cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Filipo II.a Mazedoniakoa
Mazedoniar armadaren berrantolaketa
Artikulu nagusia: Mazedoniar armada
Bere lehen betebeharra armada on bat antolatzea izan zen, gaia, diziplinatua eta handia, garai hartako herri handienen aurka borrokatzeko gai izango zena, mundu hori domeinatzeko gai, mendeetan zehar egin zuen bezala. Filipok bere armada ez zuen mertzenarioekin prestatu, bere mendekoekin baizik, ondorengo Alexandro Handiaren garaipenak bideratuz, Erroman Gaio Mariok Julio Zesar arrakastara eramango zuen armada prestatu zuen bezala. Plutarko biografo greziarrak (46-125) zenbait mende beranduago kointzidentzia hau idatzi zuen bere lan handia izan zen Bizitza paraleloak lanean.
Erregeak honako armak banatzen zizkien gudariei:
Filipok Mazedoniako armada berrantolatu zuen, ordu arte zaldierian oinarritzen zena, hau, era berean nobleziak osatzen zuelarik. Infante kopurua handitu zuen, hauen ekipamenduaz arduratu zen eta arma berri batekin hornitu zituen, sarissa. Falangea sortu zuen, 16 soldadu ilarak osatutako infanteria gorputz kontzentratua, lehen sei ilarek sarissa jaisten zuten borrokan hasteko. Alboak zaldieriak babesten zituen.
Filiporen armada honakoek osatzen zuten:
Hasieran, armada hau 10.000 soldaduk osatzen zuten. Pixkanaka, soldadu kopurua handitzen joan zen 30.000 soldadura iritsi arte. Gainontzeko herri greziarretako armadak baino askoz handiagoa izatera iritsi zen, bai soldadu kopuruan, baita antolaketa eta diziplina bezalako funtsezko arloetan ere. Filipok greziarrak euren gerra ohituretan erlaxatzan joan zirela bazekien, eta, beraz, akatsak konpontzen saiatu zen. Greziar soldaduek ibilaldi handiei beldurra zieten, sekula ez ziren kanpaina batera abiatzen udaberria ez bazen, gurdi eta zerbitzari ugari zeramatzaten eurekin, zelaiak bete eta ibilaldiak moteltzea eragiten zuena. Hasieratik, Filipok bere soldaduak egunero 50 kilometro egitera behartu zituen euren arma eta beharrezko gainontzeko gauza guztiak eramanez, ibilgailuak eramatea debekatu zuen eta 10 soldaduko zerbitzari bat baino ez zuen onartu, baita beste bat ere zaldun bakoitzeko. Gainera, neguan ere egin zituen kanpainak. Oso zurruna zen eta diziplina kontutan hartzen zuen beste edozeren gainetik.
Gudu zelaian borrokatzeko falangean jartzen ziren, masa erregularra zena. Falangea ez zen Filiporen asmazio bat izan, jada existitzen zen greziarren artean, baina berak hobetzen asmatu zuen. Mazedoniar falangea sarissarekin armatutako 16 soldadu hilaraz osatua zegoen. Lehen sei hilaretakoek bi eskuekin eusten zuten lantza etsaiari zuzenduta. Euren aurretik atzean zeuden hilaretakoen lantzak agertzen hasten ziren, formazioa honela geratzen zelarik:
Azken hilarek euren lantza gorantz eusten zuten, zain geratzen ziren eta lehen lerroetan galdutako gerlariak (zaurituak eta hildakoak) ordezkatzen zituzten. Behar izanez gero, azken zortzi hilarek bira eman eta taldearen atzekaldea babes zezaketen, euren kideei bizkarra emanik. Orduan, sarrezina zen talde bat osatzen zen. Falangea masa astun bat zen, mugimendu motelekoa, soilik ordokian lan egin zezakeena. Mugimendu azkarretarako, altuerak eskalatzeko eta atrintxeramenduetarako, Filipok ezkutu txiki bat eta arma arinak zeramatzaten infanteak zituen.
Erregea arduratu zen beste kontu bat, gerra makineria zen, egundaino historialariek ezagutu duten osoena izan zena. Hiriak setiatzeko erabiltzen zen eta katapultak (harri handiak eta suzko suziak jaurtitzen zituztenak) eta harresietara iristeko dorre mugikorrak erabiltzen ziren. Armada hain prestatu eta hain ondo hornitu honekin Alexandro Handiak bere aita Filiporen ametsa betetzea lortu zuen: Persia konkistatzea.
Lehen kanpaina militarrak
[[Fitxategi:Map Macedonia 336 BC-es.svg|thumb|350px|Mazedoniako Erresumaren hedadura Filipo hiltzean.
Hiria (okupazio data) Mazedoniar goarnizioa Gudu garrantzitsuak       ]]
Erregealdia eta heriotza
355ean Krenides konkistatu eta Filipos izena ezarri zion. Bertako meatzeen kontrolak segurtasun ekonomiko handia eman zion hurrengo kanpainetan. 355 urtearen bukaeran Metone setiatzen hasi zen, Atenasek Tesalonikako golkoan kontrolatzen zuen azken polisa zena. Atenasek bi itsas-armada bidali zituen setioa mozteko eta Filipok begia galdu zuen, baina hiria 354an erori zen Mazedoniarren menpe. 354an Fozidaren eta Tebasen arteko guduan sartu zen Mazedonia, Tebasen alde. Gatazka hori probestu zuen Tesalian nagusitasuna lortzeko, eta horretan aritu zen 352tik 346ra, erdialdeko grezia saihestuz eta Atenasekin zuzenean borrokatzea ekidinez. Kanpaina horretako gudaldi nabarmena izan zen Krokuseko gudua, itzal handia eman zion garaipena. 348an Olinto eta Kaltzidiako beste polisak konkistatu zituen, iparraldeko grezian kontrola sendoa lortzeko.
345 eta 337 urteen artean Atenas eta Tebas buru zituen aliantza menperatu zuten mazedoniarrek, eta nabarmentzekoa da Keroneako guduan lorturiko garaipena. Militarki garaitu ondoren, Grezia erdialdeko eta hegoaldeko polis gehienak Korintoko Ligan bildu zituen Filipok, bere burua ligaren gidari ezarriz. Liga hura Pertsiaren aurkako aliantza gisa definitzen bazen ere, praktikan Greziaren buruzagitza ematen zion Filipori.
