cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agustina Ortiz de Rozas
Familia
Eduarda Mansilla idazle aitzindariaren ama zen, Juan Manuel de Rosasen, arreba eta Lucio Norberto Mansilla jeneralaren emaztea.
Buenos Airesen ezkondu zen 1831ko apirilaren 2an, Lucio Norberto Mansilla Bravo de Oliva jeneralarekin, senarrak berrogeita bat urte beteak eta Agustinak hamabost urte zituela.
Ongintza
Bere bizitzan karitate-lanengatik nabarmendu zen, eta pobreen artean oroitzapen bat utzi zuen bere filantropiagatik; izan ere, haiek egunero egiaztatzen zuten bere etxeko atean beti aurkitzen zituztela elikagaiak beren beharrak asetzeko.
Ongintza Elkarteko lehendakaria izan zen 1815ean. Erakunde publiko horretan, Manuela Aguirre eta Alonso de Lajarrotarekin batera, haren lehengusina - eta, gero,  amaginarreba zena, seme-alabak ezkontzean - nabarmendu egin zen.
Heriotza
1871n senarra hil zen, baina ez garai hartan Buenos Airesek zuen sukar horiaren izurritearen biktima.
1898ko abuztuaren 29ko gaueko lehen orduetan hil zen, Alsina kaleko etxean, gaixotasun luze baten ondorioz eta seme gehienak ez zeudelako penaz; Lucio Victorio Europan zegoen; Eduarda 1892ko abenduaren 20an hil zen; Lucio Norberto tragikoki hil zen Cadizen, Espainian eta Agustina umetan. Carlos bakarrik egon ahal izan zen amarekin azken egunetan.
Exekiak eta memoriak
Rubén Daríok hauxe idatzi zuen Buenos Aireseko El Tiempo egunkarian:"Emakume ospetsua zahartzaroan baino ez dut ikusi, eta inoiz ez nuen izan bere tratuaren ohorea. Gau batean esan zidaten, pabiloiko antzoki urdinean. Laurogei urte inguru zituen. Emakume dotorevasko zeuden aretoan. Berak, denboraren elurra, bere presentzia baino ez zuen behar aristokraziaren inperioa behatzeko."Exekiak Buenos Aireseko Pilar elizan egin ziren, eta bertan jende ugari eta nabarmenak egon ziren. Ordezkaritza sozial edo politikoren bat zuten guztiak hantxe zeuden, eta afektu zintzoaren testigantza eman zuten.
Hiletan parte hartu zuten askoren artean, hauexek daude: Laura López Osornio, Jovita Cortina de García, Clementina Laspiur, Miguel Juárez Celman, Manuel Quintana, Martiniano Leguizamón, Luisa Uriburu de García, Agustín Silveyra, Adolfo P. Carranza, Mauricio Mayer, Daniel G. Ocampo, Francisco Uriburu, Santiago Lloveras, Norberto Quirno Costa, José María Bustillo, Eduardo Lanús, Felipe Llavallol, Ambrosio Olmos, Ramón Cárcano, Benjamin Victorica, Julio Argentino Roca, Ernesto Tornquist.
Luisa Landová-Štychová
Luisa Landová-Štychová, jaiotzaz Aloisie Vorlíčková (Ratbor, Austria-Hungaria, 1885eko urtarrilaren 31 – Praga, 1969ko abuztuaren 31) txekoslovakiar politikaria, feminista, hezitzailea eta astronomoa zen. 1920an, Diputatuen Ganberarako hautatutako lehen emakumeetako bat izan zen.
Marietxe trikuharria
Marietxe trikuharria edo Gaztenia trikuharria Nafarroa Beherako Mendibe herrian, Basaburu auzoan dagoen monumentu megalitiko ospetsua da. Herri inguruan dago, lursail partikular batean. Trikuharria posizio nagusi batean dago, artzaintzari eskainitako muino batean; tumulua guztiz desagertu da, nekazaritza jarduera ez oztopatzeko berdinduta.
Luisa Landová-Štychová
Biografia
Landová-Štychová 1885ean jaio zen, okindegiko jabe baten alaba zen. Eskola monastiko batean hezi zuten eta negozio-akademia batera joan zen. Ondoren, bitxi-konpainia bateko korrespontsal gisa lan egin zuen Vienan, eta Jaroslav Štych ezagutu zuen. Aitaren negozioaz arduratzeari uko egitean, langile-mugimenduarekin bat egin zuen. Bere abizena aldatu eta Landová jarri zuen (bere amonaren ezkongabetakoa), eta 1912an ezkondu zen Štychekin.
Politikari
1907an, anarkisten aurkako protestetan parte hartu zuen, eta Txekiar Federazio Anarkista taldeko kide bihurtu zen, iritzi feminista erradikalez hitz eginez. Štychekin batera, Monista Sozialisten Batasuna eta sozialdemokrata sortu zituen 1913an, eta debekatu egin zuten Lehen Mundu Gerran. Txekiar Anarkisten Federazioan ere parte hartu zuen eta poliziaren zaintzapean egon zen gerran. 1918an, anarkistek Txekiar Alderdi Sozial Nazionalean bat egitea erabaki zuten, eta Txekiar Alderdi Sozialista izena hartu zuen.
Marietxe trikuharria
Deskribapena
Hilobiko ganbera bertako jatorriko kuartzo zuriko hareharrizko ortostatoek mugatzen dute. Forma apur bat trapezoidala du, zabalagoa ohe aldean sarreran baino. Multzoak 3 m. luze eta 1,40 m. zabal neurtzen ditu, gutxi gorabehera. Estalkia eta gau-lauza hareharri gorrikoak dira, eta horrek esan nahi du beste nonbaitetik ekarriak zirela, Armiagako menditik edo Urtxurritik.
Luisa Landová-Štychová
Politikari
Landová-Štychová 1918ko urriaren 14an greba orokor bat antolatzen parte hartu zuen, eta independentzia-manifestazio masiboa bihurtu zen. 1918tik 1920ra Revolutionary National Assemblyn kide izan zen. Ondoren, Alderdi Sozialista Txekoslovakiarrerako hautagaia izan zen 1920ko parlamentu-hauteskundeetan, eta parlamenturako hautatutako hamasei emakumeetako bat izan zen. Abortua legeztatzen zuen lege bat onartzen saiatu zen, baina ezin izan zuen behar adinako laguntza lortu. Anarkisten eta Alderdi Sozial Nazionaleko jatorrizko kideen arteko tentsioak lehertu egin ziren, eta 1923ko martxoan Landová-Štychová eta beste hiru partidatik bota zituzten errepublika babesteko lege bat bozkatu ez zutelako. Ondoren, Ganberako aulkitik kendu zuten ekainean.
Kanporatutako anarkistek Langileen Alderdi Sozialista Independentea osatu zuten, eta Landová-Štychovak alderdia ordezkatu zuen Pragako Udalean, Bohualav Vrbenský Vrbensky-ren ordezko gisa. Alderdi berria Txekoslovakiako Alderdi Komunistan batu zen 1925ean, eta Diputatuen Ganberara itzultzeko hautatu zuten 1925eko hauteskundeetan. Parlamentuan 1929ra arte aritu zen.
Astronomo
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, bere jarduera politikoa neurri handi batean eten egin zen, eta Txekoslovakiako Elkarte Astronomikoan sakonago aritu zen. 1945ean bere batzordeko presidenteorde bihurtu zen, eta Říše hvězd hvnaut aldizkari astronomikoaren kontseilu editorialean jardun zuen. 1952tik Jakintza Politiko eta Zientifikoak Zabaltzeko Txekoslovakiar Elkarteko lehendakariordea izan zen, eta 1959an Txekoslovakiako Zientzia Akademiako ohorezko kide izendatu zuten.
Heriotza
Pragan hil zen 1969an abuztuaren 31n, 84 urte zituela.
Klitozibe erraldoi
Klitozibe erraldoia (Leucopaxillus giganteus edo Clitocybe gigantea) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Nahiko jangarri ona, batez ere gaztetan, janari ugari emateaz gain, tamaina handia du. Propietate antibiotikoak eta antitumoralak ditu.
Deskribapena
Kapela: 10 eta 30 cm bitarteko diametrokoa, inbutu forman eta ertzak meheak eta biribilduak. Zuri-krema kolorekoa da eta azala pruinaduna du.
Orriak: Oso dekurrenteak eta estu, zurixkak eta gero krema kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, motza eta sendoa, kapelaren kolore berekoa.
Etimologia: Leucopaxillus terminoa grekozko "leucos" hitzetik dator, eta zuria esan nahi du. Bere koloreagatik. Giganteus epitetoa latinetik dator eta erraldoia esan nahi du, bere tamainagatik.
Jangarritasuna
Jangarri ona.
Nahasketa arriskua
Oharra: Mizeliotik hurbil dagoen belarra erre egiten dute, belarra hazten laguntzen duten hartzigarriak hiltzen dituen antibiotikoa askatzen duelako. Clitocybina da.
Sasoia eta lekua
Batzuetan udaberrian agertzen da eta berriz udazkenean hazten da, zelaietan, larreetan eta materia organikoan aberatsak diren lekuetan, basoen mugatan, koniferoen azpian etab.
1991ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
1991ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 9. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kaleetan zehar ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren. Aipagarria da urte honetan topaketei izena aldatzen zaiela, izan ere, Euskal Antzerki Topaketak izatetik Euskadiko Euskal Antzerki Topaketak izatera pasatzen da. Aldaketa hau, 2002ko ediziora arte mantendua, euskara hutsezko antzerki topaketa bakarra izateagatik egiten da, baita bertara Euskal Herri osoko antzerkigileak hurbiltzen zirelako ere.
Edizio honetan Agustin Zubikarairi omenaldia egin zitzaion, antzerki munduan hainbat urtetan egindako lan handiagatik. Hala ere, beste urteetan ez bezala, irrati lehiaketa ez zen omendu honi buruzkoa izan, izan ere, Toribio Alzagaren heriotzaren 50.urteurrena izanik, honi buruz egitea erabaki zen. Ikasleen irratsaio hauek Herri Irratian izan izan ziren entzungai.
1991ko epaimahaiaren saria, talde profesionalari, In Fraganti eta Bederen 1 taldeek banatu zuten, eta talde amateurrari Bordaxuri Taldeak "Berantenaz seietan” lanarekin. Kartelaren egilea Imanol Guridi izan zen, lehiaketa bidez. Irrati lehiaketan, Azpeitiko Institutuko ikasleek irabazi zituzten bi sariak.
Mahsa Amini
Mahsa Amini, Jina Amini edo Zinha Amini izenez ere ezaguna (Saqez, Iran, 2000ko uztailaren 22a - Teheran, Iran, 2022ko irailaren 16a) jatorri kurduko emakume irandarra izan zen. Emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea atxilotu eta torturatu egin zuten, Moralaren Poliziak hijab, buruko oihala, publikoan behar bezala ez erabiltzeagatik. Irango Gobernuko poliziak ustezko "orientazio islamiko" baterako atxilotu zuten. Bi orduz buruan kolpeak hartu ondoren, garuneko eta bihotzeko erasoa jasan zuen, eta koman sartu zen. Bi egun geroago hil egin zen. Iranen, emakumeen aurkako erasoaren eta indarkeriaren biktimarik ezagunenetako bat da.
2022an munduan zehar elkartasun protestak jazo ziren, hala nola Alemanian, Parisen, Suedian, Grezian, Txilen, New Yorken, Londresen, Australian... Halaber, mundu zabalean emakumeek beren ilea moztu zuten Iranen sufritzen duten askatasun falta salatzeko.
Biografia
Mahsa Amini 22 urteko herritar irandarra zen, jatorriz Saqezekoa, Kurdistango probintzian. Familia intelektual batek hazi zuen, eta hiri kurdu batean bizi izan zen, non jendea Irango gobernuen errepresio gogorrenaren pean egon den.
Atxiloketa eta heriotza
Irailaren 14an, asteartea, arratsaldeko 6:00ak aldera atxilotu zuten Amini Moralaren Poliziako agenteek, Teheranen dagoen Shahid Haqani autobideko Shahid Haqani metro-geltokitik gertu. Kiaresh Amini nebak protesta egin ondoren, arreba atxiloketa-zentrora eramango zutela esan zioten, "informazio-klase" bat jasotzeko, eta ordubetean askatuko zutela, baina Kasra ospitalera eraman zuten anbulantzian.
Bi egunez, Teherango Kasra ospitalean egon zen Amini koman, eta horrek jendearen sentimenduak piztu zituen, eta beste behin ere Orientazio Patruilaren eta hijabari buruzko legearen aurkako protesta eragin zuen.
Bi egunez koman egon ondoren, Kasra ospitaleko zainketa intentsiboetako unitatean (Teheran) hil zen Amini. Fars berri-agentzia erdi-ofizialak jakinarazi zuen Amini 2022ko irailaren 16an hil zela.
Kaleko protesta masiboak
Mahsa Aminiren heriotzaren ondoren, hainbat hiritako pertsonak, Teheran hiriburua eta Saqqez bere jaioterria barne, kalera irten eta kontsignak garrasika aritu ziren Irango Gobernuaren aurka. Polizia-indar bereziek Irango manifestazio horiek erreprimitu egin zituzten.
Hil eta bi egun geroago, protestek eta herri-atsekabearen adierazleek aurrera jarraitu zuten. “Emakumeak, bizitza eta askatasuna” aldarrikatu zuten manifestazio-talde bat sartu zuen Teherango Unibertsitatean, Aminiren heriotzagatik.
Nazioarteko protestak
Ehunka pertsona atera ziren kalera munduko hiriburu handietatik, batez ere emakumeak eta gazteak. Masha Amini gaztearen heriotzagatiko protestekin bat egin zuten, eta Irango lege islamiarren errepresioaren aurka borrokatu ziren, gertaerak argitzea eta errudunentzako zigorra eskatuz.
Alemania
Olaf Scholz-ek, Alemaniako kantzilerrak, Mahsa Aminiren heriotza "beldurgarritzat" jo zuen, poliziaren zaintzapean, eta bere tristezia adierazi zuen protestetan "emakume ausartak" hiltzeagatik. Emakumeek beren erabakiak hartzeko eta beldurrez ez bizitzeko aukera izan behar zutela gaineratu zuen.
Txile
Gabriel Boric Txileko presidenteak, Nazio Batuen Segurtasunaren Erakundearen (NBE) Batzar Nagusian egindako hitzaldian, omenaldia egin zion Mahsa Aminiri, eta mundu osoko boteretsuek botere-abusua desagerrarazteko deia egin zuen.
Estatu Batuak
Estatu Batuetako Gobernuak emakumeen aurkako indarkeriaren amaiera eskatu zuen Iranen, Robert Malley bozeramalearen eta Irani buruzko Estatu Departamentuaren ordezkari bereziaren bidez.
Antony Blinken estatubatuar idazkariak Twitter-en hauxe argitaratu zuen: "Aminik bizirik egon behar zuen gaur. Estatu Batuek eta Irango herriak negar egiten diote. Irango gobernuari eskatzen diogu emakumeen jazarpen sistemikoari amaiera eman diezaion eta protesta baketsua egin dezan".
Joe Biden Estatu Batuetako presidenteak, 2022ko irailaren 21ean Nazio Batuetako munduko liderren urteko diskurtsoan, Iranen emakumeen egoerari eta Mahsa Aminiren heriotzari buruz hitz egin zuen, eta Irango emakumeekiko elkartasuna adierazi zuen.
Frantzia
Frantziako Kanpo Harremanetarako Ministerioak Mahsa Amini hil zuen tortura gaitzetsi zuen.
Emakume irandarrek bezala, 50 abeslari, ekintzaile eta aktorek baino gehiagok beren indarra bidali nahi izan zuten ilea moztuz eta bideoa sare sozialetara igoz. Frantziar ospetsuen artean, Juliette Binoche, Marion Cotillard, Isabelle Adjani, Charlotte Gainsbourg, Jane Birkin, Isabelle Huppert edo Bérénice Bejo egon ziren.
Italia
Italiak gaitzetsi egin zuen Aminiren heriotza tuit batean Farnesinak Mahsaren heriotzagatiko mina adierazi zuen eta ekintza horren egileak identifikatu eta horregatik erantzun beharko zutela espero zuela.
Europako Batasuna
Europar Batasuneko zenbait funtzionariok beren heriotza kondenatu zuten. Josep Borrell EBko kanpo-politikako buruak bere heriotza "onartezina" zela esan zuen. Bozeramaile batek jakinarazpen bat eman zuen Mahsa Aminiri gertatutakoa onartezina zela eta hilketa horren egileek kontuak eman behar zituztela esanez.
Giza Eskubideak Babesteko Gobernuz Kanpoko Erakundeak
Amnistia Internazionalak Mehsa Aminiren heriotza susmagarriari buruzko ikerketa penala eskatu zuen Iranen. Erakunde horren arabera, "agente eta funtzionario arduradun guztiak" justiziaren aurrera eraman behar dira, eta "atxiloketa-zentroan tortura eta bestelako tratu txarrak eragin zituzten baldintzak" penaletik ikertu behar dira.
Human Rights Watch-ek Aminiren heriotza "krudela" izan zela esan zuen, eta honelaxe idatzi zuen:"'Irango agintariek hijabaren derrigorrezko legea bertan behera utzi beharko lukete, eta emakumeei beren independentzia eta eskubideak galarazten dizkieten beste lege batzuk ezabatu edo zuzendu'. Gobernuz kanpoko taldeak kezka handiagoa sortu zuen gobernuko funtzionarioen indarkeriak protesten aurrean."Irango Giza Eskubideen Zentroa: Mahsa Amini, Errepublika Islamiarreko emakumeen aurkako gerraren biktimatzat hartzen da, eta Irango emakumeen aurkako indarkeria mundu osoan indarrez gaitzestea eskatu zuen, jakineko eta ekidin daitezkeen tragediak saihesteko.
Anonymous
Irango Gobernuaren eta Estatuko afiliatuen hainbat web gune 'erorita' egon ziren Anonymous pirata informatikoei lotutako Twitter kontu batek haien aurkako eraso zibernetikoak bota zituela esan eta gero, Mahsa Amini hil ondoren protestak babesteko, besteak beste Ali Jamenei Irango buruzagi gorenaren Orrialde elektronikoa.
Klitozibe zikinusain
Klitozibe zikinusaina (Clitocybe hydrogramma) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Baztertu egin behar da, Clitocybe zurixka guztiak bezala.
Mahsa Amini
Gobernuaren erantzuna
Funtzionario iraniarrek kritikak errefusatu dituzte arrazoi politikotzat hartuta, eta identifikatu gabeko herrialde atzerritarrak salatu zituzten istiluak sustatzen zituztela-eta.
Klitozibe zikinusain
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila da, gero oso unbilikatua, eta ondoren infundibuliformea egiten da. Ertzak izurtuak eta lobulatuak izaten dira azkenean. Higrofanoa da, baina ertzak bakarrik dira gardentasunagatik ildaskatuak. Kapela oso hezea dagoenean, kolore zurixka du tindu horixka-arrosakara arinekin. Hezetasunarekin gris zikin kolorea izaten du eta lehorrarekin zuriagoa.
Mahsa Amini
Gobernuaren erantzuna
Ebrahim Raisi presidenteak Ahmad Vahidi barne-ministroari eskatu zion "gertaeraren arrazoia lehenbailehen eta arreta bereziarekin ikertzeko".
Klitozibe zikinusain
Deskribapena
Orriak: Oso dekurrenteak, estu samar, zurixkak, baina zahartzean tindu arrosak hartzen dituzte.
Mahsa Amini
Ospetsuak
"'Emakumeen eskubideen eta giza eskubideen aldeko gerrarik handiena gertatzen ari da Iranen. Lurrean bizi bazara eta isilik geratzen bazara, inoiz ezingo duzu emakumeen eskubideei buruz hitz egin, berriro ere.'"Aryana Sayeed, Reece James, Kourtney Kardashian, SZA, Hailey Bieber, Mark Ruffalo, Diplo, Finneas, Sophie Turner, Bebe Rexha, Bella Hadid, Jessie J, Lily James, Pam Hogg, Margaret Atwood, Pearl Jam, Damiano David, Ebru Gündeş, LP, Lili Reinhart, Ashley Benson, Death metal-banda, Misha Collins, Nazanin Boniadi, Justin Bieber, Kim Kardashian eta beste hainbatek Mahsa Aminen heriotzaren aurrean erreakzionatu zuten.
Klitozibe zikinusain
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Mahsa Amini
Politikariak
Bill Clinton, Hillary Clinton, Nancy Pelosi, Farah Pahlavi, Masoud Barzani, Justin Trudeau, Masud Gharahkhani, Annalena Baerbock, Mélanie Joly eta beste batzuek Mahaminiren heriotzaren aurrean erreakzionatu zuten. Irango buruzagi gorenak deitoratu egin zuen neska bere osasunari buruzko zurrumurruen erdian hil izana, eta adierazi zuen jokoan dagoena ez dela buruko hijaba, Irango errepublika islamiarra baizik.
Klitozibe zikinusain
Deskribapena
Hanka: Zilindrikoa, elastikoa, okre zurbil kolorekoa edo zurixka zuntzexka ilunagoekin. Oinarrian mizelio zuri bat izaten du.
Haragia: Mehea, zurixka, usain handia eta desatsegina du, arrain eta irin nahasketarena edo oilategiko gorotzena, zaporea ere arrainarena du.
Jangarritasuna
Ez da jangarria usain eta zapore txarrak dituelako. Zenbait autoreren ustez, haluzinogenoa ere izan daiteke.
Nahasketa arriskua
Clitocybe dealbata, Clitocybe rivulosa eta Clitocybe cerussata arriskutsuekin nahas liteke.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetako hosto hiletan, bereziki pagadietan eta hariztietan, baita koniferoen pinu-lumetan ere
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa.
Per Bredesen
Per Bredesen ( Horten, Norvegia ; 1930eko abenduaren 22a - 2022ko urriaren 3a ) aurrelari postuan jokatu zuen norvegiar futbolaria izan zen.
Daniel Chester French
Conford hiriak 1875ean enkargatutako The Minute Man lanarengatik lortu zuen errekonozimendua. Bere lanik ezagunena Abraham Lincolnen estatua monumentala da Washingtongo Lincoln Memorialean. H. Augustus Lukemanekin batera, Pulitzer Sariaren urrezko domina diseinatu zuen.
Eskulturako Elkarte Nazionalaren sortzailea eta Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia, Diseinuko Akademia Nazionala eta Amerikako Arte eta Letren Akademiako kidea izan zen.
Amaia Elizagoien
Lehen urratsak
2-3 urte zituenetik Amaia Oronozen bizi izan da. Ameli du izen artistikoa.Txikitatik bertso eskolan ibilitakoa da, Donezteben, Estitxu Arozenarekin eman zituen bere lehen pausoak eta ondoren aitarekin, Bittor Elizagoienekin jarraitu zuen. Txikitatik bertso paper lehiaketetan eta txapelketetan parte hartu izan du. 2008an gaztetxoen txapela jantzi zuen eta bi alditan kantatu du gaztetxoen Euskal Herriko txapelketan. 2013an kantatu zuen lehen aldiz Nafarroako txapelketan.
Haur Hezkuntza ikasi zuen Bergaran, eta garai horretan ezagutu zuen ipuin-kontalaritzaren mundua. Ondoren Gasteizen egin zuen Haur Hezkuntzako gradua, EHUn.
Ibilbide profesionala
Irakasle ikasketak egin zituen arren, ipuin-kontalari aritzen da batez ere. Ipuin kontalari profesionala da 2015etik."Ofizio hau aunitz maite dut. Pribilegio bat da kontalaritzaz bizi ahal izatea Euskal Herrian. Kontalari bezala nire helburua beti izan da gure antzinakoek egin duten lana transmititzea, baina gaur egungo gizartera egokituz."Ipuin kontaketa musikatuak ere egiten ditu Irati Celestino musikariak lagunduta. Txikitatik izan du ahozko transmisioarekin harreman estua, amak erakutsi zion ipuinen mundua. Adin guztietakoentzat kontatzen ditu ipuinak. Bertsolari ere jarduten du eta kazetari lanetan ere ibiltzen da, Xaloa telebistan. Idazle lanean berriz, besteak beste, Begoña Durrutyk ilustratutako ipuinari hitzak jarri dizkio.
Thom Yorke
Thomas Edward "Thom" Yorke (Wellingborough, 1968ko urriaren 7a) ingeles musikari eta abeslaria da, Radiohead taldeko kidea.
1985ean Radiohead taldea sortu zuen bere ikaskideekin. Gitarra eta teklatua jo, abestu eta abestiak idazten ditu.
Giza eskubideen, animalien eskubideen, ingurumenaren eta bakezaletasunaren aldeko aktibista ere bada.
You.com
Historia
Webgunea 2020an sortu zuten Salesforceko bi enplegatu ohik, Bryan McCannek eta Richard Socherrek. 2021ean beta bertsioa argitara eman nahi zutela iragarri ondoren, 20 milioi dolar jaso zuten Marc Benioff milioidunarengandik, Salesforce enpresako sortzailearengandik.
2022ko martxoan, konpainiak YouWrite (GPT-3 testu-sorgailua) kaleratu zuen, mezu elektronikoak eta bestelako dokumentuak idazteko.
Bilaketaren emaitzak
Bilaketa-motorrak bilaketa-emaitzak erakusten ditu webguneen arabera ordenatuta. Adibidez, Reddit webgunean aurkitutako emaitzen bilduma bateratua. Kategoriak erabiltzaileak sailkatu ditzake, bere interesen arabera pertsonalizatu ditzake. Web-bilaketa egiteko Microsoft Bing bilatzailea erabiltzen da, azken batean.
You.com-ek ez ditu erabiltzaileen IP helbideak gordetzen eta ez du jasotzen erabiltzaileen informazioa gero iragarkiak bideratzeko. You.com-ek bi aukera eskaintzen ditu: modu pertsonala eta modu pribatua, azken hau konfidentzialagoa. Modu pertsonalean ez bezala, modu pribatuan You.com-ek ez ditu erabiltzaileen bilaketak gordetzen, ez ditu IP helbideak You.com-eko bazkideekin partekatzen eta ez du egindako bilaketari buruzko informazioa biltzen.
Harrera
You.com-ek iruzkin positiboak jaso ditu, oro har, eta azpimarratuena informazioa antolatzeko modua izan da, The Verge-k liluragarritzat jotzen duena.
PCA agar
PCA agarra (Plaka-kontaketaren agarra ere deitua, PCA ingelesezko sigletan) mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurune solidoa da, bakterio aerobio totalen zenbakia ezagutzeko erabiltzen dena. Hazkuntza-ingurune orokorra da, mikrobio askoren hazkuntza ahalbidetzen dituena (ez baita hautakorra).
PCA agarra asko erabiltzen da ur eta janarien industrietan, bertako produktuen azterketa mikrobiologikoak egiterakoan.
Hazkuntza-ingurune honek kaseina du, bakterioen eskakizun nutritibo asko (nitrogenoa, karbonoa, bitaminak eta mineralak) asetzen dituena. Legamiaren estraktua ere badu, beste bitamina batzuen (B taldekoak, batez ere) iturria dena. Eta daukan glukosa, azkenik, bakterioen energia-iturria da.
Plakan egindako isurketaren metodoa erabili ohi da PCA agarrarekin: laginaren mililitro bat Petri plaka batera isurtzen da. Gero, PCA agar urtua (45º C-etan) botatzen zaio gainera eta emeki mugitzen da plaka, lagina hazkuntza-ingurunearekin nahas dadin. Agarra solidotzen denean, plakak inbertituta inkubatzen dira.
Aerobio totalen hazkuntza egokia izan dadin garrantzitsua da oso inkubazioaren tenperatura eta epea. Inkubazioa 48 ordutan eta 37º Cº-tan egin ohi da, baina 5 egunetan eta 22º C-tan ere egin daiteke; azken kasu honetan, onddoak ere haziko dira.
Lili Reinhart
Lili Pauline Reinhart (Cleveland, Ohio, AEB, 1996ko irailaren 13a) estatubatuar aktore eta ekoizlea da. Betty Cooperren pertsonaia interpretatu du The CWko nerabeentzako serie dramatikoan; Riverdale, Teen Choice Awards sarietan zazpi sari irabazi dituen lana. Annabelle Lorene Scafariaren komedia beltzeko drama kriminaleko filmean interpretatzeagatik ere ezaguna da; Estafadoras de Wall Street (2019). 2020an, Grace Town interpretatu zuen Chemical Hearts-en, Krystal Sutherland-en Our Chemical Hearts eleberriaren egokitzapen zinematografikoa.
Lehen urteak
Reinhart Cleveland-en jaio zen, Ohion, eta hurbileko Bay Village hazi zen. Jatorri alemana eta frantsesa du, eta bere abizenak alemaniarra dela adierazten du. Kantu, emanaldi eta dantzarako maitasuna garatu zuen 10 urte zituela, eta amari eskatu zion New Yorkera eraman zezala entzunaldietarako. Reinhart Los Angelesera joan zen 18 urte zituenean, aktoretzan aritzeko. Bost hilabete igaro ondoren, bere ametsari agur esatear egon zen.
2010-2018: Lehen paperak eta Riverdale
Reinhart izan zen Scientastic! -eko telebista-pilotu protagonista (2010) eta Law & Order: Special Victims Unit (2011) telesailean gonbidatu zuten. Film hauen protagonista ere izan zen: Lilith (2011), Not Waving But Drowning (2012), The Kings of Summer (2013), Gibsonburg (2013), Forever's End (2013), Miss Stevens (2016) eta The Good Neighbor (2016). 2014. urtean, paper errepikaria izan zuen Foxen komedia-telesailean; Surviving Jack lanean, berriz interpretatu baitzuen Heather.
2019: aktore-hazkundea
Reinhart Constance Wu eta Jennifer Lopezekin elkartu zen Lorene Scafariaren Wall Streeteko iruzurgileetan, 2019ko martxoan. Reinhartek Annabelle "taldeko umea" interpretatu zuen, Ramonarekin eta bere taldearekin bat egiten duen estriper ohia, Wall Streeteko bezeroei drogatu eta lapurtzeko. Reinhartek bere pertsonaiaren estetika deskribatu zuen: "Hannah Montana emagaldua". Annabelle oka ikusten zen estres-uneetan, eta okada faltsua animalia-gailetaz eta Spritez eginda zegoen. Estafadoras de Wall Street Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen 2019ko irailaren 7an, eta Estatu Batuetan estreinatu zen hurrengo astean. Filmak kritika positiboak jaso zituen eta 157,6 milioi dolar bildu zituen mundu osoan. Urte berean, Reinhart kameo bat egin zuen Elizabeth Banksen Charlie's Angels-en (2019) kreditu-erdiaren eszenan.
2019ko ekainean, Reinhartek Amazon Studiosen drama erromantikoko Chemical Hearts filmaren protagonista femeninoa interpretatuko zuela iragarri zen. Filma Richard Tannek idatzi eta zuzendu zuen, eta Krystal Sutherlanden Our Chemical Hearts (2016) eleberrian oinarrituta dago. Reinhartek Grace Town interpretatu zuen, ezgaitasun fisikoa duen bigarren hezkuntzako azken urteko ikaslea, Henry Page eskola-kazetariaz maitemindua. Protagonista izateaz gain, Chemical Hearts Reinharten produktore exekutiboaren lehen kreditua izan zen. Filma 2020ko abuztuaren 21ean kaleratu zen Amazon Prime Video n, eta kritika mistoak jaso zituen. 2020ko maiatzean, Reinhart-ek BellaElla, ume aberats snob-a, adierazi zuen Los Simpson-en “The Hateful Eχ-Year-Olds” atalean.
2021eko martxoan jakinarazi zen Reinhart zela Wanuri Kahiuren Plus/Minus filmaren protagonista. Reinhartek Natalie ikasle unibertsitarioa interpretatzeko, unibertsitateko graduazioaren bezperan bi errealitate paralelotan bizi den ikaslea. Batean, haurdun geratu, eta amatasuna heldu gazte gisa nabigatu behar du eta beste errealitatean, Los Angelesera joan eta bere karrerari ekiten dio. Filmeko protagonista izateaz gain, Plus/Minus lanean Reinharten ekoizle exekutiboaren bigarren kreditua izan zen. Urte bereko ekainean, Reinhart produkzio-etxeak, Small Victory Productions, hitzarmena sinatu zuen Amazon Studiosekin. Small Victory Productions-ek eduki originala eta zinemarako eta telebistarako egokitua garatuko du, eduki ikuspuntu modernoa emanez heldu gazteei, aniztasuna eta gizarteratzea bilatuz eta ahots berriak babestuz.
Beste enpresa batzuk
2019ko urrian, Reinhart American Expressen enbaxadore izendatu zuten AmexGreen Card berrabiarazteko. Hilabete horretan bertan, Reinhart CoverGirl-en bozeramaile eta enbaxadore bihurtu zen.
2020ko irailean, Reinhartek poesia-liburu bat argitaratu zuen, Swimming Lessons: Poems. Maitasun gaztea, antsietatea, depresioa, ospea eta desamodioa bezalako gaiak aztertzen ditu liburuak. 2020ko urriaren 18ko astean, Swimming Lessons: Poems-ek The New York Times gehien saldu dutenen zerrendako 2. postuan egin zuen debuta, poltsikoko fikzio komertzialerako.
Bizitza pertsonala
Reinhart kristaua da. Aktoreak meditazioa egiten du, eta reiki-sendatzaile izateko entrenatzen ari da. Reinharti depresioa diagnostikatu zioten 14 urterekin. Hark ere antsietatea eta gorputz-dismorfia ditu. Reinhartek maitasun-harremana izan zuen Riverdaleko Cole Sprouserekin 2017tik 2020ra bitartean. 2020ko ekainean, bisexuala zela esan zuen Instagram sare sozialaren bidez.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxiak galaxia normal batean baino izar-jaiotze tasa askoz handiagoa gertatzen den galaxiak dira, izar super kumuluetan. Esate baterako, Esne Bideko galaxiaren izar-eratze-tasa 3 M ☉/urte ingurukoa da, eta izar-sorkuntza handiko galaxietan izar-eratze-tasa 33 aldiz handiagoak izan daiteke. Izarren kimu horiek infragorri edo X izpien teleskopioekin detekta daitezke, besteak beste.
Txori Gorribizia
Txori gorribizi (txineraz 朱雀 ), japonieraz Suzaku izenez ere ezaguna, Japoniako mitologiako lau jainkozko munstroetako bat izendatzeko erabiltzen den hitz japoniarra da, Kyoto hiriko puntu kardinalen babesleen ordezkaria. Koreeraz Ju-jak eta Chu Tước vietnamieraz deitua. Txinako kultura tradizionaletako lau zeruko espirituetako bat da. Hogeita zortzi konstelazioetako hegoaldeko zazpi konstelazioen agerpena da, eta bere gorputza egun osoan inoiz itzaltzen ez diren suz estalita dago. Hegoaldea irudikatzen duen piztia mitikoa da, eta bere kolorea gorria da. Eguzkia da lau irudietan, sua bost elementuetan eta li esamesetan. Udako aroaldia adierazten du, eta Yan enperadorearena da.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
NGC 6946, M 82 eta NGC 253 izar-sorkuntza handiko galaxien adibide onak dira. NGC 4303 galaxian, argitasun baxuko Seyfert 2 motako galaxia aktibo batean, Chandra eta STIS-i esker, izarraren eraketa ikusi da ultramoreen teknikekin. Sortzen ari diren izarrak Magallaesen Hodei Handian ere aurkitu izan dira AKARI satelite japoniarra/europarrarekin.
Txori Gorribizia
Suzakuk hegoaldea adierazten du eta bere itxura Fenix gorribizi batena da, eta horrek suaren elementua adierazten du.
Qin aurreko dinastiaren hilobi-kulturan, hildakoen arimak zerura igotzen laguntzen zituzten jainkoek eta geroko Taoismoan hilezkortasunaren liburuan sartu ziren apaizek, Lingguang deitu zuen taoismoak: «jainko orokorra» eta «fantasma ehiztaria».
Hogeita zortzi jauregien artean, hegoaldeko zazpi jauregiak putzua, mamua, sahatsa, izarra, Zhang, Yi eta Zhen dira hitz orokorra.
Jende askok, Suzakuri, «Suzko Fenix» deitzen diote, baina, errealitatean, Fenixak «koloreetako lumadun urrezko faisai baten itxura du», Suzakuren berdina ez dena. Suzaku zeruko lau espirituetako bat da, eta fenixa lurrean dagoen txori jainkotiarra eta hegazti guztien burua da. Gainera, Jinwu hiru hankako txoria da, eguzkiarekin erlazionatuta dagoena.
Iturria
Suzaku Txinako lau konstelazioen sinboloetako baten parte da. Txinatarrek txori gorribizia deitzen diote. Hegoaldea irudikatzeaz gain, udako aroaldia ere sinbolizatzen du.
Suzaku hegoaldea babesten duen piztia sakratua omen da. Bizi-luzetasunaren jainkotzat hartzen da, eta Tennoren lau espirituetako bat da. Hegoak zabalduta dituen fenix batek irudikatzen du. Gorri bizia da, eta, bost elementuen teorian, suaren sinboloa da, eta hegoaldeko koloretzat hartzen da. Fenixarengandik ere ezberdina da, antzinako Txinan irudimenezko hegazti bat dena, baina badago teoria bat jatorri bera duena eta, batzuetan, berdindu egiten dena. Amaieraraino jainkotasuna duen txoria da, eta, gurtzeko objektua den arren, ez da deabrua, jainko bakarra edo zutabe-jainko mota.
Haikueran, udako denboraldiko «Yan enperadorea» eta «Enperadore gorria» hitzen sinonimoa da (antzinako txinatar jainko mitologikoaz gain enperadorearekin borrokatu zuena), Udaberri, udazken eta neguaren kasuan, hurrenez hurren, koloreei dagozkien izenak daude, hala nola «enperadore urdina», «enperadore zuria» eta «gen enperadorea», baina, udan, «suaren enperadorea» bakarrik erabiltzen da («Enperadore gorria» gutxitan erabiltzen da, eta «Zhu Enperadorea» ez dago saijikieraz). Horrez gain, udari «Zhu Xia» ere deitzen zaio.
Txori gorribiziaren zazpi jauregi
Beste hiru sinboloekin gertatzen den bezala, zazpi Jauregi astronomiko daude (Ilargiaren posizioak) Txori gorribizian. Hauek zehazten dituzten izenak eta izarrak hauek dira :
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxiaren definizioak
Izar-sorkuntza handiko galaxia terminoaren hainbat definizio daude, eta ez dago astronomoek ados dauden definizio zehatzik. Hala ere, horietako asko ados daude haien definizioa hiru faktore hauetako batekin batera joan behar duela:
Clitoria
Clitoria Fabaceae familiako landare loredun genero bat da. Eskualde tropikal ia guztietan agertzen da, baina batez ere Amerikan. 178 espezie deskribatu dira, baina horietatik 64 bakarrik onartzen dira.
Deskribapena
Hostoak pinatuak dira eta loreak bakarka edo luku txikitan jaiotzen dira. Bere lore-egitura leguminosoa bada ere, loreak alderantzikatuta agertzen dira, gilaren petaloa goiko aldean dutela, behealdean izan beharrean, eta polena intsektuen bizkarrean jartzen da, sabelean jarri beharrean.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxia motak
Izar-sorkuntza handiko galaxien kategoria sailkatzea ez da erraza, izar-sorkuntza handiko galaxiek ez baitute, berez, mota zehatzik adierazten. Izar-sorkuntza handiko galaxiak izan daitezke galaxia espiraletakoak, eta galaxia irregularrek, sarritan, izar-sorkuntza handiko galaxien korapiloak izaten dituzte, askotan, horietan guztietan. Hala eta guztiz ere, astronomoen artean, gaur egun, eztabaidagai daude izar-sorkuntza handiko galaxien azpimota batzuk:
Ospitalea etxea
Ospitalea etxearen Nafarroa Beherako Irisarri herriaren erdialdean altxatzen den eraikin handia da. Lehenengo aztarnak XII. mendekoak dira; orduan, Maltako Ordenako bigarren komandantzia izan zen. Ospitaleko Zaldunek leku hartan Erdi Aroan altxatu zutenaren ordez eraiki zen egungo etxea, XVII. mende hastapenetan. Monumentu Historiko gisa sailkatua dago. Egun, Ondarearen Hezkuntza Zentroaren egoitza da.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxia baten osagaiak eta mekanismoak
Funtsean, izar-sorkuntza handiko galaxia gerta dadin, hidrogeno kontzentrazio handia behar da eremu txiki batean, eta hori era ezberdinetan eragin daiteke, hala nola gasa erdigune galaktikora eramaten duen barra baten presentzia, non konprimatu eta hasten den izar-sorkuntza (NGC 253 kasua, adibidez) eta galaxien arteko elkarrekintzak —bai elkarren artean talka egiten badute (adibidez, Antennae Galaxietan gertatzen dena) zein ez; azken kasu horretan, inplikatutako galaxien diskoan ezegonkortasunak eragiten ditu, eta gasa kontzentratzen eta konprimatzen amaitzen du, horrela izar-sorkuntza eraginez (adibidez, M82 galaxia)
Ospitalea etxea
Historia
Etxea 1607an eraiki zuen Martin de Larreak, Ospitaleko Zaldunen komandanteak, Montgomeryren inbasioan suntsitutako komandantzia zaharra ordezkatuz. Eraikin honek Maltako Ordena eta Compostelako erromesaldia (1186an aipatutako ospitalea) gogoratzen ditu. Laukizuzenaren lau ertzetan egoitza feudal baten itxura gogorarazten duten talaia euskarriak geratzen dira. Eraikinak hiru solairu zehazten ditu. Ganbara bao angeluzuzenek argiztatzen dute. Ekialdeko fatxadan, sarrerako ateak, bere erdi-puntuko arkuaren gainean, eraikuntza aipatzen duen inskripzio bat darama, espainiarrek 1814an kaltetutako Martinen armarria erakusten zuena.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxia baten osagaiak eta mekanismoak
Izar-sorkuntza handiko galaxia baten barnealdea muturreko medio bat da. Hidrogeno molekular kopuru handia du, zeinak izar-kumuluetan, OB elkarteetan eta baita izar super kumuluetan ere aglomeratutako izar masibo oso argitsuak eratzen dituen, izar-haize indartsuen iturri diren eta gas ionizatzaile (hidrogenoa nagusiki) HII eskualde handiak sortzen dituen inguruan. Izar horien bizitza, astronomikoki, laburra da, eta, masiboenen kasuan, supernoba edo baita hipernoba gisa lehertzen amaitzen dute. Supernoba horien aztarnek izarrarteko euskarriarekin elkar eragiten dute, eta maser naturalak ekoizteko eta —aipatutako izar haizeekin batera—, materiala galaxiatik kanpora botatzeko gai da (adibidez, aipatutako NGC 253 eta M82 galaxietan ikusitako fenomenoa).
Ospitalea etxea
Ondarearen Hezkuntza Zentroa
Gaur egun, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorrak osoki zaharberritua, Ospitaleak, urtean zehar ondare-eskoletarako edo, opor garaian, egonaldi ludiko-edukatiboan gazteei harrera egiten die; turista taldeei eta familiei baita ere. Leku horren historia eta Ospitaleko Zaldun misteriotsuak deskubritzea eskaintzen die. Halaber, aldi baterako erakusketak eta mediateka bat ere eskaitzen du zentroak. Bestalde, bisitak, harrizko eraikin gotorraren eta barneko eremuaren itxura garaikidearen arteko uztartze harmoniatsuaz gozatzeko parada ematen du.
Bilboko Antzerki Eskola Jaialdia
Bilboko Antzerki Eskola Jaialdia - FETABI edo Bilboko Unibertsitate Antzerki Jaialdia - FETABI, baita Antzerki Eskolen Bilboko Jaialdia edo soilik FETABI Jaialdia (gazteleraz, Festival de Teatro Universitario de Bilbao edo Festival de Escuelas de Teatro de Bilbao) Bilbo n urtero antolatzen den espainiar Estatu osoko antzerki jaialdia da, SGAE k antolatua.
Clitoria
Taxonomia
Generoa Linneok deskribatu eta Species Plantarum 2: 753 lanean argitaratu zen. Izenaren jatorria giza klitoriarekin duen antza da.
Bilboko Antzerki Eskola Jaialdia
Historia
2012 urtean sortu zen, antzerkia eta talentua ezagutarazteko helburuarekin. Jaialdian espainiar Estatu osoko antzerki konpainiek hartzen dute parte. Urtero antolatzen da, Bilbo ko hirian, Campos Elíseos Antzokian.
Antolatzaileak eta antolatzaile-kolaboratzaileak dira: SGAE, SGAE Fundazioa, AISGE (Artistas Intérpretes, Entidad de Gestión de Derechos de Propiedad Intelectual), Bilboko Udala, Kultura Saila, ...
FETABI Sariak
Jaialdian zehar, zazpi sari banatzen dira:
2017 urtetik "Gonbidatutako Konpainia FETABI Kupula" Saria (Premio 'FETABI Cúpula Compañía Invitada') ere ematen da.
Izar-sorkuntza handiko galaxia
Izar-sorkuntza handiko galaxia baten osagaiak eta mekanismoak
Inguruko izar-sorkuntza handiko galaxiak aztertzeak galaktikoen eraketa eta eboluzioa deszifratzen lagun diezaguke. Hubble Deep Field-en behatutako urruneko galaxia asko mota horretakoak dira, baina haien distantzia handiak esan nahi du ezin direla zehatz-mehatz aztertu. Zoritxarrez, gertuko adibideak nahiko arraroak dira, eta haien ugaritasuna handitu egiten da gure galaxitik urrunago egon ahala, eta hori azaltzen da iraganean, duela zenbait milioi urte, elkarrengandik hurbilago zeudela eta, horrekin batera kontuan hartuz, haien arteko talkak eta grabitate-interakzioak gaur baino askoz ohikoagoa zirela.
Beste adibide batzuk
Lehen aipatutakoez gain, izar-sorkuntza handiko galaxien beste adibide batzuk dira: NGC 2903 eta NGC 4449, eta Messier Katalogoan M83, M90, M95 eta M100.
Identity V
Identity V (euskaraz V. identitatea, txineraz 第五人格) NetEase enpresak Txina tarra beta publikoa argitaratu zuen 2018ko apirilaren 2an, ondoren Txina kontinenteko plataforma guztietan abiarazi zen urte berdineko apirilaren 12an. 2018ko uztailean jarri zen martxan gailu mugikorretarako. iOS App Store, Bluetooth Google Play Store eta Windows ordenagailuetan dago eskuragarri.
Orpheus izeneko detektibe bati jarraitzean datza jokoa, zeina heriotza misteriotsuak argitzen saiatuko den. Partidak bost jokalarik osatzen dituzte eta horietako batek beste jokalariak kanporatu behar ditu helburuak bete eta ihes egin aurretik.
Jokoaren estiloa eta jokabideari dagokionez, Identity V free-to-play (doako jokoa) jolaskide anitzeko biziraupen beldurrezko joko asimetrikoa da, eta bertako estruktura osatzen da 5 jolaskide ronda bakoitzeko, zeinetan, alde batetik, horietako bakarra "Hunter" izena hartzen du eta helburu bezala dauka beste lau jolaskideak arrapatzea/hiltzea aipatutakoak dauzkaten zereginak bete ez dezaten.
Epepeotes desertus
Epepeotes desertus Epepeotes generoko kakalardo Cerambycidae familiakoa da, Lamiinae azpifamiliakoa. Lineo ikerlariak 1758an zientifikoki deskribatu zuen. Indonesian eta Filipinetan banatzen da. 18-36 milimetroko luzetara neurtzen du.
Carolyn Bertozzi
Carolyn Ruth Bertozzi (Boston, 1966ko urriaren 10a) estatubatuar kimikaria da. 2022ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Morten P. Meldal eta Karl Barry Sharplessekin batera klik kimika eta kimika bioortogonalaren garapenagatik.
Kimika ikasketak egin zituen Harvardeko Unibertsitatean eta Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn. Birusak gorputzeko azukreekin batu daitezkeela aurkitu zuen eta glikobiologian aritu zen. Kimika bioortogonala terminoa sortu zuen, sistema biziekin bateragarriak diren erreakzio kimikoak definitzeko.
Tresna kimikoekin lan egiten du zelulen azaleko azukreak aztertzeko eta nola gaixotzen diren aztertzeko, hala nola minbizia, hanturak edo Covid-19a. Berkeleyko Unibertsitatean lan egiten du eta lesbiana da.
Carolin Crawford
Carolin Susan Crawford (Guildford, Erresuma Batua, 1963) komunikatzaile zientifiko britainiarra da, astrofisikako ikertzailea, hizlaria, Cambridgeko Astronomia Institutuko astronomo publikoa, eta Emmanuel Collegeko (Cambridge) bekaduna.
Biografia
Crawfordek Tripos Matematikak ikasi zituen eta Matematikako Gradua lortu zuen Newnham Collegen, Cambridgen, 1985ean. 1988an, bere doktoregoa lortu zuen Astronomia Institutuan (Cambridge) hozte-fluxuei buruz egindako ikerketaren bidez, Andrew Fabianek gainbegiratuta.
Karrera eta ikerketa
Doktoretza egin ondoren, Crawfordek doktoretza eta ikerketa ondoko beka batzuen bidez egin zuen aurrera Balliol Collegen, Oxforden, Astronomia Institutuan, Trinity Hallen, Cambridgen eta Newnham Collegen, Cambridgen. 1996tik 2007ra, Royal Society Universityren ikerketa-beka bat du.
2004an Cambridgeko Emmanuel College ikastetxean bekadun eta irakasle hautatu zuten, eta orain Fisikako graduaurreko tutore ere bada. Kargu hori betetzen du Astronomia Institutuan hedapeneko ofizial gisa duen eginkizunarekin batera, 2005ean hartu baitzuen lehen aldiz.
Astronomiako Gresham irakasle gisa lan egin zuen Gresham Collegen 2011tik 2015era, eta postu horretan astronomiako eta astrofisikako hitzaldi publikoak egin zituen Londresko Cityn.
Crawforden ikerketa-interes nagusiak X izpien behaketak, optikoak eta hurbileko infragorriak konbinatzea dira, galaxia masiboen inguruan gertatzen diren prozesu fisikoak aztertzeko talde galaktikoen nukleoan. Bereziki, kluster barruko ingurune beroaren, gas ionizatu beroko harizpien, hodei molekular hotzen, izar-eraketaren eta erdiko zulo beltz supermasibotik irteten den erradio-plasmaren arteko elkarreragin konplexua aztertzen du.
Crawfordek hitzaldi publikoak, mintzaldiak, tailerrak eta eztabaidak egiten ditu Erresuma Batu osoan, eta haratago, astronomiaren arloko gai ugaritan. Zientzia-dibulgazioko aurkezpenak egiten dizkie aldizka 4.000 pertsonari baino gehiagori urtean. Komunikabideetan ohikoa da, eta agerraldi ugari izan ditu In Our Time eta Home Planet saioetan BBC Radio 4-n.
Epepeotes
Epepeotes Lamiinae koleoptero azpifamilia da, Cerambycidae generokoak.
Ilse Cleeves
Lauren Ilsedore Cleeves, Ilse Cleeves izenez ezagunagoa (AEB, XX. mendea) astrofisikari estatubatuarra da, disko protoplanetarioen ikerketan espezializatua.
Ibilbidea
2015etik 2018ra, Cleeves Smithsoniano Behatoki Astrofisikoko kide izan zen. Hori baino lehen, doktoregoa jaso zuen Michigango Unibertsitatean Edwin Berginen begiradapean.
Disko zirkumestelarren sinadura astrokimikoetan aditua da. Masa txikiko izarren inguruan eratzen ari diren planeta-sistema gazteen kimika, konposizioa eta egitura aztertzen ditu, Atacama Large Millimeter Array eta Herschel Space Observatory-ren eredu teorikoak eta behaketak erabiliz. Lurreko uraren jatorria ere aztertu du.
Kanpo Estekak
Ilse Cleevesen twitter orria
Legitimitate (zuzenbide zibila)
Legitimitatea familia legean, mendebaldeko zuzenbide komun tradizionalean, lege-egoera bat da: legez ezkonduta dauden gurasoengandik jaiotako haur bat, eta gurasoek legezko dibortzioa lortu aurretik sortutako haur bat. Aldiz, zilegitasunik eza, sasiko umea, sasiko semea/alaba, esaten zaiona, ezkontzatik kanpo jaiotako haur baten izaera izan da. Haur horri bort deritzo, maiteminduen haur bat, haur natural edo ez-legitimoa. Legedi batzuetan, Eskozian esate baterako, seme natural eta alaba natural terminoek, eta sasiko semea edo sasiko alaba,esanahi berberak dituzte. Euskaraz, ume natural terminoarekin batera, odoleko seme eta odoleko alaba terminoak erabili izan dira.
Legitimitate horren garrantzia nabarmen jaitsi da mendebaldeko herrialdeetan, XX. mendeko hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetako sexu-iraultzaren ostean eta eliza kristau kontserbadoreek familia- eta gizarte-bizitzan duten eragin gero eta txikiagoarekin.
Ezkontzatik kanpoko jaiotzak ohikoak dira gaur egun mendebaldeko Europako eta Ameriketako herrialde askotan, baita Europako kolonia zahar askotan ere. Hala eta guztiz ere, mendebaldeak eragindako kultura askotan, gurasoen egoera zibilean oinarritutako estigma nolabait segitzen du kultura herrikoian eta bort edo sasiko hitzaren erabilera iraingarritzat hartzen dira oraindik ere zenbait testuingurutan.
Hidra (argipena)
Hidra izenak hainbat adiera du:
Ikus, halaber:
Margaret Satterthwaite
Margaret Lockwood Satterthwaite (AEB, 1969) 2023ko urtarrilaren 1etik aurrera Epaile eta legelarien independentziaren gaineko Kontalari Berezia.
Biografia
Literaturan lizentziatua (1990), New Yorkeko Lang Collegen eta Literaturan Masterra Kaliforniako Unibertsitatean (1995) eta Juris Doctor New Yorkeko Zuzenbide Unibertsitate Eskolan (1999). Zuzenbide Klinikoko irakaslea da New Yorkeko Zuzenbideko Unibertsitate Eskolan, Robert eta Helen Bernstein Giza Eskubideen Institutuko Fakultateko Zuzendaria eta Giza Eskubideen eta Justizia Globalaren Zentroko zuzendarikide fakultatiboa. Aurretik, Melbourneko Unibertsitatean ere aritu da. NBE Emakumeak zein Nazioarteko Justizia Auzitegian kargu juridikoak izan ditu, baita Abokatuen Giza Eskubideen Batzordea, AEBetako Apelazio Auzitegia, Haitiko Egia Nazionala eta Justizia Batzordea eta Amnistia Internazionalean ere.
2022an, Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluaren 51. batzarrean Epaile eta legelarien independentziaren gaineko Kontalari Berezia izendatu zuten, Diego García-Sayan ordezkatzeko, karguan 2023ko urtarrilaren 1ean hasiko da.
Fotometria
Fotometria gorputz ezberdinen distira neurtzera dedikatzen den astronomiaren adarra da: izarrak, planetak, sateliteak, asteroideak, kometak, etab. Izarren distiraren eskala Nizeako Hiparko astronomo greziarrak ezarri zuen, eta distira horiek bost gradu edo magnitudetan banatu zituen; geroago, 1609an, Galileok teleskopioa asmatuz, eskala zabaldu egin zen izar teleskopiko hauek barne hartzeko, giza begiarentzat ikusezinak baitziren euren muturreko ahultasunagatik.