cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ingelesezko literatura
XX. mendea
Antzerkian, Oscar Wilde irlandarrak hasitako berrikuntzaren bidetik, beste hiru irlandar abiatu ziren: W.B. Yeats (The Countess Cathleen), John Synge (Riders to the Sea) eta George Bernard Shaw (Man and Superman, Major Barbara, ''Pygmalion). Hiru horiez gainera, badira aipatu beharreko beste antzerki idazle batzuk: Joseph Priestley, John Glasworthy eta T.S. Eliot. Azken honek, eragin handiko drama erlijioso bat izatzi zuen: Murder in the Cathedral.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, antzerki soziala idatzi zuen idazle multzo bat agertu zen (angry young men, “gazte haserreak”, euskaraz): John Osborne (Looking Back with Anger), Arnold Wesker, John Arden, etab. Bestalde, absurdoaren antzerkia landu dute Ann Jellicoek eta Harold Pinterrek, besteak beste.
Eleberrian, errealismoari jarraitu dio eleberrigintzak XX. mendearen lehenbiziko hamarkadetan. Polonian jaiotako Joseph Conrad idazleak giro exotikoetan kokatu zituen bere narrazioak (Lord Jim, Heart of Darknees). Henry Jamesek, Estatu Batuetan jaioak, gizartearen kontraesanak aztertu zituen Daisy Miller, The Golden Bowl eta, batez ere, The Turn of the Screw eleberrietan. H.G. Wellsek fikziozko eleberria landu zuen: The Firts Men in the Moon, ''The Island of Dr. Moreau.
Wellsen ideia progresistak Arnold Benneten narazioetan ere agertzen dira. G.K. Chesterton katolikoak paradoxaren bidez adierazi zituen bere ideia etikoak eta erlijiosoak ('The Innocence of Father Brown''). D.H. Lawrence, garaiko narratzailerik erradikalena, gizartearen konbentzionalismoaren kontra aritu zen: Sons and Lovers, Lady Chatterley’s Lover (azken hori debekatua izan zen, bere edukin erotikoarengatik).
1920ko hamarkadako liberalismo ekonomikoaren emaitza dira E.M. Forster eta Aldous Huxley. Huxleyren Brave New World satira futuristak badu George Orwellen 1984 eleberriarekiko kidetasunik. Britainiar literaturaren berritzailerik handiena James Joyce irlandarra izan zen, berak idatzitako Ulysses eleberriak aurreko narrazioen eredu guztiak apurtu baitzituen. Finnegans Wake eleberrian areagotu egin zuen Joycek, hermetismo irakurgatitz bateraino, bere lieratura hizkera nahasi eta hautsia. Virginia Wolfek inpresionismoa landu zuen: To the Lighthouse, Orlando, The Waves, ''Room of One’s Own.
Bigarren Mundu Gerraren ondorengo urteetan oso literatura kritikoa agertu zen, eta garai horretako idazlerik adierazkorrena Evelyn Waugh, idazle katoliko kontserbadorea, izan zen, 1930eko hamarkadako britainiar gizartearen satira zorrotzak (A Handful of Dust) eta eleberri sinbolistak (Brideshead Revisited) idatzi zituena. Waughek eragina izan zuen, batez ere, Graham Greene (Human Factor) eta Anthony Burgess (A Clockwork Orange) idazle katolikoengan. Esperimentalistagoak izan ziren Lawrence Durrell (The Alexandria Quartet tetralogia idatzi zuena) eta Malcom Lowry (''Under the Volcano).
1950eko hamarkadatik aurrera,”gazte haserreak” izeneko taldeak izan zuen, eleberrigintzan ere, eragina, eta “eleberri proletarioa” bideratu zuen: Allan Sillitoe, David Storey (This Sporting Life), etab. Frantses existentzialismoak eragin nabarmena izan zuen Iris Murdoch irlandarrarengan. Angus Wilsonek eta Mervyn Peakek, berriz, britainiar gizartea aztertu zuten. Samuel Beckett irlandarrak –gehienbat frantsesez idatzi zuenak– Joyceren bidetik jarraitu zuen. Tom Sharpek umorezko eleberriak idatzi ditu.
Idazleak
Kontinenteka sailkatuko ditugu egileak, jaiotze-lekuaren arabera eta kronologikoki.
Vinicius Goncalves Matheu
Vinicius Goncalves Matheu (1994ko ekainaren 6a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.
Kanin (penintsula)
Kanin (errusieraz Канин полуостров) Errusiako Arkhangelskeko oblasteko Nenetsia Okrugeko penintsula handi bat da. Errusiaren europar zatiaren ipar-mendebaldean kokatua dago, gutxi gorabehera 67 eta 69º bitarteko ipar latitudean eta 43-47º eki longitudean.
Hegoaldean Menzengo badiak inguratzen du, mendebaldean Itsaso Zuriak eta iparraldean eta ekialdean Barentseko Itsasoak. Bere hedadura 10.500 kilometro karratukoa da eta iparraldetik hegoaldera duen luzera 300 kilometrokoa da. Bertako landaretza, nagusiki, Artikoko tundrako tipikoak diren goroldio eta likenez osatua dago.
Devario yuensis
Devario yuensis Devario generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Bazterbide
Bazterbidea errepideko galtzadaren ondoan geratzen den luzetarako bidezoru-zerrenda da. Euskal Herrian, salbuespen kasuetan bakarrik erabili ahal izango dute ibilgailuek.