336an hasi zuten mazedoniarrek Pertsiaren kontrako kanpaina, baina urte hartako urrian Filipo eraila izan zen. Horrek Mazedoniaren kontrolpeko lurralde askotan erreboltak eta Pertsiaren kontrako kanpainaren porrota eragin zituen. Filiporen heriotzak Alexandro gaztea Mazedoniako errege bihurtu zuen.
Suhi
Suhia (edo suina), pertsona bati dagokionez, alabaren senarra da.
Historia
Zuzenbide erromatarrean aitaginarrebak bere suhia adoptatu ahal zuen eta, kasu horretan, senarra eta emaztea anaia-arrebak izatera pasatzen ziren. Kasu honi incestum superveniens izena ematen zitzaion, hau da, "gainetorritako intzestua". Ezkontza nuloa izatera pasatzen zen.
Etimologia
Aitzineuskaraz: *suni Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.
Mari Maestra Enea etxea
Mari Maestra Enea etxea Gipuzkoako Orio udalerrian dagoen etxe bat da. Orioko Alde Zaharran dago, Kale Nagusia kaleko 16. zenbakian. Pilliku plazan dago, Uzkun etxearen alboan.
Historia
Etxe hau Kontzejuarena izan zen. Hemen Maria Camino Arregiren (1883-1962) haurtzaindegia zegoen, ezizenez Maria Maestra, haren irudia Pilliku plazan bertan dago.
Eraikina
Hiru solairutako etxea da, alde bakoitzean antek mugatua. Bi lehenengoen fatxada hareharrizko silarria da. Hirugarren solairua izkinetan silarriz edertua dago. Beheko solairuan ate dobeladuna dago, alde bakoitzean leiho leihoburuduna duela. Lehen solairuko leiho guztiak leihoburudunak dira, eta txikienek erremat konopialak dituzte.
Calada
Calada Hepialidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Calada fuegensis da.
Marengo (Indiana)
Marengo Indianako herri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 828 biztanle zituen, 2.01 kilometro koadrotan banatuta.
Pacyna udalerria
Pacyna Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Gostynin barrutian kokatuta. 90,29 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3642 biztanle zituen.
NGC 6322
NGC 6322 galaxia bat da, Scorpius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Ikositetraedro trapezoidal
Geometrian, ikositetraedro trapezoidala (edo ikositetraedro deltoidala) Catalan-en solido bat da, 24 aurpegi (kometak), 48 ertz eta 26 erpin dituena.
Harbour Heights (Florida)
Harbour Heights Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Charlotte konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Synaptolaemus cingulatus
Synaptolaemus cingulatus Synaptolaemus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Les Ripoux
Les Ripoux 1984ko Claude Zidi frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
René Boisrond Parisko inspektore ustelak lankide berria du.
Urtasun-Lakidain anaiak
Jose Manuel Urtasun Lakidain (Zildotz, 1773ko azaroaren 26a – Zildotz, 1844ko ekainaren 1a) apeza eta euskarazko predikuen idazlea izan zen, anaia Juan Manuelekin batera.
Juan Manuel Urtasun Lakidain (Zildotz, 1786ko irailaren 17a – Zildotz, 1855eko irailaren 17a) apeza eta euskarazko predikuen idazlea izan zen, anaia Jose Manuelekin batera.
Jose Manuel Urtasun Lakidain
Zildozko sortua, Juan Jose Urtasunen eta Manuela Mikaela Lakidainen seme zaharrena izan zen. Aitatxi-amatxiak Zildozko Juan Urtasun eta Barbara Leranotz zituen aitaren aldetik, eta Matias Lakidain eta Juana Maria Larunbe beltzuntzearrak amarenetik.
Aldatz-Etxabakoizko parrokia eskuratu zuen 1798ko maiatzaren 9an, eta 1801eko uztailaren 13an Untzuko parrokiara joan zen, bestea utzita. Kargu hartan egon zen hil arte. Tarteka, behin-behineko apez ere ibili zen Zildotzen eta Nabatzen, eta Anueko behin-behineko artzipreste karguan ere aritu zen urte luzez.
1812an Untzun bizi ziren 15 eta 50 urte bitarteko gizonen errolda egin zen, datu fisionomiko eta guzti, eta Nafarroako Errege Artxibo Nagusian dago kontsultagai. Manuel Urtasun ageri zaigu, Untzuko apezetxean bizi zena. Altueraz txikia bide zen, kolore sanokoa, kopeta-zabala, begi urdinkarak zituen, sudurra eta ahoa arruntak, eta ilea eta bizarra urdintzen hasiak.
1844ko ekainaren 1ean zendu zen Zildotzen, 70 urtetan, eta aspaldi burua galdua zuela. Hil horren 3an ehortzi zuten sorterrian, eliza ondoko kanposantuan.
Juan Manuel Urtasun Lakidain
Zildozko gizonen 1812ko errolda badugu, Nafarroako Errege Artxibo Nagusia n gordea. Horretan esaten zaigu altueraz baxua, kolorez beltzarana, kopeta eta aho arruntekoa, begi-nabarra, sudurluzea, eta ile eta bizar beltzekoa zela. Ageri denez, orduan ez zen oraindik apeztua.
Gramatika ikasketak Garesen egin zituen eta 1818an jaso zuen lehen tontsura. Iruñeko San Migel seminarioan filosofia eta teologia morala ikasten zebilela, 1818an lehen tontsura galdegin zuen, eta Zildozko abadetza esleituta, 1819an ordena txikiak eta subdiakono ordena jaso zituen. Diakono izan zen urte hartan berean, baita apez ere.
Artean Untzun parroko zebilen Jose Manuelek anaia gazteari utzi zion, beraz, behin-behinean zuen Zildozko parrokia, 1819. urtean. Arreko Trinitateko abadia laikoko kapilaua ere izan zen.
