cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jock Landale
Hastapenak
Australian, saskibaloirako aukera goiztiarra izan zen Landale, eta, Victoria Corioko Geelong Grammar School-en berriro jaso arte, kirola utzi egin zuen. 9. urtetik 12. urtera bitarte, ia oin bat (30,48 cm) hazi zen; hazkunde-potentzia horrek bere profila goratu zuen aukera gisa, eta Saint Mary's College-rako beka bat lortzen lagundu zion NCAAko lehen mailako ikastetxe estatubatuarrean.
Sosuke Shibata
Sosuke Shibata (柴田 壮介, 2001eko maiatzaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
Jock Landale
Unibertsitateko karrera
Landale, lehen kurtsuko ikasle gisa, aulkiko jokalaria izan zen, baina, bigarren mailan, bere papera areagotu zen, eta, gazte mailan, denboraldi bikaina egin zuen, hein batean, prestaketa hobeago bati esker. Aldiz, Landalek agerraldi ikusgarriak izaten zituen, esaterako, 2017ko urtarrilaren 5ean BYUren aurka izandako garaipenean, zeinean 11-13 izatetik 26 punturekin atera zen kantxatik. Batez beste, 16,9 puntu eta 9,5 errebote lortu zituen, gaeltarrek 2017ko NCAA Txapelketara eramanez. Bere zenbakiak ikusgarriagoak egiten dituena da I. Mailako 351 gizonezkoen taldeetatik, partidako, denboraldi hartan Gaelek baino jabetza gutxiago izan zituena bakarra dela. Denboraldiaren amaieran, All-West Coast Conferenceko (WCC) lehen taldeko partaide izendatu zuten.
Sosuke Shibata
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Jock Landale
Unibertsitateko karrera
Landalek 33 puntu lortu, eta 12 errebote eskuratu zituen azaroaren 26an Georgiaren kontrako luzapenean galdu zutenean. 2018ko urtarrilaren 22an, Landale NBC Sports-eko asteko jokalari izendatu zuten Gonzagaren aurka 24 puntu eta 12 errebote lortu ostean eta Pacificen aurka 32 puntu eta 7 erreboterekin irabazi ostean Batez beste, 21,5 puntu, 10,2 errebote eta 1,1 jaurtiketa blokeatu zituen nagusien mailan. Landale Mendebaldeko Konferentziako urteko jokalari izendatu zuten, bere taldekide Emmett Naar Taldeko Lehen Konferentziarako izendatzen zuten bitartean.
East Newark (New Jersey)
East Newark New Jerseyko borough bat da. Hudson konderrian kokatua dago. 2010ean 2,406 biztanle zituen, 0.26 kilometro koadrotan banatuta.
Villarrubia de Córdobako geltokia
Villarrubia de Córdoba Kordobako Renfe Aldirien geltokia da, udalerrian kokatuta dagoena.
Jock Landale
Partizan (2018-2019)
2018ko NBAko aurreikuspenetan aukeratu gabe geratu ondoren, Landalek Atlanta Hawks-ekin sinatu zuen NBA Summer Leaguerako. ABA Ligako Belgradeko (Serbia) Partizanekin bi urteko akordioa sinatu zuen 2018ko uztailaren 31n. ABA Ligako 24 partidetan zehar, Landalek, batez beste, 12 puntu eta 5,6 errebote lortu zituen kantxatik % 56,6 jaurti zituen bitartean. Bere prestazioengatik, 2018-19 ABA League Ideal Starting Fiverako (ABA Ligako irteerako boskoterik egokiena) izendatu zuten.
Žalgiris Kaunas (2019–2020)
2019ko maiatzaren 20an, Landalek 1+1 denboraldiko akordioa sinatu zuen Žalgiris Kaunas Lituaniako talde txapeldunarekin. Landalek Milwaukee Bucks taldearekin jokatu zuen 2019an Las Vegaseko Udako Ligan. 2020ko urtarrilean, Real Madrilen aurkako partida batean, Landalek, hiruko eta "mate" bakoitzeko, 100 dolar eman zituen Australiako suteei aurre egiten laguntzeko. Landalek, partida bakoitzeko, 11,0 puntu, 4,4 errebote eta 1,0 asistentzia lortu zituen. 2020ko abuztuaren 3an, taldea utzi zuen.
Melbourne United (2020–2021)
2020ko abenduaren 10ean, Landalek urtebeteko akordioa sinatu zuen Melbourne United-ekin 2020-21 NBLko denboraldirako. Landalek 2021eko NBLren Final Handira eraman zuen taldea United Perth Wildcats txapeldun defendatzaileen aurka. Lehenengo partidan, 17 puntu, 7 errebote, 3 asistentzia, 2 apurreta eta 2 blokeo lortu zituen 73-70 irabaziz. Landalek serieko 2-0 abantaila hartzen lagundu zion taldeari, 12 puntu eta 17 erreboterekin biko-bikoitza lortu ostean Hirugarren partidan, 15 puntu, 9 errebote, 2 asistentzia, 2 lapurreta eta 2 blokeo lortu zituen 81-76ko garaipenarekin bukatu zen partida. Bost oneneko seriean Unitedek 3-0 irabazi ostean, Landalek NBL Grand Final MVP saria irabazi zuen. Denboraldia, partidako 16,4 puntu, 7,8 errebote, 2,3 asistentzia eta 1,4 blokeoarekin amaitu zuen, eta Melbourne Uniteden MVPa eman zioten.
San Antonio Spurs (2021-gaur arte)
2021eko abuztuaren 20an, Landalek San Antonio Spursekin sinatu zuen.
