. Europako gizarteko, oro har, eta Mendebaldeko Elizako, bereziki, superstizioen eta beste tradizio batzuen aurkako eraso satirikoa Sir Thomas Moreri eskaini zion, izenburuak adierazten duen bezala.
Erreforma-jardueren ondorioz, Erasmo ez zegoen ados bi alderdi handiekin. Azken urteak, beren alde kokatu ziren pertsona ezberdinekin izandako eztabaidek zeharkatu zuten. Horien artean, Ulrich von Hutten nabarmendu behar da; jeinu distiratsu eta erratikoa zeinak kausa luteranoa bultzatzeko hautua egin zuen eta Erasmori hautu berbera egiteko gonbita egin zion. 1523an emandako erantzun batean, Spongia adversus aspergines Hutteni, Erasmok semantikan duen trebetasuna erakusten du. Hutteni leporatu zion berak erreformari buruzko adierazpenak gaizki interpretatu izana, eta Elizarekin hausteko asmorik ez zuela berretsi zuen.
Erasmoren idatziek hizkuntzarekiko etengabeko kezka adierazten dute, eta 1525ean Lingua gaiari buruzko tratatua eman zuen. Esaten denez, lan honek eta beste batzuek abiapuntu bat eman diote hizkuntzaren filosofiari, nahiz eta Erasmok ez duen guztiz landutako sistema bat sortu.
Ciceronianus 1528an atera zen, Zizeronen idazkietan esklusiboki eta fanatikoki oinarritzen zen latindar estiloari eraso eginez. Étienne Doletek 1535ean Erasmianus izenburuko uhal bat idatzi zuen.
Erasmoren azken lan handia, hil zen urtean argitaratua, Elizgizonak edo Ebangelioaren Predikatzailea (Basilea, 1536) da, mila orrialde inguruko predikatzaileentzako eskuliburu masiboa. Nahiz eta ez izan lan ulerterraz bat, Erasmok ezin izan baitzuen behar bezala argitaratu zahartzaroan, bere literatura zein teologia ikaskuntza guztiaren gailurra izan zen. Bertan elizako predikatzaileei beren bokazioaren alderdi imajinagarri guztiei buruzko aholkuak eman zizkien, iturri klasiko eta biblikoen erreferentzia asko erabiliz.
Sileni Alcibiadis (1515)
Erasmoren Sileni Alcibiadis Elizaren erreformaren beharrari buruzko zuzeneko ebaluazioetako bat da. [beharrezko zitazioa] Johann Frobenek Adagiaren 1515ean berrikusitako edizio batean argitaratu zuen lehenik, eta gero 1517an lan independente gisa. Saio hau John Colet-en Deialdia sermoiarekin alderatu da, nahiz eta estiloak desberdinak izan.
Sileni Silenusen forma plurala (latina) da. Askotan, Bacchus ardo erromatarraren jainkoarekin lotuta egoten da, eta arte piktorikoan errebelatzaile asimetriko gisa irudikatzen da, astoetan muntatuta, abestuz, dantzatuz, flautak ukituz eta abar. Altzibiades greziar politikaria zen K.a. XV. mendean, eta jenerala Peloponesoko Gerran; hemen gehiago aurkezten da Platonen elkarrizketa batzuetan idatzitako pertsonaia gisa: gazte polit bat Sokrates konbentzitzen ahlegintzen dena egia bilatzeko plazeraren ordez, eta jakinduria ospearen ordez.
Sileni terminoa –batez ere Altzibiadesen pertsonaiarekin uztartuta dagoenean–, beraz, barruko zerbaitek pertsona baten izaera adierazgarriagoa duela kanpoan ikusten dena baino ideiaren ebokazio gisa uler daiteke. Esaterako, kanpotik zerbait edo norbait itsusia barrutik ederra izan daiteke, horixe baita Altzibiades eta Sinposioa protagonista dituen Platonen elkarrizketetako puntu nagusietako bat, Altzibiades ere agertzen baita.