Sermoiak
Predikuek ez dute ez datarik ez sinadurarik, eta ez da beti erraza nork zer idatzi zuen argitzea, bi anaiek letrakera bertsua baitzuten. Sermoi batzuen saihetsean, ordea, predikazio-urteak jaso ziren. Goiztiarrena 1810ekoa dugu, eta zaharrena, aldiz, 1879koa. Bistakoa da, beraz, testuak Untzuko eta Zildozko elizetako sermoietan erabili zirela, eta, irudiz, Isidoro Diez de Ultzurrun Urtasunek, Perutxenean sortutako ilobak, 1842tik 1879ra Untzun eta Zildotzen apez ibili zenak ere erabili zituela.
Sermoiak idazteko, ohi bezala, bestelako lan batzuk izan zituzten iturri urtasundarrek. Hala, Sebastian Mendibururen Jesusen Amore-nequeei dagozten cembait otoitz gai (1760) obraren emaria ikusten da, baita latinez eta gaztelaniaz idatzitako sermoi-bildumetatik egindako itzulpenak ere. Hona esaterako, Francisco de la Madre de Diosen Theatro Trinitario adornado de sermones para la dominica del año… (1705. Iruñea: Juan Joseph Ezquerro) obratik egindako itzulpena."Lastimoso caso! Lance estrecho! y riguroso ahogo es la memoria de el Juycio Universal, q[ue] oy nos pinta la pluma de San Lucas. Precederàn señales espantosas, y horribles al dia de el Juycio. Vendra el Hijo de Dios con espantosa Magestad, à juzgar à los mortales. El sol, luna, y estrellas han de apagar sus resplandores, en señal, de que Dios ha encendido su divino enojo.""Caso lastimosoa! lance erchia! eta neque rigurosoa da juicio universalaren memoria, cein pintacen baitigu egungo egunean S[a]n Lucasec. Juicioaren egunari alcinduco zaizquio sañale izugarriac. Etorrico da Jang[oicoare]m [sic] semea magestade espantoso batequi, mortaleac juzgazera, Yguzquiac, Yllarguiac, eta Yzarrac guibelatuco dute beren arguitasuna, mateco entendazera, etzi Jang[oico]ac ychequi, edo vistu duela bere colera divinoa."Predikuen hizkera, Egileen jatorria eta lantokia ikusita, Ezkabartekotzat edo Txulapaingotzat hartu izan da. Bonaparteren etiketak erabiliz, Hegoaldeko goi nafarrera dela ere esan izan da. Hona erakusgarri bat, gaur egungo ortografiara ekarria, ohar argigarri batzuez lagundurik: Unikornio deitzen duten animale fiero batek, zion sandu honek, segitzen zion gizon batei, arrepatu naies, irasteko [irensteko]. Gizon pobre hau, hala igesi zidoaielarik, ellegatu zen marga [barga, amildegi] haundi baten puntera zeñetatik etzen posible txaustea [jeistea], eta ia unikornio hure ellegatu zekion [zitzaion] urbiltzera, eta ez zauken bertze remediorik, baizik, edo bere burue bota marga bera, edo gelditu animale fiero harren presatako.
Elegitu zuelarik lenbizikoa, saltatu zen marga bera, eta izan zuen harren erdien zegon arbole baten arramatik zilintzeka gelditzeko fortune. Kontsuelo zerbait hartu zuen ikustean animale fiero harrengandik libratu zela geiagoko miñik hartu bage [gabe], baño laster guartu [ohartu] zen arbole hure erortzera zidoaiela, zeren bi saguek, bata txurie eta bertzea beltxa, ari ziren gelditu bage harren zañek [zainak, sustraiak] gastatzen.
Begiratu zuen bera eta ikusi zuen han zegola dragon horroroso bat esperan noiz eroriko ote zen, agua [ahoa] zabaldurik, haren irasteko. Itzuli begiek alde guzietara, eta reparatu zuen lau aldetatik zeudela lau aspide edo serpiente, miek [mihiak] atrarik harrei jokatzeko figuren [hari eraso egiteko itxuran]. Ikusazie zer gizonaren estadoa: margaren gañetik zegokion beire [begira] unikornioa, marga petik dragona, au aldetatik lau serpiente, eta guziek hure arrepatu naies, eta bi saguek gelditu bage zemazkiten akabatus arbolearen zañek. Ha, gizon tristea, alde guzietatik zegona beterik era hartako peligroes, niondik [inondik] esperantzarik izan zezaken bage!
Nolakoak izanen ote ziren gizon honen turbazioa eta kongoja? Aituko [adituko] duzie bereala nolakoak. Estado erran dugun hontan zegolarik, guartu zen arbole harren ostoetatik erortzen zirela ezti tanta batzuek, eta peligro guziez atzendurik [ahazturik] bezala, hasi zen haiekin dibertitzen, beldurtzeko motiborik ez zuen bezala [ez balu bezala]. Ha zer gizonaren sentidoa! Zer erraiñ [erranen] ziñukete horlako [horrelako] bates? Zenbait sinple edo zentzu bagekoa izanen zela.
Bestelako euskal testuak
Esan bezala, predikuez gain, bestelako euskal testuak ere baziren Perutxenean. Liburu inprimatuen artean, Larramendiren hiztegiaren (1745) liburuki bat ere bazen, Mendibururen Jesusen biotzaren debocioaren bigarren edizioa (1751), eta Mikelestorenaren Cerura nayduenac ardezaquean vide erraza lanaren zatia, 1754ko ediziokoa, gaur egun Diez de Ultzurrun-Sagalà familiaren eskutan denak.
Eskuizkribuen artean, beste apezek idatzitakoak ere badaude, hala nola sermoi zenbait; Gurutzebide bat eta otoitzak dakartzan liburutxoa, hainbat eskuk idatzitakoa, eta San Joseren bederatziurrena. Denak Nafarroako Errege Artxibo Nagusian daude gaur egun, Irigarai funtsean.
Bestalde, ezkontideei ezkontzan irakurri beharreko euskarazko abisu bat ere, Iruñeko Elizbarrutiko Artxiboan gordea, urtasundarrek idatzia da ziur aski.
Tribbey (Oklahoma)
Tribbey Oklahomako herri bat da. Pottawatomie konderrian kokatua dago. 2010ean 391 biztanle zituen, 49.57 kilometro koadrotan banatuta.