Cliffordita
Ezaugarriak
Cliffordita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Intsentsu-sabina
Mediterraneo itsasoaren mendebaldeko kostaldetan du jatorria, Botaniko batzuen ustez, bi aldaera ditu nahiz eta badaude horrela uste ez dutenak:
Lytorhynchus maynardi
Lytorhynchus maynardi Lytorhynchus generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Blanzac (Vienne Garaia)
Blanzac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Blanzac udalerrian erroldatutako biztanleak 453 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 281 ziren, horien artean 206 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 206 pertsona aktiboetatik 193 lanean zeuden (107 gizon eta 86 emakume) eta 13 langabezian zeuden (8 gizon eta 5 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Blanzac udalerrian 192 unitate fiskal zeuden, 452,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.128 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Kristian Pielhoff
Bizitza
Donostian jaio zen, eta aitaren aldetik alemaniar jatorria du. Lehenbizi TVE-2 eta gaur egun Telecinco telebista kateetan emititzen den brikolaje eta lorezaintzari buruzko Bricomanía saioari esker ospetsu bilakatu zen. Saio hori Iñigo Segurola lorezainarekin batera aurkezten du. Gaur egun Zarautzen bizi da.
Blanzac (Vienne Garaia)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Roke baseliza (Bilbo)
San Roke baseliza Pagasarri mendiaren ipar magalean dagoen baseliza da, San Rokeren omenez sagaratua. 1575. urtean eraiki zuten, orduan Abando zenaren lurretan, azaroak 14ko aginduz. Hiribildua kolera izurrite batek erasan zuen garaian eraiki zen, izurridunen patroiaren omenez, Done Bikendi elizan udal agintariek hala zin egin baitzuten. Larraskitu auzoaren patroia ere bada San Roke. Baselizaren inguruan giza hilobiak topatu ziren. Bi baserri ditu ondoan eraikiak (gaur egun utziak) eta erretaula apala du barnean.
Abuztuak 16an prozesioa eta erromeria ospatzen ziren baselizan. Eraiki zenetik 1810. urtera arte hala egin zen, Gotzaitegiak ospakizuna Santiago elizara aldatzea onartu zuen arte. Gerora, erromeria berreskuratu da baselizan bertan. Bilbo ko alkate Juan Mari Aburto, bi urtez behin bertaratzen da, Artxandako San Rokerekin tartekatuz.
Miguel Unamuno k bertsook eskaini zizkion:
"Tu adusta paz, de mi anhelar testigo
al verte hoy a mi recuerdo añades
este pecho que hiciste tú conmigo.
Las pardas peñas de San Roque, enhiestas,
espaldas del jayán frente a la Villa
se lanzan llevando tu cabeza a cuestas."
No sé qué hacer contigo
No sé qué hacer contigo, euskaraz Ez dakit zurekin zer egin, Barricada rock taldearen laugarren disko luzea izan zen. Lana 1987an plazaratu zuten Polygram diskoetxearekin. Ekoizlea berriro ere Rosendo Mercado izan zen. Polygramek abesti bat zentsuratu zuen, «Bahía de Pasaia» (Pasaiako badia) alegia, 1984ko martxoan Pasaian guardia zibilek eraildako militante autonomoen oroimenez. Zentsuratutako abestia ondoren beste grabazioetan izan zen jasoa, lehendabizi 2006ko Latidos y mordiscos diskoan eta, azkena, El Drogasen Un día nada más zuzeneko diskoan, Gorka Urbizurekin batera abestuta.
Kunimitsu Sekiguchi
Kunimitsu Sekiguchi (japonieraz: 関口 訓充, 1985eko abenduaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
NGC 1032
NGC 1032 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sabina
Sabina erdialdeko Italiako eskualdea izan zen, Lazioko Sabinar mendietan zegoena. Izena bertan bizi ziren sabinarretik datorkio, Antzinako Erromaren mugakidea zen abere-herria.
Rasura
Rasura Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rasurak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Room in Rome
Room in Rome 2010. urtean Julio Medemek eginiko filma da. Laburtuta, istorio honek gau batean Erroman bi emakume eder eta gazteren arteko topaketa lesbiko erotikoa garatzen du.
KK100
KK100 edo Kingkey 100, (txinera sinplifikatuz: 京基100), Txinako Herri Errepublikako Shenzhen hirian 2009 eta 2011 urteen artean eraiki zen erabilpen anitzeko etxe orratz bat da. Guztira 97 solairu ditu eta 440 metroko altuera. Eraikitze lanak bukatzean Shenzhengo eraikinik altuena bilakatu zen, Shun Hing Square dorrearen 384 metroak gaindituz.
Rustavi
Rustavi (რუსთავი) hego-ekialdeko Georgiako hiria da, Kvemo Kartli eskualdeko hiriburua dena. Antzinako hiria XIII. mendean mongoldarrek suntsitu zuten eta sobietar garaian berreraiki zuten.
KK100
Dorrearen 97 solairuetatik, 68 solairutan bulegoak dira, 22 solairutan hotel bat eta eraikinaren azken solairuetan lorategi bat eta jatetxeak. Horrez gain, etxe orratzaren behekaldean merkatal-gune txiki bat eraiki zen. Eraikina Terry Farrell and Partners arkitekto taldeak diseinatua da.
Eraikuntza
Etxe orratza eraikitzeko zulaketa lanak 2009. urtean hasi ziren eta azkar burutu zituzten. 2010eko otsailerako dorrearen lehen hogeitabost solairuak eraikiak zeuden. Bost hilabete beranduago, uztailean, beste 35 solairu eraiki zituzten lau eguneko solairu bat altxatuz. 2010eko uztailaren amaieran dorrearen altuera ofiziala 438 metrotik 460 metrora igo zen.
2010eko irailaren hasieran Shun Hing Square etxe orratza gainditu eta Shenzhengo eraikinik garaiena da ordutik. 2011ko martxoaren 22an gorengo garaiera eskuratu zuen.
Trichomycterus taenia
Trichomycterus taenia Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Yuki Ohashi
Yuki Ohashi (大橋 祐紀, 1996ko uztailaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.