Jeinu
Jeinuak edo ireluak izaki mitologikoak dira, mitologiaren arabera arrunt ezaugarri desberdinak dituztenak. Mitologia semitikoetan jinn izena hartzen dute eta ikusezinak izaten badira ere, landare, animalia zein pertsona baten itxura har dezakete. Gizakiengan eragin fisikoa nahiz izpirituala izan dezakete. Islamean Lurrean bizi den beste arraza bat da, toki naturaletan bizi eta naturaz gaindiko ahalmena dutenak. Erromatar mitologian, daimon izeneko greziar izaki mitologikoetatik eratorrita, jeinuak pertsona baten ahalmenak eta trebetasunak pizten ditu, baina horietaz gainera tokiek (sumendiak, esaterako) eta arteek (antzerkia euren jeinuak zituzten.
Euskal mitologian, jeinuak izaki mitologikoa izendatzeko erabiltzen den termino orokorra da.
Arfvedsonita
Arfvedsonita mineral bat da.
Ezaugarriak
Arfvedsonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: NaNa₂(Fe²⁺₄Fe³⁺)Si₈O₂₂(OH)₂. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Augsburg
Augsburg hegoaldeko Alemanian kokaturik dagoen hiria da. Suabia barruti administratiboko hiriburua eta hiririk handiena da. Augsburg Suabiako hiriburu historikoa da.
Augsburg hego Alemaniako industriagune garrantzitsuenetakoa da: ehungintza, industria mekanikoa (ibilgailuak, doitasun ekaiak) eta kimikoa.
Historia
Erromatarrek fundatua Augusta Vindelicorum izenarekin (Vindelici leinua bizi baitzen bertan), Augsburg Retia probintzia erromatarreko hiriburu bihurtu zen. Hiru alditan suntsitua izan zen eta hiruetan indartsuago bilakatu zen. Lehenengo aldian Hunoek V mendean, ondoren Karlomagnok VIII mendean eta azkenik Guelfoek X mendean.
Augsburg Hiri Inperial Askea bihurtu zen 1276an eta bere apezpiku propia ere lortu zuen. XV. mendetik aurrera banka eta merkatugune guztiz garrantzitsua bihurtu zen Fugger eta Welser familiei esker. Erreforma garaian, berebiziko garrantzia hartu zuen hiriak (Augsburgoko Aitorpena, 1530, Luteroren jarraitzaileek Karlos V.ari aurkeztu zioten fede aitorpena; Augsburgoko Interima, 1548, Karlos V.ak Trentora bitartean protestante eta katolikoei eskatu zien luzapena [interim, bitartean]; Augsburgoko Bakea, 1555: cuius regio eius religio formularen arabera banatu zen Inperioa Luteroren jarraitzaileen eta katolikoen artean).
Germaniako Erromatar Inperio Santua 1806. urtean sakabanatzean, Bavariak bereganatu zuen Augsburg hiria. Bigarren Mundu Gerran britainiarrek eta estatubatuarrek bonbakatu zuten Augsburg 1942ko apirilaren 17an lehenengo eta 1944ko otsailaren 25/26 bigarrenez. Amerikarrek eskuratu zuten hiria 1945ean eta beren okupazio eremuan gelditu zen. Soldadu estatubatuarrak bertan izan dira 1998 arte.
Hiri senidetuak
Augsburg ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Orikaingo industrialdea
Orikain Ezkabarte udalerriko Orikain kontzejuko industrialde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Ultzamaldea eskualdean.
Herrischried
Herrischried Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Orikaingo industrialdea
155 453 metro koadroko azalera du, gertuen dagoen hiritik, Orikaindik, 0,5 kilometrora dago, eta Iruñetik, 6,1 kilometrora. Itsas mailatik 447 metrora dago.
(Iruñeko ingurubidea) errepidearen inguruan dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Maryville (Missouri)
Maryville Missourieko hiri bat da. Nodaway konderrian kokatua dago. 2010ean 11,972 biztanle zituen, 14.94 kilometro koadrotan banatuta.
Cracticus cassicus
Cracticus cassicus Cracticus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cracticidae familian sailkatua dago.
Melanorivulus karaja
Melanorivulus karaja Melanorivulus generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Manabu Konno
Manabu Konno (今野 学, 1974ko urtarrilaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Verdy Kawasaki.
Yuzuru Yoshimura
Yuzuru Yoshimura (吉村 弦) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako AC Nagano Parceiro.
Hessigheim
Hessigheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Takayuki Yamaguchi
Takayuki Yamaguchi (山口 貴之, 1973ko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Verdy Kawasaki, Kyoto Purple Sanga, Vissel Kobe, Gamba Osaka, Thespa Kusatsu eta Sagan Tosu.
Matthews (Missouri)
Matthews Missourieko hiri bat da. New Madrid konderrian kokatua dago. 2010ean 628 biztanle zituen, 5.07 kilometro koadrotan banatuta.
Eguen (Gizaburuaga)
Eguen Gizaburuaga udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 90 biztanle ditu.
Moreda (argipena)
Moreda hitzak adiera batzuk ditu.
Dionda argentosa
Dionda argentosa Dionda generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ben Jonson
Benjamin Ben Jonson (Westminster, Ingalaterra, Erresuma Batua, c. 1572ko ekainaren 11 - Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1637ko abuztuaren 6a) ingelesezko olerkari eta drama-idazlea izan zen.
Bizitza
Every man in his humour (1598) izan zen ospea eman zion obra. Shakespeareren konpainiak antzeztu zuen lan hura. Cynthia´s revels, The poetaster, eta Seyano tragedia idatzi zituen ondoren, arrakasta handia izan zutenak. Jakue I.a errege izendatu zutenean, haren gortean hasi zen lanean. Maskarada asko idatzi zituen garai hartan; Mask of blackness izan zen lehena.
