cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Graus
Kultura
Udalerrian katalanezko eta aragoierazko hiztunak bizi dira.
Yuki Nishiya
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC.
Chang'e 4
2019ko urtarrilaren 3an, bertako 10:26etan, Txinako Espazio Administrazio Nazionalak Ilargiaren alde ezkutuan ezartzea lortu zuen, hain zuzen ere, Hego Polo-Aitken arroaren Von Kármán kraterrean. Historian lehenengoa izan zen Ilargiaren eremu misteriotsu hartan lurreratzen, hortik datorkio merituaren zati handi bat. Ez da Ilargiaren alde ezkutura tripulaziorik gabeko zunda bat bidaltzeko lehen saiakera izan, NASAk ere 1962an bere saiakuntza propioa burutu zuen, porrot egin zuen baina.
Misio hau ez da hemen bukatuko, Txinatar Ilargi esplorazio programak misio tripulatu bat bidali nahi du Ilargiaren alde ezkutura, adituek ez dute datarik zehaztu, baina zenbaiten ustetan 2036an bidaliko dute.
Helburuak
Zundak hainbat helburu ditu, horietatik asko oso erakargarriak dira egun martxan dauden zenbait ikerketetarako. Ilargiaren alde ezkutuaren erliebea eta lurrazala ikertuko ditu, haren osaera eta egitura, irrati maiztasun baxuak ikertzeaz gain. Gainera, neutroien eta atomo neutroen erradiazioa ere neurtzeko gaitasuna du. Horretaz gain, zundak kotoiaren, patataren eta beste hainbat landare ezagunen haziekin iritsi zen Ilargira, zenbait legami ere eraman zituen. Helburu gisa, Ilargiaren giro arrotz eta latzean ekosistema txiki bat sortzea zen, hala, honen garapena aztertzeko. Besteak beste, hazi hauek gure satelitean jazotzen diren tenperatura aldaketa bortitzekin, erradiazio maila altuekin eta Lurrarena baino grabitate askoz baxuagoarekin zelako elkarrekintzak dituzten jakin nahi da.
2019ko urtarrilaren 12an zundak igorri zituen zenbait argazkiri esker jakin zen kotoiaren haziak ernamuintzen hasi zirela, beste landareenak ordea, oraindik ez zeuden garatzen hasiak egun hartan. Aipatutako landareek zortzi egun iraun zuten bizirik, hau da, 212 ordu guztira. Kotoi landareak ernamuintzea lortu zuen eta Txinako Espazio Agentziaren esanetan, hau hala izanik, helburua bete zuten. 2019ko urtarrilaren erdialdera jazo zen Ilargiko lehen izaki bizidun lurtarren heriotza, eragilea ilargiar gaua izanik, honek bi aste irauten baititu eta sateliteko tenperatura zero azpitik 170 gradutara jaisten baitu. Tenperatura aldaketa bortitz eta handi horrek zunda aurrezte-egoeran ipintzera behartu zuen eta beraz, landareei berotasuna, ura eta argia emateari utzi behar izan zion gailuak.
Lingala
Lingala Afrikako Erdialdeko hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu azpifamiliakoa, swahiliren moduan.
Frantsesezko hainbat hitz hartu du, bai eta beste hizkuntza europar batzuetatik ere.
Adibidea
Hauxe da "Gure Aita" otoitzaren bertsioa lingalaz:
Citizen Kane
Citizen Kane 1941an Orson Welles zinema zuzendariak zuzendu, antzeztu eta ekoitzitako film bat da. Zinema aditu askoren ustez, inoizko film onenetakoa; film sailkapen askotan lehenbiziko postuan ageri da. Orson Wellesek garai hartan sekulako berrikuntza izan ziren filmatze teknikak erabili zituen.
Argumentua
Filma Charles Foster Kean (Orson Welles) estatubatuar enpresaburu garrantzitsuaren bizitzari buruzkoa da. Bere haurtzarotik hasi eta prentsa, irrati eta bi sindikatuz osatutako inperio erraldoi baten nagusi bilakatzen den arterainoko denboraldia agertzen da. Komunikabideetako William Randolph Hearst enpresaburuaren bizitzan oinarritua dago. Filma enpresaburuak bere heriotza unean aipatutako hitzaz hasten da: "Rosebud". Iritzi publiko guztia hark aipatutako hitz horren esanahiaren jakinminez dago, ondorioz, kazetari talde bat hitzaren esanahia topatu asmoz haren bizitzaren xehetasunak ikertzen hasiko da.
Filma harropuzkeria eta ezjakintasunari buruzkoa da, baina baita gizartean komunikabideek duten botere eta eragin handiari buruzkoa ere.
Idatziz jasotako historia
Idatziz jasotako historia narrazio historikoa da, erregistro idatzi batean edo beste komunikazio erregistratu batean oinarrituta. Idatziz jasotako historia iraganeko beste kontakizunen aldean ipin daiteke, hala nola ohitura mitologikoak, ahozkoak edo arkeologikoak.
Munduaren historia zabalagoan, idatziz jasotako historia antzinako munduaren kontuekin hasten da K.a. IV. milurtekoaren inguruan, eta idazkeraren asmakizunarekin bat dator. Testu idatzien adibideak, hala ere, antzinako Mesopotamiako K.a. 1750. urtean bezalakoak ziren, esaterako, Hammurabiren Kodea. Kultura edo eskualde geografiko batzuei dagokienez, historia idatzia nahiko berriki gertatutako denbora laburrean mugatuta dago, erregistro idatzien erabilera mugatua delako. Gainera, giza kulturen arabera, ez dira beti ondorengo historialarientzat informazio garrantzitsu guztiak erregistratzen, hala nola izadi-hondamendien eragina edo gizabanakoen izenak. Horrela, informazio-mota zehatzetarako erregistratutako historia mugatua da, mantendutako erregistro-moten arabera. Muga horiek direla-eta, testuinguruak testuinguru idatziz jasotako historia hainbat denbora-tarteri dagozkie, gai historikoari jarraituz.
Idatziz jasotako historiaren interpretazioa metodo historikoan oinarritzen da askotan, historialariek lehen mailako sorburuak eta beste froga batzuk erabiltzen dituzten teknika eta jarraibideen arabera eta iraganeko kontuak idazteko. Idatziz jasotako historia interpretatzeko metodo eraginkorraren eta, gainera, aukeran historiaren filosofian epistemologia galdera gisa ezartzen da. Metodo historikoak aztertzea historiografia da, historiako interpretatzaileek ebidentzia historikoen interpretazio guztiak nola sortzen dituzten aztertuz.
Historiaurrea
Historiaurreak idatziz jasotako historia baino lehenagoko denbora-tarteari aipamena egiten dio, idazkera-sistemen asmakuntzarekin amaitzen dena. Historiaurrea iraganari dagokio, non erregistro idatzirik ez dagoen edo kultura baten idazkia ulertzen ez den aro batean. XX. mendeaz geroztik, historiaurrea aztertzea funtsezkoa da zenbait zibilizazio alfabetatu aurrekoen bazterketa inplizitua egiteko, esate baterako, Saharaz hegoaldeko Afrika, kolonaurreko Amerika, Australiako aborigenak eta Zeelanda Berriko maoriak.
Protohistoria historiaurre eta historiaren arteko iragateari dagokio, gizartean alfabetatzea gertatu ondoren, baina lehen historialarien idazkien aurretik. Protohistoriak aipamena egin ahal dio ere kultura edo zibilizazioak idazketa oraindik garatu ez duen aldiari, baina beste kultura batzuek beren idazkietan haien izankizuna nabaritu dutenean.
Nanook of the North
Nanook of the North (literalki Nanuk Iparraldekoa, euskaraz Nanuk Eskimala) 1922ko Robert J. Flaherty estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako dokumental mutua da. Allakariallak, Nyla eta Cunayou inuitek antzeztu zuten.
Askorentzat zinemaren historiako lehenbiziko dokumental luzea izan zen.
Argumentua
Kanadako artikoan bizi den inuit familia baten bizimodu latza agertzen da. Gainontzeko gizakiontzat ezinezko bizilekua bilakatzen duten klimaz baldintzatuak bizi diren herri honetako kideen egunerokotasuna xehetasun handiz kontatzen da. Dokumental hau burutzeko asmoz, 1920ko hamarkadan Robert J. Flaherty zinemagile, antropologo, esploratzaile eta kartografoak Nanook eskimala eta bere familia filmatzera Kanadako Hudson badiara bidaiatu zuen.
Bussière-Galant
Bussière-Galant Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bussière-Galant udalerrian erroldatutako biztanleak 1.392 ziren. Familiak 636 ziren, horien artean 204 pertsona bakarrekoak ziren (96 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 268 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 136 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 900 etxebizitza zeuden, 651 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 196 bigarren erresidentzia ziren eta 53 hutsik zeuden. 869 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 651 etxebizitza nagusietatik 532 bere jabearen bizilekua ziren, 95 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 33 etxek bi zituzten, 117 etxek hiru zituzten, 215 etxek lau zituzten eta 281 etxek bost zituzten. 525 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 297 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 267 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 790 ziren, horien artean 517 aktiboak ziren eta 273 inaktiboak ziren. 517 pertsona aktiboetatik 485 lanean zeuden (259 gizon eta 226 emakume) eta 32 langabezian zeuden (19 gizon eta 13 emakume). 273 pertsona inaktiboetatik 127 erretiraturik zeuden, 64 ikasten zeuden eta 82 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bussière-Galant udalerrian 629 unitate fiskal zeuden, 1.328 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.506 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 67 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Cookeita
Cookeita silikato motako minerala da eta chlorite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Cookeita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3,5 da.
Inzago
Mugakideak
Inzagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bicycle Race
Bicycle Race (euskaraz Txirrindu Lasterketa) Queen ingeles rock-pop musika taldearen abesti bat da. 1978ko Jazz diskoan kaleratu zuten.
Musika taldea Frantzian Jazz diskoa grabatzen ari zen bitartean, Frantziako Tourraren etapa baten igarotzea ikusi ondoren, Freddie Mercury abeslariak idatzi zuen.Abestiak 1970eko hamarkadako hainbat pop ikur aipatzen ditu, tartean Star Wars filma, Watergate afera, Peter Pan, Frankenstein, Superman eta Vietnamgo gerra.
Taldeak New York hiriko Madison Square Garden aretoan emandako kontzertuan zehar eszenatoki gainean hainbat emakume toplessen eta txirrindu gainean harat-honata zebiltzala izan zituen.
