cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aubermesnil-aux-Érables
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carlos Basabe
Carlos Basabe Tovar, futbol munduan Basabe izenarekin ezagutzen dena, 1940ko eta 1950eko hamarkadetan Espainiako Lehen Mailako hainbat taldetan jokatu zuen futbolari profesionala izan zen.
103 partida jokatu zituen eta 31 gol sartu zituen Espainiako futboleko kategoria gorenean 8 denboralditan.
Bizitza
1924an jaio zen Deustun, gaur egun Bilboko auzoa da eta garai hartan oraindik udalerri independentea zen.
1946an iritsi zen Madrilgo Atletikora, 22 urte zituela. Ezer jokatu gabeko lehen denboraldiaren ondoren, Espainiako Lehen Mailan debuta egin zuen 1947ko irailaren 21ean. Taldean eman zituenhiru denboraldietan 21 partida jokatu zituen eta 2 gol sartu zituen.
1949an, Real Sociedadek, Lehen Mailan finkatzeko planean, itzulera operazio bat hasi zuen, beste eskualde batzuetako taldeetan aktibo zeuden euskal jokalariak fitxatzeko helburuarekin. Basabe klubak eskuratu zuen errefortzuetako bat izan zen. Lehenengo denboraldian titular aritu zen, 20 partida jokatzen zituen Lehen Mailan eta 6 gol sartu zituen. Hala ere, bere errendimendua hurrengo bi denboraldietan beherantz egin zuen. Guztira 35 partida jokatu zituen Realarekin (30 ligan) eta 11 gol sartu zituen.
1952an Real Oviedok fitxatu zuen, lehen mailara iritsi berria, eta futbolari gisa heldutasuna lortu zuen. Oviedorekin bi denboraldi jokatu zituen aurrelari gisa, ligako 51 partidatan eta 17 gol lortu zituen. Hala ere, 1953-54 denboraldian taldeak kategoria galdu zuen eta Bigarren Mailara jaitsi zen.
Kai Harada
Kai Harada (原田 開, 1990eko otsailaren 2a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Flekkefjord
Flekkefjord Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 543.44 km² ditu eta 891 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dulova Ves
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1414. urtekoa da.
2007ko Espainiako Itzulia
2007ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 62. edizioa izan zen. 2007ko irailaren 1 eta 23 artean egin zuten, Vigon hasi eta Madrilen amaituz 21 etapatan banatutako 3241 kilometroko ibilbidea egin ondoren.
Blancafort
Blancafort leku ezberdinen izena da:
Gastroscyphus hectoris
Gastroscyphus hectoris Gastroscyphus generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Izkue
Izkue Oltza zendeako kontzejua da. 1857ko errolda arte berezko udalerria izan zuen.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 71 biztanle ditu.
Azpiegitura eta garraioak
La Pamplonesa autobus konpainiak Izkue Iruñearekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Integratutako injekzio logika
Integratutako injekzio logika (IIL, I²L edo I2L laburtua, Integrated injection logic) kolektore anitzeko transistore bipolarrez osatutako zirkuitu digital mota da. Tentsio-mailak elkarrengandik gertu badaude ere (maila altua: 0.7 V, maila baxua: 0.2 V), I2L zaratarekiko immunitate handia du korrontearekin funtzionatzen duelako, tentsioarekin funtzionatu beharrean.
Setoko Barne Itsasoa
Setoko Barne Itsasoa (瀬戸内海) Japoniako itsasoa da, irekia ez dagoena eta Honshu, Kyushu eta Shikoku uharteek inguratzen dutena. 450 kilometro ditu ekialdetik mendebaldera, eta iparraldetik hegoaldera aldiz 15-55 kilometroko zabalera dauka. Batez besteko sakonera 37.3 metrokoa da, handiena 105 metrokoa izanda.
Yamaguchi, Hiroshima, Okayama, Hyōgo, Osaka, Kagawa, Ehime, Fukuoka eta Ōita-ko prefekturek kostalde zatiren bat daukate bertan, eta Hiroshima, Iwakuni, Takamatsu eta Matsuyama hiriak ere bertan kokatuta daude.
1934ean Setonaikai Parke Nazionala eratu zen oso industrializaturik dagoen itsasertzeko eremu naturalak babesteko.
Garraiobideak
Nazioarteko ubide moduan erabiltzen dute, ipar-mendebaldean Japoniako itsasoa hego-ekialdean Ozeano Barearekin lotzen dituena. Halaber, Osakako Badiarekin lotuta daho ekialdeko muturrean, eta garraiobideak ahalbidetzen ditu itsasoaren bidez Kansai eskualdeko industriaguneekin, Osaka eta Kobe barne. Sanyōko trenbide nagusia eraiki baino lehen (1972), garraiobide nagusia zen Kansai eta Kyushu artean.
1980ko hamarkadatik, azkenik, ipar eta hegoaldeko kostaldeak "Honshū-Shikoku Bridge Project" izeneko egitasmoak dituen hiru ibilbideekin konektatuta daude. Tartean "Great Seto Bridge" zubia dugu, hala trenbide nola errepide barne hartzen dituena.
Uharteak
Ia 3.000 uharte itsaso honetan kokatuta daude, besteak beste Awajishima, Shōdoshima, Ieshima, Naoshima eta Shiwaku uharteak ekialdean, Omishima, Innoshima, Itsukushima edo Miyajima, Hinase eta Kasaoka erdialdean eta Suooshima, Uwakai eta Hashirajima mendebaldean. Irla txiki askok biztanlerik ez dauka.
Klima
Klima moderatua du eskualde honek, urtean zehar tenperaturak gora-behera handirik izan gabe, eta euri kopuruak erlatiboki baxuak dira. Halaber, aldizkako marea gorriengatik ezaguna da, fitoplanktonaren multzo trinkoek sortuak eta hildako arrain kopuru handiak eragiten dituztenak.
Baleak ez daude jada gaur egun ehiza eta poluzioa direla-eta.
Itsasoak
Barne itsasoa, aldi berean, mendebaldetik ekialdera itsaso txikiagoetan banatua dago:
Asiain
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 147 biztanle ditu.
Kokapena eta Egitekoak
Gaztelua Asiain leinuaren sortetxea zen, eta mende pare batez izen horretako jaunen egoitza izan zen. Geroago, Leringo dukearen esku egon zen ia beste bi mendez, eta, ondoren, ezkontzaz, Espainiako Alba etxe famatura igaro zen jabegoa, dagoeneko Erdi Aroa igarota. Gaztelua, azken mendeetan jauregi bihurturik, Albatarren ondasunen kudeaketarako egoitza izan zen. Orain, berriz, herriko etxe handi arrunt bat da.
Historia
Idatzi zaharretan, herriaren izenak aldaera batzuk erakusten ditu: Assieng, Assiayn¿ Etimologiaren ikuspuntutik, Sasiain hitzetik omen dator Asiain.
XII. mendean jada hiribildu gisa aipatzen da Asiain, eta bertan jauregi bat zegoela ere esaten dute. 1110ean, Jimenak, agirien arabera, Aznar Gartzes Mutiloaren emazteak, Leireko monasteriori eman zion Asiain herrian zuen jauregia. 1154an Asiaingo Ramiro bat ikusten dugu lekuko gisa, Iruñeko gotzainaren eta Leireko abadearen arteko ondasun truke batean.
Beste Ramiro edo Remiro Sanchez Asiain bat ageri da 1228ko agiri batean, dohaintza baten lekuko gisa hau ere. 1259an, Ramiro Sanchez Asiain nobleari Erresumako diruzainek ordaindu zioten, urtero bezala, gerrari talde bat izateagatik erregearen beharretarako beti prest. 1266an, 30 libera ordaindu zizkioten gerrariak mantentzeko, eta beste 6 libera eta 30 kaiza jaso zituen Garaño gazteluko gazteluzain izateagatik.
1300ean, beste Ramiro Sanchez bat, zeina Asiaingo jauna deitzen baitzuten, Irurita gazteluko gazteluzain gisa agertzen zaigu, 1304. urte arte. Dirudienez, leinuaren hurrengo bi belaunaldiak ere Ramiro edo Remiro izenekoak ziren.
Konpainia Handia deitutako gerrari mertzenarioen taldea Nafarroako Erresuma zeharkatzekotan zenez, orduko Asiaingo jaunak, Ramiro Sanchezek, bere zaldiekin prest egoteko agindua jaso zuen 1366ko urtarrilean, beste hainbat leinoburuk eta noblek bezala (Lukuze, Agramont, Garro). Arrisku horri aurre egiteko, Murillo El Fruto herriko kapitain izendatu zuen erregeak Asiaingo jauna, otsailean. Ez dakigu arrazoia zein izan zen -bere lana errazteko edo eskertzeko izango zen-, baina egun bereko beste agindu batek Sesmako, Lodosako, Leringo, Carcarko eta Andosillako udalak euren lurretan Asiaingo jaunen abereak bazkatzen uztera behartzen zituen.
1379an, irainak zirela eta, Iruñeko gazteluan duelua egitekoak ziren Asiaingo eta Akamarreko gazteluko jaunak; halaxe zuten hitzartua, baina, Foru Orokorrak baimentzen zuen arren, ez zuten egin, biei ere arren utz zezatela eskatu baitzieten gartukoek; gaia erregearen justiziaren esku utzi zuen. Karlos II.ak (1349-1387) 58 libera gastatuak zituen jantzietan, ospakizun horretarako.
Urte horietan, Asiain leinua bere maila gorenean zegoen, gehienbat orduko jauna Joana Enriquez Lakarrarekin ezkondu ondoren, baina adar nagusia, gazteluaren jabearena alegia, desagertu egin zen. Asiaingo jauna preso sartu zuten Tafallako gazteluan, Karlos II.aren aginduz, berari aurre egiteagatik, Iruñeko duelua bertan behera geratu eta gutxira. Picardiako lau gerrariren laguntzaz, matxinatu egin zen, eta beste preso batzuekin, dorre nagusian gotortu ziren. Gaztelua berriz hartuta, matxinatu guztiei burua moztu zieten Tafallako plazan, 1380an. Dirudienez, gazteluzaina, Andreo Dean, preso hartu eta gela batean lotu zuten, baina Asiaingo jaunak ez zuen hil nahi izan. Gaztelua bere onera ekarri zuena, Martin Jimenez Arazubi, berriz, arma sarjentu izendatu zuen erregeak.
Ondoren, erregeak gaztelua suntsitzeko agindua eman zuen, eta egun batzuetan ibili ziren harginak eta langileak eraikina desegiten.
1381ean, gazteluarekin batera hartutako ondasun eta errenta guztiak Karlos II.a erregeak Karlos Beaumontekoari, Luis infantearen seme sasiko eta beraz erregearen ilobari, eman zizkion betiko. Urte horietan, Asiaingo jaunaren alargunak ondasun txiki batzuk besterik ez zituen berreskuratu, eta bere bi semeei eman zien bere ospe handiko abizena, Martin eta Beltran Enriquez Lakarrari. Ablitasko eta Murillo El Frutoko jaun bihurtu ziren, hurrenez hurren, baina Asiaingo leinu nagusia itzali egin zen.
Leinu nagusia bertan behera geratu 1380an. Hori baino lehen, ordea, Asiain deiturako hainbat lagun nabarmendu ziren. Lehen aipatu dugu, adibidez, Irunberriko kapitaina; 1366an, 3 Gil Asiain jarraian ibili ziren Mendabiako gaztelua zaintzen 1344 eta 1362 urteen artean. Joan Ramirez Asiain Leitzan eta Punikastron gazteluzain lanetan ibili zen (beharbada, 1364an Normandiara joan zen hura bera da). XV. mendean, beste Asiain bat, izan zen Lakarrako jauna, Asiaingo Joan. Asiaindarrak, hala ere, beste esparruetan baino gehiago, elizaren inguruan nabarmendu ziren. Jimeno Garzia Asiain, esaterako, Iruñeko apezpiku izendatu zuten, baina ez zuen kargua hartu, hil egin baitzen (1317an). Martin Lopez Asiain, Enerizko abade eta erresumako prokuradorea zen, besteak beste. Migel Sanchez Asiain, berriz, Iruñeko gotzaina izan zen 1357 eta 1364. urteen artean; hiriburuko katedralean dago haren hilobi gotiko ezaguna, Asiaingo armarriarekin.
Karlos Beaumontekoak (1361-1433) Asiaindarraren ondasunak jaso zituenean, 1381ean, 20 urte zituen, eta beaumondarren leinuburua zen ordurako. Nahiz eta gertu zuen leinuaren egoitza, Arazurin, Asiaingo gaztelua berreraikitzeari ekin zion. Eraikin ederra egin omen zuten, eta Karlos II.ak eta III.ak bisitatu zuten.
Bere semea eta leinuaren jarraitzailea, Luis Beaumontekoa, Joana Nafarroakoarekin ezkondu zen, Karlos III.aren alaba sasikoarekin, eta Leringo konde titulua eskuratu zuen. Madrilen hil zen, erbesteratuta, 1464an.
XV. mendeko gerra zibiletan, Joan II.aren (1425-1479) gerrariek Asiaingo herri eta gaztelua hesitu zituzten, eta kanoiak erabili zituzten hura bereganatzeko. Geroago, 1484an, beaumondarren behin-behineko porrotarekin, gotortzeko hainbat gauza kendu zizkioten gazteluari.
Joan III.a eta Katalina I.a errege-erreginak Luis Beaumonteko Leringo II. kondeari kendu egin zizkioten ondasun guztiak, Asiaingo etxea barne, baina haren semeak, Leringo III. kondeak, Luis bera ere, berriz eskuratu zituen Nafarroa Garaiak burujabetza galdu zuenean, 1512an.
XVI. mendearen erdialdean, eraikina eraberritu zuten, behar eta garai berrietara egokitzeko. Ez dago jakiterik noraino eraldatu zuten Erdi Aroko eraikina, baina XVI. mende horretakoak dira gehien iritsi zaizkigu aztarnak.
Beste Luis Beaumonteko bat izan zen Leringo IV. kondea, eta, dirudienez, honen alaba, Brianda Beaumontekoa, 1564an Toledoko Diegorekin ezkondu zenean, beaumondarren titulu eta ondasun guztiak Albako etxera igaro ziren.
Asiaingo etxean ez ziren jabeak bizi izaten. Izan ere, Beaumondarren esku zegoenean, horiek Arazuriko jauregi zuten, eta han izaten ziren; eta Albako dukeen ondasun bihurtu zenean ere, administratzaile bat (¿clavero¿) jarri zuten, eta hura eta haren familia bizi izan ziren han. 1428an, esate baterako, postu horretan Migel Ibañez Huarte zegoen; badakigu urte horretako abenduaren 27anbere nagusiak, Karlos Beaumontekoa, ordezkatu zuela, Ibañez Huarte Garaño gazteluko gazteluzain izendatu baitzuten.
Asiaingo jabegoari zegozkion ondasun eta errenten inbentario luze bat iritsi zaigu, 1605ean egina. Horien artean, Asiain herriaren gaineko zergak jasotzeko eskubidea zegoen, erregeak emana, 1513an baino lehen. 1634ko beste inbentario bat ere argitaratu da (ordurako, Albako etxearen esku zegoen Asiaingo jabegoa). Bertan, Asiain unitate administratibo gisa agertzen da (¿claveria de Asiain¿), eta hainbat herritako ondasun eta errentak biltzen zituen: Asiain, Atondo, Labio, Arruazu, Errotz, Otxobi, Arruitz, Oskia mendia, Izu, Artazkotz, Ziritza, Oiertza, Zabal, Etxarri-Aranatz, Zuhatzu, Aizkorbe, Goldaratz, Itza, Makirriain, Azantza, Tiebas, Ardanatz eta Beriain.
XVI, XVII. eta XVIII. mendeetan, herritarren eta jauregi ingurukoen artean hainbat liskar eta epaiketa izan ziren. 1646an, esaterako, kereila bat jarri zuten, jauregiaren zaindariaren neskameari ez ziotelako eman herriko gainerako andreei baino toki handiagoa.
XIX. mendean, jabego pribatuak desagertzeaz gain, Albatarrek inguruko ondasunak saldu zituzten.
Eraikinen gaineko zerga ordaintzetik salbuetsita zegoen Asiaingoa, beraz, Nafarroako hizkeran ¿cabo de armeria¿ izendapena zuen.
Egitura eta aztarnak
Garai batean eraikinak lau dorre handi zituenez, lau izkinetan, eta erreten edo lubanarroz inguratua zegoenez, gaztelu maila zuela onartzen da. Egitura hori zuen XVIII. mendearen bukaeran ere, ¿(...) eta antzinako jauregi bat, lau dorretzar eta babes erretenarekin¿, eta horrela jaso zuen 1802ko Espainiako Historiaren Errege Akademiaren hiztegiak. Oina karratu handi bat zen erdiko patio baten inguruan, eta kanpoko lau izkinetan dorre zilindrikoak zeuden. Gaztelua erreten edo lubanarro batek inguratzen zuen. Egungo eraikinak XVI. mendean eginiko aldaketak ageri ditu; garai hartan asko eraldatu zuten, eta txikiagotu egin zuten, eta egun nekazari bizitoki bihurturik dago. Hasierako eraikuntzaren hiru hegal, patioa eta hego-mendebaldeko dorrea iritsi zaizkigu.
Egun, zubi ondoko harlanduzko dorrea da gotorleku baten aztarna bakarra (oin biribila du); gainerako guztia ia ez da bereizten inguruko etxe ederretatik.
Azpiegitura eta garraioak
La Pamplonesa autobus konpainiak Asiain Iruñearekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Fahy
Fahy Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Vennesla
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cryptoblepharus ahli
Cryptoblepharus ahli Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Errusiako umeak
Errusiako umeak edo gerrako umeak, Espainiako Gerra Zibila zela eta, Sobietar Batasunera eramandako 2.895 umeak izan ziren. 1937an eta 1938an eraman zituzten eta gehienak euskaldunak, kantabriarrak edota asturiarrak ziren. Sobietar Batasunera ez ezik, Fronte Popularreko gobernuak Frantziara (20.000 inguru), Belgikara (5.000), Erresuma Batura (4.000), Suitzara (800), Mexikora (455) eta Danimarkara (100) ere umeak eraman zituen. Sobietar Batasunean zeuden umeen itzulera Bigarren Mundu Gerrak eta erregimenen alde ideologikoek nahasi zuten eta lehenengoak ez ziren 1956raino itzuli. Beste batzuk 1959an itzuli, gutxi batzuk 1960ko hamarkadan Kubara joan ziren eta besteak Sobietar Batasunean bertan geratu ziren. 2004an oraindik 239 zeuden Errusian.
Euskal Herriko haurrak
Euskal Herritik ere asko izan ziren Sobietar Batasunean jasoak izan ziren haurrak. Irteera portua Santurtzi izan zen. Datuak desberdinak dira iturriaren arabera. Errusiako Gurutze Gorriak 1.765 haur aipatzen ditu; Largo Caballero Fundazioa, bestetik, 1.495 haurren zifra ematen du. Irteeraren data 1937ko ekainaren 12tik 13ra izan zen. Data horietan Bilboko faxisten okupazioa gertu ikusten zen eta beldurra zabaldu zen zibilen artean.
Tetsuya Kanno
Tetsuya Kanno (菅野 哲也, 1989ko abuztuaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara eta AC Nagano Parceiro.
Community of La Oroya v. Peru
Community of La Oroya v. Peru (1473-06 eskaera) Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordeak 2009an ikusitako kasua izan zen. Aurrera eramandako eskaeran, La Oroyako herrian kokaturiko gune metalurgikoak sorturiko kutsaduraren ondorioz (besteak beste, berun (Pb), artseniko (As), kadmio (Cd) eta sufre dioxido (SO₂) kantitate arriskutsuen esposizioa), komunitatea osatzen zuten kideen eskubideen urratzea salatu zen. Sorturiko kutsaduraren kontrola eta gune metalurgikoaren ikuskatzea Peruko estatuaren erantzukizuntzat hartu zenez, estatua izan zen eskubideen urratzearen erruduntzat hartu zena.
Testuingurua
La Oroyako herria egungo Yauli probintziako hiriburua da eta Junin departamentuaren barne, Peruko erdialde geografikoan kokatzen da. 3.750 metroko altuerara aurkitu daiteke, Andeetako puna lehorrean. Gaur egun 33.000 biztanle inguru erroldaturik dauden arren, XIX. mendearen hasiera arte ez zen jendeztatu.
Amphisbaena slevini
Amphisbaena slevini Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Community of La Oroya v. Peru
La Oroyako historia
Inguruko aurkikuntza arkeologikoen arabera, sorterriko populazio andinoek zeramika, nekazaritza eta kultibo mugatu bat garatu ahal izan zuten. Klima hotz, boreal eta lehorrak ez baitzuen nekazaritza intentsiboaren garapena baimentzen. Baina La Oroyan zehazki, ez da berezko gune urbanorik aurkitu. Inka inperioaren garaian, bidaiari eta chasqui inkek beste garrantzizko guneetara heltzeko igaro behar zen bidenabar bat bezala ezagutzen zuten La Oroyako gune geografikoa; izan ere, oroya edo uruya deituriko "zubi eseki" edo "ontzi aereoak" eraiki zituzten Mantaro ibaia gune eberdinetan zeharkatzen zuen bidea gurutzatu ahal izateko.
XVI. mendearen hasieran, espainiarren kolonizazioa garatu eta Inka Inperioko konkista eman zen, 1542an Peruko Erregeorderria ezarriz. Erregeorderrian zehar, Peruko ustiapen metalurgiko nagusiena Huancavelicako zilarra eta azoguea (edo merkurioa) izan ziren, Ichu ibaiaren ertzean (Mantaro ibaiaren ibaiadarra, Huancavelicako departamentuan, Junin departamentuaren hegialdean). Ondorioz, Mantaro ibaiaren harana eta erregeorderriaren hiriburua (Lima) lotzen zituen bideak (La Oroya igarotzen zutenak) garrantzitsuago bilakatu ziren, La Oroya igarotzen zuen bidea sarriago erabiliz. Erregeordetza amaitzean eta Errepublikaren jaiotzearekin, errepublikaren askapen-mugimenduko pertsonaia famatuek (Simon Bolivar besteak beste) zein erregeordetzaren aldeko tropek igaro zuten La Oroya, XIX. mendearen erdialderako lehen jendeztatze txiki bat eman zelarik. Bigarren Industria Iraultza garatu bitartean, Perun Errepublikaren une gorena edo Guanoaren garaia bezala ezagutu zen denboraldian (1845-1866), Peruko lehen burdinbidea eraiki zen. Lima hibiruburua eta Callao portu-herrira bidaia azkarrago batean lotzeko helburuarekin. Urte batzuk geroago (1869-1893) Peruko Burdinbide Zentrala edo transandinoa eraiki zen, aurretiaz aipaturiko gune neuralgikoa Andeetako Erdialdeko Mendikatean kokaturiko herriekin lotzeko eta ordurarte sufrituriko isolamendu geografikoarekin amaitzeko helburuarekin. La Oroyako geltokia 1893ko urtarrilaren 10ean sortu zen. Garaian La Oroyan oraindik gune metalurgikorik garatu ez zen arren, bere inguruko herri meatzarien eta burdinbidearen arteko lotura-gune bezala jardun zuen, hauen artean meatze nagusiena Cerro de Pascokoa izanik. Gainera, Compañía Mercantil La Oroya enpresa sortu zen, irabazi ekonomikoekin industriaren eta hirigunearen garapena uztartuz. XX. mende hasieran, burdinbideak zekarren garraio-erraztasunak, Eduardo López de Romaña gobernuburu liberalaren atzerritar-inbertsioaren sustapenak (zergak 25 urtez kenduz adibidez) eta meatzaritzaren industriak behar zituen berriztatze teknologikoek enpresari estatubatuarrak erakarri zituen Perura. Aipatzekoa da Cerro del Pascoko meatzearen kasua, non espainiar koroaren 400 urteko zilar ustiaketa ondoren urrea, zilarra eta interesa berpiztu berri zuen kuprea erauzi zitezkeen. Meatze honi etekina ateratzeko inentzioarekin James Ben Ali Haggin eta Alfred W. McCune inbertitzaile estatubatuarrek 1901an Cerro de Pasco Mining Corporation finantza-sindikatua eratu zuten New Yorken; J.P. Morgan, Henry Clay Frick, Phoebe Hearst, Darius O. Mills eta Vanderbilt familiaren (H. M.Twombly-ren eskutik) ekarpen batuekin lortutako 10 milioi dolarrak erabiliz. Enpresak inguruko meatze ugari erosteaz gain, 70.000 akre (283,28 km 2 ) lur, eta enpresa txiki ugari (besteak beste, Compañía Mercantil La Oroya) ere erosi zituen. Hala, monopolio eta enklabe ekonomiko indartsu bat osatuz, inguruko biztanleria abeltzainen mantenu tradizionala (behi-azienda) ezeztatuz eta meatzaritza proiektu industriala betetzeko behar zuten proletario masa bilakatzera behartuz.
Aipatzekoa da, garaian meatzaritzan lan egitearen ondorioz garatu zitzateken gaixotasunak aztertzen ez ziren arren, Indigenen Aldeko Elkartea (Asociación Pro Indígena) bezalako erakundeek eta Minero Ilustrado aldizkariak meatzeetako langileen lan-baldintza gizagabeak salatu zituztela. Salaketek gehienbat meatzarien bizi-baldintza tamalak, soldata eskasak eta bonu bidezko ordainketa, meatzen segurtasun falta, eta azken hauen ondoriozko istripu larri zein hilgarriak biltzen zituzten. Halaber, lan baldintzen adierazle nagusia meatzarien lan-bizitzaren luzera da: gehienez 5 urtekoa. Bestalde, kutsadurarekin erlazionaturiko aipamenetako bat grisuaren meatzetako presentzia konfirmatu eza da, gas sukoi hau detektatzeko beharrezko tresneria enpresa-buruek ez zutelako hiriburutik ekartzen.
1920ko hamarkadan, Cerro konpainiak Cerro del Pasco-ko gune metalurgikoa (smelter) itxi eta La Oroyako herrixka txikira mugitu zuen (garai hartan burdinbideko geltokia eta etxe batzuek osatua) galdategi eta findegi bat eraikiz (1922). Honek eradaketa demografiko bat ekarri zuen; ordurarteko herrixka, "enpresa hiri" zeritzon gune demografikoki aglomeratua bilakatu zen (25.000 biztalerekin), Cerro korporazioan lana egiten zuten langileentzat bizi-guneak gehitzen joan ahala. Gaur egun, gune hura "La Oroya Antigua" auzoa bezala ezagutzen da. 1925ko urriaren 15ean, 5216. lege bidez, La Oroya Yauli probintziako hiriburua bilakatu zen.
1928rako, kobre (Cu) eta zilarraz (Ag) gain, beruna (Pb) eta bismutoa (Bi) prozesatzen ziren Oroyako zentro metalurgikoan. Honek Cerro konpainia mundu mailan bereizteaz gain, enpresak Depresio Handiko krisialdi ekonomikoa bizirautea ahalegindu zuen. Baina enpresaren dibertsifikazio eta handitzeak ondorio ekologiko larriak eragin zituen: Mantaro, Rimac eta San Juan ibaien kutsatzea, La Oroyaren inguruko lurren kutsatzea, inguruko larrearen desagertarazpena eta abereen heriotza. Hala, historia peruarrean kutsadura hau "cuestión de humos" edo "kearen kontua" bezala ezagutzera heldu zen, 700.000 hektareatan (7.000 Km2) eragina edukiz. Zonaldeko abeltzainak kexatu ziren eta estatuak bitartekari bezala jokatu zuen arren, konpainiak ez zuen beharrezko ekipamendua (kutsadura ekiditeko aparatuak, filtrodun tximiniak, etb.) 1936 arte erosi. Gainera, instalazio osoa ez zen 1942 arte amaitu, kexak hasi zirenetik ia hogei urte beranduago. 1942ko irailaren 18an, 9606. lege bidez, ordurarteko La Oroyako villa edo hiribildua, hiri kategoriara altxatu zen.
Gobernuak La Oroya Peruko metalurgia eta meatzaritza industrien erdiguna bilakatu zuen, Cerro konpainiak metal ez-ferrosoen meatze eta prozesamenduaren monopolioa eskuratu zuelarik. 50eko hamarkada heltzerako, La Oroyan prozesatzen ziren metalen %99a kuprea (Cu), beruna (Pb) eta zinka (Zn) ziren arren, denera 22 mineral eta hauen azpiproduktu ezberdinak lantzen ziren (bismutoa (Bi), urrea (Au), kadmioa (Cd), selenio (Se), telurio (Te) eta indioa (In), besteak beste).
1968an Juan Velasco Alvaradoren gobernu militarra ezarri zenean, sinesmen nazionalistak aldarrikatzen zituzten erreformak habiaratu ziren, besteak beste sektore ekonomiko garrantzitsuen (meatzaritza, petroleoaren industria zein metalurgikoa) nazionalizazioa. 1971 eta 1973 urteen artean Meatzaritza Lege Orokorra sortu eta Cerro konpainia expropiatu zen, 1974an Empresa Minera del Centro del Perú (Centromín Perú) sortuz. Enpresa publiko berri honek, bere aurrekari pribatuaren meatze, galdategi, findegi, hondakin, proiektu, zerbitzu, kontextu fisiko, finantziero eta sozialak oinordetzan hartu zituelarik.
1990ean, Alberto Fujimori politikaria Peruko presidente bilakatu zen. 1997an Doe Run Konapainiak, baliabide naturalen konpainia estatubatuarrak, La Oroyako (Peru) galdaketa eta kupre mina bat erosi zion Centromin enpresa perutar publikoari; estatu mailako pribatizazio proiektu handiago baten parte bezala.
Lehen salaketak
2002ko abenduaren 6an, Pablo Miguel Fabián Martínez, Digna Ortega Salazar, Alfredo Peña Caso, Rosalía Tucto Ortega, José Chuquirachi Anchieta eta María Elena Cárdenas Sotok Peruko Ingurumen Osasun Zuzendaritza Nagusiaren (Dirección General de Salud Ambiental, DIGESA) aurka demanda bat aurkeztu zuten, La Oroyan "Larrialdiko Osasun Publikorako Estrategia" bat diseinatu eta ezarri zedin. 2005eko urriaren 11an Limako Justizia Gorte Nagusiak bidegabetzat epaitu zuen eskakizuna. Baina 2006ko maiatzaren 12an, Peruko Auzitegi Konstituzionalak funtsezkotzat epaitu zuen eskakizuna.
2003ko urrian, Estatu Batuetako Nazioarteo Garapen Agentziak (United States Agency for International Development, USAID) Gaixotasun Kontrol eta Prebentzio Zentroei (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) laguntza eskatu zien La Oroyako berun-kutsadura arazoak konpontzeko. 2004ko martxoan, CDCko teknikariak Perura joan ziren egoera aztertzera, eta inolako ikerketa edo analisi propiorik egin ez zuten arren, 1999an DIGESAk egindako ikerketa berrikusi zuten.
Kutsadura eta osasun arazoak
La Oroyako gune metalurgikoaren aktibitatearen ondorioz sorturiko konposatu ezberdinek aireko kutsadura eta metal astunen kutxadura sortu dute, kutsadura mota bakoitzak osasun arazo ezberdinak eragiten dituelarik.
Airearen kutsadura
Kutsatzaile kritikoak kontsideratzen diren hainbat molekula aurkitu daitezke La Oroyako airean, eta osasunean ondorio larriak daramatzen haien kontzentrazioaren arabera.
Metal astunen toxikotasuna
Beruna (Pb) La Oroyako biztanleriaren odoalean aurkitu zen metal astun nagusia da. CDCak eta Munduko Osasun Erakundeak ezarritako muga konzentrazioaren, 5µg/dL (5µg berun, 1 dL odoleko)  neurri bikoitz zein zortzikoitzetan.
Azken urteotan egin diren esfortzu sistemikoen ondorioz, beruna eduki dezaketen eguneroko produktu gehienak ordezkatu edo seguru bilakatu dira (berundun gasolina, pintura etb.). Ondorioz, berun intoxikazio edo Saturnismoaren jatorri ohikoena helduetan lanbidea da. Umeen kasuan, gurasoen bidezko kontaminazioa edo beruna lantzen duen prozesamendu gune batengandik urre bizitzea direlarik. Intoxikazioaren sintomak banakoen eta berunarekiko esposizioaren araberakoak dira, toxikotasun kasu larrietan sintomatik eman ez daitekeelarik. Eragin nagusiena nerbio-sistema zentralean eta garunean izaten du, gernu-aparatuaz gain. Epe luzeko berunaren sintomak ez dira gehiegi aztertu, baina egindako ikerketen arabera bizi-luzera murrizten du eta sintomak ezberdinak garatu daitezke, besteak beste odol-presio arazoak, minbizia garatzea, bihotzeko gaixotasunak eta heriotza goiztiarra dakarten beste hainbat gaixotasun.
Eskaeraren aurkezpena
Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordeak 2009ko abuztuaren 5ean 76/09 zenbakiko informea (1473-06 eskaera) aztertu zuen. Bertan erabaki eta deklaratu zuen:
19. Artikulua - Umeen eskubidea Adin-txikiko ume orok dauka bere estatusak ematen dizkion babes neurriez gozatzeko eskubidea, bere familia, gizarte eta estatuan.
8. Artikulua - Epaiketa justu baterako eskubidea 1. Pertsona orok dauka bista baterako eskubidea, berme eta denbora dezenterekin, aurretiaz lege bidez finkaturik dagoen auzitegi independente eta inpartzial baten eskutik. 2. Delitu bat egiteaz akusaturiko pertsona orok dauka errugabetzat hartua izateko eskubidea, lege bidez bere erruduntasuna frogatu ez den bitartean. Prozedura hauen bitartean, pertsona orok, berdintasun osoz, dauka hurrengo berme minimoetarako eskubidea: a. itzultzaile edo interprete baten laguntzarako eskubidea, auzitegiaren hizkuntza ez badu ulertzen edo hitz egiten;
25. Artikulua - Babes juridikorako eskubidea 1. Pertsona orok dauka berehalako errekurtso sinple baterako, edo beste inolako errekurtso eraginkorrerako, eskubidea; baita epaiketa edo auzitegi konpetente baterako eskubidea, Batzorde honek zein intereseko estatuaren konstituzioak onarturiko oinarrizko eskubideen urraketen aurka babestuko duena; nahiz eta urraketa horiek beren beteberhar ofizialak aurrera zeramatzen pertsonek egin badituzte. 2. Estatu partaideek onartzen dute: a. konponbidea erreklamatzen duen edozein pertsonak, beren eskubideak estatuaren sistema legalak ezarritako agintari eskudun batek determinatuko dituela bermatzea. b. konponbide judizialen posibilitateak garatzea; eta c. aitortzekotan, agintari eskudunek konponbideak bermatuko dituztela ziurtaraztea.
I. ZATIA - ESTATUAREN BETEBEHAR ETA ESKUBIDE BABESTUAK I. KAPITULUA - BETEBEHAR OROKORRAK 1. Artikulua - Eskubideak errespetatzeko betebeharra 1. Batzorde honetan parte hartzen duten Estatuek onartzen dute hemen aipaturiko eskubide eta askatasunak errespetatzea, eta beren juridistikzio barneko pertsona guztientzat bermatzea arraza, kolore, sexo, hizkuntza, erlijio, iritzi-politiko edo edonolako iritzi, jatorri nazional zein sozial, egoera ekonomiko, jaiotze edo beste edozein baldintza sozialengatik diskriminatua izan gabe. 2. Artikulua - Efektu legal nazionalak Aurreko artikuluan aipaturiko eskubide edo askatasunak ez badaude dagoeneko bermatuak beren botere legegileengatik edo beste xedapenengatik, Estatu partehartzaileek onartzen dute; beren prozesu konstituzionalak eta Batzorde honen xedapenak jarraituz, eskubide edo askatasun hauek bermatuko dituzten beharrezko neurri legegile zein bestelakoak hartzea.
Ondorioak
2021eko irailaren 30ean, Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordeak Community of La Oroya v. Peru kasua Amerikarteko Giza Eskubideen Auzitegiaren aurrean aurkeztu zuen. Halaber, batzordeak ondorioztatu zuen Peruko Estatua erantzule dela bizitza duinaren, osotasun pertsonal, ziurtasun judizial, ingurumenaren infromazio sarbide, haurtzaro, partehartze publiko, babes juridiko, osasun eta ingurumen osasuntsuaren eskubideen urraketagatik.
2022ko urriaren 17an, Doe Run Peru empresak Metalurgia Business Peruri bere aktiboak trasferitu zizkion, azken enpresa honen jabeak La Oroyako Konplexu Metalurgikoan (Complejo Metalúrgico de La Oroya, CMLO) lan egiten duten 1.200 langile metalurgikoak direlarik. Enpresaren zuzendaritzak "Ingurumenarekiko, La Oroyako biztanleriarekiko, gizaki bizidunekiko eta langileekiko errespetua" aipatu zituen enpresaren funtzionamenduaren oinarri bezala, transferentzia eman zen eguneko prentsaurrean. Urte bereko abenduan, Metalurgia Business Peruko gerenteak, Ángel Calixto, konplexu mealurgikoaren bueltaera iragarri zuen 2023ko otsailerako La Oroyako Konplexu Metalurgikoa zentro teknologiko-metalurgikoa bilakatuko zela. Hutseko Labe Elektriko (Horno Eléctrico al Vacío, HEVa) bidez, ostera ongarri kimikoa sortzeko kalitate altuko karea sortu eta zentro metalurgikoa karbono neutroko prozesua bilakatzea proposatzen zuen. 2023ko ekainean, znetro metalurgikoa oraindik ez da ireki.
Riserva naturale orientata Cavagrande del Cassibile
Riserva naturale orientata Cavagrande del Cassibile Avola, Noto eta Sirakusa udalerrietan dago, Sirakusako probintzian, Sizilian. 1990ean, erabaki zen Azienda Foreste Demaniali della Regione Siciliana erakundeak administratuko zuela, baina gaur egun Iblei Parke Nazionalaren eremuan sartzea espero da. Erreserba bere lurraldeko aberastasuna zaintzeko helburuarekin sortu zen, bai paisaia naturalistaren ikuspegitik, bai ikuspegi arkeologiko eta antropologikotik, eremu guztia milaka urtez bizi izan baita eta horren ebidentzia esanguratsuak baitaude hilobi eta beste eraikinetan. Erreserbak 2700 hektarea hartzen ditu, 900 hektarea A eremuan (erreserba) eta 1860 hektarea B eremuan (aurre-erreserba), eta Cassibile ibaiaren ezaugarria da, antzinako greziarra, Kakyparis izenekoa, bere izena ematen diona eta milaka urtetako higadurak sortu zuena. Sakan hauek (oso estuak zenbait tokitan) antzinako Avola eremuan 507 metro sakonera eta 1.200 metro zabalera du. Haranaren hondoan ur-jauzi eta urmael txikien sistema bat sortu zen (tokian-tokian uruvi izenekoa), bisitari ugarientzako udako freskagarri iturri bat, bertara La Scala Cruci deitutako eskailera zahar eta iradokitzaile batetik iristen delarik.
Historia
Harrobiaren horma malkartsu iritsezinek eta uraren hurbiltasunak defendatuta, sikanoek, toki honetako lehen biztanleek, nekropoli bat eraiki zuten, gaur egun oraindik iristea zaila dena. K.a. XIII. mendearen inguruan, Siziliako hego-ekialdeko populazioak, beharbada herri italiko erasokorragoek bultzatuak, nahiago izan zuen toki helezin eta ongi defendatu horietan babestea. Gutxienez, bi labar-herri ezagutzen dira: iparraldekoa begiratokitik berehala ikusten da, etea hegoaldekoa horren aurrean dago. Lehenengoa K.a. XI-X. mendetakoa da, bigarrenak, berriz, Pantalicaren antza du, non ehunka hilobi zulatu dira arroketan eta hipogeo paleokristauak ere, bata bestearen ondoan jarriak, sei maila paraleloetan. Cassibile ibaiaren bokalea, toki historiko bat da, Tuzididesen arabera, Demostenes kapitainak K.a. 413an, 1.000 atenastarrekin, Sirakusako hiriari amore eman behar izan zion. Leku hauek joan den mendearen lehen erdira arte erabili ziren; izan ere, urmaelen gainetik monasterio bat zegoen, eta oraindik ikus daitezke Canicattini Bagni bezalako Bombaci eta Uccello familia batzuen hondakinak eta etxeak, euren mantenua olibondoen laborantzatik eratorria, Ceratonia siliqua eta arbendolondoa. Leku hau Jean Houel margolariak ere bisitatu zuen 1777an bere bira handian: ''Iritsi orduko Cavagrandera joan nintzen, Siziliako mirarietako bat. Zatirik altuenean, zabalera eta sakontasuna berdinak dira. Behealdean, Cassibile ibaia doa, arroia zeharkatzen duena. Ikuskizun bikaina da, bai ibaiaren ertzetik harkaitzen altuera ikus daiteke, bai haren gailurretik harrobiaren handitasuna eta sakontasuna mirets daiteke. Harkaitza, duela 2500 urte baino gehiago hilobi, kobazuloak eta zulatutako etxebizitza zaharrez beteta dago .''
Lurraldea
Ibaiak egindako arroia ikusgarria da, greziarrek Kakyparis  izenekoa. Iparraldean, Gaizkileen koba izenez ezagutzen diren kobazuloetako etxebizitza multzo txiki bat ikus daiteke.Hegoaldeko magalean, haitzean zizelkatutako etxebizitzen sistema konplexu bat dago, bata bestearen ondoan jarriak sei maila paralelotan, Cavagrandeko dieri izeneko tunel eta galeria sistema baten bidez lotuak. Erreserbaren ertzean, ipar-ekialdean, antzinako Cassibileko nekropolia dago, non hilobi eta zeramikazko material ugari aurkitu ziren: bere apaindura berezia, lumatua edo zerroatua deitua, Eoliar uharteetan eta Siziliako ekialdean dagoen Ausoniako Kulturaren zati da, K.a. 1000 inguruan.
Gaizkileen koba
Cavagrande mendiko iparraldean, haitzulo erdizirkular natural handi batean, eremu arrokatsu bat dago, italieraz Grotta dei Briganti izenekoa. Barruan hogei bat inguru artifizial daude, harkaitzean egindako mailen bidez irisgarriak, Cassibile aldikoak eta, ziurrenik, etxebizitza-funtzioa zutenak, iturburu natural baten presentzia dela eta. Gelak, bizantziar aroan berrerabiliak izan ziren, baita arabiar aroan ere. Izan ere, arabiarrek kobako ura erabili zuten larruak zurratzeko.
Bizantziar diereak
Cavagrande mendiaren hegoaldean kobazulo eta tunel sistema bat dago, gutxi gorabehera kilometro batez hedatzen dena, hainbat maila paralelotan. Sikulo garaitik datatutako hilobiak dira; bizantziar garaian ere etxebizitzarako berrerabiliak izan ziren. Dieri izenekoak (diyar arabieraz, etxea); gutxi gorabehera 140 inguru identifikatu dira.
Ctenogobiops crocineus
Ctenogobiops crocineus Ctenogobiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Riserva naturale orientata Cavagrande del Cassibile
Flora
Kanpaitxoak (Galanthus nivalis), pagadien euforia (Euphorbia amygdaloides) eta ortiga faltsuaren presentzia (Lamium flexuosum) bitxia da; bitxikerien artean azpimarratzekoa da Pteris vittata izeneko iratze tropikal baten presentzia.
Fauna
Ornodun faunaren presentzia nahiko mugatua da, hegaztiak izan ezik: codibugnolo di Sicilia endemikoa da (Aegithalos caudatus siculus), putrea (Buteo buteo) eta belatz handia (Falco peregrinus).
Jabetza pribatu
Jabetza pribatua pertsonek eta enpresek kapitala, lurrak, ondasunak edo beste edozein jabetza eskuratu, kontrolatu, erabili eta oinordetzan uzteko eskubidea da. Jabetza pribatuari kontrajarrita, jabetza publikoa administrazio publikoen esku dauden aktibo ekonomikoak dira. Kontzeptuak aldaketa asko jasan ditu historian zehar.
Riserva naturale orientata Cavagrande del Cassibile
Fauna
Bestalde, Iblear eskualdearen barruan, harrobian bakarrik bizi eta bizi ahal izango liratekeen ornodunak daude: puerkoespina (Hystrix cristata), marta (Martes martes), lurreko dortoka (Testudo hermanni hermanni), siziliar padurako dortoka (Emys trinacris), suge nabarra (Zamenis situla), Discoglossoa (Discoglossus pictus pictus), baso-igela (Hyla intermedia) eta eguneko eta gaueko harrapari ugari. Ornogabeen artean, Potamon fluviatile ur gezako karramarroak nota bat merezi du.
Kritika
Erreserbak oraindik konpondu ez diren hainbat arazo kritiko ditu, besteak beste, euriteetan luizi txikiak gertatzea. Horrez gain, aldizkako suteak; 2014ko ekainaren 25ekoa, esaterako, ibarraren ertzak estaltzen dituen landarediaren zati handi bat suntsitu zuten. Data horretatik aurrera, hain zuzen ere, erreserba ofizialki itxi zen, funtsik ez zegoelako, Sizilia eskualdekoa, eta hark finantzatu beharko lituzke ibilbideen erabilpena eta segurtasun neurriak. Urteak eta gero, ez da irekitze datarik ezarri.
Jabetza pribatu
Eboluzio historikoa
Jabetza kontzeptua oso zaharra dela uste da. Gizarte primitiboak jabetza eskubide batzuk konpartitzen zituzten, toki jakin batean ehizatzeko edo arrantzatzeko eskubidea, adibidez. Jabetza pertsonal batzuk bazeuden arren, arma edota sukaldeko tresnak kasurako, ohikoa zen jabetza erreala. Lurra ez zen propietate pribatu bezala hartzen hasi Erdi Arora arte. Sistema feudalarekin, lurrak okupatu zitezkeen, baina ez jabetza izan. Propietatearen esanahi modernoago batean, kleroak eta monarkiak zituzten lurrak.
Burgesiaren gorakadaren ondoren, jabetza pribatuaren garrantzia pixkanaka-pixkanaka igotzen joan zen. Historikoki, jabetza pertsonalak ez zuen garrantzirik lurraren jabetzarekin alderatu ezgero. Horregatik, ez zen zegoen propietatearen transmisio eta herentziaren erregulaziorik. Industria Iraultza rekin, nekazaritzaren beherakadarekin eta akzio eta bonoen agerpenarekin, jabetza pertsonalak jabetza errealaren garrantzi berdina hartu zuen. Lurrak erosi eta saldu zitezkeen ondasunak bihurtu ziren.
Jabetza pribatuari kritikak
Jabetza pribatua zalantzan jarria izan da ezkertiar politikan, anarkismo, komunismo eta sozialismoan. Adibidez, teoria sozialistak dioenez, medioen jabetza komuna izan behar da; liberalismo ekonomikoak defendatzen duen pribatizazioaren kontrakoa alegia.
Nogal de las Huertas
Nogal de las Huertas Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 50 biztanle zituen.
La muchacha de las bragas de oro
La muchacha de las bragas de oro 1979. urtean Vicente Arandak eginiko film dramatikoa da, Juan Marséren izen bereko eleberrian oinarrituta.
Istorioa
1976ko udan, Luis Forest Calafell bakarrik bizi den idazle falangista da. Arrebak, kezkaturik, Mariana bere alaba bidaliko du osaba nola dagoen jakiteko. Baina Marianaren izaera desinhibituak erabat aldatuko du Luisen bizitza.
Songdalen
Songdalen Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 215.77 km² ditu eta 5,728 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
2006ko Espainiako Itzulia
2006ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 61. edizioa izan zen. 2006ko abuztuaren 26 eta irailaren 17 artean egin zuten, Málagan hasi eta Madrilen amaituz 21 etapatan banatutako 3213 kilometroko ibilbidea egin ondoren.
Olea de Boedo
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 40 biztanle zituen.
Fintice
Fintice Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 11,24 km²ko azalera du eta 2021 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1272. urtekoa da.
Muniz Freire
Muniz Freire Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kazushi Mitsuhira
Kazushi Mitsuhira (三平 和司, 1988ko urtarrilaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare eta Oita Trinita.
Extraordinary (telesaila)
Extraordinary britainiar telesaila da, Emma Moranek Disney+entzat sortua.
Sarrio
Sarrioa (Rupicapra rupicapra) Europako eskualde menditsuetan bizi den ahuntz basatia da.
Eñaut Zubikarai
Eñaut Zubikarai Goñi (Ondarroa, Bizkaia, 1984ko otsailaren 26a - ) euskal herritar futbolaria da. Atezain postuan jokatzen du, Zeelanda Berriko Auckland City taldean. Errealaren harrobian hazitakoa da.
Zubikarai 2003tik 2008ra Sansen ibili zen gero lehen taldera igo zen arte. 2008tik 2014ra oso gutxi jokatu zuen izan ere Bravo gehiago zen Montainerrentzat gero 2014ean Bravo Bartzelonara joan zen eta Zubikarai bakarrik geratu zen atezain moduan. Hainbat hautagai eduki ondoren Jagoba Arrasatek 2014ean Geronimo Rulli fitxatu zuen eta Rullik lekua kendu zion Zubikarairi. Hala ere,Rulli lesionatu egin Europa Leagueko previa batean eta horregatik Zubikaraiek jokatu zituen ligako lehen 15 partidak. Ordea ez zuen oso ondo jokatu, ez zituen meritu asko egin titularra izateko eta Rulli osatu zenean berriro Rulli izan zen titularra hurrengo ligako eta kopako partidetan. 2015eko udan Errealak adierazi zuen Zubikaraik ez zuela klubean jarraituko.
Estatistikak
''2020ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.''
Kobra betaurrekodun
Kobra betaurrekoduna (Naja naja) Naja generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Novo Alegre
Novo Alegre Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cryptoblepharus ater
Cryptoblepharus ater Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Angustina
Angustina Burundan kokatzen zen herri baten izena zen, gaur egun desagertua dagoena. Batzarramendin boto zuen. XIV. mendean Altsasurekin batu zen, desagertuz.
Erythropygia signata
Erythropygia signata Erythropygia generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Gobiesox adustus
Gobiesox adustus Gobiesox generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Søgne
Søgne Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 150.75 km² ditu eta 1,005 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cryptoblepharus australis
Cryptoblepharus australis Cryptoblepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Nino Salukvadze
Georgia eta Errusia gerran zeuden Nino Salukvadze 2008ko Udako Olinpiar Jokoetako emakumezkoen 10 metroko aire pistolen lehiaketan Natalia Paderina tiratzaile errusiarrarekin lehiatu zen. Salukvadzek brontzea eta Paderinak zilarra irabazi ondoren, podiuma partekatu zuten; besarkatu, eta eskua eman zioten elkarri. Horrekin, bakearen aldeko keinua adierazi nahi izan zuten.
Victoria (Seychelleak)
Victoria Seychelleetako hiriburua eta hiri nagusia da. Mahé uharte nagusiko ipar-ekialdean dago eta inoiz Mahé izen horrekin ere ezaguna izan da. Seychelletako biztanleriaren heren bat bertan bizi da eta estatuaren zentro ekonomiko, politiko eta kulturala da. Seychelleetan hiri izena merezi dezakeen gune populatu bakarra da hiriburua,
Azpiegiturak
Nazioarteko aireportu bat dago hiriaren aldirietan, 1971ean inauguratua, eta Mahe uharteko puntuekin errepidez konektatua dago Victoria.
Merkataritza-ontziak har ditzakeen portu bakarra bertan dago.
Historia
18. mendeko nabigatzaile frantsesek Abondance izeneko uhartea (gaur egunean Mahé) bisitatua zuten, baina 1744. urtean Lazare Picault iritsi zenean bertara Elisabeth ontziarekin, egun Victoria hiria dagoen badia lasai eta segurua aurkitu zuen, bertan ainguratu, eta Port-Royal izena eman zion: toki horretan dago Victoria.
Le Cerf fragata frantsesa 1756ko azaroaren 1ean iritsi zen Port-Royalera, Zazpi Urteko Gerraren kontestuan, eta jabetza adierazten zuen zutarri bat ezarri zuen bertan, Mahé izena emanez tokiari eta uharteari. Seychelleetako monumentu zaharrena da hori, eta hirian dagoen Seychelleetako Museo Nazionalean ikus daiteke.
1976ko ekainaren 29an, Seychelleak independente bilakatu ziren, eta Victoria estatuaren hiriburu.
Nino Salukvadze
Ibilbidea
1988an Seulgo (Hego Korea) Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen lehen aldiz. 1988an, 1992an, 1996an, 2000an, 2004an SESBen banderapean, eta, aurrerantzean, 2008an, 2012an, 2016an eta 2020an Georgiaren izenean.
Victoria (Seychelleak)
Ikustekoak
Victorian ikusten den tokirik interesgarrienetakoak:
Olmos de Ojeda
Olmos de Ojeda Palentziako udalerria da, Boedo-Ojeda eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 273 biztanle zituen.
Ulaiar
Ulaiar Burundan kokatzen zen herri baten izena zen, gaur egun desagertua dagoena. Batzarramendin boto zuen. XIV. mendean Altsasurekin batu zen, desagertuz. Gaur egun dermio baten izena izaten jarraitzen du, Altsasutik iparraldera, Etzegarate bidean.
Izu
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 30 biztanle ditu.
Azpiegitura eta garraioak
La Pamplonesa autobus konpainiak Izu Iruñearekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Gobiesox aethus
Gobiesox aethus Gobiesox generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Fontenais
Fontenais Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Karlos I.a Portugalgoa
Karlos I.a Portugalgoa (Lisboa, 1863ko irailaren 28a - Terreiro do Paço, Lisboa, 1908ko otsailaren 1a) 1889-1908 bitartean Portugalgo erregea izan zen.