cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Japonieraren begirunezko trataera
Apaindutako hizkera
Hala ere, arau honetan salbuespenak badaude. Adibidez, txineran jatorria duten hurrengo hitzak o- aurrizkia eramaten dute: o-cha (お茶, te), o-daiji ni (お大事に, laster osatu), o-denwa (お電話, telefono), o-keiko (お稽古, praktika). Bestalde, go- aurrizkia eraman eta japonieran jatorria duten hitzen artean go-yukkuri (ごゆっくり, poliki) aurkitzen dugu.
Aurreko adibidearen apaindutako hizkera ezin da, gramatikoki, begirunezko trataera denik esan; ordea, hizkuntza formala dela esaten da. Izan ere, apaindutako hizkeran ez da pertsona batekiko begirunea adierazten. Hurrengo adibidean, aitzitik, hiztunak entzulearen ekintza eta entzuleak emandako objetuak zuzenean aipatzen ditu, eta, beraz, ohorezko hizkera erabiltzen du.
Berezko lexikoa
Lehen aipatu bezala, apaindutako hizkeran hitz batzuk o- edo go- aurrizkiak erabili ordez, hizkerari fintasuna emateko hitz aldaketa ematen da. Hurrengo taulan jasotzen dira "sanseido online hiztegian" agertzen diren adibideak
Aditz irregularrak
Begirunezko trataeran hainbat egitura daude aditzak eraldatzeko; hala nola, «お～になる» (o... ni naru) eta «～れる・られる» (...reru/rareru) ohorezko hizkeran, «お～する» (o... suru) apaltasunezko hizkeran eta «～ます» (...masu) amaierako inflexioa hizkera formalean. Aditz batzuk, ordea, forma bereziak hartzen dituzte, ondorengo taulan agertzen direnak. Hala ere, askotan forma berezi hauetaz gain egitura orokorrak erabili daitezkeenez, "sanseido online hiztegian" berezko formak soilik agertzen diren kasuak letra lodiz markatu dira. <references group="†">
Chopinita
Chopinita fosfato motako minerala da eta sarcopside taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Chopinita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
NGC 963
NGC 963 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Trichomycterus maracaiboensis
Trichomycterus maracaiboensis Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Tattoo (Mike Oldfield)
Tattoo  Mike Oldfield ingeles musikagilearen abesti bat da. 1992ko Tubular Bells II diskoaren barnean kaleratu zuen. Abesti honetako protagonista nagusia eskoziar gaita da.
Aipagarria abesti hau Edinburgheko gazteluan bertako gaitajole militarren bandek sarritan jo ohi dutela.
Valentina Bellè
Valentina Bellè (Verona, 1992ko apirilaren 16a) italiar aktorea eta modeloa da, Medici: Masters of Florence telesailean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zena.
Epistulae Morales ad Lucilium
Epistulae Morales ad Lucilium, euskaraz Luziliorentzako gutun moralak, Luzio Anneo Seneka, filosofo eta estatu-gizon erromatarrak bere bizitzako azken urteetan Luzilio izeneko pertsonaia bati idatziriko 124 gutunen bilduma bat da.
Bere gai nagusia moral jokaera baita. Etika estoikoaren liburu adierazgarrienetakoa da. Aldi berean, garaiko Erromako egunerokotasunari buruzko jakingarriak eskaintzen ditu. Gutun guztiak Seneca suo Lucilio salutem (euskaraz, Senekak bere Luzilio agurtzen du) hasi eta Vale (euskaraz, Adio), esaerekin bukatzen dira.
Vanvey
Vanvey Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vanvey udalerrian erroldatutako biztanleak 271 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 26 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 34 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 153 etxebizitza zeuden, 119 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 147 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 119 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (53 gizon eta 37 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vanvey udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.934 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Armando Diaz
Armando Diaz (Napoli, - Erroma, ) espainiar jatorriko italiar jeneral eta marexala izan zen. Italiako armadan, komandante izan zen Italia-Turkia Gerran (1911-1912) eta Estatu Nagusiaren parte bilakatu zen Luigi Cadornaren agintepean Lehen Mundu Gerraren hasieraren ondoren, 1914ko abuztuan. Aurrerago, Cadornaren porroten ondorioz Italiako armaden agintari nagusia bihurtu zen eta Piave Ibaiko guduan garaipen esanguratsua lortu zuen, eta geroago emaitza bera izan zuen Vittorio Venetoko guduan Italiar Fronteari amaiera eman zion. Ekintza gogoangarri horiengatik Lehen Mundu Gerrako jeneralik onenetakotzat jotzen da.
Lehenengo urteak
Napoli-n jaio zen, espainiar eta italiar jaorriko familia batean. Aita Lodovico Diaz itsas armadaren jenerala zuen eta ama, Irene Cecconiren semea. Armando Diazek Napoliko Eskola Militarrean hasi zituen ikasketak Turingo Akademia Militarrera mugitu baino lehen; han, 1884 an, artilleriako ofizial titulua jaso zuen. Garai hartan, kazetar batek honela deskribatu zuen: "Erdiko gorpuzkerakoa, azal ilundua, ile beltza grisa bihurtzekotan eta begietan distira txiki bat...Soldadu gisa diziplina handikoa zen, eta arau zorrotzak ezartzen zien bere soldaduei, bera ere bete behar zituena. Normalean lasaia.
