cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olorizbeiti
Klima
Udalerriko gunerik garaienetan izan ezik, Artzibar gehienean klima azpimediterraneoa nagusi da. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 12 gradu bitartekoa da (sei gradu mendietan eta hamabi herrigunean). Prezipitazioak 1 000 eta 1 600mm bitartekoak dira, betiere udaberrian eta udazkenean ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 100-120 inguru izaten dira, eta azarotik apirilera ohikoa da elurra jaustea.
Estazio meteorologikoak
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Ibarraren oroimenean herri gisa iraun duten arren, Oloritz biak oso goiz desagertu ziren. 1366an, Olorizbeiti], behekoa hutsik zegoen eta Olorizgoitik, goikoak, bi etxe edo su zituen, berriz ere jendea bizi zen berririk ez izateko, nahiz eta duela urte asko arte beren etxeak mantendu ziren.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Grapaketa
Grapaketa tolestaketa bidezko xafla arteko lotura-operazio bat da. Bi xafla ezberdinen arteko lotura nahiz pieza baten hasiera eta honen amaieraren arteko lotura-operazioa izan daiteke.
Prozesua
Grapaketaren prozesua bi xaflen arteko aldibereko tolestaketan datza, eta era honetan, hauen lotura lortzen da. Era honetako loturak egiteko ez da inolako lotura elementurik behar, nahiz eta tenperatura altuak eta esfortzu handiak behar diren tolestaketa on bat lortzeko. Horregatik, zenbait erreminta edota makineria espezializatu sinplea beharko da prozesua aurrera eramateko.
Emmen
Emmen honako udalerrietako bat izan daiteke:
Grapaketa
Motak
Tolestaketa kopuruen arabera bi grapaketa mota bereiziko ditugu:
Xaflen formaren eta hauen arteko lotura-posizioaren arabera beste mota batzuk bereizten ditugu:
Lotura mota honen aukeraketa
Lotura mota honen abantailak:
Lotura mota honen desabantailak:
Lotura ezaugarriak
Lotura mota honen bitartez honako ezaugarri hauek lortzen dira:
Erabilpenak
Mota honetako loturak, esfortzu handiak jasan behar ez dituzten eta soldadura edo beste lotura-prozesu bat baino ekonomikoagoa izango den loturetan erabiltzen dira.
Oharra
Gaztelaniazko "grapeado" testuaren itzulpena da.
Erdialdeko Amerika
Orografia eta klima
Ekialdean, Karibe itsasoaren eta, Ozeano Barearen artean hedatzen da Erdialdeko Amerika, 523.780 km²-ko eremua hartzen duen lur zerrenda luzexka batean. Lur behere hezeak hedatzen dira ekialdeko eta mendebaldeko itsasertzeetan eta 3.700 metroraino iristen diren mendiak eta sumendiak dira erdialdean.
Erdialdeko Amerikako gailurrak
Nikaragua eta Hondurasko Coco ibaia da Erdialdeko Amerikako ibai luzeena (680 km). Ibai garrantzitsuak dira Ulua (Honduras), Belize eta Hondo (Belize) eta San Juan (Nikaragua, Costa Rica). Aintzira zabalak dira Nikaraguako hegoaldean (Cocibolca eta Xolotlán) eta Panama erdialdean (aintzira alde horretaz baliatu ziren Karibeko itsasoa Ozeano Barearekin lotzen duen ubidea eraikitzeko).
Oro har, klima bero hezea da, tropikokoa. Maiatzetik azarora luzatzen da euri sasoia. Goi lurraldeetako tenperaturak ez dira hain beroak eta urte osoa hartzen du euri sasoiak. Lurrikarak eta sumendien leherketak ugariak izaten dira (Managua, 1931 eta 1972an; Nikaraguako mendebaldeko kostaldea, 1992an; hiru aldiz suntsitu dute lurrikarek Guatemalako Antigua).
Bioaniztasuna
Erdialdeko Amerikak munduko bioaniztasunaren % 7 dauka. Landaretza joria eta oparoa da. Arbola hosto-zabalak dira gehienak. Ipar Amerikako pinuak dira goi lurretan, eta arbola tropikalak behealdean. Intsektu eta ornodun espezie ugari dago. Barnealdeko lurralde hezeetan, jaguarrak, marraskari txikiak, belatzak, sai beltzak eta ehize hegaztiak bizi dira; tapirak, iguanak eta armadiloak kostaldeko ordokietan, eta, dortokak, krokodiloak eta aligatoreak aintziretan eta paduretan.
Historia
K.a. 500. urte aldera, herri maia hedatu zen Guatemala, El Salvador eta Hondurasko lurraldeetan eta goia jo zuen K. o. 250-900 urteetan maien zibilizazio handiak. XVI. mendearen hasieran egokitu ziren espainiarrak Erdialdeko Amerikan eta bertan 300 urtez izan ziren nagusi.
1821. urtean lortu zuten independentzia bertako kolonoek eta 1823an sortu zen Erdialdeko Amerikako Herrialdeen Batasuna (Guatemala, El Salvador, Honduras, Nikaragua eta Costa Rica). Britainiarren esku zegoen Hondurasek (Belize) kolonia gisa jarraitu zuen eta Panamak Kolonbiari loturik iraun zuen.
1838. urtean banatu ziren Costa Rica, Honduras eta Nikaragua. Ingalaterrako kolonia inperioa eta, batez ere, Estatu Batuak lurralde haietara begira jarri ziren eta konpainia kapitalista handi batzuen esku hasi zen geratzen Erdialdeko Amerika. 1903an, Panama Kolonbiatik bereizi eta estatu bihurtu zen, Estatu Batuen babespean.
1914. urtean ireki zen Panamako ubidea eta orain ere jaun eta jabe dirau Estatu Batuak bertan. 1911. urtean Estatu Batuetako soldaduak sartu ziren Hondurasen bertako iraultza iraungitzeko. Beste hainbeste gertatu zen Nikaraguan 1911 eta 1927. urteetan eta Somoza familia ezarri zuten nagusi 1933an, bertan zituzten negozio guztiak zaintzearren. 46 urtez egon ziren Somozatarrak agintean Nikaraguan.
1921. urtean, Estatu Batuetako osteak sartu ziren Costa Rican, Panamako estatuarekin zituen gatazkak aitzakiatzat harturik. 1948. urtean, Estatu Batuei eta Hego Amerikako estatuei lotu zitzaizkien Erdialdeko Amerikako estatuak Ameriketako Estatuen Erakundean.
