cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FC Spartak Mosku
50eko hamarkada: Joko ikusgarria
50eko hamarkadako txapelketak Spartak eta Dinamoren artean banatu zituzten. Spartakek joko ikusgarria egiten zuen eta SESBeko futbol selekzio nazionala Spartakeko jokalariez osatu zen ia erabat. 1956an Luzhnikí estadio olinpikoa inauguratu zuen. 1952 eta 1971 artean 6 Liga eta 5 Kopa eskuratu zituen.
80ko hamarkada: Konstantin Beskov
70. hamarkadan mailak behera egin zuen eta 1976an bigarren mailara jeitsi zen. Konstantin Beskov entrenatzailea fitxatu zuen eta honek harrobiaren aldeko apustua egin zuen. Emaitzak harrigarriak izan ziren 1979an Liga irabazi baitzuen.
Hamarkadako berri txarrena 1982ko urriaren 20an gertatu zen. UEFA Kopako partida jokatzen ari zen HFC Haarlem talde herbehereetarraren aurka jokatzen ari zela jende uholdea gertatu zen eta 66 zale hil ziren.
1987an irabazi zuen azkenengo Liga Konstantin Beskovek eta Sobietar Batasuna desegin aurretik beste Liga bat (1989an) eta Kopa bat (1992an) lortu zituen.
Errusiako txapelketak
Errusiako Ligak abiatu zirenetik palmaresik onena duen taldea da, 9 Liga eta 3 Koparekin. Sobietar Batasunean zeuden taldeek elkarrekin jokatzen duten Estatu Independenteen Erkidegoko Kopa ere sei aldiz irabazi du. 1992 eta 2001 artean Oleg Romantsev presidente eta entrenatzailearen eskutik liga titulu guztiak eskuratu zituen bat ezik. Ordutik kostatu zaio liga berriz irabaztea, 2005etik hona 5 aldiz izan da bigarrena, baina 2016-17 denboraldian lortu du hamargarrena.
Euskal taldeen aurkako partidak
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Spartak Mosku taldeak euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:
Batman Begins
Batman Begins (euskaraz Batman Hasiera), 2005eko Christopher Nolan britainiar zinema zuzendari eta gidoilariaren superheroi film bat da. DC Comicsen Batman pertsonaian oinarritutako film bat da. Christian Bale, Michael Caine, Liam Neeson, Katie Holmes, Gary Oldman, Cillian Murphy, Tom Wilkinson, Rutger Hauer, Ken Watanabe, eta Morgan Freeman dira protagonistak.
Filmeak Batmanen hasierako filmeekin loturarik ez du, eta pertsonaiaren jatorriari buruzko xehetasunak ematen ditu, Bruce Wayneren saguzaharren beldurretik, bere gurasoen heriotza, Batman izateko bidaia ea bere borroka Ra's al Ghul (Neeson) eta Txorimaloaren (Murphy) aurka Gotham Hiria kaosaen eror ez daitezen. The Man Who Falls, Batman: Year One, eta Batman: The Long Halloween komikietan dago oinarritua.
Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren (Wally Pfister) izendapena jaso zuen.
The Dark Knight (2008) eta The Dark Knight Rises (2012) jarraipenekin batera Nolanek zuzendutako The Dark Knight Trilogia osatzen du.
Argumentua
Bruce Wayne (Christian Bale) tiroz eraildako bere gurasoen oroimenarekin obsesinatua bizi da. Gogominak atsekabetua, Gotham hiritik aldegin eta munduan barna bidaiatuko du, azkenean Gaizkiaren aurka borrokatzeko helburuz disziplina fisiko eta mental guztietan hezituko duen pertsonaia bitxi bat topatzen duen arte. Horregatik, Itzalen Liga deritzon elkarte sekretu eta subertsiboak, Ra's Al Ghul (Liam Neeson) buruzagiaren bidez, beren erakundeko kide bilaka dadin saiatuko dira.
Bruce jada Gothamera itzultzean, krimena eta ustelkeria hirian nagusi dira. Alfred maiordomoa (Michael Caine), Jim Gordon detektibea (Gary Oldman) eta Lucius Fox (Morgan Freeman), Zientzia Aplikatuen Elkarteko lankidearen laguntzarekin, Brucek bere alter egoa askatuko du: Batman, hiria suntsitzea mehatzatzen duten indar ilunen aurka borrokatzeko indar fisikoa, adimena eta goreneko teknologia erabiltzen dituen justiziagilea.
Rimini
Rimini Italiako ipar-ekialdeko hiria da, Adriatikoaren ertzean dagoena, Emilia-Romagna eskualdean, Riminiko probintzian. 2010eko erroldaren arabera 142.579 biztanle zituen. Erromatarrek K.a. 268. urtean sortu zuten.
Veneziaren ondoren, Italiako Adriatiko kostaldeko turismogune garrantzitsuena da ziur aski. Artzapezpiku-hiria da. Aipagarriak dira erromatarren garaiko zubia (K. o. 21), garaipen-arkua (K.a. 27 - K. o. 21), anfiteatroaren hondakinak eta Malatesta familiaren eliza (XIV. mendea). Komunikabide-gune garrantzitsua da (burdinbideak, aireportua). Turismoa erakartzen du (hondartzak).
Mugakideak
Riminik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Historia
Marecchia izeneko hiri unbriar-etruskoa zen erromatarrak hara joan baino lehen (K.a. 268). Ariminium izena eman zioten erromatarrek. Kontzilio bat egin zuten arriotar kristau buruzagiek Riminiko hirian 359. urtean, arriotarrek Kristoren jainkotasunaren aurrean azalduriko zalantza guztiak argitzearren. Bizantziarrak nagusitu ziren hurrengo urteetan hirian, godoak ondoren, bizantziarrak berriro, eta lonbardiarrak eta frankoak azkenean. Aita santuaren eskuetara igaro zen 754an, Pepino Laburrak eskaini ondoren. Malatesta familia izan zen nagusi 1295etik 1528ra bitarteko urteetan, eta aita santuen gobernupean egon zen ondoren, 1860an Italiako Errepublikako hiri bihurtu zen arte. Gudaroste aliatuek bonbardatu zuten Bigarren Mundu Gerran.