Ibilbide militarra
Hasieran 10. Artilleria Erregimenduan parte hartu zuen, baina 1890e3an, kapitain titulua jaso zuenean, 1. Artilleria Erregimendura aldatu zuten. 1894an Gerra Eskolan ikasketak egitn eta ikastaro guztiak klaseko lehena izaten bukatzen zituen. Amaitu eta gero Alberto Pollio jeneralaren agindupean jarri zen.
1899an, jeneral mailara igo zuten eta 26. Infanteria Erregimentuaren Batailoi bat agindu zuen
1905ean lotinant jeneral titulua jaso zuen eta 1910ean Italiar-Turkiar Gerran parte hartu zuen. 1912an Zanzuren, Libian borrokatzen, zauritua izan zen baina azkar sendatu zen.
Lehen Mundu Gerra
Lehen Mundu Gerra hasi zenean Luigi Cadornaren agindupean geratu zen unitateen operazioen agintari gisa. 1916ko ekainean 2 izarreko jeneral maila jaso zuen eta 49. dibisioa eta 23. armada gorputzak agindu zituen, hurrenez hurren.
Caporettoko gudua porrot osoa izan zen italiar armadarentzan: horrengatik, 1917ko azaroaren 8an Luigi Cadorna jenerala ordezkatzeko agindua jaso zuen. Monte Grappan berrantolatu zuen geratzen zen italiar armada eta defentsa latza egin zuen han. 1918ko udan Piave ibaiko guduan garaipen handia izan zuen eta aurrerago 1,4 milioi italiar soldadu zuzendu zituen Vittorio Venetoko guduan, Italiar Frontearen azken gudua. Haren Bolletino della Victoriarekin (Garaipenaren aitorpena) famatua egin zen; horrekin gerraren amaieraren berria eman zuen.
Gerraostea
1921eko azaroaren 1ean Kansas Cityra joan zen Askatasunaren Memoriala irekitzeko, Gerraostean Diaz senatari titulua jaso zuen eta 1921ean Viktor Emanuel III Erregeak Duce della Vittoria noblezia-titulua eman zion. Benito Mussolinik Gerra Ministro bihurtu zuen Diaz eta marexal titulua eman zion. 1928an Erroman hil zen. Bi ume izan zituen.
Maskaroi
Arkitekturan, maskaroia obra arkitektonikoko apaingarri mota bat da. Aurpegi baten itxura duen, harri zko edo beste material bateko apaingarria da, iturri etan eta taulamendu azpian jartzen dena, baita balkoiko beheko aldean, arkupeetako giltzarrietan eta kobazuloen irekiduretan ere.
Aurpegiei itxura serioa edo grotesko a ematen zaie. Orokorrean faunoen, jakintsuen, naiadeen eta bestelakoen aurpegiak izan ohi dira. XVII. eta XVIII. mendeetako arkitektoek eraikin mota guztietan erruz erabili zuten.
Santutxo
Santutxoa Euskal Herriko eraikin erlijioso tipikoa da, baseliza txiki bat, santu baten irudia edo gurutze bat izan dezakeena, Espainian umiliadero edo umilategi baten parekoa, eta Kantabrian santuco esaten duten egituren berdintsua.
Herri sarreretan ohikoak dira, eta baita bide edo galtzada zaharren aldamenetan, esaterako Eibartik Arraterako bidean dauden hiru santutxoak.
Haplochromis graueri
Haplochromis graueri Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Sonnac-sur-l'Hers
Sonnac-sur-l'Hers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sonnac-sur-l'Hers udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 18 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Juan Jose Narbaiza
Juan Jose Narbaiza Ibarbia, ezizenez Luxia (Azkoitia, 1921 - 1979) gipuzkoar aizkolaria izan zen. Gorputzez luzea eta meharra zelako Luxia ezizena jaso zuen. Garaipen handienak lortu zituen garaia 1949 eta 1959 urteen artekoa da.
Sonnac-sur-l'Hers
Etxebizitza
2007an 93 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 89 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Juan Jose Narbaiza
Hasierako urteak
Azkoitiko Urrategi auzoko Zabaleta-Azpikoa baserrian jaio zn 1921 urtean. Baserriko lanetan zaildu zen eta aizkora probak jokatzen hasi zen. 1948an egin zuen debuta bikotekako desafiotan eta Kortaberri-rekin izandako lehiaren ondoren Iturrino izeneko industriagizon eibartarrak bere babesean hartu zuen. Honek entrenamendu modernoak ezarri zizkion eta berehala hasi zen garaiko aizkolarien artean sona hartzen. 1949 urtean Deban Airoko Pago izeneko enborra mozteko desafioa onartu zuen. 2'10 metrotako diametrodun enborra zen, Nabarnizko aizkolari batzuek ebaki zutena. 50.000 pezeta gurutzatu zituzten baina bero handiko eguna zen eta Luxiak amore eman behar izan zuen.
