cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lurra
Goi-atmosfera
Energia termikoak atmosferako kanpoaldeko ertzean dauden molekula batzuen abiadura handitzen du, eta uneren batean Lurraren grabitatetik ihes egin dezakete. Horrek atmosfera espazioan, era geldo baina egonkorrean, galtzen doala esan nahi du. Finkatu gabeko hidrogenoak masa molekular txikia duenez, ihes-abiadura errazago lor dezake, eta beste gas batzuek baino tasa altuagoan doa kanpo espaziora. Espazioan hidrogenoa isurtzeak Lurraren atmosfera eta azalera aldatzen laguntzen du hasierako murriztapen egoera batetik, gaur egungo oxidazio egoerara. Fotosintesia oxigeno iturria da, baina erredukzio agenteen, hala nola hidrogenoaren, galera ezinbesteko baldintza izan zen atmosferan oxigeno metaketa zabala izateko. Horregatik, hidrogenoaren atmosferatik ateratzeko gaitasunak eragina izan zezakeen Lurrean garatu den bizitzaren izaeran. Gaur egungo oxigenoz aberatsen den atmosferan, hidrogenoa ura bihurtzen da ihes egiteko aukera izan aurretik. Horren ordez, hidrogenoaren galerarik handiena goiko atmosferan metanoa suntsitzean ematen da.
Fuente el Fresno
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.631 biztanle zituen.
Lurra
Eremu grabitatorioa
Lurraren grabitatea objektuek jasaten duten azelerazioa da, Lurreko masa banaketaren eraginez. Lurraren gainazaletik gertu, grabitazio azelerazioa 9,8 m/s2 ingurukoa da. Tokian tokiko desberdintasun topografiko eta geologikoek, baita sakonagoak diren egitura tektonikoen arteko desberdintasunek Lurraren grabitazio eremuan tokiko zein zonalde zabalagoetako desberdintasunak sortzen dituzte, grabitatearen anomaliak bezala ezagutzen direnak.
Eremu magnetikoa
Lurra iman bat bezalakoa da; iman horren poloak lurburuetatik oso hurbil daude. Horregatik iparrorratzaren orratzak iparraldeko eta hegoaldeko polo magnetikoekin lerroz lerro jartzen dira. Lurraren eremu magnetikoaren zati nagusia nukleoan sortzen da, dinamo prozesu bat sortzen den gunea. Prozesu honetan, konbekzioaren energia zinetikoa eremu magnetikoaren energian eta energia elektrikoan bihurtzen da. Eremua nukleotik kanpora hedatzen da, mantua pasaz, eta Lurraren azalerara iristen da, non gutxi gorabehera dipolo bat dagoen. Dipoloaren poloak Lurraren polo geografikoetatik gertu daude. Eremu magnetikoaren ekuatorean, eremu magnetikoaren gainazalaren indarra 3,05 × 10−5 T da. Nukleoko konbekzio mugimenduak kaotikoak dira; honen ondorioz polo magnetikoak noraezean doaz eta aldian-aldian lerrokatzea aldatzen da. Honek eremuaren aldaketak eragiten ditu. Azken itzulketa duela 700.000 urte inguru gertatu zen.
Magnetosfera
Lurraren eremu magnetikoak espazioan duen luzapenari magnetosfera deitzen zaio. Eguzki haizearen elektroiak eta ioiak magnetosferak desbideratzen ditu eta eguzki-haizearen presioak magnetosferaren eguneko aldea konprimatzen du, 10 Lurreko erradioko tamainara gutxi gora behera, eta gau aldeko magnetosfera buztan luze batean luzatzen du. Eguzki-haizeen abiadura eguzki haizearekin hedatzen diren uhinen abiadura baino handiagoa denez, arku supersoniko bat sortzen da magnetosferaren eguneko aldean. Kargatutako partikulak magnetosferan geratzen dira; plasmasfera energia baxuko partikulek definitzen dute, zeintzuek eremu magnetikoaren lerroak jarraitzen dituzten Lurrak biratzen duen bitartean. Eraztun korrontea eremu magnetikoak eramandako energia ertaineko partikulek osatzen dute eta Van Allenen gerrikoa energia altuko partikulek osatzen dute. Horien mugimendua ausazkoa da, baina magnetosferaren barnean daude.
Orbita eta errotazioa
Lurra, gainerako planetak bezala, bi higidura nagusiren mendean dago, errotazio higiduraren eta translazio higiduraren mendean, hain zuzen. Lurrak errotazioa, hots, bere ardatzaren gaineko jira osoa egiteko, 23 ordu, 56 minutu eta 4 segundo behar ditu (egunaren iraupena). Halaber, Eguzkiaren grabitazio indarrak erakarrita, Lurrak segundo bakoitzeko 29,8 km egiten ditu Eguzkiaren inguruko orbita eliptikoan zehar (translazioa), eta 365,25 egun behar ditu itzuli osoa egiteko (urtearen iraupena). Lurraren bi higidura horien planoek 23° 27'-ko angelua eratzen dute, ekliptikaren angelua deitua. Planetaren errotazioak sortzen duen indar zentrifugoa dela eta, Lurrak esfera baten eitea du, zapalagoa Ipar eta Hego buruetan Ekuatore aldean baino.
Orbita
Lurraren errotazio periodoa eguzkiarekiko (batez besteko eguzki-eguna) bataz besteko eguzki denborako 86.400 segundokoa da (86,4000025 SI segundo). Lurraren eguzki egun bakoitza gaur egun XIX. mendekoa baino zertxobait luzeagoa denez itsasaldien geldiaraztearen ondorioz, egun bakoitza 0 eta 2 SI ms luzeagoa izan daiteke.
Ozourt
Ozourt Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Lurra
Orbita
Lurraren errotazio periodoa izar finkoekiko, Lurraren Biraketa eta Erreferentzia Sistemen Zerbitzu Internazionalak (IERS) izar egun deitua, eguzki denborako 86,964.0989 segundokoa da, edo 23 ordu, 56 minutu 4,0989 segundo. Eguzki egunaren bataz besteko iraupena SI segundoetan eskuragarri dago IERSen, bai 1623-2005 tarterako eta baita eta 1962-2005 tarterako.