Lily Pons
Lily Pons (Draguignan, Frantzia, 1898ko apirilaren 12a - Dallas, Ameriketako Estatu Batuak, 1976ko otsailaren 13a) sopranoa izan zen. Frantses jatorrikoa, estatubatuar hiritartasuna zuen. 1931an egin zuen bere buruaren aurkezpena G. Donizettiren Lucia di Lammermoor operarekin, New Yorkeko Metropolitan opera-antzokian. Irratian eta telebistan ere kantatu zuen, eta film batzuetan lan egin zuen. Soprano bikaina zen, doinuak eder apaintzen zituena. Ezin hobeki kantatzen zituen, besteak beste, G. Donizettiren La figlia del reggimento eta V. Belliniren La sonnambula.
Aindurrin
Aindurrina (Salvia sclarea) Salvia generoaren belarra da, iparraldeko Mediterraneon, iparraldeko Afrikan eta erdialdeko Asian bizi dena. Sendabelarra ezaguna, bere olio esentziala lortzeko hazten dute.
Santo Stefano di Sessanio
Santo Stefano di Sessanio Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santo Stefano di Sessaniok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lumazko anorak
Lumazko anoraka ahate edo antzara lumekin isolatutako beroki edo anorak bat da. Lumek sortzen duten airezko burbuilek aire beroa mantentzen dute, eta barrualdea kanpoko hotzetik isolatzen da.
Historia
George Finch australiar kimikari eta alpinistari egozten zaio lumazko anorakaren lehen bertsioa 1922an, jatorrian globo aerostatikozko eta edredoizko oihalez egina. 1936an, Eddie Bauer abenturazaleak lumazko jaka bat sortu zuen arrantzarako txango arriskutsu baten ondoren. Bauer hipotermiak jota hil zen ia; abenturazaleak lumaz estalitako kanpoko jaka bat asmatu zuen, jatorrian "skyliner" gisa saldua. Kanpoko jantzi horrek, isolatzaile eraginkor batek, aire beroa harrapatu eta atxikitzea ahalbidetzen zuen, eta, ondorioz, oso aukera ezaguna bihurtu zen neguko baldintza gogorrak jasaten zituztenentzat. Bauer izan zen 1939an bere diseinua sortu, saldu eta patentatu zuen lehena. 1937an, Charles James diseinatzaileak goi mailako joskintzarako antzeko diseinua zuen jaka bat sortu zuen. Jamesen jaka saten zurikoa zen, baina antzeko diseinu bigungarria zuen; berak "jaka pneumatikoa" izena jarri zion bere sorkuntzari. Jamesen diseinua zaila izan zen erreproduzitzen, eta berokiaren barrualdeko bigungarri lodiak gorputzaren goiko aldearen mugikortasuna zailtzen zuen. Diseinatzaileak uste zuen bere ekarpena txikiagoa izango zela. Akats hori handik gutxira konpondu zen, lepoaren eta hanken inguruko bigungarria murriztuz.
Bere debutaren ondoren, lumazko jakak ezaguna izaten jarraitu zuen aire zabaleko neguko kirol komunitateen artean hamarkada batez. 1940ko hamarkadan lumaduna jantzi erabilgarria baino zerbait gehiago izaten hasi zen, neurrira egiten baitzen eta aberatsen artean merkaturatzen baitzen gauerako beroki gisa. Hirurogeita hamarreko hamarkadan, Norma Kamali diseinatzaileak beren-beregi emakumeei zuzendutako jaka atletiko gisa irudikatu zuen jantzia. Kamaliren bertsioa, "lo-zaku" bezala bataiatua, luma sintetiko batekin jositako bi beroki ziren. Azken bi hamarkadetan, lumazko anoraka neguko modan oinarrizko bihurtu da. 1980ko hamarkadan, neon kolorezko bertsioak egin ziren Italian.
1990eko hamarkadan, jaka oso ezaguna egin zen rave belaunaldi gaztearen artean, neguko hilabeteetan gau osoan eramaten baitzuten. Antzeko joera ikusi zen Estatu Batuetan 1990eko hamarkadan eta 2000ko hamarkadaren hasieran, hip-hop artista ezagunak jaka handi horiek janzten hasi zirenean.
2020ko moda diseinatzaileek eta eragin handiko pertsonek baztertu egiten dituzte txaketaren bertsio ebakiak eta kolore distiratsuak, eta haren ordez geruza luzeagoa aukeratzen dute, belauneraino, beix tonu sotilekin. Influencerrek jantzi hori goraipatzen jarraitzen dute, edozein momenturekin konbinatzeko duten gaitasunagatik. 1990eko hamarkadako gorakadak jaka menderatzen laguntzen jarraitzen du. Pop kulturak joera hori islatzen du, hip-hop artistak ikus baitaitezke, hala nola Kanye West eta Drake, jantzi hau bideo musikal berrietan eramaten.
Goodland (Florida)
Goodland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Collier konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Paczków udalerria
Paczków Poloniako Opoleko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Nysa barrutian kokatuta. 79,98 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12819 biztanle zituen.
Mnesarchaea
Mnesarchaea Mnesarchaeidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mnesarchaea paracosma da.
NGC 6323
NGC 6323 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Mamut (merkataritza-gunea)
Mamut Merkataritza-Gunea Gipuzkoako Oiartzun udalerrian dagoen merkataritza-gune bat da. Ugaldetxo auzoan dago. Mamut frantziar merkatal-gune enpresak ireki eta luzaroan bere jabea izan zen, halere gaur egun Alcampo espainiar merkatal-gune enpresaren jabetzakoa da.
1977an inauguratua izan zen, hortaz Gipuzkoa, Euskal Herria nahiz Espainiako merkatal-gune handien aintzindaria izan zen (Espainia Estatuko bigarren merkatal-gune zaharrena 1980an inauguratutako Bartzelona hiriko Baricentro merkatal-gunea izan zen), eta luzaroan eta Carrefour Oiartzun (1979) merkatal-gunearekin batera Gipuzkoako merkatal-gune handi bakarra izan zen.
Synaptolaemus latofasciatus
Synaptolaemus latofasciatus Synaptolaemus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Britainiar Legio Laguntzailea
Britainiar Legio Laguntzailea (ingelesez: British Auxiliary Legion; gaztelaniaz: Legión Auxiliar Británica) 1835ean Erresuma Batuak Maria Kristina Borboikoak eskatuta Lehen Karlistaldian liberalak laguntzeko bidali zuen unitate militarra izan zen.
