cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trichopsetta caribbaea
Trichopsetta caribbaea Trichopsetta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Fudai-daimyō
Fudai-daimyōak (譜代大名) Japoniako Edo garaiko Tokugawa shogunerriaren basailu izan ziren daimyō mota bat izan ziren. Fudaiak ziren orokorrean Tokugawa administrazioko postu garaiak betetzen zituztenak.
Jatorria
Fudai-daimyōetako zati ziren familietako asko, Tokugawa klana, klan honek Sekigaharako guduan boterea lortu aurretik, zerbitzatu zutenak ziren. Klase hau osatzen zuten klanetako batzuk Honda klana, Sakai klana, Sakakibara klana, Ii klana, Itakura klana, Ogasawara klana, Doi klana eta Mizuno klana ziren. Tokugawaren "Lau General Handiak" (Honda Tadakatsu, Sakakibara Yasumasa, Sakai Tadatsugu eta Ii Naomasa, bere zerbitzari nagusiak zirenak) modu berean bihurtu ziren Fudai-daimyō Edo garaian. Gainera, Tokugawa klanak bere jatorria zuen Matsudaira klanaren adar batzuk ere fudai bihurtu ziren.
Edo garaian
XVI. mendean boterea lortzean Tokugawa Ieyasuk nabarmen handitu zituen bere domeinuak, horren ondorioz, horietako gehienak bere basailuen eskuetan utzi behar izan zituelarik, hauek, hala, daimyō titulua lortuz. Tozama-daimyōekin kontrastean, fudaiek, orokorrean, han txikietan gobernatzen zuten, bide nagusietan zehar edo shogunerriak Kantō eskualdean zituen egoitza nagusietatik gertu zeuden toki estrategikoetan zeudenak.
Noiz behinka, familia batzuk fudaira igoak edo fudaitik shinpan-daimyōra igoak ziren, Matsudaira klanaren kasuan bezala, fudaitik shinpanera igoa izan zena, nortzuk, ofizialki, Tokugawa klanaren senide bezala ezagutzen ziren. Euren arroz sarrerak 10.000 kokutik gora handitzen zituzten hatamotoak ere fudai bihurtzen ziren.
Fudai-daimyōak Bakumatsuan
Fudai asko aktiboki aritu ziren politikan Bakumatsu garaian, baita garai horretako aktibitate militarretan ere.
1868-1869ko Boshin Gerran, fudairen batzuk Ogaki eta Tsu domeinuetakoak kasu, shogunerriaren alde borrokatu zuten Toba-Fishimiko lehen guduan, alabaina, porrotaren ondoren, fudai klan askok ez zuten shogunaren ondoan, ezta bere armadan ere parte hartu, hau, iparraldera, Ezo errepublikaren aurka borrokatzera joan zenean. Beste batzuk neutral mantendu ziren, Tsu eta Ogaki domeinuetako bezalako batzuk aliantzak aske ezarri zituzten bitartean, Japoniako Armada Inperialaren alde eginez. Ogasawara Nagamichik eta Itakura Katsukiyok armada inperialaren aurkako lehen borrokan euren zerbitzariek osatutako talde txikiak zuzendu zituzten, baina euren domeinuak jada armada inperialak okupatzen zituenez, gerran inperioaren alde parte hartzera behartuak izan ziren. Fudai-daimyō bakarra, Jōzai Domeinuko Hayashi Tadataka egon zen prest bere lurraldea utzi eta bere armadarekin shogunerriaren alderdiari batzeko. Beste fudai talde batzuk Ōuetsu Reppan Dōmei (Iparraldeko Aliantza]]) osatu zuten batasunaren alde borrokatzeko, baina ez orain erretiratua zegoen shogunagatik.
Fudai gehienak Meiji arora modu baketsuan iritsi ziren, eta euren domeinuak 1871n Han sistemaren aboliziora arte gobernatu zituzten. Honen ondoren familiak Japoniako noblezia sistema berrira sartu ziren, kozaku bezala ezaguna.
Scolopsis bimaculata
Scolopsis bimaculata Scolopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Nemipteridae familian sailkatzen da.
Hardangervidda
Hardangervidda Norvegiako hegoaldean dagoen goi-ordoki zabala da, Bergen eta Oslo hiriburuaren arteko erdibidean. 7.500 km ² inguruko azalera eduktirik, Europako goi-ordoki handiena dela esan daiteke. 1.100 metrotik 1.900 metrora bitarteko garaiarerakin, Hardangerviddak eskualde ia artikoen ezaugarri batzuk ditu. Klima-baldintzak bereziki gogorrak dira, eta landare-espezie artiko batzuen hegoaldeko muga osatzen dute.
Goi-ordokiaren azalera gehiena 1981ean sortutako izen bereko parke nazionalak babesten du. Hardangervidda turismorako eta aisialdirako leku ezaguna da, eta aire zabaleko jarduera askotarako aproposa da. Eskualdea Buskerud, Hordaland eta Telemark konderrien artean dago.
Goi-ordokia ur-eremu ugariz betea dute, egoera solidoan nahiz likidoan. Hardangerviddako aintzira garrantzitsuenak Møsvatn, Totak eta Songevatnet dira. Hardangerjøkulen glaziarrak ere azalera handia hartzen du, eta Norvegiako glaziarrik handienetako bat osatzen du. Goi-ordokian sortzen diren ibai nagusiak Hallingdalselva eta Skiensvassdraget dira.
Neoromicia somalicus
Neoromicia somalicus Neoromicia generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Judith Leyster
Judith Jans Leyster (edo Leijster) (Haarlem, Herbehereak, 1609ko c. uztailaren 28a - 1660ko otsailaren 10a) Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria izan zen. Lan generikoak, erretratuak eta izadi hilak margotu zituen. Bere lan osoa Frans Halsi egotzi zitzaion, harik eta 1893an Hofstede de Grootek zazpi margolan bereak zirela esan zuen arte. Zazpi horietatik sei 'JL*' monogramarekin izenpeturik daude.