Lan horretan ari zela, haren komediak antzezten hasi ziren (Volpone or the fox, Epicoene or the silent woman, The alchimist, Bartolomew fair, The magnetic lady). Komedia horiek eragin handia izan zuten denbora askoan Ingalaterrako antzerkigintzan; Shakespearek eskuratu zuen ospearen adinekoa izan zen Jonsonena. Horrek ez zuen, ordea, bien arteko adiskidetasuna galarazi. Baconekin ere harreman onak izan zituen. 1616tik aurrera erregearen diru-laguntza jaso zuen, eta Eskoziara bidaia egin zuen 1618an. Hiru olerki liburu idatzi zituen: The forest, Underwood eta The sad shepherd.
De Baca konderria (Mexiko Berria)
Geografia
De Baca konderriak 604,473 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,916 ura dira. Beste 601,557 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,33 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 2,022 pertsonetatik 1,979 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 779 dira. 2 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 0 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 32 pertsonek kokatzen zuten.
Argutita
Argutita mineral bat da.
Ezaugarriak
Argutita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Josu Bergara Aretxabaleta
Josu Bergara Aretxabaleta (Ea, Bizkaia, 1979) euskal kantaria da.
Biografia
Txikitatik izan du musikarako zaletasuna. 12 urterekin biolontxeloa jotzen hasi zen eta 18 urte betetzean gitarra hartu zuen. 2006an atera zuen lehen diskoa, Karramarroen Hiria, 9 kanta zituena. Ondoren diska berriak etorri dira. 2015 urtean zuzeneko diska bat atera zuen, Kanta txikien indarra.
Gonialosa modesta
Gonialosa modesta Gonialosa generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Brens (Tarn)
Brens Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brens udalerrian erroldatutako biztanleak 2.063 ziren. Familiak 771 ziren, horien artean 168 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 88 bakarrik bizi ziren emakumeak), 270 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 282 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 51 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 885 etxebizitza zeuden, 793 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 58 hutsik zeuden. 842 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 793 etxebizitza nagusietatik 622 bere jabearen bizilekua ziren, 154 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 206 etxek lau zituzten eta 495 etxek bost zituzten. 648 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 341 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 395 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Brens udalerrian 812 unitate fiskal zeuden, 2.105,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.658 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 100 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 32 zerbitzu publikoetatik, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 8 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Brens udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.450 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Everton Nogueira
Everton Nogueira (1959ko abenduaren 12a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos eta Kyoto Purple Sanga.
Alfontso XII.a Borboikoa (Espainia)
Alfontso XII.a (izen osoa Alfonso Francisco Fernando Pío Juan de Maria de la Concepcion Gregorio Pelayo de Borbon y Borbon; Madrilgo Errege Jauregia, Madril, 1857ko azaroaren 28a - El Pardo, 1885eko azaroaren 25a), Baketzailea ezizenaz, Espainiako errege izan zen 1875etik 1885era bitartean. Elisabet II.a Espainiakoaren eta haren senar Frantzisko Asiskoa Borboikoaren semea zen. Borboien berrezarkuntzaren lehen erregea izan zen, 27 urterekin tuberkulosiak hil zuen arte. Hil ondoko haren seme Alfontso izan zen ondorengo erregea, adin txikikoa zen bitartean Alfontso XII.aren alarguna Maria Kristina erreginordea izan bazen ere.
Lehen urteak
Madrilgo Errege Jauregian jaio zen 1857ko azaroaren 28an. Gurasoak Elisabet II.a Borboikoa eta Frantzisko Asisko Borboikoa printzea izan zituen. Egia esateko, garaiko zurrumurruek Frantzisko homosexuala zela zioten eta agian benetako aita Enrique Puig i Moltó kapitaina edo Francisco Serrano jenerala zirella uste zen, biak erreginaren maitale ezagunak baitziren.
Jaio bezain pronto, Alfontsok Asturiasko printzea titulua jaso zuen. Lau arreba izan zituen:
José Isidro Osorio y Silva-Bazán eta Burgosko artzapezpikua izan zituen irakasle, azken hau, Pio IX.a aita santuaren aholkua jarraituz, erreginak berak aukeratua.
Deserrialdia
1868an, artean haurra zelarik, haren ama La Gloriosa deitutako iraultzaren ondorioz destronatua izan zen eta, horrela, errege familia erbestera joan beharrean izan zen. Aspaldi bananduta zeuden zurrumurrua baieztatuz, errege-erreginak bakoitza bere aldetik bizitzen jarri ziren Parisen.
Europara irtetean, printzeak esperientzia berriak bizi izan zituen, hala frantsesa, austriarra edo ingelesa bezalako sistema politikoak. Gainera, atzerriko ikastetxe eta akademia militarretan hezi zen lehenbiziko Asturiasko printzea izan zen. Aurreneko ikastetxea Parisko Stanislas eskola izan zen. 1869ko irailaren 29an, errege familia Genevara joan zen; bertan, banakako klaseak jaso zituen eta Akademia Publikora ere joan zen. Bere hezkuntzari jarraipena emanez, Vienako Errege Akademia Inperial Teresiarrera eta Ingalaterrako Sandhursteko akademia militarrera ere joan zen. Herrialde horretan ingeles konstituzionalismoa ezagutu zuen. Haren eta erreginaren arteko gutunen bidez jakin daiteke errege familia, garai hartan, jasaten ari zen egoera ekonomiko estuaren berri.
1870eko ekainaren 25ean, Parisen, Elisabet II.ak bere eskubide dinastikoei uko egin zien, Alfontsoren faboretan.
Bitartean, Borboi etxea kanporatuta, Seiurteko demokratikoan, gobernu hainbat forma izan ziren Espainian:
Lehen Errepublika urtarrilean amaitu zen, Pavía jeneralaren estatu kolpearen ondorioz eta, berriro ere, behin-behineko gobernuetako aroa hasi zen. Etapa hartan zehar, Alfontsoren kausa Antonio Cánovas del Castillok ordezkatu zuen gorteetan.
Espainiako errege
1874ko abenduaren 1ean, Alfontsok Sandhursteko manifestua kaleratu zuen, espainiar estatuko kideen aurrean bere burua printze katoliko, espainiar, konstituzionalista, liberal eta nazioari zerbitzatu nahia agertuz. Urte bereko abenduaren 29an, Arsenio Martínez-Campos segoviar jenerala altxatu zen Sagunton (Valentzia), Alfontso printzea tronuratzearen alde. Alfontso Ingalaterratik itzuli zen, eta 1875ean koroatu zuten Gorteen aurrean.
1869ko Konstituzioa indarrik gabe utzi eta 1876an berri bat aldarrikatu zuen, atzerakoiagoa hain zuzen ere. Mendizabalen Desamortizazioaren ondorioz aberastu eta indartu zen burgesiak eta haren alde agertu zen armadak lagundu eta bultzaturik, monarkia egonkortzen eta oreka instituzionala lortzen saiatu zen; hala, bakezale ezizena eman zioten. Bi zeregin politiko nagusiri ekin zion penintsula barrenean, Antonio Cánovas del Castillo politikari boteretsuaren laguntzaz:
Atzerrian, ordea, Espainiaren inperio handi haren azken lurraldeetan askapen gerra hasia zen eta Kubako lehen independentzia saioari eutsi bazioten ere (Zanjóngo Bakea), espainiarrek, Alfontso XII.a buru eta Martínez Campos jenerala beso, ezin iraungiarazi zuten han pizturiko sua.
1883an, Alfontso XII.ak bisita ofizial bat egin zuen Belgika, Austria, Alemania eta Frantziara. Alemanian, Alsaziako erregimenaren ohorezko koronelaren titulua onartu zuen; lurralde hau alemanek konkistatua zen eta Frantziak erreklamatzen zuen. Ekintza honen ondorioz, Frantziara bisitan joan zenean, paristarren aldetik ongietorri hotza jaso zuen.
Alemania espainiarren esku zeuden Karolina uharteak okupatzen saiatu zen, bi herrialdeen arteko gatazka sortuz. Liskarra diplomaziaren bidez sahiestu zen, Leon XIII.a aita santuaren bitartekotzari esker, hain zuzen ere. Azkenik, 1885ean espainiar-alemaniar akordioa sinatu zen.
Urte hartan bertan, Valentzian kolera epidemia zabaldu zen, ondoren herrialdearen barnealdera hedatuz joan zena. Gaixotasuna Aranjuezera heldu zen eta, Alfontsok kaltetuak bisitatzeko nahia erakutsi arren, Canovas del Castilloren gobernuak, arriskutsua zela eta, ez zion utzi. Erregeak, orduan, aurrez abisatu gabe, Aranjuezera joan eta bertako Errege Jauregia irekitzeko agindua eman zuen, tropak bertan sartzeko. Behin han zegoela, gaixoak bisitatu eta laguntza eskaini zuen. Gobernuak honen berri izatean, Grazia eta Justizia Ministroa, Kapitain jenerala eta Gobernadore Zibila bidali zituen hara, erregea Madrilera bueltan eraman zezaten. Iristean, herriak ongietorri egin zion erregeari.
Handik denbora gutxira, azaroaren 25ean, tuberkulosiak hil zuen Alfontso XII.a El Pardo jauregian (Madril). Alfontsoren emazte Maria Kristina Espainiako erreginorde izan zen Alfontso XIII.a semeak 16 urte bete zituen arte (1902).
Ezkontzak eta seme-alabak
Alfontso XII.a bi aldiz ezkondu zen:
Seme-alaba legitimoez gain, Alfontso XII.ak gutxienez bi seme sasiko ere izan zituen, Elena Sanz kontraltoarekin. Bi haur hauek ez zuten tronurako inolako eskubiderik:
Melisos Samoskoa
Melisos Samoskoa (Μέλισσος ὁ Σάμιος; ziurrenik K.a. 470) Samosko estatuburu eta itsas komandantea izan zen, Leuzipo eta Demokritoren atomismoan eragin nabarmena izan zuelarik. Samosko itsas armada zuzendu zuen K.a. 441. urtean, Atenastarrak garaitu zituztenean. Parmenidesen ikasle izan zen, bere filosofia hedatu zuelarik.
Filosofia
Bere idazkietatik iritsitakoa Sinpliziok gorde zituenak izan ziren Aristotelesek egotzi zizkiolarik Melisori, hauetan Parmenidesen doktrinaren defentsa sutsua egiten delarik. Jonikoz idatzi zituen bere lanak, hauek argudio zerrenda luzeetan zetzatelarik. Honen ustez izatea infinitua zen, hasiera eta amaierarik gabea, ondorioz jatorria izate ezan ezin zuelarik izan. Ezingo litzateke izate hau suntsitu ez-izate ezin bailiteke izan eta beste zerbaitetan bihurtuz gero ez litzatekeelako suntsituko, eraldatu baizik.
Sinplizioren arabera (Physika), Meliso ez zegoen Parmenidesek izatea eta guztizko izatearen artean egiten zuen desberdintasunarekin ados. Filosofoaren ustez betiereko izatea magnitude neurtezin bat izan beharra zuen, ondorioz aldaezina eta bakarra. Barne edo kanpoko edozein aldaketa pentsaezina litzateke beraz honen ustez, Parmenidesen Bakarra edo errealitate batua ezingo litzatekeela ez izaeran eta kopuruan aldatu inoiz. Ezin da aldaketarik egon batasunaren barnean, edozein banaketak espazioa edo hutsa egotea eskatzen baitu, baina hutsa ez da ezer, beraz ez da.
