cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerra eta bakea
Lehen liburua
Trama Moskura lekualdatzen da, Errusiako antzinako hiriburura, San Petersburgoko gizarte europarrenarekiko bere izaera probintziala, errusiarragoa, kontrastatuz. Rostov familia aurkeztua izaten da. Ilya Andreievitx Rostov kondea eta Natalia Rostova kondesa bikote maitekorra dira, baina betiko kezkatuak beren finantza desordenatuengatik. Lau seme-alaba dituzte. Hamahiru urteko Natashak (Natalia Ilyinichna) Boris Drubetskoyrekin maiteminduta dagoela uste du, armadan ofizial gisa sartzera doan gaztea. Borisen ama Anna Mikhaylovna Drubetskaya da, Natalia Rostova kondesaren haurtzaroko laguna. Boris Bezukhov kondearen (Pierren aita) semea ere bada. Nikolai Ilitx hogei urtekoa Rostovtarrek hezitako umezurtz Soniari (Sofia Alexandrovna), bere hamabost urteko lehengusinari, maitasuna aldarrikatzen dio. Vera Ilyinichna seme zaharrena, hotza eta harro samarra da, baina Adolf Karlovitx Berg ofizial errusiar-alemaniarrarekin ezkontzeko aukera ona du. Petia (Pyotr Ilyich) bederatzi urterekin da gazteena; anaia bezala, oldartsua da, eta adinean aurrera egin ahala armadan sartzeko irrikaz dago.
Anne Ramsey
Antzeztutako bere filma ospetsuenak honako hauek izan ziren: Goonietarrak (1985), Amatxo Frantelli, eta Throw Momma from the Train (1987), Danny DeVito aktoreak antzeztutako pertsonaiaren ama, bietan ere izaera garratzeko emakumeen pertsonaiak antzeztu izan zituelarik.
Gerra eta bakea
Lehen liburua
Bald Muinoan, Bolkonskytarren etxaldean, Andrei printzea gerrara doa eta haurdun dagoen emazte Lise bere aita xelebre Nikolai Andreievitxekin eta Maria Nikolaievna Bolkonskaya arreba jainkotiar erlijiosoarekin uzten du, zeinak uko egiten baitio aristokrata aberats baten semearekin ezkontzeari, bere aitarenganako debozioagatik eta mutil gaztea desleiala izango den susmoagatik. Bigarren zatia Errusiaren eta Frantziaren arteko gerra-prestaketen deskribapenekin hasten da. Schöngrabern-eko konpromisoan, Nikolai Rostovek, husarren enseina zuenak, borrokaren lehen zaporea hartu zuen+. Boris Drubetskoyk Andrei printzea aurkezten dio, eta Rostovek iraindu egiten du. Asko erakartzen du Alexandro tsarraren karismak. Nikolai bere ofizialarekin, Vasily Dmitrich Denisovekin, apustua egiten du eta sozializatzen du, eta Fiodor Ivanovich Dolokhov errukigabearekin egiten du adiskide. Bolkonsky, Rostov eta Denisov Austerlitz-eko gudu negargarrian parte hartzen dute, non Andrei printzea larri zaurituta dagoen Errusiako estandar bat erreskatatzen saiatzen ari den bitartean.
Nikolai Rostov husarren mandatariak, Schöngraberneko ezkon-hitza hartu zuen. Boris Drubetskoyk Andrei printzea aurkezten dio, Rostovek oldar bizian iraintzen duena. Alexander tsarraren karismak biziki erakartzen du. Nikolaik bere ofizialarekin, Vasili Dmitrich Denisovekin, jokatzen eta gizarteratzen du, eta Fiodor Ivanovitx Dolokhov errukigabearekin adiskidetzen da. Bolkonsky, Rostov eta Denisov Austerlitzeko gudu zorigaiztokoan sartuta daude, larri zaurituta dagoen Andrei printzea Errusiako estandarte bat erreskatatzen saiatzen den bitartean.
Austerlitz-eko gudua liburuko gertaera garrantzitsuenetako bat da. Borroka hastear dagoenean, Andrei printzeak uste du hurbiltzen ari den "eguna bere Toulon, edo bere Arcola izango dela", Napoleonen lehen garaipenei erreferentzia eginez. Geroago guduan ordea, Andrei etsaien eskuetan erori eta bere heroia Napoleon ezagutuko du. Baina bere aurreko ilusioa hautsi egin zaio; jada ez du Napoleonengandik asko pentsatzen, "hain txiki agertu zen bere heroia bere hutsalkeria eta garaipenaren gozamenarekin, berak ikusi eta ulertu zuen zeru goratu, zuzen eta atsegin horren aldean". Tolstoik Austerlitz Errusiarentzako proba goiztiar gisa erretratatzen du, txarto amaitu zena soldaduek aintza edo ospea bezalako gauza garrantzitsuen alde borrokatu zutelako, Tolstoiren arabera 1812ko inbasioan Borodinoko garaipena sortuko zuten bertute gorenengatik baino.
Bigarren liburua
Bigarren liburua Nikolai Rostov Moskura baimenarekin itzultzean hasten da, bere lagun Denisovekin Pavlograd errejimenduko ofiziala denarekin. Negu gorabeheratsua pasatzen du etxean. Natasha neska gazte ederra bilakatu da. Denisov maitemindu egin da eta ezkontza proposatzen dio, baina ezetza jasotzen du. Nikolaik Dolokhov ezagutzen du, eta lagun gisa hazten dira. Dolokhov Nikolairen lehengusu Soniaz maiteminduko da, baina Nikolairekin maiteminduta dagoenez, Dolokhoven proposamenari uko egingo dio. Nikolai Dolokhovekin elkartzen da handik denbora batera. Dolokhov herratsuak Nikolai desafiatzen du kartetan, eta Nikolaik esku guztiak galtzen ditu 43.000 errublo ko zor batean hondoratu arte. Nahiz eta bere amak Nikolairi eskatzen dion oinordeko aberats batekin ezkontzeko, familia bere estutasun ekonomiko larrietatik salbatzeko, uko egiten dio. Horren ordez, bere haurtzaroko lehengusu umezurtz Sonyarekin ezkonduko dela agintzen du. Pierre Bezukhov, azkenean bere herentzia masiboa jaso zuenean, bat-batean gazte malapartatu bat izatetik  Errusiako gizarteko ezkongairik hautagarriena bilakatu zen. Gaizki dagoela jakin arren, Kuragin printzearen alaba eder eta ezmoralarekin (Elena Vasilievna Kuragina) ezkontzeko konbentzituta dago. Hélènek, zurrumurruen arabera bere anaia Anatolerekin izandako intzestuzko arazo batean nahasita dagoenak, Pierreri esaten dio ez duela inoiz seme-alabarik izango berarekin. Zurrumurruen arabera, Hélène Dolokhovekin maite-kontu bat du, Pierreri iseka eragiten diona jendaurrean. Pierrek izaera galtzen du, Dolokhov duelura desafiatuz. Ustekabean, Pierrek Dolokhov zauritzen du. Hélènek bere afera ukatzen du, baina Pierre erruduntasunaz konbentziturik dago eta utzi egiten du. Bere nahasmen moral eta espiritualean, Pierrek masoiekin bat egiten du. Bigarren liburuko zati handi bat bere grinekin eta gatazka izpiritualekin dituen borrokei buruzkoa da. Bere lehengo jokabide arduragabea alde batera utzi, eta Tolstoiren bilaketa filosofiko berezi bati ekiten dio: nola bizi behar da bizitza moral bat etikoki inperfektua den mundu batean? Galderak etengabe nahasten du Pierre, eta bere zalantzak askatzen saiatu arren, azkenean ez du ezer lortzen.
Pierre Andrei Bolkonsky printzearen kontrakoa da. Andrei ospitale militar batean ia hilgarria den zauritik sendatu eta etxera itzultzen da, eta bere emaztea Lise erditzean hiltzen dela aurkitzeko. Bere kontzientzia erruduntzat jotzen du, emaztea hobeto tratatu ez izanagatik. Nikolai umea bizirik ateratzen da.
Etsipen nihilistaz zamaturik, Andrei printzea ez da armadara itzultzen, baizik eta bere lurretan geratzen da, jokabide militarra kodifikatuko lukeen proiektu batean lanean, Errusiaren aldetik bizitza galtzearen erantzule diren desantolaketa arazoak konpontzeko. Pierrek bisita egiten dio eta galdera berriak ekartzen dizkio: non dago Jainkoa mundu amoral honetan? Pierreri panteneismoa interesatzen zaio, eta beste bizitza bat izateko aukera.
Pierreren emazteak, Hélènek, atzera eraman dezala eskatzen dio, eta barkamenaren lege masoiei men egin nahian, ados dago. Hélène San Petersburgeko gizartean eragin handiko ostalari gisa agertzen da.
Andrei printzea bere ideia militar idatzi berriak San Petersburgora eramatera bultzatua sentitzen da, enperadorearengan berarengan edo berarengandik hurbil daudenengan eragina izango duelakoan. Natasha gaztea, bera ere San Petersburgon, bere lehen dantzaldi handiaren asaldurak harrapatua dago, non Andrei printzea ezagutu eta bere xarma biziaz suspertzen baitu laburki. Andreik uste du ilusioa aurkitu duela berriro bizitzan eta, Rostovtarrei bisita batzuk egin ondoren, Natasharekin ezkontzea proposatzen dio. Hala ere, Andreiren aitak ez ditu gogoko rostovarrak eta ezkontzaren aurka dago, bikotea ezkondu aurretik urtebete itxaron behar dutela esanez. Andrei printzea kanpora doa zauriak sendatzera, Natasha larrituta utzita. Rostov kondeak Sonia eta biak Moskura eramaten ditu dirua biltzeko.
Natashak Moskuko opera bisitatzen du, non Hélène eta Anatole anaia ezagutuko ditu. Anatole Polonian abandonatu zuen emakume poloniar batekin ezkondu da. Natashak oso erakartzen du eta liluratzeko erabakia hartua, bere ahizparekin konspiratzen du horretarako. Anatolek Natasha maite duela sinestea lortzen du, azkenean ihes egiteko planak ezarriz. Natashak Maria printzesari, Andreiren arrebari idazten dio, bere konpromisoa hautsiz. Azken momentuan, Sonyak ihes egiteko asmoak deskubritzen ditu eta horiek zapuzten ditu. Natashak Pierre Anatoleren ezkontzatik ikasten du. Hondatuta, Natashak bere buruaz beste saiakera bat egiten du eta larriki gaixo geratzen da.
Pierre hasieran ikaratuta dago Natasharen jokaerarekin, baina berataz maitemindu dela konturatzen da. 1811-12ko Kometa Handia zerua zeharkatzen duen heinean, bizitza berriro hasten dela dirudi Pierrerentzat. Andrei printzeak hotz onartzen du Natashak konpromisoa haustea. Bere harrotasunak ez diola bere proposamena berritzen utziko esaten dio Pierreri.
Hirugarren liburua
Bere familiaren laguntzarekin, eta fede erlijiosoaren zalapartekin, Natashak Moskun irautea lortzen du garai ilun honetan. Bitartean, Errusia osoa hunkitzen du Napoleonen armadaren eta Errusiaren armadaren arteko datozen borrokekin. Pierrek gematriaz konbentzitzen du bere burua Napoleon Errebelazio Liburuaren antikristoa dela. Bolkonsky printze zaharra kolpe baten ondorioz hiltzen da, Frantziako marauderrak bere etxaldearen bila datozela jakinda. Ez dirudi armada errusiarren inongo laguntza antolaturik Bolkonskytarren esku dagoenik, baina Nikolai Rostov garaiz iristen da haien etxaldera, nekazarien matxinada hasiberri bati aurre egiten laguntzeko. Aztoratuta dabilen Maria printzesak erakartzen du. Moskura itzulirik, Petia aberkoia Alexandro tzarraren jendetzarekin elkartu eta Tzarrak Jasokundeko Katedraleko balkoiko leihotik botatako bizkotxoa harrapatzea lortzen du. Ia zanpatu egiten dute bere ahaleginean. Abertzaletasun beraren eraginpean, azkenean bere aitak erroldatzeko aukera onartzen dio.
Napoleon bera da atal honetako pertsonaia nagusia, eta eleberriak xehetasun biziz aurkezten du, bai pertsonalki zein pentsalari eta izango litzatekeen estratega gisa. Era berean deskribatzen dira Frantziako Armada Handiareneko laurehun mila soldadutik gorako indarra (horietatik ehun eta berrogei mila besterik ez benetan frantses hiztunak) uda amaieran Errusiako landa zeharkatu eta Smolenskeko hiriaren kanpoaldera iristen den tropa. Pierrek Mosku utzi eta Borodinoko gudua ikustera joatea erabakitzen du, Errusiako artilleriaren soldaduen ondoan dagoen talaia batetik. Denbora batez behatu ondoren, munizioa eramaten hasten da. Nahasmenaren erdian bertatik bertara bizi ditu gerraren heriotza eta suntsipena; Eugèneren artilleriak errusiar euskarri-zutabeak kolpeka jotzen jarraitzen du, Ney eta Davout mariskalek Semyonovskaya altueran kokatutako artilleriarekin tiro gurutzatua ezarri zuten bitartean. Gudua hilketa izugarria bihurtzen da bi armadentzat, eta geldialdi batean amaitzen da. Errusiarrek ordea, garaipen morala lortu dute Napoleonen ustez garaitezina den armadari eutsiz. Errusiar armada hurrengo egunean erretiratu zen, Napoleoni Moskura joateko aukera emanez. Hildakoen artean Anatole Kuragin eta Andrei printzea daude. Anatolek hanka bat galdu du, eta Andreik granada zauri bat du sabelean. Biak hilda daudela jakinarazi dute, baina haien familiak halako nahasmenduan daude, non inori ezin zaiola jakinarazi.
Rostovarrek azken minutura arte itxaron dute Mosku uzteko, baita Kutuzovek Mosku atzean utzi zuela jakin ondoren ere. Moskutarrei agindu kontrajarriak ematen ari zaizkie ihes egiteko edo borrokatzeko. Fiodor Rostopchin kondea, Moskuko komandante nagusia, kartelak argitaratzen ari da. Herritarrak erakartzen ditu erlijio-ikonoekiko fedea jar dezaten, eta aldi berean, sardexkekin borrokatzeko eskatzen die, behar izanez gero. Berak ihes egin aurretik, hiria erretzeko agindua ematen du. Hala ere, Tolstoik dio zurez eraikitako hiri abandonatu bat erretzea saihestezina zela, eta frantsesek errusiarrei errua botatzen dieten bitartean, horiek frantsesei botatzen diete. Rostovarrek zail dute zer eraman erabakitzea, baina azkenean, Natashak bere gurdiak Borodinoko guduan zauritu eta hil zirenekin kargatzeko konbentzitzen ditu. Natashak jakin ez arren, Andrei printzea zaurituen artean dago.
Napoleonen armadak azkenean Mosku abandonatu eta erre bat okupatzen duenean, Pierrek misio kixotesko bat asmatzen du Napoleon hiltzeko. Kaos guztian anonimo bihurtzen da, nekazari arropak jantzita bere betebeharrak eta bizimodua alde batera utziz. Ikusten dituen pertsona bakarrak Natasha eta bere familiako batzuk dira, Moskutik irteten diren bitartean. Natashak ezagutu eta irribarre egiten dio, eta aldi berean, bereganako maitasunaren esparru osoaz jabetzen da. Pierrek ofizial frantses baten bizitza salbatzen du, Pierreren hildako lagun baten etxean sartzen denean aterpe bila, bertan bizi baita Pierre bere etxetik alde egin zuenetik. Elkarrizketa luze eta adiskidetsua dute biek. Biharamunean Pierre kalera joango da bere hilketa-planari berriro ekiteko, eta familia armeniar bati lapurtzen ari diren bi soldadu frantsesekin topo egiten du. Soldaduetako bat emakume armeniar gazteari lepokoa erauzi nahian, Pierrek esku hartzen du soldaduei eraso eginez, eta Frantziako armadak preso hartuko du.
Laugarren liburua
Atxilotu ondoren, Pierrek uste du hil egingo dutela. Azkenean libratu egiten da, baina ikaraz ikusten du hainbat preso batzuen exekuziotik. Pierre beste preso baten lagun bilakatzen da, Platon Karataev, dontsu jokatzen duen nekazari errusiar bat. Karataeven, azkenean, Pierrek bilatzen duena aurkitzen du: zintzotasuna duen pertsona ondradua, pretentsiorik gabea. Pierrek bizitzaren zentzua aurkitzen du berarekin harremanetan jartze hutsarekin. Frantziako soldaduak Mosku suntsitzen eta errusiar zibilak arbitrarioki tirokatzen ikusi ondoren, Pierre Armada Handiarekin joatera behartua dago Moskutik erretiratze negargarrian, Errusiako negu gogorrean. Atsekabez beteriko hilabeteen ondoren - bitartean sukarrarekin zegoen Karataev frantsesek fusilatzen dute -, Pierre askatu egiten du azkenean Dolokhov eta Denisov buru dituen errusiar erasotzaile talde batek, eta Petya Rostov gaztea hiltzen ikusten du frantsesekin izandako liskar txiki baten ondorioz.
Bitartean, Andrei rostovarrek hartu eta zaindu dute, Moskutik Yaroslavlera ihesi. Natasharekin eta bere ahizpa Mariarekin biltzen da gerra amaitu aurretik. Barne-aldaketa batean, heriotzaren beldurra galtzen du eta Natasha barkatzen du hil aurreko azken ekintza batean.
Nikolai bere familiaren finantzez kezkatzen da, eta armada uzten du Petiaren heriotzaren berri izan ondoren. Suspertzeko itxaropen gutxi dago. Rostovtarren hondamendia dela eta, ez da eroso sentitzen Maria Bolkonskaia aberatsarekin ezkontzeko aukerarekin, baina berriro elkartzen direnean, sentitzen du oraindik ere elkar maite dutela. Nobela amaitzen den bitartean, Pierren emazte Hélène hil egiten da abortifaziente baten gaindosi baten ondorioz (Tolstoik ez du esplizituki esaten, baina erabiltzen duen eufemismoa argia da). Pierre Natasharekin bildu zen, eta errusiar garaileek Mosku berreraiki zuten. Natasha Andrei printzearen heriotzaz mintzo da, eta Pierre Karataevenaz. Bien artean gero eta lotura handiagoa dagoela sumatzen dute. Maria printzesaren laguntzarekin, azkenean Pierrek maitasuna aurkitzen du eta Natasharekin ezkontzen da.
Lehen zatia
Epilogoaren lehen zatia Pierre eta Natasharen ezkontzarekin hasten da, 1813an. Rostov kondea handik gutxira hil zen, Nikolai bere seme zaharrenari utzirik zorrez jositako etxaldearen ardura. Nikolaik familia porrotaren atarian mantentzeko lana du. Diruagatik emakume batekin ezkontzea nazkagarria iruditzen zaion arren, Nikolaik Maria printzesarekiko duen maitasuni amore eman eta berarekin ezkontzen da.
Ondoren Nikolai eta Maria utzitako lurraldera joango dira bizitzera, bere ama eta Sonyarekin batera, azken hau zainduko duela bizitza osoan. Nikolaik eta Mariak seme-alabak dituzte elkarrekin, eta Andrei printzearen seme umezurtz Nikolai Andreitx (Nikolenka) Bolkonsky ere hazten dute. Ezkontza on guztietan bezala, gaizki-ulertuak gertatzen dira, baina bikoteak, Pierre eta Natasha, Nikolai eta Maria, elkarrekin jarraitzen dute. Pierre eta Natasha Bald Hillsera joan ziren 1820an. Bukaerako kapituluetan, Nikolenka eta Pierre idealistak "Altxamendu dezenbrista"ren parte izango zirela adierazten da. Lehen epilogoa Nikolenkarekin amaitzen da, bere aita zenak ere "pozik geratuko zen" zerbait egingo zuela aginduz (ziur aski iraultzaile bat bezala errebolta dezenbristan parte hartuz).
Bigarren zatia
Epilogoaren bigarren zatian Tolstoik historia nagusien forma guztiak kritikatzen ditu. XIX. mendeko “Gizon Handien Teoriak” dio gertaera historikoak "heroien" eta beste pertsona handi batzuen ekintzen ondorio direla; Tolstoik dio hori ezinezkoa dela, ekintza horiek gutxitan gertakari historiko handiak suertatzen direlako. Aitzitik, argudiatzen du, gertaera historiko handiak inplikatutako milaka gizabanakoek bultzatutako gertaera txikiago askoren batuketa dira. Ondoren, gertaera txikiago hauek beharraren eta borondate askearen arteko alderantzizko erlazioaren ondorio direla dio, beharra arrazoimenean oinarritzen dela eta beraz, analisi historikoaren bidez esplikatu daitekeela, eta borondate askea kontzientzian oinarritzen dela eta horregatik, berez ezustekoa. Tolstoik sortu berri den darwinismo ari ere iseka egiten dio, sinpleegia delako, leihoak, ikonoak eta aldamioak igeltsuz estaltzen dituzten igeltsuekin alderatuz, emaitza leunarekin harrituta.
Gure kontzientzia askatasunaren eta zientziaren zein historiaren legeak garatzeko itxurazko beharrezkotasunaren arteko tentsioarekin borrokatzen da, eta batzuetan esaten du lehena bigarrena bezain erreala dela, eta hala ere, haren errealitateak bigarrena suntsituko lukeela. Ondorioztatzen du astronomiak lurraren higiduraren hipotesi kopernikarra onartu behar izan zuen bezala, ez gure hautematera egokitzen delako, baizik eta zentzugabekeriak saihesteko. Horrela. zientzia historikoak onartu egiten du giza ekintzaren beharrezko legeen kontzeptu batzuk, nahiz eta gure bizitza arruntean aske sentitu. Gehigarri batean, tentsioa konpontzen saiatzen da iradokizunarekin, alegia libreagoak garela edo libreagoak sentitzen garela gu bakarrik ukitzen gaituzten ekintza arbitrarioetan, baina ez hain libreak beste pertsona batzuei eragiten dieten egintzetan, non moralak edo beste printzipio batzuek zenbait erantzun behartzen edo debekatzen dituzten.
Kapitulu filosofikoak
Gerra eta bakea Tolstoiren lanik luzeena da, 361 kapituluz osatua. Horietatik 24 kapitulu filosofikoak dira, egilearen iruzkinak eta ikuspuntuak dituztenak, narratiba baino gehiago:
Sphenomorphus misolense
Sphenomorphus misolense Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Gerra eta bakea
Kapitulu filosofikoak
• 3. liburua: 10. zatia - 19., 20. eta 33. kapituluak /  11. zatia - 1. kapitulua
• 4. liburua: 13. zatia - 8. kapitulua /  14. zatia - 1., 2. eta 18. kapituluak
• Epilogoa: 1. zatia - 1etik 4ra bitarteko kapituluak /   2. zatia
Harrera
Bere egilea "errusiar literaturaren benetako lehoi" bihurtu zuen eleberriak (Ivan Goncharoven arabera) arrakasta handia izan zuen argitalpenean, eta dozenaka kritika eta saiakera analitiko sortu zituen, horietako batzuk (Dmitry Pisarev, Pavel Annenkov, Dragomirov eta Strakhovenak) ondorengo tolstoar adituen ikerketarako oinarria izan zirela. Hala ere, Errusiako prentsak eleberriari eman zion hasierako erantzuna isildu egin zen, eta kritikari gehienek ezin izan zuten erabaki nola sailkatu. Golos egunkari liberala (Hitza, 1865eko apirilaren 3a, 93. zk.) izan zen erreakzionatzen lehenetarikoa. Bertako berrikusle anonimoak gero beste askok errepikatutako galderak planteatu zituen: "Zer izan liteke hau? Zein generotara aurkeztu behar dugu? Non dago fikzioa, eta non dago benetako historia?” Nikolai Akhsharumov idazle eta kritikariak, “Vsemirny Trud”-en (#6, 1867) idatziz, Gerra eta bakea "ez dela kronika bat, ez eleberri historiko bat" zela iradokitzen zuen, genero bat-egite bat baizik, anbiguotasun horrek inoiz bere balio izugarria ahuldu gabe. Annenkovk ere eleberria goraipatu zuen, baina lausoa zen baita hura sailkatu nahian: «Gure gizartearen zati handi baten historia kulturala, egungo mendearen hasierako haren panorama politiko eta soziala», izan zen bere iradokizuna. "Epopeia [soziala] da, historia eleberria eta nazio osoaren bizitzaren irudi zabala", idatzi zuen Ivan Turgenevek Gerra eta bakea definitzeko ahaleginean.
Oro har, ezker literarioak hotz jaso zuen eleberria. Kritika sozialik gabe ikusi zuten, eta batasun nazionalaren ideia gogotsu defendatzen. Bere akats nagusia "egileak bere eleberrian intelektual iraultzaile mota berri bat erretratatzeko duen ezintasuna" ikusi zuten, Varfolomey Zaytsev kritikariak esan zuen bezala. “Delo” aldizkariko D. Minayev, Vasily Bervi-Flerovsky eta N. Shelgunov-en artikuluek eleberriak "errealismo falta" zuela adierazi zuten, bere pertsonaiak "anker eta zakar", "mentalki harrikatuak", "moralki ustelak" zirelako, "filosofiaren geldialdia" sustatuz. Hala ere, Mikhail Saltykov-Schedrinek, eleberriari buruz inoiz zuen iritzia publikoki adierazi ez arren, elkarrizketa pribatuan poz-pozik agertu omen zen "konde honek gure goi-gizarteari zenbaterainoko ziztada eman ziolako". Dmitry Pisarevek bere artikulu bukatugabean, Tolstoiren errealismoa goraipatzen zuen bitartean goi-gizarteko kideak erretratatzean, oraindik ere ez zegoen batere pozik autoreak, ikusi zuenez, noblezia zaharra "idealizatzeko" moduarekin, errusiar "samurtasun inkontziente eta guztiz naturala" adieraziz. Kontrako aldean, prentsa kontserbadoreak eta egile "aberkoiek" (A. S. Norov eta P. A. Vyazemsky, besteak beste) 1812ko historia kontzienteki desitxuratzea, "gure gurasoen sentimendu aberkoiak" profanatzea eta barregarri uztea, leporatzen zioten Tolstoiri.
Kritikarien artean militarrak eta gerrako literaturan espezializatutako egileak zeuden. Tolstoiren gudu eszenen artezia eta errealismoa asko balioetsi zuten gehienek. N. Lachinovek Schöngraberneko guduari "egiazkotasun historiko-artistikorik handieneko" eszenak deitu zizkion, egileak Borodinoko gudua ri buruz zuen ikuspegiarekin guztiz bat zetozenak, bere aurkarietako batzuek eztabaidatu arren. Mikhail Dragomirov armadako jeneral eta idazle militar errespetatuak, Tolstoiren ideia batzuk eztabaidatzen zituen bitartean, gerren "bat-batekotasunari" buruz eta guduetan komandantearen rolari buruz, Errusiako Armada ko ofizial guztiei aholkatu zien Gerra eta bakea beren idazliburu gisa erabiltzeko, bere gudu eszenak "paregabetzat" deskribatuz eta "arte militarraren teoriei buruzko eskuliburu idealetarako" balio zutelako."
