cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irish Travellers
Irish Travellers edo Pavees (Lucht siúil) izendapenaz usadioz irlandar jatorria duten jende talde nomada bati deritzo, hauek nagusiki Irlanda, Britainia Handia eta Ameriketako Estatu Batuetan bizi dira. Eurak euren buruei Pavees deitzen diete. Irlandan oso ohikoa da herri honetako kideak hiri nahiz udalerrietako kale edo bide bazterretan kanpaleku, roulotte edo gurdietan ikustea.
Sarritan euretakoak ez diren gainontzeko biztanleek gutxietsi edo mespretxatu asmoz ezizen edo izendapen ugariz deitu izan dituzte: 'tinkers', 'pikeys', 'knackers', 'gypsys' eta 'gypos'. Betidanik irlanderaz, Pavees edo Travellers jendea Lucht Siúil (literalki, "jende ibiltaria") izendapenaz deitu izan da. Travellers taldekoa ez den jende askok euretaz mintzatzeko ingeleraz 'Itinerants' ("Ibiltariak") hitza "lekuz leku doan jendea" esanahiarekin edota 'tinkers' ("letoilariak") izendapena erabiltzen dituzte, azken izendapen horren jatorria "tinsmiths" hitza delarik; edonola ere, gerora izendapen hori mespretxagarritzat jo zen.
Maiz Irish Travellers talde hau era okerrean Irish Gypsies bezala izendatua da ("Irlandar Ijitoak") Europa eta mundu osoan zehar hedatuak dauden ijitoekin nahastu izan dira, bi herri hauek antzeko bizimodu nomada eta askea baitute, baina nahiz eta Travellers taldeak ijitoen bizimoduarekin antza handia eduki, etnikoki edo itxura fisikoz ez dira bizi modu arrunta edo ez-ibiltaria daramaten gainontzeko irlandarrengandik ezberdintzen.
Hizkuntza eta ohiturak
Irish Travellers herria edo taldeak euren berezko hizkuntza du, hau Shelta zeltiar hizkuntza da, eta bi dialektoetan banatuta dago: Gammon (edo Gamin) eta Cant. XVIII. menderako bazelako testigantzak eta erregistroak badaude, baina ziurrenik antzinakotasun handiagoa izan lezake.
Traveller edo Pavee herriak txakur hezitzaileen ospe bikaina du, batez ere ingeles erbi-txakur eta lurcher arrazako txakurrak heztean. lurchers. Horretaz gain aspalditik zaldi salerosketan edo tratularitzan jarduteko joera handia dute, zaldiak dauden edozein merkatu edo azoketan ikus daitezke, adibidez urtero Irlandako Ballinasloe udalerriko azokan edota Erresuma Batuko Appleby udalerriko azokan ere bai.
Pavee herriak duen beste joera bat betidanik boxeo kirolean borrokalari ugariren sehaska izatea da. Horren adibide adierazgarriak 1990eko Jim Sheridan irlandar zinema zuzendariaren The Field eta 2000ko Guy Ritchie ingeles zinema zuzendariaren Snatch filmetan ikus daitezke. Zoritxarrez, antzina eta gaur egun ere liskarzale, buru arin eta jende arazotsuen ospea ere badute.
Sollubeko mendilerroa
Sollubeko mendilerroa Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Sollube mendia da, 684 metrorekin.
Bular-muskulu nagusi
Bular-muskulu nagusia toraxaren aurrealdean kokatzen den muskulua da, klabikula, bularrezur eta lehen sei saihets-hezurretatik sorbaldaraino hedatzen dena. Besoaren hurbilketa eta barne-errotazioa eragiten ditu. Bular-muskulu txikiaren gainean dago.
Sollubeko mendilerroa
Mendilerroan dagoen Sollube mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Mendiak
Hauek dira mendilerroaren 3 tontor altuenak:
Pomme
Claire Isabelle Geo Pommet, ezizenez Pomme (Lyon, 1996ko abuztuaren 2a), frantziar kantautore, abeslari eta musikari bat da.
Biografia
Claire Pommet sei urte zituela hasi zen musika ikasten, zazpi urterekin La Cigale de Lyon haurren abesbatzan sartu zen eta zortzi urterekin biolontxelo ikasketak hasi zituen. Gurasoak musikazaleak zituen, ama irakaslea eta aitak amerikar folk eta country musika erakutsi zizkion. Pomme autodidakta izan da beti eta YouTuben bideoak partekatzen hasi zen.
19 urte zituela Parisera joan zen ingeles ikasketak egitera, baina musika hobetsi eta bertan behera utzi zituen. Horrela osatu zuen En Cavale EPa. 2017ko irailean, lau kontzertu eman zituen Parisko La Boule noir aretoan eta urrian bere aurreneko diska atera zuen, À peu près izenekoa. Hitzen gainetik ahotsa eta zuzenekoan duen indarra goraipatu zuten Libération eta Le Figaro aldizkariek.
Pommek konposatzen ditu musika eta hitzak, bere errepertorioaren erdia behintzat. Maitasunaren eta heriotzaren inguruan mintzatzen da, bai eta "eguneroko egoerek sortarazten duten erromantizismoa" ere (Le Figaro).
2019an bigarren diskoa plazaratu zuen, Les failles, eta 2020 urtean "Victoires de la Musique" sarietan errebelazio diskaren saria jaso zuen.
2020ko udal hauteskundeetarako bere herriko (Caluire-et-Cuire) Europe Écologie Les Verts alderdiaren zerrendari babesa emanez bideoa atera zuen.
Diskografia
Estudio diskoak
EPak
Singleak
Scelotes inornatus
Scelotes inornatus Scelotes generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
NGC 4136
NGC 4136 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Maastoren
Maastoren Rotterdam hiriko bulego etxe orratza da, 165 metro eta 44 solairu ditu eta Herbehereetako eraikinik garaiena zen 2010an inauguratu zenean.
Dam & Partners Architecten bulegoak eta Odile Decqen tailerrak diseinatu zuten.
Roveredo in Piano
Roveredo in Piano Italiako udalerri bat da. Pordenoneko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Roveredo in Pianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hornillos jauregia
Hornillos edo Las Fraguas jauregia, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Las Fraguas herrian dagoen jauregi bat da, Arenas de Iguña udalerrian. Egiatan, 60 hektarea ko orube bakar batean —Kantabriako handiena da— dauden bi jauregi dira. Hektarea guztietatik, 30ek lorategi eta basoak osatzen dute, hasiera batean familia berarenak zirenak.
Jauregiaren inguruan, lursail eta basoaren barnean, hiru solairuko almena motako zaintza-dorre bat dago. Handik hurbil, San Jorge eliza eta Erdi Aroko itxurako eraikin txiki bat dago. Lorategi guztiak birdiseinatuak izan dira etxetzarra birgaitzearen ondorioz; edonola ere, ehunka urtetako zuhaitzak errespetatu egin dira.
Lehen jauregia
Jauregia Rafaela Ortiz Mioñok, Cillerueloko dukesak, aginduta eraiki zen, XVIII. mende amaieran. 1840 urtean zabaldu zen. XX. mendean hutsik izan zen bigarren jauregiaren eraikuntza zela eta, eta ez zen berreskuratu Álvaro Fernández Villaverde Silvak, San Carloseko dukea bera, birgaitze garaikidea sustatu zuen arte. Duke hura higiezinaren jabea zen eta leinuaren ondoregoetakoa zen; beronek Luis Castillo arkitektoari eta Luis González Camino paisajistari eman zien lanaren ardura.
Gaur egun, 450 metro koadroko lokala du eta hainbat ekitalditarako alokatzen da.
Bigarren jauregia
Bigarren jauregia erdi aroko nekazal-estilo ingelesekoa da, Mariano Fernández Henestrosa, Santo Mauroko dukearentzat eraikia. Ralph Selden Wornam arkitekto ingelesak burutu zuen lana 1897 eta 1904 urteen artean. Haren diseinuak Magdalena jauregian eragina izan zuen gerora. Estilo bera, Kantabrian zehar hedatu zen 1920 urtean.
Jauregian bertan, XVII. mendeko bi eskultura aurkitzen dira, Gabriel de Pinedok egindakoak eta Juan Bautista eta Fernando Acevedo anaiak irudikatzen dituztenak. XX. mende hasieran Acebedotarren jauregitik eramanak zituzten bertara. Alfontso XIII.a Espainiakoaren egoitza izan zen (urterao udan bisitatzen zuen), Magdalena jauregia eraiki zen arte.
Xehetasun batzuk
Hesiaz inguratutako eremu baten goialdean dago, urmael artifizial baten parean. Hainbat gorputzez osatzen da eta aldapa handiko teilatuak dituzte, dorre batez hornituak.
Lesquerde
Lesquerde Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lesquerde udalerrian erroldatutako biztanleak 152 ziren. Familiak 69 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 18 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 46 bigarren erresidentzia ziren. 109 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 12 etxek hitu gela zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 93 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lesquerde udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 157 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.724 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Lesquerde udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Goikoetxe baserria
Ezaugarriak
Goikoetxe baserriak laukizuzen formako oina du, ia karratua. Zeramikazko teila arabiarrez egindako bi isurkiko estalkia du, gailurra luzetara jarria duena, Bide Zaharreta kalera begira dagoen fatxada nagusiarekiko perpendikularrean.
Harlangaitz-hormaz egina dago, errekarri proportzio handiarekin, eta zurezko bilbadurarekin (ekialdean, hegoaldean eta, batez ere, iparraldean). Horma-atalak teileriazko adreiluzkoak (lehen solairuan) eta buztinezko almaizezkoak dira (estalkipeko solairuan). Lehenengoetan, juntura horizontala nabarmentzen da, ilaren zabalera berekoa, kareorez egina. Bai eta habearen azpiko azken piezak diagonalean jarriak daudela ere.
Iparraldeko altxaeran, teilatu-hegal handia nabarmentzen da, eta horren hodietako batzuek (erdikoak eta horren eskuinaldera dagoenak) ertz alakatu zakarrak eta albo-koskadun tantakinak dituzte. Erdikoa eta horrengandik hurbilen dauden biak besoetan finkatuta daude, axiala hozka txikiz landua, zurezko ziriz ahokatua eta enara-juntura bakunaz.
Lau fatxadak aintzat hartuta, hori da era ordenatuenean osatua dagoena. Horizontalki, bi zatitan banatzen da: harlangaitz-horma zabaldun beheko solairua, eta lehen solairua eta frontoia, pixka bat atzera eramanak, bilbaduraz altxatuak eta inposta batek bananduak. Inposta hori ganbarako zoruaren euskarritzat balio duen habe horizontala ere bada. Alde garai horietan, horma-atala bistako hiru zutabe zabalek banatzen dute, zabalera berdintsuko hiru horma-arte nagusitan.
Beheko solairua harlangaitz-horma zabalez ixten da, eta sarrera nagusiaren bi aldeetan bi fatxada-bao txiki baino ez dira ikusten. Sarreran ate itsu bat dago, burdin-lanezko iltzez lotutako ohol bertikal zabalduna, eta kontraleiho asimetrikoa dauka altuera erdira.
Lehen solairuan, itxiturako hiru horma-atalek antzeko neurria dute. Karel-habeak bi zatitan banatzen du eskuineko horma-atala, ezkerretik eskuinera. Goiko zatia bost plementutan banatzen da, eta erdikoan leiho bat dago. Behekoa, ia karratuak diren lau zatitan banatzen da. Leiho baten leihoburuak zatitzen du erdiko horma-atala; bost zerrenda bertikaletako erdiko leihokoak, hain zuzen. Karga-habeak eta leiho-barrenak ezkerretik eskuinera eta hiru zatitan banatzen dute ezkerreko horma-atala; egitura perpendikularrean, berriz, horma-atala lau zatitan banatzen da. Bertan, aurrekoen antzekoak diren bi bao irekitzen dira. Egitura bi txarrantxa-besok osatzen dute lehen solairuan, bat ezkerreko muturrean, eta bestea erdiko horma-atalaren eskuineko aldean.
Frontoiko zarpiatu hondatuak egituraren zati bat estaltzen du. Halere, ikus daiteke horma-artea erdian kokatutako zutiko batek banatzen duela; zutikoa inpostan oinarritzen da, eta gailurrari eusten dio. Sortutako horma-atal bakoitza beste hiru zatitan banatzen da bertikalki. Horizontalki, erdiko zutoinaren alde banatan dauden bi leihotxo karratuen leihoburuaren luzakinak eta leiho-barrenak, leiho horien ondoan, horien neurri bereko bi horma-atal marrazten dituzte, eta horietako bakoitzaren erdian hiru adreiluz egindako triangelu-formako usategi bat dago. Horien gainetik, horma-atalaren zabalera osoa hartzen duten bi argi-zulo simetriko daude, triangelu forma dutenak. Ezkerreko horma-arteak erdiko frontal bat dauka, baina emokadurak ez du zurezko zutaberik bistan uzten. Horma-arte horretan, altuera erdira, beste leihotxo bat dago, lehen deskribatutakoen antzekoa. Bao guztiak kareztatutako frisoz azpatuta daude.
Hegoaldeko altxaera antzekoa da, baina konposaketa xumeagoa du. Bertan, harlangaitz-horma lehen solairuraino iristen da, eta frontoi atzera eramana mantentzen da, ganbaren zorutik bilbaduraz altxatua. Bertikalki, bistako hiru zutabe zabal eta nano bat daude. Zutiko horietako bik hiru horma-arte nagusiak zehazten dituzte. Erdikoak gailurreko habeari eusten dio. Estalkiko erdiko frontalak, alboko horma-arteetan bermatuak daudenak, ez dira zutoinetan bermatzen: ezkerreko zutoina frontalarekiko desplazatua dago, eta eskuinekoa falta da.
Sortutako horma-atal bakoitza erdiko bi edo hiru zutikok zatituta geratzen da, ausazko kokapen batez. Eskuinekoa eta erdikoa ere, horizontalki, frontoiko bi leihotxo ertainen karga-habeak eta leiho-barrenak zatiturik gelditzen dira.
Baoak ez daude ardatz bertikalen inguruan jarriak. Beheko solairuan ukuilurako sarrera bat irekitzen da, egurrezko karga-habea duena. Lehen solairuan ate bat dago; bertara, baratzetik irteten den eskailera baten bidez iristen da. Horren ezkerretara, itxuraz gerora irekitako leiho bat dago. Eskuinetara, leiho itsu baten egurrezko markoa dago. Frontoian bi bao daude, bakoitza zutabearen alde banatan. Horien gainean, triangelu formako argi-zuloak daude, eta hiru adreiluz azpatutako zenbait usategi ia horma-atal guztietan.
Fatxada nagusikoaren antzeko teilatu-hegal batek estaltzen du frontoia, eta horren hodiek (ezkerreko biak salbu) ertz alakatu zakarrak dituzte, eta (erdikoa eta horren ezkerreko hurrengoa) beso lauetan bermatzen dira.
Ekialdeko altxaeran harlangaitz-horma estalkiraino igotzen da, baina ezkerreko lehen zatian bakarrik. Gainerako bi herenak atzera eramanak geratzen dira, eta etxebizitza-solairuaren karelaren altueratik bilbaduraz altxatuak. Bertikalki, bistako zenbait zutabe daude. Horizontalki, frontalak sortutako inposta bat dago fatxada nagusiko leihoen karga-habearen altueran. Egitura eskuineko muturrean kokatutako besoak txarrantxatzen du, ertzeko zutikoari hargunea egiten dionak. Nabarmena da zutabe hori kontu handiz egin zela. Izan ere, bertan ahokatzen zituzten, ere berean, iparraldeko eta ekialdeko fatxaden pieza diagonalak eta, bere iparraldeko aurpegian goraxeago, teilatu-hegalari eusten zion pieza, era xumean elkartuta eta enara-isats itxuran tartekatuz.
Barnealdea fatxadarekiko paraleloak diren hiru horma-arte berdinetan egituratzen da (erdikoak atari bat du beheko solairuaren mendebaldeko zati erdian), eta forjatuak fatxada horretan bermatzen dira; eta, luzetara, beste hiru horma-arte daude (erdikoa eta mendebaldekoa, ere berean, zatiturik) teilatuari eusteko. Beraz, zortzi zutiko daude solairu guztietan (petralen gurutzatze-puntuekin bat datozenak), eta bi gehiago, ertainak, ukuiluan.
Beheko solairuan, fatxadarekiko paraleloa den lehenengo herena hartzen duen ezkaratz zabala dago, errekarrizko zorua duena, luzetarako kaleak mugatzen dituzten listelekin. Horren eskuinetara hasten da bi ataleko eskailera; lehenengoa harrizko eskailera-maila handiz eraikia dago. Eskailera-buruan, harlangaitzezko horma lodiak dituen gelaxka baterako atea dago.
Aurrealdean, erdian, bi bao daude. Baoetako batek gela batera ematen du; gela horrek bigarren herenaren ekialdeko erdia hartzen du, eta bere altura guztiko egurrezko habe eta zutabeen arteko horma-atalak harrizkoak dira. Bestea ukuilurako sarrera da; horrek beste erdia hartzen du eta hirugarren horma-arte osoa, eta kanpoaldearekin zuzenean komunikatzen da, atzeko atetik.
Lehenengo solairuan, eskailera egongelara iristen da; egongela horretara ematen dute leiho nagusiak eta fatxada nagusiko leiho bikietako batek. Besteak aldameneko gela argiztatzen du. Gela horren eta egongelaren artean lehenengo horma-arte osoa betetzen dute, eskailerari dagokion espazio itxia salbu; eskailera hiru ataletan igotzen da, ganbararaino.
Gela nagusi horretan, geratzen den itxituran, hiru bao daude. Horietatik, bigarren gela batera, logela nagusi batera eta korridorera sartzen da. Komunak eta ondoko sukaldeak, korridorera ematen dutenak, osatzen dute bigarren horma-artearen eremua.
Neurriz antzekoak diren hiru eremutan banatzen da hirugarrena. Erdiko eremuak, korridorearen amaieran, banaketa-lanak egiten ditu, eta bi gelara ematen du alde bietan; gainera, atzeko eskaileratik jaitsita, baratzeko atera darama. Banaketa guztietan bistako egurrezko bilbadurak daude, bai eta igeltsuz luzitutako horma-atalak ere. Sabaiak eta zoruak xumeak dira, eta bistako gapirio artean jositako tronadura zabalak dituzte. Fatxadetako itxitura-materialak barnealdetik ikus daitezke, ez baitute estaldurarik.
Estalkipeko ganbara garbia da, eta luzetara erakusten ditu bi ate nagusiak eta beste bi txikiagoak. Guztien frontalek lotura diagonal bakunak dituzte zutiko bakoitzean. Horien arteko lotura ere xumea da, egurrez ahokatzen baita material bereko kabila edo ziriz. Txarrantxa-besoak habeari hargunea egiten diote falka xumez, edo ziri eta buruxkarekin edo, eskaileratik gertuen dagoenean, enara itxura xumez. Azken lotura hori gailurraren errematean ere badago.
Moenkhausia petymbuaba
Moenkhausia petymbuaba Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Lo Barnechea
Lo Barnechea, sarritan Barnechea bakarrik deitua, Txileko hiri bat da. Santiago Hirigunearen ipar-ekialdeko eremuan kokatzen da.
1862. urtean Pueblo Lo Barnechea izenez euskal jatorriko Francisco de Paula Barrenetxeak lurjabe eta politikariak sortu zuen, hortik datorkio udalerriari bere izendapena. Aurretik, 1771an José Antonio Bonetxeak bertako lursaila erosia zuen.
Salisbury (New Hampshire)
Salisbury Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Merrimack konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 4137
NGC 4137 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Lavilletertre
Lavilletertre Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Luanshiweiita
Luanshiweiita mineral bat da eta mica taldearen kidea da.
Lavilletertre
Biztanleria
2007an Lavilletertre udalerrian erroldatutako biztanleak 504 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Luanshiweiita
Ezaugarriak
Luanshiweiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Lavilletertre
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 164 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 182 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 164 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 127 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 361 ziren, horien artean 297 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 297 pertsona aktiboetatik 283 lanean zeuden (179 gizon eta 104 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lavilletertre udalerrian 167 unitate fiskal zeuden, 424,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.236 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Lavilletertre udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.056 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Elorri zuriko tximeleta
Elorri zuriko tximeleta (Aporia crataegi) Pieridae familiako lepidopteroen espezie bat da. Eurasia guztian dago hedaturik, Iberiar penintsulan hasi eta 40º-70º latitudean zear Japoniaraino iristen dena. Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean ere aurkitzen da.
Deskribapena
Tximeleta handi samarra da, 6-8 cm-ko hegal-zabalera hartzen baitu. Tximeleta zuria da eta zainak oso ilunak ditu, arraren kasuan beltzak eta emearen kasuan arre kolorekoak. Hegalak borobiltsuak dira. Gorpuz iletsua du eta grisa da. Emea arra baino handiagoa da eta hegalen eremu batzuk gardenak izaten dira.
Beldarrak grisak dira eta oso iletsuak. Bizkarraldean lerro beltz zabala dute eta puntu gorri txikiak agertzen dituzte.
Bizi zikloa
Belaunaldi bakarra izaten du. Europa hegoaldean apirila eta ekaina artean ikusten dira tximeletak hegan, Europa iparraldean beranduago. Beldarrak fruitu-arboletaz elikatzen dira, aranondo, gereziondo, mertxikondo eta arbendolondotan aurkitzen dira, eta baita izena ematen dion elorri zurietan ere.
Negua hurbiltzen denean beldarrak taldekatu egiten dira habia osatuz eta hibernatu egiten dute. Esnatu ondoren talde txikitan banatzen dira eta gramineotan pupa eratzen dute. Handik tximeleta belaunaldi berria sortuko da.
Guatemalako San Carlos Unibertsitatea
Unibertsitateren bost garai desberdintzen dira:
Lehen aldia: Guatemalako Errege eta Unibertsitate Pontifikala
XVI. mendearen bigarren erdialdean, erlijio-doktrina eta alfabetatzetik haragoko ikasketak ezartzeko lehen ekimenak eman ziren. Guatemalako lehen apezpikuak, Francisco Marroquín, errege-onarpena eskatu zuen gramatika katedra bat sortzeko, eta bertan latinaren irakaskuntza izango zen.
1562an, Marroquín-ek bere testamentuan dirua utzi zuen Santo Tomás de Aquinoko eskola sortzeko, non gramatika, arte edo filosofia eta teologia klaseak ematen ziren. Onuradunak espainiar txiroen seme-alabak izango ziren, ezin baitziren joan errege unibertsitateak zeuden hirietara, Mexiko adibidez. Apezpikuaren oinordetza unibertsitatearen jatorri gisa ere interpretatu da, John Tate Lanning historialariaren arabera testamenduan ez da unibertsitatea sortzeko zantzurik. Pedro Crespo Suárez alkateak ordea, hil zenean hogei mila peso eman zituen unibertsitate katedren erakundea kudeatzeko.
Felipe IV.ak Santo Tomáseko eskolari ikastaroak eta tituluak emateko baimena eman zion, eta Juan Zapata gotzainak aprobetxatu zuen Felipe Ruiz del Coral dekanoari eta Francisco Cevallos eta Alonso Guirao fraideei, Predikarien Ordenekoak, doktore tituluak emateko eta Tomás eta Ambrosio Díaz del Castillori batxilergoko titulua emateko.
Azkenik, 1676ko urtarrilaren 31an, Karlos II.aren errege-dekretuarekin errege-unibertsitatea edo Ikasketa Orokorra sortzeko lizentzia eman zuen, Antigua Gautemalan eraikia (orduko hiriburua), Amerika Hispanikoko hirugarren errege eta unibertsitate publikoa izan zen, eta Espainia Berriko bigarrena. Errege-ziurtagiria eman eta bost urtera, San Carlos Unibertsitateak bost katedrekin hasi zituen klaseak 1681eko urtarrilaren 7an, hirurogei ikaslerekin eta José de Baños y Soto Mayor Doktorea, Katedraleko artxidiakonoa, Espainiako Erregearen Pregoilari eta Osunako Unibertsitateko Doktorea errektorearekin. Unibertsitatea San Carlos Borromeoren patroipean inauguratu zen.
1773ko Santa Martako lurrikarek Guatemalako Erresumako hiriburua suntsitu zuten eta Martín de Mayorga kapitain jeneralak hiriburua gune berri batera eramatea erabaki zuen. Unibertsitateko agintariak hiri berri batera lekualdatzearen aurka agertu ziren, erakundearen ondasun guztiak erreinuko hiriburu zaharrean zeudelako, eta transferentzia batek galera ekonomiko handia suposatuko zuelako; Juan González Batres doktoreak eraikitako Tridentino Unibertsitate eta Eskolaren eraikinak kalte gutxi izan zituen, konpondu ahal izan zirenak. Egituraren arrisku bakarra Katedralaren hegoaldeko horma zen, kalean zehar, Unibertsitaterantz makurtuta geratu zena.
Hala ere, Kapitain Jeneralak hiriburura eramatea agindu zuen eta 1776an unibertsitatea Nueva Guatemala de la Asunción-en irakasten hasi zen. Hiri berrian ondasunik ez zuenez, Unibertsitateak dohaintza publikoak behar zituen eraikin berria eraikitzeko; José Simeón Cañas errektoreak Antonio Mollinedo y Saravia kapitain jeneralari erakundearen egoera zailaren berri eman zion 1803an. Unibertsitatearen eraikina erdi amaituta geratu zen 1821eko irailean independentzia iritsi zenean.
Bigarren garaia: Zientzien Akademia
1821ean Erdialdeko Amerikako Independentziaren ostean, San Carlos Borromeko Unibertsitate Pontifizioa deitezera pasa zen, egoera prekarioan geratu zen, bere eraikin berria eraikitzen ari zela eta Erdialdeko Amerikako eskualdeko ingurune politikoa oso ezegonkorra zelako. 1825ean, Juan José de Aycinena y Piñol doktorea hautatu zuten erretore, eta unibertsitatean erlijio-heziketa mantendu zuen. Dena den, kontserbadoreen porrota eta ordena arruntak kanporatu ondoren, 1829an, Unibertsitatea geldiarazi zuten. 1834an, Mariano Gálvez doktorea Guatemalako Estatu Burua zela, Estatuko Zientzien Akademia sortu zen, Guatemalako Unibertsitatearen oinordekoa, erlijio-hezkuntza erabat ezabatuz, eta Aljebra, Geometria, Trigonometria eta Fisikako irakaskuntza sartuz, Topografo tituluak ere ematen hasi ziren. Zientzien Akademiak 1840. urtera arte funtzionatu zuen, urte hartan, kontserbadoreen garaipenarekin eta Rafael Carrera jeneralaren aginte eraginkorren menpe, berriro ere Unibertsitate Teologiko bihurtu zen, Aycinena doktorea erakundeko errektore izendatuz.
Hirugarren aldia: Unibertsitate Pontifikala
Eliza Katolikoaren eta Aycinena familiaren boterea, nafar jatorrikoa, erregimen kontserbadorean 1854ko Konkordatoarekin berretsi zen, zeinaren bidez Guatemalako heziketa Eliza Katolikoaren agindu arrunten menpean geratu zen, eliz-jabetza eta monasterioak errespetatzeko konpromisoa hartu zuen, derrigorrezko hamarretakoa baimendu eta gotzainei herrialdean argitaratutakoa zentsuratzeko baimena eman zien.
Horren truke, Guatemalak armadako kideentzako mesedeak jaso zituen, 1829an liberalek Elizari desjabetu zizkion ondasunak eskuratu zituztenei horiek gordetzeko baimena eman zien, Elizaren ondasunek sortutakoaren gaineko zergak jasotzen zituzten eta Guatemalako legeekin elizgizonak epaitzeko eskubidea eskuratuz. Konkordatu hau Juan José de Aycinena y Piñolek, orduan gobernu ministro eta unibertsitateko errektoreak egin zuen, lehen instantzian Pedro de Aycinena gobernu, justizia eta eliz gaietako ministroak eta gero presidenteak berretsi zuen.
Laugarren aldia: Unibertsitatea Erreforma Liberalean
1871ko Iraultzaren ostean, kontserbadoreen porrotarekin goi-mailako irakaskuntza teknikoa beste bide bat hartu zuen: ohiko eliz ordenak berriro kanporatu zituzten, haien ondasunak konfiskatu zituzten eta hezkuntzak 1944ra arte iraun zuen izaera laikoa hartu zuen. Eskola Politeknikoa 1873an sortu zen ingeniari militarrak, topografoak eta telegrafoak, baita ofizial militarrak prestatzeko. 1875eko uztailean Barriosek San Carlos Borromeoko Unibertsitate Pontifikala irauli zuen eta bere ordez Guatemalako Unibertsitate Nazionala sortu zuen, Jurisprudentzia eta Politika eta Gizarte Zientzien eta Medikuntza eta Farmazia Fakultateekin. 1877an gobernuak Mendebaldeko Unibertsitatea sortu zuen, Mendebaldeko Zuzenbide Eskola Fakultatiboa eta Notariotza zuena. eta 1879an Guatemalako Liburutegi Nazionala sortu zuen. Eta 1879an Ingeniaritza, Filosofia eta Literatura fakultateak sortu ziren.
1897an, azpiegituren edertzearen eta Erdialdeko Amerikako Erakusketaren porrotak sortutako krisi ekonomikoaren ondorioz, José María Reyna Barrios hezkuntzan aurrezten hasi zen, eskolak eta Unibertsitate Nazionala itxiz. Urte horren amaieran, Salvador Mendieta Guatemalara itzuli zen unibertsitate-ikasketak hasteko, baina Reyna Barrios presidentearen agintaldia luzatzea eta itxieraren ostean Guatemalako ezegonkortasun politikoaren ondorioz Ekialdeko eta Mendebaldeko iraultzen ostean 1898. urte hasieran Mexikora joatea erabaki zuen. Otsailaren 8an Reyna Barrios hil ondoren, gobernuak hezkuntza-establezimendu publikoak irekitzea agindu zuen, irakaskuntza erakunde liberalen oinarria zela argudiatuta. Mendieta Unibertsitate Nazionaleko Zuzenbide eta Notariotza Fakultatean sartu zen orduan.
Unibertsitatea Manuel Estrada Cabreraren gobernu garaian
"El Derecho" elkartea, botere gehiegikeria salaketa larriengatik eta presidente Manuel Estrada Cabrera jaunaren aurkako protestengatik itxi zuten urtebete eskas egin ondoren; Estrada Cabrerak Mendieta espetxeratu eta ondoren kanporatu zuen, bere erregimena mehatxatzen zuten jarduera horiek bultzatzeagatik.
1900eko ekainaren 16an emandako dekretuaren bidez, Estrada Cabrerak hezkuntza zentro guztiak militarizatu zituen. Unibertsitateko ikasleek irakaskuntza militarra jaso zuten graduko lehen urteko lehen sei hilabeteetan.
1918ko maiatzaren 2ko lege-dekretuaren bidez "Universidad Estrada Cabrera" izena hartu zuena. Unibertsitatea sortzeko izapideak Francisco Gálvez Portocarrerok egin zituen.
Carlos Herreraren Gobernua (1920-1921)
1920ko apirilean, Guatemalako «Estrada Cabrera» Unibertsitatea desegin zen presidentea kargutik bota ostean; baina Carlos Herrera y Lunaren gobernuaren lehen neurrietako bat goi-ikasketetako Fakultateetako agintariak eta irakasleak izendatzea izan zen.
Carlos Herrera y Lunaren gobernuak, unibertsitateko ikasleek Mugimendu Unionistari eman zioten elkarlana aintzat hartuta, Goi Fakultateei agintariak hautatzeko autonomia itzuli zien.
1899an Estrada Cabrerak itxi zuen "El Derecho" ikasle elkartea suspertu eta Unibertsitateko Ikasleen Elkartearen (AEU gaztelaniaz) sokuntza garai horretan eman ziren.
1920ko hamarkada
1921eko estatu kolpearen ostean, José María Orellana jeneralak Manuel Estrada Cabreraren bidetik amerikar enpresen interesen aldeko politika abiatu zuen.
Carlos Herrera y Lunaren gobernuaren alfabetatzearen aldeko, hezkuntza-maila igotzearen eta hiritarren irakaskuntzaren giltzarrizko printzipioen arabera, 1922an Unibertsitate Popularra sortu zen, eta hortik hezkuntza proiektua indartu eta hedatu zen.
Hasierako ideia Porfirio Barba Jacob poeta kolonbiarrarena izan zen. Eta 1922ko abuztuaren 20an sortu zuten intelektual talde batek, Epaminondas Quintana, Carlos Federico Mora, David Vela, Miguel Ángel Asturias eta Carlos Fletes Sáenz. Herrialdeko eliteen jabetza esklusiboa zen irakaskuntza mota herri xeheari ekartzea zuen helburu.
Guatemalako Unibertsitate Popularraren sorrerako helburuak:
1924an United Fruit Company -ko eta bere menpeko Nazioarteko Trenbideen Erdialdeko Amerikako langileen sarraskien ostean, protesta handiak izan ziren unibertsitateko ikasleen artean, eta Orellanak Unibertsitatea itxi zuen, nahiz eta horrek gobernuarentzat intelektual sarearen laguntza falta suposatu zuen.
1926an, Orellana jenerala egoera susmagarrietan hil zen Antigua Guatemalan eta Lázaro Chacón jeneralak hartu zuen bere ordea, Unibertsitatea 1929ko irailaren 23an ireki zen berriro, bere gobernuaren berehalako ekintzarik goraipatuenetarikotzat jo zutena.
Salley (Hego Carolina)
Salley Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aiken konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Guatemalako San Carlos Unibertsitatea
1920ko hamarkada
Jorge Ubico Castañeda jeneralak presidente kargua hartu zuenean, berriz ere fakultateei autonomia kendu zien, unibertsitatea erabateko autonomia lortzeko zorian egon zen. Gainera, 1932an Ubicok Unibertsitate Popularra itxi zuen eta Huelga de Dolores jarduerak egitea debekatu zituen.
Bostgarren aroa: Unibertsitatea Urriko Iraultzaren ostean
1944ko urriaren 20an Federico Ponce Vaides jeneralaren gobernua erori zen arte ez zioten behin betiko unibertsitate-autonomia eman Unibertsitate Nazionalari; 1944ko azaroaren 11n 12. Dekretuak erakundeari autonomia ematen zion eta "Universidad de San Carlos de Guatemala" izena hartu zuen. Unibertsitatea goi-mailako hezkuntzako errektore gisa pentsatu zen, eta, aldi berean, nazio-arazoak aztertzeko eta konpontzeko lankidetza-funtzioak eman zizkion.
Unibertsitatea emakumeei eta Guatemalako gizarteko kide guztiei ireki zitzaien eta ez eliteei soilik.
Schistura shadiwalensis
Schistura shadiwalensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Guatemalako San Carlos Unibertsitatea
1954ko kontrairaultzaren ostean
Orduko Guatemalako artzapezpikua Mariano Rossell y Arellanok Eliza Katolikoaren posizioa berreskuratzeko, United Fruit Companyren interesei men eginez, Askapen Nazionaleko Mugimenduaren bitartez, ateo eta komunistatzat jotzen zuen gobernu iraultzailea botatzeko. 1954ko apirilaren 4an, Rossell Arellanok gutun pastoral bat igorri zuen, non herrialdeko komunismoaren aurrerapenak kritikatzen zituen, eta Guatemalako herritarrei dei egin zien Jainkoaren eta herrialdearen etsai komunaren aurka altxatzeko eta borrokatzeko. Pastoral hori herrialde osoan banatu zen; eta Eliza Katolikoak Jacobo Arbenzen gobernuaren aurkako borrokan pribilegiorik bilatzen ez zuela argitaratu bazuen ere, 1954ko ekainean Carlos Castillo Armas koronelaren gobernuak Arbenz eraitsi ondoren honako hau bildu zuen 1956ko Konstituzioan:
Nottebohm auzia eta Zuzenbide Fakultateko dekanoa
1951 eta 1955 bitartean, Zuzenbide Fakultateko dekanoa, Adolfo Molina Orantes, Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegiaren aurrean Guatemalako ordezkaritzaren aholkulari juridikoa izan zen. Liechtensteineko Printzerriaren eta Friedrich Nottebohm hiritarren aurka, Nottebohm Afera bezala ezagutzen dena zuendu zuen.
Erabaki hori garrantzitsua zen nazioarteko zuzenbidean pertsona baten nazionalitate eraginkorra aitortzea arautzen duten irizpideei dagokienez. Bere aldetik, Adolfo Molina Orantes jauna nazioarte mailan gai juridikoetan aditu gisa aitortua izan zen eta nazioarteko epaitegietan aholkulari iraunkor izendatu zuten, jurista gisa duen ospea nazio mugak gaindituz.
Unibertsitate pribatuen eraketa
1954ko kontrairaultzaren osteko politika nazionalaren aldaketen ondorioz, Guatemalako eliteak unibertsitate-zentro propioak sortzen hasi ziren, pentsamendu katoliko edo kapitalista eta liberala sustatuz. 1965eko Errentaren gaineko Zergaren Legean unibertsitate pribatuak era guztietako zerga, ekarpen eta zerga berezietatik salbuetsi zituzten. 1966an, Unibertsitate Pribatuen Legea onartu zen.
Albaitaritzaren Sustapena
Albaitaritza eta Zooteknia Fakultatea 1957ko irailaren 27an sortu zen, Medikuntza Zientzien Fakultateari atxikia. 1958 eta 1959an.
Guatemalako Historia Ikerketa
1957an, Severo Martínez Peláez historialari marxista Guatemalara itzuli zenean Ekonomia Zientzien Fakultateko dekanoak, Rafael Piedrasanta Arandik, eta unibertsitateko errektoreak, Edmundo Vásquez Martínez doktoreak, Sevillako Indietako Artxibategi Nagusian ikerketarako beka bat eman zioten. 1967 eta 1969. Ikerketa horretatik atera zen bere lan nagusia, "La patria del criollo" 1970ean.
Errepresioa eta gainbehera
Miguel Ydígoras Fuentes jeneral eta ingeniariaren gobernuan, Unibertsitateko kideen aurkako errepresio zuzena hasi zen, 1962an Zuzenbide Fakultateko hiru ikasle erail zituzten.
EXMIBAL kasua
Julio César Méndez Montenegroren gobernuan, Izabalen nikel-meategiak lagatzeko aukera ez zuen aurrera egin, baina Carlos Arana Osorio jeneralaren administrazioa hasi bezain pronto, 1970eko uztailaren 1ean, lagatzeko lanean hasi zen, gizarte-sektore ugari aurka agertuz. Horietako bat kasua aztertzeko San Carlos Unibertsitateak sortu zuen Batzordea izan zen; batzordeko kideen artean zeuden Oscar Adolfo Mijangos López, Alfonso Bauer Paiz, Juan José Arévalo Bermejo, Jacobo Árbenz Guzmán eta Julio Camey Herrera. Camey Herrera eta Bauer Paiz 1970eko azaroan tirokatu zituzten: Camey zaurien ondorioz hil zen, eta Bauer Paz, zaurituta, erbestera joan behar izan zuen. 1971ko otsailaren 13an, Mijangos López hil zuten ere. 1971ko maiatzaren 8an, Arana Osorioren gobernuak azkenean EXMIBAL-i meatzea kudeatzeko baimena eman zion; El Estor eremuan, Q'eqchi-en lurraldeetan.
Laugerud eta Lucas Garcíaren gobernu militarrak
1978an unibertsitatearen eta militarren arteko tentsioa bere gorenera iritsi zen, Guatemalako Hiriko garraioaren tarifaren igoera salatzeko egin ziren protesta masiboetan. Unibertsitateko Ikasleen Elkarteak (AEU gaztelaniaz) protagonismoa izan zuen protestetan eta elkartaren buruzagien jazarpena izan zuen ondorio, urriaren 20an idazkari nagusia erail zuten, Oliverio Castañeda de León.
Oso zaila izan zen irakasle eroriak edo erbesteratuak ordezkatzea, eta ondorioz, erakundearen kalitate akademikoaren gainbehera nabarmena izan zen. Beranduago unibertsitatearen autonomia gogor murriztu zuten, baita aurrekontua murritzu ere (legez Estatuaren aurrekontuaren %5a izan behar zuen).
Espainiak Guatemalan duen enbaxada erretzea
1980ko urtarrilaren 31n, San Carlos Unibertsitateko ikasleek Quiché herriaren aldarrikapenak babesteko Espainiako Enbaxadaren instalazioak okupatzea aholkatu zien, hori euren eskakizunetarako agertoki gisa erabiltzea. Fernando Romeo Lucas García jeneralaren gobernuak enbaxada setiatu ostean su eman zion enbaxadari. Barruan zeuden, bere langile guztiak eta kasualitatezko bisitari batzuk barne, hala nola Guatemalako presidenteorde ohia, Eduardo Cáceres Lehnhoff jauna. Ekitaldiaren ostean, bizirik atera ziren bi bakarrak Máximo Cajal López enbaxadorea eta Gregorio Yujá Xona Quiché-a izan ziren, biak Herrera Llerandi Ospitale Pribatura eramanak. Han Yujá bahitu zuten eta enbaxadorea bahitu nahi izan zuten, baina garaiz hartu zuen ospitaletik Guatemalako Costa Ricako enbaxadoreak eta gau hartan bertan utzi zuen Guatemala. Yujá, bere aldetik, torturatu eta gorpua San Carlos Unibertsitateko Errektoretzaren aurrean bota zuten. Bere gorpua Erdiko Campuseko Heroi eta Martirien plazan lurperatu zuten.
Militarrek Carrillo Reeves-en dimisioa eskatu zuten, honek men egin eta karguko bigarren dekano zaharrenari tokatu zitzaion, Roberto Molina Mejía, bere agintaldia 1976ko uztailean hasi izanagatik. Funtzioak eskualdatzeko data uztailaren 14rako ezarri zen.
Egun horretan, funtzioen eskualdaketa akta sinadura prestatzeari ekin zioten; eta, hain zuzen, Molina Mejía aktaren kopia bat sinatzera zihoanean, su artifizial askoren eztanda zirudiena benetako tiroak ziren, gobernuko segurtasun indarrek dozenaka tiro-zauri egin zituzten baita zortzi ikasle erail, Ingeniaritza Fakultateko opor-ikastaroko ikasleak. 1962tik unibertsitateko campusen aurkako lehen erasoa izan zen; azalpen ofiziala izan zen goiz hartan gerrilla talde batek polizia-etxeko buruzagia hil zuela 7. zonaldean eta mendeku gisa, eta Lucas García presidenteak unibertsitatea "subbertsio zentroa" zela salatu zuen publikoaren arabera, kontingente horretako kideek izan zuten. unibertsitateko hiriko unibertsitateko ikasleei erasotzea erabaki zuen, berehala eta bereizi gabe.
1985eko Konstituzioa: Magistratuen hautaketa
Auzitegi Konstituzionalean egindako bi ekintzek agerian utzi zuten bere ildo polikoa, batetik legez kontrako adopzio-sareak balioztatzearen alde bozkatu zuen eta, ondoren, Efraín Ríos Montt jenerala presidentetzarako hautagai gisa erregistratzearen alde egin zuen, 1985eko Konstituzioan debekua zegoen arren egin zuen estatu kolpea zela eta. Urte horietan, Guatemalan funtzionatzen zuten adopzio-sareek 60.000 USD arte kobratzen zuten haur bakoitzeko 1997an 1.200 haur legez kontra saldu zituztela uste da, 2004an 4.000 baino gehiago izatera pasatu ziren.
1985eko herri-protestak eta militarrek Campus Nagusiaz jabetzea
Mejía Víctoresen gobernuan, Elkarrekiko Laguntza Taldea (GAM) sortu zen, Nineth Montenegrok zuzenduta, Erdi Mailako Ikasleen Koordinatzaileak-CEEM ere indar handia hartu zuen, Gizonen Institutu Zentral Nazionaleko ikasleek, Instituto Normal Central para Señoritas Belén eta Instituto Rafael Aqueche-ko ikasleek osatua. 1985eko irailean garraio publikoaren prezioen igoeraren aurka protesta handiak antolatu zituzten. Gutxienez hamar lagun hil ziren Guatemala Hirian 1978ko abuztuan Fernando Romeo Lucas Garcíaren gobernuaren aurkako protestetan.
Gobernuak Armadako 3.000 soldadurekin erantzun zuen, armadura arinak lagunduta, eta Polizia Nazionalaren istiluen taldeko indarrek, hiriko erdialdeko eta periferiko guneetan zabalduta zeudenak. Era berean, irailaren 3ko gauean, militarrek Guatemalako San Carlos Unibertsitatea okupatu zuten eta lurpeko tiro eremua eta propaganda subertsiboa aurkitu omen ziren barruan.
Ikasle liderren erailketa 1989an
1987an, "El Derecho" Ikasle Elkarteko (AED) presidentea, Willy Ligorría, Unibertsitateko Ikasleen Elkartetik kanporatua izan zen Huelga de Dolores Batzordeko dirua lapurtzeagatik eta nazioarteko hainbat jarduera eta dokumentutan Idazkari Nagusi gisa jarduten eta izenpetzen dituen funtzioak usurpatzeagatik. Alde egin ostean, AEUko zuzendaritzako kideen aurkako mehatxuak hasi ziren: 1989an etengabeko mehatxuak areagotu ziren, horietako batzuk heriotza-eskuadroek sinatuta, hala nola "la Dolorosa", "Justiciero Jaguar" edo "Armada Antikomunista Sekretua".
Scelotes poensis
Scelotes poensis Scelotes generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Guatemalako San Carlos Unibertsitatea
Ikasle liderren erailketa 1989an
1989an, erbestetik itzuli ziren unibertsitateko hainbat ikasle elkartea berregituratzeko asmoarekin baina abuztuaren 21ean Iván Ernesto González atxilotu eta desagertu egin zen; biharamunean, Carlos Contreras Conde, Unibertsitateko Ikasleen Mugimenduko (MEU) buruzagi nagusia, Unibertsitatetik gertu bahitu zuten. Egun horretan bertan, Hugo Leonel Gramajo bahitu eta atzerriko matrikuladun pick-up gorri batean sartu zuten. Abuztuaren 23an, Víctor Hugo Rodríguez Jaramillo eta Silvia Azurdia Utrera, MEUren sortzaileak, bahitu eta indarkeria gogorren erdian bidea oztopatzen zuten bi autotara eraman zituzten. Mario De Leónek egun horretan Unibertsitateko Ikasleen Elkarteak eskainitako prentsaurrekoa utzi eta 19:45ean Polizia Nazionaleko kontrol batean atxilotu eta desagertarazi zuten. Aarón Ubaldo Ochoa hurrengo egunean desagertu zen.
Irailean ikasle mugimenduko beste kide batzuk, Carlos Chutá Camey, Carlos Humberto Cabrera eta Carlos Palencia bahitu zituzten eta handik gutxira hilda aurkitu zituzten.
Unibertsitateko ikasleen hilketaren ostean, Ligorría Unibertsitateko zenbait mitinetan hizlari izan zen eta egiten ziren kontzentrazioetan parte hartu zuen. Irailaren 15ean, 14:15ean, Panamara abiatu zen Marco Tulio Montenegro eta Byron Milián Vicenterekin batera. Montenegro 1989ko azaroaren 11n itzuli zen Guatemalara AEUan sartzeko, baina baioneta moduko arma batekin hil zuten. Bere aldetik, Ligorría Ministerio Publikoko Ikerketa buru izendatu zuten. 1997ko irailaren 12an, Guatemalako Batasun Iraultzaile Nazionalak (URN), bake akordioen ostean alderdi politiko bihurtuta, Ligorríari ikasleen hilketan parte hartu izana leporatu zion formalki, militarraren kidea zelakoan.
Breaffy
edota Breaghwy (irlanderaz Breachmhaigh) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.673 biztanle zituen.
Brickens
edota Brickeens (irlanderaz Na Broicíní) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena.
Didelphis
Didelphis generoko martsupial animalia da. Didelphimorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Didelphinae azpifamilia eta Didelphidae familian sailkatuta dago.
Quilleco
Quilleco Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko izen bereko probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 10.462 biztanle zituen.
Toponimia
Quilleco hitzak Mapudungunez malkoen ura esan nahi du.