cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gizarte-darwinismo
Darwinismo sozialaren gaia
Stuart Hughesen arabera, "Darwinismoarekin, bere forma aplikatuarekin edo sozialarekin, gatazka intelektualaren erdigunera iritsi ginen. Darwinen lehen jarraitzaileetako batzuk, Auguste Comte ren jarraitzaileak izan ziren, eta, positibismoaren predikari handienetako bigarrena, Herbert Spencer, darwinismora hurbildu zen lehenik, bere aukerak bere posizio propioari eutsiz. Darwinismoarekiko aliantzarekin, positibismoak eraldaketa bitxi bat izan zuen. Jatorrian, bere XIX. mende ko itxuran edo erabilgarritasunean, filosofia intelektual bat zen, gizakien arazo sozialek konponbide arrazional bat erraz lor zezaketelako ideian oinarritzen zena. Darwinismo sozialaren eraginpean, hala ere, positibismoa bere alderdi arrazionalistak alde batera uzten hasi zen: "Herentzia" eta "ingurumena". Hobbesiar naturako estatu batek ("existentziaren aldeko borroka" deitua), ordena sozial apaindua, gizakien arteko harremanaren objektu nagusi bezala ordezkatu zuen. Emaitza fatalismo zientifiko moduko bat izan zen, 1700eko filosofoen edo hurrengo mendeko lehen laurdeneko utilitario ingelesen ezaugarri izan zen baikortasun loriatsuaren antitesia. Positibismoaren azken ironia izan zen doktrina intelektual gisa hasi zena antiintelektualismo erradikal bat izatera iritsi zela.
Ondoko oihal horren aurka, eta horri buruzko gogoeta akademiko edo teorikoetatik haratago, kontua da XIX. mendearen azken zatitik aurrera irrika nabarmena egon zela politikagintzan, baita Darwinek aipatutako oinarrizko kontzeptuekin bat egiteko ohartarazpenik ere. Aurreratik azaldu bezala, darwindar eboluzioaren teoriak berez ez dakar jarrera politiko bat, baina Spencer eta Galtonek eduki politiko zehatz bat eman zioten: "Darwini beti eman izan zaio sinesgarritasuna gai denaren biziraupenaren esaldiagatik... baina Spencerren lanean esanahi politiko bat ere hartzen du. Spencerrek muturreko ikuspegi politiko asko zituen, eta pobreei laguntzea helburu zuten gobernu-programak mespretxatzera iritsi zen. Azkenean, bere ideien onarpena atzeratu zuten ikuspegi politiko horiek izan ziren (Soziologiako Printzipioak bezalako idatziak, eta beste batzuk kasu), hamarkadetan zehar ezikusiak izan zirenak. Spencer Darwin bezalakoa zen zenbait gauzatan, baina eboluzioaren teoriari dagokionez, Spencerrek, biologia soila baino askoz gehiago inplikatzen omen zuela-eeta, Darwin baino urrunago iristea lortu zuen.
Eta "Galtonek herentziarekiko zuen lilura azaltzeko saiakera gehienek argudiatu dute politika ideologiko kontserbadoreei eskainitako dedikazio batek eraman zuela giza desberdintasuna naturalizatzeko bitartekoak bilatzera"
Beraz, argudiatu daiteke Darwinek ez zituela partekatzen bere garaian ohikoak ziren aurreiritziak, hala nola arrazakeria eta klasismoa, Bere proposamena arraza- eta gizarte-desberdintasunak justifikatzeko modu bihurtu zen, eta Ernst Haecke l −Darwinen ideien dibulgatzaile nagusietakoa− izan zen Darwinen lanak almanez interpretatu eta Alemanian ezagutaraztera eman zituena. Hala, zenbait urteren ostean nazismoaren oinarri izango ziren arrazakeria eta klasismoari bultzadatxoa emanez.
Eta Darwinek esan bazuen ere "zentzugabea zela animalia bat beste bat baino gehiago izateari buruz hitz egitea", [eskatutako aipamena] eta bilakaera helbururik gabekotzat jotzen bazuen ere, 1859an Jatorria argitaratu eta gutxira, bere mezu nagusia garai hartako kapitalismo industrial ingelesaren deskribapen eta justifikazio maltusiano gisa ulertzen zen, horrela proposamen politiko argi batera iristeko: Darwinen espezieen arteko lehia, espezieen arteko lehia, espezieen arteko eskumen espezifiko bihurtzen da.
Beste hitz batzuetan, Darwinen hautespen naturalaren kontzeptua, esparru politikoan, Spencerren egokienaren biziraupenarena bihurtzera iritsi zen, merkatu librearen testuinguruan, politika eta jarrera sozial "gogorrak" justifikatuz. Adibidez, John D. Rockefeller enpresaria aipa daiteke, zeinak, American Beauty (Amerikar edertasuna) arrosaren adibidea erabiliz, honako hau esan baitzuen:"Negozio handi baten hazkundea egokienaren biziraupena besterik ez da... American Beauty arrosa bere edertasunaren eta maite dugun lurrinaren maximora irits daiteke, bere inguruan hazten diren beste kapulu batzuk sakrifikatzen baditugu. Hau ez da negozioen munduko joera gaizto bat. Baizik eta naturaren lege baten eta Jainkoaren lege baten adierazpena"Agian, akatsa litzateke ez aipatzea darwinismo soziala ez zela soilik erabili gizarte- eta arraza-diskriminazioko politikak justifikatzeko, baita sexu-diskriminazioari dagokionak ere (ikus feminismoa).
