cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaio Grako
Gaio Grako (Gaius Sempronius Gracchus; K.a. 154 - K.a. 121) politikari erromatarra izan zen. Tiberio Grakoren anaia gaztea zen. Bera bezala, erreforma-politika hasteagatik Senatuko alde atzerakoienek hil egin zuen. Grakotarrak, garaiko familia garrantzitsuenetakoa zen, aberatsa eta ospetsua. Bere ama, Kornelia Afrikarra, Eszipion Afrikarra Zaharraren alaba izan zen, eta bere arreba Eszipion Emilianorekin ezkondu zen.
Anaiak sortutako iskanbilaren aurrean, laborantza erreforma bultzatzen saiatu zen. K.a. 132ko Tiberioren hilketak Grakotarren buruan utzi zuen Gaio. Ibilbide politikoa K.a. 126an hasi zuen Gaiok. K.a. 123an, plebearen tribuno izendatu zuten. Senatari atzerakoiak berehala ohartu ziren anaiak bezainbeste arazo emango ziela. Are gehiago, Gaioren erreformak ez ziren laborantza arloan mugatzen: aberatsek ilegalki lortutako lurrak txiroen artean banatu beharko lirateke, gariaren prezioak murriztekoak ziren...
K.a. 122an, Gaiok tribuno kargua lortu zuen berriro, Erromako behe-mailakoek aho batez sustatuta. Hirugarren aldiz saiatu zen, baina arrakastarik gabe. Aldakuntza guztien geldiketa mugitzeke ikusi beharrean, indarra erabiliz erantzun zuen Gaiok. Senatuak estatuaren etsaitzat jota, doi doi ihes egitea lortu zuen. Atzerakoien armadak inguratuta, bere buruaz beste egin zuen. Horren ondotik, 1.000 jarraitzaile inguru hilarazi zituzten eta haien etxaldeak bahitu.
Gaiok alaba bat utzi zuen, zein Fulvio Flakorekin ezkondu zen. Horren alaba, Fulvia, Publio Klodio Pulkerren eta gero Marko Antonioren emaztea izan zen.
Enneapterygius gruschkai
Enneapterygius gruschkai Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Afrotyphlops schmidti
Afrotyphlops schmidti Afrotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Baileyville (Maine)
Baileyville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washington konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pontirolo Nuovo
Pontirolo Nuovo Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pontirolo Nuovok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arretxe pilotalekua
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte
NGC 1377
NGC 1377 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Angeluko herriko etxea
Angeluko herriko etxea Lapurdiko Angelu udalerriko Udalaren egoitza da.
Limnochromis abeelei
Limnochromis abeelei Limnochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
XV. mendea
'''XV. mendea''' 1401. urtetik 1500. urtera bitarteko aldia da (bi urte horiek barne).
Europa
Mendebaldeko kulturan, Erdi Arotik Pizkundera igarotze garaia. Italian Quattrocento garaia.
Pradalunga
Pradalunga Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pradalungak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ezpata-arrain
Ezpata-arraina (Xiphias gladius) ur gaziko arrain espezie bat da, mundu osoko ur tropikal, azpitropikal eta epeletan bizi dena. Xiphiidae bere familian espezie bakarra da.
Izena
Xiphias gladius izen zientifikoa, antzinako grezierazko ξίφος (ezpata) eta latinezko gladius (ezpata) hitzen lotura da.
Mundakan akula bidegarde, Bermeon akule bidegarde edo akule bidegardie, Ondarroan akula biregarde, akula biregardi edo esparroi, Elantxoben akula bideberde, Lekeition akula melebarda, Hondarribian ezpalarta eta Ziburun ezpalarte esaten diote edo esan izan diote. Arrain ezpata izena ere erabili izan da lapurteraz, txitxi-ezpata gipuzkeraz, esparloi bizkaieraz, eta esparroi bizkaiera nahiz gipuzkeraz.
Ezaugarriak
Ezpata antzeko mutur gogorra, luzea eta zorrotza du. 5 m inguru luze da. Kolorez antxoaren antzekoa izaten da, erditik gora urdina eta erditik behera zilarkara. Igerian oso azkarra da. Kontu handiarekin ibiltzen dira arrantzaleak ezpata-arrainaren harrapaketan, arriskutsua izan daiteke eta. Munduko itsaso bero eta epel guztiak ditu bizileku. Itsasertzetara, ordea, arrautzak jartzera bakarrik hurbiltzen da, udaberri aldera. Zefalopodoak eta arrainak jaten ditu. Oso aintzat hartua da sukaldaritzan.
Midmar gaztelua
1565-1575 artean George Gordon Midmar eta Abergeldiekoa jauntxoak eraikiarazi zuen.
Petrocephalus magnoculis
Petrocephalus magnoculis Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
La Colinako geltokia
La Colina Malagako Renfe Aldirien geltokia da, udalerrian kokatuta dagoena.
Johañe Pitrau
Johañe Pitrau, Erbin ezizenez (Arhane, Atharratze-Sorholüze, Zuberoa, 1929ko abuztuaren 17a - ib., 1975eko uztailaren 17a) nekazarien buruzagia, kristau militante ezkertiarra eta sindikalista izan zen.
Arhane auzoko Erbinea izeneko etxaldean jaioa, bizitza osoa eman zuen laborari lanetan. Laborantzaren geroaz biziki kezkatuta zegoenez gero, nekazal sindikalgintzan buru-belarri sartu zen. Zuberoako eta Biarnoko laborari txikien artean inkesta bat burutu zuen, non laborantza ttipia azkenekoetan zegoela agerian gelditu zen. Kezka horrek bultzatuta, ASAM (Association au Service des Agriculteurs Montagnards-Borthüetako Laborantzaren Aldeko Elkartea) sortu zuen.
1970. urtean, orduko eredu sozialaren aurka zegoen gazte multzo bat Zuberoara etorri eta Pitrauren inguruan antolatu ziren (Zuberotar batek baino gehiagok ez zuen begi onez ikusi gazte hauen etorrera, hippyak eta marjinalak zirela ustean).
1973an, prefetak Arhaneko eskola ixteko agindua eman zuen, baina Pitrauk erabaki horren aurkako mugimendua sortu zuen eta eskolak hainbat urtetan zabalik jarraitzea lortu zen.
1975eko uztailaren 17an, 45 urte besterik ez zituelarik, bihotzekoak jota hil zen.
2016an "Johañe Pitaru pastorala" antzestu zen Atharratze-Sorholüzen, omenaldi moduan.
