cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Nazioarteko harremanak
Marxek eta Engelsek 1860ko eta 1870eko hamarkadetako Narodnik o iraultzaileak begiko zituzten. Errusiako iraultzaileek Alexander II a Errusiako Tsar ra hil zutenean, Marxek hilketak "errusiar komunitate baten sorrera" iragartzen zuen itxaropena agertu zuen. Errusia tsaristaren aurkako Poloniako matxinadak lagundu zituen. 1867an Londresen egindako hitzaldi baten honakoa esan zuen: “''Lehenik eta behin, Errusiako politika aldaezina da ... Bere metodo ak, bere taktikak, bere maniobrak alda daitezke, baina bere politikako izar polar ra - munduaren menderakuntza- izar finkoa da. Gure garaian, masa barbaroen gainean gobernatzen duen gobernu zibilizatu batek soilik atera dezake horrelako plana eta gauzatu ... Europarako aukera bakarra dago. Edo asiar barbarismo a, Moskuren zuzendaritzapean, elur-jausi baten moduan lehertuko dena buruan, edo bestela Polonia berriro ezarri beharko da, horrela hogei milioi heroi jarriz bera eta Asiaren artean, arnasaldi bat lortuz birsorkuntza soziala ezartzeko.“''
Ondarea
Marxen pentsamenduaren ondare a joera ugariren artean eztabaidatu da, eta bakoitzak bere burua Marxen interpretatzailerik zehatzena dela ikusten du. Bere obrek kapitalismoa gainditzeko konpromisoa duten erakunde politiko asko inspiratu dute. Joera horien artean daude leninismo a, marxismo-leninismo a, trotskismo a, maoismo a, luxenburgismoa eta marxismo libertarioa. Bestalde, hainbat korronte garatu dira marxismo akademikoan ere, askotan beste ikuspuntu batzuen eraginpean: marxismo estrukturalista, marxismo historikoa, marxismo fenomenologikoa, marxismo analitikoa, marxismo humanista, mendebaldeko marxismoa eta marxismo hegeliarra.
Ikuspegi akademi kotik, Marxen lanak soziologia modernoa jaiotzen lagundu zuen. "Susmoaren eskolaren" XIX. mendeko hiru maisutzat hartu izan dute, Friedrich Nietzsche eta Sigmund Freud ekin batera. Eta gizarte zientzia modernoko hiru arkitekto nagusietako bat, Émile Durkheim eta Max Weber ekin. Beste filosofo batzuekin alderatuta, Marxek metodo zientifikoarekin askotan probatu ahal ziren teoriak eskaintzen zituen.
Oroitzapenak
2018ko maiatzean, bere jaiotzaren berrehungarren urteurrena gogoratzeko, Wu Weishan eskultore txinatar ospetsuak egindako eta Txina ko gobernuak emandako 4,5 m-ko estatua aurkeztu zuten Trier jaioterrian. Jean-Claude Juncker Europako Batzorde ko presidenteak Marxen memoria defendatu zuen, esanez gaur egun Marxek "berak ez zuen eta berak eragin ez zituen gauzak ordezkatzen dituela, idatzi zituen gauza asko kontrako norabidean idatzita zeudelako".
Marxen kritikoak
XIX. mendeko kritika nagusiak intelektual en eta langileen mugimendu en antolatzaileen eskutik jasan zituen, politika inguruko iritzi ezberdinak zituztelako Marxekin alderatuz. Esaterako Mikhail Bakunin ek, anarkista eta Internazionalaren inspirazioan arerioa, marxisten helburua "estatu zentralizatu indartsua" ezartzea zela zioen. Bestalde, Pierre-Joseph Proudhonek, sozialismo libertario aren teoriko anarkistak, gizarte komunistaren proiektuak "alde guztietan diktadura ra" eramaten zuela zioen. Marxen heriotzaren ondoren, Austria ko Böhm-Bawerk ekonomilaria Kapitala lana ezeztatzen saiatu zen. XX. mendean, Karl Popperrek “Gizarte irekia eta bere etsaiak”en profezia marxista aztertu zuen, historian gezurtatua izan zela ondorioztatuz.
Ikuspegi politiko tik, Marxen ondarea konplexuagoa da. XX. mendean zehar, dozenaka herrialdetako iraultzek beren burua "marxistatzat" izendatu zuten, batez ere Errusiako Iraultzak, eta horren ondoren sortutako Sobiet Batasunak. Munduko lider nagusi askok, hots, Vladimir Lenin, Mao Zedong, Fidel Castro, Salvador Allende, Josip Broz Tito, Kwame Nkrumah, Jawaharlal Nehru, Nelson Mandela, Xi Jinping, Jean-Claude Juncker eta Thomas Sankara k, Marxen eragina aipatu zuten. Iraultza marxistak gertatu ziren lekuetatik haratago, Marxen ideiek mundu osoko alderdi politikoek hartu dituzte kontuan. Aldarrikapen marxistekin lotutako herrialdeetan, gertakari batzuek gobernuen aurkari politikoek Marxi milioika heriotza leporatzera eraman dituzte. Eta Marxen lanarekiko, iraultzaile, buruzagi eta alderdi askoren fideltasuna oso eztabaidatua eta baztertua izan da, baita marxista askorengandik ere. Gaur egun ohikoa da Marxen ondare a eta eragin a, eta bere ideiak helburu politikoetarako moldatu dituztenen ondarea eta eragina bereiztea. Andrew Lipow adituak, Marx eta bere kolaboratzaile Friedrich Engels "sozialismo demokratiko iraultzaile modernoaren sortzaile" bezala deskribatzen ditu.
Bucyrus (Ipar Dakota)
Bucyrus Ipar Dakotako hiri bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 27 biztanle zituen, 0.91 kilometro koadrotan banatuta.
Baotita
Baotita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Baotita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Arzabaltzako zubia
Arzabaltzako zubia, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen du.
Kokalekua
Tolosako hegoaldean dago, N-1 autobidearen hegoaldeko loturagunean, eta alde banatan Usabal eta Aldaba Txiki auzoak ditu.
Historia
Antzinako N-1 errepideak zubi hau zeharkatzen zuen, baina 1990eko hamarkadaren hasieratik zubiaren alboan eta paraleloki biaduktu bat eraiki zen, hartan Gasteizera doan trafikoa pasatzen da, eta zubi honetan berriz Donostiara doana.
Nahiz eta hormigoiez egina egon, gaur egun oraindik antzinako zubiaren harrizko trazak mantentzen ditu.
Primož Peterka
Primož Peterka ( ahokstua; Ljubljana, -) Esloveniako eskiatzailea arrakastatsua izan da, jauzietan espezializatu zena.
Ibilbidea
Primož Peterka Ljubljana ondoko Prikrnica herrian jaio zen. Kranjko Triglav eski klubean hasi zen. 1996an egin zuen debuta Munduko Kopan. 1996-97 denboraldian zazpi txapelketa irabazi zituen eta baina Lau tranpolinen txapelketa garrantzitsua ere. 1997an 200 metrotik gorako jauzia egin zuen lehen eskiatzaile esloveniarra izan zen.
Bere herrialdeko inoizko kirolaririk hoberenen artean dago.
Filmak
Bi filma egin dira Primož Peterkaren bizitzari buruz, Vleci, Primož (Hegan egin, Primož) eta Peterka: leto odločitve (Peterka, erabakiaren urtea).
Kanbodiar bigarren riel
Kanbodiar (bigarren) riela (khemereraz: រៀល), Kanbodiako Erresuman zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea KHR da eta bere sinboloa ៛. Kanbodiar riel banako baten ehunena sen (khemereraz: ៥​សេន​​) deitzen da eta kanbodiar riel bakoitza 100 senez osatuta dago. Era berean kanbodiar riel banako baten hamarrena kak deitzen da.
Doonbeg
Dagoen kokaleku paregaba dela eta gaur egun turismogune nabarmena izateko garapen prozesuan dago. 1956. urterarte Galetacht eremuan, alegia irlandera hiztunen eremuan, sailkatua egon zen.
Messier 85
Messier 85 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Pierre Méchainek aurkitu zuen n.
Hugues Fabrice Zango
Hugues Fabrice Zango (1993ko ekainaren 25a) burkinafasoar kirolaria da, jauzi hirukoitzean eta luzera jauzian aditua. Berrespenaren zain, 18.07 jauziarekin salto hirukoitzean munduko pista estaliko errekorra du 18,07m-ko jauziarekin. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen. Burkina Fasoko historiako lehenengo domina izan zen berak lortutakoa. 2019an Dohan egin ziren Munduko Atletismo Txapelketan brontzezko domina lortu zuen. Bestalde, beste hainbat domina lortu ditu bere iblbide profesionalean zehar. Afrikako Txapelketetan, adibidez, bi domina ditu. 2016an zilarrezko domina eta 2018 urrezko domina lortu baitzituen.
Henri Victor Regnault
Henri Victor Regnault (Aix-la-Chapelle, Frantzia, 1810eko uztailaren 21a - Paris, Frantzia, 1878ko urtarrilaren 19a) frantses kimikaria eta fisikaria izan zen.
Biografia
Gay-Lussac frantses fisikari eta kimikariaren lekua hartu zuen Parisko politeknikoko kimika-sailean, eta Frantziako Collègeko katedradun egin zuten 1841ean.
Jariakarien estatikari buruzko ikerketak egiteaz gainera, uraren lurrunaren neurketak, gasen bero-ahalmen espezifikoarenak eta hotsaren hedatze-lastertasunari buruzkoak egin zituen. Kimikaren alorrean, ordea, alkaloide buruz egin zituen ikerlanak dira aipagarri, eta etilenoaren ordezko deribatu kloratuak ere prestatu zituen.
Stratford (New Hampshire)
Stratford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Coos konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Maria II.a Diaz Harokoa
Maria II.a Diaz Harokoa (c. 1320 - ) Bizkaiko hamabigarren andrea izan zen Joan Harokoaren alaba eta Maria Diaz Harokoaren ondorengoa. Joan Nuñez Lara Gaztelako noblearekin ezkondu zen, eta areagotu ziren bere garaian Gaztelako koroak Bizkaiko jaurerria hartzeko ahaleginak.
Biografia
Aita Joan Harokoa Bizkaiko jauna eta ama Elisabet Portugalgoa izan zituen. 1320 inguruan jaio zen.
Aitak ez zuen luzaroan iraun agintaldian. Mariak bi urte inguru zituela jarauntsi zuen baina bere eragina zabaltzea saiatzeagatik 1326ko urriaren 31n Alfontso XI.a Gaztelakoak hala aginduta Toron erail zuten. Erregeak Joanen ondasunak konfiskatu zituen eta sei urte zituen Maria Baionara erbesteratu zen. Gaztelar erregeak amonaren eskubideak erosteko eskaintza egin zuen baina Maria Diazek saltzeari uko eta Jaurerrira itzuli zen.
1331n, Baionan zegoela, hamabi urte zituen Maria gazteak Joanes III.a Nuñez Larako jauna ezkondu zuen.
1334an Maria bere ilobaren alde karguari uko egin zion. Mariak hamalau urte zituen.
Alfontso XI.aren erreinaldiaren lehenengo zatian, Joan Nuñez bere senarrak Joan Harokoaren ondasunen eske aritu zen, zenbait alditan erregearen aurka matxinatuz. Behin erregeak Lerman Joan Nuñez setiatu eta mendean hartu zuen, bakezkoak egin zituzten. Orduan, erregeak Mariaren titulua berretsi zuen, 1332tik aurrera berarentzat aldarrikatu izan zuen arren.
Ezkontza eta seme-alabak
Mariak Joanes III.a Nuñez Larako jauna ezkondu zuen. Hau Alfontso X.a Gaztelakoaren birbiloba izan zen.
Bikoteak lau seme-alaba izan zituzten:
Roeboides sazimai
Roeboides sazimai Roeboides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Barahonaita-(Al)
Barahonaita-(Al) fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Barahonaita-(Al) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Sphaerodactylus nycteropus
Sphaerodactylus nycteropus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Batailoi talde taktiko
Batailoi talde taktiko bat (Батальонная тактическая группа), BTG gisa laburtua, Errusiako Armadaren arma konbinatuek –ezberdinek– osaturiko maniobra-unitatea da, behin-behineko izan arren prestutasun maila altuan mantentzen dena. BTG bat, normalean, 2–4 konpainietako batailoi bat –normalean, mekanizatutako infanteria– osatzen dute; gainera, aire-defentsarako, artilleriazko, ingeniaritzazko eta laguntza logistikozko unitateekin indartuta egon ohi dira. Bestalde, normalean, Tanke-konpainiak eta misil-artilleriak talde horiek indartzen dituzte ere. BTGak 2013–2015 bitartean Errusiaren esku-hartze militarraren ardatza izan ziren Ukrainan; batez ere, Donbaseko Gerraren testuinguruan.
2021eko abuzturako, Errusiak 170 BTG inguru zituen prest; BTG bakoitza, 600-800 ofizial eta soldadurekin. Horietatik guztietatik, 200 inguru infante dira; normalean, 10 tanke eta 40 infanteria borrokatzeko ibilgailuz hornituak.
NGC 4383
NGC 4383 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Eduard Schönfeldek aurkitu zuen n.
Arzabaltza paper-fabrikako zubia
Arzabaltza paper-fabrikako zubia, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen du.
Kokalekua
Tolosako hegoaldean dago, alde banatan Arzabaltza paper-fabrika eta N-1 autobidearen ditu.
Historia
XX. mendean hormigoiez eraikitako zubia da, Arzabaltza paper-fabrika eta antzinako N-1 errepidea elkarlotzeko helburuz. Paper-fabrikaren itxierarekin bere funtzioa betetzetik utzi zuen, horregatik gaur egun oraindik zutik dirauen arren, itxia dago eta ez du inongo erabilpenik.
Zévaco
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Buffalo (Ipar Dakota)
Buffalo Ipar Dakotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 188 biztanle zituen, 0.59 kilometro koadrotan banatuta.
Albia dorrea
Albia dorrea edota Albia eraikina Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen bulego eraikin multzo bat da.
Kokalekua
Uribitarte auzoko izen berdineko kalean, eta Husa Jardines Albia hotelaren alboan.
Historia
José Sans Gironella eta Juan Carlos Smith arkitektoek diseinatu zuten.
Eraikinak bi sarrera dauzka, bata Uribitartetik eta bestea San Bizente kaletik.
Eraikuntza
Proiektua 1964an aurkeztu zuten arkitektoek eta eraikuntza bi urte beranduago hasi zen, baina zimendatze lanak burutu eta gutxira eraikuntza bertan behera geratu zen eta egitasmoaren sustatzaileek egiturak amaitzeko enpresa berria bilatu behar izan zuten.
2012an dorre garaienaren azken bi solairuetan Euskal Trenbide Sarearen bulegoak egokitzeko hasitako lanek, fatxada zatien erorketa eragin zuen eta ordutik eraikinak berrizteko egitasmoa prestatzen ari dira.
Sant Climent de Pal eliza (Andorra)
Sant Climent eliza Andorra ko Pal herrian, La Massana parrokian, dagoen eliza erromanikoa da. Klemente I.a santu eta aita santuari eskainita dago.
Historia
Elizari buruzko lehen berria 1312. urtekoa da. Garai hartan, eliza La Massanaren jurisdikzioaren mende zegoen, nahiz eta bere kapilau propioa zuen.
Deskribapena
Tenpluak nabe bakarra du, ekialdera begira. Ipar aldea zabalduta dago zenbait espazio eta kapera batzuekin.
Ipar aldean dago, orobat, elizako kanpandorrea, printzerriko ezagunenetako bat. Oin karratua du, hiru solairu ditu eta lonbardiar zerrenda eta arkuekin apaindutako leiho bikiak (hirugarren solairuan bikoitzak). Apur bat zanpatuta bezala dagoen teilatua du. Ziurrenik, XI. eta XII mende bitartean eraiki zen.
Elizako gaur egungo absidea lau angelukoa da eta XVII. mendean eraiki zen jatorrizko abside erromanikoaren ordez.
Barrualdea
Tenpluaren barnealdera sartzeko ateak erdi-puntuko arku bat du, zerra-hortz tankerako friso batekin apaindua, nabearen hegoaldeko horman, arkupe batez babestuta. Bi bataiarri topa daitezke (horietako bat, antza denez, olioa gordetzeko erabilia), hilerrikoa zen burdinazko hesi bat, zur polikromatuzko bi prozesio-gurutze (horiek denak XII. mendekoak), ama birjinaren irudi bat, Erremedioen ama birjina, XIII. mendeko ohiko tipologiari erantzuten diona, eta 1709ko erretaula barroko bat, santu titularrari eskainia.
Ikustaldiak
Eliza barrutik ikusi ahal izateko, hitzordua hartu behar da aurretiaz. Uztailean eta abuztuan, ordea, goizez eta arratsaldez egoten da irekita; gainerako hilabeteetan, bertan egiten diren erlijio-zerbitzuek irauten duten bitartean bakarrik sar daiteke.
Mallestigita
Mallestigita sulfato motako minerala da eta fleischerita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Mallestigita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Azpikontratazio
Azpikontratazioa edo azpitratatzea enpresa bati dagozkion funtzio nahiz jarduera zenbait beste enpresa bati esleitzeari deritzo, kontratu baten bitartez. Azpikontratazioaren arrazoiak anitz izan daitezke, hala nola enpresak azpikontratatutako jarduerak burutzeko beharrezkoa den egitura ez izatea, kostuak murriztea nahiz errentagarriagoak diren jarduera eta funtzioetan zentratzea. Langile eta sindikatuen aldetik, ordea, maiz salatzen den praktika da, azpikontratatzen duen enpresan lanpostuen murrizketa ekarri eta azpikontratua duen enpresaren kasuan langileen prekarizazioa gertatu ohi delako, azpikontratuak aldi baterako soilik izaten baitira.
Abantailak:
Desabantailak:
Azpikontratazio taktikoa eta estrategikoa
FK Kauno Žalgiris
FK Kauno Žalgiris Lituaniako futbol taldea da, Kaunas hirikoa.
Uniformea
Etxekoa
Triatloia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako triatloi-probak Jenako zubian izango dira uztailaren 30etik abuztuaren 5era. Guztira 110 triatloilari lehiatuko dira gizonen eta emakumeen proba bakoitzean. Tokio 2020an izugarrizko arrakasta izan ondoren, errelebo mistoa Olinpiadetan bigarren aldiz triatloiaren programan dago.
Formatua
Triatloi olinpikoak hiru osagai ditu: 1,5 km-ko igeriketa (0,93 min), 40 km bizikletan (25 min) eta 10 km korrika (6,2 ml). Lehiaketa ekitaldi bakar batean egiten da lehiakide guztien artean.
Talde mistoaren ekitaldi berriak lau pertsonezosatuta daude (bi gizon eta bi emakume). Atleta bakoitzak 300 m igeri,8 km bizikletan eta 2km korrika egiten dute errelebo-formatuan.
Sailkatzea
Sailkatze-aldia 2022ko maiatzaren 27an hasi eta 2024an bukatuko da. 110 atleta (55 genero bakoitzeko) lehiatuko dira, eta gehienez ere sexu bakoitzeko hiru NOCeko. Herrialde anfitrioiak, Frantziak, automatikoki jasotzen ditu lau kuota-postu (bi sexu bakoitzeko); NOCrik onenak, berriz, gizonezko bi postu lortuko dituzte, eta emakumezkoak beste bi 2022 eta 2023 Errele Mistoen Munduko Txapelketan.