Horren alde, Erasmok hau dio: "Barne-natura eta funtsa hurbiletik begiratzen duen edonork aurkituko du inor ez dagoela benetako jakintzatik urrutiago, titulu handiak, ikasitako ojibak, erupzio bikainak eta bitxidun eraztunak dituzten pertsonak baino, jakinduriaren gailurra baitira". Bestalde, Erasmok Sileni batzuk zerrendatzen ditu, eta gero zalantzan jartzen du Kristo ote den horietako Silenus nabarmenena. Apostoluak Sileni ziren, beste batzuek barregarri utzi zituztelako. Berak uste du gauzarik harroenak adierazgarrienak izan daitezkeela, eta Eliza herri kristau oro dela, eta, nahiz eta klero osoari gaur egun erreferentzia egiten zaizkion, bere morroiak besterik ez direla. Elizaren aberastasunak herriaren kontura gastatzen dituztenak kritikatzen ditu. Elizaren benetako puntua jendeari kristau bizitza eramaten laguntzea da. Uste da apaizak puruak direla, baina ihes egiten dutenean, inork ez ditu kondenatzen. Aiten aberastasunak kritikatzen ditu, Ebanjelioarentzat garrantzitsuagoa izango litzatekeelakoan.
Erasmo faltsutzailea?
1530ean, Ziprianoren obren laugarren edizioan, De duplici martyrio ad Fortunatum izeneko tratatu bat sartu zuen Erasmok. Ziprianori esleitu zitzaion obra eta kasualitatez liburutegi zahar batean aurkitu zuten. Testu hau Erasmoren lanetatik hurbil dago, bai edukiari dagokionez (bertutearen eta sufrimenduaren arteko nahastearen aurka), bai formari dagokionez, eta ez da eskuizkriburik ezagutzen. Anakronismo nabarmen bat aurkitzen zaio: Dioklezianoren jazarpenari buruzko aipamena, Zipriano hil eta askoz geroago gertatu zen jazarpen bat hain zuzen ere. 1544an, Henricus Gravius dominikarrak lana faltsutzat salatu zuen, eta Erasmori edo Erasmoren imitatzaile bati esleitu zion lanaren egile izatea. XX. mendean, Erasmoren iruzur baten hipotesia a priori baztertu zuten zirriborro handi gehienek, hala nola Percy Stafford Allenek, baina Anthony Grafton bezalako akademikoek onartu zuten.
Zabalburuko dorreak
Zabalburuko Dorreak Bilboko etxebizitza dorreak dira. Bilboko Zabalburuko auzoan altxatu zituen Eugenio Maria Aginaga arkitektoak, 1970. hamarkadan. Antzina Zabalburu familiarenak ziren lur horiek, Mena finka gisa ezagutzen zirenak (bertan zegoen Villa Mena jauretxea).
Abadan
Abadan (persieraz: اآبادان, Abādān) Irango hiri bat da; Khuzestan probintzian dago, Eufrates ibaiaren ertzean.
Geografia
Hiria Abadan irlan dago, Xatt al-Araben ertzean, Persiako golkotik 50 kilometro ingurura.
Zabalburuko dorreak
Guztira 17 eta 20 solairu arteko altuera dute, eta 70 bat metro. Dorreez gain, salmenta-zentro txiki bat eta hainbat bulegok osatzen dute konplexua. Eusko Jaurlaritzaren kontsumo saila bertan kokaturik dago.
Zabalburu dorreak, zineman
Todo por la pasta (Zuz.: Enrique Urbizu, 1991) filmeko hainbat eszena Zabalburu dorreetako merkatalgunean eginak dira. Halaber, Hotel y domicilio (Zuz.: Ernesto del Río, 1995) filmeko protagonista bateko fikziozko etxea dorreetako solairu garai batean kokatzen da.
Abadan
Historia
Abbastar Kaliferriaren sasoian garapena lortu zuen hiriak: gatzaren eta alfonbren salerosketa zen merkataritza-jardunbide nagusia, portua ere bazutenez, ibaia neurri batez lehortu baino lehen. 1909. urtean eman zioten hiri-izendapena Abadani. 1980ko hamarkadan, Iran-Irak Gerran, bonbardaketak eta erasoak jasan zituen.
Ekonomia
1908. urtean Abadan inguruetan petrolioa aurkitu zuten; ustiatzeko azpiegiturak eta instalazioak eraiki zituzten, Anglo-Iranian Oil Company-ren eskutik. 1950. urtean nazionalizatu egin zuten, eta 70ko hamarkadan munduko petrolio ezkoizpen-gunerik handiena zen. Hala ere, Iran-Irak gerratean suntsitu egin zuten, eta oraindik berreraikitzen dihardute. Bestalde, nazioarteko aireportua dago Abadan hirian. Teknologiako institutua ere badaukate.
Churrasco
Churrasco (portugesez eta gaztelaniaz  ahoskatua) Latinoamerikako plater tradizionala da, parrilan prestatutako behikiz osatua. Uruguai, Brasil, Bolivia, Argentina, Txile, Kolonbia, Guatemala eta Nikaraguako sukaldaritzan plater nagusia da. Churrascoak egitea espezialitate nagusia duten brasildar jatetxeek churrascaria izena dute.
Mojito
Mojito (gaztelaniaz ahoskatua) Kubako koktel tradizionala da. Ron, lima, mendabeltz eta ur minerala ditu osagai nagusiak. Oso alkohol gutxi du, % 10 inguru.
Eztitasuna, zitrikoak eta mendazko belarki-zaporeak konbinatuta, rona osatzen da, eta mojitoa udako edari ospetsuena bihurtu dela da. Mojitoa zurrumurruan oinarritutako alkohol mota ezagunenetako bat da. Mojitoaren zenbait bertsio daude.
Etimologia
Zenbait teoria daude mojito izenaren jatorriaren atzean: teoria baten arabera, izena mojoari dagokio, karez egindako kubatar gozagarri bati, eta platerei zaporea emateko erabiltzen da. Beste teoria bat da Mojito izena mojadito (gaztelania "pixka bat bustita" dagoenerako).
Historia
Habana, (Kuba), mojitoaren jaioterria da,  nahiz eta haren jatorri zehatza eztabaidagai izan. Bazekiten Hego Amerika ko indioek sendabiderik zutela zenbait gaixotasun tropikaletarako, eta, beraz, artatze-jai txiki bat iritsi zen Kubara, eta medikuntza eraginkorrerako osagaiekin itzuli zen. Osagaiak bertako osagai tropikal ekin nahasitako kanabera pattarra izan ziren: karea, azukre kanabera ren zukua eta menda. Limoi-zuku ak, berez, nabarmen saihestuko zituen eskorbutoa eta disenteria, eta rona berehala gehitu zen britainiarrentzat (ca. 1650). Menda, lima eta azukrea ere baliagarriak izan ziren espiritu horren zapore gogorra ezkutatzeko. Beste teoria bat da Sir Francis Drake k asmatu zuela. "El Draque" koktela brandy arekin prestatu zen. Nahiz eta gaur egun ez den ezaguna izan, osagai horien konbinazio originala izan zen.
Historialari batzuen arabera, XIX. mendean azukre-kanabera kubatarretan lan egin zuten esklabo afrikarrak funtsezkoak izan ziren koktelaren jatorrian. Guarapo, askotan mojitoan erabiltzen den azukre-kanaberaren zukua, edari ezaguna zen izendatu zuten esklabo en artean. Jatorrian inoiz ez zuen kare-zukurik.
Ernest Hemingway autorearen edari gustukoena mojitoa zen. Askotan esan izan da, halaber, Hemingwayk "La Bodeguita del Medio" izeneko taberna famatutzat bilakatu zuela, ohikoenetako bat bihurtu zenean, eta "Mi mojito en la Bodeguita, Mi daiquiri en el Floridita" idatzi zuen taberna bertako horma batean. "La Bodeguita del Medio" taberna edariengatik baino hobeto ezagutzen da bertako janariarengatik.
La Bodeguita del Medio
"Bodeguita del Medio" Habanako jatetxe tipikoa da, Kuban, eta hiriko leku turistiko handienetako bat. Bisitari ugari izan ditu: idazleak, politikariak... Horietako askok beren arrastoa utzi dute lokalean, oroitzapen, argazki, objektu edo grafitien bidez. Lokala ezaguna baita Kubako benetako mojitoengatik eta, besteak beste, Hemingwayk, habaneraren kulturan oso presente egon zelako.
Nola egin?
Belar egokia Benetako kubatar mugarria mendafinarekin prestatzen da, baina, egia esan, menda rekin ere presta daiteke, “lizentzia” baimendua eta nahiko hedatua da. Garrantzitsua da mendafin-hostoak ez haustea, ez baitago edaten zaudenean hosto-zatitxoak ahoan sartzen zaizkizun momentua baino zerbait deserosoagorik. Horregatik, mendafin-hostoak osorik botatzen dira.
Ron egokia
Betiko mojitoa Kubako ron zuria rekin egin behar da, hala nola Caney Carta Blanca edo Havana Club. Beste hainbat mojito mota daude, eta horiek egiteko beste ron mota batzuk erabil daitezke, esaterako: Bacardí, Barceló, Bacardí Limon, Captain Morgan…
Aholkuak
Kokozkoak
Zaporetako mojitoen errezeten artean, agian interesgarrienetako bat koko-mojitoa da. Koko-esnea k aztiaren ezaugarri batzuk leun-leun aldatzen dituelako, nortasuna kendu gabe. Testura krematsua duen edaria, kolore desberdinekoa eta zapore nabarmenekoa.
Originala
Mojitoen errezetak badira, zalantzarik gabe oinarrizko errezeta, jatorrizkoa, sartu behar da. Baina, aldez aurretik, kontuan hartu mojito ikusgarri baterako trikimailu hauek: ez duzu azukre gehiegi hartu behar edo oso gozo geratuko da. Ez txikitu mendafina edo mindu egingo da, erabili kalitatezko rona, ahal dela, nahastu osagaiak rona bota ondoren eta izotza jarri aurretik (bestela, azukrea ez da ondo urtzen). Ez erabili izotza zati handietan, ahal dela ez erabili freskagarria-limoia, eta saihestu gehiegizko dekorazioak.
Jamaikako ur loredunezko mojitoa
Jamaikako kaliza- edo lore-lorea, izenak adierazten duen bezala, Malvaceae familiakoa den lore bati dagokio. Landare hau jatorriz Asia tik eta Afrika tropikaletik dator, baina oso osagai arrunta da Mexiko ko gastronomian.
Pasio fruituzko mojitoa
Partxita edo maracuyak, betiko mojitoarekin ezin hobeto bat datorren ukitu zitrikoa du. Gainera, fruta horrek ospe afrodisiakoa du, eta oraindik ez da egiaztatu horren eraginkortasuna, baina badakigu maracuyak antioxidatzaileak, C bitamina, potasioa eta magnesioa ematen dituela. Horrela, oso trago erakargarria sortzen da, une berezietarako edo oso egun beroetarako aproposa.
Marrubi eta limoi freskagarrizko mojitoa
Zaporedun mojitoek aukera ematen digute sormenari lekua egiteko, eta, horren ondorioz, oso konbinazio atseginak lortzen ditugu, eta horiek oso erakargarriak dira. Horregatik, errezeta hau marrubiarekin eta limoiarekin egitea proposatzen dizugu, haren koloreak probatzera gonbidatzen zaitu eta zaporeak katigatuko zaitu.
Alkoholik gabekoa
Alkoholik hartzen ez baduzu edo ezin baduzu edan, gure proposamena dastatzera gonbidatzen zaitugu. Mojitoa, trago gozoa izateaz gain, edari freskagarria ere bada, limonada baten antzekoa, baina alkohola eta zopa dituena.
Acomys percivali
Acomys percivali Acomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Mojito
Fruitu gorrizko mojitoa txiplotearekin
Balantze bikaina du zitrikoaren, gozoaren eta minaren artean. Dudarik gabe, edari honek mojito paregabe eta original baterako osagai perfektuak ditu.
Mango mojitoa
Fruta hau primeran geratzen da koktel honekin, zapore horrek zitrikoa eta gozoa biltzen baititu mokadu berean. Hori bai, jakin behar duzu mango-barietateak daudela, batzuek zapore zitrikoagoak dituztela eta beste batzuek gustu gozoagoa.
Nutrizio baloreak
Zerbitzu bakoitzeko
% Eguneko balioa
A bitamina: %2.8
C bitamina: %17
Kaltzioa: %2.6
Burdina: %3.3
* Eguneko ehuneko balioak 2.000 kaloriako dietan oinarritzen dira.*
Ekonomia
Mojitoen prezioa aldatu egin daiteke, baina, normalean, 6€ ingurukoa izaten da. Prezioaren aldatze horrek, hainbat faktoreren eraginez da: tokia, herrialde, ron mota…