cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garifuna (etnia)
Historia
Arawak eta karibe indigenen eta ihes egindako esklabo beltzen nahasketatik sortu zen taldea Antilla Txikietako Saint Vincent uhartean. XVII. mendean noizbait Nigeriako esklaboak zeramatzan ontzi batek hondoa jo zuen. Iturri batzuek 1635eko Gaztelako ontzi bi izan zirela diote, beste batzuek 1620ko hamarkadan eta onarpen txikia baina jarraitzaile batzuk badituen beste teoria baten arabera (Ivan van Sertimak They Came Before Columbus liburuan erabilitako teoria), Kolon baino lehenago heldu ziren afrikar batzuk Ameriketara. Afrikar horiek bertako karibe indiarrekin nahastu ziren, eta Saint-Vincentera jo zuten inguruko uharteetatik ihes egitea lortzen zuten esklaboek ere. Urteetan europarren eskuetatik kanpo egon ostean, 1796an britainiarrek konkistatu eta deportatu egin zituzten karibe beltzak (beltzekin nahasterik ez edo nahaste txikiena zutenei karibe horiak deitzen zaie eta oraindik badaude herrixka batzuk uharteko iparraldean. Grenadinetako uharte txiki batean preso izan eta gero, hasieran Jamaikara eta gero Espainiaren menpe zegoen Hondurasen aurrez aurreko Roatan uharteko Punta Gorda herrira iritsi ziren bizirik iraun zutenak. Apirilaren 12an Roatanera iritsi izana oraindik gogoratzen dute.
Courgains
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 386 ziren, horien artean 298 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 298 pertsona aktiboetatik 257 lanean zeuden (143 gizon eta 114 emakume) eta 41 langabezian zeuden (16 gizon eta 25 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Garifuna (etnia)
Historia
Britainiarren asmoa espainiarrei presio egitea izan arren, laster aliatu bihurtu ziren, kontinentean bertan lurrak agindu baitzizkien Espainiako Koroak. Hala sortu zituzten lehen komunitateak Amerika Erdialdean, harik eta Honduras barneko gerra zibilean galtzaileen aldean jarri eta berriz ere askok ihesari eman eta gaur egungo lekuetan kokatu arte. AEBetako itsasontzietan ibili izan ziren garifuna asko, eta Estatu Batuetako hainbat hiritan komunitate garifuna garrantzitsuak daude.
Courgains
Diru sarrerak
2009an Courgains udalerrian 241 unitate fiskal zeuden, 612 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.978 euro zen.
Garifuna (etnia)
Garifunak gaur
Garifuna izena espainiarrek emandakoa da, jatorrizko "Kalipuna" aldatuta. Oso talde etniko berezia osatzen dute, kanpoko itxuraz beltz elementua da nagusi; garinagu hizkuntza, ostera, arawak familiakoa da oinarrian, baina europar eta afrikar hizkuntzen eragina du. Iparraldean Belizeko Dangriga hiritik Nikaraguako Maiz edo Corn uhartera hegoaldera, Karibeko eremu zabal batean bizi dira, Guatemalan (Livingston) eta Hondurasen barne. Azken herrialde horretan bizi dira gehienak, eta sarritan baztertuta egon badira ere, hainbat erakunde osatu dituzte euren kultura eta hizkuntzari eusteko. 2008an UNESCOk garifunen hizkuntza, musika eta dantza Munduko Ondare Ez-Material izendatu zituen. Punta izeneko musikak arrakasta handia du.
Courgains
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Papiliolebias bitteri
Papiliolebias bitteri Papiliolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Courgains
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa eta 2 zurginak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Courgains udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.125 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
BoOzy’ OS eta Cristal Harribitxia
BoOzy’ OS eta Cristal Harribitxia, edo Cristal Harribitxia, konputagailuzko marrazki bizidunetako film bat da, 2013an plazaratua, J.K. Arsyn zinema zuzendariena. Frantzian eta frantsesez egina da.
Sinopsia
BoOzy’ OS Annecyko «Cristal» bila doa.
Ingersheim
Ingersheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Amaia Irazabal
Amaia Irazabal (Santurtzi, 1990eko abenduaren 16a) aktore bizkaitarra da, gaztetatik Getarian bizi dena. Antzerkian eta zineman lan egin du eta ETBko Eskamak Kentzen telesailean ere hartu zuen parte.
Biografia
Psikologian lizentziatu bazen ere Donostiako Arte Eszenikoen Tailerrean antzerki ikasketak egin zituen. 2013tik aurrera antzerkian ari da lanean eta, Eltxoak eta Inor ez dator antzezlanak berak sorturikoak dira. Inor ez dator lanarekin Antzezmotz lehiaketa irabazi zuen gainera. Ados Teatroarekin ere egin du lan eta Lekord poesia taldeko kide ere bada. 2015ean Eskamak Kentzen telesailean Malen-en pertsonaia egin zuen. Hainbat laburmetraietan ere parte hartu du.
2019ko azaroan Edurne Azkarate, Mikel Ibarguren eta Intza Alkainekin batera Album proiektua sortu zuen.