Lemberg (argipena)
Lemberg izenak adiera zenbait ditu:
Zergatik panpox
Zergatik panpox Arantxa Urretabizkaia idazlearen eleberri laburra da, 1979an lehen aldiz argitaratutakoa. Eleberria bere senarrarengandik banandutako emakume baten egun bateko bizipenak eta burutazioen haritik garatzen da, barne bakarrizketa moduan eta lirismo nostalgiko nabarmenaz, panpox deitzen dion seme txikiarekin eta ezkontide ohiarekin harremanen inguruan eta Txema senarra itzultzeko aldarri eginez. Bere lehen eleberria izan zen eta harrera bikaina izan zuen euskal literaturan; hain zuzen, idazlearen lan hoberentzat hartu izan da. Seme txikiaren eta alde egindako senarraren haritik, bakardadea amatasunean, seme-alabenganako maitasuna, hirietako bizimoduak dakarren alienazioa eta emakumeek euren gorputzarekin duten harremana ere ditu gaitzat. Feminismo diferentzialistaren ikuspuntutik idatzita dago, emakumearen ezaugarriak nabarmenduz eta gizonarengandik bereiziz. Emakumea lehen aldiz subjektu moderno moduan hartuz, euskal literaturaren mugarri garrantzitsutzat jo da. . Virginia Woolfen Mrs. Dalloway liburuarekin alderatu izan da, han ere barne-bakarrizketaz emakume baten eguna kontatzen baita. Zinemarako bertsio bat egin zen 1985 urtean Xabier Elorriaga zuzendariaren eskutik.
Haria
Emakume batek gauean izan duen amets falikoa gogoratuz hasten du bakarrizketa. Ametsa etxetik alde egindako Txema senar galduarekin lotzen du. Burutazio horiek baztertu behar ditu bere seme txikiaren eztula aditzean. Jaiki eta egunaren gurpil itogarrian sartzen da, umearekiko kezka eta eguneroko zeregin eta arazoetan murgilduz, hala nola gosaria, garbiketa, arropa, erosketak, semea ikastolara eraman beharra eta bera ere lanera joan beharra. Haurra ikastolan utzita, lanera abiatzen da eta senar ohiarekin gogoratzen da bereziki. Laneko kontuei ezer gutxi aipatzen du, denbora hutsa bailitzan, eta senar ohiarekin bizitakoak ekartzen ditu gogora. Lana eta gero, ile-apaindegira doa, emakumeen fisikoari buruzko kezkak ekarriz gogora. Ikastolara haurra jasotzera joan behar du, ordea, eta berandutu egiten zaio. Egonezina eta erru sentimendua areagotu egiten dira seme txikia berandu heltzea aurpegiratzen dionean. Etxera heltzean, semea bainatu, afaria eman eta lotara eramaten du, ipuinak kontatuz. Tartean, etxetik alde egindako senarrarekin gogoratzen da behin eta berriz. Haurra lo, Txemarekin pentsatzen hasten da berriz. Bainatu egiten da eta egun osoan kezka izan duen hilerokoaren lehen arrastoak ikusten ditu, emakume moduan beti izan duen arazotzat. Bainatzen ari delarik, umea esnatu egiten zaio minez eta lasaitzera joan behar du berriz. Umea lo berriz, Txema berarekin itzultzeko desira azaltzen du; bere fisikoaren gainbeherari eta gizonaren sexu gogoari behar bezala ez erantzuteari egozten die alde egina. Azkenean, bere burua madarikatzen du senarra bere ondoan gordetzen jakin ez duelako. Lirismo handiz Txemaren itzulera irudikatzen du azkenean, baina etsipenez ametsak baztertu eta ama bakarti moduan bere bizitza irudikatzen duen negu hotza ikusten du bere aurrean.
Arantxa Urretabizkaia, egilea
Arantxa Urretabizkaia (Donostia, 1947-) Lur argitaletxearen taldean hasi zen idazten, Ramon Saizarbitoria eta Ibon Sarasolarekin batera besteak beste. Bere lehen lan literarioa San Pedro bezperaren ondokoak olerki bilduma izan zen 1972 urtean. Zergatik panpox (1979) bere bigarren lana izan zen eta guztietatik laudatuena. Berritzailea ere izan zen euskal literaturan, feminismoaren ikuspuntutik idatzia zelako bereziki, berak emakume aurretik pertsona dela baieztatu arren. Ondorengo lanetan ere —besteak beste, Koaderno gorria (1998) eta 3 Mariak (2012)— emakumeak pertsonaia nagusiak dira, landutako gaiak ,aldiz, amatasuna eta maitasuna. Urretabizkaia kazetari eta hedabideetan ere nabarmendu izan da eta zineman ere jarduna da, bereziki gidoilari moduan. Euskaltzaina ere bada.
Barne bakarrizketaz eleberri lirikoa
Hasieratik bukaerara ama abandonatuaren barne bakarrizketaz idatziriko lana da. Egoera, sentimendu eta kontzeptuen arteko lotura aske eta berehalakoek eta esaldi diglosikoek batzuetan barne bakarrizketaz haratuago kontzientzia-jarioz eraturik dagoela frogatzen dute, bereziki narratzaile autodiegetikoa aritzen den emakume protagonista bere seme txikiarekin dagoenean, bere pentsamenduak eta burutazioak modu automatikoan islatuz. Kontzientzia-jarioa nabarmentzen duen beste baliabide bat kontakizunean amak bere buruari hitz egitea da, narratzaile izateaz gainera narratario edo narrazioaren hartzaile ere bihurtuz horrela. Liburuaren hasieran eta bukaeran, egunaren hasieran eta bukaeran hain zuzen, non atsedena hartzen ari den, emakumeak modu ordenatuago batez azaltzen ditu gogoetak; une horietan idazkera barne bakarrizketa lasai eta lirikoago batera iragaten da. Hala eta guztiz ere, bakarrizketan zehar bada beste ahotsen presentzia ere: Antxoen semearen ahotsa bereziki, baina baita eguneroko bizimoduan topatzen dituen beste pertsonen esanak eta oroitzapenetako ahotsak — senarrarenak eta amarenak — ere bere egiten ditu egileak tarteka, baina beti bere interpretazioak egiteko, perspektibismo ikuspuntu batetik. Modu horretan, lirismoa dario eleberriari hasieratik bukaerara, emakumeak bere pentsamenduak eta sentimenduak azaleratzen baititu etengabe. Horrela, irakurlea aurrez aurre geratzen da emakume protagonistarekin, bere gogamen-mugimenduekin hain zuzen. Aldi berean, eleberriak bereziki gogoetak, hausnarketak eta oroitzapenak biltzen dituela jaso da eta ez egoera eta gertaera jakinak.
