cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ouveillan
Biztanleria
2007an Ouveillan udalerrian erroldatutako biztanleak 2.139 ziren. Familiak 923 ziren, horien artean 272 pertsona bakarrekoak ziren (130 bakarrik bizi ziren gizonak eta 142 bakarrik bizi ziren emakumeak), 296 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 272 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 83 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.189 etxebizitza zeuden, 931 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 192 hutsik zeuden. 1.110 etxeak ziren eta 78 apartamentuak ziren. 931 etxebizitza nagusietatik 700 bere jabearen bizilekua ziren, 200 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 162 etxek hiru zituzten, 305 etxek lau zituzten eta 420 etxek bost zituzten. 591 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 448 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 352 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.264 ziren, horien artean 860 aktiboak ziren eta 404 inaktiboak ziren. 860 pertsona aktiboetatik 755 lanean zeuden (411 gizon eta 344 emakume) eta 105 langabezian zeuden (60 gizon eta 45 emakume). 404 pertsona inaktiboetatik 162 erretiraturik zeuden, 98 ikasten zeuden eta 144 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ouveillan udalerrian 918 unitate fiskal zeuden, 2.088,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.313 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 86 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak eta 2 harategiak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marion Koopmans
Marion Koopmans, jaiotzaz Marion Petronella Gerarda Koopmans (Steyl, Limburgo, Herbehereak, 1956ko irailaren 21a) albaitaria eta irakaslea da, birologian espezializatua, ikertzailea eta infektologian aditua. Osasunaren Mundu Erakundearen aholkularia da.
Biografia
Albaitaritzako medikuntza ikasi zuen Utrechteko Unibertsitatean eta 1976an graduatu zen. Hantxe egon zen doktoretza ikerketarako, graduondoko bi titulu lortuta, eta albaitaritzako mikrobiologo erregistratu zen ofizialki 1977an.
Estatu Batuetan bizi izan zen, eta animalien eta gizakien artean kutsa daitezkeen birusak ikertu zituen. 1991tik 1994ra, beka bat osatu zuen Eritasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Zentroetan, eta bertan enterobirusak aztertu zituen. Birologia Dibisioarekin bat egin zuen eta torobirusak aziendan izan zituen ardatz.
Ibilbidea
Koopmans Osasun Publikoaren eta Ingurumenaren Institutu Nazionalean (RIVM) hasi zen, eta han Birologiako buru izendatu zuten. Sailaren berregituraketan parte hartu zuen, baita bere ikerketa laborategitik kanpo itzultzen eta gaixotasun infekziosoak kontrolatzeko aplikazio praktikoetan ere. 2003an, H7N7 azpimotako A influentzabirusa Herbehereetan zabaldu zenean, Koopmansek gaixotasun infekziosoen lehen agerraldia izan zuen. Erantzun publiko koordinatuaren garapenean parte hartu zuen, eta albaitariekin eta medikuekin lan egin zuen osasun publikoaren politika azkar garatzeko. Hegazti-gripearen agerraldiaren aurrean izandako erantzunaren buru izan zenean, ondorengo epidemietarako prestatu zuten, Ekialde Ertaineko arnas sindromea (MERS) eta Zika birusa barne.
2006an Osasun Publikoko irakasle izendatu zuten Rotterdameko Erasmo Zentro Medikoan. Horri esker, gaixotasun infekziosoen ikerketaren ebidentzia-oinarria indartu zuen. Bere laborategiak oinarrizko ikerketa zientifikoak eta epidemiologia erabiltzen ditu gaixotasun infekziosoen patogenesia ulertzeko, transmisio-bideak ezartzeko eta ikerketa-oinarri hori diagnostiko-tresna bihurtzeko.
2010eko hamarkada
2013. urtean, Koopmans, gamelu dromedarioak MERS sortzen duen birusaren tarteko ostalaria zirela aurkitu zuen taldeko partaidea zen. Ordutik, Elmoubasher Faragekin lan egin du gameluei buruzko ikerketan, MERSen aurkako antigorputzak bilatzeko.
2018an, Herbeheretako Ikerketa Zientifikoko Erakundeak (NWO) ohoratu zuen Koopmans, animalien birusak gizakiei transferitzeko egindako lanagatik.
2019an, NWOk $9 milioiko diru-laguntza eman zion partzuergo bat sortzeko, sortzen ari diren gaixotasun infekziosoen Behatoki aldagarria (OIE), ingurumenean gertatzen diren aldaketek eta bidaiek gaixotasun infekziosoen arriskua nola eragingo duten aztertzeko. OIEk kontuan hartzen dituen helburuetan gaixotasun bektorialak eta zoonotikoak sartzen dira, baita patogeno ezkutuak ere. Koopmansek artikulu bat idatzi zuen Nature zientzia-aldizkarirako, epidemien prestaketa eta erantzuna aldatzeko eskatuz. Artikuluan, OMEko liderrak aipatu zuen osasun larrialdiei buruz: "«Inpaktu handiko epidemien fase berri batean sartzen ari gara... Hau normaltasun berria da»."Urte horren amaieran Herbehereetako Arte eta Zientzien Errege Akademiako kide izan zen.
2020tik aurrera
2020an, SARS-CoV-2 ulertzeko eta COVID-19ren hedapena ulertzeko lan egin zuen. Herbehereetan, osasun-langileak testatzeko ahalegina egin zuen, eta biztanleen artean erabiltzaile asintomatiko asko zeudela identifikatu zuen. Erasmo Zentro Medikoko taldearekin antigorputzen proben eraginkortasuna aztertu zuen. Erantzun zientifikoaren buru izateaz gain, Koopmans-ek birusari buruzko komunikazio zientifikoan ere parte hartu zuen, gizarte-baliabideak erabiliz eta masa-komunikabideetan elkarrizketak eginez, jendearekin ikerketa eguneratuak partekatzeko. Hantxe esan zuen gizakiak Lur planetaren eremu gehiago okupatzen zuten heinean, gizakiei transmititzen zitzaizkien gaixotasun arriskutsuen kopurua handitu egingo zela. Europako Batzordeko COVID 19 taldeko kide izendatu zuten. Talde aholku-emaileak balio izan zuen pandemia garaian estatu kideei osasun publikoko gomendioak egiteko.
Antzinako Grezia
Antzinako Grezia greziar hizkuntza eta kulturako herrien zibilizazioa izan zen, K.a. XIII. eta IX. mendeen artean hasi eta Antzinaroa bukatu arte iraun zuena (K.o. 600 urtea). Mendebaldeko zibilizazioaren jatorrizko kulturatzat hartzen da, itzelezko eragina izan baitzuen Erromatar Inperioan, bai eta Pizkundean eta ondorengo beste aroetan ere. Gaur egungo Grezian eta Asia Txikian hasi zen, eta gero Mediterraneo osora zabaldu, Iberiar penintsulatik Itsaso Beltzeraino.
Kronologia
Historialari batzuen ustetan, Antzinako Grezia izenaz ezaguna den garaiari K.a. 776 urteko lehenengo Olinpiar Jokoek eman zioten hasiera. Garai mizenikoaren eta Lehenengo Olinpiar Jokoen artean Aro Iluna zeritzan garaia igaro zen: ez da horri buruzko idatzirik gorde eta erlikia arkeologiko gutxi, besterik ez.
Woodside (Kalifornia)
Woodside Kaliforniako herri bat da. San Mateo konderrian kokatua dago. 2010ean 5,287 biztanle zituen, 30.4 kilometro koadrotan banatuta.
Antzinako Grezia
Kronologia
Tradizionalki Antzinako Greziako garaia K.a. 323. urtean Alejandro Handiaren heriotzarekin bukatu zela jotzen zen, garai helenistikoari hasiera eman zitzaionean. Hala ere, Antzinako Grezia askotan K.a. 146. urtea arte, hau da, Erromatarren konkistaraino luzatu izan da.
Aro hura honela zatitu izan da zenbait gertaera politiko, sozial eta kulturalen arabera:
Apistogramma staecki
Apistogramma staecki Apistogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Antzinako Grezia
Kronologia
Horiek guztiak Antzinako Grezia izenaz ezagun den aroaren barruan sailkatzen dira; hala ere, Greziak aldaketa asko jasan zituen hurrengo urteetan, eta honela sailkatzen dira Garai Helenistikoaren ondoren etorri ziren aroak:
Helenismoaren aurreko garaia
Grezian, kontinente barruan aurkitu diren giza aztarnarik zaharrenak Epipaleolitokoak dira (40.000 K.a.). Neolitoko lehen aztarnategiak K.a. 6200. urtekoak dira. Garai hartan itsas bidaldiak ohikoak ziren kontinentearen eta uharteen artean, eta horren adierazgarri da Milos uharteko obsidiana harria, Grezia guztian barrena barreiatua dagoena. Brontzearen antzinako garaian (K.a. 2600-2000) agertu ziren uharteetako aurreneko kulturak: zikladikoa eta minoikoa. Kultura zikladikoa nagusi izan zen 2600. urtetik 1800era bitartean, eta minoikoa edo Kretakoa izan zen ondoren. Kretako kulturak merkataritza harremanak zabaldu zituen Mediterraneoaren ekialdean, eta luxu handiko hiriak, artelan ugariez apainduak, sortu zituen, eta haiek egundoko eragina izan zuten kontinentean. K.a. 1400 inguruan desagertu zen kultura hura, zibilizazio mizenikoak bereganatuta.
1320 Impala
1320 Impala asteroide gerrikoan aurkitutako 1320. asteroidearen izena da. 1934ko maiatzak 19an aurkitu zuen Cyril Jackson astronomo hegoafrikarrak Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1934 JG zen. Bere izena impala izeneko animaliagatik jasotzen du.
Antzinako Grezia
Zibilizazio mizenikoa
Lehen herri indoeuroparrak K.a. 3000. urtean iritsi ziren Egeo ingurura. Beren zibilizazioa finkatu zuten lurralde hartan, nahiz eta kultura minoikoaren eragina jaso itsas merkataritzaren bidez. Mizenas zen bertako hiri nagusia eta hartatik datorkio izena kultura hari. Aurkitu diren aztarnategiek adierazten dutenez, gizarte gerrazalea bide zen hura. Eguneroko bizitza harresi garaiez babestutako hiri inguruan egiten zen, eta hiriko jauregia izaten zen erregearen eta aitonen semeen bizilekua. Abere hazkuntza eta nekazaritzaz gainera, Mizenaskoak merkataritzan aritzen ziren eta baita itsaslapurretan ere. Ekonomia ongiro nabarmena eta kultura adierazpide aberatsak iritsi zituzten, eta horren adierazgarri dira hilobietan aurkitu den tresneria aberats fina (Atreoren altxorra). K.a. 1200 urte inguruan desagertu zen Mizenasko zibilizazioa itsasaldeko herrien erasoek eraitsita. Mizenasko zibilizazioa desagertu zenean asko jaitsi zen Greziako biztanle kopurua, baina K.a. XII. mendean, doriarrek Greziara emigratu zutenean igo egin zen berriro.
Aro iluna / Antzinako Greziaren Erdi Aroa (K.a. 1201-700)
Doriarrek Grezia menderatu zutenean, mizenastarren hiri-jauregiak desagertu ziren. Garai hartan erabat hedatu zen burdinaren erabilera. Hiribildu batzuk sortu ziren, politikari dagokionez burujabeak (polis) izan zirenak, eta lursailak landu ziren haien inguruan. Erregeek gobernatzen zituzten, aitonen semeek lagunduta, haiek baitziren, hain zuzen, artaldeetako eta lurretako jabeak eta kontseiluko kideak. Laborariek eta artisauek bazuten ordezkaririk biltzarrean, baina kontseilu nagusiak esaten zuena izenpetzea zen haien eginkizun bakarra ia. Jopuek eta esklaboek ez zuten eskubide politikorik. Polisak burujabeak baziren ere, elkarren artean bazuten alderdi komunik: hizkuntza, idazkera eta erlijioa, esaterako, bat zuten guztiek. Greziako hiriak Asia Txikiaren kostaldeetara ere hedatu ziren.