Nina Derwael
Nina Derwael (Sint-Truiden, Belgika, 2000ko martxoaren 26a) gimnastikan aritzen den kirolari belgikarra da.
Ozourt
Biztanleria
2007an Ozourt udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lurra
Errotazioa
Lurrak Eguzkiaren inguruan orbitatzen du, batez besteko 150 milioi km inguruko distantzia batean. Bira oso bat emateko bataz besteko 365.2564 eguzki egun edo urte sideral bat behar ditu. Horrek Eguzkiaren ekialderako itxurazko mugimendua sortzen du izarrekin alderatuta. Mugimendu hau eguneko 1 º ingurukoa da, hau da, 12 orduero eguzki edo ilargiaren itxurazko diametroa. Mugimendu horren ondorioz, batez beste 24 ordu behar ditu (eguzki egun bat) Lurrak bere ardatzaren inguruan biraketa osoa osatzeko eta eguzkia meridianora itzultzeko. Lurraren abiaduraren orbita batez beste 29,78 km/s ingurukoa da (107,200 km/o). Abiadura horretan, Lurraren diametro osoa (12,742 km) zazpi minututan zeharkatuko luke.
Ozourt
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 74 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lurra
Errotazioa
Ilargiak eta Lurrak barizentro komun bat orbitatzen dute 27,32 egunero, atzeko izarrekiko erreferentzia hartuta. Lurra-Ilargi sistemaren Eguzkiaren inguruko orbita komunarekin konbinatuta, hilabete sinodikoaren iraupena, ilargi berritik ilargi berrira dagoen tartea, 29,53 egunekoa da. Zeruko ipar polotik ikusita, Lurraren eta Ilargiaren mugimendua eta baita haien biraketa axialak ere, erlojuaren noranzkoaren aurkakoak dira. Eguzkiaren eta Lurraren ipar poloen gainetik begiratuta dagoen ikuspegi batetik, Lurrak norabide berdinean orbitatzen du Eguzkia. Plano orbitalak eta axialak ez daude zehatz-mehatz lerrokatuta: Lurraren ardatza 23,44 gradu dago makurtuta Lur-Eguzki planoaren (ekliptika) perpendikularretik, eta Lurra – Ilargiaren planoa ± 5,1 gradu dago makurtua Lurra – Eguzkia planoarekin alderatuta. Makurdura hau gabe, eklipse bat egongo litzateke bi astetan behin, ilargi eklipseak eta eguzki eklipseak tartekatuz.
Ozourt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 102 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lurra
Errotazioa
Lurraren Hill esferak, hau da, grabitazio-eragin esparruak, 1,5 milioi km inguruko erradioa du. Distantzia honetatik gaindi, Eguzkiaren edo beste planeten grabitazioaren eragina Lurrarena baino handiagoa da. Objektuek Lurra distantzia honen barnean orbitatu behar dute, edo bestela Eguzkiaren grabitazio indarraren ondorioz ihes egin dezakete.
Lurra, Eguzki Sistemarekin batera, Esne Bidean kokatuta dago eta bere erdigunetik 28.000 argi-urte inguruko distantzian orbitatzen du. Plano galaktikotik gora 20 argi urte ingurura dago, Orionen besoan.
Ozourt
Diru sarrerak
2009an Ozourt udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 196,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.126 euro zen.
Lurra
Makurdura axiala
Lurraren inklinazio axiala 23,439281 °-koa da gutxi gorabehera bere orbitako planoaren ardatzarekiko, beti zeru poloetara zuzentzen dena. Lurraren makurdura axialaren ondorioz, gainazaleko puntu jakin batera iritsi den eguzki-argia aldatu egiten da urtean zehar. Horrek kliman urtaro aldaketa eragiten du: Kantzer tropikoa eguzkiari begira dagoenean, ipar hemisferioan uda da, eta negua berriz, hego hemisferioan dagoen Kaprikornio tropikoa eguzkiari begira dagoenean, bertan uda delarik. Udan eguna luzeagoa da, eta Eguzkia zeruan gorago igotzen da. Neguan, klima freskoago bihurtzen da eta egunak laburragoak dira.
Zirkulu polar artikoaren gainetik, muturreko kasua ematen da urtearen zati batean batere argirik ez dagoenean. Ipar poloan sei hilabete irauten du egoera honek, eta gau polar izena jasotzen du. Hegoaldeko hemisferioan, egoera alderantzizko da, hegoburua ipar poloaren kontrako norabidean kokatuta baitago. Sei hilabete beranduago, polo honek gauerdian eguzkia izaten du, 24 ordutako egunak, berriro ere hego poloan kontrako egoera ematen delarik.
Konbentzio astronomikoen arabera, lau urtaroak zehazteko solstizioak – makurdura axiala Eguzkitik urrunen edo hurbilen dauden orbitaren puntuak – eta ekinokzioak – makurduraren norabidea eta Eguzkiaren norabidea perpendikularrak direnean – erabiltzen dira. Ipar hemisferioan, neguko solstizioa abenduaren 21aren inguruan gertatzen da; udako solstizioa ekainaren 21etik gertu izaten da, udaberriko ekinokzioa martxoaren 20aren bueltan eta udazkeneko ekinokzioa irailaren 22 edo 23an. Hego hemisferioan, egoera alderantzikatzen da: udako eta neguko solstizioak trukatzen dira eta udaberriko eta udazkeneko ekinozioen datak trukatzen dira.
Ozourt
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 margolaria.
Lurra
Makurdura axiala
Lurraren ardatz axialaren angelua nahiko egonkorra da denbora luzeetan zehar. Bere inklinazio axialak nutazioa jasaten du; mugimendu txiki eta irregular bat, 18,6 urteko periodo nagusia duena. Lurraren ardatzaren orientazioa (ez angelua bera) ere aldatu egiten da denboran zehar, 25.800 urte behar dituelarik zirkulu oso bat osatzeko. Prezesioa deitzen zaio honi. Mugimendu hau urte sideral baten eta urte tropikal baten arteko desberdintasunaren arrazoia da. Bi mugimenduak Eguzkiaren eta Ilargiaren erakargarritasun desberdinak eragiten dituzte. Poloak, halaber, Lurreko gainazaletik metro gutxi batzuk mugitzen dira. Mugimendu polar honek hainbat osagai zikliko ditu, zeinak kolektiboki mugimendu kuasiperiodiko izena jasotzen duten. Honetaz gain, Chandlerren kulunka deritzon mugimendua ere jasaten du. Lurraren biraketa-abiadura ere aldatu egiten da, egunaren luzeraren aldaketa bezala ezagutzen den fenomeno bat sortuz.
Ozourt
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
Lurra
Makurdura axiala
2016ko ikerketa baten arabera, Bederatzigarren planetak Eguzki Sistemako planeta guztiak 6 gradu makurtu zituen, Lurra barne.
Bizigarritasuna
Bizitza sostengatu ahal duen planeta bati bizigarria deitzen zaio, nahiz eta bizitza ez den bertan sortu. Lurrak ur likidoa eskaintzen du; molekula organiko konplexuak elkartu eta elkarreragin dezaketen ingurunea eta nahikoa energia metabolismoa mantentzeko. Lurretik Eguzkirako distantzia distantziak, baita orbitaren eszentrikotasunak, biraketa-tasak, makurdura axialak, historia geologikoak, atmosferak eta eremu magnetikoak lurrazaleko egungo baldintza klimatikoak direnak izaten laguntzen dute.
Biosfera
Planeta bateko bizidunak ekosistemetan bizi dira, eta horiek guztiak «biosfera» bat osatzen dute. Lurraren biosfera 3.5 G urte inguru eboluzionatzen hasi dela pentsatzen da 73. Biosfera hainbat biometan banatuta dago, antzeko landare eta animaliak bizi direlarik bakoitzean. Lurrean biomak nagusiki latitudearen, itsas mailatik dagoen altueraren eta hezetasunaren arabera banatzen dira. Artikoko edo Antartikako zirkuluen barruan, altuera handiko zonaldeetan edo eremu oso lehorretan kokatutako biometan, landare edota animali bizitza gutxi dago; espezieen aniztasunaren gailurra ekuatoreko latitudetan dauden lurralde baxu eta hezeetan ematen da.
Ozourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 559
NGC 559 izar kumulu bat da, Cassiopeia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lurra
Biosfera
2016ko uztailean zientzialariek jakinarazi zuten Lurrean bizi diren organismo guztien azken arbaso komun unibertsalaren (LUCA) 355 gene identifikatzea lortu zutela.
Baliabide naturalak eta lurzoruaren erabilera
Lurrak gizakiek ustiatu dituzten baliabideak ditu. Energia ez berriztagarri bezala izendatu direnak, erregai fosilak esate baterako, denbora geologikoetan baino ez dira berritzen.
Erregai fosilen gordailu handiak lurrazaletik lortzen dira, hauen artean ikatza, petrolioa eta gas naturala daudelarik. Gordailu horiek gizakiek energia-ekoizpenerako eta kimika ekoizpenerako lehengai gisa erabiltzen dituzte. Mineral meak ere lurrazalaren barnean eratu dira, magmatismoa, higadura eta plaken tektonika bezalako prozesuen bidez. Gordailu horiek metal ugarien eta bestelako elementu erabilgarrien iturri kontzentratuak osatzen dituzte.
Plastilina
Plastilina edo plastizina moldekatzeko erabiltzen den material plastikoa da. Kaltzio gatzez, baselinaz eta beste konposatu alifatiko batzuez osatuta dago, batez ere azido estearikoz. Haurren erabilerarako egokia da, eta jostailu ezaguna da. Kolore askotan aurki daiteke.
Lurra
Hondamendi naturalak
Lurraren azalera handiak eguraldi bortitzaren mende daude, esate baterako, zikloi tropikalak, urakanak edo tifoiak. 1980tik 2000ra bitartean, horrelako fenomenoek 11.800 hildako eragin zituzten batez beste urtero. Leku askotan jasan behar dituzte lurrikarak, luiziak, tsunamiak, sumendien erupzioak, tornadoak, dolinak, ekaitzak, uholdeak, lehorteak, suteak eta bestelako hondamendiak.
Beste toki askotan, giza ekintzarengatik sortutako arazoak pairatu behar dituzte: aire eta uraren kutsadura, euri azido eta substantzia toxikoak, landarediaren galera (gehiegizko ustiapena, deforestazioa, desertifikazioa), faunaren galera, espezieen iraungipena, lurzoruaren agortzea eta higadura.
Plastilina
Plastiko termoegonkorra izan arren, hainbat ezaugarri berezi ditu, hala nola, malgutasuna eta tenperatura altuekiko erresistentzia baxua.
Lurra
Giza geografia
Kartografia, mapak egin eta ikertzen dituen zientzia; eta geografia, Lurraren ezaugarriak, biztanleak eta fenomenoak aztertzen dituena, Lurra irudikatu izan duten diziplinak izan dira historikoki. Topografia edo lur neurketa, hau da, lekuen kokapena eta distantzia zehaztea, eta, neurri txikiagoan, nabigazioa, hau da, posizioa eta norabidea zehaztea, kartografia eta geografiarekin batera garatu dira, beharrezko informazioa eman eta neurri egokian hornituz.
Barbus atakorensis
Barbus atakorensis Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Lurra
Giza geografia
Lurraren giza biztanleria zazpi milioi ingurura iritsi zen 2011ko urriaren 31n. Proiekzioek adierazten dute munduko giza biztanleria 9,2 mila milioira iritsi daitekeela 2050an. Hazkunde gehiena garapen bidean dauden herrialdeetan gertatuko dela espero da. Giza biztanleriaren dentsitatea oso ezberdina da mundu osoan zehar, baina gehienak Asian bizi dira. 2020an, munduko biztanleriaren % 60 hiri-eremuetan bizi izatea espero da, nekazal guneen ordez.
