cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esplorazioen Aroa
Amerikaren aurkikuntza
Aragoirekin bat eginda, Gaztelak itsasoan kolonia berriak ezartzeko eta bide berriak esploratzeko aukera eta baliabideak topatu zituen. Horrela, Gaztela eta Aragoiko erregeek, 1492an, Kristobal Kolon babestu zuten Indiara mendebaldetik iristeko ahaleginean; espezieen ibilbidearen alternatiba gisa eta, Alcazobaseko Ituna betez Afrika hegoaldeko ibilbidea Portugalen esku utziz.
Nolanahi ere, Kolon ez zen Asiara heldu, Mundu Berrira baizik. Pedro Alvares Cabral itsasgizon portugaldarra ere 1501ean ailegatu zen Ameriketara; egungo Brasilera, hain zuzen ere. Bi botere horien artean lurralde berriak banatzeko, Tordesillasko Ituna adostu zen 1494an.
Sare-neutraltasun
Sare-neutraltasuna Europar Batasunean
Europar Komisioak sarearen neutraltasuna babesteko araudi bat onartu zuen 2015eko udan, eta 2016ko apirilean sartu zen indarrean. Araudi hartako testua oso anbiguoa zenez, BERECek (Europako komunikazio elektronikoen erakunde erregulatzaileak) estatu bakoitzeko erakunde erregulatzaileek legedia nola interpretatu behar duten deskribatzen duen testua kaleratu zuen uda hartan bertan. Testu hura idazteko, BERECek 480.000 ekarpen baino gehiago jaso zituen. Ekarpen horiek sarearen neutraltasunaren eztabaidan parte hartzen duten talde guztietatik jaso zituzten, hala nola kontsumitzaileen elkarteetatik, telekomunikazio-hornitzaileetatik, eduki-konpainietatik (Netflix, YouTube, …) edota telefonia mezularitzetatik.
Esplorazioen Aroa
Amerikaren aurkikuntza
Itun horrek bi lurraldeen –Portugal eta Gaztela– arteko muga ezarri zuen, Portugalek lurraldeen banaketari dagokionez zenbait eskaera egin ondoren. Portugaldarrek Cabo Verdeko uharteetatik mendebaldera igarotzen zen meridianoaren ekialdean zegoen Europakoa ez zen lurralde guztia jabetu zuten. Horrek Afrika, Asia eta Hego Amerikako ekialdeko zatia eta Brasilgo muturra bere eskuetan jartzen zituen. Gaztelakoek, berriz, mendebaldeko lurraldeak –ordura arte ia ezezagunak ziren lurrak– jabetu zituzten, batez ere Amerikako kontinentearen mendebaldea eta Ozeano Bareko uharte batzuk.
Hertsiki, zenbaiten arabera, Amerikako kontinentea asiar kulturek aurkitu zuten, Kolon iritsi baino zenbait milurte lehenago, baina, Kolon iritsi arte, Europan, Afrikan eta Asian finkatutako kultura gehienek ez zuten ezagutzen.
Sare-neutraltasun
Sare-neutraltasunari buruzko eztabaida
Sare-neutraltasunaren aurrean bi jarrera daude: batetik, horren babesa bilatzen duena, eta bestetik, babes hori ahultzen saiatzen dena.
Esplorazioen Aroa
Amerikaren aurkikuntza
Kolon eta Europako beste esploratzaile batzuk atsekabeturik geratu ziren aurkitutakoarekin. Gaztelakoentzako, hasiera batean, Afrika edo Asiako lurraldeek ez bezala, Karibekoek ez zuten beraien nahiei loturik preziatuak ziren ondasunik. Hala ere, beranduago, egungo Peruko zein Mexikoko urre eta zilarren oparotasunak txunditurik utzi zituen esploratzaileak; bertan amerikar inperiorik boteretsuenak kokatuta zeudelarik. Horrela, konkistatzaileen talde txikiek mendean hartu izan ahal zituzten lurralde horiek (Hernan Cortesek Aztekar inperioa 1521ean, eta Francisco Pizarrok Inka Inperioa, 1532an), suzko armen nagusitasunari esker. Inperio horiek garaitutakoan, urre eta zilar oparo horiek Europara eraman zituzten urte askotan.
Sare-neutraltasun
Sare-neutraltasunari buruzko eztabaida
Neutraltasuna defenditzen dutenek sarearen neutraltasunaren aldeko arauak onartu behar direla diote, erabiltzaileen eskubideak babesteko eta Internet libre, berriztatzaile, ez-diskriminatzaile eta monopoliorik gabekoa izateko. Sare-neutraltasunaren alde daudenen artean, hainbat plataforma eta erakunde daude, baita aro digitalean sortutako hainbat enpresa, hala nola Twitter, Amazon, Netflix edota Tumblr.
Esplorazioen Aroa
Amerikaren aurkikuntza
1496an Bartolome Kolonek Santo Domingori izena eman zion; Amerikako lehen europar kokalekua izateagatik eta Espainiako gobernu kolonialaren lehen egoitza izateagatik ezaguna. Une hartan, halere, ez zen ezagutzen Mexikoko Golkoaren beste aldean zegoen kontinentearen zatia, ezta Lurreko ozeanorik handienaren, alegia, Ozeano Barearen, benetako tamaina ere.
Sare-neutraltasun
Zero Rating
Hornitzaileek erabiltzaileei aplikazio edo aplikazio multzo zehatz batzuk erabiltzeagatik ez kobratzean datza. Honek, jakina, aplikazio batzuk ekonomikoki beste batzuk baino erakargarriagoak egiten ditu, eta itxuran erabiltzaileentzat ona izan litekeela dirudien arren, merkatu irekiaren aurka doa.
Zentzu horretan, BERECek hainbat irizpide jarri zituen eskaintza horiek telekomunikazio-merkatuan eta erabiltzaileengan duten eragina neurtzeko; baina ez du modu argi batean debekatzen. Toki bakoitzeko agintariek banan-banan ebaluatu beharko dituzte zero motako eskaintzak, bakoitzarentzako erabakia hartzeko.
EPUB
ePUB liburu elektronikoen formatua da, ".epub" fitxategia-luzapena erabiltzen duena. Ingelesezko "Electronic PUBlication" kontzeptuaren laburdura da. Gailu irakurle askok onartzen dute ePUB formatua eta software bateragarria eskuragarri dago smartphone, tableta eta ordenagailu gehienetarako. ePUB Nazioarteko Argitalpen Digital Foroak (IDPF) argitaratutako arau tekniko bat da. IDPFren estandar ofizial bihurtu zen 2007ko irailean, Open eBook estandar zaharra gaindituta.
Esplorazioen Aroa
Munduari lehen bira
Horrela, Lurraren lehen itzulia Elkanok Molukuetatik itzultzeko hartutako erabakiaren ondorio izan zen, itsasontziko kapitain zen Gomez de Espinosaren oniritziarekin.
Gösta Pettersson
Gösta Pettersson (Värgärdä, 1940ko azaroak 23) suediar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1970eko hamarkadan zehar.