Hizkuntza
Ahozkotasuna nabaria da eleberri osoan zehar, barne solasak berak eta haurraren eta beste pertsonen hitzen bereganatzeak eraginda. Hizkera horretan bi hizkuntza erregistro bereizten dira batik bat: haurrarena eta erregistro diglosikoa. Bakarrizketan zehar, haurraren ahotsa errepikatuz eta horri erantzunez, maiz agertzen dira haur hizkerako esamoldeak: haurrari deitzeko erabiltzen duen panpox, potxolo, muxontzi, pirulo, txotxolo eta lehoikume deitzaile maitagarriak. Erregistro diglosikoa nabarmena da bereziki beste pertsonekin dituen harremanak bereganatzerakoan (ile-apaindegian, esaterako, ile-apaintzailearen hitzak gaztelaniaz erreproduzitzen dira hainbat tartetan: esaterako, Debería darse mechas, a su pelo le irían muy bien y le dulcificarían los rasgos), agian horien arroztasuna nabarmentzeko, nahiz haurrarekin dituen solasaldietan, indarrean dagoen errealitate diglosikoa naturaltzat hartuz (magia-boragia, Antxon pirulero gaztelaniazko haur kanta moldatuz, tardona deitzailea hartuz haurrarengandik eta horri pirulo edo pirulero deituz). Beste alde batetik, erregistro diglosikoa irudi errealistak (kolakao, blandiblup, omega) sortzeko ere erabiltzen du, kontrastez lirikotasunez beteriko tarteak indartzen dituztenak. Ahozkotasuna indartzeko euskararen ahozkotasunean ohikoak diren esamoldeak (a ze tximak, tira), onomatopeiak (iapa, ale-hop), interjekzioak (jo, a, ai, kaka zaharra, ale), errepikapenak (panpox, musu (...) panpox, muxu) eta zerrendak (Porruak eta galtzetinak, gailetak eta botak zapatariarengandik.) ere erabiltzen ditu.
Denbora eleberrian: kronos eta kairos
Eleberriak emakume protagonistaren barne bakarrizketa jasotzen du egun batean zehar, jaikitzen denetik oheratzen denera arte, atal zenbaitetan banaturik; hain zuzen, Harrapaturik egunbeteko denborako lanetan, denboraren iragate hutsa den kronos horretan hain zuzen, protagonistak flash-back etengabeak baina labur eta azkarrak egiten ditu bere kontzientzia-jarioan alde egindako senarrari buruz, eguneko bizipen eta irudi guztiak, baita haurrarenak ere, harekin lotuz eta horrela Txemak alde egitea historiako mugarri bakartzat hartuz. Historiako mugarri horren indarra emakumeak egunean zehar izandako gertaera hutsalen kontakizunak areagotzen du. Izan ere, liburu hasierako ametsaren kontakizuna eta egunaren hasiera Txemak alde eginez gero esaldiarekin dator, liburuan zehar maiz errepikatzen dena. Nostalgia eta, egunerokoan harrapaturik, kairos delako denbora historikoa berreskuratzeko ezintasuna dira modu horretan liburuko gai nagusiak. Liburuaren azken atalean, emakumea kontziente da historia amaitu eta etorkizunik ez dagoela; Txema bueltatuko balitz esaldiarekin hasi arren, bukaerako lerroetan emakumeak akabo dio etsipenez, betirako erlojua galduta erreferentziarik gabe, neguan zehar bere burua amiltzen ikusten duelarik.
Amatasuna
Beste guztiaren gainetik, bere gogoz kontra bada ere, eleberriko emakume protagonista ama da. Emakumea izenik gabe azaltzen da eleberri osoan eta bera identifikatzeko erreferentzia nagusia ama da, amak bere semearen ahotsa jasotzen duenean, horrek horrela deitzen baitio beti. Beste batzuetan, ama hutsa izatea negatiboki baloratzen du (Txemaren emaztea Antxonen ama bilakatu denean, ez da bitartekorik jaio.). Ama izaera bestelako erreferentzien ezak indartzen du; adibidez, ile-apaindegira joatean, "Señora de?" (euskaraz, Noren andrea?) galdetzen diote soilik, eta galdera erantzunik gabe uzten da. Hala eta guztiz ere, bere baitan senarraren beharra aldarrikatzen du behin eta berriz, familia berrosatzearen aldera; azken atalean, hain zuzen, emakumeak familiaren batasuna irudikatzen du eszena lirikoen bitartez.
Senarraren ausentziak betetasuna eragozten badio ere, ama eta semearen arteko harremana funtsezkoa da, protagonistari guztiz eta sakon eragiten diona, era positiboan nahiz negatiboan (Ama izateko diziplina gogorra izan da niretzat. Axolagabekeria guztiak Antxonen irribarreen baten truke. Diziplina gogor bat dohain miresgarri batzuk lortuko baditut). Harreman hau kosmikoa dela aipatu izan da, egunerokoaren gainetik amaren eta semearen arteko batasuna eta jarraitutasuna, naturako beste elementu batzuekin batera, nabarmentzen baita (Landare bat naiz, eta nire sustraiak lurraren sabeleraino jaisten dira (...) Lurraren sabeleko suzko odola sustraien muturretatik sartzen zait, zuri loa sudurreko hegaletatik sartzen zaizun bezala (...) Ni bizitza naiz, eta ukitzen dudan guztia bizirik egongo da.), amaren eta semearen gorputzen ukipen fisikoak indartuta (Ama, beti egongo nintzateke ni zure masailaren eta ilearen kontra).