Sonnac-sur-l'Hers
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Juan Jose Narbaiza
Gartziarena-Luxia desafioa
1950 urtean Donostian Espainiako Aizkolari txapelketa antolatu zen. "Arriya" eta "Korta" gipuzkoarrek eta Gartziarena eta Baleztena nafarrek jokatu zuten eta nafarrak izan ziren lehen bi postuetan. "Luxiak" ez zuen nafarren nagusitasuna onartu eta desafioa bota zion Gartziarenari. Milioi erdi pezeta jokatu zuten eta aizkolaritzaren desafio handiena bihurtu zen. Nafarrak enbor gogorrak eraman zituen eta gipuzkoarrak egur bigunekoak. Txandakatuta ezarri zituzten Donostiako zezen plazan, urte hartako urriaren 29an. 72 hazbeteko lau enbor eta 80 hazbeteko beste lau moztu behar zituen bakitzak. Aurreneko hiru enborretan Luxiak bi minutu t'erdiko abantaila atera zion baina Gartziarena distantzi laburtzen hasi zen. Azken enborrera 46 segunduko aldeaz iritsi zen eta Luxia harrapatzear zihoala enborra mugitu eta han galdutako segunduen erruz Luxia izan zen irabazlea.
Sonnac-sur-l'Hers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 100 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (36 gizon eta 29 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Juan Jose Narbaiza
Aizkolari onena
Hurrengo urteetan aizkolaririk onena kontsideratua izan zen. 1950 eta 1951 urteetan Urretxuko Ramon Iurrebasorekin izan zituen demak, apusturik jokatu gabe ordea. 1952an Gartziarenak errebantxa jokatu zuen, toki berean eta lan berbera eginez. Baina oraingoan Luxia nabarmen nagusitu zitzaion eta sei munutuko aldea zeramala Gartziarena erretiratu egin zen. Hurrengo urteetan inor ez zen ausartu Luxiaren aurkako desafiorik planteatzen eta exibizioko demak jokatu zituen.
Sonnac-sur-l'Hers
Diru sarrerak
2009an Sonnac-sur-l'Hers udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 154 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.627 euro zen.
Arpheuilles (Cher)
Arpheuilles Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arpheuilles udalerrian erroldatutako biztanleak 340 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Sonnac-sur-l'Hers
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
Arpheuilles (Cher)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sonnac-sur-l'Hers
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sonnac-sur-l'Hers udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 581 hektarea erabiltzen.
Arpheuilles (Cher)
Etxebizitza
2007an 171 etxebizitza zeuden, 135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 135 etxebizitza nagusietatik 121 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Sonnac-sur-l'Hers
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arpheuilles (Cher)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 213 ziren, horien artean 161 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 161 pertsona aktiboetatik 143 lanean zeuden (79 gizon eta 64 emakume) eta 18 langabezian zeuden (6 gizon eta 12 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Arpheuilles udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 359,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.515 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Arpheuilles udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 945 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Constant Nieuwenhuys
Constant Anton Nieuwenhuys (Amsterdam, 1920ko uztailaren 21a - Utrecht, 2005eko abuztuaren 1a) herbeheretar margolari, eskultore eta musikaria izan zen. CoBrA taldeko sortzaileetako bat izan zen.
Amsterdamgo Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen. Han Karel Appel eta Corneille ezagutu zituen eta elkarrekin CoBrA taldea sortu zuten 1948an. Constant taldeko teorikotzat jo zuten.
1950ean Parisen kokatu zen eta Cobra desegin ondoren arkitekturan zentratu zen. Aldo van Eyckekin kolorismo espazialaren teoria garatu zuen. Ondoren, Babilonia Berria izeneko hiri utopikoa sortzeko proiektuan parte hartu zuen.
San Pedroko pasabidea (Gasteiz)
Gasteizko San Pedroko pasabidea Alde Zaharrean dago.
Kokapena
Kalea laua da, Errementari kalearen mailan dago. Jesusen Zerbitzarien kalera joateko eskailera batzuk jaitsi behar dira.
Luzera
38 metro inguruko luzera du.
Historia
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera kalea 1997ko azaroaren 15ean sortu zen, aurretik kalea ez baitzen existitzen.
Azpiegiturak
Aitzinako harresiaren ate bat ikus daiteke, San Pedro elizaren paretan.
Yamaguchi parkea
Yamaguchi parkea Nafarroako Iruñea hiriburuko parkerik garrantzitsuenetako bat da.
Izena
Izena Iruñearekin senidetua dagoen Japoniako Yamaguchiko hiriaren omenez darama.
Kokalekua
Mendebaldea auzoan dago, Yamaguchi plazaren alboan.
Parkea
Guztira 85.000 metro karratu dauzka. Parkearen erdialdean urmael bat dago, eta albo batean Iruñeko planetarioa.
Bertan aurki daitezkeen japoniar estiloko eraikuntzen artean suhana (hondartza), azumaya (lakuaren gaineko etxola), yatsubashi eta ishibasi (zubiak), taki (ur-jauzia) edo geiserra daude.
Ondare nabarmena
Parke honetan nahiz inguruan honako eraikin eta eskultura nabarmen hauek daude:
Notre-Dame-d'Aliermont
Notre-Dame-d'Aliermont Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 234 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 230 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 211 etxebizitza nagusietatik 191 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 85 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 117 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 420 ziren, horien artean 307 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 307 pertsona aktiboetatik 279 lanean zeuden (154 gizon eta 125 emakume) eta 28 langabezian zeuden (11 gizon eta 17 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Notre-Dame-d'Aliermont udalerrian 229 unitate fiskal zeuden, 666 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.861 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Notre-Dame-d'Aliermont udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 992 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nick Kay
Nicholas Colin Kay (Tamworth, Hego Gales Berria (Australia) 1992ko abuztuaren 3a) Japoniako B.Leagueko Shimane Susanoo Magic taldeko saskibaloi jokalari profesional australiarra da. Australiako selekzioko (Boomers) kide ere bada, Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazten lagundu zien Boomersi.
Hastapenak
Kay Tamworthen jaio eta hazi zen, Hego Gales Berrian. 17 urte zituela, Sydneyra joan zen Newington College-ra joan ahal izateko, non Australiako 19 urtez azpiko talderako hautatu baitzuten.
Unibertsitateko karrera
Kayk Estatu Batuetako unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen Denver-eko Metropolitan State University-n 2011tik 2015era. Mitch McCarron herrikidearekin bat eginez, Kayk lau NCAA Txapelketa jarraian eta, 2013an txapeldunorde nazional batera eramaten lagundu zuen Roadrunners taldea. Kay bi aldiz izan zen izendatua lehen taldeko All-Rocky Mountain Athletic Conferencerako (RMAC), eta, 2014an, RMAC Txapelketako jokalaririk baliotsuena (MVP) izan zen.
Ibilbide profesionala
2014an eta 2015ean, Kayk Queensland Basketball Leaguen jokatu zuen, Northside Wizards taldean.
2015eko uztailean, Kayk Townsville Crocodiles taldearekin sinatu zuen. 2015-16an, Crocsen 28 partidetan kantxaratu zen, eta NBLko (National Basketball League) 20 lehen postuan sailkatu zen jokatutako minutuengatik (28,11 partidako). Batez beste, 10,7 puntu, 6,6 errebote eta 1,2 asistentzia eman zituen partidako, 16 alditan saskiratze bikoitzak lortzen zituen bitartean; hiru biko-bikoitz lortu zituen, eta, erasoko erreboteetan, ligako lider gisa amaitu zuen (3.0) Ondoren, NBLko Urteko Rookie (hasiberri) izendatu zuten.
Southland Sharks taldearekin Zelanda Berrian egon ostean, Kay Illawarra Hawks taldearekin bat egin zuen 2016-17 NBL denboraldiaren aurretik. Hawksi 2017an final handira iristen lagundu eta gero, Sharksera itzuli zen bigarren denboraldi baterako.
2018ko apirilaren 20an, Illawarra Hawks taldearekin bi denboraldi egin ondoren, Kayk hiru urteko kontratua sinatu zuen Perth Wildcats-ekin. 2019ko otsailean, All-NBL First Teamen izendatua izaten 12. Wildcat bihurtu zen. 2019ko martxoan, bere lehen NBL txapelketa irabazi zuen Wildcatseko kide gisa.
2019ko apirilaren 9an, Kayk Wellington Saints-ekin sinatu zuen 2019ko Zelanda Berriko NBL denboraldirako.
2019-20ko Wildcatsekin, Kay All-NBL Lehen Talderako izendatu zuten bigarren urtez, eta, taldeari, NBLko Final Handira itzultzen lagundu zion. Sydney Kings-en aurkako serieko final handiko hirugarren partidan, Kayk 30 puntu lortu zituen zazpi 3ko, 12 errebote eta 4 asistentziarekin, eta, 111-96 irabazita, bere ibilbideko partidarik onena jokatu zuen.
2020ko maiatzaren 4an, nazioarteko aukerak bilatzeko, Kayk Wildcatsekin zuen kontratuaren azken urtea uztea erabaki zuen, NBLk COVID-19 pandemiaren ondorioz soldata murrizketak ezarri ostean.
2020ko uztailaren 5ean, Kayk ACB Ligako Real Betisekin sinatu zuen.
2021eko uztailaren 1ean, Kayk Japoniako B.Leagueko Shimane Susanoo Magic-ekin sinatu zuen.
Selekzioaren ibilbidea
2021eko otsailean, Kay Boomersen talde olinpikorako izendatu zuten, eta brontzezko domina irabazten lagundu zion taldeari. Sei partidatan, 11,0 puntu eta 6,3 errebote lortu zituen, batez beste.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen Australiako taldearekin AEBko taldearekin (urrezkoa) eta Frantziakoarekin (zilarrezkoa) galduz. Hauek osatzen zuten taldea: Patty Mills, Matthew Dellavedova, Nathan Sobey, Dante Exum, Chris Goulding, Josh Green, Matisse Thybulle, Joe Ingles, Aron Baynes, Duop Reath, Nick Kay eta Jock Landale-k.
Shuichi Gonda
Shuichi Gonda (japonieraz: 権田 修一, 1989ko martxoaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.
Kazusa Iwasaki
Kazusa Iwasaki (岩﨑 知瑳, 1995eko urtarrilaren 8a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.
Gəncə
Gəncə (azerbaijaneraz: Gəncə) Azerbaijanko hiria da, herrialdeko bigarren handiena dena. Errusiar Inperioaren garaietan Elizavetpol (errusieraz: Елизаветполь, Yelizavetpol) eta Sobietar Batasunaren garaietan Kirovabad (errusieraz: Кировабад) izenak izan zituen, baina Perestroikari esker, 1989an jatorrizko izena berreskuratu zuen.
Maila-ertz
Maila-ertza eskailera baten mailaren ertzean jartzen den banda da, orokorrean segurtasuna handitzeko, esaterako, irristadak saihesteko edo eskaileraren mailak nabarmentzeko.
Migel Irazusta Goikoetxea
Migel Irazusta Goikoetxea, ezizenez Polipaso, (Abaltzisketa, Tolosaldea, 1925eko abenduaren 19a - Igeldo, Donostia, 2000ko urtarrilaren 7a) gipuzkoar aizkolari, segalari, giza probalari (apostua jokatu zuen Markinako Lehoia-rekin), akuilari, probalari, korrikalari eta jokorako aharien jabea izan zen. Ospe handiko pertsona da herri kirolen historian.
Ibilbidea
Aizkoran 33 urterekin hasi zen. Gizon handi eta sendoa izan arren, ongi moldatzen zen lan luze eta egur handietan. 1960ko hamarkadan apustu asko jokatu zituen, eta baita irabazi ere garaiko aizkolari hoberenei, hala nola Ramon Latasari, Miguel Berakoetxeari eta Errekalderi.
1965eko Espainiako Txapelketa irabazi zuen, Miguel Berakoetxea lehia estuan menderatuta. Urte berean Berakoetxearen aurka bi apustu galdu zituen, baina 1966ko urtarrilean, Donostian jokatutako hirugarren lehian nagusitu zen. Apustu hartan 60 ontzako 20 enbor moztu behar zituzten, erakuslerik gabe. Polipasok 90 minutu eta 22 segundotan bukatu zuen lana, eta Berakoetxea erretiratu egin zen 16. enborra ebaki eta gero.
1970ean bi apustu gogor jokatu zituen Mikel Mindegiaren aurka. Apirilaren 4an, Tolosan, kanaerdiko 40 enbor mozteko lana izan zuten. Nafarrak irabazi zuen, gipuzkoarrak baino 2 minutu eta 10 segundo gutxiago behar izan baitzituen (guztira 2 ordu 13 minutu eta 48 segundo behar izan zituen); handik hilabetera Donostian, berriz ere berrogeina kanaerdikoren lana izan zuten bi aizkolari horiek. Orduko hartan, Polipaso nagusi izan zen, aurreko marka minutu bat eta 38 segundotan hobetuz; Mindegia enbor bat falta zuenean erretiratu zen.
Azken apustua 56 urterekin jokatu zuen, Leon Albeniz Iruntxiberri-ren aurka, 1992ko maiatzaren 22an, Tolosan.
Trichomycterus maracaya
Trichomycterus maracaya Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Echo 3
Echo 3 estatubatuar telesail dramatikoa da, Mark Boalek Apple TV+erako sortua.
Sinopsia
Emakumezko zientzialari gazte eta adimentsu bat Kolonbia eta Venezuela arteko mugan desagertzean, bilaketa lanei ekingo diete iragan militar malkartsuko haren bi senidek. Hasieran gerra odoltsua dirudiena familia drama arantzatsu bilakatuko da.
Calha (Itsas Alpeak)
Biztanleria
2007an Caille udalerrian erroldatutako biztanleak 318 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 50 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 435 etxebizitza zeuden, 142 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 273 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 351 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 142 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 98 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Caille udalerrian 171 unitate fiskal zeuden, 360 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.849 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 1 iturgina eta 6 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Caille udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andres Urdaneta
Andres Urdaneta Zerain (Ordizia, Gipuzkoa, 1508 - Mexiko, 1568ko ekainaren 3a) kosmografoa, Erromatar Eliza Katolikoko apaiza, esploratzailea eta itsastarra izan zen, Espainiako koroaren zerbitzura. Ospe handia hartu zuen bere garaian, orduko merkataritzarako berebiziko garrantzia zuen Itzulbidaia egiteko bidea edo Urdaneta bidea aurkitu baitzuen, hau da, Ozeano Barea zeharkatuz Filipinetatik Ameriketara itzultzeko ibilbidea.
Bizitza
Andres Urdaneta Ordizian (Gipuzkoa) jaio zen 1508an (batzuen ustez Oiangu baserrian). Aita Juan Otxoa de Urdaneta zen eta ama, berriz, Gracia Zerain. Aita Ordiziako alkate izan zen 1511n, behintzat, eta amaren aldetik, Legazpiren ahaide zen.
1525ean 17 urte zituen eta García Jofre de Loaisak Moluketara eginiko bigarren espedizioan laguntzaile gisa ontziratu zen Juan Sebastian Elkano getariarrarekin batera. Magallaes itsasartean ontzia hondoratu egin zitzaien eta, zenbait egun lehorrean egin ondoren, atzetik zetozen ontzietan sartu beharra izan zuten. Eskorbutoak Elkano eta beste kide batzuk hil zituen. Elkanoren testamentua sinatu zuen testiguetako bat bera izan zen. Moluketara iritsita, Tidore uhartean gotorleku bat eraiki zuten. Gaztela eta Portugalen artean sinatutako akordioaren arabera (Tordesillasko ituna izenekoa), hura portugesei zegokien lurra zen eta, arrazoi horrexegatik, portugesek espedizioari eraso eta ontziak suntsitu egin zizkieten. Borrokek luzaro iraun zuten eta Urdaneta zauritu egin zuten. 1529an, bakea sinatu zutenean, Karlos I.a Espainiakoak, Espainiako erregeak, Molukak Portugalen esku utzi zituen eta Urdaneta eta beste guztiak itzuli egin ziren. 1534a zen eta Urdanetak 26 urte zituen.
1535eko otsailaren 15ean abiatu zen eta 1536ko ekainaren 26an heldu zen Lisboara. Bertara iritsi bezain laster, portugaldarrek zeramatzan agiri guztiak konfiskatu zizkioten. Espainiako enbaxadorearen aginduari jarraituz, urrutitik ekarri zuen alaba Lisboan utzi eta Portugaletik alde egin bezain pronto, Urdanetak mapak egin zituen Moluketarako bidea markatuz eta memoria bat idatzi zuen bidaia ahalik eta hoberen kontatuz. 1537an Espainiara itzuli zenean, uharte horien memoria entregatu zion Karlos I.a Espainiakoa erregeari.
Mexikora joan eta agustindarren komentuan sartu zen 1553an (45 urte). Antza, han ezagutuko zuen Miguel Lopez Legazpi. Urdaneta, hainbat ikerketa egiteaz gain, fraide lanetan ibili zen, baina bere fama ez zen gelditu eta Espainiako errege berriaren belarrietaraino iritsi zen.
1559an Filipe II.ak idatzi zion, Velasco erregeordeari Moluketarainoko espedizio bat antolatzeko agindua eman ziola esanez eta Urdanetaren beharra zuela. Filipinetatik Mexikorako espedizioek behin eta berriz porrot egiten zutela ikusirik, baiezko erantzuna eman zion proposamenari. Erregeak bazekien, Tordesillaseko Itunaren arabera, Filipinak Portugalen mugapean zeudela, baina bazekien Filipinetan ez zegoela portugaldarrik. Filipinak menperatzeko eta Txinarekin merkataritza-zubi bat finkatzeko, beharrezkoa zen, Ozeano Baretik Espainia Berrirainoko (Mexikorainoko) itzulerako bide bat aurkitzea. Aurreko itzulerako bidaien bost saiakerek kale egin zuten eta Urdaneta zen erronka hura konpon zezakeen bakarra. Esan beharra dago, Asiako hego-ekialdeko harreman-hizkuntza zen malaysieraz ondo hitz egiten zuela eta tokiko zenbait hizkuntza ere ezagutzen zituela.
1564ko azaroaren 21ean abiatu zen (56 urte), bere osaba eta lagun zen Miguel Lopez de Legazpi buru zutela. Bere ezagutza zientifikoen arabera, Urdanetak berak diseinatu zuen bidaia. Filipinetara iritsi ziren. Lopez de Legazpi uhartedian gelditu zen bitartean, Urdanetak itzulbidaiari ekin zion. 1565eko ekainaren 1ean bide berri batetik abiatu zen, Filipinetako San Migueletik, eta, lehendik eginiko mapei esker, Acapulcora iritsi zen urriaren 8an, 4 hilabetetan gutxi gorabehera 20.000 kilometro egin ondoren.
Iritsi zenean, Urdanetak zera jakin zuen: Alonso de Arellano, bere tripulazio kide izan zenak, aurrea hartu zion eta, Urdanetak esplikatutako bidea jarraituz, abuztuan iritsi zen Navidad portura. Hala ere, Arellanok berri gutxi idatzi zuen eta zenbaitzuk fede txarreko ekintza kontsideratu zuten. Horregatik eman zitzaion Urdanetaren Itzulbidaia izena eta XVI eta XVII. mendeetan, eta, batez ere, Acapulco-Manila-Acapulco bidaia urtero egingo zuten galeoi espainiarrek bide hori erabiliko zuten behin eta berriro.
Urdanetaren bidaiak
Urdanetaren informe teknikoak erabakigarriak izan ziren bere garaian Ozeano Barean egin ziren aurkikuntzetan eta, bereziki, Filipinetako ezartzean. Berak eraman zuen haraino Legazpiren espedizioa eta itzulbidaia deskubritu zuen. Gainera XV. mendean fenomeno meteorologikoen garrantziaz jabetu zen eta nabigazioaren garapenean ezin dugu bere izena ahaztu.
Gaur egun ere emaitza sozioekonomikoak nabarmenak dira.
Itsasgizon honek bi espedizio handitan hartu zuen parte:
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
Artikulu nagusia: García Jofre de Loaisaren espedizioa
Ageville
Ageville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
Itsas espedizio hau Espainiak antolatu zuen eta Molukak (1525-1526) hartu eta kolonizatzeko helburua zuen. Espainiako Karlos I.ak agindu zuen, Molukak bere inperioari eranstea nahi baitzuen. Agintea García Jofre de Loaisaren esku utzi zen eta Moluketako gobernadore ere izendatu zuten. 1525eko abuztuaren 24an (Hainbat iturrik 1524. urtea aipatzen du!) A Coruñako portutik 7 itsasontzi irten ziren: Santa María de la Victoria (García Jofre de Loaisaren agindupean), Sancti Spiritus (Juan Sebastian Elkanoren agindupean), Anunciada, San Gabriel, Santa María del Parral, San Lesmes (Francisco de Hocesen agindupean) eta Santiago.
Ageville
Biztanleria
2007an Ageville udalerrian erroldatutako biztanleak 305 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
146 gizon itsasoratu ziren, haietako batzuk Elkanoren aurreko abenturan izandakoak. Rodrigo de Triana ere bertan zen, Kolonen lehenengo bidaian "Lurra!" garrasia egin zuena.
Ageville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
Espedizioak arazo ugari izan zuen eta 3 barku Magallaes itsasartea ezin pasaturik geratu ziren. Ozeano Barean sartu eta 6 egunetara, berriz, 1526ko ekainaren 1ean, San Lesmes karabela galduko dute.
Ageville
Etxebizitza
2007an 144 etxebizitza zeuden, 123 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 144etxeak ziren. 123 etxebizitza nagusietatik 113 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 100 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
1526ko uztailaren 30ean Jofre de Loaisa hil zen eta abuztuaren 4an Elkano. Santa María de la Victoria bakarrik iritsi zen Lapurren Uharteetara (gaur Mariana Uharteak). 1526ko irailaren 5a zen.
Arantza Aldezabal
Arantza Aldezabal Roteta (Pasai Antxo, Gipuzkoa, 1967ko urriaren 3a) biologia zientzietan doktorea da (UPV/EHU). 2008tik UPV/EHU ko Landare-Biologia eta Ekologia Saileko Irakasle Agregatua da eta ikerketari dagokionez, FisioKlima-AgroSosT deritzon Ikerketa-Taldean, “Larratzearen Ekologia eta lurzoru-landare-animalia elkarrekintzak” izeneko ikerketa-lerroaren ikerlari nagusia da. UEUren talde eragileko kidea ere bada 2023tik.
Ageville
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
Urriaren 2an Mindanao uhartera iritsi ziren (Filipinak); urriaren 22an, Zelebes uharteetara eta urriaren 29an, Moluketara (Gilolo uhartera). Moluketan, espedizioak portugesei aurre egin beharra izan zion eta gotor leku bat eraiki zuten horretarako: Tidoren.
Arantza Aldezabal
Ikerketa
FisioKlima-AgroSosT deritzon Ikerketa-Taldeko kidea da, “Larratzearen Ekologia eta lurzoru-landare-animalia elkarrekintzak” izeneko ikerketa-lerroaren ikerlari nagusia. Instituto Pirenaico de Ecología (IPE-CSIC) ikerketa-zentroan egin zuen doktore tesia eta ondoren doktoratu ondoko 2 urteko ibilbidea NEIKER Zentru Teknologikoan.
1997an doktoratu zen Pirinio etako mendi ko abeltzaintza-sistemari buruzko tesiarekin, eta handik aurrera lurzoru-landare-animalia trinomio aren arteko elkarrekintzen azterketara bideratu du bere ikerketa, baita flora eta habitat mehatxatuen azterketa eta kudeaketara ere. Ordutik hona, 65 ikerketa-proiektu, kontratu, zerbitzu tekniko eta ekintza berezietan parte hartu du, erakunde bat baino gehiagotako ikerketa-taldeekin kolaborazio-sare zabala eraikiz (IPE-CSIC, James Hutton Institute, BC3, NEIKER-Tecnalia). Horri esker, diziplina anitzeko lan-taldeak egituratuz, azken urteetan eskualde atlantiarreko mendiko artzaintza-sistemaren iraunkortasunaren inguruko ikerketa sustatu du, helburu argi batekin: hobeto ulertzea aldaketa globalaren eta mendi-eremuetako biodibertsitatea ren arteko elkarrekintza, eremu horien iraunkortasuna bermatuko duen kudeaketa eraginkorrena diseinatzen laguntzeko.
Ageville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 142 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 142 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (75 gizon eta 56 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ageville udalerrian 121 unitate fiskal zeuden, 296 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.814 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
Arantza Aldezabal
UEUkidea
Udako Euskal Unibertsitateko talde eragileko kidea da 2023tik. UEUren Natur ZIentzien saileko kidea ere bada. IkerGazte kongresuan Batzorde Zientifikoko kide ere bada (2019, 2021 eta 2023).
Ageville
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Ageville udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 708 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andres Urdaneta
Loaisaren Espedizioa (1525-1537)
Mexikora joan eta agustindarren komentuan sartu zen 1553an (45 urte zituen). Felipe II.ak idatziko dio osatu behar duen Moluketarako espedizio berrian parte hartzeko eta horrela egingo du Urdanetak. Hala ere, Loaisaren bidaian ikasitakoa ez da alferrik izango.
Legazpiren Espedizioa (1564-1566)
Espedizioaren buru Migel Lopez Legazpikoa izango zen eta Urdaneta apaiz gisa joan zen, baina bere funtzioa garbi zegoen bidaia hartan. Azken prestaketak egiten ari zirela, Velasco hil egin zen (1564ko uztailaren 31an) eta Valderramak hartu zuen bere ordea. Urdanetak jakin gabe, Filipinetara zuzenean joateko agindua zeraman espedizioan sartu zuen Valderramak. 1564ko azaroaren 21ean atera ziren Navidad portutik, zendutako erregeordearen aginduen arabera.
Filipinetara eta Cebu uhartera iritsi eta gero, hasi ziren bada, helburu printzipala zena prestatzen: Mexikoranzko itzulera. Real Audiencia delakoak agindu zehatzak zituen emanak, Urdanetak aukeratutako ontzian bidaiatuko zuela argituz: San Pedro aukeratu zuen. Hauek ziren ontziak: San Pedro, San Pablo, Patache San Juan, Patache San Lucas eta San Pedrok zeraman fragata txiki bat.
1565eko ekainaren 1ean irten ziren Mexikorantz, Urdaneta eta berrehun bat pertsona.Bost hilabete pasa ondoren, Navidad izeneko portura iritsi ziren eta, 8 egun barru, Acapulcora. Itzulbidaia aurkituta zegoen!
Acapulcora iritsi zirenean, Mexikoko Real Audienciak ohore handiz hartu zituen eta, ondoren, Espainiarantz bidali zuten Erregeari Itzulerako bidearen parte emateko. Sanlúcar de Barramedan lur hartu zuten eta 1566ko apirilean Filipe II.a Espainiakoaren aurrean zegoen Valladoliden, mapak eta nabigazio liburuak erakusten. Erregea informatu ondoren, 1567ko udaberrian Mexikora itzuli zen. 1568ko ekainaren 3an hil zen San Agustin komentuan.
Itzulbidaiaren ondorioak
Bigarren espedizio honetan Andrés Urdaneta mundu mailan ospetsu bihurtu zen, Ekialdeko Indietatik Amerikarantz itzultzeko eta Ozeano Barea ekialderantz gurutzatzen duen biderik azkarrena eta ziurrena aurkitu zuelako. Itzulbidaia aurkikuntza handi bat izan zen mundu guztian. Kuroshio itsaslasterrari jarraitzen dio iparraldeko 42º-ko latitudean. Berehala konturatu ziren, Filipinak Espainiaren mende izateko eta Asia, Amerika eta Europaren arteko harreman komertzialetarako aurkikuntza horrek zuen garrantziaz.
Nabigazio lerro bat ezarri zen berehala Asia eta Amerika artean: Manilako galeoia. 1566ko maiatzaren 1ean hasi zen, San Jerónimo ontzia Acapulcotik irten zenean eta, mende batzuk iraun ondoren Filipinak eta Mexiko arteko garraioa eginez, 1815ean itxi zuten, Magallaes galeoiak azken bidaia egin zuenean.
Jarraitutako bidea beti izan zen bera: 12º iparraldean Guahameraino joan ohi ziren zuzen-zuzen eta handik iparralderantz, Manilaraino. Itzulera Urdanetaren itzulbidea jarraituz egin ohi zen, iparraldean 42º-ko paralelora iritsiz, Kaliforniaraino jarraituz eta, kostan zehar, Acapulcora.
Urdanetaren aurkikuntzaren garrantzia ulertzeko garai hartan espezieek zuten balioa ezagutu behar dugu: azukre kanabera, iltze, intxaur muskatu, aloe, piperra, kanela, jengibrea eta abar erruz erabiltzen ziren botikak egiteko eta janariak kondimentatzeko ere bai.
Andres Urdanetak Indietara joateko arazoa konpondu zuen eta Asia eta Amerikaren arteko harreman komertzialak ireki zituen.
Filipinetako Urdaneta udalerria
Filipinetan bada Urdaneta izeneko udalerri bat, Andres Urdanetaren omenez izendatua. Bertako udaletxearen aurrean, Urdanetaren omenezko eskultura dago, V. mendeurrena dela eta inauguratua. Alboetan oda bat idatzia dago, bost hizkuntzatan (ingelesez, tagalogez, pangasinanez, gaztelaniaz eta euskaraz). Andres Urdanetaren lorpenak goraipatzen ditu.
Jaioterriko estatua
Urdanetaren jaioterrian, Ordizian (Gipuzkoa), Andres Urdanetaren estatua eraiki zuten. Haren aurrean berari begira bi indigena daude, bat belauniko, buruan lumak dituztela.
2017. eta 2020. urteetan, Carlos de Urabá kolonbiar jatorriko idazle eta dokumentalistak kanpaina bat abiarazi zuen, estatua eraisteko, eszena umiliagarria eta lotsagarria delakoan. Izan ere, Urdanetak Espainiako koroaren zerbitzura ziharduen, eta koroa horren helburu nagusia ez zen ebanjelizatzea soilik, baizik eta baita arpilatzea, lapurreta eta esklabotza ere. 2020an, AEBetan hasi eta nazioartera zabaldutako konkistatzaile, kolonialista eta esklabo trafikatzaileen omenezko estatuen aurkako ekimenen testuinguruan abiatu zen kanpaina hori.
Baladent
Baladent Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Balledent udalerrian erroldatutako biztanleak 209 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 178 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 85 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 17 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 121 ziren, horien artean 94 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 94 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (45 gizon eta 40 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Balledent udalerrian 99 unitate fiskal zeuden, 208 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.958,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 2 iturginak eta 1 eraikuntza enpresa.