Enbor entzefaliko
Enbor entzefalikoa, enbor zerebrala edo zurtoin zerebrala ere deitua; mesentzefaloak, entzefaloaren enborreko zubia (Valorioren zubia izenarekin ere ezagutua ) eta bizkarrezur–erraboilak (muin luzanga izenarekin ere ezagutua ) osatzen dute.
Aurreko garunaren, bizkarrezur-muinaren eta nerbio periferikoen arteko komunikazio biderik handiena da. Enbor entzefalikoak hainbat funtzio kontrolatzen ditu; horien artean, arnasketa, bihotz-erritmoaren erregulazioa eta soinuaren lokalizazioaren lehen mailako alderdiak; azken hau substantzia grisez eta zuriz osaturik. Substantzia grisak nukleoak eratzen ditu substantzia zuri barruan; substantzia zuria hiru mota ezberdinetan sailkatu ahal izatea eragiten duena:
1. Garezur-pareen jatorri erreala irudikatzen duten erdialde segmentarialak.
2. Enbor entzefalikoan dauden nukleoak; hiru elementu hartzen dituztenak:
3. Eraketa edo substantzia sarekera: efektu erraztailea edo inhibitzailean jardunez, hainbat prozesutan parte hartzen duten neurona – multzoa; ala nola, lo – bijilia egoera.
Erdialde segmentarialak
Garezur-pareen jatorri erreala irudikatzen dute, eta somatomotorea, somatosensitiboa, biseromotora eta biserosensitiba jarduerarekin bat datoz. Somatomotores-a nukleoak bi zutabetan banatzen dira: Dortsal bat, somatiko jatorria duten muskuluetako inerbazioaren eragilearen arduraduna den lerro ertainetik hurbil dagoena; eta begietako eta mihiaren muskuluetako muskulu eragile estrintsekoak baita nukleoak barne hartzen dituena:
1. Trigeminoaren motorra edo nukleo mastekatzailea: protuberantziaren nagusia. Bertatik irteten dira trigeminora gehituko den nerbio mastekatzailea osatzen duten nerbio-zuntzak edo V. garezur-parea. 2. Aurpegikoa edo VII. parea: protuberantziaren beheko alderdian dago kokaturik. Hemendik aurpegiko nerbioa edo VII. garezur-parea irteten da. Irtetean, bere axoia lerro ertainera zuzentzen da lehenik eta behin kanpoko motor okularraren nukleoa inguratu egiten du eta horrela, aurpegiko lehen belauna eratzen dute; (gertaera honek ezkerreko aldean baita eskuinean ematen direla kontuan izan behar da). Honen ondoren entzefaloaren enborretik irteten da alde batetik. 3. Anbiguoa: elkarturiko bi nukleok osatzen dute. Erraboilean eta protuberantzian zehar hedatzen da. Somatomotoras zuntzen jatorria da, goitik beherantz, baita glosofaringearena, eta neumogastrikoarena. 4. Osagarria edo espinala: mendekoena da. Bertatik ateratzen da bigarren mailako nerbioa (XI. garezur-parea). Egile batzuek nukleo anbiguoaren eratzailetzat hartzen dute. Bizkarrezur-muin zerbikalean jarraitzen du bizkarrezurreko nerbioko nukleoarekin. Nukleo somasensitiboak ere bi zutabetan bana daitezke:
1. Estatu akustikoak, nukleo bestibularretan azpisailka daitezkeenak ( hauek, orekarekin dute erlazioa ). Kanpoko angeluko laugarren bentrikuluko zoruan daude kokaturik, non bertan, eminentzia edo trigono akustikoa osatzen dute. 2. Faszikulu bakartiko nukleoa, laugarren bentrikuluko zoruko kanpoko hegal zuriari dagokio, eta Wrisber-eko bitartekariaren (VII. bis); glosofaringeoko (IX.) eta nerbio zehaztugabeko (X.eko) jatorri erreala da; azken honetan sortzen dira VII. bis eta IX. zuntzak, dastamen – nukleoa osatzen dituztenak.
1 Hanover Square
1 Hanover Square (India House, Hanover Bank Building eta New York Cotton Exchange Building izenez ere ezaguna) merkataritza-eraikina da Hanover plazaren hego-mendebaldeko ertzean, New Yorkeko Manhattan Behereko Finantza Barrutian. Estatu Batuetakokotoiaren geroko-trukeen lehen gunea izan zen, New York Cotton Exchange izenarekin.
1 Hanover Square jatorriz bananduta zeuden lau egiturek osatzen dute. Egitura nagusia hiru solairuko eraikina da, estilo errenazentista italiarrean diseinatua eta 1854an osatua. Harri marroiak eraikinaren sarrera nagusia biltzen du, Hanover plazaren parean. Harri arrearen ondoan adreiluzko hiru egitura daude Stone kalearen 60-64 zenbakietan. 1836koak dira eta denda komertzial gisa eraiki ziren. Adreiluzko eraikinek lau solairu dituzte, baina harri angeluarraren altuera bera dute. Barruan, Harry's Bar-ek, Ulysses Folk House-k eta India House klubak erabiltzen dituzten espazioak daude.
Eraikin marroia Hanover Bank-en egoitza izan zen hasieran, eta beste maizter komertzial batzuk adreiluzko eraikinak okupatu zituzten. 1870ean sortutako New York Cotton Exchange 1872tik 1885era bitarteko eraikina okupatu zuen. Eraikina W.R. Grace eta Companyren egoitza izan zen gero 1910eko hamarkadaren hasiera arte. 1914an, India Housek erosi zituen egiturak. Kanpoko merkataritzan aritzen diren zaleentzako klub pribatua da India House, eta eraikina okupatzen jarraitzen du. Urteetan zehar, zenbait arkitektok eraikina berritu dute, eta Stone Streeteko hiru dendak pixkanaka harri marroiko egiturarekin konbinatu ziren 1870 eta 1910 bitartean. Jatetxeek ere Hanoverko plaza baten hainbat zatitan hartu dute ostatu.
1 Hanover Squareren diseinuak, batez ere ondoren India Houseko klub gisa erabiltzeari dagokionez, kritikaren txaloak jaso zituen. New York Hiriko Monumentuak Zaintzeko Batzordeak (LPC) izendatu zuen eraikina, 1965ean, eta Leku Historikoen Erregistro Nazionalean (NRHP) sartu zuten 1972an. Eraikina ere mugarri historiko nazional bihurtu zen 1977an. Stone Streeteko Barruti Historikoari laguntzen dion jabetza da. 1996an izendatu zuten PELek eta 1999an NRHP delakoak. 1 Hanover Square ere antzeztu dute herri-kulturako obretan, baita 2001eko Kate & Leopold filma ere.
