cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ornodun
Digestio-aparatua
Ornodunek jaten dutenean, elikagaiak mastekatzen dituzte eta irenstean, mingainak bultzatzen ditu barrurantz. Faringetik pasatzen dira eta hestegorrira ailegatzean prozesua automatikoa da. Elikagaiak urdailera heltzean urdailaren muskuluak digeritzen dituzte hestera pasa daitezen. Ornodun taldearen arabera urdaila atal ezberdinak ditu, ohikoena hiru izanda. Belarjaleek, adibidez, lau barrunbe dauzkate elikagaiak ondo digeritzeko. Hestean nutrienteak eta ura hartzen da eta hondakinekin obramenduak egiten dira, uzkian mantentzen direnak  kaka egin arte.
Sailkapena
Sailkapen filogenetikoan oinarrituta honako zuhaitza eraikitzen da:
Heterodactylus septentrionalis
Heterodactylus septentrionalis Heterodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Ornodun
Sailkapena
Linneana sailkapenaren arabera, berriz, honako taldeak eta alorrak aurki daitezke:
Arrainak
Ornodunen subfiluma honek bateratzen dituen animaliak uretakoak dira, haien gorputzak fusiformeak dira eta ezkataz estalita daude eta dituzten gorputz-adarrak hegalak dira. Arrainek odol hotza daukate eta, beraz, animali poikilotermoak dira. Arnas aparatua erreparatuta ikusten da brankiak dituztela arnasteko. Haien bihotzak bi ganbera ditu. Kasu batzuetan, igeri-puxika dute, arrainen flotagarritasuna neurtzen duena. Animali obiparoak dira, izan ere, kanpoko ugalketa egiten dute batez ere arrautzak erabilita.
Sacramento (Minas Gerais)
Sacramento Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Midway, Baxter konderria (Arkansas)
Midway Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baxter konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Salem, Saline konderria (Arkansas)
Salem Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Saline konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Azirina
Azirina hiru begiko heteroziklo asegabea da begietako batean nitrogeno-atomoa duena. Azirinak bi isomero dauzka: batean lotura bikoitza karbono-atomoen artean eratzen da eta bestean karbonoaren eta nitrogenoaren artean. Lehenari 1H-azirina esaten zaio eta bigarrenari 2H-azirina. 1H-azirina ez egonkorra eta errez bihurtzen da bere tautomero 2H-azirina Azirinaren deribatu ordezkatuek azirinen familia osatzen dute. Aziridinak bere analogo asegabeak dira. Azirinak oso erreaktiboak dira, baina familia honetako disidazirina konposatua aurkitu da Dysidea fragilis belakian.
Sintesia
2H-azirina normalean binilo-aziden termolisiz sintetizatzen da. Erreakzioaren bitarteko produktu gisa nitrenoa eratzen da. Halaber, 2H-azirina azidirinaren oxidazioz lor daiteke.
Ornodun
Arrainak
Arrainen barruan hiru mota nagusi daude: ziklostomo, kondriktie eta osteiktie. Lehengo mota hori, myxini eta hyperoaria (lanproieak) biltzen ditu. Eboluzio eskalan lehengo ornodunak dira eta ez daukate masailezurrik, haien ahoa inbutu itxura baitu. Bigarren motak kartilagoko hezurdura duten arrainak biltzen ditu. Haien ugalketa prozesua barnekoa da eta ez dute igeri-puxika. Talde honetan marrazoak eta karpak aurki daitezke. Hirugarren arrain moten hezurdura hezurrez osatuta dago eta horien dentsitatea dela eta, igeri-puxika behar dute.
Ménétreux-le-Pitois
Ménétreux-le-Pitois Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ménétreux-le-Pitois udalerrian erroldatutako biztanleak 430 ziren. Familiak 162 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ornodun
Anfibioak
Haien bizitzan zehar eraldaketa nabarmenak jasaten dituzte: gazteak direnean uretan bizi dira eta, metamorfosia eta gero, helduaroa lurrean ematen dute, toki umeletan. Hori dela eta, arnas aparatua ere aldatzen da: gaztaroan brankiak dituzte eta, helduaroan, birikak eta larruazala erabiltzen dute arnasteko. Haien larruazala hain fina da non, kasu batzuetan, ez duten eta beti heze dago. Haien gorputz-adarrak hankak dira eta erabiltzen dituzte bai ibiltzeko, bai igeri egiteko. Odol hotza dutenez, poikilotermoak dira. Bihotza hiru ganberakoa da. Ugalketa prozesua dela eta, obiparoak direla esan daiteke. Ugalketa uretan egin behar dute arrautzen bidez. Ornodun subfiluma honek izan zen lurra kolonizatu zuen lehengoa.
Ménétreux-le-Pitois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 196 etxebizitza zeuden, 174 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 174 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ornodun
Anfibioak
Anfibioen barruan bi alor bereiz daitezke, buztana dutenak (arrabioa adibidez) eta buztanik ez dutenak (igelak esate baterako).
Narrastiak
Lurreko animaliak dira eta haien gorputza ezkataz estalita dago. Odol hotza dela eta, poikilotermoak dira. Arnasketa prozesuan birikak erabiltzen dituzte eta haien bihotzak hiru ganberak ditu kasu gehienetan. Ugalketa prozesuan arrautzak erabiltzen dituzte, beraz, obiparoak dira. Subfiluma honek jartzen dituen arrautzek oskola daukate enbrioia babesteko.
Ménétreux-le-Pitois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 272 ziren, horien artean 177 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 177 pertsona aktiboetatik 165 lanean zeuden (92 gizon eta 73 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ornodun
Narrastiak
Narrastien barruan hiru alor daude: crocodylia (krokodiloak eta kaimanak), squamata (azalberritzen direnak, sugeak adibidez) eta quelonido (hezurrez egindako oskola dutenek, dortokak esate baterako).
Ménétreux-le-Pitois
Diru sarrerak
2009an Ménétreux-le-Pitois udalerrian 168 unitate fiskal zeuden, 427 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.142 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 2 argiketariak.
Ornodun
Hegaztiak
Hegaztien barruan bi alor bereiz daiteke: alde batetik, paleonathae alorrak biltzen ditu ia hegan egiten ez duten hegaztiak, adibidez, oiloek eta ostrukek. Bestetik, neognathae, hegazti hegalariak dira.
Ugaztunak
Ugaztunen artean aurki daitezke lurrekoak, uretakoak eta hegalariak. Ornodun subfiluma honen gorputza hilek estalita dago. Odol beroa dutenez, ornodun homeotermoak dira. Birikak erabiltzen dituzte arnas prozesuan eta haien bihotzak lau ganbera ditu. Elikadura erreparatuz, hainbat motatakoa izan daitezke: haragijaleak, herbiboroak eta orojaleak. Barruko ugalketa egiten dute eta enbrioia ere, emearen barruan garatzen da. Ugaztunak jaiotzerakoan emeak elikatzen ditu ugatzei esker.
Ménétreux-le-Pitois
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 harategi zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
Typhlops titanops
Typhlops titanops Typhlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Ménétreux-le-Pitois
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ménétreux-le-Pitois udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ornodun
Ugaztunak
Ugaztunak hiru motetan sailkatzen dira: prototerio (ugaztun obiparoak, ornitorrinkoa adibidez), metameria (plazenta ez daukaten ugaztunek enbrioia elikatzeko, kangurua esate baterako) eta euterio (plazenta daukaten ugaztunek).
Euskal Autonomia Erkidegoko ornodun espezie mehatxatuak
Espezie mehatxatuen EAEko katalogoa 167/1996 Dekretuaren bidez egituratu zen. Honen bidez, babes neurri desberdina duten fauna eta flora sailkatzeko lehen pausoak eman ziren. Katalogo horretan lau kategoriatan sailkatzen dira espezieak: kalteberak, interes berezikoak, galtzeko arriskuan daudenak eta bakanak. Ornodunen kasuan, ondokoak dira katalogo horretan agertzen direnak:
Microphis aculeatus
Microphis aculeatus Microphis generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
San Julian eta Santa Basilisa (argipena)
San Julian eta Santa Basilisa eliza katolikoko santu bikotea dira. Wikipedia honetan erreferentzia hauek ditugu haien inguruan:
Alcóntar
Alcóntar Almeriako udalerria da. 2006an 617 biztanle zituen.
Newbern (Alabama)
Newbern Alabamako herri bat da. Hale konderrian kokatua dago. 2010ean 186 biztanle zituen, 61.9 kilometro koadrotan banatuta.
Aragoi Beherea (argipena)
Aragoi Beherea izeneko hiru eskualde daude:
Izen horietako letra larrien eta xeheen erabileraz, Euskaltzaindiak hau dio:
Ferriandrosita-(La)
Ferriandrosita-(La) mineral bat da eta allanite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferriandrosita-(La) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Sicyopterus stimpsoni
Sicyopterus stimpsoni Sicyopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Gymnophthalmus cryptus
Gymnophthalmus cryptus Gymnophthalmus generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Água Branca (Paraíba)
Água Branca Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pijo
Pijoak XX. mendearen bukaeran sortutako gazte-kultura edo «hiri-tribu» izendatzeko erabiltzen den, izen horrekin Espainian garatua baina mundu osoan ere zabaldua beste izen batzuk erabiliz, ingelesezko posh izenez besteak beste. Maila ekonomiko altuko gizarte klase eta horrek izaten duen jarrera kontserbadorea izendatzeko termino gutxiesgarria ere bada. Ahalmen ekonomiko handiko familiakoak eta gehienetan ikastetxe pribatuetan heziak, snob moduan jokatu eta portaera eta ohitura nabarmenak dituzten gazteak dira: modazaleak dira, arropa eta bestelako osagarrietan marka jakinen jarraitzaileak dira eta gizarteko goi-klaseetan praktikatu ohi diren kirolak praktikatzen dituzte. Hitz egiteko modu nabarmena ere izaten dute. Aldi berean, eskuineko ideologia politikoa egotzi zaie. Pijoa gazte-kulturatik kanpo gutxietsi egiten den nortasuna da: bizimodu erraza dutela eta kaskarinak direla baieztatzen da. Pijo eredua islatzen duten pertsonaia ezagunak ere taxutu dira, Alejandro Agag eta Victoria Beckham esaterako.
Vozokany (Topoľčanyko barrutia)
Vozokany  Eslovakiako udalerri bat da, Topoľčanyko barrutian kokatuta. 9,12 km²ko azalera du eta 347 biztanle 2017ko datuen arabera.
Pijo
Pijo izena
«Pijo» hitza «pija» gaztelerazko hitzetik dator, herri hizkeran zakila izendatzeko erabiltzen dena. Pijo izena Espainian erabiltzen den terminoa da, baina munduko beste herrialdeetan bestelako izenak jasotzen ditu nortasun honek: «posh» edo «preppy» kultura anglosaxoiarrean, «kakker» neerlanderaz, «chetos» edo «conchetos» Argentinan eta Uruguain, «fresas» Mexikon, «pituco» Peru eta «sifrino» Venezuelan.
Vozokany (Topoľčanyko barrutia)
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1318. urtekoa da.
Duclair
Duclair Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Duclair udalerrian erroldatutako biztanleak 4.094 ziren. Familiak 1.729 ziren, horien artean 540 pertsona bakarrekoak ziren (204 bakarrik bizi ziren gizonak eta 336 bakarrik bizi ziren emakumeak), 523 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 536 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 130 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.861 etxebizitza zeuden, 1.760 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 82 hutsik zeuden. 1.313 etxeak ziren eta 540 apartamentuak ziren. 1.760 etxebizitza nagusietatik 959 bere jabearen bizilekua ziren, 760 alokairuan okupaturik zeuden eta 41 doan lagata zeuden; 89 etxek gela bat zuten, 135 etxek bi zituzten, 347 etxek hiru zituzten, 522 etxek lau zituzten eta 666 etxek bost zituzten. 1.130 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 831 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 631 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.617 ziren, horien artean 1.862 aktiboak ziren eta 755 inaktiboak ziren. 1.862 pertsona aktiboetatik 1.691 lanean zeuden (926 gizon eta 765 emakume) eta 172 langabezian zeuden (70 gizon eta 102 emakume). 755 pertsona inaktiboetatik 212 erretiraturik zeuden, 270 ikasten zeuden eta 273 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Duclair udalerrian 1.753 unitate fiskal zeuden, 4.045,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.536 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 197 komertzioetatik, 7 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 52 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 27 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 57 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 7 ile apaindegiak, 6 albaitariak, 11 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 5 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Duclair udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Duclair udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 627 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sulphur Springs, Jefferson konderria (Arkansas)
Sulphur Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Haroldo II.a Ingalaterrakoa
Haroldo II.a Ingalaterrakoa edo Harold Godwinson (antzinako ingelesez Harold Gōdwines sunu; 1022. urte inguruan, Wessex - 1066ko urriaren 14a, Hastingseko gudua, Sussex) Ingalaterrako azken errege anglosaxoia izan zen.
1066ko irailaren 25ean errege izendatu zuten.Urte hartako irailaren 25ean Stamford Bridgeko guduan bikingoak eta euren erregea zen Harald Hardrada garaitu zituen. Halere urriaren 14an jazotako Hastingseko guduan hil zen. Honela gudu honetan garaile Gilen Konkistatzailea normandiarrren erregea atera zen, ondorioz bera bilakatu zen Ingalaterrako Erresumako errege berria.
Limnothlypis swainsonii
Limnothlypis swainsonii Limnothlypis generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Magela Baudoin
Magela Baudoin (Caracas, 1973ko urtarrilaren 3a) idazle eta kazetari boliviarra da. Artikuluak, erreportajeak, elkarrizketak eta zutabeak argitaratu ditu Boliviako zein nazioarteko komunikabide idatzietan, besteak beste: La Razón, La Prensa edo Nueva Crónica-n.
Biografia
Salamancako Unibertsitatean Idazketa Kreatiboko masterra egin zuen. Komunikazio Estrategikoko Rodríguez eta Baudoin enpresaren sortzaileetako bat izateaz gain, El Ansia literatura-aldizkariko zuzendaria da, eta Giovanna Rivero idazlearekin batera Mantis argitaletxea zuzentzen du, Hispanoamerikako idazleen literatura-lanak zabaltzen espezializatua. Azkenik, Santa Cruzeko Unibertsitate Pribatuko (UPSA) Idazketa Sortzailearen programaren sortzailea eta koordinatzailea da.
Haren ipuinak antologia eta aldizkari inprimatu eta digitaletan bildu izan dira, hala nola, Kolonbiako Malpensante, Espainiako The Short Story, Revista Ñ, Argentinako Escritores del mundo eta Mexikoko Círculo de Poesía.
Toyofumi Sakano
Toyofumi Sakano (阪野 豊史, 1990eko ekainaren 4a - ) Japoniako futbolaria da.
Microphis argulus
Microphis argulus Microphis generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Aragoiko Erribera
Aragoiko Erribera edo Aragoi Beherea Aragoi ibaiak bere ibilguaren behereneko aldean eratzen duen ibarraren eskualde naturala da. Beraz, Nafarroako eskualde geografiko bat da, foru erkidego horren hegoaldean dagoena.
Udalerriak
Eskualde hau zehazki non hasten den ez dago garbi, baina Zarrakaztelutik beherakoa behintzat hartzen du Aragoi behereko eskualdeak.
Hala, bada, ibaiaren uren noranzkoari jarraituz, Nafarroako udalerri hauek barne hartzen ditu, osorik edo zati batean:
Natura
Aragoi behereko gainerako ibarbasoek balio handia dute naturaren ikuspegitik. Antzina ibarbaso horiek askoz zabalagoak ziren, eta uholde ordoki osoa estaltzen zuten, hau da, ibaitik hasi eta herriak dauden terrazaraino doan ordoki osoa. Denborarekin, nekazariek pixkanaka lurra kendu zioten ibaiari, soroak egiteko, oso lur emankorrak direnez.
Kuter
Kuterra (ingelesezko cutterretik, ebakitzailea) maiz erabiltzen den tresna da hainbat zeregin eta lanetarako, hala nola kable elektrikoei plastiko isolatzailea zuritzeko edo kentzeko.
Orokorrean kirten lau, sinple eta merkeaz osatuta dagoen labana mota bat da, gutxi gorabehera 2,5 cm-ko zabalera eta 7,5 eta 10 cm-ko luzera duena, metalez edo plastikoz egina. Batzuek aho estandarrak erabiltzen dituzte, beste batzuek, beira edo linoleoa ebakitzeko bezalako helburu jakin baterako eginak, aho biko xaflak erabiltzen dituzte.
Haren kirtena plastikozkoa da deskarga elektrikoetatik isolatzeko (aipatu behar da ez duela babesten deskarga handietatik edo goi-tentsioetatik), eta labana irristakorra da. Kuterrak sistema bat ere badu, hortza heldulekutik zenbateraino ateratzen den doitzeko.
Orriak, labana lerrakor, mehe, filoso eta ordezkagarri batek, ahoa galtzen duenean, berehala zati daiteke, oraindik erabili ez diren tarteak aprobetxatzeko edo berria jartzeko.
Newton (Alabama)
Newton Alabamako herri bat da. Dale konderrian kokatua dago. 2010ean 1,511 biztanle zituen, 40.9 kilometro koadrotan banatuta.
Curralinhos
Curralinhos Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sicyopterus stiphodonoides
Sicyopterus stiphodonoides Sicyopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Gibson (Arkansas)
Gibson Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pulaski konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Västernorrlandeko konderria
Västernorrland Suediako konderri bat da. 21.678 km2ko azalera du eta 2011ko datuen arabera 242.347 biztanle zituen. Bere hiriburua Härnösand da baina hiri handiena Sundsvall.
Mugakideak
Gävleborg, Jämtland eta Västerbotten konderriekin eta Botniako Golkoarekin egiten du muga.
Juan Guzmán Cruchaga
Juan Guzmán Cruchaga (1895eko martxoaren 27a - 1979ko uztailaren 21a) txiletar poeta eta diplomazialaria izan zen. Txileko Literatura Sari Nazionala irabazi zuen 1962an. Guzman Cruchaga euskal jatorrikoa zen. Juan José Guzmán Guzmán eta Amelia Cruchaga Aspillagaren semea zen. 1905etik San Inazioko ikastetxean ikasi zuen, 1912an humanitate ikasgaiak amaitu zituen. 1913an Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean matrikulatu zen, hirugarren ikasturtean bertan utziz.
Kontuen Auzitegian langile gisa kontratatu zuten, eta 1917ra arte bete zuen lana. Zig-Zag aldizkarian kolaboratu zuen, bere kabuz poeta bihurtuz, gero bere lehen liburua argitaratu zuen: "Juan al Brasero".
1917an hasi zen bidaiatzen, noizean behin Txilera laburki itzuliz. Gero, Mexikoko Tampicon kontsul izendatu zuten, lortu zuen lehen postu diplomatikoa baino ez zen izango.
Idazten jarraitu zuen, ospetsu bihurtuz, eta 1962an Txileko Literatura Sari Nazionala jaso zuen.
Juan Guzmán Cruchaga Viña del Maren hil zen 1979ko uztailaren 21ean. Raquel Tapia Caballerorekin ezkondu zen. Juan Guzmán Tapia epaile ohiaren aita da.
Florestópolis
Florestópolis Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna
Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna (Union pour un Mouvement Populaire edo UMP) Frantziako alderdi politiko eskuindarra izan zen; gaur egun, Les Républicains izena hartu zuen. Hasieran, Union pour la Majorité Présidentielle ("Lehendakaritzarako Gehiengoaren aldeko Mugimendua") izenarekin jaio zen, orduko Jacques Chirac presidenteari babesa emateko 2002ko hauteskundeei begira.
Europako Alderdi Popularraren kide zen eta Nazioarteko Batasun Demokratako kide, munduko alderdi kontserbadoreen eztabaidagunea. Gaullismoaren ondorengo zuzena zen: alde horretatik, presidentzialista eta nazionalista.
Wild Rose (filma)
Wild Rose 2018ko Tom Harper ingeles zinema zuzendariaren dramazko musikal film bat da. Jessie Buckley, Sophie Okonedo eta Julie Walters aktoreek antzeztu zuten.
Langenbernsdorf
Langenbernsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Wild Rose (filma)
Argumentua
Rose-Lynn Harlane eskoziarrak 23 urte ditu, musikarako dohaina, karisma eta amets bat: country abeslari gisa arrakasta izatea. Kartzelatik atera berri da, eta bi haur txiki ditu. Haren amak nahi du alabak errealitatea behingoz onartzea eta arduratsu izatea. Baina Rose-Lynnek arrakasta hurbil ikusiko du, eta aukera egin beharko du: familia edo ospea.
Oreothlypis superciliosa
Oreothlypis superciliosa Oreothlypis generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Anotosaura vanzolinia
Anotosaura vanzolinia Anotosaura generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Sicyopterus wichmanni
Sicyopterus wichmanni Sicyopterus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
K.a. 397
K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | K.a. IV. mende | K.a. III. mende)
K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada | K.a. 370ko hamarkada
K.a. 402 | K.a. 401 | K.a. 400 | K.a. 399 | K.a. 398 | K.a. 397 | K.a. 396 | K.a. 395 | K.a. 394 | K.a. 393 | K.a. 392
Riget
Riget (erresuma) daniar beldurrezko telesaila da, Lars von Trierrek Danmarks Radiorako sortua.
Sinopsia
Ospitale psikiatrikoa behinola urmael izandako gune baten gainean eraiki zuten; arropa garbitzaileak ibiltzen ziren bertan, behe laino artean, medikuek euren lekua hartu zuten arte. Iraganeko espirituek, ordea, arrasto sakona utzi zuten gune hartan, zientzialarien egunerokoa hankaz gora jartzeraino.
Microphis brachyurus
Microphis brachyurus Microphis generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Luzech
Luzech Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Luzech udalerrian erroldatutako biztanleak 1.770 ziren. Familiak 707 ziren, horien artean 253 pertsona bakarrekoak ziren (110 bakarrik bizi ziren gizonak eta 143 bakarrik bizi ziren emakumeak), 241 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 176 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.003 etxebizitza zeuden, 737 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 257 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 828 etxeak ziren eta 132 apartamentuak ziren. 737 etxebizitza nagusietatik 483 bere jabearen bizilekua ziren, 215 alokairuan okupaturik zeuden eta 39 doan lagata zeuden; 44 etxek gela bat zuten, 44 etxek bi zituzten, 110 etxek hiru zituzten, 215 etxek lau zituzten eta 324 etxek bost zituzten. 457 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 336 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 269 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.039 ziren, horien artean 724 aktiboak ziren eta 315 inaktiboak ziren. 724 pertsona aktiboetatik 655 lanean zeuden (371 gizon eta 284 emakume) eta 69 langabezian zeuden (23 gizon eta 46 emakume). 315 pertsona inaktiboetatik 101 erretiraturik zeuden, 71 ikasten zeuden eta 143 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Luzech udalerrian 707 unitate fiskal zeuden, 1.517,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.647 euro zen.
Ferribushmakinita
Ferribushmakinita mineral bat da eta brackebuschite supertaldearen kidea da.
Luzech
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Ferribushmakinita
Ezaugarriak
Ferribushmakinita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Luzech
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 38 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
Ljubljanica
Ljubljanica Esloveniako ibaia da, Europa erdialdean kokatua. 41 km luze da, eta 20 km baino gehiago lurpekoak ditu. Esloveniako hiriburua, Ljubljana, igartzen du, eta Sava ibaian husten du ura, Sava halaber Danubio ibaiaren adarra delarik.
Luzech
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Luzech udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Luzech udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 353 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Takahiro Sekine
Takahiro Sekine (関根 貴大, 1995eko apirilaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.
Biolontxelo
Biolontxeloa edo txeloa (italieraz: violoncello) biolinen familiako hari igurtzizko instrumentua da. Biolontxeloa biola eta kontrabaxuaren artean aurkitzen da, tamaina eta erregistroari dagokionez. Harizko instrumentuen familiaren barruan, bere tamaina eta erregistroaren arabera, biolontxeloa, biolaren eta kontrabaxuaren artean kokatzen da. Harizko taldearen barruan, orkestraren funtsezko instrumentuetako bat da eta normalean lan baten atal grabea egiten ditu, bere moldakortasunak melodia jotzeko aukera ere ematen dion arren. Tradizionalki, giza ahotsaren antz handiena duen harizko instrumentuetako bat bezala hartu izan da.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
Emakumezkoen kosketako proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako akrobaziazko eskian otsailaren 3tik otsailaren 6an jokatu zen Zhangjiakouko Genting eski pistann. Jakara Anthony australiarrak irabazi zuen proba, Jaelin Kauf estatubatuarrak eskuratu zuen zilarra eta Anastasia Smirnova errusiarrak brontzea. Guztientzako lehen domina olinpikoa izan zen. Anthonyren domina Australiak emakumezkoen zuloen proban irabazitako lehenengoa izan zen.
Biolontxelo
Musikaren historian zehar biolontxelorako obra asko konposatu dira, musikaren panoraman daukan garrantzia deka eta. Horretaz gain, instrumentu talde askotan oinarrizko instrumentua da, batez ere laukoteetan.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
Perrine Laffont zen aurreko irabazlea. Justine Dufour-Lapointek 2014an urrea irabazi zuen eta 2018an zilarra, eta Julija Galixeva bezala, hiruak zeuden sailkatuta.
Biolontxelo
Biolontxeloa eserita jotzen da, instrumentua hanken artean eutsita dagoela eta pika deritzon metalezko punta batekin lurrera lotuta bermatzen delarik. Gehienetean, biolontxeloaren soinua sokak arku batekin igurtziz ateratzen bada ere, pizzicato deritzon teknikaren bidez ere jo daiteke, arkua erabili gabe.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
2. sailkapena
Bigarren sailkapen errondan hamar atletarik onenak finalera sailkatzen ziren, bi probetan izandako emaitza batuz. Azken hamar atletak kanporatzen dira.
Biolontxelo
Biolontxeloa jotzen duen musikariari biolontxelista edo txelista deitzen zaio.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
1. finala
Emaitzarik onena lortzen duten 12 atletak bigarren finalera pasatzen dira. Azken 8 atletak kanporatzen dira.
Biolontxelo
Etimologia
Biolontxelo hitza italierazko violoncello izenetik dator. "Cello" grafia ("txelo" bezala ere ahoskatua) italieraren berezkoa da eta euskaraz existitzen ez denez, italierako soinuak euskarara ahoskatzen den bezala itzuli dira.
Závada (Topoľčanyko barrutia)
Závada  Eslovakiako udalerri bat da, Topoľčanyko barrutian kokatuta. 8,95 km²ko azalera du eta 587 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Biolontxelo
Deskribapena
Bere ezaugarri fisikoei dagokienez, biolontxelo bat osatzen duten zatiak, biolinaren familiako gainontzekoen berdinak dira. Erresonantzia kaxa, edo biolontxeloaren gorputza, goiko tapa batez, beheko tapa batez eta bi hauek batzen dituen zerrenda batez osatuta dagoen kaxa huts bat da. Gorputzaren barruan, estalkian, soka baxuenen ondoan, barra harmonikoa dago, soinuak estalkiari transmitituz, egitura sendotzeko eta bibrazioa (soinua) kontrolatzeko eta banatzeko balio duena. Horretaz gain, biolontxeloaren barruan arima deritzon egurrezko zeharkako hagaxka bat dago, bi tapak soka grabeen aldetik lotzen dituena, lau soken erantzuna aldatu eta orekatzeko balio duena. Goiko estalkian f ("efe") edo belarri deritzen bi zulo daude. f-ak, hizki honen antzeko formagatik horrela deituak, harien bi alboetan kokatzen dira eta bertatik ateratzen da soinua. Aurrez aurre ikusita, bere gorputzaren zati nagusiak "8" baten antza du, musika tresna hau belaunen artean hobeto mantentzea eta batez ere arkuaren mugikortasuna errazten duten bi eskotaduren ondorioz.
Gorputzari masta edo lepo izeneko luzapen bat eransten zaio. Lepoaren puntan, kizkurra edo barraskiloa aurkitzen da eta bertan egindako lau zuloetan sartzen dira instrumentuaren hariak estutzea eta askatzea ahalbidetuko dituzten kabilak. Lepoaren gainean, ia zubiraino luzatuz, diapasoia izeneko egur gogorreko plaka bat dago, gitarrak ez bezala trasterik gabea. Instrumentuaren gorputzaren erdia baino pixka bat beherago, zubia dago, eta azpian, kordala, afinatzeko balio duten metalezko lau pieza txikiz osatua. Azkenik, behealdean botoia dago, eta hortik ateratzen da pika deitzen den pieza metalikoa, tresna lurrean bermatu eta txelo jolearen erosotasunerako altuera erregulatzen duena.
Biolontxeloaren tamaina estandarra 4/4 tamaina bada ere, badira beste tamaina batzuetakoak, hala nola 3/4, 1/2, 1/4 edo 1/8. Garai barrokoko biolontxeloek, lehen biolontxeloek, gaur egungo biolontxeloek baino masta laburragoa, barra harmoniko meheagoa eta tastiera laburragoa zuten.
Zubia
Zubia, biolontxeloaren estalkiaren erdian dagoen egurrezko pieza bat da. Kordalerantz pixka bat okertuta egon behar du, bi efe-etatik distantzia berera. Ez dago estalkiari itsatsita edo iltzatuta, sokek eragiten duten presioari esker eusten baita. Bere goikaldea kurbatua dago, eta, beraz, mastan zehar dauden lau sokak eta diapasoia ez daude plano berean. Biolontxelo barrokoen zubiak txikiagoak ziren eta goialdea ez zuten hain kurbatua.
Zubi mota ezberdinak existitzen dira, ezagunenak Frantziakoa eta Belgikakoa dira. Lehenak soinu ez hain distiratsua eta oretsuagoa ematen du, bigarrenak, berriz, soinu distiratsuagoa eta soinu proiekzio handiagoa ematen du.
Hariak eta afinazioa
Sokak euren afinazioaren arabera izendatzen dira: lehen soka LA (altuena), bigarren soka RE da, hirugarren soka SOL da eta laugarrena DO (baxuena), biolan bezala, baina zortzidun bat baxuago.
Biolontxeloaren erregistro orokorrak zazpi zortzidun baino gehiago hartzen ditu: do2-tik, piano baten teklatuaren do zentrala baino bi zortziko beherago dagoena eta soka airean jota lortzen dena, do7-raino, lehen sokaren posizio altuenean dagoena. Hala ere, muga fisikorik ez dagoenez nota altuagoak lor daitezke. Nota oso akutuak lortzeko beste metodo bat harmonikoen bidez da. Bi harmoniko mota daude: lehenak, harmoniko naturalak deituak, soka bere zatikietan ukitzean (1/2, 1/3 edo 2/3, 1/4), sakatu gabe, sortzen dira. Bigarrenak eta zailenak, harmoniko artifizialak deituak, soka presionatu eta beste puntu batean ukitzearen konbinazioa dira.
Biolontxeloaren soinu baxuak sortzen dituenean, partiturak ez dira solen ikurrean idazten. Ohikoena pentagramaren laugarren lerroko faren ikurrean idaztea eta irakurtzea da. Bestalde, nota altuagoak jotzeko normalagoa da doren ikurra laugarrenean eta solen ikurra erabiltzea.
Musika tresna honen hastapenetan, hariak animalien tripekin egiten ziren, metalezkoak baino erresistentzia txikiagoa zutenak, baina, soinu garbiagoa eta beroagoa ematen zutenak. Soka hauek XX. mendera arte erabili ziren. Bigarren Mundu Gerraren ondorioz, metalezko soken erabilera orokortu egin zen, besteak baino erresistenteagoak eta sonoritate handiagoa zutelako. Niloizko eta beste material batzuetako sokak ere badaude. Alabaina, gaur egun oraindik ere tripazko sokak egiten dira, izan ere, instrumentu barrokoak dituzten edo musika barrokoa jotzen duten musikari askok uste dute soka mota horien sonoritatea musikagilearen jatorrizko ideiatik hurbilago dagoela.
Newville (Alabama)
Newville Alabamako herri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 539 biztanle zituen, 51.8 kilometro koadrotan banatuta.
Biolontxelo
Posizioak
Lehenengo zazpi posizioetan, ezkerreko eskuko hatz erakuslea, erdikoa, eraztun-hatza eta hatz txikia erabiltzen dira. Hatz lodiko posizioetan, esku bereko hatz lodiarekin, erakuslearekin, erdikoarekin eta eraztun-hatzarekin jotzen da, hatz txiki ez baita oso ohikoa posizio hauetan.
Arkua
Biolontxeloa egurrezko makila batez osatuta dagoen arku batekin jotzen da. Makila hau burua eta zaldi-zurda edo imitazio akrilikoetatik datozen ilez edo zurdaz osatuta dago. Buruan intxaurra edo igela deritzon nakarrezko apainduraz osatutako atala dago, ileak eusten dituena. Horren muturrean torlojua dago, zurden tentsio maila erregulatzeko balio duena. Makila, normalean, pernanbukoaren zurarekin egindako haga bat da, nahiz eta gero eta gehiago, karbono zuntzezkoak erabiltzen ari diren. Arkuaren muturretako bat punta deitzen da, eta bestea, hau da burua dagoen tokia, orpoa edo taloia.
Arkuark 250 inguru zurda izaten ditu, baina kopurua aldagarria da. Normalean, zaldi arrak izaten dira, zurdak sendoagoak eta garbiagoak direlako. Zurda preziatuena inguru nordikoetako edo klima hotzagoko zaldiena da, bere erresistentzia eta gogortasuna handiagoa baita, bereziki arkuak egiteko espresuki hazia den zaldi mongoliarrarena. Zurden koloreak eraginik ez duela esan ohi da, baina badirudi zurda zuriak apur bat finagoak direla. Biolontxelista eta kontrabajista batzuek nahiago dituzte zurda beltzak, interpretazioari izaera gehiago ematen diotela esaten baitute. Zurdak, berez, ez dute inolako heldulekurik egiten sokan igurzten denean, oso lauak baitira. Horregatik, pez edo rosín izeneko erretxina itsaskor bat aplikatzen zaie. Arrosatxoa ere erabilgarria da sonoritate ona lortzeko eta arkuaren argizariztatzearen iraupena errentagarri egiteko.
Arkua mendeetan zehar garatuz joan da Europara XI. mendean iritsi bazen ere, kultura primitiboenetan jada ezaguna zen. Hasieran, makila soil bat zen, zurden tentsioagatik kanporantz tolesten zena, eta erditik heltzen zen, ehiza-arku bat bailitzan. XVII. mendera arte ez zen ia aldaketarik egon. Garai horretan, intxaurra orpoan sartu zen arkuaren pisua handitzeko eta tentsioa aldatzea eta haga barrurantz tolestea ahalbidetzeaz gain, kalitate akustikoa hobetu zuen. Arkuaren ganbiltasuna gaur egungo formara XVIII. mendean aldatu zen eta XIX. mendean Tourte eta Villaume izan ziren arkua gaur egun ezagutzen dugun bezala finkatu zutenak.
Materialak
Biolinean bezala, txeloaren erresonantzia kaxaren estalkia izei-egurrez egina egoten da eta astigarra erabiltzen da gainerakoentzat, beste egur mota batzuk ere erabiltzen diren arren, hala nola pagoa, lona, sahatsa edo zedroa. Zubia ere astigarrezkoa izaten da. Kalitate baxuko biolontxelo batzuk laminatuz eginak daude, eta dagoeneko badira material konposatuetan eraiki dira biolontxeloak, karbono-zuntzarekin egin direnak kasu. Masta eta burua ere lehen aipatutako zur motaren batean eginak izaten dira, normalean oso astigarra izaten dena. Kabilak, diapasoia eta kordala ebano-egurrez eginak daude, nahiz eta gaur egun gero eta gehiago egiten diren tindatutako egurren bat edo plastikoa erabiliz. Kordalean aurkitzen diren tenkagailuak edo afinagailuak, orokorrean, altzairuzkoak izaten dira, pika bezala, azken hauek, kasu batzuetan, karbono-zuntzez egiten diren arren. Dena den, badira oraindik egurrezko pikak egiten dituztenak.
Jatorria
Uste izan ohi denaren kontra, biolontxeloaren aitzindariak, Italian, XVI. mendearen lehen erdian agertu ziren. Ikerketa batzuen arabera, biolontxeloak ez ziren viola da gambaren (hankako biola) ondorengo bezala jaio, ez baitute zerikusirik hauen eraikuntzan, ez teknikan, ez interpretazioan. Izan ere, biolontxeloa, biolinaren familiakoak dira, eta viola da bracciotik (besoko biola) jaio ziren, 1530 inguruan, biolina baino urte gutxi batzuk beranduago. Tresna berri hauek egiteko, beste batzuen ezaugarriak erabili zituzten, rabelarena kasu, honek, hiru soka baino ez zituen arren.
Biolontxeloa jaio baino lehen, bere antzeko instrumentu anitz zeuden, bioloia kasu, baxu jarraitu bezala erabiltzen zena. Beste batzuk ere baziren, esaterako biolonzinoa edo basseta, familia berekoak zirenak, baina modu ezberdinetan jotzen zirenak edo tamaina eta soka kopuru ezberdinak izan zituztenak. Viola d 'amore (maitasun biola) ere bazegoen, bere jatorria ezberdina da baina bere interpretazioak biolontxeloa gogorarazten du. Hasieran, soka batez gerrira eutsiz edo baluen artean edo lurrean bermatuz jotzen zen. Biolontxelo mota asko zeuden, tenoretik hasi eta tamaina handiagoko beste batzuetara eta hauek tesitura edota euskarri ezberdinak zituzten.
Lehen eraldaketak
XVII. mendean, Magginitarrak, Amatitarrak (berak egindako biolontxeloak gaur egunekoen oso antzekoak dira) edo Gasparo da Salò bezalako Italiako luthierrak izan ziren, instrumentu honen forma aldatzen eta garatzen hasi zirenak.
Biolontxelo hauetako batzuk apaingarriak baino ez ziren, oraindik kontserbatzen diren batzuk bezala (Amatirenak adibidez), baina gehienak erabiliak izateko sortzen ziren. XVIII. mendearen hasieran, Stradivariusek bere tamaina normalizatu zuen, eta 80 zentimetrotik 76 zentimetro izatera igaro ziren, gaur egungo tamainaren oso antzekoa dena. Gaur egun, Stradivarius biolontxeloak existitzen diren garestienetakoak dira, eta, jada bere garaian, litekeena da biolontxeloak egiten zituzten luthierrek, biolontxeloarekin, biolinekin baino diru gehiago irabazi izana.
Bere ospe azkarraren adierazgarri bezala, 1680an Vienako Orkestra Inperialean oinarrizko instrumentu bezala sartuzen, eta 1709rako, Dresdeko Orkestra Sinfonikoak jada lau biolontxelo zituen. Biolontxelorako propio sortutako lehen lanak Doménico Gabrielli eta Giuseppe Maria Jacchinirenak izan ziren (1663-1727) 1689 inguruan eginak.
Izan ere, lehen urteetatik, XVIII. mendearen lehen erdira arte, viola da gambarekin aritu zen errepertorioa lortzeko lehian, antzeko tinbrea zutelako eta, batez ere, biak baxu jarraitu gisa erabiltzen zirelako. Garai hartako musikagile handi batzuek, Marin Maraisek edo Henry Purcellek kasu, biolontxelo berria erabiltzeari uko egin zioten, honen ordez viola da gamba erabili zuten biolontxelorako egindako obretan.
Barrokoa
Biolontxeloaren puntu gorena barrokoan hasten da. Musikagile askok, behin eta berriz erabiltzen dute, obren baxu jarraitu bezala klabezinarekin batera, eta talde txikiagoetan erabiltzen hasten da, bikote, hirukote eta laukoteetarako.
Violoncello da spalla
Johann Sebastian Bachi denbora luzez egotzi zaio viola di fagotto edo violoncello piccolo da spalla delakoaren sorrera. Bachek bere Cantatas de Leipzig abestietarako erabili zuen, bost sokako bertsioan, bere suitea biolontxelorako 6. solao interpretatzeko balio baitu. Violoncello piccolo da spallak gaur egungo biola baino handiagoa zen eta biolinistek jotzeko sortu zen, sorbaldan eta bularrean jarrita jotzen baitzen Ikertzaile batzuen ustez, biolontxelorako 6 suiteak tresna honetarako bakarrik sortu ziren.
Klasizismoa
Garai honetan biolontxeloaren irudia goraipatu zurten konpositore handienetako bi, Haydn eta Beethoven izan ziren, eta biolontxelorako solo ugari konposatu zituzten. Gainera, biolontxeloa garai honetan konposatutako laukote eta hirukote gehienetan funtsezko pieza bezala finkatu zen, hain zuzen ere baxu jarraitu bezala, eta ia konposatzaile guztiek erabili zuten.
Erromantizismoa
XIX. mendean agertu zen biolontxelo modernoaren ezaugarri nagusietako bat, pika hain zuzen ere. Pikaren sorrerak musikarien teknika hobetzea ahalbidetu zuen eta horrela pieza zailagoak idazten hasi ziren. Hasieran, zurezkoa eta finkoa zen, baina garatuz joan da eta gaur egun metalezkoak eta mugikorrak egiten dira.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
2. finala
2. finalean lehen 6 atletak sailkatzen dira. Azken sei atletak kanporatzen dira.
Biolontxelo
XX. mendea
XX. mendetik aurrera, emakumeak ere hasi ziren biolontxelistak izaten. Denbora luzez, gizarte maila altu bateko emakumeek bakarrik izan zezaketen musika-tresnak erabiltzeko aukera, eta hala ere, gizarteak ez zuen ondo ikusten biolontxeloari eusteko gorputzaren posizioa, izan ere, hanken artean eustea ez zen oso aristokratikoa. Gorputz jarrera hori ekiditeko zenbait emakume biolontxelistak instrumentua albo batera eusten zutela dioten dokumentuak daude. Are gehiago, garai horretan emakume musikarienganako estigma handia zegoen. Baina jada 1920ko hamarkadatik, balioztatutako emakume biolontxelistak agertzen hasi ziren. adibidez, Guilhermina Suggia edo Raya Garbousova.
Laurogeita hamarreko hamarkadan biolontxeloa pop, rock eta heavy meta l musikarako erabiltzen hasi zen, Apocalyptica talde finlandiarraren kasuan bezala, bere hiru biolontxeloekin eta biolontxelo elektrikoaren erabilerarekin.
Akrobaziazko eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak koskak
3. finala
3. finalean dominak esleitzen dira lehenengo 6 atleten artean.
Alcudia de Monteagud
Alcudia de Monteagud Almeriako udalerria da. 2006an 142 biztanle zituen.
Biolontxelo
XVIII. mendea
XVII. mendean zehar biolontxeloaren teknikaren garapenari buruzko datuak oso urriak dira, soilik garai hartako ikonografiaren arabera jotzen zen posizioa ezagutzen da, biolontxeloa lurrean bermatuta eta instrumentistarengandik bereizita. Izan ere, garai hartako pintura lagin asko dauden arren, ez dago dokumentu idatzirik.
XVIII. mendean jada, biolontxeloari dagokionez, posizio aldaketaren ebidentziak daude, lurrean bermatuta egotetik, belaun artean eutsia izatera pasatzu baitzen. Honek, ezkerreko eskua, mastaren gainean askoz modu naturalagoan kokatzea eta soka guztietara askoz errazago iristea ahalbidetu zuen. Gainera, biolontxeloa altxatzean, askoz errazagoa zen arkua erabiltzea, era honetan, bere osotasunean erabil zitekeelako.
Garai honetan, Boccheriniren Italiako Eskola Klasikoaz hitz egiten da, biolontxelorako bere lanetan hartu zuen oinarrizko sistema teknikoari dagokionez.
Lehen metodoak
Michel Corrette biolontxelista izan zen teknikari eta teknika horren hobekuntzari buruzko metodo bat argitaratu zuen lehena. 1741ean izan zen, eta Méthode théorique et pratique pour apprendre en peu de temps le violoncelle dans sa perfection, hau da, denbora gutxian biolontxeloa perfekzioan ikasteko metodo teoriko eta praktikoa izenburua jarri zion. Txeloaren teknikari buruz egindako lehen saiakera kontzientea iza zen, izan ere, aurretik metodo bat egon bazen, oraindik ez da agertu horren ebidentziarik. Ildo horretatik jarraituta, Francesco Sciprianiren metodoa dago, baina datarik izan ezean, ez dakigu lehenagokoa edo geroagokoa den. Corette izan zen, bere metodoan, zubitik hurbilen zeuden posizioetarako hatz lodiaren posizioa (thumb) islatu zuen lehena. Teknika hori biolontxeloa lurretik altxatu izanari esker izan zen posible. Gainera, azken honek lehen posizioaz eta posizio erdiaz ere hitz egiten du.
Biolin teknikak
Ordura arte, herrialde guztietan, teknika instrumentalaren eredua biolinaren teknika izan zen, jarreraren eta tamainaren arteko aldeak kontuan hartu gabe. Beraz, trantsizio postura bat egin zen eta biolina imitatzeko asmoarekin. Lehen, bigarren eta laugarren hatzak erabili ziren behatz horiek biolin batean hartzen duten distantzia berarekin (laugarren bat), eta, ondoren, sistema diatoniko hori albo batera utzi zen eta semitonu sistema erabiltzen hasi zen, hatz horiekin, laugarren bat edo hirugarren bat hartu ahal izateko. Garai honetan Tourtek arkuan egin zituen aldaketak ere ematen ziren eta kurbadurak ganbila izatetik luzatura igaro zen. Horrela, eskuineko eskuko posizio aldaketak ematen direnean, arkua behetik esku ahurrarekin gorantz lotzetik, goitik ahurrarekin beherantz eramatera pasatzea ahalbidetzen du.