Emakume abandonatua
Hala eta guztiz ere, emakumeak senarraren falta nabarmena sentitzen du; hain zuzen, etengabe errepikatzen du liburuan, maiz kapituluen hasieran Txemak alde eginez gero esaldia, senarrak alde egitea bere bizitzan galera eta mugarri garrantzitsutzat (Txema galduz gero, egunek ez dute erritmo normal bat. Goizaren eta arratsaldearen artean dagoen denbora, tarte bat da, zulo bat.). Nostalgiaz gogoratzen du harekin emandako denbora eta irrikatzen du harekin itzultzea, kosta ahala kosta (Esango nioke: zatoz, nire ileari lore usaina dario, nire bizitza zure sabelaren truke, nire askatasuna zure ipurdi goxoaren truke.). Gizonak bere independentziaren alde utzi zuen, emakumeak aldezten duen familiaren batasun ihesi (Uste nuen guk-gure esaterakoan ez nuela ezer interpretatzen, egia hutsa. H2+O=ura, batasun kimiko bat.; gizonaren hitzak bereganatuz, haren erantzuna dator: ez dut hirukote baten atal hutsa izan nahi.). Kontziente da itzuleraren ezinaz, beste emakumeen aldean gutxietsita ikusten baitu bere buruan (Txema bueltatuko balitz, baina zeren bila, baina zergatik, aise aurkituko ditu bazterretan hamaika neska.), haiek ederragoak eta erotismo handiagokoak izanik ((...) hamaika neska, izterretan zelulitis izpi bat ere ez dutenak, besapeko ileak leun eta goxo eskaintzen dituztenak, alaitasuna kutsatzen ikasiak.), Txemarekin izandako sexu-harremanetan arazo zenbait iradokiz (kontuz, maite, atzera eta aurrera (...) A mina egiten didazu (...) kontuz, kontuz, sexua bustia badago ere. (...) kontuz, minik eman gabe, poliki, bai, seguru errua nirea dela, kontzentratuko banintz), horiek gainditzeko "liburuetako trebetasun guztiak" ikasiko lituzkeela baieztatzen badu ere, hain zuzen "orienteko jakinduria guztia berrogei durotan eta zazpi ordutan". Bere egoeraren interpretazioan protagonistaren erruduntasun sentimendua ere hautematen da ((...) madarikatua gizona gordetzen jakin ez duen andrea (...)). Azken atalean, emakumeak irrikatu baino erregutu egiten du Txema itzultzea, baina modu tragiko batean, guztiz etsita patu bakartiaren aurrean (nola ailegatuko naiz, panpox, beste negu baten hotz baten bukaeraraino.). Zenbaiten ustez, emakumeak Txemarekin duen maitasun-harremana anormala eta irreala da, nekez uler baitaiteke horrelako sentimendu hain denbora luzean irautea; kritika horren aurka, ordea, fikziozko lanetan izaten den anormaltasun orokorra aipatu da.
Feminismoa
Eleberria lehen aldiz plazaratu zen garaian goraldian zegoen diferentziaren feminismoa dario kontakizunari. Diferentzia fisikoez gainera (emakumeak guztiz arrotz ikusten duen zakil batekin duen ametsa baloratzean hau dio: Nahiago dut nire zuloa. (...) Baina zulo bat edukitzea arriskutsua da: edozer gauza sar daiteke barrura), gizonek gizarte rol desberdina dutela, boteretsuagoa, ere aditzera ematen da: emakumeak sentikorrak dira (Agian nik xamurkiago kontatua, jakina, emakumeon sentsibilitatea.) eta gizonak gogorrak (Beti pentsatu nahi izan dut egun batean Txemak gizonezkoen disfraza kenduko zuela, alamierda koraza eta armadura guztia.). Protagonistak emakumearen esentzia hobesten du gizonaren aldean ((...) esperantzatan nengoenean, neska bat nahi nuen (...) Eta mutil bat jaio zen, Txemaren pozerako, garaileen kastako kide bat (...)). Hala ere, protagonistak amatasuna proposatzen du emakumearen esentzia munduan ezartzeko (Hala ere, panpox, (...) zu izango zinen lehenengo gizon korazagabea (...)). Bi generoen artean nabarmentzen den beste ezaugarri bat familiarekiko jarrera da: Txemak independentzia eta askatasuna bilatzen dituen bitartean (horren bila egin du alde gizonak), emakume protagonistak bi generoen arteko elkarbizitza, familiaren baitan, lehenesten du.
Emakume alienatua
Bizi den sistema sozioekonomikoan (1970eko hamarkadako Hego Euskal Herrian, hain zuzen) emakume langile moduan, eta haurra zaintzeko ardura hartzen duen guraso bakarra izanik, protagonista egunerokotasunean harrapaturik sentitzen da, bere sentimenduak adierazteko aukera emango liokeen denbora kontzienterik gabe gabe. Hain zuzen, bere sentimenduak azaltzen dituen pasarte lirikoak liburuaren hasieran eta bukaeran loaren baitan (lehen ataleko ametsa, hain zuzen) eta lo egiterakoan gertatzen dira. Denbora objektiboak ezartzen dion egunerokotasun horretan alienazioa nabarmena da: emakumearen kontzientzia-jarioa nahasia eta azkarra da eta ekintzen, kezken eta oroimenen arteko lotura labur eta azkarrak egiteko gauza da soilik, diskurtso koherenterik gabe. Idazkera azkarrak garbi azaltzen du aztoramena eguneko une batzuetan ( (...) labadoran sartu, nahiko betea dago, xaboia bota, martxan jarri, horrela arratsaldean, etxerakoan, arropa zabalduko dut, zortziak. Tea egiteko ura berotzen jarri, tea erosi beharko dut, a, eta arroza eta fruta). Erlojua eta bere denbora alienazioaren alegoria moduan agertzen da, kontakizunean zehar orduak markatzen behin eta berriz eta zereginak inposatuz emakumea menderatzen duen gailu moduan; hain zuzen, erabiltzen duen erlojua senarrak oparitu zion berarekin konprometitzean ( (...) el reloj de pedida, potxola, maite, omega bat, ia-ia zure eskumuturra bezain polita, betirako erloju bat), idazleak garbi utziz horrela ezkontzak emakumeari dakarkion morrontza. Emakumearen berezko autodiziplina eguneroko zereginetan ere ez da aski: semaforoek eta polizia-kontrolek, gainera, eragotzi egingo diote haurra ikastolara garazi eraman eta jasotzeari. Horietaz gainera, emakumeak lanari egozten dio haurra garaiz ez jasotzea (  (...) lan asko nuen, jolin, nondik uste duzu aterako dugula dirua ba (...)), alienazioaren jatorria finean sistema kapitalista dela agerian.
