cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lobulu tenporal
ZEHARKAKO LOKI ZIRKUNBOLUZIOA
Eremu honetan entzumen eremu primarioak kokatzen direnez (A1), hemen ematen da fonemen arteko konexio eta sekuentziazioa. Horregatik, honetan lesio bat gertatzen bada, soinuak interpretatzeko eta kokatzeko arazoak izango ditu, ez du jakingo nondik datorren soinua.
Meiji Aroa
Aldaketa politikoak
Mutsuhitoren lehen garaiko agindu batzuk balio sinboliko handikoak izan ziren. Esate baterako, jende arruntak deitura izateko aukera eskuratu zuen (ordu arte, aristokraziaren pribilegioa zen).
Ordena berriaren eraldaketa sinbolo dramatiko batekim azpimarratzeko, hiriburua Kyototik, non 794tik zegoen ezarrira, Tokiora (ekialdeko hiriburua, literalki) aldatu zen, hiri honen izena ere aldatu zelarik, ordura arte Edo baitzen. Erregimen berria sendotzeko mugimendu kritiko batean, daimyō gehienek beren lurrak eta erroldak enperadorearen esku utzi zituzten sistema feudalarren abolizioan, lurra eta herria enperadorearen jurisdikziopean zeudela sinbolizatuz. Hala ere, daimyo askok gobernadore gisa jarraitu zuen agintean.
Bradley Cooper
Bradley Charles Cooper (1975ko urtarrilaren 5a, Philadelphia, Pensilvania) estatubatuar aktore, zinema zuzendari eta ekoizle bat da.
Lobulu tenporal
ZIRKUNBOLUZIO FUSIFORMEA
Hemisferioen oinaldeko aurpegiaren erdian dago, eta toles hau garrantzitsua da aurpegiak ezagutzeko gunea hemen baitago.
Nynorskerazko Wikipedia
Nynorskerazko Wikipedia Wikipediaren nynorskerazko edizioa da. 2004ko uztailean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 51.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 41.a zen.
New Lexington (Ohio)
New Lexington Ohioko herri bat da. Perry konderrian kokatua dago. 2010ean 4,731 biztanle zituen, 5.04 kilometro koadrotan banatuta.
Lobulu tenporal
ZIRKUNBOLUZIO PARAHIPOKANPALA
Loki lobuluaren sakonen dagoen zirkunboluzioa edo tolesa da.
Meiji Aroa
Aldaketa politikoak
1871n, Shinto Gurtza Bulegoa sortu zen, eta Etxe Inperialaren arbaso jainkotiarra azpimarratu zen. Gobernuak Shinto irakasleei lagundu zitzaien, eta zenbait sekta sintoistari Estatuaren onarpena eman zitzaien. Budismoak ez zuen, dena dela, jazarpenik jaso eta tenpluetan bizi jarraitu zuen, japoniar askoren ohitura eta fedean egoera bikoitz batek posible izaten jarraitu zuelarik, batek gurtu zitzakeen tenplu sintoistak zein budistajk. Kristautasuna legeztatu egin zen, eta konfuzianismoak doktrina etiko garrantzitsua izaten jarraitu zuen. Espriritualtasunaren inguruko aldaketak hauek gora-behera, gero eta gehiago, Japoniako pentsalariak mendebaldeko ideologia eta metodoekin identifikatzen ziren.
Poggio San Vicino
Poggio San Vicino Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Poggio San Vicinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lobulu tenporal
ALBOKO IKUSPEGIA
Alboko ildoaren azpitik kokatuko da, sabelaldean.
2 ildo izango ditugu:
Ildo hauek 6 toles nagusietako 3 mugatuko dituzte:
OINALDEKO IKUSPEGIA
2 ildo ikusiko dira:
Ildo hauek 2 toles bereiziko dituzte:
Entzumen informazioa
Loki lobuloaren goiko, atzeko eta alboko guneak goi-mailako entzumenaren prozesamenduarekin lotuta daude.
Loki lobuloan entzumen kortex nagusiak daude:
Entzumen kortex primarioa
Zeharkako loki bihurgune edo Heschlen bihurguneen goiko ertzan kokatuta dago.
Brodmannen 41.eremuan eta 42.eremuaren atal bat hartuko du. Kortex honek belarrietatik eta bigarren mailako guneetatik (garuneko zentru basaletatik) jasotzen du informazioa, eta  hau prozesatzen du (seinaleak bidaltzen ditu gune horietara ere).
Aferentziak erdialdeko genikulatum nukleotik, entzumen kortex sekundariotik, alde kontralateraleko entzumen kortex primariotik eta zingulu kortexetik jasotzen ditu.
Eferentziak entzumen-kortex sekundariora, talamoaren nukleoetara, beheko kolikuluetara eta alde kontralateraleko entzumen kortex primariora bidaliko ditu.
Kortex primarioko neuronak soinuen frekuentzien arabera kokatuta daude (antolakuntza tonotopikoa), beraz, alde batean kokatuta dauden neuronak frekuentzia baxuei hobeto erantzuten dute eta beste aldekoak, aldiz, frekuentzia altuei. Horren eraginez, entzumen area desberdinak existitzen dira eta “frekuentzien mapa” bat osatzen dute.
Entzumen kortex sekundarioa
Brodmann-en 42. eremuaren atal batek osatzen du loki lobuloan kokatzen den beheko loki bihurgunearekin batera (Brodmannen 40. eta 39. eremuak).
Ikusmen informazioa
Loki lobuluak, itxura eta kolorearen prozesamenduan parte hartzen du. Sabelaldeko guneak goi-mailako ikusmenaren prozesamenduan parte hartzen du, aurpegien ezagumenduan eta eszenen prozesamenduan zehazki. Beraz, begien bitartez jasotako informazioa heltzean inpultso elektrikoa irudietan bilakatzen da eremu honetan. Horren atzetik dauden eremuak objektuen pertzepzioan eta antzematean parte hartzen du.
2. Lengoaia
Loki lobuloak entzumen kortex primarioa duenez, lengoaiaren integrazioan izugarrizko garrantzia du. Horrez gain, Wernickeren eremua lobulo honen eta pareta lobuloaren arteko mugan kokatuta dago. Honek, bekoki lobuloan kokatutako Broca eremuarekin batera, hitzezko eta ez hiztezko hizkuntzen ulermena baimentzen du. Hizkuntzen ikaskuntzarekin lotuta dago ere.
Pertzepzioaz arduratzeaz gain, ulermena, izendatzeko gaitasuna eta mintzamen oroimena prozesatzen dira gune honetan.
3. Epe luzeko oroimena
Loki lobuloaren erdialdea hipokanpoarekin harremanetan dagoenez, amigdalak modulatzen duen epe luzeko oroimenarekin zerikusia dauka. Izan ere, gune honen lesioak amnesia eragin dezake.
Odoleztapena
Loki-lobuluaren odoleztapena 2 arteria nagusien bidez ematen da, hain zuzen ere, garunaren erdiko arteria eta garunaren atzeko arterian bidez.
Garunaren erdiko arteria
Barneko karotida arteriaren jarraipena da eta Silvioren ildorantz abiatuko da. Ildora heldu baino lehen, adar zulatzaile batzuk emango ditu, hain zuzen ere, aurre-alboko arteria zentralak edo lentikulu-ildaskatu arteria.
Silvioren ildora iristean, intsularen kortexaren mailan, adar batzuk aterako dira bekoki, pareta eta loki lobuluak odoleztatzeko:
Garunaren atzeko arteria
Garunaren atzeko arteria atzerantzako norabidea jarraitu eta luzetarako ildoan kortexera aterako da eta hainbait adar emango ditu:
Azkenik bi bukaera adar emango ditu:
Zain itzulera
Entzefaloaren zain itzulera bi sistemen bidez egingo da, zehazki azaleko sistema eta sakoneko sistemaren bidez. Loki lobuluaren kasuan, odol gehiena azaleko sistemaren beheko garun zainetik eta sakoneko sistemaren goiko koroide zainaren bidez bideratuko da garuneko zain zabalgunetara, geroago barneko jugularraren bidez eskuineko atriora ailegatzeko.
Erlazio patologikoa
Loki lobuluaren lesio anatomiko edo alterazio funtzionalen ondorioak entzumen eta lengoai arazoekin erlazionatuta daude.
Loki epilepsia
Gune tenporal baten lesioak krisi partzialak sortzen ditu denbora-tarte mugatuan. Heldu-krisien %60en jatorria loki lobuluaren lesioan dago. Kontzientzia mailaren arabera krisi partzial sinpleak edo konplexuak izan daitezke; konplexuetan alteratzen da eta sinpleetan ez.
Kanpo estekak
https://es.wikipedia.org/wiki/L%C3%B3bulo_temporal
NGC 5302
NGC 5302 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Eneritz Sein
Eneritz Sein Agirregomezkorta (Pasai Donibane, 1979ko apirilaren 12a - ) euskal korrikalaria da, distantzia ertain eta luzeetan nabarmendu dena. 1.66 cmko garaiera eta 52 kgko pisua (2011) du. Turismoa ikasi zuen gaztetan.
Rhampholeon temporalis
Rhampholeon temporalis Rhampholeon generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.
Margam Moors
, 'Morfa Margam', Galesko hegoaldeko komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian.
2011ko erroldaren arabera 3 biztanle zituen.
Hexactinellida
Hexactinellida belaki animalia filuma urtarrak herzudura dira silika espikula eta Porifera filuma eratzen dute.
Kargaleku II
Mendi hau, Otsoarrateko pasabideak mendebaldean eta Saltamuñoko atakak ekialdean mugatzen dute. Lehenengotik, Lizarrustitik Errenagarako bidea dator, eta, bigarrenetik, Guardetxekoa. Hauek dira, beraz, mendi honen tontorrera iristeko abiapunturik egokienak.
Mendi honen hegoaldean, Nafarroan, Ormazarretako korta geratzen da.
Inguruko tokiak
Ormazarretako kortatik gertu, Ormazarreta II izeneko leizezuloa dago, Aralar mendilerro osoko sakonena, 576 metrorekin. Baita luzeena ere, 6 kilometroko galeriekin. Sarrera, Mandarrateko pasabidea dagoen tokitik 300 metrora dago
Izenaren jatorria
Itxuraz, inguru hau, harrobi edo mehatze lanetarako erabilia izan zen, eta hortik datorkio mendi honi bere izena.
Pollenza
Pollenza Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kyle urakana (2008)
Kyle urakana 2008ko 10. ekaitza izan zen.
Salbatore baseliza (Elgeta)
Salbatore baseliza Gipuzkoako Debagoiena eskualdeko Elgeta udalerrian dagoen baseliza bat da, hain zuzen ere Antsoategi auzoan dago, Intxorta mendiaren magalean eta Elgetatik Kanpazar mendatera abiatzen den errepidearen alboan. Bere atarian idatzirik dagoen arabera 1740an eraikia eta 1978an zaharberritua izan zen.
Kokaleku hau Elgetatik abiatu eta Intxorta mendian barna Intxortetako guduari buruzko ibilbide tematiko-historikoaren puntuetako bat da, ibilbidean zehar gudu hartako aztarnak eta argibide panelak ikus eta irakur daitezkeelarik. Baselizaren aurrean gertakari hartan frankistek eraildako hainbat herritar zibilen omenezko oroitarria eta argibide panel bat ere badaude.
Inocencio Gartzia Asarta
Inocencio Gartzia Asarta (Gastiain, Lana, 1862ko abenduaren 28a - Bilbo, Bizkaia, 1921eko ekainaren 6a) nafar pintorea izan zen.
Biografia
Gasteizen, Erroman eta Parisen egin zituen Pinturako ikasketak. 1895. urtean, arrakasta handia izan zuen erakusketa bat egin zuen Parisen. Urtebete geroago, Madrilera jo zuen Pradoko Museoan urtebetez lan egiteko.
Erretratugile-lanetan nabarmendu zen: Evaristo Churruca, Sabino Arana, Estanislao Aranzadi eta abar. Bestelako obrak: Costas de Ondarroa, El hogar del pescador, Mar Cantábrico, Un rincón en la sierra de Urbasa eta Una aldeana de las Amescoas.
3176 Paolicchi
3176 Paolicchi asteroide baten izena da. azaroaren 13an aurkitu zuen Z. Knežević-ek Piszkéstető Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 VR izena zeraman. Ondoren Paolo Paolicchi omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3176 Paolicchi asteroidearen orbitak batezbeste 2,634 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,244 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,024 distantziara. Eszentrikotasuna 0,148 da, eta makurdura orbitala 15,95ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.7 da.
Shahzoda
Uzbekistango musika tradizionala modernizatu du pop etiloarekin uztartuz. Uzbekeraz gain, errusieraz, pertsieraz, kazakheraz, tajikeraz eta ingelesez grabatu ditu abestiak.
Biografia
Shahzoda 1979an Taxkenten jaio zen. 1998an Azizarekin Jonim bikotea osatu zuen eta abesti arrakastatsu bat izan zuten, Qarama koʻzlarimga. Bi urte beranduago bikotea banatu eta bakoitzak bakarkako ibilbideari ekin zion.
Shahzodaren lehen singlea Bor ekan izan zen eta Uzbekistanen arrakasta handia lortu zuen. Diskoa bera ere herrialdean urteko salduenetakoa izan zen. Hurrengo urteetan oso lanpeturik ibili zen, disko bat atereaz urteko eta Uzbekistan bertako filme ugaritan parte hartuz. Fotima va Zuhra filmean protagonista izan zen eta kritika oso onak jaso zituen. 2007an Zumrad va Qimmat filmeko protagonista izatez gain soinubanda ere berak konposatu zuen.
Saint-Quentin-sur-Isère
Saint-Quentin-sur-Isère Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Quentin-sur-Isère udalerrian erroldatutako biztanleak 1.288 ziren. Familiak 464 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 216 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 526 etxebizitza zeuden, 477 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 460 etxeak ziren eta 59 apartamentuak ziren. 477 etxebizitza nagusietatik 364 bere jabearen bizilekua ziren, 93 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 130 etxek lau zituzten eta 266 etxek bost zituzten. 376 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 286 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 876 ziren, horien artean 670 aktiboak ziren eta 206 inaktiboak ziren. 670 pertsona aktiboetatik 625 lanean zeuden (332 gizon eta 293 emakume) eta 45 langabezian zeuden (18 gizon eta 27 emakume). 206 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 64 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Quentin-sur-Isère udalerrian 480 unitate fiskal zeuden, 1.283 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.231 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 101 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Loudervielle
Loudervielle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Saint-Quentin-sur-Isère
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak okindegiak ziren.
Nioboaeschynita-(Ce)
Nioboaeschynita-(Ce) oxido motako minerala da eta aeschynita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Nioboaeschynita-(Ce) oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
Loudervielle
Biztanleria
2007an Loudervielle udalerrian erroldatutako biztanleak 51 ziren. Familiak 26 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 9 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Saint-Quentin-sur-Isère
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Quentin-sur-Isère udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Loudervielle
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 66 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 60 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 1ek hiru zituen, 4 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 15 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Quentin-sur-Isère
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Loudervielle
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pareiorhaphis hypselurus
Pareiorhaphis hypselurus Pareiorhaphis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Loudervielle
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (12 gizon eta 13 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 3 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak jatetxe ziren.
2000. urtean Loudervielle udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tbilat
Tbilat Marokoko perkusio tresna membranofono a da.
Egitura
Neurri desberdinetako bi danborrez osatzen da. Danborrak buztin edo zeramikazkoak dira, larruzko adabakiz estaliak eta tripa-sokez elkarrekin lotuak.
Jotzeko modua
Musikaria lurrean esertzen da, danborrak hanken artean hartuz, eta bi eskuekin joz.
George Green
George Green (Sneinton, Nottingham ondoan, - Nottingham, ) ingeles fisikari eta matematikaria izan zen. Essay on the Application of Mathematical Analysis to the Theory of Electricity and Magnetisme obran (1828) esparru magnetikoen ikerketan funtzio potentzialen ideia sartu zuen. Haren izena daraman teoremak funtzioen ikerketa asko erraztu zuen.
Iruña Oka
Iruña Oka Arabako erdialdeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. 3.514 biztanle dituenez, Arabako udalerri jendetsuenetan bosgarrena da. Iruña Oka da Añanako kuadrillako 10 udalerrietatik jendetsuena (kuadrillako biztanleen % 34 dira Iruña Okakoak).
1976. urtean sortu zen, Iruña (Trespondek eta Billodak osatua) eta Langraiz Oka (Mandaitak, Olabarrik eta Langraizek osatua) izeneko udalerriak batuta. Gaur egun, esandako bost herri horiek barne hartzen ditu udalerriak:
XX. mendearen erdialdera arte, Zadorra ibaiaren ertzean, Argantzunerako bidean, Lupierro izeneko herrixka ere bazen; antzinako dokumentuetan Luperho aipatzen dute.
Toponimia
Gaur egungo Iruña Oka izena, Langraiz Oka herriaren izeneko bigarren zatia eta Iruña herriaren izena batuta sortu zen, 1976. urtean.
Iruña deituraren jatorria ez dago oso argi, baina hipotesi nagusiak azaltzen duenez, (h)iri eta on hitzetatik etor liteke, hau da, «hiri handia». Jatorri bera dute Euskal Herriko beste herri batzuen izenak ere: Iruñea, Irunberri edo Irun. Izan ere, Iruña Oka, Irun eta Iruñea erromatarren garaiko hiririk garrantzitsuenetarikoak izan ziren, batez ere Arabakoa. Antzina, hiri horiek latinezko izenak ere bazituzten: Veleia, Easo eta Pompaelo.
Oka izena, berriz, lur hauetan bizi ziren tenplarioei zor zaie. Villafranca Montes de Ocaraino heltzen zen eremuari Okako lurra deitzen zitzaion, eta hori bide da izenaren jatorria.
Erdi Aroraino
Iruña Oka udalerrian aurkitutako aztarnarik antzinakoenak Iruña-Veleiako aztarnategi arkeologikoan ageri dira eta Brontze Arokoak dira (K.a I.milurtekoa). Bertan, lauki eta zirkulu forma duten etxeak aurkitu dira, erromatar etxeak estali zituztenak. Erromatarrek Veleia hiria eraiki zuten han K.a. I. mendearen inguruan, eta haren aldirik gorenean 10.000 biztanle inguru zuen. Pirinio hegoaldeko hiririk handiena izan zen, Tarraco (gaur egungo Tarragona) eta Caesaraugusta (Zaragoza) baizik ez ziren lurralde horretan handiagoak. Hiriaren oparoaldia barbaroak etortzearekin bukatu zen, K.o. V. mendearen inguruan.
Seguru asko, gaur egungo Billoda eta Tresponde herriak, garai batean Veleiaren kanpo auzoak izan ziren. Izan ere, Tresponde toponimoaren jatorri etimologikoa Transpontem da (latinez, «zubiaren bestaldean»); gainera, bai Billodak, bai Trespondek erromatar jatorriko zubi bana dute, hiri nagusiarekin komunikatzeko batez ere. Langraizen, orain dela hainbat urte, erromatar etxola batzuen aztarnak aurkitu ziren, non ziur asko zaldiek atseden hartzen zuten. Herri horren izenaren lehenengo aipamena zeltiberiar estela batean aurkitu zen; hor, Langrares izena ageri zen.
Erdi Aroa
Erdi Aroan, Langraiz ondoko lurraldeetan tenplarioak ezarri ziren eta, ondorioz, de la Oca abizena jarri zioten lehendik Langrares edo Lanclares izena zuen herriari. XI. mendean, Olabarri eta Mandaita Donemiliagako Goldea izeneko dokumentuetan aipatu ziren lehen aldiz: lehena, Montovit izenaz, 1025. urtean zehazki. Olabarri eta Langraiz hiribildu bilakatu ziren 1523. urtearen inguruan, edo behintzat titulu horrekin ageri dira 1523ko abenduaren 21ean idatzitako agiri batean.
Porto Recanati
Porto Recanati Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Porto Recanatik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Liburuzainaren Nazioarteko Eguna
Liburuzainen Nazioarteko Eguna oroitzapenezko eguna da, eta bertan liburutegi baten zaintzaz, antolakuntzaz eta funtzionamenduaz arduratzen direnen lana aitortzen da. Terminoak, zentzu zabalagoan, hainbat arlotan – hala nola dokumentazio-zentroetan, gizarte-, kultura- eta hezkuntza-erakundeetan, bai eta gobernu-erakundeetan eta erakunde independenteetan ere – lan egiten duten liburutegiko profesionalei egiten die erreferentzia.
Iruña Oka
Erdi Aroa
Tresponde inguruan, Badaia mendilerroaren maldetan, XIII. mendean dorretxe bat eraiki zuten. Iruña Okako familiarik indartsuena (Martinez de Iruñatarrak) ziren haren jabe. Haiek jeronimotarrei laga zieten, komentu bat eraiki zezaten, eta 1413an Benedikto XIII.ak eraikitzea onartu zuen, baina mende erdia pasa ondoren hortik joan ziren, eta agustindarrak ezarri ziren han. Azken horiek 1835. urtean joango ziren, Mendizabalen desamortizazioaren zela kausa. Bai Langraiz, bai Olabarri eta Mandaita, Orgazko kondearen jaurerrikoak izan ziren, XV. mendetik behintzat, eta konde horren behar nagusia auzokideen zergak jasotzea zen. Langraizen Hurtado de Mendoza familiak (Orgazko kondeak) etxe noble bat zuen, eta familia horretako Fernanek, San Frantziskoren Hirugarren Ordenakoek zuzenduriko baseliza fundatu zuen.
Sundanerazko Wikipedia
Sundanerazko Wikipedia Wikipediaren sundanerazko edizioa da. 2004ko martxoan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 14.400 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 75.a zen.
Iruña Oka
XX. mende arte
Espainiako Independentzia Gerran, Iruña Okan ingeles militarren presentzia nabaria izan zen, batez ere Gasteizko guduan. Militar haiek Wellingtonen agindupean zeuden, eta dibisio arina eta 4. dibisiokoak ziren. Haien helburua Hillek Argantzungo muinoak hartzen zuen bitartean Langraizen itxaron, eta gero, Zadorra zeharkatuz, armada inperialaren erdigunea erasotzea zen. Billodako eta Trespondeko erromatar zubiek protagonismoa izan zuten gerra horretan ere: ingelesek gune estrategiko horiek hartu zituzten, frantsesek Zadorra ibaia pasa ez zezaten.
Liburuzainaren Nazioarteko Eguna
Ez dago data unibertsalik ospakizun horretarako; herrialde bakoitzak bere testuinguruaren arabera definitzen du. Txileren kasuan, urtero, uztailaren 10ean, Liburuzainaren Eguna ospatzen da
Iruña Oka
XX. mende arte
Karlistaldietan ere izan ziren mugimendu militarrak eremu horretan. Langraizen, zehazki, hiru dorre eraiki ziren herria defendatzeko eta komunikatzeko. Gaur egun ere zutik diraute dorre horiek.
Liburuzainaren Nazioarteko Eguna
Historia
Oroimenaren jatorria Argentinan dago, 1810eko irailaren 13an Mariano Morenoren eta bere gobernu-taldearen eskutik lehen liburutegi publikoa sortu zelarik.
Iruña Oka
XX. mende arte
XIX. mendean Langraizen kanpoaldean Bolem izeneko bainuetxea zegoen, baina mende amaieran gainbehera izan zuen; hala, bada, 1914. urtean Menesiano anaiek erosi zuten eta eraikina komentu bihurtu zuten lehenik, eta geroago, eskola. Gaur institutu pribatua da, non bigarren hezkuntza eta lanbide heziketa irakasten duten.
XX. eta XXI. mendeak
Espainiako Gerra Zibilean faxismoaren aldekoek kontzentrazio-esparru bat eraiki zuten Langraiz eta Billoda artean dagoen eremu batean, Zadorra ibaiaren ondoan. Hor frankismoaren aurkakoak atxilotuta izan zituzten 1940 eta 1947 bitartean, eta 1981. urtean eraikina berriztatu zuten espetxe izan zedin. Gaur, oraindik ere espetxea da, baina aurki ixtekotan da, San Migel mendiaren magalean (Gasteiz mendietan) 2011. urtean inauguratu zen Zaballako espetxeak ordezkatuko baitu. Espetxe berri hori ere Iruña Okako lurretan dago. XX. mendean zehar, eta industrializazioak eta migrazio mugimenduak eraginda, udalerria 1900. urtean 900 biztanle izatetik, 2010ean dituen ia 3000 biztanleetara hazi da. Gaur egun, gainera, Iruña Okak bi industrialde ditu: San Jose de los Llanos eta Subillabide. Biak handitzekotan dira.
Ekonomia
Iruña Oka udalerrian Subillabide eta San Jose de Los Llanos industrialdeak kokatzen dira, biak ala biak Langraiz Oka herrian. Hainbat harrobi ageri dira udalerrian. Hauek lan asko ematen diote herriko jendeari.
Demografia
Iruña Okak hazkunde demografiko handia izan zuen XXI. mendeko lehen hamarkadan, Gasteiztik bertaratutako populazioaren ondorioz gehien bat.
Politika
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, PSE-EE alderdiko José Javier Martínez García hautatu zuten alkate. 2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeen ondoren berak jarraitu zuen alkate izaten.
Alkateak
Hauek izan dira Iruña Okako azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
c 2020ko urtarrilean Jose Javier Martinez Garcia alkateak dimisioa aurkeztu zuen.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Jaiak eta ospakizunak
Ekainaren 24an, San Joan egunean, herriko jaiak ospatzen dira,baina, 24a asteguna izanez gero, jaiak gertuen dagoen asteburura aldatzen dira. Jaietan, hainbat musika, kirol, haur edota janari jarduerak ospatzen dira.
Abuztuko azken asteburuan hasten dira herri honetako jaiak, eta Mandaitan egiten direnen antzeko ekitaldiak egiten dira bertan ere. Lehenengo egunean, "Espuelista" panpina jaisten da eliza dorretik, eta azken egunean, berriz igotzen da horretara.
Kasu honetan, jaiak maiatzean ospatzen dira, konkretuki 26aren hurreko asteburuan. Musika, janaria, kirola,... nabariak dira. Santiago txikiaren ohorean ospatzen dira jai horiek.
Uztailaren 10aren inguruan dagoen asteburuan ospatzen dira herriko jaiak. Pertsonaia nagusia "Paco el del Tabaco" izenekoa da, eta azken egunean erretzen dute.
Udalerrian ospatzen diren jai guztietatik, hemengoak dira inportante eta ospetsuenak. Abuztuaren 12an edo 13an hasten dira eta 4 edo 5 egunetan zehar izaten da jai. 1968. urtetik aurrera, lehenengo egunean "El Brujo" izeneko pertsonaia jaisten da eliza dorretik; hori egiazko pertsona da, urtero pertsona bera (1968. urtetik hiru izan dira "Brujo"), kabletik jaisten den bitartean goxokiak bota eta poesia bat irakurtzen duena; gainera, bide erdian gelditu eta bertan daudenei hitz batzuk eskaintzen dizkie. Alderantzizko bidea hartzen du jaiak amaitzean. Jaietan hainbat ekitaldi antolatzen dira: kontzertuak, monologoak, azokak, pailazoak, gastronomia, herri-bazkariak eta abar.
Elkarte hau Billoda, Tresponde eta Subillana Gasteizen ageri da, eta honek urtero ekitaldi kulturalak antolatzen ditu uztailaren lehenengo aste inguruan. Esandako ekitaldietako bat Santa Katalinako Erdi Aroko festa da.
NGC 5304
NGC 5304 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Iruña Oka
Jaiak eta ospakizunak
Maiatzean, urtero, udalak jai kultural batzuk antolatzen ditu. "Aste kulturala" edo "Maiatz kulturala" bezala ezagutzen dira hauek; 2011. urtetik aurrera bigarren izenpean antolatu dira maiatz osoan zehar, eta 2010. urtera arte bakarrik hil honetako aste batean antolatu zirenez, lehenengo izena hartzen zuten. Jai hauetan, musika, azokak, herri-bazkariak eta abuztuko jaietan izaten diren antzeko ekitaldiak daude, baina osagai herrikoi gehiagorekin, hala nola, irteerak edota euskal jokoak.
Inauterietako larunbatean, desfile bat egiten da Langraizko hiribidean zehar; mozorrotutakoak musikarekin batera heltzen dira udal frontoira eta bertan, urtero, mozorro txapelketa antolatzen da. Hainbat taldetan sailkatzen dira parte-hartzaileak, adinaren eta jende kopuruaren arabera. Normalean taldetan joaten direnak dantzan ateratzen dira eszenatokira. Mozorro eta dantzarik onenei sari bana ematen zaie. Asteartean, sardinaren ehorzketa ospatzen da, orduan gezurrezko sardina bat erretzen da.
Gabonetan ere hainbat ekitaldi prestatzen dira. Billodako Belen bizidunarekin hasten dira eta Olentzeroren etorrerarekin jarraitzen dute. Urtezahar gauean frontoian kotilloi bat antolatzen da eta Errege egunean kabalkada bat egiten da; hiru erregeak udalerriko bost herrietatik pasatzen dira, baina Langraizen egiten dena garrantzitsuena da.
Trent Alexander-Arnold
Trent John Alexander-Arnold (Liverpool, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1998ko urriaren 7a) futbol jokalari ingelesa da, Ingalaterrako Premier ligako Liverpool taldean eskuin atzelari bezala jokatzen duena. Munduko atzelari onenetariko bat bezala kontsideratuta dago. 2018ko ekainean debutatu zuenetik Ingalaterrako futbol selekzio nazionalean ere jokatzen du. Futboleko merkatuko balioetan espezializatutako Transfermarkt orrialdearen arabera, 110 milioi euroko balioa du.
Ibilbidearen hasiera Liverpoolen
Betidanik eta txikitatik Liverpoolen jokatu izan du Arnoldek. Txikitatik futbolzalea, Celtic talde eskoziarraren zalea zela onartu izan du. Behe kategorietan nabarmendu ondoren, 2016. urteko udan 17 urte besterik ez zituela igo zuten lehen taldera.
Lehen taldean hasiera gorabeheratsua (2016-2017)
2016-2017 denboraldian, bere lehenengoan, ez zuen asko jokatu. Partidu batzuetan bigarren taldearekin joaten zen, eta beste batzuetan oso gutxi jokatu. Azkenean, 12 partidu jokatu zituen lehen taldearekin, ligan eta bi kopa nazionaletan debuta eginez.
Jauzi erabakigarria
Lehen denboraldi gris baten ondoren, Alexander-Arnold hurrengo denboraldietan askoz minutu gehiago edukitzen joan zen, eta garrantzia irabazi zuen.
Clericó
Clericó ingelesezko Claret Cup hitzen gaztelaniarazko egokitzapen fonetikoa da. Claret Cup 1800eko hamarkadan britainiarren artean oso ezaguna izan zen koktel edo pontxea da (erabilitako alkoholdun edari proportzioaren arabera). Ingelesdun herrialdeetan ospea galduz joan zen, baina tradizioak Argentina, Paraguai eta Uruguai bezalako herrialdeetan iraun zuen. Clericóa ardo beltzarekin eta fruituekin egiten den edaria da. Hego hemisferioko uda garaian prestatu ohi da, batez ere urte amaierako jaietan (Eguberrian eta Urteberri-egunean).
Trent Alexander-Arnold
2017-2018
Hurrengo denboraldian ordea, askoz minutu gehiago edukitzen hasi zen, eta beretzat denboraldi magikoa izan zen hau, txapeldunen ligan debuta egin eta lehen taldean ia 3.000 minutu eduki zituelako, txapelketa guztietan 34 partidu jokatuz.
2018-2019
Aurrekoa denboraldi erabakigarria izan bazen, hau bere nibela baieztatu zuen denboraldia izan zen. Sekulako asistentzia mordoa egiteagatik nabarmendu zen, 16 hain zuzen ere.
2019-2020
Hurrengo denboraldian bere maila bermatu zuen, eta askoren iritziz munduko eskuin atzelari onena bihurtu. Ingalaterrako selekzioa ere berarekin kontatzen hasi zen. Denera 4 gol sartu zituen, eta 14 asistentzia eman.
22 urterekin jada 2 txapeldunen ligako final jokatu ditu, horietako bat irabaziz.
Selekzio nazionala
Ingalaterrako selekzioari dagokionez, 2018ko ekainean egin zuen debuta, eta geroztik 12 partidu jokatu ditu, gol bat sartuz. 2018ko munduko futbol txapelketa jokatu zuen, eta bertan Ingalaterra final-erdietara iritsi zen. Behe-kategoria guztietan jokatu zuen, 16 urtez azpikotik 21 urtez azpiko selekziora.
3177 Chillicothe
3177 Chillicothe asteroide baten izena da. urtarrilaren 8an aurkitu zuen H. L. Giclas-ek Flagstaff Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1934 AK izena zeraman. Ondoren Chillicothe omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3177 Chillicothe asteroidearen orbitak batezbeste 2,717 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,693 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,741 distantziara. Eszentrikotasuna 0,377 da, eta makurdura orbitala 6,79ºkoa da.
Kurduerazko Wikipedia
Kurduerazko Wikipedia Wikipediaren kurduerazko edizioa da. 2004ko urtarrilean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 12.400 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 81.a zen.
3177 Chillicothe
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.0 da.
Otomandar Kalifa-herria
Otomandar Kalifa-herria Osmanliar Dinastiak Egiptoko Abbastar Kalifa-herriaren eskutik kalifa izendapena lortu zuenean hasi zen, Otomandar Inperioa berarekin lotuz.
Otomandar inperioaren hazkuntza garaietan Fatih Sultan Mehmed agintaria kalifa zela azaltzen hasi zen. Bere iloba izan zen Selim I.ak Islamaren lurrak konkistatu eta batu zituen, bere lekurik sakratuenen defendatzaile bilakatuz. Otomandar Kalifa-herriaren gainbehera etorri zen Europako botere erlazioen higadura dela eta, eta Otomandar Inperioaren zatiketa prozesuarekin batera. Abdulmezid II.a izan zen azken kalifa, baina Mustafa Kemal Atatürken erreformarekin titulua galdu eta kalifa-herria deuseztatu zen.
British Academy of Film and Television Arts
British Academy of Film and Television Arts (euskaraz Britainiar Zinemagintza eta Telebistako Akademia) edo BAFTA Erresuma Batuko Zinemagintza eta Telebistaren munduko jendea biltzen duen erakundea da.
Erakunde hau gutxi gorabehera 6500 kideek osatzen dute, eta hauen helburua "zinema, telebista edota bideo-jokoen munduan lan egiten dutenei bultzada ematea da, euren lan bikaina ezagutzera eman eta sarituz, eta mugimenduzko arte bisual mota hauetako edozeinetako erabiltzaileak hezitzea".
Isles-les-Meldeuses
Isles-les-Meldeuses Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 288 etxebizitza zeuden, 260 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 240 etxeak ziren eta 41 apartamentuak ziren. 260 etxebizitza nagusietatik 191 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 27 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 72 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 211 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 112 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Isles-les-Meldeuses udalerrian 261 unitate fiskal zeuden, 755 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.137 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Nikolas eguna
San Nikolas eguna edo San Nikolas jaia batez ere haurrei zuzendutako jaia da Europan, San Nikolas haurren patroia du protagonista duena. Erdi Aroan Europako hainbat herrialdetan sortutako tradizio herrikoia da, abenduaren 6an Gabonak iritsiko direla iragartzen duena. Abendualdiko jaia da.
Bereziki Herbehereetan (Sinterklaas izenez ezaguna), Belgikan, Luxenburgon, Frantziako iparraldean eta ipar-ekialdean (Frantziar Flandrian; Champagne-Ardenne eskualdeko iparraldean; Franche-Comtén; Alsazian, non oso erroturik dagoen; eta Lorrenan, non San Nikolas den patroia) ospatzen dute, eta neurri txikiagoan Alemanian, Austrian, Suitzan, Polonian, Lituanian, Txekian, Kroazian, Hungarian (Mikulás), Errumanian, Eslovakian, Eslovenian, Bosnia-Herzegovinan, Serbian eta Bulgarian. Espainian, San Nikolas Alacanteko patroia da.
Tradizioak ezberdinak dira eskualdearen arabera, baina ospakizun horien ezaugarri komun bat haurrei opariak eta gozokiak banatzea da, geroago Gabon Egunean opariak banatzen dituen Bizarzuriaren jatorria.
Ohiturak
Polonian opariak emateko ohitura XVIII. mendeko testuetan aurki daiteke: Haurrek sagarrak, intxaur urreztatuak, jengibre-ogia eta egurrezko gurutzeak jasotzen dituzte. Abenduaren 5etik 6rako gauean, umeentzako opariak burkoaren azpian, maletategian edo trastelekuan uzten edo oinetakoetan jartzen dituzte.
Quesmy
Quesmy Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Quesmy udalerrian erroldatutako biztanleak 197 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 72 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 72etxeak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (48 gizon eta 28 emakume) eta 14 langabezian zeuden (4 gizon eta 10 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Quesmy udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 207 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.030 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Moises Enbeita
Moises Enbeita Ealo (Muxika, Bizkaia, 1945) bertsolari eta bertso epaile bizkaitarra da, Bizkaiko Txapelketaren talde antolatzaileko kidea urte luzez izan dena.
Ibilbidea
Familia bertsozalean hazi zen Moises Enbeita, Balendin aita eta Jon anaia bertsolari handiak izanak dira. Moises ordea berandu hasi zen bertsotan. 1982ko, 1986ko eta 1989ko Bertsolari Txapelketa Nagusian hartu zuen parte. 2000. urtean Bizkaiko Txapelketan epaile lanak egin zituen eta ordutik Bizkaiko Txapelketako talde antolatzailean ibili da. 2021ean Nerea Ibarzabal txapeldunari hark jarri zion txapela Joseba Etxeberriarekin batera.
Louise Moillon
Louise Moillon (edo Louÿse) (Paris, 1610 - ib., 1696ko abenduaren 21a) XVII. mendeko margolari frantziarra izan zen, ardandegietan espezializatua.
Biografia
Parisen jaio zen, pintore protestante-familia batean. Nicolas Moillon margolariaren alaba izan zen. Aita 1619an hil eta urtebete geroago, François Garnierrekin ezkondu zen ama. Izaera hilen margolaria zen Garnier, eta pintura-ibiltaria, Garnier izan zuen irakasle Louisek, baita bere neba Isaacek ere.
1630. urtean, ama hil zen urtean, eta 1640. urtean, Louisek aktiboki lan egin zuen bodegoi-pintore gisa, eta, batzuetan, giza irudiak gehitzen zituen. Holandako eta Flandesko pinturaren eragin nabarmena izan zuen, nahiz eta kolore-sorta murritzagoa erabili, haren motibo ohikoenak fruta-arbolak dira, gehienetan kopuru txikian, eta kutsu xarmagarriaz aztertuak. Garai horretakoak dira gaur egun ezagutzen diren berrogei bodegoi- margo inguru. 1640an Parisko Étienne Girardot Chancourt zur-merkatari aberatsarekin ezkondu zen, baina Louisek ez zuen erabat utzi pintura, eta 1682ra arte jarraitu zuen.