Ibilbidea
Espainiako Gobernu liberalak 1834ko apirilean sinatutako Aliantza Laukoitza zela medio (Europako potentzia liberalekin sinatutakoa, britainiar, frantziar eta portugaldarrekin alegia), Britainiar itsas armadak Kantauriko kostaldea zaintzen zuen karlisten arma lehorreratzeak eragoztearren. Baina Zumalakarregiren arrakasta militarrak aliatuen partaidetza sakonagoa eskatzera eraman zuen Madrilgo gobernua. Britainiarrek, 1835eko ekainean, partaidetza zuzena ukatu arren, bolondresek osatutako guda talde bat bidaltzea erabaki zuten: Legio Laguntzailea.
Uztailean iritsi zen Donostiara lehenengo batailoia eta abuztu erdirako bertan zegoen 10.000 soldaduk osatutako Legioa. Hilabete honen hondarrean Hernaniren aurkako ekintza batean parte hartu zuten estreinako porrota jasanez.
Maiatzean berriro Donostiara itzuli zen Britainiar Legioa, iritsi bezain laster hiria setiatzen zuten karlisten aurkako borroka arrakastatsuan parte hartuz. Pasaiako portua liberalentzat eskuratu zuten egun batzuk beranduago, Donibane gainean gotorleku bat eraikiz.
Urrian legioko 2000 gizon Portugaletera bidali zituzten, Bilboko setioa hausteko ahaleginetan lagunduz, Lutxanako guduan ere partaidetza izan zutelarik. 1837ko martxoan, aitzitik, karlistaldian jaso zuten jipoirik handiena jasan zuten Oriamendin On Sebastian Infantearen eskutik. Maiatzean, berriz, Donostiatik Bidasoarainoko herriak menperatu zituzten. Erresistentzia gogorrena Irunen aurkitu zuten, garaipenaren ostean herritarrenganako basakeri ugari burutuz.
3851 Alhambra
3851 Alhambra asteroide baten izena da. urriaren 30ean aurkitu zuen T. Seki-ek Geisei Behatokitik.
Sénac
Sénac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Britainiar Legio Laguntzailea
Ibilbidea
Britainiarrek bi urtetarako zerbitzua sinatua zutenez, 1837ko uztailean gehiengoak erretiratzea erabaki zuen, Lacy Evans, barne, gaizki hornituak eta berandu ordainduak izan baitziren. Dena den, 1700ek geratzea erabaki zuten, O´Conell koronelaren agintaritzapean Legio Berria osatuz. Irailean, Andoaingo borrokan Urangaren karlisten aurrean 100dik gora britainiarrek galdu zuten bizia, Legio Berria ia ia deseginez. Abenduan O´Conellek Legio Berria deuseztea erabaki zuen, ardura guztia gobernuari egotziz, ez baitzitzaizkien hornidura eta soldatak garaiz iristen. Balantze gisa, esan daiteke Lehen Karlistaldian parte hartutako 10.000 britainiarretik laurdenek bertan utzi zutela bizia. Baina 2.500 hildako haietatik erdiak ez ziren borroken eraginez zendu, gaixotasunengatik baizik.
3851 Alhambra
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1986 UZ izena zeraman. Ondoren Alhambra, Granada (Espainia)ko hiri palatinatu andalustarra omentzeko izena eman zitzaion.
Sénac
Biztanleria
2007an Sénac udalerrian erroldatutako biztanleak 243 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
3851 Alhambra
Orbitaren ezaugarriak
3851 Alhambra asteroidearen orbitak batezbeste 2,189 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,656 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,723 distantziara. Eszentrikotasuna 0,244 da, eta makurdura orbitala 7,71ºkoa da.
Beire
Beire Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Erdialdea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 46,8 kilometrora. Altuera 351 eta 483 metro artekoa da, eta 22,25 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Uxueko mendilerroaren azpian dagoen herri txiki bat da Beire, Zidakos ibaiak zeharkatzen duena. Herri hartako bizilagunek Donamartiri Untzeko lurraldean sortua, berehala independizatu eta bere bidea hartu zuen. Tafallaldeko arkitektura tipikoa da, eta osorik pilatutako harriez osatutako etxeak ditu, nahiz eta Erriberako arkitekturaren eraginak ere badauden.
Bertako biztanleak beiretarrak dira.
Izena
Beire toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Etimologia
Mikel Belaskoren ustez, bere esanahia ezezaguna da. Ricardo Zierbidek enigmatikotzat jotzen du izena. Bithiriña herriaren Beyrie frantsesezko edo Veiria okzitanierazko izenekin dituen antza formala irudipen hutsa da. Jean-Baptiste Orpustanek erakusten duen bezala, inguruko euskaldunek Bithiriñe deitzen duten izen hau latinezko bitrinatik dator, eta etimo hori ezin da inolaz ere Beirerentzat suposatu. Bestalde, egile honek ahots gaskoizko beyre (ikuspuntu edo ikuspegi) aipatzen du. Azkenik, Julio Caro Barojak Leire izenarekin alderatzen du, eta herriaren izena antroponimo edo etnikoren batekin erlazionatu daitekeela dio.
3851 Alhambra
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.7 da.
Beire
Etimologia
1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Behiria forma proposatzen zuen, 1990ean atzera egin eta Beire aukeratu zuen arren.
Armarria
Beireko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Beireko banderak Beireko armarri dauka hondo gorri baten gainean. Armarriak kasket bat du gainean.
Geografia
Beire Tafallaldean dago, Nafarroako Erriberako eremu lauaren hasieran, Uxueko mendilerroaren mendebaldean. Zidakos ibaiak atzeratzen du.
Inguru naturala eta kokapena
Udalerria Uxueko mendilerroaren oinaren zati da, eta Zidakoserantz egin behar da, zeinak bere mendebaldea zeharkatzen baitu, San Martin eta Bezkoze sakanetatik. Lurraren desorekak apalak dira eta 360 eta 489 metro artekoak. Uxueko faziek, hemen nagusiki buztintsua denak, eta Tafallako antiklinalaren hegoaldeko hegalaren zati den lurraren ziztadak, erliebearen lautasun orokorra azaltzen dute, glaziazio maila ezberdinek areagotua, dagozkien eraispen mantu zabal eta guzti.
Klima eta landaredia
Beireko klima mediterraneo-kontinentala da, neguak hotzak dira, eta udak sargoriak. Aldaketa termikoa ere nahiko zabala da eta udaberri eta udazkenean (euri gehien egiten duen urtaroetan) tenperatura maximo eta minimoaren arteko aldea hogei gradutik gorakoa izan daiteke. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa eta prezipitazioak 450 eta 600 mm bitartekoak dira (udalerriaren iparraldean ugariagoak izaten dira). Urteroko egun euritsuak 70 inguru dira.
Gizakiaren aurretik udalerri gehienean aurki zitekeen jatorrizko landaredia ia erabat desagertu da, eta nekazaritzaren hedapenak eta zuhaitzen mozteak erabat aldatu dute herrigunearen inguruko paisaia. Zuhaitz bakarrak lertxundiak dira (zortzi hektarea baino ez), eta ibaiaren ertzean aurki daitezke.
Estazio meteorologikoa
Beiren ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Erriberri pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 389 metrora, Nafarroako Gobernuak 1931n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Garai desberdinetako kokaleku arkeologikoak daude Turbilen (garrantzi berezia du Turbilen aurkitutako gerlari baten estatu-estala ) eta San Julianen. Harrizko bi ortostato handi ere aurkitu dira, grabatu meandriformeekin, antza denez kultura megalitikoekin lotutakoak.
Karlos II.a Nafarroakoa erregeak 1378an eman zion hiribilduaren betiko jaurerria Roger Castelboiko bizkondeari, baina Karlos III.a Nafarroakoak 1391n Karlos Beaumontekoa alferezari eman zizkion bere errentak. Joan II.ak jaurerrian eman zion Bernart Ezpeletakoari, Leonor I.a Nafarroakoak 1475ean berretsi zuen dohaintza, baina jurisdikzioa baztertuta. Hala ere, Joanes III.a eta Katalina I.a subiranoek hiribildua Koroaren ondarearekin lotu zuten 1510ean.
Gaztelak Nafarroa konkistatu ondoren, Beireren historia nagusia Nafarroa Garaiko orokorra da. 1802an, irin-errota zuen Zidakosen gainean, eta alkate batek eta bi errejidorek gobernatzen zuten, erregeordeak hiribilduak proposatuta izendatzen zituenak. 1850ean eskola bat zuen, urtean 2000 erreal zituena. 1920ko hamarkadan, bihozkarien komentu bat, bi eskola eta bi olio-errota ere bazituen, irin-ontzi hartaz gain. Lehen hamarkadetan, korralizen gaiaren inguruan gehien sentsibilizatu zen herrietako bat izan zen, bere udalak auzi bat hasteraino, bere jabetza aldarrikatuz, Gorenak jabeen alde 1915ean eman zuena.
Sénac
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 103 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 94 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Beire
Demografia
biztanle zituen Beirek.
Ekonomia
Beireko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da, zereal eta mahastien landaketan oinarriturik. Guztira 75 nekazaritza ustiategi daude; horietatik 60, zerealen landaketari lotuak. Filoxera gaitza agertu aurretik, mahastien azalera handiagoa zen. Horrela, XIX. mendearen amaieran gaitza agertu zenean, ardogintzako sektoreak galera handiak jasan zituen. XX. mendearen hasieratik, mahastiak berlandatzen hasi ziren eta horrela 1906an 27 hektarea mahasti baziren 1961. urterako 209 hektarea zeuden.
XIX. mendearen amaieratik XX. mendearen hasierara arte, zerealen laborantzarako lur berriak goldatu ziren, 1891ko 667 hektareako azaleratik, 1935eko 1.418 hektareara igaroz. Lehorreko laborantzako lurrak dira nagusi, lur ureztagarritzat erabiliak %12,9 baino ez baitira. 1906ko apirilaren 4ean, herriko nekazaritza kooperatiba sortu zen, eta 1918ko urriaren 2an herriko upategi kooperatiba. XX. mendean zaldi, asto eta mandoak hazten baziren ere, gaur egun abeltzaintza ardietara mugatzen da.
Sénac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (62 gizon eta 54 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Beire
Politika
Beireko udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Pitillasko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta bortz zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Ainara Gonzalez Rubio da, Beire Aktiboakoa hautagai gisa aurkeztu zena.
Sénac
Diru sarrerak
2009an Sénac udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 250 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.186 euro zen.
Beire
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Sénac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 ile apaindegia eta 2 higiezinen agentziak.
Beire
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
XX. mendearen amaieran berriztu zen azken aldiz, hiru zatitan banatutako harlangaitzezko eraikuntza da. Udala alkatea eta sei zinegotzik osatzen dute.
Egungo banaketa
Beireko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Ainara Gonzalez Rubio da, Beire Aktiboa zerrendakoa. Zinegotziak 5 daude:
Alkateak
1979tik, Beirek 4 alkate izan ditu:
Garraioa
Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko linea zerbitzua ematen dio udalerri honi. Herriak bi autobus geldialdi du zeharkarrikan: bat Figarolerantz eta beste bat Tafallarantz.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Beire ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Koldo Zuazok, 2010ean, Beire ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Beire eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 2,40k zekien euskaraz, 2010ean % 2,24k eta 2018n % 3,40k.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Sénac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sénac udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tourrenquets
Tourrenquets Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tourrenquets udalerrian erroldatutako biztanleak 125 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 52 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 51 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek hiru gela zituen, 14 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (33 gizon eta 26 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Tourrenquets udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 594 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 6324
NGC 6324 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sinfonietta (Janáček)
Sinfonietta (Sinfonietta militarra edo Sokol Jaialdia azpizenburua duena) orkestra handiarentzako lan bat da, alaia eta adierazpen handikoa. Leoš Janáčekek idatzi zuen. "Txekoslobakiar indar armatuei" eskainia dago, eta egileak "gizaki garaikide askea, bere edertasun izpirituala eta alaitasuna, garaipena lortzeko bere indar, kemen eta grina" adierazi nahi zituela esan zuen.
Bere jatorria Janáčekek banda bat entzun zuenean dago, eta hala bera propio fanfarriak idazteko inspiratu zen. Sokoleko Gimnasia Jaialdiko antolatzaileek lan bat enkargatu ziotenean, berak bere Sinfonietta lanean idatzitako materiala garatu zuen.
Beranduago, "militar" hitza kendu zuen izenburutik. Lana Pragan estreinatu zen 1926ko ekainak 26an Vaclav Talichen zuzendaritzapean Meza Glagolitikoarekin batera. Ohi 20 eta 25 minutu artean irauten du.
Lan hau garrantzi handikoa da Haruki Murakami japoniar idazlearen 1Q84 eleberrian.
Orkestrazioa
Lanak 2 zehar txirula, piccolo bat, 2 oboe, korno ingelesa, 2 klarinete, mi bemolean afinatutako klarinete bat, klarinete baxu bat, 2 fagot, 4 tronpa, don afinatutako 9 tronpeta, fan afinatutako 3 tronpeta, 2 tronpeta baxu, 4 tronboi, 2 tuba tenore, tuba baxua, tinbalak, txindatak, kanpaia, harpa eta harizko musika tresnak behar ditu.
Egitura
5 mugimendutan banatua dago, eta bakoitzak deskribatzen duen izenburu bat du.
Hernando (Florida)
Hernando Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Citrus konderrian kokatuta dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tunja
Tunja Kolonbiako erdi-ekialdean dagoen Boyacá departamenduko hiriburua da. Chicamocha ibaiaren goi haranean dago, Altiplano cundiboyacensean, Andeetako Ekialdeko Mendikatean. Herrialdeko hiribururik garaiena da (2.775 m). 2005ean 152.419 biztanle zituen.
Gran Hotel (telesaila)
Gran Hotel Bambú Produccionesek sortutako eta zuzendutako genero dramatikoko telesail espainiarra izan zen. Ramón Campos, Gema R. Neira eta Carlos Sedesek zuzendu zuten eta 2011ko urriaren 4an Antena 3 katean igortzen hasi zen. Seriea denboraldietan banatuta izan zen eta azken kapitulua 2013ko ekainaren 25ean igorri zen. Yon González eta Amaia Salamanca aktoreak izan ziren protagonista nagusiak, eta Adriana Ozores, Pedro Alonso eta Marta Larralde aktoreek parte-hartze nabarmenak ere badute.
Sariaren bigarren denboraldia 2012ko urtarrilean grabatzen hasi zen eta 2012ko urriaren 3an emititzen hasi zen. Juan Luis Galiardo, Sílvia Marsó, Andrea Trepat, Marian Arahuetes, Alfonso Bassave eta Víctor Clavijo aktoreek parte hartu zuten. Bigarren denboraldia 8 kapituluetan banatuta izan zen.
Hirugarren denboraldia 2013ko urtarrilaren 22an lehen aldiz eman zen, fikzio espainiarreko izen handien sartzeak kontuan hartuta: Lydia Bosch -hori bigarren denboraldiko azken denboraldietan agertu zen-, Lluís Homar, Megan Montaner eta Marta Hazas.
2013ko maiatzaren 31n, Antena 3 iragarri zuen serieak amaitzear zegoela. Atresmedia Corporación komunikazio taldeak, Bambú Producciones serieko ekoizlearekin batera, «Gran Hotel-k zikloa amaitu du kanalean». Fikzioari agur esanez 2013ko ekainaren 25ean.
Sinopsia
Gertakariak 1905. urtean kokatzen dira. Julio Olmedo (Yon González), gizon apala, Gran Hotel idilikora heldu da, Cantaloa izeneko herrixka batean kokatuta dagoena. Haren arreba Cristina (Paula Prendes) bisitatu nahian, hotelean lan egiten duena neskame gisa.
Hotelean bertan egonda, Julio ohartuko da duela hilabete bat baino gehiago igaro dela inork bere arreba non dagoen jakinda (hoteletik kanporatuta izan ostean, bezero baten ustezko lapurreta bategatik). Juliok Hotelean geratzea erabakitzen du zerbitzari moduan bere arrebaren desagertzea ikertzeko. Horrela, langileak ezagutuz joango da eta Alicia Alarcónekin (Amaia Salamanca) izango duen harremanari bide emango dio, Doña Teresaren (Adriana Ozores) alaba denarekin, hotelaren jabea hain zuzen ere.
Aliciak bere ikerketetan lagunduko dio Andresekin (Llorenç González) batera, gizon apala dena, hotelaren ardura duen emakumezkoaren semea dena (Concha Velasco), harekin, Juliok zein Aliciak oso harreman ona izango dute. Julio eta Alicia artean adiskidetasuna baino zerbait gehiago jaioko da, baina klaseen arteko ezberdintasunak oztopo ugari jarriko ditu haien harremanean. Elkarrekin, Hotelak ezkutatzen dituen gezurrak eta sekretuak azaleratuz joango dira.
Lehenengo denboraldia
Julio Olmedo Gran Hotelera heltzen da. Andres zerbitzariak ezagutzen duenean bere arreba Cristinari buruz galdetzen dio eta duela hilabete bat baino gehiago desagertuta daramala esaten dio. Julio Hotelean infiltratzen da zerbitzari moduan eta Andresen laguntzarekin. Alicia Teresa andrearen alaba ezagutzen du eta goi mailako pertsona batez aurkezten ari dela jakiten du, zergatia galdetzen dio eta bere arrebaren desagertzeari buruz hitz egiten dio eta elkarrekin arrastoak aurkitzen hasten dira.
Tunja
Klima
Tunjak Goi mendiko klima du, EH Köppen klima sailkapenaren arabera.
Markle (Indiana)
Markle Indianako herri bat da. Huntington konderrian kokatua dago. 2010ean 1,095 biztanle zituen, 3.16 kilometro koadrotan banatuta.
Padew Narodowa udalerria
Padew Narodowa Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Mielec barrutian kokatuta. 71,25 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5357 biztanle zituen.
Frantziako Atzerritar Legioa
Frantziako Atzerritar Legioa (Légion Étrangère) Frantziako indar armatuen eliteko infanteriako unitate militarra da. Luis Filipe Frantziakoak 1831n sortu zuenetik, hainbat gerratan hartu du parte, besteak beste mundu gerra bietan.
Lehen Karlistaldia
1834ko apirilean sinatutako Aliantza Laukoitzaren hitzarmenari jarraiki, Frantziak eta Britainia Handiak babesa emango zieten Portugalgo eta Espainiako Gobernu liberalei beren gerra zibiletan. 1834ko abuztuan, Espainiak hitzarmen hartan baldintza bat eranstea lortu zuen, Frantziak karlistei mugak ixteko konpromisoa hartuz. Hori ez zen aski izan, ordea, eta 1835ean, Martínez de la Rosaren gobernuak zuzenean gudarosteak bidaltzeko eskatu zuen. Frantziarrak eta britainiarrak karlistaldian zuzenean ez parte hartzen saiatu ziren, eta horretarako boluntarioen tropa bereziak edo Atzerritar Legioa bidali zituzten.
Atzerritar Legioa Aljeriako gerran zaildua zegoen, eta nazionalitate askotako abenturazale bitxi bezain diziplinatuek osatzen zuten. 1835eko ekainaren 27an Aljertik abiatu ziren eta, Mallorcan berrogeialdia egin ondoren, Legioa osatzen zuten 5.000 gizonak Tarragonara iritsi ziren abuztuaren 16an.
Bernelle jenerala zen Legioaren agintari nagusia, baina haren izaera ahularen ondorioz, Joseph Conrad alsaziar ofizial eta Bernelleren hurrengoa zen benetako buruzagia. Bere soldaduek asko maite eta miresten zuten Conrad. Barbastron hil zen 1837ko maiatzean, karlisten erasoaldi baten ondoren bere legionarioen ihesaldia eragozten zebilenean.
Frantziako Atzerritar Legioak egindako lehen ekintza Lleidako Guimerá gaztelukoa izan zen, 1835eko irailean. Gaztelua defendatzen zeuden 80 karlistek amore ematea lortu ondoren, fusilatu egin zituzten. Karlistek ez zieten hori sekula barkatu, eta beren esku erortzen ziren legionario guztiak bertan fusilatzen zituzten.
1835eko abenduan legioak Zangoza aldera jo zuen, eta hurrengo hilaren hasieran Gasteiz aldera. Arlabango ekintzan parte hartu zuten, Britainiar Legio Laguntzailearekin batera, eta han jasandako galera handien ondorioz, Gasteiza itzuli behar izan zuten.
1836an zehar, Frantziako Atzerritar Legioak gorriak ikusi zituen. Jan edan eta arropa gutxi zuten, ordainketak berandu iristen ziren eta guduek, lizentziamenduek eta desertzio ugariek eragindako galerak osatzea gaitza zitzaien. Legionario askok eta askok desertatu eta karlistekin bat egin zuten, eta haietako 850ekin batailoi bat osatu zuten: Aljeriar batailoia.
1837ko martxoan, Atzerritar Legioa karlistekin borrokatu zen Larraintzarren eta Aizpitarten. Handik bi hilabetera, Errege espedizioan, Huescako eta Barbastroko guduak borrokatu ziren. Azken hori oso gogorra izan zen Legioarentzat, Aljeriar Batailoiko desertoreen aurka borrokatu behar izan baitzuen, eta Conrad buruzagia galtzeaz gain, ia erabat suntsituta gelditu zen.
Uztailean Legioa berrantolatu eta zalditeria eta artilleria espainiar armadaren barruan gelditu ziren. Atzerritar Legioko gainerako gorputzak gainbeheran sartu ziren, harik eta 1838ko abenduan behin betiko desegin zen arte.
3852 Glennford
3852 Glennford asteroide baten izena da. otsailaren 24an aurkitu zuen H. Debehogne-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1987 DR izena zeraman. Ondoren Glenn Ford (1916-2006), amerikar aktorea omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3852 Glennford asteroidearen orbitak batezbeste 3,2 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,75 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,65 distantziara. Eszentrikotasuna 0,141 da, eta makurdura orbitala 2,89ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.0 da.
Martinelli eraikina
Martinelli eraikina, Brasilgo São Paulo hiriburuan dagoen eraikin bat da, 30 solairurekin hiri horretako lehen etxe orratza izan zen.
1929an Giuseppe Martinelli italiar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.
Tryon (Oklahoma)
Tryon Oklahomako herri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 491 biztanle zituen, 6.03 kilometro koadrotan banatuta.
Bigarren Intifada
Al-Aqsako Intifada edo Bigarren Intifada (انتفاضة الأقصى Intifāḍat al-ʾAqṣā; אינתיפאדת אל-אקצה Intifādat El-Aqtzah) deitzen zaio 2000ko irailaren 29tik aurrera Palestina eta Israelen hasi zen indarkeria denboraldiari.
2000ko irailean, Camp Davideko goi-bileraren ondoren, Jerusalemen etorkizunari buruzko eztabaida betean, garai hartan Israelgo oposizioko buru zen Ariel Sharonek Arrokaren Kupula eta Al-Aqsako meskita bisitatu zituen Zisjordaniako segurtasun buruaren baimenarekin. Bisita hori probokazio larritzat hartu zuten palestinarrek, eta istilu batzuk eragin zituen haien eta segurtasun-indarren artean,nahiz eta oso larriak ez izan. Hala ere, hurrengo egunean, ostiraleko otoitzean eta bi herrien arteko tentsioa handitzen ari zela, ehunka gazte musulmanek Meskiten Zelaigunetik harrika egin zieten Erosten Harresiaren aurrean bildutako juduei. Israelgo Poliziak benetako sua erabiliz tiro egin zuen, zazpi palestinar hilez eta istiluak Jerusalemgo alde arabiar osoan hedatuz.
Erasoari eta bake prozesu gero eta hondatu eta korapilatsuagoari erantzuteko, Israelek ordu eta aste luzez askatu zituen lurraldeetako batzuk okupatu zituen berriro. Intifada honetan atentatu suizidak orokortzen hasi ziren. Eraso suizida hauen jomugak israeldar zibilak, merkataritza guneak, jatetxeak eta garraio publikoko sareak bezalako tokiak izan ziren, baita israeldar militarrak biltzen ziren tokiak ere, autobus geltokiak edo kuartelak adibidez.