cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atlantic City
Historia
1870ean, pasealekua eraiki zuten hondartzaren zati baten ertzean, parean zeuden hoteletara hondarra sar ez zedin. Pasealekuak helburua betetzen zuela eta jendeak gustuko zuela ikusirik, behin baino gehiagotan luzatu zuten. Gaur egun, munduko pasealekurik luzeena da. Estatu Batuetan alkohola debekatu zuten garaian, ez ikusiarena egiten zuten agintariek Atlantic Cityn. Enoch L. Johnson mafiaburua agintean zela, dibertimendu- eta opor-leku bihurtu zen hiria. Garai hartan, goraldia izan zuen hiriak, legez kanpoko alkoholak, jokoak eta eraikuntza-proiektuek uzten zuten diruari esker.
Doloplazy (Prostějoveko barrutia)
Doloplazy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 540 biztanle ditu eta 2,91 kilometro koadroko azalera. Prostějoveko barrutian dago.
Atlantic City
Historia
II. Mundu Gerraren ondoren, ordea, gainbehera etorri zen Atlantic City, eta ustelkeria, pobrezia eta krimena gailendu ziren.
Doloplazy (Prostějoveko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1317 urtean egin zen.
Atlantic City
Historia
1976an, hiria suspertzeko ahaleginean, New Jerseyko boto-emaileek onespena eman zioten lehen kasinoari. Hala, 1978an zabaldu zuten Resorts International, Estatu Batuen ekialdeko legezko lehen kasinoa. Orduz geroztik, kasino gehiago ireki zituzten itsasertzeko pasealekuan. Gaur egun, hamabi kasino daude Atlantic Cityn, eta Estatu Batuetako bigarren joko-hiria da, Las Vegasen atzetik.
Oriamendiko Martxa
Oriamendiko Martxa karlismoaren ereserkia da. Izena 1837an izen bereko mendian egindako gudutik datorkio. Kondairak dio karlistek, liberalak menderatu eta gero, haien kanpamenduan Britainiar Legio Laguntzailearen musikagile batek egindako eta donostiar liberal batek moldatutako partitura topatu zutela, eta karlistek berek hitzak emango zizkiotela.
Jatorrizko hitzak gipuzkeraz zeuden, eta hauek ziren:
Gero, Silvano Cervantesek musika berriz moldatu zizkion, eta Ignacio Baleztena Azkaratek hitzak aldatu:
Espainiako Gerra Zibilean erreketeen ereserki bilakatu zen eta 1937ko otsailaren 27an Francisco Francok Falange Españolaren Cara al sol eta José María Pemánek idatzitako Errege Martxa abestiekin batera, abesti nazional izendatu zuen. Hala ere hitzak berriro aldatu zituen monarkiarekin lotura ez izateko. Hain zuzen ere zati hau:
Zati honekin aldatu zuten:
Kanpo estekak
Carlismus
Danescourt
, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen auzune bat da.
Garrison (Montana)
Garrison Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Powell konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Energia potentzial grabitatorio
Energia potentzial grabitatorioa' lurrazaletik altuera batera egoteagatik gorputzek duten energia mota da. Adibide argienetako bat zentral hidroelektrikoarena da.
Azalpen kualitatiboa
Adibidez, m masako gorputz bat mahai baten gainean ipintzen badugu, hau pausagunean dagoela ikusi dezakegu. Hau da, ez du lanik egiteko berezko ahalmenik. Gorputzaren gainean indar bat aplikatzean bertikalki gorantz eta justu-justu bere pisuaren balioarekin (horrela, abiadura konstantez igotzea lortuko dugu) gorantz desplazatuko da. Garbi dago, beraz, gorputzaren gainean lan positibo bat egingo dugula modu honetara. Lanaren definizioaren arabera, hau energian bihurtuko dela suposa genezake; hori bai, energia hori ez da zinetikoa izango, izan ere, egiten dugun indarraren ondorioz gorputza abiadura uniformez desplazatzea lortzen dugu.
Gorputzak energia bat eskuratu duela garbi geratzen da dagoen altuera horretatik erortzen uzten badugu; mahai gainean jarritako iltzea sartzeko gauza dela egiazta dezakegu. Ahalmen hori (energia hori, azken finean) mahaiarekiko lortutako altueraren ondorio zuzena dela ikus daiteke eta gainera, berrorekiko proportzionala dela ere froga daiteke.
Mahai gainetik lorturiko altueraren ondorioz gorputzak lortzen duen energiari energia potentzial grabitatorioa grabitazio deritzo. Energia honi esker, gorputz horrek lan bat burutu dezake beste gorputzetan; horretarako aski da gorputza erortzen uztea.
Azalpen kuantitatiboa
Gorputzaren gainean egiten dugun indarra, gorputzaren pisuaren balioaren berdina izatea nahi dugu. Txikiagoa izanik ezingo genuke gorputza altxatu, noski, eta handiagoa izanik, gorputzaren gainean indar ordezkari bat agertuko litzateke gorantz. Ondorioz, indar bizien teoremaren arabera, egindako lanaren zati bat bere energia zinetikoa handitzeko erabiliko litzateke eta guk ez dugu hori nahi. Gorputza abiadura uniformez igoko dugu, egindako lana altuerarekin irabazitako energian bihurtuko delarik.
Funisciurus pyrropus
Funisciurus pyrropus Funisciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Coelorinchus kermadecus
Coelorinchus kermadecus Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Domamil
Domamil Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 305 biztanle ditu eta 10,95 kilometro koadroko azalera. Třebíčeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1228 urtean egin zen.
2735 Ellen
2735 Ellen asteroide baten izena da. irailaren 13an aurkitu zuen S. J. Bus, T. R. Lauer-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 RB izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2735 Ellen asteroidearen orbitak batezbeste 1,857 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,755 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 1,959 distantziara. Eszentrikotasuna 0,055 da, eta makurdura orbitala 23,06ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.32 da.
Zeharki (eskultura)
Zeharki Jose Ramon Anda eskultoreak 1983an sortutako hormigoizko eskultura bat da, menhir moderno baten itxura du, hiru zilindro irregular handiz osatutakoa. Donostian dago Ondarretako lorategietan. Jose Ramon Anda (Bakaikoa, 1949) eskultore nafarrak Donostiako Eskultura Bienaleko lehen saria irabazi zuen 80ko hamarkadaren hasieran. Ikuslea hiru piezen arteko espaziora ere sartu daiteke perspektiba berezi bat lortzeko. Apaingarririk gabeko eskultura biluzi honek transzendentzia-puntua jartzen du hamaika ñabarduraz eta apaingarriz betetako lorategi honetan, hondartza-egun beroetan nagusi diren zalaparta eta ahotsen artean.
.hr
.hr Kroaziari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. CARNetek (Croatian Academic and Research Network) kudeatzen du. HR letrak kroazierako Hrvatska izenean oinarrituta daude.
Sune Bergström
Sune Karl Bergström (Stockholm, 1916ko urtarrilaren 10a - ib., 2004ko abuztuaren 15a) biokimikari suediarra izan zen.
Stockholmgo Errege Institutu Karolinjioan ikasi zuen, eta gero biokimikako irakaslea izan zen ikastetxe horretan. Prostaglandinak ikertu zituen, eta bera izan zen hormona horiek forma puruan bakartu zituen lehena. 1982an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria eman zioten, prostaglandinen fisiologiari eta biokimikari buruz egindako ikerlanengatik.
Batrachylodes wolfi
Batrachylodes wolfi Batrachylodes generoko animalia da. Anfibioen barruko Ceratobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Santo Stefano del Sole
Santo Stefano del Sole Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Greycliff (Montana)
Greycliff Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sweet Grass konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Polyplacapros tyleri
Polyplacapros tyleri Polyplacapros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aracanidae familian.
2736 Ops
2736 Ops asteroide baten izena da. uztailaren 23an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1979 OC izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2736 Ops asteroidearen orbitak batezbeste 2,29 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,095 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,486 distantziara. Eszentrikotasuna 0,085 da, eta makurdura orbitala 7,46ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.
Santo Stefano del Sole
Mugakideak
Santo Stefano del Solek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ez gara gure baitakoak
"Ez gara gure baitakoak" Joseba Sarrionandiak euskaraz idatzitako saiakera liburua da, 1989an Pamielak argitaratua.
Jose Migel Barandiaranek bere testamenduan jaso zuen esaldi berori ("Ez gea gure baitakoak"), eta Sarrionandiak bere egin zuen esaldi hori liburu honen izenburuan.
Esaldiak adierazi nahi du, nonbait, gizakiok ez garela gure buruen egile bakar; besteez osatuak ere bagarela: gurasoak, seme-alabak, lagunak...
Areto-hockey
Areto-hockeya bost jokalariko bi talde eta saredun bi ate aurrez aurre jartzen dituen kirola da (bana zelaiaren alde banatan), non jokalariek forma kurboko egurrezko edo zuntzezko stick edo makila bat erabiltzen duten kautxuzko pilota bat gidatzeko, aurkariaren atean sartzeko asmoz. Partida batek 20 minutuko bi aldi izaten ditu, eta tarteko atsedenaldia 5 minutukoa izaten da. Hala ere, federazio nazionalek partiden iraupena alda dezakete beren jurisdikziopeko lehiaketetan. 36-44 metroko luzera eta 18-22 metroko zabalera du, areto futbolaren antzeko tamaina. Nazioarteko Hockey Federazioak bere arauak erregulatzen ditu.
2153 Akiyama
2153 Akiyama asteroide gerrikoan aurkitutako 2153. asteroidearen izena da. 1978ko abenduak 1ean aurkitu zuen Harvard Unibertsitateak Oak Ridge Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1978 XD zen. Bere izena Kaoru Akiyamagatik jasotzen du, Hosei Unibertsitateko irakaslea izan zena.
Han izanik hona naiz
"Han izanik hona naiz" Joseba Sarrionandiak euskaraz idatzitako saiakera liburua da, 1992an Elkarrek argitaratua.
Ijiraq
Ijiraq edo Ishigaq Inuit mitologian, haurrak bahitu eta betiko ezkutatzen dituzten elezaharretako irudizko izaki txikiak dira. Bere izenak "ezkutatzen dena" esan nahi du. Ustez hamabi hazbeteko altuera dute eta lurrean mugitzen dira, eskimalak baino denbora gehiago biziz.
José Cabanis
José Cabanis (Okzitaniako Tolosa, 1922ko martxoaren 24a - ib., 2000ko urriaren 6a) idazle frantsesa izan zen.
Frantziako hego-mendebaldeko gizartearen deskribapen errealista-moralista egin zuen bere idazlanetan: L´âge ingrat (1952, Esker gaiztoko adina), Petit entracte à la guerre (1981, Gerrari pausarte ttikia), Essais: Saint-Simon l´admirable (1975, Saiakerak: Saint-Simon miresgarria). Frantziako Akademiako kide izan zen 1990az geroztik.
Erreferentziak
Kateogria:Frantziako saiakeragileak
Karlos X.a Gustavo Suediakoa
Karlos X.a Gustavo Suediakoa (Karl X Gustav; Nyköping gaztelua, 1622ko azaroaren 8a - Göteborg, 1660ko otsailaren 13a) Suediako erregea izan zen 1654tik 1660ra. Joan Kasimiro Palatinatu Zweibrücken-Kleeburgekoa eta Katalina Suediakoaren semea izan zen. Wittelsbach dinastiako bigarren erregea izan zen Kristobal Bavariakoaren ondoren. Suediako gortean hezi zen bere lehengusina Kristina erreginarekin batera. 1654ko ekainaren 5ean Kristinak abdikatu egin zuen eta Karlos errege bihurtu zen. Urte horretan Eduvigis Leonor Holstein-Gottorpekin ezkondu zen. Iparraldeko Bigarren Gerran suediar tropak zuzendu zituen Bi Nazioen Errepublikaren eta daniarren aurka (1665-1670). Bere seme Karlos XI.a Suediakoa bere oinordekoa izan zen bere heriotza goiztiarraren ondoren.
Galagete
Galagete Autostichidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Galagete protozona da.
Melrose (Iowa)
Melrose Iowako hiri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 112 biztanle zituen, 2.62 kilometro koadrotan banatuta.
Tetrastes sewerzowi
Tetrastes sewerzowi Tetrastes generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Carlo Ancelotti
Carlo Ancelotti (Reggiolo, Italia, 1959k o ekainaren 10a ) italiar futbolari ohia eta futbol entrenatzailea da. Jokalari gisa erdilaria izan zen. 2021 eko ekainetik Espainiako Lehen Mailako Real Madril Futbol Taldea zuzentzen du. Europako Txapeldunen Liga (4) eta final gehien zuzendu dituen entrenatzailea izateaz gain (5).
Futbolari ibilbidea
Ancelotti Parman hasi zen profesionalki, gazteen kategorietan, 1976an Parmesanoko lehen taldean debutatu aurretik.
Parmatik igaro ondoren, 1979 an Romara joan zen, non Carletto futbolari handiekin jokatu zuen Paulo Roberto Falcão, Bruno Conti, Agostino di Bartolomei eta bere irakasle handietako batek zuzendu zuen: Nils Liedholm.
Romako mailetan 1 Scudetto (1983) eta 4 Italiako Kopa (1980, 1981, 1984, 1986) irabazi zituen. Erdilari italiarrak Erroman bizi izan zuen bere ibilbideko lehen etapa handia, zeinetan 83ko Scudetto nabarmentzen den, edo 1984 ko Europako Kopako finala Erroman Liverpoolen aurka, ezin izan zuen jokatu.
Hastapenak
Entrenatzaile gisa, Ancelotti Arrigo Sacchiren laguntzaile gisa hasi zen Italian (1992-1995).Ancelotti 1995ean egin zuen debuta entrenatzaile gisa, 1999an AC Reggiana entrenatu zuen, eta horrekin Serie A mailara igotzea lortu zuen.
Parma
1996an, Parma FC-k kontratatu zuen, bere jokalari-karrera hasi zuen taldeak, eta 1996-978 Serie A-n txapeldunorde postua lortu zuen eta 1997-98 Serie A-n.
Blommersia blommersae
Blommersia blommersae Blommersia generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Carlo Ancelotti
Juventus
Geroago, 1999an, Juventus entrenatzera joan zen, baina han ez zuen emaitza gehiegi positiborik lortuko (Juve-k Scudettoa galdu zuen 1999-2000 denboraldiko azken egunean10 eta 2000-01 denboraldian txapeldunorde izan zen). Horrez gain, Turin taldeko zale erradikalenen oposizioa izan zuen.
A.C. Milan
Baina handik gutxira, 2001eko azaroan, AC Milanek fitxatu zuen Fatih Terim ordezkatzeko lehen taldearen zuzendaritza teknikoan. Ancelotti aulkian zuela, eta Andriy Shevchenko, Manuel Rui Costa eta Paolo Maldini bezalako jokalariekin, Rossoneri taldeak kudeatu zuen. 2003an UEFA Txapeldunen Liga irabaztea, penaltietan Juventus garaitu ostean; eta Italiako Kopa ere irabazi zuen, oraingoan Romaren aurka (6-3 guztira). Hurrengo urtean Scudetto irabazi zuen (2004).
Paris Saint Germain
2011ko abenduaren 30ean, Paris Saint-Germainek Parisko taldearen entrenatzaile berriaren kontratazioa berretsi zuen, nahiz eta bigarren itzulian lidergoa mantendu ezin izan eta txapeldunorde geratu zen Ligue 1en debutean. Bigarren urtean, 2011ko abenduaren 30ean. Frantziako taldea argi eta garbi nagusitu zen txapelketan eta Ligue 1 irabazi zuen 2012-13.
Bayern Munich
2015eko abenduaren 20an, Bayern Munichek baieztatu zuen Ancelotti bere entrenatzaile berria izango zela hurrengo hiru denboraldietan, 2016ko ekainetik Pep Guardiola ordezkatuz. 2016ko ekainaren 11n, Ancelotti ofizialki aurkeztu zuten Bayern Municheko entrenatzaile gisa. Heinz Rummenigge.
Napoli
2018ko maiatzaren 23an, SSC Napoli entrenatzaile berri gisa iritsi zela iragarri zuen, 3 urteko kontratua sinatuz.San Paoloko aulkian egin zuen lehen denboraldian, Napoliko taldeari eutsi zion Juventusen aurkari nagusi gisa.Turin herrialde transalpinoan, amaitu zuen. Serie Ako lehen itzulia 2. postuan, liderrarengandik 9 puntura, eta txapelketa amaitzeko 3 jardunaldiren faltan txapeldunordea lortuz.
Real Madril
2021eko ekainaren 1ean, Real Madrilera itzuliko zela iragarri zuten, hurrengo hiru denboraldietarako kontratua sinatuz.2022ko urtarrilaren 16an Espainiako Superkopa irabazi zuen finalerdietan Bartzelona eta finalean Athletici irabazi ostean.Kluba, egungoa. txapeldun. Ia bost hilabete geroago Espainiako Liga irabazi zuen, klub zuriarekin falta zitzaion titulu bakarra, Europako bost liga nagusietan ligako titulua lortu zuen lehen entrenatzailea bilakatuz: Espainia, Italia, Ingalaterra, Alemania eta Frantzia (Real Madril, Milan). , Chelsea, Bayern eta Paris Saint-Germain); Gainera, Milan eta Real Madrilekin posible diren titulu guztiak irabazi ditu.
Gareth Bale
Gareth Frank Bale (Cardiff, Gales 1989ko uztailaren 16a) futbolaria da. Gaur egun, Tottenham Hotspur taldean jokatzen du, Ingalaterrako Premier ligan. Munduko futbol jokalari ospetsuenen artean dago.
2011n UEFAn sartu zen eta 2013an FIFAko lehenengo 23etan sartu zen Urrezko Baloiaren zerrendan. Urte horretan ere munduko 10 jokalari azkarrenetan sartu zen, 2. postuan, 37,7 km/h.
Bale denbora pasatu ahala zelaian tokiz aldatzen joan da. Hasieran ezkerraldean jolasten zuen, baina denbora pasa ahala zelaian tokiz aldatzen joan da, abiaduragatik eta baloia jotzeko moduagatik aurrelaria bihurtu zen. 2010/11-an denboraldian 26 gol sartu zituen, bere klubean gehien sartu zituena.
Galesko futbol selekzioan jolasten du.
Savignano Irpino
Savignano Irpino Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Domanín (Hodoníngo barrutia)
Domanín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.008 biztanle ditu eta 7,01 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.
Savignano Irpino
Mugakideak
Savignano Irpinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Domanín (Hodoníngo barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.
Laisana Likuceva
Laisana Likuceva (Fiji, 1999ko otsailaren 3a), errugbi-jokalari fijiarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako emakumeen txapelketan lehiatu zen.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Ajinomoto Stadium (japonieraz (味の素スタジアム, Ajinomoto Sutajiamu), Tokio Stadium ere izendatua), Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berriko taldearen (urrezkoa) eta Frantziako taldearen (brontzezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Lavena Cavuru, Raijieli Daveua, Sesenieli Donu, Laisana Likuceva, Rusila Nagasau, Ana Naimasi, Alowesi Nakoci, Roela Radiniyavuni, Viniana Riwai, Tokasa Seniyasi, Vasiti Solikoviti eta Reapi Ulunisau-k.
.ir
Kanpo estekak
Toppdomän
Marginalia (argipena)
Marginalia izenak zenbait adiera ditu:
Habana-Güines burdinbidea
Habana-Bejucal-Güines burdinbidea, 1837ko azaroaren 10ean inauguratua, Kuba, Espainia eta Hispanoamerikako lehen trenbidea izan zen, eta ia hamaika urte aurreratu zitzaion Iberiar Penintsulan irekitako lehen trenbideari, Bartzelona-Mataró burdinbidea.
Aurrekariak
1767an, Lorenzo de Montalvo y Montalvo Macurigesko kondeak nabigazio-kanal bat eraikitzeko eskatu zuen, Güines eta Habana lotuko zituena, baso aberastasunak, kafea, azukrea eta horien deribatuak garraiatzeko.
Historia
1830ean, orduko Kubako gobernadore nagusi Francisco Dionisio Vivesek Burdin Bideen Batzordea sortu zuen Habana-Güines trenbidearen eraikuntza aztertzeko. Urte hartako abenduan, proiektua gelditu egin zen, eta 1832an berriro hasi zen, Villanuevako konde Claudio Martínez de Pinillos habaneroa Habanako Sustapen Batzordearen lehendakari izendatu zutenean. 1834ko urriaren 12an, Elisabet II.a erreginak Habana-Güines izeneko lehen linea eraikitzeko baimena eman zuen. Errege Sustapen Batzordeak trenbidea eraikiko luke eta Ingalaterran negoziatutako bi milioi pesoko jesapena lortuko luke. Lanak Alfred Cruger estatubatuarra izan zuen ingeniari nagusi.
Lanak 1835eko azaroaren 9an hasi ziren, Bejucaleraino hiru urte eta Guineseraino bost urte atzeratuko zirela kalkulatuz. Afrikar, espainiar, kanariar, txinatar, yukatekar eta kreole esklabo eta libertu beltzek esku hartu zuten, esplotazio maila handian.
1839. urtearen amaieran, Habanako trenbidea 44,5 km-raino osatu zen, eta proiektatutako helmugara iritsi zen, Güines hirira, garai hartan nekazaritza- eta azukre-eskualde aberatsaren burua zena Habanako hego-ekialdean.
Burdinbideak Kuban garatzearen motorra azukre-industria izan zen, eta horrek garraiobide eraginkorra behar zuen azukrea eta eztiak portuetara eramateko, ondoren esportatzeko. Ondorioz, tokiko interes pribatuak nagusitu ziren garapenaren hasierako fasean. Habanako sareaz gain, tokiko trenbide-sareak garatu ziren Matanzas, Cárdenas, Cienfuegos eta Sagua La Grande abiapuntutzat hartuta, irlaren mendebaldean eta erdialdean, hau da, azukre-ekoizpena zegoen tokian.
Sustatzailea
Marcelino Carrero Portocarrero Andaluziako publizistak sustatu zuen, El Camino de Hierro Habana - Güines izenarekin, eta baimena eskatu zion Francisco Dionisio Vives Kubako gobernadore eta kapitain nagusiari.
Maria Kristina Borboikoa gobernadoreak baimena eman zion Sustapen Batzordeari, 1834ko abenduaren 12an, bere errentak hipotekatzeko Ingalaterrarekiko mailegua amortizatzeko, eta horri esker egin zituen obrak.
Raul Zelik
Raul Zelik (Munich, 1968) alemaniar idazlea eta politologoa da, Euskal Herriarekin lotura handia duena.
Euskal Herriarekin mantentzen duen harreman estuaren erakusgarri, 2007an, Petra Elserrekin batera, Joseba Sarrionandiaren Lagun izoztua alemanera itzuli zuen.
Reserve (Montana)
Reserve Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sheridan konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Coelorinchus kishinouyei
Coelorinchus kishinouyei Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Nîwemang
Nîwemang edo Nîvê Heyvê (eusk. 'ilargi-erdi') 2006ko Bahman Ghobadi zinema zuzendari kurduaren filma da.
Sinopsia
Mamo izen oneko musikari edadetuari Irakeko Kurdistanen kontzertu bat emateko baimena eman diote. Kako bere lagun fidelak Irango Kurdistanen sakabanatuta bizi diren haren hamar seme musikariak jasoko dituen eskola-autobusa gidatuko du.
Ely (Cardiff)
Ely, 'Trelái', Galesko Cardiff hiriburuan dagoen barruti eta komunitate bat da.
NGC 7521
NGC 7521 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
2737 Kotka
2737 Kotka asteroide baten izena da. otsailaren 22an aurkitu zuen Y. Väisälä-ek Turku Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1938 DU izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2737 Kotka asteroidearen orbitak batezbeste 2,747 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,21 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,284 distantziara. Eszentrikotasuna 0,196 da, eta makurdura orbitala 8,83ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.8 da.
Mintegi (nekazaritza)
Mintegia edo txirpia geroago beste leku batera aldatuko diren zuhaitz-landareak landatu eta hazten diren lekua da. Ekoizpen ertaineko edozein mintegik gutxienez honako azpiegiturak behar ditu:
Eta eduki dezake, konplexuagoa bada:
Hapsifera
Hapsifera Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hapsifera luridella da.
Boissy-sous-Saint-Yon
Biztanleria
2007an Boissy-sous-Saint-Yon udalerrian erroldatutako biztanleak 3.641 ziren. Familiak 1.316 ziren, horien artean 248 pertsona bakarrekoak ziren (140 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 396 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 568 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 104 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.424 etxebizitza zeuden, 1.332 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 58 hutsik zeuden. 1.142 etxeak ziren eta 257 apartamentuak ziren. 1.332 etxebizitza nagusietatik 1.090 bere jabearen bizilekua ziren, 221 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 52 etxek gela bat zuten, 122 etxek bi zituzten, 138 etxek hiru zituzten, 319 etxek lau zituzten eta 701 etxek bost zituzten. 1.115 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 533 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 733 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.497 ziren, horien artean 1.880 aktiboak ziren eta 617 inaktiboak ziren. 1.880 pertsona aktiboetatik 1.768 lanean zeuden (910 gizon eta 858 emakume) eta 112 langabezian zeuden (57 gizon eta 55 emakume). 617 pertsona inaktiboetatik 182 erretiraturik zeuden, 243 ikasten zeuden eta 192 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boissy-sous-Saint-Yon udalerrian 1.342 unitate fiskal zeuden, 3.615 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.360 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 146 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 36 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Boissy-sous-Saint-Yon udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 328 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Scampitella
Scampitella Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scampitellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Melvin (Iowa)
Melvin Iowako hiri bat da. Osceola konderrian kokatua dago. 2010ean 214 biztanle zituen, 0.46 kilometro koadrotan banatuta.
Domanín (Jindřichův Hradeceko barrutia)
Domanín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 385 biztanle ditu eta 12,41 kilometro koadroko azalera. Jindřichův Hradeceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1190 urtean egin zen.
Funisciurus substriatus
Funisciurus substriatus Funisciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Gabalfa
, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen komunitate eta barruti bat da.
Falcipennis falcipennis
Falcipennis falcipennis Falcipennis generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Fallon (Montana)
Fallon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Prairie konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nules
Nules Valentziako Erkidegoko Castelloko probintzian dagoen udalerria da.
La Vilavella udalerria Nulesen barrendegia da.
Manuel Lanzini
Manuel Lanzini (Ituzaingó, Argentina; 1993ko otsailaren 15a) Ingalaterrako Premier Leagueko West Ham Unitedeko argentinar futbolaria da.
Behe mailako Ligak River Platen egin zituen, 10 urte zituela. 2010eko Apertura Txapelketaren aurreko partida onak jokatu ondoren, Ángel Cappa klubeko teknikariak txapelketa horren lehen egunean debutarazi zuen. Profesional gisa jokatu zuen lehen denboraldian partida ugari jokatu zituen. 2013ko maiatzaren 5ean historia egin zuen Argentinako superklasikoen historiako gol azkarrena markatu zuenean. Denboraldi horren ondoren, Fluminenseri maileguan eman zuten, eta han jokatu zuen 2011ko eta 2012ko Brasilgo Txapelketak. Azken horretan, txapelketaren azken txanpan egon zen (River Platerera itzuli zen, mailegua amaitu ondoren), txapelketa horretako lehen errondako zenbait partidatan parte hartu baitzuen. Brasilen 45 partida jokatu zituen eta 5 gol lortu zituen.
Mailegua amaitutakoan, River Platerera itzuli zen, eta 10 zenbakiko dortsala esleitu zioten. Denboraldi horretan, behin eta berriz bihurtu zen goleatzaile; 8 gol sartu zituen. Horietatik garrantzitsuena izan zen Boca Juniors Argentinako futbolaren superklasikoan sartutakoa.
Joseba Usabiaga
Joseba Usabiaga Amondarain (Tolosa, Gipuzkoa, 1981eko urriaren 4a ) aktorea da, ETB 1eko Goenkale telesailean Tximista pertsonaia jokatzeagatik ezaguna. Hamaika urtez egon zen telesailean, 2001 tik 2011 rarte.
2008ko abenduaren 3an, Euskararen Nazioarteko Egunean, Begoña Bilbaok zuzendutako Ate joka antzezlanean antzeztu zuen Gasteizko Principal antzokian.
Goenkalek 3000 atal bete dituela eta Goenkalek izan duen cameorik aipagarrienean hartu zuen parte Iker Galartzarekin batera, Astiazaran eta Lamikiz, Erreala eta Athleticeko lehendakariekin, prentsako portada asko hartu zituelarik, Marca besteak beste, eta estatuko albistegi askotan ere bai.
2015ean bere lehen pelikula egin zuen, Pikadero, Donostiako Zinemaldian estrenatu zena, eta 2017an Handia pelikula protagonizatu zuen, 10 goya irabazi zituelarik pelikulak.
2017an Gure Zirkua martxan jarri zuen Iker Galartza eta beste kide batzuekin batera eta 2017ko irailean Tolosan estreinaldiko emankizuna eman ondoren Euskal Herriko herriz herri ibili ziren.
2021 an " el vasco " pelikula protagonizatu zuen, Eduardo Blancorekin batera.
Zenbaki kuantiko nagusi
Mekanika kuantikoan, zenbaki kuantiko nagusia (n sinbolizatua) atomo batean elektroi bakoitzari esleitutako lau zenbaki kuantikoetako bat da, elektroi horren egoera deskribatzeko. Haren balioak zenbaki arruntak dira (1etik aurrera), aldagai diskretu bihurtzen dutena.
Zenbaki kuantiko nagusiaz gain, elektroientzako beste ℓ zenbaki kuantikoak azimutal zenbaki kuantikoa, ml zenbaki kuantiko magnetikoa eta s spinaren zenbaki kuantikoa dira.
Laburpena eta historia
n handitu ahala, elektroiak ere energia handiagoa du, eta, beraz, nukleoari gutxiago lotuta dago. n altuagoa denean, elektroia nukleotik urrutiago dago, batez beste. n elementuaren balio bakoitzerako n-ren ℓ  balio onartzen dira (azimutalak) 0 eta n-1 artean, biak barne; beraz, n elektroi altuenen egoerak ugariagoak dira. Bi spin-egoera kontuan hartuta, n geruza bakoitzak 2n2 elektroi egokitu ditzake.
Ondoren deskribatuko dugun elektroi baten eredu sinplean, elektroi baten energia totala n zenbaki kuantiko nagusiaren alderantzizko funtzio koadratiko negatibo bat da, eta, horren ondorioz, n > 1 bakoitzeko energia-maila endekatuak lortzen dira. Sistema konplexuagoetan, nukleo-elektroi Coulomb indarraz besteko indarrak dituztenak honela banatzen dira: Atomo multielektronikoei dagokienez, zatiketa horren ondorioz, ℓ-k parametrizatutako "azpigeruzak" lortzen dira. n soilik oinarritutako energia-mailen deskribapena pixkanaka desegokia bihurtzen da zenbaki atomikoentzat 5etik aurrera (boroa), eta huts egiten du potasioarentzat (Z = 19) eta Z handiagoen kopuruarentzat.
Zenbaki kuantiko nagusia atomoaren Bohr eredu semiklasikoan erabiltzeko sortu zen lehen aldiz, eta energia-maila desberdinak bereizten ditu. Mekanika kuantiko modernoaren garapenarekin, orbital atomikoen teoria konplexuago batek ordeztu zuen Bohr-en eredu sinplea. Hala ere, teoria modernoak zenbaki kuantiko nagusia eskatzen du oraindik.
Acellalis
Acellalis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Acellalis iridalis da.
2154 Underhill
2154 Underhill asteroide gerrikoan aurkitutako 2154. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 2015 P-L zen. Bere izena Anne B. Underhill kanadar astrofisikariagatik jasotzen du.
Teleskopio
Teleskopioa urrutiko astroak behatzeko tresna bat da, zeruko objektu horietatik datorren erradiazio elektromagnetikoa jasotzeko eta analizatzeko aukera ematen duena. Astronomian erabiltzen den tresna nagusia da, baina beste zenbait arlotan ere bai (esaterako, ornitologia n eta argazkigintza n).
Nora Brockstedt
Nora Brockstedt, ezkondu aurretik Nora Berg, (Oslo, 1923ko urtarrilak 20 - Oslo, 2015eko azaroaren 5a) Norvegiako abeslari arrakastatsu bat izan zen.
Giltza (lanabesa)
Giltza torloju eta azkoinak askatu, sartu eta estutzeko erreminta da, gehienetan buru hexagonalekoa. Giltza finko nahiz erregulagarriak daude, azken hauek piezaren buruaren tamainara egokitzen direnak.
Nora Brockstedt
Bere karrera 20 urte zituenean hasi zuen Chat Noir kabaret ospetsuan lan eginez, Oslon. Hurrengo bi hamarkadetan Norvegiako abeslaririk ezagunenetakoa bihurtu zen. 1950eko hamarkadan En liten pike i lave sko, Augustin eta Tango for to bezalako abestiekin arrakasta lortu zuen. 1950 eta 1954 bitartean The Monn Keys taldeko sei kideetako bat izan zen, Arne Bendiksen eta Egil Monn-Iversenekin beste batzuen artean. Brockstedtek Alf Prøysen konposatzailearentzat interpreterik hoberena izatearen ospea lortu zuen.
Teleskopio
Hitza grezierazko τηλεσκόπος  (tēleskópos, “urrunera begira”) hitzetik Errenazimentu ondorengo latin zientifikoan sortutako telescopium terminotik dator. Hain zuzen, XVII. mendearen hasieran asmatu zenetik, terminoa urruneko astroetatik iristen zen argia ren hargailu modura erabili izan da, beraren handiagotze optikoari esker begi hutsez nekez hauteman edo gehienetan ikus ez daitezkeen zeruko objektu puntualak behatzeko.
Giltza (lanabesa)
Bihurkinek ez bezala, giltzek buruaren inguruan eragiten dute tortsio indarra, eta indar momentua handituz lan egiten dute.
Nora Brockstedt
Brockstedtek bi aldiz ordezkatu zuen Norvegia Eurovision Abesti Txapelketan. Lehena 1960an izan zen, Londresen, Voi Voi abestia abestuz, lehen norvegiar ordezkaria izanik, eta 1961ean bigarren aldiz, Sommer i Palma abestiarekin, non Palma de Mallorcan udako maitasun bat deskribatzen duen.
Giltza (lanabesa)
Giltza deitzen ditugun erremintak eta hauek behar dituzten torloju eta azkoin bereziak XV. mendetik ageri dira. Giltza erregulagarriak aldiz, XIX. mendean agertu ziren.
Coelorinchus labiatus
Coelorinchus labiatus Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Baionako herriko etxeko geltokia
Baionako herriko etxea Lapurdiko autobus geltoki eta ontziraleku bat da, Baiona udalerriko Baiona Handia auzoan kokatuta dagoena.
Giltza (lanabesa)
Ohar bedi zenbait aliketa torloju eta azkoinekin ere erabil daitezkeen arren, orokorrean ez direla giltzatzat jotzen, buru mota zehatz bati moldatuak ez diren heinean.
Baionako herriko etxeko geltokia
Historia
Geltokia 2019ko irailaren 2an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren linearen trazatuaren zati gisa.
Giltza (lanabesa)
Giltza finkoak
Giltza finkoak edo aho finkodun giltzak erregulatu ezin diren giltzak dira. Ahoaren neurriarekin bat datorren torloju, azkoin edo zernahiren gain tortsio indar bat eragiteko pentsatuak dira. Beraz, piezaren tamaina ezberdinentzat neurri ezberdineko giltzak erabili behar dira. Biraarazi behar duten piezaren arabera aho forma ezberdinak dituzte, eta ondorioz giltza mota ugari aurki daitezke. Hemen zenbait:
Baionako herriko etxeko geltokia
Historia
Lehenago "Bayonne-Mairie" bezala ezagutzen zen.
Agnes Osazuwa
Agnes Osazuwa (Benin hiria, Nigeria, 1989ko ekainaren 26a) 100 metro eta 200 metroetan espezializatutako nigeriar atleta bat da. Pekineko 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 4 × 100 metroko erreleboan.
Giltza (lanabesa)
Giltza erregulagarriak
Giltza erregulatarriak piezaren tamainara molda daitezke. Hauen artean ere mota ugari aurki daitezke. Adibidez:
Baionako herriko etxeko geltokia
Historia
2021eko apirilaren 26an Tram'Busaren linea zerbitzua ematen hasi zen, geltoki honetan geldialdi zuena.
Nora Brockstedt
Azken urteetan, Nora bere jazz karreran zentratu da, 2004ko As Time Goes By edo 2005eko Christmas Songs bezalako bildumekin.
Teleskopio
Bi mota nagusiko teleskopio optikoak erabili izan dira oso aspalditik:
Giltza (lanabesa)
Giltzen neurria
Giltza bikoitzetan, neurri bereko baina aho mota ezberdineko giltzak egon ohi dira, edo mota bereko ondoz-ondoko bi neurri. Azken kasuan, bi giltzen neurriak adierazten dira, zenbaki parea duena txikiena izanik (adibidez, 12/13 giltzak 12 eta 13 tamainako azkoinak estutzeko balio duten ahoak ditu).
Hexagonalak ez diren giltzek badute beren neurri sistema berezia.
Teleskopio
a) errefrakzio-teleskopioa (edo teleskopio errefraktorea), irudiak handitzeko leiar- edo lente-sistema darabilena, eta
b) erreflexio-teleskopioa (islapen- edo ispilu-teleskopioa ere esaten zaio) argia fokalizatzeko ispilu-sistema darabilena.
Blommersia domerguei
Blommersia domerguei Blommersia generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Teleskopio
XX. mendean, frekuentzia edo maiztasun guztietako erradiazio elektromagnetikoaz dabiltzan teleskopioak eraikitzen hasi ziren: irrati-teleskopioak, mikrouhin-teleskopioak, argi infragorri edo ultramorea jasotzen dutenak, X izpi edo gamma izpi en teleskopioak.
Asmakuntza
Hans Lippershey-k (1570-1619) asmatu zuen lehen teleskopioa 1608an. Lippersey Alemanian jaioa zen, baina Middelburg-era (Herbehereak) bizitzera joan, eta bertan leiar-fabrikatzaile eta optika-maisua izan zen. Asmakuntzari buruzko kondaira batek dioenez, haren lantegian bi haur (Lippersheyren seme-alabak, agian) leiarrekin jolasean zebiltzala, nahigabe egindako konbinazio bati esker, urruneko objektuak handiago ikustea lortu omen zuten. Hasierako teleskopioaren handipen-faktorea 3 eta 4 bitartekoa zen.
Fenomenoaren garrantziaz ohartuta, Lippersheyk Holandako agintariei eskaini zien bere asmakizuna, sekretupean. Tresna harrigarri  hura erakusteko hainbat demostrazio prestatu zituzten holandarrek. Erakustaldi horietako batean izan zen Jacques Badovere frantziarra —Giacomo Badoer, c.1575 – c.1620—, eta bere gaztetako maisu izandakoari gutun bat idaztea erabaki zuen, asmakizunaren berri emanez. Maisu hura Galileo Galilei zen, eta 1609ko maiatzean jaso zuen ikasle ohiaren eskutitza.
Galileo
Asmakizunaren berriak jasotzean, Galileo Galilei k printzipio berean oinarrituriko bi lentedun errefrakzio-teleskopio bat diseinatu eta eraikitzea erabaki eta 1609an lehen teleskopio astronomikoa erakutsi zuen. Lehen teleskopio errefraktore hark lente konbexu bat zeukan objektiboan eta lente konkaboa okularrean. Haren bidez, Galileok aurkikuntza handiak egin zituen astronomian: besteak beste, 1610eko urtarrilaren 7an Jupiter ren lau ilargi ikusi zituen planetaren inguruko orbita batean biraka.
Kepler eta Huygens-en hobekuntzak
Handik gutxira, 1611n, Johannes Kepler-ek (1571-1630) bere Catoptrica liburuan azaldu zuen «bi lente konbexurekin eraikitako teleskopioaren teoria eta zenbait abantaila praktiko», horrela Galileoren emaitzak hobetuz eta hortik aurrerako teleskopio errefraktoreen diseinu berria finkatuz.
Geroago, 1655. urtearen inguruan, Christiaan Huygens (1629-1695) bezalako astronomoek irismen handiko eta 1000 arteko handipen-ahalmeneko teleskopio errefraktore keplertarrak eraiki zituzten. Tresna horietako baten (-ko diametroa eta -ko foku-distantzia) bitartez, 1655 ean Saturno ren sateliteetako distiratsuena ­—Titan izena jarri zioten— aurkitu zuen. Horretan oinarrituta, Systema Saturnium izeneko lana argitaratu zuen, eta bertan Saturnoren eraztunen benetako azalpena eman zuen lehen aldiz.
Newton-en islapen-teleskopioa
Isaac Newton ek erreflexio-teleskopioa asmatu zuen eta aurrerapen garrantzitsua izan zen garai hartako errefrakzio-teleskopioekin konparatuz, erraz zuzentzen baitzuen haien aberrazio kromatikoa.Newtonek 1668 an prestatu zuen bere teleskopioaren lehen bertsioan, ispilu nagusi konkabo ak islatutako argia behaketa-posiziora eraman behar zen ispilu lau batez, tresnaren azpira edo alde batera. Erreflexio-teleskopioetan, bestalde, ispilu nagusiak —parabolikoa gehienetan— alderantzizko irudi erreala moldatzen zuen bere plano fokalean. Lehenengo ispilu horren fokuan kokatuta zegoen eta askoz txikiagoa zen bigarren ispilu batek albo batera edo ardatzaren norabide berean islatzen zituen argi-izpiak, teleskopioaren hoditik kanpora, behatzaileak irudiari antzemateko moduan. Antza denez, lehen erreflexio-teleskopioa 1671 n moldatu zuen Newtonek.
Tresna haietan ispilu nagusia esferikoa zen; bigarren bigarrena laua, eta teleskopioaren ardatzarekiko 45^\circ makurturik zegoen. William Herschel ek bigarren ispilua kendu zuen bere teleskopioan (1783), ispilu nagusiari makurtze-maila egokia emanez. Laurent Cassegrain-en teleskopioan, bigarren ispilua konbexua zen, ispilu nagusiaren ardatz berean kokatua, eta ispilu horretan egindako irekigune batera islatzen zituen argi-izpiak; era horretara, distantzia fokala askoz luzeagoa zen (irudi handiagoak). Newton- eta Cassegrain- sistemak konbinaturik agertzen dira Foucault-Cassegrain izeneko tesleskopioan, baita geroago erabili direnetan ere.
Bi mende geroago, Henry Draper ek astronomo amerikarrak erabateko islapeneko prisma bat erabili zuen Newtonen teleskopioaren ispilu lauaren ordez.
XX. mendea
Hori zuzentzeko eta ikuseremu handiak behatu ahal izateko, 1932an Bernhard Schmidt estoniarrak errefrakzioa eta erreflexioa konbinatzen zituen teleskopio bat sortu zuen. Hamar minutu inguruko arkuaren ordez, Schmidten teleskopioak hamarka graduko eremua hartzen zuen. Ispilu nagusia esferikoa zen, eta haren gainetik jarritako lente berezi batek ispiluak sortutako aberrazioa deuseztatzen zuen. Modu horren arazo nagusia eragindako eremu-kurbatura handia zen; horregatik, argazkiak pelikula edo plaka kurbatu esferikoetan hartzen ziren.
Teleskopio erraldoiak
Hurrengo pausoa teleskopio erraldoiak eraikitzea izan zen. Kaliforniako Wilson mendiko behatoki ko -ko diametroa zuen teleskopioa izan zen aitzindaria. Edwin Hubble (1889-1953) astronomo amerikarraren lanetan balio izan zuelako egin zen ospetsu. Besteak beste, teleskopio honen bitartez nebulosa batzuk berez gure Esne Bide tik kanpoko galaxia k eta nebulosa k ere bazirela zehazteko, galaxien elkarrekiko higidurak neurtzeko eta unibertsoa hedatzen ari dela fogatzeko. Teleskopio hau oso erabilia izan zen XX. mendean zehar, harik eta 1980ko hamarkadan poliki-poliki baztertu samar geratu zen, ekonomia arazoak tarteko.
Hubble teleskopio espaziala
Hubble teleskopio espaziala (HST, ingelesezko siglengatik) teleskopio errobotiko bat da, 1990eko apirilaren 24tik Lurra ren inguruko orbita ia-zirkularrean —perigeoan, apogeoan — biraka ari dena, -ko periodoz. 1990eko maiatzaren 20an jarri zuten funtzionamenduan, hogeita hamar bat urtez aktiboki izateko asmoz. Beraren masa -koa da eta luze-zabalera -koa.
VLT teleskopioa
Gaur egun, European Southern Observatory-ren (ESO) Very Large Telescope (VLT) deritzon eta elkarrekin batera funtzionatzen duten lau teleskopioz osatutako superteleskopioa ari da unibertsoaren hasierako informazioa biltzen. Lau teleskopio horietako bakoitza -ko ispilua du. Txile n dago, Cerro Paranal mendiaren gailurrean, -ko altitudea n.  NAOS optika egokitzailearen sistema jarri zioten 2002an, eta, horri esker, Hubble teleskopio espaziala baino bi aldiz zehatzagoa da.
Irrati-teleskopioak
Irrati-teleskopioa astronomian erabiltzen den norabidezko irrati-antena mota bat da. Irrati-teleskopioek zeregin handia izan dute espazioko hainbat fenomeno ulertzeko, hala nola quasarrak eta pulsarrak. Irrati-uhinez baliatuz galaxien erdiguneak aztertu ahal izan dira; hain zuzen ere, hauts kosmikoa dela eta teleskopio optikoentzat ikustezinak diren eskualdeak.
NGC 7523
NGC 7523 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Maya (argipena)
Maya izenak hainbat adiera ditu:
Teleskopio
Irrati-teleskopioak
Orain, Nazioarteko Astronomia Elkarteak (Europa, Ipar Amerika, Asia eta Australiako astronomoek osatzen dute) irrati-teleskopio erraldoia eraikitzeko asmoa zabaldu du. Square Kilometre Array (SKA) izeneko teleskopioak, hain zuzen, kilometro karratuko azalera izango du, gaur egun dagoen handiena baino 200 aldiz handiagoa. Irrati-teleskopio berria 2010ean hasiko ziren eraikitzen eta Big Bang ondorengo uneetan eratutako egiturek igorritako seinale ahulak ikertzeko balioko du.
Maya (argipena)
Pertsona-izen gisa, ohikoan emakumezkoen izena, adibide pertsona hauena:
Teleskopio
Irrati-teleskopioak
Bereizmen-ahalmen handiagoa lortzearren, bi antena paraboliko edo gehiago loturik dituzten interferometro-sareak erabiltzen dira. Lurreko atmosferak  (alegia, hiru mila angstrom) baino gutxiagoko uhin-luzera ko erradiazioari pasatzen uzten ez dionez, sateliteetan -ko garaiera inguruan ezarritako teleskopioak erabiltzen dira.
Maya (argipena)
Deitura gisa:
Teleskopio
Irrati-teleskopioak
Uhin infragorriekin lan egin behar duten teleskopioak eraikitzeko zailak dira, ispiluek eta euskarriak berak izpi infragorriak igortzen baitituzte, zenbaitetan espaziotik datozenak baino indartsuagoak direnak, eta, gainera, zenbait uhin-luzerari dagokienez, garaiera handiagoak beharrezkoak dira erabateko gardentasuna lortu ahal izateko.
Maya (argipena)
Ikus, halaber:
Teleskopio
Teleskopio arrunten osagaiak
Oro har, teleskopio arruntek bi funtsezko sistema optiko dauzkate: objektiboa eta okularra. Horiez gain, beste zenbait tresna osagarri, jarraian aurkeztuak:
Objektiboa
Islapen-teleskopioen objektiboa ispilu konkabo bat da, gehienetan forma parabolikoa duena. Bertan islatu ondoren, puntu berezi batean fokalizatzen da, zeinari irudi-fokua deritzon, eta hara iritsitako argi-sorta bigarren ispilu lau batera bideratzen da, Newton-en motako teleskopioen kasuan.
Okularra
Okularra da objektiboak fokuan sortutako irudia handitzeko aukera ematen duen teleskopioaren partea, alegia, okularra lupa berezi baten lana egiten du. Fokatzea objektiboaren eta okularraren arteko distantzia doituz gauzatzen da. Okularrak aldagarriak izaten dira, eta horrela teleskopiaren ezaugarriak aldatu edo egokitu daitezke.
Elementu osagarriak
Elementu horiez gain —teleskopio bat erabiltzeko ezinbestekoak direnez gain—, zenbait osagarrik tresna baten erabilera-eremua zabaltzeko aukera ematen dute.
Hodia
Teleskopioaren egiturako zati nagusia da. Barnean dauzka bi ispilu islatzaileak (primarioa eta sekundarioa). Hodiaren pisua orekatzeko eta errazago higitzeko, kontrapisua deritzon tresna ere badago, armazoiaren engranajea k ahalik eta gutxien higatzeko.
Armazoia
Armazoia (montura ere esaten zaio) teleskopioari eusten dion eta teleskopioa orientatzea ahalbidetzen duen osagarria da. Bi mota nagusikoak erabiltzen dira:
Teleskopio bilatzailea (edo bilagailua)
Izatez, teleskopio txiki bat da, teleskopio nagusiaren hodiaren gainean paraleloki jarria, eta zeinaren ikuste-eremu zabalagoari esker zerualde baterantz apuntatzea ahalbidetzen duen, izarren arteko lokalizazioa errazteko.
Tripodea
Tripodeak lurrazal gainean armazoiari tinko eusteko balio du. Aldi berean, multzo osoa orekatu eta egonkortzeko ere balio du, tresnaren oszilazio-arriskuak ahalik eta gehien saihesteko eta bibrazioak indargetu eta xurgatzeko.
Barlow-en lentea
Astroak behatzean, normalean, okularraren handipena lortzeko erabiltzen da, bikoiztuz edo hirukoiztuz.
Prisma edo diagonala
Hodi nagusitik datorren irudia desbideratzeko baliatzen da, horrela posizio erosoago batetik behatu ahal izateko. Prismak  45^\circ-ko ispilua du, eta 90^\circ-ko angeluaz desbideratzen argi-izpia behaketa erraztuz.