Zenon Eleakoaek azalduko zuen paradoxan datza bere logikaren zailtasuna, adimenak zentzumenak kontraesaten baititu. Argudio abstraktuak batasunaren barnean aldaketa ezinezkoa dela erakuste du, baina zentzumenek aurkakoa dute erakusten. Parmenidesen tesiak defendatzeko sorturiko argudioak azkenean honen aurka zihoazelarik.
Abdalwadidak
Abdalwadidak (بنو عبد الواد, Bānu ʿabd āl-Wād) edo zijandarrak (زيانيون, Ziyānyūn) Tilimsengo Erresuma gobernatu zuen zenata berbere leinua izan zen.
Almohadeek 1236an boterea lortu zutenean, Tilimsengo Erresumak abdaluadiek gobernaturiko estatu independente bilakatu zen. Yaghmurasen Ibn Zyanek bertoko berbere taldeak bildu zituen eta Granadako emirraren eta Alfontso X.a Gaztelakoaren laguntzari esker, mariniak aurre egin zituen.
Ipar-mendebaldeko Aljeria gobernatu zuten, hiriburua Tilimsen izanik. Bere eremua Tilimsendik Xelif eta Aljerreraino zihoan. Hedapen handienean baita Muluyaraino mendebaldean, Sijilmasaraino hegoaldean eta Soummameraino ekialdean ere. Bere agintaldiak 1235 eta 1556 artean iraun zuen.
Curse of the Pink Panther
Curse of the Pink Panther (euskaraz Pantera Arrosaren Madarikazioa), 1983ko Blake Edwards estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. The Pink Panther saileko film bat da. David Niven, Robert Wagner, Herbert Lom, Joanna Lumley, Capucine, Robert Loggia, Harvey Korman eta Ted Wass aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.
Film hau ordurarte Clouseau inspektorea pertsonaia protagonista antzezten zuen Peter Sellers aktorearen heriotzaren ondoren ekoiztu zen. Roger Moore aktoreak Clouseau inspektorea antzeztuz kameoa egin zuen.
Cracticus louisiadensis
Cracticus louisiadensis Cracticus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cracticidae familian sailkatua dago.
Notre-Dame-de-la-Rouvière
Notre-Dame-de-la-Rouvière Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Notre-Dame-de-la-Rouvière udalerrian erroldatutako biztanleak 410 ziren. Familiak 158 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 372 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 196 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 348 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 165 etxebizitza nagusietatik 113 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 169 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 169 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (72 gizon eta 59 emakume) eta 38 langabezian zeuden (29 gizon eta 9 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Notre-Dame-de-la-Rouvière udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 418 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.986 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 igeltseroak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Notre-Dame-de-la-Rouvière udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 432 hektarea erabiltzen.
Karraka (tresna)
Karraka, karraska material gogorrak higatu eta leuntzeko baliatzen den erreminta bat da. Ildo edo pikor txikiak dituen metalezko barra luze bat da, eta higatu nahi den materialaren gainetik igurtziz erabiltzen da.
Notre-Dame-de-la-Rouvière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale zen.
Karraka (tresna)
Profilak
Karrasken profilaren arabera honako sailkapena egin daiteke:
Notre-Dame-de-la-Rouvière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bonnes (Charente)
Bonnes Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bonnes udalerrian erroldatutako biztanleak 352 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 69 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 46 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 266 etxebizitza zeuden, 179 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 81 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 258 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 179 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 133 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 104 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 190 ziren, horien artean 113 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 113 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (57 gizon eta 40 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bonnes udalerrian 160 unitate fiskal zeuden, 309 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.267 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ile apaindegia zen eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Bonnes udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.001 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zaragoza–Goya geltokia
Zaragoza–Goya (Renfe Operadora) edo Fernando el Católico(Zaragozako tranbia) Aragoiko Zaragoza udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako tranbia, Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen eta Renfe Distantzia Ertaineko trenak zerbitzu da.
Egoera
Geltokia Madril—Bartzelona burdinbidearen 341,300 kilometro-puntuan dago, 212 metroko altueran, Zaragoza–Portillo eta Zaragoza–Miraflores geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.
Geltokia
Francisco Goya etorbidearen erdiko irlatxoan dago, 49-50 zenbakien parean, Gran Vía eta Martin Ruizanglada artean.
Esparru berriaren egitura egiteko, egur ijeztuko habeak eta hormigoizko pilare zilindrikoak erabili dira, kobrezko estalki uhinduari eusten diotenak. Fatxada, beira eta portzelanazko material konbinazio bat da. 561 metro koadroko azalera erabilgarria duen atari bat du, eta bertan hainbat zerbitzu daude, besteak beste, bezeroarentzako arreta, txarteldegiak, autozerbitzuko hainbat makina eta jendearentzat zabalik ez dauden komunak. Geltokiak merkataritza gune bat ere badu.
-1. solairuan dagoen nasarako sarbidea eskailera arrunt batzuei nahiz beste mekaniko batzuei eta igogailu bati esker egiten da. Bere erdialdean 13 metroko zabalera eta 160 metroko luzera ditu.
Eraikuntza kostua 44,5 milioi eurokoa izan zen.
Zaragozako Renfe Aldiriaren zerbitzuak erabiltzaile kopurua % 36 handitu zuen Goyako geltokiaren lehen urtean, eta guztira 373 456 erabiltzaile izan zituen. 600 bat bidaiarik erabili zuten geltoki hori egunero, batez beste, denbora-tarte horretan.
5 urteko funtzionamenduan 2,1 milioi bezerok baino gehiagok erabili zituzten Renferen zerbitzuak Zaragozako Goya geltokian; horietatik 1,1 eskualdeko trenak ziren eta 987.851 aldirikoak.
Etorkizuna
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.
Kotaro Tachikawa
Kotaro Tachikawa (立川 小太郎) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako AC Nagano Parceiro.
Berma
Berma errepideko bazterbidearen (halakorik balego) ondoan dagoen luzeratako zerrenda da, plataformaren ertzean. Segurtasun-zona da eta oinezkoek tarteka zirkulatzeko eta errepideko elementu osagarriak jartzeko erabiltzen da.
Israel
Israel, izen ofiziala Israelgo Estatua (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yisrā'el, ahoskatua; دولة إِسرائيل, Dawlat Isrāʼīl,  ahoskatua), Ekialde Hurbileko estatu burujabea da, Mediterraneo itsasoaren ekialdean dagoena. Libano du iparraldean; Siria, Jordania eta Palestina, ekialdean; Aqabako golkoa, hegoaldean; Egipto eta Gazako zerrenda, hego-mendebaldean; eta Mediterraneoa, mendebaldean.
Melanorivulus kayabi
Melanorivulus kayabi Melanorivulus generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Israel
20.770 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 9,1 milioi biztanle zituen 2019an. Jerusalem da hiriburu ofiziala, baina nazioarteak ez du hala onartzen; Nazio Batuen Erakundearentzat Tel Aviv da hiriburua. Hebreera eta arabiera dira hizkuntza ofizialak. Etnia nagusiak hauek dira: juduak (% 80), arabiarrak eta beste (% 20). Erlijioz, berriz, juduak dira israeldarren % 80, musulmanak % 15, kristauak % 2, eta bestelakoak % 3.
Izena
Israel izenak Biblian du jatorria. Izan ere, Jainkoaren aingeruak Jakob patriarkari ezarri zion izena da, bere aurka borrokatu eta garaitu egin zuelako. Horren ondorioz, haren ondorengoak Israelen seme-alabak edo israeldarrak dira.
Oraingo estatuak Medinat Yisrael (Israelgo Estatua) izena hartu zuen, proposatutako beste izendapen batzuk baztertu ostean, hala nola, Eretz Israel (Israel Lurraldea), Sion edo Judea.
Mugak
Israel Ekialde Hurbilean dago, Mediterraneo itsasoaren ekialdeko ertzean, ipar latitudeko 29° eta 34° artean, eta ekialdeko longitudeko 34° eta 36° artean. Libanorekin du muga iparraldean; Siria, Jordania eta Palestinarekin ekialdean; Aqabako golkoarekin hegoaldean; Egipto eta Gazako zerrendarekin hego-mendebaldean; eta Mediterraneoarekin mendebaldean.
Lurraldeak, 1967ko Sei Eguneko Gerran bereganatutako eremua kenduta, 20.770 kilometro koadro inguru ditu, non % 2 ura den. Israeldar legeen aplikazio esparrua, berriz, Ekialdeko Jerusalem eta Golan barne, 22.072 kilometro koadro da.
Eskualde naturalak
Israelgo lurraldean lau eskualde geografiko bereizi ohi dira:
Klima
Afrikako eta Asiako basamortuen eta Mediterraneoaren artean dagoenez, Israelgo klimak alde handiak ditu lurraldearen toki batetik bestera. Kostaldean, Tel Aviven eta Haifan esate baterako, klima mediterraneo tipikoa dago, negu hotz eta euritsuekin eta uda luze eta beroekin. Beer-Xevan eta Negev iparraldean klima erdiaridoa dute: uda beroak, negu hotzak eta klima mediterraneoan baino euri egun gutxiago. Negeveko hegoaldeak eta Aravah eskualdeak basamortuko klima dute, oso uda bero eta lehorrekin, eta negu leunak euri egun gutxirekin. Beste muturrean, mendialdea haizetsua eta hotza izan daiteke eta, 750 metroko garaieratik goiti, normalean urtean behin bederen elur egiten du.
Mugazuri
Mugazuri Burlata udalerriko industrialde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdean, Txantrearen parean.
José Lambert
Biografia
Lambertek Hizkuntza eta Literatura Frantsesa ikasi zuen KU Leuvenen, eta 1972an Literatura Konparatuko doktoregoa lortu zuen. Horren ostean, unibertsitate horretan klaseak ematen hasi zen. 1979an irakasle finko bihurtu zen, eta, ondoren, 2006an, irakasle emeritu. 1976an Literature and Translation: New Perspectives in Literary Studies izeneko kongresu historiko bat antolatu zuen Lambertek, eta diziplina berria (Itzulpen Ikasketak) ezartzeko urrats erabakigarria eman zuen horrela. Kongresu horren eskutik, zenbait adituk (James S. Holmes eta Itamar Even-Zohar), eta talentu gaztek (Gideon Toury, André Lefevere, Susan Bassnett, Theo Hermans eta Lieven D’hulst) euren nazioarteko eta diziplinarteko bidea hasi zuten itzulpenaren alorrean. 1985etik 1991ra arte Literatura Konparatuaren Nazioarteko Elkarteko idazkari europarra izan zen. 2011tik irakasle bisitaria izan da Santa Katarinako Unibertsitate Federalean (Florianopolis, Brasil), Penn State Unibertsitatean, New York Unibertsitatean, Albertako Unibertsitatean, Amsterdameko Unibertsitatean eta Sorbona n.