Traje distiratsu
Traje distiratsua (traje de luces) toreatzaileek zezenketan janzten duten janzkera da. Bere izena, berau estaltzen duten lentejuelek sortzen dituzten islei erantzuten die. Zetaz eginda dago, eta brodatu batez estalita. Brodatu hori urre, zilar edo atxabitxizko hariz egin ohi da, eta, noizean behin, beste material batzuekin, hala nola kristalarekin.
Tradiziozko janzkera da, XVIII. mendearen amaierako majoen jantzitik datorrena, eta, azkenean, zezenketen erritualean aritzeko arropa esklusibo bihurtu zena. Ondoren, hainbat apaingarri gehitu zizkioten, hala nola, montera, brodatuak eta botoi-zuloak.
Dolores Sánchez, La Fragosa deitua, izan zen traje distiratsua jantzi zuen lehen emakumea, gizonezkoek egiten zuten bezala.
Anolis oporinus
Anolis oporinus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Amami untxia
Pentalagus furnessi, Amami untxia edo Ryukyu untxia bere generoko espezie bakarra da. Antzina Asia osoan bizi zen baina gaur egun bakarrik Ryukyun, Japonia. Gehienak Amami Ōshima uhartean daude. Dagoen lagomorforik zaharrenetarikoa dela uste da eta horregatik fosil biziduntzat hartua da.
40 eta 50 zentimetro inguru neurtzen ditu eta 15 mm.ko isatsa du. Bere belarriak gehienez ere 50 mm.koak dira, txikiak beste untxi batzuekin konparatua.
Maldita Nerea
Maldita Nerea Murtzian jaoitako musika talde bat da. Taldearen aurpegirik ezagunena Jorge Ruiz (Murtzia, 1975ko uztailaren 10). “El Secreto de las Tortugas” albuma argitaratu zutenetik Espainiako talde garrantzitsuenetariko bat da, baita Hego-Amerikakoa ere.Jorge Ruiz, Luis Gómez, Rafa Martín, Tato Latorre eta Serginho Moreira dira taldekideak.
Maldita Nereak jarraitzaile klub propioa du, “Tortugas” izenarekin ezaguna. Izen hau taldearen logotipotik aterata dago baita lehen diskoaren izenetik. Halaber, taldeak berezko kanpamendua dauka, Maldita Beach Rock deituta (baina MRB izenarekin ezagutzen da) eta Luis Gómezek zuzenduta.
HASIERA 2003tik 2007ra arte
Denboraldi bat pasa eta gero, kontzertuak areto txikietan ematen, Universal Music multinazionala haietaz interesatu zen eta 2003an bere albuma argitaratu zuen: Cuarto Creciente Jorge Ruiz azaldu zuen nondik datoz taldearen izena: « Nerea musikari eman diogu izena da eta “maldita” adjektiboa musikaz eta musikarekin bizitzearekin lotura dauka.
2009 eta Maldita Nerearen lehenengo bira
2009ko erdian haien bigarren diskoa argitaratzen dute, DVD batekin non dokumental autobiografiko bat aurki dezakegu, baita hiru bideoklip ere. Gainera, Maldita Nerearen lehenengo bira sustatzen hasi zen,herrialdearen hainbat areto ezberdinetan eta aste gutxitan sarrera guztiak agortu egin ziren. 2009ko maiatzaren 12an, Maldita Nereak “Es un secreto...No se lo digas a nadie” argitaratu zuen. CD-z eta DVD-z osatutako bilduma da eta taldearen  ibilbidea azaltzen da.
2010 eta lehenengo garaipen nazionalak
2010ean, “Cosas que suenan a…”abestia arrakasta handia lortu zuen eta top 10eko lehen postua lortu zuen. Gainera haien lehen bi kontzertu handien datak finkatu ziren: Lehenrngoa Madrilen (Palacio de Deportes de la Comunidad de Madrid) 2010eko azaroan eta Bartzelonan Sant Jordi Clubean 2010eko abenduan.
2010eko abenduaren 10ean, Maldita Nerea “Premios 40 Principales”eko V. ekitaldian garaile izan zen. Hori gutxi izango balitz bezala, urte berean iTunes-ek“El Secreto de las Tortugas” 2010eko abestia zela adierazi zuen.
2011 album berria eta atsedenaldia
2011.urtean proiektu berri bat atera zuten, Fácil izenarekin; eta 2011ko apirilaren 9an lehen abestia argitaratu zuten. Disko hau maiatzaren 17tik erosten hasi zen. Disko berri hau 60 herritik aurkeztu zuten Fácil birarekin bat eginez. 2011ren amaieran, ClanTV ko “Los Clanners” programaren sintonia grabatu zuten; “Bienvenido a nuestro clan” deituta.
2013 hitzaldiak eta Maldita Beach Rock
2013.urtean, Maldita Nerea, konkretuki Jorge Ruiz hainbat hitzaldi eman zituen txikien hezkuntzari buruz. Hala, “Mentes Brillantes” hezkuntza-programan parte hartu zuen bere konpromisoagatik. Urte horretan, Luis Gómez, taldearen gitarra-jotzailea hasi zen udako kanpamenduarekin; Mladita Beach Rock (Murtzian ospatzen da urtero).
2014 “Mira Dentro”
Hiru urtte igaro ziren Maldita Nerea agertokietan berriro ikus ahal izateko. Taldearen burua Miamira bidaiatu zen inspirazioa aurkitzeko helburuarekin; eta 2014ko apirilaren 1ean berriro agertu ziren Espainiako Futbol Selekzioa indartzeko. Brasilen ospatu zen Munduko Futbol txapelketare abestia prestatu zuten: "Buena Energía". Irailaren hasieran “Mira Dentro” izeneko bira jakinarazi zuten  eta azaroaren 6an Mira Dentro diskoa argitaratu zen. Salmentan ipini zen momentutik lehenengo postua lortu zuen iTunes-en eta arrakasta ikaragarria lortu zuen.
2017, “Bailarina” izeneko disko berria
2017ko maiatzaren 7an, Spotify plataforman  eta iTunesen argitaratu zuten “Bailarina” albuma. Disko honen abesti guztienetatik “Bailarina” izenekoa 2017ko Espainako La Vueltalko abestia da.
Taldearen kideak
Taldea sortu zenetik aldaketa batzuk pairatu dira: Eta gaur egun taldea honela dago antolatuta:
Maldita Beach Rock. Udako kanpamendu ofiziala
Taldearen kide batek, Luis Gómez, 2013an kanpamendu bat antolatu zuen, non rock musikarekin zerikusia dituzten hainbat jarduera antolatzen dira. Los Urrutias-en antolatzen da, Cartagenan eta izena ospatzen den inguruaren izenetik dator.
Sare-sozialen eraginez, kanpamenduaren izatea sustatu egin da eta mila pertsonei heldu egin zaie. Kanpamenduaren hasieratik, bi edizioetan 200 pertsona baino gehiago joan dira 2013 eta 2014 urteetan zehar.
Diskografia
2.Maldita Maqueta (2004)
N.º Título Duración
«Abrí los ojos» 3:25
«Piedra, papel o tijera» 4:29
«Con trocitos» 4:08
«Por eso» (kantamelade) 5:19
«La raya» 4:03
«Su película» 4:01
«Después de todos estos años» 3:15
«Todo está perfecto» 4:10
«El secreto de las tortugas» ( Los Delinqüentes-ekin) 4:08
Kanpo Loturak
Facebook Nerea Oficial
Twitter Maldita Nerea
Miguel Berakoetxea
Miguel Berakoetxea Garbizu (Gorriti, 1934ko urriaren 12a) nafar aizkolari ohia da. Espainiako Aizkolari Txapelketa irabazi zuen 1966an, eta Euskal Herrikoa 1967an.
Enneapterygius hemimelas
Enneapterygius hemimelas Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Bairoil (Wyoming)
Bairoil Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sweetwater konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Musa Ali
Musa Ali mendia (Musa' Ali-Ale ) Djibuti, Eritrea eta Etiopia biltzen diren lekua da. Hiru estatu hauetan sakabanatuta bizi den afar herriaren lurraldeko punturik altuena da eta Djibutikoa ere bai. Estratosumendia da.
Izenak
Izen beraren hainbeste aldaera topa daitezke. Mendiaren izen osoa jatorrizko hizkuntzan (afarreraz alegia) Musa' Ali-Ale da; "Musa bere mendian" esan nahi du. Ale izen generikoa da, "mendi" esanahiaz. Dialektoen arabera Musa' Qali-Qale ere deitzen zaio. "Musa" pertsona-izena da: Musa al-Kazim xiien zazpigarren profeta da. Etiopian Musa edo Moussa Ali Terara (terara=mendia amhareraz) erabiltzen dira mendi honetarako.
Djibuti kolonizatu zuten frantsesek generikorik gabe izendatzeko joera izan dute baina grafia-dantza suertatu da: Moussa 'Ali, Mussa Ali, Moussa Ali, Mousa Ali, Moussa Alli, Mousa Alli, Mussa-Ali edo Musa Ali bera.
Geografia
Rift Haran Handiaren iparraldean dago.
Hirumuga da estatuei begira; banaketa administratibo hauetan kokatuta dago:
Aldiz, hiru aldeetatik afar herria bizi da.
Kokapen estrategikoa
Bere kokapen geoestrategikoagatik estatuen arteko ika-miken lekukoa da; Eritrea 2008ko ekainean Djibutiko lurretan sartu zen eta borroketan soldadu djibutiar asko hil ziren, Etiopiak mendian base militar berria eraiki eta irismen luzeko artilleria instalatu zuen urte bereko apirilean eta Frantziako armadak ere (ikus artikuluaren argazkia) presentzia du Djibuti bere kolonia-ohian. Estatu hauen arteko mugak eztabaidagai badaude ere, hiruren topalekua Musa Ali mendia zela adostu zuten; hala ere, Eritreak Etiopiak mendia okupatu zuela salatu zuen.
Estatuen arteko gatazkez gain, Djibutiko gobernuak oposizioko alderdietako kideak direlakoan eskualdeko afar herrikoak zigortu ditu eta hilketak burutzeaz salatu dute.
Egoera horrek eta eremuko baldintza gogorrek (basamortua da) mendira hurbiltzen direnak oso gutxi izatea dakarte.
Sumendia
Estratosumendia da eta azken erupzioa Holozenoan eman zelakoan daude ikertzaileak, ez baita ezaguna; noiz sortu zen ere ez dakigu. Sumendiaren tontorra erriolitazko laba isuriak dituen galdara batek zatitzen du. Bere sumendi-kodea 0201-123 da.
Afrotyphlops nanus
Afrotyphlops nanus Afrotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Enneapterygius hollemani
Enneapterygius hollemani Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Baldwin (Maine)
Baldwin Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cumberland konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bea Salaberri
Bea Salaberri Larre (Donamartiri, Nafarroa Beherea, 1979ko apirilaren 26a) baxenabartar idazlea da.
Baionan eta Bordelen egin zituen euskal filologia ikasketak. Gaur egun Baionan bizi da eta 2002a geroztik AEKn egiten du lan. Argia aldizkarian eta Iparraldeko Hitza egunkarian idatzi ohi du.
NGC 1379
NGC 1379 galaxia bat da, Fornax konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Bronxeko zoologikoa
Bronxeko zoologikoa, Bronxeko zooa, Bronxeko Parke Zoologikoa edo Bronxeko Lorategi Zoologikoa', AEBetako New York hiriko Bronx barrutian dagoen zoologiko bat da. AEBetako zoo handienetakoa da, eta 107 hektareakin azalera dagokionez handiena. 2009an 2,15 milioi bisitari izan zituen.
1899ko azaroaren 8an inauguratu zen, William Temple Hornaday lehen zuzendaria 30 urtez izan zen.
Mario Fernández
Mario Fernández Pelaz (Bilbo, 1943ko azaroaren 4a - ) euskal abokatu eta politikari jeltzalea da. Eusko Legebiltzarkide ohia eta lehendakariorde ohia Garaikoetxearen gobernuan zen, 1982 eta 1985 artean.
Ikasketak
Mario Fernández Pelaz Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide ikasketak 1965ean bukatu zituen. 1966tik aurrera abokatua da, krisialdian dauden enpresak berregituratzeari ekin ziona. Unibertsitate horretako Enpresa Fakultatearen merkataritza-zuzenbide irakaslea ere bada.
Politika munduan
1980ko martxoan Euzko Alderdi Jeltzaleko kide bihurtua, Espainiako Trantsizio Demokratikoa osteko lehendabiziko Eusko Jaurlaritzan hartu zuen parte. Carlos Garaikoetxea lehendakariak Lan Sailburu izendatu zuen. 1982ko urtarrilean Garaikoetxeak Autonomia Garapenerako Lehendakariorde izendatu zuen, Jaurlaritzaren bigarren posturik garrantzitsuena eta Espainiako Gobernuarekin eskumenak negoziatzeko arduraduna.
1984ko apirilean EAJk Legebiltzarkide hautatu zuen. Bigarren legealdian, lehendakariorde izaten jarraitu zuen. 1986ko iraileko Euzko Alderdi Jeltzaleko krisialdian, Eusko Alkartasuna sortu zuena, Mario Fernándezek lehendakariorde izateari utzi zion, baina partiduan eta Legebiltzarkide izaten jarraitu zuen 1987an Legealdia bukatu arte. EAJk ordutik Mario Fernández kritikotzat izan zuen eta alderdikide xumea baino ez da izan.
2000 urtean ETAren zerrenda batean agertu zen. Euskadiko Erkidegoaren Estatuto Politikoaren Proposamenaren alde agertu da publikoki.
Lan munduan
Politika utzi eta gero enpresa pribatuari ekin zion. BBVAren lege-aholkularitzan eta Zuzendaritza Biltzarrean egon zen. 2002an Uría Menéndez langelako bazkide bihurtu zen. 2002ko apirilean BBVAko eskandaluan bere izena ere agertu zen baina Baltasar Garzon epaileak ez zuen egotzi ezer.
2009ko uztailean BBKren presidente berri bihurtu zen, Xabier Iralak dimititu ondoren.
Paleolaginae
Paleolaginae Leporidae familiaren barruan ezaugarririk antzinakoenak dituztenak dira.
Euskal Pentatloi Saria
Euskal Pentatloi Saria herri kirol proba konbinatua da, bost ariketaz osatzen dena. 1980. hamarkadan hainbat edizio jokatu ziren eta Joxe Mari Olasagasti izan zen garaipen gehien lortu zituena. 2018an ekin zitzaion berriz txapelketari eta arrakasta handiz urtero jokatu da. Xabier Zaldua eta Izeta VI.a izan dira garaileak. 2021etik aurrera gizonezkoen eta emakumezkoen txapelketak jokatzen dira. Emakumezkoetan Zelai III.a izan zen lehenengo irabazlea.
2020an Binakako Pentatloi Saria antolatu zen eta hau ere urtero jokatzen da.
Historia
1980ko hamarkadan jokatu zituzten lehenengo bost pentatloi txapelketak. Aurreneko laurak lau urtez jarraian egin zituzten, 1982tik 1985era, eta etenaldi baten ondoren 1990ean jokatu zuten bosgarrena. Arria II.ak irabazi zuen 1982koa, baina Joxe Mari Olasagasti da txapel gehien dituena: 1983an, 1984an eta 1990ean garaile izan zen Igeldokoa. Errekorra ere berak du, 1990ean lorturiko 27:30.08 denbora. 1985eko ekitaldia Anjel Arrospidek irabazi zuen.
Limnochromis auritus
Limnochromis auritus Limnochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Euskal Pentatloi Saria
Historia
Ia bi hamarkada pasa ziren Euskal Pentatloi Saririk antolatu gabe. Aro berriko lehenengo txapelketa (guztira seigarrena) 2018ko irailean egin zen, eta Xabier Zaldua izan zen irabazlea. Arria V.a, Txapartegi, Zelai, Maiza, Zaldua eta Arria VI.a. ziren parte hartzekoak baina Arria V.a lesionatu egin zen eta bost partaideko finala izan zen beraz. Zalduak egindako denbora errekorretik urruti gelditu zen, 9 minututara.
2019ko txapelketan eta 2020koan ere Xabier Zaldua izan zen irabazle. 2021ean Zaldua ez zen aurkeztu laugarren txapelketa jokatzera eta Izeta VI.a izan zen txapelduna. 2022an txapeldun biak elkartu ziren finalean eta Izeta VI.a nagusitu zen. Aurreneko hirurek gainera aro modernoko marka onena zena hobetu zuten.
Emakumezkoen lehian hiru partehartzaile izan ziren 2021ean eta Karmele Gisasola Zelai III.a izan zen txapelduna. 2022an ere hiru izan ziren lehiakideak eta Nerea Arruti nagusitu zen.
Baldwin (New York)
Baldwin Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chemung konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Euskal Pentatloi Saria
Finala
2018an seikotea osatzeko lanak izan baziren ere hurrengo ekitaldietan izen emate handia izan da eta aurrez sailkapen probak egin behar izan dira. Sailkapen proba horietan finalean egin beharreko lanen erdiak (gutxi gorabehera) egin behar ditu parte hartzaile bakoitzak. 2022an esate baterako sailkapen probarako aurrekanporaketa bat egin zen maiatzean eta 13 kirolaritatik 4 sailkatu ziren azken sailkapen probarako. Bertan 2021ean parte hartu zuten zortzi kirolari zituzten zain.
Finala Azpeitiko zezen plazan jokatzen da gauez. Sei partaide izaten dituenez hiruko bi txandatan jokatzen da eta denboraren araberako sailkapena egiten da amaieran. 2020an euri zaparrada handiak zirela jokatu zen pentatloia.
2021eko finalean bi txapelketa jokatu ziren: gizonezkoena eta emakumezkoena.
Gizonezkoak
1990eko txapelketan finkatu zen egin beharreko lana. Honako hauek dira bost probak:
Emakumezkoak
2021ean jokatu zen lehenengo ekitaldia eta hau izan zen egin beharreko lana :
Beste pentatloi txapelketa batzuk
Euskal Pentatloia berriz abiatu zenean arrakasta handiko ekitaldiak izan zituen eta beste herri batzuetan ere antzeko probak antolatzen hasi ziren.
Euskal Pentatloi motza
2019ko maiatzaren 19an, Astigarragako Auzolan pilotalekuan, Zamalbide-Bentak auzo elkarteak antolatua, "Euskal Pentatloi Motza" jokatu zen; ondorengo lan hauek egin behar izan zituzten: 100 kiloko bola 15 aldiz jaso (harri-jasotzen), 400 kiloko harria arrastaka eramanez bi untze osatzea (giza proban), kana-erdiko enbor bakarra ebakitzea (aizkora beharretan), 50na kiloko txingekin sei untze egitea (txinga-eroateari dagokion disziplinan) eta, bukatzeko, 12 itzuli (1,2 kilometro) pilotalekuari korrika. Luis Txapartegik irabazi zuen (20'46"), Joseba Otaegiren aurretik.
Getxoko Pentatloi Sariketa
2019ko azaroaren 9an, larunbatean jokatu zen I. Getxoko "Pentatloi" Saria. Lau kirolarik hartu zuten parte: Jon Gisasola 'Zelai V.a' mallabitarrak, Ousmane Drame senegaldarrak, Unai Ardeo getxoztarrak eta Mikel Agirre ondarrutarrak.
Egin beharreko lana, berriz, ondorengo hauxe izan zuten: harri-jasotzeko frogan, 100 kiloko bolari 15 jasoaldi ematea; giza proban, 400 kiloko harriarekin arrastaka eginez bi untze osatzea (28 metro bakoitzak), aizkoran 4 enbor 45`` ontzako ebakitzea, txinga-eroatea modalitatean 100 kg-rekin (50 kg esku bakoitzean hartuta) 6 untze (28 m untze bakoitzak) eta, korrika 1,5 km (15 buelta enparantzari / bakoitzak 100 metro zeuzkalarik).
Mikel Agirrek bukatu zituen lanak aurrena (27:40), baina, harri-jasotzen, 88 kiloko pisua eman zuen bere bola harriak eta giza proban 500 kiloko harriarekin jardun zuen. Bigarren, bost segundora, Ousmane Drame (denbora: 27:45). Hirugarren postuan, Zelai sailkatu zen (29:07), azkena herritarrak egin zuen. Ardeoren denbora (45:27).
Afrotyphlops nigrocandidus
Afrotyphlops nigrocandidus Afrotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Dompierre-les-Églises
Biztanleria
2007an Dompierre-les-Églises udalerrian erroldatutako biztanleak 360 ziren. Familiak 176 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 337 etxebizitza zeuden, 177 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 113 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 330 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 177 etxebizitza nagusietatik 154 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 113 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 185 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 115 lanean zeuden (61 gizon eta 54 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dompierre-les-Églises udalerrian 175 unitate fiskal zeuden, 351 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.323 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Dompierre-les-Églises udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.848 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal Pentatloi Saria
Zarauzko Pentatloi Saioa (Arria V.a vs. Txapartegi)
2020ko otsailaren 8an, herri kirol jaialdi bat burutu zen Zarautz-ko herriko Aritzbatalde pilotalekua n, Hodei Iruretagoiena "Izeta IV.a" eta Udane Ostolaza "Ostolaza III.a"-ren harri jasotze marka saiakera ahaleginak ardatz hartuta. Jaialdi hori motz gera ez zedin, osagarri gisa, harri jasotze erakustaldi bat burutu zen eta horren ostean, Pentatloian jardun zuten Xabier Orbegozo "Arria V.a"-k eta Luis Mari Txapartegik.
Bost kirol burutu beharrean, lau egin zituzten; Zarauzk o pilotalekuak ez baitu probalekurik. Lana hauxe zuten: harri jasotze n, 100 kiloko bola ri 12 jasoaldi; aizkora n, 2 enbor ebakitzea (kana-erdiko neurrikoak), txinga-eroate n (50 kg hartuta esku bakoitzean), 4 untze osatzea eta korrika (frontoiari bueltak emanez, 1'2 kilometro).
Xabier Orbegozo izan zen garaile (15'25" % 70), Txapartegik segundo bat gehiago behar izan zuen (15'26" % 32)
Hendaiako Pentatloi Saria
2021eko abuztuaren 30ean jokatu zen banakako pentatloia eta Izeta VI.a izan zen garailea. Bigarren izan zen Julen Gabirondori hiru minutuko aldea atera zion.
Contres (Cher)
Contres Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Contres udalerrian erroldatutako biztanleak 29 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 13 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 13etxeak ziren. 11 etxebizitza nagusietatik 7 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 2 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 9 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carlos Blasco
Carlos Blasco Imaz (Donostia, 1924ko urriaren 19a - Donostia, 1996ko urtarrilaren 2a) euskal herritar politikari abertzalea zen. EAJ eta EAko kidea, Eusko Jaurlaritzako Merkataritza eta Turismo Sailburua zen.
KV36
KV36 Victor Loretek, 1898an, Erregeen Haranean aurkitutako hilobi bat da.
Hilobi honi buruz ez da askorik ikertu. Oso egoera onean aurkitua izan zen. Bere barnean, beste objektu batzuen artean, besokoak, geziak, ontzi apainduak eta zakurrentzako bi lepoko aurkitu ziren. Lepokoetako batek, zakurraren jabearen izena zeraman: Tantanouet.
Carlos Blasco
Biografia
Zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu izan zen Donostian
Anne Seymour Damer
Anne Seymour Damer, jaiotzez Anee Conway (1749ko azaroaren 8a - 1828ko maiatzaren 28a) ingeles eskultorea izan zen.
Predore
Predore Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Carlos Blasco
Biografia
1968an Eusko Alderdi Jeltzaleko kide bihurtua, Legebiltzarkide zenbait legealditan eta Eusko Jaurlaritzako Merkataritza eta Turismo Sailburua izan zen 1980 eta 1984 artean.
Anne Seymour Damer
Bizitza
Anne Conway Sevenoaks-en jaio zen Whig familia aristokratiko batean; Henry Seymour Conway (1721-1795) mariskalaren eta Caroline Bruce (jaiotzez Caroline Campbell, lady Ailesbury, 1721-1803) senar-emazteen alaba bakarra izan zen, eta Park Placeko (Remenham, Berkshire) familia-etxean hazi zen.
Predore
Mugakideak
Predorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Judit Ruiz de Munain
2017an Zukafukamusuka ipuin-liburua argitaratu zuen, jatorriz gaztelaniaz idatzitakoa, baina Patxi Zubizarretak euskaratua eta Jokin Mitxelenak irudiztatua.
Anne Seymour Damer
Bizitza
Bere aita Robert Walpole Britainia Handiko lehenengo lehen ministroaren iloba zen. Walpoleren semea, Horace Walpole, Anneren aitabitxia izan zen, eta Annek haurtzaroko zati handi bat Strawberry Hilleko bere etxean igaro zuen. Dirurik falta ez zen etxe batean hazi zen, aristokrata, politiko eta intelektual artean.
Carlos Blasco
Biografia
EAJko zatiketaren ondoren, EAko kidea izan zen, berriro EAJra itzultzeko Xabier Albisturrekin batera.
Anne Seymour Damer
Bizitza
1766an, hamazazpi urte zituela, Angelica Kaufmannek marraztu zuen Zeres jainkosaren pertsonaian. 1800. urtean, artista ezezagun batek (ziurrenik Kauffman) margolan bat osatu zuen zirriborroaren konposizio berarekin. Pintura honen bidez Anne jendarteratu egin zen eta ezkontza-merkatuan sartu zen.
Carlos Blasco
Biografia
Artikulu eta saiakera asko idatzi zituen, tartean «Los Fueros» liburua.
Donostiarekin lotura
Donostiako bizitzan hartu zuen parte: Umeen danborrada sortzeko lagundu zuen; Kursaalean zegoen lehendabiziko arte eta saiakerako areto donostiarra, Inexa Gaxen izenekoa, sortu zuen; Gipuzkoako Ozeanografi Elkartearen presidente izan zenean Aquarium bultzatu zuen; eta abar. Guzti hori zela eta, Aquarium aurrean dagoen enparantzak bere izena du (1988ko abuztuaren 31n udalak erabakia).
Fauda
Fauda (פאודה‎; فوضى; Kaosa) israeldar politika thriller telesail bat da. Lior Raz eta Avi Issacharoff ekoizleek sortu zuten. 2015eko otsailaren 15ean Yes Oh katean aireratu zen. 2016ko urtarrilaren 2tik aurrera Netflix bidez aireratzen da. Palestina eta Israelen arteko gatazkan girotua dago, alde bakoitzeko pertsonaiek arabiera nahiz hebreeraz mintzatzen direlarik.
Telesail honetako ezaugarri nagusia palestinar-israeldar gatazka zuri-beltzean edo "onak" eta "txarren" arteko lehia soil gisa erakutsi beharrean, gatazka guztiek dituzten konplexutasunak agertu eta bi aldeak berdintasunez irudikatzen saiatzen dela da, bi aldeen dituzten arrazoiak, ahuleziak eta burutzen dituzten ekintza eta sarraskiak berdintasunez azaleratuz.
You talkin' to me?
You talkin' to me?, euskaraz Nirekin ari al haiz?, Robert De Niro aktoreak antzeztu eta Martin Scorsesek zuzendutako Taxi Driver (1976) filmarekin loturiko esaldia da. 2009an De Nirok esaldia Bruce Springsteen musikariari kontzertu batean entzunda jaso zuela aitortu zuen.
Esaldia, Vietnamgo Gerran borrokatu izanaren nahiz bakardadearen ondorioz nahastua dagoen Travis Bickle (Robert De Niro) pertsonaia nagusia ispiluaren aurrean jarriz bere buruari esaten dio :
Efektu fotoelektriko
Efektu fotoelektrikoa erradiazio elektromagnetikoz (X izpiak, argi ikusgaia...) erasotua izan ondoren, materiatik elektroiak erauztearen fenomeno elektroniko-kuantikoa da. Testuinguru honetan, emititu edo erauzitako elektroiak fotoelektroi bezala ere dira izendatuak. Efektu honek Hertz Efektua izena ere badu, Heinrich Rudolf Hertzek aurkitu baitzuen, haatik izendapen hau ez da jada erabilia.
Sarrera
Gainazal metaliko bat atari-maiztasun jakin baten (materialaren araberakoa dena) baino maiztasun handiagoko erradiazio elektromagnetikoz erasotua denean, fotoiak xurgatuak dira eta korronte elektrikoa sortzen da. Atari-maiztasun horretatik beherako erradiazioz erasotua denean ez da elektroirik emititzen, hauek ezin baitute sare kristalinoaren hesi elektrostatikoa gainditzeko energia nahikorik jaso (materialaren lan-funtzioa). 1905ean, jakina zen fotoelektroien energia argi erasotzailearen maiztasuna igoaz batera igotzen zela. Dena dela, igoera honen portaera lineala ez zen esperimentalki determinatu Robert Millikanek 1915. urtean Einstein zuzen zegoela frogatu zuen arte
Energiaren kontserbazioaren printzipioaren arabera, elektroiak fotoiaren energia xurgatzen du eta nahikoa bada, elektroiak alde egin dezake materialetik energia zinetiko finitu batekin. Fotoi bakar batek elektroi bakar bat erauzi dezake, fotoi baten energia elektroi bategatik bakarrik xurgatua izan daitekeelako.
Efektu fotoelektrikoak uhin-partikula dualtasunaren garapena indartu zuen, zeina sistema fisikoek (gure kasuan fotoiek) uhin eta partikula-propietateak erakusten dutenaren kontzeptua den (oso erabilia dena mekanika kuantikoan). Albert Einsteinek matematikoki azaldu zuen efektu fotoelektrikoa eta Max Planckek kuantuei buruz eginiko lana hedatu zuen.
Azalpena
Argi-izpi bateko fotoiek, argi horren maiztasunaren araberako berezko energia jakin bat dute. Fotoemisioaren prozesuan, elektroi batek fotoi baten energia xurgatzen badu lan-funtzioa baino energia gehiago lortuz, materialetik erauzia izango da. Fotoiaren energia baxuegia bada, elektroia ez da gai materialaren gainazaletik irteteko. Argi-izpiaren intentsitatearen hazkundeak ez du izpia osatzen duten fotoien energiaren igoerarik ekartzen, berau osatuko duten fotoi kopuruaren hazkundea baizik. Beraz, emitituriko elektroien energia ez da argi erasotzailearen intentsitatearen araberakoa, fotoi bakoitzaren energiaren araberakoa baizik.
Elektroiek fotoietatik energia xurgatu dezakete irradiazio-prozesuan, baina dena edo ezer ez printzipioaren arabera. Fotoi baten energia osoak xurgatua eta erabilia izan behar du elektroi bat askatzeko lotura atomikotik, edo energia berriro emititua izango da (adibidez, fotoiaren energia metalaren lan-funtzioa baino baxuagoa denean). Fotoiaren energia xurgatua bada, energiaren parte batek elektroia atomotik askatzen du eta gainerako energia, elektroiari (jada partikula askea) transferituko zaio, energia zinetiko moduan.
Ekuazioak
Efektu fotoelektrikoa Einsteinen metodoarekin kuantitatiboki aztertzean, honelako ekuazio hauek erabiltzen dira:
Fotoiaren energia = Elektroia erauzteko behar den energia + Igorritako elektroiaren energia zinetikoa
Aljebraikoki:
non
Elektroi baten energia zinetikoa ezin denez negatiboa izan, ekuazioak fotoiaren energia metalaren lan-funtzioaren baino baxuagoa izatekotan, ez dela elektroirik emitituko adierazten du.
