cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roset-Fluans
Diru sarrerak
2009an Roset-Fluans udalerrian 174 unitate fiskal zeuden, 463,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.511 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Roset-Fluans udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sembouès
Sembouès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sembouès udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Makuria
Makuria edo Makurra (arabieraz: مقرة; edo al-Muqurra) gaur egungo Sudango iparraldean eta Egiptoko hegoaldean zegoen Erdi Aroko erreinua izan zen. Tradiziozko hiriburua Dongola hiria zen, batzuetan erreinua jasotzen zuen izena. Nubiako erresumen taldeetako bat izan zen, Kuxeko Erresuma erori ondorengo mendean agertu zena, eta K. a. 800. urteaz geroztik. K. o. 350. urtera eskualdean agindu zuena. Makuria jatorriz Niloko hirugarren ur-jauzitik, bosgarren eta seigarren arteko lekuren bateraino zabaltzen zen. Merkataritza-ibilbideak, meategiak eta oasiak kontrolatu zituen ekialdean eta mendebaldean.
Sembouès
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Makuria
Seigarren mendearen amaieran Makuriako erregeak kristautasunera bihurtu ziren, baina VII. mendean arabiar armadak Egipto konkistatu zuen eta Nubia gainerako kristautasunetik isolaturik geratu zen. 651. urtean, arabiar gerrarien mutzo batek inbasioa saiatu zuen, baina errefusatu egin zuten eta bakt izeneko ituna sinatu zuten, XIII. mendera arte bi aldeen arteko bakea ekarri zuena. Makuria zabaldu zen, iparraldeko erresuma, Nobatia erantsiz, edo arabiar inbasio garaian edo errege Merkurios erregealdian zehar. 750. eta 1150. urteen garaia erresumarako oparoa izan zen eta "Urrezko Aroa" deritzo. Egiptotiko erasoek eta barneko desadostasunak XIV. mendean estatuaren kolapsoa ekarri zuten.
Makuria eta Nobatia Erresuma Batua
Mercurios Makuriakoaren erregealdian (675tik 710era bitartean), Makuria eta Nobatia bateratzea guztiz gauzatu zen. Garai hartako inskripzio batek Mercuriosek Nobiatan eraiki zituen bi eliza bikain egin arazi zituela adierazten du, bata Faras hirian eta bestea Taifako hirian. 759. urteko dokumentu batek Ziriako erregeari (seguruenik 759 eta 768 urteen artean gobernatu zuena) "Makuria eta Nubia —Nobatia— jauna" izena ematen dio.
Koptoak eta arabiar inbasioa
Kristautasunaren predikua Makurian Nobatiakoren jatorri bera duela dirudi.
3728 IRAS
3728 IRAS asteroide baten izena da. abuztuaren 23an aurkitu zuen IRAS-ek IRAS Behatokitik.
Makuria
Koptoak eta arabiar inbasioa
640. urtean Ahmed ibn al-Aziz arabiar jeneralak ordura arteko Egipto bizantziarra konkistatu zuten; Garai hartan, Egiptoko biztanlerik gehienek kristautasunaren aldaera batekoak ziren, Monofisita, geroago eliza koptoa deitzen zioten. Georgios Alexandriakoa patriarka "melkita" ("ortodoxoa") Konstantinoplan babestu behar izan zuen, eta ondorioz, Alexandriako patriarka-egoitza hutsik geratu zen, mende bat inguru. Bitartean, kristau koptek Arabiarrekin hitzarmen bat lortu zuten arabiarrek Egiptoko lurraldean eta Nubian patriarka monofisita batek erlijio-kontrola gauzatzeko. Seigarren mendean bederatzi gotzaindegi kopto egon ziren Makuria-Nobatian eta beste sei Alodian.
3728 IRAS
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 QF izena zeraman. Ondoren IRAS, infragorri uhin luzeratan zerua osorik eskaneatu zuen espazio behatokia omentzeko izena eman zitzaion.
Makuria
Koptoak eta arabiar inbasioa
651. urtean, Makuria-Nobatia erresuma (edo sinplifikatua, Nobatia) inbasio arabiarreko saiakera bat uka zezakeen eta bakea ezarri zuen arabiarrarekin bakt (zerga ordainketa) hitzarmenaren bidez. Zerga hori izan ere, Makuria eta Nobatia erresumako kristauek oparotasun epea izan zuten 750 eta 1150. urteen artean. Bederatzigarren mendearen bigarren erdialdera, Makuriako erregeak Nobatia iparraldeko eskualdea (Aswan) berreskuratu nahi izan zuen, Arabiarren eskuetan egon arren, baina Fatimitarren dinastiako musulmanek garaitu zuten; borroka horretan makuriar borrokalari asko preso egin zituzten eta Nobatia iparraldeko eskualdea, islamiarra izan zen Fatimitar dinastiaren desagerpena izan zen arte, 651. urtean. Azken gertakari hori Makuriko erregeak baliatu zuen Asuango eskualdea berreskuratu ahal izateko (estrategikoa, Nubiako atea izan baitzen eta baita).
Arabiar historialariak Al-Makrizi aipatzen du Makuriako erresuma (Arabiarrek Mukarra edo Mukarrah deitua) Aswanetik Alodia erresumaraino (arabieraz: Alwa edo Al-Uah) iristen zen. Oro har, Arabiar historialariek Makuriako erresumari Nubiyyah deitzen zioten (Nubia, Nobatia antzinako erreinutik datorrena) edo Dunqulah (Dongola, Makuriako hiriburua), eta Kasr Ibrahim-ek Marko III.a Alexandriakoa (1166-1169) aitalehen monofisitari bidalitako gutun batean agertzen dira Nobatia, Alodia eta Mukurra edo Makuria izenak.
Aiubtarren eta Mamelukoen inbasioak
1173. urtean, Shams al-Dawba Turanshah Saladin I.aren jenerala Yemenetik (hau da, atzeguardia) Nubiako erreinu kristauak erasotu zituen; horrek Makuriako iparraldea (batez ere Nobatia eremua) Aiubtarren dinastia musulman egipziarrak okupatu zuen. Erantzunez, 1272an, David Makuriako erregeak Egiptoko Aydhah portua harrapatu nahi izan zuen, Itsaso Gorriaren ertzean, Egipto eta Sudango artean dagoen mugan. Horrek, mamelukoen erreakzioa eragin zuen, Makuriako hiriburua, Dongola hiria, konkistatu zutenak 1274. urtean, biztanleak zerga astunak ordaintzera edo islamera aldatzea indarrez behartuz. Ondoren, 1276 eta 1290 urteen artean oso konbultsioak jotako aldia izan zen, erregearen aldaketa ohikoekin, mamelukoen presioagatik. Lurralde batzuk Makuriako erresumatik 1290. urte inguruan banatu ziren eta Dau (edo Daw) eta arabieraz Yebel Adda izeneko eskualde menditsuko erresuma txikiak osatuz.
Sembouès
Etxebizitza
2007an 33 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 bigarren erresidentzia ziren. 30 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 26 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 43 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (21 gizon eta 6 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Sembouès udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Froideterre
Froideterre Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Froideterre udalerrian erroldatutako biztanleak 377 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 51 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 155 etxebizitza zeuden, 145 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 150 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 145 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 110 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 266 ziren, horien artean 192 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 192 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (99 gizon eta 81 emakume) eta 11 langabezian zeuden (2 gizon eta 9 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Froideterre udalerrian 140 unitate fiskal zeuden, 345 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.519 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Narym poni
Narym ponia, (Narymskaya), Errusiako bertako zaldi arraza bat da. Tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.
Arraza Ob ibaiaren eskualdetik dator, mendebaldeko Siberian. Arraza hau oso antzekoa da Ob poniarekin zein Yakutiako poniekin. Narym poniak eta Ob poniak antzeko baldintza ekologiko eta sozioekonomikoetan bizi dira, eta beraz zaldi mota berberaren bi adierazpen ezberdintzat hartzen dira. Sarritan "Siberiako poniak" izen komunarekin agertzen dira hiru poni mota.
Eskrima 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako eskrima-lehiaketak Grand Palaisen uztailaren 27tik abuztuaren 4ra korrika egiteko programatuta daude. Guztira 212 eskrimalari lehiatuko dira, gizonen eta emakumeen artean berdintasunez banatuta, domina lortzeko hamabi ekitalditan. Bigarren aldiz jarraian, Paris 2024an hiru armetan (florete, ezpata eta sable) egiten diren banakako eta taldeko ekitaldietan gizonen eta emakumeen arteko borrokaren lekuko izango da.
Sailkatzea
Kuota osoaren bi heren inguru munduko eskrimalari onenei esleituko zaizkie, Fédération Internationale d'Escrime (FIE) Ranking Ofizialean (2023ko apirilaren 3tik 2024ko apirilaren 1era bitartean) metatutako puntuak oinarri hartuta. Banakako plaza gehiago daude Amerika, Asia eta Ozeaniako lau txapelketetan.
Egutegia
M = Morning session, A = Afternoon session
Narym poni
Askotan ez da erreza Ob poni eta Narym ponien arteko mugak jartzea. Narym poniak Ob poniak baino handiagoak dira Lor zaldiekin zein trosta zaldiekin nahastu dituztelako.
Lor-zaldiekin zein
Karagandy
Karagandy (Қарағанды / Qarağandı; Караганда), 1993 arte Karaganda, Kazakhstango hiria da, Balkash aintziraren iparraldean kokatzen dena. 471.800 biztanle zituen 2010ean. Kulturagunea da. Siderurgia, industria kimikoa eta industria mekanikoa dira ekonomia jarduera nagusiak. 1856 inguruan hasi ziren hiria eraikitzen. Oso bizkor aberastu zen, inguruan meategiak baitziren. 1972an, industrian behar zen ur-hornidura zela eta, Irtyx-Karagandy ubidea eraiki zen.
Erosketa online
Erosketa online gauza edo zerbitzu bat erosteko edo kontratatzeko ekintza da, prezio baten truke. Erosketa mota hau gerta dadin, edozein motatako erosketatan bezala, eroslea, saltzaile eta prezio bat egon behar dira. Bai denda birtualetan, bai denda fisikoetan eman ahal da. Denda birtualen kasuan, saltzaileak produktuaren irudiak, bideoa k eta ezaugarriak jartzen ditu.
Online dendak erosketa-orga bat du, eta honetan nahi dituzun produktuak edo zerbitzuak gehitzen dituzu. Erosketa bukatzen duzunean, eskaera baieztatzen da eta zuk nahi den ordainketa modua aukeratzen da, adibidez: denda fisiko batean ordaintzea, Paypal, kreditu txartela, banku-transferentzia...
Ezaugarriak
Erosketa online hainbat ezaugarri ditu:
Online denda motak
Denda online mota desberdin daude, hala nola:
Tristana
Tristana izan daitekte:
Erosketa online
Online denda motak
Zerbitzu edo produktuen hartzailearen arabera, honako hauek aipatzen dira:
Elementu nagusiak
Erosketa onlinearen elementu nagusiak hauek dira:
Historia
Online salmentaren historia XX.mendearen amaieran hasi zen Estatu Batuetan, enpresa batzuk produktuen katalogoetan oinarritutako salmenta-jarduera egiten hasi ziren. Helburua produktu erakargarrien katalogoak etxeetara helaraztea zen, produktu eta prezioen argazki eta deskribapenekin. Horrela, kontsumitzaileak etxetik zuzenean eros zezakeen, mugitu gabe, eta saltzailearekin interakziorik egin gabe. Horrela, produktuak saltzeko modua aldatzen da. Kreditu-txartelaren sorrerak eragin positiboa izan zuen online erosketaren historian katalogo bidezko salmentak bultzatuz.
1970eko hasieran, diru-funtsak transferitzeko aukera agertu zen, eta, ondoren, datuak elektronikoki trukatzeko aukera. Prozesu berri horiei esker, enpresek lehiakortasuna handitu zuten eta merkataritza elektronikoa txertatu zuten beren eguneroko merkataritza-jardueran.
1970ean hasi ziren ordenagailuak harreman komertzialetan sartzen. 1980ko hamarkadan, telebista saioak emititzen hasi zen.
1995ean gertatu zen, G7/G8 taldeko herrialdeek ETE ei zuzendutako ekimen global bat sortu zutenean, enpresa horiek merkataritza elektronikoa ren abantailak eskuratu ahal izateko. Horrekin guztiarekin, erosketa online garatzeko oinarri teknologikoak eta komertzialak ezarrita zeuden. Internet iristearekin batera, merkataritza elektronikoa kontsumitzaileen egunerokotasunaren parte izaten hasten da.
Pribatutasuna eta segurtasuna
Internet bidez erosketa bat egin behar dugunean, kontuan hartu behar dugu webguneak gutxieneko segurtasun-baldintza batzuk betetzen dituela.
Adibidez, webgune bat segurua da erosketak egiteko, gutxienez bermatzen badu web-orriarekin trukatzen dugun informazioa babestuta dagoela.
Horretarako, datuak sartzen ditugun web-orriak https://bidez hasi behar du, eta nabigatzailearen helbide-barrak giltzarrapo bat erakutsi behar du. Nahiz eta beharrezkoa ez izan webguneko orri guztiak https bidez hastea, harremanetarako formularioan edo URL aren banku-informazioa sartu behar dugun orrietan, informazioa zifratuta transmititzen dela adierazten duen HTTP behar da. Helbidea HTTPS bidez hasteaz gain, webgunearen segurtasun-ziurtagiriak bat etorri behar du nabigatzen ari garen gunearekin. Bestela, orrialdea berehala utzi behar da.
Esate baterako, izen osoa, sozietatearen izena, helbide fisikoa eta harremanetarako datuak erakutsiko dira. Adierazi behar da zer datu pertsonal jasotzen den eta zer erabilera ematen zaion datu horiei. Halaber, jakinarazi behar da zer pribatutasun-politika aplikatuko den eta datu horiek beste enpresa bati lagako zaizkion.
Erosketak egiterako orduan beste bi aspektu kontuan hartu behar ditugu. Erosketa egin nahi den online dendari buruz beste erabiltzaileen iritziak eta balorazioak irakurtzea. Informazio hori oso baliagarria izan daiteke denda fidagarria eta serioa den jakiteko.
Abantailak eta desabantailak
Erosketa online bai abantailak bai desabantailak ditu, hemen daude batzuk:
Abantailak
Desabantailak
Afrikar
Afrikar(rak) izan daiteke:
Geneva (Washington)
Geneva Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Whatcom konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Berangoko geltokia
Berango Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, izen bereko udalerrian kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago. Udalerriko geltoki bakarra da.
Geltokiak nasa bakarra du, zentrala, bi norantzetan ibiltzen diren trenen trenbideak nasa aldaketarik egin behar gabe jasotzen dituena.
Sarbideak
Geltokiak sarbide bakarra du, Sabino Arana kalean kokatzen den trenbide azpiko bestibulutik. Hala ere, Gorrondatxe bidetik ere bestibulu nagusira heltzeko aukera dago, trenbideen gaineko pasabidea gurutzatuz eta bertatik igogailuz zein eskaileraz Sabino Arana kalera jaitsita.
Lurperaketa
Egungo geltokiaren itxuraldaketa egitea proposatu zuen Berangoko Udalak, trenbidearen alde bietara polikiroldegi bat eraikiz. Eraikinak trenbidea estaliko luke eta lurpeko aparkaleku bat eraikiko litzateke, eta plaza bat goialdean. Proiektua IMB Arquitectos estudioari esleitu zitzaion eta eraikitze azterlana idazten ari du azken honek.
NGC 6098
NGC 6098 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Berangoko geltokia
Lotuneak
Geltokiaren kanpoaldean Bizimeta bizikletak mailegatzeko zerbitzu publikoaren Berango izeneko mailegu puntua dago eta Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo autobus lineak geralekuetatik pasatzen dira:
Bidaiariak
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:
Paxita
Ezaugarriak
Paxita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Ansbach
Ansbach (antzina Onoldsbach) hiri alemaniarra da, Bavariako eskualdekoa. Nurenbergetik 40 kilometro hego-mendebaldera dago.
Historia
Gumbertus noble frankoak monasterio bat fundatu zuen 748. urtean. Monasterioa bera eta inguruan eratuz zihoan Onoldsbach herria handitu egin ziren, 1221ean hiri aske titulua lortu arte. George mangraveak protestantismoa ezarri zuen 1528an erlijio nagusi eta 1563an Gumbertus kanonizatua izan zen.
1792an Hohenzollern etxeak Prusian sartu zuen baina Napoleondar Gerrak izan ondoren Bavariaren barnean gelditu zen.
Hiri senidetuak
Honako hiriekin senidetua dago:
Pont de pierre (Bordele)
Pont de pierre (euskaraz Harrizko zubia) Frantziako Akitania eskualdeko Gironda departamentuan dagoen Bordele hiriko zubi bat da. Zubi honek Garona ibaia zeharkatzen du. 2002ko abenduaren 17an monumentu historiko izendatu zuten.
1810 eta 1822 bitartean Napoleon Bonaparteren aginduz eraikia izan zen. Hamabi urte horietan zehar Claude Deschamps eta Jean-Baptiste Billaudel arkitektoek hainbat arazoei aurre egin behar izan zieten, batez ere kokaleku horretan uraren korrontea indartsua baitzen.
Cocoon: The Return
Cocoon: The Return (euskaraz "Kusku: Itzulera") 1988ko Daniel Petrie kanadar zinema zuzendariak zuzendutako fantasia eta zientzia-fikziozko drama-komedia film bat da.
1985eko Cocoon film ezagunaren jarraipena da. Film horretan agertutako aktore gehienek antzeztu zuten, tartean Don Ameche, Wilford Brimley, Courteney Cox, Hume Cronyn, Jack Gilford, Steve Guttenberg, Barret Oliver, Maureen Stapleton, Elaine Stritch, Jessica Tandy, Gwen Verdon eta Tahnee Welch, halere, Brian Dennehy aktorea behin bakarrik agertu zen, amaierako eszenan 3 minutuz bakarrik, horregatik ez zuen soldatarik onartu eta musutruk jatorrizko aktore-lankide taldearekiko begirunez antzeztu zuen.
Aromobatidae
Aromobatidae Anura ordenako anfibio familia bat da. Hego Amerikan eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.
Ocotillo (Kalifornia)
Ocotillo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Imperial konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tuiko geltokia
Tui Galiziako Pontevedrako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Sven-Åke Nilsson
Sven-Åke Nilsson (Malmo, 1951ko irailaren 13a), suediako txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen.
Palmaresa
1972 1974 1975 1976 1979 1980 1981 1982
Sussargues
Sussargues Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sussargues udalerrian erroldatutako biztanleak 2.353 ziren. Familiak 868 ziren, horien artean 136 pertsona bakarrekoak ziren (57 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 260 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 370 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 102 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 934 etxebizitza zeuden, 878 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 833 etxeak ziren eta 99 apartamentuak ziren. 878 etxebizitza nagusietatik 689 bere jabearen bizilekua ziren, 169 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 53 etxek bi zituzten, 87 etxek hiru zituzten, 226 etxek lau zituzten eta 506 etxek bost zituzten. 735 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 311 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 541 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.597 ziren, horien artean 1.124 aktiboak ziren eta 473 inaktiboak ziren. 1.124 pertsona aktiboetatik 1.003 lanean zeuden (526 gizon eta 477 emakume) eta 121 langabezian zeuden (69 gizon eta 52 emakume). 473 pertsona inaktiboetatik 153 erretiraturik zeuden, 180 ikasten zeuden eta 140 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sussargues udalerrian 882 unitate fiskal zeuden, 2.449 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.049 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 121 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 35 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 autoeskola, 8 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 3 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
2000. urtean Sussargues udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 160 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rinconada
Rinconada, edo Rinconada de los Andes izenaz ere ezaguna, Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da, Valparaíso eskualdeko Los Andes probintzian kokatuta. 2002ko erroldan, 6.692 biztanle zituen.
NGC 6099
NGC 6099 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Zinema Ikusezina
Zinema Ikusezinaren Nazioarteko Jaialdia ("Film Sozialak") Kultura, Communication eta Desarrollo (KCD) izeneko gobernuz kanpoko erakundeak antolatzen du Bizkaian urtero 2009tik. GKE honek egoitza nagusia Barakaldon dauka, eta zinemaldiarena Bilbo.
Jaialdi honek gizarteen errealitate sarritan ezkutatuak plazaratzen ditu, hala nola generoen arteko desberdintasuna, injustizia soziala, giza eskubideen bortxaketak, kulturartekotasuna, elkartasuna, nazioarteko lankidetza eta ingurumen arazoak. Arazo unibertsalak eta milioika pertsona kaltetzen dutenak, askotan ikusezinak eta entzunezinak izan arren.
2014ko edizioa
6. edizio honetan 78 pelikulak parte hartu zuten, 44 herrialdetakoak, eta %52a emakumeek egindakoak izan ziren. 11.566 ikus-entzule egon ziren, horietatik 3.900 ikasleak eta irakasleak Bigarren Hezkuntzakoak.
Urrian zehar burutu zen 14 egoitzetan, nagusia Alondegia (Bilbo) izan zelarik. Bertan antolatu zuten amaiera ekitaldia sari banaketarekin eta ikuskizun musikalekin. Bilboz gain, Barakaldo, Erandio, Portugalete, Leioa, Mungia, Iurreta eta Elorrio izan ziren.
Sariak banatu zituzten kategoria hauetan, 16.500 euro guztira:
2. Garapen jasangarria: "Damocracy", Todd Southgate (Kanada).
3. Genero berdintasuna: "Bishtar az do saat", Ali Asgari (Iran).
4. Emakume batek egindako lanik onena: "Ella soy yo", Anneli Ström Villaseca (Suedia).
5. Kulturartekotasuna: "Ainu. Caminos a la memoria", Marcos Centeno (Espainia).
6. Euskaraz egindako lanik onena: "Aulki Hutsak", Iñaki Peña (Euskal Herria).
7. Ikasleen saria: "Cuerdas", Pedro Solís (Espainia).
8. Ikus-entzuleen saria: "Aulki Hutsak", Iñaki Peña (Euskal Herria).
Donghai zubia
Donghai zubia Shanghai udaltasuna eta itsasoaren erdian dagoen Shanghaiko portuaren Yangshan gunea batzen dituen zubia da. Eraikuntza lanak 2005ean amaitu zirenean, munduko zubirik luzeena izan zen 32,5 kilometro luzerarekin. 2008an zabaldutako Hangzhou Badiako zubiak gainditu zuen.
Zubiak itsasontziak igarotzeko igarobideak dauzka, igarobiderik luzeenak 420 metroko zabalerakoak. Yongshango portuan, Shanghaiko portuan marea baxua denean sartu ezin diren barkuentzako sakonera handiko portua eraiki da.
Hypomasticus megalepis
Hypomasticus megalepis Hypomasticus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Juan Zumarraga
Frai Juan Zumarraga, O.F.M. (Durango, 1468 - Mexiko Hiria, 1548ko ekainaren 3a) fraide bizkaitarra izan zen, frantziskotar ordenatuta.
Euskal Herrian, sorgin-ehizen prozesuetan parte hartu ostean, Mexikoko lehenengo apezpiku bilakatu zen 1528an, Espainiar Inperioaren hastapenetan, Karlos V.a enperadorearen garaian. Karlos V.ak izendatu zuen Zumarraga Espainia Berriko II. Apezpiku 1528an (Julián Garcés-en ostera), baina, horretarako, Espainiara joan behar izan zuen Mexikotik zeremonia ofizialera, eta hori 1533ko apirilaren 27an izan zen, Valladolideko San Frantzisko komentuan.
1536tik 1543ra Inkisizioaren kargudun jardun zuen eta, indigenen aurkako abusuengatik hainbat salaketaren berri izan zuelarik, haien babesle aritu zen. Bestalde, Real y Pontificia Universidad de México delakoaren sortzaile nagusia izan zen, gaur egungo Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoa dena. 1533ko apirilaren 27an kontsakratua izan zen eta, hamalau urteren ostean, 1547an, artzapezpiku.
Azkenik, Gure Ama Guadalupekoaren agerpenekin lotu izan dute, Hego Euskal Herrian sorgin-ehizan jardun zuen garaian.
Biografia
Juan Zumarraga 1468. urtean jaio zen, Durangon, garai hartako Bizkaiko jaurerrian (gaur egungo Bizkaia), Gaztelako koroaren parte zena. Ama Muntsaratz familiako kide zuen, Abadiñoko (Bizkaia) Muntsaratz Dorretxean bizi zena.
Frantziskotar Familian sartu zen (Anaia Txikien Ordena izenarekin ere ezaguna), Valladolidetik gertu dagoen El Abrojo-ko Scala Coeli monastegian bizitzera pasaz. Garai hartan Valladolid Gaztelako hiriburua zen, Concepción-eko probintzia frantziskanoan kokaturik, non Aita Zaindari izan zen.
Mexikoko I. Apezpikua
Juan Zumarragak Karlos I.arekin izandako elkartzearen ondorioz, Nafarroako Bisitadore izendatu zuten, Frai Andrés de Olmos-ekin batera sorgin-ehizarekin erlazionaturiko prozesu batean parte hartzeko. Mexikoko Artxidiozesia sortzean Mexikoko Hirian, Hernán Cortés-ek lurraldea konkistatu eta gutxira, Karlos I.a-k Frai Zumarraga proposatu zuen apezpiku modura bai eta, bere botereen barruan, Indioen Babesle, 1527ko abenduaren 12an. Hasierako erresistentzia baten ostean, frantziskanoek onartu egin zuten erabakia eta, behin kargua onarturik, Ameriketara joan zen, Frai Andrés de Olmos eta Mexikoko Entzutegiko lehen kideekin batera (Nuño de Guzmán eta hainbat entzule: Parada, Maldonado, Matienzo eta Delgadillo). Hala, 1528ko urtarrilean Espainiatik atera eta urte berdineko abenduaren 6an Mexikora iritsi ziren.
Parada eta Maldonado entzuleen heriotzaren ondorioz, iritsi eta gutxira, Entzutegia irregulartasun-periodo batean sartu zen. Errudun Zumarraga agertu zen, Indioen Babesle modura iristen zitzaizkion gehiegikeri-kexa guztiei erantzuteko zituen mugatze guztien ondorioz. Tira-biren puntu gorena 1530. urtean iritsi zen, Nuño de Guzmánek preso batzuk elizatik kanporatu zituenean (garaiko babes-eskubidea urratuz). Honi erantzunez, Zumarragak entzule oro eskumikatuko du, hiriko ohikunea bertan behera utziz. Gatazka hauen testuinguruan eta kexei erantzuteko ezintasunaren ondorioz, Zumarraga Karlos I.arekin kontaktuan jartzen saiatu zen. Hasieran lortu ez bazuen ere, azkenean, zituen arazoen berri eman zion enperadoreari. Hala, Karlos I.ak Mexikoko Erregeorderria sortuko du, Antonio de Mendoza erregeorde izendatuz, bai eta Ramírez de Fuenleal buru zen bigarren Entzutegi bat osatuz. Era berean, Gorteetara arazoen berri emateko deia jaso zuen eta, hala, 1532ko maiatzean Espainiarantz bueltatuko da.
1533ko apirilaren 27an, Karlos I.aren eta Aita Santua den Klemente VII.aren arteko hitzaldiaren ostean, Valladolideko San Frantzisko komentuan sagaratua izan zen. 1534ko ekainean Espainia Berrirantz egin zuen buelta, urte berdineko urrian iritsiz. Itzultze-bidai hau zenbait artisau-familiekin burutu zuen, bere hasierako ideia hogeita hamar bat fraide frantziskotarrekin itzultzea bazen ere. Juan Zumarraga Mexikora itzuli zen, apezpiku sagaratu modura baina Indioen Babeslearen kargua galdurik.
1535ean, Inkisidore Apostoliko izendatu zuten, eta 1543. urterarte mantendu zuen kargua. Inkisidore bezala, jainkoaizunkeriaren inguruko 183 kasu eraman zituen, gehiengoak buruzagi indigenen aurka, bai eta enplastero eta hainbat espainolen aurka. Azkeneko hauei, jabetza handien jabe, konfiskatu egiten zitzaizkien ondasunak.
1537an, Paulo III.ak indioen bataio kolektiboak onartu zituen, 1539. urtean Zumarragak Oaxaca-ko, Michoacán-eko zein Guatemalako Apezpikuak Prelatuen Biltzar batera deitu zituen, Paulo III.aren erabakiaren inguruan legea egiteko.
1539. urtean, Carlos Chichimecatecuhtli Ometochtzin-en (Carlos Ometochtzin modura ezaguna) aurkako prozesu bat gidatu zuen. Carlos Ometochtzin, Texcoco-ko Nezahualpilli-aren (buruaren) semea, arnegaritzat salatu zuten, bai eta jainkoaizunkeriaren sustatzaile izateaz zein giza-opariak egiteaz ere; errealitatean, indigenen Erregeorderriaren aurkako matxinadaren sustatzaile zen, soilik. Carlos Ometochtzin erruduntzat jo zen eta 1539ko azaroaren 30ean Mexiko Hiriko Enparantza Nagusian bizirik erre zuten. Erabaki hau Karlos I.aren zein Inkisidore Nagusiaren belarrietara heldu zen, modu argian erabakia kritikatu zutelarik. Izan ere, Inkisizioak soilik katolikoen aurka jotzen zuela ulerturik, jurisdikzio inkisitiboaren mugak non zeuden eztabaidatu zen, indigenak infidelak baino neofitoak zirela zehaztuz. Erabakiaren ondoriozko amonestazioek Zumarragarengan eragin handia izan zuten, azkenean erabakia bertan behera utzi bazuen ere, Mexiko utzi eta Txinara joatea pentsatzen aritu zelarik.
1544an Bisitadore zein Inkisidorea zen Francisco Tello Sandoval Mexikora iritsi zen, 1542ko Lege Berriak ezartzera. Lege hauek indioak esklabo bihurtzea debekatzen zuen, bai eta, printzipioz, enkomienden betikotasuna ere (azkeneko hau legetik ezabatua izan zen ostera). Zumarragak Espainia Berriko erregeordearen eskaera onartu zuen, tenporalki aipaturiko Lege Berriak bertan behera uzteko eta beharrezkoak ziren kontsultak egiteko, Legearen ondoriozko enkomenderoen haserrearen ondorioz.
1548ko uztailaren 8an, Paulo III.ak, oraindik Aita Santua zenak, Mexikoko I. Artzapezpiku izendatu zuen, baina bulda Mexikora iritsi zenerako Frai Juan Zumarraga jada hilik zegoen.
Juan Zumarraga Mexiko Hirian hil zen 1548ko ekainaren 3an, gaur egun Mexiko Hiriko katedraleko kriptan hilobiraturik dagoelarik (Artzapezpikuen Kripta modura ezaguna).
Inprimategi eta eskolak
1533. urtean, Indietako Kontseiluari inprimategi eta paper-sorta bat eskatu ostean, Mexikon inprimategi bat eraikitzeko, Karlos I.ari gutun bat idatzi zion, testuak inprimatzeke zeudela esanez, paperaren prezio altuaren ondorioz ezinezkoa zelarik testu hauek inprimatzea.
1539an, Juan Zumarragak Juan Cromberger-i Sevillako inprimategiaren filial bat Mexiko Hirian sortzea eskatu zion, Zumarragaren jabetzan. Inprimategi honen buru, halaber, Juan Pablos jarriko du. Mexikoko inprimategi honetan editaturiko lehen obra Breve y más compensiosa doctrina cristiana izan zen, espainolez zein mexikaneraz idatzitakoa. Hala, Amerika osoko lehen inprimategia sortu zen.
Tlatelolcoko Santa Kruz eskolaren eraikitzean modu aktiboan hartu zuen parte, 1536. urtean ateak zabaldu zituena. Eskola hau. halaber, azteken formakuntzara bideratu zen. Ostean, Letraneko San Juan eskola ere fundatuko du, bai eta Mexikoko lehen ospitalea, Amor de Dios izena jarri ziona. Era berean, Mexikoko lehen unibertsitatea sortzeko kudeaketekin ere hasi zen, bai eta San Frantziskoko Komentuan Amerikako lehen liburutegia sortu ere.
Kontrobertsiak
Frai Juan Zumarraga, Wade Davis-en ikerketen arabera, azteken kodex askoren erretzearen errudun litzateke. Kodex hauek, halaber, peiotearen erabilera erritualaren ingurukoak lirateke, zeinetan peiotea eta beste landare batzuk erabilera medizinal eta sakratu modura erabiltzen diren benetako fede-ekintza batean.
Era berean, Zumarragarentzat indigenen kulturan zuen interesak Frai Andrés de Olmosi indigenen antigoaleko gauzei buruz ikertzen hastea eragin zion.
Idazlanak
1537an, bere arrebari idatzitako gutuna Euskaltzaindiak argitaratu zuen Euskera aldizkarian. Eskutitza euskaraz (bizkaieraz) eta gaztelaniaz idatzita dago, eta prosazko euskal testurik zaharrenen artean dago.
Erlijio-liburuak, berriz, gaztelaniaz idatzi zituen osorik:
Ama Guadalupekoaren agerpenak
Tradizio katolikoaren arabera, Ama Guadalupekoaren agerpenen lekuko nagusia Juan Zumarraga dugu.
Kontaerak dioenez, 1531ko abenduaren 9 eta 12aren artean, Tepeyac-eko muinoan, Ama Guadalupekoa agertu omen zitzaion, behin baino gehiagotan, Juan Diego Cuauhtlatoatzin-i. Lehen agerpenean, Ama Guadalupekoak Juan Diegori agindu zion Juan Zumarragaren bila joatea, bere nahia zen muino horretan zehatz jainkotegi bat eraikitzeko esanez. Kontaerak jarraitzen duenean, Juan Diego behin baino gehiagotan joan zen Zumarragaren bila, honek sinesten ez ziolarik. Azkenean, jainkotegiaren eraikitzea mirari baten agerpenarekin baldintzatu zuen Zumarragak; hala, Juan Diegok Gaztelako arrosa bat muinotik ekartzeko agindua jaso zuen. Juan Diego, orduan, muinorantz joan zen, ulertu gabe nolatan lortuko zuen halako arrosa bat muino hareatsu batean eta, gainera, abenduan. Birjinaren azkeneko agerpenean, 1531ko abenduaren 12an, miraria eman zen: Tepeyacen arrosak agertu ziren. Hala, Juan Diegok arrosak moztu eta bere ayate-an apezpikuaren etxera eraman zituen. Zumarragaren aurrean zegoela, ayatea ireki eta, loreak erortzeaz gain, ayatearen larruan Birjinaren irudia agertu zen estanpaturik.
Halere, Zumarragaren idatziek ez dute gertaera honi erreferentziarik egiten. Hala, bere gutun, nota zein oroitidazkietan ez da halakorik agertzen; zeinetan ez den, ez Birjinari, ez Juan Diegori buruz hitz egiten, ez Tepeyacen tenplu bat eraikitzearen inguruan ere. Gainera, hala idatzi zuen Zumarragak bere Regla Cristianan: «Ya no quiere el Redentor del mundo que se hagan milagros, porque no son menester, pues está nuestra santa fe tan fundada por tantos millares de milagros como tenemos en el Testamento Viejo y Nuevo» Tepeyacen, halaber, Tonantzin-en santuario autoktonoan, Ama Guadalupe Birjinari eskeinitako ermita bat eraikiko da, XVI. mendearen lehen erdialdean.
Istorio hau benetakotzat hartzen dutenek, bestalde, oinarri modura Nican Mopohuan idatzirik agertzen diren kontakizunak hartzen dituzte. Liburu hau, halaber, testu indigena bat omen da, ustez, agerpenak eta gero idatzitakoa.
Tristana (filma)
Tristana Luis Buñuel espainiar zuzendariak 1970ean zuzenduriko film dramatikoa da, Benito Pérez Galdósen izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Toledon Tristana umezurtza On Loperen eskuetan amaitzen da. Honek bere amorante bilakatuko du. Baina ikasten hasi eta Horacio margolaria ezagutuko du.
Crandall (Indiana)
Crandall Indianako herri bat da. Harrison konderrian kokatua dago. 2010ean 152 biztanle zituen, 0.26 kilometro koadrotan banatuta.
Bordeleko Antzoki Handia
Bordeleko Antzoki Handia (Grand Théâtre de Bordeaux) Frantziako Akitania eskualdeko Gironda departamentuan dagoen Bordele hirian kokatzen den antzoki bat da. Victor Louis (1731-1800) arkitektoak eraiki eta 1780ko apirilaren 7an inauguratua izan zen. Monumentu historikoa da.
Marshall (Oklahoma)
Marshall Oklahomako herri bat da. Logan konderrian kokatua dago. 2010ean 272 biztanle zituen, 1.3 kilometro koadrotan banatuta.
Bordeleko Antzoki Handia
Eraikina
88 metro luzez eta 47 metro zabaleraz ditu, 1.100 ikusleentzako gaitasuna duen areto bat duelarik. Arteen tenplua modura eraikia izan zen, neoklasiko estiloan altxatua izan zelarik. Atarian Korintoar ordenako hamabi zutabe ditu: bertan hamabi musak, Juno, Venus eta Minervaren irudiak daude.
3729 Yangzhou
3729 Yangzhou asteroide baten izena da. azaroaren 1ean aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 VP izena zeraman. Ondoren Yangzhou omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3729 Yangzhou asteroidearen orbitak batezbeste 3,1 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,633 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,566 distantziara. Eszentrikotasuna 0,15 da, eta makurdura orbitala 5,21ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.8 da.
Pearceita
Pearceita sulfuro motako minerala da eta pearceite-polybasita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Pearceita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Idi-dema
Idi-dema edo idi proba Euskal Herriko dema mota tradizional eta herri kirola da, zeinean idi-pare batek (bakan batzuetan idi kopurua handiagoa bada ere) 1.500 eta 4.500 kilogramo arteko probarria izeneko harria probaleku edo plaza batean zehar denbora mugatu batean ahalik eta distantzia luzeena (iltze izeneko unitatetan neurtuta) helburu duen herri kirola da. Idiak gidatzen dituenari idi-probalari edo itzain deritzo.
Idi-demaren jatorria antzinean euskal baserritarrek lurra lantzeko eta garraiorako erabiltzen zuten idietan dago. Lan horietatik erronka eta apusturako jokoa sortu zen. Gaur egun idien erabilera mekanizazioaren ondorioz ia guztiz galdu den arren, oraindik ospatzen dira idi-demak Euskal Herriko herrietan, bereziki jaietan, erakustaldi moduan. Kantabria, Asturias eta Kanariar Uharteetan ere jokatzen da.
Demarako idia eta uztarria
Garai batean demarako idiak baserrian lan egiten zuen eta aposturen bat gerturatzen zenean, lan gutxiago egiten zuen eta elikadura berezia ematen zitzaion. Gaur egun, idiak lehiaketarako bakarrik gordetzen dira kortan. Lehiaketako idia egunero mendian barrena ibilarazten dute zangoak sendotzeko, 5 kilometro inguru. Ukuiluan tokirik onena gordetzen zaio. Tarteka, probaren bat egiten dute harriren batekin idiak herresta-lanetan jarduteko ohitura gal ez dezan.
Probarriak
Oraindik ere hainbat herritan bertako baserritarrek beren idi-pareen indarrak probatzen zituzteneko harria bertan dago. Orain ez dira bi idi-pare soilik lehian aritzen lehen bezala. Ikusgarritasunaren mesederako, zenbaitetan, 35 bikote ere aritzen dira dema irabazi nahian. Noski, horretarako bereziki egokitutako lekuak behar dira jendea bertaratzeko. Hori dela eta, gaur egun harriak zezen-plazetan edo frontoi estalietan daude gehienbat.
Harria errektangularra da, zertxobait estuagoa aurreko aldean, non zulo bat landua duen katearentzako. Pisua oso aldakorra da, 1.500 eta 4.000 kilo bitartekoa izan daiteke. Tolosako harriak 4.000 kilo pisatzen ditu, eta Gernika eta Mungiakoek 4.500 kilo. Berriatuako udal proba-tokian bada 5.250 kiloko bat, baina 1950etik ez dute erabili. Antzinako desafioetan oso harri handiak erabiltzen ziren. Gaur egungo lehiaketetan txikiagoak aukeratzen dituzte, jendeak plaza asko egitea nahiago duelako, distantzia luzeagoa egitea alegia. Horrela ikuskizuna handiagoa da.
Probalekua
Probalekuak guztiz horizontala izan behar du, maldarik gabea eta askotan herriko plazan kokatzen da. Harria harkoskor biribilez osatutako zoruaren gainetik eramaten dute herrestan. Hau harriaren eta zoruaren arteko marruskadura gutxitzeko da horrela. Badira galtzada harrizko plazak ere, baina jabeek ez dituzte gustukoak. Izan ere, idiak etengabe irristatzen dira apatxak ezin dituztelako ondo finkatu. Jendearen arabera hobeak omen dira ibaiko uharriak hondartzetakoak baino. Plazaren luzera aldatu egiten da herri bakoitzaren arabera. Distantzia 22 eta 28 metro bitartekoa izaten da.
Dema
Denbora jakin batean ahalik eta plaza gehien egitean datza idi-demaz. Garai batean idi-pare bakoitzak eginiko lanak bi orduko iraupena ere izan zezakeen. Geroztik asko laburtu da denbora eta ordu erdi da iraupen normala, baina apustuetan luzatu daiteke.
Behin plazan eta ordua iritsitakoan, epaile eskudunak txanden zozketa egiten du. Lehena izatea kaltegarritzat jotzen da, ez baitago beste arerioen lanaren erreferentziarik. Baina beti ez da hobea izaten azken tokian aritzea, aurrekoek marka handia egiten badute, horrek etsipena eragin dezake eta. Irteera-agindua txistua joz ematen da.
Itzainak eta akuilatzaileek idien esfortzua neurtu behar dute, hasieratik ahitu gabe. Harria plazaren erdian gelditzea ere saihestu behar da, hasierako abiaraztean esfortzua bikoizten baitu. Eta batez ere, harria plazaren zabalera markatzen duen marratik atera ez dadin saiatu behar da, harria falta eginiko mugara itzuli behar baitute. Harria plazaren bukaeraraino iristen denean, bira eman eta hasierako puntura itzultzen dira. Denbora-epea edozein izanda ere, behin amaitu ondoren, epaileek egindako distantzia neurtzen dute, eta plazetan, zintetan eta zentimetrotan ematen dute.
Idiak arrastaka eraman dezakeena bere pisuarekiko proportzionala denez, gainkargak egoten dira. Harriaren gainean jartzen diren areaz betetako zakuak dira eta animaliaren pisuaren arabera jartzen dira: idi-pare batek baimendutako gehienezko pisua gainditzen duenean (1.100 kilo inguru), mugatik gorako kilo bakoitzeko harriari kilo eta erdiko gainkarga jartzen zaio.
Beste herrialde batzuetan
Bizkaiko Itsasoko isurialdean, Espainiako Asturias eta Kantabria eskualdeetan ere egiten dira idi-demak, baina ez harriekin, baizik eta pisu handiak ezarriz narra baten gainean (narria esaten diote gazteleraz eta asturieraz).
Kanariar Uharteetan, idiekin barik, behi eta zezenekin egiten dira demak (bi behi edo bi zezen jarrita uztarrian, ez nahastuta), eta han ere narra erabiltzen da, 100 kiloko zakuak jarriz gainean. Narrari corsa esaten diote Kanarietan.
Aldaera hauetan, harrizko probalekuetan barik, lur edo zelai gainean egiten dira demak.
Nzinga Mbande
Ngola Nzinga Mbande ( c. 1583 - 1663ko abenduaren 17a), Ana de Sousa, Rainha Nzinga edo Ngola Ana Nzinga Mbande bezala ere ezaguna Ndongo (1624-1663) eta Matamba (1631-1663) ambundu erreinuetako erregina zen, egungo Angolaren iparraldean kokaturik zeudenak. Ndongo-ko errege-familian jaio zen, hezkuntza militar eta politikoa jaso zituelarik txikitatik; gainera, Inperio Portugaldarrarekin enbaxadore moduan jardun zuen, krisi politikoak desegiten. Bere aita eta anaiak hil ostean erregina bilakatu zen, Esklabo Afrikarren Salerosketaren emendioa garaian, agintean egon zelarik 37 urtetan. Aldi berean, Inperio Portugaldarrak Hego Mendebaldeko Afrika inbaditu zuen esklabotza bidez beren boterea gainjartzeko. Nzingak portugaldarren aurka borrokatu zuen bere erreinuen askatasuna eta ospea defendatzeko. Bere heriotzaren ostean, Nzinga figura historikoa bilakatu zen Angolan bere inteligentzia, jakinduria politiko zein diplomatikoagatik eta bere taktika militar zuhurrengatik.
Mylène Flicka
Marie-Madeleine Fifamè Akrota, Mylène Flicka (Benin, 1996ko uztailaren 22a), Irawo hedabidearen idazle eta blogari benindarra, feminista eta sortzailea da.
Nzinga Mbande
Izena
Nzinga Mbande izen askopean ezagutzen da, kimbundu zein portugaldar hizkuntzetan, idazkera ezberdinetan eta honorifiko askorekin. Ingelesez ohikoa da Nzinga, Nzingha, Njinga eta Njingha bezala aurkitzea. Portugaldarrez Rainha (Erregina) Nzinga, Zinga, Ginga bezala ezagutzen zen. Dokumentu ofizialetan eta bere manuskritoetan Jinga, Ginga, Zinga, Zingua, Zhinga eta Singa izenak ikusi daitezkeelarik. Horrez gain, kristau bezala bataiatu zutenean Ana de Souza jarri zioten, izena ama besotako portugaldarraren ohorez eta abizena, garaiko Angolako erreinuko gobernadorearen izenean, João Correia de Souza.
Ndongo eta Matambako monarka bezala, bere sorterri-izena Ngola Njinga zen; ngola errege-familiakoen Ndongo izena zen eta egungo Angolako errepublikaren izenaren sustrai etimologikoa da.
Egungo Kimbundu ortografiaren arabera bere izena Njinga Mbandi idazten zen; izeneko (-j), frantseseko eta portugeseko sabaiaurreko kontsonante igurzkaria ⟨ʒ⟩ edo "j leuna" bezala ahozkatzen da, ondoko (-n) isila den bitartean.
Lehen urteak
Nzinga Ndongo-ko errege-familian jaio zen, herrialdearen mendebaldean 1583 urte inguruan. Kilombo Ngola edo erregearen eta Kengela ka Nkombe erregearen emazte eta maitale esklaboaren alaba zen. Nzinga-k bi ahizpa, Mukambu edo Barbara dama eta Kifunji edo Grace dama, eta anai bat, Mbandi Kiluanji, zituen. Anaia aitaren heriotzaren ostean errege bilakatu zen.