Ekimenak
1989an Lambertek KU Leuvenen ikerketa-programa berezi bat sortu zuen Itzulpen Ikasketen arloan, eta hori oinarritzat hartuz, Itzulpen Ikasketen Zentroa (CETRA) sortu zuen. Zentro hori udako ikerketa-eskola bat da, eta Lambert Ohorezko Presidentea da. Gainera, doktoregoko ikasketa-plan bat ere eskaintzen du, mundu osoko talentuak erakarri dituena. Urte horretan bertan, Gideon Touryrekin batera, Target: International Journal of Translation Studies sortu zuen Lambertek, Itzulpen Ikasketen inguruko aldizkari akademikoa. Lambertek “Manipulation School” taldean ere parte hartu zuen Gideon Toury, Hendrik van Gorp, Raymond van den Broeck, Maria Tymocko, Susan Bassnett eta André Lefevererekin batera. Talde horren izena adituek jarri zioten, itzulpena manipulazio gisa definitu baitzuten. Idatzi zituzten artikuluak liburu batean bildu zituzten, eta 1985ean Theo Hermansek argitaratu zuen: The Manipulation of Literature: Studies in Literary Translation.
Mugazuri
63 732 metro koadroko azalera du, gertuen dagoen hiritik, Burlatatik, 0,7 kilometrora dago, eta Iruñetik, 3,5 kilometrora. Itsas mailatik 431 metrora dago.
(Iruñeko ingurubidea) errepidearen inguruan dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Israel
Klima
Urteko batez besteko tenperatura 20,5 °C da itsasaldean; hegoaldean, berriz, 34 °C abuztuan eta 16 °C urtarrilean. Asian inoiz erregistratu den tenperaturarik beroena Tirat Zvi kibbutzean neurtu zen, Jordan haranaren iparraldean, 1942an: 53,7 °C. Euri gutxi egiten du hegoaldean (25 mm urtean) eta askoz gehiago iparraldean (1.100 mm). Oro har, urtaro lehorra apiriletik urrira izaten da, eta gainerakoa euri urtaroa.
Landaredia
Israelgo hosto-iraunkorreko basoak ia desagertu dira, nekazaritzarako erabili baitira lur eremu zabalak. Hala ere, iparraldean eukaliptoa, pinuak eta fruitu garratzeko arbolak ugari dira; hegoaldean, berriz, basamortuko landareak daude.
Lehenbiziko mendeak
Hebrear herria K.a. 1.200 aldean sartu zen Kanaanen. Han bizi ziren herriekin (moabiarrak, filistarrak, eta abar) nahastu ziren eta Israelgo Erresuma osatu zuten. Erreinu horren urte oparoenak David erregearen (K.a. 1015-975?) agintaldikoak izan ziren. K.a. 930. urte aldera, bitan banatu zen estatua: Israelgo Erresuma eta Judako Erresuma. Ordutik aurrera, israeldarrek botere politikoa galdu zuten, eta Babiloniaren, Persiaren, Mazedoniaren eta Erromaren mende izan ziren.
Bien bitartean, mundu osoan zehar sakabanaturik zeuden juduek galdutako lurraldera itzultzea izan zuten helburu nagusi. Judu elkarte asko, beren ohiturak eta sinesmenak gorde bazituzten ere, bizi ziren tokietan integratzen saiatu ziren. Hala, XIX. mendean, mendebaldeko Europako juduak onartuak izan ziren bitartean, Errusian, aldiz, bertakoetatik bereizirik bizi ziren. XIX. mendean, Moses Hessen eta, batez ere, Theodor Herzlen eraginez, sionismoa deritzon ideologia sortu zen. Ideologia horrek zioenez, juduek Palestinara itzuli behar zuten beren estatua sortu eta antisemitismotik libre bizi ahal izateko.
Hebrear estatua sortzeko ahaleginak egin ziren, eta judu guztiak batera Palestinara emigratzeko eta estatu berri bat sortzeko asmoa gero eta gehiago sendotu zen. Mugimendu sionista zen ideia horien sustatzaile nagusia, eta Errusiako juduak izan ziren lehenak asmo hori betetzen. Hala ere, judu guztiak ez ziren sionismoaren jarraitzaile: batzuek bizi ziren herrialdean integratzea proposatzen zuten, eta beste batzuek, aldiz, Palestinara itzultzea, Jainkoaren gidaritzapean.
Britainiar agintea
Lehen Mundu Gerraren ostean, Palestina Britainia Handiaren eskuetara igaro zen. Estatu horrek zalantzak zituen, juduei Palestinan kokatzen lagundu edo ez. Hala ere, 1917an Balfourren deklarazioa onartu zuen, juduei Palestinan beren nazioaren egoitza eraikitzeko eskubidea ematen ziena; haatik, zaila zen juduei laguntzea arabiarrak gaitzitu gabe.
1922an, Nazio Ligak lurraldea gobernatzeko eskubidea onartu zion Britainia Handiari, burujabetza lortu bitartean. Britainiarrek laguntza eman zieten Palestinara joan nahi zuten juduei, baldin eta han bizi ziren arabiarren eskubideak babesten baziren. Izan ere, artean, Palestinako biztanle gehienak arabiarrak ziren. 1923-1939 bitartean, ahaleginak egin ziren lurraldea bi estatutan (hebrearra eta arabiarra) banatzeko, baina etnia bakoitzak beretzat nahi zuen lurralde osoa. Bien bitartean, arabiarren eta juduen arteko lehen gerra piztu zen 1936an.
1939ko agiri ofizial batean arabiarrei laguntzeko eta juduen immigrazioa murrizteko eta hedapena mugatzeko agindua eman zen. Baina, Bigarren Mundu Gerran naziek Europa harturik juduei esetsi zietenean (sei bat milioi hil zituzten), juduek oldeka ihes egin zuten, eta britainiarrek Palestinan ezarri zizkieten mugak igaro zituzten. Mugimendu sionista banatu egin zen, eta britainiarren kontra matxinatu ziren muturreko talde armatuak sortu ziren.