Lehen behaketak
1839an, Alexandre Edmon Becquerelek efektu fotoelektrikoa ikusi zuen disoluzio bateko elektrodoan, berau argipean laga zuenean. 1873an Willoughby Smithek selenioa fotoeroalea zela aurkitu zuen.
San Jurgi eguna
San Jurgi eguna (Diada de Sant Jordi) urtero apirilaren 23an ospatzen den jai eguna da eta 303. urteko apirilaren 23an Kapadoziako Jurgiren heriotza omentzen du. San Jurgi hainbat herrialdeen santu zaindaria da, esate baterako Aragoi, Bulgaria, Etiopia, Georgia, Ingalaterra, Katalunia eta Portugal. Baita Cáceres eta Alcoi hirietakoa ere. Bestalde San Jurgi Boy Scouten santu zaindaria da eta apirilaren 23a Scout Eguna ere bada.
1996an Unesco erakundeak apirilaren 23a Nazioarteko Liburu Eguna izendatu zuen.
Kondaira
Kondairaren arabera Kapadoziako lurraldean (Katalunian Montblac aipatu ohi da) Herensuge batek erresuma behin eta berriz erasotu ohi zuen. Herritarrek eraso hauek ekiditeko egunero herensugeari pertsona bat ematea erabaki zuten, honek jan zezan eta honela kalte handiagorik egon ez zedin. Egunero zotz egin eta hautatutako pertsona herensugearen leizera eraman ohi zen. Egun batean zozketan printzesaren izena atera zen. Nahiz eta herritar askok bere ordez joateko beren burus eskaini zuten, printzesa bere kabuz herensugearen leizera joan zen. Herensugearen bizilekura oinez joan, eta piztia neska jatear zegoen unean, San Jurgi agertu eta erreskatatu egin zuen. San Jurgik herensugeari bihotzean ezpata sartu eta hil egin zuen, isuritako odoletik arrosa bat jaio zelarik.
Katalunian San Jurgi edo Sant Jordi egunean gizonezkoek emakumezkoei arrosa bat oparitzeko ohitura dago, aldiz emakumeek gizonezkoei liburu bat oparitzen dietelarik, betiere kondairaren arabera.
Aragoi
San Jurgi Aragoiko santu zaindaria da eta apirilaren 23a Aragoiko Eguna ospatzen da, erkidego honetan jai eguna delarik.
Katalunia
Katalunian usadioz San Jurgi eguna edo Diada de Sant Jordi delakoa, maiteminduen eguna da. Beraz, kataluniar askok euren bikotekide eta estimatutako pertsonari arrosa eta liburua oparitzen diote Usadioa gizonak emakumeari arrosa eta emakumeak gizonari liburua oparitzea da. Uste denez, emakumeari arrosa oparitzeko ohitura ziurrenik XV. mendekoa da. Bertsio batzuek ohitura hau Bartzelonan udan ospatzen zen Arrosa edo Maiteminduen Azokarekin lotzen dute. Gauza jakina da garai hartan apirilaren 23an Kataluniako Generalitatearen Jauregiko San Jurgiren kaperako mezara zihoazen emakumeei arrosak eskaintzen zitzazikiela. Gaur egun arrosa senyera bat eta gari zuztar batez lagundurik doa. Arrosaren kolore gorriak pasioa isladatzen du, senyerak Kataluniako santu zaindaria eta gari zuztarrak, berriz, ugalkortasuna.
San Jurgi Egunak kataluniar kulturaren ezaugarri aldarrikatzailea du, eta balkoi ugaritan herrialde honetako bandera den senyera zintzilikatzen da. Katalunia osoan kromo eta giltzatakoak oparitu ohi dira, jarduera honen ugaritasun handiena La Rambla pasealekuan agertzen delarik, izan ere, hemen betiko salmenta postuei aldi baterako postuak gehitzen zaizkie. Liburuen salmenta euren egileen sinadurekin edota salneurriaren beherapenekin sustatzea ere ohikoa da. Egun honetan liburutegietan antolatzen diren jarduerek eta kaleetako musika emanaldiek Bartzelonako agenda kulturala aberasten dute.
Txia-txia hizkuntza
Txia-txia hizkuntza (hangul alfabetoan: 바하사 찌아찌아, ahoskera: [tʃɪa-tʃɪa]) austronesiar hizkuntza bat da, butonera izenez ere ezaguna, Buton uharteko hegoaldeko muturrean dagoen Bau-Bau hirian mintzatua. Sulawesi uhartearen (Indonesia hego-ekialdean dago Buton uhartea. 2005ean, 80.000 bat hiztun zituen.
Hizkuntza horretan apenas idatzi den ezer, oraingoz ez baitu idazteko sistema arauturik. Koreeraren hangul alfabetoa ezartzeko saiakera bat abiatu da 2009. urtean. Europako hizkuntza nagusietan, txia-txia hizkuntzaren izena «cia-cia» transkribatzen dute latindar alfabetora. Hala ere, euskarara zuzenean transkribatuta «txia-txia» da, horrelaxe ahoskatzen delako izen hori hizkuntza hartan bertan.
Riding Mountain Parke Nazionala
Riding Mountain Parke Nazionala (Riding Mountain National Park; Kanadako Manitoba probintzian dagoen parke nazional bat da. Manitoba Escarpment mendilerroan dago.
1933an sortu zen eta 2.269 km²-ko azalera du. Hontz Gris (1888-1938) kontserbazionistari esker eremu natural honek herrialdean ospea bereganatu zuen.
Petrocephalus mbossou
Petrocephalus mbossou Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Robert Lewis Taylor
Robert Lewis Taylor (Carbondale, Illinois, 1912ko irailaren 24a - Southbury, Connecticut, 1998ko irailaren 30a) estatubatuar kazetari eta idazlea izan zen.
1933an Illinoisko Unibertsitatean lizentziatu ondoren, artikuluak eta apunte biografikoak idatzi zituen zenbait aldizkarirentzat (The New Yorker, The Saturday Evening Post, ''Reader's Digest).
1942tik 1946ra Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadan zerbitzatu zuen Bigarren Mundu Gerran. Gerra amaitu ondoren, eleberriak eta biografiak idazten jarraitu zuen.
1958an Pulitzer Saria Fikzioan irabazi zuen The Travels of Jamie McPheeters eleberriarekin. Bertan, hamalau urteko mutil baten eta bere aitaren istorioa kontatzen du, Kaliforniako urre sukarraren garaian.