Emakumearen gorputza
Eleberrian nabaria gorputza sentsualitate iturri moduan (aurpegia leun leun edukitzeko da, panpox, baina ama, zurea beti suabe dago; nola gustatzen zaidan zaidan Antxonen ibilera, gerriaren mugimendua, sorbaldak ia mugitu gabe, zatoz, nire ileari lore usaina dario, nire bizitza zure sabelaren truke, nire askatasuna zure ipurdiaren goxoaren truke, Xamurtasuna, ipurdiko azal txuri leuna, eskuinarekin zure bizkarra, lepotik ipurdiraino laztantzen dudan bitartean). Hala ere, gorputzen sentsualitatearen iragankortasuna ere nabarmentzen da kontakizunean (non galtzen dira mutil koskorren ipurdiak), modernitatearen zantzu moduan, bereziki emakumeen gorputzari dagokionean, protagonistak bertatik bertara etsipenez pairatzen duena (Gorputza txukundu, ea kobratzerakoan erosten dudan zelulitisaren kontrako xaboia, madarikatua zimurrekin batera errespetagarritasuna lortzen ez duen emakumea, baina ni polita nintzen neska koskorretan, hobe gorputza analizatu gabe bizi dutenak, ni bezalako landare nekatuei ez zaizkie ostoak ateratzen) eta finean maitasun absolutua eskuratzeko ezintasuna adierazten duena (Zer egon daiteke emakume hauen kopetaren atzean, zahartzeko eta abandonatua izateko beldurrik ez duenak, bota dezala lehenengo harria).
Narrazioan kontatzen den gertaera nagusietakoa da emakumearen hilekoa, behin eta berriz asaldatzen duena desgaraiko neke moduan, beste arazoei gaineratuz. Beste egoerekin maiz harilkatzen den gertaera izateaz gainera, hilekoa emakumearen patuaren metafora ere bada: emakumeak atzeratzea nahi duen zirkunstantzia da, baina egunaren bukaeran saihestu ezin dezakeena, bere gainbehera emozional eta fisikoa islatuz.
Erreferentziak
<references group="A"/>
Chamagnieu
Biztanleria
2007an Chamagnieu udalerrian erroldatutako biztanleak 1.469 ziren. Familiak 495 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 147 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 241 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 526 etxebizitza zeuden, 501 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 493 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 501 etxebizitza nagusietatik 428 bere jabearen bizilekua ziren, 66 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 118 etxek lau zituzten eta 329 etxek bost zituzten. 418 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 158 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 326 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Chamagnieu udalerrian 507 unitate fiskal zeuden, 1.450 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.313 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Chamagnieu udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 525 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lasioglossum bruneri
Lasioglossum bruneri erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Jean-Marc Orgogozo
Jean-Marc Orgogozo (Donibane Lohizune (Lapurdi), 1949 - Bordele, 2022ko otsailaren 9a) medikuntza nuklearrean, neuropsikologian eta psikiatrian lizentziatua, Jean-Marc Orgogozo mundu osoan aintzatetsia izan zen garunaren zahartze normal eta patologikoan, trazuetan eta neuroendekapenezko gaixotasunen inguruan egindako lanagatik. 2004 eta 2010 bitartean, Akitaniako eskualdeko kontseilari izan zen goi-mailako hezkuntza, ikerketa eta berrikuntza arduraduna.
Biografia
Donibane Lohizunen jaio eta gaztetan heldu zen Itsasura, non bere aitak medikuntza lantzen zuen. Orgogozo irakasleak Baionako René-Cassin institutuan ikasi zuen. Bordeleko Unibertsitate Ospitaleko Neurologia saileko buru eta neurozientzia klinikoko zentroko buru izan zen, 1982 eta 2015 artean. Bordelen kokatua, mediku emeritu honek Ikerketa eta Garapen Teknologikorako Eskualdeko Aholku Kontseiluko presidente kargua ere izan zuen. Neurocampus proiektuaren zuzendari izan zen, 2011tik 2014ra. Akitaniako eskualdeko kontseilari izan zen goi-mailako hezkuntza, ikerketa eta berrikuntzaren arduraduna, 2004 eta 2010 artean.
Haren hileta-elizkizunak Biarritzen egin ziren.
Garrantzia
Jean-Marc Orgogozo garunaren zahartzeari, trazuei eta neuroendekapenezko gaixotasunei buruz egindako lanagatik ezaguna izan zen mundu osoan. Jean-Marc Orgogozok Alzheimerraren arrisku-faktoreen gaia ere landu du, nutrizio-faktoreen inguruan bereziki. Orgogozo irakaslea ere ezaguna da ardoaren kontsumo moderatuak adinekoen seniltasun arriskua erdira murrizten duela frogatu zuelako.
Hipertrikosi
Hipertrikosia gaixotasun arraroa da. Gaixoei ilea neurriz gain hazten zaie baita normalean ilerik ez duten lekuetan ere, esku eta oin-azpietan izan ezik. Gizotsoak askotan gaixotasun honekin lotu dituzte.
NGC 2284
NGC 2284 izar bat da, Gemini konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Laverdines
Laverdines Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Laverdines udalerrian erroldatutako biztanleak 47 ziren. Familiak 13 ziren, horien artean 3 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 3 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 7 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 31 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (11 gizon eta 8 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kako eta begizta itxiera
Kako eta begizta itxiera edo belkroa bi zinta linealez osatzen den sistema da. Zinta horietako baten alde batek kako txikiak ditu, eta besteak, berriz, begiztak buklean, nolabait esateko, iletsuak direnak. Bi tirak bat egiten direnean, kakoak begiztekin lotzen dira erabiltzaileak nahi duen arte, hau da lotura tenporala da, aska daitekeena. Askatu nahi denean, zinta batetik tira egiten da eta soinu berezi bat ateratzen du itxierak.
Kako eta begizta itxierak erresistentzia maila desberdinekin ekoizten dira eta Velcro da fabrikatzaile nagusia. Belkroa lotura-sistema malgua da, bereziki arropetan erabiltzen dena eta elkarri ondo itsasten diren irazki desberdineko bi ehun-zuntzez osatua. Izena frantsesezko velours (belusa) eta crochet (kakoa) hitzen lotura da. Velcro marka erregistratua da.
Materiala 1948an Georges de Mestral ingeniari suitzarrrak asmatu eta handik aurrera ezagutarazi eta jantzi askok erabiltzen dute.
Erabilerak
Bere erabileraren erraztasunari esker, kako eta begizta itxierak aldi baterako lotura bat egin nahi den kasu askotan erabili izan da sektore desberdinetan. Ohikoak dira arropan bereziki, non botoi eta kremaileren ordez, eta zapatak ixteko ere erabiltzen da, normalean lokarriak lotzen ikasi ez duten umeentzat egindakoetan. Itxitura mota hau adaptatutako arropan ere erabiltzen da, elbarritasun fisikoak dituzten pertsonentzat, adineko jendearentzat edo gaixoentzat, janzteko zailtasunak izan baititzakete beste mota bateko itxiturak manipulatzerako garaian.
Kako eta begizta itxierak giza bihotz bat bihotz artifizial bati lotuta mantendu zuten lehenengo bihotz kirurgian. Zentral nuklearretan eta tanke militarretan ere erabiltzen dira linternak paretetara itsatsita mantentzeko. Autoetan estaldurak, alfonbrak eta bozgorailuen tapak elkartzeko erabiltzen dira. Etxeko ingurunean gortinak, alfonbrak eta tapizeria moldatzeko edo bere lekuan mantentzeko erabiltzen da. Horrez gain, motxilak, agendak edo poltsak lotzeko erabiltzen da, poltsikoak isteko edo haurtxoen arropetan. Elementu garrantzitsua dira kirolen alorrean ere, tag rugby-an edo surfean, adibidez. NASA k askotan erabiltzen ditu kako eta begizta itxierak. Espazio transbordadore bakoitzak tefloizko bukle zintaz, poliesterrezko kakoz eta kristalezko errefortzuz osatutako fijazio berezi baten 254 metro izaten ditu. Kontaktuzko itxierak asko erabiltzen dira astronauta trajeetan zein ekipoa eusteko. Grabitaterik gabeko edo ia grabitaterik ez dagoen egoeretan objektuak aldi baterako eusteko erabiltzen dira, flotatzen joan ez daitezen. Astronauten kaskoen barnean partxe gisa erabiltzen dira sudurrean azkura egin ahal izan dezaten. Jateko garaian, astronautek erretiluak izterren gainean eutsi ahal izateko ere erabiltzen da.
Estatu Batuetako armadak kako eta begizta itxierak erabiltzen ditu uniformeetan izenak, intsigniak, poltsikoak, etiketak, errekonozimendu dispositiboak eta abar ipini ahal izateko.
Abantaila eta desabantailak
Kontaktuzko itxierak erabiltzeko errazak eta seguruak dira, gainera, ez dute mantenimendurik behar. Desabantaila bakarra itsaskortasuna murriztu egiten dela da, aldi askotan banandu eta batu egiten badira. Bi tirak banantzerakoan egiten den soinuak karteristen aurka lagun dezake.
Itsaskortasunaren beste desabantaila batzuk ileak eta hautsa bezalako elementuak hartzen dituztela da denbora bat igaro ondoren. Kako eta begizta itxierak apurtu egin daitezke luzaz erabiliz gero. Bestalde, kakoak arropara itsatsi daitezke eta arropan markak utzi ditzake kakoa kentzen saiatzean. Aurrez aipatutako soinua desegokia izan daiteke zenbait kontextutan. Esate baterako, ezkutatuta dagoen soldadu batek ez luke bere etsaiaren atentzioa deitu nahi poltsiko bat irekitzean. Horrez gain, hezetasuna xurgatzen dute, beraz, denborarekin usaina har dezakete.
Ehunek produktu kimikoak edo konposatuak izan ditzakete, hala nola, tinteak, alergiak eragin ditzaketeenak pertsonengan. Produktu batzuk Oeko-tex zertifikatuaren estandarrak ezartzen dituen mugen arabera probatu dira, ehunen konposatu kimikoen kantitateari neurri jakin bat jartzen diona segurtasun ekologikoagatik.
Anolis nigrolineatus
Anolis nigrolineatus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Dalton (New Hampshire)
Dalton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Coos konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Adnan Januzaj
Adnan Januzaj (Brusela, Belgika, 1995eko otsailaren 5a) Belgikan jaiotako ezker hegaleko erasokor hau Manchester United harrobietatik eta Sunderlandik pasa da. Albano-kosovar jatorrikoa da eta 2017ko uztailetik 2022ra Errealeko jokalaria izan zen.
Kirol ibilbidea
Adnan Januzajek lau taldetan jokatu izan du eta ekipo bakoitzarekin hainbat egoera bizi izan ditu, onak eta txarrak.
Borussia Dortmund
2015-16 denboraldian Borussia Dortmundekin jolastu zuen denboraldi bat eta 12 partidu jolastu zituen eta 3 partiduetan izan zen bakarrik titular, ondoren Manchester Unitedera bueltatu zen.
Sunderland
2016ko abaztuaren 12an Januzakek Suderlandekin jolastea erabaki zuen. Hirugarren partiduan bere lehenengo gola sartu zuen taldearentzat eta azkenean bere ibilbidea 28 partidurekin, gol 1ekin eta 3 asistentziarekin bukatu zuen.
Real Sociedad
Errealak 2017ko uztailaren 12an hartu zuen, Adnan Januzaj 11 milioi eurotan. Bere lehenengo partidua irailaren 10ean jokatu zuen eta 4-2 irabazi zuten. Bere lehenengo gola azaroaren 5ean izan zen 3-1 irabazitako partiduan Eibarren aurka. 2022ko abuztuan Sevilla FC taldeak fitxatu zuen.
Futbol selekzio nazionala
Adnan Januzaj internazionala da eta partiduak jokatzen ditu Belgikako selekzioarekin eta munduko kopan egin zuen debuta, 2014ean. 2014ko maiatzaren 13an Januzaji konbokatua izan zen finalerako, Maiatzak 25ean Januzaji 20. zenbakia eman zioten eta Hego korearen kontra egin zuen debuta. 2018ko ekainaren 4an Roberto Martinezek munduko txapelketara joateko 23 aukeratutako bat izan zen, jolastu zuen eta gol bat sartu zuen eta final erdietara iritsi zen Belgikarekin.
Parona
Parona Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Paronak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Protoxaea gloriosa
Protoxaea gloriosa erle espezie bat da, Protoxaea generoan eta Andrenidae familian.
Protomelas triaenodon
Protomelas triaenodon Protomelas generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Saint-Martin-d'Arc
Saint-Martin-d'Arc Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bergamotondo
Bergamotondo (Citrus bergamia) garrazkien generoko zuhaitza da, fruitutzat bergamotak ematen dituena.
Saint-Martin-d'Arc
Biztanleria
2007an Saint-Martin-d'Arc udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bergamotondo
Ikerketa genetikoen arabera, bergamotondoa limondo eta laranja mingots arbolaren arteko hibridoa da.
Saint-Martin-d'Arc
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bergamotondo
Bergamota laranja mota da, zuku asko duena, kolorez horixka. Klase bat baino gehiago da: bergamota arrunta, udazkenean hartzen dena; udako bergamota; Crassane bergamota, etab. Bergamota ez da zuzenean jaten. Bergamotatik, landu ondoren, lurringintzan asko erabiltzen den esentzia ateratzen da.
Bolante
Direkzio-bolantea (bolantea edo lema bezala ere ezaguna) ibilgailuetako norabide kontrol mota bat da.
Saint-Martin-d'Arc
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 151 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 171 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 151 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
NGC 2285
NGC 2285 izar bat da, Gemini konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Bolante
Bolanteak mota guztietako ibilgailuetan erabiltzen dira, automobiletatik kamioi astunetaraino. Bolantea gidariak manipulatzen duen norabide sistemaren zatia da, eta sistemaren gainerakoek erantzuten dituzten ekintzak sortzen ditu. Hori zuzeneko kontaktu mekanikoaren bidez lortzen da, “racks” eta pinoia kasu, direkzioaren laguntzarekin edo laguntzarik gabe (EPS) edo, produkzioko auto moderno batzuetan bezala, ordenagailu bidez kontrolatutako motorren laguntzarekin (energia elektrikozko norabide zenez  ezagutzen da). 1968an Estatu Batuetako ibilgailuen erregulazio federala sartu zenean, FMVSS 114 (Federal Motor Vehicle Safety Standards), bolantearen errotazioa blokeatu behar zen, ibilgailu motordunen lapurreta eragozteko. Ibilgailu gehienetan, pizte-sistematik pizte-giltza kentzen denean lortzen da hori (pizte-blokeoa).
Ibilgailu berrietan, gehienetan, autoko audioaren aginteak bolantean sartzen dira. Bolantea ez da bakarrik lehorreko ibilgailuetan erabiltzen, ontzi txiki batzuek ere badaramate, txalupek adibidez, baina kasu honetan lema-aginte gisa balio du.
Historia
Lehen autoak kanabera batekin gidatu ziren, baina 1894an Alfred Vacheronek Paris-Rouen lasterketan parte hartu zuen 4 zaldikoko Panhard bolantedun modelo batekin.
Bidaiarien ibilgaiuak
Automobilentzako bolanteak, orokorrean, zirkularrak dira, eta direkzioan jartzen dira, bolantearen kanpoko eraztunari konektatutako ardatzaren bidez. Beste ibilgailu mota batzuek diseinu zirkularra, tximeleta forma edo beste eredu bat erabil dezakete. Autoek errepidearen ezkerraldean gidatu behar duten herrialdeetan, hala nola Irlandan, Australian eta Erresuma Batua n, bolantea normalean autoaren eskuinaldean egoten da. Bestalde, errepidearen ezkerraldetik gidatzen den herrialdeetan bolantea autoaren ezkerrean egoten da.
Direkzioan erabiltzeaz gain, bolantea bozina aktibatzen duen botoirako ohiko lekua da. Gainera, automobil moderno askok beste kontrol batzuk izan ditzakete, hala nola gurutzaldi-abiaduraren kontrola edo audioaren kontrol-sistema, gidariak bolantea eskuetan izateari utzi behar dion maila ahalik eta gehien murrizteko. 1968an, Estatu Batuetako araudietan (FMVSS, 204. araua), zuzenketak egin ziren istripua gertatuz gero bolantea atzerako desplazamendua egiteko. Arau hori betetzeko, norabide-zutabe kolapsagarriak behar izan ziren.
Beste disenuak
Errendimendu altuko kirol batzuetan bolantea autoaren erdialdean aurkitu dezakegu, McLaren F1 ean adibidez, baita eserleku bakarreko lasterketa auto gehienetan ere.
Pilotu edo gidari batek bere eskuak bolantean ordu luzez izan ditzakeenez, hauek ergonomian pentsatuz garatu ziren. Hala ere, kezkarik handiena gidariak direkzio-sistema modu eraginkorrean transmititu ahal izatea da, eta hori bereziki da garrantzitsua direkzio lagundurik gabeko ibilgailuetan. Bolante zirkularraren diseinu tipikoa altzairuzko edo magnesiozko uztai bat da, plastikozko edo gomazko kirten moldekatua duena haren gainean eta inguruan. Gidari batzuek binilozko edo ehunezko estaldurak erabiltzen dituzte itsaspena edo erosotasuna hobetzeko, edo apaingarri gisa soilik..
Banjo bolantea
Banjo bolante aukera bat zen hasierako auto askotan. Bolantearen erradio kopurua aldatzen joan da; hasierako bolanteek, lau erradio zituzten.
Banjo bolantea, direkzio lagundua baino zaharragoa da. Bolantearen erradioak, eskuen eta errepidearen danborraren arteko motelgailu moduan erabiltzen ziren. Gehienetan 3 edo 4 erradio erabiltzen ziren, eta erradio bakoitzean, 4 edo 5 kable.
"Tilt" bolantea
Edward James Lobdellek garatua, 7 posizioko "Tilt Wheel" (bolante inklinatua), General Motorsen zenbait produktutan eskuragarri jarri zen 1963an.
Bolante teleskopikoa
General Motorsen garatua, bolante teleskopikoa 3 hazbeteko (7.62 cm) tarte batean posizio kopuru infinitu batera egokitu daiteke. Bi bolante motak Cadillac autoen aukera esklusibo gisa aurkeztu ziren 1965ean.
Norabide-zutabe doigarria
Altueran erregulagarria den norabide-zutabe batek bolantea inklinazioan aldaketa txiki batekin doitzea ahalbidetzen du. Sistema horietako gehienek konpresio-sarrailekin edo motor elektrikoekin lan egiten dute, trinkete-mekanismoen ordez; gai izan daitezke buruz ikasitako posizio batera mugitzeko gidari jakin batek autoa erabiltzen duenean, edo gora eta aurrera mugitzeko gidariaren sarrera edo irteerarako.
Bolante eraisgarria
1961eko Ford Thunderbirden erabili zena, eta 1960ko hamarkadan zehar beste produktu batzuetan eskuragarri zegoena, bolante eraisgarriak bolantea bederatzi hazbete (22.86 cm) eskuinera mugitzea ahalbidetu zuen, autoa aparkatzeko moduan zegoenean, gidariaren irteera eta sarrera errazagoa izan zedin.
Erabilera
Bolantea eskuaren eta eskumuturraren mugimendu estrategikoekin erabili behar da biraketa-mugimenduetan. Arreta jarri behar da gorputz-adarren segurtasuna bermatzeko.
Gogoratu arau honi jarraitu behar diozula: "Besoen  posizioa egokia oso garrantzitsua da gidatzeko". Oro har, eskumuturrek ez dute tolestuta egon behar, baina zuzen egon behar dira, tendoiek, nerbioek eta odol-hodiek gehiegizko esfortzua egin ez dezaten.
Ibilgailua geldirik dagoen bitartean bolantea biratzeari "norabide lehorra" esaten zaio. Oro har, saihestea gomendatzen da, direkzio-mekanismoari presioa egiten baitio eta pneumatikoak gehiegi higatzen baititu.
Botoiak eta kontrolak bolantean
Bolantean botoi eta kontrol desberdinak egon daitezke. Audio-kontrolak edo haizetako-garbigailuen kontrolak, adibidez, bolantean egoten dira. Oro har, klaxonaren edo bozinaren eragingailua bolantearen erdian edo erradioetan kokatzen da, baina ibilgailu batzuek norabide-argien palankaren muturrean daukate. Ibilgailu modernoek airbag edo segurtasun-poltsa puzgarri bat dute bolantearen erdian, iistripuetarako.
Anolis noblei
Anolis noblei Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Saint-Martin-d'Arc
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 233 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 147 lanean zeuden (88 gizon eta 59 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Villanovako kultura
Villanovako kultura edo Villanovar kultura (K.a. 900-700). arkeologoek Burdin Aroko kultura bat izendatzeko erabiltzen duten terminoa da, eta zibilizazio etruskoaren faserik zaharrena adierazten du, Brontze Aroaren amaierako kultura protovillanovarratik eratorria. 1853an aurkitu zen aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bati zor dio izena: Bolonia eskualdean kokatutako Villanova di Castenaso.
Saint-Martin-d'Arc
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-d'Arc udalerrian 150 unitate fiskal zeuden, 363 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.883 euro zen.
Villanovako kultura
Ezaugarri nagusiak
"Azken Brontzearen ohituretan sakonki sustraitzen den arren, kronologikoki Burdinan kokatzen da, azken etapako nekropoli batzuetako arroiletan burdinazko objektuak agertzeagatik bakarrik."
Saint-Martin-d'Arc
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Villanovako kultura
Ezaugarri nagusiak
Villanovako kulturaren ezaugarri nagusia hildakoaren ehorzketa ohitura da: gorpua erraustu eta haren errautsak urna bikonikoetan jartzen zituzten: hileta praktika honek
Riotord
Riotord Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Skythrenchelys zabra
Skythrenchelys zabra Skythrenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Riotord
Biztanleria
2007an Riotord udalerrian erroldatutako biztanleak 1.162 ziren. Familiak 465 ziren, horien artean 162 pertsona bakarrekoak ziren (83 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 169 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Destilerías y Crianza del Whisky S.A.
Destilerías y Crianza del Whisky S.A. Nicomedes García Gómez enpresaburuak 1958an sortu zuen elkarte bat da. Elkarteak Espainiako Segoviako probintziako Palazuelos de Eresma herrian destilazio lantegi bat eraiki zuen. Destilazio lantegi hau 1959ko otsailean jarri zen abian. 1963ko martxoan DYC Whiskya merkaturatzen hasi zen. Ekoizpena, urtean milioi bat litrotik hogei milioi litrora pasa zen 1980ko hamarkadan.
Pietra de' Giorgi
Pietra de' Giorgi Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Julia Kaplina
Julia Vladimirovna Kaplina (Юлия Владимировна Каплина; Tiumen, Errusia, 1993ko maiatzaren 11) errusiar kirol eskalatzailea da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen.
Tornu (tresna)
Forma geometrikodun piezak biraketen bidez mekanizatzea, hariztatzea, moztea, zulatzea, zilindratzea, arbastatzea eta artekatzea ahalbidetzen duen erreminta- eta makina-multzoari deritzo tornua. Makina-erreminta hauen funtzionamendua honetan datza: mekanizatu beharreko pieza birarazten da (platerean lotuta edo zentratze-puntuak erabiliz lotuta), eta bitartean mozketa-erreminta bat edo batzuk piezaren gainazalera hurbiltzen dira abiadura eta mugimendu kontrolatuaz. Honekin txirbila harrotzea lortzen da, mekanizazio-baldintza teknologiko egokiekin.
Mozte-erreminta, torneatzen den ardatzarekiko paralelo (X ardatza) edo elkarzut (Y ardatza) diren gida edo errailetan zehar irristatzen da. Batzuetan hirugarren orga bat ere ager daiteke, Charriot deritzona. Charriot orga hau beharrezko graduak inklinatuz, konoak egitea lortzen da. Charriot-aren gainean erreminta-etxea itsatsita doa. Orga mekanizatu nahi den piezari paralelo den ardatzean zehar mugitzen denean, piezaren zilindraketa lortzen da. Piezari elkarzut den ardatzean mugitzen denean, berriz, aurpegiketa gertatzen da.
Ágreda
Ágreda Soriako probintziako udalerria da. Soriatik, probintziako hiriburutik, 50 kilometrora dago. Udalerriak 165 km²ko azalera dauka, eta 2006ko erroldaren arabera 3.212 biztanle bizi ziren herrian.
Pietra de' Giorgi
Mugakideak
Pietra de' Giorgik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Riotord
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Chasnay
Chasnay Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chasnay udalerrian erroldatutako biztanleak 138 ziren. Familiak 62 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: