cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zenbaki
Zeroaren sorkuntza
Zeroaren lehen erabilera aritmetikoa Brahmagupta indiar matematikari eta astronomoari dagokio, 628. urtean. Zero zenbaki gisa tratatu eta parte hartzen zuen eragiketak eztabaidatu zituen, zatiketa barne. Garaiko dokumentuek argi adierazten dute kontzeptuak azkar hartu zuela indarra, eta gerora Txinara eta mundu islamiarrera zabaldu zela.
Zenbaki negatiboak
Zenbaki negatiboen kontzeptu abstraktua K.a. 100 - K.a. 50 urteen artean sortu zen. Matematika-artearen bederatzi kapituluak (Jiu-Zhang Suanshu) obra matematiko txinatarrak figuren azalerak neurtzeko metodoak biltzen ditu, bertan zenbaki negatiboen ahintzindaria landuz; koefiziente positiboak adierazteko barra gorriak erabiltzen dira, eta koefiziente negatiboak adierazteko beltzak.
600. hamarkadan, Indian zenbaki negatiboak ohikoak ziren zorrak adierazteko. Brahmaguptak, bigarren mailako ekuazioen soluzioetan bi erroak hartu zituen kontuan, nahiz eta horietako bat negatiboa edo irrazionala izan zitekeen. Brahma-Sphuta-Siddhanta (628. urtea) obran, agertu ziren lehenengoz zenbaki positiboen, negatiboen eta zeroaren (+, -, *, /, berreketak eta erroak) aritmetika sistematizatuta. Zenbaki negatiboak, entitate isolatu bezala ere erabili zituen, geometria aipatu gabe.
Mendebaldeko lan batean zenbaki negatiboen lehen erreferentzia K.o. III. mendean Grezian datza. Diofanto Alexandriakoak honako ekuazioa
aipatu zuen Aritmetika lanean, ekuazio honek emaitza absurdoa emanen zuela esanez.
Europako matematikari gehienek ez zituzten zenbaki negatiboak onartu XVII. menderarte. Nahiz eta Leonardo Fibonaccik zor gisa interpreta zitezkeen finantza-arazoei irtenbide negatiboak onartu (Liber Abaci-ren 13. kapitulua, 1202), Nicolas Chuquet, XV. mendea Frantzian, izan zen lehena zenbaki negatiboak erabiltzen. Bere lanean berretzailetzat agertu izan ziren zenbaki negatiboak, baina emaitza hauek zenbaki absurdotzat jo zituen. XVIII. mendean ere, Leonhard Euler matematikari suizar ezagunak zenbaki negatiboak infinitua baino handiagoak zirela uste zuen, eta ohikoa zen ekuazioren batek emaniko emaitza negatiboa izanez gero hau alde batera uztea, esanguratsuak ez zirelakoan, hau egin izan ohi zuen René Descartesek ere koordenatu sistema kartesiarreko emaitza negatiboekin.
Zatikiak
1858an Henry Rhind-ek Egipton, zatikiei buruzko informazioa zeukan papiro bat aurkitu zuen. Papiro hori, K.a. 2.000. eta K.a. 1.800. urteen artekoa da. Hala ere, zatiki unitarioak soilik hartzen zituzten kontuan, hau da, zenbaki naturalen alderantzizkoak zirenak, 1/n, eta obalo batekin adierazten zituzten. Bazeuden beste sinbolo bereziekin adierazten zituzten frakzioak, hala nola itxurakoak. Papiro honetan, 2/n motako zenbakien deskonposizio-taulak zeuden, adibidez, Taula hauetan agertzen ziren frakzioetan erabili zuten n zenbakia 1etik 101era bitartekoa zen.
Zatiki hamartarren kontzeptua oso erlazionatuta dago leku-balio hamartarra duen notazioarekin; biak paraleloan garatu zela dirudi. Adibidez, Jain erlijio indiarreko sutra matematikoan (K.a. III. mendea), ohikoa zen pi edo erro bi (\sqrt{2})-ren hurbilketak kalkulatzea zatiki hamartar bidez. Garai berdintsuan, Babiloniako textu matematikoetan ere 60 oinarriko zenbaki-sistemako zatikiak oso ohikoak ziren. Greziar matematikarietan zatikien analisi zehatzena Euklidesen Elementuak liteke.
Zenbaki konplexuak
Zenbaki konplexuak XVI. mendean agertu ziren matematikari italiarren eskutik, bi eta hirugarren graduko ekuazioak aztertzean. Dena dela, gutxitan onartzen ziren ekuazio hauen soluzio gisa eta ia inoiz ez koefiziente modura, garai hartan zenbaki nebatiboak ere ez baitzeuden oso onartuak. René Descartesek zenbaki hauei 'irudikari' izena mespretxuz eman zien, interpretazio errealik ez omen zutelako.
Girolamo Cardanok (1501-1576) 10 zenbakia bi zatitan zatitu, haien biderkadurak 40 balio dezan ( problema ebaztean, soluzio hauek lortu zituen: eta . Ekuazio kubikoak Cardano-Tartaglia formularen bidez ebaztean, nahiz eta emaitzak errealak izan, zenbaki negatiboen erroak ageri dira tarteko urratsetan. Egoera horretan, Rafael Bombellik (1526-1573) bere Aljebra liburuan 'ideia ero' zeritzona izan zuela dio, hau da, errotzaileek errokizunen erlazio bera izan eta haiekin lan egin zezaketen, beranduago, desagerrarazten saiatuz gero.
Beste nahasmen iturrietako bat zenbaki konplexuen erabilera aljebraikoak sorturiko arazoak ziren. Adibidez,
ez zetorren bat zenbaki positiboen identitate aljebraikoarekin
Gaur egun badakigu ekuazio hau ez dela betetzen zenbaki konplexuentzako, eta zailtasun hau izan zen Leonhard Euler zenbaki irudikarientzako sinbolo berri bat sortzera eraman zuena i=\sqrt{-1}.
Indukzio matematikoaren printzipioa
Indukzio matematikoaren aurrekaria indukzio osoa izeneko frogapen metodoa da. Pascal ek (1623-1662) indukzio matematikoaren metodoa erabili zuen, gaur egun ezagutzen dugun moduan, bere izena daraman zenbaki triangeluari dagozkion propietateak frogatzeko. Indukzioaren bidezko frogapenek bi zati dituzte beti: oinarrizko urratsa eta indukziozko urratsa. Ondoren, notazio gaurkotuan deskribatzen dira:
S zenbaki arrunten azpimultzoa bada (\aleph moduan ezaguna) eta n elementu bakoitzak P(n) propietatea betetzen badu non:
Beraz, S=\aleph, hau da, edozein n zenbaki arruntak P(n) propietatea betetzen du.
Intuizioz, indukzioa domino efektu gisa ulertzen da. Domino fitxen errenkada infinitua dugula suposatuz, oinarrizko urratsa lehenengo fitxa jaurtitzean datza; bestalde, urrats induktiboak frogatzen du fitxaren bat erortzen bada, hurrengo fitxa ere eroriko dela. Horren ondorioa errenkada horretako fitxa guztiak bota daitezkeela da.
Multzoen-teoria
Multzoen teoriak zenbaki arruntak eta zenbaki errealak zenbaki konplexuek zenbaki errealen multzora hedatzen zituzten modu ezberdinez zabaltzeko modu asko eta askotarikoak iradoki zituen. Multzoaren ideia elementu-kopuru ez finitu batekin atzemateko saiakerak zenbaki transfinituen aritmetikara eraman zuen, zenbaki naturalak orokortzen baitituzte, baina ez zenbaki osoak. Zenbaki transfinituak Georg Cantor rek sartu zituen 1873 inguruan.
Irrazionalen teoriak
XIX. mendearen erdialdera arte matematikariak zenbakien ulermen intuitiboarekin konformatzen ziren eta euren propietate sinpleak ez ziren logikoki XIX. mendera arte ezarriak izan. Azterketan zorroztasuna sartzeak agerian utzi zuen zenbaki errealen sistemaren argitasunik eza eta zehaztasunik eza, eta oinarri aritmetikoen gainean egituratze logikoa eskatzen zuen.
Bolzano k zenbaki errealak zenbaki arrazionalen segidetan oinarrituta eraikitzeko saiakera bat egin zuen, baina bere teoria oharkabean igaro zen eta 1962ra arte ez zen argitaratu. Hamiltonek saiakera bat egin zuen, denbora magnitudeari erreferentzia eginez, zenbaki arrazionalen banaketetatik abiatuta:
Aljebra hiperkonplexuak
Zenbaki errealetatik zenbaki konplexuak lortzeko eraikuntzak eta horiek planoko antzeko transformazioen multzoarekin duten loturak zenbaki hiperkonplexuak izenez ezagutzen diren antzeko beste orokortze batzuk iradoki zizkien matematikari batzuei. Orokortze horietan guztietan zenbaki konplexuak zenbaki-sistema berri horien azpimultzo bat dira, nahiz eta orokortze horiek aljebra-egitura matematikoa izan gorputz baten gainean, baina haietan biderkatze-eragiketa ez da kommutatiboa.
Zenbaki arruntak
Zenbaki motarik ezagunenan zenbaki arruntak dira, askotan zenbaki oso ere deituak: 1, 2, 3 eta ondoren doazen guztiak. Tradizionalki zerrenda hau 1 zenbakiarekin hasi da, 0 ez baitzen kontsideratzen zenbaki bat Antzinako Grezian. Hala ere, XIX. mendetik aurrera multzo-teoriaren garatzaileek eta matematikariek 0 gehitzen hasi ziren zenbaki arrunte barnean. Gaur egun, matematikariek bi multzoak izendatzeko erabiltzen dute zenbaki arruntak, 0 barnebildu edo ez. Matematikan zenbaki hauek izendatzeko erabiltzen den sinboloa N da, baita \mathbb{N} idatzia, eta batzuetan edo  beharrezkoa denean adieraztea 0 edo 1 zenbakitik hasten diren.
Zenbaki sistema hamartarrean, gaur egun operazio matematikoetan ia unibertsalki erabiltzen dena, zenbaki naturalak hamar digitu erabiltzen idazten dira: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, eta 9. Zenbaki-sistemaren oinarria zenbaki-sistema batek zenbakiak errepresentatzeko erabiltzen duen digito ezberdinen kopurua da. Zenbaki sistema hamartarrean 10 da. Sistema honetan, eskuman idazten den sistemak 1-eko leku-balioa du, eta beste edozein digitok bere eskubian dagoen digitoaren 10 aldiz balio handiagoa izango du. Adibidez, 34 zenbakian 4 digitoak 4 \times 1 balioa izango du eta 3 digitoak 3 \times 10.
Zenbaki osoak
Zenbaki osoen multzoan zenbaki arruntak biltzen dira (0,1,2,...), beren aurkakoekin batera (-0,-1,-2,...). -0 eta 0 berdintzat jotzen dira. Zenbaki osoen multzoa Z hizkiaz izendatu ohi da (Zahlen germanierazko hitzetik). Zenbaki osoak batu, kendu eta biderkatu egin daitezke: emaitza beti izango da zenbaki oso bat.
x+a=b motako ekuazioen soluzioa, non a eta b zenbaki osoak diren, zenbaki osoa izango da. Zenbaki arrunten kasuan ez da esaterako gauza bera gertatzen. Zorrotzago, zenbaki osoen multzoak, batuketa eta biderketa eragiketak definitu ondoren, eraztun trukakorra osatzen duela esan behar da.
Zenbaki arrazionalak
Zenbaki arrazional bat zatiki moduan espresa daitekeen edozein zenbaki da, zenbakitzailea zenbaki oso bat baldin bada eta izendatzailea zenbaki oso positibo bat. Izendatzaile negatiboak baimentzen dira, baina normalki ez dira erabiltzen, edozein zenbaki arrazional izendatzaile positibo bat duen zatiki baten berdina delako. Zatikiak bi zenbaki osorekin osatzen dira, zenbakitzailea eta izendatzailea, barra bat jarrita zatitzen euren erdia. Adibidez zatikiak m zatitzen du n atal berdinetan. Bi zatiki egon daitezke zenbaki arrazional berdinari dagokionak, adibidez eta  berdinak dira, hau da,
Oorkorrean
mren balio absolutua nrena baino handiagoa bada (positiboak direla pentsatuz), orduan zatikiaren balio absolutua 1 baino handiago izango da. Zatikiak izna daitezke 1 baino handiago, txikiago edo berdin, eta izan daitezke positibo, negatibo edo 0. Zenbaki arrazional guztien multzoak zenbaki oso guztiak barnean hartzen ditu, edozein zenbaki oso idatzi daitekeelako izendatzailearen zatiki gisa. Adibidez, -7 idatzi daiteke gisa. Zenbaki arrazionalen ikurra Q da (quotient hitzetik), eta horrela ere idatzi daiteke: \mathbb{Q}.
Zenbaki arrunt bereziak
Zenbakien ezaugarrien ikerketari esker, bitxiak diren zenbakiak aurkitu dira, matematikoki balio berezirik izan ez arren:
Beste zenbaki batzuk
Erreal diren zenbakien artean, ekuazio aljebraikoen soluzio ez direnak transzendenteak deritzegu; adibidez, Pi eta e. Bi zenbaki hauek Eulerren identitatearen bidez erlazionatuak daude.
Zifra, digitu eta zenbakizko
Zenbakiak letraz adierazteko modu ohikoenetako bat sinboloen multzo finitu bat edo digitu bat da, eta modu egokian konbinatuz, zenbaki gisa funtzionatzen duten zifrak eratzea ahalbidetzen du. Zeinu-sekuentzia jakin bat zenbaki bat irudikatzeko erabiltzen denean, zenbakizkoa deitzen zaio.
Zenbakizko oinarria
Hizkuntza naturalek eta zifren bidez idazten diren zenbakiek arazoak izan ohi dituzte kopuru handiak adierazteko. Hori konpontzeko, matematika arloan oinarri aritmetiko bezala ezagutzen dena erabiltzen hasi zen, hau da, edozein zenbaki beste baten batuketaren edo biderketaren bidez adierazi zen. Adibidez, 13568 zenbaki arabiarra horrela banakatzen da:
1 · 104 + 3 · 103 + 4 · 102 + 6 · 101 + 8 · 100 = 13568
Illueca
Illueca Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 3.269 biztanle zituen 24,9 kilometro koadroko azaleran. Aranda eskualdean dago.
Ikasgela irauli
Ikasgela iraulia edo gure artean gehiago erabiltzen den eta nazioarteko bihurtu den ingelesezko ordaina, flipped classroom, irakaskuntza-estrategia bat da, irakaskuntza estrategia multzo konbinatu mota bat da. Irakaskuntza eta ikaskuntza mota honen helburua ikasleen konpromisoa eta ikasleen ikaskuntza areagotzea da, ikasleek irakurketa osoak egiten baitituzte etxean, eta eskola-denboran arazoak zuzenean konpontzeko lan egiten baitute. SESB izan zen klase iraulien areto bat proposatu eta ezarri zuen lehen herrialdea.
Flipped classroom estrategia erabiltzen duen irakasleak ikasgelara eramaten ditu zenbait jarduera, tradizionalki etxeko lanak izan daitezkeenak barne. Ikasgela irauli batean, ikasleek etxean zuzenean lezioak ikusten eta entzuten dituzte, sareko eztabaidetan elkarlanean aritzen dira, edo ikerketak egiten dituzte; gero ikasgelan kontzeptuak landuko dituzte irakasle edo tutore baten gidaritzapean.
Ikasgelako irakaskuntza-eredu tradizionalean, normalean irakaslea ikasgai baten ardatz nagusia izaten da eta eskolaldian zehar informazioaren hedatzaile nagusia izaten da. Irakasleak informazioa hedatu egiten du eta, sortzen badira, galderei bat-batean erantzuten die. Ikasgelako irakaskuntza-eredu tradizionalean, ikasleek zuzenean irakaslearengana jo behar izaten dute orientazio eta iritzia jasotzeko. Irakaskuntza-estilo tradizionala duen ikasgelan, ikasgaiak irakaslearen hitzaldi-estilo magistrala erabiliz azaldu ohi dira, edukien azalpenean zentratu daitezke. Eredu edo estilo tradizionalean ikasleen parte hartzea irakasleak diseinatutako ataza batean garatu ohi dira. Eredu tradizionalean, ikasleek modu independentean edo talde txikietan lan egiten dute eta ikasleen lana irakasleek diseinaturiko jardueretara mugatu ohi dira. Klaseko eztabaidak irakaslearen autoritatean zentratzen dira normalean, eta irakasleak kontrolatzen du elkarrizketaren gaia eta fluxua. Normalean, irakaskuntza-eredu tradizional honek ikasleei testu-liburu batetik irakurtzeko zeregina ematen die edo kontzeptu bat lantzeko problema multzo bat ematen die, eta batzuetan, ikasgelan egin denaren osagarri, aparteko lana izaten da, eskolatik kanpo egiteko eskatzen zaiena. Ikasgelan egin dena birpasatzeko, sakontzeko, hausnartzeko, etxeko lanak erabili ohi dira eskola eredu tradizionalean.
Ikasgela irauliaren estrategiak, flipped classroom estrategiak, aldatzen du irakaskuntza eredua, ikaslearengan zentratutako eredu batera aldatzen du, eta eskola tradizionalean ez bezala, ikasgelako denbora gaiak sakonago aztertzeko eta ikasteko aukera esanguratsuak sortzeko aprobetxatu nahi ditu. Ikasleei hasieran ikasgelatik kanpo gai berriak aurkezten zaizkie eta aurkezpena ikasgelatik kanpo jaso eta gero, ikasgelan gaian sakontzeko aukera eskaintzen da.
Edukien aurkezpena
Flipped classroomek ikasgelako jarduerak birdefinitzen ditu. Klaseko ikasgaietan sakontzeko ikasgela irauliko estrategia erabiliz gero, etxean egiteko jarduerak ikasteko izan daitezke, ezagutzeko, ulertzeko, edo ohikoagoak diren etxeko lan-klasikoak izan daitezke. Klaseko jarduerak aldatu egin ohi dira, baina honako hauek izan daitezke: matematika manipulatzaileak, sortzen ari diren teknologia matematikoak erabiltzea, laborategiko esperimentu sakonak, jatorrizko dokumentuen azterketa, debate arautua, eztabaida edo ikasleen jendaurreko hitzaldien aurkezpena, egungo gertaeren inguruko eztabaidak, parekideen arteko egindako lanen berrikuspena edo ebaluazioa, proiektuetan oinarritutako ikaskuntza, trebetasunen garapena eginez ikasten, edo kontzeptuen praktika. Ikaskuntza aktibo mota hauek irakaskuntza mota askotarikoa ahalbidetzen dutenez, denbora gehiago eman daiteke klasean goi mailako pentsamendu-trebetasunetan, hala nola, arazoak aurkitzeko eta irtenbideak bilatzeko, lankidetzarako, diseinurako eta arazoak konpontzeko, ikasleek arazo zailak jorratzen dituzten bitartean. Taldean lan egin, ikertu eta ezagutza eraikitzen dute irakasle eta ikaskideen laguntzarekin.
Patata-entsalada
Patata-entsalada egositako patataz egindako entsalada da, mundu osoko gastronomia askotan tipikoa dena. Alemanian Kartoffelsalat du izena eta herrialdeko leku askotan egiten dute, batzutan maionesarekin eta bestetan maionesarik gabe. Bulgarian eta antzinako Txekoslovakian ere egiten dute, azkenean Gabonetako errezeta izanik.
Zenbaki
Zenbakiak hizkuntza naturaletan
Hizkuntza natural ek izenak erabiltzen dituzte hatz bidezko zenbaketan oinarritutako zenbakietarako. Horregatik, hizkuntza gehienek 10 oinarriko (eskuetako hatzak) edo 20 oinarriko (esku eta oinetako hatzak) zenbaki-sistemak erabiltzen dituzte.
Saint-Colomban (Loira Atlantikoa)
Saint-Colomban bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Umealdi
Umealdi, kumaldi edo sabelaldia animalia eme baten ernalditik jaiotako kumeen multzoa da. Hitza normalean ugaztunentzat erabiltzen da, baina kume bat baino gehiago izateko gaitasuna duen edozein animalirentzat erabil daiteke.
Saint-Colomban (Loira Atlantikoa)
Biztanleria
2007an Saint-Colomban udalerrian erroldatutako biztanleak 2.872 ziren. Familiak 1.061 ziren, horien artean 209 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 101 bakarrik bizi ziren emakumeak), 336 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 460 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 56 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Umealdi
Umealdiaren tamainak harremana du erabiltzen den birsortze-estrategiarekin. k estrategia (oso kume gutxi) edo r estrategia (kume asko) erabiltzen dira harrapakariek kumeak jateko duten aukeren arabera. Hainbat kume izatearen onurarik handiena da harrapakariek kumeren bat jaten badute gehiago daudela bizirauteko. Kume bakar batekin denboraldi osoa galtzen da, birsorkuntza aukerak murriztuz.
Saint-Colomban (Loira Atlantikoa)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Patata-entsalada
Euskal Herrian patata-entsalada antzeko errezeta ohikoa da: errusiar entsaladilla hain zuzen ere.
Saint-Colomban (Loira Atlantikoa)
Etxebizitza
2007an 1.148 etxebizitza zeuden, 1.064 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 60 hutsik zeuden. 1.127 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 1.064 etxebizitza nagusietatik 813 bere jabearen bizilekua ziren, 238 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 50 etxek bi zituzten, 215 etxek hiru zituzten, 280 etxek lau zituzten eta 515 etxek bost zituzten. 907 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 375 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 632 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.833 ziren, horien artean 1.493 aktiboak ziren eta 340 inaktiboak ziren. 1.493 pertsona aktiboetatik 1.390 lanean zeuden (755 gizon eta 635 emakume) eta 103 langabezian zeuden (45 gizon eta 58 emakume). 340 pertsona inaktiboetatik 163 erretiraturik zeuden, 89 ikasten zeuden eta 88 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 101 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 37 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 13 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 igeltseroak, 6 margolariak, 8 zurginak, 8 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 1 altzari denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Ikasgela irauli
Edukien aurkezpena
Ikasgela irauliko irakasle batek ikasleekin duen interakzioa pertsonalizatuagoa eta ez hain didaktikoa izan daiteke, eta ikasleek modu aktiboan parte hartzen dute ezagutzaren jabekuntzan eta eraikuntzan, beren ikaskuntzan parte hartu eta ebaluatzen duten heinean.
Historia
Militsa Nechkina, SESB Zientzia Pedagogikoen Akademiako kideak, 1984an proposatu zuen lehenengoz flipped classroom eredua. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan, Errusiako irakasleek irakaskuntza estrategia hau probatu zuten. Nechkinak iraulitako ikasgelaz idatzi zuen: “... ikasleei gauza berriak atera ditzatela testuliburu baten irakurketa autonomotik, horren arabera sortu dena. Utzi kontuan hartzen, gero eskolan irakaslearekin eztabaidatu eta ondorio bateratu batera iristeko».
1993an, Alison King-ek "From Sage on the Stage to Guide on the Side" argitaratu zuen, eta bertan, klaseko denbora erabiltzeak esanahia eraikitzeko informazioaren transmisiorako baino garrantzitsuagotzat jo zuen. Ikasgela "irauli" kontzeptua zuzenean ilustratzen ez badu ere, King-en lana sarritan aipatzen da ikaskuntza aktiborako hezkuntza-espazioa ahalbidetzeko inbertsiorako bultzada gisa.
Eric Mazur Harvardeko irakasleak rol garrantzitsua izan zuen irakaskuntza iraultzean eragina duten kontzeptuen garapenean, berak ikaskideen irakaskuntza deitu zuen hezkuntza-estrategia baten garapenean rol garrantzitsua izan zuen. Mazurrek 1997an estrategia zehazten zuen liburu bat argitaratu zuen, Peer Instruction: A User's Manual izenekoa. Bere ikuspegia zen, informazioaren transferentzia ikasgelatik kanpo eraman behar zela eta informazioa asimilatzea ikasgelara eraman behar zela. Egiten zenaren kontrakoa, hain zuzen ere, hortik iraulitako ikasgelaren izena. Mazurrek ikasleei sakon ikasten lagundu nahi zien, ez informazioa jasotzen.
Atsushi Shirota
Atsushi Shirota (代田 敦資, 1991ko azaroaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Ikasgela irauli
Historia
The Wisconsin Collaboratory for Enhanced Learning delakoak bi zentro eraiki zituen ikaskuntza inbertituan eta bateratuan arreta jartzeko. Gelaren egiturak lankidetza ikaskuntzarekin adiskidetsuak diren teknologiak eta ikasteko espazioak biltzen zituzten, eta programan parte hartzen zutenentzako enfasia banakako ikaskuntzan jartzen zen. Tradizionalak ez ziren irakaskuntza-estrategiak ikertu zituzten, hala nola ikasgela iraulia.
Atsushi Shirota
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako V-Varen Nagasaki.
Ikasgela irauli
Praktikan
Woodland Park High School-eko, Jonathan Bergmann eta Aaron Sams-eko kimika-irakasleak bigarren hezkuntzan hasi ziren eskolak ematen, 2007an; ikasgelan ematen zituzten hitzaldiak grabatu eta interneten argitaratu zituzten, eskolak galdu zituzten ikasleei zerbitzu emateko.
Baina ziur aski ezin zaio inori eskola irauliaren estrategia pertsona jakin bati edo batzuei egotzi. Jende askok izan zuen garai bertsuan antzeko ideia, Internetek edonori eskolako hitzaldiak argitaratzeko aukera eman zionetik.
Baina Jonathan Bergmann-ek eta Aaron Sams-ek egindako lanari buruzko hausnarketak argitaratu zituzten beren Flip Your Classroom liburuan.
MEF Unibertsitateak, Istanbul en (Turkia) dagoen irabazi-asmorik gabeko unibertsitate pribatuak, berarentzat eskatzen du mundu osoan "gela alderantzikatuaren" hezkuntza-eredua hartu duen lehen unibertsitatea izatearen "ohorea".
Goi-mailako hezkuntzan iraulitako ikasgelen aldekoek interesa izan dute hori unibertsitateko ikasgeletan gauzatzeko. Grazeko Unibertsitateko irakasleek ikerketa bat egin zuten, non hitzaldiak bideoz grabatu ziren, eta gero aukera eman zieten ikasleei sarrera izateko hezkuntza psikologiako hitzaldietan oinarritutako ikastaro baten seihileko osoan. Irakasleek galdetu zieten ikasleei ea nola erabiltzen zituzten beren hezkuntza-tresnak: klaseetara joatea eta bideoak ikustea edo bideoak berrikustea. Ikasleek eskainitako material didaktikoak zer maiztasunekin erabiltzen zituzten ebaluatu zuten (1=bat ere ez; 6=behin eta berriro). Ikasle gehienak (% 68,1) podcastak entzutearekin zaletuta zeuden, baina podcastak erabiltzearekin alderatuta, eskoletara bertaratze-tasa txikiak zituzten. Gainerako ikasleek (%19,6) edo podcastak gutxi xamar erabili zituzten (%12,3), baina azken hauek ere antzeko asistentzia izan zuten. Bideoak ikaskideek baino gehiagotan ikusten zituzten ikasleek emaitza hobeak lortu zituzten ebaluazio-probetan.
Alderantzizko irakaskuntza
Eskola tradizionaletan, ikasgelako gai bakoitzak denbora finkoa hartzen du ikasle guztientzat. Alderantzizko irakaskuntzako ikasgelek ikaskuntza eredu bat aplikatzen dute non ikasle bakoitzari gai bat menderatzea eskatzen zaion hurrengo gaira pasatu baino lehen.
Ikasleen pertzepzioak
Ikasleek ikasgela irauliarenen planteamenduaren alde egiteko aukera egon daiteke, ikasketa mota zehatz honetan parte hartzeko aukera izan ondoren. Esate baterako, farmazia-ikastaro batean, 19 ikasleetatik % 34,6k eskola iraulia nahiago izan zuen, probatu baino lehenago, ikasgela iraulikoen ezarpena. Ikasle guztiek Pharmaceutical Flipped Classroom ikastaroan parte hartu ondoren, ikaskuntza metodo honen aldekoen kopurua nabarmen hazi zen, guztira %89,5era iritsiz. Problemak ebazteko interesa duten ikasleek, ikasteko modu praktikoan interesa duten pertsonek,litekeena da iraulitako ikasgelatik etekin handiagoa ateratzea, ohiko eskola magistral estilotik alde egiten baitute. Ikasleek hasieran zenbait zalantza edo beldur izan ditzakete iraulitako ikasgela erabiltzeari buruz, besteak beste:
Ikasgela irauli bat hainbat osagaiz osatuta dago, (adibide batzuk baino ez dira zerrendatuko):
Zenbait esperimenturen bidez zehaztu da gela-irauliaren ikuspegiaren alderdi batzuk beste batzuk baino onuragarriagoak direla ikasleentzat. Adibidez, unibertsitateko irakurketa lantzeko ikasgela-irauliko irakaskuntza-modulu batean parte hartu zuten ikasleen atzeraelikadurari buruzko azterlan batean, emaitza hauek lortu ziren:
Estatistika espezifiko hauen arabera, ikus daiteke ikasle gehienek uste zutela ikasgela iraulitako esperientziak onura handiak zekarzkiela ikastaroaren zenbait alderdiri (adibidez, emandako ikaskuntza-gida), moduluaren beste atal batzuk alferrikako edo hutsalak izan zitezkeela uste bazuten ere.
Onurak
Ikasgela iraulitako ikuspegiari hainbat onura aitortzen zaizkio, besteak beste:
Mugak eta kritikak
Kritikariek diote iraulitako ikasgelaren ereduak ondorio negatibo batzuk dituela, bai ikasleentzat, bai irakasleentzat. 'Arrakala digital' bat sortzen ikasleentzat. Familia guztiak ez dira jatorri sozioekonomiko berekoak, eta, beraz, ikasle guztiek ezin dute ordenagailuetara edo bideoetara jo, eskolatik kanpo, horretarako behar den teknologia gailu egokiak ez dituztelako. Ikasketa-eredu horrek bidegabeko presioa egin diezaieke familia batzuei, bideoak eskola-orduetatik kanpo eskuratzen saiatzean. Internet konexio hobeak eta gailu hobeak eskuratzeko presioa familiei.
Gainera, ikasle batzuk beren buruekin borroka egin dezakete beren erantzukizun pertsonalaren ondorioz. Autozuzendutako ikaskuntza-ingurune batean, ikaskuntza independentearen bidez lanean jarraitzeko eskatzen den garapen-etapan ez dauden ikasleak bizkor eror daitezke autonomia gehiago lortu duten ikaskideen atzetik.
Beste batzuek diote ikasgela irauliak ordenagailuaren denbora luzatzen duela, nerabeek ordenagailuaren pantailen aurrean denbora gehiegi pasatzen duten garaietan. Bideo informatizatuen mende dauden eskola irauliko ereduek joera horri laguntzen diote, bereziki bideoak luzeak badira.
Gainera, ikasketak emateko bideoen mende dauden ikasgela irauliek ikasgela tradizionalen gabezia berberak dituzte. Baliteke ikasleek hobeto ez ikastea hitzaldi bat entzunez, eta etxeko bideoak ikusten, horrek irakaskuntza-modu tradizionalago baten adierazgarri da oraindik ere. Irakaskuntza tradizionala non lehen eskola magistralak aurrez aurre entzuten ziren eta eskola iraulia non orain eskola magistralak grabatuta, etxean, entzuten diren. Kritikariek diote ikuspegi konstruktibista edo komunikatiboa onuragarriagoa izango litzatekeela.
Irakasleek ere aurki ditzakete eredu horrekin erronka zailak. Litekeena da hasieran prestakuntza-denbora luzatu behar izatea; izan ere, kalitate handiko bideoak sortzeko, irakasleek denbora eta ahalegin handiak egin behar dituzte ohiko irakaskuntza-erantzukizunetatik kanpo. Edozein irakaslek ezin du, modu erraz batean, bere ohiko jarduerak bideo formatuan grabatu, editatu, etab. Baliteke, beraz, finantzaketa gehigarria behar izatea irakasleei trebakuntza emateko, inbertitutako ereduaren ezarpen arrakastatsuan parte hartzen duten teknologia informatikoek nabigatzeko. Bestela, irakasleek bere gain hartu beharko lukete gainkostu hori.
Iraulitako gelen errendimenduaren igoera asko aldatzen da ikasgelaren arabera. Eskolak egiteko metodoak eta ikastaroaren intentsitate-mailak eragina izan dezakete onura posibleetan. Gaur egun, eskura dauden ikerketen kopurua, ez da nahikoa, erabili beharreko irakasle guztientzat jarraibide praktiko zorrotzak sortzeko. Beraz, irakasle batzuek beste batzuek baino eraginkorrago gidatu dezakete gela eskola irauliaren ereduarekin. Gainera, ikastaroaren intentsitate-mailak funtsezko zeregina izan dezake iraulitako ereduaren eraginkortasunean. Ikertzaileek, sarritan, K-12 hezkuntzan errendimendu-hazkunde zehatzagoa ikusten dute, bigarren hezkuntzako, unibertsitateko edo graduondoko hezkuntzan baino. Atzerriko hizkuntzako hezkuntzan, ikasgela irauliak ez dira hain eraginkorrak izaten ikasi nahi den hizkuntzan gaitasun txikiagoa duten ikasleen kasuan.
Flipped learning + lankidetza ikaskuntza
Zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematika bezalako arloetan eraginkorra izan den lankidetzazko ikaskuntza-lanean oinarritutako metodo interaktiboa (Dumont, 2014).
Flipped mastery ikaskuntza
Inbertitutako ikaskuntza eredua modu aurreratuagoan aplikatzen denean. Hezitzaileak edukiak helburu zehatzen inguruan antolatzen hasten dira. Ikasleek beren erritmoan lantzen dituzte ikastaroko edukiak eta unitate bakoitzaren amaierara iristean, ikaskuntza-helburuak menderatzen dituztela erakutsi behar dute hurrengo gaira igaro aurretik (Bergmann eta Sams, 2013). Ikasleek euren ikaskuntzaren frogak erakutsi ditzakete bideo, fitxa, istorio esperimental, programa, proiektu edo adibideen bidez, besteak beste. Bi erronka daude flipped-mastery ereduan: lehenengoa ikasleei irakaskuntza ematea da irakasgaien ikaskuntza eta ulermen maila desberdinak dituztenean. Bigarren erronka, ikaslea behin baino gehiagotan ebaluatu behar denean ebaluazio batutzailea egitea da.
Ikaskuntza moldagarri iraulia
Alderantzizko ikaskuntzaren eta beste ikuspegi pedagogiko batzuen konbinazioak, hala nola, ikaskuntza moldatzailea, hezitzaileei lagun diezaieke ikasleei maisutasuna erakusten duten ikaskuntza-esparruetatik eta oraindik gabeziak edo hobetu beharra dutenetatik informazioa eskuratzen. Ezagutza horrek irakasleari lagundu diezaioke klaseko denbora nola antolatu eta kudeatu erabakitzen ikasleen ikaskuntza maximizatzeko (Yilmaz-tuzun, 2008).
Flipped learning + gamifikazioa
Ikasprozesuan ludifikazio-elementuak sartzea izango litzateke aurrerapauso bat. Jokoekin zuzeneko loturarik ez duten egoeretan joko-mekanismoak aplikatzea da gamifikazio a. Oinarrizko ideia jolas batek zer motibatzen duen identifikatzea da, eta irakaskuntza-ikaskuntza ereduan nola aplika daitekeen ikustea (kasu honetan Flipped-Mastery litzateke). Dibertsioaren Teoriaren ikerketaren emaitzek erakutsi zuten dibertsioak nabarmen alda dezakeela pertsonen portaera zentzu positiboan, hezkuntzan eragin positiboa duen bezala (Volkswagen, 2009).
Flipped learning + lankidetzazko ikaskuntza
Flipped classroom teknikaren eta ikaskuntza kooperatiboaren artean sinbiosia ere egon daiteke, bata bestearen osagarri izan daiteke. Etxeko lanak elkarrekin, eta taldearekin, elkarlanean egiten dira, irakasleak irakasgaia azaltzen emandako denbora flipped classroom metodora mugitzen baitu. Modu honetan, ikasleak pisu teorikoagoko edukiak bereganatu eta ulertu behar ditu etxean, irakasleak egindako grabazioen bidez, eta klaseko denbora ikasketa kooperatibo aren bitartez zereginak eta arazoen konponketa edota zalantzak garatzeko dedikatzen da. (Fortanet, González, Mira Pastor eta López Ramón, 2013).
Flipped learning + Ikasgela inklusiboa
Ikasle tipikoentzat baliagarriak diren iraulitako gela baten ezaugarriek ezgaitasunak dituzten ikasleei ere mesede egin diezaiekete. Ikasgela inklusiboak pertzepzioak aldatzeko eta ezgaitasuna duten ikasleen estigma murrizteko erabil daitezke. Adibidez, maisu batek gizarte-gaitasunei buruzko ikasgai bat gara dezake, espektro autistaren nahastea duen ikasle batentzat kezka-eremu bat bada.
Highlander II: The Quickening
Highlander II: The Quickening (euskaraz Goierritarra II: Berpiztua) 1991ko Russell Mulcahy australiar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko eta fantasiazko film bat da. Christopher Lambert, Virginia Madsen, Michael Ironside, Sean Connery, John C. McGinley eta Allan Rich aktoreek antzeztu zuten.
1986ko Highlander filmaren jarraipena da.
Argumentua
Katana (Michael Ironside) Zeist planetako diktadorea da, Connor Mcleoden sorlekua (Christopher Lambert). Azken honek 75 urte ditu, eta Lurrean bizitza luze eta mugitua izan ondoren patxadaz beren azken orduaren zain dago. Baina Conorren bizitzan arazoak sortuko dira, Katana hura hiltzera etorri baita. Hari aurre egiteko, Connorrek 30 urteko gazte bat bilakatu eta bere lagun Ramírez (Sean Connery) itzularaziko duen sorginkeria bitxi bat erabiliko du.
Pimelodella macrocephala
Pimelodella macrocephala Pimelodella generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Amerika Samoa
Amerika Samoa Ekialdeko Samoako edo Samoa Estatubatuarreko ereserkia da. Musika Napoleon Andrew Tuiteleleapagak konposatu zuen eta hitzak Mariota Tiumalu Tuiasosoporenak dira.
1950etik lurralde honetako ereserki ofiziala da, The Star-Spangled Banner AEBetakoarekin batera.
Varzay
Varzay Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Varzay udalerrian erroldatutako biztanleak 731 ziren. Familiak 297 ziren, horien artean 65 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 130 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 90 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 351 etxebizitza zeuden, 299 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 346 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 299 etxebizitza nagusietatik 257 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 105 etxek lau zituzten eta 148 etxek bost zituzten. 265 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 143 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 464 ziren, horien artean 340 aktiboak ziren eta 124 inaktiboak ziren. 340 pertsona aktiboetatik 310 lanean zeuden (166 gizon eta 144 emakume) eta 30 langabezian zeuden (9 gizon eta 21 emakume). 124 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 8 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Varzay udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 930 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Morocco (1930eko filma)
Morocco 1930eko filma da, drama erromantiko generokoa, Josef von Sternbergek zuzendu zuena. Antzezle nagusiak Gary Cooper, Marlene Dietrich eta Adolphe Menjou izan ziren. Jules Furthmanek Benno Vigny idazlearen Amy Jolly eleberria egokitu zuen.
Estreinatu zenean nolabaiteko zeresana sortu zuen, emakume bi elkarri musu ematen agertzen zirelako. Lau izandapen lorti zituen Oscar sarietarako: emakumezko aktore onena, zuzendaritza artistiko onena, argazkigintza onena eta zuzendari onena.
Sinopsia
Atzerriko Legiora joandako Tom Brown soldaduaren berri ematen du, Marokon izandako maitasun harremanarena hain zuzen.
Oligodon vertebralis
Oligodon vertebralis Oligodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Buchholz (Lauenburg)
Buchholz Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mandello Vitta
Mandello Vitta Italiako udalerri bat da. Novarako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Annaberg-Buchholz
Annaberg-Buchholz Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Geografia
Metal mendietan kokaturik dago Pöhlberg (832m) mendiaren oinean.
Historia
Eskualde guztia baso itxi batek estaltzen zuen XII eta XIII mendeetan nekazari frankoek lehen asentamenduak eraiki zituzten arte. 1561 urtean Barbara Uthmann-ek ehoziri-lanen negozioarekin industria iraultza ekarri zuen. 1590an Belgikatik etorritako errefuxiatuek gehiago garatu zuten industria eta azken bultzada XIX mendean izan zuen Annaberg eta Buchholz trenez Chemnitz hiriarekin lotuta gelditu zirenean.
Herriko meategiek zilarra, eztainua eta kobaltoa ekoizten zuten baina Lehen Mundu Gerra iritsi zenerako agortu eta itxi beharra izan zuten. 1989an meategi batzuk ireki zituzten turismoarentzako.
1945 urtean bat egin zuten Annaberg eta Buchholz herriek.
Moisy
Moisy Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moisy udalerrian erroldatutako biztanleak 302 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 187 etxebizitza zeuden, 133 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 133 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 110 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (66 gizon eta 60 emakume) eta 17 langabezian zeuden (6 gizon eta 11 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moisy udalerrian 127 unitate fiskal zeuden, 300 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.466 euro zen.
Bryconaethiops quinquesquamae
Bryconaethiops quinquesquamae Bryconaethiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Moisy
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 3 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jupiter bero
Jupiter bero bat, pegasoar planeta edo pegasidio ere deitua, Jupiterren antzeko masa (1,9x1027) edo handiagoa duen exoplaneta mota bat da, baina gure eguzki sisteman gertatzen denaren ordez, non Jupiterrek eguzkiaren inguruan 5 unitate astronomikoko distantziara orbitatzen duen, Jupiter bero motako planetek euren izarraren inguruan 100 aldiz hurbilago orbitatzen dute (0,05 unitate astronomiko). Jupiter bero bat bere izarretik Merkurio gure eguzkitik baino zortzi aldiz hurbilago dago.
Mota honetako planeten existentzia 1925ean proposatu zuen Otto Struvek, nork izar amaren abiadura erradialaren erabilera ere proposatu zuen detekzio metodo baliagarri bezala.
Ezaugarriak
Jupiter bero motako planetek honako ezaugarri komunak dituzte:
Money (Pink Floyd)
Money (euskaraz Dirua) 1973an Pink Floyd britainiar musika taldeak The Dark Side of the Moon diskoaren barnean kaleratutako abesti bat da. Roger Waters taldekideak sortu eta idatzi zuen.
Bere garaian pieza hori AEBetako top 20an sartu zen. Taldearen lan kuttuna zen, eta urte askotan zuzeneko kontzertuetan taldekideek sarritan jo zuten.
Karlos Umea
Karlos Umea (Karolus puer; Frankfurt am Main, 847/848, – Buzançais, 866ko irailaren 29a, ) Akitaniako erregea (855-866) izan zen.
Biografia
Bere aita Karlos Burusoila eta bere birraitona Carolus Handia Akitaniako erregetzat hartzen badira, Karlos III.a izango litzateke.
Aitarekin batera Pipino II.a borrokatu zuen Akitaniako errege izateko. Hala ere ez zuen inoiz boterea Akitanian, erregeordeen bitartez aritu baitzuen.
Petrovce (Vranov nad Topľouko barrutia)
Petrovce  Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 13,71 km²ko azalera du eta 444 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1412. urtekoa da.
Antonio Ortega Gutiérrez
Antonio Ortega Gutiérrez (Rabé de las Calzadas, Burgos, 1888ko urtarrilaren 17a - Alacant, 1939ko uztailaren 15a) Gerra Zibilean parte hartu zuen tenientea izan zen.
Biografia
Gerra Zibila hasi baino lehen Irungo Karabineroen Gorputza erakundeko tenientea zen.
1936ko abuztuaren 6an Gipuzkoako Gobernadore Zibil bihurtu zen, Artola Goikoetxea dimititu ondoren. Armada errepublikarra zuzendu zuen Gipuzkoako kanpainaren bukaeran (Augusto Pérez Garmendia Oiartzunen preso hartu eta gero).
1937ko ekainean Espainiako Gobernuko Segurantza Zuzendari Orokor izendatu zuten. 1939an Alcanten atxilotua, fusilatu zuten
Puntako ordu
Puntako ordua kongestioak gertatzen diren orduari ematen zaion izena da. Ez da nahitaez ordu bat, denbora tarteari egiten dio erreferentzia. Oro har, eremu publikoko pilaketei buruz aritzean erabiltzen da, eta hirigune nagusietako sarbideetan izaten dira ohikoak, baita jaiegunetako irteeratan. Garraio publikoa gehiegi pilatzea edo auto-pilaketak izaten duten ohiko arrazoia lan-masa gehiena lanera ordu berean sartzen dela da. Haraneko orduaren antonimoa da. Kontzeptua beste eremu batzuetan ere aplikatzen da, hala nola elektrizitate-ekoizpenean, telefonoaren kontsumoan, Interneteko konexioetan eta artatze-zerbitzuetan.
Eskaria aldakorra denez, instalazioak batez besteko kargak baino karga handiagoa onartzeko kalkulatu behar dira. Elektrizitatearen kasuan, sorgailu batzuek etengabe lan egin behar dute egunez eta gauez.
Zerbitzu horien eskaera egunean zehar orekatzen saiatzeko, puntako orduetan tarifa desberdinak eskaintzen dira. Hala, erabiltzaileek egunean zehar eskariaren desoreka moderatzen dute.
Germanocolusita
Germanocolusita sulfuro motako minerala da eta germanite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Germanocolusita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.
Sonia Gandhi
Sonia Gandhi, Sonia Maino izenarekin jaioa (Lusiana, Italia, 1946ko abenduak 9, Indiako Kongresu Nazionala alderdi politiko indiarreko presidentea da. Indiako lehen ministroa izan zen Rajiv Gandhiren alarguna da. Ingalaterrako Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen.
Gaurkotasuna
2004ko maiatzak 13an, bere alderdia den Indiako Kongresu Nazionalak hauteskundeak irabazi zituen. Lau egun beranduago, maiatzak 17an, Indiako burtsa indezeek, sekulako beherakadak jasan zituzten, merkatuak ireki eta lehen minutuetako bapateko salmenten ondoren. Sonia Gandhiren gobernu berriaren politika ekonomikoari buruzko ziurgabetasunaren ondorioz, Mumbaiko indizeak 800 puntu galdu zituen, edo %15 inguru, lehen 23 minutuetan. Hau, burtsa indize honen historian, egun bakarrean gertatzen den beherakadarik gogorrena da. Hurrengo egunean, Sonia Gandhik, lehen ministro karguari uko egiten dio Lok Sabhan, eta Manmohan Singh da gobernua osatzen duena.
Pastora Filigrana García
Pastora Filigrana García (Sevilla, 1981eko maiatzaren 26a) ijito jatorriko abokatu, sindikalista, feminista, idazle eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da.
Biografia
Sevillako Triana auzoan jaio zen eta 9 urterekin jada "ijitoen abokatua" izango zela esan zioten. «Getto batean» hazteak gizarte-sentsibilitate handia eman zion berdintasunarekin lotutako gaiekiko. Klase kontzientzia amonenngatik ikasi zuen eta lan zuzenbidea Andaluziako Langileen Sindikatuan. Asociación de Mujeres Gitanas Universitarias-en sorreran parte hartu ondoren, 23 urterekin Sevillako Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatu eta Villela Or Gao Caló ijitoen elkarteko aholkulari juridiko gisa hasi zen, Hiru Mila Etxeko auzoko biztanleria migratzailearekin lanean. Ondoren, Sevillako Pablo Olavide Unibertsitatean Giza Eskubideen, Kulturartekotasunaren eta Garapenaren Masterra ikasi zuen.
Abokatu gisa, 2019an zehar, Filigranak komunikabideen paper garrantzitsua izan zuen Huelvako marrubi-biltzaile marokoarren borroketan, eskuin muturreko hauteskundeen gorakadaren arrazoiez ohartarazi zuen bitartean.
2020an, Pueblo gitano contra el sistema mundo. Unas reflexiones desde un activismo feminista y anticapitalista argitaratu zuen, non ijito herriaren jazarpenak elkarlan eta elkarrekiko laguntza moduen bidezko erresistentzia komunitarioarekin eta "soldata xantaia"-ra egokitzearen aurkako jarrerarekin zerikusia duela dio.
Mortzwiller
Mortzwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.