Adibidez, iruzkingile batek dio emakume bakar batek ere ezin duela goi-mailako hezkuntzako ikastaro bat egin antzua izateko arriskurik gabe "eta Henry Maudsley doktoreak ere (berritzaile ezaguna, Ingalaterrako ospitale psikiatriko handienetako bat izendatu zutena) honako hau iradokitzen du: "'Kontua ez da neskek ez dutela anbiziorik, edo ez dutela huts egiten aurre egiten dien bide intelektuala egiten, baina baieztatzen da beren indarren eta osasunaren kostuaren arabera egiten dutela, bizi guztiko sufrimendua dakarrela berekin, baita beren sexuko lan naturalak behar bezala garatzeko ezintasuna ere... Izan ere, emaitza txarra izango litzateke, hala balitz, emakumeen lan intelektualaren kantitatearen abantailak lortzea, arraza gutxitu, ahuldu eta gaixotu baten prezioan '."Doktore honek froga ukaezinak zituzten eskura -behintzat, garai hartako ikuspegi eta pentsamoldetik begiratuta- : "Emakumeen garunak, batez beste, gizonenak baino ia 150 gramo gutxiago pisatzen dute. Eta emakumeek menstruatu egiten dute, eta horrek esan nahi du odol- eta energia-galera erregularra dagoela. Garunaren tamaina gaitasun mentalaren parekoa da, eta gorputzean energia kantitate jakin bat baino ez dago eskuragarri. Ondorioak begi-bistakoak dira: bi "gertaerek" "energia" hori – Hasteko txikiagoa – "Ikasketetan" xahutzeak esan nahi du emakumezkoen "funtzio naturalak" negatiboki erasango dituela. Egoera larria zen: 1870ean Bostongo doktore batek -seriotasun osoarekin- unibertsitateetan graduatu ziren emakumeen umetokiek atrofia jasan zutela azaldu zuen, "energia kontserbatzearren".
Iradokizun horiek guztiek argi eta garbi erakusten dute proiektua klase altuek haien nahien arabera ustiatzeko sortutako ideologia bat izan zela, ustezko justifikazio eta bertutea emanez.
Nahiz eta proiektuan bildutako autore gehienek hautespen naturala erabili duten kapitalismo erradikalaren, arrazakeriaren, belizismoaren, kolonialismoaren eta neoinperialismoaren aldeko argudio gisa, Diane B. Paulek (2003) uste du Darwinek eutsitako naturaren ikuspegia – "Izaki batzuek besteekin duten mendekotasuna" barne hartzen duena – Oinarri gisa ere erabili zutela ideologia progresiboki kontrajarriak diren Kroanismoan eta POTANISMOAn oinarri gisa. "Gizonek taldeka egiten dute borroka, taldeka. Existentziaren aldeko borrokak, talde desberdinetako kideen artean jarraitzen duen bitartean, eten egiten du talde bereko kideen artean, eta elkarren laguntzek eta gizarte-sentimenduek ordezkatzen dute. Taldeen arteko borrokan, ezagutza teknikoak erabakitzen du nor izango den garaile; horren ondorioa teknikaren aurrerapena da. Bi egoera horiek ondorio desberdinak dituzte gizarte-sistema desberdinenpean. Ikus dezagun nola agertzen diren kapitalismoarenpean."
Darwinismo soziala zirkulu akademikoetan
1944 an Richard Hofstadterrek gizarte zientzien gaira birsartu zuen terminoa. Hitzak bereziki, kredo erreakzionario bati erreferentzia egiten dio, borroka lehiakorra, arrazakeria eta nazionalismoa sustatzen dituena. Hofstaderen eraginak zabalkundea izan zuen Ipar Ameriketako zirkulu akademikoetan.
1979 an Robert Bannisterrek darwinismo soziala mito bat zela argudiatu zuen, erreformistek euren aurkariak estereotipatzeko sortua, baina, egia esan, darwinismoak eragin handiagoa izango zuen posizio aurrerakoietan. Hodgsonen posizioak -ikus arriba- interpretazio hau babesten du, terminoa erabili zutenak, gehienbat, ezkertiarrak izan zirela erakutsiz: "Terminoaren erabilera, argitalpen akademiko anglosaxoi nagusietan, arraroa izan zen 1940 ra arte. Terminoaren aipamenak, oro har, ideologia arrazista edo inperialistak onartzen ez zituztenak izan ziren ".
1997 an Mike Hawkinsek erantzun zien iradokizun horiei. Darwinismo sozialak ikuspegi desberdinak hartzen ditu, hots, ez da posizio monolitiko bat eta terminoa ez erabiltzeak ez du esan nahi kontzeptua erabiltzen ez denik beraz, Hawkinsek bi maila desberdin daudela iradokitzen du azterketan. Lehenengoa darwinismo sozialak sustatzen duen ikuspegi orokorrari buruzkoa da; bigarrena, autore ezberdinek ikuspegi orokor horretatik eratortzen edo garatzen dituzten ikuspegi edo posizio espezifikoei buruzkoa da. Darwinismoaren printzipioak, gizartearen azalpenari aplikatzean, modu ezberdinean interpretatu dira eta, ondorioz, ikuspegi ideologiko ugari defendatzeko erabili dira, batzuetan euren artean gatazkan sartzen direnak.
Aurrekoaren arabera, badirudi desberdintasun bat dagoela erabilera akademikoaren eta politikoaren artean, ez bakarrik terminoari dagokionez, baita printzipio biologikoen bidez gizarte-arloa interpretatzeko proiektuari dagokionez ere. Inferentziagatik behintzat, Hodgsonek, dirudienez, "Zientzialarien" lanak, politika ez herrikoiekin elkartzeagatik bakarrik jasan zuela iradokitzen du.
Hala ere, iradokizun hori, besteak beste, Richard Weikartek (Kaliforniako Unibertsitateko historia irakaslea eta Discovery Institute erakundeko Senior Elkartekoa da, Diseinu adimendunaren proposamena babesten duen erakundea) ezeztatzen du. Weikartek honako hau iradokitzen du: "Ez dago zalantzarik Hitler darwinista sozial bat izan zela, historia arraza desorekatuen eta militarismoaren arteko existentziaren aldeko borroka gisa ikusiz gero". Biek garatu zuten, independenteki, laissez faire delakoaren darwinismo sozial bat, biak proposamenaren gurasoak izatea eragiten duena. ".
Weikarten iradokizun horiek Stephen Jay Goulden lanaren gainean eraikiak edo bideratuak direla dirudi. Bigarren honek iradoki zuen adimenaren azterketa zientifikoa ikusmolde arrazistek zikindu zutela eta datu bilketak ere eragina izan zuela.
Darwinismo soziala eta genetikoa
Eremu horretan egindako garapenetatik abiatuta, banakako ezaugarriak genetikoki zehaztuta daudela erakutsi nahi zuten ikerketa ugari argitaratu ziren. Adibidez, 1951n, Hans Eysenck saiatu zen erakusten "nortasunaren faktoreek osotasun gisa heredatutako unitate biologiko bat osatzen dutela"
Ikuspegi horrek bultzada handia jaso zuen 1976an Richard Dawkinsek "selfish Gene" (gene berekoia) argitaratu zuenean. Dawkinsek aurrera egin du genea funtsezko eboluzio-unitatea dela dioen tesian. Esan daiteke, beraz, belaunaldiz belaunaldi transmititzen diren geneak ez direla adierazten diren indibiduoari edo hark osatzen duen gizarteari hobekien zerbitzatzen diotenak, baizik eta ugalketarako material genetiko gisa duten funtzioa. Aleloak dituen banakoarentzat ugalketa-abantailak ematen dituzten geneak bakarrik heredatuko ditu gero eta banako-kopuru handiagoan, geneari existitzen jarraitzeko aukera emanez. Horren ondorioz, gene edo konbinazio horiek dituzten banakoak arrakastatsuagoak dira ugalketari dagokionez. Baina -eta puntua erabakigarria da- genearen hedapen hori genea adierazten den indibiduoaren kostuan ere izan daiteke (zahartzearen adibideak iradokitzen duen bezala).
Kulturari dagokionez, Dawkinsek iradokitzen du "unitate ebolutibo kultural" edo meme bat dagoela, "Ideiez, sinboloez edo ohiturez" osatua, gizabanako batek (adimenetik) beste batzuei transmititzen diena (hizkuntzaren, idazketaren eta, oro har, edozein fenomeno edo jokabide imitagarriren bidez). Meme horiek hautespen naturalaren prozesuen mende egongo lirateke, eta geneen antzera garatuko lirateke (eboluzionatu egingo lukete). Horiek bezala, gizabanakoen ugalketa-arrakastak edo -akatsak ere eragina izango luke, eta mutazio-, lehia- eta herentzia-prozesuen mende egongo lirateke.
Horrek biziki bultzatu zituen horri buruzko ikerketak. Adibidez, (1994 an) "Behavior Genetics" (jokabidearen genetika) aldizkari zientifikoan argitaratutako artikulu batek aurkitu zuen "trebetasun kognitibo orokor" baten 0,92 bezalako ehuneko handi bat faktore genetikoen mende dagoela.
Hala ere, ikerketa horiek ez dute lotura zuzenik eskaintzen eragin genetikoaren eta emaitza sozialen artean. Egoera hori, 1996 an, Richard J. Herrnstein eta Charles Murrayk zuzenean kontsideratu zuten bere The Bell Curve (Curva de campana) ospetsuan. Liburuaren puntu nagusia "inteligentzia" -IQren kontzeptualizatu eta neurtua- arrakasta edo porrot sozialaren iragarle sendoa dela da, lanean sarrera, garapen edo arrakasta mailatan neurtua, etab. Beste hitz batzuetan esanda, maila soziosozial independenteenek hasierako maila soziosozialean gora egiteko joera dutela. Aitzitik, "Arazo sozialak" eta "jokabide antisozialak" oso lotuta daude adimen horren neurrietan emaitza txikiak izatearekin. Lanak, "Elite kognitibo" baten existentzia aldarrikatzen du, goi maila sozialak hartzen dituena, baina, era berean, adimenari dagokionez arraza ezberdintasunak daudela iradokitzen du (sortzetikoak edo genetikoak): beltzek emaitza baxuagoak dituzte, "Hispanoak" atzetik dituztela, gailurrean, zuriak, judu askenaziarrak eta asiarrak daude.
Lanaren inplikazioak begi-bistakoak dira, eta galdera batzuei erantzun erakargarri bat iradokitzen zaie, adibidez, zergatik norbanako eta/edo talde batzuk beste batzuk baino arrakastatsuagoak diren – Ekonomikoki eta sozialki barne –: hobeto funtzionarazten dieten geneak dituzte. Eta gene horiek pribilegiatu egiten dituzte familiak, eta gero -gene horiek populazio baten bidez banatzeko- talde sozial osoak (sektore sozialak eta gizarteak barne). Egoera txarrenean daudenek, berriz, osagarri genetikoa dute. Baina horiek guztiak kargatu, eragotzi edo zaildu egiten du garapen edo funtzionamendu eraginkorra.
Horrek guztiak eztabaida handia eragin zuen hedabideetan. Horren ondorioz, 52 akademikok "mainstream Science on Intelligence" argitaratu zuten "funtsik gabeko kritika horiei, modako iraganeko pertzepzioetan eta sasizientifikazioetan oinarrituta". Eta 1995 ean, 81 egilek erantzun bat argitaratu zuten -The Bell Curve Debate, - The Bell Curve-ren egileek aurreratutako pertzepzioen aurka argudiatuz.
La Haye-le-Comte
La Haye-le-Comte Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Gizarte-darwinismo
Darwinismo soziala eta genetikoa
1997 an Stephen Jay Gouldek La falsa medida del hombre argitaratu zuen, kritika hori zabalduz eta sakonduz. Gould ez dago aldaketa biologikoaren proposamenaren aurka (herentziak faktore intelektualak eragiten dituela esan nahi du), The Bell Curve -en egileen determinismo biologikoaren aurka baizik, hau da, "Giza taldeen arteko desberdintasun sozioekonomikoak -batez ere, arrazen, klaseen eta sexuen artean- heredatutako bereizketetan sortzen dira, eta, zentzu horretan, gizartea," Bere alderdi biologikoaren "eta" metodoen "isla leiala da.
