cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakkarako Piramide Mailakatua
Ezaugarriak
Ondoren, patio zabal bat dago, piramidearen hegoaldean, aldare txiki bat eta lau mugarrirekin. Azken hauek, beharbada, erresumaren mugak, non, faraoiak, Heb Sed jaian lehiaketa sinbolikoa egin behar izan zuen.
Piramide mailakatua
Djoserren piramideak, laukiluze formako oinarria du (140x118 m) bere alderik luzeena ekialdetik mendebalderako norantzan dagoelarik. Bata bestearen gainean jarritako sei piramide enborretan datza, 60 metroko jatorrizko garaiera batekin. Piramideen gorputzen okertasuna, bertikalarekiko 16ºkoa da eta, gorengo mailan, 22ºkoa.
Piramidearen hirugarren egitasmoa, jatorrizko mastabaren zabaltzean, erret familiaren hilobiak jarri ahal izateko, eta hil konplexuaren hasieran zetzan.
32 metroko sakonera duten 11 putzu daude, nondik, beste hainbeste korridore horizontaletara iristen den. Bertan, harzurizko bi sarkofago aurkitu ziren, horietako bat, Djoser faraoiaren alaba baten hondarrekin, faienzazko xaflekin estalitako gelak, baxuerliebean eginiko faraoiaren irudikapenekin, bere Necherjet izenarekin eta 48.000 ontzi zeramiko eta harrizko baino gehiago zituen biltegiekin, horietako askok, aurreko pertsonaia eta faraoien izenak grabatuta zituztelarik. Faraoien kasuan, I. eta II. dinastiako faraoiak ziren.
Djoserren hil ganbara, piramidearen erdian dago, 28 metroko sakonera eta zazpi metroko zabalera duen putzu baten hondoan. Granitoz eraiki eta igeltsuz estali zen. 3500 kiloko granitozko bloke handi batekin itxia izan zen. Jean-Philippe Lauer arkitekto eta egiptologo frantziarrak, 1932tik konplexuaren berriztatzailea zenak, ehunka urte beranduago datatua dagoen momia baten arrastoak aurkitu zituen.
Konplexuko beste eraikin batzuk
Sed jaiaren kaperak hainbat eraikin sinboliko dira, bertara sartzerik ez dagoena, dependentzia hauek fatxadak baino ez dira, barnean ez dago ezertxo ere, harrizko txintxorrekin beteak daude, kaperak imitatuz faraoiaren erregealdiaren hogeita hamargarren urtearen jaialdia edo Heb Seda ospatzeko. Hauen aurrean bi tribuna ere badaude, beharbada, Goi eta Behe Egiptoren ikur zirenak.
Hegoaldeko etxea, piramidearen ekialdean dagoena, eraikin sinboliko bat da, hamabi metroko altuera duten lau zutabe ildotukin apaindua, ofrendentzako horma hilobiekin. Iparraldeko Etxeak, Hegoaldekotik gertu, antzerako fatxada du. Kapitelak dira aldatzen diren bakarrak. Arrastoen artean, Hethepererenebti eta Inetkaus printzesen izenak agertu ziren grabaturik.
Serdaba, ganbara txiki itxi bat da, piramidearen ipar-ekialdeko angelutik gertu dagoena, non, harriz eginiko faraoiaren estatua eseri bat aurkitu zen, bere izena, "Necherjet", grabatua zuelarik. Iparraldeko fatxadan bi zulo biribil daude, nondik, kanpotik, estatua ikus zitekeen. Ezagutzen den tamaina handiko lehen erret estatua da; jatorrizkoa, Kairoko Egiptoar Museoan dago.
Hil tenplua, piramidearen iparraldean dago, serdabaren ondoan eta hondakinetan dago. Hurbil dagoen pasabide batek piramidearen beheko mailetara eta faraoiaren sarkofagoa izango lukeen hil ganbarara daroa.
Hegoaldeko lubanarro handia harresiaren hegoaldearen barnean dago. Zazpi metroko zabalera eta 29ko hondoa du, eta granitozko ganbara eta hilarridun gela batetara daroa. Ez da ezagutzen lubanarro handi honen funtzioa.
Géraldine Nakache
Géraldine Denise Nakache (Suresnes, ) frantziar aktore, gidoigile eta zuzendaria da. Olivier Nakache zinema zuzendariaren arreba da. 2010eko Tout ce qui brille filmean egindako lanagatik da ospetsua.
Saitō Tatsuoki
Saitō Uhyōe-Taihitsu Tatsuoki (斎藤 右兵衛・大筆 龍興) Mino probintziako japoniar samuraia eta daimyōa izan zen Japoniako historiako Sengoku Aroan. Tatsuoki Yoshitatsu bere aitaren Saitō klana heredatu zuen 14 urterekin. Oda Nobunagarekin lehia handia izan zuen, 1564an galdu zuenean, nahiz eta bere bizitza salbatzeko gai izan. Tatsuoki ere Nobunagaren lehen emaztearen (Nōhime) iloba zen.
Amorru (gaixotasuna)
Amorrua edo errabia gaixotasun infekziosoa da, nerbio-sistema kaltetzen duena. Birus batek eragiten du, ARN motakoa, amorruaren birusa hain zuzen ere.
Civivox Zabalgunea
Civivox Zabalgunea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen kultur-etxe eta liburutegi publiko bat da. Civivox kultur-etxe eta liburutegi publikoen sarearen barnean dago.
Amorru (gaixotasuna)
Louis Pasteurek sortu zuen eritasun honen aurkako txertoa 1885ean.
Eragilea
Amorruaren eragilea Errabdobirusen taldeko birusa da. Birus hauek ARN dute material genetiko gisa eta simetria helikoidaleko kapsidea.
Civivox Zabalgunea
Historia
2008ko urtarrilaren 25an inauguratu zen.
Miscon
Miscon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Civivox Zabalgunea
Zerbitzuak
Irakurgela, arte plastikoetako tailerra, hitzaldi aretoa, dantza-aretoa, zibergela, erabilera anitzeko gelak eta erakusketa gunea.
Amorru (gaixotasuna)
Prebalentzia
Amorruaren kasu gehienak garapen bidean dauden herrialdeetan gertatzen dira, hots, Afrikan, Asian eta Hego Amerikan. Amorruaren ondorioz mundu osoan 45.000 lagun inguru urtero hiltzen direla kalkulatzen da.
Nirvana (argipena)
Nirvana hurrengoa izan daiteke:
Amorru (gaixotasuna)
Infekzioa
Amorrua zoonosia da, hau da, animaliek transmititutako gaitza. Amorruaren birusak animaliak infektatzen ditu, eta hauek bektore moduan jarduten dute. Animalia gaixoen listuan agertu ohi da birusa, eta haginkada baten bidez pasatzen da gizakira.
Myxine mcmillanae
Myxine mcmillanae Myxine generoko animalia da. Arrainen barruko Myxinidae familian sailkatzen da.
Miscon
Biztanleria
2007an Miscon udalerrian erroldatutako biztanleak 48 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 53 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 22 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 17 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (11 gizon eta 11 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 6 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra funeraria zen.
2000. urtean Miscon udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amorru (gaixotasuna)
Infekzioa
Animalia basatiak zein etxeko animaliak amorruaren bektoreak izan daitezke. Batez ere otsoak, txakurrak, azeriak, mofetak, mapatxeak, katuak eta saguzarrak (azken hauek aerosolen bitartez ere kutsa dezakete).
Haginkada egin ondoren birusa inokulazio puntuan ugaltzen da, eta hortik -poliki bada ere- nerbio-sistemara abiatzen da. Hilabeteak pasatzen dira birusa nerbio-sisteman sartu arte, eta fase horretan gaixoak ez ditu sintomak garatzen, edo sintoma arinak besterik ez. Bizkarrezur-muinera iristerakoan, aldiz, birusa azkar abiatzen da burmuinetara. Bertan, neuronak kaltetzen ditu eta entzefalitisa sortzen du. Honek, muskuluen espasmoekin batera, gaitzaren ondorio larriak dakartza, heriotza eragingo dutenak.
Sintoma klinikoak
Aipatu denez amorruaren inkubazio-epea oso luzea izan daiteke, urtebeteraino. Batzuetan, berriz, lehenago bukatzen da, bi hilabeteetan. Inkubazio-epea nerbio-sistemara ailegatu arte birusak behar duen denbora izaten da, sintomarik gabeko epea.
Burmuinetara iristerakoan lehenengo sintoma nabariak agertzen dira, neurologikoak batik bat: sukarra, ondoeza, herstura, depresioa, eztarriko espasmoak, gehiegizko listu-ekoizpena, buruko-asaldura handia..., koma-egoeran bukatzen direnak. Heriotza arnas aparatuaren paralisiak eragin ohi du.
Tratamendua
Tratatu ezean amorrua hilgarria da beti. Birusaren aurkako tratamendu bakarra immunizazioan datza. Animalia amorratuaren haginkadaren ondoren immunizazio bikoitza duen tratamendua aplikatzen da:
Gaitzaren inkubazio epea luzea denez, immunizazio aktiboa oso eraginkorra da, txertoa jartzen denetik 3-4 asteetan antigorputzak sortzen baitira. Birusa nerbio-sistemara iritsi denean, aldiz, immunizazioak ez du ezertarako balio.
Profilaxi mailan etxe-abereen txertaketak oso eraginkorra dela erakutsi du, herrialde garatuetan amorrua desagerrarazi baitu.
Juan Baskardo
Juan Baskardo (Caparroso, Nafarroa Garaia, 1584 – Viana, Nafarroa Garaia, ) eskultorea izan zen. Gregorio Fernándezen manierismoaren eragina jasan zuen. Guardiako Santa Maria parrokiako erretaula, Tolosako Santa Mariakoa, Irungo parrokiakoa, Oiongoa eta Hernanikoa harenak dira.
Meiacanthus bundoon
Meiacanthus bundoon Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Margarita López Maturana
Margarita Maria López Maturana, bataio izenez Maria Pilar (Bilbo, 1884ko uztailaren 25a - Donostia, 1934ko uztailaren 23a) klausurako moja eta Berrizko Mesedeetako Misiolarien sortzailea izan zen.
Jainko-Oleaga
Jainko-Oleaga Bizkaiko auzoa da, Arrieta udalerriaren ekialdean dagoena. Auzunea udalerriko lau "entitate" direnetako bat da, eta auzo txiki hauek barne hartzen ditu: Baieneta, Uribarri, Jainko, Makuleta eta Kiputzena.
Margarita López Maturana
Bizitza
1903an Berrizko Mesedeetako mojen kongregazioan sartu zen. 1920an "Berrizko Mesedeetako Misiolari Gazteria" elkartea sortu zuen eta, haren ahaleginari esker, 1930ean klausurako komentua misiolarien institutu bilakatu zen.
Jainko-Oleaga
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 104 biztanle ditu.
Forêt-la-Folie
Forêt-la-Folie Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Margarita López Maturana
Bizitza
1934an hil zen Donostian, eritasun luze baten ondotik.
Heterojapyx
Heterojapyx Dipluraren barruko Heterojapygidae familiako genero bakarra da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Margarita López Maturana
Bizitza
2006ko urriaren 22an dohatsu aitortua izan zen Bilboko Donejakue katedralean.
Forêt-la-Folie
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Juvigny-le-Tertre
Juvigny-le-Tertre Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Forêt-la-Folie
Etxebizitza
2007an 167 etxebizitza zeuden, 149 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 166etxeak ziren. 149 etxebizitza nagusietatik 128 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 106 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Litoria ollauro
Litoria ollauro Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Forêt-la-Folie
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 280 ziren, horien artean 214 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 214 pertsona aktiboetatik 195 lanean zeuden (108 gizon eta 87 emakume) eta 18 langabezian zeuden (9 gizon eta 9 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Forêt-la-Folie udalerrian 157 unitate fiskal zeuden, 456,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.136 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Forêt-la-Folie udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juvigny-le-Tertre
Biztanleria
2007an Juvigny-le-Tertre udalerrian erroldatutako biztanleak 614 ziren. Familiak 273 ziren, horien artean 87 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 75 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 348 etxebizitza zeuden, 276 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 313 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 276 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 114 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 199 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 130 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 351 ziren, horien artean 282 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 282 pertsona aktiboetatik 252 lanean zeuden (149 gizon eta 103 emakume) eta 30 langabezian zeuden (6 gizon eta 24 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Juvigny-le-Tertre udalerrian 294 unitate fiskal zeuden, 622 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.221,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
Piney Point Village (Texas)
Piney Point Village Texasko hiri bat da. Harris konderrian kokatua dago. 2010ean 3,125 biztanle zituen, 5.55 kilometro koadrotan banatuta.
Juvigny-le-Tertre
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Juvigny-le-Tertre udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 410 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Juvigny-le-Tertre udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 133 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lyndon (Vermont)
Lyndon Vermont estatubatuar estatuko Caledonia konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 5.981 biztanle zituen eta 58,01 pertsona/km²-ko dentsitatea.
Capricornis thar
Capricornis thar Capricornis generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Caprinae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago
Herleville
Herleville Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Herleville udalerrian erroldatutako biztanleak 121 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 56 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 50 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 72 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (30 gizon eta 20 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak iturgina ziren.
2000. urtean Herleville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patxi Ondarra
Patxi Ondarra Erdozia edo Aita Ondarra (Bakaiku, Nafarroa Garaia, 1925eko maiatzaren 19a - Iruñea, Nafarroa Garaia, 2005eko uztailaren 30a) fraide kaputxinoa eta euskaltzaina izan zen.
Bizitza
Hamabi urterekin Altsasura, kaputxinoen apaiztegira, joan zen ikastera. Apaizgo ikasketak bukatu ondoren, Zangozan apaiztu zen kaputxinoekin 1945ean.
Sei urte geroago Txilera joan zen irakasle eta bertan hamahiru urte igaro zituen. Euskal Herrira bueltan, Lekarozen eman zituen 12 urte irakasten. Han zegoelarik, historiaurreko monumentu megalitikoak ikertzen ere ibili zen. 1977. urtean Vianako Printzea Erakundeko Indusketa eta Arkeologia batzordeko kide hautatu zuten.
Euskaltzaindiak 1979an izendatu zuen euskaltzain urgazle eta 1980ko uztailaren 31n, berriz, euskaltzain oso hautatu zuten, Polikarpo Iraizozek utzitako hutsunea betetzeko.
Joakin Lizarragaren (1748-1835) lanak zabal eta luze aztertu zituen.
Santo Domingoko merkatua
Santo Domingoko merkatua Iruñeko Alde Zaharrean dagoen udal merkatu bat da.
Kokalekua
Iruñeko udaletxearen atzealdean kokatua dago, izen bereko Santo Domingoko aldaparen alboan dagoen Done Jakue plaza, Merkatuaren kalea eta Burguen plazaren artean, eta Santo Domingoko eliza eta San Fermin Aldapakoaren elizaren alboan.
Ordutegia
Ordutegia: Astelehenetik larunbatera, 8:00etatik 14:00etara. Ostiral arratsaldean, 16:30etik 20:00etara.
Saltokiak
45 saltoki dauzka honela banatuak:
Halaber, merkatuak Caprabo supermerkatu bat ere badu, 1.307,30 metro koadrokoa. Merkatuak etxez etxeko banaketa-zerbitzua dauka, eta aparkalekua ordaintzen die eremu urdinean autoa uzten duten bezeroei.
Garraioa
Garraio publikoa: 14. autobus lineak geltokia merkatuaren atean du.
Carmona
Carmona Sevillako udalerria da, Campiña de Carmona eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 28.344 biztanle zituen.
Ressia
Ressia Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ressia quercidentella da.
Luis XI.a Frantziakoa
Luis XI.a Frantziakoa (Bourges, 1423ko uztailaren 3a - Plessis-lèz-Toursko jauregia, La Riche, 1483ko abuztuaren 30a), Zuhurra (le Prudent) ezizenaz ezaguna, 1461-1483 bitartean Frantziako erregea izan zen.
Biografia
1461ean errege koroatua izan ondoren jaun nobleen aurka jo zuen, baina haien baldintza asko onartu behar izan zituen, anaia Karlos Berrykoari bereziki. 1466an Borgoinako eta Bretainiako dukeak matxinatu zitzaizkion. 1468an preso hartu zuen Karlos Borgoinakoak eta, Champagne Karlos Berrykoaren eskuetan ezarri eta Liejako altxamenduaren aurkako errepresioan parte hartuko zuelako agindua eman arte ez zuen aske utzi.
1475ean Picquignyko bakea sinatu zuen Eduardo VI.a Ingalaterrako erregearekin, Ehun Urteko Gerrari amaiera emateko, eta haren laguntzaz borrokatu zen jaurerri batzuen aurka (Armagnac, Alençon, Saint-Pol, Nemours). 1472an, Karlos Borgoinakoak Pikardian sartu baina huts egin zuen Beauvaisen. 1477an hil zen Borgoinako dukea eta Luis XI.ak, oinordekotzan lortu ez zuen arren, Borgoinaz jabetu zen 1482ko Arrasko hitzarmenean. Era berean, Anjou, Maine eta Proventza Frantziako koroaren mende geratu ziren 1480-1481 urteetan.
Luis XI.a izan zen Frantzia modernoko lehen errege handia; politikari eta militar trebeak hartu zituen eta errege aginpidea sendotu zuen, Frantziako erresumaren mugak guztiz zabaldu zituen (bere agintaldian bermatu zen Frantziako koroaren agintea Lapurdin eta Zuberoan), zentralizatu zituen justizia eta armada, parlamentuak (erregeari loturiko instituzio eragileak) sortu zituen Grenoblen, Bordelen eta Dijonen, eta bultzada handia eman zion ekonomia alorrari. Karlos VIII.a semea izan zuen ondorengo.
Ezkontza eta seme-alabak
Luis 1436an Margarita Eskoziakoarekin ezkondu zen. Ez zuten seme-alabarik izan. 1451an Karlota Savoiakoarekin ezkondu eta zortzi seme-alaba izan zituzten:
Barcea
Barcea Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
La Vernaz
La Vernaz Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Vernaz udalerrian erroldatutako biztanleak 290 ziren. Familiak 95 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 50 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 139 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 129 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 73 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 127 lanean zeuden (73 gizon eta 54 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Vernaz udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 282 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.034 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean La Vernaz udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Baskonizazio berantiarra
Baskonizazio berantiarra, baskoitze berantiarra , beranduko baskonizazioa edo euskalduntze berantiarra euskaldunen eta euskararen historiari buruzko hipotesi bat da, gaur egungo zientzia komunitatean bazterrekoa dena, onarpen handirik gabea. Hipotesi horrek gaur egun dioenez, euskara Hego Euskal Herrira Goi Erdi Aroan heldu zen, jatorria Akitanian —bereziki Bigorran edo Commingesen— izan zuen migrazio baten ondorioz. Lehenago, baskonizazio berantiarraren hipotesiak zioen baskoiak gaur egungo Euskal Herriko ipar-mendebaldeko lurraldeetara Goi Erdi Aroan, bereziki V. eta VI. mendeetan, heldu zirela, eta haiekin batera euskara. Hipotesi hau aldezteko, aztarna arkeologikoen, toponimiaren eta onomastikaren interpretazio jakin bat egiten da.
Claudio Sánchez-Albornoz, Manuel Gómez-Moreno, Jürgen Untermann, Francisco Villar Liébana, Joseba Abaitua eta Héctor Iglesias historialari eta hizkuntzalariak daude hipotesi hori agertu eta aldeztu dutenen artean. Aitzitik, aurka azaldu dira Ramón Menéndez Pidal, Koldo Mitxelena, Julio Caro Baroja, Jose Maria Jimeno Jurio edota Joakin Gorrotxategi.
Erromatarren aurreko tribuak
Estrabonek, Plinio Zaharrak, Pomponio Melak eta Klaudio Ptolomeok eman zuten egungo Euskal Herriaren eremuan bizi ziren herrien berri. Hala ere, egile guztiek ez zuten sailkapen berdina egin. Iparraldean akitaniarrak zeuden, Garonaraino gutxienez hedatuak eta, Estrabonen arabera, hainbat tributan banatuak. Gipuzkoaren ipar-ekialdea, Nafarroa Garaia, Errioxaren ipar-ekialdeko muturra, Jazetania eta Zaragozako Cinco Villas hartzen zituen baskoien lurraldeak. Mendebalderago, Ptolomeoren arabera, herri hauek zeuden:
Garai hartan lurralde bat = hizkuntza bat binomioa ez zen beti gertatzen. Baskoien lurraldean, dirudienez, hiru hizkuntza zeuden erromatarrak iritsi zirelarik: euskararen arbasoa, zeltiberiera eta iberiera. Joakin Gorrotxategiren arabera, euskararen arbasoa erabat nagusi zen iparraldeko eta mendialdeko eremuetan, eta beste bi hizkuntzak gehiago ageri ziren bakoitzaren eremu nuklearretara hurbildu ahala. Akitaniarrak akitanieraz mintzatzen zirela onarturik dago, eta beroiak zeltatzat jotzen dira, baina ez dago adostasunik barduliarren, karistiarren eta autrigoien ahaidetasunari eta mintzairari dagokienez.
Baskoitze berantiarraren aldeko ikertzaileek autrigoien, karistiarren eta barduliarren jatorri zelta edo indoeuroparra erabiltzen dute arrazoibide nagusi gisa. Haien ustez herri horiek zerikusi gehiago izanen zuten kantabriarrekin baskoiekin baino, hizkuntzari dagokionez batez ere, eta, horregatik defendatzen dute baskoien hedapena mendebalderantz. Baskoitze haren sorburua Comminges izan zela diote, gutxi gorabehera gaur egungo Frantziako Saint-Gaudenseko barrutiarekin bat zetorren Pirinioetako eskualde bat, eta handik mendebaldera jo zuela migrazioak. Alabaina, ez da ulertzen zergatik ez zen mendebaldera baizik zabaldu migrazio hipotetiko hura, zergatik ez zuten ekialdera ere jo, edo noranahi; orobat, ez da ulertzen zergatik galdu zen euskal hizkuntza jatorrizko lurralde hartan.
Karlos VIII.a Frantziakoa
Karlos VIII.a Frantziakoa (Amboiseko jauregia, 1470eko ekainaren 30a - Amboiseko jauregia, 1498ko apirilaren 7a), Adeitsua (l'Affable) ezizenez ezaguna, 1483-1498 bitartean Frantziako erregea izan zen.
Baskonizazio berantiarra
Vascongado terminoaren erabilera
Baskonizazio berantiarraren hipotesi klasikoaren defendatzaileen iritziz, vascongado eta bascongado terminoek frogatuko lukete baskoiek Euskal Herriaren mendebaldea, eta baita Ipar Euskal Herria ere, inbaditu zutela, alegia, lurraldea "baskoitu" zela. Izan ere, autrigoi, barduliar, beroi eta karistiar etnonimoak ez dira agertzen III. mendetik aurrerako iturrietan, eta IV. mendetik aurrera baskoi deitzen zaie lurralde horietako biztanleei. Arnaut Oihenartek proposatu zuen teoria hori Notitia utriusque Vasconiae, tum Ibericae, tum Aquitanicae liburuan (1638), XVII. mendean oso zabaldurik zegoen eusko-kantabrismoa kritikatuz. Adolf Schulten eta Claudio Sánchez-Albornoz dira tesi hori aldeztu zuten historialaririk ospetsuenak.
Hala ere, gaztelaniazko vascongado terminoaren lehenbiziko lekukotasunetan garbi geratzen da ez zuela "baskonizatua" esan nahi, "euskalduna" baizik. Adiera horrekin agertzen da, esate baterako, XIII. mendeko Nafarroako Foru Orokorrean: "esta zena es clamada en los bascongados on bazendu avaria", "la cayll que dize el bascongado erret bide", eta Aiara Etxearen genealogian (1371): "e los que vinieron a poblar la tierra de Ayala, dellos eran vascongados e dellos latinados. E los vascongados llamaban a éste don Vela, Jaun Velasco; e los latinados, don Belaco".
Karlos VIII.a Frantziakoa
Biografia
Luis XI.a Frantziakoa eta Karlota Savoiakoa izan zituen gurasoak.
Baskonizazio berantiarra
Euskal itxurako lekukotasunen urritasuna
Baskonizazio berantiarraren hipotesiak nabarmentzen du Goi Erdi Aroa baino lehenagoko Hego Euskal Herriko euskal itxurako lekukotasunak urriak eta zalantzazkoak direla. Oiasso, Pompelon eta Iturissa alde batera utzirik, iturri klasikoetan aipatzen diren toponimoak ezin dira azaldu euskararen bitartez, eta mendebaldeko gehienek hizkuntza zelten ezaugarriak dituzte. Francisco Villar hizkuntzalariaren arabera, Hego Euskal Herriko onomastika zaharrak agerian uzten du hizkuntza indoeuroparrak oso antzinatik hitz egiten zirela bertan. Esate baterako, Mesolitoko indoeuropar jatorria izanen lukete Nerbioi, Deba, Urola eta Kadagua hidronimoek. Nafarroa Garaian gune "proto-euskaldun" batzuk zeudela onartzen badu ere, gutxiengoa izanen ziren. Baina Akitaniako mendebaldean, alegia, Lapurdin, Bearnon edota Landetan ere urriak eta zalantzazkoak dira berdin-berdin, eta hala ere segurutzat jotzen da horietan guztietan akitanieraz mintzo zirela.
Karlos VIII.a Frantziakoa
Biografia
1495ean Napoliko erresuma konkistatu zuen, baina Milan, Venezia, Maximiliano Austriakoa, Fernando Aragoikoa eta Alexandro VI.a Aita Santuak kontra eraso zioten, eta Napoliko erresuma utzi behar izan zuen. Napoliko inbasioak Italiako gerrei hasiera eman zien. 1498an, jeu de paumeko partida bat jokatu ondoren hil zen, oinordekorik gabe.
Ezkontza eta seme-alabak
1491an Leonor I.a Nafarroakoaren iloba Ana Bretainiakoarekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten:
Baskonizazio berantiarra
Euskal itxurako lekukotasunen urritasuna
Haatik, 1960ko hamarkadatik aurrera, euskara zaharraren lekuko izan daitezkeen idazkun batzuk agertu dira baskoien eta karistiarren lurretan. Aipagarriak dira Lergako hilarriko izenak, Umme, Sahar, Narhunges, Abinsunhar, eta baita Nafarroako mendebaldean eta Zaragozako Cinco Villas inguruan aurkitutakoak ere (Serhuhoris, Loxsa, Larrahe, Selatse, Itsacurrinne...). Interes handikoak dira Lizarraldekoak, hizkuntza zelten eremuan sartu baitzuten eskualde hori, Araba bezala, Manuel Gómez-Morenok eta haren jarraitzaileek. Azkenik, 2001etik aurrera Soriako Tierras Altas eskualdean agertu diren zenbait hilarritan ere daude euskara zahar horren aztarnak: Sesenco, Onse, Onso... Bestalde, Gorrotxategiren arabera, Gipuzkoan eta Bizkaian aurkitzen ditugun mailegatutako toki izen batzuek (Getaria, Sondika, Gernika...) oso mailegu goiztiarrak izan behar dute, euskararen barneko bilakaera garbia erakusten baitute.
Bestalde, oraindik argitu gabe dago zein den akitanieraren eta euskara historikoaren arteko erlazio genetikoa, alegia, akitaniera euskara historikoaren arbasoa den edo arbasoaren ahaidea. Izan ere, antzekotasun handiak dauden arren, nekez uztartu daitezkeen zenbait ezaugarri ere atzeman dituzte euskalariek. Hori dela-eta, Joakin Gorrotxategik akitaniera eta baskonikoa bereizten ditu; Akitaniako lekukotasunak lehenbizikoaren barnean sartzen ditu, eta baskoien lurraldekoak bigarrenaren barnean.
Euskara batu zaharra eta euskalkiak
Baskonizazio berantiarraren aldekoek defendatzen dute euskara baturik zegoela Antzinate berantiarrean (V-VII. mendeak). Beraz, euskalkiek ez lukete zerikusirik Antzinateko euskal tribuekin, baizik eta VI. eta XI. mendeen artean sortu izanen ziren, hizkuntza mendebalderantz hedatu ahala. Euskalkiak Antzinateko euskal tribuekin lotzen zituen hipotesia Arnaut Oihenartek plazaratu zuen XVII. mendean eta, besteak beste, Julio Caro Barojak zabalpen handia eman zion. Baina azken urteetako ikerketek nabarmendu dute euskalkien arteko desberdintasunak oso urriak direla, eta Goi Erdi Aroaren hasierako hizkuntza komun batetik datozela. Joseba Abaituak proposatzen du euskara komun hori V-VI. mendeen inguruan iritsi zela Akitaniatik Iruñea aldera, eta handik mendebalderantz hedatu zela Iruñea-Gasteiz ardatzean barrena. Euskalkien sorrera hedapen prozesu horren ondorioa izanen zen.
Egungo euskalari gehienek baztertu dute euskal tribuak eta euskalkiak lotzen dituen teoria. Izan ere, azken urteetako ikerketek nabarmendu dutenez, Antzinate berantiarraren eta Goi Erdi Aroaren artean mintzatu zen Euskara Batu Zahar batetik datoz euskararen dialekto historikoak. Koldo Mitxelenak proposatu zuen ideia hori 1981eko Lengua común y dialectos vascos lanean. Agian, Joakin Gorrotxategik dioenez, Erromatar Inperioaren azken mendeetako aldake­ta politiko eta sozialen ondorioz gertatu izanen zen euskararen eraberritzea. Inperioa desegin osteko mendeetan joera hori indartu izanen zen, eta euskararen nagusitasuna sendotu edo zabaldu, bai lurraldean, bai gizartean (prestigioa, erabilpena, hiztunen kopurua gehitu, etab.). Hori azaltzeko, ordea, ez da behar migrazioaren hipotesia.
Aztarna arkeologikoak
Baskonizazio berantiarraren aldekoek diotenez, XX. mende amaierako aurkikuntza arkeologiko batzuk ere hipotesiaren aldekoak izanen lirateke. Zehazki, VI. eta VII. mendeetako nekropoli batzuetako (Aldaieta, San Pelaio Dulantzi Araban; San Martin Finaga eta Santimamiñe Bizkaian) ostilamenduek eta hilobiratze-errituek, bereziki hilobietan armak agertzeak, ez dute zerikusirik Iberiar penintsulan ohikoa zenarekin, eta iparraldeko eragin nabaria daukate. Aztarna horiek frogatuko lukete garai hartan migrazio bat izan zela Akitaniatik Euskal Herrira.
Alabaina, Aldaietako nekropoliari dagokionez, DNA analisiek frogatu dute gizaki haiek bertakoak zirela, ez zirela urrunetik helduak, eta emaitza berdinak eman dituzte San Martin Dulantzin egindako ikerketek. Agustín Azkarate eta Iñaki García Camino historialariek azpimarratu dutenez, armak agertzeak zentzu sinbolikoagoa dauka, funtzionala baino: ez ziren gerlarien hilobiak, baizik eta estatus eta izaera sozialaren adierazpen erritualizatuak, kanpoko hilobiratze ereduak hartuz egindakoak.
Passalotis
Passalotis Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Passalotis irianthes da.
Herri Urrats
Bildutako dirua Iparraldeko ikastolak laguntzeko bideratzen dute.
1970eko hamarkadaren bukaeran eta 1980koaren hasieran sortu ziren ikastolen aldeko lehen festak. 1977an ospatu ziren lehen aldiz Kilometroak, 1978an Ibilaldia, 1981ean Nafarroa Oinez eta Araba Euskaraz eta 1984an ospatu zen lehen Herri Urrats jaialdia. Besteak ez bezala, Herri Urrats toki berean ospatzen da urtero.
1984an izan zen lehendabiziko edizioa. 2020 eta 2021 urteetan ez zen antolatu, Covid-19 pandemia zela eta, nahiz eta 2021ean jaialdi ttipi bat ospatu. 2022an 39. edizioa ospatu da.
Beste jaialdi eta ekimen askotan bezala, Herri Urrats jaialdirako kantuak sortu dituzte hainbat musikarik urteetan zehar. Besteak beste, Skunk, Oskorri, ETS, Xutik, Willis Drummond, Berri Txarrak, Hemendik At, Xiberoots, 2Zio eta Zetak taldeek egin dituzte abestiak.
Herri urratsen hasiera
Seaskako aita-amak hasi ziren esaten zerbait behar zela egin. Pierre Iturria aita gazteak toki bat korritzeko eskatu zuen, eta dirua biltzeko ikastolen alde. Senpereko alkate Germain Espondari galdetuta baietz erantzun zien, herriko elkarte bat zela, eta ez zela problemarik. Iturria ibiltzen zen Hegoaldean, eta atera zuen ideia hori, zapataren irudia ere diseinatu zuen, eta hortik partitu zen.
1984ko lehen ediziotik arrakasta izan zuen ikastolen aldeko festak. Ez zuten uste lehen urtean jendea izanen zela. 200 edo izanen zirela espero zuen, baina lehenbiziko urtean Hegoaldetik joan zen 5.000 jende.! Eta ondoko urtean berean baziren 10.000, gero doblatuz segitu zuen. 60.000raino ere heldu izan dira. Burasoek ikusi zuten behar zela organizatu, urtetik urtera, familia gazteak heldu zirelarik emendatzen joan zen. 2022an 1.500 pertsona aritzen dira antolakuntzan, autoak aparkatzen laguntzeko eta dena. Hasi zirelarik 50 ziren.
1990 aldean baziren 200 autobusez goiti bide bazterretan. Garai horretan Hego Euskal Herriko jendea etortzen zen gehienbat, eta mugan arazoak izaten ziren urtero. Muga pasatzerakoan Hendaian Hegoaldeko poliziek atxikitzen zituen autobusen barnean Hegoaldetik hona etortzen ziren jendeak. Hiru oren pasatu zituzten batzuek autobusean.
Lehenbiziko urteetan gutxi ziren Senpereko herrikoak jaian. Gero abiatu zen, eta 2010eko hamarkadan helduko jendea eta ingurukoa bazen gehiago Hegoaldekoak baino.
Presentzia politikoaren aldetik azken urteetan beste harremanetan heldu direnak badira, prefeturakoak, diputatuak... goizean etortzen dira biltzarretara. Aldiz lehen ez zenituen ikusiko horiek guztiak han. Zugarramurdiko eta Urdazubiko alkateak etortzen ziren, ur zikinak eta zakarrontziak biltzeko erakundean Sen zireperekoarekin batera ibiltzen zirelako edo, beti izaten ziren harremanetan. Inguruko auzapezak ere etortzen ziren, Sara, Azkaine, Ezpeleta, Donibane Lohizuneko kontseilukoak... Ez ziren heldu lehenbiziko bizpahiru urteetan, baina gero bai.
Beciu
Beciu Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Bermeoko udaletxea
Bermeoko udaletxea alde zaharreko Sabin Arana Enparantzan, Andra Mariaren Elizaren aurrean dagoen eraikina da. 1733. urtean eraikia eta 1929an 4. solairua egin zen.
Litoria olongburensis
Litoria olongburensis Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bernardino Poccetti
Bernardino Poccetti (Florentzia, 1548ko abuztuaren 26a - ib., 1612ko urriaren 10a), Barbatelli izenez ere ezaguna, italiar margolari eta akuaforte-grabatzaile manierista izan zen.
Bizitza
Florentzian jaio zen, hasiera batean, fatxaden eta sabaien dekoratzaile gisa trebatu zen, 1570. urtean Florentziako margolarien gremioan izena emanez, Accademia delle Arti del Disegno (Arte Dramatikoko Akademia). Bernardino Barbatelli edo Bernardino delle Grottesche, Delle Facciate, edo Delle Muse ere deitzen zaio. Hasieran Michele Tosiniren dendan hasi zen lanean, eta 1580ko hamarkadan Santa Maria Novellako Chiostro Granderen askoren arteko dekorazioan parte hartu zuen. 1583-85ean Palazzo Capponiko pintore fresko panegirikoak apaintzeko lagundu zuen. San Pierinoko San Pier Maggioren freskoak ere osatu zituen.
1592-93 urteetan, San Bruno-ren Bizitza eta Heriotzaren inguruko Certosa di Galluzzo freskoetan lan egin zuen. Annunziatako Servitarren Komentuaren sortzailearen bizitzako eszenak marraztu zuen. San Antonioren bizimoduaren (freskoa) eszenak margotu zituen San Marcorako. Cosimo I.aren bizitzaren freskoak margotu zituen, Pitti Jauregiko Areto Nagusiko dekorazio gisa. Pisako eta Sienako beste etxe batzutan ere lan egin zuen. Freskoak ere margotu zituen, bere maisu margolana, Cappella del Giglio (Cappella Neri, 1599) Santa Maria Maddalena dei Pazzi-n.
Federico Bilbao
Federico Bilbao Solozabal, baita Fede Bilbao ere (Getxo, 1935ko urtarrilaren 6), futbolaria eta poeta. Atlético Bilbao futbol taldearen jokalaria izan zen. Poeta ezaguna da baita ere Bilboko zirkuluetan.
Pittsburg (Texas)
Pittsburg Texasko hiri bat da. Camp konderrian kokatua dago. 2010ean 4,497 biztanle zituen, 8.75 kilometro koadrotan banatuta.
Federico Bilbao
Obra
Bere lehen poesia-liburua, Sonetos de geografía cercana, 1996an plazaratu zuen, Bilboko portuak argitaratuta. Ondoren egileak berak beste lau plazaratu zituen: Dono mis ojos a una mujer, El corazón en el alba, Sonetos de la sombra herida, Paloma Blanca de la ría. 2012an Una palabra en el cristal kaleratu zuen, bere sonetoen antologia. Liburu guztiak gaztelaniaz agertu dira. Zurgai aldizkarian ere kolaboratu izan du.
Beste generoetan ere aritu izan da, batez ere eleberrian eta ipuingintzan, baina material horiek eta baita poema asko, argitaratu gabe daude.
Futbolaria
Athletic Kluben zortzi denboraldi aritu zen, 1953tik 1961ra, erdilari moduan.
Myxine paucidens
Myxine paucidens Myxine generoko animalia da. Arrainen barruko Myxinidae familian sailkatzen da.
Holjapyx
Holjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Luis XII.a Frantziakoa
Luis XII.a Frantziakoa (Bloisko gaztelua, 1462ko ekainaren 27a - Paris, 1515eko urtarrilaren 1a) Frantziako erregea izan zen (1498-1515). Herriaren aita ezizenaz ere ezagun egin zen; errege bihurtu aurretik Luis Orleanskoa deitzen zitzaion.
Biografia
Karlos I.a Orléanskoa eta Maria Cleveskoa izan zituen guraso. Lege Salikoari esker lortu zuen tronua. Frantziar-Italiar Gudetan aritu zuen. Nafarroa bere menpe hartzeko ahaleginak egin zituen eta, alde horretatik, momentu desberdinetan Nafarroako errege-erreginekin liskartu zen.
Ezkontza eta seme-alabak
1476an, Luis XI.a Frantziakoa k bere lehengusuaren alaba Joanarekin ezkonarazi zuen Luis Orleanskoa. Erregea hiltzean, berriz, Luis errege bihurtu eta ezkontza hori indargabetu zuen Aita Santuaren aginduz, baita Ana Britainiakoa erregina alargunarekin ezkondu ere. Lau seme-alaba izan zituzten elkarrekin:
Nauviale
Nauviale Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nauviale udalerrian erroldatutako biztanleak 541 ziren. Familiak 224 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 78 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 298 etxebizitza zeuden, 224 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 284 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 224 etxebizitza nagusietatik 185 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 121 etxek bost zituzten. 200 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 318 ziren, horien artean 251 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 251 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (130 gizon eta 113 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Doniene atea
Doniene atea, ezagunagoa San Joan portalea izenaz, Bermeo (Busturialdea) inguratzen zuen harresiaren garai bateko zazpi ateetatik zutik geratu den bakarra da. Gaztelugatxeko Donieneren legendaren arabera bertatik pasa zen San Joan Bataiatzailea, bertan oinatz baten aztarna dagoelarik.
Atea XIV. mendean eraiki zuten, Bermeoren osperik handieneko garaian, herria babesteko eraiki zuten harresiarekin batera. Oso deigarriak dira harresiaren egitura eta zabalera.
1995eko urriaren 31an, Eusko Jaurlaritzak Bermeoko herrigune historikoa kultura ondasun izendatu zuen, monumentu multzo sailkapenarekin. Doniene atea mugaren barnean dago. 1995eko azaroaren 14an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen atea bera.
Ezaugarriak
Sarrera atedun dorreaz (10m), eta, honen alde banatan, harresi hormatalez osatua dago. Harriz eginiko eraikina, nagusiki hormagintzan landua, tokiren batzuetan harlanduak ikusten diren arren.
Atea, kanpoalderantz, arku zorrotz baten bidez eta, barrualderantz, arku eskartzano baten bidez irekitzen da. Gezileiho batzuk ditu atariaren goialdean, baita berriki berregindako almenatua ere atearen ezkerraldean kokatua dagoen harresian.
Tadarida brasiliensis
Tadarida brasiliensis Tadarida generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Litoria pallida
Litoria pallida Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Hutanjapyx
Hutanjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Cercococcyx olivinus
Cercococcyx olivinus Cercococcyx generoko animalia da. Hegaztien barruko Cuculidae familian sailkatua dago.
Meiacanthus crinitus
Meiacanthus crinitus Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.