Gerrak, estatu kolpeak, zapalkuntza eta pobrezia izan dira Erdiko Ameriketako herrien historiaren ezaugarri. 1979. urtean, Nazio Askapenerako Fronte Sandinista taldeak Anastasio Somoza Debayle eraitsi eta gobernu sozialista bideratzen saiatu zen Nikaraguan. Iraultzaren kontrako soldaduek, Estatu Batuen laguntzarekin, gerra zabaldu zuten Nikaraguako bazter guztietara. Violeta Chamorro eskuindarrak irabazi zituen hauteskundeak 1990eko otsailean. El Salvadorren, gerrillak Estatu Batuek eutsiriko armadari neurria hartu eta gobernuarekin negoziatzea lortu zuen 1991. urtean. Guatemalako gobernuaren eta gerrillaren arteko negoziazioak hasi ziren 1991ko apirilean.
1989ko abenduan, Estatu Batuetako osteak Panamara bertaratu, herriaz jabetu eta bertan egon ziren Manuel Antonio Noriega lehendakaria preso hartu zuten arte. Beren gogoko lehendakaria ezarri zuten ondoren.
Demografia
Kolonizatzaile espainiarren aurreko indiarrak (maiak, nahuatlak) dira nagusi Erdialdeko Amerikan, baina gehienak espainiarrekin nahasi dira. 42,5 milioi biztanle inguru bizi da bertan. Erdialdeko Amerikako herriek independentzia lortu zutenean, 1820. urte inguruan, geratu egin zen Europako etorkinen sarrera, Guatemalan eta Hondurasen izan ezik.
Honduras, Nikaragua eta El Salvadorko biztanleen bi heren mestizoak dira. Costa Ricako biztanleen gehiengoa espainiarra da arrazaz. Kostaldean hartu dute bizitoki Afrikako etorkinak, eta Honduras eta Nikaraguako zenbait eskualdetan indiarren eta beltzen arteko nahastetik sorturiko herri mestizoak bizi dira. Erdiko Ameriketako biztanle kopurua munduko altuenetako bat da. Haurren hilkortasuna handia da eta bizi itxaropena apala. Kristau katolikoa da Erdialdeko Amerikako erlijio nagusia.
Hizkuntza
Espainiera da Erdiko Ameriketako estatu guztietako hizkuntza ofizial bakarra, Belizen izan ezik (ingelesa da hizkuntza ofiziala). Hizkuntza indiarrak mintzatzen dira, bestalde, herri guztietan: maia hizkuntzak, Guatemalan eta Belizen; miskitoera, sumua, paia, lenka, rama, etab. Honduras eta Nikaraguan; hizkuntza chibchak, Panaman; hizkuntza aztekak, El Salvadorren eta mendebaldeko kostaldean.
Erdialdeko Amerikako Integrazio Sistema
Erdialdeko Amerikako estatuak integrazio prozesu batean sarturik daude. Horren erakusgarri Erdialdeko Amerikako Integrazio Sistema edo SICA erakundea da, 1991n sortutakoa. Erakunde honen egoitza San Salvadorren (El Salvador) dago. SICAko partaideak hauek dira:
Halaber, Erdialdeko Amerikako herrialdeek ondoko erakunde komunak badituzte: Erdialdeko Amerikako Parlamentua, Integrazio Ekonomikorako Erdialdeko Amerikako Bankua eta Erdialdeko Amerikako Justizia Gortea (1907tik), besteak beste. Gainera, Erdialdeko Amerikako Merkatu Komunak ere garrantzi handia dauka integrazio prozesu honetan.
Toshikazu Soya
Toshikazu Soya (征矢 智和, 1989ko urriaren 21a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
San Pietro Mosezzo
Mugakideak
San Pietro Mosezzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tachyphonus coronatus
Tachyphonus coronatus Tachyphonus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Akelarre (jatetxea)
Akelarre (Akelaŕe, jatetxeak darabilen irudi korporatiboaren idazkeraren arabera) Gipuzkoako Igeldo udalerrian dagoen jatetxea da, 3 Michelin izar dituena. Bertoko sukaldariburua Pedro Subijana da, 1974an eraiki zuena.
Monassut-Audiracq
Monassut-Audiracq (okzitanieraz Monassut-Audirac) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Akelarre (jatetxea)
Bere itsaskiak eta baratzeko barazkiak ospetsuak dira.
1891ko Home Nations Txapelketa
1891ko Home Nations Txapelketa Errugbi txapelketa honen bederatzigarren ekitaldia izan zen. 1891ko urtarrilaren 3an hasi eta martxoaren 7an bukatu zen. Eskozia izan zen txapelduna partida guztiak irabaziz.
Puntuazio sistema
Aldaketa izan zen 1891ko ekitaldian. Entseguak puntu bat balio zuen eta gauzatzeak beste bi. Gainerako kolpeek (drop eta zigor kolpeak) hiru puntuko balioa zuten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Historia
Eskoziak hiru partidak irabazi zituen eta Koroa hirukoitza eskuratu zuen aurrenengo aldiz.
Palmaresa
1891 arteko bakarkako garaipenak. (*) 1889ko garaipena kontuan hartuta
Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa
Zhejiang probintzia honako banaketa administratiboek osatzen dute:
Prefektura mailan
Prefektura mailako 11 banaketa:
Konderri mailan
Konderri mailako 90 banaketa:
Herri mailan
Herri mailako 1.598 banaketa:
Shuhei Doen
Shuhei Doen (土遠 修平, 1990eko otsailaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Grulla Morioka.
Felipe Yáñez
Felipe Yáñez de la Torre (Cózar, Ciudad Realgo probintzia, Espainia, 1953ko urtarrilaren 21a) txirrindulari ohia da, profesionala 1977 eta 1988 artean. Denbora horretan 21 garaipen lortu zituen. Espainian jaioa, Araban egin zuen bere karrera profesionala, eta geroztik Araban bizi da.
Profesionaletan Kas gasteiztar taldean debutatu zuen, izatez, bere kirol baimena arabarra zen. Eskalatzaile handi bat izan zen, mendiko sailkapena irabazten espezialista, sailkapen hau Espainiako Vueltan bi aldiz irabaziz. Gainera, Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa irabazi zuen 1982an.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu
Leon III.a
Gaztaroa eta Aita santu izendapena
Leon Erroman jaio zen eta Atiuppio eta Elixabeteren semea zen. Aita santu aukeratu zutenean Santa Susanako Kardenal-Apaiza zen, eta tesoro pontifizioaren kudeatzailea edo vestiariusa.
Bere aurreko aita santua Adrian I.a lurperatu eta hurrengo egunean aukeratu zuten, 795eko abenduaren 26an, eta hurrengo egunean konsakratu zuten. Ziurenik azkartasun hau Erromatar batzuek Frankoen esku-sartzea ekiditeko mugimendua izan zen, euren aukeratzeko askatasuna kolokan ikusten baitzuten. Leon III.ak Karlomagnori idatzi zion esanez aita santu aho batez aukeratu zutela, eta Santi Petriko giltzak zein hiriaren bandera bidali zion, berari hiriaren zaintza egotziz.
Pontifikatua
Leonen etsaiek adulterioa eta zinauste egin zuela zioten. Karlomagnok Paderbornera etortzea eskatu zien, baina ez zuen erabakirik hartu. Ondoren Leon berriro ere Erromaraino lagundu zuen. 800eko azaroan Karlomagno bera Erromara joan zen eta azaroaren 1ean bi aldeak jazo zituen kontseiluan. Abenduaren 23an bere karguen gaineko purga egingo zuenaren zina aurkeztu zuen eta bere etsaiak deserriratu zituzten.
Karlomagnoren koroatzea
Karlomagnoren aita, Pepin Laburra, aita santuaren defendatzailea izan zen Lonbardiarren aurka, eta Pepinen Dohaintza ezarri zuen, Erromaren inguruko lur eremuak aita santuari feudo baten gisa eskainiz. 774. urtean Adrian I.ak Karlomagnoren aitari Patricius Romanus titulua eman zion, Erromako Elizaren babesa zekarrena. Bereziki garrantzitsua zen babes horretan eskuratutko botere tenporal guztia, Erromako Dukerria eta Ravennako Exarkatoa barne.
Lehen aipatutako Leonen zina eta bi eguenra, 800. urteko Gabon Egunean Karlomagnok Germaniako Erromatar Inperio Santuko koroa eskuratu zuen. Karlomagnoren biografoa zen Einharden arabera honek ez zekien zer zen ondoren gertatuko zena, eta informazioa edukiko balu, ez zuen Koro Inperiala onartuko. Hala ere, ziurrenik lehenago ere eztabaidatu zuen Karlok bere ingurukoekin eta Erromako agintariekin koroatze horrek zuen inplikazioa: Konstantinoplaren haserrea piztu zuen. Konstantinoplak bere burua Erromaren defendatzaile gisa ikusten zuen, baina Ekialdeko Erromako Enperadorea zen Irene Atenaskoak, Justinianoren garaitik gertatu bezala, oso egoera ahula zuen Erroma modu egokian defendatu ahal izateko.
808 an Leonek Karlomagnori Korsika babesteko eskatu zion, musulmanek eraso ugari egiten baitzitzuten Al-Andalusetik abiatuta. Hala ere Korsika eta Sardinia musulmanen esku egon ziren 809 eta 810. urteetan ere.
Ramón Franco
Ramon Franco Bahamonde (Ferrol, 1896ko otsailaren 2 — 1938ko urriaren 28) politiko, militar eta pilotu espainiarra izan zen.
Nicolas Franco Salgado-Araujo eta Pilar Bahamonderen lau seme-alabetako bat izan zen, eta Francisco Franco diktadorearen anaia.
1926ko urtarrilaren 22an Plus Ultraren hegaldian esku hartu zuen, Espainiako hegazkintzaren lorpen handienetako bat izan zenean, Palos de la Fronteratik (Huelva) Buenos Aireseraino (Argentina) 51 ordutan joanez. Ez zen lehenengoa izan Ozeano Atlantikoa zeharkatzen, 1922an Gago Coutinho eta Sacadura Cabral portugaldarrak Lisboatik Rio de Janeirora joanak baitziren, baina bai hartu zion aurrea Charles Lindbergh estatubatuarrari, hurrengo urtean egingo baitzuen honek New York Paris hegaldia.
1930ean monarkiaren aurka altxatu zen, baina Errege Jauregiaren gainean zebilenean bonbak bota nahian, damutu egin zen, zibilak zaurituko zituela-eta. Lisboara erbesteratu zen.
Espainiako Bigarren Errepublikak itzultzeko aukera eman zion, eta erantzukizun handiko karguak lortu zituen, baina kargutik kendu zuten Andaluziako anarkistekin elkartu zela-eta. Armada utzi eta politikan hasi zen, 1931ko ekainaren 28ko hauteskundeetan Esquerra Republicana de Catalunyako diputatu izanez.
1936an, bere anaia Francisco jaiki zenean, Washingtonen (AEB) zegoen eta, zalantza batzuen ondoren, frankisten aldera joan zen. Zenbaiten ustez, bere lagun bat (Julio Ruiz de Alda lizarratarra) hil zuten espetxean, eta horrek bideratu zuen aukera hori egitea. Bando honetan ere gora egin zuen berehala, lotinant koronel egin zutelarik eta Mallorcara bidali zuten. 1938an hil zen, bonbardaketa batean bere hegazkina Mediterraneora erori zenean. Heriotza hark zurrumurru ugari piztu zituen, bai errepublikazaleentzat eta bai frankistentzat ez baitzen gizon erosoa. Francisco Franco ez zen hiletan izan, Ebrorantz zihoalako.
Tresmeer
edota Tresmere, 'Trewasmeur', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Iturburu eseki
Iturburu esekiak paisaia karstikoetan zorua baino altuera gehiagora sortzen diren iturburuak dira. Kareharri mazizoen edozein puntutan sortzen ahal da, eta litologia-aldaketei dago lotuta.
Santa Maria in Vallicella
Santa Maria in Vallicella eliza, Chiesa Nuova («Eliza berria») izenarekin ere ezagutzen dena, Erromako (Italia) eliza bat da, Corso Vittorio Emanuele II kalearen parean dagoena.
Maraten heriotza
Maraten heriotza (La Mort de Marat edo Marat Assassiné) Jacques-Louis Davidek 1793an egindako margolan neoklasikoa da, eta Frantziako Iraultzaren irudirik ospetsuenetakoa. Jean-Paul Marat kazetari eta politikaria hilik agertzen da, 1793ko uztailaren 13an Charlotte Cordayk hil ondoren.
Santa Maria in Vallicella
Historia
Gregorio I. aita santuak leku horretan eraiki zuen lehen eliza bat, XII. mendean dokumentatua, Santa Maria in Vallicella (Haran Txikiko Ama) bihurtu zena.
Maraten heriotza
Gaur egun Belgikako Arte Ederretako Errege Museoetan ikusgai daude.
Santa Maria in Vallicella
Historia
XVI. mendean, San Filipe Nerik, Pierdonato Cesi kardinalak eta Gregorio XIII.a aita santuak lagunduta, eliza berreraiki zuen. Pierdonato hil zenean, haren anaia Angelo Cesi Todiko gotzainak familiaren mezenasgoarekin jarraitu zuen. Printzipioz, Martino Longhi Zaharra izan zen arkitektoa, baina geroago Matteo da Castellok ordezkatu zuen. Nabea 1577an amaitu zen, eta eliza 1599an sagaratu zen. Fausto Rughesi k diseinatutako fatxada 1605ean edo 1606an bukatu zen. Cesi ezkutua nabaria da oraindik elizan.
Iturburu eseki
Iturburu hauen berezitasuna, maila freatikotik gorago dagoen konduktu baten irtengunea direla da. Konduktu hauek, baina, maila freatikotik beherago kokatuta daudenekin kontakturik ez edukitzean, ura ezin da beherago joan eta horizontalki atera behar da kanpora: iturburu esekietatik behera, hain zuzen ere.
Maraten heriotza
Azterketa historikoa
Pintura honek, 1793an gertaturiko Jean-Paul Marat, idazle eta jakobinoen aldekoa zenaren hilketa irudikatzen du. Bera, 1793ko uztailaren 13an labainkatua izan zen bere baineran idazten zuen bitartean, Carlota Cordayren (girondinoen aldekoa zenaren) eskutik. Izan ere, denbora asko igaro ohi zuen bainera hotzean bere azaleko gaixotasuna eramangarriagoa izan zedin; eta horrexegatik baineraren gainean idazmahai bat inprobisatu zuen, estatuaren kontra altxatzen zirenen izenak zerrendetan idatzi eta exekutatuak izan zitezen. Maraten hiltzailea Normandiatik Parisera joan zen bere aburuz “basati bat” zen Marat idazlea akabatu eta “Frantzia salbatzeko”. Maraten ingurura heltzea lortu zuen emakumeak, Frantziar Iraultza zela eta, traizioa egin zutenei buruz hitz eginez eta exekuzioa merezi zuten jendearen zerrenda bat eramanez Marati; Frantziaren kontra zihoazelako.
Santa Maria in Vallicella
Barrualdea
Oinplanoak oso urruti ez dagoen Il Gesu eliza barrokoaren eredua islatzen du; gurutze formakoa, aldarera daraman nabe nagusi batekin. 1620-1690 urteetan mezenasek bete zuten Chiesa Nuovaren barnealdea, eta hamarkada horietako maisu erromatarren obren bilduma bat du. Nabarmendu daitezke Federico Baroccik margotutako aldareak, Pietro da Cortonak freskoz margotu zuen sabaia eta Peter Paul Rubensek aldarearen inguruan egindako pinturak, arbelez eta kobrez eginak.
Nabearen eta transeptuaren hormek, baita presbiterioaren sabaiak ere, Irun Zaharreko eta Itun Berriko kapituluak dituzte, Lazzaro Baldi, Giuseppe Ghezzi, Daniele Seiter, Giuseppe Passeri eta Domenico Parodik eginak. Sabaiko freskoak nabean eta kupulan, Gurutzearen Garaipena adierazten dute (1647-1651), Pietro da Cortonak margotu zituen, eta haientzako estuko dekorazioko diseinuak, berriz, Cosimo Fancellik eta Ercole Ferratak egin zituzten (1662-1665). Kupulako enjutetan ere (1657-1660) profeten freskoak ere pintatu zituen Cortonak.
Maraten heriotza
Azterketa historikoa
Horren ondoren, Maratek emakumeari eskerrak eman zizkion eta zerrendako traidoreak hurrengo astean gillotinatuak izanen zirela esan zuen. Baina, segidan, emakumeak labainkada eman zion Marati, momentuan bertan hilez. Handik gutxira, Maraten hiltzailea, Carlota Corday, gillotinatua izan zen.
Davidek, Maraten lagun mina zenez (eta gainera, biak ere jakobinoen aldekoak), Maratek merezi zuen bezalako hileta egiteaz gain, komentatu beharreko koadro hau ere pintatu zuen. Nahiz eta oso denbora gutxian eginiko koadroa izan hau, Marat hil eta hurrengo lau hilabeteetan egin baitzuen Davidek Konbentzio Nazionalean presentatzeko (beraiek eskaturik egin baitzuen koadroa Davidek), esan genezake artistaren obrarik onenetakoa dela honakoa.
Azterketa formala
David, estilo neoklasikoaren bultzatzaile handienetarikotzat har dezakegu; izan ere, Erroman egon zen denboraldian (1775. urtean), influentzi handia izan zuten berarengan, esaterako, Rafael Mengs artistaren obrek, baita Caravaggiorenak ere. Obra hau egiterakoan, Davidek erabilitako materiala oleoa lienzo gainean da eta bertan, bere lagun handiaren zorigaitza eta hiltzea islatzen du, margolan iraultzaile honetan.
Pintura honen espazioa, oso ongi zehaztuta dago; izan ere, atzeko fondo ilunak, protagonismoa ematen baitio argi guztia jasotzen duen Marati. Lehen planoan, “A MARAT// DAVID” inskripzioarekin azaltzen den (Maratek mahaitxo bezala erabiltzen zuen) kaxaren atzean, kokatzen da hilotza baineraren barruan. Baineraren hiru laurdenak egur zabal batez (idazmahaia) tapatzen direlarik. Maraten burua (ozpinez bustiriko maindire txuri batean bildurik) eta sorbalda baineraren kanpoaldera eroriak daude, hiltzearen agoniagatik; eta bere bularraldea berriz, zauri txiki bat duena, itzalean dago. Aurpegia berriz, itzal eta argiaren artean, begiak itxirik dituela. Gainera, Davidek, Marat pittin bat idealizaturik irudikatu zuen, bere azaleko gaitzaren sintoma handirik agertzen ez delarik, eta hilketan emandako labankaden markarik ikusten ez dugularik (bularraldeko zauri txikiaz salbu).
Esan genezake, Davidek Marat jartzen duen posizioa ezin hobea dela, beste artista batzuen obrei erreferentzia egiten baitie hildako Kristoren posizio berbera erabiliz; Miguel Angel (“Pietatea”), Caravaggio (“Eraistea”) edo Tizianoren (“Hileta Santua”) antzera.
Konposizioaren aldetik, berriz, esan genezake oso estrukturatua dagoela; marra geometriko sinpleekin lorturik, eta Maraten larrugorritasun (inongo dekoraziorik gabe) soilarekin. Honela, ikus argitasun eta sinplezia ezin hobea lortuz.
Koadroan argi eta itzalek eragiten duten kontrastea nabari dezakegu, baina, ez dago inongo justifikaziorik argia modu natural batean nondik sartzen den esateko. Argi sinbolikoa da, non argiaren ertzak maindire zuria eta tela iluna diren. Guztiaren erdian, odol tanta batzuk antzematen dira.
Espazioa, ia eskematikoki definitzen da, horizontal eta bertikalen kontra-posizioen eraginez. Erdialdeko zonaldean, hiltzen da Jean-Paul Marat.
Micralestes stormsi
Micralestes stormsi Micralestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
The Culture High
The Culture High 2014an estreinaturiko dokumental estiloko film luzea da, Brett Harveyk zuzendurikoa. Ameriketako Estatu Batuetan gaur egun indarrean dagoen marihuanaren debekuari eta honek ekarri duen drogen gerrari buruzkoa da. Hau 2007an eginiko The Union: The Business Behind Getting High film dokumentalaren segida da.
Thomas Mann (aktorea)
Thomas Randall Mann Jr. (Portland, Oregon; 1991ko irailaren 27a) estatubatuar aktorea da. Bere lan ezagunena Project X pelikulan eginiko Thomas Kuben antzezpena da.
The Culture High
2014ko Cinéfest Sudbury International Film Festibalean estreinatu zen.
The Culture High dokumental luze onenaren saria, serie edo programetako zinematografia onenaren saria eta argazkien edizio onenaren saria programa edo serie dokumentalean jaso zituen 2015eko Leo Sarietan eta eta dokumental onenaren saria Varsoviako Zinemaldian.
Thomas Mann (aktorea)
Lehen urteak
Mann Portlanden, Oregon, jaio zen, baina Dallasen bizi izan da bi urte zituenetik. Molly izeneko arreba gazteago bat dauka. Haurra zenean bere eskolako antzerki obretan parte hartu zuen. Gaur egun oso harreman onak mantentzen ditu Project Xeko lankideekin.
Vechec
Vechec Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 17,27 km²ko azalera du eta 2895 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1402. urtekoa da.
Arzak (jatetxea)
Arzak Donostiako Altza auzoan dagoen jatetxea da, 3 Michelin izar dituena. Bertoko sukaldariburua Juan Mari Arzak da.
Mirakruzeko gainan dago, Jose Elosegi Alkatearen hiribideko 273. zenbakian.
1897an egungo jabearen aitona-amonek, Jose Maria Arzak Etxabe eta Escolastica Lete, eraikinean taberna bat eraiki zuten. Hurrengo belaunaldia (Juan Ramon Arzak eta Francisca Arratibel) negozioaz arduratu zenean, jatetxe bilakatu eta egun Juan Mari Arzakek eta bere alaba den Elenak zuzentzen dute.
Pimelodella rendahli
Pimelodella rendahli Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Klez Brandar
Klez Brandar (Nantes, 1984) argazkilari, musikari eta aktore frantziarra da. 2015ean musika disko bat atera zuen (Solitania deiturikoa), 2020an EP bat (Rivage) eta urte berdinean bi liburu idatzi zituen (Triste Mesure eta Lusk Dizehan // 06).
Klezek 6 hizkuntzatan hitz egiten eta abesten du, bretoiera barne. Hainbat film labur eta serietan parte hartu du bere ibilbidean zehar, besteak beste, 2022an estreinatutako Totems.
Baró de Viver
Baró de Viver Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 2.372 biztanle zituen. Besòs ibaia eta Santa Coloma de Gramenet udalerriarekin muga egiten du. 1920ko hamarkadan eraiki eta Cases Barates izeneko lau multzoetako bat da. Auzoak bere izena Darius Rumeu i Freixari zor dio, hau Vivergo bigarren baroia eta 1924-1930 bitartean Bartzelona hiriko alkatea ere izan zen.
Moncla
Moncla (okzitanieraz Montclar) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Neocentropogon japonicus
Neocentropogon japonicus Neocentropogon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Eugenio Imatz
Eugenio Imatz Etxeberria —nazioartean Ímaz Echeverría erdal grafiaz ezagunagoa— (Donostia, Gipuzkoa, 1900eko ekainaren 14a - Veracruz, Mexiko, 1951ko urtarrilaren 28a) filosofo eta itzultzaile errepublikazalea izan zen.
Bizitza
Eugenio Imatz Etxeberria Donostiako Alde Zaharrean jaio zen (Juan Bilbao kalean). Bere haurtzaroa nahiko ezezaguna da. Hilondoko semea izan zen —aita hil baitzitzaion bera jaio baino hilabete batzuk lehenago—, eta familia umilekoa: zortzi seme-alaba ziren. Lehenengo ikasketak udal eskoletan egin zituen eta, ondoren, lehen hezkuntza Sacre Coeur ikastetxean bukatu zuen. 1914an Udalak Zuzenbideko unibertsitate ikasketak Madrilen (Espainia) bukatzeko beka bat eman zion. Urte horietan Juan Zaragueta irakaslea ezagutu zuen eta honek Xabier Zubirirekin batera Lovainako Unibertsitatera joateko aholkua eman zion.
1918tik 1920ra arte Lovainan (Belgika) Filosofia eta Zuzenbide Politiko Konparatua ikasi zuen. Madrilera itzuliz Zuzenbideko hirugarren kurtsoa bukatu zuen. 1921ean osasun arazo larri bat pairatu zuen: krisialdi erlijiosoak eta psikologikoak ikasketak uztera behar zuen. Osasuna errekuperatzeko asmoz Astigarragan zegoen familiako baserrira joan zen. 1922an, osasuna berreskuratuta, ikasketekin jarraitu zuen. Zuzenbidea 1924an bukatu zuen; handik aurrera jakintza arlo horrekin erabat bukatu zuen Filosofian buru-belarri murgiltzeko.
Donostiako Udalaren beste beka bati esker eta Xabier Zubirirekin batera, Alemaniara joan zen. Han, Hilde Janhnke ezagutu zuen, eta 1932an harekin ezkondu zen. Alemaniako giroa itogarria zela eta, Madrilera joatea deliberatu zuten. Dagoeneko Revista de Occidente aldizkarirako itzulpen lan batzuk eginak zituen. Espainiako hiriburuan José Bergamín idazle katolikoa ezagutu zuen, eta urte askoan iraungo duen kolaborazioa abiatu. 1933an Cruz y Raya aldizkaria agertu zen, eta Imatz haren idazkari aritu zen; aldi hartan bertan, Ediciones del Árbol-Cruz y Rayaren argitalpenen arduraduna izatera pasatu zen. Alemanetik itzulpenak egiten jarraitu zuen, une hartako izen handien lanak gazteleraratzen: Carl Gustav Jung, Jacob Burckhandt, eta abar.
1936an Imatz kolpisten aurka jarri zen, eta ondorioz Zaragueta eta Zubirirekiko harremanak eten zituen. Zenbait manifestu sinatu zituen, eta urte horren irailean Suitzan egindako Intelektualen Nazioarteko Batzarrean parte hartu zuen. Hurrengo urtean Idazle Antifaxisten Bigarren Nazioarteko Batzarrean parte hartu zuen. Uda horretan bere emaztearekin eta lehenengo semearekin Parisera joan zen non Espainiako Enbaxadaren Emigrazio Departamentuan lan egin zuen. 1939an, Junta de Cultura Española zelakoa sortu zen eta Imatz erakunde horren idazkaria izan zen. Junta horretan beste euskal herritar bat zegoen, Juan Larrea, bai eta José Bergamín ere, urteen poderioz hiltzera Euskal Herrira joan zen idazlea.
Urte horren uztailean familiarekin batera Mexikora joan zen. DFn Academia Hispano-Mexicana lehendabizi eta gero El Colegio de Méxicon eta Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan aritu zen irakasle; azken horretan, Filosofiako katedradun. 1949an JCE erakundeak aldizkari berri bat sortu zuen Mexikon, España Peregrina. Han, Imatzek Larrearekin batera idatzi zuen; gainera, idazkaria ere izan zen. Halaber, Bergaminekin batera, Editorial Senecan lan egin zuen. 1941ean Fondo de Cultura Económica argitaletxearekin hasi zen kolaboratzen eta bertako Departamendu Teknikoan jarraitu zuen lanean bere heriotza gertatu arte. 1946an Venezuelara joan zen, Caracasko Universidad Central delakoan lan egiteko. 1948an berriro ere Mexikora eta FCE argitaletxera itzuli zen. Poliki-poliki donostiar filosofoa depresioan erori zen, eta azkenik 1951. urtean Veracruzko hotel batean bere buruaz beste egin zuen.
Lanak
Eugenio Imatzen lan guzti-guztiak gaztelaniaz eginak dira. Bi ataletan sailka ditzakegu:
Eugenio Imatzen lan guztiak: Colegio de México delakoa Imatzen lan guztiak bi liburukitan argitaratzen ari da:
Sillavengo
Sillavengo Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sillavengok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Martxa Luzea
Martxa Luzea Txinako Alderdi Komunistako tropek, 1934 eta 1935 urteen artean, Txina barnean zehar egindako bidaia izan zen. Soldaduok Txinako Errepublikaren tropetatik ihesi zihoazen.
Komunistek Jiangxiko probintzia menditsua, herrialdearen hegoaldean, beraien kontrolpean izatea lortu zuten, eta bertan Txinako Sobietar Errepublika aldarrikatu zuten. 1934ko urrian Chiang Kai-shekek zuzendutako indar nazionalistek komunistak inguratu zituzten. Buruzagi komunistek, orduan, iparraldera joatea erabaki zuten. Urtebeteko epean, Shaanxiko probintziara iritsi ziren, bertan euren kontrola mantenduz.
Mao Zedongek Txina ipar-mendebaldean eskualde komunista ezartzea lortu zuen. Txinako komunistek egindako ibilbide gogorrari "Ibilaldi Luzea" edo "Martxa Luzea" deritzo. Ehun bat mila gizon abiatu ziren euren familiekin 1934an Mao eta Lin Biao nagusi zituztela. Egunean 60 eta 80 kilometro bitartean egiten zituzten eta Shensira 1935eko urriaren 20an iritsi ziren. 100.000 komunista haietatik 30.000 besterik ez ziren bizirik atera martxa hartatik, 12.874km egin ostean. Martxa Luzea Txinako Herri Errepublikarentzat inspirazio abertzalearen iturri handia izan da. Dadu ibaia gurutzatu zutenekoa, Tashueh Shan mendiak igaro zituztenekoa eta Sikan padura eskualdean zehar ibili zirenekoa ekartzen dituzte gogora.
Martxa luzearen ondorioz, komunistek eskualde trinko eta leial bat lortu zuten, inoiz ere ez galduko zutena. Beste ondorioetako bat hauxe izan zen: Mao Zedongek bere buruzagitza indartu ez ezik, eztabaida ezina bihurtu zen bere alderdiaren barruan.
Carlos Kenig
Carlos Eduardo Kenig (Buenos Aires, 1953ko azaroaren 25a) argentinar-estatubatuar matematikaria da eta Louis Block zerbitzuko irakaslea Chicagoko Unibertsitateko Matematika Departamentuan. Analisi harmonikoan eta ekuazio diferentzial partzialetan egiten duen lanagatik da ezaguna. Nazioarteko Matematika Batasuneko lehendakaria zen 2021ean.
Ibilbide profesionala
Kenigek 1978an lortu zuen doktoretza Chicagoko Unibertsitatean, Alberto Calderónen zuzendaritzapean. Ordutik, Princetongo Unibertsitatean eta Minnesotako Unibertsitatean aritu zen karguan 1985ean Chicagoko Unibertsitatera itzuli aurretik. Ekuazio diferentzial partzial eliptiko eta sakabanatuetan lan handia egin du. AEBetako Zientzien Akademiako kidea da 2014az geroztik. Ikasle hauek izan ditu: Zhongwei Shen, Kin Ming Hui, Gigliola Staffilani eta Panagiota Daskalopoulos.
Trop-plein
Trop-pleinak (frantsesetik: trop= gehiegi, plein = betea; ="beteegia") noizbehinkako iturburuak dira, eta paisai karstikoan aurki genitzazke. Euri-jasengatik edo beste arrazoiren bategatik maila freatikoa igotzen bada, galeria aktiboek ez ezik semi-aktiboek ere ura garraiatuko dute, egoera normalean ibairik ez dagoen lekuan ibaia sortuz. Ber maneraz, normalki aktibo ez dauden iturburuak martxan jartzen dira. Ez dira iturburu esekiekin nahastu behar.
Aukera-arrazoi
Estatistikan, aukera-arrazoia, 2x2 kontingentzia taula baterako, bi aldagai dikotomikoen arteko asoziazioa edo lotura neurtzen duen estatistiko edo neurri bat da, saiakuntza zientifikoetan, epidemiologian gehien bat, mendeko aldagai bati buruz ustezko faktore edo tratamendu baten efektuaren tamaina aztertzeko erabiltzen dena.
Kalkulua
2x2 kontingentzia taula hau eratu da, 180 pertsonekin botika batekin egindako saiakuntza bat eginik, botikak jasaten duten gaixotasuna arintzeko balio izan duen edo ez aztertu ondoren:
Tratamendu ezberdinetarako momioak kalkulatzen dira, gaixotasuna arintze aldera:
Azkenik, momioen arrazoia kalkulatzen da:
Interpretazioa
Tratamendu baterako aukera-arrazoia zenbat eta handiagoa, tratamendu horren eragina nabariagoa da. Arrazoia 1 denean, tratamenduak ez du inongo eraginik eta bi aldagaiak erabat independenteak direla esan daiteke. 1 baino handiagoa denean, tratamenduak eragin positiboa du aukeratu den ondoriorako eta eragin positiboa hau orduan eta nabariagoa izango da, aukera-arrazoia zenbat eta handiagoa izan. 1 baino txikiagoa denean, tratamenduak eragin negatiboa du aukeratu den ondoriorako.
Arestiko adibidean, arintze aldera botika hartzaren momio arrazoia 2 denez, botika hartzeak gaixotasuna arintzearen alde jokatzen duela egiaztatzen da. Zehatzago, botika hartu dutenetan gaixotasuna arintzeko aukerak (edo zehatzago momioa) botika hartu ez dutenetan bi halako direla esan daiteke.
L'Épine (Alpe Garaiak)
L'Épine Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an L'Épine udalerrian erroldatutako biztanleak 175 ziren. Familiak 83 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 189 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 88 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 56 apartamentuak ziren. 86 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Monpezat
Monpezat (okzitanieraz Montpesat) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
L'Épine (Alpe Garaiak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (30 gizon eta 24 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hemiphyllodactylus
Hemiphyllodactylus Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoalde, ekialde eta Ozeanian aurkitzen dira.
L'Épine (Alpe Garaiak)
Diru sarrerak
2009an L'Épine udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 189,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.469 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak jatetxe ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tresowes Green
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Germoe parrokian.
Denge
Dengea, denge birusak eragindako gaixotasuna da. Eltxoek garraiatzen duten gaitz tropikala da, nagusiki Aedes aegypti motako eltxoek. Sukar altua, buruko mina, oka, mina muskuluetan eta azaleko negelak izan daitezke ezaugarri nagusiak. Sintoma horietako asko gripekoekin nahas daitezke.
Munduko eremu tropikaletan eta sub-tropikaletan hedatzen den gaixotasun infekziosoa da (Erdialdeko eta Hego Amerikan, Afrikan, Indian eta Asiako Hego-ekialdean....). Mingarria izan arren, gaitza kasu gehienetan berez sendatzen da, kasu gutxi batzuetan denge hemorragiko deritzona agertu arren, askoz larriagoa dena.
Gaitzaren intzidentzia nabarmen handitu da azken hamarkadetan, eremu tropikaleko hirietan gero eta jende gehiago bizi delako. 1950ko hamarkada baino lehen, aldiz, birusa ezin zen erraz barreiatu populazio txiki eta hedatuan.
300-500 milioi pertsona infektatzen dira urtero dengearen birusarekin, eta gaitza endemikoa da 100 herrialde baino gehiagoetan
Etiologia
Dengearen eragilea Flabibirus taldeko birus bat da, sukar horia eragiten duen birusaren talde berekoa. Sukar horiak eta dengek antzekotasun batzuk partekatzen dituzte: antzeko eltxoen bidez transmititzen dira (Aedes aegypti, batez ere), eremu geografiko bera dute, Flabibirus taldeko birusak dira eragile patogenoak....
Dengearen birusaren material genetikoa polaritate positiboko eta kate bakarreko RNA da. Flabibirusak birus geruzadunak dira, kapsidearen gainetik lipidoz eta glukoproteinez osatutako geruza dutelako.
Birus horrek bost aldaera edo serotipo ditu, ezaugarri antigeniko desberdinak dituztenak. Letra eta zenbakiekin izendatzen dira: DENV1, DENV2, DENV3... .
Serotipo batek infektatzen duenean betiko immunitatea sortzen du ostalarian serotipo horrekiko, eta epe laburreko immunitatea beste serotipoekiko, immunitate gurutzatua izeneko fenomenoaren bidez.
Infekzioa
Gaitzaren bektore nagusia Aedes aegypti eltxoa da. Eltxo honen emeek flabibirus patogenoak eramaten dituztenean eta gizakiei ziztada egiten dietenean birus patogenoa inokulatzen dute (eltxo arrek ez dute ziztatzen). Infektatutako gizakiak birusaren eramaileak bihurtzen dira, eta eltxo ez-eramaileak infektatzen dituzte hauek ziztatzerakoan. Modu horretan gizakia-eltxoa-gizakia zikloa abiatzen da.
Gizakia ez ezik, primate batzuk ere dengearen birusez kutsa daitezke. Eltxoa-primatea-eltxoa-gizakiaren zikloa osa daiteke, beraz. Aldiz, gaitza ez da pertsonen artean kutsatzen (odol-transfusioarekin izan ezik).
Birusak eltxoaren listu-guruinetan infekzio iraunkorra sortzen du. Gizakian sartzen denean, birusa aske geratzen da plasman, bertako zelula batzuk infektatuz (monozitoak, makrofagoak...). Immunitate-sistemaren zelula horietako batzuek (makrofagoek, esaterako) zitokinak eta interferoia ekoizten dute erantzun immunea aktibatzeko, horiek izanik hein handi batean gaixoaren sintomen eragileak (sukarra, mina, gripearen antzeko sintomak...). Odolean zehar birus patogenoa gaixoaren beste organo eta egitura batzuk infekta ditzake (gibela, larruazala, odol-hodiak...). Birusa organo horien zelulen barnealdera endozitosiaren bidez sartzen da, eta bertan RNA birikoaren itzulpenak birusaren proteinak sortzen ditu. Azkenik, zelula barruan sortutako birus berriek zelularen lisia eragiten dute eta aske geratzen dira infektatzen jarraitzeko.
Diagnostikoa
Eremu endemikoetan ohiko sintomatologiak zantzu batzuk eman ditzake gaitzaren diagnostikorako, baina halere laborategiko analisien bidez baieztatu egin behar da diagnostiko hori. Izan ere, beste infekzio biriko batzuek dengearen antzeko sintomak eragiten dituzte (malaria, elgorria, errubeola, Zika sukarra...).
Serologiaren bidez antzeman daitezke birus patogenoaren aurkako antigorputzak gaixoaren odolean (Ig M, infekzioaren lehenengo egunetan, eta Ig G, askoz geroago ). ELISA, immunofluoreszentzia edo konplementua finkatzeko proba dira test egokienak horretarako.
Birusaren identifikazioak ere diagnostikoan baieztatzen du: antigeno birikoen presentzia (ELISAren bidez), birusaren RNA antzemanez (PCRen bidez) edo birus osoaren isolamendua gaixoaren odoletik edo likido zefalorrakideotik.
Profilaxi eta tratamendua
Profilaxiaren aldetik bi dira jarraitu beharreko bideak: eltxo bektorearen kontrola (insektizidak erabiliz eta eltxoari bere ohiko habitatak murriztuz) eta gaitzaren aurkako txertoa. Azken honi dagokionez ez dago oraindik babes osoa ematen duen txertorik, baina ikerketa ugari egiten ari dira azken urteotan eta txerto batzuk dagoeneko kaleratu dira, umeei eta denge larria pairatzeko probabilitate handia dutenei ematen zaiena.
Beste gaixotasun birikoekin gertatzen den bezala ez dago tratamendu espezifikorik gaitzaren aurka. Kasu gehienak berez sendatzen dira 7-10 egunotan, eta tratamendua sintomak arintzera (sukarra, gihar eta artikulazioetako mina...) zuzentzen da. Aspirina eta ibuprofeno ez dira erabili behar, botika hauek gaitzak sor ditzakeen odoljarioak okertu ditzaketeelako. Likido asko edatea eta atseden hartzea gomendatzen da. Kasu larrietan gaixoaren ospitalizazioa ezinbestekoa da, batzuetan zainketa intentsiboetako unitateetan.
Tachyphonus rufus
Tachyphonus rufus Tachyphonus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Cojedes
Cojedes Venezuelako erdialdean dagoen estatu bat da. Bere hiriburua San Carlos da. 14.800 kilometro koadro ditu eta 322.843 biztanle.
East Palo Alto (Kalifornia)
East Palo Alto Kaliforniako hiri bat da. San Mateo konderrian kokatua dago. 2010ean 28,155 biztanle zituen, 6.5 kilometro koadrotan banatuta.
Shintaro Hirai
Shintaro Hirai (平井 晋太郎, 1984ko urtarrilaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Blaublitz Akita.
Girvasita
Girvasita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Girvasita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Karbonatozko toba
Karbonatozko tobak edo tufak landare-morfologia duten metakinak dira. Paisai karstikoetan aurki genitzazke, kareharriz osaturik baitaude.
Kyohei Maeyama
Kyohei Maeyama (前山 恭平, 1987ko abenduaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Ospitaleko geltokia (Baiona)
Ospitalea Lapurdiko autobus geltoki bat da, Baiona udalerriko San Leon auzoan kokatuta dagoena.
Kyohei Maeyama
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Blaublitz Akita.
Neocentropogon mesedai
Neocentropogon mesedai Neocentropogon generoko animalia da. Arrainen barruko Tetrarogidae familian sailkatzen da.
Ospitaleko geltokia (Baiona)
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen.
Historia
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
Lehenago "Hôpital" bezala ezagutzen zen.
Itota (xakea)
Xakean, itota txanda duen jokalariak jokaldi legal egiterik ez duenean eta erregea xake egoeran ez dagoenean gertatzen den egoera da. Hau da, erregea ezin da beste lauki batzuetara mugitu, xake egoeran geratuko litzatekeelako edo defendatuta dauden pieza propioak edo besteren piezak dituztelako, eta, gainera, jokalariak ez du mugitu edo aurkariak harrapatu ditzakeen beste piezarik. Honi, errege itota bezala ere ezagutzen da.
Gilen IX.a Akitaniakoa
Gilen IX.a (Guilhèm de Peitieus; 1071ko urriaren 22a – 1126ko otsailaren 10a), "Koblakaria" ezizenaz ezaguna, Poitiersko konde eta Baskonia eta Akitaniako dukea (1086–1126) izan zen. 1101eko Gurutzada bultzatzeaz gain, okzitanierazko lehendabiziko koblakaria izan zen.
Itota (xakea)
Finaletan zehar, itota, posizio ahul batean berdintzea ahalbidetu dezakeen taktika bat da. Posizio konplexuagoetan, non pieza asko dauden, ia ez dago itota gerta daitekeen egoerarik.
Gilen IX.a Akitaniakoa
Alfontso I.a Nafarroakoa bere koinatarekin batera aritu zuen.
Itota (xakea)
Halaber, gai arrunta da amaierako ikasketen eta beste xake arazo batzuen konposizioan.
Gilen IX.a Akitaniakoa
Poesia
Egun 11 poema besterik ez dira mantentzen, amodioa gai nagusia izanik Maubergeonne bere maitaleari eskainiak. Sexuaz era gordinean aritu eta bere burua deskribatzeko "trichador de dòmnas" (euskaraz: "emakumeen zatikatzailea") ezizena erabiltzen zuen. Hona hemen adibide bat:
Ezkontza eta seme-alabak
Filipa Tolosakoa ezkondu eta hiru seme-alabak izan zituen:
Pardies-Piétat
Pardies-Piétat (okzitanieraz Pardias-Pietat) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Sizzano
Sizzano Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sizzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Micralestes vittatus
Micralestes vittatus Micralestes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Antartandeak
Antartande Antartikako penintsularen ardatza den mendikateak jasotzen duen izena da, eta Andeek Antartikan duten jarraipentzat har daitekeena. Kolonbia eta Venezuela arteko mugan jaio, Suaren Lurraldearen ekialdean Ozeano Atlantikoan murgildu Scotiako dortsala sortuz eta zatika Aurora uharteak, Hego Georgiak, Hego Sandwich, Hego Orkadak eta Hego Shetland uharteetan berragertuz, azkenik penintsula antartikoan jarraitzen duen mendikateren izena da. Penintsula antartikoak Txilen Tierra de O'Higgins eta Argentinan Tierra de San Martín izena jasotzen du.
Antartandeetako tontorrik garaiena Koman mendia da, 3.657 metroko altuerarekin, Betierekotasuneko mendiak deritzon zatian. Esperantza mendia era nabarmen daiteke, 2.860 metroko altuera duena. Antartandeetatik hego-mendebalderanzko adar bat hedatzen da, Ellsworth mendiak izenekoa, mendilerro baxua eta, neurri handi batean, Antartandeak Antartikako beste mendikate handia den Mendi Transantartikoekin lotzen duen azpiglaziarra. Azken hauetan, zehazkiago Diamante Mendikatea deritzon zatian Argentinar Antartikako tontorrik garaiena den Chiriguano mendia dago, 3.660 metroko altuera duena. Hego Polo geografikorantz Ordoki Polarra dago.