La Haye-le-Comte
Biztanleria
2007an La Haye-le-Comte udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Gizarte-darwinismo
Darwinismo soziala eta genetikoa
Aldi berean, azterketa-eremuaren enfasia aldatu zen. Funtzionamendu sozial arrakastatsua lortzen "laguntzen" duten faktoreetan zentratzea, funtzionamendu hori zailtzen edo eragozten duten faktoreak aztertzeko. "Pobreen" artean askok funtzionamendu egokia zailtzen duten gaixotasunak edo baldintzak dituzte. Eta gaixotasun eta/edo baldintza horiek abantaila dute (ikerketarako) objektiboki determinatuak izateko, teorikoki, irizpide medikoen arabera.
La Haye-le-Comte
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 47 etxebizitza zeuden, 44 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 46etxeak ziren. 44 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Gizarte-darwinismo
Darwinismo soziala eta genetikoa
Adibidez, herrialde garatuetan, depresio-mailak handiagoak dira emakumeen eta langabeen artean "erantzukizun-egoeran" dauden gizonen artean baino. Gerta liteke faktore genetiko batek, "Faktore sozialekin" batera, arazo mota horiek edo, oro har, erreakzio negatiboak izatea. Lerro horietan zehar, aukera bat aurreratu zen ikerketa batean, eta horrek iradoki zuen aldakuntza genetiko bereizgarri bat duten eta haurtzaroan gaizki tratatuak izan ziren banakoek depresiorako joera bat izango zutela: aldakuntza genetikoak -iradoki zen- urrakortasun bat sortzen du.
Hala ere, azterketa genetikoek erakusten dute aldakuntza hori ez dela nagusitzen emakumeen artean gizonen artean baino. Mundu mailan, aldakuntza ohikoagoa da Asia hego-ekialdeko herrialdeetan, baina eskualde horretan depresioa ez da mendebaldeko herrialdeetan bezain ohikoa. 2007 an, Joan Chiok ikusi zuen gizarte bat kooperatiboa edo solidarioa den mailak -desberdina eta indibidualista ez bezala- genetikak baino hobeto azaltzen dituela depresio-tasak. eta metaanalisi batek zera aurkitu zuen: "Ez dago ebidentziarik genotipoa... bakarrik edo gertaera estresagarriekin elkarreraginean depresio-arrisku handiarekin lotuta dagoela, gizonengan, emakumeengan edo bi talde koordinatuengan".
La Haye-le-Comte
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 63 lanean zeuden (33 gizon eta 30 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Gizarte-darwinismo
Darwinismo soziala eta genetikoa
Gai horiek, besteak beste, Oliver Jamesek aztertzen ditu bere "The Selfish Capitalist" lanean. 2004. urtean Munduko Osasunaren Elkarteak egindako ikerketa fidagarri bateko datuak erabiliz... aurkitzen dut buruko gaixotasunen nagusitasuna bikoitza dela Zeelanda Berrian eta AEBetan. Mendebaldeko Europan (Belgika, Frantzia. Alemania, Italia, Herbehereak eta Espainia). Australia, Kanada eta Erresuma Batua estaltzen dituzten beste azterlan batzuk gehituz gero, ingelesez hitz egiten duten herrialdeetako buruko gaixotasunen batez besteko mailak – Kapitalismo berekoikoak – Biztanleriaren% 23ri eragiten dio oro har, eta Europako herrialde kontinentalen% 11,5. " Gainera, Margaret Thatcher rek neoliberalismoa ezarri zuenetik Erresuma Batuan buruko gaixotasunak areagotu egin direla nabarituz, Jamesek honakoa ondorioztatu du: "Honek ezin du geneekin inolako loturarik izan" .Horrek hautaketa edo bilakaera inklusiboaren kontzeptua garatzea ekarri du.
La Haye-le-Comte
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1839 Ragazza
1839 Ragazza asteroide gerrikoan aurkitutako 1839. asteroidea da. 1971ko urriak 20an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientiikoa 1971 UF zen. Bere izena italieraz neska esateko hitzagatik jasotzen du.
988 Appella
988 Appella asteroide gerrikoan aurkitutako 988. asteroidearen izena da. 1922ko azaroak 10ean aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 MT zen.
Simi Valley
Simi Valley izen bereko haranean kokatutako hiria da, Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko Ventura konderriaren hego-ekialdeko kantoian. Los Angeles Handiaren barnean dago. 2010ean 126.874 biztanle zituen.
Araucoko Gerra
Araucoko Gerra (Guerra de Arauco) Txileko kapitaintza nagusiak eta bere amerindiar aliatuek maputxe eta bere aliatuen (cunco, huilliche, pehuenche eta picunche herriak) kontrako luzaroko gatazka izan zen.
Simi Valley
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Araucoko Gerra
Guduzelaia Mataquito ibaia eta seno de Reloncaví artean zegoen, gehienetan Concepción, Biobío eskualdea eta Araucanía eskualdearen artean gertatuz.
236 urte iraun zuen, 1536 eta 1772 artean eta Negreteko parlamentuak (1771-1772) amaiera eman zuen. 1818an Txileren independentzia aldarrikatu zuten baina gatazkak intentsitate-gradu ezberdinak izan zituen, gerra eta bakea uztartuz. Gatazkak txiletar-maputxe gatazka bat eragin zuen, Araucaníako okupazioa deitua.
Mustela sibirica
Mustela sibirica Mustela generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Mustelinae azpifamilia eta Mustelidae familian sailkatuta dago.
Araucoko Gerra
Filipe II.aren esanetan, gatazka hau Mundu Berrian espainiar soldadu gehien hil zuen gerra izan zen, eta horrexegatik «Indietako Flandria» deitu zioten.
Ballantraeko premua
Ballantraeko premua (jatorrizko izenburua, The Master of Ballantrae: A Winter's Tale, «Ballantraeko premua: Neguko ipuina») Robert Louis Stevensonek idatzitako historia eta abenturazko bat da. Lehendabizikoz, 1889an Cassell argitaletxeak plazaratu zuen.
1997an, Xabier Olarraren euskarazko itzulpena Igela argitaletxeak argitaratu zuen.
Berez, benetakoa den Hegoaldeko Ayrshire konderriko Ballantrae herrian girotua dago.
Argumentua
Eskozia, Jakobiten matxinada garaia. Durrisdeer etxaldean Durie anaiak bizi dira: James, Ballantraeko premua, anai zaharrena, libertino kalkulatzailea, handigura eta moralik gabea, baina aldi berean karismatikoa eta errespetatua ere bada; Henry, gazteena, lasaia, bertuteduna, baina injustuki ez da maitatua.
1745an, Jakobiten matxinadaren ondorioz herrialdea Karlos Eduardo Estuardo erregegaiaren aldeko jakobiten eta Jurgi II.a Erresuma Batukoaren aldekoen arteko gerra zibila jasaten ari zen. Jamesek bere aita eta anaiaren aholkuei entzungogor egin eta jakobitar matxinoen alde ipiniko da. Aita eta Henryren ustez James premua izanik familiaren etxaldean gelditu eta Jurgi erregeari leial izan du, aldiz Henry jakobitekin lerrokatu beharko lukee.
Okendo plaza
Okendo plaza Gipuzkoako Donostia hiriburuko plaza bat da.
Ballantraeko premua
Argumentua
Jameseek bere patua sinatu eta etxaldea utzirik Karlos Eduardo Estuardo erregegaiaren jakobitar gudarostearekin batera Britainiar Armadaren aurka borrokatzera joango da. 1746ko apirilaren 16an, Cullodengo guduan Britainiar Armadark jakobitar gudaroste matxinatua garaitu eta guztiz txikitu zuen, ondorioz James hiltzat jotzen da. Baina Jamesek bizirik ateratzea lortu eta Henryrekiko sekulako gorrotoa piztuko zaio, bere zoritxarra eta familiaren ondarearen erruduntzat jotzen baitu. Hortaz, James gainontzeko bizitza osoan bere anaiaren atzetik etengabe jarraika igaroko du. Hasieran Henryk umilazio guztiak estoikoki jasango ditu, baina azkenean anai zaharrenaren gorroto berberak bereganatuko du. Bi anaien arteko ezinikusi eta borroka Adirondack baso basatian tragikoki amaituko da.
Apus acuticauda
Apus acuticauda Apus generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Presbiterio
Erromaniko eta gotiko estiloetan, absideko kapera nabea edo gurutzadurarekin lotzen duen nabearen zatia da, aurreko definizioarekin bat datorrena. Presbiterioa nabetik edo gurutzaduratik banatzen duen arkua, batez ere erromanikoan, garaipen arku bezala ezagutzen da, eta bere kapitelak, apaindura finagokoak dira.
Pteraclis aesticola
Pteraclis aesticola Pteraclis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.
Okendo plaza
Izena
Plazak izena Antonio Okendo donostiar itsasgizon eta militarrari zor dio (Miguel Okendoren semea), bertan bere estatua bat dagoelarik.
Plaza
Erdialdean dago, Okendo kalea eta Argentinar Errepublikaren pasealekuaren artean, eta Urumea ibaiaren alboan.
Ondarea
Plaza honetan honako eraikinak daude:
Selas
Selas Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
Turtle Lake (Wisconsin)
Turtle Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walworth konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Myotis albescens
Myotis albescens Myotis generoko animalia da. Chiropteraren barruko Myotinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Biurrana
Biurrana Lesakako mendebaldean dagoen auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 92 biztanle ditu.
Plantin-Moretus museoa
Plantin-Moretus museoa (Plantin-Moretusmuseum; Musée Plantin-Moretus) Anberesko museoa da, Christophe Plantin eta Jan Moretus inprimatzaile ospetsuen omenezkoa.
Inprimategia Christophe Plantinek XVI. mendean sortu zuen, gero Jan Moretus bere suhiak zuzenduko zuena. 1876an Edward Moretusek hiriari saldu zion konpainia.
UNESCOk 2005ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Pennsylvania
Pennsylvania Ameriketako Estatu Batuetako ipar-ekialdeko estatu bat da. Hiriburua Harrisburg du, baina hiri nagusia Filadelfia da. Guztira, 12,5 milioi biztanle dituenez (2007), Estatu Batuetako estatu jendetsuenen artean seigarrena da. 119.283 km2 ditu.
Mugak
Mugiakide hauek ditu: iparraldean, Erie aintzira eta New Yorkeko estatua; ekialdean, New York eta New Jerseyko estatuak; hegoaldean Delaware, Maryland eta Mendebaldeko Virginia; eta mendebaldean Mendebaldeko Virginia eta Ohio.
Historia
Pennsylvanian algonkin herriak bizi ziren europarrak hara iritsi zirenean. Suediarrek (1643) eta alemaniarrek (1647) ezarri zituzten lehen kolonia europarrak, baina 1664an ingelesak nagusitu ziren lurralde honetan. 1681ean, William Penn kolonoaren jabego bihurtu zen.
XVIII. mendean borroka latzak izan ziren jatorrizko biztanleen —alegia, indiarren— eta europarren artean (1754-1763, frantses eta indiarren arteko gerra). Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerraren atarirako, Pennsylvania gune nagusia zen ekonomian, politikan eta arlo militarrean, eta han egin ziren Kontinenteko Biltzarraren lehenengo eta bigarren bilkuraldiak (1774 eta 1775-1776). Filadelfian izenpetu zuten, halaber, Estatu Batuen Independentziaren Aldarrikapena eta Konfederazioko hiriburu bihurtu zen (1783-1789).
Sezesio Gerra hasi zenean (1861), gune militar garrantzitsua egin zuten Pennsylvania, eta Gettysburg hirian eskuratu zuten batasunaren aldekoek gerrako garaipen sonatuenetako bat. Gerra amaitutakoan, lehen mailako industria, merkataritza eta finantzagune bilakatu zen Pennsylvaniako estatua.
Ekonomia
Ekonomia jarduera nagusiak dira nekazaritza (garia, garagarra, barazkiak, artoa, fruitu arbolak, behi eta ardi azienda) eta, batez ere, industria (Pittsburgh da Estatu Batuek izan duten altzairugintzako lehen gunea). Lurpeko aberastasunen ustiakuntza (ikatz, petrolio eta gas hobiak) urritu egin zen Lehen Mundu Gerraz geroztik, baina industria mota asko garatu da hiri nagusien inguruan (Filadelfia, Pittsburgh, Bethlehem, Harrisburg): janari industria, kimika industria, tresneria elektrikoa, altzairugintza, ehungintza, automobilgintza. Filadelfia, Pittsburgh eta Erie dira estatuko portu nagusiak, eta lehen bi hirietan daude, halaber, bi aireportu garrantzitsuenak.
Izagra
Izagra Izabako udalerriaren eremuetan (Nafarroa) altxatzen den mendia da; 1.558 m. Ezka ibaiaren eskuinaldeko adarra ere bada.
Saulcy (Aube)
Saulcy Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saulcy udalerrian erroldatutako biztanleak 87 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gluta
Gluta Anacardiaceae familiako landare genero bat da.
Saulcy (Aube)
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (29 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saulcy udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.005 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Odontophrynus occidentalis
Odontophrynus occidentalis Odontophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Odontophrynidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Odontophrynus salvatori
Odontophrynus salvatori Odontophrynus generoko animalia da. Anfibioen barruko Odontophrynidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Myotis alcathoe
Myotis alcathoe Myotis generoko animalia da. Chiropteraren barruko Myotinae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Osasuna futbol taldearen historia
Osasuna futbol klubaren ibilbide historikoa azaltzen du artikulu honek.
Historia
Osasuna futbol kluba Iruñean sortu zen, Gazteluko plazan zegoen Cafe Kutz zaharrean, 1920ko urriaren 24an, Sportiva eta New Club taldeak batzean. Nolanahi ere, gerora egindako ikerketa biografikoek data hori zalantzan jarri dute, eta urte bereko urriko lehen asteetara aurreratu.
Hasierako urteak
Taldeek bat egin eta 15 urte geroago, 1935-36ko denboraldian, Osasunak Espainiako Futbol Ligako Lehen Mailan jokatu zuen lehen aldiz. Honakoa izan zen estreinako hamaikako hori: Bergara, Arana, Ruiz, Iturralde, Irastorza, Ilundain, Zarraonandia, Insausti, Catachu eta Bienzobas anaiak. Sasoi amaieran, ordea, 12 taldetik, azken postuan geratu zen Osasuna. Donibane auzoko Donibane futbol zelaian jokatutako 11 partidetatik zazpi irabazi ahal izan zituzten (Sasoi horretako Betisi sartutako 6-0ekoa da oraindik ere nafarrek Lehen Mailan lortutako gol sortarik handiena), baina etxeko beste lau partidez gain, etxetik kanpo jokatutako 11ak ere galdu zituzten Emilio Urdirozek zuzentzen zuen taldeak. Bilboko Athleticek irabazi zuen txapelketa horretan, azken postuan amaitu ziren Iruñekoak, Atletico Madrilekin batera maila galduta. Sasoi horretan ere, Julian Bergara aurrelariak oraindik ere gainditzeke dagoen marka ezarri zuen, hogeita bi partidatan hogei gol sartu baitzituen.
Espainiako Gerra Zibila zela kausa, hiru urteko etena izan zen. Oviedok hirugarren postuan amaitu zuen gerra aurretik jokatutako azken denboraldia, baina haien futbol zelaia bonbardaketen ondorioz erabat txikituta geratu zenez, Asturiaskoek uko egin zioten jokatzeari, eta 1935-36ko denboraldiko azken bi sailkatuak ziren toki hura hartzeko hautagaiak. Atletico Madrilek (Atletico Aviacion izenarekin) eta Osasunak, beraz, jokatu zuten partida horretan (1939ko azaroaren 26an), 3-1 atera zen garaile Madrilgo taldea. Gainera, gerra osteko lehen bi txapelketak irabazi zituen. Osasunak, ordea, urte luzeak igaroko zituen Lehen Mailara itzuli ezinda.
1940-1970
1953-54ko denboraldia izan zen bueltarena. Tomas Arnanzek zuzentzen zuen taldeak lehendabiziko sasoian galdu zuen maila, ordea. Bi urtez Bigarren Mailan aritu ondoren, Baltasar Albenizen agindupean, Lehen Mailara itzuli ziren nafarrak. Sabino Andonegi aurrelari mutrikuarraren urterik gozoenak ziren. Oraindik ere inork ez du hautsi 1953 eta 1963 bitartean Osasunak Lehen Mailan egindako zazpi denboraldietan mutrikuarrak ezarritako gol marka: Osasunarekin 57 gol Lehen Mailan.
Andonegi, aldiz, ez zen hamarkada hartan nabarmendu beharreko jokalari gorritxo bakarra izan: Albistegi, Marañon, Glaria anaiak, Egaña, Esparza, Rekalde, Marañon, Eizagirre edo Zoko ere gogoan dituzte osasunzale zaharrek. 1956tik 1959ra, seigarren, bosgarren eta zortzigarren postuetan sailkatu ziren 16 taldek osatutako Lehen Maila horretan. 1959-60koan, ostera, jaitsi ziren. 1961-62koan bueltan zeuden, eta, larri ibili arren, mailari eutsi ahal izan zioten. 1962-63koan, ordea, denbora luze baterako esan zioten agur gorritxoek Espainiako futbolaren lehiaketa nagusiari.
Donibane auzoko futbol zelaia saldu eta Sadarrerako bidea hartu zuen klubak 1967an. Garai latzak ziren zalearentzat. Lehen Mailan gozatutako garaiak urrun zeuden jada, eta Bigarren Mailaz gain, Hirugarren Maila ere dastatu behar izan zuten nafarrek.
Fermin Ezkurraren garaia
Fermin Ezkurra 1971-72ko denboraldian iritsi zen klubeko presidentetzara. Taldea Hirugarren Mailatik Lehen Mailara zortzi urtetan igo zuen. Orotara, 22 denboraldi ibili zen Ezkurra Osasunako presidente.
Ivan Brzic jugoslaviarraren aginduetara jaistetik gertu izan ziren laugarren sasoian, baina 1984-85 denboraldia, seigarren postuan amaitu zuen taldeak, eta, historian lehendabiziko aldiz, Europan aritzeko aukera izan zuten. Hurrengo denboraldian, aldiz, Brzici gauzak okertu zitzaizkion, eta Pedro Mari Zabalzaren txanda iritsi zen 1986ko azaroaren 2an. 1993ko abenduaren 19a arte jarraitu zuen bere jardunean, zortzi denboraldiz jarraian.
Taldea Lehen Mailan finkatuta zegoen, eta Taxoareko harrobiak bere etekinak ematen jarraitzen zuen: Bustingorri, Ziganda, Goikoetxea, Larrainzar anaiak, Roberto, Ibañez... Atzerritarrak ere iritsi ziren: Agirre, Robinson, Sammy Lee, Urban, Kosecki eta abar. Osasuna hazten joan zen. 1987-88ko denboraldia bosgarren postuan amaitu zuen. Reala bigarrena izan zen, eta Athletic, laugarren. Biak UEFArako sailkatu ziren, baina, Osasuna, 1984-85koan baino emaitza hobea lortu arren, ez.
1990-91ko denboraldian, ordea, sasoi amaieran laugarren postuan utzi zuen taldea Pedro Mari Zabalzak. Orduan, UEFAn berriro ikusi ahal izan zuten zaleek. Gogoragarria da, aldi berean, sasoi horretan Santiago Bernabeu zelaian Real Madrilen kontra lortutako 0-4koa. Jan Urban poloniarrak hiru gol sartu zituen norgehiagoko horretan (laugarrena Iñigo Larrainzarrek), eta, 13 golekin, Ligako golegilerik onenen artean bukatu zuen txapelketa.
Bozkarioak ez zuen luze iraungo. 1993-94ko denboraldian, azken postuan amaitu zuen Liga Osasunak. Fermin Ezkurrak berak dimititu zuen, taldearen norabidea zuzendu ezinean. Pedro Mari Zabalzaren azken urtea ere bazen, Enrique Martinek bere lekuan eserita.
Azken urteak
Zazpi denboraldi eman zituen Osasunak Bigarren Mailan, eta tartean, komeni baino entrenatzaile zein presidente asko iragan ziren. 1996-97 denboraldian Bigarren B Mailara jaisteko zorian egon zen, baina azken bost jardunaldieetan Enrique Martinen taldeak lortutako lau garaipenei esker mailari eutsi ahal izan zion.
1999-2000 denboraldian Javier Miranda presidenteak Migel Anjel Lotina entrenatzaile meñakarra ekarri zuen. Huelvako Recreativoren aurkako partida ahantziezinean, Pablo Orbaizek eta Miroslaw Treciak poloniarrak sartutako golei esker Lehen Mailara igo zen taldea. Mailari eusteko ardura ere meñakarraren esku geratu zen. Kostata, baina azken jardunaldian Anoeta estadioan partida polemikoa irabazi ostean (donostiarrei behar bezain gogotsu aritu ez izana leporatu zieten), lortu zuen. Ivan Rosado huelvarrak 14 gol egin zituen sasoi hartan, aro modernoan Osasunarekin Lehen Mailan inork lortutako markarik onena.
Miranda-Lotina bikotearen agurreko denboraldia izan zen 2001-02koa. Patxi Izko presidente berriak Javier Aguirre jokalari ohia entrenatzaile izendatu zuen. Taldea lehen mailan finkatuta, emaitzarik hoberenak lortu zituzten: 2005ean Espainiako Kopa finalerako sailkatu zen taldea. Betisen aurka galdu arren, hirugarren aldiz UEFArako txartela eskuratu zuten gorritxoek.
Balentria hura errepikatzeak zaila zirudien, baina hurrengo denboraldia are oparoagoa izan zen. Lehen Mailako liderra hiru jardunalditan eta ia Liga osoa Champions League-ko postuetan aritu zen taldea. Azken jardunaldian, Valentziari irabazita, laugarren postuan sailkatu ziren, eta Europako klub hoberen artean jokatzeko aukera eskuratu zuten. Kanporaketan aurrera egin ez arren, UEFA txapelketan historiako emaitzarik onenak lortu dituzte, finalerdietara sailkatu baitira.
2014ko maiatzaren 18an Osasuna futbol taldeak Sadar estadioan Betisi 2-1 irabazi arren, ezin izan zion lehen mailari eutsi; ondorioz bigarren mailara jaitsi zen. Gainera, gorritxoentzako zoritxarreko egun hartan, hegoaldeko harmailetako hesiak erori eta gutxienez 68 lagun zauritu ziren.
2014ko azaroan Nafarroako Parlamentuak Osasunak Nafarroako ogasunarekin zeukan 53 milioiko zorra ondarearekin ordaintzea onartu zuen. Europako Batzordeak erabaki honen legezkotasunari buruz galdetu zuen. . 2014ko abenduan Luis Sabalza Osasunako presidentea bilakatu zen. . Denboraldi gogorraren ondoren Sabadellen azken partidan luzapenean sarturiko golari esker bigarren mailan mantentzea lortu zuen.
Fosforo zuriko munizio
Fosforo zuriko munizioak fosforo elementu kimikoaren alotropoetako bat erabiltzen duten armak dira. Fosforo zuria ke-, argiztapen- eta su-munizioetan erabiltzen da, eta, eskuarki, munizio trazatzaileen elementu sutsua da. Fosforo zuriko munizioen beste izen komun batzuk WP, Willie Pete eta Willie Peter argot-terminoak dira, William Peter izenetik datozenak –"WP" letren Bigarren Mundu Gerrako alfabeto fonetikotik–; jargoi militarra, alegia. Fosforo zuria piroforikoa da –hau da, aire-kontaktuan pizten da–, indarrez erretzen da eta su eman diezaieke arropari, erregaiari, munizioei zein beste erregaiei.
Osasuna futbol taldearen historia
Lehen mailara itzulera
2015-16 denboraldia lidergoan hasi zuen baina ligaren erdialdean txakalaldia izan zuen eta azken partidan Oviedon 0-5 irabazita 6. postua lortu zuenez igoera play-offak jokatu zituen. Nastic eta Girona kanporatu ondoren Lehen mailara itzuli zen. Denboraldia ez zuen ordea ondo hasi eta 11. jardunaldian Enrique Martín Monreal entrenatzailea kanporatu behar izan zuen. Ondoren Joaquín Caparros eta Petar Vasiljevićek hartu zuten taldearen ardura baina denboraldi guztia azken postuan egin ondoren 19. amaitu eta maila galdu zuen.
2019an itzuli zen lehen mailara eta 10. postua eskuratu zuen. 2020-21ean 11.a izan zen.
989 Schwassmannia
989 Schwassmannia asteroide gerrikoan aurkitutako 988. asteroidearen izena da. 1922ko azaroak 18an aurkitu zuen Friedrich Karl Arnold Schwassmannek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1922 MW zen. Bere izena aurkitzaileagatik jasotzen du.
Cravant (Loiret)
Cravant Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cravant udalerrian erroldatutako biztanleak 921 ziren. Familiak 358 ziren, horien artean 86 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 49 bakarrik bizi ziren emakumeak), 118 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 413 etxebizitza zeuden, 363 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 409 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 363 etxebizitza nagusietatik 320 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 185 etxek bost zituzten. 285 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 137 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 198 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 551 ziren, horien artean 423 aktiboak ziren eta 128 inaktiboak ziren. 423 pertsona aktiboetatik 395 lanean zeuden (223 gizon eta 172 emakume) eta 28 langabezian zeuden (10 gizon eta 18 emakume). 128 pertsona inaktiboetatik 58 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cravant udalerrian 376 unitate fiskal zeuden, 969,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.783 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Cravant udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.964 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mina (Nevada)
Mina Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mineral konderrian kokatuta dago, Nevada estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oihan hitzean mundua
Oihan hitzean mundua ("The Word for World Is Forest" ingelesez) Ursula Kroeber Le Guin idazle estatubatuarraren zientzia fikziozko eleberria da. Liburuaren lehenengo bertsioa eleberri laburra moduan 1972an plazaratu zuen eta Hugo saria irabazi zuen; 1976an nobela luzearen formatuan plazaratu zuen. "Ekumen zikloa"ren barruan kokatzen da. Ekumen gizakiak kolonizatutako munduen federazioa da eta egilearen nobela desberdinetan agertu da.
Liburuaren euskarazko itzulpena 2021ean argitaratu zuen Igela argitaletxeak, Amaia Apalauzak itzulirik.
Nafarroako Museoa
Nafarroako Museoa Iruñea n dagoen historia eta arte museo bat da, historiaren garai guztietako lanak biltzen dituena, baldin eta Nafarroan eginak edo aurkituak izan diren edo Nafarroarekin zerikusia duten. Bilduma finkoa kronologikoki antolaturik dago, eta aldizkako erakusketak ere izan ohi ditu, batez ere arte garaikide koak. Nafarroako Museoan daude, bertzeak bertze, Abaunzko mapa, Lergako hilarria, Iruñeko harresiaren mosaikoa, Leireko kutxatila edo Goyaren San Adriango markesaren erretratua. Pompeloko togatusa ere museoan dago une honetan, eta hor egonen da gutxienez 2024. urte arte -baina Gobernua saiatzen ari da betiko egon dadin -, eta "laster" Irulegiko eskua ere museoan erakutsiko dute.
Nafarroako Museoa publikoa da, 1956an ireki zuten eta egun Nafarroako Gobernuaren Kultura Zuzendaritza Nagusiak kudeatzen du.
Oihan hitzean mundua
Argumentua
"New Tahiti" basoz estalitako planeta da. Han gizakien kolonia bat dago eta Lurrera egurra bidaltzen dute. Egurrak gure planetan balio handia du. Zoritxarrez, gizaki horien lana New Tahitin ondorio latzak uzten ditu: planetaren uharte handienetariko bat basogabetuta dago. Planetan ere gizaki antza duten izakiak bizi dira: crichyak. Gizakiek humanoide horiek esklabu moduan erabiltzen dituzte. Biolentzia horren aurrean humanoideek modu berean erantzuten ikasi dute. Selver izeneko liderraren gidaritzapean gizakien aurkako errebolta hasiko da.
Eleberri hau idatzi zuenean Ursula K. Le Guin Vietnamgo Gerraren eraginpean zegoen, horren aurkako aktibista aktiboa izan baitzen.
Nafarroako Museoa
Kokalekua
Museoa Iruñeko Alde Zahar rean dago, Santo Domingoko aldapan, Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamentuaren eraikinetik gertu. Aldapa igota, eskuinean eskailera batzuk daude -malda bat aurreraxeago- eta horiek igota ailegatzen ahal da museoaren sarrera nagusira.
Aldapako eskaileren ondoan San Ferminen irudi ospetsua dago. Sanfermin etako entzierro bakoitza hasi baino lehenago, korrikalariek irudi horri kantatzen diote hiru aldiz. Dena dela, zehaztu beharrekoa da urtean zehar egoten den irudia ez dela sanferminetan erabiltzen dutena.
Eraikina
Museoa XVI. mendeko Errukiaren Andre Mariaren Ospitalea izandakoan kokaturik dago, baina jatorrizko eraikinetik aurrealdea eta kapera baino ez ditu mantendu. Etxaurrea 1556an Juan Villarreal eta Martin Azkaratek egin zuten, Iruñeko eraikin zibil pizkundetar bakarra izanik.
Kaperak itxurazko erretaula fatxada du, Garesko XVII. mendeko ermita batetik ekarria. Kaperak Juan Antxetak 1547 eta 1550 artean egin zuen gotiko-pizkundetar estiloan.
1932an ospitalea kendu eta Nafarroako Ospitaleak ordezkatu zuen. 1952an José Yarnozek berreraiki zuen.
1986an Jordi Garcés eta Enric Soriak berrikuntza egin eta museoa berritu eta berrantolatu zuten.
Lanak
Lan gehienak 1860ko Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzarrak eta 1940an Vianako Printze Erakundeak bildu zituzten. Agian nabarmenekoa Leireko kutxatila izan daiteke, 1000. inguruko islamdar artearena.