Plastilina
Historia
Franz Kolbek, Municheko (Alemania) farmazia baten jabeak, 1880 an asmatu zuen. Industria garai hartan, Munich arteen gune bat zen, eta Kolberen lagunen artean eskultoreak ere ziren: beren eskulturak moldekatzeko erabiltzen zuten buztina berehala lehortzen zela eta, neguan batez ere, harekin lan egitea oso zaila zela kexatzen ziren. Franz Kolbek bere asmakizuna merkaturatzeko, 1887an ezagutzera eman zuen Faber-Castell enpresan eta, oraindik ere, egun saltzen da.
Lurra
Giza geografia
Munduko lur-masaren % 68a ipar hemisferioan dago. Lurzoruaren masa nagusitasun hau dela eta, gizakien % 90 ipar hemisferioan bizi da.
Lurraren azaleraren zortziren bat gizakiak bizitzeko egokia dela kalkulatzen da. Lurraren azaleraren hiru laurdenak ozeanoez estalita daude, beraz soilik laurden bat da lurra. Lur eremu horren erdia basamortua (% 14), mendi oso garaiak (% 27) , edo bestelako lur ez-egokiak dira. Iparralderen dagoen munduko kokapen iraunkorra Alert da, Nunavuteko Ellesmere uhartean (Kanada, 82 ° 28′N). Hegoalderen dagoena berriz Amundsen-Scott basea da, Antartikan, ia zehazki hego poloan (90º S).
Plastilina
Plastilinaren birziklatzea
Plastiko gisa, birziklatzeko, gainerako plastikoekin eta metalezko zein tetra-brick ontzi arinekin batera, edukiontzi horia erabil liteke; lurralde batzuetan, baina, argi eta garbi adierazi ohi da plastikozko jostailuak-eta ez botatzeko hor.
Lurra
Giza geografia
Herrialde subirano independenteek planetako lur azalera guztia erreklamatua dute, Antartidako zenbait toki, Danubio ibaiaren mendebaldeko ertzean dauden lursail batzuk eta Egipto eta Sudan arteko aldarrikatu gabeko Bir Tawileko zonaldea izan ezik. 2015. urtean, 193 estatu soberano daude Nazio Batuetako estatu kide direnak, gehi bi estatu behatzaile eta 72 mendeko lurralde eta aitorpen mugatua duten estatu. Lurrak ez da inoiz gobernu subirano bat izan mundu osoan autoritatea izan duena. Hala ere, zenbait nazio-estatu batzuek mundu osoa menderatzen saiatu izan dira baina ez dute lortu.
Nazio Batuak hainbat gobernuz osatutako mundu mailako erakunde bat da, nazioen arteko gatazketan esku hartzeko asmoz sortu zena, gatazka armatuak saihesteko. Gehienbat, Nazio Batuak nazioarteko diplomaziarako eta nazioarteko zuzenbiderako foro gisa balio du. Bazkideen adostasuna lortzen denean, esku-hartze armaturako mekanismo bat eskaintzen du.
Lurra orbitatu zuen lehenengo gizakia Juri Gagarin izan zen, 1961eko apirilaren 12an. Guztira, 487 pertsonak inguruk espazioa bisitatu zutena 2010eko uztailaren 30ra arte, eta horietatik, hamabi izan dira Ilargian ibili direnak. Normalean, espazioan dauden gizakiak Nazioarteko Espazio Estazioan daudenak dira bakarrik. Geltokiko tripulazioa, sei pertsonez osatua, normalean sei hilabetetan behin ordezkatzen da. Gizakiak Lurretik 400.171 km distantziara bidaiatzea lortu du. Marka hau Apollo 13 misioak lortu zuen 1970ean.
Ilargia
Ilargia satelite natural nahiko handi, telurikoa eta planeta baten antzerakoa da, Lurraren laurdena inguruko diametroa duena. Eguzki Sistemako ilargirik handiena da, bere planetaren tamainari dagokionez; nahiz eta Karonte, Pluton planeta nanoaren ilargia, erlatiboki handiagoa den. Beste planeten satelite naturalei «ilargi» deitzen zaie baita ere, Lurrarenaren gisan.
Litekeena da Ilargiak bizitzaren garapenean izugarrizko eragina izatea, planetaren klima moderatzen lagunduz. Froga paleontologikoek eta ordenagailuen simulazioek erakusten dute Lurraren makurdura axiala Ilargiarekin dituen elkarrekintza indarrek egonkortzen dutela. Teoriko batzuek uste dute egonkortze hau egongo ez balitz, Eguzkiak eta gainontzeko planetek Lurraren konkor ekuatorialean eragiten dituzten indar momentuek biraketa-ardatza kaotikoki ezegonkorra bihurtuko luketela, milioika urteetan aldaketa kaotikoak eraginez, Marten gertatzen direnen antzera.
Lurretik ikusita, Ilargia eta Eguzkiaren itxurazko tamaina ia berdina da. Bi gorputz horien diametro angeluarra (edo angelu solidoa) bat dator nahiz eta Eguzkiaren diametroa Ilargiarena baino 400 aldiz handiagoa den, baina, era berean, 400 aldiz urrunago dago Lurretik. Honek Lurrean eguzki eklipse totalak eta anularrak egotea ahalbidetzen du.
Ilargiaren jatorria azaltzen duen teoria onartuena talka handiaren hipotesia da. Honen arabera, Theia izeneko proto-planeta batek, Marteren tamainakoak, hasierako Lurraren aurka talka egin zuen. Hipotesi honek (besteak beste) Ilargiko burdin eta elementu lurrunkorren falta erlatiboa azaltzen du eta baita bere konposizioa Lurraren lurrazalekoaren ia berdina izatea ere.
Asteroideak eta satelite artifizialak
Lurra gutxienez asteroide ko-orbital ditu, besteak beste, 3753 Cruithne eta 2002 AA29. Asteroide troiar bat, 2010 TK7, Lurreko L4 lagrangeren puntuaren inguruan biraka dabil baita ere, eta Eguzkiari bira emateko bidean Lurrarekin batera doa.
Lurretik hurbil dagoen 2006 RH120 asteroide txikia Lurra-Ilargia sistemara hurbiltzen da hogei urtez behin gutxi gorabehera. Hurbilketa hauetan zehar, Lurra orbitatu dezake denbora tarte laburretan zehar.
2018ko apirilean, gizakiak egindako 1.886 satelite daude funtzionatzen Lurraren orbitan. Badaude ere jada funtzionamenduan ez dauden sateliteak ere (besteak beste, Vanguard 1, orbita dagoen satelite zaharrena) eta 16.000 espazioko zabor pieza baino gehiago. Lurreko satelite artifizial handiena Nazioarteko Espazio Estazioa da.
Ikuspegi historikoa eta kulturala
Lurraren ikur astronomiko estandarra zirkulu batez borobildutako gurutzea da,, munduko lau bazterrak irudikatzen dituena.
Giza kulturek planetaren ikuspegi asko garatu dituzte. Lurra batzuetan pertsonifikatutako jainkotzat hartzen da. Kulturen askotan, ama jainkosa bat da, era berean ugalkortasunaren jainko nagusia delarik. XX. mendearen erdialdean, Gaia printzipioak Lurraren inguruneak eta bizitza auto-erregulatzen zen organismo bakar bat bezala irudikatu zuen, bizigarritasun baldintzak egonkortzera jotzen duena. Erlijio askotako sortze mitoek Lurra naturaz gaindiko jainko batek edo batzuek sortu zutela adierazten dute.
Ikerketa zientifikoek jendeak Lurrari buruz zuen ikuspegia eraldatu dute, kulturalki eragina izan dutelarik. K. a. VI. mendearen amaieran Italiako hegoaldeko Greziako kolonietan Lurra laua zenaren hasierako sinesmena pixkanaka-pixkanaka esferikotasunarekin ordezkatzen joan zen. Ideia hau Pitagoras eta Parmenides filosofoei, biei, egotzi zaie. K. a. V. mendearen amaieran, Lurra esfera bat zela unibertsalki onartua zegoen Greziako intelektualen artean. Lurra unibertsoaren erdigunea zela uste izan zen XVI. mendera arte. Garai hartan zientzialariek frogatu ahal izan zuten zehaztasunez mugitzen zen objektu bat zela, Eguzki-Sistemako gainerako planeten antzera. James Ussher bezalako eragin handiko kristau aditu eta apaizak ahalegin handiak egin zituzten Lurraren adina Bibliako genealogien analisia eginez zehazteko. Lan hauen eraginez, mendebaldeko biztanleek Lurrak hainbat milurteko soilik zituela uste zuten XIX. mendera arte. XIX. mendean zehar konturatu ziren geologoak Lurraren adina hainbat milioi urtekoa izan behar zela.
Lord Kelvinek termodinamika erabili zuen Lurraren adina 20 eta 400 milioi urte artekoa zela kalkulatzeko 1864an. Gaiari buruzko eztabaida bizi bat eragin zuen. XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran erradioaktibitatea eta datazio erradioaktiboak aurkitu zirenean, Lurraren adina zehazteko mekanismo fidagarri bat ezarri zen, eta planetak milaka milioi urte zituela frogatu zen. Lurraren pertzepzioa berriz ere XX. mendean aldatu zen gizakiek lehen aldiz orbitatik ikusi zutenean, eta batez ere Apollo programak ateratako Lurraren argazkiekin.
La Neuville-Housset
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 63 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 27 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 10 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 27 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (14 gizon eta 6 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lipaugus uropygialis
Lipaugus uropygialis Lipaugus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Maurizia Aldeiturriaga
Maurizia Aldeiturriaga Zabala (Zeberio, Bizkaia, 1904ko irailaren 22a - Artea, Bizkaia, 1988ko maiatzaren 19a) trikiti musikako pandero jotzailea eta abeslaria izan zen.
Irbid (muhafazah)
Irbid (إربد) Jordaniako 12 muhafazah edo probintzietako bat da. Iparraldeko eskualdean kokatua, 1.572 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2.003.800 biztanle zituen 2020an. Hiriburua Irbid da.
Barrutiak
Probintzia 9 barrutitan (liwa) banaturik dago:
Maurizia Aldeiturriaga
Biografia
Zeberioko Egia auzoan jaio zen, eta txikitatik panderoa jotzen eta koplak inprobisatzen ikasi zuen. Aita Frantziskok eta neba nagusiak panderoa jotzen zuten. Mauriziaren lehen irakaslea, osaba Kalisto izan zen. Berarengandik ikasitakoa igande arratsaldeetan lantzen zuen bere gelan sartuta. Bederatzi urte zituela neskame joan zen Basurtura, ganadu tratante baten etxera. Han hiru urte inguru eman ondoren, berriz ere Zeberiora itzuli eta Ugaoko hariki fabrikan hasi zen lanean. Hamabi urte besterik ez zuela hasi zen Maurizia jaiegun eta festetan herriko plazetan jotzen Joakin Goti, Jose Rotaetxea eta Juan Txapelegaz. Plazarik plaza ibiliz ezagun bihurtu zen.
Panderoa jotzen eta kopla zaharrak abesten aritu zen 17 urterekin ezagutu zuen Benantzio Bernaolarekin(Karakol). Mauriziari Benantzioren jotzeko modu bizi eta gogorra gustatu eta elkarrekin jotzen hasteko proposamena egin zion. Hasieran musika bikotea izan zena geroago senarra izan zen. Bikote bikaina osatu zuten.
Ezkondutakoan bizimodu berari eutsi zioten, jaiegunetan musikari, eta gainontzeko egunetan gogor lan egiten zuten: Mauriziak baserrian eta senarrak fabrikan. Mauriziak zeraman baserriaren ardura, indartsua zen.
Gerra garaian eten egin zen musika-jarduera, Benantzio preso egon zen hiru urtez, eta panderoa eta eskusoinua gordeta egon ziren bitartean. Urteak pasata apurka-apurka hasi ziren berriro jotzen. Geroago, Leon Bilbao, herriko albokariarekin osatu zuten hirukotea.
Telmatobius huayra
Telmatobius huayra Telmatobius generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Maurizia Aldeiturriaga
Biografia
Benantzio 1978an hilda, makalaldi handia pasa zuen Mauriziak. Baina handik atera ahal izan zen etxeko eta lagunen laguntzarekin.
Ezaugarriak
Ekitaldia baino lehen beti erretzen zituen egunkari-orri batzuk, horren beroarekin panderoko larrua puntu-puntuan jartzeko.
Harrigarria bada ere, musikari belaunaldi berriko gazteak ere liluratu zituen. Hertzainak taldeko Josu Zabala edo Kortatuko Fermin Muguruza eta abar luze batentzat, garaiko punki mugimenduarentzat alegia, Mauriziaren abesteko era askatua eredu bihurtu zen. Euskal Rockarentzat Maurizia beste garai bateko punkirik punkiena izan zen. Fermin Muguruza abeslaria ere miresle sutsua izan da betidanik.
Chaunax mulleus
Chaunax mulleus Chaunax generoko animalia da. Arrainen barruko Chaunacidae familian sailkatzen da.
Maurizia Aldeiturriaga
Ezaugarriak
Inora joateko beti jantzi tradizionala erabiltzen zuten, baita estudioan grabatzeko ere. Horrelaxe gogoratzen dituzte bai Juan Mari Beltranek bai Ruper Ordorikak beraiekin grabatzen aritu ziren egunetan.
Diskoak
Grabazio hauexek egin zituen:
Azido akriliko
Azido akrilikoa edo azido propenoikoa CH2=CHCO2H formula duen konposatu organikoa da. Azido karboxiliko asegabe sinpleena da. Bere egoera puruan, likido korrosibo, koloregabe eta usain sarkorrekoa da. Uretan, alkoholetan, eterretan eta kloroformon disolbagarria da.
Alkoholekin esterrak eratzen ditu, akrilato izena hartzen dutenak
Sintesia
Azido akrilikoa propilenoaren oxidazioaz lortzen da,
Erabilera
Azido akrilikoak eta bere esterrek beren buruarekin edo beste monomero batzuekin, estirenoarekin esaterako, erreakzionatzeko joera dute lotura bikotza baliatuz eta ondorioz, polimeroak eta kopolimeroak eratzen dituzte erabilera zabala dutenak polimeroen industrian.
Azido akrilikoa erabilera asko ditu esaterako pixohialen fabrikazioan, uren tratamenduan edo ehungitzan.
Pentadekagono
Geometrian, pentadekagonoa hamabost alde eta hamabost angelu dituen poligonoa da.
Propietateak
Aldearen luzera a bada:
Granátula de Calatrava
Granátula de Calatrava Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 941 biztanle zituen.
Klinobehoita
Ezaugarriak
Klinobehoita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Olivia de Havilland
Olivia Mary de Havilland (Tokio, Japonia, 1916ko uztailaren 1a - Paris, 2020ko uztailaren 26a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen, Oscar sariaren irabazlea. Joan Fontaine aktorea du ahizpa gaztea, baina elkarren urrunketa ospetsua izan da.
Telmatobius hypselocephalus
Telmatobius hypselocephalus Telmatobius generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Olivia de Havilland
De Havilland izeneko lege horrek Hollywooden gainean oso eragin handia eta luzea izan zuen, eta azkenean, filmak ekoizteko eta banatzeko sistema irauli zuen.
Ollendorf
Ollendorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 129
NGC 129 izar kumulu bat da, Cassiopeia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Bettongia gaimardi
Bettongia gaimardi Bettongia generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Potoroidae familian sailkatuta dago.
Oktibbeha konderria (Mississippi)
Oktibbeha konderria (Oktibbeha County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Starkville da. 2010eko zentsuaren arabera 47,671 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Oktibbeha konderriak 11,964 kilometro koadro ditu. Horietatik 967 ura dira. Beste 118,673 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 39,85 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 47,671 pertsonetatik 28,508 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 683 dira. 17,356 beltzak edo afroamerikarrak. 83 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,151 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 46 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 515 pertsonek kokatzen zuten.
Uragheko harrien zirkulua
Uragheko harrien zirkulua (Uragh Stone Circle) Irlandan, Kerry konderriaren Tuosist dagoen harrespila da.
Nogent-le-Rotrou
Nogent-le-Rotrou Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2007an 11.358 biztanle zituen.
Uragheko harrien zirkulua
Ezaugarriak
Monumentu megalitiko honek 2,4 metroko zirkulua osatzen du. Bost dira megalitoak, handiena 3 metrokoa. Aztarnategia oso inguru ederrean dago: Beara penintsulan, Gleninchaquin parketik gertu eta Gleninchaquin lakutik ondoan.
Nogent-le-Rotrou
Biztanleria
2007an Nogent-le-Rotrou udalerrian erroldatutako biztanleak 11.358 ziren. Familiak 5.190 ziren, horien artean 2.107 pertsona bakarrekoak ziren (700 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.407 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.546 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.092 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 445 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 6.058 etxebizitza zeuden, 5.288 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 121 bigarren erresidentzia ziren eta 649 hutsik zeuden. 3.260 etxeak ziren eta 2.785 apartamentuak ziren. 5.288 etxebizitza nagusietatik 2.643 bere jabearen bizilekua ziren, 2.536 alokairuan okupaturik zeuden eta 108 doan lagata zeuden; 153 etxek gela bat zuten, 752 etxek bi zituzten, 1.362 etxek hiru zituzten, 1.520 etxek lau zituzten eta 1.501 etxek bost zituzten. 3.301 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.832 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.183 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.852 ziren, horien artean 4.865 aktiboak ziren eta 1.987 inaktiboak ziren. 4.865 pertsona aktiboetatik 4.323 lanean zeuden (2.291 gizon eta 2.032 emakume) eta 542 langabezian zeuden (227 gizon eta 315 emakume). 1.987 pertsona inaktiboetatik 815 erretiraturik zeuden, 536 ikasten zeuden eta 636 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nogent-le-Rotrou udalerrian 5.028 unitate fiskal zeuden, 10.361,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.040 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 658 komertzioetatik, 11 erauzte enpresak ziren, 18 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 40 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 51 eraikuntza enpresak ziren, 182 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 20 garraio enpresak ziren, 49 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 10 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 37 finantziazio enpresak ziren, 26 higiezinen enpresak ziren, 70 zerbitzu enpresak ziren, 87 administrazio publikoko enpresak ziren eta 53 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 163 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 11 banku bulegoak, 4 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 6 autoeskolak, 7 igeltseroak, 10 margolariak, 9 zurginak, 7 iturginak, 9 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 22 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 aldi baterako lan enpresak, 32 jatetxeak, 14 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 98 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 12 okindegiak, 7 harategiak, 1 arraindegi zen, 6 liburu dendak, 27 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 6 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 3 drogeria, 3 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Nogent-le-Rotrou udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 6 botika eta 4 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carrollton (Mississippi)
Carrollton Mississippiko herri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 190 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.
Itti-marduk-balatu
Itti-marduk-balatu Isingo errege bat izan zen, bere aita Marduk-Kabitahheshuren oinordekoa. K.a. 1138 inguruan hartu zuen erregetza, eta ustez Babiloniatik gobernatu zuen lehen erregea izan zen.
K.a. 1135ean, Babilonia bereganatu zuen, bere hiriburua bertara eramanez. Negoziaketa edo armen bidez, Elameko Silkhak-Inshushinaki aurre egin zion (K.a. 1120 inguru arte hil ez zena), eta bere seme zen Ninurta-nadin-shumi izan zen bere oinordekoa K.a. 1132 inguruan.
Triosa
Triosak hiru karbono atomo dituzten monosakaridoak dira. Beren formula enpirikoa da.
Ezaugarriak
Monosakarido guztietan bezala, triosek zetona edo aldehido taldeak dituzte. Zetona taldea dutenek zeto aurrizkia daramate, eta aldehido taldearenek aldo aurrizkia.
Triosa garrantzitsuenak glizeraldehidoa (aldotriosa) eta dihidroxiazetona (zetotriosa) dira, gluzidoen metabolismoan garrantzi handia dutenak (glukolisian eta Calvin zikloan, besteak beste).
Glizeraldehidoak bi estereoisomero ditu: D-glizeraldehidoa eta L-glizeraldehidoa. Dihidroxiazetonak aldiz ez du isomerorik, ez baitu karbono asimetrikorik.
Sergei Novikov
Sergei Petrovitx Novikov (Серге́й Петро́вич Но́виков; Gorki, gaur egun Nizhni Novgorod, SESB, 1938ko martxoaren 20a) errusiar matematikaria da.
Biografia
Bere gurasoak matematikari ezagunak ziren. Matematika-titulua Moskuko Unibertsitateko Matematika eta Mekanikako fakultatean atera zuen 1960ean. Gero ikerlanean hasi zen Moskuko Matematikako Steklov Institutuan, Postnikoven zuzendaritzapean, eta 1964an bukatu zuen doktoregoa.
Steklov Institutuan eta Moskuko Unibertsitatean aritu zen lanean hurrengo urteetan. 1971n Errusiako Zientzietako Akademiako Fisika Teorikorako L. D. Landau Institutuko zuzendari egin zuten. Moskuko Unibertsitateko hainbat sailetako zuzendari ere izan zen, eta 1985-1996 urteetan Moskuko Matematika Elkarteko lehendakaria.
1996tik aurrera Estatu Batuetako Marylandeko Unibertsitean dihardu lanean. 1971 arte topologia diferentzialaren alorra ikertu zuen Novikovek. 1965ean azaldu zuen gaur Novikoven aierua deitzen dena, topologiako problema garrantzitsuenetako bat; 1970eko Nizako Matematikarien Nazioarteko Kongresuan, Fields domina jaso zuen bere aieruari esker.
1971tik aurrera fisika matematikoa eta sistema dinamikoak lantzen hasi zen. Matematikaren aplikazio ugari ikertu zituen, besteak beste, eredu kosmologiko homogeneoak, solitonen teoria, eragile linealen teoria espektrala, kuantuen teoria eta korden teoria.
1981n Errusiako Zientzietako Akademiako kide egin zuten, eta urte berean Lobatxevski saria jaso zuen. Londresko Elkarte Matematikoko eta Accademia dei Linceiko kide da. 1994an Estatu Batuetako Zientzietako Akademia Nazionaleko kide aukeratu zuten. 2005. urtean Wolf saria irabazi zuen.
Amblyraja georgiana
Amblyraja georgiana Amblyraja generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Puteaux
Puteaux Frantziako udalerria da, Senako Gainak departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 43.994 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Puteaux udalerrian erroldatutako biztanleak 43.994 ziren. Familiak 19.781 ziren, horien artean 8.573 pertsona bakarrekoak ziren (3.923 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4.650 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4.478 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 5.017 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.713 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 23.200 etxebizitza zeuden, 20.691 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 578 bigarren erresidentzia ziren eta 1.931 hutsik zeuden. 809 etxeak ziren eta 22.083 apartamentuak ziren. 20.691 etxebizitza nagusietatik 6.727 bere jabearen bizilekua ziren, 13.367 alokairuan okupaturik zeuden eta 598 doan lagata zeuden; 2.851 etxek gela bat zuten, 6.746 etxek bi zituzten, 5.443 etxek hiru zituzten, 3.676 etxek lau zituzten eta 1.975 etxek bost zituzten. 11.668 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10.584 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.220 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 30.940 ziren, horien artean 24.855 aktiboak ziren eta 6.085 inaktiboak ziren. 24.855 pertsona aktiboetatik 22.389 lanean zeuden (11.608 gizon eta 10.781 emakume) eta 2.467 langabezian zeuden (1.225 gizon eta 1.242 emakume). 6.085 pertsona inaktiboetatik 1.238 erretiraturik zeuden, 2.873 ikasten zeuden eta 1.974 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Puteaux udalerrian 20.093 unitate fiskal zeuden, 44.189 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.207 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5.252 komertzioetatik, 204 erauzte enpresak ziren, 32 janari enpresak ziren, 9 coque eta refinazio enpresak ziren, 17 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 77 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 352 eraikuntza enpresak ziren, 893 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 137 garraio enpresak ziren, 356 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 480 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 733 finantziazio enpresak ziren, 287 higiezinen enpresak ziren, 1.166 zerbitzu enpresak ziren, 296 administrazio publikoko enpresak ziren eta 207 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 699 zerbitzu publikoetatik, 3 poliziaren kasernak ziren, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 4 posta bulegoak, 75 banku bulegoak, 3 funerariak, 22 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 10 ibilgailuen alokairu bulegoak, 6 autoeskolak, 15 igeltseroak, 40 margolariak, 24 zurginak, 26 iturginak, 22 argiketariak, 35 eraikuntza enpresak, 49 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 12 aldi baterako lan enpresak, 225 jatetxeak, 82 higiezinen agentziak, 21 tintoreriak eta 19 apaindegiak.
2009an zeuden 322 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 5 120 m2 baino gehiagoko dendak, 30 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 29 okindegiak, 14 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 2 arraindegiak, 33 liburu dendak, 114 arropa dendak, 11 etxerako tresna dendak, 20 zapata-dendak, 11 elektrotresna dendak, 7 altzari dendak, 7 kirol-dendak, 2 drogeria, 11 lurrin-dendak, 14 bitxi-dendak eta 7 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 3 osasun-zentro, 17 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 8 haur-eskola eta 8 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Puteaux udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.288 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 623 eta lizeo teknologikoetan 383.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Margarita Austriakoa (1480-1530)
Margarita Austriakoa (Brusela, Belgika, 1480ko urtarrilaren 10a - Malinas, Belgika, 1530eko abenduaren 1a) Austriako artxidukesa, Austria eta Geronako printzesa eta Saboyako dukesa ezkontidea izan zen.
Biografia
Maximiliano Austriako artxidukesaren eta Maria Borgoinako dukesare n alaba zen.
Juan Aragoi eta Gaztelakoarekin ezkondu zen. Hau, Errege katolikoen semea zen. Gaztelako eta Aragoiko oinordekoa, Asturiaseko printzipe tituluarekin.
Felipe ederraren arreba txikia zen, hau Juana I Gaztelakoarekin ezkonduta zegoen. Baita errege katolikoen alaba zena, beraz aitaren partez, Karlos I España eta Erromatar Inperio Santuko V. eta Fernando I Habsburgokoaren hau Germanioen enperadorea izatera heldu zen. Leonor Austriakoa, Portugaleko erregina eta gero Frantziakoa; Isabel Austriakoa, Danimarkako erregina; Maria Austriakoa, Hungariako erregina  eta Katalina Austriakoa, Portugaleko erreginaren izeba zen.
Margarita izena Karlos ausartaren hirugarren emaztearen ohorean jarri zioten. Hau, Maria Borgoinakoaren eta Margarita Yorkekoaren amaordea izan zen. Eduardo IV Ingalaterrakoaren arreba ere.
Ezkongaia
Arras ituna ren arabera (1482), Margarita 1483 an Frantziako “delfinarekin” konprometitua egon zen, ondoren Karlos VIII Frantziakoarekin. Herrialde haietara bidali zuten Luis XI erregearen ardurapean.
Margarita hamar urtez Frantzian bizi izan zen, bertan lehenengo titulua “delfin” bezala izan zuen, ondoren Frantziako gortean eta kronika garaikideetan, Frantziako erregina gisa baina ez zen inoiz Kalor VIII.rekin ezkondu.. 1493 an, Karlos VIII Arras itunari uko egin zion eta beste emakume batekin ezkondu zen, Ana Bretainiakoarekin, ondorioz Margarita bere aitarekin bueltatu zen.
1497 an, Margarita Juan Aragoi eta Gaztelakoa ezkondu zen (1478-1497), Errege katolikoen oinordeko seme bakarra zena.
Carcaliu
Carcaliu Errumaniako udalerri bat da, Tulcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Margarita Austriakoa (1480-1530)
Ezkongaia
Hau, sei hilabete beranduago hil egin zen, Margarita haurdun zegoela. Hain triste zegoen bere alaba goiztiarra hilda jaio zela. 1501 an  Filiberto II Saboyako dukarekin ezkondu zen (1480-1504), ez zuten seme-alabarik izan. Hiru urte beranduago hil egin zen. Margarita beste gizon batzuekin elkartzea pentsatu zuten, (Henrike VII.a Ingalaterrakoa, Isabel Yorkekoaren alarguna zena). Berak uko egin zion berriro ezkontzeari, garai horren inguruan bere anaia Felipe ederra zena oso gazte hil egin zen. Ondorioz bere aitak Herbehereetako erregeordetza eskaini zion (1507-1515) eta bere ilobaren tutoretza, beranduago Karlos V.a izango zena. Baita ere bere anai-arrebena; Leonor, Isabel eta Maria bere anaiaren ohorean.
Carcaliu
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Margarita Austriakoa (1480-1530)
Ezkongaia
Margarita, zuhurtzia eta jakinduriarekin zuzendu zuen Herbeheretan, bere aitaren bitartekari gisa. Ingalaterrarekin itun bat negoziatu zuen, non bertan oihal flamenkoen merkataritzari fabore egiten zion. Baita ere Cambraiko ligan parte hartu zuen (1508).
Txoriak.eus
Txoriak.eus Euskal Herriko txori eta hegaztien webgunea da, Asier Sarasuak 2017an sortu zuena. Horien inguruko informazioa ematen du, alderdi bi jorratuz: ornitologiarena (txorien ezaugarri biologikoak deskribatzea) eta bestetik, eta batez ere, ornitonimiarena (txori izenena, alegia).