cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zare
Alkateak
1979tik, Zarek 5 alkate izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zare atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Muhammad II.a al-Mahdi
Muhammad II.a al-Mahdi (محمد الثاني ، المهدي; Kordoba, c. 980 - ) Kordobako laugarren omeiatar kalifa izan zen.
Muhammad II.ak bere burua "al-Mahdi bi-llah" (Allahek ondo zuzendua) izendatu zuen eta bitan izan zen kalifa. Aita Hisham, aitona Abd al-Jabbar eta birraitona Abd ar-Rahman III.a izan zituen.
1009ko otsailaren 15ean bilakatu zen kalifa, Hisham II.a eta bere hayib zen Abderraman Antso bota zuen matxinada bati esker. Hala ere, ez zen berbereen gustukoa eta hauek bere aurka aritu ziren. Alcoleako guduan Antso Gartxez gaztelar kondeak menderatua izan zenez, Toledon hartu zuen babesa. Egoera aprobetxatuz, Suleiman al-Mustain bere lehengusu kalifa hautatu zuten.
1010eko maiatzaren 10ean berriro tronua lortu zuen. Orduan, Wadih jeneralak zuzendutako eslaviar gudarosteek, Ramon Borrell Bartzelonako kondearen laguntza zutenak, Suleimanen armada mendean hartu zuten. Bi hilabete baino ez zuen eman tronuan, Wadihek erail zuelako.
Callithrix kuhlii
Callithrix kuhlii Callithrix generoko animalia da. Primateen barruko Callitrichinae azpifamilia eta Cebidae familian sailkatuta dago
Longonot mendia
Longonot mendia (Mount Longonot) Kenyako geruza-sumendia da, Rift Haran Handian dagoena. Azken erupzioa 1860ko hamarkadan izan zuen eta 2.776 metroko altuera du. Logonot mendiko parke nazionala osatzen du.
Pertain
Pertain Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pertain udalerrian erroldatutako biztanleak 364 ziren. Familiak 131 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 219 ziren, horien artean 146 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 146 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (74 gizon eta 59 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pertain udalerrian 143 unitate fiskal zeuden, 385 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.707 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pertain udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Goi-sorabiera
Goi-sorabiera (Hornjoserbšćina) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Saxonia eta Brandenburgo estatuetan hizkuntza ofiziala delarik.
Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings
Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings 2021eko Destin Daniel Cretton estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Marvel Comics argitaletxearen Shang-Chi superheroiaren komikietan oinarritua dago.
Dolaincourt
Dolaincourt Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dolaincourt udalerrian erroldatutako biztanleak 85 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 8 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 46 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboak lanean(17 gizon eta 11 emakume) zeuden.. 18 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Dolaincourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Cybranet
Saint-Cybranet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Plectrohyla ixil
Plectrohyla ixil Plectrohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Saint-Cybranet
Biztanleria
2007an Saint-Cybranet udalerrian erroldatutako biztanleak 371 ziren. Familiak 164 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 281 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 111 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 268 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 165 etxebizitza nagusietatik 121 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 149 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 236 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 155 lanean zeuden (82 gizon eta 73 emakume) eta 17 langabezian zeuden (4 gizon eta 13 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Cybranet udalerrian 155 unitate fiskal zeuden, 367 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.919 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Heung Kong dorrea
Heung Kong dorrea dorrea (txinera sinplifikatuz: 香江塔, (Shenzhen Nikko Tower ere deitua), Txinako Herri Errepublikako Shenzhen hirian eraikitzen ari den erabilera anitzeko etxe orratz bat da. Guztira 70 solairu izango ditu eta 301 metroko altuera. Eraikitze lanak 2009an hasi ziren eta 2014an amaitzea aurrikusten da.
Saint-Cybranet
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 4 jatetxeak.
Heung Kong dorrea
Etxe orratza Ping An Insurance enpresaren egoitza nagusia izango da.
Usarraga
Usarraga Bidaniako leku bat da, Hernio, Urkobieta eta Illaun mendien artean. Gaur egun hiru baserri daude gunean, baina luzez Gipuzkoako Batzar Bereziak bertan elkartu ohi ziren. Hasiera batean bilerak Usarraga Zaharra baserrian egiten ziren, baina lekura iristea zaila zenez gero, beranduago Bidaniako elizara mugitu ziren.
The Death of Stalin
The Death of Stalin, 2017. urtean Armando Iannucci eskoziarrak zuzendutako film satirikoa da, La mort de Staline komikian oinarrituta.
Usarraga
Historia
Usarraga izeneko lekuan Gipuzkoako Batzar Bereziak bildu ziren gutxienez 1457tik aurrera, Azkoitian dagoen Basarte lekuarekin batera. Gipuzkoako Batzar Nagusiak ados zeudenez bertan bilera bereziak egitearekin, Henrike IV.a Gaztelakoak baimena eman zuen 1461an bertan biltzarrak egiteko. 1463an emandako baimenaren arabera, batzarrak Bidaniako elizan edo balezta batekin bi edo hiru tirora zegoen beste edozein lekutan egin zitezkeen. Azken batzar berezia 1700eko otsailaren 9an egin zen bertan.