Rogolo
Rogolo Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rogolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Haplochromis nanoserranus
Haplochromis nanoserranus Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mazières-en-Gâtine
Mazières-en-Gâtine Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mazières-en-Gâtine udalerrian erroldatutako biztanleak 971 ziren. Familiak 428 ziren, horien artean 128 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 152 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 500 etxebizitza zeuden, 436 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 472 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 436 etxebizitza nagusietatik 296 bere jabearen bizilekua ziren, 129 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 115 etxek lau zituzten eta 234 etxek bost zituzten. 355 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 212 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 192 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 597 ziren, horien artean 453 aktiboak ziren eta 144 inaktiboak ziren. 453 pertsona aktiboetatik 419 lanean zeuden (220 gizon eta 199 emakume) eta 34 langabezian zeuden (18 gizon eta 16 emakume). 144 pertsona inaktiboetatik 70 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mazières-en-Gâtine udalerrian 441 unitate fiskal zeuden, 1.013 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.411 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 64 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Mazières-en-Gâtine udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.066 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Mazières-en-Gâtine udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 207 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mitsuru Nagata
Mitsuru Nagata (japonieraz: 永田 充, 1983ko apirilaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Trachylepis atlantica
Trachylepis atlantica Trachylepis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Klinobisvanita
Klinobisvanita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Klinobisvanita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Kudurru
Kudurrua grabatutako harrizko estela da, normalean angeluzuzena edo falikoa, goiko aldea biribildua duena. Lursail baten jabetzaren erregistro gisa, pribilegioen emakidaren erregistro gisa edo eztabaida baten konponbidearen erregistro gisa erabiltzen zen. Antzinako Babilonian erabiltzen hasi ziren Kasita dinastian, eta mendeetan zehar erabiltzen jarraitu zuten.
Etimologia
Hitza muga bat izendatzeko erabiltzen zen akaderako hitz batetik dator. Kudurruak dira kasita garaitik bizirik atera diren artelan bakarrak. Louvre museoan eta Irakeko Museo Nazionalean ikus daitezke adibideak.
Cresskill (New Jersey)
Cresskill New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 8,573 biztanle zituen, 5.34 kilometro koadrotan banatuta.
East Orange (New Jersey)
East Orange New Jerseyko hiri bat da. Essex konderrian kokatua dago. 2010ean 64,270 biztanle zituen, 10.16 kilometro koadrotan banatuta.
Samolaco
Samolaco Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Samolacok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Héctor Bonilla
Héctor Bonilla Rebentun (Mexiko Hiria, 1939ko martxoaren 14a - Mexiko Hiria, 2022ko azaroaren 25a) mexikar aktorea eta politikaria izan zen.
Biografia
Héctor Bonillak arte eszenikoak ikasi zituen Mexikoko Arte Ederren Institutuko Antzerki Arte Eskolan. Socorro Bonilla aktorearekin ezkondu zen, eta berarengandik dibortziatu zen. Gerora Sofía Alvarez aktorearekin ezkondu zen (izen bereko mexikar aktorearen biloba). Hiru seme-alaben aita da: Leonor, Fernando eta Sergio Bonilla.
Aktore izateaz gain, ekoizle, zuzendari eta musikari gisa nabarmendu zen. Mexikoko telebista saioetan lan egin zuen, hala nola La Cosquilla, Viva el Domingo eta Vivir Así seriean. SAIDen (Sindicato de Actores Independientes) sortzaileetako bat izan zen.
Brasilen, Chaves seriean parte hartzeagatik da ezaguna, bere burua antzeztuz, eta baita Viviana telenobelagatik ere, 1978koa, SBTk 1984, 1987 eta 1991n erakutsi zuena.
Duela gutxi, Ratatouille animazioaren bikoizketan parte hartu zuen gaztelaniaz, non bere semeak, Sergio Bonillak, protagonista bikoizten duen.
Ondarea
Mexikon famatua telenobela ugaritan antzeztu izanagatik, aktoreak Brasilgo publikoaren bihotzak bereganatu zituen 1979an El chavo del 8 telesailaren atal klasiko batean parte hartuz.
Heriotza
2022ko azaroaren 25eko arratsalde amaieran hil zen Mexiko Hiriko bere etxean, giltzurruneko minbiziaren ondorioz. Kultura Ministerioak egin zuen iragarpena. Aktoreak gaixotasunari aurre egin zion 4 urtez.
Myripristis violacea
Myripristis violacea Myripristis generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Fontana dell'Acqua Felice
Fontana dell'Acqua Felice edo Moisesen iturria Erroma hiriko Castro Pretorio rionean dagoen iturria da.
Historia
Sixto V.ak (jaiotzez felice Peretti) Erromako akueduktoak berrizteko ardura hartu zuen. 'Acqua Alessandrina akuedutktoa berrizterakoan bere izena eman zion Acqua Felice'' eta akueduktoaren muturrean iturri ederra eraikitzeko agindua eman zuen. Domenico Fontana arkitektoak eraiki zuen 1585 eta 1588 artean.
Hiru arku dituen iturria da eta erdian Moisesen estatua erraldoia dago, bere garaian tamainarengatik polemika sortu zuena.
Iturriari esker nekazal eremua izan zen Kirinal ingurua urbanit¡zatzen hasi zen. Gaur egun Castro Pretorio rionean kokaturik dago.
Erlijio
Erlijioa pertsona edo gizatalde baten sinesmen multzoa da, bereziki mundu espiritualarekin lotzen gaituena. Horrekin batera, erlijio hitza sarri erabiltzen da harreman horretatik sortzen diren kode etiko eta moralak edo erakunde-egiturak definitzeko.
Erlijioaren definizioak
Erlijioa modu askotara defini daiteke:
Erlijioen eginkizunak asko dira kultura eta gizartearen arabera. Baina nagusiki bi multzotan bereiz daitezke: gizakiaren zalantza gorenei erantzuna ematea (unibertsoaren, biziaren, ongiaren, gaizkiaren, heriotzaren... sorrera eta arrazoiak aztertzea) eta gizarteko batasuna bultzatzea (erlijioak sarri gizarte barneko elkartasuna bultzatzeko balio izan du, Emile Durkheimek azaldu zuen bezala).