Profesional bezala, bere lorpenik handienak 1971ko Italiako Giroa irabazi izana eta 1970eko Frantziako Tourra sailkapen nagusiko 3. postuan amaitzeak izan ziren. Olinpiar Jokoetan ere hiru domina lortu zituen 1964 eta 1968ko edizioetan, brontzezko bat Tokion 1964an eta zilarrezko eta brontzezko bana Mexikon 1968an.
Sare-neutraltasun
Zero Rating
Dena den, hornitzaileen jokabidea ikusita, badirudi maiz aurkeztuko dituztela hartutako erabakiok baliogabetzeko errekurtsoak. Eta errekurtsoak argitu bitartean, eskaintzak legezkoak izaten jarraituko dute hilabete edo urte batzuetan zehar. Hori dela eta, Start-Up enpresak ez dira merkatuan sartuko, lehiakortasuna lortzeko zailtasunak bultzatuta, beldurrez.
Urko Atxotegi
Urko Atxotegi Alegria (Urruña, Lapurdi, 1975) bertsolaria eta enpresaria da.
Esplorazioen Aroa
Bidaia urratsez-urrats
Iritsi eta berehala Elkanok bi gutun idatzi zizkion erregeari. Lehenengoan, Cabo Verden atxiloturik zeudenen askatasuna bideratzea eta espedizioak erregeari zor zizkion irabaziak marinelen artean banatzea eskatzen zion. Bigarrengoan espezieen Kontratazio Etxe berri bat Coruñan sortzea proposatu zion, Europa iparraldetik horiek erostera Lisboara zetozen merkatariek gertuago izan zitzaten.
Frank van der Stucken
Frank Valentine van der Stucken (Fredericksburg, Ameriketako Estatu Batuak, 1858ko urriaren 15 - Hanburgo, Alemania, 1929ko abuztuaren 16), belgiar-estatubatuar musikagile eta orkestra-zuzendari a izan zen, AEBetako musikaren bultzatzaile izatearengatik ospetsua.
Sare-neutraltasun
Sub-Internet
BERECek argi utzi zuen erabiltzaileen eskubideak ukatzen dituzten praktika komertzialak debekatuta daudela; hortaz, webgune guztietara sartzea baimentzen ez dituzten eskaintzak legez kanpokoak izango dira.
Frank van der Stucken
Familia
Gurasoak Jean François van der Stucken eta Sophie Schönewolf ziren. 1852 inguruan Jean François Anberes tik AEBetara joan zen, Henri Castro lapurtar rak Texas en sustatutako kolonietara; han ezagutu zuen Sophie, etorkin alemaniarren alaba. Negozioetan arituz, Jean François ("Frank") aberastu egin zen, eta bere arrimura Belgikako senide gehiago ere ekarri zituen (haiek Europa ra itzulita ere bertan geratuko zirenak). Frank semeak 3 urte zituela Gerra Zibila lehertu zen. Aitak Armada Konfederatua n izena eman zuen, Texas independentzia nahi zuten Hegoaldeko Estatu Batu en parte baitzen. Texasko Zalditeria ko I. Erregimentuan zerbitzatu zuen, kapitain gradura ailegatuz, eta 1864an Gillespie Konderria ren Fiskal Nagusi bihurtuz. Baina 1865ean gerra amaitu ostean galtzaileentzat egoera ona ez zela eta, familiak Belgikara itzultzea erabaki zuen.
Esplorazioen Aroa
Amazonas ibaiaren jaitsiera
Lurreko ibai luze eta emaritsuenaren aurkikuntza ez zen izan aurrez pentsatutako saiakera batengatik, zenbait gertaerengatik baizik. Ibai horren zati bat ezagutzen zen, Vicente Yáñez Pinzónek ibaiko bokalea arakatu zuelako 1500ean, baina barrualdea ezezaguna zen oraindik. Berrogei urte geroago, Francisco Pizarrok bere anaia zen Gonzalori agindu zion iparraldeko probintziaz arduratzeko, Quitoren gobernazio deiturikoa.
1540ko abenduaren 1ean, Gonzalo Pizarrok lehen saiakera egin zuen Cuscotik abiatuta, ehun pertsona eta beste hainbeste zaldirekin batera; baina, halere, kopuru txikiegia zenez porrot egin zuten. Horregatik, Francisco de Orellana, Gonzarro Pizarroren lehengusuak, bigarren saialdi baterako laguntza eskaini zuen.
Maskarita
Maskarita Altsasuko inauterietako pertsonaia tradizionaletako bat da, momotxorro, akerra, sorginak eta ezkontzarekin batera. Gorputz osoa oihal lodi batekin estalita eramaten dute horrela janzten direnak, eta aurpegian kakorratz-lanez egindako maskara bat. Besoak gurutzatuta eraman ohi dira, eta soka bat eramaten da gerriko gisa eta beste soka bat lepoan, buruaren atala bereizteko. Aurpegia ez zaie ikusten horrela jantzita doazenei.
Esplorazioen Aroa
Amazonas ibaiaren jaitsiera
Denak batera abiatu ziren; baina, hogeita hamar legoa egin ondoren, espedizioa hedatuta zegoelarik, eta beren helmugara iristean, espero zen ezer ez zegoela ohartu ziren. Egindako ibilbidea horren akigarria izanik, gaztelarrek beste bide bat aurkitzen saiatu ziren gerora Coca ibaia deituko zitzaionari jarraituz.
Maskarita
Tradizionalki, eramaten den oihala damasko-erako ohazal bat da. Normalki, zatak, artilezko galtzerdiak eta mahoizko prakak eraman ohi dira azpitik.
Esplorazioen Aroa
Amazonas ibaiaren jaitsiera
Handik Napo ibaira iritsi ziren, eta bertan brigantin–bela karratuak dituen bi mastako itsasontzia– bat eraikitzen hastea erabaki zuten, tresnak eta gaixotutako kideak garraiatzeko, elikagaiz hornitutako herrixka batera iritsi arte. Baina horrelako ezaugarridun herririk ez zen agertu hornidura gehienak jadanik kontsumitu zituztenean; beraz, Orellanak proposatu zuen hirurogeita hamar pertsonekin aurreratzea bestelako ontzi txikiago batzuekin, espedizio osoa ez mugitzeko. Hala ere, korronteak ez zien atzera egiten utzi, eta beraz, taldekideei jakinarazten ere ez; egunean 25 legoa egin zituzten, hau da, 120 kilometro inguru. Bestalde, Gonzalo Pizarrok, pazientzia agortuta, Quitora lurretik bueltatzea erabaki zuen.
EPUB
Book Industry Study Group-ek edukiak paketatzeko formatu egoki gisa onartzen du ePUB 3 formatua, eta adierazi du liburu-argitaletxe globalak estandar bakar horren inguruan bildu behar direla. EPUB formatua zenbait XHTML fitxategiz irudiz eta beste euskarri batzuekin batera osatutako artxibo fitxategi gisa inplementatzen da. ePUB da saltzaile independenteen artean XML moduko (PDF modukoak ez direnak) gehien zabaldu den e-book formatua; hau da, ia hardware gailu irakurle guztiek onartzen dute, Kindle izan ezik.
Onarpena
EPUB oso erabilia da ebook-irakurgailuetan, hala nola Google Play Books Android-ena eta Apple Books-ena, iOS eta MacOS-en a, baina Amazon Kindle-ren irakurle elektronikoek ez dute onartzen. Kindlek batez ere Mobipocket (MOBI) formatua erabiltzen du, edo haien jabedun formatu diren AZW, AZW3 edo KFX. iBooks-ek iBooks jabedun formatua ere onartzen du, ePUB formatuan oinarrituta dagoena, baina iBooks aplikazioko programa batzuk behar ditu funtziona dezan.
Sare-neutraltasun
Gardentasuna
Erabiltzaileak hornitzaile batekin kontratu bat sinatu edota zerbitzu bat kontratatu aurretik, edozein muga edo zerbitzutarako murrizketek zein diren jakiteko eskubidea du. Hortaz, erabiltzaileak argi eta garbi jakin beharko du zer sarbide-abiadura duen Interneten, baita kargu gehigarri edota abiadura-moteltzerik izango duen.
BERECek horren alde egiten du, sare baten neutraltasuna lortzeko hornitzaileen artean konpetentzia egotea oinarrizkoa delako, eta hori lortzeko, ezinbestekoa delako eskaintzetan gardentasuna izatea, bezeroei informazio nahikoa emanez, behar izanez gero operadorez aldatzeko erraztasunak izateko.
Urko Atxotegi
Biografia
Getariako Batela SL enpresako gerentea da. Batela eta Tänta jantzi markak komertzializatzen ditu. Europako hainbat herrialdetara esportatzen ditu jantziak.
Sare-neutraltasun
Online trafikoaren kudeaketa
Atal hau kongestio-egoeran gertatzen den trafikoaren kudeaketan datza. BERECek jasotako dokumentuan zehazten denez, aplikazio batek ezin du jaso besteek baino fabore-tratu handiagoarik. Zentzu horretan, estatu bakoitzeko erakunde erregulatzaileen eskuetan utzi zuen ISPek sare barnean zer kongestio-kontroleko mekanismo erabiliko duten erabakia hartzeko, beti ere baliabide hau trafikoaren banaketa berdintsua lortzeko erabiltzen den bitartean.
Urko Atxotegi
Biografia
Bertsolaritzari dagokionez 1993an Nafarroako Bertsolari Txapelketan finalista izan zen eta udazkenean Bertsolari Txapelketa Nagusian hartu zuen parte.
Sare-neutraltasun
Online trafikoaren kudeaketa
Baina zein dira mekanismo horiek? Erakunde erregulatzaile estatalek erabaki beharko dute, eta horretaz interpretazioan dago, hain zuzen ere, eztabaida; alegia, ISPek kongestio-kontroleko hutsunea sareko trafikoa akordio komertzialen bat duten eduki-hornitzaileen alde aldatzeko erabiliko ote duten edo ez.
Sare-neutraltasuna ez betetzearen adibideak
Enpresa askok ez dute sare-neutraltasunaren printzipioa behar den moduan betetzen; batez ere, operadoreek. Three operadorea, adibidez, iragarkiak blokeatzen hasi da sare mailatik. Nahiz eta erabiltzaile batzuentzako erabaki ezin hobea izan, sare-neutraltasunaren aurkako ekintza bat da; izan ere, nahiz eta iragarkiak askotan oso gogaikarriak izan, erabiltzailearen eskubide bat da iragarki horiek ikusi edo blokeatu nahi dituen erabakitzea; horregatik, operadoreak ez luke erabaki hori hartu beharko. Batek daki horrelako aitzakiak direla-eta egunen batean haiei komeni ez zaien edukia ere blokeatzen duten edo ez.
Operadoreek sare-neutraltasuna aipatutako moduan hausteaz gain, zerbitzu batzuei lasterbideak esleituz ere hausten dute. Lasterbide horiek zerbitzu jakin batzuei beste batzuekiko abantaila ematean dautza. Movistar operadoreak, adibidez, bere enpresako streaming-zerbitzuari (Yomvi) lehentasunak ematen dizkio, eta kanpoko streaming-zerbitzuei (Netflix esaterako) trabak jartzen dizkie ordaindu ezean. Horrela, ba, operadore hori erabiltzen dutenek arazoak dituzte Netflix erabiltzerakoan; operadorearen zerbitzua erabiltzean, ordea, ez.
Azken aldian, operadoreek gero eta gehiago erabiltzen duten sare-neutraltasunaren aurka doan beste praktika bat lehen aipatutako zero ratinga da. Orange operadoreak, adibidez, tarifa jakin batean hilabetean 1 GB eskaintzeaz gain, Facebook eta Twittererako konexioak eskaintzen ditu, kontsumoan eraginik izan gabe. Hori lortzeko, enpresa horiek ordaindun egiten diote operadoreari, beste enpresekiko lehentasunak izateko. Era horretan, erabiltzaile gehienak zerbitzu horiek erabiltzera ohituko dira, beste zerbitzuekiko lehia deuseztatuz eta neutraltasuna galduz.
Gösta Pettersson
Palmaresa
1967
1968
1970
Jeanne Lanvin
Jeanne-Marie Lanvin (Paris, 1867ko urtarrilaren 1a - ib., 1946ko uztailaren 6a) frantses moda-diseinatzailea izan zen. Oraindik jardunean zegoen Parisko moda-etxe zaharrena sortu zuen, Lanvin etxea.
Gösta Pettersson
Palmaresa
1971
Jeanne Lanvin
Bere talentua aitortu zuten eta 1909an emakumeentzako lehen bilduma bat kaleratu zuen. Une horretatik aurrera, Lanvin, bere diseinu ultrafemeninoengatik ezagutua izan zen, greko-erromatar inspirazioagatik, kolorearen nagusitasun handiarekin, Lanvin urdina, Polignac arrosa eta Velasquez berdea nabarmenduz.
Gösta Pettersson
Palmaresa
1972
Frank van der Stucken
Familia
Franken anaietako bat, Hugo (Frederiksburg 1863 - Anberes 1924) "Moulins Van der Stucken" irin fabrikaren jabea izan zen, Anberesko portuan. Hugo van der Stucken Elsa Schwabe alemaniarrarekin ezkondu zen; eta haien alaba bat, Senta, Vicente Ruiz de Arkaute tolosar rarekin; hauen semeetako bat Felix Ruiz de Arkaute espeleologo a izan zen.
Esplorazioen Aroa
Amazonas ibaiaren jaitsiera
Xingó ibaiaren bokaletik igarotzean, sabana ageriko egiten joan zen. Ibilbidean zehar bertako biztanleen erasoak jasan zituzten. Gaztelarrek nabaritu zuten marea Ibaian sartuta, eta, beraz, bokaleak gertu egon behar zuen ordurako. Horrela, Orellanaren kideak 1542ko uztailaren erdialdean iritsi ziren estuariora. Hala eta guztiz ere, espedizioko kideek eraso berriak jaso zituzten, kasu horretan karibekoen aldetik, eta baita ere matxuraren bat tarteko ontzietako bat konpondu behar izan zuten (Gheerbrant, 1990, 19. eta 20. orr. ); horrela, 1542ko abuztuaren 26an iritsi zen espedizioa Atlantiar itsasora.
Iparraldeko Europako herrialdeen esplorazioak
Tordesillasko Ituna onartzeari muzin egin zioten iparraldeko herrialdeek. Itsas-usadio luzea edukita, Frantziak, Ingalaterrak eta Herbehereek kolonizazio-bidaiei ekin zieten; teknika eta mapa berriak bertara iritsi zirelarik, nahiz eta iberiarrek hori oztopatu nahi izan zuten. Misio horietako lehena, John Cabot nabigatzaile italiarrarena izan zen, 1497an, Ingalaterrak sustatuta. Britainiarrek zein frantziarrek Ipar Amerikara jo zuten batez ere, Asiarako bidea irekita aurkitu nahian; gainera, Erdialdeko Amerikaren eta Hego Amerikaren aldean horrenbesteko oparotasuna (urreari eta zilarrari zegokienez) ez zuelakoan, Gaztelak ez zuen zonalde hori aintzat hartu. Horrela, 1525ean, Giovanni da Verrazzano bikingoen ostean egungo AEBetako kostaldea bistaratu zuen lehen europarra bihurtu zen. XVII. mendetik aurrera, frantziarrak eta ingelesak Ipar Amerikan koloniak ezartzen hasi ziren.
Afrikari dagokionez, Portugalen monopolioa mehatxatu zuten ipar Europako herrialdeek (XVII. mendean), nork bere koloniak sortuz. Horrela, gutxinaka, Gaztelako zein Portugalgo monopolioak behera egin zuen haien aurrean. Iparraldeko europarrek lurralde berriak esploratzeari ekin zioten; ezagutzen ez zituzten Ozeaniako zein Ozeano Bareko hainbat tokitara iritsiz. Willem Janszoon edo Abel Tasman esploratzaile herbeheretarrek Australiako kostaldea esploratu zuten lehenengo europarrak izan ziren. XVIII. mendean, James Cook britainiarrak Polinesiako lehendabiziko mapak marraztu ahal izan zituen.
Esplorazio ingelesak
Britainiarrek Esplorazioaren Aroa amaitzear zegoela, XVII. mende inguruan, hasi ziren esplorazioak maiztasun gehiagorekin burutzen, aurretik horretarako nahikoa baliabide ez zutelako.
Francis Drakek 1577. eta 1580. urteen bitartean munduari bigarren bira eman zion. Henry Hudsonek (1565-1611), bere aldetik, AEBn kokatuta dauden eta bere izena daramaten ibaia eta badia aurkitu zituen, nahiz eta aurretik Giovanni de Verrazanok, 1524an, esploratu zuen ibai hori.
James Cookek (1728-1779) Ozeano Barean hiru bidaia burutu zituen. Haietan, eremu zabala mapetan zehazki marraztu ahal izan zuen. Berari esker ezagutzen ez ziren irlak eta kostaldeak dokumentatu ziren. Bere arrakasta nagusiak, Australiako ekialdeko kostaldearen eta Hawaiiren aurkikuntza zein Zeelanda Berria eta Ternua kartografiatzea izan ziren.
Walter Raleighek Ipar Amerika kolonizatzeko proiektua sortu zuen, 1584an Roanoke uhartean (gaur egungo Ipar Carolina) Virginia kolonia sortuz, Isabel erreginaren omenez.
Esplorazio frantziarrak
Jacques Cartier, Saint Malotik abiatuz, Amerika esploratu zuen lehen frantziarra izan zen, zehazki Labrador eta Ternuako kostaldeetara iritsiz, eta bertako hiritarrekin objektuak trukatzeko abagunea edukiz. 1535eko maiatzean, Cartier berriro abiatu zen ontzidi berriarekin, Frantzia Berrira, geroago Kanadako Quebec probintzia izango zena. Bigarren bidaia horretan, Gaspesiako penintsulan aurkitu berri zuten ibaian –San Lorentzo– sartu nahi izan zuten. Atlantikoko ibilbide berria zein San Lorentzoko nabigazioa gogorrak eta gorabeheratsuak izan ziren. Ur-ibilgua oso zabala izaten jarraitzen zuen, baina uharte handi bat, egungo Orleans uhartea, atzean utzita, frantsesek haren etengabeko estutzea ikusi zuten, horrela ibaiertz batean indiar herri bat ikusiz. Han, Stadacone tribuarekin lehen harremana izan zuten, ondoren, Quebec hiria izango zena eraiki zuten lekuan (Appell y Ballester, 1968, 24 eta 25. orr. ). 1535eko urrian, Cartierren kideek beste meandro bat zeharkatu zuten, Hochelegua izeneko mendixka eta herri batera iristeko. Bertakoek adeitasunez hartu zituzten gero Montreal hiria izango zenaren barruan (Appell eta Ballester, 1968, 26. orr. ); horrela, Kanadaren esplorazio frantsesaren lehen zatia bukatuz.
Bateragune auzia
Bateragune auzia Espainiako Auzitegi Nazionalean 2011. urtean egindako auzi bat izan zen, ezker abertzaleko zortzi kideri egina, Espainiako justiziak legez kanpo utzitako Batasuna alderdia ETAren aginduz berriz sortu nahian zebiltzala egotzita. Horrez gain, «Eusko Alkartasuna, Aralar, Abertzaleen Batasuna eta ELA erakarri eta Euskal Herria eta Espainiar estatuaren artean konfrontazio borroka eremua” eraiki nahi izana ere leporatu zitzaien. Zortzi auziperatuak 2009ko urriaren 13an atxilotu zituzten, LABen Donostiako egoitzan bilera bat egiten ari zirela.
Esplorazioen Aroa
Esplorazio frantziarrak
René-Robert Cavelier de La Salle (1643-1687) ere nabarmendu zen, Ipar Amerikan Aintzira Handien eskualdea eta Mississippi ibaia esploratu baitzituen. Horrez gain, Louis Antoine de Bougainville (1729-1811) izan zen munduari bira eman zion lehen frantziarra, zeinek Malvinak, Tahiti, Samoa, Salomon uharteak eta Hebrida Berriak esploratu zituen.
Frank van der Stucken
Formazioa
Musika formakuntza zortzi urterekin hasi zuen Anberesen. 1866tik 1876ra Peter Benoit-en eskolan ikasi zuen: bertan biolina ikasi zuen Émile Wambach-ekin, eta teoria eta konposizioa Benoitekin. 16 urterekin Tantum Ergo-arentzat bi moldaketa idatzi zituen; eta bi urte geroago Te Deum bat bakarlari, koru eta orkestra rentzat; bere abizen arekin hitz-joko a eginez, lan hau "Partes" seudonimo arekin sinatu zuen (neerlanderaz stukken hitzak "zatiak" esan nahi baitu, eta latin ez partes). Garai bertsuan ballet erako pieza bat eta orkestra baterako preludio bat ere egin zituen; Benoitek berak zuzentzen zuen orkestrarentzat egin zuela uste da. Ikasle garaian Van der Stucken eta Jan Blockx lagun minak bihurtu ziren, artista giroan murgilduz: Emile Claus margolaria eta Victor de la Montagne eta Georges Eekhoud idazleak lagun talde berekoak ziren.
Bateragune auzia
Baltasar Garzon Auzitegi Nazionaleko epaile ohiak agindu zuen operazioa, 2009an, eta hura kargugabetu ondoren Pablo Ruz epaileak hartu zuen sumarioaren ardura.
Esplorazioen Aroa
Esplorazio frantziarrak
Aipatutakoaz gain, Jean-François de la Perouse (1741-1788) Ozeano Barean aritu zen, Bougainville eta Cooken lanari jarraitu nahiean. Filipinak eta Macao inguruko zonaldea esploratu zuen, bere izena daraman itsasartea aurkituta.
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
Amberesko lagun batekin, Van der Stucken Richard Wagner ren omenez eginiko Bayreuth eko lehen Musika Festibalera joan zen, 1876an; Benoiten gomendioz, gainera, Wagner bera ezagutzeko aukera izan zuen, Wahnfried etxera gonbidatua. Gero Leipzig era joan zen, eta han harreman sozialak are gehiago landu zituen; gero bertan Jan Blockxekin bildu zen. Lagun biek Carl Reinecke, Victor Langer eta Edvard Grieg-ekin eskolak hartu zituzten, eta Van der Stucken azken honen lagun handia bihurtu zen, "izaera atsegina zuelako, eta bere oinarri artistikoak erabat Anberesko eskola abertzale arekin bat zetoztelako". Van der Stuckenek Neun Gesänge konposizioa Griegi eskaini zion.
Bateragune auzia
Ezker abertzaleko kideek salatu zutenez, Bateragune auzia epaiketa politikoa izan zen: auzipetuek ezker abertzalearen barnean estrategia aldaketa bultzatu nahi zuten, borroka armatuaren aroa amaitu eta bide demokratiko eta baketsuan soilik oinarritzeko. Auziaren aurka, mobilizazio ugari izan ziren.
Gösta Pettersson
Palmaresa
1973
Bateragune auzia
Dena da ETA printzipio politiko-judizialaren ondorioz egin zen epaiketa hau bertan behera geratu zen Estrasburgoko Auzitegiaren epaitegiak Bateragune Auziaren epaia baliogabea zela esan zuenean. Ordurako (2020 uztaila) auziperatutakoentzat Espainiako Auzitegi Nazionalak eskatutako kartzela zigorrak beteak zituzten.
Gösta Pettersson
Palmaresa
1974
Bateragune auzia
Epaia
Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2011ko irailean emandako epaian, fiskalak eskatutako kartzela zigorra ezarri zien kondenatuei: hamar urte Arnaldo Otegiri eta Rafa Diezi, eta zortzi urte Sonia Jacintori, Miren Zabaletari eta Arkaitz Rodriguezi.
Kondenatuek epaiaren aurkako errekurtsoa aurkeztu zioten Espainiako Auzitegi Gorenari, eta auzitegi horrek, 2012ko maiatzaren 9an, epaia berretsi zuen, nahiz eta espetxealdi urteak gutxitu: Arnaldo Otegiri eta Rafa Diezi hamar urtetik sei eta erdira jaitsi zien zigorra Auzitegi Gorenak; Arkaitz Rodriguezi, Sonia Jacintori eta Miren Zabaletari, 10 urtetik 6ra. Bost magistratutik hiru agertu ziren epaiaren alde, eta bi aurka. Bi boto partikularretako batek absoluzioa eskatzen zuen; eta besteak, berriz, epaiketa berriz egitea beste tribunal batekin.
Auzitegi Gorenaren epaiaren aurka ere errekurtsoa aurkeztu zuten kondenatuetatik seik (Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Sonia Jacinto, Arkaitz Rodriguez eta Miren Zabaleta), eta Espainiako Konstituzio Epaitegiak tramiterako onartu du. Lau eskubide urratu zirela salatu dute presoen defentsek: errugabetasun printzipioa, inpartzialtasunaren printzipioa (auzitegiko buru Angela Murillo epaileak epaiketan izan zuen jarreragatik), akusazio printzipioa eta justizia eraginkorrerako eskubidea.
Kronologia
Bateragune auziak honako kronologia izan du:
2009-10-13. Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Rufi Etxeberria, Sonia Jacinto, Arkaitz Rodriguez, Miren Zabaleta, Txelui Moreno, Amaia Esnal, Mañel Serra eta Ainara Oiz atxilotu zituen Espainiako Poliziak. ETAk aginduta Bateragune gune politikoa osatzen zutela egotzi zien Poliziak.
2009-10-16. Otegi, Diez, Jacinto, Rodriguez eta Zabaleta kartzelatzeko agindu zuen Baltasar Garzonek. Etxeberria eta Oiz aske utzi zituen; Moreno, Esnal eta Serrari hamarna mila euroko bermea ezarri zien.
2009-11-08. Prozesu demokratikoaren alde idatzitako gutunaren berri eman zuten bost zigortuek, kartzelatik.
2009-11-14. Altsasun egindako agerraldi batean, «soilik bide politiko eta demokratikoak» erabiltzearen alde agertu zen ezker abertzalea.
Eztei urteurren
Eztei urteurrena (edo ezkontza urteurrena) ezkontzatik urte kopuru zehatza bete den eguna da. Urtero, ezkontza oroitzeko unea izaten da ezkontideen artean, eta ohikoa izaten da opari bat jasotzea edo ospakizun bat egitea (afari bat jatetxean, adibidez).
Bateragune auzia
Kronologia
2010-02-14. Zutik Euskal Herria adierazpena kaleratu zuen ezker abertzaleak.
Eztei urteurren
Urtemugak pribatuan egin ohi dira, salbu-eta 25, 50 eta 75. urteurrenetan, horietan jai bat egiten baita gonbidatuekin. Ohikoa da, halaber, ezkontideek oroimenezko opari bat jasotzea beren senide eta lagunengandik. Urteurren hauek izen berezia dute:
Bateragune auzia
Kronologia
2010-04-26. Auzitegi Nazionalak Rafa Diez aske utzi zuen, 30.000 euroko bermepean.
The Mark of Zorro (1940ko filma)
Rouben Mamoulian zinema zuzendariak zuzendu eta Darryl F. Zanuckek ekoiztu zuen 20th Century Foxerako.
Esplorazioen Aroa
Herbehereetako esplorazioak
Oliver van Noort (1559-1627) munduari bira eman zion lehen herbeheretarra izan zen. Willem Barentsek (1550-1597), 1596an, Svalbard artxipielagoa aurkitu zuen, eta Barents Itsasoari izena eman zion. Hornos Lurmuturrera 1616an Willem Schouten eta Jacob Le Maire marinelak iritsi ziren.
Bateragune auzia
Kronologia
2011-02-07. Sortu alderdia aurkeztu zuen ezker abertzaleak, indarkeria irmo errefusatuta.
Eztei urteurren
Erlijioren bat dutenek, ohitura dute beren sinesmenen arabera ospakizunen bat egitea.
Bateragune auzia
Kronologia
2011-06-27. Bateraguneren epaiketa hasi zen. Euren apustua bide soilik politiko, baketsu eta demokratikoen aldekoa izan dela esan zuten akusatuek.
Eztei urteurren
Hedaduraz, eztei urteurrenak ere deitzen dira (urrezko, zilarrezko era platinozko ezteiak), erakundeen, ekitaldien edo pertsona baten izaeraren urtemugetan.
Bateragune auzia
Kronologia
2011-09-16. Otegiri, Diezi, Jacintori, Rodriguezi eta Zabaletari kartzela zigorra ezarri zien Auzitegi Nazionalak —Diez hiru egunera espetxeratu zuten—, Bateraguneko kideak zirelakoan. Esnal, Moreno eta Serra absolbitu egin zituen. Haiek epaitu zituzten.
Eztei urteurren
Izenak
Herri ohituren arabera, ezkontza-urteak material batekin lotzen dira (landarea, animalia edo minerala, adibidez), edo baita lore, zuhaitz edo metal batekin ere. XIX. mendean, zerrenda horien aipamena almanaketan edo prentsa herrikoian aurki zitekeen.
Bateragune auzia
Kronologia
2011-10-20. ETAk jakinarazi zuen jardun armatua betiko amaitutzat eman zuela.
Eztei urteurren
Izenak
Herrialdearen edo testuinguaren arabera, aldaera batzuk daude.
The Mark of Zorro (1940ko filma)
Tyrone Power aktoreak Don Diego Vega (Zorro) antzezten du. Linda Darnellek bere maitea, eta Basil Rathbonek gaizkilea. Aktoreen artean agertzen dira, Gale Sondergaard gobernatzailearen emaztea, Eugene Pallette Zorroaren fraidea, eta J. Edward Bromberg gobernatzailea, Montagu Love, Janet Beecher, Robert Lowery, eta Chris-Pin Martinekin, Don Diegoren laguntzaile mutua Bernardo.
La Selle-Craonnaise
La Selle-Craonnaise Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
1878 eta 1881 artean Van der Stuckenek asko bidaiatu zuen, batzuetan Blockxekin: Austria, Suitza, Italia, eta Frantzia bisitatu zituen, eta harreman estuak izan zituen Giuseppe Verdi, Emmanuel Chabrier eta Jules Massenet musikagileekin. Paris eko denboraldian Vlasda drama liriko a idatzi zuen (Theodore Thomas i eskeinia ), eta Maria Vollmer kantari alemaniarra ezagutu zuen, Pauline Garcia-Viardot en ikaslea; Mariarekin ezkonduko zen, eta lau seme-alaba izango zituzten. 1881ean ‘Kapellmeister’ postua eskuratu zuen Breslau-ko (gaurko Wroclaw) Stadt Theater-ean. 1883an Griegek Franz Liszt aurkeztu zion; Lisztek bere lanen kontzertu-sorta bat antolatu zuen Weimar ren, eta honek Van der Stuckenen ospea asko handitu zuen.
La Selle-Craonnaise
Biztanleria
2007an La Selle-Craonnaise udalerrian erroldatutako biztanleak 907 ziren. Familiak 327 ziren, horien artean 101 pertsona bakarrekoak ziren (54 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 113 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
Max Bruch-en aholkuz, 1884an Van der Stucken AEBetara itzuli zen. Han Arion Society of New York gizonen koru famatuaren zuzendari bihurtu zen, Leopold Damrosch ordezkatuz. Kontserbatorio an ere sartu zen, irakasle eta koru/orkestra zuzendari bezala. Musika elkarte ezberdinak sortu zituen, eta North-East German Saenger Bund elkartearen kide izan zen; honekin 4.000-5.000 kantarirekin eginiko kontzertu entzutetsuak antolatu zituen. Garai honetan orkestra sinfoniko asko ibili ziren Van der Stuckenekin lan egin nahian, eta Frankek amerikar musikaren bultzatzaile sutsua izan zen. 1885ean, estatubatuar konpositoreen lanekin (Arthur Bird, Louis Maas, Louis A. Russell, Otto Singer, Chadwick, Foote, Paine, MacDowell... ) esklusiboki eginiko lehen kontzertua zuzendu zuen New York en; 1889an Pariseko Nazioarteko Erakusketa n esperientzia errepikatuko zuen, Europan AEBetako musika hutsez emandako lehen kontzertuan. 1892an Arion Societyrekin Europan bira bat egin zuen, Max Bendix-en orkestrak lagunduta; urte berean, New Yorkeko Emanu-El sinagoga ko musika zuzendari bihurtu zen, eta 1895a arte arituko zen lan honetan.
La Selle-Craonnaise
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bateragune auzia
Kronologia
2012-05-10. Auzitegi Nazionalaren epaia berretsi zuen Gorenak, kartzela zigorrak pixka bat jaitsita.
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
Halere, Van der Stuckenek Europako musikarien emanaldiak ere antolatu zituen, hala nola Brahms een Hirugarren Sinfonia, Chabrierren España, Bedrich Smetana ren Moldova, Piotr Tchaikovsky ren Rokoko doinu baten moldaketak, eta Berlioz, Bruch, Saint-Saëns, Dvorak, Smetana, Rubinstein, eta Strauss musikagileen lanak. Ameriketan Flandriako musika ere aurkeztu zuen, batez ere bere maisu Benoitena (Txirula Kontzertua, Lucifer, Charlotte Corday, The River Scheldt), Blockxena (Triptiek, Milenka) eta Gevaert, Gilson, De Greef, eta De Swert musikagileen lanak. Gainera Ameriketako garaian Europan ere emanaldiak egin zituen, zuzendari bezala. 1895ean Van der Stucken Cincinnati ko Orkestra Sinfonikoaren zuzendari bihurtu zen. Garai honetan AEBetako musikan pertsonai ezagunenetako bat bihurtuzen. AEBetako musikari eginiko ekarpena aitortuz, 1898an National Institute of Arts and Letters erakundearen kide izendatua izan zen. 1901etik 1907ra New Yorkeko Metropolitan Opera antzokiko orkestra zuzendaria izan zen. 1906an Phi Mu Alpha Sinfonia musika elkartearen ohorezko kide izendatua izan zen.
Juan Luis Arregui
Juan Luis Arregui Ciarsolo (Mallabia, 1944) bizkaitar enpresaburu eta akzionista da. Ence (Empresa Nacional de Celulosas) enpresaren lehendakari eta akzionista nagusia. Iberdrolako akzioduna, aholkularia eta zuzendaritza batzordearen kidea izan da ere. Forbes zerrendaren arabera espainiako aberatsenen artean dago: 2020an 59. postuan zegoen, 2021ean 67. postuan eta 2022an 60. postuan agertu zen. Arreguik lau seme ditu, Gorka, Juan Luis, Javier y Oscar Arregui Abendivar.
La Selle-Craonnaise
Etxebizitza
2007an 381 etxebizitza zeuden, 331 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 359 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 331 etxebizitza nagusietatik 242 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 193 etxek bost zituzten. 255 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 153 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 137 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
1907tik aurrera Van der Stuckenek Alemanian denboraldi luzeak egin zituen, tarteka AEBetara bidaiatuz. Europako hainbat hiritan zuzendari bezala aritu zen, besteak beste Brusela eta Anberesen; garai honetan Daniel Sternefeld zuzendaritzan formatu zuen. 1917ra arte Hannover ren bizi izan zen. Bere agur-kontzertu sinfonikoa Anbereseko Erret Zoologia Elkartearen antzokian eman zuen, 1927ko martxoaren 23an. 1928ko urrian bere 70. urtebetetzeko ospakizunetan izan zen New Yorken, Cincinnatin eta Fredericksburgen; hauxe izan zen Ameriketara eginiko azken bidaia.
Bateragune auzia
Kronologia
2012-06-23. Gorenaren erabakiaren aurka babes helegitea aurkeztu zuten Konstituzionalean zigortuek. Auzitegiak 11 hilabetera onartu zuen tramiterako.
2013-06-04. Auziko mamiari buruz erabaki artean zigortuak aske ez uztea deliberatu zuen Konstituzionalak.
2014-05-05. Zigorraren hiru laurdenak beteta eduki arren, Konstituzionalak ez zituen aske utzi Zabaleta, Jacinto, Rodriguez eta Otegi.
2014-07-22. Narvaez epailearen kontrako ezeztatzea atzera bota zuen Konstituzionalak eta, ostean, atzera bota zuen defentsak aurkeztu zuen babes helegitea.
Esplorazioen Aroa
Herbehereetako esplorazioak
Abel Janszoon Tasman (1603-1659) Tasmania, Zeelanda Berria zein Tonga eta Fiji aurkitu zituen esploratzailea izan zen. Jacob Roggeveenek (1659-1729), bere aldetik, Pazko uhartea eta Samoako zenbait irla aurkitu zituen.
Bateragune auzia
Kronologia
2014-10-12. 'Bateragune auzian' zigortutakoak aske uzteko eskatu zuten Elgoibarren eginiko manifestazioan. EH Bildu, EAJ, PSE eta PSNko kideek parte hartu zuten martxan.
Epaiketa ez zen inpartziala izan
2018ko azaroan, Europako Giza Eskubideen Itunaren 6.1 artikulua urratu zela ebatzi zuen Estrasburgoko auzitegiak. Alegia, bidezko prozesu baterako eskubidea ez zela errespetatu. Hala zioen artikulu horrek hasierako zatian: «Pertsona orok du eskubidea bere kausa entzuna izateko modu bidezko eta publikoan, arrazoizko epe batean, auzitegi independente eta inpartzial baten aurrean».
La Selle-Craonnaise
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Frank van der Stucken
Musika ibilbidea
1929ko otsailean buruko odol isuri a izan zuen, eta ondorioz bere osasuna asko kaltetu zen. Urte bereko apirilean, American Academy of Arts and Letters erakunde ospetsuak kide izendatu zuen. Denbora gutxira Hanburgo ra aldatu zen, eta bertan hil zen ebakuntza baten ostean. Hiri horretako Ohlsdorf kanposantu an ehortzia dago emaztearekin, familiaren hilobi batean.
La Selle-Craonnaise
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 580 ziren, horien artean 410 aktiboak ziren eta 170 inaktiboak ziren. 410 pertsona aktiboetatik 382 lanean zeuden (218 gizon eta 164 emakume) eta 28 langabezian zeuden (14 gizon eta 14 emakume). 170 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 87 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Selle-Craonnaise udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 892,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.160 euro zen.
Divisópolis
Divisópolis Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Selle-Craonnaise
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Norops scapularis
Norops scapularis Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Frank van der Stucken
Ezaugarriak
Musikagile bezala, Frank Van der Stucken eskola germaniarraren zalea izan zen, Wagnerrena bereziki; honen eta Liszten "musika programatikoaren" eskemak jarraitzen zituen, orkestazio eta koru koloretsuekin. Bere orkestra-lan ezagunen artean William Shakespeare ren Ekaitza antzezlanari eginiko musika, Heinrich Heineren William Ratcliff tragediari eginiko Prologo sinfonikoa, Rigaudon, Festzug (Peter Benoiti eskeinitako festa-martxa), Louisiana, Ein kleiner Walzer, eta Pagina d’amore aipa daitezke. Halere, bere lan famatuena Pax Triumphans da non amaieran koruak eta orkestrak Nun danket alle Gott mit Herzen, Mund und Händen himnoa ematen duten. Hortaz gain, Van der Stuckenek beste lan asko ditu: drama liriko bat, piano musika, kororako konposizioak, eta lied estiloan emaniko kantu ugari (genero honetan aurkitzen baitzen erosoen). Musikarako testuetan ere nabarmendu zen; askotan alemaniar idazle ospetsuenak aukeratzen zituelarik: Heine, Goethe, Friedrich Rückert...
La Selle-Craonnaise
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
Frank van der Stucken
Omenaldiak
Gaur egun, Van der Stucken Ameriketan ezagunagoa da Europan baino: Fredericksburg jaioterrian The Friends of Van der Stucken elkartea dago, bere lanen bilduma egiten ari dena; gainera bertan 1991etik bere omenezko musika jaialdia ospatzen da; Cincinattin, berriz, Frank Van der Stucken Society bat dago. Era berean, bere konposizioakmusikarien errepertorioan daude, eta ikertuak dira.
Juan Luis Arregui
Biografia
Bilboko Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoan ikasi eta gero, zenbakizko kontrola ikasi zuen Wandsdorf-en (Alemania) eta Besançonen Ingenieritza Mikro-Mekanikoko masterra egin zuen.
Frank van der Stucken
Omenaldiak
Fredericksburgeko Pioneer Garden delakoan Russ Thayer rek bere omenez eginiko monumentu bat dago, 1999an ezarria.
Esplorazioen Aroa
Herbehereetako esplorazioak
Herbehereek Afrikako hegoaldea kolonizatzean portugesen antzeko helburuak izan zituzteen, hornikuntza-oinarriak behar izan zituztelako. Baina, herbeheretarren kasuan, kolonizazioa enpresa pribatu batek egin zuen, Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainia k, hain zuzen. Enpresa horrek lehen biztanleak garraiatu eta lehen kokalekuak antolatu zituen.
Juan Luis Arregui
Ibilbidea energiaren industrian
1975 Tornusa sortu zuen, 1976an Joseba Grajalesekin batera Gamesa sortu zuen eta bazkide berarekin batera Guascor erosi zuen 90. hamarkadan. Siemensek bi enpresa hauek erosi zituen, lehenengoa 2017an eta bigarrena 2011an.
Juan Luis Aguirrek gutxinaka Gamesan zituen akzioak saldu eta beste enpresetako akzioak erosi zituen, hala nola Cesa, Foresta Capital (ACS) eta Iberdola. Adibidez, 2004ko uztailaren 2an bere esku dagoen Retos Operativos XXI delakoa baliatuz Gamesaren %1,86a saldu zuen 54 milioi euroren truk. Hacienda Iber, Robotecs, Corporación Lorpen, Daima Global eta Viña Izadi enpresak sortu ditu ere.
Bateragune auzia
Epaiketa ez zen inpartziala izan
Magistratuek azpimarratu zuten inpartzialtasunak "aurreiritzirik eza" izan behar zuela oinarrian. Zazpi epailek osatu zuten epaimahaia; tartean, Maria Elosegi epaile donostiarrak.
Esplorazioen Aroa
Herbehereetako esplorazioak
1652an, Jan van Riebeeckek zuzendutako kolono-talde bat Itxaropen Oneko lurmuturrera iritsi zen. Europarren eginkizuna barazkiak landatzeko eta ardoa egiteko kokaleku bat sortzea izan zen, hau da, Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiako kideek Asiarako bidean jasandako eskorbutoaren kontra eraginkortasun handiko produktuak. Kontinentearen alde hartan nagusi zen klima mediterraneoa askoz ere osasungarriagoa zen Afrikako beste eskualde batzuetakoarekin alderatuta; beraz, gaixotasunek kalte gutxiago eragiten zieten kolonoei. Era berean, lurraldeak hainbat barazki landatzeko aukera ematen zuen. Horregatik guztiagatik, europarren ondorengo populazioa bikoiztu egiten zen belaunaldi berri bakoitzarekin, eta populazioa pixkanaka barneratzen joan zen. Aitzitik, mende eta erdi besterik ez zen izan, Europako gerra napoleonikoek eta Herbehereek Napoleoni emandako babesak Kolonia galtzea ekarri zutelako britainiarren aurrean.
Errusiako esplorazioak
Errusiarrek egindako esplorazioak Siberiara mugatzen ziren, edo, zehatzago, Siberiako ekialdeko aldera, eta Alaskara.
Ural mendietaik Ozeano Barera arte masa kontinental ikaragarri bat zegoen, Aurkikuntzen Aroa baino mende asko lehenago ezagutzen zena. Mongolak eta tartaroak Siberiako zenbait aldeetatik edo haien inguruko mendietatik zetozen. Era berean, japoniarrek eta txinatarrek ekialdeko eta Kamtxatka penintsulako kostaldea esploratu zuten, Kuril uharteetatik milia gutxira dagoena. Mendebaldekoentzat Siberia ere ez zen gutiz ezezaguna, Marko Polok lurralde horren berri eman baitzuen; baina, tamainaren handitasuna zela eta, bere barneko zati handi bat ezezaguna zen.
Ivan III. Handiaren esku zeuden tartaroen porrotak eta 1478 inguruan duke-estatu bat sortzeak ahalbidetu zien errusiarrei basailu edo menpeko izateari uztea eta, ondoren, Siberia kolonizatu eta esploratzea. Ivan III.aren ondorengoek beren politikekin jarraitu zuten, erresumarentzat nolabaiteko egonkortasuna lortuz, eta haien hedapena ahalbidetu zuten.
1586an errusiarren diru sarreren kantitate esanguratsu bat Siberiako larru ekoizpenetik zetorren, horretan baizetzan bertako aberastasunaren zati handi bat. Semion Dezhniov izan zen europarrentzako ezezagunak ziren lurraldeei buruzko lehen eskuko informazioa lortu zuena; Jenisei ibaira heltzeaz gain, Lena ibaiarekin topo egin zuelarik, Lurreko ibai luzeenetariko batekin, alegia.
Ondoren, aurkikuntzen Arotik kanpo, errusiarrek ekialderantz jarraitu zuten. Dezhniovek espedizioa egin eta mende bat baino gehiagora, Vitus Bering daniarrak tsarraren (errusiar-erregearen) zerbitzuko errusiar talde baten buru izan zen, ondoren bere izena jasoko zuen kanaletik (Bering itsasoa) egindako espedizioan. Azkenik, esplorazioaren bidez Alaskaren jabetza lortu zuen 1741ean (Fuster, 1998, 78. orr. ).
Esplorazioen Aroaren amaiera
Esplorazioaren Aroa amaitutzat XVII. mendearen hasieran jotzen da, aurkikuntza nagusiak jada eginak baitziren. Ordurako, europar itsasontziak planetako edozein itsasotan nabigatzeko gai ziren, eraikitze-teknika garatuen eta marinelen ezagutzaren ondorioz.
Bateragune auzia
Epaiketa ez zen inpartziala izan
Bateragune auziko zigortuek salatu zuten Espainiako Justiziak inpartzialtasun irizpidea eta haien errugabetasun printzipioa urratu zituela. Angela Murillo Auzitegi Nazionaleko epaileak Otegiri 2010ean -beste epaiketa batean- eginiko galderetan dago Murilloren inpartzialtasunari buruzko zalantzaren funtsa:
2010eko urtarrilaren 27an gertatu zen hori, Espainiako Auzitegi Nazionalean. Jose Mari Sagardui "Gatza" euskal presoaren omenaldian "terrorismoa goratzea" egotzita epaitu zituzten Otegi eta beste bi lagun, eta aurreneko saioan gertatu zen. Defentsak gero argudiatu zuen Murillok Otegirekiko aurreiritziak izan zituela eta, ondorioz, auzipetuaren eskubideak urratu zirela, epailearen inpartzialtasunik ezagatik. Auzitegi Gorenak, 2011ko otsailean defentsari arrazoi eman, eta zigor epaia baliogabetu egin zuen. Murillo baztertu, eta berriro egin zuten epaiketa, Javier Gomez Bermudez zela epaimahaiko presidente, eta absoluzioa jaso zuten auzipetuek.
Santa Luċija
Santa Luċija, Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 0 km2 da eta 2005eko erroldaren arabera, 0 biztanle zituen.
Bateragune auzia
Epaiketa ez zen inpartziala izan
2011ko ekainean eta uztailean Bateragune auziko epaiketan ere Murillo izan zen epaimahaiburu. Horretarako izendatu zutenean, 2010eko epaiketan oinarrituta defentsa saiatu zen Murillo izan ez zedin epaimahaiko presidentea, hura errefusatuta, baina ez zuen lortu.
Esplorazioen Aroa
Esplorazioen Aroaren amaiera
Hala ere, esplorazioek aurrera jarraitu zuten; oraindik esploratzeke zeuden lurraldeak zeudelako. Europako eta Asiako kontinenteak baino ez ziren ia osorik esploratu. Europarrak edo europarren ondorengoak Ipar Amerikako azpikontinentearen erdialdera  sartzeko prozesua ez zen behin betiko amaituko Sezesio Gerra (1861-1865) amaitu arte.
La Selle-Craonnaise
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 altzari denda zen.
Juan Luis Arregui
Iberdolako lehendakari ordea
2006 eta 2010 urte artean Iberdolako lehendakari ordea izan zen. 2010ean, hamabost urtez aholkulari izan eta gero eta Iberdrolako lehendakari orde eta banakako akziodun nagusia zela, Iberdrolako Azkiodunen Batzorde Orokorrari uko egin zion ACSren sarrera oztopatzeko.
Esplorazioen Aroa
Esplorazioen Aroaren amaiera
Australiako ekialdeko kosta 1770ean baino ez zen esploratu; eta Ozeano Artiko eta Antartikoa XIX. mendera arte ez ziren esploratu. Halaber, kontinenteen barnealdera bidaiatzeak tarte luzeagoa eskatu zien europarrei; Afrikakoa, esaterako, XIX. mendearen bigarren erdialdean eta XX. mendearen hasieran esploratu zen, batik bat merkataritza murritza zuelako edota tropikoko gaixotasunek oztopo larria jartzen zutelako.
La Selle-Craonnaise
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Selle-Craonnaise udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.205 hektarea erabiltzen.
Erdialde-Ekialdea
Erdialde-Ekialdea edo Centre-Est Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zen. 14.656 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.608.000 biztanle zituen. Hiriburua Tenkodogo da.
La Selle-Craonnaise
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Erdialde-Ekialdea
Hiru probintzia ditu bere baitan: