cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peyrusse
Etxebizitza
2007an 171 etxebizitza zeuden, 76 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 76 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Peyrusse udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 176 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.853 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Peyrusse udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hypoatherina golanii
Hypoatherina golanii Hypoatherina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
Oxymycterus akodontius
Oxymycterus akodontius Oxymycterus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Cañada Vellida
Cañada Vellida Teruelgo udalerria da, Comunidad de Teruel eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 44 biztanle zituen.
Vintondale (Pennsylvania)
Vintondale Pennsylvaniako borough bat da. Cambria konderrian kokatua dago. 2010ean 414 biztanle zituen, 1.22 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 317
NGC 317 elkarreragiten duten galaxien pare bat da, galaxia lentikular batek (PGC 3442) eta galaxia espiral batek (PGC 3345) osatuta, Andromeda konstelazioan. 1885eko urriaren 1ean aurkitu zuen Lewis Swiftek; astronomo honek uste zuen nebulosa bakarra behatzen zuela, garai hartan zeruko esferako orban barreiatuei ematen baitzitzaien izen hori.
Colony Park (Pennsylvania)
Colony Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Berks konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Albert Marth
Albert Marth (Kolobrzeg, 1828ko maiatzaren 5a - Heidelberg, 1897ko abuztuaren 5a), astronomo alemaniarra izan zen. Bere lan nagusia Ingalaterran eta Irlandan egin zuen.
Biografia
Berlingo Humboldt Unibertsitatean teologia ikasi ondoren, astronomia eta matematikarekiko zaletasunak Königsbergeko Unibertsitatean, C. A. F. Petersen zuzendaritzapean, astronomia ikasi zuen. 1853an Ingalaterrara joan zen George Bishopekin lan egiteko. Bishop ardoen merkataria zen baina baita ere astronomia zalea eta Londresko behatokia finantzatu zuen (1836tik 1861era arte). Garai hartan, astronomian ordaindutako lanak nahiko arraroak ziren. Behatokian Marthek lan egin zuen.
Ondoren, 1862tik 1865ra, William Lassellen laguntzaile gisa lan egin zuen Maltan. Izar bikoitzetan ere lan egin zuen, 1864an NGC 30 aurkitu zuen. 1883tik 1897ra Irlandako Markree Behatokian lan egin zuen eta bertan bigarren zuzendaria izan zen.
Eguzki sistemako gorputzen efemeride ugari egin zituen. Hainbat planetaren beste planeta batzuetako igarobideen kalkuluak ere egin zituen, Lurraren iraganak Martetik eta beste asko iragarrita. Bere ibilbidean 600 nebulosa aurkitu zituen. Ezagututako lehen asteroideetako bat ere berak aurkitu zuen, 29 Anfitrita, eta NGC 3, NGC 4 eta NGC 15 galaxiak.
Eponimia
Bi eponimo ditu:
Europako Ereserkia
Europar Batasunaren ereserkia, izen ofizialez Europako ereserkia, Europar Batasuneko lau sinbolo ofizialetako bat da. Herbert von Karajan austriarrak eginiko moldaketa bat da, Ludwig van Beethoven alemaniarraren 9. sinfoniaren azken mugimenduaren amaierako Alaitasunaren odaren gainean. Bere aldetik, Alaitasunaren odak Friedrich von Schiller idazlearen poema du jatorri, hura ere Alaitasunaren oda izenburukoa.
Hitzen proposamena
Austrian, Peter Roland latineko irakasleak "Est Europa nunc unita" testua proposatu zuen. Hitzok Europako Batzordearen atentzioa erakarri zuen, batez ere 2004ko Erromako bileran, baina azkenean ez zuen aintzakotzat hartu.
Gravina di Catania
Gravina di Catania Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gravina di Cataniak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ameriketako Sari Nagusia
Ameriketako Sari Nagusia, egun bakarreko txirrindularitza lasterketa profesionala izan zen. Kanadan ospatu zen 1988tik 1992 ra, eta 1989 eta 1992 bitartean, txirrindularitzako munduko kopako lasterketa izan zen.
2010. urtean, bi lasterketa eratu ziren kanadan eta lasterketa honen ondorengotzat hartzen dira. Lasterketa hauek honakoak dira: Quebecko Txirrindularitza Sari Nagusia eta Montrealgo Txirrindularitza Sari Nagusia
Lutjanus papuensis
Lutjanus papuensis Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Nisaetus nanus
Nisaetus nanus Nisaetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Lawrenceburg (Kentucky)
Lawrenceburg Kentuckyko hiri bat da. Anderson konderrian kokatua dago. 2010ean 10,505 biztanle zituen, 15.21 kilometro koadrotan banatuta.
Thouarsais-Bouildroux
Thouarsais-Bouildroux Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thouarsais-Bouildroux udalerrian erroldatutako biztanleak 685 ziren. Familiak 265 ziren, horien artean 66 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 369 etxebizitza zeuden, 270 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 365 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 270 etxebizitza nagusietatik 223 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 174 etxek bost zituzten. 247 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 419 ziren, horien artean 295 aktiboak ziren eta 124 inaktiboak ziren. 295 pertsona aktiboetatik 261 lanean zeuden (150 gizon eta 111 emakume) eta 35 langabezian zeuden (17 gizon eta 18 emakume). 124 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Blignicourt
Blignicourt Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Thouarsais-Bouildroux
Diru sarrerak
2009an Thouarsais-Bouildroux udalerrian 277 unitate fiskal zeuden, 663 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.672 euro zen.
Blignicourt
Biztanleria
2007an Blignicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 50 ziren. Familiak 25 ziren, horien artean 10 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 5 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 5 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Thouarsais-Bouildroux
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Blignicourt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Thouarsais-Bouildroux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Körös
Körös (hungarieraz ahoskatua; Criș, Kreisch) Europa erdialdeko Transilvania eta Hungaria zeharkatzen dituzten hiru ibairen izena da. Transilvania mendebalean sortzen dira hirurak (Crișul Repede, Crișul Negru eta Crișul Alb), eta Hungarian Tisza ibaira doan Körös ibaiadarra osatzen dute. Criș ibaiek zeharkatzen duten Transilvaniako lurraldeak "Crișana" du izena.
Thouarsais-Bouildroux
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Blignicourt
Etxebizitza
2007an 25 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 25etxeak ziren. 22 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Thouarsais-Bouildroux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Thouarsais-Bouildroux udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.420 hektarea erabiltzen.
Blignicourt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Thouarsais-Bouildroux
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Blignicourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (14 gizon eta 8 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Blignicourt udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eric Van Lancker
Eric Van Lancker (Audenarde, 1961ko apirilaren 30a) belgikar txirrindulari ohia da.
1985
Danimarkako Itzuli ko etapa bat
1986
Italiako Giro ko etapa bat
Paris-Niza ko etapa bat
Suitzako Itzuli ko etapa bat
1987
Guillermo Tello Sariko etapa bat
1988
Belgikako Itzuli ko etapa bat
1989
Amstel Gold Race
1990
Montjuich Igoerako etapa bat
1991
Wincanton Classic
Ameriketako Sari Nagusia
1992
Vaucluseko Tourr eko bi etapa
1994
Bruselas-Ingooigem
Volant (Pennsylvania)
Volant Pennsylvaniako borough bat da. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 168 biztanle zituen, 0.29 kilometro koadrotan banatuta.
Viktor Pintxuk
Viktor Mykhailovytx Pintxuk (Ukraineraz, Віктор Миха́йлович Пінчýк; Kiev, 1960ko abenduaren 14an jaioa) enpresaburu eta oligarka ukrainar bat da. 2021. urtean, Forbes agerkariak Ukrainako bigarren pertsona aberatsenentzat jo zuen 2.500 milioi dolarreko jabetza kalkulatuta. Bere jabetzetan aktibo industrialak sartzen dira, hala nola tutuen eta hodien ekoizpena, trenbide-ibilgailuen gurpilak, altzairu eta aleazio bereziak, makineria eta komunikabideak.
Olena Pintxuk bere emaztea Ukrainako presidente ohi Leonid Kutxmaren alaba da.
Pintxuken jabetzak bi enpresaren bidez kudeatzen dira batik bat. EastOne Group LLC Londresen kokatua dago, eta inbertsiorako, proiektuak finantzatzeko eta finantza-aholkularitzarako nazioarteko enpresa bat da. Ukrainan Interpipe Group taldearen jabe da, bertako hodi, gurpil eta altzairu-ekoizle nagusietakoa.
Ibilbide pertsonala
Pintxuk 1960an jaio zen Kieven, guraso juduak zituen, eta laster Dnipropetrovsk hiri industrialera joan ziren bizitzera.
Bere jabetzako arte galeria bateko biografia ofizialaren arabera, Dnipropetrovsk-eko Metalurgia Institutuan graduatu zen, industria-ingeniaritzako doktoretza batekin 1987an; eta hiru urte geroago, Interpipe sortu zuelarik, bere izenean patentatutako berrikuntzetan oinarrituta negozioa egiten hasi zen, berrikuntza horiek Sobietar Batasuna zeneko metalurgia-fabrika nagusietan sartu baitziren. Biografia ofizialetatik aparte, fortuna pribatizazio garai kaotikoan egin zuela argitaratu dute beste batzuek; bereziki, Elena Kutxmarekin ezkonduta egonez, Leonid Kutxma presidentearen suhia bilakaturik alegia, 1994-2005 agintaldiko pribatizazio eskema ez oso argietan egin zuela dirutza.
Diruarekin eragin mediatikoa irabazten saiatu den gizona da. ICTV, Novy Kanal eta STB telebista kanalen eta egunkari tabkoide ezagun baten (Fakty i Kommentarii) jabea da. Urtero Kieven zenbait urtez konferentzia bat babestu izan zuen zeinean Tony Blair, Bill Clinton eta Hillary Clinton ohiko gonbidatuak izan diren (Yalta European Strategy edo YES izeneko biltzarra). Luxurako ere erabili du dirua, nola ez: 50 urte bete zituenean, 4 edo 5 milioi dolarreko jaia antolatu zuen Courchevel eski estazioan, Alpeetan, non Cirque du Soleilen aktuazioa egon zen, eta Alain Ducasse sukaldari izarra jana prestatzen. Show-businesseko izarrekin egotea ere gustatzen zaio: Elton John laguna du, Paul McCartneyren kontzertu ireki bat antolatu zuen Kieven 2008an, eta 2016an YES biltzarreko bere gonbidatu nagusia Kevin Spacey izan zen.
Oxymycterus amazonicus
Oxymycterus amazonicus Oxymycterus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Viktor Pintxuk
Kryvorizhstal auzia
2004an, Pintxuk eta Rinat Akhmetov Ukrainako gizon aberatsenek Kryvorizhstal altzairuzko fabrika erosi zuten 800 milioi dolarren truke. Leonid Kutxma presidenteak, Pintxuken aitaginarrebak, estatuaren aktiboen salmenta hori baimendu zuen, baina lehiakideek salatu zuten merkatuko preziotik oso azpitik ordaindu. Geroago, Julia Tymoxenkoren lehen gobernuak salmenta hori atzerarazi zuen, eta enkante publikoan (telebistaz emanikoa) 4.800 milioi dolarretan bersaldu zen. 2006an, eta eroslea Lakshmi Mittal (Mittal Steel) izan zen, gero ArcelorMittal bihurtuko zen taldearen orduko izena.
Londresko Kolomoysky-Boholiubov auzia
2015ean, Pintxukek auzitara eraman ziruen Ihor Kolomoysky eta Hennadi Boholiubov Ukrainako beste oligarka batzuen aurka Londresko Justizia Auzitegi Nagusian, 2004an Ukrainako meatzari-konpainia bat erosteko saiakerak zirela tartean. Krivorozhskiy Zhelezorudnyy Kombinat (KZhRK) izeneko lantegia erosi zuten Kolomoysky eta Boholiubovek 143 milioi dolarretan, baina jokaldian tratua omen zegoen jabetza Pintxukek hartuko zuela (Pintxuken arabera). Operazioa berez zen susmagarria zen KZhRK-ren balioa salmenta preziotik oso gora zegoen, eta baita auzia argitu zezaketen bi pertsona gako hilda zeudelako, auziko prozeduretan salatzen zenez 2004ko salmenta hura baimendu eta gainikusi zutenen arrtean egon ziren Mykhaylo Txetxetov (Ukrainako Estatu Jabetzen Funtseko burua) eta Valentyna Semeniuk (Legebiltzarreko pribatizazio batzordeko burua). 2014an, Semeniuk hilda aurkitu zuten bere etxean, suizidoa ebatzi zuelarik Poliziak, nahiz Slidstvo.Info webguneko kazetariek hilketa zantzuak aurkitu. 7 hilabete geroago, etxeorratz bateko leihotik salto egin zuen Txetxetovek eta hau ere hil zen.
2016ko urtarrilean, epaiketa hasi baino lehentxeago, ebazpen estrajudiziala lortu zuten aldeek, auzia isilpera igaroz.
Jarrera politikoak
Ukrainako Verkhovna Rada parlamentuko kide izan da Pintxuk, 1998tik 2006ra bi legegintzaldi jarraitutan.
2016ko abenduan, Viktor Pintxuk-ek artikulu bat argitaratu zuen Wall Street Journalen: "Ukrainak konpromiso mingarriak hartu behar ditu Errusiarekin bakea lortzeko". Artikulu horretan, defendatu zuen Ukrainak Europako Batasunera atxikitzeko plana aldi baterako bertan behera uztea, NATOko kide izatea baztertzea eta Errusiarekin konpromisoa erdiestea Krimea dela-eta, Ukrainan bakea lortzeko.
Wall (Pennsylvania)
Wall Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 580 biztanle zituen, 1.13 kilometro koadrotan banatuta.
San Joanen abadia (Sorde)
San Joanen abadia (abbaye Saint-Jean de Sorde) Sorde herriko beneditar abadia historikoa da, 960 inguruan eraikia. Euskaraz, egiaztatuta dago Sordua deitu izan zaiola.
1909n Frantziako gobernuak monumentu historiko eta 1998an UNESCOk Gizateriaren Ondare (Donejakue Bidearen barnean) izendatu zuten. Erdi Aroan oso abadia boteretsua izan zen eta zenbait aldiz zaharberritu zuten, tartean Orangeko kondearen espainiarrek 1523an eta Gabriel I.a Montgomerykoare higanotek 1569-70ean suntsitu ondoren.
Crucible (Pennsylvania)
Crucible Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Greene konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Amaltea (satelitea)
Amaltea (grekoa: Αμάλθεια), edo Jupiter V, Jupiter planetaren satelite natural bat da.
Lebanon (Kentucky)
Lebanon Kentuckyko hiri bat da. Marion konderrian kokatua dago. 2010ean 5,539 biztanle zituen, 13.77 kilometro koadrotan banatuta.
Amaltea (satelitea)
Ezaugarri fisikoak
Amalteak forma irregularra du (250 × 146 × 128 km). Haren gainazala oso gorria da; eguzki-sistemako gorriena da, Marte baino are gorriagoa. Jatorrizko sufreagatik edo izoztuta ez dagoen beste material batek eraginda izan daiteke. Berdegune distiratsu batzuk ere baditu. Satelitearen bi hemisferioak asimetrikoak dira. Beti planetaren aurrez aurre dagoen aldearen hemisferioa 1,3 aldiz distiratsuagoa da atzealdekoa baino.
Gainazala kraterrez josia dago, eta krater batzuk oso handiak dira: Pan kraterrak 100 km-ko diametroa du, eta 8 km sakon da. Gea kraterrak 80 km-ko diametroa du, eta, ziur asko, Pan baino bi aldiz sakonagoa da. Bi mendi handi ere baditu, 20 km-ko garaierakoak.
Amalteak orbita ia zirkularra du, Jupiterretik oso hurbil, eta Jupiterren Gossalmer eraztunaren parte da. Amaltearen gainazaletik ikusita, Jupiterrek zeruaren zati handi bat hartuko luke (46 gradu); Ilargia, Lurretik ikusita, baino 92 aldiz handiagoa litzateke, eta Ilbetea baino 900 bat aldiz distiratsuagoa.
Amaltearen taldeko satelite nagusia da. Errotazio-periodoa eta orbita-periodoa berdinak dira, hau da, sinkronoak dira: bere buruaren inguruan bira oso bat egiten du planetaren inguruan bira oso bat egiten duen bitartean. Beraz, aurpegi bera erakusten dio beti planetari.
Aurkikuntza
Edward Emerson Barnard-ek aurkitu zuen, 1892ko irailaren 9an, Kaliforniako Lick behatokian, teleskopio bat erabiliz. Jupiterri aurkitutako lehenengo satelitea izan zen Galileo Galileik 1610ean lau satelite galileotarrak aurkitu zituenetik. Halaber, zuzeneko behaketa bidez, eta ez argazkiak aztertuta, aurkitutako azken satelitea izan zen.
Izendapena
Amaltea satelite-izena mitologia grekoko Amaltea pertsonaian du jatorria; Amaltea ninfetariko bat zen, eta Zeus edoskitu zuen jainkoa haurra zenean. 1975ean eman zion,ofizialki, Nazioarteko Astronomia Batasunak Amaltea izena, baina askoz lehenagotik hala izendatu ohi zuten astronomoek modu informalean, nahiz eta, ordura arte, Jupiter V izendatu ohi zen formalki.
Mercalli eskala
Mercalli eskala lurrikarak 12 puntutan neurtzeko eskala kuantitatibo bat da, inguruan bizi diren pertsonek jasandako suntsipenetan oinarritua. Giuseppe Mercalli geologo italiarrak paratu zuen, baina geroago, aldaketa batzuk egin zaizkio, zuzenago egiteko:
Richter eskalarekin ez dago guztiz lotuta: eraikin egokiak dauden leku batean Richter Eskalan 6 duen lurrikara batek Mercalli eskalan 5 izan lezake, eta eraikin desegokiak dauden leku batean, 7koa.
Hypoatherina harringtonensis
Hypoatherina harringtonensis Hypoatherina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
San Joan Bataiatzailearen eliza (Bourdalat)
San Joan Bataiatzailearen eliza (église Saint-Jean-Baptiste) Bourdalat herriko eliza erromanikoa da, ziur asko XIV. mendean eraikia. Erlijio Gerrak eta Iraultzaren ondorioz zaharberritu zuten. 1998an Frantziako gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.
Alalcomenaeus
Alalcomenaeus Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Espezie bakarra ezagutzen da, Alalcomenaeus cambricus. Duela 505 milioi urte inguru bizi izan zen.
Aurkikuntza eta etimologia
1920. hamarkadan Charles Walcottek aurkitu bazuen ere 1970.ean deskribatu zuen Alberto Simonettak. 300 fosil inguru bildu zituen Simonettak eta animaliaren morfologiari buruzko informazio osatua bildu ahal izan zuen. Atena jainkosa greziarraren omenez honen jaiolekua zen Alalcomenae izena eman zion, cambricus aldiz existitu izan zen garaiari dagokio. Kanbriarreko artropodoen artean zabalduena eta gehien iraun zuena izan zenez fosil askoaurkitu dira, 600-dik gora Burgess Shale eta Chengjiang artean.
Deskribapena
Opabinia fosil ezagunaren antz handia zuen. Sei zentimetrotako luzera zuen eta trapezio itxurako buruan bi begi pedunkulatu eta beste hiru begi txiki zituen aurrealdean. Antena luze pare bat ateratzen zitzaizkion burutik eta beste bi luzakin pare ere bai, motzagoak eta birramoak.
Gorputzak 11 segmentu zituen, exoeskeletoz babestuak, eta bakoitzetik luzakin birramo pare bat ateratzen zitzaizkion. Luzakin bakoitzaren adarretako batek hanka arantzatsuen itxura zuen eta beste adarrak luma edo arraun itxura. Telsonak ere arraun zapalen itxura zuen eta alboetan arantza zapalak zituen.
Bizimodua
Animalia igerilaria zela pentsatzen da, hanka itxurako adarrek ibiltzeko baino sustratuari edo elikagaiari eusteko balioko baitzioten. Sarraskijalea izango zen baina interpretaziorik berrienek harraparia izango zela ere proposatu dute.
Irkutskeko San Jose elizbarrutia
Irkutskeko San Jose elizbarrutia (Епархия Святого Иосифа в Иркутске, Dioecesis Ircutscana Sancti Iosephi) Erromatar Eliza Katolikoaren errusiar elizbarrutietako bat da. 1999ko maiatzaren 18an ezarri zen administrazio apostoliko gisa eta 2002ko otsailaren 11n elizbarruti egin zen. Apezpikuaren egoitza Irkutsken dago. Egun apezpikua Cyryl Klimowicz da.
Coral (Pennsylvania)
Coral Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Indiana konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
St Anne's College
St Anne's College Oxfordeko Unibertsitateko institutuetako bat da.
Historia
1879an sortua, emakumezkoentzako unibertsitatea izan zen 1979an unibertsitate misto bihurtu zen arte. North Oxford en dago, Jericho auzo historikotik gertu.
Santa Anaren omenez du izena.
Tschermigita
Tschermigita sulfato motako minerala da eta alum taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Tschermigita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.
Georges Delerue
Georges Delerue (Roubaix, Frantzia, 1925eko martxoaren 12a - Los Angeles, AEB, 1992ko martxoaren 20a) frantses musikagilea izan zen.
Biografia
Filmetarako egin zuen musikagatik da batez ere ezaguna. Film ospetsu askoren soinu-banda ondu zuen, hala nola Hiroshima mon amour (1959, Alain Resnais), Jules et Jim (1960, François Truffaut), Gizon bat betikotasunerako (1966, Fred Zinneman).
Eleutherodactylus gossei
Eleutherodactylus gossei Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Oyambreko natura parkea
Oyambreko natura parkea (Parque natural de Oyambre) Kantabriako natura-gune babestua da, 1988an natura parke izendatu zutena. Oyambreko hondartza inguruan hedaturik, Comillas, San Vicente de la Barquera, Udías, Valdáliga eta Val de San Vicente udalerrietan eta La Marinan zehar zabalduta dago.
Bere dunak hegazti askoen habitat da, tartean txirri arrunt, kurlinta handi edo ubarroi mottodunarena.
Estitxu Pinatxo
Estitxu Pinatxo Olaziregi (Bera, Nafarroa Garaia, 1987) nafar abeslaria da.
Ibilbidea
Haurra zela hasi zen musika ikasten Berako musika eskolan. Hasieran, akordeoia jotzen ikasi zuen eta ondotik beste instrumentu batzuk. Gaztetxoa zela kanatzen hasi zen, eta 15 urterekin profesional modura kantatzeari ekin zion.
Euskal Telebist rentzako lan egin du musikari lotutako hainbat telebista saiotan. Telecinco kateko La Voz saioko eta Antena 3 kateko El Número Uno saioko lehiakide izan zen.
Damba musika taldeko abeslari izan zen. Rocka, bluesa, jazza, rumba eta regge estailoak jorratzen zituen talde honek .
Mikel Santxez musikariarekin batera, Dama Beltzak izeneko proiektua sortu zuen, non, Ella Fitzgerald, Nina Simone, Roberta Flack, Etta James eta Aretha Frankli nen kantuak abesten zituzten.
Argitalpenak
2019an, Haize gorri batek deitutako bakarkako diskoa argitaratartu zuen. Hitzetan, gizarte gaiak ukitzen ditu eta musikalki, soul edota musika beltzaren ukitu nabarmena du. 2021ean Isilik daude harriak diskoa atera zuen. Bertan historian zehar zentsura jasandako hamar abesti agertzen dira, Harkaitz Canok euskaratu eta Estitxuk musikatu dituenak.
Anna Rita Del Piano
Anna Rita De Piano, Anna Rita Viapiano jaioa (Cassano delle Murge, 1966ko uztailaren 26a ) italiar aktore eta antzerki zuzendaria da.
Karrera
Anna Rita Viapiano Cassano delle Murge- n jaio zen eta han bizi izan zuen bere haurtzaroa; geroago, Matera-ra familiarekin joan zen bizitzera eta bertan balleteko lehen ikasketa artistikoak hasi zituen eta, ondoren, 14 urte pasatxo zituenean antzerkiarekiko interes aktiboa izaten hasi zen, Enrico Annecchino-ren laborategietara, Emilio Andrisaniren "Hermes-era" eta Massimo Lanzettaren eta Loredana Paolicelliren "Teatro dei Sassi-ra" joanez. Ikasketak jarraitu zituen Bari-ko Niccolò Piccinni Akademian graduatuz. Dantzari gisa 1984an aritu zen Momcilo Borojevic maisuarekin eta Dancemania de Venosa dantza konpainian lan egin zuen Tani Viti dantzariarekin. Urbino Isef-eko Unibertsitatean graduatu zen eta Matera-ko Egidio Romualdo Duni Conservatorio Musicale-n matrikulatu zen.
Zinema munduarekin lehen harremana 1993an Giuseppe Tornatoreren The Star Maker filmean parte hartzea izan zen. Telebistako aktore gisa egin zuen lehen lana 1996an izan zen Stefano Realiren The Fourth King (Laugarren erregea) filmeko legenardunaren paperean. Geroago, Ultimo, Valeria medico legale eta Una donna per amico lanetan aritu zen. 2000. urtean Le Ali della Vita telebistako draman parte hartu zuen Sabrina Ferillirekin eta Virna Lisirekin batera.
Zinema aktore gisa, besteak beste, Lucio Giordanoren Le bande filmeko gizarte langilearen eta Nico Cirasolaren Focaccia blueseko txartel-saltzailearen paperak ditu. 2012an Cassano delle Murgera itzuli zen antzerki zuzendari gisa, bere azken produkzioa, Parigi nell'Anno del Signore, aurkezteko.
Maracay
Maracay Venezuelako hiria da, Aragua estatuko hiriburua. 1701eko martxoaren 5ean Andrés Pérez Almarzak eratu zuen. Caracas, Maracaibo, Valentzia eta Barquisimetoren ostean herrialdeko bostgarren hiririk handiena da. Venezuelako hegazkinlaritzaren sehaskatzat, zibila zein militarra, jotzen dute.
Frisiako zaldi
Erabilera eta deskribapena
Lehenengo erabilerak burdin eta brontze aroko gotorlekuetan aurkitzen dira. Horrela, Dun Aengus-ko gotorlekua, Aran uharteetako batean, harri punta zorrotzez osatutako eraztun batez babestuta dago. Iberiar penintsularen ipar-mendebaldeko kastroetan ere aurki daitezke antzeko egiturak.
Hasiera batean, Frisiako zaldia elkarren artean mihiztatutako egurrezko gurutzez osatuta zegoen eta multzo eramangarri bat osatzen zuten. XVII. mendean erabilera orokortu zenean batez ere zalditeriaren kontra baliatzen ziren.
Zaldiek ibilgailu mekanikoei tokia utzi zietenean gerra-zelaietan, altzairuz eta zementuz eraikitakoak baliatzen hasi ziren. Tankeei eta bestelako ibilgailuei aurrera egiten eragozten edo zailtzen die.
Lehen Mundu Gerran txarrantxa eta zurezko gurutzez eginiko Frisiako zaldiak infanteriari ere aurre egiteko baliatu zen. Lubakien eta gotortutako posizioen aurrean paratzen ziren infanteriaren erasoa zailtzeko.
Adibidez, armada alemanak Frisiako zaldiak jarri zituen Bigarren Mundu Gerran okupatutako herrialdeetako hondartza askotan, lehorreratzea eragozteko.
Alemaniako Errepublika Demokratikoaren mugetan eta Berlingo harresian hesi horiek elkarren artean soldatutako errailez osatu ziren sarritan. Triku txekiar ere esaten zaie egitura horiei.
Egurrezko edo metalezko gurutzez eta txarrantxaz osatutako egiturak manifestari, matxinatu eta antzekoez eraikin ofizialetako sarbideak babesteko erabiltzen dira munduko estatu askotan.
Idiazábal (Argentina)
Idiazábal Argentinako udalerri bat da, Córdoba probintzian dagoena, Unióneko Departamentuan. Ameriketara emigratu zuen Gipuzkoako idiazabaldar batek, Demetrio Jauregialtzo Albisu, gobernuari bere lursailak eskaini zizkion trenbidea bertatik pasatzeko. Bi baldintza jarri zituen: geltoki inguruan herri bat sortzea eta herriaren izena Idiazabal izatea.
Geografia
Idiazabal Argentinako Córdoba probintzian kokatua dago, probintzia hiriburutik 232 kilometrora, haren hegoekialdean. Idiazabalgo klima epela da eta urteko prezipitazioak 700 mmtakoak dira.
Historia
Gipuzkoako Idiazabal en sortua zen Demetrio Jauregialtzo Albisu k ameriketara joan eta bertan dirutza egin zuen, zerealen salmentan. Lursail handiak erosi eta gobernua trenbideak eraikitzen hasi zenean bere lursailak eskaini zizkion trenbidea bertatik pasatzeko. Bi baldintza jarri zituen: geltoki inguruan herri bat sortzea eta herriaren izena Idiazabal izatea.
Trenbideak herriaren garapena ahalbidetu zuen baina 1978an pasatu zen bidaiarien azken trenarekin garapen horrek behera egin zuen.
Demografia
2001eko datuen arabera 1.567 biztanle ditu Idiazabalek.
Kultura
Herriko jaiak irailaren 12an ospatzen dira.
Death Wish (1974ko filma)
Death Wish ekintza-filma da, Michael Winner ingeles zinemagileak 1974an zuzendutakoa. Brian Garfield idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Charles Bronson, Hope Lange, Vincent Gardenia, William Redfield eta Steven Keats izan ziren aktore nagusiak.
Death Wish II (1983), Death Wish 3 (1985), Death Wish 4: The Crackdown (1987) eta Death Wish V: The Face of Death (1994) jarraipenak izan zituen, bai eta 2018ko izenburu berdineko berregokitzapena ere.
Argumentua
AEB, New York hiria. Paul Kersey (Charles Bronson]]) bere emazte Joana (Hope Lange) eta Carol Anne (Kathleen Tolan) alabarekin bizimodu lasai eta zoriontsua daraman gizaseme arrunt bat da. Gaizkile batzuk Kerseytarren etxera lapurtzera sartuko dira, Paul kanpoan dagoenez eta lapurtzeko diru gutzi topatu dutenez, emaztea bortxatu eta ama-alabak jipoituko dituzte. Biak ospitalera oso zauri larriekin eramango dituzte, azkenean Paul itxarongelan dagoela emaztea hil dela berri emango diote. Une honetatik aurrera Paulek mendekua bere eskuz hartu eta gaizkile horiek akatu arte ez du atsedenik izango.
Belkoain
Belkoain Andoaingo udalerrian dagoen mendia da, Oria bailararen mendebaldean. Bi gailurreko mendia da, ekialde-mendebalde ardatz batean biak. Ekialdekoa zertxobait altuagoa da (492 m) eta mendebaldekoan (488 m) gurutze bat dago. Espainiako Gerra Zibilean lubaki-andana zabala eraiki ziren tropa nazionalen erasoak gelditzeko, Saseta defentsa-sistemaren baitan. Haiekin izandako gudetan ehundik gora hildako izan ziren errepublikazale eta euskal gudarien artean.
Belkoain trikuharria
Belkoain trikuharria izen bereko mendiaren bi gailurren artean dago. Neolito-Brontzea sekuentzia kulturalari dagokio. Tumuluak 11 metroko diametroa du eta 1,60 metro (iparraldean) eta 1 metro (hegoaldean) arteko altuera. Erabat nahastua eta itxuragabetua dago. Ganbera suntsituta dago.
Gerra zibila
1936ko abuztuaren 16an erreketeak Aduna, Zizurkil eta Asteasun sartu ziren eta gudariak Andatzarrate, Zarate eta Belkoain artean zeuden. Gudariek erresistentzia eremu menditsuetara eramatea erabaki zuten, hiriguneak ezin zituztelako defendatu. Abuztuaren 18an kolpistek Andoain hartu zuten. Oria ibaiaren ekialdean Eusko Gudarostearen Azpeitiko Komandantziako Kandido Saseta komandanteak diseinatutako defentsa-sistema antolatu zuen Herniotik Belkoainera: Zelatun, Iturrioz, Andatzarrate, Santa Marina ermita, Irumuño, Zarateaitz, Zarateko Benta eta Mareamendi. Azpeitiako Komandantzia abuztuko lehen astean eratu zuten eta oso baliabide eskasak zituen. Frontera joaten zirenak ez ziren soldadu profesionalak, gaizki armatutako zibilak baizik. Azpeitian autobusean sartu eta Andatzarratera eramaten zituzten astebeteko txanda betetzeko. Denentzat armarik ez zegoenez, lubakietan uzten zituzten ordezkoentzat.
Abuztuaren 23-28 artean Belkoain mendian borroka gogorrak izan ziren gudarien eta Pablo Cayuela erreketeen zutabearen artean. Abuztuaren 23an erreketeak Andoaingo Sorabilla auzotik Belkoain konkistatzen saiatu ziren baina porrot egin zuten gudariek haien aurka egin zutelako. Altxatuek estrategia aldatu zuten abuztuaren 24tik aurrera, Adunako Basopetako muinotik maniobra inguratzailea egiten saiatu ziren. Eraso horien ondorioz Azpeitiko Komandantziak errefortzuak eta ingurua ezagutzen zuten gidariak bidali behar izan zituen. Gudariek lubakien lerroa ezarri zuten Txingorrigain tontorretik gertu, Marea edo Mareamendi inguruan. Horri esker, erreketeen erasoaldiari aurre egin zioten 28ra arte. Abuztuaren 24an Basopeta inguruko Ulanberro baserriko Jose Ignazio Arsuaga Mendizabal, 16 urteko adunarra, hil zen su gurutzatuan jasotako bala-tiroaren ondorioz. Abuztuaren 27an Kandido Sasetak Belkoain mendiko postua sendotzera zihoazela esan zuen Euzkadi egunkarian. Abuztuaren 28an, goizeko 07:30ean, Aldir komandantearen taldeak Belkoain mendiaren kontrola hartu zuen eta gudariek Andatza, Andatzarrate eta Zarateaitzera atzera egin behar izan zuten presaka, bertan 7,5eko bi kanoi, bi metrailadore eta bi fusil metrailadore utziz. Operazio hartan bi errekete hil ziren eta zazpi zauritu. Abuztuaren 29an Pio Arzallus Albisu, Andoainen bizi zen 54 urteko errezildarra, beste lau lagunekin batera Tolosara eraman zuten eta fusilatu ondoren hobi komun batean ehortzi zituzten. Bizilagun batek egindako salaketa partikularraren arabera Piok etxean argi susmagarriak omen zituen, eta haien bidez, Belkoain mendiko milizianoak laguntzen omen zituen morse alfabeto bidez argi-seinaleak eginez.
Ondorengo egunetan kolpistek Belkoaindik Zarateko Benta aldera kanoikada ugari jaurti zituzten, bertan baitzegoen gudarien kuartela. Irailaren 18an, errekete batzuk atera ziren Belkoaindik, nagusien baimenik gabe, Zarate konkistatzeko asmoz. Helburutik 500 metro ekialdera zeudenean, Ipidegi inguruan, gudariek aurre egin zieten eta 15 errekete inguru hil ziren.
Indusketa arkeologikoa
2013ko uztailean hasi zuen Aranzadi Zientzia Elkarteak lehen kanpaina arkeologikoa, Euskal Herria, Galizia, Caceres, Valentzia, Zaragoza, Sevilla eta Kantabriatik etorritako 20 bat gazteren laguntzarekin. Inguruko bizilagun batzuek emandako informazioan eta hainbat iturri historikotan (garaiko prentsa, Aduna, Zizurkil eta Asteasuko udal-artxibategietako dokumentazioa eta Euskadiko Artxibo Historikoa) oinarrituta ikusizko prospekzioak egin ziren aurretik eta Gerra Zibileko defentsa-eraikuntzekin lotutako ustezko hondakinak identifikatu ziren 3 eremutan. Okupazio-fase laburrak eta ikertutako eremua zabala eta landaretza estalki trinkoa izateak lanak baldintzatu zituzten. Horregatik, eremu horietara mugatu eta metalen detektagailua erabiltzea erabaki zen.
Esku-hartze arkeologiko honen emaitzak iturri dokumentalekin alderatuz altxatuen tropak Belkoain gainera 1936ko abuztuaren 28an Basopetatik Marea ingurura eginiko "maniobra inguratzaile" baten bidez iritsi zirela baieztatu zuten.
2014an Aranzadi Zientzia Elkarteak, UEUk, Udalbiltzak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Aduna, Asteasu eta Zizurkilgo Udalek antolatutako auzolandegian Euskal Herri osoko 19 gaztek Marea inguruan topatutako lubakiko hondeatzearekin jarraitu zuten eta beste lubaki bat berreskuratzen hasi ziren. Aurreko urtean induskatu gabe utzitako 50 metroetan lan arkeologikoak egin ziren ekialdeko noranzkoan eta egitura mugatu zen. Ahalegin berezia egin zuten inguruko herrietako bizilagunen ahozko testigantzak biltzen: 9 bideo-grabazio egin zituzten guztira.
2015ean jarduera Zarateaitz ingurura zabaldu zuten.
2019an Aranzadik egindako 6. kanpainan kanoien kokapena eta hainbat obus zati aurkitu zituzten, Zarateko bentako Angel Usabiagak bere aitarengandik jasotako informazioari esker.
Belkoaingo gurutzea
Belkoaingo gurutzeak 8 metroko altuera du eta Belkoain mendiaren mendebaldeko tontorrean kokatuta dago. Gurutze hau Gerra Zibila eta diktadura goraipatzen duten Euskadiko ikur eta monumentu publikoen katalogoan zerrendatua dago. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Adunako Falange Española Tradicionalista y de las Jonsek “Jainkoaren eta Aberriaren alde hildakoen memorian” hormigoizko gurutzea eraikitzeko ideia izan zuen. Udalak baimendu ondoren, 1939. urtean hasi ziren lanak. 1939ko irailaren 24an inauguratu zuten. 1939ko abenduaren 31n eman zuten obraren kostuaren eta diru-sarreren jatorriaren berri. Kostuak diru-sarrerak baino handiagoak izan ziren. Adunako eta Andoaingo Karrika eta Sorabilla auzoetako biztanleek eskudirutan ekarpenak egin behar izan zituzten gastua estaltzeko.
Keflavík nazioarteko aireportua
Aireportuko airelinea nagusia Icelandair da.
Belkoain
Belkoaingo gurutzea
1999an Adunako zenbait herritarrek ikurrina bat jarri zuten gurutzean. 2005 herritar horiek salatu zutenez ikurrina zulatuta aurkitu zuten eta Viva España zioen pintada bat zegoen mojoi batean.
Zazugaña
Zazugaña (106. partzuergoa: Untzue-Oloritz-Orizin) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdeaeskualdean.
Untzue, Oloritz eta Orizin herriek partekatzen dute partzuergo hau.
Geografia
Argiziragi Erdialdea eskualdean dago, Orbaibar ibarrean.
Inguru naturala eta kokapena
Partzuergoa, Nafarroa erdialdean kokatzen da, Erriberriko merindadearen iparreko muturrean eta Erriberriko merindadea eta Iruñeko merindadeekin batzen den tokian.
Partzuergoa Untzueko haitzaren magaleko haranean dago. Mendiak 990 metroko altuera du; herria, berriz, 649 metroan dago batez beste.
Klima eta landaredia
Altuera eta kokapenaren arabera aldaketak dauden arren, udalerriaren batez besteko balioak honakoak dira: Tenperatura 8 eta 13 gradu bitartekoa, prezipitazioa 600 eta 1.000mm bitartekoa, eta egun euritsuak 90 inguru. Udak nahiko lehorrak izaten dira, eta neguak euritsu eta hotzak, batez ere iparraldeko zierzo haizeak jotzen duenean. Klima, oro har, mediterraneoa edo azpimediterraneo kontinental motakoa da.
Estazio meteorologikoa
Untzue edo Oloritz udalerrietan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Barasoain pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 524 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Romulo Augustulo
Romulo Augustulo (Flavius Romulus Augustus; c. 460 - 476 ondoren, 488 baino lehen), azken mendebaldeko erromatar enperadorea izan zen.
Germaniar jatorrizko Flavio Orestes politikaria eta gerlaria zuen aita (Atilaren jenerala izan zen ere). Flavio Orestes "Magister militum" (Armadaren burua) izendatu zuen Julio Nepote mendebaldeko enperadoreak 475ean. Urte horretako abuztuaren 28an, Orestesek Ravenna hiriburua kontrolpean eduki ahal izan zuen estatu-kolpe baten bidez. Julio Nepotek Dalmaziara joan behar izan zuen, nondik gobernatzen segitu zuen hil zen arte, 480an.
Hala ere, Flavio Orestes benetako gobernatzailea bilakatu zen. Bere burua kargurako egokirik ez ikusita, semea izendatu zuen enperadore 475eko urriaren 31n. Ekialdeko enperadoreek, Zenonek zein Basiliskok, ez zuten enperadore berria onartu.
Romulok ume edo nerabe bat izan behar izan zuen izendapenaren garaian. Aitak gobernatu ahal izateko panpina baino ez zen. Hala ere, handik gutxira germaniar batzuk matxinatu ziren Orestesek lursoroak emateari uko egin zionean. Haien buruzagiak, Odoakrok, Orestes atzeman eta hil egin zuen 476ko abuztuaren 28an.
Odoakrok Ravenna hiriburua hartu zuen enperadore gaztearekin batera. Romulok abdikatu behar izan zuen 476ko irailaren 4an. Monasterio batean biziko zen bizitza osoa. Honela, Mendebaldeko Erromatar Inperioa desegin zen. Ekialdekoak 1453 arte iraun zuen. Mendebaldeko erorialdiak, halere, ez zuen hautsa handirik harrotu, benetako boterea galdurik baitzeukan Erromak. Odoakro bezalako germaniarrek zeukaten benetako agintea.
Konotopeko gudua
Konotopeko gudua Errusiako eta Ukrainako indar militarren artean Konotop hiriaren inguruan, Ukrainan, izandako borroka militar bat izan zen, Ukraina ekialdeko erasoaldiaren esparruan, Errusiak 2022an Ukraina inbaditu zuenean.
Gudua
Otsailaren 24ko goizaldeko 3:35etan (UTC+2), ipar-ekialdetik aurrera zihoazen indar errusiarrek, 300 ibilgailu inguruk osatutako konboi batetan, Konotop hiria inguratu eta setio-egoeran jarri zuten, Ukrainako indarrek beren posizioak erasotik defendatu bazituzten ere.
Gudu-ostea
Martxoaren 2an, Artem Seminikhin-ek, Konotopeko alkateak, adierazi zuen Errusiako indarrek ohartarazi ziotela hiria bonbardatuko zutela bertakoek aurre egiten bazioten. Hala ere, bideo baten arabera, Seminikhinek hiriko biztanleei galdetu zien ea borroka egin edo amore eman nahi zuten, eta, horren ostean, egoiliarrek uko egin zioten, "erabateko modu batetan", amore emateari.
Halere, geroago, hiriko agintariak indar errusiarrekin negoziatzen hasi ziren, 12 minutu iraun zuen elkarrizketa batetan. Akordio bat lortu zen, non indar errusiarrek onartzen zuten hiriko gobernua ez aldatzea, tropak hirian ez hedatzea, garraioa ez oztopatzea eta bandera ukrainarra ez kentzea; trukean, hiri-agintariek adostu zuten egoiliarrek ez zietela eraso egingo indar errusiarrei.
Apirilaren 3an, Oleksandr Katxura diputatu ukrainarrak Twitterren adierazi zuen indar errusiar guztiek Konotop Raion osoa utzi zutela. Hurrengo egunean, apirilaren 4an, Sumy Oblasteko Gobernadoreak, Dmytro Zhyvytsky-k, adierazi zuen tropa errusiarrek ez zutela jada Sumy Oblasteko hiririk edo herririk okupatzen, eta soldadu gehienak erretiratu egin zirela, tropa ukrainarrak gainerako unitateak kanporatzeko lanean ari ziren bitartean.
Txingudi Ikastola
Txingudi Ikastola Irungo ikastola da.1994an, Euskal Eskola Publikoaren sarean integratu zen.
Historia
1962. urtean, Irungo guraso talde bat euskararen eta euskal kulturaren egoeraz kezkaturik, haien sema-alabak euskaraz eta euskal kulturan eskolatzeko proiektua eraikitzen hasi zen.
Hamaika ikaslerekin eta, Joxepi Etxeberria, andereño zaldibiarrarekin, Irungo Kale Nagusiko pisu batean, lehenengo ikasgela zabaldu zen Irunen. Irungo Atsegiña elkarteak erabilitako lokala zen, Egia esan, ez zen hura eskola emateko tokirik aproposena, baina garbitu eta txukundu ondoren, lehenengo ikasle taldea sartu zen.
Hurrengo bi-hiru urteetan, Maria Jesus Lertxundi, Miren Urrutia, Asentxi Otxoteko... andereñoak sartu ziren lanera. Bost urteren buruan, 200 haur ari ziren Irungo Ikastolan ikasten, zazpi andereñorekin.
Gerora, ikasleriaren kopurua izugarri handitu zen, Irungo ikastetxerik handiena izatera iritsi arte.
Baimen ofizialik eza
1962tik 1969a bitarte Irungo Ikastolak -gerora, Txingudi Ikastola izango zenak- ez zuen inongo baimen ofizialik izan eskola emateko. Horregatik, ikasleen egoera oso zalantzazkoa zen, ez baitziren inongo agiritan jasotzen haurrek egindako ikasketak. Arazo larri hori bideratze aldera, Irungo La Salle eta El Pilar ikastetxeei laguntza eskatu zitzaien. Eskuzabaltasunez, ikastolako neska-mutilen ikasketak egiaztatzen zituzten, eta, eskola-liburuxketan, jasota gelditzen ziren. Zer esanik ez dago Espainiako administraziotik, Gobernu Zibiletik nahiz Hezkuntza ordezkaritzatik jasotako etengabeko mehatxuen eta jazarpenaren aurrean, laguntza osoa eman ziotela aipaturiko ikastetxeek.
1969. urtean, Gipuzkoako Ikastolen Elkartea sortu, eta Gipuzkoako ikastolek nola halako babesa lortu zuten. Gerora, Elkarteak Espainiako Hezkuntza Ministerioarekin egindako negoziazioei esker, ikastolen ordezkaritza hartuko zuen.
Legalizaziorako aukera
1970ean, Espainiako Hezkuntza lege berriak 14 urte arteko eskolatzea derrigorrezkoa, eta doakoa ezarri zuen. Legeztapenaren beharra argi ikusi, eta, xedea lortzeko, Elizari laguntza eskatu zitzaion, eta haren babesean lortu zen legeztapena. Ez da ahanzteko, prozesu horretan guztian Iñaki Zubeldia apaizak egindako kudeaketa, eta eskertzekoa da, halaber, Santiago Balentziagak, Irungo Junkal Eliza nagusiko parrokoak, izandako jarrera, bera izan baitzen ikastola legeztatu berriaren buru. Gipuzkoan, beste 78 ikastola legeztatu ziren Elizaren laguntzaz.
Hondarribiko eta Irungo ikastolen bat-egitea
Hondarribian, 1964an sortu zen ikastola, Gurutzearen Alabak ikastetxearen babespean. Bi herrien arteko elkarlana eta laguntza beharrezkoa zela ikusirik, bat-egitea erabaki, eta "Escuela Parroquial Nuestra Señora del Juncal" ikastetxea sortu zuten. Bi ikastolek bat bezala funtzionatzen zuten, eta Hondarribiko ikasleek Irunen bukatzen zituzten OHOko ikasketak.
Ikastolen egoera normaltzen joan zen heinean, Hondarribiko Ikastola sendotzen joan zen, eta ikasleak herrian bertan ikasi behar zutela hobetsi zen; 1983ko ekainaren 16an, Hondarribiko Ikastola Kultur Elkartea sortu, eta ibilbide propioari ekin zion.
Oinarrizko Hezkuntza Orokorreko ikastetxea
1972. urtean, Ikastolak 1.080 ikasleentzat OHOko ikastetxe elebiduna (beste aukerarik ez baitzegoen) izateko eskaera egin zuen (1972/06/27), eta onartu zuten. Garai hartan eskualdean euskaraz irakasten zuen beste ikastetxerik ez zegoenez, Irungo eta Hondarribiko ikastolen izaera berezia aldarrikatu nahi izan zen, eta, horretarako, Espainiako Hezkuntza Ministerioari, 1974ko urrian, gizarte-intereseko ikastetxea izenda zezan eskatu zitzaion, "OHOko Irungo eta Hondarribiko eskualdeko ikastetxe elebiduna" izenarekin. Ministerioak, ordea, atzera bota zuen eskaera, 1975ko uztailean.
Txingudi ikastolaren publifikazioa
1994an, Txingudi Ikastola Euskal Eskola Publikoaren sarean integratu zen. Publifikazioaren ondorioetako bat ordura arteko Txingudi Ikastola (3-14 urte) bi ikastetxetan banatzea izan zen: Txingudi Irungo Ikastola HLHI (3-12 urte) eta Txingudi BHI (12-16 urte).