Erlijio motak
Erlijioen ohiko sailkapena honakoa da: Animista, Dualista, Monoteista, eta Politeista
Zenbatzeko arazoak
Erlijioei buruzko munduko estatistikek "erlijioak" direnaren nolabaiteko uniformetasuna dakarte, eta litekeena da gizabanako bakoitzak bat izatea edo ez izatea. Eredu hau nahiko ondo aplikatzen zaie nagusiki kristautasuna edo islam tradizio erlijiosoak dituzten eta munduko biztanleriaren erdia ordezkatzen duten populazioei. Beste erdia kontuan hartzeak, hau da, nagusiki Asia, zailtasun gehiago planteatzen ditu. Txinan, adibidez, "Erlijiotzat" har daitezke konfuzianismoa, taoismoa eta budismoa diren hiru irakaskuntzak, baina tradizioz biztanleek esklusibotasunik gabe erabiltzen dituzte irakaskuntza horiek, eta horrek ez du esan nahi kristau-izendapenek edo islamak eska ditzaketenen ordenarekin bat egiten dutenik. Bestalde, txinatarrek budismora, taoismora edo konfuzianismora jo badezakete, atxiki gabe edo haren parte izan gabe, Asiako hego-ekialdean (Kanbodia, Thailandia, Birmania), budismoa gaur egun bizi da, askoz argiago, erlijio batekiko atxikimendu esklusiboaren bidez. Gertakari horien ondorioz, oso-oso zaila da budismoa eta, oro har, Asiako errealitate erlijiosoa kontuan hartzea munduko estatistiketan. Vincent Goossaerten ustez, mundu mailako zifra aurreratuek baliorik gabe jarraituko dute arazo hori serioski aintzat hartu arte.
Gizabanako batek erlijio batekiko duen atxikimenduaren oinarria asko aldatzen da erlijio batetik bestera. Kristautasunean, bataiatua izatea izan daiteke irizpidea, edo aktibo egotea edo praktikatzea, edo baita baten atxikimendua adieraztea ere. Adibidez, urtero Direktorio pontifizioak Eliza katolikoan bataiatu kopurua ematen du. 2011. urterako kopuru hori 1.196 mila milioikoa da. Direktorio honetan katolikotzat jotzeko kontuan hartu den irizpidea bataiatua izatea baino ez da. Zifra hori estatistika askotan sartzen da; hala ere, ez dagokio nahitaez beren burua katolikotzat duten edo katolikotzat gehien jotzen diren sinesmenak partekatzen dituzten pertsonei. Hala, Le Monde des Religions egunkariak argitaratutako inkesta batean, beren burua katolikotzat jo zutenen % 58k ez zuten sinesten Kristoren Berpizkundean, eta % 52k bakarrik sinesten zuten Jainkoarenean.145
Munduko musulman-kopuruari buruzko estimazioei dagokienez, nagusiki musulmana den herrialde batean jaio izana da, edo bertako kide izatea, eta kontuan hartzen den herrialde horietako gutxiengo erlijioso baten parte ez izatea. Irizpide hori printzipio batean oinarritzen da, mundu musulmanean arau ukiezintzat jotzen dena, horren arabera musulmanen seme-alabak musulmanak baitira. Emaitza gisa, munduko musulmanen kopuru estimatuaren zatirik handiena nagusiki musulmanak diren herrialdeetako datu demografiko ofizialen gehikuntzatik dator, horiek ere % X eta % 100 musulmanen artean zenbatesten direlarik. Frantzian, non administrazioak debekatu egin duen pertsonen erlijioari buruzko datuak biltzea, 2010ean eztabaida bat sortu zen Barne Ministerioko zerbitzuek aurkeztutako kopuru baten inguruan, lurralde nazionalean 5 eta 6 milioi musulman artean zenbatetsi zituen.146
Kopuru hori ezartzeko, nagusiki musulmanak diren herrialdeetako herritar frantziarrei eta haien ondorengoei zegokiela iritzi zioten Barne Ministerioko zerbitzuek.
Kopuruen ekoizpena
Mundu mailan, informazio-bilketa batez ere Estatuen adierazpenetan oinarritzen da147. Hala ere, guztiek ez dute gai honi buruzko zifrarik sortzen, eta oso irizpide aldakorrekin egiten dute. Frantzian, administrazioak debekatuta dauka pertsonen edo pertsona kategorien erlijio afiliazioari buruzko datuak biltzea edo mantentzea, diskriminazio arriskuak saihesteko. Beraz, ez dago zifra ofizialik, prentsan argitaratutako inkestak bakarrik baizik. Ipar Korean, gobernuak populazioaren %100 hartzen du atetzat, SESBen edo Txinan gertatu zen bezala. Adierazpen mota horren ondorioz, biztanleria "erlijiorik gabe" dagoela edo herrialde horietarako daturik ez dagoela adierazten duten mapak egin dituzte. Termino orokorragoetan, erlijioei buruzko datu ofizialak eskasegiak eta osatugabeak dira zuzenean erabili ahal izateko. Beraz, munduko estatistikak biltzeak eskuragarri dauden datuak biltzea, egiaztatzea eta interpretatzea eskatzen du. Laurent Testoten arabera, erlijioei buruzko munduko estatistiken iturri nagusia David Barretten lana da, eta hark gai horri buruzko artikulua argitaratu zuen Britannica147 entziklopedian. David Barrett matematikaria eta misiolari ebanjelikoa da. Gordon Conwell mintegiaren barruan, ikerketa estatistikoen institutu bat sortu zuen, ebanjelizazioak eta kristau misioek munduan izan duten aurrerapena modu kuantifikatuan neurtzeko, jarduera honi "misionometria" izena emanez. Estatistika horietan erlijio eta talde konfesional ugari identifikatzen dira. Horrela, munduak 10.000 erlijio eta 34,000 fede talde izango lituzke. Izan ere, erlijio horiek, talde konfesional horiek bezala, erlijio edo deitura protestanteak dira gehienbat, eta horien kopurua handitzea munduan ebanjelizazioak izan duen aurrerapenari lotutzat jotzen da. Lan honen helburu gisa erabilitako metodoek galdera asko planteatzen badituzte ere, lan honek erreferentzia egiten jarraitzen du, bereziki arlo horretan beste ikerketa instituturik ez dagoelako. David Barrettek berak lehia falta deitoratu zuen148. 1980ko hamarkadan David Barrettek hasitako lanak aurrera egin zuen World Christian Encyclopedia149 aldian-aldian eguneratutako argitalpenarekin.