Garai arkaikoa
Garai hartan polis hiribilduetan ekonomia aldatuz joan zen, eta merkataritzak eta artisautzak garrantzi handia izan zuten. Lehengo erregetza ere aldatuz joan zen eta erregimen aristokratiko bihurtu zen, VIII. mendean Asia Txikian sortu eta Grezia osora hedatu zena gero. Hiria gobernatzeko eztabaida politikoen lekua aitonen semeen kontseilua edo biltzarra (bule) izan zen. Herriaren biltzarra (ekklesia) bigarren mailan geratu zen, eta, horregatik, politikan parte hartzeko eskubidea aberatsen eta ahaldunen esku zegoen ia oso osorik. VIII. eta VI. mendeen bitartean gertatu zen Greziaren kolonizazioa Mediterraneo itsasoaren eta itsaso Beltzaren kostaldean. Hasieran, emigrazioa, nekazaritzako lursailen faltaren kariaz gertatu zen, izan ere, antolaketa patriarkalaren arabera, lurraren gaineko eskubideak noble familietako premuarentzat izaten baitziren. VII. mendetik aurrera emigrazioaren merkataritza alderdia hasi zen azaltzen, eta, hala, polis berriak jatorrizko hiriaren faktoria edo sukurtsal bihurtu ziren.
Kolonizazioarekin batera merkataritza heldu zen eta hark ekarri zuen ekonomia garapenaren ondorioz erregimen aristokratikoa ahulduz joan zen VII. mendetik aurrera; gizarte maila berri bat sortu zen hala, gizon askeena, jatorriz pobrea baina merkataritza zela medio aberastua, eta eskubide politikoak eskatzen zituena. Herri xehea, aldi berean, aristokraziaren aurka matxinatu zen, lurren banaketa eskatzeko. Maila ezberdinen arteko harremanak arautzeko, lege batzuk argitaratu zituzten Atenasen (Solonek) eta Mitilenen (Pitakok). Egin ziren eraberritzeak ez baitziren nahikoak izan, gobernurako bidea zabaldu zitzaion tiraniari. Herentziaz ondorengorik izateko eskubiderik ez zuten buruzagiak ziren tiranoak eta herriaren laguntzari esker egiten ziren aginpidearen jabe. Oro har, tiranoek merkatariei, artisauei eta lur jabe txikiei laguntzen zieten, eta behartsuenei lana ematen zieten herri lanetan. Tiranoei esker bukatu zen betiko oligarkiaren antolaketa, eta K.a. 507. urtean ezarri zen demokraziarako bidea erraztu zen, halaber.
Mediar Gerrak
Persiar Inperioak greziar munduarekin topo egin zuen, mendebalderantz hedatzen ari zenean. Gatazka itzuri ezina zen, Mediterraneo itsasoaren ekialdean zeuden merkataritza bideen nagusitasuna baitzegoen jokoan. K.a. 540. urtean persiarrek mendean hartuak zituzten Asia Txikiko hiri greziarrak. Joniako hiriak persiarren nagusitasunaren aurka matxinatu ziren eta gerra hasi zen. Dario I.a persiar erregearen osteak Atikan lurreratu ziren, baina atenastarren oinezko gudarien osteek (hoplitak) aurre egin eta garaipena lortu zuten. Greziarren garaipenak agirian utzi zituen garai hartako gerra teknika batzuen akatsak. Esaterako, han frogatu zen gehiago zela herritar gudaria, bere lantza, kasko, koraza, zangoko eta ezkutu biribil gogorrarekin (hoplon) ilara itxietan antolatua (falangeak), ezen ez hainbat etniatako persiar gudariak, arma arinak soinean zituztela, borrokarako ilara irekietan antolatuak. Greziar gudariak falange ilaratan antolatuta zeuden, ahaide eta auzoen ondoan. Horrek borrokarako adorea ematen zien, eta guduaren une gogorrenetan borroka bertan behera uzteko tentazioa galarazten. Hoplitaren hornidura guztia (berez, nahiko garestia) herritarraren kontura zihoan, eta ordaintzeko ezina azaltzen zutenak, berriz, galeretara bidaltzen zituzten arraunlari lanetarako.
Xerxes I.a Persiakoa izan zen Dario persiar erregearen ondorengoa eta hura ere garaitua izan zen bi gudu handitan; bata, Salaminako gudua (480) itsasoan, eta bestea, Plateako gudua (479) lurrean.
Atenasen nagusitasuna
Atenasek eta Joniako hiriek bat egin eta Delosko Liga sortu zuten K.a. 477an, hiri joniarrak persiarren erasoetatik babestu asmoz. Elkarteko kide ziren hiriak burujabe ziren; hala ere, Atenasek eduki zuen beti nagusitasuna elkartearen barruan, bai alderdi militarrean, bai ekonomia aldetik ere. Persiarren aurka garaipena lortu ondoren, elkarte hura inperio bihurtu zen Atenasen gidaritzapean. Atenasek, gainera, zergak jasotzen zituen elkarteko beste hirietatik. Horrez gainera, Atenasko herritarren bizilekuak ugaritu egin ziren Jonian (klerukiak). Hala, Atenasek zuen nagusitasuna Grezia guztira hedatu nahi izan zuen, baina Espartako hiri elkartearekin topo egin zuen. Atenasen nagusitasuna 446. urtetik 431ra luzatu zen. Delosko elkarteko hirien laguntzari esker Atenasek indar handiko ontziteria bildu zuen, eta Mediterraneoaren ekialdea eta itsasoko merkataritza bideak kontrolatu zituen haren bidez. Demokrazia zen Atenasko antolamendu politikoa; hala ere, herri xeheak ezin zuen gobernuan parte hartu (Thetoak, metekoak eta esklaboak). Aginpidea gutxiengo aristokratikoaren esku zegoen, eta klase hark zituen eskubide guztiak. Garai hartan Atenasen oso modu aberatsez landu ziren arteak eta antzerkiak. Politikan, berriz, Perikles izan zen estatu berriaren antolatzailea.