John Vorster
Balthazar Johannnes "B. J." Vorster edo John Vorster (Uitenhage, 1915eko abenduaren 13a - Lurmutur Hiria, 1983ko irailaren 10a) hegoafrikar politikaria izan zen. Hegoafrikako lehen ministroa 1966tik 1978ra izan zen eta herrialdeko 4. presidentea 1978tik 1979ra. Apartheidaren defendatzaile sutsua izan zen eta Nelson Mandelaren aurkako epaiketan, Terrorismoaren Legean, Sowetoko altxaldian eta Steve Biko krisialdian esku hartu zuen.
Zuzenbidea ikasi zuen Stellenboscheko Unibertsitatean, afrikaner nazionalismoaren sehaska bezala ezagutzen dena. Bigarren Mundu Gerran hegoafrikarrek aliatuei laguntzearen aurka agertu zen. Ossewabrandwag-eko (Idi gurdiaren zaindaria) kidea izan zen. Gerra garaian Hegoafrikaren aurkako sabotaje ekitaldiak antolatu zituen erakunde bat zen. Britainiarren aurkakoa zela esan zuen, baina ez nazien aldekoa, baina 1942 eta 1944 bitartean barneratu zuten. Askatu zutenean Alderdi Nazionalean sartu zen, 1948an apartheid-a ezarri zuen alderdian. Justizia ministroa izan zen 1961ean eta Polizia eta Espetxe ministroa 1966an. Hendrik Verwoerd lehen ministroaren hilketaren ondoren aukeratu zuten hura ordezkatzeko. Politika pragmatikoagoa ezarri zuen, bereziki kanpo harremanetan. Informazio Sailaren ezkutuko jarduerak bultzatu zituen, bere gobernuari jakinarazi gabe eta finantzazio sekretuarekin. Eskandalua jakin zenean, dimisioa ematera behartu zuten, eta presidente izendatu zuten, funtzio zeremonialak bakarrik dituen kargua. Beste eskandalu batek (Muldergate eskandalua) dimisioa batera behartu zuen 1979an.
James Prescott Joule
James Prescott Joule (Salford, Lancashire 1818ko abenduaren 24an - Sale, Cheshire, 1888ko urriaren 11an) fisikari eta garagardo ekoizle ingelesa izan zen. Royal Societyren kidea izan zen. Beroaren izatea ikasi eta honek lan mekanikoarekin zeukan zerikusia aurkitu zuen. Ondorioz energiaren kontserbazioaren ideia eta termodinamikaren lehen legea osatu zuen. Nazioarteko sistemaren energiaren unitatea (SI) Joule da. Material baten erresistentziaren arabera material honetatik doan korronte elektriko baten fluxuaren eta bero bezala barreiatzen den energiaren arteko erlazioa aurkitu zuen, gaur egun Jouleren legea deitua.
Ander Zoilo
Ander Zoilo Cerdeira (Beasain, 2000ko otsailaren 14a -) euskal herritar futbolaria da. Ezker atzelari moduan jokatzen du.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Sargocentron vexillarium
Sargocentron vexillarium Sargocentron generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Kanji Okunuki
Kanji Okunuki (奥抜 侃志, 1999ko abuztuaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
What Women Want
What Women Want (euskaraz Emakumeek Nahi Dutena) 2000ko Nancy Meyers estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko amodio filma bat da. Bertan, Mel Gibson, Helen Hunt, Marisa Tomei, Alan Alda, Lauren Holly, Ashley Johnson eta Bette Midler aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Nick Marshall (Mel Gibson) Chicagoko iragarkigile berekoi, harroputz eta gonazale bat da. Etxeko bainugelan lehorgailu batekin izandako istripu baten ondorioz emakumeen pentsamenduak irakurtzeko gaitasuna bereganatu duela jabetuko da, hots, telepatia. Gaitasun honi esker emakumeek, berak uste ez bezala, asko ez dutela estimatzen ohartuko da, baina gaitasun honen bidez bere lantoki eta enpresan gora egiten saiatuko da.
Nina Dudarova
Nina Alexandrovna Dudarova, errusieraz: Нина Александровна Дударова (San Petersburgo, 1903 - Mosku, 1992) irakasle, pedagogo, idazle, poeta, editore, hizkuntzalari eta itzultzaile ijito sozialista, emakumeen eta ijitoen eskubideen defendatzailea.
Biografia
San Petersburgon jaio zen, ama ijitoa zuen, abeslari eta dantzaria ijitoen abesbatza batean, aitaordea errusiarra.
Magisteritza eta Pedagogia ikasi ondoren, 1925ean Moskuko Errusiar Ijitoen Batasunaren kide egin zen. Taldearen helburuak ijitoen alfabetatzea eta erromani hizkuntzako eskolak sortzea izanik. 1926an, Nikolai Pankov poeta eta itzultzaile ijitoak diruz lagundu zuen erromaniarentzako alfabetoa landu zezan.
Dudarova eta Pankov-en azken transkripzio zirilikoa Ruska Romaren dialektoan oinarritu zen. Alfabeto honetan idatzitako literatura erromani ugari zegoen (300 liburutik gora 1927 eta 1938 artean); hala ere, eragin hori zirkulu nahiko mugatu batean geratu zen, batez ere Moskun eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko hainbat herritan. 1938an ijitoak sobietar gizartean "integratzeko" politika nagusitu zen eta beraz ijitoen herri nortasuna alde batera geratu zen. Sobietar Batasunaren hastapenetan, ijitoen hezkuntzaren gaiari buruzko eskuliburu asko argitaratu ziren ijitoen eskoletan ez ezik, ijitoen populazio analfabeto helduek ere erabil zitzaten. Dudarova-ren lehen Nevo Drom: Bukvaryo Vash Bare Manushenge izan zen lehenetariko bat.
Dudarova eta Pankov Nevo Drom ("Bide Berria") aldizkari literario eta sozialaren editoreak izan ziren eta almanaka ezagunen argitalpenean parte hartu zuten, non Dudarovak ideologia sozialistaz betetako haurrentzako poemak argitaratu zituen. Garai honetan, Alexander Pushkinen lanak erromanierara itzultzen lagundu zuen ere eta Loly Cheren (Izar Gorria) kultur eta gizarte kluba zuzendu zuen. Herrialdetik bidaiatu zuen hezkuntzaren alde, erlijioen kontra hitzeginez eta emakumeen eskubideei eta higieneari eta buruzko hitzaldiak ematen.
1930eko hamarkadatik Romani irakatsi zuen Moskuko Romen Antzokian eta haurrentzako literatura-editore gisa lan egin zuen. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Sobietar Batasunak romanierazko programa guztiei uko egin zien eta Dudarova anonimotasunean erori zen.
Hizkuntza polisintetiko
Hizkuntza-tipologiari dagokionez, hizkuntza polisintetikoak maila goreneko hizkuntza eranskariak dira. Hau da, hitzak morfema ugariz osatuta dauden hizkuntzak dira. Hizkuntza sintetiko batek hitzeko morfema bat baino gehiago du, eta hori hizkuntza gehienetan gertatzen da, baina hizkuntza polisintetiko batek halako lotura morfologiko maila du, non normalean erabiltzen baita adierazteko, nolabait, eransketa gertatzen dela, aditzak eta izenak hitz berean elkartzea bezala. Gutxienez, subjektuaren eta zuzeneko osagarriaren zenbakia, pertsona eta substantibo-mota nolabait markatuta daude aditzean, eta horrek hitzen ordena oso askea izatea ahalbidetzen du.
Adibideak
Amerindiar hizkuntza asko, eskimo-aleut hizkuntzak eta hainbat paleosiberiar hizkuntza hizkuntza polisintetikoen adibide dira. Hego Amerikan arawak hizkuntzak dira hizkuntza polisintetiko tipikoen adibide. Jarraian yanesheraren (AM, hegoaldeko arawak familiakoa) eta tarianaren (TA, iparraldeko arawak familiakoa) polisintesi maila altua erakutsiko dugu. Hizkuntza horietan "hitzak" eman daitezke, perpaus oso baten bidez itzultzen direnak:
Umeki
Umekia garapen fasean dagoen ornodun bibiparoa da, fase enbrionario eta erditzearen artean dagoena. Umekiaren fasean ez da organo edo ehun berririk eratzen, jadanik daudenak garatzen dira.
Gizakiaren kasuan, umekiaren fasea ernalketa gertatu eta 9. astean hasi eta erditu arteko tartea da.
9. eta 16. asteen artean
Aurretik aipatu bezala, umekiaren fasea ernalketa gertatu eta bederatzigarren astean hasten da. Fase honen hasieran, umekiak 30 milimetro inguru neurtu eta 8 gramo inguru pisatzen ditu eta bere buruak umeki osoaren ia erdia hartzen du. Buruak umekiaren ia erdia hartzen du. Arnasketa, umekiaren mugimendutzat, biriken garapenerako da beharrezkoa eta ez oxigenoa lortzeko. Bihotza, eskuak, oinak, burmuina eta beste organo batzuk badaude, baina garapenaren hasieran daude eta ez dute ia funtziorik betetzen oraindik. Umekia ernalketa osteko 12. astean lotzen da karenara.
Umekia ez da mina sentitzeko gai bere hasierako fasean eta baliteke haurdunaldiaren azken hiruhilekora arte ez izatea gaitasun hau. Garapenaren une honetan kontrolik gabeko mugimenduak eta dardarak gihar eta burmuinaren garapenaren menpe daude.
Emoia mivarti
Emoia mivarti Emoia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Lutxi Mancisidor
Lutxi Mancisidor (Zumaia, Gipuzkoa, 1937) gipuzkoar musikologoa da.
Biografia
Donostiako Kontserbatorioan egin zituen Musika ikasketak. 1961ean misiolari egon zen, eta geroago Madrilen egin zituen goi-mailako ikasketak José Cubilesekin. Gregoriar kantuan, musika-formetan eta musikaren historia gaietan diplomatu zen Le Manseko San Gregorio eskolan. Liturgia Musika Berritzeko Kontzilio ondoko Batzordean parte hartu zuen ondoren.
1969-1975 bitartean Zairen egon zen misiolari, eta irakasle aritu zen Kinshasako Kontserbatorioan, eta Zaireko Nazio Museoko Ikerkuntza Sailaren arduradun izan zen musika-arloan. Euskal Herrira itzuli zenetik musikaren pedagogiaren berrikuntza izan du eta du bere lanaren helburu nagusi.
Lacchiarella
Lacchiarella Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Umeki
26. eta 40. asteen artean
Erditzea 40. astean ematen da normalean. Umekia 37-40 asteetatik aurrera umetokitik kanpo bizirauteko gai dela kontsideratzen da. Jaiotzean bere luzera 48-53 zentimetroen artean egoten da.
Hazkuntzaren aldakortasuna
Umekiaren hazkuntzan aldakortasun handia dago. Batzuetan bere tamaina espero dena baino txikiagoa da, hau bererengan amarekin, karenarekin edota umekiarekin erlazionatutako faktoreek eragiten dutelako da.
Pisu baxuegia duten umekiak pisu baxuarekin jaiotzen dira. Honen eraginez, jaioberriaren heriotza gertatzeko arriskua handiagoa da, hala nola, asfixia, hipotermia, polizitemia, hipokaltzemia, disfuntzio immunologikoa, asaldura neurologiko eta epe luzeko beste gaixotasun batzuen eraginez. Haur hauek gainera, hazkuntzan atzerapena izan ohi dute eta batzuetan garaiera txikiko helduak izaten dira.
Bideragarritasuna
Bideragarritasunak umeki batek umetokitik kanpo bizirauteko puntua adierazten du. Honen muga bost hilabeteren inguruan dago, baina gehienetan hortik gora izatea beharrezkoa da biziraupena ziurtatzeko.
Umekiaren garapenean ez da denbora edo pisu mugarik berau zuzenean bideragarri bihurtzeko. 2003-2005 urteetako datuen arabera, 23 asteetara jaiotako haurren %20-35ek biziraun zuten, 24-25 asteetarako jaiotakoen %50-70ek eta 26-27 asteetara jaiotakoetan aldiz %90 baino gehiagok. Jaiotzean 500 gramo baino gutxiago duten jaioberriek bizirik irautea arraroa da.
Jaioberrien heriotzaren arrazoi nagusia arnas aparatua eta nerbio-sistema zentrala erabat ezberdinduta ez egotea da. Erditzearen ondoren arreta egokia emanez gero, 500 gramo baino pisu baxuagoarekin jaiotako haurrek bizirik iraun dezakete. Jaioberrien heriotza gehienak denbora baino lehen jaiotako jaioberrien artean ematen dira.
Zirkulazio-aparatua
Giza umekiaren zirkulazio-aparatua jaioenekiko ezberdina da, batez ere birikek ez dutelako funtzionatzen eta umekiak oxigenoa eta elikagaiak amarengandik lortzen dituelako karena eta zilbor-hestearen bitartez.
Karenako odola zilbor-heste zainaren bidez heltzen da umekira. Odol honen erdia beheko kaba zainera doa eta beste erdia gibelera doa. Gibeleko eskuin lobulua odoleztatzen duen zilbor-heste zainaren adarra porta zainarekin elkartzen da, ondoren odola bihotzeko eskuin aurikulara mugitzen da. Umekian eskuin eta ezker aurikularen artean irekiune bat dago, eta bertatik odolaren gehiengoa eskuin aurikulatik ezkerrekora igarotzen da. Gero, odola ezker bentrikulura doa eta bertatik aorta arteriaren bidez gorputz osoan zehar barreiatzen da. Odolaren zati bat aortatik barneko zain iliakoan zehar zilbor-heste zainera pasa eta hemendik berriro karenara itzultzen da non karbono dioxidoa eta beste hondakin batzuk umekitik amaren zirkulaziora joaten diren.
Hala ere, odolaren parte bat eskuin aurikulatik eskuin bentrikulura igarotzen da ezker aurikulara joan beharrean eta gero, birika arteriatik ateratzen da. Umekian birika arteria eta aortaren artean ductus arteriosus izeneko konexio berezi bat dago eta honek odolaren gehiengoa biriketatik kanpora bideratzen du (umekia likido amniotikoan suspentsioan dagoenez ez baititu arnasketarako erabiltzen).
Jaiotza ondorengo garapena
Jaiotza ondorengo lehen arnasketaren ondoren sistema hau bat-batean aldatzen da. Birika erresistentzia bortizki murrizten da. Jaio aurretik baino odol kantitate handiagoa mugituko da eskuin aurikulatik eskuin bentrikulura eta gero, hemendik birika arteriara, ezker aurikulara doan odol kantitatea berriz txikiagoa izango da. Odola biriketara heldu eta bertatik birika zainen bidez ezker aurikulara iritsiko da bertako presioa handituz. Eskuin aurikulako presioaren jaitsierak eta ezkerrekoaren igoerak bi aurikulen artean dagoen konexioa itxiaraziko du, bananduta geratuz.
Garapen arazoak
Jaiotzetiko anomaliak jaio aurretik umekiak hartutako arazoak dira. Garapen fasean dagoen umekia hazkuntzan eta metabolismoan anomaliak hartzeko sentikorragoa da. Honetan eragin handia du haurdun dagoen emakumeak haurdunaldian zehar eramandako bizitzak.
Umekiaren garapenaren fase goiztiarrenetan amaren elikadura oso garrantzitsua da. Ikerketa askok aldi honetan azido folikoaren kontsumoa oso onuragarria dela erakutsi dute. Dietarekin zerikusia duen beste zerbait gosaria da. Emakumeak gosaldu ezean, bere odolean elikagaien kontzentrazioak behera egingo baitu eta hau umekiaren garaia baino lehenagoko erditzearen eragilea izan daiteke besteak beste. Alkoholaren kontsumoak berriz, umekiaren sindrome alkoholikoa eragin dezake haurretan atzerapen mentala sortuz. Tabakoak haurdunaldian jaioberriaren pisuan izango du eragina, hau da, pisu baxuarekin jaio da haurra eta honen ondorioz beste gaixotasun batzuekiko sentikorragoa izango da.
Iñaki Altolagirre
Iñaki Altolagirre, goitizenez Matxet (Pasai Donibane, 1977) musikari euskalduna da. Zenbait taldetan parte hartu izan du, hala nola Jousilouli, Naizroxa edo Anai Arrebak. Etxetik datorkio musika zaletasuna, bai aita eta bai osaba musika ekoizleak baititu.
Haplochromis sauvagei
Haplochromis sauvagei Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Hauteluce
Hauteluce Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hauteluce udalerrian erroldatutako biztanleak 896 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 102 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 61 bakarrik bizi ziren emakumeak), 66 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 143 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.405 etxebizitza zeuden, 349 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.983 bigarren erresidentzia ziren eta 73 hutsik zeuden. 664 etxeak ziren eta 2.735 apartamentuak ziren. 349 etxebizitza nagusietatik 253 bere jabearen bizilekua ziren, 79 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 56 etxek bi zituzten, 104 etxek hiru zituzten, 73 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 240 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 171 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 137 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 566 ziren, horien artean 430 aktiboak ziren eta 136 inaktiboak ziren. 430 pertsona aktiboetatik 418 lanean zeuden (230 gizon eta 188 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 136 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hauteluce udalerrian 323 unitate fiskal zeuden, 823,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.086 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 335 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 42 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 51 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 26 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 142 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 58 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 2 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 9 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 30 jatetxeak eta 4 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 34 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gehiagoko dendak, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 13 kirol-dendak eta 1 bitxi-denda zen.
2000. urtean Hauteluce udalerrian 63 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.998 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gasteizko sekuoia erraldoia
Zuhaitza oraindik bizi zela, Eusko Jaurlaritzak 265/1995 dekretuaren bidez babestu zuen, Euskal Autonomia Erkidegoko zuhaitz apartekotzat.
Epicauta
Biologia
Larbak matxinsaltoen arrautzez elikatzen dira; espezie batzuk beste epicauta batzuen arrautzez elikatzen dira. Helduak landarez elikatzen dira. Nekazaritzarako izurritetzat hartzen diren espezie batzuk barne hartzen ditu. Defentsa gisa, maskuriko likido bat jariatzen dute, kantaridina, larruazalean babak sortzen dituena kontaktu zuzenaren bidez, eta zaldiak bezalako animaliak hiltzea ere eragin dezakeena intsektu horiek janez gero.
NGC 1125
NGC 1125 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gustav Noske
Gustav Noske (Brandenburgo, 1868ko uztailaren 9a - Hannover, 1946ko azaroaren 30a) alemaniar politikaria izan zen.
Alderdi Sozialdemokratakoa izan zen, eta 1906an diputatu hautatu zuten. 1919an, Berlingo gobernari zela, Espartakisten Iraultzaren kontrako zapalkuntza antolatu zuen, hartarako batik bat militar erretiratuek osaturiko talde batez baliatu zela. 1919an Defentsako ministro izendatu zuten, eta matxinatuen esku zeuden Saxonia eta gainerako lurraldeak beretu zituen. Kapp eta von Lüttwitz jenerala buru zituen eskuineko estatu-kolpearen alde atera zen, eta matxinadak porrot egin ondoren, 1920ko martxoan kargua utzi behar izan zuen.
1933an eta 1939an naziek funtzionariotzatik egotzi zuten, eta 1944an atxilotua izan zen.
Bovitrigla acanthomoplate
Bovitrigla acanthomoplate Bovitrigla generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
The Suite Life on Deck
The Suite Life on Deck Estatu Batuetako telesaila da, Disney Channel telebistakoa. 2008ko irailaren 19an ikusi zen lehen aldiz. Zack eta Cody Hotelean telesailaren jarraipena da.
Istorioa
Zack eta Cody bikiak "S.S. Tipton" ontzira joaten dira ikasteko bidaian, mundua ikusten duten bitartean.
Aumont-en-Halatte
Aumont-en-Halatte Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aumont-en-Halatte udalerrian erroldatutako biztanleak 554 ziren. Familiak 202 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 89 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 231 etxebizitza zeuden, 202 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 202 etxebizitza nagusietatik 186 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 135 etxek bost zituzten. 183 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 70 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 124 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 381 ziren, horien artean 256 aktiboak ziren eta 125 inaktiboak ziren. 256 pertsona aktiboetatik 235 lanean zeuden (134 gizon eta 101 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 125 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aumont-en-Halatte udalerrian 198 unitate fiskal zeuden, 510 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 36.099 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kazuaki Saso
Kazuaki Saso (佐相 壱明, 1999ko ekainaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Sargocentron violaceum
Sargocentron violaceum Sargocentron generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Haplochromis saxicola
Haplochromis saxicola Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
San Clemente
San Clemente leku ezberdinen izena da:
2011ko urriaren 15eko protestak
2011ko urriaren 15eko protestak munduko hainbat hiritan burutu ziren protestak izan ziren, bereziki 2008-2012ko krisialdi ekonomikoak eragindako langabezia eta beste ondorio sozioekonomiko larriak salatzeko. Era berean, finantza botereek krisiladian izandako jokabidea eta estatuek krisialdi honetan izandako jokabidea gaitzetsi zen. Protestak aurreko hilabeteetan garatutako gizarte mugimenduarekin lotu ziren, hala nola M-15 mugimenduarekin Espainian eta Occupy Wall Street Ameriketako Estatu Batuetan. Oro har, protestak modu baketsuan gertatu ziren; Erroman, ordea, istilu larriak izan ziren polizia eta manifestari talde zenbaiten artean. Protestek jarraipen zabala izan zuten eta nabarmena izan zen Twitter sare sozialaren erabilera protestak deitzeko.
Feugarolles
Feugarolles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Feugarolles udalerrian erroldatutako biztanleak 944 ziren. Familiak 380 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (66 bakarrik bizi ziren gizonak eta 54 bakarrik bizi ziren emakumeak), 115 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 469 etxebizitza zeuden, 378 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 62 hutsik zeuden. 440 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 378 etxebizitza nagusietatik 289 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 125 etxek lau zituzten eta 189 etxek bost zituzten. 314 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 178 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 162 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 543 ziren, horien artean 389 aktiboak ziren eta 154 inaktiboak ziren. 389 pertsona aktiboetatik 346 lanean zeuden (182 gizon eta 164 emakume) eta 42 langabezian zeuden (13 gizon eta 29 emakume). 154 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 51 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Feugarolles udalerrian 353 unitate fiskal zeuden, 882,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.894 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Feugarolles udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 918 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diego Matías Rodríguez
Diego Matías Rodríguez (1989ko ekainaren 25a - ) Argentinako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Chiba.
Ahaldun nagusi
Ahaldun Nagusia (Diputado General, gaztelaniaz) foru lurraldeetako buruzagitza duen pertsona da, Foru Gobernuko edo Foru Aldundiko presidente edo lehendakari dena, bere jatorria Erdi Aroan egonik. Euskal Herriko zazpi herrialdeetatik hirutan dago erakunde hori: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Bésame
Bésame (Musu eman iezadazu) Barricada rock taldearen hamabigarren estudioko disko luzea izan zen. Lana 2002. urtean plazaratu zuten, Dro East West diskoetxearekin. Grabazioa Du Manoir estudioetan egin zen (León-Les Landes). Oso disko gogorra eta iluna da; izenburuak, esaterako, itxura erromantikoa baldin badu, esanahia ez doa hortik: Musu eman iezadazu ipurdian dio letrak. Fernando Coronado bateria-jotzailearen azken diskoa izan zen.
Azulejuzko herri-seinale
Azulejuzko edo zeramikazko herri-seinaleak Hego Euskal Herria n hedatutako lehen bide seinaleetako batzuk izan ziren, motor-ibilgailuentzat errepideak egokitzen hasi zirenean, herriak markatzeko erabiliak. 1918. urteko Espainiako ministeritza baten aginduz hasi ziren jartzen, eta 20. mendean zehar berriztu ziren zenbait hedapen.
Zutoinen gainean ezarritako bide-seinale beregainak izan beharrean, errotulo hauek herrietako sarreretan egon ohi ziren etxeetako hormetan jartzen ziren, azulejuz edo zeramikaz eginak, argi ikustekoak ziren, eta askok iraun dute 21. mendera arte.
Jatorria
1918. urteko agindua Espainiako Sustapen ministerioak eman zuen, Real Automómil Club elkarteak eskatuta. Agindu hark seinaleak lurretik 2,25 metrora egon behar zirela zioen, eta baita hizki zuriak izan behar zirela, fondo urdinaren gainean. Herrilanen Ministerioa enkargatu zen seinaleak jartzeaz Espainian zehar, baina Hego Euskal Herrian foru-erakundeen esku geratu zen kontua, Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako diputazioen esku. Bizkaiko kasuan diseinu-koloreei kasu egin zitzaien, baina Gipuzkoan eta Nafarroan beste diseinu bateko seinaleak prestatu ziren.
Nafarroa Garaia
Nafarroan 1919. eta 1920. urteetan ezarri ziren herri gehienetan seinaleak, eta polikromoak egin ziren. Zuriak ziren azulejuzko teilak, ertz eta letra urdin ilun edo beltzarekin, eta Nafarroako ezkutuarekin (batzuetan urdina, gehienetan gorria). Beste euskal herrialdeetan ez bezala, zenbait herritan elebidunak ezarri ziren 1920ko seinale asko, hizki txikiagoz ohikoan euskarazko forma. Halakoak zeuden, adibidez, Erriberrin.
1949. urtean Espainiako beste agindu bat izan zen seinaleen premia berresteko, eta berriztu edo gehitu egin ziren zenbait seinale Nafarroan 1950. urtean, frankismoaren garaiko Nafarroako ezkutuaren bertsioarekin (Laureada delakoa). Halakoa da, adibidez, Sarasibar herrian dagoena. 1950eko seinale hauek Valentziako Juan Bautista Molins-en enpresak egin zituen.
1980ko hamarkadan eta geroago ere, arauek eskatu ez arren, berriztu egin dira zenbait seinale. 21. mendean, Aurizko alkate izadako Joxepe Irigaraik errotulo hauek babesteko lan handia egin du, eta ikerketa oso bat ere argitaratu izan du.
Bizkaia
Bizkaian, azuleju urdinean letra zuriak zituzten seinaleak hedatu ziren. Bizkaiko ezkutua zuten ezkerrean, eta inguru osoan uhin erako apaingarri bat. 60 zentimetroko garaiera izan ohi zuten, eta zabalera aldakorra, izenaren luzearen arabera. Gaztelerazko toponimoak bakarrik erabili ziren, eta 1919. urtetik aurrera hasi ziren ezartzen. Auzune, kontzeju edo udalerri handiago baten parte diren herrien kasuan, handiz ageri zen herria, eta behean txikiago udalerria.
Gipuzkoa
Gipuzkoan, azuleju zuriaren gainean, ezkutua eta herri-izena urdinez agertzen ziren errotuloetan. Erdara hutsez eta lehor agertzen ziren izenak; adibidez, Salinas eta ez Leintz Gatzaga edo Salinas de Léniz.
Araba
Arabako egoera, 21. mendeko testigantzegatik, nahasiagoa da eta seinale asko ere ez dira geratzen. Seinale zuriak daude zenbait herritan (Okondo eta Urabain, adibidez), eta beste batzuetan Bizkaikoak bezalakoak (Luiaondon).
Lainate
Lainate Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lainatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Matawan (New Jersey)
Matawan New Jerseyko borough bat da. Monmouth konderrian kokatua dago. 2010ean 8,810 biztanle zituen, 5.86 kilometro koadrotan banatuta.
Brinon-sur-Sauldre
Brinon-sur-Sauldre Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brinon-sur-Sauldre udalerrian erroldatutako biztanleak 1.042 ziren. Familiak 496 ziren, horien artean 176 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 96 bakarrik bizi ziren emakumeak), 184 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 779 etxebizitza zeuden, 515 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 214 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 752 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 515 etxebizitza nagusietatik 335 bere jabearen bizilekua ziren, 152 alokairuan okupaturik zeuden eta 28 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 44 etxek bi zituzten, 140 etxek hiru zituzten, 174 etxek lau zituzten eta 152 etxek bost zituzten. 390 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 268 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 177 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 617 ziren, horien artean 433 aktiboak ziren eta 184 inaktiboak ziren. 433 pertsona aktiboetatik 407 lanean zeuden (225 gizon eta 182 emakume) eta 26 langabezian zeuden (14 gizon eta 12 emakume). 184 pertsona inaktiboetatik 80 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 70 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brinon-sur-Sauldre udalerrian 499 unitate fiskal zeuden, 1.026,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.966 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 69 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 2 banku bulegoak ziren, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 7 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 3 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
Raven Saunders
Raven Saunders (1996ko maiatzaren 15a) pisu eta disko jaurtiketan lehiatzen den atleta estatubatuarra. Zilarrezko domina lortu zuen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan 19.79m-ko markarekin pisu jaurtiketan. Mississippi Unibertsitatea ordezkatuz NCAAko hiru titulu irabazi zituen pisu jaurtiketan. Munduko junior dominaduna izan zen 2014an eta Panamerikako junior txapelduna 2015ean. 19.96m-ko marka pertsonala du.
Brinon-sur-Sauldre
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Brinon-sur-Sauldre udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.287 hektarea erabiltzen.
Coombsita
Coombsita silikato motako minerala da.
Brinon-sur-Sauldre
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Coombsita
Ezaugarriak
Coombsita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.
Brinon-sur-Sauldre
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stenshuvud Parke Nazionala
Stenshuvud Parke Nazionala (Stenshuvuds nationalpark), Suediako parke nazional bat da, hegoalderen dagoena, Simrishamn udalerrian dago, Eskaniako konderrian.
Etimologia
Stenshuvud izenak "Sten-en burua" esan nahi du, kondairaren arabera bertako leize batean Sten erraldoia bizi zelako.
Geografia
Stenshuvud 97 metrotako altuera duen muino txiki bat da baina inguruan lautada zabal bat du eta urrutitik ikusten da. Aurrean Itsaso Baltikoa dauka eta marinelentzako ere erreferentziazko forma izan da historikoki.
3'9 km²-ko azalera baino ez du Parke Nazionalak eta baso hostozabalak estaltzen du. 600 landare espezietik gora aurkitu dira halako azalera murritzean.
Muinoaren azpian hondartza bat dago eta V edo VI mendekoa izan zen gotorleku baten hondarrak ere bai.
Chelidonichthys capensis
Chelidonichthys capensis Chelidonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Triglidae familian sailkatzen da.
NGC 1126
NGC 1126 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Boa (argipena)
Boa izenak honakoa adieraz dezake:
Era berean, akronimo gisa, honako hau izan daiteke BOA:
Moutiers-sous-Chantemerle
Moutiers-sous-Chantemerle Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Dioniso
Greziar mitologian, Dioniso (Διόνυσος edo Διώνυσος) mahatsaren, ardoaren eta zoramenaren olinpiar jainkoa izan zen. Menade eta satiroen buruzagia ere bada. Litekeena da greziarren artean atzerritik etorritako jainkoa izatea. K.a. V. mendetik aurrera, Bako zuen baliokidea erromatar mitologian.
Moutiers-sous-Chantemerle
Biztanleria
2007an Moutiers-sous-Chantemerle udalerrian erroldatutako biztanleak 619 ziren. Familiak 268 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.