1947an, Bigarren Mundu Gerra amaituta, Britainia Handiak argi ikusi zuen ezin zituela juduak eta arabiarrak adiskidetu, eta 1948ko udarako handik alde egin nahi zuela adierazi zuen. Horren aurrean, Nazio Batuen Erakundeak Palestina bitan banatzeko plana onartu zuen: hebrear estatua batetik, eta arabiar estatua bestetik, Jerusalem eta haren inguruak nazioarteko erregimen berezi baten baitan utzita. Arabiar Ligak zatiketa hori gaitzetsi egin zuen.
Independentzia eta arabiar-israeldar gerrak
1948ko maiatzaren 14an, britainiarrek Palestinan zuten agintaldia amaiturik, Israelen independentzia aldarrikatu zuten juduek. Israelen mugan zeuden arabiar herriak lurraldearen ekialdean eta hegoaldean sartu ziren handik gutxira, eta lehenbizikoarabiar-israeldarra gerra piztu zen; gerra horretan Israel atera zen garaile. Izan ere, 1949an su-etenak sinatuagatik, israeldarrek gerran irabazi zituzten lurraldeak eurentzat gorde zituzten: zatiketa planean Israeli egokitu zitzaion lurraldeari beste % 26 gehitu zion. Jordaniak Zisjordania eta Jerusalemgo alde zaharra konkistatu zituen, eta Egiptok Gazako zerrenda.
Gerra garaian eta bukaeran, Israelek konkistatutako lurraldeetatik hainbat arabiarrek alde egin behar izan zuten (kalkuluen arabera, 600.000 eta 900.000 artean). Gehienbat inguruko estatuetara erbesteratu ziren, eta horrela sortu zen palestinar iheslarien arazoa, Israelen eta bere auzokideen arteko gatazkan osagai garrantzitsua dena. Arabiar herrien iritziz, israeldarrak arrotzak ziren, eta palestinarren ustetan, berriz, beren lurraldetik kanpora egotzi zituzten etsaiak. Hurrengo urteetan, palestinarren kontrako gudak eta arabiar herrien boikotak izan ziren.
1956an, Israelek, Frantzia eta Erresuma Batuarekin batera, Egiptori eraso egin zion (Suezko Gerra. Frantziak eta Erresuma Batuak Suezko kanalaren nazionalizazioa eragotzi nahi zuten eta Israelek, aldiz, Egiptotik eraso egiten zioten palestinarren baseei eraso nahi zien. Israelentzat, Suezko Gerra garaipen argia izan zen (Gaza eta Sinai ia osoa bereganatu zituen), baina Frantzia eta Erresuma Batuarentzat, erabateko porrota, han nazioartean ordura arte izandako hegemonia galdu baitzuten.
Nahiz eta gerra ondoren Israel Sinaitik eta Gazako zerrendatik erretiratu behar izan zen, Egiptoko mugan segurtasuna lortu zuen, gerraondoan han jarri ziren Nazio Batuen Erakundeko begiraleei esker. Hala ere, bake egoera badaezpadakoa zen oso. Suezko Gerratik aurrera, Ekialde Hurbila munduko gune gatazkatsuenetakoa bihurtu zen.
1967an, egiptoarrek hala eskatuta, Nazio Batuetako begiraleak joan zirenean, israeldarrak berriz sartu ziren inguruko arabiar estatuen lurretan: Sei Eguneko Gerran Suezko itsasertzeraino iritsi ziren, Gaza, Xarm el-Xeikheko gotorlekua (Itsaso Gorria), Jerusalem eta Zisjordania osoa hartu zituzten, eta 51 kilometro egin zituzten Sirian barrena. Jordanian babesturik zegoen PAE Palestinaren Askapenerako Erakundeak israeldarren kontra egin zuen, eta Israelek, berriz, Jordaniaren kontra, palestinarrei eman zien laguntzagatik. Azkenik, Jordaniako Hussein erregeak PAEko buruzagi nagusiak egotzi zituen, eta haiek Libanora joan ziren.
1973an, Egiptok eta Siriak elkar hartu zuten Israeli erasotzeko eta galdutako lurraldeak berreskuratu ahal izateko (Yom Kippur Gerra). 1977ko hauteskundeetan, Likud alderdia izan zen garaile, 1948az geroztik aginpidea zuen Alderdi Laborista garaituta, eta Menahem Begin lehen ministro izendatu zuten. 1978an, Camp Davideko bake hitzarmena izenpetu zuten Egiptok eta Israelek. Gainerako arabiar herriek, ordea, ituna gaitzetsi eta Egiptorekiko harremanak eten zituzten.
1982an, Israel Libanoko hegoaldean sartu zen, han zeuden palestinarrak menderatu nahiz, eta libanoar milizia kristau batek Sabra eta Xatilako palestinar iheslarien eremuei eraso eta jende asko hil zuten. Hurrengo urtean, Menahem Begin lehen ministroak kargua utzi zuen, eta haren ordez Yitzhak Shamirrek hartu zuen. 1984ko hauteskundeetan Simon Peresek hartu zuen lehen ministro kargua eta koalizio-gobernua antolatu zen ekonomia egoera suspertzea eta bakea lortzea helburutzat hartuta; 1986an, Shamirrek lortu zuen berriz lehen ministro kargua. 1988an, Zisjordaniako eta Gazako palestinarrek, su arma gaberik, Lehenengo Intifada izeneko matxinada hasi zuten, Israelgo armadak gupidagabe zapaldu zuena.
Eslinga
Eslinga zama astunak jasotzeko tresna da. Honek zama jasotze edo trakziorako kako bati lotzea ahalbidetzen du. Itxuraz, xingola edo zinta baten antzekoa da, eduki beharreko erresistentziaren arabera luzera eta zabalera jakin bat duena.