cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
-1
-1 zenbakiaren karratua
Hirugarren berdintasuna lortzeko, 1 neutro biderkatzailea da. Baina, orain, ekuazio horren bi gaiak batuz, hau lortzen da:
(−1) ⋅ (−1) = 1
-1en erro karratua
-1en erro karraturik ez dagoen arren, i zenbaki konplexuak
betetzen du, eta, beraz, –1ren erro karratutzat har daiteke. Zenbaki konplexuak dituen koaternioien aljebran —non oinarrizko teorema ez baita baliozkoa—, [[Koaternioi|
]] ekuazioak ebazpen kopuru infinitua du.
Beverly Hills Cop
Beverly Hills Cop (euskaraz Beverly Hillseko Polizia) 1984ko Martin Brest estatubatuar zinema zuzendariaren umore eta akziozko polizia filma bat da. Bertan, Eddie Murphy, Judge Reinhold, John Ashton, Lisa Eilbacher, Ronny Cox eta Steven Berkoff aktoreek antzeztu zuten.
Lestelle-Bétharram
Lestelle-Bétharram (okzitanieraz L'Estela-Bètharram) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Beverly Hills Cop
Argumentua
Axel Foley (Eddie Murphy) Detroit hiriko polizia odolbero, buruargi eta lotsagabe bat da, bere adiskide bat hil zuen hiltzaile baten urratsak jarraituz Kaliforniako Beverly Hills auzo dotorera iritsi delarik. Baina Axel hiltzailea atzemateko helburua lortzear dagoela, nazioarteko kontrabandista eta droga trafikari sare batean barneratuko da.
Quiévrechain
Quiévrechain Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Hemiscyllium michaeli
Hemiscyllium michaeli Hemiscyllium generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiscylliidae familian sailkatzen da.
Quiévrechain
Biztanleria
2007an Quiévrechain udalerrian erroldatutako biztanleak 5.705 ziren. Familiak 2.112 ziren, horien artean 576 pertsona bakarrekoak ziren (200 bakarrik bizi ziren gizonak eta 376 bakarrik bizi ziren emakumeak), 500 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 780 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 256 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.329 etxebizitza zeuden, 2.171 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 151 hutsik zeuden. 1.992 etxeak ziren eta 319 apartamentuak ziren. 2.171 etxebizitza nagusietatik 1.031 bere jabearen bizilekua ziren, 1.072 alokairuan okupaturik zeuden eta 68 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 108 etxek bi zituzten, 224 etxek hiru zituzten, 602 etxek lau zituzten eta 1.218 etxek bost zituzten. 1.191 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.073 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 489 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Quiévrechain udalerrian 2.196 unitate fiskal zeuden, 5.772 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.034 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 136 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 7 jatetxeak eta 2 tintoreriak.
2009an zeuden 14 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 zapata-dendak, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Quiévrechain udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 osasun-zentro eta 2 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Quiévrechain udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 318 ikaslekin.
Quiévrechain udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko bestelako formakuntza zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rita Barberá
María Rita Barberá Nolla (1948ko uztailaren 16a – 2016ko azaroaren 23a) Valentziako alkatea izan zen 1991tik 2015era. Valentzian jaio zen, Espainiako Alderdi Popularreko Batzorde Nazionaleko kidea zen 3 zenbakiaz, baita Valentziako Parlamentuko (Corts Valencianes ko) legebiltzarkidea ere.
Ustelkeria salaketak
2008ko Espainiako Hauteskunde Orokorretan, ez zuen onartu Espainiako parlamentari bihurtzeko eskaintza, baina haren alderdiak senatari izendatu zuen 2015eko udal hauteskundeetan galtzaile atera ondoren. Era horretan, Auzitegi Gorenaren aurrean baino ez zen erantzule izango, eta Taula kasuko epaile arduradunak ezin izan zuen ustelkeriaz salatu, bere lantaldeko gainerako kideak bezala.
2016ko apirilaren 21ean, epaile ikerleak dirua zuritzea leporatzeko eskaera egin zion Auzitegi Gorenari. 2016ko irailaren 3an, Espainiako Auzitegi Gorenak Valentziako udaleko PPko alderdikide guztien ikerketa formal bati ekin zion (Barberá salbu), gehienetan salaketa jarri aurreko urratsa; ondorioz, Valentziako alkate Joan Ribók senatuan dimisioa berehala emateko eskatu zion, baita Mònica Oltrak ere (Compromís). Alderdiak irmo bultzatuta, Barberák alderdia uztea erabaki zuen, baina senatari postuari (eta soldatari) eutsiz eta talde mistoko senatari bihurtuz, erantzule Auzitegi Gorenaren aurrean bakarrik. Hil arte, bere alderdikide ohiekin ibiltzen eta bozkatzen jarraitu zuen.
Heriotza
Barberá Madrilen hil zen 2016ko azaroaren 23an bihotzekoak jota. Une horretan, dirua zuritzeagatik ikertua izaten ari zen, eta Auzitegi Gorenaren aurrean deklaratu zuen hil baino bi egun lehenago. Alderdi Popularrak bere kide ohiak "jasandako jazarpena" salatu zuen. Rafael Catalá justizia ministroak Barberá goraipatu zuen, "urte luzez interes orokor eta zerbitzu publikoaren alde" lan egin zuelakoan. Jesús Posada kongresuko batzorde konstituzionalaren buruak, berriz, haren kontrako "bidegabeko ehiza" salatu zuen.
Espainiako Parlamentuan, minutuko isilunea egin zuten, Barberá parlamentu horretako kide izan ez arren. Mariano Rajoy Espainiako presidenteak bere samina agertu zuen eta Podemosek, berriz, minutuko isilunean parlamentutik alde egitea erabaki zuen.
Baden barrutia
Baden barrutia Argovia kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Baden da. 153,11 kilometro koadroko azalera du eta 136.653 biztanle.
Cristiano Banti
Cristiano Barti (Santa Croce sull'Arno, 1824ko urtarrilaren 4a - Montemurlo, 1904ko abenduaren 4a) italiar margolaria izan zen.
Sienako Arte Ederren Akademian ikasi zuen eta estilo neoklasikoan margotzen hasi zen. 1853an Florentziara joan zen eta Macchiaioli taldearekin bat egin zuen. Handik aurrera, aire zabalean margotu zuen, eta eguzki-argia islatu zuen bere lanetan. Telemaco Signorinik eragin handia izan zuen. Hurrengo hamarkadetan Londresera eta Parisera joan zen ikastera. Emaztea hil ondoren, Montemurlora erretiratu zen, eta arte-bildumagileari ekin zion, batez ere taldeko lankideen lanei dagokienez.
Animals (2019ko filma)
Sinopsia
Hamar urte elkarrekin ibili ostean, Tylerren eta Lauraren lagun arteko harremana ez dago ongi: Lauraren bikote berriak eta azken nobela amaitzeko sartzen ari den orduek alde batera utzi dute Tyler.
Antropologia feminista
Antropologia Feministak ordea izan zituen aitzindari batzuk. Zenbait antropologok aurretik aztertu zituzten gizon eta emakumeen ezberdintasunak, horietako bat Margaret Mead izan zen. Sexo y Temperamento (1982) lanean gizartearen eta kulturak generoaren eraikuntzan duten garrantziaz aritu zen, gai hau jorratzen zuen lehenetarikoa izan zelarik.
Antropologia feministak izen ezberdinak izan ditu, izenaz ere eztabaida dago. Antropologiaren korronte honen barnean gizon eta emakumeak aritu izan dira lanean.
Hego Amerikako antropologa feminista ezagunak dira Marcela Lagarde, María Dolores Juliano eta Rita Segato.
Euskal Herriko testuinguruan aitzindaria da Teresa del Valle, bere eskolaren parte dira Mari Luz Esteban eta Jone Miren Hernández, Amaia Agirre Miguelez, Maialen Altuna Etxeberria, Jaime Altuna Ramirez, Margaret Bullen, Irantzu Fernandez Rodriguez, Ixone Fernandez-de-Labastida Medina, Carlos García-Grados, Olatz González-Abrisketa, Miren Guillo Arakistain, Itxaso Martin Zapirain, Maria Ruiz Torrado, Miren Urquijo Arregi eta María Zapata Hidalgo.
Antropozentrismoa
Eboluzionistek antzinako egora aztertu zuten, unean zituzten ezberdintasunak azaltzeko. Honela estadioak asmatu eta matriarkatua bezalako gaiak ikertu zituzten. Antropologo eboluzionistak gizartearen kezkaren inguruan aritzen ziren, horien artean emakumeei loturikoak.
XX. mendearen erdialdean, krisia eman zen antropologian eta momentu honetan mendebaldeko kultura ikertzen hasi zen. Krisi honen barnean emakumeak antropologian zer gertatuko den ikertzen hasi ziren eta etnografiak berrikusi zituzten. Matriarkatuaren teoria aztertu zuten eta androzentrismo terminoa asmatu (andros, gizona erdigunea izatea), eta honekin batera emakumeen ikusezintasuna salatu zuten. Hau da, ez da emakumeak ez direla existitzen, ama bezala baino ez zirela ikusten baizik).
Jarrera androzentristen barnean hiru maila bereizten dira:
Ezberdintasun sexualen azterketa antropologikoa eta kritika
Eboluzionistek gizakiaren historia egiterakoan, sexuaren banaketaren inguruan hiru teoria sortu ziren:
Matriarkatuaren eztabaida eta mitoen garrantzia
Ideologia burgesaren barnean kokatu gizarteak, emakumea etxearen barnean egon behar duela eta hau gizartearen zibilizazioa erakusgarria dela esaten du, hezkuntza emakumearen zeregina izanik. Sozialista eta feminista batzuk ideia hauen aurka agertzen dira.
Ideologia burgesa eta eboluzionismoaren teoriak agintzen zuten une honetan Matriarkatuaren teoria J. J. Bachofen-ek sortu zuen 1861-ean egindako “El Derecho Materno” liburuan. Lan honetan, eskura zituen elementuak (mitoak, kondairak, etab. ) erabilita emakumearen egoera eta senidetasuna aztertu zituen. Zuzenbide Erromatarrak ez duela historia guzietan tokia izan, antzina amaren zuzenbidea izan zela zioen Bachofen-ek, oinarritzat Greziako poesia eta literaturaren iturri historikoetan oinarritu zituelarik bere arrazoiak. Matriarkatua “amaren domeinua familia eta estatuaren gainean” bezala definitu zuen. Maine izan ezik gainerako eboluzionista guztien amaren zuzenbidea egon zela aitortzen zuten.
Mitotik errealitatera jaitsiz, bizitza sozial eta familiarraren hiru estadio egon zirela ondorioztatu zuen Bachofen-ek: Hetairismoa, Matriarkatua eta Patriarkatua. Hiru etapa hauetan gizonen boteretik emakumeen boterera igarotzen da eta azkenik berriro ere gizonek boterea edukitzera. Matriarkatua egon zen garai horretan boterea emakumearen eskuetan egon zela uste zuen, hau da, ginekokrazia zorrotza izan zela.
Morgan-ek ere matriarkatua bere zentzu indartsuenean ulertzen zuen, ondorio hauetara iristeko datu etnografikoak erabiliko ditu eta senidetasun terminologiak hartuko ditu oinarritzat, berandu eman diren isla moduan hartzen zuelarik ( hondar linguistiko moduan, senidetasun harreman pasatuak azaltzen zituena).