Literatur kritikari profesionalek ez bezala, garaiko idazle errusiar garrantzitsuenek bihotzez eusten zioten eleberriari. Ivan Gontxarov, Ivan Turgenev, Nikolai Leskov, Fiodor Dostoievski eta Afanasi Fet, denak ados zeuden Gerra eta bakea errusiar literaturaren maisulan deklaratzerakoan. Ivan Gontxarov-ek 1878ko uztailaren 17an Pyotr Ganzen-i idatzitako gutun batean Gerra eta bakea danierara itzultzeko gomendatu zion: "Hau da, positiboki, errusiar Iliada dei daitekeena. Garai osoa barnean hartuz, gertaera literario itzela da, maisu handiaren pintzel biziz margotutako gizon handien galeria erakutsiz... Hau da inoizko literatura lanik sakonenetako bat, ez bada sakonena". 1879an, deseroso Ganzenekin Anna Karenina aukeratu zuelako itzultzeko, Goncharovek honakoa azpimarratu zion: "Gerra eta bakea eleberri baten olerki aparta da, bai edukian, bai exekuzioan. Errusiako historiaren aro loriatsuaren monumentu gisa ere balio du, eta edozein pertsonaia irudikatzen baduzu ere koloso bat da, brontzezko estatua bat. Eleberriko pertsonaia txikiek ere errusiar herriaren eta bere bizitzaren ezaugarri guztiak dituzte".
Fiodor Dostoievskik (1871ko maiatzaren 30ean Strakhov-i bidalitako gutun batean) Gerra eta bakea "nagusi baten literaturaren azken hitza, eta benetan distiratsua" bezala deskribatu zituen. Gazte gordina-ren (The Raw Youth) zirriborro batean Tolstoi "bere elite kultural” bezala deskribatu zuen. "Objektibotasunak eta errealismoak xarma zoragarria ematen die eszena guztiei, eta talentu, ohore eta betebeharreko jendearekin batera zital, eta baliogabeko ergel ugari erakusten ditu", gaineratu zuen. 1876an Dostoievskik idatzi zuen: "Nire uste sendoa da fikziozko idazle batek ezagutzarik sakonena izan behar duela, ez bakarrik bere artearen alde poetikoaz, baita jorratzen duen errealitateaz ere, testuinguru historikoan zein garaikidean. Hemen, [Errusian], nik ikusten dudanez, idazle bakarra gailentzen da honetan, Leon Tolstoi kondea".
Mundu osoan ezagunak diren egile askok Gerra eta bakea literaturaren maisulan gisa goraipatu dute. Gustave Flaubert ek bere poztasuna adierazi zuen Turgenevevi 1880ko urtarrileko gutun batean, eta idatzi zuen: "Hau lehen mailako lana da! Zelako artista eta zelako psikologoa! Lehen bi liburukiak bikainak dira. Irakurtzean gozamen-oihuak botatzen nituen. Indartsua da, oso indartsua benetan". Geroago, John Galsworthy k Gerra eta bakea "inoiz idatzitako eleberririk onena" izendatu zuen. Romain Rolland ek, ikasle garaian eleberria irakurri zuela gogoratuz, hau idatzi zuen: "lan honek, bizitzak bezala, ez du hasierarik ez amaierarik. Bizitza bera da bere betiko mugimenduan". Thomas Mann ek zioen Gerra eta bakea: "literaturaren historian inoiz izan den gerra eleberririk handiena" zela. Ernest Hemingway k aitortu zuen Tolstoitik izan zela "gerrari buruz modurik zuzen, zintzo, objektibo eta zorrotzenean idazteko" ikasgaiak hartzen ari zela. "Ez dut ezagutzen gerrari buruz Tolstoik baino hobeto idazteko moduko inor", adierazi zuen Hemingwayk 1955eko ''Gizonak Gerran. Garai guztietako gerra-istorio onenak'' antologian (Men at War. The Best War Stories of All Time)
Isaak Babel ek Gerra eta bakea irakurri ondoren esan zuen: «Munduak berez idatziko balu, Tolstoik bezala idatziko luke». Tolstoik "ahozko narratzailearen 'objektibotasun inozoaren' konbinazio berezia eskaintzen digu, errealismoaren ezaugarri den xehetasunekiko interesa. Hori da bere aurkezpenean dugun konfiantzaren arrazoia".
Zinema
- Errusiako lehen moldaketa Война и мир (Voyna i mir) izan zen 1915ean, Vladimir Gardinek zuzendu eta Gardin eta Vera Karalli dantzari errusiarrak antzeztu zutena.
- Fumio Kameik bertsio bat egin zuen Japonia n: Gerra eta bakea (1947).
- 208 minutuko 1956ko bertsio amerikarra King Vidor-ek zuzendu zuen eta Audrey Hepburn-ek (Natasha), Henry Fonda k (Pierre) eta Mel Ferrer ek(Andrei) antzeztu zuten. Audrey Hepburn aktore britainiar onenaren BAFTA sari rako eta drama ekoizpen bateko aktore onenaren Urrezko Globo sarirako izendatu zuten.
- 1966an eta 1967an estreinatu zen Sergei Bondartxuk zuzendari sobietarraren Gerra eta bakea, lau atal eta 431 minutuko luzera zituena. Milaka figurantek hartu zuten parte eta sei urte behar izan zituen filmaketa amaitzeko, eta ondorioz aktoreen adina izugarri aldatu zen eszena batetik bestera. Atzerriko Film Onenaren Oscar Saria irabazi zuen bere benetakotasunagatik eta eskala izugarriagatik. Bondarchuken filma eleberriaren pantailako bertsio onenatzat hartzen da. Eztabaida bat sortu zuen gudu-sekuentziak egiterakoan hildako zaldi kopuruagatik eta ASPCAk AEBetako hainbat hiritan modu aktiboan boikota egin zion emanaldiei.
Telebista
- Gerra eta bakea (1972): BBC k eleberrian oinarritutako telesail bat egin zuen, 1972–73 urteetan emititua. Anthony Hopkins ek egin zuen Pierreren rol nagusia. Beste pertsonaia nagusiak Rupert Davies, Faith Brook, Morag Hood, Alan Dobie, Angela Down eta Sylvester Morandek antzeztu zituzten. Bertsio honek leialki biltzen zituen Tolstoiren pertsonaia txiki asko, tartean Platon Karataev (Harry Locke).
- Gerra eta bakea (2000): François Roussillonek zuzendutako Prokofieven Gerra eta bakea operaren Frantziako telebistako produkzioa. Robert Brubakerrek egin zuen Pierreren rol nagusia. - Gerra eta bakea (2007): Lux Vide italiarrak ekoiztu zuen, Errusian, Frantzian, Alemanian, Polonian eta Italian ko-produzitutako errusieraz eta ingelesez egindako telesaila. Robert Dornhelmek zuzendua, Lorenzo Favellak, Enrico Mediolik eta Gavin Scottek idatzitako gidoiarekin. Bertan nazioarteko aktoreak daude, hala nola Alexander Beyer-ek Pierreren papera interpretatzen duela, Malcolm McDowell, Clémence Poésy, Alessio Boni, Pilar Abella, J. Kimo Arbas, Ken Duken, Juozapas Bagdonas eta Toni Bertorellik lagunduta.