Traudl Junge
Gertraud "Traudl" Junge (jaiotza abizena, Humps; Munich, Alemania, 1920ko martxoaren 16a - 2002ko otsailaren 10a) Adolf Hitlerren azken idazkari pribatua izan zen, 1942ko abendutik 1945eko apirilera. Hitlerren azken nahiak idatzi ostean Berlingo Führerbunkerean geratu zen Hitler hil zen arte. 1945eko ekainean atxilotu eta gartzelaratu zuten. Zahartzaroan bere memoriak idatzi zituen, eta Naziek gerran egindako krimenak ez zituela ezagutzen adierazi zuen, baina bere buruari horiek ikertu ez izana leporatuz. 2004ko Der Untergang filman bere papera Alexandra Maria Lara aktoreak egin zuen.
Marquaix
Marquaix Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marquaix udalerrian erroldatutako biztanleak 222 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 97 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 96etxeak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (52 gizon eta 36 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marquaix udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 226 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.807 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Marquaix udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Silbestre Elezkano
Silbestre Elezkano Uribarri, Txilibrin izenaz ezagunagoa (Igorre, 1912ko abuztuaren 15a - Bilbo, 2003ko uztailaren 30a) XX. mendeko albokari garrantzitsuenetariko bat izan zen, nahiz eta dantzari, koplari, panderetari eta alboka-egilea ere izan. Gerra osteko urte zailetan aritu zen euskal folklorea lantzen eta mantentzen, hasieran dantzan eta geroago 1970 urtetik aurrera musikari moduan. Alboka jotzen bere osaba Ignacio Uribarri-rekin ikasi zuen.
1936ko uztailean, Arana Goiri batailoiaren Gorbea konpainian sartu eta Gorbeian, Legution, Saibigainen, Gernikan eta beste hainbat lekutan borrokatu zuen. Euzko Gudarostea Santoñan errenditu zenean zenbait kontzentrazio-esparrutan izan zen 1939ko abendura arte.
Dantzari moduan sortzailea zen Txilibrin, pauso mordoa asmatzen zituen. Basurtun sortu zuen Beti Jai Alai taldean aritu zen dantzari eta irakasle. Italiatik eta Frantziatik jirak egin zituzten 1950.eko hamarraldian, eta gero 1960.ekoan Kanada eta Amerikako Estatu Batuetan.
1970. urtetik aurrera euskal musika tradizionala landu zuen. Sei disko grabatu zituen eta bi filmetan agertu zen. Hegoamerikatik eta hainbat herrialdetatik egon zen alboka jotzen eta dantzatzen. Albokaren berrikuntzaren aldekoa zen, hots, kanta tradizionalez jotzeaz gain, esperimentatzearen aldekoa. Bertan, besteak beste, Iñaki Irigoien i irakatsi zion dantzan, geroago dantza ikerlaria eta Euskal Dantzarien Biltzarreko lehendakaria izango zenari.
Publikoaren aurrean alboka jo zuen azken aldia 1998ko ekainean izan zen, Bilboko Arriaga antzokian. 1998ko abenduaren 17an eta 21ean egin zitzaion omenaldian musikari bikainak bildu ziren Bilboko Kafe Antzokian: Joan Mari Beltran, Kepa Junkera, Ibon Koteron, Carlos Subijana, Tapia ta Leturia, Alan Griffin eta Joxan Goikoetxea. Txilibrinek ezin izan zuen jo aldi hartan, sabeleko ebakuntza baten zain zegoelako. Baina 1999ko urrian Euskal Herriko Albokarien 6. Topaketan agertokira igo zen, lagunen omenaldia jasotzera eta Ibon Koteron, Iñaki Plaza eta Ruben Isasi panderoarekin laguntzera.
Jacinto Mikelarena
Jacinto Mikelarena Regueiro (Bilbo, - Paris, ) bizkaitar idazle eta kazetaria izan zen.
Biografia
Gaztetan Frantzian eta Ingalaterran ikasi zuen. Jaioterrian Excelsior kirol egunkaria sortu eta zuzendu zuen, 1932an ABC egunkari eta Campeón aldizkarira pasa arte. 1929an El gusto de Holanda bidaia-liburua idatzi zuen non Amsterdamgo Olinpiar Jokoetan bizitakoa azaldu zuen. Pero ellos no tienen bananas (1930), Veintitrés (1931), Stadium (notas de sport) (1934), El lenguaje del amor y las mil y una frases peregrinas (1951) eta ''Don Adolfo, el libertino. Novela de 1900'' (1940) umorezko eleberria idatzi zituen.
Ideologikoki falangista, Cara al sol ereserkiaren sortzaileetako bat izan zen. Luis de Urquijorekin batera zarzuela bat, El joven piloto (1934) izenekoa, idatzi zuen, Telleria maisuak moldatua. Rudyard Kiplingen If— poema gaztelaniara itzuli zuen. Zenbait adituen ustez, 27ko belaunaldiko kidea izan zen.
Fløibanen
Fløibanen: Fløyen mendian gora doan funikularra da. Bergeneko atrakzio turistikorik handienetarikoa baita Norvegiako bisitatuenetarikoa ere. Milioi bat bidaiari inguruk erabili izan dute azkenengo urteetan zehar.
Ofizialki 1918ko urtarrilaren 15ean zabaldu zen Fløibanen John Lundiren ideiari ezker (1895), norvegiar legegintzaldiaren kide zenari. Lanari 1914an ekin zioten eta 1918rako linea prest zegoen. Gaur egun, %44-a Bergeneko udalerriari dagokio, gainontzeko portzentajea, hainbat talde pribatutan banatuta dago. Irabazien ehunekoaren parte bat etorkizuneko kabinetarako gordetzen da. Azkenengoz 2002 berriztu ziren (Iraila eta Azaroa bitartean) eta hurrengo aldaketa 2030 inguru emango da.
Bi kabina daude, bakoitzak 80 pertsonentzako lekua dutelarik. Ibilbidearen luzera 850 metro dira eta altueran ematen den desberdintasuna 300 metrotakoa. Kalibre txikiko erraila bezala definitzen da, hau da, 1435 mm baino estuagoa dena.
Kabina bakoitzari izena ematen zaio baita kolore ezberdinez margotu ere. Blåmann, urdina da, aldiz, Rødhette (Txano Gorritxo), gorria.
Edin's Hall Broch
Edin's Hall Broch Eskoziako Scottish Borders eskualdean dagoen Burdin Aroko gotorlekua da, Duns herritik 6 kilometro iparraldera.
Egitura
Cockburn Law mendiaren iper-ekialdeko maldan kokaturik dago Edin's Hall Broch. 28 metrotako diametroa du kanpoaldetik eta 17 metrotakoa barnealdetik. Hormek 1 eta 1'8 metro arteko lodiera dute. Ekialdean dago sarrera eta zaintzaileentzako bi gela ere badaude sarreraren ertzetan.
Historia
Burdin Aroko egitura dela pentsatzen da eta erromatarrek Eskozia okupatu zuten bi garaien artean kokatzen da, II mendearen inguruan.
XIX mendean indusketak egin zituzten antikuarioek eta erabat "garbitu" zuten. Erlikia gehienak Eskoziako Museo Nazionalean daude gaur egun.
Chaetura viridipennis
Chaetura viridipennis Chaetura generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Anvin
Biztanleria
2007an Anvin udalerrian erroldatutako biztanleak 832 ziren. Familiak 304 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 363 etxebizitza zeuden, 313 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 332 etxeak ziren eta 30 apartamentuak ziren. 313 etxebizitza nagusietatik 184 bere jabearen bizilekua ziren, 124 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 168 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 153 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 503 ziren, horien artean 332 aktiboak ziren eta 171 inaktiboak ziren. 332 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (165 gizon eta 106 emakume) eta 61 langabezian zeuden (32 gizon eta 29 emakume). 171 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 51 ikasten zeuden eta 84 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Anvin udalerrian 317 unitate fiskal zeuden, 838,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.258 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nymphargus luminosus
Nymphargus luminosus Nymphargus generoko animalia da. Anfibioen barruko Centrolenidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bruno Lima
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen boleibolean Argentinako taldearekin, Frantziaren eta ROC taldearen atzetik.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Facundo Conte, Santiago Danani, Luciano De Cecco, Agustín Loser, Bruno Lima, Nicolás Méndez, Ezequiel Palacios, Federico Pereyra, Cristian Poglajen, Martín Ramos, Matías Sánchez eta Sebastián Solé-k.
Portes-en-Valdaine
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 221 etxebizitza zeuden, 170 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 190 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 170 etxebizitza nagusietatik 129 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 88 etxek bost zituzten. 142 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 88 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 241 ziren, horien artean 185 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 185 pertsona aktiboetatik 163 lanean zeuden (95 gizon eta 68 emakume) eta 21 langabezian zeuden (7 gizon eta 14 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Portes-en-Valdaine udalerrian 163 unitate fiskal zeuden, 396 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.149 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Portes-en-Valdaine udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 324 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Scolopsis ciliata
Scolopsis ciliata Scolopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Nemipteridae familian sailkatzen da.
Baioneta
Baioneta arma zuri bat da, oso zorrotza, fusilaren kanoiaren muturrari jartzen zaiona, aurrez aurre borrokatzeko. Honela, larrialdi fusila lantza moduan erabil daiteke, muturreko egoeran bada ere. Kontuan hartzekoa da hasierako fusil eta mosketeak kargatzeko denbora asko behar zela, eta aurrez aurreko borroka ekiditea zaila zela XX. mendea baino lehenago.
XVII. mendetik XIX. mende arteko baionetarik arruntena, kubo erakoa zen, hiruki formako aizto bat zuen zilindro metaliko huts batean zetzana, mosketeetan bereziki erabiltzen zena. XX. mendean, aizto edo sastakai bat izatera pasa zen, armari jarri zekiokeena baioneta bezala erabiltzeko. Kasaka gorriak ziren arma hau erabiltzeko prestaturiko soldadu gutxietako batzuk.
Izena Baiona hiriaren izenetik datorkio, bertan asmatua izan baitzen.
Historia
Baionetaren erabilera, jada eztabaidatua izan zen XIX. mendearen bigarren erdialdetik, alferrikakotzat jotzen baitzen, fusilaren su potentzia handiagoa zenez, baita soldadu erabiltzaile berarentzat ere arriskutsua. Lehen Mundu Gerran erabiltzen jarraitu zen arren, bere erabilera bigarrenean oso anekdotikoa izan zen, baina, hori bai, ikuspuntu ezberdinetatik ikusita. Bigarren Mundu Gerran, Europan oso gutxi erabilia izan zen, aldiz, Ozeanian, AEBetan eta Japonian hil arte borrokatu zuten bala eta baionetekin, Ozeano Bareko uharte baliotsuengatik.
Dena dela, bi garai ezberdin alderatuz gero, XIX. mendearen erdialdea eta XX. mendearen erdialdea, argi geratzen da baionetaren erabilerari dagokionez dagoen diferentzia handia. Lehen garaian, hildako guztien erdia gutxienez, arma zuriagatik hiltzen zen. Bigarren garaian, berriz, baionetaz hildakoak, hildako guztien % 5 baino ez ziren. Gaur egun, baioneta borrokako esgrima teknika oraindik gorputz militar askotan irakasten da, estatubatuar marineetan esaterako, borrokarako prestatze psikologiko bikaina delarik, nahiz eta borroka teknika hau erabiltzeko aukera askorik ez dagoen. Edonola ere, oraindik orain oso erabilia da desfile eta zeremonia arma gisa.
Alpetar orogenia
Alpetar orogenia Mesozoikoaren bukaeran eta Zenozoikoan zehar, Europan, Afrika iparraldean eta Asian barrena, Afrikako, Indiako eta txikiagoa den Cimmeriako plaken eta iparraldeko Eurasiako plakaren arteko konbergentziaren ondorioz garatutako orogenia da. Europaren hegoaldean, Afrika iparraldean eta Asian ezagutzen diren mendikate garrantzitsuenak sortu zituen: Atlas, Rif, sistema Betikoa, Pirinioak, Alpeak, Apeninoak , Dinarideak, Helenideak, Karpatoak, Balkanak, Taurus, Kaukasoa , Alborz, Zagros, Hindu Kush, Pamir, Karakorum eta Himalaia.
Historia geologikoa
Kretazeoaren amaieratik duela 65 Ma, Afrika, India, Arabia eta Eurasia plaken mugimendu erlatibo konbergentea zegoen, haien artean Tethys itsasoaren lurrazal ozeanikoa zeukan arro ozeanikoa zegoen. Garai hartan Tethis itsasoaren lurrazal ozeanikoaren subduzioa eragin zuen, Tethys itsasoaren itxiera eraginez eta bi kontinenteen kolisioa sortuz. Kolisio horretan bi plaka kontinental nagusien kolisioaz aparte beste mikroplaka batzuen kolisioa ere eragin zuen. Horietako bat Iberiar mikroplaka izan zen.
Alpeto-Himalaiar sistema sortzeko behar izan ziren mugimendu konbergenteak Kretazeo goiztiarrean abiatu ziren duela 155 Ma, baina orogenia gehiena Paleozenoan eta Miozenoan eman zen eta gaur egun Alpeto-Himalaiar sistemaren barneko zenbait eremuetan oraindino konbergentzia ez da bukatu.
Iberiar penintsulan sortutako mendikateak
Mesozoikoaren bukaera eta Paleogenoa bitartean Europako eta Afrikako plaken arteko konbergentziaren ondorioz konpresio indar handiak izan ziren, eta Pirinioak, Mendikate Betikoak, Iberiar sistema eta Kataluniako kostako mendilerroak sortu ziren.
Trichopsetta melasma
Trichopsetta melasma Trichopsetta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Helene Stöcker
Helene Stöcker (Wuppertal, Alemania, 1869ko azaroaren 13a - New York 1943ko otsailaren 24a) bakezalea, feminista eta publizista izan zen.
Biografia
Sexualitateari buruzko jarrera liberalak (bereziki homosexualitatea) erradikalegiak ziren garai hartako jende askorentzat. 1909an, Magnus Hirschfeldekin indarrak batu zituen Alemaniako parlamentua arrakastaz presionatzeko, homosexualitatea kriminalizatzen zuen legean emakume lesbianak sar ez zitzan. Stöcker-en filosofia berritzaile eta eragingarriak, Etika Berria izenaz ezagutzen zirenak, legez kanpoko seme-alaben berdintasuna, abortua legeztatzea eta sexu-hezkuntza zituen ezaugarri. Hori guztia gizonen eta emakumeen arteko harreman hurbilagoak sortzean oinarritzen zen, eta, azkenean, emakumeen berdintasun politiko eta soziala lortzea zen helburua.
Lehen Mundu Gerran eta Weimarren Errepublikaren garaian, Stöckerren interesak mugimendu bakezalearen jardueretara aldatu ziren. 1921ean, Bilthovenek (Herbehereak), Kees Boeke eta Wilfred Wellockekin batera, "Internationale der Kriegsdienstgegner" sortu zuen, bakezaleen nazioarteko batasuna. 1929 eta 1932 artean, Stöckerrek azken jarrera hartu zuen abortatzeko eskubidearen alde. Aita Santuaren entziklika batek, Casti connubik (1930eko abenduaren 31n emana) ugaltzeko asmorik gabeko sexua salatu ondoren, Sexu Erreformarako Mundu Liga alderdi sozialistekin eta komunistekin lankidetzan aritu zen, abortua debekatzen zuen paragrafoaren aurkako azken kanpaina bat egiteko. Stöckerrek azkenean porrot egin zuen kanpaina batean parte hartu zuen.
Naziek boterea Alemanian lortu zutenean, Stöckerrek lehenbizi Suitzara ihes egin zuen eta gero Ingalaterrara. Naziek Austria inbaditu zutenean, Stöcker PEN idazleen konferentzia batean egon zen Suedian gerra piztu zenean, eta hantxe egon zen naziek Norvegia inbaditu zuten arte. Ondoren, Japoniako Transitberiano trena hartu zuen eta, azkenik, Estatu Batuetan amaitu zuen 1942an. New Yorkeko Riverside Driveko apartamentu batera joan zen bizitzera, eta han hil zen, minbiziz, 1943an.
Yoana Martinez
Yoana Martínez Barbero (Donostia, 1980ko azaroaren 18a) gipuzkoar badminton jokalaria da.
Olinpiar Jokoak
2008ko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, non Espainiarako historian lehendabiziko garaipena lortu zuen Erin Carroll australiarra gailendu ondoren.
2014 Ameriketako Estatu Batuetan
Jarraian, 2014k Ameriketako Estatu Batuetan eman duena kontatzen da.
Iraila
Irailaren 6an zabaldu zenez, Barack Obama AEBetako presidenteak ez zituen immigrazio erreformari buruzko neurriak hartuko hauteskundeak egin arte. «Auzi honen muturreko politizazioa dela eta, kaltegarria litzateke erreformarentzat berarentzat hauteskundeak baino lehenago hartzea neurriak », azaldu zuen Etxe Zuriko bozeramaile batek.
Urria
Urriaren 9an, zerbitzutik kanpo zaintza lanetan ari zen polizia zuri batek Vonderrit Myers 18 urteko gazte beltza hil zuen tiroz Sant Louisen (Missouri). Poliziak 17 tiro egin zizkion, eta, agintariek tiro aurrena gazteak egin zuela esan arren, armarik ez zeramala argudiatu zuten haren senideek.
Urriaren 22an, Blackwater mertzenario taldeko lau kide zigortu zituzten AEBetan, 2007an Iraken hildako 33 zibilen auzian. Epaimahaiak kargu batzuetarako soilik adostu zituen zigorrak. Kide bati lehen graduko hilketa leporatu zioten; beste hiruri, «nahita» eragindako hiruna homizidio.
Urriaren 24an, bi gazte hil eta lau zauritu ziren AEBn izandako tiroketa batean. Zirudienez, hiltzailea institutuko ikaslea zen, eta, tiroketa egin ostean, bere buruaz beste egin zuen. Beste tiroketa batean, Kalifornian, bi polizia hil ziren.
Urriaren 27an, Bakearen Nobel Saria jaso zuten hamabi pertsonak gutun bat bidali zioten Barack Obama AEBko presidenteari, Inteligentzia Agentzia Zentralaren (CIA) galdetegietan torturekin amaitzeko eskatuz.
Urriaren 28an, eztanda egin zuen AEBetan espaziora jaurtitako suziri batek. Aireratu eta sei segundora lehertu zen. NASAk azpikontratatutako enpresa batena zen, eta Nazioarteko Estazio Espazialera zihoan, bidaiaririk gabe.
Urriaren 29an, bonoak erosteko politika amaitutzat jo zuen AEBetako Erreserba Federalak. Langabezia %5,9ra jaitsi zela argudiatu zuen Fed-ek ezohiko politiken bukera iragartzeko.
Urriaren 30ean jakin zenez, Bin Laden hil zuen soldaduaren nortasuna, dokumental batean azalduko zen. Navy Seals AEBko Itsas Armadako militar batek hil zuen Bil Laden, eta azaroan emitituko duten dokumental batean soldadu horren nortasuna zabalduko zuen FOXek.
Urriaren 31ean, turistentzako espaziontzi batek istripua izan zuen, probetan ari zirela. Virgin Galacticen 'Space Ship Two' espaziontziak lurra jo zuen AEBetan, desertuan. Gutxienez lagun bat hil zen.
Azaroa
Azaroaren 3an jakin zenez, hil egin zen minbiziak jota bere buruaz beste egin behar zuen estatubatuarra. Emakumea azaroaren 1ean hil zen, eta aurretik mezu baikorrak argitaratu zituen sare sozialetan.
Azaroaren 6an, AEBetako Ordezkarien Ganberan eta Senatuan gehiengoa ziurtatuta, bi ganberetako buruek adierazi zuten kontra egingo ziotela Barack Obamaren osasun erreformari.
Azaroaren 7an, Barack Obama AEBetako presidenteak bi alderdietako kongresistekin lehen bilera egin zuen. Errepublikanoen ordezkari nagusiak ere egon ziren.
Azaroaren 14an, migrazio legeen erreforma urte horretan egingo zuela adierazi zuen Obamak. Egun berean, armak eta egitura nuklearrak berriztatuko zituztela adierazi zuten AEBk.
Azaroaren 20an, immigrazioari buruzko neurriak azaldu zituen Obamak. Urte amaiera baino lehen jakinarazteko konpromisoa adierazi zuen. Esan zuenez, paperik gabekoen erdiak arautu nahi zituen. Guztira, paperik gabeko 5 milioi lagunen egoera erregularizatu nahi zuen eta bere ustez, proposatutako neurriekin sistema "justuagoa" izango zen. Obamaren proposamenak etorkin onak eta txarrak bereizten zituen. Gainera, Obamak deportazioak moztea txalotu egin zuten etorkinek.
Azaroaren 21ean, proposamenagatik Obamaren aurkako salaketa jarri zuten errepublikanoek. “Behin eta berriro, herri estatubatuarraren borondateari entzungor egin dio presidenteak, eta Kongresuaren botorik gabe lege federala berriz idaztea erabaki du”, adierazi zuten errepublikanoek.
Azaroaren 22an, bi poliziak gezurrezko pistola bat zuen 12 urteko mutikoa hil zuten.
Azaroaren 25an zabaldu zenez, AEBetako droneek hamar urtean talde armatuetako 41 buruzagi hil zituzten Afganistanen, Yemenen, Pakistanen eta Somalian baina 1.147 zibil ere hil zituzten.
Abendua
Abenduaren 4an, istiluak egon ziren berriz New Yorken, beltz bat hil zuen beste polizia zuri bat ez zutelako zigortu. Egun berean, armarik gabeko gazte beltz bat hil zuen Poliziak auto batean droga saltzen ari zenean.
Abenduaren 5ean, Ashton Carter AEBetako Defentsa idazkari berri izendatu zuten. Bestalde, gazte beltz desarmatu bat hil zuelako polizia zuri batek Phoenixen, New Yorkeko protestetan, aldaketa sakona eskatu zuten Polizian eta Justizian. Gainera, «Zigorgabetasun patroi baten trazak» aipatu zituen NBEk.
Abenduaren 6an jakin zenez, AEBek presentzia handia izaten jarraituko zuen Afganistanen.
Abenduaren 9an, CIAk tortura "latzak eta ez eraginkorrak" burutu zituela onartu zuen AEBetako Senatuak. 2001tik 2009ra bitartean irailaren 11ko atentatuengatik atxilotutakoei emandako tratua aztertu zuten eta Barack Obamaren ustez, torturek "kalte nabarmena" egin zioten AEBen irudiari, eta praktika hori kentzearen alde agertu zen.
CIAren tortura programa uste zena baino zabalagoa eta gogorragoa izan zen baina praktikak argitaratu aurren, zaila zen auzibidea hastea.
Abenduaren 10ean, Gobernu itzalaldia eragozteko akordioa lortu zen.
Abenduaren 11ean, I-11ren ondoren CIAk egindako lana defendatu zuen bere buruak. Terrorismoko susmagarriei aplikatutako galdeketa teknikak “legezkoak” zirela esan zuen baina horrelako gertakarien inguruan “ez zegoela erantzun errazik” esan zuen.
Abenduaren 13an, beltzak hil zitzuten poliziak ez epaitzeak haserrea eragin zuen AEBetan eta polizia gehiegikeria amaitu eta justizia eskatzeko, Washingtonen eta beste hainbat hiritan protestak egin zituzten. 60ko hamarkadako eskubide zibilen aldeko mugimenduaren eredutzat hartu zuten. Milaka lagunek salatu zuten hilketa polizialen zigorgabetasuna.
Abenduaren 15ean, tirokatuta hil ziren bost pertsonen kasua aztertzen ari zen polizia Pensilvanian. Heriotza guztiak lotuta zeuden, eta ustezko hiltzailearen autoa ere aurkitu zuten. Zirudienez militarrak tirokatuta hil ziren.
Abenduaren 16an, hilda aurkitu zuten Pennsylvanian ustez sei pertsona hil zituen gizona.
Abenduaren 17an, aurrekontu legea sinatu zuen Barack Obamak, azken momentuan.
Egun berean, AEBek eta Kubak harremanak normaltzeko hitzarmena egin zuten eta horrela bost hamarkadako bahimendua kentzeko neurriak hartzeko asmoa adierazi zuen Barack Obamak. Obamak eta Castrok elkarrizketak hastea eta enbaxadak irekitzea agindu zuten.
AEBko presidenteak Kubari 53 urte lehenago jarritako blokeoa kentzea eskatu zion Kongresuari, izan ere, Obamaren hitzetan '50 urteko isolamenduak ez du funtzionatu'.
Abenduaren 20an, gizonezko batek New Yorkeko bi polizia hil eta bere buruaz beste egin zuen ondoren. Poliziak azken hilabeteetan hil zituen hiritar beltzengatik mendekua zela iragarri zuen erasotzaileak sare sozialetan.
Abenduaren 22an, AEBetako hainbat konpainia handik Kubari 7.000 milioi dolarreko kalte-ordaina eskatu zioten 1959ko iraultzako desjabetzeengatik. Bestalde, New Yorkeko alkateak arrazakeriaren aurkako protestak gelditzeko eskatu zuen.
Iban Gurrutxaga
Iban Gurrutxaga Otamendi (Amezketa, 1975) gipuzkoar gitarra-jotzailea eta musikagilea da. Bere ibilbide guztian, Euskal Herriko hainbat talde eta bakarlarirekin ibili da jotzen (Iker Goenaga, Javi Pérez, Trikizio, Iñaki Etxezarreta...). Maite Gurrutxaga ilustratzailearen neba da.
Notre-Dame-de-Sanilhac
Biztanleria
2007an Notre-Dame-de-Sanilhac udalerrian erroldatutako biztanleak 2.885 ziren. Familiak 1.199 ziren, horien artean 305 pertsona bakarrekoak ziren (122 bakarrik bizi ziren gizonak eta 183 bakarrik bizi ziren emakumeak), 449 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 361 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 84 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.299 etxebizitza zeuden, 1.222 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 1.101 etxeak ziren eta 196 apartamentuak ziren. 1.222 etxebizitza nagusietatik 905 bere jabearen bizilekua ziren, 300 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 16 etxek gela bat zuten, 44 etxek bi zituzten, 177 etxek hiru zituzten, 378 etxek lau zituzten eta 607 etxek bost zituzten. 976 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 552 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 583 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.824 ziren, horien artean 1.328 aktiboak ziren eta 496 inaktiboak ziren. 1.328 pertsona aktiboetatik 1.205 lanean zeuden (607 gizon eta 598 emakume) eta 123 langabezian zeuden (52 gizon eta 71 emakume). 496 pertsona inaktiboetatik 244 erretiraturik zeuden, 135 ikasten zeuden eta 117 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Notre-Dame-de-Sanilhac udalerrian 1.262 unitate fiskal zeuden, 3.065 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.740 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 121 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 27 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 3 funerariak ziren, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 3 okindegiak, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Notre-Dame-de-Sanilhac udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 826 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izotz-hausle
Izotz-hausle bat izotzak estalitako ibai eta itsasoetan zehar mugitu eta nabigatzeko diseinatutako itsasontzi berezi bat da.
Argentina
Argentinako Itsas Armada
Kanada
Kosta Zaindari Kanadarra
Ternua eta Labrador Garraio departamendua
Ontario Hydro
FedNav
Beste batzuk
Txile
Txileko Itsas Armada
Finlandia
Finlandiako Itsas Administrazioa Komertziala
Nicolás Méndez
Nicolás Marcelo Méndez, (Buenos Aires, Argentina, 1992ko azaroaren 2a), boleibolean lehiatzen den kirolari argentinarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen boleibolean Argentinako taldearekin, Frantziaren eta ROC taldearen atzetik.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Facundo Conte, Santiago Danani, Luciano De Cecco, Agustín Loser, Bruno Lima, Nicolás Méndez, Ezequiel Palacios, Federico Pereyra, Cristian Poglajen, Martín Ramos, Matías Sánchez eta Sebastián Solé-k.
1484 Postrema
1484 Postrema asteroide gerrikoan aurkitutako 1484. asteroidearen izena da. 1938ko apirilak 29an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1938 HC zen.
Txerra Cirbián
José Ramón Cirbián Vaquero (Barakaldo, 1957), Txerra Cirbián izen artistiko erabiltzen duena, bizkaitar kazetaria da, gaztelaniaz eta katalanez aritzen dena.
Biografia
Umetan Portugaleten bizi zen eta, Euskal Herriko Unibertsitatean zientzia kimikoak hasi arren, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan kazetaritzan lizentziatu zen.
1977tik aurrera Bartzelonan bizi da eta El Periódico de Catalunya hasi zen lanean. 1980ko hamarkadan Fotogramas aldizkariarentzat lan egin zuen.
Woodland (Maryland)
Woodland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegany konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Neoromicia tenuipinnis
Neoromicia tenuipinnis Neoromicia generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Scolopsis frenata
Scolopsis frenata Scolopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Nemipteridae familian sailkatzen da.
Chaetura brachyura
Chaetura brachyura Chaetura generoko animalia da. Hegaztien barruko Apodidae familian sailkatua dago.
Trichopsetta orbisulcus
Trichopsetta orbisulcus Trichopsetta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
1485 Isa
1485 Isa asteroide gerrikoan aurkitutako 1485. asteroidearen izena da. 1938ko uztailak 29an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1938 OB zen.
Bartzelona–Sants geltokia
Barcelona Sants, Sants Estació edota Sants izenez ere ezaguna, Bartzelonako tren geltokirik garrantzitsuena da, eta Sants-Montjuïc barrutiko Sants auzoan kokatzen da. Eraikina 1979an inauguratu zuen RENFEk, eta gaur egun eraikinaren jabea Adif enpresa publikoa da. Madrilgo Atochako geltokiaren ondoren Espainian bidaiari gehien jasotzen dituen tren geltokia da, urtean 30 milioi lagun hartzen dituelarik, zeinetatik 18 milioi baino gehiagok aldirien zerbitzuak erabiltzen dituztela. Geltokiak Països Catalans eta Joan Peiró plazetatik sarbideak ditu, eta bi solairu ditu, behekoa eta sotokoa. Gainean Barceló Sants hotela dago, eta Joan Peiró plazaren ondoan autobus geltokia.
Geltokiak Renfe Operadora eragileak ustiatzen dituen aldirietako, distantzia ertaineko, distantzia luzeko eta abiadura handiko zerbitzuak biltzen ditu. Bestalde, Bartzelonako metroak badu sarrera bat geltokiaren barruan. Kanpoaldean autobus geltokia dago.
Aintzinean metro geltokiak Roma eta Roma Renfe izenak izan zituen.
Kokapena
Geltokia, itsas mailatik 30 metrora, hurrengo trenbideen barne dago:
Historia
1967ko martxoaren 15ean ministerio-ordena baten bitartez Bartzelonako trenbide lotura plan berria onartu zen, horren baitan Sants auzoan bidaiarientzako tren geltoki berri bat eraikitzeko plana zegoela, hiriko trenbide garraioa hobeto integratzeko asmoz. Plan honek 1944 urteko planaren aldaketa suposatzen zuen, eta garaiko 171 milioi pezetako aurrekontua zeukan. Hasiera batean geltoki terminal gisa planteatu bazen ere, Sants eta Kataluniako plazako geltokiaren arteko trenbide tunel bikoitza irekitzearekin batera geltokia pasokoa bihurtu zen. 70eko hamarkadan zehar Santsen lanak burutzen amaitu zen, eta era berean hiriko beste geltoki batzuk ixteari ekin zitzaion, hala nola Iparreko geltokia, 1972an itxita. Azkenik, 1979an geltokiko lanei amaiera eman zitzaion.
2007an geltokia abiadura handiko sarean sartu zen, Madril eta Bartzelona lotzen dituen abiadura handiko trenbidearen lanen bukaeraren ondoren. Honek ekarri zuen geltokiko trenbide eta nasen berregituraketa, hainbat trenbide zabalera internazionalera aldatuz, abiadura handian ibili ahal izateko. 2008ko hasieran Adifek Sants eta La Sagrera arteko abiadura handiko tunelaren lanak lizitatu zituen, bi geltokiak lotzeko eta azken hau AVE zerbitzuen helmuga izateko.
Geltokia
Sants geltokia 70eko hamarkadan eraikitakoa da, erabilitako materialak altzairua, hormigoia eta beira direla. Behe solairuan (0 solairua) geltokiko zerbitzu guztiak kokatzen dira, eta sotoko solairuan (-1 solairua) trenbideak eta nasak daude, zehazki hamalau trenbide eta zazpi nasa zentral. Nasetara sarbidea eskailera mekaniko zein igogailu bidez egin daiteke, irisgarritasuna bermatuz.
Geltokiko zerbitzuen artean Adifek txartela-salmenta, informazio puntuak, kontsignak eta komunak eskaintzen ditu. Gainera hainbat jatetxe, kafetegi, denda, eta kotxe-alokairu daude. Kanpoan aparkalekuak, taxi eta autobus geralekuak, eta autobus geltokia dago.
Trenbideen erabilerak
2003 eta 2007 arteko lanen ondoren geltokiak 14 trenbide ditu, horietatik 6 zabalera internazionalekoak, eta 8 iberiar zabaleradunak. Trenbideotan hurrengo zerbitzuak ematen dira:
Kastalia
Greziar mitologian eta erromatarrean, Kastalia lamia bat zen, Akelooren alaba. Apolok maite zuen baina Kastaliak jainkoarengandik ihes egin zuen eta Delfosen zegoen iturrian murgildu zen, Parnaso mendiaren oinean (beste bertsio batzuetan, Helikon mendian, ordutik aurrera, Kastaliaren iturria deitzen dena.
Kastaliak, olerkaritzaren jeinua inspira ziezaieken bere uretatik edaten zutenei edo bere soinu leuna entzuten zutenei. Bere ur sakratua, Delfoseko tenpluak garbitzeko ere erabiltzen zen. Apolok, Kastalia Musei sagaratu zien (Castaliae Musae).
Stomatopoda
Estomatopodoak edo Itsas Mantisak krustazeo mota bat dira. Animalia hauek harraparitza izaera daukate, beraien harrapakinak suntsitzen eta hiltzen.
Itsaso tropikal eta subtropikaletan egoten dira, itsasoak bero eta ez oso sakonak izaten dira. Beraien luzera heldu ahal da 39 Zentimetro-etaraino baina bere luzera batezbestekoa 30 zentimetro dira. Oskola buru osoa estaltzen die eta gorputzaren lehengo zatia. Kolorez beteta daude, kolore nabarmenetatik kolore argietaraino, ikuskizun ibiltariak dira. Baina ikaragarriena da beraien begietatik ikusten dutena. Ez baditugu ikusten ez du esan nahi animali arruntak ez direnik, alderantziz, Itsasoa animalia honetaz oso populatua dago, ordea, ez ditugu ikusten gordeleku eta zulo anitzetan izkutatzen direlako.
Habitata
Oldarkorrak dira eta normalean bakartiak. Denbora gehiena ezkututa pasatzen dute eraketa harritsuetan, itsas hondoetan. Ehizakiei jarraitu ordez, krustazio gehienak bezala, ehizakiak iristsi arte itxarotea nahiago dute. Espezie gehienak itsaso tropikaletan eta subtropicaletan bizi dira, hala nola, Karibe itsasoan edo Ozeano Barea n eta Indiako Ozeanoa n. Hala ere, badira itsaso epeletan bizi direnak, adibidez, Squilla matis-a.
Begiak
Gure begiek konoetaz eta makiletaz osatuta daude, makilei esker ikusten dugu Argia eta mugimendua eta konoei esker koloreak. Txakurrak, adibidez, dauzkate bi argi kono, eta hauei esker ikus dezakete urdina, berdea eta hori pixka bat, guk 3 argi kono ditugu, eta hoiei esker ikusten ditugu ikusten ditugun koloreak. Stomatopoda aldiz, ez dauka ez 2, ez 3, ez 4 argi kono... Baizik eta 16! Guk ikusten dugun ostadarra 3 koloreen bidez egina dago, beraz, Stomatopoda ikusiko du koloreez egindako leherketa zoragarri bat. Gizakiok ezin dugu irudikatu Itsas mantisak ikusten duena. Horregatik daukate hainbeste kolore bere gorputzean. Itsasoan, badaude milaka espezieak adaptatu direla modu desberdinean. Daude espezie batzuk ez dituztela koloreak desberdintzen eta beste batzuk superdotatu ikusmen batekin.
Portaera
Kolorez beteta egotea ez du esan nahi animalia lagungarri bat izatea, are gehiago, Itsas mantisa munduko animali bortitzenetariko bat da. Bere gorputzaren aurreko partean daukate bi apendize zorrotz jaurtizen dituztela kalibre 22 bala baten abiadura berdinera, eta hiru milesimetan eraso dezake bere harrapakinari 1500 Newton indarrarekin (Ideia bat egiteko, gizakiok ahal izango bagenu abiadura honen 1/10 besoak mugitu, ahal izango genuke pilota bat orbitan jarri). Bere gorputz-adarrak mugitzen dira hain azkar urak irakiten duela Stomatopoda pasatzerakoan, prozesu honi "superkabitazioa" deitzen zaio. Kabitazio burbuila hauek egiterakoan, sortzen da itsas-azpiko uhin hedakor bat, hil dezakeena harrapakina nahiz eta bere kolpea huts egin.
Robert E. Howard
Robert Ervin Howard (1906ko urtarrilaren 22a, Peaster, Texas - 1936ko ekainaren 11, Cross Plains, Texas) estatubatuar idazle bat izan zen. Conan Barbaroa pertsonai ospetsua sortzeagatik ezaguna da. Ezpata eta sorginkeria azpigeneroaren aitatzat ere jo izan ohi da.
Banaue Arroz Terrazak
Banaue Arroz Terrazak 2000 urte dituzten arrozdiak dira, Batad herriaren arbasoek Ifugaoko mendietan indusiak, Filipinetan. Terraza hauek gutxieneko tresnak erabiliz eraiki omen ziren, eta gehien bat eskuz. Terrazak itsas mailatik 1500 metrora daude eta mendialdeko 10.360 km² hartzen dute. Antzinako ureztatze sistemak hornitzen ditu, gorago dagoen oihan tropikaletik ura bilduz eta banatuz.
Twin Lakes (Virginia)
Twin Lakes Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Greene konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Banaue Arroz Terrazak
Terraza hauek Arroz Terrazak Filipinetako Mendikateetan guneko zati dira, 2000 eta 6000 urte zaharreko terraza egitura artifizialak arroza landatzeko. Terraza hauek Unescoren Gizateriaren Ondare izendatu zituzten 1995 eta Filipinetako Apayao, Benguet, Ifugao eta Mendiko probintzian daude.
Oraindik ere bertakoek arroza eta barazkiak landatzen dituzten terrazotan, nahiz eta geroz eta nekazari gutxiagok jarraitu, turismo industriara bihurtzen ari baitira, arroz terrazek berek eragindakoa. Horrela, terraza batzuk bertan behera utzi dira eta higadurak maila batzuk deuseztu.
Hinterland
Hinterland ibai edo kostalde baten beste aldean agertzen den lurralde edo barrutia ulertzen da. Alemanetik datorren termino bat da, eta hitzez hitz "atzeko lurra" esan nahi du.
Hirigintza modernoan, hinterland hiri handien inguruan biltzen diren populazio urriko eta zabalera handiko lursailei esaten zaie. Adibidetzat Australiako Outback-a topatu dezakegu.
Guarrazarreko Altxorra
Guarrazarreko Altxorra (Tesoro de Guarrazar), euren garaian, errege bisigodoek Elizari eskaini zizkioten botozko gurutze eta koroez osatutako altxor arkeologikoa da.
1858 eta 1861 bitartean aurkitu zen "Guarrazarreko baratza" deituriko aztarnategi arkeologikoan, Gaztela-Mantxa erkidegoko Guadamur herrian kokatua, Toledoko probintzian, probintziako eta erkidegoko hiriburu den Toledotik gertu.