Morgan-ek produkzioa nola garatuko den aztertu zuen. Historia hiru arotan banatuz:
Teoria hauetan honakoa ageri da:
XX. mendean feminismoak matriarkaturen teoria berreskuratzen du. Feministen artean bi ikuspegi sortzen dira, ondorioz feministak bi taldetan banatzen direlarik.:
Lehenengo jarrera: matriarkatu mitologiakoari dagokienez, mitoa eta historia bereiztu behar direla azpimarratzen du. Talde/kulturean ideologiaren historia da mitoa. Mitoa espazioa eta denboratik kanpo dago. Mitoa gizonen artean edo gizon-emakumeen artean kontatzen dira. Mitoak funtzio kultural bat dauka eta gizon eta emakumeen rolak bereizten ditu; mitoak daudenean gizarte horretan gizon eta emakumeen arteko desberdintasuna dago.
Mitoen hurrenkera gertakizunen ordena bi fase:
Mitoak gizonen boterearen justifikazio bilakatzen dira, unibertso mitikoa da, ez da errealitatea. Mitoek taldea hezteko balio du, funtzio pedagogikoa du.
Emakumeen erruz boterea galdu eta menperatu bihurtu. Bamberg-entzat mitoak honako funtzioak betetzen ditu:
Produkzio / erreprodukzioa bereizketa
Bachofen eta Morgan-en lanak Engels-en oinarri bihurtuko dira. Egile honek eboluzio ekonomikoarekin erlazionatzen du familiaren eboluzioa, matriarkatua garai historiko zehatz bateko ezaugarriekin egokitzen saiatuz edo egokituz. Matriarkatutik patriarkatura barbareria gorenean bakarrik emango da, alfabeto idazkera, burdina urtzea eta gens-aren propietate pribatuak eragindako soberakinekin bat eginez.
Gizadiaren garapena honela sailkatu zuen:
Familia sindiasmikoa sortzen denean:
Bere teorien oinarrian lanaren banaketa “naturala” eta produkzioa eta erreprodukzioaren bereizketa daude. Feministek kritika egin zizkioten. Momentu historiko batzuetan ikusten da emakumearen egoerak txarrera egiten duela, hori eragiten duten faktoreak honakoak direlarik:
Ez da historia egin nahi, eta froga daitezkeen egoerak dira.
Gizarte baten aberastasunak hasten denean gizonak hartzen dute boterea eta emakumeak menpekoagoak dira. Elizak (fundamentalistak) emakumea menpeko egiten dute. Sistema politikoaren berritze batek egoera okertu egiten du. Matrilinealitatea dagoenean egoera berdintsuagoa da, patrilinealitateak egoera txartzea dakar.
XX. Mendeko antropologia
XX. mendean Eboluzionismoa alde batera utzi eta partikularismo historiko sortu. Tokian tokiko lanak hasten direlarik.
Teoria antropologiakoetan emakumea ikergai moduan alde batera uzten dute funtzionalistek eta 1960ko hamarkada arte emakumea alde batera utzi eta lan banaketa “naturaltzat” hartzen da.
Sexuaren eraikuntza kulturala
Sexua aurrekulturala da eta generoa kulturak eraikitako ezberdintasuna da, generoa egituratzailea da botere asimetriari dagokionez. Generoa aldakorra da. Baina gerora sexua bera ere eraikuntza kulturala dela ikusiko da. Sexua ez da estatikoa, kultura batetik bestera aldatu egiten da.
Antropologia Feministarentzat genero-sistema zien den jakitea oso garrantzitsua da; boterea, lana nola batzen diren jakitea. Genero sistemaren bidez sexua aztertuko da eta definizio biologista bat emango da.
Generoa: Gizonezkoak eta emakumezkoak bereizten dituzten sineskera, ezaugarri pertsonal, jarrera sentimendu, blai, portaera eta ekitaldi multzoa, ezaugarri ezberdinak dituen eraikuntza sozial prozesu (bilakaera) baten bitartez. Lehenik, prozesu historiko da maila ezberdinetan garatzen dena, estatuan, lan merkatuan, eskolan, komunikabideetan, legean, familian eta harreman pertsonaletan. Bigarrenik, prozesu honek ezaugarri eta jarduera horien hierarkizazioa ekartzen du, maskulinotzat hartzen direnei balio handiagoa emanez.
Generoak hierarkizatzeko funtzioa du, boterearen espazioen eta jardueren bereizketa inplikatzen duten gizonen eta emakumeen inguruko ideia eta jarduera soziala.
Genero terminoak bi akats planteatzen ditu, batetik sexua eta generoa bereizteko zailtasuna, eta bestetik generoaz hitz egiten dugunean emakumearekin lotzea.
Generoa erabiltzen dugunean, ez dugu gizon eta emakumeen arteko ezberdintasuna azaltzeko bakarrik erabiltzen. Gizonen eta emakumeen artera ere ematen diren ezberdintasunak ere aztertzen dira. Sexua eta generoa eraikuntza kulturalak dira.
Kontzeptu hauek XVIII. mendetik aurrera sortzen dira, eta mendebaldeko kontzeptuak dira. Mendebaldean sexua, gizon-emakumeak erlazionatzeko moduarekin erlazionatzen dugu.
Sexuaren berrikuspena feminismotik dator, baina baita historiatik eginda ere. Thomas Laguer historialariak “Sexuaren eraikuntza” liburua egin zuen. Gizarte antropologiak egin duena ere garrantzitsua izan da. Antropologoak tokian tokiko lanak egitera joan zirenean hirugarren sexu bat topatu zuten.
Lau erabilera dituzte sexu eta genero kontzeptuek:
Genero kontzeptuaren barnean dimentsioak daude; Joan Scott-ek emandako dimentsioak honakoak dira:
Faktore hauek aldatzen ari dira; batzuk alda daitezke besteak ez, adibidez: lanaren banaketan berdintasuna ematen da baina emozioetan ez edo, sexualitatean aldaketa baina boterean ez. Honako kritikak jaso ditu teoria honek:
Ikuspegi berriak
Sherry Ortner-ek Planteamendu unibertsala egin zuen 1975. urtearen inguruan, hiru ikertzeko modu mahairatuz:
Unibertsaltasuna hartzen du premiazkotzat. Emakume eta gizon izatea zer den ikertzen du ideologia aldetik. Horretarako Lekukoen adierazpena, nola hitz egiten duten, sinbolo nagusiak, arau sozio-kulturalak aztertu behar direla dio.
Natura/ kulturaren mendetasuna justifikatzeko erabilitako ikuspegi biologizista alde batera uztea proposatzen da, teoria honek emakumearen zapalketa justifikatzeko balio dezakeelako, natura emakumearekin lotzen da mundu guztian, beraz, gizonak emakumea menperatu dezake, baina ez da gogo txarrez; kulturak horrela esaten duelako baizik.Emakumearen naturarekiko hurbiltasuna hiru mailatan ematen da:
Michelle Rosaldo-k 1975. urtearen inguruan landutako teorian domestiko/ publiko dikotomiak mendekotasuna adierazten duela proposatu zuen. Domestikoa: ama bat edo gehiago eta hauen seme-alaben inguruan sorturiko jarduera, erakunde eta antolaketa moduak biltzen dituen eremua.
Emakumeei normalean domestikoa egokitzen zaie eta gizonei publikoa. Emakumeak gertuko gauzak egingo dituzte eta gionek distantzia bat hartuko dute, abstraktuagoak izango dira. Urrunketa egin behar dutenez normalagoa da boterea izatea, errazagoa egiten zaie.
Emakumeen estatusa naturala da gizonena lortu egin behar dute, ez datorkie berez.Emakumeek boterea izateko beharrezkoa da arlo publikora pasatzea (emakumeak subjektibotasunarekin lotu dira; gizonak objektibotasunarekin emakumeak emozionalak)
Abantaila mahairatzen dituzte teoria hauek; batetik gizon eta emakumeak zer diren kulturalki azaltzeko oso onak dira, eta bestetik orokorrean gizartea nolakoa den ikertzen lagunduko dute.
Kritikak
Kritikak ere jaso dituzte ordea:
Rayon
Rayon zuntz erdi-sintetikoa da, egur mamia kimikoki landuz 1920. urteaz geroztik ekoizten dena. Zelulosa berritua ere deitzen zaio. Hasieran zelulosa nitrato zuntzen desnitrifikazio bidez ekoizten zen; gaur egun, ordea, lika prozedura izenekoaren bidez lortzen da rayon gehiena.
Trataera kimikoa eman zaion zelulosa zulo mehe batzuetatik igaroarazten da presiopean, bertan zuntza gogortzen duen isurkari bat dela; horrela, erresistentzia handiko zuntz leun bat lortzen da; isurkari gogortzaileari kaseina eta antzeko proteinak nahasten zaizkio askotan zuntza are gogorrago egiteko. Kolorea oso erraz hartzen duten oso zuntz meheak lor daitezke, jantziak egiteko erabiltzen direnak. Azken urte hauetan zuntz berriak asmatu dira sintesi bidez, eta rayona zerbait baztertzen hasia da.
Maiatzaren 18
Maiatzaren 18a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeita hamazortzigarren eguna da, 139garrena bisurteetan. 227 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiak eta urteurrenak
Jaieguna, ondoko herrietan:
Kanpo estekak
Maiatzaren 17 | Urteko egutegi | Maiatzaren 19
Caminomorisco
Caminomorisco Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 1.256 biztanle zituen 147,6 km²-ko azaleran.
Oedura
Oedura Diplodactylidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.
Pooecetes gramineus
Pooecetes gramineus Pooecetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Vanderhorstia phaeosticta
Vanderhorstia phaeosticta Vanderhorstia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sai
Saiak edo putreak hildako abereez elikatzen diren hegaztiak dira. Hildako abererik egon ezean, animaliak hiltzeko gai dira baita ere. Putreak munduko kontinente guztietan existitzen dira Antartikan eta Ozeanian izan ezik, baina hizkuntzaren arabera zeintzuk diren putre aldatzen da. Euskaraz sai arre eta sai zuria bereizten dira, Euskal Herrian bizi diren espezie nagusiak. Munduko beste 23 espezieri ere sai edo putre izena ematen zaie, kondorra barne. Ameriketan bizi diren zazpi espezieak Cathartidae familiakoak dira. Sai guztiak dira burusoilak, lumarik gabea. Uste denez, honek abantaila ematen die jaten ari diren bitartean, garbiagoa baita sarraskijale batentzat, baina termoerregulazioan ere eragina du.
Taxonomia
Mundu Berriko eta Mundu Zaharreko saiek antza handia badute ere, ez dute harreman taxonomikorik. Euren antza eboluzio konbergentearen adibide bat da. Antza hori dela eta, lehen biologoek talde berberean sartu zituzten. Lineok guztiak Vultur generoan sartu zituen, baita Harpia harpyja arranoa ere. Beranduago, Mundu Berrikoak Cathartidaen sartu zituen Frédéric de Lafresnaye ornitologoak. Beranduago, azpiorden hori familia gisa sailkatu zen.
XX. mendearen amaieran biologo batzuek proposatu zuten mundu berriko putreak Ciconiiformes familian sailkatu behar zirela, amiamoko eta koartzekin, baina ikuspegi hau atzera bota da ikerketa sakonagoen ostean.
Elikadura
Saiak sarraskijaleak dira, hau da, hildako animaliak jaten dituzte. Ozeanoetatik at, saiak dira ezagutzen diren derrigortutako sarraskijale bakarrak. Oso gutxitan erasotzen dituzte animalia osasuntsuak, baina hil ditzakete gaixo edo zaurituta daudenak. Hildako bat oso handia denean euren mokoekin zatitzeko, itxoiten dute beste animalia handiago batek bidea ireki arte. Jaterakoan bete arte egiten dute, paparoa puztu arte eta, ondoren, esertzen dira, logura, digestioa egiteko.
Limendous
Limendous (okzitanieraz Limendós) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Aurelia Arkotxa
Aurelia Arkotxa Mortalena (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1953ko urriaren 3a - ) euskal idazlea, ikerlaria eta euskaltzain osoa da. Hendaian bizi da 10 urte zituenetik.
Biografia
Orozkokoa zen haren aitaren aitak Argentinako Juan Eulogio Barra izeneko herrixkara emigratu zuen hango trenbidean lan egin zuela. Handik gero, Europara berriz itzuli zelarik, emigrazioan segitu zuen (besteak beste Landak, Banka, Baigorri). Ama, berriz Baztandarra zen.
Bordele-Montagne Unibertsitatean Filologia Hispanikoan lizentziatu eta Euskal Filologian doktoregoa egin zuen, ASJUk 1993an argitaratu zuen Gabriel Arestiren Maldan behera lanari buruzko tesia eginez. Gaur egun irakasle emeritua da Baionako unibertsitatean euskal filologia eta klasikoak irakasten dihardu
Maiatz literatura aldizkariaren sortzaileetako bat eta Berria egunkariaren kolaboratzaile da, besteak beste.
CNRS ospetsuak Baionan duen IKER euskal hizkuntzaren eta testuen ikerketa zentroko kide da, baita Pariseko Multilinguisme Traduction et Création taldekoa (CNRS/ENS) eta Lapurdum aldizkariaren zuzendari.
Euskaltzain
Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2003ko urtarrilaren 31n. Exonomastika batzordean Zientzia eta Teknika Hiztegia biltzeko egitasmoa, eta Euskera agerkariaren batzordean aritu izan da.
2003ko urtarrilaren 31n euskaltzain urgazle izendatu zuten. Geroago 2008ko uztailaren 19an, Euskaltzaindiak Hendaian egindako bilkuran, euskaltzain oso egin zuten; eta, 2009ko azaroaren 3an, Euskaltzaindiko lehendakariorde. Hendaian bertan 2008ko uztailaren 19an egin zuen sarrera-hitzaldian Hendaiaz eta inguruko bazterrez aritu zen.
Lanak
Euskal literaturan berritzaileak diren itsasoari buruzko hurbilketa literarioak eta geopoetika deituriko joeran kokatzea dira Arkotxaren ekarpen nagusiak.
Bere olerki batzuk hainbeste aldizkaritan argitaratu dira: Maiatz, Mazzantini, Zurgai, Garziarena, Hegats...
Ikerketa
Baionako Iker ikerketa-taldeko kidea da (IKER-UMR 5478 laborategia). Olga Anokhinak zuzentzen duen Eleaniztasuna, itzulpena, sorkuntza (ITEM, CNRS/ENS, Paris) taldeko kidea da, 2012an sortu zenetik. EHUko Monumenta Linguae Vasconum ikerketa taldeko kide da ere, kanpoko partaide gisa. Liburu inprimatuaren historiaz, euskal idazleen (XIX-XXIe) itzulpengintzaz eta auto-itzulpengintzaz eta ideien historiaz (antifrankismoa eta poesia euskaraz; Jon Mirande poetaren neonazismoa) hainbat lan argitaratu ditu.
Biatloia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Errelebeoak mistoa
2022ko Olinpiar Jokoetako errelebo mistoen lehiaketa otsailaren 5ean ospatu zen Yanqing barrutiko Hualindong eski estazioan. Proba Norvegiak irabazi zuen. Frantzia bigarrena izan zen, eta Errusiako Batzorde Olinpikoa hirugarrena.
Tituluaren defendatzailea Frantzia izan zen, eta 2018ko zilarrezko eta brontzezko dominak Norvegia eta Italia izan ziren, hurrenez hurren. 2021-22ko Biatloiko Munduko Txapelketan errelebo misto bakarra egon zen Olinpiar Jokoen aurretik. Norvegiak irabazi zuen, Bielorrusiak bigarren eta Frantziak hirugarren. Norvegia ere munduko txapelduna izan zen 2021ean.
Marte Olsbu Røiselandek eroso irabazi zuen Norvegiarako lehen etapa, eta 15 segundo atera zizkion Italiari, Bielorrusiari, Suediari eta Errusiako Batzorde Olinpikoari. Frantziarentzat, Anaïs Chevalier-Bouchetek bi penalizazio-begizta eskiatu behar izan zituen eta bederatzigarren postuan geratu zen. Hala ere, bigarren txandan, Tiril Eckhoff norvegiarrak hiru penalizazio-begizta jaso zituen eta bosgarren postura erori zen. Julia Simonek eraman zuen Frantzia lehen postura bigarren txandaren ondoren, 4 segundoko aldearekin Italiarekiko, 15ekin Suediarekiko eta 30ekin Estatu Batuekiko eta Norvegiarekiko. Bien bitartean, Kristina Reztsovak penalizazio-begizta bat eskiatu behar izan zuen bere etapan, eta Errusiako Batzorde Olinpikoa zazpigarren postura erori zen, Frantziatik minutu batera. Alexander Loginov azkarrena izan zen hirugarren etapan, eta Errusiako Batzorde Olinpikoa lehen postura eraman zuen. Suedia bigarren izan zen, Frantzia hirugarren, Estatu Batuak laugarren eta Norvegia bosgarren, liderrarengandik 20 segundora. Italia zazpigarren postura erori zen Thomas Bormoliniren penalizazio-begizta baten ondoren, eta ezin izan zuen dominen borrokara itzuli. Azken etapan, Johannes Thingnes Besek eta Quentin Fillon Mailletek Eduard Latipov menderatu zuten, eta helmugan Bäk Fillon Maillet eta Latypov gainditu zituen, eta Norvegiak urrezko domina irabazi zuen.
Judu-hizkuntzak
Judu-hizkuntzak judu-elkarteek munduan zehar erabilitako hizkuntza eta dialektoak dira.
Nahiz eta mende askotan zehar hebreeraz mintzatu, V. mendean aramerak hebreerarekin bat egin zuen Judean eta III. menderako diasporako juduek grezieraz baino ez zuten egin. Ordutik aurrera hebreera ez zen ama hizkuntza izan eta hamasei mendez hizkuntz-liturgiko bilakatu zen. 1880ko hamarkadan Eliezer Ben-Yehudak Palestinan hizkuntza berpiztu eta Israelgo hizkuntza ofizial bihurtu zen.
Judu-hizkuntzetarik mintzatuenak yiddisha, ladinoa eta judu-arabiar hizkuntzak ziren. Yiddisha Erdialdeko Europan bizi ziren askenaziek erabilitako judu-alemana da, eta ladino edo judezmoa, berriz, Iberiar penintsulan bizi ziren sefardiek erabilitako judu-gaztelania. Elkarte bakoitzaren bilakaerak eta holokaustoak hizkuntza asko desagerrarazi zituzten. Yiddisha izan zen inoiz judu gehienek erabilitako hizkuntza. Hala ere, egun, juduek gehien hitz egiten dituzten hizkuntzak ingelesa, hebreera eta errusiera dira.
Euskal Herrian hizkuntza hauetako bat ere agertu zen, judu-aragoiera hain zuzen ere: nafar-aragoieratik eratorritako hizkuntza edo dialekto erromantze bat, Nafarroako Erresumaren eta Aragoiko Koroaren lurretako hainbat tokitan mintzatua.
Alizia Stürtze
Alizia Stürtze Mendia (Donostia, 1948ko urtarrilaren 8a) gipuzkoar historialaria da, Euskal Herriko historia garaikidean aditua. Bordeleko Talence Unibertsitatean ingelesa eta Deustuko Unibertsitatean historia ikasi zituen. Gara eta Egin egunkarietan zutabegilea, Gaiak argitaletxean lan egin du.
Izotz-ekaitz
Halakoetan dena izotz bihurtzen da eta arriskutsua da oso, ez bakarrik oinezkoen eta kotxeen laprastadagatik baizik eta izotzaren pisuagatik (arboletan, hari elektrikoetan...)
Izotz-ekaitzik ezagunenak Ipar Amerikan gertatu dira, adibidez, 1998an Kanadan gertatu zena.
Stockholm-Arlanda aireportua
Stockholm Arlanda nazioarteko aireportua Stockholm zerbitzatzen duten aireportuetako bat da.
2012an 19.677.765 pertsonek erabili zuten.
Aireportuko airelinearik garrantzitsuenak Scandinavian Airlines eta Norwegian Air Shuttle dira.
Ayaka Yamashita
Ayaka Yamashita (山下 杏也加) Japoniako futbolaria da.
Jatorrizko metaketa
Jatorrizko metaketa edo metaketa primitiboa Karl Marxek sortutako kontzeptua da, Kapitala lanaren lehen bolumeneko XXIV. eta XXV. kapituluetan landua (Alemanez: Ursprüngliche Akkumulation). Kapitalaren egituran kontzeptu garrantzitsua da, kapitalismoaren eta ekonomia politikoaren kategorien izaera historikoa erakusten baitu. Kapital metaketa prozesuen aurrekaria da. Marxen ustez, bi prozesu ekonomiko bateratu ziren bere garaian. Bi prozesu hauek kapitalismoaren aitzindariak dira, baita jatorrizko metaketaren aintzindari ere.
Casares de las Hurdes
Casares de las Hurdes (extremadureraz Casaris) Cáceresko probintziako iparraldean dagoen udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 554 biztanle zituen 20,75 km²-ko azaleran.
Jatorrizko metaketa
Batetik, XIV y XVko mendeetako Mediterranear ekonomien gorakada da metaketa horren jatorria. Gorakada hau, XVI. mendeko europar inperioen hazkundean nabarmendu zen. Horrek dirutza pilaketa ikaragarriak sortu zituen eta diruak abentura komertzial handiagoetan inbertitzen ziren. Marxen ustez, horrek bakarrik ez zuen eragin handirik europako nekazal sozietatean.
Beste prozesua, ekoizleak ekoizpen baliabideetatik aldentzea da. Marxek lapurretaz, indarkeriaz eta iruzurrez eginiko prozesua zela esan zuen. Adibide garbia Von Humboldt exploratzaileak eman zuen, bere bidaietako experientzia batean. Bale ehiztari flota bat pazifikoko irla batera ailegatu zen eta hango biztanleei lana eskeini zien. Hangoek ez zuten interesik izan, irlan behar zuten guztia zeukaten eta. Orduan, bale ehiztariek basoak erre zituzten biztanleek fruta eta behar zuten janaria ez eskuratzeko. Horrela, biztanleek bale ehiztarien lan eskaintza onartu behar izan zuten.
Berak adibide historiko zehatz batzuk deskribatu zituen bere liburuetan.
Kritikak
Joseph Schumpeter, soziologo eta ekonomistak, Marxen teoria hau kritikatu zuen bere argumentu berberekin. Josephen esanetan kolonialismoa ezin zitekeen kapitalismoaren aintzindari izan, kolonialismoa hasteko kapitala behar baita lehenik eta behin. Gainera, bere ustez, kapitalismoaren hedadura baketsua izan zen, Marxek kontrakoa pentsatzen zuen. Josephek kapitalismoa kolonialismoaren ostean gertatu zela defendatu zuen eta ez, Marxek esaten zuen moduan, kapitalismoak kolonialismoa eta indarkeraa bultzatzen zuela. Idatzi zuen bezala, kolonialismoa monarkia absolutistatik dator, nobleziaren laguntzarekin.
Marxek berak ere, bere teorian gaineko zalantzak azaleratu zituen iparramerikako kapitalismoa azaldu zuenean kapital libruraren XXV. kapituluan.
Chaulhac
Chaulhac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 72 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 72etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (12 gizon eta 8 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 13 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Chaulhac udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Briseida
Greziar mitologian, Briseida edo Briseis (antzinako grezieraz Βρισηίς Brisēis), troiar alargun bat zen (Lirnesokoa), Troiako Gerran Akilesek bahitu zuena, bere hiru neba-ahizpak eta bere senarra, Linersoko Mines erregea, guduan hil ondoren. Briseoren alaba eta Kriseis edo Kriseidaren lehengusina zen.
Orakulo batek, Agamemnon, Kriseisi uko egitera behartu ondoren, harrapatu zuen neska bat zena, erregeak, bere heraldo Taltibio eta Eryartesi, konpentsazio gisa, Akilesek harrapatutako Briseida harrapatzea agindu zien. Akiles, lapurreta honengatik haserretu egin zen, eta, emaitza bezala, gudutik erretiratu zen, honetara, Patroklo hil arte itzuli ez zelarik. Bertsioren batzuetan, hau, Akiles Briseidagatik benetan maiteminduta zegoelako izan zela agertzen da.
Azido kromogliziko
Azido kromoglizikoa konposatu kimikoa da, medikuntzan antihistaminiko gisa erabiltzen dena alergiak tratatzeko. Izan ere, mastozitoen degranulazioa eta bitartekarien askapena inhibitzen du, alegia, histamina askatzea ekiditen du. Kromoglikato disodiko eran merkaturatu ohi da.
Serra do Pilarreko monasterioa
Serra do Pilar monasterioa Vila Nova de Gaian (Portugal) dagoen monasterio zaharra da, Portotik ikusita, Duero ibaiaren beste aldean dagoena. Monasterioa azaleratze batean dago, Dom Luís I zubira eta Portoko erdigune historikora begira. Leku horiekin izendatzearekin batera, UNESCOren Gizateriaren Ondare izendatu zuten monasterioa 1996an. Monasterioa nabarmena da bere eliza eta klaustroagatik, biak zirkularrak baitira.
Lekua
Serra do Pilarreko monasterioa Santa Marinha eta São Pedro da Afurada parrokian dago kokatua, Gaiako Vila Nova gune historikoan. Monasterioa Douraren gainean dago, eta Jardim do Morro geltokitik sar daiteke, Oportoko metroko D lineatik, hain zuzen ere.
Historia
Lehen monasterioa 1538an hasi zen eraikitzen, San Agustinen agintepean. 1527an hasi zen ekimen edo ideia, João iii.aren agindupean, Monastery of Grijó monjeentzako egoitza monastiko handiagoa izateko [pt; de], hondatuta baitzegoen. Jatorrizko monasterioa 1564an amaitu zen eta klaustroak 1583an bukatu ziren. Lehen monasterioa berehala zaharkitu zen, instalazioak txikiegiak baitziren egoitzako monje kopuruarentzat. 1597an, eliza berriaren eraketan hasi ziren lanean, eta monasterioa pixkanaka eguneratu zen hurrengo hamarkadetan. Eliza zirkular berria 1672ko uztailaren 17an inauguratu zen, eta monasterioaren azken faseak XVII. mendearen amaieran amaitu ziren.
Serra do Pilarren garrantzi militarra Penintsulako Gerran nabarmendu zen lehenik, Arthur Wellesley jeneralak frantziarrei eraso harrigarri bat egiteko erabili zuenean, Dueroren bidez, eta Portori berreskuratzeko nahiarekin. Monasterioa gotortu egin zuten XIX. mendean, kokapen estrategikoa aprobetxatzeko. 1910ean, Portugalgo Monumentu Nazional izendatu zuten. Gerra desberdinek suntsitu zituzten monasterioko zatiak 1927an berreraiki ziren. 1947an, monasterioko lursail batzuk kuartel militar bihurtu ziren, eta hantxe dago gaur egun ere. XX. mendearen amaieratik, monasterioa eta lurrak jendearentzat zabalik egon dira, eta elizan meza dominikalak indarrean jarraitzen du. Monasterioa 1996ko UNESCOren Mundu Ondarearen izendapenean sartu zen.
Arkitektura
Serra do Pilarreko monasterioaren diseinuan elementu errenazentistak eta manieristak daude. Eliza eta klaustroa zirkularrak dira eta diametro berdinak dituzte. Mendebaldeko eliza eta ekialdeko klaustroa koru batek eta kapera angeluzuzenak bereizten dituzte. Monasterioaren iparraldeko hegalean kanpandorrea eta logelak daude, eta hegoaldeko hegalean sakristia eta jantokia.
36 m-ko altuerako eliza da monasterioaren egitura ikusgarriena. Duero ibaiaren hegoaldean nagusitzen da eta kanpandorrearen gainetik 20 m-ko altuera du.
Taillant
Taillant Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Taillant udalerrian erroldatutako biztanleak 154 ziren. Familiak 71 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 89 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 70 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 102 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (32 gizon eta 30 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Taillant udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 154,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.465 euro zen.
ETS
ETS siglak adiera zenbait ditu:
Taillant
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Taillant udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Bridges of Madison County
The Bridges of Madison County (euskaraz "Madison Konderriko Zubiak") Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktorearen filma bat da. Robett James Waller idazlearen izen berdineko eleberrian oinarritua dago.
Filma honetan burututako antzezpenarengatik Meryl Streep aktorea 1996ko Emakumezko aktore onenaren Oscar Sarirako izendatua izan zen, nahiz eta azkenean Susan Sarandonek bereganatu zuen.
Argumentua
Filma 1965an girotua dago. Francescaren (Meryl Streep) istoria azaltzen du, Iowako herri |b|atean bizi den italiar etxekoandre bakartia, aurretik estatubatuar gudari batekin ezkondu eta AEBra bizitzera joana. Francescaren senarra eta seme-alabak Estatuko Azokara joan eta etxetik kanpora daudela, Iowako Madison konderrira iritsi eta National Geographic aldizkatiarentzat bertako egurrezko zubi estalien argazkia ateratzeko etorri berria den Robert Kincaid (Clint Eastwood) argazkilaria ezagutuko du.
Biek elkarrekin igarotako lau egunek eta ezkontzaz kanpoko harreman horrek Francescaren bizitzan sekulako bira edo aldaketa suposatuko dute.
Vallo Torinese
Vallo Torinese Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vallo Torinesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Canthigaster investigatoris
Canthigaster investigatoris Canthigaster generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Varessia
Varessia Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Varessia udalerrian erroldatutako biztanleak 35 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 24 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 bigarren erresidentzia ziren. 23 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 16 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 19 ziren, horien artean 13 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 13 pertsona aktiboak lanean(8 gizon eta 5 emakume) zeuden.. 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kanbellu (mitologia)
Kanbellu Eskiula herri biarnotar euskaldunaren mendi baten izena da. Mendiak piramide itxura du.
Elezaharrak eta sinesmenak
1938. urtean Duguet izeneko gazte batek baimena eskatu zuen udaletxean mendi honen maldetan altxorra bilatzeko, eta eman egin zioten. Hala ere zera ezarri zioten baldintzatzat; altxorra topatuz gero zati bat udaletxera ematea. Hala ere bere bilaketa amaitu baino lehen gerrara joateko deitu zuten eta bertan hil zen.
Livron
Livron (okzitanieraz Liuron) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Hemiscyllium ocellatum
Hemiscyllium ocellatum Hemiscyllium generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiscylliidae familian sailkatzen da.
RuBisCO
RuBisCO (Erribulosa Bisfosfato Karboxilasa Oxigenasa) kloroplastoetako estroman aurkitzen den entzima ugariena da, bai eta biosfera guztian aurkitzen den entzima ugariena ere. C3 landareetako hostoetan dauden entzimen %50a osatzen du, C4 landareetan aldiz %30a.
Izenak adierazten duen bezala karboxilasa eta oxigenasa funtzioak betetzen ditu, lehenengoaren bidez Calvin zikloan CO2 finkatzen du.
Egitura
Plastoetan ikusten den RuBisCO entzima 16 kate polipeptidiko dituen oligomero bat da, kate polipeptidiko luzeak (L azpiunitateak, Large) eta laburrak (S azpiunitateak, Short) dituena. Kate luzeek 55.000 Da inguruko pisu molekularra dute eta hauetan entzimaren gune katalitikoak kokatzen dira. Gune katalitikoetan Mg2+ ioi bat eta CO2-arekin erreakzionatzen duen lisina aminoazidoa daude, karbamatoa bihurtzen dena. Kate luzea kloroplastoaren genoman kodeturik dago.
RuBisCO-ren kate laburrek 13.000 Da-tako pisua dute eta entzimaren jarduera erregulatzen dute. Nukleoko genoman kodeturik dagoenez zitosoletik inkorporatzen dira eta ondoren estroman eraikitzen da RuBisCO entzima. Azpiunitate guztiak elkartzen direnean 540.000 Da inguruko pisu molekularra hartzen du.
RuBisCOren funtzionamendua
Calvin zikloaren aurreneko urratsa betetzen du RuBisCO entzimak. CO2 molekula bat bost karbono dituen erribulosa-1,5-bisfostatoarekin elkartzen du eta sei karbonotako molekula ezegonkor bat sortzen da, berehala erdibitzen dena eta bi 3-fosfoglizerato molekula lortzen dira. Hona hemen RuBisCO entzimak burutzen duen erreakzio kimikoa:
Karbonoaren finkapena izaki autotrofo guztietan gertatzen da, hala fotosintetikoetan (landare, alga, zianobakterio...) nola kimiosintetikoetan.
Jardueraren erregulazioa
Entzima ugarik erreakzio kimiko bat milaka aldiz burutu dezakete segunduko. RuBisCO ordea nahiko motela da, inguruko baldintzen arabera 3-10 CO2 molekula soilik txertatzen baititu segunduko.
Fotoarnasketa
RuBisCOk karboxilasa funtzioaz gain oxigenasa funtzioa ere badu, hau da, oxigeno kontzentrazioa handia denean erribulosa-1,5-bisfosfatoari CO2 txertatu beharrean O2 txertatzen dio eta hiru karbonotako bi molekula sortu beharrean 3-fosfoglizeratoa (3C) eta fosfoglikolatoa (2C) eratzen dira. Fosfoglikolatoa kloroplastotik atera eta peroxisoman aurrena eta mitokondrioan ondoren erabat oxidatzen da. Prozesu horri fotoarnasketa deritzo, amaieran bi CO2 askatzen direlako.
Mare of Easttown
Mare of Easttown estatubatuar telesaila da, Brad Ingelsbyk HBOrentzat egina.
Sinopsia
Mare Sheehan Pennsylvaniako herri txiki bateko detektibea da, eta hilketa bat ikertzen ari da, krisi pertsonal eta profesional baten zurrunbilo betean. Polizia zabarra da, lanarekiko adikzioa duena, eta bizilagunek ez dute sobera maite, bere metodo bortitzak direla medio. Ez da heroia, ezta antiheroia ere, bizitzako kolpeek zauritu eta zimeldu duten pertsona bat baizik.