The Death of Stalin
Argumentua
1953. urteko martxoaren 2ko gauean Iosif Stalin hil zen, eta haren hiletaren aurreko egunak erakusten ditu filmak, satiraz betetako kontakizunean. Azpijoko ugari izanen dira hura ordezkatzeko.
Usarraga
Historia
Bertan hartutako erabakien artean dago 1481eko urriaren 20an Gipuzkoaren eta Ingalaterraren arteko adiskidetza akordioa egitekoa.
Liburua
'Usarraga' liburua 2000. urtean argitaratu zuten. Jose Luis Orella Unzue, Javier del Valle Goiri eta Agustin Beloki Iraolak egina da eta Usarraga baserriaren inguruko liburua da.
Datuak: I.S.B.N.: 84-7907-312-8; L.G.: SS-871/2000
Saint-Cybranet
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Cybranet udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 234 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Callithrix leucippe
Callithrix leucippe Callithrix generoko animalia da. Primateen barruko Callitrichinae azpifamilia eta Cebidae familian sailkatuta dago
Corydoras bicolor
Corydoras bicolor Corydoras generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callichthyidae familian.
Nothobranchius ocellatus
Nothobranchius ocellatus Nothobranchius generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Bas-et-Lezat
Biztanleria
2007an Bas-et-Lezat udalerrian erroldatutako biztanleak 245 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 125 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 142 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (63 gizon eta 42 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bas-et-Lezat udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 255 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.644 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 iturginak.
2000. urtean Bas-et-Lezat udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.092 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ronnenberg
Ronnenberg Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sizion
Sizion (antzinako grezieraz: Σικυών) Antzinako Greziako polis izan zen, iparraldeko Peloponeson- Korinto eta Akaia artean- zegoena. Pausaniasek bertoko 24 erregeen zerrenda argitaratu zuen, azkenaurrekoa zen Agamemnonek hiria Mizenasekin batu zuena.
Taíno
Taínoak Bahamen, Antilla Handien eta Antilla Txikien iparraldeko eremuan bizi ziren amerindiarrak ziren, Kristobal Kolonen iritsieraren aurretik. Hego Amerikatik etorritako herri bat zen, Orinokoaren itsasoratzetik iparralderantz, uhartez uharte, lehenago bizi ziren guanajatebeye eta ciguayo herriak asimilatuz. Tainera makroarawak hizkuntza-familiaren parte zen, gaur egun Hego Amerikatik Kariberaino hedatzen den familia.
Kolon 1492ean iritsi zenean, bost kazikerritan zegoen banatuta taínoen lurraldea Hispaniola uhartean (gaur egungo Haiti eta Dominikar Errepublika), bakoitza kazike batek zuzenduta. Puerto Ricon ere hainbat kazike zeuden. Kazikea leinuko nagusia zen, eta ondasunak eman behar zitzaizkion. Kazikeek guanin izeneko urrezko zintzilikarioak zeramatzaten, etxe karratuetan bizi ziren obalatuetan beharrean, eta egurrezko aulkiak zituzten gonbidatuak jasotzeko. Espainiaren konkistaren garaian taínoen herririk handienek 3.000 bat biztanle zituzten. Taínoen etsaiak ziren karibe herriak, hauek ere Hego Amerikatik etorritakoak. Bi taldeen arteko harremanak ikerketa luzeen gai izan dira.
XVIII. mendean taínoen gizartea guztiz deuseztua izan zen, europarrek ekarritako gaixotasunak direla eta, bereziki baztanga. Ezkontza mistoak eta Espainiak Karibean ezarritako plantazio-ekonomia derrigortuak ere lagundu zuen euren desagerpenean eta, ondorioz, Afrikako esklaboak ekarri ziren. Hispaniolan egondako lehen baztanga krisia 1518ko abendutik 1519ko urtarrilera arte hedatu zen. Hala ere, hainbat herri indigenek XIX. mendera arte iraun zuten Kuban .https://es.wikipedia.org/wiki/Cohiba
Atelornis pittoides
Atelornis pittoides Atelornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Brachypteraciidae familian sailkatua dago.
Anna Magnani
Anna Magnani, (Erroma, 1908ko martxoaren 7a - ib., 1973ko irailaren 26a) aktore italiarra izan zen.
Querqueville
Querqueville Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Querqueville udalerrian erroldatutako biztanleak 5.510 ziren. Familiak 1.821 ziren, horien artean 342 pertsona bakarrekoak ziren (125 bakarrik bizi ziren gizonak eta 217 bakarrik bizi ziren emakumeak), 567 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 760 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 152 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.912 etxebizitza zeuden, 1.827 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 1.734 etxeak ziren eta 174 apartamentuak ziren. 1.827 etxebizitza nagusietatik 1.173 bere jabearen bizilekua ziren, 632 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 20 etxek gela bat zuten, 59 etxek bi zituzten, 175 etxek hiru zituzten, 569 etxek lau zituzten eta 1.004 etxek bost zituzten. 1.382 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 879 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 774 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.656 ziren, horien artean 2.674 aktiboak ziren eta 982 inaktiboak ziren. 2.674 pertsona aktiboetatik 2.416 lanean zeuden (1.385 gizon eta 1.031 emakume) eta 257 langabezian zeuden (103 gizon eta 154 emakume). 982 pertsona inaktiboetatik 267 erretiraturik zeuden, 381 ikasten zeuden eta 334 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Querqueville udalerrian 1.818 unitate fiskal zeuden, 4.997,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.649 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 6 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Querqueville udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoa 535 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bernard-Henri Lévy
Bernard-Henri Lévy (Beni Saf, Aljeria, 1948ko azaroaren 5a) filosofoa eta frantsesezko idazlea da. Frantziarra da, nahiz eta jaiotzaz aljeriarra izan.
Bizitza
Judu familia aberats bateko semea zen, eta Parisa joan ziren bizitzera gaztetxoa zenean. Oinarrizko ikasketak egin ondoren, bere benetako zaletasuna, Filosofia, ikasten hasi eta berehala lizentziatu zen; 20 urterekin katedra laguntzaile zen. 1968ko maiatzeko gertaeretan parte hartu ostean, 1971n Bangladesha joan zen Nazioarteko Brigada bateko kide gisa. Gero Frantziako Alderdi Sozialistako kide egin eta 1980an François Mitterranden aholkulari bilakatu zen.
1990ean La Regle de Jeu aldizkariaren zuzendari izendatu zuten; aldizkari horretatik zabaldu zituen komunismoaren aurkako ideiak, ospe handiko pentsalarien lankidetzarekin: Vargas Llosa, Carlos Fuentes, Salman Rushdie, Alexander Zinoviev.
1992an bere lehen antzerki-lana, Le jugement dernier (Azken judizioa), estreinatu zuen Parisen. Urte horretan Sarajevoren heriotzako egun bat dokumentala estreinatu zuen, gero Berlingo Zinemaldian aurkeztu zutena, eta 1994an, berriz, Bosnian parte ez hartzearen politikaren aurkako Bosna! filma aurkeztu zuen Cannesko Zinemaldian. Urte berean argitaratu zuen La pureté dangereuse (Garbitasun arriskutsua), fanatismoaren kontrakoa, erlijiosoa (integrismoa) nahiz laikoa (populismoa) izan. Bere basakeriaren kontrako borrokan, Lévy ezkertiarrek kritikatzen dute eskuindarra delakoan, eta eskuinekoek berriz ezkertiartzat hartzen dute. Nolanahi ere, Lévyren liburuak ia hizkuntza guztietara itzuli dituzte, eta eragin handia izan dute urteotako ideietan. Gatazka-lekuetara bidaia asko egina da.
Artikuluak idazten ditu munduko egunkari nagusietan. 1980an, L'Action internationale contre la faim (Gosearen Aurkako Nazioarteko Ekintza) elkartearen sortzaileetako bat izan zen, eta aurrerago utzi egin zuen.
Lanak
Lévyren idazlan nagusiak:
Hamabi probak
Hamabi probak (Les 12 Travaux d'Asterix), Asterixen abenturak kontatzen dituen 33. komikiaren izenburua da. Komiki berri bat baino Les Douze Travaux d'Astérix filmaren egokitzapena besterik ez zen.
1976an argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, Editorial Bruno argitaletxeak argitaratu zuen.
Istorioa
Galian gaude, K.a. 50 urtean, garai hartan erromatarrek hartutako lurraldea; baina herri txiki batek etsaiaren erasoaldi guztiei erantzuten die, borrokaldi guztietan irabaziz. Julio Zesarrek badaki ezin duela behin eta berriz barregarri geratu eta zerbait egin beharra daukala. Horregatik, Heraklesek egin zuen moduan, herri txikiko herritarrak behartzen ditu Jainkoek bakarrik gainditu ditzaketen hamabi probei aurre egiteko ordezkari parea hautatzera. Zesarrek ez dakiena da hautatutako bi ordezkariek Panoramixen edabe magikoa dutela...
Camila Moreno
Camila Moreno Elgart (Santiago, 1985eko uztailaren 8a) folk eta rock kantautore txiletarra da.
Biografia
Camilak bere abestiak konposatzen ditu eta musika tresna ugari ere jotzen ditu, gitarra, pianoa, kuatroa eta charangoa.
2006 urtean Camila Moreno eta Tomás Preuss-ek Caramelitus bikotea osatu zuten eta pop arina eginez Txileko musika eskenan sartu ziren. Proiektuak bi urte baino ez zituen iraun eta EP disko bat atera zuten, El otro hábitat .
2008an Camila Morenok bakarkako bideari ekin zion eta 2009an berak konposaturiko abestiekin Almismotiempo diskoa kaleratu zuen. Arrakasta itzela izan zuen eta Grammy Latinoetan izendapena ere jaso zuen. "Millones" abestia Hegoamerika guztian zabaldu zen. Kritika bikainak izan zituen eta Txileko musika independentearen industriak erreferente berria aurkitu zuen. 2010 urtean Opmeitomsimla izeneko EPa argitaratu zen. 2011 urtean HBO katearen "Prófugos" telesaileko soinubandan Almismotiempo diskoko bost kantu ere atera ziren.
Arrakasta guzti honek ehiegizko presioa izan zuen Camilarengan eta dena bertan behera uztear izan zen. Herrialdearen hegoaldeko muturrera joan zen lasaitasun bila, Suaren Lurraldera, eta bertan gai izan zen abesti berriak egiteko. 2012an Europan zehar kontzertu bira egin zuen, Berlin, Paris eta Bartzelonan izan zen besteak beste. Urtearen amaieran Panal diskoa atera zuen, aurreko folk estilo gaztea alde batera utzi eta abesti rockero eta aldi berean intimistagoekin osatu zuena.
2015 urtean Mala madre diskoa atera zuen. Bere webgunean ipini eta 24 ordutan 73.500 deskarga izan zituen. Camilak miresten dituen hainbat emakumeri omenaldia egin nahi izan zien disko honekin, Cecilia Vicuña, Violeta Parra eta Gabriela Mistral, esate baterako. Diskoa arrakastatsua izan zen eta Pulsar Sarietan diskorik onena eta urteko pop artistarik onenaren sariak eskuratu zituen. Oraingoan ere musika ibilbidea amaitzear izan zen, diskoetxerik gabe eta ordezkaririk gabe berak autogestionatu behar izan baitzuen guztia.
Camila Morenoren azken lana 2018an abiatu zen eta Pangea izena du. Diziplina anitzeko proiektua da, musika diskoaz gain liburua, komikia eta laburmetraia izango baititu.
Thomson Reuters Aranzadi (argitaletxea)
Thomson Reuters Aranzadi (Aranzadi-Thomson Reuters​ edo Aranzadi ere deitua) argitaletxe bat da.
Espainia osoan Zuzenbide eta Zientzia sozial eta juridiko alorrean argitaletxe liderra da.
Argitaletxearen izen ofizialak izan dira Editorial Aranzadi (1929-1999), Editorial Thomson Aranzadi (1999-2008) eta Thomson Reuters Aranzadi (2008-gaur egun).
Historia
Argitaletxearen sortzailea Manuel de Aranzadi izan zen, eta bere xedea zen gai honi buruzko informazio ordenatua eta eguneratua eskaintzea.
1930. urtean Repertorio Cronológico de Legislación y Jurisprudencia (Legegintza eta Jurisprudentziako Bilduma Kronologikoa) sortu zen horrela, Estatuko Aldizkari Ofizialeko lege orokor guztiak bildu eta eguneratzeko, aldian-aldian argitaratzen diren buletinen bidez. 1951. urtean Diccionario de Legislación (Legegintzako Hiztegia) argitaratu zen, 16 liburukitan; lan hartan jaso zen lehen aldiz Espainian indarrean ziren lege guztien bilduma. Aurrerago osatu zen 1975. urtea bitarteko legegintza-bilduma, Nuevo Diccionario de Legislación (Legegintzako Hiztegi Berria) izenburupean, aldaketak eta oharrak barne zituela, eta handik hamar urtera eguneratu zen berriro, kontzeptu eta ordenaziorako irizpide berriak aintzat harturik. Urtean buletin gehigarri bat ere ematen du argitara, indarrean dauden xedapen berriekin.
Bestalde, Espainiako Konstituzioa onartzearekin batera Epaitegi Konstituzionala sortu zelarik, Repertorio Aranzadi del Tribunal Constitucional (Epaitegi Konstituzionalaren Aranzadi Bilduma) hasi ziren kaleratzen, epaitegi horrek emandako epaiak eta zenbait erabaki bildurik. Autonomiak sortu ondoren, eta lurralde-antolaketa berriaren eraginez sorturiko aniztasunaren aurrean nolabaiteko sistematizazioa lortzearren, erkidego bakoitzeko lege nagusiak bildu ziren erkidegoen errepertorioan, eta orobat egin zen 1986an Espainia Europako Erkidegoan sartu zenean Europako legediarekin; Repertorio de Legislación de las Comunidades Europeas (Europako Erkidegoen Legedia) argitaratu zen 1986an, eta 1994an Europar Batasuneko Legedia obrak hartu zuen haren lekua.
Cuno Hoffmeister
Cuno Hoffmeister (1892ko otsailak 2-1968ko urtarrilak 2) astronomo alemaniar bat izan zen.
Cuno Hoffmeisterrek Sonnebergeko behatokia sortu zuen, non, beste batzuen artean, Paul Oswald Ahnertekin lan egin zuen (honi 1938an lanpostu bat eskaini ziolarik, Ahnert Erregimen Naziaren aurkari ezagun bat zen arren).
Gutxi gora-behera 10.000 izar aldagarri eta zenbait asteroide aurkitu zituen, baita C/1959 O1 kometa ere.
Bere ikasleen artean Eva Ahnert-Rohlfs egon zen.
Samu Kerevi
Samu Kerevi (Vuda Point, Fiji, 1993ko irailaren 27a), izen osoa Samuela Vatuniveivuke Kerevi, australiar errugbilaria da, erdiko postuan jokatzen duena. 2014–2019 bitartean Super Rugby txapelketako Queensland Reds taldean jokatu ondoren, Japoniako Suntory Sungoliathek kontratatu zuen 2020an. Australiako selekzioko kidea 2016tik, 2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen zazpiko errugbiko selekzioarekin.
Malcolm III.a Eskoziakoa
Malcolm III.a Eskoziakoa, (Máel Coluim), gerora ezarritako ezizenez Canmore, hots, "Buruzagi handia" (Eskozia, c. 1031ko martxoaren 26a - Alnwick, Northumberland, Ingalaterra, 1093ko azaroaren 13a) Eskoziako Erresumako errege bat izan zen, garai hartan Alba erresuma izenaz ezagutzen zena.
Biografia
Macbethek 1040an Malcolmen aita zen Duncan I.a hilaz lortu zuen errege bihurtzea eta babes bila haren seme biak atzerrira eramanak izan ziren, ziurrenik Ingalaterrara. Malcolmek itzuli eta 1057an Macbeth eta 1058an Lulach anaiordea erahil zituen Eskoziako errege bihurtuz.
Malcolmen erresuma ez zen gaur egungo Eskozia bezain handia, iparraldeko uharteak eskandinaviarren eskutan zeuden eta mendebaldekoak gaeldarrenak ziren. Invernessko gaztelua eraiki zuen 1057an bertan mugak babesteko. Erresumaren mugak ordea ez ziren askorik aldatuko XII menderarte. Malcolmek hegoalderantz jo zuen Northumbria eskuratu nahian eta Ingalaterra erasotu zuen hainbat alditan, baina ez zuen emaitza aipagarririk lortu.
1093an Northumbriako Earlak segada batean harrapatu eta Alnwick inguruan hil zuen.
Margarita Eskoziakoa
Wessexko etxe ingeleseko printzesa zen baina Hungarian jaio zen, familia erbestean zela. 1057an Ingalaterra itzuli zen eta normandiarrek 1066an Ingalaterra inbaditu eta gutxira Eskoziara egin zuen alde. 1070an Malcolm III.ak Eduardo Aitorleari baimena eskatu eta Margaritarekin ezkondu zen. Malcolmek ez zuen erlijiotasun handirik erakutsi bere bizitzan, Dunfermlineko abadiaren eraketaz haraindi, baina Margarita 1250ko ekainaren 19an kanonizatua izan zen, Eskoziako errege-erreginen artean santu bihurtu zen bakarra izan zen bera. Eskoziako Perla ezizena eman zioten.
Hans Massaquoi
Hans-Jürgen Massaquoi edo ezagunakoa Hans Massaquoi (Hanburgo, 1926ko urtarrilaren 19a, Jacksonville, Florida, AEB, 2013ko urtarrilaren 19a) alemaniar-estatubatuar kazetari eta idazle bat izan zen. Ezaguna da Alemania nazian jaio eta bizi izan zelako eta garai hartan Alemanian egondako mulato bakarrenetarikoa izanik bere ikuspuntu ezberdin eta aberasgarria eman zuelako bere idazkietan. Ama Berta Beatz zuen, alemaniar erizaina; aita, berriz, Liberiako kontsul Momulu Massaquoiren seme Al-Haj. .
Haurtzaroa Alemanian
Aitak ez zuen seme jaioberria bere gain hartu, baina aitonak besoak zabalik hartu zituen ama-semeak kontsulatuan.
Lehen urteetan errealitate paralelo batean bizi izan zen Hans. Kanpoan nazionalsozialismoa indarra hartzen ari zen bitartean, kontsulatuan Hansen inguruko gehienak beltzak ziren eta etxeko zuri apurrek nagusi liberiarren zerbitzuan lan egiten zuten. Kalean, mutiko exotikoak arreta eta losintxak jasotzen zituen. Beltzak zurien gainetik zeudela, bere arraza abantailatsua zela iruditzen zitzaion Hansi.
1932an kontsulak Liberiara itzuli behar izan zuen eta ama-semeak argindarrik eta urik gabeko atiko batera aldatu ziren. Hantxe bukatu zen ordura arteko bizimodu erraza. Eta hurrengo urtean Hitler kantziler izendatu zuen Hindenburgek.
Gerra garaian
Burdindegi batean sartu zen aprendiz eta han jardun zuen hainbat urtez.
Bigarren Mundu Gerra piztu zenean ez zuten errekrutatu, eta bere borondatez frontera joateko izena eman zuenean ere gudarostek ezezkoa eman zion.
Behin Alderdi Naziko kide batek taberna batean eraso egin zion eta Bertha amak geldiarazi zuen erasotzailea. Eta gerran pilotu aliatutzat jo zuten beste batean; ozta-ozta atera zen onik. Baina beltzak ez zituzten jazarri sistematikoki, juduak edo ijitoak bezala. Behe-mailako gizakitzat zituzten, baina ez zegoen haiek sarraskitzeko premiarik.