- 2015eko abenduaren 8an, Errusiako Estatuko telebista kateak Russia-K eleberriaren irakurketaren lau eguneko emisioa hasi zuen, eguneko liburuki bat, 30 hiri baino gehiagotako 1.300 irakurlerekin.
- Gerra eta bakea (2016): BBC-k 2016an Andrew Davies-ek gidoitutako eleberriaren sei ataleko egokitzapena eman zuen BBC One-n, Paul Danok Pierreren paper nagusia antzeztuz.
Musika
- 1974ko Relayer diskoko Yes-en rock progresibo talde ingelesaren "The Gates of Delirium" abestia Gerra eta bakean inspiratu zen.
Opera
- 1938an Erwin Piscator zuzendari alemaniarrak proposatuta, Sergei Prokofiev konpositore errusiarrak Gerra eta bakea (Op. 91, Mira Mendelsonen libretoa) eleberri epiko honetan oinarrituta idatzi zuen 1940ko hamarkadan. Musika-lan osoa 1955ean estreinatu zen San Petersburgo n, eta Sydney Opera House n jendaurrean eman zen lehen opera izan zen (1973).
Antzerkia
- Gerra eta bakea-ren lehen eszena-egokitzapen arrakastatsuak Alfred Neumann eta Erwin Piscatorrek (1942, 1955ean berrikusia, Macgibbon & Kee argitaletxeak Londresen 1963an argitaratua, eta 16 herrialdetan eszenaratu zen geroztik) eta R. Lucasek zuzenduta (1943).
- Helen Edmundson-en eszena-egokitzapena, 1996an Royal National Theatre-n ekoitzita lehen aldiz, Richard Hope-k Pierre eta Anne-Marie Duff-ek Natasha gisa zituela, urte horretan argitaratu zen Londresko Nick Hern Books-ek. Edmundsonek 2008ko ekoizpen baterako antzezlana gehitu eta aldatu zuen Shared Experience-ren hiru orduko bi zati gisa, Nancy Meckler eta Polly Teale-k zuzenduta. Hau Nottingham Playhouse-n jarri zuten lehenik, eta gero Erresuma Batua n bira egin zuten Liverpool, Darlington, Bath, Warwick, Oxford, Truro, Londres (Hampstead Theatre) eta Cheltenham-en.
- OBIE Saria irabazi duen Dave Malloyren musika-egokitzapena, Natasha, Pierre & The Great Comet of 1812 izenekoa, Manhattan eko Ars Nova antzokian estreinatu zen 2012ko urriaren 1ean. Ikuskizuna elektropop opera gisa deskribatzen da, eta Gerra eta bakearen 8. liburuan oinarrituta dago, Natashak Anatolerekin izandako aferan zentratuz. Emanaldia 2016ko udazkenean estreinatu zen Broadway n, Josh Grobanek Pierre eta Denée Bentonek Natasha antzeztu zituzten. Tony sari etarako hamabi izendapen jaso zituen, besteak beste, musikal onena, aktore onena, emakumezko aktore onena, jatorrizko partitura onena eta musikal baten liburu onena.
- Carlos Be-ren moldaketa eszenikoa gaztelaniaz, LaJovenek ekoiztu eta José Luis Arellanok zuzendua, estreinaldia 2023ko urtarrilean egin zen Madrilgo Círculo de Bellas Artes-en.
Irratia
- BBC Home Service-k 1943ko urtarrilaren 17tik otsailaren 7ra Walter Peacock-en zortzi ataletako moldaketa eman zuen, igande bakoitzean bi atalekin. Azken zatia izan ezik, ordu eta erdiko iraupena izan zuten guztiak. Leslie Banksek Pierre jokatu zuen eta Celia Johnson Natasha zen.
Patogeno
Patogenoa (grezieratik pathos = "gaixotasuna" eta genein = "sortu") ostalari batean gaixotasuna sortzen duen edozein eragile biologikoa da. Patogenoen artean ohikoenak hauek dira: birusak, bakterioak, onddoak, protozooak eta helmintoak. Izaki bizidunak ez izan arren prioiek ere ahalmen patogenoa dute.
Asphinctites
Asphinctites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Patogeno
Patogenesian bi faktore kontuan hartu behar dira: eragilearen ahalmen patogenoa (birulentzia) eta ostalariaren egoera immunologikoa. Gaixotasunaren agerpena bi faktore hauen arteko elkarrekintzaren ondorioa izaten da. Esaterako, birulentzia urriko mikrobioek gaitza sor dezakete ostalariaren immunitate-sistema ahulduta baldin bada. Mikrobio oportunistak kasu honen muturreko adibidea dira.
Patogeno batzuek izurrite beldurgarriak sortu zituzten aurreko mendeetan: Yersinia pestis bakterioak, esaterako, Europako biztanleria birrindu zuen XIV. mendean, izurri beltza hedatuz. Baztangaren birusa gizateriaren zigorra izan zen Lur gainetik desagertu arte (XX. mendean). Legenar eta tuberkulosiaren bakterioek ere milioika hildako eragin zituzten aurreko mendeetan. Gaur egun, mikrobiar-mehatxuek beste izenak dituzte: Giza Immunoeskasiaren Birusa (GIB), esaterako, HIES-aren eragilea.
Patogenoen aurkako borrokan gizakiak urrats esanguratsuak eman zituen XX. mendean: txertoen hedapenak, antibiotikoen aurkikuntzak, arau higienikoen ezarpenak, uren tratamenduak eta janari-industriaren garapenak gaixotasun infekziosoen murrizketa ekarri zuten. Aitzitik, patologia infekzioso berriak ere azaldu dira azken urteotan, mikrobioek etengabeko aldaketa genetikoak dituztelako eta haien ahalmen patogenoa ere aldatzen duelako.
Bakterio patogenoak
Kontrakoa iruditu arren, bakterio gehienak ez dira patogenoak. Gizaki hiltzaile gehiago dagoela bakterio hiltzaileak baino esatea zuzena eta zehatza da, bakterioek gizakia baino ospe txarragoa badute ere. Dena den, hainbat bakterioren ahalmen patogenoak gaixotasun larriak eragiten ditu, gaixoaren bizitza bera kinka larrian jartzeraino.
Bakterioek sortutako gaitzen artean honako hauek aipa daitezke: tuberkulosia, legenarra, kolera, karbunkoa, tetanosa, botulismoa, sukar tifoidea, legionelosia, pneumonia, etab
Birus patogenoak
Birus guztiak parasito hertsiak dira, zelulak behar dituztelako ugaltzeko eta bizi-jarduera mantentzeko. Hori horrela izanik, ulertzekoa da asko patogenoak izatea, eta kalteak eragitea infektatutako zeluletan.
Birusek sortutako gaitzen artean hauek daude: HIESa(GIBek eragindakoa), gripea, amorrua, sukar hemorragikoa (Ebola birusak eragindakoa), meningitisa, elgorria, barizela, mononukleosi infekziosoa, COVID-19, hepatitis, etab
Protozoo patogenoak
Protozooak eukariotoak dira, eta gutxi batzuk besterik ez dira patogenoak. Hala ere malaria, disenteria, Chagas-en gaixotasuna eta toxoplasmosi bezalako gaitz larriak sor ditzakete.
Mikel Escobar
Mikel Escobar Leonardo (Santurtzi, 2002ko urtarrilaren 7a) Euskal Herriko futbolaria da. Erdilari gisa aritzen da.
Kirol Ibilbidea
''2022ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Massimo alle Colonne jauregia
Massimo alle Colonne jauregia (Massimo alle Colonne) Erroma hiriburuko jauregi bat da, Parione rionean dagoena.
Historia
1532 eta 1536 artean eraiki zen Massimo familiak zituen ondoz-ondoko hiru jauregiren hondarrak zeuden tokian. Baldassare Peruzzi arkitektoak egin zuen diseinua.
Deskribapena
Hiru solairu dituen eraikina da. Aurrealdeko egitura aipagarriena sarrerako sein zutabe gotikoek osatzen dute. Barnean bi patio daude, biak ere zutabe dorikoz hornituak.
Amalfiko katedrala
Katedralik berriena basilikarik zaharrenaren ondoan eraiki zen, aurreko tenplu baten hondakinen gainean. San Andresen hondakinak Konstantinoplatik Amalfira eraman ziren 1206an Pedro de Capua kardinalak gurutzatu zuen Laugarren aldian. 1208an kripta osatua izan zen eta erlikiak elizari eman zitzaizkion.
Lopašov
Lopašov Eslovakiako udalerri bat da, Skalicako barrutian kokatuta. 5,21 km²ko azalera du eta 332 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.
Minysicya caudimaculata
Minysicya caudimaculata Minysicya generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Cilentoko kostaldea
Cilentoko kostaldea (Costiera cilentana) Italiako Campania eskualdeko kostalde zati bat da, Salernoko golkoa eta Policastroko golkoaren artean dagoena, Cilenton.
Udalerriak
Honako udalerri hauek daude kostaldean:
Bigotites
Bigotites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren,, Bajociar garaian.
Jeremy Clarkson
Jeremy Charles Robert Clarkson (Doncaster, Hegoaldeko Yorkshire, 1960ko apirilaren 11) ingeles telebista aurkezle, kazetari eta idazle bat da. Nagusiki BBC kateko Top Gear automobilismo saio ospetsua Richard Hammond eta James May kazetariekin batera aurkezteagatik ezaguna da. Bestalde, The Sunday Times eta The Sun aldizkarietan ere asteroko zutabea idatzi ohi du.
Teratoscincus roborowskii
Teratoscincus roborowskii Teratoscincus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Xerografia
Xerografia agiri, testu, irudi eta abarren kopia egiteko prozedura da, 1938an asmatua. Xerografiaren bi oinarri nagusiak fotoeroamena eta zeinu desberdineko karga elektrikoa duten bi gorputzen erakarpena dira. Kamera ilun baten bidez irudia xafla berezi batean jasotzen da eta xafla horretako gune beltz edo grisetan hauts koloremailea finkatzen da; ondoren, lurrun berezien eta izpi infragorrien beroaren bidez gainalde trinkoetan (paperean, altzairuan, etab.) finkatzen da xaflako irudia.
Antsietate-nahasmendu orokortu
Antsietate-nahasmendu orokortua portaerazko gaixotasun mental sarria eta iraunkorra da. Bere ezaugarri nagusia kezka handiegia, kontrolaezina eta, askotan, irrazionala izatea da, gertaera edo jarduera komunek ia egunero, gutxienez sei hilabetez, sortua. Helduengan hurrengoetako hiru sintoma edo gehiago diagnostikatzen dute: etengabeko ezinegona, harrapatuta egotearen sentsazioa, nekea, kontzentratzeko zailtasuna, giharretako tentsioa, loaren nahasmenduak (loak hartzeko zailtasunak, loari eusteko zailtasunak edo lo asegaitza edo inkonstantea) eta suminkortasuna (beste baldintza mediko edo substantzia batzuek sintoma hauek eragiten ez dituztenean). Haurren kasuan, nahikoa da sintometako batekin. Nahasmenduak eragin handia du pertsonen bizitzako hainbat arlotan, hala nola eskolako, laneko eta gizarteko garapenean eta bizi-kalitatean.
Bestaberri
Bestaberri izenarekin Euskal Herriko lurralde batzuetan, bereziki Nafarroa Garaiko iparraldean eta Ipar Euskal Herrian, Gorpuztia ospatzen da. Ospakizun horietan, esanahi erlijiosoaz gainera, elementu folkloriko nabariak biltzen dira. Sinkretismo handiko festa da, beraz. Iparraldean, festaren ezaugarri nagusietariko bat napoleondar guardiaren desfilea da. Mendekoste ondoren bi igande jarraian ospatzen da. Nafarroa Beherea n, Heleta, Armendaritze, Donamartiri, Donoztiri, Bithiriña, Ortzaize, Bidarrai eta Ostankoa herrietan ospatua da; Lapurdi n, Lekorne, Makea, Luhuso, Kanbo, Baiona, Donibane Lohizune, Ziburu, Senpere eta Itsasun; azkenik, Zubero ko Etxarri herrian ospatua da.
Armendariztarrak
Armendariztarrak bereziki ezagunak dira, hau da, Nafarroa Behereko Armendaritze herrian egiten diren ekitaldiak. 2018tik Frantziako Kultura Ondare Immaterialaren izendapena du. XIX. mendean, Marie Garaik irudikatu zuen ospakizuna, lehenengo aldiz oihal gainean. Martxan (eta ez dantzetan, garai bereko tradizioa den bezala) guardia jantzia ikus daiteke.
Napoleondar guardiaren desfilea
"Guardia nazionala" ere deituta, eskolta horrek Gorpuzti ekitaldian funtsezko garrantzia du liturgia n. Parrokiako apaizarekin eta Sakramentuarekin erromeria egiteaz gain kantatzen dituzten kanta tradizionalak azpimarratu behar dira. Bi antropologok, Michel Guilcher (1972an) eta Marcel Etchehandy (1989an), guardia hori aztertu zuten. Zaindari horiek eukaristia daraman apaizari eskolta ematen diote.
Bi lerrotan antolatuta, hona hemen guardia nola amtolatzen den goardia Armendaritzen, prozesioaren burutik bukaeraraino:
Ospatzen duten herriek
Ipar Euskal Herrian Lapurdin eta Nafarroa Beherean ospatzen da. Hona hemen herri batzuk:
Norwegian Wood (This Bird Has Flown)
Bitxikeria
Mendebaldeko edo Europako musikan indiar musika tresna bat jo izan zen lehendabiziko abestietako bat da (hain zuzen ere, abestiaren hasiera eta amaieran George Harrisonek sitar izeneko musika tresna jotzen entzun liteke).
2010eko Poloniako Itzulia
2010eko Poloniako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 67. edizioa izan zen. 2010eko abuztuaren 1 eta 7 artean egin zuten, 7 etapatan 1.256,5 kilometroko ibilbidea eginez. Sochaczew hirian hasi eta Krakovian amaitu zen.
Xochicalco
Xochicalco (nahuatl hizkuntzan, ) Antzinako tolteka hiria da, Cuernavaca inguruan, Mexikoko Morelos estatuan. K.o. VIII-IX. mendeetan eraiki zuten, eta garrantzi handiko merkataritza tokia izan zen. Garai batean erlijio gune garrantzitsua izan zen, eta espainiarrak iritsi aurretik defentsa gune bihurtua zen. Gorde diren eraikuntzetatik Quetzalcoatlen tenplua da eraikuntza nagusia. Muino baten gorenean eraikitako piramide handi bat da, bi gorputzez osatua, oso-osorik erliebeez estalia.
José Luis Perales
Lehenengo arrakasta 1974. urtean lortu zuen, Mis canciones diskoarekin. Hasierako lan hartan Gaztelako herri musikak eragin nabarmena izan zuen beragan, baina berehala utzi zuen alde batera joera hura, El Pregón (1974), Para Vosotros Canto (1975), Por Si Quieres Conocerme (1976) eta abarrek erakusten dutenez. 1970eko hamarkadan, hainbat abesti idatzi zituen beste abeslari batzuentzat (Julio Iglesias, Paloma San Basilio, Raphael, Isabel Pantoja), eta aurrerantzean ere egin zituen besterentzako lanak, baina berak interpretatu zituen bere lan gogoangarrienak, eta arrakasta handia lortu zuen Espainian eta Latinoamerikan. 1980ko hamarkadaren hasieran Nido De Águilas (1981) eta Entre El Agua Y El Fuego (1982) eman zituen argitara, eta harrezkero etengabe eta erregulartasunez jarraitu zuen diskoak argitaratzen.
Saint-Julien-le-Châtel
Saint-Julien-le-Châtel Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Julien-le-Châtel udalerrian erroldatutako biztanleak 169 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 66 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 114 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 66 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 89 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (33 gizon eta 24 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Julien-le-Châtel udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 150 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.285 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Saint-Julien-le-Châtel udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 972 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pyrenestes sanguineus
Pyrenestes sanguineus Pyrenestes generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
2009ko Poloniako Itzulia
2009ko Poloniako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 68. edizioa izan zen. 2009ko abuztuaren 2 eta 8 artean egin zuten, 7 etapatan 1.158,1 kilometroko ibilbidea eginez. Varsovia hirian hasi eta Krakovian amaitu zen.
Tewa
Tewa AEBetako hego-mendebaldeko Pueblo komunitate batzuetan hitz egiten Kiowa-Tano hizkuntza familiako mintzaira da. Tano izenarekin ere ezaguna da. 1980ko erroldan 1.298 hiztun zeuden, ia guztiak elebidunak ingelesez.
Geografia
Mexiko Berriko Rio Grande haranean Santa Fe iparraldean hitz egiten da, honako Pueblo herrietan.
Hitz egiten den herri bakoitzak dialekto propioa du.
Hizkuntza biziberritzea
Tewa hizkuntzako programak eskuragarri daude haurrentzat Tewa pueblo gehienetan. Tewaz grabatutako haurrentzako istorioak Mexiko Berriko Unibertsitateak digitalizatu ditu eta sarean daude eskuragarri.
2012ko "The Young Ancestors" film dokumentalak Santa Fe Preparatory School ikastetxeko nerabe talde bat jarraitzen du, Tewa hizkuntzaren autoikaskuntza programa batean ikasten ari direnean, Laura Kaye Eagles irakasle tutorearen laguntzarekin.
Millerigobius macrocephalus
Millerigobius macrocephalus Millerigobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Pamphilj jauregia
Pamphilj jauregia (Palazzo Pamphilj) Erroma hiriburuko Navona enparantzan kokatua dagoen jauregi bat da, Parione rionean. Gaur egun Brasilgo enbaxadaren egoitza da.
Historia
1646an Giambattista Pamphilj kardinalak (gero Inozentzio X.a Aita Santua izango zenak) eraiki zuen. Girolamo Rainaldi arkitektoak jaso zuen eraikitzeko ardura baina 1647an Francesco Borromini arkitektoari diseinuaren inguruan hainbat aholku eskatu zitzaizkion. 1651 eta 1654 artean Pietro da Cortona margolariak galeriak dekoratu zituen.
Pamphilj familia boteretsuak Navona enparantza guztia hartu nahian jauregiaren ondoan Sant'Agnese in Agone eliza eraiki zuen.
John-Antoine Nau
John-Antoine Nau, (benetako izena Eugène-Léon-Édouard-Joseph Torquet) (San Francisco, Ameriketako Estatu Batuak, 1860ko azaroaren 19 - Tréboul, Finistère, 1918ko martxoaren 17a) frantziar jatorria eta frantsesez idazten zuen estatubatuar idazlea izan zen. Sinbolismoaren jarraitzailea izan zen. 1903an, Force ennemie eleberriaz, Goncourt Saria jaso zuen lehen idazlea izan zen. Saria garai hartan ez zuen egungo garrantzia eta Nau ahaztua izan zen.
Afrika Korps
Deutsches Afrika Korps (DAK) Bigarren Mundu Gerran zehar italiar gudarosteari laguntzeko asmoz 1941an Afrikako iparraldera bidalitako alemaniar indar militarrak izan ziren.
Buruzagitza
Indar hauen komandantea Erwin Rommel zen, "Basamortuko Azeria" (Wüstenfuchs) ezizenaz ezagunagoa.
Historia
Tropa hauek oso ondo prestatuta egon ziren. Horrela, hasieran aurrera egin zuten etengabe, eta Hitlerrek sekulako konfiantza jarri zuen haiengan. Hala ere, baliabideren eskasia inposatu zen eta El-Alameingo guduan galtzaile atera eta gero haien plangintza deuseztatu zen: gudaroste aliatuak aurrea hartu zuten Ipar Afrikako Kanpainan eta Afrika Korpsak Tunisiatik alde egin behar izan zuten Italiarantz.
Portaera
Portaera bikaina izan zuen, egoera kaskarrean britainiar indarren aurka borrokatuz. Azkenik, 1942ko urriaren 23an Bernard Montgomery jeneralaren agindupeko indarrek bigarrengo El-Alameingo guduan garaitu zituzten, gudarostearen dekadentzia ekarriz.