Familia jazarria, iraindua
1685eko Nantesko Ediktua ezeztatu zuen Fontainebleauko ediktuak, ondorioz, Girardot familia jazarri egin zen eta Louise bera iraindua izan zen. Senarra kartzelaratu egin zuten eta bi seme-alabek Ingalaterrara ihes egin zuten, beste bat indarrez hartu zuten bitartean.
Parisen hil zen 86 urte zituela, eta bere testamentuan fede aitorpen anbiguoa utzi zuen, Jainkoari esker «Elizan erditu zelako eta kristau-erlijioa jarraitu zuelako». Erritu katolikoaren arabera lurperatu zuten.
Lanak
Besteak beste, ikusteko moduko lanak:
Rhampholeon uluguruensis
Rhampholeon uluguruensis Rhampholeon generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.
Siegfried Sassoon
Siegfried Loraine Sassoonn (Matfield, Kent, 1886ko irailaren 8a - Heytesbury, Wiltshire, 1967ko irailaren 1a) ingeles olerkaria izan zen, Lehen Mundu Gerrako garrantzitsuenetako bat. Bere olerkiak lubakien izugarrikeriak deskribatu zituen.
Uzarraga (Antzuola)
Uzarraga Antzuolako auzoa bada ere gaur, garai batean, Antzuola bera 1629an herri bezala sortu aurretik, berezko nortasuna izan zuen, hasiera batean Bergarako jurisdikziopean. Hala, 1391eko urtarrilaren 20an Bergaran egindako dokumentua dugu Uzarragari buruz zaharrenetakoa. Idatzi hura egiteko arrazoia zein izan zen jabetzeko, hobe dugu garai hartako testuinguruari begiratzea; izan ere krisialdi desberdinen ondorioz sortu zen Euskal Herrian hain ezaguna izan zen leinuen arteko borroka, gurean Oinaztarren eta Ganboatarren artekoa, eta Debagoienean hain esanguratsua izan zena, besteak beste Arrasateko herria Oñatiko Kondeak sua emateraino.
Bergaran bertan ere bi bandoen arteko tirabirekin topo egiten dugu: Ozaetarrak eta Gabiriatarrak.
Leinuen arteko borroka hauek oso deserosoak ziren batez ere hiribilduetatik kanpo (hauek erregearen menpe zeuden) bizi ziren herritarrentzat, adibidez garai hartako antzuolarrentzat. Beraz, onena zen Bergarako hiribilduekin babes hitzarmena egitea lehen bai lehen, eta hori da gurera iritsitako dokumentua; hots, Bergarakin Antzuolak (Uzarragak) egindako auzo hitzarmena.
Dokumentu hau berezia da bertan 64 herritarren izenak aipatzen direlako (153 izan omen ziren, hala ere, sartu zirenak), eta horrekin batera bizi diren baserrienak ere. Hala ere, honek ez du esan nahi denak sartu zirenik Bergarako jusrisdikziopean.
Herritarrak lokatibo baten bidez aipatzen dira, eta hala dakigu ze etxe edo baserritakoak ziren. Dokumentu hau "en la camara nueva del conçeio que se pega a la iglesia de Sant Peydro de Villanueva de Vergara" egin zen, eta bertara "venieron" (bakarrik aipatuko ditugu baserrietako jabeak):
Uzarragako eliza
San Juan Bataiatzaileari eskainitako eliza dugu. Donostiako Elizbarrutian dagoen bataio-inskripzio zaharrena, Uzarragakoa da, eta Maria Madariaga herritarrari dagokio. 1498ko irailaren 2an bataiatu zuten Uzarragako Parrokian.
Zoritxarrez gaurko Uzarragak ez du garai bateko ospea adierazten, izan ere eliza desakralizatuta dago eta bere ingurua elizbarrutiak saldu egin du.
Bere ondasun artistikoak, berriz, Antzuolako Errukizko Amaren parrokian dakusagu. Eta egiari zor, badu erretaulak eta bere baitan babesten duen marfilezko gurutzeak balio historiko eta artistikoa.
Uzarragako erretaula eta marfilezko gurutzea.-
Errukizko Amaren parrokiaren beheko argazkian, ezker aldean, Uzarragako elizan egondako erretaula (1608-1611) ikus daiteke. Bere trazadura Julian de Santa Cruzek egin omen zuen 1608an. Bertan ikus daitezke, alde batetik, Jeronimo de Larreak 1611n eginiko San Juan Bataiatzailearen, San Juan eta San Mateo, eta San Lukas eta San Marcos apostoluen behe-erliebeak. Aurrez aurre, berriz, San Juan Bataiatzailearen irudi bizia, baina dirudienez XVIII. mendekoa dena. Erretaula honen aparteko irudia da marfilezko Kristo gurutzatuarena. Maila handiko arte lana omen dena. Trazaduraren arabera, XVII. mendekoa (1672koa da bere lehen aipamena). Filipinasen egindakoa dirudi, baina Mexikotik antzuolarra omen zen Urrutia izeneko seme batek bidalia.
Uzarragako parrokiak (Antzuolan parrokia bi egon direlako: bat, Errukizko Amarena, herrigunean, eta bestea, Uzarragako San Juan Bataiatzailearena) zaharberritze baten beharra zeukan XX. mendearen hasierarako. Eta hala ekin zioten, izan ere garai hartako (1902-03) parrokiaren kontu edo fabrika liburua daukagu. Datuen artean:
"Siendo yo, Juan de Iñarra, mayordomo de la iglesia de San Juan Bautista de Uzárraga, se llevó a cabo la obra de la reedificación de dicha iglesia durante el año de mil novecientos dos, y doy cuenta de ella".