Gerra ostean Liberiara joan zen lehenik eta AEBetara gero. Kazetaritza ikasi zuen eta, besteak beste, Martin Luther King buru zuen Afroamerikarren eskubide zibilen aldeko mugimenduan parte hartu zuen.
Alemaniara bidaia asko egin zituen eta 2013an hil artean, behin eta berriro adierazi zuen Alemania zela bere aberria.
Soli
Soli antzinako bi hirien izena da:
Marcilly-sur-Eure
Marcilly-sur-Eure Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marcilly-sur-Eure udalerrian erroldatutako biztanleak 1.449 ziren. Familiak 546 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (65 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 175 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 228 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 786 etxebizitza zeuden, 546 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 223 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 636 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 546 etxebizitza nagusietatik 492 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 85 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 291 etxek bost zituzten. 412 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 220 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 284 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 938 ziren, horien artean 712 aktiboak ziren eta 226 inaktiboak ziren. 712 pertsona aktiboetatik 629 lanean zeuden (358 gizon eta 271 emakume) eta 83 langabezian zeuden (49 gizon eta 34 emakume). 226 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 84 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marcilly-sur-Eure udalerrian 580 unitate fiskal zeuden, 1.550 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.244 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Marcilly-sur-Eure udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tain-l'Hermitage
Tain-l'Hermitage Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 5.740 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tain-l'Hermitage udalerrian erroldatutako biztanleak 5.740 ziren. Familiak 2.524 ziren, horien artean 1.012 pertsona bakarrekoak ziren (378 bakarrik bizi ziren gizonak eta 634 bakarrik bizi ziren emakumeak), 731 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 574 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 207 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 2.818 etxebizitza zeuden, 2.564 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 64 bigarren erresidentzia ziren eta 190 hutsik zeuden. 1.351 etxeak ziren eta 1.434 apartamentuak ziren. 2.564 etxebizitza nagusietatik 1.290 bere jabearen bizilekua ziren, 1.174 alokairuan okupaturik zeuden eta 100 doan lagata zeuden; 105 etxek gela bat zuten, 286 etxek bi zituzten, 604 etxek hiru zituzten, 832 etxek lau zituzten eta 738 etxek bost zituzten. 1.659 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.329 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 806 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.753 ziren, horien artean 2.653 aktiboak ziren eta 1.100 inaktiboak ziren. 2.653 pertsona aktiboetatik 2.314 lanean zeuden (1.229 gizon eta 1.085 emakume) eta 340 langabezian zeuden (161 gizon eta 179 emakume). 1.100 pertsona inaktiboetatik 268 erretiraturik zeuden, 310 ikasten zeuden eta 522 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tain-l'Hermitage udalerrian 2.517 unitate fiskal zeuden, 5.383 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.166,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 348 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 22 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 81 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 28 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 18 higiezinen enpresak ziren, 33 zerbitzu enpresak ziren, 58 administrazio publikoko enpresak ziren eta 33 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 8 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 elektrotresna denda zen, 3 kirol-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Tain-l'Hermitage udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 145 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1, 2 psikiatriko, osasun-zentro 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Tain-l'Hermitage udalerrian lizeo teknologiko bat zegoen 342 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santa Margarita Eskoziakoa
Santa Margarita Eskoziakoa, (Naomh Maighréad na hAlban), edo Margarita Wessexkoa, hots, "Buruzagi handia" (1045, Hungaria - 1093ko azaroaren 16a, Edinburgheko gaztelua, Eskozia) Eskoziako Erresumako erregina bat izan zen eta 1250an kanonizatu egin zuten, Eskoziako errege familian kanonizaturiko kide bakarra.
Biografia
Wessexko etxe ingeleseko printzesa zen baina Hungarian jaio zen, familia erbestean zela. 1057an Ingalaterra itzuli zen eta, normandiarrek 1066an Ingalaterra inbaditu eta gutxira, Eskoziara alde egin zuen, berbera Edgar Atheling printzearen arreba izanik, harekin batera Eskoziara erbesteratua. Lurreratu zen puntuari St Margaret's Hope ("Santa Margaritaren itxaropena") deitzen zaio oraindik. 1070an Malcolm III.a Eskoziakoarekin ezkondu eta Eskoziako erregina bihurtu zen.
Bere biografoaren arabera, emakume oso erlijiotsua zen, eta erromesak Dunfermlineko abadiara joan zitezen Fortheko fiordoa zeharkatzen zuten ferryak ezarri zituen. Ferryak hartzen ziren herrien izenak South Queensferry eta North Queensferry dira oraindik, egun zubiak zeharkatzen duen tokian. Margarita, baina, kristautasun zeltikora baino, Erromako tradiziora begira jarri zen.
Margaritak eta Malcolm III.ak zortzi seme-alaba izan zituzten, sei gizon eta bi emakume, eta hauetako hiru Eskoziako errege izango ziren, Edgar, Alexandro I.a eta Dabid I.a. Berak eta Malcolmek sortutako leinuak hurrengo 230 urteetan agindu zuen Eskozia.
1093ko azaroaren 13an senarra eta seme nagusia borroka zelaian hil zitzaizkion; bada, hiru egun beranduago Edinburgheko gazteluan berria jaso zuen; erabat atsekabetuta, oheratu eta, bere gurutze santua, the black rood, ekar ziezaioten eskatu ondoren, altzoan zuela hil zen.
Gaeldarren ikuspegia
Malcolm III.ak bere lehenengo emazte Ingebjorg Finnsdotter-ekin izandako hiru semeek gaelerazko izenak izan zituzten, baina Margaritarekin izandako hurrengo zortziek izen anglosaxoiak hartu zituzten eta, dirudienez, harro zeuden beren arbaso anglosaxoiez.
Margaritak gertutik jarraitu zuen Dunfermlineko eliza erromaniko txikiaren eraikuntza. Berak hala eskatuta, Canterbury ko beneditar mojeak heldu ziren abadia bat sortzeko; aldi berean, St Andrews en gurtza bultzatu zuen eta, haren Fife ko elizara erromesen bidea errazteko, ferrya jarri zuen.
Eskoziar askok ez zituzten Eskoziako koroarako egoki ikusten, eta "Santa Margarita" beharrean Maighread nam Mallachd ("Margarita Gaitzesgarria") izena eman zioten.
Kanonizazioa
1250an Inozentzio IV.ak kanonizatu zuen. Hasiera batean azaroaren 16a izan zen bera omentzeko eguna baina 1693an ekainaren 10era aldatu zuten. Eskoziar askok ordea azaroaren 16an ospatzen jarraitzen dute.
Menengai
Menengai kraterra Kenyako ezkutu-sumendi erraldoia da, Rift Haran Handian dagoena. Munduko sumendi-galdararik handienetariko bat du, duela 8.000 urte inguru sortua. Azken erupzio honetatik aurrera, aktibitate bolkanikoak aurrera jarraitzen du.
Behe sorabiera
Behe sorabiera (dolnoserbski) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Brandenburgo estatuan hizkuntza ofiziala delarik.
John Keats
John Keats (Londres, 1795eko urriaren 31 - Erroma, 1821eko otsailaren 23a) ingeles poeta erromantikoa izan zen. Bizitza motza izan zuen arren, Erromantizismo ingeleseko izen handienetakotzat hartzen da. Antzinako Grezia eta Erromako mitologia izan zuen oinarri bere olerki askotan, eta edertasuna bilatzen saiatu zen obra guztietan.
Bizitza
John Keats 1795eko urriaren 31n jaio zen, Londresen. Ezbeharrak bata bestearen atzetik jazo zitzaizkion poetari, oso gaztetik gertatu ere. Zazpi urterekin aita hil zitzaion, zaldi batetik erorita, eta, amaren bigarren ezkontza motz baten ondoren, amonarekin bizitzera joan zen familia osoa Enfieldera. Zoritxarra hauspoa izan zen, hein batean, urteak geroago gauzatuko zuen lanerako: izan ere, Enfieldeko ikastetxean greziar eta erromatar klasikoak ezagutu eta ikasi zituen, hainbeste ezen hamabost urterekin Virgilio poetaren hitzak itzultzeko gai baitzen.
Alabaina, tuberkulosiak ere laster egin zuen agerraldia Keatsen bizitzan. Lehenengo biktima poetaren ama izan zen, 1810ean hil baitzen eriak jota. Bederatzi urteren ondoren, gaixotasunak anaia ere akabatuko zuen. Ama hil zenean, Keats anai-arrebak bi tutoreren eskuetan jarri zituen amonak, eta horiek zirujau baten laguntzaile jarri zuten idazlea; hortaz, Enfieldeko eskolak eskaintzen zion mundu klasikoa abandonatu behar izan zuen, behin-behinean. Osasun zientzien bidea jarraitu zuen urte luzez, zenbait kirurgialarirekin lan egin, farmazia ikasketak burutu, eta are farmazialari aritu baitzen.
Literaturaren ildotik bananduta ibili zen urte horietan, baina ez erabat. Izan ere, ogibideak uzten zion denboran literatura ikasten ibiltzen zen, eta 1816an, azkenean, osasungintzaren bidea utzi eta literaturarena hautatu zuen behin betiko. Trantsizioaren urtean, mugarri izan zitzaizkion, batetik, Edmund Spenser idazle ingelesaren lana, eta, zehazki, haren The Faerie Queene ("Maitagarrien erregina") obra; eta, bestetik, Leigh Hunt editorea ezagutu izana. Azken horrek batu zuen Keats Erromantizismo ingelesaren beste bi zutoin izango zirenekin; alegia, Percy Shelley eta Lord Byron lagun minekin. Gainera, haren poesia lanak argitara eman zituen Huntek, zorte gutxirekin kaleratuak izan baziren ere, Keats gaitzetsia izan baitzen orobat kritikaren eta irakurleen aldetik.
Keatsen lehenbiziko garrantzizko lana Endimion poema luzea izan zen, 1818an argitaratua. Poemak Diana Ilargiaren jainkosa eta Endimion artzainaren arteko maitasuna kontatzen du; munduko edertasunaren maitalearen alegoria da. Lan horri esker iritsi zitzaion errekonozimendua, hasiera batean kritika ugari jaso zituen arren.
Lehenago ama eta anaia bezala, Keats tuberkulosiz gaixotu zen eta lagun baten etxera joan zen sendatzera. Bertan, Londresko Hampsteaden, Fanny Brawne ezagutu zuen, bere bizitza osoko maitasun tragikoa. Orduan osatu zituen bere poemarik ederrenak (Lamia eta The Eve of St Agnes), oda handiak (On Indolence, On a Grecian Urn, To Psyche, To a Nightingale, On Melancholy eta To Autumn), eta Hyperion poema epikoaren bi bertsioak. Hyperion 1818 eta 1819 urteetan idatzia da: zoritxarreko maitasunaren eta eritasunaren aurrean, berriz ere Greziar mitologian oinarriturik, balio absolutuak eta hilezkortasuna uztartzeko ahalegina da eta, era berean, poeta-sortzailearen alegoria. Poemak, odak eta Hyperion 1820an argitaratu ziren Lamia and other poems liburuan
Literatura lanak
Keatsen poesiaren ezaugarriak irudien bizitasuna, sentikortasuna, eta filosofia mitologiaren bidez agertzeko ahalegina dira. XIX. mendeko poetengan eragin handia izan zuen, baina, bereziki, obraren alderdi formalari dagokionez; XX. mendean Keatsen obraren balio teknikoa eta intelektuala aintzat hartu da. Haren obraren baitan ezarri ohi dira, orobat, gutunak, anai-arrebei, adiskideei eta Fanny Brawneri bidaliak; bere obrari buruzko iruzkin aberatsak izateaz gainera, literatura-balio handikoak dira.
Miramar jauregiaren parkea
Miramar jauregiaren parkea edota soilik Miramar parkea Donostiako Antigua auzoan dagoen parke bat da, izen berdineko Miramar jauregiaren inguran hedatzen dena. Lorategiaren azpialdetik, Loretopea dagoen lekuan, Miramarreko tunela iragaten da.
Ezaugarriak
Lursailak 70.000m2 zituen parke eta lorategirako. Hala, ingeles estiloko lorategi bat diseinatu zuen eta lurraren topografia malkartsura egokitutako paisaia naturalak birsortu zituen Ducassek.
Jauregiaren aurrean, iparraldean, zelai bat taxutu zuen badiako bista zoragarriak libre uzteko. Hegoaldeko fatxada aurrean beste belardi bat, leku egokia bertatik behatzeko ibarretik harantz zabaltzen den baso bat, zuhaitz ugariz landatua. Alboetan parterreak landare ziren landare ugarirekin.
Urrutiago, zuhaitz hostoerorkorren itzalguneak zeuden, giro lasai eta bakarzalea sortuz. Parkeko bidezidor kurboak Sanserreka ibarraren beste hegaleraino iristen ziren, eta goraino igotzen. Bertan zeuden behitegia eta belardi bat, non zuhaizti natural bat hazi zen gerora.
"Errege Etxeko lorezain" izendatu zuten Ducasse, baina ezin izan zuen bukatuta ikusi Miramarreko bere lana, 1892an hil baitzen, parkea inauguratu aurreko urtean.
Seelze
Seelze Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Plectrohyla labedactyla
Plectrohyla labedactyla Plectrohyla generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Callithrix manicorensis
Callithrix manicorensis Callithrix generoko animalia da. Primateen barruko Callitrichinae azpifamilia eta Cebidae familian sailkatuta dago
Arrieta (Artzibar)
Arrieta —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, Arrieta Artzibar— Artzibar ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Bertako biztanleak arrietar dira.
Izena
Arrieta toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Armarria
Arrietako armarria Artzibarko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Geografia
Arrieta Artzibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan.
Klima
Udalerriko gunerik garaienetan izan ezik, Artzibar gehienean klima azpimediterraneoa nagusi da. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 12 gradu bitartekoa da (sei gradu mendietan eta hamabi herrigunean). Prezipitazioak 1 000 eta 1 600mm bitartekoak dira, betiere udaberrian eta udazkenean ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 100-120 inguru izaten dira, eta azarotik apirilera ohikoa da elurra jaustea.
Baso-soiltze gogorra jasan dute Artzibar aldeko basoek. Pagoa, pinu basatia, haritza eta artea dira zuhaitzik ugarienak. Artea, arroilean eta ipar eta ipar-mendebaldeko mendietan hedatzen da batez ere. Birlandatutako pinuek 1 000 hektareatik gora hartzen dituzte, batez ere Austriatik ekarritako pinu lariziarrak dira.
Estazio meteorologikoak
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Iruñeko kabildoaren taulako arkitaniarrak (1232) eta Orreagako Santa Mariak (1409) ondasunak eta errentak eskuratu zituzten. Beharbada, Leireko monasterioari (1094) lur baten dohaintza egin zitzaion lekuarekin identifika daiteke. Herrikideetako bik 2 soldatako bularra ordaintzen zioten erregeari 1260an. Zaraguetarekin batera, Urrobi (1448) herri hustuaren gozamena eskuratu zuen betiko zergapean.