Peloponesoko Gerra eta polisaren gainbehera
Delosko Liga eta Peloponesoko Ligaren arteko gatazka izan zen Greziako estatu guztien arteko gerra piztu zuen txinparta. Hogeita hamar urtez iraun zuen guduak (K.a. 431-404) eta Greziako polis guztiak krisialdian amildu zituen. Hasieran hiri estatu batzuen eta besteen indarrak elkarren pare zeuden, baina Espartaren alde jarri ziren gauzak, Perikles izurriteak hil baitzuen eta Atenasko ontziteriak eta gudarosteek hondamendia jasan baitzuten Sizilian. Atenasek borroka nagusia galdu zuen Egospotamosen (405), espartarrek eta persiarrek elkar hartu eta gudaroste handi bat eratu baitzuten haren kontra. 404. urtean izenpetu zen bake ituna; Atenas Delosko elkartea bertan behera uztera behartu zuten eta bere kabuz baliatzera.
Handik aurrera, Espartak izan zuen nagusitasuna eta gobernu oligarkikoak ezarri zituen polisetan. Greziako hiriek gerraren ondorioak nozitu zituzten; hala, lursailak hutsik geratu ziren eta mertzenario taldeak harrapaketak eta triskantzak eginez ibili ziren; herri xehearen ekonomia baliabideak esklaboenaren pareraino jaitsi zen, eta matxinadak ugari ziren nonahi. 403an Atenasek, Espartaren uztarria astindu eta haren kontra altxaturik, demokrazia ezarri zuen berriro lurralde hartan. Atenasek eta Espartak beste bake itun bat izenpetu zuten 374an; bertan Atenasek Espartaren nagusitasuna onartu zuen kontinentean, eta Espartak, bere aldetik, itsasaldeko beste elkarte bat antolatzen utzi zion Atenasi. Tesaliak eta Tebasek Beoziako Liga sortu zuten, eta haiei aurre egiteko elkar hartu behar izan zuten Atenasek eta Espartak. Mantineako guduan (362) Espartako eta Atenasko osteek hondamendia izan zuten. Alabaina, gudu hartan hil zen Epaminondas buruzagia, eta heriotza harekin bukatu zen Tebasen nagusitasunaren aldi laburra.
Aro helenistikoa
Filiporen ordez, Alexandro haren semea egin zen errege. Traziarrak eta iliriarrak haren kontra matxinatu baitziren, kanpaina bati ekin zion haiek zapaltzeko. Tebastarrak une hartaz baliatu ziren Mazedoniari erasotzeko, baina Alexandrok berehala zapaldu zuen Tebasko hiria, eta biztanleak esklabo gisa saldu zituen. Grezia barruko gatazka guztiak bukatu ondoren, Persiako Inperioa menderatu zuen Alexandro Handiak. Era hartan bi kulturak elkartu ziren, Greziakoa eta Ekialdekoa, eta hura izan zen zibilizazio helenikoaren hasiera.
Alexandro K. a. 323. urtean hil zenean, hark bildutako inperioa banatzeko gerrak hasi ziren. Azkenean, diadokoen, alegia Alexandroren jeneralen, esku geratu ziren erresumak: antigonidak Mazedonian, seleukotarrak sortaldean (Levanten, Mesopotamian eta Persian) eta lagidak Egipton. Garai hartan, greziarrek, batez ere gazteek, etengabe emigratu zuten ekialdeko heleniar inperioetara, Alexandriara eta Antiokiara batez ere. Horren ondorioz, bi hiri horiek kultura helenistikoaren erdigune bilakatu ziren.
Greziako hiriek beren askatasunaren zati bat berreskuratu ahal izan zuten, Mazedoniako Erresumari kontuak eman behar bazizkioten ere. Greziar polisak bi ligatan elkartu ziren, Akaiar Liga (Tebas, Korinto eta Argos) eta Etoliar Liga (Esparta eta Atenas), eta elkarren arteko borrokan jarraitu zuten, harik eta K. a. 146n Erromak menderatu zituen arte. Handik aurrera, greziar kulturak eta, orobat, helenikoak Erromako mundua sakonetik eraberritu zuen.
Egitura soziala
Greziako gizartean biztanleek maila eta eginkizun desberdinak zituzten legearen aurrean. Orokorrean pertsonak esklabo edo askeak izan zitezkeen, eta aldi berean pertsona askeen artean hiritarrak eta atzerritarrak bereizten ziren.
Esklabua bere jabearen menpe zegoen eta ez zuen inolako eskubiderik. Mota askotako jarduerak egiten zituzten, eta askotan esklaboek eta askeek batera egiten zuten lan.
Atzerritar edo metekoek zerga bereziak ordaindu behar zituzten, eta ez zitzaizkien hiritarrei ematen zitzaizkien eskubide politiko eta juridikoak ematen, gainera ezin zuten bizitza publikoan parte hartu. Horrez gain, ezin zituzten lurrak eskuratu, horren ondorioz beren jarduera ekonomiko nagusiak artisautza eta merkataritzara mugatzen ziren.
Hiritarrari aitortzen zitzaizkion hiritartasunari lotuta zeuden eskubide eta betebeharrak. Lurrak erosi ahal izatea, bizitza politikoan parte hartzea, kargu politikoak lortzea eskubideen artean eta betebeharrei dagokienez gerrako gastuak ordaintzea eta soldadutzara joatea.
Emakumeei dagokienez, hiritartasuna aitortzen bazitzaien ere, emakumeak ez ziren inola ere benetako hiritartzat hartzen. Greziako zenbait etxetan ginezeoa zeukaten, emakumezkoentzat bereizten zen gela edo gela multzoa. Horren ondorioz, bizitza publikotik aparte mantentzen ziren emakumeak, nahiz eta bazegoen salbuespenik.
Egitura politikoa
Atenasen egitura politiko berri bat ezarri zen: demokrazia. Demokrazia (demos + krator = "herriaren agintea" grezieraz) aginte-modu bat da, non estatuaren zuzendaritza hiritarren eskuetan dagoen.
Hasiera batean, Atenasko hiri-estatua monarkia bat zen (mono + krator = "bakarraren agintea" grezieraz) errege batek agintzen zuen, baina K.a. 753. urtean lur-jabe handiek boterea kendu zioten erregeari eta egitura oligarkikoa ezarri zuten. Oligarkiarekin (oligos + arkia = "gutxi batzuen agintea"), boterea esku gutxi batzuetan zegoen, pertsona edo familia zehatzetan. Lurraldeko pertsona eraginkorrenak ziren eta euren artean antolatzen zuten agintea. Horrela, oligarkia indarrean egon zen garai hartan, Atenasko aristokratak politika, armada eta justizia osoa kontrolatzera iritsi ziren.
K.a 594. urtean Solon, merkatari aberats eta Atenasko estatu-gizona, erreforma politiko garrantzitsuak egiten hasi zen: bule (Boule) izeneko hiritarren batzarra sortu zuten, hiriko gaiak jorratzeko arduradun ziren hiritarrentzako bakarrik zena. Bertako partaideak zozketaz aukeratzen zirenez, ez zen berdintasunean oinarritutako egitura, baina demokraziaranzko lehen pausoak izan ziren. Herri-epaimahai bat ere sortu zuen, Heliee, eta, demokraziaren bidez, herriak bere eskubideak errespetatuak izatea lortu zuen. Solonek, era berean, partaidetza politikoaren lehen arauak ezarri zituen. Horien ondorioz, magistratu izatea ez zen jaiotzaz gertatzen, aberastasunaren arabera baizik.
K.a 508. urtean, Klistenes aristokrata eta ideia berriko gizon politikoak Atenasko egitura politikoan aldaketak egitea erabaki zuen. Solonen erreformatan oinarrituta, Klistenesek erabaki zuen hiritar gehiagok parte hartzea bizitza politikoan eta baita Atenasko zuzendaritzari buruzko erabakietan ere. Lehen aberatsenak bakarrik parte hartzen zuten eta orain hiritar guztiek zuten horretarako eskubidea; hau da, gizonezko libre guztiak hasi ziren hiriaren agintean parte hartzen. Lege-gaitasunaren bidez, hiritarrek herriaren batzarrean —ekklesian— parte hartzen zuten eta aurkezten ziren legeen alde edo aurka botoa ematen. Hiritar guztiek parte har zezaketen erakunde politikoetan; hala nola, bulean, edo ekklesian. Demokraziaren hastapenak ziren.
K.a. 451. urtean, Perikles, Atenasko estatu-gizonak, stratega (armadako komandantea) kargu garrantzitsua lortu zuen. Hamabost aldiz jarraian hautatua izan ondoren, bere buruzagitza militarra inposatu zen Atenasko bizitza politikoan. Herri-batzarrean, ekklesian, zuen botere handia baliatuta, Atenasko esperientzia demokratikoak gorena jo zuen. Aristokratei boterea murriztu zien eta egitura oligarkikoaren arrastoei amaiera eman. Gainera, erakunde politikoetan parte hartzen zutenei ordainsari bat ezartzea erabaki zuen, aberastasun gutxiago zuten hiritarrek ere hiriaren administrazioan esku hartzeko aukera izan zezaten. Aginte-postuak hiritar guztiek betetzen zituzten txandaka eta herri-batzarraren boterea erabatekoa izatera iritsi zen.
Pixkanaka, Mazedoniako errege Filipo II.ak Greziako lurralde guztiak eskuratu zituen K.a. 346. urtean. K.a. 336. urtean Alexandro Handia haren semeak, inperio handi bat sortu zuen, baina, 33 urterekin hiltzean, Greziako lurraldeak, erresuma helenistiko txikietan zatitu ziren.
Hiri-estatuak: polisak
Oro har, hiri batek eta elikadura ziurtatzen zuen inguruko lurraldeak osaturiko estatu burujabea zen polisa. Hiri antolaketa honen eredua eta garapena Antzinako Grezian hasi zen, baina ondoren Mesopotamiako, Ekialde Hurbileko eta Mediterraneo aldeko (Sumer, Fenizia, Siria, Zipre, Kreta) lurraldeetara ere zabaldu zen. Grezian ehunka polis sortu ziren, eta halako estatu txikien ugalketaren arrazoia izadia, mendiek eta itsasoak mugaturiko lurraldeak, eta tribu zein erlijio zatiketak dira.
Hiri horietako gehienen historia eta konstituzioa zatika besterik ez da ezagutzen; hala, askotan, greziarren historiak Atenas, Esparta eta beste polis gutxi batzuei buruzko datuak biltzen ditu. Greziako polisak K.a. VIII. mendean agertu ziren. Hiriak punturik garaienean eraikitako gotorlekuak (ἀκρόπολις, akropoli), merkatu plazak (ἀγορά, agora) eta bizitegiek (ἄστυ, asty) osaturik zeuden. Hiriaren inguruan nekazal lursailen eraztun bat egoten zen eta bertan polis bakoitzak behar zuena landatzen zen. Klasiko deituriko garaian –monarkia eta tirania gobernu moten ondoren– polisen helduaroa iritsi zen eta demokrazia garatu zen (Atenasen bereziki). Polis guztiek beren konstituzioa (politeia) eta legeak (nomoi) zituzten. Hiritarrak politikaz ez arduratzea gaitzetsia zen, eta Atenasen batzarrean (ekklesia), kontseiluan (boule) eta epaitegietan (heliaia) esku hartzen zuten.
Erlijioa
Greziako gizartea politeista zen, garai mizenikoan asmatutako jainko anitz gurtzen baitzituzten. Hirietan egiten zen, batez ere, erlijio bizitza. Hiri bakoitzak zuen bere jainko babeslea, eta hari eskaintzen zizkioten tenpluak. Errituak konplexuak ziren, eta jainko bakoitzeko erritu bat izaten zen. Otoitzak, eskaintzak, opariak, herri jaiak eta jokoak ziren gurtza nagusiak; haien artean zeuden Joko Olinpikoak ere, lau urtez behin udan antolatzen zirenak. Garrantzi handikoak ziren orakuluak, hots, apaizen bidez jainkoek ematen zituzten erantzunak, eta ez zen egitasmorik aurrera eramaten jainkoei aholkua eskatu gabe. Delfos hirikoa zen orakulurik ezagunena. Apolori eskainitako santutegia zen Delfos, Apolo baitzen argiaren eta egiaren jainkoa, Zeusen semea eta Artemisaren neba. Bertan pitonisa batek eman ohi zuen erantzuna, eta apaizek hari entzundakoak idazten zituzten.
Artea
Antzinako Grezian arteak, eginkizun estetikoaz aparte, erlijio zeregina edota helburu praktikoa zuen. Artistak soldata baten truke lan egiten zuen, eta haren obrak behar eta egitasmo jakin bati erantzuten zion.
Arkitektura
Jauregiarena izan zen brontze aroko Greziako arkitekturaren eraikuntza adierazgarriena. Kultura minoikoan jauregiek ez zituzten harresiak babesteko, solairu bat baino gehiago izaten zuten, eta haien oina labirintoaren tankerakoa zen, erdian lauki zuzenaren itxurako patioa zutela. Sabaian zulo batzuk izaten zituzten argia sartzeko eta egurasteko. Eraikuntzari eusteko zutabeak eta euskarriak erabiltzen ziren, hasieran zurezkoak eta harrizkoak gero. Zutabearen gerriak alderantziz jarritako konoaren tankera zuten eta gorriz pintatuta egoten ziren; kapitelak, berriz, beltzak eta abako itxurakoak ziren. Gelak horma irudiz apainduta egon ohi ziren.
Kultura mizenikoan jauregiek harresi sendoak zituzten inguruan babes gisa. Aldi arkaikoan, VIII. mendetik aurrera alegia, arkitektura egitura berriak agertu ziren eraikuntzetan; etxeak eta tenpluak arrunt sinpleak ziren eta ekai sotilez eginak. VII. mendean finkatu zen greziar tenpluaren egitura klasiko ezaguna (Olinpiako Heraion tenplua): harresi erregularrak, bi isuriko teilatuak eta peristilo arkupedunak.
Arkitektura egiturek, ordea, halako ñabardura eta berezitasun batzuk izan zituzten leku batzuetatik besteetara, hiru arkitektura ordena edo estilo desberdin izan baitziren: doriarra, joniarra eta korintiarra. Aurrez pentsatutako egitasmo bati jarraitu gabe altxatzen ziren etxeak eta eraikuntzak agoraren inguruan, eta egitura apaingarriak (frontoiak, frisoak, triglifoak, metopak, moldurak eta terrakota polikromatuzko estaldurak) erabiltzen ziren arkitekturako atalen funtzionalismoa estaltzeko. Eraikuntzetan era askotako kareharriak erabiltzen ziren, gero zuritu eta pintatu egiten zirenak. Zurgintzan zedroaren eta gaztainaren zura erabili ohi ziren, eta brontzea, urrea eta bolia apainketarako.
Korintiar estiloa K.a. V. mendean hasi zen erabiltzen, hasieran doriar estiloarekin nahastuta (tholoi Basaskoa). Geroago, hiru arkitektura ordenak nahastu ohi ziren eraikuntza bakar batean. Santutegiak arkitekturako egitura erraldoiak izan ziren: Pesto, Selinonte, Agrigento, Olinpia, Korinto, Eleusis, Atenas, Delfos, Delos, Zirene eta Samos ziren handienak. Era askotako eraikuntzak eta egiturak biltzen ziren santutegietan: arkupeak, liburutegiak, gimnasia etxeak, antzokiak eta tenpluak. Alexandroren konkista ugarien ondoren, ekialdeko eragin sakona jaso zuen greziar arkitekturak.
Eskultura
K.a. VII. mendekoak dira eskulturaren lehenengo adierazpenak; giza itxurako jainkoen irudikapenak dira (Xoanon). Denborarekin, ordea, eskulturak errealismoaren bidea hartu zuen, eta gizonezkoaren zein emakumezkoaren gorputzaren perfekzioa bilatzea izan zuen helburu. VI. mendearen bigarren partean lortu zuten errealismoak eta adierazgarritasunak goren maila eskulturan, hainbat pertsonaiaz betetako iruditerietan (Sifnosko altxorra). K.a. 450. urtean artista talde bat sortu zen Atenasen; haien artean Fidias izan zen nabarmenena, eta artista haiek greziar polisaren funtsa zen ideal aristokratikoa islatu zuten beren lanetan (Partenoiko eta Erekteiongo eskulturak). Aldi berekoak dira Argosko Polikleto, giza gorputza geldiaren kanona edo eredua sortu zuena, eta Peonio Mendekoa. K.a. IV. mendean adierazgarritasuna eta alegoriazko egiturak areagotu ziren (Praxiteles, Eskopas, Timoteo). Helenismoarekin ekialdeko eraginak indar eman zion adierazgarritasunari eta higidurari (Viktoria Samotraziakoa, Lakoonte).
Pintura
Horma pintura apaingarri gisa erabili izan zen aldi minoikoan eta mizenikoan. Aldi haietan pinturaren gai erabilienak itsasokoak, zezenena eta emakumeena izan ziren, eta kolore biziak ziren erabilienak: gorria, urdina, zuria eta horia. Aldi arkaikotik eta klasikotik ez da pintura askorik gorde, eta pintatutako zeramikak dira gorde diren eredu bakarrak. VI. mendean irudiak beltzez margotzen ziren buztin gorriaren gainean, eta xehetasunak lerro etenez egiten ziren. K.a. 530. urte inguruan estilo berri bat agertu zen, irudiak gorriz eta xehetasunak beltzez margotuak zituena.
Geroago, dekorazioa aberatsago eta oparoago egin zen, baina, azkenik, ekoizpena ugaritu eta apainketa lana kopiatzera mugatu zen; hala, sormenik gabeko eta kalitate eskaseko lan bilakatu zen.
Filosofia eta zientzia
Antzinako Greziako lehenengo filosofo ezagunak Tales Miletokoa (K.a. 624-547), Anaximandro (K.a. 610-547) eta Pitagoras (K.a. 582-507) izan ziren. Filosofoak ez ezik, matematikariak, fisikariak eta astronomoak ere izan ziren haiek, izan ere, ordu arteko ezaguera guztiak bildu baitzituzten, eta gertaera eta fenomeno partikularrak azaltzen zituzten hastapen eta teoria unibertsalak eman baitzituzten aditzera. Sokrates aurreko filosofo haiei esker, beste zientzia berri batzuk sortu ziren; esaterako, medikuntza, Hipokrates izan zuena sortzaile eta buru, eta historia (Herodoto eta Xenofonte).
Polis demokratikoen hasieran izan ziren iraultzek gizakiarekiko interesa piztu zieten greziar filosofoei. VI. mende bukaerako sofistek (Gorgias eta Protagoras) eguneroko bizitzari buruzko gaiak eztabaidatzen zituzten. Sokrates (K.a. 470-399) arimaz, moralaz, giza gogoaz eta psikologiaz aritu zen, eta eragin sakona izan zuen bere jarraitzaileengan, Euklidesengan eta Fedonengan, esate baterako; hala ere, Platon izan zen Sokratesen jarraitzailerik garrantzizkoena (K.a. 427-347). Platonek metafisika zabal bat sortu zuen, ideien teoria zuena muin eta gune, eta bere idatzietan Sokratesen teoriak eman zituen ezagutzera elkarrizketen bidez. Atenasko eskola sortu zuen Platonek eta han hezi ziren gerora entzute handia hartu zuten greziar filosofo asko: Aristoteles, Polemon, Krates eta Krantor, beste askoren artean.
Literatura
Greziako literatura izan zen Europan izan zen aurrenekoa eta bere bilakaeran ia genero guztien oinarriak jarri zituen. Aldi arkaikoan agertu ziren Iliada eta Odisea poema epikoak, polis guztien arteko greziar kultura zaharra sortzeko laguntza handikoak izan zirenak biak ere. Hesiodok (K.a. 700. urte inguruan) segitu zuen epikaren tradizioarekin Lanak eta egunak liburuan. K.a. VII. mendetik aurrera lirika indarra hartuz joan zen, bai musika tresnen laguntzaz kantatzen zena, bai errezitatzen zena ere.
Hitz laua VI. mendearen bigarren partean hasi zen indartzen, Asia Txikiko joniar hirietan batik bat. Hekateo Miletokoa izan zen lehenengo narratzaile eta historialari ezaguna. Aldi klasikoan Atenas bihurtu zen Grezia guztiko kulturaren eta literaturaren gune nagusi. Aldi hartan agertu zen antzerkia eta bere bi moduak: tragedia eta komedia. Eskilo izan zen tragediaren sortzailea, baina Sofoklesek eman zion bere egitura klasikoa. Bere obretan (Ajax, Antigona, Edipo erregea, Elektra) gizonaren handitasuna goratzen zuen, halabeharrezko patuaren aurrean.
Avron (Parisko metroa)
Avron Parisko metroaren geltokia da, n kokatuta dagoena.
Hematolita
'''Hematolita]] =
Ezaugarriak
Hematolita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
358 Apollonia
358 Apollonia, asteroide gerrikoan aurkitutako 358. asteroidearen izena da. 1893ko martxoak 8an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Guraso bakarreko familia
Guraso bakarreko familia, familia gurasobakarra edo familia gurasobakar amaduna ama edo aita seme alabekin bakarrik bizi den familiak dira, bikotekidearen heriotzagatik, bikotearen banantzeagatik edo amak edo aitak bikotekiderik gabe familia osatzea (ama edo aita ezkongabeen kasuan, hain zuzen) erabaki duelako.
Cerrillos (Txile)
Cerrillos Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian dago. 2002ko erroldan, 71.906 biztanle zituen.
NGC 187
NGC 187 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Ormond Stoneek aurkitu zuen n.
Simoko armarria
Simoko armarria (finlandieraz, Simon vaakuna) Finlandia iparraldean dagoen Simo udalerriaren ikur nagusia da.
Armarria 1956. urtean sortu zuen Olof Eriksson artista helsinkiarrak eta, bertako sinbolismoaren bidez, udalerriko bereizgarri nagusiak adierazi nahi izan zituen. Urte bereko irailaren 27an, udalbatzak Simoko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak hurrengo urteko otsailaren 27an onartu zuen). Zelai urdinaren gainean, gurutze moduan antolatuta dauden zilarrezko lau izokin buztan daude. Hain zuzen ere, arrain honek udalerriari izena ematen dion ibaia irudikatzen du; Simo, alegia. Ibai hau, historian zehar, Lappiko komunikabe garrantzitsua eta arrantza gune nagusia izan da, eta horrek ibai-ahoan zegoen herria haztera eraman zuen. Beraz, hornitzaile eta bidelaguna, era berean, udalerriaren bereizgarri eta ikur nagusia da.
Keigo Omi
Keigo Omi (小見 恵吾, 1992ko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Gifu.
Yorba Linda (Kalifornia)
Yorba Linda Kaliforniako hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 64,234 biztanle zituen, 50.5 kilometro koadrotan banatuta.
Gekko petricolus
Gekko petricolus Gekko generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Dolospingus fringilloides
Dolospingus fringilloides Dolospingus generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Yountville (Kalifornia)
Yountville Kaliforniako herri bat da. Napa konderrian kokatua dago. 2010ean 2,933 biztanle zituen, 4 kilometro koadrotan banatuta.
Bidaxuneko kantonamendua
Bidaxuneko kantonamendua Nafarroa Behereko administrazio zatiketa edo eskualde bat da, Bidaxune hiriburu duena. Nafarroa Behereko sei udalerri eta Lapurdiko bi barne hartzen ditu.
US Bardos
US Bardos (izen osoa Union Sportive Bardos) Bardozeko errugbi taldea da. Fédérale 3 taldean ari da jokatzen.
Sodankyläko armarria
Soađegilliko edo Sodankyläko armarria (finlandieraz, Sodankylän vaakuna; ipar samieraz, Soađegili vearjogovva) Finlandia iparraldean dagoen Sodankylä udalerriaren ikur nagusia da.
Armarria 1959. urtean sortu zuen Aarno Liuksiala artistak eta bere helburua, bertan agertzen diren irudiekin, udalerriko natura adieraztea izan zen. Urte bereko abenduaren 30ean, udalbatzak Sodankyläko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak hurrengo urteko martxoaren 24an onartu zuen). Zelai beltzaren aurrean, sei puntako zilarrezko izarra eta, aurrean suzko gar gorriztak dituen eta zilarrezkoa ere den banda horizontala daude. Sei puntako izarrak iparrizarra irudikatzen du, neguko gau ilun, hotz eta luzeetan zerua argiztatzen duen argi nagusia; honek, era berean, udalerriaren kokapena adierazten du, herrialdearen iparraldean eta Zirkulu Polar Artikoaren gainean. Bestalde, suzko garrak ipar argiak dira. Oso ohikoa da Finlandian fenomenoa gar bidez irudikatzea, ipar argien finlandierazko izena revontulet baita, euskaraz, "azeriaren sua". Azkenik, aipatzekoa da Sodankyläko armarriak ere atzealde iluna duela; izan ere, kolore hitsak (grisa, beltza) Lappiko udalerriko armarrien bereizgarri nabarmenenak dira, eskualdeko zerua negualdean irudikatzen dutenak.
Duero
Duero ibaia (Douro, portugesez) Iberiar Penintsulako hirugarren luzeena da, Tajo eta Ebroren ondoren. Halaber, Penintsulako arro luza-zabalena du.
Ibilbidea
Espainian jaio da, Urbiongo mendietan (Soria). Portugalen itsasoratzen da, Porto hiritik hurbil.
Ibaiadarrak
Esla, Valderaduey eta Pisuerga eskuinaldean, eta Agueda, Yeltes eta Tormes ezkerraldean ibaiadar nagusiak dira.
Beste ibai txikiago batzuk Riaza, Duraton, Cega, Adaja, Zapardiel, Guareña, Trabancos eta Tamega ditugu.
Lasserre-de-Prouille
Lasserre-de-Prouille Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Hénouville
Hénouville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hénouville udalerrian erroldatutako biztanleak 1.243 ziren. Familiak 436 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 156 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 192 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 471 etxebizitza zeuden, 454 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 467 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 454 etxebizitza nagusietatik 385 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 338 etxek bost zituzten. 400 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 296 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 907 ziren, horien artean 650 aktiboak ziren eta 257 inaktiboak ziren. 650 pertsona aktiboetatik 609 lanean zeuden (329 gizon eta 280 emakume) eta 41 langabezian zeuden (17 gizon eta 24 emakume). 257 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 123 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hénouville udalerrian 459 unitate fiskal zeuden, 1.258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.330 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Hénouville udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 340 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Vertou
Vertou bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2007an 21.199 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vertou udalerrian erroldatutako biztanleak 21.199 ziren. Familiak 8.092 ziren, horien artean 1.859 pertsona bakarrekoak ziren (712 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.147 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.716 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.974 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 543 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 8.716 etxebizitza zeuden, 8.213 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 165 bigarren erresidentzia ziren eta 337 hutsik zeuden. 7.541 etxeak ziren eta 1.074 apartamentuak ziren. 8.213 etxebizitza nagusietatik 6.607 bere jabearen bizilekua ziren, 1.513 alokairuan okupaturik zeuden eta 93 doan lagata zeuden; 116 etxek gela bat zuten, 561 etxek bi zituzten, 1.070 etxek hiru zituzten, 2.032 etxek lau zituzten eta 4.434 etxek bost zituzten. 6.555 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.465 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4.004 etxetan bat baino gehiago zituzten.
1321 Majuba
1321 Majuba asteroide gerrikoan aurkitutako 1321. asteroidearen izena da. 1934ko maiatzak 7an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1934 JH zen.
Vertou
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vertou udalerrian 8.459 unitate fiskal zeuden, 21.944 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.608 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.058 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 16 janari enpresak ziren, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 54 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 120 eraikuntza enpresak ziren, 210 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 38 garraio enpresak ziren, 34 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 25 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 69 finantziazio enpresak ziren, 78 higiezinen enpresak ziren, 189 zerbitzu enpresak ziren, 135 administrazio publikoko enpresak ziren eta 75 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 223 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 10 banku bulegoak, 4 funerariak, 15 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 6 autoeskolak, 15 igeltseroak, 17 margolariak, 26 zurginak, 18 iturginak, 14 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 23 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 18 jatetxeak, 27 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 9 apaindegiak.
2009an zeuden 45 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 9 okindegiak, 4 harategiak, 1 arraindegi zen, 4 liburu dendak, 3 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 2 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 3 drogeria eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Vertou udalerrian 78 nekazaritza-ustiategi zeuden, 666 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 8 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Vertou udalerrian 3 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 2.103 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bujarueloko mendatea
Bujarueloko mendatea, Puerto de Buixaruelo eta Port de Boucharo edota Port de Gavarnie, Pirinioetako Bujaruelo ibarra eta Gavarnie artean dagoen mendate bat da, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Sobrarbe eskualdea eta Frantziako Pirinio Garaiak departemenduko Bigorra eskualdea elkarlotzen ditu. 2.260 metroko garaieran dago.
Mendatera Huescako probintziatik bidezidor batez igotzen da, aldiz, Gavarnietik D-923 errepidearen luzapen bat den bide batetik etor daiteke.
Hematofanita
Hematofanita haluro motako minerala da eta hematophanite subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hematofanita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
359 Georgia
Bere izena, Jurgi II.a Britainia Handikoa erregeagatik jasotzen du.
Portacomaro
Portacomaro Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Portacomarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Apistogramma taeniata
Apistogramma taeniata Apistogramma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Danny Kaye
Danny Kaye, David Daniel Kaminsky jaioa (New York, 1911ko urtarrilaren 18a - Los Angeles, 1987ko martxoaren 3a) estatubatuar aktore, abeslari, dantzari, umorista eta musikaria izan zen. Judu jatorriko izan zen. 1935ean egin zuen debuta zineman eta 17 filmetan antzeztu zuen.
UEK
UEK 1999. urtean jaio zen musika taldea da, Keu Agirretxearen (Fjord, Etsaiak) eskutik. Hiru disko instrumental kaleratu eta gero, Uek (2000), “Ganbaratik” (2003) eta “Fignuh Hystreld” (2005), proiektua hirukote bihurtu zen.
Gitarra eta ahotsetan Keu Agirretxea, baxuan Mikel Arakistain (Fjord, Etsaiak) eta baterian Jon Gurrutxaga (Arima Beltza) zeudelarik, Uek berriak “Heltzear diren egunak” kaleratu zuen 2006 urtean, egungo rockaren, klasikoaren eta alternatiboaren artean kokatzen den lana, beraien kontzertuetan islatzen den indar eta energiaz beteriko diskoa.