Wirral penintsula
Wirral penintsula (ingelesez Wirral Peninsula) Ipar-mendebaldeko Ingalaterran kokatua dagoen penintsula bat da. Merseyside eta Cheshire konderrien artean banaturik dago. Mendebaldean Dee ibaia du, hau Ingalaterra eta Galesen arteko muga delarik, ekialdean Mersey ibaia eta Liverpool hiria ditu, eta iparraldean Irlandako itsasoa.
Bertakoek, penintsula izendatzeko Wirral eta the Wirral izendapenak erabili ohi dituzte, bertakoei aldiz ingelesez Wirral (singularrez) eta Wirralians (pluralez) deitu ohi zaie.
Villenave
Villenave Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villenave udalerrian erroldatutako biztanleak 248 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 134 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 11 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (54 gizon eta 44 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villenave udalerrian 113 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.989 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
Henrik von Eckermann
Henrik Claes Edvard von Eckermann (Nyköping (Suedia), 1981eko maiatzaren 25a) hipikan aritzen den kirolari suediarra da.
Villenave
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Villenave udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 177 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Henrik von Eckermann
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Saltoak taldeka proban, berriz, urrezko domina lortu zuen Suediako taldearekin, AEBko taldearen (zilarrezko domina) eta Belgikako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatuz; honako hauek osatzen zuten taldea: Henrik von Eckermann (King Edwarden gainean), Malin Baryard-Johnsson (Indianaren gainean) eta Peder Fredricson-ek (All Inen gainean).
Northmoor (Missouri)
Northmoor Missourieko hiri bat da. Platte konderrian kokatua dago. 2010ean 325 biztanle zituen, 0.62 kilometro koadrotan banatuta.
Itxarondako utilitatearen teoria
Itxarondako utilitatearen teoria emaitzak eta etekinak zoriz gertatzen diren egoeretan, egoera desberdinak alderatzeko emaitzen itxaropen matematikoaz gainera, arriskua, emaitzen probabilitateak eta beste zenbait faktore kontuan hartu behar direla ezartzen duen teoria da. Historian zehar San Petersburgo paradoxaren azterketa, Daniel Bernoulliren eskutik, izan zen teoria zabaldu zuena. 1947 urtean plazaratu zen eta zorizko egoeretan erabakiak hartzeko axiomatika baten oinarri den Von Neumann–Morgenstern utilitatearen teoremaren arabera, erabakiak utilitate edo baliagarritasun-balioen itxaropen matematikoan oinarrituz hartu behar dira, utilitate horietan bilduz zorizko emaitzak, horien probabilitateak, arriskuarekiko joera eta beste zenbait faktore.
1972ko Espainiako Traineru Txapelketa
1972ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 25. ekitaldia) urte honetako irailaren 16 eta 17an jokatu zen Donostian, eta Astillerok bere lehenengo txapelketa irabazi zuen.
Historia
Astillerok talde indartsua osatu zuen 1972ko denboraldian, baina Kantabriako txapelketan huts egin zuen eta ondorioz ezin izaz zuen parte hartu Kontxako Banderan, txapelduna baino ez baitzen sailkatzen. Hori horrela, oso ondo prestatu zituen gainerako estropadak, eta bereziki Espainiako txapelketa.
Larunbatean sailkapen estropada jokatu zen eta Astillerorekin batera Lasarte, Orio eta Getaria sailkatu ziren Espainiako txapelketako ohorezko txandarako. Igandean Astillero eta Lasarteren arteko lehia estua izan zen eta azkenean kantabriarrak nagusitu ziren zortzi segunduren aldearekin.
Lluís Nicolau d'Olwer
Lluís Nicolau d'Olwer (Bartzelona, 1888ko urtarrilaren 20a - Mexiko Hiria, 1961eko abenduaren 24a) katalan politikari eta idazlea izan zen.
Coracina bicolor
Coracina bicolor Coracina generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Eremichthys acros
Eremichthys acros Eremichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Joan Lazkanokoa
Joan Lazkanokoa (Lazkao, XV. mendea-XVI. mendea) gipuzkoar itsasgizona izan zen, Errege-erregina Katolikoen garaian Itsas Armadaren almirante izandakoa. Leonor Zuñigakoa ezkondu zuen.
1490ean Sevillan zegoen Gibraltarko itsasarteko armada zuzentzen. Granadako Gerran musulmanak eraman zituen Afrikaren errege-erreginen aginduetara. 1493an Joan Cádizkoa kortsarioari segika ibili zenean, Tilimsengo Erresumako kostaldeetan izan zen.
Italian Gonzalo Fernández de Córdobarekin batera aritu zen. Zefaloniako setioan (1500) eta Gariglianoko guduan (1503) nabarmendu zen. Tarenton Pregent de Bidoux frantziarra menderatu ondoren, Cesare Borgia atxilotu zuen.
Mers el-Kebir bonbardatu zuen 1505eko espainiar konkistan. 1512an ingeles arkulariak eraman zituen Nafarroako konkistan gaztelarren alde.
Papiliolebias hatinne
Papiliolebias hatinne Papiliolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Socorro konderria (Mexiko Berria)
Socorro konderria (Socorro County) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Socorro da. 2010eko zentsuaren arabera 17,866 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 17,866 pertsonetatik 15,375 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 8,664 dira. 142 beltzak edo afroamerikarrak. 1,890 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 208 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 50 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 197 pertsonek kokatzen zuten.
Nematalosa erebi
Nematalosa erebi Nematalosa generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Ranero (Kantabria)
Ranero Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 24 biztanle zituen.
Oraingo Aroa
Oraingo Aroa egutegi gregorianoko urteak zehazteko erabiltzen den notazio sistema bat da, Dionisio Eskasak ezarritako Anno Domini notazioaren ordezko gisa. Oraingo Aroa baino lehengo urteei Oraingo Aroaren Aurrekoa deritze.
Hartara, Wikipedia Oraingo Aroko 2001. urtean sortu zen; eta idazkera kuneiformea Oraingo Aroaren Aurreko 4. milurtekoaren bukaeran sortu zen.
Adierazpena 1615. urtean erabili zen lehen aldiz, ingelesez, Johannes Kepler astronomoaren liburu batean, vulgaris aerae forman. Haren erabilera gero eta arruntagoa bihurtu da XX. mendearen azken laurdenaz geroztik argitalpen zientifiko eta akademikoetan, batez ere laizismoari garrantzi handiagoa eman nahi dioten egileen artean, Jesusi (Kristo) eta dominus hitzei erreferentzia egiten dien Kristo Ondoren (K.o.), Kristo aurretik (K.a.) edo Anno Domini (A.D.) erabili nahi ez dutelako.
Ingoldingen
Ingoldingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Katsumi Otaki
Katsumi Otaki (大滝 勝巳, 1969ko ekainaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Fushun
Fushun (txinera sinplifikatuz: 抚顺; pinyineraz: Fǔshùn), Txinako ipar-ekialdeko Liaoning probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.237.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 11.271,5 kilometro koadroko azalera.
Inguru naturala eta kokapena
Liaoning probintziako hiriburitik 45 kilometrora dago.
Soichi Shimane
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
NA-8100
NA-8100 edo Gazolazko zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7015 nafar errepideko 2,27 kilometroan hasi eta NA-7015 errepidearen 3,06 kilometrora arte doa. Errepidea 0,85 kilometro luze da.
Northwoods (Missouri)
Northwoods Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 4,227 biztanle zituen, 1.83 kilometro koadrotan banatuta.
Mänägäitz
Mänägäitz 2011 urtean Zarautzen sortutako hardcore musika taldea da.
Peggy Lipton
Margaret Ann Lipton (New York, 1946ko abuztuaren 30a - Los Angeles, 2019ko maiatzaren 11) estatubatuar aktore, modelo eta abeslaria izan zen. The Mod Squad eta Twin Peaks telesailetako bere parte-hartzeagatik ezagutzen da. Haietako lehenegatik aktore onenarentzako Urrezko Globo Saria irabazi zuen 1970ean.
Jatorri juduko, Quincy Jonesekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituzten.
Revilla (Guriezo)
Revilla Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 111 biztanle zituen.
The Expendables 2
The Expendables 2 (euskaraz Mertzenarioak 2) 2012ko Simon West ingeles zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Sylvester Stallone, Jason Statham, Jet Li, Dolph Lundgren, Chuck Norris, Terry Crews, Randy Couture, Liam Hemsworth, Jean-Claude Van Damme, Bruce Willis eta Arnold Schwarzenegger aktoreek antzeztu zuten.
The Expendables (2010) filmaren jarraipena da, era berean, The Expendables 3 (2014) izeneko jarraipena izan zuen.
Argumentua
Barney Ross (Sylvester Stallone), Lee Christmas (Jason Statham), Yin Yang (Jet Li), Gunner Jensen (Dolph Lundgren), Toll Road (Randy Couture), Hale Caesar (Terry Crews) eta Billy the Kid (Liam Hemsworth) mertzenarioek osatutako taldea berriz berrelkartu da, oraingoan Church jaunak (Bruce Willis) itxuraz erraza eta diru etekinak emango dituen lantxo bat egiteko kontratatu baiditu. Halere, beren egitasmoa okertu egingo da, Jean Vilain (Jean-Claude Van Damme) gaizkileak segada ipiniko baidie. Orduan taldearen griña bakarra hartaz mendekatzea izango da. Honela, igarotzen diren leku orotik beren etsaien artean suntsipena eta kaosa zabalduko dute, azkenean ezusteko mehatxu bat topatu arte: militar erabilerarako egokitutako bost tona plutonio, munduan boterearen oreka aldatzeko adina kopuru.
Emilio Carballido
Emilio Carballido (Córdoba, Veracruz, 1925eko maiatzaren 22a - Xalapa, Veracruz, 2008ko otsailaren 11) mexikar idazlea izan zen.
Biografia
Letrak eta arte dramatikoko maisutza ikasi zituen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan. Veracruzeko Unibertsitateko Antzerki Eskolan eta Argitalpen Kontseiluan lan egin zuen, baita Arte Ederretako Institutu Nazionalean eta Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan ere. Hainbat sari irabazi zituen, bere sorterriko 1996ko Literatura Sari Nazionala, besteak beste. Zinema-gidoigile gisa, 50 filmetan baino gehiagotan parte hartu zuen. 1976an Mexikoko Hizkuntza Akademiako kide izendatu zuten.
Obra
Carballidoren lanak hainbat herrialdetan aurkeztu izan dira, hala nola Espainia, Alemania, Frantzia, Suitza, Belgika, Israel, Kolonbia, Venezuela eta Kuban. Osatu zituen antologien artean aipagarriak dira: Teatro joven de México (1984, Mexikoko antzerki gaztea), 9 obras jóvenes (1985, 9 lan gazte), Jardín con animales (1985, Lorategia animaliekin), Teatro para obreros (1985, Antzerkia langileentzat). Ipuinak ere idatzi zituen, besteak beste: El poeta que se volvió gusano y otros cuentos (1978, Zizare bihurtu zen poeta eta beste ipuin batzuk), Un cuento de Navidad (1980, Gabonetako ipuina) eta El censo (1980, Errolda). Carballidoren eleberri nagusiak, berriz, hauek dira: La veleta oxidada (1956, Haize-orratz erdoildua), El sol (1970, Eguzkia), El tren que corría (1984, Korrika egiten zuen trena).
Cadaluènh
Cadaluènh Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cadalen udalerrian erroldatutako biztanleak 1.363 ziren. Familiak 509 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (38 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 161 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 191 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 51 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 592 etxebizitza zeuden, 507 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 567 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 507 etxebizitza nagusietatik 392 bere jabearen bizilekua ziren, 76 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 314 etxek bost zituzten. 430 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 197 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 275 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 805 ziren, horien artean 629 aktiboak ziren eta 176 inaktiboak ziren. 629 pertsona aktiboetatik 572 lanean zeuden (298 gizon eta 274 emakume) eta 58 langabezian zeuden (28 gizon eta 30 emakume). 176 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 70 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cadalen udalerrian 554 unitate fiskal zeuden, 1.442,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.689 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 59 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Cadalen udalerrian 73 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.445 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
La Mer (Charles Treneten abestia)
«La Mer» Charles Trenetek 1946an sortu zuen abesti frantsesa da. Aurretik, 1943an, ideia horren inguruan Trenetek Léo Chauliacekin lan egin zuen. XX. mendeko abesti frantses ezagunetariko bat da. Jack Lawrencek «Beyond the Sea» izenburuarekin ingelesera itzuli zuen. Ingelesez zein frantsesez abestiak bertsio ugari ezagutu du, benetako klasikoa izanik.
Historia
1943an, Montpellieretik Perpignanera trenez Charles Trenet, Roland Gerbeau abeslaria eta Léo Chauliac piano-jotzaileareki zihoanean, igarotzen ari zen paisaia behatuz, sarritan Mediterraneoko kostaldera hurbilduz, inspiratu zen eta hogei bat minututan «La Mer» abestia idatzi zuen, paradoxikoki Mediterraneoan ez baizik eta bere bagoiaren leihotik pasatzen zen Thau urmaelan inspiratua. Musika Léo Chauliacen laguntzarekin prestatu zuen. 1938ko «Heart and Soul» abestitik dator doinua.
Hala ere, Trenetek ez zuen sinisten abestiaren potentzialtasunean, «solemne eta rococo» iruditu zitzaion eta ez zuen berehala grabatu. Suzy Solidor abeslariari eskaini zion eta honek ere ez zuen onartu; aitzakia «Itsasoari buruzko abestiak, egunean hamar bidaltzen dizkidate!" izan zen.
1945. urte amaieran, Roland Gerbeauk abestia grabatu zuen [[Renée Lebasekin].
1946an, Raoul Breton musika argitaletxeak Charles Trenet bultzatu zuen abestia grabatzera. Léo Chauliac kanpoan zegoela eta, argitaletxeko piano-jotzaileak ordezkatu zuen, Albert Lasry, orkestrazio "sinfonikoa" egingo zuena. Urte berean, Trenetek Estatu Batuetara egindako bidaian, Jack Lawrencek idatzitako bertsio amerikarra zabaldu zen eta arrakasta itzela lortu zuen. Gaur egun abesti hau frantsesezko musika-ondarearen parte bihurtu da.
2001ean Charles Trenet hil zenean, abestiaren 70 milioi ale baino gehiago salduak ziren.
Bertsioak
Abeslari askok egin du abestiaren bertsioa. Hemen adibide batzuk:
Manuel Altolaguirre
Manuel Altolaguirre (Málaga, 1905eko ekainaren 29a - Burgos, 1959ko uztailaren 26a) espainiar poeta izan zen. 27ko Belaunaldiko olerkari-taldekoa. Orduko poesiarako funtsezkoa izan zen Litoral aldizkariaren argitaratzailea, beste zenbait aldizkari- eta poesia-bildumarekin batera. Gerra ostea Kuban eta Mexikon igaro zuen. Haren poesian nabaria da Juan Ramón Jiménez eta Pedro Salinasen eragina. Altolaguirreren idazlanen artean nabarmentzekoak dira: Las islas invitadas (1926), Ejemplo (1927), Poesía (1931), Soledades juntas (1931). Erbestean beste zenbait poema-liburu argitaratu zituen: Fin de un amor (1949), Poemas de América (1955). Abangoardismo arrastorik aurkitzen ez den poeta honen olerkigintzaren ezaugarri nagusia musikaltasuna da.
Lurdes Gabarain
Lurdes Gabarain Garate (Tolosa, Gipuzkoa, 1960ko otsailaren 4a) maratoilaria da. Maratoi bat bukatzen lehen euskal emakumea izan zen.
Ibilbidea
Txikitatik zuen korrika egiteko zaletasuna. Gaztetxotan lehia ezberdinetan parte hartzen hasi zen.
70eko hamarkadaren hasieran, Espainiako Estatuan emakumeek ezin zuten parte hartu distantzia luzeko probetan.
1977an, Bordeleko maratoian parte hartu zuen, eta maratoi bat amaitu zuen Euskal Herriko lehen emakumea izan zen, bai eta Espainiar Estatuko lehen emakumea ere.
Bordeleko maratoia egin ondoren, Oviedoko maratoian, Donostiako maratoian eta Oiartzungo maratoian parte hartu zuen.
Maratoiez gain, beste hainbat kirol egina da: triatloia, txirrindularitza, iraupen eskia... Orpazurdako arazoak zirela eta, kirol ibilbideari amaiera eman behar izan zion.
Andilly (Oise Harana)
Andilly Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Andilly udalerrian erroldatutako biztanleak 2.449 ziren. Familiak 830 ziren, horien artean 183 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 75 bakarrik bizi ziren emakumeak), 222 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 359 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 66 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 890 etxebizitza zeuden, 850 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 597 etxeak ziren eta 288 apartamentuak ziren. 850 etxebizitza nagusietatik 571 bere jabearen bizilekua ziren, 243 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 40 etxek gela bat zuten, 115 etxek bi zituzten, 119 etxek hiru zituzten, 170 etxek lau zituzten eta 406 etxek bost zituzten. 614 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 349 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 436 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.707 ziren, horien artean 1.246 aktiboak ziren eta 461 inaktiboak ziren. 1.246 pertsona aktiboetatik 1.133 lanean zeuden (580 gizon eta 553 emakume) eta 112 langabezian zeuden (60 gizon eta 52 emakume). 461 pertsona inaktiboetatik 147 erretiraturik zeuden, 174 ikasten zeuden eta 140 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Andilly udalerrian 837 unitate fiskal zeuden, 2.286 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.750 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 157 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 34 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 28 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 9 igeltseroak, 6 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 5 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen eta 2 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Andilly udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an psikiatriko 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NA-8101
NA-8101 edo Soraurengo zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, N-121-A nafar errepideko 7,99 kilometroan hasi eta N-121-A errepidearen 8,91 kilometrora arte doa. Errepidea 1,01 kilometro luze da.
Ericymba amplamala
Ericymba amplamala Ericymba generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Mallako Natura Erreserba Hertsia (finlandieraz, Mallan luonnonpuisto; ipar samieraz, Mallá luonddumeahcci) Finlandiako ipar-mendebaldeko muturrean dagoen natura erreserba hertsia da. Malla mendiek osatzen duten ingurunean dago, Enontekiöko Kilpisjärvi herriaren aldamenean, eta Norvegia, Suedia eta Finlandia herrialdeek bat egiten duten eremuan. Guztira, 31 km²-ko azalera dauka eta herrialdeko babestutako eremu zaharrenetakoa da; izan ere, 1938. urtera arte natura erreserba bihurtu ez zen arren, 1916. urterako gutxiengo babesa bazuen inguruneak. Kilpisjärviko Natura Zentroa da babestutako eremuaren informazio gunea.
Geografia
Mallako Natura Erreserba Hertsia Finlandiako ipar-mendebaldeko muturrean dago, Eskandinaviako mendiak herrialdean sartzen diren pasabide naturalean. Zehazki, Malla mendiek (738 metroko Pikku-Malla eta 942ko Iso-Malla) osatzen duten ingurune zabala hartzen du babestutako eremuak, Kilpisjärvi aintziraren iparraldean dagoena. Bertan, Eskandinaviako hiru herrialdeek bat egiten dute, Enontekiöko Kilpisjärvi herriaren alboan. Guztira, 31 km²-ko azalera du eta Lappi osoko azalera txikiena duen natura erreserba hertsia da.
Babestutako inguruneak hartzen duen eremua anitza da. Alde batetik, Kilpisjärvi eta Malla inguruko mendi larre soilak daude; bestetik, mendien hegaletan zabaltzen den urkidi zabala; eta azkenik, aintzira eta errekastoek sortzen duten ur ingurunea. Landaretza ugaria eta landare espezie aniztasuna dira, batik bat, Mallako Natura Erreserba Hertsiaren ezaugarriak. Izan ere, altitudeak, mendien altuera desberdintasunak, eta Ozeano Artikoaren hurbiltasunak ekartzen duen hezetasunak Finlandiako gainontzeko eskualdeen nolakotasunetatik bereizi egiten dute Malla. Bestalde, karedun arrokaz osatutako ohantzea ere berezitasun nabaria da.
San Migel eliza (Iurreta)
San Migel goiaingeruaren eliza Iurretan dagoen eliza da, Mikel goiaingeruaren omenez sagaratua.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Geografia
Ondorengoak dira Mallako Natura Erreserba Hertsiko geografia ezaugarri aipagarrienak:
San Migel eliza (Iurreta)
San Migel elizaren eraikina bi elementu desberdinen gehiketatik sortu zen, elementu horiek garai desberdinetakoak dira. Etengabeko auziek Iurretako eliza apala, zinetan Jose Zuaznabar 1748an dorre barroko bat eraiki baitzuen oztopatu zuten bere eraberritzea XIX. mendearen hasierak arte. 1800 urtearen hasieran, Gipuzkoako Alexo Miranda, Akademiako arkitektoa, aurreko dorre ikusgarriari eutsi behar zion proiektuaz arduratu zen eta 1815ean ekingo zion hori.
Eliza neoklasikoa da eta lauki baten gainean jarritako gurutze grekoaren forma du, lauki hori errektangulu handiago baten barruan dago. Burualdean exedra bat du; oinetan berriz, koru altua. Elizaren barrualdean San Migel Arkanjeluren irudia duen erretaula modernoa da nagusi.
Burtoncourt
Burtoncourt Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Historia
Azkenik, aipatzekoa da mendeetan zehar eremu honek izan duen garrantzi kulturala. Izan ere, merkatarien eta abeltzainen nahitaezko igarobidea izan da, Torne eta Muonio ibaiak Norvegiarekin eta Ozeano Artikoarekin lotu dituen pasabidea. Kilpisjärvira iritsi zen lehenengo errepidea 1941. urtekoa da, Jarraipenaren Gerran eraiki zena.
Burtoncourt
Biztanleria
2007an Burtoncourt udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Ibilbideak
Guztira, Mallako Natura Erreserba Hertsia zeharkatzen duten markatutako hiru ibilbide daude: Mallako bidea, Koltalahti-Hiru Nazioen Mugako bidea, eta Pikku-Mallako bidea.
Burtoncourt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Ibilbideak
Ezagunena natura erreserbaren izena daraman bidea da, hau da, Mallako bidea. Hamaika kilometro luzeko ibilbidea Kilpisjärvi herriko iparraldeko mugan hasten da, eta Siilaskoski ur-lasterren gainean dagoen zubitxoaren bidez sartzen da babestutako eremura. Urkidi sakonen artetik egiten du aurrera bideak, bi kilometro ostean, mendiko larrera ateratzen den arte. Orduan, 2,5. kilometroan, Pikku-Malla mendia igotzeko aukera ematen duen bidegurutzea dago. Mallako bidea jarraituz gero, gutxinaka, aldapa gora hasten da Iso-Malla mendiaren magalean, Kitsiputous ur-jauziraino iristen den arte. Ur-jauzi arrokatsua atzean utzi ondoren, beheranzko bideari hasiera ematen zaio, aspaldian elur-orein zainek segitu ohi zuten bide beretik. Kuohkimajärvi aintziraren eta bertan dagoen etxalde edo borda ondotik igarotakoan, Mallako bidea bukaeraraino iristen da, Eskandinaviako muga hirukoitzera. Ibilbide hau Artikoko bidearen parte da.
Burtoncourt
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 72 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Ibilbideak
Bestetik, hiru kilometroko luzera duen Koltalahti-Hiru Nazioen Mugako bidea dago. Ibilbide hau Kuohkimajärvi aintziraren suediar ertzetik abiatzen da, Koltalahti izeneko golkoan, eta hiru nazioen mugaraino doa. Abiapuntura Kilpisjärvi herritik ateratzen den txalupa bidez baino ezin daiteke iritsi. Azkenik, natura erreserbako mendi ospetsuenera igotzeko bidea dago, Pikku-Mallako bidea. Mallako bidearen modu berean, ibilbidea Kilpisjärvi herrian hasten da. Pare bat km urkidien artetik ibili ondoren, 2,5. kilometroan bi bideak bereizi eta Pikku-Malla igotzeko aldapa gora leuna hasten da. Hala, bidearen helmuga 738 metrotako tontorra da; guztira, zazpi kilometro.
Fauna
Natura erreserbak hartzen duen eremua anitza da. Alde batetik, mendien hegaletan zabaltzen den urkidi zabala dago, besteak beste, papourdinaren bizilekua dena. Hegazti espezie hau Lappiko ikur nagusia da eta, hain zuzen ere, Kilpisjärvi aintzira ondoko basoan biltzen da udaro papourdinen mundu osoko multzo handiena. Hauekin batera, negu-txonta abeslariak eta buztangorri argiak bizi dira, eskualdeko basoetan nagusi den hegazti espeziea. Bestetik, Kilpisjärvi eta Malla inguruko mendi larre soilak daude. Bertan ikus daitezkeen hegazti espezieen artean daude elur-hontza, eper zuria, ipar-belatza, ipar-berdantza, marikoi isatsluzea, txirri lepokoduna, urre-txirri arrunta, zapelatz galtzaduna eta zozo paparzuria. Azkenik, Kilpisjärvi aintzira eta ur-eremuetan, izotz-ahateak, ahatebeltz hegazuriak eta ehizara jeisten diren ur-zozoak izaten dira.
Burtoncourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 124 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (54 gizon eta 37 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 31 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Fauna
Bestalde, babestutako eremuan urte osoan bizi diren zenbait ugaztun haragijale ere badaude; esate baterako, jatuna eta ipar-katamotza.
Burtoncourt
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Fauna
Eremu menditsuko lur karedunean hazten diren landare bereziei esker, hainbat tximeleta espeziek bizirauten du Mallan; hala nola, driada zuri eta artikoko zurikatxa landareez elikatzen den artikoko mitxirrika. Guztira, 340 bat espezie zenbatu dira natura erreserban, eta guzti hauetatik hamaseik Malla eta Kilpisjärvi dituzte finlandiar lurraldeko bizileku bakarrak. Tximeleta espezie hauek udako hilabete epeletan baino ez dira ikusten, ugalketa burutzeko baliatzen duten sasoia. Hain zuzen, gauerdiko eguzkiari esker, tximeletek argi ordu gehiago izaten dute euren helburua betetzeko. Iluntasunezko momentu apurretan, aldiz, sitsek hartzen dute bizilagunen lekua. Oro har, intsektuak ilunak eta iletsuak izaten dira, ezaugarri hauek eguzkiarengandik hartzen duten epeltasun apurra gorputzean ahal bezainbeste mantentzeko lagungarriak baitira.
Burtoncourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mallako Natura Erreserba Hertsia
Landaredia
Landaretza ugaria eta landare espezie aniztasuna dira Mallako Natura Erreserba Hertsiaren ezaugarriak. Izan ere, altitudeak, mendien altuera desberdintasunak, eta Ozeano Artikoaren hurbiltasunak ekartzen duen hezetasunak Finlandiako gainontzeko eskualdeen nolakotasunetatik bereizi egiten dute Malla. Gainera, karedun arrokaz osatutako ohantzea ere berezitasun nabaria da. Karedun arroka hauek mendien magaletatik jauzi egindako eskistoek osatzen dute, aspaldian itsas hondoan pilatutako sedimentuen ondorengoak direnak. Gaur egun, eskito hauetako mantenugaiekin elikatzen dira natura erreserbako landareak. Guztira, 434 landare baskular espezie daude Kilpisjärvi inguruan, eta horietatik 28 Finlandian agertzen diren leku bakarra da Malla.
Mendi magaletako urkidiak itsaso gaineko 600-650 metroko altuerara iristen dira Kilpisjärvin. Urki zuria da, hain zuzen ere, natura eremuko zuhaitz espezie nagusia, pinua ez baita latitude honetaraino iristen. Urkidi hauek Saana eta Mallako tontorren karedun magaletan daude, eta alturako zuhain oparoari esker, larre eremu elikagarriak dira. Beste zenbait tokitan, aldiz, mendi gaineko urkidiak antzuagoak izaten dira, eta lurzorua zuhaixka nanoek osatzen dute. Eremu altuagoetan, urkidien eta 950 metroko altueraren arteko ingurunean, larre alpetarra eta azpialpetarra txandakatzen dira. Hauen ezaugarri nagusiak belardiak eta urte osoko elur geruzak dira. Landareak egoera latzean bizi dira bertan. Tenperaturak oso baxuak izaten dira, baita udan ere, eta handitze sasoia motza da. Neguko elur geruzak izotzaldien eta haizearen aurkako babes eremua ematen du; horrek, lehortze efektutik babesten du lurzorua. Dena den, luzaroan mantentzen bada, elur geruzak landareen hazkuntza sasoia nabarmen laburtu dezake. Bertan, ez du ia zuhaitzik bizirauten, ezta zuhaixkek ere, zenbait ipar-ipuruk, sahats nanok eta ahabiak baino ez. Urteroko landarerik ez dago, uda motzek hazien umotze eta ernetzea zalantzan jartzen dutelako askotan. Landare nagusiak zuhaixka nano eta landare trinko batzuk baino ez dira, lur azpiko atala ongi garatua duten landare espezieak. Hauen artean daude, besteak beste, alpetar azalea, Diapensia lapponica eta nagusi den artikoko zurikatxa.
Elur geruza berandu urtzen den eremuetan, errekastoen inguruan edota arroka hormetan, aldiz, belardiak izaten dira. Larre hauetan Trollius europaeus eta zaingorria moduko espezieak aurki daitezke; altuago ere, ezpata-belarra, Festuca ovina edo ihiak ikus daitezke. Sahats nano erretikulatua landare txikia da, zuhaixka-fromakoa eta landare apaingarri moduan erabiltzen dena, eta elikagai ugariko lurretan baino ez da hazten, Mallako Natura Erreserba Hertsia moduko eremuetan. Harri hormetan hazten diren landareen artean, bestetik, arroketako beronika, xardin-belar berdea eta Woodsia alpina daude.
Mendien gailurretan, 900 metro edo goitiko eremuetan, ez du ia zuhaixkarik bizirauten. Salbuespena, lehen aipatutako artikoko zurikatxa da. Elur artean moldatzen diren beste landare batzuk ere ikus daitezke; besteak beste, elur-urrebotoia eta zenbait harrautsi espezie. Mendietako landareentzat ezinbestekoa da elurra urtu bezain laster loratzea, ahalik eta probetxu handiena ateratzeko eguzkipean dauden tarte motzari. Hala, uda motzean prestatzen dira kimuak hurrengo udarako.
Mallako Natura Erreserba Hertsian aurki daitezkeen beste landare bitxi batzuen artean, Oxytropis lapponica dago, arraroa dena bai Finlandian, bai Eskandinavian. Babestutako eremu honetan baino ez dela hazten baieztatu da. Beste espezie batzuk aipatzeko, laponiar errododendroa, ipar-urrebotoia, elur-errosta, zuhandor nanoa, Erigeron uniflorus, Thalictrum alpinum eta Arnica angustifolia.
Gonzalo Castro
Gonzalo Castro Irizábal, goitizenez «Chory» (Trinidad, Uruguai, 1984ko irailaren 14a) Errealean jokatzen duen ezker hegaleko jokalaria da. 2013/2014 denboraldian oso gutxi jokatu zuen, Griezmann haren aurretik zegoelako. 2014/2015 denboraldian, Griezmann Atletico Madrila joan zelarik, ezker hegaleko leku hura libre geratu zen, eta Choryk bete zuen.
Otsailaren 6
Kanpo estekak
Otsailaren 5 | Urteko egutegi | Otsailaren 7
1985eko urtarrileko Europako hotzaldia
1985. urteko urtarrilean Europan izandako hotzaldia 1956 urtetik izandako hotzaldi gogorrena izan zen. Urtarrilaren 6an hasi eta bi astetara luzatu zen gutxi gorabehera. Euskal Herrian ohikoak ez ziren tenperatura baxuak eta elurteak ekarri zituen; esaterako, Donostian termometroak -6 °C-ra heldu ziren eta 15 cmko elurra pilatu zen kaleetan, Kontxa pasealekuan eski-norgehiagoka antolatu zen eta Gasteizen inoiz izandako hotz handiena erregistratu zen, -16.8 °C-rekin. Garraioa eta errepide gehienak erabat moztuta geratu ziren. Europan, ehundaka hildako izan ziren.
Norwood (Missouri)
Norwood Missourieko hiri bat da. Wright konderrian kokatua dago. 2010ean 665 biztanle zituen, 4.15 kilometro koadrotan banatuta.
Quilen
Quilen Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nematalosa flyensis
Nematalosa flyensis Nematalosa generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Quilen
Biztanleria
2007an Quilen udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 21 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 28etxeak ziren. 21 etxebizitza nagusietatik 16 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek hiru gela zituen, 4 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Albrecht von Wallenstein
Albrecht von Wallenstein (Heřmanice, Bohemia, 1583ko irailaren 24a - Eger, gaur Cheb, 1634ko urriaren 25a) txekiar jatorriko militar alemaniarra izan zen.
Quilen
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (14 gizon eta 10 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Albrecht von Wallenstein
Biografia
1618an Fernando II.a Habsburgokoaren aginduetara jarri zen. Danimarkarrak Alemaniako iparraldean menderatu ondoren, Friedlandgo duke (1624) izendatu zuten. Ondoren, protestanteen aurka lorturiko garaipenengatik Saganeko eta Mecklenburgeko dukerriak eskuratu zituen. Printze katolikoek, Wallensteinen aginpide gero eta handiagoaren beldurrez, Ratisbonako dietan bere karguetatik kentzea lortu zuten (1630). Baina Tillyko kondea hil ondoren (1632), Suediako Gustabo Adolforen garaipenek hartaraturik, Fernando II.ak laguntza eskatu zion berriz Wallensteini.
Tropa katolikoen buruzagi nagusia zela, Gustavo Adolforen gudarostearen aurka borrokatu zen Lützeneko guduan (1632). Suediarrek galera handiak jasan arren, erregea ere bertan hil zelarik, azkenik katolikoek atzera egin behar izan zuten. Etsaiekin elkar hartu nahirik, Fernando II.ak hilarazi zuen haren ofizial baten bidez.
Quilen
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erimystax cahni
Erimystax cahni Erimystax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Rioseco (Guriezo)
Rioseco Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 144 biztanle zituen.
Voise
Voise Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fuentes de Carbajal
Fuentes de Carbajal Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
Voise
Biztanleria
2007an Voise udalerrian erroldatutako biztanleak 271 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Fuentes de Carbajal
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 124 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Voise
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 122 etxebizitza zeuden, 104 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 120 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 104 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 161 ziren, horien artean 132 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 132 pertsona aktiboetatik 119 lanean zeuden (63 gizon eta 56 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Voise udalerrian 107 unitate fiskal zeuden, 292,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.805 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.