cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bentrikulu
Diastole bentrikularra
Diastole bentrikularraren amaierarekin batera, atrioak uzkurtzen dira eta ondorioz bentrikuluak guztiz betetzen dira. Honi hasiera ematen dion seinalea elektrokardiograman agertzen den P uhina izango da, atrioen despolarizazioa hain zuzen ere, beraz aldi honetan atrioak uzkurtuko dira. Hala ere, atrioa uzkurtu aurretik balbula atriobentikularra irekita dago, ondorioz, atrioan sartzen den odol gehiena zuzenean bentrikuluetara bideratuko da. Atriora sartzen den odolaren %20 baino ez da aktiboki ponpatzen (horregatik, sistole hau gertatu gabe, bihotzaren funtzio normala mantendu daiteke atseden egoeran). Aldi honi atrioen sistolea deritzo.
== Patologiak ==
Sintomak
Hala ere, akatsa txikia bada, gerta daiteke hasieran sintomarik ez eragitea edo jaioberriak ezer ez nabaritzea. Batzuetan, sintomak beranduago agertuko dira edo inoiz ez agertzea gerta liteke. Bestalde, zuloaren tamainaren arabera, sintomen larritasuna alda daiteke.
Motak
Bi mota nagusi egongo dira:
Kausak
Normalean, bihotz eragabetasunak bihotzaren garapen enbrionarioaren lehen aldietan agertzen dira eta bakarrik edo bestelako bihotz eragabetasunekin ager daitezke. Gainera, faktore genetikoek eta ingurumeneko faktoreek eragina izan dezakete. Hala ere, batzuetan ez da kausa zehatza aurkitzen.
Horretaz gain, akats honen jatorria hiru motatakoa izan daiteke: kuxintxo endokardikoen fusio akatsak, bentrikulu arteko trenkadaren goiko eta beheko zatiak gaizki fusionatzea eta trenkada tronkokonalean akatsen bat gertatzea. Izan ere, bertako akatsen ondorioz, bentrikuluen arteko trenkadan ere arazoak ager daitezke eta hau hodi neuraleko zelula mesekimalen akatsekin lotuta egongo da.
Bestalde, bentrikulu arteko trenkadaren akatsa giharrezko zatian, mintzezkoan edo bietan ager daiteke. Gainera, zuloak tamaina ezberdinak izan ditzake eta trenkadaren alde ezberdinetan ager daitezke. Batzuetan, bat baino gehiago ager daiteke.
Posiblea da patologia hau bizitzan zehar garatzea (heldutan) eta orokorrean, bere jatorria infartu baten ondoriozkoa da. Hala ere, bihotzeko kirurgia batzuetan agertzen den konplikazio ohikoa izaten da.
Arrisku faktoreak
Patologia hau batzuetan hereditarioa da eta beste patologia genetikoekin ager daiteke (adibidez, Down sindromean).
Konplikazioak
Lehen esan den bezala, baliteke akats txikiek arazorik ez sortzea, baina akats ertainak eta handiak hilgarriak izan daitezke. Denborarekin patologia honek konplikazio hauek sortuko ditu:
==== Diagnostikoa ==== Bentrikulu arteko trenkadaren akatsak estetoskopioarekin entzun daitekeen soplo kardiako bat sortzen du. Kasu batzuetan, umekia jaio aurretik eragabetasuna detektatu ahal da ekografiaren bitartez. Horretaz gain, bestelako proba diagnostikoak egin daitezke patologia dagoela ziurtatzeko:
Tratamendua
Tratamendu ohikoena kirurgia izaten da. Bertan, sortutako zuloa estaltzen edo petatxatzen da. Zulo txikia aurkezten duten jaioberriek normalean ez dute kirurgiarik behar eta hazkuntzan zehar zuloa bere kabuz ixten dela kontrolatu behar da. Horrekin batera, sortutako sintomak botiken bidez tratatu behar dira. Hala ere, gerta daiteke akatsaren kokapenaren ondorioz, kirurgia beharrezkoa izatea nahiz eta zuloa txikia izan. Azken batean, balben ondoan kokatzen bada, haietan kaltea ager daiteke.
Bestalde, kirurgia behar duten jaioberriek lehen urtea bete aurretik izango dute. Gainera, zuloa oso handia bada, jaioberriek elikadura gehigarria behar izango dute haien hazkuntza sustatzeko. Kasu batzuetan sonda bidezko elikadura behar izaten dute.
Horretaz gain, farmakoak ere erabil daitezke. Esate baterako, zirkulazioan eta birikietan dagoen likidoa gutxitzen duten farmakoak (horrela, ponpatu behar den odol bolumena gutxitzen da) eta bihotz-taupadak erritmo erregular batekin mantentzeko balio duten farmakoak.
