cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estrategia joko abstrakto
Estrategia joko abstraktoa giroturik ez dagoen estrategia joko bat da. Estrategia terminoak jokoaren azken emaitza (nork irabazten duen eta, balitz, zenbat) batik bat jokalariek hartutako erabakien mendean dagoela adierazten du, zoriaren eragin nabarmenik gabe. Abstrakto terminoak, berriz, jokoa gai baten inguruan giroturik ez dagoela adierazten du. Gainera, erregela sinpleak izaten dituzte, baina aldi berean konplexutasun handiko jokoak dira, trebetasunez jokatzeko jokalariei adimen handia eskatzen diena. Abstraktoak izanda jokatu ahal izateko elementu gehigarririk gaineratzen ez dutenez, jokoen azterketa matematikorako aukeratzen diren jokoak dira, joko-teoriaren baitan hain zuzen. Joko hauen azterketa matematikoan, gainera, konbinatoria erabili ohi da, jokalarien estrategiak konbinatuz sor daitezkeen aukera kopuru handia aztertzeko.
Horrela, xakea, go eta hex jokoak estrategia joko abstraktoen adibideak dira. Dadoekin jolasten diren jokoak eta partxisa, adibidez, joko abstraktoak dira, baina ez dira estrategikoak, zoriak eragin handia duelako. Bi edo lagun gehiagoren artean jokatzen diren bideo-joko gehienak, berriz, estrategia dute osagai nagusi, baina ez dira abstraktoak, gehienetan giro batean murgildurik (gerra, fantasiazko munduak eta abar) jokatzen baitute jokalariek.
Palmas de Monte Alto
Palmas de Monte Alto Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Adriana Lastra
Adriana Lastra Fernández (Ribeseya, Asturias, 1979ko martxoaren 30a) espainiar politikaria da, Espainiako Langile Alderdi Sozialistako kidea.
Bizitza
2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan Asturiasko Printzerrian Diputatuen Kongresurako PSOEko zerrendaburu joan zen eta diputatu hautatu zuten. 2016ko Espainiako hauteskunde orokorretan Diputatuen Kongresurako hautagaitza errepikatu zuen zerrendaburu gisa, eta diputatu hautatu zuten berriz ere.
2017ko ekainaren 18az geroztik PSOEko idazkariorde nagusia da. Gainera, 2018ko ekainaren 7az geroztik PSOEko eleduna da Diputatuen Kongresuan.
Lufthansa
Lufthansa (NAZE: LH, NAGE: DLH eta Callsign LUFTHANSA) Alemaniako nazioarteko airelinea da, mundu osoko handienetarikoa.
1926an sortu zuten.
Nibea coibor
Nibea coibor Nibea generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Ždánice (Žďár nad Sázavouko barrutia)
Ždánice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 226 biztanle ditu eta 4.42 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1322 urtean egin zen.
Dielsdorf
Dielsdorf Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eopsaltria georgiana
Eopsaltria georgiana Eopsaltria generoko animalia da. Hegaztien barruko Petroicidae familian sailkatua dago.
Retirolândia
Retirolândia Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kohei Hayashi
Kohei Hayashi (林 晃平, 1978ko ekainaren 27a - ) Japoniako futbolari ohia da.
La Ville-aux-Bois-lès-Dizy
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kohei Hayashi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka, Kawasaki Frontale eta Montedio Yamagata.
La Ville-aux-Bois-lès-Dizy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 89etxeak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (46 gizon eta 30 emakume) eta 21 langabezian zeuden (12 gizon eta 9 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Ville-aux-Bois-lès-Dizy udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 205 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.108 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean La Ville-aux-Bois-lès-Dizy udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ptyodactylus oudrii
Ptyodactylus oudrii Ptyodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Gerbécourt
Gerbécourt Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mawson Peak
Mawson Peak Big Ben mendigunearen gailur bolkaniko aktiboa da Oyente uhartean, Indiako Ozeanoko kanpoko lurralde australia rrean.
Gerbécourt
Biztanleria
2007an Gerbécourt udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Mawson Peak
2.745 metroko altuerarekin (9.006 oin), Australiako edozein estatu edo lurraldetan hirugarren gailurrik altuena da. Gailurra duela gutxi lehertu zen, 2013ko apirilean eta 2016ko otsailean.
Gerbécourt
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mawson Peak
Aurkikuntza eta izena
Mawson Peak ANARE uharteko espedizioak izendatu zuen 1948. urtean, Sir Douglas Mawson geologo eta esploratzaile australiarraren ondoren. Mawson BANZARE 1929-31ko liderra zen, eta irlara joan zen 1929ko azarotik abendura bitartean.
Gerbécourt
Etxebizitza
2007an 45 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 45etxeak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek hiru gela zituen, 4 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mawson Peak
Aurkikuntza eta izena
1950eko otsailaren 20an, HMAS Lebuan ontzian, Thomas Gratton (Tim) Young OAMek Mawson Peak sumendi aktiboa zela ikusi eta erregistratu zuen ontziaren erregistroan.
Gerbécourt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mawson Peak
Aurkikuntza eta izena
1964tik 65era Hear Islandera egindako espedizioaren buru Warwick Deacock maiorra izan zen, Patanela goleta Major Bill Tilmanen patinelarekin. Mawson Peakera igotzea lortu zuten lehen aldiz, urruneko uharte honetako punturik altuena baita.
Gerbécourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (19 gizon eta 17 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2000. urtean Gerbécourt udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Astapiper
Astapiperra (Persicaria maculosa) poligonazeoen familiako landare belarkara da. Lantza itxurako hostoak eta zurtoin bikorduna ditu. Loreak txikiak dira, arrosa kolorekoak, eta gerbatan sortzen dira. Fruitu txikiak ditu. Munduko toki gehienetara hedatua dago eta leku hezeetan bizi da.
Taxonomia
Hiru aldareak ditu:
Luxor Las Vegas
Luxor Las Vegas, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da.
1993an ireki zen.
Ždánice (Hodoníngo barrutia)
Ždánice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2,475 biztanle ditu eta 20.82 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1287 urtean egin zen.
Montmagny (Oise Harana)
Montmagny Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 14.037 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.882 etxebizitza zeuden, 4.676 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 173 hutsik zeuden. 2.143 etxeak ziren eta 2.649 apartamentuak ziren. 4.676 etxebizitza nagusietatik 2.928 bere jabearen bizilekua ziren, 1.669 alokairuan okupaturik zeuden eta 80 doan lagata zeuden; 184 etxek gela bat zuten, 495 etxek bi zituzten, 1.339 etxek hiru zituzten, 1.334 etxek lau zituzten eta 1.325 etxek bost zituzten. 3.354 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.575 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.249 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9.602 ziren, horien artean 7.143 aktiboak ziren eta 2.459 inaktiboak ziren. 7.143 pertsona aktiboetatik 6.200 lanean zeuden (3.169 gizon eta 3.031 emakume) eta 942 langabezian zeuden (502 gizon eta 440 emakume). 2.459 pertsona inaktiboetatik 482 erretiraturik zeuden, 1.246 ikasten zeuden eta 731 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montmagny udalerrian 4.608 unitate fiskal zeuden, 14.408,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.056 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 439 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 17 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 83 eraikuntza enpresak ziren, 97 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 48 garraio enpresak ziren, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 21 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 49 zerbitzu enpresak ziren, 41 administrazio publikoko enpresak ziren eta 22 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 121 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 1 banku bulegoa, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 1 autoeskola, 15 igeltseroak, 15 margolariak, 9 zurginak, 14 iturginak, 10 argiketariak, 12 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 20 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Yuji Furukawa
Yuji Furukawa (古河 裕次, 1978ko uztailaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Montmagny (Oise Harana)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Montmagny udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.254 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 19.
Yuji Furukawa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.
Montmagny (Oise Harana)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edateko ur
Edateko ura elikagaiak edateko edo prestatzeko murrizketarik gabe kontsumitu daitekeen urari esaten zaio.
Europar Batasunean, 98/83/EU araudiak balio maximoak eta minimoak ezartzen ditu mineralen eta ioien edukirako, hala nola kloruroak, nitratoak, nitritoak, amonioa, kaltzioa, magnesioa, fosfatoa, artsenikoa eta germen patogenoak. Edateko uraren pH-ak 6,5 eta 9,5 artean egon behar du. Iturriko urak botilaratutako ur mineralek baino bost kontrol gehiago igarotzen ditu.
Nekazaritza-erabilera intentsiboa duten eremuetan gero eta zailagoa da putzuak aurkitzea, batez ere arauen eskakizunekin bat datorren ura dutenak. Bereziki nitratoen eta nitritoen balioek, konposatu fitosanitarioen kontzentrazioez gain, askotan baimendutakoaren atalasea gainditzen dute. Arrazoia ongarri mineralen erabilera masiboa edo minden filtrazioa izan ohi da. Horrela gehitutako nitrogenoa, landareek asimilatzen ez dutena, lurzoruko mikroorganismoek nitrato bihurtzen dute, eta, ondoren, euri-urak maila freatikora eramaten du. Beste ingurumen-kutsatzaile batzuk ere arriskuan jartzen dute edateko uraren hornidura, hala nola petrolioaren eratorriak isurtzea, meategietako lixibiatuak, etab. Hauek dira ura ez edateko arrazoiak:
Ekoizpena
Ur naturala edateko ur prozesu bihurtzeari edateko uraren arazketa deritzo. Uraren jatorriaren arabera, arazketa prosezu ezberdinak erabiltzen dira.
Erabilgarritasuna
Gizakia ezin da ur barik bizi, Europako Elikagaien Segurtasun Aginteak (European Food Safety Authority - EFSA) gomendatzen du gizonek 2,5 L ur edatea egunean eta emakumeek 2,0 L, helduen artean. Halere, espainiar herritar baten batez besteko edateko uraren gastua 132 L-koa da.
Munduan 2017an, biztanleria guztiaren %90k edateko ura eskura dauka. Hala eta guztiz ere, munduko herritarren %71k edateko ura mugarik gabe kontsumitu dezake eta 2 bilioi lagun ura kutsatuta edaten dute. Ur kutsatu horrek gaixotasun infekziosoak sortzen ditu, hala nola, kolera, sukar tifoide eta gastroentiritis.
Kostua
Nagusiki hauek dira uraren kostuan eragina duten faktoreak:
Nazio Batuen Erakundearen aburuz, uraren kostua ez luke gainditu behar etxeko diru-sartzeren %3. Baina, adibidez, Papua Ginea Berrian, beharrezkoa da batez beste etxeko diru-sartzeren %54ren truke 50 L ur lortzeko. WaterAid GKE garatzear daude herrialdeetan edateko ura bermatzeko lan egiteaz gain, bertako jendea hezi egiten du osasun eta higiene arloetan. WaterAidek 26 herrialdeetan dihardu, esate baterako, Papua Ginea Berria, India, Nepal eta Tanzania.
Iturriak
Lurraren %70 urez osatuta dago eta soilik ur horren %2,8 ur geza da. Beste guztia %97,2a ur gazia da.
Edateko ura lortzeko iturri naturalak hauexek dira :
Mikroorganismoak
Koloniako unitate hezitzaileetan, gaztelaniaz UFC, neurtzen da eta hauek dira:
Kadmio
Kadmioa metal toxikoa da eta metal honen presentzia uretan pozoitzea dakar. Artsenikoa bezala, industria jardueran du jatorria.
Kromo
Kromoa kromo hexabalente moduan agertzen da uretan (ez da ohikoa kromo tribalente bezala agertzea) eta kantzerigenoa da. Industria jardueran dauka bere jatorria.
Engwiller
Engwiller Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Edateko ur
Fluoruroak
Edateko uretan fluorra gehitzen da kotzentrazio txikietan txantxarra saihesteko. Halere, kontzentrazio handietan, fluoruroak toxikoak dira kaltzioko fluoruroa prezipitatu egiten delako eta zenbait entzimenkin erreakzionatzean konposatu metaliko toxikoak sortu dezaketeelako.
Nitratoak eta nitritoak
Nitrito eta nitratoek ongarrietan dute bere jatorria. Konposatu hauen ahoratzeak metahemoglobinemia eragin dezake, hau da, metahemoglobina areagotzea odolean, eta horren ondorioz oxigenoa ehunetara garraiatzeko arazoak eragiten ditu.
Engwiller
Etxebizitza
2007an 177 etxebizitza zeuden, 167 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 10 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 167 etxebizitza nagusietatik 140 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 142 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Edateko ur
Zink
Zinkaren presentzia uretan industria jarduera eta hodi galbanizatuen narriaduraren ondorioz da. Galbanizazio prosezuan zink ez ezik, berun eta artseniko erabili ohi dira, beraz, konposatu hauek ere ager daiteke. Zink metal toxikoa da.
Engwiller
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 299 ziren, horien artean 242 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 242 pertsona aktiboetatik 229 lanean zeuden (131 gizon eta 98 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Edateko ur
Berun
1986 baino lehen, ura garraiatzen zuten hodi guztiek berunez eginda zeuden. Beruna metal toxikoa da kontzentrazio txikietan. Azken urteotan hodi hauen narriadurak direla medio, berunezko hodiak kendu dira eta polibinil klorurokoak jarri dira.
Araudia
Estandarizaiorako Nazioarteko Erakundea k edateko urarekin zerikusia duten zerbitzu jardueren ebaluaziorako eta hobekuntzarako jarraibideak argitaratu ditu, hala nola, ISO 24510.
Engwiller
Diru sarrerak
2009an Engwiller udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 476,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.374 euro zen.
Edateko ur
Europar Batasuna
EBk ezartzen du Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 98/83/EE Zuzentaraua, 1998ko azaroaren 3koa, giza kontsumorako uren kalitateari buruzkoa da. Kontuan izanda araudi hau argitaratu zenetik 20 urte baino gehiago igaro direla, 2015/1787 (EB) Zuzentaraua, 2015eko urriaren 6koa, Kontseiluaren 98/83/EE Zuzentarauaren II. eta III. eranskinak aldatzen ditu.
Bestalde, 2000/60/EE Zuzentaraua, Uraren Ezparru Zuzentaraua, Europar Parlamentuaren eta Kontseiluarena, urriaren 23koa, Uraren politikaren arloan jarduteko europar ezparrua ezartzen du.
Engwiller
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Edateko ur
Espainia
Giza kontsumorako urari buruzko funtsezko legeria honako hauek dira: 140/2003 Errege Dekretua, otsailaren 7koa, giza kontsumorako uraren kalitateari buruzko osasun-irizpideak ezartzen dituena, eta hura aldatzen duten errege-dekretuak; 314/2016 Errege Dekretua, uztailaren 29koa, eta 902/2018 Errege Dekretua, uztailaren 20koa.
Euskal Autonomi Erkidegoa
EAEn URA k (Uraren Euskal Agentzia) urarekin lotuta dagoen legeria eta araudia ezartzen du. Giza kontsumorako bideratutako honako hau da: 1/2006 LEGEA, ekainaren 23koa, Urarena.
Engwiller
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Engwiller udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 684 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hirurehun eta berrogeita hamaika
Hirurehun eta berrogeita hamaika (351) hirurehun eta berrogeita hamarraren ondoren eta hirurehun eta berrogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Txad
Txad (تشاد, ahoskatua; Tchad,  ahoskatua), ofizialki Txadeko Errepublika (جمهورية تشاد; République du Tchad), erdialdeko Afrikako estatua, itsasbazterrik gabea. Iparraldean Libiarekin egiten du muga, Sudanekin ekialdean, Afrika Erdiko Errepublikarekin hegoaldean, Kamerun eta Nigeriarekin hego-mendebaldean eta Nigerrekin mendebaldean.
Hiririk handiena eta hiriburua N'Djamena da. 200 talde etniko eta linguistiko daude, baina arabiera eta frantsesa dira hizkuntza ofizialak.
Historia
Neolitoan Txadeko iparraldean bizi izan ziren gizataldeen ondorengoak lurralde oparoagoetara aldatu ziren eskualde horiek lehortzean (K.a. 2500. urtea aldean). Tubu etniakoak bakarrik geratu ziren Txadeko iparraldean (Tibesti). K.o. I-V. mendeen bitartean, berriz, berbereak sartu ziren eta Txad aintziraren inguruetara hedatu ziren. Haien gizarte-antolaketa, islamera bihurtu zirenez gero batez ere, oso zentralista izan zen. Txadeko hegoaldeko gizarte-antolaketa, berriz, leinuka eratua zen. Txad aintziraren iparraldean, XI. mendean, Kanem erresuma sortu zen, muga eta antolaketa nahiko zehatzak zituena. Garai berean, hegoaldean zen gizarte-antolaketarik sendoena Buguirmiko erresuma zen, neurri handi batean esklabo-salerosketarako eratua zegoena. Kanem erresuma hegoaldeko eskualdeetara zabalduz eta haietako erresumak mende hartuz joan zen. Hala ere, gizarte horiei egitura bateraturik ez zien ezarri ahal izan.
Frantziarrak sartu zirenean, Txad aintziraren inguruan lehenik, (XIX. mendearen bukaeran), sultanatotan banatuak zeuden eskualde haiek. Beren artean konponezin handiak zituztenez, frantziarrek ez zuten eragozpenik izan sultanato batzuk bereganatzeko. Hala ere, ez zuten lurralde osoa 1920a arte kolonia bihurtu. Konkistatu ahala, leinu-antolaketa aldatzen saiatu ziren, militarrak administrazioko buru jarriz, lekuan lekuko buruzagiei administrazioan bigarren mailako karguak emanez eta ekonomia eta merkataritza beren probetxurako antolatuz. Benetako kargu politikoak (diputatuak, etab.) hautatu ahal izatea 1946an lortu zuten Frantziako kolonietako biztanleek. Eskubide horren eraginez, Txaden ere, kolonietako beste lurraldeetan bezala, alderdi politikoak sortzen hasi ziren: Parti Progresiste Tchadien (PTT), Rassemblement Démocratique Africain (RDA), Union Démocratique Tchadienne (UDT). Frantziako 1958ko konstituzioaren arabera, Txadek ere burujabe izateko eskubidea zuen, eta txadarren % 98k baiezkoa eman zionez, errepublika autonomo bihurtu zen urte horretan. Baina txadarren arteko tirabirak gehitu ziren horretaz; lau gobernu izan ziren 1958ko abendutik 1959ko martxora bitartean. Urte horretan, François Tombalbaye hautatu zuten lehen ministro. Hilabete batzuk geroago Frantziako legebiltzarrak eta senatuak kolonietako herriei burujabetasuna ematea erabaki zuten. Nekazari bakoitzari lurzati bat ematen zioten kotoi-kantitate jakin bat ekoizteko, gero frantsesek salerosteko. Txadarren oinarrizko nekazaritza handizkako produkzio bilakatu zen indarrez. Ekonomia tradizionala desagertzeak gosea ekarri zuen; kotoi gehiegi zegoen, eta oinarrizko elikagai gutxiegi.
Frantziak Txaden independentzia onartu zuenean, 1960an, hegoaldeko buruzagiek hartu zuten agintaritza. Lehenengo lehendakariak, François Tombalbayek, ezin izan zuen mugak konkistatzaileen nahierara jarrita zeuden herrialde horren batasuna lortu. Garai hartan, 1966an, tirabira sozial gero eta handiagoen eta hegoaldeko nekazarien matxinaden ondorioz, nekazariak kotoiaren esportazioaren monopolio frantsesaren (Cotonfran) kontra matxinatu ziren. Txadeko Nazioaren Askapenerako Frontea (FROLINAT) sortu zen. FROLINATen oinarri politiko nagusia iparraldeko herriak ziren. 1970ean, FROLINATek herrialdearen bi heren kontrolatzen zituen, eta 1972an hiriburua inguratzen hasi zen.
1980ko urrian, Afrikako Batasunaren Aldeko Erakundearen (OUA) bitartekaritzak porrot egin ondoren, Libiako gudarosteak hiriburura iritsi ziren. Abenduan, Habré Kamerunera joan zen ihes. Frantziak Libiaren espantsionismoa salatu zuen, eta Estatu Batuen, Egipto, Sudan eta Afrikako beste herrialde batzuen laguntza izan zuen, Libiako lehendakari Muammar al Kadafiren proiektua Saheleko herri islamiar pobreetara, Sahara hegoaldera, zabalduko ote zen beldurrez. Habré ustelkeriaz akusatu zuten, baina Libiatik jaso zuen laguntza zela-eta, Frantziak Oueddeiren aliatuak zatitzea lortu zuen. 1981eko apirilean, Habré eta bere jarraitzaileak berriro hasi ziren Sudanen prestatzen. Uztailean, Nairobin, OUAk Txadera bake-gudarosteak bidaltzea erabaki zuen, Frantziaren eta Afrikako sei herrialdetako gudarosteen laguntzarekin. Baina behin-behineko gobernuaren barruko tirabirak areagotzea besterik ez zen lortu. Azaroan, Oueddeik bere gudarosteak erretiratzeko eskatu ziton Kadafiri. 1982ko ekainean, Habréren gudarosteek Oueddeirenak menderatu zituzten, eta Oueddeik, erbestean, Nazioaren Salbaziorako Behin-behineko Gobernua antolatu zuen, Habréren aurka borrokatu ziren 11 talde haietako zortziren laguntzarekin. Berriz ere herrialdea bitan banatu zen: iparraldeak, Nazioaren Askapenerako Batzorde baten mendean, Libiaren laguntza zuen, eta hegoaldeak, Habréren mendean, Frantziako gudarostearena. Gerra zibilaren fase horren amaieran, herrialdea hondamendian zegoen. Hiriburuan 40.000 biztanle besterik ez ziren, eta enpresen erdiak itxita zeuden. Hirietatik kanpo, 2.000 putzu eta ur-dorre guztiak suntsituta zeuden. Osasun- eta hezkuntza-sistemen azpiegiturarik ia ez zegoen. Gainera, lehorte handia izan zen, eta Estatu Batuen eta Frantziaren laguntza gorabehera, nekazarien protestak eta matxinadak izan ziren hegoaldean. Errepresioa zela eta, 25.000 txadar mugaz bestaldera joan ziren babes bila, Afrikako Erdiko Errepublikara.
1987an, hegoaldeko indarrek, Frantziaren laguntzarekin, Fada, Faya Largeau eta Auozou-ko lur zerrenda, Libiako mugan, hartu zuten. 1989an, Txadek eta Libiak, Auzouko lurraldeari buruzko auzia konpondu nahiz, presoak itzultzea eta lurraldeari buruzko auzia Hagako Nazioarteko Auzitegian aurkeztea hitzartu zuten. 1990ean, Idriss Débyk, Salbaziorako Mugimendu Abertzalearen buruzagiak, Habré menderatu zuen hiru hilabeteko guduen ondoren, Frantziaren laguntzaz. Habréren agintaldian 40.000 pertsona inguru hilarazi edo desagerrarazi zituztela uste da. Habré Senegalen babestu zen, eta beste matxinada baterako prestatzen hasi zen. Lehendakari ohiaren aldeko 5.000 matxinatu N'Guimi eskualdean bildu ziren, Txad aintziraren ondoan, eta handik zenbait eraso jo zituzten. 1992an, gobernuaren gudarosteek Habréren aldeko 400 soldadu hil zituzten, eta beste 100 atxilotu. 1993an, Débyk Txad demokratizatzeko konferentzia nazional bat inauguratu zuen. Konferentzian oposizioko 40 bat taldek, beste 20 erakundek eta matxinatutako sei talde armaturen ordezkariek parte hartu zuten. Adoum Maurice El-Bongo izendatu zuten konferentziako lehendakari. Epaimahai berezi bat izendatu zen Habré epaitzeko, eta Fidèle Moungar hautatu zuten lehen ministro trantsizioaldirako. 1994ko otsailean, Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegiak Aouzouko lur-zerrenda Txadi zegokiola erabaki zuen. Maiatzean, Libiak ofizialki itzuli zion lur-zerrenda hura Txadi.
Zenbait atzerapenen ondoren, 1996ko ekainean eta uztailean, lehendakaritzarako hauteskundeak egin ziren, eta Déby atera zen garaile, botoen % 69 eskuratuta. Adiskidetze-urtea izan zen hura. Urtarrilean, gerrilla-talde batek armak utzi eta alderdi politiko bihurtu zen, gobernuaren onespenarekin. Martxoan, Gabonen, beste zenbait taldek bake-hitzarmenak egin zituzten gobernuarekin, eta abuztuan, Débyk itun bat egin zuen hegoaldeko indar armatuekin errepublika federala sortzeko. 1997an, egoera nahastu egin zen ostera. Amnesty International taldeak jakinarazi zuenez, urte haren bukaeran gutxienez 80 pertsona hil ziren indar matxinatuen eta gobernuaren gudarostearen arteko borroketan, herrialdearen hegoaldean. MDJT gerrilla gogor borrokatu zen 1998az geroztik gobernuaren aurka. 2001eko hauteskundeak Débyk irabazi zituen berriz ere; oposizioko hautagaiek iruzurra salatu zuten, baina nazioarteko begiraleek aintzat hartu zituzten emaitzak. 2002ko otsailean MDJTk eta gobernuak bake-hitzarmen bat sinatu zuten, baina maiatzean hautsi zuten hitzarmena. 2003an, gobernuak bake-hitzarmen bat egin zuen ERN gerrillarekin. 2003ko abenduan, MDJTk eta gobernuak beste bake-hitzarmen bat sinatu zuten. 2005ean erreferendum bat egin zen konstituzioa aldatzeko, hala Déby lehendakaritzarako hautagai aurkeztu ahal izan zedin. 2006an, gerrilla hiriburu ingurura iritsi ziren. 2006ko maiatzean, herrialdea banatuta zegoela, hauteskunde-deialdia egin zen, baina oposizioak boikota egin zien. 2007an, Sudanek eta Txadek NBEk kontrolatutako segurtasun-eremu bat ezarri zuten Darfur eskualdean.
Geografia
Txad hiru eskualde geografikotan banatu ohi da: basamortua iparraldean, Sahel eskualde lehorra erdialdean eta sabana, emankorragoa, hegoaldean. Saharak lurraldearen % 40 hartzen du. Han, Tibesti sumendi handia nabarmentzen da. Erdialdeko eskualdea (Sahel) trantsizio-sabana da, eta larrez larreko artzaintza egiten da, Txad aintziraraino.
Txad aintzira, Afrika osoko bigarren aintzira handiena eta herrialdeko handiena dena, sakontasun gutxiko zingira handi bat da, antzinako itsaso baten aztarna. Aintziraren arroaren erdia Txadeko lurraldean dago, eta Logone eta Xari ibaietatik hartzen du ur gehiena. Ibai horien bazterrak, ur goraldietan ongarrituak, herrialdeko lur onenak eta jendeztatuenak dira. Mendi garaiena Emi Koussi sumendia da (3.415 m).
Banaketa administratiboa
Txadek 2008az geroztik 22 eskualde ditu:
Biztanleak
Txadek biztanle gutxi ditu hain lurralde zabala izateko: 7,2 biztanle kilometro karratuko. Bestalde, inguruko herrialdeetako demografia-ezaugarri berak ditu: hazkunde handia (% 2,3 urtean), bizi-itxaropen txikia (47 urtekoa), eta alfabetizazio-maila txikia (% 40). Txaden bizi diren etniak bi talde nagusitan bereiz daitezke: musulmanak eta ez musulmanak. Musulmanak iparraldean eta ekialdean bizi dira, eta ez musulmanak (kristauak eta animistak) hegoaldean. Txadeko etnia nagusia, baina, sara herria da. Sarak hego-mendebaldean bizi dira, Xari ibaiaren inguruan; biztanleria osoaren % 30 dira, eta lurraldearen zati txiki bat hartzen dute; hori da, hain zuzen, Txadeko inguru jendeztatuena.
Txadeko kulturak biztanle beltzen herentzia etnikoa islatzen du, baina islamaren eta frantsesen eragina ere nabarmena da. Biztanleriaren % 21 inguru hirietan bizi da eta % 6 nomadak dira. Hiriburuak, N'Djamenak, bost milioi biztanle baino gehiago ditu. Burujabetasunaz gero, hiria izugarri handitu da, estatu berriaren ekonomiaren, politikaren eta kulturaren erdigune bihurtu baita; herrialdearen hego-mendebaldean dago, Kamerungo mugatik gertu. Hiriburuaz gainera, Sarh (104.831 biztanle), Mundu (282.000 biztanle) eta Abeche (187.000 biztanle) dira hiri nagusiak. Txadeko hizkuntza ofizialak arabiera eta frantsesa dira, baina, horietaz gainera, 100 hizkuntza eta dialekto baino gehiago erabiltzen dira, etnia-ugaritasunak hizkuntza-ugaritasuna baitakar.
Gobernua eta politika
Txadek independentzia eskuratu eta gero, alderdi bakarreko sistema ezarri zen herrialdean. 1979 eta 1982 artean, iparraldeko eta hegoaldeko tropen arteko gerrate zibila izan zen, Libiaren nahiz Frantziaren parte hartzearekin. 1975etik 1982ra estatu-kolpeak eman zituzten, azkena Hissène Habrék egina. Habrék boterean iraun zuen 1990era arte. Urte horretan, Idriss Débyk eskuratu zuen boterea. 1992an alderdi politiko guztiak legeztatu ziren. 1996an Déby presidente aukeratu zuten, eta iparraldeko tribu nomaden altxamendu bati aurre egin zion.
Ekonomia
Txadeko ekonomia lehen sektorean oinarritzen da (biztanle aktiboen % 80), eta batez ere produktu batean: kotoia. Frantses kolonoek sartu zuten kotoia herrialdean, XX. mendearen hasieran, eta hirien eta industriaren garapena ekarri zuen. Kotoiaz gainera, kakahuetea eta azukre-kanabera ere esportatzeko lantzen dira. Bizibiderako lantzen diren gaien artean, arroza eta mandioka dira zabalduenak. Abeltzaintzak garrantzi handiagoa du iparraldean hegoaldean baino, eta aintziran eta ibaietan arrantza egiten da. Dena dela, bi jarduera horiek ez dute pisu handirik nazioaren ekonomian. Dagoen industria apurra nekazaritzako eta abeltzaintzako gaiak eraldatzekoa da.
Txad Frantziaren kolonia izan zen garaian, Txad aintziraren inguruan bildu zen jarduera ekonomiko guztia. Esportatzeko gai nagusia kotoia da, baina nekazaritza gehiena bizibidea ateratzeko egiten da, eta lehorteen mendean dago. Azkeneko urteetan, mea-baliabideek (uranioa, tungstenoa, petrolioa) transnazionalen arreta erakarri dute. Basamortuaren zabaltzeak eta maizko lehorteek bizitzako alderdi guztietan dute eragina. Lantegi gehienak hiriburuan daude.
Pascal Rambert
Pascal Rambert (Niza, 1962ko uztailaren 1a) antzerkigile, eszena-zuzendari, antzerki-zuzendari eta koreografo frantsesa da. 2016an Frantses Akademiaren Antzerki Saria jaso zuen bere obra osoagatik. Maitasunaren itxiera bere antzezlanaren euskarazko bertsioa ere zuzendu zuen, Arriaga Antzokiak 2021ko apirilean ekoitzi zuenean Miren Gaztanaga eta Eneko Sagardoi aktoreekin. Zuzendari laguntzaileak izan ziren Lucia Astigarraga eta Nagore Navarro. Testua, eszenografia, argiak eta jantziak ere izan ziren Ramberten ardura. Testuak bi bakarrizketa ditu, eta bi pertsonaien arteko haustura erromantiko lazgarria aztertzen du. Argudioak, kexak, gaitzespenak, mina, amorrua eta maitasuna azaltzen dira, pasioz eta erraietatik adierazten den hizkuntza zehatz, kirurgiko eta uholdezko baten bidez.
Prestakuntza
1982an sortu zuen bere bigarren antzerki taldea, side one / posthume théâtre izenekoa, eta harekin muntatu zituen Léonce et Léna de Georg Büchner Nizako Nouveau Théâtre delakoan. Ikuskizun hau Parisko Bastillako Antzokian ere antzeztu zen.
1983ko lehen seihilekoan Antoine Vitezen ikasle izan zen Chaillot-eko Antzoki Nazionaleko Ouvroir-en.
Lehen estreinaldi propioak
1984an bere lehen antzezlana idatzi eta eszenaratu zuen, Désir (Desira), lau ordutik gorako iraupena zuena. Nizako Nouveau Théâtre-n Les Lits (Oheak) antzezlana ere antolatu zuen.
1987an, Allez hop! idatzi eta eszenaratu zuen, Elbeufeko Zirku Antzokian estreinatua Seine-Maritimeko Udako Jaialdian; ondoren, Parisen (Ménagerie de verre antzokian), Marseillan (Théâtre des Bernardines), Lille, eta Brusela.. Urte horretan bertan, Ramberti Letren Zentro Nazionalak beka eman zion eta egoitza bat izan zuen Villeneuve-lès-Avignongo kartusian. Bertan, Le Réveil idatzi eta eszenaratu zuen.
1988an 3+2+1 idatzi eta eszenaratu zuen, lehenik Lilleko Operan eta gero Parisko Louis Jouvet Ateneoko antzokian. Urte horretan bertan argitaratu zen Actes Sud-Papiersen Réveil lana.
1989an, Les Parisiens ou l’Été de la mémoire des abeilles lana idatzi eta eszenaratu zuen Avignongo XLIIII. Jaialdian. Gero, Aubervillierseko Théâtre de la Commune-n esnatu zuten. Lan hau Actes Sud-Papiersen argitaratu zen.
Amerikako Estatu Batuetara joan zen 1989an eta bertan bizi izan zen 1990ean. John Strand-en Burying Molière lana eszenaratu zuen New Yorken.
Maitasunaren itxiera antzezlana, Audrey Bonnet eta Stanisla Nordeyrekin 2011ko Avignongo Jaialdian eszenaratua, mundu mailako arrakasta izan da. Testuak, 2012an, Kritika Sindikatuaren eta Antzerkiaren Zentro Nazionaleko Literatura Dramatikoaren Sari Nagusia jaso zuen, frantsesezko Antzezlan-Sorkuntza Onenaren Saria. 2013an, Pascal Rambertek autorearen saria jaso zuen Palmarés del Teatro saioan. 2017. urtearen amaierarako, Maitasunaren amaiera 170etik gora aldiz errepresentatuta zegoen. 23 hizkuntzatara itzuli da eta 10 hizkuntzatara moldatua izan da: errusieraz Moskuko Arte Antzokian, ingelesez New Yorken, kroaziaz Zagreben, italieraz Modenan, Erroman eta Milango Piccolo Teatroan, japonieraz Shizuokan, Osakan eta Yokohaman, alemanez Beryn Borg-en eta Thalian. Euskarazko bertsioa Arriaga Antzokiak ekoitzi zuen 2021ko apirilean. Miren Gaztanaga eta Eneko Sagardoi aktoreekin Pascal Rambert-en beraren zuzendaritzapean. Zuzendari laguntzaileak izan ziren Lucia Astigarraga eta Nagore Navarro. Testua, eszenografia, argiak eta jantziak ere izan ziren Ramberten ardura.
Jules de Polignac
Jules de Polignac (Versailles, 1780ko maiatzaren 14a - Paris, 1847ko martxoaren 2a) frantziar politikaria izan zen. 1829-1830 bitartean, erregea Karlos X.a zela, Frantziako lehen ministroa izan zen.
1867an Hendaian Mauresque Etxea eraikiarazi zuen.
Bizitza
Georges Cadoudalen konplotean parte hartu zuen; preso hartu zutelarik, ihes egitea lortu zuen. 1814an Parisa itzuli zen Artoisko kondearekin, geroago Karlos X.a Frantziakoa izan zenarekin, eta 1815ean Borboikoei jarraitu zien Gantera. Luis XVIII.a Frantziakoaren agintaldian ere Artoisko kondearen taldeko kidea izan zen. Frantziako pare hautatu zuten, baina uko egin zion Gutuna zin egiteari, erlijio-arrazoiak zirela eta.
1820an Erromako printze titulua jaso zuen, eta 1823-1827. urteetan enbaxadore izan zen Londresen. 1829an Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten eta urte berean Kontseiluko lehendakari hautatu zuten. Liberalen gaitzespena jaso zuen Ingalaterrarekiko eta Eliza Katolikoarekiko erakusten zuen mendekotasuna zela eta. Europako egitura politikoa berriro antolatzea proposatu zuen Otomandar Inperioaren gainbehera etorri zenean, baina asmoa bertan behera geratu zen Prusia ados ez zegoelako. Aljeriako espedizioa antolatu zuen, eta horren ondorioz ingelesen kidetasuna galdu zuen.
1830. urteko ordenantzak erredaktatu ondoren aginpidea utzi behar izan zuen, eta Granvillen atxilo hartu zuten Ingalaterrara ihes egin behar zuenean. Pareen ganberan azaldu behar izan zuen eta, titulu guztiak kendurik, bizi guztirako espetxe-zigorra eman zioten. 1836an amnistia lortu zuen.
Transmintzeko proteina
Transmintzeko proteina zelula mintza alde batetik bestera zeharkatzen duen proteina da.
Ezaugarriak
Transmintzeko proteinek mintzean zeharreko garraioan hartzen dute parte eta gehienetan konformazio aldaketa izaten dute ioiak eta molekulak barneratu edo ateratzeko. Hiru dominio izaten dute, bi hidrofiliko (zitosolari eta zelula kanpoaldeari begira daudenak) eta bat oso hidrofobikoa, mintzeko lipidoen hidrokarburo lotzen zaiena. Mintzeko proteina integralak direnez hauek isolatzeko mintza suntsitu beharra dago.
Proteina hauek oso ongi eusten diote beroaren bidezko desnaturalizazioari, mintzean txertaturik egonik ez baitzaizkie hidrogeno zubiak erraz hausten eta horrela ez dute hirugarren mailako egitura galtzen.
Motak
Transmintzeko proteina gehienak pasabide anitzekoak dira, horregatik kate polipeptidikoak bukleak eratzen ditu mintzean zehar. α-helizedun proteinak bakterioen barneko mintzean eta giza zelulen mintz plasmatikoan agertzen dira. Giza zeluletan mintzeko proteinen arteko %27a osatzen dute. β-orridun proteinak Gram- bakterioen kanpoko mintzetan, Gram+ baterioen zelula hormetan, eta zelula eukariotikoetako mitokondrio eta kloroplastoen kanpoko mintzetan agertzen dira.
Pasabide anitzeko α-helizedunak
Mintzeko pasabide bakoitza α-helize batek osatzen du. Pasabideez gain α-helize batzuk mintzean ainguratzeko funtzioa ere badute. Kanal bakoitzak gutxienez bost α-helize kate izaten ditu. Kanal hauetatik kanporantz ateratzen diren erradikalek izaera hidrofoboa izan behar dute ezinbestean, baina kanalaren barnealdera ematen duten erradikalak hidrofiloak izaten dira. α-helize kateak elkarren artean labaintzen dira eta konformazioa aldatzen dute, sustantziak garraiatu ahal izateko.
Pasabide anitzeko β-orridunak
β-orridun proteinek 10 aminoazido baino ez dituzte behar zelula mintza zeharkatzeko. Mota honetako proteinek 8-22 β-orri izaten dituzte. α-helizedunak baino trinkoagoak dira eta konformazio aldaketa oso txikiak izaten dituzte.
Proteina mota honetakoak dira porinak. 16 β-orri antiparaleloz osaturik daude eta 800 daltonetik beherako sustantziak garraiatzen dituzte gradientearen alde. Erradikalak txandakatu egiten dira, hauek ere mintzari begira daudenak hidrofoboak dira eta kanalaren barnerantz orientaturik daudenak hidrofiloak.
Beste adibide batzuk maltoporina (maltosa garraiatzen duena) eta FepA (burdin ioiak garraiatzen dituena), biak ala biak bakterioen mintzetan agertzen direnak.
Baghdad Central
Sinopsia
Iraken 2003an girotu dute sei ataleko telesail hau, Saddam Husseinen agintea amaitu ondorengo hilabeteetan. Desagerturiko alaba bilatzen duen polizia ohia da protagonista. AEBetako tropek atxilotu eta torturatu egingo dute, ostera, Bagdadeko Gune Berdean hasiko da lanean eta bertan azaleratuko ditu ezkutuan gordetako hainbat sekretu.
Piper-belar
Piper-belar piperraren antzekoak diren zenbait landare-espezieen izen arrunta da:
Massals
Massals Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Massals udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 50 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 75 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 58 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 58 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (28 gizon eta 24 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Massals udalerrian 46 unitate fiskal zeuden, 110 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.733 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen eta 1 igeltseroa.
Caesars Palace
Caesars Palace, euskaraz Zesarreen Jauregia, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen luxuzko kasino eta hotel bat da.
Massals
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Caesars Palace
1966an ireki zen.
Mézières-en-Brenne
Mézières-en-Brenne Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Massals
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mystacoleucus ectypus
Mystacoleucus ectypus Mystacoleucus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Mézières-en-Brenne
Biztanleria
2007an Mézières-en-Brenne udalerrian erroldatutako biztanleak 1.081 ziren. Familiak 476 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 168 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 763 etxebizitza zeuden, 484 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 190 bigarren erresidentzia ziren eta 89 hutsik zeuden. 720 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 484 etxebizitza nagusietatik 362 bere jabearen bizilekua ziren, 99 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 61 etxek bi zituzten, 101 etxek hiru zituzten, 135 etxek lau zituzten eta 185 etxek bost zituzten. 323 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 232 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 172 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 565 ziren, horien artean 400 aktiboak ziren eta 165 inaktiboak ziren. 400 pertsona aktiboetatik 367 lanean zeuden (203 gizon eta 164 emakume) eta 33 langabezian zeuden (10 gizon eta 23 emakume). 165 pertsona inaktiboetatik 82 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mézières-en-Brenne udalerrian 503 unitate fiskal zeuden, 1.051 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.573 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 76 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Mézières-en-Brenne udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.620 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.