cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Éric Allatini
Biografia
Gerra ostean, Hélène eta Éric Allatinik Robert Mallet-Stevens arkitektoari lau solairuko etxebizitza zabal bat eraikitzeko enkargatu zioten, zinemarako proiekzio gela barne. Etxe hau, Villa Allatini, Mallet-Stevens kaleko 3-5. zenbakian altxatua, artista eta idazleen topaleku bihurtu zen, besteak beste, Anatole France eta Luigi Pirandello bisitari ohiko izan ziren. Éric Allatini zinemazaleak Marcel L'Herbierren Le vertige (1926) filmari lagundu zion diruz. Cahiers d'art aldizkariko idatzi zuen zinema eta musika kontuetan.
Ipuin liburuak ere idatzi zituen garai horretan, tartean Sur talons rouges: edizio artistiko bat, zeinean Gerda Wegenerrek egin zituen ilustrazioak.
Bigarren Mundu Gerran, Hélène eta Éric Allatinik errefuxiatuei harrera egin zieten beren etxean eta klandestinoki lagundu zieten. Han gelditu ziren 1942ko urriaren 13an Gestapo frantsesak atxilotu zituen artean. Hilabete batzuk Frantzian espetxeratu ostean, 1943ko lehen hilabeteetan Drancyra lekualdatu zituzten eta gero Auschwitzera 63. konboian, 1943ko abenduaren 17an. Éric Allatini gas ganberetara bidali zuten hiltzera Auschwitzera iritsi bezain pronto.
Donatella eta Titiana seme-alabek Jeanne Taloni esker salbatu zuten bizitza. Ariel, 1941ean 20 urte zituela makisean sartu zen.
Hallandale Beach (Florida)
Hallandale Beach Floridako hiri bat da. Broward konderrian kokatua dago. 2010ean 38,632 biztanle zituen, 11.8 kilometro koadrotan banatuta.
Solarolo Rainerio
Solarolo Rainerio Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Solarolo Raineriok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ellenboro (Wisconsin)
Ellenboro Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grant konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gol
Gola (Goal; helburu) talde-kiroletan egitura fisiko batek (orokorrean baloia) helburu-lerroa gainditzean lortzen dena da. Gol batek, lortu duen taldearentzako puntu edo tantu bat suposatzen du, kirol hauen helburua azken finean hori izaten delarik.
Golak sartzeko metodoak
Kirol batzuetan, gola da puntuak lortzeko aukera bakarra. Kirol horietan, behin betiko markagailuak talde bakoitzak sartutako golak adierazten du eta zehaztutako denboran gol gehien egiten dituen taldeak irabazten du.
Beste kirol batzuetan, puntuak lortu ahal dira beste era batzuetaz. Beste kirol horietan, puntu bakoitzak balio desberdinak izan ditzake (puntu bat baino gehiago).
Egitura
Gol baten egitura ezberdina izango da kirolaren arabera. Kirol gehienetan, ate bana kokatzen da zelaiaren bi alboetan.
Triepeolus brittaini
Triepeolus brittaini erle espezie bat da, Triepeolus generoan eta Apidae familian.
Sebastes vulpes
Sebastes vulpes Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Apio Klaudio Sabino
Apio Klaudio Sabino Inregilense (Appius Claudius Sabinus Inregillensis), erromatar kontsula izan zen K.a. 495ean Publio Servilio Priskorekin.
Sabinar jatorrikoa, Regilo hirian bizi zen; tradizioak, Apio Klaudio, Erromatar Errepublikarekin bakea egitearen aldeko sutsu bezala adierazten du, eta, bere posizioaren ez populartasunak, jarraitzaile talde batekin, Erroman babestea eragin zuena.
Bere jarraitzaileak, erromatar hiritar bihurtu ziren, Aniotik haratagoko lurrak, hauei emanak izan ziren, tribu berri bat osatu zutenak, "Klaudia" izenekoa, Apio Klaudio bera, patriziarrekin batera joan zen bitartean, senatari bezala.
Bere kontsulaldian, bere zorrari buruzko legeen aplikazio gogorrak, K.a. 494 edo K.a. 493 arte iraun zuen plebearen sezesio bat behartu zuten. Plebeioak, gertuko "Mendi Sakratu"an babestu ziren, eta, patriziarrek, Agripa Menenio bidali zuten, euren jarrera aldatzeko konbentzitzeko.
Hurrengo urtean, plebeioek, zerrendatzeari uko egin ondoren, diktadore baten izendapena proposatzen aurkitzen dugu, eta, Dionisio Halikarnasokoaren arabera, Espurio Kasioren nekazal legearen aurkako oposizioan parte hartze nabarmena izan zuen. Plinioren arabera, Belonaren tenpluan bere arbasoen irudiak jarri zituen lehena izan zen.
NGC 2556
NGC 2556 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Trichoptera
Trichoptera (antzinako grezieraz: θρίξ, thrix, "ilea" + πτερόν, pteron, "hegoa") Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Lepidopteroekin (tximeletak eta sitsak) ahaideturekin daude, eta haiekin batera Amphiesmenoptera goiordena eratzen dute. Gehien-gehienek uretan igarotzen dute beren bizitzaren zatirik handiena, larba eta pupa-faseetan alegia, imagoen biziraupena oso laburra baita. Espezie askoren larbak, zetaz egindako eta hondar, legar edo landare-hondakinekin apaindutako kutxatilen barnean bizi dira. Helduek sits txikien antza dute eta lau hegal iletsu dauzkate. 600 genero inguru ezagutzen dira, 12.000 espezierekin
Soresina
Soresina Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nomada pygmaea
Nomada pygmaea erle espezie bat da, Nomada generoan eta Apidae familian.
Soresina
Mugakideak
Soresinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cristina Aranda
Cristina Aranda Gutiérrez (Madril, 1976) madrildar hizkuntzalaria eta irakaslea da, adimen artifizialean aditua. Tech, emakumeen eremu digitala sustatzeko erakundearen fundatzailekide eta liderra da.
Biografia
Hizkuntzalaritza Teoriko eta Aplikatuan doktore da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (UAM) eta Ortega y Gasset Ikerketarako Unibertsitate Institutuan. Institutu hori Filologia Hispanikoan lizentziaduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (Zaragozako Unibertsitatean hasi zituen ikasketak), eta Interneteko Isdi Masterra du.
Cristina Arandak Taigerren lan egiten du Europarako Negozio Garapenean. Taiger adimen artifizialeko enpresa bat da, eta Singapurren, Hong-Kongen, Tokion, Dubain, Mexikon eta Madrilen bulegoak ditu.
Ibilbidea
Tech emakumeen fundatzailekide eta liderra da. Emakumeak eremu digitalean sartzea sustatzen duen irabazi-asmorik gabeko erakundea da. Big Onionen sortzaileetako bat da Cristina. Big Onion teknologia disruptiboko geruza bakoitzeko (Data, Adimen Artifiziala edo Blockchain, besteak beste), edozein motatako eta edozein sektoretako enpresen berrikuntza eta eraldaketa kulturala da.
Hizkuntzalaritzaren, Hizkuntza Naturalaren Prozesamenduaren (NLP, ingelesez), Prozesuen Automatizazio Adimendunaren (IPA, ingelesez) eta Chatbots eta Machine Learning aplikatuen marketinean aditua da.
Aragoiko Gobernuaren Think Tank Covid19 delakoaren teknologia-arloko buru izan zen, eta eskualdeetako gobernuei edo erakundeei aholkularitza ematen zien teknologiari eta IAri buruz, Tenerifeko Turismo gisa. 2017az geroztik, Madrilgo Erkidegoko Ekonomia, Enplegu eta Ogasun Saileko Oinarri Teknologikoko Enpresen, Startupen eta Talentuaren Adituen Batzordeko kidea da. HEOko irakasle homologatua da Sorkuntza eta Berrikuntzan, Teknologia Berrietan eta Informazioaren Teknologietan, eta ISDIko Master Data Analytics delakoaren «Datuak bizitza errealean» arloko koordinatzailea, 2019ko irailetik.
Marketinean, startupen ekosisteman eta eraldaketa digitalean garatu du bere lan-esperientzia. Besteak beste, konpainia hauekin aritu da lankidetzan: Telefónica, Samsung, BBVA, Santander, Gas Natural, BMW, Mahou eta RACE.
Katakresi
Katakresi hitza greziera zko κατάχρησις dator, eta jatorriz “baliatzea” esan nahi du. Literatur figura erretoriko bat da, errealitate bat definitzeko garaian eta berezko hitza ez dagoenean, hori metaforikoki izendatzean datzana. Esaterako, “bihotza eskuan” esaten dugunean, ez gara organo horretaz ari, sentimenduaren adierazpenaz baizik. Tropo artean sailkatzen da.
Cristina Aranda
Ibilbidea
Meridian International Centerreko eta Madrileko Estatu Batuetako enbaxadako Social Innovation Fellow da Aranda. 20m-ek eta Oxfam Intermón-ek antolatutako Avanzadoras 2018 sariko finalista. Ekonomia eta Enpresa Ministerioko genero-mahaiko kide izan zen, Aurrerapen Digitaleko Estatu Idazkaritzari atxikia, Pedro Sánchezen lehen gobernuan (2018ko ekainetik 2020ko urtarrilera arte).
Katakresi
Hona hemen adibide batzuk:
Cristina Aranda
Tech emakumeak
Mujeres Tech erakundea irabazi-asmorik gabeko elkartearen sortzaileetako bat da. Elkarte horren helburua nesken, gazteen, emakumeen eta gizonen arteko ekimenak sustatzeada, sektore digitalean emakumeen presentzia areagotzeko, eta, aldi berean, emakumeentzako aukera-berdintasuna sortzeko prest dauden gizonekin harremanak ezartzea.
Hemolisina
Hemolisinak eritrozitoak apurtzen dituzten substantziak dira. Egitura kimikoari dagokionez, gehienak proteinak dira (nahiz eta gutxi batzuk lipidoak izan). Bakterioak, batik bat, eta onddo gutxi batzuk dira hemolisinen ekoizle nagusiak. Hemolisinen ekoizpenak, hain zuzen, mikrobio ekoizleen birulentzia areagotzen du.
Hemolisinek eritrozitoen zelula mintza kaltetzen dute, bertan poro ugari sortuz. Horren ondorioz, eritrozitoen lisia gertatzen da.
Hemolisinak ekoizten dituzten bakterioak laborategian identifikatzeko odol-agar hazkuntza-ingurunea erabili ohi da. Aztertzen ari garen mikrobioa odol-agarrezko plaka batean ereiten da. Hemolitikoa baldin bada, plaka horretan eritrozitoen lisia eragingo du eta, beraz, plakan hemolisi-eremuak agertuko dira.
Oktoberfest
Oktoberfest (euskaraz Urriko Festa) 1810. urtetik aurrera Alemaniako Munich bavariar hirian ospatu ohi den jaialdia da. Alemaniako Jaialdi Herrikoi edo Herri Festa (alemanaz Volksfest) handiena da, baita gisa honetako munduko handienetakoa ere, urtero 6 milioi bisitarik baino gehiago dituelarik. Irailaren 15a ondorengo larunbatetik hasi eta bi asteetan zehar Munich hiriaren erdigunean dagoen Theresienwiese (Santa Teresaren larrea) zelaian ospatzen da, Trengeltoki Zentralatik (Hauptbahnhof) hurbil.
Hemolisina
Egitura proteikoa dutenez, hemolisinak termolabilak dira, hots, beroak apurtzen ditu.
Hermon (New York)
Hermon  New York estatuko herri bat da. St. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 422 biztanle zituen, 0.98 kilometro koadrotan banatuta.
Hemolisina
Hemolisinak ekoizten dituzten bakterioen artean Staphylococcus aureus (lau hemolisina mota sortzen dituena), Streptococcus pyogenes, Vibrio parahaemolyticus eta Clostridium perfringens aipa daitezke, eta baita Escherichia coli enteropategoa ere.
Stigmatochromis pholidophorus
Stigmatochromis pholidophorus Stigmatochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Conteville (Oise)
Conteville Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Conteville udalerrian erroldatutako biztanleak 79 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Basektomia
Basektomia barrabilak semen-besikularekin komunikatzen dituzten hodi deferenteak moztean datzan teknika kirurgikoa da. Honi esker, barrabiletan sortutako espermatozoideek ezin dute aurrera egin eta horrek, gizonezkoaren antzutasun iraunkorra sortarazten du. Ebakuntza kirurgiko sinple, eraginkor eta segurua da, kasu gehienetan itzulezina.
Gizonezkoen organo sexualen funtzionamendua
Basektomia zer den eta ebakuntzaren ondorioak hobeto ulertzeko gizonezkoen organo sexualen oinarrizko funtzionamendua ezagutzea komenigarria da.
Barrabilak eskroto izeneko azalezko zorro batean bilduta daude. Bertan sexu hormona maskulinoak eta ugalketarako ezinbestekoak diren espermatozoideak sortzen dira.
Barrabilaren gainean kokatuta dagoen zona, txapelaren modukoa, epididimoa da. Honek espermatoziodeen gordailu moduan funtzionatzen du hauek heldutasunera iritsi bitartean.
Hodi deferenteak isurketarako alde bateko nahiz besteko barrabiletik zakileraino espermatozoideak eramaten dituzten tutu fin batzuk dira.
Conteville (Oise)
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 26 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 11 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Basektomia
Gizonezkoen organo sexualen funtzionamendua
Prostataren funtzioa espermatozoideeei nutrienteak eta konsistentzia ematea da, eta beraz, berak ematen dio semenari bere itxura berezi hori.
Giey-sur-Aujon
Giey-sur-Aujon Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Giey-sur-Aujon udalerrian erroldatutako biztanleak 155 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Conteville (Oise)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 50 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (22 gizon eta 11 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Portugaldar kreolerak
Portugaldar kreolerak Portugaldar Inperioak eragindako hizkuntza kreoloak dira eta portugesa da mintzaira hauen oinarri nagusia.
Saint-Géron
Saint-Géron Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fusio-energia
Fusio-energia fusio nuklearreko erreakzioak eragitean askatzen den energia da. Erreakzio mota honetan, bi nukleo atomiko arin batu egiten dira nukleo astunago bakarra osatuz, prozesuan energia kantitate handia askatuz. Prozesu hauek baldintza (tenperatura, presioa eta konfinamendu-denbora) oso konkretuak behar dituzte era egoki eta seguruan gauzatzeko, baita ezaugarri konkretuak dituzten lehengaiak ere, hidrogenoa adibidez.
Conteville (Oise)
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Soncino
Soncino Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Conteville (Oise)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Conteville udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Géron
Biztanleria
2007an Saint-Géron udalerrian erroldatutako biztanleak 193 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Basektomia
Gizonezkoen organo sexualen funtzionamendua
Era horretan semena zakiletik uretran barrena kanporatzen da, pixa egiteko erabiltzen den bide bera jarraituz.
Soncino
Mugakideak
Soncinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Giey-sur-Aujon
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 101 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ana Zubiaga
Ana Maria Zubiaga Elordieta (Forua, Bizkaia, 1959) Genetika arloko katedraduna eta ikertzaile nagusia da Euskal Herriko Unibertsitatean, non graduko eta graduondoko eskolak ematen dituen. Haren ikerketa-esparrua kokatzen da Minbiziaren Biologia eta Genetikaren arteko elkargunean. Minbiziaren Biologia Molekularra izeneko ikertzaile taldea lideratzen du. Orobat, ikertzaile nagusia da UIRMI institutuan (University Institute for Regenerative Medicine and Oral Implantology).
Fusio-energia
Energia hori, gaur egun hidrogeno-bonbetan gehien bat erabiltzen den arren, etorkizuneko energia elektriko iturritzat ere jotzen dute adituek. Horretarako, arlo honetako ikerketa gehienek fusioa bero-iturri moduan erabiltzen dute zentral nuklearretan, lurrunezko turbinak eta sorgailuak erabiliz elektrizitatea produzitzeko. Prozedura hau erregai fosilak erabiltzen dituzten zentral termikoetan edo fisiozko zentral nuklearretan gertatzen denaren antzekoa da, baina ingurumenarekiko eragina nabarmen txikiagoa da fusioaren kasuan (hidrogeno kilo erdiarekin 35 milioi kilowatt orduko sor daitezke).
Basektomia
Prozedura
Bisturiarekin ebaki txiki bat egiten da, medikuak aurrez hodi deferentea ukitu duen zonan. barrabilak bi direnez, hodi deferenteak ere bi dira. Horregatik, bi ebaki egin beharko dira, hodi deferente bakoitzarentzat bana. Hala ere, badira ebaki bakarra egitea nahiago duten kirurgialariak. Ebaki horren bidez hodi deferentea pixka bat kanporantz atera eta ondoren moztu egiten da. Moztutako hodiaren bi muturrak josi egiten dira eta azakenik azala ixten da.
Ana Zubiaga
Ana Zubiagak 60 artikulu baino gehiago argitaratu ditu zientzia-aldizkari espezializatuetan, eta berauengatik jaso ditu 3.900 aipu baino gehiago.
Azido desoxirribonukleiko
Azido desoxirribonukleikoa (oro har DNA siglarekin laburtua; edota, batzuetan, ADN siglarekin) Euskaraz, badirudi zientziarako laburtzapenik erabiliena eta egokiena DNA dela gaur egun: ! EZ !! BAI
Fusio-energia
Testuinguru historikoa
Fusio-energiari buruzko ikerketak 1940ko hamarkadan hasi ziren arren, denbora pasatu ahala haien garrantzia handituz joan da; izan ere, aplikazioak ugariak dira gerra tresnetan, espazio-ontzien propultsioan eta batez ere energia produkzioan.
Giey-sur-Aujon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Basektomia
Prozedura
Ebakuntzaren iraupena faktore askoren menpe dago: aukeratutako teknika, kirurgialariak kasu bakoitzean aurkitzen dituen zailtasunak... Horregatik operazioak 10 minututik hasi eta ordubetetik gorako iraupena ere izan dezake.
Saint-Géron
Etxebizitza
2007an 103 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 103etxeak ziren. 82 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Fusio-energia
Lehenengo urteak
Fusio termonuklearra lortu zuen lehenengo esperimentua 1958. urtean egin zen, deuterioa erabiltzen zuen Scylla I gailua erabiliz LANL laborategian. Hurrengo hamarkadetan zehar, hainbat egitura eta metodo proposatu ziren etengabeko aurrerapausoak emanez arlo honetan (tokamak kontzeptua, tokamak esferikoak etab.).
90eko hamarkada
Fusio-energia lehen aldiz askatzea 1991. urtean lortu zen, Joint European Torus erreaktorea erabiliz, Preliminary Tritium Experiment deritzon esperimentuan hain zuzen ere. Horretan jarraituz, alde batetik, 1996. urtean Tore Supra erreaktoreak milioi bat ampereko plasma-fluxua lortu zuen bi minutu baino gehiagotan eta, bestetik, JET erreaktoreak 16.1 MW-ko energia produzitzea lortu zuen (10MW baino gehiagoko produkzioa mantendu zuen 0.5 segundotan zehar).
Basektomia
Prozedura
Ebakuntza bukatu bezain laister, gaixoa ondo sentitzen bada, etxera joatea posible izango du. Operatutako zona eta barrabil-zorroa handitu egiten dira eta egoera honek hamar bat egun irauten ditu. Litekeena da barrabilen inguruan hematoma txiki bat agertzea, baina hau egun batzuen buruan desagertzen da.
Saint-Géron
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Giey-sur-Aujon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 100 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (35 gizon eta 27 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Fusio-energia
XXI. mendearen hasiera
Ikerketak aurrera jarraiturik, berrikuntza ugari agertu ziren arlo honetan mende berriarekin batera, hala nola konfinamendu inertzialeko fusioa. Metodo berri honi zuzendutako lehen erreaktorea Txinan eraiki zen 2006. urtean, EAST izenekoa. Bertan, iman supereroaleak erabili zituzten lehen aldiz eremu toroidal eta poloidalak sortzeko. Aipagarria da mende hasieran zenbait fusio-korporazio pribatu energia hau sortu eta aprobetxatzeko lehian sartu zirela, esate baterako, Tri Alpha Energy (C-2U gailua garatu zuen taldea) edo General Fusion (plasma injektatzeko teknologia asmatu zuen enpresa).
Giey-sur-Aujon
Diru sarrerak
2009an Giey-sur-Aujon udalerrian 69 unitate fiskal zeuden, 159 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.017 euro zen.
Basektomia
Basektomiaren ondoren
Basektomia egin eta astebetera has daiteke berriro sexu harremanak edukitzen. Hala ere, hodi deferentearen zati sobrantean espermatozoideak gelditzea posible da. Horien erabateko desagerpena 15 isurketaren ondoren kalkulatzen da eta beraz, bien bitartean metodo antisorgailuren bat erabili beharko da.
Azido desoxirribonukleiko
RNA, DNA, gene-espresioa
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Fusio-erreakzioa gertatzen da bi nukleo atomiko edo gehiagoren arteko erakarpen-indarra berauek aldaratzen dituen indar elektrostatikoa baino handiagoa denean.
Saint-Géron
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 113 ziren, horien artean 94 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 94 pertsona aktiboak lanean(48 gizon eta 46 emakume) zeuden.. 19 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lycodes vahlii
Lycodes vahlii Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Hampton (Florida)
Hampton Floridako hiri bat da. Bradford konderrian kokatua dago. 2010ean 484 biztanle zituen, 2.7 kilometro koadrotan banatuta.
Basektomia
Basektomiaren ondoren
Klinika eta mediku bakoitzak bere ohiturak izaten ditu, baina ebakuntza egin eta 3 hilabetera semen analisi bat egin ohi da, bertan espermatozoide bakar bat ere ez dagoela ziurtatzen da mikroskopioan. Une horretatik aurrera, ziur egon daiteke gizonezkoa, sexu harremanak seme-alabarik izateko arriskurik gabe edukiko dituela.
Manta (argipena)
Manta hitzak adiera zenbait ditu:
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Prozesu honetan Burdin-56 baino pisutsuagoak diren nukleoek parte hartzen dutenean, erreakzioari endotermiko deritzo, hau da, nukleoei energia eman behar zaie fusioa gertatzeko. Bestela esanda, Burdin-56 baino pisutsuagoak diren nukleoek protoi gehiago dituztenez, haien arteko aldarapen indar elektrostatikoa indartsuagoa da. Aldiz, Burdin-56 baino arinagoak diren nukleoek parte hartzen dutenean, erreakzioa exotermikoa da, hau da, prozesua gertatzean nukleoek energia askatzen dute.
Azido desoxirribonukleiko
Ikuspuntu kimikotik DNA nukleotidoen polimero bat da, hau da, polinukleotido bat. Polimero bat elkarrekin lotutako unitate sinple askoz osatutako konposatua da, bagoi askoz osatutako tren bat bezalakoa. DNAn bagoi bakoitza nukleotido bat da, eta aldi berean nukleotido bakoitza azukre (desoxirribosa), base nitrogenatu (adenina (A), timina (T), zitosina (C) alaguanina (G)) eta fosfato talde batez osatuta dago: azken horrek bagoiak elkarren artean lotzen ditu. Bagoi edo nukleotido bat bestetik bereizten duena base nitrogenatua da, horregatik DNA sekuentzia base nitrogenatuak bakarrik aipatuz izendatzen da. Lau base horiek sekuentzian duten ordena informazio genetikoa kodifikatzen duena da, esaterako, ATCGATCG... Organismo bizietan DNA nukleotido kate bikoitz moduan agertzen da non bi kateak hidrogeno zubien bidez lotuta agertzen diren.
Giey-sur-Aujon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak janari enpresenak ziren.
Andrena helianthi
Andrena helianthi erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Basektomia
Basektomiaren ondoren
Basektomiak ez dio inola eragiten gizonezkoaren bizitza sexualari, ez maiztasun aldetik, ez potentzia aldetik eta ezta intentsitatearen aldetik ere. Kirurgia izan aurretik zituen erekzio edo zutitze bereberak izango ditu eta baita isurketak ere, prostatako eta semen-besikulako jariakinekin osatutako semena isuriz. Desberdintasun bakarra, semen horretan jadanik ez dela espermatozoiderik egongo da. Barrabilek espermatozoideak ekoizten jarraituko dute, baina hodi deferenteak moztuta daudenez, ez dute inolako irtenbiderik, bertan hiltzen dira eta gorputzak berak eliminatzen ditu.
Giey-sur-Aujon
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Beraz, fusioa lortzeko materialik erabiliena hidrogenoa da; izan ere, nukleoan protoi bakarra duenez, fusioa lortzeko erraztasuna nabarmena da beste materialekin konparatuz.
Giey-sur-Aujon
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Giey-sur-Aujon udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 954 hektarea erabiltzen.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Indar nuklear honek, femtometro baten inguruko distantzia laburretan baino ez du eraginik; aldiz, aldarapen elektrostatikoak distantzia luzeagoetan eragiten du. Hortaz, fusio-prozesua gertatu ahal izateko, atomoek energia zinetiko nahikoa jaso behar dute, elkarrekintza elektrostatiko hori gainditzeko; horretarako beharrezkoa den energiari Coulomb-en muga deritzo. Nukleoak egoera horretara eramateko, bi modu nabarmendu daitezke: partikula-azeleragailu batean atomoak azeleratzea, edo tenperatura altuetara heldu arte berotzea.
Giey-sur-Aujon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Berokuntzaren ondorioz lortutako energiari esker, atomoak bere ionizazio-energia lor dezake eta elektroiak askatuko ditu. Prozesu horri ionizazio-prozesu deritzo, eta horren ondorioz lortutako nukleoari, ioi haien zuzen ere. Horren emaitza ioiez eta elektroi askeez osaturiko hodei beroa da, plasma deritzona. Materiaren egoera honetan, kargak bereizita daudenez, plasma eroalea eta magnetikoki kontrolagarria da.
Basektomia
Basektomiaren ondoren
Gizonezkoak eduki dezakeen gogo edo desira sexualari ere ez dio erasaten basektomiak. Hormonak lehen bezala sortzen baitira barrabiletan eta odolera zuzenean pasatzen direnez, ez da inolako aldaketarik gertatuko alde horretatik. Hala ere, esan beharra dago basektomiak ez duela sexu bidez transmititzen diren gaixotasunetatik babesten.
Sebastes wakiyai
Sebastes wakiyai Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Saint-Géron
Diru sarrerak
2009an Saint-Géron udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 225 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.366 euro zen.
Ana Zubiaga
Ikasketak
Ana Zubiaga Zientzia Biologikoetan lizentziatu zen 1981 ean Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean, eta unibertsitate berean doktoratu 1986 an, egonaldiak egin ondoren Royal Free Ospitalean, Ingalaterran, eta Munich nahiz Heidelberg unibertsitateetan, Alemanian.
Basektomia
Basektomiaren ondoren
Askotan aipatu izan da basektomiak gerora gaitz batzuekin izan dezakeen harremana, batez ere prostatako minbiziarekin, baina oraingoz ez dago horrelakorik frogatu duen ikerketarik.
Basektomia itzulezina al da?
Teknikoki, badago hodi deferenteak berriro elkartzeko aukera mikrokirurgiako tekniken bidez. Gaur egun basektomia egin eta gero berriro ere emankor izatea erabakitzen duten hiru gizonetik bik lortzen dute. Aurrez egindako basektomia motak eta iragandako denborak baldintzatzen dituzte arrakasta izateko aukerak, baina oro har, hamar urte pasa ondoren ezinezkoa dela esan daiteke.
Aholkuak
Basektomia egin ondorengo hurrengo egunetarako zenbait aholku:
Burusi
Manta edo burusi oheko estalkia da, bereziki lo egitean hotzetik babesteko erabiltzen dena, maindireak baino lodiera handiagokoa eta horien gainetik jartzen dena. Burusien gainean ohazal izeneko tapakia jarri ohi da, ohea apaintzeko bereziki.
Ana Zubiaga
Ikasketak
Doktoretza-ondoko ikerketa-ibilbidea Tufts eta Harvard unibertsitateetan garatu zuen (1986-1994), non espezializatu baitzen minbiziaren garapenarekin eta erantzun immunologikoarekin zerikusia duten geneen erregulazioaren ikerketan.
Saint-Géron
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Ana Zubiaga
Ikasketak
1995 az geroztik irakasle gisa aritzen da lanean EHUn. Ikertzaile bisitaria izan da Harvard-eko eta Kaliforniako Unibertsitatean, San  Diegon (AEB).
Azido desoxirribonukleiko
Zelulak DNAk duen informazioa erabili ahal izateko, nukleotidoak RNA (azido erribonukleikoa) molekulak emanez kopiatzen dira. RNA molekulak DNAtik kopiatzen dira transkripzio izeneko prozesu baten bidez. RNA molekula hauek nukleoan prozesatu ondoren, zitoplasmara irteten dira erabiliak izateko. RNAk duen informazioa kode genetikoa erabiliz itzultzen da, proteinen aminoazido sekuentziak osatuz. Nukleotido hirukote (kodon) bakoitzak aminoazido bat emango du eta ondoren aminoazido hauek elkartuko egingo dira lotura peptidikoen bidez proteinak osatuz. RNA erabiliz proteinak sintetizatzeko prozesu honi itzulpena esaten zaio.
Spilotes pullatus
Spilotes pullatus Spilotes generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Erreakzio baten zeharkako sekzioak, σ ikurrez adierazten dena, fusio-erreakzioa gertatzeko probabilitatea neurtzen du. Hau bi nukleoen arteko abiadura erlatiboaren araberakoa da. Oro har, abiadura erlatibo altuagoek prozesua gertatzeko probabilitatea handitzen dute, baina probabilitatea txikiagotzen da energia handitzen den heinean. Plasman, partikulen abiadura probabilitate-banaketa erabiliz karakteriza daiteke. Plasma termalizatuta dagoenean, banaketa honek kurba gaussiarren banaketa edo Maxwell–Boltzmann banaketa dirudi. Kasu honetan, erabilgarriagoa da batez besteko zeharkako partikula-sekzioa erabiltzea, abiaduraren banaketa baino.
Azido desoxirribonukleiko
Herentziaz arduratzen diren eta DNAren sekuentzian ezinbestekoak diren unitateak geneak dira. Gene bakoitzak RNAra transkribatuko den zati bat eta noiz eta non espresatuko den definitzeaz arduratuko den beste zati bat ditu. Geneetan dagoen informazioa zelularentzat ezinbestekoak diren RNA eta proteinak sintetizatzeko erabiltzen da.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
Pfusio: fusio-erreakzioan, metro kubikoko eta segundoko askatzen den energia.
Azido desoxirribonukleiko
Zelularen barnean, DNA kromosoma izeneko egitura batzuetan antolatuta dago. Hauek ziklo zelularrean zelula banandu aurretik bikoiztu egiten dira. Organismo eukariotoek (animalia, landare eta onddoek) bere DNAren gehiengoa zelularen nukleoan gordetzen dute eta gainerakoa mitokondria eta kloroplastoetan. Prokariotoek (bakterioak eta arkeobakterioak), zelularen zitoplasman eta birusek aldiz, proteinazko kapsidaren barnean. Kromosoma hornidura guztiaren materia genetikoa, genoma bezala ezagutzen da eta espezie bakoitzaren ezaugarria da.
Historia
DNA 1869ko neguan isolatu zuen lehenengo aldiz Friedrich Miescher suitzar medikuak Tubingako Unibertsitatean lan egiten zuenean. Erabilitako benda kirurgikoetako zornearen konposaketa kimikoari buruzko esperimentuak egiten ari zela, hauspeatuta zegoen substantzia ezezagun bat ikusi zuen. "Nukleina" izena eman zion, zelulen nukleotik erauzi baitzuen. Ia 70 urtetako ikerketa behar izan zen azido nukleikoen egitura eta osagaiak identifikatu ahal izateko.
1919an Phoebus Levenek nukleotidoak base, azukre eta fosfatoz osatuta zeudela argitu zuen. Levenek, DNAk solenoide (malguki) itxurako egitura eratzen zuela eta nukleotido unitateak fosfato taldeen bidez elkartuta zeudela proposatu zuen. 1930ean Levene eta bere maisu Albrecht Kosselek nukleina lau base nitrogenatu (zitosina (C), timina (T), adenina(A) eta guanina(G)), desoxirribosa azukre eta fosfato talde batez osatutako azido desoxirribonukleikoa zela eta bere oinarrizko egitura base eta fosfato bati lotutako azukrea zela frogatu zuten. Aitzitik, Levenek katea motza zela eta baseak ordena jakin bati jarraituz errepikatzen zirela uste zuen. 1937an William Astburyk DNAk egitura erregularra zuela erakusten zuen X izpien lehen difrakzio patroia asmatu zuen.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
nA eta nB : partikulen dentsitate-zenbakia.
Azido desoxirribonukleiko
Historia
DNAren funtzio biologikoa 1928an hasi zen argitzen. Frederick Griffith Pneumococcus bakterioaren andui batzuekin lanean ari zela, genetika modernoaren esperimentu batzuk burutu zituenean. Neumokokoaren andui batzuk "leunak" (S) ziren eta beste batzuk "zimurrak" (R), horren arabera bakterioaren birulentzia aldakorra zen.
Arratoiei S neumokoko biziak injektatuz, hauen heriotza gertatzen zen, baina R neumokoko biziak edo beroaren eraginez hildako S neumokokoekin ez zirela hiltzen ikusi zuen Griffithek. Hala ere, R neumokoko biziak eta S neumokoko hilak aldi berean injektatuz gero, arratoiak hil egiten ziren eta beren odolean S neumokoko biziak isolatzen ziren. Hildako bakterioak arratoiaren barnean bikoiztea ezinezkoa denez, Griffithek "printzipio transformatzaile" deitu zuen arrazoinamendu bat egin zuen. Teoria horrek, substantzia aktibo baten transferentziaren bidez, bakterio mota batetik besterako aldaketa gertatzen zela azaltzen zuen. Substantzia honek R neumokokoei kapsula azukretsu bat sortu eta horrela, birulentoak bihurtzea ahalbideratuko lieke.
Herrings (New York)
Herrings  New York estatuko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 90 biztanle zituen, 0.73 kilometro koadrotan banatuta.
Fusio-energia
Fusio-prozesua
<σ,v(a,b)> : erreakzioaren zeharkako ebakidura.
Ana Zubiaga
Ikertzailea
Ana Zubiagaren ikerketa-eremua Minbiziaren Biologia eta Genetikaren arteko elkargunean kokatzen da. Bereziki, aztertzen du ziklo zelularraren erregulazio genetikoa eta haren inplikazioa minbizian eta ehunen endekapenean. Bere diseinu esperimentalek hurbilketa genomikoak, proteomikoak eta metodo zelular eta molekular klasikoak barne hartzen dituzte, eredu zelularrez edota animalien eredu genetikoez baliatuz. Taldearen ekarpenak goi-mailako aldizkarietan argitaratu dira. Bertan E2F transkripzio-faktoreen funtzio fisiologikoak eta patologikoak deskribatu dira, eta faktore horien jarduera-mekanismoak zehaztu.
Fusio-energia
Lawson-en irizpidea
ηcapture: irteerako energia harrapatzeko eraginkortasuna.
Azido desoxirribonukleiko
Historia
Hurrengo 15 urtean, bakterioaren andui desberdinen konbinaketak erabiliz, behin eta berriz errepikatu ziren esperimentu hauek, bai arratoietan (in vivo) eta bai saio hodietan (in vitro) ere. Hasiera batean birulentoak ez diren anduiak birulento bihurtzeko gaitasuna zuen printzipio transformatzailearen bilaketak, 1944ra arte jarraitu zuen. Urte horretan Oswald Avery, Colin MacLeod eta Maclyn McCartyk gaur egun klasikoa den esperimentu bat eraman zuten aurrera. Ikertzaile hauek frakzio aktiboa (printzipio transformatzailea) erauztea lortu zuten eta analisi kimiko, entzimatiko eta serologikoei esker, ez zuela proteina, lipido edo polisakarido aktiborik ikusi zuten. Azido desoxirribonukleikoaren forma likatsu eta oso polimerizatu batez osatuta zegoela ikusi zuten, hau da, DNA.
Saint-Géron
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Géron udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 888 hektarea erabiltzen.
Fusio-energia
Lawson-en irizpidea
Pconduction: konduktibitate galera, masa energetikoa plasmatik ateratzearen ondoriozkoa.
Azido desoxirribonukleiko
Historia
Beroaren bidez hildako S neumokokoetatik erauzitako DNA R neumokoko biziekin nahastu zuten "in vitro". Honen ondorioz, S kolonia bakterianoak eratu ziren eta beraz, zalantzarik gabe printzipio transformatzailea DNA zela frogatu zen.
Ellery (New York)
Ellery Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chautauqua konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lau urtaroak
Lau urtaroak Antonio Vivaldi italiar musikagileak biolin eta orkestrarako egindako lau kontzertu zailen izenburua da. Kontzertu horiek Il cimento dell'armonia e delll'inventione Op. 8 izeneko lanaren barnean daude, eta Vivaldik sortutako lan ezagunenetarikoak dira.
Ellicott (New York)
Ellicott Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chautauqua konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Géron
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hastings (Florida)
Hastings Floridako herri bat da. St. Johns konderrian kokatua dago. 2010ean 609 biztanle zituen, 1.7 kilometro koadrotan banatuta.
Fusio-energia
Lawson-en irizpidea
Perradiazio: erradiazio galerak.
Danborrada
Danborrada danborra joaz egiten den saioa da. Jaietako ekitaldia izaten da gaur egun, kaleetan zehar ibilaldia eginez. Euskal Herrian, ospetsuak dira Donostiako danborrada, Azpeitiko danborrada eta Ordiziako danborrada, baina beste hainbat herritan egiten dira ere, baita Euskal Herritik kanpo ere.
Ana Zubiaga
Ikertzailea
Tumore zelulen ezaugarriak ikertzen dituzte. Orokorrean, proteina batek funtzionamendu anormala izaten da arrazoia. Hori jakitea interesgarria da, tumore zelulek proteina horiekiko menpekotasuna daukatelako. Hau da, behar dituzte euren ugalketarako, iraupenerako... Horrek adierazten du zaurgarritasun bat ere. Tratamenduak proteina anormal horietara bideratzen dituzte, terapia zuzendua da. Kimioterapia klasikoa erabili beharrean —tumore zelulei eta ez direnei eragiten die, eta hortik etortzen dira albo efektuak—, ideia da bilatzea zelulen zaurgarritasunak eta horietara zuzentzea terapia.
Azido desoxirribonukleiko
Historia
DNA printzipio transformatzaile gisa unibertsalki onartua izateko hainbat urte pasa ziren arren, aurkikuntza hau genetika molekurraren jaiotzan giltzarria izan zen. Azkenik, DNAk herentzian zuen papera 1952an onartu zen Alfred Hershey eta Martha Chasen esperimentuei esker.
Fusio-energia
Energiaren harrapaketa
Fusioak sortzen duen energia harrapatu eta aprobetxatzeko hainbat irtenbide proposatu dira. Ohikoena fluido jakin bat berotuz egiten da. Hau da, D-T erreakzioak bere energiaren zati handi bat mugimendu azkarreko neutroi gisa askatzen duenez, hauek erreaktorearen nukleoa inguratzen duen litiozko "manta" lodi baten bidez harrapatzen dira diseinu gehienetan. Energia handiko neutroi batek jotzen duenean, manta berotu egiten da eta berotze horren aurka manta hoztu egiten duen fluidoa da potentzia produzitzen duen turbina eragiten duena.
Erregaiak
Fusio-energiarako erabili ohi diren erregaiak elementu arinak dira, hala nola, hidrogenoaren isotopoak (deuterioa eta tritioa adibidez).
Stigmatochromis pleurospilus
Stigmatochromis pleurospilus Stigmatochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ana Zubiaga
Ikertzailea
Espainiako eta Euskal Autonomia Erkidegoko diruz lagundutako 25 ikerketa proiektutako ikertzaile nagusia izan da, tartean Biología del cáncer Consolider-Ingenio proiektukoa (2007-2012). 2001 ez geroztik Minbiziaren Biologia Molekularra izeneko ikertzaile taldea lideratzen du, Eusko Jaurlaritzak finantzatua, eta berau osatuta dago unibertsitate-irakaslez, doktoretza-aurreko eta ondoko ikertzailez eta Ikerbasqueko ikertzailez. Horrez gain, taldeak kolaboratzaile sare aktibo eta zabala eratu du, bai estatu espainiarrean eta baita nazioartean ere. Horrezaz gain, Ana Zubiaga Cluster in Molecular Biomedicine, EHUko formakuntza eta ikerketa unitatearen zuzendaria da (2011-17).
Lau urtaroak
Lana
Lana lau zati edo kontzertutan bana daiteke: urtaro bakoitzeko, bat. Kontzertu bakoitzak, gainera, hiru mugimendu ditu:
Danborrada
Erabiltzen diren danborrak eskuz eginikoak izaten dira, tamaina, osaera eta forma ezberdinekin. Batez ere bi motatakoak daude: danborrak eta kupelak.
Azido desoxirribonukleiko
Historia
Molekularen karakterizazio kimikoari dagokionez, 1940an Chargaffek DNAren base nitrogenatuen proportzioak ezagutzeko balio izan zuten esperimentu batzuk egin zituen. Purinen proportzioak pirimidinen berdinak zirela ikusi zuen ([A]=[T] eta [G]=[C]), eta DNA molekula jakin batean G+C kantitatea ez zela beti A+T kantitatearen berdina, % 36–70 artean aldakorra dela. Informazio honekin eta Rosalind Franklinek lortutako X izpien difrakzio datuekin, James Watson eta Francis Crickek DNAren egitura tridimentsionala azaltzen zuen helize bikoitzaren modeloa proposatu zuten 1953an.
Nature aldizkari zientifikoaren ale berean Watson eta Crickek proposatzen zuten modeloaren alde agertzen ziren bost artikulu argitaratu ziren. Artikulu hauetan lehena, Franklin eta Raymond Goslingena, X izpien difrakzio datuekin modeloaren alde egiten zuena zen.
1962an, Franklin hil eta gero, Watson, Crick eta Wilkinsek Medikuntzaren Nobel Saria jaso zuten. Gaur egun ere zientziaren arloan bizirik dirau eztabaidak, ea aurkikuntzaren merezimendua norena den.
DNAren egitura
Fenomeno horri base-parekatzea deritzo eta hari esker bi kateak osagarriak dira, hau da, kate baten baseen sekuentzia ezagutzen bada, bestearena ondoriozta daiteke. Osagarritasun honi esker, DNAk gordetzen duen informazioa bi kateetan agertuko da, hau da, bikoiztuta dago. Hau funtsezkoa izango da DNAren erreplikazio prozesuan.
DNA molekula egonkortzeko, parekatutako baseen artean hidrogeno zubiak eratzen dira. Lotura hau eratzeko, base batek karga partzial positiboa duen talde baten (−NH2 ala −NH) hidrogeno atomo bat eman behar dio beste basean elektronegatiboki kargatuta dagoen talde bati (C=O ala N). Hidrogeno zubiak lotura kobalenteak baino ahulagoak dira, apurtu eta berriro sor daitezke zailtasun handirik gabe. Hori dela eta, helize bikoitzaren bi kateak kremailera baten moduan banandu daitezke, bai indar mekaniko edo tenperaturaren eraginez (desnaturalizazio izeneko prozesua)
Base nitrogenatu guztiek ez dituzte hidrogeno zubi kopuru berdinak ematen, A=T bi hidrogeno zubi eratzen dituzte eta C≡G aldiz, hiru. Beraz, C≡G base parea A=T baino sendoagoa da. Horren ondorioz, DNA helizearen sendotasuna bertan aurkitzen diren C≡G base pareen portzentaiaren eta molekularen luzeraren araberakoa izango da. C≡G base pare asko dituzten helize luzeen kateak, A=T base pare asko dituzten helize laburren kateak baino indar handiagorekin daude lotuta.
Laborategian sendotasun hori neurtzeko, hidrogeno zubiak apurtzeko behar den tenperatura neurtzen da, hau da, urtze tenperatura. Molekularen base pareen lotura guztiak puskatzean, bi kateak bereizi egiten dira.
Fusio-energia
Deuterioa eta tritioa
Erreakzio nuklear errazena eta erregai kantitate txikiena erabiltzen duena, D+T (deuterioa + tritioa) deritzona da:Erreakzio hori ohikoa da ikerkuntzan eta baita aplikazio industrial zein militarretan ere, gehienetan neutroi-iturri gisa. Deuterioa hidrogenoaren isotopo naturala da eta, normalean, ugaria da. Tritioa ere hidrogenoaren isotopo naturala da; alabaina, 12.32 urteko bizitza laburra du eta aurkitu zein biltegiratzeko zailagoa da.
Azido desoxirribonukleiko
DNA egituraren mailak
DNAren egitura tridimentsionalean hainbat maila bereizten dira:
Spinadesco
Spinadesco Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Spinadescok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fusio-energia
Deuterioa eta tritioa
D-T fusioko erreaktore komertzial batean espero den neutroi-fluxua fisio-energiazko erreaktoreetan gertatzen dena baino 100 aldiz handiagoa da, gutxi gorabehera. Hori dela eta, prozesu honetarako materialen diseinuan arazo ugari egoten dira.
Azido desoxirribonukleiko
Lehen mailako egitura
Kateatutako nukleotido sekuentzia. Informazio genetikoa dagoen kate hauetan, desberdintasuna base nitrogenatuetan dago.
Ana Zubiaga
Ikertzailea
Zuzendu ditu 18 doktore tesi eta master amaierako 27 lan baino gehiago. Nazioarteko kongresu askotan parte hartu du Genetika eta Biologia Molekularraren alorretan. Halaber, mintegi dezentetan parte hartu du, ikerkuntzakoak eta zientziaren dibulgaziokoak. 2008 a ezkero EHUko BioForo hitzaldi zientifikoen antolatzailea ere bada.
Grenet zubiko ontziralekua
Grenet zubia Lapurdiko ontziraleku bat da, Baiona udalerriko San Bernardo auzoan kokatuta dagoena.
Ana Zubiaga
Arduradun, aditu eta aholkulari
Ana Zubiagak ardura instituzional ugari izan ditu Euskal Herriko Unibertsitatean, hala nola: Animalien Ongizaterako Etika Batzordeko kidea (2009-2014), Ikerketa Batzordeko kidea (2006-2009) eta Graduondoko Batzordeko kidea (2013-2014); Genetika Molekularreko Doktoretza Programako koordinatzailea (2005-2010) eta Biologia Molekular eta Biomedikuntzako Masterreko koordinatzailea (2008-2014); 2003tik Biomedikuntza Molekularreko Ikerketa Unitate eta Formakuntzako zuzendaria eta Genomikako zerbitzu orokorreko aholkularia da.
Grenet zubiko ontziralekua
Ontziralekua 2019ko abuztuaren 10an ireki zen.
Ana Zubiaga
Arduradun, aditu eta aholkulari
Aditu gisa, honako lan hauetan parte hartu du: (ANEP) Ebaluazio eta Prospektibaren Espainiako Agentziako koordinazio eta ebaluazioko taldekidea; Biologia Zelular eta Molekularreko eta Genetikako Arloan (2005-2008) eta Biomedikuntzako Arloan (2015-2018). Ad hoc ikuskatzailea izan da zenbait programa estatal eta nazioartekoren Ebaluazio batzordeetan. Ikuskatzailea da nazioarteko zenbait zientzia-aldizkaritan. Genes aldizkariaren editore gonbidatua da (2018-2019). Halaber, parte hartu du 80 doktore tesiren epaimahaietan, Espainiako unibertsitateetan.
Zientzia-aholkulari legez, 2011 ezkero Kanpoko Kontseilu Zientifikoko kide da Kantabriako Osasun-ikerketa Institutuan (IDIVAL); 2016a ezkero Kanpoko Kontseilu Zientifikoko kide Kantabriako Biomedikuntza eta Bioteknologiako Institutuan (IBBTEC). Halaber, 2007 eta 2010 artean kide hautatua izan da Minbiziaren Ikerkuntzarako Espainiako Elkartearen Zuzendaritza batzordean (ASEICA).
Grenet zubiko ontziralekua
Historia
Ontziralekua 2019ko abuztuaren 10an ireki zen jendearentzat, Txaluparen linearen trazatuaren zati gisa.
Azido desoxirribonukleiko
Funtzioak
DNAren funtzio biologikoen artean informazioa gordetzea (geneak eta genoma), proteinen kodifikazioa (transkripzioa eta itzulpena) eta bere bikoizketa (DNAren erreplikazioa) dira. Azken honen bidez, zatiketa zelularrean informazioa zelula alabetara transmitituko dela ziurtatzen da.
Geneak eta genoma
DNA bera bizi den organismoa eraiki eta mantentzeko beharrezkoa den informazioa gordetzen duen biltegia dela kontsidera genezake. Informazio hau gero, belaunaldiz belaunaldi transmititua izango da. Organismoan funtzio hau betetzen duen informazioari genoma esaten zaio eta bertan dagoen DNAri, DNA genomikoa.