=== Triskupide atresia === Trikuspide atresia bihotzean agertzen den jaiotzetiko eragabetasun bat da. Bertan, eskuineko atriotik eskuineko bentrikulura pasatzen den odol fluxua kontrolatzen duen balba ez da inoiz osatzen. Beraz, bihotzeko eta gorputzeko odol zirkulazioak era desegokian emango dira akats hau erakusten duten jaioberrietan.
Bestalde, patologia hau aurkezten duten jaioberriek bestelako bihotz eragabetasunekin jaio daitezke. Esate baterako, odol hodi handien transposizioa. Bertan, bihotzaren odol hodi nagusiak alderantziz egongo dira kokatuta: birika enborra ezkerretik aterako da eta aorta, aldiz, eskuineko aldetik.
Sintomak
Sintomak jaio ostean edo denbora gutxira ikusiko dira. Trikuspide atresiak sintoma hauek ematen ditu:
Kausak
Jaiotzetiko eragabetasun honen kausa zehatzak ezezagunak dira jaioberri gehienetan. Batzuetan, geneetan eta kromosometan agertzen diren akatsen ondorioz ager daiteke. Bestalde, akats hau faktore genetikoen eta inguruneko faktoreen (esate baterako, amak jaten eta edaten duena edo hartzen dituen farmakoak) konbinazioaren ondorioz gertatzen dela uste da.
Konplikazioak
Nahiz eta tratamendua jarri, konplikazioak ager daitezke gaixoaren bizitza osoan zehar. Gainera, trikuspide atresia oso konplexua bada edo denborarekin bihotza ahultzen bada, bihotz trasplante bat beharko da. Bihotz berri bat jasotzen duten umeek farmakoak hartu beharko dituzte betirako, bihotzaren errefusa ekiditeko.
Diagnostikoa
Diagnostikoa haurdunaldian zehar edo jaio ostean egin daiteke.
Haurdunaldian zehar, adibidez, proba diagnostikoak egiten dira umekian arazorik dauden aztertzeko. Gainera, patologia hau ekografien bidez ikus daiteke. Horrela, trikuspide atresia dagoela ikusten bada, ekokardiograma bat (umekiaren bihotza eta odol hodi nagusien ekografia espezifikoa) egiten da diagnostikoa baieztatzeko.
Bestalde, jaio ostean sintomak ikustean diagnostikoa susmatu daiteke. Izan ere, zianosia begi bistaz ikus daiteke jaioberriaren azterketa fisikoan. Gero, estetoskopioaren bidez, bihotz soplorik dagoen azter daiteke. Normalean, txistu antzeko soinu bat entzungo da odola ez delako ondo zirkulatzen. Ondoren, diagnostikoa baieztatzeko, bestelako probak eskatu daitezke:
Tratamendua
Trikuspide atresia hainbat eratan tratatu daiteke. Hala ere, ezingo da inoiz sendatu; bakarrik bihotzaren funtzio normala berreskuratu ahalko da.
Beraz, lehenengo, farmakoak egongo dira. Hainbat mota egongo dira: bihotz muskulua indartzeko balio dutenak, presio arteriala gutxitzeko erabiltzen direnak eta gorputzeko gehiegizko likidoa kentzeko balio dutenak.
Gero, elikadura egongo da. Hau da, jaioberri batzuk elikatzean nekatzen dira eta batzuetan, ez dute nahikoa jango, pisua irabaztea eragotziz. Horregatik, kaloria asko duen dieta bat jarri daiteke. Hala ere, kasu larrienetan, sonda bat beharrezkoa izango da.
Azkenik, kirurgia egongo da. Hainbat prozedura mota egongo dira eta bakoitza larritasunaren arabera eta beste bihotz eragabetasunen agerreraren araberakoak izango dira. Esate baterako, Glenn-en prozedura bidirekzionala egongo da. Hau jaioberriak 4 eta 6 hilabete artean dituenean egiten da eta bertan, komunikazio zuzen bat egingo da biriki enborraren eta goiko kaba zainaren artean. Horrela, odol desoxigenatua goiko kaba zainetik birika arterietara pasatuko da zuzenean, bihotza saltatuz. Berdina egin daiteke beheko kaba zainarekin (Fontanen kirurgia), baina prozedura hau umeak 2 urte dituenean egingo da. Horrela, odol oxigenatua eta odol desoxigenatua ez dira berriz nahastuko eta zianosia desagertuko da.
Rosario Bléfari
Rosario Bléfari (Mar del Plata, 1965eko abenduaren 24a - Santa Rosa, 2020ko uztailaren 6a) abeslari, aktore eta idazle argentinarra izan zen. 1990eko hamarkadan Suárez taldeko abeslaria zela, Argentinako rock independentearen ikono bihurtu zen.
Biografia
1989an Diego Fosser, Fabio Suárez, Gonzalo Córdoba eta Marcelo Zanelli ezagutu eta Suárez musika taldea sortu zuten, San Telmo auzoko "Bolivia" tabernan. Hainbat abesti bildumatan abestiak sartzen hasi ziren eta 1994an aurreneko diskoa plazaratu zuten, Hora de no ver. Pop experimentala egiten zuten eta arrakasta handia izan zuten hasieratik. Hurrengo urteetan disko berriak atera zituzten, azkena 2000 urtean 29:09:00 izeneko EPa. Musika ibilbidearekin batera aktore lanak egiten ere jarraitu zuen.
Suárez taldeko kideek atsedenaldi bat hartzea erabaki zuten eta bitartean Rosario Bléfarik bakarkako disko bat ateratzea erabaki zuen, Cara. Atsedenaldia izan behar zuena Suarez taldearen desagerpena izan zen eta Rosariok bere bakarkako ibilbidean aurrera jarraitu zuen, bi urtetik behin disko berria kaleratuz. Literatura idazteari ere ekin zion eta 2001 urtean Poemas en prosa olerki liburua argitaratu zuen eta 2003 eta 2005ean bi antzerki, Somos nuestro cerebro eta Somos nuestros genes .
2014 urtean Sué Mon Mont taldea osatu zuen Gustavo Monsalvo, Tomás Corley eta Marcos Díazekin batera eta bi disko atera zituzten. Musika esperimentala jorratu zuten, noise eta pop estiloak uztartuz.
2017 urtean proiektu berri bati ekin zion, Julián Perlarekin batera bikotea osatu eta Los mundos posibles taldea osatu zuten. Pintura de Guerra izan zen aurreneko diskoa.
Azken urteak gaixorik pasa ondoren 2020ko uztailaren 6an minbiziak jota hil zen.
Prairie Home (Missouri)
Prairie Home Missourieko hiri bat da. Cooper konderrian kokatua dago. 2010ean 280 biztanle zituen, 1 kilometro koadrotan banatuta.
Simpsonichthys margaritatus
Simpsonichthys margaritatus Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Sprattus muelleri
Sprattus muelleri Sprattus generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Anna Morandi Manzolini
Anna Morandi Manzolini (Bologna, 1714ko urtarrilaren 21a - Bologna, 1774ko uztailaren 9a) italiar anatomia-irakaslea eta argizarizko irudi eskultorea izan zen.
Château-Rouge
Biztanleria
2007an Château-Rouge udalerrian erroldatutako biztanleak 226 ziren. Familiak 85 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Apostrofo
Apostrofoa puntuazio zeinu bat da, koma goratuaren forma duena: ' . Latindar alfabetoa darabilten hizkuntza askok baliatzen dute.
Château-Rouge
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 151 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 99 lanean zeuden (58 gizon eta 41 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Château-Rouge udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 218 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.595 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Portugalgo Rallya
Argentinako Rallya, Rali de Portugal, Portugalen burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1967an sortu zen eta Automóvil Club de Portugal elkarteak antolatzen du. 1973an munduko txapelketa sartu zen, 2002an munduko txapelketako denboralditik kanpo gelditu arren, 2007an egutegira berriz ere itzuli zen.
Lur zoruko bideetan barna burutzen da. Lehen edizioak Estoril inguruan ospatu ohi ziren, gaur egun aldiz, Algarve eskualdean.
Garra findolabium
Garra findolabium Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Prathersville (Missouri)
Prathersville Missourieko herrixka bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 124 biztanle zituen, 5.86 kilometro koadrotan banatuta.
La Mercèko basilika
La Mercèko basilika, euskaraz Andre Maria Mesedekoaren basilika, Basílica de la Mare de Déu de la Mercè, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen basilika bat da, El Gòtic auzoan. Hiri honetako eliza nabarmenentako bat da, izan ere, La Mercè, hiriko jai nagusiak bere omenez ospatzen dira.
1765-1775 artean Josep Mas i Dordal arkitektoak barroko estiloan eraiki zuen.
Campephaga flava
Campephaga flava Campephaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Barrañángo hondartza
Barrañángo hondartza, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerriko Barrañan parrokian dagoen hondartza bat da, Coruña probintzian. 1.100 metro luze ditu.
Veronica Gambara
Veronica Gambara (Pralboino, Italia, 1485eko azaroaren 30a – 1550eko ekainaren 13a) italiar poeta eta buruzagi politikoa izan zen.
NA-8503
NA-8503 edo Lakuntzako zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2410 nafar errepideko 17,07 kilometroan hasi eta NA-2410 errepidearen 18,07 kilometrora arte doa. Errepidea 1,06 kilometro luze da.
Katoliko ez-elizkoi
Katoliko ez-elizkoi edo katoliko ez-praktikatzaile bataiaturik dagoen eta bere burua katolikotzat duen baina fede bete-betean praktikatzen ez duen pertsona da. Zuzenbide kanonikoaren arabera, Katoliko ez-elizkoiak oraindik katolikoak dira eta Erromatar Eliza Katolikoak ez du talde bate moduan hartzen.
Jules Dassin
Bere filmetan eguneroko gertaerak islatzen saiatu da. Hona egilearen obrarik garrantzitsuenak: Naked City (1948, Hiri biluzia), Thieve´s Highway (1949, Autobideko lapurrak), Night and the City (1950, Gaua eta hiria). Filmok gerra ondoko gangsterren eta polizien arteko gorabeherak dituzte gaitzat. Europara erbesteratu behar izan zuen maccarthysmoaren garaian, eta bertan segida eman zion zinemari: Rififi (1954), Fedra (1962) eta Topkapi (1964). Estatu Batuetara itzulitakoan La promesse de l´aube (1970, Egunsentiko agindua) eta The rehearsal (1974, Saioa) filmak zuzendu zituen.
Sprattus novaehollandiae
Sprattus novaehollandiae Sprattus generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Langosteira lurmuturra
, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerrian dagoen lurmutur bat da, Coruñako probintzian. Coruña hiriburutik 7 kilometrora dago.
Morley Callaghan
Morley Callaghan (Toronto, 1903ko otsailaren 22a - ib., 1990eko abuztuaren 25a) kanadar idazlea izan zen, ingelesez idazten zuena.
Lehenengo ipuinak aldizkari txikietan argitaratu zituen, eta Ernest Hemingway, Gertrude Stein eta James Joyceren arreta erakarri zuten. Kontakizun horiek lau liburutan bildu zituen (1929-1959), eta soiltasun eta zehaztasunaren eredutzat hartuak dira. Callaghanen eleberriak, bestalde, estilo apaindurarik gabeak eta fintasun handikoak dira: Lurra hartuko dute oinordetzan (1934), Zorion gehiago zeruan (1937), Uda honetan Parisen (1963). Idazle kristaua zen; krisian den munduko pertsonaia baztertuak erakusten ditu bere lanetan, eta bizitza espiritual benetakoaren bilaketa egiten du.
San Jurgiren eliza (Tutera)
San Jurgiren eliza Tuteran zegoen eliza izan zen, San Jurgiren omenez sagaratua. Nabe bakarreko eraikin hau egungo Santa Maria Madalenaren antzekoa omen zen.
1227an, Antso Azkarraren garaian, eraikia, 1318an sagaratu zuten. 1694an berreraikia, 1775ean erortzeko zorian zegoenez bota eta bertoko eliztarrak San Jurgi Erregearenera joan ziren.
I May Destroy You
Sinopsia
Droga, festa, adikzioa... eta sexua. Gau basati baten biharamunean ohartuko da neska gazte bat, oroimeneko puzzlearen piezak batu nahian, bezperan sexu harremanak izan zituela. Baina ez du gogoratzen nola, norekin eta zer baldintzatan... Eta horrek sortuko dizkio kezkak eta zalantzak..
Kuchen (Baden-Württemberg)
Kuchen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Cellettes (Charente)
Cellettes Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Campephaga phoenicea
Campephaga phoenicea Campephaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Cellettes (Charente)
Biztanleria
2007an Cellettes udalerrian erroldatutako biztanleak 444 ziren. Familiak 187 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 228 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 221 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 275 ziren, horien artean 204 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 204 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (99 gizon eta 72 emakume) eta 33 langabezian zeuden (14 gizon eta 19 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cellettes udalerrian 182 unitate fiskal zeuden, 432,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.912 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Cellettes udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 438 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txankroide
Txankroidea edo txankro biguna sexu-transmisiozko gaixotasuna da, Haemophilus ducreyi izeneko bakterio gram-negatibo batek eragiten duena. Askotan, ultzera genital gisa agertzen da, izaera sifilitikoko txankro bat simulatuz. Mingarria, antigenikoa eta desatsegina izateagatik bereizten da.
Gaixotasuna garapen bidean dagoen herrialdeetan eta Hirugarren Munduko herrialdeetan dago nagusiki.
Erdaindu gabeko gizonek arrisku handiagoa dute infektatutako bikote baten txankroidea hartzeko. Bestalde, txankroidea giza immunoeskasiaren birusa (GIB) hartzeko arrisku-faktore bat da, HIESa eragiten duena.
Simpsonichthys marginatus
Simpsonichthys marginatus Simpsonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Saint-Pierre-Aigle
Saint-Pierre-Aigle Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 361 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 60 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 167 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 166etxeak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 252 ziren, horien artean 185 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 185 pertsona aktiboetatik 168 lanean zeuden (94 gizon eta 74 emakume) eta 17 langabezian zeuden (10 gizon eta 7 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-Aigle udalerrian 135 unitate fiskal zeuden, 369,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.458 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Pierre-Aigle udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Noicela (Carballo)
Noicela, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carballo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016ko erroldaren arabera 413 biztanle zituen.
Lewis konderria (New York)
Lewis konderria (Lewis County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lowville da. 2010eko zentsuaren arabera 27,087 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Lewis konderriak 334,099 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,958 ura dira. Beste 33,014 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,11 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,087 pertsonetatik 26,582 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 357 dira. 170 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 72 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 199 pertsonek kokatzen zuten.
Léon-Paul Fargue
Léon-Paul Fargue (Paris, 1876ko martxoaren 4a - ib., 1947ko azaroaren 24a) frantses olerkaria izan zen. Mallarméren jarraitzailea zen. Verlaine, Jammes eta Laforgueren bideari jarraituz, lirikotasun neurtu batean azaldu zituen bere fantasia, oroitzapenarekiko leialtasuna eta tristura, prosazko poemetan edo bertso askeetan (Tancrède, 1895; Poèmes, 1912; Pour la musique, 1914). Ohiko ez diren irudiz betetako hizkuntza oparoa erabili zuen; bere sorterriari kantatu zion (D´après Paris, 1932; Le Piéton de Paris, 1939) eta Parisko gizartea, artistak eta eskulangileak goraipatu zituen bere kroniketan (Haute Solitude, 1941; Refuges, 1942; Lanterne magique, 1944; Méandres, 1947; Portraits de famille, 1947).
Manila
Manila (,  ahoskatua) Filipinetako hiriburua da eta Manila Metropolia osatzen duten 17 udalerrietako bat. Luzon uharteko ekialdean kokatua, 19 milioi biztanle ditu metropoliko erdiguneak. 2009an, munduko 11. metropoli-gune handiena zen eta 5. jendetsuena.
Manila, luze-zabal 38,55 km2 izanik, Filipinetako bigarren hiri jendetsuena da, 1.660.714 biztanle baititu. Handik hurbil, Quezon Hiria —antzina hiriburu izan zen— jendetsuena da. Hala ere, Manila Metropoliak 10 milioi biztanletik gora ditu eta Asia hego-ekialdeko bigarren gune jendetsuena da.
Hong Kong hiritik 950 km hego-ekialdera dago eta Singapurtik 2.400 km ipar-ekialdera. Pasig ibaiak hiria bitan zatitzen du.
Historia
XIII. mendean, Manila herrixka gotortua zen, Pasig ertzeko merkataritza gunea. Aristokrazia malaiarentzat, herrixkaren izena Seludong/Selurung zen, Luzon uhartearen hego-mendebaldeko eskualdearen izen bera, bertako hiriburua zela iradokiz. Hala ere, bertako tagalog jendearen ahotan Maynilad zuen izena, eta izen horrexekin geroz eta ezagunagoa egin zen. Izenaren jatorria nila landarean dago, badiaren ertzean hazten den mangle loredun mota bat, xaboia egiteko erabilia eta herrixkako merkatugai nagusia.
Manila Espainiaren gobernu kolonialaren hiriburu bihurtu zen, Filipina Uharteak hiru mendez kontrolatu ziten garaian. 1762-1764 artean, Britainia Handiaren bi urteko kontrolpean ere Manila hiriburua izan zen. Hiriak merkataritza aldetik garrantzi handia izan zuen, Manila-Acapulco merkatari-itsasbidearen jomuga baitzen, salgaiak Mexiko eta Asia Hego-ekialdearen arteko garraio-puntua (Manilako galeoia). Itsasbide hau, itzulbidaia izenekoa, Andres Urdaneta ordiziarrak ezarri zuen, Migel Lopez Legazpikoaren ilobak.
1898an, Ameriketako Estatu Batuek agintea hartu zuten eta Filipinetako uhartedia 1946 arte kolonizatu zuten. Bigarren Mundu Gerran hiriaren gehiengoa suntsitua izan zen. Gerrako bigarren hiri suntsituena izan zen, Varsoviaren atzetik. 1948-1976 artean Manilak hiriburutza galdu zuen, Quezon Hiriaren mesedetan. 1976 ean, hiriburu bihurtu zen berriz.
Banaketa administratiboa
Hiria hamasei barruti geografikotan banatuta dago. Zortzi barruti Pasig ibaiaren iparraldean daude eta zortzi, hegoaldean.
Ekonomia
Garrantzi handiko merkataritza eta finantzagunea da. Halaber, aipagarri dira ehungintza, tabako industria eta margolaritza. Nazioarteko portua eta aireportua ditu.
Herri eta hiri senidetuak
Manila ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago: Managua Iberoamerikako Hiriburu Hirien Batasunaren (gaztelaniaz: Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas - UCCI; portugesez: União de Cidades Capitais Ibero-americanas) partaide da, 1982ko urriaren 12tik. Jarraian agertzen diren hiriekin senidetasun harremanak ditu:
Harridura-marka
Harridura-marka interjekzioa edo harridura adierazteko erabiltzen den ikurra da eta esaldi baten amaiera adierazten du. Kasu batzuetan, oihu egiten dela adierazteko ere erabiltzen da, edo esan nahi dena garrantzitsua dela adierazteko, adibidez "Kontuz!" esaldian. Ondorio gisa, esaldirik gabeko harridura-marka bat arrisku ez-zehatz bat adierazteko trafiko seinaleetan agertzen da.
Baditu beste esanahi batzuk:
Hizkuntza batzuetan, gaztelania kasu, alderantzizko harridura-marka (¡) erabiltzen da esaldiaren hasieran.
Alteckendorf
Alteckendorf Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Alteckendorf udalerrian erroldatutako biztanleak 738 ziren. Familiak 284 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 128 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 303 etxebizitza zeuden, 285 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 277 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 285 etxebizitza nagusietatik 242 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 58 etxek lau zituzten eta 196 etxek bost zituzten. 257 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 184 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 488 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 347 lanean zeuden (201 gizon eta 146 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Alteckendorf udalerrian 288 unitate fiskal zeuden, 732 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.768 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Alteckendorf udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 336 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Preston (Missouri)
Preston Missourieko herrixka bat da. Hickory konderrian kokatua dago. 2010ean 223 biztanle zituen, 1.95 kilometro koadrotan banatuta.
Rebreuve-Ranchicourt
Rebreuve-Ranchicourt Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rebreuve-Ranchicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 1.099 ziren. Familiak 404 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 176 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 462 etxebizitza zeuden, 430 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 430 etxebizitza nagusietatik 382 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 98 etxek lau zituzten eta 297 etxek bost zituzten. 352 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 169 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 223 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 723 ziren, horien artean 516 aktiboak ziren eta 207 inaktiboak ziren. 516 pertsona aktiboetatik 489 lanean zeuden (274 gizon eta 215 emakume) eta 27 langabezian zeuden (11 gizon eta 16 emakume). 207 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 79 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa, 3 albaitariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Angela Merici
Angela Merici (Desenzano del Garda, 1474ko martxoaren 21a - Brescia, 1540ko urtarrilaren 27a) italiar erlijioso bat izan zen, Urtsulatarren ordenaren sortzaileetako bat, nesken heziketari erabat emandako lehen kongregazioa. Eliza katolikoak Santu izendatu zuen.
Rebreuve-Ranchicourt
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Boney M.
Boney M., Mendebaldeko Alemanian Frank Farian ekoizleak sortutako europar-karibear disco musika talde bat da. Taldea Liz Mitchell eta Marcia Barrett (Jamaika), Maizie Williams (Montserrat) eta Bobby Farrell (Herbehereak) abeslariek osatzen dute.
Rebreuve-Ranchicourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rebreuve-Ranchicourt udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 990 hektarea erabiltzen.
Boney M.
1976an sortua izan zen eta 1970eko hamarkadaren amaierako disco musikaren urrezko aroarekin batera sekulako arrakasta izan eta 150 milioi kopia saldu zituzten. Hainbat banaketa eta berrelkarketen ondoren, gaur egun oraindik ere jardunean diraute.
Rebreuve-Ranchicourt
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Boney M.
Beren abesti ezagunenak honakoak dira: "Daddy Cool", "Ma Baker", "Sunny", "Rasputin", "Mary's Boy Child – Oh My Lord" eta "Rivers of Babylon".
Adenosina
Bere pisu molekularra 267,097 daltonekoa da eta bere urtze-puntua 235º C-koa da.
Adenina desoxirribosa bati lotzen zaionean desoxiadenosina nukleosidoa sortzen da.
Funtzioak
Adenosinak funtsezko zeregina burutzen du energia transferitzeko prozesu biokimikoetan, zeinetan ADP eta ATP moduan jarduten duen. Halaber, seinaleen transdukzioan ere parte hartzen du, AMPc moduan.
Bestalde, nerbio-sistema zentralaren neuromoduladore bat da. Efektu lasaigarriak eta inhibitzaileak ditu nerbio-sistemaren gain.
Garra fisheri
Garra fisheri Garra generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Aillas
Aillas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aillas udalerrian erroldatutako biztanleak 732 ziren. Familiak 312 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 364 etxebizitza zeuden, 319 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 346 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 319 etxebizitza nagusietatik 246 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 51 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 181 etxek bost zituzten. 223 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 152 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 445 ziren, horien artean 317 aktiboak ziren eta 128 inaktiboak ziren. 317 pertsona aktiboetatik 288 lanean zeuden (141 gizon eta 147 emakume) eta 29 langabezian zeuden (13 gizon eta 16 emakume). 128 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aillas udalerrian 310 unitate fiskal zeuden, 717,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.803 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leitzaran
Leitzaran Oriaren eskuinaldeko ibaiadar bat da, Nafarroa Garaiko Leitzan sortu eta Gipuzkoako Berastegi, Elduain eta Andoain zeharkatzen dituena. 36 km luze da eta 124,04 km²ko arroa drainatzen du. Urteko batez besteko emaria 4,61 m³/s da.
Geografia
Leitzaran ibaiaren iturburua Uitziko gainetik hurbil dago. Ibai burutik Leitzan Gorriztaran errekarekin batzen den tokiraino Erasote izena hartzen du. Aresotik hurbil Astomela erreka hartu eta gero, Berastegin (Gipuzkoa) sartzen da. Handik aurrera Elduaindik igaro eta Villabona eta Andoainen arteko muga egiten du. Azken herri horretan Oriara isurtzen da. 36 kmko luzera eta 124,04 km²ko arroa (%44 Nafarroan eta %56 Gipuzkoan) ditu.
Arroaren zati handiena Bortziriko Mazizoa deitutako egitura geologikoan kokaturik dago. Mazizo hau hertziniar orogenian tolestutako karboniferoko materialez (arbel eta hareharriez, batez ere) osaturik dago. Leitzaranen ibilbidea oso bihurgunetsua da, meandro ugarirekin.
Gipuzkoako aldean Adarra-Mandoegi mendilerroak banantzen ditu Leitzaran eta Urumearen arroak. Mendilerro honetatik bereizirik dagoen Altzadi gainak (1.011 m) Leitzaranen Gipuzkoako eta Nafarroako zatiak banatzen ditu. Mendebaldean, berriz, uren banalerroaren lehen gaina Arizmendi (489 m) da, eta Uzturre-Ipuliño mendilerroarekin batzen da Belabietan (687 m).
Hidrometria
Leitzaranen emaria 1995tik neurtua izan da Andoainen (Oriara isuri baino 1,5 km gorago). Gune horretan, drainatutako eremuak 110,01 km² ditu, arro osoaren % 89. Urteko batez besteko emaria 4,61 m³ segundoko da. Emari handiena otsailean du (7,45 m³/s), eta txikiena irailean (1,35 m³/s).
Leitzaranen batez besteko emariak (m³/s), Andoainen neurtuak Datuak: 1995 eta 2014 artean
Historia
Nahiz eta hutsa eta jenderik gabea iruditu daitekeen, gizakiaren aztarnak nabarmenak dira. Uren banalerroko mendi eta lepoetan Historiaurreko monumentu asko dago: trikuharri, tumulu, menhir eta harrespilak. Izan ere, Leitzaran harrespilen banaketaren muga da: ipar eta ekialderantz ugariak dira; hego eta mendebalderantz, berriz, bat ere ez da.
Ibai bazterrean, aipagarria da burdinolen bidez egindako ustiapena. Lehenengo arrastoak K.a. IV. eta III. mendeetan datatu dira, Burdin Aroan, Erromatarrak Euskal Herrira iritsi aurretik. Garai horretan haizeolen bidez lantzen zuten burdina. Historian zehar, gutxienez 22 burdinola izan dira Leitzaranen. Dokumentaturik dagoen zaharrena Andoaingoa da, 1364an eraikia. Plazaola eta Barrenola, ziur asko, 1400eko martxan zeuden. Azkenak 1860 aldean itxi ziren.
Burdin harria, askotan Somorrostrotik ere ekartzen zen, baina haranaren goialdean meatzeak izan ziren. Bizkotxeko meategietatik minerala garraiatzeko, 1902-1904 bitartean Andoaineraino iristen zen trenbide bat eraiki zen. Geroago trenbidearen bi muturrak Iruñea eta Lasarteraino luzatu ziren; Lasarten Ferrocarriles Vascongados-ekin batzen zen, Donostiarainoko zerbitzua eskainiz. Donostia-Iruñea burdinbidea, Plazaolako trena edo Tren-txikia ere deitua, 1914 eta 1953 bitartean ibili zen. Gaur egun trenbidearen hainbat tarte berreskuratzen ari dira aisialdian erabiltzeko, Plazaolako bide berdea esaterako.
Ibaiaren urak errotak eta zentral hidroelektrikoak mugitu izan ditu. Hauetako batzuek funtzionatzen jarraitzen dute.
Ingurunea
1995eko irailaren 29an Gipuzkoako aldeko Leitzaran ibaiaren harana Biotopo Babestu izendatua izan zen. Leitzaran ibaia eta bere ibaiertza dira babesturiko guneak, hasi Nafarroako mugatik eta Andoaingo herriaren sarreraraino, eta baita Maloko zein Ubaran ibaiadarrak ere. Ibaiertzeko haltzadi eta hariztiak dira, bertako naturaltasunaren adierazgarri, nahiz eta arroa, pinu-landaketa handi bat izan eta inongo babesik ez jaso. Horrezaz gainera, 1997an Natura 2000 sarean sartua izan zen.
Leitzaranen Gipuzkoako haltzadi oligotrofo hoberena dago. Mehatxatutako landareei dagokienez, aipagarrienak Soldanella villosa, Trichomanes speciosum, Cicerbita plumieri, Drosera intermedia eta Saxifraga clusii dira. Errekan bizi diren arrainak amuarrain arrunta, loina arrunta, Luciobarbus graellsii, Phoxinus bigerri, Barbatula quignardi eta ibai-aingira dira. Azken urte hauetan, Gipuzkoako Foru Aldundia izokin arrunta berriz sartzeko lanean ari da. Garrantzi handiko beste espezie batzuk, europar bisoia, Pirinioetako desmana eta piriniotar uhandrea dira.
TOC (musika taldea)
TOC 2016 urtean Mungian sorturiko rock musika talde bat da.
Pedro de Toledo
Pedro de Toledo Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Eñaut Zubizarreta
Eñaut Zubizarreta Mendieta (izen artistikoa Trigger) (1992, Aretxabaleta) biolontxeloa jotzen duen musikagilea eta musika irakaslea da. Hainbat disko argitaratu ditu dagoeneko.
"Prototxeloa" musika tresna hau jotzeko modu esperimentala deitzeko izena da, estiloak nahastuz.
Biografia
Eñautek biolontxelo ikasketak egin zituen Bartzelonan eta ordutik biolontxeloa jotzeko modu berritzaileak ikertzen aritu da. 2019ko otsailean Esku bi hamar hatz diskoa atera zuen. Eskenatokira bera bakarrik ateratzen da bere biolontxeloarekin.
Aretxabaletako Wood Strings musika taldeko kidea ere bada.
Halaber, Aitor Etxebarria musikariarekin kolaborazioak egin ditu.
NA-8504
NA-8100 edo Iturmendiko zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2410 nafar errepideko 26,03 kilometroan hasi eta NA-2410 errepidearen 26,93 kilometrora arte doa. Errepidea 0,78 kilometro luze da.
Viviani-ren kurba
Geometrian, Vivianiren kurba, Vivianiren leihoa izenarekin ere ezaguna, Vincenzo Viviani italiar matematikariaren omenez izendatutako espazioko kurba bat da, esfera bat zilindro batekin ebakitzean sortzen dena —zilindroa esferarekiko ukitzailea da eta esferaren zentrotik igarotzen da—.
Formula
Esferaren erradioa 2a bada, eta zentroa (0,0,0) puntua, esferaren ekuazioa hau da:
Orduan, esfera eta zilindro horien ebaketatik sortutako V kurbak (Vivianiren kurba) ekuazio parametriko hauek ditu (t parametroaren arabera):
edo V(t) =
Carmauç
Carmauç Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 10.268 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Carmaux udalerrian erroldatutako biztanleak 10.268 ziren. Familiak 4.910 ziren, horien artean 1.954 pertsona bakarrekoak ziren (701 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.253 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.570 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 968 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 418 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 5.747 etxebizitza zeuden, 5.011 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 662 hutsik zeuden. 3.668 etxeak ziren eta 2.069 apartamentuak ziren. 5.011 etxebizitza nagusietatik 2.768 bere jabearen bizilekua ziren, 2.098 alokairuan okupaturik zeuden eta 145 doan lagata zeuden; 78 etxek gela bat zuten, 415 etxek bi zituzten, 1.112 etxek hiru zituzten, 1.520 etxek lau zituzten eta 1.885 etxek bost zituzten. 2.924 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.506 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.392 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.741 ziren, horien artean 3.795 aktiboak ziren eta 1.946 inaktiboak ziren. 3.795 pertsona aktiboetatik 3.181 lanean zeuden (1.666 gizon eta 1.515 emakume) eta 615 langabezian zeuden (302 gizon eta 313 emakume). 1.946 pertsona inaktiboetatik 643 erretiraturik zeuden, 516 ikasten zeuden eta 787 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 136 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 5 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 13 igeltseroak, 19 margolariak, 5 zurginak, 5 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 21 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 aldi baterako lan enpresak, 16 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 66 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 8 okindegiak, 6 harategiak, 1 arraindegi zen, 7 liburu dendak, 16 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Carmaux udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 369 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, 4 osasun-zentro, 5 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Carmaux udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 386 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 432 eta lizeo teknologikoetan 386.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Princeton (Missouri)
Princeton Missourieko hiri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 1,166 biztanle zituen, 4.12 kilometro koadrotan banatuta.
Gosari
Goizean, jeiki eta, hartzen den aurreneko otordua, lanean hasi aurretik. Era berean, goiz partean hartzen den bazkaldu bitarteko janaria, gosari txikiaren oposizioz. Eskulangileek (arrantzale, laborari, artzainek) goizeko kafeari pattarra edo, besterik ezean, ardoa, eransten zioten.
"Gose" hitzarekin dago lotua gosaria eta "barau" terminoarekin, barauskarria. Tokian tokiko hitzek adierazten dute kontzeptu bera: barausi, gosari lege, askari, armosu.