Estatu bakoitzak bere biztanleriaren egoera erlijiosoari buruz emandako zifra ofizialez gain, CIAk munduko eta herrialdeko datu irregularrak ematen ditu erlijioei buruz World FactBooken, baina zifra horiek nola ezartzen diren zehaztu gabe. Adherents.com edo Chartsbin.com bezalako estatistika zaletuen Interneteko webguneek eskuragarri dauden kopuruetan, datu ofizialetan eta prentsarako institutu espezializatuek egindako inkestetan oinarritutako erlijioei buruzko estatistikak eskaintzen dituzte.
Erlijio hitzaren historia semantikoa
Antzinateko latinean, Zizeronen adierazpen batek frogatzen duen bezala, "Hiri bakoitzak bere erlijioa duela" kontsidera zitekeen. Zentzu horretan, erlijio bat herri jakin baten edo hiri bateko hiritar baten tradizioei, ohiturei eta kultuei dagokie. Antzinaro berantiarrean, kristautasuna garatu zen heinean eta idazle kristauek erlijio bat bezala hartzen zutela adierazi zuten heinean, erlijioak ikusteko modu hau, mailaz maila desagertu egin zen, lehenago jada agertzen zen kontsiderazio baten mesedetan, kristautasuna, erlijioa, gizakia baino jainkozko izaera handiago bat zaintzea dela dioen kristautasuna. Zentzu honetan, Antzinarotik aro modernoaren atalaseraino, erlijio singularra hitzak bertute bat esan nahi zuen. Zizeron, Agustin Hiponakoa edo Tomas Akinokoarekin, erlijioa, goragoko natura bat ezagutzeko, gurtza egokia emateko eta bere legeen arabera jokatzen saiatzeko giza jarrera bezala uler daiteke. Horrela aurreikusitako erlijioa gizateria dagoen tokian dago, eta ez du lurralde-oinarri berezirik. Erdi Aroan, "Erlijioei" buruz pluralean hitz egitea ere posible zen. Honela izendatu zena ordena erlijiosoak izan ziren, hau da, nagusiki lekaide edo lekaimeen elkarteak. XII. mendetik XIV. mendera arte, judaismoa, kristautasuna eta islama gauza baliokidetzat hartzen diren testuetan ez dira "erlijioez" hitz egiten, baizik eta, adibidez, hiru "sinesmenez" (créença, katalanez. Ramon Llull) edo hiru "lege" (legge italieraz, Boccaccio). Orduan Erlijioa deitzen denari dagokionez, ideia bat baino ez zen, heresia damn eituriko errakuntzak izan ditzakeena, edo ezezaguna dena, eta, kasu horretan, paganismoa da.
Erlijio hitzak bere esanahia aldatu zuen XVI. mendetik aurrera, europarrak aniztasun erlijiosoaren forma bat esperimentatzen hasi zirenean. Alde batetik, Islama hobeto ezagutzen zuten eta heresia edo paganismoa baino "beste erlijio bat" bezala gehiago zirudien; bestetik, hitz bat behar zen XVI. mendeko erreforma erlijiosoetatik eratorritako izendapen edo eliza ugariak izendatzeko. Hauek "erlijio" izendatzen hasi ziren. Ordutik aurrera, erlijio bat komunitate baten praktika eta sinesmen multzotzat hartzen da. Erlijioari buruzko gogoeta modernoa, gero Ilustrazioaren filosofiak inauguratu eta erlijioaren zientzietara hedatzen dena, munduko eta historiako erlijio guztientzat komuna den erlijioaren esentzia bat dagoela suposatzen du.
== Antzinako erlijioaren tematizazioa Euskal Herrian == Iraganeko eta oraingo euskaldunen erlijiotasuna azaletik soilik aztertu arren, aurretik sistematizatu egin behar dira kolektibo horrek historian zehar bizi izan dituen kultura-egoerak. Julio Caro Barojak Los Vascos (1949) bere liburu ezagunean, baliozkotzat jotzen den lehen hurbilketa eskaini zuen:
Bestalde, Emeterio Sorazuk 1979 an, erlijio-kategorizazioaren ondorioetarako, kristau aurreko eta ondoko kultura-fenomenoa 6 etapatan banatu zituen:
Véronnes
Véronnes Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Véronnes udalerrian erroldatutako biztanleak 371 ziren. Familiak 137 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 182 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 182 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (91 gizon eta 83 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
Erlijio
Goi Paleolitoa
Goi Paleolitoa: artea, erritoak eta sinesmenak. Kultura primitiboen jarrera, gustu eta portaeren interpretazioetan sartzea arriskutsua da beti, ezin da ezer irmoki ezarri. Zeren gaindiezina baita jende haien eta beren (errepresentazio mentaletako munduen eta gureen arteko distantzia. Beraz, historiaurre zientifiko bati geratzen zaion baliabide bakarra, agian, egokitzat jotzen diren egitateak behar bezala jasotzea eta deskribatzea da, horien interpretazioa beste batzuen esku utziz. Labar-arteak edo arte higigarriak gai errealak erreproduzitzen dituzte askotan, Europako hego-mendebaldeko Goi Paleolitoko biztanlearen ingurune naturalean erraz identifikatu daitezkeenak, baina horrekin batera erreferentzia naturalista ezinezkoa duten irudi konplexuak ("zeinuak") edo gai hibridoak ("munstroak") ere islatzen ditu, partzialki giza-irudiekin eta partzialki irudi zoomorfikoekin osatuta daudenak. Zalantzarik gabe, sinbologia oso aberatsa aurkitu dago hor, eta sinbologia hori gauzatzeak eta "erabiltzeak" ohiko erritu-jarrera batzuekin lotuta egon behar zuten. Baina, horrez gain, egitate egoki moduan garrantzi handia izan behar zuten apaingarri pertsonalek, baita ebidentzia material batzuk bildu eta kontserbatzearekin edo hildakoen hileta-tratamenduarekin zerikusia duten giza taldeen beste jokabide batzuek ere.
Véronnes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Véronnes udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.465 hektarea erabiltzen.
Erlijio
a)  Paleolitoko santutegiak
Paleolitoko artearen "santutegiak" elementu nagusiak dira garai hartako egitateak bilatzeko. Historiaurreko ikertzaileek betidanik uste izan dute arte paleolitikoa unibertso sinboliko bati buruzkoa dela. Unibertso sinboliko haren esanahia argitu nahi izan da beti, baina arrakastarik gabe.
Horrela, hainbat teoria formulatu izan dira azken aldian gai parietalez edo higigarrizko multzo nahaspilatsu horren esanahia argitzeko: A. Laming-Emperairek 1962 an historiografia kritiko zorrotza egin zuen interpretazio-jarrera guzti horien inguruan:
Véronnes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Erlijio
a)  Paleolitoko santutegiak
Interpretazio estetizista, magikoa edo erlijiosoa duten beste jarrera batzuek (kontzeptu totemikoen ingurukoak) are gehiago nahasi dute, ahal bazen ere, balio orokorreko interpretazio-eskema bakar bat proposatzea lortzen ez duen elukubrazioen panorama korapilatsu hura.
Véronnes
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erlijio
a)  Paleolitoko santutegiak
Geroago A. Laming-Emperaire, A. Leroi-Gourhan edo P. Ucko eta A. Rosenfeld ikerlarien kritika oso afinatuek arte paleolitikoaren arazoaren konkomitantziak argitzen lagundu dute, ikerketa perspektiba oso interesgarriak apuntatuz.
Trimeresurus andersonii
Trimeresurus andersonii Trimeresurus generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Erlijio
a)  Paleolitoko santutegiak
Gai eta estilo desberdinen eta haitzuloen topografian duten kokapenaren kontrol estatistikoaren ondorioz, A. Leroi-Gourhanek konbinazio tematikoen eredua definitu du konstante jakin batzuen arabera:
Horrek esan nahi du Goi Paleolitoko artistek ez zituztela beren gaiak ausaz jartzen edozein kobazulotako edozein lekutan, ezta ezagutzen zituzten animalien irudiak aukeratzerakoan ere; aitzitik, santutegi-eskema definitu bat omen zegoela, eta horri jarraitzen ziola artistak; denboraren joanean eremu franko-kantauriarreko hainbat gunetan harrigarriro konstante izan zen mitograma bati jarratzen ziotela.
Beraz, "santutegiaren" irudi formalizatua existitzen zen, kokapenari eta hierarkiari dagokienez konstanteak diren elementuekin, gai zerrenda bitarraren edo konplexuagoaren arabera. Horretan dualismo sexuala (maskulinoa/femeninoa) edo beste errealitate bikoitz edo harreman sozial edo erritual batzuk adierazten saiatzen ote ziren jakitea gaur egun ezina da: baina kontrol topografiko eta estatistikoak hor daude eta egoera esanguratsuak daudela egiaztatzen dituzte.
Leroi-Gourhan-ek paleolitoko oinarrizko arte-gaien sailkapen batean "zeinuak" (hau da, ente naturalei erreferentzia egiten ez dieten gaiak), animalien irudiak, eta irudi antropomorfoak bereizten ditu. Eta animalien gaien artean hauek bereizten ditu: belarjale handiak (sarrien irudikatutakoak), belarjale txikiak eta beste espezie batzuk (arrainak, hegaztiak...), eta animalia beldurgarriak (haragijaleak).
Zeinuen artean, irekiak eta itxiak bereizten dira. Gaur egun ez du ia inork onartzen ez horien esanahi tradizionala (zauriak edo suntsipen markak, tranpak, etxeei buruzko erreferentziak, "tektiformeak"...) edo haien interpretazio sexualista (irekiak edo maskulinoak, itxiak edo femeninoak) Ohiko konbinazioa bisonte-zaldi bikotearen gainean garatzen da, eta mitograma osatzen da hirugarren espezie nagusiren batekin (oreina edo ahuntza, adibidez) eta zeinu gehigarri ezberdinekin.
Labar-santutegi batzuk konplexuagoak dira aretoen eta dibertimenduen antolamenduagatik edo paneletan eta frisoetan gaiak pilatzeagatik: suposatzen da horietan artista (edo ofizial) taldeen presentzia errepikatu behar izan zela hurbileko zenbait garaitan edo denboran bananduta. Horixe pentsa daiteke Ekain, Altxerri, Erberua eta, agian, Arenaza, Santimamiñe edo Haristoiko irudi margotu edo grabatuak galerietan edo taldeetan zabaltzeari buruz. Beste leku batzuk, berriz, "Santutegi txikiak" izan daitezke, antzeko teknika eta estiloarekin egindako animalia gutxirekin, zalantzarik gabe, behin bakarrik: horrela Venta Laperra, Sinhikoleko Karbia, Sasisiloaga, Alkerdi edo Isturitze.
Normalean, gune apaindu horiek kobazuloaren ahotik urrun egoten dira, normalean bizi izan ez ziren lekuetan, edo, besterik gabe, gelarako okupatu ziren barrunbeetan. Honela, H. Breuilek kobazulo-santutegi eta kobazulo-gela kontzeptuak bereiztu ohi zituen, biak espazio diferenteak zirela defenditzen zuen, Europako hego-mendebaldean Goi Paleolitoa tratatzean bateraezinak zirela. Ez da zehaztu, adibidez, Sasisiloagan, Etcheberrin, Sinhikoleko Karbian, Alkerdin, Altxerrin (geroagoko metaketek estalia agian,...) garai hartako aztarnategi arkeologikorik ote zegoen, nahiz eta agerikoa den oso gertu giza taldeak bizi izan zirela.
b) Keinu eta jarrera erritualak
Keinu eta jarrera erritualak arte paleolitikoan. Arte paleolitikoan, lekuaren aukeraketa, labar-lanen exekuzioa eta ondorengo erabilera, neurri handi batean, kodetutako keinu batzuekin batera joango ziren: hau da, bere arauak mendeetan zehar eta milurtekoetan zehar kontserbatzen eta transmititzen ziren erritu batez -ez nagusiki erlijiosoa-.
Artisau paleolitikoak eskura duen euskarriaren dimentsioa eta forma aukeratu ondoren, eta irudikatu beharreko gaia zein den pentsatuta, gaiari heltzeko teknika egokiak ezagututa, logikoa dirudi pentsatzea gai horretako elementu bakoitza bere aurrean zuen espazioan banatzea erabaki behar izan zela, bai eta gaiak egiteko ordenaren bat ere.
Leroi-Gourhanek, hormako eremu jakin bati buruzko gai bat exekutatu nahi zuenak arazorik gabe har dezakeen azalerari erreferentzia egiteko erabiltzen duen "eskuzko eremua" kontzeptua ere aplika dakioke mugiarazitako arteari, "Ikus-eremua" edo "mentala" den aldetik, hau da, grabatzaileak edo margolariak mentalki hartzen duen eremua, non modu arrazionalean banatu behar dituen egin nahi den konposizioa osatzen duten elementuak.
Banaketa hori pentsatuta, exekuzioaren ordena logiko, hierarkiko eta kronologiko bat egon behar zen: horren arabera, hutsuneak errespetatu ziren, gaiak osatu ziren edo lehendik zeuden elementuak baliatu ziren (inguruak, erliebeak, pitzadurak,...). Ez dira gai multzo horietan egituratzen diren elementu guztiak ("handiagoak", "txikiagoak" edo "osagarriak"; "funtsezkoak" eta "gehigarriak" ere esaten zaie) guztiz garaikideak izan behar dira, baizik eta elkarren segidan gauzatu behar izan ziren: agian denbora-tarte ez oso zabalean eta prozesu kontzeptual eta errealizatzaile beraren barruan. Hori neurri batean baino ez da gogoratzen A. Marshackek Frantziako arte mugigarriko pieza batzuei buruz egindako oharrekin: "Eszena" konplexu "bateko gaiak astiro gertatu ahal izan direla ziurtatzen duenean, egunak eta asteak bete ditzaketen aldietan, eta hilabeteak edo urteak arte".
Torreko hezur apainduan kasu garrantzitsu bat dugu, non gainjartze sail zorioneko batek eta obliterazio partzialen eta elkarren ondoan jartze eta elkartze tematikoen arteko erlazio logikoak (I. Barandiarán 1971: 58-61) bere figuren exekuzio-ordena oso probablea ziurtatzera eraman baitzuen: tamaina txikiagoko irudikapenetatik hasi zen (ez hain zuzen ere euskarriaren erdialdeko zonetan kokatuta zeudenetatik) eta zeinu batzuengatik; jarraitu zuen. Amaitzeko, hiru animalia-protomo nagusi zeuden, ondo errealistak eta zehazki simetrikoak, hezurraren gainazalen gainean.
Suposatu behar da, beraz, paleolito egileak –bai mugimenduzko artean, bai laburpenean–, gaia pentsatuta eta bere osagaiak euskarriaren gainean mentalki banatuta, egin ahala joan behar izan zuela, oraindik trazatu gabeko elementuak ahokatzen ziren hutsuneak utziz: prozesuaren kontzeptu agian erritual baten arabera, zeinaren konstanteak kasu nahiko baten analisiarekin bakarrik zehaztu ahal izango baitira.
J. Clottes eta C. Couraud, azkenaldian, labar-artean erabilitako teknikaren beraren balio sinbolikoa azpimarratzen ari dira: pintatutako irudiak ikusgarriagoak izateaz gain, agian kontzeptualki garrantzitsuenak ere badira ("santutegiko" esanguratsuenak).
P. G. Bahn, bestalde, adierazten ari da uraren mitologia beharbada faktore jator eta erabakigarria izan daitekeela labar-artearen jatorrian eta banaketan zenbait eremutan.
Bahnek Pirinioetako "santutegiei" buruz egindako oharren arabera, lotura nabari da haien eta ezohiko ur korronteen artean, baita iturri termalekin ere. Argi dago bat bakarra izan zitekeela Isturitzeko kono estalagmitikoaren grabatu eta baxuerliebe guztiak egin zituen artisaua, beste bat Berroberriko arpoi magdaleniarrak egin eta grabatu behar zituena, hezurrak ebaki eta Gravetiense de Bolinkobako dozena erdi piezen gainean markak egin zituena, beste bat Ekainen margotutako zaldi batzuen egilea, edo.
J. M.ª APELLÁNIZ azken urteotan esku eta maisuen identifikazioaz ari da, hainbat paneletan eta labar-artearekin batera (Apellaniz 1982): eta, horrela, uste izan du zenbait jarduketa osagarri aipa ditzakeela – Bigarren esku-hartze batek (edo "esku" batek) erantsitako ukituekin – Ekaingo "maisuaren" obrari buruz, Altxerrin, etab.
Arte higigarrian, distantzia handi samarrera aurkitutako piezen arteko antzekotasunak hain indartsuak dira, non ziurtatuko den esku berak sortu zituela, eta horregatik artisauak leku batetik bestera bidaiatu zuela edo lanak berak trukearen bidez lekualdatu zirela. Isturitzek, batez ere Magdeleniense Ertainean, grabatutako hainbat obra higigarri eskaintzen ditu, Pirinioetako beste eremu batzuetakoekin oso antzekoak: eta lurralde hau aztertzen duten aurrehistorialariak izan dira (J. Clottes edo P. G. Bahn, azkenaldian) Espalungue-Arudyrekiko, Enlène edo Mas d 'Azilekiko hurbiltasun formal eta tematikoa nabarmendu dutenak. Duela gutxi J. Forteak La Viñako kobazuloan (Asturias) aurkitu dituen animalia-buruen inguruak Isturitzetik edo Pirinioetako beste leku batetik ere etorriko al lirateke?: ez da ezagutzen bi geltokien artean, laurehun kilometro baino gehiagora, halako lanen bitarteko lekukotasunik.
Kobazuloen barnealdeko gune apainduetako batzuk bisitatu izanaren ebidentziak daude: gela horiek zeharkatzen dituzten edo apaindutako panelen aurrean gelditzen diren oinatzak daude (Clastres de Niaux reseaun edo Fontanet: biak Pirinioetan), baita balizko bisitariek jaurtitako tea- edo janari-hondarrak ere. Montespaneko modelatuak aztertzen ari direnen arabera, oin-aztarna ugariz inguratuta zeuden lurraren lokatzaren gainean. Enlène-Trois Frèreseko espeleologia gunean estalaktita zatiak eta animalien hezurrak jarri ziren, apaindutako panel batzuetaranzko ibilbideak seinalatuz bezala; Erberuako galeria apainduen ondoan, su egin zuten eta bertan bizi behar izan zuten. Erberuan bertan, grabatu edo margotutako guneetatik gertu dauden hormako pitzaduretan dauden hezur zati batzuk daude, Trois-Frèresen adierazten den bezala. Haristoiko lehen irudi multzotik gertu dagoen gune bat dago, non norbaitek estalagmitiko formazio zati bat hautsi zuen. Ziur gaude – Kasu hauetan Pirinioetan – Goi Paleolitoko garai haietan izan zirela halako bisitak eta ekintzak, labar-artearen panelekin lotu daitezkeenak. Ez dakigu, egia esan, zein izan zen bisita horien arrazoia.
Labar-artearen zentzua ehizaren bultzatzaile gisa justifikatzen zuten iritzien artean, armak edo delineatutako zauriak egotea aipatzen zen, harrapatu nahi ziren irudien gainean. Izan ere, oso kasu gutxitan ziurta daiteke armen edo zaurien erreferentzia: adibidez, "Gezi" konbentzionala duen Ekaingo zaldi bat dago, Isturitzeko mugiarazteko artearen pieza batzuk, Altxerriko animalien irudikapenekin lotuta gutxi antolatutako trazuak: baina ez dago horrelako aipamenik santutegi eta irudi gehienetan. Gertuko Pirinioetako bi kobazulotan, H. Breuil eta H. Bégouën aztertu ziren, animalia beldurgarrien irudikapenak (hartzak eta, beharbada, lehoiak), birrintze edo bikiz eta zauritzen zituztela zirudien trazuz estaliak: Trois-Frèreseko hartz batek, bere fauzeetatik (sudurrean eta ahoan) irteten diren lerroak ere erakusten ditu, animaliaren goragalea adieraziz bezala. Altxerrin bisonte irudi bat dago, ia marruskaduraz eta hura eusten duen harkaitzaren birrintzez moztua. L. R. Nougierrek eta R. Robertek, La Vache Pirinioetako kobazuloko arte mugigarriari buruzko beren monografietan, lan eramangarri horietako gehienei ia sistematikoki eragiten dieten hausturen aurrean suposatu behar den erritua berretsi dute: egungo jatorrizko batzuen portaeretan arakagarria den irudia suntsitzeko eta bertan behera uzteko jokabide baten arabera.
Hipotesiaren egiantzekotasunari buruz erabaki gabe, Gönnersdorfeko (Mendebaldeko Alemania) magdaleniar txaboletako plaka askoren zatiketa-maila izugarria gogoratu ahal izango da, edo, gure artean, bisonte ingurune handiaren (Isturitzeko bi geletan aurkitu zirenak) bi zati handiren haustura, plakaren hainbat zatitan. Hainbat koadro horizontalean) edo hodiaren bi zatiak Ez dakit, noski, zenbateraino egotzi behar zaizkion haustura horiek asmo erritual bati, edo, hobeto esanda, abandonatuta geratuko liratekeen lurzoruak maiz zapaltzearen ondorio diren.
c) Beste portaera batzuk
Ordena erritualeko beste portaera batzuk. Goi Paleolitoan
Lekukotza horiek erlijioari eta teknikei, gelari, arteari eta apaindurari interesatzen zaizkie: aurreko garaiarekin kontraste eginez (Paleolito "zaharra"), oro har aitortzen dugun giro intelektuala sortzen dute ". Paleolitoko Historiaurreko erlijioei buruzko bere sintesi gomendagarrian, Leroi-Gourhanek, bere erreferentzia hurbilena, Artearen irudi eta zeinuen errepertorio konplexuaren bidez adierazten dela azpimarratzen du: "Santutegi batean, animalien edo gizakien irudien bidez, ordena unibertsalaren nolabaiteko irudia sinbolizatzen da". Bertan, hain zuzen ere, bibliografia arkeologikoak mendean zehar izaera paletnografikoko saiakera iradokitzaile ugari eragin dituen erritu-aparatu korapilatsu bat gertatu behar izan zen, dokumentu-euskarri sendo batean nahi bezalako segurtasuna falta zuena.
"Uste izatekoa da, Leroi-Gourhanek (1971:149) idatzi zuenez, leizeetako areto apainduetako hormetan sorginkerien eta magiaren eszena oso pintoreskoak ikusi ahal izan direla, agian giza sakrifizioak eta kanibalismo erritualeko ekintzak, baita praktika hierogamikoak ere. Ordena mental honetan gizatasunez bururagarria den ezer ez da sinesgaitza, baina dokumentazioa ezin da frogatu gehiegizko distortsio baten kontura ez bada ".