Hauta daitezkeen sei NOCek bi plaza kuota jasoko dituzte genero bakoitzeko, Munduko Triatloi Errelebo Mistoa Sailkatzeko Ranking Olinpikoan oinarrituta, 2024ko martxoaren 25ean, eta beste bi Errelebo Mistoko Kalifikazio Olinpikoko Ekitaldian, 2024ko apirilaren 15etik maiatzaren 27ra bitartean. Kalifikazio-aldia generoko lehen 26 pertsonetan amaitzen da, sailkapena ziurtatuz, NOCeko hiruko mugari lotuta eta errelebo mistoen bidez kalifikatu ziren NOCen lehen biak kontuan hartu gabe. Kontinente bakoitzerako postu gehigarri bat esleituko zaio oraindik Jokoetarako kalifikatu ez den NOCeko maila altuko gizonezkoen eta emakumezkoen triatloiari. Generoko azken bi puntuak Hiruko Batzordearen mendeko triatletei eta Munduko Triatloiaren banakako sailkapeneko top 180ean hautagai direnei ematen zaizkie.
Paweł Adamowicz
Paweł Bogdan Adamowicz (Gdańsk, Polonia, 1965eko azaroaren 2a - 2019ko urtarrilaren 14a) poloniar politikaria eta abokatua izan zen. 1998tik 2019ra Gdańskeko alkatea izan zen. Piotr Adamowicz kazetaria zuen anaia.
Bizitza
Zuzenbidea ikasi zuen Gdańskeko Unibertsitatean, non ikasle-mugimenduko kide nabarmena bihurtu zen. 1988ko grebako antolatzaileetako bat izateaz gain, greba-komiteko burua izan zen. 1990etik 1993ra unibertsitateko errektoreordea izan zen.
Patriarkatu
Patriarkatua aita edo gizonik zaharrena —hau da, patriarka — etxeko nagusitzat duen gizarte-sistema da. Gizonek dure nagusitasuna, emakumeen eta haurren gainetik. Esanahi orokorragoan, gizarte- edo kultura-sistemetan gizonek gobernua eta nagusitasuna edukitzea da patriarkatua; emakume eta gizonen arteko desberdintasuna handitzen duena.
Paweł Adamowicz
Bizitza
1998an Adamowicz Gdańskeko alkate hautatu zuten. Guztira, sei udal hauteskunde irabazi zituen jarraian alkatetzan jarraituz bere heriotzaren egunera arte.
2019ko urtarrilaren 13an, Gdańskeko Eguberrietako Karitatearen Orkestra Handiaren agertokian, pertsona batek Adamowicz sastakatu zuen. Erasoaren ondorioz, egoera kritikoan eraman zuten erietxera, baina hurrengo egunean hil zen zauri larrietatik ezin osatuz.
Patriarkatu
Feminismoan
Arlo feministan, patriarkatu terminoa —edo, batzuetan, heteropatriarkatu— erabiltzen da gizon eta emakumeen arteko botere-banaketa aipatzeko; alegia, gizonek lehentasuna duten egoera horiek aipatzeko: boto-eskubidea debekatzea, erregulazioa sexu askatasunaren aurkako delituetan, genero-indarkerian, seme-alaben legezko zaintzan, generoaren araberako moral bikoitzean, hizkuntzaren bidezko sexismoan, ikusezin egiteko mekanismoetan, ondorengotza lerroen erabakitzean (aitarengandik bakarrik datorren filiazioa eta aitaren abizena eramatea), oinordetza-eskubideetan, gizarte-harremanetako autonomia pertsonalean, saio publikoetan ―politiko zein erlijiozkoetan― parte hartzean eta, lanaren banaketa-sexualean oinarrituta, gizon eta emakume banaketako lanbideei estatusa ezartzean.
Lakshmi
Hinduismoan Lakshmi ( ahoskatua) Vishnu jainkoaren betiereko devi ezkontidea da, edertasunaren eta zorte onaren jainkosa.
Patriarkatu
Gizonezkoak patriarkatuan
Teoriko batzuek, Michael Kimmel, Robert Connel eta Michael Kaufman kasurako, gizonezkoen rolari buruz idatzi dute. Topiko erabilienak hauek dira: maskulinitate hegemonikoa eta maskulinitate berriak, emakumeen askapenerako prozesuekin lotuta daudenak.
Lakshmi
Tradizioaren arabera Lakshmi itsas bitsetik jaio zen. Mito hau grekoerromatar mitologiako Venusen jaiotzarenaren parekoa da.
Beti bere senarrarekin doa hau Lurrera avatar baten eran jaisten den bakoitzean:
Irudikapenak
Orokorrean Vishnurekin batera irudikatzen da Garuda arranoaren gainean hegan edo bakarrik loto lore baten gainean eserita, hauetako bana albo bakoitzean eutsiz, debotoak bedeinkatzen dituzten lau beso dituela eta bere eskuetako batetik urrezko txanponak erortzen utziz. Zortearen ikur diren bi elefante zurik zaindua doa eta bere gurtza padma edo loto lore baten gainean dagoen lurrak irudikatutako antzinako Ama Jainkosa dravidarrarenarekin oso lotua dago.
Lakshmi deviaren sentsualtasun femeninoari eskainitako tenpluen artean Orchhakoa nabarmentzen da, Indiako erdi iparraldean.
Beste izen batzuk
Honako izen hauek ere jasotzen ditu.
Esnezko ozeanoan babestu zen jainkoek erbesteratu zutenean. Esnezko itsasoaren irabiaketa gertatu zen unean berpiztu zen.
Lakshmiren izarra
Lakshmiren izarra (Ashtha-Lakshmi edo "zortziko Lakshmi") zortzi puntako izar bat da: elkarrengandik 45ºko okerdura duten bata bestearen gainean jarritako bi karratu, tartesiar izarraren antzera.
Chicago Loop
The Loop edo Chicago Loop, AEBetako Chicago hirian dagoen finantza barrutiko eremu komunitario bat da. Bertan, Chicagoko udala eta Cook konderriaren agintaritzaren egoitzak daude, baita hainbat antzoki eta denda ere.
Zalduako aztarnategia
Zalduako aztarnategia Aurizberri eta Auritz herrien arteko Zaldua izeneko sail batean dagoen aztarnategi arkeologikoa da, Ibañetako pasabidearen magalean kokatua eta hiri erromatarra izandakoa. Egun Aranzadi Zientzia Elkarteak eta Londresko MOLAk elkarlanean induskatzen dutena, Oihane Mendizabalen zuzendaritzapean.
Zalduako aztarnategian erromatar garaiko hiri baskoia azaleratzen ari da. Hasieran, testu-iturrietan aipatzen zen Iturissarekin identifikatu zen, baina oraingoz, ezin da ezer ziurtzat eman. Hiriak 400 urte inguruko iraupena izan zuela uste dute arkeologoek, hau da, I. mendetik Erromatar Inperioaren gainbeheraraino. Astorgatik Bordelera zihoan erromatar galtzadaren alboan zegoen. Mende askoan lurpean ezkuturik izan eta gero, Zalduako hiria 1986-1989 bitarteko indusketa kanpainetan agertu zen, erromatar aztarnak aurkitu baitzituzten ; gero, 2011n eta 2012an, Aranzadi Zientzia Elkarteko arkeologoek hura herri erromatar bat zela baieztatu zuten, miliarioak eta beste hainbat arrasto aurkitu zuten inguruan, bai eta erromatar garaiaren aurretikoa izan litekeen baskoi herri baten ustezko hondarrak ere. Aranzadikoen iritziz, erromatarrek baskoien herri hartan ostatuak egin zituzten, bidean atseden hartzeko. Soldaduak ere izaten ziren, eta urteen joan-etorrian herria zabalduz joan zen, hiri bihurtzeraino. Adituek diotenez, baskoi soldaduak ziren, Erromaren zerbitzura zihardutenak.
Euskal Herriko historiaren berri jakiteko oso aurkikuntza garrantzitsua da, herri hura baskoien lurraldearen erdialdean zegoelako. Erromatarrek hasieran aterpe-leku eta gerora hiri izan zena altxatu aurretik, baskoien bizitoki izan zen. Gainera, etorkizuneko ikerketari begira, potentzialtasun handia duela uste dute arkeologoek, aukera handia ematen baitu erromatar garaiari buruz, euskara arkaikoari eta latinari buruzko datuak lortu ahal izateko.
Toni Acosta
Toni Acosta, jaiotzaz Antonia del Carmen Acosta León (San Cristóbal de La Laguna, Tenerife, Kanariak, 1972ko apirilaren 10a) kanariar aktorea eta umorista da.
Stratford (New York)
Stratford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Fulton konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Toni Acosta
Biografia
Antonia del Carmen Acosta León 1972ko apirilaren 10ean jaio zen San Cristobal de La Lagunan (Tenerife). Zuzenbidean lizentziaduna da La Lagunako Unibertsitatean. Karrera amaitzean, Madrilen jarri zen bizitzen, Clara Cosialsekin interpretazioa ikasteko, Metrópolis c.e zinema- eta antzerki-eskolan. Haren gurasoak Gregorio Arsenio Acosta eta Sebastiana Emerinda Chana León dira, eta Arsenio Luis eta Patricia neba-arrebak.
Arlo pertsonalean, 2002an Jacobo Martos zuzendariarekin ezkondu zen, Raphael abeslariaren eta Natalia Figueroa idazlearen seme nagusiarekin. Policías en el corazón de la calle telesailean lan egiten ari zirela ezagutu zuten elkar. Acosta eta Martos, 2015eko uztailean banatu zirenak, bi haurren guraso dira: Nicolás, 2004an jaioa, eta Julia, 2008an jaioa.
Ibilbide profesionala
Haren interpretazio-karrera telebistari estu lotuta egon da, eta nabarmentzekoa da Vera Muñoz izan zela Policías en el corazón de la calle telesailean seriean. Geroago, telebistako beste paper bat, ordukoan Un paso adelante, non Jacinta Jimenez, «J.J.»,izan zen. Antzerkian, honako hauek nabarmentzen dira: 5mujeres.com (2002), El método Grönholm (2007) eta La gaviota (2012).
2010ean, Acosta Supercharly-ren taldeko kide izan zen. Telesail hori Telecincok eman zuen eta Faniren papera interpretatu zuen. Telesaila bosgarren atalaren ondoren kendu zen, erregistratutako audientzia-indize diskretuen ondoren. Telebistan egin zuen hurrengo paper handia bi urte geroago iritsi zen, eta Sonsoles izan zen Con el culo al aire saioaren hiru denboraldietan. Telesaila kanpin batean zegoen girotuta, eta Antena 3en emititu zuten. 2015ean, Cuatroko sitcomaren banaketan sartu zen, Gym Tony, telesailaren bigarren denboraldian. El club de la comedia saioan parte hartu du behin baino gehiagotan umorezko bakarrizketetan.
2018an, film hauek estreinatu zituen: Sin rodeos, Santiago Segura eta Silvia Abrilekin batera; El mejor verano de mi vida, Leo Harlemekin eta Jordi Sánchezekin; Los futbolosos, Roberto Santiagok zuzendua; eta Yucatán Daniel Monzónena. 2019an hasi zen Señoras del (h)AMPA telesaileko protagonista egiten Telecincoren serie batean. Mayte Soldevillaren papera egin zuen, Malena Alterio, Mamen García eta Nuria Herrerorekin batera, eta bigarren denboraldi baterako berritu zuen. Urte horretan, halaber, Cadena SER irratian El grupo irratsaioa aurkezten hasi zen, Silvia Abrilekin batera. Telegram app-ean programarako sortutako talde batean lantzen diren gai eta kontuei buruz hitz egiten dute, eta edonor sar daiteke taldean eta iruzkinak egin ditzake.
2019an, Padre no hay más que uno filmeko protagonista izan zen, Marisaren paperarekin, eta urtebete geroago, haren jarraipena, rola errepikatuz. 2019an, halaber, Cadena SER El Grupo saioa Silvia Abrilekin batera zuzendu eta gidatu zuen. Gero, 2021ean, Fernando Colomo Poliamor para principiantes komediako protagonistetako bat izan zen. Urte bereko uztailean, HBO Max telesailerako paper protagonista iragarri zen. Horrez gain, Espejo, Marc Crehueten Espejo, espejo eta Hugo Martín Cuervoren Todos lo hacen filmetan parte hartuko zuela iragarri zen.
Munguía Industrial, S.A.
Munguía Industrial, S.A. (Munisa) Bilbon egoitza zuen automobil-enpresa izan zen.
Historia
1957ko urtarrilaren 22an euskal enpresaburu batzuk Munguía Industrial, S.A. sortu zuten, Bilboko Marqués del Puerto kalean egoitza zuena. Jatorrizko helburua seriean auto utilitario egitea zuen. Hori zela eta, apirilean Hans Glas Gmbh enpresarekin ituna sinatu zuten Goggomobil T250 egiteko.
Mungian lantegia eraiki eta 1962ko hasieran Goggomobil alemaniarrak egiteari ekin eta urte bukaerarako 1.100 eginak zituzten. 1966an Goggomobil 400 S aurkeztu baina ez zituzten asko saldu SEAT 600a modan zegoelako. Apirilean Goggomobil T700 eta Goggomobil 1700GT aurkeztu zituzten. Hala ere, ezin zuten proiektua aurrera atera eta BMW-ek Hans Glas erosi zuenean desagertu zen.
Shèsa
Shèsa Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chèze udalerrian erroldatutako biztanleak 45 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 36 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 28 lanean zeuden (16 gizon eta 12 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 6 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Chèze udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 52 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Isola del Cantone
Isola del Cantone Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Isola del Cantonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Barahonaita-(Fe)
Barahonaita-(Fe) fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Barahonaita-(Fe) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Anton Ažbe
Anton Ažbe (Škofja Loka, 1862ko maiatzaren 30a – Munich, 1905eko abuztuaren 5a) Esloveniako margolari errealista izan zen, Austria-Hungariako Inperioaren garaian, XIX. mendean herrialde honetako garrantzitsuena.
Biografia
Anton Ažbe Škofja Lokan jaio zen, Dolenčice herrixkan, 1862ko maiatzaren 30ean. Alois eta Anton Ažbe nekazari familia batean jaio ziren Austria-Hungariako Inperioan, gaurko Eslovenian. Tuberkulosiak hil zuen aita 40 urte besterik ez zituenean eta 7 urteko umezurtzak geratu ziren ezinean zegoen amarekin. Zaintza-etxeetan hazi behar izan zuten eta Aloisek garapen arrunta izan bazuen ere, Antonek osasun arazo larriak izan zituen: ahultasun kronikoa, bizkarrezur deformatua, hazteko atzerapen orokorra... Tutoreak Antonek ezin ziola nekazari lanari heldu erabaki zuen eta ikastera bidali zuen Klagenfurtera.
1882an Vienako Arte Ederren Akademian hasi zituen ikasketak eta, 1884an, Munichera joan zen, aurrekoa baino liberalagoa eta modernogoa jotzen zena.
1892an bertako Arte Ederren Akademian eskolak eman zituen eta, ikasleen artean, Vasili Kandinski ere izan zuen, beste askoren artean: Alexei Jawlensky, Matija Jama, Rihard Jakopič, Nadežda Petrović, Matej Sternen... 150 bat badira.
Mundu akademikotik estiloa garatzen joan zen pintura errealista baterantz eta bera eta Yuri Shubitsem Esloveniako errealismoaren ordezkari izan ziren. Beltzezko emakumea bere printzipio artistikoen isla da, iluminazioak duen kolorea aldatzeko ahalmena azaltzen baitu.
Irakasteko metodologiak, berriz, ikaslearen gaitasun indibidualak garatzeko helburua zuen, bakoitzak bere estilo propioa aurki zezan.
1904an, eztarriko minbiziak eraso zuen betidanik erretzaile izan zen Ažbe eta, 1905eko udaberrirako, ezin janik irentsi utzi zuen. 1905eko abuztuaren 5ean hil zen Munichen.
Alegiako zubia (Tolosa)
Alegiako zubia, Gipuzkoako Tolosa eta Alegia udalerrietan dagoen zubi bat da. Oria ibaia zeharkatzen du.
Mello (Oise)
Mello Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Alegiako zubia (Tolosa)
1990eko hamarkadaren hasiera arte, harri eta hormigoiez eraikitzako zubi honek Tolosa eta Alegia udalerriak antzinako N-1 errepidearen ibilbidetik lotzen zituen, baina autobide berria eraikitzearekin bat itxi zuten, eta gaur egun zentral elektrikoaren alboan bere hartan mantentzen da, trafikoari itxita eta erabilerarik gabe.
Gaur egun A-1 autobidearen eta Madril-Hendaia burdinbidearen artean dago.
Mello (Oise)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 188 etxebizitza zeuden, 171 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 171 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 71 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Leioa
Izena
Juan Ramón Iturrizaren arabera, «Leioa» leiho ona esaerari legokioke. Antonio Truebaren iritziz, ostera, elexa ona herriaren izenaren sorburua izango litzateke.
Mello (Oise)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Leioa
Geografia
Herriaren erliebea nahiko laua da, 100 metrora heltzen diren mendixka batzuk baino ez daude. Kurkudi (126 m), Bolunburu eta Ikea (mendi) dira udaleko tokirik altuenak.
Sphaerodactylus omoglaux
Sphaerodactylus omoglaux Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Leioa
Mugakideak
Mendebaldean Erandiorekin egiten du muga, ekialdean Getxorekin, eta hegoaldean Ibaizabal ibaiarekin. Ibaizabal mugaren beste aldean, mugakide Sestao du. Portugalete dago Getxoren aurrean Ibaizabalen beste aldean, eta eztabaidatu egiten da ea egoera horretan Portugalete mugakide ote den.
Batzuek uste dute Berango mugakidea dela, baina metro gutxigatik bada ere, ez da.
Auzoak
Leioa Avanzada errepidea edo Iparragirre Etorbideak zeharkatzen du, Bizkaian trafikorik handiena duten errepideetako bat. Herriaren erdigunea eta udaletxea autobide horren inguruan garatu dira. Leioako beste irudimenezko ardatz bat Ibaizabal ibaitik hurbil dagoen Metro Bilbaoko geltokitik Leioako Campusera igotzen den bidea litzateke. Bide hori tranbia batek egitea proiektaturik dago.
Sakabanaturiko beste hainbat auzo daude, ofizialak hauexek:
Leioako auzo izan ziren Arara, Aretxabaleta, Arostegi eta Ubeda; azken hori, gaur egun Sarriena deitua.
Auzo ofizialak ez direnak baina herrian auzotzat hartzen diren leku-izenak: Ikea, Landabaso, Sakoneta, Mendibil, Gaztelueta, Kandela Zubieta...
Historia
Leioa, elizate independente gisa 1526ko urriaren 31an sortu zen, hamarrenak kobratzearen gaineko auzi baten epaiaren ondorioz Erandioko elizatetik banatu zenean. Bizkaiko Batzar Nagusietan 26. jarlekua eskuratu zuen (46.a gero).
Ekonomia
Herriko ekonomia sektore nagusia zerbitzuena da. Hala ere, urtetan garaturiko hainbat industria mota daude: altzairugintza, kimika, mekanika, beira eta elikadura industria.
Demografia
Leioak biztanle zituen. urtean. Bizkaiko eta Bilbo Handiko beste herri batzuetan ez bezala, herriaren hazkunde nagusia ez zen gertatu 1950eko eta 1960ko hamarkadetan; izan ere, aldaketa handia 1970eko hamarkadan iritsi zen, inguruko beste herri batzuetan beherakada hasita zegoenean. Urte horietan, eta hurrengo hamarkadetan ere, Bilboko eta inguruko herrietako hainbat biztanleren jomuga izan zen Leioa, etxebizitzak merkeago zituelako batez ere. Horrez gain, garatu zen industriak Espainiatik hainbat pertsona erakarri zuen.
Udal hauteskundeak
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Leioako alkatea EAJko Maria Carmen Urbieta da.
Metroa
Bilboko metroaren 1. lineak Leioa zeharkatzen du, eta udalerrian hurrengo geltokiak ditu:
Autobusa
Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:
Hizkuntza
Leioako hizkera ("Leyoáko berbeté") Leioan hitz egiten den bizkaieraren ipar-sartaldeko (Uribe Kosta, Txorierri eta Mungialdea) azpieuskalkiaren aldaera da. Leioako hizkera Uribe Kostako eta Txorierri sartaldeko aldaeren tarteko berbeta da, Getxo eta Berangokoenen antzekoa.
Burlington (Ipar Dakota)
Burlington Ipar Dakotako hiri bat da. Ward konderrian kokatua dago. 2010ean 1,060 biztanle zituen, 1.66 kilometro koadrotan banatuta.
Wake Me Up (Avicii)
Wake Me Up (euskaraz Esna Nazazu) Avicii suediar DJaren abesti bat da. Aloe Blacc estatubatuar abeslaria eta Incubus estatubatuar rock musika taldeko Mike Einziger gitarrajolearen kolaborazioak ditu. Musika elektronikoa eta country estiloak uztartzen ditu.
Mello (Oise)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 266 ziren, horien artean 212 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 212 pertsona aktiboetatik 191 lanean zeuden (102 gizon eta 89 emakume) eta 22 langabezian zeuden (10 gizon eta 12 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Wake Me Up (Avicii)
2013ko ekainaren 17an single gisa plazaratu eta urte berdineko irailaren 17an True diskoaren barnean argitaratu zen. 2013ko udako abestietako bat izan zen, udan nahiz udazkenean Euskal Herrian Euskadi Gaztean maiz entzungai jarri ohi zutelarik.
Mello (Oise)
Diru sarrerak
2009an Mello udalerrian 214 unitate fiskal zeuden, 562,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.701 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 2 margolariak.
Wake Me Up (Avicii)
Abestian behin eta berriz errepikatzen den bertso edo bisak honakoa dio:
Mello (Oise)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mello udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Wake Me Up (Avicii)
Bitxikeria gisa, Irlandako Coláiste Lurgan ikastetxeko ikasleek abesti honeen irlanderazko bertsioa moldatu zuten, estreinatu eta berehala herrialde hartan arrakasta izan eta gazte jendearen artean hedapen handia izan zuelarik.
Mello (Oise)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sei Shōnagon
Sei Shōnagon (japonieraz 清少納言, Sei Shōnagon) (968 inguru-1000 eta 1025 bitartean) X. mendean, Heian aroan bizi izan zen idazle japoniar bat izan zen. Makura no Soshi izenburuko bere egunerokoagatik da ezaguna (Burkoaren liburua).
American Psycho (filma)
2000ko urtarrilaren 21an Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen, serieko-hiltzaile baten gorabeherak kontatzen ditu, denborarekin kultuzko filma bilakatu delarik.
Sei Shōnagon
Bere bizitza ez da askorik ezagutzen. Bere benetako izena zein zen eztabaidatzen da, iritzirik hedatuenak Kiyohara Akiko deitzen zela dioen arren. Bere ezizena protokolo titulu batez (Shonagon, hirugarren Estatu azpidazkaria) eta familia abizen batez (Sei egilearen lehen abizena den Kiyohararen lehen zatia idazten den karakterearen txinatar ahoskera da. Kiyoharak "zelai garbia" esan nahi du).
American Psycho (filma)
2002an Morgan J. Freemanek zuzendu eta Mila Kunis aktoreak antzeztutako American Psycho 2 jarraipena izan zuen, orduko horretan hiltzaile psikopataren papera emakumezkoa zelarik.
Sei Shōnagon
Kiyohara no Motosuke olerkariaren alaba zen. Bere aitaren egoera nabarmenari esker, Ichijō enperadorearen emazterik gogokoena zen Fujiwara no Sadako enperatriz ezkontidearen konpainiako dama bihurtzea lortu zuen. Ustez Tachibana no Norimitsurekin ezkondu edo bizi izan zen, honekin Tachibana no Norinaga izeneko seme bat izan zuelarik. Fujiwara no Muneyorekin ere ezkondu zen eta honekin alaba bat izan zuen, Koma no Myobu izenekoa. Beste alde batetik, maitale ugari eman zitzaizkion.
American Psycho (filma)
Argumentua
1980ko hamarkada, Manhattan. Jazkerak norberaren azalak baina garrantzitsuagoa eta moralki erabat planua den mundu batean, Patrick Bateman (Christian Bale) gaztea senargai perfetua izateko baldintza egoki guztiak dituen yuppie harro eta berekoi bat da eta munduan bere lekua etsipenez topatzen saiatzen da. Wall Streeteko gainontzeko dirudun harroskoak bezalakoa izaten gero eta gehiago saiatu arren bere berezko barne sen beldugarri, odolzale eta sexuzalearen kontrola galtzen doa, ondorioz objetuek pertsonen gorputzak eta arimak baino gehiago balio duten egoera nahasi eta ero batean barneratzen joango da, zuzen-zuzenean bere buruaren suntsiketara.
Sei Shōnagon
Enperatriz ezkontidea hil ondoren, Sei Shonagonek oraindik beste zazpi eta hamar urte bitartean eman zituen gortean, eta ondoren erlijio andere budista bezala ordenatu zen. Hil zen arte noraezean bizi izan zen, limosnei esker mantenduz, Shikoku uhartearen eta hiriburuaren inguruen artean.
Roeboides xenodon
Roeboides xenodon Roeboides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Sei Shōnagon
Bere lanik garrantzitsuena den Makura no Soshi (Burkoaren liburua), bere eguneroko pertsonala zen, oheburupean gordetzen ohi zena (hortik izena). Burkoaren liburua egileak eguneroko errealitateko elementuak zerrendatzen dituen zerrenda batzukin osatua dago, emozioa eragiten duten gauzak, zikintasun sentsazioa eragiten dutenak, erosi ezin daitezkeen gauzak... esate baterako. Jorge Luis Borges lan hau hautatu, apuntatu eta itzuli zuen Maria Kodamaren laguntzarekin.
Makura no Soshi lanaz gain Sei Shonagon shu olerki bilduma ere idatzi zuen. Ogura Hyakunin Isshun, partehartzaileen oroimena eta ezagutza poetikoak funtsezkoak diren karta joko tradizionalean agertzen diren olerkarietako bat ere bada.
Eloise
Eloise 1968ko pop abesti bat da. Barry Ryan ingeles abeslariak abestu eta nazioartean sekulako ospea bereganatu zuen. Hitzak bere anai bikia zen Paul Ryanek idatzi zituen.
Espainia mailan, 1987an Tino Casal asturiar abeslariak ere abesti honen gaztelaniazko bertsio bat abestu zuen.
Intersubjektibitate
Intersubjektibitatea elkarrekiko prozesua gisa defini daiteke, zeinaren bidez pertsona baten eta bestearen kontzientzia eta ezagutza partekatzen diren. Intersubjektibitatearen kontzeptuak “besteen” justifikazio eta balio ikuspegia eskaintzen du, pertsonen arteko sinkronia ahalbidetzen duena. Beste era batera esanda, alteritatea aitortzeko prozesu bat dakar. Intersubjektibotasuna eguneroko bizitzan eta gizarte-harremanetan gauzatzen da, eta horietan oinarrituta sortzen da errealitate aren pertzepzio-sare bat. Gaur egun, intersubjektibitatearen kontzeptuak zenbait esparrutan erabiltzen da, hala nola filosofian, psikologian, gizarte-zientzi etan eta, oro har, zientzietan.
Definizioa
Intersubjektibotasuna zientzialari sozialek kodetutako termino bat da, giza elkarrekintza ezberdinen deskribapen labur bat bezala. Adibidez, Alex Gillespie eta Flora Cornish psikologo sozialek gutxienez zazpi definizio eman dizkiote intersubjektibitateari (eta beste diziplina batzuek definizio gehigarri eta ezberdinak dituzte):
Era berean, Thomas Scheffek intersubjektibotasuna honela definitzen du: "Estatu subjektibo ak bi norbanako edo gehiagoren bidez partekatzea".
Intersubjektibotasuna zentzu arruntean ere erabili izan da, jendeak elkarrekintzan eraikitako esanahi partekatuei buruz aritzeko, eta eguneroko baliabide gisa erabili izan da bizitza sozial eta kulturaleko elementuen esanahia interpretatzeko. Jendeak zentzua partekatzen badu, egoeraren definizioa ere partekatzen du.
Kontzeptu hau modu esplizituan edo inplizituan aztertu zuten lehen autoreen artean, Edmund Husserl, Jacques Lacan, Heinz Kohut, Robert Stolorow, George E. Atwood, Jessica Benjamin, Estatu Batuetan, eta Silvia Montefoschi izan ziren.
Intersubjektibitate filosofikoa
Orokorrean, elkarrekikotasuna da filosofiaren tradizio analitiko eta kontinentaletan topiko nagusia. Intersubjektibotasuna funtsezkoa da ez bakarrik maila erlatiboan (besteekiko harremana duena), baita epistemologikoan eta baita metafisikoan ere.
Subjektibitatea ezin zitekeen isolaturik mantendu, helburua oinarrizko “objektibitatea” eskuratzea bazen, hau da helmuga edozein momentutan eta edozein pertsonan “eskuraturiko kontzientzia/ezagutza” baliogarria izatea zen. Objektibitatearen oinarria intersubjektibitatea bakarrik izan daiteke.
1910/11tik aurrera Husserl “intersubjektibitatearen murrizketaren” gainean hedatzen saiatu zen.
Husserl intuitibo kontzeptuaren berrazterketa egin zuen, “jatorrizkoak ez ziren intuiziozko bizipenak” zeritzon bere teorian, eta baita gorputz-subjektuen testuinguruan ere, "munduaren kontzeptu natural" zeritzonean — kontzeptu horretan W. Dilthey ren eragina ikusten da.
Bere behaketa eta azterketak batu eta zuzendu egin ziren, bere bizitzako azken egunak arte. Intersubjektibitatearen fenomenologiaren funtsezko bi problematika nabarmentzen ditu, biak teoria honen abiapuntu solipsistaren ondorio: (Ideia I) Husserl ez da gai erakusteko egoak nola esperimentatzen duen beste Ni bat, subjektu konstituziogile gisa, eta ez objektu eratu huts gisa; ( Ideia ii) bigarrenik, ikuspegi fenomenologikoak ez du lortzen mundu komun baten osaera ebaztea.
Husserlen testurik ezagunena eta kritikatuena, bostagarren Meditazio Kartesiarra rena da. Testu hori ez da ondo ulertu ezta interpretatu, Husserl fenomenologia "estatikotik" heltzeko estrategia batekin hasten baita, eta estrategia "genetiko" batekin amaitzen du azterketa.
Intersubjetibitate husserlianaren teoria ezaguna da “Teoria monadologiko” bezala. Monada gisa, Husserlek ego konkretua ulertzen du, hau da, subjektua bere determinazioen osotasunean: subjektu gorpuzdun eta transzendental, faktiko eta eidetikoa, bere esperientzia transzendental guztiekin eta bere korrelatu objektibo guztiekin, hau da, subjektua eta bere inguruko mundua (laugarren meditazio kartesiarra).
Inguruko mundu honek alter egoa barne hartzen du, zeinarekin subjektu transzendental bakoitzak nahitako korrelazioak sortzen dituen, eta, beraz, subjektu transzendental bakoitza "besteen ondoan" (beieinander) eta "besteekin" (miteinander) ez ezik "besteetan" (ineinander) dagoela ere esan daiteke. Husserlen teoriaren arabera, zentzuaren eta baliozkotasunaren osaera transzendentala modu mankomunatuan gauzatzen da, historikoki tradizioak sortu eta sortu dituen intersubjektibitatearen bidez.
Hona hemen "monadologia" husserldarrak jorratutako gaiak: